comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iterum nasceretur ante iam genitus. et
suscepit totum hominem qui iam ha¬
bebat apatre plenissimam deitatem. Nã
dissimilis genitori cum nasceretur. ex et̃¬
no ꝑpetuus non dissimilis homini cum
ex matre nasciturꝰ moriturus. Idem
tamen ⁊et̃nus in suo. et moriturus in
nrõ: dum utrunꝙ continet in se ip̃o. et
neutrum ꝑdit ex altero. Sic ꝙ ex deo et
homine non imꝑfectis: sel incliuersa ꝓ¬
prietate plenissimis natus ẽ xp̃c. sicut
ex amima et corpore unusquisq homi¬
num docetur ẽẽ ꝑfectus. Non aliꝰ homo
corpus. alius animus: quamuis aliud
animus. aliud corpus. Unus tamen atꝙ
idem homo. ⁊corpus docetur ⁊ animꝰ
Rursum non unum atꝙ idipsum cor¬
pus ⁊ animus. quia ex utroq homo
factus ẽ unus. Non enim hec aut sub¬
stancias confundunt unitate ꝑsone:
aut ꝑsonam geminant diu̾sitate sub¬
stancie. quando qͥdem unus ex his homo
noscitur extitisse. Non ꝑdunt propria

Expanded text:
iterum nasceretur ante jam genitus: et iterum nasceretur ante jam genitus: et suscepit totum homine, qui jam habebat a Patre plenissimam deitatem. Non dissimilis genitori cum nasceretur ex aeterno perpetuus: non dissimilis homini, cum ex matre nascitur moriturus. Idem tamen et aeternus in suo, et moriturus in nostro; dum utrumque continet ex se ipso, et neutrum perdit ex altero. Sicque ex Deo et homine non imperfectus, sed in diversa proprietate plenissimus natus est Christus, sicut ex anima et corpore unusquisque hominum docetur esse perfectus. Non alius homo corpus, alius animus: quamvis aliud animus, aliud corpus, unus tamen atque idem homo et corpus docetur et animus. Rursum non unum atque idipsum corpus et animus, quia ex utroque homo factus est unus. Non enim haec aut substantiam confundunt in unitate personae, aut personam geminant diversitate substantiae, quandoquidem unus ex his homo noscitur exstitisse. Non perdunt propria:
Abbreviated transcription (Latin):
tinxit. Scio adinferos diuinitatem filii
dei descendisse. ꝓprietate carnis: scio ad
celum ascendisse carnem merito deitatis.
Non ẽ dei ꝓprium quod famem sensit:
sed dei ꝓprium ẽ quod paucis panibus
tot milia hominum satiauit. Non est ꝓ¬
prium carnis quod suꝑ frementes undas
siccis pecdib ambulauit. sed carnis estp¬
prium quod sputa. palmas. flagella sus¬
atore dei ⁊ hominum inuiria sui cor¬
poris affectam fateor deitatem: sic̃ ma¬
iestate diuinitatis głificatam nouimꝰ
carnem. Ergo xp̃o mortuus ẽ qui ⁊ resurre¬
xit. Nedideo tamen utrunq exuno. sed
ex singłis singła. In utroq tamen ꝑfectꝰ
ipse compleuit. dum unus atq insepa¬
rabilis tam diuersa compleuit. Uno mor¬
tem gustauit. altero mortuos suscitatut.
Sicꝙ in se deum ⁊ hominem utriꝰq ue¬
rus mediator. nec geminata persona.
nec substancia confusa monstrauit. In¬
gressus ẽ uirginis uterum dei filius. ut

Expanded text:
tinxit. Scio ad inferos divinitatem Filii tinxit. Scio ad inferos divinitatem Filii Dei descendisse proprietate carnis, scio ad coelum ascendisse carnem merito deitatis. Non est Dei proprium quod famem sensit: sed Dei proprium est quod paucis panibus tot millia hominum satiavit. Non est proprium carnis quod super frementes undas siccis pedibus ambulavit, sed est carnis proprium quod sputa, palmas, flagella susatore Dei et hominum injuria sui corporis affectam fateor deitatem, sicut majestate deitatis glorificatam novimus carnem. Ergo Christus mortuus est, qui et resurrexit: nec ideo tamen utrumque ex uno, sed ex singulis singula. In utroque tamen perfectus ipse complevit, dum unus atque inseparabilis tam diversa complevit: uno mortem gustavit, altero mortuos suscitavit. Sicque se Deum et hominem utriusque verus mediator, nec geminata persona, nec substantia confusa monstravit. Ingressus est Virginis uterum Dei Filius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
omnia uerum non imagiarium Hominis
filium in manifesto. non ꝑuen similitudi¬
nera natum preclicant xp̃m. Quofit. ut ne
in carne quidem nosse putandi sunt deum
qui ante assumptionem carius de patre ñ
putant genitum. Uides igitur quo pac̾to
inter hos lioet discrepantib mediis. idem
tamen inicium. idem exitus docetur erro¬
ris. Nos contra sic natuitatem utramꝙ
defendimus. ut neutram alterius affir¬
matione tollamus. Nlam nec temporalem
prime illius ꝑpetuitate damnamꝰ. nec
et̾nam huius tem poralis breuitate cõ¬
cludimus. scientes ueri dei in separabilẽ
prolem ⁊ huius uere prolis postea uerissi¬
mam carnem. Non tunc fatentes xp̃idi
iunitatem cepisse. cum uirgo concepit:
nec tunc cepisse carnem. cum ineffabili
quodam partu monas illa si ne int̃carpe¬
dine mecdii temporis in nullo diffexentem
monadem. nisi quod monas docenir ⁊genu¬
it. Non infirmitatem uoluntariã xp̃i
ommipotentiam infirmitas corporalis ex¬

Expanded text:
omnia, non verum, sed imaginarum hominis omnia, non verum, sed imaginarum hominis filium, in manifesto, non per veri similitudines natum praedicant Christum. Quo fit, ut ne in carne quidem nosse putandi sint Deum, quem ante assumptionem carnis de Patre non putant genitum. CAPUT XIV. Vides igitur quo pacto inter hos, licet discrepantibus mediis, idem tamen initium, idem exitus docetur erroris? Nos contra sic nativitatem utramque defendimus, ut neutram alterius affirmatione totallamus. Nam nec temporalem primae illilus perpetuitate damnamus, nec aeternam hujus temporalis brevitate concludimus: scientes veri Dei inseparabilem prolem, et hujus verae prolis postea verissimam carnem. Non tunc fatentes Christi divinitatem coepisse cum Virgo concepit; nec tunc coepisse carnem cum ineffabili quodam partu monas 345 illa, sine intercapedine medii tempori, in nullo differentem monadem, nisi quod monas docetur, genuit. Non infirmitatem voluntariam Christi omnipotentiam infirmitas corporalis exs
Abbreviated transcription (Latin):
dam iudaice in credulitatis cecitate sub¬
uertunt. & ideo nec ipsam quidem ma
lestatem in dei filio cognonisse putan¬
di sunt quia sacramentum mediato¬
ris quo eum innotescere pater gentib
uoluit. abiecerunt. At uͦ hi qui non ex
patre ante omne inicium. seclex tem¬
pore uirginis partu natum ẽe conten¬
dunt. non eum creatorem omniũ non
deum ommipotentia patri ac maiesta¬
te consimilem didicerunt. Quomodo
enim fecisse putabitur cuncta. ante
cuius ortum fuisse certum ẽ uniuersa:
Aut quomodo eius diuinitas ẽ ꝓbanda
quo necdum nato facta sunt singła: uel quomͦ
eus diuinitas creditur ẽt ꝑpenua cum ñ sem¬
per ut patris. sed ex tempore predicatur ef¬
fecta : Negant igitur etiam hi quodaminodo
mediatoris consequentium rerum necessita¬
te mysterium. quia non deum ⁊ hominem
non ex et̾nitate ⁊ ex tempore. non ex uir¬
tute ⁊ ex infirmitate. non ex patre ante om¬
nia. patri similem filium ⁊ ex matre inter

Expanded text:
dam Judaicae incredulitatis caecitate subdam Judaicae incredulitatis caecitate subverttem quidem in Dei Filio cognovisse putandi sunt, quia sacramentum mediatoris, quo eum innotescere Pater gentibus voluit, abjecerunt. At vero hi qui non ex Patre ante omne initium, sed ex tempore Virginis partu natum esse contendunt; non eum creatorem omnium, non Dominum omnipotentia Patri ac majestate consimilem didicerunt. Quomodo enim fecisse putabitur cuncta, ante cujus ortum fuisse certum est universa? Aut quomodo ejus divinitas est profitenda, quo necdum nato facta sunt singula? Vel quomodo ejus divinitas creditur esse perpetua, cum non semper ut Patris, sed ex tempore praedicatur effecta? Negant igitur etiam hi quodammodo mediatoris consequentium rerum necessitate mysterium; quia non Deum et hominem; non ex aeternitate, sed ex tempore; non ex virtute, sed ex infirmitate; non ex Patre ante omnia Patri similem Filium, sed ex matre inter
Abbreviated transcription (Latin):
ginis deum ⁊ hominem nouimus. nos
certum ẽ predicare. felicianus. Si gͦ
ex uirgine natus est xp̃c. quomodo deo
patri dicitur coeternus. Augustinꝰ. De
hoc quidem nob̃ etiam adu̾sus alios di¬
uersa contentio ẽ. ⁊ i deo ne difficilior sit
explanatio ueritatis. causam pͥmum
ꝓponemus erroris. Nam abuno male
credulitatis orsi principio. induo qͦdam
modo intelligentie dissimilis deliramen¬
ta finduntur. Est namq utrisq com¬
mune: unam xp̃i natiuitatem non
duas predicare. S alii illam principa¬
lem qua ante omnia ex deo natus ẽ ds̃
alii hanc tantum qua ex uirgine pro¬
cessit hic dñs. propͥi dogmatis definitio¬
ne recipiunt. qui ꝑ consequentiam
male iacti seminis. in similis blasphe¬
nue baratrum ceciderunt. Ecce enu
qui ex uirgine non credunt natũ. om¬
nem euangłiorum fidera. omnem bap¬
tismatis utilitatem. omnem apłorum
predicationem et adsummã omnem no¬
ui testamenti auctoritatem. nelut qua¬

Expanded text:
ginis Deum et hominem novimus, nos ginis Deum et hominem novimus, nos certum est praedicare. CAPUT XI. FEL. Si ergo ex virgine natus est Christus, quomodo Deo Patri dicitur coaeternus? AUG. De hoc quidem nobis etiam adversus alios diversa contentio est; et ideo ne difficilior sit explanatio veritatis causam primum proponemus erroris. Nam ab uno malae credulitatis orsi principio, in duo quodam modo intelligentiae dissimilis deliramenta finduntur. Est namque utrisque commune, unam Christi nativitatem, non duas praedicare. Sed alii illam principalem, qua ante omnia ex Deo natus est Deus; alii hanc tantum, qua ex virgine processit hic Dominus, proprii dogmatis definitione recipiunt; qui per consequentiam male jacti seminis, in similis blasphemiae barathrum ceciderunt. Ecce enim qui ex virgine non credunt natum, omnem Evangeliorum fidem, omnem Baptismatis utilitatem, omnem Apostolorum praedicationem, et ad summam omnem Novi Testamenti auctoritatem, velut qua
Abbreviated transcription (Latin):
nitate ẽ auctor rerum. qui incar¬
ne redempto est hominum. Idem
impassibilis inse. qui passus incorpore:
dum sic utriusꝙ nature propͥetatem
uere ex utraq gignenti similis natus
expressit. ut ⁊ ueram carnem suscepisse
eum constet ex matre. ⁊ indifserentem
deitatem habere constet expatre. Quib
in unam ꝑsonam in comp̃hensibili me¬
dratoris dispensatione conuinctis: ser¬
uauit singłis propͥa. sed coniuxit
ꝓpriis allena. Seruauit propͥa. dum ñ
amisit unmensitatẽ deitatis: et in fumi¬
tatem non respuit carnis. Cumunxit
propriis aliena: dum idem atꝙ in se.
prio deitatis ꝑpetuam recdoidit carnem.
Nongͦ recte dicitur. in filio pater ẽ pas¬
sus. qm̃ in carne que ei non ẽ cum pa¬
tee cominunis. passus ẽ filius. Itaq głi¬
ficata ẽ caro malestate: dum maiestas
humiliata docetur in carne. S utrũq
non de duob xp̃is sicut putas. sedde uno
atq eodem ipso quem post partum uir¬

Expanded text:
nitate auctor est rerum, qui in carnitate auctor est rerum, qui in carne Redemptor est hominum: idem impassibilis in se, qui passus in corpore; dum sic utriusque naturae proprietatem vere ex utraque gignenti similis natus expressit, ut et veram carnem suscepisse eum constet ex matre, et indifferentem deitatem habere constet ex Patre. Quibus in unam personam incomprehensibili mediatoris dispensatione conjunctis, servavit singulis propria, sed conjunxit propriis aliena. Servavit pamisit immensitatem divinitatis, et infirmitatem non respuit carnis. Conjunxit propriis aliena, dum idem atque inseproprio deitatis perpetuam reddidit carnem. Non ergo recte dicitur, In Filio Pater est passus: quoniam in carne quae ei non est cum Patre communis, passus est Filius. Itaque glorificata est caro majestate, dum majestas humiliata docetur in carne. Sed utrumque, non de duobus christis, sicut putas, sed de uno atque eodem ipso, quem post partum vir
Abbreviated transcription (Latin):
munis deitatis. etiam ad patrem pas
sio ipsa peruenit. Augustinus. Nonita
est. Ego enim saluatorem nr̃m non con¬
fundo non diuido. Non confundo: ne aut
incorpoream ⁊ umaginariam carnem
aut carnalem ⁊ mortalem eius predi¬
cem deitatem. Nonseparo: ne dei pa¬
tris unam sccłm carnem. alteram
scołm malestatem introducere inde¬
ar prolem. quia idem dei filius ⁊ sine
inicio processit ex patre. ⁊ sołintẽ
pus nasci est dignatus ex uirgine
Impassibilis in suo: passus in nr̃o dũ
incomprehensibilem maiestatem ue
lut quodam indumento oarnis ues¬
tire dignatus ẽ. Exutroq una
mecliatoris ꝑsona: nonimna sub¬
stantia. Una inquam ꝑsona ne sit
non unus xp̃c: non una substantia.
ne mediatoris dispensatione sum¬
mota. aut dei tantum dicatur aut
hominis filius. Non ego in ꝓp̃osus¬
ceptam carnem ꝑpetuitatem di¬
uine generationis extendo. nec im¬
mensam deitatem corporei ortus e¬
tate concludo. quia ulem in diui¬

Expanded text:
munis deitatmunis deitatsio ipsa pervenit. Aug. Non ita est. Ego enim Salvatorem nostrum non confundo, non divido. Non confundo, ne aut incorpoream, et imaginariam carnem; aut carnalem et mortalem praedicem dietatem. Non separo, ne Dei Patris unam secundum carnem, et alteram secundum majestatem introducere videar prolem: quia idem Dei Filius et sine initio processit ex Patre, et secundum tempus nasci est dignatus ex Virgine. Impassibilis in suo, passus in nostro, dum incomprehensibilem majestatem 343 velut quodam indumento carnis vestire dignatus est. Ex utroque una mediatoris persona, non una substantia. Una inquam persona, ne sit non unus Christus; non una substantia, ne mediatoris dispensatione submota, aut Dei tantum dicatur, aut hominis Filius. Non ergo in Christo susceptam carnem perpetuitate divinae generationis extendo: nec immensam dietatem corporei ortus aetate concludo; quia idem in divi
Abbreviated transcription (Latin):
iunitate substancie: Nonassumit
homo hominis filius alteram na¬
turam. et cum in eadem que cum
patre comiunis ẽ patitur. ad pa-¬
trem camen non transmittit
inuiriam. pronefas. ⁊ humiliatus in
filio deus pater passibiliter credit᷑.
cum non ineadem ipsa que utrisq
cominunis ẽ sedinnr̃a pocius quã
solus ipse suscepit. uideorum credit᷑
ꝑtulisse ꝑfidiam: Ad summam quid
precor ẽ. quod pendebat incruce.
Quid ẽ quod lancea dicitur uulne¬
rasse caro passibilis ansubstancia dei¬
tatis: Si maiestatem prophanus in¬
corporei predicator assumpseris. cor¬
ruptibilem deum credere uideris. Si
passibilem carnem non ẽ communis
ista cum patre. ut ꝑ harc eũ possẽt¬
crux illa contingere. felicianus. Dum torren¬
tis modo omnia que a nob̾ sunt dicta preci¬
pitas. duos admodum xp̃õs non unum pre¬
dicas. & non immerito. Nam si in eo nichil
penitus oliuinitas ꝑtulit: sccłm hominẽ
xp̃c alius fuit. Alioquin ꝑ affectũ com¬

Expanded text:
vinitate substantiae. Non assumit vinitate substantiae. Non assumit homo hominis filius alteram naturam, et cum in eadem quae cum patre communis est patiatur, ad patrem tamen non transmittit injuriam: et humiliatus in Filio Deus Pater passibiliter creditur, cum non in eadem ipsa quae utrique communis est, sed in nostra potius, quam solus ipse suscepit, Judaeorum creditur pertulisse perfidiam? Ad summam, quid, precor, est quod pendebat in cruce? Quid est quod lancea dicitur vulnerasse? Caro passibilis, an substantia deitatis? Si majestatem profanus incorporei praedicator assumpseris, corruptibilem Deum videris credere: si passibilem carnem, non est communis ista cum Patre, ut per hanc eum possitcrux illa contingere. CAPUT X. FEL. Dum torrentis modo omnia quae a nobis sunt dicta praecipitas, duos admodum christos, non unum praedicas. Et non immerito; nam si in eo nihil penitus divinitas pertulit, secundum hominem Christus alius fuit: alioquin per affectum com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprium ac substantiale gignentis con¬
stat eẽ ꝑuenit. Non enim sicut filio ip̃a
generatione collata ẽ diuinitas patris.
sic ad patrem refertur egritudo. pau¬
ꝑtas. mors humilitas prolis. Quod
i deo non fit. quia quamius deuna
idest batris substantia fuerit similis
genita. tamen quia iam in seipsa extat
quecunꝙ huic extrinsecus ingerunt᷑.
non cominunia dicenturꝰ ẽẽ sed ppria.
Si gͦ humani generis ista conditio ẽ
oum non usq adeo filii abeo qui genu¬
it in aliud unquam mutata senten¬
cia ẽ. ut non eadem possit ẽẽ sed altera.
dum extrinsecus filio accedentib mul¬
tis manet nichilominus natura com¬
munis quid nos de deo atq eius filio
dignum ẽ credere. quid decet pre¬
dicare quorum quamius scđm indi¬
uise maiestatis simꝑlicem głam nõ
natura dissimilis. speoialit̃ tamena
filio corpus assumptum ẽ. ut humi¬
liaretur in infirmitate carnis nr̃e
qui pati nichil poterat in cõmunis di¬

Expanded text:
proprium ac substantiale gignentis conproprium ac substantiale gignentis constat esse, pervenit. Non enim sicut Filio ipsa generatione collata est divinitas Patris, sic ad Patrem refertur cura, aegritudo, paupertas, mors, humilitas prolis. Quod ideo non fit, quia quamvis de una est, id est, Patris substantia fuerit similis genita: tamen quia jam in se ipsa exstat, quaecumque huic extrinsecus ingeruntur, non communia dicuntur esse, sed propria. Si ergo humani generis ista conditio est, ut non usque adeo filii ab eo qui genuit in aliud unquam mutata substantia est, ut non eadem possit esse, sed altera; dum extrinsecus, filio accidentibus multis, manet nihilominus natura communis: quid nos de Deo atque ejus Filio dignum est credere? quid decet praedicare? quorum quamvis secundum indivisae majestatis simplicem gloriam non sit natura dissimilis, specialiter tamen a Filio corpus assumptum est; ut humiliaretur in infirmitate carnis nostrae, qui pati nihil poterat in communis di
Abbreviated transcription (Latin):
est peruenire: Non ita est. quia non ex filio
patrem. sed expatre filium certum est
natum ẽẽ. & propt̃ea totum inter hoc
simile clicimuꝰ quod ꝑtinet ad cõmu¬
nlonem nature illud ꝓprium quod ꝑ
accidens uni noscitur euenisse persone:
Habet gͦ nascendo totum filiꝰ cum patre
quod pater est. sed nondefilio pater. qͥc¬
quid spetialiter ipse ꝑpessus ẽ. utusq
cominune non ẽ. Quod ex homine na
citur homo accidens speciale est. quod
plerumꝙ sine p̃iudicio communis
nature. neuter habere docetur in alte¬
ro. Una ẽ patris substantia una ꝑsona
hec cum genuit. ex hac sine dubio ñ
diu̾sa noscitur extitisse. sed altera Quã¬
non aliud docetur ẽẽ quam prima:
dum ⁊ communis docetur et proꝑria.
Communis inquam unitate substantie:
propͥa discretione persone. Cum gͦ in se¬
extet illa que nataest: non quicquid
acciderit hitic ad gignentem necessario
transit sicut ad nascentem. quioquid

Expanded text:
est pervenire? Non ita est, quia non ex filio est pervenire? Non ita est, quia non ex filio patrem, sed ex patre filium certum est natum esse. Et propterea totum inter hos simile dicimus quod pertinet ad communionem naturae; illud proprium quod per accidens uni noscitur evenisse personae. Habet ergo nascendo totum Filius cum Patre quod Pater est, sed non de Filio Pater. Quidquid specialiter ipse perpessus est, utrisque commune non est. Quod ex homine natus est homo, accidens speciale est. Quod plerumque sine praejudicio communis naturae neuter habere docetur in altero. Una est Patris substantia, una persona. Haec cum genuit, ex hac sine dubio non diversa noscitur exnon aliud docetur esse quam prima; dum et communis docetur et propria. Communis, inquam, unitate substantiae; propria, discretione personae. « Cum ergo exstet illa quae nata est, non quidquid acciderit huic ad gignentem necetransit, sicut ad nascentem quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ minor trib modis dici potest. idest etate.
forma potentia. Etate: senior puero: for¬
ma. longior paruo: Potentia. fortior inbe¬
cillo. Uicleamus utrum aliquid horũ
accidat filio. Nam nec etate minoest.
quem de principio patre constat extitis¬
se. principium: nec forma quem ñ aliud
fas ẽ preclicare quam deum. nec potentia
Scire cupio quo pacto ad filium transit
dignitas patris.⁊ ad patrem non recurrit
humilitas prolis. Augustinꝰ. Non scđm
naturam ista nunc dici. cotidianarum
rerum exempla nos docent. Ecce enĩ pu¬
temus aliquem regem aoregis filuu de¬
positis regie maiestatis insignib subiec¬
ti militis indumenta suscipere. et ꝓpcer
certam patris dispensationem acsocioꝵ
salutem rebellium contumelias sustine¬
re. Nunquid quia ad hunc participiũ
regie potestatis. certum ẽ natiuitate
decurrere. iccirco ad eum qui genuit
iniuriam filii non compatiendi affec¬
tu. sed ipsa passionis propͥetate eertum

Expanded text:
et minor tribus modis dici potest; id est, aetate, et minor tribus modis dici potest; id est, aetate, forma, potentia: aetate, senior puero; forma, longior parvo; potentia, fortior imbecillo. Videamus utrum aliquid horum accidat Filio: nam nec aetate minor est, quem de principio Patre constat exstitisse principium; nec forma, quem fas est praedicare quam Deum, nec potentia, a Scire cupio quo pacto ad Filium transit dignitas Patris, et ad Patrem non recurrit humilitas prolis. Aug. Non secundum naturam ista nunc dici, quotidiana rerum exempla nos docent. Ecce enim putemus aliquem regem ac regis filium depositis regiae majestatis insignibus, subjecti militis indumenta suscipere, et propter certam patris dispensationem ac sociorum salutem, rebellium contumelias sustinere: nunquid quia ad hunc participium regiae potestatis certum est nativitate decurrere, idcirco ad eum qui genuit, injuriam filii non compatiendi affectu, sed ipsa passionis proprietate certum
Abbreviated transcription (Latin):
incredibile. aut reꝑtum non credat sin¬
gulare. Eoce enim de matre natus est
xp̃c: nec ideo tamen ꝑ contactum ui¬
ri. matris pudor ẽ imminutus. uirgo
peperit. quia uirgo concepit. et ñ serꝰ¬
uato rerum ordine ex integro matris
coepore integrum corpus xp̃c assump.¬
sit. Sigͦ nouo more. nullo exemplo se¬
cundum carnem natus docetur excon¬
pore. quid mirum si non scdmconsue¬
tudinem humani partus processiter
patre. Non minuit substantiã ma¬
tris ex sola genitus filius. ⁊ sine dam¬
no corporis parientis natum filii no¬
uimus corpus. ⁊ minuisse icor poralẽ
patris substanciam credimus. cumex
eodem ipso substancialit̃. atꝙ incorpo¬
raliter prolatus dicitur genitus. Ergo si na
turam rerum intelligentia duce ꝑpendimꝰ.
demus inicium si non negamus occasum. Ali¬
oquin ideo filium licamus non habere ini
cium. quia non ꝑ gr̃am sed per naturam fa¬
temur esse perpetuum. Ad summã maior

Expanded text:
incredibile, aut repertum non credat sinincredibile, aut repertum non credat singulare. Ecce enim de matre natus est Christus, nec ideo tamen per contactum viri matris pudor est imminutus. Virgo peperit, quia virgo concepit: et non servato rerum ordine, ex integro matris corpore integrum corpus Christus assumpsit. Si ergo novo more, nullo exemplo, secundum carnem natus docetur ex corpore: quid mirum si non secundum consuetudinem humani partus processit ex Patre? Non minuit substantiam matris, ex sola genitus filius, et sine damno corporis parientis, natum filii novimus corpus: et minuisse incorporalem Patris substantiam creditur. cum ex eodem ipso substantialiter atque incorporaliter prolatus, dicitturam rerum intelligentia duce perpendimus; demus initium, si non negamus occasum. Alioquin ideo Filium non habere dicamus initium, quia non per gratiam, sed per naturam fatemur esse perpetuum. Ad summam, major
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstringas. nescio tamen quo pacto dicaᷤ
quod coeternus patri sit filius. cum et
commnun loquendi modo et nature le¬
ge prior gignens uideatur eẽ quam ge¬
nitus. Augustinus. Si nature aucto¬
rem creaturarum legib estimamꝰ. dũ
anterrorem ẽẽ patrem filio predicamus
cur non eadem nature lege fortiorem
patre filium ꝑ accessum tem poris dicunꝰ
diun nec huic desunt crementa nascen¬
ti. et imbecillitatis in iuriam senectus
ingerat patri: Quod si hoc ratio ipsa ñ
recipit : omictamus in deo corporalis
intelligentie legem. nec operib suis simi¬
lem dicamus eẽ factorem. maxime cũ
ex eo quod apud nos euidens ẽ. etiam id
quod in occulto ẽ. possimus ostendere.
Sicut enim sine exemplo mater ge¬
uuit auctorem suum: sic ineffabiliter
pater credendus est genuisse filium
coetnum. De matre natus est quiante
iam fuit: de patre qui aliquando non
defuit. Hoc fides credat. intelligentia ñ
tequirat. ne aut non inuentum putet

Expanded text:
perstringas; nescio tamen quo pacto dicas, perstringas; nescio tamen quo pacto dicas, quod coaeternus Patri sit Filius: cum et communi loquendi modo et naturae lege prior gignens videatur esse quam genitus. AUG. Si naturae auctorem creaturarum legibus aestimamus, dum anteriorem esse Patrem Filio praedicamus: cur non eadem naturae lege, fortiorem Patre Filium per accessum temporis dicimus; dum nec huic desunt crementa nascenti, et imbecillitatis injuriam senectus ingerit Patri? Quod si hoc ratio ipsa recipit, omittamus in Deo corporalis intelligentiae legem, ne operibus suis similem dicamus esse factorem; maxime cum ex eo quod apud nos evidens est, etiam id quod in occulto est possimus ostendere. Sicut enim sine exemplo mater genuit auctorem suum: sic ineffabiliter Pater genuisse credendus est Filium coaeternum. De matre natus est qui ante jam fuit: de Patre qui aliquando non defuit. Hoc fides credat, intelligentia non requirat: ne aut non inventum putet
Abbreviated transcription (Latin):
es. sud quod ate ut mnea fert opimo. in¬
comp̃hensibiliter dictum ẽ. in telligibuiꝰ
explicaueris. Angustimis. Dixi mquã
de filio. cum eum a creature disfinitio¬
ne disceraerem: qm̃ is non ex eo quod
non est. in id quod ẽ. Quod tale est ac si
dicerem. Non ex nichilo factus ẽ. et pp¬
terea nunquam in io quod non est ex eo
quod est. id est nunquam in nichilum
ex eo ipso quod est nature sue ꝓprietate
soluendus est. Creatura uero ex eo quodñ
est in id quod est quo ostenditur quia
ex nichilo prolata est. et ꝓpterea quan¬
tum ad se attinet ex eo quod ẽ in id qͦd
nonẽ. idest in nichilum. nisi ꝑpetua gr̃i
fecerit. nature sue qualitate uertenda est.
Ergo nunquam non erit filius: qui substan¬
cialiter docetur ẽe ꝑpetuus. & hoc ut pote
proprio acondinone omnium creaturarũ.
que ꝑ ipsum facte sunt: non inuiria nosci¬
tur separandus. felicianus. Licet intelli¬
gentiam meam noua rerum subtilitate

Expanded text:
es, si id quod a te, ut mea fert opinio, ines, si id quod a te, ut mea fert opinio, incomprehensibiliter dictum est intelligibilius explicaveris. Aug. Dixi inquam de Filio, cum eum a creaturae definitione discernerem: quoniam si non ex eo quod non est, in id quod est: quod tale est ac si dicerem, non ex nib lo factus est. Et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est: id est nunquam in nihilum ex eo ipso quod est, naturae suae proprietate solvendus est. Creatura vero, ex eo quod non est, in id quod est. Quo ostenditur, quia ex nihilo prolata est. Et propterea quantum ad se attinet, ex eo quod est, in id quod non est; id est, in nihilum, nisi perpetua gratia fecerit, naturae suae qualitate vertenda est. Ergo nunquam non erit Filius, qui substantialiter docetur esse perpetuus; et hoc utpote proprio, a conditione omnium creaturarum, quae per ipsum factae sunt, non injuria noscitur separandus. CAPUT VIII. FEL. Licet intelligentiam meam nova rerum subtilitate
Abbreviated transcription (Latin):
cadat filium uideamus. Nam filius in
eo quod ẽ indifferentis nature ueraciter
prolatus ẽ. quia ex eo qui est id est ex
gignente non dissimilis natus ẽ. & ideo
inter filium ⁊ creaturam primum ni
fallor ista discretio est: quia ille ex patre
substancialiterꝰ gignitur. creatura ñ
ex substantia facientis. sedex sola uolũ¬
tate ac potestate ꝑficitur. Ista corrupti¬
bilis ꝑ naturam. nisi fuerit seruata ꝑ
grãm. ille incorruptibilis. qui nascen¬
do incorruptibilem ex incormptibili pa¬
tre uidetur habere substanciam. filius
ꝑomnia similis patri: dissimilis creatu¬
ra factori. Ille non ex eo quod non est in
id quod est. et ꝓpterea nunquam in id qͦd
non ẽ ex eo quod.illa exeoquod non est
inid quod ẽ. et ꝓpterea quantum ad se
attinet ex eo quod ẽ. in id quodnon est
sui ortus conditione reuertitur. felicia
nus. Non uideo: quid in archano huius
obscuritatis inuolueris. & ideo recte faci¬

Expanded text:
cadat Filium videamus. Nam Filius in cadat Filium videamus. Nam Filius in eo quod est, indifferentis naturae veritate prolatus est: quia ex eo qui est, id est ex gignente, non dissimilis natus est: et ideo inter Filium et creaturam primum, nisi fallor, ista discretio est, quia ille ex Patre substantialiter gignitur; creatura non ex substantia facientis, sed ex sola voluntate ac potestate perficitur. Ista corruptibilis per naturam, nisi fuerit servata per gratiam. Ille incorruptibilis, qui nascendo incorruptibilem ex incorruptibili Patre videtur habere substantiam. Filius per omnia similis Patri, dissimilis creatura factori. Ille non ex eo quod non est, in id quod est, et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est. Illa ex eo quod non est, in id quod est: et propterea quantum ad se attinet ex eo quod est, in id quod non est, sui ortus conditione revertitur. CAPUT IX. Fel. Non video quid in arcano hujus obscuritatis involveris: et ideo recte faci
Abbreviated transcription (Latin):
paternitatis ueritate contendam.an
ei se dici maluit patrem: quem non
sibi sed creaturis uoluit ẽẽ consimilẽ.
R ideo fatendum tibi ẽ ex substancia
patris ẽẽ filium: si ẽt natus ⁊ deus ẽ.
aut filium pariter ⁊ deum negare.
si non ex paterna substancia. sed ex
uulla operante tancum sicut etiam in
aliis creaturis patris uoluntate ⁊ po¬
testate creatus ẽ. felicianus. Qm̃ me
ad eiusmodi confessionem nefessitate
compellis. id quod amaiorib nr̃is dici
assolet non tacebo. Aunt enim crraturam esse
filium. sed ꝑfectam ⁊ que dominari possit
omnib creataris. Augustinus. Gaudeo qui¬
dem quod irreligiose predicationis inicio uir¬
tus manifesta confessione prodideris. nichil
tamen quod credulitate dignum uideatur
opineris Creatura namq est ex eo quod ad
huc non est aut aliquando non fuit rei
cuus libet corruptibilis quantum inse
est ꝑorimpotentis dei uoluntatem fac¬
ta substancia. hec diffinitio utiũ indĩ

Expanded text:
paternitatis veritate contendam. An paternitatis veritate contendam. An ei se dici maluit Patrem, quem non sibi, sed creaturis voluit esse consimilem? Et ideo fatendum tibi est, ex substantia Patris exstitisse Filium, si et natus et Deus est: aut Filium pariter et Deum negare, si non ex paterna substantia, sed ex nulla, operante tantum, sicut etiam in aliis creaturis, Patris voluntate et potestate creatus est. Fel. Quoniam me ad ejusmodi confessionem necessitate compellis,id quod a majoribus nostris dici assolet, non tacebo. Aiunt enim, creaturam esse Filium, sed perfectam, et quae dominari possit omnibus creaturis. Aug. Gaudeo quidem quod irreligiosae praedicationis intimum virus manifesta confessione prodideris: nihil tamen quod credulitate 339 dignum videatur, opponis. Creatura namque est, ex eo quod aut adhuc non est, aut aliquando non fuit, rei cujuslibet corruptibilis, quantum in se est, per omnipotentis Dei voluntatem facta substantia. Haec definitio utrum in Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ri quintus. nec precer primum de his
doceri potest aliquis modus. ut pote cũ
nec creatura nec alterius patris filius
nec ut pater dicatur ingenitus. feli
tum aut de his trib aliquid predica¬
rim. qui sic non ex substantia patris
oxtitisse dico filium. ut tamen eius uolũ¬
tate non negem genitum. Augustinus.
Inunum de supradictis consequentia
ipsa detruderis. Cum enim de filii sub¬
stantia requirimus. quem tu ex patre
substancialit̃ genitum non fateris. si¬
ne dubio inter alia ex nichilo factum
ẽẽ contendis. quandoqͥdem nec corrup¬
tibiles quidem creaturas dicimus alit̃
substitisse. nisi ut has doum ⁊ uoluisse
ꝑ ineffabilem dispensationem. et potu¬
isse ꝑ singłarem potentiam dicamus
efficere. dum ⁊ uoluntatem fuisse no¬
uimus. qua placuit deo. ⁊ potestatẽ
qua posse subiacet doomino. felicianꝰ.
frgo ad extantiam filii potestas pater¬
na non sufficit. Augustinus. Quasi
ego de potestate patris. et non de ipsa

Expanded text:
ri quintus, nec praeter primum de his ri quintus, nec praeter primum de his doceri potest aliquis modus: ut pote cum nec creatura, nec alterius patris filius, nec ut Pater dicatur ingenitus. CAPUTtum, aut de his tribus aliquid praedicarim: qui sic non ex substantia Patris exstitisse dico filium, ut tamen ex ejus voluntate non negem genitum. Aug. In unum de supradictis consequentia ipsa detruderis. Cum enim de Filii substantia requirimus, quem tu ex Patre substantialiter genitum non fateris, sine dubio inter alia ex nihilo factum esse contendis: quandoquidem nec corruptibiles quidem creaturas dicimus aliter substitisse, nisi ut has Deum et voluisse per ineffabilem dispensationem, et potuisse per singularem potentiam dicamus efficere, dum et voluntatem fuisse novimus, qua placuit Deo, et potestatem, qua posse subjacet Domino. Fel. Ergo ad exstantiam Filii potestas paterna non sufficit? Aug. Quasi ego de potestate Patris, et non de ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
sit. etiam uisibilia ipsa nos docent. Quis
enim unquam uel carnalium patrũ gig¬
nendo diuisus ẽ: Quod si nec inconditione
corporis cadit ipsa ditusio. ⁊ nemo sic genu¬
it filium. ut se ꝑderet medium salua in¬
tegritate patris. non potuisse nasci dici
tis filium: Sed quid plura: Nlatuitatẽ
filii dei ortumꝙ rimantib hec ni fallor
occurrunt. idest ut aut ex patre sit aut
ex nichilo. aut ex altero. aut ex se ipso.
Horum queso consequentiã uideamus.
Si ex se ipso. non recte filius dicitur. qui ñ
natus. sed ingenitus predicatur. Si ex
nichilo creatura cum ceteris non creatu¬
re auctor ostenditur. Si ex altero: non eiꝰ
cuius credimus. sed nescio cuiꝰ incogniti
patris filius predicatur. Quod si preter¬
hec quatuor inueniri non potest quin¬
tum. nec dehis ꝓpter euidentẽ blasphe¬
miam tria predicari penitus possunt.
restat ut substancialiter de patre sit
genitus : quia ut diximus nec inueni¬

Expanded text:
sit, etiam visibilia ipsa nos docent. Quis sit, etiam visibilia ipsa nos docent. Quis enim unquam vel carnalium patrum gignendo divisus est? Quod si nec in conditionem corporis cadit ipsa divisio, nemo enim sic genuit filium ut se perderet medium, et salva integritate Patris non potis Filium? Sed quid plura? Nativitatem Filii Dei, ortumque rimantibus, haec, ni fallor, occurrunt; id est, ut aut ex Patre sit, aut ex nihilo, aut ex altero, aut ex seipso. Horum quaeso consequentiam videamus. 338 Si ex seipso; non recte Filius dicitur, qui non natus, sed ingenitus praedicatur. Si ex nihilo; creatura cum caeteris, non creaturae auctor ostenditur. Si ex altero; non ejus cui credimus, sed nescio cujus incogniti patris filius praedicatur. Quod si praeter quatuor haec, inveniri non potest quintum; nec de his propter evidentem blasphemiam tria praedicari penitus possunt: restat ut substantialiter de Patre sit genitus: quia, ut diximus, nec inveni
Abbreviated transcription (Latin):
ristotelica arte contendere. ipse ad dialecti¬
corum laqueos uideris confugisse. sed nos
fidei ueritate confisos. nequaquam possũt
ista terrere. Quid igitur dicis: Ex substan
tia credo patris nasci filium nequiuisse ne
ingenitum patrem filii uideamur genera¬
tione diuidere. Quod si ita ẽ. male credit᷑
filius. qui non ex patre. idest non ex eodẽ
ipso genitus. sed extrinsecus ẽẽ factus in¬
ter alia predicatur. Quod ut possit intel¬
lectus facilius id ipsum explicare suma¬
opti. alii naturales sunt. Hi qui geni¬
ti ab inicio. filii semꝑ ac proprii. Illi pͥmo
alieni post filii: cum ꝑ adoptionem in
familiam uidentur ascisci. Quib gͦ com¬
parandus ẽ filius dei : Si adoptatuus erit
apud patrem similis nob̾. Si ꝓpriis ex sub¬
stantia substitisse dicendus ẽ genitoris.
S in duo inquis. substancia paterna
diuiditur. si ex solo patre substancialit
filius generatur. Hoc quam staltum

Expanded text:
ristotelica arte contendere, ipse ad dialectiristotelica arte contendere, ipse ad dialecticorum laqueos videris confugisse. Sed nos fidei veritate confisos nequaquam possunt ista terrere. Quid igitur dicis? ex substtia, credo, Patris nasci Filium nequivisse, ne ingenitum Patrem Filii videamur generatione dividere. Quod si ita est, male creditur Filius, qui non ex Patre, id est, non ex eodem ipso genitus, sed extrinsecus factus inter alia praedicatur. Quod ut sit intellectu facilius, id ipsum pro pooptivi alii, naturales alii sunt. Ii qui geniti, ab initio filii semper ac proprii; illi primo alieni, post filii, cum per adoptionem in familiam videntur ascisci. Quibus ergo comparandus est Filius Dei? Si adoptivis, erit apud Patrem similis nobis; si propriis, ex substantia substitisse dicendus est genitoris. Sed in duo, inquis, substantia paterna dividitur, si ex solo Patre substantialiter Filius generatur. Hoc quam stultum
Abbreviated transcription (Latin):
indifferentem et̃nitatem similia predice¬
tum. quia nullum ab altero euo int̾ueni¬
ente dicimus separatum. cum etiam ex
aliis reb quedam genita. nec ideo tam̃
aut eque gignentia. aut sine inuicem
docentut extantia. S quid prodest mul
ta colligere cum paucorum testimoniis etiã
cetera liceat estimare : felicianus. Qm̃ sen¬
tenciam meam precedentium patrũ auc¬
toritate fundatam. noua disputandi arte
concurbas. iccirco uelim michi dicas de na¬
tura filii dei. idest substancia ipsa quid sen¬
tias. Si enim ut dicere uos soletis omousyon
est patri. ipse quodaminodo pater ẽ sibi. Alio¬
quin consubstancialis non potest ẽẽ genito¬
ri. Nam quidam nrõrum omousyon opinio¬
nem ridere. sic solebat dicens. Si non extrin¬
secus. sed eodem ipso prolatus ẽ filius. n du¬
os quodam modo diuisus ẽ unus. quaudo¬
quidem non aliud gignens dicitur ẽẽ quã
genitus. Augustinus. Dum nos dicis a¬

Expanded text:
indifferentem aeternitatem, similia praediceindifferentem aeternitatem, similia praedicetum, quia nullum ab altero aevo interveniente dicimus separatum: cum etiam 337 ex aliis rebus quaedam genita, nec ideo tamen aut aeque gignentia, aut sine invicem docentur exstantia. Sed quid prodest horum multa colligere, cum paucorum testimoniis etiam caetera liceat aestimare. Fel. Quoniam sententiam meam, praecedentium Patrum auctoritate fundatam, nova disputandi arte conturbas: idcirco velim mihi dicas de natura Filii Dei, id est substantia ipsa quid sentias. Si enim, ut dicere vos soletis, homousion est Patri, ipse quodammodo Pater est sibi; alioquin consubstantialis non potest esse genitori. Nam quidam nostrum Homousii opinionem ridere sic solebat, dicens: Si non extrinsecus, sed ex eodem ipso prolatus est Filius, in duos quodammodo divisus est unus, quandoquidem non aliud gignens dicitur esse quam genitus. CAPUT VII. Aug. Dum nos dicis A
Abbreviated transcription (Latin):
plocinꝰ libet rei possibile id ẽẽ quod docere
conaris ostendas. Neꝙ enim aliter crede¬
re possum. licet ui orationis oppressus. co¬
et̃num ẽẽ genitum patri. insi aut utrũ¬
ꝙ genitum. aut utrumnq patrem dixe¬
ris sibi. Augustinus. Qm̃ me ad incom¬
parabilium rerum exempla compellis
iccirco que sit ignis potentia uideamus
ex quo semꝑ splemdor semꝑ ẽ uapor. uctũ¬
ꝙ de eo nascͥitur. nec ideo tamen igius
sine horum quolibet aliquatens in¬
uenitur. Hec tria non se inuicem gignũt
quia non de splendore ignis et uapor. aut
de uapore ignis ⁊ splendor. sed de igne splẽ¬
dor tuapor semꝑ ẽ genitus. Que cum ita
sint : indes ne etiam in creatura posse aliqͥd
nasci. nec ostendi tamen tempus. quo id de
quo natum ẽ sine genito potuerit inueni¬
ri : Si gͦ uisibilib exemplis ista ꝑspiciꝰ
cur non de patre et filio. uel sc̃o s̃piritu.
quantum ad communem ddumtarat atꝙ

Expanded text:
plo cujuslibet rei, possibile id esse quod docere plo cujuslibet rei, possibile id esse quod docere conaris, ostendas. Neque enim aliter credere possum, licet vi orationis oppressus, coaeternum esse genitum Patri, nisi aut utrumque genitum, aut utrumque Patrem dixeris sibi. Aug. Quoniam me ad incomparabilium rerum exempla compellis, idcirco quae sit ignis potentia videamus, ex quo semper est splendor, semper est vapor. Utrumque de eo nascitur, nec ideo tamen ignis sine horum quolibet aliquatenus invenitur. Haec tria non se invicem gignunt, quia non de splendore ignis et vapor, aut de vapore ignis et splendor, sed de igne splendor et vapor semper est genitus. Quae cum ita sint, videsne etiam in creaturis posse aliquid nasci, nec ostendi tamen tempus quod id de quo natum est sine genito potuerit inveniri? Si ergo visibilibus exemplis ista perspicimus, cur non de Patre et Filio, vel sancto Spiritu, quantum ad communem duntaxat atque
Abbreviated transcription (Latin):
Enit enimpuando non erat filius. a
quo factunpicitur tempus: S ante¬
quam masafetir inquis non fuit. Quis
quelo non fuit antequam nasceretur: Si
filius: ecce ipso intellectu ante filium fuisse
dicitur tempus. Si autem antequam nas¬
ceretur filius non erat tempꝰ: sequitur ut
dicatur patri filius coet̃nus. inter quem
et patrem nullum fuisse dicitur tempus.
maxime cum interꝰ cetera euangłistis attes¬
tantib. etiam tempus feoisse dicatur filiꝰ.
Sed forte de patre dictum aliquis putet:
erat quando nouerat filius. Cui sentencie
sequentia non concinunt quib dicitur et
antequam nasceretur non fuit. Nam ꝑse
pater semꝑ existens. etiam auob̾ dici non
potest natus. qui non abinicio docetur ex¬
ortus. et in patrem cadere non potest. erat
quando non erat genitus. felicianus. Qm̃
me uerbis ut mea fert opimo in opinata
subtilitate certantib ñ mecliocriter defa¬
tigas: iccirco queso ut si fieri potest exem¬

Expanded text:
erat enim jam quando non erat Filius, a erat enim jam quando non erat Filius, a quo factum dicitur tempus. Sed, Antequam nasceretur, inquis, non fuit. Quis, quaeso, non fuit antequam nasceretur? Si Filius, ecce ipso intellectu ante Filium fuisse dicitur tempus. Si autem antequam nasceretur Fidicatur Patri Filius coaeternus, inter quem et Patrem nullum fuisse dicitur tempus: maxime cum inter caetera evangelistis attestantibus, etiam tempus fecisse dicatur Filius. Sed forte de Patre dictum aliquis putet: Erat, quando non erat Filius. Cui sententiae sequentia non concinunt, quibus dicitur: Et antequam nasceretur non fuit. Nam per se Pater semper existens, etiam a vobis dici non potest natus; qui non ab initio docetur exortus, et in Patrem cadere non potest: Erat, quando non erat genitus. CAPUT VI. Fel. Quoniam me verbis, ut mea fert opinio, inopinata subtilitate certantibus non mediocriter defatigas, id irco quaeso ut, si fieri potest, exem
Abbreviated transcription (Latin):
pore filius. certe nec nisi in loco docendus ẽ
genitus. Hoc admisso: ante filium et spm̃
coeuum quodam modo patri tempus di¬
citur et locus. Quod si ita est. ut sine loco
⁊ tempore nasci non potuerit filius. in qͦ
loco aut in quo tempore factum locum dicis
et tempus: Si in nullo ecce sine tempore et
loco fieri potuit tempus et locus. Si in a¬
liquo. id ipsum tempus uidetur et locus.
ineuus origine similiter.: et locus requiri¬
tur ⁊ tempis. Quodsi usꝙ adeo sine tem¬
pore et loco ien aliquid potuit: ut nec
in loco locum. Nec intempore factũ doceas
tempus. nscio qua temeritate conten¬
das. quod ine his nasci non potuerit
filius. qui uuantum ad sanam fidem per¬
tinet. et loum docetur fecisse ⁊ tempus
S de hoc satis. Nunc quid a maioribus
ur̃is dictũ ppedicas. repetamus. Erat
inquis. quasdo non erat. Si erat istud ad
tempus resras ecce ante filium tempꝰ.
S i ad filiuns nunquam non erat filius.

Expanded text:
pore est Filius, certe nec nisi in loco dicendus est pore est Filius, certe nec nisi in loco dicendus est genitus. Hoc admisso, ante Filium et Spiritum, coaevum quodammodo Patri tempus docetur et locus. Quod si ita est, ut sine loco et tempore nasci non potuerit Filius, in quo loco, aut in quo tempore factum locum dicis et tempus? Si in nullo, ecce sine tempore et loco fieri potuit tempus et locus. Si in aliquo, id ipsum tempus videtur et locus, in cujus origine similiter et locus requiritur et tempus. Quod si usque, adeo sine tempore et loco fieri aliquid potuit, ut nec in loco locum, nec in tempore factum doceas tempus: nescio qua temeritate contendas, quod sine his nasci non potuerit Filius, qui quantum ad sanam fidem pertinet, et loSed de hoc satis; nunc quod a majoribus vestris dictum praedicas, repetamus. Erat, inquis, quando non erat. Si Erat istud, ad tempus referas, ecce ante Filium tempus: si ad Filium, nunquam non erat Filius;
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ negas patri filium coet̾num: qui int̾ patrem
⁊ filium fateris nichil cẽ medium. ne id ip̃m
id quod amaiorib nr̃is dictum ẽ. breuiter ex¬
plicabo. Aiunt enim quotiens de inicio filis
⁊ patris et̃ñitate tractatur. Erat quando
non erat. ⁊ antequam nasceretur non erat.
Augustinus. Quantum aduerto manente
male credulitatis errore. sola uerba muta¬
ta sunt. Dixisti namꝙ. Erat quando non
erat. Erat istud. ad euum ꝑtinere uultis.
an ad filium: Si ad euum. id est uelut qͦd.¬
dam ante filii natuitatem et̾nitatis spa¬
cium: ecce ad suꝑiorem blasphemiam neces¬
sitate dilabens. cum interpatrem ⁊ filium ter¬
ciuim quiddam tempus immittis.dicis ꝙ qͥa
erat ante filium ds pater et tempus. Post
hec duo. filius. post trra ista quartus sp̃s.
Quod si admittimus. ut sine tempore gig¬
ni non potuerit filius: uide quam late pa¬
teant ista que dicimus. Nam si non sine tẽ¬

Expanded text:
igitur negas Patri Filium coaeternum, qui inter Patrem igitur negas Patri Filium coaeternum, qui inter Patrem et Filium fateris esse nihil medium, ne idipsum id quod a majoribus nostris dictum est, breviter explicabo. Aiunt enim, quoties de initio Filii et Patris aeternitate tractatur: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat. Aug. Quantum adverto, manente malae credulitatis errore, sola verba mutata sunt. Dixisti namque, Erat quando non erat. Erat istud ad aevum pertinere vultis, an ad Filium? Si ad aevum, id est velut ad quoddam ante Filii nativitatem aeternitatis spatium, ecce ad superiorem blasphemiam necessitate dilaberis, cum inter Patrem et Filium, tertium quiddam tempus immittis; dicisque quia erat ante Filium Deus Pater et tempus. Post haec duo Filius. Post tria ista quartus Spiritus. Quod si admittimus, ut sine tempore gigni non potuerit Filius: vide quam late pateant ista quae dicimus. Nam si non sine tem
Abbreviated transcription (Latin):
eo qui genuit nulla eui int̃cedentis an¬
tiquitate discernas. Augustinus. Scio
quidem ut ille ait quam in difficili loco
uersetur oratio: tamen uerendũ nobis
nichilẽ qui ꝑ adutorium sc̃i spiritus
testimonium dicimus deo. Quid gͦ dice¬
mus: Est ne aliquidin patie. quod nege¬
tur in genitum an non: Si est: nen in
toto sedinparte pocius dicitur ingenitꝰ.
alioquin: non ex tempore cepit ẽẽ filiꝰ.
Namsi pareriutas noncipit patris.
inrtum inueniri non potest prolis. Si
initium dicitur prolis: nonet̃na pater¬
nitas docebitur patris. & quomodo sta¬
bit. quia totum in patre docetis inge¬
nitum. qui ipsiꝰ pat̃nitatis nomen pu
tatis habere inicium. cuncepisse ex tẽ¬
pore dicitis filium. quem pndum extan¬
te patre dicinon potest uocifitum : felici¬
anus. Non sum tam stultu ut tempus
preferam filio. sed inicium Iare certum
ẽ genito. Augustinus. Qui gͦ: Inter pa¬
trem ⁊ filium dicis mediũ ichil fuisse:¬

Expanded text:
eo qui genuit nulla aevi intercedentis aneo qui genuit nulla aevi intercedentis antiquitate discernas. AUG. Scio equidem, ut ille ait, quam in difficili loco versetur oratio: tamen verendum nobis nihil est, qui per adjutorium sancti Spiritus, testimonium dicimus Deo. Quid ergo dicemus? Estne aliquid in Patre quod negetur ingenitum, an non? Si est, non in toto, sed in parte potius dicatur ingenitus; alioquin non ex tempore coepit esse Filius. Nam si paternitas non coepit Patris, initium inveniri non potest prolis. Si initium dicitur prolis, non aeterna paternitas docebitur Patris. Et quomodo stabit, quia totum in Patre docetis ingenitum, qui ipsius paternitatis nomen habere putatis initium, cum coepisse ex tempore dicitis Filium, quo nondum exstante Patrem dici non potest vocitatum? FEL. Non sum tam stultus, ut tempus praeferam Filio; sed initium dari certum est genito. AUG. Quid ergo? inter Patrem et Filium dicis medium nihil fuisse