comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
les. & tam̃ ĩmortales dii a qͦ facti st̃ uoluntate
atq consilio: Sigͦ aĩe penaẽ in qͣlicũq corpo¬
re colligari. qͥd est qͦd deos alloquens dꝰ tãꝗͣ solli¬
citos ne focte moriant᷑. id est dissoluant᷑ a corpore.
de sua facit immortalitate securos ñ ꝓpt̾ eoꝵ natu¬
rã que sit cõpacta ñ simplex. s ꝓpt̃ suã inuictissimã
uoluntatẽ. ꝗͣ potens ẽ facere. ut nec orta occidant.
nec conexa soluant᷑. s in cor ruptibilit̾̃ ꝑseuereas:
Et hoc qͥdẽ utrũ plato desiderib uerũ dicat. alia
questio ẽ: Neq enĩ ei continuo concedendũ est
globos istos luminũ. seu orbiculos luce corporea
suꝑ t̾ram seu dic seu nocte fulgentes. suis qͥb dã
ꝓpͥis animis uidere. eisq intellectualibꝰ & beatis
etiã qͦd de mundo uniuso ipso tãꝗͣ uno animalima¬
ximo quo cuncta ꝙtã c̃tinent᷑ animalia instant᷑
affirmat. Sed hȩc ut dixi alia questio ẽ: ꝗ̃ nc̃ discutien¬

Expanded text:
les, et tamen immortales Dei a quo facti sunt voluntate atque consilio. Si ergo animae poena est in qualicumque corpore colligari, quid est quod eos alloquens Deus tanquam sollicitos, ne forte moriantur, id est dissolvantur a corpore, de sua facit immortalitate securos; non propter eorum naturam, quae sit conpacta, non simplex, sed propter suam inuictissimam uoluntatem, qua potens est facere, ut nec orta occidant nec conexa soluantur, sed incorruptibiliter perseuerent? Et hoc quidem utrum Plato uerum de sideribus dicat, alia quaestio est. Neque enim ei continuo concedendum est globos istos luminum siue orbiculos luce corporea super terras seu die seu nocte fulgentes suis quibusdam propriis animis uiuere eisque intellectualibus et beatis, quod etiam de ipso uniuerso mundo, tamquam uno animali maximo, quo cuncta cetera continerentur animalia, instanter adfirmat. Sed haec, ut dixi, alia quaestio est, quam nunc discutien
Abbreviated transcription (Latin):
t̃restria moriant᷑. an dsꝰ ñ ẽ potens qͦusq xpãnicre¬
dunt . s qͥadusq platonici uolt̃. Nlimirũ qͥppe
c̃siliũ dĩ & potestatt̃ potuer̃ nosse philosophi. nec potuer̃
nosse ꝓphẽ. cũ potiꝰ e c̃trariodĩ ꝓphãs ad eñciandã eiꝰ qͥtũ
dignatꝰ c̃ uoluntatt̃ spc ciꝰ docuerit. philosophosaũ in eacog¬
noscenda c̃iectura humana deceꝑit: Uerũ ñ usq adõ decipi
debuer̃. ñsolũ : gnorantia. s. magisetiã ꝑuicatia. ut & sibi tͣs¬

Expanded text:
terrestria moriantur? An Deus non est potens quousque Christiani creterrestria moriantur? An Deus non est potens quousque Christiani credunt, sed quousque Platonici volunt? Nimirum quippe consilium Dei et potestatem potuerunt philosophi, nec potuerunt nosse Prophetae? cum potius e contrario Dei Prophetas ad enuntiandam ejus, quantum dignatus est, voluntatem, Spnoscenda conjectura humana deceperit. 2. Verum non usque adeo decipi debuerunt, non solum ignorantia, sed magis etiam pervicacia, ut et sibi
Abbreviated transcription (Latin):
annotare nascentiỹ : Siaut̃ ꝓptã talia dict̃ in alioꝵ ge¬
nituris quia hȩc ad ꝓductiora spatia temporũ ꝑtinent.
mom̃tauͦ illa partiũ minutarũ quȩ int̃ se gemini pos¬
sunt habẽ nascentts. reb minimis tribuunt᷑. de qͥb ma¬
thematici ñ solent consuli. Quis enĩ consulat. qͣ do sede¬
at. ꝗͥ. do deambulat. ꝗͣ do uł qͥd prandcat: Nũquid

Expanded text:
adnotare nascentium? Si autem propterea talia dicunt in aliorum geadnotare nascentium? Si autem propterea talia dicunt in aliorum genituris, quia haec ad productiora spatia temporum pertinent; momenta uero illa partium minutarum, quae inter se gemini possunt habere nascentes, rebus minimis tribuuntur, de qualibus mathematici non solent consuli quis enim consulat quando sedeat, quando deambulet, quando uel quid prandeat?: numquid
Abbreviated transcription (Latin):
Du enĩ rotã figuli ui. quanta potuit intorsiss&.
currente illa bis numero de atramto tãꝗ̃ uno eiꝰ
loco sũma celeritate ꝑcussit: Deinde inuenta st̃
signa quȩ fixerat desistente motu. ñ paruo inter¬
uallo in rote illiꝰ extremitate distantia: Sic inqͥt
in tanta rapacitate cęli etiã si alt̾ post alterũ tan¬
ta celeritate nascatur. ꝗͣta rotã bis ipse ꝑcussit.
in cęli spacio plurimũ ẽ. Hinc sunt inqͥt quecũq
dissimillua ꝑhibent᷑ in motib casibq geminoꝵ
Hoc figmenti fragiliꝰ c̃ ꝗͥ uasa. que illa rotatio¬
ne fingunt᷑. Nã si tã multũ in cęlo int̾ ẽ . qͦd con¬
stellationib cõphendi ñ potest. ut alteri geminoꝵ
hereditas obueniat. alteri ñ obueniat. curaudent
cetĩ. qͥ gemini ñ sunt: cũ inspexeruit coꝵ constel¬
lationes talia ꝓnunciare. quȩ ad illud secretum
ꝑtinent. qͦd nemo potest cõphendẽ. & mom̃tis

Expanded text:
Dum enim rotam figuli ui quanta potuit intor?isset, Dum enim rotam figuli ui quanta potuit intor?isset, currente illa bis numero de atramento tamquam uno eius loco summa celeritate percussit; deinde inuenta sunt signa, quae fixerat, desistente motu, non paruo interuallo in rotae illius extremitate distantia. <Sic, inquit, in tanta rapacitate caeli, etiamsi alter post alterum tanta celeritate nascatur, quanta rotam bis ipse percussi, in caeli spatio plurimum est: hinc sunt, inquit, quaecumque dissimillima perhibentur in moribus casibusque geminorum.\' Hoc figmentum fragilius est quam uasa, quae illa rotatione finguntur. Nam si tam multum in caelo interest, quod constellationibus conprehendi non potest, ut alteri geminorum hereditas obueniat, alteri non obueniat: quur audent ceteris, qui gemini non sunt, cum inspexerint eorum constellationes, talia pronuntiare, quae ad illud secretum pertinent, quod nemo potest conprehendere et momentis
Abbreviated transcription (Latin):
potest inuenire qͥd dicat. si nolit impcritoꝵ mentib
In eis quas nesciunt reb inludere Qͦd enĩ conantur
efficere de interuallo exiguo temporis qͦd int̾ sege
tĩini dũ nascerent᷑ habuer᷑. ꝓpt cȩli particulã ubi po¬
aut ñ tantũ ualet. ꝗͣta inucnit᷑ gͥem. noꝵ uolunta¬
tib. actib. morib. casibq diuersitas. aut plus
etiã ualet. quã c̃ geminoꝵ. uł humilitas gñis ea
dẽ nobilitas. cuiꝰ maximã diuersitatẽ. ñ nisi in ho
ra qua qͥsq nascit᷑ pont᷑. Ac ꝑ hoc sitã celerit᷑ alt̃
pꝰ alterũ nascit᷑. ut eadc̃ pars uo bͣ uoͦ c̃i ofiy
mancat. paria cuncta quero. que in nullis posst̃
geminis inueniri Si aut̃ sequentis tarditas cÕΡΩ¬
TI In Y N mutat. parentes diuersos quero.
quos gemini habere ñ posst̃.¬
guli rota. qͦd respondisse fer̃ nigidiũ hacques¬
tione turbatũ. unde & figulus appellatꝰ ẽ

Expanded text:
potest hic inuenire quid dicat, si nolit inperitorum mentibus potest hic inuenire quid dicat, si nolit inperitorum mentibus in eis quas nesciunt rebus inludere. Quod enim conantur efficere de interuallo exiguo temporis, quod inter se gemini dum nascerentur habuerunt, propter caeli particulam, ubi poaut non tantum ualet, quanta inuenitur in geminorum uoluntatibus actibus moribus casibusque diuersitas, aut plus etiam ualet, quam est geminorum uel humilitas generis eadem uel nobilitas, cuius maximam diuersitatem non nisi ascitur, ponunt. Ac per hoc si tam celeriter alter post alterum nascitur, ut eadem pars horoscopi maneat, paria cuncta quaero, quae in nullis possunt geminis inueniri; si autem sequentis tarditas horoscopum mutat, parentes diuersos quaero, quos gemini habere non possguli rota, quod respondisse ferunt Nigidium hac quaestione turbatum, unde et Figulus appellatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
assuc facti. tã similia corpora gererent. ut etiã
ad egrotandũ uno tempore. eisdẽq causis. simi¬
lit̾ mouerent᷑ Constitutionẽ uͦ celi ac sy derũ que
fuit ꝗͣdo concepti siue natisunt. uelle trahere ad
stam egrotandi parilitatẽ. cum tã multa diuer¬
sissimi generis diuersissimoꝵ effectuum. & euentoꝵ eodẽ
tempc̃. in uniꝰ regionis t̾ra. cidc̃ celo subdita potuer̃
concipi& nasci. nescio cuiꝰ sit insolentię: Nos aut̃ noui¬
mꝰ geminos ñ solũ actꝰ & ꝑegrinationes habẽ diuer¬
ssas. ucrũ etiã dispares egritudines ꝑpeti De qua refa¬
cillimã quantũ mͥ uidetur rationẽ reddẽ. ypocrates
diuersis alimentis & exercitationib. quȩ ñ de corpo¬
ris tẽperatione. sed de animi uoluntate ueniunt. dis¬
csimiles eis accidere ualitud ines potuisse: Porro autẽ
p̃ossidoniꝰ uł qͥlib& fataliũ syderũ assertor. mirũ si

Expanded text:
adsuefacti tam simi lia corpora gererent, ut etiam adsuefacti tam simi lia corpora gererent, ut etiam ad aegrotandum uno tempore eisdemque causis similiter mouerentur. Constitutionem uero caeli ac siderum, quae fuit quando concepti siue nati sunt, uelle trahere ad istam aegrotandi parilitatem, cum tam multa diuersissimi generis diuersissimorum effectuum et euentorum eodem tempore in unius regionis terra eidem caelo subdita potuerint concipi et nasci, nescio cuius sit insolentiae. Nos autem nouimus geminos non solum actus et peregrinationes habere diuersas, uerum etiam dispares aegritudines perpeti. De qua re facillimam, quantum mihi uidetur, rationem redderet Hippocrates, diuersis alimentis et exercitationibus, quae non de corporis temperatione, sed de animi uoluntate ueniunt, dissimiles eis accidere potuisse ualetudines. Porro autem Posidonius uel quilibet fatalium siderum adsertor mirum si
Abbreviated transcription (Latin):
icero dic̃ ypocratt̃ nobilissimũ
medicũ scriptũ reliquisse. quosdã fr̃s cum
simul egrotare cepisscnt. & coꝵ morb codẽ
tempẽ ing̾uescer&. todem leuaretur. geminos sus¬
picatũ. quos possidonius stoicꝰ multũ astrologiȩ de¬
ditꝰ. cadem constitutione astroꝵ natos. eademq con¬
ceptos solebat asserere Ita qͦd medicꝰ ꝑtinere crede¬
losophus astrologꝰ aduĩ constitutionẽq siderũ: quę
fuerat qͦ tempore concepti natiq sunt: In hac cau¬
sa multo acceptabilior. & de ꝓxximo credibilior
coniectura medicinalis. qm̃ parentes ut erant cor¬
porc affecti. dũ concumberent. ita pͥmordia con¬
ceptoꝵ affici potuer̃. ut consecutis ex mattrno
corpore pͥorib increm̃tis. paris ualitudinis nasceren¬
tur: Deinde in una domo eisdẽ alimentis nutriti.
ubi aerem. & loci positionẽ. & iũ aquarũ pluri¬
mũ ualere ad corpꝰ uelbene uel male accipien¬
dũ medicina testat᷑. eisdem etiã exercitationib

Expanded text:
icero dicit Hippocratem, nobilissimum medicum, scriptum reliquisse, quosdam fratres, cum simul aegrotare coepissent et eorum morbus eodem tempore ingrauesceret, eodem leuaretur, geminos suspicatum; quos Posidonius Stoicus, multum astrologiae deditus, eadem constitutione astrorum natos eademque conceptos solebat adserere. Ita quod medicus pertinere credelosophus astrologus ad uim constitutionemque siderum, quae fuerat quo tempore concepti natique sunt. In hac causa multo est acceptabilior et de proximo credibilior coniectura medicinalis, quoniam parentes ut erant corpore adfecti, dum concumberent, ita primordia conceptorum adfici potuerunt, ut consecutis ex materno corpore prioribus incrementis paris ualetudinis nascerentur; deinde in una domo eisdem alimentis nutriti, ubi aerem et loci positionem et uim aquarum plurimum ualere ad corpus uel bene uel male accipiendum medicina testatur, eisdem etiam exercitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
appellauer̃. fortassis regios fastus alia suꝑbia
non ferentes. Nam scelus occisi ab eo soceri op¬
timi regis sui usq ad eo contempser̃: ut cum
regẽ suum facerent. Ubi miror si ñ scelere gra¬
uiore mercedem tantã tanto sceleri reddider̃:
Nec discessere aditis arisq relictis dii. nͥ forte qͥs¬
piã sic defendat istos deos. ut dicat eos ideoman¬
sisse rome. qͦ possent romanos magis punire
supplicus. quam beneficus adiuuare. seducen¬
tes eos uariis uictoriis. & bellis grauissimis con¬
terenies. Hec fuit romanoꝵ uita sub regib lau¬
dabili tempore illiꝰ rei publice. usq ad expul¬
sionẽ tarquinii suꝑbi. ꝑ ducentos ferme &
quadraginta & tres annos. cũ illȩ om̃s uictoriȩ
tã multo sanguine & tantis empte calamita¬
tib. uix illud imꝑiũ intͣ uiginti ab urbe milia
dilatauer. ꝗͥtũ spaciũ. absit ut saltẽ alicuiꝰ ge¬
tule ciuitatis nc̃ territorio comparetur:

Expanded text:
appellauerunt. fortasse regios eius fastus alia superbia appellauerunt. fortasse regios eius fastus alia superbia non ferentes. Nam scelus occisi ab eo soceri optimi regis sui usque adeo contemserunt, ut eum regem suum facerent; ubi miror, si non scelere grauiore mercedem tantam tanto sceleri reddiderunt. Nec \'discessere adytis arisque relictis di\'. Nisi forte quispiam sic defendat istos deos, ut dicat eos ideo mansisse Romae. quo possint magis Romanos punire suppliciis quam beneficiis adiuuare, seducentes - eos uanis uictoriis et bellis grauissimis conterentes. Haec fuit Romanorum uita sub regibus laudabili tempore illius rei publicae usque ad expulsionem Tarquinii Superbi per ducentos ferme et quadraginta et tres annos, cum illae omnes uictoriae tam multo sanguine et tantis emtae calamitatibus uix illud imperium intra uiginti ab Urbe milia dilatauerint; quantum spatium absit ut saltem alicuius Getulae ciuitatis nunc territorio conparetur
Abbreviated transcription (Latin):
filii peccatũ fuit. illo ñ solũ nesciente. sed etiã ab¬
sente cõmissum. Ardeã ciuitatt̃ tc̃ oppugnabat.
ꝓ poplõ romano bellũ gerebat. Nescimꝰ qͥd facc¬
r&. si ad eiꝰ notitiã flagitiũ filii defferret᷑. Et ca¬
m̃ in explorato iudicio eiꝰ & in exꝑto. ei popłs
ademit imꝑium. & recepto exercitu a quo de¬
seri ussus cͣ. clausis deinde portis. ñ siuit intrare
redeuntẽ. Atille pꝰ bella grauissima. qͥb eosdem
romanos concitatis finitimis ad triuit. postea qͣ
desertꝰ ab cis. quoꝵ fidebat auxilio regnũ reciꝑe
ñ eualuit. in opido tusculo rome uicino: qua¬
tuor decim ut fert᷑ annis pͥuatã uitã qͥctꝰ habuit.
& cũ uxore consenuit. Obtabiliori fortassis exito.
quã socer eiꝰ generi sui facinore. nec ignorantt fi¬
lia sicut ꝑ hibet᷑ extinctꝰ. Nec tam̃ istam tarqͥ¬
nium romani crudelẽ aut sceleratũ. sed suꝑbũ

Expanded text:
filii peccatum fuit illo non solum nesciente, sed etiam abfilii peccatum fuit illo non solum nesciente, sed etiam absente commissum. Ardeam ciuitatem tunc obpugnabat, pro populo Romano bellum gerebat: nescimus quid faceret, si ad eius notitiam flagitium filii deferretur; et tamen inexplorato iudicio eius et inexperto ei populus ademit imperium et recepto exercitu, a quo deseri iussus est, clausis deinde portis non siuit intrare redeuntem. At ille post bella grauissima, quibus eosdem Romanos concitatis finitimis adtriuit, postea quam desertus ab eis quorum fidebat auxilio regnum recipere non eualuit, in oppido Tusculo Romae uicino quattuordecim, ut fertur, annos priuatam uitam quietus habuit et cum uxore consenuit, optabiliore fortassis exitu quam socer eius, generi sui facinore nec ignorante filia, sicut perhibetur, extinctus. Nec tamen istum Tarquinium Romani crudelem aut sceleratum, sed superbum
Abbreviated transcription (Latin):
re aditis arisq relictis di tanto in illiꝰ optimũ po¬
plĩ regẽ parricidio ꝑpetrato: quos dic̃t ut hoc
misere troiȩ facerentꝰ. eamq grecis diruendã ex¬
urendãq relinquerent. adulterio paridis fuisse
cõmotos. sed insuꝑ interfecto a se socero. tarqͥniꝰ
ipse successit: Hunc illi dii nefariũ parricilam
soceri int̾fectione regnantẽ in suꝑ multis bellis
uictorusq gloriantẽ. & demonib capitolium
fabricantem ñ abscedentes. s p̾sentes manentesq
uider̃: & regẽ suum iouẽ in illo altissimo templo.
hocc̃ in opere parricide sibi p̃sidere. atq regna¬
re ꝑpessi sunt. Neq enĩ adhuc in nocens capito¬
lium instrux. & postea malis meritis urbe pulsꝰ
ẽ: sed ad ipsum regnũ in qͦ capitolium fabricar&
in manissimo sceleris ꝑpetratione ꝑuenit Qdu
cum regno romani postta depuler. ac seduscrt̃
menib ciuitatis. non ipsiꝰ de lucretiȩ stupro. sed

Expanded text:
re adytis arisque relictis di tanto in optimum illius pore adytis arisque relictis di tanto in optimum illius populi regem parricidio perpetrato, quos dicunt, ut hoc miserae Troiae facerent eamque Graecis diruendam exurendamque relinquerent, adulterio Paridis fuisse commotos; sed insuper interfecto a se socero Tarquinius ipse successit. Hunc illi di nefarium parricidam soceri interfectione regnantem, insuper multis bellis uictoriisque gloriantem et de manubiis Capitolium fabricantem non abscedentes, sed praesentes manentesque uiderunt et regem suum louem in illo altissimo templo, hoc est in opere parricidae, sibi praesidere adque regnare perpessi sunt. Neque enim adhuc innocens Capitolium struxit et postea malis meritis Urbe pulsus est. sed ad ipsum regnum, in quo Capitolium fabricaret, inmanissimi sceleris perpetratione peruenit. Quod uero eum regno Romani postea depulerunt ac secluserunt moenibus ciuitatis, non ipsius de Lucretiae stupro, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uis: Illũ qͥ hanc urbẽ condidit romulũ. ad deos
in mortales beniuolentiaq & fama sustuliꝰ. ut ñ
uerc factũ. sed ꝓpter merita uirtutis eiꝰ beniuole
iactatũ diffamatũq monstrar&. In hortensio uͦ
dialogo cũ de solis canonicis defectionib loquere¬
t᷑. ut easdẽ in qͥt tencbras efficiat. quas effecit in in¬
ttritu romuli. qͥ obscuratione solis ẽ factus. Certe
hic minime timuit hominis interitũ dicere. qͥa
disputator magis ꝗͣ laudator fuit Cettri autem
reges poplĩ romani excepto numa põpilio. &
anco martio qͥ morbo interier̃. ꝗ̃ horrendos exitꝰ
habuer̃: Tullus ut dixi hostilius. uictor & euer¬
sor albe. cũ tota domosua fulmine concrematꝰ ẽ.
Priscus tarqͥnius ꝑ sui decessoris filios inter c̃ptus ẽ:
Seruiꝰ tullius genĩ sus tarqͥni suꝑbi. qͥ ci successit
in regnũ. nefario scelere occisus ẽ N ec discesse¬

Expanded text:
uis: <Illum, qui hanc urbem condidit, Romulum ad deos uis: <Illum, qui hanc urbem condidit, Romulum ad deos inmortales beniuolentia famaque sustulimus\', ut non uere factum, sed propter merita uirtutis eius beniuole iactatum diffamatumque monstraret. In Hortensio uero dialogo cum de solis canonicis defectionibus loqueretur: Ut easdem, inquit, tenebras efficiat, quas effecit interitu Romuli, qui obscuratione solis est factus\'. Certe hic minime timuit hominis interitum dicere, quia disputator magis quam laudator fuit. Ceteri autem reges populi Romani, excepto Numa Pompilio et Anco Marcio, qui morbo interierunt, quam horrendos exitus habuerunt! Tullus, ut dixi, Hostilius, uictor et euersor Albae, cum tota domo sua fulmine concrematus est. Priscus Tarquinius per sui decessoris filios interemtus est. Seruius Tullius generi sui Tarquinii Superbi, qui ei successit in regnum, nefario scelere occisus est. Nec \'discesse
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝗͣ fac̾tã. quando & laudans eũ in libris de re
publica scipionisq sermone. tantũ ẽ inquit conse¬
cutꝰ. ut cũ subito sole obscurato ñ cõparuiss&.
deoꝵ in numero collocatꝰ putaretur. Quã opi¬
nionĩ nemo unꝗͣ mortalis asseqͥ potuit sine eximia uir
intellegit᷑. aut uolentia tempestatis. aut cedis. facinoris¬
q secretu Nã & alii scriptores coꝵ defectioni solis addug̃
etiã subitã tempestatẽ. quę ꝓfecto aut occasionẽ scede¬
ri p̃buit. aut romulũ ipsa consumpsit: De tullio qͥppe
hostilio. qͥ terciꝰ a romulo rex fuit. quia & ipse ful¬
mine ab sumptꝰ ẽ. dic̃ in eisdẽ libris cicero Proptã
& istũ non creditũ in deos receptũ tali morte. quia
fortasse qͦd erat in romulo ꝓbatum id ẽ ꝑsuasum.
romani uulgare noluer̃ id est uile facere. si hoc
& alteri facile tribueret᷑. Dicit etiã aꝑte in uecti¬

Expanded text:
esse quam factam, quando et laudans eum in libris de re esse quam factam, quando et laudans eum in libris de re publica Scipionisque sermone: \'Tantum est, inquit, consecutus, ut, cum subito sole obscurato non conparuisset, deorum in numero conlocatus putaretur, quam opinionem nemo umquam mortalis assequi potuit sine eximia uirtintellegitur aut uiolentia tempestatis aut caedis facinorisque secretum; nam et alii scriptores eorum defectioni solis addunt etiam subitam tempestatem, quae profecto aut occasionem sceleri praebuit aut Romulum ipsa consumsit. De Tullo quippe etiam Hostilio, qui tertius a Romulo rex fuit, quia et ipse fulmine absumtus est, dicit in eisdem libris idem Cicero, propterea et istum non creditum in deos receptum tali morte, quia fortasse quod erat in Romulo probatum, id est persuasum, Romani uulgare noluerunt, id est uile facere, si hoc et alteri facile tribueretur. Dicit etiam aperte in inuecti
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qͥ eũ ꝓpt̾ ferocitatt̃ a senatu discerptũ esse di¬
romano. ut int̾ numina coleret᷑. eoq modo po¬
plm̃ qͥ cont᷑ senatĩ intumescere ceꝑat rep̃ssũ atq
secdatĩ Acciderat enĩ & solis defectio. quã certa
ratione sui cursus effectã imꝑita nesciens mul¬
titudo. meritis romuli tribuebat Quasi uͦ siluc¬
tus ille solis fuisset. ñ magis ideo credi deber& oci¬
o sus: ipsumq scelus auersione etiã diurni lumi¬
nus indicatũ: sic̃ re uera factũ ẽ. cũ dñs crucifixꝰ ẽ
crudelitate atq ĩpietate uideoꝵ. Quã solis obs¬
curationẽ ñ ex canonico siderũ cursu accidisse.
satis ostendit. qͦd tt̃ erat pascha udeoꝵ: Nã plena
luna sollẽpnitas agit᷑. regularis aũ defectio solis¬
ñ nisi lune fine contingit Satis & cicero illam in¬
t̃ deos romuli receptionẽ putatã magis significat

Expanded text:
eorum, qui eum propter ferocitatem a senatu discerptum esse dieorum, qui eum propter ferocitatem a senatu discerptum esse dindasse Romano, ut inter numina coleretur, eoque modo populum, qui contra senatum intumescere coeperat, repressum adque sedatum. Acciderat enim et solis defectio, quam certa ratione sui cursus effectam inperita nesciens multitudo meritis Romuli tribuebat. Quasi uero si luctus ille solis fuisset, non magis ideo credi deberet occisus ipsumque scelus auersione etiam diurni luminis indicatum; sicut re uera factum est, cum Dominus crucifixus est crudelitate adque inpietate Iudaeorum. Quam solis obscurationem non ex canonico sideruin cursu accidisse satis ostendit, quod tunc erat pascha Iudaeorum; nam plena luna sollemniter agitur, regularis autem solis defectio non nisi lunae fine contingit. Satis et Cicero illam inter deos Romuli receptionem putatam magis significat
Abbreviated transcription (Latin):
rueretur. transfusus ẽ inquiunt popłs eiꝰ in romã.
ut ex utraq una ciuitas fier&. Esto. Ita factũ sit:
Urbs tam̃ illa ascanii regnũ. & tercium domicili¬
um troianoꝵ dõꝵ ab urbe filia mat̾ euersa ẽ:
Ut aut̃ belli reliqͥe ex duob poplis unx̃ facer& mi¬
serabile coagulũ multꝰ ante fusus utriꝰq sanguis
fuit Qͥd iã singillatim dicã. sub ceteris reggib to¬
tiens eadẽ bella renouata. quȩ uictoriis finita
uidebat᷑. & tantis stragib iterũ iterũq confecta.
iterũ ittrũq pꝰ fedus & pacẽ int̾ soceros & gene¬
ros. & eoꝵ stirpẽ posterosq repetita : Non par¬
uũ indiciũ calamitatis huiꝰ fuit. quod portas
belli nullꝰ clausit illoꝵ
ullos gͦ illoꝵ sub tot diis p̾sidib in pace
regnaũ: Ipsoꝵ aut̃ regũ qͥ exitꝰ fuer̃ de ro¬
mulo uiderit adulatio fabulosa. a qua ꝑ¬
hibetur receptꝰ in cęlũ: Uider̾ quidã scriptores

Expanded text:
rueretur, transfusus est, inquiunt, populus eius in Romam, rueretur, transfusus est, inquiunt, populus eius in Romam, ut ex utraque una ciuitas fieret. Esto, ita factum sit; urbs tamum Trojanorum deorum, ab urbe filia mater eversa est. Ut autem belli reliquiae e duobus populis unum facerent miserabile coagulum, multus ante fusus utriusque sanguis fuit. Quid jam singillatim dicam sub caeteris regibus toties eadem bella renovata, quae victoriis finita videbantur, et tantis stragibus iterum iterumque confecta, iterum iterumque post foedus et pacem inter generos et soceros et eorum stirpem posterosque repetita? Non parvum indicium calamitatis hujus fuit, quod portas belli nullus clausit illorum. Nullus ergo illorum sub tot diis praesidibus in pace rit. Ipsorum autem regum qui exitus fuerunt? De Romulo uiderit adulatio fabulosa, qua perhibetur receptus in caelum; uiderint quidam scriptores
Abbreviated transcription (Latin):
Uim tam̃ patiebantur studii sui du illi. p̃sides imꝑii
romani. & taliũ certaminũ tãꝗͣ theatrici specta¬
tores. donec oratioꝵ soror ꝓpt̾ curatios tres ꝑemp¬
tos. etiam ipsa tercia ex altera parte fr̃no ferro duob
fr̃ib adderetur. ne minꝰ haber& mortiũ etiam ro¬
ma quȩ uicerat. Deinde ad frucbu uictoric alba
subuersa ẽ.: ubi pꝰ illiũ qͦd greti euerter̃. & post laui¬
nium ubi ȩneas regnũ peregrinũ atq fugitiuum
constituerat. tercio illo loco habitauerant numina il¬
la troiana. Sed more suo etiuam inde iã fortasse.
migrauerat ideo deleta ẽ Discesserant uidelic& om̃s
aditis arisq relictis dii. quib imꝑiũ illud steterat.
Discesserant sane ecce iã tercio: ut eis quarto roma ꝓ¬
uidentissime crederetur. Displicuerat enĩ & alba.
ubi amuliꝰ expulso frẽ. & roma placuerat: ubi
romulꝰ occiso frẽ regnauerat. Sed anteꝗͣ alba di¬

Expanded text:
Vim tamen patiebantur studii sui di illi praesides imperii Vim tamen patiebantur studii sui di illi praesides imperii Romani et talium certaminum tamquam theatrici spectatores, donec Horatiorum soror propter Curiatios tres peremtos etiam ipsa tertia ex altera parte fraterno ferro duobus fratribus adderetur, ne minus haberet mortium etiam Roma quae uicerat. Deinde ad fructum uictoriae Alba subuersa est, ubi post Ilium, quod Graeci euerterunt, et post Lauinium, ubi Aeneas regnum peregrinum adque fugitiuum constituerat, tertio loco habitauerant numina illa Troiana. Sed more suo etiam inde iam fortasse migrauerant, ideo deleta est. Discesserant uidelicet omnes adytis arisque relictis di, quibus imperium illud steterat. Discesserant sane ecce iam tertio, ut eis quarta Roma prouidentissime crederetur. Displicuerat enim et Alba, ubi Amulius expulso fratre, et Roma placuerat, ubi Romulus occiso fratre regnauerat. Sed antequam Alba di
Abbreviated transcription (Latin):
gerit benedicit᷑. Fallacia gͥ tegmina. & deceptorie
de albationes auferantur a reb: ut sincero inspician¬
tur ex amine: Nemo mͥdicat magnꝰ ille atq ille:
quia cum illo & illo pugnauit & uicit. Pugnant eti¬
ã gladiatores: uincunt & ipsi. Hab& p̃mia laudis
& illa crudelitas. Sed puto satiꝰ esse cuiꝰ lib& inercie
penas luere. ꝗ illoꝵ armoꝵ querere glãm Et tam̃
si in arenã ꝓcederent pugnaturi interse gladiatores
quoꝵ alt̃ filiꝰ alter esset pat᷑. tale spectaculũ quis
ferra&: quis non auferr&: Quomͦ gͦ gloriosum al¬
teriꝰ matris alteriꝰ filic ciuitatis int̾ se armoꝵ po¬
tuit et̃ certam̃ : An ideo diuersũ fuit. qͦd illa are¬
na non fuit. & latiores campi. non duoꝵ sed in¬
duob poplis multoꝵ funerib implebant᷑ : Nec
amphiteatro cingebantur illa certamina: sed
umuerso orbe. Et tunc uiuis & posteris qͦusq ista
fama porrigit᷑ imperiũ. spectaculu p̃bebatur:

Expanded text:
gerit benedicitur. Fallacia igitur tegmina et deceptoriae gerit benedicitur. Fallacia igitur tegmina et deceptoriae dealbationes auferantur a rebus, ut sincero inspiciantur examine. Nemo mihi dicat: magnus ille adque ille, quia cum illo et illo pugnauit et uicit. Pugnant etiam gladiatores, uincunt etiam ipsi, habet praemia laudis et illa crudelitas; sed puto esse satius cuiuslibet inertiae poenas luere quam illorum armorum quaerere gloriam. Et tamen si in harenam procederent pugnaturi inter se gladiatores, quorum alter filius, alter esset pater, tale spectaculum quis ferret? quis non auferret? Quo modo ergo gloriosum alterius matris, alterius filiae ciuitatis inter se armorum potuit esse certamen? An ideo diuersum fuit, quod harena illa non fuit, et latiores campi non duorum duobus populis multorum funeribus implebantur; nec amphitheatro cingebantur illa certamina, sed universo orbe, et tunc vivis, et posteris, quousque ista fama porrigitur, impium spectaculum praebebatur? 3.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ut resides moner& tullus in arma uiros. ctiã
de sueta triumphis agmina. Illo itaq uicio tantum
scelus ꝑpetratum ẽ: socialis belli atq cognati. Qͦ d
uiciũ salustius magnũ. transeunt᷑ attingit: Cum
enĩ laudans breuit᷑ antiqͥora cõmemorass& tempora.
quando uita hominũ sine cupiditate agitabat᷑. &
sua cuiq satis placebant: postea uͦ inqu̾it quã in a¬
sia cẏrus. in gretia lacedemonũ & athenienses ce¬
ꝑe urbes. atq nationes subigere. libidinẽ dominan¬
di causam belli habere. maximã glãm in maxi¬
mo unnaximo imperio putare. & cetera quę ipse
instituerat dicere. mͥ huc usq satis sit eiꝰ uerba po¬
suisse Libido ista dominandi. magnis malis agitat¬
& conterit humanũ genꝰ. Hac libidine roma. tunc
uicta: albã se uicisse triumphabat. & sui sceleris
laudẽ glam nominabat: Qm̃ laudat᷑ inqͥt scriptu¬
ra nr̃a peccator in desideriis animȩ suȩ & qͥ iniqua

Expanded text:
tantum ut resides moueret Tullus in arma uiros et iam tantum ut resides moueret Tullus in arma uiros et iam desueta triumphis Agmina. Illo itaque uitio tantum scelus perpetratum est socialis belli adque cognati, quod uitium Sallustius magnum transeunter adtingit. Cum enim laudans breuiter antiquiora commemorasset tempora, quando uita hominum sine cupiditate agitabatur et sua cuique satis placebant: Postea uero, inquit, quam in Asia Cyrus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coepere urbes adque nationes subigere, libidinem dominandi causam belli habere, maximam gloriam in maximo imperio putare\', et cetera quae ipse instituerat dicere. Mihi huc usque satis sit eius uerba posuisse. Libido ista dominandi magnis malis agitat et conterit humanum genus. Hac libidine Roma tunc uicta Albam se uicisse triumphabat et sui sceleris laudem gloriam nominabat, quoniam laudatur, inquit scriptura nostra, peccator in desideriis animae suae et qui iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum frẽm dolens qͥ eum occiderat: cui sororem
ꝓ miscrat. puto qͦd non culpabiliter fleucrit. Un¬
marcellus siracusanã ciuitatẽ recolens. ciꝰ paulo
ante culm̃ & glam̃ sub manꝰ suas subito concidis¬
se. cõmunem cogitans conditionẽ flendo misera¬
tꝰ ẽ. Queso ab humano impetremꝰ affecto. ut
femina sponsũ suũ a fr̃e suo sine crimine pemp¬
tum fleuerit. si uiri hostes a se uictos etiã cũ lax¬
de fleuer̃ Ergo sponso a frc̃. illatam mortẽ
quando femina flebat. tc̃ se contͣ matrẽ ciuita¬
tẽ tanta strage bellasse. & tanta hinc & inde cog¬
nati cruoris effusione roma uicisse gaudebat
Quidm obtendit᷑ nomen laudis. nomenq iuctori¬
e: Remotis obstaculis in sanȩ opinionis. facino¬
ra nuda cernantur. nuda pensent᷑. nuda uidi¬
cent᷑ Causa dicatur albe: sicut troie adulteri¬
ũ cdicebat᷑: Nulla talis. nulla similis in uenitur.

Expanded text:
ipsum fratrem dolens, qui eum occiderat cui sororem ipsum fratrem dolens, qui eum occiderat cui sororem promiserat, puto quod non culpabiliter fleuerit. UnMarcellus Syracusanam ciuitatem recolens eius paulo ante culmen et gloriam sub manus suas subito concidisse communem cogitans condicionem flendo miseratus est? Quaeso ab humano inpetremus adfectu, ut femina sponsum suum a fratre suo peremtum sine crimine fleuerit, si uiri hostes a se uictos etiam cum laude fleuerunt. Ergo sponso a fratre inlatam mortem quando femina illa flebat, tunc se contra matrem ciuitatem tanta strage bellasse et tanta hinc et inde cognati cruoris effusione uicisse Roma gaudebat. Quid mihi obtenditur nomen laudis nomenque uictoriae? Remotis obstaculis insanae opinionis facinora nuda cernantur, nuda pensentur, nuda iudicentur. Causa dicatur Albae, sicut Troiae adulterium dicebatur. Nulla talis, nulla similis inuenitur;
Abbreviated transcription (Latin):
cuit experiri. a romanis tres oratii. ab albanis aut̃
tres curiatii ꝓcesserint Acuriatiis trib oratii
duo. ab uno aut̃ oratio tres curiatii suꝑati & extinc̾¬
ti sunt. Ita roma extitit iuotrix. ea clade etiã in
certamine extremo. ut de sex unꝰ redir& domũ:
Cui dampnũ in utrisq cui luctꝰ nisi eneȩ stirpi
nisi a scamii posteris. nisi ꝓli ueneris. nisi nepoti¬
b iouis : Nã & hoc plusquã cuuile bellũ fuit.
quando filia ciuitas cũ ciuitate matre pugna¬
uit. Accessit aliud huic ter geminoꝵ pugnȩ
ultimȩ: atrox atq horrendũ malum: Nã ut erant
ambo poplĩ priꝰ amici. uicini quippe atq cog¬
nati. uni curiatioꝵ desponsata fuerat oratioꝵ
soror. Hȩc postea quã sponsi spolia in uictore
Humanior huiꝰ uniꝰ femine. ꝗͣ unuiersi poplĩ
romani michi fuisse. uidetur affectꝰ. Illa quẽ
uirũ iam fide media retinebat. aut̃ forie etiã

Expanded text:
cuit experiri; a Romanis tres Horatii, ab Albanis autem cuit experiri; a Romanis tres Horatii, ab Albanis autem tres Curiatii processerunt; a Curiatiis tribus Horatii duo, ab uno autem Horatio tres Curiatii superati et extincti sunt. Ita Roma extitit uictrix ea clade etiam in certamine extremo, ut de sex unus rediret domum. Cui damnum in utrisque, cui luctus, nisi Aeneae stirpi nisi Ascanii posteris, nisi proli Veneris nisi nepotibus Iouis? Nam et hoc plus quam ciuile bellum fuit, quando filia ciuitas cum ciuitate matre pugnauit. Accessit aliud huic tergeminorum pugnae ultimae atrox adque horrendum malum. Nam ut erant ambo populi prius amici uicini quippe adque cognati, uni Curiatiorum desponsata fuerat Horatiorum soror; haec postea quam sponsi spolia in uictore Humanior huius unius feminae quam uniuersi populi Romani mihi fuisse uidetur adfectus. Illa quem uirum iam fide media retinebat, aut forte etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mani consortis inpatiens Sed quando & istum
tolerar&. qͥ frẽm genuinũq ñ ꝑtulit : Unde
& ipso intͣfecto. ut maior ess& ds̃. regnũ solus
obtinuit. Quȩ sunt ista uira nuptiarũ : quȩ ir¬
ritam̃ta belloꝵ. quȩ federa germanitatis. af¬
finitatis. societats. diuinitatis. quȩ postremo sub
tot dus tutorib uita ciuitatis: Uides quanta
hinc dici. & ꝗͣ multa possent. nͥ quę suꝑ sunt
a curar& intentio. & sermo in alia festinar&:¬
ꝓuocati sunt : Quia udelic&
pax nume tam longa uiluerat. qua crebre
strages romani albaniq exercitꝰ fuerant: & utriꝰq
cõminutio ciuitatis: Alba namq illa quã filius
eneȩ creauit ascanius. rome mat̾ ꝓpior quã ipsa
troia. a tullio hostilio rege ꝓuocata conflixit:
Confligens autẽ. & afflicta ẽ: & afflixit: donce mul¬
toꝵ teder& pari difectione certaminũ. Tc̃ euen¬
tum belli de ter geminis hinc atq inde fr̃ib pla¬

Expanded text:
mani consortis inpatiens: sed quando et istum diu mani consortis inpatiens: sed quando et istum diu toleraret, qui fratrem geminumque non pertulit? Unde et ipso interfecto, ut maior deus esseobtinuit. Quae sunt ista jura nuptiarum, quae irritamenta bellorum, quae foedera germanitatis, affinitatis, societatis, divinitatis? quae postremo sub tot diis tutoribus vita civitatis? Vides quanta hinc dici et quam multa possent, nisi quae supersunt nostra curaret intentio, et sermo in alia festinarprouocati sunt, quia uidelicet pax Numae tam longa uiluerat! Quam crebrae strages Romani Albanique exercitus fuerunt et utriusque comminutio ciuitatis! Alba namque illa, quam filius Aeneae creauit Ascanius, Romae mater proprior ipsa quam Troia, a Tullo Hostilio rege prouocata conflixit, confligens autem et adflicta est et adfiixit, donec multorum taederet pari defectione certaminum. Tunc euentum belli de tergeminis hinc adque inde fratribus pla
Abbreviated transcription (Latin):
iuros. aliquę utrorumq ferro & parentes & ui¬
ros Neq enĩ apud romanos parua fuer̃ illa dis¬
crimina: Si quidẽ ad obsidionẽ qͦq ꝑuentũ est
ciuitatis: clausisq portis se tuebantur: Quib
dolo aꝑtis: admisisq hostib int᷑ menia. in ipso
foro scelerata & nimis atrox int̾ generos soccros¬
q pugna cõmissa ẽ Et raptores illi etiã supe¬
rabantur. & crebro fugientes intra domos suas
grauius fedabant pristinas quãuis & ipsas pu¬
dendas lugendasq uictorias Id tam̃ romulus
de suoꝵ iã uirtute desperans. iouẽ orauit ut
star& : atq ille hac occasione nom̃ statoris inue¬
nit: Nec finis esset tanti mali. nisi raptȩ ille la¬
ccratis crinib cmicarent: & ꝓuolute parentib irã
eoꝵ iustissimã ñ armis uctricib sed supplici pie¬
tatẽ secdarent: Deide titũ tatium rege̾ sabinoꝵ
sociũ regni romulus diu ferre compulsus ẽ. ger¬

Expanded text:
uiros, aliquae utrorumque ferro et parentes et uiuiros, aliquae utrorumque ferro et parentes et uiros. Neque enim et aput Romanos parua fuerunt illa discrimina, si quidem ad obsidionem quoque peruentum est ciuitatis clausisque portis se tuebantur; quibus dolo apertis admissisque hostibus intra moenia in ipso foro scelerata et nimis atrox inter generos socerosque pugna commissa est, et raptores illi etiam superabantur et crebro fugientes inter domos suas grauius foedabant pristinas, quamuis et ipsas pudendas lugendasque uictorias. Hic tamen Romulus de suorum iam uirtute desperans Iouem orauit ut starent, adque ille hac occasione nomen Statoris inuenit; nec finis esset tanti mali, nisi raptae illae laceratis crinibus emicarent et prouolutae parentibus iram eorum iustissimam non armis uictricibus, sed supplici pietate sedarent. Deinde Titum Tatium regem Sabinorum socium regni Romulus ferre conpulsus est, ger
Abbreviated transcription (Latin):
poplm̃ romanũ ñ uenꝰ. sed bellona donauit:
A ut fortassis allecto illa infernalis furia iã eis
fauente uinone plus in illos habuit licentiȩ:
quã cũ eiꝰ precib contra encã fuerat excitata Andro¬
macha feliciꝰ captiuata ẽ: quã illa conuigia roma¬
na nupser̃: Licet seruiles. tam̃ pꝰ eiꝰ amplexus
nullũ troianorũ pẏrrꝰ occidit Romani autẽ
soceros int̾ficiebant in pliis: quoꝵ iã filias ample¬
xabantur in thalamis: Illa uictori subdita dole¬
re tantum suoꝵ mortẽ potuit ñ timere: ille soc¬
atate bellantib. parentũ suorũ mortes ꝓceden¬
tib uiris timebant redeuntib dolebant. nec ti¬
morẽ habentes liberũ : nec dolorem. Nã ꝓpt̃
interitũ ciuium. ꝓpinquoꝵ. frm̃. parentum.
aut pie cruciabant᷑. aut crudelit̃ letabantur
uictoriis maritoꝵ: Huc accedebat qͦd ut sunt
alterna belloꝵ alique parentum ferro amiseruns

Expanded text:
populum Romanum non Venus, sed Bellona donauit; populum Romanum non Venus, sed Bellona donauit; aut fortassis Allecto illa inferna furia iam eis fauente Iunone plus in illos habuit licentiae, quam cum eius precibus contra Aenean fuerat excitata. Andromacha felicius captiuata est, quam illa conubia Romana nupserunt. Licet seruiles, tamen post eius amplexus nullum Troianorum Pyrrhus occidit; Romani autem soceros interficiebant in proeliis, quorum iam filias amplexabantur in thalamis. Illa uictori subdita dolere tantum suorum mortem potuit, non timere; illae sociatae bellantibus parentum suorum mortes procedentibus uiris timebant, redeuntibus dolebant, nec timorem habentes liberum nec dolorem. Nam propter interitum ciuium propinquorum, fratrum parentum aut pie cruciabantur. aut crudeliter laetabantur uictoriis maritorum. Huc accedebat, quod, ut sunt alterna bellorum, aliquae parentum ferro amiserunt
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. cladesq tanta irruit huiꝰ in opię ut ea
dolo raperent. moxq compellerent᷑ pugnare
cum soceris. ut misere feminę non dũ ex inuiria
maritis conciliate. iam parentũ sanguine dota¬
rentur: At enĩ uicer̃ in hac conflictatione ro¬
mani uicinos suos. Quantis & quã multis utrĩ¬
q uulnerib ac funerib tã ꝓpinquoꝵ & confi¬
nium iste uictorię constutr̃. ꝓpt̾ unum cefare
socerũ & unũ generũ ciꝰ pompeium: lã mor¬
tua cesaris filia uxore pomptii. quanto & quã iꝰ¬
to doloris instincho lucanꝰ exclamat: bella ꝑema¬
thios plusꝗͣ ciuilia campos iusq datũ sceleri ca¬
strage soceroꝵ manib cruentis. ab eoꝵ filiab
amplexꝰ miserabiles extorquerent. nec ille au¬
derent flere patres occisos. ne offenderent uic¬
tores maritos. quȩ ad huc illis pugnantib ꝓ
quib facerent uota nesciebant: Talib nuptuis

Expanded text:
rentur, cladesque tanta inruit huius inopiae, ut ea rentur, cladesque tanta inruit huius inopiae, ut ea dolo raperent moxque conpellerentur pugnare cum soceris, ut miserae feminae nondum ex iniuria maritis conciliatae iam parentum sanguine dotarentur? At enim uicerunt in hac conflictione Romani uicinos suos. Quantis et quam multis utrimque uulneribus et funeribus tam propinquorum et confinium istae uictoriae constiterunt! Propter unum Caesarem socerum et unum generum eius Pompeium iam mortua Caesaris filia, uxore Pompei, quanto et quam iusto doloris instinctu Lucanus exclamat: Bella per Emathios plus quam ciuilia campos Iusque datum sceleri castrage socerorum manibus cruentis ab eorum filiabus amplexus miserabiles extorquerent, nec illae auderent flere patres occisos, ne offenderent uictores maritos, quae adhuc illis pugnantibus pro quibus facerent uota nesciebant. Talibus nuptiis
Abbreviated transcription (Latin):
nis & horrendis cladib quales ex multis paucas cõ¬
memorabo agitari debuit & affligi. Himis enim
multos deos grandi fumo suo tamquã signo dato ad
tuitionẽ congregauerat. qͥb templa. altaria. sacrifici¬
A. sacerdotes instituendo. atq p̃bendo summũ uerũ
dm̃. ciu uni hȩc rite gesta debent᷑ offender& Et fe¬
licior qͥdem cũ pauciorib uix̃. s ꝗͣto maior facta ẽ
sicut nauis. nautas tanto plures adhibendos puta¬
uit Credo desꝑans potiores illos: sub quib in com¬
paratione peioris uitȩ meliꝰ uixerat. ñ sufficere ad
opitulandum granditati suȩ: P rimo enĩ sub ipsis
regib excepto numa põpilio deqͦ supͣ iã loquutꝰ
sum: quantũ malũ discordiosi certaminis fuit. qͦd
frẽm romuli coegit occidi :
bat romanos rerũ dominos gentẽq toga¬
tã. nec uenꝰ ipsa eneadas suos potu¬
it aduiuare. ut bonoͣ ęquo more coniugia mere¬

Expanded text:
nis et horrendis cladibus, quales ex multis paucas comnis et horrendis cladibus, quales ex multis paucas commemorabo, agitari adfligique debuit. Nimis enim multos deos grandi fumo suo tamquam signo dato ad tuitionem congregauerat, quibus templa altaria, sacrificia sacerdotes instituendo adque praebendo summum uerum Deum, cui uni haec rite gesta debentur, offenderet. Et felicior quidem cum paucioribus uixit, sed quanto maior facta est, sicut nauis nautas, tanto plures adhibendos putauit; credo, desperans pauciores illos, sub quibus in conparationem peioris uitae melius uixerat, non sufficere ad opitulandum granditati suae. Primo enim sub ipsis regibus, excepto Numa Pompilio, de quo iam supra locutus sum, quantum malum discordiosi certaminis fuit, quod fratrem Romuli coegit occidi! bat Romanos rerum dominos gentemque togatam, nec Venus ipsa Aeneidas suos potuit adiuuare, ut bono et aequo more coniugia mere
Abbreviated transcription (Latin):
ma artem gloriosiꝰ exercer& Ml ater etiã deũ
Indignũ enĩ erat. ut cum eiꝰ filiꝰ iã colli capitoli¬
no psider&. ad huc ipsa in loco ignobili latitar&:
Q ue tam̃ si om̃ium deoꝵ mat̾ ẽ: non solum setu¬
taẽ roma & quosdã filios suos. uerũ & alios p̾cessit eti¬
ã secuturos. Miror sane si ipsa peperit cino cepha¬
lum. quilonge posttaex egypto. utrũ etiã dea
febris ex illa nata sit. Uiderit esculapiꝰ ꝓnepos eius:
Sed undecumq nata sit. ñ opinor. Audebunt etiã
dicere ignobilem dii peregrini deã ciuem roma¬
nam. subhac tanto tot deoꝵ psidio qͦs numerare
quis potest. indigenas & alienigenas. celites. terres¬
tres. infernos. marinos. fontanos fliuuales: ut uar¬
ro dicit. certos atq incertos. in om̃ibq gñib deoꝵ
sicut in animalib mares & feminas. Sub hoc
ꝗs tot deoꝵ p̃sidio constituta roma. ñ tam mag¬

Expanded text:
ma artem gloriosius exerceret; Mater etiam deum ma artem gloriosius exerceret; Mater etiam deum Indignum enim erat, ut, cum eius filius iam colli Capitolino praesideret, adhuc ipsa in loco ignobili latitaret. Quae tamen si omnium deorum mater est, non solum secuta est Romam quosdam filios suos, uerum et alios praecessit etiam secuturos. Miror sane, si ipsa peperit Cynocephalum, qui longe postea uenit ex Aegypto. Utrum etiam dea Febris ex illa nata sit, uiderit Aesculapius pronepos eius; sed undecumque nata sit, non, opinor, audebunt eam dicere ignobilem di peregrini deam ciuem Romanam. Sub hoc tot deorum praesidio quos numerare quis potest, indigenas et alienigenas, caelites terrestres infernos, marinos fontanos fluuiales, et, ut Varro dicit, certos adque incertos, in omnibusque generibus deorum, sicut in animalibus, mares et feminas? — sub hoc ergo tot deorum praesidio constituta Roma non tam mag
Abbreviated transcription (Latin):
lium. & pallantẽ moriturũ hercules fleuit: Hinc
fortassis & numa pompiliꝰ pace habundans. sed
quo donante nesciens neerequirens: cũ cogitar&
ociosus quib nã dĩs tuendã romanã salutem reg
dm curare opinaret᷑ ista terrena: atq recoleret
troianos dos quos eneas aduexerat. neq troianũ
neq lauiense ab ipso enea conditũ regnũ diu
conseruare potuisse alios ꝓuidendos existimauit:
quos illis priorib: siuc qͥcum romulo iã romã tran¬
sierant. suic quandoq alba euersa fuerant tran¬
situri.: uł tanꝗͣ fugitiuis custodes adhiber&. ułtã¬
ꝗͣ ualidis adiutores:¬
pechis saeris tam̃ roma dignata᷑ esse conten¬
ta: quȩ tam multa illic pompiliꝰ constitu¬
erat. Ham ipsiꝰ sũmũ templũ non dũ habe¬
bat iouis Rex quippe tarqͥniꝰ ibi capitolium
fabricauit: esculapiꝰ autẽ ab epidauro ambiuit
ad romã: ut peritissimꝰ medicꝰ in urbe nobilissi¬

Expanded text:
lium et Pallantem moriturum Hercules fleuit. Hinc lium et Pallantem moriturum Hercules fleuit. Hinc fortassis et Numa Pompilius pace abundans, sed quo donante nesciens nec requirens, cum cogitaret otiosus, quibusnam dis tuendam Romanam salutem regnem summum Deum curare opinaretur ista terrena, adque recoleret Troianos deos, quos Aeneas aduexerat, neque Troianum neque Lauiniense ab ipso Aenea conditum regnum diu conseruare potuisse: alios prouidendos existimauit, quos illis prioribus, qui siue cum Romulo iam Romam transierant, siue quandoque Alba euersa fuerant transituri, uel tamquam fugitiuis custodes adhiberet uel tamquam inualidis adiutoresNec his sacris tamen Roma dignata est esse contenta, quae tam multa illic Pompilius constituerat. Nam ipsius summum templum nondum habebat Iouis; rex quippe Tarquinius ibi Capitolium fabricauit; Aesculapius autem ab Epidauro ambiuit ad Romam, ut peritissimus medicus in urbe nobilissi
Abbreviated transcription (Latin):
gio aruspics territi. cũ id simulachrũ putauissent in m¬
et̃ piciendum: cumani senes int̾cesser̃: atq re¬
tuler tale ꝓdigium & antiochi & ꝑss bello ine¬
odẽ apparuisse figmento. Et quia romanis felicit᷑ ꝓue¬
nisset. ex senatꝰ consulto eidem apollini suo dona es¬
se missa testati sunt: Tc̃ uelut peritiores acciti arus¬
pices. responder̃ simulachri apollinis fletũ ideo ꝓ¬
sꝑm esse romanis. qm̃ cumana colonia greca ess&
suisq terris unde accitꝰ esset. id est ipsi grecie lucꝰ¬
tũ & cladem apollinẽ significasse plorantẽ: Dei¬
de mox regẽ astronici uictum & captu ẽẽ nunci¬
atum ẽ. quẽ uinci utiq apollo nolebat & dolebat¬
& hoc sui lapidis lacrimis indicabat: Unde ñ usq¬
quaq in congruc quã ius fabulosis tam̃ ueritati
similib: mores de monũ describunt᷑ carminib
poctary. Nã camillã diana doluit apud uirgi¬

Expanded text:
gio aruspices territi, cum id simulacrum in mare putavissent esgio aruspices territi, cum id simulacrum in mare putavissent esojiciendum, Cumani senes intercesserunt, atque retulerunt tale prodigium et Antiochi et Persae bello in eodem apparuisse figmento: et quia Romanis feliciter provenisset, ex senatusconsulto eidem Apollini suo dona esse missa testati sunt. Tunc velut peritiores acciti aruspices responderunt, simulacri Apollinis fletum ideo prosperum esse Romanis, quoniam Cumana colonia Graeca esset, suisque terris, unde accitus esset, id est ipsi Graeciae, luctum et cladem Apollinem significasse plorantem. Deinde mox regem Aristonicum victum et captum esse, nuntiatum est; quem vinci utique Apollo nolebat et dolebat, et hoc sui lapidis etiam lacrymis indicabat. Unde non usquequaque incongrue quamuis fabulosis, tamen ueritati similibus mores daemonum describuntur carminibus poetarum. Nam Camillam Diana doluit aput Vergi