comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut sollictta non fucrit. ne hostib subdet᷑:¬
qͥa intanta mutabilitate rerũ humanarũ.
nulli aliq̃n ppło concessa ẽ tanta securitas.
ut hiuic uitȩ hostiles non formidaret ineursꝰ.
Locꝰ gͦ iste qui ꝓmittit᷑ tam pacatȩ ac secure
habitationis ȩt̾nus ẽ. ȩternisq debet᷑ in ma¬
tre ierłm lib̾a. ubi erit ueracit̾ popłs isrł.
Hoc enim nom̃ interptat᷑ uidens dm̃. Cuius
p̃mii desiderio piaꝑfidemuita in hac erum¬
ꝑnosa peregrinatione ducenda est.
in umbra futuri. interrena scilicet ierł̃m
regnauit dͣd̾. Erat autem dõ uir in canticis
eruditꝰ qͥ armoniam musicam ñ uulgari
uoluptate s fideli uoluntate dilexerit eaq
deo suo qui uerus ẽ ds̃ mistica rei magne
figuratione seruierit. Diuersorum enĩ sonoꝵ
rationabił moderatusq concentꝰ concordiua¬
rictate compactam bene ordinatȩ quitatis¬
insintiat unitatẽ Deniq omnis fere ꝓpħia

Expanded text:
ut sollicita non fuerit ne hostibus subdereut sollicita non fuerit ne hostibus subderea in tanta mutabilitate rerum humanarum nulli aliquando populo concessa est tanta securitas, ut huic uitae hostiles non formidaret incursus. Locus ergo iste, qui promittitur tam pacatae ac securae habitationis, aeternus est aeternisque debetur in matre Hierusalem libera, ubi erit ueraciter populus Israel; hoc enim nomen interpretatur cuidens Deum\'; cuius praemii desiderio pia per fidem uita in hac aerumnosa peregrinatione ducenda est. in umbra futuri, in terrena scilicet Hierusalem, regnauit Dauid. Erat autem Dauid uir in canticis eruditus, qui harmoniam musicam non uulgari uoluptate, sed fideli uoluntate dilexerit eaque Deo suo, qui uerus est Deus, mystica rei magnae figuratione seruierit. Diuersorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus concordi uariinsinuat unitatem. Denique omnis fere prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
illam scriptura inumbra futuri excellenti
p̃dicatione commendat. S huic suspitioni
uigilanter occursum ẽ. cũ postea quã dictũ
ẽ it non apponet filius iniquitatis humilia¬
re eum: continuo subiunctum ẽ. sic̃ ab iintio
adieb quib contitui iudices suꝑ ppłm me¬
um isrł. Iudicesnamq prius qͣm reges ibi
rant. ex quo t̾ram promissionis accepit. Et
utiq humiliabat cum filius iniquitatis. hoc
ẽ. hostis alienigena ꝑ int̃ualla tempoꝵ.qͥb
leguntur paces alternas se cũ bellis: et inue¬
niunt᷑ illic pacis tempora plixiora quã sa¬
lomon habuit. qui quadraginta regnauit
annos. Nam sub eo iudice qui ẽ appellatꝰ
aoth: octoginta anni pacis fuerunt. Absit
gͦ ut salomonis tempora inhac ꝓmiss ione
p̃dict̾a esse credantur. Multo minus itaq
cuiꝰ libet regis alteriꝰ. Non enim qͥs qͣm eoꝵ
intanta quanta ille pace regnauit. nec un¬
quam omĩno gens illa ita regnum denuit.

Expanded text:
illam Scriptura in umbra futuri excellenti illam Scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Sed huic suspicioni vigilanter occursum est, cum, posteaquam dictum est: Et non apponet filius iniquitatis humiliare eum, continuo subjunctum est, sicut ab initio a diebus quibus constitui judices super populum meum Israel. Judices namque priusquam reges ibi  ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostis alienigena, per interualla temporum, quibus leguntur paces alternasse cum bellis; et inueniuntur illic pacis tempora prolixiora quam Salomon habuit, qui quadraginta regnauit annos; nam sub eo iudice, qui est appellatus Aod, octoginta anni pacis fuerunt. Absit ergo ut Salomonis tempora in hac promissione praedicta esse credantur; multo minus itaque cuiuslibet regis alterius. Non enim quisquam eorum in tanta, quanta ille, pace regnauit; nec umquam omnino gens illa ita regnum tenuit,
Abbreviated transcription (Latin):
st implens popłm suum. et ppłs plenꝰ dõ suo.
cumds̃ erit omnia mominib. ipse in pace p̃¬
imiũ. quituitꝰ inbello. Idõ cum in ũbis na¬
chan dctum sit. ⁊ nuntiabit tͥ dñs. qm̃ do
uelasti aturm seruitui. dicens. domũ ȩdifica¬
botͥ. Hhanc enim domũ ⁊ nos edificamus. be¬
neuiuendo. & ds̃ ut bene uiuamꝰ opitulan¬
do: quia nisi dominꝰ ȩdificauerit domũ. in
uanum laborauerunt ȩdificantes eã. Cuius
domus cũ tienerit ultima dedicatio: tunc
fiet illud quod hic ꝑnathan locutꝰ ẽ ds di¬
cens. Et ponam locum popło meo isrł.et
plantabo illum. et inhabitabit seorsum. et
non sollicitus erit ultra. et non apponet fi¬
liꝰ miquitatis humiliare eũ. sicut ab initio
adieb quib constitui iudices suꝑ ppłm me¬
umisrł. Hoc tam magnum bonum qͥs qͥs
in hoc scło et inhac t̾ra sperat: insipient sa¬
pit.An quispiam putabit inpace regni salo¬
monis. id eẽ completum: Pacem quippe

Expanded text:
sit implens populum suum, et populus plenus Deo suo, sit implens populum suum, et populus plenus Deo suo, cum Deus erit omnia in omnibus , ipse in pace praemium, qui virtus in bello. Ideo cum in verbis Nathan dictum sit, Et nuntiabit tibi Dovelasti autem servo tuo, dicens: Domum aedificabo tibi. » Hanc enim domum et nos aedificabimus bene vivendo, et Deo, ut bene vivamus, opitulando; quia « nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant aedificantes eam . » Cujus domus cum venerit ultima dedicatio, tunc fiet illud, quod hic per Nathan locutus est Deus, dicens: « Et poplantabo illum, et inhabitabit seorsum, et non sollicitus erit ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum sicut ab initio, a diebus quibus constitui judices super populum meum Israel. Hoc tam magnum bonum quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter facit. An quispiam putabit in pace regis Salomonis id esse completum? Pacem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
uum. fiue inhis qui iam testam̃to nouo re¬
uelato. manifeste ꝑtinere cernunt᷑ ad xp̃m.
satis congiuit. Benedictio qͥppe dominiinse¬
mine dauid. ñ ad aliquod tempꝰ. qualis die¬
b salomonis apparuit s męternum spe¬
randa ẽ: in qua certissima spe dicit᷑. fiat fiat.
Illius enim spei ẽ confirmatio: u̾bi huiꝰ itra¬
tio. Hoc gͦ intelligens do̾. ait in scđo regno¬
rum libro. unde ad istum psalmum digres¬
si sumus. Et locutus es ꝑdomo serui tui in
longinquũ. Ideo autẽ post paululum ait
nunc incipe. et benedic domũ serui tui usq
inȩternum et cȩtera: quia tunc geniturus
ꝑquem futura erat domꝰ eius ȩterna eadẽq
domus d̃i. Domus enim oͥd ꝓpt̃ genus oo.
Domus aut̃ di eadem ipsa ꝓpter templum¬
dei de hominib factum non de lapidib.
ubi habitet inȩcernũ ppłs cum deo. et indõ
suo. et ds̃ cum ppło. et in ppło suo: ita urdẽ

Expanded text:
uum, siue in his, qui iam testamento nouo reuum, siue in his, qui iam testamento nouo reuelato manifeste pertinere cernuntur ad Christum, satis congruit. Benedictio quippe Domini in semine Dauid non ad aliquod tempus, qualis diebus Salomonis apparuit, sed in aeternum speranda est, in qua certissima spe dicitur: Fiat, fiat. Illius enim spei est confirmatio uerbi huius iteratio. Hoc ergo intellegens Dauid ait in secundo regnorum libro, unde ad istum psalmum digressi sumus: Et locutus es pro domo serui tui in longinquum. Ideo autem post paululum ait: Nunc incipe et benedic domum serui tui usque in aeternum et cetera, quia tunc geniturus ristum, per quem futura erat domus eius aeterna eademque domus Dei. Domus enim Dauid propter genus Dauid; domus autem Dei eadem ipsa Dei, de hominibus factum, non de lapidibus, ubi habitet in aeternum populus cum Deo et in Deo suo, et Deus cum populo atque in populo suo: ita ut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tes cõmutationẽ s consumptionẽ. Q a ẽ aũ
mem̃to domine. nͥ ut miserearis.⁊ ꝓtolerata
patient̾ humilitate mea. reddas celsitudin
quam iurasti dð inueritate tua: Si autẽ iudes
assignemus hȩc uerba: illi serui deitalia dhice
potuerunt. qui expugnata trena ierłm. ante¬
quam iħs xp̃s humanitus nasceret᷑. in cap¬
tiuitatem ducti sunt. intelligentes cõmutati¬
onem xp̃i. quia scilicet non ꝑ eum t̾rena car¬
nalisq felicitas. qualis paucis annis regis
salomonis apparuit. s celestis eẽt aespirita
lis fideliter expectanda. Quia tunc ignorans
infidelitas gentium. cum di ppłm erulta¬
bat atq insultabat eẽ captiuum. quid ali¬
ud quam xp̃i commutationẽ. s scientibus
nesciens exꝓbrabat: Et ideo qđ sequitur ubi
psalmus iste concludit᷑. benedictio dni inet̃¬
num fiat fiat: uniuerso ppłodĩ ad cȩlestẽ
ierłm ꝑtinenti. siue in illis qui latebant in
testamento ueteri. antequam reuelaret᷑ no¬

Expanded text:
tes commutationem sed consumtionem. Quid est autem: Memento, Domine, nisi ut miserearis et pro tolerata patienter humilitate mea reddas celsitudinem. quam iurasti Dauid in ueritate tua? Si autem Iudaeis adsignemus haec uerba, illi serui Dei talia dicere potuerunt, qui expugnata terrena Hierusalem, antequam Iesus Christus humanitus nasceretur, in captiuitatem ducti sunt, intellegentes commutationem Christi, quia scilicet non per eum terrena carnalisque felicitas, qualis paucis annis regis Salomonis apparuit, sed caelestis ac spiritalis esset fideliter exspectanda; quam tunc ignorans infidelitas gentium, cum Dei populum exultabat adque insultabat esse captiuum, quid aliud quam Christi commutationem, sed scientibus nesciens, exprobrabat? Et ideo quod sequitur, ubi psalmus iste concluditur: Benedictio Domini in aeternum: fiat, fiat, uniuerso populo Dei ad caelestem Hierusalem pertinenti siue in illis, qui latebant in testamento uetere, antequam reuelaretur no
Abbreviated transcription (Latin):
resoluti. et conculcabitis iniquos: et erunt
cinis sub pedib urĩs in die inquo ego facio
dicit dñs omp̃s. Hic ẽ qui chcit᷑ diesiudicii:
de quo suo locosi ds̃ uoluerit loquem᷑ ub̾ius.

Expanded text:
resoluti; et conculcabitis iniquos, et erunt resoluti; et conculcabitis iniquos, et erunt cinis sub pedibus uestris in die, in quo ego facio, dicit Dominus omnipotens. Hic est qui dicitur dies iudicii; de quo suo loco, si Deus uoluerit, loquemur uberius.
Abbreviated transcription (Latin):
qua. Aduersati sunt dõ. et salui facti sunt¬
Hec oblocuti sunt qͥ timebant dm̃. unꝰquisq
ad proximũ suum. Et animaduertit dñs. et
audiuit et scripsit librum memoriȩ in con¬
spectu suo cis qui timent dm̃. et reuerent᷑ no¬
m̃ ciꝰ. Isto libro significatum ẽ testam̃tũ no¬
uũ. Deniq qđ sequit᷑ audiamꝰ. Et erunt mͥ
quisitionẽ. ⁊ eligam eossicut eligit homo fi¬
lium suum seruientem sibi. ⁊ conu̾temini et
udebitis int̾ iustum et iniustũ. et int̾ seruien¬
tem deo et ñseruientẽ. Qm̃ ecce diesuenit ar¬
dens sicut clibanus: et concremabit eos. Et
erunt om̃s alienigene.⁊ om̃s facientes iniqͥ¬
tatem stipula: et incendet eos dies qͥ aduemi¬
et dicit dñs omp̃s. Et non derelinquet᷑ eoꝵr
radix neq sarmentũ. Et orietur uob tim̃tib
nom̃ meũ sol iusticie: ⁊ sanitas inpennis eiꝰ.
Et exibitis ⁊ exultabitis sicut uituli ex tuncłis

Expanded text:
qua; et aduersati sunt Deo, et salui facti suntqua; et aduersati sunt Deo, et salui facti suntHaec oblocuti sunt, qui timebant Dominum, unusquisque ad proximum suum; et animaduertit Dominus et audiuit; et scripsit librum memoriae in conspectu suo eis, qui timent Dominum et reuerentur nomen eius. Isto libro significatum est testamentum nouum. Denique quod sequitur audiamus: Et erunt mihi, quisitionem, et eligam eos sicut eligit homo filium suum seruientem sibi; et conuertimini, et uidebitis inter iustum et in ius t u ro, et inter seruientem Deo et non seruientem. Quoniam ecce dies uenit ardens sicut clibanus et concremabit eos, et erunt omnes alienigenae et omnes facientes iniquitatem stipula, et incendet illos dies, qui adueniet, dicitDominusomnipotens; et non derelinquetur eorum radix neque sarmentum. Et orietur uobis timentibus nomen meum sol iustitiae, et sanitas in pinnis eius; et exibitis et exultabitis sicut uituli ex uinculis
Abbreviated transcription (Latin):
cordib suis p̃cedentib meritis suis. Quod sa¬
ne hic nominat testam̃tum. uel supra uͥ ait.
testam̃tum meũ erat cum eo. uł hic tͥ cũ dix̃
angłm testam̃ti: nouũ ꝓculdubio testam̃tũ
debemus acciꝑe ubi sempiterna: ñ uetꝰ uͥ tẽ¬
poralia sunt ꝓmissa. Quȩ ꝓmagno habentes
plurimi infirmi. et deo uero talum rerũ mer¬
cede seruientes. quando uident eis impios
habundare turbant᷑. ꝓpter qđ idem ꝓpħa ut
noui testamenti et̃nam beatitudinẽ quȩ ñ
dabitur nisibonis distingueret aueteris t̃¬
rena felicitate quȩ plerunq dat᷑ et malis
Ingrauastis inquit suꝑ me uerba ur̃a dicit
dñs. et dixistis. In quo detraximꝰ de te: Dixi¬
stis. Uanus ẽ om̃is quiseruit deo. Et qͥd plus.
Quia custodiuimus obseruationes eiꝰ. ⁊ qͥa
ambulauimus supplicantes ante faciem do¬
mini omĩpotentis: Et nunc nos beatificamꝰ
alienos: ce reedificantur om̃s qui faciunt ini¬

Expanded text:
cordibus suis praecedentibus meritis suis. Quod sacordibus suis praecedentibus meritis suis. Quod sane hic nominat testamentum, uel supra, ubi ait: Testamentum meum erat cum eo, uel hic, ubi eum dixit angelum testamenti, nouum procul dubio testamentum debemus accipere, ubi sempiterna, non uetus, ubi temporalia sunt promissa; quae pro magno habentes plurimi infirmi et Deo uero talium rerum mercede seruientes, quando uident eis inpios abundare, turbantur. Propter quod idem propheta, ut noui testamenti aeternam beatitudinem, quae non dabitur nisi bonis, distingueret a ueteris terrena felicitate, quae plerumque datur et malis: Ingrauastis, inquit, super me uerba uestra, dicit Dominus, et dixistis: In quo detraximus de te? Dixistis: Vanus est omnis, qui seruit Deo, et quid plus, quiacustodiuimusobseruationes eius, et quia ambulauimus supplicantes ante faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatificamus alienos, etreaedificanturomnes, quifaciunt ini
Abbreviated transcription (Latin):
głm quod nuntiauit hominib. Nam si gre¬
ca ista interp̃temur. et etiangłm bona annun¬
tiatio ẽ: et angłs nuntiꝰ. De ipso quippe tte-¬
rum dicit. fcce mittam angłm meũ et ꝓspi¬
ciet uiam ante faciem meã. et subito ueniet
in templum suum dñs quem uos queritis:
⁊ angłs testam̃ti quem uos uultis. Ecce uenit
dicit dñs omp̃s. Et quis sustinebit diem
introitus eiꝰ. Aut quisp̃sistet maspectu eius :
aduentum. Primum scilicet de quo ats Et̃
subito ueniet dñs intemplum suũ: id ẽ in
carnem suam de qua dixit in euangłio.Sol¬
uite templum hoc. et intriduo refuscitabo
illtid. Scdmuͦ. ubi ats Ecce uenit dicit dñs¬
quis p̃sistet in aspectu eiꝰ. Quod autem dixit
dũs quemuos queritis. ⁊ angłs testam̃ti quẽ
uos uultis: significauit utiq etiam iudeos.
scd̾m scripturas quas legunt. xp̃m querere
⁊ uelle. S multi coꝵ quem quesierunt et uo¬
lucrunt uenisse non agnouerunt: excecati in

Expanded text:
gelium, quod nuntiauit hominibus. Nam si Graegelium, quod nuntiauit hominibus. Nam si Graeca ista interpretemur, et euangelium bona nuntiatio est et angelus nuntius. De ipso quippe iterum dicit: Ecce mittam angelum meum, et prospiciet uiam ante faciem meam; et subito ueniet in templum suum Dominus, quem uos quaeritis, et angelus testamenti, quem uos uultis. Ecce uenit, dicit Dominus omnipotens; et quis sustinebit diem introitus eius? aut quis resistet in adspectu eius? Haduentum; primum scilicet, de quo ait: Et subito ueniet in templum suum, id est in carnem suam, de qua dixit in euangelio: Soluite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud; secundum uero, ubi ait: Ecce uenit, dicit Dquis resistet in adspectu eius? Quod autem dixit: Dominus, quem uos quaeritis, et angelus testamenti, quem uos uultis, significauit utique etiam Iudaeos secundum scripturas, quas legunt, Christum quaerere et uelle. Sed multi eorum, quem quaesierunt et uoluerunt, uenisse non agnouerunt, excaecati in
Abbreviated transcription (Latin):
nomini meo sacͥficium mundũ. qͥa magnũ
nom̃ meũ in gentib dicit dñs. Hoc sacrifici¬
um ꝑsacerdotium. xp̃i scðm ordinem melchi¬
sedech cum in om̃i loco asolis ortu usq ad
occasum deo iamuideamꝰ offerri sacͥficium
autẽ iudeorum quib dictum ẽ. non ẽ mͥ
uoluntas in uob̾. nec accipiam munꝰ de ma¬
nib urĩs. cessasse negare non possint: qͥd
ꝓpħatum legunt et impletũ uident. imple¬
riñ potuerit nisi ꝑ ipsum: Dicit enim pau
lopꝰ de ipso exꝑsona di. Testamentum meũ
ciat cum eo uitę et pacis: et dedi ei ut timore
timeret me. et afacie nominis meirece in reret᷑.
Lex ueritatis erat more ipsiꝰ: in pace dirigeis
ambulabit mecũ. ⁊ multos conuercet ab ini¬
quitate. Quoniam labia sacerdotis custodi¬
ent scientiam. ⁊ legem inquirent ex ore eiꝰ:
qm̃ angłs domini omĩpotentis ẽ. Nec miran¬
dumẽ. quia dni omnipotentis angłs dictꝰ
qua uenit adhomines: sic et angls ꝓpt̾ euan¬

Expanded text:
 quia magnum nomen meum in gentibus, dicit Dominus. Hoc sacrificium per sacerdotium Christi secundum ordinem Melchisedech cum in omni loco a solis ortu usque ad occasum Deo iam uideamus offerri, sacrificium autem Iudaeorum, quibus dictum est: Non est mihi uoluntas in uobis, nec accipiam munus de manibus uestris, cessasse negare non possunt: quid , quod prophetatum legunt et inpletum uident, inpleri non potuerit nisi per ipsum? Dicit enim paulo post de ipso ex persona Dei: Testamentum meum erat cum eo uitae et pacis. et.dedi ei, ut timore timeret me, et a facie nominis mei reuereretur. Lex ueritatis erat in ore ipsius. in pace dirigens ambulauit mecum et multos conuertit ab iniquitate; quoniam labia sacerdotis custodient scientiam et legem inquirent ex ore eius; quoniam angelus Domini omnipotentis est. Nec mirandum est, quia Domini omnipotentis angelus dictqua uenit ad homines, sic angelus propter euan
Abbreviated transcription (Latin):
añs xp̃s initinere iumentohuiꝰ generis uteret᷑.
ineuangłio legit᷑. ubi et hȩc ꝓpħia cõmemorat᷑
crparte. quantum illi loco sufficere uisum ẽ.
de remissione peccatoꝵ ꝑ eiꝰ sanguinẽ: tu qͦq
inquit in sanguine testam̃ti tui emisist uin¬
ctos tuos de lacu. in quo non ẽ aqua. Quid ꝑ
hunc lacũ uelit intelligi. possunt diuersa sen¬
tiri: etiam scđm rectam fidem. Michi tam̃ ui¬
det᷑ non eo significari meliꝰ nisi humanȩ mise¬
rie ꝑfunditatem siccam quodãmͦ et sterilem:
ubi non sunt fluenta iasticiȩ s mniquitatis
lutum. De hoc quippe lacu: etiam in psalmo
dicit᷑. Et edurit me de lacu miserie et de luto
cxꝑsona dei. Non ẽ mͥuoluntas in uob̃: ⁊ mu¬
mus ñ suscipiam de manu ur̃a. Ab ortu enĩ
solis usq ad occasum magnum nom̃ meũ in

Expanded text:
stus in itinere iumento huius generis uteretur, in euangelio legitur, ubi et haec prophetia commemoratur ex parte, quantum illi loco sufficere uisum est. de remissione peccatorum per eius sanguinem: Tu quoque, inquit, in sanguine testamenti tu-i emisisti uinctos tuos de lacu, in quo non est aqua. Quid per hunc lacum uelit intellegi, possunt diuersa sentiri etiam secundum rectam fidem. Mihi tamen uidetur non eo significari melius, nisi humanae miseriae profunditatem siccam quodam modo et sterilem, ubi non sunt fluenta iustitiae, sed iniquitatis lutum. De hoc quippe etiam in psalmo dicitur: Et eduxit me de lacu miseriae et de luto ex persona Dei: Non est mihi uoluntas in uobis, et munus non suscipiam de manu uestra. Ab ortu enim solis usque ad occasum mag
Abbreviated transcription (Latin):
ieremias ꝓpħa de maiorib ẽ sic̃ ysaias: ñ
de minorib sicut ceteride quoꝵ scriptis ñnulla
iam posui. pħauit autem regnante iosia in
ierłm. ⁊ apud romanos ancomarcio iam ꝓpin¬
quante captiuitate iudeoꝵ. Tetendit autem
ꝓpħiam. usq ad quintũ mensẽ captiuitatis:
sic̃ meiꝰ litceris inuenimus. Sophonias aũt
unꝰ de minorib: adiungit᷑ ei. Nam ⁊ ipse indi¬
eb iosiȩ ꝓpħasse se dicit: s qͦusq ñ dicit. ꝓpħa¬
tut gͦ iheremias ñ solum anc marqͥuerũ etiã
tarquimi pͥsci temporib. quẽ romani
habuerunt qͥntũ regẽ Ipse enim qͣndo
illa captiuitas facta ẽ. regnare iamcepe¬
oris nr̃i xp̃s dñs. captus ẽ inpeccatis nr̃is: sic
ñ estimabit᷑ alter ad eum Qui inuenit omnẽ
uiam prudentiȩ: et dedit eamacob puero suo.
⁊ isrł dilecto suo. Post hec in t̾ratuisus ẽ: ⁊ cũ

Expanded text:
ieremias propheta de maioribus est, sicut Esaias, non ieremias propheta de maioribus est, sicut Esaias, non de minoribus, sicut ceteri, de quorum scriptis nonnulla iam posui. Prophetauit autem regnante Iosia in Hierusalem et aput Romanos Anco Marcio, iam propinquante captiuitate Iudaeorum Tetendit autem prophetiam usque ad quintum mensem captiuitatis, sicut in eius litteris inuenimus. Sophonias autem unus de minoribus adiungitur ei. Nam et ipse in diebus Iosiae prophetasse se dicit; sed quousque, non dicit. Prophetauit ergo Hieremias non solum Anci Marcii, uerum etiam Tarquinii Prisci temporibus, quem Romani habuerunt quintum regem. Ipse enim, quando illa captiuitas facta est, regnare iam coeperistus Dominus captus est in peccatis nostris, sic non aestimabitur alter ad eum; qui inuenit omnem uiam prudentiae et dedit eam Iacob puero suo et Israel dilecto suo; post haec in terra uisus
Abbreviated transcription (Latin):
tes intineis. Mentietur opꝰ oliuȩ: ⁊ campi ñ
facient escam. De fecerunt ab esca oues:⁊ ñ
suꝑsunt inp̃sepib boues. Uidit eam gentẽ
quȩ xp̃m fuerat occisura. ub̃tatem copiarũ
spũalium ꝑdituram: quas ꝑt̾renam fecun¬
ditatem more ꝓpħico figurauit. Et qͥa iram
đi talem ꝓpterea passa ẽ illa gens qͥa igno¬
tans d̃i iu̾sticiam. suam uoluit constitue¬
re: iste continuo. ego aũt inquit in dñõ exultabo.
gaudebo indo salutari meo. Dñs ds ms̃ uirtꝰ mea
statuit pedes meos in consũmationẽ. Suꝑ excel¬
sa imponet me: ut uincam incantico eiꝰ. Illo sci¬
licẽ cantico: de quosimilia q̃dam dicunt᷑ inpsal¬
mo. Statuit supͣ petram pedes meos. ⁊ direxit
gressus meos. Et ĩmisit in osmeũ canticũ no¬
uum: hẏmnũ do nr̃o. Ipse gͦ uincit incantico
id latine ponere. nom̃ ipsũ ñ posuerunt. qd̾ ẽ.
nob̃ amiciciꝰ et dulciꝰ nominare.

Expanded text:
tes in uineis; mentietur opus oliuae, et campi non tes in uineis; mentietur opus oliuae, et campi non facient escam. Defecerunt ab esca oues, et non supersunt in praesepibus boues. Vidit eam gentem, quae Christum fuerat occisura, ubertatem copiarum spiritalium perdituram, quas per terrenam fecunditatem more prophetico figurauit Et quia iram Dei talem propterea passa est illa gens, quia ignorans Dei iustitiam suam uoluit constituere, iste continuo: Ego autem, inquit, in Domino exultabo, gaudebo in Deo salutari meo. Dominus Deus meus uirtus mea, statuit pedes meos in consummationem; super excelsa inponet me, ut uincam in cantico eius, illo scilicet cantico, de quo similia quaedam dicuntur in psalmo: Statuit super petram pedes meos et direxit gressus meos, et inmisit in os meum canticum nouum, hymnum Deo nostro. Ipse ergo uincit in cantico id Latine ponere, nomen ipsum non posuerunt, quod est nobis amicius et dulcius nominare.
Abbreviated transcription (Latin):
metum iudeoꝵ: sicut eos ꝓdit euangłm. Et
ĩmisisti in mare equostuos. turbantes aqͣs mł¬
tas. Quȩ nicħ sunt aliud quam ppłi multi.
Non enim aliitimore conũterent᷑. alii furore ꝑ¬
sequerent᷑ nͥ om̃s turbarent᷑ Obseruaui et expa¬
uit uenter ms. auoce orationis labioꝵ meoꝵ.
Et introiuit tremor mossamea. et subtꝰ me t᷑ba¬
ta ẽ habitudo mea. Intendit in ea q̃ dicebat.
debat. ⁊ in qua futura cernebat. Turbatis
enim popłis multis. uidit ĩminentes eccłiȩ
tribulationes. continuoq se m̃brũ eiꝰ agno¬
uit atq ait Requiescam in dic tͥbulationis:
tanquã ad eos ꝑtinens. qui sunt spe gau¬
dentes. intͥbulatione patientes. Ut ascendã
inquit ad popłm peregrinationis meȩ. Rece¬
dens utiq appło malignocarnalis cogna¬
tionis sue non ꝑegrinante in hac t̾ra:neq
suꝑnam patriam requirente. Qm̃ ficꝰ in qͥt
non afferet fructus: et non erunt natiuita¬

Expanded text:
metum Iudaeorum, sicut eos prodidit euangęlium. Et metum Iudaeorum, sicut eos prodidit euangęlium. Et inmisisti in mare equos tuos turbantes aquas multas, quae nihil sunt aliud quam populi multi; non enim alii timore conuerterentur, alii furore persequerentur, nisi omnes turbarentur. Obseruaui, et expauit uenter meus a uoce orationis labiorum meorum; et introiit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est habitudo mea. Intendit in ea, quae dicebadebat et in qua futura cernebat; turbatis enim populis multis uidit inminentes ecclesiae tribulationes; continuoque se membrum eius agnouit adque ait: Requiescam in die tribulationis. tamquam ad eos pertinens, qui sunt spe gaudentes, in tribulatione patientes. Ut adscendam, inquit, ad populum peregrinationis meae, recedens utique a populo maligno carnalis cognationis suae, non peregrinante in hac terra nec supernam patriam requirente. Quoniam ficus, inquit, non adferet fructus, et non erunt natiuita
Abbreviated transcription (Latin):
co uobis intenebris: ccite inlumine. Incõ¬
minatione minorabis t̃ram: id ẽ cõminan¬
dohumiliabis homines: et infurore deicies gentef:
Quia eos qui se exaltant uindicando collides. Existi
insalutem popł tui ut saluos facias xp̃os tuos
Onsisti incapita iniquoꝵ mortem: Nicħ hori ẽ
erponendum ẽ. Excitasti uincła usq ad collũ.
Etbona hic possunt intelligi uincła sapientiȩ.
ut mitiant᷑ pedes incompedes eiꝰ: et collũ intor¬
quẽ eiꝰ. Precidisti instupore m̃tis. sub audimus
umeła. Excitauit enimbona. p̃cidit mala. De
quib ei dicit᷑. Dirupistiuincła mea: & hoc in
stupore m̃tis. idẽ. mirabilit̾. Capita potentiũ
mouebunt᷑ in ea. In ea scilicet admiratione. Ad
aꝑient morsus suos. sicut edens pauꝑ absconse.
Potentes enim qͥdam iudeoꝵ ueniebant ad do¬
minũ. facta eiꝰ et u̾ba mirati. ⁊ esurientes pa¬
nem doctrinȩ. manducabant absconse ꝓpter

Expanded text:
co uobis in tenebris, dicite in lumine. In comco uobis in tenebris, dicite in lumine. In comminatione minor a b i s terram, id est \'comminando humiliabis homines. Et in furore deicies gentes, qin salutem populi tui, ut salvos faceres christos tuos; misisti in capita iniquorum mortem: nihil horum est exponendum. Excitasti vincula usque ad collum. Et bona hic possunt intelligi vincula sapientiae, ut injiciantur pedes in compedes ejus, et collum in torquem ejus. Praecidisti in stupore mentis: subaudiamus, vincula: excitavit enim bona, praecidit mala, de quibus ei dicitur, Disrupisti vincula mea : et hoc in stupore mentis, id est, mirabiliter. Capita potentium movebuntur in ea: in ea sciaperient morsus suos, sicut edens pauper absconse. Potentes enim quidam Iudaeorum ueniebant ad Dominum facta eius et uerba mirati, et esurientes panem doctrinae manducabant absconse propter
Abbreviated transcription (Latin):
dolebunt ppłi. nͥ ut lugendo sint beati: cid
ẽ. disꝑgens aquas incessu. nͥ in ambulando in
eis quite usq qͣq annuntiant. hac atq illac
disꝑgis fluenta doctrine: Quid c̃. dedit abys¬
sus uocẽ suam: An ꝓfunditas cordis huma¬
ni qͥd ei uideret᷑ exp̃ssit: Altitudo phantasię
suȩ. tanquam uersus suꝑioris ẽ expositio.
Aititudo enim ẽ abyssus. Qđ aũt ait. phanta¬
siȩ suȩ. sub audiendum ẽ uocẽ dedit: Hoc ẽ
qd̾ diximꝰ. qͥd ei uidet᷑ exp̃ssit Fantasia qͥppe
uisio ẽ. quam ñ tenuit ñ oꝑuit. s confiten¬
do eruduauit. Fleuatus ẽ sol. ⁊ luna stetit
in ordine suo: hoc ẽ. ascendit xp̃s incelum.
⁊ ordinata ẽ ȩccłia sub rege suo. In lucemia¬
cula tua ibunt Hoc ẽ. ñ inoccultũ. s inma¬
nifestum u̾ba tua mittent᷑ Insplendore cho¬
ruscationis armoꝵ tuoꝵ. sub audiendumẽ.
lacula tua ibunt. Dixerat enimsuis. Quȩ di¬

Expanded text:
dolebunt populi, nisi ut lugendo sint beati? Quid dolebunt populi, nisi ut lugendo sint beati? Quid est: Dispergens aquas incessu, an \'ambulando in eis, qui te usque quaque adnuntiant, hac adque hac dispergis fluenta doctrinae\'? Quid est: Dedit abyssus uocem suam, an \'profunditas cordis humani quid ei uideretur expressit\'? Altitudo phantasiae suae tamquam uersus superioris est expositio; altitudo enim est abyssus. Quod autem ait: Phantasiae suae, subaudiendum est uocquod diximus, quid ei uideretur expressit. Phantasia quippe uisio est, quam non tenuit, non operuit, sed confitendo eructauit. Eleuatus est sol, et luna stetit in ordine suo, hoc est \'adscendit Christus in caelum, et ordinata est ecclesia sub rege suo. In lucem iacula tua ibunt, hoc est \'non in occultum, sed in manifestum tua uerba mittentur.\' In splendorem coruscationis armorum tuorum, subaudiendum est iacula tua ibunt\\ Dixerat enim suis: Quae di
Abbreviated transcription (Latin):
liati sunt ad tempꝰ. ut crigerent᷑ in ȩtnum. Ings¬
sus et̃nos ipsius ꝓlaborib udi. hoc ẽ. ñ sine
mercede ȩtnitatis laborem karitatis aspexi.
Tab̾nacła ethiopum expauescent. ⁊ tabnacła
t̃re madian. Hoc ẽ. gentes repente ꝑt̾ritȩ nun¬
tio mirabilium tuoꝵ etiam quȩ ñ sunt miu¬
tuus: aut in mari impetꝰ tuus: Hoc ideodi¬
dtum ẽ. quia ñuenit nunc ut iudicet mundũ:
s ut saluet᷑ mundꝰ ꝑipsũ. Qui ascendes suꝑ eqͦs
tuos. et equitatio tua salus:. Hoc ẽ. euangłiste
tui portabunt te. qͥ regunt᷑ ate. ⁊ cuangłm
tuum salus ẽ eis qui credunt inte.Intendens
intendes arcum tuum suꝑ sceptra dicit dnẽ:
hoc ẽ. cõminaberis iudiciũ titum. etiã regi¬
b t̾re. fluminib scindet᷑ tra Hoc ẽ influenti¬
b scrmonib p̃dicantiũ te aꝑient᷑ ad confiten
corda urã ⁊ ñ uestim̃taurã. Quidẽ uidebt̃ te ⁊

Expanded text:
liati sunt ad tempus, ut erigerentur in aeternum\\ Ingresliati sunt ad tempus, ut erigerentur in aeternum\\ Ingressus aeternos eius pro laboribus uidi, hoc est non sine mercede aeternitatis laborem caritatis adspexi. Tabernacula Aethiopum expauescent et tabernacula terrae Madiam, hoc est \'gentes repente perterritae nuntio mirabilium tuorum etiam quae non sunt in iutuus aut in mari impetus tuus? hoc ideo dictum est, quia non uenit nunc ut iudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum. Quia adscendes super equos tuos, et equitatio tua salus, hoc est \'euangelistae tui portabunt te, qui reguntur a te, et euangelium tuum salus erit eis, qui credunt in te/ Intendens intendes arcum tuumsupersceptra, dicitDominus hoc est ccomminaberis iudicium tuum etiam regibus terrae.\' Fluminibus scindetur terra, hoc est influentibus sermonibus praedicantium te corda uestra et non uestimenta.\' Quid est: Videbunt te et
Abbreviated transcription (Latin):
git inuenit Oꝑuit cȩlos untus eiꝰ. et laudis
eiꝰ plena ẽ t̃ra. quid ẽ. nisi qđ etiam inpsal¬
mo dicit᷑. ex altare suꝑcelos ds̃. et suꝑ omnẽ
t̃ram gła tua: Splendor eiꝰ ut lumen erit qͥd
ẽ. nisi fama eiꝰ credentes illuminabit: Cornia
inmanib eiꝰ sunt qͥd ẽ. nͥ tropheũ crucis
Et posuit karitatem firmam fortitudinis suȩ.
nec exponendum ẽ. Ante faciem eiꝰ ibit u̾bũ.
⁊ prodiet in campum pꝰ pedes eiꝰ. qͥd ẽ. nͥ qd
⁊ antea quam huc ueniret p̃nuntiatꝰ ẽ. et
postea quam hinc reuersus ẽ. annuntiatꝰ ẽ:
Stetit et tra cõmota ẽ quid ẽ nͥstetit ad subuenien¬
dũ: et terra commota ẽ ad crebendum : R esperit
et tabuerunt gentes. hoc ẽ misertꝰ ẽ. et feẽ poplos
penitentes. Contriti sunt montes uiolentia. hoc
ẽ. iumfacientibꝰ miracłis elatoꝵ ẽ contrttasui¬
ꝑbia. Deflurerunt colles ȩt̃nales: hoc ẽ. humi¬

Expanded text:
git, inuenit. Operuit caelos uirtus eius, et laudis git, inuenit. Operuit caelos uirtus eius, et laudis eius plena est terra quid est nisi quod etiam in psalmo dicitur: Exaltare supercaelos, Deus, et super omnem terram gloria tua? Splendor eius ut lumen erit quid est nisi cfama eius credentes inluminabit\'? Cornua in manibus eius sunt quid est nisi tropaeum crucis? Et posuit caritatem firmam fortitudinis suae nec exponendum est. Ante faciem eius ibit uerbum, etprodietin campum post pedes eius quid est nisi quod et antequam huc ueniret praenuntiatus est, et postea quam hinc reuersus est, adnuntiatus est? Stetit, et terra commota est quid est nisi stetit ad subueniendum, et terra commota est ad credendum\'? Respexit. et tabuerunt gentes, hoc est \'misertus est et fecit populos paenitentes\'. Contriti sunt montes uiolentia, hoc est \'uim facientibus miraculis elatorum est contrita superbia\'. Defluxerunt colles aeternales, hoc est humi
Abbreviated transcription (Latin):
dio duũ animalium cognosceris. qͥd ẽ. nͥ aut
in medio duũ testam̃toꝵ aut in medio duoꝵ la¬
tronum. aut in medio moysi ⁊ heliç cũ illom
monte sermocinantiũ: Dũ apppinqͣnt anni¬
cognosceris: In aduentu temporis ostenderis:
nec exponendũ ẽ. In eodũ conturbata fuerit
amma mea. inia miscðiȩ memor eris. qͥd ẽ.
nͥ qđ iudeos inse transfigurauit quoꝵ gentis
fuit qͥ cũ ira magnaturbaticrucisigerent xp̃m. ille
miscd̃iȩ memor dixit pater ignosce illis: qͥa
nesciunt quid faciunt: Ds̃ de theman ueniet:
⁊ sc̃s demonte umbroso ⁊ condenso. Qd̾ hic
dictum ẽ. de themanueniet. alii intp̃tati sunt
abaustro uel affrico: ꝑ qđ significat᷑ meridies
idẽ feruor caritatis et splendor ueritatis.
Montem uͦ umbrosũ atq condensum. quauis
multis modis possit intelligi. hbentiꝰ acce¬
ceant Inde autemuenit: cum ibi eũ qͥ intelli¬

Expanded text:
dio duorum anima lium cognosceris quid est nisi aut dio duorum anima lium cognosceris quid est nisi aut in medio duorum testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Heliae cum illo in monte sermocinantium? Dum adpropinquant anni, nosceris; in aduentu temporis ostenderis, nec exponendum est. In eo cum turbata fuerit anima mea, in ira misericordiae memor eris quid est nisi quod Iudaeos in se transfigurauit, quorum gentis fuit, qui cum magna ira turbati crucifigerent Christum, ille misericordiae memor dixit: Pater ignosce illis, quia nesciunt quod faciunt? Deus de Theman ueniet et sanctus de monte umbroso et condenso. Quod hic dictum est: De Theman ueniet, alii interpretati sunt lab Austro uel cAfrico; per quod significatur meridies, id est feruor caritatis et splendor ueritatis. Montem uero umbrosum adque condensum, quamuis multis modis possit intellegi, libentius acceceant. Inde autem uenit, cum ibi eum, qui intelle
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatũẽ consumptũ ẽ: ab latum ẽ. Ascendit
qui insufflat infaciem tuam eripiens te extri¬
bulatione. Quis ascenderit ab inferis et insus¬
glium. ad nouum enĩ testamentũ ꝑtinent
quoꝵ dies festi ita sp̃aliter innouant᷑ ut in
uetustatem transire ñ possint Porro ꝑ euan¬
głium exterminata sculptilia et conflatilia
idẽ idola deoꝵ falsoꝵ et obhuioni tanqũã
sepulture tradita iam uidemus: et hanc
etiam in hacre ꝓpħiam compsetam esse
cognoscimus. ab acuc de quo alio quam de xp̃i
aduentu qui futurꝰ fuerat intelligit᷑ dicere Ec
respondit ad me dñs et dix̃. Scribe uisum aꝑte
inbuxo. ut assequat᷑ quilegit ea. quia adhuc
uisio ad tempus et oriet᷑ infine et non intiacuũ
si tardauerit sustine eum. quia ueniensueniet
tuam ⁊ timui. dñe consideraui oꝑa tria et expa¬
iii: Qͥd enĩ hoc ẽ. nisi p̃cognitȩ noue ac repenti¬
ne salutis hominũ. ineffabił admiratio: In me¬

Expanded text:
summatum est, consumtum est, ablatum est. Adscendit, summatum est, consumtum est, ablatum est. Adscendit, qui insufflat in faciem tuam, eripiens te ex tribulatione. Quis adscenderit ab inferis et insufgelium. Ad nouum enim testamentum pertinent, quorum dies festi ita spiritaliter innouantur, ut in uetustatem transire non possint. Porro per euangelium exterminata sculptilia et conflatilia, id est idola deorum falsorum, et obliuioni tamquam sepulturae tradita iam uidemus et hanc etiam in hac re prophetiam conpletam esse cognoscimus. Ambacum de quo alio quam de Christi aduentu, qui futurus fuerat, intellegitur dicere: Et respondit Dominus ad me et dixit: Scribe uisum aperte in buxo, ut adsequatur qui legit ea; quia adhuc uisio ad tempus, et orietur in fine et non in uacuum; si tardauerit, sustine eum, quia ueniens ueniet tuam, et timui; Domine, consideravi opera tua, et expavi? quid enim hoc est, nisi praecognitae, novae, ac repentinae salutis hominum ineffabilis admiratio? In me
Abbreviated transcription (Latin):
quit resaluati ex monte syon. ut defendant
montẽ esau: et erit domino regnum. Apparet
quippe id ẽẽ completũ. cum resaluati ex mon
pue agnoscuntur apłi ascenderunt: ut defen¬
derent montẽ esau. Quomͦ defenderent nͥ ꝑ
euangłii p̃dicationẽ saluos faciendo eos qui
crediderunt ut eruerent᷑ de potestate tenebra¬
rumꝰ ⁊ tranferrentur in regnum dĩ: Qđ conse¬
quent̃ exp̃ssit addendo: et erit dño regnum.
Monsenim syoniudeam significat. tͥ futura p̃¬
esau idumea ẽ. ꝑ quam significata ẽ ȩccłia gen¬
tum: quam defenderunt sicut exposui resalua¬
ti ex monte syon. ut eẽt dominoregnũ. Hoc¬
erat obscurum antequam fieret. S factum
quis ñ fidelis agnoscat: Naum uͦ ꝓpħa ĩmo
conflatilia. Ponam sepulturam tuam. quia
ecce ueloces suꝑ montes pedes euangłirantis
et annunti antis pacem. Celebra iuda cdies
festos tuos. redde uota tua: quia iam ñ adi¬
cient ultra ut transeant inuetustatẽ. Con¬

Expanded text:
quit, resaluati ex monte Sion, ut defendant quit, resaluati ex monte Sion, ut defendant montem E sau, et erit Domino regnum. Apparet quippe id esse conpletum, cum resaluati ex montpue agnoscuntur apostoli, adscenderunt, ut defenderent montem Esau. Quo modo defenderent, nisi per euangelii praedicationem saluos faciendo eos qui crediderunt, ut eruerentur de potestate tenebrarum et transferrentur in regnum Dei? Quod consequenter expressit addendo: Et erit Domino regnum. Mons enim Sion Iudaeam significat, ubi futura prEsau Idumaea est, per quam significata est ecclesia gentium, quam defenderunt, sicut exposui, resaluati ex monte Sion, ut esset Domino regnum. Hoc obscurum erat, antequam fieret; sed factum quis non fidelis agnoscat? Naum uero prophetaconflatilia, ponam sepulturam tuam; quia ueloces ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Celebra, Iuda, dies festos tuos, redde uota tua; quia iam non adicientultra, uttranseantinuetustatem. Con
Abbreviated transcription (Latin):
res ꝓpħȩ de minorib abdias. naum. aba xi¬
Icuc. nec sua tempora dicunt ipsi: nec in
rint inuenit᷑. Ab dias crmpositus ẽ qͥdẽ
ab eis cũ michea: s ñ eo loco ubi notant᷑ tem¬
pora. quando micheam ꝓpħasse ex eiꝰ litteris
constat. Quod errore negligenter describen¬
tium labores alienos estimo contigisse. Duos
uͦ alios cõmemoratos in codicib chronicoꝵ
qͦs habuumꝰ ñ potuimꝰ inuenire Tam̃ qͥa in
canone continent᷑ nec ipsi oportet p̃t̾eant᷑
a nobis. Ab dias quantũ ad sẽpturam eiꝰ atti¬
net omĩum breuissimus ꝓpħarum adu̾sus i¬
dumeã loquit᷑ gentẽ scilicet esauex duob ge¬
minis filiis ysaac nepctib abrahȩ maioris il¬
liꝰ repbati. forro si idumeam modo locutionis
quo intelligit᷑ a parte totũ accipiamꝰ positã ẽẽ ꝓgen¬
tib : possumꝰ de xp̃o agnoscere qđ ait int̾ cet̾a.
In monte autem syonerit salus. ⁊ erit sc̃m. Et
paulopꝰ infine ipsius ꝓpħiȩ. et ascendent in¬

Expanded text:
etae de minoribus, Abdias, Naum, Ambacum, nec tempora sua dicunt ipsi, nec in ophetauerint, inuenitur. Abdias enim positus est quidem ab eis cum Michaea, sed non eo loco, ubi notantur tempora, quando Michaeam prophetasse ex eius litteris constat; quod errore neglegenter describentium labores alienos existimo contigisse; duos uero alios commemoratos in codicibus chronicorum, quos habuimus, non potuimus inuenire. Tamen quia canone continentur, nec ipsi oportet praetereantur a nobis. Abdias, quantum ad scripturam eius adtinet, omnium breuissimus prophetarum, aduersus Idumaeam loquitur, gentem scilicet Esau, ex duobus geminis filiis Isaac, nepotibus Abrahae, maioris illius reprobati. Porro si Idumaeam modo locutionis, quo intellegitur a parte totum, accipiamus positam esse pro gentibus: possumus de Christo agnoscere, quod ait inter cetera: In monte autem Sion erit salus et erit sanctum; et paulo post in fine ipsius prophetiae: Et adscendent, in
Abbreviated transcription (Latin):
Et paulopꝰ. Tunc inquit transũ tam in ppłos lin¬
guam. et ꝓgenies eiꝰ. ut inuocent om̃s nom̃
dñi: et seruiant ei subiugo uno. Afinib flu¬
minum ethiopiȩ afferent hostias mͥ. In die
illo non confunderis ex om̃ib adin¬
uentionib tuis. quas impie egisti
inme: quia tunc auferam abste pra¬
uitates miuriȩ tuȩ. et iam ñ adicies ut ma¬
gnificeris suꝑ montẽ sc̃m meũ. Et subrelin¬
quam inte ppłm mansuetum et humilẽ. et
uerebunt᷑ a nomine dñi. qͥ reliqui fuerint isrł.
isrł. sicut harena maris: reliquiȩ saluȩ fi¬
ent. Heȩ qͥ ppe inxp̃m illius gentis reliqͥe

Expanded text:
Et paulo post: Tunc, inquit, transuertam in populos linEt paulo post: Tunc, inquit, transuertam in populos linguam et progenies eius, ut inuocent omnes nomen Domini et seruiant ei sub iugo uno; a finibus fluminum Aethiopiae adferent hostias mihi. In illo die non confunderis ex omnibus adinuentionibus tuis, quas inpie egisti in me; quia tunc auferam abs te prauitates iniuriae tuae; et iam non adicies, ut magnificeris super montem sanctum meum, et subrelinquam in te populum mansuetum et humilem; et uerebuntur a nomine Domini, qui reliqui fuerint IsraelIsrael sicut harena maris, reliquiae saluae fient. Hae quippe in Christum illius gent
Abbreviated transcription (Latin):
ms et refugium ieũ indie maloꝵ ad te gentesuie¬
nient ab extremo t̃re. et dicent. Uere mendatia
coluerunt patres nr̃i simulacbra. et ñ ẽ in ilł
utilitas. Quia uͦ non erant eum agnituri iu¬
dei a quib eum et occidi oportebat: sic idẽ ꝓ¬
pħa significat. Graue corꝑomĩa. Et homoẽ.
& quis agnoscet eum: Huiꝰ ẽ etiam illud qd̾
in libro septimo degmo posui de testam̃to no¬
uo. cuiꝰ ẽ. mediator xp̃s. Ipse quippe ieremi¬
as ait. Ecce diesueniunt dicit dñs. ⁊ consũ¬
mabo suꝑ domum ia cobtestam̃tũ nouũ. et
cetera quȩ ibi legunt᷑. Sophoniȩ autẽ ꝓpħȩ
quicũ iheremia ꝓpħabat. hȩc p̃dicta de xp̃o
interim ponam. Expecta me dicit dominus
indie resurrectionis meȩ infuturum: qͥa iu¬
dicium meũ ut cong̾gem gentes et colligam
regna. Et iterum. Horribilis inquit dñs suꝑ
eos. et exterminabit om̃s dõs terre: et adora¬
bit eumuir de loco suo. om̃s instilȩ gentiũ.

Expanded text:
s et refugium meum in die malorum, ad te gentes uenient ab extremo terrae et dicent: Vere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, et non est in illis utilitas. Quia uero non erant eum agnituri Iudaei, a quibus eum et occidi oportebat, sic idem propheta significat: Graue cor per omnia, et homo est, et quis agnoscit eum? Huius est etiam illud quod in libro septimo decimo posui de testamento nouo, cuius est mediator Christus. Ipse quippe Hieremias ait: Ecce dies ueniunt, dicit Dominus, et consummabo super domumlacob testamentum nouum, et cetera quae ibi leguntur. Sophoniae autem prophetae, qui cum Hieremia prophetabat, haec praedicta de Christo interim ponam: Exspecta me, dicit Dominus, in die resurrectionis meae in futurum: quia iudicium meum, ut congregem gentes et colligam regna. Et iterum: Horribilis, inquit, Dominus super eos, et exterminabit omnes deos terrae, et adorabit eum uir de loco suo, omnes insulae gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ uentre beluino et e t̾cio redditꝰ: nͥ ut
signifi caret xp̃m. de ꝑfundo infermi de t̾cio
redturum: Iohel aut̃ omnia q̃ ꝓpħat mul¬
tis uerbis compellit exponi: ut quȩ ꝑtinent
ad xp̃m et ȩccłiam dilucescant. Unum tam̃
qd̾ etiam apłi commemorauert̃. qñ in cong̾¬

Expanded text:
tus est uentre beluino et die tertio redditus, nisi ut tus est uentre beluino et die tertio redditus, nisi ut significaret Christum de profundo inferni die tertio rediturum? Ioel omnia, quae prophetat, multis uerbis conpellit exponi. ut quae pertinent ad Christum et ecclesiam dilucescant. Unum tamen, quod etiam apostoli commemorauerunt, quando in congre
Abbreviated transcription (Latin):
acob. et ostendet nob̾uiam suam. ⁊ ibimꝰ inse
mitis eiꝰ. qr ex syon ꝑcedet lex. ⁊ u̾bum dnĩ ex
ierłm. Et iudicabit int̾ plebes multas: ⁊ redar¬
tuet gentes potentes usq in longinquũ. Pre¬
dicens ista ꝓpħa et locum in quonatus ẽ xp̃s.
et tuinquit bethleem domus effrata. neqͣqũã
minima esuit sis inmilib iuda. Exte mͥ ꝓdiet:
it sit inpͥncipem isrł. St egressus eiꝰ ab initio:
et ex ebus antiquis. ꝓ pterea dabit eos usq
ad tempꝰ quo parturiens pariet: ⁊ residui fr̃s
ciꝰ conuertent᷑ ad filios ifrł. Et stabit ⁊ uide¬
bit et pascet gregem suũ inuitute dñi. ⁊ in
honore nominis ddnĩ dei suierunt qm̃ nc̃ magni¬
ficabit᷑ usq ad suminũ t̃rȩ. Ionas autẽ ꝓpħa
ñtam sermone xp̃m. quam sua quadã passio¬
ne ꝓpħauit: ꝓfecto aꝑtius quam si eiꝰ mortẽ
et resurrectionẽ uoce clamaret. Ut qͥd enĩ excei¬

Expanded text:
Jacob, et ostendet nobis viam suam, eJacob, et ostendet nobis viam suam, emitis eius; quia ex Sion procedet lex et uerbum Domini ex Hierusalem. Et iudicabit inter plebes multas, et redarguet gentes potentes usque in longinquum. Praedicens iste propheta et locum in quo natus est Christus: Et tu, inquit, Bethleem, domus Ephrata, minima es, ut sis in milibus Iuda; ex te mihi prodiet, ut sit in principem Israel; et egressus eius ab initio et ex diebus aeternitatis. Propterea dabit eos usque ad tempus parturientis, pariet, et residui fratres eius conuertentur ad filios Israel. Et stabit et uidebit et pascet gregem suum in uirtute Domini, et in honore nominis Domini Dei sui erunt; quoniam nunc magnificabitur usque ad summum terrae. Ionas autem propheta non tam sermone Christum, quam sua quadam passione prophetauit, profecto apertius, quam si eius mortem et resurrectionem uoce clamaret. Ut quid enim excep
Abbreviated transcription (Latin):
b̾naculi tui: et parillos caularũ tuarũ fige
Noli parcere  longa funculos tuos. et pa¬
los tuos conforta. Adhuc in derceram et sim¬
stram partem extende. et sem̃ tuũ herechtabi
gentes. ⁊ quitates descrtas inhabitabis. Neti¬
meas qm̃ confusaes. neq reuerearis quia er¬
ꝓbrata es: qm̃ confusionem gternam obhuis¬
ceris. et oppbrii uiduitatis tuȩ non eris me¬
mor. qm̃ dñs facienste. dñs sabaoth nom̃qꝰ
et qui eruit te ipse ds̃ isrlum uerse tr̃e uoca¬
bitur: et cetera. Uerum istasint satis. Et in
eis sunt exponenda ñnulla: s sufficere arbi¬
tor quȩ ita sunt aꝑta. ut etiam mimiq in¬
telligere cogantur inuit Micheas ꝓpħa
tis. hȩc loquitur. Erit in nouissimis deb
manifestis mons dm̃ parat᷑ suꝑ uertices mon¬
qum. ⁊ eraltabit᷑ suꝑ colles. ⁊ festinabunt ad e
unn plebes: ⁊ ibunt gentes multȩ et dicent. Ue¬
nte ascendamus in montẽ dm̃ et in domũ dĩ

Expanded text:
bernaculi tui et aulaearum tuarum; fige, bernaculi tui et aulaearum tuarum; fige, noli parcere, prolonga funiculos tuos et palos tuos conforta, adhuc in dextram et sinistram partem extende. Et semen tuum hereditabit gentes, et ciuitates desertas inhabitabis. Ne timeas, quoniam confusa es, neque reuerearis, quia exprobrata es; quoniam confusionem aeternam obliuisceris et obprobrium uiduitatis tuae non eris memor. Quoniam Dominus faciens te, Dominus Sabaoth nomen ei; et qui eruit te, ipse Deus Israel uniuersae terrae uocabitur; et cetera. Verum ista sint satis; et in eis sunt exponenda nonnulla; sed sufficere arbitror quae ita sunt aperta, ut etiam inimici intellegere cogantur inuiti. CAPUT tis haec loquitur: Erit in nouissimis diebus manifestus mons Domini paratus super uertices montium et exaltabitur super colles. Et fesum populi, et ibunt gentes multae et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
latum ẽ. Generationẽ eiꝰ qͥs enarrabit. Qm
tollet᷑ de tra uita eiꝰ Abiniquitatib ppłi mẽ
ductus ẽ ad mortẽ Et dabo malignos ꝓ sepu¬
tura eiꝰ. et diuites ꝓmorte eiꝰ. Qm̃ iniqutpẽ
ñ fecit nec dolus in ore suo. Et dñs uult yir¬
gare cum de plaga.Si dederitis ꝓpeccatoa¬
nimam ur̃am: uidebitis sem̃ longeuum.
Et dominꝰ uult auferre a dolore animã eiꝰ:
ostendẽ illi lucem. et formare intellectum
iustificare iustum benȩ seruientẽ plurib
et peccata eoꝵ ipse portau̾it. E. ꝓpterea ipse
hereditabit plures. et fortium diudet spolia
ꝓpt̃ qd tradita ẽ ad mortẽ anima eiꝰ. et int̾
iniquos estimatus ẽ. Et ipse peccata multoꝵ
portauit: ⁊ ꝓpt̾ peccata eoꝵ traditꝰ ẽ. Hec de
xp̃o. Iam uero de ȩccłia qđ sequit᷑ audiamus.
Letare inquit sterilis quȩ non paris. erumpe
et clama quȩ ñ parturis: qm̃ multi filii descite
magis quam eiꝰ quȩ ht̃ inrũ. Dilata locũ ta¬

Expanded text:
erationem eius quis enarrabit? Quoniam tolletur de terra uita eius. Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem. Et dabo malignos pro sepultura eius et diuites pro morte eius. Quoniam iniquitatem non fecit nec dolum in ore suo; et Dominus uult purgare eum de plaga. Si dederitis pro peccato animam uestram, uidebitis semen longaeuum; et Dominus uult auferre a dolore animam eius, ostendere illi lucem et formare intellectum, iustificare iustum bene seruientem pluribus; et peccata eorum ipse portabit. Propterea ipse hereditabit plures et fortium diuidet spolia, propter quod tradita est ad mortem anima eius, et inter iniquos aestimatus est et ipse peccata multorum portauit, et propter peccata eorum traditus est. Haec de Christo Iam uero de ecclesia, quod sequitur, audiamus. Laetare, inquit, sterilis, quae non paris; erumpe et clama, quae non parturis; quoniam multi filii desertae magis quam eius, quae habet uirum. Dilata locum ta