comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł. Quidã fũdũ colẽai ẜuosuo lea¬
uit  bones eiddat. cũ hi boues nõeẽt
idonei iꝰ sat eos uenire.⁊ his nũnus ꝗ
recepti eẽnt alios cõꝑari. Seruus bo¬
uesuedid̾at. alios redemerat. nũgos
uẽditori nõsoluenit. p̾m ꝯ tur bau¬
erat. Quboues uẽdid̾at. nũmõs adr̃o
pctibat accõne d̾ pectio. aut qd̾ ĩrẽ do¬

Expanded text:
. Quidam fundum colendum seruo suo locauit et boues ei dederat: cum hi boues non essent idonei, iusserat eos uenire et his nummis qui recepti essent alios reparari: seruus boues uendiderat, alios redemerat, nummos uenditori non soluerat, postea conturbauerat: qui boues uendiderat nummos a domino petebat actione de peculio aut quod in rem do
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ oftosi q̃rela nemiat legatnii oblatio
ħiditatẽ necnaseit̃ q̃rela ego euentũp¬
uto set̃dũ ĩ hac re: ut siforte aũ ꝗͣ iud¬
ĩciũ moueat᷑. oblatio ei fiat eiꝰ ꝙ relictũ ẽ
isse᷑ ẽ ei lextãs e sub stãtia testatoris dbet.
merito dicẽdũ ẽ. nullũ idiciũ oxuere.

Expanded text:
remat legatarii oblatio? hereditatem nec nascitur querella. ego euentum puto sequendum in hac re, ut, si forte antequam iudicium moueatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, isse, cum ei sextans ex substantia testatoris deberetur, me
Abbreviated transcription (Latin):
usuas. sm̃ dubio dipẽdũ ẽ: peti usums pꝰsẽ
qr ñ ẽ ista doãtio cũ ꝓ houerib matͥmõii
pecãt᷑ qd tñ simaritꝰ uxori petitionẽeaꝵ
erat uti semulier pacẽt. suoq hõĩes.
idocͥo passoẽ eã dotesua fruiut sesuo̾q alert.
expeditũ eiͣt puto i nõ pꝰse abea peti qsĩ do¬

Expanded text:
icendum est peti usuras posse, quia non est ista donatio, cum pro oneribus matrimonii petantur. quid tamen, si maritus uxori petitionem earum erat, uti se mulier pasceret suosque homines idcirco passus est eam dote sua frui, ut se suosque aleret, expeditum erit: puto enim non posse ab ea peti quasi do
Abbreviated transcription (Latin):
imme dissoluat᷑: ⁊ nncͥ uitii muliers ĩ cur¬
rit. huãnũe doãtionẽtĩ mortis cã abinitio
ficti ẽ. tali exilio sub socuto ꝯsirmari. taq̃ si
moituo marito ratahabeat᷑ itatñ ut ñ adi¬
mat᷑ licẽna marito eĩ reuoeare qr mortis
eiꝰ expettadaẽ ut it̃ plenissimã hibeat fir tai¬

Expanded text:
inime dissoluatur et nihil uitium mulieris incurrit, humanum est donationem, quae mortis causa ab initio facta est, tali exilio subsecuto confirmari, tamquam si mortuo marito rata habebatur, ita tamen, ut non adimatur licentia marito eam reuocare, quia et mors eius exspectanda est, ut tunc plenissi
Abbreviated transcription (Latin):
conmoditatẽ passuoerit alio. au̾sario
substituto ouidergo ẽ. si e adĩlsus
q̃talis a cc̃o ꝯperit pnus sit utile iuidi
alienãtesint. noc petiab hoc possunt
sine dolo malo ꝗ dẽ posside desies̾t. uer
iudicii mut andi cã idfiat: sũt nalias
pluri talia. ¶põtauãt aliqs dolomalo
dicafecisse: nec hoc edictoteneri. ne¬
ꝙ enĩ alienat quidũtarat omitut
possessionẽs hontñei factũ inptur p̃tor :
qui tantihabrat recarere nepꝑr̃ease¬
pĩ litigaret. hec nuerecũda cognati
oȩiꝰqui liteo ereciatur. nonẽ uitꝑ¬

Expanded text:
moditatem passus erit alio aduersario substituto.Quid ergo est, si is, aduersus quem talis actio competit, paratus sit utile iudicialienatae sint nec peti ab hoc possint, sine dolo malo quidem possidere ‹de›sierit, uerum iudicii mutandi causa id fiat. Sunt et alia complura talia. Potest autem quis dolo malo udicii causa fecisse nec hoc edicto tenebitur, neque enim alienat, qui dumtaxat omittit possessionem. Non tamen eius factum improbat pretor, qui tanti habuit re carere, ne propter eam sepius litigaret. Hec verecunda cogitatio eius qui lites execratur non est
Abbreviated transcription (Latin):
traurbẽluberit. s ⁊ murbanicio nui
ẽ de eoquiad conpenscendos malos
hoĩes misso ẽ: anrei. publice cã ab¬
ris iussitt̾sierat. ibiꝙmatie ceci¬
derat: ħrdreius succurrendũẽ:¬

Expanded text:
tra urbem aberit.Sed et in urbanicianis est de eo, qui ad compescendos malos homines missus est, an rei publicae causa abris iussu transierat ibique in acie ceciderat: heredi enim eius succurrendum est
Abbreviated transcription (Latin):
cãm ñ restituit. Cait pͣtorque ueali¬
enatio iudicri mutandi cãfactaerit.
lienãrẽuendidit ss̃ ⁊ heredem insti¬
tuendoł legandosiquis alieiri huic
edietol ocus nonerit. ¶Siꝗs aliena¬
uiͣt: d̾ iñ receꝑit: nontenebr hoce¬
dicto ¶quiuenditor isuoreddib:
nuideptur ndien murandi cã alie¬

Expanded text:
am non restituit.Ait praetor: 'quaeue alienatio iudicii mutandi causa facta erit': id lienam rem uendidit.Sed heredem instituendo uel legando si quis alienet, huic edicto locus non erit.Si quis alienauerit, deinde receperit, non tenebitur hoc edicto.Qui uenditori suo redhibet, non uidetur iudicii mutandi ca
Abbreviated transcription (Latin):
it. ⁊ꝑhoc iteꝵ ip̃e recipiat. S up̃e
do iuditio siagẽuelit. ñ audietur:
Is uõqui emt: si ex ꝑtri uelit. er
illa parte edictiuetatur q̃cauet᷑
neꝙ alienat̃õ iudicii mutandicã¬

Expanded text:
 hoc iterum ipse recipiat.Sed ipse do iudicio si agere uelit, non audietur: is uero qui emit si experiri uelit, ex illa parte edicti uetatur, qua cauetur, ne qua alienatio iudicii mutandi ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcapruintate sundi pͥsessionẽ uł usus
sruerus qi possessionẽ amisit. succur.
Re captiuo restitui equũ putat ¶hi
ipłane qui fuerunt in potestate cap.¬
tiui: us urẽ ac̃ꝗrerepossũt exrepe¬
culiari: ⁊ equũ erit ex hac elausula
subu̾eniri. si cũ nondefende̾ntur u¬
su captũ quidsit: s. ⁊ si dres accioras
que adu̾sus captum̃ ꝯpetebat ex ierit
sucturruur adũsus ei. ¶ deinadieit
prorsecũue. agendi porestatẽñ facẽt.

Expanded text:
captiuitatem fundi possessionem uel usus fructus quasi possessionem amisit, ‹suc›curre captiuo restitui aequum putat. Hi plane, qui fuerunt in potestate captiui, usu rem adquirere possunt ex re pecul‹i›ari: et aequum erit ex hac clausula subueniri, si cum non defenderentur usucaptum quid sit. sed et si dies actionis, quae aduersus captiuum competebat, exierit, succurretur aduersus eum.Deinde adicit praetor: 'secumue agendi potestatem non faceret',
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ cessit iinorsensisti: puto uers eẽ. ñq
status ꝑmutano.
lỹ .i. Perti hocedictũ ad is capitĩ
diminutiones: quesilua ciuntate otin¬
gt: ceter. siuamissione cuntatis: sũdi¬
b̾tans amissione ꝯtigat capitis dimnuni¬
no: cessabit edictum neq posst̃ hi peni¬
tus ꝯueniri dibit᷑ plane icco uecs. aqͥs
bõna ꝑuenerunt eor. ¶ut ptorqua q̃¬

Expanded text:
tercessit minor, sensisti, puto uerius esse: istatus permutatio.inet hoc edictum ad eas capitis deminutiones, quae salua ciuitate contingunt. ceterum siue amissione ciuitatis siue libertatis amissione contingat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad quos bona peruenerunt eorum.Ait pra
Abbreviated transcription (Latin):
dimimeratiõẽ tp̃is quoreũ potuit.
planesi infirmitate impeditus ꝯti.¬
nuare it̃non potuit habebitur ratio
humilitatis sicuti hab̾rsoli.⁊ hyenus
continguit.

Expanded text:
dinumeratione temporis, quo reuerti potuit, plane si infirmitate impeditus continuare iter non potuit, habebitur ratio humanitacontingunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eremptaec̃dr̃t hoc quoq ut siꝑoilatioẽs
iudicis effectusit iacco exmiatur fiat
restitutios s ⁊ simagistritus coprano
fut. labo ait restitutionem faciendũ.
ꝑmagistratũ aiñ factũia acciprendũ
iouidetur. It ꝑmagistritũ fictũ uidetꝰ.
si ꝑ gr̃am ainsordos magistratus ĩ ñdre¬
eñt: ⁊ ħpais locũ hũbebit. nec non isup¬
ior secuue. gendipotestãe nonfatu
na ad egitlitigitor nesecũ agatur. dum
iudicecorrĩtp acco eremptã sicen i
cipienda. si desutagẽ posse. ⁊ adrcitur

Expanded text:
etur'. hoc quo? ut si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. per magistratus autem factum ita accipiendum io uidetur. item per magistratus factum uidetur, si per gratiam aut sordes magistratus ius nec pars locum habebit, nec non ‹et› superior 'secumue agendi potestatem non faciat': nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit.Actio exempta sic erit accipienda, si desiit agere posse.Et adicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ usu capionis itafaciendã ut
hiidres restauant᷑ ꝗbractor igẽuo¬
luit. uñuentu feriar impeditus ẽ¬
q̃ exclusit nt putarẽ mãpossedi u¬
nominus die statuto nusucapiore¬

Expanded text:
sionem usucapionis ita faciendam, ut hi dies restituantur, quibus actor agere uoluit et interuentu feriarum impeditus esquem exclusit, ut puta rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapio
Abbreviated transcription (Latin):
miciliũ hr̃es: esses aũat murbe an
mͥannus cedat qr er ꝑiũdi poresta¬
prito hoc itauer: sius locmordo¬
mũ adisarĩ habuit: siminus ud̾.
ẽẽ ex ꝑrundi potestatẽ. ꝙ ⁊ rome ꝯ¬
testarilite potiu¶ erẽplorestisori¬
ne nacto undioẽ ¶ Inaccione resci
re ergo inului debebt restitui.

Expanded text:
micilium haberes, esses autem in urbe, an mihi annus cedat, quasi experiundi potestaputo hoc ita uerum, si ius rmum aduersarius habuit: si minus, uideri esse experiundi potestatem, quia et Romae contestari litem potuit.Exemplo rescissorinem nancto uindicentur.In actione rescisre: ergo et militi debebunt restitui:
Abbreviated transcription (Latin):
in hostiũ potestate est: sicurator ut pleris¬
fit fiñt bonis ꝯstiͣtus auxiliũ ꝯpetere er¬
istano ¶normin̾aũt abstib captoquã
si ꝗd p̃sẽnte eo iussit ptor possidu ñresti¬
tuitir. Sinuõ absente eo: dicendũ fb
sit bone fid̾i pꝰsessoris d̾intatiolañ ab st̃¬
tiã. finita añ eo nõ sorestitittior̃s aurilai᷑
loen hãe ñ qñcũꝙ. s nademũ si uttra mo¬

Expanded text:
urator ut plerumque fuerit bonis constitutus, auxilium competere existimo.Non minus autem ab hostibus capto quam si quidem praesente eo iussit praetor possideri, non restituitur, sin uero absente eo, dicendum subsit bonae fidei possessoris detentatio ante absentiam, finita autem reuerso, restitutionis auxilium locum ha
Abbreviated transcription (Latin):
sis idtollere. Qiiaꝗabalio factũ p̾sid
aͣetenꝰ astiꝰ aocioĩb tenetur. utpitia¬
tur idoptolli ¶ opus q̃ nouũ sitibi
nĩttiauerĩ. tuqeũ locũ akenaneris
iem̃ptor oỹfecern. dicit᷑ te hc iuidiio
teneri. ꝙ neq tecũ ex oꝑis nouuũmi

Expanded text:
sis id tollere, quia qui ab alio factum possidet, hactenus istis actionibus tenetur, ut patiatur id opus tolli.Opus quoque nouum si tibi nuntiauerim tuque eum locum ‹ali›enaueris et emptor opus fecerit, dicitur te hoc iudicio te
Abbreviated transcription (Latin):
nł .ł. Si quis tinolegaui̾t simortͣis su
etp̃r intalia eẽt. aut inannos sigłos
quot intalia eẽt. ⁊ ei succursũ fuĩt¬
alegato. fid̾i ꝯmissũ abeorelictũ p̃sta¬
recogitur marcelł notat. os n dubi¬
tabits alua legatou ⁊ fidĩ cõmissor sã
militi restitui ħrouatẽ. q̃ obid ꝑdidit

Expanded text:
.Si quis Titio legauerit, si mortis suae tempore in Italia esset, aut in annos singulos, quod in Italia esset, et ei succursum fua legato: fideicommissum ab eo relictum praestare cogitur.Marcellus notat: quis enim dubitabit salua legatorum et fideicommissorum causa militi restitui hereditatem, quam ob id perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
seo singłos relicrũ. uł si habiat iolege.¬
tur morte quid̾ legatarii legatũm
ĩ cidit: capitis dimiinũtione tñinĩue.¬
menteꝑ seuerit: uidelic ⁊ quia taleleg.¬
nerasunt. maxiã medramuuma: tri
ansunt. que habemus lib̾tatẽ euutatẽ

Expanded text:
ses si‹n›gulos relictum, uel si habitatio legetur, morte quidem legatarii legatum intercidit, cap‹i›tis deminutione tamen interueniente perseuerat: uidelicet quia talenera sunt, maxima media minima: tria enim sunt quae habemus, libertatem ciuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uĩ.łrgosciendũ est ñalit᷑ hcceditu
locũħre: quã siamicieius inĩrogati fue¬
rint. andefẽdãt: aut sinemosit ꝗ int̃rogaĩ
põt: Itaenĩ ab sẽs defẽdim̃udet᷑. siactor
ultroimt̃pellat. necq̃ꝗͣ defẽsioĩ seosfenat.
eaq restatioe ꝯplectioporti: siẽ iͥ dãp¬

Expanded text:
um.Ergo sciendum est non aliter hoc edictum locum habere, quam si amici eius interrogati fuerint, an defendant, aut si nemo sit, qui interrogari potest. ita enim absens defendi non uidetur, si actor ultro interpellat nec quisquam defensioni se offerat: eaque testatione complecti oportet.Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sec̃ntur placi minuicapite cñmalie.¬
na potestares̃: ⁊ cũ familiã mutauent:
em ancipato filio. ⁊ ceris ꝑsonis capitis
diminutiomanifeste. accedit. cuemã¬
cipari ne mopossit nꝰ inmaguiariã ẜi¬
numittitur. q ẜu ile cap̃nullũ iuslt̃.¬

Expanded text:
ur placet minui caput, cum in aliena potestate sint et cum familiam mutauerint. ‹E›mancipato filio et ceteris personis capitis minutio manifesto accidit, cum emancipari nemo possit nisi in imaginariam seruinumittitur, quia seruile caput nullum ius
Abbreviated transcription (Latin):
unitus mutius scribit. egua cũ in alie
aut cͥonsulto uchemtus egissi usum
est agert posse. ¶ ponponius quãmᷤ
alienum pecus inagro suo quifcephen
no. uł ammoriere dñm ut suũ recpiat.
aquilia fideletũ cyrographũ moe dicã i

Expanded text:
Quintus Mucius scribit: equa cum in alienaut consulto vehementius egisset, visum est agere posse. Pomponius. Quamvis alienum pecus in agro suo quis depno uel admonere dominum, ut suum recipiat. Aquilia, si de
Abbreviated transcription (Latin):
quid cuibr̃s quiserit. transire ad enm
ei actio poñt neq obid qđ tr̃ cõmissũ
fuit. cumbostiũ potestate eẽs agere post̾¬
limimo reuersus poñs et bec alit consti¬
tui smnemagna captione postumorum
Eatẽ dicennus idearborib cocł ip̃r furtĩ
cesis puto eadem diciposse etiã teactione
qdui aut dam. simõ quis aut ꝓhibit᷑
fec̃it. aut apparuerit eu intellige̾ debui¬
se abeis ad quos eab
sissent ꝓhibitũ iri¬

Expanded text:
s quis erit, transire ad eum ea actio poterit: neque ob id, quod tum commissum fuerit, cum in hostium potestate esses, agere postliminio reversus poteris: et hoc aliter constitui sine magna captione postumorum eadem dicemus et de arboribus eodem tempore furtim caesis. puto eadem dici posse etiam de hac actione quod vi aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit eum intellegere debuisse ab eis, ad quos ea escissent
Abbreviated transcription (Latin):
cellus scribit. cyrograpbo deletõ compe¬
tere legis aquilie accionẽ. ¶ Sed
et siquis tabulas testam̃ti apͥud se
depositas deleũit. uelplurib p̃senti¬
b legĩt intilius est infactũ ⁊ iauru
agi suniurie fatiende causa. secrcta.
ioiorũ publicauit. ¶ Infdũe
euciure. Pomponius elegat᷑ am ut
quis tabulas delendo furn ñ tencatrr

Expanded text:
t chirographo deleto competere legis Aquiliae actionem. sed et si quis tabulas testamenti apud se depositas deleverit vel pluribus praesentibus legerit, utilius est in factum et iniuriarum agi, si iniuriae faciendae causa secreta iudiciorum publicavit. Interdum evenire Pomponius eleganter ait, ut quis tabulas delendo furti
Abbreviated transcription (Latin):
cepta ẽ obuigatio ĩ t̃ dãtũ accipiẽtã¬
q. gerit᷑ n negociũ ĩuicẽ: iõ ĩ uicẽ
ꝓpoĩte sũt acciones ut appireat ꝙ¬
ĩpͥncipio beneficii a nude uolũ¬
tatis fuaͣt ꝯñti ĩ nutuas p̃tatioes
aocionesq ciuiles ut accioit ĩeo
⁊absentis negocia gerẽ ĩchouuit.
olũcatis n ẽ susciꝑe mandatũ
necessitatis ẽ ꝯsumare ¶ Ig si
pugillares mͥ dõmodasti ditͦ dbi¬
sad mͥ oiuer. no recte facies ini
eit si adfulciẽdã ĩ siulã tignacomo¬
dasti.d̾ĩd̾ ꝓtͣxisti. aut ⁊̃ sciẽs ui¬
ciosa cõmo daisti adiuuari nos aꝑ¬

Expanded text:
ta obligatio inter dandum accipiendumque. geritur enim negotium inuicem et ideo inuicem propositae sunt actiones, ut appareat, quod principio beneficii ac nudae uoluntatis fuerat, conuerti in mutuas praestationes actionesque ciuiles. ut accidit in eo, qui absentis negotia gerere inchoauit: uoluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debitor mihi caueret, non recte facies impoest, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens uitiosa commodaueris: adiuuari
Abbreviated transcription (Latin):
ille soluit ei ẽ reditori eui pͥrgꝰ d̾dit.¬
tͥ cy cũ eoꝯuent ut ea res queiã ũ¬
stat. qr rem alienã pigori accepis
ea u racioẽ ep̃tore pigꝰ lib̾atũ ħre¬
Si qͣ recepturꝰ ad̾ bitore tuo¬
cominꝰ pecuiã. redidisti ei
pigͦ: isꝙ ꝑ fenestiã duuisit. excep¬
turo eo q̃ de ĩ dustria adio posui̾t.
lab̾o ait furti te age eñ debitore pͤ¬
se: ad exhibendũ: ⁊ si agẽte tecͣcia
pignonititia: excipiat debior d̾pig¬
nore s̾ reoidiro. replicabit̃ d̾ dolos
fruide ꝑ q̃ nec reditũ s ꝑfalla ciã a

Expanded text:
ille soluit ei creditori, cui pignm eo conuenit, ut ea res, quam iam ueonstat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratiosi recepturus a debitore tu pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, per quam nec redditum, sed per fallaciam a
Abbreviated transcription (Latin):
raͥndo pignore ħ tñ uire un mur ũ
lioeat distrabere. si mõ nõ ꝯuenit
ne liceat. il uł ꝯuenit̾ ne distrahert
eredior. si distraxit furti obligat᷑
nͥ ei f fuent d̾mĩtĩatũ ũ soluar¬

Expanded text:
rahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne distraheretur, creditor, si distraxerit, furti obligatur, nisi ei ter fuerit denuntiatum ut solua
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ sit ꝙ d̾d beatur⁊ hodie pluris
uenire psit ꝑigꝰ ꝗͣ pꝰea. or el̃ius aũ
ẽ dici eũ q̃ dd̾it pigꝰ posse uend̾re⁊ a
ecepta pecumia soluere id ꝙ. d̾bea tut
ita tã ut cirortor necessitat̃ hãt oste¬
nd̾re rẽ prgõratĩ. si mobilis sit pͥꝰ ido

Expanded text:
uris uenire possit pignus quam postea? melius autem est dici eum, qui dederit pignus, posse uendere et accepta pecunia soluere id quod debeatur, ita tamen, ut creditor necessitatem habeat ostendere rem pigneratam, si mobilis sit, prius ido
Abbreviated transcription (Latin):
aquilia agiposse. ¶ Siquis uestim̃ta
scid̾it ut ingumauit. aquilia quasiruꝑ¬
frum̃tũ meueffud̃it influm̃. fufficit. a¬
aquilie actio. ¶ Itẽ siquis frum̃to hu¬
renã uł aliuo quid immiscuit. ut diffi¬
cił separatiosit. quasitecorrupto agipo¬
tĩt. ¶ Siquis demanum nũmosexcuᷤ¬
sit. sabinus existimat dãpnmuiie cẽ
qd̾ et antiquis placuit. d̾ etiã infic¬
tũdariposse actionem ait. ¶ Si
mulier pugnouł equa ictu ate ꝑcuᷤ
uĩt. ⁊ aliquid mnembriruꝑit. aꝗlie
locum fore. ¶Sinau̾t uenalmatũ.
ꝑit uiuanus scribit. ¶ Sioliam
maturã decerpserit. uł segetẽ de secuerit
imatura. ut umeis crudas. aquilia t̾e ne¬
bitur Quod si iã maturas. cessat a quilia.
Nulla em̃ imuria ẽ. cumtibi etiã inpensas
tonaũit. que incollectionemuus modi
stuctuũ impenountur. Sed si collecta
ca inĩceꝑit furti tenetur ectauenus

Expanded text:
Aquilia agi posse. Si quis uestimenta sciderit uel inquinauerit, Aquilia quasi rufrumentum meum effuderit in flumen, sufficit Aquiliae actio. Item si quis frumento harenam vel aliud quid immiscuit, ut difficilis separatio sit, quasi de corrupto agi poterit. Si quis de manu mihi nummos excusserit, Sabinus existimat damni iniuriae ndum, quod et antiquis placuit. Idem etiam in factum dari posse actionem ait. Si mulier pugno uel equa ictu a te percerit et aliquid membri ruperit, Aquiliae locum fore. Si nauem uenaliciarumperit, Uiuianus scribit. Si oliuam inmaturam decerpserit uel segetem desecuerit inmaturam uel uineas crudas, Aquilia tenebitur: quod si iam maturas, cessat Aquilia: nulla enim iniuria est, cum tibi etiam impensas donauerit, quae in collectionem huiusmodi fructuum impenduntur: sed si collecta haec interceperit, furti tenetur. Octauenus
Abbreviated transcription (Latin):
iuris est. simedicam̃to ꝓꝑam usus fuit.
¶Sed et quibene secũt. dereliquit curi¬
tionẽ securus nonerit. sed culpe rcus
tiã impctũ mularũ retine ñpotuerit. si
hce alienũ hommc̃ obtriuerint. uulgo
dicitur culpe nõie teneri Itẽ dicctur
et si ꝑꝑ infirmitatẽ sustinere mulaꝵ
impetũ nõ potiñt. Necuitetur iniqui
si insirmitas culpe admĩãtur. cũ afec¬

Expanded text:
iuris est, si medicamento perperam usus fuerit. sed et qui bene secuerit et dereliquit curationem, securus non erit, sed culpae reus tiam impetum mularum retinere non potuerit, si eae alienum hominem obtriuerint, uolgo dicitur culpae nomine teneri. idem dicitur et si propter infirmitatem sustinere mularum impetum non potuerit: nec uidetur iniquum, si infirmitas culpae adnumeretur, cum affec
Abbreviated transcription (Latin):
plina Multo magis ignur octiso id
erit dicendũ ꝓponitur aũt apud
eum species ialis. Sinta  inquit pu¬
tõ discenti inenuo filio familiaspaꝵ
benc fatienti qd̾ demonstrauerat.
formacalcei ceruicẽ ꝑcussit ut o¬
culus puero ꝑsumdetur. Dicit igͥ¬
quia ñ fatiende iniurie cansaptusse¬
rit. fimonẽdi et docendicausa. Auex
lorato: u̾ubitat᷑. quialeuis dũtax it
castiganio concessas̃ docemti. Sed lege¬
aquilia posse agi nondubitomtst

Expanded text:
 multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstraverit, forma calcei cervicem percussit, ut oculus puero perfunderetur. dicit igquia non faciendae iniuriae causa percusserit, sed monendi et docendi causa: an ex locato, dubitat, quia leuis dumtaxat castigatio concessa est docenti: sed Aquilia posse agi non dubito: 6
Abbreviated transcription (Latin):
aũeum utiq accipicmus quubieruũt.
uł uirgis uł loris uł pugnisceadit uł te¬
lo. uł quo aliout sint̾et alicuicorpus. uł
tumorẽ fec̃it set itatemũ. sitãpnũ inui¬
riadatũ est. Cet̃m sinullo seruũ p̃ciouili¬
orẽ deñorẽ ue aifecãt. aquilia cessat. in

Expanded text:
m utique accipiemus, qui uulnerauerit, uel uirgis uel loris uel pugnis cecidit, uel telo uel quo alio, ut scinderet alicui corpus, uel tumorem fecerit, sed ita demum, si damnum iniuria datum est: ceterum si nullo seruum pretio uiliorem deterioremue fecerit, Aquilia cessat in
Abbreviated transcription (Latin):
culus ait tũ colom seriuuilsã etis¬
quilia teneri ita ut colomis possi seuũ
noxe ded̾e ⁊ sumo iudino res ẽẽt urdica.¬
norũ insule ꝑsonas scribit. Quensentẽ¬
tiabt̃ rationẽ. ¶ Sicum apos inte ad
tuas aduolassent. et tueas exffusseris.
legis aquilie actionẽ conpetere celsusa
ait. ¶ Inquid lex ruꝑit Rupisse ũb¬
um. fere oms uet̃e sic intellexerunt :¬
corruꝑit. ⁊ t̃o celsus querit. Silolsũ
aut auanã. insegetẽ alienã imetis. qd
eã tu iqumaros. nõsolũ ꝙ ui aut clãc
dm posse agere. uel silocatusfũd̾ sit colo
iñi. funfactum agendũet s tolonus cam
exercuit. cauere cum debe amplius ñ agi
quedã spetiesdũpniẽ ipsũ ꝗd corrũꝑe uł
mutare. ut lex aquilia locũ bãt. Alia nulla
ipsuus mutatione applicare aliut. cuiusm¬
olesta separatio sit. Cũeo plane quiumũ
spurgauit uł effudit. uł acrtũfecit. uł a¬
lomoto iutauit. agiposse aquilia cels
ait quiactiã effusũ uł acctũ factũ corru¬

Expanded text:
culus ait, cum coloni servi villam exusAquilia teneri, ita ut colonus possit servos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicanorum insulae personas scribit: quae sententia habet rationem. Si, cum apes meae ad tuas advolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait. Inquit lex "ruperit". rupisse verbum fere omnes veteres sic intellexerunt "corruperit". Et ideo Celsus quaerit, si lolium aut auenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod ui aut clam dominum posse agere uel, si locatus fundus sit, colonum, sed et in factum agendum, et si colonus eam exercuit, cauere eum debere amplius non agiquaedam species damni est ipsum quid corrumpere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit. Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, quia etiam effusum et acetum factum corru
Abbreviated transcription (Latin):
rmone fec̃it. ¶ Ettisũ aũi acciꝑe tebe¬
mus siuegladio. siueetiã fuste. uł alio
telo uelmanib siforte strangulauit:
eum. uelcalce pecit. nłcapitr. ułqua
deiecerit bonus. ⁊ seruu cocibit. aqui¬
lialocũ bt̃ fu̾it eñi in ipsius arburio.
ita se nonfonerare. Nã ⁊ silapsus aliꝗᷤ
seruũ alienũtonere p̃sserit. pegasisai
legͥe aquilia eũ teneriitacemũ. siual
plusisto seboneraũt uł neglegentius

Expanded text:
tione fecerit. Occisum autem accipere debemus, siue gladio siue etiam fuste uel alio telo uel manibus si forte strangulauit eum uel calce petiit uel capite uel quadeiecerit onus et servum occiderit, Aquilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. nam et si lapsus aliquis servum alienum onere presserit, Pegasus ait lege Aquilia eum teneri ita demum, si vel plus iusto se one
Abbreviated transcription (Latin):
aquilia teneri. finifactũ. ¶ Sisiꝗs
teponie aliquẽ p̃cipitauit. celsus ait si¬
ue ipsoictu ꝑierit. aut cominuo subm¬
ꝑierit. lege aquilla tener qut̃ admo¬
dũ siquis puerũsaxo illixisẜ. Pculus

Expanded text:
Aquilia teneri, sed in factum. Sed si quis de ponte aliquem praecipitauit, Celsus ait, siue ipso ictu perierit aut continuo submperierit, lege Aquilia teneri, quemadmodum si quis puerum saxo inlisisset. Proculus
Abbreviated transcription (Latin):
et recte la boomi placet contineri di
canisut᷑ recudes nonest. longem.a¬
gis beiłs. inconũo nonsunt. ueluri
ur si leones. paimpbere Elefmit aũt
icõ pͥmo capnt contineneas oporret.
uus seruaue inpria cocisus ctisaue
fũt lex. iquilia locumbĩ. Iniuria
occisumẽe merno adicitur. Nonem̃
suficit occisum. sed oportet iniuria
ĩo ẽẽ factũ.

Expanded text:
et recte Labeoni placet contineri. sed canis inter pecudes non est. longe magis bestiae in eo numero non sunt, ueluti ursi leones pantherae. elefanti autem ideo primo capite contineri eas oportet. servus servave iniuria occisus occisave fuerit, lex Aquilia locum habet. iniuria occisum esse merito adicitur: non enim sufficit occisum, sed oportet iniuria id esse factum.
Abbreviated transcription (Latin):
legis iquilie actionem mͥ conetere. inc¬
q cumcepo redhib̾e. tibi restituturum
Si et siseruus bonafite alicui seruiat a¬
nei conretat a ouilie actio. et magisin
sa fuitt lege aꝗlia agere. iullanus. ut.
scoea dño conpetere. ¶Anfructuatiꝰ
uł ufu aruis legis aquilie actionẽ hab̾et.
iulianus trictat. et ego puto melius un¬
le uoitiũ exluc causatandũ

Expanded text:
Aquiliae actionem mihi competere meque, cum coepero redhibere, tibi restituturum. Sed si seruus bona fide alicui seruiat, an ei competit Aquiliae actio? et magis insa fuerint, lege Aquilia agere Iulianus ait, sed domino eam competere. An fructuarius uel usuarius legis Aquiliae actionem haberet, Iulianus tractat: et ego puto melius utile iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
uel bore.uł itatert. uł sieñ uuxit ma¬
loueneno. lege aquilia eũteneruquẽ¬
ad modũ obitetrix supponens tenetur
Siquis bominẽ famẽ necau̾it infactũ
accionr teneri. neratius ait. ¶Si
seruũmeũ oquitãtr̃ contitato aruo

Expanded text:
uel ore uel clystere uel si eum unxit malo ueneno, lege Aquilia eum teneri, quemadmodum obstetrix supponens tenetur. Si quis hominem fame necauerit, in factum actione teneri Neratius ait. Si seruum meum equitantem c
Abbreviated transcription (Latin):
truus. idest siculpi quis cccidit ⁊ idomn¬
t̃dũ utraq accio concurrit. ⁊ legis a¬
quilie. ⁊ unuriarũ. Sidue crumt esti¬
mationes. aliadumpni alia contume
luit. Et idõ querimus. sifuriosus tãpim᷑
dedit. anlegis aquilie acciosir: Eipega¬
sus negauit. Que em̃i maoculpasit. cũ
sue mentis ñ sit. ⁊ h ẽ uerissimũ. Ces¬
sabit igitur aquilie accio quc̃ admo¬
dũ siq̃drupes cñpnũdełit. iquilia ces¬
sat. aut cegula cecidit. Siet si infins

Expanded text:
is occiderit: et ideo interdum utraque actio concurrit et legis Aquiliae et iniuriarum, sed duae erunt aestimationes, alia damni, alia contumelluit. Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit, an legis Aquiliae actio sit? et Pegasus negauit: quae enim in eo culpa sit, cum suae mentis non sit? et hoc est uerissimum. cessabit igitur Aquiliae actio, quemadmodum, si quadrupes damnum dederit, Aquilia cessat, aut si tegula ceciderit. sed
Abbreviated transcription (Latin):
tu alt̃usfem dũptumfecerit᷑ cessabit
quonens contranatuti ferimota pau¬
periem dedit. Itõq siequus doloreton¬
manius calce peterit. cessire istã actonẽ
ed eũ quiequũ ꝑcusserit aut uuleia¬
ut. inficͥtũ magis quã lege aquiliatens¬
tr Unque ido quia non ipse suocor¬
rit. erir actiom locus ⁊si aliquadrupeᷤ
rneriem qua drupes dedit. siue ꝑaliã
rẽ quã tetigit quadrupes. ħ ac̃tio locũ
habebit. puto siplaustio bos obi̾runt᷑. ilꝑ¬
nonpotest quoudandñs conueruti.
quia desinit dñs eẽ. ubifeti euasit. ⁊
ddõ si eũ ut fum occioi. inẽum corpus est.
Cũ arͥcios uelboues commisiffent. et al¬
ter alt̃m eccoĩt. quiis mutius distmn¬
tit. utsiquidẽ isꝑisset qui agresfuserat.
cessiret actio. Sus qui non ꝓuocauerar.

Expanded text:
tu alterius fera damnum dederit, cessabit quotiens contra Naturam fera mota pauperiem dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, sed eum, qui equum percusserit aut uulnerauerit, in factum magis quam lege Aquilia teneri, utique ideo, quia non ipse suo corrit, erit actioni locus. Et si alia quadrupes pauperiem quadrupes dedit, sive per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtrivit alinon potest quondam dominus conveniri, quia desinit dominus esse, ubi fera evasit: et ideo et si eum occidi, meum corpus est. Cum arietes uel boues commississent et alter alterum occidit, Quintus Mucius distinxit, ut si quidem is perisset qui adgressus erat, cessaret actio, s
Abbreviated transcription (Latin):
do. ¶p simiri itẽ tempus intequã nẽ¬
sire tibilegitã seruitutt᷑. tuutun¬
sireliquo tẽpore capsus fuerit. quia
silicet tua ee ceꝑat ut iã nec usre¬
pudiandi legatũ tiri possit cõtigtre.
ceuola lib .i. regualarũ. ¶ surcti¬
netur seruitus. cũ ipse cuidetetũr utitir.
quiue inpossessione eius ẽ nõc. uuit
mercenarns aũbõpes aut amicus¬
uelmedicus. quiue. iduisitandũ dũm
uenit. ułcolonus. aut fructuarus.¬
cumq quasi debita uia usus sũit.
aulus lib̾ .u. sententiarũ E ie
ad fundũ nr̃m facit uel extuudo.¬

Expanded text:
idem tempus, antequam rescires tibi legatam servitutem, tuum funsi reliquo tempore ea usus fuerit, quia scilicet tua esse coeperat: ut iam nec ius repudiandi legatum tibi possit contingere, euola libro primo regularum. Usu retinetur seruitus, cum ipse cui debetur utitur quiue in possessionem eius est aut mercennarius aut hospes aut medicus quiue ad uisitandum dominum uenit uel colonus aut fructuariusuicumque quasi debita uia usus fuerit, 23 Paulus libro quinto sententiarum. siue ad fundum nostrum facit, uel ex fundo
Abbreviated transcription (Latin):
uitute inponenta actũ est. fuitus
amititur ¶ tenpus quononẽusuᷤᷤ
p̃cedens fundi dñs cuiseruitus debet᷑
imputatur ei qui inesloco succesfit
Sicum uis habe unmattendi uicinus
statuto tp̃r edificatũ ñ habuit. sdõq¬

Expanded text:
uitute imponenda actum est, seruitus amittitur. Tempus, quo non est usus praecedens fundi dominus, cui seruitus debetur, imputatur ei, qui in eius loco successit. Si, cum ius haberes immittendi, uicinus statuto tempore aedificatum non habuerit ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
R lib .ii. epistolarũ. Sicunseruit᷑
micħi ꝑplures funtosdetetur. mediũ
sudũ adquisiui. manc̃ seriutu demp¬
uto. quiatonens seruitus consunditur
quotiens un ea is ad quẽ ꝑtineat ñ po¬
test. Oclio aũt sunto ad quisito po¬
trit consistere ut ꝑprimũ ⁊ ultimũ int̃
deleatur.
quea̾riebatur infumto iucimplures ꝑeiͤ
dem ruñiure ducere soliti sunt. ita
ut suo quisq dic acaput duceret. pͥmo
ut quisq inferior erat suoquisq ꝓpͥo
riuo. ⁊ umus statuto ip̃re quoserunun¬

Expanded text:
 secundo epistularum. Si, cum seruitus mihi per plures fundos deberetur, medium fundum adquisiui, manere seruitutem puto, quia totiens seruitus confunditur, quotiens uti ea is ad quem pertineat non potest: medio autem fundo adquisito potest consistere, ut per primum et ultimum iter debeatur. quae oriebatueundem rivum iure ducere soliti sunt, ita ut suo quisque die a capite duceret, primo ut quisque inferior erat, suo quisque proprio rivo, et unus statuto tempore, quo ser
Abbreviated transcription (Latin):
sociis in communi loco inuiiis cẽtis iure
tur. ẽt magudici potest ꝓhib noi potuis
quã faciendi ẽẽ ius socio. qui am igis ille ꝗfi
p̃ripit. si quasi solusoñs ad suum arbitriũ¬
non cẽ tigna iparietẽ meũ mmnissahałe.

Expanded text:
sociis in communi loco invitis ceteris iuretur. et magis dici potest prohibendi potius quam faciendi esse ius socio, quia magis ille, qui praeripit, si quasi solus dominus ad suum arbitriunon esse tigna in par
Abbreviated transcription (Latin):
actus debebatut. ut ueiculi certo gene
setuitutẽ. ⁊ aliasit eius conditio. qui
te. atut ssicutlatiore inere uslis eẽt.
aut siplura uineta gesserit quã licunt
aut aque. id miscuerit aliã. Idõq moĩb
istisquestionib seruitus quid ñ amntitur.
ñonaũt conceditur plusquã pactũ est in

Expanded text:
actus debebatur, ut uehiculi certo generseruitutem et alia sit eius condicio, qui deatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit aliam. ideoque in omnibus istis quaestionibus seruitus quidem non amittitur, non autem conceditur plus quam pactum est in
Abbreviated transcription (Latin):
to constituto ip̃re. amitiur. Ioẽ et
teniner custoditur ¶Si uõ ⁊ altiisch
eb autꝰ die toto. uit tmtũ nociesta¬
iuto legib tp̃re amiitur. quia una
seruntus est Nã ⁊ si altertas horis uel un¬
abora cotdieserutem lubclat. serui¬

Expanded text:
to constituto tempore amittitur. idem et de itinere custoditur. si uero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, statuto legibus tempore amittitur, quia una seruitus est: nam et si alternis horis uel una hora cottidie seruitutem habeat, Seru
Abbreviated transcription (Latin):
sabra ett̾enas cucuniell as positas huibet.
amno consilũ om̃es iuris ꝑm rederũt
ut cũ eo ageret. iuseinonee inẽoloco ea
posita hastꝰ inutose. ¶Scd̾iꝰ au̾s pari¬
etem iucntius stẽtquilliuũ fecerat. ex quo
parici matesc̾but. consulebut quẽ auimo¬
dũposse uicinũ cogere. ut sterquilnum

Expanded text:
labra et tenes cucumellas positas haberet, Annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo ageret ius ei non esse in eo loco ea posita habere inuito se. Secundum cuius parietem uicinus sterculinum fecerat, ex quo paries madesc‹eb›at, consulebatur, quemadmodum posset uicinum cogere, ut sterculinum
Abbreviated transcription (Latin):
posse fumũ iminãtere. ẜi initur¬
nens sei exc̃d̾ucto teneri agiq sicp.¬
tere Ergo ꝑcõtririũ agͣipont. iis
sicens potit locũ bałe. siquis ꝓbibeai᷑
non grauem puta istto insuo facere
Auit nõlicere. ⁊ ait. magis nonposse
agi sicut aginoupotẽst uiscẽ in suo
tacere igne̾. aut sedere aut lauare.
quit u aporib cũ qͣuinalla cuniculũ
re. Quod siphaucro. inhibebo opius
tuu̾ Item uillanus scrisit. siuicitius
insuo edisicato effeterit: uestilicidiũ¬

Expanded text:
posse fumum immittere, sed Mintures ei ex conducto teneri: agique sic ptere. ergo per contrarium agi poterit ius is poterit locum habere, si quis prohibeatur, non grauem, puta ex foco, in suo facere aut non licere. et ait magis non posse agi, sicut agi non potest ius esse in suo ignem facere aut sedere aut lauare. quit, uaporibus cum Quintilla cuniculum re: quod si probauero, inhibebo opus tuum. item Iulianus scripsit, si uicinus in suo aedificando effecerit, ‹ne› stillicidiu
Abbreviated transcription (Latin):
di alt̾ius seruitus ꝑm̃anebit. Necindeo ꝗͥ
absindum consctuturũ sit eã seũtentiã
sundo alr̃o manente seruo. simodo ⁊ ab
iitio potuit angustior consinuiui a qͣ
lege funtaẽ. ⁊ adbuc idloci siue est ineo
tundo. ciuremissa seruitus non est ut
suficiat iue. ¶ Qd siminus loci suꝑ est qͣ
uic suffĩtiat. ictq fundus libabitur.
qui suꝑ est ua consittm nouporest. Ce

Expanded text:
di alterius seruitus permanebit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa seruitus non est, ut sufficiat uiae: quod si minus loci superest quam uiae sufficiat, uterque fundus liberabitur, qui su
Abbreviated transcription (Latin):
intestamento hr dc̃ suum quis tãp¬
nare. nealtus edes suas tollat: nelu¬
minib ecliũ uicinarũ officiat. suł ut
panaiur eũ tignũ mparitẽ unmit¬
tere suł stilicidia aduet suseũ abere.
uł ut panatur uicinũ ꝑ fũdum suũ.
uł br̃ disirt agere. aquãue exto du
lpianus lib̾ .uix questionũ. Sip̃ca¬
rio uninus intuo fundo m̃aceriam
duxit. iut dicto qd̾ precario bt agiñ
poñt. net materia posita donano ser¬
uitutis ꝑfecta inteligitur. nec utilit᷑
intentetur uissibi eẽ inutote edifi¬
catũ hał̾e cũ edificio soliconditionẽ
setutũ mutilẽ fac̾iat intentionem.
Cerm si insuo maceriã p̃cario ꝗ ẜui
tutẽ tibidebuit dux̃it. neq libertas
usucapietur ⁊ int̃ilucto qd̾ p̃cario ht̃.
imlũ cũ eo agenur ¶d sitonatonis
causa ꝑmiscris. ħ int̃ddicto agere non
pot̃is ⁊ seruitus donatione tollitur.
Nulus lib .i. manualiũ. Peceptũ ẽ ut
ut plures dñi. ⁊ non parit cedentes ser¬

Expanded text:
in testamento heredem suum quis damnare, ne altius aedes suas tollat, ne luminibus aedium ui‹cin›arum officiat, uel ut patiatur eum tignum in parietem immittere, uel stillicidia aduersus eum habere, uel ut patiatur uicinum per fundum suum uel heredis ire agere aquamue ex eo duianus libro septimo quaestionum Si precario vicinus in tuo maceriam duxerit, interdicto "quod precario habet" agi non poterit, nec maceria posita donatio servitutis perfecta intellegitur, nec utiliter intendetur ius sibi esse invito te aedificatum habere, cum aedificium soli condicionem secutum inutilem faciat intentionem. ceterum si in suo maceriam precario, qui servitutem tibi debuit, duxerit, neque libertas usucapietur et interdicto "quod precario habet" utiliter cum eo agetur. quod si donationis causa permiseris, et interdicto agere non poteris et servitus donatione tollitur. Paulus libro primo manualium Receptum est, ut plures domini et non pariter cedentes ser
Abbreviated transcription (Latin):
meus ꝓprius eẽt paries passus sim te ĩmñti¬
to medes meas sc inclmarũt. por̃o tecum
agere uis tibi ñct̃ parietẽ illũiti bałt.
extollendo. ut luminib domuimi .no
qui i ꝙ iliũ ficientẽ ꝓbib̾e ex offitio nec¬

Expanded text:
meus proprius esset paries, passus sim te immiin aedes meas se inclinauerit, potero tecum agere ius tibi non esse parietem illum iextollendo, ut luminibus domus minorquia quod alium facientem
Abbreviated transcription (Latin):
uł acquirere uel imponere m̃t po̾se¬
lex ponponius lib̾ .uiii. exsabmo
scrifit  Sumienditione quisoi¬
xĩt seruas forẽ ctes quas uenidit.
necesse nonb̃t liberis tratere. Qua¬
re uł suis edib cas fuas ficere porest
uł iucmo conced̾e serumitẽ scilicet
ante traoitionẽ ꝓlane sititio cos¬
seruas fore dixit. si quid tmoseriu¬
tutem concefserit. ab solutus est.
siuero ali concesserit. ex empto
marcellus lib .ui. digestoꝵ scribit
Siquis intradendo dixit fundum
tiuo seriuire. cũ ei non seruiret. eẽt
aũt obliganis uenditor tiio ad ẜ.¬
uitutẽ prestantũ. anagere possit
exuendito. ut eniror scruitinẽ im¬
potupataatur p̃dio qd̾ mercanis
est : magisq purat ꝑmittedũ a¬
geres Itemq. ut ⁊ sipossit uẽdnte¬

Expanded text:
uel adquirere uel imponere me posuel adquirere uel imponere me posse Pomponius libro octauo ex Sabino scripsit. Si in uenditione quis dixerit seruas fore aedes quas uendidit, necesse non habet liberas tradere: quare uel suis aedibus eas seruas facere potest uel uicino concedere seruitutem, scilicet ante traditionem. plane si Titio seruas fore dixit, si quidem Titio seruitutem con- cesserit, absolutum est: si uero alii concesserit, ex emptoMarcellus libro sexto digestorum scribit, si quis in tradendo dixerit fundum Titio seruire, cum ei non seruiret, esset autem obligatus uenditor Titio ad seruitutem praestan- dam, an agere possit ex uendito, ut emptor seruitutem imponi patiatur praedio quod mer- catus est: magisque putat permittendum agere. idemq
Abbreviated transcription (Latin):
annon. ã erit iintpredus rustius.
Nã ⁊ siquis duos sundos hãt quũ alu
potest seruũ ficere tritendo. duas
aũt ẽddes sumul tradẽlo nonporest ef¬
ficere altras altis seruas. quia ueti:
acquirere alienis eclib serumitera
neq inponere potest.¶ Si quisratꝰ¬
tem edu̾iradat. uel partẽ fondi non
rotest seruitutẽ inponẽ. quia ꝑparͭ¬
tes seruitus inponi nonpotest sineca¬
quiri. ¶plane situusit fundum re¬
gionib. ⁊ sicpartẽ tradidit. ꝓoiso
potest altutri seruitutẽ inponere ꝗa
nonest pars sundi sifundus. ¶ Qđ et
medib potest dici. sidñs pariete me¬
dio etlisicato. unã domũ dñs induas
duuserit ut pleriq faciunt. Ilã ih
o bomines binas ecles comimunes habea¬
mus. simul tratendo uł esficere possu¬
mus. acfiego solus ꝓprias cdes binas bu¬
itemfiet. Sictam nouissima traditio
edificat. etiã pͣcetentẽ tradionem
efficacẽ sitam̃ altẽ unius ꝓprit suit
edes. alt̾e comies. neuiris seruitutẽ

Expanded text:
an non. idem erit et in praediis rusticis: nam et si quis duos fundos habeat, alium alii potest seruum facere tradendo. duas autem aedes simul tradendo non potest efficere alteras alteris seruas, quia neque adquirere alienis aedibus seruitutem neque imponere potest. Si quis partem aedium tradet uel potest seruitutem imponere, quia per partes seruitus imponi non potest, sed nec adquiri. plane si diuisit fundum regionibus et sic partem tradidit pro diuiso, potest alterutri seruitutem imponere, quia non est pars fundi, sed fundus. quod et in aedibus potest dici, si dominus pariete medio aedificato unam domum in duas diuiserit, ut plerique faciunt: nam et o homines binas aedes communes habeamus, simul tradendo idem efficere possumus, ac si ego solus proprias binas idem fiet, sic tamen, ut nouissima traditio efficiat etiam praecedentem traditionem efficacem. Si tamen alterae unius propriae sint aedes, alterae communes, neutris seruitutem
Abbreviated transcription (Latin):
uato nec publico nomine quisquã
lapides cecłe porest. cui id ficienduũ
non est nĩsi talis confuetudo uillis
lapidumis consistat. ut siquis uoluc¬
tit ex bis ced̾e. ñ alit̃ hoc fatiat. nifi
prius solitum solaliu ꝓ hoe dño p̃¬
stat ita tam̃ lapides cec̾łe tebet. po¬
stquã satis fanat dño. ncq usus ne

Expanded text:
uato nec publico nomine quisquam lapidem caedere potest, cui id faciendi ius non est: nisi talis consuetudo in illis lapidicinis consistat, ut si quis uoluerit ex his caedere, non aliter hoc faciat, nisi prius solitum solacium pro hoc domino praestat: ita tamen lapides caedere debet, postquam satisfaciat domino, ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
no quẽrcinetat legẽ dedetit. ne
conira eũ piscano itmnatia e xeiceat᷑.
quãuis mari qd̾ natura oĩb patet
seruitus impomi p̃uata iege ñ potẽ
coua tam̃ bona sices coñtus. legem
seruari uendinonis exposit: ꝑsont.
possidentiũ aut inius corũ sucedei
ũ. ꝑstipulationis uł uenoitioĩs legẽ

Expanded text:
etinebat, legem dederat, ne contra eum piscatio thynnaria exerceatur. quamuis mari, quod natura omnibus patet, seruitus imponi priuata lege non potest, quia tamen bona fides contractus legem seruari uenditionis exposcit, personae possidentium aut in ius eorum succedentium per stipulationis uel uenditionis legem
Abbreviated transcription (Latin):
actum alicui cessisfi. eum plurib ꝑeũ¬
demlocũ. uł it uł actũ cede posse ue¬
rumest ¶Quẽ ad moduͣ siquis uicmno
suas edes seruas fecisfi nichilomiũ
aliis quoꝵ uellet multis. casedes fuã¬

Expanded text:
actum alicui cessisset, eum pluribus per eundem locum uel iter uel actum cedere posse uerum est: quemadmodum si quis uicino suas aedes seruas fecisset, nihilo minus aliis quot uellet multis eas aedes
Abbreviated transcription (Latin):
nis edib ab eo quibiuasecłes habet. speci¬
es seruiuus ex prim̃ta est. nesign̾alit
seriure dictũ erit. aut nicħ ualeat.
quia incertũ sit. que seruituf excep¬
tasit. aut om̃is seruitus inpomi tebeat᷑.
Intͣposius qq̃ alienis edib imponipo.¬
test. uelimi u altius tolłe liceat. uł
nontolłe liceat Uł etiam si ir̃ debeani
ut ita cͣualescat simediis edibusẜ
serunus poni etiã diuersis temporibus.
potest Quãquã dicipotest. Sitria p̃dia
comiua babeam. et extremũ tibi tra¬
d̾em. uł tuo uł meis predus seruitutẽ¬

Expanded text:
nis aedibus ab eo, qui binas habet, species seruitutis exprimenda est, ne, si generaliter seruire dictum erit, aut nihil ualeat, quia incertum sit, quae seruitus excepta sit, aut omnis seruitus imponi debeat. Interpositis quoque alienis aedibus imponi potest, ueluti ut altius tollere uel non tollere liceat uel etiam si iter debeatur, ut ita conualescat, si mediis aedibus servitus imponi etiam diversis temporibus potest. quamquam dici potest, si tria praedia continua habeam et extremum tibi tradam, vel tuo vel meis praediis servitute
Abbreviated transcription (Latin):
tiofiuiat. Anconsequi possit respõ¬
diseruliutẽ reciꝑt nisi sibi nemo po¬
test. ad iectio itaq uitini. ꝓ suꝑua¬
cuohabenda est. ita ut rota serunus
ad eum qui receꝑit ꝑuneat. Solũ
aũt cõmune uentendo ut mͥ isocio
seruat. efficere ñpossũ. quia ꝑunũ¬

Expanded text:
uiat, an consequi possim? respondi: seruitutem recipere nisi sibi nemo potest: adiectio itaque uicini pro superuacuo habenda est, ita ut tota seruitus ad eum, qui receperit, pertineat. solum autem commune uendendo ut mihi et socio seruiat
Abbreviated transcription (Latin):
pote cũ mid tempus acquiritur. quo
ꝓprius meus sundus futurus fitp.
tibi fundi duo comimunes unamis ⁊ seia¬
nus. ⁊ indiuisione conuenis. ut mitti¬
anus. tibi seiamis cedet inuicẽ partes
corũ tradidimus. ⁊ intradeto dictũ est
ut altĩ ꝑ als̃m aquãducere. liceret nt
plurimnum predia aquamdua. quo t
modo imposita scrustute. nisipactũ uł
stipulano etiã delor sub secura est nc̃.
coꝵ cuunest neq alii uicino: potis lau¬
stum ex riuo cce¶ pacto enimut sn¬
pulatione untuenientib ⁊concediso

Expanded text:
pote cum in id tempus adquiratur, quo proprius meus fundus futurus sit. tibi fundi duo communes Titianus et Seianus et in divisione convenisset, ut mihi Titianus, tibi Seianus cederet, invicem partes eorum tradidimus et in tradendo dictum est, ut alteri per alterum aquam ducere lplurium praedia aquam ducis quoquo modo imposita seruitute: nisi pactum uel stipulatio etiam de hoc subsecuta est, neque eorum cuiuis neque alii uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto enim uel stipulatione interuenientibus et ho
Abbreviated transcription (Latin):
exduob retunut uenditor aque
ducende scruitus imposita sit. empto
poio quesita seruius. distractum demi¬
o precdiũ sequitur nec adrẽ perimet ꝙ
stipulatio quã penã ꝓmitiplacuit.
ad ꝑsonã emptoris si forte ei frui non
licuisset relata tumest
exhac scriptura usus aque enã ad br̃¬
d̾es gagusciꝑimeat. paulus resposidit
usum aque ꝑsonalem ad hr̃de̾ seu
quasi usu ari transiit noꝑ ꝯportere.
mente uia consutui potẽ siaut uado
transiri potest. aut pontẽ bãt. Diuer

Expanded text:
ex duobus retinuit venditor, aquae ducendae servitus imposita sit, empto praedio quaesita servitus distractum denuo praedium sequitur: nec ad rem pertinet, quod stipulatio, qua poenam promitti placuit, ad personam emptoris, si ei forte frui non licuisset, relata est. ex hac scriptura usus aquae etiam ad heredes Gaii Seii pertineat. Paulus respondit usum aquae personalem ad heredem Seii quasi usuarii transmitti non oportere. ente uia constitui potest, si aut uado transiri potest aut pontem habeat: diuer
Abbreviated transcription (Latin):
actus. aque ductus legetur. siplitat᷑
ꝑsũdũ faculias est᷑ eredi: ꝑquã partem
fundi uent constituere seruitutẽ sim̃õ
nus. ⁊ cunđ incominune redemerimus.
scruitus exinguitur quia par uiruisqi
dñ ius mutroꝙ fũdo eẽ intipit ãt si

Expanded text:
tur simpliciter per fundum, facultas est heredi, per quam partem fundi uelit, constituere seruitutem, si modo nus et eundem in commune redemerimus, seruitus extinguitur, quia par utriusque domini ius in utroque fundo esse incipit. at si