comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceptui parata. Grece enuni aqua:
ydor dicitur. Aqua enum scriptu¬
re sacre scientiam designat: que
suos auditores ⁊ a peccatoꝵ sorde ab¬
luere: ꝯ diuine coguitionis solet fon¬
te potare. Uasa sex quib contine¬
batur. corda sunt deuota scõꝵ: qͦꝵ
te credendi ac uiuendi ꝓposita ẽ. ge¬
neri humano. ꝑsex scli labentis
p̃dicationis. Et bene lapidea sunt
uasa: quia fortiora sunt p̃cordia
iustoꝵ: uit pote illuis fide ⁊ dilecti¬
one solidata lapĩdis. quem uidit
damel p̃cisum demonte sine ma¬
uibus. factumq inmontem mag¬
num: ⁊ unplesse omnẽ t̾ram. De
quo dicit zacharias. In lapĩde uno
ꝯapłs petrus meminit ita dicens.
Ad quem accedentes lapidem uuiũ:
ip̃i tanquam lapides uiui suꝑedi¬
ficamini. Seue scd̾m purificationẽ

Expanded text:
aqua ὕδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex quibus aqua continebatur, corda sunt devota sanctorum, te credendi ac vivendi proposita est generi humano per sex saeculi labentis passionis. Et bene lapidea sunt vasa: quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius fide et dilectione solidata lapidis quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse omnem terram, et de quo dicit Zacharias: In lapide uno et apostolus Petrus meminit ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini . Bene secundum purificationem
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ. feruore sue sine frat̃ne cari¬
tatis accendit. Caritas enim in¬
Baptitat in sp̃u scõ: cum cuilibet
in celum : dicit discipłis siuis.
Nos autem baptitabunim sp̃u¬

Expanded text:
sui  Al., suae sive fraternae charitatis accendit. Charitas enim, inBaptizat in Spiritu sancto, cum cuilibet in coelum, dixit discipulis: Vos autem baptizabim
Abbreviated transcription (Latin):
mortalib uide ꝓmeruit. Uerũ
quia breur̃t ista p̃libauimus:
latius iam cuucta exposituri.
ip̃m sacre lectionis uideamus
exoridium. Tunc uenit inquit
ihx in iordanem ad iohannem:
ut baptitaretur abeo. Uenit filiꝰ
dei baptizari ab homine: ñ auxia
necessitate abluendi alicunis sui
peccati. qui peccatum ñ fecit ullũ.
nec inuentus ẽ dolus in ore eius:
si pia dispensatione abluendi oĩs
nr̃i contagionem peccati. qui in
multis offendinus om̃is: ꝯsi dire¬
riinus quia peccatum ñ habeniꝰ
nosmetip̃os seducimus. ⁊ u̾itas
in nobis ñest. Henit baptizari
in aquis. ip̃arum conditor aqua¬
rum: ut nobis qui in iniquita¬
tib concepti. ⁊ in delictis sumus
petendum insinuaret mist̾ium.
Dignatus est lauari aquis ior¬
danicis. qui erat mundus a sor¬
dibus cunctis : ut ad diluendas
nr̃oꝵ sordes scelerum. oĩum flu¬
enta sc̃ificaret aquarum. S qi
humillimã dñi dispensatio¬
nem. ex lestione euangłiea cog¬
nonimus: etiam serui humillimã

Expanded text:
mortalibus videre promeruit. Verum quia breviter ista praelibavimus, latius jam cuncta exposituri ipsum sacrae lectionis videamus exordium. Tunc venit, inquit in Jordanem ad Joannem, ut baptizaretur ab eo. Venit Filius Dei baptizari ab homine, non anxia necessitate abluendi alicujus sui peccati qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus petendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Sed quia humillimam Domini dispensationem ex lectione evangelica cognovimus, etiam servi humillimam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ orbem iam patet impleta. ut eti¬
am nos ip̃i degentib ad fidei illius̃ de¬
uotionem. uocati. ip̃m nos patrem
sp̃ualiter habere gaudeamus: dicen¬
te etiam nobis apło. Si autẽ uos
xp̃i. gͦ semen abrahe estis: scd̃m ꝓ¬
missionem heredes. Et sarai inquit
urorem tuam ñuocabis sarai. s sa¬
s pͥneipem: iudelicet aꝑte docens
ut eam que tante fidei particeps
⁊ socia facta ẽ. ñ ꝓpͥe pͥncipemi sue
domus. s absolute pͥncipem. id:
om̃ium recte credentium fenma¬
runi uocaret. ⁊ intelliget ẽẽ pa¬
rentem. Uñde beatus apłs petrꝰ
credentes de gentib feminas ad hu¬
militatis ⁊ castitatis ⁊⁊ modestie
uͥtutem ꝓuocans: eiusdẽ matͥs
nr̃e sare debita cũ laude memiiit.

Expanded text:
per orbem jam patet impleta, ut etiper orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicente etiam nobis Apostolo: Si autem vos Christi, ergo semen Abrahae estis, secundum promissionem haeredes . Et Sarai, inquit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Sased principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit
Abbreviated transcription (Latin):
tizatus a ioħe: imino etiã t̾cium
salutaris hostie munus. in tẽplũ
puit offerri: cuius die de hĩe tri¬
cesima t̃cia dũo opitulante. ur̃s
caritas auditura suiul ẽ. ⁊ celebra¬
tura mist̾ium. Cuncta inquam
ẽe saluberrina: ꝯ aduenientͥs euan¬
głii cunctis fidelib ostenderer.
eque subeunda remedia. S et
hoc q̃d eãdem die sue circiucisio¬
nis. nomen ut ih̾e uocaretur acce¬
pit: ad mittationem pͥsce fecit ob¬
seruationis. Quam exeo credimꝰ
sumptam. q̃d abraham patͥarcha
qui pͥmus incircũcisionis sacram̃tũ.
in testimionium sue magne fidei:
diune ad eum ꝓmissionis accepit:
eodeni die sue suoꝵq eircũcisionis
eriam nominis. amplificatione si¬
mul cũ sua conuige benedici ꝓme¬
ruit: ut qui eatenus abram. id ẽ¬
pat excelsus dictus ẽ. deinde abra¬
ham. id ẽ pãt multarũ gentium
uoearetur: quia patre inquit
maltarum gentiũ constitui te.
Que fidelissima ꝓiissio tam late

Expanded text:
tizatus a Joanne, imo etiam tertium tizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi puit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquamesse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late
Abbreviated transcription (Latin):
nib a me datum. adam p̃uaricante
trausgressus ẽ. in quo om̃is pecca¬
uerunt. ꝑibit de cetu scõꝵ: si non
ei fu̾it remedio salubri subuentũ.
Utraq gͦ purificatio. ⁊cireumei¬
sionis uidelicet in lege. ⁊ ineuan¬
głio baptisinatis: tollende p̃uari¬
cationis pͥme gr̃a posita ẽ. Et ne
eui scłi labentis etati. suꝑni respec
lus est inuu̾a deẽent: illi quoq
qui a iuudiȩrordio. usq ad tp̃ra
date circunicisionis. uł post datam
circucisionem. de aliis natiomibus
deo placuerunt: uł hostiarũ obla¬
tionib. uł certe sola fidei uͥtute. su¬
as suoꝵq animas creatori cõmen¬
dantes. a pͥmi reatu uinculis ab¬
soluere curabant Sine fide enun
impossibile ẽ placere deo: ꝯsicut
alias scriptum ẽ. iustus enum ex
fide uuit. S ueniens incarne des
filius. qui solam carnis naturam
nullam autem pecei contagionẽ
lo eguit mun̾e gr̃e reuascentis:
utrumq genus purificationis

Expanded text:
nibus mandatum Adam praevaricante nibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem lo eguit munere gratiae renascentis: utrumque genus purificationis
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis qua noue gr̃e popłos
apec̃coꝵ sorde lauari uoluit: ip̃e
ĩ necessitatis s exempli causa su¬
biit. Scire enun debet ur̃a fra¬
t̃uitas. quia idem salutifere eu¬
rationis aurilium. circucisio in
lege contra originalis pecei uul¬
nus agebat. q̃d ñc baptisinus
agere reuelate gr̃e tp̃r consueuit
excepto q̃d regin celestis ianuam
nẽcdum intrare pot̾ant: donec
adueniens benedictiouem daret
qui legem dedit: ut uideri possit
deus deoꝵ iusyon. Tautum in simi
abrahe post mortem beata requie con¬
solati: suꝑne pacis ingressum spe fe¬
lici expectabant. Qui enun nunc ꝑ
euangłium suum t̃ribilit̃ ac salubri¬
ter clamat. nͥ quis renatus fuerit
exaqua ⁊ sp̃u sc̃o. ñ potest introire
in regnum dei: ip̃e tunc ꝑ legemi
suam clamabat. Masculus cuius
p̃putii caro circũcisa ũ fuerit: ꝑibit
aiina illa de popło suo. quia pac¬
tum meum irritum fecit : idẽ qi
pactum uite in paradiso ab homi¬

Expanded text:
baptismatis, qua novae gratiae populos baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabunt. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei ; ipse dudum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso homi
Abbreviated transcription (Latin):
ni.deus pater u an¬
gelum
ñ archangłm: s fi¬
lium
suum uingentum
muttere
dignatus ẽ. Quem
quia in diuinitatis sue specie
uidere nequiuimus: magna
ruisum dilectionis arte ꝓuidit.
ut hunc factum ex muliere. hoc
est ex maĩne carnis substantia
sine uirili admixtione conceptũ.
ad humauos uerum hominem
ꝓferret aspectus: qui in diuina
uirtute ac substantia manens
ꝑ om̃ia qͤderat ÷ ueram uature
mortalis infirmitatẽ. quam ũ
habebat iundueret. Etut nobis
uecessariam obediendi uͥtutem.
p̃cipuo cõmendaret exemplo:
niũdex: s ut eos qui sub legẽ
positi legis ouera portare nequiue
raut. sua compassioue iuuaret:
ac de seruili couditione que suble¬
reduceret. Suscepit gͥ circueisio¬
uem lege decretam uicarne. qui
absq oĩ ꝓrsus labe pollutionis
apparuit in carue. Et qui insimi¬
litudine carnis pecei. ñ autem in
carne pocei aduenit: remiẽdium
quo caro peccati consueuerat mun¬
dari ñ respuit: sicut etiam undã

Expanded text:
ni Deus Pater non anni Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necpraecipuo commendaret exemplo, judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera porant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lereduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda
Abbreviated transcription (Latin):
festi p̃sentis memoriã.
paucis quidem u̾bis
euangłista comp̃hendit : s non
pauea celestis mist̾i uͥtute gra¬
uidam reliquit. Exposita nãq¬
namnq natiuitate dĩuca. cuius
gaudia mox angli dignis głe¬
laudib extulerunt. pastores
deuota uisitatione ce lebrar̃t.
om̃s qui tunc audiere
mirati
sunt. nos quoq pro
missarum MMynnoꝵq sollẽp¬
niis eregimus: subiunxit
atq ait. Et postquam consum¬
mati sunt dies oc̃to ut circum¬
cĩderetur puer: uocatuni est
nomen eius ihe. Qduocatum
est ab angło: pͥusquam in ut̾o
conciperur. Hec sunt festiutta¬
tis hõdierne gaudia uenanda:
hec sacra sollempnitas diei:
hec illa sauꝑne pietatis mun̾a
sacro sc̃a : que fĩdelium cordib
cõmeudans apls ait. quia uͥ
uenit plenitudo temporis. mi
sit filium suum fc̃m ex mulie¬
re fc̃m sub lege. ut eos qui sub
lege erant rediet: ut ad opti¬
ouem filioꝵ recipemus. Mag¬
na naniq dispeusatione pieta¬
ris. ad re¬
demptiouem geins
humia¬

Expanded text:
riam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque promissarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi vensuum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis huma
Abbreviated transcription (Latin):
tra uotum nr̃a oꝑa u̾ti uidemus:
penitere se dicit hominem fecisse.
quem a rectitudine sue facture
peccando degenerare conspexit
in filio autem suo uigeirito sͥ
sngulariter complacuit: quia
hunc hominem quem induerat.
apeecato inununem seruare cog¬
nouit. Et in hac quoq uoce patris¬
tio. Coet̃nus enim ⁊ consubstantia¬
lis parri filius. descendente suꝑ eũ
sp̃u. quis sit hominib urtimiatur :
ut ꝑ hoc discant homines ꝑ gr̃ain
se baptisinatis accepto sp̃u sc̃õ. de
filiis diaboli infilios dei posse trais¬
ferri: sicut ⁊ apłs ẽdocet fidelib ita¬
loquens. Accepistis sp̃m adoptioniͤ
filioꝵ: inquoclamamus abba pa¬
ter. Et euangłista ioħs: quotquot
inquit receꝑunt euui: dẽ dit eis po¬
testatem filios drifieri. His qnͣ bap

Expanded text:
tra votum nostra opera verti videmus, tra votum nostra opera verti videmus, poenitere se dixit hominem fecisse, quem a rectitudine suae facturae peccando degenerare conspexit. In Filio autem suo unigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoqutio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius, descendente super eum Spiritu, quis sit, hominibus intimatur, ut per hoc discant homines, per gratiam se baptismatis, accepto Spiritu sancto, de filiis diaboli in Dei filios posse transferri, sicut Aploquens: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater; et evangelista Joannes: Quotquot, inquit, receperunt eum dedit eis potestatem filios Dei fieri . CAP
Abbreviated transcription (Latin):
lum: qm in maliuolam animam
ñ introibit sapientia: nec in habi¬
tabit in corpore subdito peccatis.
Huic ẽ qd symon qui infelle ama¬
ritũdinis ⁊obligatione iniquita¬
tis ꝑmanere ñ omisit : partem
sortemq in hoc sp̃u habere nequi¬
uit. Illo enim sp̃u plemis erat:
qui ui serpente hominibz appa¬
rendo qua ip̃e malicie. ⁊ insidia¬
rum peste infectus ẽẽt. qualia
ainus quid sequitur. Et ecce uox
filius dei baptitatur in homine:
sp̃e descendit in columba: pater
mentoꝵ suoꝵ dispensatorib erat
p̃cepturus docere oñis gentes ⁊ bap
trrare eos in nomine patris. ⁊ filii.
uiate. totam ꝑsonalĩt panderet
ad ẽe trinitatem. Quõd autẽ ait
uox pat̾ua. hic ẽ filius meus dilee¬
tus. in quo mͥ bene complacui: ad
comparationem t̃ren hominis
dicit: in quo peccante quodamin
se sibi displicuisse deus conditor. in¬
suiat cunidicit. Penrtet me fe¬
quidem in deum nulla cãdit: s
nr̃o more loquens qui compun¬
gi peintentia solemus. quando con¬

Expanded text:
alevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Hinc est quod Simon, qui in felle amaritudinis et obligatione iniquitatis permanere consensit, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda dieamus quid sequitur: Et ecce vox Filius Dei baptizatur in homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater mentorum suorum dispensatoribus erat praecepturus docere omnes gentes, et baptizare eos in nomine Patris, et Filii, mate totam personaliter panderet adesse Trinitatem. Quod autem ait vox paterna: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo se sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hoquidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando con
Abbreviated transcription (Latin):
lectionem ur̃am fr̃s aramoner
curauinus. ut singuli ur̃m me¬
inieruit. etiam seip̃os ꝑcepta fide
rp̃i. cum patarchis nonius excel¬
si merusse consortium: s ꝑcepta
in xp̃o purificatione baptisnu sa¬
lutis diriuatum a nomine xp̃i
gaudeant mutuasse cognoinen:
⁊ hoc usq ad finem firmũ urteme¬
ratumq seruare contendant:
gaudentes uise illũd ysaie uatici¬
uum ẽe complerum. Et seruos
suos uocauit nouune alio: hoc:
nomne xp̃iano: quo nunc om̃s
serui xp̃i se delectantur iusigni¬
ri. Neq eium nom̃ aliũd sub
celo datum ẽ hominib: inquo
oporteat nos saluos fieri. Unde
ꝓpħa consequent̃ adiungit.
In quo qui benẽdicendus ẽ suꝑ
terram: benedicetur in dño am̃.
Dicit ⁊ alias de eõdem: nuiltipli¬
caudam etiam de gentib ecclam
alloquens. Uidebunt gentes ui¬
stum tuum. ⁊ euncti reges incli¬
ium tuum: ⁊ uocabitur tͥ no¬

Expanded text:
admonere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, amen . Dicit et alias de eodem, multiplicandam etiam de gentibus Ecclesiam alloquens: Videbunt gentes justum tuum, et cuncti reges inclytum tuum. et vocabitur t
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s audiuimus: magnũ
nobis ⁊ in dũo ⁊ in seruo dat ꝑ¬
fecte humilitatis exemplum.
Indño quidem: quia cũ sit dũs¬
deus om̃ium ñsolum ab homi¬
ne ser aio baptizari : s etiam ip̃e
ad hunc baptitandus uenire.
dignatus ẽ. Inseruo autem: qr
cum seiret p̾cursorem se ac bap¬
tistam sui saluatoris ẽẽ destina¬
tuni: memior tamen ꝓpͥe fragilita¬
tis ununctum sͥ officium humi¬
liter exeusauit. dicens. Ego a te de

Expanded text:
res, audivimus, magnum nobis et in Domino et in servo dat perfectae humilitatis exemplum. In Domino quidem, quia cum sit Dominus non solum ab homine servo baptizari, sed etiam ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter
Abbreviated transcription (Latin):
intrici sue. Matrem quiipe acge
sit columba recte ñcupari. Demq
ebreo sermone quo seriptura sc̃a
est ẽdita. sp̃e genere feminino ap¬
pellatur: ꝓpt̃ qd conueinient̃ ecela
una xp̃i columba. ⁊ hec matri ac
genitrice sue electa nominatur:
quia ninurum qͦd in unitatem
fidei xp̃iane multis de gentib con¬
gregatur. q̃d columbina ad iniu¬
cem pace letatur. q̃d electionis so:¬
te beatur: ñ suo habet m̾ito. s do¬
no accepit gr̃e sp̃alis. Et ego inquit
nesciebam eum: subaudis ettam
sublimĩt quam sp̃u in eui descen¬
dente cognoui. S: qui uusit me
baptizare inaqua: ille mͥ dirit.
Suꝑ quem uidis sp̃m descendentẽ
⁊ manentem suꝑ eũ: Inc ẽ qui bap¬
aliquos discipłoꝵ suoꝵ. pͥmus bap¬
titau̾it. ꝑ quos ad ceteros fideles
baptismi riuus ꝓflueret ÷ eosclẽ
etiam sp̃u baptizabat. peccata st
strando: siue fideles enus iuoca¬
to nomine ip̃ius. aqua baptraeut
electos. ⁊ crismate scõ ꝑuugant.

Expanded text:
nitrici suae . Matrem quippe ac genitrici suae . Matrem quippe ac gesit columba recte nuncupari. Denique Hebraeo sermone, quo Scriptura sancta est edita, spiritus genere feminino appellatur. Propter quod convenienter Ecclesia una Christi columba, et haec matri ac genitrici suae electa nominatur: quia nimirum quod in unitate fidei Christianae multis de gentibus congregatur, quod columbina ad invicem pace laetatur, quod electionis sorte beatur, non suo habet merito, sed dono accepit gratiae spiritualis. Et ego, inquit, nesciebam eum. Subaudis tam subtiliter quam Spiritum in eum descendentem, cognovi. Sed qui misit ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem super eum, hic est, qui bapaliquos discipulorum suorum primus baptizaverit, per quos ad caeteros fideles baptismi rivus proflueret, eosdem etiam Spiritu baptizabat, peccata illstrando. Sive fideles ejus, invocato nomine ipsius, aqua baptizent electos, et chrismate sancto perungant,
Abbreviated transcription (Latin):
lumbe specie descendit. super
dum sp̃e : ut discaut fideles ĩ
alit̃ se m̃bra eus fieri. ñ aliter
eius sp̃u se posse repleri. nisi sim¬
plices fueruit. nͥ ueram cũ fr̃ib
habiu̾nt pacem. quam signifi¬
cant oscula columbariĩ. Habert
autem oscula ⁊ corui. s lani¬
ant: qͦd columba oñiino ñ facit¬
significantes eos qui loquuntur pa¬
cem cum ꝓximo suo: mala aũt
sunt incordib eoꝵ. Columbe au¬
tem natura que alaniatu inuoceis
est. illis aptissune congruit. qui
pacem secuntur cum om̃iib. ⁊ sc̃i¬
mioniam solliciti seruare unitatẽ
sp̃c in uincło pacis. Atq ĩdeo sp̃c in
columba descendendo. ni suã tan¬
tumm uł eius in quem descendit
innocentiam simplicrtatemq de¬
siguat: s eoꝵ eque quisentiunt
de illo in bonitate: ⁊ in simplicitate
cordis querunt illum. Quoꝵ una¬
nimem pietaten ac mansuetũdi¬
nem spiritali gr̃a donatam: dñs
ip̃e laudans loquitur. Una ẽ colũ¬
ba mea: una ẽ matri sue: electa ge¬

Expanded text:
lumbae specie descendit super Dominum Spiritus, ut discant fideles non aliter se membra ejus fieri; non aliter ejus Spiritu se posse repleri, nisi simplices fuerint, nisi veram cum fratribus habuerint pacem, quam significant oscula columbarum. Habent autem oscula et corvi, sed laniant, quod columbae omnimodo non facisignificantes eos, qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum . Columbae autem natura, quae laniatu innocens est, illis aptissime congruit, qui pacem sequuntur cum omnibus et sanctimoniam, solliciti servare unitatem Spiritus in vinculo pacis. Atque ideo Spiritus in columba descendendo non suam tantummodo, vel ejus in quem descendit innocentiam simplicitatemque designat, sed eorum aeque qui sentiunt de illo in bonitate, et in simplicitate cordis quaerunt illum. Quorum unanimem pietatem ac mansuetudinem spirituali gratia donatam, Dominus ipse laudans loquitur: Una est columba mea, una matri suae, electa ge
Abbreviated transcription (Latin):
uos a pec̃cis nr̃is insanguine suo.
Non solum autem la uit nos apec¬
catis nr̃is in sanguine suo. quan¬
do sangumnem suum dẽdit meru¬
ce ꝓ nobis: uł quando quisq nr̃m
ui munsterium sacro sc̃e passio¬
uis illius baptisim aquis ablu¬
tus ẽ: uerum etiam cotidie tol
cum eiusdem beate passionis
ad altare memoria replicatur.
cũ panis et ilini creatura in sa¬
cram̃tum carnis et sanguines
eius ineffabili sp̃c sanciificatio¬
fidelium ore suam siunitur
insalutem. Cuius recte figuram ag¬
nus inlege paschali ostendit: qui
semel popłm de egiptia seruitute
liberans. inmemoria eusdem li¬
berationis ꝑ om̃s annos immnolati¬
one sua popłm eiuidem scificare
solebat: donec ueniret ip̃e euz tal
hostia testunonium dabat. obla¬
tusq patri ꝓ nobis iubostiam in¬
odoreni suauitatis. mist̾ium sue
passionis ablato agno increatu¬
ram panis iumiq trausferret:
sacerdos factus inẽtuum scd̃mor.¬
dinem melchisedech. Sequitur.¬

Expanded text:
nos a peccatis nostris in sanguine suo. nos a peccatis nostris in sanguine suo. Non solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando quisque nostrum in mysterium sacrosanctae passionis illius baptismi aquis ablutus est, verum etiam cotidiae tolcum eiusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis eius ineffabili Spiritus sanctificatiofidelium ore suam sumitur in salutem. Cuius recte figuram agnus in lege pascalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam eiusdem liberationis per omnes annos immolatione sua populum eunclem sanctificare solebat, donec veniret ipse, cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis, ablato agno, in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ohanues baptista ⁊ p̃eursor dñ sal¬
uatoris. quem diu uenturũ popłis
u̾bo p̃dicauerat: ip̃m iam ueni¬
entem adse sieut ex lectione seĩ
euangłii fr̃s kimi modo eũ lege¬
retur audistis. mor digito demon¬
strauit dicens. Eoce agnus dei.
ecce qui tollit peccata mundi. Ec¬
ce agnus dei. ecce innocens. ⁊ab
om̃i peccato unmunis: ut pote
qui os de ossib adam. ⁊ caruem
de carne adam: si nullani de car¬
ne peccatͥce contrarit maculam
culpe. Ecce qui tollit peccata mun¬
di. Pece qui iustus uit pecc̃ores
mitis uit impios. hoc ẽ quasi ag¬
nus int̃ lupos apparens: etiam
pecc̃ores ⁊ impios iustificandi ha¬
bet potestatem. Quomͦ autem
peccata mundi tollat: quo ordi¬
ne iustificet impios. apłs petruᷤ
ostendit. qui ait. Non corrupti¬
bilib argento uł auro rẽdemp¬
ti estis de uana nr̃a conu̾satione
par̃ue traditionis: s p̃ciososangui
ne quasi agn incõntaminati ⁊ im¬
maculati iħu xp̃i. Et in apocalip¬
Qui dilexit nos inquit: ꝯ lauit

Expanded text:
oannes Baptista, et praecursor Domini Salvatoris, quem diu venturum populis verbo praedicaverat, ipsum jam venientem ad se, sicut ex lectione sancti Evangelii, fratres, modo cum legeretur, audistis, mox digito demonstravit, dicecce qui tollit peccata mundi . Ecce agnus Dei, ecce innocens, et ab omni peccato immunis utpote qui os quidem de ossibus Adam, et carnem de carne Adam, sed nullam peccatrice de carne traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccatum mundi, ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. XXI. Quomodo autem peccatum mundi tollat, quo ordine justificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed p incontaminati et immaculati Iesu Christi, et in ApocalypQui dilexit nos, inquid, et lavit
Abbreviated transcription (Latin):
estii se ostendunt habere circũei¬
sos. Petrinis siquidem eultris: circui¬
cisioneni fieri legumiis. Petra autẽ
erat xp̃e: euis fide sas spe ⁊ caritate
ñ solum in baptismate. s ⁊ in om̃i
ꝓrsus actione deuota. purificantur
corda bonoꝵ hominũ. Que n ipsa
cotidiana nr̃a circuncisio. id ẽ con¬
tunia cordis inundatio. semꝑ octaus
diei sacramentum celebrare ñ de¬
sistit: quia nosexemplum dñice re¬
surrectionis. que octaua die. id est

Expanded text:
citii se ostendunt habere circumcicitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana nostra circumcisio, id est continua cordis mundatio, semper octavae diei sacramentum celebrare non desistit, quia nos in exemplum Dominicae resurrectionis, quae oct
Abbreviated transcription (Latin):
it diccus. Ne qui potentes estis
ad bibendum uinum:⁊ uiri for¬
tes ad miscendam ebrietatẽ. Iucir¬
cumcisi suntͦ factu ⁊ tactu. qui unguen¬
to ⁊ uariis odorib sunt delibiti: qui se¬
cuntur amplexus iueretricis. asꝑgen¬
tscubile suum mirito aloe ⁊ cinamo¬
nio. Incucũcisi gressib : de quib psal¬
uusta cõmemorat. Contͥcio ⁊ infelici¬
tas ui uiis eoꝵ: ꝯuiam pacis ñ cogno¬
uerunt. At qui oñn custõdia seruart
cor suum: qui au̾tunt ocłos suos ne
iudeant uanitatem: qui sepuint
aures suas spinis. ne audrant lin¬
guani nequani: qui gustant ⁊iu
dent quam suauis ẽ dñs. quã beatꝰ
uir qui sꝑat ineum: qui eustõdi¬
unt uias suas. ut ñ delinquant
in lingua sua: qui donec suꝑ est ali¬
loquentur labus iniquitatem.
uec lingua eoꝵ meditabitur men¬
datium: qui leuant manus suas
ad mandata dei que diligiuit:. qui
ab oim̃i iua mala ꝓhibent pedes
suos ut custõdiant u̾bum dei: isti
om̃s suos sensus petra sp̃alisexer¬

Expanded text:
otentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest haliloquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra spiritualis exer
Abbreviated transcription (Latin):
qui sp̃e scĩ monitis resistut: est
utiq cordium. ⁊ est aurium circũ¬
cisio. Et si ẽ aurium ⁊ cordium:
est ⁊ om̃ium axt̾ioris intͥiorisq ho¬
miuis nr̃i sensuum. Qui enun
uiderit mulierem ad coneupiscen¬
dum eam: qui habuerit ocłos sub¬
limes: huius incircũcisus ẽ iusus.
Quib uoce u̾itatis dicitur. qui ẽ
ex deo u̾ͥba dei audit. ꝓpt̃ea uos ñ

Expanded text:
tus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui habuerit oculos sublimes, hujus incircumcisus est visus: quibus voce Veritatis dicitur: Qui est ex Deo, verbum Dei a
Abbreviated transcription (Latin):
uum homiuem qͥ scd̃m dm crea¬
tus est. in iusticia ⁊ sc̃itate u̾itatis.
Neq audientes circucisionen in
uno corporis nr̃i m̃bro nos castiga¬
ri sufficere crẽdamus: s sicut ĩdẽ
alibi monet apłs. mundemꝰ nos
ab om̃i labe ⁊ inqͥnamento carmiꝰ¬

Expanded text:
vum hominem, qui secundum Deum creavum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carni
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis. sine ullo temporis fine
beata: quaudo uera oũiimodo eir¬
cunicisionis gła choruscante. ñ
ultra corpus q̃d corrumpitur ad¬
grauat. amunam: ñ t̾rena ini ha¬
bitatio depͥmit sensum mutta co¬
gitanteni: s corpus iam incor¬
ruptibile letificat auimam:
subleuat celestis inhabitatio totũ
hominem uisioni sui conditoris
in herentem. Cuius et̃ui diei bo¬
atitudinem. ꝓpħa in illo euius
supra meminumꝰ psalmo conse¬
quent̃ exponit: anunam suam
ip̃e ⁊ om̃s utt̾ioris sui hominis
affectus. ad benẽdicendum dñm.
recordandasq oũis eius retribu¬
tiones excitans: qui redumit de
pulcherrime renouationis. quasi
sume circũcisionis desideramns p̃¬
mia ꝑtingere: curemius uitim pͥ¬
nuitiue circũcisionis ⁊ reuouatioiis
que cotidiano uͥtutũ exercitio fit.
subire remedia. Deponanuis scdm
pͥstiuiam conu̾sationem. uet̾em
hominem qui corrumpitur scdm
desideria erroris: renouenus aũt

Expanded text:
rectionis sine ullo temporis fine rectionis sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodo circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat animam; non terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam corruptibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. Cujus aeterni diei beatitudinem Propheta in illo, cujus supra meminimus, psalmo consequenter exponit, animam suam ipse et omnes interioris sui hominis affectus ad benedicendum Dominum recordandasque omnes ejus retributiones excitans: Qui redimit de pulcherrimae renovationis, quasi summae circumcisionis, desideramus praemia pertingere, curemus interim primitivae circumcisionis et renovationis, quae quotidiano virtutum exercitio fit, subire remedia. Deponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, renovemu
Abbreviated transcription (Latin):
tis suul anime caruisq corruptio¬
nibexuti. mox ꝑacto iudicio.
ad uidendam ꝑpetuo ereatoris nri¬
faciem. aulam celestis regui ingre¬
cisos. ad templum dñi iherosoluna
cum laudib. hostiaruni mumuis
acceptabile deferri. Hera enun cir¬
cũcisione purgatus. templũ diu
cum munib ingreditur: qui gła
resurrectionis ab om̃i labe morta¬
litatis excoctus. eũ bonoꝵ fructib
oꝑum. suꝑne ciuitatis gaudia
sempt̃tua subit : dirupisti inqui¬
eus uinoła mea. tͥ sacͥficabo hostiã
laudis: ⁊ uota mea dũo reddam
uatriis domus dũi. inconspectu
oiñis ppłi eius: in medio tui ihe¬
rłm. Qd desiderantissimum tp̃s
celestis iutroitus. illa dies octaua
qua circucisio celebratur indicat.
culis: in quib ꝓ dũo laboribus
iisistere. ⁊ ꝓ adipiscenda requie sem¬
pitua ad tempus oꝑari necesse est.
Septuma etas est: ñ inhac s in alia
uita quiescentium. usq ad tempꝰ
resurrectionis animnarum. Octa¬
ua autem etas. ip̃a est dies resur¬

Expanded text:
tis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris faciem, aulam regni coelestis ingrecisos ad templum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum bonorum fructibus operum supernae civitatis gaudia sempiterna subit. Disrupisti, inquiens, vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. Vota mea Domino reddam in atriis domus Domini, in conspectu omnis populi ejus, in medio tui Hierusalem . Quod desideratissimum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio celebratur, indicat. culis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resur
Abbreviated transcription (Latin):
S quia om̃is qui se humiliat exal¬
tabitur : ⁊ dñs qui in forma homi¬
ns ꝓpt̾ homines instruendos hu¬
milis apparuit. a deo patre quan
sa ad eum huiuiscemiodi a magri¬
fica gła hic ẽ filius meus dilectus
un quo mͥ complacui: ⁊ fidelissimꝰ
atq humillimus seruus ille io¬
hannes. qui baptitari a domino
quam dũm baptitare magis op¬

Expanded text:
ur, et qui se humiliat, exaltabitur, et Dominus qui in forma hominis propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes, qui baptizari a Domino, quam Dominum baptizare magis adop
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. filius qui datũs ẽ nobis. iħu
id ÷ saluatoris noinen acceꝑit: non
expositione. ut a nobis possit inrtes¬
ligi. s sollictta ac uigili eger in¬
tentione: ut etiam nos possimus
eiusdem nominis participatione
saluari. Leginus quippe angło
uit̃pretante: quia ip̃e saluũ fa¬
ciet popłm suum a peccatis eoꝵ.
Et indubitant̃ credinius ac sꝑa¬
mus : quia qui a peccatis saluat
ip̃e etiam a corruptionib que
ob peccata contigerunt. ⁊ ab ip̃a
morte saluare n̾omittit: psal¬
mista testairte qui ait. Qui ꝓpi¬
cius fit om̃ib inquitatib tuis:
qui sauat om̃s languores tuos.
Dimissis quippe om̃ib iniquita¬
tib nr̃is. ad iutegrum om̃s lan¬
guores nr̃i sanabuntur: cũ resur¬
rectionis apparente gła. nouissi

Expanded text:
 filius qui datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparen
Abbreviated transcription (Latin):
Iocireo autem suꝑeum in quo
nosceret.  credentib daret iudici¬
um: nequaquam se nͥ baptizatos
aqua sp̃e eiusdem posse baptisma
mereri. Querendum intea quo¬
mõdo fpeciale filis dei agnoscendi
signum fu̾it. q̃d suꝑ eum descende¬
cipulis ip̃e ꝓmictat dicens. Er ego

Expanded text:
Idcirco autem super eum, in quo nosceret; et credentibus daretur indicium, nequaquam se nisi baptizatos aqua, Spiritus ejusdem posse baptisma mereri. Quaerendum est interea quomodo speciale filii Dei agnoscendi signum fuerit, quod super eum descendecipulis ipse promittat, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: qui dilexit nos et lauit
nos a peccatis nr̃is in sanguine
suo. Diligamus scm eiusdem pa¬
tris ⁊ filui sp̃m: cuius grã rena¬
ti. cuius unctione signati su¬
mus. in die redemptionis: qui
ubi uult spirat: et ubicumq
spirat continuo flammam euis¬
dem diuinȩ dilectionis accen¬
dit. Credamus ipsum patrem.
deum. et dominum nr̃m: ac debi¬
tis laudib exaltemꝰ nom en eius
ininuicem: cui ẽ gła imꝑium et

Expanded text:
apostolus: Qui dilexit nos, et lavit apostolus: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Diligamus sanctum ejusdem Patris et Filii Spiritum, cujus gratia renati, cujus unctione signati sumus in die redemptionis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae dilectionis accendit. Credamus ipsum Patrem, Deum et Dominum nostrum, ac debitis laudibus exaltemus nomen ejus invicem, cui est gloria, imperium et
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit mundum. ut fuium su¬
um unigenitum daret: ut oĩs
qui credit in eum non ꝑeat: sed
habeat uitam et̃nam. Unde
notandum. quod eadem de fili¬
o dei uni genito replicat. que
de filio hominis incruce exalta¬
to pͥmiserat dicens. ut omnis
qui credit in ipsum non ꝑeat.
s habeat uitam et̾nam: quia
ꝓfecto idem redemptor et. con¬
ditor nr̃. fuius dei. ante scła exis¬
tens. filius hominis factus est
in fine scłorum: ut qui ꝑ diui¬
nitatis su&. potentiam. nos cre¬
auerat ad ꝑfruendam uitam
beatituduus ꝑhennis: ipse ꝑ fra¬
gilitatem humanitatis nr̃ȩ nos
restauraret ad ꝑcipiendam quã
ꝑdidimus uitam. Unde nobis
dentes. diligamus toto corde.
tota anima. tota uirtute.
deum. patrem: qui nos cañtõ
amore prior dilexit. ut ꝓprio
bis omnib traderet illum.
Diligamꝰ ipsum filium: qui cũ
in forma dei esset. nr̃e lib̃tatis
et uitȩ grã. form a serui accepit:
Et sicut de eo dicit iohannes

Expanded text:
dilexit Deus mundum, ut Filium sudilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde notandum est quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat, dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Conditor noster Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum, ut qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat, ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragilitatem humanitatis nostrae, nos restauraret, ad recipiendam quam perdidimus vitam, unde nobis dentes, diligamus toto corde, tota anima, tota virtute, Deum Patrem, qui nos tanto amore prior dilexit, ut proprio nobis omnibus traderet illum. Diligamus ipsum Filium, qui cum in forma Dei esset, nostrae libertatis et vitae gratia formam servi accepit, et sicut de eo dicit Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
serpentium morsus intulerat:
ita et qui misterium domini¬
ce passionis. credendo. confiten¬
do. sinceriter imitando aspici¬
unt. saluantur in ꝑpetuum
Adomni morte. quam peccando
ua guma paricer et carne
ceattaxerunt. Unde recte
subiungitur. Ut omnis qui cre
cre. dit inxp̃m non solum ꝑdi¬
tionem euadit penarum: s et
uitam ꝑcipit eternam. Et hoc
inter figuram distat et uerita
tur temꝑalis: ꝑ hanc uita dona¬
tur sine fine mansura. Sed cu¬
randum sollerter ẽ. ut quod in¬
tellectus bene sentit. oꝑatio con¬
digna ꝑficiat: quatinus confes¬
sio rectȩ nrȩ fidei pie et sobrie.
uerum quia hec de filio homi¬
nis dicuntur. qui ex altari in
cruce. et mortem petuit. pati:
ne putaret nichodemus filium
tantum hominis esse eum. A
quo uita esset expectanda ꝑpe¬
tua: curauit ei dominus etiam
diuinitatis suȩ patefacere sacra¬
mentum. unumq et eundem
filium dei et filium hominis.
mundi ostendere saluatorem.
Nam sequitur. Sic enun. ds¬

Expanded text:
serpentium morsus intulerat, serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerant. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credcredit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed et vitam percipit aeternam. Et hoc inter figuram distat et veritattur temporalis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est, ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei, pie et sobrie cVerum quia haec de Filio hominis dicucruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequitur: Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussi aspicerent sanabantur:
passio ẽ nr̃i redemptoris in cru¬
ce: in cuius solum fide regnum
mortis et peccati suꝑatur. Rec¬
te et enĩ ꝑserpentes peccata gͦ
animam simul et corpus ad in¬
t̾itum trahunt. expͥmuntur:
non solum quia igniti. quia
uirulenti. quia ad ꝑimendũ
sunt astiici. uerum etiam qͥa
ꝑ serpentem pͥmi parentes nr̃
ad peccandum ꝑsuasi. ac de
immortalib sunt peccando mor¬
pentib similem si nuuum ꝓrsus
in suis menbris habuit ardorem
uenem nocentis. quinpotius ꝑ¬
cussos a serpentib sua exaltatio¬
ne sanabat. sic nimirum sic re¬
dempror humani generis. non
carnem peccati. s similitudi¬
nem induit carnis peccati. in
qua. mortem crucis paciendo.
credentes in se ab omni peccato.
et ab ipsa etiam morte liberaret
Sicut ergo moises exaltauit ser¬
pentem indeserto. ita inquit
Quia sicut illi qui exaltatum
ꝓsigno serpentem eneum aspi¬
ciebant sanabantur ad tempus.
a temꝑau morte. et plaga quã

Expanded text:
percussi aspicerent, sanabantur, percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando morpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita inquit Quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a temporali morte et plaga quam
Abbreviated transcription (Latin):
Mira magisterii celestis arte. dñs
magistrũ legis mosaice ad sp̃a¬
lem legis eiusdem sensum in du¬
cit. recordans historiȩ uet̾is. et
hanc infiguram suȩ passionis
atq humanȩ saluationis factã
edisserens. Narrat quippe liber
numerorum quia ꝑpessus in he¬
remo populus isrł. itineris longi
ac laboris uiam murmurauit
contra dominum et moisen: id̃o
ꝙ dñs immiserit in illum ignii¬
tos serpentes: ad quorũ plagas
et mortes plurimorum. cum ela¬
marent ad moisen. et ille orar&.
ꝓeis: uissit eum dñs facere ser¬
pentẽ ereum. ⁊ ponere ꝓsigno.
Qui ꝑcussus inquit aspexerit
tum: uiuet. Et ita factum est.
torum: uenena sunt et incenti¬
ua uiciorum: que animã quã
tangunt sꝑali morte ꝑimunt.
Et bene murmurans contra.
dominum populus serpentium
morsib sternebatur: ut ex ordi¬
ne flagelli exterioris agnosc̾et.
quantã intus ꝑniciem murmu¬
rando pateretur. E xaltatio
autem serpentis enei quẽ dũ

Expanded text:
Mira magisterii coelestis arte Dominus Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet. Et ita factum est .torum, venena sunt, et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum