comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenit enim mentem paratam ad malũ. cui se
inserens effectu suo decipit hominẽ factũ ad
uitam: Quia hominis cogitare est. diaboli ĩplere
Qui furabat̾: iam non furetꝰ: Magis aut̃ labor&
oꝑando manibus suis qđ bonũ est: ut habeat
unde tribuat. necessittitẽ pacientib Ut noui ho¬
mnis conũsatio maneat hortat᷑. ne rursum
ad p̃terita uitia & peccata redeat᷑ & nihil ꝓderit
sed & de labore suo pęnurtam patientib subministite¬
re: ut bonis oꝑibus deditꝰ. rependat quȩ priꝰ abs¬
tuleurt: & de cętõ thesauriz& sibi infuturũ:
Iui enĩ cessat a furto: ueniã potest hab̾e non gl̃am
Quid enĩ magnũ at cuiꝰ meriti est abalienis tem¬
perare : Ad meritum enĩ ꝓficit : cum quis de ꝓpria
tribuit egenis.: Om̃is sermo malus deore ur̃o non ꝓ¬
cedat: sed siquis bonꝰ ad edificationẽ fidei ut
d& gnx̃m audientibus: in dĩ seruo om̃aͬ debent iudȩi

Expanded text:
invenit enim mentem paratam ad malum, cui se invenit enim mentem paratam ad malum, cui se inserens, affectu suo decipit hominem factum ad vitam; quia hominis cogitare est, diaboli implere. Qui furabatur, jam non furetur: magis autem laboret, operando manibus quod bonum est; ut habeat, unde tribuat necessitatem patientibus. Ut novi hominis conversatio maneat, hortatur ne rursum ad praeterita vitia et peccata redeatur; nam nihil proderit sed et de labore suo penuriam patientibus subministrare; ut bonis operibus deditus, rependat quae prius abstulerat, et de caetero thesaurizet sibi in futurum; qui enim cessat a furto, veniam potest habere, non gloriam. Quid enim magnum, aut cujus meriti est ab alienis temperare? Ad meritum enim proficit, cum quis de proprio tribuit egenis. Omnis sermo malus de ore vestro non procedat; sed si quis bonus ad aedificationem fidei, ut det gratiam audientibus. In Dei servo omnia debent bona
Abbreviated transcription (Latin):
oneramꝰ peccantẽ quã meret᷑: Hoc ergo doc&. ut
ipsa nͥra cũ moderatione sit. neque nimiũ quis
iustũ se p̾beat delinquenti : quia solent quidã sic
peccare ut tantis plagis affitiendi uideant᷑ quantas
non possunt ferre: Et qui poterat forte corrigi.
tollit deuita : non sine peccato irascentis.: Hinc est
unde salomon Noli inquit iustus. eẽ. multũ. quia
est quipperit in suo iusto.. Sed imtatteores dei. ẽẽ.
debemus: qui temꝑatã hab& iusticiã: Cũ enim
iustũ. ec̃t. plecti iniquos pacienta sua suffert
eos ut aliqui ex eis corrigant̾. Nos ipsos seruos
suos patit̾ pͣeccantes: nec cito aliquẽ ꝑcutit Sol
non occidat: suꝑ iracundiã urãm: Moliie
locũ dare diabolo. Iram transire
nec retinerę impectore: ut dic orta: cũ die
decidat. Quia si in animo manserit: dat occasio¬
nẽ diabolo głaridi. Mecesse est ͤ uitꝰ animꝰ
male cogit&: qđ cupit dlabolus

Expanded text:
oneramus peccantem, quam meretur. Hoc ergo docet, ut oneramus peccantem, quam meretur. Hoc ergo docet, ut ipsa ira cum moderatione sit neque nimium quis justum se praebeat delinquenti: quia solent quidam sic peccare, ut tantis plagis afficiendi videantur, quantas non possunt ferre: et qui poterat forte corrigi, tollitur de vita, non sine peccato irascentis. Hinc est unde Salomon: Noli, inquit, justus esse multum; quia est qui perit in suo justo . Sed imitatores Dei esse debemus qui temperatam habet justitiam; cum enim justum esset plecti iniquos, patientia sua suffert eos, ut aliqui ex eis corrigantur. Nos ipsos servos suos peccantes patitur, nec cito aliquem percutit. Sol non occidat super iracundiam vestram: nolite locum dare diabolo. Iram transire vult, nec retineri in pectore, ut die orta, cum die decidat, quia si in animo manserit, dat occasionem diabolo gloriandi. Necesse est enim iratus animus mala cogitet, quod cupit diabolus;
Abbreviated transcription (Latin):
quiscreatꝰ est : in quo sapit & idõ quia ueritas
& iusticia dĩ agentilibus ignoratur: Cũ enim
credentes dm̃ agnoscunt creatorem. seruantes man¬
data eius & iusticia & ueritate cream᷑ Propt̃ qđ
deposito m̃datio. loquimini ł unꝰ quisque cũ ꝓximo
suo ł ueritatem : qm̃ sumꝰ inuicem mebra. Quia in
ueritate & iusticia creati sumꝰ renati inbaptismate.
id circo ut in eo maneamꝰ. m̃datiũ deponere iubemꝰ.
ad sũpta ueritate: nec dolo aliquid cum frẽ
agere : ut quia uniꝰ corporis mebra sumꝰ. causis
nrĩs inueritete inuicem faueamꝰ Prascimini: & nolite
peccare. Qm̃ irasci. quis non potest ꝓhiberi: Quippe.
cum ur motꝰ sit natał conceptꝰ excausis qui sol&
ad ꝓfectum ꝑtinere delinquentis. idcirco irascendum
dicit. sed cõmon& ne ꝑ ĩr peccetꝰ Solemꝰ enĩ modũ
egredi dũ irascim᷑ & inuenimꝰ ipsi peccare. quia
peccantes arguimꝰ dũ plus doc& inrscimꝰ: & amplius

Expanded text:
quis creatus est, in quo sapit; et ideo veritas et justitia Dei a gentilibus ignoratur. Cum enim credentes Deum agnoscunt creatorem, servantes mandata ejus, in justitia et veritate creantur. Propter quod deposito mendacio, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo ; quoniam sumus invicem membra. Quia in veritate et justitia creati sumus, renati in baptismate; idcirco ut in eo maneamus, mendacium deponere jubemur, assumpta veritate, nec dolo aliquid cum fratre agere; ut quia unius corporis membra sumus, causis nostris in veritate invicem faveamus. Irascimini et nolite peccare. Quoniam irasci quis non potest prohiberi quippe cum ira motus sit naturalis, conceptus ex causis, qui solet ad profectum pertinere delinquentis 244 idcirco irascendum dicit , sed commonet ne per iram peccetur. Solemus enim modum egredi, dum irascimur et invenimur ipsi peccare, qui peccantes arguimus, dum plus irascimur, et amplius
Abbreviated transcription (Latin):
cõpetit qui patꝰ est dedõ ingłam dĩ ptis tẽ. nihil def¬
ferre adõ: ut quma gła sit pr̃is eefilii ꝑ cõmagiẽ
substantiã: & urtutem E st enĩ hac untas natę:
Quid rogo corcrariũ est sifiluos lomĩ apr̃e acepisse diat᷑
cũ om̃a fili aprẽ sint. aquo or cuneta eẽ. erediuntur &¬
ubstantiã dĩ iderco natam dicmꝰ: quia natꝰ deilla

Expanded text:
nim Dei Patris esse, nihil differre a Deo est; ut una gloria sit Patris et Filii per communem substantiam et virtutem; est enim haec unitas naturae. Quid, rogo, contrarium est, si Filius donum a Patre accepisse dicatur; cum omnia 257 Filii a Patre sint, a quo et cuncta esse creduntur? Substantiam autem Dei idcirco naturam dicimus; quia natus de illa
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ieẽ. &dm̃. quia nec dignrẽ. ut ds̃
inmutetur iNcarnẽ. neque caro possit  efficiu
qđ est ds sed sorte ut adoptione ds̃ eet̾ & hic color
adoptilus : aut duo du: Sed alud scriptura signisicat:
lli enĩ donatũ significat quise ex animauit qui formã

Expanded text:
hominem esse et Deum; quia nec dignum est, ut Deus hominem esse et Deum; quia nec dignum est, ut Deus immutetur in carnem, neque caro hoc possit effici, quod est Deus? Sed forte ut adoptione Deus esset, et hic color adoptivus, aut duo dii. Sed aliud Scriptura significat: illi enim donatum significat, qui se exinanivit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qđ horio . Qđ quidẽ adinsipientil am dr̃ Et quare
pat̃ dr̃ dedisse cum ipse qui homo faccus erat nihil
de hab&. Aut non poterant filii diuritas corpori suo
& animȩ p̃stare quȩ de erant: sed defate quia adeo
patre sunt om̃a: ideo ipse dr̃ dedisse. Siergo a padre
op̃a : quare non dicatꝰ cuncta filio suo ꝑ generationẽ
dedisse.: Et quã ius aequalẽ sibi genuent flũ. ordo
tam̃ exigit ue in nominie prĩs agat᷑ om̃a. Hloc pat̾
concessit filo. pose ericẽ: ut om̃a innonẽ fili saluent᷑:
Denque dict dñs de discipłis ad patrẽ. Pat̃ quos docurti nchi
custodiui: Tii enĩ erait: & mihi eos dedisti: Et ad discipios
ait Vsqe nodonihil pecistis innomine meo: petite &
accipietis. Hoc ergo natꝰ accepit : ut post crucẽ manifes¬
Denque ante crũcem qͣreit Om̃a gusti tradita suit
apatre meo: Iuomodo gͦ Alhoc copus potest referri.
ut dei noñ corpori sit donatũ scũ confe& xpm̃

Expanded text:
quod homo erat. Quod quidem ab insipientia dicitur. Et quare quod homo erat. Quod quidem ab insipientia dicitur. Et quare Pater dicitur dedisse, cum ipse qui homo factus erat, nihil dehaberet? aut non poterat Filii divinitas corpori suo t animae praestare, quae deerant? Sed forte quia a Deo Patre sunt omnia, ideo ipse dicitur dedisse. Si ergo a Patre omnia, quare non dicatur cuncta Filio suo per generationem dedisse? Et quamvis aequalem sibi genuerit Filium, ordo tamen exigit ut in nomine Patris agantur omnia. Hoc Pater conque dicit Dominus de discipulis ad Patrem: Pater, quos dedisti mihi, custodivi; tui enim erant, et mihi eos dedisti . Et ad discipulos ait: Usque modo nihil petistis in nomine meo; petite, et accipietis . Hoc ergo natus accepit, ut post crucem manifesDenique ante crucem dixit: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo . Quomodo ergo hoc ad corpus potest referri, ut Dei nomen corpori sit donatum; cum constet Christum
Abbreviated transcription (Latin):
ut prius donũ accepiss& quã gerer&. ad quȩ agenda natꝰ est
U idet᷑ ergo donũ pris. hyc est. eẽ. filii. &lom eius suꝑ omnẽ
nom̃ sit hoc est . eẽ. deum Nem̃ enĩ dĩ sed ꝑnatam. non
ꝑsołã appellationẽ: suꝑ omne nom̃ est. Hinc est ut iN
nomine iħu. om̃e genu flectat᷑ celestiũ t̾restriũ & infernoꝵ.
Sicut adromanos significat int̾eecã diceps: Et ex quibus xp̃c
Quae sint dut̃ hȩc om̃a: in epła ista aꝑit dicens. Cȩles¬
tia. g̃estria & infernꝗ Alia enĩ nulla sunt: Quib dã.
tam̃ uidetur: horam donatũ est. eẽ. nom̃ qđ est suꝑ
om̃e nop̃r: qđ nullo generȩ. nuilla ratione conuenit:
p̃s Sienĩ dĩ filius icł̃ipse & bomo est. A non poterat homa
ꝓds̃ factus. sed manens ds his e gere quȩ habebat:
A ut si scđm qđ homo erat his egebat quȩ dĩ sunt:
Cipsę sibi dei filius ds̃ dediss& quȩ de erant er uycta

Expanded text:
ut prius 256 donum accepisset, quam gereret, ad quae agenda natus est. ut prius 256 donum accepisset, quam gereret, ad quae agenda natus est. Videtur ergo donum Patris, hoc est, esse Filium, et nomen ejus super omne nomen sit, hoc est, esse Deum; nomen enim Dei sed per naturam, non per solam appellationem, super omne nomen est. Hinc est, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum; sicut ad Romanos significat, inter caetera dicens: Et ex quibus CQuae sint autem haec omnia in epistola ista aperit dicens, coelestia et terrestria et inferna: alia enim nulla sunt. Quibusdam tamen videtur homini donatum esse nomen, quod est super omne nomen, quod nullo genere, nulla ratione convenit. enim Christus Dei Filius idem ipse et homo est, non poterat Deus homo factus, sed manens Deus, his egere quae habebat: aut si secundum quod homo erat, his egebat, quae Dei sunt, ipse sibi Dei Filius Deus dedisset, quae deerant ei juxta
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas si sibi quis nec qđ deberi nouit defendat.
Deniq phariscus illae uera de se dicens ex altassę se
dictus est: hãc ꝑ hoc humiliatus est Xp̃s dut̾ plus fec̃.
quia cũ ds̃sit. caro fact. homnibus se inclinauit:
N unc uideanꝰ quonodo donatũ est xp̃o noñ qđ ẽ. suꝑ omẽ nom̃
quasi eguent filiuis dĩ. aut imꝑfectis fuent. Qui eñĩ eg&:
imꝑfectꝰ est. Si enĩ informa dĩ erat par Eaequał deo:
Quomado donatũ est illi.: Ec enĩ donatũ. dict  qui sẽ himidiũ
& quasi homo apparuit. ex inaniens factꝰ oboediens usq
admortem: Sieni ꝑfectꝰ nitꝰ ũ est quomodo eguit:
Perfectũ dei filiũ natũ dedõ patre qui negat: arruenꝰ est.
Nam ante passionẽ acqualẽ se deo pr̃i os tendit: sicut
& supͣ memoraui Onde constat hunc nat̾reẽ. ꝑfectum:
nnatiuitatẽ enim sua om̃a consecutus uidetur Iapleni¬
tudine cnĩ diuinitatis. ẽ. natꝰ ad om̃a agenda quȩ gessĩt.

Expanded text:
humilitas, si sibi quis nec quod deberi novit, defendat. Denique Pharisaeus ille , vera de se dicens, exaltasse se dictus est; ac per hoc humiliatus est: Christus autem plus fecit, qui cum Deus sit, caro factus hominibus se inclinavit. Nunc videamus quomodo donatum est Christo nomen, quod est super omne nomen, quasi eguerit Filius Dei, arat, erat par et aequalis Deo; quomodo donatum est illi? Et enim donatum dicit, qui se humiliavit, et quasi homo apparuit, exinaniens se, factus obediens usque ad mortem. Si ergo perfectus natus est, quomodo eguit? Perfectum Dei Filium natum de Deo Patre qui negat, Arianus est; nam ante passionem, aequalem se Deo Patri ostendit, sicut et supra memoravi. Unde constat hunc natum esse perfectum; in nativitate enim sua omnia consecutus videtur. In plenitudine enim divinitatis est natus ad omnia agenda, quae gessit;
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc magnũ dicit : qua cum aequał. ẽẽt. oboediũ
& quidlaudis . ẽ. si in similitudinẽ hominis factꝰ est. homo:
ut homun sinił homo. factꝰ dicatꝰ. Sed noͣn potest
fieri Nemo enĩ insimilitudiẽ fit aliciuꝰ. nisi aliꝰ sit
anteꝗ fiat insipulitudnẽ cuiꝰ uult Per causam
enim sinił factꝰ est: nor ꝑ substantiã: equis ẽ.¬
⁊ qui se examinauitꝰ H lomo gͦ habedat:
& quomocio accepit. ed quid poterat
se exinanre homo. res infirma : Et in formadei.
nũ quit homo erat : sed fortẽ homo informa dei filiꝰ
erat age. filius dei. incuiꝰ forma erat: Et si iã
homo inforna dei hȩc est filius ler erat. iã ante
passiorẽ ꝑfectꝰ erat: non ergo post passionẽ aliquid
Accepit Sedudeamꝰ quidde eo scriptũ ꝗͣt Propt̃
est suꝑ corẽ nom̃: ut in nomine iħu om̃e genu

Expanded text:
Sed hoc magnum est, quia cum aequalis esset, obedivit. Et quid laudis est, si in similitudinem hominis factus est homo; ut homini similis homo factus dicatur? Sed non potest fieri; nemo enim in similitudinem fit alicujus, nisi alius sit, antequam fiat in similitudinem cujus vult; per causam enim similis factus est, non per substantiam. Et quis est, qui se exinanivit? Homo. Ergo habebat. Et quomodo accepit? Sed quid poterat se exinanire homo res infirma? Et in forma Dei numquid homo erat? Sed forte homo in forma Dei Filius erat. Age, Filius Dei in cujus forma erat? Et si jam homo in forma Dei, hoc est, Filius Dei erat, jam ante passionem perfectus erat. Non ergo post passionem aliquid accepit. Sed videamus, quid de eo scriptum sit: Propter est super omne nomen; ut in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia principes scłi hoc ignorabant ds̃ hoc per
spm̃ suum reuelauit credentib Quia resdĩ non
potest sine spũ dĩ ad disci. Nam non solum homimnib
sacramentum istud missum se dicit declarare:
sed & principib & potestatib in celestib qui dñm
crucifixerunt. Ut hoc p̃dicante in terrisdiscant
qui sunt in carnalib: cȩlis: qui degunt subele¬
mentis firmamenti. Hic ergo singularis apłs
est. qui hanc grãm consecutus ÷ Quia trinitatis
mysterium anullo sic potuit expllcari. Unde
& uas electionis diuino iuditio uocitatus est:
p̃s enim om̃ia scrutatur &iam ꝓfunda dĩ: quia
enĩ de dõ ÷ hic sp̃s Quis enĩ scit hominum ea
quȩ sunt hominis nisi sp̃s hominis qui in ipso
est  Manifestum est cogitationes nr̃as a nullo
sciri. nisi ab animo nr̃o quẽ sp̃m̃dixit. Deniq in
euuangelio int̃ cȩtera sic ait. Et sp̃s eius reũsus
lit non doctus . & docuit nos de mysterio xp̃i.
accepimus quia mundi sp̃s non potest scire

Expanded text:
Et quia principes saeculi hoc ignorabant, Deus hoc per Spiritum suum revelavit credentibus; quia res Dei non potest sine Spiritu Dei addisci. Nam non solum hominibus sacramentum istud missum se dicit declarare, sed et principibus et potestatibus in coelestibus, qui Dominum crucifixerunt; ut hoc praedicante in terris, discant qui sunt in carnalibus coelis, qui degunt sub elementis firmamenti. Hic ergo singularis apostolus est, qui hanc gratiam consecutus est; quia Trinitatis mysterium a nullo sic potuit explanari: unde et vas electionis divino judicio vocitatus est . Spiritus enim omnia scrutatur, etiam profunda Dbile est. Quis enim scit hominum ea, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? Manifestum est cogitationes nostras a nullo sciri, nisi ab animo nostro, quem spiritum dixit. Denique in Evangelio inter caetera sic ait: Et spiritus ejus reversus liter, non doctus; et docuit nos de mysterio Christaccepimus, quia mundi spiritus non potest scire,
Abbreviated transcription (Latin):
heliȩ in apocrifis. Per hoc exenplum inopi¬
natã rem factã. & quȩ non solũ inhumanum
sensum non caderet. sed & celestes potentias
lateret : dĩ scilicet filium in carnatum: ut qđ supͣ
dixerat firmaret. Quia si principes huiusscłi
dñm hominem factum non in tellexerunt.
Quanto magis homines: Sed si uerba offendiculũ
uel scandalum fatiebant uirtutib tamen &
signis fides non debuerat de negari. Infirmitati
enĩ & ignorantiȩ humanȩ uirtus debuerat p̃poni
e credi. qđ humanȩ rationi in possibile uidebat
Idõq diligentib dm̃ id÷ credentib ppa ridebã¬

Expanded text:
Heliae in apocryphis. Per hoc exemplum inopiHeliae in apocryphis. Per hoc exemplum inopinatam rem factam dicit, et quae non solum in humanum sensum non caderet, sed et coelestes potentias lateret, Dei scilicet Filium 119 incarnatum; ut quod supra dixerat, firmaret, quia si principes hujus saeculi Deum hominem factum non intellexerunt, quanto magis homines! Sed si verba offendiculum vel scandalum faciebant; virtutibus tamen et signis fides non debuerat denegari. Infirmitati enim et ignorantiae humanae virtus debuerat praeponi, et credi quod humanae rationi impossibile videbatur; ideoque diligentibus Deum, id est, credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebant eñi xp̃m ipsum eẽ iħm. Scierunt quidem
ipsum eẽ sed qui inlege ꝓmissusi erat. misterium
tamen eius quo filius dĩ est nesciebant. Hoc xĩã
& petriis apłs ad populũ iudaicum dixit. Scio
fr̃s quia ꝑ ignorantiã gessistis hoc malum. sicut¬
& principes ur̃i. non tamen seculi. Siergo ꝑ ignoran¬
tiã serui occiderunt dñm peccatũ  eis asscribi non
cam mori nesciat. Sed quia uerbum cara factũ est.
idẽ dĩ filius incarnatus homo factus est: ipsi ad scripta
est mors. quia uidei non utiq carnẽ ꝑsecuti sunt
sed eum qui operabatur ꝑ carnem. Ac ꝑ hoc ꝗͣuis
dñs maiestatis mortem ignoret quantum ad iude¬
orum tam̃ uotum ꝑtinet & ad principũ huius
scłi. dnm occiderunt in carne. Sed si cut scriptũ
est qđ oculus non uidit nec auris audiuit
nec in cor hominis ascendit. quȩ p̃parauit
ds̃ diligentib se. Hoc scriptũ ẽ in apocalypsi

Expanded text:
Sciebant enim Christum ipsum esse Jesum . Scierunt quidem Sciebant enim Christum ipsum esse Jesum . Scierunt quidem ipsum esse, sed qui in Lege promissus erat: mysterium tamen ejus, quo Filius Dei est, nesciebant. Hoc etiam et Petrus apostolus ad populum Judaicum dixit: Scio, fratres, quia per ignorantiam egistis hoc malum, et sicut principes vestri , non tamen saeculi. Si ergo per ignorantiam servi occiderunt Dominum, peccatum eis ascribi non cifixus dicitur, cum mori nesciat: sed quia Verbum caro factum est, id est, Dei Filius incarnatus homo factus est, ipsi ascripta est mors; quia Judaei non utique carnem persecuti sunt, sed eum qui operabatur per carnem; ac per hoc quamvis Dominus majestatis mortem ignoret, quantum tamen ad Judaeorum votum pertinet, et ad principum hujus saeculi, Dominum occiderunt in carne. Sed sicut scriptum est: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus eum. Hoc est scriptum est in Apocalypsi
Abbreviated transcription (Latin):
ac romanorum: sed et hos principes & potestates. quos
supra dixit ad quos uere ꝑtinet dictum hoc
Aduersus quos nobis conluctatio ÷ spiritalis neqͥtiȩ
incelestib Quia consilio ac uoluntate illorum
crucifixus est xp̃s. Detuq post temptationeso
recessit ait diabolus usq ad tenpus. Et ipse dis
Princeps inquit huius mundi uenit. & in me¬
t  in uenit nihil. Principes ergo huius scłi
ꝑ ignorantiã dm̃ maiestatis crucifixerunt Nã¬
a  iudeorum principes. quomodo principes
scłi huius possunt intelligi. qui erant subiecti
regno romano: & neq romanorũ principes cruci¬
ficerunt xp̃m. Quippe cum dixerit pilatus. nullã
causam mortis in uenio in eo. Vnde & manus lauit.
dicens udeis. In nocens ego sum a sanguine iusti
huius uos uideritis. Hi ergo principes crucifixer̃
dñm xp̃m. quos triumphauit libere in seinet¬
ipso Quãuis dicat marcuis cuci angelista dedemonib:

Expanded text:
ac Romanorum: sed et hos principes ac potestates, quos ac Romanorum: sed et hos principes ac potestates, quos supra dixit, ad quos vere pertinet dictum hoc, adversus quos nobis colluctatio est spiritalis nequitiae in coelestibus; quia consilio ac voluntate illorum crucifixus est Christus . Denique post tentationes diabolus recessit, ait, usque ad tempus . Et ipse Dominus: Princeps, inquit, hujus mundi venit, et in me invenit nihil . Principes ergo hujus saeculi per ignorantiam Dominum majestatis crucifixerunt; nam Judaeorum principes, quomodo principes hujus saeculi possunt intelligi, qui erant subjecti regno Romano? Et neque Romanorum principes crucifixerunt Christum; quippe cum dixerit Pilatus: Nullam causam mortis invenio in eo . Unde et manus lavit, dicens Judaeis: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, vos videritis . Hi ergo principes crucifixerunt Christum Dominum, quos triumphavit libere in semetipso ; quamvis dicat Marcus evangelista de daemonibus:
Abbreviated transcription (Latin):
mosterio quȩ abscondita ⁊ Occultum sensum
manifestare. missum se testatur dicensia quẽ
neq principes neq potestates scirent neq
mundiis audierat. Ac ꝑhoc stultum putari quia
in cognitum est. Esse autẽ rationale & selutare
teste uirtute. cui om̃is intentio cedit
ratiosationis humanȩ. Abscondita est
g di sapientia dum nan inuerbis. sed
in uirtute ÷ Non humana ratione passibilisi
sed sp̃s efficatra credibilas. Quã p̃desti¬
nauit ds̃ ante scła ingloriã nr̃um. Vsq adeo uera
sapientia & cũ dõ senꝑ fuisse de claratur. ut antes
scła p̃destinata ingłam nr̃am dicatur qui credimꝰ.
Prescius enĩ ds̃ errores futuros in mundo quẽ erat
facturus hoc decreuit: ad consusionẽ illorum. qui
sibi stultitiam a sapientiam facturi erant.
ad nr̃am autem gloriã. qui credituri eramus
Si enĩ cognouissent. nũꝗ dñm maiestatis crucifixissent:
Principes huius scłi ñ solum homines accipiendos iudeorũ.

Expanded text:
mysterio, quae abscondita est. Occultum sensum mysterio, quae abscondita est. Occultum sensum manifestare se missum testatur, quem neque principes, neque potestates scirent, neque mundus audierat; ac per hoc stultum putari, quia incognitum est: esse autem rationale et salutare teste virtute, cui omnis intentio cedit ratiocinationis humanae. Abscondita est ergo Dei sapientia, dum non in verbis, sed in virtute est; non humana ratione possibilis, sed spiritus efficacia credibilis. Quam praedestinavit Deus ante saecula in gloriam nostram. sapientia, et cum Deo semper fuisse declaratur, ut ante saecula praedestinata in gloriam nostram dicatur, qui credimus, praescius enim Deus errores futuros in mundo, quem erat facturus hoc decrevit ad confusionem illorum, qui sibi stultitiam sapientiam facturi erant , ad nostram autem gloriam, qui credituri eramus si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent. Principes hujus saeculi non solum homines accipiendos Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
placere noluisse. neq uerborũ arti studuisse.
sed fidẽ auctori exhibuisse. qui doctrinã suam
non ornatu traditionis humanȩ acceptabilẽ¬
eẽ uoluit. uerborũ strepitu. sed ipsis reb quia
res ante uerba sunt. Ad ostensionẽ sp̃s & uirturis
diꝰ Ut quia uerbis quȩ infirma iuxta uirtutẽ sunt .
fatuȩ comptȩ prudent̃ uidentur. ds p̃dicationẽ su
non testimonio aierborum uoluit conmendari
sed uuirtutis. Ut uerbi stultitia iudicat& factis
se sapientiã demonstraret spiritali ratione fundatã:¬
Saprentiã em̃ loquimur int̃ ꝑfectos. hoc est int̃
eos qui crucẽ xp̃i uirtutis testimonio sapientiã
fatentur. hi enĩ sapientes & ꝑfecti sunt. qͥ fidẽ
non magis uerbis habent quã reb Sapientiã aut̃e
ñ huuis seculi. Recte ait sapientiã ñ huiusscłi :
sed futuri. in quo ueritas dĩ negantib apparebit.
quia destruuntur ab illa: Cristianitas eñ errores
opa diaboli. Sed loquimur dĩ sapientiã in

Expanded text:
placuisse, neque verborum arti studuisse, sed fidem auctori exhibuisse, qui doctrinam suam non ornatu traditionis humanae acceptabilem voluit esse verborum strepitu, sed ipsis rebus; quia res ante verba sunt. Sed in ostensione spiritus et virtutis Dei. Quia ut verbis quae infirma juxta virtutem sunt, res fatuae comptae prudentes videntur; Deus praedicationem suam non testimonio verborum voluit commendari, sed virtutis; ut verbi stultitia indicata, factis se sapientiam demonstraret spiritali ratione fundatasapientiam autem loquimur inter perfectos; hoc est, inter eos qui crucem Christi virtutis testimonio sapientiam fatentur. Hi enim sapientes et perfecti sunt, qui fidem non magis verbis habent, quam rebus. Sapientiam autem non hujus saeculi. Recte ait, sapientiam non hujus saeculi, sed futuri, in quo veritas Dei negantibus apparebit; quia destruuntur ab illa. Christianitas enim errores, t solveret opera diaboli. Sed loquimur Dei sapientiam in
Abbreviated transcription (Latin):
estimat posse fieri sine cõmixtione. Unde
ridet. audiens dm̃ filium geniusse. quem scit
simplicem & in corporeum. & uirginẽ peperisse:
& resoluta corpora rursum reuocari aduitã :
Cum hȩc hiagis ad laudem dĩ ꝓfitiant init
credatur fccisse cuiusioꝑis ratio nues¬
tigari non pos ste dĩ est enĩ qu fecrt iabe¬
cillitas enĩ humana stnltũ purtati qđ suen¬
tiasua non concludit cũ hocimagis stultũ
deberet habere. Et illud prudens Quꝗdexꝰ
nam traditione sequentes dũ unius dĩfidẽ ab¬
nega it. Sp̃italit̃ factũ est qđ ratione can¬
nis infliti putant fieri nom posse. & siorep¬
bi anotati spĩtalit̃ condẽpnatisunt : Sp̃r¬
tilis aut̃ di aidicat om̃ia. ipse aut̃ anrmine
fidelitis .s di uidi cabit᷑ ipse aut̃ aneminie

Expanded text:
existimat posse fieri sine commixtione. Unde existimat posse fieri sine commixtione. Unde ridet audiens Deum Filium genuisse, quem scit simplicem et incorporeum: et Virginem peperisse, et resoluta corpora rursum revocari ad vitam; cum haec magis ad laudem Dei proficiant, ut credatur fecisse, cujus operis ratio investigari non possit; Deus est enim, qui fecit. Imbecillitas enim humana stultum putat, quod scientia sua non concludit; cum hoc magis stultum deberet habere, et illud prudens, quod quia nam traditionem sequentes, dum unius Dei fidem abnegant, spiritualiter factum est, quod ratione carnis inflati putant fieri non posse: et sic reprobi annotati, spiritaliter condemnati sunt. Spiritalis vero dijudicat omnia, et ipse a nemine fidelitas dijudicabitur: ipsi autem a nemine
Abbreviated transcription (Latin):
non uident. neq litt̃atur& stadiis app̃henditur::
sed ꝑfidem spiritali ratione concipitur. dicente
isaia ꝓpheta Nisi credideritis. neq intelli¬
getis. Naturali enĩ lege magis quã cursu siderũ
& calculis signorum. quȩ in firmamento denotant᷑.
addiscitur. Deniq credentes non humanis ũbis
sed naturȩ suȩ uident cpngruere ꝙ credunt.
Opus enĩ : agnocit opificem. Idõq euuangeliũ
animis nr̃is loquitur spiritalia : Excitans illos
ad conitionẽ sui creatoris. Spiritalib spĩtalia
conparantes. Hoc est his qui mundanã prudentiã
refutant. sp̃italẽ efficatiã tradere quȩ mysterio
fidei continetur. ad nluminandos sensus beniuo¬
Lorum hominum. Credentes enĩ quę mundi sapi¬
entia stulta iudicat sp̃ĩtales sunt. Animalisautẽ
dõ non assequitur nisi quȩ uidet. nec putat aliquid
fieri posse. quã quomodo scit. Idõ quicquid aliter
audit qua nouit. stultam iudicat. Nihil enim

Expanded text:
non vident, neque litteraturae studiis apprehenditur: non vident, neque litteraturae studiis apprehenditur: sed per fidem spiritali ratione concipitur, dicente Esaia propheta: Nisi credideritis, neque intelligetis . Naturali enim magis lege, quam cursu siderum, et calculis signorum, quae in firmamento denotantur, addiscitur. Denique credentes non humanis verbis, sed naturae suae vident congruere, quod credunt; opus enim agnoscit opificem: ideoque Evangelium animis nostris loquitur spiritalia, excitans illos ad cognitionem sui Creatoris. Spiritalibus spiritalia comparantes. Hoc est, iis qui mundanam prudentiam refutant, spiritalem efficaciam tradere, quae mysterio fidei continetur, ad illuminandum sensus benevolorum hominum; credentes enim quae mundi sapientia stulta judicat, spiritales sunt. Animalis autemideoque non assequitur nisi quae videt: nec putat aliquid posse fieri, quam quomodo scit. Ideo quidquid aliter audit, quam novit, stultum judicat; nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde folet coniecturis quȩ mundi sunt
diuinare: quem phatonem appellant. Hic ÷
qui ꝑ ueri similia fallitur & fallit. Hic est qui
ꝑ sybilłam locutus est fensum nr̃orũ secutus
Locum uolens int̃ celestes hab̵e. Vt sciamus
quȩ adõ donata sunt nob̃. Quia enĩ dĩ sp̃s datus ÷
nob̵ scimus quȩ adõ donata sunt nob̃. Non enĩ
tiu possemus scire si mundi spm̃ haberemus
quia non potest mundi scire sp̃s. Sensum enĩdĩ
nemo nouit. nisi qui de deo: sp̃s dĩ. In feriora
enĩ non possunt superiorũ scire consilium. neq
creatura conditoris sui dinoscere uoluntatem:
Quȩ & loquim᷑ Vt hinc manifestũ sit scire nos
quȩ adõ nob̵ donata sunt : quia hȩc & loquimur
ut & alii discant ꝑdoctrinam spiritalẽ. Predica
quȩ traderent p̃opłis & ad discerent principes
huius scłi quid amisissent mali. Non in doctrina
uerborum humanȩ sapientiȩ sed in doctrina
sp̃s. Uerba enĩ humanȩ sapientiȩ hunc sensum

Expanded text:
unde solet conjecturis, quae mundi sunt divinare, quem pythonem appellant. Hic est qui per verisimilia fallitur et fallit: hic est qui per Sibyllam locutus est, sensum nostrum secutus, locum volens inter coelestes habere. Ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis. Quia enim Dei Spiritus datus est nobis, scimus quae a Deo donata sunt nobis. Non enim haec possemus scire, si mundi spiritum haberemus; quia non potest mundi scire spiritus. Sensum enim Dei nemo novit, nisi qui de Deo est, Spiritus Dei; inferiora enim non possunt superiorum scire consilium, neque creatura conditoris sui dignoscere voluntatem. Quae et loquimur. Ut hinc manifestum sit scire nos quae a Deo nobis donata sunt; quia haec et loquimur, ut et alii discant per doctrinam spiritalem. Praedicaquae traderent populis, et addiscerent principes hujus saeculi quid admisissent mali. Non in doctrina verborum humanae sapientiae, sed in doctrina spiritus; verba enim humanae sapientiae hunc sensum
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ cognouit sensum dñi qui instru¬
at eũ sensus deiest qđ hec spĩtalit̾ ius sit
fieri ꝑquan mundi saprerctia stulta ꝓbare¬
tur negans posse fieri qđ factũ ẽ Qu a sensũ
nullus qui cognouerit & displiceat illi ut em̃¬
det consilium dĩ qrqͥ cogno uit laudat po¬
tentiã dĩ Quẽ qͥ om̃ia negat posse : nec mun¬
dũ credit fecis se: Qdi enĩ magnũ est ut
dese credat᷑ generas se qui non ambi groͣeuns¬
ta exrichilo fecisse ⁊ quippe cũ dicat salua¬
tor: Apud dm̃ aut̃e om̃ia possibilia sunt:
Nos autẽ sensum dni abenius. Hocilicit

Expanded text:
Quis enim cognovit sensum Domini? quis instruxit eum ? Sensus Dei est, quod haec spiritaliter jussit fieri, per quae mundi sapientia stulta probaretur, negans posse fieri quod factum est. Quem sensum nullus est, qui cognoverit, et displiceat illi, ut emendet consilium Dei; quia qui cognovit, laudat potentiam Dei, quem qui omnia negat posse, nec mundum credit fecisse. Quid enim magnum est, ut de se credatur generasse, qui non ambigitur cuncta ex nihilo fecisse? quippe cum dicat Salvator: Apud Deum autem omnia possibilia sunt . Nos autem sensum Domini habemus. Hoc dici
Abbreviated transcription (Latin):
reprehendere ostendat. Corpus enĩ ipsum memorat
ut ex eo menbrorum eius ratio dinoscatur Corin-¬
thuis tamen manifesta erant. quia causas inquib
arguebantur non ignorabant. Et ego infirmitate
& timore & tremore multo. fui apud uos. xp̃m
enĩ instultitia humanȩ sapientię predicans odiũ
sibi & ꝑsecutiones ꝓuocabat. quasi rem uanã an-¬
nuntians & in iicitiã iudeis atq gentib Et sermo

Expanded text:
reprehendere ostendat. Corpus enim ipsum memorat, reprehendere ostendat. Corpus enim ipsum memorat, ut ex eo membrorum ejus ratio dignoscatur: Corinthiis tamen manifesta erant; quia causas in quibus arguebantur, non ignorabant. Et ego in infirmitate, et timore, et tremore multo fui apud vos. Christum enim in stultitia humanae sapientiae praedicans, odium sibi et persecutiones provocabat, quasi rem vanam annuntians, et inimicam Judaeis atque gentibus. Et se
Abbreviated transcription (Latin):
instulticia p̃dicationis sicut mundo uidet᷑
locutus est illis de xp̃o misterium. Qđ ido
misterium uocat. quia qđ in carnatũ est
occultum erat a secłis apud dm̃ ed s̃ uerbum : Hereticos
autem eẽ in quib gloriabantur: quia & ꝑeloquentiã
prauã doctrienã conmendabant: Et prudentiã
mundi sectantes. crucẽ xp̃i euacuabant. erubes-¬
centes stulti appellari amundo ut neq xp̃m.
natum ex uirgine predicarent. neq uere erucifixũ
docerent. quia staltũ uidetur dĩ filiũ natũ heminẽ
dicens. Qui negat xp̃m in carne uenisse. antichiristis
est. Et qui negat filium nec patrẽ habet. Qua
ipsum patrẽ sibi filium appellatũ dicebant. Ex
quib marcion traxit errorẽ. Quȩ arguit i
elausa uidentur quia ñ illa manifestat. sed
intelligi uult . ex eo qͦ prudentiã mundi inue¬
hitur : quȩ ẽ religioni mimica. Quȩ autẽ sunt¬
quȩ corripit: eius iuditio uult disci: ut quȩq nr̃a
ieridet uelut stulta se om̃ia in chorinthus

Expanded text:
undo videtur, locutus est illis de Christo mysterium. Quod ideo mysterium vocat, quia quod incarnatum est, occultum erat a saeculis, apud Deum, Deus Verbum. Haereticos autem esse in quibus gloriabantur, quia et per eloquentiam, pravam doctrinam commendabant, et prudentiam mundi sectantes, crucem Christi evacuabant, erubescentes stulti appellari a mundo; ut neque natum Christum ex Virgine praedicarent, neque vere crucifixum docerent; quia stultum videtur Dei Filium natum hominem esignat dicens: Qui negat Christum in carne venisse, antichristus est; et qui negat Filium, nec Patrem habet ; quia ipsum Patrem sibi Filium appellatum dicebant; ex quibus Marcion traxit errorem. Quae arguit, clausa videntur; quia non illa manifestat, sed intelligi vult ex eo, quod prudentia mundi invenitur, quae est religioni inimica. Quae autem suntquae corripit, ex ejus judicio vult disci; ut quaeque nostra deridet velut stulta, ea se omnia in Corinthiis
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: & nr tamen hoc suo nomini duta
permisit: Sciens periculo sumiee. głam dip is
nomini hominis uindicare. Est eñ quasi idolatiia:
non in sapientia uerbi. ut non eua cuetur crux
xp̃i. Quia predicatio xp̃iana non indiget ponpa
& cultu sermonis. Idõq piscatores homines in periti
edecti sunt qui eu iangelitarent. it doctrina
ueritatis ipsa se coninendaret. testa iartute. ne

Expanded text:
ostendit: et non tamen hoc nomini suo decerni permisit, sciens periculosum esse gloriam Dei nomini hominis vindicare; est enim quasi idololatria. Non in sapientia Verbi, ut non evacuetur crux Christi. Quia praedicatio christiana non indiget pompa et cultu sermonis, ideoque piscatores homines imperiti electi sunt, qui evangelizarent; ut doctrinae veritas ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ddabant. propterea qđ ab illas fuerant baptitati
u ex eo scrertt non magnum eẽ.baptitare : quia
nan om̃is qui baptit odidoneus est & euuangelitare.
Uerba denim solle tina sunt. quę dñit en haptesmate
Demq aqłs petrus. credentem corneliuma cum suis.
iussit hapaaui : nec. dignatus estministris ad¬
stantib liocan us tacere. dieni definssente:
psehac egerat ue cõssitate cmmpulsus. Quanto

Expanded text:
dabant, propterea quod ab illis fuerant baptizati ; dabant, propterea quod ab illis fuerant baptizati ; ut ex eo scirent non magnum esse baptizare, quia non omnis qui baptizat, idoneus est et evangelizare. Verba enim solemnia sunt, quae dicuntur in baptismate. Denique apostolus Petrus credentem Cornelium cum suis jussit baptizari, nec dignatus est, ministris astantibus, hoc opus facere; si enim defuissent, ipse hoc egisset, necessitate compul
Abbreviated transcription (Latin):
s & bapastantes & baptitatos. qui ad iniuriã
saluatoris haptimatis eius grãm hominib: depu¬
tabant illis dissimulantib głȩ causa: Sic enim
erant sicut nunc nouatiani & donatiani. qui
baptismum sibi uindicant. anr̃is baptitatos
roubantes & baptitati abhis gloriantur in ꝑsonis
nłorum Deniq xp̃i nomine abdicato nouatianos
adanatianos uatar se glortantur. Crispusergo
argaius corutbi sunte quos ad testimnonium nomiuat
quia sicibaptitati iunt ab apło utenullã illi głam
ex hac causa lpnidam addiscerent. Srephanȩ aut.
domas prmitiȩ achaiȩ sunt. sicut in postrema parte
epitolȩ signisicat: quib: testimonium. dat. quia
in ministeriun scis &e constituerant. Nonenim
est euangeligare oua baptitare. Idẽ non semissũ
uapticare diit: sed cuuangeligare. quia in epõom̃iũ
orcdinationum dignitas est. Caput est en imceterorũ
menbrori: peiđ &iam illos humiliat. quib illimultũ

Expanded text:
os et baptizantes et baptizatos, qui ad injuriam os et baptizantes et baptizatos, qui ad injuriam Salvatoris baptismatis ejus gratiam hominibus deputabant, illis dissimulantibus gloriae causa Sic enim erant, sicut nunc Novatiani et Donatiani, qui baptismum sibi vindicant, a nostris baptizatos reprobantes: et baptizati ab his gloriantur in personis eorum. Denique Christi nomine abdicato Novatianos et Donatianos vocari se gloriantur. Crispus ergo et Caius Corinthii sunt, quos ad testimonium nominat; quia sic baptizati sunt ab Apostolo, ut nullam illi gloriam ex hac causa dandam assererent. Stephanae autem domus primitiae sunt Achaiae, sicut in postrema parte epistolae significat, quibus testimonium dat, quo in ministerium sanctis se constituerant. Non enim est evangelizare, quam baptizare; ideo non se missum baptizare dicit, sed evangelizare: quia in episcopo omnium ordinationum dignitas est; caput est enim caeterorum membrorum. Per quod etiam illos humiliat, quibus illi multum
Abbreviated transcription (Latin):
onĩa qę abeis ex istoꝵ deoꝵ theclogia uelie
plisicis rauonib: peferuit᷑ ad munũ. ꝗũ sine
ullo scrupulo sacrilege opinionis dõ poci
uero qui fec̃ mundũ. omis animȩ & oris cor¬
poris conditori. tribuatiur: Aduertim u
hoc modo: Nos dm̃ coli uun celu & teri¬
cȩpit ne forte putaretur. aliorumidõ refutare
ꝑsonas: ut suami canmendaret. Si enĩ xp̃sꝓnob
x benefitium hominib: in putatumus. ad eius
in iuriam Aut in nomine pauli baptizati
estisi di credentes autẽ inquit. in xp̃m baptr¬
mairsuit in nomine eius iustificemur.
quid est ut fidei huius homines nob̾ auctores
faciamus in memoresceptȩ credulitatis.
Cpas ago dõ meo qđ neminem ur̃m bapti¬
taui. nisi crispum & gaium. ne quis dicat¬
qđ in nomine meo baptitaui: Baptitaui
autẽ & stephanȩ domum. Ceterorũ nescio siquẽ aliũ
baptitaii sirãs agit dõ. quia non multos ex his
baptitauit. Ne quia error sub haçre ceperat. ex
nomine eius errer eẽt in plurimis. ꝑhoc arguens¬

Expanded text:
nia, quae ab eis ex istorum deorum theologia uelut physicis rationibus referuntur ad mundum, quam sine ullo scrupulo sacrilegae opinionis Deo potius uero, qui fecit mundum, omnis animae et omnis corporis conditori, tribuantur. tur, aduertamus hoc modo: Nos Deum colimus, non caelum et terrcoepit, ne forte putaretur aliorum ideo refutare personas, ut suam commendaret. Si enim Christus et beneficium hominibus imputamus ad ejus injuriam? Aut in nomine Pauli baptizati estis? Si credentes autem, inquit, in Christum baptizamur, ut in nomine ejus justificemur, quid est ut fidei hujus homines nobis auctores faciamus, immemores coeptae credulitatis? Gratias ago Deo, quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum et Caiumbaptizavi. Baptizavi autem et Stephanae domum: caeterorum nescio si quem alium baptizaverim. Gratias agit Deo, quia non multos ex illis baptizavit; ne quia error sub hac re coeperat, ex nomine ejus error esset in plurimis, per hoc arguend
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ ab hominib: in uentȩ in quib: ñratia
ñ uirtus. sed uerborum querit᷑ compositio: Ac
ꝑhoo głam sua qierit : qui fidem xp̃i uerbisi
exornare uult. Obcurat eni illã splendore
uerborum. ut non illa sed ipsi laudetups dicur
& pseudo apł nestulti iuderentur pradentib
mundi insopientia hominũ xp̃m pcicabant.¬

Expanded text:
disciplinae ab hominibus inventae, in quibus non ratio, non virtus, sed verborum quaeritur compositio: ac per hoc gloriam suam quaerit, qui fidem Christi verbis exornare vult. Obscurat enim illam splendore verborum, ut non illa, sed ipse laudetur; sicut et pseudoapostoli, ne stulti viderentur prudentibus mundi, in sapientia hominum C
Abbreviated transcription (Latin):
frmisunt gaudeant & quinutant¬
cor ripisc doleant &corrigantur :
que futura passonẽ dm̃ cecmerunt:
Dicitrenĩ qͥsaias ꝓpheta: Utoris admul¬
molandam ductus est : & intercetera:¬

Expanded text:
sunt, gaudeant: et qui nutantcorripi se doleant, et corrigantur. Tquae futuram passionem Domini cecinerunt. Dicit enim Esaias propheta: Ut ovis ad immolandum ductus est .
Abbreviated transcription (Latin):
hominibris duixiliũ suũ non defuturũ in necessi¬
tute ꝓmisit ad confirmationẽ illoꝵ hi aut̃ tẽ in
fide quã moꝑe ęmuli erant bonoꝵ uidcireo fide¬
Propt̃ qđ merori illos utelĩ defensione tutos pstt¬
ricon fideret i denco ea quȩ illis precipebat ui
nomincthiĩ fieri ab illis. & fatarti ẽẽ. non dubitat:
Dñs aut̃ dirigat corda nrãt indileccione ds & pati¬

Expanded text:
vitae auxilium suum non defuturum in necessitate promisit, ad confirmationem illorum; hi autem tam in fide quam in opere aemuli erant bonorum, idcirco fidePropter quod mereri illos, ut Dei defensione tutos praestari confideret, idcirco ea, quae illis praecipiebat in nomine Domini fieri ab illis, et futura esse non dubitabat. Dominus autem dirigat corda vestra in dilectione Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ : ne saciatus tui oderitte. Quienĩ frequent
ad alienã m̃sam conuenit otio deditus: adulet
Necesse. ẽi pascenti se. cum religio nr̃e ad li ber¬
tt̃ om̃s uocet: Idõ siquis inquid manchi cdoe
iu uere det oꝑã laborandi ut ar bronuuouidins
dm̃ possit habere ꝓpiciã: Audiurmãsemĩ quos¬
dam ambulare int̃uos intẽ perant̃ ĩ mehil oꝑañ¬
tes sed curiose agentes. Qu otiosi. eẽ: desiderant
iel agunt quatimis occasio nascat᷑ q̃ introitũ suum
desiderabilẽ ftcciant domibus diuatũ: ambu lantes:
gosat & opimones. ucrboꝵ sabtilitate colligunt :
scientes quid dequouelint audire ut libentꝰa reqͥni
pascant᷑: Quod ftatũ uialde ab orrit disciplina dnica
Horũ enĩ uent̃ ds̃ ẽ. qͥfeda ne cessarra pudent :

Expanded text:
tuum, ne saturatus tui oderit te . Qui enim frequenter tuum, ne saturatus tui oderit te . Qui enim frequenter ad alienam mensam convenit, otio deditus aduletur necesse est pascenti se; cum religio nostra ad libertatem homines advocet. Ideoque si quis, inquit, manducare vivere, det operam laborandi; ut arbitrio suo vivens Deum possit habere propitium. Audivimus enim quosdam ambulare inter vos intemperanter, nihil operantes, sed curiose agentes Qui otiosi esse desiderant, id agunt quatenus occasio nascatur, qua introitum suum desiderabilem faciant domibus divitum, ambulantes gesta et opiniones verborum subtiliter colligunt, scientes quid de quo velint audire, ut libenter et requisiti pascantur. Quod factum valde abhorret a disciplina Dominica; horum enim venter Deus est, qui foeda
Abbreviated transcription (Latin):
quisuntris eausca aut pe canie mulli sibterat fũo pet¬
ne contentusionaime qđ ad laudẽ magis ꝓficit¬
sicũ liceat & sit simendi potestat conteniat᷑ incttlis
ꝑdessẽ potest audientibus  Reuertintiam enĩ habe¬
bit̃ rigoris hui a cique adhoc mandam t᷑ pret̾¬
mittĩ non poter : Nam cũ esserus aprid uos
hoc precipit ehamus uobis: qđ nerais non tult
oꝑar nec man dueet: non solũ uerbis docebat.
sedhortat᷑ & faictis: Idonei enĩ magistri est :
si ea quȩ uerbis docet: oꝑib exple at: Tunc
& eni ad discentes uera ẽẽ sciunt quȩ audi¬
unt: sine gligi illa non uiderint adoctorẽ:
Q uam ius enĩ indoufeste ueriẽe non ignorantꝰ
quȩ docentꝰ : t toñ fine glegi cȩperint amagistrodif¬
ficile ꝓficient audientib: Aagis em̃ oꝑa suadent
quamꝰ uerba. Quam obrem magnis premis remu
tenueserant sub stantia inplebe : ut eliscorent qua¬
timas libertaitẽ suam non admitterent. Unde
& selo morq Raro in quid inferes pedẽ adancũ

Expanded text:
ulli subjiciat, suo pane contentus; maxime quod ad laudem magis profisi cum liceat, et sit sumendi potestas, contineat: hic talis prodesse potest audientibus se; reverentiam enim habebunt rigoris hujus, et ea quae ab hoc mandantur, praetermitti non poterunt. Nam cum essemus apud vos, hoc praecipiebamus vobis, quod si quis non vult operari, nec manducet. Non solum verbis docebat, sed hortabatur et factis; idonei enim magistri est, si ea quae verbis docet, operibus expleat. Tunc etenim addiscentes vera esse sciunt, quae audiunt, si negligi illa non viderint a doctore. Quamvis enim manifeste vera esse non ignorentur, quae docentur; tamen si negligi coeperint a magistro, difficile proficient audientibus: magis enim opera suadent, quam verba. Quamobrem magnis praemiis remuntenuis erant substantiae in plebe; ut discerent quatenus libertatem suam non amitterent. Unde et Salomon: Raro, inquit, inferes pedem ad amicum
Abbreviated transcription (Latin):
pacifici Ies salutatio mei mdom pauli: qd ÷ signũ
n om̃i epła: ttcu scribo. Propt̃ int̾polas & adultercis¬
tores scriptorarũ semꝑse mamisua mom̃i epła

Expanded text:
pacifici. Ipsa salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni epistola: ita scribo. Propter interpolas et adulteratores Scripturarum semper se manu sua in omni epistola
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo. monencdũ illũ ut paciatꝰ secorrigi. Nac ultrir
precptecapłi contẽ pnenda ftamli aritatẽ qͦq
tto diri cũ eo non habere quandu non oboediens
fiat Namsi adini cũcbam contumeliis. laces¬
sit peiorse fiet : Incitat᷑ eñ ad contentionẽ
omcipi& errtitũ suũ uel defendere pͥost aut̃
erubescere emendare se: neqđ prius excustibat
postea saitigri uideatꝰ: Ipse aut̃ ds̃ pacis det uobis pa¬

Expanded text:
illum, ut patiatur se corripi, nec ultra praecepta Apostoli contemnenda: familiaritatem quoque tamdiu cum eo non habere, quamdiu obaudiens fiat. Nam si ad iracundiam contumeliis lacessatur, pejor se fiet; incitabitur enim ad contentionem, et incipiet erratum suum velle defendere, post autem crubescere emendare se; ne quod prius excusabat, postea fateri videatur. Ipse autem Deus pacis det vobis pa
Abbreviated transcription (Latin):
uos &iit liberem᷑ ab inportums a neqꝙ hominibi
non enĩ om̃ium ÷ fides Decetero oraadũ horitiꝰ¬
t̃ utclignetꝰ ds̃ doctrinã suam inftitigabili cursu
dirigere & treos fundere ꝑ os apłi sui inaures du¬
dientiũ. & ut conpesceret & sedoit malooꝵ homi¬
nũ seditiones: qͥ diffictant uerite ti &loquendi

Expanded text:
 hominibus; non enim omnium est fides. De caetero orandum hortatur, ut dignetur Deus doctrinam suam infatigabili cursu dirigere, et transfundere per os Apostoli sui in aures audientium, et ut compesceret et sedaret malorum hominum seditiones, qui diffidunt veritati, et loquen
Abbreviated transcription (Latin):
iħri xpo. ⁊itcũ quiete oꝑaritis suũ panẽ manchace
Ut cis facilnas suade at: intposito nomine dñi nr̃ĩ
te : et nolite cumeo conuersari ut reuerentia
confundat᷑. Non uelud minncũ existimetis sed
que suum panẽ mandu care debere precepit:
Neferte qͥdem illoꝵ occasionẽ parcittitis et hu¬
mantititis aptarent : idõ ftatim sub iecit: Ites :¬
Nos aut̃ in quid frs̃ nolite defatigari benefaiciem¬

Expanded text:
risto, ut cum quiete operantes suum panem manducent. Ut eis facilius suadeat, interposito nomine Domini Jesu  hunc notate, et nolite cum eo conversari, ut reverentia confundatur: et non velut inimicum exist unumquemque suum panem manducare praecepit, ne forte quidam illorum occasionem parcitatis et inhumanitatis captarent, ideo statim subjecit: Vos autem, inquit, fratres, nolite defatigari benefacie
Abbreviated transcription (Latin):
te & non scđm trorditionc̃ quã acceperunt
anobis: Qnĩ monũ plebe ñ om̃s obedientes sunt
uerbo doctrinȩ. non legis sed sciũ placitũ & con¬
sĩlium sequentes ꝓpt̃ hoc declinamdũ ab his pre¬
cipit ut cognos cant sem& ipsos errare : Ipsi enĩ
scitis quẽ acamodũ debeatis mititannos. qr non i¬
tenperant̃ uiannus in t̃uos aexq gratis panẽ edinus

Expanded text:
non secundum traditionem, quam accepistis a nobis. Quoniam in omni plebe non omnes obedientes sunt verbo doctrinae, non legis, sed suum placitum et consilium sequentes; propter hoc declinandum ab his praecipit, ut cognoscant semet ipsos errare. Ipsi enim scitis quemadmodum debeatis imitari nos, quoniam non intemperanter viximus inter vos, neque gratis pa