comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Et ꝓcedent qui bona fecerunt in
resurrectionẽ uitȩ: qui uͦ mala eger̃t
Iin resurrectionem uidicii. E uident̃ hic
agit de risurrectione carnis: ut supra
de resurrectione m̃tis. Ne muemini
hoc qđ ita lib̃e loquor de iudicio facien¬
do ꝑ filiumͤ qͥa ueniet hora in fine
scculi. in qua om̃s corꝑalit resurgent.
alii in uitã ut uideant dm̃ sic̃ ẽ. alii
in damnationẽ: & tunc discretio u¬
dicii apparebit. Audient uocem eius
hoc ẽ senticut manifestationẽ eiꝰ. Hel
ipse iudex uocem emiitet humanã:

Expanded text:
qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii. Evidenter hic agit de resurrectione carnis, ut supra de resurrectione mentis. Ne miremini hoc quod ita libere loquor de judicio faciendo per Filium, quia venit hora in fine saeculi, in qua omnes corporaliter resurgent, alii in vitam, ut videant Deum sicut est, alii in damnationem, et tunc discretio judicii apparebit. Audient vocem ejus, hoc est, sentient manifestatione ejus. Vel ipse judex vocem emittet humanam,
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Soluebat sab̃b̃m a mandatis
legis: iam ñ ad litteram conseruan¬
dis. Imponunt qui solam serui for¬
mã attendunt: qđ ꝑ rapinam faciat
se ȩqualem deo: s ipse ꝑ naturam
natus ẽ ȩqualis. R espondit itaq
ib̾e: & dixit eis. Am̃ am̃ dico uob̾: ñ põt
filiꝰ a se facere quicqmͣ. nisi qđ iuderit

Expanded text:
 Solvebat Sabbatum a mandatis legis, jam non ad litteram conservandis. Imponunt qui solam servi formam attendunt, quod per rapinam faciat se aequalem Deo, sed ipse per naturam natus est aequalis. Respondit itaque Jesus et dixit eis: Amen amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod vider
Abbreviated transcription (Latin):
t exiens iterũ de finib cyri:
uenit ꝑ sydonem ad mare galilcȩ
int̾ medios fines decapoleos. Decapolis ẽ
tem. circa hyppũ et pellam & gadaram:
contͣ galileam. Qd gͦ dicit᷑. quia dñs uenit
ad mare galilcȩ int̾ medios fines decapo¬
leos: ñ ipsos fines decapolis eũ intrasse
significat. Neq eñi mare transnauigas¬
se dicit᷑. s potius usq ad mare uenisse:
& ad ipsum ꝑuenisse locum qͥ medios
fines decapolis longe transmare positos¬
respicit. int̃. idc̃ contͣ. Uel galilee: quȩ ẽ
int̾ medios fines. Et adducunt ei sur¬
dũ &. mutũ: et deprecant᷑ eum. ut impo¬
nat illi manũ. E app̃hendens eũ de tur¬
ba scorsum. misit digicos suos in auricu¬

Expanded text:
 Exiens Jesus de finibus Tyri, venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos. Decapolis esttem, circa Hippum, et Pellam, et Gadaram, contra Galilaeam. Quod ergo dicitur, quia Dominus venit ad mare Galilaeae, inter medios fines Decapoleos, non ipsos fines Dsignificat. Neque enim mare transnavigasse dicitur, sed potius usque ad mare venisse, et ad ipsum pervenisse locum, qui medios fines Decapolis longe trans mare respicit, inter, id est, contra. Vel Galilaeae, quae est inter medios fines. Et adducunt ei surdum et mutum, et deprecantur eum ut imponat illi manum. Et apprehendens eum de turba s
Abbreviated transcription (Latin):
et martyris dũ ad uiueret: discipłs fuit.
Deinde uͦ doctrine suꝑcilio elatꝰ: ad here¬
ses conuolauit. Sane huiꝰ heresiarche si
ad herens fortassis explicuit: in eo dñi
iħu u̾ba diligent᷑ amplecti. secure legere.
ouib eiꝰ uocẽ cognoscentib nl ꝓhiberet.
Nam sicut sacram̃ta sine sui corruptione
participant᷑ &. amał: sic ueritatis t̾ba.
siue dicta siue seͥpta. abhereticis suo ꝓpͥo
tenore minime pͥuari possunt. Quo fit:
qdđ origenis errorũ ꝑu̾sitas. eiꝰ studiũ inqͥͣ
parte claruit. nequaquã decolorauit. Uite
plis quidẽ qm płimis non repudiatũ iri
E uera ꝓfalsis: ꝓbatio manifesta est:
d hec pat̾ iheronimꝰ. inomelia de uil¬
lico iniqͥtatis introducens theophili
expositiones: hanc eiꝰ laudem adiecit. The¬
ophilꝰ antiochene eccłȩ septimꝰ post petrũ¬

Expanded text:
et martyris, dum adhuc viveret, discipulus fuit. et martyris, dum adhuc viveret, discipulus fuit. Dein vero doctrinae supercilio elatus, ad haereses convolavit. Sane hujus haeresiarchae si adhaerens fortassis explicuit, in eo Domini Jesu verba diligenter amplecti, secure legere, ovibus ejus vocem cognoscentibus nil prohiberet. Nam sicut sacramenta sine sui corruptione participantur et a malis, sic veritatis verba sive dicta, sive scripta, ab haereticis suo proprio tenore minime privari possunt. Quo fit quod Origenis errorum perversitas, ejus studium in qua parte claruit, nequaquam decoloravit. Vitaeplis quidem quamplurimis, non repudiatum iri vero pro falsis, probatio manifesta est. Ad haec pater Hieronymus in homilia de villico iniquitatis introducens Theophili expositiones, hanc ejus laudem abjecit: « Theophilus Antiochenae Ecclesiae septimus post Petru
Abbreviated transcription (Latin):
dñi:. tam extͣneus a dolore mortis. quã alienꝰ
a corruptione carnis Igit᷑ in eũgło ꝑutile
ẽ. desiderantib dm̃. sic pͥma. uł media uel
ꝑfecta cognoscere : ut et opꝰ euangłi. et di¬
lectionẽ dei incarne nascentis ꝑtintu̾sa le¬
gentes intelligant: atq in eo id inquo ap¬
p̃hensi st̃ et app̃hendẽ expetunt. recogno¬
Ntim ex quatuor eũgłistarũ dictis
eũgłm. claro studio cõpostuit ãmo¬
nius alexandrinꝰ: qui canonũ quoq euan¬
głii fert᷑ inuentor. Hoc eusebius cesari¬
ensis in epła p̃scͥpta editioni. qͣ memora¬
tos eũgłii canones edidit: p̃fatium imi¬
tatꝰ studiũ. carpiano scͥpsit.
aciantis etiã uir eruditissimus. et
eleganti eloquentia preditꝰ. cuiꝰ cõmen¬
dationẽ beatꝰ iheronimꝰ in libro de illu¬
strib uiris non tacuit: et unũ exqͣtuor
ut eccłiastica narrat historia cõpagina¬
uit eũgłm: et magnificos contͣ gentes
libroᷤ edidit. Hic beati iustim philosophi

Expanded text:
Domini, tam extraneus a dolore mortis, quam alienus a corruptione carnis. Igitur in Evangelio perutile est desiderantibus Deum, sic prima vel media vel perfecta cognoscere, ut et opus Evangelii, et dilectionem Dei in carne nascentis per universa legentes intelligant, atque in eo id, in quo apprehensi sunt et apprehendere expetunt, recognonum ex quatuor evangelistarum dictis Evangelium, claro studio composuit Ammonius Alexandrinus, qui canonum quoque Evangelii fertur inventor. Hoc Eusebius Caesariensis in epistola praescripta editioni, qua memoratos Evangelii canones edidit, praefati viri imitatus studium, Carpiano scripsit. Tatianus etiam vir eruditissimus et eleganti eloquentia praeditus, cujus commendationem beatus Hieronymus in libro De illustribus viris non tacuit, et unum ex quatuor ut ecclesiastica narrat historia compaginavit Evangelium, et magnificos contra gentes libros edidit. Hic beati Justini philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi pharisei int̾rogant iħm qͥndo uenit rognũ dei.
Ubi multi expͥncipib crediderunt in eũ et non con¬
fitebant᷑. ne de synagoga eicerentur.
Ubi ostendunt discipłi iħti structuram templi.
Ubi sedente iłiu in montẽ oliueti interrogant cum
discipłi qđ signũ erit ad tientꝰ tui uł eorũ quȩ dixisti.
uit et de fideli et prtdente dispensatore.
De decem uirginib.buit
De eo qͥ ꝑegre ꝓficiscens talenta seruis sus distri
mnas seruis suis dedit.
tĩ uenerit filiꝰ hominis in sede maiestatis suȩ.

Expanded text:
Ubi Pharisaei interrogant Jesum, quando venit regnum Dei. ur Jerusalem. CXLIII. Ubi multi ex principibus crediderunt in eum, et non confitebantur, ne de Synagoga ejicerentur. CXLIV. Ubi ostendunt discipuli Jesu structuram templi. CXLV. Ubi sedente Jesu in monte Oliveti, interrogant eum discipuli, Quod signum erit adventus tui, vel eorum quae dixisti? vit, et de fideli et prudente dispensatore, CXLVIII. De decem virginibus. De eo qui peregre proficiscens, talenta servis suis distrimnas servis suis dedit. CLII. Cum venerit Filius hominis in majestate sua.
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus dñi ostendit generationẽ.
einde marcꝰ eũgłista dei. petiu
inbaptisinate filiꝰ. et indiuino sermo¬
ne discipłs. gen̾e leuitieꝰ. eũgłm greco sermo¬
ne initalia scͥpsit. ostendens in eo qͥd et gen̾i
suo deb̾et. et xp̃o. Nam inuoce ꝓpħice excla¬
mationis instituens initiũ eũ glice p̃dica¬
tionis. ordinẽ leuiticȩ electionis ostendit᷑. p̃¬
dicens emissũ ioħem filiũ ⁊acharie inuoce
angłi annuntiantis u̾bũ carnẽ factũ. et
corpꝰ dñi ꝑ u̾bũ diuine uocis animatũ: ut
in se caro u̾bum qđ inconsonantib ꝑdid̾ãt
inueniret. Ab aptismo dm̃ p̃dicare dm̃ in¬
choans: deserti ieiuntũ. tẽptationẽ diaboli.
congregationẽ bestiarũ. et ministeriũ an¬

Expanded text:
adventus Domini ostendit generationem. Deinde Marcus, evangelista Dei, Petri in baptismate filius, et in divino sermone discipulus, genere leviticus, Evangelium Graeco sermone in Italia scrispsit, ostendens in eo quid et generi suo deberet et Christo. Nam in voce propheticae exclamationis instituens initium evangelicae praedicationis ordinem leviticae electionis ostendit, praedicens emissum Joannem filium Zachariae in voce angeli, annuntiantis Verbum carnem factum, et corpus Domini per verbum divinae vocis animatum, ut in se caro Verbum, quod in consonantibus perdiderat, inveniret. A baptismo Domini praedicare Deum inchoans, deserti jejunium, tentationem Diaboli, congregationem bestiarum, et ministerium an
Abbreviated transcription (Latin):
głii ab uno incipiens usq ad finẽ librorũ: dispar
numerꝰ increscit. Hic ingro colore scͥptꝰ. sub se
cuiꝰ canonis sit. ex subiecto numero doceb̾is:
et recurrens ad uolumina singłorũ. reppe¬
ries inquib uł eadẽ uł uicina dixert̃. huc

Expanded text:
ro libris Evangelii, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit. Hic cifris expressus, sub se cujus canonis sit, ex subjecto numero doceberis; et recurrens ad volumina singulorum, reperies in quibus vel eadem, vel vicina dixerunt. Huc
Abbreviated transcription (Latin):
hec tͥa simł unã ꝑsonã dicimꝰ sic̃ unã cẽnti¬
uocabulũ seruire huic significationi. qua
intelligit᷑ tͥnitas. ne om̃ino taceremꝰ interro¬
gati qͥd tres. cũ tres eẽ faterem᷑: Huc usq
de unitate diuine ẽẽntiȩ. ac de ꝑsonarũ ꝓpͥe
tatib: iuxta magistrorũ existimationes. &.
scõrũ assertiones. IEpilogꝰ breuis.
Est sũmi natura boni suꝑ omĩa simplex:
Hec eadem pat̾ est.genitꝰ. bonitas utriusq.
Lux &. origo pat̾. ñ nata potentia sũma:
Splendor y mago patͥs. u̾bũ sapientia nata:
Est patͥs et nati donũ bonitas utriusq.
Est tantꝰ pat̃ aut natꝰ donũue duorum:
Quantꝰ cũ patre filiꝰ est et sp̃s horum.
Sicq triplex minime ds̃ ẽ. s tͥnꝰ et untis:
Personis trinus. natura et̃ntis et unus.
Tresgͥ faciunt ꝑsone qđ ds̃ omne.
Incipit. Prefatio. una exquatuor.¬

Expanded text:
simul unam personam dicimus, sicut unam essentivocabulum servire huic significationi, qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres, cum tres esse fateremur? » Hucusque de unitate divinae essentiae, ac de personarutatibus juxta magistrorum existimationem et sanctorum assertiones. EPILOGUS BREVIS. Est summi natura boni super omnia simplex. Haec eadem Pater est, genitus, bonitas utriusque. Lux et origo Pater, non nata potentia summa. Splendor, imago Patris, Verbum, Sapientia nata. Est Patris et nati donum bonitas utriusque. Est tantus Pater aut natus donumve duorum. Quantum cum Patre Filius est et Spiritus horum. Sicque triplex minime Deus est, sed trinus et unus. Personis trinus, natura, aeternus et unus. Tres igitur faciunt personae, quod Deus, omne. EJUSDEM PRAEFATIO SECUNDA Quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
&e aliorũ płimorũ. Ubigͦ sententiarũ incisio¬
nes aliqͦntulũ ꝓlirie st̃. expositorũ nomina.
uł pͥmas sillabas siue litteras affiximꝰ in mar¬
gine. aut stiꝑ sententiarũ pͥncipia: ut uł sic dis¬
cernat᷑ quȩ cuiꝰ auctoris sit sententia. Hoc eqͥ¬
dem rabanꝰ. hoc et beda fecere. potiora scõrũ
dicta suaui eloquio colligentes: uelut apes
ad mellificandũ dulcissimos flores. Igͥ .i. litt̃a
lectori designet iheronimũ suꝑ matħm: a litt̃a

Expanded text:
. Ubi ergo sententiarum incisiones aliquantulum prolixae sunt, expositorum nomina vel primas syllabas sive litteras affiximus in margine, aut super sententiarum principia, ut vel sic discernatur quae cujus auctoris sit sententia. Hoc equidem Rabanus, hoc et Beda fecere, potiora sanctorum dicta suavi eloquio colligentes, velut apes ad mellificandum dulcissimos flores. Igitur H littera, lectori designet Hieronymum super Matthaeum, A littera,
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi iħs lauat pedes discipłorum.
LU. Ubi iłis mittit discipłos p̃parare sibi pascha. et
dic̃ eis qđ unus ex uobis tradet me.
Ubi iħs tradit sacram̃tũ corporis & san
et ubi iħs dic̃ ad petrũ expetiuit sathanas ut
uos uentilet: om̃s hodie in me scandali ⁊amini
Ubi iłis hortatur discipłos suos. ut ñ pauefiat corur̃m¬

Expanded text:
Ubi Jesus lavat pedes discipulorum. CLV. Ubi Jesus mittit discipulos praeparare sibi pascha, et dicit eis quod Unus ex vobis me tradet. CLVI. Ubi Jesus tradit sacramentum corporis et sanet ubi Jesus dicit ad Petrum: Expetivit Satanas ut vos ventilet, et: Omnes hodie in me scandalizabimini. CLVII. Ubi Jesus hortatur discipulos suos, ut non paveat cor
Abbreviated transcription (Latin):
Ubir iħs p̃tulit cet̾is uiduã ꝓpt̃ duo eraminuta. adiun¬
gens parabolã de pbarisço  publicano contra eos
qui se extollunt.
De nichodemo qui uenit ad ib̾m nocte.
De muliere a iudeis inadulterio dep̃hensa.
Ubi ibs maledicͬrt ficulneã & aruit.

Expanded text:
Ubi Jesus praetulit caeteris viduam propter duo aera minuta, adjungens parabolam de Pharisaeo et publicano, et contra eos qui se extollunt. CXIX. De Nicodemo, qui venit ad Jesum nocte. CXX. De muliere a Judeis in adulterio deprehensa. CXXI. Ubi Jesus maledixit ficulneam, et aruit.
Abbreviated transcription (Latin):
bi iħs sanat in synagoga mulierẽ &ẽ aridã curuatã.
Ubi iħs ascendit iberosolimã indic festo scenophegiȩ.
U. De diuite cuiꝰ uberes fructus ager attulit.
De coqui multas possessiones habens tristis abut ati¬
diens ũbũ uade uende omĩa que habes.
De diuite et lazaro.

Expanded text:
 CIII. Ubi Jesus sanat in Synagoga mulierem aridam et curvatam.  CIII. Ubi Jesus sanat in Synagoga mulierem aridam et curvatam. CIV. Ubi Jesus ascendit Hierosolymam in festo scenopegiae. CV. De divite cujus uberes fructus ager attulit. CVI. De eo qui multas possessiones habens, tristis abiit, audiens verbum: Vade, vende omnia quae habes. CVII. De divite et Lazaro.
Abbreviated transcription (Latin):
bi iħs dicit sc̃ quidã de hic stantib qͥ nongustabunt
mortẽ. & in monte transfiguratur.
Ubi pharisci dicunt ad iħm discede hine. qr herodes
uult te occidere. et curauit lunatieum.
um ꝓse ce petro didragina erauctorib reddit.
Ubi iħs interrogatꝰ adiscipłis suis qͥs maior erit in
regno celorũ instruit eos his eremplis. ut humilient
se sicut partiulus.
XCU. Nondebere phibi eos qͥ faciunt signa innomine ihu¬
litudinem de oue ꝑdita &. de dragia.
De filio qui substantiã patris deuorauit.
De remittendo fr̃ib ex corde.
Similitudo de rege qͥ posuit rationẽ cũ seruis suis.
Ubi iħis interrogat᷑ aphariseis siliceat uxorẽ dimitt̃e
quacũq excausa.
Ubi iħs imposuit manũ infantib et pbarisei murmu¬
rant de iłni qđ sic recipit peccatores.
Ubi iħs instruit eos qui amiuntiauerunt ei de gali¬
leis qͦs inter fccit pilatus ad iungens similitudinẽ
arboris fici inuinea.

Expanded text:
quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem, et in monte transfiguratur. XCII. Ubi Pharisaei dicunt ad Jesum: Discede hinc, quia Herodes vult te occidere, et curavit lunaticum. um pro se et Petro didrachma exacto ribus reddit. XCIV. Ubi Jesus interrogatus a discipulis suis, quis major erit in regno coelorum instruit eos his exemplis, ut humilient se sicut parvulus. XCV. Non debere prohiberi eos, qui faciunt signa in nomine litudinem de ove perdita et de drachma. XCVII. De filio qui substantiam patris devoravit. XCVIII. De remittendo fratribus ex corde. XCIX. Similitudo de rege qui posuit rationem cum servis suis. C. Ubi Jesus interrogatur a Pharisaeis, si liceat uxorem dimittere quacunque ex causa. CI. Ubi Jesus imposuit manum infantibus, et pharisaei murmurant de Jesu quod sic recipit peccatores. CII. Ubi Jesus instruit eos qui annuntiaverunt ei de Galilaeis quos interfecit Pilatus, adjungens similitudinem arboris fici in vinea.
Abbreviated transcription (Latin):
De apłis quare ñ lotis manib manducarunt.
De muliere syrophenissa que ꝓfilia sua petebat.
iacuit in infirmitate & multa cũ iudcis eiꝰ occasione
Ubi iħs de .uii. panib ce parcis piscib qͥ tuoi milia
hominũ saciauit. et p̃cepit apłis cauere aferm̃to

Expanded text:
De apostolis quare non lotis manibus manducarunt. LXXXV. De muliere Syrophaenissa, quae pro filia sua petebat. riginta octo annis jacuit in infirmitate, et multa cum Judaeis ejus occasione Ubi Jesus de septem panibus et paucis piscibus, quatuor millia hominum sa
Abbreviated transcription (Latin):
e discipłis sus płima in paraboł locutus est.
Ecce exiit qui seminat seminare.
De eo qͥ seminat bonũ sem̃ inagro suo. et de ⁊¬
De grano synapis.
XXI. Qui seminat sem̃ ce uadit dormicũ uł surgit. et
margaritarũ. de sagena missa inmare:de patre
familias qͥ ꝓfert de thesauro suo noua &e uetera.
Ubi att contͣ iħ̾m ciues eiꝰ indignati sc̃ dicentes. uñ
huic tanta sapientia:
bi iħs supͣ mare pedib ambulauit. & petrũ mer

Expanded text:
et discipulis suis plurima in parabolis locutus est. LXXI. Exiit qui seminat seminare. LXXII. De eo qui seminavit bonum semen in agro suo, et de zDe grano sinapis. LXXVI. Qui seminat semen, et vadit dormitum vel surgit, et margaritarum, de sagena missa in mare, et de patre familias qui profert de thesauro suo nova et vetera.Ubi ait: Contra Jesum cives ejus indignati sunt, dicentes: Unde huic tanta sapientia? Jesus supra mare pedibus ambulavit, et Petr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hic usq quaq seruatũ eẽ. Singłi nãq
euangłistarũ nichilominꝰ uiuencꝰ. sedciliꝰ.
egregii uersificatores. circa eandẽ materiã
u̾santes: p̃postero ordine płima narraue¬
re. Cautũ sit itaq p̃occupationis et reca¬
pitulationis regulas: nec ñ quã plures
alias. de qͥb doctor augustinꝰ inconcordia
euangłistarũ docet: huic oꝑi sepe appli¬

Expanded text:
c usquequaque servatum esse. Singuli namque evangelistarum nihilominus Juvencus, Sedulius, egregii versificatores, circa eamdem materiam versantes, praepostero ordine plurima narravere. Cautum sit itaque praeoccupationis et recapitulationis regulas, necnon quamplures alias, de quibus doctor Augustinus in concordia evangelistarum docet, huic operi saepe appli
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi angłs apparuit pastorib.
Ubi iħs ductus ẽ aparentib ut circũcideret᷑.
De magis qui uenerunt aboriente.
Ubi ẽ. fugatꝰ iħs et parentes eiꝰ iegiptũ.
Ubi herodes int̾fecit pueros.
Ubi iħs reuocat᷑ ab egipto.
Ubi iħs remansit intemplo iberosolimis.
U bi ioħs baptista apparuit misrł.¬
xx. U bi iħs uocauit matħm publicanũ.
Ubi ib̾s atidiens qđ iob̾s traditꝰ ec̃t. secessit in
finib ⁊ abulon et neptalim.
Ubi iħs circĩnbat om̃s regiones. et sedens in
monte elegit .xii. discipłos. et doctnt eos de
beatitudine regnicȩlorũ. et quȩ secuntur.
Increpatio ditutum.

Expanded text:
Ubi angelus apparuit pastoribus. VII. Ubi Jesus ductus est a parentibus ut circumcideretur VIII. De magis qui venerunt ab oriente. IX. Ubi est fugatus Jesus et parentes ejus in Aegyptum. X. Ubi Herodes interfecit pueros. XI. Ubi Jesus revocatur ab Aegypto XII. Ubi Jesus remansit in templo Hierosolymis. XIII. Ubi Joannes Baptista apparuit iXX. Ubi Jesus vocavit Matthaeum publicanum. XXI. Ubi Jesus audiens quod Joannes traditus esset, secessit in fines Zabulon et Naphthali. XXII. Ubi Jesus circuibat omnes regiones, et sedens in monte, elegit duodecim apostolos, et docuit eos de beatitudine regni coelorum, et quae sequuntur. XXIII. Increpatio divitum.
Abbreviated transcription (Latin):
terient. Qđ um sint iiiͦiͬ. facies: uelut ignis
sit horũ species: hoc explicat hec noua series.
arde mira. Hie iungunt᷑ penne ẽqͥlit̃: rote sese
capiunt parit̃: & uoluunt᷑ una ñ aliter.
arte mira. Quo sp̃s dat᷑ directio. illuc ꝑ¬
gunt. nec fit reu̾sio: nunc descensus. nc̃
eleuatio est meis. Dant scintille micantes
radios. & choruscat fulgur in impios:
terror adhos.splendor ad filios ẽ. in eis:
Ut gͦ absq scrupulo studiosi mens secura
possit hoc uti uolumine: sententias. ȩuan¬
ligent̃ distinguere. Numeriss iquidem

Expanded text:
ta . Quod uni sint quatuor facies, velut ignis sit horum species, hoc explicat haec nova series arte mira. Hic junguntur pennae aequaliter, rotae sese capiunt pariter, et volvuntur non aliter arte mira. Quo spiritus datur directio, illuc pergunt, nec fit reversio, nunc descensus, nunc elevatio est in eis. Dant scintillae micantes radios, et coruscat fulgur in impios, terror ad hos, splendor ad filios, est in eis. » Ut ergo absque scrupulo studiosi mens secura, possit hoc uti volumine, sententias, evanligenter distinguere. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
De relinquendo munꝰ ante altare.
De ad ulterio concupiscentie.
De repudio.
De secreta oratione.
rendũ. pulsandum.
De cauendo a falsis ꝓphetis.
Pon hirintrabunt in regnũ celorũ qͥ tantũ dict̃¬

Expanded text:
De relinquendo munus ad altare. XXVIII. De adulterio concupiscentiae. XXIX. De repudio. XXXIV. De secreta oratione. aerendum, pulsandum. XLI. De cavendo a falsis prophetis. XLII. Non hi intrabunt in regnum coelorum, qui tantum dic
Abbreviated transcription (Latin):
scđo de concordia eũgłistarũ. qͦadei
insũ est. ex diu̾sorũ dictis unã narrationẽ
faciens inqͥt. Hoc exemplo siue ut ame fac¬
tũ est. siue aliomͦ cõmodiꝰ fieri possit. uide¬
at unꝰ qͥsq. et incet̾is locis fieri posse. Eius
gͥ exemplo ac ꝑsuasu: ñ nulli fortassis unã
ex iiiͦi. narrationẽ ꝑstrinxere. At uͦ huius
oꝑis qͥs auctor immo ordinator excicerit:
nichil int̾ est. ignorare. Et enĩtã ũba quã
sententie. ñ nͥ eũglistarũ st̃. Mathei nãq
dictis reliquorũ triũ excerpta. qđ cuilibet
ꝑqͥrenti facile ẽ. cognitu: arte mira. magisq
breuitate miranda iungunt᷑. Hoc autẽ
p̃ nominatũ aminoniũ fecisse: scribit euse¬
bius carpiano. Suscipe gͦ xp̃icola in hoc
manuali oꝑe. uł si cõmodiꝰ possis in alio:
uiuere possis: p̃ceptis et ꝓmissis bene uitiere
scias et uelis: ad signandũ suꝑte magis
magisq lum̃ uultꝰ dñi. His utiq tͥb tria
ꝓpulsari necesse est: impotentiã scił. igno¬

Expanded text:
elistarum, quoad ei visum est, ex diversorum dictis unam narrationem faciens, inquit: « hoc exemplo sive ut a me factum est, sive alio modo commodius fieri possit, videat unusquisque et in caeteris locis fieri posse. Ejus igitur exemplo ac persuasu nonnulli fortasse unam ex quatuor narrationem perstrinxere. At vero hujus operis quis auctor, imo ordinator exstiterit, nihil interest ignorare. Etenim tam verba quam sententiae nonnisi evangelistarum sunt. Matthaei namque dictis, reliquorum trium excerpta quod cullibet perquirenti facile est cognitu arte mira magisque brevitate miranda junguntur. Hoc autem praenominatum Ammonium fecisse, scribit Eusebius Carpiano. Suscipe ergo, Christicola, in hoc naturali opere, vel si commodius possis in alio Vvivere possit praeceptis et promissis; bene vivere scias et velis, ad signandum super te, magis magisque lumen vultus Domini . His utique tribus tria propulsari necesse est, impotentiam scilicet, igno
Abbreviated transcription (Latin):
ime secuiti sumꝰ. m. uͦ litt̃a. significat qđ de p̃dic̃¬
tis sen aluis expositorib particlãtĩ colligit᷑: uł
cuiꝰ libet magistri sententiã. Cũ eñĩ scͥptũ sit
sp̃m nolite extinguere. ꝓphetias nolite sꝑnere:
bene aqͦlibet dicta. tanquã ipsiꝰ scĩ sp̃s u̾ba studui
apponere. Glaia itaq sententiarũ positio. incon¬
artia positionẽ t̾iborũ m̾ico excusabit. Qͥdem̃i ꝓdt̃ ut
beatꝰ ait aug̃. clauẽ ẽẽ aurcã si aꝑire ñualeat: et
qͥd eã obẽ ẽẽ ligncã. si bene aꝑat: Interp̃tationes
qͥdẽ paucas int̃serimꝰ: qr infine oꝑis ordine al¬
phabeti locabimꝰ om̃s ad eũgłiũ ꝑtinentes: ut in¬
de lector ꝓut oportunitas dabit argum̃ta eliciat
Ait eñi arator. A nomine sepe uidemꝰ argum̃ta
trahi. docum̃taq matima gigni. Hic ꝗtioq no
pã damasũ. Canones qͦs etsebiꝰ cesariensis ep̃s
alexandrinũ secutꝰ ammoniũ. indecẽ num̃os
ordinauit. sic̃ ingreco habent᷑ expressimꝰ. Quos

Expanded text:
 littera significat, quod de praedictis seu aliis expositionibus particulatim colligitur, vel cujuslibet magistri sententiam. Cum enim scriptum sit: Spiritum nolite exstinguere, prophetias nolite spernere : bene a quolibet dicta, tanquam ipsius Spiritus sancti verba, studui apponere. Clara itaque sententiarum positio, incompositionem verborum merito excusabit. Quid enim prodest, ut beatus ait Augustinus, clavem esse auream, si aperire non valeat? et quid obest eam esse ligneam, si bene aperiat? Interpretationes quidem paucas interserimus, quia in fine operis ordine alphabeti locabimus omnes ad Evangelium pertinentes, ut inde lector, prout opportunitas dabit, argumenta eliciat. Ait enim Arator: A nomine saepe videmus Argumenta trahi documentaque maxima gigni. Hic quoque notpam Damasum: « Canones quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur expressimus. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi duolatrones cũ xp̃o crucifigi ducunt᷑. et ubi
iħs de cruce matrẽ suã com̃daũ discipło quẽ dilige
Ubi iosephpeciit corpꝰ iħu apilato. et sepelit una
cum nichodemo.
Ubi iudei signant monumentũ.
Ubi custodes monum̃ti annuntiauert̃ sac̾dotib
de resurrectione. xp̃i.
.IU. Ubi iħs apparuit mulierib pꝰ resurrectionem.
Ubi discipli cuntes ingalileã uiderunt et adora¬
terunt adnm̃. & assũptꝰ ẽ incȩlio. corã eis:
otum facimꝰ lectori. qđ expositionis
luc̃ẽ sũpsimꝰ a iheronimo. hilario.
Rabano. suꝑ matħ̃m: a iberonimo et
suꝑ etiã opꝰ illuminant aug̃ de concordia eũ¬

Expanded text:
o latrones cum Christo crucifigi dicuntur, et ubi Jesus de cruceJoseph petit corpus Jesu a Pilato et sepelit una cum Nicodemo. CLXXII. Ubi Judaei signant monumentum. uis. CLXXIV. Ubi custodes monumenti annuntiaverunt sacerdotibus de resurrectione Christi. CLXXV. Ubi Jesus apparuit mulieribus post resurrectioUbi discipuli euntes in Galilaeam, viderunt et adoraverunt Dominum, et assumptus est in coelis coram eis. Notum facimus lectori quod expositionis lucem sumpsimus ab Hieronymo, Hilario, Rabano, super Matthaeum; ab Hieronymo et super etiam opus illuminant Augustinus De concordia eva
Abbreviated transcription (Latin):
tas considerat᷑: s in eo qđ ꝑsone sc̃ unꝰ ds̃. una
natura. una substantia sunt. sibi coȩgquales.
et consubstantiales. Quãuis gͦ filiꝰ sit de patre
ñ tam̃ posterior ẽ patre. uł inferior: s coct̃nꝰ.
coom̃ipotens. Sic et sp̃s sc̃s. cum sit apatre et
filio. nequaquã minor est uł posterior: s con¬
substantiał. coet̾nus. et coom̃ĩpotens:
ptandum qr ꝑsona mulciplicit̃ dicit᷑. Est
eñĩ ꝑsona. substantia rationał indiuidua.
sit qͥslibet homo. In rethorica uͦ dicit᷑ ꝑsona:
qͥ cũq ꝓpt̃ certũ dictũ uł factũ. incontrou̾siã
ducitur. Ingrammatica autẽ. ꝑsona sic de¬
scribit᷑. ꝑ sona ẽ. quiloquit᷑ ad aliũ: uł ad quẽ
loquit̃ aliꝰ: uł. de qͦ aliqͥ locunt᷑. Cũgͥ euenit
qđ idẽ homoloqͥt᷑ ad aliũ. et ineũ dirigitur
locutio. & de eofit locutio. t̃c una et eadem
resẽ pͥma. ⁊ scda. et t̾cia ꝑsona. nec tam̃ pͥma
uł ingenitũ. uł genitũ: uł nec ingenitũ. nec

Expanded text:
tas consideratur, sed in eo quod personae sunt unus Deus, una natura, una substantia, sunt sibi coaequales et consubstantiales. Quamvis ergo Filius sit de Patre, non tamen est posterior Patre vel inferior, sed coaeternus, coomnipotens. Sic et Spiritus sanctus, cum sit a Patre et Filio, nequaquam minor est vel posterior, sed consubstantialis, coaeternus et coomnipotens. Notandum quia persona multipliciter dicitur. Est enim persona substantia rationalis individua, ut quilibet homo. In rhetorica vero dicitur persona, quicunque propter certum dictum vel factum in controversiam ducitur. In grammatica autem sic persona describitur: Persona est qui loquitur ad alium, vel ad quem loquitur alius, vel de quo aliqui loquuntur. Cum igitur evenit quod idem homo loquitur ad alium, et in eum dirigitur locutio, et de eo fit locutio, tunc una et eadem res est prima et secunda et tertia persona, nec tamen prima vel ingenitum vel genitum, vel nec in
Abbreviated transcription (Latin):
Oinoꝑe u̾bi ꝑderet. qđ pͥus meruerat inge¬
nere. Nã pͥmꝰ alexandriȩ ep̃s fuit: cũ ꝑsin¬
gła oꝑa sciret q eũgłu in sedicta disponere
et disciplinã legis agnoscere: et diuinam
incarne dñi naturã intelligere. Ibiq oc¬
tauo neronis anno mortuus & sepultꝰ est:
Ncas atitẽ syrus antiochensis.
instigante sp̃u. inachaia scͥpsit eũgłm:
Cu extra ea que ordo eũgłicȩ dispositio¬
nis exposcit. ea maxime necessitas labo¬
ris fuit. ut pͥmã grecis fidelib ne iudai¬
cis attenti fabuł insolo legis desiderio
tenerent᷑. ne uł hereticis fabuł seducti ex¬
ciderent atieritate. claboraret: deinde
ut inpͥncipio eũgłi natiuitate ioħis p̃¬
sũpta. cui scrib̾et indicaret: contestans in
se cõpleta eẽ. que eẽnt aplerisq p̾sũptu¬
ose inchoata. huic luce ñ inmerito
ȩtiã scribendorũ actuũ apłorũ grã da¬
ta est: ut pote illi. cuiꝰ omĩa u̾ba langue¬
ntis animȩ sunt medicina. Hic neq

Expanded text:
meruerat in genere. Nam primus Alexandriae episcopus fuit, cum per singula opera sciret et Evangelii in se dicta disponere, et disciplinam legis agnoscere, et divinam in carne Domini naturam intelligere. Ibique octavo Neronis anno mortuus et sepultus est. Lucas autem Syrus Antiochensis, instigante spiritu, in Achaia scripsit Evangelium. Cui extra ea quae ordo Evangelicae dispositionis exposcit, ea maxime necessitas laboris fuit, ut primum Graecis fidelibus, ne Judaicis attenti fabulis, in solo legis desiderio tenerentur, ne vel haereticis fabulis seducti, exciderent a veritate, elaboraret: deinde, ut in principio Evangelii nativitate Joannis praesumpta, cui scriberet, indicaret, contestans in se completa esse, quae essent a plerisque praesumptuose inchoata. Huic Lucae non immerito etiam scribendorum Actuum apostolorum gratia data est, utpote illi, cujus omnia verba languentis animae sunt medicina. Hic neque
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ uirginitatis duplex testimoniũ ine¬
ũgłio dat᷑: quia et p̃ceteris dilectus adeo
dicit᷑: et huic matrẽ suã de cruce cõm̃dauit:
ut uirginẽ uirgo seruaret. Deniq mani¬
festans in eũgłio qđ erat ipse. opꝰ incorrup¬
tibił u̾bi solus inchoans. u̾bũ carnẽ factũ
ẽẽ. nec lum̃ a tenebris cõp̃hensũ fuisse
testat᷑: pͥmũ signũ ponens qđ innuptis
fecit ds̃: ut uet̾ib immutatis. noua om̃ia
quȩ axp̃o instituunt᷑. appareant. Itaq
cui inpͥncipio canonis incorruptibile
pͥncipiũ erat ingenesi. etiã incorrupti¬
bił finis reddit᷑ ꝑ uirginẽ in apocalipsi:
sciens suꝑ uenisse diẽ recessus scn. conuocatis

Expanded text:
Cujus virginitatis duplex testimonium in Evangelio datur, quia et prae caeteris dilectus a Deo dicitur, et huic matrem suam de cruce commendavit, ut virginem virgo servaret . Denique manifestans in Evangelio quod erat ipse, opus incorruptibilis Verbi solus inchoans, Verbum carnem factum esse, nec lumen a tenebris comprehensum fuisse testatur , primum signum ponens quod in nuptiis fecit Deus, ut veteribus immutatis, nova omnia quae a Christo instituuntur, appareant. Itaque cui in principio canonis incorruptibile principium erat in Genesi, etiam incorruptibilis finis redditur per virginem in Apocalypsi, sciens supervenisse d
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi pharisei mittunt ad iħm dolo interrogantes
silicet tributum reddere cesari.
gant de.uii. fr̃ib qui unã urorẽ habuerunt.
Ubi scriba interrogat iħm qđ mandatũ marimũ
est in lege.preher
bi docente sħu intẽplo miserunt pharisei eũ com
Ubi interrogatur ibs aiudeis situes xp̃c dic nob̃ ma¬
Ubi ibs resuscitat lazarũ amortuis et pͥncipes consi¬
lium faciunt ut interficerent iħm. decelo.

Expanded text:
Ubi pharisaei mittunt ad Jesum dolo interrogantes, Si licet tributum reddere Caesari?gant de septem fratribus qui unam uxorem habuerunt. CXXVIII. Ubi Scriba interrogat Jesum, quod mandatum maximum est in lege. Ubi docente Jesu in templo, miserunt pharisaei eum comUbi interrogatur Jesus a Judaeis: Si tu es Christus, us resuscitat Lazarum a mortuis: et principes concilium faciunt, ut interficerent eum. JOAN.
Abbreviated transcription (Latin):
xiiiͦi. Sic̃ pat̃ ꝙ filiꝰ st̃ unꝰ ds̃. et ad ereaturam
relatiue unus creator. sic relatiue ad spm̃ scm̃
unum pͥncipium: ad creaturã uͦ pat̃. et filius
& sp̃s sc̃s unũ pͥncipium. sic̃ unꝰereator. Sci¬
endũ gͥ si nũmus sine sui mutatione incipit ẽẽ
p̃cium illius rei quȩ emit᷑: multomagis deus
sine sui mutatione cep̃ ẽẽ creator cũ pͥmo fie¬
rent ereaturȩ: cepit eẽ dñs. eũcepit ei seruire
creatura: cep̃ ẽẽ miserator. cũ pͥmo fuit cuiꝰ mise¬

Expanded text:
 Sicut Pater et Filius sunt unus Deus, et ad creaturam relative unus Creator, sic relative ad Spiritum sanctum, unum principium. Ad creaturam vero, Pater et Filius et Spiritus sanctus unum principium sicut unus Creator. Sciendum igitur, si nummus sine sui mutatione incipit esse pretium illius rei quae emitur, multo magis Deus sine sui mutatione coepit esse Creator, cum primo fierent, creaturae; coepit esse Dominus, cum coepit ei servire creatura; coepit esse miserator, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit apatre: ut natꝰ. Cum gͥ bonitas dei
sit causa totius diuine ereationis. et cooꝑet᷑
potentiȩ ac sapientiȩ in om̃i oꝑatione diuina :
patet ex supradictis auctoritatib qr umiꝰ eẽntie
st̃ tres subsistentiȩ siue ꝑsone .i. pat̾ & filiꝰ et

Expanded text:
procedit a Patre ut natus. Cum ergo bonitas Dei procedit a Patre ut natus. Cum ergo bonitas Dei sit causa totius divinae creationis, et cooperetur potentiae ac sapientiae in omni operatione divina, patet ex supradictis auctoritatibus, quia unius essentiae sunt tres subsistentiae sive personae, id est, Pater et
Abbreviated transcription (Latin):
aturis ad creatorẽ translata sunt. Illud
tia est. ex qͣ omĩa: nec dicit᷑ om̃i potentia
cũ sit potentia diuina. in eo qđ est poten¬
tia discernendi et gub̃nandi uniu̾sa. Ne
mireris dm̃ una potentia posse omĩa.
tino intuitu m̃tis uidere et ordinare oĩa:
tino affectu benignitatis ãplecti omĩa:
cũ etiã tu uideas uno ictu oculi. lunã.
stellas. et alia tã dit̾isa. Sp̃s sc̃s apatre et
filio ꝓcedit: qm̃ iccurto uult ds̃ omĩa quę
facit. qr pot̃.&. qr scit. Hȩc aut̃ ꝓcessio inde ẽ:
qr benignꝰ diuinitatis affectus ex potentia &
sapientia ad creatioñẽ & gub̃nationẽ rerũ.
ad distributionẽ gr̃ãrũ extendit᷑. Et̃nalit̃
em̃ uult as̃ ut uniu̾sa fiant. que facit tprib
suis: & uoluntas sua om̃iũ bonorũ causa est.
Hic gͥ diuinitatis affectꝰ erga creaturas habitꝰ.
ꝓcedit a patre. ꝓcedit & afilio. ñ ut natꝰ. s ut
datꝰ ꝑcollatam creaturis grãm. filius uero

Expanded text:
aturis ad Creatorem translata sunt. Illud aturis ad Creatorem translata sunt. Illud tia est, ex qua omnia, nec dicitur omnipotentia cum sit potentia divina in eo quod est potentia discernendi et gubernandi universa. Ne mireris Deum una potentia posse omnia, uno intuitu mentis videre et ordinare omnia, uno affectu benignitatis amplecti omnia, cum etiam tu videas uno ictu oculi lunam et stellas, et alia tam diversa. Spiritus sanctus a Patre et Filio procedit, quoniam idcirco vult Deus omnia quae facit, quia potest et quia scit. Haec autem processio inde est, quia benignus divinitatis affectus, ex potentia et sapientia ad creationem et gubernationem rerum, ad distributionem gratiarum extenditur. Aeternaliter enim vult Deus, ut universa fiant quae facit temporalibus suis; et voluntas sua omnium bonorum causa est. Hic igitur divinitatis affectus erga creaturas habitus, procedit a Patre, procedit et a Filio, non ut natus, sed ut datus per collatam creaturis gratiam; Filius vero
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscamꝰ ea fieri oportere. S qͦ spectant
assignare qͥsquã generationẽ filii. a patre:
Qmͦ pat̾ filiũ genuit: etiã angłi nesciunt:
S forte senties hoc ideo dictũ eẽ. qr poten¬
tia cui omĩa st̃ possibilia in romp̃hensibił
est et sapientia uidens uniu̾sa. atq dis¬
cernens singula incomp̃hensibilis est: si¬
mił cẽ generatio eiꝰ. in hoc qđ est. et̾na. supͣ
intellectũ est. Senties aut̃ fortasse iuxta
p̃missas similitudines facile intelligi posse.
ut dicas. Cum sapientia qr ẽ. potentia dis¬
cernendi. sit id ipsũ qđ est expotentia. trans¬
latiue sapientia dei nata seu genita dicit᷑
apotentia diuina. et appellat᷑ filius iuxta
qdđ filii de patrib sunt. uelut eorũ ex p̃sse
ymagines. et mutuã dilectionẽ habentes.
Potentia quoq diuina: meo quiod ex ipsaẽ.
sapientia. nimirũ ꝑtranslationẽ nuncu¬
pata ẽ. pat̾. ꝑmulta nãq nomina: de cre¬

Expanded text:
cognoscamus ea fieri oportere. Sed quo spectancognoscamus ea fieri oportere. Sed quo spectanassignare quisquam generationem. Filii a Patre,  Pater Flium, etiam angeli nesciunt. Sed forte senties hoc ideo dictum esse, quia potentia cui omnia sunt possibilia, incomprehensibilis est; et sapientia videns universa atque discernens singula, incomprehensibilis est, simul etiam generatio ejus in hoc quod est aeterna, supra intellectum est. Senties autem fortasse juxta praemissas similitudines facile intelligi posse, ut dicas: Cum sapientia, quia est potentia discernendi sit id ipsum quod est ex potentia; translative sapientia Dei nata seu genita dicitur a potentia divina, et appellatur Filius, juxta quod Filii de patribus sunt velut eorum expressae imagines, et mutuam dilectionem habentes. Potentia quoque divina in eo quod ex ipsa est sapientia, nimirum per translationem nuncupata, est Pater. Permulta namque nomina de cre
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ ymago de ȩxe ad sigillandũ facta. qđ
est ymago .i. sic formatũ es. ex ere tanquã
ex materia contrahit: et qđ ẽ sigillabile
seu sigillans. ab utͦq ꝓcedit. Sunt gͥ in
una eademq ẽẽntia. tria ꝓpͥetate diu̾sa: qr
aliud est. cẽ hoc es. aliud ẽẽ hanc ymaginẽ:
et aliud ẽẽ hoc sigillabile. Scientia quoq
siue sapientia cũ sit potentia discernendi. ne¬
cessario exigit ad eẽ suum potentiã. s poten¬
tia. non exigit sapientiã: qđ similitudine
materiȩ ad materiatũ facile uidĩ pot̃. Et¬
enĩ qr statua constat ex ere et forma. es non
exigit statuã ad eẽ suũ: statua uͦ exig̃ es: et
qͦdãmͦ in ꝓpͥe ac figurate posset dicistatuã
ex ere genitam. seu ꝓcreatã ẽẽ: et om̃e mate¬
riatũ ex materia. Apotentia uͦ et sapientia
ꝓcedit bonȩ uoluntatis affectus: qr his exi¬
gentib consequent̃ facere uolumꝰ. nͥ uitiũ
p̃pediat. quȩ possumꝰ: et scimts facere. si

Expanded text:
Imago de aere ad sigillandum facta, quod est imago, id est, sic formatum aes, ex aere tanquam ex materia contrahit; et quod est sigillabile seu sigillans, ab utroque procedit. Sunt igitur in una eademque essentia tria proprietate diversa; quia aliud est esse hoc aes; aliud, esse hanc imaginem, et aliud, esse hoc sigillabile. Scientia quoque sive sapientia cum sit potentia discernendi, neccessario exigit ad esse suum potentiam; sed potentia non exigit sapientiam, quod similitudine materiae ad materiatum, facile videri potest. Etenim quia statua constat ex aere et forma, aes non exigit statuam adesse suum; statua vero exigit aes, et quodammodo improprie ac figurate posset dici statuam ex aere genitam seu procreatam esse, et omne materiatum ex materia. A potentia vero et sapientia procedit bonae voluntatis affectus; quia his exigentibus consequenter facere volumus, nisi vitium praepediat, quae possumus et scimus facere, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetas sapientiȩ. alia ꝓpͥctas bonitatis. & ita alia
est ꝑsona patris. alia filii. alia sp̃s sc̃i. Nota in
de solo spũ scõ. Cũ eñi dicamꝰ ꝓpͥetas ẽ sp̃s scĩ.¬
qđ neq ẽ. genitꝰ. neq ingenitꝰ: nec substantiam
nec accidens. dicimꝰ eẽ ꝓpͥetatẽ eiꝰ. Similit̃ ẽ. ꝓpͥe¬
neq ꝓcedens. Undegͦ falsũ ẽ. patre eẽ filium.
uł filiũ eẽ patr̃e: inde falsũ ẽ. qdđ ds̃ genuerit se¬
ipsũ. S qr una ꝑsona genuit alterã. pat̾ scił
filium: ds̃ genuit dm̃. &. ẽ. ds de dõ. lum̃ de
Ab alionon: qr nonẽ. nͥ unꝰ ds̃. Neq a se ipso.¬

Expanded text:
etas sapientiae, alia proprietas bonitatis; et ita est alia persona Patris, alia Filii, alia Spiritus sancti. Nota in de solo Spiritu sancto. Cum enim dicamus, proprietas est Spi neque est genitus, neque ingenitus; nec substantiam, nec accidens dicimus esse proprietatem ejus. Similiter est propriee procedens. Unde ergo falsum est, Patrem esse Filium, vel Filium esse Patrem; inde falsum est, quod Deus genuerit seipsum. Sed quia una persona genuit alteram, Pater scilicet Filium, Deus genuit Deum, et est Deus de Deo, lumen de Ab alio non, quia non est nisi unus Deus. Neque a seipso
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis .i. dulcedinẽ diuine bonitatis. sp̃s
sc̃i uocabulo expͥmi. Spunãq oris nr̃i .i.
anhelitu. affectꝰ animi. maxime patefiũt.
cũ scił aut p̃amore suspiram᷑: aut p̃doloris.
uł laboris angustia gemimꝰ. Unde hoc lo¬
co sp̃s ꝓbono affectu ponit᷑: iuxta illud sa¬
pientie. Benignꝰ ẽ. sp̃s sapientie. Et inpsa¬
lmo. Sp̃s tuus bonꝰ deducet me. Et apłs.
Ds̃ caritas ẽ: qr teste gregorio. sp̃s ipse amor
ẽ qͦ amore scdin ioħem pat̃ diligit filiũ.
et inde quedã patris et filii cõmunio est
sp̃s sc̃s. quiet ãborũ dicit᷑ et̾nũ donũ idẽ.
donabile: donatum uͦ ex tẽpore.
uius aut̃ tͥnicatis nec ñ geniture
lantia. Aus̃. libro .xiͦ. de ciuitate dei. In
tina qͣq ereatura hec tria requiruntur:
quis eã fecerit: ꝑqͥd fecerit: quare fecerio:
inmensitatẽ rerũ. potentia maxime decla¬
ratur: sapientia qͦq ingub̃nando creata:
et ineadẽ ad obtimũ euentũ deducendo.

Expanded text:
jestatis, id est dulcedinem divinae bonitatis, Spiritus sancti vocabulo exprimi. Spiritu namque oris nos, id est anhelitu, affectus animi maxime patefiunt: cum scilicet aut prae amore suspiramus, aut prae doloris vel laboris angustia gemimus, unde hoc loco spiritus pro bono affectu ponitur, juxta illud Sapientiae: Benignus est spiritus sapientiae . Et in Psalmo: Spiritus tuus bonus deducet me . Et Apostolus: Deus charitas est . Quia teste Gregorio, spiritus ipse amor est, quo amore secundum Joannem Pater diligit Filium, et inde quaedam Patris et Filii communio est Spiritus sanctus, qui et amborum dicitur aeternum donum, id est, donabile; donatum vero, ex tempore. Hujus autem trinitatis nec non geniturae lantia. Augustinus libro XI de civitate Dei: « In unaquaque creatura haec tria requiruntur: quis eam fecerit, per quid fecerit, quare fecerit. immensitatem rerum, potentia maxime declaratur; Sapientia quoque, in gubernando creata; et in eadem ad optimum eventum deducendo,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Si ñuenissẽ. et locutꝰ eis ñ fuissẽ: pec¬
catũ ñ hab̾ent. Nunc autẽ excusationẽ
non habent depeccato. Ad hoc illa etiã
inscͥptio psalmi ꝑtinet. quȩ agit ꝓoc
cultis filii.i. iudiciis: de quib dictũ ẽ. Iudi¬
cia tua abysstis multa. Quia sic̃ dic̾tũ ẽ.
sapientie ẽ. iudicare .i. qͥd ex iusticia cuq
iͦ. ꝑquã bonorũ om̃iũ efficatiã cõplet:
Inde illud. Omĩa ꝑ ipsũ facta st̃. Et ali¬
bi. Omĩa insapientia fecisti. Inde dex¬
tra. siue manꝰ patͥs appellat᷑: ꝑ quẽ pat̃
om̃ia oꝑat᷑. Qui etiã bene mens patris
siue ratio. siue angłs consilu dictꝰ est:
qͥa in hac sapientia rationabilit̾ pat̾
omĩa disponit: siue mundũ creando.
pater uerũconsiliũ nr̃e ignorantie
dedit: cũ sap̃ie incarnatio nos uisita
uit. ¶ Diuine aũ gr̃ȩ oꝑatio. et om̃ia que
ad ditine caritatis bonitatẽ manifestiꝰ
spectant spui scõ asscribunt᷑: sic̃ ẽ. re¬
missio peccatorũ: distributio quorũcũq

Expanded text:
 venissem, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent. Nunc autem excusationem non habent de peccato . Ad hoc etiam illa inscriptio Psalmi pertinet, quae ait, pro occultis Filii , id est, judiciis de quibus dictum est: Judicia tua abyssus multa . Quia sicut dictum est, sapientiae est judicare, id  quam bonorum omnium efficaciam complet. Unde illud: Omnia per ipsum facta sunt . Et alibi: Omnia in sapientia fecisti . Inde dextera sive manus Patris appellatur, per quem Pater omnia operatur. Qui etiam bene mens Patris sive ratio, sive angelus consilii dictus est, quia in hac sapientia rationabiliter Pater omnia dpater uerum consilium nostrae ignorantiae dedit, cum eo incarnato nos uisitait. Divinae autem gratiae operatio et omnia quae ad divinae charitatis bonitatem manifestius spectant, Spiritui sancto ascribuntur; sicut est remissio peccatorum, distributio quorumcunque
Abbreviated transcription (Latin):
nere uident᷑. SSic qͦq ꝑsone filiique ad
rationẽ uł sapientiã ꝑtinent. sp̃alit̃ as¬
signant᷑: iuxta illud. Pat̃ om̃e iudiciũ
dedit filio. Potentia siquidẽ sapientiȩ
indiscretione iudicii cedit. uͥequitas
magis ẽ. examinanda: quãuis et poten¬
tia exercenda. Qd̃ autẽ supponit᷑ qua

Expanded text:
nere videntur. Sic quoque personae Filii quae ad rationem vel sapientiam pertinent, specialiter assignantur, juxta illud: Pater omne judicium dedit Filio . Potentia siquidem Sapientiae in discretione judicii cedit, ubi aequitas magis est examinanda, quam vis et potentia exercenda. Quod autem supponitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã dicunt᷑. s scđ̾m relatitũ. Qđ̃
tam̃ relatiuũ nonẽ. accidens: qr ñ ẽ. inu
mor. et noticia eiꝰ : tria sunt. Et hec tͥa.
m̃ti: s substantialit̃ etiã ista st̃. sic̃ et mens:
qr mens cũ se totã nouit. ꝑfecte nouit: et cũ¬
se ꝑfecte amat. ꝑ totũ eiꝰ ẽ amoreiꝰ. Idẽ in
sermone de scͥpturis ueterib et nouis: contͣ
arrianos. Insole tria sc̃ quȩ separari om̃ino
ñ possunt: sol. splendor.calor. Tria etiã
habet ignis indiuisibilia: motũ. lucẽ. et
feruorẽ. Sigͦ creaturã heretioe diuidere ñ
potes: qͦmͦ pot̃is diuidere creatorẽ: In psal

Expanded text:
substantiam dicuntur, sed secundum relativum. Quod tamen relativum non est accidens, quia non est mutmor et notitia ejus tria sunt. Et haec triamenti, sed substantialiter etiam ista sunt sicut et mens, quia mens cum se totam novitse perfecte amat, per totum ejus est amor ejus. » Idem in sermone de scripturis veteribus et novis contra Arrianos: « In sole tria sunt quae separari omnino non possunt, sol, splendor, calor. Tria etiam habet ignis indivisibilia, motum, lucem et fervorem. Si ergo creaturam haeretice dividere non potes, quomodo poteris dividere Creatorem?
Abbreviated transcription (Latin):
fuit et semꝑ est: aut ingenitũ ẽ. atit genitũ
aut nec ingenitum. nec genicũ. Et sc̃ hec
tria: ȩt̃nalit̃ tria. Qđ ingenitũ est pater
tͥnitas ẽ. uere consubstantiał et coet̃na.
Qͥa gͥ aliud est genuisse. quã natũ cẽ: aliud
ẽ. ꝓcedẽ quã genuisse uł natũ eẽ: manife¬
Grinitas itaq ad ꝑsonas patͥs et filii et sp̃s
scĩ refeitur. unitas ad naturã et̃ne dĩcatis
ꝑtinet. Iustinanꝰ mnedicto fidci. Intͥbus
subsistentiis siue ꝑsonis tinã deitatẽ siue
naturã. et stibstantiã et uͥtutẽ. adoramꝰ.
ꝓpͥetates qͥdẽ seꝑantes: dcitatẽ aut̃ unien¬
tes. Itẽ. Unũ ẽ. deitas intͥb. et cͥa tinũ in
qͥb ditas ẽ. aut ut subtiliꝰ dicamꝰ. ipsacͥaẽ
deitas. Itẽ. O portet unũ dm̃. unã nat᷑am.
siue substantiã. et formã confiteri. et tres

Expanded text:
fuit et semper est, aut ingenitum est, aut genitum; aut nec ingenitum, nec genitum. Et sunt haec tria aeternaliter tria. Quod ingenitum est, Pater Trinitas est vera, consubstantialis et coaeterna. Quia igitur aliud est genuisse, quam natum esse; aliud est procedere, quam 718 genuisse, vel natum esse: maniferinitas itaque ad personas Patris et Filii et Spiritus sancti refertur, unitas ad naturam aeternae Deitatis pertinet. » Justinianus in Edicto fidei: « In tribus subsistentiis sive personis unam Deitatem sive naturam, et substantiam et virtutem adoramus, proprietates quidem separantes, Deitatem autem unientes. Item: Unum est Deitas in tribus et tria unum, in quibus Deitas est, aut, ut subtilius dicamus, ipsa tria est Deitas. Item oportet unum Deum, unam naturam sive substantiam et formam con