comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uet: q̃ ñ ht̃ ymagines sui fimiles. q̃ uonsint: qd̾ipẽ
Dilectio em̃: non alit̾ uidetur p̃sens inspecie: qm ẽ
& alit̾: absens: in aliqua ymagine suisimib. s qͣntũ
m̃te cerm potest:ab alio magis: ab alio minus.
&e p̃sentia iudent᷑ in sius formis & absentia cogi¬
tantur imaginib animo imp̃ssis. Hec st̃ tͥa gene¬
ra uisionum. srimũ appellatur corporale. quiacor
corpꝰ ñẽ: & tam̃ substantia est: iam recte sp̃c dicit᷑.
T̃cium uͦ: est intellectuale. ab intellectu. tnag̾ ista
gen̾a uisionum s. corporale: spũale: intellectuale:
singillatim ꝯsiderandasunt. Scdͣm pͥmã uisionẽ:¬
sum. ymago rei corporaliter facte: spũi eius impreᷤ
tione ꝑmansit̃. Uidebatur illud inspũ. ce nonui¬
telligebatur. nec cunc intellectum erat: cum corpo¬
& ipsam inquisitionem : qua requirebat᷑. qͥ d illud
significaret: utiq mens agebat. quo ñ cõpto: da¬
niel accessit. & sp̃u ꝓphetico inte illustrata: quidil¬

Expanded text:
ent imagines sui similes: quae non sunt quod ipse. Dilectio enim non aliter videtur praesens in specie quam est, et aliter absens in aliqua imagine simili, sed quantum mente concipi potest, ab alio magis, ab alio minus esentia videntur in suis formis et absentia cogitantur imaginibus animo impressis. Haec sunt tria genera visionum: Primum appellatur corporale, quia corcorpus non est, et tamen substantia est, jam recte spiritus dicitur; tertium vero, intellectuale ab intellectu. Tria igitur ista genera visionum, scilicet corporale, spirituale, intellectuale, singillatim considerata sunt. Secundum primam visionesum imago rei corporaliter factae spiritui ejus imprtione permansit. Videbatur illud in spiritu et non intelligebatur; nec tunc intellectum erat, cum corpo ipsam inquisitionem qua requirebatur quod illud significaret, utique mens agebat: quo non comperto, Daniel accessit, et spiritu prophetico mente illustrata quid il
Abbreviated transcription (Latin):
ad laudem eius ꝑtinebat᷑. De se gͦ quasi de alio:ait.
ad t̾cium celum. hoc autẽ aceidit illi homini: añ au¬
nos qͣtuordecim. Qtuordecim enã anni iamerant tͣns
tacuit constat: modo ñ suꝑbe: s ex necessitate dici.
Sciomqͣm huiꝰmodi hominem: raptũ.s nescior ql¬
t̾ sit raptus .s. siue anima remanente in corpore. si¬
ue extra corpꝰ. eadem assũpta. s ds̃ scit: qui hoc fa¬
cere potuit. hoc ignorauit apłs: utrũ qͣndo raptꝰ ẽ.
in corpore fuit anma. anõĩno decorpore exieritut
corpꝰ mortuum iaceret. donec pacta illa demonstrati¬
one: membris mortius animaredderet᷑. et mortu¬
us omnino reuiinsceret. Q qͥa ipsa a corpore alienatio
utrũ omnino mortũ corpꝰ reliq̃rit: an scd̾m mo¬
dũ q̃ndam unientis corporis ubi aĩa fiit. s mens
eiꝰ aduidenda. uł audienda ieffabilia illius uisio¬
nis arrepta sit: incertum erat: ideo forsitan dit̃ si¬
ue in corpore. siue extͣ cor. nes. ds scit. Hoc nescio s cer

Expanded text:
ad laudem Dei pertinebat. De se ergo quasi de alio ait: ad tertium coelum. Hoc autem accidit illi homini, ante annos quatuordecim. Quatuordecim enim anni jam erant transtacuit, constat non superbe, sed ex necessitate dici. Scio, inquam, hujusmodi hominem raptum, sed nescio qualiter sit raptus, scilicet sive anima remanente in corpore, sive extra corpus, eadem assumpta; sed Deus scit, qui hoc facere potuit. Hoc ignoravit Apostolus, utrum quando raptus est in corpore fuerit anima, an omnino de corpore exierit ut corpus mortuum jaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur, et mortuus omnino revivisceret. Et, quia ipsa a corpore alienatio, utrum omnino mortuum corpus reliquerit, an secundum modum quemdam viventis corporis ubi anima fuerit, sed mens ejus ad videnda vel audienda ineffabilia illius visionis arrepta sit, hoc incertum erat. Et ideo forsitan dixit, sive in corpore sive extra nescio, Deus scit. Hoc nescio, s
Abbreviated transcription (Latin):
ymagnies: erant. sine cũ pͥmũ mertasi uise sunt:. si¬
ue cũ postea cogitate. Cũ uͭ disceptabat᷑: & requireba¬
t᷑ quid illa significarent: mentis erat accio conantiᷤᷤ
s deerat effectus. donec mens diuinitus adinta
intellexit: quid illud significaret. hac uisione q̃ dr
gert̃ formas: similes corꝑm: uelut ipsamens. & om¬
nis anime affectio. Quo enim alio modo ipse intelles¬
uisioscd̃a: qͣm pͥma. & tͥcia qͣm scd̾a. Hac enĩ mens
subuccta: rapitur in illam quasi regionem intelligib¬
lium. ubi: sine omni ymagie corporisudet ꝑspicuã
u̾itatem. nullisopimonũ falsarum nebulis fuscatã.
ubi uututes anime. ñ funt opose. ac laboriose. Nonenui
oꝑe temꝑantie: libido frenat᷑. noc oꝑe fortitudinis:
adñsa tolerantur nec oꝑe isticie iniquã pumunt᷑
nec oꝑe prudentie: mala uitant᷑. Unaibi. & totaur¬
tus ẽ: amare quoduideas & sũma feligtas: hr̃e quod
amas. Ibi: uita beata in fonte suo bibitur: inde aliqͥd

Expanded text:
sive cum primum in exstasi visae sunt, sive cum postea cogitatae. Cum vero disceptabatur et requirebatur quid illa significarent, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus donec mens divinitus adjuta intellexit quid illud significaret hac visione. Quae dicitur gerunt formas similes corporum, velut ipsa mens et omnis animae affectio bona. Quo enim alio modo ipse intellecvisio secunda quam prima, et tertia quam secunda. Hac enim mens subvecta rapitur in illam quasi regionem intelligibilium, ubi sine omni imagine corporis videt perspicuam veritatem, nullis opinionum falsarum nebulis fucatam. Ibi virtutes animae non sunt operosae ac laboriosae. Non enim opere temperantiae libido frenatur, nec opere fortitudinis adversa tolerantur, nec opere justitiae iniqua puniuntur, aut opere prudentiae mala deuitantur. una ibi et tota uirtus est amare quod uideas et summa felicitas habere quod amas. ibi enim beata uita in fonte suo bibitur, unde aspergitur
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ ad t̾.ce .s. epyreum. qd̾ statim factum: sc̃is an¬
splendore. ñ a calore. Incelligitur gͥ ult̾ oĩa syderamũ¬
di fuisse raptꝰ. & ideo magnificũ & mirabile ẽ: qd̾
narrat. Primũ celum: acriũ ẽ. unde dicuntur a¬
ues celi. Scd̾m: firmam̃tũ. und̾m genesi fiat fir¬
mamentum & uocauit firmamentum celum.
Tertium: est spũale. ubi angeli a scẽ anime. fru¬
untar dei contemplatione. ad qd̾ eum dicit se rap¬
tria genera uisionum. Et est. Stio. ho. hui. raptum:¬

Expanded text:
um, scilicet empyreum, quod statim factum angelis sansplendore, non a calore. Intelligitur vero ultra omnia sidera mundi fuisse raptus, et ideo magnificum, et mirabile est quod narrat. Primum coelum aereum est, unde dicuntur aves coeli. Secundum firmamentum, unde in Genesi: Fiat firmamentum, et vocavit firmamentum coelum . Tertium coelum spirituale, ubi angeli et sanctae animae fruuntur Dei contemplatione. Ad quod cum dicit se raptria genera visionum. Et est sensus: Scio hom
Abbreviated transcription (Latin):
istis sensib: dm̃ uidet. hec ẽ: c̾cium celum.s. uisio:¬
qͣds uidet᷑: facie ad faciem. & iste ẽ paradisus si dic
potest: paradisoꝵ. Nlam & p̃sens eccłia: paradis dicit᷑.
& paradisꝰ ille dictꝰ ẽ: in quoadam corporaliter uir̃.
ad illud t̾cium celum: raptum se dicit paulus. s:
an in corpore. an aiã separata: se nescire dieit.Q di
ceret. ñ humano sensuuidi. ut & si in corpore aĩa exis¬
tente uiderit: ñ sit cont᷑ illud: qd̾ dñs dicit moysi

Expanded text:
istis sensibus Deum videt. Hoc est tertium coelum, ss videtur facie ad faciem; et iste est paradisus, si dici potest, paradisorum. Nam et praesens Ecclesia paradisus dicitur, et paradisus dictus est ille in quo Adam corporaliter vixit. Ad illud tertium coelum raptum se dicit Paulus, sed an in corpore an anima separata, se nescire dicit. Quasi dicat: Non humano sensu vidi, ut etsi in corpore anima existente viderit, non sit co
Abbreviated transcription (Latin):
hõ .i. scd̃m usum sensuum corporis. s ablatus ẽ er:
sumit᷑. & ñ sit incredibile: quibdã scĩs: ñdum tam̃
ita defunctis: ut sepelienda cadaua remanerent.
&̃ istam excellentiam reuelationis fuisse concessam.
Cur g̃ ã eredam: qb canto aple docton gentius̃:
rapto usq ad istam excellentissimã uisionẽ: uoluit
t̾mim: Et cur ñ dicat᷑ iste paradisus: quasi regio. uͥ
ac sp̃m scm̃: ineffabilit̾ uidet: E̾inde subdit Et

Expanded text:
 secundum usum sensuum corporis, sed ablatus est ei sumitur, et non sit incredibile quibusdam sanctis nondum ita defunctis, ut sepelienda corpora remanerent etiam istam excellentiam revelationis fuisse concessam. Cur ergo non credamus quod tanto Apostolo doctori gentium rapto usque ad istam excellentissimam visionem, voluitm. Et cur non dicatur iste paradisus quasi regio ubi ac Spiritum sanctum ineffabiliter videt. Unde subdit: Et
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatem. & pseudo dep̃ssionem.
& ideo: cum multa dixerim de laboribus &e infir¬
mitatib meis: nc̃ ueniam narrando aduisione ᷤ¬
i. de dño. uł quas dominus aꝑuit. Et que sint ille
uisiones: aꝑit. dese: quasi de alio loquens. S cio¬
enu hominem. Consuetudo erat eoꝵ: qui sacras
nobis litteras minstͣrt̃.¬
batur hystoria: cum¬
ad seipsum ueniret.
tanꝗͣ. de alio loq̃ntur.¬

Expanded text:
utilitatem et pseudo depressionem: et ideo cum multa dixerim de laboribus et infirmitatibus meis, nunc veniam, narrando ad visione Domino, vel quas Dominus aperuit. Et quae sint illae visiones aperit de se, quasi de alio loquens. Scio hominem. Consuetudo eorum qui nobis litteras ministrbatur historia, cumad seipsum veniret, tanquam de alio loqu
Abbreviated transcription (Latin):
cisse: sic̃ bonꝰ pastor sed¬
ut mercennarĩ. cui ñ
ẽ cura de ouib: qͣs lupo¬
ueniente deserit.s ñ¬
qͥdñ fuit ei cura de oui¬
b qͥa fugit: fuit plane. Cas enĩ pastori in celo sedenti
orationib comm̃dabat. et utilitati earum: se fu¬
giendo seruabat. qd̾ & ab ipso sũmo pastore: dic¬
tum audierat. Si uos ꝑsecut fuint in unam ciui¬
tatem: fugite in aliam. Quis autẽ credat: hoc do¬
minũ ita fieri uoluisse: ut a necessario ministerio:
sie quo iuue nequnt: deserentur greges: quos
ant omnino de ciuitate inciuitatẽm: quando eorũ
quisqͣm specialit̾ a ꝑsecutorib queritur. uit ab alus
qui ñ ita requirunt᷑. ñ descratur eccłia. s p̃beant
cibaria conseruis. quos alit̾ inuere non posse no
ñ deserant᷑ ab his quib indigent aut gͦ ad loca
munita om̃s transeant. aut qui hñt necessitatẽ

Expanded text:
pastor, sedut mercenarius cui non est cura de ovibus, quas lupoveniente deserit. Sed nunquid non fuit ei cura de ovibus, quia fugit? Fuit plane. Eas enim Pastori in coelo sedenti orationibus commendabat, et utilitati earum se fugiendo servabat. Quod ab ipso summo Pastore dictum audierat: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Quis autem credat hoc Dominum ita fieri voluisse, ut necessario ministro, sine quo vivere nequeunt, deserantur greges quos sant omnino de ciuitate in ciuitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis, qui non ita requiruntur. non deseratur ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uiuere non posse nounon deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: tanqͣm de alii ͤ¬
In usitatius autem:¬
ria: ubi rerum gestaꝵ
suscipitur explican¬
da narratio. sed in e¬
pistola sicinserens se¬
ordim narrationis sue.
tanqͣm rerũ gestarũ¬
scriptor. non tanqͣm
smiplins predleata. Nicbhi¬

Expanded text:
t tanquam de aliiInusitatius autemria, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio; sed in Epistola sic inserens seordini narrationis suae tanquam rerum gestarscriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nihi
Abbreviated transcription (Latin):
rium sunt habentiũ
ferunt carnes .i. ꝑfec¬
carnales uñ. c ossa
mentiM : ta qd̾ ait: uror. Urunt quid̾e
om̃s: tribulationes. s bonos: ñ ad consũptionẽ
emplaustrũ mordqr unt ce s sanat te. Maxime
autẽ: iste affectus: qui hoc u̾bo uror expͥmit᷑. purgat.
quia de caritate uenit. Et cũ hec sint Si oportet głari.
sic̃ utiꝙ oportet ꝓ uob̾: ego głabor. ñ de potentia uł ge¬
bñdict᷑ i. laudat᷑: ꝑ nos fideles. inscła: scit quod non
mentior in supͣdictis. uł in hoc qd̾ dicturus sum. s.¬

Expanded text:
rium sunt habentium ferunt carnes, id escarnales; unde: Et ossa ta quod ait, uror. Urunt quidem homines tribulationes, sed bonos non ad consumptionem, emplastrum mordax urit te, sed sanat te; maxime autem iste affectus quia hoc verbo uror exprimitur purgat, quia de charitate venit. Et cum haec sunt, si oportet gloriari, sicut utique oportet pro vobis, ego gloriabor, non de potentia vel gebenedictus, id est laudatus per nos fideles in saecula, scit quod non mentior, in supradictis, vel in hoc quod dicturus sum, s
Abbreviated transcription (Latin):
extrinsecus ft̃¬
pore: quȩ a ꝑsecutorib¬
patior. ⁊ aliis modis:
angit me in aĩo: instan¬
una hora remittit᷑. ꝯͤ
um eccłiarum:

Expanded text:
extrinsecus, Apore, quae a persecutoribpatior et aliis modis, angit me in animo instanuna hora remittitur. um Ecclesiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie. qr plus etiam debet amari iusticia: quã
tunc fuit iniquitas. ut .s. ꝓ iusticia. tołet horo
dolores.⁊ contemꝑnat om̃ia etiã mortẽ. Suaui¬
or est enĩiusticia. & lucidior ẽ iusticia. quamini¬
quitas. & iõo magis amanda. Appende enĩ iusti¬
ciam: & iniquitatẽ. tantũ ne amanda est ista.
quomͦ amata est illa : Absit: ut sic. &e utinã uel
sic ametur. Sͣ plus amanda: ẜlus omnino. ꝓ
imquitate: ꝯsecutus est uoluptatẽ. ꝓ iusticia. to¬
lera dolorẽ. Ecce plus: s ñdicit apłe plus. s sicut.
atur. qͣntũ tusic unquitati seriuebatur. Hoc diẽ
ne frdes quasi asꝑa & importabilis fugeretur.
Inueniuntur enim forsitan aliqui. qͥ sic̃ iusticiȩ¬
ẽ hoc. parum ẽ. hoc. ut contempnas quicqͥd te
delectabat otempne etiam quicqͥd te t̾rebat. car¬
ceres. tormenta. etiam mnortẽ. In utroq gradu:
um enĩ ser

Expanded text:
 justitiae, quia plus etiam debet amari justitia quam tunc fuerit iniquitas, ut scilicet protemnat omnia, etiam mortem. Suavior est enim justitia et lucidior quam iniquitas, et ideo magis amanda. Appende enim justitiam et iniquitatem. Tantumne amanda est justitia, quomodo amata est illa? absit ut sic, et utinam vel sic ametur! Ergo plus amanda, plus omnino. In iniquitate consecutus es voluptatem, pro justitia tolera dolorem. Ecce plus, sed non dicit Apostolus plus, sed, sicut.atur, quantum tunc iniquitati serviebatur. Hoc dicit ne fides, quasi aspera et importabilis fugiatur. Inveniuntur tamen forsitan aliqui qui, sicut justiest hoc. Parum est ut contemnas quidquid te delectabat, contemne etiam quidquid terrebat, carceres, tormenta, etiam mortem. In utroque gradu, um enim. e
Abbreviated transcription (Latin):
letis. seruire oꝑando im¬
mundicie carnis .i. luxu
rie: que corpus inqͥnat.
& unqͥtati mentis. quȩ &¬
si corpꝰ non inquinet: ani¬
mam tñ corrumpit. Ini¬
quitat dico. ducenti ad
sticie ducenti: in sc̃ificat᷑.¬
do uoluptasq pec̾ci duxit: sic mͦ ad iuste uiuendũ:
ñ uos supplicii metꝰ urgeat. s dilectio caritasꝙ ui¬

Expanded text:
letis, servire operando immunditiae carnis, id est riae, quae corpus inquinat, et iniquitati mentis, qusi corpus non inquinet animam tamen corrumpit. Iniquitati dico ducenti, ad justitiae ducenti, in sanctificatdo uoluptasque peccati, sic ad iuste uiuendum non uos supplicii metus urgeat, sed ducat
Abbreviated transcription (Latin):
facet ream. ut quia pecc̾m sine gr̃a di uinci ñ poᷤᷤ¬
sit. ip̃areatus sollicitudine: ad ꝑcipiendam gr̃am
comierteretur. Qd̃ aut̃ ꝑ legem notum sit pccem.¬
ostendit in parte. Namn
concupiscentiam. ⁊ c̃. Qiͣ.
gem. sicut in hoc uno pa¬
tet. Nam. ꝯcupisc̃. nesci.¬

Expanded text:
faceret ream, ut quia peccatum sine gratia Dei vinci non posfaceret ream, ut quia peccatum sine gratia Dei vinci non possit, ipsa reatus sollicitudine, ad percipiendam gratiam converteretur. Quod autem per legem notum sit peostendit in parte. Nam concupiscentiam; quasi dicat: gem, sicut in hoc uno patet. Nam concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
do: legem mortis: & ue¬
tustatẽ litt̾ȩ. quȩ u̾ba
male intellecta: fomi¬
tẽ insame. furori mani¬
cheorum subminist᷑¬
runt. M anichei enim
ad̾o datam. & eam euangłio ꝯtrariam eẽ oten¬
dunt.⁊ q̃n cum eis agit᷑. p̃dictis testimoniis apłi
q̃ non intelligunt conant᷑ ꝯuincere catholicos.
Qd aut̃ sensit apłc posse intelligi. opponit. ut¬
& hoc se intellexisse neget: & legẽ: legis ipsius
laude defendat.⁊ quo sensu p̾dicta dixerit u̾ba.
uł faciens peccare: uł talis: ꝓqua donata pec
quia prius nesciebantur quedã. uł eẽ pecc̃a: uł
adco eẽ grauia: uł eẽ pumenda. Non gͦ adeo pus
cognoii peccatum:. ut ꝑ legem. ꝑ quam inno
tuit uł cẽ peccatũ qd̃ ignorabatur. uł cẽ graue.
uł eẽ puniendũ. ꝑ hoc ostendit legẽ ñ ẽẽ pecẽm.
s indicem pecc̃i. Quare intelligitur legẽ ad ħ
datam cẽ. non: ut pecc̾m in sereretur: uł extir¬
paretur. s tm̃. ut demonstraretur: qd̾ anĩmam

Expanded text:
do legem mortis et vetustatem litterae; quae verba male intellecta fomitem insaniae furori Machaeorum subministrarent. Manichaei enim a Deo datam, et eam Evangelio contrariam esse contendunt, et quando cum eis agitur, praedictis testimoniis Apostoli quae non intelligunt, conantur convincere Catholicos. Quod ergo sensit Apostolus posse intelligi, opponit, ut et hoc se intellexisse neget, et legem legis ipsius laude defendat, et quo sensu praedicta dixerit verba,vel faciens peccare. Vel talis pro qua donata peccquia prius nesciebantur quaedam vel esse peccata, vel adeo esse gravia, vel esse punienda. Non ergo adeo prius cognovi peccat peccatum quod ignorabatur, vel esse grave, vel esse puniendum. Per hoc ostendit legem non esse peccatum, sed indicem peccati. Quare intelligitur legem ad hoc datam esse, non ut peccatum insereretur, vel exstirparetur, sed tantum ut demonstraretur quod animam
Abbreviated transcription (Latin):
pisees. ad ꝓbandũ ꝑ legẽ
cognosci peccatum. hoc
CONEUI tia. unde omĩa malaue¬
munt. Bona ẽ gͣ lex. quȩ¬
pisces: dum boc ꝓhibet: omĩa mortalia
phibet. Non est lex peccatum: s insimiatrix
peccati. ꝑ eam. factus ẽ homo doctus. s peius ẽ
uictus. dum sine gr̃a xp̃i erat. Et nota qd̾ ait:
neseiebam: Non ꝓ se hoc dicit s in ꝑsona sua.
gen̾alem agit causam.S querit᷑ quȩ sit ista

Expanded text:
inus Ad probandum per legem cognosci peccatum, hoc concupiscentia. Unde omnia mala veniunt. Bona ergo lex quae dum hoc prohibet, omnia mortalia prohibet. Non est lex peccatum, sed insinuatrix peccati. Per eam factus est homo doctus, sed pejus est victus, dum sine gratia Christi erat. Et nota quod ait, nesciebam, non pro se hoc dicit, sed in persona sua generalem agit causam. Sed quaeritur quae sit ista
Abbreviated transcription (Latin):
poralium similitudines demonstrabant᷑ in sp̃o.
si ñ intellig̾ent᷑: Nundũ erat ꝓpħa. Magisꝙ. ꝓ¬
pheta dicendꝰ est: qui int̾pretat᷑ qd̾ alius uidet
qͣm is qͥuidet. ut ioseph. magis quã pharao.
praras uidit sp̃u. ioseph. ñite. Iuiꝰ sp̃s informa¬
in isto erat ꝓpħia. qͥa in illo rerũ ymaginatio. In
isto. ymaginationis int̾pretatio. Minꝰ est gͦ ꝓphe¬
Da. qui rerũ significatarum solo sp̃uuidẽt yma¬
gines. ⁊ magis ẽ ꝓpħia: qͥ solo earũ intellectu. p̃¬

Expanded text:
poralium similitudines demonstrabantur in spiritu, poralium similitudines demonstrabantur in spiritu, si non intelligerentur, nondum erat propheta. Magisque propheta dicendus est, qui interpretatur quod alius videt, quam is qui videt, ut Joseph magis quam Pharao. Pharao vidit spiritu, Joseph mente; illius spiritus informain isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationis interpretatio. Minus est ergo propheta qui rerum significatarum solo spiritu praevidet imagines, et magis est propheta, qui solo earum intellectu pr
Abbreviated transcription (Latin):
accipiatur lingua. ⁊ fiat.¬
distinctio int̾ sp̃m ⁊ men¬
tem. Quia enĩ in lingua.
.i. in menbro illo corꝑis:¬
sterTA. qd mouemꝰ more dũloquim᷑. signa
rerum dant᷑: ñ res ipse ꝓferunt᷑. Iõo translatou̾¬
bo: linguã hic dicit: ꝓlationẽ. ubi sc̃ sig̃cationes:
uelut ymagines rerum. que ut intelligant᷑: indi¬
gent mente .i. intellectu mentis. dũ uo ñ intelli¬
infcrior m̃te. cui rerum ymagines impͥmunt᷑.
lingua est gͦ. quelibet signoꝵ ꝓlatio. quo cum
q̃nter agitur. Et sciendum: qͥa loq̃ns lingua:
aliqͣndo ñ intelligebat. aliqͣndo intelligebat:. s
aliis expone ñ ualebat. S aliqͥs forte int̾pre¬
tabatun aliquando: & uidebat. ⁊ intelligebat.
& int̾pretabat᷑. ut u̾bi gr̃a. Pharao in sp̃u uidit
scptẽ spicas. ⁊ .uii. boues. Illoꝵ ꝙ ꝓlatio: quasi lin¬
gua fuit. s ñ intellexit: quid significarent. Iõoꝙ:
ꝓpħa ñ erat. Sinde. cui signa ꝑ aliqͣs retum cor¬

Expanded text:
accipiatur lingua, et fiadistinctio inter spiritum et mentem, quia enim in lingua, id est in membro illo corporis quod movemus, in ore cum loquimur, signa rerum dantur, non res ipsae proferuntur. Ideo translato verbo linguam hic dicit prolationem, ubi sunt significationes velut imagines rerum, quae ut intelligantur indigent mente, id est intellectu mentis. Dum vero non intelliinferior mente, cui rerum imagines imprimuntur. Lingua ergo est quaelibet signorum prolatio, quo cum quenter aget. Et sciendum quia loquens lingua, aliquando non intelligebat, aliquando intelligebat, sed aliis exponere non valebat, sed aliquis forte interpretabatur aliquando, et videbat et intelligebat et interpretabatur, ut, verbi gratia, Pharao in spiritu vidit septem spicas et septem boves, illorumque prolatio, quasi lingua fuit, sed non intellexit quid significarent. Ideoque propheta non erat. Proinde cui signa per aliquas rerum cor
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs homo: ꝙ d. Omĩa p̾dicta facienda sunt. &¬
siita ꝑfecti estis in corpore xp̃r. tñ omĩs anima
subdita sit .i. omĩs homo subditꝰ sit. Quẽ noĩe
amime id̾o significo: ut ñ solum in corpore. s
sit: ut etiã uoluntate seruiat homo potestati
si fu̾it. temptator tuus est. & nutrimenta lib̾n¬
ter accipe. & intemptatione approbare. E stogͦ
aurum. & attende mundum istum quasi forna¬
cem aurificis. Sit gͦ omĩs anima subdita po¬
testatib sublimiorib .i. in hoc qd̾ sublimes st̃
.i. inmundanis. Uł causa notatur cũ dicit. sub

Expanded text:
ia praedicta facienda sunt, etsi ita perfecti estis in corpore Christi, tamen omnis anima, subdita sit, id est omnis homo subditus sit, quem nomine animae, ideo significo ut non solum in corpore, sedsit, ut etiam voluntate serviat homo, potestatisi fuerit, tentator tuus est. Et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare. Esto ergo aurum, et attende mundum istum, quasi fornacem aurificis. Sit ergo omnis anima subdita potestatibus sublimioribus, id est in hoc quod sublimes sunt, id est in mundanis. Vel causa notatur cum dicit sub
Abbreviated transcription (Latin):
& si ita moneo uos susci¬
perc inuicẽ: non tñ om̃s
indigetis hac ammoni
nere: uelitis bonũ & repletiscientia: qua
possitis cognosc̾e. onĩi.s. scientia: uet̾is & noue
legis. ita repleti estis his duob. ut possitis: n¬
tione. Certus sum enĩ
pleni estis uilectione. qͣ¬
siculpa remancat ur̃a: monere uos. ut ñ dicã
exhortantis. Qui enĩ uidet se laudari: laborat.
ut uera sint quȩ dicunt᷑. uñ: nec dieit eos se
docere: s monere .i. ñ dicit: ut se iloceant: sed
moneant. qͣsi qd̾ sciatur: s subt̾fugit animo.
Hoceñ solet moneri: qd̾ cũ sciatur: aliqndo
subt̾fugit aĩo ut negligñ¬

Expanded text:
 si ita moneo vos suscipere invicem, non tamen omnes indigetis hac admoni velitis bonum, et repleti scientia, qua possitis cognoscere, omni, scilicet veteris et novae legis, ita repleti estis his duobus, ut possitis, ntione. Certus sum enim,pleni estis dilectione, qstra remaneat monere vos, ut non dicam exhortantis. Qui enim videt se laudari, laborat ut vera sint quae dicuntur. Unde nec dicit eos se docere, sed monere, id est non dicit ut se doceant, sed moneant, quasi quod sciatur, sed subterfugit animo, hoc enim solet moneri, quod cum sciatur aliquando, subterfugit animo aut neglig
Abbreviated transcription (Latin):
.i. qui dat spem: uł
us spei.i. in quo
sꝑamus: reple. uos
omi gaudio sp̃uali
ut nec unꝰ ur̃m doleat.
sicut solebatis dołe inli¬
te. & ut possitis gaud̾e:¬
repleat uos pace: habita
in credendo .i. det uobis
pacẽ .i. concordiam ad in¬
si sit sana fides: ut habỹ¬
ta det uob̃d̃s. ut ꝑ illa ha¬
bita: habund̾. in spe. id¬

Expanded text:
 qui dat spem, vel Deus spei, id est in quo speramus, repleat omni gaudio, spirituali, ut nec unus vestrum doleat, sicut solebatis dolere in lite. Et, ut possitis gauderrepleat vos, pace, habita, in credendo, id est det vobis est concordiam adinsi sit sana fides, ut abuna det vobis Deus, ut per ista habita abund
Abbreviated transcription (Latin):
des: & ad corrigendum¬
insipientes: remouet h̃c
qd ido incipit: ut ãmo¬
neat ꝑfectiores: de cor¬
rectione minimoꝵ.⁊ ĩn¬
ꝓponit se in exemplum.
qui laborat de alus.⁊ opͦ¬
ẽ: ut isti hoc faciant: cũ¬
& ip̃e aliis impeditus:¬

Expanded text:
des, et ad corrigenduminsipientes, removet hoc quod ideo incipit, ut admoerfectiores de correctione minorum. Et inoponit se exemplum qui laborat de aliis, eest ut isti haec faciant cum ipse aliis impeditus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nomini tuo & laudis d̾i ⁊ no tuo
canticũ nouum can
de laudantes. Et itin
ysaias dicit. Letamin
ogentes qͥa assũpte
estis: ut sitis unum
dicit. Laudate om̃s¬
auxit numerũ ple¬
bis suȩ.gentib ad¬
 iectis. Et rursum
ysaias quiddã ad id̃c
ꝑtinens: ait. Iesse:. qͥ
fuit pat̾ dauid. qui &
ysai dictus est: erit ra¬
dix. Dauid. arbor fuit.
am. fecit fructũ xp̃m.
quia maria genuit
erit radix. & ex hac
radice: erit ille qͥ ex¬
urget a morte. reg̃e
gentes. ꝑ fide & oꝑa
bona. & iõcgentes:

Expanded text:
ni tuo canticum novum, te laudantes. Et iterum Isaias dicit: Laetamini, o gentes, quia assumptae estis, ut sitis unum dicit: Laudate,auxit numerum plebis suae gentibus adjectis. Et rursus Isaias, quiddam ad idem pertinens, ait: Jesse, qui fuit pater David, qui et Esai dictus est, erit radix. David arbor fuit, am fecit fructum Christum, quia Maria genuit erit radix, et ex hac radice erit ille qui exsurget a morte regere gentes, per fidem et opera bona. Et ideo gentes
Abbreviated transcription (Latin):
I .i. in qua alt̾ sine altero
non creatur: qui etiam
mauit ⁊ ambos. unum in natura fecit. Et qd̃
unũ in natura sint: confirmat apłs. Nam

Expanded text:
ini, in quo alter sine altero non creatur, qui etiam mavit, et ambos in natura fecit unum, et quod unum in natura sint, confirmat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
pͥcessit. ⁊ ille quid̾e natura filius ẽ. nos uͦ adop¬
tione. Ille nunqͣm filius ñ fuit. nos añ quam
essemꝰ: p̃destinati sumꝰ. & tunc sp̃m adoptioniᷤ
accepimus: qñ credidimꝰ in filium d̃i. de hoc¬
mere patri qd̃ pat̾ est: dum uolunt filio au¬
ferre qd̾ filius ẽ. Adimunt aut cum dicunt:
qt̃ ñ de natura sit filius. Non ex natura aut̃
enm filius est natura. cui alia ac dissimił exit
a patre substantia. Pater aut̃. quomͦ erit: si ñ
uerus & ppriꝰ est filius. origine: ñ adoptione.
u̾itate. non mincupatione. natiuitate. ñ crea

Expanded text:
praecessit. Ille quidem natura filius est, nos vero adoptione; ille nunquam filius non fuit, nos antequam essemus, praedestinati sumus; et tunc spiritum adoptionis accepimus, quando in Filium Deiest Patri adimant, dum volunt Filio auferre quod filius est. Adimunt autem, quando cum his non de natura sit filius. Non ex natura autem enim filius est, cui alia ac dissimilis erit a patre substantia. Pater autem quomodo erit, si non verus et proprius est filius, origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativitate, non crea
Abbreviated transcription (Latin):
homo ille ab inicio fuctus ẽ xp̃c. de ip̃o sp̃u. hic.
renatus ẽ. de sp̃u. ille natꝰ est. sp̃u fit. in nobis:
remissio pecc̃oꝵ. sp̃u factum ẽ in illo: ut nullũ
se nullis eoꝵ p̾cedentib mitis. facit credentes
in cum. quib dimittat omne pecẽm. qui fecit
illum talem: ut nun qͣm habuerit. habiturꝰq
sit uoluntatẽ malam. ipse facit in menbris
eĩ ex mala uoluntate bonã. Et illum gͥ. & nos.
p̾destinauit. qͥa ⁊ mn illo ut eẽt caput nr̃m:¬

Expanded text:
homo ille ab initio factus est Christus: de ipso Spiritu hic homo ille ab initio factus est Christus: de ipso Spiritu hic renatus est, de Spiritu ille natus est: spiritu fit in nobis remissio peccatorum; spiritu factum est in illo ut nullum se nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum: qui fecit illum talem, ut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem malam; ipse facit in membris ejus ex mala voluntate bonam. Et illum ergo et nos praedestinavit; quia et in illo ut e
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ de re. quȩ semꝑ fuit:
an de re: que ex tẽꝑc fuit.
&e uttũ de ꝑsona. an de na¬
tura. ⁊ si de ꝑsona est. Post¬
ca attendendũ ẽ: scđ̾m qͣm
naturam sit p̾destinata.
Predestinatio ẽ: gr̃e p̾ꝑatio.
ce cunctis quos p̾scuit con¬
formes fietiymaginis fili
sui. bona: sinc meritis p̾¬
parauit. Preclarissimum
enĩ lumen p̃destinationis
& gr̃e. est. ipse mediator¬
bo patͥ coct̾no inunitatẽ ꝑsone assũptus: dĩ fi
liꝰunigenitꝰ eẽt: unde hoc mneruit : Qd̾ eius bo¬
num qualecunꝙ p̾cessit: ut ad hanc in effabiłe
excellentiã ꝑueniret : faciente ac suscipiente
doubo. ip̃e homo ex quo eẽ cepit: filius di unicus
ec̃ cepit. filium dei unicum. femina illa gr̃a ple¬
ua: concepit de sp̃u sco. Ex iuirgine maria. d̃s uni¬
cus natꝰ ẽ. non carnis cupidine. s. solo dĩ mun̾e.¬
qͣntomagis peccare ñ poterat. Apparet itaq no¬
bis in nostro capite ip̃e fons gre: a quo in cunc

Expanded text:
trum de eo quod semper fuit, an de eo quod ex tempore fuit; et utrum de persona, an de natura: et, si de persona est, postea attendendum est, secundum quam naturam sit praedestinata. Praedestinatio est gratiae praeparatio, et cunctis quos praescivit conformes fieri imagini Filii sui, bona sine meritis praeparavit. Praeclarissimum enim lumen praedestinationis et gratiae est, ipse mediatorbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset; unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Filium Dei unicum femina illa gratia concepit. De Spiritu sancto et virgine Maria Dei Filius unicus natus est; non carnis cupidine, sed solo Dei munento magis peccare non poterat. Apparet itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, a quo in cunct
Abbreviated transcription (Latin):
tio sc̃oꝵ quȩ in scõsc̃oꝵ maxime claruit. qͣm ne¬
gare quis ñ ualet recte intelligentium eloqͥa
u̾itatis. humana gͥ m̾ita conticescant hic.
laris illiꝰ genationis inuenit. ipse in nobrs
menbris eius p̾cedentia mita fidei. ⁊ regena¬
tionis inquirat. Neq enim xp̃o retributum ẽ.
nec nob ꝓ aliquo merito: s gratis tributum.
Ille quippe nos fecit erede in xp̃m: qui nobis
fecit. in quẽ credidimꝰ : xp̃m. Ille facit in ho¬
pͥncipem fidei. &e ꝑfectorẽ iłm. Nullum ẽ igit᷑
illustrius p̃destinationis exemplum. qͣm ip̃e
mediator. Quis quis gͦ fidelis uult eam bene
nam credit: suscipiente do ubo ita sublimatã:
ut qui suscepit: & qd suscepit: una eẽt in tͥn¬
tate ꝑsona. Neq enim homine assumpto. qͣ¬
t̾nitas facta est:. s trinitas mansit. assumpꝰ
tione sufficiat. ¶ Ocinde uideamtꝰ utrũ de

Expanded text:
torum, quae in Sancto sanctorum maxime claruit, quam negare quis non valet, recte intelligentium eloquia veritatis. Humana igitur merita conticescant hic, laris illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita fidei et regenerationis requirat. Neque enim Christo tributum est, nec nobis pro aliquo merito, sed gratis tributum est. Ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum. Ille facit in noprincipem fidei et perfectorem Jesum. Nullum igitur est illustrius praedestinationis exemplum, quam ipse mediator. Quisquis ergo fidelis vult eam bene umanam naturam credit suscipiente Deo Verbo ita sublimaut qui suscepit et quod suscepit, una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas facta est, sed Trtione sufficiat. Deinde videamus, utrum de
Abbreviated transcription (Latin):
& quib. & ꝓ quib de illo popło sit data. Postre¬
mo quib decausis data sit: sũmatim dicendi
ẽ. Lex gͦ aliquando dr tota scriptura uet̾is. test̃.
aliq̃n scriptura quinq libroꝵ moysi. aliqͣndo
decalogus scriptus in tabulis. aliqñ cerimoni¬
cũ sp̃uali intelligentia. aliqͥn obseruantia ali¬

Expanded text:
et quibus, et pro quibus de illo populo data sit, postreet quibus, et pro quibus de illo populo data sit, postremo quibus de causis data sit, summatim dicendum est. Lex ergo aliquando dicitur tota scriptura Veteris Testamenti, aliquando Scriptura quinque librorum Mosi, aliquando Decalogus scriptus in tabulis, aliquando caeremonicum spirituali intelligentia, aliq
Abbreviated transcription (Latin):
tudine enĩ delinqndi p̾mitur: ne crescat in fruc¬
tum. &e ꝑ hoc extinguit᷑. Puident̾ gͦ & ad bonum
data ẽ lex. s popłs uet̾cm usum seq̃ns: multipli¬
cauit pecc̃a. Ip̃o enĩ usu plus cepit peccare: quã
an peccauat. & sic factum ẽ.: ut datalege:. ñ minu¬
erentur s habundarent delicta. diabolo in uer¬
tente legẽ bonam in malum. contra qd̃ ds om
cam habundantius cognoscetur delictũ. Si
enĩ lex ñ fuisset: pecẽm lateret. s ꝑ legem ge¬
nera pecc̃orumi&̾ p̾uaricationis crimen: homo
agnouit. ut qͥ in sordib erat. p̃uaricando ma¬
gis sordesceret .i. se sordidum cognosceret. Lex gͦ
rem. P retea data fuit lex: ut mediocris peda¬
gogum haberet. & ꝑfectus signum.⁊ durus
sentiret flagellũ:⁊ qͥa hicde lege sermo magnuᷤᷤ
occurrit: uidendum ẽ quib modis lex accipia¬
tur. & cui popło data sit. & quare illi: & ñ alii.

Expanded text:
tudine enim delinquendi premitur ne crescat in fructudine enim delinquendi premitur ne crescat in fructum, et per hoc exstinguitur. Providenter ergo, et ad bonum data est lex, sed populus veterem usum sequens multiplicavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccare quam ante peccaverat; et sic factum est ut data lege non minuerentur, sed abundarent peccata diabolo invertente legem bonam in malum, contra quod omnia eam abundantius cognosceretur delictum. Si enim lex non fuisset, peccatum lateret; sed per legem genera peccatorum, et praevaricationis crimen homo agnovit, ut qui in sordibus erat praevaricando, magis sordesceret, id est se sordidum cognosceret. Ambrosrem. Praeterea data fuit lex, ut mediocris paedagogum haberet, et perfectus signum, et durus sentiret flagellum. Et quia hic de lege magnus sermo occurrit, videndum est quibus modis lex accipiatur, et cui populo data sit, et quare illi, et non alii;
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ritur medicꝰ. & totũ sanatur corpus. Magnum
gͦ dei ꝯsiliũ fuit: ut ꝑ legem habundarec delic¬
tum. ut in aust̾itate legis. suã intelligentes in¬
firmitatẽ: infirmi ad medicũ ꝯfug̾ene. ⁊ auxiliũ
gre quererent. ꝑ legẽ aut̃ dr habundasse delic¬
ibi ũ erat: auctũ est ex ꝓhibitione desid̾ium. &
tunc: qͣsi ex ꝓpria uirtute factũ est grande ui
b contͣ legẽ: p̾uaricationis cͥmen accessit. Con¬
silium aũt di quo legẽ dedit. uideos nescisse
satis significauit: isto u̾bo: Lex subint᷑uit. ⁊c̾.
ꝓuen̾it data lege. Non quid fecit lex. Data erat
lex: in adiutorium nature. ut qͥa ipsi nature quo
euiiꝰ auctoritate & magist̾io. ingeniũ naturalẽ ꝓ¬
natiuitas. nͥ nutrimenta habeat int̾it: quib fo¬
ta adolescat: ita & naturale ingenium iusticiȩ:
nͥ habeat qd respiciat: & uenetur: non facile ꝓfic̃.
s egrotat. & suꝑuenientib cedit pec̾eis. Consue¬

Expanded text:
quaeritur medicus, et totum sanatur corpus. Magnum quaeritur medicus, et totum sanatur corpus. Magnum ergo Dei consilium fuit, ut per legem abundaret delictum, ut in austeritate legis suam intelligentes infirmitatem, infirmi ad medicum confugerent, et auxilium gratiae quaererent. Per legem autem dicitur abundasse delicibi non erat, auctum est ex prohibitione desiderium, et tunc ex propria quasi virtute factum est grande vitbus contra legem praevaricationis crimen accessit. Consilium autem Dei quo legem dedit, Judaeos nescisse, satis significavit isto verbo, lex subintravit, etc.provenerit data lege, nunquid fecerit lex? Data erat lex in adjutorium naturae, us auctoritate et magisterio ingenium naturale pronativitas interit nisi nutrimenta habeat, quibta adolescat, ita et naturale ingenium justitiae nisi, habeat quod respiciat, et veneretur, non facile proficit, sed aegrotat, et supervenientibus cedit peccatis. Consue
Abbreviated transcription (Latin):
.i. latent̾ intrauit: post
culpam originalẽ & actuałe. uł post naturałe
legem: ut habundaret delictũ .i. ut homo suꝑbe
fidens de suis uirib acciꝑet p̃cepta:. in quib
deficiens. & factus etiam pͥuaricator: lib̾atorem
saluatorẽꝙ requireret:. atq humilẽ cum ita fac¬
ricata: suam infirmitatẽ: & legis insufficientiã.
pecẽm ñ cõsumentis: intelligentes: humilia¬
rentur. & ad subuenientẽ currerent grãm. Na¬
tis enĩ in pecc̃is. ⁊ uirib sius młtũ assignantib. da¬
tur lex ad̾o. ad domandam suꝑbiam:. qua dice¬
ne putetis deesse iubentẽ. Non enĩ deest qͥ iube
q̃ sanaret. Hac gͦ dispensat̾ione lex data ẽ. ut
crescente pecc̃o: humiliarent᷑ suꝑbi. & humili¬
ati ꝯfit̾entur. & ꝯfessi sanarentur. Non crudelit̾
hoc fecit d̃s: s ꝯsilio medicine. Aliqñ enĩ homo
uidetur sͥ sanus: & egrotat. & qr ñ sentit: med
cum ñ querit. augetur morb. crescit molestia.

Expanded text:
 latenter intravit, post culpam originalem et actualem, vel post naturalem legem. Ut abundaret delictum, id est ut homo superbe fidens de suis viribus acciperet praecepta, in quibus deficiens et factus est etiam praevaricator, liberatorem salvatoremque requireret, atque eum ita humilem facricata suam infirmitatem, et legis insufficientiam peccatum non consumentis intelligentes humiliarentur, et ad subvenientem currerent gratiam. Natis enim in peccatis, et viribus suis multum assignantibus, datur lex a Deo ad domandam superbiam, qua dicene putetis deesse jubentem, non deesse qui jubeat; est gratia quae sanaret. Hac ergo dispensatione lex data est ut crescente peccato humiliarentur superbi, et humiliati confiterentur, et confessi sanarentur. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando enim homo videtur 28 sibi sanus, et aegrotat, et quia non sentcum non quaerit. Augetur morbus, crescit molestia,
Abbreviated transcription (Latin):
gerent se male uitȩ.
nominib. & quia ñ
intellexerant q̃ scrip¬
serat: qualit̾ accipien¬
da sint: det̾minat. si
utiq formcariis huiꝰ
niundi .i. gentilibus.
qͥ post uarias ꝯeupis¬
centias suas cuntes
fornicant᷑ a dco. quib
musceri ñ ꝓhibuit. sic̃
isti pͥus intellexerant.
do debent obseruare.
.i. si ñ p̃cepissem gentilib ñ cõmisceri. debuera¬
tis exisse de hoc mundo .i. necesse erat de mũ¬
dana conu̾satione exisse: cum uq tales sint.
Non enĩ possunt hoĩesinħ mundouiuentes:
nͥ cum talib uiuere. nec etiã possent tales xp̃o
.i. fi cõmisceamini. debueratis de hoc mundo

Expanded text:
gerent se malae vitae hominibus; et quia non intellexerant quae scripserat qualiter accipienda sint, determinat: Non utique fornicariis hujus mundi, id est gentilibus, qui post varias concupiscentias suas euntes fornicantur a Deo, quibus misceri non prohibuit, sicut isti prius intellexerant. do debent observare. si praecepissem gentilibus non commisceri, debueratis exisse de hoc mundo, id est necesse esset de mundana conversatione exire, cum ubique tales sint. Non enim possunt homines in hoc mundo viventes nisi cum talibus vivere, nec etiam possent tales Christo est si commisceamini, debueratis de hoc mundo
Abbreviated transcription (Latin):
de mundo ad patrem.
Pascha enim: ñ sicut qͥ
tia utrarunq linguarũ. Quia enĩ pati. grece. paᷤ¬
noĩe: a passione sicappellatum: in sua uolin¬
gua.i. in hebrea: pascha: transitus d̾r. Iõo. qͥa
tunc pͥmum pascha: celebrauit ppłs dĩ. quan¬
dode egypto fugientes: mare rubrũ tranficrt̃.
Nunc. figura illa ꝓpħica. inuitate completa est.
cũ sicut. ouis ad ĩmolandum. ducitur xp̃c. citꝰ
tanquam a captiuitate egyptiaca: lib̾am. ⁊ sa¬
luberrimum transitum agimus. cũ a diabolo
transimus ad xp̃m. ab isto instabili scło: ad cius
fundatissimũ reguũ. Ioeni ad ꝑmanentem d̾m
tͣnsimus. ne cum hoc mundo transeunte tͣnsca¬
mꝰ. Pascha. ĩ molatio ẽ non transitus: sic̃ quib da

Expanded text:
de mundo ad Patrem. Pascha enim non sicut quitia utrarumque linguarum. Quia enim pati, Graece nomine a passione sic appellatum. In sua vero lingua, id est in Hebraea pascha transitus dicitur, ideo quia tunc primum pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes mare Rubrum transierunt. Nunc figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus, cujus tanquam a captivitate Aegyptiaca liberamur, et saluberrimum transitum agimus cum a diabolo transimus ad Christum. Ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo enim ad permanentem Deum transimus, ne cum hoc mundo transeunte transeamus. Pascha immolatio est, non transitus sicut quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est dies domini.
tunc: sccreta cordium patebunt. S neq. Qͣ mi
comerp̃m. & ita: ꝑicłm ẽ uob̾. de ignotis cordiᷤ
mei: uł alioꝵ. iudicare. Tanta enĩ ꝓfunditas¬
c̃ credenda eẽ in homine: quȩ lateat etiam¬
ip̃m hominẽ: in qͦ est. ut in petro ꝓfunditas
infirmitaus latebat: cum se cum dño mori¬
turũ tem̾e ꝓmittebat. Cum gͦ quisq de se:
aut ñ omnino: aut uix: possit ueram ferre
sententiam: quomͦ pot̃ de alio iudicare: cum
sententiam. ait. neq meipsũ iudico. qui me¬
liꝰ me noui: quam illi. s meliꝰ me nouit d̾s.

Expanded text:
n est dies Domini. tunc secreta cordium patebunt. Sed neque. Quaco meipsum, et ita periculum est vobis de ignotis cordis mei, vel aliorum judicare. Tanta enim profunditas credenda est esse in homine, quae lateat ipsum hominem, in quo est, ut in Petro, profunditas infirmitatis latebat, cum se cum Domino moriturum temere promittebat. Cum ergo quisque de se, aut non omnino, aut vix possit veram ferre sententiam, quomodo potest de alio judicare cum nsententiam, ait: Neque meipsum judico qui melius me novi quam illi, sed melius me novit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
fieri: in minori apparet. qͥa om̃is qͥ ꝯtendit in
agone: ab omĩb se abstinet: quȩ p̾mium ago¬
nis impediunt. Ita & uos. ab offendicłis debe¬
tis abstinere. Attende. qd̾ de reb ñ laudandis:
trahunt᷑ multȩ simlitudines. ut in euangłio:
de iniqͦ iudice. qͥ uiduam nolebat audire. & de
illo pigro: qui ñ ꝓpt̾ amiciciam. s tedio uictuᷤ.
panes comodat petenti. Et in psalmo: datur
sumlitudo de marso. qui incantat ut educat
aspidem de tenebrosa cau̾na. Ita & hic: cõmen¬
dantur. agonifica ⁊ ludiera. ⁊ tñ: inde simili¬
tudo trahit᷑. Sequit᷑.
bemus abstinere ab
offendicłis: cum illi
abstineant a contͣ¬
riis. qr res maior ẽ
hic . & .i. qͥa illi quidẽ
abstinent: ut accipi¬
ant corruptibilẽ coro
me oꝑandocurro: ñ
qͣsi in incertũ .i. ut si
incertus de p̾mio. In
incertũ currit: qui
talia facit: ut ex qͥb¬
dam sꝑare: ex alus
possit desꝑare. hoc
aut se ñ fecisse dicit
apłs. in quo: ponit
se aliis in exemplũ.¬

Expanded text:
fieri, in minori apparet, quia omnis qui contendit in agone, ab omnibus se abstinet, quae praemium agonis impediunt; ita et vos ab offendiculis debetis abstinere. Attende quod de rebus non laudandis trahuntur multae similitudines, ut in Evangelio de iniquo judice, qui viduam nolebat audire; et de illo pigro qui non propter amicitiam, sed taedio victus panes commodat petenti; et in psalmo datur similitudo de marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caverna. Et ita hinc non commendatur agonistica, et ludrica, et tamen inde similitudo trahitur. Et illi. bemus abstinere ab offendiculis, cum illi abstineant a contrariis, quia res major est hic. Et, id est quia, illi quidem abstineant, ut accipiant corruptibilem coronme operando, curro, non quasi in incertum, id est ut sim incertus de praemio. In incertum currit, qui talia facit, ut ex quibusdam sperare, ex aliis possit desperare. Hoc autem se non fecisse dicit Apostolus, in quo ponit se aliis in exempl
Abbreviated transcription (Latin):
& etiã me. modificaui om¬
uideis: tanquam iudeus.
in cibis accipiendis. uł ñ
& tymotheum etiã circũ¬
cidit. q̃: ñ quasi simulaᷤᷤ¬
se uidet᷑. qd̾ solent adu¬

Expanded text:
 etiam me modificavi omeis tanquam Judaeus, in cibis accipiendis vel nono Et Timotheum etiam circcidit, quae non quasi simulasse videtur, quod solent adu
Abbreviated transcription (Latin):
rege. scđm carnc̃ rex natꝰ ostendat᷑. sicut de d̾o
rege: rex ante scła natꝰ est. Deinde. auirtute cõ¬
mendans cum. subdit. Qui p̾destinatꝰ est fi

Expanded text:
rege secundum carnem rex natus ostendatur, sicut de Deo rege rex ante saecula natus est. Deinde a virtute commendans eum, subdit: Qui praedestinatus est Fi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuet in ea
legali pena. qͥa lex moysireos
illos ñ faciebat. si seruaret᷑ .i. uiuebant faciendo
legẽ. Et uocat hic iusticiam legis: oꝑa illa lega¬
lia. Uñ ⁊ in moyse ita habetur. Qui fecit ea uiuet
in illis. Timebant utiꝙ. ne sinon ea fecissent:
matur. Non ẽ gͦ magna iusticia timere. nec ħt
iustificat᷑. nec illa seruat: que temꝑale habẽt
p̾mium. nec illa. que et̾num. Qui u̾o in oꝑib
legis iustificat᷑: temꝑalem in de expectat mer¬
cedem. nec iustificatur apd̃ dm. s tñ & ista. q̃¬
dam est ut sic dicam t̾rena carnalisꝙ iusticia.
Deinde: de iusticia
ficłi: subdit. Queã¬

Expanded text:
vivet in ea legali poena, quia lex Mosi reos illos non faciebat, si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecissent, niatur. Non est ergo magna justitia timere, nec habet justificari praemium, nec illa quae aeternum; qui vero in operibus legis justificatur, temporalem inde exspectat mercedem, nec justificatur apud Deum; sed tamen et ista quaedam est, ut sic dicam, terrena carnalisque justitia. Deinde de justitia fidei subdit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mn CiE duc̃ ad abyssum. &
hoc est qd̃ ait. Ne dix¬
ducere: eris. hec aut iusticia. fid̾iẽ. ne
dubitetur de spe di. quȩ ẽ inxp̃o. ne diffidat hõ
xp̃m spoliasse infernum. & cũ aĩab celũ ascendisse.
ex quib efficitur iustus. De hacgͦ dicit moyses.
uł ipsa: in corde homuis hoc dic̃. O homone dixͥiᷤᷤ
in corde tuo .i. nee saltẽ cogites. Quis ascendet in
cclum i. nuillus homo ascendet incelum. Iõo:
ne hoc cogites. qͥa qui hoc cogitat: negat xp̃m
ascendisse. & hoc ẽ qd subdit. quia id cogitare

Expanded text:
 ducit ad abyssum. Et hoc est quod ait, ne dixeris. Haec autem justitia fidei est, ne dubitetur de spe Dei quae est in Christo, ne diffidat homo Christum spoliasse infernum, et cum animabus coelum ascendisse, ex quibus efficitur justus. De hac ergo dicit Moses, vel ipsa in corde hominis hoc dicit, O homo, ne dixeris in corde tuo, id est ne saltem cogites: Quis ascendet in coelum, id est nullus homo ascendet in coelum. Ideo ne hoc cogites, quia qui hoc cogitat negat Christum ascendisse. Et hoc est quod subdit, quia id cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
quirit intellectũ pro¬
phetarum. ne usdes
ita dicit osee & ysaias.
Quod gentes. quȩ per
oꝑa legis non. secta.
mebant iustificari:
ex legalib obseruan¬
tus app̾henderunt
qͣsi subito & firmit̃¬
iusticiam. ñ qualẽc̃q
ũo: non: ex se ipsis psumendo: iusticiam ap¬
prehenderunt. Isrł¬
uo sectando. Et hoc
amore iusticie. non ꝑuenit in legẽ iusticie
.i. minnocentiam. ⁊ c̃. Que lexuere docet &
id̃o competent̾ dicit:. sectando. Secutus est
enĩ iudeus legem: quasi retro. quia nunqͣm
attingit sp̃ualem intelligentiã. qͣuistifi¬

Expanded text:
quirit intellectum prphetarum, ne Judaeiita dicit Osee et Isaias, quod gentes quae per ra legis non sectabantur mebant justificari, ex legalibus observanpprehenderunt , quasi subito et firmitjustitiam, non qo, non ex seipsis praesumendo, justitiam apprehenderunt. Io sectando, et hoc amore justitiae non pervenit in legem justitiae, id est innocentiam, etc., quae lex vere docet, et ideo competenter dicit, sectando. Secutus enim est Judaeus legem, quasi retro, quia nunquam attingit spiritualem intelligentiam qua justifi
Abbreviated transcription (Latin):
quia nonex fide querebat iufticiam .i. quia ñ
petunt illam a do. ñ credidit in eum: qui iusti¬
ficat impium. ñ eredens dm̃ oꝑari in homine:
q̃ istificetur. Iustificatio aut̃: ex fide impetra¬
tur. Unde uͦ contigit ut ñ credent. supponit.
tii Cur fidem ñ hñt

Expanded text:
ustitiae, quia non t illam a Deo, non credidit in eum qui justificat impium, non credens Deum operari in homine quo justificetur, justificatio autem ex fide impetratur. Unde ergo contigerit, ut non crederent, supponit, t cur fide