comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
linternensi egit reliqua. compleuitq uitã. post insignẽ
suũ triumphũ nullo illius urbis captus desiderio. ita
ut iussisse ꝑhibet᷑ ne saltẽ mortuo ingrata patrit
funus ficr&. Deinde tunc primũ ꝑgneũ mallium
ꝓconsulem degallo grecis triũ phancẽ a siatica lururit
romã om̃i hoste peior irrepsit. Tunc enĩ primũ lecti
aerati & p̃ciosa stragula uisa ꝑhibent̃. Tunc inducta in
conuiuia psaltria&e & alia licentiosa nequitia. Sed unc
de his malis qua intolerabilit̃ homines patiunt᷑ nonde
his qua libent̃ faciunt dicere institui. Unde illud
magis qđ de scipione cõmemoraui qđ cedens in imicis
extra patriã quã biberauit mortuis ẽ. adp̃sentẽ ꝑtinet
disputationẽ: qđ ei romana numinet a quoꝵ cẽplis auer¬
tit annibalẽ non reddider̃ uicem quae ꝓpt̃ istã tancũ¬
modo colunt᷑ felicitatẽ. Sed q salustius eo tẽpore ibi

Expanded text:
Linternensi egit reliquam conpleuitque uitam, post insignem Linternensi egit reliquam conpleuitque uitam, post insignem suum triumphum nullo illius urbis captus desiderio, ita ut iussisse perhibeatur, ne saltem mortuo in ingrata patria funus fieret. Deinde tunc primum per Gn. Manlium proconsulem de Gallograecis triumphantem Asiatica luxuria Romam omni hoste peior inrepsit. Tunc enim primum lecti aerati et pretiosa stragula uisa perhibentur; tunc inductae in conuiuia psaltriae et alia licentiosa nequitia. Sed nunc de his malis, quae intolerabiliter homines patiuntur, lion de his, quae libenter faciunt, dicere magis quod de Scipione commemoravi, quod cedens inimicis extra patriam, quam liberavit, mortuus est, ad praesentem pertinet disputationem, quod ei Romana numina a quorum templis avertit Annibalem, non reddiderunt vicem, quae propter istam tantumodo coluntur felicitatem. Sed quia Sallustius eo tempore ibi
Abbreviated transcription (Latin):
succensere: qui sacris deoꝵ suoꝵ ꝑditis se infelices et̃
factos putant. Possent enĩ illis ñ solum manentib
uerũ etiã fauentib nonsicut modo de miseria mur¬
murare: sed sic̃ tunc regulus & saguntini excruciati
horribilit̃ etiã penitꝰ interire. Porro int̃ scđm &¬
postremũ bellũ cartaginiense. quando salustius
optimis morib & maxima concordia dix̃ egisse romanos
MMulta enĩ p̃tereo suscepti oꝑis modũ cogitans. eodẽ ergo
ĩpso tẽpore morũ optimoꝵ marimaq concordiat. scipio
ille romae italiaq libator. eiusdemq belli punici scđi
tam horrendi. tam exiciosi. tã ꝑiculosi p̃clarus mirabi¬
lisq confector. uictor annibalis domitorq cartaginis.
cuus ab adolescentia uita describit᷑ diis dedita tẽplisq
nutrita. inimicoꝵ accusationib cessit: carensq patrit
quã sua uirtute saluam & lib̾am reddidit. inoppido

Expanded text:
suscensere, qui sacris deorum suorum perditis se infelices esse suscensere, qui sacris deorum suorum perditis se infelices esse factos putant. Possent enim illis non solum manentibus, uerum etiam fauentibus non sicut modo de miseria murmurare, sed sicut tunc Regulus et Saguntini excruciati horribiliter etiam penitus interire. CAPUT XXI. Quam postremum bellum Carthaginiense, quando Sallustius optimis moribus et maxima concordia dixit egisse Romanos multa enim praetereo suscepti operis modum cogitans, eodem ipso ergo tempore morum optimorum maximaeque concordiae Scipio ille Romae Italiaeque liberator eiusdemque belli Punici secundi tam horrendi, tam exitiosi, tam periculosi praeclarus mirabilisque confector, uictor Hannibalis domitor que Carthaginis, cuius ab adulescentia uita describitur dis dedita templisque nutrita, inimicorum accusationibus cessit carensque patria, quam sua uirtute saluam et liberam reddidit, in oppido
Abbreviated transcription (Latin):
non mercede breuis simi tẽporis sed aternitatis int̾minȩ
Pistis aut̃ dis qui propt̾ea coli ꝑhibent᷑ ꝓpt̃ ca colendi
requirunt᷑ utharum labenciũ atq transeuntiũ rerũ
felicitas tuta sit. quid nob defensores & excusatores
eoꝵ desaguntinis ꝑeuntib respondebunt. nisi quod
de illo regulo. extincto. hoc quippe int̃ est qđ ille
unus homo hat cota ciuitas: utriusq tam̃ interitus
causa conseruatio fidei fuit. Propt̃ hanc enĩ adhostes
redire ille uoluit: & noluit istt transire. Conseruata
ergo ꝓuocat iram deoꝵ fides. annon possunt & diis
propitus perire nonsolum quiq homines uerũ etiã
integrae ciuitates: utrũ uoluntꝰ Sienĩ fidei seruatae
irascunt᷑ illi dii: qu ȩrant ꝑfidos aquibus colantur.
Siaut̃ etiã illisꝓpitus multis grauibq cruciatibus
affligi incerire. homines cuntatesq possunt. ñullo
fruccu felicitattͥs huiꝰ colunt᷑. Desinant igitur

Expanded text:
non mercede breuissimi temporis, sed aeternitatis interminae. non mercede breuissimi temporis, sed aeternitatis interminae. Pro istis autem dis, qui propterea coli perhibentur, propterea colendi requiruntur, ut harum labentium adque transeuntium rerum felicitas tuta sit, quid nobis defensores et excusatores eorum de Saguntinis pereuntibus respondebunt, nisi quod de illo Regulo extincto? Hoc quippe interest, quod ille unus homo, haec tota ciuitas; utriusque tamen interitus causa conseruatio fidei fuit. Propter hanc enim ad hostes et redire ille uoluit, et noluit ista transire. Conseruata ergo prouocat deorum iram fides? an possunt et dis propitiis perire non solum quique homines, uerum etiam integrae ciuitates? Utrum uolunt. eligant. Si enim fidei seruatae irascuntur illi di, quaerant perfidos, a quibus colantur; si autem etiam illis propitiis multis grauibusque cruciatibus adflicti interire homines ciuitatesque possunt, nullo fructu felicitatis huius coluntur. Desinant igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis p̃sidib placito iunxerat. iuratione constrin
menib terruer̃ longeq miser̃: Iunc primũ tale
aliquid facerent. Audeo quippe dicere: honestius
illos pio amicis romanoꝵ ideo ꝑiclicantib ne roma.¬
nis frangerent fidem & nullã opem cunc habentib
quã pro ipsis romanis qͥ pro se pugnabant atq ad¬
uersus annibalẽ opulenti erant potuisse tẽpestate
scuire. Siergo tutores eẽnt romanae felicitacis
& gla. tam graue abea crm̃ siguntinat calami¬
Statis
auerterent. Nunc uero quã stulte credit᷑ dus illis defen¬
sorib romã uictore anubale nompisse&: qui saguntinȩ
urbi non potuer̃ ne ꝓei s pir& amicitia subuenire.
Si saguntinoꝵ xp̃ianus popłs eẽt. & huiꝰ modi aliqud¬
ꝓfide euangl̃ica pateret᷑. quã quã seipsum¬
ne ferro nec ignib corrupiss&. sed tam̃ si ꝑfide cuangłica
excidiũ pateret᷑: ea spe paterit᷑ qua in xp̃m crediderat

Expanded text:
ipsis praesidibus placito iunxerat, fide uinxerat, iuratione constrinxipsis praesidibus placito iunxerat, fide uinxerat, iuratione constrinxmoenibus terruerunt longeque miserunt: tunc primum tale aliquid facerent. Audeo quippe dicere honestius illos pro amicis Romanorum ideo periclitantibus, ne Romanis frangerent fidem, et nullam opem tunc habentibus quam pro ipsis Romanis, qui pro se pugnabant adque aduersus Hannibalem opulenti erant, potuisse tempestate saeuire. Si ergo tutores essent Romanae felicitatis et gloriae, tam graue ab ea crimen Saguntinae calamitatis auerterent; nunc uero quam stulte creditur, dis illis defensoribus Romam uictore Hannibale non perisse, qui Saguntinae urbi non potuerunt, ne pro eius periret amicitia, subuenire! Si Saguntinorum Christianus populus esset et huius modi aliqufide euangelica pateretur, quamnec ferro nec ignibus corrupisset, sed tamen si pro fide euangelica excidium pateretur: ea spe pateretur, qua in Christum crediderat,
Abbreviated transcription (Latin):
misera illa ciuitas opulentis simt suae rei publicae
romanaq carissim. octauo uł nono apenis mense
deleta ẽ. Cuiꝰ interitũ legere quanto magis scribere
horroris ẽ. Breuit̃ tam̃ cũ cõmemorabo: ad rem qͥ ppe
qua agit᷑ multũ ꝑtinet. Primo fame contabuit:
nã etiã suoꝵ cadauerib a non nullis pasta ꝑ hibet᷑.
Denide om̃ium fessa rerũ. ne saltẽ captiua in manus
annibalis ꝑuenir&. ingentẽ rogũ publice instrux̃ :
inquẽ ardentẽ ferro etiã trucidatos om̃s se suosq
miser̃. Hic aliqͥd agerent du helluones atq nebu¬
lones. sacrificioꝵ adipib in hiantes: & fallacium
diuinationũ caligine decipientes: hic aliqͥd agereÑ
ciuitati popłi romani amicissimae subuenirent:
fidei conseruatione ꝑeuncẽ ꝑire ñ sinerent: Ipsi
utiq medi p̃fuer̃ cũ romanae rei publicae inc̃iecto
fȩdere copulata ẽ. Custodiens itaq fidelit̃ quod

Expanded text:
misera illa ciuitas opulentissima, suae rei publicae misera illa ciuitas opulentissima, suae rei publicae Romanaeque carissima, octauo uel nono a Poenis mense deleta est. Cuius interitum legere, quanto magis scribere, horroris est. Breuiter tamen eum commemorabo; ad rem quippe quae agitur multum pertinet. Primo fame contabuit; nam etiam suorum cadaueribus a nonnullis pasta perhibetur. Deinde omnium fessa rerum, ne saltem captiua in manus Hannibalis perueniret, ingentem rogum publice struxit, in quem ardentem ferro etiam trucidatos omnes se suosque miserunt. Hic aliquid agerent di helluones adque nebulones, sacrificiorum adipibus inhiantes et fallacium diuinationum caligine decipientes; hic aliquid agerent, ciuitati populi Romani amicissimae subuenirent, fidei conseruatione pereuntem perire non sinerent. Ipsi utique medii praefuerunt, cum Romanae rei publicae interiecto foedere copulata est. Custodiens itaque fideliter, quod
Abbreviated transcription (Latin):
habuit conferente. ut p̃ter singulos aureos anulos
singulasq bullas miserabilia dignitatis in signit.
nihil sibi auri senatus ipse quanto magis cateri or¬
dines tribusq relinquerent. Quis ferr& istos si nr̃is
temporib adhanc mopiam cogerent᷑. cũ eos modo uix
feramꝰ quando ꝓ suꝑflua uoluptate plura donantur
histrionib quam tunc legionib ꝓexcrema saluce col¬
nihil miserabilius ac miserabili quaerela dignius quã
exitiũ saguntinoꝵ fuit. Hat quippe hispaniae
ciuitas amicissima popłi romani dũ eidem popło
fidem seruat euersa ẽ. Hinc enĩ annibal fracco
foedere romanoꝵ. causas qua siuit quib eos irritar&
adbellum. Saguntũ ergo ferocit̃ obsidebat. Qđ
ubi romae auditũ ẽ : missi legati ad annibalem ut
ab eiꝰ obsidione disceder&: concẽpti cartaginem
ꝑgunt quarimoniãq deponunt sȩderis rupti infecco¬
q negotio romã redeunt. Dumha morae agunt᷑:

Expanded text:
habuit conferente, ut praeter singulos anulos habuit conferente, ut praeter singulos anulos singulasque bullas, miserabilia dignitatis insignia, nihil sibi auri senatus ipse, quanto magis ceteri ordines tribusque relinquerent. Quis ferret istos, si nostris temporibus ad hanc inopiam cogerentur. cum eos modo uix feramus, quando pro superflua uoluptate plura donantur histrionibus, quam tunc legionibus pro extrema salute connihil miserabilius ac miserabili querella dignius quam exitium Saguntinorum fuit. Haec quippe Hispaniae ciuitas amicissima populi Romani, dum eidem populo fidem seruat, euersa est. Hinc enim Hannibal fracto foedere Romanorum causas quaesiuit, quibus eos inritaret ad bellum. Saguntum ferociter ergo obsidebat. Quod ubi Romae auditum est, missi legati ad Hannibalem, ut ab eius obsidione discederet. Contemti Carthaginem rgunt querimoniamque deponunt foederis rupti infectoque negotio Romam redeunt. Dum hae morae aguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
telligerent tantã millo p̃lio dignitatẽ cetidisse romanã.
ut facilius eã cap& mensira quã numerus. atq hine
strages turbȩ cȩterȩ tanco utiq numeraͥus quanto
infirmioris quȩsine anulis iacebat conicienda potius q
nuncianda putaret᷑. Deniq canta militũ inopia setuta ẽ:
ut romani reos facinor ꝓposita impunitate colligeren.
seruitia lib̾tate donarent. atq illis pudendus nontã¬
suppleret̃ quã institueret᷑ exercitus seruis itaq mmo ne
faciamꝰ iniuriã iam libtis ꝓ romana re publica pu¬
gnaturis. arma defuer: detracta s̃ cẽplis ta quã romani
diis suis dicerent. Ponite quae tãdiu m anit̃ habuistis:
siforce aliquid utile inde facere possunt nr̃a mancipia.
unde ña numina nihil facere potustis. Tunc etiam
stipendus sufficiendis cũ defeciss& arariũ. inusus pu¬
blicos opes uenere priuatae: adeo uno quoq id qđ

Expanded text:
tellegerent tantam in illo proelio dignitatem cecidisse Romanam, tellegerent tantam in illo proelio dignitatem cecidisse Romanam, ut facilius eam caperet mensura quam strages turbae caeterae, tanto utique numerosioris, quanto infimioris, quae sine annulis jacebat, conjicienda potius quam nuntianda putaretur. Denique tanta militum inopia secuta est, ut Romani reos facinorum proposita impunitate colligerent, servitia libertate donarent, atqsubpleretur quam institueretur exercitus. Seruis itaque, immo, ne faciamus iniuriam, iam libertis, pro Romana re publica pugnaturis arma defuerunt. Detracta sunt templis, tamquam Romani dis suis dicerent: Ponite quae tam diu inaniter habuistis, ne forte aliquid utile inde facere possint nostra mancipia, unde uos nostra numina facere non potuistis. Tunc etiam stipendiis sufficiendis cum defecisset aerarium, in usus publicos opes uenere priuatae, adeo unoquoque id quod
Abbreviated transcription (Latin):
erubescunt. Scdo aut̃ puncobello nimis longũ est cõme¬
morare clades duoꝵ popłoꝵ tam longȩ secum lateq pugnan¬
tiũ. ita ut his quoq fatentib qui nontã narrare bella roma.¬
na quã romanũ imꝑiũ conlaudare instituer̃ similior
uicto fuerit ille qui uicit annibale quippe ab hispani t
surgente. & pyrtneis montib suꝑatis. gallia transcursa
alpibusq disrupcis. tam longo circuitu auctis uirib cuneta
uastando aut subigendo. torrentis modo italiae faucibus
irruente. quã cruenta p̃lia gestasunt. quoties romani suꝑati.
quã multa adhostem oppida defecer̃. quã multa capta
& oppressa. quã dirae pugnae & toties annibali romana. R¬
clade glorioso. Decanensi aut̃ mirabilit̃ horrendo malo
quid dicã. ubi annibal cũ eẽt crudelis simnds. tam̃ tantet
iimcoꝵ atiocissimoꝵ cede sacat᷑ parti iussisse phibeturs
unde tres modios anuloꝵ aureoꝵ cartaginẽ misit. quo in¬

Expanded text:
erubescunt. CAPUT erubescunt. CAPUT morare clades duorum populorum tam longe secum lateque pugnantium. ita ut his quoque fatentibus, qui non tam narrare bella Romana quam Romanorum imperium laudare instituerunt, similior uicto fuerit ille qui uicit. Hannibale quippe ab Hispania surgente et Pyrenaeis montibus superatis, Gallia transcursa Alpibusque disruptis, tam longo circuitu auctis uiribus cuncta uastando aut subigendo torrentis modo Italiae faucibus inruente quam cruenta proelia gesta sunt, quotiens Romani superati! quam multa ad hostem oppida defecerunt, quam multa capta et obpressa! quam dirae pugnae et totiens Hannibali Romana clade gloriosae! De Cannensi autem mirabiliter horrendo malo quid dicam, ubi Annibal cum esset crudelissimus, tamen tanta inimicorum atrocissimorum clade satiatus parci iussisse perhibetur? Unde tres modios anulorum aureorum Carthaginem misit, quo in
Abbreviated transcription (Latin):
si fuiss& fugiss& : Homo igit᷑ potius sacris uesta: quã illat
homini ꝓdesse pocuer̃. Siaut̃ aseipsis ignẽ ñ repellebant:
ciuitatẽ cuiꝰ salutẽ tueri putabant᷑ quid contra illas aquas
flãmasq pottrant adiuuare. sicut etiã resipsa nihil ea
prõsus potuisse patefecit᷑ haec istis nequaquã obiccrent᷑
a nob sulla sacra dicerent nontuendis his bonis c̃poralib
insticuta. sed significandis at̾nis. Rideo cũ ea qđ corporalit
uisibiliaq cẽnt perire continger& nihil his rebus minui
ꝓpt̃ quas fuerant instituta. & posse adeo sdem usus denuo
reparari. Nunc uero cecitate mirabilꝑ. eis sacrisq̃ perire
possent. fieri pocuiss&ͤ existimant ut salus terrena & tẽ¬
poralis felicitas ciuitatis perire non poss&: P inde cum
illis etiã manentib sacris uł salutis contritio uł infelicitas
irruisse monstrat᷑. mutare sententiã quã defendere nequeuq̃

Expanded text:
si fuisset, fugisset. Homo igitur potius sacris Vestae quam illa si fuisset, fugisset. Homo igitur potius sacris Vestae quam illa homini prodesse potuerunt. Si autem a se ipsis ignem non repellebant, ciuitatem, cuius salutem tueri putabantur, quid contra illas aquas flammasque poterant adiuuare? sicut etiam res ipsa nihil ea prorsus potuisse patefecit. Haec istis nequaquam obicerentur a nobis, si illa sacra dicerent non tuendis his bonis temporalibus instituta, sed significandis aeternis, et ideo, cum ea, quod corporalia uisibiliaque essent, perire contingeret, nihil his rebus minui, propter quas fuerant instituta, et posse ad eosdem usus denuo reparari. Nunc uero caecitate mirabili eis sacris, quae perire possent, fieri potuisse existimant, ut salus terrena et temporalis felicitas ciuitatis perire non posset. Proinde cum illis etiam manentibus sacris uel salutis contritio uel infelicitas inruisse monstratur, mutare sententiam, quam defendere nequeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uissima. intra mȩniat defuerunt. Nã exundante nimis ultra
morem fluuio iberino pene om̃it urbis plant subuiersa s̃:
aluis impetu quasi tor nͣcis impulsis alus uelut stagno diu¬
curno madefactis atq sublapsis. Istam deinde pestem ignis
ꝑnitiosior subsecutus ẽ: qui correpcis cuta forum quibusq
celsioribus etiã tẽplo uestae suo familiaris simo non pepereit.
ubi ei ueluti uitam ꝑpetuã diligentissima substitutione
lignoꝵ nontam honoratȩ quã dam natae ungines donare
consueuerant. TAmuero illic ignis non tantũ uidebat. sedetiã
seuiebat. Cuiꝰ impetu exterritȩ uirgines. sacra illa fatalia quae
iam tres in quib fuerant presserant ciuitates. cũ ab illo incen¬
dio libare nom possent: metellus pontifex suae quodã modo
salucis oblitus irruens ea semi ustulatꝰ arripuit. Neq enĩ
uł ipsum ignis agnouit: aut uero erat ibi num̃ quod non etiã

Expanded text:
uissima intra moenia defuerunt. Nam exundante nimis ultra uissima intra moenia defuerunt. Nam exundante nimis ultra morem fluuio Tiberino paene omnia urbis plana subuersa sunt, aliis impetu quasi torrentis inpulsis, aliis uelut stagno diuturno madefactis adque sublapsis. Istam deinde pestem ignis perniciosior subsecutus est. qui correptis circa forum quibusque celsioribus etiam templo Vestae suo familiarissimo non pepercit, ubi ei ueluti uitam perpetuam diligentissima substitutione lignorum non tam honoratae quam damnatae uirgines donare consuerant. Tunc uero illic ignis non tantum uiuebat, sed etiam saeuiebat. Cuius impetu exterritae uirgines sacra illa fatalia, quae iam tres, in quibus fuerant, presserant ciuitates, cum ab illo incendio liberare non possent, Metellus pontifex suae quodam modo salutis oblitus inruens ea semiustus abripuit. Neque enim uel ipsum ignis agnouit, aut uero erat ibi numen, quod non etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾cencũ annos fuerat insticuta. felicioribq tẽporib
memoria negligente pepi erat. Penouarunt & pon¬
tifices ludos sacros inferis: etiã ipsos abolitos annis
retror sũ meliorib Nimirũ enĩ quando renouatisunt.¬
tanta copia morienciũ ditatos inferos etiã ludere delatabat:
Cũ ꝑfecco miseri homines ipsa rabĩt bella &eruentas animo¬
sitates funereasq hinc atq inde uictorias magnos agerent
ludos demonũ & opimas epulas inferorũ: nihil sane mnise¬
onẽ fecimꝰ. uir plane magnus &inctor antea domitorq poe
na̾run: qui etiã ipsum bellũ punicũ confieciss&. nsi auiditate
nmia laudis & głae duriores conditiones quã ferre possent
fessis cartagimensib impass&. Illius uiri & captiuitas ino¬
pinatis suna & seruitus in dignis sunct. & iuratio fidelissima.
& mors crudelis sima. sideos illos noncogit crubescere: uerũ
ẽ qđ aerei s̃ & non habent sanguinẽ: nec mala illo tẽpore gra¬

Expanded text:
inter centum annos fuerat instituta, felicioribusque temporibus memoria negligente perierat. Renovarunt etiam pontifices ludos sacros inferis, et ipsos abolitos annis retrorsum melioribus. Nimirum enim quando renovati sunt,tanta copia morientium ditatos inferos etiam ludere delectabat: cum profecto miseri homines ipsa rabida bella et cruentas animositates funereasque hinc atque inde victorias, magnos agerent ludos daemonum et opimas epulas inferorum. Nihil sane miseonem fecimus , vir plane magnus et victor antea domitorque norum, qui etiam ipsum primum bellum Punicum confecisset, nisi auiditate nimia laudis et gloriae duriores condiciones, quam ferre possent, fessis Carthaginiensibus imperasset. Illius uiri et captiuitas inopinatissima et seruitus indignissima, et iuratio fidelissima et mors crudelissima si deos illos non cogit erubescere, uerum est quod aerei sunt et non habent sanguinem. Nec mala illo tempore gra
Abbreviated transcription (Latin):
itci egesitis dũsetirtiri quexit: uistitiam decliat:
Hine sclomon nec nomis dioete sipette fierit noctestasũ.
hoc uipsum tcam̃ incaitite fteri debere ut honor fi¬
centia scccerdotis non detum ore magis sit sed debͥcoo¬
reiut etiam illi ꝓfitiat qͥfticit Resenĩ que sꝑonte ñ fit
ad effectũ ñ ꝑueniti quamuis ad presens piuo entinib

Expanded text:
a declinat. Hinc Salomon nec nimis divitem se petit fieri; nec egestuosum . Hoc ipsum tamen in charitate fieri debere; ut honorificentia sacerdotis non de timore magis sit, sed de amore; ut etiam illi proficiat, qui facit. Res enim quae sponte non fit, ad effectum non pervenit; quamvis enim ad praesens profici
Abbreviated transcription (Latin):
habeo: Ut rratũ oꝙtudũ consoliũ suum ostẽdat
habemus: Nunc descientia locutus est. & queste
scientia non interĩ dicit. sed sub iectis ostendit
dicens qr nihil est idolũ: Scientia inflat. Manifes¬
tũ est habentẽ scientiãlineo ipso gloriari: sinonfo¬
ris qr prudens est. uel apridsb Genus enĩboe est.¬
edificat: Iiq tunc scientia magna est it sibi atilis.
si caritate. humilict᷑: & ampli us creseat: Temperat᷑
enĩ adilectione ut non satis merasit: & in ebriet
scientẽ ut se extollat. Sicut eni uinũ nã tẽperatũ
Admixtione aqũi . alienat. ita & religionis suȩtu

Expanded text:
habeo; ut ratum et providum consilium suum ostendat, omnes scientiam habemus. Nunc de scientia locuturus est: quae sit scientia, non statim dicit, sed in subjectis ostendit dicens, quia nihil est idolum. Scientia inflat. Manifestum est habentem scientiam in eo ipso gloriari, si non foris, quia prudens est, vel apud se. Genus enim aedificat. Itaque tunc scientia magna est, et sibi utilis, si charitate humilietur, ut amplius crescet. Temperatur enim a dilectione, ut non satis mera sit, et inebriet scientem, ut se extollat. Sicut enim vinum non temperatum admixtione aquae mentem alienat; ita et scientia superbu
Abbreviated transcription (Latin):
nubendilicentiã non hiab&: Si autt̃ mortuus fuerit uir
eiꝰ liberatt est: Eciã hȩc adsupͣ dictus ꝑtinet causas ut
ostẽdat qͥuã beata sit uirgo cũnulli nisi solidõ subrecta sit:
Vincero enĩ uidet᷑ naturalẽ subiectionẽ : quãdo ꝗ ꝑnu
turã humiliatũ est erigit: Cuiuult nubat. a ũm
dnõ: Id est quẽ sibi aptũ pritituerit illi nubat.
qr inuite nuptiȩ solent malos ꝓuentus habere :
Tantũ aut̃ in dño. hocest ut sine suspicione turpr¬

Expanded text:
ndi licentiam non habet. Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est. Etiam haec ad supradictas pertinent causas; ut ostendat quam beata sit virgo, cum nulli nisi soli Deo subjecta sit. Vincere enim videtur naturalem subjectionem, quando quod per naturam humiliatum est, erigit. Cui vult nubat, tantum in Domino: id est, quem sibi aptum putaverit, illi nubat; quia invitae nuptiae solent malos proventus habere. Tantum in Domino, hoc est, ut sine suspicione turpi
Abbreviated transcription (Latin):
Perinignorantiã enĩ cũ humamtati placer& deose seruire
putabat. liberam habens conscienticm: Nec sciebatĩã enĩ
tẽpus asserendȩ legis nonesse doctrinã secutꝰ patrũ ũideris
Aut inerror. aut inmnaliuolentiã confatutoꝵ: Omi in¬
dustria & feruore m̃tisid agebat: ut cȩcis cocqualibus
sibiemulatione logis p̃stuntior uidetur: Sit instoiens
contra disciplinã xp̃i. ut nulli homini parcer& fidei
foedera assequuto: Sedcũ reuelatione dei laborem
hunc in anẽ esse didiciss& : & magis contrariũ destitisse
Siergo hic qui israhelitu est. & qui digniate doctoriserat.
fultus a pđ uidgos. cruditus a gamalielo uiro prudentis¬
simo locũ habons cũ optimis uita hominibus. relquid legẽ.
quanto magis hiqui eetra logẽ enaent. legs s ubicere non
debueront ⁊ & sihic guudet exisse s de subiugo seriututis
Quidest ut lib̾tictẽ suc̃ obligauierint uinculis legis: cũ aut
placuit eiquime segregiaut dextero matris meae

Expanded text:
Per ignorantiam enim, cum humanitati placeret, Deo se servire putabat, liberam habens conscientiam; nesciebat enim jam tempus asserendae Legis non esse, doctrinam secutus patrum, aut in errore, aut in malevolentia constitutorum; et omni industria et fervoresibi aemulatione legis praestantior videretur: sic insaniens contra disciplinam Christi, ut nulli hominum parceret, fidei foedera assecuto; sed cum revelatione Dei laborem hunc inanem esse didicisse, et magis contrarium, destitisse Si ergo hic, qui Israelita est, et qui dignitate doctoris fultus erat apud Judaeos, eruditus a Gamaliele viro prudentissimo, locum habens cum optimis vita hominibus reliquit legem: quanto magis ii, qui extra Legem erant, Legi se subjicere non debuerant? Et si hic gaudet exisse se de sub jugo servitutis, quid est ut libertatem suam obligaverint vinculis Legis? Cum autem placuit ei, qui me segregavit de utero matris meae,
Abbreviated transcription (Latin):
fris eius: ioseph erieuerus pater: Quia quidix̾ patrẽ ei
scribo uobis eace coradeo. qm̃ nonmentior. Qđ a cl com̃¬
dationẽ cuis ꝑtin& locuturus. testẽ dm̃dat quia ita
sc habent quȩ dicturus est. ne forte uideretur cõposi¬
tũ. cũ ꝑsonȩ eius non conueniat aliquid fingere: Sed
cũ se comm̃dat. hos uult ꝓficere. Com̃dicuo enĩhȩt
istis ꝓficit : ut sciant eaquȩ ab hoc dicunt᷑ eẽ. uerissima.
Dande ueni in regione silirae et ciliciae. Erẽc autem
quia quiꝑ sequebaturnos aliquandomunc p̃dicat
fidem quã aliquando expugnabat: & in me magnifica¬
bant dm̃.: Hac dicit : quia cũiudai smũ defienderet

Expanded text:
fratres ejus, et Joseph erit verus pater; quia qui dixit patrem ejus fratres ejus, et Joseph erit verus pater; quia qui dixit patrem ejus scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior. Quo ad commendationem ejus pertinet locuturus, testem Deum dat, quia ita se habent, quae dicturus est, ne forte videretur compositum; cum personae ejus non conveniat aliquid fingere. Sed cum se commendat, hos vult proficere; commendatio enim haec istis proficit, ut sciant ea, quae ab hoc dicuntur, esse verissima. Deinde veni in regiones Syriae et Ciliciae. Eram autem iquia qui persequebatur nos aliquando, nunc praedicat fidem, quam aliquando expugnabat: et in me magnificabant Deum. Hoc dicit, quia cum Judaismum defenderet
Abbreviated transcription (Latin):
quasi unanimꝰ coapłs. Hȩc ideo manifestat. ut ostondat
concordiã secum a płis habuisse. nec in aliquo dissensisẽ
sic̃ susurrabant deco pscudo apłi. uteũ apud ecđas gentium
deformarent : & sua mala simplicioubus in sererent : dicente sea
conuenire cũ doctrina apłoꝵ maioꝵ. Iterũ ꝙ euersussum¬
neminem nisi ia cobum fãtrem dñsnHa cobũ.
uidit hierosoliam. quia illic erat constitutus
sicut dicit cuuangelista quisa  fr̃s eius inquit. ad huc
credebant in eum. Hic iacobus filics fuitia seph
Qui idco frdñi appellatus est : quia & iosephpat̃ eius
adiħm in luce cuuangło Quid fecisti nobis fili .e¬
& enimego pat̾ tuus mesti & tristos querebamte :
anararet᷑h filiuuio seph., Hõc ergo modo dictus est
Quidã em̃ duti in sinia. hosueros dñi fr̃s demamanatos
impia adsertione contendunt : cũ iosephnonuerũ
patrẽ eiusdicant appellatum: Sienĩ hiuerienent.

Expanded text:
quasi unanimus coapostolus. Haec ideo manifestat, ut ostendat quasi unanimus coapostolus. Haec ideo manifestat, ut ostendat concordiam se cum apostolis habuisse, nec in aliquo dissensisse, sicut susurrabant de eo pseudoapostoli; ut eum apud Ecclesias gentium deformarent, et sua mala simplicioribus insererent, dicentes ea convenire cum doctrina apostolorum neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. Jacobum vidit Hierosolymae; quia illic erat constitutus sicut dicit Evangelista: Quia nec fratres ejus, inquit, adhuc credebant in eum . Hic Jacobus filius fuit Joseph, qui ideo frater Domini appellatus est, quia et Joseph pater ejus, ad Jesum in Lucae Evangelio. Quid fecistis nobis, fili? Ego et pater tuus moesti et tristes quaerebamus te . imus Jesum a Nazareth, filium Joseph . Hoc ergo modo dictus est Quidam enim ducti insania hos veros Domini fratres de Maria natos, impia assertione contendunt, cum Joseph non verum ejus patrem dicant appellatum. Si enim hi veri erant
Abbreviated transcription (Latin):
solinã ad ante cessores meos apłos sed abii in arabiã¬
sed deo aquo se didicisse testatur: Ac ꝑhoc cosqui illos in
legẽ indux erantic̃e. falsos doctores quia non adeo
traditũ erit qđ docebat : Adamas coergo inancbiã ꝓfectꝰest
ad p̃diandũ ubi nulluserat a płoꝵ : ut ipse illic fundar&
ecdas : ne subre pontibus pseudo apłis uidaismꝰ seminaretur:
Etinde iterũ regressus est damascũ : ut uisitir & quibus
rudis p̃dicauerant cuuangłm graẽ dei: Deinde post
annostres ascendi hicrosolimã uidere petrũ: & mansi
Apđđ illũ diebus quindetim: Dignũ fuit. ut cuperet
uidere petrũ quia primꝰ erat int̃ apłos. c̃uide legauerat
aliquid: quia iã abauctore didicerat a quo & ipse petrꝰ
fuerat instructus: sed propt᷑ affectus apostolatus & ut scira
petrꝰ hancillidatã licentiam quam & ipse acceꝑat. Ueniens
ergo ad eum hospitio reteptus est & apđ eũ mansit dies.xui.

Expanded text:
solymam ad praecessores meos apostolos, sed abii in Arabiasolymam ad praecessores meos apostolos, sed abii in Arabiased Deo, a quo se didicisse testatur; ac per hoc eos, qui illos in Legem induxerant, esse doctores falsos; quia non a Deo traditum erat, quod docebant. A Damasco ergo in Arabiam profectus est, ad praedicandum, ubi nullus erat apostolorum; ut ipse illic fundaret Ecclesias ne subrepentibus pseudoapostolis, Judaismus seminaretur. Et inde iterum regressus est Damascum, ut visitaret quibus rudis praedicaverat Evangelium gratiae Dei. Deinde post annos tres ascendi Hierosolymam videre Petrum, et mansi apud eum dies quindecim. Dignum fuit ut cuperet videre Petrum; quia primus erat inter apostolos, cui delegaverat o disceret; quia jam ab auctore didicerat, a quo et ipse Petrus fuerat instructus: sed propter affectum apostolatus, et ut sciret Petrus hanc illi datam licentiam, quam et ipse acceperat. Veniens ergo ad eum, hospitio receptus est, et apud eum mansit dies quindecim,
Abbreviated transcription (Latin):
eiuo cart illum ad suã gram: sciensi ã idoncũ hunc ad p̃¬
dicandũ cuuangłm filu eiꝰ ingertibus : Quasi in rẽminimã
tã uelox &fidisenit audatia conscientiat. non adulatio rao
cuiꝰ quã. quantomagis inp̃dicando donodei futurufec̃t.
constantior spe p̃missi poni: p̃scientia ergodei segregatus
est deutõ matris sucie. id est antequã nasceretur ul stctĩ
nitũ scit ds̃ futurũ bonum: Sicut dicit adhieremiã ꝓpħam.
Prius quã te formarẽ inuteronouite: Et cȩcã: Ita & apłm
paulum sciens quidoss& futurꝰ. p̃uenit eũ : ut antequã
conũ terctur uocar& cum. quia enit necessari : Deniq
statĩ suscepit dispensitionẽ domidei. omĩ postposita curce
carnali: Netenĩ consilũ cuiusquã petit aut ad aliquẽ
retulit quid ec̃t. aturus: scl ꝓtinus p̃dicauit xpm quia
hic est filiusdei Nã sic̃ futuri mali frequent᷑ ante sunt bonu
ita & solent futuri boni prius eẽ muli:: Neque ueri hiero¬

Expanded text:
ocare illum ad gratiam suam, sciens jam idoneum hunc esse ad praedicandum Evangelium Filii ejus in gentibus; quia si in re minima tam velox et fidus erat audacia conscientiae, non adulatione cujusquam; quanto magis in praedicando dono Dei futurus esset constantior spe promissi praemii? Praescientia ergo Dei segregatus est de utero matris suae, id est, antequam nasceretur, vel statim natum scivit Deus futurum bonum, sicut dicit ad Hieremiam prophetam: Priusquam te formarem in utero, novi te, etc. : ita et apostolum Paulum, sciens quis esset futurus, praevenit eum; ut antequam converteretur, vocaret eum, quia erat necessarius. Denique statim suscepit dispensationem doni Dei, omni postposita cura carnali; nec enim consilium cujusquam petiit, aut ad aliquem retulit quid esset acturus: sed protinus praedicavit Christum, quia hic est Filius Dei. Nam sicut futuri mali frequenter ante sunt boni; ita et solent futuri boni prius esse mali. Neque veni Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
gosisimne pollicct᷑. Dicit eñ se ili multis ui¬
dicus colleguio: insimulacris aliud si gnificare
cȩlũ. aliud terrã. aliud exempla reruri quas
aliquid. terrĩ dequa fiat: Exemplũ secundũ
qđ ficut: qua ure. omitto dicere: qđ plato l¬
las ideas tantã um hab̾e elic̃. ut scđm eas
non eelũ aliquid recenit. sed mam cȩlũ factũ
sit. Hoc dicos istũ in hoc libra sc̃lectorum¬

Expanded text:
giosissime pollicetur. Dicit enim se ibi multis ingiosissime pollicetur. Dicit enim se ibi multis indiciis collegisse in simulacris aliud significare caelum, aliud terram, aliud exempla rerum, quas aliquid, terram de qua fiat, exemplum secundum quod fiat. Qua in re omitto dicere, quod Plato illas ideas tantam uim habere dicit, ut secundum eas non caelum aliquid fecerit, sed etiam caelum factum sit. Hoc dico, istu
Abbreviated transcription (Latin):
dissimos sp̃s. HAc om̃i cuuli theologia. inuis endis
stolidis imaginib & ꝑ eas possidendis &iam stul¬
difutatione hos oni nes deos incelũ & terrã
redigere ac referre conãt. & npotest᷑. fluunt
de manibus. resiliunt. labunt & decidunt
ut pͥmo libro dia delocis duo st̃ pͥncipia deoꝵ
aninaduersa. de celo & terra. aquo di partim
dñir celestes. partĩ terrestres. ut in suꝑioribus
initiũ fecimꝰ acęlo. cũ diximꝰ de iano. que
alii cęlu alii dixer̃ cẽ mundũ. sic de femimis
scribendi facimꝰ initiũ a tellure. Sentio quax¬
tam molestia tale ac tantũ pitut᷑ ingenũ. d
enĩ quadã ratione uerisimili. celũ cẽ quod facuat
terram quȩ patut᷑ & idõ illi masculinã uimtri¬
buit huic femi uinã: ꝙ nonattendit eũ potrus esse
qui hȩc facit nuiuarũq fecit: Hinc qiam
samotracũ nobilia mystera insuꝑiore libro
sic intp̃tat: Ea quȩ nec se. nec siuis nota sint
scribendo expositurũ eisq: imssurũ quas. reli¬

Expanded text:
dissimos spiritus hac omni civili theologia invisendis stolidis imaginibus, et per eas possidendis, et jam stuldisputatione hos omnes deos in caelum et in terram redigere ac referre conatur? Non potest; fluunt de manibus, resiliunt, labuntur et decidunt. ut primo libro dixi de locis, duo sunt principia deorum animaduersa de caelo et terra, a quo di partim dicuntur caelestes, partim terrestres: ut in superioribus initium fecimus a caelo, cum diximus de Iano, quem alii caelum, alii dixerunt esse mundum, sic de feminis scribendi facimus initium a Tellure. Sentio quantam molestiam tale ac tantum patiatur ingenium. Ducitur enim quadam ratione uerisimili, caelum esse quod faciat, terram quae patiatur, et ideo illi masculinam uim tribuit, huic rem femininam, et non adtendit eum potius esse qui haec facit, qui utrumque fecit. Hinc etiam Samothracum nobilia mysteria in superiore libro sic interpretatur eaque se, quae nec suis nota sunt, scribendo expositurum eisque missurum quasi reli
Abbreviated transcription (Latin):
frat anbii terrenus deusee ꝑui.
coniugim. Quomꝰ gͦ donis adcelũ. deas ai
tertt̃referre conatur : Quid solidũ. quid
coustons quid sobriũ quid definitũ babet
disputitio: Illa est auẽ tellus. initiũ learitu
nat᷑ scilica mogri aptd quã mollins & abe¬
sorc seseq secantiũ atq ⁊ꝯctͥantiũ iusana per

Expanded text:
frater amborum terrenus deus esse peconiugem. Quo modo ergo deos ad caelum, deas ad terram referre conantur? Quid solidum quid constans, quid sobrium quid definitum habet haec disputatio? Illa est autem Tellus initium dearum, Mater scilicet Magna, aput quam mollium et abscisorum seseque secantium adque. iactantium insana
Abbreviated transcription (Latin):
sunt loquentes inpaulo: conparationẽ inc stc̃
de ꝓficiente animna indoctrinadĩ & neglegenti
salutẽ suã fructifera & t̃re cęlestibq pluiis
mrigate adȩquauit : Prostuentẽ animã inflori¬
suꝑse mn brẽ bibens: Hicdeclarat qđ in ad qͦ cisor¬
fidei ꝓferre : Adhuc addidit debona t̃ra in quã
cecidit sem̃ uerbũ d̃ germinans ait herbãun
oportuã: Nichilsic oportimũ sic̃ fides infiliũ
dĩ &itio optima : Heo uero telis t̃ra accipit
bene dictionẽ adõ ut ferat fructũ tricẽsimũ
est qđ omĩs habundantia infragib t̾re infructib

Expanded text:
sunt loquentis in Paulo. » Comparationem hic fecit de proficiente anima in doctrina Dei, et negligenti salutem suam. Fructiferae terrae, coelestibusque imbribus irrigatae adaequavit proficientem animam in florisuper se imbrem bibens. » Hic declarat quod hi, ad quos ei serfidei proferre. Adhuc addidit de bona terra, in quam cecidit semen verbi Dei. « Germinans, ait, herbam opportunam. » Nihil sic opportunum, sicut fides in Filio Dei, et vita optima. Haec vero talis terra accipit benedictionem a Deo, ut ferat tricesimum, Et
Abbreviated transcription (Latin):
est: dĩ qͥde se ipso ait: Siqͥs sermonẽ meũ seruaue¬
rit mortẽ non indebit mȩt̃nũ: Sicut illi
si seruarent ser monẽ di uiuerent terrãq: iro¬
mis nõnis intrarent. sic inos si seruaueramus fer¬
monẽ etꝰ uiuemus reqͥemq: cȩlestẽ intrabius¬
Viuius enĩ dĩ sermo & efficax & penetrt baior
om̃i gladio ancipiti : Gladius enĩ potest m̃¬
bra diuidere acorpore & penetrare scerettt
&inaturã carnis sed eo multo penetra bilior
.ẽ. sermodĩ ꝑtingens ut ait paulus cisq: ad di¬
uisitionẽ anone ac sp̃si cũpagum qͥdẽ & medul¬
larum & discrete .e. cogrtitionũ etam &interi

Expanded text:
 est Dei, qui de se ipso ait: « Si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum . » Sicut illi, si servarent sermonem Dei, viverent, terramque repromissionis intrarent, sic et nos, si servaverimus sermonem ejus, vivemusVivus est enim Dei sermo, et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti. Gladius enim anceps potest membra dividere a corpore, et penetrare secreta et naturam carnis. Sed eo multo penetrabilior est sermo Dei, pertingens, ut ait Paulus, usque ad divisionem animae ac spiritus, compagum quippe et medullarum; et discretor est cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
futura: Demde horatit᷑ eos mom̃b modis
sperare futura : łũ em̃ qͥ desperat dep̃senr¬
tibus bene fitiis dĩ qđ adõ non habeat de
foturis gins potent eũ conforitot  fomle
quid ecilatins inꝓperat dicr̃s Currebastis¬
passi estis sine carisa : Vt prosens itigari
candã scntentiam mox subumxit sit tem̃
sine causa : Sicetiam hoc loco tẽꝑait senten¬
tiam fuam dicens : Nonemĩ in iustus ds̃ ut obluis¬
i sc̃is eiꝰ. Vt lius emĩ uos initatre eoꝵ qͥ ꝑfidẽ
& penitentiam hereditati sunt ꝓmis sionis: Qua¬
le iͦ. defiderium haberet desa lute eoꝵ sc̃tn
ostendit alligatione dicens Cupimsenĩ imũ quẽ
q urm̃ ineadem ostonitere sollicitudmẽ ad ex¬
planationẽ speiusq infinẽ ut nor seg nec
circa ũba sietiam muitutib comũsa riiñ qua¬
si priora ura culpantes sriut futuris sollit
sitis ad monentes: hoc ẽ qualis fuisti pͥmũ
itiles nos cupimus &mͦ. esse infuturã Et non

Expanded text:
futura. Deinde hortatur eos omnibus modis futura. Deinde hortatur eos omnibus modis sperare futura; eum enim qui desperat de praesentibus beneficiis Dei, quod a Deo non habeat, de futuris quis poterit eum confortare? Simile quid passi estis sine causa? » Ut tamen mitigaret eamdem sententiam, mox subjungit: « Si tamen sine causa. » Sic etiam hoc loco temperavit sententiam suam, dicens: Non enim injustus Deus, ut obliviss enim vos imitari eos qui per fidem et patientiam haereditati sunt promissiones. Quale vero desiderium haberet de salute eorum, sequenti ostendit allegatione dicens: Cupimus enim unumquemque vestrum eamdem ostentare sollicitudinem ad expletionem spei usque in finem. Ut non segnes circa verba, sed etiam in virtutibus conversari. Non quasi priora vestra culpantes, sed ut de futuris solliciti sitis, admonentes; hoc est, quales fuistis primum, tales vos cupimus et modo esse et in futurum. Et non
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis sins. Qina in quacũq die conuerfus fue¬
rit peccator utit imiet & nonmorietur: Si uero
abscidam spmas ꝑpenitentiã poterimus mille
bonis ꝑ frui & fieri ꝓbabiles. & benedictioms dĩ
Nec hȩc dicims ueluti pritante suos spmas plenos¬
sed tim̃tes nectles efficiamini : Melius est uerbꝰuos
eos ad quos scripsit dep̃senti laudare incipit cos
despe futu roꝵ p̃dicare dicens : confidimus frsde uob
meliora & intiora salutis quamins itet dicamnus
qua s̃ dixis si optima quȩdã deuob confidinnis
deuob hodiius quia meliora uob̾ credimꝰ
Adduxit quo q: cis mmemoriam p̃terrat ut ea
p̃teritis eos ad lceret adbona queq idõ subumacit :
lectionis quam osteni distis innomine ipsius
qͥ ministrastis scĩs & mmistratis: Ecce qͦmͦ
recre auit animas scõꝵ & conforttuit antiqua
eis inm̃tẽ reuocaris . tumc fec̃ eis ut ñ estimarer¬
rent oblisuiscidñ & p̃terita eiꝰ benefitia
Meos. necesse. ẽ enĩ cũ peccare cinspes decrit

Expanded text:
acunque die conversus fuerit peccator, vita vivet, et non morietur . « Si vero abscindamus spinas per poenitentiam, poterimus mille bonis perfrui, et fieri probabiles, et benedictionis Dei Nec haec dicimus veluti putantessed timentes ne tales efficiamini. Melius est enim verbis vos eos, ad quos scripsit, de praesentibus laudaret, incipit eos de spe futura praedicare, dicens: Confidimus, fratres, de vobis meliora, et viciniora saluti, quamvis ita dicamus; quasi dixisset: Optima quaeque de vobis confidde vobis hoc diximus, quia meliora de vobis credimus. Adduxit quoque eis in memoriam praeterita, ut ex praeteritis eos alliceret ad bona quaeque. Ideo subjunxit: lectionis, quam ostendistis, in nomine ipsius, qui ministrastis sanctis, et ministratis. » Ecce quomodo recreavit animas eorum et confortavit, antiqua eis in mentem revocans; et fecit eos, ut non aestimarent oblivisci Deum, et praeterita ejus beneficia in eos; necesse est enim eum peccare, cui spes deerit
Abbreviated transcription (Latin):
Sepius .uͦ. beatus paulis eundẽ melchi sedech
intrprĩ dĩ saluatoris intro duc̃ quam ins om̃s
pene scĩ & patriarchȩ acꝓphetȩ prioris tẽporis
maliquare figurã expresserint sauatoris:
Hic melchi sedech specialius quion fuit degenore
nideoꝵ ityppũ precessit sacerdotii filii dĩ
dequo dr̃ incentesimo nono psalmo Tues sacor¬
dos inet̃nũ scđm ordinẽ melchil sedech ordinẽ
& sacerdos & dorte circũcisione functus sacerdo¬
tio ut ñ gentes exiudeis s& iudei exgentib facer¬
dotium acceperint neq: unctus oleo sacor dota¬
li ut moẏsi p̃cepta constituunt si oleo exulta¬
tionis ⁊ fidĩ priritatt̃ neq: carnis & sanginnis
inctimas imolauerit ⁊ brutoꝵ sangume anima¬

Expanded text:
umdem Melchisedech in typo Dei Salvatoris introducit. Quamvis omnes pene sancti et patriarchae ac prophetae prioris temporis in aliqua re figuras expresserint Salvatoris: hic tamen Melchisedech specialius, qui non fuit de genere Judaeorum, in typum praecessit sade quo dicitur in centesimo nono psalmo: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. ordinem et sacerdos, et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes ex Judaeis, sed Judaei ex gentibus sacerdotium acceperint: neque unctus oleo sacerdotali, ut Moysi praecepta constituunt, sed oleo exsultationis et fidei puritate: neque carnis et sanguinis victimas im
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea etiam huuis repmissionis m̃ti¬
onẽ fac̃ que adnos conmumis facta est
nt̃ positio us urandũ : Qm̃ enĩ apud hommes
ꝑse uirare & cbñ. Homo enĩ sui potestatẽ¬
habi om̃um que sunt siqd meredulũ est
hrimanũ genus ꝙ descendit ad nos scimus
enĩ uirat ꝓpt̃nos quã uis indignũ ei sit non

Expanded text:
tionem facit, quae ad nos communis facta est: « Interposuit jusjurandum, » quoniam enim apud homines per se jurare, et Deum. Homo enim sui potestatehabet omnium, quae sunt. Sed quia incredulum est humanum genus, condescendit ad nos. Sicut enim jurat propter nos, quamvis indignum ei sit non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditionẽ iiustũ di uditiuã metuamꝰ qͥreddet
umicinq scđm oꝑa sua Reqͥ ẽ sempit̃nã fidẽ
habentib eã ttom̃ que ꝑ dilectionem operatur.
non credentib taq poenã ꝑpetuã : Nefor¬
te relicte pollicitatione quam dedimus
dõ mbaptino it̃ũ reuertentes ad oꝑa infi¬
delitettis que abdicaumus coram multis testi¬
bus: unus quisq put seipsom laboret ne
forte minus dignus inuematur intro¬
est qͦmͦ intrtre dobeamnus in reqͥem dĩ

Expanded text:
 reddet unicuique secundum opera sua, requiem sempiternam fidem habentibus, eam tamen, quae per dilectionem operatur; non credentibus itaque, poenam perpetuam, ne forte, relicta pollicitatione, quam dedimus Deo in baptismo, iterum revertentes ad opera infidelitatis, quae abdicavimus coram multis testibus; unusquisque pro seipso laboret, ne forte minus dignus inveniatur introest quomodo intrare debeamus in req
Abbreviated transcription (Latin):
miqͥtstĩ medno ⁊tu absculisti ompietatẽ
cordismei: Scdo multi hiam tett plan¬
gore peccata sua fructusq: dignos ex indesti¬
cere penitentie : Quatemis nullatinus incadẽ
ttum corruat peccata : Deinde mulus eltmo¬
sõns redmere se moipiat siscłi habi potestitẽ
Sic̃ scriptũ ẽ duntiȩ inri redẽptio ammo illus
sostremo opus molli tasci neq: malũ ꝓmalo red¬
dere . om̃b: dimittere peccantib mse : dicen¬
te psa ueritte: Dimitcite ⁊dimittet᷑ uob.¬

Expanded text:
mino, et tu abstulisti impietatem cordis mei. Secundo, multa humilitate plangere peccata sua, fructusque dignos exinde facere poenitentiae: quatenus nullatenus in eadem iterum corruat peccata. Deinde multis eleemosynis redimere se incipiat, qui saeculi habet potestatem: sicut scriptum est: « Divitiae viri, redemptioostremo opus est nulli irasci, neque malum pro malo reddere, omnibus dimittere peccantibus in se, dicente ipsa Veritate: « Dimittite, et dimittetur vob
Abbreviated transcription (Latin):
primũ audnt. sid & aepĩamis promo oniũ de¬
fide catholi carerũ diro idebet qđ .ẽ. fim¬
dam̃tũ salutis ñe: Siautẽ opris habet
aliarũ trans ferri uirtutũ Siaut̃ quisꝗ. ũbũ
uertattis audiuit & babtitatus .e. & post anꝰs¬

Expanded text:
ianus primo omnium fide catholica erudiri debet, quod est fundamentum salutis nostrae. Si autem opus habet aliarum transferri virtutum. Si autem quisquam verbum veritatis audivit et baptizatus e
Abbreviated transcription (Latin):
uariarũ ꝓbat sermonis doctrinarũ deqͥb:
uari is & peregrims nolite abduci: Sic̃ enim
parciulus int̃ cibũ & crbũ drscernere nescit
& sepe in noxiis sum̃tis ꝑ iclitantur si non
ꝓhibeat᷑ a somore : itcim doctus qͥsq discreti¬
onẽ doctrinarũ nescit fticile decipit᷑ ut in
uiã erroris perilitat᷑ Quod inlacte &mn
solido cibo. hoc indocto & sapiente differtꝰ
sib̃ lac paruulus congruitꝰ & solido cibo ętaite
ꝑfectis itit indoctis humilis sermo: & sapien¬
tib: archanũ dĩ mysteriũ conuenit qͥ eacercitio¬
tos habere udent᷑ sensus : Quomͦ igitur potu¬
erũnt sensus nrĩ exercitatos esse outiq: & insum
& frequenti lectione scãrũ scripturarum
Unde beatũ uirũ psalmistet dic̃ esse qͥ inlege
dnĩ medittt᷑ die ac nocte: Quaꝓpt̃ int̾mit¬

Expanded text:
t sermones doctrinarum, de variis nolite abduci. Sicut enim parvulus inter cibum et cibum discernere nescit, et saepe in noxiis sumendis periclitatur, si non prohibeatur a seniore, ita indoctus quisque discretionem doctrinarum nescit, fvia erroris periclitatur. Quod in lacte et in solido cibo, hoc in indocto et sapiente differt. Sicut lac parvulis congruit et solidus cibus aetate perfectis, ita indoctis humilis sermo et sapientibus arcanum Dei mysterium nosse convenit, qui exercitatos videntur habere sensus. « Quomodo igitur poterunt sensus nostri exercitati esse? utique ex usu et frequenti lectione sanctarum Scripturarum. » Unde beatum virum Psalmista dicit esse, qui in lege Domini meditabitur die ac nocte. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
sugnificite patrem:. Adtendamꝰ autem qđ po¬
sũit. dixit adme filius meus estu tꝓ &iam
ei dic̾turiis erat post baptis muin Nic est
filius meus dilectus in quo michi conplacuit.
Hoc itaque ut xp̃m unam ꝑsonam sentires:
& unigenitum deifilium. adiecit ego hodie
qui filii dicuntur. qui sacer dotes appellant᷑
deqͥbus dictũ ẽ. ego dixa dii estis & filii ex¬
celsi om̃s. sed totũ .ẽ. ungeniti filii ꝓpriũ : Quc̃

Expanded text:
significat Patrem. Attendamus autem, quod posignificat Patrem. Attendamus autem, quod posuit: Dixit ad me: Filius meus es tu; quod ei etiam dicturus erat post baptismum: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Hoc itaque, ut Christum unam personam sentires et unigenitum Dei Filium, adjecit. Ego hodiequi filii dicuntur, quia sacerdotes appellantur, de quibus dictum est: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes ; sed totum est unigeniti Filii