comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Humiliauerunt in compedib pedes eius: fer¬
rum ꝑtransiit animã eius. donec ueniret
uerbum cius Compedes quidẽ ioseph acce¬
pisse ñ legimus: sed factum ẽẽ minime du¬
bitandum ẽ Aliqua enim pretermitti po
ñlaterent: qui inhis loquitur psalmis fer¬
rum autẽ qđ dicit ꝑtransisse animã eius.
tribulationẽ duram necessitatis accipimꝰ:
rit admariam. ecce positus ẽ hic inruinã.
et resurrectionem multorum inisrł. & in
signum eui contra dicctur: Ettuã ipsius
animam ꝑtransibit gladius: ut reuelentur
exmultis cordib cogitationes: Passio quippe
dñi dm̃i que multis riuna fuit & inqua mul¬
torum cordium occulta patuerunt. qm̃ ex¬
pressum ẽ. quid dedomino sentiebant. ⁊ ipsã
euis matrẽ grauit carnali orbitate ꝑcussam
sine dubio contristrauit In illa uͦ tribulatio¬
ne fuit ioseph donec ueniret uerbum eius.
qdđ fuerat interpretatus ueracit̾ sompnia:

Expanded text:
«Humiliaverunt in compedibus pedes ejus; fer«Humiliaverunt in compedibus pedes ejus; ferrum pertransiit animam ejus, donec veniret verbum ejus.» Compedes quidem accepisse Joseph, non legimus; sed factum esse, minime dubitandum est. Aliqua enim praetermitti potsanctum non laterent, qui in his loquitur Psalmis. Ferrum autem quod dicit pertransisse animam ejus, tribulationem durae necessitatis accipimus: Simeon dixit ad Mariam: «Ecce positus est hic in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur; et tuam ipsius animam pertransiet gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes . Passio quippe Domini, quae multis ruina fuit, et in qua multorum cordium occulta patuerunt, quoniam expressum est quid de Domino sentiebant, et ipsam ejus matrem graviter carnali orbitate percussam sine dubio contristavit. In illa vero tribulatione fuit Joseph, «donec veniret verbum ejus,» quo fuerat interpretatus veraciter somnia:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sit uocare qđ appellare. hoc appellare qd̃
dicere: hoc dicere qđ iuibere: Nam ille uocauit
famem: qui uocat ea que non sunt. tanquam
sint Nec ibi apłs dixit. qui uocat ea quȩ non
sunt ut sint: sedtanquam sint: Apud deum
quippe iam factum ẽ qđ eius dispositione fu¬
turum ẽ: quia deillo alibi dicitur. qui fecit
que futura sunt Ethic quando fames fac¬
ta ẽ. cuc̃ dicta ẽ uocata: idest ut adeẽt. que iã
fuerat ineius occulta gub̃natione disposita.
Deniq quomͦ uocauerit fam̃: statim ex posuit
dicens. Omne firmamentum panis contri¬
uirum. Quem uirum: Ioseph: Quomodo mi¬
sit: inseruum uenundatus ẽ ioseph Nempe
qͣndo factum ẽ. peccatum erat frm̃: & tamen
res magna & ꝑnecessaria: quomͦ ds̃ bene utat᷑
malis oꝑib hominum. sic̃ illi contra. male
rationem: commemorans quȩ ꝑtulerit ioseph
inhumilitate sua: & quomͦ fuerit sublimat᷑.

Expanded text:
hoc sit vocare, quod appellare; hoc appellare quod hoc sit vocare, quod appellare; hoc appellare quod dicere; hoc dicere, quod jubere? Nam ille vocavit famem, qui «vocat ea quae non sunt, tanquam quae sunt». Nec ibi Apostolus dixit, «Qui vocat ea quae non sunt,» ut sint; sed, «tanquam sint» . Apud Deum quippe jam factum est quod ejus dispositione futurum est; quia de illo alibi dicitur, «Qui fecit quae futura sunt» . Et hic quando fames facta est, tunc dicta est vocata, id est, ut adesset quae jam fuerat in ejus occulta gubernatione disposita. Denique quomodo vocaverit famem, statim exposuit, dicens, «Omne firmamentum panis contrivirum.» Quem virum? Joseph. Quomodo misit? «In servum venundatus est Joseph.» Nempe quando factum est, peccatum erat fratrum, et tares magna et pernecessaria, quomodo Deus bene utatur malis operibus hominum, sicut illi contra male rationem, commemorans quae pertulerit Joseph in humilitate sua, et quomodo fuerit sublimatus.
Abbreviated transcription (Latin):
eos uirum: in seruũ uenundatus c̃ ioseph. ꝑ
hoc factum ẽ. ut transirent degente ingentẽ.
deregno inpopłm alterum: Sed non sunt ne¬
gligenter p̃tereundȩ. scripturarũ scãrum lo¬
cutiones Uocauit ĩqͥt famẽ suꝑ terrã: quasi
fames aliqua ꝑsona sit. uł aliqđ animatum
corpus uł aliqͥs sp̃s qui obedire possit uocan¬
ti: cum sit fames ex inedia contracta ꝑnities.
atq ita sit ineis qͥ eam patiuntur ut aliqͥs mor¬
bus Sicut enim morb ut eẽ desinat fit ple-¬
rumq ꝑmedicamentum: sic & fames sanat
quodãm ꝑalimentum: Quid ẽ gͦ uocauit
famem: An forte ista mala quȩ patiuntur
homines: habent quosdam p̃positos suos
forte uocauit fam̃. idest angłm p̃positũ samis.
ec eiuis rei nomine cuius ẽ prepositus appellat᷑
Ex qua opinione. romani ueteres. dõs quosdam
tales consecrauerunt: sicut deam febrem de¬
umq pallorem: An qđ ẽ credibilius. uocautt
famens intelligendũ ẽ dixit ut fames eẽt: ut

Expanded text:
 in servum venundatus est Joseph.» Per hoc factum est ut transirent de gente in gentem, de regno in populum alterum. Sed non sunt negligenter praetereundae Scripturarum sanctarum locutiones. «Vocavit,» inquit, «famem super terram:» quasi fames aliqua persona sit, vel aliquod animatum corpus, vel aliquis spiritus qui obedire posset vocanti; cum sit fames ex inedia contracta pernicies, atque ita sit in eis qui eam patiuntur, ut aliquis morbus. Sicut enim morbus ut esse desinat, fit plerumque per medicamentum; sic et fames sanatur quodammodo per alimentum. Quid est ergo, «Vocavit famem?» An forte ista mala quae patiuntur homines, habent quosdam praepositos suos forte, «Vocavit famem,» id est angelum propositum famis, et ejus rei nomine cujus est praepositus, appellatum? Ex qua opinione Romani veteres quosdam deos tales consecrarunt, sicut deam Febrem, deumque Pallorem. An quod est credibilius, «Vocavit famem,» intelligendum est, Dixit ut fames esset; ut
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos eus: audite Conuertit cor eorum
ut odissent popłm eius: et dolum facerent
inseruos eius Misit moysen seruum suum:
aaron quẽ elegit ipsum Posuit in eis uerba
signorũ suoꝵ. & ꝓdigioꝵ interra cham: mi¬
sit tenebras & obscurauit eos: & exacerbaue¬
runt sermones eius Conuertit aquas eoꝵ
insanguinem: & occidit pisces eorum De¬
dit terrã eoꝵ ranas: inpenetrabilib regum
ipsorum Dixit & uenit cynomia & scini¬
fes inomnib finib eorum Posuit pluuias
eoꝵ grandinem. ignẽ comburentẽ int̾ra ipsoꝵ
Et ꝑcussit uineas & ficulneas eorum. & contri¬
uit lignum finium eoꝵ. Dirit & uenit lacu¬
sta & bruchus: cuius non erat numerus Et
comedit omne fenum interra eoꝵ: & come¬
dit omnem fruc̾tum terre eorum: Et ꝑcussit

Expanded text:
rum, ut odirent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus. Misit Moysen servum suum, Aaron quem elegit ipsum. Posuit in eis verba signorum suorum, et prodigiorum in terra Cham. Misit tenebras, et obscuravit, et exacerbaverunt sermones ejus. Convertit aquas eorum in sanguinem et occidit pisces eorum dedit terra eorum ranas in penetrabilibus regum ipsorum dixit et venit cynomia et scinifes in omnibus finibus eorum posuit pluvias eorum grandinem ignem conburentem in terra ipsorum et percussit vineas eorum et ficulneas eorum et contrivit lignum finium eorum dixit et venit lucusta et bruchus cuius non erat numerus et comedit omne faenum in terra eorum et comedit omnem fructum terrae eorum et percus
Abbreviated transcription (Latin):
uncias querit: qui non uult dare pauꝑibus:
Adtende qđ scriptum ẽ: habebis thesaurum
incelo: Non gͦ eris ingloruis. ignoscendo:. qͥa
deira uitt᷑a laudabilius triumphat᷑: ñ egenꝰ
tribuendo: quia thesaurus celestis cercius pos¬
sidetur: Hunc uersum parturiebat ille suꝑi¬
or: gła et diuicie indomo eiꝰ. Qui hȩc itaq:
facit: disponit sermones suos inuidicio
Facta ipsa sermones sunt quib inuidicio
defendetur qđ ei ñerit sine miscdia: quia ⁊
uistus. qͥa addexteram segregatus audiet:
Cenite benedicti patͥs mei: ꝑcipite regnum
qđuobis peiratum ẽ aborigine mundi
benedicti patris mei: quia generatio rectoꝵ
benedicetur Sic ininemoria eterna erit
iustus: et abauditu malo ñtimebit. Qu o
dicitur eis qui asinistris sunt: ite inignẽ

Expanded text:
Divitias quaerit qui non vult dare pauperibus; Divitias quaerit qui non vult dare pauperibus; attende quod scriptum est: «Habebis thesaurum in coelo» . Non ergo eris inglorius ignoscendo; quia de ira victa laudabilius triumphatur: non egenus tribuendo; quia thesaurus coelestis certius possidetur. Hunc versum parturiebat ille superior, «Gloria et divitiae in domo ejus.» 5. Qui haec itaque facit, «Disponet sermones suos in judicio.» Facta ipsa sermones sunt quibus in judicio defendetur; quod ei non erit sine misericordia, quia et ur:» qui ad dexteram segregatus audiet, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» benedicti Patris mei;» quia «generatio rectorum benedicetur.» Sic, «In memoria aeterna erit justus: et ab auditu malo non timebit;» quod dici
Abbreviated transcription (Latin):
dicium illi sine miscdia faciat. qui ñfecit
quam insuauem: Dimittte inquit et di¬
mutetur uobis: date et dabit᷑ uob̃ Ineo qđ
dimittis ut dimiitat᷑ tͥ. misereris: in eo quod
das ut detur tͥ cõmodas Quamuis enĩ ge¬
nerali nomine omĩs miscđia dicatur qua
misero subuenitur: int̃ ẽ tam̃ uͥ ñ impendis
nec sumptum pecuniȩ. nec corporalis labo¬
ris industriam. sed ignoscendo qđ inte qͥsq
peccauit. et tuoꝵ gratis com paras ueniam
peccatoꝵ Hȩc duo benignitatis officia igno¬
scendoꝵ peccatorum. et beneficioꝵ erogandoꝵ:
sic̃ ineuangłio qđ commemorauimꝰ dimit¬
tite & dimutetur uob̃. date et dabitur uob̃.
sic inisto uersu arbitror ẽẽ distincta. suauiᷤ
uir qͥ miseretur & cõmodat: Ne pigri adhȩc
simus fr̃s. głam querit qui desiderat uindi¬
cari se: Sed adtende qđ scriptum ẽ Melior
ẽ qui uincit iram qͣm qui capit ciuitatem.

Expanded text:
dicium illi sine misericordia faciat, qui non fecidicium illi sine misericordia faciat, qui non feciquam insuavem. «Dimittite,» inquit, «et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . In eo quod dimittis, ut dimittatur tibi, misereris; in eo quod das, ut detur tibi, commodas. Quamvis enim generali nomine omnis misericordia dicatur qua misero subvenitur, interest tamen ubi non impendis nec sumptum pecuniae, nec corporalis laboris industriam, sed ignoscendo quod in te quisque peccavit, et tuorum gratis comparas veniam peccatorum. Haec duo benignitatis officia, ignoscendorum peccatorum et beneficiorum erogandorum, sicut in Evangelio quod commemoravimus, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis;» sic in isto versu arbitror esse distincta, «Suavis vir qui miseretur et commodat.» Ne pigri ad haec simus, fratres. Gloriam quaerit qui desiderat vindicari se; sed attende quod scriptum est: «Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem» .
Abbreviated transcription (Latin):
ces redditur peritura At iste uir qui tinet
cordis aptatur: nec głam hominũ querit.
nec terrenas diuicias concupiscit: et tamen
gła et diuiciȩ indomo eus: Domus enim eiꝰ
cor euis ẽ: ubi dõ habitante opulentuis ha¬
bitat cum spe uite ȩternȩ qm hominibus
habitantib inmarmoratis laqueatisq tec¬
tis cum timore mortis eternę Huiꝰ enĩ
le splendide. Et cum presto sunt transeunt :
et cum adfinẽ uenerint aque guttã exdigito
stillantem desiderans. ardens lingua clamabit.
dirigunt cor indm̃ suum: merito ambulant
recti cum do suo. p̃ponentes eiꝰ uoluntatem
sibi: neq desua quicq̃m suꝑbe p̃sumentes:
Meminerunt enim se aliquando fuisse tene¬
bras: nunc autem lucem indño Miseri
qđ iustus dominus ds̃: Nulla desperatione
formides beate uir qͥ times dnm̃: & in man¬
datis eius uoles nimis: esto suauis. miserere
& cõmoda Ita enim uistus ẽ dñs ds̃: ut u¬

Expanded text:
ces rces rcordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tamen, «Gloria et divitiae in domo ejus.» Domus enim ejus, cor ejus est; ubi, Deo laudante, opulentius habitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmoratis laqueatisque tectis cum timore mortis aeternae. Hujus enim lae splendidae, et cum praesto sunt, transeunt; et cum ad finem venerint, aquae guttam ex digito stillante desiderans, ardens lingua clamabit .dirigunt cor in Deum suum, merito ambulant recti cum Deo suo, praeponentes ejus voluntatem sibi; neque de sua quidquam superbe praesumentes. Meminerunt enim fuisse se aliquando tenebras, nunc autem lucem in Domino . «Miquod «justus Dominus Deus.» Nulla desperatione formides, beate vir qui times Dominum et in mandatis ejus voles nimis: esto suavis, miserere et commoda. Ita enim justus est Dominus Deus, ut ju
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ miscdiȩ apłs testis ẽ qui dicit: bonũ au¬
tem facientes ñ deficiamus: tempore enim
ꝓprio metemus. Et iterum. hoc autem in¬
quit: qͥ paice seminat parce et metet. Quid
autem fr̃s potentuis. qͣm ut regnum cȩloꝵ
ñ solum ⁊ acheus emat dimnidio rerũ suarum
sed et uidua duob minutis: et tantundem
uterq ibi possideant: Quid potentius qͣm
ut idem regnum & thesauris diuitiꝰ & calie
aque frigide pauꝑi ualeat: Sunt autẽ qui
ista faciunt dum t̾rena conquirunt: aut hic
mercedem sꝑantes adño: aut hominib placere
cupientes Sed generatio rectoꝵ benedicetur.
id÷ oꝑa eorum quoꝵ bonus ds̃ isrł qui recto s̃
corde Rectum autem cor ẽ ñ resistere patri e¬
mendanti. et credere pollicentiꝰ ñ eoꝵ quib cõ¬
mouentur pedes et effunduntur gressus atq
labunt᷑ sicut in alio psalmo canitur. dum re¬
lant inpeccatorib pacẽ peccatoꝵ uidentes:
et putent perire oꝑa sua: quia non eis mer¬

Expanded text:
e Apostolus testis est, qui dicit, Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus : et iterum, Hoc autem, inquit, qui parce seminat, parce et metet . Quid autem, fratres, potentius, quam ut regnum coelorum, non solum Zachaeus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem qui ista faciant dum terrena conquirunt, aut hic mercedem sperantes a Domino, aut hominibus placere cupientes: sed, Generatio rectorum benedicetur; id est, opera eorum quorum bonus Deus Israel, qui recto sunt corde; rectum autem cor est, non resistere patri emendanti, et credere pollicenti: non eorum quibus commoventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis mer
Abbreviated transcription (Latin):
uidenir etemitur: tanti quantum quisq
habere potuerit: Propter hoc et ille sparsit:
dedit pauꝑib. Nonuidebat: etemebat. Sed
ille thesaurum seruabat incȩlo: qui esurire
ac sitire inpauꝑib dignabatur interra Non
mirum ẽ igitur si uisticia eius manet inse¬
culum scłi: custode illo. qui condidit scła
Cornu eius exaltabitur ingła: cuius humili
& irascetur: sera illa scilicet atq infructuosa
penitentia Nam irascetur. cui magis quã sͥ.
cum dicet quid nobis ꝓfuit suꝑbia. et diuitia¬
rum iactancia qͥd contulit nob̃: uidens cornu
euũ exaltari ingła qui sparsit et dedit pauꝑi¬
bus. Dentib suis frendet & tabescet: quia il¬
lic erit ploratus: & stridor dentium: Non enĩ
frondeb uurescet sicut fieret si oportuno eũ
tempore peniteret. Sed tunc penitebit. cum
desidium peccatorum peribit: nullo succe¬
dente solatio Peribit desid̾ium peccatoꝵ

Expanded text:
videtur, et emitur tanti quantum quisque videtur, et emitur tanti quantum quisque habere potuerit! Propter hoc et ille «sparsit, dedit pauperibus:» non videbat, et emebat; sed ille thesaurum servabat in coelo, qui esurire et sitire in pauperibus dignabatur in terra. Non mirum est igitur si «Justitia ejus manet in saeculum saeculi:» custode illo qui condidit saecula. «Cornu ejus exaltabitur in gloria:» cujus humiliteccator videbit, et irascetur:» sera illa scilicet atque infructuosa poenitentia. Nam «irascetur» cui magis quam sibi, cum dicet: «Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis?» videns cornu ejus exaltari in gloria, qui sparsit et dedit pauperibus. «Dentibus suis frendet, et tabescet:» quia illic erit ploratus et stridor dentium. Non enim frondebit , et virescet, sicut fieret si opportuno eum tempore poeniteret; sed tunc poenitebit, cum «desiderium peccatorum peribit:» nullo succedente solatio. Peribit desiderium peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
taq hic ñsua querit sed quȩ iħu xp̃i: la¬
bores patientissime sustinet: ꝓmissa fiden¬
ter expectat Paratum ẽ coreus sꝑare
indño: neq ullis temptationib frangit᷑
onfirmatum ẽ cor eius ñ cominouebitur:
donec uideat suꝑ inimicos suos Inuci
eius hic uidere bona uoluerunt. Et cũ eis
inuisibilia ꝓmitterentur. dicgbgnt: Quis
ostendit nobis bona: Confirmetur ergo
cor nr̃m. nec commeueatur: donec uide.¬
arnus suꝑ imimicos nr̃os Iui enim uolunt
uidere bona hominũ interra morientium:
nos credimus uidere bona dñi interra ui¬
uentium: Sed magnum ẽ habere confir¬
matum cor. et non comioueri: cum illi
gaudent qui amant qđ uident: et insultãt
ei qui qđ non uidet sperat Et non cõmo¬
uebitur donec uideat et ipse. non deorsum
qđimmici eius:  sed sursum suꝑ inimicos
suos: qđ ocłs non uidit. nec auris audiuit
nec incor hominis ascendit: qđ p̃parauit
ds̃ diligentib eũ. Quanti ualet hoc qđ non

Expanded text:
 hic non sua quaerit, sed quae Jesu Christi; labores patientissime sustinet, promissa fidenter exspectat: «Paratum» est «cor ejus sperare in Domino.» Neque ullis tentationibus frangitur: «Confirmatum est cor ejus, non commovebiturici ejus hic videre bona voluerunt, et cum eis invisibilia promitterentur, dicebant: «Quis ostendet nobis bona» . Confirmetur ergo cor nostrum, nec commoveamur, donec videamus super inimicos nostros. Illi enim volunt videre bona hominum in terra morientium; nos credimus videre bona Domini in terra viventium . 7. Sed magnum est, confirmatum habere cor et non commoveri, cum illi gaudent qui amant quod vident, et insultant ei qui quod non videt sperat: et «non commovebitur donec videat» et ipse, non deorsum quod inimici ejus, sed sursum «super inimicos suos,» quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quod praeparavit Deus diligentibus eum . Quanti valet hoc quod non
Abbreviated transcription (Latin):
innoctib. Locuta esinquit qͣsi una exinsipientib
mulierib. Si bona suscepimus demanu dñi: ma¬
la non toleramus: Etce quid. ẽ innoctib extollite
manus ur̃as uiscã. etbenedicite dominũ: Quid dix̃
iob: Locuta ẽ tanquam una exinsipientib muli¬
erib. Adam putris reppulit euam: tanquã dicens
Sufficit qđ ꝓpter te mortalis effectus sum Ualueras
inparadiso: sedinstercore inceris Magna grãdĩ
Sed unde hoc. nͥ quia ros hermon compluerat illam
animam. et dederat dñs suauitatẽ. ut terra nr̃a
daret fructum suum: In noctib extollite ma¬
nus ur̃as inscã: et benedicite dominũ Benedi¬
cat te dominus exsyon: qui fecit celum & terram:
lures hortatur ut benedicant: et ipse unum bene¬
dicit: quia explurib unum fecit. quia bonũ uo
te dñs ex syon qui fecit cȩlum et terrã Nemo dicat

Expanded text:
in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientibus in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de manu Domini, mala non tolerabimus» ? Ecce quid est, «In noctibus eras in sancta, et benedicite Dominum.» Quid dixit Job? «Locuta es tanquam una ex insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominucat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Plures hortatur ut benedicant, et ipse unum benedicit, quia ex pluribus unum fecit; quia «bonum ette Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Nemo vest
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ. in dicbus: in reb ꝓsꝑis Hor enum. tristis res
ẽ: dies resẽleta Quando tͥ bent ẽ: benedicis dñm: qñ
filiũ desid̾as. inascit᷑: bñdicis dñm. Lib̾ata ẽ uror
tua aꝑicło part̾. benedicis dñm. Egrotabat filiꝰ:¬
lib̾at᷑ filiꝰ: benedicis dnm. Egrotabat filiꝰ forte
quesisti mathematicũ: sortilegũ: forte ñ lingua .s
de morib tuis exut maledictio indnĩꝰ exiit de
morib ⁊iuita tua. Noli głari qͥa lingua bñdiciᷤ. si
benedicite gͦ dñm: Quando: innoctib. Quando
benedixit iob: qñ tristis nox erat Ablata sunt omĩa
que possidebat: ablati filii quib seruabantur: Qm̃
tristis nox S uideamꝰ. si non in nocte benedic̃ Dñs
dedit dñs abstulit: sicut dño placuit ita factũ ẽ:
sit uomen domini benedictum: Quã nox atrox ꝑ¬
cussus uulnere. acapite usq ad pedes: putrefactus
liquescebat inse: Iunc eũ eua ausa ẽ temptare. Dic
aliquid indm̃ tuũ: et morere Audi benedicentem

Expanded text:
Quid est, in diebus? In rebus prosperis. Nox enim tristis res est; dies res est laeta. Quando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tua aliberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si Benedicite ergo Dominum. Quando? «In noctibus.» Quando benedixit Job? Quando tristis nox erat. Ablata sunt omnia quae possidebantur; ablati filii quibus servabantur: quam tristis nox! Sed videamus si non in nocte benedicit: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem
Abbreviated transcription (Latin):
Qui tunc benedicturi sunt sine defectu: hic incipi¬
unt benedicere dñm: hic intribulationib : intẽ¬
ptationib: inmolestiis: inter aduersitatis scłi:
int̃ insidias inimici: int̃ fraudes & impetus dia¬
boli hoc c̃. ecce nunc benedicut dnm. om̃s scrui
dm̃i. qͥ statis indomo dñi. Quid. ẽ qui statis: Quip

Expanded text:
. Qui tunc benedicturi sunt sine defectu, hic incipiunt benedicere Dominum; hic in tribulationibus, in tentationibus, in molestiis, inter adversitates saeculi, inter insidias inimici, inter fraudes et impetus diaboli. Hoc est, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini.» Quid est, «qui statis?» Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ccc nunc benedicite dnm om̃s serui
domini: qui statis indomo dñi. in
atriis domus dĩ nr̃i. Quare addidit
matriis. Atra ampliora spacia do¬
mus intelliguntur Qui stat inatriĩs. ñ angustat᷑.
ñ premitur Quomͦ dilatatur: inlatitudine mane:
et potes diligere inimicum tuũ: quia non ea dili¬
gis. uͥ abimmico angustias patiaris. Quomͦ in¬
telligeris stare inatriis: sta incaritate: et stas in
atriis: Incaritate latitudo ẽ: inodio angustia Au¬
di apłm Ira et indignatio: tribulatio & angustia:
inomnẽ animã hominis oꝑantis malum: Dela
bi audis latitudinem: intellige atria dm̃. Et habe¬
bis ueram benedictionẽ dñi: quando ñmaledicis in¬
imicis: Alloquitur enim sp̃s eos qͥ patiuntur tri¬
bulationem: ut glorient᷑ intribulationib: et dicit
eis Ecct nunc benedicite dnm: om̃s serui dñi
uid.ẽ. ecce nunc: inhoc tempore: Nam post trans¬

Expanded text:
cce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angustatur, non premitur; quodam modo dilatatur. In latitudine mane, et potes diligere inimicum tuum; quia non ea diligis, ubi ab inimico angustias patiaris. Quomodo intelligeris stare in atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitudo est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . De ubi audis latitudinem, intellige atria Domini; et habebis veram benedictionem Domini, quando non maledicis inimicis. Alloquitur enim Spiritus eos qui patiuntur tribulationem, ut glorientur in tribulationibus; et dicit eis, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini.» Quid est, «Ecce nunc?» In
Abbreviated transcription (Latin):
unũ: qͣre uos deuno fecistis duo: qͣmͦ gͦ pacifici
estis: ut cum crp̃ẽ faciat unum deduob uosfa.¬
ciatis deuno duo: Sed quia ħ dicimus: cũ his qͥ
oderunt pacem. sumꝰ pacifici: ettam̃ illi qui
oderunt pacem. cũ loquimur eis debellant

Expanded text:
unum,» quare vos de uno fecistis duo? Quomodo ergo pacifici estis, ut cum Christus faciat unum de duobus, vos faciatis de uno duo? Sed quia haec dicimus, cum his qui oderunt pacem sumus pacifici; et tamen illi qui oderunt pacem, cum loqueremur eis, debella
Abbreviated transcription (Latin):
etzizaniis: cum autẽ creuisset herba & fructũ fe¬
cisset. tc̃ apparuerunt irirania: id÷ quia nulli ho¬
mini apparent mali. nͥ factus fuerit ipse bonus:
qͥa eũ creuisset herba et fructũ fecisset tc̃ apparue¬
runt ⁊itania: lam gͦ iste cepit ꝓficere: etcepit u

Expanded text:
et zizaniis. «Cum autem crevisset herba et fructum feet zizaniis. «Cum autem crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania» : id est quia nulli homini apparent mali, nisi factus fuerit ipse bonus; quia «cum crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Jam ergo iste coepit proficere, e
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ: Noli mirari: carbo ẽ: Uiuum gaudes: quia
extinctum plangebas Sed qñ laudas uiuum: si no¬
sti laudare adhibeillum mortuo ut accendatur: id:
quicunq adhuc piger ẽ sequi dm. admoue illi car¬
bonem qui erat extinctus :: ethabeto sagitam uer¬
bi dĩ. & carbonem uastatorem: ut occurras labiis
inquis. et lingue subdole suid sequitur: Accepit
iste sagittas ardentes: accipiat carbones uastatores.
am repellit linguam subdolã. & labia iniqua:
iam ascendit gradumꝰ incipit ꝓficere: S adhuc
uiuit int̃malos: inter iniqͦs: nõdũ ẽ area uen¬
tilita Puta quia tͥticum factum ẽ: nunqͥd iam
inhorreo ẽ: Adhuc necesse ẽ multa palea p̃ma¬
tur. Et qͣntum ꝓficit: tm̃ uidet maiora scandala
inpopło: hãsi ñ ꝓficiat. nonuidet iniquitates: Si
ñ sit uerax xepĩanus: ñuidet fictos Et enim frs. ⁊
deilla similitudine hoc nos docet dñs. defrum̃tis

Expanded text:
tus est! Noli mirari; carbo est. Vivum gaudes, quem tus est! Noli mirari; carbo est. Vivum gaudes, quem exstinctum plangebas. Sed quando laudas vivum, si nosti laudare, adhibe illum mortuo ut accendatur; id est, quicumque adhuc piger est sequi Deum, admove illi carbonem qui erat exstinctus, et habeto sagittam verbi Dei, et carbonem vastatorem, ut occurras labiis iniquis et linguae subdolae. 6. Quid sequitur? Accepit iste sagittas ardentes, accipiat carbones vastatores. Jam repellit linguam subdolam et labia iniqua, jam ascendit gradum, incipit proficere: sed adhuc vivit inter malos, inter iniquos; nondum est area ventilata: puta quia triticum factum est, numquid jam in horreo est? Adhuc necesse est multa palea prematur; et quantum proficit, tantum videt majora scandala in populo. Nam si non proficiat, non videt iniquitates; si non sit verax christianus, non videt fictos. Etenim, fratres, et de illa similitudine hoc nos docet Dominus, de frumentis
Abbreviated transcription (Latin):
un illo multa que male fronduerant: multi
psi urunt᷑ carbonib desolatoriis. ut fiat purus
locus desolatus: incuiꝰ loci puritate. faciat ds̃
edificium suũ: qͥa factafu̾at ibi riuna diaboli
et ȩdificatur ibi xp̃c Nam quam du manet ibi
diabolus: non potest edificari xp̃c Accedunt
carbones desolatorii et deiciunt qđ male fuerat
ȩdificatum: et desolato locoᷤ accedit structura
felicitatis ꝑpetue. Uidete gͦ. Quare dicti sunt car¬
bones: Quia qui seconu̾tunt ad dñm. demornu¬
is reuiuiscunt: Carbones autẽ qͣndo accendun¬
tur: ante quã accenderentur extincti eram:
Nam extincti carbones mortui dicuntur: ardentes
uiui appellantur. Exempla gͦ multoꝵ iniquoꝵ
qui conu̾si sunt addm̃: carbones dict̾i sunt: Audis
horunes mirari et dice: ego illũ noui qͣm ebriosus
fuit. qͣm sceleratus. qͣlis amator circi. aut amphiteat̃.
qͣuis fraudator: mͦ qͦm dõ seruit: qͣm innocens fac¬

Expanded text:
in illo multa quae male fronduerant, multaein illo multa quae male fronduerant, multaeipsi uruntur carbonibus desolatoriis, ut fiat purus locus desolatus, in cujus loci puritate faciat Deus aedificium suum; quia facta erat ibi ruina diaboli, et aedificatur ibi Christus: nam quamdiu manet ibi diabolus, non potest aedificari Christus. Accedunt carbones desolatorii, et dejiciunt quod male fuerat aedificatum, et desolato loco accedit structura felicitatis perpetuae. Videte ergo quare dicti sunt carbones. Quia qui se convertunt ad Dominum, de mortuis reviviscunt. Carbones autem quando accenduntur, antequam accenderentur, exstincti erant. Nam exstincti carbones, mortui dicuntur; ardentes, vivi appellantur. Exempla ergo multorum iniquorum qui conversi sunt ad Dominum, carbones dicti sunt. Audis homines mirari, et dicere, Ego illum novi, quam ebriosus fuit, quam sceleratus, qualis amator circi aut amphitheatri, qualis fraudator: modo quomodo Deo servit, quam innocens fac
Abbreviated transcription (Latin):
ccre qͦ magis subdola ẽ: nͥ uide. ne ñpossis implere:.
multumẽ adte hoc adgredi Accepisti tu p̃ceptũ
euuangłicũ: habes sagittã: sed carbones nondum
habes Timendum: ne saguta sola ñualeat adu̾sus
linguã dolosam: Sunt etcarborces: ut puta incip̃
enun tͥdicere ds̃: Tu non potes: uit: ħt Quare
ille potest: Quare alt̃ potuit: hunquid tudeli¬
catior es illo senatore: Hunquid tu infirmior
es illo. aut illo inualitudine: Nunqͥd tu infir¬
tum peccator sum Numerantur etiã qͥ multũ
peccauerint: et eo amplius amauerunt. quo
plura illis dimissa sunt: q̃m̃ dictum ẽ ineugłio
Cu modicum dimittit᷑: modicũ diligit. Cumgͥ
fuerut ista enumerataꝰ & nominatum dictifu¬
erint homines qͥ potuerunt: ille accepta saguta
incorde. accedentib etiam carbonib desolatoris.
desolatur in illo cogitatio t̾rena: suid. ẽ. enim
desolatur: Ad desolationẽ ꝑducitur: Erant ait̃

Expanded text:
cere, quo magis subdola est, nisi, Vide ne non possis implere; cere, quo magis subdola est, nisi, Vide ne non possis implere; multum est ad te hoc aggredi. Accepisti tu praeceptum evangelicum, habes sagittam; sed carbones nondum habes. Timendum ne sagitta sola non valeat adversus linguam dolosam: sunt et carbones. Utputa, incipit enim tibi dicere Deus, Tu non potes, quare ille potest? quare alter potuit? Numquid tu delicatior es illo senatore? numquid tu infirmior es illo, aut illo in valetudine? numquid tu infirtum peccator sum. Numerantur etiam qui multum peccaverunt; et eo plus amaverunt, quo plura illis dimissa sunt: quomodo dictum est in Evangelio, «Cui modicum dimittitur, modicum diligit» . Cum ergo fuerint ista enumerata, et nominatim dicti fuerint homines qui potuerunt, ille accepta sagitta in corde, accedentibus etiam carbonibus desolatoriis, desolatur in illo terrena cogitatio. Quid est enim, desolatur? Ad desolationem perducitur. Erant autem
Abbreviated transcription (Latin):
res carbones dicuntur: qui uastando et desolan¬
do. ad desolationem facile ꝑducunt. Qui sunt
isti carbones: Intelligat caritas ur̃a pͥmo: quȩ
sunt sagutȩ. Sagittȩ potentis acutȩ: u̾ba dĩ sũt
Ecce iaciunt᷑: & tͣnssigunt corda. S cũ transfixa
fuerint corda sagitis uerbi dñ: amor excitat᷑
non interitus comparat᷑. Houit dñs sagittare ad
amotẽ. Et nemo pulchrius sagutat adamorẽ quã
qͥuerbo sagutat: immo sagutat cor amantis. ut
adiuuet amantem: sagutat ut faciat amantem:
agittȩ autẽ sunt: cũ agimus uerbis: Carbones au¬
tem uastatores. qͥsunt: parũ ẽ uerb̃ agere contra
linguam dolosam. eclabia iniqua: parum ẽ uerbis
agere: et exemplis agendũ ẽ Exempla sunt carbo¬
nes uastatores: Et qͣre uastatores diciutur: bre¬
uiter accipiat caritas ur̃a. pͥmo qͦm᷑ exemplis agen¬
dum sit. Uidete: Lingua subdola nicħsic nouit di¬

Expanded text:
res carbones dicuntur, quia vastando et desolanres carbones dicuntur, quia vastando et desolando ad desolationem facile perducunt. Qui sunt isti carbones? Intelligat Charitas vestra primo quae sunt sagittae. «Sagittae potentis acutae,» verba Dei sunt. Ecce jaciuntur, et transfigunt corda: sed cum transfixa fuerint corda sagittis verbi Dei, amor excitatur, non interitus comparatur. Novit Dominus sagittare ad amorem; et nemo pulchrius sagittat ad amorem, quam qui verbo sagittat; imo sagittat cor amantis, ut adjuvet amantem; sagittat, ut faciat amantem. Sagittae autem sunt, cum agimus verbis. Carbones autem vastatores qui sunt? Parum est verbis agere contra linguam subdolam et labia iniqua, parum est verbis agere; et exemplis agendum est. Exempla sunt carbones vastatores. Et quare vastatores dicuntur, breviter accipiat Charitas vestra. Primo, quomodo exemplis agendum sit, videte. Lingua subdola nihil sic novit di
Abbreviated transcription (Latin):
di genus. ut laudando me falso auera laude ꝓhi¬
Quid hoc: ecce illi fecerunt: forte tu ñ poteris: Incipiᷤᷤ
ascendere: cadis: Mlon̾e uidet᷑ s serpens ẽ: lingua
dolosa ẽ: uenenum habet Roga contͣ illã. si uis
ascende: et dic dõ tuo Dñe: erue animã meã. ala¬
biis iniuistis & alingua dolosa Et dic̃ tͥ dñs tuus.
Ouid dabitur tͥ: aut qͥd apponet᷑ tͥ. ad linguã dolo¬
sam: Id:: qđ habeas adu̾sus linguã dolosam. qd̃
opponas linguȩ dolosȩ. quo te munias adu̾sꝰ lin¬
guam dolosam: quid tͥ dabitur. aut quid appo¬
netur: Int̾rogauit exercens: Ham ipse dicturus
ẽ qđ interrogat Respondit enim: subiciens sibi
interroganti. S agute potentis acutȩ. cum car¬
bonib desolatoriis uł uastatorib: Siue desolato¬
riis dicas. siue uastatorib dicas: nã ĩdiu̾sis codicib
diu̾sȩ scriptum ẽ: idẽ significat. Uidete Uastato¬

Expanded text:
di genus, ut laudando falso, me a vera laude prohidi genus, ut laudando falso, me a vera laude prohiQuid est hoc? Ecce illi fecerunt, forte tu non poteris: incipis ascendere, cadis. Monere videtur; serpens est, dolosa lingua est, venenum habet. Roga contra illam, si vis ascendere, et dic Deo tuo: «Domine, erue animam meam a labiis injustis et a lingua doluid dabitur tibi, aut quid apponetur tibi ad linguam dolosam?» Id est, quod habeas adversus linguam dolosam, quod opponas linguae dolosae, quo te munias adversus linguam dolosam, «quid tibi dabitur, aut quid apponetur tibi?» Interrogavit exercens; nam ipse dicturus est quod interrogat. Respondit enim, subjiciens sibi interroganti, «Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis;» vel, «vastatoribus.» Sive «desolatoriis» dicas, sive «vastatoribus» dicas nam in diversis codicibus diverse scriptum est, idem significat. Videte: vastato
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ consulendi: et ꝑnitiẽ nocendi: Ipsi sunt qui
dicunt E t tu hoc facturus es qđ nemo fecit: &¬
tu solus eris xp̃ianus: Et si ostendit alios hoc fa¬
cere: etlegert eiuuiangłium uͭ p̃cepit dñs ħ fieri:
etlegent actus apłorum: illi qͥd dicunt in lingua
subdola :⁊ labiis miquis: Nonpot̾is forte implere:
multũ ẽ qđ aggrederis: Alii ꝓhibendo det̾rent.
alii laudando plus p̃munt: QSuia enĩ talis ẽ. uita
quȩ iã occupan̾it mundũ: tanta auctoritas &ͥ¬
legitur ille qͥ rep̃hendi ñpotest qͥa dixit uade. oĩa
uende quȩ habes. et distribue pauꝑib ⁊ sequere
me: xp̃o contradici ñ potest: eugłio contradici ñ
potest: rep̃hendi xp̃c ñ potest: conu̾iit se dolosa
lingua. adlaudẽ ꝓhibentẽ Si laudas: hortare:
Quare laudando p̃mis: Melius erat ut uituꝑares:
do: Absit: feda uita ista ẽ: mala uita ista es ł:
Seũ quia nosti. cum hȩc dixeris. p̃mi te posse aucto¬
ritate euuangłica: conũtis te adaluid dissuaden¬

Expanded text:
ginem consulendi, et perniciem nocendi. Ipsi sunt qui dicunt: Et tu hoc facturus es, quod nemo fecit? et tu solus eris christianus? Et si ostenderit alios hoc facere, et legerit Evangelium ubi praecepit Dominus fieri, et legerit Actus Apostolorum; illi quid dicunt in lingua subdola et labiis iniquis? Non poteris forte implere; multum est quod aggrederis. Alii prohibendo deterrent, alii laudando plus premunt. Quia enim talis est vita quae jam occupaverit mundum, tanta auctoritas Legitur ille qui reprehendi non potest, quia dixit, «Vade, vende omnia quae habes, et distribue pauperibus, et sequere me» : Christo contradici non potest, Evangelio contradici non potest, reprehendi Christus non potest; convertit se lingua dolosa ad laudem prohibentem. Si laudas, hortare. Quare laudando premis? Melius vituperares, do? Absit: foeda vita ista est, mala vita ista est. Sed quia nosti, cum haec dixeris, premi te posse auctoritate evangelica; convertis te ad aliud dissuaden
Abbreviated transcription (Latin):
lumus honorari: sed illum: Ham nos qͥd sumꝰ:
mali homines. & mali suasores p̃cidere abunita¬
de inscismata uolebant. Iuideis dicebat ille: Iũ¬
quid paulus ꝓ uob̃ crucifixus c̃᷑ aut in nomine
pauli baptitati estis: hoc et nos dicimꝰ Amate
pacem: amate xp̃m. Si enim amant pacem: xͦ
amant. Cum ergo dicimus amate pacc̃ hoc dicimꝰ¬

Expanded text:
lumus honorari, sed illum. Nam nos quid sumuslumus honorari, sed illum. Nam nos quid sumusmali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis» ? Hoc et nos dicimus: Amate pacem, amate Christum. Si enim amant pacem, Christum amant. Cum ergo dicimus, Amate pacem; hoc dicim
Abbreviated transcription (Latin):
maita nobiscum ẽẽ possunt: inhorreo ñ possunt:
Et forte qͥ hodie mali apparent cras boni erunt:
et qui debonitate hodie suꝑbiunt. cras mali inue¬
niuntur Suisqͥs gͣ humilit̃ malos adtempꝰ fert:
ipse ꝑueniet adrequiem sempiternam: hec uox
catholica ẽ Iilorum autem uox qualis ẽ ñ intelli¬
gentiũ neq quȩ locuntur. neq dequib affirmãt:
netangas inmundum: Et qui tetigerit inmundũ:
inquinatur: Separemus nos: ne commisceamur
malis: Et nos ulis dicamus: Amate pacem: dili¬
gite unitatem: Nlescitis aquam multis bonis se¬
paramini: dum qͣsi malis calumpniamini: Fur¬
unt: seuiunt: qñ ista dicimus Nam querunt &
mortificare nos Apparuerunt sepe impctus eoꝵ:
apparuerunt insidiȩ Cum ergo inter insidiaᷤ
illoꝵ uiuimus. & quib dicimus amate pacem: ad¬
uersantur nob: nonne uox ista nr̃a ẽ cum his qui
odcrunt pacem eram pacificus: Cum loquerer

Expanded text:
in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. Et forte hodie qui mali apparent, cras boni erunt; et qui de bonitate hodie superbiunt, cras mali invenientur. Quisquis ergo humiliter malos ad tempus fert, ipse perveniet ad requiem sempiternam. Haec vox catholica est. Illorum autem vox qualis est, non intelligentium neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant ? «Ne tangas immundum» ; et, «Qui tetigerit immundum, inquinabitur» : separemus nos, ne commisceamur malis. Et nos illis: Aniate pacem, diligite unitatem. Nescitis a quam multis bonis separamini, dum quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quando ista dicimus: nam quaerunt et mortificare nos. Apparuerunt saepe impetus eorum, apparuerunt insidiae. Cum ergo inter insidias illorum vivimus, et quibus dicimus, Amate pacem, adversantur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Cum loquerer
Abbreviated transcription (Latin):
ideo tolerant paleam. donec uentiletur area ᷤ qͥa
int̃paleaf clamant. heu me qđ incolatus m̃s
longinquiis factꝰ ẽ mͥ habitaui cum tab̾naculis
cedar: In habitaui inquit cum paleis: Sed quomͦ
depalea multꝰ fumꝰ exit: sic de cedar tenebre:
nhabitaui cum tab̾naculis cedar: multũ pi¬
regrinata ẽ anima mea frumentoꝵ uox est
interpaleas gementium: Hec loquimur illis qͥ
oderunt pacem: & dicimus. Cumhis qui odeit̃
pacem eram pacificus: Qui sunt qui oderunt pa¬
cem: qui conscindunt unitatẽ Si enim pacem ñ
odissent: inunitate. mansissent: Sed uidelicet ꝓ¬
pterea se separauerunt ut iusti eeñt: ut ñ haberent
mixtos inuistos: Aut nr̃a ẽ. ista uox: aut illorũ.
Elige cuius sit Catholica dicit Hon ẽ dimittenda
uitas: nonẽ precidenda eccłia dĩ: iudicabit ds̃
demalis & bonis postea Si nunc mali abonis se¬
parari non possunt: ferendi sunt ad tempus: Mali

Expanded text:
ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent. Sed videlicet propterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus sit. Catholica dicit: Non est dimittenda unitas, non est praecidenda Ecclesia Dei. Judicabit Deus de malis et bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, ferendi sunt ad tempus: mali
Abbreviated transcription (Latin):
runt pacem: eram pacificus Herum ut audiatis
ceperitis facere qđ canta tis Quantumlibet illud
dicam: quomlibet exponam: qualib cumq uerbis
uersem: nonintrat incor eius. in quo non ẽ opꝰ euis
ne ipite agere: & uidete quid loquamur: Tuncad
singula uerba. lacrimȩ ꝓfluent: tc̃ psalmus can¬
tatur: & facit cor qđ inpsalmo cantat᷑ Quam
multi enĩ sonant uoce et corde muti sunt: & qͣm
multi tacent labiis et clamant affectu: qͥa ad cor
hominis aures di. Sicut aures corꝑales ados ho¬
minis: sic cor hominis adaures dĩ Multielau¬
so ore exaudiuntur: et multi inmagnis clamori¬
bus ñ exaudiuntur. Affectib orare debemus:
et dicere Multum peregrinata. ẽ anima mea:
cum his qui oderant pacem. eram pacificus: Quid
enim aliud dicimꝰ istis hereticis nͥ cognoscite pa¬
cem: amate pacem: lustos uos dicitis: Siuisti
essetis: int̃ paleam grana gemeretis: Nam quia¬
sunt grana inȩccłia catholica. & uera grana sunt

Expanded text:
runt pacem, eram pacificus.» Verum ut audiatis,coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica, et vera grana sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
tantum: Uidetis enim quia pugnȩ non desunt.¬
& pugnamus cum concupiscentiis nr̃is Pugnamꝰ
foris cum infidelib & inobedientib hominibus:
pugnamus intus cum suggestionib: cum ꝑtur¬
bationib carnalib: Ubiq pugnamus ad huc:
quia corpus qđ corrumpit᷑. ad grauat animam:

Expanded text:
tantum: videtis enim quia pugnae non desunt, ettantum: videtis enim quia pugnae non desunt, et pugnamus cum concupiscentiis nostris. Pugnamus foris cum infidelibus et inobedientibus hominibus; pugnamus intus cum suggestionibus, cum perturbationibus carnalibus: ubique pugnamus adhuc, quia corpus quod corrumpitur, aggravat animam ;
Abbreviated transcription (Latin):
uita Plus ẽ enim pauꝑi uidere celum stellatũ.
quam diuiti tectũ inauratum: fr̃s: gͦ quid. ẽ
illud bonũ quo accendimus: cui suspiramus:
qͦ in flamiamur: ꝓpter qđ bonum adipiscen¬
dum & uidendũ. tandos labores sustinemus.
sicut audistis cũ legeretur apłs: quia om̃s qͥ uo
ani non patiuntur ꝑsecutionem: Si mortuus. ẽ.
diabolus: mortuȩ sunt ꝑsecutiones: Si autẽ ille
aduersarius nr̃ uiuit: unde ñtemptationes sug¬
gent: unde non seuit: unde non minas aut scan¬
patietur: Propter quid gͦ patimur tantas ꝑsecu¬
tiones: Si enim in hac uita inxp̃o sꝑantes sumꝰ
tantum. ait apls: miserabiliores sumus om̃ĩb
hominib. Propter quid dampnati sunt ad be¬
stias martyres: Qd ẽ uiud bonum: Unde dici pot̃:
Unde: Aut quȩ lingua dicat aut que aures audi¬
ant: Et quidem ulud nec auris audiuit nec incor
hominis ascendit: amemus tamenꝰ ꝓficiamus

Expanded text:
vita. Plus est enim pauperi videre coelum stellatum, vita. Plus est enim pauperi videre coelum stellatum, quam diviti tectum inauratum. Fratres, ergo quod est illud bonum, quo accendimur, cui suspiramus, quo inflaMmamur, propter quod bonum adipiscendum et videndum tantos labores sustinemus, sicut audistis cum legeretur Apostolus, quia «omnesani non patiuntur persecutionem. Si mortuus est diabolus, mortuae sunt persecutiones; si autem ille adversarius noster vivit, unde non tentationes suggerit? unde non saevit? unde non minas aut scantionem patietur. Propter quid ergo patimur tantas persecutiones? «Si enim in hac vita in Christo sperantes sumus tantum,» ait Apostolus, «miserabiliores sumus omnibus hominibus» . Propter quid damnati sunt ad bestias martyres? quod est illud bonum, dici potest? unde, aut quae lingua dicat? aut quae aures audiant? Et quidem illud «nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . Amemus tantum, proficiamus
Abbreviated transcription (Latin):
ilia bona quȩ corde uidentur: Et quam dui uidebo
bona ierusalem: Om̃s dies uitȩ tuȩ: S si uita
pore moreris. ꝑ seuerat uita tua E orpꝰ moritur:
sed uita et sp̃s ꝑseuerat: Ocłi ñ uident: quia di¬
scessit qͥ ꝑocłos uidebat Ubicumq ẽ. qui ꝑ ocłos
uidebat: uidet aliquid Non enim mortuus erat
diues ille. qui interra induebatur purpura & bys.¬
so Si mortuuis eẽt: apud inferos ñtorquerctur:
Optandum illi forte erat ut moreretur: sed malo suo
uixit apud inferos: Torquebatur enim: et non
uidebat bona illa quȩ interra dimiserat: ħ erat
uita ipsius talis: et bona illa non uidebat Ergo
tu talia desidera bona. quȩ uideas om̃s dies ui¬
tȩ tuȩ: id÷ ut cum ipsis bonis uiuas ineternum:
Quȩ sunt gͦ ila bona: fr̃s attendite: Dici possunt
bona ista: aurum ẽ: argentum ẽ: fundus amenꝰ
ẽ: marmorati parietes sunt: tecta laqueata st̃
Absit lsta habundantius pauꝑes habent in hac

Expanded text:
illa bona quae corde videntur. Et quamdiu videbo illa bona quae corde videntur. Et quamdiu videbo bona Jerusalem? «Omnes dies vitae tuae.» Sed si vita pore, moreris. Perseverat vita tua: corpus moritur, sed vita spiritus perseverat. Oculi non vident, quia discessit qui per oculos videbat. Ubicumque est qui per oculos videbat, videt aliquid. Non enim mortuus erat dives ille qui in terra induebatur purpura et bysso; si mortuus esset, apud inferos non torqueretur . Optandum illi forte erat ut moreretur, sed malo suo vixit apud inferos. Torquebatur enim, et non videbat bona illa quae in terra dimiserat: ecce erat vita ipsius talis, et bona illa non videbat. Ergo tu talia desidera bona quae videas «omnes dies vitae tuae,» id est, ut cum ipsis bonis vivas in aeternum. 16. Quae sunt ergo illa bona, fratres, attendite. Dici possunt bona ista: Aurum est, argentum est, fundus amoenus est, marmorati parietes sunt, tecta laqueata sunt? Absit. Ista abundantius pauperes habent in hac