comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciat: si sic feceritis. Testimoniũ ꝑhibeo eis ꝙ
multos. de religione nominauert. non religione
delectati s inpotentia. qͥ non possint maligiita¬
tem eorũ cohercere. qui uiuim repellere ñ suffici¬
ant: ut quorũ scĩtatẽ non amant. ñ sit qđ time¬
ant potestatẽ. Comes niu̾nensis. uias patris
non ambulat: adt̾sat᷑ cũ huic. tũ om̃ibono. In¬
cubat t̾ris. bonisq eccłiarum: sicut leo paratus
ad p̃dam. Paratꝰ est recipe sarracenũ. aut quem¬
piã ex iudeis. ut isto careat: qđ solꝰ sibi uideatur.
qui malicie et calliditati eiꝰ resistere et norit et
possit. Inde est qđ̃ non nullis clericorũ minis et
manifestis grauaminib. ut nob̃ ipsi confessi sunt
silentiũ in posuit: ne pars adu̾sa de multitudine
glecur. Et ut brcuiter ꝙ sentio ex pͥmã. si iudicat᷑
oꝑe p̃cium. in illo ep̃atu monasteria patiꝑari.
eccłias conculcari. religioni illudi. ipsã ep̃alem
sedem cuiꝰ p̃cipue facultatib et possessionib inm¬

Expanded text:
am si sic feceritis. Testimonium perhibeo eis, quod multos de religione nominaverint, non religione delectati, sed impotentia, qui non possint malignitatem eorum coercere, qui vi vim repellere non sufficiant: ut quorum sanctitatem non amant, non sit quod timeant potestatem. Comes Nivernensis vias patris non ambulat: adversatur tum huic, tum omni bono. Incubat terris bonisque Ecclesiarum, sicut leo paratus ad praedam. Paratus est recipere etiam Saracenum, aut quempiam ex Judaeis, ut isto careat, quod solus sibi videatur, qui malitiae et calliditati ejus resistere et norit, et possit. Inde est quod nonnullis clericorum minis et manifestis gravaminibus, ut nobis ipsi confessi sunt, silentium imposuit, ne pars adversa de multitudine glorietur. 4. Et, ut breviter quod sentio exprimam, si judicatur operae pretium in illo episcopatu monasteria pauperari, ecclesias conculcari, religioni illudi, ipsam episcopalem sedem, cujus praecipue facultatibus et possessionibus inh
Abbreviated transcription (Latin):
depͣuatiõe date sententie. cuiclarum non sit
atictorem tangi pociꝰ quã deñtiatorẽ : Quiꝰ non
potuit infamari ꝑsona. debuit infirmari ꝓ¬
motio: Unum ẽ eduob. Aut stabit sermo que
auob̾ egressũ testati sumus: aut nos mendaces
reptitabimur. ficut iam reputam᷑. S melius
ur̃oq digniꝰ apłatu. non głiabitur in malicia.
qui potens fuit in iniquitate. Obeditũ tñ man¬
dato exparte est: et parte maiori. Trib com¬
missũ erat. Uno cont̾enente. duob consenti
est: Et qͥdẽ tute hoc. Non est qđ timeatis a
scandalo illorũ dequib dñs dicit: simte illos.
ceci sunt duces cecorũ. Quod reliquũ est letabit᷑
popłs. letabit̾ pars samor cleri. etiã ipse letabit᷑

Expanded text:
depravatione datae sententiae, cui clarum non sit depravatione datae sententiae, cui clarum non sit auctorem tangi potius, quam denuntiatorem? Cujus non potuit infamari persona, debuitne infirmari promotio? Unum est e duobus: aut stabit sermo, quem a vobis egressum testati sumus; aut nos mendaces reputabimur, sicut jam reputamur. Sed melius vestroque dignius apostolatu, non gloriabitur in malitia qui potens fuit in iniquitate. 3. Obeditum tamen mandato ex parte est, et parte majori. Tribus commissum erat; uno contemnente, duobus consentiest? Et quidem tute hoc. Non est quod timeatis a scandalo illorum de quibus Dominus dicit: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Quod reliquum est, laetabitur populus, laetab
Abbreviated transcription (Latin):
ordinari ꝑ me eocłias. disponi ep̃atus. c̾ari epõs :
Aptũ uidelicet instrumentũ: formica plaustrũ
trahens. Uoltustis hominẽ ꝓmoueri digne
sane infallor inquẽ nimirũ qͥd dicant non
inueniunt: ne hiqͥdẽ qui contraria uolunt.
Innotuit quib oportebat mi steriũ bone uo¬
luntatis. Et mysteriũ qͥd publicatũ est: fru¬
ctu uero usq adhuc. et utilitate fraudamur.
Queritis qui fecit hoc: homo pacis ur̃e. in quo
sperabatis. homocuiodio religio. eui oneri sa¬
pientia. cui terrori iusticia ẽ: qui dñi sui nonẽ
ueritus secretũ ꝓdere. euacuare dec̾tũ. Nec
mirũ: qui se talẽ aꝑire ñ est confusus. Quidũ
ꝓpͥocedit liuori: etiã ur̃e reuerentie ñ peꝑcit.
Confustis stiego.s que cura: Non recuso con¬
fusionẽ: quã michi obedientie zelus inuexit.
Ame qͥdẽ non transiit calix iste: s ꝑme plane
usq ad uos ꝑtransiit. ꝑsuggillationẽ nedicã

Expanded text:
ordinari per me Ecclesias, disponi episcopatus, creari episcopos! ordinari per me Ecclesias, disponi episcopatus, creari episcopos! Aptum videlicet instrumentum, formica plaustrum trahens. Voluistis hominem promoveri; digne sane, ni fallor: in quem nimirum quid dicant, non inveniunt, ne hi quidem qui contra volunt. 2. Innotuit quibus oportuit mysterium bonae voluntatis. Et mysterium quidem publicatum est, fructu vero usque adhuc et utilitate fraudamur. Quaeritis qui fecit hoc! Homo pacis vestrae, in quo sperabatis. Homo, cui odio religio, cui oneri sapientia, cui terrori justitia est: qui domini sui non est veritus secretum prodere, evacuare decretum. Nec mirum qui se talem aperire non est confusus: qui dum proprio concedit livori, etiam vestrae reverentiae non pepercit. Confusus sum ego: sed quae cura? Non recuso confusionem, quam mihi obedientiae zelus invexit. A me quidem non transiit calix iste: sed per me plane usque ad vos pertransiit. In suggillatione, ne dicam
Abbreviated transcription (Latin):
auiditu tẽpꝰ breue quohic sũ. solan¬
do ted̾ntẽ: pusillanimẽ erigendo.
facitis et si ñ ꝙ mereor ipse: certe ꝙ uos decet.
Non quod adusum ꝓpͥe uoluntatis. tanta
abuti benignitate: paratꝰ delecter. teste con¬
scĩa: tã equo acciꝑe animo ꝙ negare. quam
ꝗ p̃stare plactierit. Uolo mgeri morẽ sic̃
et oĩs homo. s nõqd iusticie obuiet. quod
ueritati p̃iudicet. q ur̃e demq displiceat
uoluntati. hoc ꝓ eo. ne me suspicemini aut
non aduertere beneficiũ: aut ingratũ ẽẽ. Nũc
qd̾ res postulat: audiat scĩtas ur̃ã Cum in
me it᷑. leuis iactura est: et quȩ leuari facili q̃at
resarcitu. Ego plagis conscientie meȩ nullum
iudico accõmodatius medicam̃tũ: ꝓb̾s et con
muncio. om̃ĩ obꝓbrio dignus et despectione.
At siusq in xp̃m dñi malignacio forte ꝑue¬
nerit: nutat fateor pacientia. et omĩs pene
cedit mansuetudo. Nũquid petiui a dño meo

Expanded text:
auditu tempus breve, quo hic sum, solanauditu tempus breve, quo hic sum, solando taedentem, pusillanimem erigendo. Facitis, etsi non quod mereor ipse, certe quod vos decet. Non quod ad usum propriae voluntatis tanta abuti benignitate delecter; paratus, teste conscientia, tam aequo accipere animo quod negare, quam quod praestare placuerit. Volo mihi geri morem, sicut et omnis homo; sed non quod justitiae obviet, quod veritati praejudicet, quod vestrae denique displiceat voluntati. Hoc pro eo, ne me suspicemini aut non advertere beneficium, aut ingratum esse. Nunc quod res postulat, audiat Sanctitas vestra. Cum in me itur, levis jactura est, et quae levari facili queat resarcitu. Ego plagis conscientiae meae nullum judico accommodatius medicamentum probris et cmuncio omni opprobrio dignus et despectione. At si usque in christum Domini malignatio forte pervenerit, nutat, fateor, patientia, et omnis pene cedit 272 mansuetudo. Numquid petivi a domino meo
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i sibi senserit e regione leuari. Peticionẽ
frĩs arnulfi de maiole. petimꝰ exaudiri.
Magist̃ .s. hoc nomen nuncio dicet cã tob.
S et qđ pecit abbatissa de paraclito: ꝑ ipsũ
sidignamini scire potestis. et facere si dig¬
bbas de castellione uir cclxxxi¬
religiosus. Romam ꝓficiscens. in
dciet nr̃i custodia sua omĩa dere¬
liquit. et ecce inmisteriales de belfort. homi¬
nes symonis abstulerunt porcos corũ.Ma¬
luissẽ dicouobis: ut nr̃os ꝓpͥos rapuissent.
Auob̃ requimꝰ illos. Ad hoc te constituit
yͥncipẽ suꝑ terrã pͥnceps regũ terre. ut
subeo et ꝓeobonos foueas. malos coherce¬
as. patiꝑes defendas: facias iudiciũ iniu¬
riam patientib. Si hec facis. opꝰ pͥncipis
facis: et spes est ut tuum ds̃ dilatare et ro¬
borare debeat pͥncipatũ. Sinon: tim̃dũ
tbi ne hoc ipstĩ qd uideris habere uimaio
ris potestatis auferatur. ꝙ absit ate Ite¬

Expanded text:
vestri sibi senserit e regione levari. Petitionem vestri sibi senserit e regione levari. Petitionem fratris Arnulfi de Maiole petimus exaudiri. Magister G. hoc nomen nuntio dicet eam vobis. Sed et quod petit abbatissa de Paraclito, per ipsum, si dignamini, scire potestis; et facere, si digAbbas de Castellione, vir religiosus, Romam proficiscens, in Dei et nostri custodia sua omnia dereliquit: et ecce ministeriales Simonis, homines de Belfort, abstulerunt porcos eorum. Maluissem, dico vobis, ut nostros proprios rapuissent. A vobis requirimus illos. Ad hoc te constituit principem super terram Princeps regum terrae, ut sub eo et pro eo bonos foveas, malos coerceas, pauperes defendas, facias judicium injuriam patientibus. Si haec facis, opus principis facis: et spes est ut tuum Deus dilatare et roborare debeat principatum. Si non, timendum est tibi, ne hoc ipsum quod videris habere honoris et potestatis, auferatur quod absit!
Abbreviated transcription (Latin):
te. Si eñĩ petierit qđ stispicor uercorq dimit¬
ti a regimine monasterii. quis illũ noscens.
in nomine iħu petere putet: Fallor si non so¬
lito timoratior. si non se ipso melior factus sit:
exquo uidistis eum. Quãquã pene ab introitu
suo. inmultis ordinem illum meliorasse cogno¬
scitur. u̾bi gr̃a in obseruantia ienniorũ. silen¬
tii indum̃torũ p̃ciosorũ et euriosorum:
cticiones filii ur̃i ep̃i beluacensis. quã
digne sint exauditu. non ẽ quod uos
doceamus: ipse satis ꝑ se pat̃nis uis¬
cerib urĩs quod dignum et iustum est facile
ꝑsuadebit. Agimus tñ. fouendus est de uo¬
tus iuuenis fauore paterno: et zelus bonus
que ꝓsua eccłia gerit non modo apꝓbandus.
hadituandus. Sic se ipsoindies deuotior.
feruentior. fortior fict: cũn uexationes et tri¬
bulationes que nũquam de sunt illi eccłie
amalis hõib. manu indeficientis auxilu

Expanded text:
te. Si enim petierit quod suspicor vereorque dimitte. Si enim petierit quod suspicor vereorque dimitti a regimine monain nomine Jesu petere putet? Fallor, si non solito timoratior, si non seipso melior factus sit, ex quo vidistis eum, quanquam pene ab introitu suo in multis ordinem illum meliorasse cognoscitur verbi gratia, in observantia jejuniorum, silentii, indumentorum pretiosorum et curiosorum. titiones filii vestri episcopi Belvacensis quam dignae sint exauditu, non est quod vos doceamus: ipsae satis per se paternis visceribus vestris quod dignum 271 et justum est, facile persuadebunt. Agimus tamen. Fovendus est devotus juvenis favore paterno: et zelus bonus, quem pro sua Ecclesia gerit, non modo approbandus, sed et juvandus. Sic seipso in dies devotior, ferventior, fortior fiet, cum vexationes et tribulationes, quae nunquam desunt illi Ecclesiae a malis hominibus, manu indeficientis auxilii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsequor amicũ ꝑegrinantẽ. Quis nos separabit:
Nec altitudo alpium: nec niuiũ frigora. nec
longitudo itineris. Et nunc p̃sens sũ inlitt̾s
his: assistens illi. Sine me poterit ẽẽ nusquam
Debitor sũ dignationi eius. ꝑ quã dignus habit᷑
stm assumi in id gr̃e.: s debito ipsa absolutt gr̃a
quia ncc̃itas inuoluntatẽ transit. honorate
turum: ut uere honorabile menbrũ incorpore
xp̃i. Uas est inhonorem ni fallor. plenũgr̃e
et ueritatis: refertum płib bonis. Remitate
cum cũ leticia: quam plurimos de suo redi¬
tu letificaturũ. Dignemini et̃ ampliori ut dig¬
num est grã: et ita ut de plenitudine eiꝰ om̃s
cum redierit accipiamus. Sane siquid petie¬
rit innomine dñi ibt: non debet apud uos¬
pati difficultatẽ. Nam si nescitis. iste est qui
manus suas extendit ad pauꝑes ordinis uñ:
iste est qui de possessionib eccłie sue quantũ
aduictum. In nomine sħu cur direrim audi¬

Expanded text:
prosequor amicum peregrinantem. Quis nos separabit! prosequor amicum peregrinantem. Quis nos separabit! Nec altitudo Alpium, nec nivium frigora, nec longitudo itineris. Et nunc praesens sum, in litteris his assistens illi. Sine me poterit esse nusquam. Debitor sum dignationi ejus, per quam dignus habitus sum assumi in id gratiae. Sed debito ipsa absolvit gratia, quia necessitas in voluntatem transiit. Honorate virum, ut vere honcorpore. Vas est in honorem, ni fallor, plenum gratiae et veritatis, refertum plurimis bonis. Remittite eum cum laetitia, quam plurimos de suo reditu laetificaturum. Dignemini eum ampliori, ut dignum est, gratia, et ita ut de plenitudine ejus omnes, cum redierit, accipiamus. Sane si quid petierit, in nomine Domini Jesu, non debet apud pati difficultatem. Nam si nescitis, iste est qui manus suas extendit ad pauperes Ordinis nostri: iste est qui de possessionibus ecclesiae suae, quantum ad victum. In nomine Jesu cur dixerim, audi
Abbreviated transcription (Latin):
religiosos decanũ scĩ petri autisiodorensis. et
aduos: pars adu̾sa ꝑcomitẽ nit̾inensẽ detinuit.
et de t̾ruit ne uenirent. Si quidẽ comes ipse uocatis¬
S
adse denuntiaur. ne se intromitterent. et
minis gratussimis ac manifestis ꝓhibuit.
eos sic̃ pͥor ipse a p̃dicto abb̃e suo. et frẽ suo carna¬
li. et adecano missus ad nos ꝓpter hoc ipsũ con¬
fessus et conquestus ẽ nob̃ rogans etiã ꝑ nos
hoc idẽ innotescere uob. Diri. et it̾m dico: mem̃¬
tote quod factum est iuernis. Ordinatissi¬
mum est. minus int̃dũ ordinate aliquid fieri
Claues urãs qui sanum sapiunt alt̾am ĩ ddiscre¬
tione alt̾am in potestate constituunt: Ad eundẽ
cluniacensi. et quasi uelle patrocintũ¬
ferre quẽ om̃s sibi patronũ habere
desiderant. S scribo. et si non necessarie illi:
satisfaciens tñ affectui Affectui dico meo:
ñ alteritis. Ipso enim quia corpore non possũ:

Expanded text:
religiosos, decanum Sancti Petri Antissiodorensis, et religiosos, decanum Sancti Petri Antissiodorensis, et ad vos, pars adversa per comitem Nivernensem detinuit, et deterruit ne venirent. Siquidem comes ipse vocatis ad se denuntiavit, ne se intromitterent, et minis gravissimis ac manifestis prohibuit eos: sicut Prior ipse a praedicto abbate suo et fratre suo carnali, et a decano missus ad nos propter hoc ipsum, confessus et conquestus est nobis, rogans etiam per nos hoc ipsum innotescere vobis. Dixi, et iterum dico: Mementote quod factum est Nivernis. Ordinatissimum est, minus interdum ordinate aliquid fieri. Claves vestras, qui sanum sapiunt, alteram in discretione, alteram in potestate constituunt. EPISTOLA CLUNIACENSI. Abbaferre, quem omnes sibi patronum habere desiderant. Sed scribo, etsi non necessarie illi, satisfaciens tamen affectui: affectui dico meo, non alterius. Ipso enim, quia corpore non possum,
Abbreviated transcription (Latin):
conualescens sic̃ eertissime cõꝑimꝰ. fecisse se mi¬
ritalẽ si sapuit. si conpos sui fuit. testamentum
tale fecisse: Qtus uł scłarissimus. hoc dixerit cesta¬
mentũ sacerdotis: heccine dispositio hominis so¬
brii et sꝑitalis. illius quiomĩa diiudicat. et ipse a
nemine indicatur : A quo enim si ita remanserit
siue incelo. siue in terra. iste non iudicabitur : Gui
gͦ serue dei qui tenes gladiũ petri: amputa confu¬
sionem obꝓbrii a religione. scandalum abecclia.
crim̃ a ꝑsona. aspũalium om̃ium quicũ in spũ et
non carnaliter diligebant. et tuo ipsius corde
amaritudinem et dolorẽ. Ocurge finecs. sta et
placa: ut sanetur quassatio. Sta inquã inflexibił.
adu̾sus carnẽ et sanguinẽ: quo ariete murũ tue
constantie filii huiꝰ scłi ꝓculdubio concutere cona¬
bunt᷑. Uera pietas est in auuncłm: si suꝑ huiꝰ modi
extit̃is in piꝰ innepotẽ. Et hoc seitote. quod uiros

Expanded text:
convalescens, sicut certissime comperimus, fecisse se miconvalescens, sicut certissime comperimus, fecisse se minctum, spiritualem, si sapuit, si compos sui fuit, testamentum tale fecisse? Quis vel saecularissimus hoc dixerit testamentum sacerdotis? Haeccine dispositio hominis sobrii et spiritualis, illius qui omnia dijudicat, et ipse a nemine judicatur? A quo enim, si ita remanserit, sive in coelo, sive in terra, iste non judicabitur? 2. Tu ergo, serve Dei, qui tenes gladium Petri, amputa confusionem opprobrii a religione, scandalum ab Ecclesia, crimen a persona, a spiritualium omnium, qui eum in spiritu et non carnaliter diligebant, et tuo ipsius corde amaritudinem et dolorem. Exsurge, Phinees: sta et placa, ut sanetur quassatio. Sta, inquam, inflexibilis adversus carnem et sanguinem, quo 270 ariete murum tuae constantiae filii hujus saeculi procul dubio concutere conabuntur. Vera pietas est in avunculum, si super hujusmodi exstiteris impius in nepotem. 3. Et hoc scitote, quod viros
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc sugg̾o aliquid.quodante nontacu¬
issem. si ante mͥ cõꝑtum fuiss sicut ñcẽ.
Adẽ homo qui peccare fecit isrł. sc̃m lo¬
quor ep̃m: qͥ cũ in morte aliquantulũ stapid̾
eẽt. et turbatus. iste etm fecit mori pene inte¬
rum daret atit nicbil. nepoti suo carnal ado¬
lescenttilo. sectilari. intitili. totum pene quod ac¬
quisierat mense epali. stepħ sugg̃ente et solli¬
citante dimisit. diut̃ septẽ ccełias. et decimas.
et pͣta in ꝓpria silua ep̃i insuꝑ quodpudor est
om̃i religioni de mobilib aureos suos. et ꝓpͥas
equitaturas: et c̃ minꝰ ille sufficerent ad confi¬
ciendum it̾ ut ꝓhis firmandis ad uos ueniret:
iussisse tͣdi etiã monasterii equitaturas. Quã¬
qtiã quidã existiment ep̃m donationes istas
nescisse: s stepħ fecisse et sigillasse que uoluit.
Et credendũ. Nempe et anno p̃terito marticulo
ut putabatur mortis positum. eccłiam qnͣdã
eidẽ nepoti donare fecerunt: quod donũ post ea

Expanded text:
dhuc suggero aliquid, quod ante non tacuissem, si ante mihi compertum fuisset, sicut nunc est. Adest homo qui peccare fecit Israel, sanctum loquor episcopum: qui cum in morte aliquantum stupidus esset et turbatus, iste eum fecit mori pene interum daret, nepoti suo carnali adolescentulo, saeculari inutili, totum pene quod acquisierat mensae episcopali, Stephano suggerente et sollicitante, dimisit. Aiunt septem ecclesias, et decimas, et prata in propria silva episcopi; insuper, quod pudor est omni religioni, de mobilibus aureos suos, et proprias equitaturas; et, cum minus illae sufficerent ad conficiendum iter, ut pro his firmandis ad vos veniret, jussisse tradi etiam monasterii equitaturas. Quanquam quidam existimant episcopum donationes istas nescisse, sed Stephanum fecisse, et sigillasse quae voluit: et credendum. Nempe et anno praeterito in articulo, ut putabatur, mortis positum, ecclesiam quandam eidem nepoti donare fecerunt: quod donum postea
Abbreviated transcription (Latin):
altera. p̾ter alios inferioris ordinis. diaconos.
ꝓneutra scͥpsisse testabatur: quãquã pͥorem
plus tieliet. Sigillũ eccłie p̃facus hugo tene¬
bat. homo non pacis s partis aliene: nec con¬
sideratiit intradendo quod debtuit. s quod
uoluit. Sic se res h̃t. Et ego solita p̃st̃ptione.
unum infero. Nec maliciã głari oportet.
nec sapientiam decipi decet: nec eccłiam

Expanded text:
altera, preter alios inferioris ordinis, diaconos naltera, preter alios inferioris ordinis, diaconos npro neutra scripsisse testabatur: quanquam priorem plus vellet. Sigillum Ecclesiae praefatus Hugo tenebat, homo non pacis, sed partis alienae: nec consideravit in tradendo quod debuit, sed quod voluit. Sic se res habet. Et ego solita praesumptione unum infero: nec malitiam gloriari oportet, nec sapientiam decipi decet, nec Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
obꝓbrium qđ suspicatus sũ secutum est: et
timor quẽ cimebam etenit. Mementote quo¬
modo actumsit niu̾nis. et uidete si nonsimili
arde. immo fratide non dissimili. eodemq acto¬
re ut aiunt. et nunc scda electio p̃sumpta est.
ut scił uno nominato. duos deiciant. et sic demũ
t̃ciũ quem uolunt subinducant. Miserunt et
isti adme. ut ꝓsua parde scriberem: et uisuiest
michi mit̾te frẽm alatere meo. quide utraq
certius actione cognosceret: nosq certificaret
Qui intrans eccłiam. et de om̃ib diligenter ex¬
plorans.testimonio omĩum qui contienerant.
inuenit nullum presbitorum p̃ter unum. frẽm
scił ipsius fr̃is. Gauf. hugonem: nullũ de dia¬
conib p̃ter. Scepħ. solum ex parte illa eẽ. excep¬
tis his qui actores extit̾ant ꝑsonis eccłiȩ. can¬
tore. archidiacono. et ut dicebatur thesaurario:
neq eñi ipse p̃sens non ad fuit. Porro in parte

Expanded text:
opprobrium quod suspicatus sum, secutum est: et opprobrium quod suspicatus sum, secutum est: et timor quem timebam, evenit. Mementote quomodo actum sit Nivernis, et videte si non simili arte, imo fraude non dissimili, eodemque auctore, ut aiunt, et nunc secunda electio praesumpta est: ut scilicet uno nominato duos ejiciant, et sic demum tertium, quem volunt, subinducant. Miserunt et isti ad me, ut pro sua parte scriberem, et visum 269 est mihi mittere fratrem a latere meo, qui de utraque certius actione cognosceret, nosque certificaret. Qui intrans ecclesiam, et de omnibus diligenter explorans, testimonio omnium qui convenerant, invenit nullum presbyterorum, praeter unum, fratrem scilicet ipsius fratris Gaufridi, Hugonem; nullum de diaconibus praeter Stephanum solum, ex parte illa esse: exceptis his, qui auctores exstiterant, personis ecclesiae, cantore, archidiacono, et, ut dicebatur, thesaurario: neque enim ipse praesens tunc adfuit. Porro in parte
Abbreviated transcription (Latin):
enitet me scripsisse ꝓ iuuene illo. et
uelim si ficri possit reuocari p̃cem.
ꝑquam uideor aꝓbasse iudiciũ
amici suꝑcollata et male collocata ab eo pre¬
positura: quod utiq nec facio. nec feci tinqũa:
S uicit me fateor ut sic scriberẽ dilectio qua
tenebar uehementer astrictus autilculo
adolescentis. affectu grandi nimis: s minꝰ
spiritali in hac parte. Urgebat maxime
plaga recens. de morte illits. Uidear lemi¬
tate ustis: s malo ꝑiclitari apud dñm meum
p̃cipitatione scribendi. quam apud dm̃ suspi¬
cione mendacii. Ouam quã caute ac ꝓuide de
p̃positura scͥpsi nichil ad ipsũ quod indubitan¬
ter scirem duos ut memini p̃decessores cius.
eam aliter ordinasse atq alias. et suo confir¬
dat: bonum opꝰ oꝑatus es. Ytinam aneuo san¬
guinis huius. sc̃mpurgaret epm̃: et adolescen¬
um nͥmum uob ꝓautisiodorensi ȩccłia
scripsi. de pͥma audieram electione: de
scd̃a nichil. Et ecce me ueluti ꝓpħante

Expanded text:
isse pro juvene illo; et velim, si fieri possit, revocari precem, per quam videor approbasse judicium amici super collata et male collocata ab eo praepositura, quod utique non facio, nec feci unquam. Sed vicit me, fateor, ut sic scriberem, dilectio qua tenebar, vehementer astrictus avunculo adolescentis, affectu grandi nimis, sed minus spirituali in hac parte. Urgebat maxime plaga recens de morte illius. Videar levitate usus: sed malo periclitari apud dominum meum praecipitatione scribendi, quam apud Deum suspicione mendacii. Quamquam caute ac provide de praepositura scripsi, nihil ad ipsum; quod indubitanter scirem duos ut memini, praedecessores ejus ipsam aliter ordinasse, atque alias suo confirdat, bonum opus operatus es. Utinam a naevo sanguinis hujus sanctum purgaret episcopum, et adolescenum vobis pro Antissiodorensi Ecclesia scripsi, de prima audieram electione, de secunda nihil. Et ecce me veluti prophetante,
Abbreviated transcription (Latin):
heuonus quod ambo ux portabamus.
quomͦ portabo solus. subdtcto baculo se¬
nectutis meȩ: Si de me parũ est. moucat
uos totitis ordinis plaga non partia: et
ne spe incertiboni tam certa int̃im mala
fieri uelitis. Quod si omĩno uob̃ mẽo con¬
plactit ut retineatis eũ. placeat obsecro
cõmendatũ habere ipsum: ac deinceps ad
dm̃ leuare mantis. ut dignetur idoneum
ꝓeo tirum ꝓuidere domui illi. De cetero suꝑ
his que ꝓcommuni utilitate tocitis ordinis.
c ꝓ aliis quoq negociis eidẽ abb̃i dignũ. im¬
mo et necessarium iudicauimꝰ aduos ꝑfe¬
renda cõmitt̾e: festinatũ exposcimus be¬
nignitatis ur̃e responsũ. s responsũ facti

Expanded text:
Heu! onus quod ambo vix portabamus, Heu! onus quod ambo vix portabamus, quomodo portabo solus, subducto baculo senectutis meae? Si de me parum est, moveat vos totius Ordinis plaga non parva: et ne spe incerti boni, tam certa interim mala fieri velitis. Quod si omnino vobis in eo complacuit, ut retineatis eum; placeat, obsecro, commendatum habere ipsum, ac deinceps ad Deum levare manus, ut dignetur idoneum pro eo virum providere domui illi. De caetero super his quae pro communi utilitate totius ordinis, et pro aliis quoque negotiis eidem abbati dignum, imo et necessarium judicavimus ad vos perferenda committere, festinatum exposcimus Benignitatis vestrae responsum; sed responsum facti,
Abbreviated transcription (Latin):
ipst̃i credentes: non deseret eos fidelis ser¬
uus et prtidens. is p̃sertim cui credita
uniuersitas est. Nempe unitiersitatis
portio hi. et quidem pusillus grex: s qu
ni fallor mertierunt patrẽ habere dm̃.¬
accepturi coronam głe de manudñi. et
diadema de manu deisui. Nec enĩ rapinã
arbitrantur eẽ se heredes dei: coheredes
autẽ xp̃i. Deniq audierunt. Nolite time¬
re pusiltus grex: quia complacuit patri
ur̃o dare uob̃ regnum: De his int̾im satis.
Abbas trium fontiũ bene plantatus erat:
ut pote secus decursus aquarum. Uereor
ego: ne arbor bona faciens fructũ bonum.
explantata faciat nullũ. Uidimus inter¬
dum uitẽ in pͥma plantatione fecundã.
inscda sterilem: uidimus lignũ beneplan¬
tatum uirescere. tansplantatũ arescere.
Grauiter demñ uulnerastis cor meũ. si non
remittitis eum: quia sumus corunũ et a¬
nima una. Quãdiu diuisum erit: necesse
erit utraq pars suo sanguine eruentetur

Expanded text:
ipsum credentes: non deseret eos fidelis seripsum credentes: non deseret eos fidelis servus et prudens, is praesertim cui credita universitas est. Nempe universitatis portio hi: et quidem pusillus grex, sed qui, ni fallor, meruerunt patrem habere Daccepturi coronam gloriae de manu Domini, et diadema regni de manu Dei sui. Nec enim rapinam arbitrantur esse se haeredes Dei, cohaeredes autem Christi. Denique 268 audierunt: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . De his interim satis. 2. Abbas Trium Fontium bene plantatus erat, utpote secus decursus aquarum. Vereor ego, ne arbor bona faciens fructum bonum, explantata faciat nullum. Vidimus interdum vitem in prima plantatione fecundam, in secunda sterilem. Vidimus lignum bene plantatum virescere, transplantatum arescere. Graviter proinde vulnerastis cor meum, si non remittitis eum: quia sumus cor unum et anima una. Quandiu divisum erit, necesse erit ut utraque pars suo sanguine cruentetur.
Abbreviated transcription (Latin):
uatł uocatus abbas. modicum icd
quodest. Uor turturis audita est incapło
nr̃o. exultauimus et delectatisumus. plane
eloquiũ castum. feruidum zelo. cautum
mens intonans et increpans et emulans
nos dei emulatione. Fateor non facile dixe¬
rim qͥđ me ampliꝰ delectarit in illis. ur̃a be¬
nignitas. annr̃a utilitas. inclinata ma¬
iestas. anerecta humilitas: mordens se¬
tieritas. an mulcens pat̃nitas. Quimtiob
quantulũ cumq esuriebant iusticiam.
refecti sunt: qui minꝰ. conpuncti sunt: qͥ
minime. confusi sunt. Ita queso ita iugit᷑
faciatis. Sollicitudo quȩ om̃ib debetur.
nullomodo his quib spiritaliꝰ debetur sub¬
trahenda est: s ꝓpensius exhibenda. Ra¬
ritas benigna est: dilatare se non migra¬
re nouit. Colligat sane et alios: s nob̃cũ:
Nec alienum aur̃o apłatu fotiere eiꝰ modi.
aqi. quicũ apłis loqui possunt: ecce¬
ime nos reliquimus omĩa et secuti
sumus de. Non sunt relinquendi: qui
ipsi se reliquerunt. Pusilli dñi sunt. in

Expanded text:
 vocatus abbas, modicum id quod est. 1. Vox turturis audita est in capitulo nostro: exsultavimus, et delectati sumus. Plane eloquium castum, fervidum zelo, cautum mens, intonans et increpans, et aemulans nos Dei aemulatione. Fateor, non facile dixerim quid me amplius delectarit in illis, vestra benignitas, an nostra utilitas; inclinata majestas, an erecta humilitas; mordens severitas, an mulcens paternitas. Qui in nobis quantulumcumque esuriebant justitiam, refecti sunt; qui minus, compuncti sunt; qui minime, confusi sunt. Ita, quaeso, ita jugiter faciatis. Sollicitudo quae omnibus debetur, nullo modo his, quibus specialilius debetur, subtrahenda est, sed propensius exhibenda. Charitas benigna est: dilatare se, non minorare novit. Colligat sane et alios, sed nobiscum: nec alienum a vestro apostolatu fovere ejusmodi, qui cum apostolis loqui possunt: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Non sunt relinquendi, qui ipsi se reliquerunt. Pusilli Domini sunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ de gente ingentem et de regno ad
popłm alt̾m: feda et horrenda uestigia apud nos
tibiq relinquens. Aradice alpium et regno theu¬
toncorum. ꝑom̃s pene ȩccłias francie. et norman¬
me. et circumquaq circitiens usq rochomagum.
unirapłicus repleuit non euangłio. s sacrilegio:
Turpia fertur ubiq commnisisse. spolia eccłiarum
asportasse. formosulos pueros ineccłiasticis ho¬
norib ubi potuit ꝓmouisse: uͥ non podunt. uolu¬
isse. Multise redemert̃: ne ueniret adeos. Ad qͦs
ꝑuenire non potuit exegit: et excorsit ꝑnuntios.
In scolis. in etiriis. intriuiis: fabulã se ipsũ fecit.
Secłares. religiosi. om̃s male loqtitint̃ de eo: pauꝑes.

Expanded text:
er de gente in gentem, et de regno ad populum alterum, foeda et horrenda vestigia apud nos ubique relinquens. A radice Alpium et regno Teutonicorum, per omnes pene Ecclesias Franciae, et Normanniae, et circumquaque circumiens usque Rothomagum, vir apostolicus replevit, non Evangelio, sed sacrilegio. Turpia fertur ubique commisisse; spolia ecclesiarum asportasse: formosulos pueros in ecclesiasticis honoribus, ubi potuit, promovisse; ubi non potuit, voluisse. Multi se redemerunt, ne veniret ad eos: ad quos pervenire non potuit, exegit et extorsit per nuntios. In scholis, in curiis, in triviis, fabulam se ipsum fecit. Saeculares, religi
Abbreviated transcription (Latin):
ominum remensem ur̃e głe
commnendamus: non tãꝗnam
de ceteris. s tiere p̃cet̾is unum:
Iaq tam sectre. quam securi stimus.
de stiagͦ uos fideli deuotione. sinceradi¬
lectione. uoltintate subdita. atq obe¬
dientissima. honoretur: qm̃uas est
inhonorem.Sentiat quod in uob estñ
frustra se honorificare ministerium
suum: non frustra pollere his morib
quib honoretur deus. ornetur eccłia:
qui demq deceant dñi sacerdotem:

Expanded text:
ominum Remensem gloriae vestrae commendamus, non tanquam de caeteris, sed vere prae caeteris unum: idque tam secure, quam securi sumus de sua erga vos fideli devotione, sincera dilectione, voluntate subdita atque obedientissima. Honoretur, quoniam vas est in honorem. Sentiat, quod in vobis est, non frustra se honorificare ministerium suum: non frustra pollere his moribus quibus honoretur Deus, ornetur Ecclesia, qui denique deceant Domini sacerdotem.
Abbreviated transcription (Latin):
apłici contemptor mandati. iusticiam
sibt̃ fugit: et nunc impudentiori teme¬
ritate audet denuo mehilominus tante
equitatis uultib presentari: Qtu ob¬
scurum est quam impie cogitet in mã¬
mone uirib turrim fortitudins obpug¬
nare.homo qui de iusticia penitus non
p̃sumit: S securi sumus. Siquidẽ qui
temptatur iNnocentius est: et filius in¬
quitatis non apponet nocere ei. De et̃o
memoriam habundantie suiauitatis tue
dulcissime pater dum suspiramus p̃sen¬
tiam. dulcittr inuicem eructamꝰ. Qtia
caremus illa: in ista consolamur. Hec
sedula cordib: horib frequens. Sal est
in om̃i sermone. aures mulcet. dulcorat
ora. corda recreat et inflamiat. Celeb̾ti¬
ma est inconuentib scõrum. colloquia
condit. impinguat preces. ad orandum
sollicitat. Oramus et nunc solliciti ꝓtob
et ur̃is. ut ȩt̃na memoria dignos uos ipso
et̾nitas habeat. eui et ꝓqua temporalt̃

Expanded text:
apostolici contemptor mandati, justitiam apostolici contemptor mandati, justitiam subterfugit: et nunc impudentiori temeritate audet denuo nihilominus tantae aequitatis vultibus praesentari! Cui obscurum est quam impie cogitet in mammonae viribus turrim fortitudinis oppugnare, homo qui de justitia penitus non praesumit! Sed securi sumus: siquidem qui tentatur, Innocentius est, et filius iniquitatis non apponet nocere ei. 4. De caetero memoriam abundantiae suavitatis tuae, dulcissime Pater, dum suspiramus praesentiam, dulciter invicem eructamus: quia caremus illa, in ista consolamur. Haec sedula cordibus, haec oribus frequens, sal est in omni sermone, aures mulcet, dulcorat ora, corda recreat et inflammat: celeberrima est in conventibus sanctorum, colloquia condit, impinguat preces, ad orandum sollicitat. Oramus et nunc solliciti pro vobis et vestris, ut aeterna memoria dignos vos ipsa aeternitas habeat, cui et pro qua temporal
Abbreviated transcription (Latin):
et in manu eque potenti. eccłie turonensi
iamiamq subuenire necesse est. Alioquin
ꝓpe interitũ est. et ipsa: isicito feratis
auxilium. Reuix̃ ut aiunt gislebti sp̃e in
plnlippo. ipsius plane et nepote carius:
et herede ambitionis. Quanta nempe
dominandi cupiditate et iste iuuens
in ardescat. indicat matris sue eccłis
diuturnus et miserabilis crutiatus. quo
eam pene euiscerat miser: ut se parturi¬
at in honorem. Est tamen auctore deo
eits tergiuersationib finis tandem im¬
positus: si tam̃ quod dictante iusticia.
et compellente malicia. et pace ꝓuocante
in eum actum est: apłice auctoritati ra¬
tum habere placuerit. Absit autẽ ut con¬
fundat fideles suos benigna maiestas.
quib idem negocitm dignum duxit
cõmittere terminandum. Absit absit
ut seua ambitio refugium habeat apud
innocentie defensorem. Hoc ipsum quan¬
tȩ audaciȩ est. quod temptat: quante
dementie quod sꝑat: Semel et scđo iam

Expanded text:
et in manu aeque potenti, Ecclesiae Turonensi et in manu aeque potenti, Ecclesiae Turonensi jamjamque subvenire necesse est. Alioquin prope interitum est et ipsa, nisi cito feratis auxilium. Revixit, ut aiunt, Gisleberti spiritus in Philippo, ipsius plane et nepote carnis, et haerede ambitionis. Quanta nempe dominandi cupiditate et iste juvenis inardescat, indicat matris suae Ecclesiae diuturnus et miserabilis cruciatus, quo pene eam eviscerat miser, ut se parturiat in honorem. Est tamen auctore Deo ejus tergiversationibus finis tandem impositus: si tamen, quod dictante justitia, et compellente malitia, et pace provocante in eum actum est, apostolicae auctoritati ratum habere placuerit. Absit autem ut confundat fideles suos benigna majestas, quibus idem negotium dignum duxit committere terminandum! Absit, absit ut saeva ambitio refugium habeat apud innocentiae defensorem! Hoc ipsum quantae audaciae est quod tentat, quantae dementiae quod sperat! Semel et secundo jam
Abbreviated transcription (Latin):
censum atq accinctum ad ex ciersus
carnem et sanguinem: Sic scĩ memmii.
sic scĩ satyri. miro modo eccłie immutate
sunt. et de synagoga sathane restitute
sunt in scũarium dei. uellent nollent om̃s
iniqua agentes suꝑtiacue. S nec leodii
ceruicibzimminens mucro barbaricus.
compulit acquiescere importunis im¬
ꝓbisq postulationib iracundi atq ira¬
scentis regis. Ottis tiero dignis efferat
laudib. qtiod notussime dieb istis de ma¬
nu potentis eminus licet emissũ est. in
turbatores eccłie aurelianensis: Re uera
nunc sagitta ionathe non abiit retrorsũ:
uerbo rexquidem turbatus ẽ:s non om̃is
iherosolima cum illo. Mag̃ autẽ mitiga¬
uit omnẽ iram suam: et ipse tandẽ. Oru¬
buit siquidem. et timuit armari frustra
cȩlos. tantum ut laudabile pͥncipium con¬
digno exitu ꝑornetur. Quod quidẽ uniu̾si
quitios amant uehementer exspectant:
idq flagitant maturari. Sane simili ⁊elo.

Expanded text:
censum atque accinctum adversus censum atque accinctum adversus carnem et sanguinem? Sic Sancti Memmii, sic Sancti Satyri, miro modo ecclesiae immutatae sunt, et de synagoga Satanae restitutae sunt in sanctuarium Dei, vellent, nollent omnes iniqua agentes supervacue. Sed nec Leodii cervicibus imminens mucro barbaricus compulit acquiescere importunis improbisque 154 postulationibus iracundi atque irascentis regis. Quis vero dignis efferat laudibus, quod novissime diebus istis de manu potentis, eminus licet, emissum est in turbatores Ecclesiae Aurelianensis? Revera nunc sagitta Jonathae non abiit retrorsum verbo rex quidem turbatus est: sed non omnis Jerosolyma cum illo. Magis autem mitigavit omnem iram suam et ipse tandem. Erubuit siquidem, et timuit armari frustra ia tua super coelos: tantum ut laudabile principium condigno exitu perornetur. Quod quidem universi qui vos amant, vehementer exspectant: idque flagitant maturari. 3. Sane simili zelo,
Abbreviated transcription (Latin):
cessib. creber nuncitis letificat ciuitatẽ
dei. Iustum ꝓinde est ut urã ꝓsꝑatio.
eccłiȩ roboratio sit. et cum exaltat deus
electum de plebe sua: ipsa quoq se senti¬
at exaltari: ac de roboris incremento for¬
tiorem agnoscat. Nam si cõpassa est: et
conregnare debet. Sic dignã uobis: sic
nobis necessarium. Quidem̃: Si intimo¬
re et angustia equitatis uigor non lan¬
guit. non teptit fertior. modo cedimus.
cum ꝓpinquamꝰ ad palmam : Que emi¬
nuit ininfirmitate. insublimitate uirtꝰ
succumbet : Quam nempe in manu ua¬
lida ordinatum est. nobile illud monaste¬
rium uirziliacense. Nec insanis ꝓfecto
tumultib armate plebis. nec effreni fu¬
rentium atq obstrepentium uesante mo¬
nachorum. nec quod his fortius fuit. co¬
piis mãmone cedendum putauit. uel ad
modicum apłica celsitudo. Quid apud
scm̃ benedictum: Numqͥd regia indig¬
natio ꝓhibere ualuit sp̃m libertatis ac¬

Expanded text:
cessibus creber nuntius laetificat civitatem cessibus creber nuntius laetificat civitatem Dei. Justum proinde est ut vestra prosperatio Ecclesiae roboratio sit: et cum exaltat Deus electum de plebe sua, ipsa quoque se sentiat exaltari, ac de roboris incremento fortiorem agnoscat. Nam si compassa est, et conregnare debet. Sic dignum vobis, sic nobis necessarium. Quid enim? si in timore et angustia aequitatis vigor non languit, non tepuit fervor, modo cedimus cum appropinquamus ad palmam? quae eminuit in infirmitate, in sublimitate virtus succumbet? 2. Quam nempe in manu valida ordinatum est nobile illud monasterium Virziliacense? Nec insanis profecto tumultibus armatae plebis, nec effreni furentium atque obstrepentium vesaniae monachorum, nec, quod his fortius fuit, copiis mammonae cedendum putavit vel ad modicum apostolica celsitudo. Quid apud Sanctum-Benedictum? numquid regia indignatio prohibere potuit spiritum libertatis, ac
Abbreviated transcription (Latin):
accessum. ur̃e dignationis humilitas:s.¬
fieri quod ur̃ȩ putem obuiare re¬
uerentiȩ: credo urãm sinceri¬
tatem uram non latere. Ea fiducia sug¬
gerere uobis non dubito: quod suggeren¬
dum uidetur. Demonasterio scĩ b̃tini
uellem uos moderatiꝰ agere: quam cepi¬
stis. Nam et si hoc uobis in pace subioere
et absq om̃i contradictione possetis: ne
tunc quid ur̃a referret uideo: Neq
enim crediderim uos delectari honore:
cum tanto onere. Nunc uero eum nec
absq magno labore tiendicare uobis p̃¬
fatum monasteriũ. nec inpace queatis
ut aiunt possidere: honesta uobis ut mͥ
uidr p̃betur quiescendi occasio. timor
Ianitas capitis: redundet in men¬
bra. Inguentum quod descendit.
in barbam de capite: extrema qͦ
fimbria. uestim̃ti participet. Si ꝑctisso
pastore diffugerant oues: ualente et in¬
columi. secure reciertantur ad pastum.
Qđ dicimus hoc est. De gle ur̃ȩ crebris suc¬

Expanded text:
accessum vestrae dignationis humilitasaccessum vestrae dignationis humilitasfieri, quod vestræ putē obuiare reuerentiæ, credo synceritatem vestrā non latere. Ea fiducia suggerere vobis nō dubito, quod suggerendum videri possit. De Monasterio S. Bertini vellem vos moderatius agere, quam cœpistis. Nam etsi hoc vobis in pace subiicere, & absque omni contradictione possetis, ne tunc quid vestra referret video. Neque enim crediderim vos delectari honore cum tanto onere. Nunc vero, cum nec absque magno labore vendicare vobis præfatum Monasterium, nec in pace, vt aihi videtur, praebetur quiescendi occasio, timor Sanitas capitis redundet in membra. Unguentum quod descendit in barbam de capite, extrema quoque fimbria vestimenti participet. Si percusso pastore diffugerant oves, valente et incolumi secure revertantur ad pastum. Quod dicimus hoc est. De gloriae vestrae crebris suc
Abbreviated transcription (Latin):
illo tñ qui incrementum dat. quid sum:
Ipsite in om̃i humilitate subicias:⁊psi
tota deuotione inhereas: me uͦ utere eiꝰ
sertio. conseruo tuo. comite inuia. cohe¬
rede futuro inpatria: si tam̃ studiosis¬
sime impleuero ministeriũ ad quod tibi
missus sum: idq quantũ in me est effe¬
cero. hereditatem capias salutis. Ad ea
de quib questus es: ita respondeo. Ne¬
cessitates tuas ut meas portabo: cum
Ño petro abbati
eluniacensi: bernardus. humile
dilectionis obsequium. Lectis lit teris
urĩs. letatus sum ineis. quod tantillum
uidelicet tantus. inbenedictionib dñi
uicem. et colloquendi pariter. qm̃ dignũ
iudicatis. quando se offeret illa oportu¬
nitas: quando conueniens locus: quando
iusta occasio: Hec interim paticis urĩs pau¬
ca reddidimus:.ampliora libenter donatu¬
ri.cum ea uobis onerosa non fore cognoue¬
rimus. Alioquin quando hoc ipsum aude¬
ret nr̃a pusillitas:msi daret ad dignitatẽ

Expanded text:
illo tamen qui incrementum dat, quid sum? illo tamen qui incrementum dat, quid sum? ipsi te in omni humilitate subjicias, ipsi tota devotione inhaereas. Me vero utere ejus servo, conservo tuo, comite in via, cohaerede futuro in patria: si tamen studiosissime implevero ministerium ad quod tibi missus sum; idque quantum in me est effecero, ut haereditatem capias salutis. Ad ea de quibus questus es, ita respondeo. Necessitates tuas ut meas portabo, cum AD PETRUM ABBATEM CLUdilectionis obsequium. Lectis litteris vestris, laetatus sum in eis quod tantillum videlicet tantus in benedictionibus dulcvicem, et colloquendi pariter, quoniam dignum judicatis, quando se offeret illa opportunitas, quando conveniens locus, quando justa occasio? Haec interim 153 paucis vestris pauca reddidimus, ampliora libenter donaturi, cum ea vobis onerosa non fore cognoverimus. Alioquin quando hoc ipsum auderet nostra pusillitas, nisi daret ad dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
iam non memini pressure p̃gaudio: qͥa
natus est infans inmundo. Infans
dixerim malicia. non sensu. quem posset
saluator p̃ponere senib imitandum:¬
dentio dicens nisi contersi fueritis. et ef¬
ficiamini sicut parutili. non intrabitis
in regnum cęlorum. Infans quidicat
suꝑ senes intellexi: quia mandata tua
quȩsiui. Qui dicat. Adolescentulus sum
ego et contemptus: iustificationes tuas ñ
sum oblitus. Confiteor tibi pader dñe cęli
et terrę. qui abscondisti hec a sapientib
et prudentib: et reuelasti ea paruulis:
Ita pater: quia sic placitum est ante te.
Guo placito sunt id quod sunt. non suo
merito. Nec enim inuenis merita: s pte¬
uenis. Om̃s peocauimus: et om̃s egemus
p̃tieniri. Tti gͦ frater agnosce te p̃uentũ.
et p̃uentum inbenedictionib dulcedinis.
non ame qui nichil sum. s abillo qui me
ut de tua te salute monerem.aspirando
as. plantator sum. rigator sum. absq

Expanded text:
jam non memini pressurae prae gaudio, quia jam non memini pressurae prae gaudio, quia natus est infans in mundo. Infans dixerim malitia, non sensu: quem posset Salvator praeponere senibus imitandum, dicens, Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Inians qui dicat: Super senes intellexi, quia mandata tua quaesivi; qui dicat: Adolescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . 2. Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, Pater, quia sic placitum est ante te . Tuo placito sunt id quod sunt, non suo merito. Nec enim invenis merita, sed praevenis. Omnes peccavimus, et egemus praeveniri. Tu ergo, frater, agnosce te praeventum, et praeventum in benedictionibus dulcedinis, non a me qui nihil sum, sed ab illo qui me, ut de tua te salute monerem, aspirando as, plantator sum, rigator sum: absque
Abbreviated transcription (Latin):
uos. De cetero fr̃s bonas facite uias
urãs. et studia ur̃a: quȩ recta. que ho¬
nesta. que salubria sunt constituentes.
et tenentes: ante omĩa solliciti seruare
unitatem sp̃c in uinetilo pacis: et deus
pacis erit uobiscum: Ad burchardum
balernensem abbatẽ. exl¬
oNitum eloquium tuum uehement᷑.
et ignitum illo igne. quem dñs misit
interramlegi illud et concaluit cormeĩ
intra me benedixi illi fornaci. de qua
huius modi scintillȩ euolassent. Nonsl
cor tuum ardens erat inte. cum ista
dictabas: Bonts homo de bono thesal¬
ro suo ꝓfert bona. Si laboratii inte. al
tu humiliter memoras: non me pigil.
dioui inspem ꝓfecto ꝑcipiendi fructus:
et spes non confundit. En de fructu
oꝑum meortm satiantur uiscera mea.
interra aliena: et sentio ipso meo exꝑi¬
mento. semen meum non secus uiam.
non suꝑ lapides.non inter spinas. s
interram bonam et optimã cecidisse:
et si cum parerem. tristiciam habui:

Expanded text:
vos. De caetero, fratres, bonas facite vias vos. De caetero, fratres, bonas facite vias vestras et studia vestra, quae recta, quae honesta, quae salubria sunt constituentes et tenentes: ante omnia solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis; et Deus pacis erit vobiscum. EPISTOLA CXLVI. AD BURCHARDUM BALERNENSEM ABBATEM. nitum eloquium tuum vehementer, et ignitum illo igne, quem Dominus misit in terram. Legi illud, et concaluit cor meum intra me: benedixi illi fornaci, de qua hujusmodi scintillae evolassent. Nonne cor tuum ardens erat in te, cum ista dictabas? Bonus homo de bono thesauro suo profert bona. Si laboravi in te, uti tu humiliter memoras, non me piget. Aravi in spem profecto percipiendi fructus, et spes non confundit. En de fructu operum meorum satiantur viscera mea in terra aliena: et sentio ipso meo experimento semen meum, non secus viam, non super lapides, non inter spinas, sed in terram bonam et optimam cecidisse. Et si, cum parerem, tristitiam habui,
Abbreviated transcription (Latin):
miser. homo natus ad laborem: fr̃ tamus
Itinam nunc ipsum sp̃m in quo congregas
estis mercar habere interpellatorem ad
urãm unanimitatem. qui inpͥmat pecto¬
rib uris calamitatem quam patior. qui
inaginem mei tristem ac supplicem siẽa
creet in uobis nouam miscdiam: quia
noui ego quam familiaris unitiersitati
tr̃e sit illa uirtus. s hoc oro ut in intimo
sentiatis. quo et qtianto affectu oporteat
misereri. Certus enim. quia si id datum
fucrit. continuo lacrimȩ de thesatiro pie¬
tatis erũpet. singultꝰ et gemitꝰ: et suspira
hinc inde pulsabt̃ celos: et audiet ds. at pla¬
cabit᷑ inͥ. et dicet reddidi de fr̃ĩb tuis. ñ mor¬
eris int̃ extraneos. s inter tuos. Tantissi¬
quidẽ laborib et dolorib affectus sũ.
ut sepe tedeat me etiã uiuere. huma¬
ntim autem dico: ꝓpter infirmitatẽ
nrãm. Desidero differri usq dumre¬
uertar ad uos: ut non moriar nͥ intr

Expanded text:
miser, homo natus ad laborem, frater tammiser, homo natus ad laborem, frater tamen vester. Utinam nunc ipsum Spiritum, in quo congregati estis, merear habere interpellatorem ad vestram unanimitatem, qui imprimat pectoribus vestris calamitatem quam patior; qui imaginem mei tristem ac supplicem, sicutcreet in vobis novam misericordiam, quia novi ego quam 151 familiaris universitati vestrae sit illa virtus: sed hoc oro, ut in intimo sentiatis quo et quanto affectu oporteat misereri. Certus sum enim quia, si id datum fuerit, continuo lacrymae de thesauro pietatis erumpent, singultus et gemitus et suspiria hinc inde pulsabunt coelos, et audiet Deus, et placabitur mihi, et dicet: Reddidi te fratribus tuis, non morieris inter extraneos, sed inter tuos. Tantis siquidem laboribus et doloribus affectus sum, ut saepe taedeat me etiam vivere. Humanum autem dico propter infirmitatem nostram: desidero differri usquedum revertar ad vos ut non moriar nisi inter