comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
examma. sicut fingit in homine corporis m̃bra. qm̃¬
ius corpꝰ seminaliter trahatur excorpore. Si enĩ ñ etiã
spiritalis creatura fingẽtur ado: nĩ scͥpͥtum eẽt. qui
fingit sp̃m hominis impso. Et tueo qd̾ legitur qui
fraxit singillatim corda hominum. si ꝑ corda signi¬
ficate st̃ anime : fingi eas posse quis dubitet: s
queritur utrum ex amma una homĩs pͥmi sicut
fixit singillatim faties hominum: ex uno tamen
corpore hominis pͥmi. Cum hec atq huiꝰ modi de
hac re multa querantur. que nullo sensu carnis
explorari possunt. et anrã expientia longe remo¬
ta sunt atq in ab ditissimis nature simb latent:
ñ erubescendumẽ homini confiteri se nescire qd̃ neᷤ¬
cit: nedum se scire m̃titur. nũqmͣ scire mereatur.
Quis autẽ negat ñunius tantũ s omĩs amme
creatorem dm̃ atq factorem nisi qui eius eloqͥis
aptissime refragatur: Sine ulla quippe ambigui¬

Expanded text:
ex anima, sicut fingit in homine corporis membra, quaex anima, sicut fingit in homine corporis membra, quamuis corpus seminaliter trahatur ex corpore. si enim non etiam spiritalis creatura fingeretur a deo, non scriptum esset: Qui fingit spiritum hominis in ipso; et in eo, quod legitur: Qui finxit singillatim corda hominum, si per corda significatae sunt animae. fingi eas posse quis dubitet? sed quaeritur, utrum ex una anima hominis primi, sicut fingit singillatim facies hominum ex uno tamen corpore hominis primi. Cum haec atque huius modi de hac re multa quaeruntur. quae nullo sensu carnis explorari possunt et a nostra experientia longe remota sunt atque in abditissimis naturae sinibus latent, non erubescendum est homini confiteri se nescire. quod nescit, ne, dum se scire mentitur. numquam scire mereatur. quis autem negat non unius tantum sed omnis animae creatorem deum atque factorem, nisi qui eius eloquiis apertissime refragatur? sine ulla quippe ambigui
Abbreviated transcription (Latin):
sola regeñatione purgandum. S cum consid̾ari et ꝑ¬
tractari ceꝑit quid dicatur. mirũ sillus sensus cõ¬
p̃hendit humanus qͦnammodo tanꝙͣ lucerna
delucerna accendatur: et sine detrim̃to alt̾ius altͣ
inde igis existat sic anima de anma parentis
fiat iuꝑle uł traducatur mplem utrum incorpo¬
reum sem̃ amme sus quadam occulta et inuisibi¬
li uia seorsum exparte currat inmatrẽ. cũ sit c̃cep¬
tus infemina: an quodẽ incredibiluuis insemine cor¬
poris lateat. cum autem fluunt irrita sine ullis cõ¬
ceptib semina. utrum sem̃ anime ñsimul exeat. an
sũma celeritate atq athomo temporis unde exierat
recurrat an ꝑeat et si ꝑit qͦmodo ipsa cuiꝰ mortale
sem̃ ẽ immortalis ẽ anima. an immoitalitatem
tunc accipit qñ informatur ut uiuat: sicut ius¬
ticia qnͣdo formatur ut sapiat: et quo pacto d̾s cã
singat inhomine etiã si anima semmalit̾ trahat᷑

Expanded text:
sola regeneratione purgandum; sed cum considerari et psola regeneratione purgandum; sed cum considerari et pertractari coeperit. quid dicatur. mirum, si ullus sensus comprehendit humanus. quonam modo. tamquam lucerna de lucerna accendatur et sine detrimento alterius alter inde ignis existat. sic anima de anima parentis fiat in prole uel traducatur in prolem. utrum incorporeum semen animae sua quadam occulta et inuisibili uia seorsum ei patre currat in matrem, cum tit conceptus in femina. an. quod est incredibilius, in semine corporis lateat: cum autem fluunt inrita sine ullis conceptibus semina. utrum semen ani- Illae non simul exeat, an summa celeritate atque atomo temporis, unde exierat, recurrat, an pereat; et si perit, quo modo ipsa, cuius mortale semen est, inmortalis est anima, an inmortalitatem tunc accipit, quando formatur, ut uiuat, sicut iustitiam, quando formatur, ut sapiat; et quo pacto deus eam fingat in homine, etiamsi anima seminaliter trahatur
Abbreviated transcription (Latin):
das ñ ex illa pͥma peccatrice ꝓpagatas s nouas
atq insontes includi carne peccati nec sic iam te¬
mere maliam sententiã tua deflectatur assensio.
ut eas ex illa una credas ꝓpagando traduci ne for¬
te altus inuenire possit qd̾ ipse ñpossis aut ali¬
qnͣdo inuemias qd̾ nunc ñ potes. Nam et illi qui
liam opimoncm sequuntur: ꝓfecto cas ñ sp̃e sed
corpora ẽẽ contendunt. et corpulentis seminib exo¬
riri. Quo pũsius quid dici potest: Nseq hoc ter¬
tullianum sompniasse mirandum ẽ. qui etiam iꝑ¬
sum creatorem dm̃ ñ eẽ nisi corpus opinatur. Qua
dem̃tia repulsa acorde atq ore xp̃iano. quis qͥs
ammam sicuti ẽ ñ eẽ corpus. s spm̃ confitetur: et
tam̃ infilios exparentib duci: in eo quidem nulłcoar¬
tat᷑ ang̾tiis qd omnes ammas etiam paruulorũ
nale peccatum ꝓpͥa pͥmi hominis uoluntate com¬
missum: et monis posteros generatione tnͣsmissũ

Expanded text:
das non ex illa prima peccatrice propagatas sed nouas das non ex illa prima peccatrice propagatas sed nouas atque insontes includi carne peccati, nec sic iam temere in aliam sententiam tua deflectatur assensio, ut eas ex illa una credas te alius invenire possit quod ipse non possis, aut aliquando invenias quod nunc non potueris. Nam et illi qui liani opinionem sequuntur, profecto eas non spiritus sed corpora esse contendunt et corpulentis seminibus exoriri. quo peruersius quid dici potest? neque hoc Tertullianum somniasse mirandum est. qui etiam ipsum creatorem deum non esse nisi corpus opinatur. Qaa dementia repulsa a corde atque ore Christiano quisquis animam. sicuti est, non esse corpus sed spiritum confitetur et tamen in filios ex parentibus duci, in eo quidem nullis coartatur angustiis, quod omnes animas etiam paruulorum,nale peccatum propria primi hominis uoluntate commissum et in omnes posteros generatione transmissum
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio dãpnatiom originali obnoxias cẽ ñposse:
s ca fide catholica confiteri ctiã sim illa tenera eta¬
te decorpore exierint. indanipnationẽ ꝑ ditionis itu¬
ras. nisi sacram̃to mediatoris qͥuenit querere et sal¬
uum facere qd pierat libentur: quere ubi uł unde
uł qnͣdo ceꝑint dampnationis m̃itum hab̾e si no¬
ue sunt. ita sane ut dm̃ ñ fatias nec aliqm̃ naturã
qmͣ ñ condidit ds̃. uł peccati earum uił innocentiũ
dãpnationis auc̃ torẽ. Et si mueneris qd̾ te
querere ab monui. qd̾ ipse adhuc fateor sĩ in¬
uemi: defende qnͣtum potes. et assere aniarũ
infantium eimodi eẽ nouitatem. ut nulla ꝓpa¬
gatione ducantur: et nob̾cum qđ inueneris fr̃na
dilectione cõmunica. Si autẽ ñ inueneris qͣre uł
quomodo fiant amine in fantiũ peccatrices. et in¬
chil insemet ipsis habentes malitie. aquo cogan¬
tur ex adam trahere. unde dampnent᷑: cum eas cre¬

Expanded text:
bitrio. damnationi originali obnoxias esse non posse. bitrio. damnationi originali obnoxias esse non posse. sed eas fide catholica confiteris, etiam si in illa tenera aetate de corpore exierint, in damnationem perditionis ituras, nisi sacramento mediatoris, qui uenit quaerere et saluum facere, quod perierat, liberentur. quaere, ubi uel unde uel quando coeperint damnationis meritum habere, si nouae sunt, ita sane, ut deum non facias nec aliquam naturam. quam non condidit deus, uel peccati earum uel innocentum damnationis auctorem. et si inueneris, quod te quaerere admonui, quod ipse adhuc, fateor, non inueni. defende, quantum potes, atque adsere animarum infantium eius modi esse nouitatem, ut nulla propagatione ducantur. et nobiscum, quod inueneris, fraterna dilectione communica. Si autem non inueneris, qua re uel quo modo fiant animae infantium peccatrices et nihil in se ipsis habentes malitiae a quo cogantur ex Adam trahere, unde damnentur, cum eas cre
Abbreviated transcription (Latin):
os ꝓmissionis p̃destinare dignatus ẽ. ut etiã reiec¬
toꝵ multitudine ostend̾ctut. qmͣ nulliꝰ mom̃ti sio
apud diñuistum qnͣtalibet numerositas iustis¬
sime dampnatoꝵ: atq hinc quoq intelligãt
qui exipsa dampnatione redimuntur. hoc fuisse
debitum masse illi uniu̾se. qd̾ tam magne parti
eiꝰ redditum cernerent. ñ solum meis qui originali pec¬
cato multa addunt male uoluntatis arbitrio. uer̃
etiam uitam multis paruulis. qui tantum modo
tunculo peccati orignialis obstricti. sine gratia me¬
diatoris ex hac luce rapiuntur. Lota qtuppe ista mas¬
sa iuste dampnationis recipet debitum. nisi exea
faceret si solum uistus s etiam misericors figutus.¬
dici possunt. et maiores p̾̃uenit ut habete aliqua
m̃ita possunt Quc cum ita sunt. si assertio tua ñ eo
tendit ut nouas ammas dicas ꝓpt̾ innocentiã no¬
uitatis sue anteqmͣ adpeccandum lib̾o utantur ar¬

Expanded text:
os promissionis praedestinare dignatus est; ut etiam ipsa rejecos promissionis praedestinare dignatus est; ut etiam ipsa rejectorum multitudine ostenderetur, quam napud Deum justum quantalibet numerositas justissime damnatorum. Atque ut hinc quoque intelligant qui ex ipsa damnatione redimuntur hoc fuisse debitum massae illi universae quod tam magnae parti ejus redditum cernerent, non solum in eis qui originali peccato multa addunt malae voluntatis arbitrio, verum etiam in tam multis parvulis, 256 qui tantummodo vinculo peccati originalis obstricti sine gratia mediatoris ex hac luce rapiuntur. Tota quippe ista massa justae damnationis reciperet debitum, nisi ex ea faceret, non solum justus, sed etiam misericors figudici possunt, et maiores praeuenit. ut habere aliqua merita possint. ! Quae cum ita sint, si assertio tua non eo tendit, ut nouas animas dicas propter innocentiam nouitatis suae, antequam ad peccandum libero utantur ar
Abbreviated transcription (Latin):
tur et istam uitam milla tenera etate fimentes in
et̾nam transeunt et beatam dici ñpotest qd̃ lib̾o
discernuntur arbitrio ab aliis infantib: qui si¬
ne hac gratia imꝑsius masse dampnatione mo¬
riuntur. Si autẽ hi soli creareutur ex adam qui
eẽnt ꝑgrãm recreandi et pret̾ illos qui infilios¬
si ad optantur nulli alii homines nascerentur.
lateret benefitium qd̾ donaretur indignis: quia
nullus exeadem dampnabili stirpe uementibus
debitum suppliciũ reddetur. Cum uͦ attulit inpa
cientia uasa ire. que ꝑ fectẽ sc̃ inꝑditionem. ñ solum
ostendit irã et demonstrauit potentiã suã rediben¬
do uindictã et bene utendo mał. s etiã notas fecit
p̃stetur discit gratis iustificatus. dũ ñ suo m̃to.
si gła largissime dĩ miscłie discernitur adampna¬
to: cũ quo eadem iustitia fuat et ipse dampnandꝰ.
Tam multos autẽ creando: nasci uoluit quos ad
bili plures sint illis quos in sui regni głam fili¬

Expanded text:
iam renascuntur et istam uitam in illa tenera aetate finientes in aeternam transeunt et beatam, dici non potest, quod libero discernuntur arbitrio ab aliis infantibus, qui sine hac gratia in ipsius massae dam- =Batione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam. qui essent per gratiam recreandi. et praeter illos, qui in dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur. lateret beneficium. quod donaretur indignis, quia nullis ex eadem damnabili stirpe uenientibus debitum supplicium redderetur. cum uero adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditionem, non solum ostendit iram et demonstrauit potentiam suam redhibendo uindictam et bene utendo non bonis, sed etiam notas fecit , quid sibi praestetur. discit gratis iustificatus, dum non suo merito sed gloria largissimae dei misericordiae discernitur a damnato, cum quo eadem iustitia, fuerat et ipse damnandus. Tam multos autem oreando nasci ubili plures sint illis quos in sui regni gloriam fili
Abbreviated transcription (Latin):
post incarnationem xp̃i. nec uixerint. nec uiuant.
nisi exfide incarnationis xpi. in quo ẽ gre plemi¬
tudo: ꝑ fecto qd̾ sepͥtum ẽ ñ eẽ aluid nom̃ sub celo.
inquo oporteat saluos fieri nos. ex illo tempore
ualet ad saluandum genus humanũ. ex qͦ madãui¬
ciatũ ẽgenꝰ humanũ. Sic̃ .N. ĩ adãõs moriunt᷑. itaiĩ x õs

Expanded text:
post incarnationem Christi nec uixerint nec uiuant post incarnationem Christi nec uixerint nec uiuant nisi ex fide incarnationis Christi, in quo est gratiae plenitudo, profecto, quod scriptum est non esse aliud nomen sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, ex illo tempore ualet ad saluandum genus humanum, ex quo in Adam uitiatum est genus humanum. sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
tres portare uigum legis uct̾is ñualcntes ꝑ grati¬
am dnĩ iħu saluos se fieri credidunt:. mantfestũ
qd hec gratia etiam antiquos iustos unĩc fecio
ex fide: tustus enim exfide iuuit. lex añ subintra¬
uit ut abundaret belictum: ut suꝑ abundaret
gratia ꝑ qmͣ sanaretur delicti abundantia. Si
enim d̾ata ẽẽt lex que possi iustificare: õm̃o ex
lege ẽẽt iustitia. Cur tam̃ bonis lix data sit
sibi ipsum ostendet h ominem. ne suꝑb animꝰ
humanus a scipso se posse cẽ iustum putaret̾ et
ignorans diuistitiam. id ẽ que homini exdo ẽ. et
suam uolens constituere idr quasi suis uirib ꝑ¬
actam: iustitie dĩ subictus ñ fieret. Oportebat itaq
ut addito mandato cuius uox c̃. ñ concupisces. suꝑ¬
bo peccatori etam p̾uaricationis crim̃ accederet:
atq ita gr̃e medicinam ñsanate ꝑ legem s comũc¬
ta infirmitas. quereret. ꝓinde cum om̃s iusti hoc
ẽ ueraces dĩ cultores. suie ante incarnationem. siue

Expanded text:
ortare iugum legis ueteris; non ualentes per gratiam domini Iesu salnos se fieri crediderunt, manifestum est. quod haec gratia etiam antiquos iustos uiuere fecit ex fide; iustus enim ei fide uiuit. Lex autem subintrauit. ut abundaret delictum. ut superabundaret gratia, per quam sanaretur delicti abundantia. si enim data esset lex, quae posset uiuificare, omnino ex lege esset iustitia. cui tamen bono lei data sit,sibi ipsum ostenderet hominem, ne superbus animus humanus a se ipso se posse esse iustum putaret et ignorans dei iustitiam, id est quae homini ex deo est. et suam uolens constituere. id est quasi suis sibi uiribus partam iustitiae dei subiectus non fieret. oportebat itaque. ut addito mandato, cuius uox est: Non concupisces, superbo peccatori etiam praeuaricationis crimen accederet atque ita gratiae medicinam non sanata per legem sed conuicta infirmitas quaereret. Proinde, cum omnes iusti, hoc ejt ueraces dei cultores siue ante incarnationem siue
Abbreviated transcription (Latin):
adam ommes mortales mpena facti sutt filii scłi.
Cur autẽ creentur etiã illi quos creator creatut ad
dampnationẽ ñ ad gr̃am ꝑtinere: beatꝰ apłs tan¬
to succinciore breuitate. quanto maiore auccorita¬
te cõmemorat. Dm̃ enĩ dicit uolentẽ ostende rrã
et demonstrare potentiam suã. attulisse in inul

Expanded text:
Adam omnes mortales in poena facti sunt filii saeculCur autem quaerantur etiam illi quos Creator voluit ad damnationem, non ad gratiam pertinere, beatus Apostolus tanto succinctiore brevitate, quanto majore auctoritate commemorat: « Deum, enim dicit, volentem ostendere iram et dem
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ex uos tradet me post enim tradidit sacram̃tũ.
Et liquido apparet qñ pͥmo acceꝑunt discipuli cor¬
pus et sanguinẽ domini: ñ eos accepisse ieuinoᷤ.
Num qud tam̃ ꝓptẽa calũpniandũ ẽ uinu̾se ec¬
clesie qd̃ aieuinis semꝑ accipitur: Exhoc em̃ pla

Expanded text:
unus ex uobis tradet me. post enim tradidit sacramentum; unus ex uobis tradet me. post enim tradidit sacramentum; et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos. Numquid tamen propterea calumniandum est uniuersae eccles
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓpt̃ mores. uł em̃dari oportet qd̃ ꝑperam fie¬
bat: uł iustum qb̃ ñ fiebat. Ipsa quippe mutatio cõ¬
suetiromis. etiã quautilitate ad uiuat: nouitate
ꝑturbat. Quappt̃ queutilis ñ ẽ ꝑmutatio nec fru¬
ctuosa: consequenter et noxia ẽ Nec id̃õ putari de¬
bet institutum eẽ inmultis locis ut illa die post re¬
ferectionem offeratur: quia scͥtum ẽ Idemptidem
et calicem post qmͣcenauit diccns. Ipsam enĩ potri¬
it appellare cenam. qua iam corpus acceꝑant: ut de¬
ducare: hanc ipsam acceptionem eucharistic. dm̃cã
cenam uocans. Illud magis moũe potuit homiẽs
utrum iam refecti dic illo. uł offerrent uł sum̃ent
cucharistiam: qđ meuangelio dicit. Cum autẽ illi
mancducarent. accepit iħe panẽ et benedixit. lum cti¬
am suꝑtiis dixissi. Cum sero auitem factum eẽt. recũ¬
bebat cum xii. et manducantib illis dixit. qm̃

Expanded text:
aut propter mores, vel emendari oportet quod perperam fieaut propter mores, vel emendari oportet quod perperam fiebat, vel institui quod non fiebat. Ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quae utilitate adjuvat, novitate perturbat. Quapropter quae utilis non est, perturbatione infructuosa et consequenter noxia est. Nec ideo putari debet, institutum esse multis locis, ut illa die post refectionem offeratur, quia scriptum est: Identidem et calicem post cenam dicens; ipsam enim potuit appellare cenam, quod iam. corpus acceperant, ut deducare hanc ipsam acceptionem eucharistiae dominicam cenam uocans, illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit: Cum autem illi manducarent, accepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat c
Abbreviated transcription (Latin):
ciotua quamicommonitorio posusti: exquo tri¬
gesime fieri debeat an offerendum sit mane et
modo offerendum. an etiã ieumanduum: et post ob¬
lationẽ sicut facere solemtis cenandũ. adhocita
q respondeo: ut quid horũ sit fatiendum. Si diu¬
ne scͥpture p̾scribit auctoritas. ñ sit dubitandũ gum
ita fac̾ẽ debeamꝰ ut legimus: ut iã ñ quomͦ fatiendũ
s qͦmodo sacramĩtum intelligendum sit disputem
Similit̃ etiam si quid horum dota ꝑ orbem frequen¬
tat eccła. nan et hinc qum ita fatiendum sit dubita¬
re insolentissime uesame ẽ. S neq hoc neq illud ẽ:
meo qd̾ tu queris. Restat gͥ ut deillo t̾cio genere sit.
qd̾ ꝑ loca regiones q uariatiur fatiat gͦ quis. qd̾ inec
clesia inquam uenerit uidit fieri. slon enim quicꝗͣ
eorũ contra fidemẽ: aut contra mores fit. hinc uel
inde meliores. his enim causis. idẽ aut ꝓpt̃ fidem

Expanded text:
tio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo tritio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trigesimae fieri debeat? an offerendum sit mane et modo offerendum, an etiam ieiunandum et post oblationem, sicut facere solemus, cenandum?\' ad haec itaque ita respondeo, ut, quid horum sit faciendum, si diuinae scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum, quin ita facere debeamus, ut legimus, ut iam non quo modo faciendum sed quo modo sacramentum intellegendum sit, disputemus; similiter etiam, si quid horum tota per orbem frequentat ecclesia; nam et hinc, quin ita faciendum sit, dubitare insolentissimae. insaniae est. sed neque hoc neque illud est in eo, quod tu quaeris. restat igitur, ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque uariatur. faciat ergo quisque, quod in ea ecclesia, in quam uenit, inuenit. non enim quicquam eorum contra fidem est aut mores fiunt hinc uel inde meliores.
Abbreviated transcription (Latin):
forte ubipscũantes in obseruatione quadragesi¬
me nec quinta sabbati lauant relaxant ue ieium¬
um: ñinquit hodie ieiunabo. Queritur causa: qͥa
ñfit in quit inpat̾a mea. Quid aliud iste insi con¬
suetudinem suam. consuetudini alt̾ius p̾ponere
bit aut ostendet illum contra fidem facere: se autẽ
scd̾m fidem moresq optimos. hitnc atit illũ iuio¬
lare aut se custodrre comuncet. Uiolant sane quie¬
tẽ et paccm suam: desuꝑflua questione rixando. Ma¬
llem tam̃ tureb huiꝰmodi. ut et ille in huiꝰ. et hic in
illiꝰ patria ab eo quod cet̾ĩ fatiunt ñ ab horrerit. Si uͦ
etiam cũ maliena pat̾a ꝑegrinaretur. ibi maior et
frequentior. et feruentior ẽ populus dĩ. uidit u̾bi
gratia bis offerri quinta sabbati ultie ebdoma
patriam suam ubi infine dici mos ẽ offerri male
atq illicite fieri contendat. qm̃ alibi alit̾ ipse uide
rit puerilis ẽ iste sensus cauendus innob. tolerandꝰ¬
malus. corrigendus: innostris. Prima gͦ in quisi¬

Expanded text:
oco ubi perseverantes in observatione Quadragesimae, nec quinta sabbati lavant relaxantve jejunium: Non, inquit, hodie jejunabo. Quaeritur causa? Quia non fit, inquit, in patria mea. Quid aliud ille iste, nisi consuetudinem suam consuetudini alterius praeponere bet, aut ostendet illum contra fidem facere, se autem secundum fidem moresque hinc optimos, aut illum violare, aut se custodire convincet. Violant sane quietem et pacem suam, de superflua quaestione rixando. Mallem tamen in rebus hujusmodi, ut et ille in hujus, et hic in illius patria ab eo quod caeteri faciunt non abhorreret. Si vero etiam in aliena patria cum peregrinaretur, ubi major et frequentior et ferventior est populus Dei, vidit, verbi gratia, bis offerri quinta sabbati hebdomadae uleniensque in patriam suam ubi in fine diei mos est offerri, male atque illicite fieri contendat, qrit, puerilis est iste sensus cauendus in nobis, tolerandus et corrigendus in nostris. Prima ergo inquisi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ aliquid ad moneam sinceritatem tuam. sci¬
re te uolo intam multis opusculis meis numꝙ
me fuisse ausum de hac questione defutam ꝓ¬
ferre sententiam: et impudent̾ referre. in litc̃as ad
alios informandos. qͦd apud me ñ fuit explicatũ
Quaꝵ autem rerum atq causarum considatio
ne mouear. ut inneutram assertionẽ m̃s inclinet᷑
assensus. si ad huc int̾ utramq disceptẽ. ininis
longumi ẽ hacepła exꝑmete: nec tam necessarium
ut hoc omisso ñpossit dehac questione qd̾ satis dis¬
putari et si ñ ad auferendam cunctationem certe
ad cauendam temeritatem. Illud eñ ribi uł mari¬
me fides xp̃iana consistit qd̾ ꝑ hominẽ mors et ꝑ
homintin refurrectio mortuoꝵ. ficut enĩ in adam
om̃s moriuntur ita et inxp̃o om̃s unificabunt᷑

Expanded text:
quam aliquid admoneam sinceritatem tuam, sciquam aliquid admoneam sinceritatem tuam, scire te nolo in tam multis opusculis meis numquam me fuisse ausum de hac quaestione definitam proferre sententiam et inpudenter referre in 1 tteras ad alios informandos, quod apud me non fuerit explicatum. quarum autem rerum atque causarum consideratione permouear, ut in neutram assertionem mens inclinetur adsensus. sed adhuc inter utramque disceptem. nimis longum est hac epistula expromere nec tam necessarium. at boc omisso non possit de hac quaestione, quod satis est. disputari etsi non ad auferendam cunctationem certe ad cauendam temeritatem. Illud enim. ubi uel maxime fides Christiana consistit. quod per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur. ita et
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione desid̾abili fr̃i et coepõ optato
augustinus. in dño salutem. Quam¬
uis tue sancctatis. nullas adme ip¬
auenerabili papazosimo apłice sedis ep̃o. eccłasti¬
ta necessitas traxerat: factum ẽ ut ea que scͥpsisti
etiam ipse ꝑ legerem tradente mͥ eandem epłam
petente et michi licet aliis occupato uehement̃
instaute: ad eam sum responde compulsus. Acces¬
sit hucetiam alt̾ius sc̃i. et cum debito honore nomi¬
nandi frĩs nr̃i et qnͣtum ab illo cõꝑi necessarirtui
murensis: cum insupra dicto oppido remoratem᷑
aduentus. Qui m retulit etiam sibi missas dehac
re litt̾as uenerationis tue et me dehacipsa questi¬
one consuluit. ut quib inde sentirem. uł meis
uł suis rescͥptis ad te facerem puentre: utrum sci¬
licet anime ut corpora ꝓpagatione nascantut sint¬
q exilla uia que pͥmo homini creata ẽ: an ereator
oĩp̃c qui utiq usq munc oꝑatur sine ulla ꝓpaga¬
cione. nouas fatiat singulis ꝓpͥas. dequa re aute¬

Expanded text:
DILECTIOXE DESIDERABJLI FRATRI ET COEPISCOPO OPTATO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Qnamuis tuae sanctitatis nullas ad me ipa uenerabili papa Zosimo. apostolicae sedis episcopo, ecclesiastica necessitas traxerat, factum est. ut ea. quae scripsisti, etiam ipse perlegerem tradente mihi eandem epistulam petente et mihi licet aliis occupato uehe. menter instante ad ea sum respondere compulsus. accessit hac etiam alterius sancti et debito cum honore nominandi fratris nostri et, quantum ab illo comperi. necessarii tui Muresis, cum in supra dicto oppido remoraremur, aduentus. qui mihi rettulit etiam sibi missas de hac re litteras uenerationis tuae et me de hac ipsa quaestione consuluit, ut, quid inde sentirem, uel meis uel suis rescriptis ad te faceret peruenire. utrum scilicet animae ut corpora propagatione nascantur sintque ex illa una. quae primo homini creata est, an creator omnipotens, qui utique usque nunc operatur. sine ulla propagine nonas faciat singulis proprias. De qua re ante
Abbreviated transcription (Latin):
ricordia: et argueris me. Nonenm talis es: tuiꝰ oleo
timeam inpinguari capud meum: fr̃s non solum qͥ
nobiscum habitant et qui ubilibet habitantes deo
parit̃ senuiunt. s ꝓpe omnes qͥ nos inxp̃o libent̃ notie¬
runt te salutant. uenerantur desiderant: Germani¬
tatem beatitudinem. humanitatem tuã non audeo
petere ses sitibi ecla fticis munerib uacat indes qͥd
metũ sentiat affrica.

Expanded text:
ricordia, et argueris me. Non enim talis es, cujus oleo ricordia, et argueris me. Non enim talis es, cujus oleo timeam impinguari caput meum. Fratres non solum qui nobiscum habitant, et qui ubilibet habitantes Deo pariter serviunt, sed prope omnes qui nos in Christo libenter noverunt, salutant, venerantur, desiderant Germanitatem, Beatitudinem, Humanitatem tuam. Non audeo petere; sed si tibi ab ecclesiasticis muneribus vacat, vides quid mecum sitiat Africa.
Abbreviated transcription (Latin):
merosius eũ contundieoꝵ uocib qui amicũ non scłarit̃
diugunt: filium autẽ eĩ silium nr̃m. cuiꝰ etiam nomen
in aliquib nr̃is libris inuemes. et si addue caritatis p̃¬
sentiam. ipse non ꝑgeret. statuerat lut̾is in manu iua
tradere consolandum. exhortandum instruendũ. non
tam oris sono qm exemplo roboris tui. drdeo quippe
ut dum ad huc etas eiꝰ inuiridi feno ẽ ⁊rtarna conu̾tat
infrugem et credat ex ꝑtis. quod exꝑiri ꝑ ieulose deside¬
rat: Nutic gͦ exeius carmine et exepła quam ad cum mi¬
si. intelligit beniuolentissima et mansuctissima pru¬
dentiatua. quid deillo doleam qͥd timeam quid cupiã.
Nec desꝑo affuturum dñin ut ꝑte minuistrum eiꝰtan¬
tis curarum estib liberer: Sane quia multa sc̃pta nr̃a
lecturus es. multo michierit gratior. dilectio tua. si ex
his que tibi displicuerint em̃daueris me iustꝰ in mise¬

Expanded text:
numerosius numerosius diligunt. 6. Filium autem ejus, filium nostrum, cujus etiam nomen in aliquibus nostris libris invenies, etsi ad tuae charitatis praesentiam ipse non pergeret, statueram litteris in manum tuam tradere consolandum, exhortandum, instruendum, non tam oris sono, quam exemplo roboris tui. Ardeo quippe, ut dum adhuc aetas ejus in viridi feno est, zizania convertat in frugem, et credat expertis quod experiri periculose desiderat. Nunc ergo ex ejus carmine, et ex epistola quam ad eum misi, intelligit benevolentissima et mansuetissima prudentia tua, quid de illo doleam, quid timeam, quid cupiam. Nec despero affuturum Dominum, ut per te ministrum ejus tantis curarum aestibus liberer. Sane quia multa scripta nostra lecturus es, multo erit mihi gratior dilectio tua, si ex his quae tibi displicuerint, emendaveris me justus in mise
Abbreviated transcription (Latin):
et nolebat ꝓpt̾ uerecundiam suã. Quẽ cum uiderẽ int̾
amorẽ pudoremq fluctuantẽ. oñ abillo in humieros
incos transtuli. Nam hoc michictiã ꝑ cpłam iussit:
Cito gͦ si domin̾ ad iuucrit totum alipiũ in seram p̃¬
cordib tuis: Nam hoc sum ego maxime uieritus ne¬
ille uereretur apire omma que in eum dñs contulit.
ne aliciui minꝰ intelligenti. non enim abste solo illa
legerentur. non diuina munera concessa hoĩbr. seo se
ip̃m p̃dicare uideretur. et tu qͥ nosti quomͦ hec legas ꝓpt̃
alicrum cauendam infirmitatem. frat̾ne notitie debito
fraudareris. Qd̃ iam feuissem. iamq illum legeres nisi
ꝓfectio fratris in ꝑuisa repenit placuisset. Quem sic. cõ¬
m̃do cordi et linguetue. ut ita comitem ei te p̾beas. quasi
non nutic illũ. sed mecum ante didiceris: Si enĩ cordi
tuo non dubitauerit apite se ip̃m aut exotum. aut ex
parte magna sanabitur ꝑlinguam tuã: uolo enĩ nu

Expanded text:
et nolebat propter verecundiam suam: quem cum viderem inter et nolebat propter verecundiam suam: quem cum viderem inter amorem pudoremque fluctuantem, onus ab illo in humeros meos transtuli; nam hoc mihi etiam per epistolam jussit. Cito ergo, si Dominus adjuverit, totum Alypium inseram praecordiis tuis; nam hoc sum ego maxime ille uereretur aperire omnia, quae in eum dominus contulit, ne alicui minus intellegenti — non enim abs te solo illa legerentur — non diuina munera concessa hominibus, sed se ipsum praedicare uideretur et tu, qui nosti, quo modo haec legas, propter aliorum cauendam infirmitatem fraternae notitiae debito fraudareris. quod iam fecissem iamque illum legeres, nisi profectio fratris inprouisa repente placuisset, quem sic commendo cordi et linguae tuae, ut ita comiter ei te praebeas, quasi non nunc illum, sed mecum ante didiceris. si enim cordi tuo non dubitauerit aperire se ipsum, aut ex omni aut ex magna parte sanabitur per linguam tuam. uolo enim eum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis et ueritatis dono dei dixi. exulto cum tremore.
Quid enim habenius quod non accepiinus: at enim
melior ẽ qui maiorib et plurib quã qui minorib et
pauciorib donis dei diues ẽ. Quis negat: Sed rursus
melius ẽ uł de paruo dei dono gras ipsi agere quam
sibi agi uelle demagno. hec ut ex ammo semꝑ confi¬
tear. meumq cor alingua mea non dissonit ora pro
me fr̃ ora obsecro ut non laudari uolens. sed laulãs
in uocem dñm et ab inimicis meis saluus ero. Est etiã
alud quo istum frẽm. ampuus diligas. Nam ẽ cognat᷑
uenerabilis et uere beati alyppn ep̃i. quem toto pecto¬
re ampiecteris. et merito: Nam quis qͥs deillo inro¬
benigne cogitat demagna dei miscricordia et demu-¬
nerib dei mirabilib cogitat: Itaq cum legisset peticio¬
nem tuam qͣ desiderare te indicasti. ut historiam suam
tibi stribat et uolebat faccie ꝓpt̾̃ bemuolentiam tuam

Expanded text:
tatis et ueritatis dono dei dixi, exulto cum tremore. tatis et ueritatis dono dei dixi, exulto cum tremore. quid enim habemus, quod non accepimus? at enim melior est, qui maioribus et pluribus quam qui minoribus et paucioribus donis dei diues est. quis negat? sed rursus melius est uel de paruo dei dono gratias ipsi agere quam sibi agi uelle de magno. haec ut ex animo semper confitear meumque cor a lingua mea non dissonet, ora pro me, frater; ora, obsecro, ut non laudari uolens, sed laudans inuocem dominum, et ab inimicis meis saluus ero. Est etiam aliud, quo istum fratrem amplius diligas; nam est cognatus uenerabilis et uere beati episcopi Alypii, quem toto pectore ampbenigne cogitat, de magna Dei misericordia, et de mirabilibus Dei muneribus cogitat. Itaque cum legisset petitionem tuam, qua desiderare te indicasti ut historiam suam tibi scribat, et volebat facere propter benevolentiam tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ copiam. fatiet uenerabili studio tuo: Nam nescio
me aliqͥd siuead eoꝵ qͥ extra eccłam deisunt. siuie ad au¬
res fratrum scͥpsisse: qd̃ ipse non habeat. Sed tu eura le¬
gis mi sc̃e pauline non te ita rapiant. que ꝑnr̾am in fir¬
mitatem ueritas loqurtut. tit ea que ipse loquor tomꝰ
diligent aduertas. ne dum aiudus hauris bona et rec¬
ta. que data ministro non ores ꝓpeccatis et erratis que
ipse cõmitto. In his enim que tibi reccesi aduerteris dis¬
plicebunt ego ipse conspicior: In his autem que ꝑ donu̾
sp̃c quod accepisti recte tibi placent in libris meis. ule a¬
mandus ille p̃dicandus ẽ. apud quem ẽ fons iite. et in
cuiꝰ lumine uidebimꝰ lum̃sine eniginate. et fatie ad fa¬
ciem. nunc autẽ in enigiate uidem᷑: In his gͦ que ip-¬
se de ueteri fermento eructuaui cũ ea legens agnosto
me iuditis dolore. In his uero que de at̾imo sinceri¬

Expanded text:
nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio nostrorum copiam faciet venerabili studio tuo: nam nescio me aliquid, sive ad eorum qui extra Ecclesiam Dei sunt, sive ad aures fratrum scripsisse, quod ipse non habeat. Sed tu cum legis, mi sancte Pauline, non te ita rapiant, quae per nostram infirmitatem ueritas loquitur, ut ea, quae ipse loquor, minus diligenter aduertas, ne, dum auidus hauris bona et recta, quae data ministro, non ores pro peccatis et erratis, quae ipse committo. in his enim, quae tibi recte, si aduerteris, displicebunt, ego ipse conspicior, in his autem, quae per donum spiritus, quod accepisti, recte tibi placent in libris meis, ille amandus, ille praedicandus est, apud quem est fons uitae et in cuius lumine uidebimus lumen sine aenigmate et facie ad faciem, nunc autem in aenigmate uidemus. in his ergo, quae ipse de ueteri fermento eructaui, cum ea legens agnosco, me iudico cum dolore; in his uero, quae de azymo sinceri
Abbreviated transcription (Latin):
talis ẽẽ merear dep̃caris: Hoc enĩ magis iam peto fatias
ne minus optes michi ad ici adid quod sum dũ me ex¬
istimas ẽẽ quod non sũ Cecc carissimꝰ m̃s ẽ: et abineunte
adolescentia michi familiarit̃ amicissimꝰ: quihanc
eximietati tue ac prestantissime caritati epłam ad por¬
tat: huĩnom̃ est inlibro de religione. quẽ tua sc̃itas qnͣ¬
tum litt̾is in dicas libentissime legit. factus enĩtibi
etiã tanti uiri quitibi eũ misit comm̃datione iocundior.
neq hunc tam̃ tam familiari amico meo uelĩcredas.
que de me forte laudans dixerit. Sensi enĩ etiã ipsum
sepe non m̃tiendi studio sco amandi ꝓpensione falliu-¬
dicantem. et arbitrari iam me accepisse quedam. qͥb
accipiendis a domino. patente ore cordis in hiatem.
Et si hoc mos meum. qͥs non coniciat qnͣta de me absen¬
te meliora qm ueriora letus effundat: librorũ autem

Expanded text:
talis esse merear, deprecaris. hoc enim magis iam peto facias, talis esse merear, deprecaris. hoc enim magis iam peto facias, ne minus optes mihi adici ad id, quod sum, dum me existimas iam esse, quod non sum. Ecce carissimus meus est et ab ineunte adulescentia mihi familiariter amicissimus, qui hanc eximietati tuae ac praestantissimae caritati epistulam adportat. huius nomen est in libro de religione\', quem tua sanctitas, quantum litteris indicas, libentissime legit; factus enim tibi etiam tanti uiri, qui tibi eum misit, commendatione iucundior. neque huic tamen tam familiari amico meo uelim credas, quae de me forte laudans dixerit. sensi enim etiam ipsum saepe non mentiendi studio, sed amandi udicantem, et arbitrari jam me accepisse quaedam, quibus accipiendis a Domino patente ore cordis inhiarem. Et si hoc in os meum, quis non conjiciat quanta de me absente meliora quam veriora laetus effundat? Librorum autem
Abbreviated transcription (Latin):
a deo: Blandiores sunt: an ardentiores : luminiosiores.
anfecundiores: Quid est enim qd̃ ita nos mulcent. ita
accendunt ita cõpliuint.⁊ta serene sunt: quid ẽ queso
te. aut quid tibi ꝓcis rependam. nisi quia tot᷑ sum tuus
meo cui tot᷑ es tur: Siparum est plus certe non habeo:
ln autẽ feristi ut michi non indeatur parũ qui me in
illa epła tantis laudib honorare dignatus es. ut cũ tibi
me refundo. siparum hoc putem. tibinon credidisse
comuncar. Pudet me qͥdem tantũ bomi de me credere.
sed plus piget tibi non credete Est qd̾ fatiam. Non me
credam talem qualẽ putas. qm̃ tion agnosco. et credam
me abste ciligi. qm̃ sentio et piane ꝑcipio: Ita nec in me
temerariꝰ nec in te ingrat᷑ extitero. et cũ me tibi totũ offe¬
ro parum non ẽ offero enĩ quem uehem̃tissime diligis.
et offero si non qualẽ me ẽẽ arbitraris eum tam̃ ꝓ qͦ ut

Expanded text:
a deo! blandiores sunt, an ardentiores? luminosiores, a deo! blandiores sunt, an ardentiores? luminosiores, an fecundiores? quid est enim, quod ita nos mulcent, ita accendunt, ita compluunt et ita serenae sunt? quid est, quaeso te, aut quid tibi pro eis rependam, nisi quia totus sum tuus in eo, cuius totus es tu? si parum est, plus certe non habeo; tu autem fecisti, ut non mihi uideatur parum, qui me in illa epistula tantis laudibus honorare dignatus es, ut, cum tibi me refundo, si parum hoc putem, tibi non credidisse conuincar. pudet me quidem tantum boni de me credere, sed plus piget tibi non credere. est, quod faciam. non me credam talem, qualem putas, quoniam non agnosco, et credam me abs te diligi, quoniam sentio et plane percipio. ita nec in me temerarius nec in te ingratus extitero. et cum me tibi totum offero, parum non est; offero enim, quem uehementissime diligis, et offero, si non qualem me esse arbitraris, eum tamen, pro quo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ossa uirisui: Qmͣ intuã unitatem redactã et redditam.
ce spiritalib tibi tanto firmiorib qnͣto eastiorib nexib
copulatam. offitiis ur̃e sanctitati debitis inte uno re sa¬
lutamus. Ibi cedri libam. ad t̾ram deposite. et marce
fabricam cõpagine eatitatis erecte mundi hui fluctus
inputtibuit secant. Ibi gła ut adquiratur contempnitur
et mundus ut optineatur relinquit᷑ Ibi paruuili siue etiã
grandiuscuuri fitii babilonis. eliountur ad petram. uicia
scilicet confusionis. suꝑbieq secularis: hec acq hui̾mo
ili suauissima et sacratissima spectacula utte tue p̾bent
legentib. littere ille. littexe fidei non ficte lict̾e speibone
lict̃e pit caritatis. Quom nobis anhelant sitim tuã.
et desiderium defectumq anime tue inatria dñi: Qͥd
amoris sanccissimi spirant. qnͣtam opulentiã sinceri
cordis exestuant: Quas agunt deo grãs. Quas in petrãt

Expanded text:
ossa uiri sui, quam in tuam unitatem redactam et redditam ossa uiri sui, quam in tuam unitatem redactam et redditam et spiritalibus tibi tanto firmioribus, quanto castioribus nexibus copulatam officiis uestrae sanctitati debitis in te uno resalutamus. ibi cedri Libani ad terram depositae et in arcae fabricam compagine caritatis erectae mundi huius fluctus inputribiliter secant; ibi gloria, ut adquiratur, contemnitur et mundus, ut obtineatur, relinquitur; ibi paruuli siue etiam grandiusculi filii Babylonis eliduntur ad petram, uitia scilicet confusionis superbiaeque saecularis. Haec atque huius modi suauissima et sacratissima spectacula litterae tuae praebent legentibus, litterae illae, litterae fidei non fictae, litterae spei bonae, litterae purae caritatis. quo modo nobis anhelant sitim tuam et desiderium defectumque animae tuae in atria domini! quid amoris sanctissimi spirant! quantam opulentiam sinceri cordis exaestuant! quas agunt gratias deo! quas impetrant
Abbreviated transcription (Latin):
pferentes simplicitatem cordis tii. in qua queris dñm.
sentiens deillo inbonitate. et afferens ei claritatem et ho¬
norem. Legerunt fr̃s ergnudent infatigabinit̾̃ et ineffabi¬
lit̾ tam uberib et tam excellentib donis dei bonis trus.
Quotqͦt eas legerunt rapiunt quia rapiuntur cũ legt̃
Qm suaiuis odor xp̃i. et quam flagtat. exeis. Dici nonpo.¬
test ile lictere cum te offerunt ut uidearis. qnͣtum nos
excitent ut queraris: Nam et ꝑspicabilem fatuint. et de¬
fiderabilem. Quanto enĩ presentiam tuã nobis quondã
modo exibent.tanto absentiam nos ferre non sinunt.
amant te omnes incis. et amari abste cupiunt. laudat᷑.
et benedicitur d̃s. cuius gratia taus es. Ibi excitatur. xp̃e.
ite uentos er maria tibi placare dignetur: tendenti ad sta¬
biliratem suam: Uidetur alegentib ibi conuͣx non
dux ad molliciem iuiro suo. sed ad fortitudinẽ rediꝑx in

Expanded text:
praeferentes simplicitatem cordis tui, in qua quaeris dominum praeferentes simplicitatem cordis tui, in qua quaeris dominum sentiens de illo in bonitate, et adferentes ei claritatem et honorem. legerunt fratres et gaudent infatigabiliter et ineffabiliter tam uberibus et tam excellentibus donis dei, bonis tuis. quotquot eas legerunt, rapiunt, quia rapiuntur, cum legunt. quam suauis odor Christi et quam fraglat ex eis, dici non potest. illae litterae cum te offerunt, ut uidearis, quantum nos excitant, ut quaeraris! nam et perspicabilem faciunt et desiderabilem. quanto enim praesentiam tuam nobis quodam modo exhibent, tanto absentiam nos ferre non sinunt. amant te omnes in eis et amari abs te cupiunt. laudatur et benedicitur deus, cuius gratia talis es. ibi excitatur Christus, ut uentos et maria tibi placare dignetur tendenti ad stabilitatem suam. uidetur a legentibus ibi coniunx non dux ad mollitiem uiro suo, sed ad fortitudinem redux in
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ utiq et quanto inpatientius desideramus ipsam.
tanto patientĩ sustinemꝰ omĩa ꝓpt̃ ipsam: Quis gͥ potest
non gaudere te iuso. ut posset qmͣ diu te non uidet. non
dolere: Ergo nicutrum possum. & qm̃ si possẽ unani¬
mit̾ possem. nonposse delector. atq in eo qd̃ delector non¬
nullum solatium ẽ. Doientem itaq me non sedat᷑ sed cõ¬
sideratus consolatur dolor: Nc rep̾hendas sanctiore
te qd̾ ad huc te non nouetim. cũ animũ michi tiram.
hoc ẽ te ipsum int̾iorẽ aspiciendũ paicfeceris. Qͥd enĩ si
iispiam te ue int̾rena tua ciuitate didicissem frẽm et
dilectorem meu̾ et tantũ in dño ac talem uirũ. nullũ¬
ne me dolorem sensurũ fuisse arbitrareris. si non sine¬
rer nosse domum tuã: Quomodo gͦ non doleã. qd̾ non¬
dum fatiẽ tuam nou. hoc ẽ donum amimetue qmͣ sic̃
me agnoui: legienim litt̃as tuas fluentes lac et mel.

Expanded text:
ramus utique et, quanto inpatientius desideramus ipsam, ramus utique et, quanto inpatientius desideramus ipsam, tanto patientius sustinemus omnia propter ipsam. quis igitur potest non gaudere te uiso, ut posset, quamdiu te non uidet, non dolere? ergo neutrum possum et, quoniam, si possem, immaniter possem, non posse delector atque in eo, quod delector, nonnullum solatium est. dolentem itaque me non sedatus, sed consideratus consolatur dolor. ne reprehendas, quaeso, re, quod adhuc te non nouerim, cum animum mihi tuum, hoc est te ipsum interiorem aspiciendum patefeceris. quid enim? si uspiam te uel in terrena tua ciuitate didicissem fratrem et dilectorem meum et tantum in domino ac talem uirum, nullumne me dolorem sensurum fuisse arbitrareris, si non sinerer nosse domum tuam? quo modo ergo non doleam, quod nondum faciem tuam noui, hoc est domum animae tuae, quam sicut meam noui? Legi enim litteras tuas fluentes lac et mel,
Abbreviated transcription (Latin):
ommouere scõ et uenerabili et eximia inxp̃o
laudc p̃dicando frĩ paulmo: augustinꝰ in dño
salutem. Obonc uir et bonefr̃ latebas am¬
mam meã. et ei dico ut toieret quod adhuc lates ocłõs
meos. et uix michi obtempat. immo non obtemꝑat:
an uero tolerat: Curgͦ meextruciat desiderium tin a¬
pud ipsam int᷑ animam: Nlam si molestias corporis
paterer. et si non ꝑturbarent equitatem animimei. tec¬
teilas tolerare dicerer. Cum autẽ non eqͣ animo fero
qd te. non udco. intoierabile ẽ istam appellare toleran.¬
ciam. S qnͣdo tu talis es tẽ alibi ince habe et sine te for¬
tasse intolerabilius toleraretur. Bene gͣ est quia cquo a¬
mino ferre non possum. Qd̃ si equo animo ferrem. eqͦ
animo ferendus non eẽm. Mirum c̃ si tam̃ uerum qd
michi accidit: Doleo qd te non uideo. et me ipse consola¬
tur dolor. Ita michi displicet fortitudo qͣ patient fertur
absentiabonoꝵ sicuti es. Nam et hierłm futurã defide¬

Expanded text:
O VERE SANCTO ET VENERABILI ET EXIMIA IN CHRISTO LAUDE PRAEDICANDO FRATRI PAULINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. O bone uir et bone frater, latebas animam meam. et ei dico, ut toleret, quod adhuc lates oculos meos; et uix mihi obtemperat, immo non obtemperat. an uero tolerat? cur ergo me excruciat desiderium tui apud ipsam intus animam? nam si molestias corporis paterer et si non perturbarent aequitatem animi mei, recte illas tolerare dicerer; cum autem non aequo animo fero, quod te non uideo, intolerabile est istam appellare tolerantiam. sed quando tu talis es, esse sine te fortasse intolerabilius toleraretur. bene est ergo, quia aequo animo ferre non possum, quod si aequo animo ferrem, aequo animo ferendus non essem. mirum est, sed tamen uerum, quod mihi accidit: doleo, quod te non uideo, et me ipse consolatur dolor. ita mihi displicet fortitudo, qua patienter fertur absentia bonorum, sicuti es. nam et Hierusalem futuram deside
Abbreviated transcription (Latin):
mali aliquid epc̃ debui. nec dilucide iudicare ho¬
mo de occultis hominũ potui᷑cum imipsis causis
scłarib qñdo ad maiorẽ potestatem refertur arbi¬
trium uidicandi. manentib sicuti erant omĩb
reb. expectetur illa sententia unde iam ñ liceat
ꝓuocari. ne supiori cognitorifiat in uria. si eius
pendente ruditio aliquid fuerit cõmutatum:
Et utiq multũĩt̾ ẽ int̾ diuinã et humanã. qmͣ¬
libet excelsissimam potestatem: Domini dĩ nr̃i
misccłia nusqmͣ uos deserat: dm̃ dilectissimi et

Expanded text:
mali aliquid episcopus debui nec dilucide iudicare homali aliquid episcopus debui nec dilucide iudicare homo de occultis hominum potui, cum in ipsis causis saecularibus, quando ad maiorem potestatem refertur arbitrium iudicandi, manentibus, sicuti erant, omnibus rebus expectetur illa sententia, unde iam non liceat prouocari, ne superiori cognitori fiat iniuria, si eius pendente iudicio aliquid fuerit commutatum? et utique multum interest inter diuinam et humanam quamlibet excelsissimam potestatem. domini dei nostri misericordia numquam uos deserat, domini dilectissimi et
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem. iusto iuditio et occulto facit: unde
exhortor prudentiam ur̃am dñi dilectissumm me¬
ritoq honorandi frs̃. ut sepͥturã dĩ qui nob̾ hec
omina futura p̃nuntiauit. et adu̾sus ea nos fir¬
mos eẽ debere p̃monuit cont᷑ hominũ maledica
uamloquia suspitionesq temerarias: corde xpĩa¬
nissimo cogitetis. Breuit itaꝙ dico Rarttati urẽ.
bonifatium presbiterum innullo crimitie apuo
me fuisse detettum: neqͣ quã me de illo tale aliqͥd
credidisse uł cred̃e. Quomodo gͦ iuberem de nutnõ
presbiteroꝵ nom̃ eiꝰ auferri. uehem̃ter t̾rente euͣgłio
ubi domiñ ait. in qͦ uiditio iudicaueritis iudica¬
bimim: Cum enĩcausa que int̾ illum et plebem
exorta ẽ sub diuino examine pendeat scłm placitũ
eoꝵ qd̃ uob̃ si uolueritis pot̾it recitarĩqͥs ego sum
ut audeam dĩ p̃uenire sententiam. in delendo uł
suppͥmendo eiꝰ nomine. de quo nec suspicari tem̃e

Expanded text:
uoluntatem iusto et occulto iudicio facit? unde uoluntatem iusto et occulto iudicio facit? unde exhortor prudentiam uestram, domini dilectissimi meritoque honorandi fratres, ut scripturam dei, qui nobis haec omnia futura praenuntiauit et aduersus ea nos firmos esse debere praemonuit, contra hominum maledica uaniloquia suspicionesque temerarias corde Christianissimo cogitetis. Breuiter itaque dico caritati uestrae Bonifatium presbyterum in nullo crimine apud me fuisse detectum, nequaquam me de illo tale aliquid credidisse uel credere. quo modo ergo iuberem de numero presbyterorum nomen eius auferri uehementer terrente euangelio, ubi dominus ait: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini? cum enim causa, quae inter illum et Spem exorta est, sub diuino examine pendeat secundum placitum eorum, quod uobis, si uolueritis, poterit recitari, quis ego sum, ut audeam dei praeuenire sententiam. in delendo uel supprimendo eius nomine, de quo nec suspicari temere
Abbreviated transcription (Latin):
at cordis tui tam grandem & tam scm̃ sinum: quẽ
ipse fecit domine beatissime. Aug̃ ep̃. felici. ⁊ hi¬
ominis dilectissimis. lariano¬
meritoq honorandis fr̃ib felici et
hylariano: augustinus in dño salutẽ.
slon miror sathanan. fideliũ animos
ꝑtur bantem: cui resistite pmanentes in spe ꝓmis¬
soꝵ di qui fallere non potest: qui ñ solum nob in se
trecdentib et sꝑantib. et in eiꝰ caritate usq infinẽ
pseuerantib. polliceri p̃mia et̃na dignatus ẽ. ue
rum etiam temporalia standala ñ de futura pre¬
dixit: quib fidem nr̃am exerteri et ꝓbari oport̾ẽt.
ait enim qm̃ habunoabit iniquitas. refriges cet
caritas multorum: s continuo subiecte. qui autẽ
mirum si hoiẽs seruis łi de trahunt. et quia eoꝵ
uitam ꝑu̾tere ñposst̃. famam decoiorare conant᷑
ium ipsum dm̃ et dnm eorũ cotidie blasphema¬
re ñcessent cum eis displicet quiequid cont᷑ cor

Expanded text:
at cordis tui tam grandem et tam sanctum sinum, quem at cordis tui tam grandem et tam sanctum sinum, quem ipse fecit, . domine beatissime. CXI. DOMINIS DILECTISSIMIS MERITOQVE HONORANDIS FRATRIBUS FELICI ET HILARINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Non miror satanan fidelium animos perturbantem. cui resistite permanentes in spe promissorum dei, qui fallere non potest, qui non solum nobis in se credentibus et sperantibus et in eius caritate usque in finem perseueranrum etiam temporalia scandala non defutura praedixit, quibus fidem nostram exerceri et probari oporteret: ait enim, Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum; sed continuo subjecit, Qui autem mirum, si homines servis Dei detrahunt et, quia eorum vitam pervertere non possunt, famam decolorare conantur, cum ipsum Deum et Dominum eorum cotidie blasphemare non cessent, cum eis displicet quicquid contra eor