comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et alu ueridoctoreᷤ
laboramus. ad ꝑfectũ
qui non bono animo p̃dicant: stͤ ãd
tẽ quippe ãnuntiabant. quidã.⁊
renis enĩcupiditatib ꝯsulentes re
tileᷤᷤ eis. quos instruit dñs uñait. Que dicunt faci¬
hũane quõlib. uolentes accipe muncra. nõtã salu¬
tẽ eius quentes cui annuntian qũa comodu suũ
illũ crediderit. qũe ille annuntiet: qui annũtiat.
habebit detrimentũ. cui annuntiatur. habebit lu
adõp̃ter dm̃ aliquidquerit. nonciste dm̃ querit.
Tres inuenimus ꝑsonas sidñi uerba in euanglio dili¬
gent̃ inuestigamus. pastoris. mercennarii. furis. Fa¬
stor ueritate ueritatẽ anmntiat. Mercennarius
uõ occasiõe reitp̃alis ueritatẽ annuntiat. aluud q̃
bet mercennarios s p̃mittit. quia et ip̃i utile̾ sunt
adali qua: Et in hoc gau. nunc. q. xͦanuntiat᷑¬

Expanded text:
et alii veri doctores laboramus ad profectum Qui non bono animo praedicant sunt ad tem quippe annuntiabant quidam renis enim cupiditatibus consulentes regtiles eis quos instruit Dominus. Unde ait: Quae dicunt facihumanae, quoslibet volentes accipere munera, non tam salutem ejus quaerentes cui annuntiatur commodum suum. illum crediderit quem illi annuntiant, qui annuntiat habebit detrimentum, cui annuntiatur habebit lucDeo praeter Deum aliquid quaerit, non caste Deum quaerit. Tres invenimus personas, si verba Evangelii diligenter investigamus, pastoris, mercenarii, furis. Pastor veritate, veritatem annuntiat. Mercenarius vero occasione veritatem annuntiat, aliud quabet mercenarios, sed permittit, quia et ipsi utiles ad aliqua. Et in hoc gaudeo, nunc quod Christ
Abbreviated transcription (Latin):
qĩruiturũ. sicut columpna¬
fulcit .i. auxiliũ p̃bente. et
subministrante. michi sp̃u.¬
.s. ꝓueniet. mͥdico. in salutẽ.
salutẽ expecto. et inp̃sentispe¬
ro. et hoc firmit̾ spero: quia
aduersitatis ꝯ funtar ut aliqͦ
modo cetã ap̃dicatiõe. Innul

Expanded text:
quasi ruiturum columnaid est auxilium praebente et subministrante mihi Sp. Proveniet mihi, dico, in salutem salutem exspecto, et in praesero. Et hoc firmiter spero, quia adversis confundar, ut aliquo modo ce
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. recociliauit dico.
Exbibe. uos .i. ad hoc. ut tan¬
de exibeat .i. rep̃sentet uõ
bilesdico. coram ipso. qui
omma uidet uel represen¬
tet coram ipso. quia tunc
ei presentes eritisuidentes
eum sicut ẽ facie ad faciem.
de quo diffidenꝰ non est. Si
enĩ mortalis et mortuus
potuit reconciliare ĩam
mortał põt om̃ua facere.
itam̃ ⁊ cetã. hic monet ut
infide xp̃i. ⁊ spe ꝑseuerent.
Idõ enĩtot et tanta dixerat
de xp̃o. ut ponant sp̃e in eo
solo in quo om̃ia bonasunt
non alicui elementorũ uel
angłoꝵ se subiciendos putẽt.
hic enĩsolus colendus ẽ. et ad
bunc non estimandus ẽ qͥs.¬

Expanded text:
conciliavit dico, exhibere vos, ad hoc, id est tandem exhibeat, id est repraesentet vos biles d i co, coram ipso, quia omnia videt. Vel repraesentet, coram ipso, qui tunc ei praesentes eritis, videntes eum sicuti est facie ad faciem, de quo diffidendum non est. Si enim mortalis et mortuus potest reconciliare, jam immortalis potest omnia facere. Si tamen, etc. Hic monet quod in fide Christi et spe perseverent. Ideo enim tot et tanta dixerat de Christo, ut ponant spem in eo solo, in quo omnia bona sunt, non alicui elementorum, vel angelorum se subjiciendos putent. Hic enim solus colendus, et ad hunc non est aestimandus q
Abbreviated transcription (Latin):
.i. firmi non fluctuantes. et
stabi. ut ꝑuos non recedatĩ.
et inmo. alio impellente. a
premii ⁊ abea inmobiles ꝙ
ꝓmittitur in euangłiosibec
reuerti. Meliꝰẽ uiã ueritatis
non agnosce qua post agͥtã.
renoire.ꝙ euangłium p̃dica¬
na. set tandem perueniet adgłam:
uius euangłii p̃dicandi
lus minister

Expanded text:
 firmi, non fluctuantes, et stabiles, ut per vos non recedatis; et immobiles, alio impellente a spraemii, et ab ea immobiles, quae promittitur in Evangelio. Si haec reverti. Melius est viam veritatis non agnoscere, quam post agnitam retroire. Quod Evangelium praedicana, sed tandem perveniet ad gloriam. Cujus, Evangelii praedicandi, um minister
Abbreviated transcription (Latin):
scõs et inma¬
culatos et
in repreh̃n¬
sibiles corã
ipso.:
Sitamen ꝑ¬
manetis in
fide funda¬
ti et stabiles.
et inmobilẽ
aspe euan¬
głii quod
audistis. ꝙ
predicatũ
ẽ. inuniuer¬
sa creatura.
que sub ce¬

Expanded text:
os et inmaculatos et inreprehensibiles coram ipso si tamen permanetis in fide fundati et stabiles et inmobiles ab spe evangelii quod audistis quod praedicatum est in universa creatura quae sub c
Abbreviated transcription (Latin):
sisic ꝑmanserit. ẜ meũ consiliũ. Et nequis hoc cõ¬
siliũ tanquã bumanũ. ⁊ nõ diumũ putaret eẽ¬
contẽpnendũ. adiecit. Puto aut̃ ꝙ ⁊ ego
⁊ alia suad̃o ꝙ uos non¬
putatis. Nota ꝗ dicens
puto nõdubitat apłs .s¬
ut ⁊ dñs nõ dubitat. s ĩ¬
crepat dicens. Si mesci¬
retis forsitan ⁊ patreo¬
meũ sciretis.⁊ alibi. Cũ
uenĩt filiꝰ hõĩs putas in

Expanded text:
serit secundum meum consilium. Et ne quis hoc consilium tanquam humanum et non divinum putaret contemnendum, adjecit: Puto autem quod egoet alia suadeo, quod voputatis. Nota quod dicens, puto, non dubitat Aposut et Dominus non dubitat, screpat dicens: Si me sciretis, forsitan et Patremeum sciretis . Et alibi: Cum venerit Filius hominis, putas
Abbreviated transcription (Latin):
denuptiis dequĩb ip̃i quesi erãt
hic agit deydolothitis .i. inmo¬
Slatitus ydoloꝵ in quib adeo
indiscretũ uisũ quidã habebãt.¬
Mi ut exeo aut scandalicent᷑ aut
saltẽ confuderent᷑ infirmi. ⁊ ĩpsi quilici¬
ẽplo eoꝵ subueneratioẽ ydoli edebãt. Illos igit᷑ m
deistis aliis nõ fuit opus querere. quia deistis scitis
ut ego. ⁊ hoc ẽ ꝙ ait. Dehis aut̃. que.y.s. anliceat e¬
cũ offendiculo minoꝵ edebãt. quos primũ ar¬
guit. nec sufficienter. scire dixit quia offendi cu¬
lũ ꝓximi nõ uitabãt. alii aũt ignari sub uenera¬
tione ydoli edebãt.Scĩa. qĩ. habetis scientiã. s nõ

Expanded text:
de nuptiis, de quibus ipsi quaesierant. Hic agit de idolothytis, id est immolatitiis idolorum, in quibus adeo indiscretum usum quidam habebant, ut ex eo aut scandalizarentur, aut saltem confunderentur infirmi: et ipsi qui liciemplo eorum sub veneratione idoli edebant. Illos igitur iistis, e docui, sed de istis aliis non fuit opus quaerere, quia de istis scitis ut ego. Et hoc est quod ait: De his autem quae ientiam cum offendiculo minorum edebant: quos primum arguit, nec sufficienter scire dicit, quia offendiculum proximi non vitabant. Alii autem ignari sub veneratione idoli edebant. Scientia. Augus
Abbreviated transcription (Latin):
cianoꝵ hereses concidunt.qͣs
uit.dũ sodas nuptias tanquã illicitas maledico
dente concidit. quas oĩo licitas apłs sobriam̃te cõ¬
cedit dec̃tus aũt ⁊ quarti s ⁊ de ultͣ płib nuptus
solent hoĩes mouere questi onẽ . s. quis audeat di
ffinire ꝙ nec apłm uidõ diffinisse. ait enĩ. Sidor¬

Expanded text:
ianorum haereses concidunt,  dum secundas nuptias tanquam illicitas maledico dente concidit, quas omnino licitas Apostolus sobria mente concedit. De tertiis autem et quartis, et de ultra pluribus nuptiis solent homines movere quaestiffinire quod nec Apostolum video diffinisse? Ait enim: Si dor
Abbreviated transcription (Latin):
te nõdelecters. uł consentias c̃cupiscentie carnis.
que exlanguore ueniens rebellat. aduersuste
languor aũt iste tirannꝰ ẽ. quimouet mala deside
regnare. sũt ⁊ eiꝰ desideria.que sũt actuales concu
dat᷑ illi. ut deserente nos dõ accepta potestate. il¬
ludat.⁊ mortificet. Si uisergo ẽẽ uictor tiranni.
⁊ inimicũ mertẽ inuenire. ⁊ sit tibi sufficere
nõ obedias c̃cupiscentus male oꝑando nec ⁊ cõ

Expanded text:
te non delecteris, vel consentias concupiscentiae carnis, quae ex languore veniens rebellat adversum te. Languor autem iste tyrannus est qui movet mala desiderregnare. Sunt etiam ejus desideria quae sunt actuales concup ea enim occasio datur illi ut deserente nos Deo accepta potestate illudat et mortificet. Si vis ergo esse victor tyranni et inimicum inermem invenire, et sic tibi subjicere, non obedias concupis
Abbreviated transcription (Latin):
in pietate iustificatur. adeforma
deisumus. in głam speciei. ubi eisimiles eri
nobis conferri tã optabilis trans forinatiõis
bom̃i. uerum huius imaginis quandoq futura
ẽ ꝑfectio. ad qũa consequendam nos eruoit
dũ tendentes. ininmaginẽ eandẽ que ẽ gła qũa
spẽculamur. quasꝑamus.i. ut dei imago simꝰ.i.
ait. Scimus quia cũi apparuerit. simileseieri
ciũ habennuis agr̃adei. Cũ autẽ hac trans for¬
matione ad ꝑfectum fuerit. hec imago reno¬
uata similes deo erimus. Uel ita trans̃ forma¬
mur dico trans lata agła. uel aclaritate moy¬
spm̃ dei. tantum eñĩ tabitur glẽ. quantum
que sublimitati congruit dantis uel ita. ut
ꝑ dñm accipiat᷑ pater. et ꝑ imaginẽ intelliga¬
patris trans formamur. hec nõ mutatur ten¬
imago. s res. uel. eadẽ cũ illo inquem tendi¬
mus.s. ut eade in ẽentia uideamus nos dico
illi quos spiritus dei dĩcit.:
hanc ministra nm¬
asp̃u. Ideo nos habentes

Expanded text:
impietate justificatur, a deformi impietate justificatur, a deformi Dei sumus, in gloriam speciei, ubi ei similes erinobis conferri, tam optabilis transformationis bonum. Verum hujus imaginis quandoque futura est perfectio, ad quam consequendam nos erudit dam tendentes in imaginem eamdem, quae est gloria quam speculamur, quam speramus, ut Dei imago, Ambrosait: Scimus quia, cum apparuerit, similes ei ercium habemus a gratia Dei. Cum autem hac transformatione ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo erimus. Ambrosius Vel ita: Transformamur, dico, translati a gloria, vel a claritate MoySpiritum Dei. Tantum enim dabitur gloriae, quantum quae sublimitati congruat dantis. Vel ita, ut per Dominum accipiatur Pater, et per imaginem intelligaPatris, transformamur. Hoc non mutatur. Tenimago Patris; eadem est cum illo in quem tendimus, scilicet ut eum in essentia videamus. Nos dico, st ut illi quos Spiritus Dei ducit. hanc administrau, ideo, nos habentes
Abbreviated transcription (Latin):
.i. głosũ dñm. Sĩ quare᷑ qualis hec
speculatio. et unde dicatur. illud
occurrit quod inspeculo non insi
imago cernitur. ubi quippe specu¬
lũ ẽ. apparent imagines rerũ.Spe¬
cula ueroẽ. decuius altitudine.
longns aliquit intuemur. specu¬
lantes ergo dicit aspeculo. ñ aspecu¬
la. quod ingrecũ non ambiguum
Nunde in lati nõ hec scriptura trans la¬
ta ẽ. satisq apparet dixisse speculan
spicientes. hoc ergo conamur. ut ꝑ
hanc imaginẽ .i. rationẽ que nos sumꝰ¬
̃ c̃itisuuicieamus utrumq illũ aquo
facti sumus tãquam ꝑspeculum.
quoduero subdit in eandẽ imagi¬
nem trans formamur utiq ima¬
ginemd̃i uult intelligi. eãdemq
dicens. illam ipsam uult intelligi.
qua speculamur. quia cadẽ ẽ ima¬
sicut supra de imagine creata lo¬
quens. ꝓeodẽ accipit imaginem
dixit .i. deforma in formam muta¬
mur et transimus de obscura for¬
ma in lucioam formam. quia etiã
ipsa obscura. imagodĩ ẽ. hec est
imago inqua homines creatisũt.

Expanded text:
iosum Dominum. Si quaeritur qualis est haec speculatio, et unde dicatur, illud occurrit quod in speculo non nisi imago cernitur. Ubi quippe speculum est, apparent imagines rerum. Specula vero est, de cujus altitudine longius aliquid intuemur. Speculantes ergo dicit a speculo, non a specula, quod in Graeco non est ambiguum, unde in Latinum haec scriptura translata est. Satisque apparet dixisse, speculancula prospicientes. Hoc ergo conamur, ut per hanc imaginem, id est rationem quae nos sum videamus utcunque illum a quo facti sumus, tanquam per speculum. Quod vero subdit: In eamdem imaginem transformamur, utique imaginem Dei vult intelligi. Eamdem vero dicens, illam ipsam vult intelligi quam speculamur, quia eadem est imasicut supra de imagine creata loquens, pro eodem accepit imaginem dixit, id est de forma in formam mutamur, et transimus de obscura forma in lucidam formam, quia et ipsa obscura imago Dei est. Haec est imago in qua homines creati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari. quoduult. et ꝑ hoc quo
uult illuminat. et quos uult¬
intenebris deserit. Nota quõ
spm̃ dici p̃p̃ in corporeã sub¬
stantiã. adiungit. Ubiq au

Expanded text:
ari quod vult: et per hoc quos vult illuminat, et quos vultenebris deserit. Nota quod itum dici propter incorpoream substantiam, adjungit: Ubi au
Abbreviated transcription (Latin):
a. filii. ꝑ quẽ datur. ibi ẽ. liber¬
libertas. tasintelligendi. et faciendi.
et iõ iudei qui nõhabent sp̃m scm non posst̃
libere intelligere ut nos. uel ideo ꝯuerso ad
ideo dat legẽ sp̃s ꝑ fidẽ inmente et itafacit

Expanded text:
 Filii per quem datur, ibi est libertas, intelligendi et faciendi; et ideo Judaei qui non habent spiritum, non possunt libere intelligere ut nos. Vel ita; ideo converso ad ideo dat legem spiritus per fidem in mente, et ita facit
Abbreviated transcription (Latin):
uetat .a.d. nõ ago ꝙ. uolo. ⁊ ago ꝙ. nolo. Si aũt
hoc ẽ .i. si ꝙ. nolo dimittẽ.tñ dimitto illud p̃¬
cipiente lege.⁊ ꝙ. nolo facere. illud tñ faciolege
precipit. dico ꝯsentio legi ⁊ testissum qmbona est.
Seꝗtur. Nunc.ã. quia ꝯ senut leginolenꝰ ꝙ
ꝓhib. declarat aliud ẽẽ cuiꝰ¬
dixi faciomalũ.s nõ ego intͣ¬
or. facio ꝙ nẽ patet ꝗa nolo il¬
ror illud. set¬
lud. ⁊ cõsentio legi. ⁊ hoc est.¬

Expanded text:
dicat: Non ago quod volo, et ago quod nolo. Si autem hoc, id est si quod nolo dimittere, tamen dimitto lege illud praecipiente, et quod nolo facere, illud tamen facio, lege praecipit, dico consentio legi, et testis sum quoniam bona est. Nunc autem, quia consentit legi nolens quod prohibet, declarat aliud esse cujDixi facio malum, sed non ego interior facio. Quod nunc patet, quia nolo illud, et consentio legi. Et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
intelligo quia ⁊ dimitto bo¬
nũ ꝙ uolo. ⁊ facio malũ ꝙ¬
nolo.⁊ ẽ ꝓbatio apartib ⁊ ab
effectu. dimitte enĩ bonũ.⁊ fa¬
ce᷑ malũ st̃ partes oꝑari malũ.¬
dicit᷑ enĩ larga accep̾tione ⁊ c̃
sueta locutione. ⁊̃ ille oꝑari
malũ. qui dimittit bonũ. Uo¬
lo aũt ⁊ nolo. st̃ effect᷑. intelli¬
go exeo enĩ ꝙ quis intellegit
aliquid eẽ bonũ ⁊ aliud malũ.

Expanded text:
intelligo, quia et dimitto bonum quod volo, et facio malum qnolo. Et est probatio a partibus et ab effectu. Dimittere enim bonum, et facere malum, sunt partes operari malum.Dicitur enim larga acceptione et sueta locutione etiam ille operari malum qui dimittit bonum. lo autem et nolo sunt effectus intelligo. Ex eo enim quod quisque intelligit aliquid esse bonum et aliud malum,
Abbreviated transcription (Latin):
uerã. que ẽ non inter mortuos. s longe exmor¬
tuis. quialicet om̃s resurgant indie iudicu. so¬
li tñ iusti głose inmutabuntur. et occurrent
dño inaera: deportati abangłis ĩpii uõ manebt̃
int̾ra. quousq ꝑcipiant terribilẽ sententiã u¬
dicis. ⁊ neuideatur suꝑ fluũ apłm tot pati. ꝯfidẽ
et aliena habeat bona. subdit. non ꝙ qimerito ꝑ
illa gła tm̃ laboro: quia nõ dico ꝙ ia acceperim
quid dealiis. hoc dic̃ dese. ne illi quos inꝰ ac epła
laudat: et in quoꝵ fide ⁊ deuotiõe se gaudere
testatur ut hõies inflatiõe extollanitur. si la¬
borent addere. ut ip̃facit quitantus ẽ. Sien.
ipquitanta p̃dictus ẽ huc addignitatẽ de ẽẽ si¬
bi ad ꝑfectionẽ ꝯfitetur. quantomag̃hũ: e labo¬
rãdũ sibi eẽ intelligere debent ut iustificationũ
mĩta acꝑfectionis metã adipiscantur Nemo gͦ
fideliũ. ⁊ simultũ ꝓficerit: dicat sufficit mͥ. qui
eñihoc dixit. hesii iniua anfinẽ. que currens

Expanded text:
eram, quae est, non inter mortuos, sed longe ex mortuis. Qui autem licet omnes resurgant in die judicii, soli tamen justi gloriose mutabuntur, et occurrent Domino in aera deportati ab angelis. Impii vero manebunt in terra, quousque percipiant terribilem sententiam judicis. Et ne videatur superfluum Apostolum tot pati, cum fidem et alia bona habeat, subditia tantum laboro, quia non dico quod jam acceperim quid de aliis? Hoc dicit de se, ne illi quos in hac Epistola laudat, et in quorum fide et devotione se gaudere testatur, ut homines inflatione extollantur; sed laborent addere ut ipse facit, qui tantus est. Si enim ipse qui tanta praeditus est dignitate adhuc deesse sibi ad perfectionem randum esse sibi intelligere debent, ut justificationum merita et perfectionis metam adipiscantur. Nemo ergo fidelium, etsi profecerit, dicat: Sufficit mihi. Qui enim hoc dixit, haesit in via ante finem, quem currens
Abbreviated transcription (Latin):
trã resurrectionẽ efficiendã que ẽ iurtus. et ef¬
fectus resurrectionis x̾. et inhacuitaualet. adso
in lege putat se iustificari: non agnoscit xp̃m . s
ego agnoscã illũ .s. curnatus. cur passus. et ad co
enĩ. resurrectiõe iustificam̃ tam quã a petra circũ
nit exsocietate passiom̃i eius. Illã gͦ bene noseit ꝗ ꝑ
quomodo.hoc iõdicit quia difficile ẽ. occurã dõ re¬
tribuens ei. que mͥretͥbuit .s. calicẽ passionis. Gñ¬

Expanded text:
ram resurrectionis efficientiam, quae est virtus et effectus resurrectionis Christi. Et in hac vita valet ad socin lege putat se justificari, non agnoscit Christum, ego agnoscam illum, scilicet cur natus, cur passus. Et ad cogenim resurrectione justificamur, tanquam enim a petra circumcnit ex societate passionum ejus. Illam ergo bene noscit, qui per quomodo, hoc ideo dicit, quia difficile est, occurram Deo, retribuens ei quod mihi retribuit, scilicet calicem
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ non solũ estimo ea
detrimen¬
do ⁊ sp̃ualiter uiuendo.¬
arbitror ut menta donorũ. s etiãut
stercora quia inquinant iamobseruantẽ.
stercora ut
exlege. sed
illam que
infide ada¬
gnoscendũ
illũ. et adiuir¬
surrectionĩ¬

Expanded text:
honorem, non solum aestimo ea detrimendo et spiritualiter vivendo,e detrimenta bonorum, sed etiam ut stercora, quia inquinant jam observantem. stercora, utex lege, sed illam quaein fide, ad agnoscendum illum et uirsurrectioni
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit s et tua ẽ. quia dele¬
ge p̃sumis tua uoluntate. te¬
uil legẽ posse implere existimãs.¬
et quia manib illa legalia o¬
iustitiãque ex fide xͥ que in

Expanded text:
ed et tua est, quia de lege praesumis tua voluntate te legem posse implere, existimans quia illa legalia mjustitiam quae est ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
te fac̃ ꝙ melius ẽ ñ tute. s sñ
te fecit. Non enĩ adhibrusti
aliquẽ sensũ: ut te faceret.
Qui gͦ fec̃te.sine te. nõ te
sit. ex fide. quid ergo opus
in fide. sicut eñi. exfide na¬
de. deinde subdit com̃dationẽ fidĩ ꝑmulta
que facit. facit eñi. et inalia uita¬
non quod cognoscere dm̃. ꝑfecte quihiefi
ieni de creditur. et habere resurrec¬
am accetionẽ: que nr̃a resurrectioẽ. uir¬
tus. ⁊ efficatia resurrectionis xp̃i.¬

Expanded text:
te facit quod melius est; non tu te, sed sine te fecit te: non enim adhibuisti aliquem sensum ut te faceret. Qui ergo fecit te sine te, non te sit ex fide, quid ergo opus in fide. Sicut enim ex fide nade. Deinde subdit commendationem fidei per multa quae facit. Facit enim et in alia vita cognoscere Deum perfecte qui hic fide creditur, et habere resurrectionem, quae nostra resurrectio est virtus et efficacia resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
scĩe totiꝰ creature. suꝑne uel t̾rene in eo ẽ. ꝗẽ
cap̃ ⁊ auctor om̃iũ celestiũ uel t̾restͥũ. ut ꝗ
hunc nouit nichil ultra quꝰ erat nec sapien¬
tiã nec uirtutẽ. quia agnouit eũ in quo ꝑfec¬
ta uirtus ẽ. ꝑfectaq sapientia quicquid alibi
salomone:quid prudentius. damele: quib
lomone ostende̾t infidelib seauctorẽ ẽẽ sa¬
pientie touus ꝙ infideles nõ putant quia ñ
legunt in euangłiis ⁊ ꝓpħis astrologiã. geo¬
metriã ⁊ alia huiusmõi: que iõ despecta sũt
anr̃is: quia nichil ad salutẽ ꝑtinent. s mag̃
mittunt inerrorẽ ⁊ adõ uocant. ut dũ his
student disputatiorãi ratiocinantib cur̃a aĩe

Expanded text:
renae in eo est qui est caput et auctor omnium coelestium et terrestrium, ut qui hunc novit, nihil ultra quaerat, nec sapientiam nec virtutem, quia agnovit eum in quo perfecta virtus est, perfectaque sapientia. Quidquid alibi Salomone, quid prudentius Daniele, quibuslomone ostenderet infidelibus, se auctorem esse sapientiae totius? Quod infideles non putant, quia non legunt in evangeliis et prophetis astrologiam, geometriam, et alia hujusmodi. Quae ideo despecta sunt a nostris, quia nihil ad salutem pertinent, sed magis mittunt in errorem, et a Deo avocant, ut dum his student disputationum ratiocinationibus curam animae
Abbreviated transcription (Latin):
ał lit̃ .i. uerbũ caro factũ ꝑ q
hũiliãtur suꝑbi ⁊ redimunt᷑.
et cũlego uerbũ caro factũ ẽ ĩ
ab scon cli telligo iuerbo dĩ filiũ ĩ carne
agnoscouerũ hoĩs siliũ. ⁊ utrũq simul
largitate cõiunctũ. ⁊ iõ uerbũ cõrofactũ ꝙ. ẽxp̃s

Expanded text:
a id est Verbum caro factum, per quod humiliatum superbi redimuntur: et cum lego, Verbum caro factum est , in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis Filium, et utrumque simul largitate co
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ. ꝑ quẽuita in fidelita¬
tis cõprimitur. ut qui uerbis
ccͣdñt: uirtuti. cedant. qĩ dicat
labori meo adiungit ds̃ mira¬
cula adconfirmationem.

Expanded text:
irtutum, per quae vita infidelitatis comprimitur, ut qui verbis contradicunt, virtuti cedant. Quasi dicat: Labori meo adjungit Deus miracula ad confirmationem.
Abbreviated transcription (Latin):
s.h. ꝓuob. ut ea intellecta q̃ra¬
tis inxp̃o ꝑfecti fieri. ⁊ recte
ait ꝓu̾bis. Nõ enĩ minus ꝓhis
quos mud̾ sollicitus erat qua
ꝓhis quib p̃sens p̃dicauit nec
minori affectu diligebat eos¬
 quos nõuidat: quã cetõs ap̃
quoserat ⁊ nõ solũ ꝓuob̃. s ⁊¬

Expanded text:
s, ut ea intellecta quaeratis in Christo perfecti fieri. Et recte ait, pro vobis. Non enim minus pro his quos non vidit sollicitus erat, quam pro his quibus praesens praedicavit; nec minori affectu diligebat quos non viderat, quam caeteros apud quos erat. Et non solum pro
Abbreviated transcription (Latin):
quod apłs magna cũ diligñtia
ag̾ẽ testatur ut erudiens om̃e¬
hominẽ. in hac sapientia cõsũ
omnẽ. h. tã uideũ quã genti¬
lẽ ꝑfectũ non in lege s. in xp̃o¬

Expanded text:
quod Apostolus magna cum diligentia agere testatur, ut erudiens hominem in hac sapientia, consumomnem hominem, tam Judaeum quam Gentilem, perfectum, non in lege, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
comunctus ut ip̃a couinctiõe.
unus filius dĩ. et iõe ip̃e unus
filius hõis fieret. p̃cedentib
sue uoluntatis meritis fẽc. Uñu
plures: si hoc fieri posset ñ ꝑdĩ¬

Expanded text:
ea coniunctione unus filius dei et idem ipse unus filius hominis fieret, praecedentibus suae uoluntatis meritis fecit. unumplures, si hoc fieri posset n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnis sꝑitib. Alit̾ eñĩ adcogni¬
tionẽ dĩnemo ascendit. Itõ dicit
diuitias. ut deom̃ib hañt intel¬
dico instructi in agnatione
dĩ. nõ dico quantũ adoꝑa. s ĩ
.s. quodẽ secretũ. ⁊ apaucis cogͥ¬

Expanded text:
nis spiritibus. Aliter enim ad cognitionem Dei nemo ascendit. Ideo dicit, divitias, ut de omnibus intelDico, instructi in agnitione Dei, non dico quantum ad opera, sed ur quod est secretum et a paucis cogn
Abbreviated transcription (Latin):
lia. inferiora.nra quippe sũt su¬
ꝑiora adudendũ. ut ds̃ trinitaᷤᷤ
nr̃a sũt equalia ad cõuiuendũ.

Expanded text:
lia, inferiora quippe nostra suriora ad videndum, ut Deus trinitas; nostra sunt aequalia ad convivendum,
Abbreviated transcription (Latin):
hrũlitatis eloqͣtur: qñq uõ altiora ĩsonat n᷑sine ꝑ ĩ
hiũlib remanet nec in excelsis ꝑorrat s uelurti qͥ btã
gradib nc̃ ab alta fastigia. subleuatur. nc̃ ad inferio¬
ri declinatur. Sicint enĩ qui infantulũ quẽ piã ad
excellentiorẽ uult paulatĩ sensũq subrige̾ gradatĩ
hoc facit ab inferiorib ad suꝑiora ꝯscendẽs. De mñcũ
sursũ ꝑuenr̾. obscuritatb aꝙꝑfectiõib eũ fatigari
uidens. post alta deponit eũ ad inferiora quorespira¬
re atq ãiũ recreare ualeat post itẽ cũ refectus fueru:
adalia alta fustollitur. itacirca hebreos batos ficit
apłs quos paulat̃ adnotitiã oĩ erig̃ interalta me¬
morans. hũilia. uͥq migistri sui uestigia ꝯsequẽs.
Nã et ip̃sic faciebat. aliquando quidinaltiora disci
płos subleualut. Aliqneoᷤ adinferiora ĩbecillitatis

Expanded text:
humilitatis eloquitur, quandoque vero altiora insonat, nec semper in humilibus remanet, nec in excelsis perdurat, sed veluti quibusdam gradibus nunc ad altiora fastigia sublevatur, nunc ad inferiora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam ad excellentiora vult paulatim sensimque subrigere, gradatim hoc facit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum sursum pervenerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atque recreare animum valeat; post item cum refectus fuerit, ad alia alta sustollit: ita circa Hebraeos beatus facit Paulus, quos paulatim ad notitiam Dei erigit, inter alta memorans humilia, ubique magistri sui vestigia sequens: nam et ipse sic faciebat. Aliquando quidem in altiora discipulos suos sublevabat, aliquando eos ad inferiora, imbecillitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmudanisuitus. mortaliũ ꝗͣ sine
ulla ꝯtagiõe carnał ꝯcupiscẽtie¬
caronata ĩ utero. ⁊ exuto uͥginalr̃
et quid tã grate offerri ⁊ suscipipꝰ
s qũa carosacrificii nr̃i. ut quia
quattuor ꝯsiderãt᷑ in oĩsacrificio

Expanded text:
mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscenticaro nata in utero, et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi t, quam caro sacrificii vestri? Ut quia quatuor considerantur in omni sacrificio,
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex ad
offerenda
munera et
hostias con¬
stituitur.
et hunc ha¬
bere aliquid
quod offerat
Si ergo eẽt
suꝑterram

Expanded text:
pontifex ad offerenda munera et hostias constituitur. et hunc habere aliquid quod offerat. Si ergo esset super terram
Abbreviated transcription (Latin):
mistioꝵ. Celestia dicit eccłam cuins pals ẽ ĩcelis
regnas. Pars secutura peregrinatur interris. exẽ
eã imaginaret᷑ in quib puerł ppłs enutͥtꝰ aliqñ
ueniret adueritatẽ. ⁊ itares pͥꝰ ostensa dr̃. exẽplar
figurar. iuxtase facrar.Itẽ figure dicit᷑ exẽplar ũi¬
tatis. que pꝰea in pletaẽ. sicut ille fige̾ p̃signauer̃.
tũa p̃signatib. Et qm exẽplar. aliqn̾ ñ figa̾ ad dit¬

Expanded text:
mysteriorum. Coelestia dicit Ecclesiam, cujus pars in coelis regnans, pars secutura peregrinatur in terris. Exemmaginaretur, in quibus puerilis populus enutritus aliquando veniret ad veritatem: et ita res prius ostensa, dicitur exemplar figurarum juxta se factarum. Item, figurae dicuntur exemplar veritatis, quae postea impletae sunt, sicut ille figurae praesignaverunt. turam praesignantibus, et q
Abbreviated transcription (Latin):
oms troporsus ẽ apłs. quo ea que
non accȩ̃dunt d̃õ.: tãquã illi accitũt.¬
inquo signaloquimur significantes eũ facere.
ut nob̾accitant. Nõ ergo tenendũ¬
eos gaudere. deꝓfectib alioꝵ. ⁊ tͥsta
ridelapsib uel peccatis. eoꝵ. deqͦꝵ
fide et pietate gaudebant. quetristitia laudabilis est.
cõtͥstari. quia hec facit insuis cuius donotãbonisunt.
ut eos mestificent mali. et huĩ maxime quos bonos
fuisse. uel nouerunt: uel credicerunt. hoc locutioĩs
modo: dicitur d̃s scre quando scire nos facit. et re¬
quiescere ab oꝑib que ualde bonafitaͣt quia nõ fac̃¬
d̾ia. auob̾ ꝑmala oꝑa fugare. cũ bene agimus. gaud
utilitatib nr̃is. Gaudet gͦ .i. habitator manet. in nob̾.
side eo ꝓficimus alit̃ tristatur .i. deserit nos. Non enĩ
sic t̾statur ut patiatur. cũ inpassibilis sit. s tͥstaridr.
quis a nobis recedit.Sicũt ꝯtͥstatur hõcũdepͥa doma¬

Expanded text:
s, quo ea quae non accidunt Deo tanquam illi accidant, loquimur, figurantes eum facere ut nobis accidant. Non ergo tenendueos gaudere de profectibus aliorum, et ri de lapsibus vel peccatis eorum, de quorum fide et pietate gaudebant: quae tristitia laudabilis, quiadeo dicitur contristari, quia hoc facit in suis, cujus dono tam boni sunt ut eos moestificent mali, et hi maxime quos bonos fuisse vel noverunt, vel crediderunt. Hoc locutionis modo dicitur Deus scire, quando nos scire facit, et quiescere ab operibus, quae valde fecerat is per mala opera fugare: Cum bene agimus gaudet utilitatibus nostris. Gaudet ergo, id est habitator manet in nobis, si de eo proficimus. Aliter tristatur, id est deserit nos. Non enim sic tristatur ut patiatur, cum impassibilis sit, sed tristari dicitur, quia a nobis recedit. Sicut contristatur homo cum
Abbreviated transcription (Latin):
daret delictũ ut mausteritate legis suã intelli¬
gentes infirmitatẽ. infirmi admedicũ c̃fuge¬
rent. ⁊ auxiliũ gr̃e quererẽt. Plegẽ aut̃ dicit᷑
habundasse delictũ. ñ quia lex delictũ iuberet.
tia exꝓhibitione ardentior facta ẽ.⁊ peccanti¬
b cc̃ legẽ p̃uaricationis cͥm̃ accessit. Consiliũ
aut̃ dĩ quolegẽ oedit uidõs nescisse significaũ¬

Expanded text:
daret delictum, ut in austeritate legis suam intellidaret delictum, ut in austeritate legis suam intelligentes infirmitatem, infirmi ad medicum confugerent, et auxilium gratiae quaererent. Per legem autem dicitur abundasse delictum, non quia lex delictum juberet, piscentia ex prohibitione ardentior facta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen accessit. Consilium autem Dei quo legem dedit, Jud
Abbreviated transcription (Latin):
peccã tã originalia quã actualia.¬
hic addit ꝙ. ⁊ apeccõ legis lib̾at.
.i. ap̃uaricatione. ut iudĩ magis¬
ciꝑet p̃cepta in quib defitiens.⁊ fe̾s etiã puarica¬
tor ẽ saluatore q reꝗreret. atq itabumilẽ eum
factũ timor legis tanquã pedagog̾ adfioẽ grãq
ꝑducẽt. Oportebut gͥ ut suꝑ bis: delibertate sui
arbitrii p̃sum̃tib lex daret᷑. qua p̃uaricata suã
infirmitatẽ. ⁊ legis insufficientias. pecc̃ nõ cõsu¬
mentis intelligentes humiliarentur. ⁊ ad sub¬
uenientẽ currerent grãs. natis enĩmpeccĩs ⁊ ui¬
rib suis multũ assignantib dat᷑ lex adõ ad demã¬
neputetis deeẽ iubentẽ. ñ dẽẽ ꝗiubeat. s dẽe ꝗ
satione. lexdata ẽ ut crescente humiliarentur
suꝑbi. ⁊ humiliati cfit̾ent᷑. ⁊ cõfessi sanarentur.
crescit molestia. ⁊ qr̃ medicus. ⁊ totũ corpus sa¬
natur. Magnũ gͦ dĩ cõsiliũ fuit. ut ꝑlegẽ habũ¬

Expanded text:
peccata tam originalia quam actualiahic addit quod et a peccato legis liberat, id est praevaricatione, ut Judaeiacciperet praecepta, in quibus deficiens et factorem salvatoremque requireret, atque eum ita humilem factum timor legis, tanquam paedagogus, ad fidem gratiamque perduceret. Oportebat ergo ut superbis, et de libertate sui arbitrii praesumentibus lex daretur, qua praevaricata suam infirmitatem, et legis insufficientiam peccatum non consumentis intelligentes humiliarentur, et ad subvenientem currerent gratiam. Natis enim in peccatis, et viribus suis multum assignantibus, datur lex a Deo ad domanne putetis deesse jubentem. Non deest qui jubeat, sed deest qui satione lex data est ut crescente peccato humiliarentur superbi, et humiliati confiterentur, et confessi sanarentur. crescit molestia, quaeritur medicus, et totum sanatur corpus. Magnum ergo Dei consilium fuit, ut per legem abun
Abbreviated transcription (Latin):
apłs quid ꝓuenĩt data lege nõ quid fecerit
lex data enĩ erat lex inadiutoriũ humane na¬
siñt seminaad heret᷑ lex cuiꝰ auctoritate.⁊ ma¬
interit. quib fota adolescat. ita ⁊ nãle ingeni¬
ũ iustitie nisihãt ꝙ. respiciat.⁊ uenerent᷑ ñ faci¬
le ꝓficit s. egrotat. ⁊ suꝑuenientib cedit pec cĩs¬

Expanded text:
s quid provenerit data lege, nunquid fecerit lex? Data erat lex in adjutorium najustitiae semina, adderetur lex, cujus auctoritate et mainterit, quibus fota adolescat, ita et naturale ingenium justitiae nisi, habeat quod respiciat, et veneretur, non facile proficit, sed aegrotat, et su
Abbreviated transcription (Latin):
tate. uł ex natura ẽ. si aũt exuoluntate ẽ. mala¬
ẽ uoluntas que pecẽ facit. si aut exnatura. mala
ẽ natura. Cui respondeo exuoluntate peccatũ Ro.
ẽ.Querit forte utrũ originale pecc̃ ex uolũta¬
te sit. respondeo. ꝓrsus.: originale pecc̃ ex uolũ¬
tate eẽ quia hocẽ uoluntate pͥmi hõis semina¬
siexnata pecẽ ẽ. tẽ malaẽ nat᷑a. queso. ut sipõt
respondeat. Manifestũ ẽ ex uoluntate mala
tãquã ex arbore mala fiei oĩa malaoꝑa.tãquã
fructꝰ malos. s ip̃am malã uoluntatẽ un dicet¬
ẽẽ exortã nͥ exbono: Sienĩ ex angło. quib angłs
nisibonũ opus dĩ.Siex hoĩe. quiderat ip̃ homo
nͥbonũ opus dĩ: immo quiderant hec duo añ¬
quã ineis oriret᷑ mala uoluntas. nisi bonũ opus
nec fuit hõi uñ oriposset nisi exbono. dico ergo
quia malã uoluntatẽ nullũ malũ p̃cessit. Item
dicit. sinatã opꝰdĩ ẽ. ꝑ opꝰ dĩ opꝰdiabolitransire
non sinit᷑:S nõ ne opus diaboli qñ pͥmũ fuit

Expanded text:
 ex natura est. Si ex voluntate est, mala voluntas est quae peccatum facit; si autem ex natura est, mala est natura. Cui respondeo: Ex voluntate peccatum est. Quaerit forte utrum originale peccatum ex voluntate sit. Respondeo prorsus et originale peccatum ex voluntate esse, quia hoc ex voluntate primi hominis seminasi ex natura peccatum est, tunc mala est natura. Quaeso ut, si potest respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala fieri omnia opera mala tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicet exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequam in eis oriretur mala voluntas, nisi bonum opus nec fuit homini, unde oriri posset, nisi ex bono. Dico ergo quia malam voluntatem nullum malum praecessit. Item dicit: Si natura opus Dei est, per opus Dei opus diaboli transire non sinitur. Sed nonne opus diaboli, quando primum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit. ñ regnat concorlans suꝑiori scrisui.
ubi dix mortẽ regnasse abadiã usq admoyscr¬
quia qui perlegẽ notodĩ iudicio timorẽ eiꝰ babu¬
erunt sublati sunt demortisimꝑio. añ uõ. dũ sñ
lege timor dĩ interris ñ erat. morsinsimiles a de
p̃ualuit.⁊ si ibi regnauit mors multomagis. hoĩes
accipientes habundantiã grẽ.⁊ donationis iustitie

Expanded text:
regnavit, non regnat, concordans superiori sensui, ubi dixit mortem regnasse usque ad Mosquia qui per legem noto Dei judicio timorem ejus habuerunt, sublati sunt de mortis imperio. Ante vero dum sine lege timor Dei in terris non erat, mors in similes Adae praevaluit; et si ibi regnavit mors, multo magis homines accipientes abundantiam gratiae et donationis, et justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
similit peccauerunt⁊ in eos ꝗ nõ peccauer. ⁊ simi¬
litudinẽ p̃uaricationis ade habundauit. Nã ⁊ in
multos qui neglecto dõ seruierant cͣature. ne ab
hac uita dececientes ascđa morte exciꝑent᷑: incul
ros tenebant᷑: gr̃a habundauit in descensu salua¬
toris. oĩb dans indulgentiã cũtriũphosublatis

Expanded text:
similiter peccaverunt, et in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae abundavit. Nam et in multos qui neglecto Deo servierunt creaturae, ne ab hac vita decedentes a secunda morte exciperentur, et ros tenebantur, gratia abundavit in descensu Salvatoris, omnibus dans indulgentiam cum triumpho, sublatis
Abbreviated transcription (Latin):
iures. hosti. Cũ enĩ hoc p̃stiterit grãut morerem᷑ aũ.
ꝓpec cõ quid aliud facimꝰ siuiuimꝰ in eo. nisi ut gr̃e
simꝰ ingrati: neq enĩ ꝗlaudat beneficiũ medicine
ꝓdẽt morbos dicit. ⁊ uulna aꝗb illa hõĩe sanat
s quanto laudib maiorib medicina p̃dicatur.
tantomagis intuꝑant᷑ ⁊ orrent᷑ uulnera. ⁊ mor¬
bi aquib lib̾at que ita laudat᷑. sic̃ laus grẽ.⁊ p̃
dicatio intuꝑatione delictoꝵ. Sequit᷑.¬
In ignoratiꝰ Amat ꝙ dixat .s. ꝗ mor

Expanded text:
vires hosti? Cum enim hoc praestiterit gratia ut moreremur peccato, quid aliud facimus, si vivimus in eo, nisi ut gratiae simus ingrati? Neque 29 enim qui laudat beneficium medicinae, prodesse morbos dicit, et vulnera a quibus illa hominem sanat; sed quanto laudibus majoribus medicina praedicatur, tanto magis vituperantur et horrentur vulnera et morbi a quibus liberat: quae ita laudatur, sicut laus gratiae et praedicatio, vituperatio est delictorum.An ignor
Abbreviated transcription (Latin):
dens nõ sola imitatione ade¬
fi̾ peccatores. sippagatione.
nec sola imitatione xͥ iusti
stificatione ficaris regn̾atione sp̃uali.
dixit om̃s. ⁊ om̃s nonq om̃s geninꝑ

Expanded text:
videns non sola imitatione Adri peccatores, sed propagatione, nec sola imitatione Christi justificari, sed regeneratione spirituali, dixit omnes et omnes, non quod omnes geniti
Abbreviated transcription (Latin):
credentes. itũ ẽ iniustificationẽ. ii. Non enĩ est gn̾a¬
lit̃ cdãpnatio. uł iustificatio in om̃ib. Unde postea
delictũ unius. ut sic̃ ille m̃ito pec¬
catiꝑdidit. ita iste mͣito iustitie
nos lib̾asse uideat.⁊ ordinẽ assigͣ¬

Expanded text:
credentes, itum est in justificationem vitae. Non enim est generalis damnatio, vel justificatio in omnibus. Unde postea delictum unius, ut sicut ille merito peccati perdidit, ita iste merito justitiae nos liberasse videatur, et ordinem assig
Abbreviated transcription (Latin):
ge iustificai uult ptꝰ fidẽ.a¬
mittit gr̃am. quia ad hoc ueñ
donũ dĩ ⁊ gr̃ã. ut cessante honẽ
legis iustificet credentes. uel
qui reducit hãc ꝑdit. Nos enĩ¬
q̃i quiinlege ꝯfidit amittit
quia nos ex pectamꝰ. ex. sp̃e ii¬

Expanded text:
ge justificari vult post fidem, amittit gratiam, quia ad hoc venit donum Dei et gratia, ut cessante onere legis justificet credentes: Quod qui reducit, hanc perdit VEQui in lege confidit amittit quia nos exspectamus ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
ut uł terrore tã in numabiliũ
obseruationũ. que in lege scͥp¬
te sunt. ne om̃s inplere coge̾n¬
tur ꝙ nec ip̃i iudĩ nec patres
eos aliqui subicere uolebant.

Expanded text:
tam innumerabilium observationum quae in lege scriptae sunt, ne omnes implere cogerentur, quod nec ipsi Judaei, nec patres eos aliqui subjicere cupiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
tunt circũcidi. nc̃ aut̃ lege fid̃i succedente: nichil
ꝓderit fideli ad ditacircũcisio. s oberit. Mauieñ
cor rursus sicut olim an fidẽ
õĩ hõi. iudõ uelgentili circũci¬
dentise ꝓhñda iustitia qm de.¬

Expanded text:
tuit circumcidi, nunc autem lege fidei succedente nihil proderit fideli addita circumcisio, sed oberit; majus enim cor rursum, sicut olim ante fidem, omni homini, Judaeo vel gentili circumcidenti se, pro habenda justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
tentiõe. quis quis. tc̃circ̃ueidebat᷑:
xp̃s einichil ꝓderat. Ilos igitur ar¬
guit quise in lege iustifica ri
credebant. nõ quilegitima illa in¬
eius honorẽ aquomandata sunt
obseruabant intelligentes. ⁊ qͣ pnũ
tiande ueritatis ratione mã datasit̃
et quousq debeant ꝑdurare. Illa
cm̃. que significationis causa p̃ce¬
pta sunt: que gr̃e reuelatiõẽ latius innotescente.
gienda. ⁊̃ cũ ip̃a gr̃a iaceꝑat reuelari. que umbris
talib fuerant p̃nuntiata. Inẽ. quod iuoca mr̃e. et
custodiuit. Nonsimulatiõe fallaci. s ꝯsiliopru.¬
denti. Circũcisio eñi. ⁊ c̃. legalia itanatis. ⁊ ĩsti¬
tutis nonerant noxia. lice t ĩãnon ẽent sig̃ficã¬
Gentiles uõ. ex diuerso uelud pariete. ad eundẽ
lapid̃e angularẽ uenientes nõ erant ad talia co¬
gendi. Si qui uõ his quiex cͥcũcisiõe uenerant ta¬
libq sacramentis adhuc dediti erẽt. ultro uellẽt.
sicut timotheus cõferre ꝯgruentiã nõ erant ꝓbibẽ¬

Expanded text:
tentione quisquis tunc circumcidebatur. stus ei nihil proderat. Illos igitur arguit qui se in lege justificari credebant, non qui legitima illa inejus honorem a quo mandata sunt observabant, intelligentes et qua tiandae veritatis ratione sint mandata, et quousque debeant perdurare. Illa m quae significationis causa praecepta sunt, quae gratiae revelatione latius innotescente ngienda, etiam cum ipsa gratia jam coeperat revelari quae umbris talibus fuerat praenuntiata. Inde est quod Timotcustodivit, non simulatione fallaci, sed consilio prudenti. Circumcisio enim et caetera legalia ita natis et institutis non erant noxia, licet jam significanGentiles vero ex diverso veluti pariete ad eumdem lapidem angularem venientes, non erant ad talia cogendi. Si qui vero his qui ex circumcisione venerant talibus sacramentis adhuc dediti erant ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non erant prohiben
Abbreviated transcription (Latin):
deserendo erant sepelienda nõ ut sacrilegia gen¬
tiũ fugienda. Posteauõ t̃aquã cum honore sepultasĩt.
axͥ inis om̃ib in reꝑabilit deserenda. Ieꝵ aut̃ ista legali
a pꝰxͥpassionẽ. siue ineis spesponatur. siue nõ. obser¬
uantib noxã cẽ dicit. nisi dispensatorie custodian
tur.⁊s. hoc: ita hic locus exponitur. Sicircũcidimi

Expanded text:
deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda. Postea vero tanquam cum honore sepulta sint, a Christianis omnibus irreparabiliter deserenda. Hieronymus autem ista legali passionem sive in eis spes ponatur sive non, observantibus noxia esse dicit, nisi dispensatorie custodiantur; et secundum hoc ita hic locus exponitur. Si circumcidami
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ pꝰdebt̃. ꝓmissiones .i. ꝓmis
sã sepe beatituoinem. Et ꝗali
quis quereret an sunt facte sũt¬
facte ꝓmissiones. Respondet
et factas eẽ. et que sint dicens::
iudeispmissioẽs pr̃m memo¬
rari uñ mͦ his laudib extollit
eos quos supra obdiatoꝵ exẽ¬

Expanded text:
te possidebunt promissiones, id sam saepe beatitudinem. Et quasi aliquis quaereret: An sunt factpromissiones? Respondet. Et factas esse, et quae sint, dicens: Judaeis promissiones patrum merari. Unde modo his laudibus extollit eos quos supra obdurat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩaꝑtũ ut uideant᷑. spinasi. pecc̃a
que pungunt atribulos .i. gra¬
iuora peccata que accutius pun¬
gunt.i. mens. utio suo ad sua¬
leclictionẽ. s etiã ꝓximae̾ ⁊ ad¬
huc licet reuerti. cus consu .i. fi

Expanded text:
tum, ut videantur, spinas, id est peccata quae pungunt, ac tribulos, id est graviora peccata quae acutius pungunt, id est mens vitio suo ad ledictionem, sed etiam proxima est et adhuc licet reverti. Cujus consummati
Abbreviated transcription (Latin):
qua ostendi¬
stratis. olim.⁊ adhuc. mini.¬
nistrastis
scĩs. hoc ẽ opusꝙ dixi. Magna¬
illis testificatis ẽ. tria em̃bõa
runt scĩs cõia. Ecce opus ⁊ hoc exdi
stratis:. lectiõe fecerunt que in fomat acti¬
ones. Ecce alacritas. ⁊ hoc adgłam oĩ. Ecce pura ⁊
plena intennio. Ecce triplex bonum.
laudo defutõ ãt bono. ub̃¬
crpio. ⁊ hoc ẽ. Cupimus aut̃.¬
aũt et unũ¬

Expanded text:
quam ostendistrastis olim adhuc ministratis sanctis, hoc est opus quod dixi magna testificatus est. Tria enim bona runt communia sanctis, ecce opus; et hoc ex dilectione fecerunt quae informat actiones, ecce alacritas; et hoc ad gloriam Dei, ecce recta et pura intentio. Ecce triplex bonum, laudo. De futuro autem bonum vcupio. Et hoc est, cupimus autem unu
Abbreviated transcription (Latin):
lucis eterne. It speculũ e sine macul adĩmait¬
stanis. Ecce ip̃i sapientia oictaẽ candor lucis
cterne i imago puris et speculũ hic accipimꝰ
simalitudine ut inauemamus coeua exquir
intelligamus coeterna. quia coeua icati uie

Expanded text:
 speculum est sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est candor lucis aeternae, id est imago Patris et speculum. Hinc accipiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna, quia coaeva in cre
Abbreviated transcription (Latin):
instrumentũ ex stitt neq ꝑeũ pat̾ dicit᷑ fecisse tãꝗͣ
ip̃face̾ nõposs s sic̃ dicitur pat̾ uidicare ꝑfiliũ qr
et c̃postqu̾a ostend̾ eius excellentiã quacuntiere¬
auit. ⁊ gubernat. hũilitatis eius benignitatẽ bic
cõmentut. Conmonet erã. noserucismox et re¬
surrectionis. et astensionis: ubi ait sedet: et ceteri
hoc. auñ q. hic dicit. ĩam aduos ꝑtinet. quos apeccõ
C edet postqua ꝑ naturĩ et pote̾¬
tatẽ et benignitatẽ xp̃m cõm̃

Expanded text:
 eum Pater dicitur fecisse, tanquam ipse facere non posset, sed sicut dicitur Pater judicare per Filium, quia  Postquam ostendit ejus excellentiam qua cuncta creavit et gubernat, humilitatis ejus benignitatem hic commendat. Commonet enim nos crucis, mox et resurrectionis et ascensionis, ubi ait: sedet, etc. Hoc autem quod hic dicit jam ad nos pertinet quos a peccatoetc. Sedet: postquam per naturam, et potestatem, et benignitatem C
Abbreviated transcription (Latin):
ic aut uinct pr̃m. Nc̃ aũt .q. senex sũdi
obsecrat filio meo dico. q̃¬
g in fide cũ eẽm im uncuł¬
a.dũin fidelis eat̃. fuit in¬
utilis. tua tollendonunc
autẽ utilis ẽ er tibi et mͥ.
seriuendo .s. michi. et per
me tibi. c̃ẽ. quicquid. tuu̾
seruus micbifecit. quẽ re¬
missitibi.:
i.auã susciꝑe. uel recipe illũ. ut .m.¬
uisceri .i. meũ in eũ reciꝑe
affectũ. Onesimũ ꝓfugude¬
currentẽ adnunĩi auxiliũ
cũ eẽm incustodia baptigaũ
apłs uidens in illlo. utilitatis
fpẽ quẽ sic ꝯmendut ut suũ
animũ m illo sigraificet reci¬

Expanded text:
Senex sum, dobsecrat. Filio meo, quem genui in fide, cum essem in vincudum infidelis erat, fuit inutilis, tua tollendo, nunc autem utilis est et tibi et mihi, serviendo scilicet mihi et per me tibi, cujus est quidquid tuus servus mihi fecit, quem remisi tibi. Tu autem suscipe, id est recipe, illum ut mviscera, id est meum in eo recipe affectum. Onesimum profugum decurrentem ad divinum auxilium, cum esset in custodia baptizavit Apostolus, videns in illo utilitatis spem, quem sic commendat ut suum animum in illo significet reci
Abbreviated transcription (Latin):
dore sit.coeuitis. nõ tñ est ibi om̃imoda equalitas
quiasplendor qui fimor̃ deigne miniis lucet qũi¬
ip̃igns bñt gͦ istã similitudinẽ s. nõ oĩmodãequua¬
litatẽ. Iõ dicet aliquis talis ẽ oĩosilius adpatr̃e. qua¬
lis adignẽ splẽdor. non oĩo. s equalitas oimoduẽ
hicexalior̃ em̃ ꝓportiõe tẽꝑaliũ quorũ alterũ ẽ
natus ẽ. tp̃r preceditur. s tñet ille hõ. et iste homo
nis dõ prẽ os filius natus ẽ et cũsit ei cocternus. ẽ ctãei¬

Expanded text:
dore, sit coaevitas, non tamen est ibi omnimoda aequalitas, dore, sit coaevitas, non tamen est ibi omnimoda aequalitas, quia splendor qui funditur de igne minus lucet qu ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitatem. Ideo dicit aliquis: Talis est omnino Filius ad Patrem, qualis ad ignem splendor, non omnino, sed aequalitas omnimoda est hic. Ex aliorum enim proportione temporalium quorum alterum est natus est tempore praeceditur, sed tamen et ille homo, et iste homo; de Deo Patre, Deus Filius natus est. Et cum sit ei coaeternus, est e
Abbreviated transcription (Latin):
Coeter nuis ẽ em̃ pnisilius ut cocius e pletor
igͥex quo ẽ. Ignĩeni lucẽ funs lux abigne fũdr̃ ꝗ
Uolunt em̃d̃s inse inua̾e oĩ aĩe .i. in sinua intellectꝰ
et sapientie oĩs gͦaĩa respondet. et nemodubitat
ꝓ splẽdor deigne existit nõignis. desplẽdore. Io¬
namnus gͦ ignẽ uelud pr̃m splẽdorẽ tãquĩa filium.
Quiiã p̃locum sumus noscoena querere increatis.
ꝑ que eo eterra increatore astruamus silucernã
accendere cupio. nõ dũ ẽ ibiignis. nec splẽdor mox
ã. ut accedõ. simul eũ igne. et spłedor existit. Cim
igne sine splẽdore. et credotibi parrẽ suisse sine fi¬
natũ ẽ gͦ filius dĩẜ hoc quod dicitur splendor .ꝙ ꝙ
et postea filius. sẽꝑ enĩ pr̃. sẽꝑerã filius depatre ẽ.
Ecce non potiusti. coeternainuenire increaturis
et inuenisti co eua. quarũ ꝓportiore intelligis coct̾nũ.
filiũ eterno gigentiꝙ enĩ est cocternũ. hoc etnũ¬

Expanded text:
Coaeternus est enim Patri Filius, ut coaevus est splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid Voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus et sapientiae. Omnis ergo anima respondet, et nemo dubitat quod splendor de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem velut Patrem, splendorem tanquam Filium, quia jam praelocuti sumus nos coaeva quaerere in creaturis, per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Fiest natum: ergo Filius Dei secundum hoc dicitur splendor gloriet postea Filius; semper enim Pater, semper Filius de Patre estEcce non potuisti coaeterna invenire in creaturis, et invenisti coaeva. Quare proportione intelligis coaeternum Filium aeterno gignenti: quod enim est