comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. s sccł̃m ysaac filu sunt ꝓmissiomis: ñ ad ip¬
siuis ysaac carnale semen. s ad sp̃itale mistĩum ꝑti¬
nentes. Ita quippe ad galathas apłs loquitur. Dici¬
it michi sub lege uolentes eẽ: legem ñ audistis: Scp¬
tumẽ qm̃ enim. abraham duos filios habuit. u¬
nũ deancilla et unum de lib̾a: S ille quidẽ quide
ancilla: scdm carnẽnatus ẽ. Qui autem deliba. ꝑ
reꝓmisfionem: que sunt in allegoria: hec enĩ sunt
duo testamenta. unũ quidem amonte syna in-
seruitute. gmerans. quod ẽ agar. Syna enĩ mons ẽm

Expanded text:
carnis, sed secundum Isaac filii sunt promissionis non ad ipcarnis, sed secundum Isaac filii sunt promissionis non ad ipsius Isaac carnale semen sed ad spiritale mysterium pertinentes. ita quippe ad Galatas apostolus loquitur: Dicite mihi: sub lege uolentes esse legem non audistis? scriptum est enim, quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla etancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per repromissionem: quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo Testamenta: unum quidem a monte Sina in servitutem generans, quae est Aga
Abbreviated transcription (Latin):
ham omnes fiui. s in ysaac uocabitur t̾ semen. hoc
ẽ ñ hi qui filu carnis hi filii dĩ s filii ꝓmissionis de prr
tantur in sem̃: ñire mirabilia magna sunt ista ꝓfum¬
dumq mist̾ium᷑ ut multi exifrael nati. ñ sint isrł. &
multi ñsint filii cum sint stm̃ abrahe: C memĩnon
xp̃i gr̃amꝑtinentes. s filii carnis nom̃ mane ges¬
tantes. ac ꝑ hoc nec illi sunt istł sic̃ sumꝰ nos: nec noᷤ
sumꝰ isrł sicut sc̃ illi: slos enĩ sumus scd̃m sp̃icalẽ re¬
generationẽ. illi scd̃m carnalem generationẽ. Intuen.¬
dum ẽ quippe ac discernendum alium eẽ ifrad qui
ex agar ancilla sarenati st̃ isrłite: Nonne ismael ex
illa natus ẽ et ñ ĩsraelitaꝵ s hismaelitatũ gentem
ꝓpaginem carnis se itares habeat. uenitur ad intel¬
lectum sp̃italem: et inueniunt᷑ ad saram ñ ꝑtinere
carnales isrłite. qui ex illa carnis originẽ ducunt᷑. ⁊ ꝑti¬

Expanded text:
ham. omnes filii: sed \'in Isaac uocabitur tibi semen\', hoc ham. omnes filii: sed \'in Isaac uocabitur tibi semen\', hoc est non hi, qui filii carnis, hi filii dei, sed filii promissionis tantur in semen . Nonne mirabilia magna sunt ista, profundumque mysterium, ut multi ex Israel nati, non sint Israel, et multi non sint filii, cum sint semen Abrahae? Quomodo pertinentes, sed filii carnis nomen inane gestantes? Ac per hoc nec illi sunt Israel, sicut sumus nos; nec nos sumus Israhel, sicut sunt illi. nos enim sumus secundum spiritalem regenerationem, illi secundum carnalem generationem. Intuendum est quippe ac discernendum alium esse Israhel. qui ex Agar, ancilla Sarrae, nati sunt Israhelitae? nonne Ismahel ex illa natus est et non Israhelitarum sed Ismahelitarum gentem amen cum secundum propaginem carnis se ita res habeat. uenitur ad intellectum spiritalem et inueniuntur ad Sarram non pertinere carnales Israhelitae, qui ex illa carnis originem ducunt, et perti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfetto significat eos qui exfide ñ sint. ñ eẽ filios abra¬
he. ac ꝑhoc nisi iudeis eomodo sit pat̾ abraham
qͦmodo ẽ nob: quid eis ꝓ dest quod decarne eius ex¬
orti sunt. et nom̃ sine uirtute tenuerunt: sum ad¬
autem ad xp̃m transeunt. et incipiunt ẽẽ exfide fi
ex hominib s ex dõ abhac autem fi de alienati. in ra¬
mis fractis deputabuntur. exilla olea incuĩ radicẽ
idem dicit apłs inseri oleastrum idẽ gentes: qd̃ uti¬
q ñ fit ꝑ carnem s ꝑfidem. nec ꝑlegem s ꝑ grãm:
nec ꝑ litteram. s ꝑ sp̃m: nec carnis circum cisione sed
cordis: nec in manifesto s inabscondito: nec laudem
ex hominib si ex deo. ut sit unusquisq ap̃ianꝰ. sicut
ñcarnalis s spĩtalis abrahe filius. ita non carnalis
s sp̃italis uideus. nec carnalis. s sp̃italis ifrsita. slã
et de isto nomine sic apłs loquitur. Non enĩ om̃s
qui exisrł hi sunt ifraelite. neq qula sem̃ sunt abra¬

Expanded text:
 profecto significat eos, qui ex fide non sint. non esse filios Abrahae. ac per hoc, nisi Iudaeis eo modo sit pater Abraham, quo modo est nobis. quid eis prodest, quod de carne eius exorti sunt et nomen sine uirtute tenuerunt? cum autem ad Christum transeunt et incipiunt esse ex fide fiex hominibus sed ex deo. ab hac autem fide alienati in ramis fractis deputabuntur ex illa olea. in cuius radicem idem dicit apostolus inseri oleastrum, id est gentes, quod utique non fit per carnem sed per fidem nec per legem sed per gratiam nec per litteram sed per spiritum nec carnis circumcisione sed cordis nec in manifesto sed in abscondito nec laude ex hominibus sed ex deo, ut sit unusquisque Christianus sicut non carnalis sed spiritalis Abrahae filius ita non carnalis sed spiritalis Iudaeus nec carnalis sed spiritalis Israhelita. nam et de isto nomine sic apostolus loquitur: Non enim omnes, qui ex Israhel, hi sunt Israhel neque, quia sunt semen Abra
Abbreviated transcription (Latin):
accepit circumcisionis. sigriaculum uistirie et fidei qͦs
ut deputetur et illis adiustitiã: ut sit pat̾ cirtumcisi¬
onis his qui ñ solum extircumtisione st̃ s et his qui
abraham: et paulopꝰ. Ideo in quit ex fide ut sccłm gra¬
ciam firma sit ꝓmissio oĩ semuri. ñ tatitum ei qd̃
ex lege ẽ s et ei quod exfide ẽ abraham. qui ẽ pat̾ oĩu
gentium. sic̃ scͥpͥtum ẽ quia patrem multaꝵ gentuã
posuite. Item ad galathas. Sicut abraham credidit in¬
qt deo et deputatum ẽ illi ad iustitiam: ita intelligite
g̃ qm̃ qui exfidi. hi sunt filii abrahe: ꝓtudens auten
sepͥtura quia exfide iustificat gentes ds̃ ꝓmunciauit
habrahe quiabenedicentur inte om̃s gentes: ita ut
qui ex fide sunt benedicantur cum fideli habraham.
minem dico: tam̃ hominis confirmatum testamen¬
tum nemo irritum facit aut suꝑ ordinat: abrahe
dicte st̃ ꝓ mussiones. e semimel. Non dicit et seminis
tamqm̃ in multis: s tainquã inuno et semini tuo qd̃

Expanded text:
cumcisionis, signaculum justitiae fidei, ut deputetur et illis ad justitiam; ut sit pater circumcisionis his qui non solum ex circumcisione sunt, sed et his qui Abraham. et paulo post: Ideo, inquit, ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini, non ei tantum, quod ex lege est, sed et ei, quod ex fide est Abraham, qui est pater omnium nostrum, sicut scriptum est: \'Quia patrem multarum gentium posui t e\'. item ad Galatas: Sicut Abraham, inquit, credidit deo et deputatum est illi ad iustitiam. intellegite ergo. quoniam. qui ex fide, hi sunt filii Abraham. prouidens autem sAbrahae, Quia benedicentur in te omnes gentes: ita ut qui ex fide sunt, benedicantur cum fideli Abraham. J secundum hominem dico; tamen hominis confirmatum testamentum nemo irritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus. Non dicit, Et seminibus, tanquam in multis; sed ta
Abbreviated transcription (Latin):
diitrat oĩa peccata nr̃a. Colloqui arttẽ uob̾cum
ces loquelas obicerem. plane xp̃iano intellettu et deuo¬
cione soluisti. s minis cursi mib̾uit̃: Possec quippe
ibi aliqnͣto duicuis⁊ uberiꝰ habirare. gratia oris tui.
si cum cdixisses ita temillo quo felicit̾ ut̾is loco ꝑseue¬
rare detrenisse. ut siꝗiuid dete aliud domino placu¬
erir ciꝰuoluntatem p̃feras tue id ipsum aliqnͣto aꝑtĩ
expucares quonammꝰ uoluntatẽ dei que nr̃e uolũ¬
tati p̃ponenda ẽ nouerimus: utrum tantum in ea
re quamꝓpt̾ea uoluntati p̃ ferre debemits. qͥa et
mirt cogeremur. ibi enim fit quidem qd̾ nolumꝰ:
sidõ nos corrigimus ut uelumtis. quia ille uult
cuĩ uoluntatem nec ex cellentiã fas ẽ recusare. nec
oĩpotentiã ucet eiurare sie petrũ alt̃ cuxit. et tur¬

Expanded text:
dimittat omnia peccata nostra. Conloqui autem uobiscum dimittat omnia peccata nostra. Conloqui autem uobiscum ces loquelas obderem. plane Christiano intellectu et deuotione soluisti sed nimis cursim et breuiter. posset quippe ibi aliquanto diutius et uberius habitare gratia oris tui, si, cum dixisses ita te illo. quo feliciter uteris, loco perseuerare decreuisse, ut, si quid de te aliud domino placuerit, eius uoluntatem praeferas tuae. id ipsum aliquanto apertius explicares, quonam modo uoluntatem dei, quae nostrae uoluntati praeponenda est, nouerimus. utrum tantum in ea re, quam propterea uolentes perferre debemus, quia et inuiti cogeremur — ibi enim fit quidem. quod nolumus, sed ideo nos corrigimus. ut uelimus, quia ille uult, cuius uoluntatis nec excellentiam fas est recusare nec omnipotentiam licet euitare, sicut Petrum alter cinxit et tu
Abbreviated transcription (Latin):
luñs m̃s celsus cum rescͥta repeteret
debitum redd̃e festinaui. s uere festinam. Cum enĩ
eum putarem adhuc aliquot dies nobcũ remora¬
ttr᷑. repente comꝑta occasione nauigii. mͥ pͥdianam
suam ꝑfeccionẽ iam nocte suggessit: Quid facerem
cũ eũ tenere ñ possem: Et quia aduos cum quib e
melius eẽt ꝓperabat: nec si possem deberem: ꝓiide
pauica hec ilico arripri dictanda atꝙ mittenda ꝓ lixi¬
oris epse me consitens debitorem. cum pꝰ reditum ue
pͥmumur̃i exparte saciatus fuero: Uberius enĩ ad
nos in eoꝵ pectorib ⁊ orib uos eẽ uenturos. iam iãq
inxp̃i nomine atq adiutorio sꝑabamꝰ cum hec scribe¬
remus: et ꝑurianimẽ filitim nt̃ in thage̾stensis eccłie
p̃sbitum fortunatianũ romã nauigatursĩ aliã epłam
pautis ante dieb iam dederam. Nunc gͦ quod soleo
rogo: ut quod soletis faciatis: Oretis ꝑnobis ut ui¬
deat dominus humilitatẽ nt̃am ⁊ laborẽ nr̃m: et

Expanded text:
 Celsus cum rescripta repeteret, debitum reddere festinaui, sed uere festinaui; cum enim eum putarem adhuc aliquot dies nobiscum remoraturum, repente comperta occasione nauigii mihi pridianam suam profectionem iam nocte suggessit. quid facerem, cum eum tenere non possem et. quia ad uos, cum quibus ei melius esset, properabat, nec si possem, deberem. proinde pauca haec ilico arripui dictanda atque mittenda prolixioris epistulae me confitens debitorem, eum post reditum uenprimum uestri ex parte satiatus fuero. uberius enim ad nos in eorum pectoribus et oribus uos esse uenturos iam iamque in Christi nomine atque adiutorio speramus. cum haec scriberemus, et per unanimem filium nostrum Tagastensis ecclesiae presbyterum Fortunatianum Romam nauigaturum aliam epistulam paucis ante diebus iam dederam. nunc ergo, quod soleo, rogo, ut, quod soletis. faciatis: oretis pro nobis, ut uideat dominus humilitatem nostram et laborem nostrum et
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo fri. ⁊ coepõ asellico: au
gustinus indño salutem. Litt̾as scĩtatis
tue quas aduenerabilẽ senem donaciantĩ.
de cauendiiidaisim disceptatione misisti
adme ipse dignatus ẽ mitt̾e atq ut eis respondcrẽ
petenoo uehem̃tiꝰ imꝑauit: quẽ uerit᷑ ꝯ tempn̾e ut
possum dño ad iuiuante respondeo: gratũ existimans
etiam caritati tuc: qd̃ ad te scribendo illi uibenti quẽ ꝑ
suis meritis ambo ueneramur. obtemꝑare ñteniu. ip̃i¬
anos maxime exgentib uenientes uidaizare ñoporte:
paulus apłs docet ubi ait. Dixi petro coram oĩb Si tu
cum sis uideus gentilit̾ uuis ⁊ ñ iudaice: quẽ ad modũ
gentes cogis iudanares Et secutus adunxit. nos nat᷑a

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO ASELLICO AUGU - STINUS IN DOMINO SALLTEM. Litteras sanctitatis tuae, quas ad uenerabilem senem Donatianum de cauendi ludaismi disceptatione misisti, ad me ipse dignatus est mittere atque, ut eis responderem. petendo uehementius imperauit. quem ueritus contemnere. ut possum. domino adiuuante respondeo gratum existimans etiam caritati tuae, quod ad te scribendo illi iubenti, quem pro suis meritis ambo ueneramur. obtemperare non rennui. Christianos maxime ex gentibus uenientes iudaizare non oportere Paulus apostolus docet, ubi ait: Dixi Petro coram omnibus: \'Si tu, cum sis Iudaeus, gentiliter et non Iudaice uiuis, quem ad modum gentes cogis iudaizare?\' et secutus adiunxit: Xos
Abbreviated transcription (Latin):
peto mecum plenius et enodatius colloquaris. Sepe
nos quippe conturbat. et difficile ẽ ñ aliquid quod
magis fatiendum erat omitt̾e: dum illud mitare
nolumus in quo priꝰpmanc statueramus. Non qui¬
dem malum uerum iam idõ malum qͥa id potius
quodagendum ẽ octurrens deseritur. Qd si non
occurreret. ñ solum sine uituꝑatione. s etiam cũ
laude in illo pͥore ꝑduraretur. hic ñ falli difficile
ẽ. hic om̃o uox ꝓpħicap̃ualet. Delictaqͥs ĩtellig̾: hine
oro participem inc fatias cogitationum tuaꝵ: quid
ĩtalib uł facere soleas. uł faciendum ẽẽ reppias

Expanded text:
peto mecum plenius et enodatius conloquaris. saepe peto mecum plenius et enodatius conloquaris. saepe nos quippe conturbat et difficile est non aliquid. quod magis faciendum erat, omittere, dum illud mutare nolumus, in quo prius permanere statueramus, non quidem malum, uerum iam ideo malum. quia id, quod potius agendum est, occurrens deseritur, quod si non occurreret, non solum sine uituperatione sed etiam cum laude in illo priore perduraretur. hic non falli difficile est, hic omnino uox prophetica praeualet: Delicta quis intellegit? hinc, oro, participem me facias cogitationum tuarum, quid in talibus uel facere soleas uel faciendum esse reperias
Abbreviated transcription (Latin):
lit quo noluerat. Uerumptam̃ quo nollet iit. sed
uolens mortem subegit asꝑam: an ⁊ibi ubi ẽ po¬
testas ñmutare sententiã. quamuis ⁊ aliud occur¬
rat. in quopotiꝰ appartat uoluntas dĩ admutan¬
dam sententiã nos uocantis. ñ quia nr̃a mala erat.
s inqͣ recce ꝑ mancretur. nsi ab illo in alt̾am uo¬
caremur. Neq enĩ malum fuit abrahe nutrire⁊
educare filium. quo adposset quantum in ipso
cẽt usq infinem uite sue. s tepente uissus occidere
mutauit utiq ñ prĩmalam sententiã. s que ma¬
la eẽt potius. si mutata nẽẽt. hinc quoq ñ dubito
mentis que dicitur extasis: s reb ipsis accedentib
⁊ ad aliud qm̃ statueramus uocantib. cogimur
ꝓficisci statueremus et aliquid orrretur qd̃ consui¬
ta de offitio nr̃o ueritas uetaret deserere: aut discer¬
nentib in mane renuntiaretur aliquid quod eadem
ĩnitate consulta. nos compelleret ꝓficisci. Ex hoc t̾tio
genere causarum mutande sententie quid tͥ uideat᷑:

Expanded text:
lit quo noluerat , verumtamen quo nollet iit, et volens mortem subegit asperam. An et ibi ubi est potestas, non mutare sententiam, quamvis aliud occurrat, in quo potius appareat voluntas Dei ad mutandam sententiam nos vocantis, non quia nostra mala erat, sed in qua recte permaneretur, nisi ab illo in altcaremur. neque enim malum fuit Abrahae nutrire et educare filium, quoad posset, quantum in ipso esset, usque ad finem uitae suae, sed repente iussus occidere mutauit utique non prius malam sententiam, sed quae mala esset, si post iussum mutata non esset. hinc quoque non dubito mentis, quae dicitur extasis, sed rebus ipsis accidentibus et ad aliud, quam statueramus, uocantibus cogimur mquam si proficisci statueremus et aliquid oreretur, quod consulta de officio nostro ueritas uetaret deserere, aut decernentibus inmanere nuntiaretur aliquid, quod eadem ueritate consulta nos compelleret proficisci. ex hoc tertio genere causarum mutandae sententiae quid tibi uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł. uel quomodo se appellauit isrłitam: Num qͥd
scłm carnem fuerat ex semine ab rabam detͥbu
ud qd̃ exposcit cotidiana consuetudo uocabuli. De¬
niq aptus iste nescio quis. de quo scp̾sisti quod do¬
ceat uidartare. xp̃ianos. eo modo se sic̃ insimui auit
scĩtas tua nideum et isrłitam uocat. ut ab eis ꝓ hibe¬
at quaspillius temporis congruentia lex ꝑscm̃ fa¬
muulum dĩ moysen data ꝓhibebat. ⁊ ccteras illius
temporis obseruationes. iam nunc apud xp̃ianõ
obolitas remotasq ꝑsuadeat: quas umbras futu¬
rorum appellat apis tit et ꝓpħia inillis intelligat᷑
et earum obseruatio iam euacuata monstrecur.
unde apparet quare se iste apt uelit ifrłitam uide¬
umq uocitari: non sp̃italit̃ s omĩno carnalit̾. Nos
autem nec illis obseruationib que nouo testam̃¬
to reuelato euacuate sunt tenemur obstrifti. et p̃¬
cepta legis hiuc etiã tempori necessaria qualia ft̃¬
non adulterabis. ñ homicidium faties. ñ concupisces

Expanded text:
 uel quo modo se appellauit Israhelitam? numquid  quod secundum carnem fuerat ex semine Abraham, tribu iud, quod exposcit cotidiana consuetudo uocabuli. Denique Aptus iste nescio quis, de quo scripsisti, quod doceat iudaizare Christianos, eo modo se, sicut insinuauit sanctitas tua, Iudaeum et Israhelitam uocat, ut ab eis escis prohibeat, quas pro temporis illius congruentia lex per sanctum famulum dei Moysen data prohibebat, et ceteras illius temporis obseruationes iam nunc apud Christianos abolitas remotasque persuadeat, quas umbras futurorum appellat apostolus, ut et prophetia in illis intellegatur et earum obseruatio iam euacuata monstretur. unde apparet, quare se iste Aptus uelit Israhelitam Iudaeumque uocitari non spiritaliter sed omnino carnaliter. nos autem nec illis obseruationibus, quae nouo testamento reuelato euacuatae sunt, tenemur obstricti et praecepta legis huic etiam tempori necessaria, qualia Non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces.
Abbreviated transcription (Latin):
dandum elegit apls non concupistes.⁊ qͥct̃iq de dõ
et ꝓximo diligendosine ullis figuris satram̃torũ p̃¬
cipuintur miege in quib duob p̃ceptis. ctiarn ipse
dñs ꝓp̃c dicit totam legem ꝓpħasq pend̃e: sic accipit
sic ampletcitur. sic obseruandũ ẽẽ non dubitat ut qͥcͥͥt
germantisꝙ xp̃ianus. utrum etiã iudeus uel ist łita
dicendus sit. merito queritur. Qd̃ quidem fi ñ car¬
ne s spti hoc eẽ intelligitur. ñ debet ipsum nomen
sibi in consuetudinẽ sermonis imponcre. s fp̃itali
intelligentia ittine. ne ꝓpt̾ ambiguitatem uocabu¬
li qm̃ non discernit cotidiana locutio illud ꝓfiteri
ideatur quod ẽ iminicum nommi xpĩano. hanc
autẽ questionem idẽ utrum quixp̃ianus ẽ etiã iude¬
us uł isrłita possit intelligi. idem beatꝰ nob̾ aꝑit ⁊
dissoluit apłs ubi dictt citumcisio quidem ꝓ dest.

Expanded text:
dandum elegit apostolus: Non concupisces, et quaecumque de deo dandum elegit apostolus: Non concupisces, et quaecumque de deo et proximo diligendo sine ullis figuris sacramentorum praecipiuntur in lege, in quibus duobus praeceptis etiam ipse dominus Christus dicit totam legem prophetasque pendere. sic accipit, sic amplectitur, sic obseruanda esse non dubitat. ut, quicquid germanusque Christianus. utrum etiam Iudaeus uel Israhelita dicendus sit, merito quaeritur. quod quidem si non carne sed spiritu hoc esse intellegitur, non debet ipsum nomen sibi in consuetudine sermonis inponere, sed spiritali intellegentia retinere. ne propter ambiguitatem uocabnli, quam non discernit cotidiana locutio, illud profiteri uideatur, quod est inimicum nomini Christiano. hanc autem quaestionem, id est utrum. qui Christianus est, etiam Iudaeus uel Israhelita possit intellegi, idem beatus nobis aperit et dissoluit apostolus, ubi dicit: Circumcisio quidem prodest,
Abbreviated transcription (Latin):
tinum ĩpietatis huĩ asertores acerrimos. qui recenti
iuditio dei ꝑdiligentes et fideles seraios enis etiam
catholica cõmunione pͥuati sunt. ⁊ꝓpt̾ cor impeniten
ad hucinsua dampnatione ꝑsistunt: Qͥs quis abisto
carnali ⁊ anmiali. atq id̃o ñ mmnerito rep̾hensibili
atq dampnabiti uidaismo eẽ querit alienꝰ. non solũ
ueteres illas obseruationes asc facere debet alienas.
que etiã reuelato testam̃to nouo posteaꝙͣ uenerunt.
ea que ꝑillas significabantur ec̃ uentura. ꝓcaldubio
eẽ necessaric destitert̃. ut ñ iudicetur quis incibo et
potu⁊ inparte dici festi ⁊ neomenie et sabbatoꝵ. qd̃
ẽ umbra fututroꝵ: uerũ cciã illa que imiege ita pre¬
cepta sunt. ut ualeant ad informandos mores fide¬
lium idẽ ut ab negantes impietatem et scłares
cupidirates. temꝑant̾ et uiste et pie uiuamꝰ in hoc
scło: unde c̃ etiam hoc qd̃ ex lege maxiine cõmen.¬

Expanded text:
tium impietatis huius assertores acerrimos, qui recenti tium impietatis huius assertores acerrimos, qui recenti iudicio dei per diligentes et fideles seruos eius etiam catholica communione priuati sunt et propter cor inpaenitens adhuc in sua damnatione persistunt. Quisquis ab isto carnali et animali atque ideo non inmerito reprehensibili atque damnabili Iudaismo esse quaerit alienus. non solum ueteres illas obseruationes a se facere debet alienas. quae iam reuelato testamento nono! posteaquam uenerunt ea. quae per illas significabantur esse uentura, procul dubio esse necessaria destiterunt, ut non iudicetur in cibo et in potu et in parte diei festi et neomeniae et sabbatorum. quod est umbra futurorum. uerum etiam illa, quae in lege ita praecepta sunt. ut ualeant ad informandos mores fidelium. id est abnegantes impietatem et saeculares cupiditates temperanter et iuste et pie uiuamus in hoc saeculo, unde est etiam hoc, quod ex lege maxime commen
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. s largientis grã saluatoris. Utilitas itaq
legis ẽ ut hominẽ desua infirmitate comuncat:
gre medicimã que in xp̃o ẽ implorare compellat. Oĩs
enĩ quimuocaũit nom̃dm̃: sauius erit. Quomodo
qͦ inuocabunt inquẽ ñ credidert̃: a uomodo credẽt
quẽ ñ audiert̃: unde paulo pꝰ dicit. Igitur fides exaui
iguorantes dei rustitiã ⁊ suã uolentes statrere ⁊ tisti¬
cie dłĩ nonsunt subiecti: Dei quippe dixit iustitiã
que hommi exdeo ẽ suam uero qͥ putant sibi suffic̃e
ad fatienda mandata: sine aduitorio et dono eius
qui legem aeolit. his aritẽ similes sunt quicum ꝓfi¬
se humanis uitib auuna existiment implere man¬
lata: acfic etiam ipsi ignorantes dei uistitiã ⁊ suam
uolentes consttuere. iustitie dĩ ñsunt subiettia non
quidem nomine s tam̃ errore iudaiant. Hoc genꝰ
hominum capita sibi inuenerat pelagium et celes¬

Expanded text:
hominis sed largientis gratia saluatoris. utilitas itaque hominis sed largientis gratia saluatoris. utilitas itaque legis est, ut hominem de sua infirmitate conuincat et gratiae medicinam, quae in Christo est, implorare  domini. saluus erit. quo modo ergo inuocabunt, in quem non crediderunt? quo modo credent, quem non audierunt? unde paulo post dicit: Igitur fides ex audignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. dei quippe dixit iustitiam, quae homini ex deo est. suam uero, qua putant sibi sufficere ad facienda mandata sine adiutorio et dono eius, qui legem dedit. his autem similes sunt, qui cum profise humanis uiribus diuina existiment implere mandata. ac sic etiam ipsi ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti et non quidem nomine sed tamen errore iudaizant. hoc genus hominum capita sibi inuenerat Pelagium et Caeles
Abbreviated transcription (Latin):
incelis: dimitte nob̃ debita nr̃a. Noc tamũdeo tales
lam eẽmus. quales erimus cum mortale. Hoc ĩ due¬
rir inmortalitatem: lunc enim ñ solum nulli desi¬
derio pectati obediemus: s nulla erunt desid̾ia ta¬
lia quib ñ obedire iubeamur: Nunc gͦ ubi dicitur
iam ñego oꝑor illud. s id qd̾ in me habitat peccatũ.
de concupiscentia carnis dicitur que oꝑatur in
nob mos̃ suos. etiã qñeis non obedimus: dum ñ
regnat peccatum mnrõ mortali corpore ad obedien¬
ctum desideriis eĩnec exhiberus m̃bra nr̃a armaũqͥ
tatis peccato. In qͣ iustitia ñdum consumata ꝑ seue¬
rant̃ p̃sicientes. ad eius consumationem qñq uenie¬
muo ubi peccati concupiscentia ñ cohibenda atq
frenanda s nulla sit: hoc enim lex exposiit dicen¬
do ñ concupisces. ̃ quod hic ualeamus s ad quod
ꝑfitiendo tendeamus. uerum hoc sit ñ lege que
hoc imꝑat s fide que hotimpetrat. Non littera qua
iubetur. ẜ spũ quo donatur sion gͣ meritis oꝑantis

Expanded text:
in caelis: Dimitte nobis debita nostra. nec tamen ideo tales iam essemus, quales erimus, cum mortale hoc induerit inmortalitatem; tunc enim non solum nulli desiderio peccati oboediemus, sed nulla erunt desideria talia, quibus non oboedire iubeamur. Nunc ergo, ubi dicitur: Iam non ego operor illud sed id, qde concupiscentia carnis dicitur, quae operatur in nobis motus suos, etiam quando eis non obedimus, dum non regnat peccatum in nostro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, nec exhibemus membra nostra aritatis peccato. in qua iustitia nondum consummata perseueranter proficientes ad eius consummationem quandoque ueniemus, ubi peccati concupiscentia non cohibenda atque frenanda sed nulla sit. hoc enim lex posuit dicendo: Non concupisces, non quod hic ualeamus, sed ad quod proficiendo tendamus. uerum hoc fit non lege. quae hoc imperat, sed fide, quae hoc impetrat, non littera. qua iubetur, sed spiritu, quo donatur, non ergo meritis operantis
Abbreviated transcription (Latin):
gratia: hoc ẽ non ĩꝑio. s benefitio: Non iubente lit¬
tera. s uiuante spũ. Incipit autẽ homo scdm gra¬
ciã ĩint̾iore homine renouati. ut mente agat qd̾
amat. nec carin consentiat agenti quod odit id ẽ
ñ ut omĩtio ñ concupiscat. s ut post concupiscenti¬
as suas ñeat. Qd̃ quidem tam magnum ẽ. ut si oĩmͦ
fieret. qinͣiuis insint dũ sumus incorpore mortis h
desideria peccati. si nulli tanĩ corum adhib̾emus
assensũ. ñ eẽt unde diceremus patri nostro qui est¬

Expanded text:
gratia, hoc est non imperio sed beneficio, non inbente litgratia, hoc est non imperio sed beneficio, non inbente littera sed iuuante spiritu. incipit autem homo secundum gratiam in interiore homine renouari, ut mente agat, quod amat, nec carni consentiat agenti, quod odit, id est non ut omnino non concupiscat, sed ut post concupiscentias suas non eat. quod quidem tam magnum est, ut, si omni modo fieret et, quamuis insint, dum sumus in corpore mortis huius, desideria peccati, nulli tamen eorum adhiberemus adsensum, non esset, unde diceremus patri nostro, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum ñ eẽ peccatum s etiamẽ scam. & mandatũ
scm̃ & iustum & bonũ: qͦ dictum ẽ ñ concupisces. S
peccatum ꝑbonum fallit. ⁊ ꝑillud occidit eos quicũ
fint carnales putant suis uirib legem sp̃italẽ se pos¬
se complere: et ꝑhoc fiunt. ñ solũ peccatores quod es-¬
sent etiam fi legem non accepissent. s etiam p̃uarica.¬
tores quod ñ ẽẽnt nisi legem accepissent. Sic enĩ alio
loco dicit: lbi lex ñ est. nec p̃uaricatio. lex gͣ subintra.¬
uit sicut alibi dicte ipse testatur: ut habundaret de¬
lictum. Ubi autem habundauit delictum: suꝑ ha¬
bundatut gra. hec ẽ gͥ utilitas legis. quia ostendit
hominẽ sibi ipsum ut sciat infirmitatẽ suã. et ui¬
deat quẽ adinodum ꝑ ꝓhibitionẽ. augeatur potius
carnalis ꝯcupiscentia quam sanctur: appecuntur
enĩ ardentius que uitantur: dum id quod sp̃italit̃
iubetur. carnalis obseruare cõpellitur. ut autem sit
sp̃italis qui legem impleat sp̃iralc̃. ñ fit ipsa lege s

Expanded text:
catum, sed etiam esse sanctam et mandatum sanctum et iustum et bonum, quo dictum est: Non concupisces. sed peccatum per bonum fallit et per illud occidit eos, qui cum sint carnales, putant suis uiribus legem spiritalem se posse complere. et per hoc fiunt non solum peccatores, quod essent, etiam si legem non accepissent. sed etiam praeuaricatores, quod non essent. nisi legem accepissent sic enim alio loco dicit: Ubi lex non est. nec praeuaricatio. lex ergo subintrauit, sicut alibi ipse testatur, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. Haec est igitur utilitas legis. quia ostendit hominem sibi. ipsum, ut sciat infirmitatem suam et uideat. quem ad modum per prohibitionem augeatur potius carnalis concupiscentia, quam sanetur. appetuntur enim ardentius. quae uetantur. dum id, quod spiritaliter iubetur, carnalis obseruare compellitur. ut autem sit spiritalis. qui legem impleat spiritalem. non fit ipsa lege sed
Abbreviated transcription (Latin):
deret. resurierisse aute iustorũ corpora ñ tunc. s
cũ ille pͥor surrexiss. qmͣuis tc̃ ut dixi anticipan¬
do fiuss adtunctum ut et xp̃c pͥmogenttus amor¬
trus sine ulla ambiguitate credatur. et ilł urstis
continuo concessum ut ipso p̃cunte i net̾nam
incorruptionẽ atq immortalitatẽ refurgerent:
illud adhuc restat qd̾ moueat. qͦmodo dici potu

Expanded text:
deret, resurrexisse autem justorum corpora non tunc, sed deret, resurrexisse autem justorum corpora non tunc, sed cum ille prior resurrexisset: quamvis tunc, ut dixi, anticipando fuisset adjunctum, ut et Christus primogenitus a mortuis sine ambiguitate credatur, et illis justis continuo concessum ut ipso praeeunte in aeternam incorruptionem atque immortalitatem resurgerent; illud adhuc restat quod moveat, q
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ ꝓmisit latroni. qd̾ cum illo inꝑadiso fuisset
ante iam erat beatificante sapientia: et apud infe¬
ros uidicante potentia. ubi enim ñ ẽ nullo loco.
obsessa diuinitas:. Uerũptam̃ scdm ereaturã qmͣ
exquodam temꝑe suscipiendo manens ds̃ homo
factuis ẽ hoc ẽ scłm animam eum fuisse apud in
ẽ non delinques anmã ncam ininferno. Scio
qͥb dam iuderi morte dñi xp̃i iam talem resur¬
rectionẽ p̃stitam uistis. qͣlis nob̃ infine ꝓmittitur.
qm̃scͥptum ẽ. illo t̾remotu qͦ meiꝰ passione petre
scisse sr̃ et monum̃ta apta multa corpora surre¬
xisse iustorũ. et uisa cũ illo qñ surrerit insca ci¬
tutate. Qui utiq siñit̾um depositis corporib
dormerunt: udendũ ẽ quẽadmodum intelli¬
resurrectione tot p̃cesserunt. Qõ si responditur hoc
dictum eẽ ꝑanticipationẽ ut monum̃ta qͥdẽ illo
t̃remotu aꝑta intelligantur cũ xp̃e incruce pen¬

Expanded text:
us est, promisit latroni, quod cum illo in paradiso fuisset us est, promisit latroni, quod cum illo in paradiso fuisset Abrahae etiam ante iam erat beatificante sapientia et apud inferos iudicante potentia; ubi enim non est nullo loco obsessa diuinitas? uerum tamen secundum creaturam, quam ex quodam tempore suscipiendo manens deus homo factus est, hoc est secundum animam eum fuisse apud infest: Non derelinques animam meam in inferno. Scio quibusdam uideri morte domini Christi iam talem resurrectionem praestitam iustis, qualis nobis in fine promittitur, quoniam scriptum est illo terrae motu, quo in eius passione petrae scissae et monumenta aperta sunt, multa corpora resurrexisse iustorum et uisa cum illo, quando resurrexit, in sancta ciuitate. qui utique si non iterum repositis corporibus dormierunt, uidendum est, quem ad modum intelleresurrdictum esse per anticipationem, ut monumenta quidem illo terrae motu aperta intelligantur, cum Christus in cruce pen
Abbreviated transcription (Latin):
tem et quasi m̃brum inferorũ tante illiꝰ felicita¬
tis sinum. Chaos enĩ magnum maqͥb ẽ. uisi qͥdã
hiatꝰ multũ ca sꝑ ans int̾ que ñ solum ẽ uer̃ etiã
mortuum uenisse septura dixisset ñ nominato
inferno eiꝰq dolorib. miror siquisqmͣ eũ ad infe¬
ros descendisse assertre auderet. d quia euidenta
testimonia et inferium cõmemorant et dolore. nul¬
la causa occurrit cur illo uenisse saluator credatur
nisi ut abcis dolorib saluos faceret. S utrum õs
qͦs ineis inuenit. anquosdam quos illo bencfitio
dignos uidicauit: ad huc requiro. finsse tam̃ illũ
aptid inferos: et ineorũ dolorib constitutis hoc
benefitium p̾̃stitisse. ñ dubito. uñ illis ustis qui
insinu erant abrahe cum ille ininferna descen¬
deret. ñ dum quid contuliss inuem. aquib eũ
scd̃m beatificam p̃sentiam sue diuinitatis mĩꝗͣ
uideo recessisse sicut etiam eodẽ ipõ die qͦ mortu¬

Expanded text:
tem et quasi membrum inferorum tantae illius felicitatem et quasi membrum inferorum tantae illius felicitatis sinum. chaos enim magnum quid est nisi quidam hiatus multum ea separans, inter quae non solum est, uerum etiam mortuum uenisse sancta scriptura dixisset non nominato inferno eiusque doloribus, miror, si quisquam ad inferos eum descendisse adserere auderet. Sed quia euidentia testimoma et infernum commemorant et dolores, nulla causa occurrit, cur illo credatur uenisse saluator, nisi ut ab eis doloribus saluos faceret; sed utrum omnes, quos in eis inuenit, an quosdam, quos illo beneficio dignos iudicauit, adhuc requiro. fuisse tamen eum apud inferos et in eorum doloribus constitutis hoc beneficium praestitisse non dubito. unde illis iustis, qui in sinu erant Abrahae, cum ille in inferna descenderet, nondum, quid contulisset, inueni, a quibus eum secundum beatificam praesentiam suae diuinitatis numquam uideo recessisse, sicut etiam eodem ipso die, quo mortu
Abbreviated transcription (Latin):
na descendet & deistis tantum duob dictum fu-¬
isse ilti diuiti int̃ et nos & uos chaos magnum
firmatum ẽ. ut hi qui uolunt hinc aduos tnͣsi
re ñp̃ossint neq inde huc transineare: nestio uti
quisqmͣ sit cui ñ uideatur absurdum. Porro si
plures qm̃ duo ibi erant. quus audeat dicere nõ
ibi fuisse patriarchas et ꝓpħas: quib inscͥtura
dĩ iuistitie pietatisq tam insigne testimonium
ꝑhibctur: Quid gͣ his prestiterit qui dolores sol¬
ute inferm inquib illi ñ fuerunt. ñdum intel¬
ligo: p̃sertim quia ne ipõs quidem inferos uspiã
scripturaꝵ inbono appellatos potui inuenire.
Qd si nusqm̃ in diuinis auccoritatib legitur. ñ
utiq ille sinꝰ abrahe. idẽ secrete cuiꝰdam quictis
habitatio aliqua pars inferoꝵ eẽ credenda ẽ: qmͣ¬
quã inhis ipĩs tantimagistͥ u̾bis ubi ait dixisse
abraham int̾ nos et uos chaos magnum firma¬
tum ẽ satis ut opinor apparcat ñ eẽ qnͣdam par¬

Expanded text:
na descenderet, et de istis tantum duobus dictum fuisse illi diuiti: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est, ut hi, qui uolunt, hinc transire ad uos non possint neque inde huc transmeare, nescio utrum quisquam sit, cui non uideatur absurdum. porro si plures quam duo ibi erant, quis audeat dicere non ibi fuisse patriarchas et prophetas, quibus in scriptura dei iustitiae pietatisque tam insigne testimonium perhibetur? quid his ergo praestiterit, qui dolores soluit inferni, in quibus illi non fuerunt, nondum intellego, praesertim quia ne ipsos quidem inferos uspiam scripturarum in bono appellatos potui reperire. quod si nusquam in diuinis auctoritatibus legitur, non utique sinus ille Abrahae, id est secretae cuiusdam quietis habitatio aliqua pars inferorum esse credenda est. quamquam in his ipsis tanti magistri uerbis, ubi ait dixisse Abraham: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est, satis, ut opinor, appareat non esse quandam par
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ qͥcqͥd aliud contͣ catholicos dice consuestis. ut
apace eccłe xp̃i infelices separetis.⁊ infelicit̾ separe¬
mim Denulla quidẽnos hoĩs potestate p̃sumi¬
mus qmͣuuis ictiq multo sit honestius p̃sum̃e de
ĩꝑatoribi qmͣ p̃sum̃c decircumcellionib: p̃sumẽ
delegib qmͣ p̃sumẽ de seditionib. S meminimꝰ
scͥtum cẽ maledictꝰ ois quispem suãponit ĩ hoiẽ.
uñgͥ p̃sumimꝰ si uultis ⟦arẽ nosseillũ cogitate de qͦ¬
t̾re. omĩs gentes seruient illi. ⁊ idõ hac eccłe potestate
leges larent ꝑ quas uisti ⁊ pbarent᷑ ⁊ coronarẽt non
fatiendo quod illi iuberent quia d̃s ꝓhibet si cut uisse¬
iat nabugodonosor ut autea statua ad oraretur qd̾ qͥ
fac̾e noluert̃ cso talia ꝓhibenti placuerunt: Qñ autẽ
impatores u̾itatem tenent: ꝓ ipsa u̾itate cont̾ errorẽ
uibent. Qd̃ quisqͥs contempserit. ĩpse sibi iuditium

Expanded text:
est, et quicquid aliud contra catholicos dicere consuestis, ut est, et quicquid aliud contra catholicos dicere consuestis, ut a pace ecclesiae Christi infelices separetis et infeliciter separemini. de nulla quidem nos hominis potestate praesumimus, quamuis utique multo sit honestius praesumere de imperatoribus quam praesumere de Circumcellionibus, praesumere de legibus quam praesumere de seditionibus; sed meminimus scriptum esse: Maledictus omnis, qui spem suam ponit in hominem. unde ergo praesumimus, si uultisterrae, et omnes gentes servient illi . Et ideo hac Ecclesiae potestate leges darent, per quas iusti et probarentur et coronarentur non faciendo, quod illi iuberent, quia Deus prohiberet, sicut iusserat Nabuchodonosor, ut aurea statua adoraretur. Quod qui facere noluerunt, Deo talia prohibenti placuerunt; quando autem imperatores veritatem tenent, pro ipsa veritate contra errorem iubent, quod quisquis contemps
Abbreviated transcription (Latin):
cogitis homines. aut ire merrorem aut ꝑ manere
ĩerrorem: qnͣto magis nos debemus pordinatis¬
bdidit xp̃o resistere furorib urĩs ut misere anime
de ura dñatione uib̾ate eruant᷑ auetustissima fal¬
sitate ⁊ assuescant mnaꝑtissima ũitate: Nam qͦs a
nob̾nolentes dicitis cogi multi etiã cogi se uolunt.
qd̃ nob antea ⁊ pꝰea confitentur: ut uł sic euadãt
opp̃ssiones ur̃as. Et tam̃ quid ẽ melius ꝓferre ue¬
ras imꝑatorũ uissiones ꝓunitate: an falsas indul¬
gentias ꝓpũsitate: Qd̃uos fecistis. ⁊m̃datio urõ
subito totam africam implestis. In quo facco nicħ
aliudostendistis. nisi partem donati semꝑ dem̃¬
datio p̾sum̃tem omĩ uento iactari ⁊ cͥcumferri sic̃
scͥtum ẽ. Qui fidit infalsis. hic pascit uentos: Sic̃
em̃tiera suit indulgentia. fic uera sunt cͥmina oeci¬
liani ⁊ traditio felicis aptungensis. ꝑ quẽ ordinat᷑

Expanded text:
cogitis homines aut ire in errorem aut permanere cogitis homines aut ire in errorem aut permanere in errore, quanto magis nos debemus per ordinatisbdidit Christo, resistere furoribus uestris, ut miserae animae de uestra dominatione liberatae eruantur a uetustissima falsitate et adsuescant in apertissima ueritate! nam quos a nobis nolentes dicitis cogi, multi etiam cogi se uolunt, quod nobis antea et postea confitentur, ut uel sic euadant oppressiones uestras. ! Et tamen quid est melius, proferre ueras imperatorum iussiones pro unitate an falsas indulgentias pro peruersitate, quod uos fecistis et mendacio uestro subito totam Africam implestis? in quo facto nihil aliud ostendistis nisi partem Donati semper de mendacio praesumentem omni uento iactari et circumferri, sicut scriptum est: Qui fidit in falsis, hic pascit uentos. sicut enim uera fuit ista indulgentia, sic uera sunt crimina Caeciliani et traditio Felicis Aptungensis, per quem ordinatus
Abbreviated transcription (Latin):
iris pauci qui illic ad erant uisitarentur. ⁊ audi¬
to u̾bo dei. adunitatem xp̃i qui uellent comĩterẽ¬
tur. cui ambulanti uiã suã latronum more insi¬
diati fẽ: Et quia ineorum insiclias cade non potu¬
it cum aꝑta uiolentia infundo oliuetensi. pene
uiuũ cum domo qͦ fugerat incenderant insi t̾cio
suppositas flammas colom eidem fundi pꝑ ꝑi-
culum suc salutis extinguerent. Et tam̃ cũcris¬
pinus ꝓpt̾ hoc factum. in ꝓconsulari uiditio con¬
uinceretur hereticus. eiꝰdem ep̃i possidii int̃cessu¬
decem libras auri ñ ẽ exactus. cui beniuolentie
⁊ mansuetudini in gratus. adimpatores catholi¬
cos ausus ẽ appellare unde hanc inuos irã dei
de qͣ murmuratis multo importuniꝰ ⁊ uehem̃tĩ
ꝓuocauit. uidetis qͥa uos contra pacẽ xp̃i uiolen¬
facta fatiatis ⁊ cum uire punimini głam martirũ
reqͥratis: sigͦ uos pͥuata ura audatia. tam uiolent̾

Expanded text:
mvis pauci qui illic erant, visitarentur, et audimvis pauci qui illic erant, visitarentur, et audito verbo Dei ad unitatem Christi qui vellent converterentur? Cui ambulanti viam suam, latronum more insidiati sunt, et quia in eorum insidias cadere non potuit, eum aperta violentia in fundo Livetensi pene vivum cum domo quo fugerat, incenderant, nisi tertio suppositas flammas coloni ejusdem fundi propter periculum suae salutis exstinguerent: et tamen cum Crispinus propter hoc factum in proconsulari judicio convinceretur haereticus, ejusdem episcopi Possidii intdecem libras auri non est exactus. cui beniuolentiae et mansuetudini ingratus ad imperatores catholicos ausus est appellare. unde hanc in uos iram dei, de qua murmuratis. multo importunius et uehementius prouocauit. Videtis, quia uos contra pacem Christi uiolenfacta faciatis et, cum iure punimini, gloriam martyrum requiratis? si ergo uos priuata uestra audacia tam uiolenter
Abbreviated transcription (Latin):
nescio qtͦ dies incaptiuitate retentus ẽ. nec lib̃tati
ꝓpͥe fortasse restitutus eẽt: insi iampene ꝓpt̃ ipsã
causam ꝓculianꝰ sibi exhibitionẽ iud eret ĩmin̾e.
Marcianus urgensis: catholicam unitatem ꝓpͥa uo¬
lunitate delegit. Quare subdiaconũ. eiꝰ cum ipse
fugisset ꝓpe ssq ad mortem cesum clerici ur̃i la¬
pidib obruert̃ quoꝵ domus ꝓsuo scelere cũse st̃.
Qͥd amplius dicamus: modo p̃conẽ misistis: qui
clamaret siniti. Quisqͥs maximino cõmunica.¬
uerit. incendatur domus eiꝰ: qͥ ante qmͣ ipse ad cath
meassit. ad quid aliud presbitum sinti miseramꝰ:
nisitt nulli moiestus nr̃os usitaret. ⁊ indomo
uiris sui positus pacẽ catholicam uolentib p̃di¬
caret. quẽ uos inde cum gͣui ĩ uiria ꝑiccistis: Quid
aluid agebamus. qñ unꝰ nr̃m calam̃sis ep̃c possi¬
diibat ad fundum figulinensem: nisi ut nrĩ qmͣ¬

Expanded text:
nescio quot dies in captiuitate retentus est nec libertati nescio quot dies in captiuitate retentus est nec libertati propriae fortasse restitutus esset, nisi iam paene propter ipsam causam Proculianus sibi exhibitionem uideret imminere. Marcianus Urgensis catholicam unitatem propria uoluntate delegit: qua re subdiaconum eius, cum ipse fugisset, prope usque ad mortem caesum clerici uestri lapidibus obruerunt, quorum domus pro suo scelere euersae sunt. Quid amplius dicamus? modo praeconem misistis, qui clamaret Siniti: Quisqverit, incendetur domus ejus: qui antequam ipse ad Cathomeasset, ad quid aliud presbyterum Siniti miseramus, nisi ut nulli molestus nostros visitaret, et in domo juris sui positus, pacem catholicam volentibus praedicaret? quem vos inde cum gravi injuria projecistis. Quid aliud agebamus, quando unus nostrum Calamensis episcopus Possidius ibat ad fundum Figulinensem, nisi ut nostri, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ad unitatem cogimim: hoc uos fecistis qui ubic̃q
uellemus p̃dicare u̾itatem. ut eam quisq securꝰ
au diret. ⁊ uolens eligeret numqmͣ ꝑ misistis ꝑ-
uiolentias ⁊ t̾rores urõs. Nolite strid̃e ⁊ ꝑturbaie
animas urãspatient̾ si fieri potest consid̾ate qd̾
dicimus ⁊ recolite facta cutumcellionũ ur̃orũ
⁊ clericoꝵ qui duces eorum sc̃ꝑ fuert̃: ⁊udebitis
que causa liob̾ hoc excitaũit. unde ĩ iuste queri¬
mini. qͥa uob̾omia ista ut uibent᷑ coegistis. Nlam
ut longe p̾cita ⁊ multa ñ repetamꝰ. saltem recentia
facta urã cogitate: Oart̾ prb̃r casphalianensis ãne¬
mine coact᷑ ꝓpͥa uoluntate catholic̃ factus ẽ. Qr̃e
illũ urĩꝑsecuti sunt: ⁊ pene occidissent nisi di ma¬
nus ꝑhomines suꝑ uenientes. iolentias eor cõ¬
pressisset. Restitut᷑ uictorianensis: ad catholicam
nullo cogente se transtulit: Quare raptus ẽ de do¬
mo sua eesus. ĩ aqua uolutatus. buda uestitus. ⁊

Expanded text:
ad unitatem cogimini, hoc uos fecistis, qui, ubicumque uellemus praedicare ueritatem, ut eam quisque securus audiret, ut uolens eligeret, numquam permisistis per uiolentias et terrores uestros. nolite stridere et perturbare animas uestras; patienter, si fieri potest, considerate, quod dicimus, et recolite facta Circumcellionum uestrorum et clericorum, qui duces eorum semper fuerunt, et uidebitis, quae causa uobis hoc excitauerit. unde iniuste querimini, quia, uobis omnia ista ut iuberentur, coegistis. nam ut longe praeterita et multa non repetamus, saltem recentia facta uestra cogitate. Marcus presbyter Casphalianensis a nemine coactus propria uoluntate catholicus factus est; qua re illum uestri persecuti sunt et paene occidissent, nisi dei manus per homines superuenientes uiolentias eorum compressisset. Restitutus Victorianensis ad catholicam nullo cogente se transtulit; qua re raptus est de domo sua, caesus, in aqua uolutatus, buda uestitus et
Abbreviated transcription (Latin):
ro si aliquid tale contingeret. eẽt magnum ma¬
lum nisi uob̾: Que ẽ enim peior mors amine. ꝙͣ
lib̾tas erroris: S iam touamus ista omnia. de
medio: ameniꝰ pacem qmͣ omnis doctꝰ et in doct̃
intelligit p̃ponendam ẽẽ ciscordie: diligamus
et teneamus unitatẽ. hoc iubent imꝑatores qd̾
iubet et xp̃c: quia cum bonum uibent: ꝑ illos non
sũdicamꝰ om̃s. et ñ sint in uobis scismatã. neq
dicamꝰ ego quioem sũ pauli ego autem apollo.

Expanded text:
ro, si aliquid tale contingeret, esset magnum maro, si aliquid tale contingeret, esset magnum malum nisi uobis. quae est enim peior mors animae quam libertas erroris? Sed iam tollamus ista omnia de medio; amemus pacem, quam omnis doctus et indoctus intellegit praeponendam esse discordiae, diligamus et teneamus unitatem. hoc iubent imperatores, quod iubet et Christus, quia, cum bonum iubent, per illos non sum dicamus omnes et non sint in nobis schismata neque dicamus: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo,
Abbreviated transcription (Latin):
su miramini qͣsi aluid in hac causa sequi debuer̃
qm̃ constantini iuditium. ꝑ dot xp̃ianos imꝑa¬
tores firmissime custoditum: ad constantinum
autem sic̃ diximꝰ. sic̃ uob̾ qñ uultis si tam̃ ignora¬
tis ostendimus: maiores ur̃i causam cecilian
ultro detulerunt. Defunctus ẽ constantinꝰ. si ui¬
ditium constantim contͣ uos uiuit: q̃urĩ causam
misert̃ apud quẽ iudices epõs rep̃hendert̃ ad quẽ
auicdicib epĩs appellauerunt. quem tediosissime
defelice aptungitano int̾pellau̾unt aquototiens
conuicti ⁊ confusi rediert̃. ⁊ aꝑnitie furoris ⁊ amino¬
sitatis sue ñ recesserunt eamq uobis posteris suis
hereditariam reliquerunt ut tam impudent᷑ de-
iussionib xp̃ianorum imꝑatori faciatis ĩuidiam
cũ si uob̾liceret ñ quidẽ iam ꝯstantinũ xp̃ianũ.
quia i̾itati fauit contͣ nos int̾pellaretis s apos¬
tatam uilianum ab ĩferis excitaretis. Quasiue¬

Expanded text:
sii miramini, quasi aliud in hac causa sequi debuerint, sii miramini, quasi aliud in hac causa sequi debuerint, quam Constantini judicium per tot christianos imperatores firmissime custoditum? 10. Ad Constantinum autem, sicut diximus, sicut vobis quando vultis, si tamen ignoratis, ostendimus, majores vestri causam Caeciliani ultro detulerunt. Defunctus est Constantinus, sed judicium Constantini contra vos vivit, quo vestri causam miserunt, apud quem judices episcopos reprehenderunt, ad quem a judicibus episcopis appellaverunt, quem taediosissime de Felice Aptungitano interpellaverunt, a quo toties convicti et confusi redierunt, et a pernicie furoris et animositatis suae non recesserunt; eamque vobis post. eris suis haereditariam reliquerunt, ut tam impudenter de jussionibus christianorum imperatorum faciatis invidiam, cum, si uobis liceret, non quidem iam Constantinum Christianum, quia ueritati fauit, contra nos interpellaretis, sed apostatam Iulianum ab inferis excitaretis, quasi ue
Abbreviated transcription (Latin):
oramatus cotidiauis int̾pellationib ipsi imꝑatori
tedium fecerunt. dicentes eum eẽ tracditorẽ. ⁊ idõ ceci
tus. donec ⁊ ipse felix uissu imꝑatoris causa cognita
abheliano ꝑ consule ĩnocens ꝓbarettr. Tunc ꝯstan¬
tinus pͥor contra partem donati seuerissimã legem
dedit. hunc pantati filii eiꝰ talia p̃ceꝑunt. Quibus
ni partis donati ꝑtisit. Beniq tunc reddidit ba.¬
silicas hereticis: qñ templa demoniis: co modo
putans xp̃ianum nom̃ posse ꝑire de t̾eis. si um¬
tati eccłe dequa lapsus fuerat in uideret᷑⁊ saclegas
dissensiones lib̾as eẽ ꝑmitteret: hec erat eius p̃di¬
canda iustitia. qmnͣ supplicantes rogatianus ⁊ pon
qm̃ cito morturis ẽ. nichil dereb talib uissit. Be¬
inde ualentimanꝰ logite que contra uos uisserit:
Deinde gratianus ⁊ theodosus. legite qũ uultis
qͦ de uobis constituerint. Quio g defiuis theodo¬

Expanded text:
ordinatus, cotidianis interpellationibus ipsi imperatori ordinatus, cotidianis interpellationibus ipsi imperatori taedium fecerunt dicentes eum esse traditorem et ideo Caecitus. donec et ipse Felix iussu imperatoris causa cognita ab Aeliano proconsule innocens probaretur. Tunc Constantirius prior contra partem Donati seuerissimam legem dedit. hunc imitati filii eius talia praeceperunt. quibus ni parti Donati permisit; deniqsilicas haereticis, quando templa daemoniis, eo modo putans christianum nomen posse perire de terris, si unitati Ecclesiae de qua lapsus fuerat, invideret, et sacrilegas dissensiones liberas esse permitteret. Haec erat ejus praedicanda justitia, quam supplicantes Rogatianus et Ponquoniam cito mortuus est, nihil de rebus talibus jussit. Deinde Valentinianus; legite quae contra vos jusserit. Inde Gratianus et Theodosius; legite quando vultis, quae de vobis constituerint. Quid ergo de filiis Theodo