comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ceta. Fi michi qualis erat quantum mutatus ab illo: hectore quire¬
dit exuuras inditus achillis. uel danaum frigios iaculatus putes¬
iam forte dieb: llenerat insano cassandiȩ incensus amore. & ge¬
animis iuuentim turor additus. inde lpicen. R aptores a pndi
nebula quos imꝓba uentris: Exegit cecos rabies. catuliq pelidi:
Faucib exspectant siccis ꝑtela ꝑ hostes: Uadimus hauti du bĩã in
mortem. mecdieq tenemus: urbis itea. nor atra carum circũno¬
sentib auguem: Pressit humi nitens treꝑidꝰ ꝙ repente. repente:
attouentem iras &e cerula colla tumentẽ.: Haud secuis anbrogeos
coluber mala gramina pastus: frigida sub terra tumidũ quẽ
terra tegebat: Nunc positis nouus exiinis. nitidusq iiuenta:
L ubrica conuolint sublato corpore terga. Arduns as solem orlir¬
tis cũ spumens amnis: Oxit oppositasq erupit gingite moles.
Ferttia in arua furens cumulo camposq ꝑ omneos suñ sabrilas

Expanded text:
ei mihi, qualis erat, quantum mutatus ab illo Hectore, qui redit exuvias indutus Achilli, Vel Danaum Phrygios iaculatus puiam forte diebus venerat, insano Cassandrae incensus amore, et geanimis iuvenum furor additus. Inde lupi ceu raptores atra in nebula, quos improba ventris exegit caecos rabies catulique relicti faucibus exspectant siccis, per tela, per hostes vadimus haud dubiam in mortem mediaeque tenemus urbis iter: nox atra cava circumvosentibus anguem Pressit humi nitens, trepidusque repente refugit Adtollentem iras et caerula colla tumentem: Haud secus Androgeos coluber mala gramina pastus, Frigida sub terra tumidum quem bruma tegebat, Nunc positis novus exuviis nitidusque iuventa, Lubrica convolvit sublato pectore terga Arduus ad solem et lintis cum spumeus amnis Exiit oppositasque erupit gurgite moles, Fertur in arva furens cumulo, camposque per omnes Cum stabulis
Abbreviated transcription (Latin):
Qualia multa mari naute paciuntur malto. cozernoi. ⁊ cetera. Se¬
lus. TcNaoc. & oetera. Illa uł ĩtactȩ segetis ꝑ sũma uolaret: Gramina nec
teneras cursu lesisset aristis: uł mare ꝑ mediũ flucti suspensa tumenti:

Expanded text:
Qualia multa mari nautae patiuntur in altoἬ τι κατὰ Qualia multa mari nautae patiuntur in altoἬ τι κατὰ  τε λειμώνIlla vel intactae segetis per summa volaret Gramina, nec teneras cursu laesisset aristas, Vel mare per medium fluctu suspensa tumenti
Abbreviated transcription (Latin):
Nyn aece. & ceta. Necñ & ticion terrȩ om̃iparentis alunnũ. Ceruere
erat ꝑ tota nouem cui uigera corpus. Porrigitur. rostroq immanis uul¬
tur adunco. Immortale iecua fecundaq penis. Uiscera rimaturq epulis
habitatq sub alto: Pectore nec fibris requies datur ulla renatis. Rattit¬
a cetã. Non mͥ si linguę centũ sint oraq centũ: Ferrea uox omuis soe¬
lerum conprendere formas. Omĩa penarũ ꝑcurrere nomina possem.
nyns yii. & cetã. hinc exaudiri geniitꝰ nȩq leonũ. Uinda recusan¬
tam ⁊ sera sub nocte rudentũ. Secigeriq sues atq ĩ p̾sepib urs. . Se¬
uire ac formȩ magnorũ ululare iuporũ. Quos hõmũ ex faciedea seua
potentib herbis: Induerat cyioe inuolitos ac t̾ga ferarũ: Eyponia¬
e cetã. Quid petitis quȩ causa rates aut cuiꝰ gentes. Aittus ad auso¬
nium tot ꝑ uada cerula uexit. Siue errore uie: seu t̾epestatib acdi

Expanded text:
ne adegit. Nec non et Tityon, Terrae omniparentis alumnum, cernere ne adegit. Nec non et Tityon, Terrae omniparentis alumnum, cernere erat, per tota novem cui iugera corpus porrigitur, rostroque immanis voltur obunco immortale iecur tondens fecundaque poenis viscera, rimaturque epulis, habitatque sub alto pectore, nec fibris requies datur ulla renatis. Quiae. Non mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea uox, omnes scelerum comprehendere formas, omnia poenarum percurrere nomina possem.ns pectine telas. Hinc exaudiri gemitus ireque leonum Vincla recusantum et sera sub nocte rudentum Setigerique sues atque in presepibus ursi Sevire ac forme magnorum ululare luporum. Quos hominum ex facie dea seva potentibus herbis Induerat Cyrce in vultus ac terga ferarum e ἔδωκενQuid petitis? quae causa rates aut cuius egentes Litus ad Ausonium tot per vada caerula vexit? Sive errore viae seu tempestatibus acti,
Abbreviated transcription (Latin):
Et cursorum certamen utrobiq suile. & quia uersib est apud utrumq
nimerosis: locum loco similem ledor inueniet. Inicta hȩc sunt. Hes uͥ dic¬
cipit apuo hunc. Constitit indignus extẽplo arrectus uterq. Apd̃ illũ.
pita locorum ubi ionga narracio est difisse sufficiet. ut quid unde na¬
tum sit lector inuenrat. dixerat ⁊ tenues fugit ceu fumus in auras. E¬
neas quo deinde ruis. quo ꝓripis inquit. Quem fugis aut quis te nr̃is
complexib artet. Ter conatus erat collo dare brachia ȩitum. Ter frustͤ
conprensa manus. effugit inrago. coce. ꝓata. & ceta. Sepultura pali¬
nuri formata est de patiolisȩ sepultura. hȩc incipit. Principio pinguẽ
signia quam paria. At pius eneas ingenti mole sepulchrum: Imponit
suaq arma uiro remũq tubamq. Monte sub aerio qui nunc misenus
ab illo: Dicitur. eternũq tenet ꝑ scła nomen. My tape. & cetã. Tunc
malis: aut tu mͥ terram. Inice namq potes portꝰq require uelinos

Expanded text:
Et cursorum certamen utrobique simile. Et quia versibus est apud utrumque numerosis, locum loco similem lector inveniet. Initia haec sunt: Haec ubi diccipit apud hunc: Constitit in digitos extemplo adrectus uterque Τὼ δὲ ζωσαμpita locorum, ubi longa narratio est, dixisse sufficiet, ut quid unde natum sit lector inveniat. Dixerat, et tenues fugit ceu fumus in auras. Aeneas: Quo deinde ruis, quo proripis? inquit, Quem fugis? aut quis te nostris conplexibus arcet? — Ter conatus erat comprensa manus effugit imago. Petendo a dicto nuri formata est de Patrocli sepultura. Haec incipit: Principio pinguem signia quam paria? At pius Aeneas ingenti mole sepulchrum Inponit, suaque arma viro remumque tubamque Monte sub aerio, qui nunc Misenus ab illo Dicitur, aeternumque tenet per secula nomenΑὐτὰρ ἐπεὶ malis, aut tu mihi terram inice, namque potes, portusque require Velinos
Abbreviated transcription (Latin):
eNE AAC RΥ. e cetã. Omͥ sola mei suꝑasti anactis imago: Sic
oculos. sic ille manus. sic ora ferebat. IceI N OITOi. & cetera. Ter¬
scopuli clamorem int̾ caua saxa dedere. Ter spumam elisam: & ro¬
sagita. Quam ꝓcul incautam nemora inter chiresia fixit. Pastor
agens telis liquitq uolatile telum. Nescius illa fuga siluas saltus¬
q ꝑagrat : Didaeos. heret lateri letalis arundo. a Mpea agoNi. &¬
cetera. Dixerat ille patris magni parere parabat: imꝑio. & pͥmũ
pedib talaria necdit. Aurea quȩ sublimem alis siue equora iusta
S eu terram rapido pariter cum flamine portant. Tunc uirgã
capit. hac animas ille euocat orco. Pallentes alias sub tartara
tristia mittit. Dat sonmnos adiitq. & luunina morte resignat. Iua
sietus agit. uentos. & turbida tranat: Nubila. oo ce ꝙxtoy. & cetã .
minc flatib illinc: Erueie int̃ se ceatant. it stridor ⁊ alte: Conster¬
nunt terram. concusso stipite frondes. Ina heret scopulis & quan¬

Expanded text:
ema tuorum, O michi sola mei super Astianactis ymago: Sic oculos, sic illi manus, sic ora ferebat Et nunc escopuli clamorem inter cava saxa dedere: ter spumam elisam et rosagitta, quam procul incautam nemora inter Cresia fixit pastor agens telis, liquitque volatile ferrum nescius; illa fuga silvas saltusque peragrat Dictaeos; haeret lateri letalis arundo. Nunc media . Dixerat. Ille patris magni parere parabat imperio et primum pedibus talaria nectit aurea, quae sublimem alis sive aequora iuxta seu terram rapido pariter cum flamine portant. Tunc virgam capit: hac animas ille evocat Orco pallentes, alias sub Tartara tristia mittit, dat somnos adimitque et lumina morte resignat. Illa fretus agit ventos et turbida tranat nubila. Ὧς ἔφατ ̓, οὐδ ̓ nunc flatibus illinc eruere inter se certant: it stridor et alte consternunt terram concusso stipite frondes. Illa haeret scopulis, et quan
Abbreviated transcription (Latin):
Tega picta plerũq amiculo erat accumbenti. sp̃ule nͦ exqͣsitissins naq
ꝑ om̃e modo ꝓiuntiam: s trans maria ex mauritania nolucrũ ⁊ ferarũ
icoquita antea plura genera. Quis rebus aliquantã pantem głe aẽpserat.
marieq apd̾ ueteres ⁊ scõs iiros: suꝑba illa: grauia. indigna. noma

Expanded text:
Toga picta plerumque amiculo erat accumbenti, epulae vero quaesitissimae, neque Toga picta plerumque amiculo erat accumbenti, epulae vero quaesitissimae, neque per omnem modo provinciam sed trans maria, ex Mauritania volucrum et ferarum incognita antea plura genera. Quis rebus aliquantam partem gloriae dempserat, maximeque apud veteres et sanctos viros superba illa gravia indigna Ro
Abbreviated transcription (Latin):
teiionio cognominatũ: qͥa insignib uirtutis secutȩ uicia pͥoris cõpen¬
lauat etatis. Metellus puis inquã foueam iuxꝰ ⁊ suꝑbiȩ successuum conti¬
nuatione ꝑnenit. Ine multis morer: ipsa de eo salustii uerba subieci.
At metellus inulteriorem hispaniam post annum regressus: iuagna gła
coneurrentib undiq uirile ⁊ muliebre sexi: ꝑ uias ⁊ tecta om̃tum ui¬
sebatia sum q̾stor gaius urbanꝰ aliiq cognita uoluntate cũ ad cenam¬
inuitassent: ult̃ romanũ ac mortaliũ etiã morẽ curabant: exrenatis edib
ꝑ aulea ⁊ ĩsignia sceuisq ad ostentationẽ histrionũ fabricatis. Simulcro¬
to sparsa humꝰ. ⁊ alia in modum templi celeberrimi. Preterea tum sedeni
in transenna demissũ uictoriȩ simulachrũ : cũ machinato strepitu toni¬
truũ coconã ei p̃ponebant. Tum uenienti thure quasi t̾o supplicabatu

Expanded text:
trimonio cognominatum, quia insignibus virtutis secutae vitia prioris conpentrimonio cognominatum, quia insignibus virtutis secutae vitia prioris conpensavit aetatis, Metellus Pius in quam foveam luxus et superbiae successuum continuatione pervenit? Et, ne multis morer, ipsa de eo Salustii verba subieci: Ac Metellus in ulteriorem Hispaniam post annum regressus magna gloria, concurrentibus undique virile et muliebre secus, per vias et tecta omnium visebitur. Eum qinvitaverunt, ultra Romanum ac mortalium etiam morem curabant exornatis aedibus per aulaea et insignia scenisque ad ostentationem histrionum fabricatis. Simul croco sparsa humus et alia in modum templi celeberrimi. Praeterea tum sedenti in transenna demissum Victoriae simulachrum cum machinato strepitu tonitruum coronam ei inponebat, tum venienti ture quasi deo supplicabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pestula et  ut docum dicendi ꝑimitaret secũ. abire enĩ inuillam neces¬
pafio se sesie. ut uinũ platano quã n tusculano posuerat ipse susfuri¬
Sario se orte aonotam scłi sui ñ sufficit hortensius uya: alioqͥn ex proses¬
io molus. ⁊ inp̃ennctu ponens om̃em accorem. Fuit enĩ uestitu ad ꝓnitu¬
diciem eũrioso. ⁊ ut bene amictus iret: faciem ĩ speculo ponebastrilslo
intun o tagam corpori sic adplicabat: ut rugas nͥ forte: s induistrialo¬
intuon a tia ter nodus costringeret. ⁊ sinꝰ ex cõposito beflueno e modum
iateris ambiret. I. quonda cũ incederet elaboratus ad fpeeiem : eollute
ator unisuie diemꝰ diit ꝰ ꝙͥ sitim angitis ebrtus ofensu fortuito
structuram togȩ destrurerat. & capital putauit: qõ in numero suo lo¬
cum ruga mutasset. Ergo hoc p̃termisso: ad uiros uenio triumphales
qͥo nictores gentium luxuria uicit. Et ut taceam gurgitẽ a denorato pa¬

Expanded text:
postulasset ut locum dicendi permutaret secum; abire enim in villam necespostulasset ut locum dicendi permutaret secum; abire enim in villam necessario se velle ut vinum platano, quam in Tusculano posuerat, ipse suffunderet. Sed forte ad notam saeculi sui non sufficit Hortensius, vir alioquin ex professo mollis et in praecinctu ponens omnem decorem. Fuit enim vestitu ad munditiem curioso et ut bene amictus iret, faciem in speculo quaerebat, ubi se intuens togam corpori sic adplicabat, ut rugas non forte sed industria locatas artifex nodus astringeret et sinus ex conposito defluens modum lateris ambiret. Is quondam cum incederet elaboratus ad speciem, collegae de iniuriis diem dixit, quod sibi in angustiis obvius offensu fortuito structuram togae destruxerat: et capital putavit, quod in humero suo locum ruga mutasset. Ergo hoc praetermisso ad viros venio triumphales quos victores gentium luxuria vicit, et, ut taceam Gurgitem a devorato pa
Abbreviated transcription (Latin):
uium : cum dido sua it̃ diuimã ꝓ nuptiis faceret: Mactat enĩ inqͥt setaᷤ
lrmore bidentes iegitere cereri pheboq patriq ueo. & qͣn exꝑgefactus ⁊espiui¬
Artndatiori ante om̃s cui nincla iugalia: Accipite ⁊ manci uarronis uerda
dr agncustura libro tencio: qͥ cũ de pauonib muilla mtrend dicieare¬
tiu sic ait. P rimas hos quntus hortens angurali gena posuisse dicitua
inotius factim tiim iuixuriose quã senere bomi mti laudabant. Quẽ
nto ecuti inusti ex tuserunt coꝵ p̃cia: ut oua eor denariis uene anc qua¬
mo ini farne qnquageuis. s cce reo ñ admitanda solũ: sietiam pudenta
nt ouas pauonũ quinis denaris ueneant: q̃ hodie ñ dicam uiliis. ẜom¬
nino ũ uenrunt . Is hortensius platanos suas uino irrigare consuenit.
aei ut inq̃tam actione quã habuit cũ cicerone susceptã p̃cario atullio

Expanded text:
ilium cum Dido sua rem divinam pro nuptiis faceret? "Mactat" enim inquit lectas ilium cum Dido sua rem divinam pro nuptiis faceret? "Mactat" enim inquit lectas de more bidentes legiferae Cereri Phoeboque patrique Lyaeo; et qute et M. Varronis verba de agricultura libro tertio, qui cum de pavonibus in villa nutriendis loqueretur, sic ait: Primus hos Q. Hortensius augurali coena posuisse dicitur, quod potius factum tum luxuriose quam severe boni viri laudabant. Quem cito secuti multi extunis, ipsi facile quinquagenis." Ecce res non admiranda solum sed etiam pudenda, ut ova pavonum quinis denariis veneant, quae hodie non dicam vilius sed omnino nec veneunt! Is Hortensius platanos suas vino inrigare consuevit, adeo ut in quadam actione quam habuit cum Cicerone susceptam precario a Tullio
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa is os i apd̾̃ potisices idem qͥ &e mans habetia. & sane ita menippa uan
dem ceꝰ ae manteo probauit. Chaloei qͦ stellã hencuł uocant quã reliqͥ
om̃s martis appellant. Est p̃tea octaui hersemui libea quiĩseribit᷑ oe sa
eris salatib tiburcium: in qͦ salios heaculi institutos operari dieb centis
cr auspicato docet. Item antoninꝰ ompho ura doctus cuꝰ scolam ciers
puas laborem for frequentabat. salios hericuli datos. ꝓbat ĩ eo uoluini¬
ne q̃ ansputat quid sit festra qõ ẽ hostia minusculũ in sacrario. Ano
nerbo etiam heniuis usus est. Idoneis ut credo auctorib ceatis ꝙ rationibꝰ
artor qui putabatur utq defensus ẽ. Siqua sut alia q̃ nos cõmouent inmen¬
aiurm ꝓpteramntis. at ipsa collatio: nr̃m ñ maronis absoluat eitorem. łe euan¬
gelms ⁊ Nunꝙ̃ ne tͥ p̃texrtate ĩ mentẽ uenit toto ut aiuint celo errasse uiag¬

Expanded text:
quia is deus et apud pontifices idem qui et Mars habetur. Et sane ita Menippea Varquia is deus et apud pontifices idem qui et Mars habetur. Et sane ita Menippea Vardem esse ac Martem probavit. Chaldaei quoque stellam Herculis vocant quam reliqui omcris Saliaribus Tiburtium, in quo Salios Herculi institutos operari diebus certis et auspicato docet. Item Antonius Gnipho, vir doctus cuius scholam Cicero post laborem fori frequentabat, Salios Herculi datos probat in eo volumine quo disputat quid sit festra, quod est ostium minusculum in sacrario, quo verbo etiam Ennius usus est. Idoneis ut credo auctoribus certisque rationibus error qui putabatur uterque defensus est. Si qua sunt alia quae nos commovent, in medium proferamus, ut ipsa collatio nostrum, non Maronis, absolvat errorem.» Tunc Euangelus: «numquamne tibi, Praetextate, venit in mentem toto, ut aiunt, caelo errasse Verg
Abbreviated transcription (Latin):
ea satyra q̃ inscribitur. tepi. ⁊c̃. maiores solitos decimam heaculi
uouere. nec decẽ dies int̾mittere qͥn pollucerent: ac populũ. ac y. ⁊c̃.
cũ corona laurea demitterent cubitũ. hiccine ẽ utetius error genimꝰ:
At ego ĩ neutro dico errasse uiugilium. Nam ut pͥmũ de trondis ge¬
nere dicamus: constat qͥdem nc̃ lauis sacrificantes apd̾ auam maxi¬
mam coronari. S multo post romã cõditã: hȩc consuetudo sumpsit
exordium. Postquã in aduentino lauretum cepit uirere. qua rem
docet uarro humanarũ libro scd̃o. ł mõte gͦ ꝓximo decerpta laurꝰ
sumebatur oꝑantib quã uicina offerebat occasio. Unde recte ma
no nã ad ea tempora respexit: qͥb euanden ante urbẽ conditam
apd̃ anam maximã sacra celebrabat: & utebatua populo uitiq
alcide gratissima. Salios autẽ henculi ub̾tate doctrinȩ altioris assignat.

Expanded text:
ea satura quae inscribitur Περὶ κεραυνοῦ maiores solitos decimam Herculi ea satura quae inscribitur Περὶ κεραυνοῦ maiores solitos decimam Herculi vovere nec decem dies intermittere "quin pollucerent ac populum ἀσύμβολον cum corona laurea dimitterent cubitum. Hiccine est, Vettius ait, error geminus? At ego in neutro dico errasse Virgilium. Nam, ut primum de frondis genere dicamus, constat quidem nunc lauro sacrificantes apud aram Maximam coronari, sed multo post Romam conditam haec consuetudo sumpsit exordium, postquam in Aventino Lauretum coepit virere, quam rem docet Varro Humanarum libro secundo. E monte ergo proximo decerpta laurus sumebatur operantibus, quam vicina offerebat occasio. Unde recte Maro noster ad ea tempora respexit quibus Evander ante urbem conditam apud aram Maximam sacra celebrabat et utebatur populo utique Alcidae gratissima. Salios autem Herculi ubertate doctrinae altioris adisgnat,
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ eq̃ in reb doctrine ⁊ ĩ uerbis sectator elegantiȩ: sciens cereri mul¬
so libari adiecit miti bacho fauos diltie. seilicet mitiscere uinũ dicers
cũ mulsũ cȩꝑit fieri. Nam ita hic mite uiuũ dixit: ut alibi ait domi¬
tũ. Et durũ bachi domitura saporẽ. Notũ auĩt esse ñ diffitebere qd̾
ad diem duodecimũ kalendas ianuarias henculi ⁊ cereri fatiunt sue
pregnante panib mulso. Oportune me heucle p̃textate fecisti hencuł
m̃tionẽ : in cuiꝰ sacra hic ur̃ geuuno errore cõmisit. Tum salii ad
cantum incensa altaria cuacum: populeis adsũt euincti tempora
ramis. Nam ⁊ salios heaculi dedit: quos tantũ maati dicauit. antiqͥ¬
tas. ⁊ populeas coronas nominat: cũ ad ariam maximã sola lauto ca¬
pita. ⁊ alia fronte ũ unciant. Nidemus ⁊ in capite p̃toris urbani lau¬
ream coronã cũ rẽ diuinã heneuli facit. Testatira terentius uarro in

Expanded text:
nim aeque in rebus doctrinae et in verbis sectator elegantiae, sciens Cereri mulnim aeque in rebus doctrinae et in verbis sectator elegantiae, sciens Cereri mulso libari, adiecit "miti Baccho favos dilue", scilicet mitescere vinum dicens, cum mulsum coeperit fieri. Nam ita hic "mite" vinum dixit ut alibi ait "domitum": et durum Bacchi domitura saporem. Notum autem esse non diffitebere, quod a. d. duodecimum Kalendas Ianuarias Herculi et Cereri faciunt sue praegnante panibus mulso.» «Opportune mehercle, Praetextate, fecisti Herculis mentionem, in cuius sacra hic vester gemino errore commisit: tum Salii ad cantus incensa altaria circum populeis adsunt evincti tempora ramis. Nam et Salios Herculi dedit, quos tantum Marti dicavit antiquitas, et populeas coronas nominat, cum ad aram Maximam sola lauro capita et alia fronde non vinciant. Videmus et in capite praetoris urbani lauream coronam, cum rem divinam Herculi facit. Testatur enim Terentius Varro in
Abbreviated transcription (Latin):
ti in templo aŗ usum ⁊ religionẽ obtinet puluinaris. Eigo apdꝰ
euandrũ quidẽ fit uista libatio. qͥppe apd̾ eã mensã q̃ cũ ara maxima
more utiq religionis fuerat dedicata: ⁊ ĩ luco saerato. & int̾ ipsa sacͣ
ĩ qͥb epulabantur. In cõuiuio uͦ didonis: qd̾ tantũ regium constat ñ
etiã sacrũ fuisse. apd̾ humanã m̃sam ĩ trichinio ñ ĩ tẽplo: qͥa ñ erat
religiosa s usurpata libatio: solã fecit libasse reginã. In cuiꝰ ꝑsona
nulla obseruationis necessitas: ⁊ multa ad usurꝑandũ ĩ potestate per¬
missio. At uͦ hic: om̃s ĩ mensã leti libant: diuosq p̃cantur. qͥa qd̾ rec¬
te sieri nouerat ab om̃ib simul ĩ tẽplo epulantib : ⁊ uni sacratę ad
sidentib mensȩ factũ eẽ memorauit. De illo aut̃ u̾su cui tu lacte fa¬
uos : ⁊ iiti dilue bacho.paucis qd̾ male accusatur absoluã. Poeta e¬

Expanded text:
ta in templo arae usum et religionem optinet pulvinaris. Ergo apud ta in templo arae usum et religionem optinet pulvinaris. Ergo apud Evandrum quidem fit iusta libatio, quippe apud eam mensam quae cum ara Maxima more utique religionis fuerat dedicata et in luco sacrato et inter ipsa sacra in quibus epulabantur: in convivio vero Didonis, quod tantum regium constat, non etiam sacrum, fuisse, apud humanam mensam in triclinio, non in templo, quia non erat religiosa sed usurpata libatio, solam fecit libasse reginam, in cuius persona nulla observationis necessitas et multa ad usurpandum in potestate permissio. At vero hic omnes In mensam laeti libant, divosque precantur quia quod recte fieri noverat ab omnibus simsidentibus mensae factum esse memoravit. De illo autem versu, cui tu lacte favos et miti dilue Baccho, paucis quod male accusatur absolvam. Poeta e
Abbreviated transcription (Latin):
lbant auios q p̃cantum: cũ ñ in mensã s in arã scd̾in morẽ lbanee
debueruit. Ut pͥus tibi p̃textatus inqͥt de posteriore q̃llione responde¬
am fateor te ñ inmerito de usurpata in m̃sã libatione que sisse. am¬
pinsq speriem difficultatis auxeras. si magis didonẽ ĩ mensã sum¬
so nec tñ hesitationẽ suã reqͥsita ratione aissolute. Eego aũt qd miehi
magistira lectione cõꝑtum ẽ : pupblicabo. In papiriano eñ iuret en¬
dent᷑ relatũ c̃. are uicem p̃stare posse uicẽ m̃sã dieatam. it ã temi¬
plomqt iinonis populoniȩ augusta m̃sa ẽ Namq ĩ fanis alia ua¬
pon sunt ⁊ sacrs supellectilis: aua ornam̃tor. Que uasorera :neipe¬
locũ optinet mensa ĩ qua epulȩ libationesq ⁊ stipes reponunture
Ornam̃ta uero sunt cdepei coronȩ: ⁊ cuiꝰcemodi donaria : Neqi ene de¬
dicantia eo tempore quo delubra sacrantua. At uͦ m̃sa aruledi
codem die quo edes ipsa dedicari solent. Unde m̃sa hoc ricu d edli ca¬

Expanded text:
bant, divosque precantur cum non in mensam sed in aram secundum morem libare debuerint. Ut prius tibi, Praetextatus inquit, de posteriore quaestione respondeam, fateor te non inmerito de usurpata in mensam libatione quaesisse; ampliusque speciem difficultatis auxeras, si magis Didonem in mensam sime, nec tamen haesitationem suam requisita ratione dissolvit. Ego autem quod mihi magistra lectione compertum est publicabo. In Papiriano enim iure evidenter relatum est arae vicem praestare posse mensam dicatam. Ut in templo, inquit, Iunonis Populoniae augusta mensa est. Namque in fanis alia vasorum sunt et sacrae supellectilis, alia ornamentorum: quae vasorum sunt ins principem locum optinet mensa in qua epulae libationisque et stipes reponuntur: ornamenta vero sunt clypei coronae et huiuscemodi donaria. Neque enim dedicantur eo tempore quo delubra sacrantur, at vero mensa arulaeque eodem die quo aedes ipsae dedicari solent, unde mensa hoc ritu dedica
Abbreviated transcription (Latin):
argute.: Nam ostendit id̃o ñlitandũ: id̃o secutũ. horrendũ dictu ⁊ ui¬
su mirabile monstrũ. Cigo respitiens ad futura: hostiã c̃otratiã fecit.
S ⁊ nouerat hunc exrorem nõ ẽẽ inexpiabilẽ. Aterus enĩ capitd quẽ in
acie cõt᷑ maronẽ locasti: adiecit hȩc uerba. Siqͥs forte tauro ioui fecerit
piaculũ dato. Conmititun gͦ res: ñ qͥde inpianda: insolita tamen. Etr
comittitur ñ ignoratia: s ut locũ monstro faceret seenturo. Subieeit
euangelus. Si euentii exeusant᷑ illicita: dic q̃ͣso qd̾ erat monstrũ secu¬
turim: ut eũ cereri libati uino uiberet: qd̾ om̃ib sacris uetatitu
Ciii tu lacte fauos: ⁊ miti dilue bacho: Uinũ aut̃ cereri ñ libari de¬
buit allũ uł plautꝰ docere qͥ in aulularia ait. Cerermꝰ Etrobale En pet̃
facturi nuptias: qͥa temeti nichil allatũ uudes. at bici un tlamen oer

Expanded text:
argute. Nam ostendit deo non litatum: ideo secutum: horrendum dictu et viargute. Nam ostendit deo non litatum: ideo secutum: horrendum dictu et visu mirabile monstrum. Ergo respiciens ad futura hostiam contrariam fecit. Sed et noverat hunc errorem non esse inexpiabilem. Atteius enim Capito, quem in acie contra Maronem locasti, adiecit haec verba: "si quis forte tauro Iovi fecerit, piaculum dato." Committitur ergo res non quidem impianda, insolita tamen; et committitur non ignorantia, sed ut locum monstro faceret secuturo.» Subiecit Euangelus: «si eventu excusantur inlicita, dic quaeso, quod erat monstrum secuturum et cum Cereri libari vino iuberet, cui tu lacte favos et miti Cui tu lacte favos et miti dilue Baccho Vinum autem Cereri non libari debuit illum vel Plautus docere, qui in Aulularia ait: Cererin', Strobile, hi sunt facturi nuptias? Qui? Quia temeti nihil adlatum video. At hic vester, flamen et
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ aliquando subduximus. Inos cepimus pontificii uiris auditũ.
Et ex hiis quȩ nobis uota sunt maronẽ huiꝰ disciplinã uiris uescisse
constabit. Quando enĩ diceret celicolũ regi mactabã in littore taurũ.
si sciret tauro immolari huic d̾o. uetitum: aut si conprehendisset:
qd̾ ateius capito cõprehendit. Cuiꝰ uerba ex libro pͥmo de uire sacrifi¬
tioꝵ hȩc sunt. Itaq ioui tauro: uer rea rite immolari ñ licet. La¬
ueo uero seragesimo ⁊ octauo libro intulit. nisi neptuno apollini
⁊i manti taurũ ñ imimolari. Eece pontisex tuus qͥo apõ quas
aras macteti ignorat. cũ uł ȩdituis hȩc nota sint: &e ueterũ ñ tacuerit
inadistria. Aa hȩc p̃textatꝰ renidens: qͥb d̃oꝵ tauro ĩmolet᷑ siuis eũ uin¬
gilio cõmunicare : ipse te docebit. Taurũ neptuno: taurũ tibi pulcher
appollo: Nides in oꝑe poetȩ uerba lebeonis. Igitua ut hoc docte ita ulõ

Expanded text:
lae aliquando subduximus, et nos cepimus pontificii iuris auditum: lae aliquando subduximus, et nos cepimus pontificii iuris auditum: et ex his quae nobis nota sunt Maronem huius disciplinam iuris nescisse constabit. Quando enim diceret: caelicolum regi mactabam in litore taurum, si sciret tauro immolari huic deo vetitum aut si didicisset quod Ateius Capito comprehendit? Cuius verba ex libro primo de iure sacrificiorum haec sunt: "itaque Iovi tauro verre ariete immolari non licet." Labeo vero sexagesimo et octavo libro intulit, nisi Neptuno Apollini et Marti, taurum non immolari. Ecce pontifex tuus quid apud quas aras mactetur ignorat, cum vel aedituis haec nota sint et veterum non tacuerit industria.» Ad haec Praetextatus renidens: «quibus deorum tauro immoletur si vis cum Vergilio communicare, ipse te docebit: taurum Neptuno, taurum tibi, pulcher Apollo. Vides in opere poetae verba Labeonis? Igitur ut hoc docte, ita illud
Abbreviated transcription (Latin):
&e coruithum. S & multos exercitus. oppidaq hostium. gallorum
hispanorum. affrorum. maurorum: aliarũq gentium: qͣs pͥsei lo¬
cuntur annales. hinc est gͦ qd̾ ꝓpt̾ huiꝰmodi euocationẽ numinũ:
discessionẽq ait uiagiliꝰ. Excessere om̃s aditis arisq relictis di. &
ut tutelares designaret : adiecit. Quib imꝑiũ hoc steterat. Utq
ꝓp̃t̃ euocationem etiã iim deuotionis ostenderet: in qͣ p̃cipue iu¬
piter ut diximus inuocatur ait. ferus omĩa iupit̾ argos transtu¬
ut .. Nidetur ne uobis ꝓbatum sine diuini ⁊ humani iuris scien¬
tia ñ posse ꝓfunditatẽ maronis ĩtelligi : hic cũ onĩs cõcordi testi¬
monio doctrinã ⁊ poetȩ & enarrantis equarent: exclamat euange¬
lus: du se succubuisse patientiȩ: nec ultra dissimulandũ qͥn ĩ me¬
dium decegat inscientiş uirgilianȩ uulms. & nos inqͥt manũ feru¬

Expanded text:
et Corinthum, sed et multos exercitus oppidaque hostium Gallorum et Corinthum, sed et multos exercitus oppidaque hostium Gallorum Hispanorum Afrorum Maurorum aliarumque gentium quas prisci loquuntur annales. Hinc est ergo quod propter huiusmodi evocationem numinum discessionemque ait Vergilius, excessere omnes adytis arisque relictis di; et ut tutelares designaret, adiecit: quibus imperium hoc steterat. Vtque praeter evocationem etiam vim devotionis ostenderet, in qua praecipue Iuppiter ut diximus invocatur, ait: ferus omnia Iuppiter Argos transtulit. Videturne vobis probatum sine divini et humani iuris scientia non posse profunditatem Maronis intellegi?» Hic cum omnes concordi testimonio doctrinam et poetae et enarrantis aequarent, exclamat Euangelus diu se succubuisse patientiae, nec ultra dissimulandum quin in medium detegat inscientiae Vergilianae vulnera. «Et nos», inquit, «manum feru
Abbreviated transcription (Latin):
nos eas urbes agrosq capita ętatesq eorũ deuotas consecratasq ha¬
beatis. ollis legib quib quandoq sunt maxime hostes deuoti. eos q
ego uicarios ꝓme fide magistratuq meo ꝓ populo romano exercitib
legionib q nr̃is do. deuoueo. ut me ieãq fidem imꝑiũꝙ: legiones
excercitumq nr̃m qͥ in hiis reb gerundis sunt beue saluos siueritis eẽ
Si hȩc ita faxitis ut ego sciam. sentiam. intelligãq łunc qͥsqͥs hoc uo
tum faxit: ubi ubi faxit recte factum esto ouib atris trib. Talus ma¬
ter: teq iupiter obtestor. Cũ tellurem dicit manib t̾ram tangit. Cun
iouem dicit: manus ad cȩlum tollit. Cũ uotum reciꝑe dicit: in anib
pectus tangit. In antiquitatib aũt hȩc oppida inueni deuota. tonios
fregellas. cauios. ueios. fidenas. hȩc intra italiã. Preterea carthaguẽ

Expanded text:
vos eas urbes agrosque capita aetatesque eorum devotas consecratasque havos eas urbes agrosque capita aetatesque eorum devotas consecratasque habeatis ollis legibus quibus quandoque sunt maxime hostes devoti. Eosque ego vicarios pro me meaque fide magistratuque meo pro populo Romano exercitibus legionibusque nostris do devoveo, ut me meamque fidem imperiumque legiones exercitumque nostrum qui in his rebus gerundis sunt bene salvos siritis esse. Si haec ita faxitis ut ego sciam sentiam intellegamque, tunc quisquis votum hoc faxit ubiubi faxit recte factum esto ovibus atris tribus. Te Tellus mater teque Iuppiter obtestor. Cum Tellurem dicit, manibus terram tangit; cum Iovem dicit, manus ad caelum tollit; cum votum recipere dicit, manibus pectus tangit. In antiquitatibus autem haec oppida inveni devota: Stonios, Fregellas, Gabios, Veios, Fidenas; haec intra Italiam, praeterea Carthaginem
Abbreviated transcription (Latin):
polo enitati formidinẽ obliuionẽꝙ initiatis. ꝓłitiꝙ roma auartonde¬
ooq ueniatis. nraꝙ uobis loca. templa. sacra. urbo acceptior ꝓbatior&
it michiq p opuloq romano: militibq mers: ppoliti lites. ⁊fteccia¬
mus utaligamusq n ita feceritis uoreo uobis tempia ludos. ꝑ faeti¬
mun. In endem uerba hostias sieri oportet. auctoritateq euderi ⁊xtera
ntrea ꝓnttant fucura. Oxbes uͦ erercitusq uc deuouentonereĩa ni¬
minib euocatis. S dictatores imꝑatoresq soli posẽt denoneno his
ubiol des pater. us iouns manes siue nos quo alie nomi. tes ent
nominare. ut oñs ilam urbẽ carthagmẽꝵ erercatũas qũt eo siu ae¬
antio dicere: fuga. formitine. t roreq compleatis qmq adue rferit
tos hostes. eosq homines: urbes agrosꝙ eorum: & qui in locis re¬
gionibq agris urbib ue habitant abdicatis: lumine suꝑo priuetis
exercitũq hostium: urbes agrosq eorum quos me sentio dicere ut

Expanded text:
PULO CIVITATI METUM FORMIDINEM OBLIVIONEM INICIATIS, PRODITIQUE ROMAM AD ME MEOSQUE VENIATIS, NOSTRAQUE VOBIS LOCA TEMPLA SACRA URBS ACCEPTIOR PROBATIORQUE SIT, MIHIQUE POPULOQUE ROMANO MILITIBUSQUE MEIS PRAEPOSITI SITIS UT SCIAMUS INTELLIGAMUSQUE. SI ITA FECERITIS, VOVEO VOBIS TEMPLA LUDOSQUE FAderi extorum, ut ea promittant futura. Urbes vero exercitusque sic devoventur iam numinibus evocatis, sed dictatores imperatoresque soli possunt devovere his verbis: DIS PATER VEIOVIS MANES, SIVE QUO ALIO NOMINE FAS EST NOMINARE, UT OMNES ILLAM URBEM CARTHAGINEM EXERCITUMQUE QUEM EGO ME SENTIO DICERE FUGA FORMIDINE TERRORE Ceos hostes eosque homines urbes agrosque eorum et qui in his locis regionibusque agris urbibusque habitant abducatis, lumine supero privetis exercitumque hostium urbes agrosque eorum quos me sentio dicere, uti
Abbreviated transcription (Latin):
oruint. S di qͥdẽ nom̃ ĩulis antiquorum licet int̾ se disidentiũ
ubris insitum ⁊ id̾o uetusta ꝑsequentib qͥcqͥd oe hoc putatim iniuo¬
tuit. Alii enĩ iouẽ credciderunt. alii luna. Sunt qui angerona q̃de
gito ad os admoto silentiui denimtiat. Ali añt quoꝵ tides ⁊omede
tua firmior epem comiuiã ẽẽ dixerunt. Ipsuis uero urbe nomer
Csa doctissimis ignotum est. cauentib romanis: ne qs̃ sepe aduer sut
irbes hostium fecisse se nouerant: idem ipsi ꝙͦ hostili euocatione pate¬
retira. si tutelş suȩ nomen aiulgareti. S indendum eie qd̃ mom¬
nli male estimanerunt. nos qͦ conftundat opmantes uno carmun
aiuorati ex uirbe aliqͣ d̾oo: e ipsã deuotã fieri enutatẽ. Nam mpe¬
ri ĩ lbro qͥnto rerum reconditarũ sammoniciserini utrũꝙ carmen
ꝗ̃ ille ni cuĩdam furii uetustisimo lbro repife ꝓsessus est. Eat aut

Expanded text:
erunt. Sed dei quidem nomen nonnullis antiquorum, licet inter se dissidentium, erunt. Sed dei quidem nomen nonnullis antiquorum, licet inter se dissidentium, libris insitum: et ideo vetusta persequentibus quicquid de hoc putatur innotuit. Alii enim Iovem crediderunt, alii Lunam: sunt qui Angeronam, quae digito ad os admoto silentium denuntiat: alii autem, quorum fides mihi videtur firmior, Opem Consiviam esse dixerunt. Ipsius vero urbis nomen etiam doctissimis ignoratum est, caventibus Romanis ne quod saepe adversus urbes hostium fecisse se noverant idem ipsi quoque hostili evocatione paterentur, si tutelae suae nomen divulgaretur. Sed videndum ne quod nonnulli male aestimaverunt nos quoque confundat, opinantes uno carmine et evocari ex urbe aliqua deos et ipse devotam fieri civitatem. Nam repperi in libro quinto Rerum reconditarum Sammonici Sereni utrumque carmen, quod ille se in cuiusdam Furii vetustissimo libro repperisse
Abbreviated transcription (Latin):
Mos erat hesꝑio in latio &e reł. Seruauit enimi regnoꝵ successionẽ.
Quippe pͥmi regnauerunt latini. deinde albani. & inde romani. Iõo
mos erat pͥmũ dixit hesꝑio ĩ latio. ⁊ postea quẽ ꝓtinus una alba¬
ni coluere uiri. deinde subiecit. ñc maxima rerũ roma colit. Exces¬
sere õs aditis arisq relictiꝰ : de qͥb imꝑium hoc steterat. & de ue¬
tustissimo romanorũ more: ⁊ de occustissimis sacris uox ista
prolata est. Constat enĩ onĩs urbes: in alicuiꝰ ẽẽ tutela. moremq roma¬
norũ archanum ⁊ multis ignotum fuisse. ut cum obsiderent urbem ho¬
stiuini: eamq ĩa capi posse confiderent. ceato carmine euocarent tute¬
iares u̾os qd̃ aut alitea urbẽ capi posse ñ crederent: aut si posset: nefas
estimarent dos habere captiuos. Nam ꝓpterea ipsi romanit  dm oui
cui tutela urbs roma ẽ: ut ipsiꝰ urbis iatinum nom̃ ignotũ ẽẽ uolu¬

Expanded text:
"mos erat Hesperio in Latio" et reliqua. Servavit enim regnorum successionem, "mos erat Hesperio in Latio" et reliqua. Servavit enim regnorum successionem, quippe primi regnaverunt Latini, inde Albani et inde Romani. Ideo "mos erat", primum dixit, "Hesperio in Latio", et postea, "quem protinus urbes Albanae coluere sacrum; deinde subiecit: Nunc maxima rerum Roma colit. Excessere omnes adytis arisque relictis Di quibus imperium hoc steterat. Et de vetustissimo Romanorum more et de occultissimis sacris vox ista prolata est. Constat enim omnes urbes in alicuius dei esse tutela, moremque Romanorum archanum et multis ignotum fuisse ut, cum obsiderent urbem hostium eamque iam capi posse confiderent, certo carmine evocarent tutelares deos: quod aut aliter urbem capi posse non crederent, aut etiam, si posset, nefas aestimarent deos habere captivos. Nam propterea ipsi Romani et deum in cuius tutela urbs Roma est et ipsius urbis Latinum nomen ignotum esse volu
Abbreviated transcription (Latin):
sacrum. nunc maxima rerum roma colit. Uarro de morib: morẽ
dicit ẽẽ ĩ iudicio anini. quẽ sequi debeat cõsuetudo. Iuliꝰ festus de¬
ad religiones cerimoniasq maiorum. Pago uingiliꝰ utrumq auctorẽ
secutꝰ : & pͥmo qͥdẽ uarronẽ: qm̃ ille dixerat morem p̃cedere. sequi
cõsuetudinem : postꝗͣ. dixit mos erat subuinxit. Quẽ ꝓtinus ur¬
bes albanȩ coluere. ⁊ ñc maxima rerũ roma colit. qd̃ ꝑseuerantiã
cõsuetudinis monstrat. & qm̃ festus ꝑtinere ad cerimonias ait.
hoc idem docuit mano aditiendo sacrum. quẽ ꝓtinus urbes alba¬
nȩ coluere sacrum. Mos gͦ p̃cessit ⁊ cultꝰ moris secutꝰ ẽ. qd̾ est cõ¬
suetudo. & hic definitionẽ uarronis impleuit. Aditiendo dein¬
de sacrũ. ostendit morem cerimoniis ẽẽ dicatũ: qd festus asseru¬
it. Idem obseruauit & induodecimo libro cũ ait. Morem ritusꝙ

Expanded text:
sacrum, nunc maxima rerum Roma colit. Varro De moribus morem sacrum, nunc maxima rerum Roma colit. Varro De moribus morem dicit esse in iudicio animi, quem sequi debeat corium, pertinens ad religiones cerimoniasque maiorum. Ergo Virgilius utrumque auctorem secutus, et primo quidem Varronem, quoniam ille dixerat morem praecedere, sequi consuetudinem, postquam dixit: Mos erat, subiunxit: Quem protinus urbes Albanae coluere, et: Nunc maxima rerum Roma colit, quo perseverantiam consuetudinis monstrat. Et quoniam Festus pertinere ad cerimonias ait, hoc idem docuit Maro adiciendo sacrum: Quem protinus urbes Albanae coluere sacrum Mos ergo praecessit et cultus moris secutus est, quod est consuetudo: et hic definitionem Varronis inplevit. Adiciendo deinde sacrum ostendit morem cerimoniis dicatum, quod Festus adseruit. Idem observavit et in duodecimo libro, cum ait: Morem ritusque
Abbreviated transcription (Latin):
astris ac de stellis loqueretun ait oportere huis uolucres immolari.
Docte gͦ uingiliꝰ dixit: apud ea numina animã uolucris remansisse:
qͥb ad litandũ data est. Nec nomen apd̃ se qd̾ fortuitũ ẽẽ potãt: ua¬
care ꝑmittit. Matrisq uacauit nomine casmillȩ mutata paate
camillã. Nã statiꝰ tullianꝰ de uocabłis rerum libro pͥmo ait. dixisse
callimachũ: tuscos camiltũ appellare mencuriũ: qͦ uocabło signifi¬
cant p̃ministrũ d̾oꝵ. Ande magiliꝰ ait. ietabum camillam appellaᷤ¬
se filiã: dianȩ scilicet p̾ministiã. Nam & pacubiꝰ eũ de medea loqueret᷑:
celitum camilla exspectata aduenis: salue hospita. Romani qͦ pueros ⁊
puellas nobiles: &e inuestes camillos ⁊ camillas appellant: flamini¬
carũ ⁊ flaminũ p̃ministros. Hãc qͦ obseruauonẽ eius ñ cõuent p̃¬
terire. Mos erat inqͥt hesꝑio in lacio: qu̾e ꝓtinꝰ urbes albanȩ coluere

Expanded text:
astris ac de stellis loqueretur, ait oportere his volucres immolari. astris ac de stellis loqueretur, ait oportere his volucres immolari. Docte ergo Vergilius dixit apud ea numina animam volucris remansisse quibus ad litandum data est. Nec nomen apud se, quod fortuitum esse poterat, vacare permittit: matrisque vocavit nomine Casmillae mutata parte Camillam. Nam Statius Tullianus de vocabulis rerum libro primo ait dixisse Callimachum Tuscos Camillum appellare Mercurium, quo vocabulo significant praeministrum deorum. Vnde Vergilius ait Metabum "Camillam" appellasse filiam, Dianae scilicet praeministram. Nam et Pacuvius cum de Medea loqueretur: caelitum camilla, expectata advenis: salve hospita. Romani quoque pueros et puellas nobiles et investes camillos et camillas appellant flaminicarum et flaminum praeministros. Hanc quoque observationem eius non convenit praeterire: mos erat inquit Hesperio in Latio, quem protinus urbes Albanae coluere
Abbreviated transcription (Latin):
male enuntiando corrumpimus dignitateni. Ut qͥdam legunt
discedo. ac ducente dea : flãinam int̾ & hostes: expedior. cum ille
doctissime dixerit ducente d̃o nõ dea. Nam ⁊ apud caluum acthe¬
riamis affirmat legendum. pollentemq dm̃: uenerẽ ñ dam. Si¬
guum etiam eiꝰ ẽ cẏpiu. barbatũ corpore. s ueste muliebai. oũ
sceptro. ac statura muliebri uirili. & putant eamdẽ marẽ ac
feminã esse. Aristophanes eani aphroditon appellat. Leuinus
etiam sic ait. Henerem gͥ almũ adorans. sine femina siue mas
est ita uti alma noctiluca est. Philochorꝰ qͦ in attioe eamdẽ af¬
fremat ẽẽ iunã. ⁊ ei sacrificiũ facere uros cũ ueste muliebri
mulieres cum uirili: qd̾ eadem ⁊ mas estimatua ⁊i femina
hoc qͦ de prudentia religionis auirgilio dictum est. decidit exaniius
uitamq reliquit in astris aeriis Yginus enĩ de ꝓpͥetatib d̃oꝵ: cũ de

Expanded text:
male enuntiando corrumpimus dignitatem, ut quidam legunt: male enuntiando corrumpimus dignitatem, ut quidam legunt: discedo ac ducente dea flammam inter et hostes expedior, cum ille doctissime dixerit "ducente deo", non "dea". Nam et apud Calvum Haterianus adfirmat legendum, pollentemque deum Venerem, non "deam". Signum etiam eius est Cypri barbatum, corpore et veste muliebri, cum sceptro ac statura virili et putant eandem marem ac feminam esse. Aristophanes eam Ἀφρόδιτον appellat. Laevinus etiam sic ait, Venerem igitur almum adorans, sive femina sive mas est, ita uti alma Noctiluca est. Philochorus quoque in Atthide eandem adfirmat esse lunam et ei sacrificium facere viros cum veste muliebri, mulieres cum virili, quod eadem et mas aestimatur et femina. Hoc quoque de prudentia religionis a Vergilio dictum est: decidit exanimis vitamque reliquit in astris aëriis. Hyginus enim de proprietatibus deorum, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
seruantiã diuim iuris impleuit. Hoc loco ñ alienum uidetua de
conditione eoꝵ hominũ referre qͦs leges sacios esse centis diis iubeis
qͥa ñ ignoro qͥbedam mirum uideri: qd̾ cũ cetera sacra uiolare nefas
sit: homie sacrũ ius fuerit occidi. Cuiꝰ rei causa hȩc est. Neteres
nullum animal sacrũ in finib suis ẽẽ patiebantur. ẜ abigebant
ad fines ̾oꝵ qͥb sacrũ eet. Animas uero sacratoꝵ hoĩnũ quos ⁊a¬
nas greci uocant diis debitas estimabant. Quẽadmodũ gͥ qd̃ sa¬
crũ ad dos ipsos mitti ñ potat: a se tñ dimittere ñ dubitabant: sic
animas quas sacras in cęlum mitti posse arbituati sunt: udu¬
atas corpore quã pͥmum illo ire uoluerunt. Disputat. de hoc more
trebatiuus religionum libro nono: cuiꝰ exemplum ne sim ꝓlixus
omisi. Cui cordi ẽ legere: satis habeat & auctorem ⁊ uoluminis
ordinem esse monstaatũ. Non nulloꝵ q̃ scientissime ꝓlata sunt:

Expanded text:
servantiam divini iuris implevit. Hoc loco non alienum videtur de servantiam divini iuris implevit. Hoc loco non alienum videtur de condicione eorum hominum referre quos leges sacros esse certis dis iubent, quia non ignoro quibusdam mirum videri quod cum cetera sacra violari nefas sit, hominem sacrum ius fuerit occidi. Cuius rei causa haec est. Veteres nullum animal sacrum in finibus suis esse patiebantur sed abigebant ad fines deorum quibus sacrum esset, animas vero sacratorum hominum, quos zanas Graeci vocant, dis debitas aestimabant. Quem ad modum igitur quod sacrum ad deos ipsos mitti non poterat, a se tamen dimittere non dubitabant, sic animas, quas sacras in caelum mitti posse arbitrati sunt, viduatas corpore quam primum illo ire voluerunt. Disputat de hoc more etiam Trebatius religionum libro nono, cuius exemplum, ne sim prolixus, omisi. Cui cordi est legere, satis habeat et auctorem et voluminis ordinem esse monstratum. Nonnullorum quae scientissime prolata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in libro etruiscorũ. si hoc animal in solito colore fuerit indutũ: portẽ¬
di imꝑatori om̃iũ rerum felicitatem. Eit suꝑ hoc taaquicii transqͥptꝰ
exostentario tusco. Ibi repperitua purpureo aurtoue colore ouis
ariesq si asꝑgatira principio ordinis &e geni̾s sumina cũ felicitate lar¬
gitatẽ auget. genus ꝓgeniẽ propagat in claritate letioremq efficit.
Hitꝰmodi gͥ statum imꝑatori in transitu uaticinatur. Uerbis etiam
singulis de sacro ritu quã ex alto petita significet. ueł hinc licebit
aduertere incere manũ pance: telis i sacrarum euandri. Nam quic¬
nima nisi libera: ab onere corporis fuerit anima: qd̾ nͥ morte fieri
nõ potest. Ita gͦ oportune sacaatũ halesũ facit: qͥa erat opetiturus.
& hic ꝓprietatem & humani ⁊ diuini iuris secutꝰ ẽ. Nam ex manꝰ
iniectione pene mancipiũ designauit. & sacgtionis uocabulo ob¬

Expanded text:
in libris Etruscorum, si hoc animal insolito colore fuerit inductum, portenin libris Etruscorum, si hoc animal insolito colore fuerit inductum, portendi imperatori rerum omnium felicitatem. Est super hoc liber Tarquitii transcriptus ex ostentario Tusco. Ibi reperitur: "purpureo aureove colore ovis ariesve si aspergetur, principi ordinis et generis summa cum felicitate largitatem auget, genus progeniem propagat in claritate laetioremque efficit." Huiusmodi igitur statum imperatori in transitu vaticinatur. Verbis etiam singulis de sacro ritu quam ex alto petita significet vel hinc licebit advertere: iniecere manum Parcae telisque sacrarunt Euandri. Nam quicotest nisi libera ab onere corporis fuerit anima, quod nisi morte fieri non potest. Ita ergo opportune sacratum Halesum facit quia erat oppetiturus. Et hic proprietatem et humani et divini iuris secutus est. Nam ex manus iniectione paene mancipium designavit, et sacrationis vocabulo ob
Abbreviated transcription (Latin):
epulari sedentes. ⁊ cornelius balbus ex hegeticon libro octauo de¬
cimo id apiro aram mnaximã obseruatũ nec lectisterinũ fiat. Cu¬
stoditira in eodem loco ut om̃s aꝑto capite sacra fatiant. Hoc fit
neqͥs in ede dei habitũ eiꝰ imitetu. Nam ipse ibi oꝑto est capite.
U arro ait grecum hunc ẽẽ morem. qͥa siue ipse siue qui ab eo relicti: arã
maximã statuerunt. greco ritu sacrificauert̃. hoc amplius abdit gra¬
uius bassus. Idcirco enĩ hoc fieri dicit: quia ara maxina ante aduen¬
tũ eneȩ in italia constituta est. q̃ hunc ritum uelandi capitis inne¬
nit. Pa quoq quȩ incuriose transmittuntira alegentiũ plebe. ñ
carent profunditate. Nam cũ loqueretur de filio pollonis id qd̾ ad pͥn¬
cipem suum exspectaret adiecit. Ipse s ĩ pratis aries iã suaue ru¬
benti: murice iam croceo mutabat uellera luto. Traditur autem

Expanded text:
epulari sedentes: et Cornelius Balbus Ἐξηγητικῶν libro octavo deepulari sedentes: et Cornelius Balbus Ἐξηγητικῶν libro octavo decimo ait apud aram Maximam observatum ne lectisternium fiat. Custoditur in eodem loco ut omnes aperto capite sacra faciant. Hoc fit ne quis in aede dei habitum eius imitetur, nam ipse ibi operto est capite. Varro ait Graecum hunc esse morem, quia sive ipse sive qui ab eo relicti aram Maximam statuerunt Graeco ritu sacrificaverunt. Hoc amplius addit Gavius Bassus: idcirco enim hoc fieri dicit, quia ara Maxima ante adventum Aeneae in Italia constituta est, qui hunc ritum velandi capitis invenit. Ea quoque quae incuriose transmittuntur a legentium plebe non carent profunditate. Nam cum loqueretur de filio Pollionis, id quod ad principem suum spectaret adiecit: ipse sed in pratis aries iam suave rubenti murice, iam croceo mutabit vellera luto. Traditur autem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ab appio claudio p̃mio corrupti: sacra seruis publicis prodide¬
runt. S uencius pontificalis ĩ eo libro quẽ fecit de supplicationib
ita ait. pinariis qͥ nouissuni comeso prandio uenissent: cũ iã manꝰ
pransores lauarent: p̃cepisse henculem: neqͥo postea ipsi aut ꝓgeme
ipsorum ex decima gristarent. sacranda sibi. s ministrandi tantũ
modo cansa: ñ ad epulas cõuenirent. Qnasi ministrantes gͦ sacri
custodes uocari: ut ipse uirgiliꝰ alibi. At triuię custos iadudum
in mõtib opis: id est ministra. Nisi forte custodẽ dixit eã : q̃ se ꝓhi¬
buerit ⁊ custodierit a sacris: ut ipse alibi. & custos furũ atq auitĩ
cũ falce saligna : helles põtiaci seruet tutela priapi. hic utiq cu¬
stodẽ ꝓhibitorẽ auiũ furumq significat. Hȩc ubi dicta dapes iubi
& sublata reponi: pocula. gramineoq uiros locat ipse sedili. Nõ
uacat qd̾ dixit sedili: nã ꝓpͥa obseruatio est. in heaculis sacris

Expanded text:
qui ab Appio Claudio praemio corrupti sacra servis publicis prodiderunt." Sed Veranius pontificalium eo libro quem fecit de supplicationibus ita ait Pinariis, qui novissimi comeso prandio venissent cum iam manus pransores lavarent, praecepisse Herculem, ne quid postea ipsi aut progenies ipsorum ex decima gustarent sacranda sibi, sed ministrandi tantum modo causa, non ad epulas convenirent; quasi ministros eorum sacri custodes vocari. Vt ipse Vergilius alibi: at Triviae custos iam dudum in montibus Opis, id est ministra; nisi forte custodem dixit eam quae se prohibuerit et continuerit a sacris, ut ipse alibi: et custos furum atque avium cum falce saligna Hellespontiaci servet tutela Priapi. Hic utique custodem prohibitorem avium furumque significat. Haec ubi dicta, dapes iubet et sublata reponi pocula gramineoque viros locat ipse sedili. Non vacat quod dixit "sedili". Nam propria observatio est in Herculis sacris