comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieri magi uolunt si credimus.
Emdros ab aqua uocata. exundat
aqua enim ita ut claulam in ea
putes fontaneam eaturigiem.
pͥncipatum carbunculus ht̃. Car¬
bunculus autem dictus. quod sit
ignitus ut carbo. tuiꝰ fulgor nec
nocte uincitur. Lucet emĩ in tene¬
bris adeo ut flaminas ad oculos in¬
bret. Genera eius duodecim. sed
prest.anciores qui iuidentur fulgere
et uelut ignem effundere. Earbũ¬
tulus autẽ grece andrax dicitur
gignit᷑ in libia apud trogoditas.
Antracites uotatꝰ. qd̾ sit et ipẽ colo¬
ris ignei ut carbunculus sed candi¬
da uena precinctus. Cinus propriũ
quod iactatus igni uelut int̾ mor¬
tuos extinguitur at contͣ aquis ꝑ¬
fusus exardescit. Sandarisus nas¬
titur in indis loco eiusdem noĩs sod
species eius quod ueluti intͣ lucido
igni intus fulgente. auree gutte
ꝯstant. int̾ omnes quantus nuͣs
stellarum accidit. tanto. tanto et
precium accidere. lignis ex eodem
genere ardenciũ est. appellata a

Expanded text:
fieri magi volunt, si credimus. fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaturrigineprincipatum carbunculus habet. Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera eius duodecim, sed praestantiores qui videntur fulgere et veluti ignem effundere. Carbunculus autem Graece ἄνθραξ dicitur. Gignitur in Libya apud Trogodytas. Anthracitis vocatus quod sit et ipse coloris ignei ut carbunculus, sed candida vena praecinctus; cuius proprium est quod iactatus igni velut intermortuus extinguitur, at contra aquis perfusus exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido igne intus fulgent aureae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus stellarum accedit, tanto et pretium accedere. Lychnis ex eodem genere ardentium est, appellata a
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. unũ quod germama imittit
c̾stallim simile splendet. tamẽ te¬
ruleo et si sub diuo positũ fu̾i̾t ful¬
gorem capit sydereum. Ceraumũ
alterum hispama in lusi taneis lit¬
toribus gignit. cui color piropo
rubenti similis. et qualitas
ut ignis. hec adu̾sꝰ uim fulgurũ
opitulari fertur si credimus. Dicta
autẽ cerauma qm̃ alibi non inueĩ¬
tur quã in loco fulminis icto proxi¬
mo.grece enĩ fulmen ceraunos diciͣ
lris apud arabiam in mari rubro nas¬
citur. coloris t̾stallimi. Sexangula¬
ta dicta ex argumento iris. Nam
sub tecto ꝑcussa sole species et colo¬
res arcus celestis. in proximos ꝑie¬
tes mutatur. Astrion uel ariston¬
in india est cristallo propinqua. ĩ
cuiꝰ centro stella lucet. fulgore
lune plene. Sumpsit autem nomẽ
quod astris opposita fulgorem rapit
ac egerit. Electria quasi electoria.
In uent̾culis em̃ galliaciis inuenit᷑.
cristallina specie magnitudine fa¬
be. hac in certaminbus inuictos

Expanded text:
sunt. Unum, quod Germania mittit, sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmine icto proximo; Graece enim fulmen κεραυνὸς dicitur. Iris apud Arabiam in mari Rubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos
Abbreviated transcription (Latin):
Pamans indicus te¬
lapis pariuilus et indeco¬
us ferrugineum bñs
colorem. et splendore cristallinũ.¬
Nlũꝙͣ autem ultra magnitudinem
miclei auellam reꝑtusꝰ. hic nulli
cedit materie. nec ferro quidẽ nec
igni. nec inꝙͣ in calescit. Uñ est nom̃
interpretatione greca indomita uis
accepit. Sed dum sit inuictus ferei
iginq ⁊temptor hirtino rũpitꝰ san¬
guine. recenti et calido materatur.
sic qr multis ictibus ferri ꝑfringit᷑
tuiꝰ fragmenta scultores pro gẽmis
i sigmendis ꝑforandis q utuntur.
hoc autẽ dissidet cũ magnete lapi¬
de itantũ ut iuxta positus ferrum
ñ patiatur. abstrahi a manete. aut
si admotus magnes conp̃henderit ra¬
piat atq auferat. Fertur quoq in
electri similitudine uenena depre¬
hendere. metus uanos expellere. ma¬
leficis resistere artibus. Genera eiꝰ
sex. Galacia grandinũ et candorẽ
et figuram ad amantine duricie ht̃.
etiam in igne posita manere suum
frigus. Ceraumorum duo genera

Expanded text:
amans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit. Sed dum sit invictus ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cuius fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus ferrum non patiatur abstrahi magnetem, aut si admotus magnes conprehenderit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera eius sex. Chalazias grandinum et candorem et figuram adamantinae duritiae habet. Etiam in ignes posita manere suum frigus. Cerauniorum duo genera
Abbreviated transcription (Latin):
tustissimo cloacaꝵ uel puteorum
limo. Fit etiam et ex mimio impoĩ¬
to cõcule ferree patina testea suꝑ¬
posita. tunc circũlito uasculo tir¬
cundantur carbones sic q argentũ
uiuum ex imimo distillat.siue hoc
neq argentum neq es in aurari
potest. Tante enĩ iuitutis est ut
si super sextauiũ argenti niui cen¬
tenarium saxũ supponas oneri saa¬
tim resistit. Sin uͦ auri cripulũ
leuitatem eiꝰ raptim sinu recipit
ex quo intelligitur non pondus
sed naturã esse cui cedit. Se ruat᷑
autẽ meliꝰ in iutreis nasculis nã
ceteras materias ꝑforat. Potui
autem datum int̾ ficit pondi̾s cau¬
sa.Argenti purgamenta lutar¬
gitos qͥuã nos spumã argenti ap¬
pellamus. fit em̃ ex argento et
sab splendore ere

Expanded text:
tustissimo cloacarum vel puteorum tustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamus. Fit enim ex argento et s ab splendore ae
Abbreviated transcription (Latin):
metallum. figura et pondus. si ex
hiis aliquid defuerit numisma nõ
erit. Tria sunt autẽ genera ar¬
genti. et auri. eris. signatũ. factũ.
im fectum quod in massis. quod et
graue dicit᷑ idẽ massa. In noticia
autem formarum metella ita ue¬
nerunt. Dũ enĩ quocũq casu ar¬
dentes silue ex quoquerent terrã
calefactis uemis fudit riuos cuius¬
cumq structure. siue igit᷑ es illud
fuerat siue aurum. cum in loca
terre depressoria decurreret sup̃¬
sit figuram in quã illud uel pro¬
fluens riuus uel excipiens la cu¬
nar formauerat. quarũ rerum
splendore capti homines tum liga
q excogitauerunt liquefactas
em formam posse deduci
dum sit ĩpressum corꝑi lineas in¬
gras reddit. Argentũ uiuũ dictũ
quod excedat materias in quibus
micitur. hoc et liquidum quod ꝑ¬
turzit. Tuenitur specialit̾ in metal¬
lis siue in argentariis. fornatibus
guctarum concretione testis inhe¬
rens. Sepe etiam et in stercore ue¬

Expanded text:
metallum, figura et pondus. Si ex metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectugrave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurum, quum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligaque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci.dum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore ve
Abbreviated transcription (Latin):
buta uero eo quod antea ꝑt̾bus sin¬
gula exigebant᷑. sicuti nunt per
singula territoria sic autẽ in tres
ꝑtes diuisum fuisse romanum
populum. Constat ut hii qui p̃¬
erant in singulis ꝑtibus t̾bum
dicererentur. Uñ etiã sumptus
quos dabant populi tͥbuta nomi¬
narunt. uectigalia sunt t̾buta a
uehendo dicta. stipendiũ a stipe pẽ¬
denda nominatum. Antiqui emm
magis ꝙͣ adnumerare. Moneta
appellata quia manet ne qua
fraus in metallo uel in pondere
fiat Numisma est solidus aureus
uel argentens siue erens. qui idõ
numisma dicit᷑. quia nominibus
p̾ncipum effigie q signat᷑. Prius¬
quia ꝙͣplurimũ ex argento ꝑcutie¬
batur. Nium autem a numa ro¬
manorum rege uocati sunt. qui
eos p̾mũ apud la tinos imagimb¬
ĩnotauit et titulo noĩ suo p̃sc̾p¬
sit. Folles dñr a sacculo quo cõdũ¬
tur a cõtinente id est quo ꝯtinet
appellatũ. In numis mate tͥa q̃rũtꝰ᷑

Expanded text:
buta vero, eo quod antea per tribus sinbuta vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus vel argenteus sive aereus, qui ideo nomisma dicitur quia nominibus principum effigiisque signatur. Priusquia quam plurimum ex argento percutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur:
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ pat̾moniũ apud antiquos petu¬
lium dicebatur.a pecudibus in qͥb
corum ꝯstabat umu̾sa substancia.
Unde et pecularius uocabat᷑ qui e¬
rat diues.mͦ uͦ pecuniosus. antiq̾s¬
simi nũdum auro argento q inuen¬
to ere utebantur. Nam prius erea
pecuma m usu fuit. postea argen¬
tea. deinde aurea subsecuta est.
sedab ea qua cepit nomen retenu¬
it. uñ et erarium dictũ qr p̾us es
tantum in usu fuit. et ipm̃ solum
recondebatur. auro argentoq nõ¬
dũ signato. ex quorũ metallis ꝙͣuis
postea fuisset facta pecuma nom̃ẽ
tamẽ erarii ꝑmansit. ab eo metal¬
lo uñ inicium sumpsit. Thesauꝵ
iuxta grecam proprietatẽ apotis¬
teseos est a positione. hoc est a re¬
posito noiãtum. Nam tesis poĩtio
dicitur. et est nomẽ ex greco lati¬
no q sermone compositum qm̃ tes
greci repositũ dñt. latim aurũ
qͥuod iũctum sonat repositũ auꝑ
auraria nomẽ habet ab auro. Tri¬

Expanded text:
enim patrimonium apud antiquos pecuenim patrimonium apud antiquos peculium dicebatur a pecudibus, in quibus eorum constabat universa substantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuniosus. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsud solum recondebatur, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea fuisset facta pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde initium sumpsit. Thesaurum iuxta Graecam proprietatem ἀπὸ τῆς θέσεως, a positione, hoc est a reposito, nominatur. Num θέσις positio dicitur, et est nomen ex Graeco Latinoque sermone conpositum. Nam θεςo Graeci repositum dicunt, Latini aurum, quod iunctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. Tri
Abbreviated transcription (Latin):
it quã autũ et argentum. ca
ea sit ut ubi uena una apparuerit
ibi spes sit alteriꝰ inguirendi. Sep¬
tem sunt autem genera metallorũ
aurũ. argentũ. es. electrũ. stagnũ.
est a splendore eo qd̾ reꝑcus¬
so aere plus flageat. Unde et u̾giliꝰ
Discolor inde auri per ramos aura
refulsit. hoc est splendor auri. Na¬
turale em̃ est ut metallorũ splen¬
dor plus fulgeat luce alia reꝑtussus.¬
hinc et aurarii dicti quorum fulgor
splendidos reddit. Obritum autum
dictum quod ob hoc radiet splendore
Est em̃ coloris obtimi quod hebre ofat
greci titron uocant. bratea dicitur
ma prius de pecudibus et proprieta¬
tem habebat et nomen. De corio
eñ pecudũ nũmi intidebant᷑. et sigͣ¬
bantur. Postea a saturno aereus
nummus inuentus. Ipẽ enĩ signare
mĩmos et scribi ꝯstituit. propterea
et a erdriũ saturno agentibus conse¬
tratum est. Alii ut superiꝰ pecumã
apecudibus appellauerunt. sicut ab
inuando iumenta sunt dicta. Om̃e

Expanded text:
 quam aurum et argentum. CAP ea sit, ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem autem sunt genera metallorum: aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, est, a splendore, quod repercusso aere plus fulgeat. Unde et Virgilius: Discolor inde auri per ramos aura refulsit, hoc est, splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia reHinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum diest enim coloris optimi, quod Hebraei ophax, Graeci κιῤῥὸν vocant. 3. Bractea dicitur nia prius de pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a gentilibus consecratum est. Alii, ut superius, pecuniam a pecudibus appellaverunt, sicut a iuvando iumenta sunt dicta. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
inde leuetur. hͨ grece figura sui di
citur. quod ei aule geminate uideãt᷑
iim uel aque pedem quadratum.
frumenti uͦ modios italicos tres. Ca¬
dus greca amfora continens urnas
tres. urna mensura est quã quidã
quartarium dñt. Proprie autem
urna uas est. que pro condendis de¬
functorum cineribus adhiberi solet.
De quo poeta. celo tegit᷑ qui nõ ht̃
urnam. Mlediunia mensum est
quĩq modus metiat᷑ qui est dimidiꝰ
numerus a ꝑfecto denario. Arcaba¬
mensura est apud egyptios sertario¬
rum septu agnita duorum. compoĩta
uel linguas que orbem impleuteunt.
Gomor quĩdecim modioꝵ unus appẽ¬

Expanded text:
inde levetur. Haec Graece 306 a figura sui dicta inde levetur. Haec Graece 306 a figura sui dicta dicitur, quod ejus ansae geminatae videantur vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adhide quo poeta: celo tegitur, qui non habet urnam. Medimna est mensura quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Armensura est apud Aegyptios sextariorum septuaginta duorum, composita vel linguas, quae orbem impleverunt. Gomor quindecim modiorum onus appen
Abbreviated transcription (Latin):
citur omnis gens isrł. et .xx. duo
libri ueteris testamenti. usq ad¬
ester. et .xx. duo literar ũ sunt
elementa. quibus constat diuine
legis doct̾na. hus gͥeremplis mo¬
dius xx. duo sextariorũ a moyse
scdm̃ sacre legis mensuram ef¬
fectus est. Et quãuis diu̾le gen¬
tes huic mensure pondul nel a¬
diciant ignoranter uel detrahãt.
apud hebreos ꝯstitutione diuina
moderata. Modicis enĩ modus
nomẽ impoluit. Nam modica ꝙ
ꝑuis abusiue non proprie dicimtꝰ.
Satum genus est mensure iueta
morem proiĩcie palestine. unũ et
dumidium modiũ capiens cuius no¬
men ex hebreo sermone tractum est.
Satum em̃ apud eos nominatur sup̃¬
tio sine eleuatio. eo quod qui metitur
eandem mensuram sumat ac leuet.
Est et alid latum. menlura lexta¬
tiorum .xx. duorũ. capae qͣi modius.
Uatus uocatur hebranca lingua ab o¬
learia mola que bet apud eos uel ba¬
ta uocatur.capiens qͥnquaginta sex¬
taria que mensura una mole uice

Expanded text:
citur omnis gens Israel; et viginti duo citur omnis gens Israel; et viginti duo libri Veteris Testamenti usqEster, et XXII litterarum sunt elementa quibus constat divine legis doctrina. His igitur exemplis modius viginti duorum sextariorum a Moyse secundum sacre legis doctrinam effectus est, et quamvis diverse gentes huic mensure pondus vel adiciant ignoranter vel detrahant, tamen aput Hebreos constitutione divina moderata. Modicis enim modius nomen imposuit. Nam modica pro parvis abusive, non proprie, dicimus. Satum genus est mensurae juxta morem provinciae Palestinae unum et dimidium modium capiens. Cujus nomen ex Hebraeo sermone tractum est. Satum enim apud eos nominatur sumptio, sive levatio, eo quod qui metitur eamdem mensuram sumat ac levet. Est et aliud satum mensura sextariorum XXII capax, quasi modius. 12. Bathus vocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae bath apud eos, vel batha nominatur, capiens quinquaginta sextarios, quae mensura una molae vice
Abbreviated transcription (Latin):
ista hoc nomen a deuarii numeri
ꝑfectione accepit. Mletrum ad om¬
nem mensuram ꝑtinet. Metrũ
enĩ grece latine mensura dicitur.
lam et sciatũ mensura est et
amphora mensura est. Et quicq̃d
plus minus ne capit mensura ẽ.
Sed ideo hoc nomen specialiter
sibi assumpsit. quod sit mensu¬
ra ꝑfecti numeri id ẽ denarii. Illo
dicitur ab eo ꝙ suo modo ꝑfectus.
Est autẽ mensura libraꝵ xlimi ͦͬ
quod in principio deus .xx. duo o¬
pera Recit. Nani p̾ma die septem
opera fecit. id est materiã inform̃e
angelos. lucem. celos suꝑiores.
terram. aquam. atq aereni. Scd̃a
die firmamentũ solum. Tertia
die mi ͦͬ materia semima. satio
tria. solem. lunã. et stellas. Qn.¬
ta die t̾a pisces et reptilia aqua¬
rum et uolatilia. Serta die .iiͦ.
bestias. petudes. reptilia terre ⁊
hominem. Et facta sunt ommia
ex. duo genera in diebul ler. Et
xx. due generationes sunt ab adã
usq ad iacob. Ex cuiꝰ semine nas¬

Expanded text:
ista hoc nomen a denarii numeri ista hoc nomen a denarii numeri perfectione accepit. Metrum ad omnem mensuram pertinet, μέτρον enim Graece, Latine mensura dicitur. Nam et cyatum mensura est, et amphora mensura est, et quidquid plus minusve capit mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi adsumsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mensura librarum quadragquod in principio Deus viginti duo opera fecerit. Nam prima die septem opera fecit: id est materiam informem, angelos, lucem, caelos superiores, terram, aquam atque aerem. Secunda die firmamentum solum. Tertia die quattuor: maria, semina, satiotria: solem, lunam et stellas. Quinta die tria: pisces et reptilia aquarum et volatilia. Sexta die quattuor: bestias, pecudes, reptilia terrae et hominem. Et facta sunt omnia viginti duo genera in diebus sex. Et viginti duae generationes sunt ab Adam usque ad Iacob, ex cuius semine nas
Abbreviated transcription (Latin):
inciditur. et cotulam facit. Einina
autem appendet librã unã que ge¬
minata sextarium facit. Sexta¬
rius duarũ libraꝵ est qui bis assup̃¬
tus nominat᷑ bilibris. Assumptus
quater fit greco nomme tenix.
Quĩquies ꝯplicatus qͥuarem siue
gomor facit. adite sertũ ꝯgium
reddit. llam ꝯgius sex metitur
sextarnis. a quo et sertarni nomen
dederunt. Conguil autem a con¬
giendo id est ꝑ angmentum cres¬
cendo uocatur. Unde postea pecu¬
na bñficii grã dari scepta congia¬
rium appellatũ est. Unus quisq enĩ
sui temporis imꝑator fauorem ppłi
captans adiciebat ut largior uidẽ̾¬
tur in donis. Congiatiumꝰ autem
specialiter mensura est liquidorũ.
Cuiꝰ et rem siniul et nomẽ a zoma¬
nl impolitum inuenmul. Metre¬
ta est mensura liquidorũ. hec a
mensura accepit nomen. iletron
enm mensurã dicunt. et iñ appel¬
lata metrata. Et licet urna et
amphora et reliqua huiꝰ modi no¬
mina mensurarum sint. Tamen

Expanded text:
inciditur, et cotulam facit. Hemina inciditur, et cotulam facit. Hemina autem appendit libram unam, quae geminata sextarium facit. 6. Sextarius duarum librarum est, qui bis assumptus nominatur bilibris; assumptus quater, fit Graeco nomine choenix; quinquies complicatus quinarem, sive gomor facit. Adjice sextum, congium reddit. 304 Nam congius sex metitur sextariis, a quo, et sextario nomen dederunt. 7. Congius autem a congiendo, id est, per augmentum crescendo vocatur. Unde postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est. Unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adjiciebat, ut largior videretur in donis. 8. Congiarium autem specialiter mensura est liquidorum, cujus et rem simul et nomen a Romanis impositum invenimus. 9. Metreta est mensura liquidorum. Haec a mensura accepit nomen, μέτρον enim mensuram dicunt Graeci, et inde appellata metreta: licet et urna, et amphora, et reliqua hujusmodi nomina mensurarum sint, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
res aliqua modo suo uł
tempore circũ sc̃pta. hͨ
autem corporis est aut temporis.
Corporis ut hominũ. lignorũ et
columpnarũ. longitudo et breui¬
tas. sed et solem u̾tũ propriã sui
orbis hrẽ mensuram. Quod geome¬
t̾ci ꝑscrutari audent. Temꝑis ut
mensura horarũ et diex et annoꝵ.
Uñ et metiri pedes horarum dicimꝰ
hoc est mensurare. Proprie autẽ
mensura uocata quod ea fruges
metiuntur acq frumentũ id est
et amfora. Mensurarũ pars num¬
ma coclear. quod est dimidia ꝑs
dragme appendens siliquas nouẽ
qui t̾plicatus conculam facit. Cõ¬
cu la dragina una et dimidia ad¬
impletur. Eraci pondus detem
dragiis appendit᷑. qui etiã a qui¬
busd̾am casatus nominat᷑. Obsifa¬
lus fit si quĩq dragme addunt᷑
ad decem. Acetabulum quarta
pars mine est duodecĩ dragnias
appendens. Cotula ẽ imina᷑ est hñs
tyatos sex que idcirto cotula ueta¬
tur qr cote in greco sermone nicisio
dicitur. et emina sextaru in duo eqͣ

Expanded text:
es aliqua modo suo, vel tempore circumscripta. Haec aut corporis est, aut temporis. Corporis est, ut hominum, lignorum, et columnarum longitudo, et brevitas. Sed et solem istum propriam sui orbis habere mensuram, quod geometrici perscrutari audent. Temporis, ut horarum, dierum et annorum. Unde et metiri pedes horarum dicimus, hoc est, mensurare. 2. Proprie autem mensura vocata, quod ea fruges metiuntur, atque frumentum, id est, et amphoras. Mensurarum pars minima coclear, quod est dimidia pars dragmae, adpendens siliquas novem; qui triplicatus conculam facit. Concula dragma una et dimidia adimpletur. Cyati pondus decem dragmis adpenditur, qui etiam a quibusdam chus fit, si quinque drachmae adduntur ad decem. Acetabulum quarta pars eminae est, duodecim dragmas adpendens. Cotyla emina est habens cyatos sex; quae idcirco cotyla vocatur, quia cote Graeco sermone incisio dicitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
uincto .p. greco siginficat cyatum
Ro. Si uͦꝰ o. latinũ habuerit ad¬
iunctum eminam demonstrat quã
greci totilem uotant. ⁊e. Grecũ
si acceperit iunctũ e. latinũ signifi¬
cat sertarium ⁊ o. Si o latinum
nam. AI. latinũ in fine hñs laꝑ¬
da grecũ significat talentum.
Aoꝰ. Alfa grecum in dextro brachio
superiori. O litera cõiuncta tenixẽ.¬

Expanded text:
iuncto V Latinum significat cyatum. iuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum na. TΛ. T Latinum in fine habens Labda Graecum significat talentum. Xo. Chi Graecum in dextro brachio superiori O littera coniuncta cenix
Abbreviated transcription (Latin):
braico sermone descendit qui uotat᷑
cora a similitudine collis. Corea em̃
et onus cameli efficiunt. c xxui. de
plerisq ignota sunt et m̃
Qua propter formas corũ et caracte¬
res ut a ueteribus signata sunt subi¬
ciamus. litera significat dum¬
dium obolum N Uirgula equalit᷑
iacens et porrecta simplicit᷑ signifĩ¬
duo oboli sunt.
latinũ sigui¬
ficat obolos tres.F latinũ signifi¬
cat obolos quatuor E latinũ demõ¬
strat obolos quĩq. Oboli uero ser ꝓpte¬
rea caracterem non bnt̃ eo quod n
una dragina sex uemant. quod est
pondus denarii argenti ł litera
significat siliquas octo idest tremessẽ.
cum .i. solidum.Uirgule due
ex uno angulo a leua in dextrã se
diuidẽtes significant dragnam quã
etiam olcen appellant: NA
latinũ adiunctum gamimã grẽco se¬
autẽ grece litera .o. lacinũ in fine
adiuncto significat unciam.¶
lapda grecum ꝑ mediũ sin .i. latinũ
aduncto significat libram. Ry
Cappa grecum circa finẽ cornuũ ad¬

Expanded text:
braico sermone descendit, qui vocatur cora a similitudine collis. Cora enim et onus cameli efficiunt. 307 CAPUT plerisque ignota sunt, et innt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subjiciamus. 2. Z littera significat dimidium obolum. --Virgula aequaliter jacens, et porrecta simpliciter, signifiduo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quatuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. 3. Oboli vero sex propterea characterem non habent, quod in una drachma sex veniant, quod est pondus denarii argentei. H littera significat siliquas VIII, id est, tremissem. ium solidum. < Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant dragmam, quam etiam olcen appellant. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma Graeco siautem Graecae litterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum significat libram. Kv. Kappa Graecum circa finem cornu ad
Abbreviated transcription (Latin):
aggerem proprie dicimus terrã
ad gestani. que uallo facto propiꝰ
ponitur. sed abusiue et muros
et mumiẽta aggerem dicimus.
Materie sunt parietes longi qͥb
uinee alique cdaudunt᷑. longũ
em̃ greci macron dñt. formatum
siue formatiũ in affrica et in bis¬
pania parietel de terra appellant.
qm̃ in forma circundantis duab
utrumq stabulis iiferciunt᷑
incorrupti. uentis igmbusq oĩ
elemento fortiores. Sepes mum¬
menta satorum sunt. Unde et
appellate. Caulas munimenta
ouiũ. nel sepm̃ta ouilium. Est
autẽ grecũ nomen .c. detracta.
Nam greci aulas uocant aiãliũ

Expanded text:
Agger proprie dicitur terra Agger proprie dicitur terra aggesta, quae vallo facto propius ponitur; sed abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimus. Maceriae sunt parietes longi quibus vineae aliquae clauduntur; longum enim Graeci μακρὸν dicunt. Formatum, sive formacium, in Africa et Hispania parietes e terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrimque tabulis inferciuntur incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepes munimenta satorum sunt; unde et appellatae. Caulas munimenta ovium vel sepimenta ovilium. Est autem Graecum nomen C littera detracta; nam Graeci αὐλὰς vocant animalium
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant imbres. lateres et la ter¬
culi quod lati formentur c̾cũ actis
undiq quatuor stabulis. Canał¬
ab eo quod caua sit m modũ canne
sane. Canalem melius genere fe¬
minno ꝙͣ masculino proferimius.
fistule aquarum sunt dicte. quod
aquas fundant. emittant q. llã¬
stola grece mittere est. Farme harũ
pro magnitudine aque et capatita¬
manu est factum. Cors
uocata uel quod coherceat cuncta
q in terris sunt id est concludat
uel quod coherceat obiectu suo er¬
traneos et adire prohibeat. Uallũ
est quod molle terre erigitur. ut
custodia pretendat᷑. Dictũ autẽ
uallum auallis. Nam ualli fus.¬
tes sunt quibus uallũ munitur.
et ualli dicti sunt. quod figant᷑
et euellant᷑. Intͥualla sunt spa¬
cia int̾ capita uallorũ id est stipĩ¬
tum. quibus uallum sit. Unde et¬
cetera queq spacia dnr̃ ab stipiti¬
bus scilicet. Ager est cuiꝰ libet¬
rei aceruatio. Unde fosse et ual¬
les possunt repleri ab aggerando

Expanded text:
accipiant imbres. Lateres et lateraccipiant imbres. Lateres et laterculi, quod lati formentur circumactis undique quattuor tabulis. Canaab eo quod cava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam masculino proferimus.Fistulae aquarum sunt dictae, quod aquas fundant, et mittant. Nam στέλλειν Graece mittere est. Formae earum pro magnitudine aquae et capacitamanu est factum. Cors vocata, vel quod coarctet cuncta, quae interius sunt, id est, concludat: vel quod coerceat objectu suo extraneos, et adire prohibeat. 2. Vallum est, quod mole terrae erigitur, ut cua vallis, nam valli fustes sunt quibus vallum munitur; et valli dicti, quod figantur et evellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipitum, quibus valum cetera quoque spatia dicunt, ab stipitibus scilicet. Agger est cuirei acervatio, unde fossae, aut valles possunt repleri ab aggregando.
Abbreviated transcription (Latin):
ostra dñt. Compluuiũ dictũ quia
aque a ꝑtibus que cieca sunt eo
cõueniunt. Tessalla sunt a quib
domicilia sternunt᷑. atesseris noĩa¬
ta idest quadratis lapillis perdi¬
minutionem. bases fulture sunt
colũnarum. que a fundamento cõ¬
surgunt. et suꝑ poĩte fabrice susti¬
nent pondus. Basis autẽ nomen
petre est. fortissime syro sermone
Colunme pro longitudine a rotun¬
ditate uocate. In quibus totius fa¬
brice pondus erigit᷑. Antiqua ratio¬
erat coluniarum altitudinis t̾cia
pars latitudims. genera rotunda¬
rum quatuor. dorite. ionite. tusca¬
me. chorincie. Mensura grossitu¬
dinis et altitudinis int̾ se distan¬
tes. Quintum genus est earũ.
que uotant᷑ actite. quat̾nis angu¬
lis aut amplius paribus laterum
interuallis. Capitolia dicta ꝙ sint
colunarum capita sicut suꝑ tol¬
lum caput. Epistilia sunt que su¬
per capitella colũnarum ponunt᷑.
et est grecum. id est suꝑmissa. Te¬
gule ꝙ tegant edes. et imbrices. qd̾

Expanded text:
revit. Compluvium dictum, quia aquae partes, quae circa sunt, eo conveniunt. Tessellae sunt, e quibus domicilia sternuntur, a tesseris nominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur, et est Graecum id est supermissa. Tegulae, quod tegant aedes; et imbrices, quod
Abbreviated transcription (Latin):
introrsum respiciencia. appella te
a curuo. Canur eñ grece curnum
est. laquearia sunt. que cameram
subtegunt et ornant. que et lacu
anfisticon laquearium facit. Ab si¬
turꝰ lucida. eo quod lumine accepto
per arcum tesplendeat. Sed utrũ
adsidam an absidẽ dicere debeamꝰ¬
boc u̾bi genus ambiguũ quidam
doctorum eristimant. Testudo est
camera templi obliqua. Nam in
modum testudinis neteres templo¬
rum tecta faciebant. Que ideo
sit fiebant. ut celi mmiaginẽ red¬
deret quod constat esse conuexũ.
Alii testitudinẽ uolunt esse locum
in partẽ atrii adu̾sum uementib
Arcus dicti. quod sint acta conclu¬
sione turuati. ipĩ et formtes. Pa¬

Expanded text:
introrsum respicientia, appellatae introrsum respicientia, appellatae a curvo. Campulon enim graece curvum est. Laquearia sunt, quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunantistichon laquearium facit. Tectur, lucida: eo quod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debemus, verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo est camera templi obliqua: nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, quae ideo sic fiebat, ut coeli imaginem redderet: quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii adversa venientibus. Arcus dicti, quod sint arta conclusione curvati, ipsi et fornices. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
domui lucem ministret. ꝯpositũ
nomen ex greco latino qr sermone
fos enĩ grece lux est. Eardo est lo¬
tus in quo ostium u̾titur. et semꝑ
quod quasi cor hominẽ totum. ita
ille cuneus ianuã regat et mone¬
at. Unde et prou̾biase est. in car¬
dinem ⁊ emi esse. limina ostioꝵ dic¬
ta.eo quod transuersa sit̃ ut li¬
mes. et ꝑ ea sicut in agro. aut in¬
troeatur aut foras eatur. Postes
domũ ingredianuir. Postes eo
quod post ostium stent: cap̃.uiii.
fundus sit domuni. Idem
et cemẽnt̾um. a cedendo dictum.
quod trasso lapide surgat. Paries nũ¬
cupatul. quod lemper duo lunt pa.¬
res ue a latere uel a fronte. Siue enĩ
tetragonum siue exagonum lit. qui
se conspicut ex pari erunt. Alit̾
ruinas. Sunt enĩ parietel stantes
sine teco. sine habitantibus. An¬
gulus. quod duos parietes mnunum
iungat. Culmina dicta sunt qr apd̃
antiquos culmo tecta tegebantur
ut nunc rustica. hinc tecti sũmitas
culm̃ dr̃. Camere sunt uolumina

Expanded text:
domui lucem minestret, conpositum domui lucem minestret, conpositum nomen ex Graeco Latinoque sermone; φῶς enim Graece lux est. Cardo est locus in quo ostium vertitur et semper quod quasi cor hominem totum, ita ille cuneus ianuam regat ac moat. Unde et proverbiale est: 'In cardine rem esse.' Limina ostiorum dicta eo quod transversa sint ut limes, et per ea sicut in agro aut introeatur aut foris eatur. Postes domum ingrediamur; postes eo quod post ostium stent. § 8 DE PARTfundus sit domui. Idem et caementum a caedendo dictum, aeso crasso lapide surgat. Paries nuncupatus quia semper duo sunt pares, vel a latere vel a fronte. Sive enim tetragonum sive hexagonum sit, qui se conspiciunt ex pari erunt. Aliterruinas: sunt enim parietes stantes sine tecto, sine habitantibus. Angulus, quod duos parietes in unum ia. Culmina dicta sunt, quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica. Hinc tecti summitas culmen dicitur. Camerae sunt volumina
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. ꝑ quẽ ingredinur
et admictinuir. Uestibulũ
est uel aditũ domꝰ p̾uate. uel spaci¬
ũ adiatens edibus publitis. Et ues¬
tibulũ dictũ eo quod eo uestiũt᷑ fores.
aut quod aditum teti ueltiat aut¬
ab astando. Porticus quod tran.
situs sit magil quã ubi stadium
sit. qͣi porta. et portitus eo quod
sit aꝑtul. Ianua a quodam iano
appellatur. cui gentilel omnem
introitum uel exitum sacrauerũt.
unde lucanus. ferrea belligeri cõ¬
pescat limina iam. Est au̾ten
ra intra ianuam oltĩa uocantur
generalit̾. Ostium est ꝑ quod ab
uersariis nos obicimus. Dinc et
hostia tyberina qr hostibus sunt op¬
posita. fores et ualue claustra lũt
Sed fores dnr qr foras. ualue que
nitus renoliuint᷑. et duplices cõ¬
plicabilesq sunt. Sed generalit̃
usus uocabula ista corrũpit. Elau
rioc angusta. et interior diffusa
grece fos dicit᷑. uel qr ꝑ eas intꝰ
positus homo foras uideat. Alu
fenestram putant dictam. eo qd̾

Expanded text:
dictus, per quem ingredimur dictus, per quem ingredimur et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus privatae, vel spaum adiacens edibus publicis; et vestibulum dictum est, eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut a stando. Psitus sit magis, quam ubi standum sit, quasi porta: et porticus, eo quod sit apertus. Ianua a Iano quodam appellatur, cui gentiles omne introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus 1, 62: Ferrea belligeri conpescat limina Iani. Est autem ra intra ianuam ostia vocantur generaliter. Ostium est per quod ab versariis nos obicimus: hinc et Ostia Tiberina, quia ostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae, quae intus revolvuntur, et duplices conplicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista corrupit. Claustrior angusta et interior diffusa Graece φῶς dicitur: vel quia per eas intus positus homo videt. Alii fenestram putant dictam eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
pilistrinũ. qr pilo antea tundebãt
granum. Uñ et ap̃ ueteres non mo¬
litores. sed pistores dicti quasi pin¬
sores. a findendis grans frumẽti.
lo granũ findebant. Unde et uir¬
gilius. Nunc torrete fruges flam¬
mis. nunc trangite saxa. Elibanꝰ
a dino dictus. ad eo qd̾ in erectione
sit collectus. Eliuũ enĩ ascensũ
dicimꝰ. siue flexuosum. furnum¬
enĩ per diriuationem a farre dictũ.
quĩ panis ex eo factul ibi coquitur.
Torcular dictum eo quod uue ibi
calcentur. atqr extorte exp̾mant᷑.
Forus est locus ubi uua caltat᷑. dictꝰ
qd̾ ibi ferat᷑ una uel propt̾ quod ibi
pedibus feriatur. Unde et calcato¬
rium dicit᷑. Sed hoc nomẽ multa
significat. Prima spẽs fori locus
in citate ad exercendas nũd mal
relictus. Secunda ubi magistratꝰ
iudicare solet. Tertia quã supra
diximꝰ quã calcatoriũ nominaui¬
mul. Quarta. spacia plena in na¬
qr foros. lacus dictus qr ibi decurrit
ditus ab eundo aditbus¬

Expanded text:
pilistrinum, quia pilo antea tundebant pilistrinum, quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dictisores, a pinsendis granis frumenti, sed granum pilo pinsebant. Unde Virgilius: Nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo 5. Clivanus a clivo dictus, ab eo quod in erectione sit collectus. Clivum enim ascensum dicimus, sive flexuosum. 6. Furnus per derivationem a farre dictus, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. 7. Torcular dictum, eo quod ibi uvae calcentur, atque extortae exprimantur. 8. Forus est locus, ubi uva calcatur, dictus quod ibi feratur uva, vel propter quod ibi pedibus feriatur. Unde et calcatorium dicitur, sed hoc nomen multa significat. Prima species fori locus est in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus judicare solet; tertia, quam supra diximus, quam calcatorium 226 nominamus; quarta, spatia plana in naque foros. Lacus dictus quia ibi decurrit  . Aditus ab eundo
Abbreviated transcription (Latin):
fermitur. Cellarium quod in eo
colligantur munsteria mensaꝵ.
uel que necessario uctui suꝑsunt
Int̾ promptuarium autẽ et cella¬
rium hoc interest. quod cellariũ
paucorũ est dierum. promptua.¬
rium uero temporis longi. Apo.¬
thete autẽ nel horrea a greco uͦ.¬
bum e u̾bo repostoria. uel recon¬
ditoria dici possunt. eo quod in
hus homines elaboratas fruges
reponunt. Unde et enticani
greco noiẽ repositam zei copio¬
sam substantiam appellamus:
locus est ubi opus aliquod
fit. Greco enĩ lermone er¬
ga opera. sterio statio. id est oparia
itatio. Ergastula quoq et ipã a gͤco
nocabulo nũcupantur. ubi depu.¬
tantur noxii ad aliquod opus fa.¬
ciendum. ut solent gladiatores
et exules. qui marmora secant.
et tamẽ nĩculoꝵ custoduis alliga.¬
ti sunt. Geniceum grece dictum.
eo quod ibi cõuentus feminarum
ad opus laificii exercendum cõ¬
ueniat. Mlulier enĩ grece gene
nũcupantur. Pistrinũ quasi

Expanded text:
feruntur. Cellarium, quod in eo feruntur. Cellarium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem et cellarium hoc interest quod cellarium est paucorum dierum, promtuarium vero temporis longi est. Apotheca autem vel horrea a Graeco, verbum e verbo repostoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus. locus est ubi opus aliquod fit. Graeco enim sermone ἔργα opera, στηριον statio; id est operarii statio. Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. Pistrinum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tur: cipitulum .u. de reposito
Acrarium proprie ⁊ is¬
est locus templi. in quo
satra reponunt᷑. sicut donariũ est
in quo collocantur oblata. sicut
lectisterma dñr ubi homines sede̾
ꝯsueuerunt. ⁊ lb inferendis igit᷑
et de portandis sacris satrariũ
nũcupat᷑. Donarium uero. eo qd̃
ibi dona reponaut᷑ que in templis
offerre consueuerunt. Erarium¬
uocatum quod prius es signatũ¬
ibi recondebat᷑. hoc enĩ oliui in
usu enit auro argentoq mũdũ
signato. et quoꝵ metallis quãus
postea facta luillet pecuma. nomẽ
tamen erarii ꝑmanlit ab eo me¬
tallo. Unde petunia miciũ sump
sit. Armarium locus est. ubi qua¬
runicumq arciũ instrumenta po¬
nuntur. Armamẽtariũ uͦ ubi
tĩ cela armorum. Unde iuuena¬
lis. Quicquid habet telorũ arma¬
m̃taria celi. Dicta autem utraq
ab arim .i. brachus quibus exercẽ¬
tur. bibliotheca est locus ubi libri
tuarium dictũ eo ꝙ inde necelsari¬
a uictui promiunt᷑. hoc est pro¬

Expanded text:
t. CAPUT V. De repositoriis. 1. Sacrarium proprie est locus templi, in quo sacra reponuntur, sicut donarium est in quo collocantur oblata, sicut lectisternia dicuntur, ubi homines sedere consueverunt; ab inferendis igitur et deportandis sacris, sacrarium nuncupatur. 2. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur, quae in templis offerri consuevocatum, quia prius es signatum recondebatur ibi, hoc enim olim in usu erat, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo metallo unde pecunia initium sit. Armarium locus est ubi quarumcumque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero, ubi tantum tela armorum. Unde Iuvenalis13, 83: Quidquid habet telorum armamentaria caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponutuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est pro
Abbreviated transcription (Latin):
crecius. aetias undas id est motꝰ
et corpus illud quod refluctuant
Nam nec unda. ꝑ se aqua est. sed
a qua in motu quodam et agita¬
tione. quasi ab eundo. et redeũdo
unda uocata est. later proprie
liquor fontis est. et dictꝰ later
quod in uenis terre lateat. Gut¬
ta est que stat. stilla que cadit.
hic stillicidiun. qͣi stilla cadẽs
Stiria enĩ grecum nomẽ est .i.
guita. inde̾ fit diminutiuũ ut
dicamꝰ stilla. Dũ autẽ stat aut
pendet de tectis ueb arboribus
quasi glutinosa guita est. dum

Expanded text:
cretius: Aerias undas, id est, motus, cretius: Aerias undas, id est, motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo, et redeundo unda vocata. 4. Latex, proprie liquor fontis est. Et dictus latex, quod in venis terrae lateat. 5. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc et stillicidium, quasi stilla cadens; Stiria enim Graecum est, id est, gutta; inde fit diminutivum, ut dicamus stilla; dum autem stat, aut pendet de tectis, vel arboribus, quasi glutinosa, gutta est; dum
Abbreviated transcription (Latin):
copiam piscium uectigalia ma¬
gna prestabat. Auernus antẽ
uocatus lacus quod aues ibi suꝑ¬
uolare non possent. Nlain autea
siluaꝵ densitate sic ambiebat᷑
ut erhalantes inde pangustias
aque sulphuree. odor grauissimꝰ
suꝑ uolantes aues halitu suo
netaret. Quã rem augustus ce¬
sar intelligens deiectuł siluis ex
pestilentibus amena reddidit
loca. latus autẽ idemi et stagnũ
u ĩmensa aqua ꝯuenit. lla̾ui
dictum est stagnũ ab eo ꝙ agua
illic stet nec de̾turrat :c. xx de abiso¬
profunditas a quarũ mi¬
penetrabilis. siue pelũ¬
te aquarũ latentium e quib fon¬
tes et flumina procedunt. uel q̃
octulte subeunt. unde et abissus
dicta. Nam omnes aque siue tor¬
rentes ꝑ occultas uenas ad mat̾¬
cem abissum reuertunt᷑. Fluctꝰ
dicti. qd̾ flatibus fiant. uentorũ
em̃ ĩpulsu agitate aque fluctu¬
ant. Aqua est statiua et sine
motu equalis. unda uero emnẽs
liquor. qui semꝑ in motu est. lu¬

Expanded text:
copiam piscium vectigalia macopiam piscium vectigalia magna praestabat. Avernus autem lacus vocatus, quia aves ibi supervolare non possent. Nam antea silvarum densitate sic ambiebatur, ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae fetor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret. Quam rem Augustus Caesar intelligens, dejectis silvis, ex pestilentibus amoena reddidit loca. 9. Lacus autem, idem et stagnum, ubi immensa aqua convenit; nam dictum est stagnum ab eo quod illic aqua stet, nec decurrat. CAPUT XX. De aprofunditas aquarum impenetrabilis: sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter erunt, unde et Abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. 2. Fluctus dicti, quod flatibus fiant. Ventorum enim impulsu agitatae 132 aquae fluctuant. Aqua est stativa, et sine motu aequalis. 3. Unda vero, eminens liquor, qui semper in motu est. Lu
Abbreviated transcription (Latin):
gi lumne. hoc et mare salmarũ
dicitut. sine latus affalti .i. bitu¬
minis. et est in iudea inter ierito
et zoaram. longitudo eiꝰ usqr ad
roaros. arabie dirigit᷑ stadus
na sodomorum. lacus tyberia.
dis ab oppido tyberiadi uotatus.
quod quondã herodes in honorem
tibern cesaris odidit. Est autem
ni iudea omĩbus salubrior lacis
ad sanitatem corpoꝵ quodã mͦ
efficatior. circuit stadia. Gene.
diis. latitudine .el. diffunditut
t̃spantibus a quis aura non uõ¬
tis. sed de se ip̃o sibi eam creans
unde et genesar dicit᷑ greco uo¬
cabulo. quasi generans sibi au¬
nĩ. Demq ꝑ diffusiora spacia
lacus frequentib auris spiran¬
tibus agitatur. Unde et purior
haustus euis et ad potandũ dul¬
cis et habilis. Benacus it alis la¬
cus in uenecia. de quo fluuius
nascit᷑ nuncius. qui lacus magni¬
tudine sui tempestates ĩmitat᷑
marmas. lucrinꝰ et auernus.
lacus campane sunt. lutrinus
autẽ dictus. quod ol im peopter

Expanded text:
gi lumine. Hoc et mare Salinarum gi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho tis. Longitudo lacus eius usque ad Zoaros Arabiae dirigitur stadiis na dis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit stadia . . . Genesadiis, latitudine quadraginta diffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed de se ipso sibi excreans. Unde et Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; unde et purior haustus eius, et ad potandum dulcis et habilis. Benacus lacus Italiae in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus magnitudine sui tempestates imitatur marinas. Lucrinus et Avernus lacus Campaniae sunt. Lucrinus autem dictus quia olim propter