comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuit me: pre peccatorib relinq̃ntib
legem tuam. Ꝙ si p̃meris: uide semꝑ
ne mergaris. Lo leraudi sunt mali modo:
uon seꝑandi. Miscdiam et iudicium
sto mͦ audiat me bonꝰ. ut sit melior: audiat
imal. ut sit bonꝰ. Cum tempꝰ ẽ. penitentiȩ
nondum sententie: transeamꝰ ab ista pis¬
catione. que ht̃ gaudia mixta lacrimis.
Gaudia. qr colligit bonos: mixta lacri¬
mis. quia uix feruitt᷑ mali. ad illam
tamu. Ibi reficiam᷑: ibi consolem᷑. Q
ideo ipsa post resurrectionẽ dñi facta ÷:
quia signisicauit eccłam. qualis post
resurrectionem funura ÷. Ecce dr̃ disci¬
płis piscantib: dñs dicit. qui et prius
dixit᷑. s prius quid ititerent. mͦ quo
dieti patris mei. ꝑcipite regnum. Mittunt.
et capiunt. Ibi numerus non ÷ dictus: in
pͥma piscatione. Sola multitudo dicta÷:
numerus non ⁊ diffinitus. Multi sunt
enim suꝑ numerum mͦ: id ÷ ueniunt.
intrant. implent eccłas. Ipsi implent

Expanded text:
nuit me pro peccatoribus relinquentibus nuit me pro peccatoribus relinquentibus legem tuam. Etsi premeris, vide semper ne mergaris. Tolerandi sunt mali modo, non separandi. Misericordiam et judicium fiet. Modo audiat me bonus, ut sit melior: audiat et malus, ut sit bonus; cum tempus est poenitentiae, nondum sententiae. Transeamus ab ista piscatione, quae habet gaudia mixta lacrymis: gaudia, quia colliguntur boni; mixta lacrymis, quia vix feruntur mali. 3. Altera tamus: ibi reficiamur, ibi consolemur. Et ideo ipsa post resurrectionem Domini facta est, quia significavit Ecclesiam, qualis post resurrectionem futura est. Ecce dicitur discipulis piscantibus; Dominus dicit, qui et prius dixit: sed prius, quid mitterent; modo, quo dicti Patris mei, percipite regnum . Mittunt, et capiunt. Ibi numerus non est dictus in prima piscatione; sola multitudo dicta est, numerus non est definitus. Multi sunt enim super numerum modo, id est, veniunt, intrant, implent ecclesias. Ipsi implent
Abbreviated transcription (Latin):
agnoseit inlseriam suam. Si uideres
febrieutem ridentem: tu plangeres ini¬
sanientem. Qd̃ tͥ ꝓmissũ. ẽ: nondum
uenit. Ille qui tͥ felicior uidetur. reb
uisibilib et tẽꝑalib paseitur: Ipsĩs
letatur: nec attulit ea. nec auferet ea.
Nudus ingressus est: nudus exiturus est.
Afalsis gaudus uenturꝰ .ẽ. ad ueros dolores.
Tibi aũt qd̃ ꝓmissum ÷ nondũ uenit. Dra
ut puemias. ꝑ seuera: ue deficiendo teip¬
sum fraudes. Nam dẽ te fallere non pot̾.
Eece dixi breuit. ne nauigia mergantur.
Accessit aliua ad illam pĩscationẽ detesta¬
bilius: ut retia rumꝑent᷑. Rupta sunt.
retia: hereses factȩ sunt. Quid enĩ aliud
sunt scismata. nͥ scissure: Sic ferenda
et toleranda ÷ pͥma piscatio. ut nemo
tedio fatiget᷑. Quãuis scͥptum sit. tedi¬
um tenuit me pre peccatorib relin¬
quentib legem tuam. N auigium cla¬
in at: qd̾ p̃matur a multitudine. Lanꝗͣ
ipsa nauis ht̃ hanc uocẽ. Tedium te¬

Expanded text:
agnoscit miseriam suam. Si videres agnoscit miseriam suam. Si videres febrientem ridentem, tu plangeres insanientem. Quod tibi promissum est, nondum venit. Ille qui tibi felicior videtur, rebus visibilibus et temporalibus pascitur, ipsis laetatur: nec attulit ea, nec auferet ea. Nudus ingressus est, nudus est exiturus. A falsis gaudiis venturus est ad veros dolores. Tibi autem quod promissum est, nondum venit. Dura, ut pervenias; persevera, ne deficiendo te ipsum fraudes: nam Deus te fallere non potest. Ecce dixi breviter, ne navigia mergantur. Accessit aliud ad illam piscationem detestabilius, ut retia rumperentur. Rupta sunt retia, haereses factae sunt. Quid enim aliud sunt schismata, nisi scissurae? Sic ferenda et toleranda est prima piscatio, ut nemo taedio fatigetur: quamvis scriptum sit, Taedium tenuit me pro peccatoribus relinquentibus legem tuam . Navigium clamat, quod prematur a multitudine, tanquam ipsa navis habet hanc vocem: Taedium te
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾głm alio loco : quia misit pat̾ familias
seruos suos parata cena. et adduxerunt
quos inuenire potuerunt bonos et ma¬
los: et implete sunt nuptiȩ recumbenti¬
b. Talis ÷ mͦ eccła: plena bonis et mał
Multicudine impletur eccła. s multitu¬
do ista aliqnͣdo p̃mit: et ad naufragiũ
conatur ꝑlucere. Male uiuentium
multitudo. bene uiuentes ita ꝑturbat:
ut qui uene uiuit. stultum se putet qñ
centes: et inueniunt᷑ multi infelices
bene uiuit. Quid mͥ ꝓdest. qr bene
uiuo: Ecce enim ille male uiuit: et
honoratior me.ẽ. Michi quid ꝓdest.
quia bene uiuo.: Riclitatur. timeo ne
mergat᷑. Auoquar eum. ne ꝓfundiꝰ
mergat᷑ qui bene uiuit. B ene uiuis:
noli fatigari: retro respicere. Uera est
ꝓmissio dñi tu dicentis. Qui ꝑseueraue¬
rit usq in finem: hic saluus erit. Atten¬
do inquis: qd̃ alius male uiuit. et felix ẽ.
Falleris. Infelix:. E eo ÷ infelicior: quo

Expanded text:
itur Evangelium alio loco: quia misit paterfamilias itur Evangelium alio loco: quia misit paterfamilias servos suos parata coena, et adduxerunt quos invenire potuerunt, bonos et malos, et impletae sunt nuptiae discumbentibus . Talis est modo Ecclesia, plena bonis et malis. Multitudine impletur Ecclesia: sed multitudo ista aliquando premit, et prope naufragium conatur adducere. Male viventium multitudo bene viventes ita perturbat, ut qui bene vivit, stultum se putet, quando centes, et inveniuntur multi infelices bene vivit: Quid mihi prodest, quia bene vivo! Ecce enim ille male vivit et honoratior est me. Mihi quid prodest quia bene vivo? Periclitatur: timeo ne mergatur. Alloquar eum, ut de profundo erigatur. Qui bene vivis, bene vive: noli fatigari, noli retro respicere. Vera est promissio Domini tui dicentis, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Attendo, inquis, quod alius male vivit, et felix est. Falleris, infelix est: et eo est infelicior, quo
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i. Illa ante resurrectionem: ista
post resurrectionem. Quid it̾sit inter
ambas piscationes: ualde debemꝰ atten¬
dere. Nauigium ÷ instructionis nr̃ȩ.
noua eu̾głu p̾dicatio: in qua & piscan¬
tes inuenit. Quib et ait. Mittite retia.
Dixerunt illi. Tota nocte nicħ cepimus:
frustra laborauimꝰ. Ecce in nomine tuo
mtttemꝰ retia. Miserunt: et tantuĩ cȩꝑunt.
ut implerent duas nauicłas. Quȩ pis¬
cium multitudine ita p̃mebant᷑: ut
ꝓpemͦ mergerentur. Deinde ipsa multi¬
tudine piscium dirupta sunt retia. Tc̃
ait illis. Uenite post me: et faciam uos
piscatores hominum. Tunc relietis reti¬
b et uauiculis: secuti sunt xp̃m. Post
piscationem uenatur. distantẽ ab illa
suꝑiore. Tunc enim muti retia dixit.:
nec in sinistram nec in dexterã partẽ.
s tantum mittite retia dictũ:. Si it
diceret in sinistram malos sitos signifi¬
caret: si in dexteram. solos bonos. Quia
gͦ nec in dexteram nec in sinistram dix̃.

Expanded text:
isti: illam ante resurrectionem, istam post resurrectionem. Quid intersit inter ambas piscationes, valde debemus attendere: navigium est instructionis nostrae nova Evangelii praedicatio, in quo et piscantes invenit, quibus et ait, Mittite retia. Dixerunt illi: Tota nocte nil cepimus, frustra laboravimus; ecce in nomine tuo mittemus retia. Miserunt, et tantum ceperunt, ut implerent duas naviculas, quae piscium multitudine ita premebantur, ut propemodum mergerentur. Deinde ipsa multitudine piscium disrupta sunt retia. Tunc ait illis, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum. Tunc relictis retibus et naviculis, secuti sunt Christum . piscationem, distantem ab illa superiore. Tunc enim, Mittite retia, dixit: nec, In sinistram; nec, In dexteram partem; sed tantum, Mittite retia, dictum est. Si enim diceret, In sinistram, malos solos significaret; si, In dexteram, solos bonos. Quia ergo nec In dexteram nec In sinistram dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
sine fine cũ illo requieuerimus. Nam
quare ds̃ requi esceret: Non enm oꝑan¬
do fatigatꝰ ÷. Tu si ũbũ facias. non fatiga¬
ris. S i uibeas ⁊ continuo fiat. exstas.
integer manes. Pauea u̾ba dix̃ unde
legem agnosce in decem. sp̃m scm̃ incse¬

Expanded text:
sine fine requiescemus. Nam quare Deus requiesceret? Non enim operando fatigatus est. Tu si verbo facias, non fatigaris; si jubeas, et continuo fiat, stas, integer manes. Pauca verba dixit, unde legem agnosce in decem; Spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs mei. Nisi abundau̾it iusticia ur̃a
plusquã scͥbaꝵ et phariseoꝵ. non intra¬
bitis in regnum cȩloꝵ. Respicite scͥbas &
phariseos. qui in cathedra moysi sedent.
de quib dictum ÷. aue dict̃ facite. que
aut̃ facuit᷑. facere nolite. Dicunt enĩ et ñ
faciunt. Ergo iusticia phariseoꝵ. ẽ: dic̾e
et non facere. Abundet iusticia ur̃a super
scͥbarum et phariseoꝵ. ut et bona dicatis.
et bene uiuatis. Nunc gͦ de numero centũ
quadraginta et trium piscium. quid op̃
⁊ eadẽ retexere : Nostis illa. A decem et
septem. nascit᷑ mimerus crescens. Incipe
ab uno. ꝑueni ad decem et septẽ. ut om̃s
addas. ld ÷ adunum adde duos et fiunt
tres. Adde tres. ⁊ fiunt sex ad de quatuor
⁊ fuint decem. Sic om̃s adde usq ad
debet. nͥ qd̃ sͥ uolunt decem et septem.
bi enim ÷ fundam̃tũ centum qͥnquaginta¬
et trium. Quid sͥ uolunt decẽ: & uile¬
ge aguosce decem. Decem p̃cepta data fĩ
pͥma. decalogus dr̃. scͥptus intabulis di.¬

Expanded text:
m . Nisi abundaverit justitia vestra plusquam scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum. Respicite scribas illos et Pharisaeos qui in cathedra Moysi sedent, de quibus dictum est, quae dicunt facite: quae autem faciunt facere nolite, dicunt enim, et non faciunt. Ergo justitia Pharisaeorum est dicere, et non facere. Abundet justitia vestra super scribarum et Pharisaeorum, ut bona dicatis, et bene vivatis. Nunc ergo de numero centum quinquaginta et trium piscium quid opus est eadem retexere? Nostis illa, a decem et septem nascitur numerus crescens. Incipe ab uno, perveni ad decem et septem, ut omnes addas, id est, unum addas ad duos, et fiunt tres: addas tres, et fiunt sex: addas quatuor, et fiunt decem. Sic omnes adde usque ad debet, nisi quid sibi volunt decem et septem; ibi est enim fundamentum centum quinquaginta trium. Quid sibi volunt decem? Et in lege agnosce decem. Decem praecepta data sunt. Primo decalogus dicitur scriptus in tabulis di
Abbreviated transcription (Latin):
sit germinare t̾ram. ñ dictũ ẽ. scificauit. fecit
lumam & sidera ñ dictum ẽ. sc̃ĩficauit. Iusst
animantia ptoc¬
dere de aquis. natantia et uolantia. non¬
÷ dictũ sc̃ĩficauit. lussit de t̾ra exire ani¬
malia quadrupedia. et om̃a reptantia.
ñ ÷ dictũ sc̃ificauit. fȩcit ipsũ homineñ¬

Expanded text:
n dictum est, Sanctificavit. Fecit lunam et sidera: non dictum est, Sanctificavit. Jussit animalia procdere de aquis natantia et volantia: non dictum est, Sanctificavit. Jussit de terra exire animalia quadrupedia et omnia repentia: non dictum est, Sanctificavit. Fecit ipsum homine
Abbreviated transcription (Latin):
audis finẽ maris. intellige finẽ scli. In illa pisca¬
tione ñ ad littus attracta sunt retia. s ipsi
pisces qui capti sunt innauiculis fusi st̃.
hic autem traxerunt ad littus. Sꝑa finẽ
scłi. futurus ÷ finis bonus dextroꝵ. et
malus sinistroꝵ. & quot pisces : Attraxe¬
runt. inquit retia. habentes pisces centũ
quadra guita tres. E adiecit eugłista
erunt. s hereses non erunt. & ideo magis
hereses non erunt. quia magni erunt.
Iui sunt magni: Lege u̾ba ipsius dñi
in eu̾głio. et inuenies magnos. Ait enim
quodã loco. Non ueni legem et ꝓpħas
soluere. sed adimplere. Amen dico uob̾¬

Expanded text:
audis finem maris, intellige saeculi finem. In illa piscaaudis finem maris, intellige saeculi finem. In illa piscatione non ad littus attracta sunt retia: sed ipsi pisces qui capti sunt, in naviculas fusi sunt. Hic autem traxerunt ad littus. Spera finem saeculi. Venturus est finis; bono dextrorum, malo sinistrorum. Et quot pisces? Attraxerunt, inquit, retia habentia pisces centum quinquaginta tres. Et adjecit Evangelista erunt, sed haereses non erunt: et ideo magis haereses non erunt, quia magni erunt. Qui sunt magni? Lege verba ipsius Domini in Evangelio, et invenies magnos. Ait enim quodam loco: Non veni Legem et Prophetas solvere, sed adimplere. CAPUT IV.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt antequã ueniat resurrectio. et se¬
parent᷑ boni a malis: illud impletur qd̃
ait ꝓpħa. Annunciaui et locutus sum.
Retia misi Et quid.. Multiplicati sunt suꝑ
nunierum. Nuierus ad scõs ꝑtinet.
qui sunt regnaturi cum xp̃o. Suꝑ nu¬
merum mͦ in eccła intrare possunt. in
regnũ celoꝵ non possunt. Quare am¬
moneo. ut eripiatis uos de p̾senti scło
malo. Quare aminoneo. ut aui uulus
uiuere. imitemini non malos xp̃ianos.
N on dicatis. Quare ille nc̃ fidelis ÷. et in
ebriat᷑: Quare ille nc̃. fidelis ÷. & con¬
cubinas ht̃: Quare ille ñ ͤfidelis ÷. et
coti die fraudes facit. Quare ille n fideł
est. et mathematicos consulit: Modo enĩ
qui uolueritis. eẽ. grana. tẽ inueniemi¬
ni in massa. Qui aiti uoluri. ẽẽ. palea.
inuenietur in magno aceruo. s in mag
retia ad littus : Petrus traxit retia ad
litus. sicut mͦ cum euangłm legeret᷑
audistis. Ubi audis littꝰ. intellige finẽ maris. Ubi

Expanded text:
autem antequam veniat resurrectio, et seautem antequam veniat resurrectio, et separentur boni a malis, illud impletur quod ait propheta: Annuntiavi et locutus sum, retia misi, et quid? Multiplicati sunt super numerum . Numerus ad sanctos pertinet, qui sunt regnaturi cum Christo. Super numerum modo in Ecclesiam intrare possunt, in regnum non possunt. Quare admoneo ut eripiatis vos de praesenti saeculo malo; quare admoneo? ut qui vultis vivere, non imitemini malos Christianos. Non dicatis: Quare ille fidelis non est, et inebriatur? Quare ille non fidelis est, et concubinas habet? Quare ille non fidelis est, et quotidie fraudes facit? Quare ille non fidelis est, et mathematicos consulit? Modo enim qui volueritis esse grana, tunc inveniemini in massa. Qui autem volueritis esse palea, inveniemini in magno acervo, sed magno retilittus: modo cum Evangelium legeretur, audistis. Ubi audis littus, intellige finem maris: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nauicule p̃merentur. Separationes he-¬
reticoꝵ  quia tanta fu̾at multitudo
ut retia rumꝑentur. Respicite nunc ad
istam piscationem: quȩ bodie in eũgłio¬
recitata est. facta ÷ aut̃ t̾cio die postquã
turam post nr̃am resurrectionem. M utite
inquit rete in dexteram parten. Descͥptus
÷ gͦ numerus eoꝵ: qui ad dexteram stabunt.
Meministis enim dñm dixisse uenturum
se. ẽẽ. cum angłis suis. & congregariante
sicut pastor segregat oues ab hedis. E¬
oues se positurum ad dexteram. hedos¬
cipite regnum : hedis aut̃ dicturum. Ite
in ignem et̾num. Mittite in dexteram.
Tanquã diceret. Iam surrexi ͥ ȩccłam sig¬
nificare uolui: quȩ erat in resurrectioe
mortuorum. Mutite in dexteram. Alis¬
sa sunt retia in dexteram: nec poterant
ea leuare prȩ multitudine piscium.
ibi dictũ ÷ ceꝑunt multitudinẽ. Sed
certus numerus: ⁊ multitudo. et mag¬
nitudo. lbi aũt non ÷ uumerꝰ. Modo

Expanded text:
naviculae premerentur. Separationes haenaviculae premerentur. Separationes haereticorum, quia tanta fuerat multitudo, ut retia rumperentur. Respicite nunc ad istam piscationem quae hodie recitata est. Facta est enim post am post nostram resurrectionem. Mittite, inquit, rete in dexteram partem. Discretus est ergo numerus eorum qui ad dexteram stabunt. Meministis enim Dominum dixisse, venturum se esse cum angelis suis: Et congregabuntur ante sicut pastor d dexteram, haedoscipite regnum; haedis dicturus est, ite in ignem aeternum . Mittite in dexteram. Tanquam diceret: Jam surrexi, Ecclesiam volo significare, quae erit in resurrectione mortuorum. Mittite in dexteram. Missa sunt retia in dexteram, nec poterant ea levare prae multitudine piscium, et ibi dicta est multitudo, sed certus numerus, et multitudo, et magnitudo? ibi autem non est numerus. Modo
Abbreviated transcription (Latin):
nec in sinistra. Pisces enun: hommnes
significabant. Si gͦ diceret᷑ in dextera
soli bom futuri erant. Si diceret᷑ insini¬
stra: soli mali. Quia uͦ ꝑmixti futuri
fuerant in ȩccła boni et mali. sine
differentia missa sunt retia: ut caꝑent᷑
pisces. significantes mixturam bonoꝵ &
maloꝵ. Deinde et hoc ibi scͥptũ est: qr
implete mergerent᷑. Non enim submersa
sunt duo illa nauigia: s ꝑiclitata mul¬
titudine piscium. Significatum ÷ hinc.
quia multitudine quam collectura erat
eccła: ꝑiclitatura fuat disciplina. & hoc
adiunctum ÷ in illa piscatione atqi nar¬
ratione: quia et retia p̃multitudine pi¬
scium dirupta sunt. Retia dirupta qͥd
significauerunt. nͥ futura scismata: Tria
gͦ ista i illa piscatione significata sunt:
mixtura bonoꝵ et maloꝵ: pressura tut¬
barum: separationes hereticoꝵ. Mixtura
bonoꝵ et maloꝵ: quia nec in dextera
nec in sinistra mitti iubentur retia
Pressura turbaꝵ: quia tanti capti sunt ut

Expanded text:
 In sinistram. Pisces enim homines significabant: si ergo diceretur, In dexteram, soli boni futuri erant; si diceretur, In sinistram, soli mali. Quia vero permixti futuri erant in Ecclesia et boni et mali, sine differentia missa sunt retia; ut caperentur pisces significantes mixturam bonorum et malorum. Deinde et hoc ibi scriptum est, quia premerentur. Non enim submersae sunt duae illae naviculae, sed periclitante multitudine piscium. Significatum est hinc quia in multitudine quam collectura erat Ecclesia, periclitatura fuerat disciplina. Et hoc adjunctum est in illa piscatione, atque narratur, quia et retia prae multitudine piscium dirupta sunt. Dirupta retia quid significaverunt, nisi futura schismata? Tria ergo ista in illa piscatione significata sunt, mistura bonorum et malorum, pressura turbarum, separationes haereticorum. Mistura bonorum et malorum, quia nec in dexteram nec in sinistram missa sunt retia. Pressura turbarum, quia tantum captum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ioħm. hodie t̾minatũ ÷. De
his quȩ narrauit. quomͦ appa¬
Aruerit. dñs pꝰ resurrectionẽ dis¬
cipłis suis. Compellauit gͦ apłm perrũ
illũ presũptorẽ et negatore. cũ lo queret᷑
ei iam uiuus morte deuicta. et dicebat:
Symon ioħis. sic enim appellabat᷑ petris.
amas me: Respondebat ille. qđ erat
in corde ipsius. Si petrus respondebat.
quomͦ in corde habebat. dñs quare reqͥ¬
rebat qui corde uidebat: Deniq etiam
petrus iã mirabat᷑. et cum quodã tedio
adiebat q̃rentẽ. quem nouerat scientem.
Semel dictum ÷. amas me. Responsum ÷ dili
Quid cont̾staris petre: Quia t̃ respondes
amorem: oblitus es trinũ timorẽ. Sine.
nt̾roget te diis. Medicus ÷. qui te int̾rogat.
Ad sanitatẽ ꝑtinet. qd̾ int̾rogat. Noli tedio
affici. Expecta. Impleat᷑ numerꝰ dilectioĩs.
ut deleat numer̃ negationis. Ubiq tam̃¬

Expanded text:
m, hodie terminatum est, de his quae narravit quomodo apparuerit Dominus post resurrectionem discipulis suis. Compellavit ergo apostolum Petrum, illum praesumptorem et negatorem, cum loqueretur ei jam vivus morte devicta, et dicebat: Simon Joannis sic enim appellabatur Petrus, amas me? Respondebat ille quod erat in corde ipsius. Si Petrus respondebat quod in corde habebat; Dominus quare quaerebat, qui cor videbat? Denique ipse etiam Petrus mirabatur, et cum quodam taedio audiebat quaerentem, quem noverat scientem. Semel dictum est: Amas me? Responsum est: DiQuid contristaris, Petre, quia ter respondes amorem? Oblitus es trinum timorem? Sine interroget te Dominus: medicus est qui te interrogat, ad sanitatem pertinet quod interrogat. Noli taedio affici. Exspecta, impleatur numerus dilectionis, ut deleat numerum negationis. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
et non faciũt. Intendat gͦ caritas ur̃a.
Uolo enim exponere. qui sunt pisces magni.
Qui soluerit inquit unũ de mandatis istis
minimis. minimꝰ uocabit᷑ in regno celoꝵ.¬
erit. qui ñ sͥ bona loq̃nti male uiuendo
contra dixerit. ut cum bona uita testem
habeat linguã bonã: qui gͦ fecerit et sic
docuerit. magnꝰ uocabit᷑ in regno celoꝵ.
Et sequitur. Dico enim uobis. quia nisi abun¬
dauerit iusticia ur̃a suꝑ sc̃baꝵ et phari¬
intelligitis regnum cȩloꝵ: lilud unde dr̃¬

Expanded text:
et non faciunt. Intendat ergo charitas vestra, et non faciunt. Intendat ergo charitas vestra, volo enim exponere qui sunt pisces magni. Qui solverit inquit unum de mandatis istis minimis, minimus vocabitur in regno coeloerit; non sibi loquenti male vivendo contradixerit, cum malae vitae testem habeat linguam bonam. « Qui » ergo « fecerit, et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. » Et sequitur: « Dico enim vobis, quia nisi abundaverit justitia vestra super Scribarum et Phariintelligi
Abbreviated transcription (Latin):
in parabola loquens. Simile: regnum
Et trahunt illa ad littus. Hõc in parabo¬
lis dñs ait. Et cum traxerint ad littus. se¬
dent. et colligunt bonos. et mittunt in¬
uascula. malos aut ꝓiciunt. Ee exposuit
qd ꝓposuit. Quid enĩ ait: Sic erit in con¬
sũmatione scłi. Intellexistis littus: Ue¬
nient inqͥt angłi. et colligent malos de
medio iuistoꝵ. et mntent eos in caminũ
ignis ardentis. lbi erit fletus. et stridor
dentium. Tam̃ regnũ celoꝵ appellata :¬
nis. sicut mare ht̃ pisces simul natantes
bonos et malos. In isto regno cȩloꝵ. id÷
ui eccła huiꝰ temporis. minimus uocat᷑
ille qui docet bona. et mala agit. quia
ibi ÷ et ipse. Non enim non ÷ ibi. s ibi
est. in regno cęloꝵ id ÷ in eccła. qualis :
illo tp̃r. Docet bona. et agit mala. Neces¬
sarius ÷. mercennarius ÷. Am̃ dico uob̃
ait. ꝑceꝑunt mercedem suam. ddest ali¬
quid. Nam si nicħ ꝓdessent. qui bona
docent et male uiuunt. non diceret dñs

Expanded text:
 sequitur: Simile est regnum Attrahunt illa ad littus. Hoc in parabola Dominus dicit. Et cum traxerint ad littus, sedent et colligunt bonos in vascula, malos autem projiciunt. Et exposuit quod proposuit, quid enim ait? Sic erit in consummatione saeculi. Intellexistis littus? Venient, inquit, angeli et colligent malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis ardentis; ibi erit fletus, et stridor dentium. Tamen regnum coelorum appellat ntea in mari habet pisces simul natantes et bonos et malos, in isto regno coelorum, Ecclesia hujus temporis minimus vocatur ille qui docet bona, et agit mala: quia ibi est et ipse. Non enim non est ibi: ibi est in regno coelorum, id est, in Ecclesia, qualis est isto tempore. Docet bona, agit mala: necessarius est, mercenarius est. Amen dico vobis, ait, perceperunt mercedem suam . Prodest aliquid. Nam si nihil prodessent, qui bona docent et male vivunt, non diceret ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis. Hebes quatuor. Sp̃e scientie et
pietatis: sp̃s timoris dñi. A sapientia
cepit: a timore t̾minauit. Tanquam de¬
scendens locutus :: a summis ad ima:
a sapientia ad timorem : ab imis ad sũma:
a timore ad sapientiam. Initium enĩ
sapientiȩ. timor dñi. Hoc ÷ donum gr̃ȩ:
ista septenaria uirtute in dilectis dei
oꝑatur iste sp̃c sc̃s: ut aliqͥd lex ualeat
ibi. Nam si tollas sp̃m: quid ualet lex
reuaricatorem facit. Id eo dictum . ẽ. Lit¬
tera occidit. Iubet. et non facit. Non occi¬
debat: anteꝗͣ tͥ iuberetur. E si tenebat
ꝓuidentia peccatorẽ: non tom̃ tenebat
p̃uaricatorem. Iubetur et non facis: ꝓhi¬
bet᷑ et facis. Ecce littera occidit. Lex aũ
decem p̃cepta habet. Preceptum pͥmum
legis ÷. colendum.eẽ. unum dm̃. nullum
alium : nullũ ydolum faciendum. Pre¬
ceptum scdđm ÷: non accipies nomen dei
tui in uanum. Preceptũ t̾cium ÷:obser¬
ua diem sabbati. Carnale sp̃aliter non

Expanded text:
bes quatuor. Spiritus scientiae et pietatis, Spiritus timoris Domini . A sapientia coepit, ad timorem terminavit: tanquam descendens locutus est a summis ad ima, a sapientia ad timorem. Ab imis ad summa, a timore ad sapientiam: Initium enim sapientiae timor Domini . Hoc est donum gratiae: ista septenaria virtute in dilectis Dei operatur Spiritus sanctus, ut aliquid lex valeat ibi. Nam si tollas Spiritum, quid valet lex? Praevaricatorem facit. Ideo dictum est, Littera occidit. Jubet, et non facit. Non occidebat, antequam tibi juberetur; et si tenebat providentia peccatorem, non tamen tenebat praevaricatorem. Jubetur, et non facis; prohibetur, et facis: ecce littera occidit. Lex autem decem praecepta habet. Praeceptum primum legis est, colendum esse unum Deum, nullum alium, nullum idolum faciendum. Praeceptum secundum est, Non accipies nomen Dei tui in vanum. Praeceptum tertium est, Observa diem sabbati; sed spiritualiter, non
Abbreviated transcription (Latin):
cuent᷑. ut non głet᷑ omĩs caro corã illo.
Hoc et ꝓpħa dix̃. Omĩs uallis implebit᷑¬
et omnis mons et collis humiliabitur.
Equalitas campi constituet᷑. Deniq hodie
ad grãm dm̃ parit̾ accedunt nobiles
et ignobiles: doccus et imꝑitꝰ: pauꝑ et
diues. Ad istam grãm accipiendam.
non se p̃ponit suꝑbia humilitati: nicħ
seienti. nicħ habenti. S quid eis dixat:
enite post me: faciam uos piscatores ho¬
minum. Si illi piscatores non p̃cessis¬
sent: nos quis cepisset: Modo magnꝰ
⁊ quilibet orator: si potuĩt bene expone
de quolibet piscatore. Cum gͦ piscatores¬
piscatores hominum: in ipsis piscatioĩb
eoꝵ aliquid nos uoluit am monere de
uocatione popłoꝵ. Ouas piscationes
attendite: necessaria distinctione disere¬
tas. U nam qnͣdo dñs elegit eos de pis¬
catorib. et fecit eos discipłos suos: alte¬
ram quam mͦ audiuimꝰ cum scm eũ¬

Expanded text:
s caro coram illo » . Hoc et propheta dixit: « Omnis vallis implebitur, omnis mons et collis humiliabitur, aequalitas campi constituetur » . Denique hodie ad gratiam Domini pariter accedunt nobiles et ignobiles, doctus et imperitus, pauper et dives. Ad istam gratiam accipiendam non se praeponit superbia humilitati, nihil scienti, nihil habenti. Sed quid eis dixit? Venite post me, faciam vos piscatores hominum . Si illi piscatores non praecessissent, nos quis cepisset? Modo magnus est quilibet orator, si potuerit bene exponere de quo scripsit piscator. 2. Piscatpiscatores hominum, in ipsis etiam piscationibus eorum aliquid nos voluit admonere de vocatione populorum. Duas piscationes attendite necessaria distinctione discretas: unam, quando Dominus elegit eos de piscatoribus, et fecit eos discipulos suos; alteram, quam modo audivimus, cum sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
infirma mundi eligens. ut
confunderet fortia. et colligens
eccłam de toto orbe trarum: non
capit᷑ ab imꝑatorib. aut a senͣ orib.
s a piscatoribꝰ. Cuiꝰcũq enum dignitatis
fuissent. prius electi . s hoc auderent
tribuere: non dei gr̃e. Hoc consilium
secretum dei. hoc consilium saluatoris
nr̃i exponit apłs. iibi dicit. Uidete uo¬

Expanded text:
infirma mundi eligens, ut confunderet fortia, et colligens Ecclesiam suam de toto orbe terrarum, non coepit ab imperatoribus, aut a senatoribus, sed a piscatoribus. Quaecumque enim dignitates fuissent prius electae, sibi hoc auderent tribuere, non Dei gratiae. Hoc consilium secretum Dei, hoc consilium Salvatoris nostri exponit Apostolus, ubi dicit: « Videte
Abbreviated transcription (Latin):
pnit̃ tam̃ sermo reddendus est. Oul¬
ti obliti sunt:. Aliqui nec audierunt:
Qui aũt non sunt obliti et audierunt:
patient̃ ferant ut aliis cõmemoretur.
et instruant᷑. Quando duo ambu¬
lant in uia. unus celerior et alt̾ tardior.
in potestate celerioris ÷ ut comes non
deseratur. Nicħ ꝑdit. qui audit qd̃ sci¬
ebat. & in eo qd̾ nichil perdit. etiam
gaudere debet quia instruitur qui
nesciebat. Decem et septem numera ab
uno usq ad decem et septẽ: ita ut om̃s
addas. et ꝑuenies ad centum qͥnq̃ginta
tres. Quid ad me expectatis: N umerate

Expanded text:
mniter tamen sermo reddendus est. Mulmniter tamen sermo reddendus est. Multi obliti sunt, aliqui nec audierunt: qui autem non sunt obliti et audierunt, patienter ferant, ut alii commemorentur et instruantur. Quando duo ambulant in via, unus celerior et alter tardior, in potestate celerioris est ut comes non deseratur. Nihil perdit, qui audit quod sciebat; et in eo quod nihil perdit etiam gaudere debet, quia instruitur qui nesciebat. Decem et septem numera, ab uno usque ad decem et septem, ita ut omnes addas, et pervenies ad centum quinquaginta tres. Quid a me exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
in dilectione dei. et in dilectione ꝓximi ꝑ
gat. Audistis quid ꝑtineat ad dilectionẽ
dei: unitas. ueritas. quies. Attendite qͥd
ꝑtineat ad dilectionem ꝓximi. Honora
patrem tuum. et matrem tuam. Habes
quartum p̃ceptum. Non mechaberis:
habes quintum. N homicidium facies:
habes sextum. N furtum facies: habes
septimum. Non falsum testimonium di¬
ces: habes octauum. I concupisces rem
ꝓxximi tui: habes nonum. Non concupisces
uxorem .ꝓxumi tui: habes decimum.
Qui dicit non concupisces: int̾na pulsat:
interiora ꝑcutit. Concupiscentia nego¬
ciuiagit. Ecce ista lex ÷ in decem. Qͥd
ꝓdest. cum didiceris et non fecens: Pre¬
uaricator eris. Ut aut̃ facias auxilium
necessarium. ẽ. Unde auxilium: De
spu. Ergo littera occidit: sp̃c uiuiificat.
Ad decem accedant septem: frunt decem
et. septem. In isto numero ÷ omĩs multi¬
tudo ꝑfectoꝵ: s quomͦ ꝑueniant ad
centum qͥnquaginta tres. soleo uobis
dicere: et multiꝰ p̾ueniunt me. Sollẽ¬

Expanded text:
in dilectione Dei et in dilectione proximi : cum audisti quid pertineat ad dilectionem Dei, unitas, veritas, quies; attende quid pertineat ad dilectionem proximi. Honora patrem tuum, et matrem tuam: habes quartum praeceptum. Non moechaberis: habes quintum. Non homicidium facies: habes sextum. Non furtum facies: habes septimum. Non falsum testimonium dices: habes octavum. Non concupisces rem proximi tui: habes nonum. Non concupisces uxorem proximi, tui : habes decimum. Qui dicit, Non concupisces, interna pulsat, interiora percutit. Concupiscentia negotium agit. Ecce ista Lex est in decem: quid prodest cum didiceris, et non feceris? Praevaricator eris. Ut autem facias, auxilium necessarium est. Unde auxilium? De Spiritu. Ergo Littera occidit, Spiritus autem vivificat . Ad decem accedant septem, fiunt decem et septem. In isto numero est omnis multitudo perfectorum; sed quomodo perveniant ad centum quinquaginta tres, soleo vobis dicere, et multi praeveniunt me: sole
Abbreviated transcription (Latin):
dñi piscationes: id÷ quando ad uerbũ
ipsius missa sunt retia. Unam prius
quando discipłos elegit: et hanc alterã
qnͣdo a mortuis resurrexit Illa piscatio
significat eccłam qualis ÷ mͦ. ista uͦ post
resurreccionem dñi significat ȩccłam

Expanded text:
ngelio Domini piscationes, id est, quando ad verbum ipsius missa sunt retia. Unam prius quando discipulos elegit, et hanc alteram quando a mortuis resurrexit. Illa piscatio significat Ecclesiam qualis est modo, ista vero post resurrectionem Domini significat Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
dam ipsum corpus. ẽ xp̃iani. eum non re¬
pletur cibis: non poculis irrigatur. s arentis
medie squalore negligit᷑. Desertũ inquam
est corpus nr̃m. eum abstinenti a marceseit
caro. siti pallor obducit᷑. & contemptu rerum
totius hominis sp̃es inculta sordescit. Tunc xp̃e
dñs habitat desertum pectoris nr̃i. cum nr̃am
tram fame sqͣlidã ac siti aridã. eẽ repꝑit. sed̃m
qd̾ art ꝓpħa dauid. Sicut in t̾ra deserta. & in¬
uia. et in aquosa:. sic in scõ apparui tibi. Auter
diabolicis concupiscentiis. & in aquosa libicd¬
nosis illecebris. Tunc habitans saluator deser¬
tum corporis nr̃i om̃s ibi diaboli factiones
exsuꝑat: et secretum ac securum a cogitatioĩb
scłi. eẽ. suum facit babitaculum. Ut deiceps
nos intra nosmetipsos uelit in solitudine con¬
stituti. non nisi cȩlum respiciamus & t̾ram:
hoc ÷ non cogitemus aliud nͥ celestis regni dñm.
et t̾rene resurrectionis auctorem. Item ẜ

Expanded text:
dam ipsum corpus est Christiani, cum non redam ipsum corpus est Christiani, cum non repletur cibis, non poculis irrigatur, sed arentis inediae squalore negligitur. Desertum, inquam, est corpus nostrum, cum abstinentia marcescit calor, siti pallor obducitur, et contemptu rerum totius hominis species inculta sordescit. Tunc Christus Dominus habitat desertum pectoris nostri, cum nostram terram squalidam, ac siti aridam esse reperit, secundum quod ait propheta David: Sicut in terra deserta, et invia, et inaquosa, et sic in sancto apparui tibi . Aliter invia diabolicis concupiscentiis, et inaquosa libidinosis illecebris. Tunc habitans Salvator hoc desertum corporis nostri omnes ibi diaboli factiones exsuperat, et secretum ac securum a cogitationibus saeculi esse suum facit habitaculum, ut deinceps nos intra nosmetipsos velut in solitudine constituti nonnisi coelum respiciamus et terram, hoc est non cogitemus alium, nisi coelestis regni Dominum, et terrenae resur
Abbreviated transcription (Latin):
it. In deserto gͦ pͥmũ homini salus refundit᷑.
ubi desunt epulȩ. ubi desunt deliciȩ. ubi qd̃
ẽ omnium maloꝵ causa. deest & mulier.
Potuerat enim adã int̾ illas paradisi incon¬
cussus stare delicias: si eua ibidem cum di¬
ab olieis illecebris non fuisset. Conieniens
gͦ ⁊ desertum saluti: ubi non : eua que ꝓsu¬
ader: non ÷ muluer quȩ blandit᷑. Uidete rẽ
miram. In paradiso cum diabolus adam de¬
certat: in deserto cum &ͦ diabolus demicat.
U biq infidiat᷑ homini: ubiq ingredit᷑. S uͥ
mulierem inuenit: iuncit. Ubi mulierem
non inuenit.: uictus abscedit. formã gͥ dedit
nobis ds in hoc facto: ut ieuinioꝵ tp̃r tanꝗͣ
desertum habitantes. abstineamꝰ epulis. uo¬
luptate. muliere. Hec comungatur nobis
eua: uec nos a casta obseruatione illecebrosa
ꝑsuasione subu̾tat. In deserto enim qͦdãmͦ
uidet᷑ habitare. qui quadragesime tempore
ieiunus & castus. c̃ Desertum plane quod¬

Expanded text:
it. In deserto ergo primum homini salus refunditur, it. In deserto ergo primum homini salus refunditur, ubi non sunt epulae, ubi desunt deliciae, ubi quod est omnium malorum causa deest et mulier. Poterat enim Adam inter illas paradisi inconcussus stare delicias, si Eva ibidem cum diabolicis illecebris non fuisset. Conveniens ergo est desertum saluti, ubi non est Eva, quae persuadet, non est mulier quae blanditur. Videte rem miram, in paradiso cum Adam diabolus decertat, in deserto cum Christo diabolus dimicat, ubique insidiatur homini, ubique congreditur. Sed ubi mulierem invenit, vincit: ubi mulierem non invenit, victus abscedit. Formam igitur dedit nobis Deus in hoc facto, ut jejuniorum tempore tanquam desertum habitantes abstineamus epulis, voluptate, muliere, ne conjungatur nobis Eva, ne nos a casta observatione illecebrosa persuasione subvertat. In deserto enim quodammodo videtur habitare, qui Quadragesimae tempore jejunus et castus est. Desertum plane quod
Abbreviated transcription (Latin):
hõis peccata dissolu̾et. Adã enĩ de t̾ra iurgine
natꝰ ẽ. ⁊ xp̃c de maria uͥgine ꝓcreatꝰ. Illiꝰ mat̾nũ
solũ necdũ rastris scissũ suerat. istiꝰ mat̾num
secretũ nũquam concupis centia
iuolatum. Adam dei matib plasinat᷑
U terq gͦ oritur deo patre: utq uirgine
utitur matre. Nterq sicut euangelista
dicit filius dei est: s adam creatura ẽ. filius.:¬
xp̃c uero substantia. Hoc gͦ agit dñs. sicut
adam scđs: ut qd̾̃ prior homo manducan¬
do ꝑdiderat. hoc alt̾ ieninando recipiat: ac
legem in paradyso abstinentiȩ datam. in de¬
serto custodiat. Sciebat eium p̃ceptum dĩ ñ
unius loci legem. ẽẽ. s mundi. Non enim int̾ẽ.
diuinitatis mandatum utrum domian in
agro custodias: cum ubiq sit qui p̃cepit. In
deserto itaq saluator implet mandatũ dei:
ut ibi adam saluaret errantem. ut fuat de
de paradyso. inculti mundi deserta sustinu¬

Expanded text:
s peccata dissolveret. Adam enim de terra virgine s peccata dissolveret. Adam enim de terra virgine t Christus de Maria virgine procreatus. Illius maternum solum necdum rastris scissum fuerat; istius maternum secretum nunquam concupiscentia violatum. Adam Dei manibus plasmaturUterque ergo oritur nascitur matre, uterque, sicut evangelista dicit, Filius Dei est: sed Adam creatura Dei est, Christus vero substantia. Hoc ergo agit Dominus, sicut Adam secundus, ut quod prior homo manducando perdiderat, hoc alter jejunando recipiat, ac legem in paradiso abstinentia datam in deserto custodiat. Sciebat enim praeceptum Dei non unius loci legem esse, sed mundi. 446 Non enim interest Divinitatis mandatum, utrum domi an in agro custodias, cum ubique sit qui praecepit. In deserto itaque Salvator implet mandatum Dei, et sibi Adam salvaret errantem, ubi fuerat de de paradiso inculti mundi deserta sustinu
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatis amiserat. eandem im mor
raret: et quia contra mandatum dĩ gustats
de int̾dicta arbore. peccatum mortis inci¬
derat: nunc scđm mandatũ ieumans dñi.¬
uitȩ iusticiam mereret᷑. Hoc enĩ agit sal¬
uator. ut hisdẽ uestigiis quib amissa
fu̾ant delicta purgent᷑. Hoc ÷. ut qr hõ
manducando deliquerat. corrigat absti¬
nendo: uel qr epulando mulierẽ cogno¬
uerat. nunc eandem ieiunando despiciat.
Adam enim. euam ñ nͥ intemꝑantia ꝓuo¬
cante. cognouit. Quam dui aut̃ mĩsit in
illis intemerata parcitas. mansit et im¬
polluta uirginitas: et quã dui ieuinaue¬
runt ab int̾dictis epulis: tamdiu et apu¬
dendis ieiunar᷑e peccatis. fames enĩ amica
uirginitas. ẽ: mimica lascuriȩ. Saturitas
uͦ castitatem ꝓdigit: nutrit illecebrã. Igiꝰ
sicut dixi hoc agit dñs. ut his p̃iudicis
quib homo obnoxius peccato fu̾at. lib̾et᷑
Ppterea namq ꝑ omnia scđm similitudinẽ

Expanded text:
immortalitatis amiserat, eamdem immortaimmortalitatis amiserat, eamdem immortararet. Et quia contra mandatum Dei gustans de interdicta arbore peccatum mortis inciderat, nunc secundum mandatum Dominitae justitiam mereretur. Hoc enim egit Salvator, ut iisdem vestigiis quibus admissa fuerint delicta, purgentur, hoc est, quia homo manducando deliquerat, corrigat abstinendo: vel quia epulando mulierem cognoverat, nunc eamdem jejunando despiciat. Adam enim Evam nonnisi intemperantia procurante cognovit. Quandiu autem mansit in illis intemerata parcitas, mansit et impolluta virginitas: et quandiu jejunaverunt ab interdictis epulis, tandiu et a pudendis jejunavere peccatis. Fames enim amica virginitatis est, inimica lasciviae. Saturitas vero castitatem prodigit, nutrit illecebram. Igitur, sicut dixi, hoc agit Dominus iis praejudiciis quibus homo obnoxius peccato fuerat liberetur. Propterea namque per omnia secundum similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs consecrau̾it: et tot dierum noc¬
tiumq curriculo cybum omnino ñ capi¬
ens. unum ac solidum ieuinii corpꝰ effec̾it.
Qđ in toto non obseruare. sacrilegium. ẽ ex
parte uiolare. peccatum. ẽ. Hoc enim fecit
causa salutis nr̃ȩ: utrem utilẽ non solum
doceret u̾bis. s etiam exemplis instrueret:
ut hisdem uestigiis quib ad fidẽ currimus.
ad abstinentiam graderem᷑. S uideamus.
quȩ causa extiterit. ut ieiunia saluator in¬
diceret. et ipse sͥ primum ut bonus huma¬
ni gñis medicus ieuinaret. Bonus enim
medicus poculum qd̃ egro daturus.ẽ. pͥ¬
or gustat. ut ꝑieiam artis suȩ ante in se ipse
demonstret: et exꝑim̃tũ eger accipiens. se¬
curus sit de poculo: securior de salute. De¬
inde quo loci hoc ipsum tempꝰ ieuinsi pro¬
curarit. Dicit enim euangłista abstimus¬
se dñm quadraginta dieb et noctib in
deserto. Arbitror itaq causam hane esse
ieiumi: ut quia primꝰ adam in paradiso
constitutus. ꝑ intemꝑantiam gulȩ głam

Expanded text:
Dominus consecraverat, et tot dierum noctiumque curriculo cibum omnino non capiens, unum ac solidum jejunii corpus effecerit, quo in totum non observare sacrilegum est: ex parte violare peccatum est. Hoc enim facit causa salutis nostrae, ut rem utilem non solum doceret verbis, sed etiam exemplis instrueret; ut iis quibus ad fidem currimus, ad abstinentiam graderemur. 445 Sed videamus quae causa fuerit, ut jejunia Salvator indiceret, et ipse sibi primum, ut bonus humani generis medicus jejunaret. Bonus enim medicus poculum qprius gustat, ut peritiam artis suae ante in se ipse demonstret: ut experimentum aeger accipiens, securus sit de poculo, securior de salute. Deinde quo loco hoc ipsum tempus jejunii procurarit. Dicit enim evangelista abstinuisse Dominum quadraginta diebus et noctibus ideserto. Arbitror itaque causam hanc esse jejunii, ut quia primus Adam in paradiso constitutus per intemperantiam gulae gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
monum ydoloꝵq sacrilegiis. ꝑ quȩ uel
maxime benignitas omnipotentis offen¬
dit᷑. ueri dei amore diffugere. Sigͦ ab
his atq uniu̾sis huiꝰmodi scelerib uiciisq¬
iugit̾ ieiunemꝰ: sc̃ȩ huiꝰ quadragesimȩ ri¬
te celebrabimꝰ dies: oͣmniũ sollem pnita¬
tum nr̃aꝵ festa exultantes eũ fiducia
letiçioris conscientiȩ. et cum tranqͥllitate¬

Expanded text:
monum idolorumque sacrilegiis per quae vel monum idolorumque sacrilegiis per quae vel maxime benignitas Omnipotentis offenditur, veri Dei amore diffugere. Si ergo ab his, atque universis hujusmodi sceleribus, vitiisque jejunemus; sanctae hujus Quadragesimae rite celebrabitur dies, et omnium solemnitatum nostrarum festa exsultantes, cum fiducia laetioris conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
diabolum t̾umphauit. Ad herere aut̃t est
xp̃o . credere. et pat̾ñȩ illi deitatis in esse
naturam. et mat̾ni corporis ueritatem.
incere aut diabolum ipso suffragante
dño pot̾ĩt: quicunq salutaria dei p̾cepta
seqñs. studuerit exosam cunctis tłmidȩ
m̃tis suȩ inclinare suꝑbiam: radicem
omnium maloꝵ auariciam cohercere. in¬
imicam quoq bonaꝵ uirtutũ refrenare
luxuriam: hostẽ scẽ caritatis inuidiam
mitigare ĩnutilia et sepe ꝑiculosa obtre¬
ctantium uitare colloquia: usurȩ etiã
ꝑniciosa non amare compendia. cdodem
pacis iusticiam munerib non grauare: noxia
fictionum horrere cõmenta: uiglorium & ñ¬
nunꝗͣ cruentum indebiti honoris ambitũ
declinare: incentiua discordiȩ. contumeliose
lingue maledicta cohibere. m̃dacia nicħo¬
minue. quȩ uitam maculant. animã uul¬
nerant. amicitias dissipant. xp̃iano ab ore
repellere: atq ab omnib suꝑstitionib de¬

Expanded text:
diabolum triumphavit; adhaerere autem est diabolum triumphavit; adhaerere autem est Christo, credere, et paternae illi deitatis esse naturam, et materni corporis veritatem. Vincere autem diabolum, ipso suffragante Domino, poterit quicunque salutaria Dei praecepta suspirans studuerit exosam cunctis tumidae mentis suae inclinare superbiam, radicem omnium malorum avaritiam coercere, inimicam bonarum virtutum refrenare luxuriam, hostem sanctae caritatis invidiam mitigare, inutilia, et saepe periculosa obtrectantium vitare colloquia, usurae etiam perniciosa non amare compendia, custodem pacis justitiam muneribus non gravare, noxia factionum horrere commenta, inglorium et nonnunquam cruentum indebiti honoris ambitum declinare, incentiva discordiae contumeliosae linguae maledicta cohibere, mendacia nihilominus, quae vitam maculant, animam vulnerant, amicitias dissipant, Christiano ab ore repellere, atque ab omnibus superstitionibus dae
Abbreviated transcription (Latin):
luntarius non cedebat. subiaceret inuitus.:
atq illum a quo se adorari imꝓbe posce¬
bat. ꝓbaret merito ab omnib adorandum.
t quid plura ħm̃i: Dum nefanda tempta¬
tor loquit᷑. dum inconcessa presumit: qͣsi
ab homine uictus obmutuit: & quasi a
deo ussus abscessit. & necesse erat. ut ab
illius iam temptatione discederet: in quo
tota se mole mouens. totisq uirib nsus.
ne uestigium quidẽ suȩ reꝑire potuit uo¬
luntatis.: stupens atq demirans. post tot
se scła inuenisse hominem. humanas con¬
cupiscentias non habentem: natumq in
carne nicħ penitus corruptionis habere
carnalis. Discendente itaq retrorsum dia¬
bolo: accedentes ut lectum ÷ angłi mini¬
strabant ei. T̃ riumphꝰ iste qͣntȩ sit głe: obse¬
quia nos edocent angeloꝵ. Nec mirum
sane si eiꝰ angłi ministeriis occurrerunt:
euius uictoriam mirabant᷑. & ideo fr̃s si
nolumꝰ a diabolo suꝑari: inhereamꝰ ei qui

Expanded text:
luntarius non cedebat, subjaceret invitus, luntarius non cedebat, subjaceret invitus, atque illum a quo se adorari improbe poscebat, probaret merito ab omnibus adorandum. Et quid plura, carissimi? Dum nefanda tentator loquitur, dumque inconcessa praesumit, quasi ab homine victus obmutuit, et quasi a Deo jussus abscessit. Et necesse erat ab illius jam tentatione discederet, in quo tota se 128 mole movens, totisque nisus viribus, ne vestigium quidem suae reperire potuit voluntatis. Stupens atque demirans post tot saecula invenisse hominem humanas concupiscentias non habentem, natumque in carne nihil penitus corruptionis habere carnalis. Discedente itaque retrorsum diabolo, accedentes, ut lectum est, angeli ministrabant ei. Triumphus iste quantae sit gloriae obsequia nos edocent angelorum. Nec mirum sane si ejus angeli ministeriis occurrerunt, cujus victoriam mirabantur. Et ideo, fratres, si nolumus a diabolo superari, inhaereamus ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
hominis sunt: et posse quȩ dĩ sunt. S ne¬
quiciȩ eius nec ista sufficiunt: t̃ciȩ adhuc
temptationis laqueos nectit. Dux̃ inquit
illum in montẽ excelsum ualde: et osten¬
dit ei omnia regna mundi. et honores eoꝵ.
diẽs. Hȩc om̃a tibi dabo: si cadens adoraliis
me. Sollicite fr̃s adu̾tite: quia cadere.ẽ.
omne qd̾ suad et inimicꝰ. Tere enĩ ꝓcidit
omnis qui adorat diabolum: et uere cadit.
qui potestates honoresq mundi. ꝑ artes
sacrilegas inimico ꝓmittente sectat᷑. S
dñs ac saluator nr̃ solita eum responsi¬
one confudit: dicens. Uade retro sathana
Seͥptum : enim. Dñm dm̃ tuum adorabis:
⁊ ipsi soli seruies. Sc̃arum illi scripturaꝵ
testimonia ingerunt᷑. non ut inconũtibi¬
lis doceat᷑: s ut impudens confutet᷑. Retͦ¬
luntatem agnoscere non potest. sentiat po
testatem. Retro enim abire p̃cipitur. mundi
qui dabat regna: ut imꝑio filii dĩ euiuo¬

Expanded text:
hominis sunt, et possit, quae Dei sunt. Sed nehominis sunt, et possit, quae Dei sunt. Sed nequitiae ejus nec ista sufficiunt; tertiae adhuc tentationis laqueos nectit: Duxit, inquit, illum in montem excelsum valde, et ostendit ei omnia regna mundi, et honores eorum, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sollicite, fratres, advertite quia cadere est omne quod suadet inimicus; vere enim procidit omnis, qui adorat diabolum; et vere cadit, qui potestates honoresque mundi per artes sacrilegas, inimico promittente, sectatur. Sed Dominus ac Salvator noster solita cum responsione confudit, dicens: Vade retro, Satana; scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies. Sanctarum illi Scripturarum testimonia ingeruntur, non ut inconvertibilis doceatur; sed ut impudens confutetur. Retrluntetur. Retro ei abire praecipitur mundi qui dabit regna; ut imperio Filii Dei, cui vo
Abbreviated transcription (Latin):
dere. qui non solum cadere non potest. s
ruinas uenit em̃ dare lapsoꝵ. Dñs enim
ut lectum. ẽ erigit elisos: Añs soluit compe¬
ditos. Qui gͦ uenerat non decipi. s decepta
saluare. explorantis artem tanta m̃sura
cautissimȩ responsionis euacuat. ut tene¬
brosus hostis non solum mysterium pro
nob ꝓpositum uidere non posset: s magis
magisq responsis dm̃cis circumactus. ob¬
scuriore confunderet᷑ incerto. Ait enim illi.
sp̃italis p̃lis bellator inuictus. Scriptũ. ẽ.
N on tẽptabis dñm dm̃ tuum. Quam simplex
in hac responsione prudentia: et ꝗͣ circum¬
specta simplicitas: ꝑ quam nec ueritas reti¬
cetur. nec reꝑb potest ꝓbare quȩ uera st̃.
Uere ut scͥptum. ẽ lux in tenebris lucet. et
tenebrȩ eam ñ comp̃henderunt. Audit dia¬
bolus dm̃ non. eẽ. temptandum: non tam̃
agnoscit dm̃ hominẽq. eẽ. quẽ temptat.
Uidet enim parit᷑ xp̃m. et respondere quȩ

Expanded text:
dere, qui non solum cadere non potest, sed dere, qui non solum cadere non potest, sed ruinas venit emendare lapsorum. Dominus enim, ut lectum est, erigit elisos, Dominus solvit compeditos . Qui ergo venerat non decipi, sed decepta salvare, 127 explorantis artem tanta mensura cautissimae responsionis evacuat, ut tenebrosus hostis non solum mysterium pro nobis propositum videre non possit, sed magis magisque responsis dominicis circumactus obscuriore confunderetur incerto. Ait enim illi spiritualis praelii bellator invictus: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Quam simplex in hac responsione prudentia, et quam circumspecta simplicitas, per quam nec veritas reticetur, nec reprobus potest probare, quae vera sunt. Vere, ut scriptum est: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Audit diabolus, Deum non esse tentandum; non tamen agnoscit, Deum hominemque esse, quem tentat: videt enim pariter Christum, et respondere, quae