comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝑ diuitium consortiũ p̃cipuam in celis consecu¬
tura sudlimitatem: quam si ee̾t ꝑ humanũ conu¬
bium ꝓlem ꝓpagatura sublimem. Generosius
qͥppe elegit aniciana posteritas tam illustrem
familiam beart nuptias nes ciendo. quam multi¬
plicare pariendo: & in carne iam imitari uitã an¬
qłor q̃ ex carne numerum adhuc augere mortali¬
um. Hec ẽ udior fecundiorq felicitas: non uentre
grauescẽ. s m̃te grandes ct̃. Hon lactesc̃e pectore:
sed corde candesct. Non uiscerib t̾ram: s celũ ora¬
tionib parturire. Dñarum honore dignissime fi-
usq in finẽ: adherens coniuigio qđ ñ habet finem.
Imicentur eam multe famule dñam: ignobiles no¬
bilem: fragilit̾ excelse. sublimiꝰ humilem. Uirgines
que sibi optant aniciorũ claritatem: eligant scita¬
tem. Illud enim quantalib& cupiditate q̃ndo asse¬
quentur: Hoc autem si plene cupierint: mox ha¬

Expanded text:
sit per diuinum consortium praecipuam in caelis consecusit per diuinum consortium praecipuam in caelis consecutura sublimitatem, quam si esset per humanum conubium prolem propagatura sublimem. generosius quippe elegit Aniciana posteritas tam inlustrem familiam beare nuptias nesciendo quam multiplicare pariendo et in carne iam imitari uitam angelorum quam ex carne numerum adhuc augere mortalium. haec est uberior fecundiorque felicitas non uentre grauescere sed mente grandescere, non lactescere pectore sed corde candescere, non uisceribus terram sed caelum orationibus parturire. dominarum honore dignissimae et usque in finem adhaerens coniugio, quod non habet finem. imitentur eam multae famulae dominam ignobiles nobilem, fragiliter excelsae excelsius humilem; uirgines, quae sibi optant Aniciorum claritatem, eligant sanctitatem. illud enim quanta libet cupiditate quando adsequentur? hoc autem, si plene cupierint! mox ha
Abbreviated transcription (Latin):
ominabus honore dignissimis
merito illustͥbus ꝙ p̾stantiosi¬
nis filiabꝰ ꝓbe ꝙ iuliane: augꝰ
tinus in dño salutem. Implestis
gaudio os nrm: tanto iocundiꝰ
quanto clariꝰ: tanto gratiꝰ quan¬
to citius.: Ur̃e nẽꝙ stirpis scimoniam u̾ginalc̃ q̃m̃
quacunq ignotuistis. ac ꝑ hoc uͥq fama celeber¬
rima p̃dicat uelocissimum uelatum eiꝰ. fideliore
atq certiore littarum ñtio p̃uenistis: & pͥus nos ex¬
ultare fecistis de cognito tam excellenti bono. qͣm
dubitare de audito. Qs u̾bis explicet. qͥs digno p̾co¬
nio ꝓsequat᷑. quantũ in comꝑabilit̾ głosius atq
fructuosiꝰ habeat ex ur̃o sanguine seminas uirgi¬
nes ap̃c. quam uiros consules mundus: Nam uolu¬
mina tẽporum. si magnum atq p̃clarum ẽ nomi¬
nis dignitate signare: quanto ẽ maius atq p̃clariꝰ.
cordis & corꝑis integͥtate transcendere: Mag̾ itaq
gauet puella nobilis genere nobilior scitate qđ

Expanded text:
OMINARUM HONORE DIGNISSIMIS MERITO INLUSTRIBUS ET PRAESTANTISSIMIS FILIABUS PROBAE ET IULIANAE AUGU- STINUS IN DOMINO SALUTEM. Implestis gaudio cor nostrum tanto iucundius quanto carius, tanto gratius quanto citius. uestrae namque stirpis sanctimoniam uirginalem quoniam quacumque innotuistis ac per hoc ubique fama celeberrima praedicat, uelocissimum uolatum eius fideliore atque certiore litterarum nuntio praeuenistis et prius nos fecistis exultare de cognito tam excellentissimo bono quam dubitare de audito. quis uerbis explicet, quis digno praeconio prosequatur, quantum incomparabiliter gloriosius atque fructuosius habeat ex uestro sanguine feminas uirgines Christus quam uiros consules mundus? nam uolumina temporum si magnum atque praeclarum est nominis dignitate signare, quanto est maius atque praeclarius cordis et corporis integritate transcendere! magis itaque gaudeat puella nobilis genere, nobilior sanctitate, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato se ẽẽ iactare audeat in hac uita. sic̃
nescientes hoc meis mͦ compleri. qui uł pꝰbaptis¬
mum continuo. uł dimissis debitis q̃ dimitten¬
da moratione poscuntur. de hoc excunt corpore.
in tota uͦeccła tunc fut᷑um ut sit omino ñ hñs
maculam & rugam aut aliqͥd eiꝰmodi. qñ dicen¬
dumerit. uͥẽ mors uictoria tua. uͥẽ mors aculeꝰ¬

Expanded text:
sine peccato se esse iactare audeat in hac uita, sicutsine peccato se esse iactare audeat in hac uita, sicutnescientes hoc in eis modo compleri, qui uel post baptismum continuo uel dimissis debitis, quae dimittenda in oratione poscuntur, de hoc exeunt corpore, in tota uero ecclesia tunc futurum. ut sit omnino non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quando dicendum erit: U
Abbreviated transcription (Latin):
illos tantã sͥ arrogare iusticiã. ut eã se iactent
ñ solum hab̃e s etiã aluis hominib dare. A se
qͥppe dicunt iustificari: eum quẽ baptiz au̾int.
Unicħ eis restat. nͥ dicere illi qͥbaptizatur ab eis.
misi inbaptizatorẽ suum credat. Cur enim ñ
faciat. qñ apłs dicit. credenti in eum qui iusti¬
ficat impium. deputatur fides eiꝰ ad iustitiã:
In ipsum gͦ credat sicum ipse iustificat. ut depu¬
tetur fides eiꝰ ad iustitiã. S puto qd̾ etiã ipsi
se ipsos horrent. si tam̃ ista uł cogitare dignant᷑
Iustus enim & iustificans ñ ẽ nisi ds̃. Potest aũ
& de istis dici. qd dixit apl̃s de iudis. quia ig¬
norantes di iustitiam.⁊ suã iustitiam uolentes
constituere. iustitiȩ dĩ ñs̃ subiecti. Absit autẽ
ut qͥsꝗͣ nr̃m rta se iustum dicat. ut aut suam
iustitiã uelit constituere. id÷ qͣsi a scipso sͥ datã.
cũ dicatur ei. qͥd enim habes qd̾ ñ accepisti. aut

Expanded text:
illos tantam sibi adrogare iustitiam, ut eam se iactent illos tantam sibi adrogare iustitiam, ut eam se iactent non solum habere sed etiam aliis hominibus dare. a se quippe dicunt iustificari eum, quem baptizauerint. ubi nihil eis restat nisi dicere illi, qui baptizatur ab eis, ut in baptizatorem suum credat. cur enim non faciat, quando apostolus dicit: Credenti in eum, qui iustificat impium, deputatur fides eius ad iustitiam? in ipsum ergo credat, si eum ipse iustificat, ut deputetur fides eius ad iustitiam. sed puto, quod etiam ipsi se ipsos horrent, si tamen ista uel cogitare dignantur. iustus enim et iustificans non est nisi deus. potest autem et de istis dici, quod dixit apostolus de Iudaeis, quia ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. Absit autem, ut quisquam nostrum ita se iustum dicat, ut aut suam iustitiam uelit constituere, id est quasi a se ipso sibi datam, cum dicatur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? aut
Abbreviated transcription (Latin):
carũdem eccłarũ nob̃cũ pauꝑes qui eiscłe pos¬
sessiunculis alebantur. ipsi potius foris positi
desinant concupiscere aliena. s intrent in uni¬
tatis socictatẽ. ut parit᷑ gub̃nemus ñ illa dm̃
que dicunt sua. uerum etiam q̃ dicunt᷑ & nr̃a
dĩ. Sub illo capite in uno eiꝰ corpe unũ simus.
& de istis talib rebus faciamꝰ qd scͥptum ẽ. in
actib apłorum. E rat ilł anima una. ⁊cor unũ.
& nemo dicebat aliqͥd ꝓpͥum. s erant ilt omia
cõmunia. Amemus qd̃ cantamꝰ. ecce ꝗͣ bonum
⁊ ꝗͣ iocundũ habitare fr̃s in unũ. ut sic exꝑiant᷑
ꝯsciant ꝗͣ ueracit̃ ad eos clamet mater eccła ca¬
scͥptum ẽ in libro sapientiȩ. ideo iustitulerunt
spolia impioꝵ. itẽ qd̃ legitur in ꝓu̾bris. thesau¬
rizantur autẽ iustis diuidiȩ impioꝵ. tunc uide¬
bimus ñ eẽ qrendum qui habeant res hereticoꝵ
s qui sint in societate iustoꝵ. Scimus qͥdem

Expanded text:
earundem ecclesiarum, nobiscum pauperes, qui eisdem posearundem ecclesiarum, nobiscum pauperes, qui eisdem possessiunculis alebantur, ipsi potius foris positi desinant concupiscere aliena, sed intrent in unitatis societatem, ut pariter gubernemus non illa tantum, quae dicunt sua. uerum etiam, quae dicuntur et nostra. i . Sub illo capite, in uno ejus corpore unum simus, et de istis talibus rebus faciamus quod scriptum est in Actibus Apostolorum: Erat illis anima una et cor unum; et nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia . Amemus quod cantamus, Ecce quam bonum et quam iucundum habitare fratres in unum, ut sic experiantur et sciant, quam ueraciter ad eos clamet mater cascriptum est in libro sapientiae: Ideo iusti tulerunt spolia impiorum, item quod legitur in prouerbiis: Thesaurizantur autem iustis diuitiae impiorum, tunc uidebimus non esse quaerendum, qui habeant res haereticorum, sed qui sint in societate iustorum. scimus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt.⁊ inuidiosissime sͥ cõnqueri uidentur.
qd̾ eos in nr̃am cõmunionẽ uiolento legum
imꝑio coartamꝰ. Hoc utiq nullomͦ faccremꝰ.
si res eoꝵ posside uellemꝰ. Qͥs auarus querit
cõpossessorẽ: Quis dñandi cupiditate inflam¬
matus. uł fastu dñationis elatus. desicdat hr̃e
consortẽ: Ipsos certe attendant quondã suos
iam nr̃os socios. & fr̃na nob̃ dilectione cõiun¬
ctos. quẽadmodum sua deneant. ñ solum quȩ
habebant. s etiã nr̃a q̃ ñ habebant. Que tñsi
pauꝑum cõpauꝑes sumus: & nr̃a s̃ & illorum.
Si autẽ pͥuatim q̃ nob̃ sufficiant possidemus. ñ
sunt illa nr̃a s pauꝑum. quoꝵ ꝓcurationem
quodãmͦ gerimus. ñ ꝓpͥetatem nob̃ usurpatioẽ
damnabili uendicamus. Qͥ cqͥd gͦ nomine ecele
siarũ partis donati possidebatur. xͥani ĩꝑatorẽ
legib religiosis cũ ipsis ȩccłiis ad catholicam
tͣnsire iusserunt. Cum gͦ sint nob̃cum plebes

Expanded text:
dicunt et inuidiosissime sibi conqueri uidentur, dicunt et inuidiosissime sibi conqueri uidentur, quod eos in nostram communionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique nullo modo faceremus, si res eorum possidere uellemus. quis auarus quaerit conpossessorem? quis dominandi cupiditate inflammatus uel fastu dominationis elatus desiderat habere consortem? ipsos certe adtendant quondam suos iam nostros socios et fraterna nobis dilectione coniunctos, quem ad modum sua teneant non solum, quae habebant. sed etiam nostra, quae non habebant, quae tamen, si pauperum conpauperes sumus. et nostra sunt et illorum; si autem priuatim, quae nobis sufficiant, possidemus, non sunt illa nostra sed pauperum, quorum procurationem quodam modo gerimus. non proprietatem nobis usurpatione damnabili usiarum parti Donati possidebatur, Christiani imperatores legibus religiosis cum ipsis ecclesiis ad catholicam transire iusserunt. cum ergo nobiscum sint plebes
Abbreviated transcription (Latin):
illa pestifera ȩt̃naq ꝑniciȩ fundi. pagi. uici.
castella. municipia. ciuitates. Si autẽ diligen¬
dus rem de qͣ loqͥmur cogitemus. puto quod si
plurimi essent indomo ruitura. & m̃ saltẽ unꝰ
libari possce. atq id cũ face̾ conaremur. alii se
ipsos p̃cipicio necarent. dolorẽ de cet̾is nrm.
ꝑdent. & pire uniu̾sos nullo lib̾ato ꝑmitt̾emꝰ.¬
⁊ pena ȩt̃na euitanda hominib debemꝰ ĩpendẽ
iudicandum ẽ. si ꝓ salute ista ñ solum tẽp̃rali
s &̃ breui ad ipsum tempꝰ exiguũ lib̃anda. sic
nos hominib subuenire ratio uera ⁊ benigna
compellit: Qd̃ autẽ nob obiciunt qd res eorũ
ꝯcupiscamꝰ & auferamꝰ. utinã catholici fiant:
ñ solum q̃ dicunt sua. s etiam nr̃a in pace nob̃ẽ
⁊ caritate possideant. Asq adeo autẽ calũm¬
andi cupiditate cecantur. ut ñ attendant ꝗͣ
sint int̃ se contraria que loquunt᷑. Ipsi certe

Expanded text:
illa pestifera aeternaque pernicie fundi. pagi, uici, illa pestifera aeternaque pernicie fundi. pagi, uici, castella, municipia, ciuitates. Si autem diligentius rem, de qua loquimnr, cogitemus, puto. quod, si plurimi essent in domo ruitura et inde saltem unus liberari posset atque, id cum facere conaremur, alii se ipsos praecipitio necarent, dolorem de ceteris nostperderent, perire uniuersos nullo liberato permitteet poena aeterna euitanda hominibus debemus inpendere; indicandum est, si pro salute ista non solum temporali sed etiam breui ad ipsum tempus exiguum liberanda sic nos hominibus subuenire ratio uera et benigna compellit? i Quod autem nobis obiciunt, quod res eorum concupiscamus et auferamus, utinam catholici fiant et non solum, quae dicunt sua, sed etiam nostra in pace nobiscum et caritate possideant! usque adeo autem calumniandi cupiditate caecantur, ut non adtendant, quam sint inter se contraria, quae loquuntur. ipsi certe
Abbreviated transcription (Latin):
nollent crede. atq mea manere ꝑsiste̾nt. si eos
inde possemꝰ cruere uł inuitos. quib ĩminentẽ
illã ruinam postea monstrͣemus. ut redire ult̾iꝰ
sub eiꝰꝑiculũ ñ audẽnt: puto nͥ fac̾emus ñ ĩmito
crudeles iudicaremur. Porro si unus illoꝵ nob̃
diceret. qñ intͣucritis eruere nos meipsum con¬
tinuo trucidabo. alt̾ autẽ nec exire inde quid̃
nec erui uellet. s neq necare se audẽt. quid eli¬
gẽmus: sitrũ ambos ruine oppͥmendos relinq̃re.
alterũ ñ culpa nr̃a s sua potiꝰ int̾ire: Nemo est
tã infelix qui ñqͥd fieri intalib causis oporteat.
facillime iudicet. & de duob hominib uno
scł ꝑdito ⁊ uno lib̃ato. similitudinẽ istam pro¬
posui. Qd gͦ sentiendum ẽ de quibꝰdã paucis
ꝑditis. ⁊ innumerabili multitudine popłorũ
libatoꝵ. Non enim uł tot s̃ illi homines qͥsua
uoluntate ꝑeunt. qͦt lib̃antur ꝑistas leges ab

Expanded text:
nollent credere atque in ea manere persistant, si eos nollent credere atque in ea manere persistant, si eos inde possemus eruere uel inuitos, quibus imminentem illam ruinam postea monstraremus, ut redire ulterius sub eius periculum non auderent, puto, nisi faceremus, non inmerito crudeles iudicaremur. porro si unus illorum nobis diceret: Quando intraueritis eruere nos, me ipsum continuo trucidabo\\ alter autem nec exire quidem inde nec erui uellet sed neque necare se auderet. quid eligeremus? utrum ambos ruinae opprimendos relinquere, alterum non culpa nostra sed sua potius interire? nemo est tam infelix, qui non, quid fieri in talibus causis oporteat, facillime iudicet. et de duobus hominibus uno scilicet perdito et uno liberato similitudinem istam proposui. quid ergo sentiendultitudine populorum liberatorum? non enim uel tot sunt illi homines, qui sua uoluntate pereunt, quot liberantur per istas leges ab
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑcipiendũ celebres hilaresq conuentus. mu¬
ltorũq meis cũ dolore magno recordationem
p̃teriti erroris. & cũgaudio considationem co-¬
gnite ucritatis. & cũ indignatione & dedestatioe
mendacium magistroꝵ. qd modo cognoscunt
de nr̃is sacram̃tis quã falsa iactauerint mul¬
torum etiam confessiones incis quod olim
uellent ẽẽ catholici. nec inter homines tanti fu¬
roris auderent. horũgͦ popłoꝵ congregatioes
pplurimas affrice regiones ab illa ꝑditione
lib̾atoꝵ. si sub uno conspectu uideres. tẽ dic̃es
nimiȩ fuisse crudelitatis sidum timeretur ne
homines desꝑati & istoꝵ innumerabili multitu¬
dine nulla estimatione comꝑandi. suis & uolũ¬
tariis ignib cremarentur. isti inȩc̃nũ ꝑdendi:
sempit̾nis ignib cruciandi relinq̃rent᷑. Si enim
duo aliqui in una domo habitarent. ꝗͣ certissi¬
me sciremus ẽẽ ruiturã. nob̃q id p̃nunciantib

Expanded text:
dei percipiendum celebres hilaresque conuentus mudei percipiendum celebres hilaresque conuentus multorumque in eis cum dolore magno recordationem praeteriti erroris et cum gaudio considerationem cognitae ueritatis et cum indignatione et detestatione mendacium magistrorum, quod modo cognoscant, de nostris sacramentis quam falsa iactauerint, multorum etiam in eis confessiones, quod olim uellent esse catholici nec inter homines tanti furoris auderent, horum ergo populorum congregationes per plurimas Africae regiones ab illa perditione liberatorum si sub uno conspectu uideres, tunc diceres nimiae fuisse crudelitatis, si, dum timeretur, ne homines desperati et istorum innumerabili multitudini nulla aestimatione comparandi suis et uoluntariis ignibus cremarentur, isti in aeternum perdendi et sempiternis ignibus cruciandi relinquerentur. Si enim duo aliqui in una domo habitarent, quam certissime sciremus esse ruituram, nobisque id praenuntiantibus
Abbreviated transcription (Latin):
abessalon filius ciꝰ mbello ꝗd̾ contͣ patr̃e gerebat
fuisser extinctus. quamius magnacura manda¬
ucrit suis. ut eũ qͣntum possent uiuum saluũ¬
q seruarent. & eẽt cui penitenti pat̾nꝰ affectus
ignoscet. qͥd restitit nͥ ꝑditum flere. ⁊sui regni
pace acquisita suã mesticiã consolari: Sicergo
catholica mater bellantib adũsus cã. qͥd aliud
ꝗͣ filiis suis. quia utiq ex ipsa magna arbore
que ramoꝵ suor poriectione toto orbediffun¬
ditur. iste in affrica ramusculꝰ factus ẽ. cũ eos
caritate parturiat ut redeant ad radicẽ. si ne
qua uerã uitam hab̃e ñ possunt. si aliquorũ
ꝑditione tã multos cet̾os colligit. p̃sertim qr
isti ñ sicut abessalon casu bellico s magis spon
⁊ sanat tantoꝵ lib̃atione ppłoꝵ: quoꝵ si uide¬
as in xp̃i pace letitias. firquentias. alacritates.
⁊ adhymnos audiendos ⁊ canendos ad u̾bum

Expanded text:
Absalon filius eius in bello, quod contra patrem gerebat, Absalon filius eius in bello, quod contra patrem gerebat, fuisset extinctus, quamuis magna cura mandauerit suis, ut eum, quantum possent, uiuum saluumque seruarent, ut esset, cui paenitenti paternus affectus ignosceret, quid ei restitit nisi perditum flere et sui regni pace adquisita suam maestitiam consolari? sic ergo catholica mater bellantibus aduersus eam quid aliud quam filiis suis, quia utique ex ipsa magna arbore, quae ramorum suorum porrectione toto orbe diffunditur, iste in Africa ramusculus fractus est, cum eos caritate parturiat, ut redeant ad radicem, sine qua ueram uitam habere non possunt, si aliquorum perditione tam multos ceteros colligit, praesertim quia isti non sicut Absalon casu bellico sed spontaneo  sanat tantorum liberatione populorum. quorum si uideas in Christi pace laetitias, frequentias. alacritates et ad hymnos audiendos et canendos et ad uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uͥcũq aꝑditis ista cõmissa s̃. ibi feruentiꝰ atq
ꝑfectius unitas xͥana ꝓfecit. & ub̃nus laudat᷑ dñs
qͥdonare dignatꝰ ẽ. ut serui eiꝰ passionib suis luc̃¬
rentur fr̃s suos: & oues eiꝰ mortifero errore dispsas
mnꝑacẽ salutis ȩt̃nȩ suo sangume congregarent:
Potens: dñs & misericors ꝗ̃ cotidie rogamus ut õ
cetis det penitentiã. & resipiscant de diaboli lag̃is
a quo captiui denentur scłm ip̃iꝰ uoluntatẽ. qͥ ñ
querunt nͥuñ nob̃ calumnuent᷑. & retribuant ma¬
la ꝑbonis: quia nec intellig̾ẽ nouerunt quem
circa eos animũ dilectionẽqr seruemus. & qͦmͦ
ditos inuenire. Illi autẽ qd̾ & alibi aliqͣndo dix¬
mus. & qd nob̃ faciunt sͥ ñ imputant.: & qds fa¬
ciunt nob̃ imputant. Qͥs enim nr̃m uelit non
solum aliquẽ illoꝵ ꝑire. uerũ etiã aliqͥd pende:
S si alit̃ ñ meruit hab̾e pacẽ domus dauid nisi

Expanded text:
nam ubicumque a perditis ista commissa sunt, ibi feruentius atque nam ubicumque a perditis ista commissa sunt, ibi feruentius atque perfectius unitas Christiana profecit et uberius laudatur dominus, qui donare dignatus est, ut serui eius passionibus suis lucrarentur fratres suos et oues eius mortifero errore dispersas in pacem salutis aeternae suo sanguine congregarent. potens est dominus et misericors. quem cotidie rogamus, ut etiam ceteris det paenitentiam et resipiscant de diaboli laqueis, a quo captiui tenen tur secundum ipsius uoluntatem, qui non quaerunt. nisi unde nobis calumnientur et retribuant mala pro bonis, quia nec intellegere nouerunt, quem circa eos animum dilectionemque seruemus et quo modo ditos inuenire. Illi autem, quod et alibi aliquando diximus. et, quod nobis faciunt, sibi non inputant et, quod sibi faciunt, nobis inputant. quis enim nostrum uelit non solum aliquem illorum perire uerum etiam aliquid perdere? sed si aliter non meruit habere pacem domus Dauid, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
plurimi simulando cõmunicauer̃: alii paucita¬
te latuer̃. S illi qͥ simulabant paulati assuescẽ¬
do ⁊ p̃dicationẽ ueritatis audiendo. maxime pꝰ
sunt. Inqͥbꝰdam u̾ͦlocis uͥ ꝑtinatior ⁊ impacatior
p̃ualuit multitudo cui resistere ñ pot̾ant pau¬
tiores. qͦꝵ erat melior de cõmunione sententia:
aut turbe auctoritati paucoꝵ potentioꝵ sub¬
dite in malam partẽ obtemꝑauer̃. aliqͣnto diutꝰ
laboratum ẽ. Ex his s̃ in quib adhuic laborat᷑
in quo labore multa catholici & marime ep̃i e
clerici.horrenda & dura ꝑpessis̃. q̃ cõmemorare
longum ẽ. qñ qͦrumdã & ocłi extinctis̃. ⁊ cui̾dã
ep̃i manus ce lingua p̃cisa ẽ ĩmulli c̃ trucidatis̃
Taceo crudelissimas cedes. ⁊ domoꝵ dep̃dationes
ꝑnocturnas egressiones. & incendia ñ solum pri¬
uatoꝵ habitaculoꝵ. uerũ etiã eccłarum in quas
modi affuictos malis. consequens consolatꝰ ẽ fructꝰ.

Expanded text:
plurimi simulando communicauerunt, alii paucitaplurimi simulando communicauerunt, alii paucitate latuerunt. sed illi, qui simulabant, paulatim adsuescendo et praedicationem ueritatis audiendo maxime postsunt. in quibusdam uero locis, ubi pertinacior et inpacatior praeualuit multitudo, cui resistere non poterant pauciores, quorum erat melior de communione sententia, aut turbae auctoritati paucorum potentiorum subditae in malam partem obtemperarunt, aliquanto diutius laboratum est. ex his sunt, in quibus adhuc laboratur, in quo labore multa catholici et maxime episcopi et clerici horrenda et dura perpessi sunt, quae commemorare longum est, quando quorundam et oculi extincti sunt et cuiusdam episcopi manus et lingua praecisa est, nonnulli etiam trucidati sunt. taceo crudelissimas caedes et domorum depraedationes per nocturnas adgressiones et incendia non solum priuatorum habitaculorum uerum etiam ecclesiarum; in quasmodi afflictos malis consequens consolatus est fructus.
Abbreviated transcription (Latin):
& errandi ac ꝑeundi relinq̃re. Iam u cum ipse
leges uenissent in affricã. p̃cipue illi qͥ querebant
occasionẽ. aut seuitiã furentiũ metuebant. aut
suos uẽcundabantur offende. ad ȩccłam continuo
tͣnsier̃. Nulti etiã qͥ sola illic aparentib tractita
ꝯsuctudine denebant᷑. qͣlem uͦ causam ipsa heresis
habet nunꝗͣ antea cogitauerant. nũꝗ̃ querere &
considare uoluerant: mor uccꝑunt adu̾tere ⁊ n¬
chil in ea dignũ mucnire ꝓpt̾ qd̃ tanta damna
Dociit enĩ illos sollicitudo: qͦs negligentes secͣitas
fecerat. Istoꝵ autẽ om̃ium p̃cedentiũ auctor¬
tatem. & ꝑsuasionẽ secuti s̃ multi qͥminus ido¬
nei erant ꝑse ipsos intelligẽ qͥd distar& int̾ do¬
natistarum crrorẽ & catholicã ueritatẽ.ita cũ
magna agmina popłoꝵ uera mater in sinum
gaudens reciꝑet. remanser̃ turbe durȩ.⁊in illa
peste infelici animositate resistentes. Ex his qͦ

Expanded text:
et errandi ac pereundi relinquere. 1 lam uero cum ipsae et errandi ac pereundi relinquere. 1 lam uero cum ipsae leges uenissent in Africam, praecipue illi. qui quaerebant occasionem aut saeuitiam furentium metuebant aut suos uerecundabantur offendere, ad ecclesiam continuo transierunt. multi etiam. qui sola illic a parentibus tradita consuetudine tenebantur, qualem uero causam ipsa haeresis haberet numquam antea cogitauerant, numquam quaerere et considerare uoluerant, mox. ubi coeperunt aduertere et nihil in ea dignum inuenire, propter quod tanta damnadocuit enim eos sollicitudo, quos neglegentes securitas fecerat. istorum autem omnium praecedentium auctoritatem et persuasionem secuti sunt multi, qui minus idonei erant per se ipsos intellegere, quid distaret inter Donatistarum errorem et catholicam ueritatem. Ita cum magna agmina populorum uera mater in sinum gaudens reciperet, remanserunt turbae durae et in illa peste infelici animositate sistentes. ex his quoque
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ s credite. Qd si p̃termisissae. ñ eiꝰ fuisser lau¬
danda patientia. s negligentia merito culpan¬
da. Neq enim & apłs paulus uite sue tͣnsitorie
consulebat. s ȩccłȩ dĩ. qñ cont̾ illos qͥ eũ occidẽ
conspirauerant. consilium illoꝵ tribuno ut
pdłetur effecit. Unde factum ẽ ut eũ ad locum qͦ
fu̾at ꝑucendꝰ deduceret miles armatꝰ. ne illoꝵ
pat̾etur insidias. Romanas etiã leges ĩplorare
minime dubitauit. ciuem romanũ se eẽ ꝓcla¬
mans. qͦs dc̃ affligi u̾bibus ñ licbat. Itemq ne
iudeis cũ int̾imere cupientib tradetur. cesaris
tante eccła repꝑuent. hinc gͦ factũ ẽ. ut ĩꝑator
religiosus & pius. ꝑlatis innotieiam suã talibꝰcau¬
sis. mallet pussimis legibꝰ illius impiecatis er
portarent. adunitatẽ catholicã t̾rendo & coher¬
cendo redig̾e: ꝗͣ seiuiendi tantũmͦ auferrelicenria.

Expanded text:
ecclesiae sibi creditae. quod si praetermisisset, non eius fuisset lauecclesiae sibi creditae. quod si praetermisisset, non eius fuisset laudanda patientia sed neglegentia merito culpanda. neque enim et apostolus Paulus t suae transitoriae consulebat sed ecclesiae dei. quando contra illos, qui eum occidere conspirauerant, consilium illorum tribuno ut proderetur, effecit; unde factum est. ut eum ad locum, quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus, ne illorum pateretur insidias. Romanas etiam leges inplorare minime dubitauit cinem Romanum se esse proclamans. quos tunc affligi uerberibus non licebat. itemque, ne Iudaeis eum interimere cupientibus traderetur, Caesaris tante ecclesia reperirent. hinc ergo factum est, ut imperator religiosus et pius perlatis in notitiam suam talibus causis mallet piissimis legibus illius impietatis erristi signa portarent, ad unitatem catholicam terrendo et cohercendo redigere quam saeuiendi tantum modo auferre licentiam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ psalmis austrre temptarent. illi ira ardenti¬
ore succcnsi. eum de portantiũ manib abstuler̃
male multatis fugatisq catholicis qͦs ingenti
multitudine fuꝑabant. & facile scuiendo t̾re¬
bant. inde in qͣndam turrẽ leuatum iã defecis¬
se arbitrantes. cũ ille adhuc uiueret abiccerunt.
S quodã molli aggẽ exceptus. & aqͥbdã nocte
tͣnseuntib ꝑluẽnam conspectus agnit̾ atq
collectus. & ad religiosã domũ apportat᷑. adhi¬
bita magna cura. pꝰ multos dies cũ ab illa des¬
peratione recreatus ẽẽt. occisum tam̃ cũ fama
scelere donatistarũ etiã tͣnsmare nunciauerat.
Qͦ postea ꝗͣuenit. & uita ciꝰ mopinatiosima ap¬
paruit. cicatricib suis tã multis tã ingentibus
tã recentib ñ frustra fama mortuum se nun¬
ciauisse monstrauit. Aurilium gͣ petunt ab
imꝑatore xͥano. ñ tã sui ulciscendi causa q̃ tuende

Expanded text:
cum psalmis auferre temptarent, illi ira ardenticum psalmis auferre temptarent, illi ira ardentiore succensi eum de portantium manibus abstulerunt male mulcatis fugatisque catholic-is. quos ingenti multitudine superabant et facile saeuiendo terrebant. inde in quandam turrem leuatum iam defecisse arbitrantes. cam ille adhuc uiueret, abiecerunt. sed quodam molli aggere exceptus et a quibusdam nocte transeuntibus per lucernam conspectus, agnitus atque collectus et ad religiosam domum adportatus adhibita magna cura post multos dies ab illa desperatione recreatus est. sed occisum tamen eum fama scelere Donatistarum etiam trans mare nuntiauerat: quo posteaquam uenit et uita eius inopinatissima apparuit, cicatricibus suis tam multis, tam ingentibus, tam recentibus non frustra ._-famam mortuum se nuntiasse monstrauit. Auxilium ergo petioit ab imperatore Christiano non tam sui ulciscendi causa quam tuendae
Abbreviated transcription (Latin):
ut nr̃a legatio iã quid ageret ñ hab̾et. Iã enĩ
lex fũat ꝓmulgata. ut tante ĩmanitatis heresis
donatistarũ. cui crudeliꝰ parti uidebatur qͣm
ipsa seuebat. ñ tantum uiolenta eẽ. s omnino
eẽ ñ sineretur impune. Non tam̃ supplicio ca¬
pitali. propt̃ seruandã etiam cuta inlignos
mansuetudinẽ xͥanam. s pecuniariis damnis
sententia obtinuerat basilicã. ꝗͣ illi c̃ catholica
eẽt inuaser̃. stantem ad altare irruentes hor¬
rendo impetu & furore crudeli. fustib & huiꝰ¬
cemodi telis. lignis demq eiusdẽ altaris effra¬
ctis ĩmaniter ciciderunt. pugione etiã ꝓcusse
in inguine. quo uulnere sanguis effluens ex
ammẽ eum redłet. nisi ei aduitã maior corum
scuitia ꝓfuisser:. Nam cũgͣuiter sauciatũ ꝑt̾rã
insuꝑ traherent. exundanti uene pulius obtru¬
strusus sanguinẽ abstinint. cuiꝰ effusione ibat
in mortẽ. Deniq cũ ab eis tandẽ relictum nr̃i

Expanded text:
ut nostra legatio iam, quid ageret, non haberet. iam enim ut nostra legatio iam, quid ageret, non haberet. iam enim lex fuerat promulgata, ut tantae immanitatis haeresis Donatistarum, cui crudelius parci uidebatur, quam ipsa saeuiebat, non tantum uiolenta esse, sed omnino esse non sineretur impune non tamen supplicio capitali propter seruandam etiam circa indignos mansuetudinem Christianam sed pecuniariis damnis sententia obtinuerat basilicam, quam illi, cum catholica esset, inuaserunt, stantem ad altare inruentes horrendo impetu et furore crudeli fustibus et cuiusce modi telis, lignis denique eiusdem altaris effractis immaniter ceciderunt; pugione etiam percusserunt in inguine, quo uulnere sanguis effluens eum exanimem redderet, nisi ei ad uitam maior eorum saeuitia profuisset. nam cum grauiter sauciatum per terram insuper traherent, exundanti uenae puluis obstrusus sanguinem abstinuit, cuius effusione ibat in mortem. deinde cum ab eis tandem relictum nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ne falsos & simulatores catholicos habcremus.
& quãuis aliis fr̃ib aliud uidẽtur. iã etate graui¬
oribus. uł multarum ciuitatum ⁊ locoꝵ erẽpla
currentib. uͥ firmam & uerã catholicã uidebamꝰ.
quȩ tam̃ ibi talib beneficiis dĩ constituta essa
atq firmata. dum ꝑpͥorum imꝑatorũ leges
ad cõmunionẽ homines catholicã cogentir.
obtinuimꝰ tam̃ ut illud potiꝰ qđ dixi ab impera¬
toribus pet̾etur. Decretum ẽ in concilio nr̃o:
legati ad comitatum missi s̃. S dĩ maior mi
dis animis necessaria. ⁊ illiduritie q̃ ũb̃ emen¬
dari ñ potest. s tam̃ aliqͣntula seueritate disci¬
plinȩ potest ideit ut legati nr̃i quod suscepe¬
tant obtinere ñ possent. Iam enim nos p̃uenerant
fucrant ab ipsis multa ꝑpessi ⁊ a suis sedib ex¬
turbati. p̃cipue horrenda ⁊ incredibił cedes ma¬
ximiani catholici ep̃i ȩccłe uaͬgiensis effecit:

Expanded text:
ne falsos et simulatores catholicos haberemus. ne falsos et simulatores catholicos haberemus. et quamuis aliis fratribus aliud uideretur iam aetate grauioribus uel multarum ciuitatum et locorum exempla curantibus, ubi firmam et ueram catholicam uidebamus, quae tamen ibi talibus beneficiis dei constituta esset atque firmata, dum per priorum imperatorum leges ad communionem homines catholicam cogerentur, obtinuimus tamen. ut illud potius, quod dixi, ab imperatoribus peteretur. decretum est in concilio nostro, legati ad comitatum missi sunt. Sed dei maior dis animis necessaria et illi duritiae, quae uerbis emendari non potest, sed tamen aliquantula seueritate disciplinae potest, id egit, ut legati nostri, quod susceperant, obtinere non possent. iam enim nos praeuenerant ae, qui mala fuerant ab ipsis multa perpessi et a suis sedibus exturbati; praecipue horrenda et incredibilis caedes Maximiani catholici episcopi ecclesiae Bagaiensis effecit,
Abbreviated transcription (Latin):
constituendo eis qͥm illa ẽẽ uoluissent. s ħ potiꝰ
constituerent. ut eoꝵ furiosas uiolentias ñ pa¬
t̾entur. qͥ ueritatem catholicã uł p̃dicaren t
loquendo. uł leg̾ent constituendo. Quod eo
mͦ fieri aliqͣtenus posse arbitrabamur.si legem
pussimȩ memoriȩ theodosii quã generalit̃ inter
multaretur. exp̃ssius indonatistas q̃se negabãt
hereticos ita confirmarent ut ñ om̃s ea muita fe¬
rirentur. s in quoꝵ regionib aliquas uiolen¬
tias aclericis uł circumcellionib. ut popłis
eoꝵ ȩccła catholica pat̾etur ut scit pꝰ ꝑtestatio¬
nem catholicoꝵ qui fuissent ista ꝓpessi. iã cura
ordinum ad ꝑsoluendam multam ep̃i siue mi¬
nistri cet̾i ten̾entur. Ita enim eristimabamꝰ eis t̃¬
ritis. & nicħ tale facere audentib posse libe doc̾i.
& teneri catholicam ueritatẽ. ut ad eam cogẽtuꝵ
nemo. s eam qui uellet sine formidine seq̃retꝵ.

Expanded text:
constituendo eis, qui in illa esse uoluissent. sed hoc potius constituendo eis, qui in illa esse uoluissent. sed hoc potius constituerent, ut eorum furiosas uiolentias non paterentur, qui ueritatem catholicam uel praedicarent loquendo uel legerent constituendo. quod eo modo fieri aliquatenus posse arbitrabamur, si legem piissimae memoriae Theodosii, quam gene raliter in multaretur, expressius in Donatistas, qui se negabant haereticos, ita confirmarent, ut non omnes ea multa ferirentur. sed in quorum regionibus aliquas uiolentias a clericis uel Circumcellionibus uel populis eorum ecclesia catholica pateretur. ut scilicet post protestationem catholicorum, qui fuissent ista perpessi, iam cura ordinum ad persoluendam multam episcopi sine ministri ceteri tenerentur. ita enim existimabamus eis territis et nihil tale facere audentibus posse libere doceri et teneri catholicam ueritatem, ut ad eam cogeretur nemo. sed eam, qui uellet, sine formidine sequeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
culoꝵ t̾rorib cogendos uoluisso intelligi:
Magis ad eos qui priꝰ uocati s̃ diumna miracła
multa facta s̃. maxime ad iudeos. qe quibꝰ
dictum ẽ. iudi signa petunt. In ipsis quoq
gentib talia temporib apłoꝵ miracula ȩ¬
uangłium cõm̃darunt. ut si talib cogi iube¬
rentur: pͥores ut dixi potiꝰ conuiue coacti ẽẽ
merito credentur. Quappt̃ si potestatem
quã preligionẽ ac fidem regum tempore qͦ
debuit diuino munere acceꝑit ȩccła. hi qui ĩ¬
rep̃hendant. s quo cogantur attendant. Con
sane possumꝰ uerissime dice: qd̾ neminẽ coganti
adbonum. Qs cũq enim cogunt: ñ cogunt n
ad malum. Ueruntam̃ ante quã iste legts qͥb
ad conuiuium sc̃m coguntur intrare ĩ affricã
mitt̾entur. ñnullis fr̃ib uidebatur inquib
& ego cram. quãuis donatistarũ rabies usq
quaq seuiro: ñ ẽẽ petendum ab imꝑatorib
ut ipsam heresim iubent om̃ino ñ eẽ. penam

Expanded text:
culorum terroribus cogendos uoluisset intellegi, culorum terroribus cogendos uoluisset intellegi, magis ad eos. qui prius uocati sunt, diuina miracula multa facta sunt, maxime ad Iudaeos, de quibus dictum est: Iudaei signa petunt. in ipsis quoque gentibus talia temporibus apostolorum miracula euangelium commendarunt, ut, si talibus cogi iuberentur, priores, ut dixi, potius conuiuae coacti esse merito crederentur. quapropter si potestate, quam per religionem ac fidem regum tempore, quo debuit, diuino munere accepit ecclesia, hi, qui inreprehendant, sed, quo cogantur, adtendant. conusane possumus uerissime dicere, quod neminem cogant ad bonum; quoscumque enim cogunt, non cogunt nisi ad malum. Verum tamen antequam istae leges, quibus ad conuiuium sanctum coguntur intrare, in Africam mitterentur, nonnullis fratribus uidebatur, in quibus et ego eram, quamuis Donatistarum rabies usque quaque saeuiret, non esse petendum ab imperatoribus, ut ipsam haeresem iuberent omnino non esse poenam
Abbreviated transcription (Latin):
debito qm̃ ẽ regius aꝓꝓbatur: Qa gͦ ñ possunt
malum ẽẽ ostende̾ quo coguntur. nec adbonũ
se cogi oportere contendunt. S a xp̃o coactũ
ostendimꝰ paulum. Imitatur itaq eccła ĩ istis
cogendis dñm suum. que pͥꝰ ut neminẽ cog̾et
expectauit. ut de fide regum atq gentium p̃¬
dicatio prophica compleret᷑. E tiam hinc ñ ab
paulus dicit. Parati ulcisci omnẽ inobedien¬
tiam ur̃am. cũ completa fuit pͥor obedientia
ura. Unde & ipse dñs ad magnam cenam suã
pͥ conuiuas adduci iub&: postea cogi. Nam
cũ ei serui respondissent. dñe factumẽ qd̾ ius¬
sisti. & adhuc locus ẽ. exite inqͥt in uias &e sepes.
& quoscũq inueneritis cogite intrare. In ilł gͦ¬
qui leniter pͥmo adducti .s̃. completa ẽ prior
obedientia. In istis audẽ qui coguntur. ĩnobe¬
cũ pͥmo dictum ẽet adducite. & responsũ eẽt
factum ẽ qd iussisti ⁊ adhuc locus ẽ. si mira¬

Expanded text:
debito, quoniam est regius. adprobatur? quia ergo non possunt debito, quoniam est regius. adprobatur? quia ergo non possunt malum esse ostendere. quo coguntur, nec ad bonum se cogi oportere contendunt. sed a Christo coactum ostendimus Paulum; imitatur itaque ecclesia in istis cogendis dominum suum, quae prius; ut neminem cogeret, expectauit, ut de fide regum atque gentium praedicatio prophetica compleretur. Etiam hinc enim non beatus dicit: Parati ulcisci omnem inoboedientiam. cum completa fuerit prior oboe- 25 dientia uestra. unde et ipse dominus ad magnam cenam suam prius conuiuas adduci iubet, postea cogi; nam cum e serui respondissent: Domine, factum est, quod iussisti. et adhuc locus est, Exite, inquit, in uias et saepes et, quoscumqqui leniter primo adducti sunt, completa est prior obedientia; in istis autem qui coguntur, inobectum esset \'adducite\' et responsum esset \'factum est. quod iussisti. et adhuc-est locus\'? si mira
Abbreviated transcription (Latin):
de his quos nũquã ꝑdiderat. gratulatur. An
ñ ꝑtinet ad diligentiam pastoralem etiã illas
oues que ñ uiolent̃ erepte. s blande leniterq
seducte agrege ab errauer̃. & ab alicnis ceꝑint
possidi. inuentas ad ouile dñcum si resistere
uoluerint fiagellorum t̾rorib. uł etiã doloribꝰ
reuocare: Presertim quoniã si apud fugitiuos
& p̃dones seruos fecunditate multiplicenturr.
plus ht̃ iuris qd̃ ineis dñicus character agnoᷤ¬
citur. qui in eis quos suscipimus nec tam̃ re¬
baptizamus. mimime molatur. Sic enm er¬
ror corrigendus ẽ ouis. ut ñ in ea corrumpat᷑
signaculum redẽptoris. Neq enim si qͥsquam
regio caractere asignato desertore signetur. &
accipiat indulgentiã. atq ille redeat ad mili¬
tiam. ille autẽ ẽẽ in militia in qua ñdum erat
incipiat. in aliquo eoꝵ caracter ille rescindit᷑.
an ñ potius in ambobus agnoscitur. & honore

Expanded text:
de his. quos numquam perdiderat, gratulatur. an de his. quos numquam perdiderat, gratulatur. an non pertinet ad diligentiam pastoralem etiam illas oues, quae non uiolenter ereptae sed blande leniterque seductae a grege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagellorum terroribus uel etiam doloribus reuocare, praesertim quoniam, si apud fugitiuos et praedones seruos fecunditate multiplicentur, plus habet iuris, quod in eis dominicus character agnoscitur, qui in eis, quos suscipimus nec tamen rebaptizamus, minime uiolatur? sic enim error corrigendus est ouis, ut non in ea -corrumpatur signaculum redemptoris. neque enim, si quisquam regio charactere a signato desertore signetur et accipiant indulgentiam atque ille redeat ad militiam. ille autem esse in militia, in qua nondum erat, incipiat. in aliquo eorum character ille rescinditur. an non potius in ambobus agnoscitur et honore
Abbreviated transcription (Latin):
cordis pͥus corporis cecitate ꝑcussit. Si pęna
ilia ñ eẽt: ñ ab ea postmodũ sanaretur. Et q̃ndo
aꝑtis oculis nichil uidebat. si eos saluos hab̃et.
ñ ad impositionẽ manꝰ aname ut eoꝵ aꝑuret᷑ op¬
tutus tanquã scamas quib clausus fũat inde
cecidisse scͥptura narraret. Ubi ẽ qd̃ isti clamare
agnoscant in copͥꝰ cogentem xp̃m. & postea docẽ¬
tem. priꝰ ferientem. & postea consolantẽ. M irũ
ẽ autẽ quom̃ ille qui pena corꝑis ad cugłm coa¬
ctus intrauit: plus illis om̃ib qui solo uerbo
uocati s̃ in ȩugłio laborauit. Et quem maior
timor cõpulit ad caritatem: eiꝰ ꝑfecta caritas
foras misit timorẽ. Cur gͦ ñ cogeret ȩccła ꝑdito
filios ut redirent. si ꝑditi filii coegerunt alios
ut ꝑirent: Quãuis etiam illos quos ñ coeger.
s tantũmꝰ seduxerunt. si ꝑt̾ribiles. s salubres
leges meiꝰ gremium reuocentur: blandius pia¬
mater amplectit᷑. & de illis multo amplius qͣ

Expanded text:
rius corporis caecitate percussit. Si poena illa non esset, non ab ea postmodum sanaretur: et quando apertis oculis nihil videbat, si eos salvos haberet, non ad impositionem manus Ananiae, ut eorum aperiretur obtutus, tanquam squamas, quibus clausus fuerat, inde cecidisse Scriptura narraret . Ubi est quod isti clamare agnoscant in eo prius cogentem Christum et postea docentem, prius ferientem et postea consolantem. mirum est autem, quo modo ille, qui poena corporis ad euangelium coactus intrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegerunt, sed tantum modo seduxerunt, si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur, blandius piamater amplectitur et de illis multo amplius quam
Abbreviated transcription (Latin):
nandis. Qͦs etiam tͥ ipsi tanquã fideli filio mat̃
ȩcła ubi potueris ⁊ quom̃ potueris. siue ipse lo¬
quendo ⁊ respondendo siue addoctores ȩccłe
ꝑducendo. in adiutorium dñi corrigendos sa¬
nandosq commendat:. Macedonius ad au

Expanded text:
nandis, quos etiam tibi ipsi tamquam fideli filio mater nandis, quos etiam tibi ipsi tamquam fideli filio mater ecclesia, ubi potueris et quo modo potueris siue ipse loquendo et respondendo siue ad doctores ecclesiae perducendo, in adiutorio domini corrigendos sanandosque commendat. CLXXXV A.
Abbreviated transcription (Latin):
lationis iusti tudicii dĩ. ñ ei remittetur neq in ħ
scło neq in fut᷑o. Isti aũ cũ quib agimꝰ uł deqͥbꝰ
cram̃tum. s rẽ ipsam ñ tenent intus cuiꝰ illud ÷
sacͣm̃tum. ⁊ ido iudiciũ sͥ manducant ⁊ bibunt.
dicit. unus panis unũ corpꝰ multi sumus. Prom̃
eccła catholica sola corpꝰ ÷ xͥ. cuiꝰ ille caput ẽ sal¬
nator corꝑis sin. Extra hoc corpus neminẽ ui¬
uificat sp̃e sc̃s. quia sic̃ ipse dicit apłs. caritas
dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is. ꝑsp̃m scm̃ qͥdatus :
extra eccłam. De illis qͥppe scͥptũ c̃. qui se ipsos
segregant. animales sp̃m ñ habentes. S nec ille
nere. caucat in eã simulatus intͣre: aut si iã talis
intͣuit. caucat in eadem simulatione ꝑsistere. ut
ueracit᷑ coalescat arbori uitȩ. Prolixũ tͥ librum
duȩxi. & tuis fortasse occupationib onerosũ. Si
gͣ potuerit tͥ uł partib legi: dabit tͥ dñs intellectũ
ut habeas qͥd respondeas eis corrigendis atqr sa¬

Expanded text:
i remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. I Isti autem, cum quibus agimus uel de quibus cramentum, sed rem ipsam non tenent intus, cuius illud est sacramentum, et ideo sibi iudicium manducant et bibunt. cut apostolus dicit, unus panis, unum corpus multi sumus. proinde ecclesia catholica sola corpus est Christi, cuius ille caput est saluator corporis sui. extra hoc corpus neminem uiuificat spiritus sanctus, quia, sicut ipse dicit apostolus, caritas dei diffusa est in cordibus nostris per sextra ecclesiam; de illis quippe scriptum est: Qui se ipsos segregant, animales, spiritum non habentes. sed nec ille nere, caueat in eam simulatus intrare aut, si iam talis intrauit, caueat in eadem simulatione persistere. ut ut ueraciter coalescat arbori uitae. Proliium tibi librum direxi et tuis fortasse occupationibus onerosum. si ergo potuerit tibi uel partibus legi. dabit tibi dominus intellectum, ut habeas, quid respondeas eis corrigendis atque sa
Abbreviated transcription (Latin):
culparũ propt̃ ipsum lauachrũ dimitcit᷑. Neq
enim aliqͥd ꝓdest. ñ baptizato dice. dimite nob̃
debita nr̃a: ita mͦ mundo ȩccłam suã lauachro
aque in u̾bo ut tunc eã s exhibeat ñ habentem
maculam aut rugã. aut aliqͥd eiꝰmodi. totã scił
pulcrã atq ꝑfectam. qñ absorbebitur mors in
inctoriã. Nunc gͣ in qͣntum uiget in nob̃ qd̾ ex
d̃o nati sumus ex fide uiuentes iusti sumꝰ. In
q̃ntum autẽ reliquias mortalitatis ex adam
trahimꝰ. sine pecc̃o ñ sumꝰ. Et illud enĩ uerum ẽ
qui natus ẽ ex dõ ñ peccat. uilld uerũ ẽ si dix̾imꝰ
quia pecc̃m ñ habemus. nos ipsos seducimus &

Expanded text:
culparum, propter ipsum lauacrum dimittitur. neque culparum, propter ipsum lauacrum dimittitur. neque enim aliquid prodest non baptizato dicere: Dimitte nobis debita nostra. Ita modo mundat ecclesiam suam lauacro aquae in uerbo, ut tunc eam sibi exhibeat non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, totam scilicet pulchram atque perfectam, quando absorbebitur mors in uictoriam. nunc ergo, in quantum uiget in nobis, quod ex deo nati sumus ex fide uiuentes, iusti sumus: in quantum autem reliquias mortalitatis ex Adam trahimus, sine peccato non sumus. et illud enim uerum est: Qui natus est ex deo, non peccat. et illud uerum est: Si d.ixerimus, quia peccatum non habemus, nos ip
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo cuncta dimissa sint. ut qͥd hoc posẽ
ȩccła si iã etiam inhac uita ñ ht̃ maculam aut
rugam. aut aliqͥd eiꝰmodi: Contemnant⁊ apłm
ñ habemꝰ nos ipsos decipimꝰ & ueritas in nob̃
ñ ẽ. Si autẽ confessi fuerimus peccata nr̃a fideł
ẽ & iustus qui dimittat nob̃ peccata. & mũdet
nos ab om̃i iniquitate. Propt̾ hanc spem dic̃
uniũsa ȩccła. dimitte nob̃ debita nr̃a. ut ñ suꝑ
bientes s confitentes mundet ab om̃i iniqͥtate.
atq ita sͥ exhibeat dñs ih̾s in illa die gloriosam
cccłam ñ habentẽ maculam aut rugã. aut aliqͥd
eiꝰmodi. ꝗͣ mͦ mundat lauachro aquȩ in uerbo.
quia neq aliqͥd remanet inbaptismo quod nõ
dimittatur p̃t̾itoꝵ om̃ium pecc̃oꝵ. si tam̃ ipse ba¬
ptismus ñ frustra foris habeatur. s aut intꝰ detͣ.
aut si iã foris datus ẽ. ñ foris cũ illo remaneatur
& qͥcqͥd ab eis qui pꝰ acceptum baptismum hic
uiuunt humana infirmitate conthitur qͣrũq

Expanded text:
missa sint. ut quid hoc poscit ecclesia. si iam etiam in hac uita non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi? contemnant et aponon habemus. nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et iustus, qui dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniquitate. propter hanc spem dicit uniuersa ecclesia: Dimitte nobis debita nostra, ut non "sed confitentes mundet ab omni iniquitate atque ita sibi exhibeat dominus Christus in illa die gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quam modo mundat lauacro aquae in uerbo. quia neque aliquid remanet in baptismo, quod non dimittatur praeteritorum omnium peccatorum - si tamen ipse baptismus non frustra foris habeatur, sed aut intus detur aut. si iam foris datus est, non foris cum illo remaneatur —. et, quicquid ab eis, qui post acceptum baptismum hic uiuunt. humana infirmitate contrahitur quarumque
Abbreviated transcription (Latin):
diuturna. et ꝓpt̾ea magis sordidant aĩam et
grauant potius. ut sincerum eius pondꝰ quo in
et ideo adhuc suꝑba ẽ. quia se ꝓsummo habet. cũ
uenit requiem. quam in aliis querebat nec in¬
ueniebat: ꝑinde admonet᷑ in psalmo. Delectare
in dño: et dabit tͥ pecitiones cordis tui. Quia gͦ
caritas di diffusa ẽ in cordib nr̃is ꝑ sp̃m sc̃m¬

Expanded text:
diuturna; et propterea magis sordidant animam et diuturna; et propterea magis sordidant animam et grauant potius, ut sincerum eius pondus. quo iet ideo adhuc superba est, quia se pro summo habet. cum uenit requiem, quam in aliis quaerebat nec inueniebat. proinde admonetur in psalmo: Delectare in domino et dabit tibi petitiones cordis tui. Quia ergo caritas dei diffusa est in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
tagͦ erit octauus qui pͥmus: ut pͥma uita s et̾na
reddat᷑. Sabbatum tam̃ comiñdatum ẽ pͥori po¬
pulo. inocio corporalit̃ celebrando: ut figura eẽt
sc̃ificationis in requie sp̃c scĩ. Nũqͣm enim legimꝰ
ingenesi sc̾ificationem ꝑ onĩs pͥores dies: s de solo
sabbato dictumẽ. et sc̃ĩficauit diem septimum.
Amant enim requiẽ. siue piȩ aniȩ siue iniquȩ.
s que ꝑueniant ad id qd̾ amant plurime nesci¬
unt: nec aliquid appetunt. etiã ipsa corpora pon¬
derib sius. nisi qͦd anime amorib suis. Nam sic̃
corpus tamdui nitit᷑ pondere siue deorsum u̾sus
siue sursum donec ad locum quo nitit ueniens
onquiescat: pondus quippe olei si mittat᷑ in
aerem deorsum. si autẽ sub aquis sursum nttit᷑.
sic animȩ ad eaquȩ amant ꝓpt̾ea nitunt᷑. ut
ꝑueniendo requiescant. E multa quidẽ pios
delectant. s ñ est in eis et̾na requies. nec saltem

Expanded text:
ita ergo erit octauus, qui primus, ut prima uita sed aeterna ita ergo erit octauus, qui primus, ut prima uita sed aeterna reddatur. Sabbatum tamen commendatum est priori populo in otio corporaliter celebrando, ut figura esset sanctificationis in requiem spiritus sancti. numquam enim legimus in Genesi sanctificationem per omnes priores dies, sed de solo sabbato dictum est: Et sanctificauit deus diem septimum. amant enim requiem siue piae animae siue iniquae; sed qua perueniant ad id, quod amant, plurimum nesciunt; nec aliquid appetunt etiam ipsa corpora ponderibus suis, nisi quod animae amoribus suis. nam sicut corpus tam diu nititur pondere siue decrsum uersus siue sursum uersus, donec ad locum, quo nititur, ueniens conquiescat — pondus quippe olei si dimittatur in aere, deorsum, si autem sub aquis, sursum nititur —. sic animae ad ea. quae amant, propterea nituntur, ut perueniendo requiescant. et multa quidem per corpus delectant, sed non est in eis aeterna requies nec saltem