comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poss& laudator attingere. Uade inquit. dic
filiis isrł. Deus abraham. & d̾s̃ ysaac. & ds
iacob misit me ad uos. Hoc mͥ nom̃ ẽ in et̃¬
num. Certe dñe. nomͣ illud habes: quia &
tu dixisti ego sum : qui ẽ misit me ad uos.
Unde nom̃ mutastiut diceres: ds abrahã.
& ds̃ isaac. & d̾s̃ iacob: Nonne tͥ uidetur
ratio eiꝰ respondere & dicere: qͦd dixi ego
sum qui sum. uerum ẽ. s non capis: qͦd aũ
dixi ego sum ds̃ abraham. & ds̃ isaac. & ds̃
iacob & uerũ ẽ. & capis. Qͦd eruim ego sũ
qui sum. ad me ꝑtin&: qͦd autẽ ds̃ abrahã
& ds̃ isaac. & ds̃ iacob. ad te ꝑtin&. Et si
deficis in eo qͦd mͥ sum: cape qͦd tͥ sum. Et
ne forte quisquam putar& illud qͦd dixͣ
d̾s. ego sum qui sum. & qui ẽ misit me ad
uos. hoc solũ ętͣnum nom̃ ei eẽ. qͦd autem¬

Expanded text:
posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos:» unde modo nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob?» Nonne tibi videtur ratio ejus respondere, et dicere: Quod dixi, «Ego sum, qui sum;» verum est, sed non capis: quod autem dixi, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob» ; et verum est, et capis? Quod enim «Ego sum qui sum,» ad me pertinet, quod autem «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ad te pertinet: et si deficis in eo quod mihi sum, cape quod tibi sum. Et ne forte qnisquam putaret illud quod dixit Deus, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» hoc solum aet
Abbreviated transcription (Latin):
us fortassis uidere bonũ om̃iũ bonorũ:
bonum a qͦ sunt om̃ia bona: bonum. sine
qͦnichil ẽ bonum: & bonum qͦd sine cȩteris
bonum ẽ. Tendebatis uos ut uideretis: & for¬
te in extendenda acie mentis ur̃ȩ. deficiebatis.
Hoc enim ex me conicio: sic patior. Sed &¬
si ẽ aliquis sicut fieri potest & ualde potest.
acie m̃tis fortior me. & contuitum cordis sui
diui figit in eo qͦd est: laud& ille ut potest:
& qͦmͦ nos non possumꝰ laud&. Grãs tam̃ illi
qui in hoc psalmo temperauit laudem suã:
ut & firmorum ẽẽt. & infirmorũ. Nam &
in illa missione serui sui moysi. cũ dicer&
ego sum qui sum. & dices filiis isrł. qui est
misit me ad uos. quia ipsum ꝓprie eẽ m̃ti
humanę difficile erat caꝑe. & mutebatur
homo ad homines. quãuis non ab homine.
continuo temperauit laudem suam: & hoc
de se dixit. qͦd capi dulcit̃ possit: non in
eo uoluit remanere qͦđ laudabat᷑. qͦ non

Expanded text:
vos fortassis videre bonum omnium bonorum, vos fortassis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos non possumus, laudet. Gratias tamen illi, qui in hoc psalmo temperavit laudem suam, ut et firmorum esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum proprie esse menti humanae difficile eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non
Abbreviated transcription (Latin):
uenires. Deus factus ẽ homo: ut ꝑ hominẽ
u pane angł orum. Quomͦ gͦ non ẽ suauis
iñs qͣndo panem angłorum manducauit
domo: Non enim aliunde uiuit homo: &
iiunde uiuit angłs. Ipsa ẽ ueritas: ipsa ẽ
sapientia: ipsa ẽ uirtus dei. Sed quomͦ ea
ꝑfruuntur angeli: tu non potes. Illi enĩ
iͥm ꝑfruuntur: Sicuti ẽ. In principio erat
uerbum. & u̾bum erat apud dnĩ. & ds̃ erat
lum: ꝑ qͦd facta sunt omĩa. Tu autẽ quomͦ
entingis: Quia u̾bum caro factũ ẽ: & ha¬
ituit᷑ in nobis. Ut enim panem angłoꝵ
unducar& homo: creator angłorum factꝰ
homo. P sallite gͦ nomini ełꝰ: qm̃ suauis ẽ.
Sigustastis: psallite. Si gustastis qm̃ sua¬
us ẽ dñs. psallite: si bene sapit qd gustastiᷤ.
ludate. Quis tam ingratꝰ ẽ uel coquenti.
iel pascenti: ut cũ fuerit pulm̃to aliquo
ulectatꝰ. ñ reddat grãm. laudando qͣd
suistat: Si de his non tacemꝰ: de illo qui

Expanded text:
pervenires: Deus factus est homo, ut hominem pervenires: Deus factus est homo, ut hominem vius pane Angelorum? Quomodo non est suavis Dominus, quando panem Angelorum manducavit homo ? Non enim aliunde vivit homo, et aliunde vivit angelus. Ipsa est veritas, ipsa est sapientia, ipsa est virtus Dei: sed quomodo ea perfruuntur Angeli, tu non potes. Illi enim quomodo perfruuntur? Sicuti est, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum per quod facta sunt omnia.» Tu autem quomodo contingis? Quia «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de illo qui
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ bonitatẽ. Quis corde concipiat aut com¬
plectat᷑. quã bonꝰ sit dñs Sed ad nosreda¬
mꝰ: & in nob̾ illũ agnoscamꝰ. & in oꝑibꝰ arii¬
ficem laudemꝰ: qͥa ipsũ contemplari idone
ñ sumꝰ. Et si contemplari idonei aliqͣnde
erimꝰ. cũ fuerit mundatũ cor nr̃m fide
ut postremo gaudeat ueritate : nc̃ qm̃ ul
t hominibꝰ. ut etiam panem de cęlo miserit:
e filium suum ȩqualem qui hoc ẽ qͦd ipse.
qederit homuinem faciendum. & ꝓ homuu
sxcidendum : ut ꝑ hoc qͦd tu es gustes
I non es. O ultum enim ad te erat. gusta¬
i suauitatẽ dei: quia remota erat illa. &
mis alta: tu autem nimis ał Iectꝰ. & in
a iacens. In magna ista separatione. missꝰ
inediator. Non poteras ad dm̃ homo. deus
nꝰ ẽ homo: utt qm̃ homo potes ad hominẽ.
un posses ad dm̃. ꝑ hominem uenires ad
n: & factus eẽt mediator. dei & hominũ.
uendo qͦd es. numqͣm ꝑuenires. Si ds̃ solũ
s&: non comp̃hendendo qͦd non es. nunqͣm

Expanded text:
ejus bonitatem? Quis corde concipiat aut complectatur quam bonus sit Dominus? Sed ad nos redeamus, et in nobis illum agnoscamus, et in operibus artificem laudemus; quia ipsum contemplari idonei non sumus: et si contemplari idonei aliquando erimus, cum fuerit mundatum cor nostrum fide, ut postremo gaudeat veritate; nunc quoniamit hominibus, ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per hominem venires ad Deum; et factus est mediator Dei et hominum, quendo quod es, nunquam pervenires; si Deus solum esset, non comprehendendo quod non es, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
ne cogitandum ẽ quia om̃s impii dnm̃ ñ que¬
rebant. & ipse illos non querentes quesiuit:
ipse inuentos excitauit: ipse excitatos uoca¬
uit: ipse uocatos introduxit. & in domo sua
stare fecit. Hȩc quisquis cogitat & ingratꝰ
ñ ẽ: om̃ino despicit se p̾ amore dñi sui. aqͦ
gr̃as agere: nͥ rependere ipsam gr̃arum acti¬

Expanded text:
ne cogitandum est quia omnes impii Dominum non quaene cogitandum est quia omnes impii Dominum non quaerebant, et ipse illos non quaerentes quaesivit, ipse inventos excitavit, ipse excitatos vocavit, ipse vocatos introduxit, et in domo sua stare fecit? Haec quisquis cogitat et ingratus non est, omnino despicit se prae amore Domini sui, a quo gratias agere, non rependere? Ad ipsam gratiarum acti
Abbreviated transcription (Latin):
usticias meas. & assumis testam̃tũ meũ ꝑ os
uum. tu autẽ odisti disciplinã. & ꝓiecisti
n ista magna fuerit maliis seruus. potest
h ꝓdesse ad laudem dñi: continuo quales
snt qui laucdare debeant dnm. subi cit &
laca. Qui statis in domo dñi: in atriis domꝰ
Inr̃i. Quistatis. ñ qui ruitis. Iui enĩ stare
bunt᷑. qui in mandatis eiꝰ ꝑseuerant: qͥ in
ae ñ ficta & in spe firma. & in caritate
cera seruiunt dõ. & honorant eccłam
s nͣ dant offensionẽ inale uiuendi eis
lenure uolunt: & in uiã lapides offen¬
sionis inueniunt. Ergo qui statis in domo dñi:
laudandus ẽ qui uos erexit iacentes. & fȩcit
in domo sua stare: & ipsum agnoscere. ipsũq
laudare : Paruumne hoc beneficium ẽ: quod
stamꝰ in domo dñi: Hic interim in hac ꝑegrina¬
tione. in hac domo. qͦd etiã ꝑ egrinationis tab̾¬
naculum dr̃: quia hic stamꝰ. numqͥd parum
nobis ẽ ubi iacebamꝰ: & qͦ collecti sumꝰ: Non¬

Expanded text:
as meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et projecisti mo ista magna fuerit malus servus, putet sibi prodesse laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide non ficta, et spe firma, et charitate sincera serviunt Deo, et honorant Ecclesiam ejus, et non dant offensionem male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui statis in domo Domini, llaudandus est qui vos erexit jacentes, et fecit in domo sua stare, et ipsum agnoscere, ipsumque laudare? parvumne hoc beneficium est, quod stamus in domo Domini? Hic interim, in hac peregrinatione, in hac domo, quod etiam peregrinationis tabernaculum dicitur, quia hic stamus, numquid parum est ubi jacebamus, et quo collecti sumus? non
Abbreviated transcription (Latin):
Ualuieras in paradyso: sed in stercore uinceri.
Magna grã dei. Sed unde hoc. nͥ qͥa rosher¬
mon compluerat illã animam: Sed decat
dñs suauitatẽ: ut terra nr̃a dar& fructum
nedicãt. & ipse unum benedicit: quia e
te dñs ex syon. qͥ fȩcit cęlũ & t̾rã. Nemo di¬

Expanded text:
Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum nedicant, et ipse unum benedicit, quia ex te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Nemo v
Abbreviated transcription (Latin):
benedicis: si uita maledicis. Quomꝰ inquis
uita maledico: Quia attenditur uita tua:
maledicit: qͥd ꝓdest qͦd lingua tua benedic̃
Senedicite gͦ dnm̃. Quando. In noctibꝰ. Qn-¬
do benedi&̃ iob: Quando tristis nox erat. Ab¬
lata st̃ om̃ia quȩ possidebat: ablatis filiis
quibꝰ seruabant᷑. Quã tristis nox. Uideamꝰ.
si ñ. in nocte benedicit. Uñs dedit. dñs ab
stulit: sic̃ dño placuit ita factũ ẽ: sit no¬
m̃ dñi benedictũ. Que nox : Atro ꝑcussus
uulnere. a capite usq ad pedes: putrefactꝰ.
liquescebat in se. Tunc e ũ eua ausa ẽ tẽp¬
tare. Dic aliquid in dm̃ tuum: & mõrere. Au¬
di benedicentẽ in noctibꝰ. Locita es inqͥt qͥdi
una ex insipientibꝰ mulieribꝰ. Si bona susce¬
pimꝰ de manu dñi: mala nͣ toleramꝰ Ecce
es tanquã una ex insipientibꝰ mulieribus.
Adam putris reppulit ȩuam: tanquã dic̃s.
Sufficit qͦd ꝓpt̃ te mortalis effectus sum

Expanded text:
benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? Quia attenditur vita tua, maledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? Benedicite ergo Dominum. Quando? «In noctibus.» Quando benedixit Job? Quando tristis nox erat. Ablata sunt omnia quae possidebantur; ablati filii quibus servabantur: quam tristis nox! Sed videamus si non in no placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de manu Domini, mala non tolerabimus» ? Ecce es tanquam una ex insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
in tribulationibꝰ: in temptationibꝰ: in molesti¬
is: int̾ adu̾sitates scłi: int̾ insidias inimici:
int̾̃ fraudes. & impetꝰ diaboli. Hoc ẽ ecce nunc
benedicite dnm̃ om̃s serui dñi. Qͥd est qͥ stati̾¬
Qui ꝑseueratis. Quia dictum ẽ de qͦdam qͥ ar¬
changelus fuit. & in ueritate ñ stetit: & dic¬
tum ẽ de amico sponsi. amicus autem sponsi
stat & audit eum: & gaudio gaud& ꝓpt̾ uocẽ
in diebꝰ. Quid est in diebꝰ. In rebꝰ ꝓsꝑis. Nox
enĩ tristis res ẽ: dies res ẽ lȩta. Quando tibi
bene ẽ: benedicis dnm̃. Quando filium desi¬
deras & nascitur: benedicis dnm̃. Liberata
ẽ uxor tua aꝑiculo partꝰ: benedicis dñm.
Egrotabat filiꝰ : liberatur: benedicis dñm.
Egrotabat filiꝰ: forte quesisti mathematicũ.
sortilegum: forte non de lingua. sed de mo¬
ribꝰ tuis exiit maledictio in dnm̃: exiit de
moribꝰ & uita tua. Noli gloriari quia lingua

Expanded text:
in tribulationibus, in tentationibus, in molestiin tribulationibus, in tentationibus, in molestiis, inter adversitates saeculi, inter insidias inimici, inter fraudes et impetus diaboli. Hoc est, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statiQui perseveratis. Quia dictum est de quodam, qui archangelus fuit, «Et in veritate non stetit» : et dictum est de amico sponsi, «Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem in diebus. Quid est, in diebus? In rebus prosperis. Nox enim tristis res est; dies res est laeta. Quando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tua a periculo partus; benedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua
Abbreviated transcription (Latin):
titudine mane. & potes diligere inimicum
tuum: quia ñ ea diligis ubi ab inimico an¬
gustias patiaris. Quomꝰ intelligeris stare in
atrus  Sta in caritate: & stas in atriis. In
caritate latitudo ẽ: in odio angustia. Au¬
di apłm. Ira. & indignatio: tribulatio. &
angustia: in onii anima hominuis oꝑantis
onẽ: intellige latitudinẽ. Ubi audis lati¬
tudinẽ: intellige atria dñi. Et habebis ue¬
rã benedictionẽ dr̃ĩ: qͣndo ñ maledicis
mimici. Alloquit᷑ enĩ sp̃s eos qͥ patiunt᷑
tribulationẽ. ut glorient᷑ in tribulationibꝰ.
& dicit eis. Ecce nunc benedicite dnm̃: om̃s
serui dni. Quid est ecce nunc. In hoc tempore.
Nam pꝰ transactam tribulationẽ. manifestũ ẽ
qͥa benedictioni dñi uacabimꝰ: & dictum ẽ be¬
ati qͥ habitant in domo tua. in scła scłorum
laudabunt te. Qui tunc benedicturi st̃ sine
defectu: hic incipiunt benedicere dnm̃: hic

Expanded text:
titudine mane, et potes diligere inimicum titudine mane, et potes diligere inimicum tuum; quia non ea diligis, ubi ab inimico angustias patiaris. Quomodo intelligeris stare in atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitudo est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis onem, intellige latitudinem; ubi audis latitudinem, intellige atria Domini; et habebis veram benedictionem Domini, quando non maledicis inimicis. Alloquitur enim Spiritus eos qui patiuntur tribulationem, ut glorientur in tribulationibus; et dicit eis, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini.» Quid est, «Ecce nunc?» In hoc tempore. Nam post transactas tribulationes, manifestum est quia benedictioni Domini vacabimus, ut dictum est: «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saecuculorum laudabunt te» . Qui tunc benedicturi sunt sine defectu, hic incipiunt benedicere Dominum; hic
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ qͦd audisti ab ipso dño: diligite inimicos
ur̃os. Si autẽ facias & diligas inimicum tuum.
& ores ꝓ eo. ibi mandauit dñs benedictionem
suam: ibi habebis uitam in scłm: id est in ęt̾nũ.
Multi enim amantes uitã istã: maledict ini¬
micis suis. Pro qua re. nisi pro ista uita: nisi
ꝓ commodis scłaribꝰ: Abi te angustauit in¬
unicus tuus: ut cogaris maledicere. In t̾ra
angustatꝰ es: migra: habita in cęlo. Quomͦ
inquies habito in cęlo. homo carne indiitus:
carni deditꝰ: Corde p̃cede: ut ꝓsequaris corpo¬
pore. Noli surdus audire. Sursum habe cor:
& nemo te angustabit in cęlo. Et idõ bene seqͥ¬
cce nunc bene cesimo terei
dicite dnm̃. om̃s serui dni. Qui
statis in domo dñi: in atriis domꝰ
dĩ nr̃i. Quare addidit in atri¬
is: Atria ampliora spacia domꝰ.
itelliguntur. Qui stat in atriis. ñ angu¬
statur: non p̃mitur. Quomͦ dilatat᷑ : In la¬

Expanded text:
Hoc est quod audisti ab ipso Domino, «Diligite inimicos Hoc est quod audisti ab ipso Domino, «Diligite inimicos vestros?» Si autem facias, et diligas inimicum tuum, et ores pro eo, «ibi mandavit Dominus benedictionem suam;» ibi habebis «vitam in saeculum,» id est in aeternum. Multi enim amantes vitam istam, maledicunt inimicis suis: pro qua re, nisi pro ista vita, nisi pro commodis saecularibus? Ubi te angustavit inimicus tuus, ut cogaris maledicere? In terra angustatus es; migra, habita in coelo. Quomodo, inquies, habito in coelo, homo carne indutus, carni deditus? Corde praecede, quo sequaris corpore. Noli surdus audire, Sursum corda. Sursum cor habe, et nemo te angustabit in coelo. Et ideo bene sequce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angustatur, non premitur; quodam modo dilatatur. In la
Abbreviated transcription (Latin):
enlia fatu: sic̃ rota carri. Qͥd est p̾cordia fa¬
tui sic̃ rota carri: Fęnum portat. & murmu¬
tat. Non enim potest rota carri quiescere a
mirmure. Sic sunit multi fr̃s: ñ habitant
muno. nusi corpore. Sed qͥ sunt qͥ inhabitat
idm̃: & nemo dicebat aliqͥd suum ẽẽ. sed
erant illis omia cõmunia. Designati sunt.
lscripti sunt. qͥ ꝑtineant ad barbã: qͥ ꝑti¬
ncant ad oram uestim̃ti: qͥ numerent᷑ int᷑
montes syon. Et si st̃ ibi alii murmuratorẽ.
nunum. Ibi pͣcepit benedictionẽ: ibi bene¬
dicunt dnm̃ qͥ habitant concordit᷑. Nã in
ascordia: ñ benedicis dnm̃. Sine causa di¬
& qͥa lingua tua sonat benedietionẽ dñi.
si corde non sones. Ore benedicis: & corde ma¬
ledicis. Ore suo benedicebant: & corde suo ma¬
ledicebant. Numquid uerba nr̃a sunt ͥ Signi¬
ficati sunt qͥdam. B enedicis dnm̃ cũ oras: & se¬
queris in prece tua. & maledicis inimico tuo.

Expanded text:
ecordia fatui sicut rota carri» . Quid est, «Praecordia faecordia fatui sicut rota carri» . Quid est, «Praecordia fatui sicut rota carri?» Fenum portat, et murmurat: non enim potest rota carri quiescere a murmure. Sic sunt multi fratres; non habitant in unum nisi corpore. Sed qui sunt qui habitant in Deum: et nemo dicebat aliquid suum esse, sed erant illis omnia communia» . Designati sunt, descripti sunt, qui pertineant ad barbam, qui pertineant ad oram vestimenti, qui numerentur inter montes Sion. Et si sunt ibi alii murmuratores, in unum. Ibi praecepit benedictionem, ibi benedicunt Dominum qui habitant concorditer. Nam in discordia non benedicis Dominum. Sine causa dicis quia lingua tua sonat benedictionem Domini, si corde non sones: ore benedicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant» . Numquid verba nostra sunt? Significati sunt quidam. Benedicis Dominum, cum oras; et sequeris in prece tua, et maledicis inimico tuo.
Abbreviated transcription (Latin):
t&: erescere.: me autẽ miniu. Et passons
qsorum hoc uidicant. Dominꝰ in cruce exal¬
autis habitare in unum. optate rorem istũ.
ompliumini inde. Alioquin: non poteritis
tere qͦd ꝓfitemini. Nec ꝓfiteri nec audire
pceritis. nisi ille intonuerit: nec ꝑmanere
pateritis nisi eiꝰ sagina non desit uob̃. Illa enĩ
aginia. descendit suꝑ montem syon. Lã mon¬
ss sron: magn syon. Quid est syon: Eccła.
E qibi sunt: Montes magni. Quos signifi¬
ant montes. hos significat barba: hossigni¬
uat ora uestĩti. Barba ñ intelligit᷑. nisi
uꝑfectis. Nongͦ habitant in unum: nͥ in
li sunt: molesti st̃: turbulenti sunt: anxie¬
tte sua turbant cȩteros. Et qͦmͦ in iunctu
uinquietũ uim̃tum non solum ñ trahit. s
ifrangit calcibꝰ qͦd iunctum ẽ: sic qͥ hab&
arem hermon. qui descendit suꝑ montẽ syon.
uetꝰ. placatꝰ. humilis. tolerans. ꝓ murmure
puem fundit. Nam om̃s murmuratores mag
nfict descripti sunt qͦd am loco scͥpturarũ. Pre¬

Expanded text:
tet crescere, me autem minui» . Et passiones ipsorum hoc indicant. Dominus in cruce exalvultis habitare in unum, optate rorem istum, compluimini inde. Alioquin non poteritis tenere quod profitemini, nec profiteri audere poteritis, nisi ille intonuerit; nec permanere poteritis, nisi ejus sagina non desit vobis: ipsa enim sagina descendit super montes Sion. 12. Jam «montes Sion,» magni in Sion. Quid est Sion? Ecclesia. Et qui ibi sunt montes? Magni. Quos significant montes, hos significat barba, hos significat ora vestimenti. Barba non intelligitur nisi in perfectis. Non ergo habitant in unum, nisi si sunt, molesti sunt, turbulenti sunt, anxietate sua turbant caeteros. AMBROSIUS. Sicut inquietum jumentum non solum non trahit, sed et frangit calcibus quod junctum est. Si autem habet rorem Hermon, «qui descendit super montes Sion,» quietus, placatus, humilis, tolerans, pro murmure precem fundit. Nam murmuratores omnes magnifice descripti sunt quodam loco Scripturarum: «Pra
Abbreviated transcription (Latin):
in desidiis celestibꝰ uitã gerens: temptatꝰ in
multis. & inuentus aurũ obrizũ. Quã qͥetꝰ
erat: qͥ & int̾ leones securꝰ erat  Ergo in
nomine danielis. qui etiam uir. desidiorim
ẽ appellatꝰ. s ictiq castorum atq scoruni. siam¬
significat᷑ una illa de molendino quȩ assunit᷑
Habebat enĩ uxorem: habebat filios: habe¬
bat multas diuitias. Et tam multa habebat
in isto scło: ut di abolus e is obicer&. quia no
gratis s ꝓpt̾ ea quȩ acceꝑat colebat dm̃. Hde
obiecit adu̾sariꝰ sco uiro: & in temptationᷤ
suis ꝓbatꝰ ẽ quã gratis iob coler&. dm̃: & ñ qpt̾

Expanded text:
in desideriis coelestibus vitam gerens; tentatus in in desideriis coelestibus vitam gerens; tentatus in multis, et inventus aurum obrizum. Quam quietus erat, qui et inter leones securus erat ! Ergo in nomine Danielis, qui etiam «vir desideriorum» est appellatus ; sed utique castorum atque sanctorum, signsignificatur una illa de molendino quae assumetur. Habebat enim uxorem, habebat filios, habebat multas divitias; et tam multa habebat in isto saeculo, ut diabolus hoc ei objiceret, quia non gratis, sed propter ea quae acceperat, colebat Deum. Hoc objecit adversarius sancto viro: et in tentationibus suis probatus est quam gratis Job coleret Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid inde illis lucri. Thesaurizent sibi
fundam̃tũ bonũ in futurũ: ut app̃hendant
ueram uitã. Ecce quȩ assumet᷑ de molendi
no. Qualis autẽ diues ille erat. qui indueba¬
tur purpura & bẏsso. & epulabatur cotidie
splendide : & iacentẽ ad ianuã suã pauꝑem
contẽpnebat.  Relinquet᷑: qͥa de molendi¬
no una assumet᷑. & una relinquet᷑. Sic di¬
ctt & iherechiel de tribꝰ ꝑsonis: in quibꝰ ñ
absurde tria hȩc genera intelligimꝰ. Cũ mise¬
rit dñs gladiũ utterra: & si fuerit in medio
eorũ. noe. daniel. & iob. ñ lib̾abunt filios neq
filias: s ipsi soli salui erunt. lam illi olim libe¬
rati sunt: s in istis tribꝰ nominibꝰ. tria qͦdã
genera significauit. Noe significat rectores
eccłe: qͥa ipse archam in diliuuio gubernauit.
Baniel aut̃ uitã quietã elegit in cęlibatu ser¬
uire dõ: id est uxorẽ ñ querens. Erat uir sẽs

Expanded text:
Et quid inde illis lucri? «Thesaurizent sibi Et quid inde illis lucri? «Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Ecce quae assumetur de molendiuebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et jacentem ad januam suam pauperem contemnebat , relinquetur. Quia de molendino una assumetur, et una relinquetur. 5. Sic dicit et Ezechiel de tribus personis, in quibus non absurde tria haec genera intelligimus: «Cum miserit Dominus gladium in terram, etsi fuerint in medio eorum Noe, Daniel et Job, non liberabunt filios neque filias; sed ipsi soli salvi erunt» . Jam illi olim liberati sunt, sed in istis tribus nominibus tria genera quaedam significavit. Noe significat rectores Ecclesiae, quia ipse arcam in diluvio gubernavit . Daniel autem vitam quietam elegit, in caelibatu servire Deo, id est, uxorem non quaerens. Erat vir sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
Auidis quia assumet᷑ de molendino: Terte
enũ multa peccata uident᷑ ad diuites ꝑtine¬
re. Cũ enĩ plus agunt. & plus administrant.
& plis ad eos pend& resfamiliaris ampla: dif¬
ficile ẽ ut ñ plura peccata contrahant. Et
num cȩlorum. Et cũ contristati ẽent discipu¬
li ꝓ illis. de quibꝰ iam desꝑauerant: consolatꝰ ẽ
eos dñs dicens. Quȩ hominibꝰ impossibilia st̃:
dõ facilia sunt. Quomͦ autẽ illud facile fa¬
cit ds̃ : Audi apłm: si non negligas qͦd p̃ce
quia nichil attulit in hunc mundũ. nichil
potest de mundo auferre: cogitantẽ quẽ ad¬
modũ diues ille qui ardebat in flãma apud
inferos. guttã sibi distillari desidauit de di¬
gito eiꝰ. qui micas de m̃sa eiꝰ concupierat. Co¬
gitantes ista: faciunt qͦd ait apłs. Neq sꝑa¬
re in incerto diuitiarũ:. sed in dño uiuo.
qͥ p̃stat nob̾ omĩa habundant᷑ ad fruendũ.
Diuites sint inquit in oꝑibꝰ bonis: facile
tribuant: communicent: thesauri ⁊ent.

Expanded text:
quae assumetur de molendino? Certe enim multa peccata videntur ad divites pertinere. Cum enim plus agunt, et plus administrant, et plus ad eos pendet res familiaris ampla, difficile est ut non plura peccata contrahant; et  coelorum.» Et cum contristati essent discipuli pro illis, de quibus jam desperabant, consolatus est eos Dominus dicens: «Quae hominibus impossibilia sunt, Deo facilia sunt» . Quomodo autem illud facile facit Deus? Audi Apostolum, si non negligas quod praequia nihil attulit in hunc mundum, nihil potest de mundo auferre; cogitantem quemadmodum dives ille qui ardebat in flamma apud inferos, guttam sibi destillari de digito desideravit ejus qui micas de mensa ejus concupierat. Cogitantes ista, faciunt quod ait Apostolusre in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. Divites sint,» inquit, «in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent.»
Abbreviated transcription (Latin):
il incongruũ facitis. laudando serui dnm.
le si semꝑtantũm serui essetis: deberetis lau¬
lurt dñm. Quantomagis debetis laudare
litio: & item alibi scriptum ẽ. non ẽ speciosa
lusi ore peccatoris: itemq alibi dr̃. sacrifi¬
aum laudis glorificauit me. & ibi uia ẽ in
ila ostendam illi salutare dei: & conseqͤnt̃.¬

Expanded text:
id incongruum facitis, laudando servi Dominum: etsi semper tantummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis debetis laudare datio» ; et item alibi scriptum est, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi dicitur, «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est in qua ostendam illi salutare Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ crucifigi. Crucifigunt᷑. ut rugã ñ habe¬
ant. Qͥd est gͦ ora uestim̃ti fr̃s mei: In ora
uestim̃ti: qͥd accepturi sumꝰ: Ora. finis uestim̃¬
ti ẽ. Qd accepturi sumꝰ in fine uestim̃ti. An
quia infine temporum habitura erat ȩccła fr̃s
habitantes in unum: An in ora ꝑfectionẽ intel¬
ligimꝰ: qͥa in ora uestim̃tũ ꝑficitur. Et illi ꝑfe¬
cti : qͥ norunt habitare in unum. Illi ꝑfecti:
qͥ legem implent. Quomͦ autẽ impletur lex
xp̃i. ab eis qui habitant fr̃s in unum: Audi
apłm. Inuicem onera ur̃a portate: & sic ad¬
implebitis legẽ. xp̃i. Hȩc ẽ ora uestim̃ti. Qͦmͦ¬

Expanded text:
modo crucifigi: crucificuntur, ut rugam non habemodo crucifigi: crucificuntur, ut rugam non habeant. Quid est ergo ora vestimenti? fratres mei, in ora vestimenti quid accepturi sumus? Ora, finis vestimenti est. Quid accepturi sumus in fine vestimenti? An quia in fine temporum habitura erat Ecclesia fratres habitantes in unum? an in ora perfectionem intelligimus, quia in ora vestimentum perficitur; et illi perfecti, qui norunt habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi» . Haec est ora vestimenti. Q
Abbreviated transcription (Latin):
derat. & audierat ab ipso capite: diligite ini¬
micos urõs . & orate ꝓ eis qui uos ꝑsecunt᷑: au¬
dierat ab ipso pendente in cruce & dicente. pa¬
ter ignosce illis. quia nesciunt quid faciunt.
Eo modo gͦ unguentum acapite descenderat.
in barbam: quia & ille cũ lapidaret᷑. fi xo ge¬
nu. ait. Dñẽ. ne statuas illis hoc delictũ. Er¬
go illi tanquã barba erant. Multi enĩ fortes
monasteria ñ haberemꝰ. Sed quia descendit
in oram uestuñti: sic enim ait qͦd descendit
in oram uestum̃ti eiꝰ : secuta ẽ eccła de ueste
dñi: peꝑit monasteria. Nam uestis sac̃dota¬
lis. eccłam significat. Ipsa ẽ uestis de qua dicit
apłs: ut ex hiber& sibi gloriosam eccłam non
habentem maculã aut rugam. Mundat᷑ ut
ñ habeat maculã: extendit᷑ ut ñ habeat
rugam. Ubi eam extendit fullo: nisi in lig̃¬
no: Uidemꝰ cotidie a fullonibꝰ tunicas qͦdã¬

Expanded text:
derat, et audierat ab ipso capite, «Diligite iniderat, et audierat ab ipso capite, «Diligite inimicos vestros, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Audierat ab ipso capite pendente in cruce, et dicente, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Eo modo ergo unguentum a capite descenderat in barbam; quia et ille cum lapidaretur, fixo genu ait: «Domine, ne statuas illis hoc peccatum» . 9. Ergo illi tanquam barba erant. Multi enim fortes monasteria non haberemus. Sed quia descendit et in oram vestimenti; sic enim ait, «Quod descendit in oram vestimenti ejus:» secuta est Ecclesia, de veste Domini peperit monasteria. Nam vestis sacerdotalis Ecclesiam significat. Ipsa est vestis de qua dicit Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat maculam; extenditur, ut non habeat rugam. Ubi eam extendit fullo, nisi in ligno? Videmus quotidie a fullonibus tunicas quodam
Abbreviated transcription (Latin):
ci  S qͥa ñ uicta ẽ caritas: idõ unguentũ
descendit in barbã. Attende stephanũ. Seui¬
ebat in illo caritas. Seiuebat in eos cũ audi¬
rent: rogauit ꝓ eis cũ lapidarent. Qd enim
ait cũ audirent: Dura ceruice & ñ circũciso
corde & auribꝰ uos semꝑ restitistis spui scõ.
Uide barbam. Numqͥd adulauit  Nũqͥd
timuit ille: cũ audirent ista quę in illos
dicebant᷑ Quasi seuiebat enĩ stephanꝰ. Se¬
uiebat ore: corde diligebat: & ñ ẽ uicta ip¬
sa caritas in eo. Nam illi abhorrentes au̾bo.
tanquã tenebrȩ fugientes alumine: ad la¬
pides currere cȩper̃. stephanũ lapidare.
Sic̃ antea stephani u̾ba lapidabant illos:
sic p̾ea lapides eorũ stephanũ. Quando
debuit plus irasci stephanꝰ: Quando la¬
pidabatur: aut quando audiebatur
ebatur. U enientibꝰ in se lapidibꝰ non uicta ẽ ca¬
ritas: qͥa unguentum a capite in barbam descen¬

Expanded text:
ci? Sed quia non victa est charitas, ideo unguentum ci? Sed quia non victa est charitas, ideo unguentum descendit in barbam. Attende Stephanum. Saeviebat in illo charitas: saeviebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapidarent. Quid enim ait, cum audirent? «Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto.» Vide barbam. Numquid adulavit? numquid timuit? Illi cum audirent ista, quae in illos dicebantur: quasi saeviebat enim Stephanus; saeviebat ore, corde diligebat; et non est victa charitas ipsa in eo: nam illi abhorrentes a verbo, tanquam tenebrae fugientes a lumine, ad lapides currere coeperunt, Stephanum lapidare. Sicut antea Stephani verba lapidabant illos, sic postea lapides eorum Stephanum. Quando debuit plus irasci Stephanus, quando lapidabatur, an quando audiebatur? ebatur. Venientibus in se lapidibus non victa est charitas: quia unguentum a capite in barbam descen
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m xp̃c ẽ: crucifixũ & sepultũ. Resuscita¬
tũ ascendit in cęlũ: & uenit sp̃s sc̃s a capite.
Quo: Ad barbam. Barba significat fortes. bar¬
ba significat iuuenes strenuos: umpigros: alacres.
ldõ quando tales describimꝰ: barbatꝰ homo ẽ di¬
cimꝰ. Ergo illud pͥmum unguentũ descendit
in apłos: descendit in illos qͥ pͥmos impetꝰ scłi
sustinuer̃: descendit in illos gͦ sp̃s sc̃s. Nã &
illi qͥ pͥmum in unũ habitare ceꝑunt. ꝑsecuti¬
onẽ passi st̃. s qͥa descend̾at unguentũ in bar¬
bam. passi st̃. Passi st̃: non uicti. Et enĩ caput
iam passĩ p̃cesserat: unde descendit unguen¬
tũ. Prccedente tali exemplo: qͥs uincer& bar¬
bam: Ex illa barba. erat stephanꝰ sc̃s. Et hoc
ẽ ñ uinci: ut caritas ñ uincat᷑ ab inimicis. Na
uisi st̃ sibi uicisse: qͥ ꝑsecuti st̃ sc̃os. Illi cede¬
bant: illi cedebant᷑. Illi occidebant: illi occi¬
debant᷑. Qͣs ñ putar& illos uincere: illos uin¬

Expanded text:
ristus est; crucifixum et sepultum, resuscitatum ascendit in coelum; et venit Spiritus sanctus a capite. Quo? Ad barbam. Barba significat fortes; barba significat juvenes, strenuos, impigros, alacres. Ideo quando tales describimus, Barbatus homo est, dicimus. Ergo illud primum unguentum descendit in Apostolos, descendit in illos qui primos impetus saeculi sustinuerunt: descendit ergo in illos Spiritus sanctus. Nam et illi qui primum in unum habitare coeperunt, persecutionem passi sunt: sed quia descenderat unguentum in barbam, passi sunt, non victi. Etenim et caput jam passum praecesserat, unde descendit unguentum. Praecedente tali exemplo, quis vinceret barbam? 8. Ex illa barba erat Stephanus sanctus. Et hoc est non vinci, ut charitas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisse, qui persecuti sunt sanctos. Illi caedebant, illi caedebantur; illi occidebant, illi occidebantur. Quis non putaret illos vincere, illos vin
Abbreviated transcription (Latin):
in religiosi erunt. Et qͥd faciunt ñ laudan
do dnm̃: nͥ ut seuerũ sentiant dnm̃: Neqeĩ
seruus ingratꝰ si dnm̃ suum laudare nolue¬
rit: idõ efficit ut seruus ñ sit. Laudes. ñ
laudes. seruus es: s si laudes ꝓpitiabis: si non
laudes offendis. Bona gͦ exhortatio & utils
unde magis satagere debemꝰ quẽ ad modum
laudandꝰ sit dñs. quã dubitare laudandĩ
aimlaudibꝰ nr̃is ipse crescit: sed nos. Ds̃ nec me¬
io fit. si laudaueris: nec deterior est si uitu¬
ꝑuieris. Tu laudando bonum. melior eris:
istuꝑando deterio. B onꝰ autẽ ille man&: ut
e. di enim seruos suos ipsos bene de se meri¬
tis. p̃dicatores uerbi sui. rectores eccłȩ suȩ.
ueneratores nominis sui. obtemꝑatores man¬
litisu. id doc& ut in conscientia sua habeant
aileedinẽ bonȩ uitȩ suȩ. ne corrumpant᷑ lau

Expanded text:
erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudandum.enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vituperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrump
Abbreviated transcription (Latin):
Et duȩ in molendino: una assumet᷑. & una re¬
linquet᷑. In agro sunt: qui gub̾nant ȩccłam.
Unde dicit apłs. Uidete si non in agro erat.
Ego plantaui: apollo rigauit: s d̃s increm̃tũ
dedit. In lecto autẽ eos intelligi uoluit: qui
amauer̃ quietem. Per lectũ enĩ quietem uolu¬
it intelligi: non se miscentes turbis: ñ tumul¬
tui generis humani: in uno seruientes dõ.
Et inde tam̃. unꝰ assumet᷑: & unꝰ relinquet᷑.
Sunt ibi probi: & sunt ibi reꝓbi. Ne expa¬
uescatis: qͣndo ibi inueniunt᷑ reꝑbi. Nã la
tent qͥdam: qui non inueniant᷑ nͥ in finem.
Duȩ in molendino: ex nomine generis femini-¬
ni appellauit. Plebes enĩ intelligi uoluit. Qua¬
re in molendino: Quia in isto mundo u̾sant᷑.
ubi molendinũ intelligit᷑.: quia sic uertitur
mundus iste. qͦmͦ mola. Ue enum quos conte¬
rit. Sic ibi uersantur fideles boni: ut una
ex eis consumatur. altera assumatur. Quosdã

Expanded text:
et duae in molendino; una assumetur, et una reet duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur» . In agro sunt qui gubernant Ecclesiam. Unde dicit Apostolus videte si non in agro erat: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit» . In lecto autem eos intelligi voluit, qui amaverunt quietem; per lectum enim quietem voluit intelligi; non se miscentes turbis, non tumultui generis humani, in otio servientes Deo: et inde tamen unus assumetur, et unus relinquetur. Sunt ibi probi, et sunt ibi reprobi. Ne expavescatis quando ibi inveniuntur reprobi; nam et latent quidam, qui non inveniuntur nisi in fine. Duae item in molendino ex nomine generis feminini appellavit; plebes enim intelligi voluit. Quare in molendino? Quia in isto mundo versantur, ubi molendinum intelligitur; quia sic vertitur mundus iste, quomodo mola: vae enim quos conterit. Sic ibi versantur fideles boni, ut una ex eis consumatur, altera assumatur. Quasdam
Abbreviated transcription (Latin):
bs cũ congregatis. Sed tam̃ dicere consuer̃.
Quid sibi uulłt nom̃ monachorũ: Quanto
ueliꝰ dicimꝰ nos. qͥd sibi uult circellionum:
ded ñ inquit uocant᷑ circelliones. Forte cor¬
rupto sono. minꝰ eos appellamꝰ. Dicturi sumꝰ
uob integrũ nom̃ ipsorũ. Forte circũcelli¬
nes uocant᷑: ñ circelliones. Plane si hoc uo¬
ent᷑ exponant qͥd sint. Nã circũcellio¬
nes dicti sunt: qͦd circũ cellas uagantur.
Solent enim ire hac illac nusquã habentes
sedes: & facere quȩ nostis. & quȩ illi norunt
mona chi falsi sunt. Nos nouimꝰ tales. Sed
non ꝑut frat̾uitas pia: ꝓpt̾ eos qui ꝓfitent᷑
qͦd non sunt. Tam sunt monachi falsi: quã
& clerici falsi. &. fideles falsi. Omĩa genera fr̃s
mei tria quȩ aliquando uob̾ cõm̃dauumꝰ. & ut
puto ñ semel: habent bonos suos. habent ma¬
los suos. De tribꝰ enim generibꝰ ipsis: dictum ẽ.
Duo in agro: unꝰ assumet᷑. & unꝰ relinquetur.
Et duo in lecto: unꝰ assumet᷑. & unꝰ relinquet᷑.

Expanded text:
Sed tamen dicere consueverunt: Quid sibi vult nomen monachorum? Quanto melius dicimus nos: Quid sibi vult nomen circellionum? Sed non, inquiunt, vocantur circelliones. Forte corrupto sono nominis eos appellamus. Dicturi sumus vobis integrum nomen ipsorum? Forte circumcelliones vocantur, non circelliones. Plane si hoc vocantur, exponant quid sint. Nam circumcelliones dicti sunt, quia circum cellas vagantur: solent enim ire hac, illac, nusquam habentes sedes; et facere quae nostis, et quae illi norunt,monachi falsi sunt; et nos novimus tales: sed non periit fraternitas pia, propter eos qui profitentur quod non sunt. Tam sunt enim monachi falsi, quam et clerici falsi, et fideles falsi. Omnia genera, fratres mei, tria quae aliquando vobis commendavimus, et ut puto, non semel, habent bonos suos, habent malos suos. De tribus enim ipsis generibus dictum est: «Duo in agro; unus assumetur, et unus relinquetur: et duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur:
Abbreviated transcription (Latin):
nã gͦ milites xp̃i ẽẽnt: & ñ milites diaboll
A quibꝰ plus timet᷑ dõ laudes: quã fremit
leonis. Hi etiã insultare nob̾ audent. quua
uuls frẽm suum. Non enĩ ẽ locus gratulati¬
ii: quando se inuicem uident qͥhabitant
ppo Et tam̃ uos dõgr̃as nr̃m. ridetis: dõ.
ludes ur̃m. plorant homines. S certe red¬
Insrationem de nomine: quare appelletis ago¬
sicos. Ita fiat ut appellas: ita fiat: om̃ino fã¬
mꝰ. Prest& ds ut illi contͣ diabolũ certent:¬
atant: dicis agonisticos. Et inuenistis unde
idicit psalmꝰ. ecce quã bonũ & quã iocun¬
l habitare fr̃s in unum :  onos enĩ: unꝰ dr̃.
n cũ multis. Unꝰ. dici potest solus. Monos
ni. unꝰ solus ẽ. Qui gͦ sic uiuunt in unum.
t unum hominẽ faciant: ut sit illis uere

Expanded text:
nam ergo milites Christi essent, et non milites diaboli, nam ergo milites Christi essent, et non milites diaboli, a quibus plus timetur, Deo laudes, quam fremitus leonis. Hi etiam insultare nobis audent, quiavidet fratrem suum. Num enim non est locus gratulationis, quando se invicem vident qui habitant Et tamen vos Deo gratias nostrum ridetis: Deo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. Ita fiat, ut appellatis; ita fiat, omnino favemus. Praestet Dominus ut illi contra diabolum certentcertant, dicitis agonisticos: et invenistis unde cum dicat Psalmus, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum?» Μόνος enim ud cum multis unus dici monos non potest, id est solus. Qui ergo sic uiuunt in unum, ut unum hominem faciant, "ut sit illis" uere
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptationẽ. ait qͦd nostis. Dñs dedit dñs abstu¬
lit: sic̃ dño placuit ita factũ ẽ : sit nom̃ dñ
benedictũ. Impletũ ẽ u eo qͦd cotidie cantamꝰ:
nominibꝰ. significata sunt tria genera homi¬
num: & in illis tribꝰ rursus in eugłio quȩ cõ¬
memorat. Qͥd gͦ dicunt illi qͥ nob̾ de nomine
monachorum insultant : Fortasse dicturist̃.
Arĩ ñ uocant᷑ circuncelliones. Uos illos tta
appellatis contumelioso nomine: nã nos iti
eos non uocamꝰ. Dicant qͥd eos uocent: & ai¬
dietis. Agonisticos eos uocant. Fatemꝰ & nos
honesto nomine: si res conuenir&. S interĩ
illud uideat sc̃itas ur̃a. Qui nob dicunt.
ostendite ubi scͥptũ sit nom̃ monachoꝵ: os¬
tendant ubi scͥptũ sit nom̃ agonisticorum.
Sic eos inqͥunt appellamꝰ. ꝓpt̾ agonem. Certan
illi: & dicit apłs. Certam̃ bonum certaui.
Quia siuit qͥ certant adũsus diabolũ & p̾ua¬
lent: milites xp̃i. agonistici appellant᷑. Uti¬

Expanded text:
nus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Impletum est in eo quod quotidie cantamus,nominibus significata sunt tria genera hominum, et in illis tribus rursus in Evangelio, quae commemoravi. 6. Quid ergo dicunt illi qui nobis de nomine monachorum insultant? Fortasse dicturi sunt: Nostri non vocantur circumcelliones: vos illos ita appellatis contumelioso nomine; nam nos eos ita non vocamus. Dicant quid eos vocent, et audietis. Agonisticos eos vocant. Fatemur et nos honesto nomine, si et res conveniret. Sed interim illud videat Sanctitas vestra: qui nobis dicunt, Ostendite ubi scriptum sit nomen monachorum, ostendant ubi scriptum sit nomen agonisticorum. Sic eos, inquiunt, appellamus propter agonem. Certant enim; et dicit Apostolus, «Certamen bonum certavi» . Quia sunt qui certant adversus diabolum, et praevalent, milites Christi agonistici appellantur. Uti
Abbreviated transcription (Latin):
bitant in unũ: non ex suis uiribꝰ: non exsi¬
is meritis. s ex illiꝰ dono. s ex illiꝰ grͣa. sic̃m
de cęlo. Num enim t̾ra sibi pluitꝰ Aut n
quiequid genuerit arescit: nisi pluuuia desug
descendat: Dicit qͦdam loco in psalmo. Pu¬
uiam uoluntariã segrega ds̃ hereditati tuȩ.
Quare dix̃ uoluntariã: Quia ñ meritis nr̃is.
s illiꝰ uoluntate. Qͥd enĩ boni meruimꝰ. perci¬
tores: Quid boni merium iniqui: Ex adam.
adam: & suꝑ adam multa peccata. Naseit᷑.
Quis: Quis nascitur. Adam nascit᷑: dip.¬
natus de dampnato: & ad didit male uiuen¬
do suꝑ adam. Quid enĩ boni meruit adam:
Et tam̃ misericors amauit: & sponsã dilexit
ñ pulchrã s ut facer& pulchrã. Ergo grandi.
dix̃ rorem hermon. S hermon qͥd sit: nosse de¬
betis. Mons ẽ qͥdam. longe disiunctꝰ ab ierłm:
id est a syon. Itaq mirũ ẽ qͦd sic ait: sicutns
hermon qͥ descendit suꝑ mortẽ syon: cũ mene
hermon longe sit disiunctꝰ ab ierłm. Nã tras

Expanded text:
ex suis viribus, non ex suis meritis, sed ex illius dono, sed ex illius gratia, sicut ros de coelo. Non enim terra sibi pluit, aut non quidquid genuerit arescit, nisi pluvia desuper descendat. Dicit quodam loco in psalmo: «Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae» . Quare dixit «voluntariam?» Quia non meritis nostris, sed illius voluntate. Quid enim boni meruimus peccatores? quid boni meruimus iniqui? Ex Adam Adam, et super Adam multa peccata nascuntur. Quisquis nascitur, Adam nascitur, damnatus de damnato, et addidit male vivendo super Adam. Quid enim boni meruit Adam? Et tamen misericors amavit, et sponsus dilexit, non pulchram, sed ut faceret pulchram. Ergo gratiam Dei dixit rorem Hermon. 11. Sed Hermon quid sit, nosse debetis. Mons est quidam longe disjunctus ab Jerusalem, id est a Sion. Itaque mirum est quod sic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super montes Sion;» cum mons Hermon longe sit disjunctus ab Jerusalem: nam trans
Abbreviated transcription (Latin):
dulce ẽẽ debet: & dulce nobis esi
gaudendũ ẽ: qͦ nõ psalmꝰ iste cohortat᷑. Dic̃ cni.
Audate nom̃ dñi. Caus amq
ipsam quare iustũ sit ut laudemꝰ nom̃ dñs
continuo subiecit. Laudate serui dnm̃.

Expanded text:
debet, et dulce nobis esse gaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit enim: «Laudate nomen Domini.» Causamque ipsam quare justum sit ut laudemus nomen Domini, continuo subje
Abbreviated transcription (Latin):
Bonũ bona faciens sicuti ẽ ꝓprie: sic & bon̾
ẽꝓprie. Neq enim ea quȩ fecit non st̃. aut
in iuria illi fit. cũ dicimꝰ ñ eẽ quȩ fȩctt. Qu¬
re enim fecit. si non sunt quȩ fecitꝰ Aut
quid fęcit: si non ẽ qͦd fecit. Cum gͦ suit g
illa quȩ fecit: uenitur tam̃ ad illiꝰ cõparai¬
onem. & tanquam solus sit dixit. ego suma

Expanded text:
Bonum bona faciens sicuti est proprie, sic et bonum Bonum bona faciens sicuti est proprie, sic et bonum est proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuria illi fit, cum dicimus non esse quae fecit. Quare enim fecit, si non sunt quae fecit? aut quid fecit, si non est quod fecit? Cum ergo sint et illa quae fecit, venitur tamen ad illius comparationem; et tanquam solu
Abbreviated transcription (Latin):
malum tim̃tem. qͦ minuat᷑: inuenio. Et qͥd
dicam ampliꝰ: Inuenio in creatura cęlũ bo¬
num: solem bonũ: lunã bonam: stellas bo¬
nas: terrã bonã : quȩ gignunt᷑ in t̾ra. & ra¬
dicibꝰ nixa sunt. bona: quȩ ambulant &
mouent᷑ bona: quȩ uolitant in aere. & na¬
tant in aquis bona. Dico & hominẽ bonum.
Homo enĩ bonꝰ : de bono thesauro cordis sui
ꝓfert bonũ. Dico & angłm bonũ. qͥ ñ ẽ lap¬
sus suꝑbia. & diabolus factꝰ ẽ. s in her&. obȩ¬
diendo ei a qͦ factꝰ ẽ. Omĩa ista dicobona. s
tam̃ cũ sius nominibꝰ: cȩlum bonũ: angłm
bonum: hominẽ bonum. Ad dm̃ autẽ cũ me
refero: puto nichil meliꝰ dicere quã bonum.
Nonne stimulauit nos ad querendũ & ad
distinguendum quid sit bonũ. alio bono bo¬
num: & bonum se ipso bonum: Quã gͦ bo¬
num ẽ: a qͦ sunt om̃ia bona. Om̃ino nullũ
inuenias bonũ: qͦd non ab ipso sit bonum.

Expanded text:
malum timentem quo minuatur, invenio. Et quid malum timentem quo minuatur, invenio. Et quid dicam amplius? Invenio in creatura coelum bonum, solem bonum, lunam bonam, stellas bonas; terram bonam, quae gignuntur in terra et radicibus nixa sunt, bona; quae ambulant et moventur, bona; quae volitant in aere et natant in aquis, bona. Dico et hominem bonum: «Homo» enim «bonus de bono thesauro cordis sui profert bonum» . Dico et angelum bonum, qui non est lapsus superbia et diabolus factus est; sed inhaeret obediendo ei a quo factus est. Omnia ista dico bona, sed tamen cum suis nominibus; coelum bonum, angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem cum me refero, puto melius nihil dicere quam bonum. Nonne stimulavit nos ad quaerendum et ad distinguendum quid sit bonum alio bono bonum, et bonum seipso bonum? Quam ergo bonum est a quo sunt omnia bona? Omnino nullum invenias bonum quod non ab illo sit bonum.