comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& honor. Unde gͦ isti uaniloqui: Quare ua¬
nitatem locutum ẽ os eorum: Quia dext̾a
eorum. dextera iniquitatis. Non gͦ eos arguo
quia filii eorum uelut nouellȩ constabili¬
te auiuentute sua: nec qͥa filiȩ eorum orna¬
tȩ sic̃ similitudo tẽpli ẽ: nec qͥa cęt̾a habun¬
dantia & pax t̾rena aderat eis. Sed quare
arguo: Beatum dixerunt ppłm. cui hȩc
sunt. O loquentes homines uanitatẽ. Bea¬
tum dixerunt ppłm: cui hȩc sunt. Perdide¬
runt uerã dexterã maligni: ꝑuersi. benefi¬
cia dei inuersi se uestierunt. O maligni:
o uaniloqui: ofilii alieni. Beatũ dixerͣt
ppłm: cui hec sunt. Qđ ad sinistrã erat.
ad dext̾am posuer̃. Beatum dixer̃ popłm:
cui hec sunt. Quid tu dauid: Quid tu corpꝰ
filii alieni sed dei : Qm̃ uaniloqui filii alie¬
ni. beatũ dixerunt popłm cui hȩc st̃: uos
ut ponamini ad dexteram. A
uestier. Hoc totum de sinistra abstulert.
& ad dextera oꝑa transtuler̃. ut ad dexte¬
ram ponerentur. Dixer̃ gͦ uaniloqͥ. filii

Expanded text:
 15. Unde ergo isti vaniloqui? quare vanitatem locutum est os eorum? Quia «dextera eorum dextera iniquitatis.» Non ergo eos arguo; quia filii eorum velut novellae constabilitae a juventute sua, nec quia filiae eorum ornatae sicut similitudo templi, nec quia caetera abundantia et pax terrena aderat eis: sed quare arguo? «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» O loquentes homines vanitatem! «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Perdiderunt veram dexteram; maligni, perversi, beneficia Dei inverse vestierunt. O maligni, o vaniloqui, o filii alieni! «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Quod ad sinistram erat, ad dexteram posuerunt: «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Quid tu, David? quid tu, corpus filii alieni, sed Dei? Quoniam vaniloqui filii alieni «beatum dixerunt populum cui haec sunt:» vos, ut ponamini ad dexteram. Investierunt . Hoc totum de sinistra abstulerunt, et ad dexterae opera transtulerunt, ut ad dexteram ponerentur. «Dixerunt» ergo vaniloqui filii
Abbreviated transcription (Latin):
Agnoscitis dauid: estote dł̃. Unde redemit
dd seruũ suum: Ande redemit xp̃m: unde
redemit corpꝰ xp̃i. De gladio maligno erue
me. De gladio ñ sufficit: addit maligno.
ꝓculdubio ẽ gladiꝰ benignꝰ. Quis ẽ gladiꝰ be¬
nignꝰ : De qͦ dicit dñs. Non ueni pacẽ mute¬
re in t̾rã: s gladiũ. Separaturꝰ enim erat
fideles ab infidelibꝰ. filios a parentibꝰ.
& cęteras necessitudines direpturus. gladio
Est gͦ benignꝰ gladiꝰ bis accitꝰ: utroꝙ accũ¬
mine p̃potens. ueteris testam̃ti & noui: nar¬

Expanded text:
Agnoscitis David, estote David. Unde redimit David servum suum? unde redimit Christum? unde redimit corpus Christi? «De gladio maligno erue me. De gladio,» non sufficit; addit, «maligno.» Procul dubio est gladius benignus. Quis est gladius benignus? De quo Dominus dicit: «Non veni pacem mittere in terram, sed gladium» . Separaturus enim erat fideles ab infidelibus, filios a parentibus, et caeteras necessitudines dirempturus, gladio Est ergo benignus gladius bis acutus, utroque acumine praepotens, Veteris et Novi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissione a peccatis & inpietate ñ receden¬
tes: Aleni& tempꝰ ut separentur itiomo
ẜ fiant duȩ illȩ partes. una ad dexteram al¬
tera ad sinistram: accipiant iusti regnũ etnũ
eant illi in ignem ęt̃num. Et om̃s peccatrs¬

Expanded text:
promissione a peccatis et impietate non recedentes? Veniet tempus ut separentur isti omnes, et fiant illae duae partes, una ad dexteram, altera ad sinistram; accipiant justi regnum aeternum, eant illi in ignem aeternum : «Et omnes peccat
Abbreviated transcription (Latin):
des : Dic mͥ alit̃. Eandem legem quã signi-¬
ficasti qͥnq lapidibꝰ: significa & alit̃. Deus
canticum nouum cantabo tͥ. Canticũ nouũ.
grã ẽ: canticũ nouũ. hominis noui ẽ: canti¬
cum nouũ. testam̃ti noui ẽ. Cantabo in qͥt¬
tͥ canticũ nouũ. S ne putes gr̃am alege dis¬
cedere. cũ in psalmis ꝑ gr̃am lex impleatur.:
in psalterio decẽ cordarum psallam tͥ. In
psalterio decẽ cordarũ: in lege decẽ p̃ceptoꝵ.
Ibi tͥ psallã : ibi tͥ gaudeã: ibi tͥ cantem can¬
ticũ nouũ: qͥa plenitudo legis caritas est.
Cȩterũ qui ñ habent caritatem: psalteriũ¬
portare possunt. cantare posst̃. Ergo ita¬
cient a quę contradictionis ut obmutescat
psalteriũ meũ. In psalterio decẽ cordarum

Expanded text:
des? Dic mihi aliter: eamdem Legem quam signides? Dic mihi aliter: eamdem Legem quam significasti quinque lapidibus, significa et aliter. «Deus, canticum novuum novum, hominis novi est; canticum novum, Testamenti Novi est. «Cantabo tibi» inquit, «canticum novum.» Sed ne putes gratiam a Lege discedere, cum magis per gratiam Lex impleatur: «In psalterio decem chordarum psallam tibi. In psalterio decem chordarum,» in Lege decem praeceptorum: ibi tibi psallam, ibi tibi gaudeam, ibi tibi cantem canticum novum; quia plenitudo Legis charitas est . Caeterum qui non habent charitatem, portare pcient aquae contradictionis, ut obtumescat psalterium meum: «In psalterio decem chordarum
Abbreviated transcription (Latin):
Me de aquis multis. in quibꝰ me exercebas:
quibꝰ me ad exuendũ a sordibꝰ uoluebas.
ontradictionis. E xime me inqͥt & eriue
me de aqͥs multis. Audiamꝰ iam de istis aqͥs.¬
a quibꝰ eruit ds̃ corpꝰ xp̃i sui: a quibꝰ eruit
ds̃ humilitatem dauid. Quid est de aqͥs mul¬
tis: Quid dixisti: Ne aquę alit̃ intelligant᷑.
quid dixisti aquas multas: Quid dixi: audi.
De manu filiorum alienorum. Audite fr̃s int̾
qͦs simꝰ : int̃ quos uiuamꝰ: a quibꝰ erui desidemꝰ.
Quorum os locutũ ẽ uanitatem. Hodie uos
om̃s si non ad hȩc diuina specta cula u̾bi dei
congregati essetis. & eis hac hora ꝑmixti uiue¬
retis: quantas uanitates audirẽtis. Quorum
os locutũ ẽ uanitatem. Quando deniq loqͦn¬
tes illis ueritatẽ audirent uos. loquentes ua¬
nitatem: Quorũ os locutũ ẽ uanitatẽ: &
dextera eorum dextera iniquitatis. Quid tu
int̾ eos cũ uase pastorali. habente qͥnq lapi¬

Expanded text:
me de aquis multis,» in quibus me exercebas, in me de aquis multis,» in quibus me exercebas, in quibus me ad exuendum a sordibus volvebas. contradidictionis . «Exime me, et erue me de aquis multis.» a quibus eruet Deus corpus Christi sui, a quibus eruet Deus humilitatem David. Quid est, «de aquis multis?» Quid dixisti, ne aquae aliter intelligantur? quid dixisti aquas multas? Quid dixi, audi. «De manu filiorum alienorum.» Audite, fratres, inter quos simus, inter quos vivamus, a quibus erui desideremus. «Quorum os locutum est vanitatem.» Hodie vos omnes, si non ad haec divina spectacula verbi Dei congregati essetis, et eis hac hora permixti viveretis, quantas vanitates audiretis! «Quorum os locutum est vanitatem.» Quando denique loquentes illi vanitatem, audirent vos loquentes veritatem? «Quorum os locutum est vanitatem, et dinter eos cum vase pastorali, habente quinque lapi
Abbreviated transcription (Latin):
rauer̃. Chorusca choruscationes: & dis¬
es eos. Crebresce miraculis tuis: & solui¬
ur conspiratio eoꝵ. Chorusca choruscati¬
mes: & disꝑges eos. Iam miraculis territi.
non audebunt aliquid contͣ te: & in ipsis
mitaculis expauescentes hesitabunt. Qͥs
s̃iste qͥ tanta potest: Quis ẽ iste. qui sic
qusẽ iste : Credituri sunt chorus canti
uraculis: & disꝑsisti malam consensionẽ
n. Emite sagitas tuas. & contur babis
N Sagitę potentis. accutę. Precepta
na: dicta tua: feriant cor eoꝵ. Emitte
signtas tuas. & conturbabis eos. Uulne¬
entur male sani. ut sanentur bene uul
ne: Ut corpꝰ xp̃i: celesti adiutorio. Ueni&
am ipse dñs in uoce archangeli: & in tu
udĩ descend& de cęlo. ipse saluator corpo
ss. manꝰ dĩ. Emtite manũ tuã ex alto: exi¬
le me & erue me de aquis multis. Qͥd est
lraquis multis: De pͦpłis multis. Quibꝰ po¬
puilis : Alienigenis: infidelibꝰ: siue foris
Apugnantibꝰ. siue intꝰ insidiantibꝰ. Exime

Expanded text:
spiraverunt. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Crebresce miraculis tuis, et solvetur conspiratio eorum. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Jam miraculis territi, non audebunt aliquid contra te, et in ipsis miraculis expavescentes haesitabunt. Quis est iste qui tanta potest? quis est iste qui sic Quis est iste, credituri sunt: coruscasti miraculis, et dispersisti malam consensionem eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Sagittae potentis acutae» ; praecepta tua, dicta tua feriant cor eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos.» Vulnerentur male sani, ut sanentur bene vulnvincit corpus Christi? Coelesti adjutorio. Veniet enim «ipse Dominus in voce archangeli, et in tuba Dei desceris, manus Dei, «Emitte manum tuam ex alto; et exime me, et erue me de aquis multis.» Quid est, «de aquis multis?» De populis multis. Quibus populis? Alienigenis, infidelibus, sive foris oppugnantibus, sive intus insidiantibus. «Exime
Abbreviated transcription (Latin):
isti cęli emitterent uoces suas ꝑ om̃s t̾ras.
& facerent mirabilia. choruscante de ilis
& intonante dño miraculis & p̃ceptis. pu¬
tati sunt di descendisse de cȩlo ad homines
Nam quidam ex gentibꝰ hoc putantes. es
etiam sacrificare uoluerunt. Tunc illi
uidentes sibi deferri indebitũ honorem:
ex pauescentes & detestantes. & eos qui sic
errabant corrigentes: ut ostendent eis
motũ animi sui. consciđunt uestuñta
sua & dixer̃. Quid hoc facitis: Homines
& nos sumꝰ: passibiles sic̃ & uos. Et cȩper̾
sub his u̾bis cõm̃dare excellentiã dñi nr̃i
ds: quia inclinati erant cęli. ut descea¬
der& ds̃. Inclina gͦ oelos tuos & descende.¬
ł actũ ẽ. Tange montes. & fumigabt̃. Non¬
tes suꝑbos: elationes t̾renas: tumidas
granditates. Tange inqͥt: tange istor
qentes. De grã tua da istis montibꝰ & fu¬
nigabunt: quia fatebuntur peccata stia.
sumꝰ confitentiũ peccatoꝵ: extorquebit

Expanded text:
eli emitterent voces suas per omnes terras, et facerent mirabilia, coruscante de illis et intonante Domino miraculis et praeceptis, putati sunt dii descendisse de coelo ad homines. Nam quidam ex Gentibus hoc putantes, eis etiam sacrificare voluerunt. Tunc illi videntes sibi deferri indebitum honorem, et expavescentes, et detestantes, et eos qui sic errabant corrigentes, ut ostenderent eis motum animi sui, consciderunt vestimenta sua, et dixerunt, «Quid hoc facitis?» «Homines et nos sumus passibiles, sicut et vos.» Et coeperunt sub his verbis commendare excellentiam Domini nosDeus; quia inclinati erant coeli, ut descenderet Deus. «Inclina» ergo «coelos tuos, et descende.» Factum est. «Tange montes, et fumigabunt:» montes superbos, elationes terrenas, tumidas granditates: «Tange,» inquit, «tange» istos «montes;» de gratia tua da istis montibus: «et fumigabunt;» quia fatebuntur peccata sua. Fumus confitentium peccatorum extorquebit
Abbreviated transcription (Latin):
nec dies lucescat. & lucifer oriatur in cordibꝰ
ur̃is. Ipse dies p̃mium nr̃m: ibi mane exau
dies uocem meã: mane astabo tͥ & contẽpla¬
bor. Ergo oꝑare qͣmuis in nocte manibꝰ tuis.
id est bonis oꝑibꝰ inquire dm̃i. anteꝗͣ ueniat
dies ille qͥ te lȩcific&: nec ueniat qͥ te mesti¬
fico. U ide enĩ qͣm securus oꝑeris: qͥa ñ de
meis dñi exquissuo. nocte corã eo Ut pst
nibꝰ meis: oꝑibꝰ meis. In umbra: inlid ut
studeo. Et quid sequitur : Et non suaie¬

Expanded text:
nec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus nec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris» . Ipse dies praemium nostrum ibi est. «Mane exaudies vocem meam; mane astabo tibi, et contemplabor» . Ergo operare, quamvis in nocte, manibus tuis; id est, bonis operibus inquire Deum, antequam veniat dies ille qui te laetificet, ne veniat qui te moestificet. Vide en, «Deum exquisivi nocte coram eo.» Ut Pater anibus meis,» operibus meis: in umbra, in hac viinibus studeo. Et quid sequitur? «Et non su
Abbreviated transcription (Latin):
Et si in nocte umbra ẽ: querat diem. Di
nobis: siue aliqua ꝓsꝑitate mundꝰ arri¬
deat: totum tim̃dum & gem̃dum ẽ. qm̃¬
temptatio ẽ uita humana suꝑ t̾ram. Unde
enĩ dr̃. tota dic contristatꝰ ambulabam:
Solatus opꝰ habemꝰ: & quicquid nob̾ nẽ
exhib& ds̃ cũ ꝓspe exhib&. non ẽ gaudi¬
um beatoꝵ. s consolatio miseroꝵ. Itaq
agat aliquid inquam homo. dignũ desi¬
derata luce. in istis diebꝰ umbre suȩ: & noc¬
te in quirat dm̃. sic̃ scͥptũ ẽ: in die tribu¬
lationis meȩ dm̃ exquisiui manibꝰ meis.
nocte contͣeũ. & ñ sũ deceptus. Quã dic̃
diem tribulationis: nͥ quã dicit & noctẽ:
Manibꝰ meis coram eo. Adhuc in nocte
sumꝰ: & ad ꝓphetiȩ lucernã uigilamꝰ. Ali¬
quid ꝓmissum ẽ: qͦd adhuc expectat᷑. S
quid ait apłs petrꝰ : ł labemꝰ certiorem ꝓphe¬
ticũ sermonẽ: cui benefacitis intendentes
tanquã lucernȩ lucenti in obscuro loco: do¬

Expanded text:
et si in noctis umbra est, quaerat diem. Dieet si in noctis umbra est, quaerat diem. Dienobis, sive aliqua prosperitate mundus arrideat, totum timendum et gemendum est, quoniam tentatio est vita humana super terram : unde dicitur, «Tota die contristatus ambulabam» . Solatiis opus habemus, et quidquid nobis nunc exhibet Deus, cum prospere exhibet, non est gaudium beatorum, sed consolatio miserorum. Itaque agat aliquid, inquam, homo dignum desiderata luce in istis diebus umbrae suae, et in nocte inquirat Deum, sicut scriptum est: «In die tribulationis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus» . Quam dicit diem tribulationis, nisi quam dicit et noctem? «Manibus meis nocte coram eo.» Adhuc in nocte sumus, et ad prophetiae lucernam vigilamus. Aliquid promissum est quod adhuc exspectatur: sed quid ait aposentes, tanquam lucernae lucenti in obscuro loco, do
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ suis: Congruentibꝰ. S hȩc om̃ia t̾rena:
uolatica: transitoria: si cõparent᷑ illi ueri¬
tati ubi dictũ ẽ ego sum qͥ sum: totũ hoc
qͦd transit uanitas dr̃. Fuanescit enĩ ꝑ tẽpꝰ.
tanqͣm in ariras fumꝰ. & quid dicam ãpliꝰ
qͣm id qͦd apłs iacobꝰ dixit : uolens homi¬
nes suꝑbos ad humilitatẽ redigere: Quȩ
apparens: deinceps ext̾minabit᷑. Ergo homo
uanttati similis factꝰ ẽ. Peccando. uanitati
similis factꝰ ẽ. Nam quando ẽ pͥmum conditꝰ.
ueritati similis factꝰ ẽ: s quia peccauit. re¬
cepit digna: uanitati similis factꝰ ẽ. Pro
iniquitate enim crudisti hominem. dix̃
in alio psalmo: & tabescere fecisti sic̃ ara¬
neam animam meã. Inde & hoc: homo
uanitati similis factus ẽ. Ibi quid ait.
Ecce ueteres posiusti dies meos. Hic. quid
ait. Dies eius sicut umbra p̃tereunt.
Actendat sibi homo in diebꝰ umbrȩ suę
ut faciat aliqͥd desid̾atę dignũ lucis suȩ.

Expanded text:
 Sibi congruentibus. Sed haec omnia terrena, volatica, transitoria, si comparentur illi veritati, ubi dictum est, «Ego sum qui sum» ; totum hoc quod transit, vanitas dicitur. Evanescit enim per tempus, tanquam in auras fumus. Et quid dicam amplius, quam id quod apostolus Jacobus dixit, volens homines superbos ad humilitatem redigere? «Quaeapparens; deinceps exterminabitur» . Ergo, «Homo vanitati similis factus est.» Peccando «vanitati similis factus est.» Nam quando est primum conditus, veritati similis factus est; sed quia peccavit, quia recepit digna, «vanitati similis factus est. Pro iniquitate» enim «erudisti hominem,» dixit in alio psalmo, «et tabescere fecisti sicut araneam animam ejus.» Inde et hoc, «Homo vanitati similis factus est.» Ibi quid ait, «Ecce veteres posuisti dies meos» . Hic quid ait? «Dies ejus sicut umbra praetereunt.» Attendat sibi homo in diebus umbrae suae, ut faciat aliquid dignum desideratae lucis suae;
Abbreviated transcription (Latin):
mas cũ. Domine inclina cȩlos tuos & dser¬
de: tauge montes & fumigabunt: Mharas¬
ca coruscationẽ & disꝑges eos: emitte sagt¬
tas cuas & conturbabis eos: emate manuĩ
tuã ex alto & exime me: erue me de aos
cat adutoriũ dĩ. Inclina cȩlos tuos &s deses¬
de. Qui sunt cȩli inclinati: Apłi hunuli¬
ati. Isti eñ cęli. en arrant głam dĩ.: & ae
his cęlis enarrantibꝰ głam dei. mox dr̃: ĩ¬

Expanded text:
 Domine, inclina coelos tuos, et descende: tange montes, et fumigabunt. Corusca coruscationem, et disperges eos; emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Emitte manum tuam ex alto; et exime me, et erue me de aquis invocat adjutorium Dei: «Inclina coelos tuos, et descende.» Qui sunt coeli inclinati? Apostoli humiliati. Isti enim «coeli enarrant gloriam Dei:» et de his coelis enarrantibus gloriam Dei mox di
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo sunt & alii hostes nr̃i. a quibꝰ depcari
dm̃ debemꝰ ut eruat nos: ne seducant nos
uel fractos molestiis secularibꝰ. uel induco
illecebris. Qui sunt isti hostes: U ideamꝰ.s
colluctatio adu̾sus carnem & sanguinem.
Nolite quasi odia ur̃a conu̾tere in homines:
& eos uobis hostes existimare. & eorũ inimie¬
ciis uos conteri pitare. Isti homines qͦs ti¬
metis. caro & sanguis sunt: ñ ẽ colluctatio

Expanded text:
Ergo sunt et alii hostes nostri, a quibus deprecari Ergo sunt et alii hostes nostri, a quibus deprecari debemus Deum ut eruat nos, ne seducant nos, vel fractos molestiis saecularibus, vel inductos illecebris. Qui sunt isti hostes? Videamus colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Nolite quasi odia vestra convertere in homines, et eos vobis hostes existimare, et eorum inimicitiis vos conteri putare: isti homines quos timetis, caro et sanguis sunt; «Non est vo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutores seuire potuer̃ instaurabit᷑. No¬
lite timere eos qui corpꝰ occidunt: animã
autẽ non possunt occidere. Et quid perit.
Quid occidunt : Uel hoc eis ꝑmutet᷑: ut
qͦd occiderint ꝑeat: Non ꝑi&. Audi ipsiꝰ
dñi ꝓmissionem. Am̃ dico uobis: capillus
capitis ur̃i non ꝑi&. Quid gͦ de cȩteris m̃¬
bris sollicitꝰ es: ubi dampnum capilli non
erit: Erue me. a ꝑsequentibꝰ me. Aquibꝰ
putatis qͦd or& ut eruatur: Ab hominibꝰ
qui ꝑsequebant᷑: Ita uͦ: ipsi homines. st̃
hostes nr̃i. Habemꝰ alios hostes inuisibiles.
qui alit̃ ꝑsecunt᷑. Homo ꝑsequit᷑ ut occĩ¬
dat corpꝰ : ꝑsequit᷑ aliꝰ. ut illa que& animã.
Et idõ ꝑ uasa sua : quia de illo dictũ ẽ.
oꝑat᷑ in filiis diffidentię. ꝑ uasa sua: id est¬
ꝑ homines in quibꝰ oꝑatur: agit ꝑsecutio¬
nem corporis: ut intꝰ fiat ruina cordis.
Nam si cadente corpore. stat anima: mus¬
cipula comminuta est: & nos liberati sisꝰ

Expanded text:
s saevire potuerunt, instaurabitur . «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Et quid perit? quid occidunt? Vel hoc eis permittitur, ut quod occiderint pereat? Non periet. Audi ipsius Domini promissionem: «Amen dico vobis, capillus capitis vestri non periet» . Quid ergo de caeteris membris sollicitus es, ubi damnum capilli non erit? 14. «Erue me a persequentibus me.» A quibus putatis quod oret ut eruatur? Ab hominibus qui persequebantur? Ita vero ipsi homines sunt hostes nostri? Habemus alios hostes invisibiles, qui aliter persequuntur. Homo persequitur, ut occidat corpus; persequitur alius, ut illaqueet animam. Et ideo per vasa sua, quia de illo dictum est, «Operatur in filiis diffidentiae» : per vasa sua, id est, homines in quibus operatur, agit persecutionem corporis, ut intus fiat ruina cordis. Nam si cadente corpore stat anima, muscipula comminuta est, et nos liberati sumus .
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͣnti te estimauit. qͥ filio ꝓpͥo non peꝑcit.
s ꝓ nob̃ om̃ibꝰ tradidit eum: Quomͦ ñ & cũ
illo. omia nob̃ donauit: Qui hanc annonã
dedit pugnanti: quid seruat uincenti:
Ego sum inquit panis uiuus qͥ de cęlo des-¬
cendi. Hȩc ẽ annona p̾liantiũ. de horreis
inuecta dñicis: unde pascunt᷑ angłi: quia
panẽ angłorum manducauit homo. Post
p̃lia uͦ & hanc annonam. qͥd seruat. Quid
dabit uictoribꝰ. nͥ qͦd in alio psalmo dr̃: una
petii a dño hanc requirã. ut inhabitem in
domo dni ꝑ om̃s dies uitę meę. ut contẽpler¬

Expanded text:
mavit, «qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum? Quomodo non et cum illo omnia nobis donavit» ? Qui hanc annonam dedit pugnanti, quid servat vincenti? «Ego sum,» inquit, «panis vivus, qui de coelo descendi» . Haec est annona praeliantium, de horreis invecta dominicis, unde pascuntur Angeli: quia, «Panem Angelorum manducavit homo» . Post praelia vero et hanc annonam quid servat? quid dabit victoribus, nisi quod in alio psalmo dicitur: «Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo D
Abbreviated transcription (Latin):
in me ex eo qͦd au̾tisti faciem tuã. iã factꝰ
sum sic̃ terra sine aqua tͥ: ne au̾tas faciẽ
tuam. Au̾tisti a suꝑbo: redde humili. Ne
au̾tas faciem tuam ame: quia si auerteris.
similis ero descendentibꝰ in lacum. Quid est
descendentibꝰ in lacum: Peccator. cũ uenerit
in ꝓfundum maloꝵ: contempn&. Illi des¬
suum. Hanc ꝓfunditatẽ. lacũ appellat ple¬
rumq scriptura. in quã ꝓfunditatẽ cũ ue¬
nerit peccator contempnit. Quid est con¬
tempnit: Iam nec ullã ꝓuidentiã deputat.
aut si deputat. ad eam se ꝑtinere nͣ putat.
Proponit sibi licentiã peccandi: sine spe ue¬
niȩ habenis iniqͥtatis effusis. Non dicit reus¬
tar ad dm̃. & reu̾tet᷑ ad me. nec audit. comi¬
timini ad me & conu̾tar ad uos: qmͣ ueniens
in ꝓfundũ maloꝵ contẽpnit. A mortuo
enĩ inqͥt. tãꝗͣ si non sit: ꝑit confessio. Negᷤ

Expanded text:
d avertisti faciem tuam; jam factus sum sicut terra sine aqua tibi: «Ne avertas faciem tuam.» Avertisti a superbo, redde humili. «Ne avertas faciem tuam a me;» quia si averteris; «similis ero descendentibus in lacum.» Quid est, «descendentibus in lacum? Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnet» . Illi dessuum» . Hanc profunditatem lacum appellat plerumque Scriptura, in quam profunditatem cum venerit peccator, contemnit. Quid est, «contemnit?» Jam nec ullam providentiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponit sibi peccandi licentiam, sine spe veniae habenis iniquitatis effusis. Non dicit, Revertar ad Deum, ut revertatur ad me; nec audit, «Convertimini ad me, et revertar ad vos» : quoniam veniens in profundum malorum contemnit. «A mortuo» enim, inquit, «tanquam si non sit, perit confessio» . «Ne»
Abbreviated transcription (Latin):
men: & quasi moratur in carne mortali qͦd
non erit. Ducitur enim totum in uictoriã:
sed postea. Modo autẽ corpꝰ quidem mortu¬
um ẽ ꝓpt̾ peccatum: & idõ eidem corpori inẽ
peccatũ. & si non regnat peccatũ: sp̃c autem
uita ẽ ꝓpter iusticiam. Si autẽ qui suscitauit
xp̃m a mortuis. habitat in uobis: qui suscita

Expanded text:
men, et quasi moratur in carne mortali, quod men, et quasi moratur in carne mortali, quod non erit. Ducetur enim totum in victoriam, sed postea: modo autem, «Corpus quidem mortuum est propter peccatum;» et ideo eidem corpori inest peccatum, etsi non regnat peccatum: «spiritus autem vita est propter justitiam. Si autem qui suscitavit Christum a mortuis, habitat in
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ p̾dixi. qm̃ qui talia agunt. regnum dĩ
ĩ possidebunt. Non qui adu̾sus talia confli¬
gunt: s qui talia agunt. Cum enim con¬
fligis. aliud opus ẽ: cum uincis aliud opꝰ
÷.cũ pacẽ & requiem habes. aliud opꝰ est.
ec dũ exemplis demonstro paucis: auer¬
ate. Suggerit᷑ aliqͦd lucrũ: delectat. Ha¬
de fraudem. sed magnũ ẽ lucrũ: delectat.
non consentis. Pugnam uide: adhuc sua¬
detur: adhuc instatur: adhuc deliberatur.
Ergo qͥ pugnat: ꝑiclitatur. Uidimꝰ pug¬
lam. cȩtera uideamꝰ. Contempsit iusticiã.
ut fraudem facet&: uictus ẽ. Contẽpsit
lucrũ. ut iusticiȩ seruir&: uicit. In his
tribꝰ uictũ doleo: pugnanti timeo: uicto¬
ri gaudeo. S etiã qui uicit. numqͥd om̃ino
egit in se. ut ꝓrsus eũ pecunia ñ attẽpt&.
aut nichil in eo excit& delectationis. qͣnuis
suꝑ abilis: qͣmuis contemptibilis: qͣmiuis ñ
solum cui non consentiat. s cum qua nec
pugnare dignetur: Inest tam̃ aliqua de¬

Expanded text:
 quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt» . Non qui adversus talia confligunt, sed qui talia agunt. Cum enim confligis, aliud est opus; cum vincis, aliud opus est; cum pacem et requiem habes, aliud opus est. Haec dum exemplis demonstro paucis, advertite. Suggeritur aliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. Contempsit justitiam, ut fraudem faceret; victus est: contempsit lucrum, ut justitiae serviret; vicit. In his tribus, victum doleo, pugnanti metuo, victori congaudeo. Sed etiam ille qui vicit, numquid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia non attentet, aut nihil in eo excitet delectationis, quamvis superabilis, quamvis contemptibilis, quamvis non solum cui non consentiat, sed cum qua nec pugnare dignetur? Inest tamen aliqua de
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio quo puniat᷑: tanꝗͣ unda miscdię
peccati ignis extinguit᷑. Suꝑ exaltat enim
miscdia uidicio. Quid autem: Cum talibꝰ
subuenit. & cũ tales liberat. & cũ talibus
ignoscit: iniustꝰ ẽ ds̃ : Absit. Et ibi iustꝰẽ.
Non ei tollit miscđia iusticiam: nec iusticia
miscđiam. Uide enim si non uistꝰ ẽ. Dimate.
& dimitto: da. & do. Uide enim. si non iustꝰẽ.
In qua m̃sura mensi fueritis: in ea remetict᷑
uobis. Ad hoc enim in qua mensura. Non
enim in m̃sura eiꝰdem generis. sed ad hocea¬
dem m̃sura: ignosce & ignosco. Est apud te
m̃sura uenie dandę : inuenies apud mem̃¬
suram ueniȩ accipiendȩ. Est apud te mͣsn¬
ra tribuendi qͦd habes: inuenies apud me
m̃suram accipiendi qͦd ñ habes. Miscdĩa mea
& refugium meu̾: susceptor meus & erutor
meus. Multũ laborat p̃liator. Hic tenescn¬
cupiscentẽ adu̾sus sp̃m carnem: tene qͦd te¬
nes: tcͣ erit plene qͦd uis. cũ absorta fuerł

Expanded text:
in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae peccati ignis exstinguitur. «Superexaltat» enim «misericordia judicio.» Quid autem? et cum talibus subvenit, et cum tales liberat, et cum talibus ignoscit, injustus est Deus? Absit. Et ibi justus est: non ei tollit misericordia justitiam, nec justitia misericordiam. Vide enim si non justus est: Dimitte, et dimitto; da, et do. Vide si non justus est: «In qua mensura mensi fueritis, in ea» «remetietur vobis» . Ad hoc enim, «In qua mensura:» non enim mensura ejusdem generis est; sed ad hoc eadem mensura, Ignosce, et ignosco. Est apud te mensura veniae dandae; invenies apud me mensuram veniae accipiendae: est apud te mensura tribuendi quod habes; invenies apud me mensuram accipiendi quod non habes. 9. «Misericordia mea et refugium meum, susceptor meus et erutor meus.» Multum laborat praeliator hic, tenens concupiscentem adversus spiritum carnem. Tene quod tenes. Tunc erit plene quod vis, cum absorpta fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
corũ atq filiorum: Quid dicimꝰ: Non
ẽ ista felicitas: Sit. sed sinistra. Quidẽ
sinistra : T̃emporalis: mortalis: corporalis.
Nolo illa iam defugias: s neq dexterall
pites. Non enim isti idõ maligni. idõ ua.¬
ni quia his habundabant: s quia id qͦd
instrũ esse debuit. in dextro ponebant.¬

Expanded text:
corum atque filiorum ? Quid dicimus? non corum atque filiorum ? Quid dicimus? non est ista felicitas? Sit licet, sed sinistra. Quid est, sinistra. Temporalis, mortalis, corporalis. Nolo illam jam diffugias, sed neque dexteram putes. Non enim isti ideo maligni, ideo vani, quia his abundabant; sed quia id quod sinistrum esse debuit, in dextera ponebant.
Abbreviated transcription (Latin):
tudo tẽpli. Cellaria eorum plena: erue¬
tantia ex hoc in hoc. Oues eorum fecundȩ
multiplicantes in egressibꝰ suis: boues eoꝵ
crassȩ. Non ẽ ruina sepis neq exitus. neꝗ
clamor in plateis eorum. Ergo non ẽ sta
felicitas: Int̾roga filios regni cęlorũ: int̃¬
roga ꝓgeniem resurrectionis in ęt̾nũ: int̾.¬
go non ẽ ista felicitas. filios habere inco¬
lumes: filias ornatas: plena cellaria: ha¬
bundantia pecora: nullam ruinã ñ dico
parietis. s nec sepis: nullũ tumultum &
clamorem in plateis: sed quietẽ. pacem.
habundantiã. copiam rerum. in domibꝰ
in ciuitatibꝰ: Ergo ñ ẽ ista fęlicitas: Aut
debent eam iusti defugere: aut ñ inue
auro. argento. familia. fili is. pecoribꝰ:
Honne ia cobsc̃s patriarcha fuigiens afa¬
cie esau fr̃ĩs sui. in mesopotamia serui¬
ens. ditatꝰ egressus ẽ. & egit gr̃as dño dõ
suo quia in uirga sua transit fluuium:
& regressus ẽ cũ tanta habundantia pẽ¬

Expanded text:
tudo templi; cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicrassi: non est ruina sepis, nec exitus; neque clamor in plateis eorum.» Ergo non est ista felicitas? Interrogo filios regni coelorum, interrogo progeniem resurrectionis in aeternum, intergo non est ista felicitas, habere filios incolumes, filias ornatas, plena cellaria, abundantia pecora, nullam ruinam, non dico parietis, sed nec sepis; nullum tumultum et clamorem in plateis, sed quietem, pacem, abundantiam, copiam rerum in domibus, in civitatibus? Ergo non est ista felicitas? aut debent eam justi defugere? aut non inveauro, argento, filiis, familia, pecoribus ? Nonne Jacob sanctus patriarcha fugiens a facie Esau fratris sui in Mesopotamiam, serviens ditatus, regressus est, et egit gratias Domino Deo suo, quia in virga sua transiit fluvium, et regressus est cum tanta abundantia pe
Abbreviated transcription (Latin):
non ea quȩ uultis faciatis. Et hor gue
bellum: & qͦd est molestiꝰ internum. Inqo
bello si sit quisꝙ uictor: illos qͦs ñ ialuo
unicos continuo suꝑabit. Non enim tepea
diabolus uel angłi eiꝰ: nͥ qͦd in te carnal
dominatur. Nam quomͦ uincimꝰ illos hostes
qͦs ñ uidemꝰ. nͥ quia carnales interiores mot
mur. In amore pecuniȩ. dominat᷑ auaricu.
Dominante tͥ auaricia: diabolus forinsesꝰ
lucrum cum fraude ꝓponit. Perumq eñ
ad lucrum ñ ꝑuenis: nisi fraudem fęceris.
Proponit gͦ ille forinsecꝰ auariciȩ tuȩ quã
intus non uicisti: quã non domusti: quã
non tͥ subiecisti: ꝓponit tanqͣm athlete

Expanded text:
non ea quae vultis, faciatis.» Et hoc grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos non videmus, nisi quia carnales interiores motus mus. In amore pecuniae dominatur avaritia: dominanti tibi avaritiae diabolus forinsecus lucrum cum fraude proponit. Plerumque enim ad lucrum non pervenis, nisi fraudem feceris. Proponit ergo ille forinsecus avaritiae tuae quam intus non vicisti, quam non domuisti, quam non tibi subjecisti; proponit tanquam, at
Abbreviated transcription (Latin):
ario lactis pone. Ecce & ego tͥ dico: inmo tͥ
Qͣ ueritas dicit. Prorsus non facis qͦd uis.
ugnante carne aduersus sp̃m tuum. sed
Sistam pugnam de te ñ p̃sumis: ammonen¬
lis es ne frustra audieris. exultate dõ ad¬
utori nr̃o. Si enim ꝑ te impleres totum.
non ess& necessarius aduitor. Rursus si tu
ose tua uoluntate nichil ageres: non uoca¬
ntur adutor. Adiutor erum. aliquid agen¬
am adiuuat. Deniq cum dixiss&. caro con
ut ñ ea quȩ uultis faciatis. & ꝓposiuss& te
inte te. ueluti deficientem te in te: conti¬
mo misit adiutorem. Qđ si spũ ducimini:
im adhuc estis sub lege. Qui enim sub lege
i. non impl& legem. s p̃mitur a lege: sicut
lle dauid sub armis erat. Ergo si spu duceriᷤᷤ:
nide quis te adiuuauit. ut impleas qͦd ue¬
ls. Adiutor tuus. susceptor tuus: spes tua
qui doc& manꝰ tuas in p̃lium. & digitos tuos
ad bellum. Manifesta enim sunt inqͥt oꝑa

Expanded text:
torio lactis pone. Ecce et ego tibi dico, imo tibi torio lactis pone. Ecce et ego tibi dico, imo tibi ipsa veritas dicit. Prorsus non facis quod vis, pugnante carne adversus spiritum tuum. Si ad istam pugnam de te praesumis, admonendus es, ne frustra audieris, «Exsultate Deo adjutori nostro» . Si enim per te impleres totum, non esset necessarius adjutor. Rursus, si tu ipse tua voluntate nihil ageres, non vocaretur adjutor: adjutor enim aliquid agentem adjuvat. Denut non ea quae vultis, faciatis;» et proposuisset te ante te, veluti deficientem te in te, continuo misit ad adjutorem: «Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege.» Qui enim sub lege est, non implet legem, sed premitur a lege; sicut ille David sub armis erat. Ergo si spiritu duceris, vide quis te adjuvabit, ut impleas quod velis. Adjutor tuus, susceptor tuus, spes tua qui docet manus tuas in praelium, et digitos tuos ad bellum. «Manifesta enim sunt,» inquit, «opera
Abbreviated transcription (Latin):
opus & p̃mium. Fac. & tolle. Tu autẽ si cal
antẽ non sentis: si gͦ domiusti auariciam.
attendis alterum p̃ponentẽ opus & p̃miũ.
Quid ille p̃posuit: Fraudem & lucrũ. Qͥa
isti p̃ponunt: Innocentiã & coronam. fac
& tolle: & ille dicit & iste. Iam tu p̃liator
interior si ñ es uictus auaricia: s uictor
auariciȩ. illum attendis. hunc uincis.
Discernis enim utrũq & dicis. Hic uideo
opus & p̃mium: illic autẽ ȩscam & laqueũ
Neq enim aliquid dicis in te: qͦd ñ ꝑtineat
ad te. Etenim ex peccato diuisus es adus
te. Trahis concupiscentię ꝓpaginẽ: & tradu¬
cem mortis. Habes qͦd contͣ pugnes inte.
habes qͦd expugnes in te: sed habes quem
inuoces ut pugnant̾ẽ adiuu& te. & uil¬
centẽ coron& te: qui non existentẽ seot
te. Quomͦ inquis uincam: Ficee ipse apłt
difficillimũ p̃lium ꝓponit: & quã labor¬
osum sit aut forte insuꝑabile si ñ uite¬
uatis: Queris quomͦ Attende ad gr̃am
dis pastoralis: lapides de flumine. in excep¬

Expanded text:
i calcntem non sentis: si ergo edomuisti avaritiam, attendis alterum proponentem opus et praemium. Quid ille proposuit? Fraudem et lucrum. Quid iste proponit? Innocentiam et coronam. Fac et tolle, et ille dicit, et iste. Jam tu praelatior interior, si non es victus avaritia, sed victor avaritiae; illum attendis, hunc vincis. Discernis enim utrumque, et dicis: Hic video opus et praemium, illic autem escam et laqueum. Neque enim aliquid dicis in te, quod non pertineat ad te. Etenim ex peccato divisus es adversum te. Trahis concupiscentiae propaginem et traducem mortis: habes contra quod pugnes in te, habes quod expugnes in te. Sed habes quem invoces, ut pugnantem adjuvet te, et vincentem coronet te, qui non existentem fecit te. 6. Quomodo, inquis, vincam? Ecce ipse Apostolus difficillimum praelium proponit, et quam laboriosum sit aut forte insuperabile, si non intelciatis?» Quaeris quomodo? Attende ad gratiam vasis pastoralis, lapidem de flumine in excep
Abbreviated transcription (Latin):
sumens non de se s de dño suo. ꝓcessit adũsꝰ
goliam suꝑbum se iactantẽ: de se pͣsum̃tem.
Tulit unum lapidem: iecit: inimicũ infron¬
te ꝑcussit: cecidit ex eo loco corporis. ubi sig¬
num xp̃i non habuit. Hoc quoq lic& atten¬
das. Quinq lapides posuit: unum misit. Li¬
bri qͥnq lecti sunt: sed unitas uicit. Plenitu
do legis. ut paulo ante cõmemoraiumꝰ: cari¬
tas. Et ait apłs. Sufferentes inuicẽ in dilec¬
tione: studentes seruare unitatẽ sp̃s in uin¬
culo pacis. Deinde illo ꝑcusso atq deiecto.
gladiũ eiꝰ abstulit: inde & illi caput absci¬
dit. Et hoc fęcit nrͣ dauid: deiecit diabo.¬
lum de suis. Quando autẽ credunt magni
eiꝰ qͦs ille in manu habebat. & de quibꝰ cęte¬
ras animas trucidabat: conu̾tunt linguas
suas contͣ diabolũ. & sic goliȩ de gladio suo
caput incidit᷑. Aysterium tituli ꝓ tpris bre¬

Expanded text:
sumens non de se, sed de Domino suo, processit adversus sumens non de se, sed de Domino suo, processit adversus Goliam superbum, se jactantem, de se praesumentem. Tulit unum lapidem, jecit, inimicum in fronte percussit; cecidit ex eo loco corporis, ubi signum Christi non habuit. Hoc quoque licet attendas: quinque lapides posuit, unum misit. Libri quinque lecti sunt, sed unitas vicit. «Plenitudo» enim «Legis,» ut paulo ante commemoravimus, «charitas:» et Apostolus ait, «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis» . Deinde illo percusso atque dejecto, gladium ejus abstulit, et inde caput illi abscidit. Et hoc fecit noster David, dejecit diabolum de suis: quando autem credunt magni ejus, quos ille in manu habebat, et de quibus caeteras animas trucidabat, convertunt linguas suas contra diabolum; et sic Goliae de gladio suo caput inciditur. Mysterium tituli pro temporis bre
Abbreviated transcription (Latin):
uelum tẽpli conscissũ ẽ. Deniq arma ille
posuit. tanqͣm onera sacram̃toꝵ ueteris
legis: & ipsam legem accepit. Quinq lapi¬
les. qͥnq libros moysi significant. Tulit gͦ
llos qͥnq lapides de flumine. Nostis qͥd sit
fluuiꝰ. Labit᷑ enĩ mortale scłm: & p̃terflu¬
ł qͥcqͥd uenit in mundũ. Erant enĩ in flu
transibant sic̃ fluuiꝰ. Quid fecit dđ ut
lex ipsa utilis ess& : Accepit gram. Lex
enĩ: sine gra impleri ñ potest. Pienitudo
legis. caritas. Et unde ista caritas: lide
Hoc enĩ ẽ in carne gratuitũ: ubi mat᷑ ñ qͣrit
acciꝑe. s satagit dare. Hoc mat᷑ gratis dat.
& contristat᷑. si desit qͥ accipiat. Quomͦ gͦ os¬
tendit dauid legem sine grã oꝑari ñ posse: nͥ
cũ illos lapides quinq quibꝰ significabat᷑ lex
in libris quinq coniungere uolens gr̃ę posuit
in uase pastorali. quo lac mulgere consueue¬
rat : His armatꝰ: grã utiq armatꝰ. & idõ p̃¬

Expanded text:
velum templi conscissum est . Denique arma ille posuit, tanquam onera sacramentorum Veteris Legis; et ipsam Legem accepit. Quinque enim lapides quinque libros Moysi significant. Tulit ergo illos quinque lapides de flumine. Nostis quid sit fluvius. Labitur enim mortale saeculum, et praeterfluit quidquid venit in mundum. Erant ergo in flumtransibant super fluvios. Quid fecit David, ut Lex ipsa utilis esset? Accepit gratiam. Lex enim sine gratia impleri non potest: «Plenitudo» enim «Legis charitas» . Et unde ista charitas? Vide hoc enim est in carne gratuitum, ubi mater non quaerit accipere, sed satagit dare; hoc mater gratis dat, et contristatur si desit qui accipiat: quomodo ergo ostendit David Legem sine gratia operari non posse, nisi cum illos lapides quinque, quibus significabatur Lex in libris quinque, conjungere volens gratiae, posuit in vase pastorali, quo lac mulgere consueverat? His armatus, gratia utique armatus, et ideo prae
Abbreviated transcription (Latin):
res gladiĩ eiꝰ. de qͦ pugnat diabolus. adu̾sus
fideles. Ded qͦmͦ goliȩ ꝓstrato tollit᷑ gladiꝰ.
ut ipsi goliȩ de suo gladio caput ãputet᷑.
ita cũ credt̃ ipsi infideles dr̃ eis. fuistis ali-¬
qͣndo tenebrȩ. nc̃ autẽ lux in dño: pugna¬
stis de manu goliȩ. iam in manu xp̃i tol¬
lite caput goliȩ. Hoc enim unum p̃lium:

Expanded text:
res gladii ejus de quo pugnat diabolus adversus res gladii ejus de quo pugnat diabolus adversus fideles. Sed quomodo Goliae prostrato tollitur gladius, ut ipsi Goliae caput de gladio suo amputetur; ita cum credunt ipsi infideles, dicitur eis: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Pugnastis de manu Goliae, jam in manu Christi tollite caput Goliae. 5. Hoc unum praelium:
Abbreviated transcription (Latin):
alii hec. Diuisiones sunt: oꝑationis. Om̃ia
hȩc oꝑatur unus atq idem sp̃s: radix ẽ uni¬
tatis. His gͦ digitis: pugnat corpꝰ xp̃i ꝓcedens
cõmemorare fortasse longum ẽ: & gerere fa¬
ciliꝰ qͣm explicare. Habemꝰ unum bellum. qͦd
quibꝰ uidemini pati molestias: non adu̾sus
ipsos pugnatis. s adu̾sus pͥncipes & potesta¬
tes. & rectores mundi. Et ne intelligeres
mundi. cęli & t̾rȩ: ostendit qͥd dicer&. tene¬
brarum inquit harũ. Mundi scilic&. Num
qͥd ꝑ ipsum facti : Quia & mundus ꝑ eũ fac¬
tus ẽ. Sed mundi qui eum ñ cognouit:
qͥa & mundus eũ ñ cognouit. Hȩ tenebrȩ
ñ st̃ natura: s uoluntate. Anima enim ꝑ
seipsam ñ luc&: qͥa humilit̃ ac ueracit̃ can¬
& oculi nr̃i lumina uocant᷑: & tam̃ lux ex¬
trinsecus si desit. etiã sani & patentes in
tenebris remanebt. Ergo bellũ gerimꝰ ad¬
u̾sus rectores tenebrarũ harum. rectores sci¬
lic& infidelium. diabolũ & angłos eiꝰ: recto¬

Expanded text:
c; divisiones sunt operationis: «Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus;» radix est unitatis. His ergo digitis pugnat corpus Christi, procedens commemorare fortasse longum est, et gerere facilius quam explicare. Habemus unum bellum quod quibus videmini pati molestias; non adversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet, non qui per ipsum factus est; quia, «Et mundus per eum factus est:» sed mundi qui eum non cognovit; quia, «Et mundus eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: quia humiliter et veraciter canet oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejus, recto
Abbreviated transcription (Latin):
sit & uicit. Hoc qͥdem ille dauid: sed myste.¬
ria ꝑscrutem᷑. Proposueramꝰ enuĩ titulũ istũ.
breuẽ numero u̾borum: sed graue̾ pondẽ
mysterioꝵ. Ueniat in mͣtem illa apłica sen¬
tentia. omĩa hȩc in figura contingebant illis
ne impudentes uideam᷑ querere aliqͥd abscon¬
ditũ. ubi sit diei totũ. sine mysterii ꝓfundi¬
tate. simplicit᷑ dictũ. Habemꝰ gͦ auctoritatẽ
facientẽ nos intentos ad querendũ: uigiles ad
s sic̃ soletis intelligere eruditi in scola eiꝰ. apͥe
caput &s corpꝰ. Nlon gͦ sic audiatis aliquid
e⁊ psona axpi: quasi ad uos ñ ꝑtineat qͥ estis
airua xp̃. Hoc tanꝗͣ fundam̃to posito: uidete
ne sequantur. Nostis multis sacram̃tis uisi
sone: negocioso illo qͦdam sacerdotio.: & tem¬
ulo figuris pleno: multiplicibꝰ holocaustoꝵ
sarificioꝵq generibꝰ. Hȩc dauid nr tanqͣm
arma p̾mentia ñ adiuuantia posuit. Si enĩ

Expanded text:
sit, et vicit . Hoc quidem ille David: sed mystesit, et vicit . Hoc quidem ille David: sed mysteria perscrutemur. Proposueramus enim titulum istum brevem numero verborum, sed gravem pondere mysteriorum. Veniat in mentem apostolica illa sententia, «Omnia haec in figura contingebant in illis» ; ne impudenter videamur quaerere aliquid absconditum, ubi possit dici totum sine mysterii profunditate simpliciter dictum. Habemus ergo auctoritatem facientem nos intentos ad quaerendum, vigiles ad sicut soletis intelligere eruditi in schola ejus, Christus caput et corpus. Non ergo sic audiatis aliquid ex persona Christi, quasi ad vos non pertineat, qui estis membra Christi. Hoc tanquam fundamento posito, videte quae sequantur. 2. Nostis multis sacramentis visisione, negotioso illo quodam sacerdotio, et templo figuris pleno, multiplicibus holocaustorum sacrificiorumque generibus. Haec David noster tanquam arma prementia, non adjuvantia, posuit.
Abbreviated transcription (Latin):
titulus breuis ẽ. numero u̾boꝵ.
sed grauis pondere mysteriorum.¬
psi dauidad goly am Preliũ hoc
factũ tp̃re patrum nr̃oꝵ: de scͥpturis scis
recolit mecũ caritas ur̃a. Cum eñ adusus
ppłm dĩ alienigenȩ dimicarent: ꝓuocauit
unꝰ unum golias dauid: in qͦ certamine uo¬
luntas dei ꝓ cuiꝰq partis uictoria ꝓbaretur.
Ded qͥd de uictoria satagimꝰ: qͣnao ꝓuocim¬
tẽ ꝓuocatũq cernimꝰ Prouocauit impletas
pietatẽ: ꝓuocauit suꝑbia humilitatẽ. po¬
stremo ꝓuocauit diabolus xp̃m. Quid mi¬
ramini diabolũ uictũ Alle erat grandissta¬
tura corporis: iste autẽ statura paruus. s¬
fide magnꝰ. Accepit arma bellica sc̃s đ đ̃
ut adu̾sus goliam ꝓced&: hȩc arma ꝑęta¬
tem & paruam ut diximꝰ staturã corporis.
portare nͣ ualuit. Abiecit onerantia non
adiuuantia: accępit quinq lapides de flu¬
mine: & posuit in uase pastorali. His armatꝰ
corporalit᷑. nomine autẽ dĩ sp̾italit᷑. ꝓces¬

Expanded text:
titulus brevis est numero verborum, sed gravis pondere mysteriorum«Ipsi David ad Goliam.» Praelium hoc factum tempore patrum nostrorum, de Scripturis sanctis recolit mecum Charitas vestra. Cum enim adversus populum Dei alienigenae dimicarent, provocavit unus unum, Golias David: in quo certamine voluntas Dei pro cujusque partis victoria probaretur. Sed quid de victoria satagimus, quando provocantem provocatumque cernamus? Provocavit impietas pietatem, provocavit superbia humilitatem, postremo provocavit diabolus Christum. Quid miramini diabolum victum? Ille erat grandis statura corporis; iste autem statura parvus, fide magnus. Accepit arma bellica sanctus David, ut adversus Goliam procederet. Haec arma per aetatem, et parvam, ut diximus, staturam corporis, portare non valuit. Abjecit onerantia, non adjuvantia: accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase pastorali. His armatus corporaliter, nomine autem Dei spiritualiter, proces
Abbreviated transcription (Latin):
sententiȩ uidet᷑. Qͦ est manꝰ nr̃as in p̃lium:
hoc ẽ digitos nr̃os in bellũ. An aliqͥd est int̃
positos. Uerũtam̃ in digitis agnoscimꝰ unita¬
tẽ: diuisionẽ oꝑationis. & tam̃ radicẽ unitatis
Uide illam gr̃am. Dicit apłs. Alii quidem¬

Expanded text:
 est, manus nostras in praelium; hoc est; digitos nostros ad bellum. An aliquid interest inter positos. Verumtamen in digitis agnoscimus divisionem operationis, et tamen radicem unitatis. Vide illam gratiam: dicit Apostolus, «Alii quidem
Abbreviated transcription (Latin):
n: ꝑ patientiã expectamꝰ. Patientiã querit
llon enĩ sufficit mane sꝑare: s aliqͥd opꝰ ẽ
sagere. Quare aliquid agere: Qm̃ dicit
in alio psalmo dm̃ exquisiui in die tribu¬
litionis meę: tanꝗͣ in tp̃r noctis meę dm̃ ex-¬
siui. Quomͦ ex quisisti. Manibꝰ meis nocte
oram eo : & ñ sum deceptus. Manibꝰ qͤrendꝰ
ĩ in nocte ds. Quid est manibꝰ. Bonis oꝑibꝰ
corã eo. Cum enĩ facis elemosinã noli tuba ca¬
nere: pat̾ tuus qͥ uid& in occulto. redd& tͥ.
luia gͦ ita sꝑandũ ẽ. & ita nox ista toleran¬
da ẽ. & in ipsa patientia donec dies illuces¬
cit. ꝑseuerandum est: qͥd int̾ea hic agendũ
Ne forte ꝑ te ipsum acturꝰ es aliqͥd: ut meteariᷤᷤ
pduci ad mane. Notam fac mͥ dñe uiam
inqua ingrediar. Idõ lucernam ꝓpheticã ac¬
cendit: idõ ipsum dñm tanꝗͣ in testa carnis
mea. Ambula ad ꝓpħiam: ambula ad lucer¬
nam p̾dictoꝵ futuroꝵ: ambula ad u̾ba dei.
Nondũ uides u̾bum in pͥncipio dm̃. apud

Expanded text:
 patientiam exspectamus . Patientiam quaerit Non enim sufficit mane sperare; aliquid opus est agere. Quare aliquid agere? Quoniam dicit in alio psalmo, «Deum exquisivi in die tribulationis meae:» tanquam in tempore noctis meae Deum exquisivi. Quomodo exquisisti? «Manibus meis nocte coram eo; et non sum deceptus» . Manibus quaerendus est in nocte Deus. Quid est, «manibus?» Bonis operibus. «Coram eo: Cum enim facis eleemosynam, noli tuba canere; et Pater tuus qui videt in occultoum est mane, et ita nox ista toleranda est, et in ipsa patientia donec dies lucescat perseverandum est, quid interea hic agendum? Ne forte per teipsum acturus es aliquid, ut merearis perduci ad mane? «Notam fac mihi, Domine, viam in qua» «ingrediar.» Ideo lucernam propheticam accendit; ideo ipsum Dominum tanquam in testa carnis a virtus mea» . Ambula ad prophetiam, ambula ad lucernam praedictorum futurorum, ambula ad verba Dei. Nondum vides Verbum in principio, Deum apud
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationis noui testam̃ti. tp̃r insinuan¬
a & cõm̃dandę gr̃e dei qͥd fecit : Arma po¬
suit: qͥnq lapides tulit. Arma ut diximꝰ
enerantia posuit. Ergo sacram̃ta legis. Sa¬
cram̃ta legis illa quę non sunt imposita gen¬
nbꝰ. posuit: quȩ non obseruamꝰ. M eministis
b tam̃ ad aliquã significationẽ p̃missa &
posita intelligamꝰ: non ut abiciamꝰ legem
dei. sed ut sacram̃ta ꝓmutentia. impleta ꝓ¬
missione ñ celebremꝰ. Qͦd eñi ꝓmittebant.
uenit. Orͣa enim noui testam̃ti in lege uela¬

Expanded text:
revelationis Novi Testamenti, tempore insinuandae et commendandae gratiae Dei, quid fecit? Arma posuit, quinque lapides tulit: arma, ut diximus, onerantia posuit; ergo sacramenta Legis, sacramenta illa Legis, quae non sunt imposita Gentibus, posuit, quae non observamus. Meministis sed tamen aliqua significatione premissa et posita intelligamus non ut abiciamus legem Dei, sed ut sacramenta promittentia, impleta promissione, non celebremus; quod enim promittebant venit; gratia enim Novi Testamenti in Lege vela
Abbreviated transcription (Latin):
dnẽ uiuificabis me in tua iusticia: ñ in
mea. Non qͥa ego merui: s qͥa tu miserere¬
ris. Nam si meũ ostendem meritũ: nichil
abs te mererer. nͥ suppliciũ. Auulsisti me¬
rita mea : inserusti dona tua. Propt̃ nom̃
tuũ dñe. uiuificabis me: in tua uitic uont¬
duices de tribulatione animã meam & in
tua miscđia ad interitum deduces inimes

Expanded text:
Domine, vivificabis me: in tua justitia,» non in Domine, vivificabis me: in tua justitia,» non in mea, non quia ego merui, sed quia tu misereris. Nam si meum ostenderem meritum, nihil abs te mererer, nisi supplicium. Avulsisti merita mea, inseruisti dona tua. «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia educes de tribulatione animam meam; et in tua m