comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bundaret peccatum: et suꝑ abunda¬
ret gr̃a. qua peccatum & deleret᷑ factũ.
& ne fieret caueretur. Iuł. Hic sit gͦ
summa certaminis. Aut ostende mi¬
putatũ sub lege fuisse cuiquã origina¬
le peccatum: ostende fuisse monstratũ:
& consentiam de hoc peccato apłm lo¬
cutum fuisse. auõ. Ostendo qui dem
qđd ꝓuocas ut ostendam: s si oculos
aꝑiatis. ad ea quȩ uid̃e non uultis.
et ne abaliis uideantur. nebulas con¬
tentionis obfunditis. Circumcisio car¬
nalis lege p̃cepta ẽ: qua ñ posset meliꝰ
significari. ꝑxp̃m regenerationis au¬
ctorem tollioriginale peccatum. Cum pre¬
putio quippe om̃is homo nascit᷑. quẽ ad¬
modum oͣriginali peccato. E octauodie
lex circun cidi carnẽ p̃cepit: quia xp̃s die
dñico resurrexit: qui post septimum sab¬
bati. oc tauus ẽ. Et circumcisus p̃putia¬
tum gignit. traiciens in illũ quo ipse iã
caruit: sicut baptiratus in filium quem
generat carne. rcatum tam̃ traicit

Expanded text:
bundaret peccatum, et superabundabundaret peccatum, et superabundaret gratia, qua peccatum et deleretur factum, et ne fieret caveretur. LXXIII. JUL. Hic sit ergo summa certaminis: aut ostende imputatum sub lege fuisse cuiquam originale peccatum, ostende fuisse monstratum; et consentiam de hoc peccato Apostolum locutum fuisse. AUG. Ostendo quidem, quod provocas ut ostendam: sed si oculos operiatis ad ea quae videre non vultis, et ne ab aliis videantur, nebulas contentionis offunditis. Circumcisio carnis, lege praecepta est ; qua non posset melius significari, per Christum regenerationis auctorem tolli originale peccatum. Cum praeputio quippe omnis homo nascitur, quemadmodum cum originali peccato: et octavo die lex circumcidi carnem praecepit, quia Christus die dominico resurrexit, qui post septimum sabbati octavus est: et circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum quo ipse jam caruit; sicut baptizatus in filium quem generat carne, reatum tamen trajicit
Abbreviated transcription (Latin):
peccari. ꝑducit constituitq regnantes:
quando dicet᷑. in euũ. uͥ ẽ mors conten¬
tio tua: uͥ ẽ mors aculeus tuuss Aculeus
aũt mortis: ẽ peccatum. Ecce qͦmͦ
peccatum mundi agnus ille dĩ
tollit: qđͣlex auferre ñ potuit. Iuł. Uerũ
uideamꝰ & reliqua. Peccatum aut̃ ñ
deputabat᷑ ait apls: cum lex ñ eẽt. Post
qđ tu subdis. Erat gͦ. s ñ deputabatur
Sicut alibi dicit. ꝑ legem cognitio pec¬
cati. Si gͦ ꝑ legem. peccati ẽ facta cogni¬
tio. & peccatum traducis. ante legem ñ
imputabat᷑: ostende hoc imputatum
fuisse sublege. Nam si ꝑ legẽ peccati cogni¬
tio. ante legem ignoratio peccati: ambigi
non potest hanc fuisse causã maximã
ꝓmulgande legis. ut ꝓderet᷑. & caueret᷑
qd̾ prius latebat. auoͣ. Ut ꝓderet᷑: uerũ
dicis. Hoc & nos dicimꝰ. Ut aũt cauerẽt᷑:
non lex s gr̃a: Non littera s sp̃s fecit. Lex
enim subintrauit ñ ut caueret᷑. s ut a¬

Expanded text:
peccari, perducet constituetque regnantes, peccari, perducet constituetque regnantes, quando dicitur, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum . Ecce quomodo peccatum mundi Agnus ille Dei tollit, quod lex auferre non potuit. LXXII. JUL. Verum videamus et reliqua. Peccatum autem non deputabatur, ait Apostolus, cum lex non esset : post quod tu subdis, « Erat ergo, sed non deputabatur, sicut alibi dicit, Per legem cognitio peccati » . Si ergo per legem peccati est facta cognitio, et peccatum traducis ante legem non imputabatur; ostende hoc imputatum fuisse sub lege. Nam si per legem peccati cognitio, ante legem ignoratio peccati; ambigi non potest hanc fuisse causam maximam promulgandae legis, ut proderetur et caveretur, quod prius latebat. AUG. Ut proderetur, verum dicis; hoc et nos dicimus: ut autem caveretur, non lex, sed gratia; non littera, sed spiritus fecit. Lex enim subintravit, non ut caveretur, sed ut a
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus xp̃i. opus diaboli. fruticẽ adũ¬
sariȩ potestatis. legẽq peccati. manere. ui¬
gere. uiuere dicis: auõ Non hoc dico:
Nichil dicis. Aliuid est peccatum. aliud
concupiscentia peccati:. Cui ñ consentit.
qui ꝑ grãm dĩ ñ peccatꝰ. Quãuis & ipsa
concupiscentia peccati uocet᷑ peccatum.
quia peccato facta est: Sicut scͥptura
quelibet manus eiꝰ dicit᷑. cuiꝰ manu facta
ẽ. De quo aut̃ dictum ẽ. ecce agnus dei.
ecce qui tollit peccata mundi: ipse reatũ
peccati qđ generatione trahit᷑. regenera¬
tione dissoluit. Ipse sp̃m donans. facit
ñ regnare peccatum in nr̃o mortali cor¬
pore: adobediendum concupiscenti is
eiꝰ. Ipse cotidiana indulgentia ꝓpter
quã cotidie dicimꝰ. dimite nob̃ debita nr̃ã.
si qͥd concupiscentia peccati etiã bene re¬
sistendo certantib male ꝑsuaserit. mise¬
ricors delet: ipse grauis ruina elisos eri¬
git penitentes. Ipse uͥ ñ possit om̃i no

Expanded text:
adventus Christi, opus diaboli, fruticem adveadventus Christi, opus diaboli, fruticem adversariae potestatis, legemque peccati manere, vigere, vivere dicis? AUG. Non hoc dico: nihil dicis. Aliud est peccatum, aliud concupiscentia peccati, cui non consentit qui per gratiam Dei non peccat: quamvis et ipsa concupiscentia peccati vocetur peccatum, quia peccato facta est. Sicut scriptura quaelibet, manus ejus dicitur cujus manu facta est. De quo autem dictum est, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ; ipse reatum peccati, quod generatione trahitur, regeneratione dissolvit; ipse spiritum donans facit non regnare peccatum in nostro mortali corpore ad obediendum concupiscentiis ejus ; ipse quotidiana indulgentia, propter quam quotidie dicimus, Dimitte nobis debita nostra , si quid concupiscentia peccati etiam bene resistendo certantibus male persuaserit, misericors delet; ipse gravi ruina elisos erigit poenitentes; ipse ubi non possit omnino
Abbreviated transcription (Latin):
dit ñ eẽ post legem. E qđ cũq tempore ab¬
latum est: naturale ñ fuit qđ gͦ infregit
censura legis. & infringendo ex multa par-¬
te restinxit: imitatione apparet ñ genera¬
tione susceptum. Auo. O intellectum.
qͥd aliud dicam quã hereticũ Sigͦ lex
abstulit peccatum. quia sicuis intelligi
usꝙ ad legẽ fuit: gͦ ꝑlegẽ iusticia. Si ꝑ
legem iustitia: gͦ xꝑ̃s mortuus ẽ gratis.¬
postea correxisti. & ex multa parte restinxit:
m̃titꝰ ẽ qui ait. Lex subintrauit: ut abun¬
daret delictum. S quia ille uerum dixit.
tu nichil dicis: & tam̃ nichil dicendo. he¬
retica ꝑtinatia contradicis. Iuł. Uerum
ne uidear hic nimis tecum agere tenacit̃:
adquiescamꝰ qđ usq ad legẽ. usq ad cri¬
stum possit intelligi. Concedis gͦ peccatũ
hoc qđ dicis originale. ñ ẽẽ post xp̃m et
quomͦ et in apłorum menbris. & in om̃ib
baptiratiss & usq hodie post tot scła

Expanded text:
dit non esse post legem; et quodcumque tempore abdit non esse post legem; et quodcumque tempore ablatum est, naturale non fuit. Quod ergo infregit censura legis, et infringendo ex multa parte restinxit, imitatione apparet, non generatione susceptum. AUG. O intellectum, quid aliud dicam, quam haereticum! Si ergo lex abstulit peccatum, quia sic vis intelligi usque ad legem; fuit ergo per legem justitia. Si per legem justitia; postea correxisti, et ex multa parte restinxit: mentitus est qui ait, Lex subintravit ut abundaret delictum . Sed quia ille verum dixit, tu nihil dicis; et tamen nihil dicendo, haeretica pertinacia contradicis. LXXI. JUL. Verum ne videar hic nimis tecum agere tenaciter, acquiescamus, quod usque ad legem, usque ad Christum possit intelligi: concedis ergo peccatum hoc quod dicis originale, non esse post Christum? Et quomodo, et in Apostolorum membris, et in omnibus baptizatis, et usque hodie post tot saecula
Abbreviated transcription (Latin):
qui xp̃m liberant᷑. temporalit̃ ꝓpt̃ adam
moriunt᷑. Ppt̃ ipsum aut̃ xꝑ̃m: sine fine
uicturi sunt. Nichil aliud conseqͤntib
apłi sermonib indicari ꝓfessus es. quã
originale peccatum: qđ nos appbauimꝰ
ipso sui exordio ñ ab eo ostensum fuisse.
quia ꝑunum ñ ꝑ duos peccatum tran¬
sisse signauerat. augͣ. Iam responsũ est:
& adhuc tuuana loqueris. Neq eñĩ hoc
mirum ẽ. Ad huc enĩ quid responderim
nescis. Tunc eris impudentior qnͣdo scieris:
Si uanis relictis. uera tenere nolueris. Iuł.
Uerũtam̃ utrum id qđ p̃terierat uł nũc
intimet: expendendum est. Usq ad legẽ
inquit peccatum inmundo. Tudicis: qͥa
hoc peccatũ apłs naturale uolucrit intelli¬
gi. Quero gͦsiusq ad legẽ fuit. cur desierit
eẽ post legẽ neq enĩ acquiesco. ut usq ad
legem. & usq ad finẽ eiꝰ potiꝰ quã usq ad
exortum intelligam. Mecum facit u̾bi
ꝓpͥetas. qđ dicit usq ad legem fuisse. osten¬

Expanded text:
m liberantur, temporaliter propter Adam moriuntur, propter ipsum autem Christum sine fine victuri sunt » . Nihil aliud consequentibus Apostoli sermonibus indicari professus es quam originale peccatum: quod nos approbavimus ipso sui exordio non ab eo ostensum fuisse, quia per unum, non per duos, peccatum transisse signaverat. AUG. Jam responsum est, et adhuc tu vana loqueris: neque enim hoc mirum est; adhuc enim quid responderim nescis: tunc eris impudentior quando scieris, si vanis relictis vera tenere nolueris. LXX. JUL. Verumtamen utrum id quod praeterierat, vel nunc intimet, expendendum est. Usque ad legem, inquit, peccatum in mundo. Tu dicis quia hoc peccatum Apostolus naturale voluerit intelligi: quaero ergo, si usque ad legem fuit, cur desierit esse post legem. Neque enim acquiesco, ut usque ad legem, usque ad finem ejus, potius quam usque ad exortum intelligam. Mecum facit verbi proprietas: quod dicit usque ad legem fuisse, osten
Abbreviated transcription (Latin):
Manente gͦ de anima obscurissima
questione. potuit dici ꝑunũ hominẽ
peccatum intrauit in mundum: etiãsi
ad ꝓpaginẽ solacaro ꝑtineat. Hec ita¬
q attende &e quam nichil dixcris uide.
Iuhan Hic iam licet egerit partes suas ue¬
ritas: tam̃ ut sit intentꝰ lector admone¬
o. Plurimum gͥ in hoc conflictu de me¬
o iure deposin: secutꝰq qͦ adũsarii teme¬
ritas ꝓuocauerat. ad eo sanȩ fidei scita
defendeut etiam simagistri gentiũ u̾ba
eẽnt. quib illum usum traducianꝰ puta¬
uit. liqueret tam̃ eum nichil de natura¬
le sensisse peccato: qui nominando homi¬
nẽ s unum. ñ utiq generationẽ criminis
s exempla culpasset. auoꝰ. Exemplum
dedisti s uanitatis. in te ipso:. Quia si exẽ¬
plum peccati ã pͥmo peccatore homine
apłs poneret. idest adam: ꝓfecto exẽplũ
iusticie apͥmo homine iusto poneret. idesc
u̾boꝵ eum ordinẽ. quem inimicus nr̃
putauit. Argum̃tatur quippe hoc mͦ. Si¬

Expanded text:
Manente ergo de animo obscurissima Manente ergo de animo obscurissima quaestione, potuit dici, Per unum hominem peccatum intravit in mundum; etiamsi ad propaginem sola caro pertineat. Haec itaque attende, et quam nihil dixeris vide. LXII. JUL. Hic jam, licet egerit partes suas veritas, tamen ut sit intentus lector, admoneo. Plurimum igitur in hoc conflictu de meo jure deposui, secutusque quo adversarii temeritas provocaverat, adeo sanae fidei scita defendi, ut etiamsi Magistri Gentium verba essent, quibus illum usum Traducianus putavit; liqueret tamen eum nihil de naturali sensisse peccato, qui nominando hominem, sed unum, non utique generationem criminis, sed exempla culpasset. AUG. Exemplum dedisti, sed vanitatis in te ipso: quia si exemplum peccati a primo peccatore homine Apostolus poneret, id est, Adam; profecto exemplum justitiae a primo homine justo poneret, id est, verborum eum ordinem, quem inimicus noster putavit. Argumentatur quippe hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
Uerumtam̃ hic apłs siqͥd tale sensisset ꝑ u
nam carnẽ ñ ꝑunũ hominẽ peccatũ in¬
trasse dixisset: ꝑ generationẽ uͦ. substantia
carnis su̾boli sola participat: quia ñ ani¬
ma de anima. s caro de carne trahitur.
In nomine aũt hominis: & animꝰ ꝓprie
indicat᷑. & corpus. Ac ꝑhoc apłs unum
hominẽ nominando. nec negotiũ fecun¬
ditatis ostendit. in quo nichil p̃t̃ substan¬
tiam carnis imꝑtiri nouerat: nec duos in¬
telligi uoluit. qui unum ineuleauit:
ut doceret imitatione transisse ñ gn̾a¬
tione peccatum. auõ. Quidest ergo
iam ñ sunt duo s una caro. nisi ñ sunt
duo homines ꝓpt̃ unam carnẽ. cũ et
ipsa caro posset dici homo ã parte to
puto qđ carnẽ intelligi uoluit. ꝓpt qđ
recte loquim̃. cum dicimꝰ hominis se¬
pulchrum: quamuis caro ibi sola se¬
pulta sit. Nec errauit quȩ dixit. cule¬
runt dñm meum de monumento:
quamius sola caro ibi posita fuerit

Expanded text:
erumtamen hic Apostolus si quid tale sensisset, per erumtamen hic Apostolus si quid tale sensisset, per unam carnem, non per unum hominem peccatum intrasse dixisset. Per generationem vero substantia carnis soboli sola participat: quia non anima de anima, sed caro de carne trahitur: in nomine autem hominis, et animus proprie indicatur et corpus: ac per hoc Apostolus unum hominem nominando, nec negotium fecunditatis ostendit, in quo nihil praeter substantiam carnis impertiri noverat; nec duos intelligi voluit, qui unum inculcavit, ut doceret imitatione transisse, non generatione peccatum. AUG. Quid est ergo, Jam non sunt duo, sed una caro; nisi, Non sunt duo homines, propter unam carnem? Cum et ipsa caro posset dici homo, a parte totputo quod carnem intelligi voluit. Propter quod recte loquimur, cum dicimus, Hominis sepulcrum; quamvis caro ibi sola sepulta sit. Nec erravit quae dixit, Tulerunt Dominum meum de monumento ; quamvis sola caro ibi posita fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ligis. audes etiam paradisi possessione
dotare: nullomͦ etiam inxꝑ̃o et in eccłia
posset intelligi. erunt duo incarne una.
Neq eni tam longe exorbitas aucritatis
uia: ut etiam coniunctionixꝑ̃i et eccłiȩ.
hanc audeas importare libidinẽ. Porro
si possunt sine ista eẽ duo incarne tina
Xꝑ̃c et eccłia: potuerunt etiam uir et u¬
xor sinemo peccasset. ñ pudenda libi¬
dine de qua erubescit & qui eã lau¬
dare non erubescit. ẜ merito laudan-¬
da caritate coniungi: & filioꝵ ꝓcre-¬
andoꝵ causa. eẽ duo mearne una.
Unde dñs cum dicit. igit᷑ iam ñ sunt du¬
o s una earo: ñ utiq dicit. ñ sunt due
s una caro. Qͥd gͦ ñ sunt duo nͥhoĩes:
care. auõ. Qͥd ẽ. qđ dicis de uerecundia:
An confusionẽ nominare confũderis: Et-
tam̃ pudendam libidinẽ & ante peccatũ
fuisse dicis in eis. de quib dicit scͥp¬
tura: nudierãt et ñ confundebãt᷑.¬

Expanded text:
ligis, audes etiam paradisi possessione ligis, audes etiam paradisi possessione dotare; nullo modo etiam in Christo et in Ecclesia posset intelligi, Erunt duo in carne una. Neque enim tam longe exorbitas a veritatis via, ut etiam conjunctioni Christi et Ecclesiae, hanc audeas importare libidinem. Porro, si possunt sine ista esse duo in carne una Christus et Ecclesia; potuerunt etiam vir et uxor, si nemo peccasset, non pudenda libidine, de qua erubescit et qui eam laudare non erubescit, sed merito laudanda charitate conjungi, et filiorum procreandorum causa esse duo in carne una. Unde Dominus cum dicit, Igitur jam non sunt duo, sed una caro; non utique dicit, Non sunt duae, sed una caro. Quid ergo non sunt duo, nisi homines? care. AUG. Quid est quod dicis, « de verecundia? » An confusionem nominare confunderis? Et tamen pudendam libidinem, et ante peccatum fuisse dicis in eis de quibus dicit Scriptura, Nudi erant, et non confundebant
Abbreviated transcription (Latin):
enim tam fȩda conuicia nichil te adiuuã¬
tia. nisi maledicendi libidine loquereris.
uł. Merum hȩc omissa faciamꝰ. & illud
qđ a uob̃ apparet posse in hoc loco refer¬
ri. rationis uirib deteramꝰ. Si gͦ dixeris
scͥptum eẽ de hac cõmixtione. qđ fiant
duo incarne una. & scđm hunc modum
tia sibi generantum m̃bra signaret:
respondebo hoc quoq contra
urãm impietatem ualere: non enĩ
dictum ẽ. crunt duo homines in uno
homine: s erunt duo in carne una: qͦ
unitionis nomine. uoluptas illa cocun¬
tiã. & libido que sensum afficiens m̃bra
consternat. ac sicut ille prudens intelle¬
xit. unam carnẽ gestit efficere. a dõ insti¬
tuta. & corporib ante peccatũ doceret᷑
inserta. auoꝰ. Siut eeñt duo in carne
una. facere nisi libido ñ posset. quã su-¬
sceptam tuã. talem prorsus qualis nunc
a te & laudatur & expugnat᷑. quam pu¬
dendam confiteris. & sine pudore sic di¬

Expanded text:
enim tam foeda convicia nihil te adjuvanenim tam foeda convicia nihil te adjuvantia, nisi maledicendi libidine, loquereris. LIX. JUL. Verum haec omissa faciamus, et illud quod a vobis apparet posse in hoc loco referri, rationis viribus deteramus. Si ergo dixeris, scriptum esse de hac commixtione, quod fiant duo in carne una, et secundum hunc modum,tia sibi generantium membra signaret: respondebo hoc quoque contra vestram impietatem valere. Non enim dictum est, Erunt duo homines in uno homine; sed, Erunt duo in carne una: quo unitionis nomine voluptas illa coeuntium, et libido quae sensum afficiens membra consternat, ac, sicut ille prudens intellexit, unam carnem gestit efficere, a Deo instituta et corporibus ante peccatum doceretur inserta. AUG. Si ut essent duo in carne una, facere nisi libido non posset quam susceptam tuam talem prorsus, qualis nunc a te et laudatur et expugnatur, quam pudendam confiteris et sine pudore sic di
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ responsionẽ meã: aut si eiꝰ bene memi¬
nert̃ deliram̃ta huiꝰ irrideant. quãuis pos¬
sẽ dic̾e. ido ñ duos s unũ hominẽ dixisse
apłm ꝑ quẽ peccatũ intrauit in mundũ
quia scͥptum ẽ. erunt duo in carne una.
Unde dñs ait. Igit᷑ iam ñ sunt duo. sed
una caro: Maxime.quando uir adhe¬
ret uxori. & mitur concubitus. De con¬
cubitu aũt ples gignit᷑. trahens originale
peccatum: uitio ꝓpagante uitium. dõ
creante naturam. quam naturam con¬
iuges etiam bene utentes uitio. ñ posst̃
tam̃ ita genare utpossit cẽ sine uitio: qd̾
ille qui sine ipso natus ẽ uitio. euacuat
inparuulis. etiam nolente iuliano.
re non potest. adam ex se concepisse et
peꝑisse responderis. apłm quidem non
hoc sensisse nulli dubium: tu uͦ quid
sexui tuo uolueris euenire monstrabis.
aus. Non expauescis qđ scͥptũc̃. neq
maledici regnũ dĩ possidebunt: Neq

Expanded text:
orem responsionem meam; aut si ejus bene memiorem responsionem meam; aut si ejus bene meminerunt deliramenta hujus irrideant. Quamvis possem dicere ideo non duos, sed unum hominem dixisse Apostolum, per quem peccatum intravit in mundum, quia scriptum est, Erunt duo in carne una : unde Dominus ait, Igitur jam non sunt duo, sed una raro : maxime quando vir adhaeret uxori, et initur concubitus. De concubitu autem proles gignitur, trahens originale peccatum, vitio propagante vitium, Deo creante naturam: quam naturam conjuges, etiam bene utentes vitio, non possunt tamen ita generare, ut possit esse sine vitio: quod ille qui sine ipso natus est vitio, evacuat in parvulis, etiam nolente Juliano. re non potest Adam ex se concepisse et peperisse responderis: Apostolum quidem non hoc sensisse nulli dubium; tu vero quid sexui tuo volueris evenire monstrabis. AUG. Non expavescis quod scriptum est, Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Neque
Abbreviated transcription (Latin):
auiro ẽ. Prior enim uir seminat. uit
femina pariat. Idõ ꝑunum hominẽ
peccatũ intrauit inmundum: quia ꝑse¬
men generationis intrauit. qđ a uiro
excipiens concepit femina: quo more
nasci noluit. qui solus sine peccato ẽ natꝰ
ex femina. Iuł. Inrefutabilit̾ confectũ ẽ:
peccatum illud ostendi ab apło. morib ad
posteros ñ seminib fuisse deuectum. Qͣn¬
ta gͦ de ore tuo effluxerit falsitas. in tuere.
S idõ ꝑunũ hominem apłs dixit. ãquo ge¬
neratio utiq hominum cępit: ut ꝑgenerati¬
onem doceret isse ꝑom̃s originale peccatũ:
cũ ido apłs ꝑunum hominẽ dixĩt. neputare
t̃ isse ꝑ om̃s originale peccatũ. Ineptis ita
ut uix teneã cachinnũ. qͥ diciᷤ gn̾ationẽ ab uno
homine cepisse: cũ & uniuersitas sexuũ et
lectio diuina testet᷑. gn̾ationẽ ñt̾e pocuisse
disi duo priuf homines. idẽ uir & mulier
extitissent. Qui hoc legt̃ legant iterũ suꝑi¬

Expanded text:
a viro est: prior enim vir seminat, ut a viro est: prior enim vir seminat, ut femina pariat: ideo per unum hominem peccatum intravit in mundum, quia per semen generationis intravit, quod a viro excipiens concepit femina: quo more nasci noluit, qui solus sine peccato est natus ex femina. LVII. JUL. Irrefutabiliter confectum est, peccatum illud ostendi ab Apostolo moribus ad posteros, non seminibus fuisse devectum. Quanta ergo de ore tuo effluxerit falsitas, intuere: « Sed ideo per unum hominem Apostolus dixit, a quo generatio utique hominum coepit, ut per generationem doceret iisse per omnes originale peccatum » : cum itur isse per omnes originale peccatum. Ineptis ita, ut vix teneam cachinnum, qui dicis generationem ab uno homine coepisse; cum et diversitas sexuum, et lectio divina testetur, generationem non esse potuisse, nisi duo prius homines, id est vir et mulier, exstitissent. AUG. Qui hoc legunt, legant iterum superi
Abbreviated transcription (Latin):
iunctionẽ fecunditatẽq dampnasse.Idõ¬
q prudentissime unũ maluit nomina¬
re: qui ñ sufficiens ad gen̾ationis indici¬
um. ad signũ abundaret exempli:atq
iimitationẽ accusatus grauaret: nec
fecunditatem numeratus argueret. Ꝙ
ut breuit̃ qđegimꝰ colligat᷑. fecunditas
in pͥmis hominib instituta. nͥ ꝑduos agi
non potest. Peccatum aut̃ apłs intrasse
ꝓnuntiat: s ꝑunũ. auoꝰ. P redixerã te
nichil eẽ dicturum: & ita ẽẽ cuiuis tar¬
dissimo clarum ẽ. Nunqͥd eni euam
ñ imitantur peccantes: aut peccatum
generis humani ñ magis ex ipsa sũpsit
initium: Amuliere inicium factum
ẽ peccati. & ꝓpt̃ illam sicut scͥptum ẽ.
morimur om̃s. Cur gͦ ñ uis attendere.
ꝓpt̃ea potiꝰ apłm unũ dixisse hominẽ.
ꝑquem peccatũ intrauit in mundum:
quia ñ imitationẽ s generationẽ uole¬
bat intelligi : Sicut enim ã muliere ini¬
tium peccati fuit: sic mitiũ genãtioĩs

Expanded text:
junctionem fecunditatemque damnasse. Ideojunctionem fecunditatemque damnasse. Ideoque prudentissime unum maluit nominare, qui non sufficiens ad generationis indicium, ad signum abundaret exempli; atque imitationem accusatus gravaret, nec fecunditatem numeratus argueret. Et ut breviter quod egimus colligatur, fecunditas in primis hominibus instituta, nisi per duos agi non potest: peccatum autem Apostolus intrasse pronuntiat, sed per unum. AUG. Praedixeram te nihil esse dicturum; et ita esse, cuivis tardissimo clarum est. Numquid enim Evam non imitantur peccantes, aut peccatum generis humani non magis ex ipsa sumpsit initium? A muliere initium factum est peccati, et propter illam, sicut scriptum est, morimur omnes . Cur ergo non vis attendere, propterea potius Apostolum unum dixisse hominem, per quem peccatum intravit in mundum, quia non imitationem, sed generationem volebat intelligi? Sicut enim a muliere initium peccati fuit, sic initium generationis
Abbreviated transcription (Latin):
inmundũ. Qui dixit ꝑunum: intelli¬
gi ꝑduos noluit. Iuid rogo querebat
int̾hȩc dogmata numerus: ut apłs tan-¬
ta cura non solum hominẽ. s unũ ho¬
minẽ nominaret:ᷤ Uerum apparet
cautus augusti sermo consilii: qui re
et exarmauit errores. Ne in infamatio¬
nem quippe aliquid instituti ã dõ conu¬
gii. uel benedictȩ fecunditatis dixisse pu¬
taretur:. cum causa posceret ut peccati
replicaret exordia: ꝑ eum dixit nume-¬
rum transisse peccatum. qui fetib non
poterat conuenire. & certe primi hoĩes
ambo deliquerant: qui ambo merito uo¬
cantur forma posteris fuisse peccati. Cur
non igit᷑ apłs ꝑ duos ait transisse pecca-¬
tum: qđ & ad fidem magis hystorie con¬
gruebat. Uerum. nichil potuit abeo
prudentius fieri. Uidit enim si duo no¬
minasset. qui p̃uaricatiomi initium exẽ¬
plumq p̃stiterant. & ꝑ eos affirmasset
transisse peccatum. errori occasionem
patere: ut putaret᷑ ꝑduoꝵ nomina. con¬

Expanded text:
in mundum: qui dixit per unum, intelliin mundum: qui dixit per unum, intelligi per duos noluit. Quid, rogo, quaerebat inter haec dogmata numerus, ut Apostolus tanta cura, non solum hominem, sed unum hominem nominaret? Verum apparet cautus augusti sermo consilii, qui revet exarmavit errores: ne in infamationem quippe aliquid instituti a Deo conjugii vel benedictae fecunditatis dixisse putaretur; cum causa posceret ut peccati replicaret exordia, per eum dixit numerum transisse peccatum, qui fetibus non poterat convenire. Et certe primi homines ambo deliquerant, qui ambo merito vocantur forma posteris fuisse peccati: cur non igitur Apostolus per duos ait transisse peccatum; quod et ad fidem magis historiae congruebat? Verum nihil potuit ab eo prudentius fieri: vidit enim si duos nominasset, qui praevaricationi initium exemplumque praestiterant, et per eos affirmasset transisse peccatum, errori occasionem patere, ut putaretur per duorum nomina con
Abbreviated transcription (Latin):
frustra intulisse structure nr̃ȩ: utriꝰq
nr̃m u̾ba qui legerint iudicabunt. Iuł
Ostendit apłs. ñ a se dictũ eẽ. peccatum¬
in generatione transisse: quando nomi¬
nans hominẽ. adiecit unum. Unꝰ enim:
numersim principiũ est. Et ille expli¬
cans ꝑ quem diceret intrasse peccatum: ñ
solum cum nominauit. uerumetiam nu¬
merauit. Punum inquit hominẽ. pec¬
catum inhunc mundum transut. Hic
aut unus. p̃bende imitationi sufficit:
generationi implendȩ ñ sufficit. Pecca¬
tum aũt transiit: s ꝑ unum manifestũ
ẽ imitationẽ hic. ñ generationẽ coargui:
quȩ nͥ ꝑ duos fieri non potest. Aut igit᷑
ostende ꝑadam solum sine muliere gene¬
rationẽ extitisse. nec hoc enĩ abelłgan¬
tia tui abhorret ingenii: aut certe qm̃
uidens generationẽ nͥ ꝑ duos constare
non posse. assentire uel sero. accusatũ
ñ ẽẽ ꝑ unũ numerum. opus duoꝵ. Per
unũ inquit hominẽ. peccatum intrauit

Expanded text:
frustra intulisse structurae nostrae, utriusque frustra intulisse structurae nostrae, utriusque nostrum verba qui legerint judicabunt. LVI. JUL. Ostendit Apostolus non a se dictum esse, peccatum generatione transisse, quando nominans hominem, adjecit unum; unus enim numeri principium est: et ille explicans per quem diceret intrasse peccatum, non solum eum nominavit, verum etiam numeravit: Per unum, inquit, hominem peccatum in hunc mundum transiit. Hic autem unus praebendae imitationi sufficit, generationi implendae non sufficit. Peccatum autem transiit; sed per unum. Manifestum est, imitationem hic, non generationem coargui, quae nisi per duos fieri non potest. Aut igitur ostende, per Adam solum sine muliere generationem exstitisse; nec hoc enim ab elegantia tui abhorret ingenii: aut certe quoniam vides generationem nisi per duos constare non posse, assentire vel sero, accusatum non esse per unum numerum opus duorum. Per unum, inquit, hominem peccatum intravit
Abbreviated transcription (Latin):
auit peccatorem primũ hominẽ. seqͥn¬
tib peccantib exemplum fuisse. augslon
gͦ debuit istos duos ꝓponere. Unũ ad
peccandum. alterum alterum adrusticiã:
adam scilicet &e xꝑ̃m. Sienĩ primum pec¬
catorem. ꝓpt̃ peccatum qđ imitati sunt
cȩteri. posuisset adam: ꝓfecto primum
iustum ꝓpt̃ iusticiam cęteris imitandũ.
non xp̃m poneret. s ab el. Primus qͥppe
abel. nullũ hominũ inimitanss cȩceris
imitandus: iustus fuit. Seiens aũt quid
loqueretur apłs.adam posuit ad pecca¬
tum. xꝑ̃m ad iusticiam: Quia illũ noue¬
rat generationis. istum regenerationis
auctorem. Iub. Nc phoc bardissune ar¬
nasset: cum clareat. & hominis & diabo¬
li malum ñ nisi imitatione transire potu¬
isse. Uerum disiecto qđ tu extruxeras. ñ
tam meis quam ipsius rationis manib.
quid nunc a nob̾ afferatur attende. aucꝰ
Nonte disiecisse qđ struxeram. nec sane
rationis s uane tuȩ opimonis manus te

Expanded text:
avit, peccatorem primum hominem sequenavit, peccatorem primum hominem sequentibus peccantibus exemplum fuisse. AUG. Non ergo debuit istos duos proponere, unum ad peccatum, alterum ad justitiam, Adam scilicet, et Christum. Si enim primum peccatorem, propter peccatum quod imitati sunt caeteri, posuisset Adam; profecto primum justum, propter justitiam caeteris imitandum, non Christum poneret, sed Abel: primus quippe Abel, nullum hominum imitans, sed caeteris imitandus, justus fuit. Sciens autem quid loqueretur Apostolus, Adam posuit ad peccatum, Christum ad justitiam; quia illum noverat generationis, istum regenerationis auctorem. LV. JUL. Ac per hoc bardissime arnasset: cum clareat, et hominis et diaboli malum non nisi imitatione transire potuisse. Verum disjecto quod tu exstruxeras, non tam meis quam ipsius rationis manibus, quid nunc a nobis afferatur attende. AUG. Non te disjecisse quod struxeram, nec sanae rationis, sed vanae tuae opinionis manus te
Abbreviated transcription (Latin):
patris. nec diabolo sexus. nec hominib
illis aeria sit adscͥpta substantia. Iamg̾
qͥd confici hinc uolucrimꝰ. appareat: sid
ꝓprie nunquam hominẽ homo uidicate¬
tur imitari. et apłs ꝑ adam om̃s homines
peccasse dixisset: ego libere p̃scͥberẽ. usu
scͥpturarum ẽẽ apłm uindicandũ: ut qͦmͦ
dñs diabolũ dixerat patrem. qui substan¬
tia generare non poterat: ita apłs hominẽ
scͥpsissẽ imitabilem: neqͥd docuisse con¬
tra rationẽ ꝑspicuã crederet᷑. auo Nũqͥd
adam prior in peccato imitabilis fuit᷑ ut
merito ꝑ illum hoc peccati genus intras¬
se dicerctur inmundum: Nonne diabo¬
lus prior imitabilis in peccato extitit.
Pislumgͦ intrasfammundum peccatũ
apłs diceret: si peecatum qđ imitando a¬
uͦ si colligam quȩ sunt in eugłio ab usiue
plata: ñsustinent. Multomagis apls
paulus nullam errori occasionẽ p̾buit.
qui nichil dixit imꝓprium.si ꝑnunti¬

Expanded text:
patris, nec diabolo sexus, nec hominibus patris, nec diabolo sexus, nec hominibus illis aeria sit adscripta substantia. Jam igitur quid confici hinc voluerimus appareat. Si proprie nunquam hominem homo judicaretur imitari, et Apostolus per Adam omnes peccasse dixisset: ego libere praescriberem usu Scripturarum esse Apostolum vindicandum, ut quomodo Dominus diabolum dixerat patrem, qui substantia generare non poterat; ita Apostolus hominem scripsisset imitabilem, ne quid docuisse contra rationem perspicuam crederetur. AUG. Numquid Adam prior in peccato imitabilis fuit, ut merito per illum hoc peccati genus intrasse diceretur in mundum? Nonne diabolus prior imitabilis in peccato exstitit? Per illum ergo intrasse in mundum peccatum, Apostolus diceret, si peccatum quod imitando a. Nunc vero si colligam, quae sunt in Evangelio abusive prolata, non sustinent: multo magis apostolus Paulus nullam errori occasionem praebuit, qui nihil dixit improprium, si pronunti
Abbreviated transcription (Latin):
imitationi s generatiomi recte possit
bonam qua imitam᷑ bonos. ñ uiribus
nr̃is liberi arbitrii. s auxilio dĩ ẽẽ tri¬
buendam. uelut coruscante tͥ ueritate
confessus es: qñdoquidẽ ut angłos imi¬
temur. ñ p̃sum̃dum ã nob̃. s ã dño demoꝵ¬
strasti ẽẽ poscendum. sic exponcus qđ ora¬
mus &e dicimꝰ. fiat uoluntas tua. sicut
incelo & interra. Iuł. Sedut imitatio¬
nis uocabulum reb diu̾sis manifestũ ẽ
cominunit conuenire. ita generatio uere
& ꝓprie generantem substantiã indicat:
non proprie aũt sed abusiuie. studiis ap¬
plicatur & tam̃ quia hicẽ iam usus lo¬
quendi: & qđ indicarit agnoscit᷑: & pro¬
prietatib p̃iudicium afferre ñ sinitur.
Dicitur gͦ diabolus generare peccantes:
diabolo estis. quo sermone cũ dixit eri¬
minosoꝵ patrem. cuiꝰ malignitatẽ con¬
uincebant᷑ imitati & tam̃ in absoluto ẽ
intelligentia: quia ꝑhoc nom̃ uidelicet

Expanded text:
imitationi, sed generationi recte possit imitationi, sed generationi recte possit bonam qua imitamur bonos, non viribus nostri liberi arbitrii, sed auxilio Dei esse tribuendam, velut coruscante tibi veritate confessus es: quandoquidem ut Angelos imitemur, non praesumendum a nobis, sed a Domino demonstrasti esse poscendum, sic exponens quod oramus et dicimus, Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. LIII. JUL. Sed ut imitationis vocabulum rebus diversis manifestum est communiter convenire; ita generatio vere et proprie generantem substantiam indicat: non proprie autem, sed abusive studiis applicatur. Et tamen quia hic est jam usus loquendi, et quod indicarit agnoscitur, et proprietatibus praejudicium afferre non sinitur. Dicitur ergo diabolus generare peccantes, diabolo estis . Quo sermone, eum dixit criminosorum patrem, cujus malignitatem convincebantur imitari: et tamen in absoluto est intelligentia, quia per hoc nomen, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuehit: Ita fit: ut in bono et dm̃ et an¬
głos & apłos dicat᷑ imitarr. Dm̃: estote
fiat uoluntas tua. sicut in cęlo et int̃ra.¬
Apłos.: imritatores mei estote. sicut et
ego xp̃i. Inmalo uͦ imitat᷑ diabolum:
sicut dicit᷑. Imitãtur eum: qui sunt
ex parte ipsius. Imitant᷑ hoĩes. nolite
eẽ tristes. sicut hypochritȩ ext̃minantes
facies suas. Imitant᷑ animalia: cũ man¬
datur. Nolite fieri sicut equuis & mulꝰ:
quib nonẽ intellectus. his gͦ u̾bis. tam
adhortantib quã de t̾rentib ostenditur
unitationis affectus: qui utiq si eẽ ñ pos
one peccauit. Et ñ ẽ adam certe iste:
s diabolus. qui enim dixit. intrauit
inmundum:. initium peccati huiꝰ ostũ¬
dit. Qđ initium manifestum ẽ ñ esse
factum ꝑ hominẽ s ꝑdiabolũ: si pecca¬
tum qđ imitarent᷑ peccantes uelimus
attendere restat igitur: ut peccatũ qđ
ꝑ unũ hominẽ intrauit in mundum. ñ

Expanded text:
provehit: ita fit ut in bono et Deum, et Anprovehit: ita fit ut in bono et Deum, et Angelos, et Apostolos dicatur imitari: Deum, Estote FiApostolos, Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . In malo vero imitatur diabolum, sicut dicitur, Imitantur eum, qui sunt ex parte ipsius : imitantur homines, Nolite esse tristes sicut hypocritae, exterminantes facies suas : imitantur animalia, cum mandatur, Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . His ergo verbis, tam adhortantibus quam deterrentibus, ostenditur imitationis affectus, qui utique si esse non pone peccavit: et non est Adam certe iste, sed diabolus. Qui enim dixit, intravit in mundum, initium peccati hujus ostendit: quod initium manifestum est, non esse factum per hominem, sed per diabolum; si peccatum quod imitarentur peccantes, velimus attendere. Restat igitur ut peccatum quod per unum hominem intravit in mundum, non
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ imitatione peceat᷑. ñ nͥ ꝑdiabolum
intrauit inmundum: qui primꝰ ñ imitã¬
do fecit. qđ alii facerent imitando. Iulian
Ad reliqua festinat oratio. S p̃mendꝰ
adhuc locꝰ ẽ: ut diuisionib quã pos¬
sumꝰ breuib lectori & intelligentia rei
& memoria suggerat᷑. In om̃ib quidẽ
pene reb omonymoꝵ quȩ equiuo ca
appellamꝰ. conditio reꝑit᷑. auoꝰ. Promi¬
seras tͤ intelligentiã suggesturum esse
lectori: & loqueris de omonimis ce equi¬
uocis. Quomͦ gͦ te ipsi saltem pelagia¬
ni intellecturi sunt. nͥ prius ad scolas
dialecticoꝵ. uͥcũq terrarum potuerĩt
inueniri ꝓpt̃ hec discenda mittantur:
Anforte categorias aristotilis. ante quã
tuos libros legant. exponens ipse lectu¬
rus es: Cur non et hoc facias homo in¬
geniosissimꝰ: quandoquidẽ ã deceptis
miseris pasceris otiosus: Iuł̃. Sed ut
possibilit uoluerit imitantis. Hominẽ
ꝓdiu̾sitate causarum. aut aecusat aut

Expanded text:
cujus imitatione peccatur, nonnisi per diabolum intravit in mundum, qui primus non imitando fecit, quod alii facerent imitando. LI. JUL. Ad reliqua festinat oratio: sed premendus adhuc locus est, ut divisionibus quam possumus brevibus, lectori et intelligentia rei et memoria suggeratur. In omnibus quidem pene rebus homonymorum, quae aequivoca appellamus, conditio reperitur. AUG. Promiseras te intelligentiam suggesturum esse lectori, et loqueris de homonymis et aequivocis: quomodo ergo te ipsi saltem Pelagiani intellecturi sunt, nisi prius ad scholas dialecticorum, ubicumque terrarum potuerint inveniri, propter haec dicenda mittantur? An forte et categorias Aristotelis, antequam tuos libros legant, eis exponens ipse lecturus es? Cur non et hoc facias, homo ingeniosissimus, quandoquidem a deceptis miseris pasceris otiosus? LII. JUL. Sed ut possibiliter voluerit imitantis, hominem pro diversitate causarum aut accusat, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate: quo ũbo idest om̃s. scͥptura¬
rum more multitudo ñ uniũsitas indi¬
catur. auoꝰ. Frustra recta u̾ba torquere
& clara obscurare conaris. In eo peccaue¬
runt om̃s: in quo moriunt᷑ om̃s. Ipse ẽ
adam. In quo si paruuli non moriunt᷑:
sicut in adam om̃s moriuntur. ita et in

Expanded text:
voluntate: quo verbo, id est, omnes, Scripturavoluntate: quo verbo, id est, omnes, Scripturarum more multitudo, non universitas indicatur. AUG. Frustra recta verba torquere, et clara obscurare conaris. In eo peccaverunt omnes, in quo moriuntur omnes: ipse est Adam, in quo si parvuli non moriuntur, sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in
Abbreviated transcription (Latin):
merito transisse suppliciũ. Uerũtam̃
catholicum ẽ qđ expugnare conaris:
ut hoc ille cui sicut dixi obiectũ ẽ. nͥ dãp¬
nasset. ꝓfecto ex illo iuditio dampnat᷑
exisser. Mors gͦ ce ista qua sp̃c a corpore
separat᷑. & illa quȩ dicit᷑ scdã qua sp̃s cũ
corpore cruciabitur: qͣntum attinet ad
meritum gencris humani. in om̃s hoĩes
ꝑtransint. S gr̃a dĩ. ꝑeum qui uenit ut
moriendo regnum mortis auferret: ea
resurrectionẽ cuiꝰ in illo p̃cessit exemplũ.
mortem regnare ñ siuit. Hoc tenet catho¬
lica fides: hoc tenent iudices qͦs pelagrꝰ
formidauit. Hoc ñ tenent hȩretici quos
tio licet ñ sit facta naturalis. fuit tamen
forma peccati: atq obhoc licet ñ aggra¬
ueit nascentes. tam̃ accusat imitantes.
auõ. Et si tuoblituses graue iugum qd
aggrauat nascentes: nos te ñ desistimꝰ
cõmonere. Iul. Mors aũt iudicialis tnͣ¬
siit in eo quo peccauerunt om̃s. s libera

Expanded text:
merito transisse supplicium. Verumtamen tam merito transisse supplicium. Verumtamen tam catholicum est quod expugnare conaris, ut hoc ille cui, sicut dixi, objectum est, nisi damnasset, profecto ex illo judicio damnatus exiisset. Mors ergo et ista, qua spiritus a corpore separatur, et illa quae dicitur secunda, qua spiritus cum corpore cruciabitur, quantum attinet ad meritum generis humani, in omnes homines pertransiit: sed gratia Dei, per eum qui venit, ut moriendo regnum mortis auferret, ea resurrectione cujus in illo praecessit exemplum, mortem regnare non sivit. Hoc tenet catholica fides, hoc tenent judices quos Pelagius formidavit; hoc non tenent haeretici quos tio, licet non sit facta naturalis; fuit tamen forma peccati: atque ob hoc, licet non aggravet nascentes, tamen accusat imitantes. AUG. Et si tu oblitus es grave jugum quod aggravat nascentes; nos te non desistimus commonere. LXVIII. JUL. Mors autem judicialis transiit in eo quo peccaverunt omnes, sed libera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecto ista tua uana. cum irriserit. te do¬
hominẽ peccatũ in hunc mundum. & ꝑ
peccatum mors: qm illum & reum et dam-¬
pnationi mortis ꝑpetuȩ destinatum. mun-¬
dus aspexit. In om̃s aut homines mors
ꝑtransiit: quia una forma iudicii. p̃ua¬
ricatores quosq etiam reliquȩ cõphen¬
dit ȩtatis. Quȩ tam̃ mors nec in scõs nec
ĩnnocentes ullos seuire ꝑmittit᷑. s in eos
ꝑuadit. quos p̃uaricationẽ uiderit emu¬
latos. auõ. Hoc loqueris qđ obiectum ẽ
heresi archȩ ur̃o pelagio in episcopali iu¬
dicio palestino: qđ ita factus fuerit adã
ut siue peccaret siue non peccaret. mori¬
turus eẽt. Hanc enim mortem qua om̃s
morim̃. de qua dictum ẽ. a muliere initiũ
factumẽ peccati. & ꝓpt̃ illam om̃s mori¬
mur. non uis ex peccato in om̃s fecisse
originalit transitũ: ne cogaris fateri si¬
mul etiam originalit transisse peccatũ.
Sentis qͥppe quam iniquũ sit: sine me

Expanded text:
profecto ista tua vana cum irriserit, te doprofecto ista tua vana cum irriserit, te dohominem peccatum in hunc mundum, et per peccatum mors; quoniam illum et reum, et damnationi mortis perpetuae destinatum, mundus aspexit. In omnes autem homines mors pertransiit; quia una forma judicii praevaricatores quosque etiam reliquae comprehendit aetatis: quae tamen mors, nec in sanctos, nec in innocentes ullos saevire permittitur; sed in eos pervadit, quos praevaricationem viderit aemulatos. AUG. Hoc loqueris, quod objectum est haeresiarchae vestro Pelagio in episcopali judicio Palaestino, quod ita factus fuerit Adam, ut sive peccaret, sive non peccaret, moriturus esset. Hanc enim mortem qua omnes morimur, de qua dictum est, A muliere initium factum est peccati, et propter illam omnes morimur , non vis ex peccato in omnes fecisse originaliter transitum; ne cogaris fateri simul etiam originaliter transisse peccatum. Sentis quippe, quam iniquum sit, sine
Abbreviated transcription (Latin):
transisse ñ generatione peccatum. Tran-¬
si it gͦ cum morte peccatum: qͥdẽ. qđ nũc
dicis. non peccatum transisse s mortem:
ulianꝰ. Quantum igit᷑ int̃ de et paulum
distet. int̾ende. Ille dicit ꝑunũ hominẽ.
tu ꝑduos. idest ꝑgenationẽ. Ille ꝓnun-¬
tiat in pͥmo homine & peccatũ et mortẽ
fuisse. ad posteros uͦ solam transisie mor¬
tem: tu contra asseris. & pecçatum ad om̃s
& interitum cucurrisse. auõ. Iam respon¬
sumẽ. Relegant qui uolunt quȩ supradi¬
ximus: ne suꝑfluo eadem iterum iterũ ꝙ
repetamꝰ. Iuł. Impudent̃ igitur sub um¬
bra eiꝰ nominis delitescis: cum nimis diu̾¬
sa contrariaq dicatis. Ille enĩ arguit opꝰ
homiranum: tu opus dĩ. Ille enim studia
delinquentium: tu innocentiã uitãq na¬
scentium. Ille uoluntatem hominũ: tu
naturam. augꝰ. Suꝑiꝰ ad omĩa ista re¬
sponsumẽ. Unde iam te irridet qui me¬
minit. Qui uͦ ñ meminit: si illa relegit:

Expanded text:
transisse, non generatione peccatum . Trantransisse, non generatione peccatum . Transiit ergo cum morte peccatum: quid est quod nunc dicis, non peccatum transisse, sed mortem? LXIV. JUL. Quantum igitur inter te et Paulum distet, intende. Ille dicit, per unum hominem: tu, Per duos, id est, per generationem. Ille pronuntiat, in primo homine et peccatum et mortem fuisse, ad posteros vero solam transisse mortem: tu contra asseris, et peccatum ad omnes et interitum cucurrisse. AUG. Jam responsum est: relegant qui volunt quae supra diximus, ne superfluo eadem iterum iterumque repetamus. LXV. JUL. Impudenter igitur sub umbra ejus nominis delitescis, cum nimis diversa contrariaque dicatis. Ille enim arguit opus hominum, tu opus Dei: ille studia delinquentium, tu innocentiam vitamque nascentium: ille voluntatem hominum, tu naturam. AUG. Superius ad omnia ista responsum est: unde jam te irridet qui meminit; qui vero non meminit, si illa relegerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dogiati opitulatꝰ aliqͥd putaret᷑  auoꝰ.
neo quidẽ loco uͥ dictum ẽ. ꝑ unũ ho¬
minẽ peccatum intrauit inmundum.
& ꝑpeccatũ mors. & ita in om̃s homines
ꝑtransi it utrũ peccatum anmors. an
utrũq ꝑom̃s homines ꝑtransisse dicꝰꝰ¬
tum sit. uidetur ambiguum: s qͥd hoꝵ
sit. res ipsa tam aꝑta demonstrat. Nã si
peccatũ ñ ꝑtransisset: ñ om̃is homo cũ
lege peccati que inm̃bris est nasceretur.
Si mors ñ ꝑtransisset: nom̃s homines qͣn¬
tum ad istam conditionẽ mortaliũ ꝑti¬
net morerentur: qđ aut̃ dicit apłs.ĩ quo
om̃s peccauerunt: in quo ñ intelligitur.
nͥ inadam. In quo eos dicit & mori: quia
non erat iustum. sine crimine transire
supplicium. Quacũq te u̾tas: nullomͦ
catholicȩ fidĩ fundam̃ta subu̾tes. Preser¬
tim. quia & tuipse tͥ adu̾saris: qui nunc
dicis non peccatũ transisse s mortẽ: cum
s unum inculcasse: ut doceret imitatione

Expanded text:
dogmati opidogmati opi dictum est, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit; utrum peccatum, an mors, an utrumque per omnes homines pertransisse dictum sit, videtur ambiguum: sed quid horum sit, res ipsa tam aperta demonstrat. Nam si peccatum non pertransisset, non omnis homo cum lege peccati, quae in membris est, nasceretur: si mors non pertransisset, non omnes homines, quantum ad istam conditionem mortalium pertinet, morerentur. Quod autem dicit Apostolus, in quo omnes peccaverunt: in quo, non intelligitur nisi in Adam, in quo eos dicinon erat justum, sine crimine transire supplicium. Quacumque te vertas, nullo modo catholicae fidei fundamenta subvertes: praesertim quia et tu ipse tibi adversaris, qui nunc dicis non peccatum transisse, sed mortem; cused unum inculcasse, ut doceret imitatione
Abbreviated transcription (Latin):
tiq hominum cępit: ut ꝑ generationem
doceret isse ꝑom̃s originale peccatum.
In hoc gͦ m̃tit᷑. qđ affirmat beatũ paulũ
ꝓnuntiasse. quia ꝑunũ hominẽ peccatũ
intraui̾t in mundum: atq ita in omnes
homines ꝑtransierit: hoc inquã: in ma-¬
gistri gentium sermonib ñtenet᷑. Ille qͥp¬
pe ñ dixit peccatum transisse: s mortẽ:
ẽ gͦ ordo u̾boꝵ: sicut ꝑunũ hominem
peccatum in mundum intrauit. et ꝑpec¬
catum mors. & ita inom̃s homines ꝑtran¬
siit. in quo om̃s peccauerunt. Sublimis
informator eccłie.: quid sibi dicendũ eẽt
ꝑtransisse dicebat. mortem ã peccati cõmu¬
mone separaret. t signant̃ ostenderet.
inhunc quidem mundum ꝑunum homi¬
nẽ intrasse peccatum. & ꝑpeccatũ mor¬
tem. in om̃s uͦ homines ñ peccatũ tran¬
sisse s mortẽ utiq iudicii illatam seue¬
ritate. p̃uaricationis ultricem. ñ corpoꝵ
semina s moꝵ uicia ꝑseqͣntem: nͥ quia
cõm̃dare & p̃munire curauit. ne ur̃o

Expanded text:
tique hominum coepit ut per generationem doceret iisse per omnes originale peccatum » . In hoc ergo mentitur, quod affirmat beatum Paulum pronuntiasse, quia per unum hominem peccatum intraverit in mundum, atque ita in omnes homines pertransierit: hoc, inquam, in Magistri Gentium sermonibus non tenetur; ille quippe non dixit peccatum transisse, sed mortem. Est ergo ordo verborum: Sicut per unum hominem peccatum in mundum intravit, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Sublimis informator Ecclesiae, quid sibi dicendum esset pertransisse dicebat, mortem a peccati communione separaret, ut signanter ostenderet, in hunc quidem mundum per unum hominem intrasse peccatum, et per peccatum mortem; in omnes vero homines non peccatum transisse, sed mortem, utique judicii illatam severitate, praevaricationis ultricem, non corporum semina, sed morum vitia persequentem; nisi quia commendare et praemunire curavit, ne vestro
Abbreviated transcription (Latin):
tua obstinatio. & scͥpturarum mulcipli¬
catio loqueretur. auoꝰ Has contumelias
non indignant̃ audire debeo. cum his
eccłie doctorib qui ꝑ unũ hominẽ in
mundum intrasse peccatũ sic intelligt̃.
ut rectus apłs loquit᷑. ñ ut iulianus ꝑ¬
u̾sissimus opinat᷑. In his sunt ut alios
taceam. afer cyprianus. gallus hylariꝰ.
italus ambrosius. grecꝰ gregoriꝰ. Aqͥb
eruditissimis prudentissimisq iudici¬
b. quales te non inuenire uana p̃suim¬
ptione conquereris: hȩresis ur̃a priꝰ est
dampnata. quã nata. Iuł. Lege &e de
hoc quartum oꝑis mei librum: & qͣntũ
diabolo quem patrẽ tuũ dicis. ac libidi¬
n matri tuȩ. sub criminandi spetie blan¬
diaris. intelliges. auoꝰ egi etiam quartũ
tuũ: & meo sexto adeius tibi cuncta re¬
spondi. Quis autem nrm uicent. iudicet
supra posui respondere dixisti. Ad oĩa
ista huic respondit apłs. qui neq uolũ¬
tatem arguit paruuli. que ꝓpria in illo

Expanded text:
tua obstinatio, et Scripturarum multiplitua obstinatio, et Scripturarum multiplicatio loqueretur. AUG. Has contumelias non indignanter audire debeo, cum his Ecclesiae doctoribus, qui per unum hominem in mundum introisse peccatum, sic intelligunt, ut rectus Apostolus loquitur, non ut Julianus perversissimus opinatur. In his sunt, ut alios taceam, Afer Cyprianus, Gallus Hilarius, Italus Ambrosius, Graecus Gregorius: a quibus eruditissimis prudentissimisque judicibus, quales te non invenire vana praesumptione conquereris, haeresis vestra prius est damnata quam nata. XXXIV. JUL. Lege et de hoc quartum operis mei librum: et quantum diabolo, quem patrem tuum dicis, ac libidini matri tuae, sub criminandi specie blandiaris, intelliges. AUG. Legi etiam quartum tuum, et meo sexto ad ejus tibi cuncta respondi; quis autem nostrum vicerit, judicet supra posui, respondere dixisti: Ad omnia ista huic respondit Apostolus, qui neque voluntatem arguit parvuli, quae propria in illo