comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uestimento salutis et indumento siue
tunica iusticie atq leticie que hebrai¬
ce dicitur mail. ornauit: atq circum¬
dedit. Quot quot enim inxp̃o baptira¬
ti fumus. xp̃o induimur: et babemus
tunicam iusticie qui factus ẽ. uobis
sc̃ĩtas. iusticia. et redemptio. Ponitq
fimilitudinem duoꝵ in eccła agminũ
ꝑfectorum atq incipientium. ꝑfectos
sponsi comparat pulcritudin: ma¬
pientes sponse assimilat ornatui. Pr¬
fectus erat paulus qui quasi sponsus
decoratus corona atq decorandus. f¬
ue ut aquila transtulit. quod inlm¬

Expanded text:
vestimento salutis, et indumento, sive vestimento salutis, et indumento, sive tunica justitiae atque laetitiae, quae Hebraice dicitur MAIL  , ornavit atque circumdedit. Quotquot enim in Christo baptizati sumus, induimur Christo, et habemus tunicam justitiae: qui factus est nobis sanctitas, justitia, et redemptio . Ponitque similitudinem duorum in Ecclesia agminum, perfectorum atque incipientium . Perfectos sponsi comparat pulchritudini; incipientes sponsae assimilat ornatui. Perfectus erat Paulus, qui quasi sponsus decoratus corona atque coronandus, sive, ut Aquila transtulit,
Abbreviated transcription (Latin):
sisponsam ornatam monilib suis. Sic̃
enim t̾ra ꝓfert germ̃ suum et ficut or¬
tus semen suum g̃minat: sic dominus
deus g̾minabit iusticiam et laudem
coram uiũsis gentib .Lxx. Gaudio
letabuntur in domino: et exultet
anima mea in dño. Induit enim me
uestimento salutis: et tumea leticie
circumdedit mͥ.Sicut sponso mytrã:
et sicut sponsam ornauit me mͦ. Et sic̃
t̾ram efferentem florem suum. et sic̃
ortus semina sua g̾minat. sic dominꝰ
ds̃ ꝑfert tusticiam et laudem in con¬
spectu om̃ĩum gentium. Principiũ
capituli uixta .lxx. qui dixer̃ gaudio
letabuntur in dño: sim suꝑioris capi¬
tuli copulatur. luxta hebreos uero
alt̾nus capitis exordium ẽ. in quo intͦ¬
ducitur eccła xp̃i respondere sermo¬
nibus. Gaudens gaudebo in dommo:
et exultabit anima mea in deo meo.
tur dicentes. sem̃ abraham sumꝰ. et ne¬
cente.Multitudinis aut̃ credentium
erat cor unum et anima una. Reddi¬
ditq causas leticie. Quia indiuit me

Expanded text:
am ornatam monilibus suis. Sicut enim terra profert germen suum, et sicut hortus semen suum germinat: sic Dominus Deus germinabit justitiam et laudem coram universis gentibus. LXX: Gaudio laetabuntur in Domino, exsultet anima mea in Domino. Induit enim me vestimento salutis, et tunicam laetitiae circumdedit mihi. Sicut sponsum mitra, et sicut sponsam ornavit mundo muliebri, et sicut terram efferentem florem suum, et sicut hortus semina sua germinat: sic Dominus Deus profert justitiam et laudem in conspectu omnium gentium. Principium capituli juxta LXX, qui dixerunt: Gaudio laetabuntur in Domino, fini superioris capituli copulatur. Juxta Hebraeos vero alterius capitis exordium est, in quo introducitur Ecclesia, Christi respondere sermonibus: Gaudens gaudebo in Domino, et exsultabit anima mea in Deo meo. tur, dicentes: Semen Abraham sumus, et necente: Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una . Redditque causas laetitiae: Quia induit me
Abbreviated transcription (Latin):
uł decem ciuitates: ita ut appelletur
cbiliarchus. Et qui cum apło dixerat.
michi ininimo om̃ium scõrum data ẽ.
grã. Hic pͥnceps erit magne gentis in
celestib quando tempore constituco
iiserit dñs angelos suos et congrega¬
de ifrł s et degentiũ populo. Quem sig¬
nicando loquebatur. Et alias oues ha¬
bes que non sunt de grege isto: et illas
oportet me congregate. ut fiat unus
grex et unus pastor. Hoc autem subito
faciet: ut quando omĩa fuerint desꝑa¬
ta: tunc in gentem fortissimam congre-¬
gentur. Que licet ex parte in eccła coti-¬
die uideamꝰ expleri: tam̃ in mundi
confummatione pleniꝰ complebuntur.
et in secundo saluatoris aduentu Sp̃s

Expanded text:
vel decem civitates ; ita ut appelletur vel decem civitates ; ita ut appelletur χιλίαρχος Et qui cum Apostolo dixerat: Mihi minimo omnium sanctorum data est gratia haec , princeps erit magnae gentis in coelestibus, quando tempore constituto miserit Dominus Angelos suos, et congregad et 731 de gentium populo, quem significans loquebatur: Et alias oves habeo quae non sunt de grege isto, et illas oportet me congregare, ut fiat unus grex, et unus pastor . Hoc autem subito faciet, ut quando omnia fuerint desperata, tunc in gentem fortissimam congregentur. Quae licet ex parte in Ecclesia quotidie videamus expleri, tamen in mundi consummatione plenius complebuntur, et in secundo Salvatoris adventu. Cap.
Abbreviated transcription (Latin):
dum si ad recipienda ꝓmissionis bona
t̾ram mansuctorum teneat atq uiuen¬
tium. quam ꝓpħa suspirat dicens. Cre¬
do uidere bona domim int̾ra unuenti¬
um: cum g̃men plantationis domini
sit. et opꝰ maniũ enis ad glorificandũ
dm̃. Omnis eñ in quit plantatio quã
non plantauit pat̾ meus celestis eradi¬
cabitur. Siue nista .lxx. populus cu
stodiens plantationem dĩ et opera
manuũ suarũ in gła seruabitur cre¬
atoris. De bona plantatione ꝑ ieremi¬
am loquitur ds̃. Ego plantaui uieã
bonam: totam ueram. Que misaia
appellatur umea sorech. Et quia pau¬
tus conscientia uirtutum loquentis
inse xp̃i dicere pot̾at. Imitatores mei
estote sicut et ego xp̃i: ideo ad corichi¬
os loquebatur. Ego plantaui. apollo
to̾gauit: ds̃ autem incrementũ dedit.
Plantati enim in domo domini: in
atriis eiꝰ efflorescent. Tunc qui paruu¬
lus fuit: erit in milia aucdiens a dño.
Esto habens potestatem suꝑ quinq

Expanded text:
dum si ad recipienda promissionis bona, dum si ad recipienda promissionis bona, terram mansuetorum teneat atque viventium, quam Propheta suspirat, dicens: Credo videre bona Domini in terra viventium , cum germen plantationis Domini sit, et opus manuum ejus ad glorificandum Deum. Omnis enim, inquit, plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur . Sive stodiens plantationem Dei, et opera manuum Domini, in gloria servabitur Creatoris. De bona plantatione per Jeremiam loquitur Deus: Ego plantavi te vineam bonam, totam veram, quae in Isaia appellatur vinea Sorec . Et quia Paulus conscientia virtutum loquentis in se Christi, dicere poterat: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi , ideo ad Corinthios loquebatur: Ego plantavi, Apollo rigavit, Dominus autem incrementum dedit . Plantati enim in domo Domini, in atriis ejus efflorescent . Tunc qui parvulus fuit, erit in millia, audiens a Domino: Esto habens potestatem super quinque
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam plangentib in subũsione
ierłm.s letantib in extruccione ecclesie.
Beati quippe lugentes: qm̃ ipsi conso¬
labuntur. Beati flentes: ipsi ridebunt.
Beati qui esuriunt et sitiunt iusticiam:
qm̃ ipsi saturabuntur. Ut postquam
domini fuerint carne saturati. eruetent
sermonem domini. et dicant oꝑa fua
regi Populus aut̃ tuus om̃s iusti inꝑ
petisum om̃s hereditabunt t̾ram. Ger¬
men plantationis mee opꝰ manus mee
ad glorificandum. Minimꝰ erit in mil¬
le: et paruulus in gentem fortissimam.
Ego dominus in temꝑe eiꝰ subito faciã
istud. Lxx. Populus tuus om̃s iusti.
semꝑ posfidebunt t̾ram: custodiens
plantationem oꝑa manitum suarum
in gloriam. Qui paruus ẽ. inmilibus:
et qui minimꝰ ẽ. in gentẽ magnã. Ego
dominus in temꝑe congregabo eos. fi¬
nitis dieb luctus atq completis qͣndo
tristicia uertetur in gaudium. Populs
syon erit omnis iustus: non ad breue
t̾ram mitium possidebunt. Nec miran¬

Expanded text:
nequaquam plangentibus in subversione nequaquam plangentibus in subversione Jerusalem, sed laetantibus ex instructione Ecclesiae. Beati quippe lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. Beati flentes, quoniam ipsi ridebunt. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Ut postquam 730 Domini fuerint carne saturati, eructent sermonem Domini, et dicant opera sua regi . Populus autem tuus omnes justi, in perpetuum haereditabunt terram, germen plantationis meae: opus manus meae ad glorificandum. Minimus erit in mille, et parvulus in gentem fortissimam. Ego Dominus in tempore ejus subito faciam istud. LXX: Populus tuus omnes justi semper possidebunt terram: custodiens plantationem, opera manuum suarum in gloriam. Qui parvus est, erit in millibus, et qui minimus, in gentem magnam. Ego Dominus in tempore congregabo eos. Finitis diebus luctus atque completis, quando tristitia vertetur in gaudium, populus Sion erit omnis justus, non ad breve terram mitium possidebit. Nec miran
Abbreviated transcription (Latin):
cem sempit̾nam. et complebunt᷑ dies
luctus tui.Lxx. Et non erit tibi ultra¬
lux et̾na. et deus gloria tua. Non enĩ
occidet sol tibi: et luna tͥ non deficiet.
eritq dominus lux sempit̾ua: et com¬
plebuntur dies luctus tui. Ex hoc ca¬
pitulo cogimur omiia que dicta sunt &¬
dicenda ad ultimum referre tempꝰ. qͣn
bit officium. Erit dominus ipse lumen
ꝑpetuum. Ut que iuidei carnalit̾ asseruit
eẽ complenda: nos spiritalit̾ futura cre¬
damus. In qualitate ꝓmisfionum: non
intempore discrepantes. Quib breuit̾ res¬
pondendum ẽ. Quod si pseudo ꝓphetis &r
peccatoribus sol occidit meridie. et econ¬
trario timentib dũm semꝑ oritur sol u¬
sticie: quare ñ semꝑ scĩs ille qui dicit. ego
sum lux mundi. qui lucet in tenebris
et tenebre eum ñ comp̃henderunt: ꝑ
diem quippe sol ñ uret nos. neq luna ꝑ
noctem: quia habemus dnm̃ lucem ꝑ¬
petuam. et dies luctꝰ nr̃i complebuntur

Expanded text:
cem sempiternam, et complebuntur dies cem sempiternam, et complebuntur dies luctus tui. LXX: Et non erit tibi sol ultraminus lux aeterna, et Deus gloria tua. Non enim occidet sol tibi, et luna tibi non deficiet. Eritque Dominus lux sempiterna, et complebuntur dies luctus tui. Ex hoc capitulo cogimur omnia quae dicta sunt et dicenda, ad ultimum referre tempus: quabit officium. Et erit Dominus ipse lumen perpetuum, ut quae χιλιασταὶ carnaliter asserunt esse complenda, nos spiritualiter futura esse credamus, in qualitate promissionum, non in tempore discrepantes. Quibus breviter respondendum est, quod si pseudoprophetis et peccatoribus sol occidit meridie, et e contrario timentibus Dominum oritur sol justitiae: quare non semper Sanctis, ille qui dicit: Ego sum lux mundi , qui lucet in tenebris, et tenebrae eum non comprehenderunt ? Per diem quippe sol non uret nos, neque luna per noctem . Quia habemus Dominum lucem perpetuam, et dies luctus nostri complebuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
turos eccłe ep̃os nominauit. Quorum
omĩs uisitatio in pace ẽ. et uocabulũ
dignitatis in nisticia. ut nequaquam
accipiant ꝑsonam in iudicio. nec audi¬
atur quippiam iniquum in t̾a eccle.
neq contritio et infelicitas in t̾mimi eꝰ.
Ubicumq enim iniquitas ẽ. et nasticia
non reseruatur. et pax ꝑditur: hec om¬
ma consequentur.s pro his ait om̃ĩb
occupauit salus muros tuos. siue sal¬
uator: qui in hebraico legicur iħs qd̾
ꝓprie nomen domini sonat: iple est¬
enim fortitudo murorũ eccłe. Que ha¬
bet portas in laude domini: ut qui mn¬
grediuntur eam pͥmum discant lauda¬
re dñm et nomen illius confit̾i. Quod
taxaaai. id÷ scalpturam: hoc possumtis
dicere quod porte eccłe cunctis debeant
ad eam. Non erit tibi amplius sol ad lu¬
cendum ꝑdiem. nec splendor lune illu¬
mmabit te: s erit tͥ dominus in lucem
sempit̾nam. et ds̃ tuus in głam tuam.
Non occidet ultra sol tuus et luna tua
ñ minuetur: quia dominus erit in lu¬

Expanded text:
scopos nominavit, quorum omnis visitatio in pace est, et vocabulum dignitatis in justitia: ut nequaquam accipiant personam in judicio, nec audiatur quidpiam iniquum in terra Ecclesiae, neque contritio et infelicitas in terminis ejus. Ubicumque enim iniquitas est, et justitia non servatur, et pax perditur, haec omnia consequentur. Sed pro his, ait, omnibus occupabit salus muros tuos, sive salvator, qui in Hebraico legitur JESUS, quod proprie nomen Domini sonat. Ipse enim fortitudo murorum Ecclesiae, quae habet portas in laude Domini: ut qui ingrediuntur eam, primum discant laudare Dominum, et nomen illius confiteri. Quod γλύμμα, id est, sculpturam, hoc possumus dicere, quod portae Ecclesiae cunctis debeant ad eam. Non erit tibi amplius sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te: sed erit tibi Dominus in lucem sempiternam, et Deus tuus in gloriam tuam. Non occidet ultra sol tuus, et luna tua non minuetur, quia Dominus erit in lu
Abbreviated transcription (Latin):
peccora urã: et filii ꝑegrinorum agͥcole
et uinitores ur̃i erunt. lxx. Et uocabun¬
tur generationes iusticie: plantatio do¬
mini in głam. Et edificabunt desertas
sempit̾nas que desolate fuerant. Priꝰ
suscitabuntur et innouabunt cruita¬
tes desertas desolatas in generatione: pas

Expanded text:
pecora vestra: et filii peregrinorum, agricolae pecora vestra: et filii peregrinorum, agricolae et vinitores vestri erunt. LXX: Et vocabuntur generationes justitiae: plantatio Domini in gloriam. Et aedificabunt desertas sempiternas, quae desolatae fuerant prius, suscitabuntur, et innovabunt civitates desertas, desolatas in generationes, et
Abbreviated transcription (Latin):
quo supra pleniꝰ diximus. Sin autem
recributio ñ inmeritis bonorum s in
penis accipitur peccatorum nixta quod
dies dicitur ultionis. de tudaico popło
sentiendum ẽ. in quem pꝰ passionem eiꝰ
statim dĩ ira ꝑuenit. Consolatusq est
lugentib syon et daret eis głam coro¬
namq pro cinere. dequib fuit et apłs
paulus qui lugebat syon atq dicebat.
tristicia enim mͥ ẽ. dolor continiuis.
et iterum. optabam ego anathema eẽ
a xp̃o pro fr̃ib meis et ꝓpinquis iuxta
carnem. qui sunt ifrłite. Et ꝓpt̾ea lugen¬
tes atq plangentes ꝓcinere olcum gau¬
dii susceꝑunt. Uidentes de iudeis plu¬
rimos credidisse. et stolam acciꝑe mun¬
dissimam pro lugubri uestim̃t. Et uo¬
cabuntur in ea fortes iusticie: planͣtatio
domini ad glorificandum. Et edifica¬
bunt deserta a seculo: et runas antiqͣs
erigent. Et instaurabunt crutaces de¬
sertas: dissipatas in generationem et ge¬
nerationem. Et stabunt alieni et pasceN

Expanded text:
quo supra plenius diximus . Sin autem quo supra plenius diximus . Sin autem retributipoenis accipitur peccatorum, juxta quod dies dicitur ultionis, de Judaico populo sentiendum est, in quem post passionem ejus, statim Dei ira pervenit. Consolatusque estlugentibus Sion et daret eis gloriam coronamque pro cinere. De quibus fuit et apostolus Paulus qui lugebat Sion atque dicebat: Tristitia enim est mihi et dolor continuus : Et iterum: Optabam ego anathema esse a Christo pro fratribus meis, et propinquis juxta carnem qui sunt Israelitae . Et propterea lugentes atque plangentes, pro cinere oleum gaudii susceperunt, videntes de Judaeis plurimos credidisse, et stolam accipere mundissimam, pro lugubri vestimento. Et vocabuntur in ea fortes justitiae, plantatiDomini ad glorificandum. Et aedificabunt deserta a saeculo, et ruinas antiquas erigent, Et instaurabunt civitates desertas, dissipatas in generationem et generationem. Et stabu
Abbreviated transcription (Latin):
enim ex parte cognoscimuis et ex parte
ꝓpħamus: cum autẽ uenerit quod ꝑ-¬
fectum ẽ. ea que ex parce sunt destruen¬
tur. Unctus ẽ. igitur spũ scõ. ut annu¬
tiaret pauꝑib siue mansuetis dicens eis
ipsi possidebunt t̾ram. Et missus ẽ. ad
sanandos eos qui corde contritisunt: et
dicunt. Cor contritum et humiliatum
ds̃ non despicit. Siue iuxta syminachũ
et theodotionem. ad alliganda uulue¬
ra peccatorum. Predicare captiuis remis¬
sionem. cecis ut uicdeant uel clausis aꝑ-¬
donem: quod manifestius int̾pretatus :
syminachus. uictis solutionem. de qͦ
immo ad quem supͣ dicitur. Ecce pofui
de in lucem gentium. aꝑire oculos cecoꝵ
educere de iunculis alligatos. et de do¬
mo carceres sedentes in tenebris. Annũ
autem acceptabilem et diem retribu¬
dionis: om̃e p̃dicationis eius quod in
carne uersatus ẽ. tempꝰ intellige. Qd
et apłs paulus in pͥmo saluatoris inter¬
p̃tatur aduentui: dicens. Ecce nc̃ tempꝰ
acceptabile: ecce nunc dies salutis. De

Expanded text:
parte cognoscimus, et ex parte prophetamus: Cum autem venerit quod perfectum est, ea quae ex parte sunt, destruentur . Unctus est igitur Spiritu sancto, ut annuntiaret pauperibus, sive mansuetis, dicens eis ipsi possidebunt terram . Et missus est ad sanandos eos, qui corde contriti sunt , et dicunt: Cor contritum et humiliatum Deus non despicit . Sive juxta Symmachum et Theodotionem, ad alliganda vulnera peccatorum, praedicare captivis remissionem, caecis ut videant, vel clausis apertionem, quod manifestius interpretatus est Symmachus, vinctis solutionem. De quo, immo ad quem supra dicitur: Ecce posui te in lucem gentium, aperire oculos caecorum, educere de vinculis alligatos, et de domo carceris set diem retributionis, omne praedicationis ejus quo in carne versatus est, tempus intellige. Quod et Apostolus Paulus in primo Salvatoris interpretatur adventu, dicens: Ecce nunc tempus acceptabile: ecce nunc dies salutis . De
Abbreviated transcription (Latin):
sumq de populo iudeorum. filii aliem
mentici sunt mͥ: filii aliem inuetera¬
runt et claudicauer̃ a semitis fius. Q
et helias dixerat. Usq quo claudicatis utꝙ̃
pede: Deniq difficile in aliis reꝑitur
hic psalmus tam in samuelis quamin
dierum hystoria continecur. qui de
uno numero ad ebdomadem ꝑmcre¬
menta ꝓficiens. uenit ad iuicesimũ octa¬
uum psalmum qui et ipse scribitur
dauid in confummationem tab̃naculi.
quando angelis imꝑatur. afferte dño
filiĩ dĩ. afferte domino filios ariecũ.
et omĩa baptismi salutaris eccłe mistt¬
ria concinuntur. Nox domini ds ma

Expanded text:
sumque de populo Judaeorum: Filii alieni sumque de populo Judaeorum: Filii alieni mentiti sunt mihi: filii alieni inveteraverunt, et claudicaverunt a semitis suis ; quibus et Elias dixerat: Usquequo claudicatis utroque pede ? Denique quod difficile in aliis reperitur, hic psalmus tam in Samuelis, quam in Dierum historia continetur . Qui de uno numero ad hebdomadem per incrementa proficiens, venit ad vicesimum octavum psalmum, qui et ipse inscribitur David, in consummationem tabernaculi, quando Angelis imperatur: Afferte Domino filii Dei: afferte Domino filios arietum. Et omnia baptismi salutaris et Ecclesiae mysteria conc
Abbreviated transcription (Latin):
uanca misteria sep¬
timus post decimũ
turis sanctis conti¬
neat. uellem uirgo xp̃i eustochium
breui sermone ꝑcurrere.S: quia ñ pos¬
sum omĩa in omnib locis dicere: hoc
strictim aminoneo qͦd psalmus qui
puit eum dominꝰ de manu omiummi¬
micorum suorum et de manusaul.: et
dixit. Diligam te domine fortitudomer
et reliqua. Puer autem domini ille est.
cui pater loquitur misaia. Magnumt᷑
ẽ. uocari puerum meum. Et in aliolo¬
co. Ecce puer meus quem elegr. dilece
Iste puer qui int̾pretatur fortis mani.
in die qua lib̾auit cum dominus de
manu saul: qui in lingua nra expeci¬
tum uel infernum sonat. et ab omĩb
immicis suis qui clamauerunt contra
euni. crucifige crucifige talem. quando
ad patrem uictor ascendit fuliuis uestib
de bosra. int̾ cetera tͥumphantis locut.
uerba. Eripe me de contradictionibus
populi: consticues me in caput gentiũ.
Populus quem ñ cognoui seruiut mͥ:
in audicu auris obedtuit michi. Rur¬

Expanded text:
uanta mysteria septimus post decimum turis sanctis contineat, vellem, virgo Christi Eustochium brevi sermone percurrere. Sed quia non possum omnia in omnibus locis dicere, hoc strictim admoneo, quod psalmus, qui puit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum et de manu Saul, et dixerit: Diligam te, Domine, fortitudo mea, et reliqua. Puer autem Domini ille est, cui Pater loquitur in Isaia: Magnum tibi est vocari puerum meum . Et in alio loco: Ecce puer meus quem elegi, et dileIste puer qui interpretatur, fortis manu, in die qua liberavit eum Dominus de manu Saul; qui in lingua nostra, expetitum, vel infernum sonat, et ab omnibus inimicis suis, qui clamaverunt contra eum: Crucifige, crucifige talem , quando ad Patrem victor ascendit fulvis vestibus de Bosra, inter caetera triumphantis locutus est verba: Eripe me de contradictionibus populi: constitues me in caput gentium. Populus quem non cognovi, servivit mihi: in auditu auris obedivit mihi . Rur
Abbreviated transcription (Latin):
laborem dabit iustis. siue ut melius ha¬
betur in hebraico in ueritate: ut neqͣꝗͣ
sicut in lege umbra ueritatis.s ipsa fit
ueritas. Et pactum fieret sempit̾num.
non quale moysi dederat quod p̃teriit:
s pactum euangłr de quo loquitur. ce¬

Expanded text:
laborem dabit justis, sive ut melius halaborem dabit justis, sive ut melius habetur in Hebraico, in veritate: ut nequaquam sicut in Lege umbra veritatis, sed ipsa sit veritas. Et pactum feriet sempiternum, non quale Moysi dederat, quod praeteriit; sed pactum Evangelii, de quo loquitur C
Abbreviated transcription (Latin):
ant. De qua t̾ra pat̾ loquit᷑ saluatori.
Postula ame et dabo tibi gentes here¬
ditatem tuam: et possessionem tuam
t̃minos t̾re. Hoc autem prestitit dñs:
qui diligit nidicii u̾itatem et odio ha¬
te: quasi aliqua sit rapina que ñ exini¬
quitate consistat. Ergo quod dicit hoc :
Magis deus nistorum diligit pauꝑtatem
quam diuitum munera que de rapinis
sunt et miquitate. ¶t dabo opus eorũ
inueritate: et fedꝰ ppẽtuum feriam eis.
men eorum in medio popłorum. Onmes
qui uiderint eos cognoscent eos: quia
isti sunt semen cui benedixit dominus.
lxx. Et dabo laborem eorũ iustis: et te
in medio populorum. Omnis qui uidit
eos cognoscet illos: quia nstisunt semen
benedictum adeo. Os qui diligit iusti¬
ciam atq nidicium. et decestatur holo¬
causta uiolenta quicquid enĩ de rapinis
ẽ quasi mercedem scorti reputat: et p̃ci
um canis ipse eorum. qui scdo possed̾int
t̾ram. et quos duplici leticia coronarit.

Expanded text:
ant. De qua terra Pater loquitur Salvatori: ant. De qua terra Pater loquitur Salvatori: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Hoc autem praestitit qui diligit judicii veritatem, et odio hate: quasi aliqua sit rapina quae non ex iniquitate consistat. Ergo quod dicit, hoc est: Magis Deus justorum diligit paupertatem, quam divitum munera, quae de rapinis sunt et iniquitate. Et dabo opus eorum in veritate, et foedus perpetuum feriam eis. men eorum in medio populorum. Omnes qui viderint eos, cognoscent eos, quia isti sunt semen, cui benedixit Dominus. LXX: Et dabo laborem eorum justis, et tesin medio populorum. Omnis qui viderit eos, cognoscet illos, quia isti sunt semen benedictum a Deo. Deus qui diligit justitiam atque judicium, et detestatur holocausta violenta quidquid enim de rapinis est, quasi mercedem scorti reputat, et pretium canis,  Al. carnis ipse eorum qui secundo possederint terram, et quos duplici laetitia coronarit,
Abbreviated transcription (Latin):
aquila. id÷ purpura uestiemini: ut in¬
signe regis decoris ostenderet. Quodq se¬
quit᷑ pro confusione duplici et ꝓrubore
laudabunt partem fuam quod in .lxx.
non habetur: sic mͥ explanandum ui¬
detur. Pro eo quod duplicem habebant
confusionẽ tam suꝑ popło iudeorum
qui adõ recesserat quã suꝑ nationib qͤ
Idolis seriiebant: uidebitis eos conũisos
ad timorem dei laucdare partẽ suam haut
dubium quin dmñ de quo loquebatur
et sẽs. pars mea dominus. Hoc autem
nemo pot̾at dicere.nisi qui aliam par¬
tem ñ habet. Quia igitur uos suꝑ eis du¬
plicem habuistis confufionem et rubo¬
rem peccati eorum suꝑ quo ipsi ñ eberu¬
bescebant: ꝓpt̾ea in terra sua. id ẽ. in t̾ra
mitrum atq uuentium duplicia possi¬
debunt: cum et p̃sentib crediderint et
futuris. Et habebunt leticiam sempi¬
cundo possicdebunt. Gaudium sempit̾¬
num erat fuꝑ caput eorum: ut qui pos¬
sederant t̾ram in iudee angustissimis
finib postea uniũsum orbem posside¬

Expanded text:
id est, purpura vestiemini; ut insigne regii decoris ostenderet. Quodque sequitur: Pro confusione duplici, et pro rubore laudabunt partem suam, quod in Septuaginta non habetur, sic mihi explanandum videtur. Pro eo quod duplicem habebatis confusionem, tam super populo Judaeorum, qui a Deo recesserat, quam super nationibus, quae idolis serviebant, videbitis eos conversos ad timorem Dei, laudare partem suam. Haud dubium quin Dominum, de quo loquebatur et sanctus: Pars mea Dominus . Hoc autem nemo potest dicere, nisi qui aliam partem non habet. Quia igitur vos super eis duplicem habuistis confusionem et ruborem peccati eorum, super quo ipsi non erubescebant, propterea in terra sua, id est, in terra mitium atque viventium, duplicia possidebunt: cum et praesentibus crediderint, et futuris. Et habebunt laetitiam sempicundo possidebunt. Et gaudium sempiternum erit super caput eorum, ut qui possederant terram in Judaeae angustissimis finibus, postea universum orbem posside
Abbreviated transcription (Latin):
eccłarum pͥnceps ẽ. de iudeis et non de
aliengenis atq ext̾narum gentium
bominib qͥ ante idolis seruientes et ali¬
eni a testam̃to dei ac pegͥm aꝓiniffio¬
nib illtus sp̃em non habentes et sine
deo inscło: nunc p̃funt ecclesiis. et du¬
ra corda gentilium pͥusq indomita
ad fructꝰ deferendos aratro fidei edo¬
mant. ut sementem doctrme domimi
bonorũ oꝑũ ub̃tate multiplicent.
Uos autẽ sacerdotes dm̃ uocabimmi
minstri dĩnr̃i. Dicetur uob̾. fortitudi¬
nem gentium comedetis. in gloria
earum suꝑbietis. Pro confusione urã
duplici et rubore: laudabunt partẽ
fuam. ꝓpt̾ hoc in t̾ra fua duplicia pos¬
sidebunt: leticia sempit̾na erit eis Q¬

Expanded text:
Ecclesiarum princeps est de Judaeis, et non de Ecclesiarum princeps est de Judaeis, et non de alienigenis, atque externarum gentium hominibus? qui ante idolis servientes, et alieni a testamento Dei, ac peregrini a promissionibus illius, spem non habentes; et sine Deo in saeculo, nunc praesunt Ecclesiis, et dura corda gentilium, priusque indomita, ad fructus ferendos aratro fidei edomant; ut sementem doctrinae Domini, bonorum operum ubertate multiplicent. Vos autem sacerdotes Domini vocabimini, ministri Dei nostri, dicetur vobis: Fortitudinem gentium comedetis, in gloria earum superbietis. Pro confusione vestra duplici et rubore laudabunt partem suam: propter hoc in terra sua duplicia possidebunt, laetitia sempiterna erit eis
Abbreviated transcription (Latin):
aut plantatio dĩ ad glorificandum.
ut cum glorificati fuerint uł ipsi głi¬
ficauerint dnm̃: tunc edificent dde¬
sertas ascło cruitates et rumas antiq̃s
fuscitent tam populi iudeorum quã
cunctarũ gentium. Quiñ solum edifi¬
candi et instaurandi urbes habebunt
scientiam: s et pastores erunt optimi.
Ut repulsis antiquis pastorib pieze
quid pascunt semet ipsos pastores. et
non magis oues: Auchant cum apło
petro. pasce oues meas. Mirumq iino¬
dum de cementariis atq pastorib tͣnsi¬
bunt magricolas.id: maratores et ui¬
nitores: ut possint cum apło dicere. dĩ
edificatio dĩ agricultura fuimis. Deniq
scribas et phariseos uintores et agͥco¬
las nideonim: saluator int̾rogat. Quid
faciet uiitorib malis et agricolis:
Illisq respondentib malos male ꝑdet
et unieam dabit aliis agricolis: intulit.
Auferctur a uobis regnum dĩ: et dabit᷑
genti facienti fructus eiꝰ. Que res int̾pre¬
tatione ñ indiget. Quotꝰ enim quisq

Expanded text:
ut plantatio Domini ad glorificandum: ut cum glorificati fuerint, vel ipsi glorificaverint Dominum, aedificent desertas a saeculo civitates, et ruinas antiquas suscitent, tam populi Judaeorum, quam cunctarum gentium, qui non solum aedificandi et instaurandi urbes habebunt scientiam; sed et pastores erunt optimi, ut repulsis antiquis pastoribus, quibquid pascunt semetipsos pastores, et non magis oves ? Audiant cum apostolo Petro: Pasce oves meas . Mirumque in modum de caementariis atque pastoribus transibunt in agricolas, id est, in aratores et vinitores ut possint cum Apostolo dicere: Dei aedificatio, Dei agricultura sumus . DeniqScribas et Pharisaeos, vinitores et agricolas Judaeorum, Salvator interrogat, quid faciat vinitoribus malis et agricolis? Illisque respondentibus: Malos male perdet, et vineam dabit aliis agricolis ; intulit; Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Quae res interpretatione non indiget. Quotus enim quisque
Abbreviated transcription (Latin):
sensui tantũ similitudinẽ prebeat. Au̾¬
tente enĩ dño faciem suam anob allidi¬
mur in manu iniquitatis nr̃e. siue tra¬
dimur temptationib ꝓpt̾ peccata nr̃a.
Ex quo discimꝰ: quod et iniquitas manꝰ
habeat. et omĩa peccata que nos fortit̾
strictos tenere desicdant. Unde et in ma¬
nu lingue mors et uita ẽ. et sanctꝰ p̃ca¬
tur: ne ueniat mͥ pes suꝑbie. Nos aut̃

Expanded text:
sensui tantum similitudinem praebeat. Avesensui tantum similitudinem praebeat. Avertente enim Domino faciem suam a nobis, allidimur in manu iniquitatis nostrae, sive tradimur tentationibus propter peccata nostra. Ex quo discimus, quod et iniquitas manus habeat, et omnia peccata, quae nos fortiter strictos tenere desiderant. Unde et in manu linguae mors et vita est ; et sanctus precatur: Non veniet mihi pes superbiae . Nos
Abbreviated transcription (Latin):
te: qm̃ aũtisti faciem tuam a nobi ⁊
tradidisti nos ꝓpt̾ miquitates mã. E
instar foliorum de arborib flutiiis
que uentꝰ arefacta disꝑgit ꝓpt̾ta millꝰ
inuentus ẽ. qui iuocaret nom̃ tuuin
et consurgens de ruma miquitatim
suarũ app̃henderet uł teneret ce. die¬
retq cũ sponsa. Inueni quẽ queliuult
amia mea: tenebo eũ et ñ diutam
illum. Hentus in scripturis trplicit
ponitur. Aut in temptationũ magnitu¬
dinem aut in ꝑu̾sitatẽ doctrine: aut sim¬
plicit̾ uentꝰ quo nubila conteguntur
et aer innubes cogitur. De temptationi¬
bus: illud ẽ. euangłicum. Uener̃ flumi¬
na. flauer uenti: et impeger̃ in domum
illam et non potuer̃ subu̾tere eam: quia
suꝑ petram stabili erat mole fundata.
ut ñ circũferamur omĩ uento doctrine
in malitia hominum. De uento simpli
citer: et non pot̾ant nauigare: erat enĩ
contrariꝰ uentus. Non quo et hoc non
possit sentiri tropologice: s quo p̃senti

Expanded text:
te. Quoniam avertisti faciem tuam a nobis, et te. Quoniam avertisti faciem tuam a nobis, et tradidisti nos propter iniquitates nostras. Quia instar foliorum de arboribus fluximus quae ventus arefacta dispergit, propterea nullus inventus est qui invocaret nomen tuum, et consurgens de ruina iniquitatum suarum, apprehenderet vel teneret te, diceretque cum sponsa: Inveni quem quaesivit anima mea: tenebo illum, et non dimittam illum . Ventus in Scripturis tripliciter ponitur; aut in tentationum magnitudine, aut in perversitate doctrinae, aut simpliciter ventus, quo nubila congregantur, et aer in nubes cogitur. De tentationibus, illud est Evangelicum: Venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non potuerunt subvertere eam: quia super petram stabili erat mole fundata . on circumferamur omni vento doctrinae in malitia hominuciter: Et non poterant navigare, erat enim ventus contrarius : non quo et hoc non possit sentiri tropologice, sed quo praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã sequens occidentẽ lict̾am. ed
spm̃ unuificantem. Nec mirũ hec dehi¬
minib dicere. cum astra quoq dĩ rusboe
comparata ñ sint munda. et adu̾sum a¬
gelos suos ꝑu̾sum qui excogitau̾̃it. Si
quis gͥ post euangłium xp̃i et aduentũ
filii dĩ pedage legis obseruat cerimom¬
as: audiat popłm conficentem qͦd onĩs
illa iusticia panno sordidissimo compa¬
recur. cui et hester diadema sitũ quod
erat regie potestatis insigne comparat:
quod nequaquã uoluntate s neceffica¬
te portabat. Tuscis necessitatẽ meam qm̃
detestor signũ suꝑbie mee quod ẽ. suꝑ
caput meum: in dieb ostensionis mee
ab hominor illud sic̃ pannũ menstruũ
nec porto in dieb quietis mee Nonẽ qͥ¬
inuocet nomen tuum qͥ confurgac &e
teneat te: abscondisti faciem tuam a no¬
bis et allisisti nos in manu mniquitatis
nr̃e .lxx. & non ẽ. qui inuocet nomeu
tuum. et qui recordatur app̾hendac

Expanded text:
nequaquam sequens occidentem litteram, sed nequaquam sequens occidentem litteram, sed spiritum vivificantem. Nec mirum haec de hominibus dicere, cum astra quoque Dei justitiae comparata, non sint munda, et adversum Angelos suos perversum quid excogitaverit . Si quis igitur post Evangelium Christi, et adventum filii Dei paedagogae Legis observat caeremonias, audiat populum confitentem, quod omnis illa justitia panno sordidissimo comparetur, cui et Esther diadema suum, quod erat regiae potestatis insigne, comparat, quod nequaquam voluntate, sed necessitate portabat: Tu scis necessitatem meam: quoniam detestor signum superbiae meae, quod est super caput meum in diebus ostensionis meae: abominor illud sicut pannum menstruum: nec porto in diebus quietis meae invocet nomen tuum, qui consurgat et teneat te. Abscondisti faciem tuam a nobis, et allisisti nos in manu iniquitatis nostrae. LXX: Et non est qui invocet nomen tuum, et qui recordatus apprehendat
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ cuncta arbitratur. quasi stercora
ut xp̃m lucrifaciat: et inueniatur
in eo non habens suam iusticiam que
ex lege ẽ. s ꝑ fidem xp̃i que ẽ. ex deo iu¬
sticia. Est enim iustus qui ꝑit imꝰticia
sua. si post euangłu u̾itatem umbras
uelit exercere legales: et non iuste qd̃
iustum ẽ. ꝑsequi. Unde iuxta sapien-¬
tissimum salomonẽ omĩs uir uidet᷑
sibi iustꝰ cum in lege u̾satur. Ad quos
dñs loquit᷑ in euangłio. Uos estis qui
uosmet ipsos iustificatis coram homi¬
nibus. Quod paulus fugiens ait. Nicħ̾
mͥ conscius sum: nec tam̃ in hoc iusti¬
ficatꝰ sum. Expeccato aut̃. deiiꝰticiam:¬
de qua idem salomon loquitur. Incelli¬
gite iusticiam ueram. Ergo ẽ alia nisti¬
cia que non habet u̾itatem. Q hec est
uera iusticia dequa rursũ in euangłio
dicitur. Beati qui esuriunt et sitiunt ni¬
sticiam. Quam multi ꝓpħe et iusti dei¬
derauer̃ uidere: et ñ uiderunt. Abraham
autẽ uidit istam iusticiam. et letatus est.

Expanded text:
quem cuncta arbitratur quasi stercora, ut Christum lucrifaciat, et inveniatur in eo non habens suam justitiam, quae ex Lege est, sed per fidem Christi quae est ex Deo justitia. Est enim justus qui perit in justitia sua , si post Evangelii veritatem umbras velit exercere legales, et non juste quod justum est persequi. Unde juxta sapientissimum Salomonem, omnis vir videtur sibi justus, cum in lege versatur: ad quos Dominus loquitur in Evangelio: 763 Vos estis qui vosmetipsos justificatis coram hominibus . Quod Paulus fugiens ait: Nihil mihi conscius sum, nec tamen in hoc justificatus sum . Ex peccato autem Dei justide qua idem Salomon loquitur: Intelligite justitiam veram. Ergo est alia justitia quae non habet veritatem, et haec est vera justitia, de qua rursum in Evangelio dicitur: Beati qui esuriunt et siliunt justitiam . Quam multi prophetae et justi desideraverunt videre, et non viderunt . Abraham autem vidit istam justitiam, et laetatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã sermonib explicat᷑. nec
oculis contemplabilis ẽ. s ab his iide¬
tur de quib scriptum ẽ.Beati mun¬
docorde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Sc¬
et iniquitates nr̃e quasi uentus ab¬
stulerunt nos. lxx. Ecce iratus es:
et om̃s peccauimus. Iccirco erraiumꝰ
et facti sumꝰ quasi ĩmundi om̃s nos
ut pannꝰ secdentis omnis iusticia no¬
Ordo p̃posterus. Non quia tu iratꝰ es
nos peccauimꝰ: s quia nos peccauimꝰ
tu iratꝰ es. & quia peccaumus nob̾
iratus es dñe: ꝓpt̾ea errauimꝰ et rectã
reliquimꝰ uiam. Siue iuixta hebraicũ
qui semꝑ fuimꝰ inpeccatis. tua tantũ
mus. et quicqͥd uidemus habere iusti¬
ciam panno sedentis siue menstruate
mulieris comparatur. Pro quo theo¬
dotio ipsum u̾bum hebraicum posuit
eddim quod sẏminachus int̾pretatus
ẽ. Ryncun. id: parientium. aquila
quando sangius in pͥmo coitu marita¬
li uirginis ad ꝓbatur. E defluximus
inquit quasi folia de arborib que ꝓpt̃

Expanded text:
nequaquam sermonibus explicatur, nec nequaquam sermonibus explicatur, nec oculis contemplabilis est, sed ab his videtur, de quibus scriptum est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ecet iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos. LXX: Ecce tu iratus es, et omnes peccavimus: idcirco erravimus, et facti sumus quasi immundi omnes nos, ut pannus sedentis omnis justitia noOrdo praeposterus. Non quia tu iratus es, nos peccavimus; sed quia nos peccavimus, tu iratus es. Et quia peccavimus, nobis iratus es, Domine: propterea erravimus, et rectam reliquimus viam. Sive juxta Hebraicum, qui semper fuimus in peccatis, tua tantum mus; et quidquid videmur habere justitiae, panno sedentis, sive menstruatae mulieris comparatur. Pro quo Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit EDDIM   quod Symmachus interpretatus est κυουσῶν id est, parientium; Aquila quando sanguis in primo coitu maritali virgini approbatur. Et defluximus, inquit, quasi folia de arboribus, quae propter
Abbreviated transcription (Latin):
ri. babylonii quoq et leusibore acreli¬
quoꝵ nominũ portenta fuscipent. de
quib diligentisime uir aplicus scbit
hẏreneus ep̃s lugdunensis et mar¬
tyr: multarũ origines explicans he¬
reseos et maxime guosticorũ qui per
marcũ egyptium galliarũ pͥmum
circa rodianũ dehifpaniarũ nobiles
feminas decepunt. miscentes fabulis
uoluptatem. et imꝑitie sue nom̃ sci¬
entie uindicantes. Quod aut̃ dicit
populus in p̃senti hoc ẽ. numꝗͣ se nec
aurib nec oculis cognouisse que ds̃
scĩs suuis p̃paret infuturũ: quo occ̃¬
rat his qui faciunt iusticiam et uia¬
rum illiꝰ recordantur. Porro iuxta lxx.
dicunt se nũquã dm̃ aliũ cognouisse
pret̾ eũ qui uere ds̃ ẽ. nec alteriꝰ talia
oꝑa tantaq uidisse que facturus sit
his qui expectant miscdiam eiꝰ faci¬
antq iusticiam et uiarũ illiꝰ recorden¬
tur. Et quomͦ sc̃ͥptum ẽ. dm̃ nemo
uidit unquã. et iterũ. nemo iudet
faciem meam et uiuet: Ergo deus

Expanded text:
ac reliquorum nominum portenta susciperent. De quibus diligentissime vir apostolicus scribit Irenaeus, episcopus Lugdunensis et martyr, multarum origines explicans haerese ωn, et maxime Gnosticorum, qui per Marcum Aegyptium, Galliarum primum circa Rhodanum, deinde Hispaniarum nobiles feminas deceperunt, miscentes fabulis voluptatem, et imperitiae suae nomen scientiae vindicantes . Quod autem dicit populus in praesenti, hoc est, numquam se nec auribus, nec oculis cognovisse, quae Deus sanctis suis praeparet in futurum: quod occurrat his qui faciunt justitiam, et viarum illius recordantur. Porro juxta Septuaginta dicunt, se numquam Deum alium cognovisse, praeter eum qui vere Deus est, nec alterius talia opera tantaque vidisse, que facturus sit his qui exspectent misericordiam ejus, faciantque justitiam, et viarum illius recordentur. Et quomodo scriptum est: Deum nemo vidit umquam . Et iterum: Nemo videt faciem meam et vivet ? Ergo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
am et odisti mniquitatẽ. ꝓpt̾ea unxit te
ds̃ deus tuus oleo exultationis p̃conse¬
tib tuis. Quando emĩ consortes nomi¬
nantur naturam carnis intellige: qͥa
dominis consortes fubstantie sue non
habet. Et quia erat unctio spiritalis &e
nequaquam humani corꝑis ut in sacer¬
dotib iudeorum: iccͥco pre consortib
id ÷ cet̾is scĩs unctus eẽ memoratur. suiꝰ
unctio expleta ẽ. tempore quando bap¬
tiratus ẽ. in iordane: et sp̃c sc̃s inspecie
columbe descendit. suꝑ eũ et mansit i
illo. De quo et hic idem ꝓph̃a dicebat.
Exiet uirga de radice iesse. et flos deri¬
dice eius ascendet: et requiescet suꝑ ei
sp̃c domini. sp̃c sapientie et intellectus.
sp̃s consilii et fortitudinis. sp̃c scientie
et pietatis. Unde et saluator cum uenis¬
set natareth in qua nutritus erat. pꝰqua
baptrratus ẽ. in iordane: ingressus ẽtux¬
ta consuetudinem die sabbati synagosa

Expanded text:
am et odisti iniquitatem; propterea unxit te am et odisti iniquitatem; propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis prae consortibus tuis . Quando enim consortes nominantur, naturam carnis intellige: quia Deus consortes substantiae suae non habet. Et quia erat unctio spiritualis, et nequaquam humani corporis, ut fuit in sacerdotibus Judaeorum; idcirco prae consortibus, id est, caeteris sanctis unctus esse memoratur. Cujus unctio illo expleta est tempore, quando baptizatus est in Jordane, et Spiritus sanctus in specie columbae descendit super eum, et mansit in illo . De quo et hic idem Propheta dicebat: 732 Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et requiescet supespiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis . Unde et Salvator cum venisset in Nazareth, in quo nutritus erat postquam baptizatus est in Jordane, ingressus est juxta consuetudinem in die sabbati synagogam
Abbreviated transcription (Latin):
Ut mederer contritos corde et p̃dicarem
captiuis indulgentiam et clausis aꝑti¬
onem: et annuntiarem agnum placa
ut consolarer om̃s lugentes. Ut pone¬
rem lugentib syon: et darem eis coro¬
nam ꝓcinere. oleum gaudii ꝓluctu:
pallium laudis ꝓspũ meroris. Lxx.
Sp̃c domini suꝑ me ꝓpt̾ quod unxit me:
euangelitare pauꝑib mifit me. sanare
contritos corde. p̃dicare captiuis remis¬
sionem. et cecis ut uideant. Uocare agnũ¬
acceptabilem dño: et diem retributio¬
nis. Consolari om̃s lugentes. dare luger¬
tib syon. dare eis głam ꝓ cinere. unctio¬
nem leticie lugentib habitum głe pro
spũ meroris. Ille qui supra dixerat ego
dominus in tempore congregabo eos.
siue iuxta hebraicum ego dominꝰ in tem¬
pore etus fubito faciam istud. loquitur
consequent̾ sp̃s domini dĩ suꝑ me. Non
quo dñs ds̃ habeat dominũ dm̃: s q̃
iuxta dispensationem carnis assums
dicat ea que humilia funt. ad quem
psalmista iam dixerat. Dilexisti iustici¬

Expanded text:
 Vulg. contritis corde, et praedicarem captivis indulgentiam, et clausis apertionem: et annuntiarem Vulg. praedut consolarer omnes lugentes. Ut ponerem lugentibus Sion: et darem eis coronam pro cinere: oleum gaudii pro luctu, pallium laudis pro spiritu moeroris. LXX: Spiritus Domini super me, propter quod unxit me: evangelizare pauperibus misit me, sanare contritos corde: praedicare captivis remissionem et caecis ut videant: vocare annuacceptabilem Domino, et diem retributionis: consolari omnes lugentes: dare lugentibus Sion: dare eis gloriam pro cinere, unctionem laetitiae lugentibus, habitum gloriae pro spiritu moeroris. Ille qui supra dixerat: Ego Dominus in tempore congregabo eos, sive juxta Hebraicum: Ego Dominus in tempore ejus, subito faciam istud, loquitur consequenter, Spiritus Domini Dei super me: non quod Dominus Deus habeat Dominum Deum, sed quod juxta dispensationem carnis assumptae dicat ea quae humilia sunt. Ad quem Psalmista jam dixerat: Dilexisti justiti
Abbreviated transcription (Latin):
cum uideris eloquentissimos seculi¬
statim fieri sapientiam sapientium &
prudentiam prudentium replari:
ut fatuum dĩ sapientiꝰ sit hominibus.
Gentes autẽ et reges earum qui seruire
eccłe noluerint bona et utili seruitu¬
te ut in apłicam tranfferant᷑ dignita¬
tem ꝑibunt ea ꝑdicione que impn̾̃s
p̃parata ẽ. Et quicquid in eis fuerit
rediget᷑ in solitudinem: quia habere
noluer hospicem dm̃ oria libam
ad te uemiet. abies et buxus et pmus fi¬
mul. ad ornandum locum sc̃ificationis
mee: et locum pedũ meorũ głificabo.
Et uenient ad te curui filii corũ qui hu¬
imliauer̃ te: et adorabunt uestigia pe

Expanded text:
cum videris eloquentissimos cum videris eloquentissimos stultam fieri sapientiam sapientium, ac prudentiam prudentium reprobari : ut fatuum Dei sapientius sit hominibus. Gentem autem et reges earum, qui servire Ecclesiae noluerint bonam et utilem servitutem, ut in Apostolicam transferant dignitatem, 726 peribunt ea perditione, quae impiis praeparata est, et quidquid in eis fuerit, redigetur in solitudinem, qui habere noluerunt hospitem Deum. Gloria Libani ad te veniet, abies et buxus et pinus simul ad ornandum locum sanctificationis meae; et locum pedum meorum glorificabo. Et venient ad te curvi filii eorum, qui humiliaverunt te, et adorabunt vesti
Abbreviated transcription (Latin):
go colla submitere. edificare eccłas ex¬
pensis publicis. et adu̾stis ꝑsecutionẽ
gentium atq insidias hereticorũ legũ
scita pendere. Si spiricalit̾ qui cumm
eis continentia eloquentia scĩtate pͥ¬
cipessunt et anime umnꝑio carnis sub¬
iugant seruitutem: ipsi administram
et adsistunt uł auxiliant᷑ ei. Quã sepe
ꝓpt̾ negligentiam deserit uel ꝑsecutꝵ
ꝑcutit uirga. ut rursum ꝓpt̾ suim¬
sericordiam diligat. uel certe hoc dicen¬
dum. qͦd afflictam quamdã et captiui¬
tate traditam inpopulo iudeorum.
inuocatione gentium reconciliet sibr:
ita ut porte eius semꝑ aꝑte sint et nec
die nec nocte claudantur. et saluari
cupientib iugit̃ pateant. id ÷ ut ei in
gaudio et intribulatione uolentibus
credere. introitꝰ non negetur. et inferat᷑
ad eam forticudo siue diuitie gentium
reges earũ ministrent. siue adducant᷑
ei quasi captiui. Quod tunc incelliges

Expanded text:
jugo colla submittere, et aedificare ecclesias exjugo colla submittere, et aedificare ecclesias expensis publicis, et adversus persecutiones gentium atque insidias haereticorum Legum scita pendere. Si spiritualiter, quicumque in eis continentia, eloquentia, sanctitate, principes sunt, et animae imperio carnis subjugant servitutem, ipsi administrant, et assistunt, vel auxiliantur ei, quam saepe propter negligentiam deserit, vel persecutorum percutit virga, ut rursum propter sui misericordiam diligat. Vel certe hoc dicendum, quod afflictam quondam et captivitati traditam in populo Judaeorum, in vocatione gentium reconciliet sibi, ita ut portae ejus semper apertae sint, et nec die nec nocte claudantur, et salvari cupientibus jugiter pateant, id est, ut ei in gaudio, et in tribulatione volentibus credere, introitus non negetur. Et inferatur ad eam fortitudo, sive divitiae gentium; et reges earum ministrent, sive adducantur ei quasi captivi. Quod tunc intelliges,
Abbreviated transcription (Latin):
tione mea miseratꝰ sum tui. Et aꝑien¬
tur porte tue iugit̾. die ac nocte non
claudentur: ut afferatur ad ce forticu¬
do gentium: et reges earũ adducant᷑.
Gens enĩ et regnum qͦd ñ seruierit t᷑
ꝑibit: et gentes solitudine uastabun¬
tur.lxx. Et edificabunt alienigene
muros tuos: et reges eorũ assistent tibi.
ꝓpt̾ iram enĩ meam ꝑcussi te: et ꝓpt̾
miscđdiam dilexice. Et aꝑient᷑ porte
tue semꝑ. die et nocte non claudent᷑:
ut introducant ad te forcitudinẽ gen¬
tium. et reges earũ qui adducendist̃.
Gentes enĩ et reges qui ñ seruierint tͥ
ꝑibunt: gentes solitudine desolabun¬
tur. Int̾ cet̾a quib ditatur eccła. et
urbs saluatoris extruitur. Alienigene
quoq et filii ꝑegrinorũ edificant mu¬
ros cius. ne hostis possit intrare: ne
locum inuenire ꝑfidia. Alieni autem
et ꝑegrini ꝓprie significant popłm na¬
tionum. qui uere extruxerunt eccłam
xp̃i in tantum ut reges eorũ et pͥncips
ministrent siue assistant ei. Quod ue

Expanded text:
 sum tui: et aperientur portae tuae jugiter, die ac nocte non claudentur: ut afferatur ad te fortitudo gentium, et reges earum adducantur. 725 Gens enim et regnum, quod non servierit tibi, peribit: et gentes solitudine vastabuntur. LXX: Et aedificabunt alienigenae muros tuos, et reges eorum assistent tibi. Propter iram enim meam percussi te, et propter misericordiam dilexi te. Et aperientur portae tuae semper: die ac nocte non claudentur, ut introducant ad te fortitudinem gentium, et reges earum qui adducendi sunt. Gentes enim et reges qui non servierint tibi, peribunt: gentes solitudine desolabuntur. Inter caetera quibus ditatur Ecclesia, et urbs Salvatoris exstruitur, alienigenae quoque et filii peregrinorum aedificant muros ejus, ne hostis possit intrare, nec locum invenire perfidia. Alienigenae autem et peregrini proprie significant populum nationum, qui vere exstruxerunt Ecclesiam Christi: intantum ut reges eorum et principes ministrent, sive assistant ei. Quod vel
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ et aurum eorũ cum eis: nomini
dñi dĩ tui et sco ifrł quia glorificauit
te.Lxx. Qui sunt hi qui ut nubes uo¬
lant et sicut columbe cũ pullis: Ad me
insule expectarunt: et naues tharsisin
pͥmis ut adducant filios tuos delonge.
Et argentum suũ et aurũ cum eis ꝓpt̃
nomen domini scm̃ et quia sc̃s ifrł głi¬
ficatus ẽ. Quia ingressus ẽ. egyptum

Expanded text:
eorum et aurum eorum cum eis, nomini eorum et aurum eorum cum eis, nomini Domini Dei tui, et Sancto Israel, quia glorificavit te. LXX: Qui sunt hi qui ut nubes volant, et sicut columbae cum pullis ad me? Me insulae exspectarunt, et naves Tharsis in primis, ut adducant filios tuos de longe, et argentum suum et aurum cum eis, propter nomen Domini sanctum: et quia Sanctus Israel glorificatus est. Quia Dominus