comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dulat᷑ in cantu. Huiꝰ sunt duo gene¬
ra p̃centorum. & fuccentoꝵ. Precentor
qͥuocem p̾mitait in cantu. Succentor.
ñ consonat nec cõcinit: concentor ñ
ordinis dignitate. ita p̃cellant uite
sc̃itate: ut plebs eiꝰ commissa. eoꝵq
disciplinis edocta. gͣtant eiꝰᷤ obediat:
&e eoꝵ imitatione de die in diem ꝓfi¬
ciat. a qͥb diuina sacramenta ꝑcipi¬
unt: & missaꝵ sollemnia audiunt.
ite missa ẽ. id ẽ sequamini hostiam q̃
missa ẽ ad celestia tendentes pꝰ eam: ł
qͥmissus cȩlestis uenit ad ꝯsecrandũ
dñicum corpꝰ. ꝑ quem ad altare celeste¬
sint tde sacs ordines. ⁊ si ab eiꝰ ordinati
redeuntes ad eccł̃ie unitatem debeãt
reordinari. Hanc qͥstionem ꝑplexam
ac pene insoltbilem factunt doctoꝵ
uba: qͥ plurimum dissentire uident᷑.
Uident᷑ enim qͥdam tͣde heticossacͦs
ordines dare ñ posse: nec illoᷤ qͥ ab eis
uideri suscipiendos cum sacdotii ł̃
solum baptismaratum ẽẽ ꝑmitcit. qͦd

Expanded text:
ulatur in cantu. Hujus sunt duo genera: praecentor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qt. Qui autem non consonat nec concinit, concentor non ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt, et missarum solemnia audiunt. Ite missa est, id est: Sequimini hostiam quae missa est ad coelestia, tendentes post eam; vel quia missus coelestis venit ad consecrandum dominicum corpsint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem debeant reordinari. Hanc quaestionem perplexam ac pene insolubilem faciunt doctorum verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere haereticos sacros oron suscipiendos cum sacerdotii, solum baptisma ratum esse permittit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iuret alicui se usq ad tp̃s placitum. il¬
lam diet̾urum: & illa ꝓmittat ł iuret
se illi nupturam. nunquid tał spon¬
sio. eos ꝯiuges fecit: Si mutato ꝓposito.
alt̃. ł utq ad alienam eopłam tñsit :
nunquid ob pͥorem sponsionem. ru¬
ramento subnixam. sede fedationis
pactum scindetur: Resp̃o.¬
onsida. qr longe aliud ẽ ꝓmittere:
&e aliud fac̃ẽ. Qui ꝓmititt. ñdumfa¬
cit. Qͥ gͦ ꝓmisit se inurorem ductu¬
rum aliqm. nondum eam duxitur
orem: & q̃ spopondit se nupturam:
lari possunt. qͥ ñdum ꝯͣthunt᷑. s in
fut᷑o se ꝯtͣcturos turando ꝓmitcunt:
Item. Si exui iuram̃ti ad futurum
ꝑtinentis mox efficiunt᷑ ꝯiuges : c̃ iurañ
in fut᷑o se fact̾uroᷤᷤ. qͦd in p̃senti efficiur.
Item. Si ex qͦ iurant mox efficiuntur
ꝯiuges. tẽ hanc rem efficiunt. qͣn iu¬
rant se facturos. Ideo dico qr ꝯiugiũ
tẽ ñfuit: s fut᷑um ꝓmittit᷑. Si uͦ ille
pꝰ uxorem dux̃. & illa marito nupsit:

Expanded text:
uret alicui se usque ad tempus placitum illam ducturum, et illa promittat vel juret se illi nupturam, numquid talis sponsio eos conjuges facit? Si mutato proposito alter vel uterque ad alienam copulam transit, numquid ob priorem sponsionem juramento subnixam, secundae foederationis pactum scindetur? Considera quia longe est aliud promittere, et aliud facere. Qui promittit, nondum facit. Qui ergo promisit se in uxorem ducturum aliquam, nondum eam duxit in uxorem; et quae spopondit se nupturam, t, qui nondum contrahunt, sed in futuro se contracturos jurando promittunt? Item, si ex vi juramenti ad futurum pertinentis mox efficiuntur conjuges, cur jurant in futuro se facturos, quod in praesenti efficiunt? Item, si ex quo jurant, mox efficiuntur conjuges, tunc rem hanc efficiunt, quando jurant se facturos. Ideo dico quod conjugium tunc non fuit, sed futurum promittitur. Si vero ille post uxorem duxit, et illa marito nupsit,
Abbreviated transcription (Latin):
lii ñneget᷑. Apparet hanc fuisse des¬
ponsatam sine pact̾ione ꝯuigali de p̃¬
senti. ⁊ iõ ñ fuisse ꝯiugem: cui uriente
sponso. alti nubendi licentia ñ negat᷑.
Sunt enim qͥdam nuptialia pact̾a de
futo. ex qͥb sponsi &e sponse uocant᷑:
nec exinde ꝯiuges st̃. Tẽ quedam pae¬

Expanded text:
lteri non negetur. Apparet hanc fuisse deslteri non negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia pacta de futuro, ex quibus sponsi et sponsae vocantur, nec exinde conjuges sunt. Et est pac
Abbreviated transcription (Latin):
psserit ⁊ pꝰfiliꝰeiꝰ eam duxit: ꝑat̃ postea
ñhãt uxorem:. nec intilier. uirum.
filiꝰ. qͥ pats facinꝰ ignorauit: aliam do¬
cat. Si coniuux illa fuisset : qͦd utiq
foret. si insponsalib pactio ꝯugalis
int̾cessisset: non ꝑmit̾et᷑ sponsꝰ alrã
ducere. Mechis autem. pena non nu¬
bendi. ex rigore infligit᷑: ut alii dec̃¬
reantor. Item ex eodem concilio.
Quidam desponsauit urorem. ⁊ do¬
tauit: ⁊ cum ea coire non potuit: ꝙͣ
ta non potũit ẽẽ legittimoiuro: des¬
ponsatam dñi fr̃ĩ. fr̃ hab̃e non possit:
s mechꝰ ce mecha. fornieationis qͥdem
uindict̾am sustineant: lietta uero eis
ꝯiugia non negent᷑. ¶De illa dezpon¬
satione hoc in¬
telligi debet.
uͥ non fcut
consensus
ꝯiugalis de
p̃senti. Alio¬
quin: nonli¬
ceret eis
ut siqͥs sponsam altiꝰ rapũit. publiea
penitũtia multet᷑. ⁊ sine spe ꝯiugu
maneat. Q supsa eidem crimini con¬
sentiens ñ fu̾it: licentia nubendi a¬

Expanded text:
postea non habeat uxorem, nec mulier virum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliam ducere. Moechis autem poena non nubendi ex rigore infligitur, ut alii terreantur. Idem ex eodem: Quidam desponsavit uxorem et dotavit, et cum ea coire non potuit, quata non potuerit esse legitimo viro, desponsatam tamen fratri frater habere non possit; sed moechus et moecha fornicationis quidem vindictam sustineant, licita vero eis conjugia non negentur. De illa desponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret eis ut si quis sponsam alterius rapuerit, publica poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuerit, licentia nubendi a
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliquam dignam honorib. aut suis
facultatib iueniat. quam in ꝯiugio do¬
cat: amimo ipso adult̾ ẽ: nec cum illa quam
cupit inuenire: s cum ista cum qua sic cu¬
bat. ut cum ea ñ habeat maritale ꝯsortiũ.
Ecce ꝯiuges dñr. qͥ soliꝰ ꝯcubitꝰ causa conue¬

Expanded text:
nec aliquam dignam honoribus aut suis nec aliquam dignam honoribus aut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale consortium. Ecce conjuges dicuntur, qui solius concubitus causa conve
Abbreviated transcription (Latin):
sonarum. ut sine illo ꝯuigiumñ
ẽẽ uideat᷑: qr semꝑ manet inter u¬
int̾̃cedente diuortio. formẽonis
causa: ꝯiugal uincłi firmitas non
lud bonum quod đr sacramentum: qr
pot̾ solui talium copła: de quib post
dicet᷑. Qͦd uͦ coniugium sit uit eos qͥquiga¬
li affectu. ñ tam̃ grã ꝓlis. s erplende libidi¬
nis ꝯueniunt: nec fornicarii. s ꝯuiges ap¬
nec illa uxor altiꝰ. sibimet ñ filiorum ꝓ¬
causa copulant᷑. ea fide media. ut nec
illa cum alto. nec ille eum alta faciat id.
utrum nuꝑtie sint uocande.  potest for¬
tasse. ñ absurde hoc appellari conubiũ:
siusq ad mortem alicuiꝰ eors. id inter
eos plactuit: & ꝓlis generationem. quam¬
uis non ea causa coniunct̾i sunt. ñ tam̃
uitauint: ut ł nolint gͥnasci filios: ł &̃
si uł utrumq uł unum horum desit: ñ
inuenio qͦm̾ has nuptias appellare possimus.
Q enim si aliquam sͥ ad tp̃s adhibuit. do¬

Expanded text:
sonarum, ut sine illo conjugium non sonarum, ut sine illo conjugium non esse videatur, quia semper manet inter vinterveniente divortio fornicationis causa, conjugalis vinculi firmitas non lud bonum quod dicitur sacramentum, quia potest solvi talium copula, de quibus post dicetur. Quod vero conjugium sit inter eos qui conjugali affectu non tamen gratia prolis, sed explendae libidinis causa conveniunt, nec fornicarii, sed conjuges apnec illa uxor alterius, sibimet non filiorum pcausa copulantur, ea fide media, ut nec illa cum altero, nec ille cum altera faciat id, utrum nuptiae sint vocandae. Et potest fortasse non absurde hoc appesi usque ad mortem alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi nasci filios uel si vel utrumque, vel unum horum desit, non invenio quomodo has nuptias appellare possimus. Etenim si aliquam sibi ad tempus adhibuerit, do
Abbreviated transcription (Latin):
quod hec tͥabona non comitant᷑ . Deẽ
enim fides: uͥ uir cum alia. uł mulier
cum alio coit. Hoc gͥbonum ita con¬
rugio adħet: ut ex eosi assit. ampliꝰ
commendet᷑ ꝯiugium. Si ñ assit. ñ
inde adnichilet᷑. Que enim adult̾a
est. non ĩo coniunx non ẽ.immosi
coniunx non ẽẽt. adult̾a ñ foret.
Qͥd cum fit: culꝑa cominittitur:
sacramentum uero non cassatur.
non omnib adest conugibus.
Quidam enim. parruoto conti¬
nentiam seruant: alii ꝓpͥetatis de¬
fectu. uł altius rei causa generare
non ualent. Nec om̃s illi etiam qͥ
ꝓlem recipiunt: bonum ꝓlis hñt.
Nam bonum ꝓlis dr. non ipsa ꝓles
ul ꝓlis spes. que ad religionem ũre¬
fertur. immo ad hereditariam suc¬
cessionem: ut cum qͥs heredes trene
possessionis habe desiderat:
s spes ac desiditim. quo ꝓles adħ
querit᷑. ut religione informetur.
no ꝓlis carent. Nec ĩo tam̃: contu¬
gium ẽẽ desinit.
Satramentum uͦ. ita inseparabilit
coniugio heret. legittimarum ꝑ¬

Expanded text:
ubi haec tria bona non comitantur. Deest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit, amplius commendetur conjugium, si non adsit, non inde annihiletur. Quae enim adultera est, non ideo conjux non est; imo si conjux non esset, adultera non foret. Quod cum fit, culpa committitur, sacramentum vero non cassatur. non omnibus adest conjugibus. Quidam enim pari voto continentiam servant. Alii pro aetatis defectu vel alterius rei causa generare non valent. Nec omnes illi etiam qui prolem recipiunt, bonum prolis habent. Nam bonum prolis dicitur non ipsa proles, vel prolis spes quae ad religionem non refertur, imo ad haereditariam successionem ut cum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desiderium quo proles ad hoc quaeritur, ut religione informetur. no prolis carent, nec ideo tamen conjugium esse desinit. Sacramentum vero ita inseparabiliter conjugio haeret legitimarum per
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitas. ł libido crudelis: ut ẽ centia.
sterilitatis uenena ꝓcuret: & si nichil ua¬
luerint: ꝯceptos fetꝰ int uiscera aliquo
m ertinguat. ł fundat: uolendo suam
ꝓlem pꝰ int̾ire.qm uiuere. Aut si nruto
uiuebat: occidiante qͣm nasci. Prsus si
ambo tales sint: ꝯiuges non sunt. ⁊ si ab
bo ñ sunt tales: audeo dr̃e. aut illa qͦ
dammͦ ẽ mariti meretͥxͥ aut ille adul
ꝓcurant: qñ uidicent᷑ homicide. ł ñ.
Tẽ puerꝑium ad homicidium ꝑtinet.
qñ formatum ẽ ⁊ animam ht̃: ut aus̃.¬

Expanded text:
crudelitas vel libido crudelis, ut etiam sterilitatis venena procuret et, si nihil valuerit, conceptus fetus intra viscera aliquo modo extinguant aut fundant, volendo suam prolem prius interire quam vivere, aut si in utero vivebat, occidi antequam nasci, prorsus si ambo tales sint, coniuges non sunt et si ab bo non sunt tales, audeo dariti meretrix, aut ille adultocurant, quando judicentur homicidae vel non. Tunc puerperium ad homicidium pertinet, quando formatum est, et animam habet, ut Au
Abbreviated transcription (Latin):
hñt. Generalit̾ uͦ clici nuncupati
sunt om̃s: qͥ in eccłia xp̃i deseruiunt.
Quoꝵ gradꝰ &e nomina sunt hec:
ostiarius. lector. &c.
idem & ianitores sunt: qͥ in uet̾i testam̃to
electi sunt ad custodiam templiꝰ. ut ñ
ingderet᷑ in illud immundꝰ. Dicti atit̃
ostiarii: q p̃sint ostiis templi. Ipsi it
tenentes clauem. omnia intꝰ extraq eu¬
stodiunt: atq int̾ bonos & malos ha¬
bentes iudicium. dignos recipiunt:
indignos respuunt. Uñ & eis cum ordi
um dñs in sua ꝑsona suscepit: q̃n fla¬
gello de funicłis fact̾o. uendentes &e em̃¬

Expanded text:
nt. Generaliter vero clerici nuncupati sunt omnes qui in Ecclesia deserviunt; quorum gradus et nomina sunt haec: ostiarius, lector, etc. iidem et janitores sunt, qui in veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in illud immundus. Dicti autem ostiarii, eo quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus et extra custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, dignos recipiunt, indignos respuunt. Unde et eis, cum ordium Dominus in sua persona suscepit, quando, flagello de funiculis facto, vendentes et em
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum fuit ꝯiugium. ꝑfectum qͥd̃.
ñ insigcatione s in scĩtate. Sanct̾io
ra enimst̾ ꝯiugia. pariuoto conti¬
nentium. Uñ aus. Qͦd deo ad ediciã.
pari ꝯsensu uoueratis: ambo ꝑse¬
ueranter redde debuistis.A qͦ ꝓposi¬
to si lapsus est ille: tu saltem ꝑseu̾a.
Non qr parit̾ temꝑabatis a cõmixtio¬
ne carnali. iomarit᷑ tuus ẽe desti¬
terat: immouͦ. tanto sanctius. cõ¬
iuges manebatis: qͣnto sanctiora ꝯ¬
cordit̾ placita seruabatis. ꝑfect̾um
gͥ fuit marie & ioseph ꝯugium in scĩt¬
de. Efect̾um etiam fuit sedm tͥplex bo¬
xͥ. fides. ꝓles. sacram̃tum. Nem cognoᷤᷤ¬
cimus. ipsum dñmꝰ. fidem. qr uullum
adultium. Sacram̃tum. qr nullum
diuortium. Solꝰ ibi nuptialis cõ¬
cubitꝰ ñ fuit: qi in carne peccĩ ⁊qͣn
fieri ñ pot̾at. sine pudenda con :ro¬
cupiscentia carnis. q̃ accidit ex pec¬

Expanded text:
uit conjugium; perfectum quidem non in significatione, sed in sanctitate. Sanctiora sunt enim conjugia pari voto continentium. Unde Aug.: Quod Deo pari voto et consensu voveratis, ambo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in sanctitate. Perfectum etiam fuit secundum triplex boes, fides, sacramentum. Prolem cognoscimus ipsum dominum; fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum divortium. . Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat, sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex pec
Abbreviated transcription (Latin):
Et ẽ ꝑmissio in nouo testamento de
minorib bonis: & de minorib malł.
De minorib bonis est comugium:
qͦd non meret᷑ palmam: s est in re¬
medium. De minorib mał .i. deue
Iuud .i. coniugium indulget᷑. id ẽ

Expanded text:
t est permissio in novo Testamento, de minoribus bonis, et de minoribus malis. De minoribus bonis est conjugium, quod non meretur palmam, sed est in remedium. De minoribus malis, id esillud scilicet conjugium indulgetur, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
dlne ce qualitatis: ꝯiugii ꝯsensum ñ
eccluoit. Error uͦ ꝯditionis: ꝯiugalẽ
con. sensum euacuat. De qͣ conditio¬
iliꝗ ne: pꝰmodum tractabimꝰ. Er
epr ror qͦq ꝑsone. ꝯsensum contu¬
galem ñ admittit: ut siqͥs feminam
nobilem in ꝯugium yetãt. & proea
alia ignobilis t̾dat᷑ es. non est int̾ eos
ꝯiugium: qr ñ ꝯsensit uir in istam. s
in aliam: ut siqͥs mͥ ꝓmitt̾et se uencdi¬
turum aurum. & ꝓ auro offerret m̃
auricalcum: & ita me deciꝑet. Pun¬
quid dicerer consensisse in aurieal¬
cum: Nunquam uolui emere auri¬
calcum. Nec gͦ in illd ꝯsensi: qr ꝯsensꝰ¬

Expanded text:
sensum non excludit. Error vero conditionis conjugalem consensum evacuat, de qua conditione postmodum tractabimus. Error quoque personae consensum conjugalem non admittit: ut si quis feminam nobilem in conjugium petat, et pro ea alia ignobilis tradatur ei, non est inter eos conjugium, quia non consensit vir in istam, sed in aliam. Ut si quis promitteret mihi se venditurum aurum, et pro auro offerret mihi aurichalcum, et ita me deciperet, numquid dicerer consensisse in aurichalcum? Nunquam volui emere aurichalcum, nec ergo in illud consensi, quia cons
Abbreviated transcription (Latin):
occulto est fc̃s. Qͦd si iꝑsi quim occul¬
tosͥ ꝯsenser̃t. eundem ꝯsensum uolũ¬
tarie in manifesto ꝓfiteant᷑ : tẽ utiq¬
uoluntas ꝓpͥa suffragat᷑: & legittima
uota succurrt. ad sanciendum con¬
iugium. qͦd ꝑͥ occulte fuerat contͣc¬
tum. Uoluntas gͥ ub̃ exp̃ssa in ocetil¬
to: ad hoc suffragat᷑. ut fiat ꝯuigium.
Mlanifeste uͦ erp̃ssa: suffragat᷑. ut san¬
ciat. & roboret: ac lib̃m fiat̾ eccłie de
hoc iudicare. Si erpedierit. De q̃ re fit
ꝯsensus ille. au de carnali copła. ande
cohabitatione. an de alio
Iic querit᷑ cum consensꝰ de p̃senti.
inatͥmonium faciat. cuiꝰ rei ꝯsens sit
ille: an carnał copłe ancohabitatio¬
nis. an utriq. Si cohabitonis ꝯsensꝰ
matͥmonium faẽ: tc̃ fr cum sorore
nal cople: tẽ int mariam ce ioseph
ñ fuit ꝯuigium ꝓ posuerat enim ma¬
Ria in uͥginitate manere: n d̃s alit̃¬
co.i. me ñ cognituram ꝓposui: Neq

Expanded text:
occulto est factus. Quod si ipsi qui in occulocculto est factus. Quod si ipsi qui in occulto sibi consenserunt, eumdem consensum voluntate in manifesto profiteantur, toluntas suffragatur, et legitima vota succurrunt ad sanciendum conjugium, quod prius occulte fuerat contractum. Voluntas ergo verbis expressa in occulto ad hoc suffragatur, ut fiat conjugium; manifeste vero expressa suffragatur ut sanciat et roboret, ac liberum sit Ecclesiae de hoc judicare si expedierit. 3. De qua re sit consensus ille: An de carnali copula, an de cohabitatione, an de alio. Hic quaeritur, cum consensus de praesenti matrimonium faciat, cujus rei consensus sit ille, an carnalis copulae, an cohabitationis, an utriusque. Si cohabitationis consensus matrimonium facit, tunc frater cum sorore,nalis copulae, tunc inter Mariam et Joseph non fuit conjugium. Proposuerat enim Maria in virginitate manere, nisi Deus alitco? id est, me non cognituram proposui. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝓpͥa suffragata fuit. & uota succurre¬
rint legittima. Hoc autem nonita in¬
telligendum est. tanqͣm sine enumera
debitam. In huiꝰ enim sacramenti ce¬
lebratione. sic̃ in aliis. quedam sunt
ꝑtinentia ad sub̃am sacramenti: ut
ꝯsensꝰ de p̾senti. qͥ solꝰ suffiẽ ad ꝯthen¬
dum matͥionium: quedam uͦ ꝑti¬
nentia ad decorem ⁊ sollemnitatem
sacram̃ti: ut parentum tditio. sac̾do¬
dum bndictio & huiꝰmodi: sine qͥbus
legittime fit ꝯiugrum. quantum ad
u̾tutem: non quantum ad honestatem
sacram̃ti. Sine his gͦ. non qͣsi legittimi
ꝯiuges. s qͣsi adulti ł fornicatores ꝯue¬
niunt: ut illi qͥ clancło nubunt. Et
utiq fornicatores eẽnt. nͥ eis suffragaret᷑
uoluntas. u̾b expssa de p̃senti: que le¬
gitimum int̃ eos fac̃ matͥmonium.
Nam ce ꝯsensꝰ occultꝰ de p̃senti ꝑu̾ba¬
stus ꝯtͣctꝰ. S mat̾monium ñ sancit
ꝯsensꝰ. qͥ in occulto fu̾it. Si enim alter

Expanded text:
tas propria suffragata fuerit, et vota succurretas propria suffragata fuerit, et vota succurrerint legitima. Hoc autem non ita intelligendum est, tanquam sine enumeratdebitam. In hujus enim sacramenti celebratione, sicut in aliis, quaedam sunt pertinentia ad substantiam sacramenti, ut consensus de praesenti, qui solus sufficit ad contrahendum matrimonium; quaedam vero pertinentia ad decorem et solemnitatem sacramenti, ut parentum traditio, sacerdotum benedictio, et hujusmodi; sine quibus legitime fit conjugium, quantum ad virtutem, non quantum ad honestatem sacramenti. Sine his ergo non quasi legitimi conjuges, sed quasi adulteri vel fornicatores conveniunt, ut illi qui clanculo nubunt; et utique fornicatores essent, nisi eis suffragaretur voluntas verbis expressa de praesenti, quae legitimum inter eos facit matrimonium. Nam et consensus occultus de praesenti stus contractus; sed matrimonium non sanxit consensus qui in occulto fuit. Si enim alter
Abbreviated transcription (Latin):
bet fieri: oe ipse ad pͥorem coplam re¬
uocari. Q uident᷑ obiuare p̾missis.
Premisse autem sen¬
tentie uidr obuiare illd qͣd leges tłl.
Siqͥs tact̾is diuinis scͥpt̾is iurauit muli¬
eri. se eam legittimam uxorem habit᷑um ⁊
illi legittima uxor: qmtuis nulla dos.
nulla alia scͥpt̾a int̾ꝑosita sit. decimina¬
S hic ostendit᷑. qͥd fieril ẽẽ debe tio¬
at. non qͥd tẽ fiat. Non enim ꝑ ilłd iura¬
mentum: tc̃ fit uxor: Sfieri debet. qͥa
iuratum est. Potest ce de illo iuramento
hoc dict̾um intelligi. uͥ de p̃senti ꝯsenti¬
unt: ac se inuicem fuscipiunt. Illi etiã
sententiȩ. qͣ dict̾um est solũ ꝯsensum
p̃. ait. dłr legitimum non fit ꝯugiũ.
nͥabhis qͥ suꝑ feminam dominationem
bab̾e uident᷑ &e a qͥb custodit᷑. uroꝵ
petat᷑: & a parentib sponset᷑:⁊ legibus
dotet᷑:⁊ a sacdote ut mos ẽ bndicat᷑. ⁊ a
paranimphis custodiat᷑. ac sollemnit
adultia. ł fornicationes sunt. nuolun¬

Expanded text:
bet fieri, et ipse ad priorem copulam revocari. 2. Quae videntur obviare praemissis. Praemissae autem sententiae videtur obviare illud quod leges tradunt: Si quis tactis divinis Scripturis juraverit mulieri se eam legitimam uxorem habiturum, illi legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla alia scriptura interposita sit. Sed hic ostenditur quid fieri vel esse debeat, non quid tunc fiat. Non enim per illud juramentum tunc fit uxor, sed fieri debet, quia juratum est. Potest et de illo juramento hoc dictum intelligi, ubi de praesenti consentiunt, ac se invicem suscipiunt. Illi etiam sententiae qua dictum est, solum consensum papa ait: Aliter legitimum non fit conjugium, nisi ab his qui super feminam dominationem habere videntur, et a quibus custoditur. Uxor petatur, et a parentibus sponsetur, et legibus dotetur, et a sacerdote ut mos est benedicatur, et a paranymphis custodiatur ac solemniter adulteria vel fornicationes sunt, nisi volon
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb cotidie dicimꝰ. Dimitte nob̾debita
seł & ꝓles: ñ uidr coitꝰ defendi acͥmi¬
amat ꝯiugem: ñ affectu. ñ regnat in
eo impetꝰ uoluptatis: nec p̃ceys fert᷑ ad
coitum. Nicħ ẽ fediꝰ qmuxorẽ amare qͣs
adult̾am. Itẽ iheꝵ. Qͥ dict se causa
saltem pecudes: ce pꝰqm uent uxoris
intumuerit. ñ ꝑdant filios:. nec a¬
matores se uxorib exhibeant: s ma¬
ritos. Iđ. In matͥmonio oꝑa liboꝵs cõ¬
cessa st̃: uoluptates autẽ q̃ de meretͥ¬
supͣdictum est. indulgentia. alia est
ꝯcessionis: alia ꝑmissionis. Egerat apł̃s.
de nuptus. ⁊ de carnali coitu. ⁊ ad utrõq
retulit illd. Hoc autem dico scdm indui¬
gentiam. Indulgent᷑ enim nuptie.

Expanded text:
quibus quotidie dicitur, Dimitte nobis debita quibus quotidie dicitur, Dimitte nobis debita et proles, non videtur coitus defendi a crimiamat conjugem, non affectu; non regnat in eo impetus voluptatis, nec praeceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Qui dicunt se causa saltem pecudes, et postquam venter uxoris intumuerit, non perdant filios, nec amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. Idem: In matrimonio opera liberorum concessa sunt, voluptates autem quae de meretripraedictum est, indulgentia alia est concessionis, alia permissionis. Egerat Apostolus de nuptiis, et de carnali coitu; et ad utrumque retulit illud: Hoc autem dico secundum indulgentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
auõ. qͦd informe puerꝑium. animam
ñ ht̃. Ideoq multat᷑ pecunia: ñ reddit᷑
anima ꝓ anima. d iam formato corpori.
anima dat᷑: non in conceptu corporis
nascit᷑ cum semine deriuata. Nam si cũ
semine & anima existit de aĩa. ⁊ multe
anime cotidie ꝑeunt: cum sem̃ fluxu
ñ ꝓficit natiuitati. Iđ. Primum oportet
domum ꝯpaginari: & sic habitatorem
induei. Cumgͦ linam̃ta compact̾añ
fu̾int: uͥ erit aĩa: Item ier. Semina ies¬
paulatĩ formant᷑ in ut̾o. ⁊ tamdru ñ
reputat᷑ homicidium: donec elementa
tum ꝓcurant: cum formatum ẽ. &¬
in aliqͦ ꝯiugiosimul ꝯcurrunt: ad excusa¬
ꝯueniunt causa inꝯtinentie: ñ sic exeu¬
sat᷑ ut ñ hãt culpam. s uenialem. Uñ aus̃.¬
Coniugał ꝯtubitꝰ. gnandi gr̃a. non habet
culpam: Concupiscentie uͦ satiande. s
tñcum ꝯiuge̾. ꝓpt̾ thori fidem. uenialẽ
ꝯcupiseñtia utunt᷑ inuicẽ. ultͣ neces¬
sitatem lib̾os ꝓcandi: ponam in bis. ꝓ

Expanded text:
uod informe puerperium non habet animam; ideoque mulctatur pecunia, non redditur anima pro anima. Sed jam formato corpori anima datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine derivata. Nam si cum semine et anima existit de anima, tunc et multae animae quotidie pereunt, cum semen fluxu non proficit nativitati. Primum oportet domum compaginari et sic habitatorem induci. Cum ergo lineamenta compacta non fuerint, ubi erit anima? Item Hieron. paulatim formantur, et tam diu non reputatur homicidium, donec elementa tivum in aliquo conjugio simul concurrunt, ad excusaconveniunt causa incontinentiae, non sic excusatur ut non habeat culpam, sed venialem. Unde Auconcubitus generandi gratia non habet culpam; concupiscentiae uero satiandae, sed tamen cum coniuge, propter tori fidem uenialem concupiscentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, ponam in his pro
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Cui enĩuenia. nͥ pecc̃õ ꝯcedit᷑: Na¬
ne ꝙ infirmitati ꝑmisit. scđm ueniam.
audeo dr̃e pecc̃m ẽẽ. Ueniam nanq con¬
cedens apłs: concubitum attendit ꝯui¬
gatorum. ubi ẽ incontinentie malum.
malum est: ꝙ uir cognoscit uxorem.

Expanded text:
. Cui enim venia, nisi peccato conceditur? Plane quod infirmitati permisit secundum veniam, audeo dicere peccatum esse, veniam namque concedens Apostolus, concubitum attendit conjugatorum, ubi est incontinentiae malum. quod vir cognoscit uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
pact̾io ꝯiugalis. de p̃senti: & ille. uͤ
tñ nulli de ꝯsanguinitate eiꝰ licet ac¬
ciꝑe eam in ꝯuugio. Isi inuentum fu¬
erit fc̃m: separet᷑ oĩo. Item iuliꝰ papa.
Siqͥs desponsauit uxorem ł subarra¬
uerit: & ł p̃ueniente die mortis. uł
irruentib qͥbdam causis eam ñ
cognou̾it: nec fr̃ eiꝰ. nec uliꝰ de ꝯsangui¬
intate eiꝰ eandem sͥ tollat inuxorem.
anathema sit ipse. & õs ꝯsentientesei:
qr scdm legẽ di. mori dec̾nit᷑. Nam di¬
uine legis est mos: sponsas appellare
ꝯiuges. Ut in eugłio. Accipe mariam
ꝯiugem tuam. Q in deut̾onomio. Siqͥs
serit. ł addtixit in donrum suam: mori¬
atur. qi uxorem ꝓximi fui uiolauit: ñq̃
iamuxor erat: s q̃ a parentib uror fieri
debebat. Ex his colligit᷑. qͦdsponse q̃dã
ꝯiuges st̃: ante ꝯmixtionem seruum.
S forte iltd mouet. qͦdinfine capłi dr.

Expanded text:
pactio conjugalis de praesenti; et illae vere pactio conjugalis de praesenti; et illae vere tamen nulli de consanguinitate ejus licet accipere eam in conjugio. Quod si inventum fuerit factum, is desponsaverit uxorem vel subarrhaverit, et vel praeveniente die mortis, vel irruentibus quibusdam causis, eam non cognoverit; nec frater ejus, nec ullus de consanguinitate ejus eamdem sibi tollat in uxorem uanathema sit ipse, et omnes consentientes ei, quia secundum legem Dei mori decernitur. § 1. Nam divinae legis est mos, sponsas appellare conjuges, ut in Evangelio: Accipe Mariam conjugem tuam, et illud in Deuteronomio: Si serit, vel adduxerit in domum suam, moriatur; quia uxorem proximi sui violavit; non quae jam uxor erat, sed quae a parentibus uxor fieri debebat. Ex his colligitur quod sponsae quaedam conjuges sunt ante commixtionem sexuum. Sed forte illud movet quod in fine capituli
Abbreviated transcription (Latin):
gium diuidi non potest: Qͥa scͥptum
est. Mulier potestatem sui corꝑis non
ht̃. s uir. Similit̾ ⁊ tur potestatẽ sui
corꝑis non habet: sed mulier. Id. adriano
uoluntatem suam in monastium eẽ
ꝯu̾sum. Quaꝓpt̾ exꝑientie tue p̃cipi¬
mus. ut diligenti inqͥsitione discutiat.
ne forte eiꝰ uoluntate ꝯus sit: uł ipsa
mutare se ꝓmiserit. ⁊ si hoc remern
& illum in monast̾ium ꝑmanere ꝓ¬
uideat: & hanc sic̃ ꝓmisit. mutare õ
pellat. Siuͦ nicħ hoꝵs est. nec qͦndã
fornicationis eͥmen ꝓpt qͦd licet uxo¬
rem dimitt̾e. p̃dict̾am mulierem cõ¬
misse cognou̾is: ne illiꝰ ꝯũsio tixoris
relict̾e in scło fieni possit ꝑditionis
occasio. uolumꝰ ut maritum suũ illi.
⁊̃ si iam tonsorat᷑ ẽ redde debeas. oĩ
excusatione cessante: qr nͥ fornicatio¬
nis causa. uirumuxorem dimittere
nulla rõ ꝯcedit. Postquam enim co¬
pulatione conugii uiri & mulie¬
ris unum corpꝰ efficit᷑. non potest

Expanded text:
jugium dividi non potest, quia scriptum jugium dividi non potest, quia scriptum est: Mulier potestatem sui corporis non habet, sed vir. Similiter et vir potestatem suae carnis non habet, sed mulier. Idem, 27, q.voluntatem suam in monasterium esse conversum. Quapropter experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutias, ne forte ejus voluntate conversus sit, vel ipsa mutare se promiserit. Et si hoc repereris, et illum in monasterio permanere provideas, et hanc sicut promisit, mutare vitam compellas. Si vero nihil horum est, nec quondam fornicationis crimen propter quod licet uxorem dimittere praedictam mulierem commisisse cognoveris; ne illius conversio uxoris relictae in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus ut maritum suum illi, etiamsi jam tonsuratus est, reddere debeas, omni excusatione cessante, quia nisi fornicationis causa virum uxorem dimittere nulla ratio concedit. Postquam enim copulatione conjugii viri et mulieris unum corpus efficitur, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
bius pp̃. Desponsatam puellam ñ licet
parentib alii uiro tͣde: tam̃ licet sibi
luerit: nullo penitꝰ censuerunt tro.¬
damno multari. Eempla ponit.
mitas p̃cipuus. celebrato nuptiarum
ꝯuiuio. cum uesꝑe thalamum esset
ingssurꝰ: exurbe eg̾diens. transmari¬
na petiit: ce heremi solitudinem sibi
elegit. Beatus etiã alexiꝰ similiter ex
nuptiis. diuina gr̃a uocatꝰ. sponsam
deseruit: ce nudꝰ xͦ famulari cepit. Hi¬
sponsis. sine ꝯsensu suars sponsarum.
ꝯiugatis nullatenꝰ licet. N enim potest
uir. melioris uite ꝓpositum sume sine
theutiste patͥcie. Sunt qͥ dñt. religioĩs
gr̃a. ꝯiugia deb̾e solui. Uerum sciendũ
est. ꝙr & si hoc lex humana concessit:
tam̃ lex diuma ꝓhibuit. Si uͦ utrisq
queniat ꝯtinentem uitam ducere. ħ
qͥs audeat accus are: Sic enĩ multos
ꝯtinentem uitam durisse: &e post ad scẽ
eccłle regimina migͣsse.Si uͦ ꝯtinen
tiam qͣm uir appetit. mulier ñ seqͥt᷑:
aut qͣm uxor appetit. uir recusat. qui¬

Expanded text:
p. Desponsatam: Desponsatam puellam non licet parentibus alii viro tradere; tamen licet sibi luerit, nullo penitus consuerunt damno mulctari. Refert etiam mitas praecipuus, celebrato nuptiali convivio, cum vespere thalamum esset ingressurus, ex urbe egrediens transmarina petiit, et eremi solitudinem sibi elegit. Beatus etiam Alexius similiter ex nuptiis divina gratia vocatus, sponsam deseruit, et nudus Christo famulari coepit. Hsponsis sine consensu suarum sponsarum, jugatis nullatenus licet. Non enim potest vir melioris vitae propositum sumere sine Theotistae patritiae: Sunt qui dicunt religionis gratia conjugia debere solvi. Verum sciendum est quia etsi hoc lex. humana concessit, tamen lex divina prohibuit. Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? Sic enim multos continentem vitam duxisse, et post ad sanctae Eccltiam, quam vir appetit, mulier non sequitur; aut quam uxor appetit, vir recusat, con
Abbreviated transcription (Latin):
est. qͦd illa sponsa. que tm̃ in futuro ẽ
pacta ÷ mortuo sponso non remanet
iudua: qr ñ fuerat uir eiꝰ. Uñ. siqͥs
eam duxit. ad sacs ordines conscende
non ꝓhibet᷑: ꝙr non duxit uiduam.
Uidue enim maritꝰ. eqͦ sic̃ bigamus:
sac̃dos fieriꝓ
.hibet᷑. Ex tali
aut̃ copula.
nullus ar¬
cetur a sa¬
cris ordini¬
altiꝰ sponsã eo
mortuo ducit.
qͥ mortuo sponso. eiꝰ spons am ducit
de canonicis instititis: qͥn ad sacͦsor¬
dines ꝓmoueri ualeat. Si uͦ tal spon¬
sa fuisset. int̾ qm & sponsum etus.
ꝯsensꝰ de p̃senti int̾cessisset: eomor¬
tuo uidua remansisset: cui copłatꝰ
in ꝯiugio. ult̾tus ad sacͦs ordines ñ
accedet: cum uiduam dux̾it. N ẽ
gͥ ambigendum. qͥnsolꝰ de p̃senti ꝯ¬

Expanded text:
d illa sponsa quae tantum in futuro est pacta, mortuo sponso non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere non prohibetur, quia non duxit viduam. Viduae enim maritus aeque sicut bigamus, sacerdos fieri prohibetur. Ex tali autem copula nullus arcetur a sacris ordinialterius sponsam eo mortuo ducit, qui mortuo sponso ejus sponsam ducit de canonicis institutis, quin ad sacros ordines promoveri valeat. Si vero talis sponsa fuisset inter quam et sponsum ejus consensus de praesenti intercessisset. eo mortuo vidua remansisset; cui copulatus in conjugio, ulterius ad sacros ordines non accederet, cum viduam duxerit. Non est ergo ambigendum q
Abbreviated transcription (Latin):
qͥñ fit causa ꝓł nuptie non cogunt fie¬
ri. s impetrant ignosci: si tñ ñ ita sit
nimiꝰ ut impediat tp̃ra que orationi
debent᷑: nec immutet᷑ in eum usum.
qͥ est contra nat᷑am. Concubitꝰ enim
necessarius causa gnandi: inculpabilis.
&e solꝰ ipse nuytial est. Ille uͦ qui ult̃ ne¬
ni obsequit᷑: & hẽ non erige. s reddere
ꝯiugi. ne fornicet᷑. ad conugem ꝑtinet.
Si uͦ ambo tali ꝯcupiscentie subigunt᷑:
rem faciunt. q̃ ñ ẽ nuptiarum: cuiꝰ de

Expanded text:
n fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri, sed impetrant ignosci; si tamen non ita sit nimius, ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui est contra naturam. Concubitus enim necessarius causa generandi inculpabilis, et solus ille nuptialis est. Ille vero qui ultra neni obsequitur, et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum, c
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ex pͥma desponsationis fide: quã
concubitu ñ agnou̾at. nec fuerat agni¬
turus. nec ꝑeierat. nec m̃dax manserat.
ꝯiugis appellatio: uͥ nec fuerat. nec fut᷑a
erat carnis ulla ꝯmixtio. Et̾ qͦd fidele
ꝯiugrum. ambo parentes xtiocari me¬
tp̃r qͦ int̾cedit ꝯsens uoluntariꝰ ac ma¬
ritalis. qͥ solus ꝯiugium fac̃. uericon¬

Expanded text:
tur ex prima desponsationis fide, quam concubitu non cognoverat, nec fuerat agniturus. Nec pejerat, nec mendax manserat conjugis appellatio, ubi non fuerat, nec futura erat carnis ulla commixtio. Propter quod fidele conjugium, ambo parentes Christi vocari metempore quo intercedit consensus voluntarius ac maritalis qui solus Conjugium fac
Abbreviated transcription (Latin):
copulare ñ liceat: ⁊ ut inuicem alt
alt̾i exhibeat. qͦd qͥsq sͥ. Ha c autem
descͥptione legittimors & fidelium
tantum matͥmonium includitur.
De ꝯsensu qui efficit comugium.
in futum. dicentes. accipiam te in
uirum: & ego te inuxorem:. nonẽ iste
ꝯsensꝰ efficax matͥmonii. Item. Si con¬
sentiant m̃te. ⁊ ñ expͥmant u̾bis. ł
alusc̾tis signis: nec talis consensus
efficit matͥmonium. Si autem u̾bis
explicãt. qͦd tamencorde ñ uolunt. si
ñ sit eoactio ibi ł dolꝰ. obligatio illau̾¬
boꝵs qͥb consentiunt dicentes. acci¬
pio te inuirum. & ego te inuxorem:
matͥmonium facit. Auctoritatib ꝓbat

Expanded text:
copulare non liceat; et ut invicem alter alteri exhibeat quod quisque sibi. Hac autem descriptione legitimorum et fidelium tantum matrimonium includitur. 3. De consensu qui efficit Conjugium.in futurum, dicentes: Accipiam te in virum, et: Ego te in uxorem, non est iste consensus efficax Matrimonii. Item si consentiant mente, et non exprimant verbis vel aliis certis signis; nec talis consensus efficit matrimonium. Si autem verbis explicant quod tamen corde non volunt, si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in uxorem, Matrimonium facit. 4. Auctoritatibus probat
Abbreviated transcription (Latin):
copatus autem uocabulum inde dic¬
tum est: quod ille qͥ ep̃s efficit᷑. suꝑinten¬
dat: curam seł subditoꝵs gerens. Scopĩ
g̾ce: lat specłatores int̾ptant᷑. Nam spe¬
culator ẽ p̃positꝰ in eccłia dictꝰ eo quod
specłet᷑. atq ꝓspiciat popłoꝵ infra se
positorum mores &e uitam. De ponti¬
qͣsi uia sequentium: ipse ce suminus
sac̃dos nuncupat᷑. Ipse enim sac̾dotes
ep̃is: metͦpolitis: &e ep̃is. Patͥarcha g̾ce
antiochenꝰ: alexandrinꝰ. s omnium
summꝰ. ẽ romanꝰ. Archi ep̃s pͥnceps¬

Expanded text:
copatus autem vocabulum inde dictum, quod ille qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. Scopin ce, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia, dictus eo quod speculetur atque perspiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontiuasi via sequentium, ipse et summus sacerdos nuncupatur. Ipse enim levitas pis, metropolitanis, et episcopis. Patriarcha Graece Antiochenus, Alexandrinus, sed omnium summus est Romanus. Archiepiscop
Abbreviated transcription (Latin):
h illiꝰ tm̃ qua eccłia xͦ caritate unitur.
ñ illiꝰ qͣ ꝑsusceptionem carnis captti
membra uniunt᷑. Nec iõ tam̃ minus
sc̃m est coniugium: qr ut ait auõ In¬
nuptiis plꝰ ualet sc̃ĩtas sacramenti.
quam fecunditas uents. Est cẽ coniu¬
gium. signum sp̃alis coniunctionis ⁊
dilectionis animoꝵ: qͣ int̾̃ se ꝯuiges
ost hec adu̾tendum ẽ quid sit con¬
iugrum: & que sit efficiens causa cõ¬

Expanded text:
 tantum qua Ecclesia Christo charitate unitur; non illius qua per susceptionem carnis, capiti membra uniuntur. Nec ideo tamen minus sanctum est conjugium, quia, ut ait Aunuptiis plus valet sanctitas sacramenti, quam fecunditas ventris. Est etiam conjugium signum spiritualis conjunctionis et dilectionis animorum, qua inter se conjuges Post haec advertendum est quid sit Conjugium, et quae sit efficiens causa con
Abbreviated transcription (Latin):
rum. sic eccłia xͦ copulat᷑ uoluntate
ce nat᷑a. qr idem uult cum eo: & ipse
formam assumpsit de nat᷑a hoĩs. Co¬
pulata ẽ gͥ sponsa sponso sp̃aliter &
corporalit̾ .i. caritate. ac nat᷑e confor¬

Expanded text:
rum, sic Ecclesia Christo copulatur voluntate et natura, quia idem vult cum eo, et ipse formam assumpsit de natura hominis. Copulata est ergo sponsa sponso spiritaliter et corporaliter, id est charitate ac naturae confor
Abbreviated transcription (Latin):
monium. Itẽ nicholaus pp̃. Sufficiat
soluᷤ scđm leges. eoꝵ ꝯsensꝰ: de quoꝵ
ꝯiunctionib agit᷑. Qi solꝰ si forte in
nuptus defu̾it: cȩt̾a etiam cũ ipso
coitu celebrata frustrant᷑. Item ioħs¬

Expanded text:
m. Item Nicolaus papa: Sufficiat solus secundum leges eorum consensus, de quorum conjunctionibus agitur; qui solus si forte in nuptiis defuerit, caetera etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur. Item Jo
Abbreviated transcription (Latin):
Non dubium ẽ illam mulierem non
ꝑtinere ad matͥmonium:cum qua do¬
sit instituta. ut p̃t̃ commixtionem
Hec si scđdm fuꝑficiem ubors quis ac¬
ceꝑit: inducit᷑ in errorem tm̃. ut di¬
cat sine carnali coyula non posse cõ¬
trahi matͥmonium: & int̾ mariam
&e ioseph ñ fuisse coniugium: ł ñ fus¬
se ꝑfectum: qͦd nefas ẽ sentire. Tantou
sanctiꝰ fuit atq ꝑfectiꝰ. qͣnto a carnali
oꝑe immuniꝰ. S suꝑiꝰ posita ea rõne
dicta intelligendum est. ñ qͥn ꝑtine¬
at mulier illa ad matͥmonium. eũ
matͥmonium qͦd exp̃ssam & plenam

Expanded text:
Non dubium est illam mulierem non pertinere ad matrimonium, cum qua dosit instituta, ut praeter commixtionem Hoc si secundum superficiem verborum acceperit, inducitur in errorem tantum, ut dicat sine carnali copula non posse contrahi matrimonium; et inter Mariam et Joseph non fuisse conjugium, vel non fuisse perfectum; quod nefas est sentire. Tanto enim sanctius fuit atque perfectius, quanto a carnali opere immunius. Sed superius posita, ea ratione dicta intelligendum est, non quin pertineat mulier illa ad matrimonium, cummatrimonium quod expressam et plenam
Abbreviated transcription (Latin):
Et licet symoniaci ꝓpͥe di sit.¬
cantur: qͥ instar symonis magum¬
p̃ciabilem grãm p̃cio condticẽ uo¬
unt inmodum gyezt. Gierite uo¬
candi sunt. om̃s tamen. & dantes & acci¬
pientes symoniaci dñr: & utͥq eadem
sententia ꝑcelluntur. De his qͥscienter
Differt tam̃ int̾ eos qͥ ordinant᷑ a symo¬
miacis scient̾: & eos qui ignorant̃. Qui
enim scient a symoniacis se ꝑmiserint
consecri: immo execrari: eoꝵs cõsecͣtio
oĩo irrita ẽ. Qͥ uͦ ordinant᷑ a symonia¬
cis qͦ cum ordinant᷑ nesciunt eos ẽẽ sy¬
moniacos. qͥ & tẽ ꝓcatholicis hñtur:
eorum ordinatio miscđit̾ sustinet᷑.
secrationes emere.s resipsas que lia.S¬
ꝯsecratione ꝓueniunt: penitꝰ desipere ł¬

Expanded text:
Et licet simoniaci proprie dicantur qui instar Simonis magi impreciabilem gratiam pretio conducere vount in modum Giezi, Giezitae vocandi sunt; omnes tamen, et dantes et accipientes, simoniaci dicuntur, et utrique eadem sententia percelluntur. 5. De his qui scienter Differt tamen inter eos qui ordinantur a simoniacis scienter, et eos qui ignoranter. Qui enim scienter a simoniacis permiserint consecrari, imo execrari, eorum consecratio omnino irrita est. Qui vero ordinantur a simoniacis, quos, cum ordinantur, nesciunt esse simoniacos, qui et tunc pro catholicis habentur; eorum ordinatio misericorditer sustinetur. 6. secrationes emere, sed res ipsas quae ex consecratione proveniunt, penitus desipere p
Abbreviated transcription (Latin):
tio possit auferre: sic̃ apostata a ĩa
uelut de ꝯiugio xͥ recedens. etiam
fide ꝑdita. sacramentum fidi non
amiicit. qͦd lauacͦ regenerationis
acceꝑit. Reddet᷑ enim redeunti: si
amisisset abscedens. Habet autem
hoc ⁊ qͥ recesserit. ad cumulũ sup¬
plicii: non ad m̃itum p̃mii. Item.
Qͥb ꝑlacuit ex ꝯsensu. ab usu car¬
nalis ꝯcupiscentie in ꝑpetuum ꝯti¬
nere: absit ut uinelmint eos con¬
firmiꝰ erit: qͦ mag̃ ea pact̾a secum
gerunt. que carius ꝯcordiꝰq seruã¬
da sunt: ñ uoluptariis corporum
nexib: s uoluntariis animorum
affect̾ib. AAttende qͦd t̾eium bo¬
num ꝯiuigii đr sacramentum: non
qr sit ipsum ꝯiugium. s qr eiꝰdem

Expanded text:
tio possit auferre; sicut apostata anima tio possit auferre; sicut apostata anima velut de conjugio Christi recedens, etiam fide perdita, sacramentum fidei non amittit, quod lavacro regenerationis accepit. Redderetur enim redeunti, si amisisset abscedens. Habet autem hoc qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii . Item: Quibus placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut vinculum inter illos confirmius haeret; quo magis ea pacta secum gerunt, quae charius concordiusque servanda sunt, non voluptariis corporum nexibus, sed voluntatis animorum affectibus . Et attende quod tertium bonum conjugii dicitur sacramentum, non quod sit ipsum conjugium, sed quia ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
partꝰ celaret: ut ioseph eẽt testis ca¬
stitatis: defendens eam ab infamia
suspicionis: ne ut adult̾a clamnaret᷑.¬
Post hec. de tͥbꝰ bonis conuigu.¬
ẽ. scl. fides: ꝓles. sacramentum. Infi
cum alio ł alia coeat᷑. In ꝓle: ut amã¬
ter suscipiat᷑: religiose educet᷑. In sa¬
cramento: ut ꝯiugium ñ separetur:
ce dimissꝰ ł dimissa. nec causa ꝓlis.
alti coniungatur. de duplici separatione
separari. causa fornicationis: uł ex com¬
muni ꝯsensu. caus a religionis: siue
ad tp̃s. siue usq infinem. Sacram̃ta¬
liter uͦ. separari nequeunt. dum ui¬
uunt: si legittime ꝑsone sint. Mance
enim uincłm ꝯiugale. int̾ eos: eẽ si a¬
liisa se discedentes adheserint. Uñ
inita iura nuptiaꝵ: ut potiꝰ sint int̾
se ꝯiuges. &̃ separati. quam cũ aliis.
qͥb adheserunt. Item. Manet int̾
uiuentes qͦddam ꝯuigale uincłm.
qͦd nec seꝑaratio. nec cum alt̾õ copła¬

Expanded text:
partus celaretur; ut Joseph esset testis capartus celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adultera damnaretPost haec de bonis conjuest, scilicet, fides, proles, sacramentum. In ficum alio vel alia coeatur; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose educetur; in sacramento, ut conjugium non separetur, et dimissus vel dimissa ne causa prolis alteri conjungatur. 2. De duplici separatione separari causa fornicationis, vel ex communi consensu causa religionis, sive ad tempus sive usque in finem Sacramentaliter vero separari non possunt dum vivunt, si legitimae personae sint. Manet enim vinculum conjugale inter eos, etiamsi aliis a se discedentes adhaeserint. Unde inita jura nuptiarum, ut potius sint inter se conjuges, etiam separati, quam cum aliis quibus adhaeserunt. Item: Manet inter viventes quoddam conjugale vinculum, quod nec separatio, nec cum altero copula
Abbreviated transcription (Latin):
aliȩ. minꝰ honeste cause. ꝓpt̾ qͣs aliqñ
ꝯtra hit᷑ ut uiri mulierisue pulchri¬
tudo: q̃ ammos amore inflaminatos
sepe imꝑellit inire ꝯuigium. ut uale¬
ant suũ explere desidium. Questus
qͦ & diuitiars possessio. frequent est
diligentiam adhibenti. facile ẽ dis¬
cernere. ¶ Hec ẽ assentiendum illis.
minꝰ honestas gͣthit᷑. Constat enim ex p̃¬
missis. ꝯnigium fieri. ex commun
ꝯsensu ub de p̃senti erp̃sso: quamtuis
amor adhoc attrarerit. Cuiꝰ rei docum̃¬
tum pstat iacob: qͥ rachel decoram facie.
&e uenusto aspectu amauit: eamꝙ dili¬
Indeutonomio &e legit᷑. Si uidis ĩ me¬
dio captiuoꝵ mulierem pulehram. ⁊
adamauis eam: uoluisꝙ urorem hr̃e.
iunte oduces eam in domum tuam. Q
Et licet fine ñ bono conthatur ꝯuigi¬
um. qñ species ꝯtrahentis mouet ani¬
mum ÷ꝯiugium tam̃ bonum est: ꝙr
uita malauł intentio ꝑu̾sa alicuius.
sacramentum non contaminat.
¶Habuit autem ꝯiugium marie &

Expanded text:
ae minus honestae, propter quas aliquando contrahitur, ut viri mulierisque pulchritudo, quae animos amore inflammatos saepe impellit inire conjugium, ut valeant suum explere desiderium. Quaestus quoque et divitiarum possessio frequenter est diligentiam adhibenti facile est discernere. Nec est assentiendum illis minus honestas contrahitur. Constat enim ex praemissis conjugium fieri ex communi consensu verbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et venusto aspectu amavit, eamque multum diliIn Deuteronomio etiam legitur: Si videris in medio captivorum mulierem pulchram, et adamaveris eam voluerisque uxorem habere, introduces eam in domum tuam, etEt licet fine non bono contrahatur conjugium, quando species contrahentis movet animum, conjugium tamen bonum est, quia vita mala vel intentio perversa alicujus sacramentum non contaminat. Habuit autem conjugium Mariae et
Abbreviated transcription (Latin):
uiđr. In coniugio qͦ semel tm̃ bndr¬
Sigͥ cum dr sacramentum ñ ẽẽ itand.
nec iniuria ei facienda. rationem di¬
eti referas ad scĩficationem rei. qua sa¬
cramentum explet᷑. De oĩsacram̃to
gnalit̾ id uerum ẽ. Si uͦ ad suscepti¬
onem sacramenti: de qͥbdam uerũ ẽ
qͦd non it̾antur crebrastisceptione:
de aliis uͦ qͥbdam. ñ qr frequenter
sumunt᷑: ut hoc unctionis sacram̃t̃.
Qd ⁊ inomĩ pene eccłia sepe repetit᷑.¬

Expanded text:
videtur. In conjugio qvidetur. In conjugio qSi ergo cum dicitur sacramentum non esse iterandum, nec injuria ei esse facienda, rationem dicti referas ad sanctificationem rei qua sacramentum expletur, de omni sacramento generaliter id verum est; si vero ad susceptionem sacramenti, de quibusdam verum est quod non iterantur crebra susceptione, de aliis vero quibusdam non; quia frequenter sumuntur, ut hoc unctionis sacramentum, quod in omni pene Ecclesia saepe repetit
Abbreviated transcription (Latin):
mationis. & ordinationis. q̃ nulla tenꝰ
repetenda sunt: qr semel tm̃ &e non
sepiꝰ dat᷑ baptismꝰ. confirmatio. & or¬
dinatio. Sacramentum uͦ altaris &
penitentie. & coniugii sepe tt̾ari uidr.
qr sepe sacramentum corꝑis ꝑcipit᷑.
frequent̃ penitentia agit᷑: coniugiũ
sepe contrahit᷑. Quare gͦ unct̾io si¬
militer non potest it̾ari: Si morbꝰ ñ
reu̾tit᷑. medicina ñ it̾et᷑. Si uͦ morbꝰ
ationem corꝑis & aĩe. Cur gͦ neget᷑
unctionem suꝑ infirmũ posse ⁊t̾ari
sacramentum: dicentes quedam sacͣ¬
menta sepiꝰ posse suscipi: quedamu̾
idem oleum: ñ it̾at᷑ sacram̃tum cum
miuria. S dicet qͥs.sic & baptismus non
itatur: & si aliqͥs frequent̾ baptiretur
dum eadem aqua non itm bndicatur.
S aliudest inquiunt illi de bndict̾io¬
ne aqͦ quafit baptismꝰ: aliud de bene
crato: nec unctio illa fieri ꝑotest. nͥ de
oleo. ab ep̃o scĩficato. Ideoq illa scĩfica¬
tio ad u̾tutem sacram̃ti non ꝑtineꝵe

Expanded text:
inationis, quae nullatenus sunt repetenda, quia semel tantum, et non saepius datur Baptismus, Confirmatio et Ordinatio. Sacramentum vero altaris, et Poenitentiae, et Conjugii saepe iterari videtur; quia saepe sacramentum corporis percipitur, frequenter poenitentia agitur, conjugium saepe contrahitur. Quare ergo unctio similiter non potest iterari? Si morbus non revertitur, medicina non iteretur. Si vero morbus ationem corporis et animae. Cur ergo negatur unctionem super infirmum posse iterari sacramentum, dicentes quaedam sacramenta saepius posse suscipi, quaedam vero idem oleum, non iteratur sacramentum cum injuria. Sed, dicet quis: Sic et Baptismus non iteratur, etsi aliquis frequenter baptizetur, dum eadem aqua non iterum benedicatur. Sed aliud est, inquiunt illi, de benedictione aquae qua fit Baptismus, aliud de benedcrato; nec unctio illa fieri potest, nisi de oleo ab episcopo consecrato. Ideoque illa sanctificatio ad virtutem sacramenti pertinere