comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum adaures hominum: Habet aures deus.
habet sonum cor interiora sua alloquitur ho¬
mo ut benedicant dominum: & dicit eis. Om¬
nia interiora mea. nomen scm̃ eius benedicite.
Queris quȩ sunt interiora tua: ipsa anima tua.
Quod ergo ait benedic anima mea dominum:
hoc ait omnia interiora mea nomen sanctũ
eius: subauditur enim benedicite: Clama
uoce. si est homo qui audiat: sile uoce. qͣndo
non est qui audiat. Interiora tua. nunquã
de est qui audiat. Itaq sonabat iam dudũ
benedictio de ore nr̃oꝰ & hec ipsa uerba can¬
tabamus: benedic anima mea dominum. &
omnia interiora mea mea nomen sc̃m eiꝰ.
Quantum satis fuit tempori cantauimus: &
siluimus: Nunquid interiora nr̃a silere debẽt.
abenedictione domini: Alternet ꝓtempore
sonoᷤ uocum: ꝑpetua sit uox interiorum:
Cum uenis adeccłiam ymnum dicere:
sonat i. uortua laudes dĩ Diristi qͣn¬
tum po tuisti: discessisti Sonet anima

Expanded text:
tum ad aures hominum. Habet aures Deus, tum ad aures hominum. Habet aures Deus, habet et sonum cor. Interiora sua alloquitur homo, ut benedicant Dominum, et dicit eis: Omnia interiora mea nomen sanctum ejus benedicite. Quaeris quae sunt interiora tua? Ipsa anima tua. Quod ergo ait, «Benedic, anima mea, Dominum;» hoc ait, «omnia interiora mea, nomen sanctum ejus:» subauditur enim, Benedicite. Clama voce, si est homo qui audiat: sile voce, quando non est qui audiat; interiora tua nunquam deest qui audiat. Itaque sonabat jamdudum benedictio de ore nostro, et haec ipsa verba cantabamus: «Benedic, anima mea, Dominum; et omnia interiora» «mea, nomen sanctum ejus.» Quantum satis fuit tempori cantavimus, et siluimus: numquid interiora nostra silere debent a benedictione Domini? Alternet pro tempore sonus vocum, perpetua sit vox interiorum. Cum convenis ad ecclesiam hymnum dicere, sonat vox tua laudes Dei: Dixisti quantum potuisti, discessisti; sonet anima
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a dnm̃. Quasi ei respondisset anima sua.
Quare michi dicis. benedic dominum: Audi¬
amus ergo: audiat ipsa anima nr̃a: conside¬
ret omnia quibus excietur. ne pigra sit inbe¬
dictione domini: & uideat an iustum sit qđ
ei dicitur. benedic anima mea dominum:
uideat si debeat aliud benedicere. preter dñm:
Benedic in quit anima mea dominum: Repetit
hoc: & expressius dicit quid duerit. benedic
anima mea dominum. Et omnia interio¬
ra mea nomen scm̃ eius Puto quia non
adinteriora corporis loquitur: puto eum
non hoc dicere: ut pulmo noster & iecur &
si qua sunt intestina carnis. erumpant inuo¬
cem benedictionis domini. Est quidã pulmo
pectoris nr̃i. quasi follis quidã: anhelantis sp̃mre¬
ciprocum. ¶ui sp̃s concepti aeris inuoce & sono
exprimitur cum uerba digerimus: nec potest
aliquid uocis sonare abore nr̃o. nisi qͦd pulmo
expressus emiserit: S non hinc agitur: hoc to¬

Expanded text:
nostra Dominum, quasi ei respondisset anima sua: nostra Dominum, quasi ei respondisset anima sua: Quare mihi dicis, Benedic Dominum? Audiamus ergo, audiat ipsa anima nostra, consideret omnia quibus excitetur, ne pigra sit in benedictione Domini; et videat an justum sit quod ei dicitur, «Benedic, anima mea, Dominum:» videat si debet aliud benedicere praeter Dominum. «Benedic,» inquit, «anima mea, Dominum.» 2. Repetit hoc, et expressius dicit quod dixerat, «Benedic, anima mea, Dominum: et omnia interiora mea, nomen sanctum ejus.» Puto quia non ad interiora corporis loquitur; puto eum non hoc dicere, ut pulmo noster et jecur, et si qua sunt intestina carnis, erumpant in vocem benedictionis Domini. Est quidem pulmo pectoris nostri quasi follis quidam anhelans spiritum reciprocum, qui spiritus concepti aeris in vocem et sonum exprimitur, cum verba digerimus; nec potest aliquid vocis sonare ab ore nostro, nisi quod pulmo expressus emiserit: sed non hinc agitur; hoc to
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiant te. ꝓpter refectionem carnalem
filius ante cessit iacob adegyptum. et ait pa¬
tri suo et fr̃ĩb suis Ego preueni p̃parare uo¬
bis escas. Precedant te gͥ filii tui: p̃cedant
te oꝑa tua Quales filios premiseris: tales
latione. in omni correptione: ingr̃a quam
donare dignatus ẽ. in indulgentia qu a no¬
bis non hoc reddidit qđ debebat: momnib
oꝑib euis: benedicat anima nr̃a dominũ.
Hoc enim cantabimus Inde incipit psalmꝰ.
de quo loquimur donante ipso. qđ possumꝰ:
quem nr̃a anima benedicit Unusquisq
nim̃ excitet. & exhortetur animam suã &
nos & qui ubiq sunt fr̃s. in
xp̃o unus homo. cuius cap̃
incelo est. exhortetur ipse
dicat ei. Benedic anima
mea dominũ. Obaudit:
obtemperat: facit hoc: ꝑ¬
suadetur ei: & non ex do¬
nis nr̃is: sed ex illius quẽ
benedicit anima nr̃a Suscepit enim psalmꝰ
iste ostendere nobis: quare benedicat amma

Expanded text:
suscipiant te. Propter refectionem carnalem, suscipiant te. Propter refectionem carnalem, filius antecessit Jacob in Aegyptum, et ait patri suo et fratribus suis: «Ego praeveni praeparare vobis escas» . Praecedant ergo filii tui, praecedant te opera tua: quales filios praemiseris, tales us consolatione, in omni correptione, in gratia quam donare dignatus est, in indulgentia qua nobis non hoc reddidit quod debebat, in omnibus operibus ejus, benedicat anima nostra Dominum. Hoc enim cantavimus; inde incipit Psalmus, de quo loquemur, donante ipso, quod possumus, quem nostra anima benedicit. Unusquisque nostrum excitet et exhortetur animam suam, et nos, et qui ubique sunt fratres in Christo, unus homo, cujus caput in coelo est, exhortetur ipse dicat ei: «Benedic, anima mea, Dominum.» Obaudit, obtemperat, facit hoc, persuadetur ei, non ex donis nostris, sed ex illius quem benedicit anima nostra. Suscepit enim psalmus iste ostendere nobis quare benedicat anima
Abbreviated transcription (Latin):
runt serui ipsius Quanta ꝑtulit: quanta
audiuit moyses. ꝓhominib non intraturis
interram ꝓmissionis: intrauerunt noui ho¬
mines: filii eorum Ed significat intrau̾unt
intrauerunt duo: unus etunitas. tanqͣm
caput et corpus: xp̃c et eccłia cum om̃i
ula nouitate: idẽ filioꝵ. Ergo filii seruoꝵ
tuoꝵ inhabitabunt filii seruoꝵ: oꝑa ser¬
uorũ sunt. Nemo ibi habitabit: nisi ꝑoꝑa
sua. Quid igitur ẽ filii habitabitnt: Nemo
głetur se habitaturum. si dicit se seruũ dĩ:
et opera nonhabet. Non enim habitabunt.
nisi fiłii. Quid ergo ẽ filii seruorũ tuoꝵ in ha¬
bitabunt: Serui ꝑ oꝑa sua inhabitabunt:
serui ꝑfilios suos inhabitabunt: Noli gͦ esse
sterilis. Si uis habitare. premitte ferus qͦs
sequaris. Premittendo non efferendo. filii
tui te deducant adterram ꝓmissionis: ter¬
ram uiuentium. ñ morientium. Cum hic
uiuis in hac peregrinatione. illi antecedant.

Expanded text:
runt servi ipsius. Quanta pertulit, quanta runt servi ipsius. Quanta pertulit, quanta audivit Moyses pro hominibus non intraturis in terram promissionis? Intrarunt filii eorum, quid significat? Intrarunt n intrarunt duo, unus et unitas, tanquam caput et corpus, Christus et Ecclesia, cum omni illa novitate, id est filiorum. Ergo, «Filii servorum tuorum inhabitabunt. Filii servorum,» opera servorum sunt; nemo ibi habitabit, nisi per opera sua. Quid igitur est, et filii habitabunt? Nemo glorietur se habitaturum, si dicit se servum Dei, et opera non habet; non enim habitabunt nisi filii. Quid est ergo, «Filii servorum tuorum inhabitabunt?» Servi per opera sua inhabitabunt, servi per filios suos inhabitabunt. Noli ergo esse sterilis, si vis habitare; praemitte fetus quos sequaris, praemittendo, non efferendo. Filii tui te deducant ad terram promissionis, terram viventium, non morientium: cum hic vivis in hac peregrinatione, illi antecedant,
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Aut si nos filii sumus seruoꝵ quia filii
sumus apłoꝵ: quid dicturi sumus: quȩ nã
tandẽ audatia tã infelix filioꝵ subnascenti¬
um. & recenti successione gloriantium: que
audeat dicere: nos ibi erimus. apłi nonerunt:
Absit hoc apietate filiorum: Absit afide par¬
uulorum: Absit ab intelligentia grandium.
Ibi erunt & apłi. Aretes precedunt: agni se¬
quuntur Quare ergo filii seruorũ tuoꝵ: &
non decompendio serui tui : Etilli serui tus:
& filii eoꝵ serui tui: & istorum filii nepotes
illoꝵ quid nͥserui tur omnes Compendio
includeres. si diceres serui tui inhabitabunt.
Sideamus. qͥo nos uoluerit admonere. Et enĩ
annos filii ifrł triti sunt inheremo. nullus
eorum intrauit interram reꝓmissionis: sed
filii eorum intrauerunt. Sane qͥa ita recor¬
damur nisi fallor duo: cȩteri non intrauert̃
detot milib nisi duo. Laboratũ ẽ cũ eis tan¬
tum: sed dñs non laborat. Certe laboraue¬

Expanded text:
nos? Aut si nos filii sumus servorum, quia filii nos? Aut si nos filii sumus servorum, quia filii sumus Apostolorum, quid dicturi sumus? Quaenam tandem audacia tam infelix filiorum subnascentium, et recenti successione gloriantium, quae audeat dicere: Nos ibi erimus; Apostoli ibi non erunt? Absit hoc a pietate filiorum, absit a fide parvulorum, absit ab intelligentia grandium. Ibi erunt et Apostoli: arietes praecedunt, agni sequuntur. Quare ergo, «Filii servorum tuorum;» et non de compendio, Servi tui? Et illi servi tui, et filii eorum servi tui, et istorum filii nepotes illorum, quid, nisi servi tui? Omnes compendio includeres, si diceres: Servi tui inhabitabunt. Videamus quid nos voluerit admonere. Est enimannos filii Israel attriti sunt in eremo: nullus eorum intravit in terram promissionis, sed filii eorum; intrarunt sane, quia ita recordamur, nisi fallor, duo, caeteri non . Intrarunt de tot millibus duo. Laboratum est cum eis tantum: sed Deus non laborat; certe laborave
Abbreviated transcription (Latin):
hiᷤᷤ pannosis anniᷤᷤ qͥdsumꝰ E t illi quid sunt: Nec
tamen desperare. debemꝰ: lam enim magnitu¬
dine quadã & excellentia sapientie dixerat.
ego sum qui sum: & tamen ad consolandos¬
nos. ego sum inquit ds̃ abraham. et ds̃ ysaac.
& ds̃ iacob Et nos abrahe sem̃ sumꝰ: ⁊ nos qͣuis
abiecꝰti. ꝗͣuis t̾ra ⁊ cims. ĩillo sꝑamꝰ. Serui sumꝰ.
nos inmortalis mori uoluit: ꝓpter nos ex
emplũ resurrectionis ostendit. Ergo sꝑemꝰ nos
uenturos adhos annos stantes. in quib non
circuitu solis ꝑaguntur dies: sed manet qd
utrum aliquando ibi esse possimus: dic. Au¬
di: et uide utrum debeas sperare. Audi qđ
sequitur. Filii seruorũ tuoꝵ inhabitabunt.¬
Ubi inhabitabunt: nisi inannis non deficien¬
tibus: filii seruorum tuoꝵ inhabitabunt. &
inquit seruorum tuoꝵ Metuendũ ẽ nenos
serui dĩ simus: et filii nr̃i ibi futuri suit ñ

Expanded text:
his pannosis annis quid sumus? Et illi qui sunt? Nec his pannosis annis quid sumus? Et illi qui sunt? Nec tamen desperare debemus. Jam enim magnitudine quadam et excellentia sapientiae dixerat, «Ego sum qui sum;» et tamen ad nos consolandos, «Ego sum,» inquit, «Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob:» et nos Abrahae semen sumus : et nos quamvis abjecti, quamvis terra et cinis, in illo speramus. Servi sumus; s immortalis mori votuit, propter nos hoc exemplum resurrectionis ostendit. Ergo speremus venturos nos ad hos annos stantes, in quibus non circuitu solis peraguntur dies, sed manet quoutrum aliquando ibi esse possimus dic. Audi, et vide utrum debeas desperare; audi quod sequitur: «Filii servorum tuorum in habitabunt.» Ubi nisi in annis non deficientibus? «Filii servorum tuorum inhabitabunt; et inquit, «servorum tuorum:» metuendum ne nos servi Dei simus, et filii nostri ibi futuri sint, non
Abbreviated transcription (Latin):
corpora ñ recte dicunt᷑ cȩli. Si non portat̃
dm: non sunt cęli Et unde inquit mͥ ꝓbas qͥa
portant dmꝰ Usq ad eo ne excidit tͥ Glorifi¬
cate et portate dm̃ incorpore ur̃o: Ergotales
celi ꝑibunt: sed non ineternum. Peribunt: ut
mientur An non hoc dic̃ psalmus: lege
sequentia. Etomnes sicut uestimentũ uete¬
rascent: & sicut opertorium mutabis eos
& mutabuntur: tu autem idem ipse es &
anni tui ñ deficient: Uestem audis: cooptori¬
um audis: & aliud qͣm corpꝰ intelligis: Sp̃e¬
remus ergo etiam mutationem corpoꝵ nr̃oꝵ:
sed tam̃ abillo qui erat & ante nos. et manet
post nos: aqͦ sumꝰ qđ sumꝰ: ad ꝗͤ ueniemꝰ cũ fue¬
rimꝰ inͣu tati: mutantẽ ñmutatũ: facientẽ ñ
factũ. mouentẽ s manentẽ. E quomodo intelli¬
gi acarne ⁊ sanguine pot ego sũ qͥ sũ. tuuͦidẽ
ipse es.⁊ anni tui ñ deficiẽt: s noᷤ adillo ᷤᷤ annoᷤ cũ

Expanded text:
corpora non recte dicuntur coeli? Si non portant corpora non recte dicuntur coeli? Si non portant Deum, non sint coeli. Et unde, inquit, mihi probas quia portant Deum? Usque adeone excidit tibi, «Glorificate et portate Deum in corpore vestro» ? Ergo tales coeli peribunt, sed non in aeternum; peribunt ut mutentur. An non hoc dicit Psalmus? Lege sequentia: «Et omnes sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis eos, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient.» Vestem audis, coopertorium audis, et aliud quam corpus intelligis? Speremus ergo etiam immutationem corporum nostrorum, sed tamen ab illo qui erat et ante nos, et manet post nos; a quo sumus quod sumus, ad quem veniemus cum fuerimus mutati; mutantem, non mutatum; facientem, non factum; et moventem, sed manentem; et quomodo intelligi a carne et sanguine potest, «Ego sum qui sum: Tu vero idem ipse es, et anni tui non deficient.» Sed nos ad illos annos cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibunt: Secundum quẽ modũ: Scdm ue¬
stimentum. Quid ẽ scdm uestimentũ: Scd
corpus. Uestimentum enĩ anime. corpus.
Dominus enim uestimentum nominauit
ubi ait. Nonne anima plus ẽ qͣm esca: ⁊ corpꝰ
plus qͣm uestimentũ: Quomͦ enim perit ue¬
stimentum: Et si exterior homo nr̃ corrum¬
pitur: sedinterior renouatur dedie indiem.
Ergo ipsi peribunt. sed scđm corpꝰ: tu autẽ
ꝑmanes: Si ergo scđm corpꝰ peribunt: uͥ
ergo resurrectio carnis: Ubi exemplum mẽ¬
brorum qđ p̃cessit incapite : Ubr̾uis audire:
mutabitur: Nontale erit. quale fuit. Audi
apłm dicentẽ Et mortui resurgent incor¬
rupti: & nos immutabimur: Quomodo
immutabimur: Seminatur corpus ani¬
male: surget corpus spiritubile. Ergo semi¬
natur mortale: surget immortale. Semina¬
tur corruptibile. surget incorruptibile:
Mutationẽ itaq expectamus Ita peribunt
celi. et mutabunt᷑ cęli. Sed fortasse scorũ

Expanded text:
ribunt? Secundum quem modum? Secundum veribunt? Secundum quem modum? Secundum vestimentum. Quid est, secundum vestimentum? Secundum corpus. Vestimentum enim animae corpus; Dominus enim vestimentum nominavit, ubi ait: «Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum» ? Quomodo ergo perit vestimentum? «Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» . Ergo ipsi peribunt, sed secundum corpus: «Tu autem permanes.» Si ergo secundum corpus peribunt, ubi ergo resurrectio carnis? ubi exemplum membrorum quod praecessit in capite? ubi? Vis audire? Mutabitur; non tale erit quale fuit. Audi Apostolum dicentem: «Et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur.» Quomodo immutabimur? «Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale» . Ergo seminatur mortale, resurget immortale; seminatur corruptibile, resurget incorruptibile. Mutationem itaque exspectamus: ita peribunt coeli, et immutabuntur coeli. Sed fortasse sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
adeo: ñmanent inse sed indõ: non receden¬
do adõ Quid enim dicturi sumꝰ fr̃s: qđ an¬
geli perituri sint igne quo incendetur mun¬
dus: Absit. Sed quid dicemus: qđ angłos
ds̃ non fecerit : Absit. Sed quid dicemꝰ &
unde essent: si abillo facti non essent: Ipse
dixit. & facta sunt. ipse mandauit & creata
sunt. Dictum ẽ enim hoc. cum operũ eius
commemoratio fieret: in quib et angłi nomi¬
nati sunt. Ergo erunt cũ illo angłi et iam
mundo igne flagrante: &erit incendium
mundi. non incendens scõs dĩ. Qd fuit cami¬
nus regis trib pueris: hoc erit ardens mun¬
dus iustis intrinitate signatis. Forte hic cȩloᷤ
etiam non importune intelligimus ipsos u¬
stos & scõs di. inquibus manens ds̃ intonu¬
it p̃ceptis: coruscauit miraculis: ymbrifica¬
uit terram sapientia ueritatis: Cęli enim
enarrauerunt głam di. Sed nunquid etiã
ipsi peribunt: an scđm quendã modũ. ipsi¬

Expanded text:
a Deo, non manent in se, sed in Deo, non recedena Deo, non manent in se, sed in Deo, non recedendo a Deo. Quid enim? dicturi sumus, fratres, quod Angeli perituri sunt igne, quo incendetur mundus? Absit. Sed quid? dicemus quod Angelos Deus non fecerit? Absit. Sed quid dicemus? Et unde essent, si non ab illo facti essent? «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit et creata sunt» . Dictum est enim hoc, cum operum ejus commemoratio fieret, in quibus et Angeli nominati sunt. Erunt ergo cum illo Angeli, etiam mundo igne flagrante; et erit incendium mundi, non incendens sanctos Dei: quod fuit caminus regis tribus pueris , hoc erit ardens mundus justis in Trinitate signatis. 14. Forte hic coelos etiam non importune intelligimus ipsos justos, sanctos Dei, in quibus manens Deus intonuit praeceptis, coruscavit miraculis, imbrificavit terram sapientia veritatis; coeli enim enarraverunt gloriam Dei . Sed numquid etiam ipsi peribunt? An secundum quemdam modum pe
Abbreviated transcription (Latin):
nes. aꝑte dir̃ hoc apłs petrus. Celi erant olĩ
deaqua & ꝑaquã constituti dĩ uerbo: ꝑ qđ qͥ
factus ẽ mundus. aqua inundatus perut
Terra autẽ et cęli qui nunc sunt: eodẽ uerbo re¬
positi sunt. igni reseruati. Iam ergo dixit ꝑ¬
isse cȩlos ꝑdiluuium. Perisse autem noiumꝰ
celos. scđm qͣntitatem et spacia aeris huuis:
Eacreuit enim aqua. & totam istam capacita¬
tem ubi aues uolant occupauit: ac sic utiq
cȩli perierunt ꝓpinqui terris: scđm quos
dicuntur aues celi. Sunt autẽ ⁊cęli cęloꝵ
suꝑiores infirmamento: sedutrum etipsi
percturi sint igne. an hi soli cęli qͥ etiã dilu¬
uio perierunt: disceptatio ẽ. aliqͣnto scru¬
pulosior interdoctos: nec facile maxime
inangustia temporis explicari potest. Di¬
mittamus ergo eam: uel differamus No¬
uerimus enĩ perire ista: đm manere. Et
si manent quedã cum dõ quȩ facta sunt

Expanded text:
nes.» Aperte dixit hoc apostolus Petrus: «Coeli erant olim nes.» Aperte dixit hoc apostolus Petrus: «Coeli erant olim de aqua et per aquam constituti Dei verbo; per quae» «qui factus est mundus, aqua inundatus deperiit: terra autem et coeli qui nunc sunt, eodem verbo repositi sunt igni reservandi» . Jam ergo dixit perisse coelos per diluvium: perisse autem novimus coelos secundum quantitatem et spatia aeris hujus. Excrevit enim aqua, et totam istam capacitatem ubi aves volitant, occupavit; ac sic utique coeli perierunt propinqui terris: coeli, secundum quos dicuntur aves coeli. Sunt autem et coeli coelorum superiores in firmamento: sed utrum et ipsi perituri sint igne, an hi soli coeli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos, nec facile, maxime in angustia temporis, explicari potest. Dimittamus ergo eam vel differamus; noverimus tamen perire ista, Deum manere. Et si manent quaedam cum Deo, quae facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fundauit terram. scimus: oꝑa manuũ eius
sunt cęli. Neputetis enim qͣsi aliud deũ
facere manu: aliud uerbo. Qđ facit uerbo:
hoc facit manui Nonenim distinctus est
corporeis menbris: qui dixit ego sũ qui sũ.
Etforte uerbum eius ẽ manus eius. Certe
manus eius. est uirtus eius. Quia enim dic¬
tum ẽ fint firmamentum. et factum est fir¬
mamentum: uerbo intelligitur fecisse. Quia
dixit uerbo. faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ
et similitudinẽ nrãm: quasi manu uidet᷑
fecisse. N udi ergo. Opera manuũ tuarum
sunt celi: Ecce qđ uerbo fecit. utiq etiã ma¬
nibus fecit. quia uirtute sua. qͥa potestate
sua fecit. Attende potius quid fecerit: et no¬
li querere quomͦ fecerit. Multum ẽ adte com¬
prehendere qͦm̃ fecerit: cum te ipsũ sic fecerit.
ut prius sis seruus obediens: et postea fortas¬
se amicus intelligens. Ergo oꝑa matuũ tua¬
rum sunt cęli Ipsi peribunt: tu autem ꝑma¬

Expanded text:
fundavit terram, scimus; opera manuum ejus fundavit terram, scimus; opera manuum ejus sunt coeli. Ne putetis enim quasi aliud Deum facere manu, aliud verbo. Quod facit verbo, hoc facit manu; non enim distinctus est corporeis membris, qui dixit, «Ego sum qui sum.» Et forte verbum ejus est manus ejus. Certe manus ejus est virtus ejus. Quia enim dictum est, «Fiat firmamentum,» et factum est firmamentum; verbo intelligitur fecisse: quia vero dixit, «Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram» ; quasi manu videtur fecisse. Audi ergo: «Opera manuum tuarum sunt coeli.» Ecce quod verbo fecit, utique etiam manibus fecit; quia virtute sua, quia potestate sua fecit. Attende potius quid fecerit, et noli quaerere quomodo fecerit. Multum est ad te comprehendere quomodo fecerit, cum teipsum sic fecerit, ut prius sis servus obediens, et postea fortasse amicus intelligens. Ergo, «Opera manuum tuarum sunt coeli.» 13. «Ipsi peribunt; tu autem perma
Abbreviated transcription (Latin):
rogauerim: Hon se extollant heretici: qͣsi exi¬
giti cdies fucrint ȩccłiȩ toto orbe cuffuse. Nã
&usq infinem cum sunt: exigui sunt Quare
exigui sunt: Qm̃ quandoq finiendi sunt:
Anm illi qui erunt ingeneratione generatio¬
num. hi amandi: hi desiderandi hiᷤᷤ suspi¬
randũ ꝓpter hos. inunitate ꝑmanendum:
ꝓpter hos quicquid hereticoꝵ mali ẽ euitan¬
dũꝓpt̃ hos ꝑditis respondendũ. ꝓpt̾ hos.
lueranh qui errauerant: & reuocandi qͥ ꝑi¬
erant. Iilic debet esse desiderium: Sed tam̃
ut uerbosis. ut male garrulis. ut calumpnio¬
sis. susurrantib detractorib. respondeã.: Ideo
mͥ annuntia exiguitatem dierũ meoꝵ: &
ne reuoces me indimidio dierum meoꝵ: ut
ante me auferas deterra quã totus orbis
eugłio repleatur.: contra responsionem diũi
mei dicentis. Oportet predicari hoc eugłi¬
um. intoto orbe terrarum. intestimonium
omnib gentib: & tunc ueniet finis. Quid
adhec frs: Plana sunt: manifesta sunt ds̃

Expanded text:
erim. Non se extollant haeretici, quasi exigui dies fuerint Ecclesiae, toto orbe diffusae; nam et usque in finem cum sint, exigui sunt. Quare exigui sunt? Quoniam quandoque finiendi sunt. Anni illi qui erunt «in generatione generationum,» hi amandi, hi desiderandi, his suspirandum; propter hos in unitate permanendum, propter hos quidquid haereticorum mali est devitandum, propter hos perditis respondendum, propter hos lucrandi qui erraverant, et revocandi qui perierant: illic debet esse desiderium. Sed tamen ut verbosis, ut male garrulis, ut calumniosis, susurrantibus, detractoribus respondeam, ideo «mihi annuntia exiguitatem dierum meorum; et ne me revoces in dimidium dierum meorum,» ut ante me auferas de terra, quam totus orbis Evangelio repleatur, contra responsionem Domini mei, dicentis: «Oportet praedicari hoc Evangelium in toto orbe terrarum, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis» . Quid ad haec, fratres? Plana sunt, manifesta sunt: Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uit dominꝰ miscłiam suã suꝑ timentes eum
Confirmauit dñs mmiscđiam suã suꝑ timentes
eum Scd̾m quid: Scd̾m altitudinem cȩli
aterra Quid dirit: Si aliquando cęlum po¬
test abscedere aꝑtectione terrȩ: aliquando
poterit ds̃ non ꝓtegere timentes se At tende
celum: ubiq & undeꝙ ꝓtegit terram: &
nulla pars terre est que non celo ꝓtegatur: Pec¬
cant homines subcelo: faciunt omnia mala
subcelo: tamen proteguntur cȩlo: Inde lux ad
ocłos: inde aer: inde sp̃s: inde pluuia adterrã
ꝓpter fructus: inde omnis miscdia ecelo Tolle
auxilium cęli aterra: statim deficiet Sicut ergo
protectio celi ꝑmanet suꝑ terrã: sic ꝓtectio do¬
mini ꝑmanet suꝑ timentes eum: Times dm̃:
supra te ẽ ꝓtectio ipsus Sed forte flagellaris:⁊
putas quia deseruit te ds̃ Si deseruit ꝓtectio

Expanded text:
it Dominus misericordiam suam super timentes eum. Confirmavit Dominus misericordiam suam super timentes eum:» secundum quid? «Secundum altitudinem coeli a terra.» Quid dixit? Si aliquando potest coelum abscedere a protectione terrae, aliquando poterit Deus non protegere timentes se. Attende et coelum: ubique, undique protegit terram, et nulla pars terrae est quae non coelo protegatur. Peccant homines sub coelo, faciunt omnia mala sub coelo; tamen proteguntur coelo. Inde lux ad oculos, inde aer, inde spiritus, inde pluvia ad terram propter fructus, inde omnis misericordia a coelo. Tolle auxilium coeli a terra, statim deficiet. Sicut ergo protectio coeli permanet super terram, sic protectio Domini permanet super timentes eum. Times Deum, supra te est protectio ipsius. Sed forte flagellaris, et putas quia deseruit te Deus. Si deseruit protectio
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo illud bonum qđ ds̃ est. si dicamus ual¬
de bonum: iam & decreatura dictum est
fecit ds̃ omnia bona ualde. ¶d gͦ ulud bo¬
nũ de qͦ dictũ ẽ nemo bonus nͥimus ds̃. dici¬
mus qͥa bonũ ẽ ualde: Recurrit nob̾ recor

Expanded text:
Ergo illud bonum quod Deus est, si dicamus valErgo illud bonum quod Deus est, si dicamus valde bonum, jam et de creatura dictum est: «Fecit Deus omnia bona valde» . Quid ergo illud bonum de quo dictum est, «Nemo bonus nisi unus Deus?» dicimu
Abbreviated transcription (Latin):
o anima: Est enim bonum aliud alteri: &
omnes creature habent quoddam bonum
suum integritatis sue. & ꝑfectionis natu¬
re suȩ Inter est quid cuiq rei inꝑfectȩ ne¬
cessarium sit: ut ꝑficiatur Quere tuũ bo¬
num: Nemo bonus: nisi unus ds̃ Sũmũ
bonum: hoc est tuum bonum: Quid ergo
de est cui summum bonum. bonum est:
Sunt enim & inferiora bona: que aliis &
aliis sunt bona Pecori quid bonum est
fr̃s. nisi implere uentrem: carere indigen¬
tia: dormire: gestireꝰ uiuere: sanum esse.
generare. bonum illi est: &usq adquendã
modum. habet boni sui mensuram tribu¬
tam. & concessã abonñũ rerũ creatore dõ.
Tale tu bonum queris: dat et hoc ds̃: sed
noli solum querere Coheres xp̃i: quid gau¬
des quia socius es pecori : Frige spem tuã
adbonum bonorum omnium: ipse erit
bonum tuum aquo tu intuo genere fac¬
tus es bonus: ⁊oĩa in suo genere facta s̃
bona: fecit enim ds̃ omnia bona ualde.

Expanded text:
o anima. Est enim bonum aliud alteri, et o anima. Est enim bonum aliud alteri, et omnes creaturae habent quoddam bonum suum, integritatis suae, et perfectionis naturae suae: interest quid cuique rei imperfectae necessarium sit, ut perficiatur; quaere tuum bonum. «Nemo bonus nisi unus Deus» . Summum bonum, hoc est tuum bonum. Quid ergo deest cui summum bonum bonum est? Sunt enim et inferiora bona, quae aliis et aliis bona sunt. Pecori quid bonum est, fratres, nisi implere ventrem, carere indigentia, dormire, gestire, vivere, sanum esse, generare? Bonum illi est, et usque ad quemdam modum habet boni sui mensuram tributam, et concessam ab omnium rerum creatore Deo. Tale tu bonum quaeris? Dat et hoc Deus; sed noli solum quaerere. Cohaeres Christi, quid gaudes, quia socius es pecori? Erige spem tuam ad bonum bonorum omnium. Ipse erit bonum tuum, a quo tu in tuo genere factus es bonus, et omnia in suo genere facta sunt bona. Fecit enim Deus omnia bona valde.
Abbreviated transcription (Latin):
agam coronatus: Ecce adiuuabar cũ luc¬
tarer: finito certamine coronabor Iã nulla
residua erit inimica suggestio. ł corruptio: c̃
qua lucter: Semꝑ enim inhac uita lucta¬
mur: cum corruptione ista: Sed quid scri¬
ptum ẽ: Nouissima inimica destruet᷑ mors:
Post destructionem mortis: nullum timebis
inimicum: Inde absorta ẽ mors in uctoria:
Tunc ergo erit uictoria: tunc corona: Post cer¬
tamen ergo coronabor: Post coronã qͥd agã:
Qui satiat inbonis desiderium tuum: Modo
enim audis bonum. & anhelas: audis boñr
& suspiras: & hoc ipsum qđ forte peccas. eli¬
gendi boni auiditate falleris: & in eo reus
detineris qđ bonum consilium dĩ ñ audis.
quid contempnendum: & quid eligendum
sit. Qđ forte negligis discere inehgendo bo¬
no fallebaris. ubicumq peccas. quasi bonum
queris. quasi refectionem desideras. Bona s̃
quȩ queris: sed mala tibi erunt deserto illo.
aquo bona facta sunt: Bonum tuũ quere

Expanded text:
agam coronatus? Ecce adjuvabar cum lucagam coronatus? Ecce adjuvabar cum luctarer, finito certamine coronabor; jam nulla residua erit inimica suggestio vel corruptio cum qua lucter. Semper enim in hac vita luctamur cum corruptione ista: sed quid scriptum est? «Novissima inimica destruetur mors.» Post destructionem mortis, nullum timebis inimicum: inde «absorpta est mors in victoriam» . Tunc ergo erit victoria, tunc corona. Post certamen ergo coronabor, post coronam quid agam? «Qui satiat in bonis desiderium tuum.» Modo enim audis bonum, et anhelas; audis bonum, et suspiras: et hoc ipsum quod forte peccas, eligendi bona aviditate falleris; et in eo reus detineris, quod bonum consilium Dei non audis, quid contemnendum et quid eligendum sit; quod forte negligis discere, si in eligendo bono fallebaris. Ubicumque peccas quasi bonum quaeris, quasi refectionem desideras. Bona sunt ista quae quaeris; sed mala tibi erunt, deserto illo a quo bona facta sunt. Bonum tuum quaere,
Abbreviated transcription (Latin):
ui: cursum consummaui: fidem seruaui:
Decȩtero suꝑ ẽ michi corona iusticiȩ. quã red
det mͥ dominus in illo die iustus uidex. Qͣre:
quia agonem certaui. Qluare: quia cursum
consummaui Quare: quia fidem seruaui:
Yude certasti: Unde seruasti: Non ego autem:
sed gr̃a dei mecum. Ergo & qđ coronaris illiꝰ
miscłia coronaris: Nunquã sis suꝑbus: semꝑ
lauda dm̃: omnes retributiones eius noli obli¬
uisci. Retributio ẽ: cum peccator & impius uo¬
catus es ut iustificareris Retributio ẽ: cum
rectus & gubernatus es. necaderes. Retͥbutio
ẽ: cum tibi iures subministratȩ sũt ut usq
infinem ꝑseuerares Retributio ẽ: ut etiam
caro ista qua premebaris resurgat: & nec
capitis tui capillus intereat Retributio ẽ.
ut post resurrectionem coroneris: Retribu¬
tio ẽ: ut inȩternum deum ipsum. sine de¬
fectu laudes Retributiones eus noli obliui¬
sci siuis ut benedicat anima tua dm̃: qui
coronat te inmiseratione & miscłia. Et qͥd

Expanded text:
rvavi: de caetero superest mihi corona justitiae, quam mihi reddet Dominus in illa die justus judex» . Quare? Quia «agonem certavi.» Quare? Quia «cursum consummavi.» Quare? Quia «fidem servavi.» Unde certasti? unde fidem servasti? «Non ego autem, sed gratia Dei mecum.» Ergo et quod coronaris, illius misericordia coronaris. Nusquam sis superbus; semper lauda Dominum, omnes retributiones ejus noli oblivisci. Retributio est, cum peccator et impius vocatus es, ut justificareris. Retributio est, cum erectus et gubernatus es ne caderes. Retributio est, cum tibi vires subministratae sunt, ut usque in finem perseverares. Retributio est, ut etiam caro ista tua qua premebaris, resurgat, et nec capitis tui capillus intereat. Retributio est, ut post resurrectionem coroneris. Retributio est, ut in aeternum Deum ipsum sine defectu laudes. Omnes retributiones ejus noli oblivisci, si vis ut benedicat anima tua Dominum, «qui coronat
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo: neticorax moriendo: passer resur¬
gendo. Ibi insolitudine uelut solus. hic inpa¬
rietinis uelut abeis occisus qui stare non po¬
tuerunt inedificio: hic uͦ iam uigilans et uo¬
lans singularis intecto. ibi interpellat ꝓnob̾
Caput enim nr̃m passer ẽ: corpus illius tur¬
tur Et enim passer inuenit sibi domum:
quã domum: Incelo ẽ: interpellat ꝓnobis.
& turtur nidũ s. Eccłia dei inuenit nidum
delignis crucis ipsiꝰ uͥ ponat pullos suos. par¬
uulos suos. Uigilaui: et factus sũ sic̃ passer
singularis intecto: Tota die ex ꝓbrabant mͥ¬

Expanded text:
nascendo, nycticorax moriendo, passer resurnascendo, nycticorax moriendo, passer resurgendo: ibi in solitudine, velut solus; hic in parietinis, velut ab eis occisus, qui stare non potuerunt in aedificio; hic vero jam vigilans et volans singularis in tecto, ibi interpellat pro nobis . Caput enim nostrum passer est, corpus illius turtur. «Etenim passer invenit sibi domum.» Quam domum? In coelo est, interpellat pro nobis. «Et turtur nidum sibi,» Ecclesia Dei nidum de lignis crucis ipsius; «ubi ponat pullos suos» , parvulos suos. «Vigilavi, et factus sum sicut passer singularis in tecto
Abbreviated transcription (Latin):
solitudo. Insolitudine natus: qͥa solus ita natꝰ
Post natiuitatẽ uentũ est adpassionem. Aqͥbꝰ
crucifigebatur: Nunquid astantib: Nun¬
quid alugentibꝰ: Ergo tanquã innocte igno¬
rantiȩ ipsoꝵ. & tanquam inparietinis rui¬
nis ipsorum Ecce nicticorax inparictinis:
Amat enim noctem: Nam nͥ amaret: unde
diceret pater ignosce illis quia nesciunt
qͥd faciunt: Deinde natus insolitudine: qͥa
solus ita natus. Passus intenebris iudeorum:
tanquã innocte Inp̃uaricatione: tanquã in
ruinis. Quid postea: Uigilaui Ergo dormi¬
eras inparietinis: et dixeras. ego dormiui:
Quid est ego dormiui: quia uolui dormiui:
noctem amando dormuri: Sed ibi sequit᷑ ⁊
resurrexi. Ergo ethic uigilaui. Sed postea qͣm
uigilauit qͥd egit. Ascendit incelum. factus
ẽ sicut passer uolitando. idest ascendendo: sin¬
gularis intecto. id est incȩlo. Ergo pellicanꝰ

Expanded text:
solitudo: in solitudine natus, quia solus ita natus. solitudo: in solitudine natus, quia solus ita natus. Post nativitatem ventum est ad passionem: a quibus crucifigebatur? numquid ab stantibus? numquid a lugentibus? Ergo tanquam in nocte ignorantiae ipsorum, et tanquam in parietinis ruinae ipsorum. Ecce nycticorax et in parietinis, amat et noctem. Nam nisi amaret, unde diceret, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» ? Deinde natus in solitudine, quia solus ita natus; passus in tenebris Judaeorum tanquam in nocte, in praevaricatione tanquam in ruinis: quid postea? «Vigilavi.» Ergo dormieras in parietinis, et dixeras: «Ego dormivi.» Quid est, «Ego dormivi?» Quia volui, dormivi; noctem amando dormivi: sed ibi sequitur, «Et exsurrexi» . Ergo hic, «Vigilavi.» Sed posteaquam vigilavit, quid egit? Ascendit in coelum, factus est «sicut passer» volando, id est ascendendo: «singularis in tecto,» id est in coelo. Ergo pelicanus
Abbreviated transcription (Latin):
Habet enim paternam auctoritatem: maternũ
affectum: sicut & paulus & pater ẽ et mat̃ ẽ.
nonꝑse ipsum sed ꝑeuuangłium. Pater. ubi
dicit: & si habeatis multos pedagogos in xp̃o.
li mei qͦs iterum parturio: donec xp̃c formet᷑
inuobis Habet ergo hec auis si ue tta ẽ magnã
similitudinem carnis xp̃i: cuius sanguine ui¬
uificati sumus. Sed quomͦ congruat xp̃o. qd̃
ipse occidat filios suos: An et illi ñcongruit.
ego occidam & uiuificabo: ego ꝑcutiam & sa
nabo: Anuero saulus ꝑsecutor morcretur. nͥ
decelo ꝑcuteretur: aut predicator excitaretur
nͥ illius sanguine uiuificaretur: Sed hoc
uiderint qui scripserunt: Non in incerto in¬
tellectum nr̃m constituere nos debemus:
hanc autem potius insolitudine cognoscamꝰ.
Hoc enim inde psalmus uoluit ponere: pel¬
licanus insolitudine Puto ergo hic intelligi
xp̃m natum deuirgine: Solus enim sic: ido

Expanded text:
Habet enim paternam auctoritatem, maternum Habet enim paternam auctoritatem, maternum affectum: sicut et Paulus et pater est et mater est; non per seipsum, sed per Evangelium: pater ubi dicit, «Etsi habeatis multos paedagogos in Christo, li mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Habet ergo haec avis, si vere ita est, magnam similitudinem carnis Christi, cujus sanguine vivificati sumus. Sed quomodo congruat Christo, quod ipsa occidit filios suos? An et illi non congruit: «Ego occidam, et ego vivificabo; ego percutiam, et ego sanabo» ? An vero Saulus persecutor moreretur, nisi de coelo percuteretur ; aut praedicator excitaretur, nisi illius sanguine vivificaretur? Sed hoc viderint qui scripserunt; non in incerto intellectum nostrum constituere nos debemus. Hanc avem potius in solitudine agnoscamus; hoc enim inde Psalmus voluit ponere, «Pelicanus in solitudine.» Puto ego hic intelligi Christum natum de virgine. Solus enim sic, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
iste caput nr̃m Pauꝑ uoluntate. loquatur
pauꝑib innecessitate Qd enim dicit᷑ uł etiã
legitur dehac aui idẽ depellicano. ñtacea¬
mus: ñ aliquid affirmantes temere: s tam̃
ñ tacentes. qđ qͥ scͥpserunt. et legi et dici uo¬
luerunt: Uos sic audite: ut si uerum ẽ con¬
gruat: si falsum ẽ nonteneatur. Dicitur hȩc
auis tanquã colaphis rostroꝵ occidere par¬
uulos filios suos: eosdemq innido occisos
ase. lugere ꝑtriduũ Postremo dicunt matrẽ
seipsam grauiter uulnerare: & sanguinem
suum suꝑ filios fundere: quo illi suꝑfuso.
reuiuiscunt. Fortasse hoc uerum: fortasse fal
nos uiuificauit sanguine suo. uidete. Congru¬
it illi qđ matris caro uiuificat sanguine suo
filios suos: Satis congruit: Nam et ipse galli¬
nam se dicit suꝑ pullos suos Hierusalẽ. hicrłm.
quotiens uolui congregare filios tuos. tanqͣm
gallina pullos suos subalas suas: & noliusti

Expanded text:
iste, caput nostrum: pauper voluntate, loquatur iste, caput nostrum: pauper voluntate, loquatur pauperibus in necessitate. Quod enim dicitur, vel etiam legitur de hac ave, id est pelicano, non taceamus; non aliquid affirmantes temere, sed tamen non tacentes quod qui scripserunt, et legi et dici voluerunt. Vos sic audite, ut si verum est, congruat; si falsum est, non teneat. Dicuntur hae aves tanquam colaphis rostrorum occidere parvulos suos, eosdemque in nido occisos a se lugere per triduum: postremo dicunt matrem seipsam graviter vulnerare et sanguinem suum super filios fundere, quo illi superfusi reviviscunt. Fortasse hoc verum, fortasse falsnos vivificavit sanguine suo, videte. Congruit illi quod matris caro vivificat sanguine suo filios suos; satis congruit. Nam et ipse gallinam se dicit super pullos suos: «Jerusalem, Jerusalem, quoties volui congregare filios tuos, tanquam gallina pullos suos sub alas suas, et noluisti» ?
Abbreviated transcription (Latin):
pellicanus ẽ insolitudine. Nemt adeos qui
fuerunt & ceciderunt: nicticorax ẽ inpari¬
etinis. Non enim deserit et tenebras eorum qͥ
habitant innocte Et ipsos lucrari uult. Uenit
adeos qui xp̃iani sunt quidẽ habitantes in
domo. non quasi noncrediderunt aut qͦd cre¬
diderunt dimiserunt: sed ineo qđ credunt
tepide ambulantes: clamat adeos passer: ñ
insolitudine quia xp̃iani sunt. nec inparie¬
tinis quia non ceciderunt: sed tamen intec¬
to sunt. Subtecto potiꝰ qͥa sub carne sunt.
ue suꝑ carnem clamat. Passer p̃cepta dei
non tacet: nec fit carnalis. ut subiciat᷑ tecto
potest habere ꝑsonam trium auium: ettres
homines possunt habere ꝑsonã triũ auiũ.
S quid his pluruum: Ipsum dñm iudeamꝰ:
ne forte ipse sit. & meliꝰ ipse agnoscat᷑ ⁊ pellicanꝰ
insolitudine. ⁊ nictecorax in parietinis: et pas¬
ser singularis intecto. Dicat nobis pauper

Expanded text:
pelicanus est in solitudine: venerit ad eos qui pelicanus est in solitudine: venerit ad eos qui fuerunt et ceciderunt, nycticorax est in parietinis; non enim deserit et tenebras eorum qui habitant in nocte, et ipsos lucrari vult: venerit ad eos qui christiani sunt quidem habitantes in domo, non quasi qui non crediderint, aut quod crediderant dimiserint, sed in eo quod credunt tepide ambulantes; clamat ad eos passer, non in solitudine, quia christiani sunt; nec in parietinis, quia non ceciderunt; sed tamen in tecto sunt; sub tecto potius, quia sub carne sunt. Ille super carnem clamat passer, praecepta Dei non tacet, nec fit carnalis, ut subjiciatur tecto. potest habere personam trium avium, et tres homines possunt habere personam trium avium; Sed quid de his plurimum? Ipsum Dominum videamus, ne forte ipse sit, et melius ipse agnoscatur, et pelicanus in solitudine, et nycticorax in parietinis, et passer singularis in tecto. Dicat nobis pauper
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sit pellicanus. dicendum ẽ: In ea quippere¬
gione nascitur: ut nobis ignota sit hȩc auis
Nascitur insolitudinib: maxime nili fluminiᷤ
inegypto. Quelibet sit auis hec: qͦd deilla
psalmus dicere uoluit. hoc intueamur: Ha¬
bitat inquit insolitudine. Quid queris for¬
mam eus. menbra eius: uocem eius: mores
eius: Quantum tibi psalmus dedit: auis ẽ
habitans insolitudine. Nicticorax: auis est
amans noctem: Parietinȩ dicunt᷑. quas uulgo
dicimus runas: ubi parietes stant sine tecto.
sine habitantib: Ibi habitat nic̾ticorax. lam uͦ
passer & tectum qͥd sit: nostis. Inuenio ergo a¬
liquem decorpore. xp̃i. predicatorem uerbi:
compatientem infirmis: querentẽ lucra xp̃i:
reminiscentem dñi sui uenturi: ne dicat Serue
neqͣm et piger: dares pecuniã meam nũmu¬
lariis: Exhuuis dispensatoris officio: uideamꝰ
hec tria Uen̾it inter aliqͦs ubi xpĩani nons̃:

Expanded text:
quid sit pelicanus, dicendum est. In ea quippe requid sit pelicanus, dicendum est. In ea quippe regione nascitur, ut nobis ignota haec avis sit. Nascitur in solitudinibus, maxime Nili fluminis, in Aegypto. Quaelibet sit avis haec, quod de illa Psalmus dicere voluit, hoc intueamur. «Habitat,» inquit, «in solitudine.» Quid quaeris formam ejus, membra ejus, vocem ejus, mores ejus? Quantum tibi Psalmus dicit, avis est habitans in solitudine. Nycticorax, avis et amans noctem. Parietinae dicuntur, quas vulgo dicimus ruinas, ubi parietes stant sine tecto, sine habitantibus: ibi habitat nycticorax. Jam vero passer et tectum quid sit, nostis. Invenio ergo aliquem de corpore Christi, praedicatorem verbi, compatientem infirmis, quaerentem lucra Christi, reminiscentem Domini sui venturi, ne dicat: «Serve nequam et piger, dares pecuniam meam nummulariis» . Ex hujus dispensatoris officio videamus haec tria. Venerit inter aliquos ubi christiani non sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
uł male gementes contempnere Uolumꝰ enĩ
eos corrigere: uolumꝰ emendare: uolumus repa¬
rare:Et quando ñpossumꝰ gemimus. Etcũge¬
mimus: non abipsis seꝑamur. Auoce em̃ ge¬
mitus mei: adheserunt ossa mea carni meȩ.
Adheser̃t fortes in ualidis: adheserunt firmi
infirmis Unde adheserunt: Auoce gemitus
sui: non auoce gemitus illorum: Qua lege ad¬
heserunt: nͥ qua dictum ẽ. debemus enĩ no ᷤᷤ
firmi infirmitatẽ infirmorum portare. Ad
c̾tus sum sicut nicticorax inparietinis: Ui¬
gilaui. et factus sum sicut passer singularis
intec̾to Ecce tres aues: ettria loca Quid sibi
uelint. donet dñs ut dicamus: & ut audiatiᷤ
utiliter: qͦd dicitur salubrit᷑. Qͥd sibi uolunt
tres aues et tria loca: Quȩ tres aues: Pellicanꝰ
nicticorax et passer: Et tria loca: solitudo. pa¬
rietina. & tectum Pellicanus insolitudine:
nicticorax inparietinis: Passer intecto. Primo

Expanded text:
vel male gementes contemnere. Volumus enim vel male gementes contemnere. Volumus enim eos corrigere, volumus emendare, volumus reparare: et quando non possumus, gemimus; et cum gemimus, non ab ipsis separamur. «A voce» enim «gemitus mei adhaeserunt ossa mea carni meae:» adhaeserunt fortes invalidis, adhaeserunt firmi infirmis. Unde adhaeserunt? A voce gemitus sui, non a voce gemitus illorum. Qua lege adhaeserunt, nisi qua dictum est: «Debemus enim nos firmi infirmitatem infirmorum portare» ? «ctus sum sicut nycticorax in parietinis. Vigilavi, et factus sum sicut passer singularis in tecto.» Ecce tres aves, et tria loca; quid sibi velint, donet Dominus ut dicamus, et ut audiatis utiliter quod dicitur salubriter. Quid sibi volunt tres aves, et tria loca? Quae tres aves? Pelicanus, nycticorax, et passer: et tria loca, solitudo, parietinae, et tectum. Pelicanus in solitudine, nycticorax in parietinis, passer in tecto. Primo
Abbreviated transcription (Latin):
ut sumas diuitias. Modo manduca: in eius
enĩ corpore es qui ait. Egosum panis uiuus.
qui decelo descendi. Oblitus eras manducare
panẽ tuum: sed iam illo crucifiro. commemo¬
rabunt᷑ & conuertentur ad dñm uniuersi fi¬
nes terre Post obliuionẽ ueniat cõmemoratio:
manducetur panis decęlo ut uiuatur: non
manna sicut illi manducauerunt et mortui¬
Non auoce gemitus illorũ quib compatior:
Multi enim gemunt: gemo et ego. Ethoc gemo:
quia male gemunt. Amisit nummum: gemit.
Amisit fidẽ: nongemit. Ego appendo nũmũ
&fidem: et inuenio maiorem gemitũ demale
gemente. ꝗͣ d ñgemente. Facit fraudẽ et gaude
Quolucro. qͦdapno: acquisiuit pecuniã: ꝑdit
iusticiam. Gemit hinc: qui gemere nouit: Qui
capiti ꝓpinquat: qui recte heret corpori xp̃i
gemit inde. Carnales autẽ non inde gemuti:¬
& inde gemendos se faciunt. quia non inde
gemunt. Nec eos poss umus uł non gementeᷤ

Expanded text:
ut sumas divitias. Modo manduca; in ejus ut sumas divitias. Modo manduca; in ejus enim corpore es, qui ait: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . Oblitus eras manducare panem tuum; sed jam illo crucifixo, commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Post oblivionem veniat commemoratio, manducetur panis de coelo, ut vivatur; non manna, sicut illi manducaverunt et mortuinon a voce gemitus illorum quibus compatior. Multi enim gemunt, gemo et ego; et hoc gemo, quia male gemunt. Amisit nummum, gemit; amisit fidem, non gemit: ego appendo nummum et fidem, et invenio majorem gemitum de male gemente, aut non gemente. Facit fraudem, et gaudet. Quo lucro? quo damno? Acquisivit pecuniam, perdidit justitiam. Gemit hinc qui gemere novit; qui capiti propinquat, qui recte haeret corpori Christi, gemit inde. Carnales autem non inde gemunt, et gemendos se faciunt, quia non inde gemunt: nec eos possumus, vel non gementes,
Abbreviated transcription (Latin):
anime qͥd. nisi uerbum di: Suggerente ser¬
pente: preuaricata muliere teugit uetitum:
oblitus ẽ p̃ceptum: Merito ꝑcussũ ẽ sicut
sȩnũ et aruit cor enis: qm̃ oblitus ẽ manducare
panẽ suũ Oblitus ẽ manducare panẽ: bibit ue¬
nenum ꝑcussum ẽ cor euis: et aruit sicut fe¬
num Ipse ẽ ille ꝑcussus inysaia: de quo dr
eccui dicitur Non ineternum urascar uobis.
Sp̃s enĩ ame ꝓcedit: oͬmnem flacum ego feci
Propter peccatũ modicũ qͥd contristaui illum.
& ꝑcussi illum: & auerti faciem meã abillo:
Merito hic. ne auertas faciẽ tuã ame: hoc ẽ aꝑ
cusso dequo dixisti. ꝑcussi ulũ. De qͦ dixisti: uia ᷤ eiꝰ
uid ⁊ sanaui eũ. Ecussum est sicut fęnum. ⁊ aruit
cor meũ: qm̃ oblitꝰ sũ manducare panẽ meum.
Modo manduca. qͦd oblitus eras. Sed uenit &¬
ipse panis incuius corpore tibi licet recordari
uocem obliuionis tuȩ: & clamare expauꝑtate

Expanded text:
animae quid, nisi verbum Dei? Suggerente seranimae quid, nisi verbum Dei? Suggerente serpente, praevaricante muliere, tetigit vetitum , oblitus est praeceptum: merito percussum est sicut fenum, et aruit cor ejus, quoniam oblitus est manducare panem suum. Oblitus manducare panem, bibit venenum; percussum est cor ejus, et aruit sicut fenum. Ipse est ille percussus in Isaia, de quo dicitur, et cui dicitur: «Non in aeternum tempus irascar vobis: spiritus enim a me procedit, et omnem flatum ego feci. Propter peccatum modicum quid contristavi illum, et percussi illum, et averti faciem meam ab illo.» Merito hic, «Ne avertas faciem tuam a me:» hoc est, a percusso, de quo dixisti, «Percussi illum;» de quo dixisti, «Vias ejus vidcor meum, quoniam oblitus sum manducare panem meum.» Modo manduca quem oblitus eras. Sed venit et ipse panis, in cujus corpore tibi licet recordari vocem oblivionis tuae, et clamare ex paupertate,
Abbreviated transcription (Latin):
boni intelleciores et predicatores uerbi: S¬
uentes ut loquuntur. loquentes ut audiunt:
Fortes plane sunt: sed om̃s qui scandala pati¬
untur. frixorium ipsoꝵ sunt. Est enim ibi ca¬
ritas: & magis in ossib. Interiora sunt ossa om¬
nib carnib et portant omnes carnes uerũ
si quisqͣm patiat᷑ aliqͦd scandalum. et inani¬
ma periclitetur: tantũ os frigitur. quantũ
amat De sit amor: nemo frigitur. Ad sit ca¬
ritas. & si menbrum compatit᷑ patiente uno
menbro. qͦmͦ frigitur qui portat uniuersa m̃¬
Respice ad adam: unde genus humanũ. Uñ
enĩ nisi abillo ꝓpagata miseria ẽ: Unde nisi
abillo hereditaria ista pauꝑtas: Dicat ergo
cũ spe iam incorpore xp̃i positus ille ali¬
quando insuo corꝑe desperatus: pcussũ ẽ.
sicut fenũ. & aruit cor meũ: Et merito: qͥa oĩs.
caro fenum. Sed tamen unde hoc tͥ contigitꝰ
Quoniam oblitus sum manducare panẽ meũ:
Dederat enim ds panem p̾cepti: Nam panis

Expanded text:
boni intellectores et praedicatores verbi, vboni intellectores et praedicatores verbi, viventes ut loquuntur, loquentes ut audiunt: fortes plane sunt, sed omnes qui scandala patiuntur, frixorium ipsorum sunt. Est enim ibi charitas, et magis in ossibus. Interiora sunt ossa omnibus carnibus, et portant omnes carnes. Verum si quisquam patiatur aliquod scandalum, et in anima periclitetur; tantum os frigitur, quantum amat. Desit amor, nemo frigitur: adsit charitas, et si membrum compatitur, patiente uno membro; quomodo friguntur qui portant universa memRespice ad Adam, unde genus humanum. Unde enim nisi ab illo propagata miseria est? Unde enim nisi ab illo haereditaria ista paupertas? Dicat ergo cum spe jam in corpore Christi positus, ille aliquando in suo corpore desperatus, «Percussum est sicut fenum, et aruit cor meum.» Merito, quia omnis caro fenum . Sed tamen unde tibi hoc contigit? «Quoniam oblitus sum manducare panem meum.» Dederat enim Deus panem praecepti. Nam panis