comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec miror synagogã hec dicere: quȩ
quia ñ recipit xp̃m ocłos dolet: & cũ
dente negligitur . Xp̃ianos miror.
ĩmo semiiudeos qui sibi uidentur
ẽẽ de eccłia. ea dicere. & ea profiteri:
que si uera sunt frustra credimus

Expanded text:
Nec miror synagogam haec dicere, quae Nec miror synagogam haec dicere, quae quia non recipit Christum, oculos dolet, et cum dente, negligitur . Christianos miror, immo semi-Judaeos, qui sibi videntur esse de Ecclesia, ita dicere et ea profiteri, quae si vera sunt, frustra credimus
Abbreviated transcription (Latin):
briũ. Ecce ego faciam inte ꝓpt̾ te in
tempore illo: & faluabo afflictam &
repulsã suscipiam: & ponã eos in głam:
& nominatos in omni t̾ra: & confun¬
dent᷑ in tẽpore illo quando uobis he¬
nefecero: & in tempore cũ suscepero
uos. Quia dabo uos nominatos & in
gloriam. & in cunctis popłis terrȩ.
quando conuertero captiuitatẽ ur̃am
coram uobis: dicit dñs. Et hoc syna¬
goga que ñ claudicat sed utroq trun¬
cata ẽ pede. pollicetur sibi in aduentu
tat om̃s gentes int̾ficiendas a domi¬
no que afflixerant isrł. & saluandã
synagogam: & eam quȩ acceꝑat libel¬
lũ repudii colligendã: & ponendõ eos
in laudẽ. & in nom̃ in om̃i t̾ra capti¬
uitatis suę: in qua fuerant ante con¬
fusi. Et hoc fieri eo tẽpore quando cap¬
tiuitas reducta fuerit ierłm. & ex¬
structũ templũ: & reliquus ordo ceri¬
moniarũ seruatus. Hec sibi reꝑmit¬
tit: & ꝓpterea non agit pęnitentiã.
& dũ sꝑat incerta. ꝑdit certã salutẽ.

Expanded text:
am in te, propter te, in tempore illo, et salvabo expressam, et repulsam suscipiam, et ponam eos in gloriam, et nominatos in omni terra. Et confundentur in tempore illo, quando bene vobis fecero: et in tempore cum suscepero vos, quia dabo vos nominatos, et in gloriam in cunctis populis terrae; quando convertero captivitatem vestram coram vobis, dicit Dominus. Et hoc synagoga quae non claudicat, sed utroque truncata est pede, pollicetur sibi in adventu tat, omnes gentes interficiendas a Domino, quae afflixerunt Israel, et salvandam synagogam, et eam quae acceperat libellum repudii colligendam, et ponendos eos in laudem, et in nomen in omni terra captivitatis suae, in qua fuerant ante confusi. Et hoc fieri tempore, quando captivitas reducta fuerit Jerusalem, et exstructum templum, et reliquus caeremoniarum ordo servatus. Haec sibi repromittit, et propterea non agit poenitentiam, et dum sperat incerta, perdit certam salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
ferent mͥ uictimas: & post reliquias
popłi isrł credentes in xp̃o atq salua¬
tas. de quib dr: & timebunt nomen
dñi qui sunt reliqui de isrł: & non
erit qui exterreat eos: sp̃s sc̃s de gene¬

Expanded text:
timas: et post reliquias populi Israel, credentes in Christo atque salvatas, de quibus dicitur: Et timebunt nomen Domini qui sunt reliqui de Israel, et non erit qui exterreat eos . Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enĩ qđ p̃cesserat. iudiciũ meũ in
congregationes gentiũ ut suscipiam
reges: usq ad eũ locũ ubi ait: ut in¬
uocent om̃s nom̃ dñi. & serua ^ ei sub
iugo uno: & ultra flumina ethiopiȩ̨¬

Expanded text:
hoc enim quod praecesserat  Judicium meum in congregationes gentium, ut suscipiam reges, usque ad eum locum, ubi ait: Ut invocent omnes nomen Domini, et serviant ei sub jugo uno: Et, ultra flumina
Abbreviated transcription (Latin):
tare de toto corde tuo: filia ierłm.
Abstulit dñs iniquitates tuas. rede¬
mit te de manu inimicoꝵ tuorũ
rex isrł. Dñs in medio tui: non ui¬
debis mala ultra. In tempore illo di¬
cit dñs ierłm: confide syon non dis¬
soluantur manus tuȩ. Dñs dĩ tu¬
us in te fortis saluabit te: adducet
suꝑ te leticiam. & innouabit te in
caritate sua: & letabitur in te in dile¬
ctione quasi in die sollempni. & con¬
gregabo confractos tuos. Non uideat᷑
delicet & latina finiri. Ubi enĩ in sen¬
su diuersa translatio ẽ: ibi necesse est
diuersa ẽẽ uł principia. uł fines. ludei
cũ xp̃o que putant ẽẽ uenturũ hec
sibi omnia reꝓmittunt alibi: que
nos qui xp̃m suscepimus iã cũ ipso
sumus omnia consequuti. Siquis gͦ
uidear: estimat nec dũ ꝓpħiam esse
completã: sciat falso xp̃i portare se
nom̃: & udaicã animã circũcisionẽ
tantũ corporis non habere.Si enim
hec necdũ facta sunt s futura: frustra
credidimus saluatoris aduentum.

Expanded text:
tare de toto corde tuo, filia Jerusalem. Abstulit Dominus iniquitates tuas, redemit te de manu inimicorum tuorum, rex Israel Dominus in medio tui: non videbis mala ultra. In tempore illo, dicit Dominus Jerusalem, confide, Sion, non dissolvantur manus tuae: Dominus Deus tuus in te fortis salvabit te: adducet super te laetitiam, et innovabit te in charitate sua, et laetabitur in te 728 in delectatione, quasi in die solemni: congregabo confractos tuos. Vae qui accedelicet Latinaque finiri. Ubi enim in sensu diversa translatio est, ibi necesse est diversa esse vel principia vel fines. Judaei cum Christo, quem putant esse venturum, haec sibi omnia repromittunt, quae nos qui Christum suscepimus, jam cum ipso sumus omnia consecuti. Si quis ergvidear, existimat necdum prophetiam esse completam, sciat falso Christi portare se nomen, et Judaicam animam, circumcisionem tantum corporis non habere. Si enim haec necdum facta sunt, sed futura, frustra credidimus Salvatoris adventum:
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt de ierłm. differunt & moran¬
tur ȩdificare templũ dñi: & dicunt.
nũdũ uenit tempus domꝰ dñi edifi¬
cande. Et tu quando uideris aliquẽ
egressũ de eccłia qui traditus fuerat
sathane ii interitũ carnis ut sp̃s
saluus fieret: cogitare atq dispone¬
re ut ȩdificet templũ ꝑ pudiciciam.
qđ ꝑ libidinẽ aute destruxerat. et
tam̃ diem de die trahere: dic ad eũ.
& tu dicis: nũdũ uenit tempus domꝰ
dñi edificandȩ. Qui semel decreuit
uisitare templũ dñi: huic omne tẽ¬
pus aptum ẽ ad ȩdificandũ: nec rex
potest impedire. nec hostis ꝑ circuatũ.
nec pretas simulata parentũ. affiniũ
liberoꝵ. Statun ut conuersus incla¬
maueris nomen dñi: dicet. ecce assũ.
Et factũ est uerbũ dñi in mani
aggei ꝓpħe dicens. Nũ quid uobis
tempus ẽ ut habitetis in domihꝰ laqͦ

Expanded text:
m, differunt et morantur aedificare templum Dei, et dicunt: nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Et tu quando videris aliquem egressum de Ecclesia, qui traditus fuerat Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret , cogitare atque disponere, ut aedificet templum per pudicitiam, quod per libidinem ante destruxerat, et tamen diem de die trahere, dic ad eum: et tu dicis: nondum venit tempus domus Domini aedifacandae. Qui semel decrevit instaurare templum Dei, huic omne tempus aptum est ad aedificandum: nec rex diabolus potest impedire, nec hostes per circuitum, nec pietas simulata parentum, affinium, liberorum: statim ut conversus inclamaveris nomen Domini, dicet: Ecce adsum. Et factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: Numquid tempus vobis est ut habit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑtimates: s reliquie nequaquã
facient iniquitatẽ: nec loquent᷑
mendaciũ in xp̃o ueritate credentes
nec inuenietur in ore lingua dolosa.
Sciendũq qđ omne mendaciũ de di
minus pascit me. & nichil mͥ deerit.
in loco pascue ibi me collocabit. Suꝑ
aquam refectionis educauit me. an¬

Expanded text:
am facient iniquitatem, nec loquentur mendacium in Christo, veritati credentes: nec invenietur in ore eorum lingua dolosa, scientes quod omne mendacium de diaminus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae, ibi me collocabit. Super aquam refectionis educavit me;
Abbreviated transcription (Latin):
electum. & inuocauerint om̃s nom̃
dñi iħu. & portauerint iugum eius.
tunc etiã ultra flumina ethiopiȩ.¬
unde uenit regina saba audire sa¬
pientiam salomonis. deferent uicti¬
mas dño: & ethiopia p̃ueniet manꝰ
eius deo: ueroq lucifero. qui decem
plagis ꝓcussit ȩgiptum nubet echi¬
opissima: inuidente sy nagoga iu¬
deoꝵ. Quod aut̃ ait iuxta hebrai¬
cum. inde supplices mei. filii disꝑ¬
soꝵ meoꝵ. deferent munus michi:
huiuscemodi ẽ. Oisrł. o sy nagoga
quondã filia: quã in toto orbe disꝑ
crucieris: tam̃ de ethiopia mͥ uicti¬
me deferentur. id ẽ de pło gentiliũ
in die illa idẽ quando gentiũ credi¬
derit multitudo: etiã tu ñ penitus
confunderis suꝑ cunctis erroribus
tuis quib p̃uaricatus es in me eli¬
gendo baraban. & dei filiũ crucifi¬
gendo: tunc auferam de medio tui
scribas.: & sacerdotes: & phariseos. ma¬
gniloquos suꝑbie tue: & nequaquã
te in monte scõ meo ultra iactabis:
s: habebis popłm paupem: homines

Expanded text:
nvocaverint omnes nomen Domini, et portaverint jugum ejus tunc etiam ultra flumina Aethiopiae unde venit regina Saba audire sapientiam Salomonis deferent victimas Domino: Et Aethiopia praeveniet manus ejus Deo : veroque legifero, qui decem plagis percussit Aegyptum , nubet Aethiopissa, invidente synagoga Hebraeorum. Quod autem ait juxta Hebraicum: Inde supplices mei filia dispersorum meorum, deferent munus mihi, hujuscemodi est: O Israel, o synagoga quondam filia, quam in toto orbe dispecrucieris, tamen de Aethiopia mihi victimae deferentur, id est, de gentilium populo. In die illa, id est, quando gentium crediderit multitudo, etiam tu non penitus confunderis super cunctis erroribus tuis, quibus praevaricata es in me, eligendo Barabbam, et Dei Filium crucifigendo . Tunc auferam de medio tui Scribas, et Sacerdotes, et Pharisaeos, magniloquos superbiae tuae, et nequaquam te in monte sancto meo ultra jactabis; sed habebis populum pauperem, homines
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ: & susciꝑe reges in loco uideli¬
cet supplicioꝵ suoꝵ: ut effundã sup
eos iram meã: omnẽ irã furoris mei.
Qui minor ẽ cito meret᷑ ueniã. et
miscđiȩ̨ ꝓximus ẽ: potentes aut̃ po¬
tent̾ tormenta patient᷑. Uidete gentẽ.

Expanded text:
gentium, ut suscipiam reges, in loco videligentium, ut suscipiam reges, in loco videlicet suppliciorum suorum, ut effundam super eos iram meam, omnem iram furoris mei. Qui minor est, cito meretur veniam, et misericordiae proximus est: Potentes autem potenter tormenta patientur . Unde gentes
Abbreviated transcription (Latin):
tollimus malũ de medio eccłie. Cũq
bulantes dicimꝰ: ds̃ ds̃ m̃s ad te de luce
uigilo. staciq referimꝰ: mane exau¬
bo. Hisi enĩ p̾parati fuerimus: ñ nob̾
orit᷑ sol iusticie. Orto aut̃ sole. omnes
racemi de uinea sodomoꝵ dissipant᷑¬
& pereunt: ut non solũ grandes bo
his om̃ib mercedẽ nobis pollicens as
ait: expecta me in die resurrectionis
mee in testimoniũ. Post uitia enim
atq peccata ds̃ resurgit in nob̃: et
iuxta id qđ in alio loco p̃cipit: estote
mͥ testes: & ego testis dicit dñs deus.
& puer quẽ elegi: testis ẽ nobis pat̾
cũ filio. & cũ spu scõ: ut in ore duoꝵ
ul triũ testrũ stet om̃e uerbii. & ma
gis uidetur sic stare sententia: & sub
erunt contra susannã: & contra ipsu
bũ in ore duorũ: contra nabuthe qͦq¬
tota pene ciuitas dixit testimoniũ
ritatis: s sceleris coniurationẽ: quia¬
iudiciũ ait meũ in congregationes

Expanded text:
tollimus malum de medio Ecclesiae. Cumque tollimus malum de medio Ecclesiae. Cumque bulantes, dicimus: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo . Statimque inferimus: Mane exaubo . Nisi enim praeparati fuerimus, 723 non nobis orietur sol justitiae. Orto autem sole, omnes racemi de vinea Sodomorum dissipantur et pereunt, ut non solum grandes bothis omnibus mercedem nobis pollicens Deus, ait: Exspecta me in die resurrectionis meae in testimonium: post vitia enim atque peccata Deus resurget in nobis. Et juxta quod in alio loco praecipit: Estote mihi testes, et ego testis, dicit Dominus Deus: et puer quem elegi : testis est nobis Pater cum Filio et Spiritu sancto, ut in ore duorum vel trium testium, stet omne verbum . Et magis mihi videtur sic stare sententia, et sub erunt bum in ore eorum. Contra Naboth tota pene ciuitas dixit testimonium ritatis, sed sceleris coniurationem judicium, ait, meum in congregationes
Abbreviated transcription (Latin):
uersis gentibꝰ congregatis. & effuso
suꝑ eos furore dñi: in igne zeli eius
t̃ram deuorandã. Et sicut ante edifi¬
cationẽ turris fuit: quando una lin¬
gua om̃s popli loquebantur. ita con¬
uersis om̃ib ad cultũ ueri dĩ locutu¬
ros hebraice: & dotũ orbẽ dño seruitu¬
rũ. Nos aut̃ qui non sequimͣ occidẽ¬
tem litterã. s sp̃m uiuificantẽ. nec
iudaicas fabulas. audimꝰ a dño p̃para¬
re: consurge diluculo. dissipati st̃ om̃s
racemi eoꝵ: & p̃parati dicimus: para¬
tũ cor meũ ds̃. paratũ cor meũ: audi¬
musq in ꝓuerbiis imperatũ: p̃para
in egressũ oꝑa tua: & illud qđ in le¬
uitico sacrato đr. ubi septimo m̃se
decima m̃sis offert aaronꝰ popło hir¬
cũ emissariũ atq uiuentẽ. & poneis
manus suꝑ caput eius imp̃cat᷑ ei cun¬
cta peccata popłi isrł. traditq eũ in
manus hominis p̃parati. & mittit in
heremũ: intelligimꝰ in nobis. & p̃pa¬
rantes nos ueri imperio sacerdotͥs:

Expanded text:
tis, et effuso super eas furore Domini, in igne zeli ejus terram devorandam. Et sicut ante aedificationem turris fuit, quando una lingua omnes populi loquebantur, ita conversis omnibus ad cultum veri Dei, locuturos Hebraice, et totum orbem Domino serviturum. Nos autem qui non sequimur occidentem litteram, sed spiritum vivificantem, nec Judaicas fabulas, audimus a Domino: Praeparare, consurge diluculo: dissipati sunt omnes racemi eorum; et praeparati dicimus: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum . Audimusque in Proverbiis imperatum: Praepara in egressu opera tua . Et illud quod in Levitico sacrate dicitur, ubi septimo mense, decima die mensis offert Aaron pro populo hircum emissarium, atque viventem, et ponens manus super caput ejus, imprecatur ei cuncta peccata populi Israel, traditque eum in manus hominis praeparati, et mittit in eremum intelligimus in nobis et praeparantes nos veri imperio sacerdotis,
Abbreviated transcription (Latin):
ribus destructis: apłi uniuersis lin¬
guis loquuti sunt: & ueteri errore
sublato: unũ confessionis redditũ ẽ
labiũ. S & reges qui destruunt᷑. et di¬
uino consumuntur ardore: ꝑuerso¬
rum dogmatũ principes sentiendi
sunt. Ultra flumina ethiopie inde
supplices mei. filii disꝑsoꝵ meorum¬
deferent munꝰ mͥ. In die illa ñ con¬
funderis super cunctis ad inuentio¬
nibus tuis quib p̾uaricata es in me.
quia tunc auferã de medio tui ma¬
guiloquos suꝑbie tue: & non aditiẽ

Expanded text:
ribus destructis, apostoli universis linribus destructis, apostoli universis linguis locuti sunt , et veteri errore sublato, unum confessionis redditum est labium. Sed et reges qui destruuntur, et divino consumuntur ardore, perversorum dogmatum principes sentiendi sunt. Ultra flumina Aethiopiae, inde supplices mei, filii Al. deferent munus mici. In die illa non confunderis super cunctis adinventionibus tuis: quibus prevaricata es in me. Quia tunc auferam de medio tui magni locus
Abbreviated transcription (Latin):
tis: iugũ enĩ meũ suaue ẽ: & onus
meũ leue ẽ. Notandũ aut̃ qđ in eo
loco ubi nos interp̃tati sumꝰ reddam
popłis labiũ electũ pro electo septu¬
aginta dixer̃ in generationẽ eius.
ut subaudiatur t̃re: & hinc error
exortus ẽ. quia uerbũ hehraicũ Ra
P̃UPa: qđ aquila & theodotio elec¬
tũ: simmnachus mundũ int̾pretatꝰ
ẽ: septuaginta legerunt Ras ay
ia. łec litterã. aleth. estimantes
ꝓpt̃ elementi nimiã similitudinẽ
qđ paruo apice distinguit᷑. Necnon
ubi nos transtulimꝰ in die resurre¬
ctionis mee in futurũ. & om̃s int̾¬
p̃tati sunt testimoniũ: hebreus qui
me in scripturis instituit. asserebat
led in presenti loco magis eiecti.
id ẽ in futurũ debere intelligi: quam
in testimoniũ. lech enĩ qđ scribitur
per litteras aiñ. & daleth. & eti. et.¬
testimoniũ intelligi. Possumꝰ hunc
locũ & de primo xp̃i aduentu expo¬
nere: quando om̃i errore sublato.
demonibq calcatis: & terrenis ope¬

Expanded text:
tis: Jugum meum suave est, et onus meum leve est . Notandum autem quod in eo loco, ubi nos interpretati sumus: reddam populis labium electum, pro electo, Septuaginta dixerunt, in generationem ejus, ut subaudiatur, terrae. Et hinc error exortus est, quod verbum Hebraicum BARURA  , quod Aquila et Theodotio electum, Symmachus mundum interpretatus est: Septuaginta legerunt BADURA  , RES litteram DALETH existimantes, propter elementi nimiam similitudinem, quod parvo apice distinguitur. Necnon ubi nos transtulimus, In die resurrectionis meae in futurum, et omnes interpretati sunt, in testimonium. Hebraeus qui me in Scripturis instituit, asserebat LAED   in praesenti loco magis εἰς ἔτι id est, in futurum, debere intelligi, quam in testimonium, ED enim, quod scribitur per litteras AIN et DALET, ἔτι, ettestimonium, intelligi. Possumus hunc locum et de primo Christi adventu exponere, quando, omni errore sublato, daemonibusque calcatis, et terrenis ope
Abbreviated transcription (Latin):
bus ad suppliciũ: ut effundat᷑ suꝑ eos
ira. & non ex parte s tota. & ira ac fu¬
rore sotiato: consumet᷑ in toto orbe qͥc¬
od t̾renum ẽ. quicqͥd ad oꝑa t̾re id est
carnis ꝑtinet: om̃s eius uepres: & spi¬
nosa frutecta uastans zeli mei uora¬
bit incendiũ: & tunc conuertã suꝑ
popłos linguã in generationem suã.
ut unus quisq errore deposito: ad an¬
ticũ confessionis dĩ eloquiũ reuerta¬
turꝰ & in nomine iħu om̃e genu
flectat᷑ cęlestiũ. & t̾restrium. & in

Expanded text:
bus ad supplicium, ut effundatur super eos ira, et non ex parte, sed tota, et ira ac furore sociato, consumatur in toto orbe quidquid terrenum est, quidquid ad opera terrae, id est, carnis pertinet: omnes ejus vepres et spinosa fruteta vastans, zeli mei vorabit incendium. Et tunc convertam super populos linguam in generationem suam, ut unusquisque errore deposito ad antiquum confessionis Domini eloquium revertatur: et in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, te
Abbreviated transcription (Latin):
qui u iolant scã dñi eẽ mereant᷑. Non
enĩ dignitas & nomina dignitatum
s opus dignitatis: & principes. & iudi¬
ces. & ꝓpłias. & sacerdotes. saluare con¬
sueuit. Qui ep̃atum inquit desidat.
bonũ opus desiderat. Uidete quid
dixerit. bonũ opus desiderat: opus
non dignitatẽ. Si aut̃ despecto oꝑe.
solam aspexerit dignitatẽ: cito corruit
Turris in syloa. & excelsi cedri fulmi¬
ne feriuntur: & erecta ceruis frangi¬
tur: & eignus extento collo. & in sub¬
lune se tendens: int̃ inmundas uolu¬
cres cõputatur. Porro qđ exposuimus
iuxta hebraicũ: uerũtamen dilu cu¬
lo consurgentes corruperunt omnes
cogitationes suas: ꝓ quo in septuagin¬
ta scribitur p̃ꝑare: consurge dilucu¬
lo: dissipata ẽ om̃is fundositas eorum:
quia multũ ab hebraico discrepat: &
magis uidetur iuxta septuaginta cũ
posteriorib concordare: in sequentib
exponemus. Quaꝓpt̾ expecta me di¬

Expanded text:
qui violant sancta Domini, esse mereantur, Non qui violant sancta Domini, esse mereantur, Non enim dignitas et nomina dignitatum, sed opus dignitatis, et principes, et judices, et prophetas, et sacerdotes salvare consuevit: Qui episcopatum, inquit, desiderat, bonum opus desiderat . Videte quid dixerit: bonum opus desiderat, Opus non dignitatem. Si autem, despecto opere, solam aspexerit dignitatem, cito corruit turris in Siloa, et excelsa cedri fulmine feriuntur, et erecta cervix frangitur, et cygnus, extento collo, et in sublime se tendens, inter immundas volucres computatur. Porro quod exposuimus juxta Hebraicum: Verumtamen diluculo surgentes corruperunt omnes cogitationes suas, pro quo in Septuaginta scribitur: praeparare, consurge diluculo, dissipata est omnis frondositas eorum, quia multum ab Hebraico discrepat, et magis videtur juxta LXX cum posterioribus concordare, in sequentibus exponemus. Quapropter exspecta me, di
Abbreviated transcription (Latin):
uerba dñi: & comederit apud pseudo¬
ꝓpħam. Sic enĩ locũ exponens iosephꝰ
int̃pretatus ẽ: int̾fectum eẽ a leone.
& ne putaretur casus & non iudiciũ
dĩ & pseudo ꝓpħa qui eũ deceperat
hoc futurũ eẽ predixit. & ipse leo cõ¬
tẽptorem puniens asinũ reseruauit.
Non ergo mirũ si doctores. qui scõ spu
pleni fuerant possint fieri contẽpto¬
res: cũ apud negligentes & ñ omni
causa frequent̃ soleat suꝑbie in diim
&e contemptꝰ existere: qđ habeant sci¬
entiam dĩ: & nouerint multã bonita¬
tem eiꝰ quã abscondit tim̃tib se: & con¬
tempnant eius bonitatis diuitias ches¬
aurieantes sibi irã in die ire. Sacerdo
caristiã dñi imp̃cant᷑ aduentũ: faciunt
oleũ chrismatis: manus imponunt:
canticũ in os erudiunt. leuitas. & alioꝰ
constituunt sacerdotes: ñ tã indignen¬
tur nobis hec exponentib. & ꝓphetis
uaticinantib quã dñm deprecentur.
& studiose agant ne de sacerdotibus

Expanded text:
t apud pseudoprophetam sic enim locum istum exponens Josephus interpretatus est, interfectum esse a leone. Et ne putaretur casus et non judicium Domini, et pseudopropheta qui eum deceperat, hoc futurum esse praedixit, et ipse leo contemptorem puniens, asinum reservavit. Non ergo mirum si doctores qui sancto Spiritu pleni fuerant, possint fieri contemptores, cum apud negligentes et non omni ccausa frequenter soleat superbiae in Dominum et contemptus existere, quod habeant scientiam Dei, et noverint multam bonitatem ejus, quam abscondit timentibus se, et contemnant divitias bonitatis ejus thesaurizantes sibi iram in die irae et revelcharistiam Domini imprecantur adventum: faciunt oleum chrismatis: manus imponunt; catechumenos erudiunt: Levitas et alios constituunt sacerdotes non tam indignentur nobis haec exponentibus et prophetis vaticinantibus, quam Dominum deprecentur, et studiose agant ne de sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
manus sanguine plene sunt. & int̾¬
ficitur iłis. & audet popls dicere: san¬
guis eius suꝑ nos. & suꝑ filios nr̃os:
ibi non fit sermo dñi. Usq hodie
iIIInundas habens manus carneus
ur̃as: auerta oculos meos a uobis: ma¬
nus eiũ ur̃e sanguine plene sunt.
Non fit in manib eoꝵ uerbũ dñi:
quia inmunde sunt. Non uenit ad
eos sermo dũi: quia in se occidere
sermonẽ. Hec putandũ in manu tan

Expanded text:
manus sanguine plenae sunt, et intemanus sanguine plenae sunt, et interficitur Jesus, et audet populus dicere: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros , ibi non fit sermo Dei. Usque hodie immundas habens manus carneus vestras, avertam oculos meos a vobis: manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Non fit in manibus eorum verbum Domini, quia immundae sunt; non venit ad eos sermo Dei, quia in se occidere sermonem Dei. Nec putandum in manu tan
Abbreviated transcription (Latin):
non habet sollempnitatẽ dĩ: sic̃ men¬
sis septimus: s uicinus ẽ dierũ sex in
quib factus ẽ mundus in quo labo¬
ratur: & in sudore faciei comeditur
panis: & terra generat tribulos. et
spinas. & cũ sementem acceperit tri¬
tiei: lolio magis auenisq fecunda ẽ.
S quia iã altare edificatum fuerat.
& aduersũ hostes repugnantes tẽplũ
uoluerant ex̾truere nec exstruxe¬
rant: in uno die m̃sis sexti. factũ ẽ
uerbũ dñi in manu aggei prophiete.
ut deserens popłs scdm annũ darui
regis qui ab unione diuidit: & sextũ
mensem qui p̃terierat. & qui numerꝰ
labori deputatur ad unionem reuer¬
teretur dĩ. & imparẽ numerũ. solũ¬
q sequeretur quẽ mundũ ẽẽ gentilĩ
quoq poeta nouit dicens: numero
deus impari gaudet. fit aut̃ uerbũ
dñi querens. ad quẽ ueniat: & quẽ
doceat in manu aggei ꝓpħe: quia
bona habebat oꝑa: & in cuiꝰ factis po¬
terat di sermo requiescere. Porro ubi

Expanded text:
non habet solemnitates Dei, sicut mennon habet solemnitates Dei, sicut mensis septimus; sed vicinus est dierum sex, in quibus factus est mundus . In quo laboratur, et in sudore faciei comeditur panis: et terra generat nobis tribulos et spinas, et cum sementem acceperit tritici, lolio magis avenisque fecunda est. Sed quia jam altare aedificatum fuerat, et adversum repugnantes hostes templum voluerant exstruere, nec exstruxerant: in uno die mensis sexti factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, ut deserens populus secundum annum Darii regis, qui ab unione dividit; et sextum mensem qui praeterierat, et qui numerus labori deputatur, ad unionem reverteretur Dei, et imparem numerum solumque sequeretur: quem mundum esse gentilis quoque poeta novit dicens : . . . . . . Numero Deus impare gaudet. Fit autem verbum Domini, quaerens ad quem veniat et quem doceat, in manu Aggaei prophetae, qui bona habebat 739 opera, et in cujus factis poterat Dei sermo requiescere. Porro ubi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ in lingua n̾r̃a sonat generatio¬
nes facte. siue que fuerunt: qđ grece
nec merebat᷑ absq templo popłs: et
deorsũ habitans alium habere regẽ:
nisi qui de generationib seruiebat.
&amabat carnẽ: & primã sententiã
in eruditi ad huc hominis. & eiecti
de paradiso custodiebat. crescite et
multiplicamini: & replete terrã. Er¬
go quia darius amator coitus. & sotiꝰ
draconis cuiꝰ om̃is uirtus in lumbis
ẽ: idcirco in scđo anno uisio populi
cernitur in inmundo numero. & pꝰ
unionẽ uirginitatis & paradisi nu¬
ditatẽ: tunicas significante pellicias.
Deniq in genesi cũ primo die dictũ
in sexto post consũmationẽ operũ
singuloꝵ. & uidit ds quia bonũ est.
in scđo iuxta hebraicũ. & aquilam &
simmachũ. & theodotionẽ: non ha¬
betur. Neq enĩ poterat scđs dies qui
numerũ facit. qui ab unione diui¬
dit qđ boniis eẽt dĩ sententia cõꝓba¬
ni. Oensis quoq sextus asscribit᷑. qui

Expanded text:
autem in lingua nostra sonat, generatioautem in lingua nostra sonat, generationes factae, sive, quae fuerunt: quod Graece nec merebatur absque templo populus et deorsum habitans alium habere regem, nisi qui generationibus serviebat, et amabat carnem, et primam sententiam ineruditi adhuc hominis, et ejecti de paradiso custodiebat: Crescite et multiplicamini, et implete terram . Ergo quia Darius amator erat coitus, et socius draconis, cujus omnis virtus in lumbo est : idcirco in secundo anno visio populo cernitur, in immundo numero, et post unionem virginitatis et paradisi nuditatem, tunicas significante pelliceas. Denique in Genesi cum in primo die dictum t in quinto, et in sexto, post consummationem operum singulorum: Et vidit Deus quia bonum est: in secundo, juxta Hebraicum, et Aquilam, et Symmachum, et Theodotionem non habetur. Neque enim poterat secundus dies, qui numerum facit qui ab unione dividit, quod bonus esset, Dei sententia comprobari. Mensis quoque sextus ascribitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tochiũ diximus. ut de ipso statim
titulo qua etate aggeus ꝓpħa cecine¬
rit. agnoscatis. Sciendũq interim
iuxta litterã magni sp̃s & aggeum
fuisse. & zachariam ꝓpħas: ut aduer¬
sũ artarxersis regis editum. & sami¬
ritanos gentesq cunctas ꝑ circuitũ.
que edificationẽ templi impediemᷤ
iuberent templũ extrui. Lorobabel
magis audirent iubentis: quã ꝓhi¬
bentis imperium.
darii regis. in mense sex¬
to. in die una mensis fac¬
tũ est uerbũ dũ in ma¬
nu aggei ꝓpħe. Quia po¬
pulus qui uidebatur sibi
redisse de captiuitate: nec¬
dum edificauerat tẽplũ.
nec muros extruxerat ei¬
uitatis: nec habebat głiam
pristine ierłm. s habita¬
bat in domib concauis
& ut significantius gre¬
iiiconualle dimersis. ꝓpterea non
ad eos fit seruio dĩ sub rege ezechia
siue ammon: siue iosia: qui quã¬
dui stabat ierłm. popło di impe¬
principe. de quo & danibel mis¬
ace in suo uolumine refert. Darius

Expanded text:
tochium, diximus, ut de ipso statim tochium, diximus, ut de ipso statim titulo, qua aetate Aggaeus propheta cecinerit, agnoscatis. Sciendumque est interim, juxta litteram, magni spiritus et Aggaeum fuisse et Zachariam prophetas: ut adversum Artaxerxis regis edictum, et Samaritanos gentesque cunctas per circuitum, aedificationem templi impedientes, juberent templum exstrui: Zormagis audierunt quam prohibentis imperium.Darii regis, in mense sexto, in die una mensis factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae. Quia populus qui videbatur sibi redisse de captivitate, necdum aedificaverat templum, nec muros exstruxerat civitatis, nec habebat gloriam pristinae Jerusalem: sed habitabat in domibus concavis, et ut significantius Graein convalle demersis: propterea non ad eos fit sermo Dei sub rege Ezechia, sive Amon, sive Josia; qui quamdiu stabat Jerusalem, populo Dei impeprincipe, de quo et Daniel mystice in suo volumine refert. Darius
Abbreviated transcription (Latin):
ECUND
anno darii re¬
gis persarum
filii histaspis
septuagesimũ
annũ desolati¬
onis templi fu¬
isse completũ:
quem hieremias uaticinatus est.
regis. in decimo mense sabath. uice¬
sima quarta die p̃posuisset: adiecit
dicens. Dñe exercituũ usq qͦ non
misereberis ierłm . & urbiĩ iuda.
quib iratus es: Iste septuagesimus
annus ẽ. Sed & ez ras exstructo tan¬
tũ altari: & iactis fundamentis
templi: ad litteras artarxersis re¬
gis ꝓhibitũ opus refert. Tunc
intermissũ ẽ opus domus dñi in
ierłm: & non fiebat usq ad anuũ
scđm regni darii regis ꝑsarum.
aggeus ꝓpħa. & zacharias filius¬
tes eos. Quo temyore apud romanoᷤ
septimus a romulo regnabat tar¬
quinius suꝑbus. habens annũ im¬
perii uicesimũ septinũ. qui post
octo annos ẽ pulsus abruto: ac de¬
inde rem publicã ꝑ annos quadrin¬
gentos sexaginta quatuor. usq ad
iuliũ cęsarem. consules ad minsra¬
uerunt. Hoc ꝓpterea o paula & eus¬

Expanded text:
ecundo anno Darii, regis Persarum filii Hystaspis, septuagesimum annum desolationis templi fuisse completum quem Jeremias vaticinatus est regis undecimo mense Sabath, vicesima quarta die praeposuisset, adjecit, dicens: Domine exercituum, usquequo non misereberis Jerusalem et urbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est . Sed et Esdras, exstructo tantum altari, et jactis fundamentis templi, ad litteras regis Artaxerxis prohibitum opus refert: intermissum est opus domini in Iherusalem et non fiebat usque ad annum secundum regni Darii regis Persarum. Aggeus propheta et Zacharias ad Iuei adjuvantes eos . Quo tempore apud Romanos septimus a Romulo regnabat 737-738 Tarquinius Superbus, habens annum imperii vicesimum septimum, qui post octo annos expulsus est a Bruto: ac deinde rempublicam per annos quadringentos sexaginta quatuor, usque ad Julium Caesarem consules administraverunt. Hoc propterea, o Paula et Eus
Abbreviated transcription (Latin):
dam suꝑ eos irã meã: quia in igne zeli
mei consumetur om̃is t̾ra: quia tunc
conuertã in popłis linguã in generati¬
ones eius ut inuocent om̃s nomen
dñi: & seruiant ei sub iugo uno.Hec¬

Expanded text:
am furoris mei; quia in igne zeli mei consumetur omnis terra, quia tunc convertam super populos linguam in generaties eius, ut inuocent omnes nomen Domini et seruiant ei sub iugo uno
Abbreviated transcription (Latin):
gregatione oꝑum tuoꝵ de agro. Si
uolumus fieri in nobis sermonem
dĩ simus aggei idẽ festa celebrantes:
& ñ appareamus in conspectu dĩ ua¬
cui.seminantesq in sp̃u. de sp̃u me¬
tamus uitã et̃nam: ut celebremus

Expanded text:
one operum tuorum de agro . Si voluerimus in nobis fieri sermonem Dei, simus Aggaei, id est, festa celebrantes, et non appareamus in conspectu Dei vacui : seminantesque in spiritu, de spiritu metamus aeternam vitam; ut celebremus
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo: sp̃m scm̃ tuũ ne auferas ame.
Nisi enĩ sp̃s sc̃s contristatus fugere
consueuisset prius hospitiũ. & dimit¬
tere habitaculũ suũ: nũquã & paulꝰ
p̃cepisset. qđ supͣ diximus. & dauid pꝰ
adulterium formidaret: ne ꝑderet
qđ acceꝑat: de quo & ad hebreos scribi¬
tur. Quantũ arbitramini deteriora
mereri supplicia. eũ qui filiũ dĩ con¬
culcauerit: & sanguinẽ testamenti
inmundũ duxerit: in quo scĩficatuᷤ

Expanded text:
psalmo: Spiritum sanctum tuum ne auferas a me . Nisi enim Spiritus sanctus contristatus fugere consuevisset prius hospitium, et dimittere habitaculum suum, numquam et Paulus praecepisset quod supra dixi; et David post adulterium formidaret, ne perderet quod acceperat, de quo et ad Hebraeos scribitur: Quanto arbitramini deteriora mereri supplicia eum, qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti immundum duxerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
uere. Ac ne putes quia colubrũ no¬
minauimꝰ uiolent̾ nos manus colu¬
briꝓ oꝑe intelligere. Accipite testimo¬
niũ salomonis. Mors & uita in mani¬
bus lingue. Hec diximus ut potui¬
mus interp̃tationi allegorice serui¬
intes. Siquis itaq magis similia ue¬
rihabentia rationẽ. quã a nobis st̃
disserta reppererit:illius magis lec¬
tor auctoritate ducatur. Ue ꝓuoca¬
trix. & redempta ciuitas. columba ñ
audiuit uocẽ. & non suscepit disci

Expanded text:
vere. Ac ne putes quia colubrum novere. Ac ne putes quia colubrum nominavimus, violenter nos manus colubri, pro opere intelligere, accipe testimonium Salomonis: Mors, et vita in manibus linguae . Haec diximus, ut potuimus interpretationi allegoricae servientes. Si quis autem magis verisimilia, et habentia rationem quam a nobis sunt disserta repererit, illius magis lector auctoritate ducatur. Vae provocatrix et redempta civitas: columba non audivit vocem, et non suscepit disci
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ pret̾ se. & dicens ego sum: & ñ est
alia pret̃ me ultra. Quomͦ ergo facta
ẽ in solitudinẽ pascua bestiarũ. Ubi
sierit ꝑ eã sibilabit: & mouebit ma¬
nus suas. attollent manus. & quasi
plangentes in morẽ lugentiũ concre¬
pabunt. Si aut̃ hoc de diabolo gene¬
raliter: & qđ. si de anglis intellexeri¬
mus: ita int̾pretabimur. Cũ transie¬
rint ꝑ eam angłi: & non manseriNT
in eam. ut prius facere consueueran:
stupebunt. & mirabunt᷑: & non eam
fultient. & sustentabunt. ruentem
manus suas: sed alleuabunt manus
atq ꝑtransientUel certe cũ sibilo &¬
de angłis eius uoluerimꝰ acciꝑe: qui
uineam quoq quȩ de egypto transla¬
ta fuerat uastauerunt: dicemus per
animã de qua xp̃s recesserat: & quȩ
prius templũ dei fuerat. & ẽẽ desiuit.
transire serpentẽ: & sibilare in ea: &
uenena suȩ maliciȩ euomere. Et ñ
solũ hoc facere: s oꝑa quoq sua quȩ

Expanded text:
esse praeter se, et dicens: Ego sum, et non est esse praeter se, et dicens: Ego sum, et non est alia praeter me ultra: quomodo ergo facta est in solitudinem pascua bestiarum? Ubi sibit per eam, sibilabit et movebit manus suas. plangentes in morem lugentium concrepabunt. Si autem hoc de diabolo eas. Quod si de angelis intellexerimus, ita interpretabimur: cum transierint per eam angeli, et non manserint in ea, ut prius facere consueverant, stupebunt et mirabuntur: et non eam fulcient, et sustentabunt ruentem manu sua, sed levabunt manus et pertransient. Vel certe cum sibilo et angelis ejus voluerimus accipere, qui vineam quoque, quae de Aegypto translata fuerat, vastaverunt: dicemus, per animam de qua Christus recesserit, et quae prius templum Dei fuerat, et esse desivit, transire serpentem, et sibilare in ea, et venena suae malitiae evomere: et non solum hoc facere, sed opera quoque sua quae
Abbreviated transcription (Latin):
tioꝵ: scilicet multitudo & bruta am¬
malia corpori seruientia: & om̃s bestiȩ
terre quȩ corda eoꝵ comedant: de ca¬
meleontes qui ñ habent unũ colorẽ.
s diuersis peccatis. nunc auaricia. nẽ
luxuria. nunc crudelitate. nc̃ libidi¬
ne. nc̃ etiam tristicia. nc̃ exultatione.
ꝑ momenta mutent᷑: & eritius in p̃¬
sepibus eoꝵ. animal spinosũ. ac ple¬
nũ sentibus: & uulnerans quicquid
attigerit. S & bestiȩ accubant info¬
roͣminib eoꝵ. id ẽ in cordib eoꝵ. et
corui inmunda auis in portis eorũ:
uł in ore. uł in aurib. quo aut loqͣnt᷑
semꝑ.aut audiant mala: post quȩ in¬
fertur & dicit᷑: ideo ȩccłam hec passu¬
ram fore. uł eẽ ꝑpessam qđ in suꝑbiã
se eleuauerit. & quasi cedrus suũ ca¬
cumen erexerit malis oꝑib dedita:
& nichilominus futurã sibi beatitu¬
dinẽ repromittens: & in corde suo
ceteros despiciens: nec putans quẽꝗͣ

Expanded text:
tiorum scilicet multitudo, et bruta antiorum scilicet multitudo, et bruta animalia corpori servientia, et omnes bestiae terrae, quae corda eorum comedunt, et chamaeleontes qui non habent unum colorem; sed diversis peccatis, nunc avaritia, nunc luxuria, nunc crudelitate, nunc libidine, nunc tristitia, nunc exsultatione per momenta mutantur. Et hericii in praesepibus eorum, animal spinosum et plenum sentibus, et vulnerans quidquid contigerit. Sed et bestiae cubabunt in foraminibus, id est, in cordibus eorum, et corvi immundae 714 aves in portis eorum, vel in ore, vel in auribus, quo aut loquantur semper, aut audiant mala. Post quae infertur et dicitur: ideo Ecclesiam haec passuram fore, vel esse perpessam, quod in superbiam se elevaverit, et quasi cedrus suum cacumen erexerit, malis operibus dedita, et nihilominus futuram sibi beatitudinem repromittens, et in corde suo caeteros despiciens, nec putans quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
uerũtamen ueniens filius hominis.
putas inueniet fidẽ suꝑ terrã. Non
mirabit᷑. de extreme ȩccłiȩ uastitate.:
qđ regnante antixp̃o redigenda sit
Si enĩ deus ꝓpt̾ in fidelitatẽ ramis na¬
turalib non peꝑcit. s fregit eos. & po¬
suit flumina indesertũ. & fontes aqͣꝵ
insitim: tram fructiferã insalsuginẽ
ꝓpt̾ maliciã habitatoꝵ eius. cur non
econtrario eos de quib dixerat. po¬
suit desertũ in paludes aquarũ. et
t̃ram sine aqua in fontes. & habita
inseruit de oleastro in radicẽ bonȩ
oliue : si inmemores beneficii reces¬
seruit a conditore suo. & adoraue¬
rint assyriũ : euertat & ad eandem
sitĩ reducat in qua prius fuerant:
Quod cũ generalit̃ in aduentu anti¬
xp̃i. & in fine mundi possit intelli¬
gi: tam̃ eotidie in his qui simulant
se eẽ de eccłia dĩ. & oꝑib negant au¬
ditoresq legis sunt. & ñ factores acci¬
pi potest: qđ frustra de speciosa esse
se iactant cũ habitent in eis greges ui¬

Expanded text:
Filius hominis putas inveniet fidem super terram ? non mirabitur de extrema Ecclesiae vastitate, quod, regnante Antichristo, redigenda sit Si enim Deus propter infidelitatem ramis naturalibus non pepercit, sed fregit eos, et posuit flumina in desertum, et fontes aquarum in sitim, terram fructiferam in salsuginem, propter malitiam habitatorum ejus: cur non econtrario eos de quibus dixerat: Posuit desertum in paludes aquarum, et terram sine aqua in fontes aquarum, einseruit de oleastro in radicem bonae olivae, si immemores beneficii recesserint a conditore suo, et adoraverint Assyrium, evertat et ad eamdem sitim reducat, in qua prius fuerant? Quod cum generaliter in adventu Antichristi, sive in fine mundi possit intelligi: tamen quotidie in his qui simulant se esse de Ecclesia Dei, et operibus negant, auditoresque legis sunt, et non factores, accipi potest, qui frustra speciosos se esse jactent, cum habitent in eis greges, vi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam: recte appellantur lupi
arabiȩ. uł uesꝑtini: sicut simmachꝰ
transtulit. Non enĩ merent᷑ lupi
dici beniamin. qui mane rapiunt.
& ad uesꝑam dant ęscam. s lupi
uesꝑtini qui noctib comedunt.
& in mane nichil relinquunt. Qa
moueat qđ suꝑ doctorib int̃pretanteᷤ
eosdem & ꝓpħas dicamus & contẽptorẽ

Expanded text:
justitiam, nonne recte appellantur lupi justitiam, nonne recte appellantur lupi Arabiae, vel vespertini, sicut Symmachus transtulit? Non enim merentur lupi dici Benjamin, qui mane rapiunt, et ad vesperam dant escam ; sed lupi vespertini, qui noctibus comedunt, et in mane nihil relinquunt. Quomoveat quod super doctoribus interpretantes, eosdem et prophetas dicamus et contemptores,
Abbreviated transcription (Latin):
preter: cum sciat ierłm in scriptu¬
ris scĩs semꝑ trpũ habere ȩcctiȩ. de
qua qui peccauerit uł in babilonẽ
abducitur: uł si sponte descendere
uoluerit in ihericho: a latronib
uulneratur. Quȩ ẽ enĩ tam illus¬
tris ut ȩccłia. quȩ in toto orbe fun¬
data ẽ: ita ut redempta sauguine
ut eccłia de gentib congregota. in
qua plurimi qui se dicunt in xp̃o
credere. nec audierunt uocẽ eius.
nec receperunt disciplinã: nec iux¬
ta eũ eẽ uoluerunt. Qđ aut̃ dicit̃
principes eius in ea sicut leones ru¬
gientes scio offensurii me ẽẽ plu¬
rimos qđ suꝑ episcopis. & presbite¬
ris hoc interp̾ter: cũ & prbi mali
qui susannã uiolare cupierunt.
ceteros prbos qui bene uixerunt
non condempnent: & mali prin¬
cipes quos describit sermo ꝓphet¬
cus. non sint bonis principib con¬
tumeliȩ. Stulto enuĩ flagellato: in¬
sipiens sapientior erit. Si aut̃ insi¬
piens sapientior fit: quantomagis

Expanded text:
preter, cum sciat Jerusalem in Scriptupreter, cum sciat Jerusalem in Scripturis sanctis semper typum habere Ecclesiae: de qua qui peccaverit, vel in Babylonem abducitur, vel si sponte descendere voluerit, in Jericho a latronibus vulneratur. Quae est enim ita illustris ut Ecclesia, quae in toto orbe fundata est: 720 ita redempta Christi sanguine ut Ecclesia de gentibus congregata? in qua plurimi qui se dicunt in Christum credere, nec audierunt vocem ejus; nec receperunt disciplinam, nec juxta eum esse voluerunt. Quod autem dicitur: Principes ejus in ea sicut leones rugientes, scio offensurum me esse plurimos, quod super episcopis et presbyteris haec interpreter, cum et presbyteri mali, qui Susannam violare cupierunt, caeteros presbyteros qui bene vixerint, non condemnent. Et mali principes, quos describit sermo propheticus, non sint bonis principibus contumeliae: Stulto enim flagellato, insipiens sapientior erit : si autem insipiens sapientior fit, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nisi clause fuissent uiȩ. & obsep¬
ta itinera: & nisi destruxisset dñs
semitas eius: nũquã dicere potuisset
anima fornicans. uadã & reuertar
ad uirũ meũ priorem. Dissipantur
ergo itinera suꝑboꝵ. & anguli eo¬
rũ: ne ambulent in suꝑbia. & in pͣ¬
uitate: & urbes eoꝵ quȩ male ȩdifi¬
catȩ fuerant in arrogantia. & super¬
bia destruuntur: ne subsistant &¬
habeant habitatores pessimos. Ac ne
quis putet nos ium facere scriptu¬
rȩ: discat ex consequentib. Hoc au
tem feci ut dicerem in eis: ecce des¬
tructa sunt itinera malitie. De ce
ciplinã. ne disciplina mea pereat.
fructũ in uobis conuersionis non
inueniens: & omnia irrita suit.
suꝑ que uos uolui corripere. & il
le sermo qui in hieremia scrip¬
tus est possit aptari. Sine causa
ꝑcussi filios ur̃os: disciplinã non
recepistis. Vel certe timete. & reci¬
pite disciplinã: ut non pereant
omnia de conspectu ierłm: nec pe¬
nitus ad solitudinẽ deducant᷑. suꝑ

Expanded text:
quod nisi clausae fuissent viae, et obsepta itinera, et nisi destruxisset Dominus vias ejus, numquam dicere potuisset anima fornicans: Vadam, et revertar ad virum meum priorem. Dissipantur ergo itinera superborum et anguli eorum, ne ambulent in superbia et in pravitate, et urbes eorum quae male aedificatae fuerant in arrogantia et superbia, destruuntur, ne subsistant et habeant habitatores pessimos. Ac ne quis putet nos vim facere Scripturae, discat ex consequentibus: Haec autem, inquit, feci, ut dicerem eis: Ecce destructa sunt itinera malitiae, de caciplinam, ne et disciplina mea pereat, fructum in vobis conversionis non inveniens; et omnia irrita sint, per quae vos volui corripere, et lle vobis sermo qui in Jeremia scriptus est, possit aptari: Sine causa percussi filios vestros, disciplinam non recepistis . Vel certe: timete me, et recipite disciplinam, ut non pereant omnia de conspectu Jerusalem, nec penitus ad solitudinem deducatur super
Abbreviated transcription (Latin):
uł iudicium eius. Et cũ ceꝑit a sin¬
gulis exigere peccuniã quam eis cõ¬
miserat non erit iustus. nec faciet
thedris suis. & de culmine quod te¬
nebant: & dissipabuntur anguli
eoꝵ: id ẽ praue uoluptates: & a rec¬
to itinere declinantes. in quib sẽꝑ
& pharisei orare consueuerant: an¬
gulari lapide contempto. Puto autẽ
qđ & suꝑbis ꝓsit detrahi eos de arro¬
gantia sua: & dissipari anguli por¬
tas. & angulos eoꝵ: ut postea recto
itinere gradiant᷑. Deniq sequitur.
& desertas faciã uias eoꝵ: eoqđ non
sit qui pertranseat scđm illud qđ
in primo psalmo scriptũ ẽ. & iter im¬
pioꝵ peribit. necnon & in osee ubi
dam uias eius spinis. & obstruã itinc¬
ra eius: & semitã suã non inueniet.
& ꝑ sequetur amatores suos: & non

Expanded text:
vel judicium ejus. Et cum coeperit a sinvel judicium ejus. Et cum coeperit a singulis exigere pecuniam quam eis commiserat, non erit injustus, nec faciet thedris suis, et de culmine quod tenebant, et dissipabuntur anguli eorum, id est pravae voluntates, et a recto itinere declinantes, in quibus semper et Pharisaei orare consueverant, angulari 719 lapide contempto. Puto autem quod et superbis prosit detrahi eos de arrogantia sua, et dissipari angiportus et angulos eorum, ut postea recto itinere gradiantur. Denique sequitur: Et desertas faciam vias eorum, eo quod non sit qui pertranseat: secundum illud quod in primo psalmo scriptum est: Et iter impiorum peribit . Necnon et in Osee, ubidam vias ejus spinis, et obstruam itinera ejus, et semitam suam non inveniet, et persequetur amatores su
Abbreviated transcription (Latin):
contemptores. Hon enĩ docere sed
facere in eccłia conuenit. nec factis
uerta destruere. Ceterum tu cum
alium doceas. & non facias ipse:non
tam doctor. quã contemptor uocan¬
dus es: de quo & in ambacuch scribit᷑.
Videte contẽptores: & respicite. et
miramini mirabilia: & disꝑdimini.
Sacerdotes qui eucharistiȩ seruiuit:
& sanguinẽ dñi popłis diuidunt:
impie agunt in legem xp̃i: putantes
eucharistiam in preceptis facere uer¬
ba non uitam: & necessariam ẽẽ sol
lempnẽ orationẽ: & ñ sacerdotũ me¬
rit macula non accedet offerre obla¬
tiones dño. Cum hec faciant princi¬
pes. iudices. ꝓpħe. sacerdotes ierłm: ni¬
chilominus clemens & iustus ẽ dñs.
Clemens. in eo qđ a sua eccłia non re¬
cedit: iustus in eo quod reddit uni¬
cuiq qđ meretur. Postꝗͣ enĩ adue-¬
nerit mane. & nox huius scłi per¬
transierit: dabit in lucẽ iudicium
suũ: & non abscondetur uel ipse:

Expanded text:
contemptores: non enim docere, sed contemptores: non enim docere, sed facere in Ecclesia convenit, non factis verba destruere. Caeterum tu cum alium doceas, et ipse non facias, non tam doctor quam contemptor vocandus es, de quo et in Habacuc scribitur: Videte contemptores et respicite, et admiramini mirabilia, et disperdimini . Saceret sanguinem Domini populis ejus dividunt, impie agunt in legem Christi, putantes Eucharistiam imprecantis facere verba, non vitam, et necessariam esse tantum solemnem orationem, et non sacerdotum me quo fuerit macula, non accedet offerre oblationes Domino . Cum haec faciant principes, judices, prophetae, sacerdotes Jerusalem, nihilominus clemens et justus est Dominus. Clemens, in eo quod a sua Ecclesia non recedit: justus, in eo quod reddit unicuique quod meretur. Postquam enim advenerit mane, et nox hujus saeculi pertransierit, dabit in luce judicium suum, et non abscondetur vel ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
ppt̃ simplicitatem multitudinis in
aacredentiũ. Hec non audiuit uocẽ
añi. neq susciꝑe uoluit disciplinam.
nec confisa ẽ in dño: quia noluit ap¬
sedicit. & confidere in dõ. quando
ci corde accedit ad eum: & duob dñ is
scdo & deo militare se credit. Hirius
principes sicut leones rugientes: ñ
ambigemus de rugitu leonũ: qͣndo
uiderimus principes eiꝰ ita in subiec¬
tos poplos detonare: & uoce tiranni¬
ca rabidisq: conuitiis plebẽ contere¬
re: ut non postꝰ in gregẽ s leonẽ int̾
ouiculas putes. Iudices quoq: eius
s morantur semꝑ in tenebris. pos¬
sessuunculas eccłie. & ea que in dĩ do¬
naria conferuntur uertentes in lu¬
drũ sium: ut non habeant paupe¬
res quod mane comedant quasi in
nec paruos quidẽ cibos indigentib
derelinquunt. Propħe etiã id ẽ ma¬
gistri. qui se putant docere populos.
ede scripturis sermocinari sine¬
tes sp̃m. siue spiritales: & hoc yxco¬
NyRe c̃C legendum: sunt uiri

Expanded text:
 simplicitatem multitudinis in ea credentium. Haec non audivit vocem Domini, neque suscipere voluit disciplinam, nec confisa est in Domino, quia noluit apse dicit, et confidere in Domino, quando ci corde accedit ad eum, et duobus Dominis, saeculo et Deo militare posse se credit. Hujus principes sunt sicut leones rugientes. Non ambigimus de rugitu leonum et discursu: quando viderimus principes ejus ita in subjectos populos detonare, et voce tyrannica rabidisque conviciis plebem conterere, ut non pastorem in grege, 718 sed leonem inter oviculas putes frendere. Judices quoque ejus sed morantes semper in tenebris, et possessiunculas Ecclesiae, et ea quae in Dei donaria conferuntur, vertentes in lucrum suum, ut non habeant pauperes quod mane comedant, qui quasne parvos quidem cibos indigentibus derelinquunt. Prophetae etiam, id est magistri qui se putant docere populos, et de Scripturis sermocinari, πνεtes spiritum, sive spirituales et hoc εἰρωνικῶς legendum sunt viri
Abbreviated transcription (Latin):
ut aufe. ram & dispdam cos &
ĩ penitentiã egerint: ego agam pęni¬
antiã de omnib malis que loquutus¬
in hoc ipso libro de echiopib infert.
ultra flumina ethiopie. inde suppli¬
ces mei: filii disꝑsorũ meoꝵ deferent

Expanded text:
et auferam et disperdam eos: et et auferam et disperdam eos: et si poenitentiam egerint, et ego poenitentiain hoc ipso libro de Aethiopibus infert: Ultra flumina Aethiopiae, inde supplices mei filii dispersorum meorum deferent