comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m uideatur signũ paternũ. Si
aũt filii & heredes: heredes quidem
dici. xp̃c filius eiꝰ mortuus dicatur
causa in carnationis: quodest ut hic
qui mortuus. ẽ. semꝑ uiuentis heresẽe.
dicatur. cũ heredes utiq ñ nisi mortuo¬
rum sint: S hec causa humanitatis
ñ diumitatis ẽ. Nam apud dm̃ quȩ
apud nos hereditas dicit᷑: donũ. ẽ.¬
patris in filios obedientes trasfusum.
ut uiuus uiuentis heres sit. merito pro¬
prio: ñ necessitate defuncti. Unde et
dñs in euangło ñ magis humana
qm diuina tatione. uiuum uiuentibꝰ¬
cum eẽ. licet in parabola signauit.
diec enĩ parabola ab sorda racione
componit᷑. Ut ergo ꝓnptos nos
adlobesiendũdõ pacrifaceret hac
spe exhortit᷑ : dicens di nos fucuros
gna spes p̾mii ẽ. tanto magis in dei
rebꝰ ꝓpensiores essemus. post̾ ponences
curam mundanarũ rerum. Quid sit
aut colieredẽ eẽ. filii dĩ: ab apło
ioh̾c diͦcemur. Int̾ cętera enĩ ait.

Expanded text:
per Spiritum videatur signum paternum. Si per Spiritum videatur signum paternum. Si autem filii, et haeredes: haeredes quidem dici, Christus Filius ejus mortuus dicatur causa incarnationis, quid est ut hic, qui mortuus est, semper viventis haeres esse dicatur, cum haeredes utique non nisi mortuorum sint? Sed haec causa humanitatis non divinitatis est. Nam apud Deum quae apud nos haereditas dicitur, donum patris in filios obedientes transfusum, ut vivus viventis haeres sit merito proprio, non necessitate defuncti. Unde et Dominus in Evangelio non magis humana quam divina ratione vivam viventibtum esse, licet in parabola significavit; nec enim parabola absurda ratione componitur. Ut ergo promptos nos ad obediendum Deo Patri faceret, hac spe exhortatur dicens Dei nos futuros gna spes praemii est, tanto magis in Dei rebus propensiores essemus, postponentes curam mundanorum. Quid sit autem cohaeredem esse Filii Dei ab apostolo Joanne docemur; in
Abbreviated transcription (Latin):
liberati accepimꝰ sp̃m adoptionis filio¬
rũ: ut considerantes quid eramꝰ ꝙ qͥd
dono dĩ sumꝰ adepti. magna cũ dili¬
gentia uit̾ã nr̃am ordinemꝰ ne nom̃
dĩ patris in nobis iniuriã paciatur ꝙ
ca omĩa quę euasiꝰ ueluti ingͣti incͤramꝰ.
Talẽ enĩgrãm cõsecuti sumꝰ: ut audeamꝰ
dõ dic̃e abba. id ẽ. pat.Idõq cõmon& ne acceptas
tia intemeritatẽ u̾tatur. Si enĩ huic
uoci qua dicimꝰ abba pat̾ dissimi¬
lem uitã exibeamꝰ: In iuriã do fud¬
ẜmus.
nocantes cũ pacrem. Iccnco cm̃ boni¬
tate sua hoc nobis indulsit. quod
suꝑ naturã nr̃am. ẽ: ut quod substan¬
tia mdigni sumꝰ. oꝑibus mereamur.
bus nobis & ꝑ hoc ipsum manente
in nobis sp̃u sco : huic uoci q. ant¬
mo nr̃o quo clamamꝰ in oratione ab¬
ba. id est pat̾ sp̃c dĩ testimomũdat.
dũ manet in nobis: qͣm ñ temere di¬
cimus abba pat̾. Dignam
enĩ uitam huic uoci ȩxhibeamus: et
hoc est testimoniũ filiorum si ieos

Expanded text:
liberati accepimus spiritum adoptionis filiorum, ut considerantes quid eramus, et quid dono Dei sumus adepti, magna cum diligentia vitam nostram ordinemus: ne nomen Dei Patris in nobis injuriam patiatur, et ea omnia quae evasimus, veluti ingrati curramus. Talem enim gratiam consecuti sumus, ut audeamus dicere Deo, Abba, id est pater! ideoque commonet, ne accepta fiducia in temeritatem vertatur. Si enim huic voci, qua dicimus, Abba Pater, dissimilem vitam exhibeamus, injuriam Deo facimus, vocantes eum patrem. Idcirco enim bonitate sua hoc nobis indulsit, quod super naturam nostram est; ut quod substantia indigni sumus, operibus mereamur. bus nobis, et per hoc ipsum manente in nobis Spiritu sancto, huic voci et animo nostro, 74 quo clamamus in oratione: Abba, id est, pater, Spiritus Dei testimonium dat, dum manet in nobis, quoniam non temere dicimus, Abba, pater. Dignam enim vitam huic voci exhibeamus; et hoc est testimonium filiorum, si in eos
Abbreviated transcription (Latin):
Caro aut quia iudiciũ ñ habet neq
capax ẽ. discernendi Et bruta na¬
tura ñ potest inimico aditũ claudere
ne ueniens intro eat: atq animo con¬
ait legi peccati. Cum enĩ unus hõ car¬
ne constet et anma: ex illa parte qͣ
sapit dõ scruit : ex alt̾a aut̃ qua stoli¬
dus.ẽ. legi peccati. Si aũt homoin eo
quod factꝰ.ẽ. ꝑdurasset: ñ cẽt. potestas
immico ad carnem eiꝰ accedere. &. ani¬
mȩ contraria susurrare. Ut aũt totus
homo minue reꝑatus fuissec gr̃a
xp̃i adstatũ pͥstinum: sententia ob¬
sticit data in adam. Iniquum enĩ
erat soluere sententiã nre deꝓmptã.
Iccirro manente sententia ꝑuidentia
dĩ remediũ inuentum. ẽ ut redde
ret᷑ salus hõi qu̾a ꝓprio uitio ami¬
serat. ut hic ie natus crederet. quia
Adu̾sarius eiꝰ deuinctus pocentia xp̃i.
ñ auderet transpũcta sentencia pͥmȩ
mortis hoĩem sibi defendere aduna¬
to genere adȩ. ne ad pͥme originis

Expanded text:
Caro autem quia judicium non habet, neque Caro autem quia judicium non habet, neque capax est discernendi est enim bruta natura non potest inimico aditum claudere; ne veniens introeat, atque animo cont, servio legi peccati. Cum enim unus homo carne constet et anima, ex illa parte qua sapit, Deo servit; ex altera autem qua stolidus est, legi peccati. Si autem homo in eo quod factus est, perdurasset, non esset potestas inimico ad carnem ejus accedere, et animae contraria susurrare. Ut autem totus homo minime reparatus fuisset Christi gratia ad statum pristinum, sententia obstitit data in Adam ; iniquum enim erat solvere sententiam jure depromptam. Idcirco manente sententia, providentia Dei remedium inventumini salus, quam proprio vitio amiserat. Ut hic renatus crederet, quia adversarius ejus devictus potentia Christi non auderet, transpuncta sententia primae mortis, hominem sibi defendere, adunato genere Adae, ne ad primae originis
Abbreviated transcription (Latin):
torũ omĩa tollit peccata. Liberat
ergo de corpore morts gr̃a dĩ ꝑ xp̃m
subiestã carne̾ sibi suggestiones ma¬
las ingerit animȩ qr ergo duplex. ẽ.
hõ.carne conuersꝰ & animo. legi diꝰ
m̃te seruire se chr̃. quia animꝰ deuotꝰ
.c̃. dõ & recuꝑata sui potestate repu¬
gͥnare potest peccato: quod ꝑ carnem
oꝑatur. Quia eñ caro corrupta est. Et
morti subiecta. quę sic facta erat ut
societate ꝙ coniunctione anime non
moreret᷑. Recepit desideria quarũ
quasi honꝰorẽ quoddã transfret᷑ ad
animũ ut etiã ipse grauet᷑. S qui
respuit illã ⁊ mors gr̃s dĩ. Mente
seruio legi dĩ. carne aũt legi peccati:
sic̃ dictum est. Iã eñ liber̃ a nimus
& in consuctudinẽ bonam reuoca¬
tus. sco sp̃u adiuuante: malas sug¬
gestiones potest sꝑnere. Reddita est
enĩ illi auctoritas: qua audeat resi-¬
stere immico. Qui enĩ iam ñ.ẽ. obno¬
rius: mimie poterit in dagari inuitꝰ

Expanded text:
torum omnia tollit peccata. Liberatus torum omnia tollit peccata. Liberatus ergo de corpore mortis gratia Dei per subjectam sibi carnem suggestiones malas ingerit animae. Quia ergo duplex est homo, carne conversus et animo, legi Dei mente servire se dixit; quia animus devotus est Deo, et recuperata sui potestate, repugnare potest peccato, quod per carnem operatur. Quia enim caro corrupta est, et morti subjecta, quae sic facta erat, ut societate et conjunctione animae non moreretur; recepit desideria, quorum quasi onus quoddam transfert ad animum, ut et ipse gravetur. Sed quid respuit illam? Mors gratiae Dei. Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, sicut dictum est. Jam enim liber animus, et in consuetudinem bonam revocatus, Spiritu sancto adjuvante, malas suggestiones potest spernere; reddita est enim illi auctoritas, qua audeat resistere inimico. Qui enim jam non est obnoxius, minime poterit indagari invitus.
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tum dĩ ꝑtinet et disciplinã.
pore mortis huiꝰ: hanc dic̃ mortem
qu̾a supra ostendit in necem hoĩs
ꝑ peccatum inuentã apud inferos:
quȩ apellatur scła. Corpus aũt
mortis.ẽ. cuncta peccata. Multa enĩ
unum corpus sunt: singula quasi
membra imo Auctore inuenta. E .x qͥbꝰ
homo ereptus: grã di ꝑbaptismum su¬
pradictam mortem euasit. Nec enĩ
in carnco corpore positus de eo iplo
ereptum sc diceret. S hoc corpudix̃
quod suꝑiꝰ ꝑ baptisimũ & obseruan¬
tiam legis destrui significat. Namꝙ
cũ dic̃ de corꝑe mortis: ostendit ali¬
ud corpꝰ cẽ. ñ mortis. Agitur ego ip¬
se m̃te seruio legi dĩ. Legem dĩ cũ
dic̃: moysi significat legẽ: ꝙ xp̃i.
Carne aũt: legi peccati. Ego ipse
id est qui liberatus sũ de corpore mor¬
tis. In corpore ẽ. quomͦ ẽ. liberatꝰ
de corꝑe morcis. nisi quia liberatꝰ. ẽ.
a cunctis malis: Remissio ꝙ enĩ pecca¬

Expanded text:
sacramentum Dei pertinet et disciplinam. sacramentum Dei pertinet et disciplinam. pore mortis hujus. Hanc dicit mortem, quam supra ostendit in necem hominis per peccatum inventam apud inferos, quae appellatur secunda: corpus autem mortis est cuncta peccata; multa enim unum corpus sunt, singula quasi 69 membra uno auctore inventa, ex quibus homo ereptus gratia Dei per baptismum, supradictam mortem evasit. Neque enim in carneo corpore positus, de eo ipso ereptum se diceret: sed hoc corpus dixit, quod superius per baptismum et observantiam Legis destrui significat. Nam et cum dicit: De corpore mortis, ostendit aliud corpus esse non mortis. Igitur ego ipse mente servio legi Dei. Legem Dei cum dicit, et Moysi significat legem, et Christi. Carne autem legi peccati. Ego ipse, id est, qui liberatus sum de corpore mortis. In corpore est; quomodo liberatus est de corpore mortis, nisi quia liberatus est a cunctis malis? Remissio enim pecca
Abbreviated transcription (Latin):
¶licem
hoĩem dicit quia nascitur sub pec¬
cato. Nunquid ñ uere infelix est
hõ qui in hãc hereditatem p̾uarica¬
tionis successit̾. hostem secũ habens
peccatum: ꝑ quod ad illũ aditum
habet sathanase Gradus enĩ fabri¬
cauit addã ꝑ quos ad filios eius ex¬
poliator ascendit: nisi clem̃tissimꝰ
um remissione peccatorũ accepta
ae ccc̾o possit resipiscere. represso &.
dannato peccato. Pocest enĩ ex ho¬
neratꝰ inalis. et purgatꝰ: resistere
aduersario: Potestate recepta con¬
tra illũ dũ adiuuat᷑ a cło hic qua¬
si legem fidei t̾tiam inducit potio¬
rem. qͣm et gr̾am uocat. Quã ex
lege tam̃ spiali. orignĩẽ habet:
quia ꝑ hanc liberatꝰ. ẽ. ho. Ut qr
moyses dedit lege̾. deditq ꝙ dñs.
due dicant᷑: una tñ intelligatur.
qͣntum ad sensum  ꝓuidentiã ꝑti¬
nec. Illa enĩ initiatrix. c̃. salutis:
hec u̾o comsũmatrix. S ñ hanc
partẽ legis dico quş in eo meniis . c̃.
q curuncisione et escis: s quȩ ad

Expanded text:
licem hominem dicit, quia nascitur sub peccato. Numquid non vere infelix est homo, qui in hanc haereditatem praevaricationis successit, hostem secum habens peccatum, per quod ad illum aditum habet Satanas? Gradus enim fabricavit Adam, per quos ad filios ejus exspoliator ascendit, nisi clementissimunum remissione peccatorum accepta, de caetero possit resipiscere, represso et damnato peccato. Potest enim exoneratus malis et purgatus resistere adversario, potestate recepta contra illum, dum adjuvatur a Deo. Hic quasi legem fidei tertiam inducit potiorem, quam et gratiam vocat: quae ex lege tamen spiritali originem habet; quia per hanc liberatus est homo, ut quia Moyses dedit legem, deditque et Dominus, duae dicantur: una tamen intelligatur, quantum ad sensum et providentiam pertinet. Illa enim initiatrix est salutis, haec vero consummatrix. Sed non hanc partem legis dico, quae in neomeniis est et in circumcisione et in escis; sed quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
enim ñ credentes: s n̾ ita. ẽ. Eides
enĩ data.ẽ. quę iustificat cõfugien¬
tes ad se ut remittat eis quos lex ce¬
net reos: ut agentes sub fide liberi
suit a peccato. Nã sub lege agentes
obnorii sunt. Qui ergo non obediud
fidĩ: ñ occident᷑ a fide s a lege. Qa
ñ accedentes ad fidẽ rei tenebantur¬
a lege. Idõq om̃s qui malo animo
o dorantur u̾ba fidĩ. remanent in
morte. Uideamꝰ nc̃ quid int̾sit cum
dicit᷑ lex sp̃ialis & lex sp̃c. Hoc int̾¬
.ẽ. quia iccirco dicit᷑ lex sp̃ialis. quia

Expanded text:
enim non credentes? Sed non ita est. Fides enim non credentes? Sed non ita est. Fides enim data est, quae justificat confugientes ad se; ut remittat eis, quos Lex tenet reos; ut agentes sub fide, liberi sint a peccato: nam sub lege agentes obnoxii sunt. Qui ergo non obediunt fidei, non occidentur a fide, sed a Lege; quia non accedentes ad fidem, rei tenea lege: ideoque omnes qui malo animo odorantur verba fidei, remanent in morte. Videamus nunc quid intersit, cum dicitur lex spiritalis et lex spiritus. Hoc interest, quia idcirco dicit
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sa. Lex uõ mortis moysi lex
est: quia mortificat peccatores.
Nam &r malia epła int̾ cet̾a dicit
de auctoritate legis. Si ministra¬
cio mortis formata in lapidib fu¬
it in gła. Non ergo mirandũ filex
sp̃ialis dicat᷑ &. lex mortis: cũ et
euangłm eodem modo sit. Dicit
enĩ alio loco int̾ cȩtera. Alus odor
uitȩ ad uitam: aliis odor mortis
ad mordem. Quos enĩ opinio uir¬
tucũ aut rerum gestarum uisus
aut auditꝰ attrahebat ad fidem:
his odor uitȩ erat euangłm. Illis
aũt quorũ sensum inflãmabat facꝰ¬
ta uirtꝰ ad contͣdicendum: mortis
erat odor. p̾uaricatio fidĩ. Una ergo
cũ sit fides diu̾sitatem prestat homi¬
nibꝰ. sicut & sol cum sit unus cerã sol¬
uit. lutũ uero strĩgit. Qua ergo qͥs
m̃te odoratꝰ fuerit fidẽ: sic ꝓfici¬
et illi. Sͨa dicit᷑ forte: si eadem pre¬
stat fides quȩ & lex cur n̾etiã ipsa
ex parte lexmorti dicat᷑ ͤ. Mortificat

Expanded text:
adversa: lex vero mortis Moysi lex adversa: lex vero mortis Moysi lex est, quia mortificat peccatores. Nam et in alia epistola inter caetera dicit de auctoritate legis: Si ministratio mortis formata in lapidibus fuit in gloria . Non ergo mirandum si lex spiritalis dicatur, et lex mortis; cum et Evangelium eodem modo sit. Dicit enim alio loco inter caetera: Aliis odor vitae ad vitam, aliis odor mortis ad mortem . Quos enim opinio virtutum, aut rerum gestarum visus aut auditus attrahebat ad fidem, his odor vitae erat Evangelium: illis autem quorum sensum inflammabat facta virtus ad contradicendum, mortis erat odor praedicatio fidei. Una ergo cum sit fides, diversitatem praestat hominibus; sicut et sol cum sit unus, ceram solvit, lutum vero stringit. Qua ergo quis mente odoratus fuerit fidem, sic et proficiet illi. Sed dicitur forte: Si eadem praestat fides quae et Lex, cur non etiam ipsa ex parte lex mortis dicatur; mortificat
Abbreviated transcription (Latin):
iħu. qui ñ scłm carnem ãbulant.
serum. ẽ. qr nulla erit danatio
peccati ꝙ mortis. Securitatem flagi¬
dat hõi ꝑ gr̃am dĩ ut de suggestio¬
nib diaboli ñ sit sollicitꝰ dum mͦ
sꝑnat illas. Nichil enĩ oberunt hoĩ¬
apud mortem sccdam: quia lex fi¬
dĩ idest sp̃c liberauit hoĩem a mor¬
te sccda. dannato peccato. Nec obẽ
iam hõi quia carni in est peccatum
si modo repugnet illi. memor auxi¬
lii dĩ. s & coronandus. ẽ: qui pecca¬
ti in carne manentis p̃̾mit consilia.
Magna cnĩ solertia.ẽ. domestici
hostis insidias euitare. Lex ergo sp̃c
uite. ipsa .ẽ. lex fidĩ. Nam ꝙ moysi
lex sp̃ialis. ẽ. quia ꝓhibet peccare:
ñ tam̃ uite. Quia reis mortis pecca¬
ta remittere ñ potest ut uiuificet
morituros. Hec uero quia ꝙ pecca¬
constans. s ꝑ sp̃m: quia corde credi¬
tur & sp̃c .ẽ. quod credit᷑: hec itaq
liberat credentẽ a lege peccatiet
mortis. Lex peccati. ẽ. quã in m̾bris
dic̃ habitare: quę suadere nititur

Expanded text:
u, qui non secundum carnem ambulant. Verum est quod nulla erit damnatio peccati et mortis. Securitatem flagitat homini per gratiam Dei, ut de suggestionibus diaboli non sit sollicitus, dummodo spernat illas: nihil enim homini oberunt apud mortem secundam, quia lex fidei, id est spiritus, liberavit hominem a morte secunda, damnato peccato: nec obest jam homini, quia carnis inest peccatum, si modo repugnet illi, memor auxilii Dei; sed et coronandus est, qui peccati in carne manentis premit consilia: magna enim solertia est domestici hostis insidias evitare. Lex ergo spiritus vitae ipsa est lex fidei: nam et Moysis lex spiritalis est, quia prohibet peccare; non tamen vitae, quia reis mortis peccata remittere non potest, ut vivificet morituros. Haec vero, quia et peccaconstans, sed per spiritum: quia corde creditur, et spiritus est qui credit. Haec itaque liberat credentem a lege peccatmortis. Lex peccati est, quam in membris dicit habitare, quae suadere nititur
Abbreviated transcription (Latin):
ita cognouisse sic̃ cognoscendũ est.
Dĩi enĩ caritatẽ quȩ mat̾ omiũ bonoꝵ
ẽ. nonsectant᷑. ñ scuint sic̃ oportet. Ut
gͦ scientia fructum hab̾e possit: ca¬
ritati se debet subicere. Si uere quis
diligit dm̃ hic cognitꝰ. ẽ. ab eo. Hic di¬
ligit dm̃ qͥ caritatis causa scientiã mi¬

Expanded text:
est. Dum enim charitatem, quae mater omnium bonorum est, non sectantur, non sciunt sicut oportet. Ut ergo scientia fructum habere possit, charitati se debet subjicere. Si vero quis diligit Deum, hic cognitus est ab eo. Hic diligit Deum, qui charitatis causa scientiam mi
Abbreviated transcription (Latin):
habundabit. Ita ut nichil reqͥratur.
Ac ꝑ hoc abicienda: qr neq sine illa ñ
unuit᷑ & scandalũ fr̃ib ẽ. Uidete
tñ ne forte licentia ur̃a offensio fiat
infirmis: hoş est nequia licere uob̾
ecłe carnẽ sacrifitio dicitis ꝑ id qd
nichil. ẽẽ. idolum scitis offensionẽ
generetis fr̃̾ibus qͥ nesciunt ad huc
qr nichil .ẽ. idolum. Si enĩ qͥs uidĩt
eũ qui ht̃ seientiã in idoło recũben¬
tẽ ꝰ ñ ne conscientia eiꝰ eũ sit in firma

Expanded text:
ut nihil requiratur: ac per hoc abjicienda; quia neque sine illa non vivitur et scandalum fratribus est. Videte tamen ne forte licentia vestra offensio fiat infirmis. Hoc est, ne quia licere vobis edere carnem de sacrificio dicitis, per id quod nihil esse idolum scitis, offensionem generetis fratribus, qui nesciunt adhuc quia nihil est idolum. Si enim quis viderit eum, qui habet scientiam in idolio recumbentem, nonne conscientia ejus, cum sit infirma
Abbreviated transcription (Latin):
t& ista turpit̾ agat. & erubescat᷑ in illa.
Qui aut̃ statuit in corde suo ñ hñs neces
tate. & hoc decreuit in corde suo ser¬
uare uirginẽ suã bene facit. Hoc dr̃
ut qui uirginẽ habet cui animꝰ ad nup¬
tias ñ est seruet illã. nec illi ingerat
fomitẽ nuptiarũ quã uidet nu-¬
bendi uoluntatẽ non hab̾e: beneficia
eiũ si p̃standa st̃ quantomagis mini¬
me auferenda: Itaq & qui nuptũ
dat uirginẽ suã. bene fac̃. Bene fac̃
quia licet quaᷤ fac̃. Et qͥñdat nuptũ

Expanded text:
te turpiter agat illud, et erubescatur in illa. te turpiter agat illud, et erubescatur in illa. Nam qui statuit in corde suo firmus, non tate, et hoc decrevit in suo corde, servare virginem suam, bene facit. Hoc dicit, ut qui virginem habet, cui animus ad nuptias non est, servet illam: nec illi ingerat fomitem nuptiarum, quam videt nubendi voluntatem non habere. Beneficia si praestanda sunt, quanto magis minime auferenda? Ita et qui nuptum dat virginem suam, bene facit. Bene facit, quia licet, quod facit. Et qui non dat nuptum,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sub tegmine melioris speluitã & ẽ¬
uersationẽ suã mundiali cura & sol¬
licitudine occupantes: pigrosse ad di
oꝑa agenda fecert̃. sic̃ dic̃ ieremias pro¬
pħa maledictꝰ qͥ oꝑa dĩ agit neglegent̾.
Hi st̃ de quib in alia epła dic̃. Habentes
quidẽ speciẽ ueritatis: uirtutẽ autem
eiꝰ abnegantes. Apłs aut̃ his loquitur
qͥ mira deuotione obsequi desidant
celestib p̃ceptis: ostendens & docens qͦ
le p̾miũ possit acciꝑe. Qͥa licito tẽpe¬
rat ut melior fiat: simul omĩa inpedi¬
m̃ta caruis sꝑnit ñ nesciꝰ hec. eẽ. quȩ gres-¬
sum currentis uelut onerib cõped um
decinent. Siqͥs aut turpẽ se uiderit
suꝑ uirginẽ suã si sit ultra pub̾tatem.
rationem earũ comugia inutilia & abi¬
cienda uideant᷑: nc̃ ne nubtiaᷤ dãpnare putart᷑
ñ peccare uirginẽ sinubat ostendit. sed rem
tura adusum. melius. eẽ. ut seđm con¬
cessam legẽ publice nubat: quã oceul¬

Expanded text:
qui sub tegmine melioris spei vitam et coqui sub tegmine melioris spei vitam et conversationem suam mundiali cura et sollicitudine occupantes, pigros se ad Dei opera agenda fecerunt; sicut dicit Hieremias propheta: Maledictus qui opera Dei facit negligenter . Hi sunt, de quibus in alia epistola dicit: Habentes quidem speciem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Apostolus autem his loquitur, qui mira devotione obsequi desiderant coelestibus praeceptis, ostendens et docens quo ale praemium possit accipere, qui a licito temperat, 138 ut melior fiat; simul omnia impedimenta carnis spernit, non nescius haec esse, quae gressum currentis velut oneribus compedum detinent. Si quis autem turpem se viderit supra virginem suam, si sit ultra pubertatem,rationem earum conjugia inutilia et abjicienda videantur: nunc ne nuptias negare putaretur, non peccare virginem, si nubat, ostendit; sed rem tura ad usum, melius esse, ut secundum concessam legem publice nubat, quam occul
Abbreviated transcription (Latin):
aut dãpnatur : Nam quȩ nupta est
cogitat quȩ st̃ huiꝰ mundi qͦm place¬
at uiro. Lege enĩ maricali constricta:
sollicita. ẽ. qͦmͦ impleat ius maritał of¬
ficii subdita mundanis necessitatibꝰ.
Hoc aut adurãm ipsoꝵ utilitatẽ dico:
ut᷑ ñ laqueũ uob̾ initiã. sed adid qđ
uidetur qđ utilis aut melius. ẽ. ꝓpt̃
consuetudinẽ tẽporalis ususlõ pͦ ratio¬
nẽ traditã hortatur affectu caritatis
simplicit᷑ hoc utilius hoc honestiꝰee̾. qͦd
dic̃. Honestũ. ẽ. qr scm. ẽ. & mundũ.
culo. Quid gͦ dicemꝰ. si uirgines de dõ
cogitant. & iuncte uiris de mundo:
quȩ spes relinquit᷑ nubentib apud
dm̃: si enĩita.ẽ. dubiũ. ẽ. salute eorũ.
Nã uidemꝰ uirgines de scło cogitare: et
matrimonio iunctõs dñicis stude
oꝑib. His uirginib ñ imputabitur
scĩmoniũ adeo: & his matrimoniis
mererent᷑. Ill aut̃ ñ solũ ñ imputabi¬
tur uirginitas. s & pene subicientur:

Expanded text:
aut damnatur: Quae vero nupta est, aut damnatur: Quae vero nupta est, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat viro. Lege enim maritali constricta, sollicita est quomodo impleat jus maritalis officii, subdita mundanis necessitatibus. Hoc autem ad vestram ipsorum utilitatem dico; non ut laqueum vobis injiciam: sed ad id quod videtur, quod utilius aut melius est propter consuetudinem temporalis usus; ideo post rationem redditam, hortatur affectu charitatis simpliciter hoc utilius, hoc honestius esse quod dicit. Honestum est, quia sanctum et mundum: culo. Quid ergo dicemus? Si virgines de Deo cogitant, et junctae viris de mundo, quae spes relinquitur nubentibus apud Deum? Si enim ita est, dubium est de salute eorum: nam videmus virgines de saeculo cogitare, et matrimonio junctas Dominicis studere operibus. His virginibus non imputabitur sanctimonium a Deo, et his matrimoniis mererentur. Illis autem non solum non imputabitur virginitas, sed et poenae subjicientur,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatio mundi.ẽ. Nam int̾ cetera so¬
lent aliquando respuniendas a̾mit¬
tere ne illas offendant: sicut refert
rarobabel unus de tribus eubicrlariis
artarrerris. Magna enĩ amaritu¬
est mulier & uirgo. Diuisa non utiq
natura s actirquia legimꝰ innumeris
mulieres uirgines appellatͣis. Aliagͦ
sollicitudo mulieris alia uirginis est.
Lam̃ cum drͣ mulier. incertum. ẽ. quid
significet. nͥ significatio subsequat᷑.
Cũ aut̃ dic̃ uirgo manifesta locutio. ẽ.
ro cõpulata. Quȩ aut̃. ẽ. nupta solli¬
cita est. De his quȩ diĩ sunt ut sit
scã & corpore & spit. Idẽ animo. Dũ
enĩ spe cę̧lestium mariti & filioꝵ sol¬
licitudinẽ ñ suscipit: de dño cogitat
qͣm ꝓpositũ dõ deuotũ custodiat. Si
tn in corpore mundo animus t̾rena
abiciens celestibus studeat. Animꝰ
est enĩ qui aut sci̾ficat aut polluit
corpus. Quid enĩ ꝓdest corpus mun-¬
dum habere & animam pollutam :
cũ merito animȩ aut honorat᷑ corpꝰ

Expanded text:
cogitatio mundi est: nam inter caetera solent aliquando res puniendas admittere; ne illas offendant, sicut refert Zorobabel unus de tribus cubiculariis Artaxerxis : magna enim amarituest mulier, et virgo. Divisa non utique natura, sed actu; quia legimus in Numeris mulieres virgines appellatas . Alia ergo sollicitudo mulieris, alia virginis est; tamen cum dicitur mulier, incertum est quid significet, nisi significatio subsequatur: cum autem dicitur virgo, manifesta locutio est. ro copulata. Nam quae non est nupta, sollicita est de iis quae Domini sunt, ut sit sancta et corpore et spiritu: id est, animo; dum enim spe coelestium, mariti et filiorum sollicitudinem non suscipit, de Domino cogitat, quomodo propositum Deo devotum custodiat, si tamen in corpore mundo animus terrena abjiciens, coelestibus studeat. Animus est enim, qui aut sanctificat, aut polluit corpus. Quid enim prodest corpus mundum habere, et animam pollutam; cum merito animae aut honoratur corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
neq ociosũ qđ tantis testimoniis
cõmendat & non tͣn sibi ꝓficere
uult. ne libertatẽ arguendi humi¬
liet. Ego aut̃ nullo hoꝵ usus
sũ. Post quam multiunodis ostendit
enĩ acciꝑe a peccantib sic̃ supͣ me¬
moraui. Non aut̃ scripsi hȩc ut
tra fiat in me. Bonũ. ẽ. mͥ magis
Ułam suã dic̃ in eo si ȩu̾głii seueritas
maneat: & ñ magis elegit mori. quã
euangłii iura uiolare sciens hoc magiꝰ
sibi ꝓficere ad futuram salutẽ. Debitũ
enĩ obsequiũ annuit ab his sibi impen¬
di: ne ꝑ hoc accipiant fidutiã delinqͣn¬

Expanded text:
neque odiosum, quod tantis testimoniis neque odiosum, quod tantis testimoniis commendat: et tamen non sibi proficere vult, ne libertatem arguendi humiliet. Ego autem nullo horum usus sum. Postquam multis modis ostendit enim accipere a peccantibus, sicut supra memoravi. Non autem scripsi haec, ut ita fiat in me; bonum est enim mihi magis Gloriam suam dicit in eo, si Evangelii severitas maneat: et mori magis elegit, quam Evangelii jura violare, sciens hoc sibi magis proficere ad futuram salutem. Debitum enim obsequium abnuit ab his sibi impendi; ne per hoc accipiant fiduciam delinquen
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ ꝓdit sensũ. Ostendit enĩ sũptus
ido se nolle cũ liceret acciꝑe: ne ui¬
gor euangłice auctoritatis torpesce¬
ret. Pseudo apłi enĩ peccantib blui¬
diebant᷑
uolentes acciꝑe: Ita ut ñ sibi uidentur
peccare illi subiecti. Sed qm hȩc res
contra ȩ uangłicã erat disciplinã: hic
ñ uult acciꝑe ut lib̾e arguat ne in illo¬
rũ numero inueniat᷑. Ut enĩ regula
qͥ in sacrariis oꝑant᷑ de sacrario uiuunt :
& qͥ altario deseruiunt altari partiei¬
pant᷑ : In sacrariis legẽ gentiliũ sig¬
nificat. In altari uͦ iudeoꝵ. Sic enĩ de¬
creuit dñs ꝑ moysem ut de his quȩ
oblata erant partẽ sumerent sacer¬
dotes: ita & dñs iħs ordinauit eos
uere. Non gͦ ds̃ ꝑ moy sen gentiliũ
formã secutus.ẽ: s ipsa naturalis ra¬
tio hoc ht̃ ut qͥsq inde uiuat ubi la¬
borat. Hanc gͦ rationẽ ipse naturȩ
et conu̾satiomi humane decreuit:
hȩc tñ ad cumulũ adhuc addens
grauat causã: ut non le ue faciat

Expanded text:
tatum prodidit sensum; ostendit enim sumptus ideo se nolle, cum liceret, accipere, ne vigor evangelicae auctoritatis torpesceret. Pseudoapostoli enim peccantibus blandiebantur, volentes accipere; ita ut non sibi viderentur peccare illis subjecti: sed quoniam haec res contra evangelicam erat disciplinam, hic non vult accipere; ut libere arguat, ne in illorum numero inveniatur. Ut enim regulae qui in sacrariis operantur, de sacrario vivunt: et qui altario deserviunt, de altario participantur? In sacrariis legem gentilium significat, in altario vero Judaeorum. Sic enim decrevit Dominus per Moysen , ut de iis quae oblata erant, partem sumerent sacerdotes. Ita et Dominus Jesus ordinavit eos, vere. Non ergo Deus per Moysen gentilium formam secutus est: sed ipsa naturalis ratio hoc habet, ut quis inde vivat, ubi laborat. Hanc ergo rationem ipsi naturae et conversationi humanae decrevit. Haec tamen ad cumulum adhuc addens, gravat causam; ut non leve faciat
Abbreviated transcription (Latin):
ceritis quȩ dico uob̃ dicite sermi in uti¬
lessumꝰ. quȩ debuimꝰ facere fecimꝰ. Ue
enĩ er It inqͥt mͥ si ñ p̾dicauero eu̾głium.
Missus enim seruus a dnõ.fac̃ etiã inuitꝰ
qđ sibi p̾ceptum. ẽ siqͦ minꝰ astrui¬
gstur plagis necesse.ẽ. Deniq moy ses
inuitus missus.ẽ. ad pharaonẽ. &̃ ionas
coactꝰ. ẽ. p̃dicare nimuitis. Nã si uolens
hocago: mercedẽ habeo manifestum.ẽ.
qr nemo accipit remunerationẽ eiꝰ
rei quã inuitus agit. Si enĩ uolunta¬
rius dignus mercede. ẽ. qͥa consentit
dño & qđ uoluntarie fit: melius fit.
Si aut̃ inititus. dispensatio mͥ credita. ẽ.
Ne hoc obscurum .ẽ. quia qͥ indeuotus
aliquid facit non uoluntate fae̾ s ne¬
cessitate : qr enĩ potestatis suȩ ñ est:

Expanded text:
ite: Servi inutiles sumus: quod debuimus facere, fecimus . Vae enim erit, inquit, mihi, si non praedicavero Evangelium. Missus enim servus a domino facit etiam invitus, quod sibi praeceptum est: si quominus, adstringatur plagis necesse est. Denique Moyses invitus missus est ad Pharaonem ; et Jonas coactus est praedicare Ninivitis . 142 Nam si volens hoc ago, mercedem habeo. Manifestum est quia nemo accipit remunerationem ejus rei, quam invitus agit. Si enim voluntarius, dignus mercede est; quia consentit domino: et quod voluntate fit, melius fit. Si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Nec hoc obscurum est, quia qui indevotus aliquid facit, non voluntate facit, sed necessitate. Quia enim potestatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
nos diẽ : ꝓpt̾ nos eiũ scriptum. ẽ. ꝑfi
debet spei suȩ fructũ ꝑcipere. Ue¬
rum. ẽ. qr hac spe laboratur ut fru¬
ctus capiat᷑. Si nos uob̾ spũalia semi¬
nauiꝰ magnũ.ẽ. si nos ur̃a carnalia
metamꝰ: ñ dic̃ magnũ. neq par eẽ
si eu̾głi⁊ antes regnum dĩ & celesti ei¬
bo ȩccłam saginantes. alim̃ta corporiᷤ
sumerent: ut tradentes ȩt̾na conse¬
querent᷑ temporalia. Si alii pote¬
state ur̃a utunt᷑ ñne magis nos: si
nec eundem effectum habent erga
uos. facultatẽ habent accipiendi. qͣn¬
tomagis nos: & sub audit᷑ ur̃i apłiqr

Expanded text:
nos dicit: propter nos enim scriptum est. Per nos dicit: propter nos enim scriptum est. Per debet spei suae fructum percipere. Verum est, quia hac spe laboratur, ut fructus capiatur. Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est, si nos vestra carnalia metamus? Non dicit magnum, neque par esse, si evangelizantes regnum Dei, et coelesti cibo Ecclesiam saginantes, alimenta corporis sumerent; ut tradentes aeterna, consequerentur temporalia. Si alii potestate vestra utuntur, nonne magis nos? Si nec eumdem affectum habent erga vos, facultatem habent accipiendi, quanto magis nos? Et subauditur, vestr
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendi tñ oꝑandi ait: ut hone¬
stius loqueret᷑ & ut hoc firmet exẽ¬
pla fubicit dicens. Quis militat su¬
uineã & de fructu eiꝰ ñ edit: qͥs pascit
gregẽ ouiũ & de lacte earũ ñ ꝑcipit:
nunqͥd scłm hominẽ hec loquor:
idest nunqͥd humanam sententiam
dare dociut supͣdicta testimonia
docum̃tis diumis: ut ostendat nͣ
sine causa utiq nol̃se ab aliis sũp¬
tus acciꝑe. quãdo tot drẽplis ostendit
& dandum & accipiendum. ẽẽ. IN
lege eñi seriptũ. ẽ ñ alligabis os boui
trituranti. Nunquid de bobꝰ cura est
dõ: interĩ paucis hoc absoluamꝰ. In io¬
na enĩ ꝓpħa seriptum. ẽ ñ pareã eiui¬
tati in qua habitant plusꝗͣ centũ ui¬
guiti milia hominũ & pe cora mul¬
ta  Et psalmographus: homines in
ñ curat de bob & pe coribꝰ : S ñ curat
de bob & peccorib ꝓpt̾ hȩc ipsa s ꝓpt̃
nos quoꝵ causa sunt facta: ido nobis
curat ñ de illis. Aut potiꝰ in qͥt ꝓpt̃

Expanded text:
accipiendi tamen operandi ait, ut honestius loqueretur. Et ut hoc firmet, exempla subjicit, dicens: Quis militat stvineam, et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem ovium, et de lacte earum non percipit? Numquid secundum hominem haec loquor? 141 Id est, numquid humanam sententiam dare docuit supradicta testimonia documentis divinis; ut ostendat non sine causa utique nolle se ab illis sumptus accipere, quando tot exemplis ostendit et dandum et accipiendum esse. In Lege enim scriptum est: Non alligabis os bovis triturantis. Numquid de bobus cura est Deo? Interim paucis hoc absolvamus; in Jona enim propheta scriptum est: Non parcam civitati, in qua habitant plusquam centum viginti millia hominum et pecora multa . Et Psalmographus: Homines et non curat de bobus et pecoribus? Sed non curat de bobus et pecoribus propter haec ipsa, sed propter nos, quorum causa sunt facta; ideo de nobis curat, non de illis. Aut potius, inquit, propter
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ sum. Qͥa iudeis credentibꝰ & m
negabatur. Iamenĩ circ̃cidi ñ debe
re dissimulantib hic alit̾ uidebat᷑
docere: ido apłs ab his negabatur
his enĩ erat aps: qͥa uid̾ant᷑ in eo uir¬
tutis in signis. N am signacłm apłatꝰ
mei: uos estis in dño. Hoc enĩ p̃dican¬
te conu̾si sunt abidolis ad fidem dĩ
unius. Mea defensio ad eosqͥme int̾¬
rogant hȩc.ẽ. Nunc incipit agere
causã quam superiꝰ p̾misit dicens.
Omĩa mͥ licent s ego sub nulliꝰ redigar
potestatẽ. Esca uentri. & uent̾ escis.
Mea defensio ad eõ qͥ me i̾t̾rogant ħ ẽ.
& quȩ sit subic̃ dicens. Nunqͥd ñ ha¬
bemus potestatẽ manducandi & bi¬
bendi: hoc. ẽ qͦd dixerat. Omĩa mͥ
licent. Nunqͥd ñ habemꝰ potestatem
refutabat sũptd̃s oblatos cephas ip¬
se  simon petrus: mulieres enĩ desidio
doctrme dnĩce & cupide uirtutũ. se¬
quebant᷑ apłos mninistrantes eiꝰ de fa

Expanded text:
a Judaeis credentibus, et negabatur. Jam enim circumcidi non debere re dissimulantibus, hic aliter videbatur docere; ideo apostolus ab his negabatur; his enim erat apostolus, qui viderant in eo virtutis insignia. Nam signaculum apostolatus mei vos estis in Domino; hoc enim praedicante, conversi sunt ab idolis ad fidem Dei unius. Mea defensio apud eos, qui me interrogant, haec est. Nunc incipit agere causam, quam superius praemisit dicens: Omnia mihi licent, sed ego sub nullius redigar potestate. Esca ventrid eos, qui me interrogant, haec est. Et quae sit subjicit, dicens: Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Hoc est quod dixerat: Omnia mihi licent. Numquid non habemus potestatem refutabat sumptus oblatos. Cephas ipse est Simon Petrus. Mulieres enim desiderio doctrinae Dominicae, et cupidae virtutum sequebantur apostolos, ministrantes eis et
Abbreviated transcription (Latin):
crificatoꝵ edebant. Scientes licere
carnem edere. & qr nichil.ẽ. idolum
ido ñ contaminari edentẽ. Hi scan¬
habentes. quia plus erat carnẽ contẽp¬
nere quã fr̃i scandalũ facere. Scientia
enĩ illoꝵ destruebat animas ĩperitoꝵ
fr̃õ putantiũ. eẽ Illic apud idolum
illic & ñ horrere uidebant. Ido ait.
Caritas ȩdificat ut saluti fr̃m studen¬
tes scientiȩ illic legib ut ñ uterent᷑
ne il scandalum facerent. Qđ si qͥs¬

Expanded text:
crificatorum edebant, scientes licere carnem edere; et quia nihil est idolum, ideo non contaminari edentem. Hi scanhabentes; quia plus erat carnem contemnere, quam fratribus scandalum facere. Scientia enim illorum destruebat animos imperitorum fratrum, putantium esse illic apud idolum illic, et non horrere videbant. Ideo ait: Charitas aedificat; ut saluti fratrum studentes, scientiae illic legibus non uterentur, ne illis scandalum facerent. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑea quȩ concessa sunt offende.ut lex
seruet᷑ ĩ illicitis. & in licitis ñ custodia¬
tur dũ in consid̾ate sdunt᷑: Lex
enĩ sic ꝑmisit quȩ concessit: ut modꝰ
t̾n sit quẽ custodiant. Haxorẽ certe
licet hab̾e. s si fornicata fuerit abieien¬
da .ẽ. Ita & carnẽ licet ed̾e: s si idoł
Iratꝰ enĩ loquit᷑. Apłm enĩse ꝓbat
qr missus. ẽ. ad gentes: dicente dnõ
ad eũ. Ego adgentes mutã te. Lib̃ũ
aut̃ se ostendit. quia nullius aliqͥd
concupiuit: neq inadulatione do¬

Expanded text:
per ea quae concessa sunt, offendere; ut Lex per ea quae concessa sunt, offendere; ut Lex servetur in illicitis, et in licitis non custodiatur, dum inconsiderate eduntur? Lex enim sic permisit quae concessit, ut modus tamen sit, quem custodiant. Uxorem certe licet habere, sed si fornicata fuerit, abjicienda est: ita et carnem licet edere, sed si idolis iratus enim loquitur. Apostolum enim se probat, quia missus est ad gentes, dicente Domino ad eum: Ego ad gentes mittam te . Liberum autem se ostendit, quia nullius aliquid concupivit, neque in adulatione do
Abbreviated transcription (Latin):
qr ille ꝑicie causa sciens nichil. eẽ.
idolũ. sed ẽẽ putat illic num̃ ꝗͣdo
si edat contͣ uniꝰ dĩ fulem de sacrifi¬
catis: qđ quidẽ qͣsi irascentis u̾ba st̃:
& ostendentis quid mali possit pã¬
fere scientia. si non fuerit tẽꝑata
a caritate. In tua scientia idest tua
ꝑitia illũ occidit. qͣndo a te fieri ui¬
det qđ alit̾ ille intelligit. Et tueris
occasio mortis fr̃is: quem xꝑe ut re¬
dimeret erucifigi se ꝑmisit. Ac ꝑ
hoc aliquando abscientia dissimu¬
landũ docet caritatis causa: quia
sine dubio plus.ẽ. salus fr̃is quã cib.
qr licet qͥdem s non expedit. Hoc
erit cognouisse siẽ oporcet scire. Sic
aut̃ peccantes in fr̃s et ꝑcucientes cõ¬
scientiã illoꝵ infirmã in xp̃o pecca¬
tis. Quando enĩ caritatis ñ emuli
qui sub xp̃o sunt in xp̃o peccare
frẽm seindalizem. In tantũ caritati
studendũ docet: ut licita ꝓinlieitis
habeant᷑ ne obsint fr̃i. Quantũ enim
mali.ẽ. ꝑ illicita ñ delinquere &

Expanded text:
qua ille peritiae causa sciens nihil esse idolum, sed esse putat illic unum, cum si edat contra unius Dei fidem de sacrificatis: quod quidem quasi irascentis verba sunt, et ostendentis quid mali possit parere scientia, si non fuerit temperata a charitate. In tua scientia: id est, tua peritia illum occidit; quando a te fieri videt, quod ille aliter intelligit. Et tu eris occasio mortis fratri, quem Christus ut redimeret, crucifigi se permisit. Ac per hoc aliquando ab scientia dissimulandum docet charitatis causa; quia sine dubio plus est salus fratris, quam cibus: quia licet quidem, sed non expedit. Hoc erit cognovisse, sicut oportet scire. Sic autem peccantes in fratres, et percutientes conscientiam illorum infirmam, in Christo peccatis. Quando enim charitatis non aemuli qui sub Christo sunt, in Christo peccare fratrem scandalizem. In tantum charitati studendum docet, ut licita pro illicitis habeantur, ne obsint fratri. Quantum enim mali est per illicita non delinquere, et
Abbreviated transcription (Latin):
dnm demonstraret. modũ uniꝰ pͥnei¬
pii conseruando. Sed ñ in omĩb est
scientia. Idest non õs nort̃ credentes
mistertum dĩ uniꝰ. Ido quidã putant
ex his qui credunt aliquid numinis
insimulachris. Aliqui aut̃ adhue c̃ sci¬
entia simulacri. quasi simulaero in¬
molatum manducant. De plebe enĩ
manducabant de sacrificatis qͣsi aliqͣ
ee̾t illic diuinitas. Et conscientia illo¬
rũ cũ sit infirma coinqͥnat᷑. Macula¬
tur conscientia si infirma. ẽ. circa
dm̃. Esca aut̃ nos ñ cõmendat deo.
Ierũ. ẽ. qr ñ idõ deo placebimꝰ si oĩa ee¬
rimꝰ: aut offendimꝰ si aliqua contẽp¬
serimꝰ. N eq enĩ si ederimꝰ habunda¬
bimꝰ: neq si ñ ederimꝰ deerit nob. Con¬

Expanded text:
Dominum demonstraret, modum unius principii conservando. Sed non in omnibus est scientia. Id est, non omnes norunt credentes mysterium Dei unius; ideo quidam putant ex iis qui credunt aliquid numinis in simulacris. Nam aliqui adhuc conscientia idoli quasi simulacro immolatum manducant. De plebe enim manducabant de sacrificatis, quasi aliqua esset illic divinitas. Et conscientia aliorum cum sit infirma, coinquinatur. Maculatur conscientia, si infirma est circa Deum. Esca autem nos non commendat Deo. Verum est, quia non ideo Deo placebimus, si omnia ederimus: aut offendemus si aliqua contempserimus. Neque enim si ederimus, abundabimus; neq
Abbreviated transcription (Latin):
Scimꝰ quia nichil.ẽ. simulacrir: & quia
nemo ds̃ nͥ unꝰ. Uerũ. ẽ apud xp̃ianos
enĩ unus ds̃. ẽ. Licet sint qui dicant᷑
dii & dñi. siue incęlo. siue in t̾ra. Apa¬
ganis enĩ & sol& luna & cȩt̾a sẏdera
dii celestes dicunt᷑. In t̾ra apollinem
e scð̾lapiũ. herculẽ mineruã dõs dict̃
& nos in illo. Omiã enĩ ex illo quȩq
discreuit nos aceteris: qui cũ exillo
sint ñtͣn st̃ in illo dum adhue nͨ ere
significat in dei cognitione qr facti
ꝑ ipsum cũ ceteris pꝰstuporẽ m̃tis
et ignorantiȩ. nos pipsum agnouimꝰ
misterium unius dei. Uuumgͦ dm̃ pa-

Expanded text:
imus quia nihil est simulacrum, et quia nemo Deus, nisi unus. Verum est; apud christianos enim unus est Deus. Licet sint qui dicantur dii et domini, sive in coelo, sive in terra. A paganis enim et sol et luna et caetera sidera dii coelestes dicuntur: in terra Apollinem, Aesculapium, Herculem, Minervam deos dicunt et nos in illo. Omnia enim ex illo quaequediscrevit nos a caeteris, qui cum ex illo sint; non tamen sunt in illo, dum adhuc non credsignificat in Dei cognitione; quia facti per ipsum cum caeteris, post stuporem mentis et ignorantiae nos per ipsum agnovimus mysteriu
Abbreviated transcription (Latin):
dicens quia nichil. ẽ. idolum. Seientia
inflat. Manifestum . ẽ. habentẽ scien¬
tiã in eo ipso głari. Si ñ foris qͥa prudens
ẽ. uł apudse. Genus enĩ hoc . ẽ. scientiȩ¬
ut głet᷑ in se. s id̾o inflat. Caritas uero
ȩdificat. Itaq tunc scientia magna. ẽ.
& sibi utilis si caritate humilietur. &
ampliꝰ crescat. Temꝑat᷑ enĩ adilectione
ut non satis. ẽ. merasit: & in ebriet sci¬
entẽ ut se ex tollat. Sic̃ enĩ uinũ non
tẽꝑatum ãmixtione aquȩ mentẽ alie¬
perata. Omĩa enĩ sola in suaui a st̃
et nocͥua. Quia nec panis solus bene
edit᷑ : nec reliqͥ cibi sine ãmixtione gͣti
st̾ se nociui. Ido caritas edificat. Ipsa
caritas licet uno uocabulo appellet᷑. mul¬

Expanded text:
dicens, quia nihil est idolum. Scientia dicens, quia nihil est idolum. Scientia inflat. Manifestum est habentem scientiam in eo ipso gloriari, si non foris, quia prudens est, vel apud se. Genus enim scientiut glorietur in sese, ideo inflat. Charitas vero aedificat. Itaque tunc scientia magna est, et sibi utilis, si charitate humilietur, ut amplius crescet. Temperatur enim a dilectione, ut non satis mera sit, et inebriet scientem, ut se extollat. Sicut enim vinum non temperatum admixtione aquae mentem alieperata. Omnia enim sola insuavia sunt et nociva; quia nec panis solus bene editur, nec reliqui cibi sine admixtione grati sunt, sed nocivi; ideo charitas aedificat. Ipsa charitas uno licet
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc iccirco ꝓsequit᷑ ut doceat qͥa mulier
etiã si iuro fuerit eiecta: nubendi licen¬
tiam ñ habet. Si aut̃ mortuus fuerit
uir eiꝰ: lib̾ata .ẽ. Etiam hȩc ad supͣdic¬
tas ꝑtinent causas. ut ostendat quam
beata sit uirgo cũ nulli nͥ soli dõ subie¬
cta sit. Uincere enĩ uidet᷑ naturalem
subiectionẽ q̃uando qđ ꝑnaturã hu¬
miliatum. ẽ. erigit. Cui uult nu¬
bat tantũ in dño. Idest quẽ si bi
aptũ putauerit illinubat: qr inuite
nuptiȩ solent malos ꝓuentꝰ habere.
Tantũ aut̃ in dño. Hoc. ẽ. ut sine sus¬
pitione turpitudinis nubat. Hoc:
sub benedictione dĩ celebrant᷑ subli
lius est ut contineat se. ut dignior
sit infut᷑o: consiliũ dat spiritaliratio¬
ne p̾cipuum: ut se contineat. Puco
autẽ qͥ & ego sp̃m dĩ habeo ÷ ut ratũ &
ꝓuidũ consiliũ suũ ostendat. humi¬
litatẽ u̾bi hoc cõmendat alto sensu.
scientia locut᷑us. ẽ: & quȩ sit scien¬
dia non interĩ dic̃. s subiectis ostendit

Expanded text:
Haec idcirco prosequitur, ut doceat quia mulier, etiamsi a viro fuerit ejecta, nubendi licentiam non habet. Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est. Etiam haec ad supradictas pertinent causas; ut ostendat quam beata sit virgo, cum nulli nisi soli Deo subjecta sit. Vincere enim videtur naturalem subjectionem, quando quod per naturam humiliatum est, erigit. Cui vult nubat, tantum in Domino: id est, quem sibi aptum putaverit, illi nubat; quia invitae nuptiae solent malos proventus habere. Tantum in Domino, hoc est, ut sine suspicione turpitudinis nubat, et resub benedictione Dei celebrantur sublilius est ut se contineat; ut dignior sit in futuro, consilium dat spiritali ratione praecipuum, ut se contineat. Puto enim et ego Spiritum Dei habeo; ut ratum et providum consilium suum ostendat, humilitate verbi hoc commendat alto sensu. scientia locuturus est: quae sit scientia, non statim dicit, sed in subjectis ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
nem curã in rẽ cito ꝑituram impen¬
dant. Magis aut̃ curã animȩ suȩ ge¬
rant. quã sciunt ȩt̾nam. Et qui u¬
tuntur hoc scło tanquã non utan¬
tur. Idest ut non p̾sumant de usu
hoc: quia cito ꝑibit corruente mun¬
do. Preterit enĩ figura huiꝰ inundi.
Qͥ a finiri mundũ dixit. ostendit figu¬
ram eius p̾terire. & hẽ ẽẽ. finẽ idest
non substantiã eiꝰ p̾terire s formã.
taq si forma mundi ꝑibit: dubium
utiq non. ẽ. omni aquȩ in mundo
st̃ interire. Ido ꝑibit quia cotidie se¬
nescit mundus. Uolo uos sine solli¬
citudine. eẽ. Diminuta enĩ sollicitudine
scłi: in dei reb ꝓpensius uigilatur.

Expanded text:
nem curam in rem cito perituram impennem curam in rem cito perituram impendant: magis autem curam animae suae gerant, quam sciunt aeternam. 137 Et qui utuntur hoc saeculo, tamquam non utantur: id est, ut non praesumant de usu hoc; quia cito peribit, corruente mundo. Praeterit enim figura hujus mundi. Quia finiri mundum dixit, ostendit figuram ejus praeterire; et hunc esse finem, id est, non substantiam ejus praeterire, sed formam. Itaque si forma mundi peribit, dubium utique non est omnia, quae in mundo sunt, interire. Ideo praeterit, quia quotidie senescit mundus. Volo vos sine sollicitudine esse. Diminuta enim sollicitudine saeculi, in Dei rebus propensius vigilatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq nullus nr̃m uult tempore suo
hȩc ꝓueniretimẽs p̃dicatas a salua¬
tore p̃ssuras. ldo sic̃ nobis obtamus
consulamꝰ & aliis ut ageneratione
nos filioꝵ multoꝵ abstineamꝰ plus
orationi & dĩ seruituti subiecti. ꝓui¬
dentes diem udicis : He & nos simus
imparati ꝑ impedim̃tum necessitatiᷤᷤ
p̃sentis & illi incurrant qđ nos time
fideles: ut non solum innocentes
s & głosi uideant᷑. Concessa enĩ p̃ce¬
rire uirtutis. ẽ. maxinie: & ꝓhibita
tanq̃ non flentes. Scientes enĩ in qreo¬
mo
fine mundi mor consolationẽ eoꝵ futu¬
ram qͥ ꝓ dĩ iusticia forte p̾munt᷑: hac spe
int̾ eos consolantur se. Et qͥ gaudent
tanquã non gaudentes. Inp̃senti enim
qui gaudent.sciant mox luctum uen¬
turum. Eis uidelicet qͥ mundo gaudeÑ:
ambigentes de dĩ iudicio. Et qui e¬
munt tanquam ñpossidentes. Cre¬
dentes enĩ qui emunt paruũ tempꝰ
suꝑ eẽ mundo: sic agant ut ñom¬

Expanded text:
denique nullus nostrum vult tempore suo denique nullus nostrum vult tempore suo haec provenire, timens praedictas a Salvatore pressuras. . Ideo sicut nobis optamus, consulamus et aliis; ut a generatione nos filiorum multorum abstineamus, plus orationi et Dei servituti subjecti, praevidentes diem judicii; ne et nos simus imparati per impedimenta necessitatis praesentis, et illi incurrant, quod nos timemare fideles; ut non solum innocentes, sed et gloriosi videantur: concessa enim praeterire virtutis est maximae; et prohibita tamquam non flentes; scientes enim in proximo finem mundi mox consolationem eorum futuram, qui pro Dei justitia forte premuntur, hac spe inter eos consolentur se. Et qui gaudent, tamquam non gaudentes; in praesenti enim qui gaudent sciant mox luctum venturum, eis videlicet qui mundo gaudent, ambigentes de Dei judicio. Et qui emunt, tamquam non possidentes; credentes enim, qui emunt, parvum tempus superesse mundo, sic agant, ut non om
Abbreviated transcription (Latin):
uit: quãuis sciret ad huc tempora suꝑ¬
eẽ. S alit̾ seribe ũ debuit ꝓpt̃ hos q̃
lecturi hȩc tunc sunt. cum breue suꝑ¬
erit tempꝰ ne semꝑ dũ longe. ẽẽ. puta¬
retur. Dies iudicii aut non timeretur
aut falsum eẽ estimaret᷑. Illud autem
qđ dicit᷑ eum adhuc longe sit ĩmine¬
re multum ꝓficit. Lerroremenĩ incu¬
tit ad meliorẽ uitã agendã hoĩbus. De¬
niq hic inp̾senti quã solliciti sunt
hii qui apud iudices hñt quȩ agant
cum a uctoꝵ dies dr̃ ĩminere. Hoc so¬
nat hic qđ alio in loco dic̃ seductores s
ueraces. Ut & qui habent urores ita
sint qͣsi non habentes. Qͥa enĩ mundi fi¬
nis inꝓximo. ẽ. non deb̾e ad generandũ
ẽẽ. sollicitos. neq ad usum ipsũ deditos:
ut ꝓpensiores & uigilantes in diuinis
oꝑib exercitati circa curã legis ĩmi¬
nenti p̃lio repugnent. Pressure eñ
erunt quales nunquã fuert̃: & mul¬
ti casuri sunt in laqueum diaboli.

Expanded text:
vit: quamvis sciret adhuc tempora supvit: quamvis sciret adhuc tempora superesse. Sed aliter scribere non debuit propter hos, qui lecturi haec tunc sunt, cum perbreve supererit tempus; ne semper dum longe esse putaretur dies judicii, aut non timeretur, aut falsum esse aestimaretur. Illud autem quod dicitur, cum adhuc longe sit, imminere multum proficit; terrorem enim incutit ad meliorem vitam agendam hominibus. Denique hic in praesenti quam solliciti sunt ii, qui apud judices habent quae agant, cum actorum dies dicitur imminere? Hoc sonat hic, quod alio in loco dicit, seductores, sed veraces . Ut et qui habent uxores, ita sint, ac si non habentes. Quia enim mundi finis in proximo est, non debere ad generandum esse sollicitos, neque ad usum ipsum deditos: ut propensiores et vigilantes in divinis operibus, exercitati circa curam Legis, imminente praelio repugnent. Pressurae enim erunt, quales numquam fuerunt, et multi casuri sunt in laqueum diaboli: