comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi manducaueritis car¬
nem filii hominis & bibe¬
ritis eius sanguinem nõ
habebitis uitã in uobis:
et modo dicit. Caro non
ꝓdest quicquam: ⁊id ẽ si
carnalit᷑ uultis intellege¬
re que dico. Caro non
ꝓͥdest quicquam. si sic car¬
nem intelsegitis mandu¬
candam sic̃ aliũ cybũ. sic̃ carnes
que emunt᷑ in macellis. Sp̃s :
caro. quȩ ꝑse ipsam non pro¬
dest: quia littera occidit. sp̃s
autẽ uiuificat. Nam ꝑ carnẽ
sp̃s aliquid. ꝓ salute nr̃a egit.
Caro uas fuit. qͦd habebat ꝑ quã
sp̃s saluauit nos. Utens orga¬
no carnis ad salutẽ humani
generis: quia diabolus ute¬
bat᷑ serpente quasi organo.
ad subuersionẽ pͥmi paren¬
autẽ non prodest quicquã.
Sicut illi intellexerũt carnẽ:
non sic ego do ad manducan¬
u̾iba inquit que ego locutus
sum uobis: sp̃s et uitae. Di¬
ximus enĩ fratres hoc dnm
cõmendasse in manducatio¬
ne carnis sue. & potatione
sanguinis sui: ut in illo ma¬
neamus. et ipse in nobis.

Expanded text:
Nisi manducaveritis carnem filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis; » et modo dicit: « Caro non prodest quidquam, » id est si carnaliter vultis intelligere quae dico. « Caro non prodest quidquam, » si sic carnem intelligitis manducandam, sicut alium cibum, sicut carnes quae emuntur in macellis. « Spiricaro, quae per seipsam non prodest: quia « littera occidit, spiritus autem vivificat. » Nam per carnem spiritus aliquid pro salute nostra egit. Caro vas fuit, quod habebat, per quam spiritus salvavit nos, utens organo carnis ad salutem humani generis: quia diabolus utebatur serpente quasi organo ad subversionem primi parenautem non prodest quidquam: sicut illi intellexerunt carnem, non sic ego do ad manducanVerba, inquit, quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita est. Diximus enim, fcommendasse in manducatione carnis suae et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
uiua m̃bra. Nec uiua m̃bra
sp̃s facit. nͥ que in corꝑe qͦd
Nam sp̃s qͥ÷ in te õhomo. qͦ con¬
stas ut homo sis. Nunt qͥ duui¬
ficat menbrũ. qͦd separatũ in¬
uenerit a carne tua: sp̃m tu
ũ dico animam tuam. Am¬
ma tua non uiuificat. nͥ m̃bͣ
que sũt in carne tua. Unũ
si tollas. iam exanima tua
non uiuificat᷑: qr unitati cor¬
poris tui non copulat᷑. Hec
dicunt᷑ ut amemus unita¬
tẽ: & timea mus seꝑationem.
Nichil enĩ sic debet formida¬
re xp̃ianus: quam separari
a corpore xp̃i. Si enĩ seꝑat᷑
Si non ẽ menbrũ eius: non
uegetat᷑ spũ eius. Quisqͥs¬

Expanded text:
mbra. Nec viva membra spiritus facit, nisi quae in corpore quod nam spiritus qui est in te, o homo, quo constas ut homo sis, nunquid vivificat membrum quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam. Anima tua non vivificat nisi membra quae sunt in carne tua. Unum si tollas, jam ex anima tua non vivificatur, quia unitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem, et timeamus separationem. Nihil enim sic debet formidare Christianus, quam separari a corpore Christi. Si enim separatur si non est membrum ejus, non vegetatur sp
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat ut diceret᷑: quod non
ab hominibꝰ intellegeret᷑. Se¬
cretũ dĩ intentos debet facere:
non aduersos. Isti autẽ cito de¬
fecerut. talia loquente dño
iħu. Non credidert̃ aliquid
magnum dicentem. et uer¬
bi illius aliquã gratiam coo¬
perientẽ. s pro ut uoluert̃
ita intellexer ũt: et more ho¬
minũ qut apot erat iħs.
aut hoc disponebat iħs. car¬
nem qua indutum erat u̾¬
bum. uelut inconcisam dis¬
tribuere credentibꝰ in se.
Durus ẽ inquiunt hic ser¬
mo quis potest eum audi¬
re: Sciens autẽ iħs apud
semet ipsum. quia murmu¬
rarent de eo discipuli eius.
sic enĩ apud se ista dixerũt
ut ab illo non audirentur:
sed ille qui eos nouerat in
se ipsis. audiens apud sem&¬
ipsum. respondit et ait.
Hoc uos scandalirat. quia
dici. carnem meam do uo¬
bis manducare & sangui¬
nem meum bibere. Hoc
uos nempe scandalirat. qr¬

Expanded text:
oportebat ut diceretur, quod non oportebat ut diceretur, quod non ab omnibus intelligeretur. Secretum Dei intentos debet facere, non adversos. Isti autem cito defecerunt, talia loquente Domino Jesu: non crediderunt aliquid magnum dicentem, et verbis illis aliquam gratiam cooperientem; sed prout voluerunt ita intellexerunt, et more hominum, quia poterat Jesus, aut hoc disponebat Jesus, carnem quia indutum erat Verbum, veluti concisam distribuere credentibus in se. Durus est, inquiunt, hic sermo; quis potest eum audire? 3. Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurarent de eo discipuli ejus. Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat.
Abbreviated transcription (Latin):
in eternũ. Nam temporali¬
ter ꝓfecto & hic morient᷑
e uita ȩterna. Signũ quia¬
manducauit & bibit. hoc ẽ si
manet & manet᷑: si habitat et
inhabitat᷑. si heret. ut non de
seratur. Hoc gͦ nos docuit et
ammonuit mysticis uerbis.
ut simus in eius corpore. sub
ipso capite in menbris eius.⁊
edentes carnem eius: non re¬
linquentes unitatem eius.
Sed qui aderant plures. non
intellegendo scandalizati sũt.
Non emin cogitabant hȩc au¬
diendo: nisi carnem quod ipsi
erant. Apostolus autẽ dicit.
⁊ uerum dicit. Saꝑe secun¬
dũ carnem. mors est. Car
nem suam dat nobis dñs
manducare: et saꝑe tamen
secundũ carnem mors: cũ
de carne sua dicit. quia ibi
ẽ uita ȩterna. Ergo nec car¬
nem debemus acciꝑe secũ¬
dũ carnem: sic̃ in his u̾bis.
Nulti itaq audientes non
ex inimicis s ex discipłis
eius: dixxerunt. Durus ẽ
hic sermo: quis potest eum
audire: Si discipuli durũ
habuerut istũ sermonem.:
quid inimici: Et tamen sic

Expanded text:
am temporaliter profecto et hi morientur est vita aeterna. Signum manducavit et bibit, hoc est si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si sic haeret, ut non dseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures, non intelligendo scandalizati sunt. Non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ipsi erant. Apostolus autem dicit, et verum dicit: « Sapere secundum carnem, mors est . » Carnem suam dat nobis Dominus manducare, et sapere secundum carnem mors est; cum de carne sua dicat, quia ibi est vita aeterna. Ergo nec carnem debemus sapere secundum carnem, sicut in his verbis: 2. Multi itaque audientes; non ex inimicis, sed ex dicipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Si discipuli durum habuerunt istum sermonem, quid inimici? Et tamen sic
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia eius p̾ueniet me.
It iterum. Nisericordia eius
subsequa̾tur me. Preueniet.
uelle: sub sequat᷑. ꝑficere. Tra¬
hit pat̾ ad filiũ eos. qͥ propte¬
rea credũt in filiũ: qr eũ co¬
gitant patrẽ habere dm̃.
D̾s enim pater equalem sibi
genuit filium. Et qui cogitat
atq in fide sua sentit &rumi¬
nat. equalem ẽẽ patri eum
inquem credidit: ipsum trahit
non ẽ d̾s̃ uerus: non trabit eũ
pat. s sua ꝑuersa cogitatio tra-¬
hit eũ. ueritati non consentire.
Ille tractus ẽ a patre: qui ait. Tu
inquit. Beatus es sy mon bario¬
na. quia caro & sanguis non
reuelauit tibi. sed pater m̃s
qui in celis ẽ. Ista reuelatio. ip

Expanded text:
sericordia ejus praeveniet me. sericordia ejus praeveniet me. Et iterum: Misericordia ejus subsequetur me . Praevenit velle, subsequitur perficere. Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum quem credidit, ipsum Pater Non est Deus verus, non trahit eum Pater, sed perversa cogitatio trahit eum veritati non consentire. Ille tractus est a Patre, qui ait: Tu inquit, Beatus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Is
Abbreviated transcription (Latin):
us ioseph: cuius nos no¬
uimus patrem & matrem
Quomodo gͦ dicit. quia deci¬
lo descendi: Ideo murmura¬
bant. quia hunc panem nõ
intelle gebant: hunc panem
non esuriebant: hunc panẽ
non amabant. Si amarent:
utiq non murmurarent.
Ideo a pane celesti longe erãt
nec eum esurire nouerant.
Fauces cordis languidas h¬
bebant: auribus aꝑtis sur¬
di erant. Uidebant: et ceci
stabant. Panis quippe iste
interioris hominis querit
esuriem. Unde alio loco dies
Seati qui esuriunt et sitiunt
iusticiam: qm̃ ipsi saturabũ¬
tur. Pixerunt. Quius noui¬
mus patrem & matrem. Na¬
trem sciebant terrenam: pa¬
irem nesciebant celestem: qͥ
apatre celesti adtracti non fu¬
erant. Quod mox ipse dñs
sequenti uerbo in notuit. di¬
cens. Nolite murmurare in¬
uicem: Nemo potest
uenire ad me:nisi pater qui
misit me adtraxerit eum.
Nuid÷ nemo potest uenire ad
me. nisi quia nemo potest
credere in me. nisi pater qui
misit me adtraxerit eum:
Cui cum ꝓpħa dicamus. Mi¬

Expanded text:
us Joseph, cujus nos novimus patrem et matrem. Quomodo ergo dicit hic, quia de coelo descendi? Ideo murmurabant quia hunc panem non intelligebant, hunc panem non esuriebant, hunc panem non amabant. Si amarent, utique non murmurarent. « Ideo a pane coelesti longe erant, nec eum esurire noverant. Fauces cordis languidas habebant, auribus apertis surdi erant: videbant, et caeci stabant. Panis quippe iste, interioris hominis quaerit esuriem: unde alio loco dicit: Beati, qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Dixerunt, Cujus novimus patrem et matrem. Matrem sciebant terrenam. Patrem nesciebant coelestem, qui a Patre coelesti attracti non fuerant; quod mox ipse Dominus sequenti verbo innotuit, dicens: Nolite murmurare invicem: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum.Quid est, Nemo potest venire ad me, nisi quia nemo potest credere in me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum? cui cum P
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum illo tunc erant. adiũ¬
cta oratione qua direxit ad
patrem. ꝓsius. deinceps eius
passionem. ioħeuan gelista
sic orsus ẽ.xl.

Expanded text:
qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione, quam direxit ad Patrem pro suis; deinceps ejus passionem Joannes evangelista sic orsus est:
Abbreviated transcription (Latin):
ri serpentis uerba narraue¬
rat. c si humano generi nõ
uerbis dñs sed rebus dicat. De qua
manu uobis in latus est potus mor¬
tis: de ipsa suscipite poculum uitȩ
Hec de expositione lectionis ȩuan¬
gelice succincte transcurrimus:
nunc opitulante eodem de quo
loquimur dño. & resurrectionis
eius gloriam. & pietatis uiscera
consideremus. Citius enim a
morte uoluit surgere: ne nr̃a
di anima. in infidelitatis morte
remaneret.

Expanded text:
ri serpentis verba narraveri serpentis verba narraverat. Ac si humano generi non verbis Dominus, sed rebus dicat: De qua manu vobis illatus est potus mortis, de ipsa suscipite poculum vitae. 7. Haec de expositione lectionis evangelicae succincte transcurrimus; nunc, opitulante eodem de quo loquimur Domino, et resurrectionis ejus gloriam, et pietatis viscera consideremus. Citius enim a morte voluit resurgere, ne nostra diu anima in infidelitatis morte remaneret.
Abbreviated transcription (Latin):
Ille gͦ iħ̾m ueraciter tangit qͥ
patrifilium coeternum cre¬
dit. Uade autem ad fratres
meos et dic eis. Ascendo ad patrẽ
meum & ad patrem ur̃m ad dm̃
meum et deum ur̃m. Cumeu̾
dicat & ur̃m: cur non cõmunit
dicit nr̃m: sed distincte loquens.
indicat quia eundem patrem.
et dm̃. dissimiliter habet ipse
quam nos. Ascendo ad patrem
meum. uidelicet ꝑnaturam:
et patrem ur̃m ꝑ gratiam. Ad
am meum quia descendi: ad
ãm ur̃m quia ascendistis. Quia
enum & ego homo. ds michiẽ:
quia uos ab errore liberati. ds̃
est uobis. Distincte ergo mi¬
chi pater et ds̃ ẽ: quia quem
ante scła dm̃ genuit: hominẽ
in fine seculorum me creauit.
senit maria maglalene ad nũ¬
tians discipulis. quia uidi do¬
minum. & hec dicit michi.
Ecce numani generis cupa ibi
absciditur: unde processit.
Quia enim inparadyso. mulier
iuro propinauit mortema
sepulchro mulier uiris adnũ¬
tiat uitam It dicta sui uiui¬
ficatoris narrat: que mortife¬

Expanded text:
Ille ergo Jesum veraciter tangit, qui Ille ergo Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeternum credit. Vade autem ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum et ad Patrem vestrum, ad Deum meum et Deum vestrum. Cum meum dicadicit nostrum? Sed distincte loquens indicat quia eumdem Patrem et Dominum dissimiliter habet ipse quam nos. Ascendo ad Patrem meum, videlicet per naturam, et Patrem vestrum, per gratiam; ad Deum meum quia descendi, ad Deum vestrum quia ascendistis. Quia enim et ego homo, Deus mihi est; quia vos ab errore liberati, Deus est vobis. Distincte ergo mihi Pater et Deus est, quia quem ante saecula Dominum genuit hominem, in fine saeculorum mecum creavit. Venit Maria Magdalene annuntians discipulis quia vidi Dominum, et haec dixit mihi. Ecce humani generis culpa ibi absciditur unde processit. Quia enim in paradiso mulier viro propinavit mortem , a sepulcro mulier viris annuntiat vitam; et dicta sui vivificatoris narrat, 1550 quae mortife
Abbreviated transcription (Latin):
raliter ut ceteros: s specialiter
scio. Maria gͦ quia uocatur ex
nomine. recognoscit auctorẽ
atꝙ eum protinus rabboni id:
magistrum uocat: Quia & ipse
erat qui querebatur exterius et
ipse qui eam interius ut quere¬
ret docebat. Iam uero ab euange¬
lista non subditur. quid mulier
fecerit. s ex eo innuitur qđ audi¬
uit: cui dicitur. Noli me tange¬
renondum enim ascendi adpi¬
trem meum. In his namq uer¬
bis ostenditur. qđ maria ample¬
li uoluit eius uestigia. quemrec
te cognouit. Sed ei magister
dicit. noli me tangere: non quia
post resurrectionẽ dñs tac̾tum
rennuit feminarum: cum de
duabus ad sepulchrum eius
nuerunt pedes eius: seo curtan.¬
gi non debeat. ratio quoq addi¬
tur cum subinfertur. Nondũ
enim ascendi ad patrem meũ.
Incorde & enim nr̃o tunc ihs
ascendit ad patrem: cum ȩqua¬
lis creditur patri. Nam quis¬
quis eum ȩqualem patri non
credit. adhuc in eius pectore.
ad patrem dñs non ascendit.

Expanded text:
raliter ut caeteros, sed specialiter raliter ut caeteros, sed specialiter scio. Maria ergo, quae vocatur ex nomine, recognoscit auctorem, atque eum protinus Rabboni, id est magistrum vocat, quia et ipse erat qui quaerebatur exterius, et ipse eam interius ut quaereret, docebat. Jam vero ab evangelista non subditur quid mulier fecerit, sed ex eo innuitur quod audivit, cui dicitur: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. In his namque verbis ostenditur, quod Maria amplecti voluit ejus vestigia, quem recognovit. Sed ei magister dicit: Noli me tangere; non quia post resurrectionem Dominus tactum renuit feminarum, cum de duabus ad sepulcrum ejus nuerunt pedes ejus . Sed cur tangi non debeat, ratio quoque additur, cum subinfertur: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. In corde etenim nostro tunc Jesus ascendit ad Patrem, cum aequalis creditur Patri. Nam quisquis eum aequalem Patri non credit, adhuc in ejus pectore ad Patrem Dominus non ascendit.
Abbreviated transcription (Latin):
a quo discernere humana et
diuina discebat. Appellabat
dñm cuius ancilla non erat: ut ꝑ eu¬
ꝑueniret ad dñm cuius erat.
Iliter gͦ dñm dixit. sustulerunt do.¬
minum meum: aliter autem. dñe
si cu sustulisti eum. Ibi ex uerita.¬
te. hic eir honore. Querebat itaq
& non dicebat. quȩ cum dixit.
dñe si tu sustulisti eum: hoc ha¬
bet. Uis amoris hoc agere solet
in animo: ut quem ipse semper
cogitat. nullum alium credat ig¬
norare. ꝑecte et hȩc mulier quẽ
querit non dicit: et tamen dicit.
si tu sustulisti eum: Quia alteri
non putat incognitum. quem
ipsa continuo plangit de side
quam eam communi uocabulo
appellauit ex sexir. et agnitus
non est: uocat ex nomine. Ie si
aꝑte dicat. Recognosce eum: aqͦ
recognosceris. ꝑfecto quoq ui¬
ro dicit᷑. noui te ex nomine.⁊
Quia homo. commune omniũ
nr̃m uocabulum ẽ. moyses
uero proprium Cui recte di-¬
citur: quia ex nomine scitur: ac
si aꝑte dñs dicat. Non te gene¬

Expanded text:
a quo discernere humana et a quo discernere humana et divina discebat. Appellabat Dominum cujus ancilla non erat, ut perveniret ad Dominum cujus erat. Aliter ergo Dominum dixit: Sustulerunt Dominum meum: aliter autem: Domine, si tu sustulisti illum, ibi ex veritate, hic ex honore. Quaerebat itaque, et non dicebat, quae eum dixit: Domine, si tu sustulisti eum. « Hoc habet vis amoris, hoc agere solet in animo, ut quem ipse semper cogitat, nullum alium credat ignorare. Recte et haec mulier, quem quaerit non dicit, et tamen dicit, si tu sustulisti eum, quia alteri non putat incognitum, quem sic ipsa continuo plangit desideriquam eam communi vocabulo appellavit ex sexu, et agnitus non est, vocat ex nomine. Ac si aperte ei dicat: Recognosce eum a quo recognosceris. Perfecto quoque viro dicitur: Novi te ex nomine ; 637 quia homo, commune omnium nostrum vocabulum est, Moyses vero proprium, cui recte dicitur quia ex nomine scitur: ac si aperte Dominus dicat, non te gene
Abbreviated transcription (Latin):
licet ꝑ eandem dubitationem
minime credebat. Sed quia
amabat & dubitabat: uidebat
& non cognoscebat. Lumq illi
et amor ostenderat. & dubietas
abscondebat. Cuius adhuc ig¬
norantia exprimitur. cum infertur.
gatur doloris causa. ut augeatur
desiderium: Quatinus cum no-¬
minaret quem quereret: in amo.¬
rem eius aroentius aestuaret. Illa
existimans quia hortolanus esset:
dicit ei Dñe. si tu sustulisti eum
dicito michi ubi posiusti eum: &
ego eum tollam. Forsitan nec er¬
rando hec mulier errauit: quȩ
iħ̃m hortolanum credidit. Annon
ei spiritaliter hortolanus erat: qͥ
in eus pectore ꝑ amoris sui semi¬
na. uirtutũ iurentia plantauit
sata: Sed quid est qđ uiso eo quẽ
hortolanũ credidit. cui nec dum
direrat quem querebat. ait erdo¬
mine si sustulisti eum dicito michi:
Nemo calum nietur mulierem qđ
hortolanum diccerit dnm: et iħm
magistrum. Ibi enim rogabat:
hominem a quo beneficium pos¬
tulabat: hic recolebat doctorem

Expanded text:
licet per eamdem dubitationem licet per eamdem dubitationem minime credebat. Sed quia amabat et dubitabat, videbat, et non cognoscebat, eumque illi et amor ostenderat et dubietas abscondebat. Cujus adhuc ignorantia exprimitur, cum infertur: gatur doloris causa, ut augeatur desiderium, quatenus cum nominaret quem quaereret, in amore ejus ardentius aestuaret. Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Forsitan nec errando haec mulier erravit, quae Jesum hortulanum credidit. An non ei spiritaliter hortulanus erat, qui in ejus pectore per amoris sui semina virtutum virentia plantabat sata? « Sed quid est, quod viso eo, quem hortulanum credidit, cui necdum dixerat quem quaerebat, ait ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi, etc. » Nemo calumnietur mulierem, quod hortulanum dixerit Dominum, et Jesum magistrum. Ibi enim rogabat, hominem a quo beneficium postulabat, hic recolebat doctorem
Abbreviated transcription (Latin):
us ad pedes sedet. Requirunt
mariam angeli dicentes.
Mulier: quid ploras: dic̃
eis. Quia tulerunt do.¬
minum meum amonumento.
& nescio ubi posuerunt eum.
Ipsa namq sacra eloquia que
innos lacrimas amoris exxitat.
ꝓpter bonitatem saluatoris mn.
& memoriam mortis illius
quam passus est pro nr̃o amo¬
re: easdem lacrimas consolan.¬
tur: dum nobis. redẽptoris
nr̃i speciem promittunt. In¬
geli interrogauerunt: quid
ploras: quasi dixissent. Non
est opus mortuum plorare. quẽ
uiuentem credere debes.
It illa ait. Tulerunt dñm meum.
enescio ubi posuerunt eum. Dñm
sium uocans dñ sui corpus exram.¬
tum: cum sola sepulta eius sit ca¬
to. Et nescio inquit ubi posu¬
erunt eum. Hec erat causa ma¬
ior doloris. quod nesciebat qͦ
iret ad consolandum dolorem:
 prope erat hora quo tristia eius
uerteretur in gaudium. Ende
esset. Notandum qđ maria que
adhuc. de dñi resurrectione du¬
bitabat. retrorsum conuersa ẽ.
ut uideret iħ̃m: Quia uide¬

Expanded text:
us ad pedes sedet. Requirunt us ad pedes sedet. Requirunt Mariam angeli dicentes: Mulier, quid ploras? Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum a monumento, et nescio ubi posuerunt eum. Ipsa namque sacra eloquia, quae in nobis lacrymas amoris excitant, propter bonitatem Salvatoris nostri et memoriam mortis illius quam passus est pro nostro amore, easdem lacrymas consolantur, dum nobis Redemptoris nostri speciem promittunt. » Angeli interrogaverunt, Quid ploras? Quasi dixissent: Non est opus mortuum plorare, quem viventem credere debes. At illa ait: Tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Dominum suum vocans Domini sui corpus exanitum, cum sola ejus sepulta sit caro. Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quod nesciebat quo iret ad consolandum dolorem; sed prope erat hora qua tristitia ejus verteretur in gaudium. Unde esset. « Notandum quod Maria quae adhuc de Domini resurrectione dubitabat, retrorsum conversa est ut videret Jesum: quia vide
Abbreviated transcription (Latin):
que se ad monumentum qđ ꝑspe¬
xerat. iterum inclinat: uideamꝰ
quo fructu ius amoris in ea inge¬
minat opus inquisitionis. Sequi
tur. Tidit duos angelos in albis
sedentes unum ad caput. & unũ
ad pedes. ubi positum fuerat cor¬
pus iħu. Quid est qđ in loco do.¬
minici corporis. duo angeli ui¬
dentur. unus ad caput. atq alius
ad pedes sedens: nisi qđ latina
lingua angelus numtius dicit᷑:
Et ille ex pasione sua nuntiandꝰ
erat: qui & ds est ante secula.
& homo in fine seculorum. Qua¬
si ad caput sedet angelus. cum
ꝑ apłos predicatur. quia in prin¬
cipio erat uerbum & uerbum
erat apud dm̃. et ds erat uer¬
bum: Et quasi ad pedes sed¬
cere: uinum prius. et aliud sequs
Qui uidelicet angeli ꝑ locumqi¬
minici corporis sibimet ipsis
sunt coniuincti: quia nimirum
utraq testamenta. dum pari
sensu. incarnatum. & mortuũ.
ac resurrexisse dñm nuntiant.
quasi testamentum prius ad
caput. & testamentum posteri.¬

Expanded text:
quae se ad monumentum quod perspequae se ad monumentum quod perspexerat, iterum inclinat, videamus quo fructu vis amoris in ea ingeminat opus inquisitionis. Sequielos in albis sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod in loco Dominici corporis duo angeli videntur, unus ad caput, atque alius ad pedes sedens, nisi quod Latina lingua angelus nuntius dicitur, et ille ex passione sua nuntiandus erat, qui et Deus est ante saecula, et homo in fine saeculorum? Quasi ad caput sedet angelus, cum per Apostolum dicatur, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quasi ad pedes sedcere, unum prius, et aliud sequens. Qui videlicet angeli per locum Dominici corporis sibimetipsis sunt conjuncti, quia nimirum utraque testamenta, dum pari sensu incarnatum et mortuum, ac resurrexisse Dominum nuntiant, quasi testamentum prius ad caput, et testamentum posteri
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uenientes uiderunt:atq.
ita esse ut mulier dixerat. cre¬
diderunt. Et de eis protinus
scriptũ ẽ: abierunt gͦ discipuli
ad semet ipsos: ac de inde sub¬
uingitur: maria autem stabat
ad monumentum foris plorans.
Qua inre pensandum est. huius
mulieris mentem quanta uis
amoris accenderat:. que amonu¬
mento dñi etiam discipulis
recedentibus. non receoebat.
Axquirebat: quem non inuene¬
rat. Plebat inquirendo: & amo¬
ris sui igne su.censa eius quẽ
ablatum credidit. ardebat de¬
siderio. Et oculi qui dñm que¬
sierunt. & non inuenerunt. lacri¬
mis iam exundabant. Amplius
dolentes qđ fuerat ablatus de
monumento. quam qđ fuerat
occisus in ligno: Qmͣ magistranti
cuius eis uita subtracta fuerat. nec
memoria remanebat. Inde contig.¬
it. ut eum sola tunc uideret. que re¬
boni oꝑis. ꝑseuerantia ẽ: ut uoce
ueritatis dicitur. Qui autem ꝑ¬
seuerauerit usq in finem. hic sal¬
uus erit. Ista itaq quȩ sic amabat.

Expanded text:
qui venientes viderunt, atque qui venientes viderunt, atque ita esse, ut mulier dixerat, crediderunt, et de his protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa ejus, quem ablatum credidit, ardebat desiderio: » et oculi qui Dominum quaesierant et non invenerant, lacrymis jam exundabant; amplius dolentes quod fuerat ablatus de monumento, quam quod fuerat occisus in ligno: quoniam magistri tanti, cujus ei vita subtracta fuerat, nec memoria remanebat. « Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae reni operis perseverantia est: ut voce Veritatis dicitur: Qui autem perseveraverit usque in finem, his salvus erit . Ista itaque quae sic amabat,
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Tunc gͦ introuut & ille
discipulus. qui uenerat prior
ad monumentum. Post quam
intrauit petrus: ingressus est
& iohannes: posterior intrauit:
qui prior uenerat. Notum ẽ qđ
infine mundiad redẽp.¬
toris fidem. etiam iudea
colligitur: paulo ad testante qͥ
uit. Donec plenitudo gentium
intraret: & sic omnis isrł sal¬
uus fieret. It uidit. & credidit.
Quid gͦ uidit. et quid credidit:
sidit linteamina posita: et cre¬
didit qđ mulier dixrerat de mo¬
numento dñm fuisse sublatũ.
Idhuc enim tenebre erant in
monumento: idẽ in mentibꝰ
illorum. Ideo sequitur: et dicit.
Nondum enim sciebant scrip¬
turam: quia oportuit eum a
mortius resurgere. A bierũt
gͦ iterum discipuli ad semet ip.¬
sos Id ẽ ubi habitabant: & unde
ad monumentum cucurrerãt.
Maria autem stabat ad monum̃.¬
tum foris.plorans. Hęc maria
post quam uenit ad monumen¬
tum. ibiq corpus dominicum
non inuenit: sublatum credi.¬
dit. atq discipulis nuntiauit:

Expanded text:
quitur: Tunc ergo introivit et ille quitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus, qui venerat prior ad monumentum. Postquam introivit Petrus, ingressus est et Joannes. Posterior intravit, qui prior venerat. Notum est quod in fine mundi, ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. » Adhuc enim tenebrae erant in monumento, id est, in mentibus illorum: ideo sequitur et dixit: Nondum enim sciebant Scripturam quia oportuit eum a mortuis resurgere. Abierunt ergo iterum discipuli ad semetipsos; id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurrerant. Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Haec Maria « postquam venit ad monumentum, ibique corpus Dominicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qđ sudarium capitis dñi cum
linteaminibus non inuenitur
in monumento: nisi quia adtesti¬
menta ab infirmitatis nr̃e cog¬
nitione disiuncta sunt euisq
potentia creature transcendit
natuiam: et notandum: qđ non
um quippe qđ inuol uitur. nec
initium nec finis aspicitur.
Recte gͦ sudarium capitis inuo¬
lutum inuentum est: quia cel¬
situdo diuinitatis. nec cepit
esse nec desinit. Bene autem
additur in unum locum: qui
in scissura mentium ds̃ nonẽ.
Ds̃ quippe. in unitate est. Et
illi eius habere gratiam meren¬
tur: qui se ab inuicem ꝑsectarũ
scandala non diuidunt. Potest
onis sacramenta infidelibus
sunt inuoluta: Quia auem
uiclebant carne mortalem.
dm̃ eẽ inmortalem non crede¬
bant. Sudarium gͦ qđ suꝑ caput
euis fuerat. seorsum inuenitur:
quia ipsa passio redemptoris nr̃i.
ionge a nr̃a passione disiuncta
est. Om̃ ipse sine culpa ꝑtulit:
qđ nos culpa toleramus. Ipse sp̃o¬
te morti succũbere uoluit: ad
quam nos uenimus inuiti. Se¬

Expanded text:
est quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quia attestana sacramenta ab infirmitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non um quippe quod involvitur, ejus nec initium, nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit. Bene autem additur, in uno loco, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. » Potesonis sacramenta infidelibus sunt involuta: « quia quem videbant carne mortalem, Deum esse immortalem non credebant. Sudarium ergo quod super caput ejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa passio Redemptoris nostri longe a nostra passione disjuncta est; quoniam ipse sine culpa pertulit, quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. Se
Abbreviated transcription (Latin):
narratur hic deinde quem¬
admodum se manifesta uerit
dñs ad mare tyberiadis: & in captu¬
ra piscium commendauerit eccłe
sacramentum. qualis futura est
Ideo quasi ab alio incipit princi¬
pio. quia uita fidelium ab alio
tunc incipit principio: ubi ni
rum erit. quãs hic patimur in
hac uita. Unde & ita incipit: qua¬
liter hȩc manifestatio esset ac¬
ta Dicit enim.

Expanded text:
narratur hic deinde quemnarratur hic deinde quemadmodum se manifestaverit Dominus ad mare Tiberiadis, et in captura piscium commendaverit Ecclesiae sacramentum, qualis futura est » Ideo quasi ab alio incipit principio, quia vita fidelium ab alio tunc incipit principio, ubi nihil rum erit, quas hic patimur in hac vita. Unde et ita incipit qualiter haec manifestatio esset acta. Dicit enim
Abbreviated transcription (Latin):
dixit hanc sibi ẽẽ occasionem
scribendi hoc euangelium. ut
us dĩ Ille qui ab angelo nunti¬
atus est. & nomen illi positum
est iħs. dum uenit ad uirginẽ¬
& dixit. Paries filium & uoca¬
bis nomen eius iħm:. Hic autẽ
ih̾s qui natus est ex uirgine
bere sempiternam in nomine
eius. Quid de illis estimandũ
est. qui eum non credunt filium
esse dĩ uerum s adoptiuum: nisi
forte ut numquam habeant ui.¬
tam ȩternam. Dicunt itaq ad¬
sumptionem & adoptionem unũ
esse et iħ̃m xp̃m secundum qđ
homo ẽ. propter ad sumptionẽ
humanitatis. necessarie adop¬
tiuum esse:non intellegentes
quanta est hec absurditas. quȩ
quam impium sit: nullus esti¬
mo fidelium ignorat. Tantũ¬
modo credamus ih̃m esse xp̃m
filium dĩ uerum in utraq na¬
tura. Et sicut filius dr̃uere
est filius hominis: ita filius
hominis. uere ẽ filius dĩ. S
hec alias plenius: Nunc uero
que secuntur uideamus. Sed
hoc capitulum uelut libri hu¬
us indicat finem. Tamen

Expanded text:
dixit hanc sibi esse occasionem scribendi hoc Evangelium, ut Filius Dei? Ille qui ab angelo nuntiatus est, et nomen illi impositum est Jesus, dum venit ad virginem dixit: Paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum : hic autem Jesus, qui natus est ex virgine bere sempiternam in nomine ejus. Quid de illis aestimandum est qui eum non credunt Filium Dei esse verum, sed adoptivum, nisi forte ut nunquam habeant vitam aeternam? Dicunt itaque assumptionem et adoptionem unum esse; et Jesum Christum secundum quod homo est, propter assumptionem humanitatis necessarie adoptivum esse, non intelligentes quanta est haec absurditas quae squam impium sit, nullum aestimo fidelium ignorare. Tantummodo credamus Jesum esse Christum Filium Dei verum in utraque natura. Et sicut Filius Dei vere est Filius hominis, ita Filius hominis vere est Filius Dei. Sed haec alias plenius; nunc vero quae sequuntur videamus. « Sed hoc capitulum velut libri hujus indicat finem: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
credere in mortuum noluit. Si.¬
dit enim iohannes posita linte.¬
amina non tamen introiuit:
quia uidelicet sinagoga. & scrip¬
turȩ sacre sacramenta cognouit:
et tamen ad fidem passionis do¬
minice. credendo intrare distu.¬
lit. Quem dui longeq prophe¬
tauit. presentem uidit. & rennu¬
it. Hominem esse despexit. din
carne mortalem factum credere
noluit. Quid gͦ ẽ. nisi quia et
citius cucurrit & tamen ante
monumentum uacua stetit:
Tenit autem simon petrus sub.¬
sequens eum & introuut inmo¬
numentum: quia sicuta poste.¬
rior eclesia gentium mediato¬
rem dĩ et hominum hominem

Expanded text:
credere in mortuum noluit. Vicredere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis Dominicae credendo intrare distulit: quem diu longe lateque prophetavit, praesentem vidit et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit? Venit autem Simon Petrus subsequens eum, et introivit in monumentum. Quia secuta posterior Ecclesia Gentium, mediatorem Dei et hominum, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
torem omnium. quem carne uide
rat mortuum. querebat in monu.¬
mento: Et quia hunc minime
inuenit: furatum credidit. Adhuc
gͦ erant tenebre: cum uenit ad mo¬
numentum. Cucurrit citius:
discipulis nuntiauit. Sed illi pre
ceteris cucurrerunt. qui prece¬
teris amauerunt. Didelicet pe¬
trus & iohannes. Currebant aut̃
duo simul: s iohannes precucur¬
presumpsit. Tenit uero poste.¬
rior petrus. et intrauit. Ipse uͦ
cursus duorum discipulorum:
magnum habet mysterium.
Quid enim ꝑ iohannem qui pͥor
uenit ad monumentum & non
intrauit. nisi sinagoga signifi.¬
catur: quid ꝑ petrum. nisi ecle sia
ex gentibus congregata demon¬
stratur: que posterus uocata. &
prior intrauit: cucurrerunt
enim pariter gentilitas & sina.¬
goga ꝑ huius seculi successiones.
s non pari intelligentia uenie¬
bant. Uenit sinagoga prior ad mo¬
numentum. s minime intrauit.
quia legis quedam mandata ꝑce¬
pit. prophetias de incarnatione
ac passione dominica audiuit: s

Expanded text:
totorat mortuum, quaerebat in monumento, et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit, sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet, Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurpraesumpsit, venit vero posterior Petrus, et intravit. » Iste vero cursus duorum discipulorum magnum habet mysterium. Quid enim per Joannem, qui prior venit ad monumentum, et non intravit, nisi Synagoga significatur? Quid per Petrum, nisi Ecclesia ex gentibus congregata demonstratur, quae posterius vocata, et prior intravit? Cucurrerunt enim pariter Gentilitas et Synagoga per hujus saeculi successiones, sed non pari intelligentia venie635 « Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit: quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iħs mortuus est quando uolis¬
it: quis ita uestem deponit.
Quanta speranda uł timenca
potestas est udicantis: si apa¬
ruit tanta morientis: Postea
oportere presciebat. quando
uol uit tradidit sp̃m: quȩ de¬
inde secuta sunt. euangelista
narrante uideamus. Iudeigͦ
inquit qm̃ parasceue erat ut
non remanerent in cruce co¬
pora sabbato: erat enim mag¬
nus dies ille sabbati rogaue¬
runt pilatum ut frangeren¬
tur eorum crura et tolleren¬
tur. N crura tollerentur s
hi quibus idõ fran gebantur
ut morerentur et aufẽrent᷑
ex ligno: ne pendentes incri¬
cibus magnum diem festũ.
sui diũrni cruciatus horres

Expanded text:
s mortuus est quando voluit? Quis ita vestem deponit qQuanta speranda vel timenda potestas est judicantis, si apparuit tanta morientis? » « Posoportere praesciebat, quando voluit tradidit spiritum, quae deinde secuta sint evangelista narrante videamus. Judaei ergo, inquit, quoniam parasceve eran cruce corpora sabbato erat enim magnus dies ille sabbati, rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur ut morerentur, et auferrentur ex ligno: ne pendentes in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore
Abbreviated transcription (Latin):
cõminuetis ex eo. Et iterum
alia scriptura dicit. Uidebunt.
in quem conpunxerunt. Duo
testimonia de scripturis reddi¬
dit singulis rebus: quas factas fuisse
narrauit. Nam quia diocerat.
ad iħ̃m autem con uenissent
hoc ꝑtinet testimonium. Os
non comminuetis ex eo: qđ
preceptum ẽ eis qui celebrare
pascha uissi sunt ouis immola.¬
tione ueteri lege: quȩ domi¬
nice passionis umbra precesse¬
rat. unde pascha nr̃m immo¬
latus est xp̃s. De quã et isaias
propheta predirerat: sicut oiuis
ad immolandum ductus ẽ.
Item quia subiunerat dicens.
ħunus militum lancea latus
eius aperuit. ad hoc ꝑtinet alterũ¬
xp̃s. in ea qua crucifirus ẽ carne
uenturus. Post hec autẽ rogauit
pilatum ioseph ab arimathia eo
qđ esset discipulus ib̃u: ut tolle¬

Expanded text:
comminuetis ex eo. Et iterum comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptura dicit, Videbunt in quem confixerunt. Duo testimonia de Scripturis reddidit singulis rebus quas factas fuisse narravit. Nam quia dixerat, Ad Jesum autem cum venissent,hoc pertinet testimonium, Os non comminuetis ex eo: quod praeceptum est eis qui celebrare Pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri Lege, quae Dominicae passionis umbra praecesserat. Unde Pascha nostrum immolatus est Christus : de quo et Isaias propheta praedixerat, Sicut ovis ad immolandum ductus est . Item quia subjunxerat dicens, Sed unus militum lancea latus ejus aperuit; ad hoc Christus in ea, qua crucifixus est, carne venturus. « Post haec autem rogavit Pilatum Joseph ab Arimathaea, eo quod esset discipulus Jesu, o
Abbreviated transcription (Latin):
mangelista usus est. Non ut di-¬
uret latus eius ꝑcussit aut
nulnerauit. aut quid aliud .s
iperuit. Ut illic quodam modo
inte hostium panderetur. un¬
de sacramenta eccłie manaue¬
runt: sine quibus ad uitam
que uera uita ẽ non intratur.
Ille sanguis in remissionem fu¬
sus est peccatorum: aqua illa sa¬
lutare temꝑat poculum. Hec
et lauacrum prestat & potum.
hoc prenuntiabat. qđ noe in la¬
tere arcae hostium facere uis¬
sus est. quã intrarent anima¬
la que non erant diluiuo pe¬
ritura: quibus prefigurabat᷑
elesia. Propter hoc prima mu¬
lier facta ẽ de uirili latere dor¬
mientis: & appellata est uita.
materꝙ uiuorum. Magnũ
quippe significauit bonum. anete
magnum preuaricationis malũ:
in habitu iacentis ac dormientis.
Et hic secundus adam inclinato
capite in cruce dormiuit: ut inde
formaretur ei conuinꝙ. quȩ de
latere dormientis deflurit. O
mors. unde mortui reuiuiscũt.
Pacta enim sunt hȩc inquit: ut
scriptura impleretur. Os non

Expanded text:
evangelista usus est, ut non diceret: Latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud; sed aperuit: ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine quibus ad vitam quae vera vita est, non intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum; aqua illa salutare temperavit poculum: haec et lavacrum praestat et potum. Hoc praenuntiabat quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est, qua intrarent animalia quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur Ecclesia . Propter hoc prima mulier facta est de viri latere dormientis, et appellata est vita materque vivorum . Magnum quippe significavit bonum, ante magnum praevaricationis malum, in habitu jacentis ac dormientis. Et hic secundus Adam inclinato capite in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux quae de latere dormientis effuxit. O mors, unde mortui reviviscunt! Facta enim sunt haec, inquit, ut Scriptura impleretur: Os non
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑiorem sensũ pertinet Ue¬
nerat enim nichodemus ad ib̃m
nocte primum: qđ idem iohan¬
nes narrauit in prioribus euan¬
gelii sui partibus. Hic gͦ intel¬
legendum est. ad iħm. ñ cunc
solum. s tu̾c primum uenisse
nichodemum: uentitas se aut̃
postea ut fieret audiendo dis¬
cipulus: Quod certe modo in
reuelatione corporis beatissimi
stephani fere omnibus genti¬
bus declaratur. Erat autem in¬
loco ubi crucifixus ẽ. hortus:
& inhorto monumentum no¬
uum. in quo nondũ quisquam
positus fuerat. Sicut in marie
uirginis utero. nemo ante illũ
nemo post illũ conceptus ẽ: ita in
hoc monumento nemo ante illũ
nemo post illum sepultus est In
gͦ ꝓpter parasceuem iudeorum:
quia iuata erat monumentum
posuerunt ih̃m. Acceleratã uut¬
intellegi sepulturam: ne adues.¬
perasceret: quando iam post pa¬
rasceuen. quam cenam puram
uidei latine usitatius apud nos
uocant. facere tale aliquid. ñ
licebat. xli.
magdalene uenit mane
qun adhuc tenebre essent ao

Expanded text:
ad superiorem sensum pertinet. Venerat enim Nicodemus ad Jesum nocte primum, quod idem Joannes narravit in prioribus Evangelii sui partibus. Hic ergo intelligendum est, ad Jesum non tunc solum, sed tunc primum venisse Nicodemum: ventitasse autem postea, ut fieret audiendo discipulus. Quod certe modo in revelatione corporis beati Stephani fere omnibus gentibus declaratur. « Erat autem ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus erat. Sicut in Mariae virginis utero nemo ante illum, nemo post illum conceptus est; ita in hoc monumento nemo ante illum, nemo post illum sepultus est. « Ibi ergo propter parasceven Judaeorum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. » Acceleratam vuintelligi sepulturam, ne advesperasceret, quando jam propter Parasceven, quam coenam puram Judaei Latine usitatius apud nos vocant, facere tale aliquis non licebat. CAPUTMagdalene venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad
Abbreviated transcription (Latin):
participatio saluatoris. Que¬
rebant ergo eum ad prehen¬
dere. Utinam ad prehenderent.:
Sed credendo et intellegendo:
non seuiendo et occidendo.
Querebant gͦ eum aprehende¬
re. Dum eum ad prehendere uolebant.
uolebãt quid fecit : exiuit demanib
eoꝵ. Non eum adprehende¬
runt: quia manus fidei non
habuerunt. Et quia noluit.
qui potestatem habuit ani¬
mam suam ponere: non ad¬
prehenderunt eum. Dum
autem uoluit ad prehensus
est ab eismanibus iniquitatis.
It abiit iterum transiordanen
ad eum locum ubi erat iohannes

Expanded text:
participatio Salvatoris. 11. Quaeparticipatio Salvatoris. 11. Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehensed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Quaerebant ergo eum apprehendere; dum eum apprehendere voluerunt, quid eis fecit? Exivit de manibus eorum. Non eum apprehenderunt, quia manus fidei non habuerunt: » et quia noluit qui potestatem habuit animam suam ponere, non apprehenderunt eum; dum autem voluit, apprehensus est ab eis manibus iniquitatis. Et abiit iterum trans Jordanem ad eum locum ubi erat Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
patris mei: nolite credere mͥ.
Siautem facio. & si michi non
uultis credere: oꝑibus credi¬
te. It agnoscatis. et credatis.
quia in me ẽ pater. & ego in
illo: Honsic dicit filiꝰ. in me ẽ pater
si enĩ bene cogitemus indeo sumus.
e si bene uiuamꝰ ds̃ in nobis est.
fideles participantes eiꝰ graciam
iluminati ab ipso in illo
illo sumus & ipse ui nobis:
sed non sic unigenitus fili¬
us: ille in patre. & pater in illo:
tamquam equalis. in eo cui
est ȩqualis. Denique nos aliquan¬
do possumus dicere: in dõ sumꝰ.
& ds̃ in nobis. Ego & d̾s̃ unum
sumus: num quid posumus di¬
cere. In dõ es. quia ds̃ te continet.
D̾s est in te. quia templum dĩ
factus es. Sed num quid quia
in dõ es & ds̃ est inte. potes di-¬
cere. qui me uidet. dm̃ uidet.
quomodo uni genitus dixxit.
qui me uidet uidet et patrem
meũ & ego & pater unũ sumlis: Ag¬
nosce proprium dñi. & munus
serui. Proprium dñi est equa¬
litas patris: munus serui est.

Expanded text:
Patris mei, nolite credere mihi. Patris mei, nolite credere mihi. Si autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, in me est Pater, Si enim bene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Filius: ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere, In Deo sumus, et Deus in nobis: Ego et Deus unum sumus, numquid possumus dicere? In Deo es, quia Deus te continet; Deus est in te, quia templum Dei factus es: sed numquid quia in Deo es, et Deus est in te, potes dicere, Qui me videt, Deum videt: quomodo Unigenitus dixit, Qui me vidit, vidit et Patrem ; et, Ego et Pater unum sumus? Agnosce proprium Domini, et munus servi. Proprium Domini, est aequalitas Patris: munus servi, est
Abbreviated transcription (Latin):
uos dicitis. blasphemas. quia
dixxi. filius dĩ sum: Si sermo
dĩ factus ad homines ut di¬
cerentur dii ipsum uerbũ
dĩ quod est apud dm̃. quomͦ
non est ds̃: Si per sermonẽ
di fuint homines dii: si par
lumina inluminata dii st̃
lumen quod inluminat.
quomodo non ẽ d̃s: Si cale¬
facti quo dam modo igne
salutari. dii efficiuntur. un
de calefiunt. non est d̾s:
Accedis ad lumen: in lumina¬
ris. & inter filios dĩ nume¬
raris.Si recedis alumine.
obscuraris: et in tenebris
computaris. Iuud tamen
lumen nec accedit ad se: quia nõ
recedit a se. Si ergo uos dõs fa:¬
cit sermo dĩ: quomodo non ẽ
scificauit filium suum: & mi¬
sit in mundum. Forte aliquis
dicat. Si pater eum sc̃ificauit.¬
aliquando non erat sc̃s. Sic
sanctificauit: quomodo genu¬
it. Ut enim sc̃s esset: gignendo
ei dedit: quia scm eum genu¬
it. Nam si quod scĩficatur an¬
te non erat scm: quomodo di
cimus dõ patri. scĩficetur no¬
men tuum: Si non facio oꝑa

Expanded text:
vos dicitis blasphemare, quia vos dicitis blasphemare, quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines, ut dicerentur dii, ipsum Verbum Dei, quod est apud Deum, quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii; si partlumina illuminata dii sunt, lumen quod illuminat quomodo non est Deus? Si calefacti quodammodo igne salutari dii efficiude calefiunt non est Deus? Accedis ad lumen et illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sermo Dei, quomodo non est sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis dicat: Si Pater eum sanctificavialiquando non erat sanctus? Sic sanctificavit, quomodo genuit. Ut enim sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum eum genuit. Nam si quod sanctificatur, ante non erat sanctum; quomocimus Deo Patris, « Sanctificetur nomen tuum? » « Si non facio opera
Abbreviated transcription (Latin):
se dici ego & pater unum su¬
mus: nisi ubi equalitas est pa¬
tris & filii. Dñs autem uidete
quid responderit praius. Ui¬
det eos non ferre splendorẽ
ueritatis: et eũ temꝑ auit in
uerbis. Non ne scriptum est
in lege ur̃a. id est uobis data :
quia ego dixi dii estis: Dñs
dicit ꝑ prophetam in psalmo.
hominibus. Ego dixxi. du estis.
It legem appellauit dns ge¬
neraliter om̃s ilas scripturas.
quam uis alibi specialiter di¬
cat a prophetis eam distin¬
guens: Sicuti est. Lex & pro¬
phete. usq ad iohannem. It
in his duobus preceptis: tota
lex pendet & prophete. Au-¬
quando autem intria distri¬
buit easoem scripturas: ubi
ait. O portebat impleri om̃a.
quȩ scripta sunt in lege. & pro¬
phetis & psalmis de me. Nun
uero etiam psalmos. legis no¬
mine nuncupauit: ubi scri¬
ptum est. Ego dixi. dii estis
Si illos diocit ad eos ad quos ser¬
mo dĩ factus ẽ. & non potest
solui scriptura: quem pater
scĩficauit et misit in mũdũ

Expanded text:
se dici, Ego et Pater unum suse dici, Ego et Pater unum sumus, nisi ubi aequalitas est Patris et Filii. 9. Dominus autem videte quid responderit tardis. Vidit eos non ferre splendorem veritatis, et eum temperavit in verbis. Nonne scriptum est in Lege vestra, id est, vobis data, quia ego dixi, Dii estis? Deus dicit per Prophetam in Psalmo hominibus: Ego dixi, Dii estis . Et Legem appellavit Dominus generaliter omnes illas Scripturas: quamvis alibi specialiter dicat Legem, a Prophetis eam distinguens; sicuti est, Lex et Prophetae usque ad Joannem ; et, In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Aquando autem in tria distribuit easdem Scripturas, ubi ait: « Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, et psalmis de me . » Nunc vero etiam psalmos legis nomine nuncupavit, ubi scriptum est: « Ego dixi: Dii estis. » « Si illos dixit deos ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura: quem Pater sanctificavit et misit in mundum,