comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Duob et enim modis crux tollitur.
cum aut ꝑ abstinentiam afficitur
corpus: aut ꝑ compassionem ꝓxim
affligitur animus. Pensemꝰ qͣlite
utroq mͦ paulus crucem suam tu¬
lerat: qui dicebat. Castigo corpus
meum.⁊ in seruitutẽ redigo: nefora
aliis p̃dicans. ipse reꝓbus efficiał.
Ecce in afflictione corꝑis auduumꝰ
crucem carnis: nunc incompassi¬
one ꝓximi. audiamus crucẽ ma¬
tis. Ait. Qͥs infirmatur. et egoñ
infirmor: Qs scandalitatur &
ego nonuror: ꝑfectus qͥppe p̃di
cator ut exemplum daret abstinen¬
tie. crucem portabat incorꝑe: et quia
in se trahebat damꝑna infirmitatiᷤ
aliene. crucem portabat incorde. Qui
enim uoluerit animam suam saluã

Expanded text:
Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficEcce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis, ait: Quis infirmatur et ego non infirmor? quis scandalizatur et ego non uror? Perfectus qcator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore; et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. Qui enim voluerit animam suam salvam
Abbreviated transcription (Latin):
pum: Audierat credo iste quesitor
uite ȩternȩ a domino.tantum eos qͥ
paruuloꝵ uellent ẽẽ similes dig¬
nos ẽẽ introitu regni cȩlestis:atq
idõ curam eoꝵ gerens tractatus
certiores poscit sͥ non ꝑ parabolaᷤ
s: aꝑte quib oꝑum meritis uitã
ciernam consequi possit exponi. Iħc¬
autem dixit ei. Quid me dicis bonũ:
Iemo bonus. nisi solus ds̃. Quia magi¬
sttum uocauerat bonun:i non dm̃. ł
di filium confessus erat: discit qu̾e¬
ius sc̃m hominẽ comꝑatione dĩ ñ
ẽ bonum. de quo dicitur. Confite.
bonus. non pater solus. intelligendꝰ :.
s et filius qui diẽ. ego sum pastor

Expanded text:
 Audierat credo iste quaesitor vitae aeternae a Domino, tantum eos qui parvulorum velint esse similes, dignos esse introitu regni coelestis, atque ideo curam gerens tractatus certioris possit sibi non per parabolas, sed aperte quibus operum meritis vitam aeternam consequi possit, exponi. icis bonum? nemo bonus, nisi solus Deus. Quia magistrum vocaverat bonum, et non Deum, vel Dei Filium confessus erat, discit quemvis sanctum hominem comparatione Dei non esse bonum. De quo dicitur: Confitemibonus, non Pater solus intelligendus est, sed et Filius, qui dicit: Ego sum Pastor
Abbreviated transcription (Latin):
non dubitauit. Uerum quia sunt
non nulli qͦs dum maior scientia
erigit. aceteroꝵ societate disiungit:
& qͣsi quo plus sapiunt. eo aconcordie¬
uirtute desipiscunt: recte subiungit᷑.
confundatur. Sal qͥppe sine pace
melius sapit: eo deterius delinquit
Et ideo inexcusabiliter merebitur sup¬
plicium: qui prudenter si uoluisset
docuit: Hic incipit enarrare que in
uidea fecit et docuit. siue passusẽ.
Eprimo qͥdem tͣns iordanem ador¬
entem: deinde etiã cit᷑ iordanẽqͣn
uenit iericho. bethaniam:⁊ ierosoli¬
mam. Nam cum om̃is uideoꝵ pro¬
iuntia generalit̾ ad distinctionẽ
aliarum gentium uidea dicta sit.
specialius tamen meridiana eius
plaga appellabatur iudea: ad di¬
stinctionem samariȩ. galileȩ: deca¬
polis:⁊ ceterarum in eadem ꝓuintia
regionum. Et conueniunt iterũ
terum docebat illos. Et accedentes

Expanded text:
non dubitavit. Verum quia sunt non dubitavit. Verum quia sunt nonnulli, quos dum major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo longivirtute desipiscunt, recte subjungitur:confundatur. Sal quippe sine pace it, eo deterius delinquit. Et ideo inexcusabiliter merebitur supplicium, qui prudenter, si voluissetGalilaea fecit et docuit. Hic incipit ea narrare quae in Judaea fecit et docuit, sive passus est. Et primo quidem trans Jordanem ad orientem, deinde etiam cis Jordanem, quando venit Jericho, Bethaniam et Hierosolymam. Nam cum omnis Judaeorum provincia generaliter ad distinctionem aliarum gentium Judaea dicta sit, specialius tamen meridiana ejus plaga appellatur Judaea, ad distinctionem Samariae, Galilaeae, Decapolis, et caeterarum in eadem provincia regionum. Et conveniunt iterum iterum docebat illos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
hic locus ad suꝑiora. ubi menbra scã¬
dalirantia euelli precepta sunt: qͥa
et hoc igne saliri ẽ. id÷ temptationi¬
bus exerceri: ꝓrimos nobis ac dilectoᷤ
ob xp̃i amorem negare. Bonum ẽ sal.
Qͦ d si sal insulsum fuerit: inqͦ illud
condietis: Bonu̾ẽ eñi dĩ uerbum au¬
dire frequentius: sale sapientie spi¬
ritalis cordis archana condire. unmo
ipsum cum apostolis sal terre fieri:
unt imbuendis mentib sufficere.
At si qͥs semel condimento ueritati᷑
refectus. ad apostasiam redierit. qͦ
alio doctore corrigitur: qui eam ꝗͣ
ipse gustauit sapientie dulcedinẽ.
uel aduersis sclĩ ꝑterritus. uel al¬
lectus ꝓsperis respuit: Cui apte
congruit illud uiri sapientis. Qͥs
medebitur incantatori. a serpente
ꝑcusso: hac sane sententia specia¬
liter iude scariothis socios ipsũq
designari non immerito creditur:
qͥ philargiria corruptus. ⁊ gradum
apostolatus ꝑdere. et dñm tradẽ

Expanded text:
hic locus ad superiora, ubi membra scanhic locus ad superiora, ubi membra scandalizantia evelli praecepta sunt: quia et hoc igni saliri est, id est, tentationibus exerceri, proximos nobis ac dilectos, ob Christi amorem negare. Bonum sal. Quod si sal insulsum fuerit, in quo illud condietis? Bonum est Dei verbum audire frequentius, sale sapientiae spiritalis cordis arcana condire, imo ipsum cum apostolis sal terrae fieri,unt, imbuendis mentibus sufficere. At si quis semel condimento veritatis refectus, ad apostasiam redierit, quo alio doctore corrigitur, qui eam quam ipse gustavit sapientiae dulcedinem, vel adversus saeculi perterritus, vel allectus prosperis respuit? Cui apte congruit illud viri sapientis: Quis medebitur incantatori a serpente percusso? Hac sane sententia specialiter Judae Scariothis socios ipsumque designari non immerito credetur qui philargyria corruptus et gradum apostolatus perdere, et Dominum tradere
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. omnis .ii. igne salietur. & omnis
uictima salietur. qͦd altare dĩ sit
cor electoꝵ: hostie uͦ et sacrificia in
hoc altari offerenda. bona sint oꝑa
fidelium: inom̃ib autẽ sacͥficiis
sal debeat offerri: quia nullum ẽ
opus bonum. qͦd non sal sapientie
ab om̃i corruptione uane laudis cȩ¬
terisq prauis siue suꝑflius cogita¬
tionib expurgat: non cura continen¬
tiȩ acarnalib castigat illecebris. Ig¬
uis autem qͥ sacͥficia in altari con¬
sumat. ille ẽ utiq de qͦ iohannes ait.
ipse uos baptitabit inspũ scõ et
igni: ꝑ quem nr̃a bona oꝑa. ut uel
inchoari uel ꝑfici ualeant iuuantur:
uel certe ignis tribulationis quo
patientia fidelium. ut ꝑfectum opꝰ
hr̃e possit exercetur. Omĩs gͥ igne
salietur. et omnis uictima salietuꝵ:
qͥa omnis fidelis qui eternoꝵ uer¬
mem tormentoꝵ cauere uult. igne
uel gr̃e sp̃italis. uel incurrentis deforiᷤ
tͥbulationis debet castigari: ut dignũ
dõ sacrificium fieri possit. Respicit

Expanded text:
Omnis enim igne salietur. Et omnis victima sale salietur , quod altare sit Dei cor electorum, hostiae vero sacrificia in hoc altari offerenda, bona sint opera fidelium: In omnibus autem sacrificiis sal debeat offerri, quia nullum est opus bonum quod non sal sapientiae ab omni corruptione vanae laudis, caeterisque pravis sive superfluis cogitationibus expurget. Nam cura continentiae a carnalibus castigat illecebris. Ignis autem qui sacrificia in altari consumit, ille est utique de quo Joannes ait: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni ; per quem nostra bona opera, ut vel inchoari vel perfici valeant, juvantur, vel certe ignis tribulationis quo patientia fidelium ut perfectum opus habere possint exercietur. Omnis ergo igne salietur, et victima sale salietur , quia omnis fidelis qui aeterni vermem tormenti cavere vult, igne vel gratiae spiritalis, vel incurrentium deforis tribulationum debet castigari, ut dignum Deo sacrificium fieri possit. Respicit
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ dat affectus inditium. Nescie¬
terrarum. s: incelis eẽ ꝓmissum:
nec recordatus ẽ se suosq coapłoᷤᷤ.
mortali adhuc carne circum sep¬
tos ĩmortalis uite statum subire
non posse:cui menteexcesserat. quia
indomo patris. que incelis ẽ domuᷤ
manu facta necessaria non sit. Sed
& usq nunc imperitie notatur. qͥs¬
qͥs legi. ꝓpħis. et euangłio tria tab¬
nacłã facere cupit: cum hec ab in¬
uicem nullatenus ualeant seꝑari:
unum ħntia tab̾nacłm hoc ẽ eccłi¬
am dĩ. & facta ẽ nubes obumbrais¬
eos. Qui materiale tabernaculum
quesiuit. nubis accepit umbraculũ:
u discat in resurrectione non tegini
Filu autem hominum: in ꝓtectione
alarum tuarum sperabunt. Et
in apocalipsi sua ioħs. & templũ
inquit nonuidi inea: dñs omp̃s¬

Expanded text:
sibi dat affectus indicium! Nesciesibi dat affectus indicium! Nescieterrarum, sed in coelis esse promissum. Nec recordatus est se suosque coapostolos mortali adhuc carne circumseptos, immortalis vitae statum subire non posse, cui mente excesserat, quod in domo patris quae in coelis est, domus manu facta necessario non sit. Sed et usque nunc imperitiae notatur, quisquis legi et prophetis et evangelicis tria tabernacula facere cupit, cum haec ab invicem nullatenus valeant separari, unum habentia tabernaculum, hoc est Ecclesiam Dei. Et facta est nubes obumbraeos. Qui materiale tabernaculum quaesivit, nubis accepit obumbraculum, ut discat in resurrectione non tegmineFilii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt . Et in Apocalysi sua Joannes: Et templum, inquit, non vidi in ea. Dom
Abbreviated transcription (Latin):
deria transcendunt. maiestatẽ
scẽ scͥpture. que indomino ad
impleta ẽ ꝑspiciunt. Deniq & filii
isrł uidere moysen. s ad dñm in mõ¬
tana subeuntẽ sequi non merentur:
ad se qͦ reu̾sum non sine uelamine
cernunt: heliam nouere.s solus tri¬
umphum ascendentis cum filuis
ꝓpharum comtemplatur heliseus:
quia multi passim scͥpture uerba
iegim: s quãcelsa in xp̃i myste¬
tus splendeat. ꝑ pauci ꝑfectiores
intelligunt. Q respondens petrus
ait iħu. Rabbi: bonum ẽ nos hic ẽe.¬
s ficiamꝰ tria tabernacła tͥ unũ:
moysi unum:ihelie unum. Hon
enim sciebat quid diceret. Erant
.ii. timore exterriti. O quanta fe¬
licitas uisioni dĩtatis int̾ angłoꝵ
choros ad eẽ ꝑpetuo: si tantum t̃nᷤ¬
sigurata xp̃i humanitas duoꝵq
societas scõrum. ad punctum uisa
delectat: ut eos ne discedant. etiã
obsequio petrus sistere uelit. Qui
& si ꝓstupore humane fragilita¬
tis nesciat quid dicat: insiti tam̃

Expanded text:
deria transcendunt majestatem deria transcendunt majestatem sanctae Scripturae, quae in Domino est adimpleta, perspiciunt. Denique et filii Israel videre Moysen, sed ad Deum in montana subeuntem sequi non merentur, ad se quoque reversum non sine velamine cernunt. Eliam novere, sed solus triumphum ascendentis cum filiis prophetarum contemplatur Eliseus. Quia multi passim Scripturae verba legimus; sed quam celsa in Christi mysteriis splendeat, perpauci perfectiores intelligunt. Et respondens Petrus ait: Rabbi, bonum est nos hic esse. Faciamus tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliae unum. Non enim sciebat quid diceret. Erant enim timore exterriti. O quanta felicitas visioni deitatis inter angelorum choros adesse perpetuo, si tantum transfigurata Christi humanitas, duorumque societas sanctorum ad punctum visa delectet, ut eos ne discedant etiam obsequio Petrus sistere velit, qui et si pro stupore humanae fragilitatis nesciat quid dicat, insiti tamen
Abbreviated transcription (Latin):
laua me abiniquitate mea: a delic¬
to meo munda me: non potest sus
fidelib in terra dare claritatẽ. que
eis conseruata manet incelis. & ap¬
paruit illis helias cum moyse. & e¬
rant loquentes cum ihu. Moyses
et helias quoꝵ unum mortuum. al¬
terum incelos raptum legimꝰ uisi
inmaiestate cum dño ut lucas scbit.
futuram in illo omnium scõꝵ głam
significant: qͥ uidelicet tempore iu¬
dicii uel uiui incarne repperien¬
di. uel abolim gustata morte re¬
suscitandi. ⁊ parit̃ sunt regnaturi
cum illo. Attestante et eñi apostolo.
mortui qui inxp̃o sunt resurgent
mur. simul rapiemur cum illis.
cum dño erimꝰ Alit̃. Moyses &
helias. hoc ẽ legis lator ⁊ ꝓphaꝵ
eximius. apparent & locuntur
cum dño in carne ueniente. ut os¬
tendant ipsum ẽẽ quẽ cuncta le¬
gis et ꝓpharum oracla ꝓmisert̃.
Apparent autem non in infimis.s:
inmonte cum illo: quia numirũ
soli illi qui mente terrena desi¬

Expanded text:
lava me ab injustitia mea, et a deliclava me ab injustitia mea, et a delicto meo munda me , non potest suis fidelibus in terra dare claritatem, quae eos conservata manet in coelis. Et apparuit illis Elias cum Moyse, et erant loquentes cum Jesu. Moyses et Elias, quorum unum mortuum , alterum in coelis raptum legimus , visi in majestate cum Domino, ut Lucas scribit, futuram in illo omnium sanctorum gloriam significant, qui, videlicet, tempore judicii, vel vivi in carne reperiendi, vel ab olim gustata morte resuscitandi, et pariter sunt regnaturi cum illo. Attestante etenim Apostolo: Mortui qui in Christo sunt, resurgent imur, simul rapiemur cum illis cum Domino erimus . Aliter. Moyses et Elias, hoc est legislator et prophetarum eximius, apparent et loquuntur cum Domino in carne veniente, ut ostendant ipsum esse quem cuncta legis et prophetarum oracula promiserunt. Apparent autem non in infimis, sed in monte cum illo, quia nimirum soli illi qui mente terrena desi
Abbreviated transcription (Latin):
tari. & tñs figuratus ẽ inquit. corã
ipsis: uestimenta eius facta sunt
splendida: et candidanimis uelut nix.
Trans figuratus saluator. non substã¬
tiam uere carnis amisit: sed głam
future uel sue uel nr̃e resurrectionis
ostendit. Qui qualis tunc apostolis
apparuit: talis post uidicium cun¬
ctis apparebit electis. Nam in ipso
tempore iudicandi. ibonis simuli
malis informa serui uidebitur:
ut uidelicet impu quẽ sp̃uere. ui¬
dei quem negauere.milites quẽ
crucifixere.pilatus herodesq quẽ
uidicauere. queant agnoscere uidicẽ.
Uestimenta autem dñi. recte scĩ eiꝰ
accipiuntur: teste apłõ qui att.
alioꝵq similia uidebantur: s
ipso montem petente. nouo candore
re fulgent:quia nunc qͥdem filii
dĩ sumꝰ s nondum apparuit
qͥd erimus. Scimꝰ aut̃ qm̃cũ appa¬
ruerit. similes ei erimꝰ. Uidebimꝰ
lia fullo suꝑ terram. non potest
candida facẽ. Nam quia ille ħ
loco intelligendꝰ ẽ fullo. quem
penitens psalmista p̃catur: amplius¬

Expanded text:
ri. Et transfiguratus est, inquit, coram ipsis, et vestimenta ejus facta sunt splendentia, candida nimis velut nix. Transfiguratus Salvator, non substantiam verae carnis amisit, sed gloriam futurae, vel suae, vel nostrae, resurrectionis ostendit; qui qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam in ipso tempore judicandi et bonis simul et malis in forma servi videbitur, ut videlicet impii quem sprevere, Judaei quem negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere, queant agnoscere judicem. Vestimenta autem Domini, recte sancti ejus accipiuntur, teste Apostolo, qui aaliorumque similia videbantur; sed ipso montem petente, novo candore refulgent, quia nunc quidem filii Dei sumus, et nondum apparuit, quod erimus. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, videbimus lia fullo super terram non potest candida facere . Nam quia ille hoc loco intelligendus est fullo, quem poenitens Psalmista p
Abbreviated transcription (Latin):
ineum ingrediatur imꝑat: qͥa ille
ueracit̾ ademonica dominatione
uberatur: qui ad peccata qͥb semel
penitendo mundatus ẽ. uitat male
uuendo reu̾ti. E exclamans et
multũ discerpens eum: exut abeo.
E riturus abhomine sp̃c immundꝰ
discerpit eum. ac furenti clamore
terruit intuentes:quia plerumq
diabolus dum de corde expellit.
acriores ineo temptationes genat.
qͣm pͥus excitauerat: qn hoc qͥetus
possidebat.
Et fact̾us ẽ sic mortuus: ita ut
multi dicerent: qͥa mortuus ẽ.
bc autem tenens manum illiuis. ele
uauit eum: et surrexit. Quẽ hostiᷤᷤ
impius iam fugere compulsꝰ stra¬
uit. ac mortuo similem reddidit:
hẽ pius saluator miti sue dexterȩ
dactu leuauit. Qui sic̃ uerum se
ẽẽ dm̃ potentia saluandi docuit:
ita etiã ueram se hiusse carnis na¬
duram. more tactus humani de¬
clarauit. Negat namq manes
insanus ueraciter eum carne indu¬
tum fuisse: s ipse cum tot languenteᷤ

Expanded text:
in eum ingrediatur imperat. Quia ille in eum ingrediatur imperat. Quia ille veraciter a daemoniaca dominatione liberatur, qui ad peccata a quibus semel poenitendo mundatus est, vitat male vivendo reverti. Exclamans, et multum discerpens eum, exiit ab eo. Exiturus ab homine spiritus immundus discerpit eum, ac furenti clamore terruit intuentes. Quia plerumque diabolus dum de corde expellitur, acriores in eo tentationes generat, quam prius excitaverat quando hoc quietus possidebat. Et factus est sicut mortuus, ita ut multi dicerent quia mortuus est. Jesus autem tenens manum ejus elevavit illum, et surrexit. » Quem hostis impius jam fugere compulsus stravit, ac mortuo similem reddidit, hunc pius Salvator miti suae dexterae tactu elevavit. Qui sicut verum se esse Deum potentia salvandi docuit, ita etiam veram se habuisse carnis naturam more tactus humani declaravit. Negat namque Manichaeus insanus veraciter eum carne indutum fuisse: sed ipse cum tot languentes
Abbreviated transcription (Latin):
rat contemplabit᷑: ipsaq qua illi¬
strabitur inꝑpetuum gr̃a ꝓteget᷑
Et statim circum spicientes neminẽ
uiderunt amplius: nisi iħm tan¬
tum secum. Ubi cepit filius desi¬
gnari. mox serui discesserunt: ne
ad illos paterna uox emissa puta¬
retur. Aliter. Cum fieret uox suꝑ
filium inuentus ẽ ipse solus: qͥa
cum manifestauerit se ipsum ele¬
ct̾is. erit d̾s̃ omnia in om̃ib. ĩmo
id÷ caput cum corpore splendebit.
Propt̾ quam unitatem. alibi dice¬
bat. Q nemo ascendit incelum.
nisi qui descendit de celo: filiꝰ
hominis qͥ ẽ incelo.
t descendentib illis de mon
te̾. p̃cepit illis ne cui que ui¬
dissent narrarent: nͥ cum filius
ñ. ⁊ cetã. Futuri regni p̃meditatio
& gla triumphantis: demonstrata
fuerat in monte. Non uult gͦ hoc in
populis p̃dicari: ne & incredibile
eẽt ꝑrei magnitudine: i post tantã
qlam apud rudes animos. sequenᷤ
crux scandalum faceret.

Expanded text:
rat contemplabitur, ipsaque qua illurat contemplabitur, ipsaque qua illustrabitur in perpetuum gratia protegetur. Et statim circumspicientes neminem viderunt amplius, nisi Jesum tantum secum. Ubi coepit Filius designari, mox servi discesserunt, ne ad illos paterna vox emissa putaretur. Aliter, cum fieret vox super Filium, inventus est ipse solus, quia cum manifestaverit seipsum electis, erit Deus omnia in omnibus; imo istus, id est, caput cum corpore splendebit. Propter quam unitatem alibi dicebat: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo . Et descillis ne cui quae vidissent narrarent, nisi cum Filius resurrexerit. Futuri regni praemeditatio, et gloria triumphantis demonstrata fuerat in monte. Non vult ergo hoc in populis praedicari, ne et incredibile esset pro rei magnitudine, et post tantam gloriam apud rudes animos sequens crux scandalum faceret.
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta omnia que locutus fuerit uo¬
non audierit ꝓpham illum: ext̾mi¬
nabitur de plebe.Quem gͦ moy ses
cumuenerit incarne. audiendum
ab om̃i anima quȩ saluari uellet
p̃dixit: hunc iam uenientẽ incarne.
ds̃ pat̾ audiendum discipulis osten
dit. et suum ẽẽ filium celesti uoce
signauit: et qͣsi manifestius fidem
aduentus eius illis insinuans. hic
uir inquit.hic ẽ ille quem moyses
iste sepus uobis inmundum nasci¬
turum ꝓmisit huiꝰ uerbis iurta
p̃ceptum ipsiꝰ moysi.⁊ uos auscul¬
tate: et om̃s ur̃i amatores ausculta¬
re iubete. & notandum sicut dño
iniordane bapticato. sic & in mon¬
te clarificato totius scẽ trinitatis
mysterium declaratur: qͥa nimirũ
glam eiꝰ quam inbaptismo crede¬
tes confitemur. in resurrectione ui¬
dentes collaudabimꝰ Nec frustra
sp̃c sc̃s hic ĩlucidanube ut aliꝰ euã¬
glista commemorat. illic appare¬
bat incolumba: qͥa qͥ nunc simpli¬
ci corde fidem quam ꝑcipit seruat.
tunc luce aꝑte uisionis qͦd credide¬

Expanded text:
mnia quae locutus fuerit vonon audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe . Quem ergo Moyses cum veniret in carne, audiendum ab omni anima, quae salvari vellet praedixit; hunc jam venientem in carne, Deus Pater audiendum discipulis ostdit, et suum esse Filium coelesti voce signavit. Et quasi manifestius fidem adventus ejus illis insinuans: Hic vir inquit hic est ille, quem Moyses iste vobis saepius in mundo nasciturum promisit. Hujus verbis juxta praeceptum ipsius Moysi et vos auscultate, et omnes veri amatores auscultare jubete. Et notandum quod sicut Domino in Jordane baptizato, sic et in monte clarificato totius sanctae Trinitatis mysterium declaratur. Quia nimirum gloriam ejus quam in baptismo credentes confitemur, in resurrectione videntes collaudabimus. Nec frustra Spiritus sanctus hic in lucida nube, ut alius evangelista commemorat, illic apparebat in columba, quia qui nunc simplici corde fidem quam percepit servat, tunc luce apertae visionis quod credide
Abbreviated transcription (Latin):
tuet gͦ omnia. pͥmo uidelicet corda
hominum illius elu instituendo ad
credendum xp̃o. ac resistendum ꝑ¬
fidie antixp̃i: deiñ ipse suam ani
ponendo: de quo in apocalipsi ple¬
nius mystico sermone narratur. S
dico uobis. quia ethelias uenit: &
fecerunt illi quȩcũq uoluerunt: sic̃
scͥptum ẽ de eo. Ipse qui uenturus ẽ
in scdõ saluatoris aduentu iuxta
corꝑis fidem: nunc ꝑ ioh̾em uenit
inuirtute sp̃s: feceruntq ei quȩ¬
cumq uoluerunt. hoc ẽ spreuert̃
& decollauerunt eum.

Expanded text:
tuet ergo omnia, primo videlicet corda tuet ergo omnia, primo videlicet corda hominum illius aevi, instituendo ad credendum Christo, ac resistendum perfidiae Antichristi; deinde ipse suam animponendo. De quo in Apocalypsi plenius mystico sermone narratur. Sed dico vobis, quia et Elias venit, et fecerunt illi quaecunque voluerunt, sicut scriptum est de eo. Ipse qui venturus est in secundo Salvatoris adventu juxta corporis fidem, nunc per Joannem venit in virtute et spiritu. Fecerunt ei quaecunque voluerunt, hoc est spreverunt, et decollaver
Abbreviated transcription (Latin):
sei: quia heliam oporteat uenire
pͥmum: Traditio phariseoꝵ est
uxta malachiam ꝓpħam. qui ẽ
nouissimus induodecim: ꝙ heliaᷤ
ueniat ante aduentum saluatoriᷤ.
& reducat cor patrum ad filios. &
filioꝵ ad patres:⁊̃ restituet omnia
inantiquum statum. Estimant
gͥ discipuli transformationẽ gle
p̃cursor tuus non apparet: Mari¬
me quia heliam uiderunt recessiᷤ¬
se. Quando autem adiciunt scͥbe
& dicunt. quia heliam oporteat
pͥmum uenire: pͥmum dicendo os¬
tendunt. qͦd nisi helias uenerit: ñ
sit secundus in scͥptura saluatoris
aduentus. Qui respondens ait ilł.
helias cum uenerit: pͥmo restituet
om̃ĩa. Om̃ĩa restituet: ũtiq illa
que ꝓpha p̃fatus ostendit dicens.
fece ego mittam uobis heliam pro¬
cor patrum ad filios:i cor filioꝵ ad
patres eorum. restituet. Q hoc quod
morti debet. ac diu uiuendo distu¬
rie ꝓphe multi scͥpserunt: sic ce he¬
lias cum uenerit multa passurus ẽ¬
et contempnendꝰ ab impus. Resti¬

Expanded text:
quia Eliam oporteat venire primum. Traditio Pharisaeorum est, juxta Malachiam prophetam, qui est novissimus in duodecim, quod Elias veniat ante adventum Salvatoris, et reducat cor patrum ad filios, et filiorum ad patres, et restituat omnia in antiquum statum. Aestimant ergo discipuli transformationem gloriae a, quomodo praecursor tuus non apparet? Maxime quia Eliam viderant recessisse. Quando autem adjiciunt scribae, et dicunt: quia Eliam oporteat primum venire, primum dicendo ostendunt, quod nisi Elias venerit, non sit secundus Salvatoris adventus. Qui respondens ait illis: Elias cum venerit, primo restituet omnia. Omnia restituet, utique illa quae propheta praefatus ostendit dicens: Ecce ego mittam vobis cor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres eorum . Restituet et hoc quod morti debet, ac diu vivendo disturie prophetae multa scripserunt, sic et Elias, cum venerit, multa passurus est, contemnendus ab impiis. Resti
Abbreviated transcription (Latin):
.h. Semꝑ ꝓsperis miscet tͥstia: ut cum
repente uenerint. non terreant
mis. Si .N. contristat eos quod
occidendus ẽ: debet lȩtificare.qr
die tercio resurrecturus ẽ. At illi¬
ignorabant uerbum istud: i time¬
rantia discipuloꝵ non tam de tar¬
nascitur saluatoris: qͥa carnales
adhuc et mysteru crucis ignari.
quẽ dm̃ uerum cognouerant. mo¬
riturum credere nequibant: ⁊q
ꝑ figuras eum sepe loquentẽ au¬
dire solebant. horrentes euentum
mortis eiꝰ etiam in eis quȩ de sua
traditione et passione aꝑte loqu¬
bat᷑. figurate aliud significare
uolebant.
It uenerunt capharnaum. Q¬
cum domi eẽnt. interrogabit
eos. Quid inuia tractabatis: At
illi tacebant. Siqͥdem int̾ se inuu
disputauerant. qͥs eẽt illoꝵ maio¬
⁊ cetã. Inde orta uidetur disputa¬
tio discipuloꝵ de pͥmatu: quia
uiderant petrum.⁊ iacobum.⁊ io¬
hannem seorsum ductꝰos inmontẽ
secretumq eis ibi aliqu d ẽẽ cre¬
ditum: s et petro suꝑius iuxta ꝙ

Expanded text:
. Semper prosperis miscet tristia, ut cum repente venerint, non terreant mis: Si enim contristat eos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertio dicitur resurrecturusignorabant verbum istud. ratio discipulorum, non tam de tarnascitur Salvatoris, qui carnales adhuc et mysterii crucis ignari, quem Deum verum cognoverant, moriturum credere nequibant. Et quia per figuras eum saepe loquentem audire solebant, horrentes eventum mortis ejus, etiam in eis quae de sua traditione et passione aperte loquebatur, figurate aliud significari volebant. Et venerunt Capharnaum. Qcum domi essent, interrogabat eos. Quid in via tractailli tacebant. Si quidem inter se in via disputaverant quis esset illorum major. Inde orta videtur disputatio discipulorum de primatu, quia viderant Petrum, Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, secretumque eis ibi aliquod esse creditum. Sed et Petro superius juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
it.s mox uno sermone q̃si diui¬
na potens maiestate curauit. Bñ¬
autem subditur. de eo. cuius dñs apuit
aures. ac lingue uncłm soluit: quia
loquebatur reac̾te. Iule & enim solus
recte loquitur. siue dm̃ confitendo.
siue alus p̃dicando. cuiꝰ auditum
ut celestibꝰ possit auscultare. & ob¬
secundare mandatis. diuina gr̃a rese¬
rat: cuiꝰ linguam dñs tact̾u sapien¬
tie que ipse ẽ. ad loquendum instr¬
tuit. Talis autẽ merito potest dicere
cum psalmista. Dñe labia mea aꝑi¬
es: et os meum annunciabit laudẽ
tuam.  cumysaia. Dñs dedit mͥ
linguam eruditam: ut sciam sus

Expanded text:
it, sed mox uno sermone quasi diviit, sed mox uno sermone quasi divina potens majestate curavit. Bautem dicitur de eo, cujus Dominus aperuit aures, ac linguae vinculum solvit, quia loquebatur recte. Ille etenim solus recte loquitur, sive Deum confitendo, seu aliis praedicando, cujus auditum ut coelestibus possit auscultare et obsecundare mandatis, divina gratia reserat, cujus linguam Dominus tactu sapientiae, quae ipse est, ad loquendum instituit. Talis autem merito potest dicere cum Psalmista: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Et cum Isaia: Dominus dedit mihi linguam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs linguam muti ut loqui ualeat
tangit: cum ora diu bruta ad uerba
sapientie ꝓferenda. con tac̾tu sue
pietatis informat. Bene autẽ subdi¬
tur. E suspiciens incelum ingemu¬
it: & ait illi Effeta: qͦd ẽ ad aꝑire.
Susperit namq incelum: ut uide¬
mutis loquelam. inde surdis audi¬
tum. inde cunctis infirmitatibus
medelam doceret eẽ querendam. In¬
gemuit autem non quod ipsi opus
cẽt. cum gemitu aliqͥd petẽ apatre.
qui cunct̾a petentibꝰ donat donat
cum patre:s ut nobis gemendi da
ait effeta. id÷ aꝑire: ãdaures ꝓ pͥe
ꝑtinet. dures & enim adaudien¬
dum apperiende: lingua uͦ ut loqͥ
possit. a retinaclis erat suȩ tardi¬
iatis soluenda unde et subditur
Et statim aꝑtȩ sunt aures eiz & so¬
lutum ẽ uinculum lingue eius:
& loquebatur rect̾e. Ubi utraq
unius eiusdemq mediatoris dĩ &
hominum natura. manifeste di¬
stinct᷑a ẽ. Suspiciens enim incelũ
q̃si homo dm̃ p̃caturus ingemu¬

Expanded text:
Dominus, linguam muti ut loqui valeat Dominus, linguam muti ut loqui valeat tangit, cum ora diu bruta ad verba sapientiae proferenda contactu suae pietatis informat. Bene autem subditur: Et suspiciens in coelum, ingemuit; et ait illi: Effeta, quod est adaperire. Suspexit namqmutis loquelam, inde auditum surdis, inde cunctis infirmitatibus medelam doceret esse quaerendam. Ingemuit. Ingemuit autem, non quia ipsi opus esset, cum gemitu aliquid petere a patre, qui cuncta petentibus donat cum patre, sed ut nobis gemendi darait: Effeta, id est adaperire, ad aures proprie pertinet. Aures etenim ad audiendum aperiendae, lingua vero ut loqui posset a retinaculis erat suae tarditatis solvenda; unde et subditur: Et statim apertae sunt aures ejus, et solutum est vinculum linguae ejus, et loquebatur recte. Ubi utraque unius ejusdemque mediatoris Dei et hominum natura manifeste distincta est. Suscipiens enim in coelum quasi homo Deum precaturus ingemu
Abbreviated transcription (Latin):
sanandus erat. dona sunt sc̃i spiritꝰ.
quibꝰ corda que auia ueritatis ab¬
errauerant. ad scientiam salutis au¬
diendam.⁊ discendam reuelat. U qͥa
cognitam ueritatis lucem sequi con¬
feosio debeat: aꝑͣte subiungitur.
Et expuens tetigit linguam eiꝰ Ex¬
puens quippe dñs linguam tanq̃
egroti: cum ad confessionem fidi
ora catherrhatoꝵ instruit. Sputũ
namq dñi. saporem designat sa¬
pientiȩ: que teste uiro sapiente lo¬
quitur. Ego exore altissimi ꝓdiui
pͥmogenita. Unde & alibi sputo eiꝰ
terre commixto: cecus natus illumi¬
natur. Sputum ⁊ enim qͦd excapi¬
de dñi descendit. diuinam eiꝰ na¬
turam que exdo ẽ: portio terre cui
idem sputum commiscuit. huma¬
nam que exhominibꝰ assumpta
ẽ designat. U ꝑ medicamentum
ex sputo suo ac terra compositũ.
ocłos cȩci nati aꝑuit: quia genꝰ
humanum ꝑ confessionẽ utusq¬
nature suȩ. ab ingenitis errorum
suoꝵ tenebris eruit. Expuens gͥ

Expanded text:
sanandus erat, dona sunt sancti Spiritus, sanandus erat, dona sunt sancti Spiritus, quibus corda quae a via veritatis aberraverant, ad scientiam salutis audiendam discendamque revelat. Et quia cognitam veritatis lucem sequi confessio debet, apte subjungitur: Et exspuens tetigit linguam ejus. Exspuens quippe Dominus linguam tangit aegroti, cum ad confessionem fidei ora catechizatorum instruit. Sputum namque Domini saporem designat sapientiae, quae, teste viro sapiente, loquitur: Ego ex ore Altissimi prodivi primogenita . Unde et alibi sputo ejus terrae comisto, caecus natus illuminatur. Sputum etenim quod ex capite Domini descendit divinam ejus naturam, quae ex Deo est; portio terrae cui idem sputum immiscuit, humanam quae ex hominibus assumpta est, designat. Et per medicamentum ex sputo suo ac terra compositum oculos caeci nati aperuit, quia genus humanum per confessionem utriusque suae naturae ab ingenitis errorum suorum tenebris eruit. Exspuens ergo
Abbreviated transcription (Latin):
prehendente dño de turba seorsũ
educi. App̃hendens namq infir¬
mum dñs de turba seorsum edu¬
cit: cum mentem peccatis lang¬
uidam. uisitatione suȩ pietatis
illustrans. a consuetis humanȩ con¬
u̾sationis moribꝰ auocat: atq ad
sequenda p̃ceptoꝵ suoꝵ itinera
ꝓuocat. Mutit digitos suos in
auriclas. cum ꝑ dona sc̃i sp̃c. aureᷤ
cordis ad intelligenda ac suscipi¬
enda uerba salutis aꝑit. Namq
digitum di appellari sp̃m scm̃.
testatur ipse dñs. cum dic̃ uideis.
Si ego indigito di eicio demonia:
filu ur̃i inquo eiciunt: Quod ex¬
ponens alius ȩuangłista dic̃. Si
ego inspũ dĩ eicio demonia. Quo
nimirum digito et magi inegip¬
tosuꝑati st̃ ad mos sen dicentes. di¬
gitus di hic ẽ.⁊ lex in tabulis scͥp¬
ta ẽ lapideis: quia ꝑdonum sc̃i sp̃s.
& ab insidus defendimur hominum
siue sp̃uum malignoꝵ: et magniti¬
dione diuine uoluntatis erudimurx.
Digiti gͦ di inauricłas eiꝰ missi qui

Expanded text:
prehendente Domino de turba seorsum prehendente Domino de turba seorsum educi. Apprehendens namque infirmum de turba seorsum educit, cum mentem peccatis languidam, visitatione suae pietatis illustrans, a consuetis humanae conversationis moribus avocat, atque ad sequenda praeceptorum suorum itinera provocat. Mittit digitos suos in auriculas, cum per dona sancti Spiritus aures cordis ad intelligenda ac suscipienda verba salutis aperit. Namque digitum Dei appellari Spiritum sanctum testatur ipse Dominus, cum dicit Judaeis: Si ergo in digito Dei ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt ? Quod exponens alius Evangelista dicit: Si ego in spiritu Dei ejicio daemonia . Quo nimirum digito et magi in Aegypto superati sunt a Moyse dicentes: Digitus Dei est hic ; et lex in tabulis scripta est lapideis, quia per donum sancti Spiritus et ab insidiis defendimur hominum, sive spirituum malignorum, et in agnitione divinae voluntatis erudimur. Digiti ergo Dei in auriculas missi ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
galilee: inter medios fines decapo¬
leos. Decapolis ẽ ut ipso nomine
ꝓbatur. regio decem urbium tͣnͣs
iordanem adorientem: circa hippỹ.
et pellam.⁊ gadaram. contra gali¬
leam. Quod gͦ dicitur quia dñs
uenit ad mare galilex̧. inter me¬
dios fines decapolis. non ipsos fi
nes eum intrasse significat: neq
enim mare transnauigasse dicit᷑.
s: potius ad mare usq uenisse. atq ad ip¬
sum ꝑuenisse locum. qui medios
fines decapolis longe transmare
positos respiciebat. & ad duct̃
ei surdum et mutum:i depreca¬
bantur eum. ut imponat illi
manum. Surdus et mutus est.
qui nec aures audiendi uerbiꝰ dĩ. nec
os aꝑit ꝓ loquendis: quales necẽe
ẽ. ut hi qui loqui iam et audire di¬
uina ȩloquia. longo usu didicert̃.
domino sanandos offerant: quatinꝰ
eos qͦs humana fragilitas nequit.
ipse gr̃a suae dextera saluet. Q ap¬
p̃hendens eum de turba seorsum:
misit digitos suos inauriculas.
Pma salutis ianua ẽ infirmum ap¬

Expanded text:
Galilaeae inter medios fines DecapoGalilaeae inter medios fines Decapoleos. Decapolis est ut ipso nomine probatur regio decem urbium trans Jordanem ad Orientem circa Hippum et Pellem et Gadaram, contra Galilaeam. Quod ergo dicitur quod Dominus venit ad mare Galilaeae, inter medios fines Decapoleos, non ipsos fines Decapolis eum intrasse significat. Neque enim mare transnavigasse dicitur, sed potius ad mare usque venisse, atque ad ipsum pervenisse locum qui medios fines Decapolis longe trans mare positos respiciebat. Et adducunt ei surdum et mutum; et deprecabantur eum, ut imponat illi manum. Surdus et mutus est, qui nec aures audiendis Dei verbis, nec os aperit proloquendis, quales necesse est ut hi qui loqui jam et audire divina eloquia longo usu didicerunt, Domino sanandos offerant, quatenus eos quos humana fragilitas nequit, ipse gratiae suae dextera salvet. Et apprehendens eum de turba seorsum, misit digitos suos in auriculas. Prima salutis janua est infirmum ap
Abbreviated transcription (Latin):
cemi:i adipe frumenti sacians te.
Nongͦ crustas s: micas de pane pue¬
iorum edunt catelli: quia conu̾¬
si ad fidem qui erant despecti in
gentib. non littere suꝑficiem in
scͥpturis. s spiritalium medullã
sensuum. qua in bonis actib ꝓficẽ
ualeant inquirunt: et hoc sub m̃sa
dñoꝵ: dum uerbo sacri eloquii
bumilit̾ subditi. adimplenda q̃
p̃cepta sunt. cunct̾a sui cordis et
corꝑis officia supponunt: quatinꝰ
ad spanda que adno ꝓmissa st̃
p̃mia incelis. merito se debite humi¬
litatis erigant. Et ait illi. ꝓpt̾ hc
sermonem uade. exiit demonium
de filia tua ꝓpter humilem ma¬
tris fidelemq sermonẽ: filiam de¬
seruit demonium. Ubi datur exẽ¬
plum cathetirandi.⁊ baptihandi in¬
fantes: quia uidelicet ꝑ fidem et
confessionem parentum. ademonio
liberantur inbaptismo paruuli: qͥ
necdum ꝑ se saꝑe uel aliqͥd agere
boni possunt aut mali.
t iterum exiens de finib ty¬
ri.uenit ꝑ sydonem ad mare

Expanded text:
cem, et adipe frumenti satiat te . cem, et adipe frumenti satiat te . Non ergo crustas, sed micas de pane puerorum edunt catelli, quia conversi ad fidem, qui erant despecti in gentibus, non litterae superficiem in Scripturis, sed spiritualium medullam sensuum, qua in bonis actibus proficere valeant, inquirunt. Et hoc sub mensa dominorum, dum, verbo sacri eloquii humiliter subditi, ad implenda quae praecepta sunt cuncta sui cordis et corporis officia supponunt, quatenus ad speranda quae a Domino promissa sunt praemia in coelis merito se debitae humilitatis erigant. Et ait illi: Propter hunc sermonem vade. Exiit daemonium de filia tua. Propter humilem matris fidelemque sermonem filiam deseruit daemonium. Ubi datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptismo, liberantur a diabolo parvuli, qui necdum per se sapere vel aliquid agere boni possunt aut mali. Et iterum exiens de finibus Tyri, venit per Sidonem ad mare
Abbreviated transcription (Latin):
militate micarum. ad panis in¬
tegri ueniam magnitudinem
Mra rerum conusio. Isrł quondã
filius: nos canes. Pro diũ sitate
fidĩ: ordo nominum cominuta¬
tur. De illis postea dicitur. Cit¬
cum dederunt me canes mult
i.uidete canes. uidete malos oꝑi¬
rios: uidete con cisionẽ. De nob¬
alatratu blasphemiȩ. contradictio¬
nis. ad pietatis grãm conusis: ipse
alibi dic̃. E alias oues habeo. que
non sunt ex hoc ouili: ⁊ illas opor¬
tet me adducere. & uocem meam
audient. Notandum sane qͦd mysti¬
ce loquitur credens exgentib mu¬
lier: quia catelli sub mensa come¬
dunt de micis pueroꝵ. Mensa qͥp¬
pe ẽ scͥptura scã: que nobis panẽ
uite ministrat. Hinc & enim dicit
eccłia. Pirasti in conspectu meo m̃¬
sam: aduersꝰ eosqͥ tribulant me.
Mice pueroꝵ. interna sunt mysteria
scͥpturarum: quibꝰ humilium so¬
lent corda refici. De quibꝰ aliã scẽ
ecclie ꝓmittitur: dicente ꝓpha de
domino. Qui posuit fines tuos pa¬

Expanded text:
humilitatem micarum, ad panis inhumilitatem micarum, ad panis integri veniam magnitudinem. O mira rerum conversio! Israel quondam filius, nos canes. Pro diversitate fidei, ordo nominum commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte 117 malos operarios, videte cona latratu blasphemiae contradictionis ad pietatis gratiam conversis ipse alibi dicit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient . Notandum sane quod mystice loquitur, credens ex gentibus mulier, quia catelli sub mensa comedunt de micis puerorum. Mensa quippe est Scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat. Hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae puerorum interna sunt mysteria Scripturarum, quibus humilium solent corda refici. De quibus alias sanctae Ecclesiae promittitur, dicente Propheta de Domino: Qui posuit fines tuos pa
Abbreviated transcription (Latin):
inquit eum: ut demonium eicẽt
de filia eiꝰ. Qui dixit illi sine
pͥus saturari filios. Quasi aꝑtiꝰ
diceret: restat futurum ut etiam
uos qui de gentibus estis salutẽ con¬
sequamini:s pͥmo oportet uideos
qui merito antique electionis fili¬
orum dĩ solent nomine censeri pa¬
ne cęli refici: sic tandẽ gentibus
uite pabula ministrari. Non est
bonum ẽnim sumẽ panem filiorũ.
⁊ mittẽ canib. At illa respondit.
et dicit ei. Utiq dñe. Na ⁊ catelli sit¬
nĩ sacomedũt demicis puerorũ. Mi¬
ra sub ꝑsona mulieris cananiti¬
dis. ecclie fides. patientia. humi¬
litas p̃dicatur. Fides: qua credidi¬
rit sanari posse filiam suã: pati¬
entia. qua toties contempta. ut
matheus scbit. in precib ꝑ seuerat:
humilitas. qua se non canib s
catulis comꝑat. Scio me inquit
filioꝵ panẽ non mereri. nec unte¬
gros posse caꝑe cibos: nec sede
admensam cum patre. s̃: conten¬
ta sum reliquus catuloꝵ. ut hu

Expanded text:
inquit, eum ut daemonium ejiceret inquit, eum ut daemonium ejiceret de filia ejus. Qui dixit illi: Sine prius saturari filios. Quasi apertius diceret: Restat futurum ut etiam vos qui de gentibus estis, salutem consequamini; sed primo oportet Judaeos, qui merito antiquae electionis filiorum Dei solent nomine censeri, pane coelesti refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus. At illa respondit et dixit ei: Utique, Domine. Nam et catelli comedunt de micis puerorum. Mira sub persona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, qua toties contempta ut Matthaeus scribit in precibus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Scio me, inquit, filiorum panem non mereri, nec gros posse capere cibos; nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum; ut per
Abbreviated transcription (Latin):
re. nec tamen apio uirtutis oꝑe cessa¬
re: quando hec fieri uel fides bono¬
incredulitas prauoꝵ necessario co¬
geret. E non potuit inquit latẽ.
Mulier .ii. statim ut audiuit de eo.
dum: intrauit. et ꝓcidit ad pedes eiꝰ
Erat autẽ mulier gentilis: syrophe¬
nissa genẽ. Typice autẽ mulier
hec gentilis. s: cum fide ad dñm
ueniens. eccliam designat de gen¬
tibꝰ collect̾am. quȩ ꝓ filia demoni¬
aca dominum rogat: cum ꝓppłis
suis necdum credentibꝰ. ut & ipsi
adiaboli fraudibꝰ ab soluantur.
suꝑne pietati supplicat. Que bene
iurta matheum de finibꝰ suis egs¬
sał in hoc uͦ euanglista ingressa eẽ
ad dñm. atq ad pedes eius ꝓcidiᷤ¬
se refertur: quatinꝰ exutruisq
assertione colligatur. quod illi so¬
lum fidelit̃ ac rect̾e ꝓ errantibus
orant. qui pͥscas suȩ ꝑfidie man¬
siones relinquunt:atq indoms
dñi uidelicet ȩccłiam. pia se de¬
uotione transferunt. Et rogabat

Expanded text:
re, nec tamen a pio virtutis opere cessare, nec tamen a pio virtutis opere cessare, quando haec fieri vel fides bonoincredulitas pravorum necessario cogeret. Et non potuit, inquit, latere. Mulier enim statim ut audivit de eo, dum, intravit et procidit ad pedes ejus. Erat autem mulier gentilis Syrophoenissa genere. Typice autem mulier haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens, Ecclesiam designat de gentibus collectam. Quae pro filia daemoniaca Dominum rogat, cum pro populis suis necdum credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Quae bene juxta Matthaeum de finibus suis egressa, in hoc vero Evangelista ingressa esse ad Dominum, atque ad pedes ejus procidisse refertur, quatenus ex utriusque assertione colligatur quod illi solum fideliter ac recte pro errantibus orant, qui priscas suae perfidiae mansiones relinquunt, atque in domum Domini, videlicet Ecclesiam, pia se devotione transferunt. Et rogabat,
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑaliter inter homines positus.
omnia inuisibilit quȩ foris age¬
bantur. intus cum patre dispone¬
bat: aut quam ob causam putandꝰ
ẽ fines tẏri & sẏdonis intrasse. nisi
ut filiam sẏrophenisse ademonio
liberaret. ac ꝑ fidem feminȩ genti¬
lis. ꝑfidiam arguere scbarum et
phariseoꝵ: S fideliter ac pie sen¬
tiendum ẽ. quia nequaquã de illo
hac inre qͦd ipse noluit factum ẽ:
s fidelibꝰ iter eiꝰ sequentibꝰ qͥd
pͥncipaliter inbonis quȩ agunt
uelle debeant. ostensum. Ingressꝰ
qͥppe domum precepit discipulis:
ne se cuiquã in regione ignota.
qͥs eẽt apperirent. At tam̃ ipse
suum illo introitum gentili femi¬
ne. et quibꝰ cumq uoluit pro den¬
tibus publicauit: ipse cor illius
ad querendam ase salutem inui¬
sibili accendit instinctu. ut exẽ¬
plo eius discerent. quib sanan¬
di infirmos grãm conferret: in ex¬
hibitione muacłoꝵ. humani głam
fauoris quantum possent declina¬

Expanded text:
temporaliter inter homines positus temporaliter inter homines positus omnia invisibiliter quae foris agebantur intus cum Patre disponebat? Aut quam ob causam putandus est fines Tyri et Sidonis intrasse, nisi ut filiam Syrophoenissae a daemonio liberaret, ac per fidem feminae gentilis perfidiam argueret scribarum ac Pharisaeorum? Sed fideliter ac pie sentiendum est quia nequaquam de illo hac in re, quod ipse noluit factum est, sed fidelibus iter ejus sequentibus quid principaliter in bonis quae agunt velle debeant ostensum. Ingressus quippe domum praecepit discipulis ne se cuiquam in regione ignota quis esset aperirent. Attamen ipse suum illum introitum gentili feminae, quibuscunque voluit ipse prudentibus publicavit, ipse cor illius ad quaerendam a se salutem invisibili accendit instinctu, ut exemplo ejus discerent quibus sanandi infirmos gratiam conferret in exhibitione miraculorum humani gloriam favoris, quantum possent, declina
Abbreviated transcription (Latin):
incorde ẽ: arguendi ex hac senten¬
tia. qͥ cogitationes adiabolo im¬
mitti putant. & non exꝑpͥa nasci
uoluntate. Diabolus adiutor esse
& incentor malarum cogitationũ
potest: auctor ẽe non potest. Sin
autem semꝑ ininsidus positus le¬
uem cogitationum nrarum scintil¬
lam suis fomitibꝰ inflammarit:
non debemꝰ eum opinari cordis qͦ
occulta rimari: s ex corꝑis habi¬
tu et gestibus estimare. qͥd usemꝰ
intrinsecus. Ubi gr̃a. si pulchrã
mulierem nos crebro uiderit re¬
spice: intelligit cor amoris iaculo
uulneratum.
Et inde surgens. abut infines
tyri & sydonis. Scͥbis & pha¬
riseis calumpniatoribꝰ derelictis
trans greditur in partes tri et
sydonis: ut tyros sydoniosq cu¬
iaret. Q ingressus domum ne¬
minem uoluit scire: & non potuit la¬
tere. Merito queritur quomͦ dicat᷑
qͥa dñs neminẽ uoluit iter suum
scire: nec tamen latere potuerit. Qd
enim ẽ qͦd ille non potuerit: qͥ etiã

Expanded text:
in corde est. Et arguendi ex hac sentenin corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate. Diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opinari eum cordis quoque occulta rimari, sed ex corporis habitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia, si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum. Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis, transgreditur in partes Tyri et Sidonis, ut Tyrios Sidoniosque curaret. Et ingressus domum, neminem voluit scire, et non potuit latere. Merito quaeritur quomodo dicatur quod Dominus neminem voluerit iter suum scire, nec tamen latere potuerit. Quid enim est quod ille non potuerit, qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uentrem ire. ⁊ in secessum digeri
cum statim infuse escȩ ꝑ artus &
uenas. ac medullas. neruosq fun¬
dantur. Unde ⁊ multos qui uitio
stomachi. ꝑpetem sustineant uo¬
mitum. post cenas et prandia
statim euomere qͦd ugesserunt
⁊tamen corpulentos ẽẽ: qͥa ad
pͥmum tactum liquidor cibus
et potus ꝑ menbra fundatur.&
istius modi homines dum uolt
alterius imperitiam rephendete:
ostendunt suam quamuis enim
tenuissimus humor.⁊liquens es¬
ca cum inuenis & artubꝰ. cum¬
coct̾a fuerit et digesta. ꝑ occultoᷤ
meatus corꝑis qͦs greci poros uo¬
cant. ad inferiora delabitur. &¬
insecessum uadit. Dicebat autẽ. qm̃
que de homine exeunt. illa commu¬
nicãt hominẽ: abintus enim de corde
hominum cogitationes male ꝓcedt̃:
adulteria. fornicationes. homicidia
furta. auariciȩ. ⁊ cetera. De corde
inquit exeunt coguationes male.
rgo anime principale non iuxta
platonem incerebro. s uixta xp̃m

Expanded text:
ventrem ire, et in secessu digeri, ventrem ire, et in secessu digeri, cum statim infusae escae per artus et venas ac medullas nervosque fundantur. Unde et multos videmus qui vitio stomachi perpetem sustinent vomitum, post coenas et prandia statim evomere quod ingesserint, et tamen corpulentos esse, quia ad primum tactum liquidior cibus et potus per membra funditur. Sed istiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendunt suam. Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca, cum in venis et artubus concocta fuerit et digesta, per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora delabitur, ein secessum vadit. Dicebat autem quoniam quae de homine exeunt, illa communicant hominem. Ab intus enim de corde hominum cogitationes malae procedunt, adulteria, fornicationes, homicidia, furta, avaritiae, et caetera. De corde, inquit, exeunt cogitationes malae. Ergo animae principale non, juxta Platonem, in cerebro, sed juxta Christum