comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fitet᷑. ꝯz ⁊ nũc ĩ illis ẽ. Sõpniũ uar¬
uire uigilãtis ẽ. et uicia sua cõfiteri
sauitatis ĩdiciũ ẽ. Exꝑgiscar ergo
ut errores nr̃os coarguere possimus.¬
¶ Sola aũt nos phĩa excitabit. sola
sõpnũ excuciet grauẽ. Illi te totum
cidissẽt. Nec quẽꝙͣ tãti putares cui
aduocatus tui remissiõe descenderes
Toto aĩo id ageres ut ꝙͣ pͥmũ morbo
libareris. Quid ergo nõ et nũc idẽ fai¬
cies. Oĩa ĩpedimẽta dimicte et uaca
hone mẽti. neõ ad illã ꝑueĩt occupri¬

Expanded text:
in illis est; somnium narrare vigilantis est, et vitia sua confiteri sanitatis indicium est. Expergiscamur ergo, ut errores nostros coarguere possimus. Sola autem nos philosophia excitabit, sola somnum excutiet gravem. Illi te totum cidissent nec quemquam tanti putares, cui advocatus in remissione descenderes. Toto animo id ageres, ut quam primum morbo liberareris Quid ergo ? Non et nunc idem facies ? Omnia inpedimenta dimitte et vaca bonae menti: nemo ad illam pe
Abbreviated transcription (Latin):
ui mari lãguido. Erat si¬
ne du biõ celũ graue sordidũ nubib.
ꝯ̃ fere aut ĩ aquã aut ĩuẽtũ resoluũt᷑.
S putaui tã pauca milia aꝑteno¬
pe tua usqz puteolos subripi posse ꝙͣ¬
ius dubio et ĩpediẽte celo. Itaqz quo
celerius euaderẽ protinꝰ ꝑ altũ ad ue¬
sida direri p̃cissurꝰ dõ sinꝰ Cũ iã eo pro¬

Expanded text:
vi mari languido. Erat sine dubio caelum grave sordidis nubibus, quae fere aut in aquasmaquam aut in ventum resolvuntur. Sed putavi tam pauca milia a Parthenope tua usque Puteolos subripi posse, quamvis dubio et inpendente caelo. Itaque quo celerius evaderem, protinus per altum ad Nesida derexi p
Abbreviated transcription (Latin):
sem. Illud scito ulirẽ nõ fuisse tã ira¬
co mari natũ ut nͥqz naufragia fa¬
ceret. Nausiator erat. et ego quocũ¬
q nauigare debuero uicesĩo ãno ꝑ¬
ueĩa. Ut pͥmũ stomatũ quẽ sc̃is cũ
mari nausiã nõ effuge̾ collegi. ut
corpus uncticẽ recreaui. hoc cepi me¬
cũ cogitare ꝙͣta nos uiciorũ nr̃oꝵ se¬
mouẽt sui, ne dũ illorũ que eo mag̾
latẽt quo incuora sũt . ¶ Leuis a¬
liquẽ motiũcula decipit s dũ creuit
et uera febris exarsit et iã duro et
ꝑpesso sui cõfessionẽ excpit. pedes
dolẽt articuli pũctiũculas sẽtiũt.
Adhuc dissimulamꝰ et aut taliũ ex¬
torsisse dicimꝰ nos aut ĩ exci tricõe ali¬
nccie ẽ podagrã fateri. ¶ Cõtra eue¬
Quo qͥs peius se ht̃ minꝰ seutit. Non
ẽ ꝙ mireris lucilli carissĩe. Nã qui
leuit dormit et spẽs scdmn quietez¬

Expanded text:
sem ; illud scito, Vlixem non fuisse tam irasem ; illud scito, Vlixem non fuisse tam irato mari natum, ut ubique naufragia faceret; nausiator erat. Et ego quocumque navigare debuero, vicensimo anno perveniam. Ut primum stomachum, quem scis non cum mari nausiam effugere, collegi, ut corpus unctione recreavi, hoc coepi mecum cogitare, quanta nos vitiorum nostrorum semonent sui, nedum illorum, quae eo magis latent, quo maiora sunt. Levis aliquem motiuncula decipit; sed cum crevit et vera febris exarsit, etiam duro et perpessicio confessionem excipit Pedes dolent, articuli punctiunculas sentiunt; adhuc dissimulamus et aut talum extorsisse dicimus nos aut in exercitatione alinecesse est podagram fateri. Contra evequo quis peius se habet, minus sentit. Non est quod mireris, Lucili carissime. Nam qui leviter dormit, et species secundum quiete
Abbreviated transcription (Latin):
an redirẽ. pͥmũ equalitas illa ꝯ̃me
corruꝑat perut. Nũdũ erat tẽpestas
s iã ĩclinacõ maris cic subm̃ cre¬
brior fluctus. Cepi gubernatorẽ roga¬
re. ut meĩ aliquo lictore expoueret.
Aiebat ille asꝑat ẽẽ et ĩportuosa nec
qͥtꝙͣ se eque ĩ tẽpestate tiere ꝙͣ trã.
Pdeius aũt uerabar ꝙͣ ut mͥ ꝑiculũ su¬
curret. Nausea eĩ me segius hec et
sine exitu torquebat q̃ bilẽ mouet
nec effũdit. Institi itaq gubernato¬
ri et illũ uellet nollet coegi petere
lictus. Cuiꝰ ut uicimã cictigimꝰ nõ
expecto ut qͥcꝙͣ ex p̾ceptis uͥgilii fiat.
Obũtũt pelago proras. haud auco¬
ra de prora iacit. mẽor artificii mei
uet̾is frigide cultor micto me ĩ mare.
quõ ꝑsichiolictera docet gausapatꝰ.
Que putas me passũ. dũ ꝑ asꝑa eri¬
pior. dũ uiã q̃ro dũ facio. Intellexi ñ
ĩ merito natis t̾rã timeri. Incredi¬
bilici sũt q̃ tullerĩ. cũ me ferre nõ pos¬

Expanded text:
 primum aequalitas illa, quae me corruperat, periit. Nondum erat tempestas, sed iam inclinatio maris ac subinde crebrior fluctus. Coepi gubernatorem rogare, ut me in aliquo litore exponeret. Aiebat illo aspera esse et inportuosa nec quicquam se aeque in tempestate timere quam terram. Peius autem vexabar, quam ut mihi periculum succurreret. Nausia enim me segnis haec et sine exitu torquebat, quae bilem movet nec effundit. Institi itaque gubernatori et illum, vellet nollet, coegi, peteret litus. Cuius ut viciniam attigimus, non expecto, ut quicquam ex praeceptis Vergilii fiat, Obvertunt pelago proras aut Ancora de prora iacitur, memor artificii mei vetus frigidae cultor mitto me in mare, quomodo psychrolutam decet, gausapatus. Quae putas me passum, dum per aspera erepo, dum viam quaero, dum facio ? Intellexi non inmerito nautis terram timeri. Incredibilia sunt, quae tulerim, cum me ferre non pos
Abbreviated transcription (Latin):
ĩf̾uallũ int̾ te et illos int̾ futurũ sit.
duitius erũt. At me h̾cules magni
artificis ẽ clausisse totũ ĩ exiguo. dã¬
tũ sapiẽti sua ꝙͣtũ deo oĩs etris patet.
Est ciliud quo sapiẽs añcedat deũ Ille
uẽ bũficio no timet suo sapiẽd. Ecte
Res magna hie ĩ bealitate hoĩs secu¬
fortuitã uĩ retõdendã. Nullũ telũ in
cor eius sedet. munita ẽ et solida ꝯdã
defritigat et uelut leuia tela layosi¬
nui eludit. q̃dã discutit et ĩ eũ usq

Expanded text:
id inter te et illos interfuturum sit ? Diutius erunt. At mehercules magni artificis est clusisse totum in exiguo. Tantum sapienti sua, quantum deo omnis aetas patet. Est aliquid, quo sapiens antecedat deum: ille naturae beneficio non timet, suo sapiens. Ecce res magna, habere inbecillitatem hominis, secufortuitam vim retundendam. Nullum telum in corpore eius sedet; munita est, solida. Quaedam defetigat et velut levia tela laxo sinu eludit, quaedam discutit et in eum usque,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ẽ cũcs. ergo genꝰ ẽẽ cepit horũ oĩu q̃
sũt quedã que aĩaz hũt nec sũt aĩali¬
a. placet enĩ satis et arbustis aĩam
ĩ ẽẽ. Itaq et uiuere issa et mori dicimꝰ.
eĩ quedã corͣlia ẽẽ q̃dã ĩtorͣlia. Quid gͦ e¬
rit ex quo ħ deducãt᷑. Illud cui nomen
mõ pare propriũ ĩposiumꝰ. Qd ẽ sic eĩ
gña quidẽ sũt s spalia. tãꝙͣ hõ genus
ẽ. ht̃ eĩ ĩ se nacionũ spẽs. grecos. Ro¬
manos. parthos. colorũ. albos nigros
palẽ de quo statĩ dicã si priꝰ illud genꝰ
de quo loquutꝰ sũ miͣto pͥmũ pom do¬
cuero cũ sit rerũ oĩu capcro .ꝙ. ẽ. ĩ has¬

Expanded text:
pit horum omnium, quae ed quaedam animam habent nec sunt animalia. Placet enim satis et arbustis animam inesse. Itaque et vivere illa et mori dicimus.enim quaedam corporalia esse, quaedam incorporalia. Quid ergo erit, ex quo haec deducantur ? Illud, cui nomen modo parum proprium inposuimus," quod est." Sic enim genera quidem sunt, sed specialia. Tamquam homo genus est. Habet enim in se nationum species: Graecos, Romanos, Parthos. Colorum: albos, nigros, pale; de quo statim dicam, si prius illud genus, de quo locutus sum, merito primum poni docuero, cum sit rerum omnium cap
Abbreviated transcription (Latin):
quib morũ pars maior periit pot̾imꝰ
rege̾ et cohxit̾e. ¶ Plato ip̃e ad senec¬
tutẽ se diligenciã protulit. Erat ꝯͣdẽ
corpus ualidũ ac forte sortitus. et
illi latitudo pectoris fecerat. S na
la ꝑdurit illũ ad senectutẽ multis
prohibẽtib causis. Nã ħ scis puto pla¬
tom diligẽcie sue bñficio cõtictisse ꝙ
uatali suo decessit. et ãnũ unũ et oc¬
togesimũ ĩpleuit sine ulla deductiõe.
Ideo magi ꝯͥ forte athenis erãt ĩmola¬
uerũt defũcto ãplioris fuisse sortis ꝙͣ
hũaueratis qr cõsumas s ꝑfectissi¬
mũ nũz quẽ nouẽ nomes multiplicer¬
ta cõponũt. Non dubito qͥn potuisset
paucos dies ex ista sũma et sacrifi¬
ciũ remcte̾. ¶ Post frugalitas ꝓ¬
duce senectutẽ quã ut nõ puto cõtu¬
piscendã ita ne recusandã quidẽ. Iocã¬
dũ est secũ ẽẽ ꝙͣ ducissime cũ quis
se dugnũ quo fiieret effecit. ¶ Itaq¬

Expanded text:
quibus pars maior perit, potuerimus regere et coercere. Plato ipse ad senectutem se diligentia protulit Erat quidem corpus validum ac forte sortitus et illi nomen latitudo pectoris fecerat, sed nala perduxit illum ad senectutem multis prohibentibus causis. Nam hoc scis, puto, Platoni diligentiae suae beneficio contigisse, quod natali suo decessit et annum unum atque octogensimum inplevit sine ulla deductione. Ideo magi, qui forte Athenis erant, inmolaverunt defuncto, amplioris fuisse sortis quam humanae rati, quia consummasset perfectissimum numerum, quem novem novies multiplicata conponunt. Non dubito, quin paratus sit et paucos dies ex ista summa et sacrificium remittere. Potest frugalitas producere senectutem, quam ut non puto concupiscendam, ita ne recusandam quidem. Iucundum est secum esse quam diutissime, cum quis se dignum, quo frueretur, effecit. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
stis capiã q̃ mõ tractauimꝰ remiotis
areformacõe morũ quõ meliorẽ me
facere ydee platoince possũt. Quid ex
istis trahã ꝙ cupiditates meas cõpͥ
plato ex hus ẽẽ que ueͣ sũt. ergo ista
ymaginaria sũt. et ad tp̃s aliquã fa¬
ciẽ ferũt. Nich horũ stabile nec soli¬
dũ est. et nos tñ cupimꝰ tãꝙͣ aut sẽ¬
ꝑ futura aut sẽꝑ hĩturi. In hecilli
fluiidiq ĩt̾ualla cõstitiumꝰ. ĩ illa

Expanded text:
ae modo tractavimus, remotius a reformatione morum ? Quomodo meliorem me facere ideae Platonicae possunt? Quid ex istis traham, quod cupiditates meas conpriPlato ex his esse, quae vere sint. Ergo ista imaginaria sunt et ad tempus aliquam faciem ferunt, nihil horum stabile nec solidum est; et nos tamen cupimus, tamquam aut semper futura aut semper habituri. Inbecilli fluvidique inter vana constitimus ; ad illa
Abbreviated transcription (Latin):
maticũ ꝑdiderĩ. s ex hoc ĩtelligas ꝙͣ¬
tũ apud ẽmũ et actm u̾borũ situs oc¬
cupauit. cũ apd hũc quoq qͥ cotidie ex¬
cutit̾ aliqua nobis subducta sĩt.
¶ Quid sibi ĩquis ista p̾pacio uult.
quo spectat. nõ celabo te. Cupio si fi̾ põt
corẽ huiꝰ ubi hes. puto locuplectẽ. Si
rectiorẽ q̃ris fabianũ disẜ̾tũ et ele¬
gantẽ or̃onis ⁊̃ ad nr̃m fastidiũ inti¬
de. Quid eni fiet mi lucilli. Quõ dice¬
tur ysia res nccͣia. naͣm cõtinẽs fun¬
damentũ oĩuz Rogo itaqz ꝑmictas
ate datũ parcissiẽ ex̾ceã fortasse cõtẽ¬
tus ero m licere. Quid proderit fricili
rornas si scieris unã sillabã eẽ qua
¶ Sex modis h aplatone dici ami¬
cus nr̃ hõ eruditissimꝰ hodiemo die di¬
cebat. Om̃s tͥ exponã si ante ĩsicau̾o

Expanded text:
mmaticum perdiderim, sed ut ex hoc intellegas, quantum apud Ennium et Accium verborum situs occupaverit, cum apud hunc quoque, qui cotidie excutitur, aliqua nobis subducta sint. " Quid sibi," inquis, " ista praeparatio vult ? Quo spectat ? " Non celabo te; cupio, si fieri potorem huius verbi habeo, puto locupletem. Si recentiorem quaeris, Fabianum, disertum et elegantem, orationis etiam ad nostrum fastidium nitidae. Quid enim fiet, mi Lucili ? Quomodo dicetur οὐσία res necessaria, natura continens fundamentum omnium ? Rogo itaque permittas a te datum parcissime exerceam; fortasse contentus ero mihi licere. Quid proderit facilitRomanas, si scieris unam syllabam esse, qua" Sex modis hoc a Platone dici amicus noster, homo eruditissimus, hodierno die dicebat. Omnes tibi exponam, si ante indicavero
Abbreviated transcription (Latin):
rã facit. hc̃ aliquã faciẽ exẽplar ip̃m
ꝙ ĩ tuẽs oꝑifer statuã figurauit hec
ydea ẽ. ¶Est ⁊ uc̃ si aliã desideras
distĩctioẽ ydos ĩ oꝑe ẽ. ydeci extra opꝰ.
nec tm̃ extra opus s añ opus. ¶ Qu¬
tũ genus ẽ eorũ q̃ coĩt̾ sũt. hec ĩcipiũt
ad uos ꝑtinere. hic sũt oĩa hoĩes peco¬
ra res. ¶ Sextũ genꝰ ẽ eorũ q̃ qͣsi sũt

Expanded text:
aliquam faciem exemplar ipsum, quod intuens opifex statuam figuravit; haec idea est. Etiamnunc si aliam desideras distinctionem, idos in opere est, idea extra opus nec tantum extra opus est, sed ante opus. Quintum genus est eorum, quae communiter sunt; haec incipiunt ad nos pertinere; hic sunt omnia, homines, pecora, res. Sextum genus eorum, quae quasi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dimnuit̾ione atq adiectiõe sũt. nẽo
Nẽo nr̃m ẽ idẽ mane qͥ fuit pͥdie. Cor¬
pora nr̃a rapiũtur flumnũ more.
Quicqͥd uides curit cũ tpr̃e. Nichil ex
hus q̃ uidemꝰ manet. ¶ Ego ip̃e dũ
loquor mutciri ista. nuutatus sũ.

Expanded text:
adiectione sunt. Nemo nemo nostrum est idem mane, qui fuit pridie. Corpora nostra rapiuntur fluminum more. Quicquid vides, currit cum tempore. Nihil ex iis, quae videmus, manet. Ego ipse, dum loquor mutari ista, mutatus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
neat ista sũa. S qͥd dicã estiuia nõ
relĩquã senectutẽ si me totũ mͥ reẜua¬
bit totũ aũt abilla ꝑte meliore. At
si ceꝑit cõcutere mentẽ. si ꝑtes eius
mã prosiliã ex edificio pucriẽti ac Ruẽ¬
ti. Morte morbũ nõ fuctiã dũ caxat
sanabilẽ nec efficientẽ ão. nõ affe¬
rã mͥ manꝰ pp̃ dolorẽ. Sic mori unnici
ẽ. hũc tñ si sciero ꝓpetuo mͥ ẽẽ pacien

Expanded text:
neat ista sententia, et quid dicam aestima: non neat ista sententia, et quid dicam aestima: non relinquam senectutem, si me totum mihi reservabit, totum autem ab illa parte meliore; at si coeperit concutere mentem, si partes eius imam, prosiliam ex aedificio putri ac ruenti. Morbum morte non fugiam, dumtaxat sanabilem nec officientem animo. Non adferam mihi manus propter dolorem; sic mori vinci est. Hunc tamen si sciero pe
Abbreviated transcription (Latin):
de isto feremꝰ sũam an oporteat sa¬
stidire senectutis extrema et finez
nõ oꝑiri s manu fac̾e. ¶ Prope ẽ a
tuuẽte qͥ fatũ segnis expectat. Sicut
ille ultra modũ deditus ẽuino qͥ ãpho¬
mus parsimoĩa uite utrũ eci fex sit an
loqͥdissimũ aic purissmiũ quidã si mõ
mẽs sme ĩiuria ẽ et ĩtegri sẽsus cũmũ
iuãt. nec defectũ et p̾mortuũ corpus
ẽ. ¶ Plĩmũ eũ refert uitã aͥs extẽdat
an mortẽ. At si ĩ ueile nũsteriis ẽ corpꝰ
qͥdin oporteat educe̾ aũiz laborantẽ et
fieri de bebit face̾ nõ possis et cũ maiꝰ ꝑi¬
culũ sit male uiuendi ꝙͣ cito moriẽdi.
stultus ẽ qui nõ exigna tprĩs mercẽde
magnerei aliena rediuit. Paucos lõ¬
gissĩa senectus ad mortẽ sine ĩuiria ꝑ¬
tulit. Multis ĩ ers uita sine usu sui ia¬
cuit ꝙͣto deñi crudeliꝰ udicas aliqͥs ex
uita ꝑdidisse ꝙͣuis funenda. ¶ No¬
li me ĩuitus audire tãꝙͣ adte iã ꝑti¬

Expanded text:
de isto feremus sententiam, an oporteat fastidire senectutis extrema et finem non opperiri, sed manu facere. Prope est a timente, qui fatum segnis expectat, sicut ille ultra modum deditus vino est, qui amphomus, pars summa vitae utrliquidissimum ac purissimum quiddam, si modo mens sine iniuria est et integri sensus animum iuvant nec defectum et praemortuum corpus est. Plurimum enim refert, vitam aliquis extendat an mortem. At si inutile ministeriis corpus est, quidni oporteat educere animum laborantem ? Et st, ne cum fieri debebit, facere non possis. Et cum maius periculum sit male vivendi quam cito moriendi, stultus est, qui non exigua temporis mercede magnae rei aleam redimit. Paucos longissima senectus ad mortem sine iniuria pertulit, multis iners vita sine usu sui iacuit; quanto deinde crudelius iudicas aliquid ex vita perdidisse quam ius finiendae ? Noli me invitus audire, tamquam ad te iam perti
Abbreviated transcription (Latin):
lo ymagniẽ tuã facere. Exẽplar pit¬
ture te hc̃o. ex quo capit aliquẽ hĩtũ
que me docet et ẽstruit facies aqua
petit᷑ ĩmutatio. ydea ẽ. Talia ergo e¬
xẽplciria ĩfinita ht̃ rerũ nã hoĩz pi¬
sciũ arborũ. ad q̃ qͥcqͥd fieri ab illa d
expͥmit᷑. ¶ Quartũ locũ hẽbit ỹdos.
Quid sit ħ ydos actendas oportet. et
platom ĩputes nõ mͥ hãc rerũ difficul¬
tatẽ. Nulla ẽ ẽ aũt sine difficulta¬
te subtilitas. Paulo autẽ pictoris y¬
magĩe utebar. Ille cũ reddere uͥgiliũ
collorib uellet ip̃m ĩtuebat᷑. ydea erat
uͥgili facies fut̾i oꝑis erẽplar. Ex hoc
ꝙ artifer trahit et operi suo ĩposuit
ydos ẽ. Quid ĩ tersit q̃ris. alt̾m exẽplar
ẽ. alt̾m forͣ᷑ ab exẽplari sũpta et oꝑi¬

Expanded text:
lo imaginem tuam facere. Exemplar picturae te habeo, ex quo capit aliquem habitumquae me docet et instruit facies, a qua petitur imitatio, idea est. Talia ergo exemplaria infinita habet rerum natura, hominum, piscium, arborum, ad quae quodcumque fieri ab illa debet, exprimitur. Quartum locum habebit idos. Quid sit hoc idos, attendas oportet et Platoni inputes, non mihi, hanc rerum difficultatem. Nulla est autem sine difficultate subtilitas. Paulo ante pictoris imagine utebar. Ille cum reddere Vergilium coloribus vellet, ipsum intuebatur. Idea erat Vergilii facies, futuri operis exemplar. Ex hac quod artifex trahit et operi suo inposuit, idos est. Quid intersit, quaeris ? Alterum exemplar est, alterum forma ab exemplari sumpta et o
Abbreviated transcription (Latin):
nomẽ ẽ. S iã apd̃ grecos ĩ uniꝰ notã ces¬
sit. homerũ ĩtelligas cũ audieris poe
potẽcior cũctis. ¶ Terciũ genꝰ ẽ eoꝵ
tra nr̃m posita sũt cõspectũ. q̃ sũt ĩ¬
t̾rogas. propͥa platoĩs suppelex ẽ. y¬
deas uocat ex quibz oĩa que sũt q̃cũ¬
q uidemꝰ fuĩt et ad quas cũcta formã¬
tur. hee ĩmorteles ĩmutabiles ĩuio¬
labiles sũt. Quid sit ydea .i. ꝯͣd plato¬

Expanded text:
nomen est, sed iam apud Graecos in unius notam cessit; Homerum intellegas, cum audieris poetpotentior cunctis. Tertium genus est eorum, tra nostrum posita conspectum. Quae sint, interrogas. Propria Platonis supellex est; ideas vocat, ex quibus omnia, quaecumque videmus, fiunt et ad quas cuncta formantur. Hae inmortales, inmutabiles, inviolabiles sunt. Quid sit idea, id est
Abbreviated transcription (Latin):
assimiã corpus. tuuenuisqz neqñ mo¬
uanuir. Cũ õe momẽtũ mors pͥoris
hĩtus sit. uis tu nõ timẽ semel fiat
ꝙ cotidie fit. de hoĩe dixi fluida ma¬
teria et caduca et oĩb obnoyia cau¬
sis. Mũdus qͦ et̾na res et ĩuicta mu¬
ille celator oculos du ĩtentos. ac fa¬
tigaitos remictit atq aduocat et ut
dici solet pascit. sic nos cũuz alñ debe¬
mꝰ relarare/ et qͥhdã oblectamẽtis re¬
fice̾. s ip̃a oblectamẽta oꝑa sint. Go
hus quoqz si obẜuaueris sũmes ꝙ
possit fieri salutare. hoc ego lucilli
facere soleo ex oĩ naciõe ⁊ si aphiã¬

Expanded text:
ssimam, corpus, timemusque, ne quando moriamur, cum omne momentum mors prioris habitus sit. Vis tu non timere, ne semel fiat, quod cotidie fit! De homine dixi, fluvida materia et caduca et omnibus obnoxia causis; mundus quoque, aeterna res et invicta, muemadmodum ille caelator oculos diu intentos ac fatigatos remittit atque avocat et, ut dici solet, pascit; sic nos animum aliquando debemus relaxare et quibusdam oblectamentis reficere. Sed ipsa oblectamenta opera sint. Ex his quoque, si observaveris, sumes, quod possit fieri salutare. Hoc ego, Lucili, facere soleo: ex omni notione, etia
Abbreviated transcription (Latin):
cogitacõe formatũ hr̃e aliꝙͣ ymagĩe
sũt ĩ sex modos plato parciat᷑. ¶ Pri¬
mũ illud ꝙ ẽ nec insu nec tactu. nec
ullo sensu cõp̾hendit᷑ cogitabile ẽ. Qd̃
et cato. Aĩal nõ iudet᷑ s cogitat᷑. uidet᷑
cuitẽ spẽs eiꝰ eꝯ̾ et canis. ¶ Scd̃m ex
hus q̃ sũt pouit plato ꝙ emmet et su

Expanded text:
 imaginem sunt, in sex modos Plato partiatur. Primum illud " quod est" nec visu nec tactu nec ullo sensu conprenditur; cogitabile est. Quoet Cato. Animal non videtur; cogitatur. Videtur autem species eius, equus et canis. Secundum ex his, quae sunt, ponit
Abbreviated transcription (Latin):
deutẽ q̃ ĩmortalia facẽ nõ potuit qr
mat̾ia prohi bebat de fendait a mior¬
te ac racõe uiciũ corporis unicat. Ma¬
feudũt᷑ cura regẽtis. Immortalia
lis exuit posse aliꝯͣtenus. si mũdũ
nr̃a qͦ prouidẽcia lõgiorẽ prorogari
huic corpusculo morã si uoluptates

Expanded text:
uae inmortalia facere non potuit, quia materia prohibebat, defendat a morte ac ratione vitium corporis vincat. Mafendlis eximit, posse aliquatenus nostra quoque providentia longiorem prorogari huic corpusculo moram, si voluptates
Abbreviated transcription (Latin):
cilis ẽ et ĩguauus ꝯ pp̃ dolorẽ morit᷑.
Stultus qui doloris cã uiuit. S in
logũ exeo. Est matia p̾tẽa qͥ deducẽ
diem possit. et quõ finẽ ĩ pouere ui¬
libẽtiꝰ ꝙͣ mortẽ eras. lecturus es.

Expanded text:
cillus est et ignavus, qui propter dolorem moritur, stultus, qui doloris causa vivit. Sed in longum exeo. Est praeterea materia, quae ducere diem possit. Et quomodo finem imponere vilibentius quam mortes meras
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtẽpestiui monitoris abire illa iubeat.
Nõ putaui futurũ qͥcꝙͣ tu putas nõ fu¬
turũ ꝙ multis scis posse fieri ꝙ multis
uides euenisse. Egregiũ u̾sũ et dignũ
tua ĩnocẽtia subitu ẽ t̾ror decipit hũc es¬
femmat dũ patimur q̃ nũꝙͣ patinos
posse prouidimꝰ. Aufert uĩ pñtib ma¬
lis qui futura prosperit. caͫ .io.

Expanded text:
in- tempestivi monitoris abire illa iubeat ? " in- tempestivi monitoris abire illa iubeat ? " Non putavi futurum." Quicquam tu putas non futurum, quod scis posse fieri, quod multis vides evenisse ? Egregium versum et dignum tua innocencia sub ictu est. Terror decipit. Hic effeminat, dum patimur que nunquam pati nos posse providemus. Aufert vim presentibus malis qui futura prospexit". 8.
Abbreviated transcription (Latin):
Cecidit añ aras pr̃.
Herculeũ ionẽ.
Credis te uidere ylior
Et pͥamũ simł.
Hic troia non est.
Ubi elena ẽ troia puto.
Ne metue dñcz famula.
libertas adest.
At magnũ tͥ¬
Uictor tune ꝯͣd pot̃. Cassã. Quod nõ timet.
Hanc fida famuli turba dũ excutiat deũ.
Retinete ne quid impotẽs peccet furor.
A t te pater quid seua torques fulmina.
Pellisqz nubes sydera et terra regis.
ã d quem triũphi spolia uictores ferunt.
Et te sororem cuncta polentis uiri.
A rgolica uino pectore uotiuo libens.
A rabumqz doms supplex et fibris collã.¬
Rgos nobilib nobile ciuib.¬

Expanded text:
Cecidit ante aras pater. Herceum Iovem ? Credis videre te Ilium? Et Priamum simul. Hic Troia non est. Helena ubi est Troiam puto. Ne metue dominam famula, Libertas adest. At magnum Victor timere quid potest? Quod non timet. Hanc fida famuli turba, dum excutiat deum, retinete ne quid impotens peccet furor. at te, pater, qui saeva torques fulmina pellisque nubes, sidera et terras regis, ad quem triumphi spolia victores ferunt, et te sororem cuncta pollentis viri, Argolica limo, pecore votivo libens Arabumque donis supplice et fibra colam. Argos nobilibus nobile civib
Abbreviated transcription (Latin):
carus ẽ hõ qua hõ est. Quõ ergo ĩfcĩs
cõciliari cõstitucioĩ rõnali pot̾ cuz
rõnalis nũdũ sit. ¶ Unicuiq etati
sua cõstitucõ ẽ alia ĩfãti alia pue¬
ro, alia sem. Om̃s enĩ cõstitucioĩ su¬
e cõciliant᷑ ĩ qua sũt. Infãs sine dẽ¬
tib ẽ. huic cõstitucioĩ sue cõciliat᷑.¬

Expanded text:
o est. Quomodo ergo infans conciliari constitutioni rationali potest, cum rationalis nondum sit ? " Unicuique aetati sua constitutio est, alia infanti, alia puero, alia seni; omnes ei constitutioni conciliantur in qua sunt. Infans sine dentibus est: huic constitu
Abbreviated transcription (Latin):
naͣm ẽ. Pͥmũ sibi ipĩ cõciliat᷑ cũal.
debet emi aliud ẽẽ ad ꝙ oĩa referant᷑.
Uoluptatẽ peto. Cui. Michi. Ergo
mei curã ago. dolorẽ refugio. pro qͦ.
prome. Eigo mei curã ago. Si oĩ
a pp̃ curã mei facio. añ oĩca ẽ mei cu¬
ra. hec aĩalib ĩ est cõctis. nec ĩẜit᷑ s
ĩnascit᷑. producit fetus suos nã nõ
abicit. Et qr tutela certissiã ex pro¬
uiõ ẽ. Et qr. Sibi qͥsq cõmissus est.
Itaq ut ĩ pͥorib eplĩs dixi tenera qͦ
aĩalia et mat̾no uto uel quoquo mõ
effusa qͥd sit ĩfestũ ipĩs protinꝰ nor̃t
et mortifera deuitat ũbrã quoq tnͣs¬
uolãtiũ reformdãt obnoxia auib
rapto uiuẽtib. Nullũ aĩał ad iuta¬

Expanded text:
mum sibi ipsum conciliatur animal, debet enim aliquid esse, ad quod alia referantur, voluptatem peto, cui ? Mihi. Ergo mei curam ago. Dolorem refugio, pro quo ? Pro me. Ergo mei curam ago. Si omnia propter curam mei facio, ante omnia est mei cura. Haec animalibus inest cunctis nec inseritur, sed innascitur. Producit fetus suos natura, non abicit. Et quia tutela certissima ex proximo est, sibi quisque commissus est. Itaque, ut in prioribus epistulis dixi, tenera quoque animalia et materno utero vel ovo modo effusa, quid sit infestum, ipsa protinus norunt et mortifera devitant. Umbram quoque transvolantium reformidant obnoxia avibus rapto viventibus. Nullum animal ad
Abbreviated transcription (Latin):
significaciõe rerũ et affectuũ pa¬
rata issorũ ẽ manꝰ et u̾borũ uelocita¬
tem gestus assequit᷑. Qd̃ illis ars
p̾stat hus nã. Nemo egre mollit᷑ ar¬
tus suos. nemo ĩ usu sui hesit. Ad hoc
edita protinꝰ faciuĩt cũ hac scĩa pro¬
deũt ĩstituta nascũt᷑. ¶ Ideo ĩquit
ꝑtes suas aĩa lia aꝑte mouẽt. qr si
alit̾ mouerĩt dolorẽ sensura sũt. Ita
naturalẽ motũ ⁊ dolore prohibẽte iu¬
tãtur. Sic ĩfãs qͥ stare meditãtur et
ferre se assuescit sił ut iures suas ce

Expanded text:
significationem rerum et adfectuum parata illorum est manus, et verborum velocitatem gestus adsequitur. Quod illis ars praestat, his natura. Nemo aegre molitur artus suos, nemo in usu sui haesitat. Hoc edita protinus faciunt. Cum hac scientia prodeunt; instituta nascuntur. " Ideo," inquit, " partes suas animalia apte movent, quia si aliter moverint, dolorem sensura sunt. Itanaturalem motum etiam dolore prohibente nitantur. Sic infans, qui stare meditatur et ferre se adsuescit, simul temptare
Abbreviated transcription (Latin):
tucio nõ nouit aĩal ẽẽ se seutit. p̾ꝯte̾a
ip̃am cõstitucionẽ suã crasse ĩtelligit
et sũmatĩ et obscure. Nos qͦz aũiz hr̃e
sit aut uñ nescimꝰ. Scimꝰ qͣlis ad nos
quo regãtur. Meõ nõ ex uohis ĩtesli¬
git ẽẽ aliud̃ ꝙ ĩpetus suos moueat
qͥd sit istud ignorat. Et conatũ sͥ
ẽẽ scit. quid sit aut uñ sit nescit.
Sic ĩfantib q aĩalibq pͥncipalis
partis sue sensus ẽ. nõ satis diluti¬
dus nec expressus. ¶ Sicitis ĩquit
om̃e aĩal pͥm̃ cõstitucioĩ sue cõcilia¬
ri. hoĩs aut cõstitucioẽz rõnalẽ esse.¬

Expanded text:
 nescit, animal esse se sentit. Praeterea ipsam constitutionem suam crasse intellegit et summatim et obscure. Nos quoque animum hsit aut unde, nescimus. Qualis ad nos quo reguntur. Nemo non ex nobis intellegit esse aliquid, quod impetus suos moveat; quid sit illud ignorat. Et conatum sibi esse scit; quis sit aut unde sit, nescit. Sic infantibus quoque animalibusque principalis partis suae sensus est non satis dilucidus nec expressus. " Dicitis," inquit, " omne animal primum constitutioni suae conciliari, hominis autem constitutionem r
Abbreviated transcription (Latin):
ciliat᷑. Nã et illa erba q̃ ĩsegerẽ fru¬
gẽq uẽtura ẽ. aliã cõstitutionẽ ht̃
tenã et ux emmẽs sulco aliã cũ cõ¬
ualuit. et molli quidẽ culmo quo fe¬
rat honus suũ cõstitit aliã cũ flaues¬
cit et aream spectat et spica eiꝰ indu¬
ruit. In quãcũqz cõstitucionẽ uenit
eã tuetur ĩ ea cõponit. alia ẽ etas
ĩfãtis pueri adolescẽtis senis. ¶ Ego
tñ idem sum qͥ et ĩ fãs fui et puer et
adolestẽs. Sic ꝙͣuis alia atq alici
cõstitucõ sit cõciliacio cõstitucioĩs su¬
e eadẽ est. Non enĩ puerũ mͥ aut iu

Expanded text:
iatur. Nam et illa herba, quae in segetem frugemque ventura est, aliam constitutionem habet tenera et vix eminens sulco, aliam, cum convaluit et molli quidem culmo, sed quo ferat onus suum, constitit, aliam cum flavescit et ad aream spectat et spica eius induruit; in quamcumque constitutionem venit, eam tuetur, in eam componitur. Alia est aetas infantis, pueri, adulescentis, senis; ego tamen idem sum, qui et infans fui et puer et adulescens. Sic, quamvis alia atque aha cuique constitutio sit, conciliatio constitutionis suae eadem est. No
Abbreviated transcription (Latin):
cet nõ desistã ꝑseqͥ nequiciã et affc̃o
efferatissimos ĩhibẽ. et uoluptates i¬
turas ĩ dolorẽ cõpescere et uotis obstre¬
ꝑe. Quidm cũ maxĩa malorũ opta¬
uerinꝰ. et ex gratulaciõe natũ sit qͥchͥd
lo remotiora uident᷑ excutẽ. ¶ Quiẽ¬
baniꝰ an ẽẽt oĩb aĩailib cõstitutioĩs
sue seusus. Esse cuit ex ẽt marie ap¬
paret ꝙ mẽbra aꝑte et expedite mo
partiũ sucicũ agilitas ẽ. Artifex in¬
strumẽta sua tractat ex facili rector
nauis sie gubuaculũ flectẽ. Pictor
colores quos ad reddendã sumlitudi

Expanded text:
cet, non desistam persequi nequitiam et adfectus cet, non desistam persequi nequitiam et adfectus efferatissimos inhibere et voluptates ituras in dolorem compescere et votis opstrepere. Quidni ? Cum maxima malorum optaverimus, et ex gratulatione natum sit quidquilo remotiora videntur, excutere. Quaerebamus, an esset omnibus animalibus constitutionis suae sensus ? Esse autem ex eo maxime apparet, quod membra apte et expedite movpartium suarum agilitas est. Artifex instrumenta sua tractat ex facili, rector navis scite gubernaculum flectit, pictor colores, quos ad reddendam similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Itigabis ego iudeo cũ tibi
hodiernã ꝯ̃stiũculã ĩ qua
satis du hesimꝰ exposue¬
ro. Int̾iz enĩ exclamabis ħ ꝙ exclam̃
os opponã tũ quib lictiges. possid¬
mũ et archidenũ. hn indiciũ acti¬
piẽt. denĩ dicã nõ ꝯͥcqͣd morale est
mores bonos facit. aliud ad hoĩem
ailendũ ꝑtinet. a luid ad excendu.
ad ad uestiendũ. ad ad docendũ. a¬
luid ad delectendũ. Oĩa tñ ad hoĩe
Mores alii alit̾ actingũt. quidã ali
lib celis. longe me iudicas mores
reliquisse. falsũ ẽ. Quõ enĩ scies qui
hñdi fint nͥ quid hoĩ sit optimũ ĩue¬
neris nͥ nãm eius ĩsperis. Eũc deñ
ĩtessiges qͣd faciendũ tͥ. qͥd iutãdũ
sit. Cũ didiceris qͥd natine tue debeaᷤ.
Ego ĩquis nolo disceͣ quominꝰ cupiã
muꝰ timeã suꝑsticiõe michi excute
¶ Desiderio tuo satiffaciã et uͥtutes
exortabor/ et uicia cõuerberabo. l alus
nimũ ĩmoderatũq ĩ hac ꝑtene iudi¬

Expanded text:
itigabis, ego video, cum tibi hodiernam quaestiunculam, in qua satis diu haesimus, exposuero. Iterum enim exclamabis: " hoc quid os opponam, cum quibus litiges, Posidonium et Archidemum; hi iudicium accipient. Deinde dicam: non quicquid morale est, mores bonos facit. Aliud ad hominem alendum pertinet, aliud ad exercendum, aliud ad vestiendum, aliud ad docendum, aliud ad delectandum. Omnia tamen ad hominem Mores aha alteris, longe me iudicas mores reliquisse ? Falsum est. Quomodo enim scies, qui habendi sint, nisi quid homini sit optimum, inveneris, nisi naturam eius inspexeris ? Tunc demum intelleges, quid faciendum tibi, quid vitandum sit, cum didiceris, quid naturae tuae debeas. "Ego," inquis, "volo discere, quomodo minus cupiam, minus timeam. Superstitionem mihi excute." Desiderio tuo satis faciam, et virtutes exhortabor et vitia converberabo. Licet aliquis nimium inmoderatumque in hac parte me iudi
Abbreviated transcription (Latin):
le cĩ quodã mõ se hũs erga corpus.
hoc tã ꝑplexũ et subtile et uir quoq
oĩa aĩalia cũ dialetica nasci oz uti¬
stã finicionẽ magne parti hoĩuz to¬
gatorũ obscurã ĩtelligãt. uerũ erat
ꝙ opponis. si ego ab aĩa lib cõstitucõ¬
is fmiciõe ĩtelligi dicerẽ nõ ip̃ãm
cõstituciõe facilius nã ĩtelligitur¬

Expanded text:
le animi quodam modo se habens erga corpus. Hoc tam perplexum et subtile et vobis quoqOmnia animalia dialectica nasci oportet, ut istam finitionem magnae parti hominum togatorum obscuram intellegant." Verum erat quod opponis, si ego ab animalibus constitutionis finitionem intellegi dicerem, non ipsam constitutionem. Facilius nat
Abbreviated transcription (Latin):
nec metuũt alia ꝙͣ debẽt nec ũꝙͣ obli¬
iuscũtur huiꝰ tutele et diligẽcie. Eqͣ¬
lis ẽ illis a ꝑuicioso fuga. p̾t̾e̾a nõ fi¬
ũt tinudiora uiuendo. ex quo quidez
appet nõ usu illa ĩ hoc puenire s naͣ¬
li amore salutis sue. ¶ Et tardũ est
et uariũ ꝙ usus docet quic qͥd nã tradͭ
et equale oĩb ẽ et statĩ. ¶ Si tñ exi¬
gis dicã quõ om̃e aĩal ꝑnitiosa ĩtelli¬
gẽ conat᷑. Sẽtit se carne cõstare. Sen¬
tit itaq qͥd sit quo secari caro. quo uri
quo obteri possit. Que sint aĩalia ar-¬
mata ad nocendũ horũ spẽm tradit
nmicã et hostilẽ. int̾se ista cõuĩcta
sũt. Simiul enĩ cõciliãt᷑ saluti sue q̃q
iuuãt illa petit. lesura formidat.
sũt sine ulla cogitatiõe. Que ħ sicit
sine cõsilio fit qͥtqͥͣd naͣ p̾cipit. Nõ ui¬
des ꝙͣta sit subtilitas apib ad sin¬
genda domicilia ꝙͣta diuidui labo¬
ris obeũdiq cõcordia. Nõ uides ꝙͣuł

Expanded text:
nec metuunt alia quam debent nec umquam obliviscuntur huius tutelae et diligentiae; aequalis est illis a pernicioso fuga. Praeterea non fiunt timidiora vivendo. Ex quo quidem apparet non usu illa in hoc pervenire, sed naturali amore salutis suae. Et tardum est et varium, quod usus docet; quicquid natura tradit, et aequale omnibus est et statim. Si tamen exigis, dicam quomodo omne animal perniciosa intellegere conatur ? Sentit se carne constare; itaque sentit, quid sit, quo secari caro, quo uri, quo opteri possit, quae sint animalia armata ad nocendum; horum speciem trahit inimicam et hostilem. Inter se ista coniuncta sunt; simul enim conciliatur saluti suae quidque et iuvantia petit, laesura formidat. sunt; sine ulla cogitatione, quae hoc dictet, sine consilio fit, quidquid natura praecepit. Non vides, quanta sit subtilitas apibus ad fingenda domicilia, quanta dividua laboris obeundi undique concordia ? Non vides, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ut uos dicitis cogũtur. Metusq illã
ĩ rectũ nõ uolũtas mouet. Quod falsũ¬
ẽ. Tarda em̃ sũt ꝯ̃ nccͣitate ĩpellunt᷑.
Ãgilitas spõte motus ẽ. Adeo aut ñ
agit illa ad hoc doloris tinuor ut in

Expanded text:
metusque illa in rectum, non voluntas movet." Quod est falsum. Tarda enim sunt, quae necessitate inpelluntur, agilitas sponte motis est. Adeo autem non adigit illa ad hoc doloris timor, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
lum prouisũ ẽ ne qͣd cato detrimẽti
caꝑet. Uictus ẽ tñ. et ħ num̾a ĩt̾ repl¬
sas catonis. Tã magno c̃o feret ad
sibi ad uictoriã ꝙͣ ad p̾turã obstitisse.
Quo die repulsus ẽ lusit. qua nocte
ꝑicturꝰ ẽ legit. Codẽ loco hũit p̾tura
et uta excedere. oĩa q̃ acciderẽt ferẽ¬

Expanded text:
lim provisum est, ne quid Cato detrimenti lim provisum est, ne quid Cato detrimenti caperet. "Victus est tamen." Et hoc numera inter repulsas Catonis; tam magno animo feret aliquid sibi ad victoriam quam ad praeturam obstitisse. Quo die repulsus est, lusit, qua nocte periturus fuit, legit. Eodem loco habuit praetura et vita excidere; omnia, quae acciderent, feren
Abbreviated transcription (Latin):
ml intest utrũ pharsalica acie cato
uĩcat᷑ an uĩcat. hoc eiꝰ bonũ ꝙ uictis
partib nõ pot̾ iũci. par erat illi bona
quo uictor rediret ĩ patriã. et cõpone¬
ret pacẽ. Quidn par sit. Eadẽ eñi
uͥtute et mala fortuna uĩcit᷑ et ordi¬
nat᷑ bona. Uirtus aũt nõ põt maior
aut mĩor fieri. uniꝰ stature ẽ. ¶S¬
.G.ii. põpeius amctet excitũ. s illo
pulc̾iiũ .rei. publice p̾textũ opti¬
meites et pͥma acies põpeianatuz
parciũ senatus ferẽs arma uno p̾¬
lio profligabũs et tã magniluma
ĩꝑn ĩtotũ desiliet orbẽ. Aliqua pars
eius ĩ egipto. aliqua ĩ affrica. aliqua
ĩ hyspania cadet. Nec hoc quidẽ miẜx
rei publice cõtĩget semel ruere. Oĩa
licet fiãt. Iubã ĩ regno suo nõ locorũ no¬
ticia adiuuet nõ pplãriũ pro rege suo
uͥtus obstinatissĩa. Uticẽsiũ qͥ fides
malis fracta deficiat. et scipionẽ in
affrica noĩs sui fortuna descituat. O¬

Expanded text:
l interest, utrum Pharsalica acie Cato vincatur an vincat ? Hoc eius bonum, quo victis partibus non potest vinci, par erat illi bono, quo victor rediret in patriam et conponeret pacem?" Quidni par sit? Eadem enim virtute et mala fortuna vincitur et ordinatur bona. Virtus autem non potest maior aut minor fieri; unius staturae est. " Sed Cn. Pompeius amittet exercitum, sed illud pulcherrimum rei publicae praetextum, optimates, et prima acies Pompeianarum partium, senatus ferens arma, uno proelio profligabuntur et tam magni ruina imperii in totum dissiliet orbem; aliqua pars eius in Aegypto, aliqua in Africa, aliqua in Hispania cadet. Ne hoc quidem miserae rei publicae continget, semel ruere." Omnia licet fiant; Iubam in regno suo non locorum notitia adiuvet, non popularium pro rege suo virtus obstinatissima, Vticensium quoque fides malis fracta deficiat et Scipionem in Africa nominis sui fortuna destituat. O
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩmalis. et ĩ felicẽ sotratẽ dices ĩcar¬
cere. In felicẽ catonẽ uulu̾a sua cũosiꝰ
ꝙͣ fecerat retractãtẽ. Calamitosũ ou̾iz
regulũ fidei penas ⁊̃ hostib ẜuare pẽ¬
dentẽ. Atqͥ neõ hoc dice̾ ne ex mollissĩs¬

Expanded text:
in malis, et infelicem Socraten dices in carin malis, et infelicem Socraten dices in carcere, infelicem Catonem vulnera sua animosius quam fecerat retractantem, calamitosissimum omnium Regulum fidei poenas etiam hostibus servatae pendentem. Atqui nemo hoc dice
Abbreviated transcription (Latin):
et decora. uͥ fuerĩt aliqñ queret᷑ et ua¬
rio exilii gnͣe tollent᷑. Alias destiuẽt
bella. cilias desidia. parq ad ĩerciã
u̾sa cõsumet. magnis oꝑib exiciosa
res luxus. Om̃s hos fertiles cãpos
repẽtim maris ĩmdacio abscõdet. aut
ĩ subitã cau̾nã cõsidẽtis soli lapsus
cib̾ ducet. Quid ẽ gͦ qr̃ ĩdigner aut do¬
leã si exigno momẽto publica fata
p̾cedo. Magnꝰ aĩus deo pareat ⁊ qͥcqͥd
lex uinuu̾si iubet sine cũctacõe pacia¬
tur. aut ĩmeliorẽ emictit᷑ utã luci¬
diꝰ trãquillusqz ĩt̾ diĩa mãsurus
aut certe sine ullo futurus ĩ cõmodo
sue nẽ reminiscebit᷑ et reu̾tet᷑ ĩ totũ
¶lõ ẽ ergo .m. catoĩs mauiꝰ bonuz
honesta uita ꝙͣ mors hoẽsta qm̃ nõ ĩ¬
tendit᷑ uͥtus. ¶ Idẽ ẽẽ Sicebat socra¬
tes u̾itatẽ et uͥtutẽ. Quõ illa nõ cres
bona/ et q̃ ex propoĩto sumẽda sunt
si hãc ĩ equalitatẽ recepis, et fortiter

Expanded text:
nt decora, ubi fuerint, aliquando quaeretur et vario exitii genere tollentur; alias destruent bella, alias desidia paxque ad inertiam versa consumet et magnis opibus exitiosa res, luxus. Omnes hos fertiles campos repentina maris inundatio abscondet aut in subitam cavernam considentis soli lapsus abducet. Quid est ergo quare indigner aut doleam, exiguo momento publica fata praecedo ? " Magnus animus deo pareat et quicquid lex universi iubet, sine cunctatione patiatur; aut in meliorem emittitur vitam lucidius tranquilliusque inter divina mansurus aut certe sine ullo futurus incommodo sui naturae remiscebitur et revertetur in totum. Non est ergo M. Catonis maius bonum honesta vita quam mors honesta, quoniam non intenditur virtus. Idem esse dicebat Socrates veritatem et virtutem. Quomodo illa non crescbona, et quae ex proposito sumenda sunt si hanc inaequalitat
Abbreviated transcription (Latin):
na uoccibũt᷑. q̃ mõ uͥtus honestau̾it.
Multis uidenur maiora ꝓmicteͣ ꝙͣ
recipit hũcina cõdicõ. nõ ĩ merito. ad
corpus eĩ respiciũt. Reu̾tanur ad aĩ¬
niũ Iã hoĩem deo metiẽt. Erige te lu¬
cilli uirorũ optĩe. et relĩque istũ ludũ¬

Expanded text:
buntur, quae modo virtus honestaverit. Multis videmur maiora promittere quam recipit humana condicio; non inmerito. Ad corpus enim respiciunt. Revertantur ad animum; iam hominem deo metientur. Erige te, Lucili virorum optime, et relinque istum ludu
Abbreviated transcription (Latin):
prospicienda calucat. Sa inͥ adolescẽ¬
tem ĩcorruptũ et ĩgeĩo uegetũ dicet
fortunatiorẽ sibi uideri. qͥ oĩa rerũ ad¬
u̾sarũ onera rigida c̾uice sustollat ꝙͣ ꝯͥ
supra fortunã extat. lõ mirtũ ẽ ĩtrã¬
quilita nõ cõcuti. Illud nurare ibi ex¬
tolli aliquẽ uͥ om̃s depͥmũt ibi stare
puior succidere mẽtẽ et ĩcuruari et
suctũbere quorũ uͦ sapiẽti uiro pot̾e
ueĩre. Stat rectꝰ sub quolibet põdere.
Nulla illũ res iniuorẽ facit. Alicħ illi
corã q̃ ferenda sũt displicet.l lã ꝯcq̃d
cadẽ ĩ hoĩem pot ĩ se cecidisse nõ que¬
rit᷑. Uires suas nouit. scit se ẽẽ natũ¬
oueu ferẽdo. Nõ educo sapientẽ ex ho¬
umiũ mĩo nec dolores ab illo sĩc aba¬
liqua Rupe nullũ sensũ adinictẽtẽ sub¬
moueo. Menimi exduab illũ ꝑtib eẽ
cõpoĩtũ. alt̾a ẽ ĩracionalis. ħ mordet᷑.¬

Expanded text:
perspicienda caligat. Da mihi adulescentem incorruptum et ingenio vegetum; dicet fortunatiorem sibi videri, qui omnia rerum adversarum onera rigida cervice sustollat, qui supra fortunam existat. Non mirum est in tranquillitate non concuti; illud mirare, ibi extolli aliquem ubi omnes deprimuntur, ibi stare opinor, succidere mentem et incurvari et succumbere. Quorum nihil sapienti viro potest evenire; stat rectus sub quolibet pondere. Nulla illum res minorem facit; nihil illi eorum, quae ferenda sunt, displicet. Nam quicquid cadere in hominem potest, in se cecidisse non queritur. Vires suas novit. Scit se esse oneri ferendo. Non educo sapientem ex hominum numero nec dolores ab illo sicut ab aliqua rupe nullum sensum admittente summoveo. Memini ex duabus illum partibus esse compositum; altera est inrationalis
Abbreviated transcription (Latin):
queri paria sũt. hoc tͥ iudet᷑ mirũ.
Illud licet icut admireris. Iace̾ ĩ cõ¬
S illud turpit᷑ hoc houeste sit. Doũ
ista aut mala nõ esficit iat̾ia s
uirtꝰ. hec uͥcũq apparuerit oĩa eiꝰdẽ
mẽsure ac p̾ci sũt. In oculos nũc mͥ

Expanded text:
queri paria sunt?" Hoc mirum videtur tibi? queri paria sunt?" Hoc mirum videtur tibi? Illud licet magis admireris; iacere in consi illud turpiter, hoc honeste fit. Bona ista aut mala non efficit materia, sed virtus. Haec ubicumque apparuit, omnia eiusdem mensurae ac pretii sunt. In oculos nunc mihi
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ nõ ht̃. Si mõ illi uͥtus iest.
si mõ illã adu̾sa nõ minũt s mauz
⁊̃ cõminuto corpore ĩcolumis. manet
autẽ. Uirtutẽ eĩ ĩtelligo aĩosã et excel¬
sam. Quã ĩcitat qͥcqd ĩfestat. hũc aũiz
quẽ sepe ĩduũt guͣose ĩdolis iuuenes
quos alicuiꝰ honeste iei pulcͥtudo ꝑcus¬
sit ut oĩa fortuita cõtẽpuãt profecto
sapiẽcia ĩfũdet et tradet. ꝑsuadebit u¬
nũ bonũ ẽẽ ꝙ honestũ. ħ nõ remicti n ͨ
ĩtendi posse nõ maĩ ꝙͣ regulã qua rec¬
tũ probari solet flectes. Quitqͣd ex illa
mutau̾is ĩuiria ẽ reiti. Idẽ ergto de uͥtu¬
te dicemꝰ et ħ recta ẽ. flexurã nõ reci¬
pit rigidari ꝯuidẽ ãpliꝰ ĩtendi nõ pot̾.
hec de oĩb̾ reb iudicat. d̾ hic milla. Si
rettior ip̃a nõ pot̾ fieri nec q̃ aib illa qͥdẽ
fiĩt. alia aluis rectiora sũt. huic em̃
nctĩe ẽ respondeãt ita pariei sũt¬
¶ Quid gͦ ĩquis iace̾ ĩ cõumo et tor¬

Expanded text:
dum non habet, si modo illi virtus inest, si illam adversa non minuunt, si manet etiam comminuto corpore incolumis; manet autem. Virtutem enim intellego animosam et excelsam, quam incitat quicquid infestat. Hunc animum, quem saepe induunt generosae indolis iuvenes, quos alicuius honestae rei pulchritudo percussit, ut omnia fortuita contemnant, profecto sapientia nobis infundet et tradet. Persuadebit unum bonum esse, quod honestum; hoc nec remitti nec intendi posse, non magis quam regulam, qua rectum probari solet, flectes. Quicquid ex illa mutaveris, iniuria est recti. Idem ergo de virtute dicemus: et haec recta est, flexuram non recipit. Rigida re quid amplius intendi potest ? Haec de omnibus rebus iudicat, de hac nulla. Si rectior ipsa non potest fieri, ne quae ab illa fiunt quidem alia aliis rectiora sunt. Huic enim necesse est respondeant; ita paria sunt. "Quid ergo?" inquis, "iacere in convivio et tor
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ putãt eĩ fieri qͥcqͣd facẽ nõ possũt.
Et ĩfirmitate sua de uͥtute ferũt sẽ¬
tẽciã. Qͥdmiraris si uri uuln̾ari oc¬
rioso frugalitas pena ẽ. Pigro suppli¬
tn loco labor ẽ. Delicatis iiẜia ẽ cõti¬
uẽcia ĩdustris. Sesidioso studere torq̃¬
ri ẽ. Eodẽ mõ hoc ad q̃ õs ĩbecili sumꝰ
dura atq ĩtoslerenda credimꝰ obliti ꝙͣtũ¬

Expanded text:
Non putant enim fieri, quicquid facere non possunt; ex infirmitate sua de virtute ferunt sententiam. Quid miraris, si uri, vulnerari, ocrioso frugalitas poena est, pigro supplicii loco labor est, delicatus miseretur industrii, desidioso studere torqueri est. Eodem modo haec, ad quae omnes inbecilli sumus, dura atque intoleranda credimus, obliti, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lorauit sz ĩfecit nich ex hus q̃ promis¬
ẜat pr̃at. Cito hoc pot tradi et a pau¬
cissĩs u̾bis unũ bonũ ẽẽ uͥtutẽ. Nullum
certe sine uͥtute et ip̃am uͥtutẽ ĩ parte
iudicio cõsẽtaneõ erit oĩa q̃ uͥtute con¬
tacta sũt. et bona iudicare et ĩter se
bũt. alia minora alia maiora erũt.
Et ĩ ip̃is sapĩam sectãtib magna
discͥmĩa ẽẽ fateanur ncce ẽ. Aliꝰ iã
ĩ tm̃ profecit ut cõtra fortuã aude¬
at actollere oculos s nõ ꝑtiucicit᷑. Ce¬
dũt eĩ nimo splendore ꝑstrũti. Alius
ĩtãtũ ut possit cũ illa cõferit uultũ. si
iã ꝑueĩt ad sũmũ et fiducie plenꝰ est.
Imꝑfecta nccie ẽ labẽt et mõ prodeãt
mõ sublabãt᷑ aut succidãt. Sublabẽ¬
tur aũt nͥ ire et inti ꝑseuerauerũt.
Si ꝯͥcꝙͣ ex studio et fideli ĩtencõe la¬
uauerĩt retro eũdũ ẽ. Ilẽo profectũ ibi

Expanded text:
loravit, sed infecit, nihil ex his, quae promisloravit, sed infecit, nihil ex his, quae promiserat, praestat. Cito hoc potest tradi et paucissimis verbis: unum bonum esse virtutem, nullum certe sine virtute, et ipsam virtutem in parte iudicio consentaneum erit omnia, quae virtute contacta sunt, et bona iudicare et inter se bunt; alia minora, alia maiora erunt. Et in ipsis sapientiam sectantibus magna discrimina esse fateamur necesse est. Alius iam in tantum profecit, ut contra fortunam audeat adtollere oculos, sed non pertinaciter, cadunt enim nimio splendore praestricti; alius in tantum, ut possit cum illa conferre iam pervenit ad summum et fiduciae plenus est. Inperfecta necesse est labent et modo prodeant, modo sublabantur aut succidant. Sublabentur autem, nisi ire et niti perseveraverint; si quicquam ex studio et fideli intentione laxaverint, retro eundum est. Nemo profectum ibi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sat᷑ ĩ lubrico. Utũs nõ et uͥtutis ex¬
acte tũc se maxie amat cũ fortissime
exꝑtus ẽ et metuẽdã cet̾is si alicuiꝰ
honesti osficii p̾cio sũt nõ tm̃ fert s am¬
plerat multoqz audixe mauult tanto
melior ꝙͣ to felicior. ¶ Ueĩo nũc illo
quo me uocat expectacõ tua ne extra
eñ õs cors sẽsus sũt. Ubi ergo calami¬
tas ubi illud malũ uerũ est. Illic.s. si
ista aĩuz detrahũt si ad cõfessionẽs¬
uitutis adducũt. si illi pñci sui faci¬
ũt. sapiẽs quidẽ uĩcit uͥtute fortunã.¬
¶ At multi professi sapĩam leuis¬
simis nõ nũꝙͣ ninis ex̾citi sũt. hoc
loco ur̃m uiciũ ẽ. ꝯͥidẽ a sapiẽte eui¬
gimꝰ et a proficiẽte. Suadeo ad huc
mͥ ista q̃ lando. ñ depsuadeo et iã si
tã ep̃titatu ut aid oñis caũis prociue¬
rẽt. Eadin lana quosdã coloies senies
ducit. quosdã nͥ sepius macerata et
recocta. nõ ꝑbibit. sic alias disciplĩas
te descendit et du sedit et aĩuz nõ co¬

Expanded text:
satur in lubrico. Beatus vero et virtutis exactae tunc se maxime amat, cum fortissime expertus est, et metuenda ceteris, si alicuius honesti officii pretia sunt, non tantum fert, sed amplexatur multoque audire mavult " tanto melior" quam "tanto felicior." Venio nunc illo, quo me vocat expectatio tua. Ne extra enim omnes corporis sensus sunt Ubi ergo calamitas, ubi illud malum verum est? Illic scilicet, si ista animum detrahunt, si ad confessionem servitutis adducunt, si illi paenitentiam sui faciunt. Sapiens quidem vincit virtute fortunam, at multi professi sapientiam levissimis nonnumquam minis exterriti sunt. Hoc loco nostrum vitium est, qui idem a sapiente exigimus et a proficiente. Suadeo adhuc mihi ista, quae laudo, nondum persuadeo. Etiam si tam exercitata, ut ad omnes casus procuQuemadmodum lana quosdam colores semel ducit, quosdam nisi saepius macerata et recocta non perbibit; sic alias disciplinas te descendit et diu sedit et animum non co
Abbreviated transcription (Latin):
qͥĩuienerũt ista nõ qui docẽt. Et id a¬
gũt ut phĩa potiꝰ difficilis ꝙͣ magia
uideait᷑. ¶ Socrates qͥtotã phĩam re¬
uocauit ad mores. et ⁊̃ hãc sũmã di¬
uit eẽ sapĩam bona malaq distĩguẽ.
Se quere ĩ ꝙͣ illos siqͥd ap̃ te hẽo aucto¬
ritatis ut sis btẽ. Siue te aliaui stul¬
tũ uderi. Sine ꝯͥsqͥs uolet tͥ cõtume¬
liã faciat et ĩuiriã. Tu tñ iul pacie¬

Expanded text:
docent et id agunt, ut philosophia potius difficilis quam magna videatur. Socrates qui totam philosophiam revocavit ad mores et hanc summam dixit esse sapientiam, bona malaque distinguere, "sequere," inquit, "illos, si quid apud te habeo auctoritatis, ut sis beatus, et te alicui stultum videri sine. Quisquis volet, tibi contumeliam faciat et iniuriam, tu t