comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut equi et boues: differt autẽ interpecora et pecudes : Nam ueteres communiter in signi¬
fication comnium animaliũ pecora dixerunt : pecudes autem tantũ illa animalia qua eedun¬
tur qua si pecudes generaliter aute momne animal pecusa pascendo uocatum : Iumenta nomi¬
na indetraxer̃ quod nsm̃ laborem uel honus suo a diutorio subsectando uel arando iubent:
Nambos carpenta trahit et durissimas terrae glebas uomere uertitȩquus et asinus portant
honera et hominũ in gradiendo laborem tẽperan : Vndeetiumenta appellantur. ab eo quod
iubent homines: sunt enimmagnarum uiriũ animalia idem quoque armenta uel qđ sint¬
apta armis id ẽ bello uel quod his in armis utimur : alii armenta tantũ boues intelligunt.:
abarando quasi aramenta : uel quod sint cornib: armata : Discretio ẽ autem inter arm̃¬

Expanded text:
ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in signiut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magnarum virium animalia. Iapta armis, id est, bello, vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves intelligunt, ab arando, quasi aramenta, vel quod sint cornibus armata. Discretio est autem inter armen
Abbreviated transcription (Latin):
ex praesenti institutione iuxta condicionẽnatura ecuiseruiret: gentes autẽ ũn icui¬
q: animaliũ ex propria lingua dederunt uocabula : non autem secundũ latinã
linguã atq grecã aut quarũ libet gentium barbararũ nomina illa in posuit adam
sed illa lingua quae ante dilluuiũ omniũ una fuit . quacebrea nuncupatur : Latinae
autem animalia siue animantia dicta : quod animentur uita et moueantur spũ : qua¬
dripedia uoca ta quia quattuor pedib: gradiuntur qua edum sint similia pecoribus ta¬
men subcurahumana non sunt ut cerui damma gona grietcetera : sed neque besteaesunt:
udeones ne que iumenta ut husus hominũ iuba re possint : Pecus dicimus omne quod hu¬
mana lingua et effigiecaret: proprieautem pecorum nomenhis animalib: ad commo¬
darisolet quae sunt aut aduescendũ apta utoues et sues: autin usu hominũ commoda.

Expanded text:
ex praesenti institutione iuxta condicionem naturae cui serviret. Gentes autem unicuiex praesenti institutione iuxta condicionem naturae cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum Latinam linguam atque Graecam aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa inposuit Adam, sed illa lingua quae ante diluvium omnium una fuit, quae Hebraea nuncupatur. Latine autem animalia sive animantia dicta, quod animentur vita et moveantur spiritu. Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda,
Abbreviated transcription (Latin):
DETRANSFORMΛTIS Scribuntur autẽ et qua edã monstruosa ehominũ trans¬
formationes & commutationes inbesttas : sicut deilla maga famosissimacirce ꝑ quae socios
quo queulixis mutassefertur inbestqas. et dearca dib: qui sorte ductitrans natabant
quod dam stagnũ at queibi conuertebantur in lupos : Namet diomedis socios in uolucres fui¬
seconuersos Non fabulo somendatio sed his torica ad firmatione confirmant : sed et quidam
ad serunt strigas ex hominib: fieri ad multa eñ latrocinia figura esceleratorũ mutantur
et siue magicis cantibus si ue herbarũ ueneficio totis corporib inferas transeunt : Siquidem et
pernatura pleraq mutation ẽ recipiunt : et corrupta in diuersas speties trans formantur :
sicut deuitulorũ carnib putridis apes sicut deequissca rabei demulis lucustae. Decancris
mnibus animantib: adam primũ uocabula indidit: appellans unicui que nomen

Expanded text:
De transformatis. Scribuntur autem et quaedam monstruosae hominum transDe transformatis. Scribuntur autem et quaedam monstruosae hominum transformationes et commutationes in bestiis, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutasse fertur in bestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. Sed et quidam adserunt Strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibus in feras transeunt. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur; sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabaei, de mulis locustae, de cancris mnibus animantibus Adam primum vocabula indidit, appellans unicuique nomen
Abbreviated transcription (Latin):
mem bestiam oreleo postremis partib: dracomedia ca praee : quam quidã fisio loginon
animal sed cilicia e montẽ eẽ aiunt : quib: da locis leones et capreas nutrientem quib: dã
ardentem quibus dã plenũ serpentibus : huncbelloro fontis habitabilẽ fecit undecime¬
rã dicitur occidisse : Centauris autem speties uocabulum indidit ĩd.ẽ hominem equo
mixtũ quos quidã fuis seequites tessalorũ dicun sed proeo quod discurrentes in bello
uelut unũ corpus equorũ et hominũ uideretur in decentauros fictos ad seruerunt : por¬
romonocentaurũ Nomen sumsis seextauro et homine qualem beste am dicunt fabulo¬
lofa cinlaberinto inclusam fuisse : De qua ouidius semibouẽq: uirũ semiuirumq: bouẽ:¬
Onocenta urq̃ Rutẽ uocarieo quod media hominisspecia e media a sini eẽdicatur:
Sicut et i pocentauras quodequorũ hominũq: in eis natura coniuncta fuisse putatur: IIII¬

Expanded text:
mem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non mem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De qua OOnocentaurum autem vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur: sicut et Hippocentaurus; quod equorum hominumque in eis natura conjuncta fuisse putatur.
Abbreviated transcription (Latin):
riti latrarie ftiment undas quas sorbentis estus uoragoconlidit : Fingunt et monstra quȩ¬
dã inrationalium animantium ut cerberũ inferorũ canemtria capita habeNem : significantes
pereum tresactates perquas mors hominẽ deuorat : id ẽ infantia miuuentutem et senec tutẽ :
dram serpentem cum nouẽ capitib: quaelatinaescedradicitur : quod u nocesotria capita ex
crescebant sed constathi drã locũ fuis seuomentẽ aquas uastantẽ uicinã ciuitatẽ in quo
unomeateclausomultierum pebant : quod hercules uidens loca ipsa ex usit. et sica quae
clausitineatus : Nam hidra aba qua dicta ẽ huiusmentionẽ facit ambrosius insimilitudi¬
Nems eresium dicens: heresis enim uelut quaedã hidra fabularũ uulnerib: suis creuit: et
dum sȩpereciditur pullula uit ignidebita incendioq: peritura : Fingunt etcimerã trifor¬

Expanded text:
riti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Fingunt et monstra quaeriti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Fingunt et monstra quaedam inrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors hominem devorat, id est infantiam, iuventutem et senectutem. dram serpentem cum novem capitibus, quae Latine excetra dicitcrescebant. Sed constat hydram locum fuisse vomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit meatus; nam hydra ab aqua dicta enem haeresium, dicensDe fid. 1, 4: 'Haeresis enim velut quaedam hydra fabularum vulneribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram trifor
Abbreviated transcription (Latin):
in uicem utebantur : fuerunt autẽ tressorores cnius pulcritudinis quasiunius oculi : quaeita
spectatores suos stupescere faciebant utuertere eos puta rentur in lapides: Sirenas tres
fingunt fuisse ex parte uirgines ex parte uolucres babentes alas etungulasqua rum una
uoce altera tibiis tertialira canebat: qua e in lectos nauigantes subcantuin naufragi& trahe¬
bant : secundum ueritatem autem meretrices fuerunt qua e transeuntes qnm̃ deducebant
adegesta tem his fictae sunt in ferrenau fragia : Alas autem habuis seetungulas quia amor
et uolatetuulnerat: qua ein de in fluctibus conmoras sedicuntur quia fluctus uenerẽ crea¬
uerunt: Scillam quoqueferunt feminam capitib: succinctam caninis cumla tratib: mag¬
Nis propter fretum siculimaris in quonauigantes uerticib: insecon currentiũ undarũ exter¬

Expanded text:
invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufragium trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exter
Abbreviated transcription (Latin):
postcrura : et octonos digito sinplaNis : Ippo podes inscitia sunt : humanã formã etequinos
pedes habentes : in india ferunt eẽgentẽ quaema crobli nuncupatur : duo decĩ pedum
sta turã habentes : Est etgensibistatura cubitalis quos grecia cubi topigmeos uocant de quasu¬
pra diximus hii montana indietenent. quib: ẽuicinus oceanus: Perhibent et in cadem india cẽ
gentem feminarũ quae quinquennes concipiunt etoctauum uita eannum non excedunt:
Dicuntur autem etalia hominum fabulosa portenta qua e non sunt sed ficta in causis rerũ
interpraetantur. ut gerionẽ s paniȩ regem triplici forma proditam : fuerunt enim tresfra¬
tres tanta e concordiȩut in trib: corporib: quasi una anima eẽt : Corgones quoque meretri¬
ces crinitas serpentib qua ea spicientes conuertebant in lapides babentes unum oculum quẽ

Expanded text:
post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India ferunt esse gentem quae μακρόβιοι nuncupantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito pygmaeos vocant, de qua supra diximus, § 7. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur : inuicem sermonis. utentes nutu siuemotu : Panotios apud scitiam esse feruNT.
tam diffusama gnitudine aurium : ut omne corpus ex ÷is contegant: panenim grecosermo¬
Neom neothiaures dicuntur : Artabatitȩ inaethiopia proniut pecora ambula redicuntur : qua¬
drage simũ a cui annũ nullus superre greditur : Satiri homunciones sunt aduncis naribus : cor¬
nua in frontibus. etta prarum pedib: similes : qualem in solitudine antonius scsuidit : qui etiamint̃¬
uario delusa erroregentilitas. faunos satirosq colit : Dicuntur quidam et siluestres homines
quos non nulli fatuos ficarios uocant : Scio podũ gens fertur in aet hiopia singulis cruribus
et celerita temirabili : quos indesciopodas greciuoca n eo quod perȩstũ interrare supiN÷
iacentes pedũ suorũ magnitudinea dumbrentur : Antipodes in libia plantas uersas habent

Expanded text:
dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium ut omne corpus ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. Artabatitae in Aethiopia proni, ut pecora, ambulare dicuntur: quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis naribus; cornua in frontibus, et caprarum pedibus similes, qualem in solitudine Antonius sanctus vidit. Qui etiam intevario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit.' Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili: quos inde σκιόποδας Graeci vocant, eo quod per aestum in terra resupini iacentes pedum suorum magnitudine adumbrentur. Antipodes in Libya plantas versas habent
Abbreviated transcription (Latin):
uiros de quibus terra conpleta ẽ : Cenocefali appellantur : eoquod canina capita habeant : Quosque
ipselatratus magis bestias quã homines confitetur : hi in india nascuntur : Ciclopes quoque : eadem
indiagignit: & dictosciclo peseo quod unum habereoculum infrontemedia perhibentur : hi et a
grisa gite dicuntur: propter quod solas ferarum carnes aedunt: Temnias in libia credunt
truncos sine capite nasci &os et oculos haberem pectore : Alios sine ceruicibus gignioculos
habentes in humeris : Inultimo autem orientis inonstruo sȩgentium facies scribuntur: Alia esine
Naribus a equali totiusoris planicie informes habentes uultus : Aliȩlabro subterioria deo
Prominentsuit insolis ardoribusi totam exeo faciem contegant dormientes: Aliisconcreta ora
essemodicotantum foramine calamis auenarum pastus &urientes : Nonnullis inelixguis esse

Expanded text:
viros, de quibus terra completa est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque viros, de quibus terra completa est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dictiγριοφαγῖται dicuntur, propter quod solas ferarum carnes edunt. Blemmyas in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse
Abbreviated transcription (Latin):
frodita euocantur : Erma froditae autem nuncupati ẽo quod eis uterque sexus appareat : Irma quip¬
peapud grecosmasculus :  A frodifemina nuncupatur : hudex tram mamillam uirilem sinistram
muliebrem habente suicissim coeundo & gignuNT & pariuiNt : Sicut autẽ in singulis gentibus quae¬
dam monstra sunt hominũ ita in uniuerso generehumano qua edã monstra sunt gentiũ at gigan¬
tes cenoce faliciclopes & cetera : Gigantes dicto siuxta greci sermonis a et himologiã quieos gegi¬
nes existimant id ẽ terrigenas eo quod eos fabulosaeparens terra inmensa moleet similes
sibi genuerit: geenim terra appellatur: genis genus : licetet terrae filios uulgus uocat quorũ
genus incertũ ẽ : falso autẽopinantur quidã in periti descripturis sc̃is p̃uaricatores angeloscum
filiab: hominũ ante diluuiũ concubuis seet exindenatos gigantes id ẽ nimiũ grandes & fortes

Expanded text:
phroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quipphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum: ita et in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut gygantes, cynocephali, cyclopes, et caetera. Gigantes dictos juxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos gegines existimant, id est, terrigenas eo quod eos fabulose pariens terra immensa mole et similes sibi genuerit. Ge enim terra appellatur: genos, genus: licet et terrae filios vulgus vocet, quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam imperiti de Scripturis sacris praevaricatores, angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos gigantes, id est, nimium grandes et fortes
Abbreviated transcription (Latin):
trans figurantur. sicut quileonis habens uultum uel canis. uel taurinum capuđ aut corpus. ut ex
fasi dememorant genitumminotaurum. quod greci etheromorfianuocant : Aia quae ex omnipar¬
te transfigurantur. in alien a ecreationis portentum ut exmuliere uitulum dicit historia generatum:
Alia quaesine transfiguratione mutationem habent locorum . Vt oculos in petore uel in fronte aures
suprain tempora Vel sicut aris toceles tradidit quendam insinistraparte iecur indextrasplenha¬
buis se : Aba secundũ connaturationiem ut in alia manu digiti plures connaturati et coetentes. reppe¬
riantur in alia imipus siue in pedibus : Alia secundum inmaturam & in temperatam creationem sicut
hi quidentatinascuntur siue barbatiuelcani : Alia complexu plurimarum differentiarum sicut illud quo d
praediximus in alex andromulti forme porrentum: Alia commixtione generis : ut androgeni et erma¬

Expanded text:
transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut ex transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut ex Pasiphaë memorant genitum Minotaurum; quod Graeci ἑτερομορφίαν vocant. Alia, quae ex omni parte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore vel in fronte, aures supra tempora: vel sicut Aristoteles tradidit quendam in sinistra parte iecur, in dextera splen habuisse. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiuntur, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum inmaturam et intemperatam creatiohi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et herma
Abbreviated transcription (Latin):
tem : Vndelucanus matrẽq: suus conterruit infans : Portentuo sa uero leuem sumunt muta¬
tionẽ exemplicausa cum sex digitis nati : Portenta igitur uel portentuosa exsis tunt ::
Alia magnitu dine totius corporis ultra commune hominũ modũ quantus fuitition in nouẽ
iugerib: iacens. omero testante : Alia paruitate totius corporis ut nani uel quos grecipig¬
meos uocant eo quod sint statura cubitales. Alia magnitudine partiũ. Veluti capitem
formi. auc super fluis membrorum partibus ut bicipites et trimani. Vel scino dontas quibus gemi¬
ni procedunt dentes: Alia defectu partium in quibus altera parsplurimum defecit ab altera
ut mapus amanui uel pes apede Alia discissione: ut sinemanũ aut capite generata : quos gro¬
cisteressosuocant᷑ Alia pernumeria quando solum capuđ auterus pasciturꝰ Alia quac in parte

Expanded text:
tem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutatem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem; ut exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt, alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quatenus fuit Titan in novem jugeribus jacens, Homero testante. Alia pravitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci Pygmaeos vocant, eo quod sint staturae cubitalis. Alia, magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodentes, quibus gemini procedunt dentes. Alia defectu partium, in quiut manus a manu, vel pes a pede. Alii a decisione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia praenumeria, quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte
Abbreviated transcription (Latin):
Autem portentorũ creationes in significationib: futuris constitutauidentur: uultenĩ
ds̃ interdũuentura significare. peraliqua nascentiũ noxia : sicut et persomnos et per
oracula qua praemoneat et significet quib: dã uel gentib: uel hominib: futuramcla¬
dẽ : quod plurimis etiam experimentis probatum ẽ:xerxen quippe uulpes exaequa
creata solui regnũ portendit: Alexan dro ex muliere monstrũ creatum quod superio¬
res corporis partes hominis sed mortuas habuerit inferiores diuersarũ bestiarũ
sed uiuentes significasse repentinã regis interfectionẽ : superu ixerant enim deterio¬
rameliorib: sed haec monstrua qua e in significationib: dantur non diuuiuunt sed
continuo ut nata fuerint occidunt : Interportentũ autem et portentuo sum differt :
Nam portenta sunt quaetrans figurantur sicut fertur inumbra mulierem peperisse serpen¬

Expanded text:
autem portentorum creationes in significationibuso futuris constituta videntur. Vult enim autem portentorum creationes in significationibuso futuris constituta videntur. Vult enim deus interdum ventura significare per aliqua nascentium noxia, sicut et per somnos et per oracula, qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fueNam portenta sunt, quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpen
Abbreviated transcription (Latin):
DE PORTENTIS. Portenta ẽẽ uarroait : qua e contranaturã na ta uiden¬
tur sed non sunt contranaturam quia diuina uolum tate fiunt : cumuolum tascreatoris
cuisq condita creinatura sit : undeetipsi gentiles dm̃ modona turã mododm̃ appellant :
portentũ ergo fit non contranaturã sed contraquã ẽ notanatura : portenta autẽ etos¬
tenta monstraatque prodigia ideonuncupantur q̃uod portendereatq: ostenderemons¬
trareac praedicarealiqua futur a uidentur : Namportenta dicta : perhibent a porten¬
dendo id ẽpra eostendendo : Ostenta autem quod ostendere quicquã futurũ uidean¬
tur : Prodigia quodporrodicant id ẽfutura praedicant : Monstrauero a monitu
dicta quod aliquid significandũ demonstrent siue quod statim monstrent quida ppa¬
reat et hoc proprietatis ẽ : ab usione tamen scriptorũ plerũq: corrumpitur : Quaedã

Expanded text:
De portentis . Portenta esse Varro ait quae contra naturam nata videnDe portentis . Portenta esse Varro ait quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cuiusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat; et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
factum ut quẽ ad modũ id quod significat non potesta gendo ita et ipsũd nomen non posset
loquendo declinari : Omnis autem mortuus aut funus .ẽ. aut cadauer: funus ẽ sisepeliatur
et dictũ funus a funib: accensis quos anteferetrũ papiriscera circũdatis ferebant : Cada¬
uer autẽ ẽ siinsepultũ iacet : Namcadauernominatũ acadendo quia ia mnsta renon potest :
quod dumportatur ex sequias dicimus crematũ reliquias conditũ iam sepultum : corpus
conpleuit uita eofficium : Namdicimus functos officio quiofficia debita conpleuerunt:
unde ẽ et honorib: functos: hincergodefunctus quod ab officiosituita edepositus siue qđ
sit die functus : Sepultus autem dictus eo quodiamsinepulsu et palpitatione ẽ id ẽsine
motus epelire autẽ ẽ condere corpus : Nam huma reobruere dicimus : hoc ẽ humũ inicere :

Expanded text:
factum ut quemadmodum id, quod significat, non potest agendo, ita et ipsud nomen non possit factum ut quemadmodum id, quod significat, non potest agendo, ita et ipsud nomen non possit loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut funus est, aut cadaver. Funus est, si sepeliatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis ferebant. Cadaver autem est, si insepultum iacet. Nam cadaver nominatum a cadendo, quia iam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus: crematum reliquias: conditum iam sepultum. Corpus conplevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui officia debita conpleverunt; unde est et honoribus functus. Hinc ergo defunctus, quod ab officio sit vitae depositus, sive quod sit diem functus. Sepultus autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est humum inicere.
Abbreviated transcription (Latin):
secum bona affert et mala: bona quia nos ab in potentissimis dñis liberat. uoluptatibus in ponit
modũ libi dinis frangit inpetus auget sapientiã datmaturiora consilia : mala autem quia
quib: minuuntur corporis uires senectus et morbus : Mors dicta quod sitamara uela mar¬
te qui ẽ effector mortiũ siuemors amorsu hominis primi quoduetiti arboris pomũ mor¬
dens mortẽ incurrit : Tria sunt autem genera mortis a cerba innatura naturalis a cerbia
infantum in natura iuuenũ : merita id .ẽ. naturalis senũ : Mortuus autem ex qua par¬
teorationis declinetur incertũ  nam sicut ait cesar ab eo quod .ẽ morior in participio
praeteriti temporis intus exiredebuit. perunũ scilicet un on perduo : Na mubi gemi¬
nata .ẽ. littera .u. nomen ẽ non participiũ ut fatuus arduus : conuenienter ita que

Expanded text:
secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia. Mala autem, quia quibus minuuntur corporis vires, senectus et morbus. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium sive mors a morsu hominis primi, quod vetitae arboris pomum mordens mortem incurrit. Tria sunt autem genera mortis: acerba, inmatura, naturalis. Acerba infantium, inmatura iuvenum, merita, id est naturalis, senum. Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur incertum est. Nam sicut ait Caesar, ab eo quod est morior in participio praeteriti temporis in 'tus' exire debuit, per unum scilicet U, non per duo. Nam ubi est geminata littera U, nominativus est, non participium, ut fatuus, arduus. Convenienter itaque
Abbreviated transcription (Latin):
intrapauperẽ : Sȩnes autem quidam dictos putant : a sensus diminutione eo quodiã
peruetus tatem desipiant : Nam fiscidicunt stultos cẽ homines frigidioris sanguinis
prudentes calidi: undeet senes in quib: iam friget et pueriinquibus necdũ calet minus
sapiunt inde ẽ quod conuenit sibi in fantũ aetas et saenũ : senes enim pernimiã aeta tẽ
delirant ꝓueri perla sciuiã et infantiã ignorant quid agant : Senes autẽ tantũ mas¬
culinigeneris .ẽ sicut anus feminei Namanus dicitur sola mulier : Anus autem appel¬
lata amultis annis quasi an nosa : naisi commune eẽt nomen quur diceret terentius.
senem mulierem hinc etuetula quia uetusta sicut aute ma sene senectus ita abanuani¬
litas nominata ẽ : Canities autem uocata acandore q̃ua sicandities : unde ẽ illud:¬
floridaiuuentus lactea canities: prout diceret candida : Senectus autem multa

Expanded text:
intra pauperem. 27. Senes autem dictos quidam putant a sensus diminutione, eo quod jam intra pauperem. 27. Senes autem dictos quidam putant a sensus diminutione, eo quod jam prae vetustate desipiant. Nam physici dicunt homines stultos esse frigidioris sanguinis, prudentes calidi. Unde et senes in quibus jam friget, et pueri in quibus necdum calet, minus sapiunt; inde est quod convenit sibi infantum aetas et senum. 28. Senes enim per nimiam aetatem delirant, pueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Senex autem tantum masculini generis est, sicut anus feminini; nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune esset nomen, cur diceret Terentius senem mulierem? Hinc et vetula, quia vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu anilitas nominata est. 29 29. Canities autem 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa
Abbreviated transcription (Latin):
facitetmasculiniuigoris e: anti quienim fortes feminas ĩ ta uocabant uirgoautem
non recteuira godicitur sinonuiriofficio fungitur mulier uero siuirilia facit recte uira¬
rodicitur utam̃atona : Qua e uero nunc femina antiquitusuira uocabatur: sicuta serui
serua sicut a famulo famulacta a uirouira hince tuirginis nomen quidam putant :
Femina ueroã partib: femorũ dicta : ubi sexus species a uiro distinguitur: Alii greca
aet himologia feminã abignea ui dictã putant : quia uehementer concupiscit : libi di
nosi ores enim uiris feminas cẽ tam in mulieribus quã in animalib: undenimius amor
apud antiquos femineus uocabatur: Senior ẽ adhuc uiridior: insexto libro obi dius:
gis adolescens sedminus ut seniorminus senese: ubi comparatiuus gradus minus
significat a positiuo ergosenior non satis sicut iuuenior in traiuiuenem sicut pauperior

Expanded text:
facit, et masculini vigoris est. Antiqui enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem facit, et masculini vigoris est. Antiqui enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non recte virago dicitur, si non viri officio fungatur. Mulier vero si virilia opera facit, recte virago dicitur, ut Amazon. 23. Quae vero nunc femina, antiquitus vira vocabatur, sicut a servo serva, sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant. 24. Femina vero a partibus femorum dicta, ubi sexus species a viro distinguitur. 28 Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libnosiores enim viris feminas esse tam in mulieribus quam in animalibus. Unde nimius amor apud antiquos femineus vocabatur. Senior est adhuc viridior. In sexto libro OvidiusMetgis adolescens, sed minus; ut senior minus senex; ubi comparativus gradus minus significat a positivo. Ergo senior non satis senex, sicut junior intra juvenem, sicut pauperior
Abbreviated transcription (Latin):
quam in femina : undee tuirtus nomen accepit. si ue quodui agat feminam:
Mulier uero a mollitiae : tam quã mollier detractalit tera uel mutata appella¬
ta ẽ mulier : utriqueenim fortitudine et inbecillita te corporũ separantur: sed
ideo uirtus maxima uiri mulieris minor ut patiens uiro eẽt. scilicet nefeminis re¬
pugnantib: libido cogeret uiros aliud ad petere . aut in aliũ sexum prouehere : dicitu
igitur mulier secundũ femineũ sexum non secundũ corruptionẽ in tegritatis : et hoc ex¬
ungua scae scripturae : Nam eua statim facta dela tereuirisui nondum contacta auir
mulier appellata ẽ dicentescriptura etformauit eaminmulierẽ : Virgo a uiri dio¬
riaeta tedicta ẽ sicut et uirga sicut et uitulacalias ab in corruptione quasi uira go
quo dignoret femineã passionẽ : Vira gouocata quia uirũ agit hoc ẽ opera uirilia

Expanded text:
quam in femina. Unde et virtus nomen accepit, sive quod vi agat feminam. 18. quam in femina. Unde et virtus nomen accepit, sive quod vi agat feminam. 18. Mulier vero, a mollitie, tanquam mollier, detracta littera, vel mutata, appellata est mulier. 19. Utrique enim fortitudine et imbecillitate corporum separantur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viro esset, scilicet, ne, feminis repugnantibus, libido cogeret viros aliud appetere, aut in alium sexum proruere. 20. Dicitur igitur mulier secundum femineum sexum, hoc ex non secundum corruptionem integritatis, ex lingua sacrae Scripturae. Nam Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulier appellata est, dicente Scriptura: Et formavit eam in mulierem. 21. Virgo a viridiore aetate dicta est, sicut virga et vitula. Alias ab incorruptione, quasi virago, quod ignoret femineam passionem. 22. Virago vocata, quia virum agit, hoc est, opera virilia
Abbreviated transcription (Latin):
bertatem existimant idẽ eum puberẽ eẽ quiquattuor decim annos expleuerit quamuis
tardissime pubescat certissimũ aut̃ puberem eẽ qui et ex habitu corporispubertatem
ostendit At genera reiam possit : ꝓuerpere sunt quaeannis puerilibus pariunt : u n
deetoratius : laudatur primo prolepuerperanato : et dicta e puerpera eul qđ pͥmopas
đ primũ pueros pariunt : Adulescens dictus eo quod sit adgignendum adultus:
siue a crescereetaugeri : Iuuenis uocatus quod iubareposseincipit : ut inbubus iu¬
uencicum auitulis discesserint : ẽ enim iuuenis in ipso aetatis incremento positus
et adauxilium praeparatus : Nam iuuare hominis ẽ opus aliquod conferen¬
tis sicut autem trecensimus perfecta eaetatis. ẽ. annus in hominibus ita in peco
dib: aciumentis tertius robus tissimus : Vir nuncupatus quod maior in eouis ẽ

Expanded text:
bertatem existimant, id est eum puberem esse qui quattuordecim annos expleverit, quamvis bertatem existimant, id est eum puberem esse qui quattuordecim annos expleverit, quamvis tardissime pubescat: certissimum autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem ostendit et generare iam possit. Puerperae sunt, quae annis puerilibus pariunt. Unde et HoratiusC. 4, 5, 23: Laudatur primo prole puerpera nato. Et dictae puerperae vel quod primo partu gravantur, vel quod primum pueros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus, sive a crescere et augeri. Iuvenis vocatus, quod iuvare posse incipit; ut in bubus iuvenci, cum a vitulis discesserint. Est enim iuvenis in ipso aetatis incremento positus, et ad auxilium praeparatus. Nam iuvare hominis est opus aliquod conferentis. Sicut autem trecesimus perfectae aetatis est annus in homdibus ac jumentis tertius robustissimus. 17. Vir nuncupatus, quod major in eo vis est,
Abbreviated transcription (Latin):
a purita te uocatus : quiapurus .ẽ. et necdũ lanuginẽ floremq: genarũ habens hiis
dicitur: pronatiuita teutesaias: puernatus ẽ nobis : proaetate ut octuiennis decen¬
nis : unde ẽ illud iam puerileiugum tenera ceruicere gebat : proobsequio et fidei
pueritia e ex cessis set annos : puella .ẽ. paruola quasi pulla : undepupillos non
proconditionesed proaetate pueriliuocamus : Pupilli autem dicti quasi sineo cu¬
lis hoc ẽ a parentib: orbi hii autem uere pupillidicuntur quorum patres ante
deces serunt quam ab his nomenacciperent ceteri orbiuocantur : Orfaniidem qui et
pupilli : illud enim grecum nomen ẽ hoc latinũ : Namet inpsalmoubi legitur pupillo
tueris adiutor grecus habet orfano : Puberes a pubeid ẽ apudenda corporisnun¬
cupati : quod haec locatuncprimũ lanuginem ducunt᷑ : quidam autem ex annis pu¬

Expanded text:
a puritate vocatus, quia purus est, et necdum lanuginem floremque genarum habens. Hi sunt a puritate vocatus, quia purus est, et necdum lanuginem floremque genarum habens. Hi sunt dicitur, pro nativitate, ut Esaias9, 6: 'Puer natus est nobis.' Pro aetate, ut octoennis, decennis. Unde est illud: Iam puerile iugum tenera cervice gerebat. Pro obsequio et fidei pueritiae excessisset annos. Puella est parvula, quasi pulla. Unde et pupillos non pro condicione, sed pro aetate puerili vocamus. Pupilli autem dicti quasi in oculis, hoc est a parentibus orbi. Hi autem vere pupilli dicuntur quorum patres ante decesserunt quam ab his nomen acceperint. Ceteri orbi vocantur orphani, idem qui et pupilli; illud enim Graecum nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legitur10, 14: 'Pupillo tu eris adiutor,' Graecus habet ὀρφανῷ. Puberes a pube, id est a pudenda corporis, nuncupati, quod haec loca tunc primum lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis pu
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentute in senec tutẽ nondũ senectus sediam non dũ iuuentus : quiae senioris aetas est
quam greci pres bi tenuocant : Nam senex apud grecos non praes bitersedieron dicitur
quaeaetas a quinqua gensimo a nno incipiens septua gensi moterminatur: Sexta aetas est¬
senectus : quaenullo annorũ tempore finitur sed post quinq: illa saetates quantũ cũq
uita e ẽ senec tutideputatur : Senium autẽ pars ẽ ultima senectutis : dicta quod sit
terminũ sextaeactatis : Inhisigitur sexspaciis filosofiuitam discripserunt bunanã
in quib: mutatur et currit et ad mortis terminũ peruenit : Pergamus ergobreuit̃
perpraedictos gradus aetatum Ae thimologias eorũ in hominẽ demons trantes :
infans dicitur homo prima eactatis dictus autẽ in fansquia adhucfarinescit id .ẽ. loqͦi
non potest : Nondũ enimbeneor dinatis dentib: minus .ẽ sermonis ex praessio : Puer

Expanded text:
iuventute in senectutem; nondum senectus sed iam nondum iuventus, quia senioris aetas est, iuventute in senectutem; nondum senectus sed iam nondum iuventus, quia senioris aetas est, quam Graeci πρεσβύτην vocant. Nam senex apud Graecos non presbyter, sed γέρων dicitur. Quae aetas a quinquagesimo anno incipiens septuagesimo terminatur. Sexta aetas senectus, quae nullo annorum tempore finitur; sed post quinque illas aetates quantumcumque vitae est, senectuti deputatur. Senium autem pars est ultima senectutis, dicta quod sit terminus sextae aetatis. In his igitur sex spatiis philosophi vitam discripserunt humanam, in quibus mutatur et currit et ad mortis terminum pervenit. Pergamus ergo breviter per praedictos gradus aetatum, etymologias eorum in homine demonstrantes. Infans dicitur homo primae aetatis; dictus autem infans quia adhuc fari nescit, id est loqui non potest. Nondum enim bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressio. Puer
Abbreviated transcription (Latin):
inuiris et inutroq: sexu umbilicus quaedã discretionis ũt in uiris genitalia barba prolixa¬
missa pectus amplum in mulieribus leues geneet angustum pectus ad concipiendos autẽ
et portandos fetus renes et latera dilatata : quod adhominẽ et ad partes ad tinet cor¬
poris ex parte dictũ .ẽ. Nunc actates eius subiungam .II. DEETATIBUS HOMINIS
radus aetatis sex sunt in fantia pueritia adolescentia iuuentus . grauitas atq
senectus : Prima a etas infantia ẽ puerinascentis adlucem quae porrigitur
in septem annis: Secunda aetas pueritia id ẽ pura et necdum ad generan dumapta
tendensusque ad quartũ decimũ annum : Tertia adulescentia adgignendũ adulta quae
porrigitur usquea duigintiocto annos : Quarta iuuentus firmis sima aetatũ omniũ fini¬
ens in quinqua gensimã annã : quinta aetas senioris id ẽ grauitas quae ẽ. declinatioa

Expanded text:
in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba proin viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus; ad concipiendos autem et portandos foetus renes et latera dilatata. Quod ad hominem et ad partes attinet corporis ex parte dictum est, nunc aetates eius subiungam. § 2 De aetatibus hominum. Gradus aetatis sex sunt: infantia, pueritia, adolescentia, iuventus, gravitas atque senectus. Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. Secunda aetas pueritia, id est pura et necdum ad generandum apta, tendens usque ad quartumdecimum annum. Tertia adolescentia ad gignendum adulta, quae porrigitur usque ad viginti octo annos. Quarta iuventus firmissima aetatum omnium, finiens in quinquagesimo anno. Quinta aetas senioris, id est gravitas, quae est declinatio a
Abbreviated transcription (Latin):
cumin santena scitur continetq: eum : dictus qua et cumae greditur sequitur: Nasci
autem patrib: similes aiunt si pater nũ semen ualidior sit matribus: simatris hacrati¬
one similes ex primiuultus quia utem utriusq parentis figurã reddunt ã equaliter
mixtopaternomaternoq: semine concipiuntur : Auorum proauorũq similes fierra
quia sicut interra multa semina occulta. sic et in nobis seminacelantur. figuras paren¬
tum red ditura : Ex paterno a utem semina epuellas nasciet exma ternopueros quia
omnis partus constat duplici seminae : Cuius pars maior cuminualuit õccupat simi¬
litu dinẽ sexus : In corporenstroquaedã tantumutilitatis causa facta suntutuis cera
qua edã et utilitatis et decorisut sensus infacia eetin corporemanus acpedes quorũ mem¬
brorum etutilitas magna ẽ et species decentissima : qua edã tantum decoris ut mã millae

Expanded text:
cum infante nascitur continetque eum dictusque, quia, cum egreditur, sequitur. Nasci cum infante nascitur continetque eum dictusque, quia, cum egreditur, sequitur. Nasci autem patribone similes exprimi vultus. Qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequaliter misto paterno maternoque semine concipiuntur; avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur, figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci, et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cujus pars major cum invaluit, occupat similitudinem sexus. 146. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera; quaedam, et utilitatis, et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus, ac pedes, quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentis
Abbreviated transcription (Latin):
Post plurimos autem dies mens truos deo semen non ẽe generabile q̃uia iam non :ẽ mens¬
trualis sanguis a quoperfusũs inrigetur: tenuȩs emen locis mili ebribus non adherere :
labiturenim nec habetuim adherendi similiter et crassumuim non habet gignen¬
diquia muli ebris anguini miscere se non potest propternimiã suispissitudinem
hinc etsteriles mares uel feminas fieri uel pernimiam seminis uel sanguinis crassitu¬
dinẽ uel propternimiam raritatem : Primum autem aiunt corhominis fingi
quodin eosit etuita omnis et sapientia deindequadra gensimo die totum opus expleri
quod ex abor tionibus ut ferunt collecta sunt : Alii fetus a capite sumeredicunt exor¬
dium unde et in auium fẽtus primum oculos fingiinouis uidemus : Fetus autẽ nomi¬
natum quodadhuc in utero fobeatur : cuius secundaedicuntur folliculus quisi mul

Expanded text:
Post plurimos autem dies menstruos ideo semen non esse germinabile, quia iam non est mensPost plurimos autem dies menstruos ideo semen non esse germinabile, quia iam non est menstrualis sanguis, a quo perfusum inrigetur. Tenue semen locis muliebribus non adhaerere; labitur enim nec habet vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, quia muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles mares vel feminas fieri; vel per nimiam seminis vel sanguinis crassitudinem, vel propter nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadragesimo die totum opus expleri; quod ex abortionibus, ut ferunt, collecta sunt. Alii foetus a capite sumere dicunt exordium. Unde et in avium foetus primum oculos fingi in ovis videmus. Foetus autem nominatus, quod adhuc in utero foveatur. Cuius secundae dicuntur folliculus, qui simul
Abbreviated transcription (Latin):
dũuel fructus uel fetus : ẽ enimliquor excibi etcorporis decoctione factus ac diffusus ꝑ
uenas atq: medullas quiin dedesudatus in modũ sentinae concrescit in renibus eie¬
tus q oercortũ et in utero mulieris susceptus calore quodam modo uiscerũ et mens¬
truał fanguinis inrigatione formatur in corpore : Menstrua superua cuus mulie¬
rum santuis : Dicta autẽ menstrua acircuitulunaris luminis q̃uo solet hoc uenire
pro fluuium lunaenim greca ẽ mene dicitur: haec et muliebria nuncupantur:
pram mulier solum animal menstruale ẽ cuius cruoris contactufruges non ger¬
minant acescunt musta moriuntur herba eamittunt arbores fetus. ferrũ rubi¬
rocoamipit nigrescunt ȩra si quicanes indeederintin rabiẽ efferantur glutinum¬
as frlti quod nec ferronec aquis dissoluitur cruore ipsopollutums pontedis ꝑgitur

Expanded text:
dum vel fructus vel foetus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus ac diffusus per dum vel fructus vel foetus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus ac diffusus per venas atque medullas, qui inde desudatus in modum sentinae concrescit in renibus, eiectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus calore quodammodo viscerum et menstrualis sanguinis inrigatione formatur in corpore. Menstrua supervacuus mulierum sanguis. Dicta autem menstrua a circuitu lunaris luminis, quo solet hoc venire profluvium; luna enim Graece μήνη dicitur. Haec et muliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinumasphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
partes qua e in duersum diffusae acreplex aecircũ plicantur in modum cornaari
etis uel quodinterius inpleatur fetũ : hinc etuter quod aliqui dintrinsecos babue¬
rit ut membraetuiscera : a qualiculus autem propriae porci ẽ hinc aduent rem
trans latio Matrix dicitur quod pecus in eo generetur: semen enĩ receptum confo¬
bt consotum c̃orporat corporatũ in membra distinguit : uulua uocata quas
ualua dd ẽ ianua uentris uel quod semen recipiat uel quo dexea fetuis procedati:
tussica dicra quasiuas a qu& qua sicutua sa qua eita derenib urina collecta conple¬
tuir et dumore distenditur cuius usus inuolacrib non babeturdcrina auce dicta
siue quodurat seu quia ex renibus egeritur: cuiusin dicio et salus cirgritũdo
futura monstratur : qui humor uulgo lotiũ dicitur quod eo lota idẽ munda uesti¬
menta efficiantur : Semen ẽ quodiactũ sumitur aut a terra aut abutero adgignen¬

Expanded text:
partes, quae in diversum diffusae ac replexae circumplipartes, quae in diversum diffusae ac replexae circumplietis; vel quod interius inpleatur foetu. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus habuerit, membra et viscera. Aqualiculus autem proprie porci est; hinc ad ventrem translatio. Matrix dicitur, quod foetus in eo generetur: semen enim receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit. Vulva vocata quasi valva, id est ianua ventris, vel quod semen recipiat, vel quod ex ea foetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, ita de renibus urina collecta conpletur, et humore distenditur. Cuius usus in volucribus non habetur. Urina autem dicta, sive quod urat, seu quia ex renibus egeritur. Cuius indicio et salus et aegritudo futura monstratur. Qui humor vulgo lotium dicitur, quod eo lota, id est munda, vestimenta efficiantur. Semen est quod iactum sumitur aut a terra aut ab utero ad gignen