comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
per inindus. Nlam humidus dicit᷑¬
qui aliqñ siccatur. uligo enĩ hu¬
mor est terre est naturalis abea
nũꝙͣ recedens. Subsicina sunt
proprie que sutor de materia pre¬
cĩdens quasi suꝑuacua abicit. m̃
et subsici. Agri quos in ꝑtica
diuisos recusant. quasi steriles
uel palustres. Item subsiciu
que in diuisura agri non efficiũt
centuriam idẽ iugera. dñt. N. ea
dicitur cabularum equalitas. Dit¬
ta autem area a planicie atqz eq̃¬
litate. Unde et ara.illn aream
uotatat dñt quod pro crituran¬
dis frugibus eradiatur. uel quod
non triturentur in ea inisi ari¬
da. Pratũ est ciuiꝰ femi copia
Armenta tuentur cui ueteres ro¬
mam nomen iudiderunt ab eo
quod protinus sit paratus nec
magnum laborem culture delide̾t.
Prata autem esse que secari pos¬
sunt. Paludes dicte a pale pasto¬
zali dea quod paleam id est pabu
eo quod agri fumculis sit
diuisi. Mensurarum enĩ linee in
terrarum partitione tendunt᷑

Expanded text:
per uvidus. Nper uvidus. Nqui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, quod paleam, id est pabuli eo quod agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur
Abbreviated transcription (Latin):
Rura ueteres incultos agros dice¬
bant. id est siluas et pascua.
grum uero qui colebatur. Nam
rus est quo mel quo lac quo petꝰ
haberi potest. Unde et rusticus
nominatꝰ. hoc agrestium pͥma
et ociosa felicitas. Seges ager
est in quo seritur. Unde̾ et uirgili
auaro. agricole. Compascuul a¬
ger dictul qui adiuisoribus agroꝵ
relictus est ad pascendumi. cõmu¬
int̾ ucinis. Allumꝰ ager est quẽ
paulatim flumꝰ in agͥruui reddit.
Artifimꝰ agerdictus est quia ces¬
tis linearum menluris non cõti¬
netur sed arcent᷑ fines eius obiec¬
tu fluminũ. moncium. arborũ.
Unde et in hns agris mebil subfĩ¬
ciuorum interue̾nt. Noualis a¬
ger est p̾mum proscissus. siue qd̾
alterins annis uacat. Nouandas
sibi uiriũ causa. Noualia enim se¬
mel cumi fructu erunt et lemel
uacua. Squalidus ager qͣi exco¬
lidus qr iam a cultura erierit. si¬
cut exconsul quod a consultu dis¬
cesserit. Uligi nosus ager est sem¬

Expanded text:
Rura veteres incultos agros diceRura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Seges ager est in quo seritur; unde et Vergiliusavari agricolae. Conpascuus ager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est sem
Abbreviated transcription (Latin):
ger latine agris¬
appellari dicitur. eo ꝙ
gneo agat᷑ aliguid. Alii
agrum ex greco nominari mam¬
festius tredunt. Unde et iuilla gre¬
aggere terre nũcupata quod pro
limite constitu solet. Possessio¬
nes sunt agri late patentes pu¬
blici priuatiq quos in inicio non
mancipatione. sed quisq ut potu¬
it occupauit atq possedit. unde
et nũcupatio. fundul dictus quod
eo fundat᷑ uel stabiliatur patrimo¬
niur. fundul autem et urbanũ
edificauit et rusticum intelligen¬
dum est. Predium quod er om̃ib
pat̾familias maxime p̃uidet᷑ idẽ
apparet. quali p̃uidiũ. uel quod
antiqui agros quol bello ceperãt
ut prede nomine habebant. Oĩs
autem ager ut uarro docet qua¬
drifarius duudit᷑. Aut eñ aruus
est ager id est satonalis aut con¬
situs id est aꝑtus arboribus. aut
pasciis qui herbis tantũ et aiãli¬
bus uacat aut floreus quo sunt
orti apibus cogruentes et flori¬
bus ꝙ etiam uirgilius in quatu¬
or libris georgicorum secutus est.

Expanded text:
ger Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et rusticum intellegendum est. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praevidetur, id est apparet, quasi praevidium; vel quod antiqui agros, quos bello ceperant, ut praedae nomine habebant. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifarius dividitur: aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut florus, quod sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mordia fidei xpĩane in gentib et nas¬
centis eccłie hystoriam digerit. Actuum
iͦ apłorum sc̃ptorem: lucam esse eũgelistã
In quo oꝑe nascentil eccłie infancia texit᷑.
et apłoꝵ hystoria retmetur. Uñ et actus
apłoꝵ dicit᷑ : Apocalipsim librũ iohãnes
enͣ gelista sc̃psit eo tempore quo ꝓpte.¬
eũgelii p̃dicationem in insula pathinos
trãdit᷑ relegatus: Apocalipsis auteni
ex greco in latinum reuelatio int᷑p̃tut᷑
Reuelatio enĩ dicit᷑ mamfestutio eo um
que abscondita erant iuxta quod et ppẽ

Expanded text:
mordia fidei Christianae in gentibus et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuum Apostolorum scriptorem Lucam esse evangelistam, in quo opere nascentis Ecclesiae infantia texitur, et apostolorum historia retinetur. Unde et Actus Aevangelista scripsit, eo tempore quo ob Evangelii praedicationem in insula Pathmos traditur relegatus. Apocalypsis autem ex Graeco in Latinum revelatio interpretatur. Revelatio enim dicitur manifestatio eorum quae
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃psit. reliquas discipulis suis. thimo¬
theo. tito. et pbilemom: Ad hebreos aũt
epla a plerisq latinis eiꝰ esse incerta ẽ.
propter dissonanciam sermonis. eãdẽ¬
q alii barnabam ꝯst̾psisse. aln a cle¬
mente. sc̃pta fuisse suspicant᷑ Petrꝰ
scripsit duas nominis sui epłas. ut iacob¬

Expanded text:
scripsit, reliquas discipulis suis Timotheo, Tito et Philemoni. 45 Ad Hebraeos autem Epistola a plerisque Latinis ejus esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eamdemque alii Barnabam conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. 46. Petrus scripsit duas nominis sui Episto
Abbreviated transcription (Latin):
libros ꝯstituit. ut tot libri essent in lege
quot habebant᷑ et lute. Apud grecos
autẽ bybliothecam p̾mꝰ instituisse pisistͣ¬
tus credit᷑ a themensium tyraniꝰ. quã
deinceps ab atheniensibus auctam. xex.¬
ses incensis athens euexit in ꝑsas. longo
q tempore seleutꝰ nichanor rursus in
greciam retulit: Hinc studiũ regibus
urbib q ceteris natũ ẽ ꝯꝑandi uolumina
diu̾sarum genciũ et ꝑ intepretes in grecã

Expanded text:
libros constilibros constiquot habebantur et litterae. 3. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus; quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, avexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam retulit. 4. Hinc studium regibus urbibusque caeteris natum est comparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam
Abbreviated transcription (Latin):
loquentes ad erud.tionem nram̃ et p̃cepta
uiuendi et credendi regulam ꝯscͥpsernnt.
Preter hͨ alia uolumina a pocripha no¬
minantur: Apoc̾fa aut dicta .i. secreta
qr indubium ueniunt: Est em̃ eoꝵ octul¬
ta origo. nec patet pat̾b a quibris usq
apocrifis et si muenitut aliqua ueritas
tamen propt̾ nulta falsa nulla est in
eis canomica auctoritas. que recte a pri¬
dentib udicant᷑ non eẽ eoꝵ credenda
quibus ascribunt᷑ Nam multa et sub
nomĩbus prophetaꝵ et retentiora sub
nonũbus apłoꝵ ab hereticis proferunt᷑.
que omia sub noĩe apocrifoꝵ auctoritate
canonica diligenti exauninatione remo
accepit. eo quod ibi recondant᷑
libri: Nam biblio liborum theca
repositio int̾p̃tatur: Biblio thecam ue¬
teris testamenti esdras sc̾ba post incen¬
sam legem a caldeis dum uidei regressi
fuissent in ihrłm diuino afflatus spũ reꝑa¬
que fuerant agentib corrupta correxit
totum q uetus testamentum in .xxii.

Expanded text:
loquentes, ad eruditionem nostram et praecepta vivendi, et credendi regulam conscripserunt. Praeter haec alia volumina apocrypha nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim octa origo, nec patet Patribus, e quibus usque apocrifis, etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa, nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur, non esse eorum credenda, quibus ascribuntur . Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, quae omnia sub nomine apocriforum auctoritate canonica diligenti examinatione raccelibri. Nam biblion librorum, theca repositio interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scsam legem a Chaldaeis, dum Judaei regressi fuissent in Jerusalem, divino afflatus spiritu repaquae fuerant a gentibus corrupta correxit; totumque Testamentum in XXII
Abbreviated transcription (Latin):
mediator quia int̾ dm̃ et hominem
medius ꝯstitutus est ut hominẽ ad
uocant. Paraclitul .i. aduocatus.
ꝑ pro nobis int̾cedit apud patrem.
sicut et de eo dicit iohes. aduoca tum¬

Expanded text:
Mediator, quia inter Deum et hominem medius constitutus est, ut hominem ad vocant. Paracletus, id est advocatus, quia pro nobis intercedit apud Patrem, sicut de eo dicit Iohannes1
Abbreviated transcription (Latin):
est. propha.q futura reuelauit: Sacer¬
dos ꝙr pro nobis se hostiam obstulit
Pastor qr custos. Magister qr ostẽsor.
Si quidem et de alus inferioribe rebus
nominum spẽs ad se trahit xpc̃. ut faci¬
lius intelligatur : Dicit᷑ eñ panis qr
caro. uitis qr sanguine ipĩꝰ redempti
sumus. flos qr electus. uia qr ꝑ ipm̃ ad
diniir: Mlons qr fortis. Petra quia
firmitas est credentium ⁊ lapis angu¬
laris qr duos ꝑietes e diu̾so .i. de circũ¬
cisione et p̾putio uenientes. ni unam
fabritam eccłie iũgit. uel quod paceni
in se angelis et homĩb facit. Lapis offẽ¬
sionis. qr ueniens humilis offenderunt
in eum increduli homines. et factus est
est. uel qr suꝑcum catholita eccłia
ꝯstructa est Nam et xp̃c agnus pro
innocencia. et ouis propter pacienciam.
et aries propt̾ principatum. et hedus
proptᷤ similitudinem carins peccati. et
uitulus pro eo quod nobis ĩmolatꝰ est
et leo pro fortitudine et regno. et serpẽ
pro morte et sapiençia: Idem et u̾mis

Expanded text:
eta, quod futura revelavit; sacerdos, quod pro nobis hostiam se obtulit; pastor, quia custos est; magister, quia ostensor; Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intelligatur. Dicitur autem panis, quia caro; vitis, quia ex sanguine ipsius redempti sumus; flos, quia electus; via, quia per ipsum ad redimur. Mons, quia fortis. Petra, quia firmitas est credentium. Lapis angularis, quia duos parietes e diverso, id est, de circumcisione et praeputio in unam fabricam Eccin se angelis et hominibus facit. Lapis offensionis, quia veniens humilis offenderunt in eum increduli homines, et factus est est, vel quia super eum catholica Ecclesia constructa est. Nam et Christus Agnus pro innocentia; et Ovis propter patientiam; et Aries propter principatum; et Haedus propter similitudinem carnis peccati; et Vitulus pro eo quod pro nobis est immolatus; et Leo pro regno et fortitudine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis,
Abbreviated transcription (Latin):
duab substancĩs fieret una ꝑsonae
Solus igit᷑ homo ꝑtulit cruce̾ sd ꝓpt
unitatem ꝑsone et deꝰ dicit᷑ ꝑtulisse
Hinc est quod scribitur: Siem̃ spens
ex uirtute diuuntatis. sed ex infirmitate
hunianitatis. non ex sue nature ꝑmã¬
ne. sed ex nrẽ susceptione ÷ caꝑ̃ .ii. de

Expanded text:
 substantiis fieret una persona. Solus enim homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et Deus dicitur pertulisse. Hinc est quod scribitur: Si enim cognex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis; non ex suae naturae permansione, sed ex nostra susceptione. Nam e
Abbreviated transcription (Latin):
Paraditus autẽ grecum est. quod latine
dicit᷑ ad uocatꝰ. Quod nomẽ et filio et
spũ scõ ascribit᷑. iuxta quod et dominus
cessor autem iõ uocat᷑. qr pro culpa nrã
remouenda curam gerit. et pro abluen¬
dis nrĩs t̾minibus curam impendit.
Sponsus qr descendens de celo adhesit
eccłie. ut pace noui testamenti essent
duo in carne una ÷ Angelus dicit᷑. propt̃
annũtiationem pat̾ne ac sue uolunta¬
tis. Uñ et apud prophetam magni ꝯsilii¬

Expanded text:
tus autem Graecum est, quod Latine dicitur advocatus. Quod nomen et Filio et Spiritui sancto adscribitur, iuxta quod et Dominus cessor autem ideo vocatur, quia pro culpa nostra removenda curam gerit, et pro abluendis nostris criminibus curam inpendit. Sponsus, quia descendens de caelo adhaesit Ecclesiae, ut pace Novi Testamenti essent duo in carne una. Angelus dicitur propter adnuntiationem paternae ac suae voluntatis. Unde et apud ProphetamEsai
Abbreviated transcription (Latin):
cordis oculos reserat. Sol qr illuminat
Oriens qr luminis fons et illustrator
est rex et quod nos oriri nos faciat ad
utam eternam: Ffons qr origo rerum
est. uel quod saciat sicientes: Ipẽ quoq
a. et m. alpha enĩ litera nulla p̃cedͭ.

Expanded text:
cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator est rerum, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia rerum origo est, vel quod satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω. Alpha
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbũ autem ideo dicit᷑. qr pater ꝑ eum
onnã condidit siue iussit. ueritas quia
non fallit sed t̾buit quod promisit ⁊ uita
litudinem patris: Ifigura est qr susti¬
piens formam serui. operum uirtutũ¬
q similitudine patris inse imagnnẽ
atq ĩmensam magnitudinẽ designauit:
manus dei est. qr onniã ꝑ ipm̃ facta sũt:
hincet dextera propter effectum operis
totius creature que ꝑ ipm̃ formata est:
Drachium qr ab ipõ onnã ꝯtinentit᷑:
uirtus pio eo quod omnem ptãtem prĩs
nisemet ipõ habeat. et omnẽ celi terre¬
q creaturã gubernat. ꝯtieat atq
regat: Sapiencia pro eo ꝙ ipẽ reuelet
nusteria scientie et archana sapientie:
Sed tamẽ cum sit pr̃ et spc̃ sauctus
sapiencia. et uirtus et lumen et lux
proprie .t.amen hiis nomĩbe filius nũcu¬
patur. Splendor autem appellatur.
propt̾ quod manifestat: lumen qz illu¬
minat. lux qr ad ueritatem cõtẽplandã.

Expanded text:
Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Verbum autem ideo dicitur, quia per eum omnia Pater condidit sive jussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promittit. Vita,luce procedit. Figura est quia, suscipiens formam serui, operum uirtutumque similitudinem Patris in se imaginem atque inmManus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia, pro eo quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Sed tamen cum sit Pater et Spiritus sanctus sapientia et virtus et lumen et lux, proprie tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam
Abbreviated transcription (Latin):
genitꝰ scd̾m susceptionẽ honiłis.
in qua ꝑ adoptionem grẽ frẽs hrẽ
homousyon patri ab unitate substan¬
ne. appellatur: Substantia enm
uel essencia. grece usya dicitur. homo¬
bnũ. utrumq igit ᷑ ꝯuinctum sonat
usyon quod est dcũ ego et pater unũ
sumꝰ: hoc est eiusdem cum patre
substancie. Quod nomen et si sc̃ptũ
in scĩs literis non inueniat᷑. in asser¬
tione tamen totius t̾mtatis defendit
qr datur ratio unde recte dici ostendat᷑
sicut et pater in illis libris nusꝙͣ inge¬
intus legitꝰ᷑ sed tamen dicendus esse
acq cred̾endus ñ dubit atur : homo¬
deus. talis est et imago eiꝰ. Inuisibi¬
Principium eo quod ab ipõ sut omĩa
et qr ante eũ nichil. Et mis qr dignatꝰ
ipẽ susciꝑe. uel quia quicquid agimus
ad illum referimꝰ. et cum ad euꝰ ꝑueni
ultra quod queramꝰ non habenus Os
illa et ila liugna. ita et prodei ũbo
os pomit᷑. quia mos est ut ore u̾ba formẽt᷑:

Expanded text:
genitus, per susceptionem hominis, genitus, per susceptionem hominis, in qua per adoptionem gratiae habere fogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur, substantia enim vel essentia Graece usia dicitur. Omoynum, utrumque enim conjunctum sonat usion, quod est: Ego et Pater unum sumus, hoc est, ejusdem cum Patre substantiae. 15. Quod nomen, etsi scriptum in sanctis Litteris non inveniatur, in assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio, unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, 302 sed tamen dicendus esse atque credendus non dubitatur. 16. OmoDeus, talis est et imago eius. InvisibiPrincipium, eo quod ab ipso sint omnia, et quia ante ei; vel quia quidquid agimus ad illum referimus, et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habemus. Os illa vel illa lingua, ita pro verbo Dei ponitur os, quia mos est ut ore verba formentur.
Abbreviated transcription (Latin):
propͥis aminantib dist̾buta. Nlam
celum angelis. aerem uolutrib.
mare piscib. terram bomĩb. ceteris¬
qr ammantib creator ipẽ impleuit¬
Elum. tap̃.mi. de celo
uocatũ eo quod tanꝙͣ celatũ
uas impressa habeat lumina stellaꝵ
ueluti signa. Llam celatũ dicitur
uas quod signis eminentioribus ⁊e¬
fulget. Distinxit eñ eũ deus cla¬
ris luminibꝰ. et impleuit sole stilicet
et lune orbe fulgenti. et astrorũ
micantium splendentib signis ad
landum purior. Celũ aũt in sc̃p¬
turis sanctis ideo firmamentum
uotatum. quod sit tursu syderũ
et ratis legibus fixisq firmatum
Interdũ et celum pro aere accipit᷑.
ubi uentus et nubes procelle et
turbines fuint. Iucrecius. Celũ

Expanded text:
propriis minutis distributa. Nam propriis minutis distributa. Nam coelum angelis, aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus, ecclesiasque animantibus Creator ipse implevit. CAPUT III. De coeloorus, quod tanquam caelatum vas impressa stellarum habeat luminaria veluti signa: nam caelatum dicitur vas, quod signis eminentioribus refulget. Distinxit enim illud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adolandum purior. Coelum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatur, quod sit cursu siderum, et ratis legibus fixisque firmatum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes, procellae eturbines fiunt. Lucretius 4, 133
Abbreviated transcription (Latin):
qualibet corporis ꝑte ab aluo usq
ad caput ictu aliquo collidat᷑ debi¬
lis reddita cursum habere non pos
et motus corporis agebant᷑. Serpentes
diu dicuntur iuuere a deo ut depolita
uetere tunta senectutẽ deponere atq
ni iuuentu tem rediro ꝑhibent᷑. Tumice
lerpentum exie nũcupant᷑. eo quod
hus qñ senescunt se se exuunt. Quib
exuti in u̾mentã redeunt. Dicunt᷑
enĩ exuine et induiue. qr et exunt᷑
et indiuint᷑. Pitagoral dicit de me¬
dulla hominis mortui que in spma
est serpentem creari. quod etiã oiidiꝰ
ni methinorꝓboseorum libris cõmemo¬
rat dicens. Sunt qui cũ claulo pu¬
trefacta spina sepulchro. uiutari cre¬
dant humanas angue medullas. Qd
si credit᷑ merito eueit. ut sicut per
serpenten mors hominis. ita et per
honuns mortem serpens. fertur autẽ
quod serpens hominem nudum non sit

Expanded text:
qualibet corporis parte ab alvo usque qualibet corporis parte ab alvo usque ad caput aliquo ictu collidatur, debilis reddita cursum habere non poteet motus corporis agebantur. Serpentes autem diu dicuntur vivere, adeo ut deposita vetere tunica, senectutem deponere, atque n juventam redire perhibeantur. 47. Tunicae serpentum exuviae nuncupantur, eo quod iis quando senescunt, sese exuunt, quibus exuti in juventam redeunt. Dicuntur autem exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. 48. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui, quae in spina est, serpentem creari, quod etiam Ovidius in Metamorphosis libris commemorat, dicens: Sunt qui cum clauso putrefacta est spina sepulcro, Mutari credant humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit ut sicut per serpentem mors hominis, ita per hominis mortem serpens. Fertur autem quod serpens hominem nudum non sit
Abbreviated transcription (Latin):
animantibus uidemꝰ esse coĩa iiua
citate quadam sensus serpens ex cel¬
lit. unde et legit᷑ in genesi. Serpẽs
autem erat sapientioe omĩbus peco¬
ribus terre. Dicit autẽ pliuiꝰ si tre¬
ditutr quod serpentis caput si cum
duob euaserit digitis nicbilonnꝰ
uiuit. nñ et totũ corpus obicit pro
capite ferientibus. ⁊nguib uinu̾sis
hebes uisus est. zarom adu̾sum con¬
tuentur. nec frustra. cũ oculos non
in fronte habeant. sed in temporib¬
il deo ut ciciul audiant. quã aspici¬
ant. Nullũ autẽ animal cu tanta
celeritate linguã mouet. quam ser¬
pens. a deo ut t̾plicem linguam ha¬
bere iudeat᷑ͣ cũ una sit. Serpentũ
cũ qr eũt uiam humore designent.
cum pedibus carere uideant᷑. costis
tamen et squamarum insibo raptãt.
quas a sũmo gutture usq ad unã
aluũ parili modo dispositas hñt.
Squanus enĩ quasi ungnib. costis
quasi cerurib ĩmittũt᷑. unde si in

Expanded text:
animantibus videmus esse communia, animantibus videmus esse communia, vivaci quadam sensus subtilitate serpens excellit. Unde et legitur in Genesi: Serpens autem erat sapientior omnibus animantibus terrae . Dicit autem Plinius, si creditur, quod serpentis caput, etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus objicit pro capite ferienti. Anguibus universis hebes visus est, raro in adversum contuentur: nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus, adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet, ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium cumque eunt via, humore designent cum ptamen et squammarum nisibus repunt, quas a summo gutture usque ad imam alvum parili modo dispositas habent. Squammis enim quasi unguibus, costis quasi cruribus innituntur. Unde si in
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt et alia serpenciũ genera ut
umodite. elephancie. camedra contes.
Postremo quantus nominũ. tantꝰ
mortiũ numecus. Onmes autẽ serpẽ¬
tes natura sua frigide sunt nec ꝑt᷑.¬
eunt msĩ qñ calescant. Nam qñ sũt
frigide nullũ tangunt. Unde et ue¬
uena eorũ plus die quã nocte nocent
Torpent enĩ noctis algore et merito
q frigide sunt nocturno rore. In se
enĩ adducunt uaporem corpori geli¬
de pestis et natura frigide. Unde et
et post ea ubi in illo calefactũ ipĩmn
urus exarlerit. statim hominem
extinguit. Uenenũ autẽ dictũ eo
ꝙ ꝑ uenas uadit. Infusa enĩ pestis
eius ꝑ uenas negetatione corporis
aucta discurrit. et ammã erigit.
unde non posse uenenũ nocere ni.¬
si hominũ tetig̾i̾t sanguinem. luca¬
nus. Noxia serpentũ est ad mirto san¬
guine pestis. Onne autẽ uenenum
frigidũ est. et ideo anima que ignea
est. fugit uenenũ frigidũ. Inna tura¬
lib bonis que nobis et irra tionalibo

Expanded text:
Sunt et alia serpentium genera; ut Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim quia frigidi sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem torporis gelidae pestis et natura frigidae. Unde et et postea ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem exstinguit. Venenum autem dictum quia per venas vadit. Infusa enim pestis ejus per venas, vegetatione coaucta discurrit, et animam exigit. Unde non posse venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus: Noxia serpentum est admisto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quia ignea est, fugit venenum frigidum, in naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus
Abbreviated transcription (Latin):
est uocatus. ita quod brachia habe¬
at. Genera lacertorũ plura ut bo¬
trax salamandria. saura. stellio. bo¬
dia ualeat. Cuiꝰ int̾ omĩa uenena
uis maxima est. Cetera em̃ singulos
feruint. hec plur mios ꝑit̾ interunit.
Nlam si arboci ierepserit omia poma
inficit ueneno et eos qui ederint occi¬
dit. Que etiã si in puteum cadat.
ius ueneni eius potantes interficit.
Ista contra incendia repugnaus ignes
sola animaliũ extinguit. Uiuit enĩ
in medus flaminis siue dolore. et cõ¬
sumptione. et non solũ non urit᷑. sed
extinguit incendium. Saura lacer¬
tus qui qñ seuescit cecant᷑ ocłi eius.
et intrat inforam̃ parietis aspicien¬
tis contra orientem. et ortũ solis in¬
tendit. et illuminatir. Stellio de
colore iuditũ nomen habet. Est enu
stergo repictus. lucentib guitis in mo¬
dum stellarum. De quo oiudius. Ap
corpore guctis. Hic autẽ scorpionib
a deo contrarius traditur. ut uiso eo
p auorem hus afferat et torporem.

Expanded text:
est, vocatus ita quod brachia habeest, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandrdia valeat; cujus inter omnia venena vis maxima est. Caetera enim singulos feriunt: haec plurimos pariter interimit; nam si arbori irrepserit, ominficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis in modum stellarum. De quo Ovidius Metcorpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat et torporem.
Abbreviated transcription (Latin):
nomen accepit. Iaculus serpens
uolans. De quo lucanus. Iaculiq
et dum aliquod animal obuium
habuerint iactant se super eumi
et perimũt. unde et ia culi dicti
sunt. In arabia auteni serpentes¬
sunt tũ alis que si rene uocant᷑.
que plus currunt ab equis. sed
etiam uolare dicunt᷑ quoꝵ tantũ
uirus est ut morsũ añ mors seq̃t᷑.
quar dolor. Obites dicta quod co¬
lorem harene habeat de qua poeta
nus obites. Concolor exustis atq
indis cretus harenis admoditꝰ. Seps
exigna serpens. q̃ non solũ corpus
sed et ossa ueneno cõsumit. Cuiꝰ
sa serpens tante exiguitatis. ut
cum calcatur non uideatur. Cuius
uenenum aute extinguit ꝙͣ senciat᷑
ut fa cies p̃uenta morte. nec t̾sticiã
guinis. aulũ. torta caput retro dip¬
las calcata momiordit. uix dolor aut
sensus. dentis fuit. Salpica serpẽs
est que non uidet. Unde cetula dit
ta. quod parua sit. et non habeat
oculos. Centupedia il multitudine
pedum dicta. lacertus reptile genus

Expanded text:
nomen accepit. Iaculus serpens nomen accepit. Iaculus serpens volans. De quo Lucanus 9, 720: et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam et volare dicuntur; quorum tantum virus est ut morsum ante mors insequatur quam dolor. Ophites dicta, quod colorem arenae habeat. De qua poeta nus ophites concolor exustis atque indiscretus arenis ammodytes. Seps exiguus serpens, qui non solum corpus sed et ossa veneno consumit. Cuiussas serpens tantae exiguitatis fertur ut cum calcatur, non videatur. Cuius venenum ante extinguit quam sentiatur, ut facies praeventa morte nec tristitiam guinis Aulum torto capite retro dipsas calcata momordit: vix dolor aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens est quae non videtur. Caecula dicta, propter quod parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus
Abbreviated transcription (Latin):
ti erũ pebant. qud̾ hercules iudẽs
loca ipã erussit. et sic a que mea¬
tus cdausit. Nlam ydra ab aqua dic
ta est. Chelidros serpens. qui et
chesidos dicit᷑. quasi cerim. qr et in
aquis et in terris moratur. Nam
hic per quam labit᷑ terraui fuma¬
re facit. Quã sit mater describit
Seu terga expirant spumancia
uirus. seu terra fumat. qua teter
labitur anguis. Et lucanꝰ. Tracti
directus ambulat. Nam si torserit
se dum turrit statim crepat. Rina¬
trix serpeus aquã ueneno inficiens.
In quotũq em̃ fonte fui̾t eũ uene¬
no ĩmiscet. De quo lucanus. Ama¬
tr ix molator aque. Cencris serpent
ficit. De quo lucanus. Et semper
as serpens. que semꝑ in cauda am¬
bulat. et sulcũ facere iudetur. De
iter cauda fulcare parias. Boas
anguis italie. ĩmensa mole ꝑsequi¬
tur greges armentoꝵ. et bubalos.
et plurimo lacte riguis se uberib
ninectit. et sugens mternuit. atq
iude a boum depopulatione boas

Expanded text:
lti erumpebant: quod Hercules videns lti erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit meatus; nam hydra ab aqua ta est. Chelydros serpens, qui et chersydros, quasi †cerim†, quia et in aquis et in terris moratur; nam Hic per quam labitur terram, fumare facit: quam sic Macer describit 8: Seu terga expirant spumantia virus, seu terra fumat, qua teter labitur anguis. Et Lucanus 9, 711directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. trix, serpens aquam veneno inficiens. In quocunque enim fonte fuerit, eum veneno immiscet, de quo Lucanus: Et Natrix violator aquae. 26. Cenchris, serpens ficit. De quo Lucanus: Et semper as, serpens, qui semper in cauda ambulat, et sulcum facere videtur. De iter cauda sulcare parias. Boas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas
Abbreviated transcription (Latin):
xuosus plusꝙͣ alii serpentes. it a ut
spinam non habere uideat᷑. Scita¬
lis serpens uocatus quod tanta p̃ful¬
get tegi uarietate.ut notarũ gr̃a
aspicientes retardet. et quia rep
Tanti autem feruoris est ut etiam
hiemis tempore exuiuas corporis fei¬
uentes exponat. De quo lucanus.
priunis exumas positura suas. An.¬
ta. unũ in colo suo alterũ in cauda.
Currens ex utroq capite tractu cor¬
poris cirailato. Hec sola serpentiũ
fagori se cõmittit. Prima om̃iũ
procedens. de qua ideni lucanus.
in aqua uiuens. Greci enĩ aquã
ydros uocant. Idros a quatilis sec¬
pens a quo tacti obturgescunt.
Cuius quidã morbũ boam dñt. co
quod fimo bonis temedietur. Ydea
dtaco multorũ capitum. qualis
fuit in lerna palude archadie.
Hec latine ex cedra dicit᷑. quod
uno ceso t̾a capita erurgebant.
sed hoc fabulosum est. Nlam con
stat ydram locũ fuisse enomentẽ
aquas. uest antes uicinam ciuita¬
ten. in quo uno meatu claulo mł¬

Expanded text:
xuosus plus quam alii serpentes, ita ut xuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. Scytale serpens vocata, quod tanta praefulget tergi varietate ut notarum gratia aspicientes retardet; et quia reptTanti autem fervoris est ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventis exponat. De quo Lucanus pruinis exuvias positura suas. Ampat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium procedens. De qua idem Lucanus 9in aqua vivens; Graeci enim aquam ὑδωρ vocant. Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed hoc fabulosum est; nam stat Ydram locum fuisse uomentem aquas uastantes uicinam ciuitatem, in quo uno meatu clauso mu
Abbreviated transcription (Latin):
tas dũ se paulatim propaginũ
Eordinib dirimens usq ad u̾lti¬
mum gradũ subtrax̾i̾t et ꝓpinquitas
esse deserit eam rursus lex mat̾monii
iuĩculo repetit. et quodãmͦ reuocat
fugientem: Ideo autẽ usq ad sextum
gin̾s gradũ conlang̃tas constituta
est. ut sicut sex etatibus mũdi. gene¬
ratio homĩs et sta tꝰ funt᷑. ita ꝓpinqui¬
tas generis tot gradibus terminetur:¬
idiet̾is iir eiꝰ. Maritꝰ uero
etiã sine adiectione cõuigem sonat.
et amare maritꝰ qͣi mas Est enĩ no¬
men p̾me positionis. quod facit in di¬
minutionem masculus. in diriuatoẽ
maritꝰ: Sponlus a spondendo uocatꝰ.
Nam ante ulum tabularũ. mat̾monii
tationes sibi inuicẽ emittebant in qͥb
uirũ. a spondendo. et sponsam similit
Ceterũ ꝓp̾e sponde̾ uelle est. gͦ sponsꝰ
nõ qr promittit sed qr spondet. et
sponsores dat. Arrabo dicta. qͣiarra
bona. Quod em̃ dat᷑ pro ꝯingio bñ
datur. qr cõnigiũ bonũ est: Quod uͦ

Expanded text:
tas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus termineturjeceris, vir ejus. Maritus vero etiam sine adjectione conjugem sonat, et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione mmaritus. 3. Sponsus a spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus virum, a spondendo, et sponsam similiter. Caeterum proprie SPONDERE velle est. Ergo sponsus non quia promittitur, sed quia spondet et sponsores dat. 5. Arrabo dicta, quasi arrha bona. Quod enim datur pro conjugio, bene datur, quia coniugium bonum est. Quod vero
Abbreviated transcription (Latin):
nepos aut nept̾is. aue mee soror m̾
abmat̾tera est. ego illi sororis prone¬
pos. aut proneptil. Proaue mee
soror ĩ pro matertera est. ego illi nep¬
tis filiꝰ aut filia: Scemate dñr ra¬
musculi quos aduocati faciunt ingn̾e
cũ gradꝰ cognationũ ꝑciũt᷑. ut puta
ille filiꝰ. ille̾ pat̾.ille auus. ille agnatꝰ
et ceteri quorũ sigure iste suntͦ¬

Expanded text:
ptis. Aviae meae soror mihi abmatertera est, ego illi pronepos sororis, aut pronepotis. Proaviae meae soror mihi promatertera est, ego illi neptis filius, aut filia. Stemmata dicuntur ramusculi, quos advocati faciunt in genere, cum gradus cognationum partiuntur, ut puta ille filius, ille pater, ille avus, ille agnatus, et ceteri, quorum figurae haec: ST
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ pat̾ est᷑. ego illi filiꝰ aut filia
Pat̾s mei pat̾. mͥ auus est. ego illi nepos
aut neptis. Pat̾s mĩ auus m̾ proauu
est. ego illi pronepos aut proneptis.
Patrus mei proanus m̾ abanus est. ego
illi ab nepos. aut ab neptis. Pat̾s meiꝰ
abauus m attauus ẽ. ego illi adnepos.
aut ad neptis. Pat̾s mei actauus m̾
patruus est. ego illi frĩs filiꝰ
aut filia. Patrui mei pater.
ego illi filii uel filie nepos aut neptis.
Patrui mei proauus. mͥ ad patriuis
est. ego illi nepotis aut neptis filiꝰ aut
filia. De amitis
atris mei soror ni̾ amita est.
ego illi frĩs filiꝰ aut filia: Ami
mee mat̾ m̾ amita magna est.
ego illi filie frĩs filiꝰ aut filia: Amice
mee auia mͥ proamica est. ego illi
neptis filiꝰ aut filia. Amiceͦ mee

Expanded text:
 mihi est, ego illi filius, aut filia. Patris mei pater mihi avus est, ego illi nepos, aut neptis. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego ille adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi patruus est, ego illi fratris filius, aut filia. Patrui mei pater mego illi filii, aut filiae nepos, aut neptis. Patrui mei proavus, mihi adpatruus est, ego illi nepotis, aut neptis filius, aut filia. De amitis. 25. Patris mei soror mihi amita est, ego illi fratris filius, aut filia. Amitae meae mater mihi amita magna est, ego illi filiae fratris filius, aut filia. Amitae meae avia mihi proamita est, ego illi neptis filius, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Atris mee fr̃ m̾ auũculus est.
ego illi sororis filiꝰ aut filia
Anũtuli mei pat̾. m̾ auũculꝰ
magnꝰ est. ego illi filii sororis filiꝰ aut
filia. Anũculinũ auus m̾ proauũculꝰ
est. ego illi filii nepos aut neptis. Auũ¬
culi mĩ proauus mͥ ab auũculꝰ est. illt
li neptis filiꝰ aut filia:

Expanded text:
 avunculus est ego illi Sororis filius aut filia Avunculi mei pater mihi avunculus magnus est ego illi Filii sororis filius aut filia Avunculi mei avus mihi proavunculus est ego illi Filii nepos aut neptis Avunculi mei proavus mihi abavunculus est ego illi Neptis filius aut filia
Abbreviated transcription (Latin):
ues nati ex lupis et camb. cum int̾
lo forte miscentur. Solent et indi
canes feminas noctu in siluis alli¬
gatas adnuttere ad tygres bestias
aquib insiliri et nasci ex eodem fo¬
tu canes adeo acterrimos et fortes.
ut i compleru leones prosternant.
Uulpes dicta quasi uolupes. Est em̃
uolubilis pedib. et nũꝙ rectis iti.¬
nerib. sed tertuosis. anfractis cur¬
rit traudulentũ ammal. insidns¬
qꝑ decipiens. Nam dũ non habue¬
ut escum fingit mortem. Sic q
descendentes quasi ad cadauera¬
ues. rapit et deuorat. Snme no¬
nen est gretum. id est p̃ssis narib
Unde et liual dicimꝰ ꝙ lupprellil
naribus sunt et ficio feda rugis
turpiter follitantib. licet et capel¬
larum sit. pressum hrẽ nasũ. alii
arbitrantur. eo quod in eis multa si¬
nulitudo rationis humane sentitur.
sed flm̃ est. Hn elementorum saga
et caua t̾stant᷑. fetus quos amant

Expanded text:
. 8, 148, canes nati ex lupis et canibus, cum inter . 8, 148, canes nati ex lupis et canibus, cum inter se forte miscuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver aves rapit et devorat. Simiae Grmen est, id est, pressis naribus. Unde et simias dicimus, quod suppressis naribus sint, et facie foeda, rugis turpiter follicantibus: licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii arbitrantur eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur: sed falsum est. In elementorum cogniet cava tristantur: fetus, quos amant
Abbreviated transcription (Latin):
prior lupus uidĩt. Unde et subito ta¬
centi dicit᷑. lupus est in fabula. Certe
si se p̃uisum senserit de point ferita¬
tis audaciam. lupi toto anno non
amplius coeunt. quam duodecim
dies. famen diu portant. et post lon.
nomen latinum. grecã ethimolo¬
giam habere indet᷑. Grece enĩ cenoᷤ
dicit᷑ licet enĩ quidam a canore li¬
tratus. appella tũ existiment. eo
quod insonat. Unde et canere. Ni¬
chil autẽ sagacius canib. plus em̃
sensus ceteris ammalib habent.
lam q soli sua nomina recognos¬
cunt. dnõs suos diligunt. dñoꝵ
tecta defendunt pro dm̃s suis mor¬
ti se obbiciunt. uolũtarie cũ dño
ad predam currunt. corpris dm̃ su
etiam mortuũ non relinquunt.
Quoꝵ postremo natura est extra
homines esse non posse. In camb
duo sunt. aut fortitudo. aut ue¬
locitas. Catuli abusiue dñt quarũ¬
libet besti aꝵ filii. llam proprie ca¬
tuli canũ sunt. ꝑ diminutionem

Expanded text:
lupus prior viderit. Unde et subito talupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur: 'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post longaen Latinum Graecam etymologiam habere videtur; Graece enim κύων dicitur. Licet eum quidam a canore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem
Abbreviated transcription (Latin):
tit. cupiens euadere damno. Testi¬
culi ip̃i sunt et fibri. qui etiã ponti¬
ci canes dnt̃. brsus fert᷑ dictus quod
ore suo formet fetus. quasi orsus.
Lam aiunt informes eos generare
ꝑtus et carnẽ quandã nasti. quã mat̾
lãbendo in memibra componit. Unde
est illud. Sic fornat lingua fetum
quem protulit ursa. Sed hoc in ma¬
turitas partus facit. Demq die tri¬
cesimo generat. Unde euenit. ut p̃ci¬
pitata fecunditas. imformes procreet.
uersorũ cap̃ mualidũ. ius marima in
brachiis et lumbis. unde interdum e¬
recti insistunt. lupus greca diriua¬
tione in linguam nram tͣnsfertur.
ce a morib appellat᷑. quod rabie rapa¬
citatis quicquid inuenerit trucidet.
Aln luꝑos uocatos aiunt. quasi leo¬
pos quod quasi leomi ita sit illi u̾tꝰ
in pedib. unde et quicquid pede p̃sse¬
rit nõ iuuit. Raꝑar autem bestia
et cruoris appetens. De quo rustici
auint. uocem hominẽ ꝑdere. si eũ

Expanded text:
cit, cupiens evadere damno testicit, cupiens evadere damno testiculi. Ipsi sunt et fibri, qui etiam Pontici canes vocantur. Ursus fertur dictus quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lambendo in membra conponit. Unde est illud: Sic format lingua fetum cum protulit ursa. Sed hoc inmaturitas partus facit: denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis et lumbis; unde interdum erecti insistunt. Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. ce a moribus appellatur, quod rabie rapacitatis quaequae invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt quasi leopos, quod quasi leonis, ita sit illi virtus in pedibus; unde et quidquid pede presserit non vivit. Rapax autem bestia et cruoris appetens; de quo rustici aiunt vocem hominem perdere, si eum
Abbreviated transcription (Latin):
non est ita ad conu̾sationem facilis
corpulentia. Cameleo pardus dictꝰ
qd̾ dum sit ut pardis albis maculis
super aspsus. collo equo similis. pedib
bubulis. capite tamen canelo est suui¬
lif. Hunc ethiopia gignit. lncis dic¬
tus. qr i luporum genere nuimera¬
tur. Bestia matulis tergua distint¬
ta ut pacdus sed similis lupo. Unde
et ille licos iste lincis. huiꝰ urmam
conuerti in duritiam. p̃ciosi lapidis
dicunt. qui liguriꝰ appellat᷑. quod
ipãł linces sentire hoc documento
probatur. Nam egestum liquorem
arens ini quantũ poterint contegũt
in india quadã nature ne talis ege¬
stio transeat in usum humanum
do dicti sunt. Nam testiculi eorum
aꝑti sunt iuedicaminib. propter
quos cum pñserint. uenatorem ip̃i
se castrant. et morsib uires suas
amputant. De quib cicero in scau¬
nana. Redimũt se ea parte corꝑis.
propter qm̃ in marime erpetuntur.
suuenalis. qui se enichum ipẽ fa¬

Expanded text:
non est ita ad conversionem facilis non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Cameleon pardus dictus, eo quod, dum sit ut pardus, albis maculis super aspbubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum humanum. do dicti sunt. Nam testiculi eorum apti sunt medicaminibus, propter quos cum praesenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana2, 7: 'Redimunt se ea parte corporis, propter quod maxime expetuntur.' Iuvenalis12, 34: Qui se eunuchum ipse fa
Abbreviated transcription (Latin):
collocatił. tanꝙͣ de muro iaculis di¬
micant. Incellectu auteni et memo¬
ria multa iugent. gregatim incedũt
motu q quo ualent salutant. murẽ
fugiunt. auersi coeunt. Qñ autẽ
parĩt inaquis uel insulis dimittũt
fetus propter dracones.qr eis mimi¬
ci sunt. et ab eis implicati necant᷑
bienmno emĩ portant fetus. nec am¬
plius ꝙͣ semel gignunt. nec plures
led tantum unum. Uiuũt autem
anuos.ccc. Apud solam affricam
et indiã elephanti p̾us nascebant᷑.
nunc sola eos iudia gignit. Griphe ᷤ
uocatur quod sit am̾mal pennatũ
et quadrupes. Hoc genus ferarum
in hyꝑboreis nascitur montib. omĩ¬
ꝑte corporis leones sunt. alis et fa¬
cie similes aquilis. equis uehemẽt᷑
infesti. Nam et homines uisos dis¬
cerpunt. Cameleon non habet unũ
colorẽ sed diu̾sa est narietate resꝑsꝰ
camelontis. Corpusculum ad colo¬
res quos uidet. facillima conu̾sa¬
tione uariat᷑. quod alioꝵ animaliũ

Expanded text:
conlocatis, tamquam de muro iaculis diconlocatis, tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent. Gregatim incedunt; motu, quo valent, salutant; murem fugiunt; aversi coeunt; quando autem parturiunt, in aquis vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt et ab eis inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum; vivunt autem annos trecentos. Apud solam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. Grypes vocatur, quod sit animal pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyparte corporis leones sunt, alis et facie aquilis similes, equis vehementer infesti. Nam et homines vivos discerpuncolorem, sed diversa est varietate conspersus, cameleontis corpusculum ad colores, quos videt, facillima conversione variari, quod aliorum animalium
Abbreviated transcription (Latin):
aut uentilet aut ꝑforet. Nlain et
cum elephantis sepe certamen ht̃.
et inuentre uulueratũ prosterint.
Cante autẽ fortitudinis est ut uł¬
la uenantium uirtute capiat᷑ se sit᷑
asserunt qui natural animalium sc̃p¬
serunt. nirgo puella ei p̃ponit᷑. que ue¬
menti signum aperit. in quo ille om̃iũ
ferocitate depoĩta caput deponit. licq
soporatus uelut in hermis capitur.
Elephantum greci a magnitudine
corporil uocatum prtant᷑ quod formã
montis p̃ferat. Grece enĩ mons elisio
dicit᷑. Apud indos autem a uoce barro
nocatur. Unde et uox eius barritus.
et dentes ebur. Rostrũ autẽ ꝓboscida
dicit᷑ qm̃ illo pabulum ori ad mouet.
et est angui similis. uallo munitus e¬
burneo. Hos boues lutas dictos ab
antiquil romanis. Bouel ꝙr nullum
qr in lucama illos p̾mus pyreus in
prelio obiecit romanis. Alam hoc genꝰ
ammantis in reb bellicis aptũ est.
In eis enĩ ꝑse et indi ligneis turribus

Expanded text:
aut ventilet aut perforet. Nam et aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephantis saepe certamen habet, et in ventre vulneratum prosternit. autem est fortitudinis, ut nulla venantium virtute capiatur; sed, sicut asserunt qui naturas animalium scripserunt, virgo puella proponitur, quae venienti sinum aperit, in quo ille, omni ferocitate deposita, caput ponit, sicque soporatus, velut inermis capitur. 14. Elephantem Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, 54 quod formam montis praeferat. Graece enim mons λόφος dicitur. Apud Indos autem a voce barrus vocatur. Unde, et vox ejus barritus dicitur, et dentes ebur. Rostrum autem promuscis dicitur, quo ille pabulum ori admovet, et est angui similis, vallo munitus eburno. 15. Hos boves lucas dictos ab antiquis Romanis: boves, quia nullum in Lucania illos primus Pyrrhus in proelio obiecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est; in eis enim Persae et Indi ligneis turribus