comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inecł iã non credida̾nit sea fu̾ant credituri. Istiartte neccũ
illo tt̃ erant. et ineũ iamante crediderant. Dinitto dicere
de symeone sene. quim intantulc̃ crediait: de anna ꝓphe¬
msła de zachatia et helysabet qui eũ ꝓphauert̃ anteq
si qui eum et inscõ spũ agnouit. et absentẽ p̃dicatte: eta¬
utis agnostendũ cũ p̃scns ẽet ostendit. Hos omtto: qm̃re¬
sponderi potest orandũ ꝓtalib mottius ũ fuisse. quicũ ma¬
gnis sius mertts hinit abierant: et recepti qͥestebant. Hoc
tnĩ et de aniqͥs usts similit̃ respondet᷑. Quis eñ eoꝵa dãp¬
natione totiꝰ masse ꝑditionis q̃ ꝑunũ hoĩtm fcã est. saluiꝰ

Expanded text:
in eum jam non crediderant, sed fuerant credituri? Isti autem nec cum illo tunc erant, et in eum jam ante crediderant. Omitto dicere de Simeone sene, qui in infantulum credidit; de Anna prophetissa ; de Zacharia, et Elizabeth , qui eum prophetaverunt anteqsi, qui eum et in sancto Spiritu agnovit, et absentem praedicavit, et aliis agnoscendum, cum praesens esset, ostendit . Hos omitto, quoniam responderi potest orandum pro talibus mortuis non fuisse, qui cum magnis suis meritis hinc abierant, et recepti quiescebant, hoc enim de antiquis justis similiter respondetur. Quis enim eorum a damnatione totius massae
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. hos qđ duct gaudũ plenũ. ꝓfecto ñ carnale s sp̃ale¬
aae
gaudiũ est. Et q̃ndo fantũ ertt ut aliqͥa ei iam ñ sit addendũ:
ꝓculdubio tunc eric plenũ Quicquud gͦ petit᷑ qd̵ ꝑtineat ad
hoc gaudiũ consequendũ: hoc ẽ in noĩe xp̃i pecendt̃: si diui¬
nam intelligimꝰ grãm si uere beatã poscimꝰ uitã. stͥqͥd autẽ alind
petit᷑. nichil pent᷑: ñ quia omnino nulla res est: sed quia intani¬
te rei tomparatione qͥcqͥd aliud concupiscit᷑ nichel est Nleq
ciũ ꝑrsus nulla res est homo de quo ait apls. qui le putat
aliquid ẽẽ cũ rnchil sit. Incõparatione qͥppe sp̃alis homiris.
qui scit gr̃a di se eẽ qd ẽ:. quisqͥs uana p̃sumit nichil est:

Expanded text:
 Gaudium plenum, profecto non carnale, sed spiritale gaudium est. Et quando tantum erit, ut aliquid ei jam non sit addendum, procul dubio tunc erit plenum. Quidquid ergo petitur, quod pertineat ad hoc gaudium consequendum, hoc est, in nomine Christi petendum, si divinam intelligimus gratiam, si vere beatam poscimus vitam. Quidquid autem aliud petitur, nihil petitur, non quia omnino nulla res est, sed quia in tantae rei comparatione quidquid aliud concupiscitur, nihil est. Neque enim prorsus nulla res est homo, de quo ait Apostolus: Qui se putat aliquid esse, cum sit nihil. In comparatione quippe spiritalis hominis, qui scit gratia Dei se esse quod est, si quis vana praesumit, nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
helyam. curru igneo in alta subuectus est: Quis p̃ter
helyseũ qd̃ paulo ante cõmenioraui. sepulto suo cadaue
cadauer alteriꝰ reddidit uite: Quis p̃ter danyelem. int̾
ora indusoꝵ secũ leonũ estirientiũ. uixit ĩ nocuus: qͥs¬

Expanded text:
Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientiu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. et cũ in suo monumento sepultꝰ iaceret. Nam qͥdã
portantes mortuũ cũ irruentib hostib co refugissent.
esiq ibi posussent: continuo resurrexit. fẽcit tam̃ aliq̃
et qͣtuor milia de septẽ panib pauit: qd suꝑ aqͣs ambula
uit. et petro ut hoc faceret p̾stitit: q̃d aqͣm mutauit in ui¬
num: qd aꝑuit ocłes ceci nati: et alia multa que cõmemo¬
rare longũ est. Sed respotidit᷑ a nob̃ eo alios fecisse q̃ ip̃e nõ
fetit: et que nemo aliꝰ fecit. Quis enĩ nͥ moyses egyptios
plagis tot tantisq ꝑcussit: diuiso mari popłm duxit.
manna de celo esurientib impet᷑uit: aqͣm de petra sitien¬
tib fudit: Quis nͥ ihc naue. ppło tͣnsituro iordanis flu¬
entta diusit:. et currentẽ solem emilsa ad dñm oratiõe
frenauit et fixit: Quis prẽt sanson. ꝓpt̾ suam sttim ma¬
tilla mortu asini ex undante satiatus est: Quis prit

Expanded text:
ret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam ret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua et quatuor mivit, et Petro ut hoc faceret praestitit; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati ; et alia multa, quae commemorare longum est. Sed respondetur a nobis et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter Samson propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣntũ detũ est loquiti surt᷑. Deinide aqdidit᷑.
unde nobis ñc loq̃ndũ c̃. Si oꝑa ñ ferissem in eis que nemo
aliꝰ fctit: pectatũ non haberent. Peccatũ illud scilicet mag¬
nũ. de quo et suꝑiꝰ ait. Si si uenissẽ et loquitꝰ fuissẽ eis: pet¬
catũ non haberent. Hoc ẽ pettatũ: qd̾ in cũ loquentẽ et¬
oꝑantẽ non credidiunt. Neq cnĩ nullũ habebant pec¬
catũ: anteꝙͣ loqueret᷑ eis. et oꝑaret᷑ in eis. Sed hoc peccatũ
quo in eĩ t̃ crediderunt. ideo sic cõmemorat᷑: qͥa ip̃o pet¬
cato tenent᷑ et cet̾a pectata. Hoc enĩ si ñ haberent. et ĩ er̃
crederent: dimitterent᷑ et cet̾a. Sed quid ẽ hoc cũ dixis¬
set si oꝑa ñ fecissem in eis: mox addidit que nemo aliꝰ
fecit: Nulla quippe in oꝑib xp̃i uident᷑ eẽ maiora. qͣm
suscitatio mortuoꝵ: qd̾ scim etiã antiquos fecisse ꝓphds.
fecit enĩ hel yas. fecit helyseus: cũ in hac carne uiue¬

Expanded text:
 quantum datum est, locuti sumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatuoperantem non crediderunt. Neque enim nullum habebant peccatum, antequam loqueretur eis et operaretur in eis; sed hoc peccatum quo in eum non crediderunt, ideo sic commemoratur, quia ipso peccato tenentur et caetera. Hoc enim si non haberent, et in eum crederent, dimitterentur et caetera. 2. Sed quid est hoc quod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne vive
Abbreviated transcription (Latin):
duxille dñm ut õs unũ simꝰ : s ut om̃s unũ sint sicut
tu pat̾ inme ⁊ ego in te: subintelligit᷑ unũ sumꝰ. Qd a¬
ꝑtiꝰ dicit᷑ postea: quia et priꝰ dit̾at de discipłis suis qͥcum
illo erant: ut sinit itnũ sicut et nos. Qmobrem ita est
pat᷑ in filis. eo filiꝰ in patte. ut unt̃ sint: qͥa uniꝰ substan¬
cie sunt. Ilesũ cẽ quidẽ in eispossumꝰ. unũ tam̃ cũ est eẽ si possu¬
ns: qͥa uniꝰ substantie nor⁊ ip̃i ñ sumꝰ inqͣntũ filiꝰ cũ patre

Expanded text:
dixisse Dominum: ut omnes unum simus, sed ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, subintelligitur unum sumus. Quod aptius dicitur postea, quia et prius dixerat de discipulis qui cum illo erant ut sint unum, sicut et nos. Quamobrem ita est Pater in Filio, et Filius in Patre, ut unum sint, quia unius substantiae sunt. Nos vero esse quidem in eis possumus, unum tamen cum eis esse non possumus, quia unius substantiae nos et ipsi non sumus, in quantum Filius cum Patr
Abbreviated transcription (Latin):
nichil mali s bona facet oĩa: qͣndo inunitatẽ ꝑsone suscep¬
ta est. a u̾bo ꝑ qd̃ fc̃ã sunt oĩa: Sed qm consũmauit opꝰ qd
accepit ut faciat: cũ restat adhuc passionis exꝑim̃tũ. ubi
martyrib suis maxime p̃buit qd seq̃rent᷑ exemplũ. unde
ut seqͣm᷑ uestigia ei: nͥ qͥa cõsũmalse sedicit qd se consũ
maturũ certissime nouit: Sicut longe ante ĩ ꝑph̾ia pre¬
t̾ta tpris usus ẽ u̾bis. qͣndo post annos płimos futurũ fue¬
rat qͣndo dicebat : fodect̃ inqͥt manꝰ meas et pedes incos. di¬
num̃a uert oĩa ossamea. Non ait fodient: ⁊ dinum̃abũt. Et
in hoc ip̃o crigłio. oĩa inqͥt q̃ audiui a patre meo nota feci ito¬
bis. Qͥb arc postea. Adhitc multa habeo uobis dic̾e: s ñ po

Expanded text:
suscepta est a Verbo, per quod facta sunt omnia? Sed quomodo consummavit opus, quod accepit ut faciat, cum restet adhuc passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; unde us maturum certissime novit? sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat. Foderunt, inquit, manus meas, et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa mea . Non ait Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso evangelio: Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis . Quibus ait postea: Adhuc multa h
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit: si uos inqͥs filiꝰ sib̾au̾it tunc uere libieritis: utt ostẽ¬
deret. se priꝰ dixisse t̾ritatẽ. qđ post modũ filiũ. Qͥdͥ gͦ ali¬
tid et hoc loco dixit scĩfica eos in u̾itate: nͥ sc̃ĩfica eos in mei
Deniq seqͥt᷑: et hoc aꝑtiꝰ insinuare ñ desinit. Sermoriius
inqͥt: u̾itas ẽ. Qͥd aliua dixit. qͣ ego uttas sũ: Grctũ qͥppe

Expanded text:
nc vere liberi eritis . Ut ostenderet hoc prius dixisse Veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi: Sanctifica eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare non desinit. Sermo tuus, inquit, veritas est. Quid aliud dixit quam: Ego veritas sum? Graecum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
dixto. pat uenit hora. clarifica filiũ tuũ. ut filiꝰ uius clarifi¬
cet re. usq ad illud qđ paulopost att. et nc̃ clarifica me tu
pat̾ apd̃ temet ip̃m. claritate qͣm habui anteqͣ mnundus
eẽt apđ te. om̃s suos uolebat intelligĩ qͥb notũ faciendo
patrẽ clarificabit eũ. Cũ enĩ dixisset ut filiꝰ tuus clarificee
te: mox quẽ admodũ id fieret demonstrauit dicers. Sicitt
dedistiei potestatẽ omnis carnis: ut om̃e qd dedisti ei dec eisui¬
tã et̾nã. Hec est autẽ uita et̾na: ut cognoscant te solũ ue
rũ dm̃. et quẽ misisti iħm xp̃m. Non enĩ potest cognitione
bris caput est xp̃c. seq enĩ de solis apłis potest intelligi si¬
cut dedisti ei potestatẽ oĩs carnis. ut om̃e qđ dedisti ei det
eis uitã et̾nã: s utiq de omĩb qͥd in eũ credentib utta ct̾¬
na donat᷑. Iam nc̃ gͦ uideamꝰ. quid de illis a quib tũc audie¬
bat᷑. discipłis suis dicat. Manifestaui inqͥt nom̃ tuũ hõib:

Expanded text:
ficet te, usque ad illud quod paulo post ait: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui antequam mundus esset, apud te, omnes suos volebat intelligi, quibus notum faciendo Patrem, clarificat eum. Cum enim dixisset: Ut Filius tuus clarificet te, mox quemadmodum id fieret demonstravit, dicens: Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeterna, et quem misisti. Non enim potest cognitione bus suis membris caput est Christus. Neque enim de solis apostolis potest intelligi: Sicut dedisti eis potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam, sed utique de omnibus quibus in eum credentibus vita aeterna donatur. Jam nunc ergo videamus quid de illis a quibus tunc audiebatur discipulis suis dicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
anteꝙͣ imbuerent᷑ in fide xp̃i. notꝰ erat om̃ib geritib ds̃.
In hoc autẽ qd̾ ñ ẽ inuitiis suis. et cũ diis falsis colendus:
stauit cis qͦs dedit ei pat̾ ip̃e de mundo. S qm manifesta¬
uit: si ñ dũ uenit hora de qua suꝑiꝰ dix̾at. qđ ueniet hora.
cũ iã ñ in pũbis inquit loqͣr uob̃. sed palã de patre meo
anuntiabo uobꝰ : An u̾anuntiatio manifesta pittabat᷑ in

Expanded text:
buerentur in fide Christi, notus est omnibus gentibus. In hoc autem, quod non est injuriis suis et cum diis falsis colendus, stavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annunti
Abbreviated transcription (Latin):
rifitatꝰ drͦ: qͣntomagis resurrestide. slam in passione magis
eiꝰ humilitas qͣm claritas cõmendat᷑ apło teste qͥ dictt. Hu¬
miliauit semec ip̃m. factꝰ obediens usq ad mortẽ: mortem ari¬
tẽ crutis. Deinde seqͥt᷑: et de eiꝰ darificatione iãditit. ꝓprer quod

Expanded text:
rificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis rificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit, « Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem
Abbreviated transcription (Latin):
tendit om̃e temp. et qͥd qͣndo faceret. uł ficri sineret ab illo
ntla st̃ tpr̃a. Non gͦ credat᷑. hec hora fato urgente uenisle:. s
deo potiꝰ ordinante: nec sydere necessitas. x cõnexuit passio¬
nẽ. absit enĩ: ut sydera mori cogerent. syderũ conditort̃. Non
itaq xp̃m temp̃ ut moreret᷑ impegit: s tempꝰ xp̃c quo more¬
ret᷑ elegit: qͥ etiã temp̃ qͦ exuͥgine natꝰ est. cũ patre constituit.
de quo sine temꝑe nat᷑ est. Scddm qͣm uerã sanãq doctnam:.
diui te: et in die salutis adiuuire. Et rursus apłs. Ecce ñc
cempꝰ acceptabile: ecce nc̃ dies salitis. Dicat gͦ. pat̾ uenit
hora. qͥ cũ patre disposuit om̃s horas. tamꝙͣ dicens. Pater
qͣm ꝓpter hoĩe et apd̾ hoĩes ad me clariticandũ sumuil cõ¬
stiaumꝰ. uenit hora: clarifica filiũ tuũ. ut filiꝰ tuuᷤᷤ cdlari¬
ficet te. Clarificatũ a patre filiũ. ñ nulli accipũt in hoc

Expanded text:
tendit omne tempus, et quid quando faceret, vel fieri sineret, ab illo tendit omne tempus, et quid quando faceret, vel fieri sineret, ab illo nulla sunt tempora. Non ergo credatur haec hora fato urgente venisse, sed Deo potius ordinante, nec siderea necessitas Christi connexuit passionem. Absit enim, ut sidera mori cogerent siderum conditorem. Non itaque Christum tempus ut moreretur impegit, sed tempus Christus quo moreretur elegit, qui etiam tempus quo de Virgine natus est cum Patre constituit, de quo sine tempore natus est. Secundum quam veram sanamque doctrinam divi te, et in die salutis adjuvi te ; et rursus Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Dicit ergo: Pater, venit hora, qui cum Patre disposuit omnes horas, tanquam dicens: Pater, quam propter homines et apud homines ad me clarificandum simul constituimus, venit hora: clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. 3. Clarificatum a Patre Filium nonnulli accipiunt, in ho
Abbreviated transcription (Latin):
gentib autẽ pũbiũ. Cũ gͥ dixisset ꝓpt̾ qiud omnia sit lo¬
quittꝰ ut in illo scilicit pacẽ haberent. in mundo habentes
p̾ssurã: exhortatꝰ ꝙ fusset itt fiderent. qm̃ ip̃e uicit mũdũ
et quieu̾at ad illos sermone finito. detude ad patrẽ t̾iba dire¬
xitꝰ et orare iãcepit. Sic enĩ eũglista sequit᷑ dicens. Hec loqun¬
clarifica filiũ tuũ. Pot̾at dñs nr̃ unigenit̾ et coctͥnus patri.
in forma serui. et ex forma serui. si hot opꝰ eẽt orare silertio:
s tta se patͥ exhibere uoluit p̃catorẽ: ut meminisset se nr̃m
eẽ doctorẽ. ꝓuide qͣm fecit orationẽ ꝓ nob̾. notã fecit et nob̃: qm̃
tanti magistri nr̃i ñ solũ ad ip̃õs sermocinatio. sed etiã ꝓ ip̃is
ad petrẽ oratio. discipłoꝵ est edificatio: ec si illoꝵ qui hec dic¬
ta aderant audituri: ꝓfecto et nr̃a qui fu̾amꝰ conscͥpta lectu¬
ri. Quaꝑpt̾ hoc qd̾ait. pat̾ uenit hora. clarifica filiũ tuũ. os

Expanded text:
rant proverbia. Cum ergo dixisset propter quid omnia sit locutus, ut in illo scilicet pacem haberent, in mundo habentes pressuram, exhortatusque fuisset ut fiderent, quoniam ipse vicit mundum, eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxit, et orare jam coepit. Sic enim evangelista sequitur, dicens: CAPUclarifica Filium tuum. Poterat Dominus unigenitus et coaeternus Patri, in forma servi, et ex forma servi, si hoc opus esset, orare silentio; sed ita se Patri exhibere voluit precatorem, ut meminisset se nostrum esse doctorem. Proinde quam fecit orationem pro nobis, notam tanti magistri non solum ad ipsos sermocinatio, sed etiam pro ipsis ad Patrem oratio, discipulorum est aedificatio. Et si illorum qui haec dicta aderant audituri, profecto et nostra qui fueramus conscripta lecturi. Quapropter hoc quod ait, Pater, venit hora, clarifi
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ hoĩs mobedientiã pettatores constitita sunt mułti. ñ sicito
audiitt iudicauit: qͥa qdđ audiuit p̃uaricautt. et a semet ip̃o
fent malũ qđ̃ ferit. qͥa ñ di uoluntatẽ sisuã fectt. Iste autẽ ꝑcui
uniꝰ homĩs obedientiã. uisti constititunt᷑ muti: ñ solũ obedi¬
ens fuit usq ad mortẽ crucis. in qua est uiuꝰ. udicatꝰ a mor¬
tus: s obedientẽ se futurũ ꝓmittens. in ip̃o quoq iudicio
quo est de uiuis iudicaturꝰ et mortuis. ñ possũ inqͥt a me ip̃o
facere qͥcqͣm: sicut audio iudito. Ded numquid de sp̃u sco
qd̾ dictũ ẽ. ñ enĩ loquet᷑ a semet ip̃o. s quetũq audiet loquet᷑:

Expanded text:
unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi, non sicut unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi, non sicut audivit, judicavit, tatem, sed suam fecit: iste autem per cujus unius hominis obedientiam justi constituuntur multi , non solum obediens fuit usque ad mortem crucis, in qua est vivus judicatus a mortuis; sed obedientem se futurum promittens in ipso quoque judicio, quo est de vivis judicaturus et mortuis, Non possum, inquit, a meipso facere quidquam: sicut audio, judico. Sed numquid de Spiritu sancto quod dictum est, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur,
Abbreviated transcription (Latin):
uos et mortuos iudicabit: qͥa hoc ꝑ id factur est qd filiꝰ homĩs
ẽ. ꝓpt̃ qd̾ dixit. pat̾ ñ iudicat quemꝙͣ s om̃e iudiciũ filio de¬
dit: qͥa in uidicio ñ forma dei qua cqͣlis est pat̾ nec ab impu
uideri potest. s forma hõis apparebit. qua minorat est eciã mo¬
dicominꝰ ab angłis: qͣmius iam in claritate ñ in p̾stina sit hu¬
militate uenturꝰ: conspicuus tam̃ futurꝰ et bonis ⁊ malis.
Hinc att et illtid. Ec potestatẽ aedit ciuidiciũ face. quia filiꝰ
hontĩs est. In quib u̾bis eiꝰ mantfestat᷑. ñ cã formã p̃sentandã
ẽẽ iudicio. in quacũ cit ñ rapinã arbit᷑tus est cẽ eqͣlis deo: s
illã qͣm cũ semet ip̃m exinanisset accepit. Semet ip̃m enĩ
exinaniuit formã serui accipiens. in qua udet᷑ etiã ad faci¬
endũ iudiciũ obedientiã suã cõmendasse cũ dixit: ñ possũ
a me ip̃o facͥe qͥcꝙͣ: sicut audio iudico. Adam namq ꝑ cuius

Expanded text:
a hoc per id facturus est, quod Filius hominis est, propter quod dixit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium Filio dedit , quia in judicio non forma Dei, qua coaequalis est Patri, nec ab impiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab angelis , quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et malis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . In quibus verbis ejus manifestatur non eam formam praesentandam esse in judicio in qua cum esset non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed illam quam cum semetipsum exinanisset, accepit. Semetipsum enim exinanivit, formam servi accipiens . In quo videtur etiam ad faciendum judicium obedientiam suam commendasse, cum dixit: Non possum a meipso facere quidquam; sicut audio, judico. Adam namque, per cujus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. pat̾ ⁊ filiꝰ ⁊ sp̃c sc̃s: s ip̃a tͥnitas unꝰ ẽ q̾s. Si gͦ eomͥ te
glificat filiꝰ sicut dedisti ei potestatẽ oĩs carnis: et sic dedisti
ut omẽ qd̾ dedisti ei dec eis uitã et̾nã. et hec t̃ uita tt̾na. ut
cognoscant te: sic te gͥ filiꝰ głificat. ut ontĩb quos dedisti
ei te cognitũ faciat. ꝑorro si cognitio di ẽ uita tt̾na: tantoma¬
gis ut̾te tendimꝰ. qͣntomagis in hac tognitione ꝓficimus.

Expanded text:
ctus, sed ipsa Trinitas unus est Deus. Si ergo eo modo te glorificat Filius, sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam, et haec est vita aeterna, ut cognoscant te: sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ dico uob: si qͥã pecieritia patrẽ in noĩe meo dabto uobis.
Neq hoc tamꝙͣ carnalit̾ debemꝰ acciꝑe: uelito uicissim nos
seruent pat et filiꝰ amboꝵ in nobis custodiendis alt̾nante
fcm descendit ut leuaret: ñ cetidit ut iaceret. Si descenden
tem cognouimꝰ. cũ leuante surgamꝰ: et intelligamꝰ cũ ita
loqͥt᷑ ꝑsonas eũ distinguere: ñ separare nat᷑as. Qndo gͦ ser¬
uabat discipłos suos filiꝰ p̾sertia corporali: ñ exspectabat pa¬
ter ad custodiendũ succed̾e filio discedenti: s eos ambo ser¬
uabant potentia sp̃ali. Et qͣndo ab eis abstulit filiꝰ p̾senti¬
am corporalẽ: tenuit cũ patre custodiã sp̃alẽ: qͥa ec custodi¬
endos qͣndo filiꝰ homo accepit. custodie pat̾ne ñ eos absuilit:
et cũ pat filio tustodiendos dedit. ñ dedit sine ip̃o ciui dedit:
s dedit homuĩ filio ñ sine d̃o. todẽ ip̃o utiq filio: Seqͥt᷑ gͥ ec fi¬
luis: et dicit. Quos dedisti mͥ custodiui: et nemo ex his ꝑut

Expanded text:
i quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Neque hoc tam carnaliter debemus accipere, veluti vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis custodiendis alternante factum descendit, ut relevaret: non cecidit, ut jaceret. Si descetem cognovimus, cum levante surgamus; et intelligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, non separare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos Filius praesentia corporali, non exspectabat Pater ad custodiendum succedere Filio discedenti; sed eos ambo servabant potentia spirituali: et quando ab eis abstulit Filius praesentiam corporalem, tenuit cum Patre custodiam spiritualem. Quia et custodiendos quando Filius homo accepit, custodiae paternae non eos abstulit: et cum Pater Filio custodiendos dedit, non dedit sine ipso cui dedit; sed dedit homini Filio, non sine Deo eodem ipso utique Filio. 7. Sequitur ergo Filius, et
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ssuris om̃ib libam̃. spt̃ hanc omnẽ tͥbulationẽ fortiter
sustinem᷑. ut in hac felicit̾ sine ulla tͥbulatione regnemus.
Merito ad eam clausit u̾ba: que parũ intelligentib discipłi
erant ꝓt̾ibia: intellesturis ea qͣndo eis dedisset ꝓmissuri¬

Expanded text:
pressuris omnibus liberamur: propter hanc omnem tribulationem fortiter pressuris omnibus liberamur: propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset promissu
Abbreviated transcription (Latin):
nte ista q̃ nc̃ sumꝰ adiuuante dño tctaturi: di¬
xerat ihc hec loquutꝰ sũ uob̾. ut inme pacẽ habe¬
atis: que ñ recentiora paulo suꝑiꝰ ab eo dicta. sed
omnia debemꝰ acciꝑe. srte q̃cũq illis loquittꝰ est ex quo eos te¬
pit habere disciplos: siue certe ex quo post cenã exoistis est
hunc ãmirabilẽ ꝑlitũꝙ sermonẽ. Talem qͥppe cõmemora¬
uit causam. cur eis sit loquiteꝰ: ut ad eũ finẽ restissime re¬
ftrant᷑. icł oĩa que loquut᷑ est eis. uel ea maxime que dixit
iam ꝓ cis moriturꝰ. tamꝗͣ u̾ba nouiłsima: postea qͣm de cõ¬
uiu̾io scõ ille qͥ eũ fu̾at traditurꝰ egressris est. Hanc enĩ cau¬
sam cõmendauit sermonis sui. itc in illo pacẽ habererit: ꝓpt̾
ꝓter hanc sacmentis eiꝰ imbium᷑: ꝓpt̃ hanc̃ mirabilibus
eitis oꝑib et sermonib erudim᷑. spter hanc spm eiꝰ pignus
accepimꝰ: ꝓpt̾ hanc ĩ eũ credimꝰ et sꝑam: et eiꝰ amore qͣntũ do¬

Expanded text:
nte ista, quae nunc sumus, adjuvante Domino, tractaturi, dixerat Jesus: Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecunque illis locutus est, ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe, ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam, cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur, vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille, qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc enim causam commendavit sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter ter hanc sacramentis ejus imbuimur: propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus erudimur: propter hanc Spiritum ejus pignus accepimus; propter hanc in eum credimus et speramus, et amore ipsius, q
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥ nesciens. et qͥd ei contig̾it narrans: nos inqͥt sꝑabamꝰ qd̾
ip̃ẽ fu̾it redempturꝰ israd. Ecte qm eũ reliq̃rant: deseren¬
ab ip̃õ ñ refugertint. s habentes p̾ssurã in mundo. in illo pa¬
cem tenuerunt. ñ ab iło resuge fuert̃: s ip̃m refugisi potiꝰ¬

Expanded text:
loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans, Nos, inquit, sperabamus quod loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans, Nos, inquit, sperabamus quod ipse fuerat redempturus Israel . Ecce quomodo eum reliquerant, deserenab ipso non refugerunt; sed ut habentes pressuram in mundo, in illo pacem tenerent, non ab ipso refugae fuerunt, sed ipsum poti
Abbreviated transcription (Latin):
untiũ fu̾at habitura ista p̃ssura. de qͣsuꝑiꝰ ut tos ostenderet
paruulos: quib adhuc ñ intelligentib et aliud ꝑ alio sen¬
tientib. ꝓ u̾bia quodãm c̃ẽnt quetũ ꝙ magna et diuina di¬
risset: ait. Modo creditis: ecce uenit hora et iã uenit: ut
comͦ ꝑscũature. Qd enĩ adiunxit. et me solũ relinqͣtis: nõ
uult eos talos eẽ in consequente p̾ssura. qͣm p̾ eiꝰ ascensionẽ
in mundo fu̾ant habituri. ut relinqͣnt eũ: sed ut ia illo pa¬
cem habeant ꝑmanentes in eo. Non enĩ qͣndo comp̃hensus
est tantũmͦ carne suaeiꝰ carnẽ: uerũ etiam m̃te reliquer̃t̃ fidẽ.
adhoc ꝑtiniet qd ait. Modo creditis: ecce uenit hora
ut disꝑgaminii ꝓpͥa: ⁊ me relinqͣtis. tamꝙͣ dic̾et. Tunc ita
ꝑtͦbabimini: ut etiã quõ mͦ creditis relinqͣtis. Uenert enĩad
tantã desꝑationẽ et suc pͥstine fidei ut ita dix̾un mortẽ: qͣu¬
ta apparuit in illo cleopha. qͥ post eiꝰ resurrectionẽ cũ illo se

Expanded text:
itura ista pressura, de qua superius, ut eos ostenderet parvulos, quibus adhuc non intelligentibus, et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo essent quaecunque magna et divina dixisset: ait: Modo creditis: ecce venit hora, et jam venit, ut lum relinquatis, non vult eos tales esse in consequente pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum, sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait: Modo creditis; ecce venit hora ut dispergamini in propria, et me relinquatis: tanquam diceret, Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis, relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei, ut ita dixerim, mortem, quanta apparuit in illo Cleopha, qui post ejus resurrectionem cum illo se
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qm̃ ñ tantũ drxit. pat̾ clarifica filiũ tuũ. s addidit etiã
ut filiꝰ cuus clarificet te. merito q̃rit᷑ qͦm patrẽ darificaue¬
rit filiꝰ : cũ sempit̾na caritas patͥs. nec diminuta fu̾it in for¬
ma humana: nec augeri potũit in sua ꝑfectione diuina. Q
in se ip̃a claritas patͥs. nec minui nec augeri potest: apđ̃ hõĩes
autẽ ꝑculdubio minor erat: qͣndo inuidea tantũm᷑ ds notꝰ
erat. Nondũ a solis ortu usq ad occasũ laudabant pu̾i nomẽ

Expanded text:
Sed quoniam non tantum dixit: Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam ut Filius tuus clarificet te, merito quaeritur quomodo Patrem glorificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest: apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat : et nondu
Abbreviated transcription (Latin):
uid est qd̃ ait dñs de spũ sc̃o cũ cũ uenturũ cẽ
ꝓmitteret. et docturũ discipłos ciꝰ omnẽ u̾tta¬
dem. uel cos deducturũ in omĩ u̾itate: ñ cr̃
loquet a semet ip̃o. sod quetũq audiet loquet᷑. Simile enĩ est
hoc ei. qd de se ip̃o dixit. Non possũ a me ip̃o face qͥcqͣ. sicut¬

Expanded text:
uid est quod ait Dominus de Spiritu sancto, cum eum venturum esse promitteret, et docturum discipulos ejus omnem veritatem, vel eos deducturum in omni veritate? Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur. Simile enim est hoc ei
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ uado et iam ñ indebitis me. Beati enĩ qui ñ uident:
qͥa credebanit qd uidebant. id est filiũ hõis: led qͥa credebant
qd ñ iudebant. id est filiũ dẽ. Cũ uͦ et ip̃a forma scrui. subtͣt

Expanded text:
ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non vident, ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non vident, quia credebant quod videbant, id est Filium hominis; sed quia credebant, quod non videbant, id
Abbreviated transcription (Latin):
de peccato qͥa in xp̃m ñ credit. et arguit᷑ de iusticia eoꝵ qͥ cre¬
dunt. Ip̃a quippe fideliũ comparatio. infideliũ est uituꝑatis.
hoc ip̃a expositio satis indicat. uolens enĩ aꝑire qͥd dixerit.
catũ quid uccaret exponens: de illis loquutꝰ est dicens: quia
ñ eredunt in me. E xponcris autẽ qͣm diceret iusticiã de qua
dixit mundũ arguendũ: ad ip̃os quib loquebat᷑ se conu̾tit
atq ait: qͥa ad patrem uado: et iã ñ uidebitis me. Quia ꝓpt̾ mũ
diis de peccato quidẽ suo. de iusticia uͦ argiut᷑ alicna: sicut ar¬
guunt᷑ de lumine tenebre. Omnia cnĩ q̃ arguuint᷑ ait apls. a
lumine manifestant᷑. Qttũ enĩ malũ sit eoꝵ qui ñ erdunt:
ñ solũ ꝑse ip̃m. ucrũ etram ex bono potest eoꝵ apparere qui
credunt. Et qm̃ ista uox infideliũ ẽẽ consucuit: qͦm credimꝰ
qd ñ uidem: ideo crederitiũ iusticiã sic oportuit definiri. quia

Expanded text:
de peccato, quia in Christum non credit; et arguitur de justitia eorum qui crede peccato, quia in Christum non credit; et arguitur de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixericcatum quid vocaret, exponens, de illis locutus est, dicens: Quia non credunt in me. Exponens autem, quam diceret justitiam, de qua dixit, mundus arguitur, ad ipsos, quibus loquebatur, se convertit, atque ait: Quia ad Patrem vado, et jam non videbitisdus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur aliena, sicut arguuntur de lumine tenebrae: Omnia enim quae arguuntur, ait Apostolus, a lumine manifestantur . Quantum enim malum sit eorum qui non credunt, non solum per seipsum, verum etiam ex bono potest eorum apparere qui credunt. Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit, Quomodo credimus quod non videmus? ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd eñ si arguendus est peccator ꝓpt̾ea qͥa peccator est. arguẽ¬
dũ quilqͣm pritabit et iustũ. ꝑpt̾ea qͥa iustus ẽ: absit. Nam
et si aliqͣndo iustul arguit᷑: Deo reste arguit᷑. qͥa sicut scͥptũ
c̃ ñ est ust̾ in t̾ra qui facrat bonũ et ñ petcatũ. Quocͥca eciã
cũ iustus arguit᷑ de peccato arguit᷑: de ñ iustitia. Qm̃ et in
illo qd legim auunitꝰ dictũ. noli effici ustꝰ multũ. ñ est no¬
tata uisticia sapientis: sed suꝑbia p̾sum̃tis. Qui gͦ fit mul¬
tũ uistꝰ. ip̃o nimio fit intustꝰ. Multũ enĩ se facit ustũ qͥdicit.
le ñ habtre peccatũ: aut qui se putat ũ gr̃a dĩ. s sua uolun¬
tate sufficiente elfici uistũ. Nec recte iuuendo iustꝰ est. sed po¬
tius inflatꝰ. pritando se eẽ qd ñ est. Quo pacto gͥ mundus ar¬
guendus ẽ de iusticia: nͥ de iusticia credentiũ: argnit̃ itaꝙ

Expanded text:
quid enim, si arguendus est peccator, propterea quia peccator est, arguenquid enim, si arguendus est peccator, propterea quia peccator est, arguendum quisquam putabit et justum propterea quia justus est? Absit; nam et si aliquando justus arguitur, ideo recte arguitur, quia, sicut scriptum est: Non est justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Quocirca etiam cum justus arguitur, de peccato arguitur, non de justitia, quoniam et in illo quod legimus divinitus dictum: Noli effici justus multum , non est notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit justus multum, ipso nimio fit injustus. Multum enim se facit justum, qui dicit se non habere peccatum, aut qui se putat non gratia, sed sua voluntate sufficiente, effici justum. Nec recte videndo justus est, sed potius inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitur namque
Abbreviated transcription (Latin):
diffundenda erat karitas in cordib eoꝵ que foras mitrit
timorem. quo impediri possent ne argũt mundũ qui ꝑse¬
quitionib fremebat auderent: ꝓpc̾ea dixit ille arguet mũ¬
dũ. Tamqͣm dictret. Ille diffundet in ur̃is cordib karitatẽ.
Sic enim timore depulio: arguendi habebitis lib̾tatem. Se¬
pe autẽ diximꝰ inseparabilia ec̃ oꝑa tͥnitatis. sea sigillatĩ cõ¬
m̃dandas fuisse ꝑsonas: ut ñ solũ sine separatione uerũ
ttiam sine consusione et unitas intelligat᷑ et tͥnitas. Exponit
deinde quid dixerit: de peccato. et de iusticia. et de iudicio. De
peccato quidẽ inqͥt: qͥa ñ credunt in me. Hoc enĩ peccatũ quali
solũ sit. p̃cet̾is poluit: qͥa hoc manente cet̾a detmnent᷑. et hoc
aicedente. cetaremittunt᷑. De iusticia uͦ inquit: qͥa ad pattrẽ
uado et iam ñ uidebitis me. Huc pͥmo uidendũ est. si recte
quisq arguit᷑ de pectator qͦm recte arguat᷑ et ac iusticia. Nũ¬

Expanded text:
diffundenda erat charitas in cordibus eorum , quae foras mittit timorem , quo impediri possent ne arguere mundum qui persecutionibus fremebat, auderent; propterea dixit, Ille arguet mundum: tanquam diceret, Ille diffundet in cordibus vestris charitatem; sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe autem diximus inseparabilia opera esse Trinitatis ; sed singillatim commendandas fuisse personas, ut non solum sine separatione, verum etiam sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. 2. Exponit deinde quid dixerit de peccato, et de justitia et de judicio. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me. Hoc enim peccatum quasi solum sit, prae caeteris posuit; quia hoc manente caetera detinentur, et hoc discedente vado, et jam non videbitis me. Hinc primo videndum est, si recte quisquam arguitur de peccato, quomodo recte arguatur et de justitia. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
et parius: quia ñds̃i accepto spu sc̃õ quẽ ad modũ eũ pꝰ eiꝰ re¬
surrectionẽ uł ip̃o insufflarite. uł desuꝑ acceꝑunt. huma¬
namagisꝙͣ diuina sapiebant: multis indiciis ꝑ totũ cũ¬
gł̃m declarat᷑. Unde et hoc est qd̾ in ista lestione dixerunt.
Ait enĩ eugłista. Dicunt discipłi eiꝰ. Ecce ñc palam loqueris:
⁊ pu̾biũ nullũ dicis. Nũc scimꝰ quia nosti omnia: ⁊ ñ est opꝰ

Expanded text:
 accepto Spiritu sancto, quemadmodum eum post ejus resurrectionem, vel ipso insufflante, vel desuper, acceperunt, humana magis quam divina sapiebant, ut multis indiciis per totum Evangelium declaratur. Unde et hoc est, quod in ista lectione dixerunt. Ait enim Evangelista: Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. Nunc scimus qu
Abbreviated transcription (Latin):
ipe faiꝰ accepit eos qͥ ñ erant ip̃iꝰ. qͥa et formã serui accepit
as idem que ñ erat ip̃ius. Seqͥt᷑ ac dicit. Et sermonẽ tuũ ser¬
uauert̃. s̾c cognouer̃t qͥa oĩa que dedisti mͥ abs te sũt: id
est cognouer̃t qͥa abs te sũ. Simł enĩ pet̾ dedit omĩa. cũ ge

Expanded text:
ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit ipse Filius accepit eos qui non erant ipsius, quia et formam servi accepit Deus idem quae non erat ipsius. 6. Sequitur ac dicit, Et sermonem tuum servaverunt: nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi, abs te sunt: id est, cognoverunt quia a
Abbreviated transcription (Latin):
nem se actepisse hanc potestatẽ ur eos haberet ostendit:
qm̃i qͥ semꝑ omĩps fitit. ñ semꝑ homo fuit. Quamobrera
tũ patͥ potius tbusse uiãeat᷑ ut ab eo illos acceꝑit. qm̃
homini xp̃o qd̾ cũ patre ñ est homines dedit. Deniq qͥ hoc
loco dicit. tui erant et mͥ eos dedisti: iã suꝑiꝰ eisdẽ discipu¬
lis dixerat. egouos de mũdo elegi. Conterat᷑ hic cogitatio
carnalis: atq disꝑeat. De mundo ÷ͥ apatre dicit filius.
datos hoĩes: quib alio locoditit. Ego uos de mundo ele¬
qi cũ pettre. Quos ds filius de mundo elegit cũ patre: sdẽ
ip̃e homo filiꝰ de mundo tos accepit a patre. Non enĩ pat̾
illos filio deddisset: nͥ elegisset. Ac ꝑhoc filiꝰ sicut ñ inde le¬
parauto patrẽ. qͣndo dixit. ego uos de mundo elegi qm̃ si¬
mł eos elegit ec pect̾.: sic ñ inde separauit. et se qͣndo dixit
tui erant : qͥa ec ip̃iꝰ filii parit̾ erant. Nũt autẽ homoidẽ

Expanded text:
nem se accepisse hanc potestatem, ut eos haberet, ostendit, quoniam qui super omnes fuit non semper homo fuit. Quamobrem cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit, quoniam homini Christo quod cum Patre non est, homines dedit. Denique qui hoc loco dicit, Tui erant, et mihi eos dedisti, jam superius eisdem discipulis dixerat, Ego vos de mundo elegi . Conteratur hic cogitatio carnalis, atque dispereat. De mundo sibi a Patre dicit Filius datos homines quibus alio loco dicit, Ego vos elegi de mundo. Quos Deus Filius de mundo elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre: non enim Pater illos Filio dedisset, nisi elegisset. Ac per hoc Filius sicut non inde separavit Patrem, quando dixit, Ego vos de mundo elegi, quoniam simul eos elegit et Pater: sic non inde separavit et se, quando dixit, Tui erant, quia et ipsius Filii pariter erant. Nunc autem homo idem
Abbreviated transcription (Latin):
do: ñ eũ głificauit sp̃c sc̃s uera glã. nͥ in ecclia scã catholi¬
ca. Aubi enĩ id est uel apd̃ heretitos uel apd̃ quosdam pa¬
ganos uera eiꝰ int̾ris gła ñ potest cẽ: etiã ubi iudet᷑ eẽ freq̃ns
de illo fama cum laude. uera eiꝰ gla in extelsis et in eccłia
catholica sicut ꝑ ꝓpham cantat᷑. Exaltare suꝑ celos dsꝰ.
et suꝑ omnẽ t̾nam gła tua. Quia itaq post eiꝰ exaltationẽ
uenturꝰ erat sp̃c sc̃s ec eũ glificaturꝰ: hoc sacer psalmus.
hoc ip̃e ungenitus ꝑmisit futurũ: qđ uidemꝰ impletũ.
ocd autẽ ait de meo accipiet. et ãnuntiabit uob. catholicis

Expanded text:
itus sanctus vera gloria, nisi in Ecclesia sancta catholica. Alibi enim, id est, vel apud haereticos, vel apud quosdam paganos, vera in terris gloria non potest esse, et ubi videtur esse frequens de illo fama cum laude, vera ejus gloria in Ecclesia catholica sic per Prophetam cantatur: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Quia itaque post ejus exaltationem venturus erat Spiritus sanctus, et eum glorificaturus, hoc sacer psalmus, hoc ipse Unigenitus promisit futurum, quod videmus impletum. Quod autem ait: De meo accipiet, et annuntiabit vo
Abbreviated transcription (Latin):
spitiat᷑ et ip̃e qͥ annuntiat. Tunc ĩ eiꝰ nomine pectuit qͥ petunt:¬
qͥa insono eiꝰ nomĩs ñ aliud qͣm res ip̃a est q̃ hoc noĩe uocat᷑ in

Expanded text:
spiciatur et ipse, qui annuntiat tunc in ejus nomine petunt, quspiciatur et ipse, qui annuntiat tunc in ejus nomine petunt, quia in sono ejus nominis non aliud quam res ipsa est, quae hoc nomine voca
Abbreviated transcription (Latin):
docti sp̃u. sp̃alib sp̃alia comparantes. Animalis aut̃ ho
mo: ñ ꝑcipit ea que sunt sp̃c di. Non itaq ꝑcipiens que st̃
sp̃c di homo animalis. sic audit quetũq audit dedi na-¬
tura. ut aliud qͣm corpꝰ cogitare ñ possit: qͣmlibet ampli¬
simũ uł ĩmensũ qͣmlibet lucidũ ac spetiosũ corpꝰ tamẽ.
Ideo ꝓu̾bia illi sunt. quecũꝙ dicta sapientia de incorporea ĩ¬
mutabiliq subsrantia: ñ qd ea tamꝙͣ ꝓu̾bia deputat: sed
qͥa sic cogitatt. qͣm qui ꝑu̾bia solent audire. neq intelligere.
Cũ uͦ lp̃alis ceꝑit omĩa diudicare. ip̃e autẽ a nemine diui¬
dicari: etiã si in hac uita adhuc uelut ꝑ speculũ ex parce
ꝑspicit. tam̃ ñ nullo corꝑis sensu ñ ulla ẏmaginaria co
gitatione que iapit aut fingit qͣlescũq similitudines cor¬
poꝵ. s meritis t̾cissima intelligentia dm ñ corpꝰ esse s sp̃m.
ita palam de patre annũtiante filio. ut eiꝰdem substantie cõ¬

Expanded text:
a comparentes. Animalis autem non percipit quae sunt Spiritus Dei . Non itaque percipiens quae sunt Spiritus Dei, homo animalis, sic audit quaecunque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum corpus. Tamen ideo proverbia illi sunt quaecunque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia: non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire, neque intelligere. Cum vero spiritalis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte perspicit, tamen non ullo corporis sensu, non ulla imagt fingit qualescunque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, ita Deum non corpus esse, sed spiritum, ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae con
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ hõib q̾s dedisti mͥ de mundo: qͣie illd̃ qd̾ pauloante di¬
terat. ego te clarificaui suꝑ t̾ram: ꝑ tpñe fut᷑o et illic et hic
pt̾itũ ponens. sicut qui scirit p̾destmnatũ ẽẽ ut id fitret: et
ideo fetisse se dicens. qdđ erat sine ulla dubttatione facturus.
Sed de his qͥ iã erant discipłi eiꝰ ñ de om̃ib qͥm illũ fu̾ant
credituri. eũ dixisse qđ dixit. manifestarui nom̃ tuũ homĩ¬
b quos dedisti mͥ de mundo. ea q̃ sequurit᷑ credibiliꝰ esse de¬
monstrant. Cũ enĩ hoc dixisset: adiunxit. Tui erant et mͥ
eos dedisti: et sermonẽ tuũ seruauert̃. Nũc cognouert̃ quia
oĩa que dedisti mͥ abs te sũt: qͥa u̾iba que dedisti mͥ delieis:

Expanded text:
tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dituum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat: Ego te clarificavi super terram; pro tempore futuro, et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sed de his qui jam erant discipuli ejus, non de omnibus qui in illum fuerant credituri, eum dixisse quod dixit: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur credibilius esse demonstrent. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs t
Abbreviated transcription (Latin):
e his u̾bis dñi sicut ip̃e donau̾tt sermone
isto disputat᷑i sumꝰ: que ita se habent. Ma¬
nifestaui nom̃ tuũ hõib: qͦs dedistimͥ de mũdo. sto si de
his tantũ dicit discipłis cũ quib cenauit. et ad quos an¬
deqͣm orare inciꝑet tam multa loquutꝰ est: si ꝑtinet hoc
ad illã clarificationẽ siue ut alii int̃pretati stͥ głificati¬
onẽ. de qͣ suꝑtꝰ loq̃bat᷑: qua filiꝰ clarificat. uł głificat patrẽ.
isse mortalib: Si autẽ qd̾ ait. manifestaui nom̃ tuũ hõib
qͦs dedisti mͥ de mundo. om̃s hic intelligi uoluit. etiã qͥ ui
eũ fuerant tredituri. ad eiꝰ magnã q̃ fict᷑a erat ex om̃ib gell¬
tib eccłiam ꝑtinentes. de qͣ in psalmo tanit᷑. i eccł̃ia mag̃¬
na contitebor tͥ: est plane ista darificatio. qua filiꝰ clari¬
sicat part̃. cũ cĩnom̃ notũ facit omĩb gentib. eotãmultis
gen̾ationib hominũ. Et tale hoc ẽ qđ att. manifestaui nom̃

Expanded text:
e his verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat vel glorificat Patrem. tavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes hic intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam, quae futura erat ex omnibus gentibus, Ecclesiam, pertinentes, de qua in psalmo canitur: In Ecclesia magna confitebor tibi , est plane ista clarificatio, qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationibus hominum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ret ꝑ qd̾ illud filtꝰ facturꝰ cẽt. id est ut pat cdarificaret filiũ.
iun ꝑ qͣm fili clarificationẽ etiã filiꝰ eẽt darificaturꝰ
hatrẽ : Deniꝙ si de re que fut᷑a erat ponamꝰ etiã fitt᷑i tem po
ris u̾bũ. ubi ꝓ tempore fitt᷑o posuit ip̃e p̾tertiũͥ nulla sen¬
tentie remanebit obscurttas: uelut si dixisset. egote clari¬
ficabo suꝑt̾rã. opꝰ cõsũmabo qd dedistimͥ ut faciã: et nc̃ dari¬
fica me tu pat̾ apd̃ trinet ip̃m. Nempe ita planũ ẽ. sicut uid̃
uͥ ait. cdarifica filiũtuũ i filiꝰ tus clarificet te. Et ip̃a est
om̃ino sententia: nͥ qͥa hic dictus ẽ eiꝰdẽ clarificationis mod̾.
ibi artẽ tacit᷑: tamꝙͣ ilid̾ isto expoñet᷑ cis quos pot̾at ꝑmou̾e.¬

Expanded text:
ret, per quod illud Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, ret, per quod illud Filius facturus esset, id est, ut Pater clarificaret Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius esset clarificaturus Patrem? Deniris verbum, ubi pro tempore futuro posuit ipse praeteritum, nulla sententiae remanebit obscuritas, velut si dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait: Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Et ipsa est omnino sententia, nisi quia hic dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus, tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat pe
Abbreviated transcription (Latin):
biu pͥtisꝙͣ mundus eẽt apd̾ te. sam supͣdixit. Pat̾ uenit hora
clarifica filiũ tuũ: ut filiꝰ uus clarificit te. In quo u̾borũ
ordiue ostenderat. priꝰ a patre clarificandũ filiũ: ut patrẽ cla¬
rificaret et filius : mͦ autẽ dixit. ego te clarificaui suꝑt̾ram:
opꝰ consũmaui. qd̾ dedisti mͥ ut faciam: et nc̃ clarifica me:
tamꝙͣ pͥor ip̃e patrẽ clarificauerit. a quo deinde ut clarifi¬
cetͦ expoteit. Ergo intelligendĩ ẽ utroq u̾bo suꝑiꝰ usũ se¬
mͦ uͦͭ usũ fuisse ubo pͥt̾tti temꝑi de re futa uͥait ego te
ciarificaui suꝑ tramꝰ opꝰ consũ matii qđ̃ dedisti m ut tatiã. Din¬
de dicendo. et ñc clarifica me tu pat̾. apd̾ temet ip̃m qͣsi posteriᷤ
eẽt cdarificandus a pettre quẽ pͥus ip̃e clarificau̾at. qͥd ostendit
nͥ suꝑiꝰu̾ att. ego te clarificaui suꝑt̾rã tta loquitũ se fuisle.
tamꝙͣ fecissec qd̾ facturꝰ eẽt: hic autẽ poposcisse ut patͥ face¬

Expanded text:
dixerat, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te: in quo verborum ordine ostenderat prius a Patre clarificandum Filium, ut Patrem clarificaret Filius. Modo autem dixit, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum setemporis de re futura, ubi ait: Ego te clarificavi super terram; opus consummavi, quod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, quasi posterius esset clarificandus a Patre, quem prius ipse clarificaverat, quid ostenditt: Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturus esset; hic autem poposcisse ut Pater face
Abbreviated transcription (Latin):
est. a ps hoĩes impios conseqͣtue: errant in iroq quilau¬
daro: et in ie scilicet qͥa id qđ̃ malũ est bonũ putant: ⁊ in hoĩe
qui s̃ est qd putant. Quappt̾: falsa est in his trib genib gła
sa ip̃iꝰ iusticie frequens est fama cũ iaude utra qͥdẽ gła est: nõ
tamen ea crecdendũ est beatificari iustũ: s laudaritib gratu¬
landũ est: qͥa recte uidicant et diligunt ustũ. Qittomagis

Expanded text:
est, apud homines impios consequatur; errant in utroque qui lauest, apud homines impios consequatur; errant in utroque qui laudant: et in re scilicet, quia id quod malum est, bonum putant; et in homine, quia non est quod putant. Quapropter falsa est in his tribus generibus sa ipsius justitiae frequens est fama cum laude; vera quidem gloria est; non tamen ea credendum est beatificari justum, sed laudantibus gratulandum est, quia recte judicant, et diligunt jus