comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicacio designat᷑. Que quasi uinum optimum ẽẽ
dicitur. quia mentes hominũ inebriat. ut preteri-¬
torũ sicut dictum ẽ obliuiscant̾. & in anteriora cur-¬
rantes ñ lassent᷑. Deqͦ sponsa uerbum deore sponsi
suscipiens. adungie. Dignũ dilecto meo ad po tã¬
dum labiisq & dentibꝰ illiusdruminandum. Tale
est sponse uinum. ut dignum sit dilecto ad po
auditores suos ad scã oꝑa excitat. dum solum xp̃m
diligere. immitari. amplecli. bonũ ẽẽ. uerbis & oꝑib
demonstrat: quid aliud quam uinum suũ facit
dignũ. ut inore sponsi sapiat: Quod bene xp̃c
amabilit̾ potat᷑. Dequo notandum ẽ. quod om̃s
potant: sed labia sola & soli dentes ruminant. qr¬

Expanded text:
iterum designatur: quae quasi vinum optimum esse dicitur, quia mentes hominum inebriat, ut praeteritorum, sicut dictum est, obliviscantur, et in anteriora currentes non lassentur. De quo sponsa, verbum de ore Sponsi suscipiens, adjungit: Dignum dilecto meo ad potandum, labiisque et dentibus illius ad ruminandum. Tale est sponsae vinum, ut dignum sit dilecto ad potauditores suos ad sancta opera excitat, dum solum Christum diligere, imitari, amplecti, bonum esse, verbis et operibus demonstrat, quid aliud quam vinum suum dignum facit, ut in ore Sponsi sapiat? Quod bene Chrisamabiliter potatur. De quo notandum est quod omnes potant, sed labia sola et soli dentes ruminant: q
Abbreviated transcription (Latin):
Que fabricata sunt manu artificis. Manu arti¬
ficis monilia frabricant᷑. quia oꝑe xp̃i p̾dicatores
pulchri & utiles efficiunt᷑. Sequiẽ. Umbilicus cuus
crat̾ tornatilis. ñ indigͥn s pocłis. U mbilicus etiã
scõrũ predicatorũ ordo ẽ. quibene crat̾ esse dr. quia
dum ꝑeos popłs erudit᷑: uino spũali ipsorũ offici¬
o ebriatur. Qui bene tornratilis non cupatur. qa
gua p̾dicatoris uoluat᷑. Qui poculis non indiget.
qͦuia quod aliis ꝓpinat. necesse ẽ. ut ceteris ab
undancius bibat. & plenius quod dat cõtineat
Sequit᷑. Uent̾ tuus aceruus triticr. uallatꝰ li

Expanded text:
Quae fabricata sunt manu artificis. Manu artiQuae fabricata sunt manu artificis. Manu artificis monilia fabricantur, quia opere Christi praedicatores pulchri et utiles efficiuntur. Sequitur. Umbilicus tuus crater tornatilis, nunquam indigens poculis. 4. Umbilicus etiam sanctorum praedicatorum ordo est: qui bene crater esse dicitur, quia dum per eos populus eruditur, vino spiritali ipsorum officio ebriatur. Qui bene tornatilis nuncupatur; quia ngua praedicatoris volvatur. Qui poculis non indiget; quia quod aliis propinat, necesse est ut abundantius caeteris bibat, et plenius quod dat, contineat. Sequitur: Venter tuus sicut acervus tritici, vallatus li
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sunt autem calciamenta eccłie. nͥ exempla
p̃cedenciũ patrũ. quib inuia huius inundi munit᷑.
ut per om̃s tribulaciones que exurgunt. conficlent̃
fiunt. Et nos pedes spũalit̾ calciamus. quando apa¬
trib scĩs carne mortius exempla sumimꝰ: ut ad
eorũ similitudinem. mundi huilis temptaciones
expugnemus. Pocest tamen intelligi quod ȩccłia
calciatur. quando inpͣdicatione sua ad ꝑferenda in¬
surgentia mala morte xp̃i munit᷑. Pulchri sunt
gressus tui sponse calciate. que filia ẽ. principts:
quia coram diuinis ocłis placet officium cuius li¬
bet electi. scdm exem pla patrum predicantis.
Sequit᷑. Iunc tura feminũ tuorũ. sicue monilia.
feminum. concordia designat᷑ predicatorũ quib
popłi uniunt᷑. dum ad ficlem catholic̃a circũcisio
& prepuciũ ꝑ eos eruidiunt᷑ Qui ut monilia ex¬
istunt. quia sapiencia qua refulgent sca oꝑa faci¬
unt: quasi in auro lapides gerunt. Dequib seqͥt᷑.

Expanded text:
i exempla praecedentium patrum, quibus in via mundi hujus munitur, ut per omnes tribulationes quae exsurgunt, confidenter fiunt. Et nos pedes spiritaliter calceamus, quando a patribus sanctis carne mortuis exempla sumimus, ut ad eorum similitudinem mundi hujus tentationes expugnemus. Potest tamen intelligi quod Ecclesia 450 calceatur, quando in praedicatione sua ad perferenda insurgentia mala morte Christi munitur. Pulchri ergo sunt sponsae gressus calceatae, quae filia est principis; quia coram divinis oculis placet officium cujuslibet electi secundum exempla patrum praedicantis. Sequitur: Junctura feminum tuorum, sicut monilia qfeminum, concordia designatur praedicatorum, quibus populi uniuntur, dum ad Fidem catholicam circumcisio et praeputium per eos erudiuntur. Qui ut monilia existunt; quia dum in sapientia, qua refulgent, sancta opera faciunt, quasi in auro lapides gerunt. De quibus sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
& propter dm̃ affligunt. uicia uincunt. & demo¬
nes uelud tirannos sibisubiciunt: omnes mot¬
suos ut ordinate currant sapient̾ regunt. aliis p̾di-¬
cant. hoc quod ipsi faciunt. multos a faucib denio¬
nũ gladio uerbi pugnantes abstiaͥunt. Quid huus¬
ma:di anime. nisi regine exsstunt: Que lum re¬
gem xp̃m sponsũ suũ u̾alde diligunt. anioris cõmix¬
tione & libidinis execratione filios regios. id ẽ. fideles
popłos gigũt Quibus om̃ib beat us petrus apłs ait.¬

Expanded text:
et propter Deum affligunt, vitia vincunt, daemoet propter Deum affligunt, vitia vincunt, daemones velut tyrannos sibi subjiciunt, omnes motsuos ut ordinate currant, sapienter regunt, aliis praedicant hoc quod ipsi faciunt, multos a faucibus daemonum gladio verbi pugnantes 445 abstrahunt Quid hujusmodi animae nisi reginae existunt, quae dum regem Christum sponsum suum valde diligunt, amoris commistione et libidinis execratione, regios filios, id est fideles populos gignunt? Quibus omnibus beatus Petrus apost
Abbreviated transcription (Latin):
derunt delauacro: om̃s gemellis fecibus: ⁊ sterilis
non ẽ. int̾ eos. Sicut cortex mali punici sic gene
tue absq occultis. hec omĩa dicta de eccłia suꝑus
ut potiumus ex posuimus: ideo nunc desinagoga ea¬
dem replicare deiuitamus. Unum ẽ tamen quod ñ
similit̾ repetit᷑: quia ibi sicut fragm̃ mali punici. hic
autẽ sicut cortex mali punici dr̃. Quo nichil aliud
designͣri puto. nisi sanguinẽ martyrũ qͥ sub anti¬
xp̃o morient᷑: ⁊ uintate fidei sub qua multi uide¬
orum stringent᷑. Incuius constancia dum sanginis
effusionẽ paci entur: fidei tribulacione quasi corticis
rubore decorabunt᷑. Sequitur. Sexaginta sunt
regine: & oc toginta concubine. ⁊ adolescentulularũ
nonͣ ẽ num̾us. Quid ꝑ reginas. nisi scõrũ anime
designãtur Que di corꝑa sua prudent̾ regut
Ialu̾s p̾ sunt : regnũ sibi eternũ adquirẽ. Sunt
enim ñ uulli in scã ecl̃a quicarnẽ suã macerãt.

Expanded text:
derunt de lavacro; omnes gemellis fetibus, et sterilis derunt de lavacro; omnes gemellis fetibus, et sterilis non est inter eos. Sicut cortex mali punici, sic genae tuae, absque occultis. 5. Haec omnia dicta de Ecclesia superius, ut potuimus, exposuimus; ideo nunc de Synagoga eadem replicare devitamus. Unum est tamen quod non similiter repetitur; quia ibi sicut fragmenta mali punici, hic autem sicut cortex mali punici dicitur. Quo nihil aliud designari puto, nisi sanguinem martyrum, qui sub Antichristo morientur: et unitatem fidei, sub qua multi Judaeorum stringentur. In cujus constantia dum sanguinis effusionem patientur, fidei tribulatione quasi corticis rubore decorabuntur. Sequitur: Sexaginta sunt reginae, et octoginta concubinae; et adolescentularum non est numerus. 6. Quid per reginas, nisi sanctorum animae designantur; quae dum corpora sua prudenter regunt, et aliis praesunt, regnum sibi aeternum acqi in sancta Ecclesia qui carnem suam macerant,
Abbreviated transcription (Latin):
intendat᷑. Quam nemo ẽ. in hac uita conspicit: qͥa
inpossibile ẽ. patͥam tenere. dum in exilio unus qͥsq
nrm genut. Ideo scẽ amine mardescenti inhianti pro¬
pinquanti: respondit sponsus dicens. E uerte ocłos
tuos a mne: quia ipsi me auolare fe cerunt. Ocłos
ad sponsum tendimus: dun uitinũ mentis ad ui¬
dendam xp̃i beatitudinẽ aliquantulũ aꝑimuf. S
ocłos auertere p̾cipim᷑: ne uidelicet aspicere eam si¬
cuti ẽ. quantũ cumq uideamꝰ arbitremur. Ipsi en im
uisibilis e̾eꝰ cognoscit᷑. & anobis auolat: quia quatulũ¬
cumq ictu meutis app̾hensus. in conp̾hensibilit̾ suꝑ
omẽm conatũ nrm̃ se exaltatũ e̾eᷤᷤ manifestat. Ocłis qͥp¬
pe mentis quasi hoc efficit᷑ ut auolet: quia per hoc
tantillũ quod uidet᷑. ualde longinquũ ⁊ auolans a nob̾
sicut dictum ẽ. apparet. Sequit᷑. Capilli cui sicut
greges caprarũ: que ascenderunt demonte galaad.
Dentes tui sicut greges tonsarum ouium que ascen¬

Expanded text:
intendatur. Quam nemo sicut est, in hac vita conspicit; quia impossibile est patriam tenere, dum in exsilio unusquisque nostrum gemit. Ideo sanctae animae inardescenti, inhianti, propinquanti Sponsus respondet, dicens: Averte oculos tuos a me, quia ipsi me avolare fecerunt. 4. Oculos ad Sponsum tendimus, dum intuitum mentis ad videndam Christi beatitudinem aliquantulum aperimus. Sed oculos avertere praecipimur, ne videlicet aspicere eam sicuti est, quantumcunque videamus, arbitremur. Ipsi enim visibilis esse cognoscitur. Et a nobis avolat; quia quantulumcunque ictu mentis apprehensus, incomprehensibiliter super omnem conatum nostrum se exaltatum esse manifestat. Oculi quippe mentis quasi hoc efficiunt ut avolet; quia per hoc tantillum quod videtur, valde longinquus et avolans a nobis, sicut dictum est, apparet. Sequitur: Capilli tui sicut greges caprarum, qui ascenderunt de monte Galaad. Dentes tui sicut greges tonsarum ovium, quae ascen
Abbreviated transcription (Latin):
filiorum.sec p̾sencĩa expetunt: nec continencia se
exercent. sed libidinẽ explere. concupiscunt. Sic
falsi p̾dicatores ineccłia existunt. quia dum ñ xp̃m
carnalit̾ & libidinose xp̃o se iungunt. Bene gͦ con¬
cubine uocant᷑: qͥa xpm quem predicant. non in
xp̃m̃. Dequibꝰ idem ipse ait. huius modi non ser
uiunt dũo iħu: sed suo uentͥ. Que tamen concubi¬
ne bene octoguta ẽeᷤᷤ dicunt᷑: quia & si doto corde t̾¬
rena diligunt᷑. celestia tamen ⁊ locunt᷑. Octona¬
dic redemptor nr̃ resurrexisse ꝓbat᷑. Predicatore
peruerbỹ. Si enim aliud p̾dicarent: p̾dicadores xp̃i

Expanded text:
filiorum, sed praesentiam expetunt, nec continentia se filiorum, sed praesentiam expetunt, nec continentia se exercent, sed libidinem explere concupiscunt. Sic falsi praedicatores in Ecclesia existunt: quia dum non Chricarnaliter et libidinose Christo se conjungunt. Bene ergo concubinae vocantur; quia Christum quem praedicant, non in ristum De quibus idem ipse ait: Quviunt Domino Jesu, sed suo ventri . Quae tamen concubinae bene octoginta esse dicuntur; quia etsi toto corde terrena diligunt, coelestia tamen loquuntur. Octonadie Redemptor noster resurrexisse probatur. Praedicatores per verbum. Si enim aliud praedicarent praedicatores, i
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ decem p̾cepta legis. & quid ꝑsenariũ. nͥ labor huius
uite designat᷑ : Sex enim dieb quod necessarĩ ẽ.
operamur : & iseptimo requiescere perlegem iubem᷑.
Bene gͦ sexaginta regine eeᷤ dicuntur. quia dum de¬
cem p̾cepta in hoc seculo oꝑant᷑. scłm autẽ hoc sexdi¬
ebus oꝑatoriiis euoluit᷑. in eis quasi persenariũ numer¬
um denarius replicat᷑. Predicant em̃ quiq decein
p̾cepta legis: inquorũ oꝑatione se exercent. iudem¬
poralitate huius corrupcionis. Sex gͥ decies. uł de¬
cem sexies: multiplicant: quia uniu̾sale̾ hoc tempus
in explenda decẽ p̾cepta legis spũalit̾ ẽẽ transigẽ¬
d um oꝑib suis manifestant᷑ : et uerbo p̾dicant.
Quorum laudem in hoc mundo aliquando reꝓbi
aspiciunt: & ut similit̾ laudent᷑. uel ut aliquod
commodũ in hac uita quocũq mͦ ad ipiscant᷑: ecĩa
ipsi ꝑsemet ipsos predicatores suint. Dequibus
uere sed ficte dños diligunt: & abeis ñ posteritatem

Expanded text:
arium, nisi labor hujus vitae signatur? Sex enim diebus quod necessarium est operamur, et in septimo quiescere per Legem jubemur . Bene ergo sexaginta reginae esse dicuntur; quia dum decem praecepta in hoc saeculo operantur, saeculum autem hoc sex diebus operatoriis evolvitur, in eis quasi per senarium numerum, denarius replicatur. Praedicant enim quique decem praecepta Legis, in quorum operatione se exercent in temporalitate hujus corruptionis. Sex igitur decies, vel decem sexies multiplicant; quia universale hoc tempus in explenda decem praecepta Legis spiritaliter esse transigendum, operibus suis manifestant, et verbo praedicant. Quorum laudem in hoc mundo aliquando reprobi aspiciunt; et ut similiter laudentur, vel ut aliquod commodum in hac vita quomodocunque adipiscantur, etiam ipsi per semetipsos praedicatores fiunt. De quibvere, sed ficte dominos diligunt, et ab eis non posteritatem
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. sinagoga adꝰ fidem conu̾tat᷑. & inpenitencia
om̃ib se ostenclat. quantũ malum faceret quã¬
do dm̃ suum incruce configebat. Sed protinus
cum eccłia fidem sinagoge intueri appetit. spon¬
sus congratulando qͣsi inꝰ terrogans respon
ꝑfidos p̾liabit᷑. Sed quia hoc ꝑscãm eccłiam fiet.
sponse sponsus se conuertit dicens. Quam pulchri
sunt gressus tui. incalciamentis tius filia princi¬
pis. filia principis scã eccłia dicitur. quia p̾dicacione

Expanded text:
 Synagoga ad fidem convertatur, et in poenitentia sua omnibus ostendat quantum malum faceret, quando Deum suum in cruce configebat. Sed protinus cum Ecclesia fidem Synagogae intueri appetit, Sponsus congratulando quasi interrogans respondperfidos praeliabitur. Sed quia hoc per sanctam Ecclesiam fiet usponsae Sponsus se convertit, dicens: Quam pulchri sunt gressus tui in calceamentis tuis, filia princip
Abbreviated transcription (Latin):
dicatores contra dicunt. sermonib tamen que & ue¬
ri. popłis ostendunt. Detalib ipsa ueritas dicit.
Popłs hic labiis me honorat: cor autẽ eorũ longe
ẽ ame. Quod aperte manifestat: cum iterum dic̃.
quod credunt faciunt. & adbona que faciunt. ecĩa
alios sermonib et exemplis trahunt. Qtorum uir
que st̃ fidei merita ammirans contẽplat᷑ dicens:
Ue est ista que ꝓgreditur qua¬
si aurora consurgens: pulchra
ut luna. electa ut sol. terribi

Expanded text:
aedicatores contradicunt, sermonibus tamen eadem quae et veaedicatores contradicunt, sermonibus tamen eadem quae et veri populis ostendunt. De talibus ipsa Veritas dicit: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Quod aperte manifestat dum iterum dicit: quod credunt faciunt, et ad bona quae faciunt, etiam alios sermonibus et exemplis trahunt. Quorum virtquae sint merita fidei admirans contemplatur, dicens: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol,
Abbreviated transcription (Latin):
Que sola electa & perfecta genitricis dicitur: quia
hanc quam dicimꝰ eccł̃iam nemo ad ꝑfectionẽ. nemo
aduitam extra hanc solam grã fouẽte nutritur.
uitam eternam in hac carne contemplant᷑. a pe¬
regrinamte eccł̃ia ad regnantẽ eccłiam eriguntur:
Nident filie sion columbam. Ibeatissimam p̾dicãt
quia scẽ anime dum uirtutes eccłie spectant ad
laudem ꝓrumpunt: & ad eius beatitudinem inhi¬
ant. Sc̃a quippe eccłia grã genitrice nutrit᷑. dum
fide erudit᷑. carne sui sponsi pascit᷑. sanguine lauat̾
scriptura diuina saginat᷑. Huius modi robusta nu¬
trimentis demones expugnat: uicia suffocat. carnẽ
domat. spm roborat: uitam expectat. Hec omĩa qͥ¬
cumq aspicit recte mamiracionẽ protinus as¬
surgit. & beatissimã pronunciat. quia uidet ad
quantã głam ꝑtot uirtutes exurgat. Cum regini
etiam concubine laudant: quia Isi oꝑib falłi p̃¬

Expanded text:
Quae sola perfecta et electa genitrici suae dicitur, quia extra Quae sola perfecta et electa genitrici suae dicitur, quia extra hanc quam dicimus Ecclesiam, nemo ad perfectionem, nemo ad vitam, nisi per hanc solam gratia fovente nutritur. iae, quae dum vitam aeternam in hac carne contemplantur, a peregrinante Ecclesia ad regnantem Ecclesiam eriguntur. Vident filiae Sion columbam, et beatissimam praedicant: quia sanctae animae dum virtutes Ecclesiae spectant, in laudem prorumpunt, et ad ejus beatitudinem inhiant. Sancta quippe Ecclesia gratia genitrice nutritur, dum fide eruditur, carne sui Sponsi pascitur, sanguine lavatur, Scriptura divina saginatur. Hujusmodi robusta nutrimentis daemones expugnat, vitia suffocat, carnem domat, spiritum roborat, vitam exspectat. Haec omnia quicunque aspicit, recte in admirationem protinus assurgit, et beatissimam pronuntiat, quia videt ad quantam gloriam per tot virtutes exsurgat. Cum reginis etiam concubinae laudant; quia etsi operibus falsi pr
Abbreviated transcription (Latin):
onines quioꝑamini iniqͥtatẽ. S dum reꝓbi munda-¬
na querunt & ꝑmultiplices cupidi iniquitates ani¬
mum duidunt : scã que libet anima. innumero se
electorũ stringit. multa que uidec ardent̾ fastidi-¬
ens unum quod non uidet arcdent̾ appetit. Quod
quamdiu non tenet. infide senutrit. incaritate
se unit: & dumnid quod unum est. & id ipsum est.
sequit᷑: de huius modi multis una eccłia conficit᷑.
de qua ꝑsponsũ dicitur. AIna ẽ. columba mea. ꝑ¬
fecta mea. una ẽ matris sue. electa genitritis sue:
Mater nr̃a ẽ regeneratrix gr̃a. apud quam una
columba eligitur: quia illos solos eligit. quunsim¬
plicitate ꝑmanent: & abunĩte non scindunt̾:
Multi quippe fideles dum inidipsum intendunt.
dum uno desiłio xp̃i se inuicem nutriunt. dum
habentes cor unum & animã unam incaritate se
uinciunt. ex multis m̃bris corpꝰ efficiunt. om̃sq in
unitatis simplicitate uiuentes. una colunba existũe

Expanded text:
omnes qui operamini iniquitatem . Sed dum reprobi mundaomnes qui operamini iniquitatem . Sed dum reprobi mundana quaerunt, et per multiplices cupiditates animum dividunt, sancta quaelibet anima in numerum electorum se stringit, multa quae videt fastidiens, unum quod non videt, ardenter appetit, quod quandiu non tenet, in fide se nutrit, in charitate se unit. Et dum id quod unum et idipsum est sequitur, de hujusmodi multis una Ecclesia conficitur, de qua per Sponsum dicitur: Una est columba mea, perfecta mea, una est matri suae, electa genitrici suae. 9. Mater nostra est regeneratrix gratia, apud quam una columba eligitur, quia illos solos eligit, qui in simplicitate permanent, et ab unitate non scinduntur. Multi quippe fideles dum in idipsum intendunt, dum uno desiderio Christi se invicem nutriunt, dum habentes cor unum et animam unam, in charitate se vinciunt, ex multis membris corpus efficiunt. Omnesque in unitatis simplicitate viventes, una columba existunt.
Abbreviated transcription (Latin):
plurum ueniunt: & cum electis multi intͣnt. qui ad
sortẽ electorũ. ñꝑtingunt. Ideo subditur. Et adolescen¬
tularum non est numeriis. Cum enim scriptũ sit
adolescencia ⁊iuuentꝰ uana sunt. Quid ꝑ adolescẽ¬
tulas has. nͥ animas iutelligimꝰ: Que dun uana huiꝰ
mundi sectant᷑ que diligunt: numerum electorum ex¬
cedunt. Dequib ꝑpsalmistam dicit᷑. Anunciaui & lo-¬
cutus sum: multiplicati st̃ super numerũ. Quod
enim clectorũ numerus apud dm̃ sit constitutus: ma
non imꝑfecte scit. sed ꝑfecte nouit. ꝓculdubio & num̾ũ
in quo eligunt᷑ agnoscit. Dequib ꝑ apłm paulum dr̃.
Quos enim p̾sciuit. & p̾destinauit conformes fieri una¬
ginis filii sui. Bene autem adolescentularũ ñ est nu¬
merus: quia ꝑuanitateni quam diligunt. inelectoꝵ.
numerum ñ currunt. extͣ remanentes. qsi incognici¬
onem diuinam ñ uenuint. Quib ipsa ueritas in
sut᷑o iudicio dictura ẽ. Hescio uos. discedite ame

Expanded text:
ad fidem veniunt, et cum electis multi intrant, qui ad sortem electorum non pertingunt, ideo subditur: Et adolescentularum non est numerus. Cum enim scriptum sit: Adolescentia et juventus vana sunt : quid per adolescentulas has, 446 nisi animas intelligimus, quae dum vana hujus mundi sectantur quae diligunt, numerum electorum excedunt? De quibus per Psalmistam dicitur: Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Quod enim electorum numerus apud Deum sit constitutus, mannon imperfecte scit, sec perfecte novit, procul dubio et numerum in quo eliguntur, cognoscit. De quibus per Paulum dicitur: Quos enim praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis filii sui . Bene ergo adolescentularum non est numerus; quia dum per vanitatem quam diligunt, in numerum electorum non currunt, extra remanentes quasi in cognitionem divinam non veniunt. Quibus ipsa Veritas in futuro judicio dictura est: Nescio vos ; et: Discedite a me
Abbreviated transcription (Latin):
conclisti timentib te. Sed quid ẽ. quod in hor¬
tum nucum sponsus descendit. ut poma uicle¬
at: cumpotus nuces uidere debeat: Uerun¬
tainen sciendũ ẽ. quod plerumq corda perfectoꝵ
uisitat. eisq bennignitatis sue suauitatẽ mani¬
festat: ut ꝑeos ad infirmiores post modum ueniat.
& quantum inaugmentum usticie ꝓfecerint ꝑ
illos cognoscat. ⁊nde scriptũ est. Dñs dece¬
lo ꝓspexit᷑ suꝑ filios hominum ut uideat si est.
intelligens: aut requirens dm̃. Dum enĩ diuina
bonitas corda perfectorũ illustrat: eosq adcuram
poma conuallium ꝑ illos quib p̾sidet ꝓspectat:
Tunc enum dñs uidere uł cognoscere dr cum
scõs suos quos illustrat. ad uidendum exortat᷑.
Sed quid ẽ. quod ñ poma montis. sed poma cõ¬
uallium ut uideat descendit. nͥ quod illis respec¬
tum. sue miseracionis tribuit. quos in humilita¬
te ꝑsistere cognoscit. Dequo per psalmistã dr̃.

Expanded text:
condisti timentibus te! Sed quid est quod in horcondisti timentibus te! Sed quid est quod in hortum nucum Sponsus descendit, ut poma videat, cum potius nuces videre debeat? Verumtamen sciendum est, quod plerumque corda perfectorum visitat, eisque benignitatis suae suavitatem manifestat; ut per eos ad infirmiores postmodum veniat, et quantum in augmentum justitiae profecerint, per illos cognoscat. Unde scriptum est: Dominus de coelo prospexit super filios hominum, ut videat si est intelligens, aut requirens Deum . Dum enim divina bonitas corda perfectorum illustrat, eosque ad curapoma convallis per illos quibus praesidet, prospectat? Tunc enim Dominus videre, vel cognoscere dicitur, cum sanctos suos quos illustrat, ad videndum exhortatur. Sed quid est quod non poma montis, sed poma convallis, ut videat, descendit, nisi quod illis respectum suae miserationis tribuit, quos in humilitate persistere cognoscit? De quo per Psalmistam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
in hortum nucum. ut uiderẽ poma cõ uallium.
& uiderẽ sifloruissent uinee: & germinassent ma¬
la punica. Quid ꝑnuces. insi ꝑfectos quosq intel¬
ligimus: Qui dum diuinam sapienciã intͣ corpo¬
raᷤ sua retinent: quasi nucleum infragili testa por¬
tant. Sune eium quã plures ineccłia quiassidue
diuine scripture intendunt: quam suauis sit
dũs gustantes. amplius gustare concupiscunt: Sc̃a
gaudia in corde ruminant. & ruminantes magis
acmagis conualescunt. & tam̃ foris nescientib eos
uiles apparent: quia iguorat᷑ quam suauẽ in suis
inter iorib cibum portant. Quid isti. nͥ nuces ex¬
istunt: Qui nuclei dulcedinẽ intus ferunt: ex
apłs quidic ebat. Habemus thesaurum istum.
inuasis fictilib. Hortꝰ gͦ nucum corda sunt scorĩr.
qui dum diligunt celestẽ dulcedinẽ. inintimis
gerunt. AInde inpsalmo scriptum ẽ. Quam
magna mulcitudo dulcedinis tue dñe. qͣm abs¬

Expanded text:
in hortum nucum, ut viderem poma convallium; in hortum nucum, ut viderem poma convallium; et inspicerem si floruissent vineae, et germinassent mala punica. 12. Quid per nuces, nisi perfectos quosque intelligimus, qui dum divinam sapientiam intra corpora sua 448 retinent, quasi nucleum in fragili testa portant? Sunt enim quamplures in Ecclesia, qui assidue divinae Scripturae intendunt, quam suavis sit Dominus gustantes, amplius gustare concupiscunt, sancta gaudia in corde ruminant, et ruminantes magis ac magis convalescunt; et tamen foris nescientibus eos, viles apparent; quia ignoratur quam suavem in suis interioribus cibum portent. Quid isti, nisi nuces existunt, qui nuclei dulcedinem intus ferunt, ext erat Apostolus, qui dicebat: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Hortus igitur nucum, corda sunt sanctorum, qui dum diligunt, coelestem dulcedinem in intimis gerunt. Unde in Psalmo scriptum est: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abs
Abbreviated transcription (Latin):
& ad idem faciendum se conuertunt. quasi erran¬
ces innocte: ꝑlumen lune adinam redeunt. Hec
itaq sc̃a anima dum peccantib exempla prebet
quasi luna in nocte lucet: Dum uͦ magis acma¬
gis crescit: & delie incliem ꝑ consuetudinẽ opis
lumen iusticie iam perfecte accipit. ut eciam
bonis exenpla imuitacionis p̾beat. que pͥus solis
peccatõ rib imitanda apparebat: ꝓfecto iam
luna sol efficit᷑: quia que innocte errantib nẽ
lucebat: mͦ indie ambulantib lumen ueritatis
manifestat. Hinc ẽ quod sequit᷑. Electa ut sol.
Dequa bene subdie. Terribilis ut castrorum
a cies ordinata. hoc quia iam dictum ẽ. non iterũ
necesse ẽ. exponi. ne sic uideat᷑ fastidiũ. generari.
Sequit᷑ sponsus. gͦ & causam dicit. unde tanta uͥtꝰ
ineccłia ex crescer̾e possit. Ulisitatione quippe reno¬
uatur : & quod inea tenebrosum ẽ. respeccione eiꝰ il¬
luminat᷑. & hinc ẽ. quod subdens ait. Hescendi

Expanded text:
et ad idem faciendum se convertunt, quasi erranet ad idem faciendum se convertunt, quasi errantes in nocte, per lumen lunae ad viam redeunt. Haec itaque sancta anima dum peccantibus exempla praebet, quasi luna in nocte lucet. Dum vero magis ac magis crescit, et de die in diem per consuetudinem operis lumen justitiae tam perfecte accipit, ut etiam bonis exempla imitationis praebeat, quae prius solis peccatoribus imitando apparebat, profecto jam luna sol efficitur; quia quae in nocte errantibus nunc lucebat, modo in die ambulantibus lumen veritatis manifestat. Hinc est quod sequitur: Electa ut sol. De qua bene subditur: Terribilis ut castrorum acies ordinata. Hoc quia jam dictum est, iterum non necesse est exponi, ne sic videatur fastidium generari. Sequitur ergo Sponsus, et causam dicit unde tanta virtus in Ecclesia excrescere possit. Visitatione quippe renovatur, et quod in ea tenebrosum est, respectione ejus illuminatur. Et hinc est quod subdens ait: Descendi
Abbreviated transcription (Latin):
sit & minister m̃s. Quod tamen & demenbris eiusdẽ
eccłie ad huc incarne uiuentib: indelligi pot.Sunt
enim ñ nulli quimagna intencione que sint torm̃¬
ta reꝓborum aspiciunt. & que sint facta sua sine
palpatione examuare condendunt. dumq se pec
ꝑtimescunt. subito tenebras iniquitatis relinq u nt.
& luce iusticie accendi concupiscunt. Mox ad scãm
rere quibq ꝓximis incipunt. Hii ꝓculdubio ue¬
lud aurora consurgentes ꝓgrediunt᷑. quia subito
peccati noctem euacuantes. ad lucẽmagis acmagis
dilatant᷑. Sic anima que pͥus intenebris nunc
splendens apparet: & que etiam inse ipsa obfusca¬
batur. nc̃ aliis luce sc̃e oꝑacionis resplendet. Deqͥs
bene subdit᷑. Pulchra ut luna electa ut sol. Luna
quippe dum noctẽ illuminat: caligantib ocłis it̾
ꝑ quod homo gradiat᷑ demonstrat. Sic nimirum
queq anima qͦue tenebras dimittit̃. & inscam oper¬
acionẽ se extendit. dum exemplum bene opandi
Dum enim peccantes quiq bonum opꝰ aspiciunt

Expanded text:
 . Quod tamen et de membris ejusdem Ecclesiae adhuc in hac carne viventibus intelligi potest. Sunt enim nonnulli qui magna intentione quae sint tormenta reproborum aspiciunt, et quae sunt facta sua sine palpatione examinare contendunt. Dumque se pecenta pertimescunt, subito tenebras iniquitatis derelinqunt, et luce justitiae accendi concupiscunt. Mox ad sanctarere quibusque proximis incipiunt. Hi procul dubio velut aurora consurgentes progrediuntur; quia subito noctem peccati evacuantes, ad lucem magis ac magis dilatantur. Sic anima quae prius erat in tenebris, nunc splendens apparet; et quae etiam in se ipsa offuscabatur, nunc aliis lumine sanctae operationis resplendet. De qua bene subditur: Pulchra ut luna, electa ut sol. Luna quippe dum noctem illuminat, caligantibus oculis iter, per quod homo gradiatur, demonstrat. Sic nimirum quaeque anima, quae tenebras dimittit, et in sanctam operationem se extendit, dum exemplum bene operandDum enim peccantes quique bonum opus aspiciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
AInde & ipse ad patrem ait. Uoluntarie sacri¬
ficabo tibi Et unus ex reclemptis ad xp̃cn loquens:
aiebãt. Exaucli me dũe. qm̃ benigna ẽ. misccłia
tua. Propter uͦ quadrigas aminadab sinagoga
cia ꝑfidem contemplat᷑ : mox de infidelitatib
sue tenebris confunditur. & oborta confisione
salubri ad penitenciã coninouet᷑. Cui eccłia bene
loquit᷑ dicens. Reuertere reuertere sunamitis.
reuertere. reuertere ut intueamur te. Sunami¬
tis quippe: captuia interpretat᷑. Sun amitis gͦ
ut reuertat᷑ uocatur: quia sinagoge infine mundi
fides ab eccłia offert᷑ : ut dignitatẽ pristinam re¬
cipiat. que sub infidelitatis iugo ademonib cap¬
cumq fuerint ut dictum. est. insine mundi conu̾¬

Expanded text:
Unde et ipse ad Patrem ait: Voluntarie sacriUnde et ipse ad Patrem ait: Voluntarie sacrificabo tibi . Et unus ex redemptis ad Chritum loquens, aiebat: Exaudi me, Domine, quoniam benigna est misericordia tua . Propter quadrigas ergo Aminadab Synagoga  ferventia per fidem contemplatur, mox de infidelitatis suae tenebris confunditur, et oborta confusione salubri, ad poenitentiam commovetur. Cui Ecclesia benigne loquitur, dicens: Revertere revertere, Sunamitis, revertere revertere, ut intueamur te. 14. Sunamitis quippe captiva interpretatur. Sunamitis ergo ut revertatur vocatur; quia Synagogae in fine mundi fides ab Ecclesia offeretur, ut dignitatem pristinam recipiat, quae sub infidelitatis jugo a daemonibus capcunque fuerint, ut dictum est, in fine mundi conve
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia agit᷑. ut ꝑbonos mali conuertant᷑. ꝑꝑfectos
inꝑfecti nutriantur. donec & ipsi ad ꝑfeccionem ueni¬
ant : & infirmos quosq sicut ipsi ꝑducti st̃. adme¬
liora ꝑducant. Hoc xp̃c eccl̃ie sponsus uisitando ꝓ¬
spicit. respiciendo corpus scm̃ coniungit : qui ideo
corpus infirmitatis assumpsisse cognoscit᷑: ut incorpꝰ
claritatis tota simul eccłia transformet᷑. Unde beatꝰ
paulus ait. Quireforinabit corpus humilitatis nr̃e:
configuratum corpori claritatis sue. Hec omĩa in
fine mundi sinagoga tandem excitata ꝑcipiet:
& se taindiu igtasse rep̾hendet dicens. Hesciui.
anuna mea cont̾urbauit me: ꝓpt̾ quadrigas ami¬
nadab. Acsi diceret. Tot uirtutes in scã eccłia ficri
uidens. quare intanto tempore ñ ꝑcepi: Quare
dem suscipiendã excitat᷑. Aminadab enim: spon
uere spontanea caritate ad popłm saluandum
descendit: ut & nos amorte re leuaret. ꝑia uolũ¬
cate. & benigna grã. mortem incruce suscepit.

Expanded text:
Ecclesia agitur, ut per bonos mali convertantur, per perfectos imperfecti nutriantur, donec et ipsi ad perfectionem veniant, et infirmos quosque sicut ipsi perducti sunt, ad meliora perducant. Hoc Christus Ecclesiae Sponsus visitando prospicit, respiciendo corpus sanctum conjungit: qui ideo corpus infirmitatis assumpsisse cognoscitur, ut in corpus suae claritatis tota simul Ecclesia transformetur. Unde beatus Paulus ait: Qui reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae . Haec omnia in fine mundi Synagoga tandem excitata percipiet, et se tandiu haec ignorasse reprehendet, dicens: Nescivi: anima mea conturbavit me, propter quadrigas Aminadab. 13. Ac si diceret: Tot virtutes in sancta Ecclesia 449 fieri videns, quare in tanto tempore non percepi? Quare dem suscipiendam excitatur. Aminadab enim spontavere spontanea charitate ad populum salvandum descendit, et ut nos a morte relevaret, pia voluntate et benigna gratia mortem in cruce suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Eecłia scã quasi aurora con¬
surgens. inuidicio ultimo ꝓ¬
gredit᷑: quia relictis tenebris
corrupcionis. incorrupcionis cla¬
ritate innouat᷑. Que bene elec¬

Expanded text:
esia sancta quasi aurora consurgens in judicio ultimo progreditur, quia relictis tenebris corruptionis, incorruptionis claritate innovatur. Quae bene ut s
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ dico uob̾. nͥ manducaueritis carnẽ filii hominis. &
biberitis eiꝰ sangͥnẽ : ñ tam̃ eã ut hoĩnis uniꝰ ex nob̾ exis
timare debemꝰ: qͦmͦ enĩ iuxta naturã suã. uiuificatrix
er̃ caro hoĩnis poterit . sed ut uere propriã eiꝰ factam.¬

Expanded text:
amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non tamen eam timare debemus. Quomodo enim iuxta naturam suam, uiuificatrix esse caro hominis poterit? Sed ut uere propriam eius factam
Abbreviated transcription (Latin):
dubium possit. in ipsa ĩmolationis hora. ad sac̃dotis
uocẽ celos aperiri. in illo iħu &ͥ misterio. angeloꝵ
choros ad e̾ẽ. sũmis. ima sociari. Terrrã cȩlestib iun-¬
gi. unũ qͥd. ex uisibilib. atq in uisibilib fieri. S ꝙ¬
ginta qui mepheso sunt congregati. intercetera fidei
documenta. Necessarie in qunt. & hoc adicimꝰ. Adnũ¬
tes. in cruentã cȩlebramꝰ in eccłiis sacrificii seruitutem.
Sic ꝙiam ad misticas benedictiones accedimꝰ. & scificamur.
participes scĩ corporis. ꝙ p̃tiosi sangͥnis xͥ. om̃iũ nr̃m re¬
demptoris effecti : ñ ut cõmunẽ carnẽ ꝑ cipientes qd ab¬
sit. nec ut uiri scĩficati. & u̾bo ciuncti scd̾m dignitatis
unitatẽ. aut si c̃ diuinã possidentis habitationẽꝰ s uere
uiuificatricẽ. & ipsiꝰ u̾bi ꝓpriam factã. Uita enim
nat᷑alit̾ ut ds̃ existens. qr ꝓpe carni unita ẽ. uiuifica¬
tricẽ eam e̾e̾ ꝓfessist̾. Et idõ. quãuis dicat ad nos. Am̃

Expanded text:
dubium possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo Jesu Christi mysterio angelorum choros adesse, summis ima sociari, terrena coelestibus jungi, unum quiddam ex visibilibus atque invisibilibus fieri? » ginta qui in Epheso sunt congdocumenta: « Necessarie, inquiunt, et hoc adjicimus: Annutes, incruentam celebramus in ecclesiis sacrificii servitutem; sic etiam ad mysticas benedictiones accedimus, et sanctificamur, participes sancti corporis et pretiosi sanguinis Christi omnium nostrum redemptoris effecti, sicut communem carnem percipientes, quod absit: nec ut viri sanctificati et Verbo conjuncti secundum dignitatis unitatem, aut sicut divinam possidentis habitationem, sed ut vere vivificatricem, et ipsius Verbi propriam factam; vita enim naturaliter ut Deus existens, quia propriae carni unitus est, vivificatricem eam esse professus est. Et ideo quamvis dicat ad nos, Amen,
Abbreviated transcription (Latin):
neq uult cređe. quȩ ñ inteͥgͣit. Habes ad p̃sens dilectis¬
sime. quȩ occurrere potuerunt : qͣm pars aĩe meȩ in es.
celare ñ debui. que loqͥ ut oportuit minime potui: tu
aut̃ uelim relegas libellũ nr̃m de hoc opere. quẽ olim
te legisse dicis: & siqͥd in eo rep̃henderis. aut dubitaueris.
remandare non pigeat: qr & sinil in eo legentib dignũ
scripsi. quẽ cuilibet purro dedicaui : tam̃ ad intelligentiã
tale ẽ. qd̾ celebrat᷑ in hoc sacram̃to. Qia spc̃ ẽ qui uiui¬
ficat. & oꝑatur in eo. credentib qͥdẽ digne.ꝙ. ꝑcipirn¬
tib uitã. non credentib uͦ. & in digne illud manducan¬
tib. uere iuditiũ dãpnationis. facitꝰ enĩ hoc corpꝰ & san¬
guis. qd̵ ipsũ fecisse xp̃m in cruce legimꝰ: dũ uni eorum
Addidi autẽ huic responsioni nr̃e ex positũ. qd̾ decena
ex hoc misterio in matheo exposuerã: ut & ex ipso con¬
sidare queas. quid intelligibilius credendũ sit: uł qͥd in

Expanded text:
neque vult credere quae non intelligit. Habes ad praesens, dilectissime, quae occurrere potuerunt, quoniam pars animae meae es mihi, celare non debui quae loqui ut oportuit minime potui. Tu autem velim relegas libellum nostrum de hoc opere, quem olim te legisse dicis, et si quid in eo reprehenderis, aut dubitaveris, relegere non pigeat. Quia etsi nil in eo legentibus dignum scripsi, quem cuilibet puero dedicavi, tamen ad intelligentiam itale est quod celebratur in hoc sacramento, quia spiritus est qui vivificat et operatur in eo credentibus et digne percipientibus vitam, non credentibus vero et indigne illud manducantibus, vere judicium damnationis. Facit enim hoc corpus et sanguis, quod ipsum fecisse Christum in cruce legimus, dum uni eorum Addidi autem huic responsioni nostrae expositum, quod de coena ex hoc mysterio in Matthaeum exposueram, ut ex ipso considerare queas, quid intelligibilius credendum sit, vel quid
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbeatũ augustinũ legunt. eũ intelligunt: Cuiꝰ rei sa¬
cram̃ta : bratꝰ gregorius. in dialogoꝵ libro.iuͦi ita
confirmat dicens. Debemꝰ itaq pͣsens scłm. uł quia¬
iã conspicimꝰ   de fluxisse. tota m̃te contep̃nere: coti¬
diana dõ lacrimarũ sacrificia. cotidianas carnis
eiꝰ & sangͥnis hostias. ĩmolare. Hȩc namq singularit᷑¬
uictima. ab ȩtno interitu animã saluat: quȩ illam
nob̾ mortẽ unigeniti. ꝑ misteriũ reparat. Qͥ licet sur¬

Expanded text:
beatum Augustinum legunt, intelligunt. Cujus rei sacramenta beatus Gregorius in Dialogorum libro quarto ita confirmat dicens: « Debemus itaque praesens saeculum, vel quia conspicimus defluxisse, tota mente contemnere, quotidiana Deo lacrymarum sacrificia, quotidianas carnis ejus et sanguinis hostias immolare. » Haec namque singularituictima ab eterno interitu animam saluat, que illam nobis mortem unigeniti per mysterium reparat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ haberent eiꝰdẽ rei. cuiꝰ st̃ sacram̃ta: sacram̃ta ñ
essent. Ergo. dũ ĩmolat᷑ ille. qͥ iã ñmorit᷑. neq mors
illi iã ultra dominabit᷑: insa cram̃to fit. Unde ait
idem doctor. scđm qͥndã modũ. sic̃ sacram̃tũ corporis
ipse in hoc c̃trarius sibi ñ ẽ. ut qͥdã putant. neq beato
ambrosio: cuiꝰ sententia hȩc plenissima ẽ. in eo libro. qͣm¬
ꝑo ẽ libro. qͦ ait : qr ipsa ẽ caro xͥ insacram̃to. & sanguis

Expanded text:
dinem haberent ejusdem rei cujus sunt sacramenta, sacramenta non dinem haberent ejusdem rei cujus sunt sacramenta, sacramenta non essent. » Ergo dum immolatur ille qui jam non moritur, neque mors ei ultra dominabitur , in sacramento fit. Unde ait idem doctor: « Secundum quemdam modum sicut sacramentum corporisipse in hoc contrarius sibi non est, ut quidam putant, neque beato Ambrosio, cujus sententia haec plenissima, inqt libro, quo ai
Abbreviated transcription (Latin):
sarium .ẽ. inmouã creaturã trans formati & innouati.¬
ut ex hac noua creatura uiuamꝰ. Dicit ꝙ iam beatꝰ
augustinꝰ. cuius te cõmoueri sententia dixisti. debac
tes pasche. Hodie inquimus resurrectio xͥ ẽ. quȩ
ante plures annos. semel facta ẽ. licet ꝑ tot curri¬
cula annoꝵ. ipsa radẽq reuoluta e̾t̃ dicat᷑. ut &
ẽẽ ipsa credat᷑: & non nisi insemel facta intelligat᷑. & idõ
uere ñ m̃tit᷑ qͥdicit. hodie &ͥ resurrectio ẽ: qr ipsa radr̃q
est quodã mͦ. ꝓpt̃ reuolutionẽ temꝑis. De inde ad didit
p̃fatꝰ doctor. ut modũ loquendi intelligeremꝰ. ñ qd̾ sibi c̃¬
trarius e̾x̃ credat᷑. aut p̃missã sententiã suã. ad neophi¬
tos uelit refellere : sed ut intelligere potuissemꝰ. qd̵
alibi tropice dictũ e̾e̾ monstrauerat. neq m̃tit᷑ inquit
ĩ molari : qr ex ipsa similitudine rerũ earũ. qͣrũ saera¬
menta st̃. accipiunt noĩa. Auas autẽ. nͥ aliqͣm similitu¬

Expanded text:
ti et innovati, ex hac nova creatura vivamus. Dicit enim beatus Augustinus , cujus te commoveri sententia dixisti, de hac tes Paschae; hodie, inquimus, resurrectio Christi est, quae ante plures annos semel facta est, licet per tot curricula annorum ipsa eademque revoluta esse dicatur, ut et esse ipsa credatur, et nonnisi semel facta intelligatur. Et ideo vere non mentitur qui dicit, hodie Christi resurrectio est, quia ipsa eademque est quodammodo premus, non quod sibi contrarius esse credatur, aut praemissam sententiam suam ad neophytos velit referre, sed ut intelligere possemus, quod alibi tropice dictum esse monstraverat. « Neque mentitur, inquit, immolari; quia ex ipsa similitudine rerum earum quarum sacramenta sunt, accipiunt nomina. Alias autem nisi aliquam similitu
Abbreviated transcription (Latin):
ciprianus c̾firmat. in eo oꝑe ad. popłm. ubi de sacram̃¬
to corporis &ͥ ꝙ sangͥnis. ut p̃tuli loqͥt᷑. Qes secutus.
subtilissimꝰ disputator p̃fatꝰ pat̾ augustinꝰ. ut dixi.
hoc accipite inqt in pane. qd̾ pependit in ligno. &
hoc accipite in calice. qd̾ manauit ex latere. Et alibi de
uideis : hoc inquit poste abierunt in calice credentes:
qd fuderunt in cruce seuientes. Hoͣc quoq eusebius
emissenꝰ. Recedat gͦ inqͥt omne infidelitatis ambiguũ.
quando qͥdem. qͥ auctorẽ muneris. ipse ꝙiam ꝙ testis
ueritatis. Nã in uisibilis sac̾dos : uisibiles creaturas. in
substantiã corporis & sangͥnis sui. ũbo suo. secreta potes¬
tate conũtit. ita dicens. Accipite. & edite: hoc ẽ enĩ

Expanded text:
Cyprianus confirmat in eo opere ad populum ubi de sacramento corporis Christi et sanguinis loquitur. Quos secutus subtilissimus disputator praefatus Pater Augustinus, ut dixi: « Hoc accipite, inquit, in pane quod pependit in ligno, et hoc accipite in calice quod manavit ex Christi latere. Et alibi de Judaeis: Hoc, inquit, postea biberunt in calice credentes, quod fuderunt in cruce saevientes. » Hinc quoque Eusebius Emissenus: « Recedat ergo, inquit, omne infidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis est veritatis. Nam invisibilis sacerdos, visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui verbo suo secreta potestate convertit, ita dicens: Accipite et ed
Abbreviated transcription (Latin):
patrib: qͥ inquã plurimis hoc ita ẽẽ ut saluator ait.
sensert̃ & credunt. qd̾ credit scã dĩ eccła. Qͥa sic ẽ
in quit idẽ egregius pat̾. ad p̃ fatum bonifaciũ. corpꝰ¬
ẽ cred̾e aliud ait. quã fidẽ hab̾e. ꝓpt̾ fidei sacram̃tũ.
in misterio immolari. ad celebrationẽ ꝑtinet sacra¬
menti. qd̾ semel factũ ẽ. qͥndo ĩmolatꝰ ẽ ꝓsalute mun¬
Di inse ipso. ac ꝑhoc. qr sic credimꝰ. sp̃italit̾ fieri. nec
istud ẽ sine ipso qd̾ tunc gestũ ẽ sacram̃to. nec illud
rriterat᷑ in facto. ut moriat᷑ &ͦ . sed immolat᷑ ꝓ nobis
cotidie in misterio. ut ꝑcipiamꝰ in pane qd pependit
incruce : & bibamus in calice. qd̾ manauit de

Expanded text:
Patribus, qui in quamplurimis hoc ita esse, ut Salvator ait, Patribus, qui in quamplurimis hoc ita esse, ut Salvator ait, senserunt, et credunt quod credit sancta Dei Ecclesia. Quia sic est, inquit idem egregius Pater ad praefatum Bonifacium: « Corpud credere, ait, quam fidem habere propter fidei sacramentum,  quotidie in mysterio immolari, ad celebrationem pertinet sacramenti, quod semel factum est quando immolatus est pro salute mandi in seipso. Ac per hoc quia sic credimus spiritualiter fieri, nec istud est sine ipso quod tunc gestum est sacramento; nec illud reiteratur in facto ut moriatur Christus, sed immolatur pro nobis quotidie in mysterio, ut percipiamus in pane quod pependit in cruce, et bibamus in calice quod manavit e
Abbreviated transcription (Latin):
hic ẽ sangͥs is. Ergo inquit. ad nutũ p̃cipientis dñi. re¬
pente ex nichilo substiterunt ex celsa celoꝵ ꝓfunda
fluctuũ. uasta t̾rarũ. Par potentia. inspiritalib sacra¬
m̃tis. U̾bi enim p̃cipit uirtꝰ: ꝙ rei seruit effectus.
suscipe. maxime haustu in terioris assume. Ac deinde:
nec dubitet qͥsꝙͣ primarias creaturas. nutu potentiȩ.
p̃sentia maiestatis. in dñci corporis transire posse na¬
manet : ut hoc corpꝰ xͥ. & sangͥs. e̾e̾ possit.
Qͥ non credent : si uidissent duodecim cophi¬
nos
fragnientoꝵ & septẽ sportas. qͥnq aut septẽ panes e̾e̾.
uit tanta ub̃tas: & non aliud fuit qd̾ comestũ ẽ. & quod
sub latũ. nisi ipsi panes qͥnq aut septẽ. Qanto magis. qr
ũbũ caro factũ ẽ. pullulat u̾bi caro : & manat insacra¬
mento ub̾tas carnis xͥ ac sangͥnis. & ñ alia. quã caro
xͥ ẽ: & tamen manet integer &ͦ. Nichil gͦ dissentit
in his om̃ib ut opinor. beatꝰ augustinus areliquis scĩs

Expanded text:
 Ergo sicut, inquit, ad nutum praecipientis Domini repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum: pari potentia in spiritalibus sacramentis, ubi praecipit virtus rei servit effectus. suscipe, et maxime haustu in teriori assume. » Ac deinde: « Nec dubitet quisquam primarias creaturas nutu potentiae, praesentia majestatis, in Dominici corporis transire posse namanet, et hoc corpus Christi et sanguis esse possit. Qui non crederent, si vidissent duodecim cophinos fragmentorum, et septem sportas, quinque aut septem panes esse . vit tanta ubertas; et non aliud fuit quod comestum est, et quod sublatum, nisi ipsi quinque panes aut septem. Quanto ergo magis, qui Verbum caro factum est , pullulat Verbi caro, et manat in sacramento ubertas Christi et sanguinis? Et non alia quam caro Christi est, et tamen manet integer Christus. Nihil ergo dissentit in his omnibus, ut opinor, beatus Augustinus a reliquis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos seruoꝵ tuoꝵ ⁊ debitos
mortiscum tanta cruciasti ã¬
tentione. ⁊ lib̾asti dans tempꝰ
⁊ locũ ꝑ que possit mutari
amalicia cum quanta dili-¬
gentta uidicas filios tuos. qͣ
parentib uram̃ta conuen-

Expanded text:
inimicos servorum tuorum et debitos morti cum tanta cruciasti attentione, et liberasti, dans tempus et locum per quae possint mutari malitia, cum quanta diligentia judicas filios tuos, quorum parentibus juramenta e
Abbreviated transcription (Latin):
& districcitis se inpͥmit. Ds̃ quado districtũ iudici¬
um denet: quasi districcionẽ suam ampluis exibet.
Q decolorat dum amplius fulget: quia dum dis¬
triccionẽ subtilits exercet: districte ad iudicat: Quia¬
si enim radios suos suspendit sol. quando clem̃t̾
oꝑa nostra considerat. Quasi districte uirtutem
suam exibet: quando districte oꝑa nostra pensat :
Dicat ergo eccła. inde sum fusca. inde peccatrix.

Expanded text:
et districtius se imprimit. Deus quando districtum judiciet districtius se imprimit. Deus quando districtum judicium tenet, quasi districtionem suam amplius exhibet; et decolorat dum amplius fulget, quia dum districtionem subtilius exercet, districte adjudicat. Quasi enim radios suos suspendit sol, quando clementer opera nostra considerat; quasi districte virtutem suam exhibet, quando districte opera nostra pensat. Dicat ergo Ecclesia; inde sum fusca, unde peccatrix
Abbreviated transcription (Latin):
sed formosa ꝑ graciã. Higra ꝑuitam p̾teritam: forimosa
ꝑconuersionem sequentem. Quomodo nigra: Sicite
cabernacula cedar. Cedar tabernacula genciũ fue¬
runt: tabernacula tenebrarũ fuerunt. E gentibris
dictum est. Fuistis aliquando cenebrȩ: nunc autẽ
lus in domino: Quomodo formosa: Sicrit pellis
salomonis macerati enim sumus perpenitenciam:
regis ad ducitur. Omnes se ipsos ꝑpenitencia in-
affligentes: menbra xpĩ se faciunt. Menbra ergo
xp̃i ꝑpenitenciã afflicta pelles salomonis sunt: quia
mortificata caro fiunt. Sed ecce erant inuidea fide¬
les. quide dignabantur ad finẽ uenire gentes. unde
& petrũ redarguunt quod corneliũ susceperat.
unde inȩccła gencium subuingitur. Nolite me
con siderare quod fusca sim. Nolite despicere
gentilitatẽ infidelitatis meȩ: nolite despicere priora pec¬
cata. nolite ad tendere quod fui. Quare: Quia de¬
colorauit me sol. Sol ineo decolorat: in quo arcius

Expanded text:
 formosa per gratiam; nigra per vitam praeteritam, formosa  formosa per gratiam; nigra per vitam praeteritam, formosa per conversationem sequentem. Quomodo nigra sicut tabernacula Cedar? Cedar, tabernacula gentium fuerunt, tabernacula tenebrarum fuerunt. Et gentibus dictum est: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Quomodo formosa sicut pellis Salomonis? Macerati enim sumus per poenitentiamregis adducitur. Omnes per poenitentiam seipsos affligentes, membra Christi se faciunt. Membra ergo Christi per poenitentiam afflicta, pelles Salomonis sunt, quia mortificata caro fiunt. 22. Sed ecce erant in Judaea fideles, qui dedignabantur ad fidem venire gentiles; unde et Petrum redarguunt, quod Cornelium susceperat. Unde in Ecclesia Gentium subjungitur: Nolite me considerare quod fusca sim. Nolite despicere gentilitatem meae infidelitatis, nolite despicere peccata priora, nolite attendere quid fui. Quare? quia decoloravit me sol. Sol in eo decolorat, in quo arctius