comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuiasset in auro ꝙ pecunia quȩ sa¬
cerdotib in templo offcrebat᷑. dicebãt
qͥa debet subatid̃ tencre iuramentũ.
ꝙ ꝓ ꝑiurio statim id in quo uraue¬
rat cogebat᷑ exsoluere. Rursũ si ꝑuiras¬
set in altari: ñ tenebat᷑ reus ꝑiurii.¬
Sinaut̾e ꝑiurasset in dono uel in obla¬
tionib. hoc ẽ in hostia & cet̾is quȩ oiffe¬
runt᷑ deo suꝑ altare. hec studiosissimȩ
repetebant. Aurum namq et dona quibꝰ
pascebant᷑. sanctiora dicebant ẽẽ quam
tempłu et altare ut homines offerrent
ꝓmptiores ad dona.qmͣ ad p̃ces. Hoc
faciunt adhuc insipientes xp̃iam. Si
aliqua enim fuerit causa modicũ iude¬

Expanded text:
perjurasset in auro et pecunia quae saperjurasset in auro et pecunia quae sacerdotibus in templo offerebatur, dicebant quia debet, subaudis tenere juramentum, et pro perjurio statim id in quo juraverat, cogebatur exsolvere. Rursum, si perjurasset in altari, non tenebatur reus perjuriiSin autem perjurasset in dono vel in oblationibus, hoc est, in hostia et caeteris quae offeruntur Deo super altare, haec studiosissime repetebant. CHRYS. Aurum namque et dona quibus pascebantur, sanctiora dicebant esse quam templum et altare, ut homines offerrent essent promptiores ad dona quam ad preces. Hoc faciunt adhuc insipientes Christiani. Si aliqua enim fuerit causa, modicum vide
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suꝑ illud: debet. Ceci. quid eñ mauᷤᷤ
ẽ. donum. an altare qd scĩficat donũ:
Qui gͦ iurat in altari. uirat in eo. et
in omnib quȩ suꝑ illud sunt. Ꝙ qui
urai̾t in templo. uirat in illo et in
eo qui habitat in ipso. Et qui uirat
in celo. uirat in throno dĩ. &. in eo qui
ex ipso deruiat᷑ oblatoꝵ scĩficatio. ita
etiam uiramentũ spectat ad dona quȩ
suꝑ illud offerunt᷑. Qui uͦ uirat in tẽ¬
plo astringit᷑ sactamento & continentis
et continenti. et sanctificantis & scĩfica¬
ti. Iurans autẽ in celo ꝑ subicctam crea¬
turam uirat: & ꝑ diuinitate p̃sidentẽ
aurũ & donum. laudes et sacrificia.
quȩ deo offerunt᷑. Non enim ille ꝑhec:¬
s nec ꝑ illum scificant᷑. Sacerdotes ui¬
deoꝵ: omnia auariciȩ catisa facientes.
impiȩ arguunt᷑ iniquitatis. Siquis
enĩ in aliqua causa ambigua ꝑtem¬
płu uirasset. et pꝰea coniuctus cẽt men¬
dacii. ñ tencbat᷑ cͥmine teus. Sin autẽ

Expanded text:
d, debet. Caeci, quid enim majus est, donum, an altare quod sanctificat donum? Qui ergo jurat in altari, jurat in eo et in omnibus quae super illud sunt. Et qui juraverit in templo, jurat in illo et in eo qui habitat in ipso. Et qui jurat in coelo, jurat in throno Dei, et in eo qui ex ipso derivatur oblatorum sanctificatio, ita etiam juramentum spectat ad dona quae super illud offeruntur. Qui vero jurat in templo, astringitur sacramento et continentis et contenti, et sanctificantis et sanctificati. Jurans autem in coelo, per subjectam creaturam jurat, et per divinitatem praesidentem s est, aurum et donum, laudes et sacrificia quae Deo offeruntur. Non enim ille peacerdotes Judaeorum omnia avaritiae causa facientes, impii arguuntur iniquitatis. Si quis enim in aliqua causa ambigua per templum jurasset, et postea convictus esset mendacii, non tenebatur crimine reus. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ grauiora sunt legis. iudiciũ & mi¬
scd̾iam. et fidẽ & caritatem dĩ. Hec opor¬
tuit facere: & illa ñ omittere. Hoc uierbũ
decimatis dubium ẽ. nam &. qui accip̃.
& qui dat recte decimare dicit᷑. Ocribȩ
et pharisci minima holera decimabant:
ut diceret᷑ a uidentib. Quomͦ omniũ
decimas exigant. & iudicium in discep
decimas offerri deo ꝓpt̃ sacerdotes. qui
sp̃ualia debent ministrare ppło. Sed
adhuc hodie saccidotes. si ppłs decimas
ñ offerat murmurant. si peccant̾ẽ ppłm
iudeant: ñ murmurant. Dicens dñs
iudiciũ uult ut om̃s iuste uidicent.
dicens miscdiam predicauit omnib
conuersationẽ bonam. fides autẽ cari
tuit principalit facere. & elemosinas
snactiũ tene ñ omittere. Non gͦ ꝑlemo¬
sinas emit᷑ impunitad: in iniquitate

Expanded text:
graviora sunt legis, judicium et misericordiam et fidem et charitatem Dei. Haec oportuit facere, et illa non omittere. Hoc verbum decimatis, dubium est; nam et qui accepit, et qui dat, recte decimare dicitur. Scribae et Pharisaei minima olera decimabant, ut diceretur a videntibus: Quomodo omnium decimas exigant, et judicium in disceptdecimas offerri Deo propter sacerdotes, qui spiritualia debent ministrare populo CHRYS. Sed adhuc hodie sacerdotes, si populus decimas non offerat, murmurant; si peccantem populum videant, non murmurant. Dicens Dominus judicium, vult ut omnes juste judicent; dicens misericordiam, praedicavit omnibus conversationem bonam; fides autem charituit principaliter, facere, et eleemosynas fructuum terrae non omittere. Non ergo per eleemosynam emitur impunitas in iniq
Abbreviated transcription (Latin):
quunt᷑. interdũ matr̃e. patr̃e tñ frcquen¬
tius. Si ambo fuerint ȩquales. aliqñ
fit ut de bonis parcutib mali exeant
filii. aut de malis boni s raro: ut nat᷑e
ẽ humanȩ nasci homines cũ duob
oculis. & qnͣq digitis. aliqñ tam̃ ut
manifestent᷑ oꝑa dĩ cecus nascit᷑ aliquiᷤ.
& cũ sex digitis aliquis. Notandũ qui
martyria edificant. et eccłias ornant.
si in aliis iusticiam dĩ custodiunt. sroe
bonis eoꝵ. pauꝑes gaudent. ad głam
dĩ edificant. Sin autẽ quis ñ intelli¬
gat qͥa ñ ad głam dĩ faciunt edificia
illa. uͥ pauꝑos uolentiam passi ab eis
int̃pellant contͣ eos: Non gaudent
mt̃es illis pecuniis honorari. uñ pau¬
ꝑes plorent. Qualis enĩ iusticia ẽ no¬
norare mortuos. & spoliare uiuentes:
De sanguine miseroꝵ. tollere et deo of¬
ferre. ñ ẽ deo offerre. s uelle iuiolentiȩ sue
sociũ faccre dm̃. Uis domũ dĩ edificare:

Expanded text:
quuntur, interdum matrem, patrem tamen frequenquuntur, interdum matrem, patrem tamen frequentius. Si ambo fuerint aequales, aliquando fit ut de bonis parentibus mali exeant filii, aut de malis boni, sed raro, ut naturae est humanae, nasci hominem cum duobus oculis et quinque digitis, aliquando tamen ut manifestentur opera Dei, caecus nascitur aliquis, et cum sex digitis aliquis. Notandum qui martyria aedificant et ecclesias ornant, si in aliis justitiam Dei custodiunt, si de bonis eorum pauperes gaudent, ad gloriam Dei aedificant. Sin autem, quis non intelligat quia non ad gloriam Dei faciunt aedificia illa, ubi pauperes violentiam passi ab eis, interpellant contra eos? Non gaudent martyres illis pecuniis honorari, unde pauperes plorent. Qualis enim justitia est, honorare mortuos, et spoliare viventes? De sanguine miserorum tollere, et Deo offerre, non est Deo offerre, sed velle violentiae suae socium facere Deum. Vis domum Dei aedificare?
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine ꝓphetarũ. Itaq testimonio e¬
stis uob̃met ipsis. quia filii estis eoꝵ. qui
ꝓph̃as occiderunt. Uos enĩ ꝓpħ̃arum sepul¬
chra edificatis subaudis ꝑ ypocrifin & ñ
pietate: qñquide me et meos queritis in¬
terficere. Itaq sententiã dampnationis ꝗͣ
in patres ꝓfertis: in uos tpsos retorquetis.
Aiter alterius culpam eito intelligit. suã
difficile: qͥa homo in causa alterius tran¬
quillũ cor ht̃. in sua aut̃ẽ turbatũ. Etur¬
batio aut̃e cordis. ñ ꝑmitut hominem
considciare qd̃ bonũ ẽ. Naturalẽ consu¬
etudinẽ maloꝵ. xp̃c exponit. ña pene
in omnib malũ hoc inuenit᷑. ut alioꝵ
errores culpent. suos ñ. Nature qͦ regu¬
lam ponte dicens. filii estis eoꝵ: qͥa uix
de bonis parentib mali nascunt᷑. aut de
malis boni. Ꝙ sic̃ in fructu arbor cog¬
noscit᷑: sic parentes in filiis. Si pat̃ fue¬
rit bonus. et mat̾ mala. aut mat̾ bo¬
na. et pat̃ malus: interdũ filii patrem se¬

Expanded text:
. Itaque testimonio estis vobismetipsis, quia filii estis eorum qui prophetas occiderunt. Vos enim prophetarum sepulcra aedificatis, subaudis per hypocrisim, et non pietate, quandoquidem et me et meos quaeritis interficere. Itaque sententiam damnationis quam in patres profertis, in vosipsos retorquetis. CHRYS. Alter alterius culpam cito intelligit, suam difficile, quia homo in causa alterius tranquillum cor habet, in sua autem turbatum. Perturbatio autem cordis non permittit hominem considerare quod bonum est. Naturalem consuetudinem malorum Christus exponit: nam pene in omnibus malum hoc invenitur, ut aliorum errores culpent, suos non. Naturae quoque regulam ponit, dicens: Filii estis eorum, quia vix de bonis parentibus mali nascuntur, aut de malis boni. Et sicut in fructu arbor cognoscitur, sic parentes in filiis. Si pater fuerit bonus et mater mala, aut mater bona, et pater malus: interdum filii patrem se
Abbreviated transcription (Latin):
nascunt᷑ iuiꝑe. ita & uos homicide na¬
ti estis de homicitis. Qđ gͦ illis defuit.
uos implcte. Illi int̾feceriurt scruos: uo ᷤ
dnm̃ crucifigite. Non iubet ut faciat᷑:
s ostendit eis qđ facturi erant. Sicut
serpentes omnib animalib astutiores.
aspiciunt qͦmͦ mordeant. et p̾ea se occul¬
tant: sic ypochritȩ cogitantes qͦmͦ ledãt.
pꝰ lcsionem ita se habent quasi neminẽ
nocucruit. Ꝙ uene assunilant᷑ uiperis:
qͥa uꝑarum natura ẽ ut qñ concepuit
nati eoꝵ. uteros matrũ rumpant. & sic
ꝓcedant. Idẽ nati patiunt᷑ a sua fecura.
Sic̃ gͦ uiꝑe parentes comedunt. & co¬
medunt᷑ apullis: sic et ꝑfidi iudei pa¬
tres condempnant. & condempnant᷑
casta: sic ñ ꝓdest peccatori. si seruus dĩ
dicatur¬
rop tea & sapientia dĩdixit. Mittã

Expanded text:
nascuntur viperae, ita et vos homicidae nati estis de homicidis. Quod ergo illis defuit, vos implete. Illi interfecerunt servos, vos Dominum crucifigite. Non jubet ut faciant, sed ostendit eis quod facturi erant. Sicut serpentes omnibus animalibus astutiores, aspiciunt quomodo mordeant, et postea se occultant; sic hypocritae cogitantes quomodo laedant, post laesionem ita se habent quasi neminem nocuerint. Et bene assimilantur viperis, quia viperarum natura est ut quando conceperint, nati earum uteros matrum rumpant, et sic procedant. Idem nati patiuntur a sua fetura. Sicut ergo viperae parentes comedunt et comeduntur a pullis, sic et perfidi Judaei patres condemnant, et condemnantur casta, sic non prodest peccatori si servus Dei dicaturPropterea et sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
habes in luca in principio ducentesimi
quadragesimi sexti capituli. Marchuis
qͦ idem tangit in fine centesimi tͥcesi
foro. ñ pͥmo discumbere. uetat cos quib
hoc officii ordine competit: s a ficdelib
docet illos ẽe cauendos. qui hoc inrdebite
amant. Dupplici ratione a uane glȩ
cupidis attendere iubemͣ. ne uel simu¬
latione seducam̃ estimantes ẽẽ bona
quȩ faciunt: uel emulatione infsãme¬
mur. gaudentes in bonis laudari quȩ
os autẽ nolite uocaniꝰ rabbi. Unus ẽ

Expanded text:
habes in Luca in principio ducentesimi habes in Luca in principio ducentesimi quadragesimi sexti capituli. Marcus quoque idem tangit in fine centesimi trigesiforo, non primo discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed a fidelibus illos docet esse cavendos qui hoc indebite amant. Duplici ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne vel simulatione seducamur, aestimantes esse bona quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, gaudentes in bonis laudari quae Vos autem nolite vocari rabbi. Unus est
Abbreviated transcription (Latin):
tn eis spinas ligabant: ut ambulantes
et sedentes. int̾dum pungerent᷑. et q̃ͣsi
hac commonitione ietrahercut᷑ ad offi¬
cia dei. Pitaciola gͦ illa decalogi phila¬
cteria uocabant. qd quicũq habnisset
ea. qͣsi obcustodiam & mitnimentum
sui haberet: ñ intelligentib phariscis.
hec in corde portanda cẽ. Alioquin &. ar¬
maria et aichȩ habent libioᷤ. et dĩ noticiã
ñ habent. Istiusmodi erat fimbria ureuiᷤ
ex lege p̃cepta: quã mulier sanguine
fluens cetigit in pallio domini. S ñ
est puncta suꝑsticiosis sentib phariseoꝵ
ĩmo sanata. In stolis ambulare ẽ. incul¬
tiorib uestimentis ad publicũ ꝓcedere:
qd̃ rep̃nendit᷑ in diuite qui induebat᷑
purpura ꝙ bisso. o.sł mant enim
pͥmos recubitus in cenis: & pͥmas cathe¬
dras in synagogis. et salutationes in fo¬
to: & uocari ab hominib rabbi.L.
Et om̃is ppłs libent̃ audiebant eum.
Qđ ppłs etiam in his libent̃ cũ audiũ:

Expanded text:
in eis spinas ligabant, ut ambulantes in eis spinas ligabant, ut ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac commonitione retraherentur ad officia Dei. Pittaciosa ergo illa Decalogi, phylacteria vocabant, quod quicunque habuisset ea, quasi ob custodiam et munimentum sui haberet, non intelligentibus Pharisaeis haec in corde suo portanda esse. Alioquin et armaria et arcae habent libros, et Dei notitiam non habent. Istiusmodi erat fimbria brevis ex lege praecepta, quam mulier sanguine fluens tetigit in pallio Domini . Sed non est puncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum, imo sanata. In stolis ambulare, est in cultioribus vestimentis ad publicum procedere quod reprehenditur in divite, qui induebatur purpura et bysso . M. R. L. Amant enim primos recubitus in coenis, et primas cathedras in Synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus rabbi. L. Et omnis populus libenter audiebat eum. Quod populus etiam in his libenter eum audivit
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideat᷑ ab hominib. scriba ẽ et pha¬
riseus. Dñs cum dedisset mandata legis
ꝑ moysen: ad extremũ intulit. Ligabis
ea ini manu tua: & erunt ĩmota ante o¬
culos tuos. Et c̃ sensus. Precepta mea
oꝑe compleant᷑: et medittris in cis die
ac nocte. Hoc pharisci male interp̃tan¬
tes scͥbebant in menbianulis decalogũ
moysi .i. decem uerba legis. complicanteᷤᷤ
ea et ligantes in fronte. et quasi coronã
capiti facientes: ut semꝑ ante oculoᷤ mo¬
uerent᷑. Qđ usq hodie indi et babylomii
faciunt: et qui hoc habuerit. quasi reli¬
giosus in ppłis iudicat᷑. Iusiciat qͦ mo¬
yses ut in quatuor angulis pallioꝵ la¬
cinctinas fimbrias faccrent: ad israelis
ppłm dignoscendũ. ut quomͦ in corporib
cuctmcisio signũ uidaice gentis darit:
ita tiestis habciet aliqũa difftrentiam.
Unde suꝑsticiosi magistri captantes au¬
ram ppłatm. atq ex inulicrtulis sectantes
lucia. faciebant fimbrias. & acitissimaᷤᷤ

Expanded text:
ut videatur ab hominibus, Scriba est et Pharisaeus. Dominus, cum dedisset mandata legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos . Et est sensus: Praecepta mea opere compleantur, et mediteris in eis die ac nocte. Hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis Decalogum Moysi, id est, decem verba legis, complicantes ea et ligantes in fronte, et quasi coronam capiti facientes, ut semper ante oculos moverentur. Quod usque hodie Indi et Babylonii faciunt, et qui hoc habuerit, quasi religiosus in populis judicatur. Jusserat quoque Moyses, ut in quatuor angulis palliorum hyacinthinas fimbrias facerent , ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, ita vestis haberet aliquam differentiam. Unde superstitiosi magistri, captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra, faciebant fimbrias, atque acutissimas
Abbreviated transcription (Latin):
Diuinitꝰ etiam ꝓcuratũ ẽ ut patefacta
euangłica gĩa ꝑ orbem. templli cũ
suis ccrimoniis tolleret᷑. nequis adhuc
paruulus in fide. laberet᷑ ad uidais¬
mũ. si uideret ꝑmanere facta a ꝓpħiᷤ.
Aufert᷑ gͦ umbra: ꝙ palmã tenet ue¬
ritas ꝑ orbem declarata: CxlU.¬

Expanded text:
Divinitus etiam procuratum est ut, patefacta evangelica gratia per orbem, templum cum suis caeremoniis tolleretur, ne quis adhuc parvulus in fide laberetur ad Judaismum, si videret permanere facta a prophetis. Aufertur ergo umbra, et palmam tenet veritas per orbem declarata. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
tib faccre ꝓselicos .i. aduenas & cir¬
cumcisos. miscere pplo di. S qui añ
dum eẽt ȩchnicus semel erians erat fi¬
lius gehennȩ. uidens magistrorum
hypocrisin oꝑe destruentium qd do¬
cebant. teuertebat᷑ ad uomitũ. & gen¬
tilis factus quasi p̃uancator maiore
pena dignꝰ erat. filium gehennȩ dicit.
quia unusqͥsq cuiꝰ oꝑa agit: euis fuins
appellat᷑. Duplo facitis eum subaudis
dici filiũ gehenne qmͣ uos: quoꝵ culpa
ipse reuertit᷑ ad uomitũ. Ue uob̃ duces
ceci qui dicitis. Quicũq uirau̾it ꝑ tẽpłu
nich ẽ. Qui aut̾e iurau̾i̾t in auro tem

Expanded text:
tibus facere proselytos, id est advenas et cirtibus facere proselytos, id est advenas et circumcisos miscere populo Dei. Sed qui ante dum esset ethnicus, semel errans erat filius gehennae, videns magistrorum hypocrisim opere destruentium quod docebant, revertebantur ad vomitum, et gentilis factus, quasi praevaricator majore poena dignus erat. Filium gehennae dicit quia unusquisque cujus opera agit, ejus filius appellatur. Duplo facitis eum, subaudis dici filium gehennae quam vos, quorum culpa ipse revertitur ad vomitum. Vae vobis duces caeci, qui dicitis: Quicunque juraverit per templum, nihil est. Qui aute
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. accipietis maior̃e dampnationẽ.
Simulationẽ eoꝵ: significatione penȩ
condempnat. Ue entm: uox dolentis
ẽ. Non tantũ ait accipient dampna¬
tionem. s ad iunxit maiore: ut insi¬
nuet illos qui orant ut uideant᷑ ab
hominib dampnationẽ mereri: s
eos qui ꝓlixius orantes auariciã suã
religionis colore depingunt. ñsolũmͦ
laudes. s etiam pecunias querendo.
maiori dampnatione plectendo ᷤ. Qui
quasi patroni in iudicio futuri. ut
in adcundis uiduatũ domib retine¬
ant auctoritate: fit cet̾is adeunde sa¬
lutis inmibitio. &. regni celestis obsecra¬
tio. ꝙ ideo amplius accipicut iudiciũ:
qͥa et penam ꝓprii peccati. et reatum
alienȩ ignorantiȩ debebunt: m ccxxxiii.¬
Ue uob̃ sc̃bȩ et pharisci ypochrite
quia circũitis mare et aridam. ut fa¬
ciatis unũ ꝓselitum: & cum fucrit fa¬
ctus. facitis eum filium gehennȩ duplo
qm uos. Scribe et pharisei lustrantes
orbem causa lucri. studebant de gen¬

Expanded text:
oc accipietis majorem damnationem. BEDA. Simulationem eorum significatione poenae condemnat. Vae enim vox dolentis est. Non tantum ait, accipient damnationem, sed adjunxit majorem, ut insinuet eos qui orant ut videantur ab hominibus, damnationem mereri; sed eos qui prolixius orantes, avaritiam suam religionis colore depingunt, non solummodo laudes, sed etiam pecunias quaerendo, majori damnatione plectendos. Qui quasi patroni in judicio futuri, ut in adeundis viduarum domibus retineant auctoritatem, fit caeteris adeundae salutis inhibitio, et regni coelestis obseratio. Et ideo accipient amplius judicium, quia et poenam proprii peccati, et reatum alienae ignorantiae debebunt. M. 233X Vae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae, quia circuitis mare et aridam, ut faciatis unum proselytum; et cum fuerit factus, facitis eum filium gehennae dupON. Scribae et Pharisaei lustrantes orbem causa lucri, studebant de gen
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑapside demonstrarat. nunc aꝑtiuᷤ
ꝑ exempłu sepulctoꝵ. replicat. Corpora
enĩ peccatoꝵ sepuchia dicunt᷑ mortuoꝵ.
guit. qui foris spetiem recte doctrinȩ
pietendunt. intus uͦ quid feditatis
Despondens autẽ quid̾a ex legis ꝑitis:
ait illi. Magister:. hec dicens. etiam

Expanded text:
t, nunc apertius per exemplum sepulcrorum replicat. Corpora quidem peccatorum, sepulcra dicuntur mortuorum, guit, qui foris speciem rectae doctrinae praetendunt, intus vero quid foeditatis Respondens autem quidam ex legisperitis, ait illi: Magister, haec di
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ preceptoꝵ. iudiciũ scit &e mi¬
scdiam dĩ. et fidem & caritatẽ. Culicem
autẽ. decimas m̃te et aneti. & cimini.
et ru te: & reliquoꝵ uiliũ holerũ. Den¬
sus ẽ. Pnoc estis ceci duces .i. imꝓuidi du¬
ctores. quia excolatis .i. inquiritis sic̃ lac
colat᷑. decimas etiam herbarũ. & gliti¬
tis .i. absconditis sic̃ illud qd̾ glutit᷑ abs¬
condit᷑. maiora p̃cepta. Uel ita. Culicẽ
colare ẽ minimã tiansgression̾ẽ studi¬
ose uitare. Est enim culex minima mus¬
cula. quȩ subtili colatione excludit᷑ a
liquore. Ꝙ quia camelus magnũ animal
ẽ atq deforme. camelũ dcuorat qͥ ma¬
gnã p̃uaricationẽ facue incurrit:¬

Expanded text:
nitudinem praeceptorum, judicium scilicet et misericordiam, et fidem et charitatem Dei. Culicem autem, decimas menthae et anethi et cymini et rutae et reliquorum vilium olerum. Sensus est: Per hoc estis caeci duces, id est improvidi ductores, quia excolatis, id est, inquiritis sicut lac colatur, decimas etiam herbarum, et glutitis, id est absconditis, sicut illud quod glutitur absconditur, majora praecepta. Vel ita: Culicem colare, est minimam transgressionem studiose vitare. Est enim culex minima muscula, quae subtili excolatione excluditur a liquore. Et quia camelus magnum animal est atque deforme, camelum devorat, qui magnam praevaricationem facile incurrit
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpture: ianua earũ intellectus. Claui¬
geri sunt sacerdotes: clauis ẽ uerbum
scientiȩ: ad aꝑtio ẽ interp̃tatio uera.
Ton dixit qui ñ aꝑitis: s qui claudi¬
tis. Ergo scͥpturȩ ñ sunt cdausȩ: s obs¬
curȩ Unde petrus in epła sua. Nonsic̃
obscuritatis: multiplex ẽ. Unde duas
dicimꝰ causas. unã quia d̃s uoluit ẽẽ
alios doctores alios discipulos: alterã
ne contempneret᷑ scͥptura si ab illis
intelligeret᷑. a quib nec amat᷑. nec
custodit᷑. Claudebant iudei ianuã
u̾itatis: qñ decieuerunt ut siqͥs con
gogam. Clanus eni scientiȩ himilitaᷤᷤ¬
xp̃i ẽ: quam legis ꝑiti nec intelligere
uolebant in lege et ꝓph̃is: nec ab̾ aliis
intelligi. Intrate in scripturas ẽ. ñ esse
conten tũ suꝑficiȩ litterȩ: s usq ad
te omnis magist̃ qui scandaliat malis
oꝑib discipulos suos: claudit ante eoᷤ

Expanded text:
cuntur; janua earum, intellectus. Clavigeri sunt sacerdotes, clavis est verbum scientiae, adapertio est interpretatio vera. Non dixit, qui non aperitis, sed qui clauditis. Ergo Scripturae non sunt clausae, sed obscurae. Unde Petrus in Epistola sua: Non sicut obscuritatis multiplex est. Unde duas dicimus causas unam, quia Deus voluit esse alios doctores, alios discipulos; alteram, ne contemneretur Scriptura, si ab illis intelligeretur, a quibus nec amatur nec custoditur. Claudebant Judaei januam veritatis, quando decreveruntgogam. BEDA. Clavis enim scientiae, humilitasti est, quam legisperiti nec intelligere volebant in lege et prophetis, nec ab aliis intelligi. Intrare in Scripturas, est non esse contentum superficie litterae, sed usque ad te omnis magister qui scandalizat malis operibus discipulos suos, claudit ante eos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃c. Nec magist̾. nec pat̃ uocandus
ẽ alius: nisi ds pat̾. et oñs filius. Cãt̃ qͥa
ex ipso sunt omnia: magist̾. quia ꝑ ip̃m
sunt om̃ia: uel qͥa ꝑcarnem ipsiuis recon¬
ciliati sumus deo. Quare gͦ apłs se dix̃
doctorem gentium: & quare in egipti
monastertis se inuic̃e patres uocant:
Quia aliud ẽ natura eẽ patĩe uł magi¬
strum: aliud indulgentia. Nam si ho¬
minẽ patiẽ uocamꝰ: honor̃e etati deten¬
mus. Magist̾ dicit᷑: ex consortio magi¬
stri xp̃i. Et qͦmodo unicus fuiꝰ ñ p̃ii¬
dicat cet̾is. ne ꝑ adoptionẽ du uocent
et filii: ita unus pat̃ ñ p̃iudicat aliis
ne paties ꝑ adoptionẽ uocent᷑: M cexxri.

Expanded text:
ERON. Nec magister, nec pater vocandus est alius, nisi Deus Pater et Dominus Filius. Pater, quia ex ipso sunt omnia; magister, quia per ipsum sunt omnia, vel quia per carnem ipsius reconciliati sumus Deo. Quare ergo Apostolus dixit se doctorem gentium, et quare in Aegypti monasteriis se invicem patres vocant? Quia aliud est, natura esse patrem vel magistrum; aliud, indulgentia. Nam si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus. Magister dicitur ex consortio magistri Christi. Et quomodo unicus filius non praejudicat caeteris, ne per adoptionem dii vocentur et filii; ita unus pater non praejudicat aliis, ne patres per adoptionem vocentur.
Abbreviated transcription (Latin):
mea turbata ẽ. Etͣ quid dicam: Pat̃
saluifica me ex hac hora. Predicta
passione. & ad eam supposita exhor¬
tatione. quasi data uoce fortitudins
suȩ: subdit affectum infirmitatis nr̃e.
Quẽ uere suscepit s ex uoluntate ꝓ no¬
bis: ne de nac infirmitate desꝑemus.
In qua eciam docet quid dicere debe¬
mus. & quo confugere. qͣsi conturbet᷑
anima. quid dicam: Quem inuocẽ:¬
qui saluat. cuiꝰ uoluntatẽ mee ꝓpono:
qͥa ꝓpt̾ca ut hec patiar. ueni in Norã
hanc. Unde clarificatio sequit᷑. & m
et menbris meis : Et hoc ẽ qd̃ dicit.
Sed ꝓpt̾ea ueni in horam a cxui.¬
hanc. Pat̃ clarifica tuũ nom̃. Saluũ
me fac ex hora passionis peto: s passio¬
nem ñ recuso. Ergo clarifica me susci¬
tando: qđ ẽ gła nominis tui. Uenit
gͦ uox de celo. Et clarificaui: & iterũ
darificabo. Clarificaui anteqũã face¬
rem mundũ:i. darum genui. & in
creaturis rationalib clarificare ꝓposui.
Uel ita. Clarificaui cũ de uirgine natꝰ

Expanded text:
mea turbata est. Et quid dicam? Pater, salvifica me ex hac hora. Praedicta passione, et ad eam supposita exhortatione quasi data voce fortitudinis suae subdit affectum infirmitatis nostrae quam vere suscepit, sed ex voluntate pro nobis ne de hac infirmitate desperemus: in qua etiam docet quid dicere debeamus, et quo confugere. Quasi dicat: Conturbatur anima mea, quid dicam? quo cqui salvat, cujus voluntatem meae praepono, quia propterea ut haec patiar, veni in horam hanc, unde clarificatio sequitur et mihi et membris meis. Et hoc est quod dicit.Sed propterea veni in horam hanc. Pater, clarifica tuum nomen. Salvum me fac ex hac hora passionis, peto, sed passionem non recuso. Ergo clarifica me suscitando, quod est gloria nominis tui Venit ergo vox de coelo: Et clarificavi et iterum clarificabo, Clarificavi antequam facerem mundum, id est clarum genui, et in creaturis rationalibus clarificare proposui. Vel ita: Clarificavi, cum de virgine natus
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatem hortat᷑ ppłos ut subici¬
ant᷑ illis: ñ oꝑam s doctrinã conside¬
rantes. ꝑcathediam: doctrinã legis
significat. Non cathedra facit saccidot̾ẽ.:
s sacerdos cathedram. Non locus scificat
nos sacerdotes etiam maloᷤ honorate. ne
ꝓpt̾ malos etiam bonos contempnatis.
Melius ẽ enĩ malis iniusta p̃stare: quam
bonis usta subtrahere. frequent̃ de hoĩe
malo bona doctrina ꝓcedit. sic̃ uilis t̾ra
aliqñ p̃ciosum aurũ ꝓducit. Sic̃ aurũ
eligit᷑ et t̾ra ñ: sic uos doctriñã accipite
ñ mores. Apib enĩ herbȩ necessarie ñ st̃:
s fiores. Uel ita. In gradu quo fuerat mo¬
yses constituti sunt scͥbe et pharisei inme¬
rito. legem ꝓphetant̾e de xp̃o. p̃dicantes
aliis. quẽ ipsi p̃sentem ñ receꝑunt. Ergo

Expanded text:
os, ut subjiciantur illis, non opera, sed doctrinam considerantes. Per cathedram, doctrinam legis significat. Non cathedra facit sacerdotem, sed sacerdos cathedram. Non locus sanctificnos sacerdotes etiam multos honorate, ne propter malos etiam bonos contemnatis. Melius est enim malis injusta praestare, quam bonis justa subtrahere. Frequenter de homine malo bona doctrina procedit, sicut vilis terra aliquando pretiosum aurum producit. Sicut aurum eligitur, et terra non, sic vos doctrinam accipite, non mores. Apibus enim herbae necessariae non sunt, sed flores. Vel ita: In gradu quo fuerat Moyses, constituti sunt Scribae et Pharisaei immerito, legem prophetantem de Christo praedicantes aliis, quem ipsi praesentem non receperunt. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Putant gͦ contiaria eẽ xp̃m manere meter¬
num. & exaltari in cruce. Dixit gͦ eis iħe.
Adhuc modicũ lumen in uob̃ ẽ. Ambula¬
te dum lucem habetis: ut ñ tenebrȩ uos
comp̃hendant. Tenebrȩ sunt si sic credide¬
ritis xp̃i egernitatem: ut negetis mortis eiꝰ
humilitatẽ. Ambulate gͦ ex fide in fidẽ
totũ intelligendo: & moriturũ xp̃m ut
redimat. et uicturũ incternũ in celo quo
ꝑducat: Ambulate inquit dũ lticẽ ha¬
betis .i. ꝓficite credentes quȩ dico. dũ lucẽ
uerboꝵ meors ministro uob̃. Tenebrȩ enĩ
ignorantiȩ & mortis ꝑpetuȩ crunt: ñ cre

Expanded text:
Putant ergo contraria esse Christum manere aeterPutant ergo contraria esse Christum manere aeternum, et exaltari in cruce. Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. Tenebrae sunt, si sic credideritis Christi aeternitatem, ut negetis mortis ejus humilitatem. Ambulate ergo ex fide in fidem, totum intelligendo, et moriturum Christum ut redimat, et victurum in aeternum in coelo quo perducat. Ambulate, inquit, dum lucem habetis, id est proficite credentes quae dico, dum lucem verborum meorum ministro vobis. Tenebrae enim ignorantiae et mortis perpetuae eru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ corpꝰ. quo intelligimus. qͥus iuuimꝰ.
quo uisibiles sumus. Qui eñ dixit ca¬
pillus capitis ur̃i ñ ꝑibit: omĩa trahit
post se. Aut si omnia homines intel¬
ligunt᷑: omnia p̃destinata ad salutem
possumus dicere. Aut certe omnia genã
hominũ trahit ad se ut caput. siue
in lingnis. siue in ȩtatib. siue in gadib
honors. siue in diuersitatib ingenior. siue
in ꝓfessionib licitarũ artiũ. Si exaltatus
fueto.i. cum exaltatus fuero: ñ enĩ dubitan¬
do loquit᷑. Exaltationem dicit passionem
in cruce: et respicit ad hoc qd dictum ẽ suꝑiꝰ.
granũ mortuũ multũ fructũ afferrẽ. N es¬
pondit ei turba. Nos audiuimꝰ ex lege qͥa
xp̃c manet incternũ. E quomͦ tu dicis o¬
portet exaltari filium hominis: Quis est
iste filiꝰ hominis: Memorit tenuerunt
qđ dixciat dñs: uenit hora ut clanficet᷑ filiꝰ
hominis. Nam hic ñ ait si exaltatus fuerit
filiꝰ hominis: s ait. ego si exaltatus fuero.

Expanded text:
et corpus, quo intelligimus, qua vivimus, quo visibiles sumus. Qui enim dixit, capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia homines intelliguntur, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere. Aut certe omnia genera hominum trahit ad se ut caput, sive in linguis, sive in aetatibus, sive in gradibus honorum, sive in diversitatibus ingeniorum, sive in professionibus licitarum artium. Si exaltatus fuero, id est, cum exaltatus fuero, non enim dubitando loquitur. Exaltationem dicit passionem in cruce, et respicit ad hoc quod dictum est superius, granum mortuum multum fructum afferre. Respondit ei turba: Nos audivimus ex manet in aeternum. Et quomodo tu dicis: Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod dixerat Dominus, Venit hora ut clarificetur Filius hominis. Nam hic non ait: Si exaltatus fuerit Filius hominis; sed ait, Ego si exaltatus fuero.
Abbreviated transcription (Latin):
lux mundi. Lumina gͦ sunt omnes
scĩ. s ab co illuminantur: a qͦ recedenᷤ
tencbrat᷑. Cum dicit in tencbris manc¬
at. satis manifestat se in tenebris om̃s
ĩuenisse. Ꝙ siquis audicrit uerba mca
&. ñ custodicrit: ego ñ iudico cũ. Non
ficẽ mundũ. Nunc ẽ tempꝰ miscd̃ĩȩ
et collectionis. pꝰea tempus uidicii uł
dampnationis: iuxta illud. Miscdiã
et iudiciũ: cantabo tibi dñe. De nouis¬
simo iudicio addidit. Qui sꝑuit me
& ñ accipit uerba mea: ht̃ qui iudi¬
cet cum. Sermo quẽ loquittus sum:
ille iudicabit cum in nouissimo die.
qͥa ego ex me ipso ñ sum loquutus.
Non loquit᷑ ex se: quia ñẽ ex se. Satis¬
manifestauit se iudicaturũ. dicens sermo
quẽ loquutus sũ et cetera. Alit̾ iudica¬
bunt᷑ qui ñ audicrunt. alit̾̃ qui audicr̃t
& contempserunt. Qui enĩ sine lege. pcc

Expanded text:
lux mundi . Lumina ergo sunt omnes lux mundi . Lumina ergo sunt omnes sancti, sed ab eo illuminantur, a quo recedentes tenebrantur. Cum dicit, in tenebris non maneat, satis manifestat se in tenebris omnes invenisse. Et si quis audierit verba mea, et non custodierit ego non judico eum. Non ficem mundum. Nunc est tempus misericordiae et collectionis, postea tempus judicii vel damnationis, juxta illud: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . De novissimo judicio addidit: Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum. Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die, quia ego ex meipso non sum locutus. Non loquitur ex se, quia non est ex se. Satismanifestavit se judicaturum, dicens: Sermo quem locutus sum, et caetera. Aliter judicabuntur qui non audierunt, aliter qui audierunt et contempserunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendum ẽ quia dñs crucẽ suam
in frontib credentiũ fixit. uͥ qͦdamͦ
sedes ẽ uerecundiȩ. ut de nomine emᷤ
fidelis ñ erubescat. & magis di głam
qmͣ hominũ diligat. Eruce tempore
suo nicħ erat in carne intolerabilius: nc̃
nichil ẽ in fronte głosius. Uhi gͦ dñi crux
honorata ẽ. non ẽ modo crux in penis re¬
oꝵ. quia putatũ ẽ qd̃ et reus honoraret᷑.
me. Simile iam dixerat. Mea doctrina
non ẽ mea: s eius qui me misit. Nunc
autẽ inquit ñ credit in me.i. in hoc so¬
lummͦ qđ iudet in me: s in patrem.
Et qui credit in patr̃e: necc̃e ẽ ut credat
cũ habere filium. Et qui uidet me:
uidet cũ qui misit me. Ne putaret᷑ sic
uoluisse intelligi patr̃e quasi filioꝵ ꝑ
gram. et ñ unici uetbi ȩquał sͥ: subiecit
istud. Quasi diccret. Usq adeo nichil
distat int̾ me et patr̃e. ut qͥ me uidet:
cum uideat:¬
go lux in mundũ ueni: ut omnis
qui credit in me. in tenebris ñ maneat.
Dixit dñs et alibi discipulis. Uos estis

Expanded text:
Sciendum est quia Dominus crucem suam in frontibus credentium fixit, ubi quodammodo sedes est verecundiae, ut de nomine ejus fidelis non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum diligat. Cruce tempore suo nihil erat in carne intolerabilius, nunc nihil est in fronte gloriosius. Ubi ergo Domini crux honorata est, non est modo crux in poenis reorum, quia putatum est quod et reus honoraretur,me. Simile jam dixerat: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Nunc autem, inquit, non credit in me, id est, in hoc solummodo quod videt in me, sed in Patrem. Et qui credit in Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium Et qui videt me, videt eum qui misit me, Ne putaretur sic voluisse intelligi Patrem quasi filiorum per gratiam, et non unici Verbi aequalis sibi, subjecit istud. Quasi diceret: Usque adeo nihil distat inter me et Patrem, ut, qui me videt, eum videatgo lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat. Dixit Dominus alibi discipulis: Vos estis
Abbreviated transcription (Latin):
primas cathedras in synagogis. et sa¬
lutationes in foro. Ue miscris ad quos
phariseoꝵ uicia transierunt: qui pbre¬
ue curriculũ uitȩ suȩ quo peccã plan¬
gere debuerant. ꝓ pͥoratu certare non
Ue uob̾ scͥbȩ ꝙ pharisei legis ꝑiti ny¬
pochrite: quia tulistis cdau̾e scientiȩ.
& clanditis regnum celoꝵ ante hoĩes:
uos autẽ ñ intratis: nec introeuntes si

Expanded text:
primas cathedras in synagogis et salutationes in foro. Vae miseris ad quos Pharisaeorum vitia transierunt, quia per breve curriculum vitae suae quo peccata plangere debuerant, pro prioratu certare non ae vobis, Scribae et Pharisaei legisperiti hypocritae, quia tulistis clavem scientiae, et clauditis regnum coelorum ante homines; vos autem non intratis, nec introeunte
Abbreviated transcription (Latin):
fugiat suo: ñ tam̃ alteri se uire tradere
cepꝰ ab adam usq ad cruc̃e xp̃i regnasse
peccati p̃ssi. diabolicis temptationibus
facile consentiebant. Hostia aut̃ẽ crucis
grata deo patͥ ex dilectione qmͣ infundit
ut uere lib̃i simus: quia filiꝰ nos libauit.
Unde diabolus plus homini inuidenᷤ.
secus oppugnare. Nam aliud ẽ ciuitatem
captam intus possideti: aliud celis eminꝰ
iactatis oppuignari. Cum dicit᷑ diaboluᷤ
pͥnccps nuiꝰ mundi ñ credit᷑ ẽẽ dñs celi
et t̾re: s mundus intelligunt᷑ mali ho¬
mines toto orbe diffusi. Dic enĩ solcmꝰ
uocare mała domũ uͥ sunt mali homi¬
nes: bonam uͥ sunt boni. Nam & mun¬
dus dicit᷑ in bonis: in mundo diffusis.
reconcilians sͥ: de quib eicit᷑ diabolus.
Et ego si exaltatus fucro a terra: omina
traham ad me ipsum. Hoc autẽ dicebat.
significans qua morte cẽt moriturus.¬

Expanded text:
fugiat suo, non tamen alteri se tradere fugiat suo, non tamen alteri se tradere olus ab Adam usque ad crucem Christi regnasse peccati pressi, diabolicis tentationibus facile consentiebant. Hostia autem crucis grata Deo Patri ex dilectione quam infundit ut vere liberi simus, quia Filius non liberavit. Unde diabolus plus homini invidens, secus oppugnare. Nam aliud est civitatem captam intus possideri, aliud telis eminus jactatis oppugnari. Cum dicitur diabolus princeps hujus mundi, non creditur esse Dominus coeli et terrae, sed mundus intelliguntur mali homines toto orbe diffusi. Sic enim solemus vocare malam domum, ubi sunt mali homines: bonam, ubi sunt boni, nam et mundus dicitur in bonis, in mundo diffusis. reconcilians sibi , de quibus ejicitur diabolus. Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum. Hoc autem dicebat, significans qua morte e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ me uox hec uenit: s ꝓpt̃ uoᷤ. Osten¬
dit hanc uocem ñs̾ indicasse qd̾ scie¬
but. s cis quib indicari oportebat.
Nunc iudiciũ ẽ mundi: nunc pͥn¬
ceps huiꝰ mundi ciciet᷑ foras. Iudiciũ
hic dicit discrctionẽ redemptor. non
dampnationẽ: qñ in die iudicu dam¬
pnabit impios. Eprincip̃e mundi:
exponit de quo udicio dixit. De iustiᷤᷤ
ueterib eiectus quidẽ diabolus fucrat.
s qđ tunc in paucissimis factũ fuit:
nunc in multitudine p̃dicantib
apłis factum ẽ. Merito illuminatio
xp̃i principem tenebraꝵ de homine
expulit: qͥa nullũ uis in eo habuit.
Neq enĩ qr cum fraude maligna
decipiendo a dm̃ sui subioctione ali¬
en auit. aliqũa potestatẽ suꝑ eum de¬
buit accipe. potiꝰ siquam pͥus hab̾et:
debuit amittere. Qui enĩ concessa
spo testate abutit᷑. cius pͥuilegũ
ꝑdere meret᷑. Item nec ds̃ mancipauit
illi hominẽ: nec homo se ei mancipare
potuit. Quãqm enĩ aliquis scruus a dño

Expanded text:
pter me vox haec venit, sed propter vos. Ostendit hanc vocem non sibi indicasse quod sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Nunc judicium est mundi. Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Judicium hic dicit discretionem redemptorum non damnationem, quando in die judicii damnabit impios. Per principem mundi exponit de quo judicio dixit. De justis veteribus quidem ejectus diabolus fuerat, sed quod tunc in paucissimis factum fuit, nunc in multitudine praedicantibus apostolis factum est. Merito illuminatio Christi principem tenebrarum de homine expulit, quia nullum jus in eo habuit. Neque enim quia cum fraude maligna decipiendo, a Domini sui subjectione alienavit, aliquam potestatem super eum debuit accipere: potius si quam prius haberet, debuit admittere. Qui enim concessa sibi potestate abutitur, ejus privilegium perdere meretur. Item nec Deus mancipavit illi hominem, nec homo se ei mancipare potuit. Quanquam enim aliquis servus a domino
Abbreviated transcription (Latin):
bant multi qđ ueniente iherosolunam.
dño: statim tegnũ dĩ manifestaret᷑. In ꝙͣ
opinionem etiam apłi ducti: pꝰ resurrecti¬
onem eius interrogauerunt eum. Dñe.
si u temꝑe hoc restitues regnũ isrł: Et
alibi cleophas. Nos aut̃e sꝑabamus quia
ipse eẽt irdempturus ilrł. Dixit gͦ regũ
dĩ qđ ẽ bonos regnate in deo. ñ uenire
cum obscruatione temꝑis: neq localimo¬
tu: ut hic uel ibi localit̾ ẽẽ dicat᷑. Nonẽ
enĩ corporale s sp̃ũale regnare cum deo:
qđ fide iam cepit in cordib cuedentum
Unde ait. Regnum dĩ intia uos ẽ. Alit̃
Diem iudicii dixit ñ uenire cũ obserua¬
tione temꝑis:. neq societ᷑ determuratus
locus. ut quis dicat. ecce hic aut ecce illie

Expanded text:
bant multi quod veniente Hierosolymam Domino, statim regnum Dei manifestaretur. In quam opinionem etiam Apostoli ducti, post resurrectionem ejus interrogaverunt eum: Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel ? Et alibi Cleophas: Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Dixit ergo regnum Dei, quod est, bonos regnare in Deo, non venire cum observatione temporis, neque locali motu, ut hic vel ibi localiter esse dicatur. Non enim est corporale, sed spirituale regnare cum Deo, quod fide jam coepit in cordibus credentium. Unde ait: Regnum Dei intra vos est. Aliter, diem judicii dixit non venire cum observatione temporis, neque scietur determinatus locus, ut quis dicat: Ecce hic aut e
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ om̃s magistios dictum conuenit.
qui grandia iubent: &. minora ñ facũt.
Humeti. digitus. onera uncula quib
alligant᷑ oncra. sp̃ualit intelligenda ft̃
De oncrib alibi dicit᷑. Henite ad me qͥ
laboratis et oncrati estis: et ego ificiam
uos. fabulosis rationib commendabũt
onera legis. s tpsi nec digito .i. modico
tactu implebant. Tales sunt etiam nũc
saccidotes qͥ ppłõ omñe iusticiam an¬
niuitiant: & ipsi nec modicã scruãt.
Tales sunt etiam qui graue pondꝰ uemi¬
entib ad penitentiã imponunt: ipsi
autẽ nec minimã faciunt. Siẽ enĩ si
suꝑ humeros adolescentis fasce posue¬
ris importabilem. neccẽ ẽ ut aut illũ
reiciat. aut sub pondere confringat᷑.
sic neceẽ c̃ ut penitens sup̃ uires oneratꝰ.
aut penitentiam reiciat: aut scanda¬
lizatus de confractione amplus peccet.
rationẽ. qu̾a ꝓpt̃ crudelitatem: Ubi pat̃¬
familias largus ẽ: dispensator ñ debet ẽẽ

Expanded text:
versum omnes magistros dictum convenit, qui grandia jubent, et minora non faciunt. Humeri, digitus, onera, vincula quibus alligantur onera, spiritualiter intelligenda sunt. De oneribus alibi dicitur: Venite ad me qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Fabulosis rationibus commendabant onera legis, sed ipsi nec digito, id est modico tactu implebant. Tales sunt etiam nunc sacerdotes, qui populo omnem justitiam annuntiant, et ipsi nec modicam servant. Tales sunt etiam qui grave pondus venientibus ad poenitentiam imponunt, ipsi autem nec minimam faciunt. Sicut enim si super humeros adolescentis fascem posueris importabilem, necesse est ut aut illum rejiciat, aut sub pondere constringatur; sic necesse est ut poenitens supra vires oneratus, aut poenitentiam rejiciat, aut scandalizatus de confractione amplius peccet. rationem, quam propter crudelitatem? Ubi paterfamilias largus est, dispensator non debet esse
Abbreviated transcription (Latin):
mines annuntiabunt aduentũ dñi
in udicium: sic̃ cempꝰ incarnationis
ciꝰ annuntiauerunt ꝓpħ̃e et angli. Se¬
ipsum dicit regnum dĩ int̾ illos positum.
qui crediderunt regnantẽ. Qui enĩ qũq
uenturus ẽ iudex omniũ: nunc ctiam
regnat in cordib fidelium: celuiui.
Erat autem dieb docens in templo:
noctib uͦ exiens morabat᷑ in moutem
qui uocat᷑ oluicti. Ꝙ omnis ppłs̃ ma¬
nicabat ad cum in templo: audirr cũ
Exemplo dñi debemꝰ in die docere. et
in noctib aducisitatũ. dm̃ orare. ut
dicamus cũ psalmista. Ego aut̃e sicut
oliuia fructiftra in domo dei sꝑaru in
miscdia dei. Siue in ꝓsꝑicate sumuᷤ
que ꝑ diem significat᷑. siue in aduer¬
sitate. quȩ ꝑ noctes intelligit᷑. semꝑ
doccamꝰ et oremus. inquantũ ualemꝰ.
Populus manicabat ad cũ. hoc est
mane uenire festinabat: exli. m cexruu.

Expanded text:
ines anuntiabant adventum Domini in judicium, sicut tempus incarnationis ejus anuntiaverunt prophetae et angeli. Seipsum dicit regnum Dei intra illos positum qui crediderunt regnantem. Qui enim quandoque venturus est judex omnium, nunc etiam regnat in cordibus fidelium. L. 259X Erat autem diebus docens in templo, noctibus vero exiens morabatur in monte qui vocatur Oliveti. Et omnis populus manicabat ad eum in templo audire eum. Exemplo Domini debemus in die docere, et in noctibus adversitatum Deum orare, ut dicamus cum Psalmista. Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei . Sive in prosperitate simus, quae per diem significatur, sive in adversitate, quae per noctes intelligitur, semper doceamus et oremus quantum valemus. Populus manicabat ad eum, hoc est, mane venire festinebat. CAPUT CXLI.
Abbreviated transcription (Latin):
comparat: mos cepit eccłiȩ de hoc solo
dit eam. Hortat᷑ nos ad sectanda uesti¬
gia suȩ passionis: quasi dicat. Sicu¬
p̾is uitam tencre in xp̃o: noli mortẽ
timere ꝓ xp̃o. Noli amare animam
in hac uita: ne ꝑdas in ȩgerna uita.
Mira sententia. qt̾ead modũ sit hõĩs
amor in animã suam ut peat. odiũ
ne ꝑeat. Si male amaũs tunc odisti:
si bene oderis tunc amasti. Fẽlices qͥ
oderunt custodiendo: ne ꝑdant amã¬
do. S uide ne te ip̃m uelis interim̾e:
ut quidam ꝑuersi male hunc uer¬
sum incelligentes. Cum aucẽ causȩ
articulus uemi̾t ut ꝓponat᷑ tͥ aut
faciendum eẽ contͣ di p̃ceptum. aut
moriendũ. tunc potius elige mori.
qũã uiuere: ut in hoc mundo ha¬
beas odio animã tuam. &. in uitã
çcernã eam custodias: a. cyi.
Si quis mͥ ministrat: me sequat᷑.
Hinc petrus ait. Xp̃e ꝓ nob̃ passusẽ.

Expanded text:
comparat, mos coepit Ecclesiae de hoc solo dit eam. Hortatur nos ad sectanda vestigia suae passionis, quasi dicat: Si cupis vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Noli amare animam in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Mira sententia, quemadmodum sit hominis amor in animam suam ut pereat; odium, ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti; si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne teipsum velis interimere, ut quidam perversi, male hunc versum intelligentes. Cum autem causae articulus venerit, ut proponatur tibi aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut moriendum, tunc potius elige mori quam vivere, ut in hoc mundo habeas odio animam tuam, et in vitam aeternam eam custodias. A. 106X Si quis mihi ministrat, me sequatur. Hinc P
Abbreviated transcription (Latin):
nũquã ẽ bene: ꝙ. cum quo nũqũã
ẽ male. Unde aꝑtius subdit. Diqͥs
mͥ ministrau̾it: honorificabit eum
pat̃ m̃s. Quo honore. nisi ut sit cũ
filio euis. ñ equalis durinitati. s con¬
sotiatus egernitati: Cum auditis fr̃s
illic & minister m̃s erit. nolite tm̃mͦ
pat̾ familias debet in suos exerocre dis¬
ciplinam: monendo. docendo. corri¬
piendo. beniuoleutiam unpendendo:¬

Expanded text:
 cum quo nunquam est male. Unde aperte subdit: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus, non aequalis divinitati, sed consociatus aeternitati? Cum auditis fratres, illic et minister meus erit: nolite tantumpaterfamilias debet in suos exercere disciplinam monendo, docendo, corripiendo, benevolentiam impendendo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. ubicũq diuinitatẽ siue ꝑu̾ba scu ꝑ
miracula indicat: i. uͥtrinitatẽ reserat:
et uͥ anime docent᷑ se ipsas attendere et
suã incorporib animationẽ. et inȩt̃nis
considationẽ. Ad phisiologiã qͥdẽ respic̃:
qd ibidicitur. Non intelligitis. qr om̃e

Expanded text:
dicitur, ubicunque divinitatem sine per verba, seu per dicitur, ubicunque divinitatem sine per verba, seu per miracula indicat, id est, ubi Trinitatem reserat, et ubi animae docentur seipsas attendere, et suam in corporibus animationem et in aeternis considerationem. Ad physiologiam quidam respicit, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
inparaboł: ut ibi. Homo erat pat̾ familias.
qui plantauit uineam: et sepẽ circũdedit
ei. Sic et ibi. Qui non intrat ꝑ ostium in
ouile ouium. s ascend aliunde: ille fur ẽ.
et latro. Similit̾ in aliis. In ꝑaboł autẽ:
biꝑtita est. intelligentia. In eis nãq intel¬
ligi oportet pͥncipalit̾ illa que ꝑsimilitt¬
dinem accipiunt᷑. qđ fieri neqͥt nͥ et ea in¬
telligamꝰ. que ex ui u̾borũ consueto ustisig¬
nficant᷑. Et hec etiã ad cõmunẽ pͣcticam
ꝓpͥe attinent: tieluti discretio seminandi.
ne sem̃ cadat secus uiam. et uolucres cel
comedant illud̃. necadat inpetrosa. et esta
soł arescat: ne int̾ spinas. et suffocet᷑ ab illis:
s int̾rã bonã sicecidit. fructum dabit. Sic
et incet̾is. Iurta p̃dicta: dicuntur aliȩ tur¬
tutes politice. alie purgatorie. alie purga¬
ti animi. Ad theoricam sane spectat euan¬
gliũ ꝑ intellectibilẽ spẽm. quȩ theologia

Expanded text:
in parabolis, ut ibi: Homo erat paterfamilias, in parabolis, ut ibi: Homo erat paterfamilias, qui plantavit vineam, et sepem circumdedit ei . Sic et ibi: Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro . Similiter in aliis. In parabolis enim bipartita est intelligentia. In eis namque intelligi oportet principaliter illa, quae per similitudinem accipiuntur: quod fieri nequit, nisi et ea intelligamus: quae ex vi verborum consueto usu significantur. Et haec quidem ad communem practicam proprie attinent, veluti discretio seminandi, ne semen cadat secus viam, et volucres coeli comedant illud ne cadat in petrosa, et aestu solis arescat, ne inter spinas, et suffocetur ab illis; sed in terram bonam si ceciderit, dabit fructum . Sic et in caeteris. tutes politicae, aliae purgatoriae, aliae purgati animi. Ad theoricam sane spectat Evangelium, per intellectibilem speciem quae theologia