comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sũmo studio decertare debent epi eoꝵq ministri. ut arboreᷤᷤ
demonib consetrate quas uulgus colit. qmtã ueneratione
hab&s. ut nec ramũ nec surculũ inde audeat amputare. ra¬
dicitꝰ excidant᷑ atq c̃oburant᷑. Lapides quoq quos inrunosis
lotis & siluestrib demonũ ludificationib deiepti uencrantur
ubi quota uouent & hefert̃ fundit᷑ effodiant᷑ atq intali loco
piciant᷑. ubi nũqu̾a acultorib suis uenerari possent. ł com̃i¬
bus ahunciet᷑ quantũ helus sit idolatria & qui hec uene¬
rat̾ & colit quasi dm̃ suũ negit & xp̃ianitati abrenuntiat
ã talẽ poenitentiã inde suscipiat. quasi idola ad orasses
Om̃ibo q int̾dicat. ut nullus uotũ faciat. aut candelã ułali¬
qued munus ꝓsalute sua rogaturꝰ alibi deferat. nͥ adeccliam
dño dõsuo. Scriptũẽ enĩ. Uouete oreddite dño dõ ur̃s. Nlo¬
uimꝰ siquidẽ quanta dñs antiquo pło ꝑpheas suos comna¬

Expanded text:
 studio debent episcopi et eorum ministri ut arbores 343 daemonibus consecratae, quas vulgus colit et in tanta veneratione habet ut nec ramum nec surculum inde audeat amputare, radicitus excindantur atque comburantur. Lapides quoque, quos in ruinosis locis et silvestribus daemonum ludificatiin tali loco projiciantur, ubi nunquam a cultoribus suis venerari possint. Et omnibus annuntietur quantum scelus sit idololatria, et qui haec veneratur et colit quasi Deum suum negat, et Christianitati abrenuntiat, et talem poenitentiam inde suscipiat quasi idola adorasset: omnibusque interdicantur ut nullus votum faciat, aut candelam vel aliquod munus pro salute sua rogaturus alibi deferat, nisi ad ecclesiam Domino Deo suo. Scriptum est enim: Vovete et reddite Domino Deo vestro. Novimus siquidem quanta Dominus antiquo populo
Abbreviated transcription (Latin):
di abolus utiq ñ cecidisiet Mutabili tatẽ itaq naturȩ suffra¬
dũ fortitudinẽ suã ñ adõ s ase uoluit custodiri. Ante omẽm
creaturã angłi factis dũ dictũẽ. Eiat lux. De ipsis eñi dic̃
scriptura. Prior omniũ creataẽ sapiertia. luxenĩ dnr par¬
sapientię Et dũ sint mutabiles natura ñtam̃ sinit eos con¬
creatis angłi & ante omẽm creation̾ẽ angłors. diabolus
conditꝰ ẽ sic̃ scriptuẽ. Ipse ẽ principiũ uiarũ dĩ. Unde &
ad conparationẽ angłoꝵ archangłs appellatus ẽ. Priuscnuĩ
creatus extitit ordinis p̾latione ñ tẽporis quantitate
Primatũ labiusse argłoꝵ diabolũ scimus. exqua fiducia
cetidit ita ut sine reparatione laberetur. Cuius p̾lationis
excellentiã ꝓpheta hisuerbis adnunciat. Cedri ñ fucrunt
altiores illo inparadyso dĩ abictes ñ ad equauer̃ sumitatẽ
illius. Om̃e lignũ paradisi ñẽ adsimilatũ illi. qm̃ speci

Expanded text:
diabolus utique non cecidisset. Mutabilitatem itaque naturae suffradum fortitudinem suam non a Deo, sed a se voluit custodiri. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est: Fiat lux . De ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia . Lux enim dicuntur, parSapientiae. Et dum mutabiles sint natura, non tamen sinit eos concreati sunt angeli, et ante omnem creationem angelorum diabolus conditus est, sicut scriptum est: Ipse est principium viarum Dei . Unde et ad comparationem angelorum, archangelus appellatus est. Prius enim creatus exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate. Primatum habuisse angelorum diabolum scimus, ex qua fiducia cecidit, ita ut sine reparatione laberetur, cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annunciat: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius. Omne lignum parad
Abbreviated transcription (Latin):
re. atq om̃pti do gras agere. quõ qui exiaruis blandum̃to
est culpa p̃cedentis.iaut adtinorẽ dñi minime
m̃ta transeamꝰ. Cũsiderandũ quoq est quanta erga nos
dispensatione pictatis agit editor nr̃. qd̾ morte dignos
assidue peutit. & tam̃ adhuc occiclit. Mutat᷑ enĩ qđ fac¬
turus est. nec tam fac & dolores nos peutrentes t̾reant. &
conũsos adtimorẽ districti uidicis abci nos animaũsione

Expanded text:
re, atque omnipotenti Deo gratias agere? Quoniam qui ex carnis blandimento est culpae praecedentis; si autem ad timorem Domini minime  tormento ad tormenta transeamus. Considerandum quoque est quanta erga nos dispensatione pietatis agat conditor noster, quod morte dignos assidue percutit, et tamen adhuc minime occidit. Minatur enim quod facturus est, nec tamen facit, ut dolores nos praecurrentes terreant, et conversos ad timorem districti judicis ab ejus nos animadversione
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint
ane quisquis positꝰ in ultima necessitate egritud us suȩ accepit
penuentiã. ut mox rec̾uiliatꝰ fuerit. et transierit decorpore.
fattor uob. ñ illi negamus qd̵ petit. s nec p̃sumo dictre. quia
hinc bene exierit. Si securus hinc exierit ego nescio. peni¬
centiam clare possumꝰ. securitatẽ aut̃ cdare ñ pofsumꝰ. Nũqͥd
dico dãpuabit᷑. ẜ nec dico libabit᷑. Uis te adubio libari:
is qđ̃ incertũ est euade: Age penitentiã dũ sanus es. Si enĩ
agis penitentiã elũ sanus es: & inuenertt te nouissimꝰ dies.
curris ut reccilieris. Asic agis securus es. Ido dico tͥ quia
seiuruses. quia penitentiã egisti eo tẽpore quo peccare potu¬
isti. Saũ uis agere penitentiã quando iõpeccare ñ potes.
peccata te dimiserunt. ñ tu pecata. De illis qui in periculo¬

Expanded text:
nt. Sane quisquis positus in ultima necessitate aegritudinis suae acceperit poenitentiam, et mox reconciliatus fuerit, et transierit de corpore, fateor vobis, non illi negamus quod petit, sed nec praesumo dicere quia bene hinc exierit. Si securus hinc exierit, ego nescio: poenitentiam dare possumus, securitatem autem dare non possumus. Nunquid dico damnabitur? Sed nec dico quia liberabitur. Vis te a dubio liberari? is quod incertum est evadere? Age poenitentiam dum sanus es. Si enim agis veram poenitentiam dum sanus es, et invenerit te novissimus dies, curris ut reconcilieris. Si sic agis, securus es. Ideo dico tibi quia securus es, quia egisti poenitentiam eo tempore quo peccare potuisti. Si autem vis agere poenitentiam quando jam peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu peccata. CAP. 13.-- De illi
Abbreviated transcription (Latin):
modis id p̃latis & subditis. maiorib & minorib sacerdotibuᷤ
& plebi ne aliqu̾e seducat post huiuscemodi illusionẽ. fraus
dolus. & ne quitia hostis antiqui. ita ut am̃dacib uelimus
discere ueritatẽ &apestistris morib mortisq auctoribus
queramꝰ infirmitatis nr̃e remediũ s ad dm̃ uiuũ & iuiuft
catorẽ omniũ confugiendo deuoto corde ꝓperemꝰ. ꝑoratr¬
ones sacras ieiunia & elemosinas illũ dep̾cantes. ut ipse
ꝓpt̃ benignitatẽ suã consulat serussius. eripienis nos de
tutã rectã uiuificetq nos inequitate sua. quatmꝰ eiꝰ magiste¬
rio om̃i tempore uitę nr̃s gratũ scruitiũ ciexibentes. phanc
uitã ꝑ eiꝰ gram mereamur beatitudinẽ possidere ꝑ p&uam.¬
Desacdorous. areliqui teclesiasticis ordinib qui cic̃ toleta¬
magos ariolos. aut diuinos consulunt.
magos aut aruspices. aut ariolos: ł sortilegos. aut cos qui
ꝓfitent᷑ artẽ aliquã aut aliquos eorũ similia erertentes con¬

Expanded text:
 praelatis, et subditis, majoribus et minoribus sacerdotibus, et plebi, ne aliquem seducat per hujuscemodi illusionem fraus, dolus et nequitia hostis antiqui, ita ut a mendacibus velimus discere veritatem, et a pestiferis morbis mortisque auctoribus quaeramus infirmitatis ncatorem omnium confugiendo devoto corde properemus, per orationes sacras, jejunia et eleemosynas illum deprecantes, ut ipse propter benignitatem suam consulat servis suis, eripiens nos de viam rectam, vivificetque nos in aequitate sua: quatenus ejus magisterio omni tempore vitae nostrae gratum servitium ei exhibentes, post hanc vitam per ejus gratiam mereamur beatitudinem possidere semDe sacerdotibus et reliquis ecclesiasticis ordinibus qui magos, ariolos, aut divinos consulunt. x ordine clericorum, magos, aut aruspices, aut ariolos, vel sortilegos, aut eos qui profitentur artem aliquam, aut aliquos eorum similia exercentes con
Abbreviated transcription (Latin):
bonos qͦsq ad ppłoꝵ regimina ꝑducit. ut ꝑ qͦseos
om̃ib qͥb p̾lati fuerint dona sue potestatis in¬
pendat Qđ in anglorũ gente factũ cognoii¬
mꝰ. cui ur̃a gła idcirco ẽ p̃posita. ut bona quȩ
nob c̃cessas & iã sub iectȩ nob genti suꝑ nobene¬
na. Zelũ rectitudinis tuȩ meoꝵ c̃uersione
multiplica. Idoloꝵ cultꝰ insequens. fanorũ e¬
dificia euerte. Subditoꝵ mores in magna ui¬
tȩ mundicia exhortando t̃rendo. corrigendo
& boni operis eocẽpla monstrando edifica ut
illũ retributorẽ inuemias incelo cuiꝰ nom̃ atq
cognitionẽ dilataueris int̾ra. Ipfe enĩ ur̃ȩ¬

Expanded text:
bonos quosque ad populorum regimina perducit, ut per eos omnibus, quibus praelati fuerint, dona suae potestatis impendat: quod in Anglorum gente factum cognovimus, cui vestra gloria idcirco est praeposita, ut bona quae vobis concessa sunt, etiam subjectae, vobis genti superno benena: zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequens, fanorum aedificia everte. Subditorum mores in magna vitae mundicia exhortando, terrendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando, aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse enim ve
Abbreviated transcription (Latin):
ridon& qͥillã traditionẽ accipit. ut uestiturã faciat. &
qͥndobee traditio ita fuerit facta.heresillius nuilla de p̃dic¬
tis rebualeat facere repetitionẽ. In suꝑ& ipse ꝑse fide iussi¬
onẽ faciat eiꝰde uestiture. ne heredi ulla sc casio remaneat.
hanc traditionẽ iimmitandi s potius necessitas illã incunbat
ꝑficiendi. & s̃i nondũ ressuascũ heredib suis diuisas habuit.
ñ ei hoc sit impedimto.s cohere des eiꝰsisponte noluerort.
aut ꝑcouitẽ ait ꝑims sũ eiꝰ distringant᷑ ut diuisionr̃ eũillo
faciant ad quẽ defunctꝰ hereditatẽ suã uoluit ꝑuenire

Expanded text:
i illam traditionem accipit vestituram faciat. Et postquam haec traditio ita facta fuerit, heres illius nullam de praedictis rebus valeat facere repetitionem. Insuper et ipse per se fidemiussionem faciat eiusdem vestiturae, ne heredi ulla occasio remaneat hanc traditionem inmutandi, sed potius necessitas incumbat illam perficiendi. Et si nondum res suas cum coheredibus suis divisas habuit, non ei hoc sit impedimentum; sed coheres eius si sponte noluerit, aut per comitem aut per missum eius distringatur, ut divisionem cum illo faciat, ad quem defunctus here
Abbreviated transcription (Latin):
tissime uideretꝰ. Ceterũ siuenis adme literas misit
nec solꝰ indoniũ suã debut ista correotione coherteri
Sed hinc cũ tua scĩtate nhil ago insi tantũ peto ut ig¬
noscas p̃aanti ueniã. si agnouerit culpã. Si aut eũ nihil
prccasse prudent̃ agnoscis. qm̃ ipse in domo fidei iustius
flagitalit fidẽ debere feruari. neibi frangeretꝰ ubt
iracundia suã. & tranqͥll& mentẽ tuã. ad uidendã faci¬
endãq iusticiã. Sic̃ enĩ scriptũ ẽ. Iracundia uiri. iusti¬
ciã di ñ operutꝰ. Nec arbitreris ideo nob̃ ñ posse sur¬
ripere inustã cõmunionẽ. qͥa epĩ sumꝰ si potius cogi¬
temꝰ int̃ laqͥos tẽptationũ nos periculosissune uiuere
qͥa homies sumꝰ. Aufer itaq gesta ȩccł astica qͣ ꝑ tur¬
btior fortasse fecisti. & redeat uit̃ uos caritas. quã
cũ illo exeate cuminis abusti. Aufer litẽ a. reuoca
pacẽ tbi periat he no pnisꝰ. & de ueb gdudeat diabolus

Expanded text:
tissime uideretur. ceterum si ueras ad me litteras misit, tissime uideretur. ceterum si ueras ad me litteras misit, nec solus in domo sua debuit ista correptione coherceri. sed hinc cum tua sanctitate nihil ago, nisi tantum peto, ut ignoscas precanti ueniam, si agnouerit culpam; si autem nihil eum peccasse prudenter agnoscis, qflagitabat fidem debere servari, ne ibi frangeretur ubiiracundiam tuam, et tranquillet mentem tuam ad videndam faciendamque iustitiam. sicut enim scriptum est, iracundia uiri iustitiam dei non operatur. nec arbitreris ideo nobis non posse subrepere iniustam commotionem, quia episcopi sumus, sed potius cogitemus inter laqueos temptationum nos periculosissime uiuere, quia homines sumus. aufer itaque gesta ecclesiastica, quae perturbatior fortasse fecisti, et redeat inter uos caritas, quam cum illo et catechumenus habuisti; aufer litem et reuoca pacem, ne tibi pereat homo amicus et de uobis gaudeat diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
centes ꝓscelere alis no eaqͦ ñ trahunt culpã. sicut rac
adã inqͦ om̃s peccauert̃ originale peccatũ. spiritali
supplicio piouamꝰ. enĩ classiciani filius &si tiucit
apltre noxcã primi homunis sacro fonte baptisn a¬
tis expianduĩ. tam̃ qͥe qͥd postea quã genuit peccati
qͥs ambigit: Quid dicã deconge qͥd de tot animabio
inunucersa femilido Unde si anima una ꝑistã feue¬
ritatẽ. qͥa tota domꝰ ista anathematicta ẽ. sine bap¬
tis mate de corpore ex eundo perierit. innume ra¬
biliũ mors. siuiolent̃ abstralunt᷑ & int̃ficiant᷑ huic
dã pno ñ potest cõuirari. Si ergo de hacre potes red¬
dere rutionẽ . utinã & nob̵ rescribendo p̃stes ut possimꝰ
& nos. Siaut̃ ñ potest qͥd tibi c̃sulta cõmuniono ani¬
mifacere unde si fueris it̃rogatꝰ rosponsionẽ rec¬
tã ñ uales muenire Hȩc dut̃ dixi. ttiã si filius nr̃ dassi¬
cnꝰ aliqͥd amisit qđ tibi anathemate plectendũ uis¬

Expanded text:
scelere alieno ex quo non trahunt, sicut ex Adam, in quo omnes peccaverunt, originale peccatum spiritali supplicio puniamus. Etenim Classiciani filius, etsi traxit ex patre primi hominis culpam, sacro fonte baptismatis expiandam, tamen quicquid postea, quam eum genuit, peccatiinere quis ambigit? Quid dicam de conjuge? Quid de tot animabus in universa familia? Unde si una anima per istam severitatem, qua tota domus ista anathematizata est, sine baptismate de corpore exeundo perierit, innumerainnocentes uiolenter abstrahantur et interficiantur, huic damno non potest comparari. si ergo de hac re potes reddere rationem, utinam et nobis rescribendo praestes, ut possimus et nos; si autem non potes, quid tibi est inconsulta commotione animi facere, unde si fueris interrogatus, responsionem rectam non uales inuenire? Haec autem dixi. etiamsi filius noster Classicianus aliquid admisit, quod tibi anathemate plectendum ius
Abbreviated transcription (Latin):
seruabitur ita. ut siquis egridit᷑ ecorpore:. uttimo et necessario
inexitu posito. & poscenti silli enunionis gram triliu. epsꝗ ba¬
olere peccata. & iã si multimo utte spu poenereat
enitentiam posse ab olere petata inclubitant eradimus. & iam
in ultimo uitȩ sp̃u admissor penitaat. & uł publica lamtatio ne
rdat᷑ reccata. quia ꝓpositũ dĩ qui de crcuit saluare qd̃ pierit

Expanded text:
servabitur, ita ut si quis egreditur e corpore, ultimo et necessario in exitu posito et poscenti sibi communionis gratiam tribui, epolere peccata, etiamsi in ultimo vitae spiritu poeniteat. Poenitentiam posse abolere peccata indubitanter credimus, etiamsi in ultimo vitae spiritu admissor poeniteat, et vel publica lamentatione peccata prodantur: quia propositum Dei, quod decrevit salvare quod peri
Abbreviated transcription (Latin):
ds uͦsolus unul ereator ẽ qui causas ipsas grationes
seminarias reb inserint ꝑterea qiudã querendũ
putant quomͦ scriptura narret phntonissã sxnuclẽ pphaai
suscitasse ad colloquiũ saul mpi issimi regiᷤ si phitonica diui¬
natio errori magice artis disputanda sit. Quib ita res¬
ponderi potest indigũ om̃mo facitius ẽẽ si scđm u̾ba
istorie cõm̃det᷑ assensus. Quomͦ eni poterat fieri ut arte

Expanded text:
Deus vero solus unus creator est qui causas ipsas et rationes Deus vero solus unus creator est qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inse ruit. Praeterea quidam quaerendum putant, quomodo Scriptura narret Pithonissam Samuelem prophetam suscitasse ad colloquium Saul impiissimi regis, si Pithonica divinatio, errori magicae artis deputanda sit. Quibus ita responderi potest, indignum omnino facinus esse, si secundum verba historiae commodetur assensus. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
nib erit. sic̃ & illorũ fuit nec idõ quisquã credere debe
quoslib& magics artib aliquid facere posse sine pmussy
dĩ qui om̃a que fuint aut iusto iudicio facit. Aut ꝑmis¬
susuo ita finiri sinit. Qd p̃dictimaqi leguntur similia
fecisse moysi. qui uirgã suã piecit &conu̾saẽ indraco.¬
nẽ pieccr̃q ipsi singuli uirgassuas queq uerse ft̃ in
Non etũ fuer̃ ereatore draconũ. nec magi nec an.¬
głi mali quib ministris illa oꝑabantur. Inst̃ enĩ
reb corporeis. ꝑ om̃a elem̃ta mutidi qͣdã occulie
semmarierationes. quib cũdata fuerit oportunii¬
tas temporalis atq causald ꝓripunt inspecies
debitas suis modis &s finib Et sic ñ diẽt᷑ angłi
qui ista faciunt animaliũ. ereatoreᷤ siẽ nec agri¬
cole segetũ. ł arboꝵ uł quorũcũq int̾ra gignentiũ
dã uisibiles oportunitates.&. causas ut illa nascan¬
tur. Qđ aũt facunt uuisibilit̾ hoc illi inusibilit̃

Expanded text:
re debet quoslibet magicis artibus aliquid facere posse sine permissu Dei, quoniam quae fiunt, aut justo judicio facit, aut permissu suo ita fieri sinit, quod praedicti magi leguntur similia fecisse Moysi, « qui virgam suam projecit, et conversa est in draconem: projeceruntque ipsi singuli virgas suas, quae versae sunt in Non ergo fuerunt creatores draconum, nec magi, nec angeli mali, quibus ministris illa operabantur. Insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium dam visibiles opportunitates et causas, ut illa nascantur. Quod autem isti faciunt visibiliter hoc illi invisibiliter.
Abbreviated transcription (Latin):
cantationib isen incaracterib ł in quib cũq reb
suspendenois atq ligandis. in quib om̃ib arsoemortõ
ce quadã peltiftra socictat homnũ a angloꝵ maloꝵꝑ
Quiũ. hec friges primi uuener̃. Prestt᷑iũ uͦ mercurus pͥm¬
hic erhoris aruspicinã dictauit. & postea ñ apparuit.
ta dr᷑ fabulose. Arante quodã rustico. subito hunc ex
leb exiliusse. & aruspicina̾ dictacse. qua die & mortuu̾ẽ
Quos libros romana exe trusca lingua iꝑpͥamutauer᷑
humana. quando idimpudent̃ appetunt scire. qđ nulla
ratione cis cõpetit inuestigare. Acidõ datur potestas in¬
mundis sp̃ib ut puasa si aꝑta hocẽ prauos homines sedu¬
cant illos quispernunt ueritatẽ. &eredunt m̃dationem.
& uirta pauli sententiã sanã doctrinã ñ sustinebt̃ s¬

Expanded text:
ecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus ecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum avium Phryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius pHic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca lingua in propriam muhumana, quando id impudenter appetunt scire, quod nulla ratione eis competit investigare. Ac ideo datur potestas immundis spiritibus, ut pervasa sibi apta, hoc est pravos homines, seducant illos qui spernunt veritatem et credunt mendacio, et juxta Pauli sententiam: Sanam doctrinam non sustineb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑxxii. deserĩ celi sigra syderũq cursus. nascentiũ more
actus. & euentus p̾dicare conantur. Idẽ quis quasi signo fuert
natus aut qu̾e effectũ habeat uitȩ quinascitͥ inĩp̾tantur
hist̃ quiuulgo mathematici uocant᷑ cuiꝰ suꝑstitionis genꝰ
constillationes latini uocant᷑ idẽ notationes syderũ quom
se habeant cum̃tp̃tes magi nuncupant᷑. sic̾ de his legitur¬
soli mathematici dictis cuiꝰ artis scientia usq ad eugłm
fuit c̃cessa ut xp̃o edito nemo exinde natiuitatẽ
alicuiꝰ clecelo int̃pretetur. Oro cospi dictis. qđ oras
natuutatis hominũ specularent᷑. dissimili & diuesso
tentur. aut quarunq scrpturarũ scientiȩ inspecti¬
one futura ꝓmittunt. Salisatores uocatis qr dũ eis
m̃bitrũ quetũq partes salicrint. aliquid sibi exinde
Ad hȩc om̃a sup̃ dicta ꝑtinent. & ligaturȩ exetrabi era¬
liũ remediorũ que ars medicoꝵ com̃dat. seu inp̃u¬

Expanded text:
i describuntur, siderumque cursus, nascentium mores, i describuntur, siderumque cursus, nascentium mores, actus et eventus praedicare conantur, id est, quis, quali signo fuernatus: aut quem effectum habeat vitae, qui nascitur. Hi sunt, qui vulgo Mathematici vocantur. Cujus superstitionis genus constellationes latini vocant, id est, notationes siderum, quomodo se habeant, cumsoli mathematici dicti sunt. Cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo ex inde nativitatem de coelo interpretetur. Horoscopi dicti sunt, qui horas nativitatis hominum spetiam profitentur, aut quaruncumque Scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecunque partes salierint, aliquid exinde Ad haec omnia supradicta pertinent ligaturae exsecrabilium remediorum, quae ars medicorum condemnat, seu in pra
Abbreviated transcription (Latin):
inspectatores. Dies eñi eshoras magendis negotus oꝑib:¬
q custodiunt & qđ ꝓsingula tempora obseruare debeat homo
intendunt. hi etiã exta percudũ inspitiunt. & exeis futura
p̃dicunt. Auguress̃ quiuolatus auiũ quoces intendunt.
aliaq signa rerũ ł obseruationes in piusas hominib occur.¬
rentes ftr̃. lde & auspice. Nã auspitia s. que t̃ faciente
obseruant. Dicta aut auspicia quasi auiũ auipicia. & au¬
guria quasi auiũ garria. hocẽ auiũ uoces slingue. ltẽ
anguriũ quasi aiugeriũ qł aues ger̃. Duo aũt s̃gnr̃a aus¬
picioꝵ unũ ad oculos. alterũ adaures ꝑtinens. Ad oculos
scilic&s uolatus. ad aures uex auiũ. Enthonisse aphitho
a pollinȩ dictȩ qđis auctor fuerit diuinandi. Astrologi
dictis. eo qđ in astris auguriantur. Genethliaci appellatis
ꝓpĩ natalioͥrũ c̃siderationes dierũ. Gencses erũ hominẽ

Expanded text:
inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibuinspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: quo per singula tempora observare debeat homo intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes improvisas hominibus occurrentes ferunt. Idem et auspices. Nam et auspicia sobservant; dicta autem sunt auspicia quasi avium aspicia; et auguria quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo autem sunt genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti sunt eo quod in astris augurantur. Genethliaci appellati sunt propter natalitiorum considerationes dierum; geneses enim hominum
Abbreviated transcription (Latin):
etiã sanguine utunt᷑ & uictimis sepe contingunt corpora
enĩ grete mortuus mantia diuinatio ñcupat᷑ Ad quos
suscitttos cadaueri sanguis adicitͥ. Hã amare demones
aque miscetur. & colore sanguinis faciluꝰ ꝓuocantur.
Idromancii ab aqua dicti. Est erũ idromantia inaquę
inspectione umbras demonũ euocare. & mmagmes ludi¬
ficationis eoꝵ uidere. ibiq ab eis aliqua audire. ubi
ad ibito sanguine etiã inferos phibentͥ suscitar¬
I pitꝰ genus diunationis a psis festur allatũ. Uario cũ exxiiu
Id gromantiã id romantiã. eromantiã. porromantiam.
dictũ. autumat. Duuni dictis. quasi dõ pleni. Duunitate
eñi plenos se eẽ assimulant. & astutia quadã fraudulentia
Arioli dictis ꝓpt̃ qđ circa aras idolorũ nefarias p̾cesemit¬
tunt. & funesta sacrificia offer̃. hisq celebritatib demonũ
responsa accipiunt Aruspices nuncupatis quasi horarũ

Expanded text:
etiam sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora etiam sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora enim, Graece mortuus, mantia divinatio nuncupatur. Ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones aqua miscitur, ut cruore sanguinis facilius provocentur. Hydromantii ab aqua dicti. Est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur sciscitar genus divinationis a Persis Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam, dictam autumant. Divini dicti sunt, quasi deo pleni; divinitate enim plenos se esse assimulant, astutia quadam fraudulentaArioli vocati sunt propterea quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati sunt, quasi horarum
Abbreviated transcription (Latin):
Deea dem re¬
UNec mirũ demagorũ p̾stigus quorũ itantũ ꝓdiere
malficiorũ artes. ut etiã moisy simillimissignis resiste¬
rent. uertentes uirgas indracones. aquas in sanguinem
cũ fertur ingentiliũ libris qđ quedã maga famosissi¬
ma ciriȩ socios uxlis mutauerit inbestias. Legitur &
sumerent. inbestiarũ formas conuerterentur. S hȩc om̃a
migicis pͥstigis potius fur gebant. qua rerũ ueritate. cõ¬
plerentur. Ut gͦ ipsi errores igorantes manifesti fiant. de
eorũ ꝓpͥetate atq inuentorib uixta traditionẽ malorũ
dicere congruũ arbitramur. Magis qui uulgo malefici ob.
facinor magnitudinẽ ñcupantur hi ꝑmissi dĩ elcm̃ta concu¬
ciunt. turbant m̃tes. hominũ minus confidentiũ indõ. ac
sine ullo ueneno haustu uolentia tantũ carminis inti
munt. Unde & lucanus. Mens hausti nulla sanie polluta
ueneni. In cantata perit. Demorub erũ accitis audertt uen¬
tilare. ut quisquis suos ꝑimat malis artib inimicos. hui¬

Expanded text:
De eadem rNec mirum de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes, ut etiam Mosi simillimis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinem, cum fertur etiam in gentilium libris quod quaedam maga famosissima Circe socios Ulixis mutaverit in bestias. Legitur et cunque sumerent, in bestiarum formas converterentur. Sed haec omnia magicis praestigiis potius fingebantur, quam rerum veritate complerentur. Ut ergo ipsi errores ignorantibus manifesti fiant, de eorum proprietate atque inventoribus juxta traditionem majorum primum dicere congruum arbitramur. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur. Hi permissu Dei elementa concutiunt, turbant mentes hominum minus confidentium in Deo, ac sinmunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta ueneni Incantata perit. Daemonibus enim accitis audent uentilare, ut quisque suos
Abbreviated transcription (Latin):
lieuo. Fons sapientię u̾bũ dĩ inercelsis. & ingressus illuis
mandata et̾na. Qui enĩ sine saluatore salutẽ uult hab̾e.
& ime uera sapientia estimat se prudentẽ ficri posse ñ
saluus s eger ñ prudens s stultus. megritudine assidua
laborabuit & incecitate noxia stultus. & demens ꝑmanebit
Ac ꝓinde om̃is inquisitio & om̃is curatio que aduunis.
ł magis: ł abipsis demoniis in idoloꝵ cultura expetitur
mors potuiꝰ dicendaẽ. quãuita Et qui ea sectant᷑ si se ñ
Oñis di gentiũ s̃ demonia. Qui ꝑdereptos homines alios¬
alios deciꝑe quotidie gestiunt. ut pditionis suȩ faci¬
ant eos eẽ participes. ltaq hec uanitas magicarum
artiũ extraditione angłoꝵ malorũ intoto orbeter
rarũ plurimis scłis ualuit. ꝑ quandã scientiã futuroꝵ

Expanded text:
 ingressus illius mandata aeterna . Qui enim sine Salvatore salutem vult habere, et sine vera sapientia aestimat se prudentem fieri posse, non salvus, sed aeger; non prudens, sed stultus in aegritudine assidua laborabit, et in caecitate noxia stultus et demens permanebit: ac proinde omnis inquisitio, et omnis curatio, quae a divinis et magis, vel ab ipsis daemoniis in idolorum cultura expetitur, mors potius dicenda est quam vita: et qui ea sectantur, si se non Omnes dii gentium sunt daemonia. Qui per deceptos homines alios decipere quotidie gestiunt, ut perditionis suae faciant eos esse participes. Itaque haec vanitas magicarum artium, ex traditione angelorum malorum, in toto terrarum orbe plurimis saeculis valuit per quamdam scientiam futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
uerint. iii anñ peniteant Deillis qui quando luna obscura¬
tur cdamores suos & maleficia sua exercuerint.
dere credant. & quicũq diuinos p̾cantatores. philacteria
enĩ diaboliea & caracteres diabolicas. ł herbas: ł suanos suis
ianuar̾ scd̃m paganã c̃suctudmnẽ honorare p̾sumserint.
ã reuerencia hoc faciant. Hullus ibi p̃sumat diabolica
carmina cantare. ñ ioca & saltaciones facere. que pagini
diabolo docente admuener̃. Quis enĩ nesciat diabolier̃
ẽẽ. & ñ solũ areligione xp̃iana alienũ. s qiã humane
nature ẽẽ contrariũ ibi letari. cantari. mebriari. & ca¬
chinnus ora dissolui. & om̃i pietate & affectu caritatis p̾¬
posito. quasi de fratͥna morte exultare ubi luctus & planc¬
tus flebilib uocib debuerat resonare ꝓ amissione hari
friũs. Patres siquidẽ ueteris acnoui testam̃ti mores scõrs
uirorũ legimꝰ. multis in locis cũ fletu deplorasse. innullo
aut loco qui ascło recesserant erultasse. Ha & iacob patri¬

Expanded text:
erre. CAP. 58. - De illis qui quando luna obscuratur clamores suos et maleficia sua exercuerint. dere credunt, et quicunque divinos praecantatores, phylacteria etiam diabolica, vel characteres diabolicos, vel herbas, vel succinos suis anuarii secundum paganam consuetudinem honorare praesumpserint, et reverentia hoc faciant. Nullus ibi praesumat diabolicarmina cantare, non joca et saltationes facere, quae pagani diabolo docente adinvenerunt. Quis enim nesciat diabolicum esse, et non solum a religione Christiana alienum sed etiam humanae naturae esse contrarium, ibi laetari, cantari, inebriari, et cachinnis ora dissolvi, et omni pietate et affectu charitatis postposito, quasi de fraterna morte exsultare, ubi luctus et planctus flebilibus vocibus debuerat resonare pro amissione chari fratris? Patres siquidem Veteris ac Novi Testamenti mortes sanctorum virorum legimus multis 175 in locis cum fletu deplorasse, in nullo autem loco, quia a saeculo recesserant, exsultasse. Nam et Jacob patri
Abbreviated transcription (Latin):
dicere salutaciones sceleratissimas ꝑ uicos atq plateas exerce¬
ant. ut matronalis honor & innumerabiliũ feminarũ pu¬
dor deuote uenientiũ ad sacratissimũ diem iniuriis lasu¬

Expanded text:
dicere, saltationes sceleratissimas per vicos atque plateas exercedicere, saltationes sceleratissimas per vicos atque plateas exerceant, ut matronalis honor, et innumerabilium feminarum pudor devote venientium ad sacratissimum diem injuriis las
Abbreviated transcription (Latin):
sequia ad archã athaheb que sitaẽ trans iordanem.
planctu ingnti atq uehem̃ti implcuerꝰ. Septẽ dicꝰ. Iantus
au̾t fuit planctu ut locus inde nom̃ accipet. & de beato Sttpłu
legimꝰ qđ sepelier̃ eũ siue curauer̃ uiritimorati & fecer̃ plane¬
tũ magnũ suꝑ eũ. Et idõ talis inepta leticia & pestifera
tacert ñ uult. incrastmno apb̃ro talit᷑ coherceatur. ut ceteri time
incymiterio ꝓugilent eo qđ sepe suboptentu orationis &
llud etiã petendũ. ut qm̃ contra p̾cepta diuna conuuua
multis in locis cxercent᷑ que aberrore gentili attractas. ita
ut nc̃ apiganis xp̃iani adhec celebranda cogant᷑. ex quar
temporib xp̃ianor imperatoꝵ ꝑsetutio altera fieri oc¬
culte uideatͥ uetari talia iubeant. & de ciuitatib & de pos¬
sessionib imposita poena phiberi maxime cũ etiã intͣalib
beatissimorũ martirũ ꝓnullas cuutates. & in ipsis locis sacris
talia cõmittere ñ reformident quib dieb &iã qđ pudoris:

Expanded text:
eam Atahe Atad, quae sita est trans Jordanem, planctu magno atque vehementi impleverunt septem dies . Tantus autem fuit planctus ut locus inde nomen acceperit. Et de beato Stephano legimus quod sepelierunt eum sive curaverunt viri timorati, et fecerunt planctum magnum super eum . Et tacere non vult, in crastino a presbytero taliter coerceatur, ut caeteri timecoemeterio pervigilent, eo quod saepe sub obtentu orationis etllud etiam petendum ut quae contra praecepta divina convivia multis in locis exercentur, quae ab errore gentili attracta sunt, ita ut nunc a paganis Christiani ad haec celebranda cogantur, ex qua re temporibus Christianorum imperatorum persecutio altera fieri occulte videatur: vetari talia jubeant, et de civitatibus, et de possessionibus imposita poena prohiberi: maxime cum etiam in natalibus beatissimorum martyrum per nonnullas civitates, et in ipsis locis sacris talia committere non reformident. Quibus diebus etiam, quod pudoris est
Abbreviated transcription (Latin):
stultus & hebes sit. qui hec om̃a que insolo sp̃u fiunt
in spũ ñ incorport uidit & audiuit sic̃ ipse dic̃. statim
inquit fui inspũ. Et paulus ñ audet se dicere incorpore¬
raptũ. Om̃ib q itaq publice adnunciandũ c̃. qđ quitalia

Expanded text:
stultus et hebes sit quistultus et hebes sit quiin spiritu non in corpore vidit et audivit, sicut ipse dixit: Statim, inquit, fui in spiritu ; et Paulus non audet se dicere raptum in corpore? . Omnibus itaque publice annuntiandum est, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficlia sua ꝑissent: & ũ mult osisetũ in nifideliatis in¬
ieritũ ptraxissent. Hã inumera mubatudo hac
saisa opinione decepta. uera ẽẽ credir. & credendo
aretia side deuiat. & inerrore paganorreuoluit᷑. cõ
aliꝗd diuiuiratis aut numinis extͣ unũ dm̃ eẽ ar¬
bitrant᷑. Qua ꝓpt̾ sacerdotes ꝑ eccłas sibi c̃missa
populo om̃i instaucia p̃dicare debe et noueruit
hec om̃i modis falsa esse. & aduuno sed a maligno
spiritu talia fantas mara m̃tib infideliũ irrogari.
transformat se induu̾arũ ꝑsonarũ spccies & similitudine ᷤᷤ
& mͣtẽ qua captuĩa ten& insoninus deludensm leta mͦ
tristicia mͦ cogutas. mͦ inicognitas ꝑsonas ostendens. ꝓdeuta
queq deducit. Et cũ solus sp̃s hoc patitur infideliũ menshȩc
ñ manino. s incorpore euenire opinatur. Quis eñĩ ñ in sõnis
& nocturnis uisionib extrase ipsũ educit̾ &multa uid&
Dormiendo. que nuqũa uiderat uigilando: Quis uͦ tã

Expanded text:
atis interitum pertraxissent. Nam innumera multitudo hac falsa opinione decepta haec vera esse credit, et credendo a recta fide deviat, et in errore paganorum revolvitur, cum aliquid divinitatis aut numinis extra unum Deum arbitratur. Quapropter sacerdotes per Ecclesias sibi commissas populo cum omni instantia praedicare debent ut noverint haec omnimodis falsa esse, et non a divino sed a maligno spiritu talia phantasmata mentibus infidelium irrogari. transformat se in diversarum personarum species atque similitudines, et mentem, quam captivam tenet, in somnis deludens, modo laeta, modo tristia, modo cognitas, modo incognitas personas ostendens, per devia quaeque deducit; et cum solus spiritus hoc patitur, infidelis mens haec, non in animo, sed in corpore, evenire opinatur. Quis enim non in somnis et nocturnis visionibus extra seipsum educitur, et multa videt dormiendo quae nunquam viderat vigilando? Quis vero tam
Abbreviated transcription (Latin):
numero nillũ apud eosremaneat quoliba.mͦ. Si aut̃ quedã
exrisdẽ mancipiis tale egritudinẽ fortassis incurreruit.
uti intrastatutos dies n ualrant urndi. adhibenda sollicitu
do ut di saliti p̾stie fuerint restituta. similit modis om̃ib
ut multa disprndis p̃terita ñ cõmendent. siqͣ apud rosman¬
ablatasunt. dũ apudnos sunt posita. eahabent alienan dilicen¬
tiã. uedetruntũ anteꝓhibitionẽ possint incurrere igno¬
quȩdã mancipia adhocuelle titulo conationis c̃cedere ut
eihu occasonis obtentudũ solũ mͦ nomire ablato deser¬
uiant. &d pꝰ hocsi adȩccłam c̃fugiendũ forte crediderint.
tas uindicent᷑. Ini qͣre fiat̃ iitatẽ urãm decent̃ conuenit
uigilart & siq̃filis suis mancipia donare uoluert. ut
euncta fraudis tollat᷑ oc casio. fiant inodis omib aep̃iana
aeid omo eiꝰ noumanrant. scũ sese eocigerit. ut eoꝵ dt¬

Expanded text:
emaneat. Si autem quaedam ex eisdem mancipiis talem aegritudinem fortassis incurrerint, ut intra statutos dies vendi non valeant, adhibenda sollicitudo est ut dum saluti fuerint pristinae restituta, similiter modis omnibus ut multis dispendiis praeterita non condemnet, si qua apud eos manobis nuper ablata sunt, dum apud vos sunt posita, ea habeant alienandi licentiam, ne detrimentum ante prohibitionem possint ignorantes incuChristianis quaedam mancipia ad hoc velle titulo donationis concedere, ut ei hujus occasionis obtentu, domini solummodo nomine ablato, deserviant; et post hoc si ad Ecclesiam confugiendum forte crediderint, tvigilare, et si qua filiis suis mancipia donare voluerit, ut cuncta fraudis tollatur occasio, fiant modis omnibus Christiana, et in domo ejus non remaneant. Sed cum res exegerit ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
Si in fringens furdomũ sue effodiens fuerit inuentꝰ. & accep¬
to uulnere mortuus fuerit. ꝑ cussor nerit reus sangͥnis.
Qđsiortosole fecerit homicidiũ ꝑpetrauit. & ipse moriet᷑.
Si ñ habuerit qđ ꝓfurto reodat uenund abit᷑. Sunuentũ
fuerit apudeũ qđ furatꝰ ẽ uiuens. si urbos. siue asinꝰ. siue

Expanded text:
Si infringens fur domum, sive effodiens fuerit inventus et accepto vulnere mortuus fuerit, percussor non erit reus sanguinis. Quod si orto sole fecerit, homicidium perpetravit, et ipse morietur. si non habuerit quod pro furto reddat, uenundabitur. si inuentum fuerit apud eum quod furatus est uiuens, siue bos siue asinus siue
Abbreviated transcription (Latin):
changłi dironi dominationes uirtutes principatus. potestateᷤᷤ
cherubin &seraphmn. horũ ordinũ numerũ gĩã ehechiel
ꝓpheta describit subtotidẽ nominib lapidũ cũ deprimatu
ordines designatis angłor quos apostata angłs ante
lapsum quasi inustimito ornam̃ti sui affixos habuit. dd
quorũ cõparationẽ dũ se dariorẽ cunctis asperit. confestomn
intimuit &cor suũ ad suꝑbiã eleuauit Angłi sẽꝑ indõ gau¬
dent ñ inse. M alus uͦ inde ẽ diabolus. q ñque dĩ .s q̃ sua

Expanded text:
irtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim. Horum ordinum numerum et Ezechiel propheta describit sub totidem nominibus lapidum, cum de primatu ordines designati sunt angelorum, quos apostata angelus ante lapsum quasi in vestimento ornamenti sui affixos habuit, ad quorum se comparationem dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. Angeli semper in Domino gaudent, non in se: malus vero in se diabolus, quia non qua
Abbreviated transcription (Latin):
luo &uã fisitariuolusti anp̃ces dictantib Ex epła edl.¬
liberũ ceedant utiq pꝰ baptismi remunerationẽ apͥncib
poscere mortẽ alicuiꝰ ł sangͥnẽ dereatu. Quãrẽ pͥncipes
nũꝗ sine cognitione c̃cedunt s adiudices cõmissa ipsał eri¬
mina sipemittunt ut causa cognitauindicent᷑. Qux ũ

Expanded text:
lud etiam sciscitari voluisti: an preces dictantibus liberum concedatur, utique post baptismi regenerationem, a principibus poscere mortem alicujus, vel sanguinem de reatu. Quam rem principes nunquam sine cognitione concedunt; sed ad judices commissa ipsa, vel crimina semper remittunt, ut ca
Abbreviated transcription (Latin):
clem̃ter erga eos agant & mifericordit̃ eostractent. sure¬
intri gendis abeis operib: siue in accipiendis tributis & qͥb¬
dã debitis. Sciantq eos fr̃s suose̾e. & umnũ patrẽ habire
na eiꝰ mifericordissima & gubnatio oportima adhiben¬
da .x̃. Disciplina ne indistiplinate uiuendo auctorẽ suũ
offendant. gubnatione in cotidianis uitȩ coneatib p̃
latoꝵ ad miniculo destitutȩ fatiscant. De is qͥin adusita¬
aouersitate ꝓpͥȩ gentis aut patriȩ. ł regiȩ potestatis ad
dextras partes c̃ferendo noxius fuerit ulirareꝑtꝰ ꝑ pr¬
tua sit dapn etcc̃municatione dãpnatꝰ & nũꝗ illi p̃ter
ultimo mortis sux̧ c̃munio tribuat᷑. Depuaricatorib legũ¬

Expanded text:
clemclemin exigendis ab eis operibus, sive in accipiendis tributis et quibusdam debitis; sciantque eos fratres suos esse, et unum patrem secum habere igitur eis misericordissima et gubernatio oportuna adhibenda est: disciplina, ne indisciplinate vivendo auctorem suum offendant; gubernatio, ne in cotidianis vitae commeatibus latorum adminiculo destituti fatescant. 40. De femadversitate propriae gentis, aut patriae, vel regiae potestatis, ad exteras partes se conferendo noxius fuerit ultra repertus, perpetua sit excommunicatione damnatus, et nunquam illi praeter in ultimo mortis suae communio tribuatur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
minib: uitã alios seruos cstituens. alios dominos. ut licentia
in aleagendi seruoꝵ. potestate dominantiũ restringat᷑. Nã
si omĩs sine metu fuissent. qͥ seet qͥamalis quẽ piã cohibera :: Uimbit D
Inde &ingentib pͥncipes regesq: electis ut terroresuo popłos
amalo cohercerent. atq: ad recte iuuendũ legib: subdelxi r
rent. Quantũ ad penetrationẽ non ẽ ꝑsonarũ acceptio
apud dm̃. qͥ mundi elegit ignobilia & c̃tẽptibilia. & qͥnon sunt
ut eaqͥsunt destruer&. negloriet᷑ om̃is carohocẽ carnalispo¬
serius. Melior ẽ subi eota seruttꝰ. quã elata libtas Multienĩ
inueniunt᷑ dõ libere feruientes subdominis c̃stitutiflagiti¬
osis qͥ& sisubiecti s i llis corpore. p̃lati tam̃ sunt m̃to diũ¬
Suua gͦ constat inȩccła diuersarũ conditionũ homines ẽt.
uts̃ nobiles & ignobiles serui. coloni. inqͥlini &cetera hnuice¬
mͦ nomuina. oport& ut qͥcũq eis p̃latisunt deria siue laici

Expanded text:
minibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset qui a malis quempiam prohiberet? Inde et in gentibus principes, regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. 2. Quantum attinet ad rationem, non est personarum acceptio apudut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro, hoc est, carnalis poservis. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes, sub dominis constituti flagitiosis: qui etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen sunt mQuia ergo constat in Ecclesia diversarum conditionum homines esse, ut sunt nobiles, et ignobiles, servi, coloni, inquilini, et caetera hujusmodi nomina, oportet, ut quicunque eis praelati sunt, clerici, sive laici,
Abbreviated transcription (Latin):
Deorphanis ahareditatis suhuenloidis.
ropt̃ istius itaq: pacis c̃cordiã seruandã. placuit nob de
orphanis & pauperib qͥdebitȩ ł in debite dicunt᷑ amississe
hereditatẽ pat̾nił mat̾ni uiris ase legib ꝑtinentẽ. si
alicubi inuentifurrint. qͦspatres ł matresꝓpt̃ tradi¬

Expanded text:
De orphanis et exhereditatis subveniendum. Propter istius itaque pacis concordiam conservandam placuit nobis de orfanis et pauperibus, qui debite vel indebite dicuntur amisisse hereditatem paterni vel materni iuris ad se legibus pertinentem, si alicubi inventi fuerint quos patres vel matres p
Abbreviated transcription (Latin):
oño ꝑe hechielẽ. Iusigaculũ similitudinis dĩ plenꝰ sapientia
ꝑ fectus decore indelicus paradisy dĩ fiusti. Quantocnim
subtiliorẽ eiꝰ natura. tanto plenuiꝰ extitit adsimilitudinẽ.
duimȩ ueritatis exp̃ssa. Prius de celo cecidisse diabolũ cstat
ẽ de celo. Nã uixta ueritatis testimoniũ abinitio m̃dax

Expanded text:
nis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisse diabolum, us de coelo est. Nam, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
pond sacer dotũ. quanto etiã ꝓipsis regib honinũ
in diuino reddituri s̃ examune rationẽ. Nosti enĩ
fidi dementisune. qm̃ lico p̃sideas humano gñri
eelestib sacram̃tis eisq ut c̃petif disponendis sub¬
dite debere eognoscis religionis ordine potius
I posita adeo sibi cura nãbigant. Ides dũ espiei¬
unt uidices acpotis pauperũ oppssores eaistere. pruis
eos sacerdotali ad monitione redarguant. & si contẽp¬
serint enĩdare.e. insolentiã aurib regis inti¬
ment. ut qͦs sacer dotalis ãmonitio ñ febtit adius¬
ticiã. regalis potestas ab ĩpbitate coherceat.

Expanded text:
sis regibus hominum in divino reddituri sunt examine rationem. Nosti enim, fili clementissime, quod licet praesideas humano genericoelestibus sacramentis, eisque ut competit disponendis, subdi te debere cognoscis religionis ordine potius positam a Deo sibi curam non ambigant, ideoque dum conspiciunt judices ac potentes pauperum oppressores existere, prius eos sacerdotali admonitione redarguant; et si contempserint emendari, eorum insolentias regiis auribus intiment, ut quos sacerdotalis admonitio non flectit ad justitiam, regalis potestas ab improbitate coerceat.
Abbreviated transcription (Latin):
entt̃ in hunc mundũ. lenebrarũ harũ quer̃ scientiã futu
rorũ & adereptorib hominũ querant salut̃t animarum
siue etiã corporũ suoꝵ. his eñi p̃ uaricationib maxime
irritat᷑ ds. & ad uidictã ꝓuocatͥ. Inde ꝑezechielẽ cõminat᷑
dic̃s. Ue ꝓphetis insipientib qui sequunt᷑ spm̃ suũ & nihib
uident. Quasi uulpes indeserus ꝓphete tui nrł er̃ Nlũ qͥd ñui

Expanded text:
entem in hunc mundum tenebrarum harum, quentem in hunc mundum tenebrarum harum, qu deceptoribus hominum quaerant salutem animarum, sive etiam corporum suorum. His enim praevaricationibus maxime irritatur Deus, et ad vindictam provocatur. Unde per Ezechielem comminatur dicens: Vae prophetis insipientibus qui sequuntur spiritum suum, et nihil vident. Quasi vulpes in desertis, prophetae tui Israel eran
Abbreviated transcription (Latin):
at her om̃a. Nec etiã illud qđ adhuc audemt ipsi pauci
qui remanser̃ uaniloquias suas ostintare doctrinas.
&i xp̃ianos tã quã imperitissimos irndere nos cõmouere
deb&. dũ incos impleri ta que p̃dictas udeamꝰ. Ex quo
em̃ hremucr̃ gentes apopłi meditatis in aruia adu̾sids¬
dñm &s adũsus xpm̃ cĩ quando abei fundebantur
sangiuis scorp. &uastabit᷑ ccđia usq ad hoc tempus ꝙ de¬
inceps quotidie minuuntur. Nos aut quos adũs eoꝵ
obpbria & suꝑbas irrisiones fortissimos reddunt oracula dĩ
quitͥ ꝑpphi&am. Audite me qui scitis iudiciũ. popłs m̃s inqͦꝵ¬
auis: ermer ob plria hominu nolit metucre. s de traetate¬
one eoꝵ ne suꝑemini. Nei quos uos sꝑnant magni duxeritis.
doctoꝵ pauci illi qͥ adhuc suꝑst̃ c̃fundant ritũ culture ueridĩ
&s demoniacis illusionib depͣuatas diumationes falsas in popło
dĩ agant rusticos & imꝑtos seducentes. ita ut deserta ipsa
ueritate que ẽ lux mundi & illuminat omnẽ hominẽ ueni¬

Expanded text:
antur omnia haec. Nec etiam illud quod adhuc audent ipsi pauci qui remanserunt vaniloquas suas ostentare doctrinas, et Christianos tanquam imperitissimos irridere, nos commovere debet, dum in eis impleri ea quae praedicta sunt videamus. Ex quo enim fremuerunt gentes, et populi meditatis Christum ejus, quando ab eis fundebatur sanguis sanctorum et vastabatur Ecclesia, usque ad hoc tempus et deinceps quotidie minuuntur. Nos autem adversus eorum opprobria et superbas irrisiones fortissimos reddunt oracula Dei quitur per prophetam: Audite me, qui scitis judicium, populus meus, ina, opprobria hominum nolite metuere, et detractione eorum ne superemini, nec quod vos spernant magni duxeritis. doctorum, pauci illi qui adhuc supersunt confundant ritum culturae veri Dei, et, daemoniacis illusionibus depravati, divinationes falsas in populo Dei agant, rusticos et imperitos seducentes, ita ut deserta ipsa veritate, quae lux est mundi, et illuminat omnem hominem veni
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. ut d̃s srł quẽ unũ uerũ dm̃ intellegimꝰ. ñ munaipsa
suoꝵ amoliretur. E ant nẽ isti. & adhue contra istã reli¬
gionc̃. contra uerũ dĩ cultũ uanitatis pristinas defen.¬
sart audcant. & cũ strepitu pereant. Nã e hoc de illis pͣ¬
dictũ ẽ inpsalmis dicente ꝓphieta. Sedeti suꝑ thronum
qui iudicas equitate. Incre pasti gentis &pcriit impius

Expanded text:
fuisse, ut Deus Israel, quem unum verum Deum intelligimus, non in una ipsa suorum amoliretur. Eant nunc isti, et adhuc contra Christianam religionem, contra verum Dei cultum vanitates pristinas defensitare audeant, ut cum strepitu pereant. Nam et hoc de illis praedictum est in psalmis, dicente propheta : « Sedisti super thronum qui judicas aequitatem. Inerepasti gentes, et periit impius,
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ ad suũ ministeriũ ꝑagendũ prebeatis. & ut
uosipsidn nisteruis uris pacẽ & iustitiã faciatis. &
quix nrã aductoritas publice fieri deceruit. ut in
urs mister ns studiũ ꝑficiat᷑ studeatis. Pro inde mo¬
iemꝰ urãm fidelitat̃e. ut memores sitis fidei nob̶
ꝓinuisse. &e inpar te ministeriinrĩ uob̵ cõmissimpi
as scorã hominib eachibeatis. ut & nrĩ ueri aduto

Expanded text:
erium peragendum praebeatis, et ut vos ipsi in ministeriis vestris pacem et iustitiam faciatis, et quae nostra auctoritas publice fieri decernit, ut in vestris ministeriis studiose perficere studeatis. Proinde monemus vestram fidelitatem, ut memores sitis fidei nobis promissae, et in parte ministerii nostri vobis commissi, in et coram homin