comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma electoꝵ m̃tes inlustrat. s in illa pa¬
ttia cessantib aliaxiurtutũ opib sola
ꝑpetuo regnat. Porro .xł. cubitoꝵ erat
ipsũ templũ ꝓforib oraculi. Diximus¬
Unde recte .xl. fuit cubitorum. Qui
numerus sepe insignificatione po¬
nitur p̃sentis fidelium laboris.
quomͦ quinquagenarius in signi¬
ficationem future quietis pacis.
Denario namq numero continen¬
tur p̾cepta: quorum obseruatione
ad uitam ꝑuenituir. Denario eque
significatur ipsa quam desideramꝰ
& ꝓqua loboramꝰ uita ꝑhennis.
Quadratus uero ẽ mundus in quo
ꝓ adquirenda eadem uita certamꝰ.
unde psalmista congregandam
De regionib congregauit eos. a solis
ortu et occasu ab aquilone & ma¬
t cedro omĩs domus intrinsecus
uestiebatur. habens cornaturas suas
& uineturas fabre factas et celatu¬
ras eminentes. Diximus de cedio
quod insuꝑabilem uirtutum ue¬
nustatem signaret quo nimirum
ligno om̃is domus domini inrtrin¬

Expanded text:
ma electorum illustrat mentes, sed in illa pama electorum illustrat mentes, sed in illa patria, cessantibus aliarum virtutum operibus, sola perpetuo regnat. Porro XL cubitorum erat ipsum templum, pro foribus oraculi. Diximusunde recte fuit XL cubitorum: qui numerus saepe in significationem ponitur praesentis fidelium laboris, quomodo quinquagenarius in significatione futurae quietis et pacis. Denario namque numero continentur praecepta, quorum observatione ad vitam pervenitur. Denario aeque significatur ipsa, quam desideramus, et pro qua laboramus, vita perennis. Quadratus vero est mundus, in quo pro acquirenda eadem vita certamus. Unde et Psalmista congregandam De regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et maEt cedro omnis domus intrinsecus vestiebatur, habens tornaturas suas et juncturas fabrefactas, et caelaturas eminentes, etc. » Diximus de cedro, quod insuperabilem virtutum venustatem signaret, quo nimirum ligna omnis domus Domini intrin
Abbreviated transcription (Latin):
ret: quia oculi dñi aꝑti sunt suꝑ
domum eius die ac nocte: et aures
eius in oratione seruorum suorum
intendentes. & hoc ꝑ cotam latiui¬
dinem diffuse porbeni eccłie. Aita¬
re namq timiamatis quod indomo
quidem exteriori s ꝓpe ostium fta¬
bat domus interioris: tipus fuit ꝑ
fectorum: qui carne quidem adhuc
in mundo recenti s omi desidio st̃
ad celestia suspensi: et uelut inan¬
so ture fumum ascendentem in
scã scõrum emittunt: quia suꝑno
amore flagrantes. crebris orationa
uocib aures sui pulsant autoris.
Aꝑtamq late ianuam. fumꝰ unicda¬
fsrum insuꝑiorib inuenit: quia quan¬
to mundiores quiq intetris & quasi
uicmiores celesti patrie cõmorantur:
canto citus a dño cunc̃ta que pos¬
cunt accipiunt. Dene autem int̾ĩor.
domus. xx. cubitis longa facta est.
ꝓpter mistium seilicet gemine dilec¬
conis. de quo & supradiximus que
in hac interim uita ex parte maxi¬

Expanded text:
ret; quia oculi Domini aperti sunt super ret; quia oculi Domini aperti sunt super domum ejus, nocte ac die, et aures ejus in orationes servorum suorum intendentes, et hoc per totam latitudinem diffusae per orbem Ecclesiae. Altare quoque thymiamatis, quod in domo quidem exteriore, sed prope ostium stabat domus interioris, typus fuit perfectorum justorum, qui carne quidem adhuc in mundo retenti, sed omni desiderio sunt ad coelestia suspensi, et velut incenso thure fumum ascendentem in sancta sanctorum emittunt, quia superno amore flagrantes, crebis orationum vocibus aures sui pulsant auctoris. Apertamque late januam fumus incensorum in superioribus invenit, quia quanto mundiores quique in terris, et quasi viciniores coelesti patriae commorantur, tanto citius a Domino cuncta quae poscunt accipiunt. Bene autem interior domus XX cubitos longa facta est, propter mysterium geminae dilectionis, de qua supra diximus, quae in hac interim vita ex parte maxi
Abbreviated transcription (Latin):
consũmantes. p̃sens. ẽ. eccł̃ia ubi coti¬
die piis insistentes oꝑib dño sacri¬
ficia saudis offerimus. Interior. uͦ
domus que ad posteriorem partẽ¬
templi erat fact̾a. ipsa ẽ. ꝓmissa
nob̾ uita in celis: uit̾ior. quidem
a conuersatione nr̃i exilii. quia
in p̃sentia regis summi ꝑpes ibi
beatorum & angłorum & hominũ
sollempnitas agitur. unde de ea
bene merito seruo dicitur. intra
in gaudium dñi cui: s posterior.
tempore: quia pꝰ huiꝰ scłi labores.
ad illius ingressum ꝑducimur.
Cabulata autem que utramq do¬
mũ ab inuicẽ diuidunt ipsa sunt
rit pia semꝑ instantia donec aꝑiant
⁊intrare liceat pulsamꝰ Ubi et¬
sinec dum ante solutionem corpor
habemus ianuam diuine pieta¬
tis: qua orationum nr̃arum ele¬
mosinarum. ieuniorum ceteroꝵ¬
p̃mitamus. Hinc ẽ. enim quod
paries cedrinus domus interion
ianuam habebat insuꝑiorib ꝑto¬
tum. ubi fumus incensorum inta¬

Expanded text:
consummantes, praesens est Ecclesia, ubi quoticonsummantes, praesens est Ecclesia, ubi quotidie piis insistentes operibus, Domino sacrificia laudis offerimus. Interior vero domus, quae ad posteriorem tetempli erat facta, ipsa est promissa nobis vita in coelis. Interior quidem, quoad conversationem nostri exsilii, quia in praesentia Regis summi perpes ibi beatorum et angelorum, et hominum solemnitas agitur. Unde de ea bene merito servo dicitur: « Intra in gaudium domini tui . » Sed posterior tempore, quia post hujus saeculi labores ad illius ingressum perducimur. Tabulata autem, quae utramque domum ab invicem dividunt, ipsa sunt rit, pia semper instantia, donec aperiantur, et intrare liceat, pulsamsi necdum ante solutionem corporum habemus januam divinae pietatis, qua orationum nostrarum, eleemosynarum, jejuniorum, caeteropraemittamus. Hinc est enim quod paries cedrinus domus interioris januam habebat in superioribus per totum, ubi fumus incensorum intra
Abbreviated transcription (Latin):
lem dicit. Abortii solis enim in¬
gressum habebat templum: &
ab occasu domum interiorem. hoc
ẽ scã scõrum. Q uod autem tabu¬
lata quȩ interiorem domum ab
exteriore separabant a pauim̃to
usq ad suꝑiora. eẽ. dicit edifica¬
ta: non usq ad laquearia signi¬
ficat. quȩ xxx cubitis erant in
sublime a paium̃to suspensa.
ut supͣ am dictum. ẽ: ħ tantum
usq ad uiginti cubitos altitudinis¬
ut in sequentib aꝑte legitur. Reliquũ
uero erat suꝑ hec cabulata aꝑtum
& mnane. usq ad laquearia cubitorum
x altitudinis & cubitorum iungin¬
ti longitudinis uuta latitudinem
domus. ꝑ quam nimirum ianuam
fumus incensorum de aldari chimi¬
amatis solebat in scã scorum ascen-¬
dere: atq ad archam dñi oꝑiendam
penetrare. Inqua distinctione domꝰ
dñi patet figura misterii & apło
ex ponente luce clarior. ẽ. quia pͥ¬
o domus inqua semꝑ introibant
sacerdotes sacrificiorum officia

Expanded text:
lem dicit. Ab ortu enim solis inlem dicit. Ab ortu enim solis ingressum habebat templum, et ab occasu domum interiorem, hoc est, Sancta sanctorum. Quod autem tabulata, quae interiorem domum ab exteriore separabant, a pavimento usque ad superiora esse dicuntur aedificata, non usque ad laquearia significat, quae triginta cubitis erant in sublime a pavimento suspensa, ut supra dictum est, sed tantum usque ad cubitos viginti altitudinis, in sequentibus aperte legitur. Relictum vero erat super haec tabulata apertum et inane usque ad laquearia cubitorum decem altitudinis, et cubitorum viginti longitudinis, juxta latitudinem domus: per quam nimirum januam fumus incensorum de altari thymiamatis solebat in Sancta sanctorum ascendere, atque ad arcam Domini operiendam penetrare. In qua distDomini patet figura mystica, et apostolo exponente luce clarius est, quia prior domus, in qua semper introibant sacerdotes, sacrificiorum officia
Abbreviated transcription (Latin):
bulis tectum abiegnis. quia nimi¬
rum uita iustoꝵ pͥmo fidi firmita¬
te p̃munienda incorde: ac deiñsp̃a¬
lium uirtutum laticudine. ẽ. ornan¬
da inoꝑe. Alioquin quid utilitatis
habebat decor. marmoris p̃tiosissi¬
mi. lignorum tabulis obtectus: si
ñ misticum aliquid tacite sgna¬
bat. ac bonorum amplitudinem
oꝑum. fortitudine fidi intemerate
sub fultiendam ẽẽ docebat: abies
uͦ ꝓter altitudinem sui. et robur
diui durabile mentem electorum
infima queq desidia sꝑnentem
et celestium contemplationi sẽꝑ
intentam: uirtute quoq patien¬
tie singulariter excellentem: non
in cõgrue demonstrat. auri autem
lamine. que marmori ac cabulis
sunt abiegnis suꝑ posite: ipsa ẽ.
latitudo caritatis de corde puro
et conscientia bona & fide non fie¬
ta: que sicut aurum aliis p̃tiosius
refulget.
ad post̾iorem partem templi. ta¬
bulata cedrina a pauim̃to usq
ad suꝑiora: et focit intĩorem do¬

Expanded text:
bulis tectum abiegnis, quia nimibulis tectum abiegnis, quia nimirum vita justorum primo fidei firmitate praemunienda in corde, ac deinde spiritalium virtutum latitudine est adornanda in opere. Alioquin quid utilitatis habebat decor marmoris pretiosissimi, lignorum tabulis obtectus, si non mysticum aliquid tacite significabat, ac bonorum plenitudinem operum fortitudine fidei intemeratae suffulciendam esse docebat? Abies vero propter altitudinem sui, et robur diu durabile, mentem electorum infima quoque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientincongrue demonstrat. Auri autem laminae, quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Quia sicut aurum aliis pretiosius refulget. ad posteriorem partem templi tabulata cedrina a pavimento usque ad superiora; et fecit interiorem do
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quomͦ factum sit: plenius in li¬
bro paralipomenon explicatur
ubi scriptum est. Strauit quoq
paium̃tum templi p̾tiosissi mo¬
Ae marinore decore inulto. Und̃e
patet. quia tabulas abiegnas quib
paium̃tum tegeret nequaquam
in terra posuit: s pͥmo illud mlt¬
more ꝓtexit. ac deinde tabulas abs¬
nor suꝑ posuit: actertium his duob
atri uestitum suꝑ addidit. ut inise¬
quentib legitur. Sicut autem alticu¬
do parietis in altum exurgens. atq
usq ad laquearia ꝑueniens ꝓfectus
iuitutum. quib electi ad regnum
celeste ꝑueniunt. uł certe ip̃sos elec¬
toerum choros sibimet ꝑ tempora
uatiantia succedentes. significant.
ta equalitas pauim̃ti concordem
eorumdem humilitatem. qua in
temporali adhuc uita positi. socia¬
litet inuicem caritate dictante con¬
uet fantur. non inmerito demonstrat.
Quod uidelicet paium̃tum p̾tiosis¬
simo erat marinore stratum decore
multo: idemq marmor. moxta¬

Expanded text:
» Hoc quomodo factum sit, plenius in li» Hoc quomodo factum sit, plenius in libro Paralipomenon explicatur ubi scripavimentum templi, pretiosissimo marmore decore multo . » Unde ppavimentum tegeret, nequaquam in terra posuit, sed primo illud marmore praetexit, ac deinde tabulas marmori superposuit, ac tertium his duobus auri vestitum superaddidit, ut in sequentibus legitur. Sicut autem latitudo parietis in altum exsurgens, atque usque ad laquearia perveniens, profectus virtutum, quibus electi ad regnum coeleste perveniunt, vel certe ipsos electorum choros sibimet per tempora variantia succedentes significat; ita aequalitas pavimenti concordem eorumdem humilitatem, qua in temporali hac vita positi socialiter invicem, charitate dictante, conversantur, non immerito demonstrat. Quod videlicet pavimentum pretiosissimo erat marmore stratum decore multo, idemque marmor mox ta
Abbreviated transcription (Latin):
iustos. Qui quasi in summo do¬
mus dĩ cacumine locati: docen¬
tur quidem & portantur ab
aliif s quos doceant quorum ue
fragilitatem colerent. ipsi ñ ha¬
bent. Qui udelicet parietes intte¬
secus cabulatis cedrinis oꝑiuntit
cũcorda fidelium amore urditũ
tedundant. Sicut enim cedri nat.
ꝑ fec̾tos homines ut supͣ docuimis
cipice denunitiat: tta etiam locis ope¬
tunis celsitudinem uirtutum qͥb.
ad eandem ꝑfectionem uenitur ñ
in merito designat. seguntuir autẽ
om̃ia lignis a pauuñto domus us
ad summitatem parietum oo usi
ad laquearia: cum electi apͥmis fidi
ruduñtis usq ad ꝑfectionem bone
actionis. & usq ad ingressum partie
celestis. bonis insudare non desistũt
oꝑib cum a pͥmis iuistis. usq ad ul¬
timos in cõsummationem scłi om̃s
uirtutib student: quarum mertio
uire ualeant ꝓtestari: quia xp̃i
bonus odor. sumus dõ in om̃i loco
&̾ texit pauitum tabulis abignis.

Expanded text:
justos, qui quasi in summo dojustos, qui quasi in summo domus Dei cacumine locati, docentur quidem et portantur ab aliis. Sed quos doceant, quorumve fragilitatem tolerent, ipsi non habent. Qui videlicet parietes intrinsecus tabulatis cedrinis operiuntur, cum corda fidelium amore virtutum redundant. Siperfectos homines ut supra Dominus typice denuntiat, ita etiam locis opportunis celsitudinem virtutum quibus ad eamdem perfectionem venitur, non immerito designat. Teguntur autem omnia lignis a pavimento domus usque ad summitatem parietum, usque ad laquearia, cum electi a primis fidei rudimentis, usque ad perfectionem bonae actionis, et usque ad ingressum patriae coelestis, bonis insudare non desistunt operibus, cum a primis justis usque ad ultimos in consummatione saeculi, omnes virtutibus student, quarum merito jure valeant protestari quia « Christi bonus odor sumus Deo » in omni loco . « Et texit pavimentum tabulis abiegnis.
Abbreviated transcription (Latin):
lapis ipse de quo facta fuerat ful
fulgebat: ac si calculo. eẽt. candido tec¬
ta. Iuxta sensus uero misticos. parietes
templi sunt fidelium popłi ex quib¬
sc̃a et uniu̾salis constat eccłia: quoꝵ
di latationem ꝑ orbem. latitudo de¬
signat parietum: spem uero et in¬
tentionem omẽm ad celestia erec¬
tam. longitudo uł certe altitudo
parietis: que exordinib lapidum
suꝑ inuicem positis constat. p̃sentis
statum eccłie significat: ubi elec¬
ti suꝑ fundam̃tum. xp̃i om̃s edi¬
ficati sibi inuicem mn ordine ꝑtem¬
porum curricula succedunt: sese¬
q in uicem portantes. legem xp̃i
que ẽ caritas. adimplent. Dum
enim qui nunc aprecedentib
erudiuntur magistris. tursum
ipsi alios erudiunt. quasi suꝑ
inuicem positis ordinib quiq
lapidum uiuorum in domo dñi
sic ab aliis fixa constantia portan¬
tur: ut ad portandos alios os ipsi
sufficiant. usq ad ultimos qui
infine mundi nascituri sunt

Expanded text:
lapis ipse, de quo facta fuerat, fullapis ipse, de quo facta fuerat, fulfulgebat, ac si calculo esset candido tecta. Juxta sensus vero mysticos, parietes templi sunt fidelium populi, ex quibus sancta universalis consistit Ecclesia, quorum dilationem per orbem, latitudo designat parietum: spem vero et intentionem omnem ad coelestia erectam, longitudo. Vel certe altitudo parietis quae ex ordinibus lapidum super invicem positis constat praesentis statum Ecclesiae significat, ubi electi super fundamentum Christum omnes aedificati, sibi invicem in ordine, per temporum curricula succedunt, seseque invicem portantes, legem Christi, quae est charitas, adimplent. Dum enim qui nunc a praecedentibus erudiuntur magistris, rursum ipsi alios erudiunt, quasi super invicem positis ordinibus, quique lapidum vivorum in domo Dei, sic ab aliis fixa constantia portantur: ut ad portandos alios et ipsi sufficiant, usque ad ultimos qui in fine mundi nascituri sunt
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. nisi diligere dñm dm̃
nis. hic supmum ipsum domus
tectum dicit: id est cabulatum illud
quod suminis trabib suꝑ positum
erat. Non enim habebat templum¬
culmen insuꝑiorib sicut nec tab̾na¬
culum. s erat equale. quomͦ oĩb
in palestina & egipto domus edi¬
ficantib facere moris. est. Id ip¬
sum autem hoc tabulatum quo
oꝑta. ẽ. domus quod & laquearia
designat. idẽ. eximios quostꝑ.
in resurrectionis gła uiros & sin¬
gulari scitate ad ipsum uirtutis
apicem ꝑuenientes. Dequorum
uno dicitur. Inter natos mulierũ
non surrexit maior. ioħe baptista.
Cui si cõparem magnitudinis scire
uis: audi quid patri ipsius angłs
ait. Ꝙ ipse p̃cedet ante dnm in
t edificauit parietes domus in¬
trinsecus tabulatis cedrinis a paui
mento domus usq ad summitatẽ
parietum & usq ad laquearia
oꝑuit lignis intrinsecus. Intrinse¬
cus quidem domus cedro erat ues¬
cita. Nam forin secus tanto nitore

Expanded text:
habeat, nisi diligere Dominum Dhabeat, nisi diligere Dominum Dnis. » Hic supremum ipsum domus tectum dicit, id est, tabulatum illud quod supremis trabibus superpositum erat. Non enim habebat tem plumculmen in superioribus, sicut nec tabernaculum, sed erat aequale, quomodo omnibus in Palaestina et Aegypto domus aedificantibus facere moris est. Id ipsum autem hoc tabulatum, quo operta est domus, laquearia designat, id est, eximios quosque in resurrectionis gloria viros, et singulari sanctitate ad ipsum virtutis apicem pervenientes. De quorum una voce dicitur: « Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . » Cujus si comparem magnitudinis scire vis, audi quid Patri ipsius angelus ait: « Et ipse praecedet ante Dominum in aedificavit parietes domus intrinsecus tabulatis cedrinis a pmento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia operuit lignis cedrinis . Intrinsecus quidem domus cedro erat vestita: nam forinsecus tanto nitore
Abbreviated transcription (Latin):
Quod in omĩ domo quam quisq
edificaret: moy ses fieri p̃cepit. Cũ
edificauetis inquiens domum nouã
facies murum tecti ꝑcircuitum ne
effundatur sanguis indomo tua
& sis teus labente alio & inpreceps
tiente. hec autem cabulata siue luri¬
aile supra sunt latera uocata. Ubi
cum dictum eẽt. & edificauit suꝑ pa¬
tietem templi tabulata ꝑgirum
in parietib domus ꝑcircuitum dem¬
pli & oraculi: continuo subiunc¬
tum. ẽ. & fecit latera incireuitu.
Inquib nimirum laterib intellex
imus diuina. ẽẽ. presidia designa¬
ta: que nos in hoc ad huc scło labo¬
rantes ac ꝓcaptui nr̃o ad suꝑiora
nitentes coctidie ne deficiamus
adiuuant. Bene autem in hoc
supͣtno tabulato in tecto domꝰ domini
quinq cubitos altitudinis ẽẽ memorã¬
tur: quia nunirum ita nos in illa
patria diuine p̾sentia claritatis
ad implet: ut nichil aliud uisus
ñr nichil auditus. nichil olfactus.
nichil gustus. nichil tactus dulce

Expanded text:
quod in omni domo quam quisque quod in omni domo quam quisque aedificaret Moyses fieri praecepit: « Cum aedificaveris inquiens, domum novam, facies murum tecti per circuitum, ne effundatur sanguis in domo tua et sis reus labente alio et in praeceps it. Haec autem tabulata sive luriculae supra sunt latera vocata. Ubi cum dictum est, Et aedificavit super parietem templi tabulata per gyrum in parietibus domus per circuitum templi et oraculi; continuo subjunctum est, Et fecit latera in circuitu. In quibus nimimus divina esse praesidia designata: quae nos in hoc adhuc saeculo laborantes, ac pro captu nostro ad superiora nitentes, quotidie ne deficiamus, adjuvant. Bene autem in hoc supremo tabulato, in tecto domus Domini, quinque cubitos altum esse memoratur, quia nimirum ita nos in illa patria divinae praesentia claritatis adimplet, ut nihil aliud visus noster, nihil auditus, nihil olfactus, nihil gustus, nihil tactus dulce
Abbreviated transcription (Latin):
significari credamus: Quorum
opus & doctrina cunctis in exem¬
plo ꝓposita. quasi longius in alti
preminet quiq suis intercessiom¬
b et exortationib animos in fir¬
morum. ne intemptationib de¬
ficiant ꝓtegunt. Que nimirum
laquearia recte cedrina eẽ. des¬
cribuntur. Cedrus namq arbor
ẽ. inputribilis omĩno nature:
odoris iocundi: aspectus nitidi.
serpentes accensa nidore fugais
ac ꝑimens. Que uniuersa ꝑfects
quibq conueniunt quorum in¬
suꝑabilis .ẽ. patientia: fama uir¬
tutum eximia. p̃sentia cunctis
gratissima bonis: auctoritas ad
reuincendos confutandos q eos
qui ueritati resistunt. constan¬
tissima: qui et in hac uita et in
futura singłari p̾ceteris scĩs emi¬
nentia fulgent: & edificauit
cabulatum suꝑ omẽm domũ
quinq cubitis altitudinis. lo¬
riculas significat que in sup¬
mo domus decto ꝑcireuitum e¬
rant facte: nequis ad altiora
puemes tepente laberetur adima

Expanded text:
significari credamus? Quorum significari credamus? Quorum opus et doctrina cunctis in exemplo proposita, quasi longius in alto praeeminet, quique suis intercessionibus et exhortationibus animos infirmorum, ne in tentationibus deficiant, protegunt. Quae nimirum laquearia recte cedrina esse describuntur. Cedrus namque arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens. Quae universa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia, fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima, qui et in hac vita et in futura singulari prae caeteris eminentia fulgent. « Et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis. » Loriculas significat, quae in supremo domus tecto per circuitum erant factae, ne quis ad altiora perveniens, repente laberetur ad ima:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ilem sacramentum respit᷑. qͦd
& pͥmitiua in iherosolimis eccłia
pꝰ passionem resurrectionem &
ascensionem dñi in celos. in hoc nu
Solent ñnũquam ad fignificatio¬
nem referri uite future que nũc
insabbatismo geritur aĩaꝵ fidelium
ꝑficietur aut̃ infine scłi. resurrec¬
tione corporum inmortalium. Ipsa
numero centenario & iucenario:
magna electorum beatitudo infu¬
tura uita designatur. Apte in hoc
tercium domus dñi cenaculum cõ¬
summatur: quia pꝰ p̾sentes fideliũ
labores: pꝰ acceptam infuturo reqͥẽ
animarum: plena totius eccłie feli¬
citas in resurrectionis gła comple¬
bicur.
c edificauit domum: et cõsum¬
mauit eam. Cexit quoq domum
laquearib cedrinis. Laquearia sunt
tabulata. que magno decore compo¬
sita & ornata ab inferiore parce tra¬
bib ad figuntur: et quia ter gemi¬
ne altitudinis domus diũ facta erat
terna nimirum habebat laquear
Quid autẽ aꝑtius ꝑ laquearia qũ
sublimiores qͦsq in sca eccłia ustos

Expanded text:
m respicit, quod et primitiva in Hierosolymis Ecclesia, post passionem, resurrectionem, et ascensionem Domini in coelos, in hoc numsolent nonnunquam ad significationem referri vitae futurae, quae nunc in sabbatismo geritur animarum fidelium: perficietur autem in fine saeculi resurrectione corporum immortalium. Ipsa numero centenario et vicenario magna electorum beatitudo in futura vita designatur, apte in hoc tertium domus Domini coenaculum consummatur, quia post praesentes fidelium labores, post acceptam in futuro requiem animarum, plena totius Ecclesiae felicitas in resurrectionis gloria complebitur. « Aedificavit domum et consummavit eam. Texit quoque domum laquearibus cedrinis, etc. » Laquearia sunt tabulata, quae magno decore composita et ornata, ab inferiore parte trabibus affiguntur. Et quia ter geminae altitudinis domus Domini facta erat, terna nimirum habebat laquearia. Quid autem apertius per laquearia, quam sublimiores quosque in sancta Ecclesia justos
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotum tribus ordinib lapi¬
dum politorum. & uno ordine
lignorum cedri edificatum ẽẽ
memoratur. Tres quippe ordines
sunt lapidum politorum. fides.
spes caritas et recte politorum:.
quia certa necesse. ẽ. discendi sol¬
lercia: quisꝰ. quomͦ credere. quid
sperare. suie diligere debeat dis¬
noscat. Unus autem ordo lignoꝵ
cedri ipsa. ẽ. bona oꝑatio ae siue
corruptione simul ate dilectio¬
nis ex̾ibita: sine cuius suꝑ adiecti¬
one fides spes ⁊ caritas uera eẽ ñ ualet.
Dictũnanq ẽ sepius quod ligna cedri
ꝓpt̃ odoris grãm . iĩputribilẽ suȩ nat᷑e
potentiam ꝑ seuerantiam fa¬
mainq pie designant actionis.
Ad hoc atrium usq unuiersi con¬
scendunt electi: qui fide. spe dilec¬
tione. atq oꝑe dõ placere appetũt.
hoc alta meritorum gr̃a transcen¬
dunt ꝑfecti: eum intanto uirtu¬
tum culmine ꝓficiunt: ut dicẽ
sius auditorib ualeant. Imitatores

Expanded text:
sacerdotum tribus ordinibus lapisacerdotum tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri aedificatum esse memoratur. Tres quippe ordines sunt lapides politorum, fides, spes, charitas. Et recte politorum, quia certa necessaria est dicendi solertia qua quisque quomodo credere, quid sperare sive diligere debeat dignoscat, unus autem ordo lignorum cedri ipsa est bona operatio, ac sine corruptione simulationis exhibita, sine cujus superadjectione, fides, spes, charitas, vera esse non valet. Dictum namque est saepius, quod ligna cedri propter odoris gratiam et imputribilem suae naturae potentiam, perseverantiam famamque pie designant actionis. At hoc atrium usque universi conscendunt electi, qui fide, spe, dilectione atque opere Deo placere appetunt: hoc alta meritorum gratia transcendunt perfecti, cum in tanto virtutum culmine proficiunt, ut dicere suis auditoribus possint: « Imitatores
Abbreviated transcription (Latin):
deinferiorib clamabat ad dñm:
quia noc carualium in eccłia simpli¬
citas adño despicitur: quando fide¬
liter ea que ualent illi uota pietatis
offerunt. Dirigunt enim uisus
alonge intemplum di:cum uitã
sublimium discere & ad mirari se¬
dulo gaudent. & quos uirtutis imi¬
tatione sequi nequeunt: pie uene¬
rationis cõplectuntur affectu. Ui¬
dent hostias sacerdotum in altari
igne sacro scõ consummi: quia mag¬
na magnorum opera cognoscunt
sacerdotum. offerendas dño ꝑ illos:
dum bona que p̃ualent operantes
maiorum ac doetiorum e ꝯfirmant᷑
ex hortatione. & intercessione dño
cõm̃dantur. Offecunt etiam cunc
hostias suas sacerdotib ꝑ eos dũo
cõmendandas: cum scĩs quibq e
gentib necessaria mundi huius
quib ipsi habundant summe
mercedis intuitii dño tribuunt
ammonente. ac dicente. facite uob̾
amicos de mammona iniquitatis:
ut cum defeceritis. recipiant uos
in eterna cab̃nacula. Bene atriũ

Expanded text:
de inferioribus clamabat ad Dominum. de inferioribus clamabat ad Dominum. Quia nec carnalium in Ecclesia simplicitas aliter ea quae valent illi voto pietatis offerunt. Dirigunt enim visus a longe in templo Dei, cum vitam sublimium discere, et admirari sedulo gaudent: et quos virtutis imitatione sequi nequeunt, piae venerationis complectuntur affectu. Vident hostias sacerdotum in altari igne sacro sanctoque consumi: quia magnorum opera cognoscunt sacerdotum offerendas Domino pro illis, dum bona quae praevalent operantes, majorum ac doctorum, et confirmantur exhortatione et intercessione Domino commendantur. Offerunt etiam tunc hostias suas sacerdotibus per eos Domino commendandos, cum sanctis quibusque egentibus necessaria mundi hujus, quibus ipsi abundant, summae mercedis intuitu, Domino tribuunt admonente ac dicente: « Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . » Bene atrium
Abbreviated transcription (Latin):
prestant: cantum suc cumbiit
merito. Unde apte basilica hec
grandis et si plurimos capit: non
eos camem initeriora cempli de¬
aurati. ad altaris officium.
non in ipsum saltem atrium sac̃¬
dotum intromictit. Quia carnales
quiq atq infirmi adhuc in eccła
et si obmeritum caste fidei acpi¬
etatis dño deuote ad electorum
sortem ꝑtinent: longe tamen ab¬
.ẽ. ut illis equentur qui cum fidu¬
cia ꝓfantur. Non enim audeo ali¬
qd loqui eorum quȩ ꝑme non
efficit xp̃c: in obedientiam genti¬
um uerbo & fact̾is. & iterum. Bo¬
num certamen certaui: cursumcn¬
summaui. fidem seruaui. Decet̾o:
reposita ẽ. michi corona iusticie.
Accedebat quidem uulgus usq ad
atrium sacerdotum. hostias suas
ad huius quoq ianuam defecebat¬
susceptas a sacerdotib atq in altari
oblatas oculis ꝓsequebatur: In ip¬
sum etiam templum cum aperie¬
batur intuitum suum alonge diri¬
gebat. Nec tamen atrium sacerdotũ
intrandi facultatem habebat: uerũ

Expanded text:
praestant, tantum succumbunt praestant, tantum succumbunt merito. Unde apte basilica haec grandis etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non in ipsum saltem atrium sacerdotum intromittit: quia carnales quique atque infirmi adhuc in Ecclesia, etsi ob meritum castae fidei ac pietatis Domino devotae ad electorum sortem pertinent, longe tamen abest ut illis aequentur, qui cum fiducia proloquuntur. Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non efficit Christus in obedientiam gentium, verbo et factis . Et iterum: « Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . » Accedebat quidem vulgus usque ad atrium sacerdotum, hostiasque suas ad hujus usque januam deferebatusceptas a sacerdotibus, atque in altari oblatas oculis prosequebatur. In ipsum etiam templum, cum aperiebatur, intuitum suum a longe dirigebat, nec tamen atrium sacerdotum intrandi facultatem habebat. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
tale profecto minisfiũ spiritalit̃ exercẽt.
Neq enim epis et presbiteris solum:
uerum omĩ dĩ eccłie loquebatur
apłs petrus. cum ait. Uos autẽ
genus electum. regale sacerdotiũ.
gens sca: popłs ad quisitionis. Cuiꝰ
honore dignitatis etiam antiquus
popłs dĩ erat in signitus: dicente
ipso ad moysen. Hec dices domui
iacob et annuntiabis filiis isrł.
Et paulo pꝰ. Et uos eritis michi reg¬
num sacerdotale: et gens sc̃a. Ba¬
silica uero grandis que erat extra
atrium sacerdotum. inqua omĩs
popłi multitudo adorare siue ad
uerbum audiendum confluere
solebat: carnalium in sc̃a eccłia ui¬
tam moresq figuraliter insinuat:
tut uob̾ loqui quasi spãlib s
quasi carnalib tanquam paruls
in xp̃o lac uob̃ potum dedi. non
escam. Qui bene ꝑ basilicam grin¬
dem designantur. quia absq ulla
dubietate multo maior. in scã ecc¬
łia calium. quam ꝑfectorum est¬
numerus. S quantum numero

Expanded text:
tale profecto ministerium spiritaliter exercent. tale profecto ministerium spiritaliter exercent. Neque enim episcopis et presbyteris, verum omni Ecclesiae Dei loquebatur apgenus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis . » Cujus honore dignitatis etiam antiquus populus Dei erat insignitus, dicente ipso ad Moysen: « Haec dices domui Jacob, et annuntiabis filiis Israel. » Et paulo post: « Et eritis vos mihi regnum sacerdotale, et gens sancta . » Basilica vero grandis, quae erat extra atrium sacerdotum, in qua omnis populi multitudo adorare sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium in sancta Ecclesia vitam moresque figuraliter insinuat, tui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus: tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam. » Qui bene per basilicam grandem designantur, quia absque ulla dubietate multo major est in sancta Ecclesia talium quam perfectorum numerus. Sed quantum numero
Abbreviated transcription (Latin):
tantum aduerticem usq montis. in
quo templum edificatum. ẽ. ꝑuene¬
runt. hec quidem destructura cẽpli:
studioso lectori credidimus intiman¬
da uerum in eis quȩq scriptura sacra
referre cõmodum duxit. figuras
misteriorum quȩ ramus: cet̾is ꝓhis¬
torie cognitione simpliciter utam.
Edificium gͦ templi intra atrium
sacerdotum ꝑfectorum in sca eccłia
et sublimium uitam ex primit
uitorum: eorum uidelicet qui et
excellentia uirtutum dño ad ꝓpͥn¬
quare: et aliis uerbo atq oꝑe du¬
catum solent ostendere salutis¬
Sacerdos namq ab eo larine nom̃
accepit: quod sacrum p̾bere ducatũ
scripturis mistice non soli altaris mi
nistri ep̃i uidelicet & presbiteri s
& om̃s utiq censentur: qui altitudi¬
ne recte cõu̾sationis ac doctrine sa¬
lutaris eminent: nec sibimet ipsi tan-¬
tummͦ s et plurib ꝓsunt: qui
dum corpora sua hostiam uiuentẽ
scam̃ dõ placentem exibent. sacerdo¬

Expanded text:
erectae, ad verticem usque montis, in erectae, ad verticem usque montis, in quo templum aedificatum est, pervenerunt. Haec quidem de structura templi studioso lectori credidimus intimanda. Verum in eis quaecunque Scriptura sacra referre commodum duxit, figuras mysteriorum quaeramus, caeteris pro historiae cognitione simpliciter utamur. Aedificium templi intra atria sacerdotum, perfectorum in sancta Ecclesia, et sublimium vitam exprimit virorum: eorum videlicet qui et excellentia virtutum Domino appropinquare, et aliis verbo atque opere ducatum solent ostendere salutisSacerdos namque ab eo Latine nomen accepit, quod sacrum praebere ducatum Scripturis mystice non soli altaris nistri, episcopi videlicet et presbyteri, sed et omnes utique censentur, qui altitudine rectae conversationis ac doctrinae salutaris eminent, nec sibimetipsis tantummodo, sed et pluribus prosunt. Qui dum corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem exhibent , sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
mus: qui ita incipit. Ecce nunc
benedicite dnm om̃s serui dñi: qui
statis indomo dñi. in atriis domꝰ
dĩ nr̃i. In his porticibꝰ hieremias
a temptantib phariseis mulier¬
illi ad ultera iudicanda oblata ẽ.
In his inuenit uendentes et em̃tes
oues et boues et columbas: hosq¬
cum suis mercimoniis elimina¬
uit e cemplo. In his petrus et io¬
hes claudum iuuenientes sana¬
uetunt: ac setum ingredientes. int̾ius
ad orandum duxerunt. In his ora¬
bat omis multitudo popłi quan¬
do incensum ponenti ⁊acharie au¬
głs ad altare t̾uniamatis apparu¬
it: eumq de p̃cursoris dñi natiui¬
tate ꝑdocuit. Non autem hec atria
cum porticib suis aspect̾um cẽpli
de longe aspect̾antib abscondere
potuerunt: quia locus in quo tem¬
plum erat situm multo sublimior.
erat: quam ubi fundate porticus
fuere. Nam sicut iosephus scribit
extreme atriorum fabrice. cum in
quadr̃igentis cubitis eẽnt erectȩ.

Expanded text:
mus, qui ita incipit: Ecce nunc mus, qui ita incipit: Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . In his porticibus Jeremias attentantibus Pharisaeis, mulier adultera illi judicanda oblata est . In his invenit vendentes et ementes oves et boves et columbas, hosqcum suis mercimoniis eliminavit e templo . In his Petrus et Joannes claudum invenientes sanarunt, ac secum ingredientes interius ad orandum duxerunt . In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate docuit . Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt, quia locus in quo templum erat situm multo sublimior erat, quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephus scribit extremae atriorum fabricae cum in quadringentis cubitis essent tantum
Abbreviated transcription (Latin):
pitiebant fact̾is in colũnsi: ex¬
teriorib uero solidis. sicq fiebat
ut omĩs structura cempli: ꝓgra¬
duum eẽt. uarietate rationabi¬
liter distinct̾a. Namq in scã
scorum ingrediebatur pontifer.
iu ipsum templum sacerdotes pu¬
rificati: mnatrium sacerdotum
sacerdotes purificati & non purisi¬
cati una cum leuitis & cantorib:
mintimum atrium basilice ma¬
ioris uiri uidȩi purificati. stantes ce
orintes sub diuo si serenum eẽt:
si cempestas: in porticus ꝓximas se
tcipientes In exterius atrium muli¬
etes uidee purificate.: in extremum
atrium gentiles & uidei. qui nuꝑ
uenerant ex gentib usq ad sextum
purificationis diem Hec ĩn pictu
ia cassiodori distinct̾a reppẽrimꝰ.
breuiter annotare curaumus. rati
cum ab antiquis hec uideis didicis¬
se: neque uirum tam eruditum
uoluisse in exemplum legendi
ꝓponere: que non ipse prius uera
eẽ. cognouisset. Hec sunt loca. quoꝵ
meminit sup̃mus gradium psal¬

Expanded text:
piciebant factis in columnis, expiciebant factis in columnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat, ut omnis structura templi per graduum esset varietatem rationabiliter distincta. Namque in Sancta sanctorum ingrediebatur pontifex, in ipsum templum sacerdotes purificati: in atrium sacerdotum, sacerdotes purificati: et non purificati una cum levitis et cantoribus: in intimum atrium basilicae majoris viri Judaei purificati stantes et orantes sub divo, si serenum esset: si tempestas, in porticus proximas sese recipientes. In exterius atrium mulieres viduae purificatae. In extremum atrium gentiles et Judaei, qui nuper venerant ex gentibus usque ad sextum purificatra Cassiodori distincte reperimus breviter adnotare curavimus, rati eum ab antiquis haec in dies didicisse, neque virum tam eruditum voluisse in exemplum legenti proponere quae non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca quorum meminit supremus graduum psal
Abbreviated transcription (Latin):
aulam quadrangulo schemathe¬
factam: erigens maximas portiẽ
atq latas. & portas ex celsas et am¬
plas ꝑ quatuor. mundi partes in
eo constituens: quarum singule
ad unum quẽq uentum iͭii.
angulis at tendebant: ubi aureas
ianuas colocauit. eł paulo pꝰ. In
hoc eigo sacrarium om̃s popłi
quib purgatio & obseruatio leg¬
tiorum inerat: introibant. has
uͦ porticus cassiodorus senator in
pictura templi quam in panderte
posuit. ut ipse in psalmorum ex¬
positione cõmemorat. triplici ordi¬
ne distiuxit: pͥmum uidelicet e¬
diuem ponens extra atrium sac¬
dotum ex omi parte ꝑ quadrum
scđm eodem mͦ extra intimas po¬
ticus undiq uersum in gyro. ex¬
tremum similiter. ex om̃i latere
pͥorum porticum̃ incireuitu. Sic¬
q cemplum criformi edificiorum
p̃sidio ab om̃i erat parte muni¬
tum. fact̾o pauimento sub diuo.
inter edificia singula de marmo¬
re. & parietib domorum urtetio¬
rib hoc ẽ eis qui ad cemplum res¬

Expanded text:
aulam quadrangulo schemataulam quadrangulo schematfactam. Erigens maximas porticus atque latas, et portas excelsas et amplas per quatuor mundi partes in eo continens, quarum singulae ad unumquemque ventum quatuor angulis attendebant, ubi aureas januas collocavit. Et paulo post: In hoc ergo sacrarium, omnes populi quibus purgatio et observatio legitimorum inerat introibant. Has vero porticus, Cassiodorus Senator, in pictura templi quam in Pandectis posuit ut ipse in Psalmorum expositione commemorat triplici ordine distinxit. Primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte per quadrum. Secundum, eodem modo extra intimas porticus, undique versum in gyro. Extremum, similiter ex omni latere priorum porticuum in circuitu. Sicque templum triformi aedificiorum praesidio, ab omni erat parte munitum: facto pavimento sub divo, inter aedificia singula de marmore et parietibus domorum interioribus, hoc est, eis qui ad templum res
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod sacerdotes et leuite ineo
ministrarent. ex om̃i parte erat
templo circundatum: s aborien¬
te unde templi erat ingressus mul
to longius a templo quam acetis
trib plagis secretum: quia nimitũ
in ea plaga idẽ. in facie templi fie¬
bant ministi̾a scorum: ibi altare
eneu ad hostias dño offerendas:
ibi decem luteres ad lauandas eas¬
dem oͥstias: ibi mare eneum erat
positum ad lauandas manus. pedes¬
q sacerdotum: cum ad ministran¬
dum intrarent: habebat autem
hoc atrium tres cubitos altitudi¬
nis ut iosephus narrat: quatinus
abingressu templi ceteros ꝓhibe¬
ret: & solis sacerdotib hoc licere
significaret: Erat q ei ianua adori¬
entalem plagam. ad quam usq
popłs hostias suas & sacrificia
inferebat: inde suscipienda a sa¬
cerdotib atq ad altare ꝑferenda.
De exteriori uero atrio quod uerba
dierum basilicam grandem uocãt.
ita scribit iosephus. Extrui secus
autem huiꝰ templi. aliam edificiũ

Expanded text:
eo quod sacerdotes et Levitae in eo eo quod sacerdotes et Levitae in eo ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum, sed ab Oriente, unde templi erat ingreto longius a templo quam a caeteris tribus plagis secretum, quia nimirum in ea plaga, id est, in facie templi fiebant ministeria sanctorum. Ibi altare aeneum ad hostias Domino offerendas; ibi decem luteres ad lavandas easdem hostias; ibi mare aeneum erat positum ad lavandas manus pedesque sacerdotum, cum ad ministrandum intrarent. Habebat autem hoc atrium tres cubitos altitudinis, ut Josephus narrat, quatenus et ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc licere significaret. Eratque ei janua ad Orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas et sacrificia inferebat, inde suscipienda a sacerdotibus atque ad altare perferenda. De exteriori vero atrio, quod Verba Dierum basilicam grandem vocant, ita scribit Josephus: « Extrinsecus autem hujus templi aliam aedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ p̃figurans. Quod uͦ descrip¬
tis cempli hostiis sequitur.
et sculpsit cherubum & palmas &
celaturas ualde eminentes. operuitq
omĩa laminis aureis opere quadro
ad regulam: qͥa nimirum eadem
archana fidi. spei. & caritatis. quȩ
sublines quiq ac ꝑfecti sublunit᷑
capiunt. queq om̃s electi plene in
diuina uisione ꝑcipiunt: & iam ca¬
tecitandi rudib ꝓ suocuiq captu
discenda & confitenda traduntur:
quatinus sacris iniciati mnisteriis
quandoq etiam ad capienda eaqͦ
pie credidere ꝑueniant. xxi. Et edi¬
ficauit rex salomon atrium interiꝰ
trib ordinib lapidum politorum:
&e uno ordine lignoum cedri. De
interiori atrio breuiter loquitur.
de exteriori. prorsus tacere uidet᷑.
uerum inuerbis dierum utrius q
fit mentio: ubi ita scriptum est:
fecit etiam atrium sacerdotum. &
basilicam grandem: & hostia in ba¬
silica. que texit ere attium gͦ in¬
terius quod uocatur sacerdotum.

Expanded text:
tione praefigurans. Quod vero, descriptione praefigurans. Quod vero, descriptis templi ostiis, sequitur: « Et sculpsit cherubim, et palmas et caelaturas valde eminentes, operuitque omnia laminis aureis, opere quadro ad regulam, » quia nimirum eadem arcana fidei, spei et charitatis, quae sublimes quique ac perfecti sublimiter capiunt, quaeque omnes electi plene in divina visione praesciunt, etiam catechizandis rudibus, pro suo cuique captu discenda et confitenda traduntur, quatenus sacris initiati mysteriis, quandoque etiam ad capienda ea quae pie credidere, perveniant. « Et aedificavit rex Salomon atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri, etc. » De interiori atrio breviter loquitur, de exteriori prorsus videtur tacere. Verum in Verbis Dierum utriusque fit mentio, ubi ita scriptum est: Fecit etiam atrium sacerdotum et basilicam grandem, et ostia in basilica quae texit aere . Atrium ergo interius, quod vocatur sacerdotum,
Abbreviated transcription (Latin):
tum uuta formam ipsius oꝑis
decoris gra ꝓuisum est. ut in uno
codemq templi ingressu duo eẽnt
ostia. Necesse et enim erat parietes
domus. que .c. inginti cubitos ha¬
bebant in altitudine: non nullos
diam grossitudinis cubitos habere.
incuiꝰ nimirum grossitudinis extre¬
ma parte ostia erant affixa: ita ut
cquale parieti eẽt ostium utrũq
& siue intus siue foris templum
quis positus ostium in spiceret:
unus ei ꝑomĩa paries e̾ẽ. uide¬
retur. Similiter et cedrinus paries
cum uicenorum longitudine &¬
decem altitudine. eẽt. cubitorum:
non paruam & ipse debuic habe̾
grossitudinem. Qua ꝓpter & in
huius ingressu duo facta sunt
stia: ut uidelicet abutroq latere
hoc ẽ & untus & foris. equale pa¬
rieti ostium pareret. E qm̃ easdẽ
picturas ostium quas & paries
habebat. ueraciter unus ꝑ omĩa.
& continuatim extentus paries
uideretur: unum decoris grã p̃¬
cendens. aliud misterii dispensa¬

Expanded text:
rum juxta formam ipsius operis rum juxta formam ipsius operis decoris gratia provisum est ut in uno eodemque templi ingressu duo essent ostia. Necesse etenim erat parietes domus, qui centum viginti cubitos habebant in altitudine, nonnullos etiam crassitudinis cubitos habere, in cujus nimirum crassitudinis extrema parte ostia erant affixa, ita ut aequale parieti esset ostium utrumque, ut sive intus, sive foris templum quisque positus ostium inspiceret, unus ei per omnia paries esse videretur. Similiter et cedrinus paries cum vicenorum in longitudine et altitudine esset cubitorum, non parvam et ipse debuit habere crassitudinem. Quapropter et in hujus ingressu duo facta sunt ostia, ut videlicet ab utroque latere, hoc est, et intus et foris aequale parieti ostium pateret. Et quoniam easdem picturas ostium, quas et paries, habebat, veraciter unus per omnia et continuatim extentus paries videretur, unum decoris gratia praetendens, aliud mysterii dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
in ingressu oraculi duo quidem fu¬
isse ostia dicuntur: s hec dupplieu
fuisse non dicuntur: Incempli uͦ
id ẽ. domus pͥoris introitu ita eeit̃
duo ostia ut duplex eẽt utrumq
quia nimirum in p̃senti eccłia aẽ
nos ingredi ac ducere iutam necs¬
mus In futura autem uita ubi
dm̃ & ꝓximos in luce interne be¬
titudinis uidebimus. eadem ut¬
q dilectione gemina absq ullo
ꝓrsus labore unmo in magna
multitudine diuine dulcedinis
fruemur. Unde apte introitus
interioris domus duo quidem
ostia: s hec simplicia habebat.
Non enim ibi fides. necessatia. ẽ
ubi ea que nunc credimus ac spe¬
ramus. omĩa manifesta luce ui¬
debimus. Non labor. oꝑum necessa¬
rius ubi mercede ꝑpetua eorum
qͣ hic laboramus donabunur.
Non necessaria patientia: ubi nemo
aduersi aliquid itrogat. Non mu¬
nificentia benignitatis.: uibi nemo
indiget opus.ẽ. hec de ostiorum
figura ꝓ modulo nĩo sequentes
patrum uestigia disseriumus ue¬

Expanded text:
in ingressu oraculi, duo quidem fuin ingressu oraculi, duo quidem fuisse ostia dicuntur, sed haec duplicia fuisse non dicuntur. In templi vero, id est, domus prioris introitu, ita erant duo ostia, ut duplex esset utrumque, quia nimirum in praesenti talem nos ingredi ac ducere vitam necestatem servemus; in futura autem vita, ubi Deum et proximos in luce internae beatitudinis videbimus, eadem utique dilectione gemina absque ullo prorsus labore, imo in magna multitudine divinae dulcedinis fruemur. Unde apte introitus interioris domus duo quidem ostia, sed haec simplicia habebat. Non enim ibi fides necessaria est, ubi ea quae nunc credimus ac speramus, omnia manifesta luce videbimus. Non labor operum necessarius, ubi mercede perpetua eorum quae hic laboramus donabimur. Non necessaria patientia, ubi nemo adversi aliquid irrogat. Non munificentia benignitatis, ubi nemo indiget, opus est. Haec de ostiorum figura pro modulo nostro, sequentes Patrum vestigia, disseruimus. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑagenda confirmet. Cemperantia ẽ:
qua discernimus. ne plus aut minꝰ
iusto. prudentie. suie forcitudini
oꝑam dare inueniamur. E quia
quisquis prudentia ac fortitudine
temperanter utitur. absq ulla con¬
tradictione iustus ẽe̾. ꝓbabitur. uir¬
tus quarta pꝰ prudentiam. foraitu¬
dinem & cemperantiam. iusticia
sequitur. Duo ostia que in unum
ingressum facta sunt: dilectio di ẽ.
& ꝓrimi. Que bene altrin secus
fac̾ta eẽ dicuntur: quia adinuicẽ
respiciunt: ad eo ut una sine alte¬
ra nequaquam possit haberi. Omis
.ẽ. ex eo. Q sicut iterum dicit. Qui
non diligit frem suum quem uidet:
din quem non uidet quomͦ potest
diligere: Unde recte ostium ex¬
terius. dilectio fraterna: interius
ẽ. dilectio intelligenda diuina:
quia illa ptior. cemporẽ. hec ẽ dig¬
nitate sublimior. ⁊ ꝑ illam
adhanc intratur:qͥa in amore ꝑ¬
ximi discitur: qualiter amari con¬
dudr debeat. Notandum sane qͦs

Expanded text:
peragenda confirmet. Temperantia est, peragenda confirmet. Temperantia est, qua discernimus ne plus aut minus justo prudentiae sive fortitudini operam dare inveniamur. Et quia quisquis prudentia ac fortitudine temperanter utitur, absque ulla contradictione justus esse probabitur. Virtus quarta post prudentiam, fortitudinem et temperantiam, justitia sequitur. Duo ostia, quae in hunc ingressum facta sunt, dilectio est Dei et proximi. Quae bene altrinsecus facta esse dicuntur, quia ad invicem respiciunt adeo ut una sine altera nequaquam possit haberi. « Omnis V. » Et sicut iterum dicit: « Qui non diligit fratrem suum, quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere? » Unde recte ostium exterius dilectio fraterna, interius est dilectio intelligenda divina. Quia illa prior tempore, haec est divinitate sublimior, et per illam ad hanc intratur, quia in amore proximi discitur qualiter amari Conditor debeat. Notandum sane quod