comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et cõmodi.terroris ampliꝰ. Regna illipar¬
tes sunt uł fuerunt. totũ autẽ ẽ om̃e se¬
culum uniuerfitas creaturarĩr earum
dum taxat. q̃ rationales sunt: scilicet
angłoꝵ & hominũ: de quib dñi creati¬
onis ẽ & erit pudicium. Igit᷑ ad summũ
recurrentes: ꝓponamꝰ mundum ⁊ mũdi
pͥncipem diabolum. cuius typũ gessit
assur. ⁊ inmedis atq ꝑsis. amansuꝑbis¬
simus: ingrecis anthiocus. ⁊ in roma¬
nis nero maloꝵ imperatoꝵ imperator.
pessimꝰ. ⁊ innouissimis dieb reuelabit᷑.
nominatꝰ antixp̃e. In isto mundi prin¬
cipe intoto mundo ꝯplemꝰ dinume¬
rationẽ dei:. appensionẽ instatera dĩ:
diuisionẽ iudicii dĩ. scd̾m sc̾pturam
hane. mane. thechel. phares.uii.
ane numerauit ds̃ regnũ quod
dicis eẽ tuũ. opͥnces mundi. rex
tenebrarum. tyranne pec̃ci ⁊ mortis:
numerauit in quam numero dierũ
senario: ⁊ compleuit illud die septimo.

Expanded text:
et commodi, terroris amplius. Regna illa paret commodi, terroris amplius. Regna illa partes sunt vel fuerunt, totum autem est omne seculum, universitas creaturarum, earum dumtaxat, quę rationales sunt, scilicet angelorum et hominum, de quibus domini creatoris est et erit iudicium. Igitur ad summum recurrentes proponamus mundum et mundi principem diabolum, cuius typum gessit Assur et in Medis atque Persis Aman superbissimus, in Grecis Antiochus et in Romanis Nero malorum imperatorum imperator pessimus, et in novissimis diebus revelabitur nominatus antichristus. In isto mundi principe et in toto mundo contemplemur dinumerationem dei, appensionem in statera dei, divisionem iudicii dei secundum scripturam hanc: mane, thecel, phares. 7.ane: numeravit deus regnum. Quod dicis esse tuum, princeps mundi, rex tenebrarum, tyranne peccati et mortis, numeravit, inquam, numero dierum senario et complevit illud die septimo.
Abbreviated transcription (Latin):
triumphum. Diuisum ẽ. inqͥt regnũ tuũ:
subaudit᷑ contrate qͥ facta coniuratione.
ab his qͥb imperare debueras. circũdatꝰ
es obsidione᷑. moriturus hac nocte inerapu¬
la & ebrietate. ꝙ datũ ẽ. medis & ꝑsis:. iux¬
ta p̃dicationẽ eius qͥ ante te laudans et
magnificans uiuentẽ insempiternum :
iuiȩ inquit eius iustȩ. ꝙ gradientes in su¬
ꝑbia. pot̾ humiliare: dnãturq ĩ regno
hominũ: & cuicunq uoluerit dat illud.
thechel. phares. Similit̾ namq decetiᷤ
regnis sentiendum: de regno ꝑsaꝵ et
medoꝵ. de regno macedonũ. siue gre¬
coꝵ. de regnoromanoꝵ: uidelicet qd̾
singula hoꝵ iam ds̃ dinumerasset: et
singula suis temporib completurus eẽt.
ꝗd̾ singula deberet appenderȩ in statera:
iudiciumq diuisionis dareꝓ eo qd̾ ea
minus habere ĩueniret. Uerũ etiã ad huc
parum ẽ considerare in partib qd̾ de to¬
to si p̃dicetur. plus habet ammirationis

Expanded text:
triumphum. Divisum est, inquit, regnum tuum, triumphum. Divisum est, inquit, regnum tuum, subauditur: contra te, quia facta coniuratione ab his, quibus imperare debueras, circumdatus es obsidione moriturus hac nocte in crapula et ebrietate, et datum est Medis et Persis iuxta predicationem eius, quia ante te laudans et magnificans viventem in sempiternum: vię, inquit, eius iustę et gradientes in superbia potest humiliare dominaturque in regno hominum, et cuicumque voluerit, dat illud. Thecel, Phares . » Similiter namque de caeteris regnis sentiendum, de regno Persarum et Medorum, de regno Macedonum sive Graecorum, de regno Romanorum, videlicet quod singula eorum jam Deus dinumerasset, et singula suis temporibus completurus esset, quod singula deberet appendere in statiudiciumque divisionis dare pro eo, quod ea minus habere inveniret. Verum etiam adhuc parum est considerare in partibus, quod de toto, si predicetur, plus habet admirationis
Abbreviated transcription (Latin):
ebrius: eadem nocte int̾fectus. Iosephus
qͥde itanarrat᷑: ñ post multũ tempus &
balthasar captus ẽ: ꝙ ipsa ciuitas. Hic aũ.
sic seͥptum ẽ. eadẽ nocte interfectus est
balthasar rex caldeus. ꝙ darius medꝰ suc¬
cessit in regnũ. Dum p̃missa naratione.
de scͥptura &. narratione eiꝰ sub iungit᷑. ñ
post multũ tempꝰ captus ẽ. uidet᷑ ñ dicere.
qd̾ int̾fectus sit eadem nocte. Qd̾ si historiȩ
contrariȩ sunt: inmultis nanq discrepat
multitudo scͥptoꝵ scłariũ: Huic sine dubi¬
omagis ẽ credendũ. qͥ presens int̾fuit. qͥ
seͥpturam legit & interp̃tatus ẽ: qͥ inde
purpurã & torquem auream cirea collũ
accepit: qͥ terciꝰ in regno pͥnceps p̃dicatꝰ ẽ:
& cũ tanto honore cũ tali pͥncipatu de regg¬
no ad regnũ. de caldeis uictis transiatꝰ ẽ.
ad uictoriam medoꝵ atq ꝑsarum: fideł
int̾pres uͥotũ ꝙ. insignẽ poitans ueritatiᷤ

Expanded text:
ebriatus eadem nocte est interfectus. Iosephus ebriatus eadem nocte est interfectus. Iosephus quidem ita narrat: Non post multum tempus et Balthasar captus est et ipsa civitas. Hic autem, sicut scriptum est: eadem nocte interfectus est Balthasar rex Chaldeus et Darius Medus successit in regnum, dum premissa narratione de scriptura et interpretatione eius subiungit: non post multum tempus captus est, videtur non dicere, quod interfectus sit eadem nocte. Quod si hystorię contrarię sunt – in multis namque discrepat multitudo scriptorum secularium –, huic sine dubio magis est credendum, qui presens interfuit, qui scripturam legit et interpretatus est, qui inde purpuram et torquem aureum circa collum accepit, qui tertius in regno princeps predicatus est et cum tanto honore, cum tali principatu de regno ad regnum, de Chaldeis victis translatus est ad victoriam Medorum atque Persarum, fidelis interpres notum et insignem portans veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
hares. diuisum ẽ. regnum tuũ:
et datum ẽ medis ⁊ ꝑsis. G̃uim ĩ qͦ.
ante hoc finitum ẽ regnum illud diu¬
turnum assirioꝵ. pompeius trogus
sardana pallũ memorat: uirũ muliere
corruptiorem: eum autẽ qͥ facta cõiu¬
ratione bellum sardanapallo inferẽs
mortuo suocessit. et admedos impium
transtulit: seͥbit arbactum fuisse. p̾fee¬
tum medoꝵ. Miro mͦ reges postremi.
ille uidelicet sardanapallus in qͦ finitũ
ẽ regnum assyrioꝵ ⁊ iste balthasar ĩ qͦ
diuisum ẽ. regnũ caldeoꝵ. Neut cõpareᷤᷤ
insuꝑbia: ita consimiles fuere ieõtu¬
melia. Ille nãq uir: ut iam dictum ẽ
muliere corruptior. int̾ seortoꝵ gregeᷤ
purpuras colonebat: ⁊ eũ muhebri habi¬
tu. dum mollitia corporis ⁊ oculoꝵ lasci¬
uia om̃s feminas ante iret. pensa inter
uirgines partiebat᷑. quã obeausam facta
coniuratione a suis admortẽ ẽadactus.
Iste int̾ uroꝵ ⁊ eoncubinarũ turbas noe¬
turnũ ꝓducens conuiuium crapulatꝰ et

Expanded text:
hares, divisum est regnum tuum et datum est Medis et Persis. Eum, in quo ante hoc finitum est regnum illud diuturnum Assyriorum, Pompeius Trogus Sardanapallum memorat virum muliere corruptiorem; eum autem, qui facta coniuratione bellum Sardanapallo inferens mortuo successit et ad Medos imperium transtulit, scribit Arbactum fuisse prefectum Medorum. Miro modo reges postremi – ille videlicet Sardanapallus, in quo finitum est regnum Assyriorum, et iste Balthasar, in quo divisum est regnum Chaldeorum – sicut compares in superbia, ita consimiles fuere in contumelia. Ille namque vir ut iam dictum est muliere corruptior inter scortorum greges purpuras colonebat et cum muliebri habitu, dum mollitia corporis et oculorum lascivia omnes feminas anteiret, pensa inter virgines partiebatur. Quam ob causam facta coniuratione a suis ad mortem est adactus; iste inter uxorum et concubinarum turbas nocturnum producens convivium crapulatus et
Abbreviated transcription (Latin):
hic nominauit eum: cui regnando fac¬
tãẽe constat iniuriam. Ipe nãq qͥ fecit
diem debuit dispon̾e inuindũ: nec pͥn¬
cipari quisquã debuisset. nͥ scd̾m eius
arbitrium. Simnordinatio ẽ.ꝙ. irreue¬
rentia coram cano capite ñ assurgere:
quante mordinationis. quantȩ ẽ. irre¬
uerentie. regnũ tam cani capitis. tam
antiqui dierum. rapto nomine regio
lacerasse:Siqͥdem int̾ homines uiiue¬
nes ac senes facilis ẽ. etatũ comparatio:
dierum aut̃ illiꝰ antiqͥ.ꝙ. dierũ hõmũ
qͥs nom̃ eius regium rapuerunt. nłła
om̃ino ẽ. uł ẽẽ pot̾ cõparatio. Quis enĩ
dicere uł cogitare pot̾. quanto diu¬
turnitas siue antiquitas increati. ꝓl¬
xior sit. temporib. annis. siue diebus.
hominũ hesternoꝵ qͥ quasi e̾ri crea¬
ti fuere. ułnati: Quando illaꝵ anti¬
quissima bestiaꝵ de mari ascendit:
quando regnũ assyrioꝵ de t̾ra cõsur¬
rerit: iam tunc iste antiquus dierũ

Expanded text:
m nominavit cum, cui regnando facm nominavit cum, cui regnando factam esse constat injuriam. Ipse namque qui fecit idem debuit disponere mundum nec principari quisquam debuisset, nisi secundum ejus arbitrium. Si inordinatio est et irreverentia, coram cano capite non consurgere, quantae inordinationis, quantae irreverentiae est, regnum tam cani capitis, tam antiqui dierum, rapto nomine regio, lacerasse? Siquidem inter homines juvenes ac senes, facilis est aetatum comparatio; dierum autem illius antiqui, et dierum hominum, qui nomen ejus regium rapuerunt, nulla omnino est, aut esse potest comparatio. Quis enim dicere aut cogitare potest, quanto diuturnitas sive antiquitas increati prolixior sit temporibus, annis, sive diebus hominum hesternorum, qui quasi heri creati fuere vel nati? Quando illarum antiquissima bestiarum de mari ascendit, quando regnum Assyriorum de terra consurrexerit, jam tunc iste « Antiquus dierum »
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimꝰ positum. Causam gͦ. ñ oti
ri ascendentium: quarum ꝓpt̾
seuitiam. nunc sedisse dr̃ iudiciũ. he in¬
quit bestiȩ magne quatuor qͣtuor
regna consurgent de terra. Porro ip̃e
cuius ẽ. iudicium. dicit. Regnauerut.
⁊ ñ exme: pͥncipes extiterunt et ñ eog¬
noui. Uere. ñ ex ipso regnauerunt.
immo regna q̃ dicta sunt. ñ tam reg
na quã quedam maxima ⁊ publica
latrocinia fuerunt. Primũ istoꝵ. qd̾
fuit regnum assiryoꝵ atq caldeoꝵ:
quale habuit mitium : Ante ninum
regẽ assyrioꝵ. ⁊ si fuere reges antiqͥ¬
ores qͥ bella gererent: neqͣquam im
perium sͥ s ppłis suis głam querebat᷑:
contentiq uictoria. imꝑio abstine¬
bant. Ille primꝰ omium. ueterem &
quasi habitũ gentilib merẽ. noua
possessione firmauit. Uere gͦ reg¬
eos in mundo regnare: regnante illo qͥ
solus regnare debet mundi creatore:
Ut gͥ cognoscamus ⁊ ad horrescamꝰ mimi¬
am ingenere humano p̾sumptionis ĩ¬
iuriam: conuenient̾ antiquum dierũ¬

Expanded text:
invenimus positum. Causam ergo non otri ascendentium, quarum propter saevitiam dicit sedisse judicium. « Hae, inquit, bestiae magnae quatuor, quatuor regna conscuius est iudicium, dicit: Regnaverunt et non ex me, principes exstiterunt et non cognovi. Vere non ex ipso regnaverunt, immo regna, quę dicta sunt, na quam quaedam maxima et publica latrocinia fuerunt. Primum istorum, quod fuit regnum Assyriorum atque Chaldaeorum, quale habuit initium, ante Ninum regem Assyriorum; et si fuerunt reges antiquiores, qui bella gererent, nequaquam tamen imperium sibi sed populis suis gloriam quaerebant, contentique victoria, imperio abstinebant. Ille primus omnium veterem, et quasi habitum gentilibus morem nova possessione firmavit. Vere ergo « regeos, in mundo regnare, regnante illo, qui solus regnare debet, mundi Creatore? Ut igitur cognoscamus et abhorrescamus nimiam in genere humano praesumptionis injuriam, convenienter hic Antiquum dieru
Abbreviated transcription (Latin):
ferias crercitio cõmutare ⁊ rubiginẽ rusticã¬
tis eloquii fabrilibus sticoiis amouere. Qa si¬
cut dãnum caritatis ẽ pͥmum cupienti non
dedicare sermonẽ. Ita ꝓmulgate scriptioni
filentium reddere. nec amicitie suadet me¬
moria nec pudoris. sc̃ tñ accessit ad genrũ
meum qͦo paginas imꝑasti:isi subtrahitur
testimonio qͦd nũqͣminamore uires int̾rogo.
Facessat ab ingeniis lib̾alib ut credas fascẽ
acta complect̾e ⁊ icensuram castigans. rancida
iudicantum depone fastidia. Absit ate eũ
ñ fouere qͥ parinit. Inspem altioris m̾iti
trahitur. ⁊̃ si ueniat a moneta tͥiuali. qͥ tͥ
impositũ oris mancipatut obseqͥum. Ergo
ta froutiam meã tanqͣm ub̾ solum restitue.
quiamtuo pꝰt hac erit arbitrio. si crebro epłaᷤᷤ
meas acciꝑe uolueris. hisme muniis mui¬

Expanded text:
ferias exercitio commutare, et rubiginem rusticanferias exercitio commutare, et rubiginem rusticantis eloquii fabrilibus studiis amovere: sicut damnum caritatis est primum cupienti non dedicare sermonem: ita promulgatae scriptioni silentium reddere, nec amicitiae suadet memoria nec pudoris. Nunc tamen accessit ad genium meum, quod paginas imperasti; et si subtrahitur testimonio, quod nunquam in amore vires interrogo. Facessat ab ingeniis liberalibus, ut credas fascem acta complectere, et censuram castigans rancida judicantium depone fastidia. Absit a te eum non fovere qui paruit. In spem altioris meriti trahitur, etiamsi veniat a moneta triviali, qui tibi impositum oris mancipavit obsequium. Ergota fiduciam meam, tanquam uber solum restitue: quia in tuo posthac erit arbitrio, si crebro epistolas meas accipere volueris, his me muniis invi
Abbreviated transcription (Latin):
Quamius sublum iuro larentio assigctat
ꝑ pignoꝵ cõmendatione ꝓbitas sua ĩ pr̃is
pr̃uoentia causas sobolis exequatur. At tñ sol¬
licitudine genitali ad ampliora ꝓcedit ⁊ uix
credit ꝑ filiss sufficere qͦd meretur. ad iutͥcem
inaostipulatiõem gͥminis paginam querit:⁊
trepidante diligentia prtum ardorem uttitur
cumuniu̾sitate partiri. Cogitate si uiro opti¬
mo negari effectus potuit ⁊ ipia uustaposcenti.
tbriat diuunttas effectum precib eius ⁊ ihc bea¬
ditnoinis nr̃e nõiatis conciliare dignetur affec¬
tum ut erigat paruulos implorata corone ur̃e.
miseratio. qͣtinus anxii cura ip̃os genitoris
uota suꝑentur. Dñe mi spero ut ꝓmissa di¬
dum benignitas in eaparte testimoniũ ferat.
si comprehensit suꝑi geminatã impendi gr̃amo
reseraret⁊ ad elicienda colloquia formam sermo
p̾uius exiberet. qr potuit tͥ restitui qͦd debebiᷤᷤ
slec ullo mecolore defend̾em. toloquente a pagi¬
nis abstinendo. In suo iure fuit lingue nr̃e

Expanded text:
Quamvis sublimi viro Laurentio assistat pro pignorum commendatione probitas sua, et patris prudentia causas sobolis exsequatur: attamen sollicitudine genitali ad ampliora procedit, et vix credit pro filiis sufficere quod meretur. Adjutricem in astipulatione germinis paginam quaerit: et trepidante diligentia patrum ardorem nititur cum universitate partiri. Cogitate si viro optimo negari effectus potuit, et pia et justa poscenti. Tribuat divinitas effectum precibus ejus, et hunc beatitudinis vestrae nominatis conciliare dignetur affectum, ut erigat parvulos implorata coronae vestrae miseratio: quatenus anxii circa ipsos genitoris vota superentur. Domine mi, spero ut promissa dudum benignitas in ea parte testimonium ferat, si comprehensis superius geminatam impendi gratiam, reseraret, et ad elicienda colloquia formam sermo praevius exhiberet: quia potuit tibi restitui quod debebis: nec ullo me colore defenderem, te loquente, a paginis abstinendo. In tuo jure fuit, linguae nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
andas uͥtutes semet ip̃m ingessit. ita incipi¬
ens. Uiuit dñs in cuiꝰ conspectu sto: si erit
annis his ros aut pluuia. nisi iuxta u̾ba
oris mei. Et in helyseo causa eadẽ consid̾an
da ẽ. dicente: obsetro ut fiat sp̃c tuus duplex
in me. Hoc intendebant: ut oꝑando mira¬
bilia. ꝯuincerent impios. qd̃ neq uitulus
neꝙ baal ẽ. dẽ. s dñs ip̃e ds̃. Et reuera. tta¬
sp̃u dñi data fuerat helye. duplex in hely¬
seo facta ẽ. duplicia nãq numero miracła
fec̃ helyseus. supͣ qͣm helyas. Et enĩ si rite
numeres. helyas octo. helyseus. sedecĩ mira¬
cula oꝑatus ẽ. Pririũ helye fuit qd u̾bo ꝯ¬
tinuit celũ ne plueret: scd̃m qd̾ corui paue¬
runt eũ. tͥciũ. qd̾ apd̃ uiduã. quȩ pascebat
eũ. iuxta u̾bũ eiꝰ. ydria farme ñ defecit. &

Expanded text:
erandas virtutes semetipsum ingessit ita incipierandas virtutes semetipsum ingessit ita incipiens: Vivit dominus, in cuius conspectu sto, si erit annis his ros aut pluvia nisi iuxta oris mei verba. Et in Helysda est, dicente: « Obsecro ut fiat spiritus tuus duplex in me . » Hoc intendebant ut operando mirabilia convincerent impios, quod neque vitulus neque Baal est Deus, sed Dominus ipse est Deus. Etspiritu domini data fuerat Helyę, duplex in Helyseo facta est. Duplicia namque numero miracula fecit Helyseus supra quam Helyas. Etenim si rite numeres, Helyas octo, Helyseus sedecim miracula operatus est. Primum Helyę fuit, quod verbo continuit cęlum, ne plueret; secundum, quod corvi paverunt eum; tertium, quod apud viduam, quę pascebat eum, iuxta verbum eius hydria
Abbreviated transcription (Latin):
receptꝰ es ait idẽ qui supͣ intubine ignis:
in curru equoꝵ igncoꝵ. Quã receptionẽ
eiꝰ. si rite ꝑpendis. etiã illud appon̾e licet qd̾
adhuc dictũ ẽ. de melchisedech: assimilatꝰ
autẽ filio dei manet sac̾dos inꝑpetuũ. Sa¬
cerdotem nanq hc̃ fuisse constat. qͥa scͥptũ
est. iͥ. qñ ce qͦmͦ holocaustũ optułit.: aesicut
iam dictũ ẽ. receptꝰ ẽ int᷑bine ignis: atq ita
assimuatꝰ ẽ. filio dĩ: uero ce etͥno sac̾doti. in
celũ ascendenti. Plura de ħ dici poterant.: ue¬
runtam̃ ꝓ p̃senti ꝓposito ħ tantũ dycerim:
qͥa digne semetip̃o fec̃ u̾bũ &e u̾ttas dei. qs
tali intemꝑe qͣndo ierabel cũ achab. & cum
uitulis iheroboam accesserat baal: caliter.
ꝑ hunc uͥtuctẽ suã notam fecit ꝓpt̾ eos qui
ignorabant & errabant: ne simul cũ impiis.
in eandẽ deciderent ꝑdicionis foueã. x¬
I G̃ i lanit̾ hoc aĩadu̾tendũ ẽ. qͥa ꝓpt̾
causam eiꝰmͦ. tam ultroneus. ad oꝑ¬

Expanded text:
est, » ait idem qui supra, « in turbine ignis, in curru equorum igneorum . » Quam receptionem ejus si rite perpendis, etiam illud apponere licet, quod adhuc dictum est de Melchisedech: « Assimilatus autem Filio Dei manet sacerdos in aeternum . » Sacerdotem namque hunc fuisse constat, quia scriptum est jam dictum est, receptum est « in turbine ignis, » atque ita « assimilatus est Filio Dei, » vero et aeterno Sacerdoti, in coelum ascendenti. Plura de hoc dici poterant, verumtamen pro praesenti proposito hoc tantum dixerim quia digne semetipso fecit verbum et veritas Dei, quod tali in tempore, quando Iezabel cum Achab et cum vitulis Iheroboam accesserat Baal, taliter per hunc virtutem suam notam fecit propter eos, qui ignorabant et errabant, ne simul cum impiis in eandem deciderent perditionis foveam. igilanter hoc animadvertendum est, quia propter causam eiusmodi tam ultroneus ad op
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudine zeli tc̃ sese exhibuit uer¬
bũ dñi uehementiꝰ in helya: de quo in lau¬
dib patrũ. ita u̾acit̾ dictũ ẽ. & surrexit e¬
lẏas ꝓpħa qͣsi ignis: & t̾ibum ipsiꝰ. qͣsi facu¬
la ardebat. N erbo dñi continuit celũ: ce de¬
iecit a se ignẽ t̾re. s ic amplificatꝰ e̾. helyas.
in mirabilib suis. Et qͥs pot̾ similit̾ gła¬
ri tͥ: hec ut diceret scił. helyam surrexis¬
se qͣsi ignẽ. & u̾ibum ipsiꝰ. qͣsi faculã arden¬
tem:in admirationẽ ille sapiens excitatus
ẽ ꝓ eo qd̃ de eodẽ helya sic repente scͥptũ
est. & dixit helyas. thesbites. de habitatori¬
b galaad: ad achab. Uiuit dñs ds̃ isrł.
in cuiꝰ ꝯspectũ sto: si erit annis his roᷤ ce
pluuia. nͥ urxta ous mei u̾ba.Ita repente
illatꝰ ẽ. helyas: ut quẽ admodũ dixit apłs
de melchisederh. ita ce de isto. si se p̃buissec
eccasõ dicere potuisset. sine patre. sine matre.

Expanded text:
titudine zeli tunc sese exhibuit vertitudine zeli tunc sese exhibuit verbum domini vehementius in Helya, de quo in laudibus patrum ita veraciter dictum est: Et surrexit Helyas propheta quasi ignis, et verbum ipsius quasi facula ardebat. Verbo domini continuit cęlum et deiecit a se ignem terrę. Sic amplificatus est Helyas in mirabilibus suis. Et quis potest similiter gloriari tibi? Hęc ut diceret scilicet Helyam surrexisse quasi ignem et verbum ipsius quasi faculam ardentem, in admirationem ille sapiens excitatus est, pro eo, quod de eodem Helya sic repente scriptum est: Et dixit Helyas Thesbites de habitatoribus Galaad ad Achab: Vivit dominus deus Israel, in cuius conspectu sto, sic erit apluvia, nisi juxta oris mei verba . » Ita repente illatus est Helias, ut quemadmodum dixit Apostolus de Melchisedech, ita et de isto, si sese praebuisset occasio, dicere potuisset: « Sine patre, sine matre,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluert. ꝓpt̾ hoc samuelẽ. imino uisamuhe¬
le dũm. siẽ ip̃e testat᷑. ab iecert: ꝓpt̾ hoc dd̾ ꝑ
secuti st̃. &e de regno eiecert̃: ꝓpterea tociens
dixer̃t. ñ ẽ. nobis pars indauid. neq ħeditas
in filio isai.qͥa peccandi uoluntatẽ habebãt:
&e sub scĩs pͥncipib peccandi facultatẽ ñ ha¬
bebant. Qd̾ gͦ tandẽ iheroboam dati sunt.
sub quo uł cũ quo uitulũ sͥ ꝓ deo statuer̃t.
sicut facere ceꝑant. Q uando exegypto eg̃ssi
sunt: iudiciũ extitit. iudiciũ uerũ. qd in
alio ꝓpħa dicit. Particeps idolorũ effraim:
dimitte eũ. & si queras cur dicat dimitce
eum. suban causam reddens. dicit. Non dabt
cogitationes suas: ut reditant᷑ ad dñm. Iusti
gͥ iudicii ẽ. qd̃ dimisit eos scd̾m desid̾ia cordiᷤ
eoꝵ ut irent maduentionib suis. gͣtuitȩ uͦ¬
miscd̃iȩ. qd̃ ꝓ ulis. qui ignorant̾ errabant.
sollicitꝰ loquebat᷑ in ꝓpħis: fiebatq ad eos
dͥibum dm̃ armatũ signis ce ꝓdigiis. ut cog¬

Expanded text:
 hoc Samuhelem immo in Samuhele dominum, sicut ipse testatur, abiecerunt, propter hoc David persecuti sunt et de regno eiecerunt, propterea toties dixerunt: Non est nobis pars in David neque hereditas in filio Isai, quia peccandi voluntatem habebant et sub sanctis principibus peccandi facultatem non habebant. Quod ergo tandem Iheroboam dati sunt, sub quo vel cum quo vitulum sibi pro deo statuerunt, sicut facere ceperant, quando ex Ęgypto egressi sunt, iudicium exstitit iudicium verum, quo in alio propheta dicit: Particeps idolorum Effraim dimitte eum. Et si quęras, cur dicat: Dimitte eum, subinde causam reddens dicit: Non dabunt cogitationes suas, ut revertantur ad dominum. Iusti igitur iudicii est, quod dimisit eos secundum desideria cordis eorum, ut irent in adinventionibus suis; gratuitę d pro illis, qui ignoranter errabant, sollicitus loquebatur in prophetis, fiebatque ad eos verbum Domini armatum signis et prodigiis, ut cog
Abbreviated transcription (Latin):
octauũ qd̾ in olla heremitica. gustus ama¬
rissimos dulcorauit: nonũ qd̾ de uguiti pa¬
nib ordeaceis comeder̃t. iuxta u̾bum eiꝰ cen¬
tum uiri & suꝑfuit: decimũ. qd̃ naaman
pͥncipẽ muicie regis sẏrie ꝑ lauachrũ aquȩ.
a lepra sua cuiauit. ̃indecimũ qd̾ greti ẽ¬
gressus ẽ ab eo leprosus qͣsi nix̃ duodecimũ.
qS eo mitente lignũ ferrũ qd̾ elapsũ fuerat
suꝑ aqͣm natauit. tͥciũdecimũ qd missos
contͥ eũ syros. dñs orante ullo cecitate ꝓeus¬
sit. donec inducet cos in samariã. q̃itũdeci¬
nũ qd soluta obsidione samanȩ duomo¬
dii ordei stat̾e uno fuer̃t.  modꝰ sumilȩ stat̾t
uno. sedm sermonẽ cĩ in porta samarie qͣn¬
tum decimũ qd̾ dũ egrotaret psagiũ fec̃

Expanded text:
octavum, quod in olla heremitica gustus amaoctavum, quod in olla heremitica gustus amarissimos dulcoravit; nonum, quod de viginti panibus ordeaceis comederunt iuxta verbum eius centum viri et superfuit; decimum, quod Naaman principem militię regis Syrię per lavacrum aquę a lepra sua curavit; undecimum, quod Iezi egressus est ab eo leprosus quasi nix; duodecimum, quod eo mittente lignum ferreum, quod elapsum fuerat, super aquam natavit; tertium decimum, quod missos contra eum Syros dominus orante illo cęcitate percussit, donec introduceret eos in Samariam; quartum decimum, quod soluta obsidione Samarie duo modii ordei statere uno fuerunt et modius simile statere uno secundum sermonem eius in porta Samarię; quintum dec
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ eũ offerentẽ holocaustũ exaudiuit dñs
ꝑ ignẽ uidente ppło ce dicente. dũs ip̃e ẽ. ds̃
dñs ip̃e ẽ ds̃̾. sextum qd̾ orante illo. facta est
pluiua gͣndis: septimũ qd̾ pallio suo ꝑcutienꝰ
aquas diuisit. ae tͣnsiuit cũ helyseo: octaus̃.
qd̾ currus igneus. & equi diusert utrũq.¬
ce ascendit helyas ꝑ turbinẽ. in celũ. Orotus.
helysei pͥmũ fuit qd̾ pallio helye ꝑcussit a¬
qͣs. ce diuise sunt: sedm. qõ aqͣs pessimas & t̾rã
sterilem sanauit: t̾ciũ qd̾ illudentes ei pueroꝰ.
urss lacerauerauer̾t. qͣrtũ qd̾ congregatis trib
regib isrł & iuda & edom. cũ ñ eẽt aq exerei¬
tuifossas &e fossas uissit fieri. ce repleta ẽ. tra
aqͥsꝰ. quintũ. qd̾ mulieri uidue. exmodico olei
uasa ñ pauea impleuit: sextũ qd̾ mulier qͥ
ali ministrau̾at. ce ñ habebat filiũ eonecpit.
&e peꝑit in tẽpore ae hora qͣ ille p̃dixit. septi¬
nũ. qd̾ mortuũ eundẽ puers̃ resuscitauit::

Expanded text:
 exaudivit dominus per ignem vidente populo et dicente: Dominus ipse est deus; nus ipse est deus; sextum, quod orante illo facta est pluvia grandis; septimum, quod pallio suo percutiens aquas divisit et transivit cum Helyseo; octavum, quod currus igneus et equi diviserunt utrumq ascendit Helyas per turbinem in cęlum. Protinus Helysei primum fuit, quod pallio Helyę percussit aquas et divisę sunt; secundum, quod aquas pessimas et terram sterilem sanavit; tertium, quod illudentes ei pueros ursi laceraverunt; quartum, quod congregatis tribus regibus Israel et Iuda et Edom, cum non esset aqua exercitui, fossas et fossas fieri iussit et repleta est terra aquis; quintum, quod mulieri viduę ex modico olei vasa non pauca implevit; sextum, quod mulier, quę illi ministraverat et non habebat filium, concepit et peperit in tempore et hora, qua ille predixit; septimum, quod mortuum eundem puerum resuscitavit;
Abbreviated transcription (Latin):
uno die regnasse. s tm̃ media ppłi pars eũ
secuta fusse legit᷑. ut regẽ constitueret. nͭ
p̃ualiuit: omisso illo qͥnta scissio fuerit
in iheii: sexta. in sellũ. septima in manaen:
octaua in faceẽ filio romeliȩ: nona in oseẽ:
decima in rege assyrior: qͥ isrsem scissum
adeo scidit etiã a loco uł t̾ra sua: tͣnstulit¬
ꝙ in assprios. I gitͫ sic ẽ ut ip̃m tibũ mear¬
natũ dixit: om̃ẽ regnũ in se ip̃m diuisũ de

Expanded text:
uno die regnasse, sed tantum media pars populi eum uno die regnasse, sed tantum media pars populi eum secuta fuisse legitur, ut regem constitueret, nec praevaluit. Omisso illo, quinta scissio fuerat in Jehu, sexta in Sellum, septima in Manaem, octava in Facee filio Romeliae, nona in Osee, decima in rege Assyriorum, qui Israelem scissum a Deo scidit etiam a loco vel terra sua, transtulitque in Assyrios. Igitur sic est, ut ipsum Verbum dicit: « Omne
Abbreviated transcription (Latin):
ex uno ppło fiebant regna: N idelicet qͥa
sic futurũ erat. ut regnũ scissum a domo
dd̾. qd̾ dimittebat᷑ eidem iheroboã scind̾et᷑
decies: & sic factũ e. Prima nãq scissio fuit
in ipso iheroboam: sed̾a in baasa qͥ ꝑcussit
nadab filiũ eiꝰ ce regnauit ꝓ eoͬt̾cia in tam¬
bri. qͥ ꝑcussit filiũ baasa ce regnauit ꝓ eo:
qͣrta in hamri. qͥ ad mortẽ compusit ⁊am¬
bri: qͣnta inthebni filio gineth. quẽ ꝑcus¬
sit idem amri pat̾ achad: sexta in mheũ fi¬
lio namsi. qͥ ꝑcussit ioram filiũ achab. ce
regnauit ꝓ eo: septua in sellũ qͥ ꝑcussit
rachariã ꝓnepotẽ iheu: octaua in mana¬
em qͥ ꝑ cussit sellum regnauit ꝙ ꝓ eo:
nona. in faceẽ filio romesiȩ. qͥ ꝑcussit facei¬
am. filiũ manaen. regnauitq ꝓ eo decima
in oseẽ qui ꝑcussit facee filium romelie:¬
regnauitꝙ ꝓ eo. ii el certe. qũi thepni.
in quo quintã scissionẽ diximꝰ. ñ saltem¬

Expanded text:
ex uno populo fiebant regna? Videlicet quia ex uno populo fiebant regna? Videlicet quia sic futurum erat, ut regnum scissum a domo David, quod dimittebatur eidem Iheroboam, scinderetur decies, et sic factum est. Prima namque scissio fuit in ipso Iheroboam, secunda in Baasa, qui percussit Nadab filium eius et regnavit pro eo, tertia in Zambri, qui percussit filium Baasa et regnavit pro eo, quarta in Amri, qui ad mortem compulit Zambri, quinta in Thebni filio Gineth, quem percussit idem Amri pater Achab, sexta in Iheu filio Namsi, qui percussit Ioram filium Achab et regnavit pro eo, septima in Sellum, qui percussit Zachariam pronepotem Iheu, octaem, qui percussit Sellum, regnavitque pro eo; nona in Facee filio Romeliae, qui percussit Facejam filium Manaem, regnavitque pro eo: decima in Osee, qui regnavitque pro eo. Vel certe quoniam Thepni, in quo quintam scissionem dixim
Abbreviated transcription (Latin):
implere ꝓpħi amͣi demetere posteriora re¬
gũ impioꝵ: ut qͥ moreretꝰ ex eis inciuitate.
comed̾ent eũ canes: & qͥ moreret᷑ ex eis in
regione siue in agro. comed̾ent eũ uoluiereᷤᷤ
cels. sic̃ p̃dixerat iam dictus meu filiꝰ anani.
de baãsa:. sicut p̃dixerat ahyas sylonites.
de iheroboam. Non leuit̾ attendendũ. nec
enĩ parũ spectat ad głam u̾bi dei semꝑ u̾i.
semꝑq uincentis. cu uideł u̾bo uincere
ẽ. qͥoquid dixerit uerũ fieri. u̾itatẽq eiꝰ pisl¬
chrȩ cõmendat illa quȩ tc̃ fiebat inultiplex
isrstcici scissio regni. Iam dictus ahyas
sylonites quale mheroboam mox futuro
regi p̃sagnuĩ regni dederat. App̾hendens
pallium suũ nouũ quo oꝑtus erat. seidit
in duodecĩ partes: e ait ad illũ. ẽ olle tͥ decẽ
seisuras. Hȩc enĩ dicit dñs ds̃ ifrł. s cce ego¬
seuidã regnũ de manu salonionis: e dabo t
decem tͥb. Quid sͥ hoc uoluit. qd̾ ñ ita duas
t̃n ex uno pallio fecit scissuras. sic̃ duo tm̃

Expanded text:
m, id est demetere posteriora regum impiorum, ut qui moreretur ex eis in civitate, comederent eum canes, et qui moreretur ex eis in regione sive in agro, comederent eum volucres cęli, sicut predixerat iam dictus Iheu filius Anani de Baasa, sicut predixerat Ahias Sylonites de Iheroboam. Non leviter attendendum, nec enim parum spectat ad gloriam verbi dei semper veri semperque vincentis, cui videlicet verbo vincere est, quidquid dixerit verum fieri; veritatemque eius pulchre commendat illa quę tunc fiebat multiplex israelitici scissio regni. Iam dictus Ahias Sylonites quale Iheroboam mox futuro regi presagium regni dederat? Apprehendens pallium suum novum, quo opertus erat, scidit in duodecim partes et alt ad illum: Tolle tibi decem scissuras. Hscindam regnum de manu Salomonis et dabo tibi decem tribus. Quid sibi hoc voluit, quod non ita duas tantum ex uno pallio fecit scissuras, sicut duo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ rex. qͥ peccare faceret isrł. Iula uidelies:
qͥa peccare uolebat isrł.s x qͦ putas uo¬
liuitatẽ peccandi habuisse isrt . Ex eo die
inqͥt moyses qͦ es egressus ex egypto. usq
ad locũ istũ: semꝑ adu̾sus dñm contendi¬
sti. Hec ce cet̾a cũ dicit. qͥbꝰ utiꝙ dictisde rea¬
tu uituli illos accusat. quẽ fecer̃t in oreb:
manifestũ ẽ. semꝑ ilos ad eandẽ ꝓcluies
fuisse ydolatriã. p̃sertum. cũ &e in ꝓpħa ds̃¬
ip̃e dicat. Nunqͥd hostias & sacrificiũ optu¬
listis mͥ indeserto qͣdraginta annis domꝰ
isrł. E portastis tab̾nacula moloeh ur̃o:¬

Expanded text:
retur rex, qui peccare faceret Israel? Illa videlicet, retur rex, qui peccare faceret Israel? Illa videlicet, quia peccare volebat Israel. Ex quo putas voluntatem peccandi habuisse Israel? Ex eo die, inquit Moyses, quo es egressus ex Ęgypto, usque ad locum istum, semper adversus dominum contendisti. Hęc et cętera cum dicit, quibus utique dictis de reatu vituli illos accusat, quem fecerunt in Oreb, manifestum est semper illos ad eandem proclives fuisse idolatriam, presertim cum et in pipse dicat: « Nunquid hostias et sacrificium obtulistis mihi in deserto quadraginta annis, domus Israel, et portastis tabernaculum Moloch ido
Abbreviated transcription (Latin):
tenũ. de ipsos faciet resurge fortes &e ȩccelsoᷤ.
suꝑ ligna cedroꝵ. uiii.
qͦmͦ palmã u̾itatis ħ u̾bũ in eo qͦ
optinebit. qd̾ talẽ hoĩem iheroboã. regẽ
suꝑ isrł ordinauit: S ciebat aut nesciebat.
qd̾ ule facturꝰ eẽt peccare isrł: Si sciebat:
cur illũ ordinabat. &e quo iure puniebat:
Si nesciebat. qͦmͦ semꝑ uincit. cũ inscitia
uł error. ad uictoriã ñ ꝑtineat: Ad hec.
inqͣm. Non nesciebat uerbũ & sap̃ia: sec
optimȩ sciebat: & tam̃ iniudicando integͣ
illi ẽ. u̾itatis &e iusticiȩ palma. Iudicio nã¬
q fecit s: & iudiciũ eiꝰ in hac re ñ penitꝰ
latet. Quãuis iudicia eiꝰ sint abyssuᷤ mul¬
ta: qͣmuis sint in comp̃hensibia: tam̃ que¬
dam st̃. q̃ ex ñniula parte posst̃ cognosc:
illa uidelicet. quoꝵ causas ore suo apperi¬
re dignat᷑. dequalib psalmista dicit. In
labiis mes ꝓnuntiaui oĩa iudicia oriꝰ tui.
Qua tandẽ ex causa iudicatũ ẽ. ut talis da¬

Expanded text:
fenum, et ipsos faciet resurgere fortes et excelsos super ligna cedrorum.  palmam veritatis hoc verbum in eo quoque obtinebit, quod talem hominem Iheroboam regem super Israel ordinavit? Sciebat aut nesciebat, quod ille facturus esset peccare Israel? Si sciebat, cur illum ordinabat et quo iure puniebat? Si nesciebat, quomodo semper vincit, cum inscitia vel error ad victoriam non pertineat? Ad hęc inquam: Non nesciebat verbum et sapientia, sed optime sciebat et tamen in iudicando integre illi est veritatis et iustitię palma. Iudicio namque fecit hoc et iudicium eius in hac re non penitus latet. Quamvis iudicia eius sint abyssus multa, quamvis sint incomprehensibilia, tamen quędam sunt, quę ex nonnulla parte possunt cognosci, illa videlicet, quorum causas ore suo aperire dignatur, de qualibus psalmista dicit: In labiis meis pronuntiavi omnia iudicia oris tui. Qua tandem ex causa iudicatus est, ut talis da
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius id̾e iob. assumpta parabola dix̃
Lapidẽ ꝙͦ caliginis &e umbrȩ mortis. dius¬
dit torrens a ppło ꝑegrinante.: eos quos
oblitus ẽ. pes egentis hominis & inuios.
Haut dubiũ quin eo loco. lapis. sacha¬
nas. ille debeat intelligi. lapis caliginis: iit¬
pote nichil habens de illuminatione sep¬
tem ocłoꝵ: quoᷤᷤ in alio lapide ⁊acharias
ꝓpħa uidit: lapis inqͣm caliginis &e ũbre:
ñ qualiscũq s umbrȩ mortis. I stum
lapidem diuidit torrrens iudicii diuini.
a ppło ꝑegrinante ut uidełc ñ obscuret.
ñ sua caligine inuoluat eos qͥ in hoc mũ¬
do ꝑegrinos se ẽẽ cognoscunt: qui manen¬
runt. diuidit ab eodẽ ppło. cũ eiusmodi
lapide. etiã eos quos oblitꝰ ẽ. pes egentis

Expanded text:
superius idem Iob assumpta parabola dixit: superius idem Iob assumpta parabola dixit: Lapidem quoque caliginis et umbrę mortis dividit torrens a populo peregrinante eos, quos oblitus est pes egentis hominis, et invios. Haud dubium quin eo loco lapis sathanas ille debeat intelligi. Lapis caliginis, utpote nihil habens de illuminatione septem oculorum, quos in alio lapide Zacharias propheta vidit, lapis, inquam, caliginis et umbrę, non qualiscumque, sed umbrę mortis, istum lapidem dividit torrens iudicii divini a populo peregrinante, ut videlicet non obscuret, non sua caligine involvat eos, qui in hoc mundo peregrinos se esse cognoscunt, qui manenirunt. Dividit ab eodem populo cum eiusmodi lapide e
Abbreviated transcription (Latin):
bam fundam̃ta t̾re andica mͥ si habes in¬
telligentiã. quis posuit m̃suras eius. si noᷤ¬
ti. uł quis tetendit suꝑ eam lineã. suꝑ qͦ
bases illius solidare sunt: ita subiunxit
Aut quis demifit lapidẽ angularẽ eius:
cum me laudarent simul astra mani¬
ana. & iubilarent om̃s filii dei: Et qͥdẽ.
sifuturoꝵ ꝓphetiã in u̾bis istis atcendi¬
mꝰ sp̃ualis t̾re. id ẽ. sc̃e eccłie positionem.
dim̃sionẽ. atq solidatonẽ utilit̾ intelli¬
gimꝰ: cuius lapis angularis ẽ.xp̃s. sicut
docet beatus papa gregoriꝰ. Ueruntam̃.
si p̃teritoꝵ nariationẽ attendere placet:
qͥa reucra d̾s t̾re huius qͣm calcamꝰ fun¬
dam̃ta posuit qͦd mirabile ẽ suꝑ nichili:
&e bases eius. idc̃ firmitatẽ eius. solo p̃cepto
suo solidauit. lapis alius scilicet sathanaᷤ.
erit intelligendꝰ. lapis t̾rȩ angularis᷑: idẽ pͥn¬
ceps huiꝰ mundi. Nam de isto. sine dubio.

Expanded text:
bam fundamenta terrę? Indica mihi, si habes inbam fundamenta terrę? Indica mihi, si habes intelligentiam, quis posuit mensuras eius, si nosti? Vel quis tetendit super eam lineam? Super quo bases illius solidatę sunt?, ita subiunxit: Aut quis demisit lapidem angularem eius, cum me laudarent simul astra matutina et iubilarent omnes filii dei? Et quidem si futurorum prophetiam in verbis istis attendimus, spiritualis terrę, id est sanctę ecclesię positionem, dimensionem atque solidationem utiliter intelligimus, cuius lapis angularis est Christus, sicut docet beatus papa Gregorius. Verumtamen si preteritorum narrationem attendere placet, quia revera deus terre huius quam calcamus fundamenta posuit, quod mirabile est, super nihil et bases eius, id est firmitatem eius, solo precepto suo solidavit. Lapis alius scilicet sathanas erit intelligendus lapis terrę angularis, id est princeps huius mundi. Nam de isto sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
bũ ipsum. sathatiã illũ. et tunc in celo
tanꝗͣ deus elisit: ⁊ nc̃ caro factũ emn hoc
mundo. fortem eundem tanqͣ fortice
alligauit: inde archatigłs iste c̃ angłis
suis pugnando.⁊ tc̃ illũ de celo ꝓice potuit.
uͥ dicebat. ds̃ ego sũ. ⁊ sedi uł sedebo in
cathedra dei. & nunc eundẽ de templis
us delubris idoloꝵ uͥ a nobis gentib cole¬
batur ꝓtrahere p̃ualuit᷑. pugnando ꝯtͣ
illum. ñ solum cum angłis suis. uerum
etiam cum hominib scĩs. maximȩq
piis martyrib xp̃i. quib mori uicisse
De eo quod diccum ẽ. ꝓix fuit.
ad beatũ iob: quis demisit lapidẽ angu¬
larem t̾re: cum me laudarent simul astͣ
mamtina. & iubilarent om̃s filii dei.
t a ꝙ ꝓiecto illo. laudauer̃t ce iubilaue¬
runt angłi scĩ: participes cũ michaele.
& cooꝑate res uictorie u̾bi dei: sic̃ ip̃e ds̃
ce dñs ab beatũ iob loquens pulchrȩ in¬
nuit. O remisso nãꝙ. uͭ eras qͣndo pone¬

Expanded text:
bum ipsum sathanam illum et tunc in cęlo bum ipsum sathanam illum et tunc in cęlo tamquam deus elisit, et nunc caro factum in hoc mundo fortem eundem tamquam fortior alligavit, inde larchangelus iste cum angelis suis pugnando et tunc illum de cęlo proicere potuit, ubi dicebat: Deus ego sum, et: Sedi vel sedebo in cathedra dei, et nunc eundem de templis vel delubris idolorum, ubi a nobis gentibus colebatur, protrahere prevaluit pugnando contra illum non solum cum angelis suis, verum etiam cum hominibus sanctis maximeque piis martyribus Christi, quibus mori vicisseDe eo quod dictum est ad beatum Iob: Quis demisit lapidem angularem terrę, cum me laudarent simul astra matutina et iubilarent omnes filii dei Itaque prodecto illo laudaverunt et iubilaverunt angeli sancti participes cum Michaele et cooperatores victorię verbi dei, sicut ipse deus et dominus ad beatum Iob loquens pulchre innuit. Premisso namque: Ubi eras, quando pone
Abbreviated transcription (Latin):
filiis ppłi tui: et ueniet tempꝰ qͣ le ñ fuit
abeo quogentes eẽ ceꝑunt.usꝙ ad tẽpꝰ il¬
m̃agnꝰ ꝓfecto ꝯstat. qr pͥnceps est oĩm usꝗ
ad finẽ scłi. qui u̾bũ dei credt̾ ⁊̃ ꝯfitent᷑.
⁊ hoc honore uł pͥncipatu donatꝰ est.
ex qͦ contͣdiabolũ dicentẽ ds̃ egosum.
restitit: ut dice̾t. qͥs sic̃ ds: et uincendo
ut iam diccũ ẽ. nomine qͦq donatꝰ est.
ut michael uocaret᷑. Michaelnãꝙ:
int̾p̃tat᷑ qͥs sic̃ ds̃. Iste ⁊ tunc in celouic¬
tor effulsit: et nc̃ in eccłia q̃ ad celum
tendit. uñ ⁊ ip̃a celũ dr̃. qr celestem uitã
ducit. eundẽ antiquũ hostẽ uinc̃: sic̃ my¬
stica apocalipsis ꝯtinet scͥpt᷑a. Et factũ
ẽ inqͥt p̃liũ magnũ in celo: michael ⁊
angłi eiꝰ p̃liabant᷑ cũ dracone.Idraco
pugnabat ⁊ angłi eiꝰ: ⁊ cet̾. Magnꝰ igit᷑
princeps iste ẽ. pͥnces bellidiumi: u̾bũ
autẽ dei. belli eiusdẽ uͥtus ẽ. Nã qr uer¬

Expanded text:
filiis populi tui, et veniet tempus quale non fuit ex eo quod gentes esse coeperunt, usque ad tempus ilonstat quia princeps est omnium usque ad finem saeculi, qui Verbum Dei eredunt et confitentur. Et hoc honore vel principatu donatus est, ex quo contra diabolum dicentem, « Deus ego sum, » restitit, ut diceret: « Quis sicut Deus? » et vincendo ut jam dictum est, nomine quoque est donatus, ut Michael vocaretur. Michael namque interpretatur quis sicut Deus? Iste et tunc in coelo victor effulsit, et nunc in Ecclesia quae ad coelum tendit. Unde et ipsa coelum dicitur, quia coelestem vitam ducit, eumdem antiquum hostem vincit, mystica Apocalypsis continet Scriptura: « Et factum est, inquit, praelium magnum in coelo. Michael et angeli eius pugnabant cum dracone, et draco pugnabat et angeli eius et cetera. Magnus igitur princeps iste est princeps belli divini, verbum autem dei belli eiusdem virtus est. Nam quia ver
Abbreviated transcription (Latin):
tos. intartarũ tradidit iniudiciũ cruci¬
andoᷤ reseruari.. xxui.
Ie nomine ipsius qd̾̃ ẽ. diabolus. & illo.
qd̾ ẽ. sathanas. quib ex locis scͥpturarũ
sint edita pͥmitus. e qͥd grecȩ. quid hebͣ¬
ioȩ significet hoc ip̃m nom̃ diabolus: c
cur angłi eius demones dicant᷑.

Expanded text:
idit in iudicium cruciatos reservari. 26. De nomine ipsius, quod est diabolus, et illo quod est sathanas, quibus ex locis scripturarum sint edita primitus, et quid grece, quid hebraice significet hoc ipsum nomen diabolus, et cur angeli eius dęmones dicant
Abbreviated transcription (Latin):
dauiticũ. celũ celi dño: t̾ram aũ dedit fihiᷤᷤ
hominũ. Nonne gͦ iã tẽ usq ininfernũ ce¬
cidit: Reuera. qͣmuis ñdũ minfernũ infe¬
riorem missus sit. iã iste locꝰ infernus illi ẽ.
respectu latitudinis illiꝰ domicilii sui qd̾
dereliqͥt: respectu pͥncipatꝰ sui quẽ ñ ser¬
uauit. &e subcaligine tenet᷑. uncuł et̾nis:
quemadmodũ iudas apłs in epła sua¬

Expanded text:
 dedit filiis hominum. . » Nonne ergo jam tunc usque in infernum cecidit? Revera, quamvis nondum in inferiorem missus sit. Jam iste locus, infernus est illi, respectu latitudinis illius domicilii sui quod dereliquit, respectu principatus sui quem non servavit, et sub caligine tenetur vinculis aeternis, quemadmodum Judas apostolus in Epis
Abbreviated transcription (Latin):
dentib. uerũ etiã cum illo p̾liantib. At
tem. Hic solus ẽ. qui ñ solũmͦ tunc uidit
cadentẽ dũ cad̾et. s etiã uidebat cadentẽ.
añqͣm cad̾et. s & anteqͣm idẽ formaret᷑
aut fieret. fiebat nãq ꝑ tp̃m sic̃ e omĩa
ꝑ ip̃m facta sunt. nec pot̾at ds̃ u̾bum ig¬
norare qͥd de illo eẽt fut᷑m. p̃sertim cũ ip̃m
sit u̾bum: quod hoĩes qͦ facit ꝓpħas. id est
fitendũ. qͥa dũ fieret ille angłs. dum for¬
maret᷑ illȩ lapis magnꝰ. & p̃ꝑarent᷑ fora¬
mina eiꝰ. sic̃ in eum ꝑ ꝓpħam dicit᷑. aurũ
opꝰ decoris tu. & foramina tua in die qͣ

Expanded text:
dentibus, verum etiam cum illo preliantibus. At dentibus, verum etiam cum illo preliantibus. At tem'. Hic solus est, qui non solummodo tunc vidit cadentem, dum caderet, sed etiam videbat cadentem antequam caderet, sed et antequam idem formaretur aut fieret. Fiebat namque per ipsum, sicut et omnia per ipsum facta sunt, nec poterat deus verbum ignorare, quid de illo esset futurum, presertim cum ipsum sit verbum, quod homines quoque facit prophetas, id est fitendum, quia dum fieret ille angelus, dum formaretur ille lapis magnus, et praepararentur foramina ejus, sicut in eum per prophetam dicitur: « Aurum opus decoris tui et foramina tua in
Abbreviated transcription (Latin):
nĩi. qui t̾ram turbauert̃. iudelicet assir.
pharaonis. regisꝑ tyri. &e nabugodono¬
sor regis babilonis. dicit᷑ꝙ illi. Nunquid
iste est uir qui ꝯturbauit t̾ram: qui ꝯ¬
cussit regna: qui posuit orbẽ desertum.
&e urbes eius destruxit: Item. Tu enim
t̾ram disꝑdisti÷ tu ppłm occidisti: ce cet̾a
huiꝰmodi. Alioqͥn. si ñ scd̃m hoꝵ simili¬
tudinẽ de ip̃o ẽ. sentiendũ. qd̾ ita turba
u̾it angłos ꝑ semet ip̃m. sic̃ turbauit g̃s.
ꝑ taliũ suꝑbias hominũ. tyrannndẽ m
ppłos arripientiũ: ut quid & nominib
ce reb gestis denotat᷑ illoꝵ: Non gͦ du¬
bium. quin iam tunc. ꝓpt̾ illũ motȩ fu¬
erint uͥtutes celor: quȩ &e ultimo iudicio
contͣ eum mouendȩ sunt. M otus ille. qͣn¬
tus fuerit. ut tandẽ r ueret ille de celo ꝓ¬
iectus ip̃e qui ꝓiecit illum. ds̃ d̾i u̾bum.
breuit̃ innuit. dicens. Uidebam satha
nam.sic̃ fulgur decelo cadentẽ. Quomͦ
cadit fulgur. U tiq motis attꝑ collisis

Expanded text:
m turbaverunt, videlicet Assur Pharaonis regisque Tyri, et Nabuchodonosor regis Babylonis, diciturque illi: « Nunquid iste est vir qui conturbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbem desertum, et urbes ejus destruxit? » Item: « Tu enim terram dispersisti, tu populum occidisti , » et caetera hujusmodi. Alioquin si non secundum horum similitudinem deverit angelos per semetipsum, sicut turbavit gentes per talium superbias hominum tyrannidem in populos arripientium, ut quid et nominibus et rebus gestis denotatur illorum? Non ergo dubium, quin iam tunc propter illum mote fuerint virtutes cęlorum, quę et ultimo iudicio contra eum movendę sunt. Motus ille, quantus fuerit, ut tandem rueret ille de cęlo proiectus, ipse qui proiecit illum, deus dei verbum breviter innuit dicens: Vidnam sicut fulgur de coelo cadentem . » Quomodo cadit fulgur? utique motis atque collisis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiectus sit. qͣli de celo. qͣlem iã tunc in
infernũ ceciderit. xxu.¬
a et̃m est quod uidebat u̾tas de¬
cidit sathanas. N n de cecidit: De celo
inqͥt: de celo utiq ñ suo. s dñi. q̾a nec
saltẽ in celo ꝯditus fuit. s pꝰ qͣm conditꝰ
ẽ. positus fuit in celo. ab eo qui &e celũ
ce ip̃m ꝯdidit. Plane sic̃ homo. ñ imꝑa¬
diso factus fuit. s pꝰ qͣm factꝰ ẽ. tulit eũ
factor eius. & posuit eũ in ꝑadyso uolup¬
tatis. sic ce illũ ñ in cęlo fecit. s factũ in
cȩlo posuit. Unde cũ p̃misisset aurũ
opꝰ decoris tui. &e foramina tua in die qͣ
conditꝰ es. p̃parata sunt. tu cherub ex¬
tentus & ꝓtegens. tẽ demũ sũbiũxit.

Expanded text:
iectus sit, quali de cęlo, qualem iam tunc in infernum ceciderit Factum est, quod videbat veritas: Cecidit sathanas. Unde cecidit? De cęlo, inquit. De cęlo utique non suo sed domini, quia nec saltem in cęlo conditus fuit, sed postquam conditus est, positus fuit in cęlo ab eo, qui et cęlum et ipsum condidit. Plane sicut homo non in paradyso factus fuit, sed postquam factus est, tulit eum factor eius et posuit eum in paradyso voluptatis. Sic et illum non in cęlo fecit, sed factum in cęlo posuit. Unde cum premisisset: Aurum opus decoris tui et foramina tua in die, qua conditus es, preparata sunt, tu cherub extentus et protege
Abbreviated transcription (Latin):
ta nec pharao. qͥ simił illi dicit᷑. p̃ cet̾is
hominib hab̾e potuit: qui pͥusqͣm in
regẽ excitaret᷑. malꝰ erat. Deniq phara¬
one aliqͥs hõ in regno tpsiꝰ ce statira ina¬
ior. & sap̃ie capatior. & forma puchrior
ẽẽ potuit. illo autẽ sathana. nullus ex
angłis altior. sapientior. aũ speciosior
fuit. Nam ut supͣ memoratũ e̾. õẽ lignũ

Expanded text:
ta nec Pharao, qui similis illi dicitur, pre cęteris ta nec Pharao, qui similis illi dicitur, pre cęteris hominibus habere potuit, qui priusquam in regem excitaretur, malus erat. Denique Pharaone aliquis homo in regno ipsius et statura maior et sapientię capacior et forma pulchrior esse potuit; illo autem sathana nullus ex angelis altior, sapientior aut speciosior fuit; Nam ut supra memoratum est: Omne lignum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo ꝓpt̾ peccata ppłi. aliqͣndo ꝓpt̾ ꝓba¬
tionem. ut manifesti fiant electi. aliqͣndo
ꝓpt̾ declarandã e amplificandã głam.
& laudẽ nominis dĩ: ut ꝓsit audituris.
cognouisse ꝑ int̾itũ illoꝵ om̃tpotentiã
deĩ: qd̃ manifeste de illo pharaone uox
p̃dicat diuina:. m ħ ip̃m inqͥens posui
te. ut ostendã in te fortitudinẽ meam:
ce narret᷑ nom̃ meũ in omĩ t̾ra. Qͥd ali¬
ud sana sides sentire debeat de illo sa¬
thana. p̃sertim cũ tipꝰ illiꝰ. pharao fue
&e de illo rectissue dicas. qͥa cũ sciret cre¬
ator illum malũ fut᷑m:. cũ fac̾et uł priꝰ¬
qͣm faceret eũ. sic̃ uidebat ita ce dãpna¬
bat malũ: &e ut in illo ostenderet forti¬
tudinẽ suã: magnũ. sapientẽ. & specio¬
sum. sic̃ iam suꝑius exꝓpħa demonst᷑¬
tũ ẽ. fec̃ eũ: & tanta p̃ ceteris angłis illi
contulit qͥ malꝰ sponte fut᷑us erat. qͣn¬

Expanded text:
quando propter peccata populi, aliquando propter probaquando propter peccata populi, aliquando propter probationem, ut manifesti fiant electi, aliquando propter declarandam et amplificandam gloriam et laudem nominis dei, ut prosit audituris cognovisse per interitum illorum omnipotentiam dei. Quod manifeste de illo Pharaone, vox predicat divina: In hoc ipsum, inquiens, posui te, ut ostendam in te fortitudinem meam, et narretur nomen meum in omni terra. Quid aliud sana fides sentire debeat de illo sathana, presertim cum tipus illius Pharao fuer? Igitur et de illo rectissime dicas, quia cum sciret creator illum malum futurum, cum faceret vel priusquam faceret eum, sicut videbat ita et damnabat malum, et ut in illo ostenderet fortitudinem suam, magnum, sapientem et speciosum, sicut iam superius ex propheta demonstratum est, fecit eum, et tanta prę cęteris angelis illi contulit, qui malus sponte futurus erat, quan