comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut mederer contritis corde: & p̃dica¬
rem captiuis indulgentiã. & clausis
aꝑtionẽ: ut p̃dicarẽ annũ placabilẽ
dñi. Annus enĩ placabilis dñi p̃dicat᷑.
cũ futura plebs fideliũ ueritatis lumi¬
singulȩ quȩq electoꝵ m̃tes: qͥd uͦ ꝑ m̃ses
nisi multiplicatȩ eoꝵ eccłȩ. quȩ unam
catholicã faciunt designant᷑. Illa gͦ
nox ñ computet᷑ in dieb anni. nec nu-¬
meret᷑ in m̃sib: qͥa antiquus hostis
suꝑbiȩ sue tenebris pressus. aduentũ
quidem redemptoris conspicit: s ne-¬
quaqͣm ueniã cũ electis redit. Hinc
enĩ scriptũ. ẽ. Nusquã enĩ angłos app̃¬
hendit: s sem̃ abrahȩ app̃hendit. Id¬
circo nãq redemptor nr̃ ñ angłs sed
homo factus. ẽ: quia hoc ꝓculdubio fi¬
eri debuit. qͦd redemit: ut & ꝑditũ
angłm ñ app̃hendendo deserer&. & ho¬
minẽ in sems. ipso app̃hendendo repa¬
luce ꝑmanent angłici sp̃c: m̃ses autẽ
eorũ ordines & dignitates intelligi.

Expanded text:
ritis corde, et praedicarem captivis indulgentiam, et clausis apertionem, ut praedicarem annum placabilem Domini . Annus enim placabilis Domini praedicatur, cum futura plebs fidelium veritatis lumisingulae quaeque electorum mentes; quid per menses, nisi multiplicatae eorum Ecclesiae, quae unam catholicam faciunt, designatur? Illa ergo nox non computetur in diebus anni, nec numeretur in mensibus; quia antiquus hostis superbiae suae tenebris pressus, adventum quidem Redemptoris conspicit, sed nequaquam ad veniam cum electis redit. Hinc enim scriptum est: Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae appcirco namque Redemptor noster non angelus sed homo factus est, quoniam hoc procul dubio fieri debuit quod redemit, ut et perditum angelum non apprehendendo desereret, et hominem in semetipso apprehendendo repaluce permanent, angelici spiritus; menses autem, eorum ordines et dignitates intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
dine. Antiquus hostis nequiciȩ suȩ uin¬
culis astrictus. aliud. ẽ. qͦd nc̃ patitur:
aliud qͦd in fine patietur. Quia enim
a lucis intimȩ ordine cecidit: nc̃ sem&¬
ipsũ intrinsecus erroris caligine con¬
fundit: s post hoc amaritudine inuol¬
uit᷑: qͥa ex merito spontaneȩ caliginiᷤᷤ
ȩt̃no gehennȩ torm̃to cruciat᷑. Dica¬
tur gͦ is qui serenitatẽ lucis intimȩ
ꝑdidit. quid. ẽ. qͦd ante extremum
suppliciũ tolerat. occupet eũ caligo:
subiungat᷑ etiam quȩ illũ pena sub¬
sequens sine t̃mino deuastat: inuol¬
uatur amaritudine. Om̃e qͥppe qͦd

Expanded text:
ium. --Antiquus hostis nequitiae suae vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aliud quod in fine patietur. Quia enim a lucis intimae ordine cecidit, nunc semetipsum intrinsecus erroris caligine confundit. Sed post hoc amaritudine involvitur, quia ex merito spontaneae caliginis aeterno gehennae tormento cruciatur. Dicatur ergo: Is qui serenitatem lucis intimae perdidit, quid est quod ante extremum supplicium tolerat? Occupet eum caligo. Subjungatur etiam, quae illum poena subsequens etiam sine termino devastat: Involvatur amaritud
Abbreviated transcription (Latin):
salomonẽ dr̃. Fili mi si te lactauerint
peccatores: ne adquiescas eis Ptecatores
s enĩ lactant: cũ uel ꝑpetranda mala
blandim̃tis infert̃: uel ꝑpetrata fauori¬
b extollunt. Anñ lactat᷑. de qͦ ꝑ psalmi¬

Expanded text:
Salomonem dicitur: Fili mi, si te lactaverint Salomonem dicitur: Fili mi, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Peccatores etenim lactant, cum vel perpetranda mala blandimentis inferunt, vel perpetrata favoribus extollunt. An non lactantur, de quo per Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
lentiorẽ ad nequitias redder&: & prauis
me usib sustinens fouers: Cur lactatꝰ
uberib: id. ẽ. postqͣm in culpȩ consuetu¬
dinẽ ueni. cur me ad atrociorẽ neqͥciã.
uel false spei fiducia. uel lacte miserȩ
desꝑationis enutriui: Cum enĩ culpa
in usum uenerit: ei iã animꝰ etiã si appe¬
tat debilius resistit: qͥa qͦt uicib praue
frequentationis astringit᷑: qͦsi tot uincłis
ad mentẽ ligat᷑. Unde fit ut enerius
animꝰ dũ solui ñ ual&. ad quȩdam se
solatia falsȩ consolationis inclin&: qͣtinꝰ
uenturũ iudicẽ tantȩ sibi miscđiȩ spon¬
deat. ut eos etiam qͦs arguendos inue¬
nerit. penitꝰ ñ occidat. Cui rei hoc de¬
terius accidit: qͦd ei multoꝵ similium
lingua consentit: cũ multi etiã male
gesta laudib exaggerant. Unde fit ut
incessant̃ creseat culpa fauorib nutri¬
ta: curari autẽ uulnꝰ negligit᷑. qͦd dig¬
nũ p̃mio laudis uidetur. Unde bene ꝑ

Expanded text:
lentiorem ad nequitias redderet, et pravis lentiorem ad nequitias redderet, et pravis me usibus sustinens foveret? Cur lactatus uberibus? id est, postquam in culpae consuetudinem veni, cur me ad atrociorem nequitiam, vel falsae spei fiduciam, vel lacte miserae desperationis enutrivi? « Cum enim culpa in usum venerit, ei jam animus, etiamsi appetat, debilius resistit, quia quot vicibus pravae frequentationis astringitur, quasi tot vinculis  Vet. XXIX.  Unde fit ut enervis animus, cum solvi non valet, ad quaedam se solatia falsae consolationis inclinet; quatenus venturum judicem tantae sibi misericordiae spondeat, ut eos etiam quos arguendos invenerit penitus non occidat. Cui rei hoc deterius accidit, quod ei multorum similium lingua consentit, cum multi etiam male gesta laudibus exaggerant: unde fit ut incessanter crescat culpa, favoribus nutrita. Curari autem vulnus negligitur, quod dignum praemio laudis videtur. Unde bene per
Abbreviated transcription (Latin):
roborat᷑. Quasi genib peccator fouet᷑.
ut crescat: dũ culpa consuetudinib
firmat᷑ ut uigeat. Cur lactatꝰ uberi¬
b: Quia dum ꝓdire culpa in usum ce¬
perit: nimirũ se uel falsa spe diuinae
pascit: ut eo neqͦqͣm ad correctionem
redeat: qͦ uel factorẽ suũ piũ sibi piũ¬
sibi mordinate simulat: uel hoc qͦd fec̃
mordinate formidat. B eatꝰ gͥ uir. hu¬
mani generis lapsus aspiciat: & quib
p̃cipiciis mersũ sit in fouea iniqͥtatis
intendat dicens. Qͦre ñ in uulua mor¬
tuus sũ: id ẽ in ipsa occulta ꝑpetratio¬
ne peccati. cura carnis uita mortifica¬
re me nolui: Egressus ex ut̃o ñ statim
perii: id.ẽ. postqͣm ad aꝑtam iniquitatẽ
exii. cur me tc̃ saltem ꝑditũ ñ cognoui:
Perisset quippe in suo iudicio: sise ꝑditũ
cognouiss&. Quare exceptꝰ genib: id ẽ.
etiam post aꝑtam culpã. cur me adhuc
in illa etiam consuetudo suscepit. ut ua-

Expanded text:
roboratur. Quasi genibus peccator fovetur roboratur. Quasi genibus peccator fovetur ut crescat, dum culpa consuetudinibus firmatur ut vigeat. Cur lactatus uberibus? Quia dum prodire culpa in usum coeperit, nimirum se vel falsa spe divinae pascit; ut eo nequaquam ad correptionem redeat, quo vel factorem suum pium sibi inordinate simulat, vel hoc quod fecit, inordinate formidat. Beatus igitur vir humani generis lapsus aspiciat, et quibus praecipitiis mersum sit in foveam iniquitatis intendat, dicens: Quare non in vulva mortuus sum? id est, in ipsa occulta perpetratione peccati, cur a carnis vita mortificare me nolui? Egressus ex utero non statim perii? id est, postquam ad apertam 125 iniquitatem exii, cur me tunc saltem perditum non cognovi? Perisset quippe in suo judicio, si se perditum cognovisset. Quare exceptus genibus? id est, etiam post apertam culpam, cur me adhuc in illa etiam con
Abbreviated transcription (Latin):
ex peccato p̃sens uita metuit᷑: & amissa
dĩ facies ñ amat᷑: timor ex tumore. ẽ.
ñ ex humilitate: suꝑbit qͥppe qͥ pecca¬
tum si liceat ñ puniri. ñ deserit. Sed
his sicut dictũ. ẽ modis qͣttuor. culpa
ut in corde agit᷑. etiam opere ꝑpetrat᷑.¬
S Ait enĩ. Quare ñ in uulua mortuus sũ:
U ulua quippe peccantis. ẽ hominis cul¬
pa latens: quȩ occulte peccatorẽ conci¬
pit. & reũ suũ adhuc in tenebris abs¬
condit. Egressus ex ut̃o ñ statĩ perii:
Auulua de ut̃o exitur: cũ peccator quȩ
in occulto cõmiserit. hec etiã in aꝑto
cõmittere ñ erubescit. Quasi enĩm
occultationis suȩ uulua ꝓcesserant:
de qͥb ꝓpłia dicebat. Et peccatũ suũ
sicut sodoma p̃dica uert̃: nec ab seon¬
derunt. Quare exceptꝰ genib quia
nimirũ peccator cũ iã de iniquitate
sua ñ confundit᷑. iniquitate eadẽ etiã
amminiculis pessimȩ consuetudinis

Expanded text:
ex peccato praesens poena metuitur, et amissa ex peccato praesens poena metuitur, et amissa Dei facies non amatur; timor ex tumore est, non ex humilitate. Superbit quippe, qui peccatum, si liceat non puniri, non deserit. his, sicut dictum est, quatuor modis culpa, ut in corde agitur, etiam in opere perpetratur. Ait enim: Quare non in vulva mortuus sum? Vulva quippe peccantis, est hominis culpa latens, quae occulte peccatorem concipit, et reatum suum adhuc in tenebris abscondit. Egressus ex utero non statim perii? A vulva de utero exitur, cum peccator quae in occulto commiserit, haec etiam in aperto committere non erubescit. Quasi enim ab occultationis suae vulva processerant, de quibus Propheta dicebat: Et peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt . Quare exceptus genibus? Quia nimirum peccator, cum jam de iniquitate sua non confunditur, in iniquitate eadem etiam adminiculis pessimae consuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
egressus ex ut̃o ñ statim perii: Cur
exceptus genib: Cur lactatꝰ uberib:
Prima enĩ uulua conceptionis. fuit lin¬
gua malȩ suggestionis: s peccator in
uulua moreretur. si moriturũ se homo
in ipsa suggestione cognosceret. Qui
tam̃ ex ut̃o egressus. ẽ: qͥa postquã in
peccato eum suggerens lingua conce¬
pit. foras mox etiã delectatione rapu¬
it: post egressionẽ uͦ exceptus genib:
quia cũ ad delectationẽ carnis ꝓdiit:
nimirũ culpã ꝑ consensionẽ sp̃c. sub¬
iectis cunctis sensib qͣsi subpositis ge¬
nib consũmauit: s genib exceptꝰ. etiã
uberib. ẽ lactat᷑: in consensu enĩ culpe
addictis sp̃c sensib. multa cassȩ fiduciȩ
argum̃ta subsecuta sunt: quȩ natã in
peccato animã uirulento lacte nutri
tuer&. hanc blandis excusationib foue
Qui qͥdem ꝑ timorẽ sems ipsũ absconsu¬
rus fugerat: s tam̃ requisitꝰ innotuit.
qͣntũ etiam timens tumebat. Cũ enĩ¬

Expanded text:
egressus ex utero non statim perii? cur exceptus genibus? cur lactatus uberibus? Prima enim vulva conceptionis, fuit lingua malae suggestionis. Sed peccator in vulva moreretur, si moriturum se homo in ipsa suggestione cognosceret. Qui tamen ex utero egressus est; quia postquam in peccato eum suggerens lingua concepit, foras mox etiam delectatio rapuit. Post egressionem vero exceptus est genibus; quia cum ad delectationem carnis prodiit, nimirum culpam per consensionem spiritus, subjectis cunctis sensibus, quasi suppositis genibus consummavit. Sed genibus exceptus, etiam uberibus est lactatus. In consensu enim culpae addictis spiritus sensibus, multa cassae fiduciae argumenta subsecuta sunt, quae natam in peccato animam, virulento lacte nutrieetueret, hanc blandis excusationibus foveQui quidem per timorem semetipsum absconsurus fugerat; sed tamen requisitus innotuit quantum etiam timens tumebat. Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
rari ñ possit: qͥa nimirũ angłs sua ma-¬
licia cecidit: hominẽ uͦ aliena ꝓstra¬
uit. Quia gͦ humanũ genꝰ ad lucem
penitentiȩ redemptoris aduentu re-¬
ducit᷑ apostata uͦ angłs ad restaurati¬
onis lucẽ nulla spe ueniȩ. nulla con¬
uersionis em̃datione reuocat᷑: dicat᷑
recte. ñ reqͥrat eũ ds̃ desuꝑ. & ñ illu¬
stret lumine: ac si aꝑte diceret᷑. Quia
ipse tenebras intulit: toler& sine fine
qͦd fecit: nec uiquã lum̃ pristini statꝰ
recipiat: qͥa hoc etiã ñ suasus amisit.
SE oR. Obscurent eũ tenebre & umbra
mortis. Per umbram mortis obliuio
deb& intelligi: quia sicut mors interi¬
mit uitam: ita obliuio extinguit me-¬
moriã. Quia gͦ apostata angłs ȩternȩ
obliuiomi tradit᷑: umbra mortis obscu¬
ratur. Dicat igit᷑. obscurent eũ tene¬
brȩ. & umbra mortis: id ẽ sic eũ erro¬
ris sui cecitas obruat: ut nequaquã
ulterius ad lucem penitentiȩ ꝑ diuini

Expanded text:
rari non possit, quia nimirum angelus sua marari non possit, quia nimirum angelus sua malitia cecidit, hominem vero aliena prostravit. Quia ergo humanum genus ad lucem oenitentiae Redemptoris adventu reducitur, apostata vero angelus ad restaurationis lucem nulla spe veniae, nulla conversionis emendatione revocatur; dicatur recte: Non requirat eum Deus desuper, et non illustret lumine. Ac si aperte diceretur: Quia ipse tenebras intulit, toleret sine fine quod fecit; nec unquam lumen pristini status recipiat, quia hoc etiam non suasus amisit.S. 5. Obscurent eum tenebrae, et umbra mortis. - Per umbram mortis oblivio debet intelligi, quia sicut mors interimit vitam, ita oblivio exstinguit memoriam. Quia ergo apostata angelus aeternae oblivioni traditur, umbra mortis obscuratur. Dicatur igitur: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis; id est, sic eum erroris sui caecitas obruat, ut nequaquam ulterius ad lucem poenitentiae per divini
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃s ds̃ sicut ex nichilo bona facere
potuit: ita cũ uoluit. ꝑ incarnationis
suȩ mysteriũ etiã ꝑdita bona repara¬
uit. Duas uͦ ad intelligendũ se crea¬
turas fecerat: angłicã uidelic& & hu¬
manã: utrãq uͦ suꝑbia ꝑculit: atq ab
statu ingenitȩ rectitudinis fregit: sed
una tegm̃ carnis habuit: alia uͦ nil
infirmũ de carne gestauit. Angłs
Misertꝰ gͦ creator. ut redimer& illã ad
se debuit reducere quã in ꝑpetratio¬
ne culpe ex infirmitate aliqͥd constat
habuisse: & eo ualidius debuit aposta¬
tam ãgłm repellere: quo cũ a ꝑsisten¬
di fortitudine corruit. nil infirmum
ex carne gestauit. Unde & recte psal¬
mista cũ misertũ redẽptorẽ homi¬
nib dicer&: ipsam qͦq causã miscđiȩ
exp̃ssit dicens. & memoratꝰ. ẽ. qͥa caro¬
sunt: ac si dicer&. qͦ eoꝵ infirma ui¬
dit: eo districte culpas punire nolu¬
it. Est adhuc aliud qͦ & ꝑditꝰ homo
reparari debuit: & suꝑbiens sp̃c repa¬

Expanded text:
otens Deus sicut ex nihilo bona facere potuit, ita, cum voluit, per incarnationis suae mysterium etiam perdita bona reparavit. Duas vero ad intelligendum se creaturas fecerat, angelicam videlicet, et humanam: utramque vero superbia perculit, atque ab statu ingenitae rectitudinis fregit. Sed una tegmen carnis habuit, alia vero nihil infirmum de carne gestavit. AngeluMisertus ergo creator ut redimeret, illam ad se debuit reducere, quam in perpetratione culpae ex infirmitate aliquid constat habuisse; et eo altius debuit apostatam angelum repellere, quo cum a persistendi fortitudine corruit, nihil infirmum ex carne gestavit. Unde recte Psalmista, cum misertum Redemptorem hominibus diceret, ipsam quoque causam misericordiae expressit, dicens: sunt . Ac si diceret: Quo eorum infirma vidit, eo districte culpas punire noluit. Est adhuc aliud quod et reparari debuit, et superbiens spiritus repa
Abbreviated transcription (Latin):
dies in qͦ natꝰ sum: & nox in qͣ dictũ. ẽ
conceptꝰ. ẽ homo. Ac si aꝑte dicat Pere-¬
at spes ab apostata angło illata: quȩ
diem se simulans ex ꝓmissione diuini-¬
tatis emicuit. s noctẽ se exibens lucẽ
nobis nr̃e ĩmortalitatis obseurauit. Pere-¬
at antiquus hostis: qui lucẽ ꝓmissioniᷤᷤ
ostendit: s peccati tenebras contulit:
qui quasi diem se blandiendo innotu¬
it: s usq ad tenebrosam noctẽ ex un¬
p̃ssa cordis cecitate ꝑduxit. Secr̃. Di

Expanded text:
dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est, dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est, Conceptus est homo. Ac si aperte dicat: Pereat spes ab apostata angelo illata, qui diem se simulans, ex promissione divinitatis emicuit; sed noctem se exhibens, lucem nobis nostrae immortalitas obscuravit. Pereat antiquus hostis, qui lucem promissionis ostendit, et peccati tenebras contulit; qui quasi diem se blandiendo innotuit, sed usque ad tenebrosam noctem ex impressa cordis caecitate perduxit. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
lic& retrusus dignis supplicus. etiam
temptandi licentiam amittat. Is ni¬
ad aduersa ꝑducit. Diẽ nãq ostende¬
bat cũ dicer&. in qͦcũq die comede¬
ritis exeo. aꝑient᷑ oculi ur̃i & eritis
sicut dii: s noctẽ intulit. cũ ad mortalita¬
tis tenebras ꝑduxit. Dies itaq ẽ. illata ꝓ¬
entia calamitatũ. Antiquus hostis dies
est ꝑ naturã bene conditꝰ: s nox .ẽ. ꝑ me-¬
ritũ ad tenebras dilapsus. Dies. ẽ cum
pollicendo bona. humanis aspectib luciᷤ
se angłin simulat: paulo attestante qui
ait. ip̃se enĩ sathanas trans figurat se in
angłm lucis: s nox . ẽ. cũ m̃tes consenti¬
entiũ erroris tenebris obscurat. Uir gͦ
sc̃s in dolore ꝓprio causam totiꝰ humani
generis deflens.& nil speciale omimodo
in speciali uulnere cogitans. reducat ad
animũ originẽ culpe & consideratione
iusticiȩ dolorẽ temꝑ& penȩ: uideat hu-¬
manũ genꝰ unde. qͦ cecidit. & dicat. ꝑeat

Expanded text:
licet retrusus dignis suppliciis, etiam licet retrusus dignis suppliciis, etiam tentandi licentiam amittat.  ad adversa perducit. Diem namque ostendebat, cum diceret, In quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii ; sed noctem intulit, cum ad mortalitatis tenebras perduxit. Dies itaque est, illata proentia calamitatum. Antiquus hostis dies est per naturam bene conditus; sed nox est per meritum ad tenebras delapsus. Dies est, cum pollicendo bona, humanis aspectibus lucis se angelum simulat, Paulo attestante qui ait, Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis , sed nox est, cum mentes consentientium erroris tenebris obscurat. Vir ergo sanctus in dolore proprio causam totius humani generis deflens, et nihil speciale omni modo in speciali vulnere cogitans, reducat ad animum originem culpae; et consideratione justitiae, dolorem temperet poenae. Videat humanum genus unde quo cecidit, et dicat: Pereat
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ mom̃ta tempꝰ deficit. nomine
temporis eorũ defectũ uocauit: osten¬
dens qͦd sine fine om̃imods defectu de
litatis hoc tempꝰ ñ ita ut male sit. s ita¬
perit ut ñ sit: quȩrendũ ẽ. qͥd sit qͦd ñ
ita ut ñ sit. s ita ꝑire optat᷑ ut male sit
Humana enĩ anima. seu angłicꝰ sp̃c. ita
immortalis. ẽ. ut mori possit: ita mor¬
talis. ut mori ñ possit. Nam beate
uiuere. siue ꝑ uiciũ. seu ꝑ suppliciũ
um neq ꝑ suppliciũ amittit. A qͣlita¬
te enim uiuendi deficit: s om̃imͦ sub¬
sistendi interitũ nec moriens sentit.
Ut gͦ breuit̃ dixerim. & ĩmortalit mor¬
uendus amaritudine dr̃: quẽ credamꝰ
quod uir sc̃s diei nomine exprimere
uoluit. nisi apostatã spm̃. qͥ in uiuen¬
di eẽntia etiam moriendo subsistit:
Quẽ ꝑditio uitȩ ñ subtrahit: qͥa in ȩt̃no
dolore positũ. seruando mors ĩ mortalis
extinguit: qui iã a beatitudinis głã
deiectꝰ. adhuc optat᷑ ut ꝑeat: ut uide¬

Expanded text:
quia per momenta tempus deficit, nomine temporis, eorum defectum vocavit, ostendens quod sine fine omnimodo dortalitatis hoc tempperit ut non sit, quaerendum est quid sit, quod non ut ita non sit, sed ita perire optatur ut male sit. Humana enim anima seu angelicus spiritus ita immortalis est, ut mori possit: ita mortalis, ut mori non possit. Nam beate vivere, sive per vitium, seu per supplicium um, neqte enim vivendi deficit, sed omnimodo subsistendi interitum nec moriens sentit. Ut ergo breviter dixerim, et immortaliter morendus amaritudine dicitur; quem credamus, quod vir sanctus diei nomine exprimere voluit, nisi apostatam spiritum, qui in vivendi essentia etiam moriendo subsistit? quem perditio vitae non subtrahit, quia in aeterno dolore positum, servando mors immortalis exstinguit: qui jam a beatitudinis gloria dejectus, adhuc optatur ut pereat, ut vide
Abbreviated transcription (Latin):
scurat᷑: qͥa uidelic& qͣlis . ẽ. ĩmerito talis
ꝑspicit᷑ in blandim̃to. In tenebras gͦ dies
uertitur: qͣndo aduersa intelligimus.
etiam quȩ ꝓsꝑa suadendo pollicetur
in tenebras dies uertit᷑: qͦndo antiquus
hostis qualis. ẽ. seuiens. talis a nob̃ ꝑspi¬
citur etiã sub blandim̃tis latens: ne
fictis ꝓsꝑitatib quasi ex diei lumine
illudat: & ueris miseriis ad peccati

Expanded text:
lis perspicitur in blandimento. In tenebras ergo dies vertitur, quando adversa intelligimus, etiam quae prospera suadendo pollicetur. In tenebras dies vertitur, quando antiquus hostis qualis est saeviens, talis a nobis perspicitur etiam sub blandimentis latens; ne fictis prosperitatibus quasi ex diei lumine illudat, et veris miseriis ad 108 peccati
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. Nam qui hic multiplicandis diui¬
ciis inhiant: quid alt̾ius uitȩ gaudia
sperant: Quod tam̃ ut redemptor
nr̃ ualde rarũ. & ex solo diuino mira¬
culo euenire posse monstrar&: apud
cordant: ipsa iã litt̃a indicat. qͦd in
eis sc̃s uir iuxta litt̃am nichil dicat.
S si prius in sacro eloquio alia maledi¬
cta discutimus: hoc qͦd beati iob ore ꝓ¬
latum. ẽ. subtilius indagamꝰ. Quid ẽ. enĩ
qͦd dauid. qui retribuentib mala non¬
reddidit. cũ saul & ionathan. bello oc¬
cumberent. gelboe montib maledicit
dicens. montes gelboe nec ros nec plu-¬
uia ueniant suꝑ uos. neq sint agri pri¬
miciarũ: quia ibi abiectꝰ. ẽ. clipeus saul.¬

Expanded text:
lorum . Nam qui hic multiplicandis divilorum . Nam qui hic multiplicandis divitiis inhiant, quae alterius vitae gaudia sperant? Quod tamen, ut Redemptor noster valde rarum, et ex solo divino miraculo evenire posse monstraret: Apud cordant, ipsa jam littera indicat, quod in eis sanctus vir juxta litteram nihil dicat.--Sed si prius in sacro eloquio alia maledicta discutimus, hoc quod beati Job ore prolatum est, subtilius indagamus. Quid est enim, quod Dareddidit, cum Saul et Jonathan bello occumberent, Gelboe montibus maledicit, dicens: « Montes Gelboe, inquit, nec ros, nec pluvia, veniant super vos. Neque sint agri primitiarum quia ibi abjectus est cl
Abbreviated transcription (Latin):
atu illum originalis culpȩ. nequaqͣm
diuine cognitionis sacram̃ta liberas¬
sent: Qui adhuc cũ qͥb quiescere po¬
tuiss& adiungit dicens. Cũ regib &
consulib terrȩ: qui ȩdificant sibi soli¬
tudines. Quis ignor& qͦd reges terrȩ
ac consules eo a solitudine longe sunt.
qͦ innumeris obsequentiũ cuneis con¬
stipantur: uel quã difficile hii ad re¬
quiem tendunt. qͥ tã duris rationum
multipliciũ nexib astringunt᷑ scrip¬
tura atcestante quȩ ait. iudiciũ duris¬
simũ in his qui presunt fiet: Unde¬
& in ęuuangło ueritas dicit. Cui mul¬
tum datũ . ẽ: multũ quęrit᷑ ab eo. Qui
adhuc qͦs in eadẽ requie socios habu¬
isset insinuat dicens. Aut cũ principib
qui possident aurũ: & replent domos
suas argento. Rarũ ualde. ẽ. ut qui
aurũ possident ad requiẽ tendant: dũ
ꝑsemis ipsam ueritas dicat. difficile qͥ
pecunias habent intrabt̃ in regnũ cȩ¬

Expanded text:
atu illum originalis culpae 103 nequaquam atu illum originalis culpae 103 nequaquam divinae cognitionis sacramenta liberassent? Qui adhuc cum quibus quiescere potuisset, adjungit dicens: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines. Quis ignoret quod reges terrae ac consules eo a solitudine longe sunt, quo innumeris obsequentium cuncis constipantur? Vel quam difficile hi ad requiem tendunt, qui tam duris rationum multiplicium nexibus astringuntur? Scriptura attestante, quae ait: Judicium durissimum in his qui praesunt fiet . Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo . Qui adhuc quos in eadem requie socios habuisset, insinuat dicens: Aut cum principibus, qui possident aurum, et replent domos suas argento. Rarum valde est ut qui aurum possident, ad requiem tendant, dum per semetipsam Veritas dicat: Difficile, qui pecunias habent, intrabunt in regnum coe
Abbreviated transcription (Latin):
N umquid si egressus ex ut̃o statĩ peris¬
set: retributionis meritũ ex hac ipsa
ꝑditione conciꝑet: Nunqͥd ȩterna
requie abortiui ꝑfruunt᷑: Quis qͥs
enĩ regenerationis unda ñ soluitur:
reatu primi uinculi ligatꝰ tenetur.
Quod enĩ apud nos uals aqͣbaptismati.
hoc egit apud ueteres uel ꝓ paruulis
sola fides: uel ꝓ maiorib uirtꝰ sacrifi¬
cũ: uel ꝓ his qui ex abrahȩ stirpe ꝓdi¬
erant. misteriũ circũcisionis. Nã qͥa
unus quisq cũ primi parentis culpa
concipit᷑. ꝓpħa testat᷑ dicens. ecce enĩ
in iniqͥtatib conceptꝰ sũ: & quia is
quẽ salutis unda ñ diluit. originalis
culpȩ supplicia ñ amittit: aꝑte ꝑ se¬
m& ipsam ueritas ꝑhib& dicens. Nisi
quis renatꝰ fuerit ex aqua & spũ sc̃õ.
ñ habebit uitam ȩt̃nã. Quid est gͦ qͦd
in uulua mortuũ se fuisse desiderat.
& potuisse se quiescere eiꝰ dem mortis
beneficiis sperat: dum constet qͦd neqͣ¬
quã eum requies uitȩ susciꝑet. si a re¬

Expanded text:
Nunquid si egressus ex utero statim periisset, retributionis meritum ex hac ipsa perditione conciperet? Nunquid aeterna requie abortivi perfruuntur? Quisquis enim regenerationis unda non solvitur, reatu primi vinculi ligatus tenetur. Quod vero apud nos valet aqua baptismatis, hoc egit apud veteres vel pro parvulis sola fides, vel pro majoribus virtus sacrificii, vel pro his qui ex Abrahae stirpe prodierant, mysterium circumcisionis. Nam quia unusquisque cum primi parentis culpa concipitur, Propheta testatur, dicens: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum . Et quia is quem salutis unda non diluit, originalis culpae supplicia non amittit, aperte per semetipsam Veritas perhibet, dicens: Nisi quis renatus fueritnon habebit vitam aeternam . Quid est ergo quod in vulva se mortuum fuisse desiderat, t potuisse se quiescere ejusdem mortis beneficiis sperat, dum constet quod nequaquam eum requies vitae susciperet, si a re
Abbreviated transcription (Latin):
uir qui masculũ natũ nuntiat male¬
dicit᷑: qͥa ipso eius nuntio. reprobum
gaudiũ nr̃i corruptoris indicatur.
His gͦ scripture sacrȩ maledictionib
discimꝰ. quid apud beatũ iob in uoce
maledictionis inqͥramꝰ: ne quẽ ds̃ post
uulnera & uerba remunerat. lector
eius uerba redarguere ñ intelligere
p̃sumat. Quia igit᷑ utcũq hȩc quȩ
in p̃fatione fuerant exqͥrenda distrin¬
ximꝰ: uerba iã hystoriȩ disserentes¬

Expanded text:
vir, qui masculum natum nuntiat, malevir, qui masculum natum nuntiat, maledicitur, quia ipso ejus nuntio reprobum gaudium nostri corruptoris indicatur. His ergo Scripturae sacrae maledictionibus discimus quid apud beatum Job in voce maledictionis inquiramus, ne quem Deus post vulnera et verba remunerat, lector verba ejus redarguere non intelligens praesumat. Quia igitur utcunque haec quae in praefatione fuerant exquirenda distinximus, verba jam historiae disserentes
Abbreviated transcription (Latin):
affligendus ꝓdiit: natiuitatis eiꝰ nun-¬
tius qͥd deliquit: S quid ꝑsona ꝓpħȩ
fluctuantis. nisi ꝑ penȩ meritũ ueni¬
ens humani generis mutabilitas de¬
signat᷑: Et quid ꝑ patrẽ illius: nisi
iste de quo nascimur mundꝰ expͥmit᷑:
Et quis ẽ ille uir qui natiuitatẽ nr̃am
patri anñciat: nisi antiquus hostis:
Qui cũ nos in cogitationib fluetuare
considerat: maloꝵ m̃tes quȩ ex aue¬
toritate huius mundi p̃minent. ad
ꝑsuasionẽ nr̃ȩ deceptionis instigat:
cũq nos agere infirma ꝑspexerit. ea
qͣsi fortia fauorib extollit: & quasi
natos masculos loqͥt᷑: cũ corruptores
ueri ꝑ m̃daciũ nos extitisse gratulat᷑.
Patri gͦ masculũ natũ deñtiat: qͦndo
huic mundo eũ quẽ ꝑsuaserit factum
innocentiȩ corruptorẽ demonstrat.
N am cũ cuilib& peccanti ac suꝑbienti
dr̃. fecisti sicut uir: qͥd aliud qͣm natꝰ
masculꝰ in mundo ꝑhibet᷑: Iure itaq

Expanded text:
affligendus prodiit, nativitatis ejus nunaffligendus prodiit, nativitatis ejus nuntius quid deliquit? Sed quid persona prophetae fluctuantis, nisi per poenae meritum veniens humani generis mutabilitas designatur? Et quid per patrem illius, nisi iste de quo nascimur mundus exprimitur? Et quis est ille vir qui nativitatem nostram patri annuntiat, nisi antiquus hostis, qui cum nos in cogitationibus fluctuare considerat, malorum mentes, qui ex auctoritate hujus mundi praeeminent, ad persuasionem nostrae deceptionis instigat; cumque nos agere infirma conspexerit, ea quasi fortia favoribus extollit, et quasi natos masculos loquitur, cum corruptores veritatis per mendacium nos exstitisse gratulatur? Patri ergo masculum natum denuntiat, quando huic mundo eum, quem persuaserit, factum innocentiae corruptorem demonstrat. Nam cum cuilibet peccanti ac superbienti dicitur, Fecisti sicut vir, quid aliud quam natus masculus in mundo perhibetur? Jure itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ta. uix in mundi fine iudeos quos
inuenerit suscipit: & extrema colli¬
gens eos quasi reliqͥas frugũ ponit.
De quib nimirũ reliquiis ysaias dicit.
Si fuerit numerus filioꝵ isrł qͦsi arena
maris: reliquiȩ saluȩ fient. Possunt
tam̃ idcirco gelboe montes ore ꝓpħȩ
maledici: ut dũ fructus exarescente
terra ñ oritur. possessores t̾rȩ sterili¬
tatis dampno feriant᷑. qͣtinꝰ ipsi male¬
dictionis sententiã acciꝑent. qͥ apud
se mortẽ regis susciꝑe. iniqͥtate sua
exigente meruissent. S quid. ẽ quod
ille suscepit: qui natiuitatẽ illiꝰ patri
nunciauit: Hoc niirũ tanto intrin¬
secus maiore mysterio plenũ. ẽ: qͣnto
extrinsecus humana ratione uacuũ.
N am si quid exterius rationabile fortas.¬
se sonuiss&: neqͦqͣm nos ad studiũ in¬
terioris intellectꝰ acce̾der&. Eo ergo
nobis plenius aliqͥd intꝰ innuit: quo
foris rationabile nil ostendit. Si enĩ
ex matris utero hoc in mundo ꝓpħa

Expanded text:
ta, vix in mundi fine Judaeos, quos ta, vix in mundi fine Judaeos, quos invenerit, suscipiet; et extrema colligens, eos quasi reliquias frugum ponet. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Possunt tamen idcirco Gelboe montes ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam 104 acciperent, qui apud se mortem regis suscipere iniquitate sua exigente meruissent.  Vet. IV.  Sed ille suscepit, qui nativitatem illius patri nuntiavit? Hoc nimirum tanto intrinsecus majori mysterio plenum est, quanto extrinsecus humana ratione vacuum. Nam si quid exterius rationabile fortasse sonuisset, nequaquam nos ad studium interioris intellectus accenderet. Eo ergo nobis plenius aliquid intus innuit, quo foris rationabile nihil ostendit. Si enim ex matris suae utero hoc in mundo propheta
Abbreviated transcription (Latin):
dientiũ difficultate p̃pediri. maledic̃
dicens: maledictꝰ uir qͥ annuntiauit
patri meo dicens. nat᷑. ẽ. tͥ puer mascls:
Quid gͦ montes gelboe saul moriente
deliquerunt. qͣtinꝰ in eis nec ros nec plu¬
uia caderet: & ab om̃i eos uiriditatis
germine sententiȩ sermo siccar&: Sed
quia gelboe int̃p̃tat᷑ decursus. ꝑ saul
autem unctũ & mortuũ. mors nr̃i me¬
diatoris exprimit᷑: ñ ĩmerito ꝑ gelboe
montes suꝑba iudeoꝵ corda signant᷑:
quȩ dũ in huiꝰ mundi desideriis de¬
fluunt. in xp̃i. id .ẽ. uncti se mortem
miscuert̃: & qͥa in eis unctꝰ rex corpo¬
ralit̾ morit᷑: ipsi ab om̃i gr̃ȩ rore sic¬
cant᷑. De quib & bene dr̃: ut agripri¬
miciarũ eẽ ñ possint. Suꝑbȩ quippe
hebreoꝵ m̃tes primitiuos fructus non
ferunt: quia in redemptoris aduen-¬
tu ex parte maxima in ꝑfidia rema¬
nentes. primordia fidei sequi nolu¬
erunt. S cã nãq ȩccła in primitiis
suis multitudine gentiũ fecunda¬

Expanded text:
ledicit dicens: Maledictus vir qui annuntiavit patri meo, dicens: Natus est tibi puer masculus ? Quid ergo montes Gelboe, Saul moriente deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine sententiae sermo siccaret? Sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, mors nostri Mediatoris exprimitur; non immerito per Gelboe montes superba Judaeorum corda signantur, quae dum in hujus mundi desideriis defluunt, in Christi, id est uncti, se morte miscuerunt. Et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus et bene dicitur: Ut agri primitiarum esse non possint. Superbae quippe Hebraeorum mentes primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium fecunda
Abbreviated transcription (Latin):
herent: & dũ erumpit foras in uocẽ
doloris uulnerantis: intͦ ostendit uir-¬
tutem medicaminis dicens. Pereat di¬
natiuitatis. nisi om̃e hoc tẽpꝰ nr̃ȩ mor¬
talitatis intelligi: Qd quãdiu nos in
hac nr̃ȩ mutabilitatis corruptione re-¬
tinet: et̾nitatis nobis incõmutabilitaᷤᷤ
ñ appar&. Qui gͥ diẽ iã ȩt̾nitatis ui¬
ds: egritudinẽ suȩ mortalitatis susti¬
n&. Et notandũ quia ñ ait. ꝑeat dies
in qua conditus: s ꝑeat dies in qͦ natꝰ
sũ. In die qͥppe iusticiȩ homo ẽ con-¬
ditꝰ: s iam in tempore culpȩ natꝰ. Adã
enim conditꝰ: s cam primus. ẽ. natus.
Quid. ẽ. gͦ diei natiuitatis maledicere:
nisi aꝑte dicere. dies mutabilitatis ꝑe
at: & lum̃ ȩt̃nitatis erumpat: S qͥa
enĩ ꝑire dicimꝰ. qͣndo aliqͥd optamꝰ
ut ñ sit: & alit̃ ꝑire dicimꝰ qͣndo opta¬
mus ut male sit: hoc qͦd de hac die sub¬
ditur. obscur& eũ caligo. & inuoluat᷑

Expanded text:
herent; et dum erumpit foras in vocem herent; et dum erumpit foras in vocem doloris, vulneratis intus ostendit virtutem medicaminis, dicens: Pereat dinativitatis, nisi omne hoc tempus nostrae mortalitatis intelligi? quod quandiu nos in hac nostrae mutabilitatis corruptione retinet, aeternitatis nobis incommutabilitas non apparet. Qui det, aegre diem suae mortalitatis sustinet. Et notandum quia non ait, Pereat dies in qua conditus: sed, Pereat dies in qua natus sum. In die quippe justitiae homo est conditus, sed jam in tempore culpae natus. Adam enim conditus, sed Cain primus natus est. Quid est ergo diei nativitatis maledicere, nisi aperte dicere: reat, et lumen aeternitatis erumpat. Sed enim perire dicimus, quando aliquid optamus ut non sit; et aliter perire dicimus, quando optamus ut male sit, hoc, quod de hoc die subditur, Obscuret eum caligo, et involvatur
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens flamma consũpsit. Uirtꝰ gͦ
tam̃ eũ qui maledicit᷑ usq ad int̃itũ
maledictio absorb&: ex utriꝰq partis
fine colligit᷑. qͥa ab uno & intimo iudi¬
ce in reũ sententia sũpta iaculatur.
mus: ñ. ẽ. eiꝰ maledictio ex malicia de¬
linquentis: s ex rectitudine iudicis:
ñ.ẽ ira cõmoti. s doctrina tranquilli.
Qui enim tã recta maledicens intulit:
ñ ꝑturbationis uicio succubuit. s doc¬
trinȩ magisteriũ impendit. Uidit qͥp¬
pe amicos cũ clamore flere: uidit ue¬
stes conscindere: uidit capita conspãr¬
sisse: uidit consideratione suȩ ꝑcussi¬
onis obmutescere: & uir sc̃s inspexit.
qͥa bii qui ꝓsꝑa temporalia reqͥrebanT.
ex comparatione m̃tis ꝓpriȩ. eũ tempo-¬
rali fractũ aduersitate crediderant. ꝑ¬
spexit qͦd transitoria afflictione ꝑcus-¬
sum. desꝑate ñ flerent. nisi ipsi desꝑatã
m̃tẽ ab spe incolumitatis int̾nę subtra¬

Expanded text:
veniens flamma consumpsit. Virtus ergo veniens flamma consumpsit. Virtus ergo tamen eum qui maledicitur, usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia ab imo et intimo judice in reum sententia jaculatur. mus, non est ejus maledictio ex malitia delinquentis, sed ex rectitudine judicis; non est ira commoti, sed doctrina tranquilli. Qui enim tam recta maledicens intulit, non perturbationis vitio succubuit, sed doctrinae magisterium impendit. Vidit quippe amicos cum clamore flere, vidit stes scindere, vidit pulvere capita conspersisse, vidit consideratione suae percussionis obmutescere; et vir sanctus inspexit, quia hi qui prospera temporalia requirebant, ex comparatione mentis propriae eum temporali fractum adversitate crediderant. Perspexit quod transitoria afflictione percussum desperate non flerent, nisi ipsi desperatam mentem ab spe incolumitatis internae subtra
Abbreviated transcription (Latin):
maledicere: & rursũ. neq maledici
regnũ dĩ possidebt̃ Ds̃ gͦ maledice¬
re dr̃. & tam̃ maledicere homo ꝓhibe¬
tur: qͥa qͦd homo agit malicia uin¬
dictȩ : ds̃ ñ facit nisi examine & uir¬
ctionis sententiam ꝓferunt: ñ ad
hanc ex uoto ultionis. s ex iusticia ex
aminis erumpunt. Intꝰ enĩ subtile
dĩ iudiciũ aspiciunt. & mala foraͥs
exsurgentia quo maledicto debeant
feriri cognosẽt: & eo in maledicto ñ
peccant. quo ab int̾no iudicio ñ dis¬
cordant. Hinc. ẽ qͦd petrꝰ in offerentẽ
sibi pecunias symonẽ. sententiã male¬
dictionis intorsit dicens. Pecunta tua
tecũ sit in ꝑditione. Qui enĩ non ait.
est. s sit: ñ indicatiuo. s optatiuo mͦ
se hȩc dixisse signauit. Hinc helyas
duob quinqͣgenariis ad se uenientib
utroꝵq sententia qͣnta ueritatis sen¬
ratione conualuit. t̃minꝰ cause mon¬
strauit: nam & symon ȩt̃na ꝑditione
interiit: & duos qͥnqͣ genarios desuꝑ¬

Expanded text:
Neque maledici regnum Dei possidebunt . Deus ergo maledicere dicitur, et tamen maledicere hominem prohibet; quia quod homo agit malitia vindictae, Deus non facit, nisi examine et virctionis sententiam proferunt, non ad hanc ex votaminis erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foris exsurgentia, quia maledicto debeant ferire, cognoscunt, et eo in maledicto non peccant, quo ab interno judicio non discordant. Hinc est quod Petrus in offerentem sibi pecuniam Simonem sententiam maledictionis intorsit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditionem. Qui enim non ait est, sed sit, non indicativo sed optativo modo se haec dixisse signavit. Hinc Elias duobus quinquagenariis ad se venientibus, utrorumque sententia quanta veritatis ratione convaluit, terminus cause monstravit, nam et Symon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desu
Abbreviated transcription (Latin):
didisse. Patefecit gͦ qua m̃te hȩc qͥetꝰ
dixerit: qui tot dĩ laudes etiã ꝑcussꝰ
emanauit. Neq enĩ post modũ ñꝑ-
cussus suꝑbire potuit: quẽ & in ꝑcus¬
sione dolor humilem ostendit. S cũ
certo nouimꝰ qͦd maledictũ scriptura
sacra ꝓhib&: cur recte aliqͣndo fieri¬
dicimꝰ. qͦd uitari eodẽ sacro eloquio
ñ ignoramus: Sciendũ uͦ. ẽ. qͦd scrip¬
tura sacra duob modis maledictum
memorat: aliud uidelic& qͦd approbat:
aliud qͦd dampnat. Alit̃ enĩ maledi¬
ctum ꝓfert᷑ iudicio iusticiȩ: alit̃ liuo¬
re uindictȩ. Maledictũ qͥppe iudi¬
cio iusticiȩ ipso primo homine peccan¬
te ꝓlatũ .ẽ: cũ audiuit. maledicta t̃¬
ra in oꝑib tuis: maledictũ iusticiae
iudicio ꝓfert᷑. cum ad abrahani dicit᷑
maledicã maledicentib tͥ. Rursũ qͥa
maledictũ ñ iudicio iusticiȩ. s liuore
uindictȩ ꝓmit᷑. uoce pauli p̃dicantis

Expanded text:
didisse. Patefecit ergo qua mente haec quietus didisse. Patefecit ergo qua mente haec quietus dixerit, qui tot Dei laudes etiam percussus emanavit. Neque enim postmodum non percussus superbire potuit, quem et in percussione dolor humilem ostendit. Sed cum certo novimus quod maledictum sacra Scriptura prohibet, cur recte aliqdicimus quod vitari eodem sacro eloquio non ignoramus? Sed sciendum nobis est quod Scriptura sacra duobus modis maledictum memorat, aliud videlicet quod approbat, aliud quod damnat. Aliter enim maledictum profertur judicio justitiae, aliter livero vindictae. Maledictum judicio justitiae, ipso primo homine peccante, prolatum est, cum audivit: Maledicta terra in operibus tuis . Maledictum justitiae judicio profertur, cum ad Abraham dicitur: Maledicam maledicentibus tibi . Rursum quia maledictum non judicio justitiae, sed livore vindi
Abbreviated transcription (Latin):
maledictũ ꝑ impatientiã ꝓtulit: qui
ad maledictionis uocẽ. amicis adhuc
maledictionẽ dolor excitara&. S qͥd
dixit audiuimꝰ: ait nãq Dñs dedit:
dñs abstulit. Rursũ si ira motꝰ male¬
dicer&. saltẽ ꝑcussus in corpore. uel
male suasus a coniuge. maledictũ in¬
ferre potuiss&. S quid tẽ respondit
Sagnouimꝰ: ait nãq. Locutaes quasi
una ex stultis mulierib. Si bona ac
cepimus de manu dñi: mala qͦre ñ
sustineamꝰ: Post hec uͦ describit᷑ qͥa
amici ueniunt: flent: consident: ta¬
cent: moxq subiungit᷑ hoc qͦd diei
suo maledixisse ꝑhibet᷑. Nimis itaq¬
ẽ in congruũ. ut suspicemur eũ nul¬
lo instigante. nullo pulsante. ex ĩpa¬
tientia ad uocẽ maledictionis erũpe:
quẽ nimirũ nouimꝰ int̾ dãpna rerũ
mortẽq filioꝵ : int̾ uulnera corporis:
int̾ uerba male suadentis uxoris. mag¬
na creatoris p̃conia humili m̃te red̃¬

Expanded text:
maledictum per impatientiam protulit, qui maledictum per impatientiam protulit, qui ad maledictionis vocem amicis adhuc maledictionem dolor excitaret. Sed quid tunc dixit audivimus. Ait namque: Dominus dedit, Dominus abstulit . Rursum, si ira motus malediceret saltem percussus in corpore, vel male suasus a conjuge, maledictum inferre potuisset. Sed quid tunc respondit agnovimus. Ait namque: Locuta es quasi una ex stultis mcepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? Post haec vero describitur, quia amici veniunt, flent, consident, tacent; moxque subjungitur hoc, quod diei suo maledixisse perhibetur. Nimis itaque incongruum est ut suspicemur eum, nullo instigante, nullo pulsante, ex impatientia ad vocem maledictionis erumpere, quem nimirum novimus inter damna rerum mortemque filiorum, inter vulnera corporis, inter verba male suadentis uxoris, magna creatori praeconia humili mente red
Abbreviated transcription (Latin):
uascula qͥd intꝰ habeant ignoramus:
aꝑto uͦ ore uasculoꝵ qͥd intrinsecus
contineat᷑ agnoscimꝰ: ita scõrũ corda
quȩ clauso ore occulta sunt. aꝑto ore
detegunt᷑ s cũ cogitationes detegt̃.
os aꝑire referunt᷑: ut intenta m̃te.
quasi aꝑtis uasculis qͥd intꝰ contine¬
ant. festinemꝰ agnoscere: ac nosm&¬
ipsos eoꝵ intimo odore recreare.
Unde & sublimia p̃cepta dño in monte
aꝑuerat ora ꝓpħarũ. Ualde aut̃ sol¬
lert̃ intuendũ. ẽ. qͦd dr̃ post hȩc: ut
nimirũ uirtꝰ rei quȩ agit᷑ ueracit᷑ ex
tempore sentiat᷑. Prius enĩ rerũ uasti¬
tas: extinctio pignerũ: dolor uulne¬
rũ: ꝑsuasio coniugis: aduentꝰ amicoꝵ
describit᷑: qui scidisse uestes. exclaman¬
tesq fleuisse. puluere capita conspar¬
sisse. & diu considentes in t̃ra tacuis¬
se memorantur: ac deinde subiun¬
git᷑ post hȩc aꝑuit iob ossuũ: & male¬
dixit diei suo: ut ipso uidelicet nar¬
rationis ordine ꝑpendat᷑. qͥa neqͦqͣm

Expanded text:
 habeant ignoramus, aperto vero ore vasculorum quid intrinsecus contineatur agnoscimus; ita sanctorum corda, quae clauso ore occulta sunt, aperto ore deteguntur; et cum cogitationes detegunt, os aperire referuntur, ut intenta mente, quasi apertis vasculis, quid intus contineant festinemus cognoscere, ac nosmetipsos eorum intimo odore recreare. Unde et sublimia praecepta Domino in monte aperuerat ora prophetarum. Valde autem solerter intuendum est quod dicitur, Post haec, ut nimirum rei virtus quae agitur veraciter ex tempore sentiatur. Prius enim vastitas rerum, exstinctio pignorum, 105 dolor vulnerum, persuasio conjugis, adventus amicorum describitur, qui scidisse vestes, exclamantesque flevisse, pulvere capita conspersisse, et diu considentes in terra tacuisse memorantur, ac deinde subjungitur: Post haec aperuit Job os suum, et maledixit diei suo; ut ipso videlicet narrationis ordine perpendatur quia nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
dent de eo in die iudicii: ita ociosa
admittere. sicut etiam ꝑniciosa for¬
midat. Cui adhuc sententiȩ adiun¬
git᷑. Dies ille uertat᷑ in tenebras: ñ
mortis: occup& eũ caligo. & inuoluat᷑
amaritudine: noctem illã tenebrosꝰ
turbo possideat: sit nox illa solita¬
ria nec laude digna: exspectet lucẽ
& ñ uideat: nec ortũ surgentis aurorȩ.
Dies qui elapsus cursu temporis scit᷑: cur
uerti in tenebras dr̃ Et cũ constar&
quia ñ subsister&: cur optat᷑ ut eum
umbra mortis obcur&: Uel quẽ caligo
occupat. Quem implicatio a maritu¬
dinis inuoluit: Aut quã noctẽ tene¬
brosus turbo possid&: quã nullꝰ statꝰ¬
S5
tens. Aut qͦmͦ optat᷑ solitaria fieri.
quȩ transeundo iã fuerat nulla: Aut
lucem qͦmͦ exspectat: quȩ s sensu car&.
& in ꝓprio statu ñ ꝑmans: Quib ad¬

Expanded text:
dent de eo in die judicii , ita otiosa dent de eo in die judicii , ita otiosa admittere, sicut etiam perniciosa formidat. Cui adhuc sententiae adjungitur: Dies ille vertatur in tenebras, non mortis, occupet eum caligo, et involvatur amaritudine. Noctem illam tenebrosus turbo possideat, sit nox illa solitaria, nec laude digna; exspectet lucem, et non videat, nec ortum surgentis aurorae. Dies qui elapsus cursu temporis scitur, cur verti in tenebras dicitur? Et cum constaret quia non subsisteret, cur optatur ut eum umbra mortis obscuret; vel quae caligo occupat, quae implicatio amaritudinis involvit; aut quis noctem tenebrosus turbo possidet, quam nullus status tenet? Aut quoquae transeundo jam fuerat nulla? Aut lucem quomodo exspectat, quae et sensu caret, et in proprio statu non permanet? Quibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
extraneus reddit᷑: qͣnto in sola eiꝰ suꝑfi
suo maledixisse describit᷑ dicens. ꝑeat
dies in qua natꝰ sũ. & nox in qͣ dictũ. ẽ
conceptꝰ. ẽ. homo: si suꝑficies hystoriȩ
attendit᷑. quid his uerbis rep̃hensibiliꝰ
inuenit᷑: Quis autẽ nesciat diẽ in quo
natus.ẽ. neqͣ qͣm tc̃ stare potuisse: Modꝰ
quippe. ẽ. temporis: ut statũ ñ habeat
mansionis. Quia enim ꝑuentura ten-¬
dit ad eẽ: semꝑ ex p̃teritis festinat ñ
ẽẽ. Cur gͦ uir tantꝰ maledicer& ei rei:
quam neqͦqͣm subsistere ñ ignorar&:
S fortasse aliquis dicat qͦd ex eo pondus
uirtutis eius aspicit᷑: qͥa tribulatione
commnotꝰ. illi rei maledictũ irrogat.
quȩ constat qͦd minime subsistat. Sed
hoc citius ꝑspecta ratio destruit: qͥa
si subsistebat res cui maledicer&. ꝑniti¬
osum maledictũ intulit: si aut̃ ñ sub
est qui ait. om̃e uerbũ ociosum quod
locuti fuerint homines rationẽ red¬

Expanded text:
extraneus redditur, quanto in sola ejus superficextraneus redditur, quanto in sola ejus superficsuo maledixisse describitur dicens: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo, si superficie tenus attenditur, quid his verbis reprehensibilius invenitur? Quis autem nesciat, diem in quo natus est nequaquam tunc stare potuisse? Modus quippe est temporis, ut statum non habeat mansionis. Quia enim per ventura tendit ad esse, semper ex praeteritis festinat non esse. Cur ergo vir tantus malediceret rei, quam nequaquam subsistere non ignoraret? Sed fortasse aliquis dicat, quod ex eo pondus virtutis ejus aspicitur, quia tribulatione commotus, illi rei maledictum 102 irrogat quae constat quod minime subsistat. Sed hoc citius perspecta ratio destruit, quia si subsistebat res cui malediceret, perniciosum maledictum intulit: si autem non subsplenus est, qui ait: Omne verbum otiosum, quod locuti fuerint homines, rationem red
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. letare iuuenis in adolescentia
Stua: & paulo post subicit. adolescentia
Senim & uoluptas uana sunt. Quid. ẽ
hoc quod uel prius rep̃hendenda p̃ci¬
pit. uel post p̃cepta rep̃hendit: nisi qͦd
ipsis litterȩ uerbis innuit. ut qͥ diffi¬
cultatẽ exterius patit᷑. ueritatis intel¬
ligentiam consider& quam sequatur:
Quȩ nimirũ ueritatis intelligentia cum
ꝑ cordis humilitatẽ querit᷑ legendi
assiduitate penetrat᷑. Sicut enĩ ignoto¬
rum hominũ facies cernumꝰ. & corda
nescimus: s si familiarieis locutione
coniungim᷑. usu colloquii eoꝵ etiam
cogitationes indagamꝰ: ita cũ in sacro
eloquio sola hystoria aspicit᷑. nichil
aliud quã facies uidet᷑. s si huic assi-¬
duo usu comungim᷑. eiꝰ nimirũ m̃tẽ
quasi ex collocutionis familiaritate
penetramꝰ. Dum enĩ alia ex aliis col-¬
ligimus: facile in eiꝰ uerbis agnoscimꝰ.
aliud eẽ qͦd intimant: aliud ẽẽ qͦd so¬
nant. Tanto autẽ quisq noticiȩ illius

Expanded text:
dolescentia tua . Et paulo post subjicit: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Quid est hoc quod vel prius reprehendenda praecipit, vel post praecepta reprehendit, nisi quod ipsis litterae verbis innuit, ut qui difficultatem exterius patitur, veritatis intelligentiam consideret, quam sequatur? quae nimirum veritatis intelligentia cum per cordis humilitatem quaeritur, legendi assiduitate penetratur. Sicut enim ignotorum hominum facies cernimus, et corda nescimus, sed si familiari eis locutione conjungimur, usu colloquii eorum etiam cogitationes indagamus; ita cum in sacro eloquio sola historia aspicitur, nihil aliud quam facies videtur; sed si huic assiduo usu conjungimur, ejus nimirum mentem quasi ex collocutionis familiaritate penetramus. Dum enim alia ex aliis colligimus, facile in ejus verbis agnoscimus, aliud esse quod intimant, aliud quod sonant. Tanto autem quisque notitiae illius
Abbreviated transcription (Latin):
UI
considerat. & sensum sacrȩ locutionis ig¬
norat. non tam se eruditione instruit.
quã ambiguitate confundit: qͥa ññꝗͣ
sibi litterȩ uerba contradicunt: s dũ
a sem& ipsis ꝑ contrarietatẽ dissiduns̃.
lectorẽ ad intelligentiã ueritatis mit¬
tunt. Quid ẽ: enĩ qͦd salonion ait. me¬
lius. ẽ manducare & bibere. & ñ longe
post subicit. meliꝰ ẽ enĩ ire ad domũ
luctus. quã ad domũ conuiuii: Cur
luctũ conuiuio p̃tulit: qui priꝰ esum
potũq laudauit: Si enĩ ꝑ electionẽ
bonũ .ẽ. comedere & bibere: ꝓcul dubio
melius deb& ad domũ gaudii. quã ad

Expanded text:
ui considerat, et sensum sacrae locutionis ignorat, non tam se eruditione instruit, quam ambiguitate confundit, quia nonnunquam sibi litterae verba contradicunt; sed dum a semetipsis per cotrarietatem dissident, lectorem ad intelligentiam veritatis mittunt. Quid enim est quod Salomon ait: Melius est comedere et bibere ; et non longe post subjicit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii ? Cur luctum convivio praetulit, qui prius esum potumque laudavit? Si enim per electionem bonum est comedere et bibere, procul dubio esse melius deb