comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos quondam deo sublimiter serui¬
ebant iam longe distaret. quos idẽ
popłs ꝑdoctores quosq et electos
suos corrigere sedulus curabat. se¬
seq ad implorandam di clementiã
ꝓ ȩternȩ uitȩ ꝑceptione conuertebat.
Nec abre debet uideri qđ idem tobias
et cecus et uerbum di predicans.
reꝓbas simul et electos significari
dicitur. Nam et iacob patriareba
cum angło luctans. et claudus pa¬
riter est factus et benedictus. in
clauclicatione uidelicet in fideles
suȩ gentis significans in benedicti¬
one fideles. Sara filia raguhel
inciuitate medoꝵ qua tradita erat
septem uiris. et demonium eos oc¬
cidebat mox ut ingrediebantur
ad eam. turbam nationum figu¬
rate denuntiat. cuius doctores
cuncti huius tantum scłi qđ septẽ
diebus uoluitur uitam nouerant
de ȩterna nil dicere sciebant. Ido¬
q: sunt om̃s adiabolo rapti. ut
pote idolatrie mancipati. donec
uerus adueniret sponsus dñs nr̃
gato demonio sponsam accepit

Expanded text:
eos quondam Deo sublimiter servieos quondam Deo sublimiter serviebant, jam luce distaret. Quos idem populus per doctores quosque et electos suos corrigere sedulus curabat, seseque ad implorandam Dei clementiam pro aeternae vitae perceptione convertebat. Nec ab re debet videri, quae idem Tobias et caecus, et verbum Dei praedicans, reprobos simul et electos significare dicitur. Nam et Jacob patriarcha, cum angelo, luctans et claudus pariter est factus et benedictus; in claudicatione videlicet infideles suae gentis significans, in benedictione fideles. Sara filia Raguelis in civitate Medorum, quae tradita erat septem viris, et daemonium eos occidebat, mox ut ingrediebantur ad eam. Turbam nationum figurate denuntiat, cujus doctores cuncti hujus tantum saeculi, quod septem diebus volvitur, vitam noverant, de aeterna nil dicere sciebant. Ideoque sunt omnes a diabolo rapti, ut pote idololatriae mancipati, donec verus adveniret sponsus Dominus noster, gato daemonio sponsam accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
spĩtaliter et dormit fatigatus. qui
uigilare stare infide. ui: iliter agere¬
et confortari negligit. Cui bene con¬
gruit illud quod ait apłs. surge qͥ
dormis et exsurge amortuis. et in¬
luminabit tibi xp̃e. Hyrundinis ꝓp¬
ter leuem uolatum suꝑbiam cordis¬
quia leuitatem figurant. quarum
iminunditia confestim eos quibꝰ
dñatur excecat. Quasi enim nido
hẏrundinum sub positus dormit
qui leuitati lascuuȩ ac suꝑbiȩ men¬
tem incautus subicit. Hȩc aũt ceci¬
tas popło isrł maxime imminente
aduentum dnĩ in carne preualuit.
cum et romane seruitutis iugo pre¬
merentur. et legis diume p̃cepta
pessime iuuendo uolarent. In¬
sultabant tobie cognati. exꝓ̃bra¬
bat et uxor. quasi frustra deo ser¬
uisset. Quos increpans ille et in¬
struens. ad dm̃ se orando conuer¬
tit. Erant in popło illo quidam
qui stulta temeritate ipsius popłi
miseriis in sultarent. quod afelici¬
tate prisca scõꝵ patrum qui apud

Expanded text:
spiritualiter, et dormit fatigatus, qui spiritualiter, et dormit fatigatus, qui vigilare et stare in fide, viriliter agere, confortari negligit. Cui bene congruit illud apostolicum: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Hirundines propter levem volatum, superbiam, cordisque levitatem figurant, quarum immunditia confestim eos, quibus dominatur, excaecat. Quasi enim nido hirundinum suppositus dormit, qui levitati, lasciviae ac superbiae mentem incautus subjicit. Haec autem caecitas populo Israel, maxime imminente adventu Domini in carne praevaluit, cum et Romanae servitutis jugo premerentur, et legis divinae praecepta pessime vivendo violarent. Insultabant Tobiae cognati, exprobrabat et uxor, quasi frustra Deo servisset. Quos increpans ille, et instruens, ad Deum se orando convertit. Erant in populo illo quidam qui stulta temeritate ipsius populi miseriis insultarent, quae a felicitate prisca sanctorum patrum, qui apud
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta sua tobie. quia superato se¬
pius diabolo ac suis sceleribus quȩ
uelut pessimam prolem genuit con¬
dempnato rediebant ꝓspera popło
dei. quibus alternationibꝰ etiam
ȩccłȩ statum post in carnationem
dni fluctuare uidemus. Fatiga¬
tus a sepultura toblas. uen̾it in do
mum suam. Et cum iactasset se uix¬
ta parietem et obdormisset. ex nido
hirundinum calida stercora deci¬
cecus. Non mireris lector quod ali¬
quando bona typice malum aliqͣn¬
do bonum mala facta hominum
significat. Quod si non liceret. nũ¬
quam nigro atramento. s auro
semꝑ lucido scriberetur nomen¬
dei. quia ds̃ lux ẽ. s et si nomen
diaboli in caleulo seribas candido ni¬
chilominus tenebras significat ꝓ-¬
fundas. Cecatus ergo tobias. desig¬
nat quia sicut apłs ait. cecitas ex
parte contigit in isrł. Fatigatus est
a sepultura et cecatus. quia qui in¬
fatigabilis in bonis oꝑibus ꝑsistit
numquam fidei luce priuat᷑. Iacet

Expanded text:
cuncta sua Tobiae. Quia superato saecuncta sua Tobiae. Quia superato saepius diabolo, ac suis sceleribus, quae velut pessimam prolem genuit, condemnato, rediebant prospera populo Dei. Quibus altercationibus etiam Ecclesiae statum post incarnationem Domini fluctuare videmus. Fatigatus a sepultura Tobias venit in domum suam, et cum jactasset se juxta parietem et obdormisset, ex nido hirundinum calida stercora cecicaecus. Ne mireris, lector, quae aliquando bona typice malum, aliquando bonum mala hominum facta significant. Quod si non liceret, nunquam nigro atramento, sed auro semper lucido scriberetur Deus, quia lux est. Sed etsi nomen diaboli in calculo scribas candido, nihilominus tenebras significat profundas. Caecatus ergo Tobias designat quia, sicut Apostolus ait, Caecitas ex parte contigit in Israel . Fatigatus est a sepultura, et caecatus, quia qui infatigabilis in bonis operibus persistit, nunquam fidei luce privatur. Jacet
Abbreviated transcription (Latin):
ret. uel qui dederat repeteret. Ae¬
ceperunt autem gentes uerbum
dei apopło isrł ꝑ interpretationem
quȩ post in carnationẽ dnĩcam eti¬
am sp̃italiter nunc intelligunt. et
ad conquirendas uirtutum diuiti¬
as exercent. Reda. unt uero fenera¬
tori cum credentes infine scłi uide¬
os in unitatem eccłȩ recipiunt. eisq
saluandis xp̃i sacramenta cominit¬
tunt. et scripturarũ quoq reserant
archana. Tubebatur tobias a re¬
ge occidit. ẽt tolli omnẽ substantiã
bolus satagebat popłm di ꝑ idola¬
triam sp̃itali morte ꝑimere. et ei
cunctas uirtutum opes auferre nec
ualuit. quia multi erant in eo scĩ
doctores qui eius uite ꝓuiderent
ac saluti. Fugit autem eum filio et
uxore. quia nec fidem diũce incar¬
nationis. nec statum synagoge po¬
tuit hostis auferre. quam uis uio¬
lenter insisteret quod in machabe¬
oꝵ agonibus multum claruit. Sed
occiso rege afiliis suis. restituta st̃

Expanded text:
ret, vel qui dederat repeteret. Acret, vel qui dederat repeteret. Acceperunt autem gentes verbum Dei a populo Israel per interpretationem, quod post incarnationem dominicam etiam spiritualiter nunc intelligunt, et ad conquirendas virtutum divitias exercent; reddunt vero feneratori, cum credentes in fine saeculi Judaeos in unitatem Ecclesiae recipiunt, eisque salvandis Christi sacramenta committunt, et Scripturarum quoque reserant arcana. Jubetur Tobias a rege occidi, et tolli omnem substantiam bolus satagebat populum Dei per idololatriam spirituali morte perimere, et ei cunctas virtutum opes auferre, nec valuit; quia multi erant in eo sancti doctores, qui ejus vitae providerent ac saluti. Fugit autem cum filio et uxore. Quia nec fidem dominicae incarnationis, nec statum synagogae potuit hostis auferre, quamvis violenter insisteret qui in Machabaeorum agonibus multum claruit. Sed occiso rege a filiis suis, restituta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cerimoniis institutam ꝑ moysen.
enuit ex ea filium. nomen suum¬
nere nasciturum esse cognouit. di¬
cente moyse. Propħam uobis susci
tamquam me ipsum audietis. Et
dñs ad dauid. De fructu uentris
tui ponam suꝑ sedem tuam. Cui
nomen suum imposuit credendo et
confitendo qđ dicit de illo pater. et
ego primogenitum ponam illum.
sicut de ipso popło dicit. Filius meus
primgenitus isrł. Quem ab infan¬
tia timere dm̃ docuit. et abstinere¬
ab omĩ peccato. credendo et confiten¬
do quia peccatum non faceret. nec
inueniretur dolus inore eius. s im¬
pleret eum sp̃c timoris dñi. Tobi¬
as gabelo contribuli suo egenti dedit
sub eyrographo decem talenta ar¬
genti. et popls dei gentibus ꝑ sep
tuaginta int̾pretes diuine legis
quȩ in decalogo continet᷑ scientiã
cõmisit. ut ꝑ hoc eas ab infidelita¬
tis egestate liberaret. Sub cyrogra¬
pho autem dedit. idẽ sub conditione
restituendi post quam ipse ditesce¬

Expanded text:
legalibus institutam per Moysen. legalibus institutam per Moysen. Genuit ex ea filium, etc. Qunere nasciturum esse cognovit, dicente Moyse: Prophetam suscitabit tanquam meipsum audietis . Et Dominus ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem meam . Cui nomen suum imposuit, credendo et confitendo, quod dicit de illo pater: Et ego primogenitum ponam illum . Sicut de ipso populo dicit, Filius meus primogenitus Israel . Quem ab infantia timere Deum docuit, etc. Credendo et confitendo, quia peccatum non faceret, nec inveniretur dolus in ore ejus, sed impleret eum spiritus timoris Domini. Tobias Gabelo contribuli suo egenti dedit sub chirographo decem talenta argenti. Et populus Dei gentibus per LXX Interpretes divinae legis, quae in Decalogo continetur, scientiam commisit, ut per hoc eas ab infidelitatis egestate liberaret. Sub chirographo autem dedit, id est sub conditione restituendi, postquam ipse ditesce
Abbreviated transcription (Latin):
uiam ueritatis non deseruit. Hȩc
captiuitas a rege assyrioꝵ facta. il¬
lam generis humani captiuitatẽ
designat. qua ꝑ regem omĩum
prauoꝵ hoc ẽ diabolum de patriȩ
cȩlestis ẽ habitatione ꝓiectum. et in
huius exilii ꝑegrinanatione transmi-¬
gratum. Impertiebat tobias cun-¬
cta quȩ habere poterat cotidie cum
mas dabat. Et popłs isrł in docto¬
ribus suis uerbi dei elemosinam ñ
solum rudibus suȩ gentis auditori¬
bus. s et his qui ex nationibus in
ritum conuersationis eoꝵ conuerti
uolebant ministrabat. Quicquid
enim naturalis bonihabere pote¬
rat qđ non ab hoste captiuante dol¬
leretur. totum hoc suis in exemplũ
uirtutis ostendebat. s et portionẽ
semꝑ aliquam scientiȩ salutaris etiã
gentilibus dabat qđ ẽ decimationẽ
substantiȩ tobiam aduenis mini¬
straret. Iobias postquam factus
est uir. accepit uxorem anna ex tri¬
bu sua. Et popłs idem post quam
ad oleuit et amplificatus est in egyp¬
to. accepit synagogam legalibus

Expanded text:
iam veritatis non deseruit. Haec captivitas a rege Assyriorum facta illam generis humani captivitatem designat, qua per regem omnium pravorum, hoc est diabolum, de patriae coelestis est habitatione projectum, et in hujus exsilii peregrinationem transmigratum est. Impertiebatur Tobias cuncta quae habere poterat quotidie cum  etc. Et populus Israel in doctoribus suis, verbi Dei eleemosynam non solum rudibus suae gentis auditoribus, sed et his qui ex nationibus in ritum conversationis eorum converti volebant, ministrabat. Quidquid enim naturalis boni habere poterat, quae non ab hoste captivante tolleretur, totum hoc suis in exemplum virtutis ostendebat. Sed et portionem semper aliquam scientiae salutaris etiam gentilibus dabat; quod est decimationem suae substantiae Tobiam advenis ministrare. Tobias postquam factus est vir, accepit uxorem Annam ex tribu sua, etc. Et populus idem, postquam adolevit et amplificatus in Aegypto, accepit synagogam caeremoniis
Abbreviated transcription (Latin):
xxix P rincipes una cũ popło ꝑcuciunt fe¬
dus et scribunt. ut custodiant omĩa
manclata dni. et adiuuent cerimo¬
mas domus eius.
leui habitant in ihrłm. simul et deci¬
ma pars reliquiȩ plebis.
xi Progenies iosue sacerdotis magni. et
qui temporibus illis pͥncipes fuerint
sacerdotum et leuitarum exponitur.
.xxxii Dedicatur ciuitas ihrłm in leticia sol¬
lempni. et recensent᷑ custodes suꝑ
garophilatia thesauri. ad oblationo¬

Expanded text:
XX. Principes una cum populo percutiunt foedus, et scribunt ut custodiant omnia mandata Domini, et adjuvent caeremonias domus ejus. Levi, habitant in Hierusalem, simul et decima pars reliquae plebis. Progenies Josue sacerdotis magni, et qui temporibus illis principes fuerunt sacerdotum et Levitarum, exponitur.XXXIII. Dedicatur civitas Hierusalem in laetitia solemni, et recensentur custodes super gazophylacia thesauri ad oblation
Abbreviated transcription (Latin):
uite bona ꝓxime sint uentura Mo¬
nent aũt̃ hoc eos maxime quos ꝑ
dei grãm renatos et sp̃c septiformis
ẽẽ munere repletos aspiciunt. quod
ẽ ẽẽ filius tobie uinioris. in numero
septenario. et hos iuuenes hos for¬
tes infide et uincentes malignum.
Dirigite inquit gressus uros. ut exe¬
atis de niniue Uideo enim quia in¬
iquitas eiꝰs finem dabit ei. Et hoc
ẽ dicere fidelium suis auditoribus.
Dirigite intentionem cordis ur̃i ut hu¬
iis scli terreneq conuersationis desi¬
deria relinquatis. et tota mente cȩ¬
lestia pietatis. Constat enim quia
tanta ẽ prauoꝵ multitudo tanta p̃¬
ceptoꝵi dei transgressio ꝑ orbem. quȩ
non aliter nisi orbis ipsuis extermi¬
nio. sicut quondam indiluuio totiꝰ¬
sit terminari. Abcessit ergo to¬
bias ex niniue cum uxore suã et fi¬
liis et filioꝵ filiis. et reuersus est
adsoceros suos. et inuenit eos inse¬
nectute bona. Hoc cotidie facit

Expanded text:
vitae bona proxime sint ventura. Movitae bona proxime sint ventura. Monent autem hoc eos maxime, quos per Domini gratiam renatos, et Spiritus septiformis esse munere repletos aspiciunt; quod est esse filios Tobiae Junioris in numero septenario, et hos juvenes, hoc est, fortes in fide et vincentes malignum. Dirigite gressus vestros, ut exeatis de Ninive. Video enim, quia iniquitas ejus finem dabit ei. Et hoc est dicere fidelium suis auditoribus: Dirigite intentionem cordis vestri, ut hujus saeculi terrenaeque conversationis desideria relinquatis, et tota mente coelestia petatis. Constat enim, quia tanta est pravorum multitudo, tanta praeceptorum Dei transgressio per orbem, quae non aliter nisi orbis ipsius exterminio, sicut quondam in diluvio totiusit terminari. Abscessit ergo Tobias ex Ninive cum uxore sua et filiis et filiorum filiis, et reversus est ad soceros suos, et invenit eos in senectute bona. Hoc quotidie facit
Abbreviated transcription (Latin):
Et dñs eidem popło tunc ꝓficiente.
suȩ cognitionis munera latius pa¬
te fecit. ad aꝑiens et ostendens oĩ¬
bus. quia ipse in pat̾re et pater
in ipso ẽ. Redit ergo angłs addm̃.
nobis consubstantialis. Tunc aꝑiens
senior tobias. os suum benedixit dñm.
confessus seueritatem et miscđiam eius
simul et ammonens fideles eius bene¬
ficia semꝑ p̃clicare. eius flagella ꝑtimes¬
decantat. Et popłs iudeoꝵ conuersus
in fine scłi. ad fidem multos habebit
doctores. et ꝓpħicos uiros qui m̃tes
ꝓrimoꝵ adsuꝑna desideria accendt̃
dum eis cȩlestis patriȩ gaudia ꝓpetua
crebra uoce resonant: T obias senior
in ora exitus sui uocauit adse tobiã
filium suum. et septem filios eius ne¬
potes suos. dixitq eis. quia ꝓpe etiã
interitus niniue. et instauratio ibe¬
doctores quiq fideles et iusti. hoc ui¬
uentes. hoc exituri demundo. suos
ꝓpinquos ammonent. quia mund
iam ꝓpinquet ad finem et future

Expanded text:
Et Dominus eidem populo tunc proficienti latius Et Dominus eidem populo tunc proficienti latius suae cognitionis munera patefacit, aperiens et ostendens omnibus, quia ipse in Patre, et Pater in ipso est. Redit ergo angelus ad Denobis consubstantialis. Tunc aperiens os suum senior Tobias, benedixit Deum. Confessus severitatem et misericordiam ejus, simul et admonens fideles ejus beneficia semper praedicare, ejus flagella pertimesdecantat. Et populus Judaeorum conversus in fine saeculi ad fidem, multos habebit doctores et propheticos viros, qui mentes proximorum ad superna desideria accendant, dum eis coelestis patriae gaudia perpetua, crebra voce resonant. Tobias senior in hora exitus sui vocavit ad se Tobiam filium suum, et septem filios ejus nepotes suos, dixitque eis, quia prope esset interitus Ninive, et instauratio Isdoctores quippe fideles et justi hoc videntes, hoc exituri de mundo suos propinquos admonent, quia mundus jam propinquet ad finem, et futurae
Abbreviated transcription (Latin):
lii eius. Septem dies lucem gr̃ȩ¬
sp̃alis quȩ septeformis accipitur
insinuant. Post septẽ ergo dies in¬
luminationis tobiȩ. ingreditur uxor
filii eius. quia post quam in luminata
ȩccła. ut sit unum ouile et unus pa¬
stor. sitq una domus xp̃i. uno angu¬
lari lapide firmata. Ingressa sunt
et peccora et cameli. et pecunia mul¬
ta uxoris. Multe fidelium ꝑsonȩ. mul¬
te uirtutes ȩccłȩ̃. tunc in popłm hebre¬
eoꝵ congregantur. Sed et illa pecu¬
nia quam receꝑat agabelo. Scientiȩ
quoq: scripturarum quas aliquando
gentibus commodabant. tunc eis¬
dem redditur. Uenerunt consobrini
tobie. congratulantes ei de oĩb̾bonis
quȩ illi fecit dñs. Et ꝑ septem dies
epulati sunt cum gaudio. Hoc ẽ quod
incantico moyses dixit. Le tamini
gentes simul cum popło cius. Septẽ
dies epulantur simul. quia in donis
spĩtalibus et uirtutibus gaudent.
illis quis sit ipse. et quare uenerit
qđq sit reuersurus ad dm̃. exponit

Expanded text:
lii ejus, lii ejus, spiritualis, qui septiformis accipitur, insinuant. Post septem ergo dies, illuminato Tobia, ingreditur uxor filii ejus, quia postquam illuminata Ecclesia, ut sit unum ovile et unus pastor, sitque una domus Christi uno angulari lapide firmata. Ingressa sunt et pecora et cameli, et pecunia multa uxoris. Multae fidelium personae, multae virtutes Ecclesiae tunc in populum Judaeorum congregantur. Sed et illa pecunia, quam receperat a Gabelo. Scientia quoque Scripturarum, quas aliquando gentibus commodabant, tunc eidem redditur. Venerunt consobrini Tobiae, congratulantes ei de omnibus bonis quae illi fecit Dominus, et per septem dies epulati sunt cum eo. Hoc est quod in cantico Moyses dixit: Laetamini, gentes, simul cum populo ejus . Septem dies epulantur simul; quia in donis spiritualibus et virtutibus gaudent. illis quis sit ipse, et quare venerit, quodque sit reversurus ad Deum, exponit.
Abbreviated transcription (Latin):
a uoluere. Hoc posuerat quando iuuat.
ꝓcȩdat. currat. uolet. Et apłs ait. si
aut̃ qđ non uidemus sꝑamus. ꝑpaci¬
entiam expectamus. Unde et in eu̾¬
głica parabola sub nomine panis pi¬
scis et oui. tres summe uirtutes. fi¬
des scilicet. spes et caritas expri¬
muntur. Habet ergo popłs iudeo¬
rum adhuc uelamen ante faciem
cordis. ut non intelligat gr̃am xp̃i.
habet albuginem. quia sibimet can¬
didus et iustus p̃ omĩbꝰ uidetur. s
habet eandẽ albuginem quasi mem¬
branum oui. quia cecitatẽ sustinet
mentis. sub spe stultissima et suꝑ¬
uaeua nascituri in carne xp̃i. atq
eos liberaturi. eisq regnum magnũ
daturi ꝑ orbem. s quibus cumq eoꝵ
ablata fuerit erroris caligo. agno¬
seent quia xp̃e iam uenit. ac mundũ
suo sanguine redemit. Quibus apte
congruit qđ sequitur. quia uisu re¬
cepto glorificabat dm̃. tobias cum
gasti me. et tu saluasti me. et ecce
etiã post septem dies sara uxor fi¬

Expanded text:
a volucre, quae hoc posuerat, quando vivat, a volucre, quae hoc posuerat, quando vivat, procedat, currat, volet. Et Apostolus ait: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde et in evangelica parabola sub nomine panis, piscis, et ovi, tres summae virtutes, fides scilicet, spes, et charitas exprimuntur. Habet ergo populus Judaeorum adhuc velamen ante faciem cordis, ut non intelligat gratiam Christi. Habet albuginem, quia sibimet candidus et justus prae omnibus videtur. Sed habet eamdem albuginem quasi membranam ovi; quia caecitatem sustinet mentis, sub spe stultissima et supervacua nascituri in carne Christi, atque eos liberaturi eisque regnum magnum daturi per orbem. Sed quibuscunque eorum ablata fuerit erroris caligo, agnoscent quia Christus jam venit, et mundum suo sanguine redemit. Quibus apte congruit quod sequitur: Quia, visu recepto, glorificabat Deum Tobias cum gasti me, et tu salvasti me: et ecce etiam post septem dies Sara uxor fi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse potius occisus. sua menbra id ẽ
eos quos antea tenebat amisit.
epit ex ocłis tobie quasi menbranuĩ
oui albugo egredi. post quam lini¬
ti sunt defelle piscis. et uisum rece¬
pit. Et uideoꝵ popłs post quam
ĩmanissimã nequissimi hostis neqͥ¬
tiam cognouerit. amissam recipi¬
et lucem. Albugo quȩ obsederat
eius ocłos. stulticiam sibimet pla¬
cendi designat habentem zelum
dei s non scdm scientiam. Et sicut
iterum dicit suam iusticiam uolen¬
tes constituere. iusticiȩ łi non sunt
subiecti. Rupilla ynim nigra uidet.
alba tenebrescit. et qui sibi sapien¬
tes indentur dicentes. numquid
et nos cęci sumus. in his ueritas
non ẽ. qui aut̃ sue fragilitatis et
ignorantie conscii dicere norunt.
łs meus in lumina tenebras meas.
hi lucem uitȩ sunt fruituri in dño.
Bene aut̃ albugo quasi membranũ
erat oi. Per̃ ouum quippe spes
de signatur. quia ui delicet nondum ui¬
uum ẽ. nondum animal est s speratur

Expanded text:
ipse potius occisus, sua membra, id est, ipse potius occisus, sua membra, id est, eos quos antea tenebat, amisit. Coepit ex oculis Tobiae quasi membrana ovi albugo egredi, postquam liniti sunt de felle piscis, et visum recepit. Et Judaeorum populus, postquam amarissimam nequissimi hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo, quae obsederat ejus oculos, stultitiam sibimet placendi designat. Habent enim zelum Dei, sed non secundum scientiam . Et sicut iterum dicit: Suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Pupilla enim nigra videt, alba tenebrescit. Et qui sibi sapientes videntur, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus ? in his veritas non est. Qui autem suae fragilitatis et ignorantiae conscii dicere norunt, Deus meus, illumina tenebras meas ; hi luce vitae sunt fruituri in Domino. Bene autem albugo quasi membrana erat ovi, per ova quippe spes designatur; quia videlicet nondum vivum est, nondum animans est, sed separatur
Abbreviated transcription (Latin):
grãm ꝓmittunt. Annunciante
igitur cane uenisse tobiam. ex sur¬
gens cecus pater eius cȩpit offen¬
dens pedibus currere. Audito a
doctore uerbo salutis exurgit popłs
hebreoꝵ de longo ꝑfidiȩ suȩ. ueter¬
no currit amore ad dñm. quamus
offendens gressibus oꝑm. donec
plene fidei et oꝑationis bone lucẽ
recipiat regeneratus in xp̃o. et in¬
structus. Et data manu puero.
occurrit obuiam filio suo. Dat ma¬
nũ puero cecus. ut in offensu pe¬
de oꝑis dño occurrat. qui et si
ipse nec dum uiam fidei plene in¬
telligit. ei tamen qui lumen ueri¬
tatis bene cognouit. assensum p̃¬
bere qui addmm̃ ꝑueniat satagit.
t suscipiens oseulatus eum cum
urore sua. flentes pregaudio.
Suscipiens cum gaudio iudea infine
copulam xp̃i. iungit et fletum gau¬
dens. quia credit dolens. quia tam
sero addnm̃ ꝑuenit. Tunc sum̃s
conis antiqui. qui illum in passione
quondam deuorare gestiebat. s ꝑ hoc

Expanded text:
gratiam promittunt. Annuntiante gratiam promittunt. Annuntiante igitur cane venisse Tobiam, exsurgens caecus pater ejus coepit offendens pedibus currere. Audito a doctoribus verbo salutis, exsurrexit populus Hebraeorum de longo perfidiae suae veterno, currit amore ad Dominum; quamvis offendens gressibus operum, donec plenitudo fidei et operationis bonae, lucem recipiat regeneratus in Christo, et instructus. Et data manu puero, occurrit obviam filio suo. Dat manum puero caecus, ut inoffenso pede operis Domino occurrat; qui etsi ipse necdum viam fidei plene intelligit, ei tamen qui lumen veritatis bene cognovit, assensum praebere, qua ad Dominum perveniat, satagit. Et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua, flentesque prae gaudio. Suscipiens cum gaudio Judaea in fine copulam Christi, junxit et fletum: gaudens, quia credit; dolens, quia tam sero ad Dominum pervenit. Tunc sumensconis antiqui, qui illum in passione quondam devorare gestiebat; sed per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lupos graues. apasroris summi
fugunt ouili. Qubus bene congru¬
it qđ canibus naturaile ẽ benefi¬
ciis rependert graͣm. et sollicitas
excubias ꝓdñoꝗ salute preten¬
dere. Precucurrit ergo canis. qr
primo salutem p̾dicat doctor.
deinde dñs inluminator corda mun¬
dat. Et pulchre dixit. quasi nun¬
tius adueniens. quia nimirum
doctor quisq fidelis. nuntius est
ueritatis. Pulchre blandimento
sue caude gaudebat. Cauda quip¬
pe quȩ finis ẽ corporis. finem
bone oꝑationis. id ẽ ꝑfectionem uł
certe mercedem quȩ sine fine tribu¬
itur insinuat. Blandimento ergo
caude gaudebat canis. cum tẽc̃ta
dñoꝵ quibus dui aberat reuiseret.
Gaudent doctores de effectu sui oꝑis.
cum uideam ꝑ suum ministerium
a dño recolligendam intelligunt.
gaudent de premii ꝑceptiõne sem¬
piterni. et de hoc eodem premio
cunctis electis cõmuni corda eoꝵ
quibus p̃dicant exhilarant. dũ
eis aduenturam confestim xp̃i

Expanded text:
lupos graves a Pastoris summi lupos graves a Pastoris summi fugant ovili. Quibus bene congruit, quod canibus naturale est, beneficis rependere gratiam, et sollicitas excubias pro dominorum salute praetendere. Praecurrit ergo canis; quia prius salutem praedicat domui, deinde Dominus illuminator corda mundi. Et pulchre dicit quasi nuntius adveniens, quia nimirum doctor quisque fidelis nuntius est veritatis; pulchre, blandimento suae caudae gaudebat: cauda quippe, quae finis est corporis, finem bonae operationis, id est perfectionem, vel certe mercedem, quae sine fine tribuitur, insinuat. Blandimento ergo caudae gaudebat canis, cum tecta dominorum, quibus diu aberat, reviseret. Gaudent doctores de affectu sui operis, cum Judaeam per suum ministerium a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemii perceptione vitae sempiternae, et de hoc eodem praemio cunctis electis communi, corda eorum, quibus praedicant, exhilarant, dum eis adventuram confestim Christi
Abbreviated transcription (Latin):
cdm carnem. qui sunt isrłite. Di¬
misit ergo tobiam raguhel ad pa¬
rentes suos. tradens ei saram. cũ
multa substantia. Remittunt in
fine doctores ȩccłȩ xp̃m cum ip¬
sa eccła uirtutum diuitiis plena.
carnem assumpsit. Precessit
angłs et tobias ad parentes eus.
Deinde secuta ẽ uxor enis. cũ sub¬
stantia et familia eius. post quã
cedit diuina grã ad in luminandã
cecitatem popłi iudeoꝵ. atq in fu¬
is litteris xp̃m uerbum dm̃. atq
hominem ẽẽ cognoseunt. Et post
agnitionem recte fidei. qua si ui¬
so angło et filio suo quos dui ñ
congregata. participatione my¬
sterioꝵ celestium iungunt. Appro¬
pinquantibus domũi. p̃cucurrit
canis qui simul fuerat inuia. et
quasi nuntius ad ueniens. blandi¬
mento sue caude gaudebat. Non
contempnenda ẽ figura canis hu¬
ius. quia uiator et comes angłi
ẽ. Doctores ergo sicut et supra
docuius. ex primit eccłȩ. qui
sepe confligendo cum hereticis

Expanded text:
cundum carnem, qui sunt Israelitae. Dicundum carnem, qui sunt Israelitae. Dimisit ergo Tobiam Raguel ad parentes suos, tradens ei Saram cum multa substantia. Remittunt in fine doctores Ecclesiae Christum, cum ipsa Ecclesia virtutum divitiis plena, carnem assumpsit. Praecessit angelus et Tobias ad parentes ejus; deinde secuta est uxor ejus cum substantia et familia ejus. Postquam cedit divina gratia ad illuminandam caecitatem populi Judaeorum, atque in suis litteris Christum verum Deum atque hominem esse cognoscunt, et post agnitionem rectae fidei, quasi viso angelo et filio suo, quos diu non e gentibus congregata, participatione mysteriorum coelestium jungunt. Appropinquantibus domui praecucurrit canis, qui simul fuerat in via, et quasi nuntius adveniens blandimento suae caudae gaudebat. Non contemnenda est figura canis hujus, qui viator et comes angeli est. Doctores ergo, sicut et supra docuimus, exprimit Ecclesiae, qui saepe confligendo cum haereticis,
Abbreviated transcription (Latin):
spem posteritatiᷤᷤ nr̃e : Omĩa simul¬
in te uno habentes. non te debumꝰ
dimittere ire a nobis. Quodq tobi¬
et noli turbari. sanus ẽ filius nr̃.
satis fidelis ẽ uir ille cum quo mi¬
de uideis credunt conuenit. qui se
suosq in hoc consolant᷑. qđ uere
futurum sit tempus quando re¬
uertatur ad eos dñs. et tunc omĩs
isrł saluus fiat. scientes quia satis ẽ¬
fidelis dñs. qui hoc ꝓmisit. sicut
supra diximus idem tobias et ꝑce
citatem suam incredulos. et ꝑfi
dem credentes more scripturis
usitato. designat. Nogat tobiã
raguhel ampliori tempore rema¬
nere secum. nec auditur dicente
tobia. ego noui quia pater meus
et mat̾ mea modo dies compu¬
tant. et cruciatur sp̃c eoꝵ in ip¬
sis. Et cum plenitudo gentium
buat. cecitatem eius quã expar¬
te facta ẽ in lustret. Recordatur
enim diuina clementia. qm̃ tri¬
sticia magna ẽ et continuus dolor
credentibus ex iudeis ꝓcecitate in¬
creduloꝵ qui sunt cognati eoꝵ se¬

Expanded text:
spem posteritatis nostrae omnia in te uno habentes te non debuimus dimittere ire a nobis cui dicebet noli turbari sanus est filius noster satis fidelis est vir ille cum quo mide Judaeis credunt, convenit; qui se suosque in hoc adhuc consolantur, quod vere futurum sit tempus, quando revertatur ad eos Dominus, et tunc omnis Israel salvus fiat; scientes, quia satis fidelis est Dominus, qui hoc promisit. Sicut enim supra docuimus, idem Tobias et per caecitatem suam incredulos, et per fidem credentes more Scripturis usitato designat. Rogat Tobiam Raguel ampliore tempore manere secum, nec auditur, dicente Tobia: Ego novi, quia pater meus et mater mea modo dies computant, et cruciatur spiritus eorum in ipsis. Et cum plenitudo gentium buat, caecitatemque ejus, quae ex parte facta est, auferat. Recordatur enim divina clementia, quoniam tristitia est magna, et continuus dolor cordis credentibus ex Judaeis pro caecitate incredulorum, qui sunt cognati eorum se
Abbreviated transcription (Latin):
xxii S anaballath et socii eius. neemiã iab
edificatione muri retrahere tẽptant.
concductis aduersus eum etiã dome¬
sticis insidiis. s his ab eo dep̃hensis¬
acciuitatis murus ad ꝑfectũ usq¬

Expanded text:
XXIII. Sanaballat et socii ejus Nehemiam ab aedificatione muri retrahere tentant, conductis adversus eum etiam domesticis insidiis; sed his ab eo deprehensis, civitatis murus ad perfectum usq
Abbreviated transcription (Latin):
III Congregatio uetus popłi iniherłm mense¬
plum obtulerunt sumñam.¬
nophegiam. cetereq ex inde sollemp¬
nitates dnĩ describunt. Simpeditur.¬
IIII A mio sccdo aduentus eoꝵ fundatur do
USamaritȩ scribunt ȩpłas accusationis
regibus ꝑsarum. et edicto regalium
I A dexortationem aggei et zacharie ꝓpħa
rum. ⁊orobabel. et ihesus filius iose
dech templum dñi ȩdificant. et ta
tannai dux transflumen quid de his
Darius recensitis cyri litteris. templũ
fieri debeat adario rege requirit.
edificari p̃cepit. qđ sexto regni eius¬
IIII Dedicant domum dĩ filii transinigra
anno completur.
Etras sacerdos ascendit debabilone¬
tionis. et sollempnitatẽ paschȩ celebrãt¬
habens honorificas artarfersis lit¬
teras ad uniuersos custodes rei pub¬
lice transflumen. quibus et ipsum

Expanded text:
illa turba populi redeuntis in patriam, et descriptio sacerdotum, Leviper singulas familias murorum et turrium opera divisa, aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. Samaritae scribunt epistolas accusationis rsarum, et edicto regaliumvero adjutore et consolatore Dominonet nobis propitius, retecto cortice litterae, altius aliud et sacratius in medulla sensus spiritualis invenire; quod videlicet ipsum Dominum, ac templum et civitatem ejus, quae nos sumus, propheticis quidem figuris, sed manifesta ratione designet. In quo nimirum opere maximo nobis adjumento fuit praefatus Ecclesiae magister Hieronymus in explanatione prophetarum, qui eadehabens honorificas regis Artaxerxis litteras ad universos custodes arcae publicae trans flumen; quibus et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
xUII Muriturres. et porte ihrłm edificantur.
meipiente eliasib sacerdote magno.
XUIII. Sanaballath et tobias. subsannant ȩdi¬
ficantes. s contempnunt᷑. bella mouent.
s orationibꝰ atq armis pelluntur.
XIII Struetores armati om̃s. ac p̃parati ad
pugnã. sic edificationi muroꝵ in sistunt. xxx¬
Exeitato intumultum popło ꝓ fame ac
penuria. adiurat optimates ac magi¬
stratus. ne usuras a fr̃ibꝰ suis exigant.
s: potius dent ꝓillis pecuniam.

Expanded text:
Murus, turres et portae Jerusalem aedificantur, incipiente Eliasib sacerdote magno.XIX. Sanaballat et Tobias subsannat aedificantes, sed contemnuntur; bella movent, sed orationibus atque armis pelluntur.XX. Structores armati omnes, ac praeparati ad pugnam, sic aedificationi murorum insistunt. Excitato in tumultum populo pro fame ac penuria, Nehemias adjurat optimates ac magistratus ne usuras a fratribus suis exigant, sed potius dent pro illis pecuniam.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. nec non et popłs post captiui¬
tatem patriam remissus. et uasa
scã quȩ ablata erant domũ redu¬
cta tẏpice denuntient. Uerũ quia
de his omĩbus ꝓpħa etras quomͦ
sint facta sufficient̃ explicat. li¬
bet de uolumine eius aliqua com¬
memorare. et ꝓ ut dñs dederit.
spitali sensu exponere. qͦ manife¬
stius pate fiat. qualiter his qui
ꝑ negligentiam uł errorem ꝑie¬
rant sit ad penitentiam redeun¬
dum. quanta dĩ gr̃a. quanto ip¬
soꝵ conatu sit admissoꝵ poscenda
uł impetranda uenia. quomͦ idem
penitentes una cum eis qui nuꝑ
ad fidem uenerant. unã eandẽq
xp̃i domũ edificent. ac pariter
infuturo dedicationis illius sollẽp¬
na expectent.
Nanno pͥmo eyri regis ꝑsarum
ut impleretur uerbũ dñi ex ore
hiereiniȩ. suscitauit dñs sp̃m cyri
regis ꝑsarum. et transduxit uocẽ
in uniuerso regno suo etiam ꝑscrip¬
turã dicens. Hȩc dicit cyrus rex

Expanded text:
nem, nec non et populus post captivinem, nec non et populus post captivitatem patriam remissus, et vasa sancta, quae ablata erant, domum reducta, typice denuntient. Verum quia de his omnibus propheta Esdras, quomodo sint facta, sufficienter explicat, licet de volumine ejus aliqua commemorare, et, prout Dominus dederit, spirituali sensu exponere, quo manifestius patefiat qualiter his qui per negligentiam vel errorem perierant sit ad poenitentiam redeundum; quanta Dei gratia, quanto ipsorum conatu sit admissorum poscenda vel impetranda venia; quomodo iidem poenitentes, una cum eis qui nuper ad fidem venerant, unam eamdemque Christi domum aedificent, ac pariter in futuro dedicationis illius solemnia exspectent.anno primo Cyri, regis Persarum, ut impleretur verbum Domini ex ore Jeremiae: Suscitavit Dominus Spiritum Cyri, regis Persarum, et traduxit vocem in universo regno suo, etiam per Scripturam, dicens: Cyrus, rex
Abbreviated transcription (Latin):
iber sancti pa tris tobiȩ.
lubris patet legentibus. ut pote qui
maximis uite moralis et exemplis
abundat et monitis. et si quis eundẽ
etiam allegoricȩ nouit interpretari.
quantum poma foliis tantum inte¬
riorem ei sensum uidet simplicitati
littere prestare. Oaxima nãq xp̃i
et ȩccłȩ sacramenta si spiritaliter in¬
telligitur in se continere ꝓbatur. Si¬
quidem ipse tobias popłm isrł de¬
signat. qui cunctis gentibus idola¬
triȩ deditis ipse seruiebat dõ fide
recta et oꝑibus iustis. sicut de tobia
legitur. quia cum irent om̃s ad

Expanded text:
iber sancti Patris Tobiae, lubris patet legentibus, ut pote qui maximis vitae moralis et exemplis abundat et monitis. Et si quis eumdem etiam allegorice novit interpretari, quantum poma foliis, tantum interiorem ejus sensum videt simplicitati litterae praestare. Maxima namque Christi et Ecclesiae sacramenta, si spiritualiter intelligitur, in se continere probatur. Siquidem ipse Tobias populum Israel designat, qui, cunctis gentibus idololatriae deditis, ipse serviebat Deo fide recta et operibus justis, sicut de Tobia legitur. Quia cum irent omnes ad
Abbreviated transcription (Latin):
nent ciuitates ad eam ꝑtinentes.
singłas fidelium uirtutes: in qui¬
bus quasi inp̃sidio ciuitatum. a
temptam̃tis atq incursibus ma¬
lignoꝵ spũum muniuntur. Posst̃
ꝑ ciuitates in quibus commoraban¬
tur hi qui de captiuitate in ihrłm
et iudam uenerant. etiam ꝑ orbem
una catholica ꝑfieitur accipi. Inqui¬
bus quicumq conuersantur. sin¬
guli se filios catholicȩ ȩccłȩ quasi
aut̃ ante alios ducibus zorobabel
et iesu. quoꝵ unus de regia. alter
de sacerdotali ꝓsapia genus duxis¬
se multis sacre historiȩ locis osten¬
ditur. Qui ambo unam eandẽq
redemptoris nr̃is ueri uidelicet
regis et summi sacerdotis ꝑsonã
designant. Ipse enim solus ẽ ꝑ quẽ
uenire ad salutem debeamus. un¬
de ait. Nemo uenit ad patrem.
nisi ꝑ me. Qui singulos electorũ
siue ꝑse ipsum occulta in spiratio¬
ne. seu aꝑta eruditione ꝑ scõs pre¬
dicatores de confusione uitȩ prȩ¬
sentis aduisionem ꝑpetuę pacis
et confessionem diuine laudis qͣsi

Expanded text:
tinentes, singulas fidelium virtutes, in quibus quasi praesidio civitatum, a tentamentis atque incursibus malignorum spirituum muniuntur; possunt per civitates, in quibus commorabantur hi qui de captivitate in Jerusalem et Judam venerant, etiam diversaeuna catholica perficitur, accipi. In quibus quicunque conversantur, singuli se filios catholicae Ecclesiae, quaautem ante alios ducibus Zorobabel et Jesu; quorum unus de regia, alter de sacerdotali prosapia genus duxisse, multis sacrae historiae locis ostenditur; qui ambo unam eamdemque Redemptoris nostri, veri videlicet regis, et summi sacerdotis personam designant. Ipse enim solus est, per quem venire ad salutem debeamus. Unde ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Qui singulos electorum, sive per seipsum occulta inspiratione, seu aperta eruditione per sanctos praedicatores, de confusione vitae praesentis ad visionem perpetuae pacis, et confessionem divinae laudis, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tristati sunt parentes eius. qđ non
die constituto reuerteret᷑ ad eos.
illius conuertuntur. multum dolent
animo. quia dñs tardat uenire
adsaluandos eos retentus ingen¬
tibus. Quibus bene congruit. qđ
mater eius pauꝑ. et quasi uiro si¬
mul ae filio orbata. Multo cum do¬
lore dicebat. Eeu heu filimi ut
quid te misimus ꝑegrinari lumen

Expanded text:
tristati sunt parentes ejus, quod non tristati sunt parentes ejus, quod non die constituto reverteretur ad eos. illius convertuntur, multum dolent animo; quia tardat Dominus venire ad salvandos eos, retentus in gentibus. Quibus bene congruit, quod mater ejus pauper, et quasi viro simul ac filio orbata, multo cum dolore dicebat: Heu, heu, fili mi, ut quid te misimus peregrinari lumen
Abbreviated transcription (Latin):
gi nationibus quȩ litteram legis
ꝑseptuaginta translatores accepe¬
runt. et ideo citius fidem susciꝑe
ualeant. ut pote quani et in libriᷤᷤ
notis tenebat. Edsumpsit ergo¬
angłs raphael quatuor ex seruis
raguhelis etduos camelos. et in
rages medoꝵ ꝑrexit. et indicans
ei cuncta de tbbia. recepit pecuniã.
eumq secum ad nuptias fecit ueni¬
re. Serui raguhel et cameli. p̃dica¬
tores sunt degentibus electi ꝑ qͦs
dñs et alios colligit. Serui. quia
seruiunt necessitati eoꝵ. quibus
eu̾głizant. cameli. quia et onera
in firmitatis eoꝵ frat̾nę subiectio¬
ne caritatis portant. Quare aũt
quatuor serui. et cameli sint duo
supra monstratum ẽ ubi uaccȩ duȩ
et quatuor occiduntur arietes. Ta¬
les adiuuante raphael adducunt
gabelum ad nuptias tobie. cum in
unitatem ȩccłȩ xp̃i nouos popłos
ipso diuinitus opitulante scĩ predi¬
catores adgregant oras faci¬
ente tobia causa nuptiarum. con¬

Expanded text:
gi nationibus, quae litteram legis gi nationibus, quae litteram legis per LXX translatores acceperunt: et ideo citius fidem suscipere valebant, utpote quam in libris notis tenebant. Assumens ergo Raphael quatuor ex servis Raguelis, et duos camelos, in Rages Medorum perrexit; et indicans ei cuncta de Tobia, recepit pecuniam, eumque secum ad nuptias fecit venire. Servi Raguel et cameli praedicatores sunt de gentibus electi, per quos Dominus et alios colligit. Servi, quia serviunt necessitati eorum quibus evangelizant. Cameli, quia et onera infirmitatis eorum fraternae subjectione charitatis portant. Quare autem quatuor servi et cameli sint duo, supra monstratum est, ubi vaccae duae, et quatuor occiduntur arietes. Tales adjuvante Raphael producunt Gabelum ad nuptias Tobiae, cum in unitatem Ecclesiae Christi novos populos, ipso divinitus opitulante, sancti praedicatores aggregant. Moras faciente Tobia nuptiarum causa, con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem requiescet spẽ meus. nͥ
suꝑ humilem et quietum. et tre¬
mentẽ sermones meos: Petiit
angłm tobias ut assumens ani¬
malia siue seruitia. uadat ad ga¬
belum in rages medoꝵ. reddatq
ei cẏrographum suum. et recipi¬
at ab eo pecuniam. roget eum
uenire adnuptias eĩ. et adnuit.
Petunt dñm fideles mẽbra uideli¬
cet illius. ut assumat aliquos
de credentibus eisq uerbi p̃dican¬
di negotium committat. et ipse
m eis ueniat ad colligendas natio
perunt. s tantum famam audier̃t.
E isq concedat ꝓpitius. ut talentum
uerbi quod fama didicerunt. ꝑ fidei
obedientiam reddant. Et ipsi quo¬
q adnuptias scẽ ȩccłȩ in quibus
sponsus ẽ xp̃c. inquibus uinum
deaqua nouum sȩcit. id ẽ spĩtalem
legis dat intelligentiam. credendo
et recte inuendo ad gregentur. nec
abnuit dñs. s bene rogantum uota
suscipiens. nouos cotidie popłos
meccłam colligit. Potest ut supra
diximus de his specialiter in telli¬

Expanded text:
per quem requiescet spiritus meus, nisi per quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? Petit angelum Tobias, ut assumens animalia sive servitia vadat ad Gabelum in Rages Medorum, reddatque ei chirographum suum, et recipiat ab eo pecuniam, rogetque eum venire ad nuptias ejus, et annuit. Petunt Dominum fideles, membra videlicet ipsius, ut assumat aliquos de credentibus, eisque verbi praedicandi negotium committat, et ipse  eis veniat ad colligendas in fidperunt, sed tantum famam audierunt; eisque concedat propitius, ut talentum verbi quod fama didicerunt, per fidei obedientiam reddant; et ipsi quoque ad nuptias sanctae Ecclesiae, in quibus sponsus est Christus, in quibus vinum de aqua novum fecit, id est spiritualem legis dat intelligentiam, credendo et recte vivendo aggregentur. Nec abnuit Dominus, sed bene rogantium vota suscipiens, novos quotidie populos in Ecclesiam cogit. Potest, ut supra dicitur, de his spiritualiter intelli
Abbreviated transcription (Latin):
uant. quia quatuor uirtutibus pͥ¬
mis. prudentia. fortitudine tem¬
ꝑantia. iusticia munnintur. quia
ꝑ orbem uniuersum. qui quatuor
plagis distinguitur gregem xp̃i in¬
stituunt. Fecit raguhel uaccas et
arietes oceidi. quia popłs gentiũ
tales eos qui de sua stirpe ad fidẽ
uenerunt eẽ docuit. quos p̃emi¬
nentia uirtutis hostis temptare
appeteret. nec temptatos uincere
s uietores posset facere martyres.
U el certe ipse fecit occidi. quos carnẽ
crucifigere docuit. Quoꝵ occisio¬
ne parauit epulas omĩbus incinis¬
ta passio. et corona scõr multis le¬
ticiam tribuunt. et quasi eꝓulas
eis quoꝵ reficiuntur exemplis ac¬
cipiunt. Adiurauit raguhel to¬
biam. ut duas ebdomadas mora¬
retur apud eum. Ad iuramus et
nos dñm nr̃m orantes ut nobis¬
quamur. qua requiescamus et
aseruilibus actibus id ẽ peccatis
incorpore. et aprauis cogitatio¬
nibus in mente. et requiescat
in nr̃o corde et corpore. quiait. su¬

Expanded text:
vant, quia quatuor virtutibus prvant, quia quatuor virtutibus primis, prudentia, fortitudine, temperantia, justitia, muniuntur; quia per orbem universum, qui quatuor plagis distinguitur, gregem Christi instituunt. Fecit Raguel vaccas et arietes occidi, quia populus gentium tale eos qui de sua stirpe ad fidem venerant, esse docuit, quos praeeminentia virtutis hostis tentare appeteret, nec tentatos vinceret, sed victores posset facere martyres. Vel certe ipse fecit occidi, quos carnem iscentiis crucifigere docuit. Quarum occisione paravit epulas omnibus vicinista, passio et corona sanctorum, multis laetitiam tribuunt, et quasi epulas, ex quorum reficiuntur exemplis, accipiunt. Et adjuravit Raguel Tobiam, ut duas hebdomadas moraretur apud eum. Adjuramus et nos Dominum nostrum, orantes ut nobisgratiam consequamur, qua requiescamus a servilibus actibus, id est, peccatis in corpore, et a pravis cogitationibus in mente; et requiescat in nostro corde et corpore ipse qui ait, Su
Abbreviated transcription (Latin):
ste ꝓstrato. sponsum eẽ sc̃ẽ ȩccłȩ
cognouerunt. Ietatus raguhel
gues. et quatuor arietes. et para¬
ri epulas omibus uicinis suis.
cunctisq amicis suis. Lętatus
de fide xp̃i popłs gentium. et de
uocatione gentilitatis ad dm̃. tan¬
tum ꝓficiebat in dño. ut etiam
de eius numero doctores fierent.
gignunt et nutriunt. Sunt et ari¬
etes. quia patres et duces sequenti¬
um popłoꝵ. dequibus et dicitur.
Afferte dño. filios arietum. Sunt
aut̃ pingues uacce. quia suꝑnedi
lectionis grã sunt referti doctores.
Dequa psalmista p̃catur. Sicut adi¬
pe pinguedinis repleatur anima
sponte mortificant. ut hostia uiua
fiant. uł inmanus infidelium tra¬
dunt occidendum. tales nimirum
ꝑarma uisticiȩ adextris et asini¬
stris. id ẽ inꝓsꝑis et aduersis con¬
tra hostem stare didicerunt. Sunt
quatuor arietes oceisi. quia scĩ doc¬
tores et martyres. quatuor libros
scĩ eu̾głii fide et oꝑatione conser¬

Expanded text:
ste prostrato, sponsum esse sanctae Ecclesiae ste prostrato, sponsum esse sanctae Ecclesiae cognoverunt. Laetatus Raguel dgues, et quatuor arietes, et parari epulas omnibus vicinis suis, cunctisque amicis suis. Laetatus de fide Christi populus gentium, et de vocatione gentilitatis ad Deum, tantum proficiebat in Domino, ut etiam de ejus numero doctores fierent, gignunt et nutriunt. Sunt et arietes, quia patres et duces sunt populorum, de quibus dicitur: Afferte Domino filios arietum . Sunt autem pingues vaccae, quia superna delectationis gratia sunt referti doctores. De qua Psalmista precatur: Sicut adipe pinguedinis repleatur anima sponte mortificant, ut hostia viva fiant, vel in manus infidelium tradunt occidendum: tales nimirum per arma justitiae, a dextris et sinistris, id est, in prosperis et adversis, contra hostem stare didicerunt. Sunt quatuor arietes occisi, quia sancti doctores et martyres quatuor libros sancti Evangelii fide et operatione conser
Abbreviated transcription (Latin):
to suꝑioris egypti. quia cohibitũ
a raptu fidelium qui menbra sunt
ligatum tenet eum. quia nec ip¬
sos quos possidet impios. tantũ
ledere sinitur. quantũ insatiabi¬
li furore desiderat. Interea cir¬
ca pulloꝵ cantum timens ragu¬
hel ne forte occisus ẽẽt a demone
tobias fodit sepulchrum cum ser¬
uis. s hoc confestim agnita sospi¬
tate illius. uissit terra repleri.
Cantus pulloꝵ. sonus ẽ p̃dicantiũ.
Qui cum mane diemq uerum ficłi
mundo post tenebras erroris ad-¬
futurum canerent. erant quidã
inpopło gentium qui dubitarent.
an uere dñs hostem uicisset anti¬
quũ. Ideoq fidem nominis eius
obruere atq abcondere. satius e¬
stimarent. Qui tam̃ post modum
agnita luce ueritatis. quasi auro¬
ra ꝓcedente. et crebrescente pullo¬
rum cantu. id ẽ uoce doctoꝵ qui
adsuꝑna desideria alacri cordis
uolatu se leuare consuerunt. omnẽ
nubilum dubitationis sua dem̃te
pepulerunt. ac ueraciter xpm ho¬

Expanded text:
to superioris Aegypti; quia cohibitum to superioris Aegypti; quia cohibitum a raptu fidelium, qui membra sunt ligatum tenet eum; quia nec ipsos quos possidet impios, tantum laedere sinitur, quantum insatiabili furore desiderat. Interea circa pullorum cantum timens Raguel, ne forte occisus esset a daemone Tobias, fodit sepulcrum cum servis; sed hoc confestim agnita sospitate illius, jussit terra repleri. Cantus pullorum sonus est praedicantium, qui cum mane diemque verum fidei mundo post tenebras erroris adfuturum canerent, erant quidam in populo gentium, qui dubitarent an vere Dominus hostem vicisset antiquum, ideoque fidem nominis ejus obruere atque abscondere satius aestimarent; qui tamen postmodum agnita luce veritatis, quasi aurora procedente et crebrescente pullorum cantu, id est, voce doctorum, qui ad superna desideria alacri cordis volatu se levare consuerunt, omne nubilum dubitationis sua de mente pepulerunt, ac veraciter Christum, ho