comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sifica specie composita chica¬
tur ita incipiens. Nonȩ aprił
norunt quinos. Hec enim lec¬
cicli annos edocet. quokl̃arũ
die terminus sit occursurꝰ d ẽ.
.xii. luna. post equinoctium.
feriam qͦq id est. quoseptima¬
ne eueniat die inuenies. tuncti
regłarib qui singłis asscͥbunt᷑
t̃minis. sic̾ huic.. ⁊ concurren¬
tib ipsiꝰ anni: eo modo. quo. kͫ
mensium inuenire docuimꝰ.
Quod si p̃fata lectio memoria
excidit: docemꝰ qualiter etiam
ri possit. Paschalem t̾minum
cuiusq anni reꝑturꝰ. sume p̃¬
cedentis anni in pͥmo articło
pollicis leue manꝰ:⁊ deinceps
ꝑ ordinem singłos kalendaꝵ
dies ꝑ singłos articłos summi¬
tatesq omnium digitorum
eiꝰdem manꝰ computans. qͥcũq
klarum dies rursꝰ in eodem
articło. expensis cȩt̾is euenerit:
t̾minum ẽẽ nou̾is. Hoc tantũ
memor esto in omnibus t̾ii¬
nis inquirendis: ut cum adł
ipse in kł̃is. uel in aliqͦ nonaꝵ.
uel iduum die occurrerit: in

Expanded text:
sifica specie composita decantatur, ita incipiens: Nonae Aprilis norunt quinos. Haec enim leccycli annos edocet, quo Kalendarum die terminus sit occursurus, id est XIV luna post aequinoctium. Feriam quoque, id est, quo septimanae eveniat die, invenies junctis regularibus, qui singulis ascribuntur terminis, sicut huic V et concurrentibus ipsius anni, eo modo quo Kalendas mensium invenire docuimus. Quod si praefata lectio memoriae exciderit, docemus qualiter etiam ri possit. Paschalem Terminum cujusque anni reperturus sume praecedentis anni in primo articulo pollicis laevae manus, et deinceps per ordinem singulos Kalendarum dies per singulos articulos summitatesque omnium digitorum ejusdem manus computans, quicunque Kalendarum dies rursus in eodem articulo expensis caeteris evenerit, terminum esse noveris. Hoc tantum memor esto in omnibus terminis inquirendis, ut, cum ad ipse in Kalendis vel in aliqua Nonarum vel Iduum die occurrerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
dies biss extilis antea iuixta
a medio surgat orientis. ean¬
demnichilominus tardita
tis sue constantiam in cȩt̾is

Expanded text:
dies bissextilis antea juxta a medio surgat orientis, eamdem nihilominus tarditatis suae constantiam in caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
dinoscenda reꝑtum: aliqnto
qͥdem graui ad dis cendum
s maioꝵ tam̃ nobis anctori¬
tate contraditum. atq ideo
minorib nr̃a eque sollentia
tradendum. Si gͦ uis scire hoc
uel illo die quota sit luna.
computa dies apͥncipiom̃sis
lanuarii. usq in diem de quo
inquiris.⁊ cum scieris adde¬
ianuarii. partire omnia per ͤ¬
rint. tolle .xxx. ⁊ quod super¬
est. ipsa est luna dici quem qͤ¬
ris. Item siuis scire hoc uł il¬
lo die quota sit feria computa
dies a kl̃. ianuarii usq in diẽ de¬
quo inquiris. ¶ cumnoueri¬
adde feriam qͦ fcut die usga h
ianiariarum. &e si bissextilis
annus est etiam bisserti duem
postquam transierit augm̃ta¬
re memento. Partire  omĩa
em septimane que sit.Cibiẽq
queris ostendet. Quod itaso¬
lum sine labore currit argu¬
mentum. si numerum m̃siũ
memorit̃ decantare consue¬

Expanded text:
dignoscenda repertum, aliquanto quidem gravius ad discendum, sed majorum tamen nobis auctoritate contraditum, atque ideo minoribus nostra aeque solertia tradendum. Si ergo vis scire hoc vel illo die quota sit luna, computa dies a principio mensis Januarii usque in diem de quo inquiris, et cum scieris, addeJanuariis; partire omnia per rint, tolle triginta; et quod superest, ipsa est luna diei quem quaeris. Item si vis scire hoc vel illo die quota sit feria, computa dies a Kalendis Januariis usque in diem dquo inquiris; et cum noveriadde feriam quae fuit die Calendarum Januariarum; et si bissextilis annus est, etiam bissexti diem postquam transierit augmentare memento: partire omnia bi septimanae quae sit ubicunque quaeris ostendet. Quod ita solum sine labore currit argumentum, si numerum mensiummemoriter decantare consue
Abbreviated transcription (Latin):
quinta luna semꝑ asole di¬
stat. Item sume octauam lu
tries.⁊ remanent duo. Trib
gͦ signis ⁊. duob punctis .uiii.
luna semꝑ a sole dirmitur.
Duos autem punctos sex par¬
des intellige id ẽ quantum sol
in zodiaco.ui. dieb conficit
itineras. Pnctꝰ siquidem ht̃
tres partes qͥa signum quod

Expanded text:
quinta luna semper a sole distat. Item sume octavam luntries, et remanent duo. Tribus ergo signis et duobus punctis octava luna semper a sole dirimitur. Duos autem punctos, sex partes intellige, id est, quantum sol in zodiaco sex diebus conficit itineris. Punctus siquidem habet tres partes, quia signum quod
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a qͥlibet imꝑator medio anni
tp̃r. uita ł regno decederet.
pot̾at euenre. ut eundem
annumumꝰ hystoricꝰ eiꝰdemre¬
gis ascribet temporib. eo qͦd
eiꝰ partem regnaret. Alt̾ uͦ hy¬
storicꝰ eumoemsuccessor illiꝰ
potiꝰ ad trtniandum putaret.
eo qͦd ⁊ hic partem eque eiuis
hab̾et in regno. Uerum ne ꝑ
huius cemod dissonantie er¬
ror temporib inolesceret. sta
calculandi.xu. ee uolue¬
runt. ut planissimo nũo¬

Expanded text:
gratia, quilibet imperator medio anni tempore vita vel regno decederet, poterat evenire ut eundem annum unus historicus ejusdem regis adscriberet temporibus, eo quod ejus partem regnaret; alter vero historicus eundem successori illius potius attitulandum putaret, eo quod et hic partem aeque ejus haberet in regno. Verum ne per hujuscemodi dissonantiam error temporibus inolesceret, statcalculandi XV esse voluerunt, ut planissimo nu
Abbreviated transcription (Latin):
cds ordo circłi decennoue¬
nalis complectit᷑ indic̃tio¬
nes.xu.annoꝵ circuitu in sua
semꝑ uestigia reduces. quas
antiqͣ romanoꝵ intustrra m¬
stitutas comꝑimꝰ. ad cauendũ¬

Expanded text:
s ordo circuli decennovenalis complectitur indictiones XV annorum circuitu in sua semper vestigia reduces, quas antiqua Romanorum industria comperimus ad cavendu
Abbreviated transcription (Latin):
luna sortiret᷑ erordium. Ex¬
pectata ẽ enim hora quȩ il¬
luminationem eccłiȩ postea
olim in xp̃ouenture desig¬
naret. ut sic̃ in mist̾io sacri¬
ficii celestis. nec uintm solũ
nec aquam solam offerri li¬
cet ne uidelicet ipsa oblatio
uł deo tantum uł tantum
homini conueniat. s san¬
gͥuinem uue torculari cru-¬
cis exp̃ssum. nr̃e fragilitatis
aqua temꝑem. granum qͦq
frum̃ti. passionis mola con

Expanded text:
luna sortiretur exordium. Exspectata est enim hora, quae illuminationem Ecclesiae olim in Christo venturam designaret. Ut sicut in mysterio sacrificii coelestis nec vinum solum, nec aquam solam offerri licet, ne videlicet ipsa oblatio vel Deo tantum, vel tantum homini conveniat, sed sanguinem, qui torculari crucis expressus est nostrae fragilitatis aqua temperamus, granum quoque frumenti, passionis mola con
Abbreviated transcription (Latin):
siam scãm pͥusqͣm saluator in
carne ueniret extitisse ꝑfec¬
tam: uł quemlibet fidelium.
ante p̃uentum gr̃ẽ ipsiꝰ. aliqͥd
posse suꝑne lucis habe. Neq
enim sine ratione. pas chalis
obseruantia temporis. qͥ musi¬
di salute ⁊ figari ⁊ uenire de¬
cebat. ita diuinitꝰ ẽ ꝓcurata:
ut neq pͥma die qͣ lx factaẽ.
neq scd̃a qua firmamentum.
neq t̾era qua arida apparuit.
neq mox quarta inchoante.
qua sol equinoetialis tanqͣm
sponsꝰ e thalamo ꝓcessit: sed
ad ues ꝑam tandem oriente

Expanded text:
siam sanctam priusquam Salvator in carne veniret, exstitisse perfectam; vel quemlibet fidelium ante proventum gratiae illius aliquid posse supernae lucis habere. Neque enim sine ratione paschalis observantia temporis, qua mundi salutem et figurari et venire decebat, ita divinitus est procurata, ut neque prima die qua lux facta est, neque secunda qua firmamentum, neque tertia, qua arida apparuit, neque mox quarta inchoante, qua sol aequinoctialis tanquam sponsus e thalamo processit, sed ad vesperam tandem oriente
Abbreviated transcription (Latin):
iussima tuba. Nec pͥdeundũ.¬
quia ce si calculatores neces¬
sario discernant plurimi scͥp¬
tores indifferent̃ breuissimũ
illud temporis spͥatuim. quo
palpebra ocłimũ moriera po¬
test. quod inictu pungentis
transcurrit. quod secari ⁊ di¬
uidi ñeqͣuit. miucͦ mom̃tũñe
punctum. ñc athomumuo¬

Expanded text:
issima tuba. Nec praequia etsi calculatores necessario discernant, plurimi tamen scriptores indifferenter brevissimum illud temporis spatium, quo palpebra oculi nostri moveri potest, quod in ictu pungentis transcurrit, quod secari et dividi nequit, nunc momentum, nunc punctum, nunc atomum vo
Abbreviated transcription (Latin):
ora duodecima. pars
hore diem complent. dño at¬
testante qui ait. Nonne . xii.
hoͣre st̃ diei: siquis ambula¬
uerit in die nonͣ offen dit.
ubi quamiuis allegorice se
diem. discipłos uͦ quia se il¬
lustrandi fuerant horas ap¬
pellauerit: solito tam̃ huma¬
ne computationis ordine.
numerum definiit ħora¬
rum. Uerum nctandmie
qͥa si om̃s anni dies duode¬
nis horis computnit estiios
neces se est dies longiorib.¬
horis includi. Siuͦ omnes
horas equiꝑare. hocͣ est equi

Expanded text:
 duodecima pars horae diem complent, Domino attestante, qui ait: Nonne tredecim horae sunt diei? si quis ambulaverit in die, non offendit. Ubi quamvis allegorice, se diem, discipulos vero, quia se illustrandi fuerant, horas appellaverat; solo tamen humanae computationis ordine numerum diffinivit horarum. Verum notandum est quia si omnes anni dies denis horis computentur, aestivos necesse est dies longioribhoris includi. Si vero horas aequiparare, hoc est equi
Abbreviated transcription (Latin):
gulos. in momenta.xl. pos¬
menta singła in  ostenta .lx.
distribuunt. ut consid̾ata
diligentꝰ positione stellaꝵ
fatum eiͣ qui nas cit᷑ quasi
absq errore depbendãt. Que
quia uana ⁊ anta fide aliena

Expanded text:
gulos in momenta XL, momenta singula in ostenta LX distribuunt, ut, considerata diligentius positione stellarum, fatum ejus qui nascitur quasi absque errore deprehendant. Quae quia
Abbreviated transcription (Latin):
.xl. at inalias quaslibet
maiores minoresue quid di¬
stribuere particłas. quesiere
sib uocabula quib id qͦt.
uolebant nuncupare. ⁊ abda
utrum dinoscere possent
Horam uidelicet appellantes.
quod certi temporis hora
id est terminus sit. sic̃ ⁊ uesti
etos uero a paruo puncti tranˢ¬
ceneu: qui fit in horologio.
uallo uocantes. parces a par¬
ticipatione circuli ⁊odiaci
quem trigenis dieb per m̃¬
sess ingbo ftuidunt. Porro
nuncupantes eum
aliqu nubi breuissumis in

Expanded text:
XL, aut in alias quaslibet minores, majoresve quid distribuere particulas, quaesiere sibi vocabula, quibus id quod volebant nuncupare, et utrum dignoscere possent, horam videlicet appellantes, quod certi temporis ora, id est, terminus sit: sicut et vestctos vero a parvo puncti transcensu, qui fit in horologio, vallo vocantes. Partes a partitione circuli Zodiaci, quem tricenis diebus per menses singulos findunt. Porro ncupantes, cum aliquid sibi breviss
Abbreviated transcription (Latin):
sentit᷑. Minimum autem
omnium ⁊ quod nulla ratio¬
ne diidi queat tempꝰ atho¬
mum grece hoc ẽ indiuisi¬
nant. quod obsui pusillita¬
dem graminaticis. potiꝰ qm
calculatorib usibile est. qͥbꝰ¬

Expanded text:
sentitur. Minimum autem omnium, et quod nulla ratione dividi queat tempus, atomum Graece, hoc est, indivisinant: quod ob sui pusillitatem grammaticis potius quam calculatoribus visibile est: q
Abbreviated transcription (Latin):
xu. pardes. Xl. momenta. &
inqruerdom lune com pots
.u.purnetos. Nonenim he di
us iones. temporum natura¬
les. s uident᷑ ẽẽ condueuine.
Nam cum caleulatores neces¬
se ẽẽt uel diem in .xii. ułho¬

Expanded text:
XV partes, XL momenta, et in quibusdam lunae computis V punctos. Non enim hae diisiones temporum naturales, sed videntur esse conductivae. Nam calculatores cum necesse esset vel diem in XII
Abbreviated transcription (Latin):
quidem digitis. s non eadem
manu. qͥb in leua manu nup¬
tie significant᷑. & uiduȩ: cir-¬
culum faciens expnmit uir.¬
digitum infiectens. in mediũ
palme artum infiges. Cum di¬
eis duo scd̃m  a minimo flex¬
um. abidem impones. Cum di¬
cis tͥi. t̾cium similit̃ adflectes
Eum dicis quatuor. idem mini¬
mum leuab̾. Cum dicis quinq

Expanded text:
quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeva manu nuptae significantur, et viduae circulum faciens exprimit virdigitum inflectens, in medium palmae artum infiges. Cum dicis Duo, secundum a minimo flexum, ibidem impones. Cum dicis Tria, tertium similiter afflectes. Cum dicis Quatuor, itidem minimum levabis. Cum dicis Quinq
Abbreviated transcription (Latin):
cubitoꝵ longitudinis. ba¬
ses singłas: ⁊ .iiii. cubitorum.
latitudinis. & trium cubitoꝵ
altitudinis. Multifarie &
multis modis una eademq
portantes designati sunt de¬
signant᷑ etiam ꝑ bases. qͤ por¬
tandis erant lut̾ibꝰ p̾paradȩ: qͦ¬
modoipsi lut̾es. eiꝰdem latiat
sp̃ialis. cuiꝰ ⁊ mare typumge¬
rebat. Siqͥdem ut uerba die¬
rum narrant: omnia ieis
que in holocaustum domini¬

Expanded text:
cubitorum longitudinis bases singulas, et quatuor cubitorum latitudinis, et tres cubitorum altitudinis. Multifariam multisque modis una eademqueportantes designati sunt, designantur etiam per bases, quae portandis erant luteribus praeparatae, quomodo ipsi luteres ejusdem lavacri spiritalis, cujus et mare, typum gerebant: siquidem, ut Verba dierum narrant, omnia in eis quae in holocaustum o
Abbreviated transcription (Latin):
quam eqtunoctium u̾nale
transiret. Unde nos neces se ẽ
obseruandam ueritatis regu¬
lam dicamꝰ aꝑte ⁊ pascha ante
egumoetium fenebrasq de
non solum auctoritate pat̾na
s ⁊ borologica consicdatione
docemur. S ce cetatͥa tempo¬
rum huius modi confinia si¬
mili ratione aliquot diebus

Expanded text:
quam aequinoctium vernale quam aequinoctium vernale transiret. Unde nos necesse est, ob conservandam veritatis regulam, dicamus aperte, et Pascha ante aequinoctium tenebrasque non solum auctoritate paterna, sed et horologica consideratione docemur; sed et caetera tria temporum hujusmodi confinia simili ratione aliquot diebus
Abbreviated transcription (Latin):
Idem catholice institutionis
regła p̃cipit ut ante u̾nalis¬
gͥssũ pascha non celebret᷑. Quigͥ
noctium pascha celebrari lici¬
apͥlium diem pascha celebrari li¬
citum neget: ipsum quoq pas¬
cha qͦd dñs pͥdie qm pateret᷑
cum discipulis fecit: aut nono¬
kłaꝵs apͥlium die ñ fuisse. aut
ante equinoetium fuisse con¬
firmet. Non enim nr̃i tantũ
temporis s etiam legalis. ⁊ mo¬
ysiaca decernit institutio. ñ
ante transcensum huiꝰ equi¬
noctii diem festi paschalis eẽ
celebrandum:. sic̃ attestante
anatholio euident̃ docet pln¬
lo ⁊ iosephꝰ. sic̃ eoꝵ antiquioreᷤᷤ
agathobolꝰ.⁊ ab eo eruditus
aristobolus ex paneada. qui unꝰ
ex illis .lxx. seniorib fuit. qui
missi fuerunt a pontificibus
ad tholomeum regem hebre¬
orum libros int̃p̃tari in gre¬
cum sermonem. qu ꝙ multa
ex tͣditionib moysi ꝓponenti
regi ꝑcunctantiq responde¬
runt. Ipsi gͦ cum questiones
exoh exponerent. dixerunt.
pͣascha ñ pͥ eẽ immolandum

Expanded text:
Item catholicae institutionis regula praecipit ut ante vernalisgressum Pascha non celebretur. Qui iidem aut ante aequinoctium Pascha celebrari licindarum Aprilium diem Pascha celebrari licitum neget. Ipsum quoque Pascha, quod Dominus pridie quam pateretur cum discipulis fecit, aut IX Calendarum Aprilium die non fuisse, aut ante aequinoctium fuisse confirmet; non enim nostri tantum temporis, sed etiam legalis et Mosaica decernit institutio, non ante transcensum hujus aequinoctii diem festi paschalis esse celebrandum, sicut, attestante Anatholio, evidenter docet Philo et Josephus, sicut eorum antiquiores AGATHOBOLUS, et ab eo eruditus ARISTOBOLUS ex Paneade, qui unus ex illis LXX senioribus fuit qui missi fuerunt a Pontificibus ad Ptolemaeum regem Hebraeorum libros interpretari in Graecum sermonem, quique multa ex traditionibus Moysi proponenti regi percunctantique responderunt. Ipsi ergo cum quaestiones Exodi exponerent, dixerunt Pascha non prius esse immolandum
Abbreviated transcription (Latin):
nis filioꝵ isrł de t̾ra egypti in
anno .iiiͦi. mense ⁊io. ipse ẽ m̃siᷤᷤ
scds regis salomonis suꝑ isrł.¬
qͣndo edificare cȩpit domum
pͥncipium apd̾ hebreos: primꝰ
erat in m̃sib anni. Ex qͦ mani¬
feste claret. qͥa mox ꝑacto pas¬
cha. cȩpit edificare domum
dño: ce consecratꝰ mystica sollem¬
nitate popłs. manꝰ ad misticum¬
opꝰ misit. fit aut̃ cõmemoratio
eg̾ssionis de ȩgypto. qͣnͣdo tab̃¬
naculum ȩdificare cȩptum est:
ut ammoneat᷑ lect̃or qͦd annoꝵ
tempꝰ int̾ ȩdificationem utriꝰq

Expanded text:
nis filiorum Israel de terra Aegypti, in anno quarto, mense Zio, ipse est mensis secundus, regis Salomonis super Israel, et aedificare coepit domum nsium apud Hebraeos primus erat in mensibus anni. Ex quo manifeste claret, quia mox, peracto Pascha, coepit aedificare domum Domino, et consecratus mystica solennitate populus manus ad opus mysticum misit. Fit autem commemoratio egressionis de Aegypto, quando tabernaculum aedificari coeptum est, ut admoneatur lector quot annorum tem
Abbreviated transcription (Latin):
nanq centeni &e uiceni. qua¬
dringentos & octo faciunt.
Quatuor aut̃ euangłice ꝑfec¬
tioni apte comieniunt. ꝓpt̾
annos legis totidem latoris.

Expanded text:
namque centeni, et viceni, quadringentos et octoginta faciunt. Quatuor autem Evangelicae perfectioni apte conveniunt, propter annos legislatoris
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tes. ii.cc lxii. g̾nationes iuxta
utͣmq edicionem. numero .x.
q̃ uniu̾sali ẽ deleta diluuio.
siẽ pͥrimam ciusq hominis
obliuio demergere consue¬
uit ȩtatem. Quotꝰ ẽni quisq
est qͥ suam recordet᷑ infantiã:
Seda ȩtas. a noe usq ad abra¬
ham: gn̾ationes uixta hebra¬
icam auctoritatem cõplexa.
x. annos aut̃ . ccxcii. Porro
pueritia fuit gn̾is popłi dei.
⁊ ido in lingua inuenta est.
id ẽ hebrea. A pueritia nanq¬
homo incipit nosse loqͥ post
abraham usq ad dd. g̾n̾atio¬
plectens. Hec qͣdam uelut ado¬
les centia fuit popħ dei.a qua
etate qͥa iam incipit hõ posse
generare ꝓpt̾ea matħs euange¬
lista g̾nationum ex abraham

Expanded text:
tes MM,CCXLII, generationes juxta utramque Editionem numero X. Quae universali est deleta diluvio, sicut primam cujusque hominis oblivio demergere consuevit aetatem; quotus enim quisque est qui suam recordetur infantiam? Secunda aetas a Noe usque ad Abraham, generationes, juxta Hebraicam auctoritatem, complexa X, annos autem CCXCII: porro,pueritia fuit generis populi Dei, et ideo in ea lingua inventa est, id est, Hebraea. A pueritia namqhomo incipit loqui posse post Abraham usque ad David, generatioplectens. Haec quaedam velut adolescentia fuit populi Dei, a qua etate quia incipit homo posse generare, propterea Matthaeus evangelista generationum ex Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
tione euii unius
hominis qͥ microcosmꝰ grece
a phylos ophis hoc ẽ minor
mundꝰ solet nuncupari: de eis¬
dem aliqͣnto latiꝰ exponemus.
annos iuxta hebraicam ueri

Expanded text:
tione aevi unius hominis, qui microcosmos Graece a philosophis, hoc est, minor mundus solet nuncupari, de eisdem aliquanto latius exponemus. annos, juxta Hebraicam veri
Abbreviated transcription (Latin):
septais.⁊ remanent . Septẽ
gͦ signis. ⁊ una hora. quod est
dimidium signi. ac puncto id
est tͥb partib. nonadecima
semꝑ in iͣtinere qͦ cȩꝑat a sole
digressa ẽ. Q ne suspicio tͥ¬
forte argumenti fallentis in¬
nemo qͥ dubitet multiplica
midio spere cȩlestis a sole dis¬
cernit᷑. siue ante seu retͦ respe¬
xeris. Demq orbemlime qͦ¬
ties plenissimꝰ ẽ contͣ solem¬
cernis oppositum. humitẽ
uidelicet sole subuiii.⁊ fubli¬
mem humils. qͥa mmirum
cum sole estiuui tẽnente ⁊¬
circłm plena est. ipsa tenet
brumalem. cum sole deuexo
in brarmalem plena ẽ ipsam
solstieiali scandere einculo
nox longissima ꝓdit. At cũ
iste hoc equinoetiuim in ple¬
nulunio tum ulla altentui
solsticio estiuo.ubi sol in

Expanded text:
septais, et remanent sex; septem ergo signis et hora una, quod est dimidium signi, ac puncto, id est, tribus partibus, nona decima semper in itinere quo coeperat a sole digressa est. Et ne suspicio tforte argumenti fallentis innemo qui dubitet. Multiplica midio sphaerae coelestis a sole discernitur, sive ante seu retro respexeris. Denique orbem lunae, quotiens plerissimus est, contra solemcernis oppositum, humilem videlicet sole sublimi, et sublimem humili. Quia nimirum cum sole aestivum tenente circulum plena est, ipsa tenet prumalem; cum sole divexo imprumalem plena est, ipsam solstitiali scandere circulo nox longissima prodit. At cum iste hoc aequinoctium, in plenilunio tum illa alterum sol
Abbreviated transcription (Latin):
inchoata minoratione lucis.¬
generari parat̃ ce
chali didicimus.
lium sententiis.⁊ maxime
egyptioꝵ quos ealeulandi
ẽẽ ꝑitissimos constat. specia

Expanded text:
inchoata minoratione lucisgenerari pariter chali didicimus alium sententiis, et maxime Aegyptiorum, quos calculandi esse peritissimos constat, special
Abbreviated transcription (Latin):
aliqnto prius quam uulga¬
ria scͥpta continent ẽẽ notan¬
dos. Ut enim de equinoctio
uerno qͦd caput ẽẽ memora¬
tarum .iiii. mutationum an¬
nalium mudi origo docet.
breuit̃ loquam. regłateneinoi
eccłiastice obseruationis. a
niceno confirmata concilio.
ut pasche dies ab.xi. nhis o̾ib¬

Expanded text:
quanto prius quam vulgaria scripta continent esse notandos. Ut enim de aequinoctio verno, quod caput esse memoratarum quatuor mutationum annalium mundi origo docet, breviter loquamur, regula tenet ecclesiasticae observationis, a Nicaeno confirmata concilio, ut Paschae dies ab XI Kalen
Abbreviated transcription (Latin):
xxxui. De annis nat᷑alib¬
tiui que nat᷑ali ordine dns¬
ierant. uel a crrcuitu tempo¬
ris nomen accepit. qͥa uet̾es
annum ꝓ circumꝓonere so¬
lebant. ut cato dicit in origi¬
nib oratoꝵ. Annum t̾minũ
it est circum t̃minum. Q
ambire dctr. procircture.
Est autem a nnꝰ lunanis est ⁊
solaris. ẽ ⁊ exrandium liscre¬
tus stellarum. est ⁊ omniũ

Expanded text:
XXXVI. De annis naturalibuta quae naturali ordine transierant, vel a circuitu temporis nomen accepit, quia veteres am pro circum ponere solebant, ut Cato dicit in Originibus, oratorum amterminum, id est, circumterminum; et ambire dicitur, pro circumire. Est autem annus lunaris, est et solaris, est et errantium discret
Abbreviated transcription (Latin):
loca. eisdem dierum noctiũq
qͥb ante qͣdremnium reu̾tit᷑
horis. Annꝰ errarrtatum itiet acllor
est quoillaꝵs qͤq zodiaci am¬
bitum ꝑlustrat. de qͦ supͣdixim.
Annꝰ magnꝰ ẽ. cum oĩa simul
tem pͥmors hominum descbet:
ita meminit. Nullꝰ autem ad
uitam modernam ⁊ annoꝵs
breuitatem qͥb nẽ uiuimus
uitã comparans antiquorũ.
putet falsa. qͤ de illis st̃ dicta:
& eo qͦd nc̃ uita tantoñ ducat᷑
tempore.credat neq illos ad
giosi.⁊ ab ipso do facti. cũq eiᷤᷤ
pabula oͣporcuiora ad maiꝰ
tempꝰ existerent p̃parata. tan¬
tors annoꝵ curricłis rite ui¬
uebant. Deinde ꝓpt̃ uirtutes
⁊ głos as utilitates. qͣs iugit̾
ꝑscrutabant᷑. id ẽ astrologiã¬
⁊ geometͥam ds eis amplius
que dẽ hãud ediscere pouns¬
sent. nͥ. dc. uiuerent annis.
magnꝰ annꝰ implet᷑. Annum
aut̃ eiuilem. idẽ solarem. he¬
brei ab equinocdio ũno. a
solsticio greci. egyptii: ab au¬
tunno. abruma incipiunt

Expanded text:
loca eisdem dierum noctiumque, quibus ante quadriennium, revertitur horis. Annus errantium stellarum est, quo illarum quaeque Zodiaci ambitum perlustrat, de quo supra diximus. Annus magnus est, cum omnia simul tem primorum hominum describeret, ita meminit: « Nullus autem ad vitam modernam, et annorum brevitatem, quibus nunc vivimus, vitam comparans antiquorum, putet falsa quae de illis sunt dicta, et eo quod nunc vita tanto non ducatur tempore, credat neque illos ad giosi et ab ipso Deo facti, cum eis pabula oportuniora ad maius tempus existerent preparata, tantorum annorum circulis rite vivebant. Deinde propter virtutes et gloriosas utilitates, quas iugiter perscrutabantur, id est astrologiam, geometriam, Deus eis amplius quae nec ediscere potuissent, nisi DC viverent annis. magnus annus impletur. Annum autem civilem, id est, solarem, Hebraei ab aequinoctio verno, a solstitio Graeci, Aegyptii ab autumno, a bruma incipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
consuete mͣsis appellat᷑. cum
solem a qͦ noua digress a est.
xxix. diẽb.⁊ .xii. horis exactis
iam defecta repͥetit. Tencius
quiꝰ .xii. mensib huiiꝰ mode
id ẽ dieb . ccc.liiii. explet᷑. &
uocat᷑ communis. eo quod
duo sepissime  tales pauer
currant. ¶nantꝰ qͥ embolismꝰ

Expanded text:
consuete mensis appellatur, cum solem a quo nova digressa est, XXIX diebus et duodecim horis exactis, jam defecta repetit. Tertius, qui XII mensibus hujusmodi, id est, diebus CCCLIV expletur, et vocatur communis, eo quod duo saepissime tales pariter currant. Quartus qui embolismus
Abbreviated transcription (Latin):
lxxx.iiii. qͥ ut̃q aptid hebreos
a prne ipio iengipaschali
incipit ibiqͣ finit᷑: apud uͦ ro¬
manos ab incipente luma
m samuarsuimit initium
ducta. cogit int̾poni diem
unum quẽ romani bissextũ
uocant. ut ad eundem circu¬
gyri amꝰ bissextilis ẽ. cet̾is¬
tͥb uno die ꝓlixior. quio con¬
fecto sol ad cuncta signorum

Expanded text:
Hebraeos a principio mensis Paschalis incipit, ibidemque finitur. Apud vermanos ab incipiente luna mensis Januarii sumit initium,ducta cogit interponi unum diem: quem Romani bissextum vocant, ut ad eumdem circugyri annus bissextilis est, cribus uno die prolixior, quo confecto sol ad cuncta signorum
Abbreviated transcription (Latin):
S lunaris annꝰ. q̃drifarie ac¬
cipit᷑. Puimꝰ ẽ nanq cũ luna
xxuii. dieb. ⁊ uiii. horis ⁊odia¬
cum ꝑcurrens. ad id signum
ex qͦ eg̃ssa ẽ reũtit᷑. Seͣds duob¬

Expanded text:
Sed lunaris annus quadrifarie accipitur. Primus est namque, cum luna XXVII diebus et octo horis Zodiacum percurrens, ad id signum, ex quo egressa est, revertitur. Secundus duob
Abbreviated transcription (Latin):
quendo foris uiam ueratatis
aꝑiunt: qͦs int᷑ illustrando. ip¬
se ad uitam p̃ordinant ȩt̾nam.
Egoinquit plantaui: apollori¬
gauit: ds autem increm̃tum
tor strenuus: qͥ hoc piesusciꝑe.
ac ꝑseuerant̾ custodire deside¬
rant: qͥq etiam aliis p̃dicando
latꝰ diffamare. qͣq ipsi didice¬
rint recta satagt̃. Eris nanq
metallum. ualde ẽẽ durabile
constat: atq omnimͦ sonorum.

Expanded text:
quendo foris viam veritatis aperiunt, quos intus illustrando ipse ad viam praeordinavit aeternam. « Ego, inquit, plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum tor strenuus, qui hoc pie suscipere ac perseveranter custodire desiderant, quique etiam aliis praedicando latius diffamare, quaeque ipsi didicerint recta satagunt. Aeris namque metallum valde esse durabile constat, atque omnimodo sonorum.
Abbreviated transcription (Latin):
trina ad faciendum omne
opꝰ exere. Qui cum uenisset
ad regem salomonem. fecit
omne opꝰ eiꝰ. Et hoc misterii gr̃a
factum est. Artifex qͥppe dynꝰ.
quem adiutorem sui salomon
adiunxit oꝑis. electos de gentibꝰ
u̾bi ministros significat. Qui
uidelicet arcifex. pulchre dr.
quia filiꝰ erat mulieris uiduȩ.
de israel: in qͣ ꝑsona solet ñnunꝙͣ¬
gustata resurrexit: atq in cęlos
ascendens. eam int̾im a se ꝑegͥ¬
nantem reliquit in t̾enebrris.
N autem laborandum in expla¬
nando. quod̾umꝰ uiduȩ filii. sc̃
sint p̃dicatores. cum om̃s elect̃i
uiritim se filios ẽẽ fateant᷑ eccłȩ:
cum etiam de eisdem p̃dicatorib
noui testamenti specialit̾ ꝓmit¬

Expanded text:
trina, ad faciendum omne trina, ad faciendum omne opus ex aere. Qui cum venisset ad regem Salomonem, fecit omne opus ejus. Et hoc mysterii gratia factum est. Artifex quippe Tyrius, quem adjutorem Salomon sui assumpsit operis, electos de gentibus verbi ministros significat. Qui videlicet artifex pulchre dicitur, quia filius erat mulieris viduae de Israel, in qgustata, resurrexit, atque in coelos ascendens eam interim peregrinantem a se reliquit in terris. Non autem laborandum in explanando, quomodo hujus viduae filii sancti sint praedicatores, cum omnes electi viritim se filios esse fateantur Ecclesiae; cum etiam de eisdem praedicatoribus Novi Testamenti specialiter ei
Abbreviated transcription (Latin):
tionem eiꝰ ẽẽ completam. Neq
autem credibile est qͦd septem
quidem anins templum edi¬
septimum anni non mens ẽ
dedicationem ꝑfect̾i distule¬
rit. Unde potiꝰ uerismile uii¬
detur domum septem annis
ac .uii. m̃s ib edificatam: ita
ut eodem m̃s e .uii. dedicatio¬
nis sit celebrata sollemnitas:
salomon ad tabnacula sua
dimiserit: sicq post unam septi¬
manam aduemiente mense oc¬
tauo. ꝑfecta inuenta sit domꝰ
completa. Nisi putandum est¬
forte post dedicatum templũ.
aliqͥd adhuc utensilium in mi¬
nisteria eiꝰ addlitum fuisse. usq
in ing̾ssum octaui mensis ac¬
plum dedicaret᷑: atq ita uerũ
repꝑiat᷑ utrunq. & templum
uidelicet octatio m̃se in omni
oꝑe suo atqutensilib ꝑfectũ:
⁊ ipsum septimo mense dedi¬
catum fuisse. Misit quoq rex
salomon. ⁊ tulte hyram de ty¬
ro. filium mulieris uidue de
tͥbu neptalim. patre ꝙ̇rio. ar¬
tificem erarium.⁊ plenum sa¬
pientia. ⁊ intelligentia. ⁊ doc¬

Expanded text:
tionem ejus esse completam. Neque autem incredibile est quod septem quidem annis templum aediseptimum anni noni mensem dedicationem perfecte distulerit. Unde potius verisimile videtur domum septem annis ac septem mensibus aedificatam, ita ut eodem mense septimo dedicationis sit celebrata solemnitas, Salomon ad tabernacula sua dimiserit, sicque post unam septimanam, adveniente mense octavo, perfecta inventa sit domuscompleta. Nisi forte putandum est post dedicatum templum aliquid adhuc utensiliorum in ministeria ejus additum fuisse, usque ad ingressum octavi mensis, acplum dedicaretur; atque ita verum reperiatur utrumque, et templum videlicet octavo mense in omni opere suo atque utensilibus perfectum, et ipsum septimo mense dedicatum Salomon, et tulit Hiram de Tyro, filium mulieris viduae, de tribu Nephtalim, patre Tyrio, artificem aerarium, et plenum sapientia, et intelligentia, et doc
Abbreviated transcription (Latin):
temporis.
LtRa nar¬
rante di¬
dicimus.
qͦd neemi¬
as cũ ẽẽt
pincer¬
na regis
artarer
plo mul¬
toante
constru¬
cto. ipsũ¬

Expanded text:
temporum. zra narrante didicimus quod Neemias, cum esset pincerna regis Artarxermplo multo ante constructo, ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationem designent
qͥ tulit peccata mundi. le¬
cte quadringentos ⁊ xc.
annos insmuent. S notan¬
dum. qͦd easdem ebloma¬
das non simplicit̃ anno tata
siie computatas. s adbreuia¬
tas asserit. occulte uidelicet
lectorem cõmonens ut bre¬
uiores solno anos. nouerit
indicatos. Deito gͦ inquit.⁊

Expanded text:
incarnationem designent, qui tulit peccata mundi, lectae, quadringentos et 90 annos insinuent. Sed notandum quod easdem ebdomadas non simpliciter annotatas sive computatas, sed abbreviatas asserit, occulte videlicet lectorem commonens ut breviores solito annos noverit indicatos. « Scito, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
odecunum numerlim auges¬
cendo ꝑuenirent pintegro
anno parit᷑ inserens. Hoc au¬
tem feeit nͣ ueratatis cogniti¬
onem querentib inuidendo
s ppie more ipsum queren¬
malers utiq suas margari¬
tas a filiis clausas.fructuo¬
so sudore uestigari. quam ꝓ¬
fudas a portcis fastidiosa des¬
pectione calcari. Uerum ut
hec aptiꝰ auees cant. ipsa iã
angli ad ꝓpͣram dicta uideamꝰ.
Septuaginta inquit ebdoma

Expanded text:
odecimum numerum augescendo pervenirent, pro anno pariter inserens. Hoc autem fecit non veritatis cognitionem quaerentibus invidendo, sed prophetiae more ipsum quaerenmalens utique suas margaritas a filiis clausas fructuoso sudore investigari, quam profusas a porcis fastidiosa despectione calcari. Verum ut haec apertius elucescant, ipsa jam angeli ad prophetam dicta videamus: Septuaginta, inquit, hebdoma
Abbreviated transcription (Latin):
lune singłos dederminans.
Embolismos uͦ mens es qͥ de
annis .ix. epactaꝵs diebus ac¬
crescere solent. ñ lege pͥater¬
na. tciout altero anmotecdis

Expanded text:
lunae singulos determinans, embolismos vero menses, qui de annuis undecim epactarum diebus accrescere solent, in lege patria tertio vel altero anno s
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ adbreuiate sunt suꝑ po¬
pulum tuũ. ⁊ suꝑ urbem sc̃ã
tuam. ut consũmetur preua¬
ruatio. ⁊ finem accipiat pec¬
catum.⁊ deleat᷑ iniquitas.
adducat᷑ iisticia sempicer na

Expanded text:
 sunt super populum tuum, & super vrbem sanctam tuam: vt consummetur præuaricatio, & finem accipiat peccatum, & deleatur iniquitas, & adducatur iustitia sempiterna,
Abbreviated transcription (Latin):
deebdomadib .lxx. ꝓpħicis.
eptima species ebdoma¬
dis est: qͣua ꝓpheta daniel
utit᷑. more quidem legis. septe¬
nu annis singłas compleetẽs

Expanded text:
ebdomadibus LXX propheticis. Septima species hebdomadis est, qua propheta Daniel utitur, more quidem legis septenis annis singulas complectens
Abbreviated transcription (Latin):
sane quod asfri¬
camus ebdomadarum eur¬
sum. quem nos in .xuii. uł
credimꝰ. iuixta cronicam
eusebĩ ꝑduximꝰ. ab eodem¬
quono incipiens exordimo
passum credit. pritat ẽẽ cõ¬
plecum. ponens annos reg¬
ni ꝑsaꝵs. cxu. macedonum
cce. romanoꝵ.lx. s diligẽs
lector qͥd magis sequendũ
putauerit: eligat .x. De eb

Expanded text:
sane quod Africanus hebdomadarum cursum, quem nos in decimum secredimus, juxta Chronicam Eusebii perduximus, ab eodenos incipiens exordio, ssum credit, putat esse completum, ponens annos regni Persarum CXV, Macedonum CCC, Romanorum LX. Sed diligens lector quod magis sequendum putaverit, eligat.
Abbreviated transcription (Latin):
zonam signifero: octauum
scorpionis signum a parte. ꝙͣ
inmedio octobui. Nonũ sagit.¬
tarii ab ea quam in mediono¬
uembri. decimum cap̃corni.
ab ea quam in medio decembͥ
sol inhabitat. caput attollit.
de ꝓpterea ut uulgo creditur
in octaua sua parte. ut uero
egyptus mat̾ argum docet.
mali solsticio dedicat inansio¬
nem. Dem reũso ad altiora
signiferi cursu circuli. un¬
decimum aquarii sydꝰ. a par¬
te solarmetianu lanuauio.
duodecimum piscium ab ea-¬
dem parte februanii utcem
enigens.finit᷑ in medio mar¬
tii: ubi etieo subsequens. ort᷑
sui pandit initium. Si qͥdẽ
opinia signa ⁊ si non forme
figura. regionum tamen sua.¬
rum conuinetione & compu¬
tandi sibi ratione cõherent.
De qͥb pͣoeta iccirco centis
dimensum partib orbem. ꝑ
duodena regit sol mundiau
pot̾ant. s hȩc melius a colloqͤn¬
te quam a scͥbente fiunt. Sig¬

Expanded text:
zonam signifero octavum Scorpionis signum a parte quam in medio Octobri, nonum Sagittarii ab ea quam in medio Novembri, decimum Capricorni ab ea quam in medio Decembri sol inhabitat caput attollit, et propterea, ut vulgo creditur, in octava sua parte, ut vero Aegyptus, mater artium, docet, mali solstitio dedicat mansionem; dein, reverso ad altiora signiferi cursu circuli, undecimum Aquarii sidus a parte solari mediantis Januarii; duodecimum Piscium ab eadem parte Februarii verticem erigens, finitur in medio Martii, ubi Aries subsequens ortus sui pandit initium, si quidem omnia signa, etsi non formae figura, regionum tamen suarum conjunctione et computandi sibi ratione cohaerent, de quibus poeta: Idcirco certis dimensum partibus orbem, Per duodena regit mundi sol aurpoterant, sed haec melius a colloqa scribente fiunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
osterbit. Scłm tauri: ab illa
cȩlestis circuli parte qua in
medio aprilis sol circũfert᷑.
ortꝰ inicium faciens. comple¬
tur in ea. quam ip̃se in me¬
dio maii seruat. Tercnm ge¬
minorum aparte signifer
qua sol in mediomaii. Er¬
tum cancri ab ea quam in
medio lustrat iunii. faciat
quosdam in octaua sua p᷑ar¬

Expanded text:
ostendit. Secundum Tauri ab illa coelestis circuli parte qua in medio Aprilis sol circumfertur ortus initium faciens, complet in ea quam ipse in Maii medio servat. Tertium Geminorum a parte signiferi quam sol in medio Maii; quartum Cancri ab ea quam in medio lustrat Junii facit pr juxta quosdam in octava sua par
Abbreviated transcription (Latin):
est signifen cir¬
culi. Qiuntũ leonis. a parce
qua sol in medio uilii. Sextũ
uirginis. ab ea qͣ sol in medio
augusti. Septimum libne.
ab ea qͣ inmedio septembri
circumagitur inchoat ori¬
ri. Quaꝓpter ¶Qa in medio

Expanded text:
est, signiferi circuli; quintum Leonis signum a parte qua sol in medio Julii; sextum Virginis ab ea qua in medio Augusti; septimum Librae ab ea qua in medio Septembri circumagitur inchoat oriri, quapropter et in o
Abbreviated transcription (Latin):
parte iuxta¬
uulgarem opinionem s uix¬
ta enueleatiorem sententiã
aliquot partib prius locum
autunnali p̃bet equinoctio.

Expanded text:
parte juxtaulgarem opinionem, sed juxta enucleatiorem sententiam aliquanto prius, locum autumnali praebet aequinoctio.
Abbreviated transcription (Latin):
quat̾nr. ccxxx.ui. Quinqua¬
gies nouies terii: c lxxuii.
Quinquagies nouies bini.
cxuiii.Quinquagies nouies
asse: lix. Coͣdem ordine diem
septimane. quocunq uolu¬
eris tempore adiuncto kl̃ars
ianuariarum die requiris.
Sienim uis scire u̾̃bi gr̃a an¬

Expanded text:
quagies novies terni CLXXVII, quinquagies novies bini CXVIII, quinquies novies assis IX. Eodem ordine diem septimanae quocunque volueris tempore adjuncto Calendarum Januariarum die requiris. Si enim vis scire, verbi gratia, an
Abbreviated transcription (Latin):
remanent .xxuiii. uicesia
oet aua est luna. in xx. błas
iunias. Si uis scire quota ẽ
UII.Id̾. decemb̃. dicito. decẽb̾
in idib. ccc.xluii. Colle uii.ldꝰ.
unt. ccc xlix. Partire ꝑ .lix. qͥn¬
qͣgies noues quini:ccxcu
Tolle ccxcu. remanent.liiii.
Tolle .xx. remanent xx.iiii.
Uicesima.iiii. ẽ luna die me¬
moriato. Iuuat huiꝰce argum̃¬
ti usum si calculator ultimã¬
tiȩ partis diligentius memo

Expanded text:
nent XXVIII; vicesima octava est luna in XV Calendas Junias. Si vis scire quota est luna VII Idus Decembres, dicito: December in Idus CCCXLVII; tolle VII, Idus unt CCCXLIX; partire per LIX, quinquagies novies quini CCXCV; tolle CCXCV, remanent LIIII; tolle XXX, remanent XXIIII; vicesima quarta est luna die memorato. Juvat hujusce argumenti usum, si calculator ultimaae partis diligentius memo
Abbreviated transcription (Latin):
lyseus ueniens. lignum deor¬
sum mittit: ferrum in suꝑ¬
redemptor nr pie nos respici¬
ens. cor peccatoris humiliat:
⁊ ea quȩ amiserat intelligen¬
diȩ reformat. Lignum mer¬
git: & ferrum leuat: qͥa cor
affligit.⁊ scientiam reformat.
Unde bñ alia translatione
đr. quod confregit lignum.
atq iac̃tauit : ⁊ sic ferrum su¬
stulit. Lignum nanq con¬
fringere est: cor ab elatioẽ
conterere. Lignum ad ima
iactare ẽ: eleuatum cor in
ad suꝑficiem redit: quo ad
usum exercitationis pͥstinũ
donum intellectꝰ quod acci¬
pitur. uix cum tot difficul¬
tatib custodit᷑ : curandum
ualde est. ne otio torpeat:
cognoscunt quȩ faciunt: s
cum faciunt que cognouer̃t:
& sic intelligendo congaudeñ¬
a munere largitoris: meren¬
tes tamen considerant de¬
bitum oꝑis: ut uidelicet
act̾ione ꝑsoluant. quod eis
p̃rogatum ẽ in cogitatione.
Stultꝰ nanq ẽ debitor. qui
gaudens pecumas mutuas
accipit: ⁊ tempus quo red¬

Expanded text:
lisaeus veniens lignum deorlisaeus veniens lignum deorsum mittit, et ferrum in supRedemptor noster, pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat. Lignum mergit, et ferrum revelat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene alia translatio , dicit quod confregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare, est elatum cor in ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinaedonum intellectus, quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde est ne otio torpeat, cognoscunt quae faciunt, sed cum faciunt quae cognoverant. Et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor, qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo red
Abbreviated transcription (Latin):
errum in manubrio est:
donum intellec̾tꝰ in corde.
Ligna uͦ ꝑ hoc cedere ẽ : praue
agentes increpare.Quod non¬
nunquam dum fluxe agitur:
dum lapsꝰ uanȩ głȩ in accepta
eadem scientia non uitatur:
ferrum in aqͣ ꝑditur: quia
dantis ocłos ex bona debeat
actione restitui. Unde ⁊ recte
is qui ferrum amiserat cla
si quando eis insua scientia
furtiua uanȩ glȩ culpa sur¬
ripitur. ad cor uelocit̾ rede
niunt. lacrmis insequant᷑.
Qui flentes. non solum caute
inspiciunt mala que cõmise¬
runt: s ex accepto munere
que redde etiam bona debu¬
erant: quia nimirum tanto
se amplius peccatores sentiũt:
quanto ex neglectis bonis qͤ
agere pot̾ant debitores tenen¬
tur. Recte gͦ qui ferrum ꝑdi¬
derat clamabat: heu heu. ⁊
hoc ipsum mutuum acceꝑã.
dc si dicat. Illud ꝑ dissolutio¬
nem negligentie ꝑdidi: qͦd
ut bona oꝑa redderem ex
gr̃a conditoris accepi. Et n-¬
um quam ds mentem dese¬
rit: que in peccatis se ueraci¬
ter agnos cit. Unde ⁊ mox he¬

Expanded text:
errum in manubrio est donum intellectus in corde: lignum vero per hoc caedere, est prave agentes increpare. Quod nonnunquam dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia dantis oculos ex bona debeat actione ris qui ferrum amiserat, clasi quando in eis sua scientia furtiva vanae gloriae culpa subripitur, ad cor velociter redeniunt, lacrymis insequuntur; qui flentes noinspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt: quia nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis, quae agere poterant, debitores tenentur. Recte ergo, qui ferrum perdidit, clamabat: Heu, heu, heu, et hoc ipsum mutuo acceperam. Ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quod ut per bona opera redderem ex gratia conditoris accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox E
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat: uł suomndelicet ut syde¬
rumꝰ radiata fulgore. Et qͦm
dubitas. tama si tenebͥs noctis
obstantib. nͥ ampliꝰ qm solas
faei flammas cernere p̃¬
ualeas: ita inquiunt purissi¬
inum ᷑ illud ⁊ ꝓximum cȩloi
rum flaminis semꝑlueidũ
sit. s p̃peditis aere craosiore
nr̃is obttib. syda quidem
illa luce radiantia parent.
uerum reddita ex eis illustͣ¬
tio non paret. Lunam uero
auuint eum infimnas sui cir¬
culi absydas plena pecierit. ñ¬
nunquam umbra memorata
fuseaͣ. donec paulatĩ ceͣ

Expanded text:
ficiat, vel suo, videlicet, vel siderum radiata fulgore. Et quemdubitas, tametsi, tenebris noctis obstantibus, non amplius quam solas facium flammas cernere praevaleas, ita, inquiunt, purissimum illud et proximum coelo rum flammis, semper tucidum fit; sed praepeditis aere crassiore nostris obtutibus sidera quidem ipsa luce radiantia apparent, verum reddita ex eis illustratio non apparet. Lunam vero aiunt, cum infimas sui circuli apsidas plena petierit, nonnunquam umbra memorata fuscari, donec paulatim ce
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ex septem & octo constant. so¬
lent ñ munquam ad significa
tismo gerit᷑ animarum fideliũ:
ꝑficiet᷑ autem in fine scłi in re-¬
surrectione corpoꝵ immorta¬
lium: ipsa aut̃ .xuͦ. in trigonũ
rio ce uicenario magna electo¬
rum beatitudo in fut᷑a uita de¬
signat᷑: apte in boc. t̾ctum do¬
mus dm̃ cenacłm consũmat᷑:
qͥa post p̃sentes fideliũ labores
ꝑcepta in fut᷑o req̾e aĩarum.
plena totiꝰ eccłiȩ felicitas in re¬
surrectionis gła complebit᷑.
Ad qͦd mist̾ium eqͤ ꝑtinet ut di¬
ximus. qͦdres urgens a mortu¬
is dñs atq ad cȩlos ascendens
uersitatem linguaꝵ adinui¬
cem cognitione loquelarum
communem in laude fecit ha¬
bere sermonem.Nam ce eccłia
suo tempore resurgens amor¬
te. atq ad celos in carne incor¬
ruptibili ascendens. plene ac
naerit adunatio linguarum
in omnibꝰ ad p̃dicanda magnalia
dei:quia consona mente omnes

Expanded text:
 ex septem et octo constant, solent nonnunquam ad significattismo geritur animarum fidelium: perficietur autem in fine saeculi resurrectione corporum immortalium. Ipsa autem quindecim in trigonum rio et vicenario magna electorum beatitudo in futura vita designatur, apte in hoc tertium domus Domini coenaculum consummatur, quia per praesentes fidelium labores, post acceptam in futuro requiem animarum plena totius Ecclesiae felicitas in resurrectionis gloria complebitur. Ad quod mysterium aeque pertinet, ut diximus, quod resurgens a mortuis Dominus atque ad coelos ascendens,versitate linguarum ad invicem cognitione loquelarum communem in laude fecit habere ssuo tempore resurgens a morte, atque ad coelos in carne incorruptibili ascendens, plene ac na erit adunatio linguarum in omnibus ad praedicanda magnalia Dei, quia consona mente
Abbreviated transcription (Latin):
uare autem roma nors¬
ni tam diuse longitu¬
dinis habeant menses. hec
ut in dis putatione chois.⁊
p̃textati legimꝰ cͥausa extitit:
Romulus cumingenio ac
quidem. s agresti. statlu ꝓ¬
prai ordinaret imꝑii. initiũ
mensis ex illo sumebat die. qͦ
nouamuinam contigissẽ ui¬
deriqͥa non contintio eue

Expanded text:
uare autem Romani tam diversae longitudinis habeant menses, haec, ut in disputatione Hori et Praetextati legimus, causa exstitit. Romulus cum ingenio acri quidem, sed agresti, statum proprii ordinaret imperii, initium mensis ex illo sumebat die quo novam lunam contigisset videri: quia vero non continuo eve
Abbreviated transcription (Latin):
instituimus. non infructuosũ
uidet᷑. de ratione signorum.
quantum ingemoli nr̃i capaci¬
tas. ex maioꝵ dictis retinere
poteut. pauca ꝑstringere. Ac
pͥmo sciendum. illa signa nicħ
aliud ẽe: qͣm certa spacia celi.¬
ex stellarum positione ⁊ orcli

Expanded text:
dere instituimus, non infructuosum videtur de ratione signorum, quantum ingenioli nostri capacitas ex majorum dictis retinere potuit, pauca perstringere. Ac primo sciendum illa signa nihil aliud esse quam coeli certa spatia ex stellarum positione et ordi
Abbreviated transcription (Latin):
rite celebrari: cum uͦ eadem
ea pascha celebrari. qͥa necdũ
eqͥnoctium tͣnsierit: s nec in
seqnti dñica. quia luna suꝑ
cidat in diem̃. atͣꝙ hac cogen¬
te necessitate in sed̃i tempora¬
sollemnia: Mirꝰ calculandi p̃¬
ceptor. qͥ pͥncipalit̃ doceas. lu¬
nam.iii.non mart̾. natam ef¬
ficere pͥmi mensis inicium.⁊
rursum ratione ipsa suꝑatꝰ
compellaris fat̾i. nͥ int̾ueniente
bissexto. nullatenꝰ lunam hac
die natam. s potiꝰ eam quȩ pꝰ¬
unde .xxx. dies fu̾it accensa
paschalib festis congruam. Si
uͦ asfu̾it bissextꝰ. tẽ effici lunã
sequentis anni pͥmam. qͦ absq
illo fieri potuit. extrema tͣns¬
act̃i. & quid ẽ qͦd addis etiam¬
siluna conueniat xiiͦi. k. apͥliᷤ
nusqͣm pascha celebrandum
penitꝰ inueniri. Quomͦ enim
potest luna conuenire pascha¬
lib sollemniis. uͥ nunꝙͣ st̃ pas¬
chalia celebnͣda sollemnia:⁊

Expanded text:
rite celebrari; cum vero eadem ea Pascha celebrari, quia necdum aequinoctium transierit; sed nec in sequenti dominica, quia luna supecidat in diem, atque hac cogente necessitate in secundi temporaolennia? Mirus calculandi praeceptor, qui principaliter doceas lunam III Nonas Martias natam efficere primi mensis initium, et rursum ratione ipsa superatus compelleris fateri, nisi interveniente bissexto, nullatenus lunam hac die natam, sed potius eam quae post XXIX dies fuerit accensa, paschalibus festis congruam. Si vero adfuerit bissextus, tunc effici lunam sequentis anni primam, quae absque illo fieri poterat extrema transacti. Et quid est quod ais: etiamsi luna conveniat, XIII Calendas Aprilis nunquam Pascha celebrandum penitus inveniri? Quomodo enim potest luna convenire paschalibus solenniis, ubi nunquam paschalia sunt celebranda solennia? Et
Abbreviated transcription (Latin):
uies ꝓconsule basilio:⁊ qͣnti
a prudentibꝰ. ⁊ catholicis eccłȩ
doct̃orib estimatꝰ ssuus magist̾.
Cum paschalis ueneranda sol

Expanded text:
vies proconsule Basilio, et quanti a prudentibus et catholicis Ecclesiae doctoribus aestimatus sit suus magister t: « Cum paschalis veneranda sol
Abbreviated transcription (Latin):
ne nos amatores uictorii te¬
mere illum agg̃ssos ẽẽ lacerẽt:
legant librum doctissimi ⁊
scĩssimi uiri uictoris uidelic̾
capuani ep̃i de pascha. quod

Expanded text:
ne nos amatores Victorii temere illum aggressos esse lacerent, legant librum doctissimi et sanctissimi viri, Victoris videlicet Capuani episcopi, de Pascha, quod