comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rent. ⁊ atq inherendo. uel sacrȩ scriptu¬
re eloquiis. uel occultis reuelationibus
in quantum accipiunt agnoscunt: hȩc¬
& nouerunt et ꝓnuntiant. Itditia igit᷑
quȩ deus tacet nesciunt: quȩ ds̃ loquit᷑

Expanded text:
rent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus inquantum accipiunt agnoscunt, et noverunt haec et pronuntiant. Judicia itaque quae Deus tacet nesciunt, quae Deus loquit
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiarum sapientie et scientiȩ dĩ. quã
in comp̃hensibilia sunt iudicia eiꝰ. et in¬
uestigabiles uie eius: S rursum mͥ hȩc di¬
centi: alia suborit᷑ questio. Nam daĩud
ꝓpħa: dominoloquit᷑ dicens. In labiis me¬
is ꝓnuntiaui omnia iudicia oris tui. Et cũ
minus sit nosse quã etiã ꝓnuntiare: qͥd est
qd̃ pauluᷤ incomp̃hensibilia eẽ dei iudicia
asserit. dauid autem hec se omnia.ñso¬
lum nosse. sed etiam in labiis ꝓnuntiasse
testatur:
dutraq hec tibi suꝑius sub breuitate
respondi. dicens: quod sc̃i uiri in qͣn¬
tum cum dnõ unum sunt. sensum dñi ñ
ignorant. Om̃s enim qui deuote dnm se¬
cuntur: et iam deuotione cum dõ sunt:
et adhuc carnis corruptibilis pondere
grauati. cum dõ non sunt. Occulta itaq
dei iuditia. inquantum illi comuncti st̃
sciunt: in quantum disiuncti sunt nesci¬
unt. Quia enim secreta eiꝰ adhuc ꝑfecte
non penetrant: incomp̃hensibilia eiꝰ iudi¬
cia esse testant᷑. Quia uero ei mente inhe¬

Expanded text:
scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse Dei judicia asserit, David autem haec se omnia nlum nosse, sed etiam in labiis pronuntiasse testatur? d utraque haec tibi superius sub brevitate respondi, dicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibilis gravati pondere, cum Deo non sunt. Occulta itaque Dei judicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur: quia vero mente ei inhae
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ itiambcatꝰ dauid. economice tunc factũ in
psalmo cendesimo. quarto similit̃ declarauit:
dicens. & uocauit famẽ suꝑ t̾ram: et ome fir-¬
mamentũ panis contriuit. Misit ante eos uirũ:
inseruum uenundatꝰ ẽ ioseph. Hȩc gͦ duo. id
est grã dei. et liberũ arbitrium. sibi quidẽ inui¬
cemuident᷑ aduersa: s utraq concordant: et
utraq nos parit̾ debere susciꝑe. pietatis ratio¬
ne colligimus: ne unũ horum hominib sub¬
trahentes: eccłastice fidei regulam excessisse
uideamur. Nam cũ uiderit nos ds̃ ad bonũ
uelle deflectere: occurrit: dirigit. atq con¬
fortat. Ad uocẽ enĩ clamoris tui: statim ut
audierit respondebit tͥ. Et inuocame inquit in
die tribulationis: et eripiam te et głificabis me.
Et rursus. si nos nolle uel intepuisse ꝑspexerit:
adhortationes salutiferas admonet cordibꝰ nr̃is:
quib uoluntas bona. uł repararet᷑ ułre formet᷑

Expanded text:
quod etiam beatns Dauid oeconomice tunc factum in quod etiam beatns Dauid oeconomice tunc factum in psalmo centesimo quarto similiter declarauit dicens: et uocauit famem super terram: et omne firmamentum panis contriuit. misit ante eos uirum: in seri uennudatus est Ioseph. haec ergo duo, id est uel gratia dei uel liberum arbitrium sibi quidem inuicem uidentur aduersa, sed utraque concordant et utraque nos pariter debere suscipere pietatis ratione colligimus, ne unum horum homini subtrahentes ecclesiasticae fidei regulam excessisse uideamur. nam cum uiderit nos dens ad bonam uelle deflectere, ocourrit, dirigit atque confortat: ad uocem enim clamoris tui statim ut audierit, respondebit tibi, et inuoca me, inquit, in die tribulationis: et eripiam te, et glorificabis me. et rursus si nos nolle uel intepuisse perspexerit, adhortationes salutiferas admouet cordibus nostris, qubiu uoluntas bona uel reparetur uel formet
Abbreviated transcription (Latin):
ne rebeccam tangens. peccet in dm̃. Ioseph fr̃m
liuore distrahitur. ut descensio filioꝵ isrł in ȩ¬
gyptum ficret: et illis de germaninece tractan¬
tib. future famis remedia pararent᷑. Quod idẽ
iosephafrĩb agnitus: manifestat dicens. No¬
lite pauere: nec durũ uob̃ uideat᷑ qđ uendidistis
me in hisregionib. Prosalute enĩ urã misit me
añs ante uos. Et infra. Premisit enĩ me ds̃ ut re¬
seruemim suꝑ tram: et escas aduiuendũ habe
possitis. Nonurõ consilio s uoluntate dĩ missꝰ
sum: qͥ fecit me quasi patrẽ pharaonis. et dñm
totius domus eiꝰ ⁊ et pͥncipem in omĩ t̃ra egy¬
pti. Et cũ post obitum patris. formidantib fr̃i¬
b suis suspitionẽ timoris auferret: nolite inqͥt
timere. Nunqͥd dei possumus rennuere uolun¬
tati: Uos cogitastis aduersus me malũ. ds̃ uer¬
tit illudmbonũ: uit exaltaret mc sicut in p̃senti¬
arum cernitis: ut saluos faceret muldos popłos

Expanded text:
ne Rebeccam tangens peccet in deum. Ioseph fratrum ne Rebeccam tangens peccet in deum. Ioseph fratrum liuore distrahitur, ut descensio filiorum Israhel in Aegypto fieret et illis de germani nece tractantibus futurae famis remedia pararentur. quod idem loseph a fratribus agnitns manifestat dicens: nolite pauere, nec durum uobis uideatur quod uendidistis me in his regionibus: pro salute enim uestra misit me deus ante uos, et infra: praemisit enim me deus ut reseruemini super terram, et escas ad uiuendum habere possitis. non uestro consilio, sed uoluntate dei missus sum: qui fecit me quasi patrem Pharaonis, et dominum totius domus eius, et principem in omni terra Aegypti. et cum post obitum patris formidantibus fratribus suspicionem timoris auferret, nolite, inquit, timere: numquid dei possumus resistere uoluntati? uos cogitastis aduersus me malum: sed deus uertit illud in bonum, ut exaltaret me, sicut in praesentiarum cernitis, ut saluos faceret populos. multos.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis inidũ. Multi enim singula hec creden¬
tes ac iusto ampliꝰ asserentes: uariis. sibiq contra¬
riissunt errorib inuoluti. Si emm dixerimus
tore paulo. quid inpublicano matheo: quoꝵ unus
cruorib. ac suppliciis innocentũ alius uiolentiis. ac¬
rapinis publicis incubans. aitrahit᷑ ad salutẽ: Sin
uͦ a grã dei semꝑ inspiraribonȩ uoluntatis pͥnci¬
pia dixerimꝰ. qͥd dezachei fide. qͥd de illiꝰ meruice
latronis pietate dicimus: qui desidio suo uim qͣn¬
dam regnis cęlestib inferentes. specialis uocatio¬
nis monita p̃uenerunt: consũmationẽ uͦ uirtu¬
tum et exsequutionẽ mandatoꝵ dei. si nr̃o depu¬
cauerimꝰ arbitrio: quomͦ oramus. confirma
hoc ds̃ qd oꝑatus es in nobis. et oꝑa manuũ no¬
strarũ dirige suꝑnos: Scimus ad maledicendũ
isrłi. balaam fuisse conductũ: s uidemꝰ maledicẽ
cupienti. ñ fuisse ꝑmissũ. Custodit᷑ ab imelech

Expanded text:
uoluntatis initium multi enim singula haec credenuoluntatis initium multi enim singula haec credentes ac iusto amplius adserentes uariis sibique contrariis sunt erroribus inuoluti. si enim dixerimus tore Paulo, quid in publicano Matthaeo, quorum unus cruore ac suppliciis innocenturapinis publicis incubans adtrahitur ad salutem ? sin nero a gratia dei semper inspirari bonae uoluntatis principia dixerimus, quid de Zaeehaei fide, quid de illius in cruce latronis pietate dicemus, qui desiderio suo uim quandam regnis caelestibus inferentes specialia uocationis monita praeuenerunt? consummationem uero uirtutum et exsecutionem mandatorum dei si nostro deputauerimus arbitrio, quomodo oramus: confirma deus hoc, quod operatus es in nobis, et: opera manuum nostrarum dirige super nos? scimus ad maledicendum Israheli Balaam fuisse conductum, sed uidemus maledicere cupienti non fuisse permissum. custoditur Abimelech,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝓtestatur dicens: nemopoterit uenire ad me.
nisi pater qui misit me traxerit cũ. Apłs liberũ
arbidrium nr̃m incitat dicens. Sic currite. ut
comp̃hendatis. S infirmitatẽ ciꝰ ioħs baptista
destatur cumait. Non potest a se homo acciꝑe qͥc¬
quam: nisi fuerit ei datum de cęlo. Iubem᷑ ani¬
mas nras sollicite custo dire: ꝓpħa dicente. Custo
mat. Nisi dñs custodierit ciuitatẽ: inuanũ uigi¬
lat qui custodit eam. Apłs philippensib scͥbens:
ut liberum eoꝵ designet arbitriũ. cũ metu. et
tremore inquit urãm salutẽ oꝑamini. S ut in¬
firmitatẽ eius ostendat: adiungit. Ds̃ ẽ cnimqͥ
oꝑat᷑ in nobis et uelle et ꝑficere: ꝓbona uolunta
t ita sunt hec quodãmͦ indiscrete ꝑmi xi Ite.¬
Axta atq confusa. ut quid ex qͦ pendeat. inter
multos magna questione uoluat᷑: id est utrũ
quia mitium bone uoluntatis p̃btierimꝰ mniscitat᷑
nr̃i ds̃: an quia ds̃ misereat᷑. consequam᷑ bonȩ

Expanded text:
emo potest uenire ad me nisi pater qui misit me adtraxerit eum. apostolus liberum arbitrium nostrum indicat dicens: sic currite ut conprehendatis, sed infirmitatem eius Iohannes Baptista testatur, cum ait: non potest homo accipere a se quicquam nisi fuerit ei datum de caelo. iubemur animas nostras sollicite custodire propheta dicente: custodmat: nisi dominus custodierit ciuitatem, in uanum uigilauit qui custodit eam. apostolus Philippensibus scribens, ut liberum eorum designet arbitrium, cum metu et tremore, inquit, uestram salutem operamini: sed ut infirmitatem eius ostendat, adiungit: deus est enim qui operatur in nobis et uelle et perficere, pro bona uoluntate. Et ita sunt haec quodammodo indiscrete permixta atque confusa, ut quid ex quo pendeat inter multos magna quaestione uoluatur, id est utrum quia initium bonae uoluntatis praebuerimus misereatur nostri deus, an quia deus ++ misereatur consequamur bonae
Abbreviated transcription (Latin):
biis meis. Arbitrii nr̃i facultas: a dño declarat᷑
cum dicit᷑. Solue uincła colli tui captiua filia
syon. fragilitatẽ eiusꝓpħa decantat dicens. Dñs
soluet compeditos: et dirupisti uincula mea:
tibi sacrificabo hostiam laudis. Audiuimꝰ in euan¬
gelio dnm̃ conuocantẽ: ut ad eũ ꝑlibum arbitri¬

Expanded text:
cultas a domino declaratur, cum dicitur: solue uincula colli tui captiua filia Sion: fragilitatem eius propheta decantat dicens: dominus soluit conpeditos, et: disrupisti ninonla mea: tibi sacrificabo hostiam laudis. audimus in enangelio dominum connocantem, ut ad eum per liber
Abbreviated transcription (Latin):
ropositum nãq dei. quo ñ obhoc hominẽ
fecerat ut ꝑiret. s ut in ꝑpetuũ uiueret:
manet immobile. Cuius benignitas cũ bo¬
nȩ uoluntatis in nob quantulãcunq scintillã
emicuisse ꝑspererit. uł quã ipse tanq̃. de dura
sihoe nr̃i cordis extuderit. confouet eam et exfuscitat:
suaq inspiratione confortat: uolens om̃s homines sal¬
uos ficri. et adagnitionẽ ueritatis uenire: qͥa ñ est
inquit uoluntas ante patrẽ ur̃m qui incęlis ẽ: ut
ꝑeat unꝰ expusillis istis. Et iterũ. Nec uult inqͥt
ds̃ ꝑire animã: s retractat cogitans. ne penitꝰ ꝑeat
qui abiectus ẽ. Uerax nanq ẽ et ñ mentit᷑: cũ ob¬
testatione diffiniens. Uiuo ego dicit dns ds̃. qͥa
nolo mortẽ impii: s ut conuertat᷑ a uia sua et ui¬
uat. Qui enĩ ut ꝑeat unus de pusillis ñ habet uo¬
luntatẽ: quomͦ sine ingenti sacͥlegio putandꝰ ẽ
ñ umuersalit̾ om̃s. s quosdam saluos fieri uelle:

Expanded text:
ropositum namque Dei, quo non ob hoc hominem fecerat ut periret, sed ut in perpetuum viveret, manet immobile. Cujus benignitas cum bonae voluntatis in nobis quantulamcumque scintillam emicuisse perspexerit uel quam ipse tamquam de dura silice nostri cordis eicnderit, confouet eam et exsuscitat suaque inspiratione confortat, uolens omnes homines saluos fieri et ad agnitionem ueritatis uenire, quia non est, inquit, uoluntas ante patrem uestrum qui in caelis est ut pereat unus ex pusillis istis, etiterum nec uult, inquit, deus perire animam, sed retractat cogitans ne penitus pereat qui abiectus est uerax namque est. et non mentitur, cum obtestatione definiens: uiuo ego, dicit dominus deus: quia nolo mortem inpii, sed ut conuertatur a uia sua, et uiuat. qui enim ut pereat unus ex pusillis non habet uoluntatem, quomodo sine ingenti sacrilegio putandus est non uniuersaliter omnes, sed quosdam saluos fieri uelle
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis uigorem imꝑtiat: Ut autem euidentius
clareat. etiam ꝑnaturȩ bonũ. qđ beneficio crea¬
toris indultum ẽ. ñ nunquã bonarũ uolunta¬
tum ꝓdire pͥncipia: quȩ tamen nisi a dnõ di
michi: ꝑficere autẽ bonũ ñ inuenio.x¬

Expanded text:
mitatis inpertiat? at autem eumitatis inpertiat? at autem euclareat, etiam per naturae bonum, quod beneficio Creatoris indultum est, nonnunquam bonarum voluntatum prodire principia, quae tamen, nisi a Dmihi, perficere autem bonum non inuenio.
Abbreviated transcription (Latin):
cor lapideũ de carne coꝵ. et dabo eis cor carncũ.
ut ambulent in p̃ceptis meis. et itidicia mea etisto¬
a malicia cor tuum ut saluafias. et qͥd sit qd id ip¬
sum ꝓpħa a domino postulat dicens. cor mun¬
dum crea in me ds̃. et iterũ. lauabisme. et super
niuem de albabor: quid sit qd ad nos dicit᷑. illu¬
minate uob lumenscientiȩ. et qͥd sit qđ de do
dicit᷑. qͥ docet hominẽ scientiã. et dñs illum
nat cȩcos. uel certe qđ orantes dicimꝰ cũ ꝓpħa.
illumina oculos incos dnẽ. ne unquã obdormi¬
aminmortẽ. nisi qđ in hisomnib et grã dei. et
lib̾tas nri declarat᷑ arbitrii: et quia etiam suis in
t̃dũ motib homo ad uirtutũ appetitus possit ex¬
tendi. semꝑ uͦ adomino indigeat adiuuari: Nec
enĩ cũ uoluert quis sanitate ꝑfruit᷑: aut de egͥ¬
tudinis morbo. ꝓ arbitrii sui desiderio liberatur.
Quidautem ꝓdest sanitatis grãm concupisse: nͥ
ãs qui uitȩ ipsils usum tribuit. etiam incolu¬

Expanded text:
lapideum de carne eorum, et dabo eis cor carneum: ut in praeceptis meis ambulent, et iudicia mea custoa malitia cor tuum Hierusalem, ut salua fias, et quid sit quod id ipsum propheta a domino postulat dicens: cor mundum crea in me deus, et iterum: lauabis me, et super niuem dealbabor? quid sit quod ad nos dicitur: inluminate uobis lumen scientiae, et quid sit quod de deo dicitur: qui docet hominem scinat caecos ; vel certe quod orantes dicimus cum Propheta: Illumina oculos meos, ne umquam obdormiam in morte ; nisi quod in his omnibus et gratia Dei et libertas nostri declaratur arbitrii, et qterdum motibus homo ad uirtutum adpetitus possit extendi, semper uero a domino indigeat adiuuari? nec eaim cum uoluerit quis sanitate perfruitur aut de aegritudinis morbo pro arbitrii sui desiderio liberatur. quid autem prodest sanitatis gratiam concupisse, nisi deus, qui uitae ipsius asam tribuit, etiam uigorem incolu
Abbreviated transcription (Latin):
Inelinaui cor meũ ad faciendas iustificationes duuas
S infirmitatẽ eiꝰ idẽ orans similit docet dicens.
inelina inquiens cor meũ in testimonia tua. t ñ
in auariciam. Salomon quoq. Inclinet inquit¬
dñs corda nr̃a ad se. ut ambulemꝰ in uniu̾sis uiis
eiꝰ : et custodiamus mandata eiꝰ. et cerimonias qͦ.
et iudicia eiꝰ. Potestatem designat arbitrii nr̃i
psalmographus dicens. Cohibe linguã tuam a
malo: ec labia tua ne loquant᷑ dolũ. Infirmita¬
tem eiꝰ nr̃a ꝓtestat᷑ oratio: dicentib nob̃. Pone do

Expanded text:
cor meum ad faciendas iustificationes tuas, sed infirmitatem eius idem onuis similiter docet inclina, inquiens, cor meum in testimonia taa: et non in auaritiam, Salomon quoque: inclinet dominus corda nostra ad se, ut ambulemus in uniuersis uiis eius, et custodiamas maet judicia ejus . Potestatem designat arbitrii nostri Psalmographus dicens: Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum . Infirmitatem ejus nostra protestatur oratio dicenti
Abbreviated transcription (Latin):
oSTQUAM de pa¬
radisi gaudiis. cul¬
pa exigente pulsus
est pͥmus humani
generis parens: in
peccando extra semet ipsum fusus. lam
illa celestis patriȩ gaudia. quȩ pͥus con¬
templabatur.uidere ñ potuit. Inpara¬
diso quippe homo assueuerat uerbo
dei ꝑfrui: beatoꝵ angłoꝵ spiritib.
cordis mundicia et celsitudine uisionis
intesse:s postquam huc cecidit: ab
illo quo implebat᷑ mentis iumine reces¬
sit. Ex cuiꝰ uidelicet carne nosinhui
exilii cecitate nadi. audiuimꝰ qͥdem eẽ¬
celestem patriam: audiuimꝰ eius ques.
angłos dei: audiuimus eorundẽ angłoꝵ

Expanded text:
ostquam de paradisi gaudiis, culpa exigente, expulsus est primus humani generis parens, in peccando extra semetipsum fusus, jam illa coelestis patriae gaudia, quae prius contemplabatur, videre non potuit. In paradiso quippe assueverat homo verbis Dei perfrui, beatorum angelorum spiritibus cordis munditia et celsitudine visionis interesse; sed postquam huc cecidit, ab illo quo implebatur mentis lumine recessit . Ex cujus videlicet carne nos in hujus exsilii caecitate nati, audivimus quidem coelestem esse patriam, audivimus ejus cives angelos Dei, audivimus eorumdem angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
strumenti narrat hystoria.
sapientissimũ salomonẽ pꝰ
cceptã diuinitus sapienti¬
am prudentiãq multa nimis. et latitudinẽ cor¬
dis quasi arenã maris innumerabilẽ: itaut dñi
testimonio nullus ei similis retroactis tempo¬
rib extitisse. neq post eũ surrecturus ẽẽ dica¬
tͦ: illud magnificũ dño templũ extrucre cupi¬
entẽ. aliengene regis tyri auxiliũ poposcisse
Qui misso ad se iram filio mulieris uiduiȩ:
quicqͥd diuina sapientia suggerente. p̃clarĩ.
intemplo dñi uł in sacris uasis moliebat᷑: mi¬
insterio eius ac dispositione ꝑrecit. Sigͦ il¬

Expanded text:
strumenti narrat historia sapientissimum Salomonem post acceptam divinitus sapientiam prudentiamque multam nimis, et latitudinem cordis quasi arenam maris innumerabilem : ita ut Domini testimonio nullus ei similis retroactis temporibus exstitisse, neque post eum surrecturus esse dicatur, illud magnificum Domino templum exstruere cupientem, alienigenae regis Tyri auxilium poposcisse. Qui misso ad se Hyram filio mulieris viduae, quidquid divina sapientia suggerente praeclarum in templo Domini, vel in sacris vasis moliebatur, ministerio ejus ac dispositione perfecit . Si
Abbreviated transcription (Latin):
rint alico consicunt̃. Tanta nanq fides in cit
est: qua cciam montib ut tranfitrant᷑. ualcan
imꝑare Unde et ñnullicoꝵ. irruptiones mli¬
fluuii. inꝑniciem uicinarũ regionũ concita¬
tas. orationibus rep̃sscrunt ⁊ et pede iice¬
aentes aluci cius ꝓfunda ingressi sunt: im
ut dubitari non debeat ipsorum incritis ad.¬
huc stare mundũ. S et illud uaide mirũ
est: cum semꝑ optina queq rara sunt. et dif¬
ficilia ⁊ in illis tamen utrunq partitr con

Expanded text:
rint illico consequuntur. Tanta namque in eis fides rint illico consequuntur. Tanta namque in eis fides est, quae etiam montibus, ut transferantur, valeat imperare. Unde et nonnulli eorum, irruptiones fluvii in perniciem vicinarum regionum concitatas, orationibus represserunt Et pede 119-120 incedentes alvei ejus profunda digressi sunt, immut dubitari non debeat, ipsorum meritis adhuc stare mundum. Sed illud valde mirum est, cum semper optima quaeque rara sint et difficilia, in illis tamen utrumque pariter con
Abbreviated transcription (Latin):
affectus: ut merito ade eis dictum sit. Rox multa
ncri. Ob hoc auttin dirimunt̃ habicacłis: ut
silcntii sui quicte. et intentione incrtis. diuina
sectantes⁊ noc uor aliqua. nec occursus ullus:
aut scrmo aliquis ociosus obcurbci. Intirtis
ꝗͦ in suo uusquisq loco animis. ulut boni
patres. xp̃i cxpcctant aduciitum: aut tanq̃.
miles paratꝰ in castrixmꝑatoris p̃sentiam:
uł fiades scrui. aduentantem dñm sustincut:
libcitatem sibi parittr et muncra largiturum.
Omne ͥ iiinnullo cibi. aut indumenti. aut
ullius horum sollicitudinẽ gerunt. Sc unt
cium qͥa sicui scriptum ẽ. hec omniã geñito
cogirant. Ipsi ũ iusticiam et rognũ dci reqͥtua:.
ec hȩc onima scđm promissionẽ saluatoris ap¬
ponunt᷑ eis. Demq plurimi coꝵ si maliquo
furte necessariis ad ustis corporis egucrint: q̃
adhumana ꝑfiigia. s ad dm̃ comigrsi.: et abipso
tanquam apio patit poscentes: quȩ poposce¬

Expanded text:
affectus, ut merito de eis dictum sit: Pax multa affectus, ut merito de eis dictum sit: Pax multa nnexi. Ob hoc autem dirimuntur habitaculis, ut silentii quiete et intentione mentis divina sectantes, nec vox aliqua, nec occursus ullus, aut sermo aliquis otiosus obturbet. Intentis ergo suo quisque loco animis, velut boni patris Christi exspectant adventum: aut tamquam miles paratus in castris imperatoris praesentiam, vel ut fideles servi adventantem dominum sustinent, libertatem sibi pariter et munera largiturum. Omnes ergo hi nullam cibi aut indumenti, aut illius horum sollicitudinem gerunt. Sciunt enim, quia, sicut scriptum est, haec omnia Gentes cogitant . Ipsi vero justitiam et regnum Dei requirunt: et haec omnia secundum promissionem Salvatoris apponuntur eis. Denique plurimi eorum, si in aliquo forte necessariis ad usus corporis eguerint, non ad humana perfugia, sed ad Deum versi, et ab ipso tamquam a patre poscentes, quae poposce
Abbreviated transcription (Latin):
uidi gͦ et uere uidi dicsaurũ xp̃i ihuma¬
nis abscondicum uasuuilis: quẽ thesaurli re¬
ꝑtum noluitanquã inndus occultare ⁊ sed
quasi ꝓmultis inuentum. ꝓttrie inmediũ.
et factre cõmiiniẽ: certu qͥd quantũ plures
creo fucrint ditati tantum mͥ ampliꝰ ad qͥ¬
ret᷑. Ego enimfiam bocupletice: cũ alioꝵ sa¬
lus. ministerũ incifucrit quesita mertimoni¬
te. omnia hȩc pictatis extraicia apud egyp¬
ti monachos habent᷑. Uidinus tri apud
cos multos patres. celestem uitam in t̾ra posi¬
tos agentes: et nouos quosdam ꝓpħas. tam
uirtuoib animi. quam uaticinandi officio
suscitatos: quib ad testimoniũ meritoꝵ. nec
signoꝵ quidem acꝓdigiorum decrat efficatia.
Et merito. Cur cnim hii qui nichil tertenũ.
nichilq carnale cupiunt: ñ accipiant cele¬
stium pocestatẽ: Nonnullos nanq coꝵ
deftcatos: ut nec si aliquid mali adhuc gerert᷑
in scło memiiissent. Lantamcis erat tranqͥlli¬
tas animi: tantusq molcucrat incis bonitatis

Expanded text:
Vidi ergo, et vere vidi thesaurum Christi in humanis absconditum vasculis, quemque thesaurum repertum nolui tamquam invidus occultare, sed quasi pro multis inventum proferre in medium, et facere communem: certus quod quanto plures ex eo fuerint ditati, tanto mihi amplius acquiretur. Ego enim locupletior fiam, cum aliorum salus ministerii mei fuerit quaesita mercimonite omnia haec pietatis exercitia apud Aegypti monachos habentur. Vidimus enim apud eos multos patres caelestem vitam in terra positos agentes, et novos quosdam prophetas tam virtutibus animi, quam vaticinandi officio suscitatos, quibus ad testimonium meritorum, nec signorum quidem ac prodigiorum deerat efficacia: et merito. Cur enim hi, qui nihil terrenum, nihil carnale cupiunt, non accipiant caelestium potestatem? Nonnullos namque eordefaecatos, ut nec si aliquid mali adhuc gereretur in saeculo, meminissent. Tanta in eis inerat tranquillitas animi, tantusque inoleverat eis bonitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nes saluos ficri. etad a¬
gnitionem ucritatis
iter duxit adegyptũ:
et ostindit nobis mirabilia magna. ad po¬
steritatis memo iam ꝓfucura: ex quibꝰ ñ
solũ nobis causa salutis ornte̾ ucrũ ei
tatis aptissima conderet᷑: quȩ uircꝰ. iter
agtre uolcntib. gestoꝵ p̃cudentiũ fide am¬
plissimũ tramite pandat. Quamius ad tan¬
tarũtrũ narrationẽ minus idonei simus:
nec dignum uideat᷑. ingrntiũ rcrũ griguos
ac paruos ficriauctores. p̾celsasq untutes.
humili narrart sermone: tam̃ qm̃ fratrum

Expanded text:
nes salvos fieri, et ad agnitionem veritatis iter direxit ad Aegyptum, et ostendit nobis mirabilia magna ad posteritatis memoriam profutura: ex quibus non solum nobis caussa salutis oriretur, verum tatis aptissima conderetur, quae virtutis iter agere volentibus, gestorum praecedentium fide amplissimum tramitem pandat. Quamvis ad tantarum rerum narrationem minus idonei simus, nec dignum videatur, ingentium rerum exiguos ac parvos fieri auctores, praecelsasque virtutes humili narrare sermone: tamen quoniam fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
initio uacationẽ. tamꝗ̃ inertc̃ ac desidiosã & idõ
sibi displicentẽ dãpnasse qͦdã mͦ. atq ob hoc mutas¬
se credatur: Si aut̃ semꝑ qͥdem tẽꝑalia. s alia atq
alia phibetur oꝑatꝰ. ac sic aliꝗ̃do etiã ad hominẽ
faciendũ quẽ numꝗͣ antea fecerat ꝑuenisse. ñ scien

Expanded text:
initio uacationem tamquam inertem ac desidiosam et ideo initio uacationem tamquam inertem ac desidiosam et ideo sibi displicentem damnasse quodam modo adque ob hoc mutasse credatur; si autem semper quidem temporalia, sed alia adque alia perhibetur operatus ac sic aliquando etiam ad hominem faciend
Abbreviated transcription (Latin):
quã fuisse hominẽ. nec eundem ipsum nescio qͥbꝰ
circuitibꝰ nescio quotiens reuolutũ. nec aliã aliꝗͣ
naturam similẽ. Neq ab hac fide me philosophoꝵ
argumenta deterrent. quoꝵ acutissimũ illud pu¬
tatur qͦd dic̃t. nulla infinita ulla scientia posse
comp̃hendi Ac ꝑ hoc ds̃ inqͥunt rerũ quas fa¬
ciunt omĩum finitarum. om̃s finitas apud sera¬
ciones hab&. bonitas aut̃ eiꝰ nũꝗͣ uacua fuisse
credenda est. ne sit tẽꝑalis eiꝰ oꝑatio. cuiꝰ retro fu¬
erit ȩt̾na cessatio. quasi penitucrit eũ pͥoris sine
initio uacationis. ac ꝓptã sit oꝑis aggressus initiũ
Et ideo necesse ẽ inqͥunt eadẽ sẽꝑ repeti. eademq
semꝑ repetenda transcurrere. ł manente mundo
tam̃ factus est: uł eiꝰ quoq ortu & occasu. semꝑ illis
circuitibꝰ repetito semꝑq repetendo Ne udelic&
si aliꝗͣdo pͥmũ dĩ oꝑa cepta dicunt᷑. pͥorẽ suã sine

Expanded text:
quam fuisse hominem; nec eundem ipsum nescio quibus quam fuisse hominem; nec eundem ipsum nescio quibus circuitibus nescio quotiens reuolutum, nec alium aliquem, natura similem. Neque ab hac fide me philosophorum argumenta deterrent, quorum acutissimum illud putatur, quod dicunt nulla infinita ulla scientia posse conprehendi; ac per hoc Deus, inquiunt, rerum quas facit omnium finitarum omnes finitas aput se rationes habet; bonitas autem eius numquam uacua fuisse credenda est, ne sit temporalis eius operatio, cuius retro fuerit aeterna cessatio, quasi paenituerit eum prioris sine initio uacationis ac propterea sit operis adgressus initium; et ideo necesse est, inquiunt, eadem semper repeti eademque semper repetenda transcurrere, uel manente mundo tamen factus est, uel eius quoque ortu et occasu semper illis circuitibus repetito semperque repetendo; ne uidelicet, si aliquando primum Dei opera coepta dicuntur, priorem suam sine
Abbreviated transcription (Latin):
constitueret᷑. me fateor ignorare. ñ tam̃ du¬
bito nichil omĩno creaturę creatori ẽẽ co¬
ȩc̃iui. Dicit etiam aplꝰs temꝑa ęc̃na nec ea
futura. sed qͦd magis est mirandũ pͣterita Sic enĩait:
Inspem uitȩ ȩternę. ꝗͣ ꝓmisit non mendax ds ante
tempora ȩterna. manifestauit aut̃ temporibꝰ suis uer¬
bũ suum Ecce dix̃ retro. qͦd fuerint temꝑa ęt̾na.
quȩ tam̃ dõ ñ fucrint coȩina: Siquidem ille ante
temꝑa ȩt̃na. ñ solum erat. uerũ etiã ꝓmisit uitã ȩtnã
ꝗͣ manifestauit temꝑibꝰ suis id est congruis. Quid a¬
luid ꝗͣ uerbũ suũ. Hoc est enĩ uita eterna Qͦ mͦ
aut̃ ꝓmisit. cũ hominibꝰ utiq ꝓmiserit. qͥñ dum
erant ante temꝑa ęterna. nͥ quia in eiꝰ ȩt̃nitate atq
in ipso uerbo eiꝰ eidem coeterno. iã p̃destinatione
fixũ erat. quod suo temꝑe futurũ erat Illud qͦq:¬
non dubito anteꝗͣ homo pͥmꝰ creatus esset nũꝗͣ quẽ¬

Expanded text:
rare: non tamen dubito nihil omnino creaturae Creatori esse coaeternum. Dicit etiam Apostolus tempora aeterna, nec ea futura, sed, quod magis est mirandum, praeterita. Sic enim ait: In spem vitae aeternae, quam promisit non mendax Deus ante tempora aeterna; manifestavit autem temporibus suis Verbum suum . Ecce dixit retro quod fuerint tempora aeterna, quae tamen non fuerint Deo coaeterna. Si quidem ille ante tempora aeterna non solum erat, verum etiam promisit vitam aeternam, quam manifestavit temporibus suis, id est congruis, quid auam Verbum suum? Hoc est enim uita aeterna. Quo modo autem promisit, cum hominibus utique promiserit, qui nondum erant ante tempora aeterna, nisi quia in eius aeternitate adque in ipso Verbo eius eidem coaeterno iam praedestinatione fixum erat, quod suo tempore futurum erat? CAPUT non dubito, antequam homo primus creatus esset, numquam quem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qͣuis hec uerba sic intellexerint. tãꝗͣ in p̃des¬
tinatione dĩ iam facta fuissent om̃a sapiens illeuo¬
luisset intelligi. & ideo nichil recens eẽ subsole.
Absit aũ a recta fide. ut his salomonis uerbis illos
circuitꝰ significatos et̃ credamꝰ. qͥbꝰ illi putant sic
eadem tempoꝵ temꝑaliumq repeti uolumina
rtrũ. Ut uerbi grã. sicut isto sdõ plato philoso
phus in urbe atheniensi & in ea scola quę achade¬
Iñica dicta ẽ discipulos docuit: ita ꝑ innumera¬
bilia retro scdã. multum quidẽ ꝓlixis int̾ uallis
s tam̃ certis & idem plato. & eadem cuutas. eadẽq
scola idemq disciplĩ repetiti. & ꝑ innumerabi¬
lia deinde sclĩ repetendist̃. Absit inꝗͣ. ut nosis¬

Expanded text:
tur. quamuis haec uerba quidam sic intellexerunt, tamquam in praedestur. quamuis haec uerba quidam sic intellexerunt, tamquam in praedestinatione dei iam facta fuisse omnia sapiens ille uoluisset intellegi et ideo nihil recens sub sole esse. absit autem a recta fide ut his Salomonis uerbis illos circuitus significatos esse credamus, quibus illi putant sic eadem temporum temporaliumque rerum uolumina repeti, ut uerbi gratia sicut isto saeculo Plato philphus in urbe Atheniensi, et in ea schola quae Academia dicta est, discipulos docuit, ita per innumerabilia retro saecula, multum quidem prolixis intervallis, sed tamen certis, et idem Plato, et eadem civitas, et eadem schola, iidemque discipuli repetiti, et per innumerabilia deinde saecula repetendi sint. Absit, inquam, ut nos is
Abbreviated transcription (Latin):
quid ẽ qͦd factũ est. ipsum qͦd fiet. & ñ ẽ om̃e recens
subsole qͥ loqͥtur & dic̃ ecce nouũ est. iã fuit insclis
quȩ fuer̃ ante nos: ꝓpt̾ hos circuitꝰ in eadem redeun¬
tes. & in eadẽ cuncta reuocantes. dictũ intelligiuo¬
lunt. quod ille aut de his rebꝰ dix̃. de qͥbꝰ suꝑiꝰ lo¬
quebatur. hocẽ de generationibꝰ aliis euntibꝰ aliis
uenientibꝰ. de solis anfractibꝰ de torrentiũ lapsibꝰ
aut certe de omĩũ rerũ generibꝰ quȩ oriuntur
atq occidunt: Fucr̃ enĩ homines antenos. sunt
& nobiscum er̃ & postnos Itaq quȩ animantia
uł arbusta. monstra qͦq ipsa quȩ in usitata nas¬
cuntur. ꝗͣuis inter se diuersa sint: & quedã eoꝵ
semel facta narrantur. tam̃ scdm̃ id qͦd generalit᷑
miracula & monstra sunt: utiq & fuer̃. & erunt.
nec recens & nouũ est: ut monstrũ sub sole nasca¬

Expanded text:
quid est quod factum est? ipsum quod fiet; et non est omne recens quid est quod factum est? ipsum quod fiet; et non est omne recens sub sole. qui loquetur et dicet: ecce hoc nouum est: iam fuit in saeculis quae fuerunt ante nos, propter hos circuitus in eadem redeuntes et in eadem cuncta reuocantes dictum intellegi uolunt; quod ille aut de his rebus dixit, de quibus superius loquebatur, hoc est de generationibus aliis euntibus, aliis uenientibus, de solis anfractibus, de torrentium lapsibus, aut certe de omnium rerum generibus, quae oriuntur atque occidunt. fuerunt enim homines ante nos, sunt et nobiscum, erant et post nos; ita quaeque animantia uel arbusta. monstra quoque ipsa, quae inusitata nascuntur, quamuis inter se diuersa sint et quaedam eorum semel facta narrentur, tamen secundum id quod generaliter miracula et monstra sunt utique et fuerunt et erunt nec recens et nouum est, ut monstrum sub sole nasca
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑ manente isti circuitꝰ fierent. siuc certis inter¬
uallis oriens & occidens mundꝰ. eadem semꝑ qͦsi no
ua que transacta & uentura st̃ exiber&. A qͦ lu¬
dibrio ꝓrsus in mortalẽ animã etiã cum sapien¬
tiã ꝑceꝑit liberare ñ posst̃. euntẽ sine cessatione
ad falsam beatitudinẽ. & ad uerã miscriã sine ces¬
satione redeuntẽ: Quomͦ enĩ uera beatitudo est:
de cuiꝰ nũꝗͣ eternitatȩ confidit᷑. dũ anima uentu¬
rã miseriam aut imperitissime in ueritate nescit.
aut infelicissim e in beatitudine ꝑtimescit Ut si ad
miserias nũꝗͣ ulteriꝰ reditura ex his ad beatitudinẽ
illi nescio qͥ falsi cireuitꝰ a falsis sapientibꝰ fallacibꝰ q cõ¬
ꝑti in doctrina sana tramite recti uineris euitent᷑ :
Nam quidã & illud quod legit᷑ in libro salomonis
qͥ uocatur eccłastes. qͥd est qͦd fuit. ipsum qͦd erit. &

Expanded text:
do permanente isti circuitus fierent siue certis interdo permanente isti circuitus fierent siue certis interuallis oriens ua, quae transacta et uentura sunt, exhiberet. A quo ludibrio prorsus inmortalem animam, etiam cum sapientiam perceperit, liberare non possunt, euntem sine cessatione ad falsam beatitudinem et ad ueram miseriam sine cessatione redeuntem. Quo modo enim uera beatitudo est, de cuius numquam aeternitate confiditur, dum anima uenturam miseriam aut inperitissime in ueritate nescit aut infelicissime in beatitudine pertimescit? At si ad miserias numquam ulterius reditura ex his ad beatitudinem illi nescio qui falsi circuitus a falsis sapientibus fallacibusque conperti in doctrina sana tramite recti itineris euitentur. Nam quidam et illud, quod legitur in libro Salomonis, qui uocatur ecclesiastes: Quid est quod fuit? Ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
rit annoꝵ. possent & posteri etiã pꝰ annoꝵ sex centi¬
u es milies eadem curiositatt requirere. si in tantum
hȩc mortalitas hominũ ex oriendo & occumbendo.
& imperita ꝑseuerar& infirmitas. potuer̃ & qͥ fuert̃
ante nos ipsis recentibꝰ hominis creati temporibꝰ istã
mouert questionẽ Ipse deniq pͥmꝰ homo uł post pͥ¬
dic. uł eodem dic postea quã factus est potuit in qͥ¬
rerc. cur ñ ante sit factꝰ. & quandocũq antea factꝰ
esset. non uires tt̃ alias & aliad nunc: uł etiã postea ista
de inicio rerũ temꝑalium controuersia repperiret:
anc aut̃ se philosophi mundi huiꝰ non seretto¬
alit̾ putauer᷑ posse uł debere dissoluere: s
ut circuitꝰ tempoꝵ in ducerent. qͥbꝰ eadẽ sẽꝑ
fuisse renouata atq repetita in rerũ natura. atq
ita deinceps fore sine cessatione asseuerarent uo¬
lumina uenientiũ & p̃tereuntiũ sclõꝵ. siue in mun¬

Expanded text:
rit annorum, possent et posteri etiam post annorum sescentirit annorum, possent et posteri etiam post annorum sescenties milies eadem curiositate requirere, si in tantum haec mortalitas hominum exoriendo et obcubando et imperita perseueraret infirmitas. potuerunt et qui fuerunt ante nos ipsis recentibus hominis creati temporibus istam mouere quaestionem. ipse denique primus homo uel postridie uel eodem die, posteaquam factus est, potuit inquirere cur non ante sit factus; et quandocumque antea factus esset, non uires tunc alias et alias nunc uel etiam postea ista de initio rerum temporalium controuersia reperiret. Hanc autem se philosophi mundi huius non aliter putauerunt posse uel debere dissoluere nisi ut circuitus temporum inducerent, quibus eadem semper fuisse nouata atque repetita in rerum natura atque ita deinceps fore sine cessatione asseuerarent uolumina uenientium et praetereuntium saeculorum, siue in mun
Abbreviated transcription (Latin):
uissuna singillatĩ momenta detrahant᷑. decrescente nume¬
ro lic& tamingenti ut uocabulũ ñ inueniat retrorsum re¬
deundo. tamꝗͣ si homineͥs dics ab illo in qͦnunc uiuit usq
adillũ in qͦnatus est detrahas. qͣdoq ad iicium illa de¬
tractio ꝑducet᷑: Si autẽ detrahant᷑ retrorsus in spacio
qͦd anullo cep̃ exordio. ñ dico singillatĩ minuta momen¬
toꝵ uł horarũ. aut dierũ. aut mensiũ. aut annoꝵ etiã
quantitates. s tã magna spacia quanta illa sũma cõp̃¬
hendit annoꝵ. quȩ iam dici aqͥbꝰ lib& computatoribꝰ
non potest. quȩ tam̃ mom̃toꝵ minuatim detractione
consumitur. & detrahant᷑ hȩc tanta spacia ñ semel
atq itmñ sepiꝰq sed semꝑ qͥd fit: qͥd agit᷑. quando nũꝗͣ
ad initium qͦd omino nullum est ꝑuenitur : Qua¬
ꝓpt̃ quod nos mͦ querimꝰ post quinq milia & qͦd excur¬

Expanded text:
vissima singillatim momenta detrahantur, decrescente numevissima singillatim momenta detrahantur, decrescente numero, licet tam ingenti, ut vocabulum non inveniat retrorsum redeundo; tanquam si hominis dies ab illo in quo nunc vivit, usque ad illum in quo natus est, detrahas: quandoque ad initium illa detractio perducetur. Si autem detrahantur retrorsus in spatio, quod a nullo coepit exordio, non dico singillatim minuta momenta, vel horarum aut dierum aut mensium aut annorum etiam quantitates; sed tam magna spatia, quanta illa summa comprehendit annorum, quae jam dici a quibuslibet computatoribus non potest, quae tamen momentorum minutatim detractione consumitur; et detrahantur haec tanta spatia, non semel atque iterum saepiusque, sed semper: quid fit, quid agitur, quando nunquam ad initium, quod omnino nullum est, pervenitur? Quapter quod nos modo quaerimus post quinque milia et quod excur
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiam sexaginta milia. siue sex centa. aut sexa
dẽ ꝑ totidẽ tocies multiplicaret᷑ hȩc summna. ubi
iã nullũ numeri nomen haberemꝰ ex qͦ dsꝰ hominẽ
fec̃.similit̃ queri posset. cur ante ñ fecerit: Dĩ qͥp¬
pe ab hominis creatione cessatio retrorsus ȩterna
sine initio tanta ẽ. ut si ei conferat᷑ ꝗͣ lib& magna
& in effabilis numcrositas tempoꝵ. quȩ tam̃ fine
conclusa. certi spacii t̃minatur nec saltem tanta
uideri debeat. qͥta fi humoris breuissimã guitã
uniũso mari etiã qͣtũ oceanus circũ fluit cõparemꝰ
Quoniã istoꝵ duoꝵ unum quidẽ ꝑexiguum est.
alt̾m in cõparalit̃ magnũ. s ut rũmq finitũ. Illud
uͦ temꝑis spacum qͦd ab aliqͦ micio ꝓgredit᷑. & aliq̃
termino coercet᷑. magnitudine quanta cumq tendatur.
cõparatũ illi quod iniciũ non hab&. nescio utrũ ꝓminimo
anpotiꝰ ꝓnullo deputandũ est: Hinc enim sia fine uł bre¬

Expanded text:
verum etiam sexaginta millia, sive sexcenta, aut sexagverum etiam sexaginta millia, sive sexcenta, aut sexagidem per totidem toties multiplicaretur haec summa, ubi jam nullum numeri nomen haberemus, ex quo Deus hominem fecit; similiter quaeri posset, cur ante non fecerit. Dei quippe ab hominis crsine initio tanta est, ut, si ei conferatur quamlibet magna et ineffabilis numerositas temporum, quae tamen fine conclusa certi spatii terminatur, nec saltem tanta uideri debeat, quanta si umoris breuissimam guttam uniuerso mari, etiam quantum oceanus circumfluit, conparemus; quoniam istorum duorum unum quidem perexiguum est, alterum incomparabiliter magnum, sed utrumque finitum; illud uero temporis spatium, quod ab aliquo initio progredittermino coercetur, magnitudine quantacumque tendatur, comparatum illi quod initium non habet, nescio utrum pro minimo, an potius pro nullo deputandum est. Hinc enim si a fine vel bre
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: ita & hi possunt putare quod aliqͥ hominũ
pereunte mundo relinquantur in mundo: Sed sic̃
ipsũ mundũ ex materia sua renasci existimant. ita
in illo exelementis eiꝰ genꝰ humanũ. ac deinde a pa¬
rentibꝰ ꝓgeniẽ pullulare mortaliũ. sic̃ alioꝵ qͦq¬
uod autem respondemꝰ
cũ de mundi origine questio uerteret᷑ eis qͥ
a non nullis cont̾ quã loqͥtur sensisse credatur. Hoc re¬
etiã de pͥma hominis conditione responderim ꝓptꝰ ꝑ
eos qͥ similit̾ mouentur. cur hõ ꝑ innumerabilia atq a
cris litteris inuenitur: Sienĩ breuitas eos offendit
temꝑis. qͦd tã pauci eis uident᷑ anni ex qͦ institutꝰ hõ
in nris auctoribꝰ legit̾. considerent nichil ec̃ duturnũ.
in qͦ est aliquid extremũ. & om̃a sclõꝵ spacia diffinita
si ętnitati interminate comparentur. ñ exigua &x¬
istimanda eẽ s nulla. Ac ꝑhoc siñ quinq uł sex.

Expanded text:
dunt, ita et hi possunt putare, quod aliquid hominum dunt, ita et hi possunt putare, quod aliquid hominum pereunte mundo relinquatur in mundo; sed sicut ipsum mundum ex materia sua renasci existimant, ita in illo ex elementis eius genus humanum ac deinde a parentibus progeniem pullulare mortalium, sicut aliorucum de mundi origine quaestio verteretur, eis qui a nonnullis contra quam loquitur, sensisse credatur: hoc etiam de prima hominis conditione responderim, propter eos qui similiter moventur, cur homo per innumerabilia atque cris litteris inuenitur. Si enim breuitas eos offendit temporis, quod tam pauci eis uidentur anni, ex quo institutus homo in nostris auctoritatibus legitur: conin quo est aliquid extremum, et omnia saeculorum spatia definita, si aeternitati interminatae comparentur, non exigua stimanda esse, sed nulla. Ac per hoc, si non quinque vel sex,
Abbreviated transcription (Latin):
Forro si hȩc eplã alexandri quę maxime in notuit
multũ abhorr& in spacus tẽpoꝵ a ꝓbabi¬
li fide rerũ. quanto minꝰ credendũ ẽ. illislit¬
teris quas plenas fabulo  sis uł antiqͥtatibꝰ ꝓfer¬
re uoluerim contra auc toritatẽ notissimoꝵ
duunoꝵ q libroꝵ. quȩ to tum orbem sibi credi
Quȩ uera se narrasse p̃terita. ex his quȩ futura p̃nunciaut
cum tanta ueritate impletur ostendit:¬
Lii uͦ qͥ mundũ istum existimant sempit̾num siue ñ
solũ sed innumerabiles opinant᷑. siue solũ quidẽ
ec̃ sed certis scłoꝵ inter uallis in numerabiliter
oriri & occidere. necesse ẽ fateant᷑ hominũ genꝰ priꝰ
sine hominibꝰ gignentibꝰ extitisse. Neq enĩ ut allu¬
uionibꝰ incendiisq t̾rarũ quas illi non putant toto
ꝓrsus orbe contingere. & idõ paucos homines ex qͥbꝰ
multitudo pͥstina reparetur semꝑ remanere conten¬

Expanded text:
Porro si haec epistula Alexandri, quae maxime innotuit, Porro si haec epistula Alexandri, quae maxime innotuit, multum abhorret in spatiis temporum a probabili fide rerum: quanto minus credendum est illis litteris, quas. plenas fabulosis uelut antiquitatibus proferre uoluerint contra auctoritatem notissimorum diuinorumque librorum, quae totum orbem sibi creditquae uera se narrasse praeterita ex his, quae futura praenuntiauit, cum tanta ueritate inplentur, ostenditlii uero, qui mundum istum non existimant sempiternum, siue non eum solum, sed innumerabiles opinentur. siue solum quidem esse, sed certis saeculorum interuallis innumerabiliter oriri et occidere, necesse est fateantur hominum genus prius sine hominibus gignentibus extitisse. Neque enim ut alluuioibus incendiisque terrarum, quas illi non putant toto prorsus orbe contingere, et ideo paucos homines, ex quibus multitudo pristina reparetur, semper remanere conten
Abbreviated transcription (Latin):
In greca uͦ hystoria. mille ferme & trecentos hab& ab
ipsiꝰ beli principatu. quẽ regẽ & ille egiptiꝰ i eiꝰdẽ
regni ponit exordio: Persarũ aũ & macedonũ imꝑiũ
usq ad ipsum alexandrũ cui loquebat᷑. plusꝗ octo
annoꝵ milia ille constituit. cum apud grecos mace¬
donum usq ad mortẽ alexandri. quadringenti oc¬
toginta qͥnq repperiant᷑. ꝑsarũ uͦ donec ipsiꝰ alexan¬
dri uictoria finiret᷑. ducenti& triginta tres cõputan¬
t᷑. Longe itaq hi numeri annoꝵ illis egiptiis sunt
minores. nec eis etiã si t̃ tantũ computarent᷑ equaraN :
Perhibent᷑ enĩ egiptii qͦndã tã breues annos habuisse.
antiquos S ne sic qͥdem ut dixi greca egẏptiç nu¬
mero tempoꝵ concordat hẏstoria. & ideo greca potiꝰ
fides habenda est: quia ueritatem ñ excedit annoꝵ.
quȩ litteris nr̃is quȩ uerȩ sacre sunt continctur:

Expanded text:
in Graeca uero historia mille ferme et trecentos habet ab in Graeca uero historia mille ferme et trecentos habet ab ipsius Beli principatu, quem regem et ille Aegyptius in eiusdem regni ponit exordio; Persarum autem et Macedonum imperium usque ad ipsum Alexandrum, cui loquebatur, plus quam octo annorum milia ille constituit, cum aput Graecos Macedonum usque ad mortem Alexandri quadringenti octoginta quinque reperiantur, Persarum uero, donec ipsius Alexandri uictoria finiretur, ducenti et triginta tres conputentur. Longe itaque hi numeri annorum illis Aegyptiis sunt minores. nec eis, etiamsi ter tantum conputarentur, aequarent. Perhibentur enim Aegyptii quondam tam breues annos habuisse, antiquos. Sed ne sic quidem. ut dixi, Graeca Aegyptiae numero temporum concordat historia. Et ideo Graecae potius fides habenda est, quia ueritatem non excedit annorum, qui litteris nostris, quae uere sacrae sunt. continentur.
Abbreviated transcription (Latin):
erant illis nuus uastationibꝰ interrupta & extincta.
cȩterũ hominẽ nͥ ex homine existere omĩno ñ posse:
Dict aut̃ qͦd putant. ñ qͦd sciunt:
allunt eos etiam quedã mendacissimȩ litterę.¬
Us quas ꝑhibent in historia tẽpoꝵ multa annoꝵ
milia continere: cũ ex litteris sacris ab institu¬
tiõne hominis ñ dũ expleta annoꝵ sex milia compu¬
temꝰ. Unde ne multa disputẽ. quẽ admodũ illa lit¬
terarũ in qͥbꝰ longe plura annoꝵ milia referunt᷑ ua¬
nitas refellatur. & nulla in illis rei huiꝰ idonea reppe¬
Sriatur auctoritas. illa eplã alexandri magni ad olĩ¬
pradem matrc̃ suã quã scripsit. narratione cuiꝰdã ȩgyp¬
tii sacerdotis insinuans. quã ꝓtulit ex litteris quȩ sa¬
crȩ apud illos habentur: Contin& etiam regnaque
greta quoq nouit historia. in quibꝰ regnũ assẏrioꝵ
in eadem eplã alexandri quinq milia excedit annoꝵ

Expanded text:
erant illis nimiis vastationibus interrupta et exstincta; erant illis nimiis vastationibus interrupta et exstincta; caeterum hominem nisi ex homine existere omnino non posse. Dicunt autem quod putant, non quod sciunt. 2. Fallunt eos etiam quaedam mendacissimae litterae, quas perhibent in historia temporum multa annorum milia continere, cum ex litteris sacris ab institutione hominis nondum conpleta annorum sex milia conputemus. Unde ne multa disputem quem ad modum illarum litterarum, in quibus longe plura annorum milia referuntur, uanitas refellatur et nulla in illis rei huius idonea reperiatur auctoritas: illa epistula Alexandri Magni ad Olympiadem matrem suam, quam scripsit narrationem cuiusdam Aegyptii sacerdotis insinuans, quam protulit ex litteris quae sacrae aput illos haberentur, continet etiam regna, quae Graeca quoque nouit historia; in quibus regnum Assyriorum in eadem epistula Alexandri quinque milia excedit annorum;
Abbreviated transcription (Latin):
mittamꝰ gͥ coniecturas hominũte p̃dix̃¬
nescientiũ quid loquant᷑ denatura uł institu¬
tione gñis humani: Alii namq sicut de ip¬
sõ mundo credider̃. semꝑ fuisse homines opinant᷑:
Unde ait & apulciꝰ. cũ hoc animantiũ genꝰ describe¬
r&. Singillatim mortales cuncti. tam̃ uniuerso
genere ꝑpetui. Et cũ illis dictũ fuerit si semꝑ
fuit genꝰ humanũ. quodã modo uerum eoꝵ lo¬
qͥtur hỹstoria: narrans qͥ fuerint qua¬
rumq rerũ inuen̾to res. qͥ pͥmi liberalium disci¬
plinarũ aliarũq arti um institutores. uł aqͥbꝰ pͥmũ
illa uł ala regio. parsq terrarũ. illa uł illa insula incoli
ceꝑit. respondent diluuiis & conflagintionibꝰ ꝑcertaint̃¬
ualla tẽpoꝵ. ñ quidem omã s plurima t̾rarũ ita uastari
ut recligant᷑ homines ad exiguam paucitatẽ. ex quoꝵ
ꝓgene rursus multitudo pͥstina reparetur. acsic itentidẽ
reperiri & institui. quasi qͥ pͥma cũ restituant᷑ potiꝰq fu¬

Expanded text:
mittamus igitur coniecturas hominum nescientium quid loquantur de natura uel institutione generis humani. Alii namque, sicut de ipso mundo crediderunt, semper fuisse homines opinantur. Unde et ait Apuleius, cum hoc animantium genus describeret: \'Singillatim mortales, cuncti tamen uniuerso genere perpetui.\' Et cum illis dictum fuerit, si semper fuit humanum genus, quonam modo uerum eorum loquatur historia narrans qui fuerint quarumque rerum inuentores, qui primi liberalium disciplinarum aliarumque artium institutores. uel a quibus primum illa uel illa regio parsque terrarum. illa adque illa insula incoli coeperit, respondent diluuiis et conflagrationibus per certa interualla temporum non quidem omnia, sed plurima terrarum ita uastari, ut redigantur homines ad exiguam paucitatem, ex quorum progenie rursus multitudo pristina rereparari et institui quasi prima, cum restituantur potius quae fu