comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deamꝰ : & eum ur̃is orationibꝰ comm̃demꝰ. Lo¬
tens ẽ enim ds. qui illum faciat etiã atq etiã
meliorem. Cȩterum de nullo ꝓnuntiandũ ẽ.
ui aliquam partem. siue in bonam. siue in
malam: quamdiu enim hic uiuit᷑. crastinꝰ
dies semꝑ ignorat᷑. Non confundent᷑ in tem¬
pore malo. & in diebꝰ famis saturabunt᷑: qm̃
peccatores ꝑibunt. Inimici aut̃ domini stati
ut gloriabunt᷑ & exaltabunt᷑: deficientes sic̃
fumꝰ deficient. Ex ipsa similitudint rem quã
insinuauit agnoscite. F umꝰ a loco ignis erũ¬
pens. in altum extollit᷑: ex ipsa elationȩ in
quanto fuerit globꝰ ille grandior: tanto fit
uanior. Ab illa enĩ magnitudine ñ fun¬
data & solidata. sed pendente & inflata: in
auras ita dilabit᷑. ut uideas ei ipsam obfuisse
magnitudine̾. Quanto enĩ plus erectꝰ E. qͣnto
extentꝰ. quanto diffusus undiq in maiorem
ambitum: tanto fit exilior & deficiens. & nͣ
apparens. Inimici aut̃ dñĩ statim ut gloriabin¬

Expanded text:
vestris orationibus commendemus. Potens est enim Deus, qui eum faciat etiam atque etiam meliorem. Caeterum de nullo pronuntiandum est in aliquam partem, sive in bonam, sive in malam. Quamdiu enim hic vivitur, crastinus dies semper ignoratur. Non confundentur in tempore malo, et in diebus famis saturabunpeccatores peribunt. 12. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. Ex ipsa similitudine rem quam insinuavit, agnoscite. Fumus a loco ignis erumpens in altum extollitur, et ipsa elatione in quanto fuerit globus ille grandior, tanto fit vanior; ab illa enim magnitudine non fundata et solidata, sed pendente et inflata, it in auras atque dilabitur, ut videas ipsam ei obfuisse magnitudinem. Quanto enim plus erectus est, quanto extentus, quanto diffusus undique in majorem ambitum, tanto fit exilior, et deficiens, et non apparens. Inimici autem Domini statim ut gloriabun
Abbreviated transcription (Latin):
malo: In die tribulationis. in die angustia¬
rum ñ confundent᷑: sic̃ confundit᷑ quẽ fallit
spes. Quis ẽ qͥ confundit᷑. Nui dic̃. ego qͦd sꝑa¬
bam nͣ inueni. Non unmerito. Sꝑ abas eiũ
de te: aut sꝑabas de homine amico. M aledi¬
ctꝰ autͣ qui spem suam ponit in homine.
Confunderis quia fefellit te spes: fefellit
spes posita. in m̃dacio. Om̃is erũ homo m̃dax.
Si aut̃ ponas spem tuam in dõ tuo nͣ confun¬
deris: quia ille in qͦ spem posusti. falli ñ po¬
test. U ide & ille quẽ paulo ante commemora¬
ui. iustꝰ confirmatꝰ positꝰ in tempore malo. in

Expanded text:
malo? In die tribulationis, in die angustiamalo? In die tribulationis, in die angustiarum non confundentur: sicut confunditur quem fallit spes. Quis est qui confunditur? Qui dicit: Ego quod sperabam non inveni. Non immerito: sperabas enim de te, aut sperabas de homine amico: maledictus autem qui spem suam ponit in homine . Confunderis, quia fefellit te spes, fefellit spes posita in mendacio: omnis enim homo mendax . Si autem ponas spem tuam in Deo tuo, non confunderis; quia ille in quo spem posuisti, falli non potest. Unde et ille quem paulo ante commemoravi, justus confirmatus, pos
Abbreviated transcription (Latin):
tura: nͥ equari angłis. & uidere dn do
tum p̃stat cȩco qͥ illi oculos sanaueri sd
deat hanc luee̾: Cũ sanatꝰ fuerit ille. ne
inuenit qͥd dignum rependat sanatos. e
Quantilib & eni ialli d&. qͥd dabit tale st
ille p̃stitit Ut plurimũ d&. aurũ dbs
& multũ aurũ dabit.: ile luc̃e pstitibris
uart: lo si dabint nos medico illi oculs e
interiores sananti: ad uidendam quandã
lucem et̾uam. qͦd ẽ ipse: Quid illi dabimꝰ
Queramꝰ. inueniamꝰ si possumꝰ : & ui angusti¬
is exquisitionis nr̃ȩ exclamemꝰ. Quid retri¬
buam domino: ꝓ om̃ibꝰ quȩ retribuit mͥ:
Et quid inuenit: Calice̾ salutaris accipiã:
ꝙ nom̃ dñĩ inuocabo. Potestis in qͥt bibere ca¬
licem: quẽ ego bibiturꝰ sum: Inde petro. A¬
mas me: Pasce oues meas: ꝓ quibꝰ biber&
calicem dñi. Confirmat aut̃ iustos dñs. No¬
uit dñs uias inmaculatorum: & hereditas
eorum in ȩtͣnum erit. Non confundent᷑ in
tempore malo. Quid ẽ ñ confundent᷑ in tp̃re

Expanded text:
tra, nisi aequari Angelis, et videre Deum? Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale quale ille praestitit? Ut plurimum det, aurum dabit, et multum aurum dabit: ille lucem praestitit. ergo dabimus nos medico illi, oculos interiores nostros sananti, ad videndam quamdam lucem aeternam, quod est ipse? quid illi dabimus? Quaeramus, inveniamus, si possumus; et in angustiis inquisitionis nostrae exclamemus: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quid invenit? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Inde Petro: Amas me? Pasce oves meas : pro quibus biberet conterentur confirmat autem iustos Dominus novit Dominus dies inmaculatorum et hereditas eorum in aeternum erit non confundentur in te
Abbreviated transcription (Latin):
tonis supidite plebis ad coniurationẽ impiȩ
conspuationis impellens. hoc ab eus elut
pͣcario iure postulauit: ut ad damp¬
nandoᷤ quatuor diaconos uiros egregios
ac singularibꝰ meritis apꝓbatos. maximia.¬
num scilic&. rogatianum. donatũ. itemq
salgamium. conspirarent. Et eũ recitar&¬
idem tractans. dix̃. In his quatuor erat ille
auctor scismatis. p̃cidens de frusto frustũ.
& ñ se dolens ab integritate p̃cisum. Et cũ¬
cunetant᷑ ei ꝓmitterent accõmodare consen¬
Hoͣc cũ illis egit. Illi noluert᷑ ei ꝓmittere:
sed tacuerunt. Ille ꝑ se ipsum cogitatũ scel
recitauit. Cuiꝰ illi mala pͣsumptione stupe¬
facti cũ rem silentio refellissent. ꝑ se cogita¬
tũ scelus nͣ dubitauit implere. itsq ad eo
ut in maximianũ diaconũ uirũ sicuti o̾ibꝰ
notũ ẽ in nocentem. sine causa. sine accusa¬
tore. sine teste. absentem. ac lecto cubantẽ

Expanded text:
teros supradictae plebis ad conjurationem impiae conspirationis impellens, hoc ab eis velut precario jure postulavit, ut ad damnandos quatuor diaconos, viros egregios, ac singularibus meritis approbatos, Maximianum scilicet, Rogatianum, Donatum, itemque Salgamium, consentirent, et incunctae Salgamium,--In his quatuor erat ille auctor schismatis, praecidens de frusto frustum, et non se dolens ab integritate praecisum.ctanter ei promitterent accommodare consenHoc cum illis egit: illi noluerunt ei promittere, sed tacuerunt: ille per seipsum cogitatum scelus jus illi mala praesumptione stupefacti, cum rem silentio refellissent, per se cogitatum scelus non dubitavit implere, usque adeo ut in Maximianum diaconum, virum, sicut omnibus notum est, innocentem, sine causa, sine accusatore, sine teste, absentem ac lecto cubantem,
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ ẽ nobis. Bene plane iam uistꝰ: iam con¬
firmatꝰ. Quomͦ gͦ isti iam confirmato. nichil
nocebant qui illum insectabant᷑: sic nec ille
illis qͦs ꝑsequebatur. Confirmat autͣ inquit
ustos dominꝰ. Audi alias uoces. confirmati
iusti. Quis nos separabit a caritate xp̃i:¬
T̃ ribulatio. an angustia. an ꝑsecutio: an fame̾.
an nuditas: Quomͦ herebat: qui rebꝰ talibꝰ

Expanded text:
datus est nobis . Bene; plane jam justus, jam confirmatus. Quomodo ergo isti jam confirmato nihil nocebant qui illum insectabantur, sic nec ipse illis quos persequebatur. Confirmat autem, inquit, justos Dominus. Audi alias voces confirmati justi. Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an fames, an nuditas, an pe
Abbreviated transcription (Latin):
ab ignorantibꝰ: ab his qͥ ñ nort̃ uidere uias
immaculatorũ. Ille qͥ eas nouit: scit ꝑ qͣm
rectum iter ducat mansuetos suos. Unde dicit
in alio psalmo. Dirig& mites in uidicio: doce¬
bit mansuetos uias suas. Quomͦ putatis detesta¬
tos homines transeuntes. ulcerosum pauꝑem: u¬

Expanded text:
gnorantibus, ab his qui non noverunt videre vias immaculatorum. Ille qui eas novit, scit per quam rectum ducat mansuetos suos. Unde dixit in alio psalmo: Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Quomodo putatis detestatos homines transeuntes ulcerosum pauperem j
Abbreviated transcription (Latin):
dñs illi seruare paradẏsum. Quomͦ aut̃ sibi
optabant uitam illiꝰ qui iduebat purpura &
bysso. & epulabat᷑ cotidie splendide. Dnͣs aut̃
qui ꝓspiciebat dies illiꝰ. nouerat eiꝰ futura tam̃¬
ta: & sine fine tormͣta. Ergo nouit dñs iuis
immaculatorũ. Et hereditas eorũ in ȩtnũ ert
Hoc in fide habemꝰ. Ds̃ numqͥd in fide: Bs
nouit illa. in tanta manifestatione. indͥti
ñ possumꝰ dicere : cũ uł ȩquati angłis ficm
Non enim nob̾ tam manifesta etͣ. quȩ ttuti
manifesta: qͣm sunt manifesta illi. qͥ ueoem¬
mutari potest. Tam̃ & de nob̾ qͥd dictũ eh
lectissimi nunc filii dĩ sumꝰ : & ñdum appi¬

Expanded text:
i optabat vitam illius qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide? Dominus autem qui prospiciebat dies illius, noverat ejus futura tormenta, et sine fine tormenta. Ergo, Novit Dominus vias immaculatorum. 8. Et haereditas eorum in aeternum erit. Hoc in fide habemus: Dominus numquid in fide? Dominus novit illa in tanta manifestatione, in quanta non possumus dicere, cum vel aequati Angelis erimus. Non enim nobis tam manifesta erunt, quae erunt manifesta, quam sunt manifesta illi qui nec commutari potest. Tamen et de nobis quid dictum est? Dilectissimi, nunc filii Dei sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd multa passurus ee̾t in ierłm: ita ut qͥdã
eorum agabꝰ nomine. soluta ⁊ ona alligar& se.
quem ad modum sol& fieri. ut his in diciis rerũ
futura demonstrarꝙ ꝓpħa dicens. Sicut alli¬
gatum me uidetis: sic alligari homine̾ hunc¬
oport& in ierosolimis. Fr̃s autem responso am¬
monitum saulum. iam paulum ne se tantis ꝑi¬
culis commiter& ceꝑunt det̾rere. & monendo.
& rogando reuocare. ne ir& ierosolimã. Ille
aut᷑ qͥ iam in eorũ numero erat de qͥbꝰ dictũ ẽ
confirmat aut̃ iustos dominꝰ: quid inqͥt con-¬
fringitis cor meu̾: Non facio animã meam
p̃ciosam mͥ. Quia iam dixerat eis qͦs parturi¬
erat in eugłio: & ipse impendar ꝓ animabꝰ ur̃is.
Ego enĩ inqͥt ñ solum alligari. sed etiã mori

Expanded text:
quod multa passurus esset in Jerusalem: ita ut quidam eorum, Agabus nomine, soluta zona alligaret se, quemadmodum solet fieri, ut his indiciis rerum futura demonstraret propheta, dicens: Sicut alligatum me videtis, sic oportet alligari hominem hunc in Jerosolymis. Fratres autem responso admonitum Saulum, jam Paulum, ne se tantis periculis committeret, coeperunt deterrere, et monendo et rogando revocare ne iret in Jerosolymam. Ille autem qui jam in eorum numero erat de quibus dictum est, Confirmat autem justos Dominus; Quid, inquit, confringitis cor meum? Non facio animam meam pretiosam mihi. Quia jam dixerat eis quos parturierat in Evangelio: Et ipse impendar pro animabus vestris . Ego enim, inquit, non solum alligari, sed etiam mori
Abbreviated transcription (Latin):
iniqui. & multa faciunt. & suppetit eis re¬
rum effectꝰ: agendi celeritas. ussionẽ obȩdi¬
entia sequitur. Numquid semꝑ sic: Qm̃
brachia peccatorum conterent᷑. Brachia gͦ
eorum. potentiȩ eorum. Quio facturꝰ ẽ in

Expanded text:
iniqui, et multa faciunt, et suppetit eis rerum effectus; agendi celeritas, jussionem obedientia sequitur. Numquid semper sic? Quoniam brachia peccatorum conterentur. Brachia ergo eorum, potentia eorum. Quid facturus est in
Abbreviated transcription (Latin):
saulo sibi flagellum fecerat. sed p̾ea conu̾tit &
saulum. E cum ananiȩ scõ a qͦ baptiratꝰ ẽ saulꝰ
dicerꝙ dominꝰ. illum suscipiendũ ẽẽ saulum.
quia uas eẽt electionis: respondit ananias tim̃s
& ex horrescens. audita fama sauli ꝑsecutori.
tis luteris uadit ut ubicumq inuenerit inuo¬
cantes nom̃ tuum. trabat ac lig&. & ad pontifi¬
ces adducat. E cont᷑ dominꝰ. Sine inqͥt. ego illi
ostendam. quȩ illũ oporteat pati ꝓ nomine
qͥt. uindicabo me de illo: & patiet᷑ ꝓ nomine
meo. qͥ seuit in nom̃ meũ. Erudio uł erudius
ꝑ illum alios: erudiam q ipsum ꝑ alios. Fac¬
tum ẽ hoc: & nouimꝰ quanta sustinuerit saulꝰ.
multo plura qͣm fecerit. Quasi auarꝰ exactor.
cum usuris recepit qͦd dederat. Sed uide utrũ
in illo impletum sit: qͦd mͦ psalmꝰ dicit. Con¬
firmat autͣ iustos dominꝰ. Non solum inqͥt
idem paulus. cum multa mala pateret᷑. sed &
głamur in tribulationibꝰ: scientes quia tribu¬

Expanded text:
a convertit et Saulum. Et cum Ananiae sancto, a quo baptizatus est Saulus, diceret Dominus, illum suscipiendum esse Saulum, quia vas esset electionis; respondit Ananias, timens et exhorrescens audita fama Sauli persecutoritis litteris vadit, ut ubicumque invenerit invocantes nomen tuum, trahat et liget, et ad pontifices adducat. Et contra Dominus: Sine, inquit, ego illi ostendam quae illum oporteat pati pro nomine quit, vindicabo me de illo; et patietur pro nomine meo, qui saevit in nomen meum. Erudio vel erudivi r cum alios, erudiam et ipsum per alios. Factum est hoc, et novimus quanta sustinuerit Saulus, multo plura quam fecerat, quasi avarus exactor cum usuris recepit quod dederat. 6. Sed vide utrum in illo impletum sit quod modo Psalmus dicit, Confirmat autem justos Dominus. Non solum, inquit idem Paulus, cum multa mala pateretur, sed et gloriamur in tribulationibus, scientos quia tribu
Abbreviated transcription (Latin):
cent : qͣm qͦd sibi uidentur nocere illis qͦs
oderunt. F ramea gͦ eorum. intr& in cor eoꝵ.
Sententia domini ẽ: alit fieri ñ potest. Et
arcꝰ eorum conterat᷑. Quid ẽ arcꝰ eorũ con¬
terat᷑: Insidiȩ eorum frustrent᷑. Suꝑiꝰ eni
dixerat gladium eduxer̃ peccatores: inten¬
derunt arcum suum. Gladii eductionem.
intelligi uoluit aꝑtam oppugnationẽ: arcꝰ
autͣ intensionẽ occultis in sidias intelligi uo¬
luit. Ecce gladiꝰ eiꝰ ꝑẽmit eum: & dispositio
insidiarum eiꝰ frustratͥ. Iuid ẽ frustratur
HNichil noe& iusto. Quomͦ gͦ ei nichil no

Expanded text:
cent, quam quod sibi videntur nocere illis quos cent, quam quod sibi videntur nocere illis quos oderunt. Framea ergo eorum intret in cor ipsorum. Sententia Domini est aliter fieri non potest. Et arcus eorum conteratur. Quid est, arcus eorum conteratur? Insidiae ipsorum frustrentur. Superius enim dixerat: Gladium eduxerunt peccatores, intenderunt arcum suum. Gladii eductionem, intelligi voluit apertam oppugnationem: arcus autem intentionem, occultas insidias intelligi voluit. Ecce gladius ejus perimit eum, et dispositio insidiarum ejus frustratur. Quid est, frustratur? Nihil nocet justo. Q
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. O fides. Ubi ẽ fides: Amas eĩ ut
exigas: ama ut exhibeas. Ergo om̃s qͥ s
Qla dium eduxerunt peccatores. intenas
arcum suum ut decipiant pauꝑemt inopel
ut trucident rectos corde. F ramea pas
utr& in corda eorum. Facile ẽ ut ful
ꝑuenit gla diꝰ ꝑsecutorium ad corpera seie¬
rum: sed ꝑcusso corpore cor mansit uliso
non plane mansit illesum. Hoc psalie
securos dominꝰ fecit: dicens eis. Molite ti¬
mere eos qui corpꝰ occidunt: animam autͣ
non possunt occidere. Ouale ẽ aut̃ seuire
gladio. non posse occidere nͥ corpꝰ inimici:
& posse occidere animam suam: Desipiunt.
contͣ se sȩuiunt. insaniunt. ñ se uident:
tamqͣm si uell& aliquis ꝑ corpꝰ suum ferrũ
traicere. ut concider& tunicam alt̾iꝰ. At¬
tendis qͦ ꝑuenisti: & ñ attendis qͦ traiȩcisti
Illiꝰ concidisti uestem: tuam carne̾. Constat
gͦ plꝰ eẽ qͦd se ledunt iniqui. & qͦd sibi no¬

Expanded text:
dicunt: O fides! ubi est fides? Amas eam ut dicunt: O fides! ubi est fides? Amas eam ut exigas; ama ut exhibeas. Ergo quia omnesGladium eduxerunt peccatores, intenderunt arcum suum: ut dejiciant inopem et pauperem, ut trucident rectos corde. Framea eorum intret in cor ipsorum. Facile est ut framea pervenit gladius persecutorum ad corpora martyrum; sed percusso corpore, cor mansit illaesum:  justi, non plane mansit illaesum. Hoc psalmus iste icere voluerunt, securos Dominus fecit, dicens eis: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere . Quale est autem saevire gladio, nec posse occidere nisi corpus inimici, et posse occidere animam suam? Desipiunt, contra se saeviunt, insaniunt, non se vident: tanquam si vellet aliquis per corpus suum ferrum trajicere, ut conscinderet tunicam alterius. Attendis quo pervenisti, et non attendis qua trajecisti: illius conscidisti vestem, tuam carnem. Constat ergo plus esse quod se laedunt iniqui, et quod sibi no
Abbreviated transcription (Latin):
uindicatum ẽ. Ille ẽ gehennȩ ignibꝰ deputa᷑.
iste cȩlesti uoce ꝓstratꝰ. Ergo & tu quem pate¬
ris iniquum: ꝑ oculos fidei ꝓspice cũ dõdies
eiꝰ. Et cũ uideris eum in te sȩuientẽ: dic tͥ.
Iste aut corrreptꝰ ieꝰ erit: aut ꝑseuerans mec̃
noc&: ꝙ illi nͥ noc&: Unde fieri potest ut¬
non iniquitas eiꝰ quȩ ꝑ eiꝰ indignatiorẽ & odi¬
um. ꝓcedit ad ledendum te: non priꝰ ipsum
uast& intꝰ. ut te tempt& foris:. Tuũ corpꝰ
pͣmit adu̾sitas: illiꝰ animum putrefacit in
illum reum. Qui gͦ plus noc&: Ecce sauct¬
do expoliauit te. Quis grauiore damrop¬
cutitur: qui amtit pecunian. an qͥ amatt
fidem: Nosunt dolere dampna ista. qu
habent oculum int̾iorem. Multis enĩ fulge
aurum: fides non feag&. H abent quippe ade
uiide aurum uideant: unde. fidem uide¬
ant ñ habent. Nam si haberent & uder̃
utiq plus amarent. Et tam̃ quando esst
gitur fides. clamant: inuidiam faciunt .ꝙ

Expanded text:
vindicatum est: ille est gehennae ignibus deputatus, vindicatum est: ille est gehennae ignibus deputatus, iste coelesti voce prostratus. Ergo et tu quem pateris iniquum, per oculos fidei prospice cum Deo dies ejus; et cum eum videris in te saevientem, die tibi: Iste aut correctus, mecum erit; aut perseverans, mecum illi non nocet? Unde fieri potest, ut iniquitas ejus, quae per ejus indignationem et odium procedit ad laedendum te, non prius ipsum vastet intus, quam te tentet foris? Tuum corpus premit adversitas, illius animum putrefacit iniillum reum. Cui ergo plus nocet? Ecce saeviendo exspoliavit te: quis damno graviore percutitur, qui amittit pecuniam, an qui amittit fidem? Norunt dolere damna ista, qui habent oculum interiorem. Multis enim fulget aurum, fides non fulget. Habent quippe oculos unde aurum videant: unde fidem videant, non habent. Nam si haberent et viderent, utique plus amarent: et tamen quando eis frangitur fides, clamant, invidiam faciunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
iusto: nesciens horam sui crastinam. Dñs
aut̃ uid& & ꝓspicit diem eiꝰ. Q uẽ diem:
Quo redd& unicuiq scm oꝑa sua. Thesau¬
rirat enim sibi iram i die irȩ: & reuela¬
tionis iusti udicii dĩ. Sed dñs ꝓspicit: tu
aut̃ ñ ꝓspicis. Indicabit tͥ qui ꝓspieit. Lu
diem in iusti qͦ pęnas passurus ẽ ignorabas:
sed qui scit non te celabit. Non parua pars
scientiȩ ẽ: scienti coniungi. Ille hab& ocłos
cognitionis: tu habeto credulitatis. Quid
uid& ds̃. crede tu. Ueni& enim dies iniusti:
quẽ ꝓspicit dã. Qui dies: Eiꝰ uindictȩ. Neces¬
se ẽ enim ut uindicet᷑ in impium. uindicet᷑
in iniustum: siue conu̾tat se. siue nͣ se con¬
u̾tat. Si enim se conu̾terit: hoc ipsum in illũ
uindicat᷑. qͦd ꝑit iniquitas. Nonne irrisit dñs
ꝓspiciens dies iniquorum duoeũ: & iudȩ tra¬
ditoris. & sauli ꝑsecutoris: Uniꝰ diẽ ꝓspexit
ad penam: alteriꝰ ad iusticiam. In utrumq

Expanded text:
usto nesciens horam sui crastinam: Dominus usto nesciens horam sui crastinam: Dominus autem videt, et prospicit diem ejus. Quem diem? Quo reddet unicuique secundum opera sua . Thesaurizat enim sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Sed Dominus prospicit, tu autem non prospicis; indicavit tibi qui prospicit. Tu diem injusti quo poenas pensurus est ignorabas: sed qui scit, non te celavit. Non parva pars scientiae est, scienti conjungi. Ille habet oculos cognitionis, tu habeto credulitatis. Quod videt Deus, crede tu. Veniet enim dies injusti, quem prospicit Deus. Qui dies? Cujusquese est enim ut vindicetur in impium, vindicetur in injustum, sive convertat se, sive non se convertat. Si enim se converterit, hoc ipsum in illo vindicatur; quod periit iniquitas. Nonne irrisit Dominus prospiciens dies iniquorum duorum, et Judae traditoris et Sauli persecutoris ? Unius diem prospexit ad poenam, alterius ad justitiam. In utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
ut noll& eũ eẽ: nͣ ut bonum uelit ẽẽ. Quan¬
to enĩ bonꝰ ẽ. tantomagiꝰ oneri ẽ iniqͥtati illiꝰ.
& laborat qͥdem si fieri potest ut eũ iniustũ faciat:
Si aut̃ non potest. de medio tollat: & a suo
tedio molestiaq remoueat. Sed q si eum fece¬
rit iniustum: nichilominꝰ oneri illi erit. Non
enim iustꝰ tantum iniusto oneri ẽ: sed & duo
iniusti uix se patiunt᷑. Et quando se uident᷑ di¬
ligere: conscientia sibi debent. ñ amicitiã. Lunc
autem secum concordant. quando u ꝑnitiem ui¬
sti conspirant: non quia se amant. sed qͥa eũ
qui amandꝰ erat simul oder̃. Contͣ hoc genꝰ
malum. Contende cum malo: sed de bonita¬
te. Ipsa ẽ enim uera contentio. uł potiꝰ certa¬
mͣ salubre. ut sit bonꝰ cont᷑ malum: ñ ut sint
duo mali. Ergo ad psalmum respicite. Primȩ
partes iam tractatȩ sunt: secunt᷑ hȩc. Obser¬
uabit peccator iustum: & stridebit suꝑ eum
dentibꝰ suis. Dominꝰ aut̃ irridebit eum. Quẽ:

Expanded text:
e, non ut bonum velit esse. Quanto enim bonus est, tanto magis oneri est iniquitati illius. Et laborat quidem, si fieri potest, ut eum injustum faciat; si autem non potest, de medio tollat, et a suo taedio molestiaque removeat. Sed et si eum fecerit injustum, nihilominus oneri illi erit. Non enim justus tantum injusto oneri est, sed et duo injusti vix se patiuntur: et quando se videntur diligere, conscientiam sibi debent, non amicitiam. Tunc autem secum concordant, quando in perniciem justi conspirant, non quia se amant, sed quia cum qui amandus erat simul oderunt. Contra hoc genus malum . Contende cum malo, sed de bonitate. Ipsa est enim vera contentio, vel potius certamen salubre, ut sit bonus contra malum, non ut sint duo mali. 2. vers. 12, 13. Ergo ad Psalmum respicite. Primae partes jam tractatae sunt, sequuntur haec. Observabit peccator justum, et stridet super eum denti
Abbreviated transcription (Latin):
Seissim᷑is frĩbꝰ atq collegis. ꝑ uniu̾sam af¬
diam. mauritaniam. bi⁊ acenam. & tripo¬
lim constitutis: sed & pͣsbiteris & diaconis.
uniu̾sis plebibꝰ in ueritate eugłii nobiscum
militantibꝰ : uictorinꝰ. fortunatꝰ. & uictoranꝰ
migginꝰ. saturninꝰ. constantius. candoriꝰ. i¬
nocentiꝰ. cresconiꝰ. florentiꝰ. saluius. alꝰ fal¬

Expanded text:
issimis fratribus atque collegis per universam Adiam, Mauritaniam, Byzacenam, et Tripolim constitutis; sed et presbyteris et diaconis, universis plebibus, in veritate Evangelii nobiscum militantibus, Victorinus, Fortunatus, Victorianus, Migginus, Saturninus, Constantius, Candorius, Innocentius, Cresconius, Florentius, Salvius, alius Sal
Abbreviated transcription (Latin):
as non ibi patieris. cum eo cum qͦ possides. Lo¬
tum habebis. totum & ille habebit. quia tu &
ille unum eritis: qͦd unum totum & ille habe¬
bit qͥ uiuos possids. Hȩc sunt reliquiȩ homi¬
ni pacifico. Hoc cantabimꝰ: qui u̾sus q̃uidem
longe ẽ adhuc in isto psalmo ab his tractatis
ũsibꝰ sed quia ipsum cantabimꝰ. ad ipsũ cdau¬
dere debemꝰ. Tu tantum securꝰ esto: custoda
innocentiam. p̃ciosa res ẽ. F urari uis aliquid
credo ut ad quiras: uide qͦ manum mittis. &
unde tollis. Hac uis ad quirere: hac ꝑdes. Ad¬
quiris peeuruam: ꝑdis innocentiam. Euigil&
potiꝰ cortuum. qui uolebas ad quirere pecunido
& ꝑ dere iinocentiam: ꝑde potiꝰ pecuniam. eusto¬
di innocentiã. & uide directionẽ: quia dirige&
te ds̃. ut om̃ia quȩcumq uult uelis & tu.
Ipsa ẽ enum directio. Nam si tu nolis qͦd ds̃ uult.
curuus eris: & prauitas tua ñ te ꝑmut& pla¬
nari recto. Custedi gͦ innocentiam. uide direc¬

Expanded text:
as non ibi patieris cum eo cum quo totum possides: toas non ibi patieris cum eo cum quo totum possides: totum habebis, totum et ille habebit; quia tu et ille unum eritis, quod unum totum et ille habebit qui vos possidet. Hae sunt reliquiae homini pacifico. Hoc cantavimus: qui versus longe quidem est in isto psalmo ab his tractatis versibus. Sed quia ipsum cantavimus, ad ipsum claudere debemus. Tu tantum securus esto; custodi innocentiam, pretiosa res est. Furari vis aliquid, credo, ut acquiras: vide quo manum mittis, et unde tollis. Hac vis acquirere, hac perdis: acquiris pecuniam, perdis innocentiam. Evigilet potius cor tuum: qui volebas acquirere pecuniam et perdis innocentiam, perde potius pecuniam: Custodi innocentiam, et vide directionem, quia diriget te Deus, ut omnia quaecumque vult, velis et tu: ipsa enim est directio. Nam si tu nolis quod Deus vult, curvus eris, et pravitas tua non te permittet planari recto. Custodi ergo innocentiam, vide direc
Abbreviated transcription (Latin):
bitur de ꝑegrinatione ista: & in et̾num uiu&
cum dõ. & oe dõ. E rgo hereditate possidebunt
t̾ram. Diulȩ erunt diuitiȩ ipsorum: Et dele¬
ctabuntur in multitudine pacis. Delectet᷑ hic
umpiꝰ ille. in multitudine auri. in multitu¬
dine argenti. in multitudine mancipiorũ:
in multitudine postremo opum diu̾sarum.
uinolentiȩ. latissimorum & lux uriosorum con¬
uiuiorum. Hȩc ẽ potentia cui inuides: iste
flos ẽ qͥ te delectat. Nonne & si semꝑ sic eẽt.
plangendꝰ eẽt: Quȩ erunt aut̃ deliciȩ tuȩ:
Et delectabunt᷑ in multitudine pacis. durũ
tuum pax: argentum tuum pax: pͣdia tua
pax: uita tua pax: ds tuus pax. Quicquid
desidas. pax erit tͥ: quia hic aurum qͦd tͥ ẽ.¬
test ẽẽ panis: qͦs tͥ lux ẽ. non potest᷑ ẽẽ potꝰ.
Ds̃ tuus totum erit. Manducabis eum ne esu¬
rias: bibes eum ne sitias. Illuminaberis ab eo.
ne sis cȩcꝰ: fulcieris ab eo. ne deficias: posside¬
bit te totum integrum totꝰ integer. Angusti¬

Expanded text:
sta, et in aeternum vivet cum Deo et de Deo. Ergo haereditate possidebunt terram. Quae erunt deliciae ipsorum? Et delectabuntur in multitudine pacis. Delectetur hic impius ille in multitudine auri, in multitudine argenti, in multitudine mancipiorum, in multitudine postremo baiarum, rosarum, vinolentiae, lautissimorum et luxuriosorum conviviorum. Haec est potentia cui invides, iste flos est qui te delectat? Nonne etsi semper sic esset plangendus esset? Quae erunt autem deliciae tuae? Et delectabuntur in multitudine pacis. Aurum tuum pax, argentum tuum pax, praedia tua pax, vita tua pax, Deus tuus pax. Quidquid desideras, pax tibi erit. Quia hic aurum quod etest tibi esse panis; quod tibi lux est, non potest esse potus: Deus tuus totum tibi erit. Manducabis eum, ne esurias; bibes eum, ne sitias; illuminaberis ab eo, ne sis caecus; fulcieris ab eo, ne deficias; possidebit te totum integrum, totus integer. Angusti
Abbreviated transcription (Latin):
quid ammonere: cont᷑ qͥd cautos ẽẽ. & qͥd tole¬
rare. & qͥd sꝑare. Duo enĩ genera hominũ iusto¬
rum. & iniquorum. u hac t̾ra. & in hac uita
commixta sunt. Habent singula ista genera.
ꝓpͥas ut tentiones cordis sui. Genꝰ iustorum eo¬
nat᷑ in sublimia ꝑ humilitatẽ: genꝰ iniquorũ
pͣponđat ad inferiora ꝑ elationẽ. Hoc enĩ se
depͥmit ut surgat: illud se extollit ut cadat
Ex co fit ut unum genꝰ toler&. alt̾m toleret᷑.
ꝓpositũq  iustis. ipsos etiã ini qͦs in uitã ȩt̾nam
lucrari. Propositũ aut̃ iniquis reddere mala
ꝓ bonis: & eos qui sibi uitã et̾nam uolunt. si
fieri potest etiam uita. tẽporali pͥuari. Egre
enim fert & inustꝰ iustũ: & ustꝰ iniustum.
Oneri sibi sunt. Nemo dubitat qͦd isti duo al¬
terutrũ sibi oneri sunt: sed diu̾sis intentio¬
nibꝰ. Ad hoc enĩ iustꝰ iniusto oneri ẽ. qͥa iniu¬
stũ eũ eẽ ñ uult: sed eum ustũ fieri & optat

Expanded text:
 quid tolerare, et quid sperare. Duo enim genera hominum, justorum et iniquorum, in hac terra et in hac vita commixta sunt. Habent singula ista genera proprias intentiones cordis sui. Genus justorum conatur in sublimia per humilitatem: genus iniquorum praeponderat ad inferiora per elationem. Hoc enim se deprimit ut surgat, illud se extollit ut cadat. Ex eo fit ut unum genus toleret, alterum toleretur; propositumque sit justis ipsos etiam iniquos in vitam aeternam lucrari, propositum autem iniquis reddere mala pro bonis, et eos qui sibi vitam aeternam volunt, si fieri potest, etiam vita temporali privare. Aegre enim fert, et injustus justum, et justus injustum: oneri sibi sunt. Nemo dubitat quod isti duo alterutrum sibi oneri sunt, sed diversis intentionibus. Ad hoc enim justus injusto oneri est, quia injustum eum esse non vult, s
Abbreviated transcription (Latin):
oli emulari in malignantibꝰ: neq
emuleris facientes iniquitatem.
Om̃ tam qͣm fęnum ecto arescent:
ꝙ sicut olera prati cito cadent. Os̾ tͥ longũ
uidetur: cito ẽ dõ. S ubiunge tedõ: & tͥcito
erit. Qdͦ aet fenum: hoc intelligimiꝰ holera
priti. Pilia quȩdam sunt. & suꝑficiem t̾re
tenentia. altam radiceni non habent: ꝓinde
ꝑ hiemem uirent. At ubi sol ęstatis ferues¬
cere cepit. arescunt. M odo gꝰ tempꝰ ẽ hiemis.
gła tua ñdun appar&e seaꝰ si alta radux ẽ
caritatis. tuȩ. sicut multarum arborum ꝑ
hiemem. transit frigꝰ. uenit estas. id ẽ iudi¬
cii dies: tunc arese&e uir or feni. te appare¬
bit arborum gła. Mortui enim estis att apłs.
Quo mͦ uidentꝰ arbores ꝑ hiemem: qs̃ aride
quasi mortue. Ergo quȩ spes si mortui sumꝰ:¬
bi enim caritas nr̃a. Et uita ur̃a inqͥt
absconditua ẽ cum ap̃o indõ. Quando ares¬
eit: qui sic hab&e radi cem: Quando

Expanded text:
Noli aemulari in malignantibus, neque Noli aemulari in malignantibus, neque aemuleris facientes iniquitatem. Quoniam tanquam foenum cito arescent, et sicut olera prati cito cadent. Quod tibi longum videtur, cito est Deo: subjunge te Deo, et tibi cito erit. Quod ait foenum, hoc intelligimus olera prati. Vilia quaedam sunt, et superficiem terrae tenentia, altam radicem non habent. Proinde per hiemem virent: at ubi sol aestatis fervescere coeperit, arescent. Modo ergo tempus est hiemis, gloria tua nondum apparet: sed si alta radix est charitatis tuae, sicut multarum arborum per hiemem, transit frigus, veniet aestas, id est judicii dies: tunc arescet viror foeni, tunc apparebit arborum gloria. Mortui enim estis, ait Apostolus: quomodo videntur arbores per hiemem, quasi aridae, quasi mortuae. Ergo quibi enim charitas nostra. Et vita vestra, inquit, abscondita est cum Christo in Deo. Quando arescit qui sic habet radicem? Quando
Abbreviated transcription (Latin):
nanem aplinum: quia iudes mase uuente
felices rerum istarum copia circum fluere.
sanos eẽ: suꝑbos dignitatibꝰ eminere: in colu¬
niem habere domum : gaudia suorum: obse¬
quia elientiuim: excellentissimas potentias.
nichil triste intͣp ellare uitam ipsorum: mores
nequissimos uides: facultates copiosissimas ꝑspi¬
cis. & dicit cor tuum nullum ẽẽ diuinum ui¬
dicuim: omnia casibꝰ fieri. & fortuitis motibꝰ
uentilari. Nam si ds̃ inquit res humanas
respicer&e. Florer& illiꝰ iniquitas: ꝙ mea in¬
nocentia laborar&:: Omnis morbꝰ animȩ:
hab& in scripturis medicam̃tum suum. Qui
gͦ sic egrotat ut ista dicat in corde suo: bibat
potionem psalmi huiꝰ. Quid ẽ: Iterum aspi¬
ciamꝰ: Quid dicebas: Quid dicebam inquis:
iuisi qͦd uides: Mali florent: boru laboranit.
Quoni isła uid& ds̃: Aecipe bibe. Ipse tͥ
hanc de quo ista murmuras temꝑauit poti¬
onemi. tantum non recuses saluberrimum
poculum: accomoda ꝑ aurem os cordis. &
bibe quoo aydis

Expanded text:
minem christianum, quia vides male viventes felices, rerum istarum copia circumfluere, sanos esse, superbis dignitatibus eminere, incolumem habere domum, gaudia suorum, obsequia clientium, excellentissimas potentias, nihil triste interpellare vitam ipsorum: mores nequissimos vides, facultates copiosissimas perspicis; et dicit cor tuum nullum esse divinum judicium, omnia casibus ferri et fortuitis motibus ventilari. Nam si Deus, inquis, res humanas respiceret, floreret illius iniquitas, et mea innocentia laboraret? Omnis morbus animi habet in Scripturis medicamentum suum: qui ergo sic aegrotat, ut ista dicat in corde suo, bibat potionem psalmi hujus. Quid est? Iterum inspiciamus quid dicebas? Quid dicebam, inquis, nisi quod vides? Mali florent, boni laborant: quomodo ista videt Deus? Accipe, bibe: ipse tibi hanc, de quo ista murmuras, temperavit potionem: tantum ne recuses saluberrimum poculum; accommoda per aurem os cordis, et bibe quod audis:
Abbreviated transcription (Latin):
pbent᷑ & queres locum ei e ñ muenies.Po¬
do quere locun peccatoris. inuenies. De pes¬
astore feeit qͥs flagellum: dedit ei honorem.
dedit ei ee potestatem. Aliqͣndo enĩ facit hoc:
dat potestatẽ peccatori. flagellantur inde
res humane. em̃dart᷑ inde. peccatori illi
hoc readit᷑ qͦd debet᷑. & tam̃ factum ẽ de ilo
unde ꝓ ficiat piꝰ unde deficiat impi. Que¬
res locum ciꝰ & non inuenies. Mansueti aut̃¬

Expanded text:
t quaeres locum ejus, et non invenies. Modo quaere locum peccatoris, invenies. De peccatore fecit Deus flagellum, dedit ei et honorem, dedit ei et potestatem. Aliquando enim facit hoc; dat peccatori potestatem, flagellantur inde res humanae, emendantur inde pii. Peccatori illi hoc reddetur quod debetur: et tamen factum est de illo unde proficiat pius, unde deficiat impius. Quaeres locum ejus, et non invenies. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
ni& ȩqualitas angłorum: ueni& hereditas
.xp̃i: ueni& coheres xpͣc. Pro quanto labore:
qͣntam mercedem accipimꝰ. Ueterani homi¬
nes qͥ laborant in militia. & u̾sant᷑ int̾ uul¬
nera. tot annos. incipiunt militare a iuuen¬
tute : exeunt senes. E ut habeant paucos
dies quietos senectutis suȩ. qͣndo eos iam
ipsa ȩtas incipit grauare. qͦs bella ñ grauant.
quanta dura tolerant. quȩ itinera. quȩ fri-¬
gora. qͦs soles. qͣntas necessitates. quȩ uulnera.
quȩ ꝑicula: & nͣ attendunt patientes hȩc oĩa.
nͥ paucos dies quietos illos senectutis. ad quos
utrũ ꝑueniant nesciunt. Ergo a dño gressꝰ
hominis dirigent᷑: & uiam eiꝰ uol&. Hic di¬
cere ceꝑam. uiã xp̃i si uis. & uere xpͣianꝰ es.

Expanded text:
niet aequalitas Angelorum, veniet haereditasniet aequalitas Angelorum, veniet haereditasi, veniet cohaeres Christus. Pro quanto labore quantam mercedem accipimus! Veterani homines qui laborant in militia, et versantur inter vulnera tot annos, incipiunt militare a juventute, exeunt senes; et ut habeant paucos dies quietos senectutis suae, quando eos jam ipsa aetas incipit gravare quos bella non gravant, quanta dura tolerant; quae itinera, quae frigora, quos soles, quantas necessitates, quae vulnera, quae pericula! Et non attendunt patientes haec omnia, nisi paucos dies quietos illos senectutis, ad quos utrum perveniam nesciunt. Ergo a Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. Hinc dicere coeperam: via
Abbreviated transcription (Latin):
bor nrͣ. & tribulationes nr̃ȩ. diuturnȩ e̾e̾nt.
Nam & si mille annorum eent: appende mille
annos contͣ ȩtͣnitatem. Quid appendis cũ infi¬
nito: quantum cumq finitum: Deoem milia
annorum. decies certena milia. si dicendum
ẽ & milia milium. que finem habent: cum
etͣnitate comparari nͣ possunt. Huc accedit
quia non solum temporalem uoluit ds labo¬
rem tuum : sed etiam breueni. ꝑ aueorũ
dierum ẽ tota uita hominis. etiã si lȩta duri
non miscerent᷑: quȩ plura & longiora sunt
certe qͣm dura. Et idõ breiuora & pauciora
sunt dura: ut durare possemꝰ. Si gͦ ꝑ totã
uitam suam homo in laboribꝰ & in erũpnis
eẽt. in doloribꝰ. in tormͣ̃tis. in carcere. in
plagis. in fame. & siti. omnibꝰ diebꝰ. horis
omnibꝰ. ꝑ totam uitam suam. usq ad ęta¬
tem senectutis: pauci dies sunt tota uita
hominis. Quo labore transacto. uend& reg¬
num ȩtͣnum. U eni& sine fine felicitas: ue¬

Expanded text:
bor noster et tribulationes nostrae diuturnae essent. bor noster et tribulationes nostrae diuturnae essent. Nam et si mille annorum essent, appende mille annos contra aeternitatem: quid appendis cum infinito quantumcumque finitum? Decem millia annorum, decies centena millia, si dicendum est, et millia millium, quae finem habent, cum aeternitate comparari non possunt. Huc accedit, quia non solum temporalem voluit laborem tuum Deus, sed etiam brevem. Paucorum dierum est tota vita hominis, etiamsi laeta duris non miscerentur, quae plura et longiora sunt certe, quam dura; et ideo breviora et pauciora sunt dura, ut durare possimus. Si ergo per totam vitam suam homo in laboribus et in aerumnis esset, in doloribus, in tormentis, in carcere, in plagis, in fame et siti omnibus diebus, horis omnibus, per totam vitam suam usque ad aetatem senectutis, pauci dies sunt tota vita hominis: quo labore transacto, veniet regnum aeternum, veniet sine fine felicitas, ve
Abbreviated transcription (Latin):
sed magna ꝓmisit. Sequere. noli tantũ atten¬
dere qua iturꝰ : sed & qͦ uenturꝰ sis. Tolerabis
dura. temporalia: sed ad lȩticiã ꝑuenies sempi¬
tͣnam. Si uis sustinere laborem: attende mer¬
cedem. Nam & oꝑariꝰ in uinea deficer&: nͥ at¬
tender& qͥd accepturꝰ eaͣ. Cũ aut̃ attenderis
qͥd accepturꝰ sis : omia tͥ erunt uilia quȩ pate¬
ris: nec digna estimabis ꝓ quibꝰ illud accipias.
Miraberis tantũ dari: ꝓ tanto labore. Flam
utiq fr̃s ꝓ ȩtͣna requie: labor ȩtͣnꝰ subeund̾
erat. Etͣnam felicitatẽ accepturꝰ : ȩtͣnas passio¬
nes sustinere deberes. Ded si etͣnũ sustineres
laborem : quando uenires ad ęt̾nam felici¬
tatem: Ita fit ut necessaria sit temporalis
tribulatio tua: qua finita uenias ad felicitatẽ
infinitam. Sed tam̃ fr̃s poss& eẽ longa tribu¬
latio: ꝓ ȩtͣna felicitate. Uerbi gr̃a. ut qͣm feli¬
citas nrͣa fiiem non habebit: miseria nr̃a & la¬

Expanded text:
sed magna promisit. Sequere. Noli tantum attendere qua iturus, sed et quo venturus sis. Tolerabis dura temporalia, sed ad laeta pervenies sempiterna. Si vis sustinere laborem, attende mercedem. Nam et operarius in vinea deficeret, nisi attenderet quid accepturus esset. Cum autem attenderis quid sis accepturus, omnia tibi erunt vilia quae pateris, nec digna aestimabis pro quibus illud accipias. Miraberis tantum dari pro tantillo labore. Namsubeundus erat; et aeternam felicitatem accepturus, aeternas passiones sustinere deberes: sed si aeternum sustineres laborem, quando venires ad aeternam felicitatem? Ita fit, ut necessario temporalis sit tribulatio tua, qua finita venias ad felicitatem infinitam. Sed tamen, fratres, posset esse longa tribulatio pro aeterna felicitate. Verbi gratia, ut quoniam felicitas nostra finem non habebit, miseria nostra et la
Abbreviated transcription (Latin):
nintentem. qͦd non uides: qͣm impium rep̃¬
hendentem te credidisse qͦd ñ uides. Et hoc
ẽ iudieum tuum: & quale sit udiciũ tuũ
adhuc ñ appar&. In isto scło. quasi nax ẽ.
Quando edue& iudicium tuũ uelut meridiẽ:¬
ubi abscond& ꝑfidiam suam: cum uidero
fidem meam: Ergo mͦ quid: Angustiȩ¬
& tribulationes. & temptationes. ẜ beatꝰ qͥ
ꝑdurat: quia qui ꝑseuerauerit usq in finẽ.
hnc saluus erit. Ne cedat insultatoribꝰ. ne
eligat hic florere : ut ex arbore fenũ fiat.
esto domino. & obseera eum. Hoc sit uita
tua: obȩdire p̾ceptis eiꝰ. Hoc ẽ enĩ subditũ
illi eẽ : obsecrare. donec d&̃ qͦd ꝓmisit. Per¬
seuer& bonum opꝰ: ꝑ seuer& & oratio. O¬
port& enĩ semꝑ orare: & non deficere. In
Qͦ appares subditꝰ: In faciendo qͦd p̃cepit
Sed mercedem nondum accipis: forte qͥa
caꝑe ñdum poteꝰ. Iam enim ille potes
dare : sed tu ñ potes acciꝑȩ.E. rerce te

Expanded text:
promittentem quod non vides, quam impium reprpromittentem quod non vides, quam impium reprehendentem credidisse te quod nondum vides. Et hoc est judicium tuum: et quale sit judicium tuum, adhuc non apparet: in isto saeculo quasi nox est. Quando eubi abscondet perfidiam suam, cum videro fidem meam? Ergo modo quid? Angustiae, tribulationes et tentationes. Et beatus qui perdurat: quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Nec cedat insultatoribus, ne eligat hic florere ut ex arbore foenum fiat.esto Domino, et obsecra eam. Hoc sit vita tua, obedire praeceptis ejus. Hoc est enim subditum illi esse, et obsecrare, donec det quod promisit. Perseveret bonum opus, perseveret et oratio. Oportet enim semper orare, et non deficere . In quo appares subditus? Faciendo quod praecepit. Sed mercedem nondum accipis, forte quia capere nondum potes. Jam enim ille potest dare, sed tu non potes accipere. Exercere
Abbreviated transcription (Latin):
& sꝑa in eo. & ipse faci& Ouid faciã:
eduo& quasi lum̃ iusticiam tuã. Modo in
abscondita ẽ iusticia tua. In fide restͦ
ñdum in specie. Aliquid eredis ut facus
ñdum uides qͦd credis. Qum aut̃ ceꝑis uili¬
re qͥd credidisti. educetur in lumine uitie
tua: quia iusticia tua erat fides tua. lus
enim ex fide uiuit. Et educ& uelut lun
iusticiã tuam : & iudicium tuum tamq̃l
meridiem. Hoc ẽ clarum lum̃. Parũ era
dicere ut lum̃: lum̃ enim iam dicimed
albescit. Lum̃ dicimꝰ & cum sol orit᷑. ss
num qͣm ẽ clarior lux qͣm medis die
Non solum gͦ educ& sic̃ lum̃ iusicue¬
isti. hoc elegisti. hoc ẽ iudicium tuume le¬
mo tͥ ostendit qͦd ꝓmisit. Promissort le¬
huc tenes: exhibitorem aut̃ expectas le
uidicio gͦ fidei tuę: elegisti seqͥ qͦd nt lisd
In ab scondito ẽ iudicium tuume adil
rephendit᷑: & irriaet᷑ ab infidelibꝰ. e
credidisti: Quid t aepẽ ꝓmisit ÷ Su
fieri : Iudicas tam̃ tu magis sequi xp̃m ꝓ

Expanded text:
a in eum, et ipse faciet: quid faciet? Et educet sicut lumen justitiam tuam. Modo enim abscondita est justitia tua: in fide res est, nondum in specie. Aliquid credis ut facias, nondum vides quod credis. Cum autem coeperis videre quod credidisti, educetur in lumine justitia tua: quia justitia tua erat fides tua Justus enim ex fide vivit . 7. Et educet velut lumen justitiam tuam, et judicium tuum sicut meridiem: hoc est clarum lumen. Parum erat dicere, ut lumen. Lumen enim jam dicimus et cum albescit, lumen dicimus et cum sol oritur: sed nunquam est clarior lux quam medio die. Non solum ergo educet sicut luisti, hoc elegisti, hoc est judicium tuum: nemo tibi ostendit quod promisit: promissorem adhuc tenes, exhibitorem autem exspectas: in judicio ergo fidei tuae elegisti sequi quod non vides. In abscondito est judicium tuum, adhuc reprehenditur et irridetur ab infidelibus: Quid credidipotest? Judicas tamen tu magis sequi Christum
Abbreviated transcription (Latin):
agunt : sicur p̃positi. uelut in agricultura
laborantes. sed uelut ad hȩc infirmi secedunt
ad ocium. & quieti eẽ diligunt. ueluti me¬
mores infirmitatis sue. non se comntitentes
magnis actionibꝰ: & qͦd animꝰ in stratu infir¬
natatis sue rogantes dominum. Et ipsa ꝓfes¬
sio hab&s bouos hab& fictos. Prouide etam
ex his unꝰ assumetur: & iunꝰ relinquet᷑. Ad
quamcumq ꝓfessionem te conu̾teris: para
beris. A a omia gͦ paratum te facit quait̃
o qurtur eum tempꝰ ẽ & illi loquendi ndum
uiicandi & t̃ audiendi ñdum frustra peni¬
tendi. Eist euim mͦ penitentia ñ frustra. erit
uens fustia.  erim tunc penitebit homi¬
nos male uirisse: sed nullom alis iusticia

Expanded text:
agunt, sicut praepositi velut in agricultura agunt, sicut praepositi velut in agricultura laborantes; sed velut ad haec infirmi, secedunt ad otium, et quieti esse diligunt; veluti memores infirmitatis suae, non se committentes magnis actionibus, et quodammodo in strato infirmitatis rogantes Deum. Et ipsa professio habet bonos, habet fictos: proinde etiam ex his unus assumetur, et unus relinquetur. Ad quamcumque professionem te converteris, para aberis. Ad omnia ergo te paratum facit qui tibi loquitur, cum tempus est et illi loquendi, nondum judicandi, et tibi audiendi, nondum frustra poenitendi. Est enim modo poenitentia non frustra: erit tunc frustra. Non enim tunc non poenitebit homines male vixisse: sed nullo modo illis justitia
Abbreviated transcription (Latin):
Et agricolam cũ dicit. Ego plantauui. me
rigauit : sed ds̾ increm̃tumꝰ dedit. In me¬
lendino gͦ duas dix̃. ñ duos. Credo qͦdhe
figura ad plebes ꝑtineat: qͥa p̃positi regul
plebes regunt᷑. Ec molendinũ puto dicõ
mundum istum : quia rota quadam tempoꝵ
uoluitur. & amatores suos conterit. Sunt
etiam qui de actionibꝰ mundi ñ recedunt:
sed tam̃ & ibi alii bene oꝑant᷑. alii male.
Alii sibi faciunt anucos de mammona ini¬
care. Alii ista negligunt: quibꝰ dicet᷑. Esu¬
riui. & ñ dedistis mͥ manducare. Proinde
quia de his qui u̾santur in negociis. & oꝑibꝰ
huiꝰ mundi. alii diligunt benefacere in¬
digentibꝰ. alii negligunt: tamqͣm de duabꝰ
in molendino. una assumet᷑. & una relin¬
quetur. Lectum aut̃ positũ arbitrosꝓ qͥete:
quia sunt qui neq actones mundi pati uo¬
liuit. sicut sunt coniugati homines. habentes
domos. famuilias. filios. neq aliquid in ȩccła

Expanded text:
et agricolam, cum dicit, Ego plantavi, Apollo et agricolam, cum dicit, Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit . In molendino ergo duas dixit , non duos; credo, quod haec figura ad plebes pertineat: quia praepositi regunt, plebes reguntur. Et molendinum puto dictum mundum istum; quia rota quadam temporum volvitur, et amatores suos conterit. Sunt ergo qui de actionibus mundi non recedunt: sed tamen et ibi alii bene operantur; alii male; alii sibi amicos faciunt de mammona inicare alii ista negligunt, quibus dicitur ibi: Esurivi, et non dedistis mihi manducare . Proinde, quia de his qui versantur in negotiis et operibus hujus mundi, alii diligunt benefacere indigentibus, alii negligunt: tanquam de duabus in molendino una assumetur, et una relinquetur. Lectum autem positum arbitror pro quiete: quia sunt qui neque actiones mundi pati volunt, sicut sunt conjugati homines habentes domos, familias, filios; neque aliquid in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ in eugłio mͦ ꝓposita audiuimꝰ:
sic concludit᷑. U nꝰ assumet᷑. & unꝰ relingͣt᷑.
Assumet᷑ bonꝰ : relinquet᷑ malus. Uident᷑
duo in agro: eadem ꝓfessio ẽ. Fed ñ idem m.
Afessionẽ uident homines : cor nouit ds̃. P¬
lib& gͦ ager signific&: unꝰ assumet᷑ & unꝰ
relinquet᷑. Non qͣsi dimidia pars assumt᷑.¬
& dimidia relinquet᷑: sed genera hominum
duo dicit. Et si aliud eoꝵsit in paucis. aliud
in multis: unꝰ assumet᷑ & unꝰ relinquetur.
Hoc ẽ unum gen̾ assumet᷑: & alt̾m relinst.
Sic in lecto: sic in molendino. Expectatis
fortasse quid ista sint. Uidetis tecta eẽ. aes
militudinibꝰ quibꝰdam inuolitta: potest m
aliud uideri. alt̃ĩ aliud. Sed neq ego qͦs
dixero p̃scribo alt̾i ad meliorem intellectũ
nec ille mͥ: an utrumq accipiendun st.
si utrumq cum fide concordat. Uideut̃ eal
estis. Nam & architectũ sedix̃. cũ dicst
ut sapiens architectꝰ fundam̃tum polil

Expanded text:
audivimus, sic concluditur: Unus assumetur, et unus relinquetur . Assumetur bonus, reliquetur malus. Videntur duo in agro; eadem professio est, sed non idem cor. Professionem vident homines, cor novit Deus. Quodlibet ergo ager significet. Unus assumetur, et unus relinquetur. Non quasi dimidia pars assumetur, et dimidia relinquetur: sed genera hominum duo dicit. Et si aliud eorum sit in paucis, aliud in multis, Unus assumetur, et unus relinquetur: hoc est, unum genus assumetur, et alterum relinquetur. Sic in lecto, sic in molendino. Exspectatis fortasse quid ista sint: videtis tecta esse, et similitudinibus quidusdam involuta. Potest mihi aliud videri, alteri aliud: sed neque ego eo quod dixero praescribo alteri ad meliorem intellectum, nec ille mihi ad utrumque accipiendum, si utrumque cum fide concordat. Videntur enim estis. Nam et architectum se dicit, cum dicit: Ut sapiens architectus fundamentum posui:
Abbreviated transcription (Latin):
ab ubertate domꝰ dĩ. Unde & in alio psalmo
dr̃. Calix tuus iebrians. qͣm p̾clarꝰ ẽ. Hoc
iani calice in ebriati erant martẏres: q̃ndo
ld passionẽ euntes. suos ñ agnoscebant. Quid
tam ebriũ qͣm ñ agnoscere uxorẽ flentẽ: ñ
filios ñ parentes: Non agnoscebant: ñ eos
ante oculos eẽ arbitrabant᷑. Nolite mirari:
ebrii erant. Unde ebrii erant: Uidete. Ac¬
ceꝑunt calicem: unde in ebriarent᷑. Unde &
ille grãs agit dõ dicens. Quid retribuã dño ꝓ
omibꝰ quȩ retribuit mͥ: Calicẽ salutarif acci¬
piã: & nom̃ dñi inuocabo. Ergo fr̃s simꝰ filis
liominũ. & sꝑemꝰ sub tegmine alarũ eiꝰ: & in¬
briem᷑ ab ubtate domꝰ eiꝰ. Quomͦ᷑ potui dixi.

Expanded text:
ab ubertate domus Dei. Unde et in alio psalmo ab ubertate domus Dei. Unde et in alio psalmo dicitur: Calix tuus inebrians quam praeclarus est ! Hoc jam calice inebriati erant Martyres, quando ad passionem euntes, suos non agnoscebant. Quid tam ebrium, quam non agnoscere uxorem flentem, non filios, non parentes? Non agnoscebant, non eos ante oculos esse arbitrabantur. Nolite mirari; ebrii erant. Unde ebrii erant? Videte: acceperunt calicem unde inebriarentur. Unde et ille gratias Deo agit, dicens: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Ergo, fratres, simus filii hominum, et speremus sub tegmine alarum ejus, et inebriemur ab ubertate domus ejus. Quomodo po