comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factione eoꝵ Sic et isti c̃quirunt᷑ qr noluit adillos
exire primianus : Quare primiano conceditur
mianus : Crimina dibebant᷑ deprimiano : Venerun
ep̃i. uoluer ut adeos exiret : Non ẽ egressus. sicut
eorũ narrat tractatoria actis inserta ñ ẽ. egres¬
sus : Non imꝓbo: immo & laudo: Si aliquã factio¬
nẽ uidisti. ñ dũbiuisti ad factiosos ꝓcedere. Serua¬
ri causã tuã meliori uiditio partistuȩ  Restabat
enĩ magna pars donati : ubi se posset purgarepri¬
mianꝰ: Propterea ad illos qͥ iã factionẽ conspiraue¬
rant. exire noluit  Uides quomͦ laudamꝰ c̃silium
tuũ aduersus marimianistas: benȩ adtende & cau¬
sam ceciliani. Nonuis ut fr̃: quomͦ extraneus sic
iudica Noluisti exire᷑ qͥd t̾ dic& : istifactionem
c̃spirauerant ẽtra salutẽ meã : corruptist aduer¬
susme: Si me illis cõmisero. facio p̃uiditio causȩ

Expanded text:
factionem eorum: sic et isti conqueruntur, quia noluit ad illos factionem eorum: sic et isti conqueruntur, quia noluit ad illos exire Primianus. Quare Primiano conceditur,mianus, crimina dicebantur de Primiano: venerunt episcopi, voluerunt ut ad eos exiret: non est egressus, sicut eorum indicat Tractatoria Actis inserta. Non est egressus: non improbo, imo et laudo. Si aliquam factionem vidisti, non debuisti ad factiosos procedere, sed servare causam tuam meliori judicio partis tuae. Restabat enim magna pars Donati, ubi se posset purgare Primianus: propterea ad illos qui jam factione conspiraverant, exire noluit. Vides quomodo laudamus consilium tuum adversus Maximianistas, bene attende et causam Caeciliani: non vis ut frater; quomodo extraneus, sic judica. Noluisti exire, quid tibi dicens? Isti factione conspiraverunt contra salutem meam, corrupti sunt adversum me: si me illis commisero, facio praejudicium causae
Abbreviated transcription (Latin):
in faciẽ qđ gestũ est: ut om̃ino unde dissimulent.
et qua effugiant & n in ueniant. Oblitos se dice¬
rent quȩ gesta st̃ ante Non eos ds̃ sinit obli¬
uisci. adquȩ utimnã ualeat ad salutẽ. Nã miscdia
sua fecit hoc ds̃. si c̃siderent qͥd sit factũ. Ponite
ergo uobis ante oculos fr̃s ante oeulos imitatẽ
tunc orbis gerrarũ. unde se isti diuiserꝰ aduersus
cecilianĩ: Ponite et modo partẽ donati: unde se
maximaniste diuiser̃ aduersus primianũ. Qđ
gunc illi ceciliano. hoc nunc isti fecer̃ primiano:
ꝓpterea se & uecriores donatistis dicunt maximi¬
aniste: qe reuera facta maioꝵ suoꝵ ipsimitati
sunt: Sic enĩ erexer̃ maxinianũ aduersus primianũ:
quomͦ illiererer᷑ maiorianũ aduersus cecilianũ: Et sic
questis isti de primiano: quomͦ isti dececilidno : Na
si meministis hoc direr̃ illi qđ ad eos noluit exire
ceciliamis. memor c̃scientiȩ suȩ : Ille autẽ nouerat

Expanded text:
in faciem quod gestum est, ut omnino unde dissimulent in faciem quod gestum est, ut omnino unde dissimulent et qua effugiant non inveniant. Oblitos se dicerent quae gesta sunt ante; non eos Deus sinit oblivisci: atque utinam valeat eis ad salutem! Nam misericordia sua fecit hoc Deus, si considerent quid sit factum. Ponite ergo vobis ante oculos, fratres, unitatem tunc orbis terrarum, unde se isti diviserunt adversus Caecilianum: ponite modo et partem Donati, unde se Maximianistae diviserunt adversus Primianum. Quod tunc illi Caeciliano, hoc nunc isti fecerunt Primiano. Propterea se et veriores Donatistis dicunt Maximianistae, quia revera facta majorum suorum ipsi imitati sunt. Sic enim erexerunt Maximianum adversus Primianum, quomodo illi erexerunt Majorinum adversus Caecilianum; et sic questi sunt isti de Primiano, quomodo illi de Caeciliano. Nam si meministis, hoc dixerunt illi, quod ad eos exire noluerit Caecilianus, memor conscientiae suae; ille autem noverat
Abbreviated transcription (Latin):
quib ate dinsos ꝑsecutꝰ es Recito p̃ces ad apostatam
imperatorẽ cuidixisti. qr sola iustitia aprideũ hab&
locũ: An forte apostasia uiliani pars euangłu tibi
uidetur : ecce m̃dacẽ teneo. Iuid de me dixisti.
qͥd credi debeat : etiã sin inuenirẽ unde ostenderẽ
falsũ tedicere. Sufficit ut ostendãmenda¬
cẽ te ẽẽ. Qud dicis : qualis tu : tales & ceteri Nã
merito talia uerba om̃ib misisti. Habundare uo¬
liusti societate m̃datiũ : ne tu solus erubesceres
adhuc haconiꝰ ipsius uener̾ cartaginẽ: Sic̃ sehabet
tractatoria quã etia gestis allsgauer. cũ litigarens
dedomo cũ ꝓcuratore illius qͥ p̃termittit ablata.
Ergo pͥmotractatoriã de illo miser̃ : c̃quirentes qia
noluit ad illos exire. Hoc enĩ maxime c̃quest suN
Vide qͦmꝰ illis đs red didt qđ deciliano dixer : mira
similitudo: Noluit ds̃ post cotannos reuoluere illis

Expanded text:
quibus a te divisos persecutus es: recito Preces ad Apostatam quibus a te divisos persecutus es: recito Preces ad Apostatam imperatorem, cui dixisti, quia sola justitia apud eum habet locum. An forte apostasia Juliani, pars Evangelii tibi videtur? Ecce mendacem te teneo. Quid de me dixisti quod credi debeat? Etiamsi non invenirem unde ostenderem falsum te dicere, sufficit ut ostendam te mendacem esse. Quid dicis? Qualis tu, tales et caeteri. Nam merito talia verba omnibus misisti: abundare voluisti societate mendacium, ne tu solus erubesceres adhuc diacono ipsius, venerunt ad Carthaginem, sicut se habet Tractatoria, quam etiam Gestis alligaverunt, cum litigarent de domo cum procuratore illius qui praetermittit ablata. Ergo primo Tractatoriam de illo miserunt, conquerentes quia noluit ad illos exire: hoc enim maxime conquesti sunt. Vide quomodo illis Deus reddidit quod de Caeciliano dixerunt. Mira similitudo: voluit Deus post tot annos revolvere illis
Abbreviated transcription (Latin):
usqlac sicut meministis. Et p̃ter mittendũ excasione
ñ est : lanto magis enĩ debemꝰ cõmemorrȩ uaitatẽ
eoꝵ : quantomagis querimꝰ salutẽ eoꝵ : Ecce corpus
xp̃i patitur talsos cestes. fustmet corpus. Qđ p̾cessit
in capite : non mirũ est Et modo ñ de funt corpori
xp̃i diffuso ꝑtotũ orbemꝰ t̃rarũ : quidcunt : ꝓgenies
tradicorũ. falsũ testimoniũ dicis ibi te c̃unco falsũ
testẽ: secutus pauca uerba Iudicis mͥtraditor es:
ego dico tͥ mendax es: Sed tu traditionẽ meam
nusquã et nũꝙ ꝓbes. Ego m̃datuĩtuũ hic in istis
uerbis tuis modo ꝓbo Certe ibi dixisti: qr nos
acuimꝰ gladios nros Recito gesta tuarũ circũ cel¬
lionũ Certe tibi dixistiq̃e p̃termittis ablata recito
gesta. Ubi ꝓcurationẽ ad exigenda fecisti cote ibi cdixisti:
N os sola offerimꝰ euangła : Recito tot iussiones iudicũ :

Expanded text:
um, sicut meministis, et praetermittendum ex occasione um, sicut meministis, et praetermittendum ex occasione non est. Tanto magis enim debemus commemorare vanitatem eorum, quanto magis quaerimus salutem eorum. Ecce corpus Christi patitur falsos testes, sustinet corpus quod praecessit in capite. Non mirum est, et modo non desunt corpori Christi diffuso per totum orbem terrarum qui dicant: Progenies traditorum. Falsum testimonium dicis. Ibi te convinco falsum testem, secutus pauca verba. Tu mihi dicis: Traditor es. Ego tibi dico: Mendax es. Sed tu traditionem meam nusquam et nunquam probas: ego mendacium tuum hic in istis ipsis verbis tuis modo probo. Certe ibi dixisti, quia nos acuimus gladios nostros: recito gesta tuorum Circumcellionum. Certe ibi dixisti, quia praetermittis ablata: recito Gesta, ubi procurationem ad exigenda fecisti. Certe ibi dixisti: Nos sola offerimus Evangelia: recito tot jussiones judicum,
Abbreviated transcription (Latin):
falsi testes: ad sepulcbrũ. Resurrexille cũ tanto
miraculo cõmota t̾ra : ꝓdidit dm̃m resurgentẽ.
Erat illicͣ t̾ra : cus todiens terrã : Sed terra durior
mutari ñ potuit: Nunciauit uerẽ : sed seductaẽ
a falsa.: Quȩ dixer enĩ illi custodes iudeis quȩ
uiderint & qua factũ sit  Acceper̃ pecuniã : &
dictũ est eis:. Dicite qđ uobis dormientib uener
discipłi eiꝰ et abstuler eũ Ecce falsi testes : et c̃tra
resurgentẽ: Quanta autẽ cecitas in falsis testib
quanta cecitas fr̃s: solent enĩ hoc pati falsi¬
testes ut excecentꝰ: & c̃tra sedicant nescientes. Unde
appareat qr falsi sunt testes: qͥd enĩ illi c̃tradixer :
cũ dormiremꝰ uener̃ discipłi eiꝰ et abstuler᷑ eũ. Quid
est hoc : qͥs ẽ. qui dic̃ testimoniũ : qui dor miebant ⁊
Talib ergo narrantib ñ crederẽ: nec si somiꝰa sua
mi indicarent Stulta insania  Siuigilabas quare
ꝓmisti: si dormiebas ͥmde scisti : sic et istifilii eorũ:¬

Expanded text:
crum. Resurrexit ille cum tanto miraculo; commota terra prodidit Dominum resurgentem. Erat illic et terra custodiens terram; sed terra durior mutari non potuit. Nuntiavit vera, sed seducta est a falsa. Dixerunt enim illi custodes Judaeis quae viderint, et quid factum sit: acceperunt pecuniam, et dictum est eis: Dicite quod vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Ecce falsi testes, et contra resurgentem. Quanta autem caecitas in falsis testibus, quanta caecitas, fratres! Solent hoc enim pati falsitestes, ut excaecentur, et contra se dicant nescientes unde appareat quia falsi sunt testes. Quid enim illi contra se dixerunt? Cum dormiremus, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum Quid est hoc? Quis est qui dicit testimonium? Qui dormiebat. Talibus ego narrantibus non crederem, nec si somnia sua mihi indicarent. Stulta insania! si vigilabas, quare permisisti? si dormiebas, unde scisti? 18. Sic et isti filii eor
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ȩtas incipit grauare qͦs bella ñ grauant :
Quanta dura tolerant quȩ itinera : quȩ frigora :
qͦs soles quantas necessĩtates: quȩ uulnera quȩ
pericula: et ñ ad tendunt patientes hȩc om̃ia.
nisi paucos dies quietos illos senectutis ad quos
utrũ ꝑueniant. nesciunt : Ergo ađo gressus ho¬
minis dirigentur: et uiã eius uolet᷑ Hic dicere
ꝑpassiones ipsius. Noli ꝑaliã uiã uelle ire quã ꝑ ipsã
quã illeͥit Dura uidetur ipsa ẽ. tuta. Uia alia
forte diuitias habet : sed latronib plena est :

Expanded text:
ipsa aetas incipit gravare quos bella non gravant, ipsa aetas incipit gravare quos bella non gravant, quanta dura tolerant; quae itinera, quae frigora, quos soles, quantas necessitates, quae vulnera, quae pericula! Et non attendunt patientes haec omnia, nisi paucos dies quietos illos senectutis, ad quos utrum perveniam nesciunt. Ergo a Domino gressus hminis dirigentur, et viam ejus volet. Hinc dicere per passiones ipsius, noli per aliam viam velle ire quam per illam qua ipse ivit. Dura videtur, sed ipsa est tuta via: alia forte delicias habet, sed latronibus plena est.
Abbreviated transcription (Latin):
tem: Quid appendis cũ infinito quantũ cũq fini¬
tũ .: decẽ milia annoꝵ decies centena milia si
dicendũ est. et milia miliũ quẽ habent cũ ȩcer¬
nitate cõparare ñ possunt . Huc accidit qr ñ solũ
tẽporalem uoluit laborẽ tuũ ds̃ sed & iã breuẽ :
Paucoꝵ dierũ ẽ. tota uita hominis &iã fileta
duris ñmiscerent᷑ : Quȩ plura et longiora suq
rare possemꝰ : Si gͦ ꝑtota uitã suã homo in labo¬
rib: et inerũnis eet indolorib in corm̃tis in
careere. inplagis. et in fame. et sitci om̃ib dieb
horis om̃ib ꝑ totã uitã suã usq adetatẽ senectutis:
paucidies s̃ tota uita hominis : Quo labore transacto :
accipimꝰ: ueteran homines qui laborant inmili¬
tia. & uersant᷑ int̾ uulnera. tot annos incipiunt
militare. Aiuuentute. ex eunt senes: et ut habeant
paucos dies quietos senectutis suȩ . quando eos iã

Expanded text:
tem: quid appendis cum infinito quantumcumque finitem: quid appendis cum infinito quantumcumque finitum? Decem millia annorum, decies centena millia, si dicendum est, et millia millium, quae finem habent, cum aeternitate comparari non possunt. Huc accedit, quia non solum temporalem voluit laborem tuum Deus, sed etiam brevem. Paucorum dierum est tota vita hominis, etiamsi laeta duris non miscerentur, quae plura et longiora suntrare possimus. Si ergo per totam vitam suam homo in laboribus et in aerumnis esset, in doloribus, in tormentis, in carcere, in plagis, in fame et siti omnibus diebus, horis omnibus, per totam vitam suam usque ad aetatem senectutis, pauci dies sunt tota vita hominis: quo labore transacto, vaccipimus! Veterani homines qui laborant in militia, et versantur inter vulnera tot annos, incipiunt militare a juventute, exeunt senes; et ut habeant paucos dies quietos senectutis suae, quando eos jam
Abbreviated transcription (Latin):
dura tẽporalia: sed adlet᷑u ꝑuenies sẽpit̾na:
Suis sustinere laborẽ: ã tende mercedẽ Nã et
oꝑarius inumea deficer& : nisi actender et qͥd
accepturus eet : Cũ autẽ añltenderis qͥd accep¬
turus sis : om̃a tibi er̃ uilia quȩ pateris. Nec
digna estimabis ꝓquib illud accipie̾s mirabe
ꝓęterna requiȩ. labor eternus sub eundus
erat: A ternã felicitatẽ accepturꝰ. eternas
passiones sustinere debrer ͤ S Sed si et̃n ũsusti¬
neres laborẽ: quando uenires adeternã feli¬
citatẽ : ita sit: ut nec essario tẽporalis sit tri¬
bulatio tua. Qua finita. uenies ad felicitatẽ
infinitã: Sed tam̃ fr̃s posset eẽ longa tribula
tio ꝓȩt̃na felicitate : Uerbi gr̃ã: ut qm̃ felicitas
nr̃a finẽ ñ habebit: miseria nr̃a ec labor nr̃.
et tribulationes nr̃ȩ diuturne eẽnt Nã fimille
annoꝵ eẽnt: appende mille annos ẽtra eternita¬

Expanded text:
dura temporalia, sed ad laeta pervenies sempiterna. dura temporalia, sed ad laeta pervenies sempiterna. Si vis sustinere lattenderet quid accepturus esset. Cum autem attenderis quid sis accepturus, omnia tibi erunt vilia quae pateris, nec digna aestimabis pro quibus illud accipias. Miraber, fratres, pro aeterna requie labor aeternus subeundus erat; et aeternam felicitatem accepturus, aeternas passiones sustinere deberes: sed si aeternum sustineres laborem, quando venires ad aeternam felicitatem? Ita fit, ut necessario temporalis sit tribulatio tua, qua finita venias ad felicitatem infinitam. Sed tamen, fratres, posset esse longa tribulatio pro aeterna felicitate. Verbi gratia, ut quoniam felicitas nostra finem non habebit, miseria nostra et labor noster et tribulationes nostrae diuturnae essent. Nam et si mille annorum essent, appende mille annos contra aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso dño dirigentur gressus eiꝰ : Nã si dñs non
dirigeret gressus hom̃inis : tã praui erant. ut sẽꝑ
prauisierent. Et semitas curuas sequendo redire
ñpossiłnt  Uenit autẽ ille : & uocauit & redemit
et sanguinẽ fudit Hoc p̃ciũ dedit᷑. hȩc bona fecit.
et mala passus est Adtende quȩ fecerit. ds̃ est
Atende quȩ passus sit homo ẽ. Qus iste ds̃ homo:
situ o homo ñ dimitteres dm̃: ñ fieret ꝓte dĩ bo¬
mo Parũ enĩ tibi erat ad remunerationẽ uel ad
donũ eiꝰ. qr et hominẽ te fecit ñisi et homo ꝓte
fieret: Ipse ẽ. enĩ qui direx̃ gressus nr̃os ut uiã
eiꝰ uellemꝰ: A dño gressũs hominis dirigent᷑ :
et uiã eiꝰ uolet: Iã cũ sẽqueris uiã xp̃i: ñtibi scłi¬
ꝓsperitates ꝓmittas: Perdura ãbuilauit: sed
magna ꝓmisit. Sequere Noli tantũ aͣ tendere
qu aiturus sed quo uenturussis : Tolerabis

Expanded text:
ab ipso Domino diriguntur gressus ejus. Nam si Dominus non ab ipso Domino diriguntur gressus ejus. Nam si Dominus non dirigeret gressus hominis, tam pravi erant, ut semper per prava irent, et semitas curvas sequendo redire non possent. Venit autem ille, et vocavit, et redemit, et sanguinem fudit: hoc pretium dedit, haec bona fecit, et mala passus est. Attende quae fecerit; Deus est: attende quae passus sit; homo est. Quis iste Deus homo? Si tu, o homo, non dimitteres Deum, non fieret pro te Deus homo. Parum enim tibi erat ad remunerationem vel ad donum ejus, quia et hominem te fecit, nisi et homo pro te fieret? Ipse est enim qui direxit gressus nostros, ut viam ejus vellemus. A Domino gressus hominis dirigentur, et viasperitates promittas. Per dura ambulavit, sed magna promisit. Sequere. Noli tantum attendere qua iturus, sed et quo venturus sis. Tolerabis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ habeba durientẽ : Infirma enĩ mundelegit
ds ut c̃funderet fortia Et deoratort̃ piscatorẽ:
sed de piscatore lucratꝰ est oratorẽ : Depifatore
lucratꝰ ẽ. senatorẽ : depiscatore lucratꝰ ẽ im¬
peratorẽ. Qmbenedicentes eũ possidebunt
t̃rã hereditate Prunt etꝰ coheredes : terram
illã. terrã uiuentiũ : dequa dr̃ in alio psalmo.
Spes mea estu: portio mea int̾ra uiuentiũ : lues
ipsa portio mea inqt dõ: et ñ dubitaurt am̃
facere sibi portionẽ. hereditate pos silebunt
t᷑ram Maledicentes iutẽ eũ disperibust
Vt autẽ benedicant quibenedicunt prestitũ
esticis. Natuntii e admil edicentes. et facti s
benedicentes: Etiã sic disperier̃ maledicenteseũ:
cũ eiꝰ munerȩ factis benedicentes quẽ malo
suo maledicebant. In bono autẽ ipsius benedicunt :
Videte qͥd seq̃r A dño gressus hominis dirigen¬
tur : et uiã eiꝰ uolet. Ipse homo ut uelit uiã dñi.

Expanded text:
quod non habebat haurientem . Infirma enim mundi elegit quod non habebat haurientem . Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Et non de oratore piscatorem, sed de piscatore lucratus est oratorem, de piscatore lucratus est senatorem, de piscatore lucratus est imperatorem. terram haereditate: erunt ejus cohaeredes, in terra illa viventium, de qua dicitur in alio psalmo: Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Tu es ipsa portio mea, inquit Deo, et non dubitavit Deum sibi facere portionem. Haereditate possidebunt terram. Maledicentes autem eum, disperient. Ut autem benedicant qui benedicunt, praestitum est eis. Nam ventum est ad maledicentes, et facti sunt benedicentes: et jam sic disperierunt maledicentes eum, cum ejus munere facti sunt benedicentes, quem malo suo maledicebant, bono autem iVidete quid sequitur: A Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. Ipse homo ut velit viam Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
mim habens uoluntatem bonam. & sinũmus tibi
Uides cecum duci auidente: quia nũmos non habuit
quosdaret egens comio dauit occulos non
habenti. Unde hoc factum ẽ. ut menbra sua cõ¬
mendaret ei qui nonhabet : Nisi quia intꝰ erat
uoluntas bona tesaurus pauperum: in quo tes¬
auro dulcissĩma requies & uera securitas: Ad ipsũ
admittendũ nec latro admittitur nec nau fragiũ
metuit᷑: seruat secũ qd intꝰ habet nudus euãdit:
& plenꝰ est : Iustus autẽ miseretur et cõmodat:¬
Qm̃benedicentes eũ hereditate possidebunt t̾ram:
Sicut illũ uistũ uere solũ iustũ et iustificantẽ q̃ui
et pauꝑ hic fuit. et diuitias magnas aitulit. quib
faceret diuites eos qͦs inuenit pauꝑes : Ipse est
enĩ qui sp̃uscõ ditauit corda pauꝑum.: et ex ina¬
nitas animas c̃fitendo peccata ĩnpleuit opulen¬
tia iustitiȩ. Qui potuit diuitẽ facere piscatorẽ
dimittendo retia sua: qđ habebat contẽpnentẽ

Expanded text:
enim habens voluntatem bonam, etsi nummus tibi enim habens voluntatem bonam, etsi nummus tibi Vides caecum duci a vidente: quia nummos non habuit quos daret egens, commodavit oculos non habenti. Unde hoc factum est, ut membra sua commodaret ei qui non habet, nisi quia intus inerat voluntas bona, thesaurus pauperum? In quo thesauro dulcissima requies, et vera securitas. Ad ipsum amittendum nec latro admittitur, nec naufragium metuitur. Servat secum quod intus habet, nudus evadit, et plenus est. Justus ergo miseretur, et commodatm benedicentes eum, haereditate possidebunt terram: sicut illum justum, vere solum justum et justificantem, qui et pauper hic fuit, et divitias magnas attulit, quibus faceret divites eos quos invenit pauperes. Ipse est enim qui Spiritu sancto ditavit corda pauperum, et exinanitas animas confitendo peccata, implevit opulentia justitiae; qui potuit divitem facere piscatorem, dimittendo retia sua, quod habebat contemnentem,
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete egestatem: uidete diunitias Ille accepit
& non soluit. iste miseretur et commodat
Abundat illi. quid si pauper.ẽꝰ etiã sic diues est:
Tutantum addiuitias eius pios oculos adtende
respicis enim arcã in anam. conscientiam dõ plenã
Non respicis: Non habet extrinsecus facultatẽ:
sed habet intrinsecus caritatem Decarita te
quanta erogat: et nonfinitur: & enim si hab et
foris facultatem dat ipsa caritas: sed exeo quod¬
quet habet Si autẽ noninuenit foris quoddet.
dat beniuolentiam : prestat consilium si potest.
prestat auxilium si potest Ad extremd̃ sinec
consilio nec auxilio adiuuare potest: ueluoto
adiuuat: uel orat ꝓcontribulato & forte ma¬
gis ex auditur : quam qui porrigit panem :
Habet semꝑ unde det: cuiplenum pectus ẽ. carita¬
t : Ipsa est caritas quȩi dicitur et uoluntas bona:
Elus ate ds̃ non exigit: quã quod tibi intus dedit
uacare erum non potest. uoluntas bona Nori

Expanded text:
Videte egestatem, videte divitias. Ille accipit, Videte egestatem, videte divitias. Ille accipit, et non solvet: iste miseretur, et commodat; abundat illi. Quid si pauper est? Etiam sic dives est. Tu tantum ad divitias ejus pios oculos intende. Respicis enim arcam inanem, conscientiam Deo plenam non respicis. Non habet extrinsecus facultatem, sed habet intrinsecus charitatem. De charitate quanta erogat, et non finitur! Etenim si habet foris facultatem, dat ipsa charitas, sed ex eo quod habet: si autem non invenit foris quod det, dat benevolentiam, praestat consilium, si potest; praestat auxilium, si potest: ad extremum si nec consilio nec auxilio adjuvare potest, vel voto adjuvat, vel orat pro contribulato, et forte magis ipse exauditur quam qui porrigit panem. Habet semper unde det, cui plenum pectus est charitatis. Ipsa est charitas, quae dicitur et voluntas bona. Plus a te Deus non exigit, quam quod tibi intus dedit. Vacare enim non potest voluntas bona. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cipit & non reddit Quid est non reddit: g̾rãrũ
accionem. Quid enim a te uult ds̃. aut quid exi¬
git ds̃ nsi quod tibi promisit : et quanta accepit
peccator pro quib Nonsoluit : accepit ut sit.
accepit ut homosit. Multumq inter sit int̃
pecus & ipsum Accepit corporis formam. acce¬
pit incorpore diftinctionem sensuum: aduidendũ
oculos ad audiendum aures: adodorandũ nares:
adgustandum palatum: ad contrectandũ manus:
adambulandum pedes. salutemq ipsam corporis:
Sed adhuc ista et cumpeccore habemꝰ cõmunia.
Accpit etiam amplius : idẽ mentem. quȩ possit
in tellegere: que possit capere ueritatem: que pos¬
sit iustum abinuisto discernere: que possit idagere.
desiderare creatorem : laudare. et in herere illi
haec om̃ia accepit et peccator: s non bene uiuen
iNmouerore pendit mala probonis: blas p̾he¬
mias murmur aduersus dm̃ indignationem ⁊
Ergo ille feneratur & non soluit. Iustus aut̃ misere¬
tur & cõmodat. Ille gͦ nichil habet: iste hab&

Expanded text:
 non reddet? Gratiarum actionem. Quid enim a te vult Deus, aut quid exigit Deus, nisi quod tibi prosit? Et quanta accepit peccator, pro quibus non solvet? Accepit ut sit, accepit ut homo sit, multumque intersit inter ipsum et pecus; accepit corporis formam, accepit in corpore distinctionem sensuum, ad videndum oculos, ad audiendum aures, ad odorandum nares, ad gustandum palatum, ad contrectandum manus, ad ambulandum pedes, salutemque ipsam corporis. Sed adhuc ista et cum pecore habemus communia: accepit etiam amplius, id est mentem quae possit intelligere, quae possit capere veritatem, quae possit justum ab indesiderare Creatorem, laudare et inhHaec omnia accepit et peccator, sed non bene vivendo imo vero rependet mala pro bonis, blasphemias, murmur adversus Deum, indignationem. Ergo ille feneratur, et non solvet: justus autem miseretur, et commodat. Ille ergo nihil habet, iste habet.
Abbreviated transcription (Latin):
a quo baptizatus ẽ saulus dicer et dñs illũ
respondit a nanias timens & exorrens audita
teraͥs uadit ubiq inuenerit in uocantes nom̃
tuũ. traat acliget: et ad pontisices adducat:
Et contra dñs : Sine inqͥt ego illi ostendã : quȩ
illũ oporteat̾ pati ꝓnominẽ meo Reddam
in qͥt : uindicabome de illo : et patietur ꝓno
mine meo. Qui seuit in nom̃ meũ: erudio
uel exudun ꝑ eũ alios. erudã et ipsũ ꝑ alios.:
Factũ est hoc : et nouerił quanta sustinuerit
saulus. multo plura quã fecerat: Quasi auar
exactor cũ usuris recepit qđ dederat: Sed
uide utrũ in illo impletũ sit. quomodo
psalmus dicit c̃firmat autẽ dñs iustos :
Non solũ inqlidẽ paulus cũ multa mala
pateretur: sed et głamur intribul ationib
scientes ex tribulatio patientiã oꝑatur. Pa¬
cientia ꝓbationẽ : ꝓbatio spẽ. Spẽs autẽ non

Expanded text:
a quo baptizatus est Saulus, diceret Dominus, ila quo baptizatus est Saulus, diceret Dominus, iltionis; respondit Ananias, timens et exhorrescens audita teris vadit, ut ubicumque invenerit invocantes nomen tuum, trahat et liget, et ad pontifices adducat. Et contra Dominus: Sine, inquit, ego illi ostendam quae illum oporteat pati pro nomine meo . Reddam illi, inquit, vindicabo me de illo; et patietur pro nomine meo, qui saevit in nomen meum. Erudio vel erudivi per cum alios, erudiam et ipsum per alios. Factum est hoc, et novimus quanta sustinuerit Saulus, multo plura quam fecerat, quasi avarus exactor cum usuris recepit quod dederat. 6. Sed vide utrum in illo impletum sit quod modo Psalmus dicit, Confirmat autem justos Dominus. Non solum, inquit idem Paulus, cum multa mala pateretur, sed et gloriamur in tribulationibus, scientos quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio
Abbreviated transcription (Latin):
reb Ins uerbis his allocutionib hoctali exẽ¬
plo c̃firmat iustos dñs Seuiut quantũ
uoluerint et quantũ ꝑmissi fuerit peccato¬
res: c̃firmȩt autẽ iustos dñs Quic quid acci¬
derit iusto: uoluntati diuinȩ p᷑utet. ñ potes¬
tati inimici Seuire ille potest. ferire si ille
noluerit ñ potest Et si ille : olueit ut feriat.
nouit suũ quẽ ad modũ excipiat : Quẽ enum
diligit dñs corripit. Flagellat autẽ omẽm
filiũ quẽ recipit : Qiud sibi gͦ plaudit iniqͥs.
quia flagellũ deillo sibi fecit pater meus
illũ ad sumit ad ministerium : me erudit ad
patrimoniũ : Nec adtendere debemꝰ quantum
ꝑmttat iniustis : sed quantũ seruet iustis:
Sed debemꝰ optare & iam illis ꝑ qͦs flagellam᷑.
ut c̃uertant᷑ et flagellͤ nt᷑. Sic enĩ suos fide¬
les erudiebat qͥdẽ saulo flagellũ sibi fecerat.
sed postea c̃uertit et saulũ et cũ ananiȩ sc̃o

Expanded text:
rebus, his verbis, his allocutionibus, hoc tali exemrebus, his verbis, his allocutionibus, hoc tali exemplo confirmat justos Dominus. Saeviant quantum voluerint, et quantum permissi fuerint peccatores: confirmat justos Dominus. Quidquid acciderit justo, voluntati divinae deputet, non potestati inimici. Saevire ille potest: ferire, si ille noluerit, non potest. Et si ille voluerit ut feriat, novit suum quemadmodum excipiat: Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Quid sibi ergo plaudit iniquus, quia flagellum sibi de illo fecit Pater meus? Illum assumit ad ministerium, me erudit ad patrimonium. Nec attendere debemus quantum permittat injustis, sed quantum servet justis. 5. Sed debemus optare etiam illis per quos flagellamur, ut convertantur, et flagellentur. Sic enim suos fideles erudiebat, qui de Saulo flagellum sibi fecerat, sed postea convertit et Saulum. Et cum Ananiae sancto,
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo sustine dñm uiriliter age et c̃for¬
tetur cortuũ. et sustie dñm Quid est hoc
sustine dñm : ad tẽpus laboras. in eternum
ñ laborabis. Breuis est molestiã tua : eterna
erit beatitudotua. Aqͥ modicũ doles:
sine fine gaudebis Sed intermolestias in¬
cipis lab̃i: ꝓponitur exẽplũ passionũ xp̃i.
Uide qͥd ꝓp̃ter te ꝑtulit : qui quare per¬
ferret non habebat : Quanta cũq paciaris
ñ ꝑuenies ad illas insultationes. adilla
flagella: ad illã innominiosã uestẽ: adillã
spineã coronã. ad illã postremo crucẽ non
ꝑuenis : qr iã et depena generis humani
sublata est Cũ eni antiqui scelerati cruci¬
figerentur : modo nullus crucifigitur: Ho¬
noratã est et finita finita ẽ. inpena: ma¬
net in gr̃a. Alocis supplicioꝵ. fecit transitũ
ad frontes imperatoꝵ Quitantũ honorẽ
dedit penis suis. qd seruat fidelib suis : Insgͦ

Expanded text:
psalmo: Sustine Dominum, viriliter age, et conforpsalmo: Sustine Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Quid est hoc, Sustine Dominum? Ad tempus laboras, in aeternum non laborabis: brevis est molestia tua, aeterna erit beatitudo tua: ad modicum doles, sine fine gaudebis. Sed inter molestias incipis labi? Proponitur exemplum et passionum Christi. Vide quid pro te pertulit, qui quare perferret non habebat. Quantacumque patiaris, non pervenies ad illas insultationes, ad illa flagella, ad illam ignominiosam vestem, ad illam spineam coronam, ad illam postremo crucem non pervenies, quia jam et de poena generis humani sublata est. Cum enim sub antiquis scelerati crucifigerentur, modo nullus crucifigitur. Honorata est, et finita. Finita est in poena, manet in gloria. A locis suppliciorum fecit transitum ad frontes imperatorum. Qui tantum honorem dedit poenis suis, quid servat fidelibus suis? His ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã dñi est: alit fieri ñ potest : Et ar¬
cus eorũ conteratur. Quidest arcus eorũ
conteratur : insidiȩ ipsorũ frustrentur
Superius enĩ dixerat gladiũ eduxerunt pec¬
catores intender̃ arcũ suũ. gladii eductio¬
nẽ intelligi uoluit aꝑtã obpugnationẽ
Arcus autẽ intentionẽ ocultas insidias intel¬
ligi uoluit : Ecce gladius eiꝰ pemit eũ: et
dis positio in sidiarũ eiꝰ frustatur Quid est
frustatur : nihil nocet iusto Quomodo gͦ
nihil ei nocuit. uerbi grã. quẽ sic expolia¬
uit: cui tollendo ressuas ad angustias per¬
Sed potentes sunt iniq: et multa facunt:
et suppett eis rerũ effectꝰ agendi celeritas:
chia gͦ eoꝵ. potentia eoꝵ Quid factur
es ingehenna : anqđ fecit ille diues qui
apud̃ suꝑ os epulabatur apud inferos
torquebatur brachia gͦeorũ c̃teratur:
Confirmet autẽ uistos dñs. Quo modo eos
confirmat : quid eis dicit: quid dicitur in

Expanded text:
Sententia Domini est aliter fieri non potest. Et arSententia Domini est aliter fieri non potest. Et arcus eorum conteratur. Quid est, arcus eorum conteratur? Insidiae ipsorum frustrentur. Superius enim dixerat: Gladium eduxerunt peccatores, intenderunt arcum suum. Gladii eductionem, intelligi voluit apertam oppugnationem: arcus autem intentionem, occultas insidias intelligi voluit. Ecce gladius ejus perimit eum, et dispositio insidiarum ejus frustratur. Quid est, frustratur? Nihil nocet justo. Quomodo ergo nihil ei nocuit, verbi gratia, quem sic exspoliavit, cui tollendo res suas ad angustias per. 4. vers. 17. Sed potentes sunt iniqui, et multa faciunt, et suppetit eis rerum effectus; agendi celeritas, chia ergo eorum, potentia eorum. Quid facturus est in gehenna? An quod facit ille dives, qui apud superos epulabatur, apud inferos torquebatur ? Brachia ergo eorum conterentur. Confirmat autem justos Dominus. Quomodo eos confirmat? quid eis dicit? Quod dicitur in alio
Abbreviated transcription (Latin):
qui gladiũ eduxit in corpus usti xp̃i ñ plane
mansit inlesũ. hoc psalmus iste testat᷑¬
ł ramea corũ ñ intret dix̃ in corpus ipsorum :
sed framea eoꝵ intret incor ipsoꝵ : Incorpore
occidere uoluer. in anima moriantur: Illos
enĩ quorũ corpora interficere uoluer̃. securos
dñs fecit : dicens eis. Nolite timere eos quicor¬
pus occidunt : animã autẽ ñ possunt occidere :
Quale ẽ. autẽ seiuire gladio. nͨ posse occidere
nisi corpus inmici. et posse occidere animã
suã : desipiunt: contra se seuiunt: insaniunt :
ñ se uident . Tam quã siuellet aliqͥs ꝑcorpus
suũ ferrũ traicere ut c̃ͥ deret toicã alte¬
rius : Ã itendis quo ꝑuenistĩ & ñ ad tendis qua
traiecisti Illius c̃scidisti uestẽ. tuã carnẽ.
Constat gͦ plus eẽ: qđ se ledunt inqui et qđ
sibi nocent quã : sibi uidentur nocere illis : qđ¬
quos oder̃ : Framea gͦ eoꝵ intret incor eoꝵ:

Expanded text:
qui gladium eduxit in corpus justi, non plane qui gladium eduxit in corpus justi, non plane mansit illaesum. Hoc psalmus iste testatur. Framea eorum non intret, dixit, in corpus eorum: sed, Framea eorum intret in cor ipsorum. In corpore occidere voluerunt, in anima moriantur. Illos enim quorum corpora interficere voluerunt, securos Dominus fecit, dicens eis: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere . Quale est autem saevire gladio, nec posse occidere nisi corpus inimici, et posse occidere animam suam? Desipiunt, contra se saeviunt, insaniunt, non se vident: tanquam si vellet aliquis per corpus suum ferrum trajicere, ut conscinderet tunicam alterius. Attendis quo pervenisti, et non attendis qua trajecisti: illius conscidisti vestem, tuam carnem. Constat ergo plus esse quod se laedunt iniqui, et quod sibi nocent, quam quod sibi videntur nocere illis quos oderunt. Framea ergo eorum intret in cor ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
millũ redit: eius enĩ ꝑ secutiote facit pur¬
gatũ: illũ reũ. Cui ergo plus nocet ecce
quibabert oculũ interiorem. Maltis enim
fulget aurũ. fides ñ fulget: habent quippȩ
oculos unde aurũ uideant: unde fidem uideanT
ñ habent. Namsi haberent et uiderent ũtique
plus amarent : Et tamen quando eis frangitur
fides clamant̾ : in uidiã faciunt: et dicũnt
Ofides: ub e fides : amas eã ut exigas ama ut
exibeas : Ergo quia om̃s qͥ ꝑ secuntur iustos.
grauiore dã no feriuntur. et grauiore ꝑnitiȩ
afflictantur cũ m eis uastatur ipse animus
Sequitur. et ostendit hoc psalmus : Gladiũ edu¬
xerunt peccatores intenderunt arcũ suum :
ut decipiant in opem et pauꝑem. ut trucident
rectos corde Framea eorum intret incorda
ipsorũ : facile est ut framea eiꝰ id est gladus
eius puemat ad corpis tuũ. sicut ꝑuenit gla¬
dius ꝑsecutaꝵ ad corpora mr̃m. sed ꝑcus io
corpore cor mansit ihlesum  Illius autẽ cor

Expanded text:
illum redit. Ejus enim persecutio te facit purgatum, illum reum. Cui ergo plus nocet? Eccequi habent oculum interiorem. Multis enim fulget aurum, fides non fulget. Habent quippe oculos unde aurum videant: unde fidem videant, non habent. Nam si haberent et viderent, utique plus amarent: et tamen quando eis frangitur fides, clamant, invidiam faciunt, et dicunt: O fides! ubi est fides? Amas eam ut exigas; ama ut exhibeas. Ergo quia omnes qui persequuntur justos, graviore damno feriuntur, et graviore pernicie afflictantur, cum in eis vastatur ipse animus; sequitur, et ostendit hoc Psalmus: Gladium eduxerunt peccatores, intenderunt arcum suum: ut dejiciant inopem et pauperem, ut trucident rectos corde. Framea eorum intret in cor ipsorum. Facile est ut framea ejus, id est, gladius ejus perveniat ad corpus tuum, sicut pervenit gladius persecutorum ad corpora martyrum; sed percusso corpore, cor mansit illaesum: illius autem cor
Abbreviated transcription (Latin):
ac merito sũbmouere : Non leue enĩ periculo subra¬
cebit. qͥsqͥs aut reo peꝑcerit. aut in nocentẽ c̃fite¬
re ꝑtẽptarit : maxime cũ scriptũ sit innocentẽ
& iustũ noccides & purgatione ñ purgabis reũ.
hoc gͥ edicto legis amoniti. necessẽ nos fuerat pri¬
mitian causã quã plebs scã cartaginensis ȩccłȩ¬
ep̃m fecerat in oiule dĩ sorcita senioꝵ litteris
erasdẽ ȩccłȩ postulato audire atq discutere sub
eo ut explanatis om̃ib: ad innocente qđ optabile
fuerat purgaremꝰ aut in nocentẽ certe ostende¬
rem sius merits ẽẽ dãpnatũ Optatissimum
eñ nobis fuit : ut plebs sca cartagniensis eccłȩ
eo seletetur ep̃o sublimatoqͥ in om̃il sc̃s & in
nullo rephensibilis habetm hopterat c¬
talemoportet̃ eẽ sacer dote dñi ut qđ popt
psẽ apud h̃m nomialuerit ipse ꝓppło mereat᷑
qd poposcerit impetrare . quia sc̃riptũ est Sipet¬

Expanded text:
ac merito submovere. Non levi enim periculo subjaac merito submovere. Non levi enim periculo subjacebit, quisquis aut reo pepercerit, aut innocentem conficere pertentarit: maxime cum scriptum sit: « Innocentem et justum non occides, et purgatione non purgabis reum » . Hoc igitur Edicto Legis admoniti, necesse nos fuerat Primiani causam, quem plebs sancta Carthaginensis Ecclepum fuerat in ovile Dei sortita, seniorum litteris ejusdem Ecclesiae postulantibus, audire atque discutere sub eo, ut explanatis omnibus, aut innocentem, quod optabile fuerat, purgaremus; aut nocentem certe ostenderemus suis meritis esse damnatum. Optatissimum enim nobis fuit, ut plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae eo se laetetur episcopo sublimatam, qui in omnia sanctus et in nullo reprehensibilis e oportet Domini sacerdotem, ut quod populus pro se apud Deum non valuerit, ipse pro populo mereatur quod poposcerit impetrare: quia scriptum est, « Si pec
Abbreviated transcription (Latin):
recitauit iterũ scĩssimis fr̃ib adq collegis ꝑ uni
sed et prb̃is & diaconib ũmiuersis plebib in ue¬
ritate euangłii nobiscũ militantib: uictorinꝰ¬
& fortunatus & uictorianꝰ miggm. saturnius
c̃stantius candorius in nocentĩ cresconius flo¬
rentinꝰ saluius alius saluius: donatꝰ gẽminius:
ritanꝰ: quẽ postea receper : eũ Iui in se dix̃ senten¬
recitauit maximianꝰ teodorꝰ anastasius. dona¬
tianꝰ. donatꝰ. alius donatꝰ: ponponiꝰ. ꝑancratiꝰ. ianu¬
arius. secũdinꝰ pascasius cresconiꝰ. Florentinꝰ
alius maximinꝰ. benenatꝰ. gagianꝰ uictor inꝰ gun¬
Iste ẽ. musttanꝰ qr ad huc uiuit: sed forte alius est
aliunde: Poftea subscribentes : dicunt & loca unde
saluius miggin. ꝓculus. latinꝰ. & ceteriqͥ in con¬
cilio apud c̃auerna susis. fuiꝰ in dño ecernã salutẽ
uoluntatis. sed diumȩ legis inpulsii. tã in reos sen¬
tentiã dicere: quã in nocentib inflictã iure ab eis

Expanded text:
univsed et presbyteris et diaconis, universis plebibus, in veritate Evangelii nobiscum militantibus, Victorinus, Fortunatus, Victorianus, Migginus, Saturninus, Constantius, Candorius, Innocentius, Cresconius, Florentius, Salvius, alius Salvius, Donatus, Geminius, ritanus, quem postea receperunt: eum qui in se dixit sentenea.-- Maximianus, Theodorus, Anastasius, Donatianus, Donatus, alius Donatus, Pomponius, Pancratius, Januarius, Secundinus, Pascasius, Cresconius, Rogatianus, alius Maximianus, Benenatus, Gaianus, Victorinus, Gunst Mustitanus qui adhuc vivit; sed forte alius est aliunde. Postea subscribentes dicunt et loca unde s, Migginus, Proculus, Latinus, et caeteri qui in concilio apud Cabarsussi fuimus, in Domino aeternam salutem. voluntatis, sed divinae legis impulsu, tam in reos sententiam dicere, quam innocentibus inflictam, jure ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
alia inledebra eiꝰ ad missa. quȩ ꝓo̾nestate stili
nr̃i siluimua sacer dotali coro ꝑpetuo ẽẽ. dãna¬
tum : ne eo palpato di eccła dut contagione.
aut aliquaꝰ crimine maculat: Qđ idip̃sum
itq ad eo ñ in memores p̾uritatis eccłȩ. conduci¬
bile existimauimꝰ om̃s scõs c̃sacerdotes & om̃s
clericos & om̃s popłos qͥse xp̃ianos meminer
hac nr̃a tractoria cõmonere ut om̃s eiꝰ cõmuni¬
onẽ ut pute dãpnati diligenti cura horreant:
Ipse enĩ desuo in teritu rationẽ redd&: qui hoc
nr̃m decrecũ ñ audiendo tẽptauerit uiola¬
dãpnationis su pra dicti pripani id est decauo
nati cõmumone recesserit. Tali sententia
estt ongantuo laici quoq: nisi se a supradicto
die dãpnationis illius intradiẽ paschȩ futurȩ
ab ei se c̃sortio separauerint. ñ posse quãquã
ñ ꝑpęnitentiã Si quidẽ meminerint ȩxcłe
reformairi : Victorinꝰ munacmensis ep̃ssub¬
scripsi fortunatus dionisi anensis ep̃s. Victori¬

Expanded text:
alia illicita ejus admissa, quae prae honestate stili nostri s iluimus, a sacerdotali choro perpetuo esse damnatum: ne eo palpato, Dei Ecclesia aut contagione, aut aliquo crimine maculetur. Quod idipsum Atque adeo non immemores puritatis Ecclesiae, conducibile existimavimus, omnes sanctos consacerdotes, et omnes clericos, et omnes populos qui se christianos meminerunt, hac nostra Tractatoria commonere, ut omnes ejus communionem, utpote damnati, diligenti cura horreant. Ipse enim de suo interitu rationem reddet, qui hoc nostrum decretum non audiendo tentaverit violadamnationis supra dicti Primiani, id est, a die octavo nati communione recesserint, tali sententia constringantur. Laici quoque nisi se a supra dicto die damnationis illius, intra diem Paschae futurae ab ejus consortio separaverint, non posse quemquam nisi per poenitentiam, siquidem meminerint, Ecclesiae reformari. Victorinus Munatianensis episcopus subscripsi. Fortunatus Dionysianensis episco
Abbreviated transcription (Latin):
dx̃. Quid illi obiciatur scitis: qr parsiã donati in¬
cesta fdcta est Hoc erat in regula: quales fuerint
cũ quib fueri it cõmimicatũ. tales dicunt fieri
om̃s et uniuersã massã : Itaq: siuerũ istidicunt in¬
cesta ẽ iã pars tota donati. Exeant plane nimnide
et dicant: adnos ñ ꝑtine t tuus incestus: nescio
qͦs ad cõmunionẽ tuã admisisti. Obeẽ potuit tã
longe positis si ergo uo obeẽ ñ uultis qui innu¬
nndia estis qđ cartagine fit : qđ in africa fit po¬
tuit obẽẽ uniuerso orbi t̃rarũ sẽꝑ unde se defen¬
dant. inde excusant et nos incusant . Et cũ tractar¬

Expanded text:
--Quid illi objiciatur scitis, quia pars jam Donati in--Quid illi objiciatur scitis, quia pars jam Donati incesta facta est. Hoc erat in regula, Quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes et universam massam. Itaque si verum isti dicunt, incesta est jam pars tota Donati. Exeant plane Numidae; et dicant, Ad nos non pertinet si illos incestos, nescio quos, ad communionem tuam admisisti: obesse potuit tam longe positis? Si ergo vobis obesse non vultis qui in Numidia estis, quod Carthagini fit; quod in Africa fit, potuit obesse universo orbi terrarum? Semper unde se defendunt, inde se accusant, et nos excusant.-- Advent
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ recitauit: cuiꝰ illi mala p̾sũptione. stupe facti
cũ silentio refellissent ꝑse cogitatũ scelus nondu¬
bitait implere : usq ad eo. ut in maximianũ dia¬
conẽ. uirũ sicuti om̃ibus notũ ẽ innocentẽ sine
causa. sine accusatore. sine tẽste absentẽ & lecto
clericos ñ dissimili furore dãpnaret: Nã cum
incertos c̃tra legem decreta que om̃nũ sacerdotũ
cõmunioni sc̃ȩ ad iungeret. Cũq obsistente maxima
parte plebis etiã seniaꝵ nobilis simoꝵ litteris c̃ue¬
niretur. ut ꝑse corrigeret qđ aimserat : sua teme¬
ritate possessus emendare c̃tẽpsit His itaq ꝑmoti
seniores eccłȩ supradictȩ : adumuersũ chorũ literas
legatosq miser̃ qͥb: ñ sine lat̾rimis dep̃cati sunt. ut
ad se feruentius ueniremꝰ: Quo ꝑpenso libramine
intentionib exploratis. existimatio ȩccłȩ purgaret᷑ :
Adhanc ꝓinde cũ scđm memoratoꝵ litteras ueniremꝰ :
nota sua ille ratione feruescens: aduentũ nr̃m

Expanded text:
implere.-- Cujus illi mala praesumptione stupefacti, cum rem silentio refellissent, per se cogitatum scelus non dubitavit implere, usque adeo ut in Maximianum diaconum, virum, sicut omnibus notum est, innocentem, sine causa, sine accusatore, sine teste, absentem ac lecto clericos non dissimili furore damnaret. Nam cum incestos contra legem decretaque omnium sacerdotum communioni sanctae adjungeret, cumque obsistente maxima parte plebis, etiam seniorum nobilissimorum litteris conveniretur, ut per se corrigeret quod admiserat, sua temeritate possessus emendare contempsit. His itaque permoti seniores Ecclesiae supra dictae, ad universum chorum litteras legatosque miserunt, quibus non sine lacrymis deprecati sunt ut ad se ferventius veniremus, quo perpenso libramine, intentationibus exploratis, existimatio Ecclesiae purgaretur. Ad hanc proinde cum secundum memoratorum litteras veniremus, nota sua ille ratione fervescens, adventum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
sequentia recitaiit : qui in grediendi nobis atq
agendi sollẽpnia inter dicerent facultatẽ Hȩc
si ep̃m c̃uenit facere: si xp̃ianis licet ad mittere :
sihoc euangłica ꝓtestantur : ꝓb& aut iudicet
qͥs qͥs amator aut insertor ẽ. ueritatis: Hoc enĩ
nobis inflix̃ fr̃ aliquando ꝓprius. qđ nũquã
plurib: dicunt multã & dãpnant hominẽ

Expanded text:
ent episcopi.-- qui ingrediendi nobis atque agendi solemnia interdicerent facultatem. Haec si episcopum convenit facere, si Christianis licet admittere, si hoc Evangelia protestantur, probet aut judicet quisquis amator aut assertor est veritatis. Hoc enim nobis inflixit frater aliquando proprius, quod nunquam pluribus? Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis sp̃s sc̃s quomͦ nos fallit. cuiꝰ tale pignꝰ
tenemͦ: non c̃fundentur in tẽpore malo. Et in
dieb famis saturabuntur.: Est enĩ quae dã hc
saturitas eoꝵ Nã dies famis dies uitȩ huius
sunt: aliis efurientib: illi saturabuntur: Nã
unde ille głaturdicens. Gloriamur intribula¬
tionib. siegestatẽ intus pateretur : uidebant᷑
foris angustiȩ sed intus latitudo erat. Quid
autẽ facit malus homo cũ cȩperit tribulari :
foris nihil habet: Ablata s omĩa inc̃scientia :¬
est quomͦ ñ peribunt: c̃solationẽ in exc̃nis : non ÷
in int̃nis. Extra enĩ st̃ a nobis dequib: c̃solatio
nulla ẽ: et imiuersoquidm̃ ñ habent pecuma
amicitia gła facultates mundi serui etqͥȩ
cũq bona st̃ corporalia. ñ possunt c̃solari intrin¬
serus. Quomꝰ c̃ solabatur ille plenus sagitta in¬
teriore et de ipsa fagina ruptans Vns dȩdit
dñs abstulit. sic̃ dño placuit ita factũ est sit

Expanded text:
ritus sanctus, quomodo nos fallit cujus tale pignus tenemus? Non confundentur in tempore malo: et in diebus famis saturabuntur. Est enim quaedam hic saturitas eorum. Nam dies famis, vitae hujus sunt: aliis esurientibus, illi saturantur. Nam ille unde gloriaretur dicens, Gloriamur in tribulationibus, si egestatem intus pateretur? Videbantur foris angustiae, sed intus latitudo erat. 10. vers. 20. Quid autem facit malus homo cum coeperit tribulari? Foris nihil habet, ablata sunt omnia, in conscientia est, quomodo non peribunt? Consolatio non est in externis, non est in internis. Extra sunt enim a nobis, de quibus consolatio nulla est. Et universi qui Deum non habent, pecuniae, amicitiae, gloriae, facultatibus mundi serviunt, et quaecumque bona sunt corporalia, non possunt consolari intrinsecus, quomodo consolabatur ille plenus sagina interiore, et de ipsa sagina ructans: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum e
Abbreviated transcription (Latin):
iħ c xp̃c unus sacerdos unius mediator di et homi¬
singularis. sic in secȩlleste uditiũ ꝓuocauit : ut horũ
criminũ auctorẽ necesse eẽt. penitus amputare :
iurationẽ impie c̃turationis inpellens hoc ab eis
uelu p̃cario iure postulait. ũt ad dãpnandos
quattuor diaconos uiros egregios ac fingularibus
meritis ad ꝓbatos maxim̃iamĩ scilicet. rogatianũ.
tator dix̃. In his quattuor erat ille auctor scisma¬
tis p̃ciden defrusta frustũ. Etñ se dolens ab integri¬

Expanded text:
homihomisingularis, sic in se coeleste judicium provocavit, ut horum criminum auctorem necesse esset penitus amputare: onjurationem impiae conspirationis impellens, hoc ab eis velut precario jure postulavit, ut ad damnandos quatuor diaconos, viros egregios, ac singularibus meritis approbatos, Maximianum scilicet, Rogatianum, m,--In his quatuor erat ille auctor schismatis, praecidens de frusto frustum, et non se dolens ab integri
Abbreviated transcription (Latin):
iłm xpͦm iustũ et ipse ẽ. exoratio ꝓpeccatis nr̃is.
Sed illud de illo sacerdote scriptũ ẽ.quẽ isti ñ intel¬
ligunt. ut amoueret᷑ ppłs inꝓphetia talẽ se debere
agnoscere sacerdotem ꝓquonullus possed orare .
Quis ẽ. autẽ ꝓ quo nullus posset orare. nisi ille qͣ.
pom̃ib int̾pellat : qc ergotac sacerdotiũ erit
leuiticũ ubi sacerdos in trabat et offerebat hostias
ꝓpopło. habebat autẽ imagiẽ ñ ueritatẽ futuri
cuiꝰ dã sacerdotis: Tunc autẽ et ipsi sacerdotes pec¬
catores erant. sicut ceteri homines : Uolens ds̃ per
ꝓphetiã ad monere popłm. iã talem desiderandũ
ẽẽ sacerdotẽ qui int̾pellaret ꝓom̃ib et ꝓ eo nuillꝰ
oraret: designans talem amnonuit et dixit : Si
peccatauerit popłs. orabit peo sacerdos: Si autẽ
sacerdos peccauerit qͥs orabit ꝓeo : itaq: opopłe
talem elige sacerdotẽ. ꝓ quo n cogaris orare : sed
decuiꝰ oratione ꝓte securus eẽ possis Ipse ẽ. dñs nr̃¬

Expanded text:
istum justum, et ipse est exoratio pro peccatis nostris . Sed illud de illo sacerdote scriptum est, quem isti non intelligunt, ut admoneretur populus in prophetia talem se debere agnoscere sacerdotem, pro quo nullus posset orare. Quis est autem pro quo nullus orat, nisi ille qui pro omnibus interpellat? Quia ergo tunc sacerdotium ersancta, et offerebat hostias pro populo; habebat autem imaginem, non veritatem futuri cujusdam sacerdotis; tunc enim et ipsi sacerdotes peccatores erant, sicut caeteri homines: volens Deus per prophetiam admonere populum, jam talem desiderandum esse sacerdotem, qui interpellaret pro omnibus, et pro eo nullus oraret, designans talem, admonuit et dixit: Si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos; si autem sacerdos peccaverit, quis orabit pro eo? Itaque, o popule, talem elige sacerdotem, pro quo non cogaris orare, sed de cujus oratione pro te securus esse possis. Ipse est Domin