comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut aꝑires ocłos cecoꝵ. & educ̾es de conclifione
iunctum. de domo carceris sedentes intene¬
bris. Dñs quidẽ creans cȩlos extendit eos
sic̃ tab̾uacłm ad inhabitandũ. & iꝑse fir¬
res firmat ipse: ut suꝑstipitẽ suã erecta sub¬
sistant. Qui et flatum idẽ. hanelitũ. & spi¬
ramĩtum dat ppło qui est suꝑeam. ut anima¬
lit̃ uiuat: et spm scm̃ calcantib eam. idest.
contempnentib t̾rena. S ed iste dñs qͥ talia
facit.xꝑm alloquit᷑ dicens. quia uocaui te
imusticia ut tu nistus mundũ iustificare ꝑ
geres. et app̃hendi manũ tuã. ut te confor¬
tans ducem inuoluntate mea: quia qͥe qͥd
oꝑatur filius. oꝑat᷑ et pat̾. Et seruaui te in¬
quit a peccato: et dedi te infedus ppłi. idẽ.
in societatem amicitie multitudinis hebreo¬
rũ credentium. quoꝵ erat cor unũ et anma
una. Et inlucem gentiũ dedite. ut illumi¬
nares hos qui intenebriset inumbra mor¬
tis sedebant: ut int̾iores ocłos cecoꝵ gentiliũ

Expanded text:
educeres de conclusione vinctum, de domo carceris sedentes in tenebris. » Dominus quidem creans coelos, extendit eos sicut tabernaculum ad inhabitandum, et ipse firres, firmat ipse, ut super stipitem suum erecta subsistant. Qui et flatum, id est anhelitum, dat populo, qui est super eam, ut animaliter vivant, et Spiritum sanctum calcantibus eam, id est contemnentibus terrena. Sed iste Dominus, qui talia facit, Christum alloquitur dicens, quia vocavi te in justitia, ut tu justus justificare mundum pergeres. Et apprehendi manum tuam, ut te confortans ducerem in voluntate mea, quia quidquid operatur Filius, operatur et Pater. Et servavi te, inquit, a peccato, et dedi te in foedus populi, id est in societatem amicitiae multitudinis Hebraeorum credentium, quorum erat cor unum, et anima una. Et in lucem gentium dedi te, ut illuminares hos, qui in tenebris et in umbra mortis sedebant, ut interiores oculos caecorum gentilium
Abbreviated transcription (Latin):
ut pat̃ ostenłet nequa qͣm filiũ agła sua pes
hanc sententiam exeludi sed ydola⁊ subuux̃.
et laudem meã sculptilib. Subaudi ñ dabo.
Filius eñ ñ seꝑatur a gła patͥs. quiatt. Omĩa
quȩcũq ht̃ pater mea sc̃: et ego et pat̾ unum
audita uobis faciã. Prima fuerant uentura

Expanded text:
ut Pater ostenderet nequaquam Filium a gloria sua per ut Pater ostenderet nequaquam Filium a gloria sua per hanc sententiam excludi, sed idola, subjunxit: Et laudem meFilius enim non separatur a gloria Patris, qui ait: « Omnia, quae habet Pater, mea sunt . » Et: « Ego et Pater unum audita vobis faciam. » Primo fuerant ventura,
Abbreviated transcription (Latin):
Seqͣr Ego sum dñs. hoc ẽ nom̃ meũ: głam
meã alt̾i non dabo: et laudẽ meã sculptilib.
Se dnm̃ nominari uoluit. ut sibi omĩa seriure
demonstraret : sic̃ & ꝑ psalmistã ei dr̃. qm̃ omĩa¬
seruunt tibi. ¶uiꝰ dñationis głam alti ñ da¬
bit : quia unus dñs. una fides. unũbaptisma.
Nam siẽ duȩ fides seu plures ẽẽ ñ possunt.
uł duo baptismatat sic nec duo uł tres dñi. si¬
ue mim̾ofiores. U̾nus enĩ dñs ẽ. pat̾ et filiꝰ et
sp̃e sc̃s ⁊ qui głam fuam alt̾i ñ dabit. idẽ. ulli
ydolo: sic̃ estimauer̾t hi qui in cõmutabile no¬
men lapidib et lignis imposuer̃t. & mutauer̃t
glam incorruptibilis dĩ insimilitudinẽ imagi¬
nis corruptib ilis hominis et uolucrũ et qua¬
drupedum. et serpentium. Tali eñ imagini
dñs glam suã ñ dabit: sic̃ uoluer̃t isti qui com¬
mutauert iu̾tatem dĩ inm̃datium. & coluer̃t
et seruiert̃ ereature potius quã creatori Nam

Expanded text:
8.--Ego sum Dominus, hoc est nomen meum: gloriam meam alteri non dabo, et laudem meam sculptilibus. » Se Dominum nominari voluit, ut sibi omnia deservire monstraret, sicut et per Psalmistam ei diserviunt tibi . » Cujus dominationis gloriam alteri non dedit, quia « unus Dominus, una fides, unum baptisma . » Nam, sicut duae fides seu plures esse non possunt, vel duo baptismata; sic nec duo, nec tres domini sive numerosiores. Unus enim Dominus est Pater et Filius, etsanctus. Qui gloriam suam alteri non dabit, id est ulli idolo, sicut aestimaverunt hi, qui incontaminabile nomen lapidibus et lignis imposuerunt. « Et mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum et quadrupedum, et serpentium . » Tali enim imagini Dominus gloriam suam non dabit, sicut voluerunt isti « qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt, et servierunt creaturae potius quam Creatori . » Nam
Abbreviated transcription (Latin):
cio sic̃ et supͣ dictum ẽ cuncta face̾nt. Mani¬
festum ẽ autẽ quia postea tͥstis aut turbu¬
lentus ñ fuit. Sed de eo temꝑe qͦ dubitari po¬
terat ꝑ hibuit ꝓpħa testimoniũ: sic̃ et ȩnuge¬
lista cum de matre eius iirgine loqueret᷑.
uit. Tali enĩ gen̾e locutionis frequent᷑ ittun¬
tur diuine scriptȩ. Postquã uͦ dñs posuit
int̾ra. idẽ in latitudine mundi iudiciũ quo
credentes in eum di uidicant omĩa quȩ
face̾ uolunt: ꝑceꝑunt et insule. ⁊dẽ. re¬
mora locao ceani legem p̃dicationis eius
quam expectabant. Ad quẽ uersa locutiõe
et extendens eos: firmans t̾ram. & quȩ g̾mi¬
nant exea: dans flatum ppło. qui ẽ suꝑeã.¬

Expanded text:
cio, sicut et supra dictum est, cuncta faceret. Manicio, sicut et supra dictum est, cuncta faceret. Manifestum est autem, quia postea tristis aut turbulentus non fuit, sed de eo tempore, quo dubitari poterat, perhibuit propheta testimonium, sicut et evangelista, cum de matre ejus Virgine loqueretur,vit. Tali enim genere locutionis frequenter utuntur divinae Scripturae. Postquam vero Dominus posuit in terra, id est in latitudine mundi, judicium, quo credentes in eum dijudicant omnia, quae facere volunt, perceperunt et insulae, id est remotiora loca Oceani, legem, praedicationis ejus, quam exspectabant. Ad quem versa locutione et extendens eos: firmans terram, et quae germinant ex ea: dans flatum populo, qui est supe
Abbreviated transcription (Latin):
g dñs calamũ quassatum ñ confregit. et linũ
fumigans ñ extinxit: quia uideȩ regnũ quod
pene destructum iam frierat. eiusq sac̾dotiũ
qͣdignẽ fidei non tenebat. ñ potestate iudicii
ꝑculit. sed cum patientiȩ longaniuntate to¬
lauit. Siue calamum quassatum ñ conter&:
quia inpeccantes placabilis erit. atq ueniã
dabit peccatorib. Et linum fumigans ñ ex¬
tinguet ÷ quia qui uicimi erant extinctiom.
eius clementia seruabunt᷑. Nam inscdo ad¬
uentu iudiciũ educet iu̾itate qͣndo red¬
det unicuiq scd̃m oꝑa sua. Uel etiam in pri¬
mo ad uentu iudicium eduxit inu̾itate sic̃
ait. Iniudicium ego inhunc mundũ uenit
ut qui ñ uident uideant. et qui uident ceci
fiant. Qui ñ fuit tͥstis neq tͣbulentus. sed sẽꝑ
hiẏlariter & mansuete suas actiones oꝑatus
est: donec pon̾et int̾ra iudiciũ. idẽ donec õs
adinitationẽ suã informaret: ut cum iudi¬

Expanded text:
ergo Dominus calamum quassatum non confregit et linum ergo Dominus calamum quassatum non confregit et linum fumigans non exstinxit, quia Judaeae regnum, quod pene destructum jam fuerat, ejusque sacerdotium, quod ignem fidei non tenebat, non potestate judicii perculit, sed eum patientiae longanimitate toleravit. Sive calamum quassatum non conteret, quia in peccantes placabilis erit, atque veniam dabit peccatoribus. Et linum fumigan. non exstinguet, quia qui vicini erant exstinctioni, ejus clementia servabuntur. Nam in secundo adventu judicium educet in veritate, quando reddet unicuique secundum opera sua. Vel etiam in primo adventu judicium eduxit in veritate, sicut ait: « In judicium ego in hunc mundum veni, ut, qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant . » Qui non fuit tristis neque turbulentus, sed semper hilariter et mansuete suas actiones operatus est, donec poneret in terra judicium, id est donec omnes ad imitationem suam informaret, ut cum judi
Abbreviated transcription (Latin):
dine moꝵ eius intelligendũ ẽ: qͥa ñ clamo¬
sa uł contentiosa uoce locutisẽ. In hoc etiã
uerttas apparet: quia nulliꝰ ꝑsonam acce¬
ꝑit. ut alicui blandiretur. sed om̃s ꝓut de¬
cebat increpauit. Modestia qͦq illius exo
demonstrat᷑ : quia nemo for is ꝑplateas uo¬
cem eius audiuit. Neq enim ocisum un.ꝙͣ.
u̾bum ꝓtulit aut leue ⁊ siẽ hi qui clamant
in plateis. uanitatẽ sui cordis ostendentes. ł
ñ audita ẽ foris uox erꝰ quia ñ extra galileam
Quid autẽ calami nomine nisi uidrici ppli
temꝑale regnum designat᷑: nitens qͥdem ex¬
t̾ius sed int̾ius uacuũ: Et quia meodẽ ppło
genus iam regale defecerat atq regnũ epus
a lienigena possidebat: apte hoc idem reg¬
num quassatus calamus uocatur. Quidu¬
ꝑlinum nͥeꝰ sac̾̃dotium ex pͥmit᷑ qd̃ lineiꝰ
uestib utebat᷑: Qđ quia inaduentu dñi cari¬
tatis ardorem ꝑdidit: quasi amisso iam igne
fidei non ardens sed fumigans fuit. In carnatꝰ

Expanded text:
e morum ejus intelligendum est, quia non clamosa, neque contentiosa voce locutus est. In hoc etiam veritas apparet, quia nullius personam accepit, ut alicui blandiretur, sed omnes prout decebat, increpavit. Modestia quoque illius ex eo demonstratur, quia nemo « foras per plateas vocem ejus audivit. » Neque enim otiosum unquam verbum protulit aut leve, sicut hi, qui clamant in plateis vanitatem sui cordis ostendentes. Vel non audita est foris vox ejus, quia non extra Galilaeam Quid autem calami nomine nisi Judaici populi temporale regnum designatur, nitens quidem exterius, sed interius vacuum? Et quia in eodem populo genus jam regale defecerat, atque regnum ejus alienigena possidebat, apte hoc regnum calamus quassatus vocatur. Quid sacerdotium exprimitur, quod lineis vestibus utebatur! Quod quia in adventu Domini charitatis ardorem perdidit, quasi amisso jam igne fidei non ardens sed fumigans fuit. Incarnatus
Abbreviated transcription (Latin):
tas sed suꝑ omĩa: suꝑͣ se autem non ẽ. sed inse
initimur. S ed non ẽ iudiciũ ing̾ssib re
ꝓborum. quia actiones suas ex aminare ne¬
gligunt auit omĩa cum iudicio facientes
ueram eis scientiam largiens. quȩ tenebant᷑
errorib. Qđ autem sequit᷑. quia ñ clama¬
bit neq accipiet ꝑsonam. neq audietur.

Expanded text:
est, sed super omnia; supra se autem non est, sed in se. innituntur. Sed non est judicium in gressibus horum, quia actiones suas examinare negligunt, ut omnia cum judicio facientes verbum eis scientiae largiens, quae tenebantur erroribus. Quod autem sequitur, quia non clamabi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra: et ñ erat ineis quisqͣm qui miret consi¬
lium quẽ ad modũ ad salutẽ ꝑting̾e posset: &
int̾rogatus respondẽt u̾bum de sua conu̾sa¬
tione. Heq existis. idẽ ex ierosolimitis uide¬
licet ex iudeis. erat quis qͣm qui hoc face̾t.
Nam et iudei noticiam scͥpt᷑aꝵ amiserant:at¬
ꝙ consilium credendi inxꝑm uł bene agen¬

Expanded text:
is quisquam qui iniret consilium, quemadmodum ad salutem pertingere posset, et interrogatus responderet verbum de sua conversatione. Neque ex istis, id est Jerosolymitis videlicet, ex Judaeis erat quisquam qui hoc faceret. Nam et Judaei notitiam Scripturarum amiserant, atque consilium credenti in Christum vel bene agen
Abbreviated transcription (Latin):
erit tristis neq turbulentus donee ponat
int̾ra iudicium: et legem eius insule expe¬
ctabunt. Ecce seruus m̃s. quẽ supͣ dedi ihe¬
rłm eiugłistam. Seriius eñ hic appella¬
tur ille. qui cum informa dĩ ee̾t ñ rapinã
arbitratus ẽ. eẽ se eqͣlem. dõ: s semetipsũ
exinaniuit formã serui accipiens. Et hic
electus ex omĩb hc̃ enim pat̾ signauit ds̃.
Inquo bene complacuit sibi anima. idest
uoluntas patͥs: quia momĩb iustũ hunc
uidit. Qł autem int̾ponit suscipiam eũ:

Expanded text:
erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra judicium, et legem ejus insulae exspectabunt. » Ecce servus meus, quem supra dedi Jerusalem evangelistam. Servus enim hic appellatur ille, « qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens . » Et hic electus ex omnibus, « Hunc enim Pater signavit Deus . » In quo bene complacuit sibi anima, id est voluntas Patris, quia in omnibus hunc vidit. Quod autem interponit: Suscipiam eum,
Abbreviated transcription (Latin):
in carne apparuit. Et uanaoꝑa eoꝵ ⁊ quia ꝑ
temꝑꝰali uita faciebant omĩa. Uentus et ina¬
ne simulachra eoꝵ Scimus enim quia nicħ
ẽ. idolum in mundo: et qͦd ds nullus. insi unꝰ.
Sed int̾ tales qualis redemptor nr̃ inuentus

Expanded text:
ruit. Et vana opera eorum, quia pro temporali vita faciebant omnia. « Ventus et inane simulacra eorum. Scimus enim, quia nihil est idolum in mundo, et quod Deus nullus nisi unus . » Sed inter tales, qualis Redemptor noster inventus
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs sui faciet omĩa. Et adducet magistra¬
tus qͣsi lutum: idẽ. potestates huiꝰ scłi inlitũ
rediget ꝓsternens omẽm mundigłam. Et
sic̃ plastes. idẽ. figulus conculeans humũ
noua facit uasa ꝓut uult. ita et xp̃e concul¬
cabit omẽm scłi fastum. ut uasa miscđiȩ ui

Expanded text:
Patris sui faciet omnia. Et adducet magistraPatris sui faciet omnia. Et adducet magistratus quasi lutum, id est potestates hujus saeculi in lutum rediget prosternens omnem mundi gloriam. Et sicut plastes, id est figulus conculcans humum nova facit vasa, prout vult; ita et Christus conculcabit omnem saeculi fastum
Abbreviated transcription (Latin):
his imaginib. Abominatio gͥ. idẽ. abiectio
et detestatio ẽ. quicuirq uos elegit colere
culcans humũ. Quid ꝑ aquilonẽ nisigenti¬
litas designatur infidelitatis frigore constͥe¬
ta: Hĩc ẽ enim qđ antiquus hostis sedẽ fuã
adaquilonẽ pon̾e cogitauit. Et quid ꝑortũ
solis expͥmit᷑ nisi uidaicus płs: in qͦsol iusti¬
ciȩ scđm carnem natꝰ pͥmo fulge cepit. ac
deinceps orbem totum illuminauit. Susci¬
taui gͦ inqͥt adfidem gentes abaquilone. id
ẽ ab infidelitate : & ꝑ apłos ueniet ad eas sal¬
uator abortu solis. idẽ. appło iudeoꝵ qui sp¬
lendore fidĩ pͥmus ẽ illustratus. Suscitatus
erat cornelius abaquilone. qͣndo contimus
p̃cib et elemosinis insistebat÷ ac deinde ꝑpe¬
trũ uerus sol accessit adeum. Sed et eunuchꝰ
ethiops abaquilone fuscitatus uen̾at mierłm
adorare: et ꝑphilippum diuinitus ẽ. uisita¬
tus. Uocabit inquit nom̃ meũ: quia inuoĩe

Expanded text:
his imaginibus. Abominatio igitur, id est abjectio his imaginibus. Abominatio igitur, id est abjectio et detestatio est, quicunque vos elegit colere.culcans humum. » Quid per aquilonem nisi gentilitas designatur infidelitatis frigore constricta? Hinc est enim, quod antiquus hostis sedem suam ad aquilonem ponere cogitavitsolis exprimitur nisi Judaicus populus, in quo sol justitiae secundum carnem natus primo fulgere coepit, ac deinceps orbem totum illuminavit? Suscitavi ergo, inquit, ad fidem gentes ab aquilone, id est ab infidelitate, et per apostolos veniet ad eas Salvator ab ortu solis, id est a populo Judaeorum, qui splendore fidei primitus est illustratus. Suscitatus erat Cornelius ab aquilone, quando continuis precibus et eleemosynis insistebat, ac demum per Petrum verus sol accessit ad eum . Sed et eunuchus Aethiops ab aquilone suscitatus venerat in Jerusalem adorare, et per Philippum divinitus est illustratus . Vocabit, inquit, nomen meum, quia in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
int̾itum ñ potuert̃ p̃dice: quomͦ aliena uel
dixerit multa ab ydolis eẽ p̃dicta: sciendũ
qđ semꝑ m̃datium uinxerint u̾itati et sen
tentias temꝑauerint. ita ut siue boni siue
mali aliquid accidisset. utrũq posset intel¬
ligi. In eo quoq qd fũma diuinitas ait. po¬
nemus cor nrm notandũ ẽ. qͥa unũ cor idẽ
una uoluntas. et una sapientia demonst᷑¬
aut male si potestis facite: & loquam̃. et in¬
deamꝰ simul. Dii gentium sie iutiles ft̃. itt
ñ solũ annuntiare nequeant pͥma & nousi¬
nia. sed etiam nec bene nec male possint fa¬
cere : quia manus hũt et ñ palpabunt pe¬
des hñt et non ambulabunt Loquietiã
Abominatio ẽ. qui elegit uos. Idola sunt ex ni¬
chilo: quia qui face̾ iult idolum. fingit excor¬
de suo illud qd nun qͣm sit aut erit: et adsimi¬
litudinẽ ficte cogitationis suȩ fabricat imagi
nonẽ: quia nullus ds̃ un qͣm similisfuit

Expanded text:
interitum non potuere praedicere, quomodo aliena, vel interitum non potuere praedicere, quomodo aliena, vel dixerit, multa ab idolis esse praedicta, hoc sciendum quod semper mendacium junxerint veritati, et sic sententias tempemali aliquid accidisset, utrumque posset intelligi. In eo quoque quod summa Divinitas ait: Ponemus cor nostrum, notandum est, quia unum cor, id est una voluntas et una sapientia demonstrle, si potestis, facite, et loquamur et videamus simul. » Diligentium sic inutiles sunt, ut non solum annuntiare nequeant prima et novissima, sed etiam nec bene nec male possunt facere, quia « manus habent, et non palpabunt, pedes habent, et non ambulabunt . » Loqui etiam abominatio est, qui elegit vos. » Idola sunt ex nihilo, quia qui facere vult idolum, fingit in corde illud quod nunquam fuit aut erit, et ad similitudinem actae cogitationis suae fabricat imaginnon est, quia nullus Deus unquam similis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥora scire potest nouissima: & quȩ post finẽ
scłi uentura sunt annuntiate. & sciemꝰ qͥa
dii estis uos. Hȩc enim scientia soluis dium¬
tatis est. Quȩ enim creatura nosse potest qͥd
anteqͣm mundus iste conderet᷑. in rerum
ȩt̾ntate fuerit: Aut quis scire ualet. quid
post consũmationẽ scłi sit futurum: Qñ
et seraphinqui ꝑ meritũ dignitatis imme¬
lare dicti sunt: significantes omĩ creature
abscondita eẽ pͥora et nouissima. Bene gͦ
his qui uocabant᷑ dii gentiũ dr̃. quia sihe
annuntiauerint sciet᷑ qđ dii sunt: qͥa soliꝰ
duiinȩ scientie ẽ. ista cognosce. Unde quisqͥs
hec annuntiare neqͥt. manifestum ẽ hũc ñ
ẽẽ dm̃. Significat᷑ etiam in hac sententia qd̃
post aduentum xꝑi omĩa ydola conticue¬
riit. Ubiest emm apollo delficus. et cȩt̾i
demones fut᷑oꝵ scientiam pollicentes qui
potentissimos reges deceꝑunt. Cur de xꝑo
ruinis. & de abolicione templorũ: Si gͦ suũ

Expanded text:
cire potest et novissima. Et quae post finem saeculi ventura sunt, annuntiate, et sciemus quia dii estis vos. Haec enim scientia solius Divinitatis est. Quae enim creatura nosse potest, quid antequam mundus iste conderetur, in rerum aeternitate fuerit? Aut quis scire valet, quid post consummationem saeculi sit futurum? Unde et seraphim, qui per meritum dignitatis immelare supra VI, 2 » dicti sunt, significantes omnes creaturae abscondita esse priora et novissima. Bene ergo his, qui vocabantur dii gentium, dicitur quia si haec annuntiaverint, scietur quod dii sint, quia solius divinae scientiae est, ista cognoscere. Unde quisquis haec annuntiare nequit, manifestum est hunc non esse Deum. Significatur etiam in hac sententia, quod post adventum Christi omnia idola conticuerunt. Ubi est enim Apollo Delphicus, et caeteri daemones futurorum scientiam pollicentes, qui potentissimos reges deceperunt? Cur de Christo ruinis et abolitione templorum? Si ergo suum
Abbreviated transcription (Latin):
subdi. Quis cecus nisi seruius mĩs ⁊ &e sus¬
cus nisi ad quẽ nuntios meos misi: Hie
ẽ seruus qui ñ manet indomo inȩt̾nũ.
Qui cecus ẽ quia spalib ocłis ñ uidet.
et surdus qͥa p̃dicatores scõs aurib cor¬

Expanded text:
subditur. « Quis caecus nisi servus meus? et sursubditur. « Quis caecus nisi servus meus? et surdus nisi ad quem nuntios meos misi? » Hic est servus, qui « non manet in domo in aeternum . » Qui caecus est, quia spiritalibus oculis non videt; et curdus
Abbreviated transcription (Latin):
stibdit᷑. Qui uides multa: nonne custodies:
Qui aꝑtas habes aitres: nonne audies. Ai¬
debat enim inscͥpturis multa. sed ñ custodi¬
ebat ÷ aures cordis aꝑtas ad intelligendũ
multa habebat. sed ut face̾t audire nolebat
ces: te ipsum ñ doces: Qui p̃dicas ñ furan¬
cdum furaris: Cui dicis ñ mechandũ mecha¬
ris: Qui abhominaris idola÷ saclegium
legis dm̃ ignoras: Sed hec et de carualib qͥ
sũt ineccłia possc̃ intelligi. Surdieñi sũt:
qui u̾ba dĩ aure cordis ñ ꝑcipiunt. Int̾ cui¬
modi surdos. ipse clamat. Qui habet aureᷤ
audiendi audiat. Ceci uͦ sunt: qui t̾renᷤ
lueris occupati damꝑna quȩ uitus patum¬
tur ñ uident. Unde nẽ talib surdis p̃cipit᷑
ut atirib cordis audiant: et cecis ut adui¬
dendum intueant᷑: qui ad ñ iudendũ in¬
tueri solent. Aduidendũ quippe intue¬
riẽ: de his cogitare quȩ m̃tem illuminã
Nam ad ñ uidendũ intuetur: qui int̾re¬
nis suũ exercet ingenium. De quo recte

Expanded text:
 Qui vides multa, nonne custodies? qui apertas habes aures, nonne audies? » Videbant enim in Scripturis multa, sed non custodiebant. Aures enim cordis apertas ad intelligendum multa habebat, sed ut faceret, audire nolebat.ces, te ipsum non doces? qui praedicas non furandum, furaris? qui dicis non moechandum, moecharis? qui ablegis Deum inhonoras? . » Sed haec et de carnalibus, qui sunt in Ecclesia, possunt intelligi. Surdi enim sunt, qui verba Dei in aure cordis non percipiunt, inter cujusmodi surdos ipse clamat: « Qui habet aures audiendi, audiat . » Caeci vero sunt, qui terrenis lucris occupati damna, quae intus patiuntur, non vident. Unde nunc talibus surdis praecipitur, ut auribus cordis audiant; et caecis, ut ad videndum intueantur, qui non ad videndum intueri solent. Ad videndum quippe intueri est de his cogitare, quae mentem illuminant. Nam ad non videndum intuetur, qui terrenis suum exercet ingenium. De quo recte
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃: et uidimus głam eius głam qͣsi unige¬
niti apatre. Dixit enim ecce assum. qͣndo se
qui expectabat᷑ ad eẽ p̃sentem innotuit. Qͥ
pat̾ ad iungit. quia iherłm eugłistam dabo.

Expanded text:
nobis, et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigenobis, et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre ; » dixit enim: Ecce adsum, quando se, qui exspectabatur adesse, praesentem innotuit. QuiPater adjungit, quia Jerusalem evangelistam dabo,
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiauit ab exordio ut sciamus. & a pͥn¬
cipio ut dicamus iustus es: Nonẽ. neq annũ¬
tians neq p̃dicens. neq audiens sermones
urõs. Quis exomĩb diis gentrum annunti¬
auit hec ab ex ordio. sic̃ ego dicens abrahȩ. quia
possidebit sementuũ portas imimicorũ suoꝵ.
et benedicent᷑ insemine tuo om̃s gentes terre:
Et quis ex illis annuntiauit hȩc apͥncipio:
ut cum ea sic̃ p̃nuntiauit feci̾t. dicamꝰ ei uis¬
tus es. qui sic̃ p̃dixeras omĩa complestr. Nul¬
lus ex diis ur̃is hec ag̃e potest: sed ego solus
hec facio. quia solus sum ds. Nam neq an¬
nuntians neq p̃dicens uentura quisqͣm exil¬
lis ẽ. neq audiens sermones ur̃os si dixeritis
ei iustus es: qm̃ in sensibilis statua nichil au¬
dire aut loqui ualet.Multimoda ratione
dñs ostende dignat᷑ idola diuinitatẽ hab̾e ñ
legimus quia inpͥncipio erat u̾bum. Qui
dixit ad syon idẽ. ad ppłm uideoꝵ ecce assum:
quia u̾bum caro factum ẽ. & habitauit in

Expanded text:
annuntiavit ab exordio, ut sciamus, et a principio, ut dicamus: Justus es? Non est neque annuntians, neque praedicens, neque audiens sermones vestros. » Quis ex omnibus diis gentium annuntiavit haec ab exordio, sicut et ego dicens Abrahae, quia « possidebit semen tuum portas inimicorum suorum, et benedicentur in semine tuo omnes gentes teEt quis ex illis annuntiavit haec a principio ut, cum ea, sicut praenuntiavit fecerit, dicamus ei: justus es, qui, sicut praedixeras, omnia complesti? Nullus ex diis vestris haec agere potest, sed ego solus haec facio, qui solus sum Deus. Nam neque annuntians neque praedicens ventura quisquam ex illis est, neque audiens sermones vestros, si dixeritis ei: justus es, quoniam insensibilis statua nihil audire aut loqui valet. Multimoda ratione Dominus ostendere dignatur idola divinitatem habere non legimus, quia « In principio erat Verbum . » Qui dixit ad Sion, id est ad populum Judaeorum: Ecce adsum, quia « Verbum caro factum est, et habitavit in
Abbreviated transcription (Latin):
dñe S̾eqͣi. E goposuite sic̃ ꝑlaustrũ triturans no¬
uũ: habens rostra serrantia. Sic̃ intritura no¬
uum plaustrũ habens rostra serrantia. suꝑ
segetes deducit᷑ ut paleam conterat ce gͣ¬
guas habens accitissimas. suꝑ humanũ
genus incedit: ut electos purgando ma¬
nfestat. & reꝑbos calcando conterat. Et
bene plaustro comꝑat᷑ eccłia. Plaustrũ¬

Expanded text:
 « Ego posui te quasi plaustrum triturans novum habens rostra serrantia. » Sicut in tritura novum plaustrum habens rostra serrantia super segetes ducitur, ut paleam conterat et graguas habens acutissimas super humanum genus incedit, ut electos purgando manifestet, et reprobos calcando conterat. Et bene plaustro comparatur Ecclesia. Plaustru
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ. Sequit. etimeas. quia ego tecum sũ:
ne dectines. quia ego dstitus. Netimeas seui¬
tia ꝑsecutorũ quia ego tecum sũ qui te ꝓte¬
gam. et oꝑa tuia dirigam: nedeclines a uia
uitatis blandim̃to seductus infideliũ: qͥa
ego sum ds tuus quite illumino. Sequit᷑.
Confortauite & auxiliatus sumtui. & susce¬

Expanded text:
 Ne timeas, quia ego tecum sum: nec declines, quia ego Deus tuus. » Ne timeas saevitiam persecutorum, quia ego tecum sum, qui te protegam, et opera tua dirigam: nec declines a via veritatis blandimento seductus infidelium, quia ego sum Deus tuus, qui te illumino. Sequitur: « Confortavi te, et auxiliatus sum tui, et susce
Abbreviated transcription (Latin):
sint & ueluti consũptio hominis bellantis ad¬
u̾sum te: idẽ. uelut si contra te quilibet homũ¬
tio conetur pugnare. & duun contrate bella¬
uerit consumat᷑. et nichil fiat. Hic euidentissi¬
niũ de exc̃minatione inimicorum eccłie platũ
tuam: ut te sustentans deducam et dicas mͥ.
u̾mis et non homo. Uermis enĩ sine semine
ꝑereatur: & illi sine semine corruꝑtibili sunt
gen̾ati. qui ñ ex sanguinib neq ex uolun ta¬
sed ex d̃o nati sunt. Uermis conculcatur⁊ sic̃
& eccłia tunc ab impiis ꝯculcabat᷑ & abiecta
erat. Uermis ore t̾ram penetrat: sic̃ et eccłiȩ
Cuiꝰ electi sunt huic mundo spiritalit̃ mortui
ut d̾o inuant. sicut eis et ab apło dr. Mortu¬

Expanded text:
sint, et veluti consumptio hominis bellantis adversum te. » Id est velut si contra quilibet homuncio conetur pugnare, et dum contra bellaverit, consumatur, et nihil fiat. Hic evidentissimum de exterminatione inimicorum Ecclesiae proltuam, ut te sustentans deducam, et dicas mihvermis et non homo . » Vermis enim sine semine procreatur, et illi sine semine corruptibili sunt generati, « qui non ex sanguinibus, neque ex voluntaDeo nati sunt . » Vermis conculcatur, sicut et Ecclesia tunc ab impiis conculcabatur, et abjecta erat. Vermis ore terram penetrat; sicut et Ecclesiae Cujus electi sunt huic mundo spiritaliter mortui, ut Deo vivant, sicut eis et ab Apost
Abbreviated transcription (Latin):
num ẽ idẽ bene fabricatum ẽ. &. postqͣm ꝑ¬
fecit ipsum ydolum. posuit illud in loco fus.
& confortauit melauis ne aliquo impulsu
moueret᷑ aut cadet. Sic loquebatur qui gen¬
tilem quẽlibet nuꝑ conu̾sum confortare uo¬
lebat nfidem. Post gentium itaq conu̾si¬
onem alloquit᷑ ipsam ȩccłiam degentib. &e
contra ꝑsecutions infidelium corrobat di
te abextremis t̾rȩ & alonginqͥs eius uoca¬
uite. et dixi tibi. Seriuis es tu: elegite. et ñ
abieci te. & cet̾a. N am sp̃alis isrł siue ĩ acob
ẽ. iste de quo nẽ agit᷑: de quo & apłs ait. Qͥ¬

Expanded text:
num est, id est bene fabricatum est: et postquam pnum est, id est bene fabricatum est: et postquam perfecit ipsum idolum, posuit in loco suo, et confortavit in clavis, ne aliquo impulsu moveretur aut caderet. Sic loquebatur qui aliquem gentilem nuper conversum confortare volebat in fide. Post gentium itaque conversionem alloquitur ipsam Ecclesiam de gentibus, et contra persecutionem infidelium corroborat, dite ab extremis terrae, et a longinquis ejus vocavi te, et dixi tibi: Servus meus es tu, elegi te, et non abjeci te, » etc. Nam spiritualis Israel sive Jacob est iste, de quo nunc agitur, de quo et Apost
Abbreviated transcription (Latin):
ert̃. qm untiũ sapientie timor dñi. Et extre¬
ma t̾re. idẽ. limites mundi audita p̃dicatio¬
ne euugłica obstupuer̾t: et immanitatẽ
peccaminũ suoꝵ exhorruer̃t: atq dampna¬
tionẽ quȩ talib imminet expauert̃. Et post
timorẽ appropinquauer̃t ꝑfidem adhunc
iustũ qui gladio suȩ p̃dicationis om̃s truci¬
dat. ut ipsi salubrit̾ iuln̾arent᷑ ÷ & accessert̃
uit faber errarius ꝑcutiens eum malleo: qͥ
eudebat tẽ temꝑis. dicens glutino bonum
ẽ. Et confortauit eum inclaius. ut ñ moue¬
atur. Unusqͥsq accedentiũ adxꝑm auxiliabi¬
tur ꝓximo fuo: uiqͥ audit dicat ueni. Illa ẽ enmm
uera caritas: quȩ sic festinat sustinet addm̃ ut ñre¬
linquat ꝓximum. Et unꝰ quisq firmior in¬
becilliori frĩ suo dicet. confortare indño: quia
nichil sũt ydola quȩ dos ẽẽ putabas. Confor¬
tauit enim idolum faber erarius ꝑcutiens
eum malleo: qui cudebat tunc temꝑis qͣndo
fiebant ydola. dicens glutino ferri uł eris. bo¬

Expanded text:
 « initium sapientiae timor Domini . » Extrema terrae, id est limites mundi, audita praedicatione evangelica, obstupuerunt, et immanitatem peccaminum suorum exhorruerunt, atque damnationem, quae talibus imminet, expaverunt. Et post timorem appropinquaverunt per fidem ad hunc Justum, qui gladio suae praedicationis omnes trucidat, ut salubriter vulnerantur, et accesserunt per vit faber aerarius percutiens eum malleo, qui cudebat tunc temporis dicens glutino bonum esse, et confortavit eum in clavis, ut non moveatur. » Unusquisque accedentium ad Christum auxiliabitur proximo suo, ut « qui audit, dicat: Veni . » Illa est enim vera charitas, quae sic festinat ad Deum, ut non relinquat proximum. Et unusquisque firmior imbecilliori fratri suo dicet: Confortare in Domino, quia nihil sunt idola quae deos esse putabas. Confortavit enim idolum faber aerarius percutiens eum malleo, qui cudebat tunc temporis, quando fiebant idola, dicens glutino ferri vel aeris: Bo
Abbreviated transcription (Latin):
eius: quia p̃dicatio illius om̃s paganos inue¬
ut nullo pondẽ rationis aut u̾itatis ante eũ
stare ualerent. sed leuitate sua diffug̾ent. Qͦs
ille gladio p̃dicationis suȩ fugientes ꝑ seq̃ns
de loco ad locum indoctorib transiuit inꝑa¬
ce eum iam crescente fide nullus audẽt scĩs
eius uellum inferre. Et senitita inpedib eiꝰ
non apparuit: quia suꝑ inimicoꝵ suoꝵ colla
quocũq ꝑg̾et calcauit et uelut t̾ram ñ te¬
tigit. Uel menis conspectu reges & gentes col¬
la sũmittent et Nadio illius ac sagitus adu̾¬
sariȩ potestates quasistipula subicientur &
pulius. ꝑ sequetur eos reges uidelicet et pͥn¬
cipes gentium singłaꝵ⁊ et ꝑtransibit inpa¬
ce ad pacem cunctos uocans ut reconcilient᷑
dõ. Semita inpedib eius non apparebit. idẽ
ue laborem ñ sentiet nec aliquã inbecillita¬
tis humane lasfitudinẽ⁊ sed detorrente iuuia

Expanded text:
ejus, quia praedicatio illius omnes paganos pecejus, quia praedicatio illius omnes paganos pecut nullo pondere rationis aut veritatis ante eum stare valerent, sed levitate sua diffugerent. Quos ille gladio praedicationis suae fugientes persequens de loco ad locum, in doctoribus transivit in pace, cum jam, crescente fide, nullus auderet sanctis ejus bellum inferre. Et semita in pedibus ejus non apparuit, quia super inimicorum suorum colla, quocunque pergeret, calcavit, et velut terram non tetigit. Vel in ejus conspectu reges et gentes colla submittent, et gladio illius ac sagittis adversae potestates quasi stipula subjicientur et pulvis. Persequetur eos reges scilicet et principes gentium singularum, et pertransibit in pace ad pacem cunctos vocans, ut reconcilientur Deo. Semita in pedibus ejus non apparebit, id est viae laborem non sentiet, nec aliquam imbecillitatis humanae lassitudinem, sed « de torrente in via
Abbreviated transcription (Latin):
lit᷑ facit. Pater enim diligit filiũ ÷ & omĩa de¬
monstrat ei. quȩ ipse facit. Iure gͦ pat̾ uo¬
care dr̃ filium. ut sequat᷑ se m indifferenti
oꝑatione & inseꝑabili: quia filius expatre
ẽ. Qui seilicet pat̾ dabit in conspectu eius
gentes: scdm qđ legati ppłoꝵ. adolofernem
dixisse ferũ tͣ. Ecce nos serui nabuchodono¬
sor regis magni inconspectu tuo sumꝰ: ut t̾e
nobis ut placet ante faciẽ tuã. Dabit gͦ gẽ
rent eum om̃s gentes. Gladiũ uͦ eiꝰ appellat
siẽ ferientes sagite sic t̾rentes sententie
ueniunt: qm̃arcum suũ tetendit & para¬
uit illũ. Puluis autẽ et stipula leius & a¬
rida quã uentus facile impellit. leuitatẽ
peccantium qui uento temptationis agitã¬
tant᷑ designat: quia peccator audire meru¬
it pulus es et inpulue̾m reu̾teris: & tt̾m
de peccatore dictum ẽ. stipulam siccã ꝑseque¬
ris. Oedit gͦ pat̾ gentes quasi pulue̾m gladio
eius. et sicut stipulam uento raptam arcui

Expanded text:
 facit: Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit . » Jure ergo Pater vocare dicitur Filium, ut sequatur se in indifferenti operatione et inseparabili, quia Filius ex Patre est. Qui scilicet Pater dabit in conspectu ejus gentes, secundum quod legati populorum ad Holofernem dixisse feruntur: « Ecce nos servi Nabuchodonosor regis magni in conspectu tuo sumus: utere nobis, ut placet ante faciem tuam . » Dabit ergorent eum omnes gentes. Gladium vero ejus appellat ientes sagittae sic terrentes sententiae veniunt quoniam « arcum suum tetendit, et paravit illum . » Pulvis autem et stipula levis et arida, quam ventus facile impellit, levitatem peccantium, qui vento tentationis agitantur, designat, quia peccator audire meruit: « Pulvis es, et in pulverem reverteris . » Et iterum de peccatore dictum est: « Stipulam siccam persequeris . » Dedit ergo Pater quasi pulverem gladio ejus, et sicut stipulam vento agitatam arcui
Abbreviated transcription (Latin):
Quis adiuirit sp̃m dñi: aut quis consilia¬
rius eius fuit. & ostendit illi: Cum quo
imit consilium et iustruxit eum. et docu¬
it eum semitã iusticie: et erudunt eum sci¬
entia. & uiam prudentie ostendit illi: Os¬
opĩns ẽ. Aut quis consiliariꝰ eius fuit : et
ostendit quid agere deb̾et: Subaudi nul¬
lus: quia nouit omĩa aiec aliunde scien¬
tiã accepit. quia ipse ẽ fons sapientie: in
quo sũt om̃s thesauri sapientiȩ & scientie
absconditi. Cum quo miit consilium ut
instrueret᷑ ab eo: Sub audi cum neĩe: qm̃¬
et̃naliter omĩa scit. In quo etiam sorte uoca¬
ti sumus p̃destinati scđm ꝓpositũ eiusqui oꝑa-¬
t᷑omĩa scdm consilium uoluntatis suȩ. Et
quis docuit eum semitã iusticiȩ. idẽ ꝑ qͣm
uiam subtilitatẽ uisticiȩ suȩ duce̾t. eis mise¬
rando quib iustum erat. et eis irascendo qͥ
tia: Pullus: quia sine imtio seit uniu̾sa.
Et quis uiã prudentiȩ ostendit illi: ꝑ quam
incecłet eligendo bona. et respuendo mala. a¬

Expanded text:
Quis adjuvit spiritum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit, et ostendit illi? Cum quo iniit consilium, et instruxit eum, et docuit eum semitam justitiae, et erudivit eum scientiam, et viam prudentiae ostendit illi? omnipotens est. Aut quis consiliarius ejus fuit, et ostendit ei quid agere debeat? subaudi: nullus, quia novit omnia, nec aliunde scientiam accepit, et ipse fons sapientiae, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Cum quo iniit consilium ut instrueretur ab eo? subaudi: cum nemine, quoaeternaliter omnia scit. « In quo etiam sorte vocati sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui operatur omnia secundum consilium voluntatis suae . » Et quis docuit eum semitam justitiae, id est per quam viam subtilitatem justitiae suae duceret eis miserando quibus justum erat, et eis irascendo quitia? Nullus, quia sine initio scit universa. Et quis viam prudentiae ostendit illi, per quam incederet eligendo bona, et respuendo mala a
Abbreviated transcription (Latin):
nigne suos int̾ aduersa consolatur dicenᷤ.
Consolamini. ꝯsolamini ppłe m̃s. Ꝙ ut cõ¬
solationẽ qui iam ꝑceꝑunt alios consolari
studeant. ad iungit. Loquimini ad cor ihe¬
rłm: et aduocate eam. Et ad cor namq ẽ
loqui÷ tͥstem blande consolando alloqui.
Cnde ruth dixisse fert᷑ adboor. Consolatꝰ
es me: & locutus adcor ancille tue Hiue aũ¬

Expanded text:
nigne suos inter adversa consolatur, dicens: « Consolamini, consolamini, popule meus. » Et ut consolationem qui jam perceperunt, alios consolari studeant, adjungit: « Loquimini ad cor Jerusalem, et avocate eam. » Ad cor namque est loqui tristem blande consolando alloqui. Unde Ruth dixisse fertur ad Booz: « Consolatus es me, et locutus es ad cor ancillae tuae
Abbreviated transcription (Latin):
dio: Ego dñs: pͥmus & nouissimus ego sumt
nisi ego ds pat̾: qui & singłas geu̾ationeᷤ ab
exordio mundi ad cognitionẽ meã nocaui: Ego
ddñs oꝑatus sũ ħ. Nam pͥmus et nouissimus
ego sum: idoq ⁊ ĩ antiquis ⁊ ĩ nouissimis ꝙ̃ib
humanũ genus uocaui. ut sempit̾nus dñs.
Uocani namq ꝑangłos. ꝑnoȩ. ꝑ abraham. &¬

Expanded text:
sum. nisi ego Deus Pater, qui et singulas generationes ab exordio mundi ad cognitionem meam vocavi? Ego Dominus operatus sum. Nam primus et novissimus ego sum, ideoque et in antiquis et in novissimis temporibus humanum genus vocavi ut sempiternus Dominus. Vocavi namq
Abbreviated transcription (Latin):
lut mane. potentiam eoꝵ auferens. Hȩc
enim duo gen̾a hominũ. idẽ sapientes scłi. &
iudices. multũ refistebant eugłicȩ p̃dicationi:
et ideirco speciałr de illis sententia druinitus
truncus eoꝵ. Hulla enim fortitudine corpus
eoꝵ int̾ra solidatum ẽ: ut ñ facile subu̾ti poss&
Seqͣr .R.epente flauit in eos et aruerunt: et
turbo quasi stipulam auferet eos .R. epente
flaũ ĩeo ᷤᷤ dñs idẽ eximꝓpiuso sententia uidicis
uenit suꝑ eos. & ꝑmortem a uiriditate uitȩ
p̃sentis aruert̃ ÷ & turbo dñce animadu̾sio¬
nis rapuit eos abhac uita. uelut stipulam ari¬
dos & inanes adcomburendum. Postquã uͦ
dĩis oꝑa potentie sue & magnitudinẽ suã
declarauit: rursus eos qui se maliqua ima¬
gine eum posse figurare putabant. increpat
fecistis qui tam magnus sum: Seqͣr. Leuate
Idẽ celum suspicite: et quissit qui ea quȩ
ibi sunt ereauit intelligite. Uani sunt enimi

Expanded text:
lut inane, potentiam eorum auferens. Haec lut inane, potentiam eorum auferens. Haec enim duo genera hominum, id est sapientes saeculi et judices multum resistebant evangelicae praedicationi, et idcirco specialiter de illis sententia divinitus truncus eorum. » Nulla enim fortitudine corpus eorum in terra solidatum est, ut non facile subverti posset. Sequitur: « Repente flavit in eos, et perierunt, et turbo quasi stipulam auferet eos. » Repente flavit in eos Dominus, id est ex improviso sententia judicis venit super eos, et per mortem a viriditate vitae praesentis aruerunt; et turbo Dominicae animadversionis rapuit eos ab hac vita, velut stipulam, aridos et inanes ad comburendum. Postquam vero Dominus opera potentiae suae et magnitudinem suam declaravit, rursus eos qui se in aliqua imagine eum posse figurare putabant increpat, fecistis, qui tam magnus sum? Sequitur: » Id est in coelum suspicite, et quis sit, qui ea quae ibi sunt creavit, intelligite. Vani sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
habitatores eius sũt quasi locuste. Non ait
possit. Adcuiꝰ magnitudinẽ om̃s habitatores
oibis sũt quasi locuste idẽ minimi. Hon tam̃
uxta corꝑeam molem sedere suꝑgyrum terrȩ
putandus ẽ. eum ipsr sit sp̃s : sed quia ubiq ter¬
raꝵ totusẽ & ubiq regnat. Sedi quippe cui p̃¬
sidet idẽ gyro t̃re. int̾ĩor et suꝑior manet. Int̾i
sicut tab̃nacłm ad inhabitandũ. Cȩlos exten¬
dit uelut inchilũ. idẽ subtilissimos atq tenui¬
issimos quasi fumũ. Et siert tab̾nacłm expã¬
dit eos adihabitandũ: ut sub eoꝵ rotundo
tegiine quasi intab̾nacło habitarent hoiẽs
rum scrutatores qͣsi ñ sint: uidices t̾rȩ ue¬
lut inane fecit. Scrutatores. idẽ philosoph¬
os et sapientesscłi dedit dñs quasi ñ sint: quẽ¬
adinodũ et apłs ait. Ubi sapiens. ubi scͥba. uͥ
conquisitor huiꝰ scłi: Nonne stultam fecit ds
sapientiam huiꝰ mundi: Sed et uidices t̾rȩ
qui xp̃ianos inniuste dampnabant. fecit ue¬

Expanded text:
habitatores ejus sunt quasi locustae. » Non ait:possit, ad cujus magnitudinem omnes habitatores orbis quasi locustae, id est minimi. Non tamen juxta corpoream molem sedere super gyrum terrae putandus est, cum ipse sit Spiritus, sed quia ubique terrarum totus est, et ubique regnat. Sedi quippe cui praesidet, id est, gyro terrae interior et superior manet: interisicut tabernaculum ad inhabitandum. » Coelos extendit velut nihilum, id est, subtilissimos atque tenuissimos quasi fumum. Et sicut tabernaculum expandit eos ad inhabitandum, ut sub eorum rotundo tegmine quasi in tabernaculo habitarent homines, rum scrutatores quasi non sint, judices terrae velut inane fecit. » Scrutatores, id est philosophos et sapientes saeculi dedit Dominus quasi non sint, quemadmodum Apostolus ait: « Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisisapientiam hujus saeculi? » Sed et judices terrae, qui Christianos injuste damnabant, fecit ve
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ. Credidi ꝓpter qđ locutus sũ. Qͥ
enim longe ẽ ado inerrore: nescit recta lo¬
qui. Simulad iuditium ꝓpinquemus: ut
udentes incordib suis uł quȩ bona ꝑceꝑ¬
uendo reddidunt: iustificent me et pͣuita¬
tessuas corrigant. Seqͣr. Quis suscitauit ab¬
oriente iustum uocans ut sequeret᷑ se. Da¬
bit in conspectu eius gentes: et reges obti¬
quetur eos: transibit inpace: semita in pe¬
dib eius ñ apparebit. Iudaicus ppłs uocat᷑
oriens: quia de eiuscarne ille natus ẽ.qui
sol iusticie appellat᷑. Iustus uͦ dr idem salua¬
tor nr̃ ÷ qui peecatum ñfecit. nec inuentus

Expanded text:
scriptum est: « Credidi, propter quod locutus sum . » Qui scriptum est: « Credidi, propter quod locutus sum . » Qui enim longe est a Deo in errore, nescit recta loqui. Simul ad judicium propinquemus, ut videntes in cordibus suis vel quae bona percepervendo reddiderint, justificent me, et pravitates suas corrigant. Sequitur: oriente justum, vocavit eum, ut sequeretur se? Dabit in conspectu ejus gentes, et reges obtiVERS. 3.-- « Persequetur eos, transibit in pace, semita in pedibus ejus non apparebit. » Judaicus populus vocatur oriens, quia de ejus carne ille natus est, qui sol justitiae appellatur. Justus vero dicitur idem Salvator noster, « qui peccatum non fecit, nec invent
Abbreviated transcription (Latin):
to. Ambulabunt & non deficient: qͣndo
sequentur agnum quocũq ierit. Nan q
ꝑ illam immutationẽ detrahetur abeorũ
corꝑib omĩs corruptibilitas. et tarditas oĩsq
molestie sensus. et omĩs fragilitas: ita ut qͦcũ¬
q uoluer̃t irȩ sine mora uł difficulta te pos¬
sint. & ag̾e qͥeqͥd placiu̾t Cum itaq ds̃ tan¬
tam uͥtutem sꝑantib inse tͥbuat: manifes¬
tum ẽ. quia ipse ñdeficiet neq laborabit. Seoͣr.¬
Taceant ad me insule: & gentes mutent forti¬
tudinẽ. Insule quȩ ꝓcul in maritaceant adme
audiendũ: ut iam ñ uet̾es errores loqͣntur sed
doctrinã meã auscultent. Atq gentes mutent
fortitudinẽ sꝑantes indño: ut quȩ fortes erant
incarne. fiant fortes infp̃u: & quȩ seruiebant
peccato. seruiant nc̃ iusticie. Seqͣr. Accedant
& tc̃ loquant᷑ : simul ad iudiciũ ꝓpinquemꝰ.
Accedant ad me ꝑfidem ÷ et tẽ loqͣntur sic̃

Expanded text:
to . » Ambulabunt et non deficient, quando to . » Ambulabunt et non deficient, quando « sequentur Agnum quocunque ierit . » Namque per illam immutationem detrahetur ab eorum corporibus omnis corruptibilitas, et tarditas, omnisque molestiae sensus, et omnis fragilitas, ita ut quocunque voluerint ire, sine mora et difficultate possint, et agere quidquid placuerit. Cum itaque Deus tantam virtutem sperantibus in se tribuat, manifestum est, quia ipse non deficiet, neque laborabit. SeTaceant ad me insulae, et gentes mutent fortitudinem. » Insulae, quae procul in mari sunt, taceant ad me audiendum, ut jam non veteres errores loquantur, sed doctrinam meam auscultent. Atque gentes mutent fortitudinem sperantes in Domino, ut quae fortes erant in carne, fiant fortes in spiritu; et quae serviebant peccato, serviant nunc justitiae. Sequitur: « Accedant, et tunc loquantur, simul ad judicium propinquemus. » Accedant ad me per fidem, et tunc loquantur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis spem pon̾e. iniquitatẽ cotidie sine ul¬
lo desidii defectu ꝑ petrare. Quam bene u
tramq fortitudinẽ ꝓpħa nẽ complexus est
dicens. Qui autẽ sꝑant indño. mutabunt
fortitudinẽ. Qui enim neqyaqͣm sument
sed mutabunt᷑ dixit: dixit ꝓfecto patent̃ in¬
notuit aliam eẽ que deponit᷑. ⁊ aliã q̃ ĩcoha¬
tur. Assument autem pennas ut aquile:
quia contemplando uolant. Currunt &
ñ laborant: quia uelocib magna celerita¬
te p̃dicant. Ambulant et ñ deficiunt: qͥa
intellectus sui uelocitatem retinent. ut tar¬
diorib condescendant. Uł qui nẽ in bono
oꝑe fortitudinem hñt. in resurrectione mu¬
tute. Assument pennas idẽ uolatum ut a¬
quile: qͣndo rapient᷑ innubib obuiam xꝑo
inaera. Current et ñ laborabunt: quiatẽ
saliet siẽ eeruus claudus. Unde et ꝑmala¬
chiam eis sic̃ iani sepe diximus ꝓmitittiurr
Eg̾dimim: et salietis sicut uituli de arm̃¬

Expanded text:
ipsis spem ponere, iniquitatem quotidie sine ulipsis spem ponere, iniquitatem quotidie sine ullo desiderii defectu perpetrare. tramque fortitudinem Isaias complexus est, dicens: « Qui confidunt in Domino mutabunt fortitudinem . » Qui enim nequaquam, « sument, » sed, « mutabunt, » dixitnotuit, aliam esse quae deponitur, et aliam quae inchoatur. Assumunt autem pennas sicut aquilae, quia contemplando volant. Currunt, et non laborabunt, quia velocibus magna celeritate praedicant. Ambulant, et non deficiunt: quia intellectus sui velocitatem retinent, ut tardioribus condescendant. Vel qui nunc in bono opere fortitudinem habent, in resurrectione mutute . » Assument pennas, id est volatum ut aquilae, quando rapientur in nubibus obviam Christo in aera. Current et non laborabunt, quia « tunc saliet sicut cervus claudus . » Unde et per Malachiam eis, sicut jam saepe diximus, promittitur: « Egrediemini, et salietis sicut vituli de armen
Abbreviated transcription (Latin):
te uigent ac robuffimi sũt et agiles. fatiga¬
bunt inlaborib sius. et infirmi erunt. quia
et florens etas seito concidet. atq corꝑa robus¬
ta marcescent: qui autẽ sꝑant ñ insiuis ui¬
rib sed indño. ualentiores erunt omĩb ui¬
ris scłarib. M utabunt fortitudinẽ ⁊ quia
qui pͥus erant fortes in carne. foreiores fied̃
inspali oꝑe. Ala ẽ enĩ fortitudo iustoꝵ:. s
alia reꝓboꝵ. Iustorum qͥppe fortitudo ẽ carnẽ
uincere ÷ ꝓpͥis uoluptatib contra ire: delec¬
tationẽ uitȩ p̃sentis extinguere. huiꝰ mundi
asꝑa ꝓ ȩt̾nis p̃mniis amare: ad u̾santem ini¬
micũ incorde suꝑare. Ri eꝓborum uͦ fortitu¬
do ẽ. transitoria sine cessatione dilig̾e: contͣ
flagella conditoris in sensibilit̾ ꝑdurare:
ad manem głam etiameum uttȩ detͥmento
ꝑuenire: bonoꝵ uitam ñ solum u̾bis ac mo¬
rib sed etiam gladiis impugnare: insemet¬

Expanded text:
te vigent, ac robustissimi sunt et agiles, fatigate vigent, ac robustissimi sunt et agiles, fatigabuntur in laboribus suis, et infirmi erunt, quia et florens aetas cito concidet, atque corpora robusta marcescent. Qui autem sperant non in suis viribus, sed in Domino, valentiores erunt omnibus viris saecularibus Mutabunt fortitudinem, quia qui prius erant fortes in carne, fortiores erunt in spiritali opere. Alia est enim fortitudo justorum, et alia reproborum. Justorum quippe fortitudo est carnem vincere, propriis voluptatibus contraire, delectationem vitae praesentis exstinguere, hujus mundi aspera pro aeternis praemiis amare, adversantem inimicum in corde superare. Reproborum vero fortitudo est transitoria sine cessatione diligere, contra flagella conditoris insensibiliter perdurare, ad inanem gloriam etiam cum detrimentoere, bonorum vitam non solum verbis ac moribus, sed etiam gladiis impugnare, in semet
Abbreviated transcription (Latin):
ta gub̾natione cunctorum: quasi ingub̾nã¬
do et disponendo laboraret. qui fine labore
condidit omĩa. et sine inquietudane regit
iniu̾sa. Et si uiam tuã abeo putaiu̾s ab¬
sconditam÷ estimabis sapientiam eius quȩ
nouit et̾nalit̾ omĩa. exiguam ẽẽ. Nam qđ
sũt. fortitudine et robur multiplicat. Qͦ¬
mͦi enim deficiet aut laborabit. quia lassũ
confortat: Eos uͦ qui non sunt appellat illoᷤ
mundi et contemptibilia elegit s. et quȩ
non sunt. ut ea quȩ sc̃ destrueret. Et hisfor¬
titudinẽ bom oꝑis. atq robur m̃tis. dñs mul¬
tiplicat. Quoꝵ fortitudo conseq̃nter ostendit᷑
uenes ininfirmitate cadent: qui autem sꝑant¬
indño mutabunt fortitudinẽ. Assument
pennas sicut aquile ⁊ current et ñ laborabt:
ambulabunt et ñ deficient. Pueri. idẽ. adoles¬
centes deficient labors & iuuenes infirmabũ¬
tur. idẽ. qui int̾ scłares magna in columita¬

Expanded text:
ta gubernatione cunctorum, quasi in gubernanta gubernatione cunctorum, quasi in gubernando et disponendo laboraret, qui sine labore condidit omnia, et sine inquietudine regit universa. Et si viam tuam ab eo putaveris absconditam, aestimabis sapientiam ejus, qui novit aeternaliter omnia, exiguam esse. Nam quod sunt fortitudinem, et robur multiplicat. » Quomodo enim deficiet aut laborabit, qui lassum confortat? Eos vero, qui non sunt, appellat illos, mundi et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt, ut ea quae sunt, destrueret . » Et his fortitudinem boni operis atque robur mentis Dominus multiplicat. Quorum fortitudo consequenter ostendituvenes in infirmitate cadent. » VERSmutabunt fortitudinem, assument pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non deficient. » Pueri, id est adolescentes deficient labore, et juvenes infirmabuntur, id est qui inter saeculares magna incolumita