comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmꝑari. Inueniamꝰ itaꝙ eoeua. nam de scͥpturiᷤᷤ
ãmonemͣ: ad has similitudines. Legimꝰ eñ scͥp¬
tum de ipsa sapientia. candor ẽ lucis ȩt̾nȩ. Itẽ.
specłm est sine macła. di marestatis. E ece. ip̃a
sapientia. dicta ẽ candor lucis ȩtͥnȩ .i. ymago pa¬
tris. ⁊ specłm. Hinc accipiamꝰ similitudinẽ.: ut in
ueniamus coeua. ex quib. intelligamꝰ coȩt̾na. qr
coeua in creaturis inueniri potuerunt. utens no¬
minib rerum temporalium: dixit. candor est
lucis et̃ne. & hic ait. splendor głe. Coȩt̾mus ẽ enĩ
pat̾ filius. ut coeuus est splendor igni. ex qͦ & ẽ.
ignis eni. lucem fundit . lux. abigne funditur.
uł ignis a fulgore: orm̃is anima mͥ respondet. uo¬
luit eiũ ds̃ inseminare om̃iaminȩ: iicia intel¬
lectus. & sapientiȩ. Omĩs gͦ anima respondet: &
nemo dubitat: qd splendor de igne existit. ñ ig¬
nis. de splendore. Ponamꝰ gͦ ignem: uelut patr̃e.

Expanded text:
comparari. Inveniamus itaque coaeva, nam de Scripturis comparari. Inveniamus itaque coaeva, nam de Scripturis monemur ad has similitudines. Legimus enim scriptum de ipsa Sapientia: Candor est lucis aeternae . Item, speculum est sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est candor lucis aeternae, id est imago Patris et speveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna, quia coaeva in creaturis inveniri poterunt. Utens nominibus rerum temporalium, dixit, candor est lucis aeternae. Et hoc ait, splendor gloriae. Coaeternus est enim Patri Filius, ut coaevus est splendor igni, ex quo et est. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. vel ignis a fulgore, omnis anima mihi respondet. Voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus et sapientiae. Omnis ergo anima respondet, et nemo dubitat quod splendor de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem velut Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtͥnitatẽ. quãuis tẽꝑalia. initegͣ collatione et̾nis
cõꝑari ñ possint. In et̾nitate enĩ. stabilitas est.
intempore aut̃: uarietas. In ęt̾nitate: omnia
stant. in tempore: alia accedunt. alia succed̃t.
Quid enĩ possumus in creatura inuenire coet̾¬
num: cum in ea nichil inueniamus ȩt̾num:¬
Si inuenis patrem ȩt̾num in creatura: & inuerno
ereatura. sufficit ad similitudinẽ ut inuenianꝰ
coeuum. Alud est enim coet̾num. aliud coeuum
Coeuos dicimꝰ eos: qͥ eand̾e habent mensuram
tempoꝵ. ñ alter ab alrero: temꝑe p̾cedit᷑. amboᷤᷤ
tñ eẽ cepisse dicimus. Et si pot̾imus in creaturiᷤᷤ
inuenite aliqͣ coeua. ñ tant. gen̾ans & gen̾atũ.
sicut in t̾nitate: gen̾anti coet̾num uingenitr̃.
Increatis enĩ. non ex eo temꝑe incipit gene¬
ratum: ex quo generans. In creatore uͦ: ñ pre¬
cessit: genitor genitum. Non possunt gͦ tẽꝑalra
liqͣ tenui &e parua similitudine: coeua coȩtnis

Expanded text:
nitatem, quamvis temporalia integra collatione aeternis comparari non possint. In aeternitate enim stabilitas est, in tempore autem varietas; in aeternitate omnia stant, in tempore alia accedunt, alia succedunt. Quid enim possumus in creatura invenire coaeternum, cum in ea nihil inveniamus aeternum? Invenis Patrem aeternum in creatura, et invenio creatura, sufficit ad similitudinem ut inveniamus coaevum. Aliud est enim coaeternum, aliud coaevum. Coaevos dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum, non alter ab altero tempore praeceditur: ambos tamen esse coepisse dicimus. Et si poterimus in creaturis invenire aliqua coaeva, non tamen generans et generatum, sicut in Trinitate generanti coaeternum Unigenitum. In creaturis enim non ex eo tempore incipit generatum, ex quo generans; in Creatore vero non praecessit genitor genitum. Non possunt ergo comparaliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ñ solũ mortis: s etiã iniquitatis. Ido apłe ait
Cramꝰ natura filiure .i. filui uindicte. filii pene. filii
gehennc. Quomͦ natura: Quia peccante ptimo
homine: uicium ꝓ natura. in oleuit. Tenebat᷑ gͦ
iuxta dampnatione: genꝰ humanum.⁊ erant. om̃s
filii irȩ. de qua ira: dñs dicit. Qui non credit in fili¬
um: ñ habet uitam.s ira dimanet suꝑ eum. Non
ait. uenit. s manet. Cum bac quippe ira: omnis¬
homo nascit᷑. Ipsa ẽ illa ira: eum ꝗͣ om̃s nati sumꝰ.
cui nascendo hesimꝰ. Ira de ꝓpagine iniquitatis.
de massa peccati. Et nota: qd̾ ipse uere: ãc ꝓprie:
natura hominis dicitur. qualis sine uicio pͥmi¬
tus condita est. Translato aut̃ uerbo utim᷑. ut
naturam dicamus: etiã qualis nascitur homo.
& cet̾i:. Ac si dicat. cũ hec p̃dicta fu̾nt in nob̾. sicut¬
ingentib ñ desꝑet gentilis: qͥn par iudeis fiat.
quia nos. sicut illi: eramꝰ filu ire. In hac ira cũ
eẽnt homines ꝑ originale pecẽm. tanto grauiꝰ

Expanded text:
solum mortis, sed etiam iniquitatis. Ideo Apostolus ait: Eramus natura filii irae, id est filii vindictae, filii poenae, filii gehennae. Quomodo natura? quia peccante primo homine vitium pro natura inolevit. Tenebatur enim justa damnatione genus humanum, et erant omnes filii irae, de qua ira Dominus dicit: Qui non credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum . Non ait venit, sed manet. Cum hac quippe ira omnis nascitur. Ipsa est enim illa ira cum qua omnes nati sumus, cui nascendo haesimus, ira de propagine iniquitatis, de macula peccati. Et nota quod ipsa vere ac proprie natura hominis dicitur, qualis sine vitio primitus condita est. Tnaturam dicamus etiam, qualis nascitur homo, c si dicat: Cum haec praedicta fuerint in nobis sicutgentibus, non desperet gentilis quin par Judaeis fiat, quia nos sicut illi eramus filii irae. In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius
Abbreviated transcription (Latin):
& nichil ad¬
iungatis. p̃¬
ter ea quȩ d̃s
uult. Et uere
sollicitus ꝓuo
bis. Testimo¬
nium enĩ ili
ꝑhibeo: quod
habet multũ
ñ solumoran¬
do. s etiã aliis
modis. estote
bis sollicit. &e
s etiam᷑ ꝓhis
qui sunt laodi¬
cie & qui sunt
iherapolim.

Expanded text:
 nihil adjungatis praeter ea quae Deus vult. Et vere sollicitus est pro vobis. Testimonium enim illi perhibeo, quod habet multum non solum orando, sed etiam aliis modis. Estote nobis solliciti, et sed etiam pro his qui sunt Laodiciae, et qui sunt Hierap
Abbreviated transcription (Latin):
sic enĩ assumptꝰ est: ut cõmutaretur ineffabilit̃
& excellentiꝰ atq ꝯiunctiꝰ. quam uestis: cũ ab hoĩe
induit᷑. Nomine gͦ habitus: satis sig̃cauit qͣlit̃¬
dixerit. In similitudine. hoĩum factꝰ qr ñtrans¬
figuratione in hoĩem: s habitu factus est: cũ
indutꝰ est hoĩem. quẽ sibi uniens quod̃amͦ atq
ꝯformans. ĩmortalitati ęt̾nitatiq ꝯsociaret. si
gͦ oportet intelligi. u̾bum mutatum eẽ suscep¬
tione hominis. sicut nec menbra ueste indu¬
ta mutantur. qͣmuis susceptio illa: i neffabilit̃
susceptum suscipienti copularet. h abitꝰ gͦ ẽ.¬

Expanded text:
Sic enim assumptus est, ut commutaretur ineffabiliter Sic enim assumptus est, ut commutaretur ineffabiliter et excellentius atque conjunctius, quam vestis cum ab homine induitur. Nomine ergo habitus satis significavit qualitdixit, in similitudinem hominum factus, quia non transmigratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique consociaret. Non ergo oportet intelligi Verbum mutatum esse susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur, quamvis susceptio illa ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. Habitus e
Abbreviated transcription (Latin):
me inuenit᷑. ¶ Qrtum genꝰ est: cũ ea q̃ accedunt. mu¬
q̃ deiecta atq deposita: ñ ħt eam formã quã sumit
indicta. Indut.a enĩmenbris: accipit formã: quã
ñ habebat exuta. qd̃ genꝰ ꝯgruit huic cõꝑatio¬
n. Deiem̃ filius semet ip̃m exinanuit. ñ for¬
mã suam mutans. s formam serui accipiens.
neq conu̾sus aut transmutatꝰ in hominẽ. amiᷤᷤ¬
sa incõmutabili stabilitate. & in similitudine
hominũ factus ẽ ipse susceptor uerũ hoĩem sus
cipiendo. hic em̃ similitudo. u̾itatẽ expͥmit. & ha¬
bitu inuentꝰ ut homo .i. habendo hoĩem inuentus
ẽ ut homo. eis. quib in homine apparuit. Qd̾ diẽ
ut hõ. tale ẽ quale & illud quasi unigenitia patͤ.
uitatẽ enĩ expͥmit. Habitus aut̃ iste: ñ ẽ ex pri
nat᷑am di mutauit. nec ex scdo. ñ enĩ mutauit
homo d̃m. nec mutatꝰ est ab illo. nec ex tercio.
sion enĩ sic assũptꝰ est homo. ut nec ip̃e muta¬
ret d̾m. nec ab ip̃o mutaretur. s potiꝰ ex qͣrto.

Expanded text:
mur. Tertium genus est, cum ipsa quae accedunt mu dejecta atque deposita non habet eam formam quam sumit induta. Induta enim membris accipit formam quam non habet exuta. Quod genus congruit huic operationi. Deus enim Filius semetipsum exinanivit, non formam suam mutans, sed formam servi accipiens: neque conversus aut transmutatus in hominem, amissa incommutabili stabilitate, et in similitudinem 181 hominum factus est ipse susceo Hic enim similitudo veritatem exprimit. Et habitu inventus ut homo, id est habendo hominem, inventus est ut homo eis quibus in homine apparuit. Quod dicit ut homo, tale est, quale et illud, quasi Unigeniti a Patre. Veritatem enim exprimit. Habitus autem iste non est ex primnaturam Dei mutavit, nec ex secundo. Non enim mutavit homo Deum, et mutatus est ab illo, nec ex tertio. Non enim sic assumptus est homo, ut nec ipse mutaret Deum, nec ab ipso mutaretur; sed potius ex quarto.
Abbreviated transcription (Latin):
ficiatis a fide: flectogenua
to ne deficiatis. ostendit
cos hab̾e: ꝓpͥe uoluntatiꝰ
arbitrium. s ne. illud suf¬
ficere putent: addit. hui
reigr̃a flecto genua mea.
.i. humilio sensum mentiᷤᷤ
nua flecto: ad patrẽ dñi

Expanded text:
ficiatis a fide, flecto genuato ne deficiatis, ostendit eos habere propriae voluntatis arbitrium, sed ne illud sufficere putent, addit, hujus rei gratia flecto genua mea, id est humilio sensum mentis mnua flecto, ad Patrem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
patre. omĩs pat̾nitas in
.i. ex cuiꝰ dispositione: st̃
nõb̾ patres. ⁊ incȩlis an¬
geli. nob̾ ꝓuidentes.⁊
in t̾ra. p̃lati. Et nota. qd̾
ñ ait: est pat̾nitas. s no¬
minat᷑. qr nec homo nͦ
angłs. uere ẽ pat̾. ut
d̾s. qui ẽ pat̾ om̃ium:
creatione. ⁊ fidelium:
recreatione. qͦs adopta¬
uit in filios. Sicut enĩ
d̃s qui solus ue ẽ. & solꝰ
ue ẽ bonꝰ. eẽntie & bomi¬
tatis suȩ nom̃ cet̾is imꝑ¬
bona dicant᷑. Ita & ip̃e
qui solus pat̾ est: om̃i¬
umrerum creatione. &
fidelium regen̾atione
unigenitꝰ ꝑ naturam: adoptionis b̃nficio patrẽ se¬
dicit᷑ pat̾. uł natura. uł auctoritate exempli. uł
ratione beneficii. Ad patrẽ gͥ xp̃i flecto genua
mea: ut det uob scdm diuitias głe sue .i. sed̾m
uob̃̾ ut ñ deficiatis. in de enĩ .i. ex uirtute: erit ñ
.i. det uob̃ uirtutẽ. qua sitis roborati: in int̾iori
homine: qͥ ab hostib ñ pot̾ ꝯtingi. & hoc. ꝑ sp̃m¬

Expanded text:
re omnis paternitas in est ex cujus dispositione sunt nobis patres, et in coelis angeli nobis providentes, et in terra praelati. Et nota quod non ait, est paternitas, sed nominatur, quia nec homo, nec angelus vere est pater, ut Deus qui est Pater omnium creatione, et fidelium recreatione, quos adoptavit in filios. Sicut enim Deus qui solus vere est, et solus vere bonus essentiae et bonitatis suae nomen caeteris imbona dicantur, ita et ipse qui solus Pater est omnium rerum creatione et fidelium regenerationeDei Unigenitus per naturam, adoptionis beneficio Patrem sdicitur pater, vel natura, vel auctoritate exempli, vel ratione beneficii. Ad Patrem igitur Christi flecto genua mea, ut det vobis secundum divitias gloriae suae, vobis ut non deficiatis. Inde enim, id est ex virtute erit non id est det vobis virtutem qua sitis roborati in interiori homine, qui ab hostibus non potest contingi. Et hoc p
Abbreviated transcription (Latin):
hensibilem
esse. Idemẽ. qd ad ty¬
tum dicit. sine cͥmine
eẽ. Res pene contͣ na¬
turam: ut aliquis sit¬
sine pecc̃o. s hoc ita
uult intelligi. irrep̃¬

Expanded text:
hensibilem esse. Idem est quod ad Titum dicit, sine crimine on. Res pene contra naturam est, ut aliquis sitsine peccato; sed hoc ita vult intelligi, irrep
Abbreviated transcription (Latin):
nos: suscipientes reg
seruit᷑ do. Uñ subdit. ꝑ quã gr̾am: seruiamus
placentes d̾o.⁊ hoc. cum metu qr d̾s est .i. tim̃¬
tes eum. ut d̾m. &e iudicem om̃ium. & cũ reue¬
renua.i. cũ amore honoris. qr pat̾ est .i. dili¬

Expanded text:
nos suscipientes regnservitur Deo. Unde subdit: Per quam gratiam serviamus, placentes Deo. Et hoc cum metu, quia Deus est, id est timentes eum ut Deum et judicem omnium, et cum reverentia, id est cum amore honoris, q
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria nisi infirme car
in eẽ ñ possent: mirum nisi homines eẽ arbi
dam diuine maiestatis ȩxistentib ⁊ apparen¬
tib signis. sicut in hoĩb d̾i: sepe apparuisse
occurrit angłis: & adorauit in faciem: uidet᷑
intellexisse: qd̾ angłieẽnt. s rursus cũ adrefec¬
tionẽ corporis inuitat: que mortalib necessari¬
diuinitus eẽ missos. quitñ hoĩes eẽ credentur.
Exhibuit. itaq hospitalitatẽ: ut scĩs hoĩb di.¬
in quib d̃m ẽẽ cognouit. cum eos sicut ipse
abraham. angłos eẽ nesciret. & abraham in

Expanded text:
necessaria nisi infirmae carni esse non possent, mirum nisi homines prius esssdam divinae majestatis existentibus et apparentibus signis sicut in hominibus Dei saepe apparuisse occurrit Lot angelis et adorauit in faciem, uidetur intellexisse quod angeli essent; sed rursus cum eos ad refectionem corporis inuitat, quae mortalibus necessaridivinitus esse missos, qui tamen homines esse crederentur. Exhibuit itaque hospitalitatem ut sanctis hominibus Dei, quia Deum esse cognovit cum eis, sicut ipse Abraham angelos esse nesciret. Et Abraham in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ illos sup̃mos. uͥ sol. lu
na & fyd̾a ostituta sunt.
sensum exponit. dicens.
d̾ aut̃ dixit adhuc:
addens semel: ꝑ ad huc:
declarat transla. mobi.
dit tanquã factoꝵ ꝯiͣ.
pot̾ ea mou̾e: tanquam
sua facta. ꝑsemel uo qd
addit: notat se illa sic mo¬
uere: ut maneant. post¬
ea et̾ualit᷑. ĩmobilia sed̾
ea quȩ ip̃a st̃ .i. scd̾m

Expanded text:
n illos summos, ubi sol, et luna, et sidera constituta sunt. sensum exponit, dicens: Quod autem dixit adhuc, addens semel, per adhuc declarat translationem mdit: Tanquam factorum.t ea movere, tanquam sua facta. Per semel vero quod addit, notat se illa sic movere, ut maneant, postea aeternaliter, immobilia secundum ea quae, ipsa, sunt, id est
Abbreviated transcription (Latin):
.i. t̾rena. multomag̃ nos
ñ effugiemus: qui adu̾
sp̃ualia.⁊ ꝓmittentẽ et̾na.
nec debemus retusare:
cum legem dabat in mõ¬
tem syna mouit. t̃. ut cõ¬
minaretur ne recusarẽt.
nus debetis recusare. ꝓ
hoc legitur. ñ solũ t̾ram:

Expanded text:
rena. Multo magis nos, non effugiemus, qui adverspiritualia, et promittentem aeterna. Nec debemus recusare, cum legem dabat in monte Sina, movit terram, ut comminaretur ne recusarent. nus debetis recusare. Prhoc legitur, non solum terram,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ menbra appellat. ut¬
rum seruit. post acceptam uitatis
rationẽ: bonȩ uitȩ ope¬
& ñ cam factis exeqͥ. Qui enĩ scit uoluntatẽ. do¬
miri sui ce ñ fac̃. uapulabit multis. fornicatio
e. om̃is concubitus p̃ter legitimũ conubium.
ĩmundiciã. quȩ ẽ ꝯtra naturã. libidinẽ. s ardo¬
rem. ꝑ quaslibet turpitudines diseurrentem.
concupiscentiã malã. de aliena uxore. uł de ali¬
ꝓ hibet. y dolatriam & auariciã. &e recte. ydolatͥe
cõparat auariciam. quȩ ẽ non dispar malicia.
qr radix est omĩum maloꝵ. ⁊ pene uno explen¬
tur oꝑe. quia sicut ydolatria: do nitit᷑ auferre
ꝗłamꝰ ne solus nom̃ d̾iratis habeat: ita auaruᷤ.
Indĩ res se extendit. ut solus usurpet. q̃ d̾s om̃i¬
b fecit uiraq gͥ. ao inimmica sunt. quia negan¬

Expanded text:
quae membra appellat, ut post acceptam veritatis rationem bonae vitae opeeri, et non eam factis exsequi. Qui enim scit voluntatem domini sui, et non facit, vapulabit multis. Fornicatio est omnis concubitus praeter legitimum connubium; immunditiam, quae est contra naturam; libidinerem, per quaslibet turpitudines discurrentem; concupiscentiam malam de aliena uxore, vel de aliprohibet, idololatriam et avaritiam. Et recte idololatriae comparat avaritiam, quae non est dispar malitia, quia radix est omnium malorum, et pene uno explentur opere; quia sicut idololatria uni Deo nititur auferre gloriam, nec solus nomen deitatis habeat, ita avarus in Dei res se extendit, ut solus usurpet quae Deus omnibus fecit. Utraque igitur Deo inimica sunt, quia negan
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ambulastis. & id̃o. tur¬
piꝰ est. si mͦ reditis ad ead̃e¬
Ambulastis dico. cũ uiu̾e.¬
tis .i. cum uitam ẽẽ pu¬
taretis. in ilł. hec memo¬
rat: ut se euasisse gaude
recepistis: & uos: ut alu¬
om̃s fideles: deponite.
ñ solum supradicta gnͣ¬
dia uicia. s etiã omĩa alra
.s. iram. que est subitus
addit. indignationẽ de
alio sublimato. malicrã¬

Expanded text:
ambulastis, et ideo turpius est, si modo reditis ad eadeAmbulastis dico, cum viveretis, id est cum vitam esse putaretis, in illis. Haec memorat ut se evasisse gaudearecepistis et vos, ut omlii fideles, deponite, non solum supradicta grandia vitia, sed etiam omnia alia, t iram, quae est subitus iculosa; addit, indignationem, alio sublimato; malitia
Abbreviated transcription (Latin):
res sclirticamus qd xpc dixit ꝙ ꝓpt̾ nos aẽ ip̃e
dignatus ẽ hoc oicere. tempꝰ ur̃m. semꝑefi pa
ratu. tempꝰ neum nundu a duent. mortifioite
Post rationes de ple¬
genalis exhortatio
adoñs. de moribus.¬
subditur. uͥ monet
dinẽ redeant. Qi ap¬
A parebitis cum xp̃om¬

Expanded text:
os et ipse dignatus est hoc dicere: Tempus vestrum semper est paratum, tempus meum nondum advenit . Mortificate. Post rationes de pleneralis exhortatio ad omnes de moribussubditur, ubi monet dinem redeant. QApparebitis cum
Abbreviated transcription (Latin):
tera di ÷ regnans in equalitate patris. &e ita
in sũma ẽ excellentia. & ꝑhoc certimẽ. qd̃ ꝑ eũ
Adexcelsa ꝑuenire potestis. Querite dico. q̃ sur¬
sũ ft inuen̾ta aut̃. iocunda habete. & hẽ qd̾ subd
mundams. & cadu¬
abscondita ẽ hoib
maxime: carnalib¬

Expanded text:
te Patris, et ita, in summa est excellentia, et pro hoc certum est, quod per eum ad excelsa pervenire potestis. Quaerite dico, quae sursum sunt; inventa autem jucunda habete. Et hoc est quod mundanis et caduabscondita est omnibus maxime carnalib
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ercauit eũ .s. nouum hoĩem. inagnitione. sui
Satis ostendit. ub homo sit ereatus: ad yma¬
intelligibili mñtis. Sic̃ enĩ post lapsũ peccati. hõ
in agnitione di renouatur scdmymaginẽ eiꝰ
qͥ ereauit cũ ita. in ip̃a agnitione. creatus est
an qua delicto ueterascet. uñ. rursus in eadẽ ag
nouus homo qui renouatur in agnitione di
milli uubium est. ñ scd̾m corpus nec sedm
qualibet partẽ anim s sed̾m rationalem
mentẽ. ubi ẽ agnitio dĩ. hoĩem eẽ ymagniẽ¬

Expanded text:
 scilicet novum hominem in agnitionem sui. Satis ostendit ubi homo sit creatus ad imaintelligibilis mentis. Sicut enim post lapsum peccati homo in agnitionem Dei renovatur secundum imaginem ejus qui creavit eum; ita in ipsa agnitione creatus est, antequam delicto veterasceret. Unde rursus in eadem agnnovus homo qui renovatur in agnitione Dei, nulli dubium est, non secundum corpus, nec secundum quamlibet partem animi, sed secundum rationalem mentem, ubi est agnitio Dei, hominem esse imagi
Abbreviated transcription (Latin):
effectũ irȩ .s. & indigna¬
tionis. Malicia em̃ est.
qͣ quis molitur dãpnũ
alicui. blasphemiã in
frẽm uł dłm. turpẽ ser¬
monẽ uł turpiloqum
deponite de ore ur̃o.
& si in corde sit ꝯcep
ñ hñt osuetudinem
ebriecatis. qui tñ ali¬
qͣndo mebriant᷑. sic
sunt: qui ñ hñt osue¬
tudinẽ m̃tiendi. ⁊ tñ:
aliq̃n mentiunt᷑ Sic &
in aliis fit .ẜhibet gͦ:
aliq̃n m̃tiri. & p̾cipue:
m̃tiri assidue. Dico. no¬
lite m̃tiri uos dico: ex¬
poliantes uos uet̾em
cum actib suis. utt nec
actus pecc̃i. int̾dũ adsit.

Expanded text:
effectum irae, scilicet indignationis. Malitia autem est qua quis molitur damnum alicui, blasphemiam, in fratrem vel Deum; turpem sermonem vel turpiloquium, deponite de ore vestro, etsi in corde sit concenon habent consuetudinem ebrietatis, qui tamen aliquando inebriantur; sicut sunt qui non habent consuetudinem mentiendi, et tamen aliquando mentiuntur, sic et in aliis fit. Prohibet ergo aliquando mentiri, et praecipue mentiri assidue. Dico, nolite mentiri: vos dico, exspoliantes vos veterem cum actibus suis, ut nec actu
Abbreviated transcription (Latin):
cogitate ñ carnalias¬
s quȩ sursum st̃. ñ
loco. s mĩto excellen¬
tiȩ suȩ. ne in huiꝰmum¬
ui parte figamꝰ aĩom¬
quo umu̾so: nos exu¬
ere debemꝰ. id̃o dicit:
querite que. sur. ft̃.¬

Expanded text:
as quae sursum sunt, non loco sed merito excellentiae suae, ne in hujus mundi parte figamus animquo universo nos exuere debemus, ideo dicit, quaerite quae sursum su
Abbreviated transcription (Latin):
luitẽ. s ammalia: & san¬
guinẽ xp̃i ꝯfirmatorẽ
noui teftamenti pollutũ
duxerit .i. pecẽm purga¬
re ñ ualentem: In quotũ.
scĩficatus ẽ .i. remissionẽ¬
grauit̾ peccat. Pollutum
enĩ sanguinẽ xp̃i ducit.¬
A qui ꝑ carnales obseruan¬
tias credit pecca dumtti.
a quib retrahit nos san¬

Expanded text:
sed animalia, et sanguinem Christi confirmatorem Novi Testamenti, pollutum duxerit, id est peccatum purgare non valentem. In quo tamen sanctificatus est, id est remissiongraviter peccat. Pollutum enim sanguinem Christi ducit, qui per carnales observantias credit peccata dimitti, a quibus retrahit nos san
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ẽ efficax ⁊ poteis
face qd̾ uult. Reme¬
moramini. Sicut op¬
tum medicoꝵ. cum
alios secuerint: & ꝑ
incisionẽ. doloris
augmentũ fec̾int:
solatium minorib¬
medicaminib affert̃
& remedium: illi loco
ñ incidatis in manus dei: rememoramini pri
ꝓ qͣ uenit tͥbulatio: sustinuistis magnũ c̾tam̃
aut̃ rudes sustinuerunt: turpe ẽ si modo defi
ebantur. uñ: subdit Et in altero. Qnͣs ustimi

Expanded text:
semper est efficax et potens facere quod vult. Rememoramini, sicut optimi medicorum cum alios secuerint, et per incisionem doloris augmentum fecerint, solatium mitioribmedicaminibus afferunt et remedium; illi loco,: Ut autem non incidatis in manus Dei, rememoramini prispro qua venit tribulatio, sustinuistis magnum certameautem rudes sustinuerunt, turpe est, si modo deficebantur. Unde subdit: Et in altero. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃arum. ⁊ ego redda.
si alienas uindicat.
iniurias: & suas. Et¬
it̾m scriptura dicit.
qͥa dñs iudicabit:
purgando. seꝑando
a malis: ꝓpłm suũ.
qͣntomagis puniet
inimicos: Horren¬

Expanded text:
rarum, et ego reddam. Si alienas vindicat injurias et suas, iterum Scriptura dicit, quia Dominus judicabit purgando, separando a malis populum suum, quanto magis puniet inimicos. Horren
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾. S sciendũ. quod
hic quid̾a exurgunt
hoꝵ u̾boꝵ occasione:
penitentiam auferen
post lapsum surg̾e:
tra hoc expectemus. s peniteamꝰ. T̃erribił aut̃¬
que osumptura ẽ adusarios xp̃i. qd̾ ꝓbat per
minus. nam quis faciens Irritã .i. p̾uaricans.
legem moysi: duobus
uel trib testib ꝯuictus:
sine ulla miseratione mo¬
contra quos ꝑhibebunt
angłi testimonium: & scĩ.¬

Expanded text:
autem. Sed sciendum quod hic quidam exsurgunt, horum verborum occasione poenitentiam auferentpost lapsum surgere tra hoc exspectemus, sed poeniteamus. Terribilis autquae consumptura est adversarios Christi. Quod probat per minus. Nam quis faciens irritam, id est praevaricans legem Moysi, duobus vel tribus testibus convictus, sine ulla miseratione mocontra quos perhibebunt angeli testimonium et s
Abbreviated transcription (Latin):
ad uomitum redit. & penitere negligit.
Scimus enĩ
qui dixit. mi
chi uindictã.¬
& ego reddã:
Et iterum. Qa
iudicabit do¬
minꝰ popłm
suum. Horren¬

Expanded text:
ad vomitum redit et poenitere negligit. Scimus enim, qui dixit: « Mihi vindicta, ego reddam » . Et iterum: « Quia judicabit Dominus populum suum. Horren
Abbreviated transcription (Latin):
scõgratis dato. uel
qͥdat gr̃am contu¬
melia fec̾it: Sp̃uii
contumeliam facit.
qͥ remissionẽ quam
bit carnalib obser¬
uantus. uł qui eum:
male uiuendo: a se
abicit. uł conculcat

Expanded text:
cto gratis dato, vel qui dat gratiam, contumeliam facit. Spiritui contumeliam facit, qui remissionem quam bit carnalibus observantiis, vel qui eum male vivendo a se abjicit. Vel conculcat
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̾ea
habun¬
dantius
oportet
obserua¬
re nosea
que au¬
diuimuᷤ
ne forte
ꝑefflua¬
mus.Si
enim qͥ
los dictꝰ
est ser¬
mo: fac¬
tus est
firmus.
los suos destinet.ds. Quauis
emĩ multum int̾sit int̾ an¬
gelos &e hommes. ꝓpinquos
tamen eos nob̾ fecit. qr nr̃e
salut student ꝓpt̾ nos diseur¬
runt. nob̾ suo funguntur
officio. hoc ẽ opus angłicum.
angłicȩ functionis officium.
ut om̃ia fiant ꝑ salute ꝓxi¬
moꝵ. magis aut̃. hoc est op̾¬

Expanded text:
ropterea abundantius oportet observare nos ea quae audivimus ne forte effluamus. Si enim qui los dictus est, sermo factus est firmus los suos destinet Deus. Quamvis enim multum intersit inter angelos et homines, propinquos tamen eos nobis fecit, quia nostrae saluti student, propter nos discurrunt, nobis suo funguntur officio. Hoc est opus angelicum, angelicae functionis officium, ut omnia fiant pro salute proximorum. Magis autem hoc est op
Abbreviated transcription (Latin):
hoc: fides ħt efficaciam. & ꝑ dilectionẽ: tradidit
ñ aliud sacͥficium. s semet ip̃m solum. qͥ tant̾ est.
Attende qd̾ filius se tradidit. ut hic dr̃. & pater
eum tradidit. ut alibi ait apłe. qui ꝓpͥo filio ñ¬
peꝑcit. si ꝓ nob̾ omĩb tͣdidit illũ. Si pat̾ tradid̃
filium: & filiꝰ tradidit scip̃m: iudas quid fecit :
facta ẽ traditio a patre. facta c̃ traditio a filio. fac¬
taẽ ẗditio a uida una res facta ẽ a uida. Qͥd gͦ dis¬
creuit patrẽ tradentẽ filium: & filiũ tradentẽ se
& iudam tradentẽ magistrũ: quia hoc fecit pa
ter & filiꝰ in caritate. iudas aũt fecit. in ꝓditi¬
one. Uidetis: qr ñ quid faciat homo ꝯsiderand̃
c̃ s qͦ animo. & uoluntate faciat. In eodẽ facto:
tatẽ. detestam iiquitat̾ẽ. Ds cogitauit salutem
nr̃am: qͣ redepti sumus. Iudas cogitauit p̾cium:
qͦuendidit dñm. filius p̃cium: qd dedit ꝓ nob̃.
duisa gͦ intentio. diu̾sa facta facit. cũ tamen:

Expanded text:
icaciam, et per dilectionem tradidit pro me, non aliud sacrificium, sed semetipsum, solum, qui tantus est. Attende quod Filius se tradidit ut hic dicitur, et per eum tradidit ut alibi ait Apostolus: Qui proprio percit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Si Pater tradidit Filium, et Filius tradidit seipsum, Judas quid fecit? Facta est traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda, una res facta est. Quid ergo discrevit Patrem tradentem Filium, et Filium tradentem se, et Judam tradentem Magias autem fecit in proditione. Videtis quia non quid faciat homo considerandum est, sed quo animo et voluntate faciat. In eodem facto itatem, detestamur iniquitatem. Deus cogitavit salutem nostram, qua redempti sumus; Judas cogitavit pretium quo vendidit Dominum; Filius pretium quod dedit pro nobis. Diversa ergo intentio, diversa facta facit, cum tamen s
Abbreviated transcription (Latin):
iħu utmentis de
celo: ad iudicum
cũ angłis uirtutis
uirtus di apparebit.
dũ bonos eligent.
malos foras mit¬
tent. & tunc. gla
his. & tetror illis.
uementis in flãma¬

Expanded text:
u venientis de coelo ad judicium cum angelis virtutis virtus Dei apparebit, dum bonos eligent, malos foras mittent; et tunc gloria his et terror illis venientis in flam
Abbreviated transcription (Latin):
&e ip̃os .s. iudeos & gentes. & etiam add̾m. quia
& duos popłos int̾ se pacificauit. & do illos recon¬
ciliauit. uñ. subdit. qui fecit utraq .s. utrunꝙ
angularis. in quoduo ppłi tanquam parietes
de diu̾soangulo uenientes. sibimet quasi in pa¬
cis osculo copulantur. quos ꝑ hoc umunt qd̾
ex lege. inde: ex ydolatria. soluit. remouens le¬
gem aiudeis. & ydolatriam a gentib. qui paries
dicit᷑ maceriȩ: qr ñ erat stabilis. neq robustus.
Est enĩ maceria: congeries lapidĩsine cemento.
ut fit circa hortos. Paries gͦ maceriȩ est: qui fa¬
cile destruerentur ueniente gr̃a. quȩ & legem
ãmouit: & corda gentium: ab ydolatria conu̾tit.
Medĩ aut̃ erat. ut neut̾ ppłs alt̾i ꝯcordaret. Stan¬
te aut̃ hoc paricte. erant inimiciciȩ. ira. inui¬
diaq int̾ eos. quȩ abolita sunt: destructo pari¬
ete. un. subdit.⁊ ꝑ hoc. c̃ soluens. inimicicias in
carne sua .s. assumpta. uł ĩmolata. Legẽ. hic

Expanded text:
os et gentes, et ad Deum qui et duos populos inter se pacificavit, et ideo reconciliavit. Unde subdit: Qui fecit utraque, scilicet uim est lapis angularis, in quo duo populi tanquam parietes de diverso angulo venientes sibimet quasi in pacis osculo copulantur, quos per hoc univit, ex lege, inde ex idololatria solvit, removens legem a Judaeis, et idololatriam a gentibus: qui paries dicitur maceriae, quia non erat stabilis neque robustus. Est enim maceria congeries lapidum sine caemento, ut fit circa hortos. Paries vero maceriae est qui facile destrueretur veniente gratia, quae et legem amovit, et corda gentium ab idololatria convertit. Medius autem erat ut neuter populus alteri concordaret. Stante autem hoc pariete erant inimicitiae, ira, invidiaeque inter eos, quae abolitae sunt destructo pariete. Unde subdit: Et per hoc est solvens inimicitias in carne sua, assumpta vel immolata. Legem. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ad carnales obser¬
uantias. ñ quantũ¬
ad ueritatẽ. qͣm p̃sig¬
nabat. Quacuans¬
dico: decretis .i. p̃cep¬
tis euangłii. quȩ ex¬
ratione sunt. Ideo
euacuauit. ut duoᷤᷤ
ppłos pͥus diuisos

Expanded text:
nales observantias, non quantd veritatem quam praesignabat. Evacuadico, decretis, id est praeceptis Evangelii quae exratione sunt, ideo evacuavit ut duos pulos prius divisos
Abbreviated transcription (Latin):
sustinco. patet scelꝰ falsitatis ñ eẽ. qd̾̃ in me iusta
sustmendi fortitudo magnificat. Mmanifesta fie¬
rent dico. in om̃ip̃torio ubi maiores ꝯueniunt.:
ce incet̾is om̃ib locis. Cumenĩ apłe rome uinctꝰ
retrusꝰ cẽt in carce̾: in domo imꝑatoris. ⁊ doceret
euangłin: & infirmos euraret. & multa miracła

Expanded text:
falsitatis, quod in me justa sustinendi fortitudo magnificat Hieron. Manifesta fierent dico in omni praetorio, quo majores conveniunt; et in caeteris omnibus locis. Cum enim Apostolus Romae vinctus retrusus esset in carcere in domo imperatoris, et doceret Evangelium, et infirmos curar
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum. fieria
ñ aliud. uidete: ne
frustra. confido di¬
pit in uob opꝰ bonũ
cooꝑans ꝑficiet. co¬
oꝑando enim d̃s in
nob̃ ꝑficit: qd̾ ope¬
rando incipit. quia
ipse ut uelimꝰ oꝑat᷑
incipiens: qui uo¬
lumꝰ & sic uolumus
ut faciamꝰ: nobis
cooꝑatur. tñ sine
illo: uł oꝑante ut
uelimus. uł coope¬
rante cum uolumꝰ¬
ad bona pietatis
in nob̾ ꝑ successio¬
nẽ: usq: in diẽ iħu

Expanded text:
hoc ipsum fieri a non aliud, videte ne frustra. Confido dipit in vobis opus bonum, cooperans perficiet. Cooperando enim, o perficit quod operando incipit, quoniam ipse ut uelimus operatur incipiens qui uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumad bona pietatis in nobis, per successionem, usque in diem Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio ea q̃ sustineo: ut płes e fr̃ib ñ in se.
s in dño ꝯfidentes inuincłis meis .i. in ꝯsid̾atio¬
ne uincłoꝵ meoꝵ. habundantꝰ quã ante: au¬
d̾eut ꝯtraimpugnantes: loq ubũ di sine timore.
qͣi meo exemplo audent confident p̃dicare. ita
dicentes. Si uinctꝰ loquit᷑: cur ñ potiꝰ nos: Con¬
stantia enĩ eius multos aĩauit: ut ñ timent euan

Expanded text:
Evangelio ea sustineo ut plures e fratribus, non in se, sed in Domino confidentes vinculis meis, id est in consideratione vinculorum meorum, abundantius quam ante auderent contra pugnantes loqui verbum Dei sine timore. Quasi dicat: Meo exemplo audent confidenter praedicare ita dicentes: Si vinctus loquitur, cur non potius nos? Constantia enim ejus multos animavit, ut non timerent eva
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ .i. sic̃ iustum ẽ me ita uelle de
uob̾. Aliud enĩ non debui sentire de tam bo¬
nis: & exponit causam. eo qd̾ habeam uos.
ñ in solis labus. s incorde .i. in intimo affectu
caritatis. qͣ desidero. uos om̃s etiam minores
in futo ẽẽ socios .i. ut in futuro sitis socu. gau¬
di mei .i. remunationis uite et̾nȩ. & hoc de¬
sidero. dum laborotẽ in uincłis meis. & in de¬
fensione euangłii. contra impugnatores.
& confirmatione infirmoꝵ: in doctna euan¬
gelii. & est sensus. Memor ur̃i sum. & bonũ
uob̾ desid̾o. siue sim uinctus. sciens uos¬
quoq ec̃ uinctos. siue sim defendens:¬

Expanded text:
id est sicut justum est me ita velle de vobis. Aliud enim non debui sentire de tam bonis. Et exponit causam, eo quod habeam vos, non in solis labiis, sed in corde, id est in intimo affectu charitatis, qua desidero vos omnes, etiam minores, in futuro esse socios, id est ut in futuro sitis socii gaudii mei, id est remunerationis vitae aeternae. Et hoc desidero, dum laboro, in vinculis meis et in defensione Evangelii, contra impugnatores, et confirmatione infirmorum in doctrina Evangelii. Et est sensus: Memor vestri sum, et bonum vobis desidero, sive sum vinctus, sciens quoque vos esse vinctos; sive sim defendens
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa suꝑiꝰ dixit. se euꝑe
hos fore participes
gaudii sui. id̃o. quid
insinuat eis qͣsi caris.
o fr̃s uolo scire: qͥa dixi
uos socios gaudui mei:
uł id̾o ait circa me:
qͥa ñ ad int̾iora ꝑtin¬
gunt. magis uenert
ad ꝓfectum euangłii
qͣm ad detͥmentũ. ut
mali intenderunt.
ad ꝓfectũ uenerunt
dico: ita: ut uincula
mea fierent manife
annunciatur. ułum¬

Expanded text:
quia superius dixit se cupere hos fore participes gaudii sui, ideo quod pio ejus insinuat eis quasi charis, o fratres, volo scire, quia dixi vos socios gaudii mei, Vel ideo ait circa me, quia non ad interiora pertingunt, magis venerunt ad profectum Evangelii, quam ad detrimentum ut mali intenderunt ad profectum. Venerunt dico ita ut vincula mea fierent manifesannuntiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ .i. quanto affectu.
cupiam uos om̃s eẽ
Uł eo affectu diligatiᷤᷤ
siderare: illos ẽẽ socioᷤᷤ
gaudii sui. & det̾minat
hic:. quomͦ desideret.
tate. ñ carnis affec¬
ẽ qd̃ ait: testis enĩm

Expanded text:
 est quanto affectu, cupiam vos omnes essvel eo affectu diligatis Dsgaudii sui, et determinat hic quomodo desiderat, tate, non carnis affecest quod ait: Testis enim
Abbreviated transcription (Latin):
non sufficit abstine a malo. nisi fiat qd bonũ est:
pleti fructu iusticie .i. bonis oꝑib quȩ st̃ fructus¬
iusticie. quȩ est habitus anmi. repleti dico: ñ uiri
in głam &e laudẽ d̾i .i. in głam ȩt̾nam. unde laude¬
xp̃m. & adeo sitis repleti. ut sitis in głam ⁊ lau. di.¬

Expanded text:
non sufficit abstinere a malo nisi fiat quod bonum est, pleti fructu justitiae, id est bonis operibus quae sunt fructus, quae est habitus animi. Repleti dico non viribin gloriam et laudem Dei, id est gloriam aeternam unde laudeistum. Et adeo sitis repleti ut sitis in gloriam et laud
Abbreviated transcription (Latin):
ui xp̃o. sine quo: nulla
bona dantur uobrs.
qͥaalit̃ bñdicit᷑ ds abho
mine: alit̾ homo ado
Unũ quide benedictio¬
entia ꝑsonȩ: uarie de¬
bet intelligi. sicut &
fac̾e dicitur ds & hõ.
s d̃s nutu solo impassi¬
homo uͦ conatu &e la¬
bore. ita d̾s bñdicitur
ab homine. cũ laudi

Expanded text:
isto, sine quo nulla bona dantur vobis. itur Deus ab mine, aliter homo a Deo: unum quidem benedictioentia personae varie debet intelligi, sicut et facere dicitur Deus et homo, sed Deus nutu solo impossihomo vero conatu et labore; ita Deus benedicitur ab homine cum laudi
Abbreviated transcription (Latin):
& fidelib fide rectaq̃¬
la duoposuit. Tunc enĩ
uita. si fide̾s est in xp̃o
iħu. Tunc u̾e scĩ sunt.
si fideles sint in xp̃o.
Uł distingue int̾ scõs
&̃ fideles. ut scõs in¬
telligas maiores & ꝑ¬
fectiores. fideles: minuᷤ

Expanded text:
 fidelibus, fide recta qla duo posuit, tunc enim vita, si fides est in Christo Jesu. Tunc vere sancti sunt si fideles sunt in Christo. Vel: distingue inter sanctos et fideles, ut sanctos intelligas majores et perfectiores, fideles minus
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ita & uos
ꝑ eam habe¬
tis quicqͥd
boniẽ uob̃. Paulus¬
in quã. scribit uel
mandat: uł ego
paulus scribo. uel¬
mando: om̃ib qͥ
sunt ephesi scĩs.¬
exercitio uirtutum.

Expanded text:
ta et vos per eam habetis quidquid boni est vobis. Pauluinquam, scribit vel mandat, vel ego Paulus scribo mando omnibus qui sunt Ephesi sexercitio virtutum,
Abbreviated transcription (Latin):
tos fac̾et. ẜreordinauit &e. qd̾ & illo iustos ad et̃¬
nam beatitudinẽ ꝑduc̾et. Harũ preordinationũ.
alt᷑am hic implet. Qd̾ iustos facit. alt̾am: in fut᷑o
implebit. q̃erit om̃ium ꝑfectio. aqua ꝯsũmati¬
onc om̃ium: incipit. ostendens pͥmo effectum eiꝰ.
& utens p̾terito ꝓ futo. ꝓ rei certitudine futurȩ.
maledictos .i. in futuro exaltabit. dando ĩmortali¬
tatẽ. un subdit. in om̃i bñdictione. sp̃uali .i. exalta¬
bit omĩmoda exaltatione &e ꝑfecta. que tota erit
sp̃ualis. etiã in corporib que tunc habebunt:
nat᷑am sp̃s. qr erunt agilia & habilia. cibo non
egentia. quȩ sp̃ui nat᷑alia st̃. b enedictio dico: ha¬
bita in cȩlestib .i. in cęlo. & hoc fiet: in xp̃o .i. ope

Expanded text:
et; praeordinavit etiam quod et illos justos ad aeternam beatitudinem perduceret. Harum praeordinationum alteram hic implet, id est quia justos facit; alteram in futuro implebit, quae erit omnium perfectio, a qua consummatione omnium incipit, ostendens effectum ejus, et utens praeterito pro futuro pro rei certitumaledictos, id est in futuro exaltabit, dando immortalitatem. Unde subdit: In omni benedictione spirituali, id est exaltabit omnimoda exaltatione, et perfecta, quae tota erit spiritualis etiam in corporibus, quae tunc habebunt naturam spiritus, quia erunt agilia et habilia, cibo non egentia, quae spiritui naturalia sunt. Benedictione dico habita in coelestibus, id est in coelo. Et hoc fiet, in
Abbreviated transcription (Latin):
emĩ habens
lex futuroꝵ
bonorũ. nor
ipsam yma¬
ginẽ rerum.
ꝑsingulos
annos his¬
demipsis ho¬
stiis quas of¬
ferunt inde¬
sment̾. nun¬
quã potest
tate. uerum: ut homo semel mortuus neces¬
sitate ⁊ iuire nature. ampliꝰ non morit᷑. sic et
xp̃e. eodẽ iure semel oblatus: ñ pot̾ amplꝰ mori.
s nec indigemꝰ. quia illa una oblatio sufficit:
ad exhaurienda pecc̃a. ñ dico om̃ium. s młtor̃
quia ñ om̃s eredunt. Scd̾o aũt aduentu ue¬
mens ad iudicium: appa
rebit expectantib se. in
salutem coꝵ. quia ñ ne¬
cessitate: s uoluntate
ꝓ peccatis eoꝵ mortiuisẽ.
apparebit dico: sine pec¬
cato.:. sine similitudine
carnis pecẽi. s potiꝰ m car¬
ne głlosa. uł apparebit si¬

Expanded text:
enim habens lex futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum per singulos annos iisdem ipsis hostiis quas offerunt indesinenter, nunquam potest tate. Verum ut homo semel moritur necessitate et jure naturae amplius non moritur, sic et Christus eodem jure semel oblatus non potest amplius mori, sed nec indigemus quia illa una oblatio sufficit, ad exhaurienda peccata. Non dico omnium, sed multorum, quia non omnes credunt. Secundo, autem adventu, veniens ad judicit exspectantibus se in salutem eorum, quia non necessitate, sed voluntate pro peccatis mortuus est. Apparebit dico, sine peccato, scilicet sine similitudine carnis peccati, sed potius in carne gloriosa. Vel apparebit si
Abbreviated transcription (Latin):
uł boues. ñ sanguinẽ ⁊ adipẽ. que scđ̾m car¬
nẽ offerunt᷑. s ꝓ eis intͦducendũ est rõnabile
obsequium. Quid aut̃ est rõnabile obsequiũ:
tes. Sp̃s enim ds̃ ẽ. & eos qͥ auorant eũ: in sp̃u
&e iitate: oportet ad orare. Ecce: qualib sacri¬
ficiis placatur ds. hecgͥ offeramꝰ Illa quide. di¬
uitiarum st̃: & diuitũ. Hec aut̃. uirtittes. illa:
extͥnsecus. ista: intͥnsecꝰ. Illa. quilib oꝑari potest.
hec aut̃. paue. Qnto em̃ melior ẽ pecore. homo:
tanto hoc sacrificium illis. hic enim: aĩam tuã
in sacrificium offers. ibi: pecora offerebantur.

Expanded text:
 boves; non sanguinem et adipem, quae secundum carnem offeruntur, sed pro eis introducendum et rationabile obsequium. Quid autem est rationale obsequium? tes. Spiritus enim Deus est, et eos qui adorant eum in spiritu et veritate adorare oportet . Ecce qualiter sacrificiis placatur Deus, haec igitur offeramus; illa quidem divitiarum sunt et divitum, haec autem virtutes; illa extrinsecus, ista intrinsecus; illa quilibet operari potest, haec autem pauci. Quanto enim melior est pecore homo, tanto hoc sacrificium illis. Hic enim animam tuam in sacrificium offers, ibi pecora offerebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
custoDI. occasione ĩmod̾atã abstinentiã
phibet. quã ipse inie.
custodias . tñ:. noliad
bib̾e. s ut̾e uino modico.¬
sic enĩn nocet castitat.
ut̾e dico ꝑpt̾ tuũ stoma¬
cum. ubi sedes egͥtudi¬
is. ⁊ freq̃ntes. infirmit̾.
speciale osilium esdat.
ut scip̃m salubri doc¬
mmietate debiles fi¬
ant. ⁊ post. medicoꝵ
suffragia reqͥrant. Tẽ¬
perandum ẽ enim ut si fieri pot̃ ceptũ obseqͥ¬
gradatim ꝓuehatur. potsꝰ. quam ꝑ inconsid̾anti¬
sine p̃iudicio nicħ fa¬
cias. dctͥminat: ubi p̾¬
iudicium sit necessari¬
um. & ubi non. diuidess
opꝰ est craminatione:
q sicut̃ q̃dam sunt ma

Expanded text:
uit hac occasione immoderatam abstinentiam ohibet quam ipse inieracustodias, tamen noli bibere, sed utere modicoim non nocet castitati. Utere, dico, propter tuum stomam, ubi sedes aegritudiis, et frequentes infirmspeciale ei consilium dat, ut eum salubri doc, non ut nimietate debiles fiant, et post medicorum suffragia requirant. Temperandum est enim, ut si fieri potest coeptum obseqgradatim provehatur, potius quam per inconsiderantisine praejudicio nihil faciendum, determinat ubi praejudicium sit necessarit ubi non, dividens opus est examinatione, quia sicut quaedam sunt ma
Abbreviated transcription (Latin):
recipe. Hec aut̃ ua est. que ua uidua ẽ. &e deso¬
lata. sꝑat in d̃o ⁊ instat obsec̾tionib. & orõnib
nocte ac die. Uera uidua: &e desolata: uł a suis
contẽpta. sꝑat in d̾o. Uidens em̃ se ex nulla
parte habere suffragium: toto animo ẽ deuo¬
ta do. de quo solo sꝑat auxilium uitȩ &e salutis.

Expanded text:
recipe, haec autem, vera est, quae vere vidua est et desolata sperat in Deum, et instat obsecrationibus et orationibus nocte et die. Vere vidua et desolata, vel a suis contempta sperat in Deo. Videns enim se ex nulla parte habere suffragium toto animo devota Deo, de quo solo sperat auxilium vitae et salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
indelicus huiꝰ mundi ẽ. uiuens cõmumuita. mor¬
tuaẽ maĩa. Uiduam talẽ cẽ debere sig̾cat ut oftñ¬
dat se idoscd̾as nuptias ꝯtẽpsisse: ut instaret dis¬
cipline dm̃cȩ. Si enĩ sub noĩe uiduȩ: delicus: uel
luxuriȩ uacet: uiuens mortua habenda ẽ. quia
genꝰ imposture ẽ: honorẽ uiduȩ hab̾e uelle: & ñ
obsequi do. aluid ag̾e:. & aliud ꝓfit̾. cum ꝓfiteat᷑
uiduam uult hab̾e: ut rep̾hendi ñ possit. amo¬
ta enim a spe mundane conu̾sationis: & corporiᷤ
curandi officio: ad d̾m se contulit. ut ꝓbabilema¬
gat uitam. Sublatis enĩ occasionib. quȩ aditus
solent aꝑire peccatis: pot̾ bona conũsatio inco¬
lumis ꝑmanere. Siqͥs

Expanded text:
in deliciis, hujus mundi est, vivens, communi vita mortua est in anima. Viduam talem esse debere significat, ut ostendat se ideo secundas nuptias contempsisse ut instaret disciplinae Dominicae. Si enim sub nomine viduae deliciis vel luxuriae vacet, vivens mortua habenda est, quia genus imposturae est honorem viduae habere velle, et non obsequi Deo, et aliud agere, et aliud profiteri, cum profiteatur Viduam vult habere, ut reprehendi non possit. Amota enim a spe mundanae conversationis et corporis curandi officio, ad Deum se contulit, ut probabilem agat vitam. Sublatis enim occasionibus mundi quae aditus solent aperire peccatis, potest bona conversatio incolumis permanere. Si
Abbreviated transcription (Latin):
crationib. q̃ sunt.
ꝓ remotione totius
bonoꝵ nocte ac die.
p̾cipe ⁊ c̃. Uł ita. Que
aũt. Uiduam. filios
uł nepotes haben¬
tem. non facile ad¬
mittendam ad sti¬
pendia eccłiȩ: docu¬
it. qr si pie: &e solli¬
cite domum suam
& necesse: ut sui pro¬
pinqui ei necessaria
ministrent. Siuͦde¬

Expanded text:
crationibus, quae sunt pro remotione totius bonorum, nocte ac die. praecipe, etc. Vel ita, quae autem. Viduam filios vel nepotes habentem non facile admittendam ad stipendia Ecclesiae docuit, quia et si pie et sollicite domum suam et necesse ut propinqui sui ei necessaria ministrent. Si ve
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qd̃ quiescit & regnat.
scd̾m nat᷑am diuinitatis:
mn dexta scdis. magnitud̃.
.i. in equalitate. sedentis
humanam naturam:

Expanded text:
d quiescit et regnat secundum naturam divinitatis, n dextera sedis magnitudinis, id est in aequalitate sedentis humanam naturam,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽ xp̃i significat. qͥ ꝑ feruorẽ dilectio¬
nis & humilitatem: ꝓ nr̃a redẽptione: sangͥnẽ
hic ẽ sanguis: nou testam̃ti confirmator quod
mandauit ad uos d̃s. Asꝑsit tab̾nacłm .i. eccłiam¬
Et asꝑsit omĩa uasa ministii .i. habentes officia
inȩccłia. quia om̃s doctores eccłie: in quib con¬
nificari. ip̃e est enĩ liber. & tab̾nacłm. &e uasa. ꝓ

Expanded text:
itatem Christi significat, qui per fervorem dilectionis et humilitatem pro nostra redemptione sanguinem Hic est sanguis Novi Testamenti confirmator, quod mandavit ad vos Deus. Aspersit tabernaculum, iEt aspersit omnia vasa ministerii, id est habentes officia in Ecclesia, quia omnes doctiores Ecclesiae in quibus connificari. Ipse est enim liber et tabernaculum et vasa pro
Abbreviated transcription (Latin):
na. quando corpꝰ ⁊ san
quia: scdm legẽ omr̃a pe¬
ne mundantur in sang̾¬
ne: Pene dieit. quia q̃dã
uasa sola aqua baptira¬
bantur. s in nob̾. sine san¬
datur interiꝰ & quicqͥd
de alus fit. remissio pec¬
cat non fit inueq̾ lege
sine effusione sanguinᷤ.
facta maliqͦ sacrificio. ħ¬

Expanded text:
na, quando corpus et saquia, secundum legem omnia pene mundantur in sanguine. Pene dicit, quia quaedam vasa sola aqua baptizabantur, sed in nobis sine sandatur interius. Et quidquid de aliis sit, remissio peccati non fit in veteri lege sine effusione sanguinis, facta in sacrificio
Abbreviated transcription (Latin):
missiO. sita. qͣm do desid̾ant oblata. figẽ
tamen u̾itatis fuerunt. quȩ xp̃c est. cuĩ sangui¬
ne. redempti ⁊ mundat sumus. quia uera emun¬
datio. & d̃i ꝓpiciatio: nob̾ sine sanguince nulla est.
Sicut gͦ moyses sangumẽ pdictoꝵ anmalium
b impios uentilauit: & hẏrcus: ꝓsimilitudine
carnis peceati: & quia hostia ꝓpeec̃o est. egressũ
cum aqua de suo latere: ad hoc opꝰ accepit. per
aqͣm .s. baptisinum significans p̾cio sanguimᷤ.
nos redimens. Lana coccinea. que ignei coloris
est. significat ignẽ dilectionis xp̃i. caritas enim
xp̃i. nob est lanꝰa. de qua uestem faciam .i. qua¬

Expanded text:
blata, figurae tamen veritatis fuerunt quae Christus est, cujus sanguine redempti, et mundati sumus, quia nostra emundatio et Dei propitiatio nobis sine sanguine nulla est. Sicut ergo Moyses sanguinem praedictorum animalium bus impios ventilavit, et hircus pro similitudine carnis peccati, et quia hostia pro peccato est, congressum cum aqua de suo latere, ad hoc opus accepit per aquam, scilicet baptismum significans pretio sanguinis nos redimens. Lana coccinea quae ignei coloris est, significat ignem dilectionis Christi. Charitas enim Christi nobis est lana de qua vestem faciamus,
Abbreviated transcription (Latin):
adultus ẽ: lib̃tatẽ sui ⁊ suoꝵ habetalioqͥn:. iure
ex he datur. Uerum ẽ enĩ. qr patres ius ordinaue¬
runt. ⁊ usq ad qͣm etatem subiectus debeat eẽ:
& in qua adultus emancipet᷑. statuerunt. Ita:
ut qͣm diu paruulus est. lib̾tate sua uti ñ uale
ꝓbat eos qui sub lege fuerunt: paruulos fuisse
circa mitum. nec lib̾tatẽ habuisse: causa pecẽ¬
uñ. hanc illis cõꝑationẽ
adaptans: subd̃. Ita ce

Expanded text:
adultus est, libertatem sui et suorum habet, alioquin jure exhaeredatur. Verum est enim quia patres ejus ordinaverunt, et usque ad quam aetatem subjectus debeat esse, et in qua adultus emancipetur statuerunt, ita ut quandiu parvulus est, libertate sua uti non valeprobat eos qui sub lege fuerunt parvulos fuisse circa meritum, nec libertatem habuisse causa pecunde hanc illis comparationem adaptans, subdit: Ita e
Abbreviated transcription (Latin):
O sieut heres futurꝰ. & apa¬
tre substitutꝰ. Dũ par¬
uuilus ẽ: sub tutorib &¬
actorib ẽ. ñ differens
a seruo. Ecce it̾m: quare

Expanded text:
 sicut haeres futurus, tre substitutus, dum parvulus est sub tutoribactoribus est non differens a servo. Ecce iterum quare