comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celestib in xp̃o: sicut elegit nos in ip¬
so ante mundi consticutionẽ: ut
essemꝰ scĩ et immacłati in conspectu
eiꝰ i karitate. Et quidem fici arbor
aliquando in scͥpturis dulcedinem
suꝑne dilectionis insinuat: unde
scͥptum ẽ. qui seruat ficum comedit
fructum eiꝰ. et qui custos ẽ dñi fui
głificabit᷑: s quia pͥmi parentes nr̃i
reatu p̾uaricatiõis ꝯfusi. de fici sͥ foliis
succinctoria fecerunt: potest arbor
fici ñ incongrue maledulcoratã ge¬
neri humano consuetudinẽ peccã¬
di signare: sub qua positos electos
suos adhuc. s necdum electionis
suȩ grãm cognoscentes. quasi sub
ficũ constitutum. nec se iam uiden¬
tem dñs uidet nathanael. Nouit
enm dñs qui st̃ eiꝰ. Quoꝵ saluati¬
oni. ipsum qͦ nom̃ nathanael ap¬
tissime conuenit.Nathanael nãq
donum dĩ int̾pretat᷑: et nͥ donodĩ
quisq uocatus: numquã reatũ
pͥme transg̃ssionis. numquã ma¬

Expanded text:
coelestibus in Christo, sicut elegit nos in ipcoelestibus in Christo, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate . Et quidem fici arbor aliquando in Scripturis dulcedinem supernae dilectionis insinuat; unde scriptum est: Qui servat ficum, comedet fructum ejus: et qui custos est Domini sui, glorificabitur . Sed quia primi parentes nostri, reatu praevaricationis confusi, de fici sibi foliis succinctoria fecerunt , potest arbor fici non incongrue male dulcoratam generi humano consuetudinem peccandi signare, sub qua positos adhuc electos suos, sed necdum electionis suae gratiam cognoscentes, quasi sub ficu constitutum, nec se jam videntem, Dominus videt Nathanael; novit enim Dominus, qui sunt ejus . Quorum salvationi ipsum quoque nomen Nathanael aptissime convenit; Nathanael namque donum Dei interpretatur, et nisi dono Dei quisque vocatus fuerit, nunquam reatum primae transgressionis, nunquam ma
Abbreviated transcription (Latin):
esses sub ficu: uidi te. Respondit ei
nathanahel: et ait. Rabbi tu es filiꝰ
dĩ: tu es rex ifrt. Quia cognouit na¬
thanael uidisse et nosse dñm que
ubi uocatꝰ sit a phylippo. cum ipse
ibi corꝑalit̾ ñ eẽt: diuine hic maie¬
statis intuitum considerans: ꝓtinꝰ
quam prudens laudanti dño. con
fessio respondit serui. Ille uere hc̃
utilia p̃cipet̾. uerum etiam filiũ
dĩ qui celestia dona tͥbueret. et re-¬
gem ifrt. id ẽ popłidm̃ uidentis
religiosa deuotione fatetur: ut
hac confessione suũ qͦ hunc regẽ
et se eiꝰ regni militem significet.
Potest autẽ hec dñi sententia. qua
dixit se nathanael. pͥusꝗͣ uocaret᷑
aphylippo cum eẽt subficu. uidis¬
se suꝑ electionem sp̃ualis ifrł. id est
dñs necdum seuidentem. necdũ ꝑ
apłos eiꝰ ad fidei grãm uocatum: s
sub tegmine adhuc peccati p̃mentis
abditum. miscdĩter uide dignatus
ẽ: paulo attestante qui ait. Qui be¬
nedirit nos in õr bñdictione sp̃ualun

Expanded text:
Respondit ei Nathanael et ait: Rabbi, tu es Filius Dei, tu es rex Israel. Quia cognovit Nathanael vidisse et nosse Deum  Msubi vocatus sit a Philippo, cum ipse ibi corporaliter non esset, divinae hic majestatis intuitum 481 considerans, protinus quam prudens laudantis servi cofessio respondeat servi. Ille hunc verum utilia praeciperet, verum etiam Filium Dei, qui coelestia dona tribueret, et regem Israel, id est, populi Deum videntis, religiosa devotione fatetur, ut hac confessione suum quoque hunc regem, et se ejus regni militem significet. Potest autem haec Domini sententia, qua dixit se Nathanael, priusquam vocaretur a Philippo, cum esset sub ficu, vidisse, super electione spiritalis Israel, id est, Dominus necdum se videntem, necdum per apostolos ejus ad fidei gratiam vocatum, sed sub tegmine adhuc peccati prementis abditum, misericorditer videre dignatus est, Paulo attestante, qui ait: Qui benedixit nos in omni benedictione spiritali, in
Abbreviated transcription (Latin):
eam: & dñm innixum scale. dicen¬
tem sibi. Ego sum ds̃ abraham pa¬
tͥs tui: et ds̃ ysaac. Surgensq ma¬
ne et debito cum pauore laudes dño
reddens. tulit lapidem ipsũ. et ereẽ
in titulum: fundens oleum desuꝑ.
huiꝰ gͦ locidñs facit m̃tionem: et de
se ac suis fidelib figuratũ manife¬
stissime testat᷑. Scala quippe quã

Expanded text:
eam, et Dominum innixum scalae, diceneam, et Dominum innixum scalae, dicentem sibi: Ego sum Deus Abraham patris tui, et Deus Isaac . Surgensque mane, et debito cum pavore laudes Deo reddens, tulit ipsum lapidem, et erexit in titulum, fundens oleum desuper. Hujus ergo loci Dominus facit mentionem, et de se ac suis fidelibus figuratum manifestissime testatur. CAPUT II. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupat: nathanahel eundẽ fili¬
um dĩ p̃dicat. Cui simile ẽ qđ apd̃
alios euglistas. ipse discipłos int̾ro¬
gat. quem eum dicant ẽẽ homineᷤᷤ
tu es.xp̃c filius dĩ uiui. Et quidem
iusto dispensationis moderamine
actum ẽ: ut cũ utͣq eiꝰdẽ: mediatoriᷤ
homine puro ẽẽt commemoranda
substantia: ds̃ homo fragilitatem
assumpte a se humanitatis. purus
homo uirtutem ȩt̾nȩ in eo diuini¬
tatis astrueret: ipse suam humilita
nahel. uere ifrłitam nuncupat. in
hoc qͦ u̾bo qd̃ ait uidebitis cęlum
aꝑtum. & anglos dĩ ascendentes et
descendentes supͣ filiũ hominis: ui¬
sionem iacob patͥarchȩ. qui ꝑ bene¬
dictionem uocatus ẽ ifrt̃. ad memo¬
riam reducit. Isnamq cũ uolens
in quodam loco requiescere lapi¬
dem capiti suo supposuisset:uidit
in somnis scalam stantẽ suꝑ t̾rã
& cacum̃ illiꝰ tangens cęlum: anglos
ꝙͦ dĩ ascendentes & descendentes ꝑ¬

Expanded text:
nuncupat: Nathanael eumdem Filinuncupat: Nathanael eumdem Filium Dei praedicat. Cui simile est quod apud alios evangelistas ipse discipulos interrogat: Quem dicunt homines esse tus Filius Dei vivi . Et quidem justae dispensationis moderamine actum est ut cum utraque ejusdem mediatoris homine puro esset commemoranda substantia, Deus homo fragilitatem assumptae a se humanitatis purus homo virtutem aeternae in eo divinitatis astrueret: ipse suam humilitatnael vere Israelitam nuncupat, in hoc quoque verbo quo ait: Videbitis coelum apertum, et angelos Dei ascendentes et descendentes super filium hominis , visionem Jacob patriarchae , qui per benedictionem vocatus est Israel, ad memoriam reducit. Is namque cum, volens in quodam loco requiescere, lapidem capiti suo supposuisset, vidit in somnis scalam stantem super terram, et cacumen illius tangens coelum; angelos quoque Dei ascendentes, et descendentes
Abbreviated transcription (Latin):
dentes supra filium hominis. Iam
completũ cermmꝰ ꝓmissi huiꝰ effec¬
tum. Uidemꝰ et enim celum aꝑtũ
quia postquã celum ds̃ homo pe¬
netrauit: etiã nob̃ in nomine eius
credentibꝰ suꝑnȩ patͥȩ patefactum
cognoscimꝰ ing̃ssum. Uidemꝰ angłos¬
dĩ ascendentes & descendentes supͣ
filium hominis: quia p̃dicatores
scõs nouimꝰ sublimitatẽ diuinita¬
tis.xp̃i simul et humanitatis eiꝰ in¬
firma nuntiare. Ascendunt supͣ
filiũ hominis angli: cum docent
doctores. quia in pͥncipis erat u̾bũ
et u̾bum erat apud dm̃: et ds̃ erat
u̾bum. Descendunt suꝑ filiũ ho¬
minis angłi: cum adiungunt.
id ẽ quia u̾bum caro factũẽ: & ha¬
bitauit in nob̃. Neq immerito
p̃dicatores sc̃i. typice angłi uocan¬
tur: quib consuete diriuatum
ab anglis nom̃ eugłistarũ concedit᷑.
ut sic̃ hi nuntii. ita et illi ꝓpter idẽ
summe p̃dicationis officium. boni
nuntii cognomment᷑. Et notandũ
qđ dñs se ipsum filium hominis

Expanded text:
ominis. Jam completum cernimus promissi hujus effectum. Videmus etenim coelum apertum, quia postquam coelum Deus homo penetravit, etiam nobis in eum credentibus, supernae patriae patefactum cognoscimus ingressum  Al., introntes et descendentes supra filium hominis, quia praedicatores sanctos novimus sublimitatem divinitatis Christi simul et humanitatis ejus infirma nuntiare. Ascendunt super filium hominis angeli, cum docent praedicatores, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Descendunt super filium hominis angid est, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Neque immerito praedicatores sancti typice angeli vocantur, quibus consuete derivatum ab angelis nomen evangelistarum conceditur; ut sicut hi nuntii, ita et illi propter idem summae praedicationis officium, boni nuntii cognominentur. Et notandum quod Dominus seipsum filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
toris. spes aꝑitur salutis. Si emm ue¬
re ifrłita ẽ qui doli nesciꝰ incedit. iã
ꝑdidere iudei nom̃ ifrlitarũ: ꝗͣuis
carnalit̾ nati de ifrł̃. quotquot do¬
loso corde. a simplicitate patriarche
sui degen̾auert̃.: et asciti sumꝰ ipsi
in sem̃ ifrłitarũ: qui quamlibet
aliis de nationib genꝰ carnis haben¬
tes fide tam̃ ueritatis et munditia
urta illud apłi. Non enim om̃s

Expanded text:
s aperitur salutis. Si enim vere Israelita est qui doli nescius incedit, jam perdidere Judaei nomen Israelitarum, quamvis carnaliter nati de Israel, quotquot doloso corde a simplicitate patriarchae sui degeneraverunt; et adsciti sumus ipsi in semen Israelitarum, qui quamlibet aliis de nationibus genus carnis habentes, fide tamen veritatis et munditia juxta illud Apostoli: Non enim omnes
Abbreviated transcription (Latin):
entie iob: de quoscͥptum ẽ. Erat autẽ
uir ille simplex et rectus. Talis iacob
patͥarcha: de quo dictum ẽ. Ia cob¬
autem uix simplȩr: habitabat in
tab̃nacłis. Qui q̃m puritate consci¬
entiȩ simplicis dm̃ uidẽ meruit.
etiam isrt. id ẽ uir uidens dm̃ appel¬
latus ẽ. Taus iste nathanael. quem
dñs ob parilitatem innoxie conu̾¬
sationis. eiꝰdemꝙatͥarchȩ meritis
simul et nomine dignum ducit:
ecce inquiens uere ifrłita in quodo¬
lus ñ ẽ: ecce qui uere a patͥarcha dm̃
uidente genꝰ ducit: cui sic̃ et ipsi pa¬
tͥarchȩ doliduplicitas nulla ineẽ
enti: ecce uere isrłĩta in quo dolus ñ
ẽ. Beati mundo corde: qm̃ ipsi deũ
uidebunt. Et hic uidere dm̃ deside¬
rans. ñ ab alio s ab ipso qui scrutat᷑
renes et corda dõ. mundus corde lau-¬
datur: et ifrłita. hoc ẽ a uiro dm̃ ui¬
dente generatꝰ astruit᷑. O quã mag¬
na nob̃ qͦ qui de gentib ad fidem

Expanded text:
entiae Job, de quo scriptum est: Erat autem entiae Job, de quo scriptum est: Erat autem vir ille simplex et rectus . Talis Jacob patriarcha, de quo scriptum est: Jacob, vir simplex, habitabat in tabernaculis ; qui quoniam puritate conscientiae simplicis videre Deum meruit, etiam Israel, id est vir videns Deum, appellatus est. Talis iste Nathanael, quem Dominus ob parilitatem innoxiae conversationis ejusdem patriarchae meritis simul et nomine dignum ducit, Ecce, inquiens, vere Israelita, in quo dolus non est. Ecce qui vere a patriarcha Deum vidente genus ducit, cui, sicut et ipsi patriarchae, doli duplicitas nulla inesseenti! Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et hic videre Deum desiderans, non ab alio, sed ab ipso, qui scrutatur renes et corda, Deo mundus corde laudatur, et Israelita, id est, a viro Deum videnti generatus, astruitur. O quam magnus nobis quoque, qui de gentib
Abbreviated transcription (Latin):
set: totum hoc uisio et allo quutio
p̃sens eiꝰ quem p̃dicabat absterg̾et.
sec distulit pius auditor: p̃dicatũ
sibi lum̃ ueritatis sollicite queren¬
do. ac pie pulsando. ut ꝑciꝑe mere¬
retur infistere. Unde mox dñs sati¬
are in bonis desiderium eiꝰ accele-¬
rans. salutaria eiꝰ cepta ꝓuida lau-¬
datione remunerat: ut hunc pau¬
latim ad altiora querenda simul
uenientẽ ad se: et dicit de eo. Ecce
uere ifrłita: in quo dolus ñ ẽ. Ubi
notandum. qđ laudans hominẽ
qui nouit corda ds̃: non eũ absq
peccato. s absq dolo extitisse confir¬
mat. Non ẽ enim homo iustus in
terra qui faciat bonum et ñ peccet:
multi autem sine dolo incessisse.
id ẽ simplici et mundo corde conu̾¬
sati eẽ legunt᷑: inmo cuncti fidelẽ
talit̾ uiuere docent᷑: dicente scͥpt᷑a.
Sentite de dño in bonitate: et in
simplicitate cordis querite illum.
Et ipse dñs. E stote inquit pruden¬
tes sicut serpentes: et simplices sic̃
columbe. Talis erat exemplar pati¬

Expanded text:
set, totum hoc visio et allocutio praesens ejus quem praedicabat, abstergeret. Nec distulit pius auditor praedicatum sibi lumen veritatis sollicite quaerendo ac pie pulsando, ut percipere mereretur, insistere. Unde mox Dominus satiare in bonis desiderium ejus accelerans, salutaria ejus coepta provida laudatione remunerat, ut hunc paulatim ad altiora quaerenda simul venientem ad se, et dicit de eo: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Ubi notandum quod laudans hominem qui novit corda Deus, non eum absque peccato, sed absque dolo exstitisse confirmat. Non est enim homo justus in terra qui faciat bonum et non peccet: multi autem sine dolo incessisse, id est, simplici et mundo corde conversati esse leguntur: imo etiam cuncti fideles tales vivere docentur, dicente Scriptura: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quarite illum . Et ipse Dominus: Estote, inquit, prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Talis erat exemplar pati
Abbreviated transcription (Latin):
dõ in t̾ra. arcem uidelicet se ẽẽ mise¬
ricordiarũ. et dm̃ totiꝰ consolationiᷤ
p̃conem srmul et largitorẽ lucis in¬
deficientis. legis parit᷑ latorem & gr̃e
Ego sum inquit lur mundi. Ac si
aꝑte dicat. Ego sum lux uera: qtiȩ
illuminatio omnẽ hominẽ uenien¬
tem in mundũ: ego sol iusticiȩ qui
tim̃tib dñm horͥor: et si nube car¬
nis ad tempꝰ uideor tegi. Tegor enim
nube carnis: ñ ut abscondar que¬
rentib. s ut temꝑer infirmis. Sa¬
nent oclos m̃tis: fide purificent
corda sua: ut me ipsũ mereant᷑ intue¬
ri. Beatienim mundo corde: q̃m
ipsi dm̃ uidebt̃. Qui sequit᷑ me ñ
ambulabit in tenebris: s habebit
lum̃ uitȩ. Qui meis mͦ iussis etexem¬
pls obsequit᷑: ñ timebit in futuro
tenebras damnationis:s lucem po¬
tiusuitȩ ubi numꝗͣ ꝓrsus moriat᷑
habibit. Sequam᷑ igit᷑ fr̃es mͦ lucem
iustitiȩ. fide. que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑

Expanded text:
do in terra: arcem videlicet se esse misedo in terra: arcem videlicet se esse misericordiarum, et Deum totius consolationis, praeconem simul et largitorem lucis indeficientis, legis pariter latorem et gratiae. Ego sum, inquit, lux mundi. Ac si aperte dicat: Ego sum lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in mundum: ego sol justitiae qui timentibus Deum orior, etsi nube carnis ad tempus videor tegi. Tegor enim nube carnis, non ut abscondar quaerentibus, sed ut temperer infirmis. Sanent oculos mentis, fide purificent corda sua, ut meipsum mereantur intueri: Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Qui sequitur me non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae. Qui meis modo jussis et exemplis obsequitur, non timebit in futuro tenebras damnationis, sed lucem potius vitae, ubi nunquam prorsus moriatur, habebit. Sequamur igitur, fratres, modo lucem justitiae fide quae per dilectionem operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bitans in homine ds̃ mirabilem eũ
in om̃ib que fac̾et et doc̾et ostendit:
s insidias quas astuti hostes excogi¬
tare poterant. mirabili p̾dentia sẽꝑ
ducentem monstrauit. Nec egote
inquit condemnabo. Uade. et am¬
pliꝰiam noli peccare. Qm̃ misericorᷤ
iustus ẽ. et iusticiam diligit: neam-¬
pliꝰ peccet int̾dicit. Uerum quia
poterant dubitare aliqui. an pess
ib̃c quem uerum hominẽ nou̾int
dimitt̾e peccata: dignat᷑ ipse aꝑtiuͤ
quid diuinitꝰ ualeat ostende. Post
repulsam namq temptatoꝵ nequi¬
tiam. post solutam peccatͥcis culpã
it̾um loquit᷑ eis dicens. Ego sũ lux
mundi. Quisequit᷑ me. ñ ambula-¬
bit in tenebris: s habebit lum̃ uite.¬
Ubi manifeste docet. ñ solum qua
auctoritate mulieri peccata dimi-¬
serit: s quid etiam figuralit̾ exp̃s¬
serit ipse ꝑgendo in montem oliue¬
ti: quid diluculo it̾um ueniendo
intemplum: quid digito scriben¬

Expanded text:
bitans in homine Deus mirabilem eum bitans in homine Deus mirabilem eum in omnibus quae faceret et doceret ostendit; sed insidias quas astuti hostes excogitare poterant, mirabili prudentia semper ducentem monstravit. Nec ego te, inquit, condemnabo. Vade, et amplius non peccare. Quoniam misericors justus est, et justitiam diligit, ne amplius jam peccet, interdicit. Verum quia poterant dubitare aliqui an posset Jesus, quem verum hominem noverant, dimittere peccata, dignatur ipse apertius quid divinitas valeat, ostendere. Post repulsam namque tentatorum nequitiam, post solutam peccatricis culpam, Iterum locutus est, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulat in tenebrisUbi manifeste docet, non solum qua auctoritate mulieri peccata dimiserit; sed quid etiam figuraliter expresserit ipse pergendo in montem Oliveti, quid diluculo iterum veniendo in templum, quid digito scriben
Abbreviated transcription (Latin):
santiũ turbam ꝓlato iusticie pon¬
dere fugauit: iudeamꝰ accusatã
quanto miscdie mun̾e subleuet.
Sequit᷑. Dir̃ autem iħc. Nec egote
condempnabo. Uade. et amplius
iam noli peccare. Impleta ẽ hoc loco
sententia psalmographi: qui in
dñi laudib canit̾. ꝓsꝑe. ꝓcede et
regna ꝓpter ueritatẽ. et mansue¬
tudinem et iusticiam. et deducet
te mirabilit̾ dertera tua: ꝓpt̾ ueri¬
tatem quippe regnat: qua inam
ueritatis mundo p̃dicando. cat̾uiᷤᷤ
credentium regni sui głam dilã¬
tat. ꝓpter mansuetudinẽ et iustici¬
am regnat: quia plures ideo se reg¬
no subiciunt illiꝰ. qd̃ eum mansue¬
tum. in lib̃andis a peccato peniten¬
tib. et iustum in damnandis ꝓ pec-¬
cato contumacibꝰ ẽẽ cognoscunt: mã¬
suetũ in largienda grã fidĩ. et uir¬
tutum celestium. iustum in redden¬
da mercede ꝑpetua. ꝓ fidĩ et celesti¬
um certamine uirtucũ. Deduxit
eum mirabilit̾dextera sua: quia ha¬

Expanded text:
santium turbam prolato justitiae ponsantium turbam prolato justitiae pondere fugavit, videamus accusatam quanto misericordiae munere sublevet. Sequitur: Dixit autem Jesus: Nec ego te condemnabo, vade et amplius jam noli peccare. Impleta est hoc loco sententia Psalmographi, qui in Domini laudibus canit: Prospere procede et regna, propter veritatem et mansuetudinem et justitiam, et deducet te mirabiliter dextra tua . Propter veritatem quippe regnat, quia viam veritatis mundo praedicando catervis credentium regni sui gloriam dilatat. Propter mansuetudinem et justitiam regnat, quia plures ideo se regno subjiciunt illius, quod eum mansuetum in liberandis a peccato poenitentibus, et justum in damnandis pro peccato contumacibus esse cognoscunt: mansuetum in largienda gratia fidei et virtutum coelestium, justum in reddenda mercede perpetua pro fidei et coelestium certamine virtutum. Deduxit eum mirabiliter dextra sua, quia ha
Abbreviated transcription (Latin):
ri et contumacis poplĩ p̃cordia da¬
batur. Bene in terra scͥpsit dñs. gr̃ã
remissionis daturus contͥcis. et hu¬
milib corde. qui fructũ possent
ferre salutis. Bene inclinans se de¬
orsum digito scribit in t̾ra: qui
quondam sublimem se ostendeis
in monte. digito scribebat in lapi¬
de: quia ꝑhumiliationẽ suscepte
humanitatis. sp̃m gr̃e fructiferis
fidelium cordib infudit: qui ex¬
celsus mangło apparens. duris du¬
ra quondã dedit mandata popłis.
Bene qui inclinatꝰ scribit in terra
erectus miscdĩȩ u̾ba deꝓmit: quia
qd̃ ꝑhumanȩ infirmitatis societatẽ
ꝓmisit: ꝑ diuinȩ uirtutẽ potentiȩ
hominib donum pietatis impen¬
dit. Erigens inquit se iħc: dix̃ eis.
Mulier: ubi st̃ quite accusabant.
Nemo te condempnauit. Quedix̃.
Nemo dñe. Nemo condempnare au¬
sus ẽ peccatͥcẽ: quia in se singlĩ cer¬
nere ceꝑant. qd̃ magis dampnan¬
dum cognoscerent. S qui accu¬

Expanded text:
ri et contumacis populi praecordia dari et contumacis populi praecordia dabatur. Bene in terra scripsit Dominus, gratiam remissionis daturus contritis et humilibus corde, qui fructum ferre possent salutis. Bene inclinans se deorsum digito scribit in terra, qui quondam sublimem se ostendens in monte digito scribebat in lapide, quia per humiliationem susceptae humanitatis, Spiritum gratiae fructiferis fidelium cordibus infudit, qui excelsus in angelo apparens, duris dura quondam dedit mandata populis. Bene qui inclinatus scribit in terra, erectus misericordiae verba depromit, quia quod per humanae infirmitatis societatem promisit, per divinae virtutem potentiae hominibus donum pietatis impendit. Erigens, inquit, se Jesus, dixit ei: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? Nemo te condemnavit? Quae dixit: Nemo, Domine. Nemo condemnare ausus est peccatricem, quia in se singuli cernere coeperant quod magis damnandum cognoscerent. Sed qui accu
Abbreviated transcription (Latin):
aliis quibuslibet simꝰ facmoribus
irretiti. E uenit enim sepe. ut qui
u̾bi gr̃a homicidam publice pec¬
cantẽ iudicant. peiꝰ odioꝵ malum
quo ipsi in secreto depoplantur
ñ sentiant: qui forncatorem accu¬
sant. pestem suꝑbiȩ qua ipsi de fua
castitate extollunt᷑ ignorent: qui
ebriosum condempnent. utrus
inuidie quo exedunt᷑. ipsi ñ uide¬
ant. Quid gͦ nob̃ in huiꝰmodi ꝑi¬
culis remedii. quid restat salutis:
nͥ ut cum peccantẽ conspicimꝰ aliũ
mox incdinem᷑ deorsum. id ẽ quã
deiecti . ex nr̃e conditione fragilita¬
tis simus. si ñ nos diuma pietas su¬
stentet. humilit̾ inspiciamꝰ: Digito
scribamꝰ in t̾ra: idẽ discͥmine soller¬
ti pensemꝰ. an cum beato iob dicere
possimꝰ. neq enim rep̃hendit nos
cor nrm̃ in om̃i uita nr̃a: et me¬
scribere uoluerit: ut ipsum se ẽẽ
monstraret. qui legis decalogum
scͥpsit in lapide. Et benelex in la¬
pide scͥpta ẽ: que ad edomanda du-¬

Expanded text:
aliis quibuslibet simus facinoribus aliis quibuslibet simus facinoribus irretiti. Evenit enim saepe ut qui, verbi gratia, homicidam publice peccantem judicant, pejus odiorum malum quo ipsi in secreto depopulantur non sentiant; qui fornicatorem accusant, pestem superbiae, qua ipsi de sua castitate extolluntur, ignorent; qui ebriosum condemnent, virus invidiae quo exeduntur ipsi non videant. Quid ergo nobis in hujusmodi periculis remedii, quid restat salutis? nisi ut cum peccantem conspicimus alium, mox inclinemur deorsum, id est, quam dejecti ex nostrae conditione fragilitatis simus, si non nos divina pietas sustentet, humiliter inspiciamus. Digito scribamus in terra, id est dicrimine solerti pensemus, an cum beato Job dicere possimus, neque enim reprehendit nos cor nostrum in omni vita nostra ; et mescribere voluerit, ut ipsum se esse monstraret qui legis decalogum , quondam scripsit in lapide. Et bene lex in lapide scripta est, quae ad edomanda du
Abbreviated transcription (Latin):
do corde. ad lapidandam ream
concurrere. Pͥmo sp̃ualia legis edi¬
cta. fidem. miscdĩam. et caritatẽ
ꝑficite. et sicad carnalia iudican¬
da diu̾tite. Dato autẽ iudicio: dñs
it̾um se inclinans scribebat in ter¬
ra. Et quidem iuxta morem consue¬
tudinis humane potest intelligi
qđ ideo dñs coram temptatorib
imꝓbis inclinari. et scribe in t̾ra
uoluerit: ut alio uultum inten¬
dens.liberum eis daret exire arbi¬
triũ. quos sua responsione ꝑcussoᷤ
citiꝰ exituros quam plura inter¬
rogaturos ẽẽ p̃uiderat. Deniq au¬
dientes unꝰ post unũ exibant: m¬
cipientes a semorib. S figurate
nos ammonet in eo qđ̃ anͣte datã
et post datam sententiam inclinais
se scribit interra: ut et pͥusquam
peccantem ꝓrimum corripiamus
et postquam debite castigationis
illi ministeriũ reddiderimꝰ: nos
ipsos digna humilitatis inuestiga¬
tione ꝑpendamꝰ: ne forte aut eis¬
dem que in ipsis rep̃hendimꝰ aut

Expanded text:
do corde ad lapidandam ream do corde ad lapidandam ream concurrite. Primo spiritualia legis edicta fidem, misericordiam, et charitatem perficite, et sic ad carnalia judicanda divertite. Dato autem judicio, Dominus iterum se inclinans scribebat in terra. Et quidem juxta morem consuetudinis humanae potest intelligi quod ideo Dominus coram tentatoribus improbis inclinari et scribere in terra voluerit, ut alio vultum intendens, liberum eis daret exire arbitrium, quos sua responsione percussos citius exituros, quam plura interrogaturos esse praeviderat. Denique audientes unus post unum exibant incipientes a senioribus. Sed figurate nos admonet in eo quid ante datam et post datam sententiam inclinans se scribit in terra, et ut priusquam peccantem proximum corripiamus, et postquam debitae castigationis illi ministerium reddiderimus nos ipsos digna humilitatis investigatione perpendamus, ne forte aut eisdem quae in ipsis reprehendimus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Cum autem ꝑseuerarent int̾¬
rogantes. eum: erexit se. et dix̃ eis.
Qui sine peccato ẽ urm: pͥmꝰ in il¬
lam lapidem mittat. Quia hinc
et inde dño scribȩ et pharisei ten¬
debant laqueos. insidiarũ. putan¬
tes eũ uł miscd̃em futurũ in iu¬
dicando uł inrustũ: p̃uidens ille
dolos. quasi fila transit araneȩ: &
iudicium iusticiȩ ꝑom̃ia. & man¬
suetudinẽ pietatis ostendens. Com¬
pletumq ẽ in eis illud psalmiste
qđ diximꝰ. quia dissoluti st̃. nec
compuncti st̃. Dissoluti st̃ namq
ne dñi insidiis conduderent: nec
compuncꝰti st̃. ut eum dilectionis
sequerent᷑ officiis. Uis enim audi¬
re temꝑantiam miserendi: Qui fi¬
ne peccato ẽ urm̃. His it̾um audire
iusticiam iudicandi : P̾mus in il¬
lam lapidem mittat. Si moyses
inquit mandauit uob̃ mulierem
huiꝰmodi lapidare: uidete quia ñ
hoc peccatores. s iustos fac̾e p̃cepit.
Pmo uos ipsi iusticiam legis imple¬
te: et sic innocens manib & mun¬

Expanded text:
severarent interrogantes eum, erexit se, et dixit eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Quia hinc et inde Domino Scribae et Pharisaei tendebant laqueos insidiarum, putantes eum vel immisericordem futurum in judicando, vel injustum: praevidens ille dolos, quasi fila transit araneae, et judicium justitiae per omnia, et mansuetudinem pietatis ostendens: completumque est in eis illud Psalmistae quod diximus, quia dissoluti sunt, nec compuncti sunt . Dissoluti sunt, namque ne Dominum insidiis concluderent; nec compuncti sunt, ut eum dilectionis sequerentur officiis. Vis enim audire temperantiam miserendi? qui sine peccato est vestrum. Vis iterum audire justitiam judicandi? primus in illam lapidem mittat. Siierem hujusmodi lapidare, videte quia non hoc peccatores, sed justos facere praecepit. Primo vos ipsi justitiam legis implete, et sic innocentes manibus et mun
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ diligit me. diliget᷑ a patre meo
et ego diligam eũ. et manifestabo
ei me ipsum. Ueniamꝰ tota m̃tis in¬
tentione ad eum. qui in inuisibili
monte oliueti locum habet. Unxit
enim eũ ds̃ ds̃ eius oleo leticie p̃ con¬
sortib eius: ut et nos consortes eiꝰdẽ
suȩ unctionis. id ẽ gr̃e sp̃ualis dig¬
netͣ facere participes. Qd ñ tam̃
alit̾ quam diligendo iusticiã. et
odiendo miquitatem. adipisci me¬
rebim᷑. Nam et de ipso psalmꝰ qui
hec loquit᷑ p̃misit. dilȩxisti iustici¬
am. et odisti miquitatẽ: ut p̃dican¬
do uidelicet głam capitis. m̃bra q̃
ad hoc ꝑtin̾e possint. qualit̾ conu̾¬
saridebeant ostenderet. Reminis¬
camͦ. quia ipse dilucło uenit intẽ¬
plum. atq int̾ docendũ peccatͥcẽ
soluit a cͥmine: et studeamꝰ ipsitẽ¬
plum ȩrist̾e nr̃i conditoris: stude¬
amꝰ discussis uicioꝵ tenebriᷤᷤ. in lu¬
ce ꝓfic̾e uirtutum: quatinꝰ etiam
nr̃a p̃cordia uisitare d ñs. nos cęle-¬

Expanded text:
it me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Veniamus tota mentis intentione ad eum qui in invisibili monte Oliveti locum habet: unxit enim eum Deus, Deus ejus, oleo laetitiae prae consortibus ejus, ut et nos consortes ejusdem suae unctionis, id est gratiae spiritualis dignetur facere participes. Quod non tamen aliter quam diligendo justitiam et odiendo iniquitatem adipisci merebimur. Nam et de ipso psalmus qui haec loquitur praemisit: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem , ut praedicando videlicet gloriam capitis, membra quae ad hoc pertinere possent qualiter conversari debeant ostenderet. Reminiscamur quia ipse diluculo venit in templum, atque inter docendum peccatricem solvit a crimine, et studeamus ipsi templum existere nostri Conditoris, studeamus discussis vitiorum tenebris in luce proficere virtutum, quatenus etiam nostra praecordia visitare Dominus, nos coele
Abbreviated transcription (Latin):
digito eam discretionis sollert̃ ex-¬
culpamꝰ: et quid in ea conditori
placeat. quid ue difpliceat sedula
examinatione dirimanuᷤ. iuxta
illud apłi. frẽs. et si p̃occupatus
fuerit homo in aliquo delicto: uoᷤ
qui sp̃uales estis. instruite huius

Expanded text:
digito eam discretionis solerter exsdigito eam discretionis solerter exsculpamus, et quid in ea Conditori placeat, quidve displiceat, sedula examinatione dirimamus, juxta illud Apostoli, Fratres, etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui s
Abbreviated transcription (Latin):
dentib suis: et quasi fautorẽ scele¬
rum. legisq contrariũ. uelut me¬
rito dampnarent.S absit ut t̾re¬
na stulticia quid dic̾et inueniret:
et cȩlesti sapientiȩ quid respond̾et
defic̾ẽt: absit ut impietas ceca sol
iusticiȩ ne mundo luce̾t obsift̾et.
Iħcautẽ inclinans se deorsũ. digi¬
to scribebat in t̾ra. ꝑ ineclmationẽ
ih̃u humilitas: ꝑ digitũ qui arci¬
cloꝵ compositione fleribilis ẽ. sub
tilitas discretionis expͥmitur. Porro
ꝑt̾ram corhumanum. quod uł bona¬
rum. ułactionum malarũ solet
redde fructus ostendit᷑. Postulatꝰ gͦ
dñs iudicare de peccatͥce. ñ statim
dat iudicium: s pͥus inclinansse
deorsum digito scͥbit interra. ac
sic demum quia obnire rogatur
iudicat: nos uidelicet. nos typice
instituens: ut cum quelibet ꝓri-¬
moꝵ errata conspicimꝰ. ñ hec antea
rep̃hendendo iud icemꝰ. quam ad
conscientiã nr̃am humilit̾ reu̾si

Expanded text:
dentibus suis, et quasi fautorem sceledentibus suis, et quasi fautorem scelerum legisque contrarium velut merito damnarent. Sed absit ut terrena stultitia quid diceret inveniret, et coelesti sapientiae quid responderet deficeret. Absit ut impletas caeca soli justitiae ne mundo luceret obsisteret. Jesus autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. Per inclinationem Jesu humilitas, per digitum qui articulorum compositione flexibilis est, tilitas discretionis exprimitur; porro per terram cor humanum, quod vel bonarum vel actionum malarum solet reddere fructus, ostenditur. Postulatus ergo Dominus judicare de peccatrice, non statim dat judicium, sed prius inclinans se deorsum digito scribit in terra, ac sic demum quia obnixe rogatur judicat: nos videlicet, nos typice instituens, ut cum quaelibet proximorum errata conspicimus, non haec antea reprehendendo judicemus quam ad conscientiam nostram humiliter reversi
Abbreviated transcription (Latin):
uera nos humilitate castigaueritiᷤ
p̃mium suꝑne eraltationis uosac¬
cepturos sꝑate. B ene autem dr̃. quia
cum sedens doc̾et iħc. om̃is popłs
uenit ad eum: quia postquã humi¬
litate suȩ incarnationis. ꝓximꝰ homi¬
num factus ẽ. libentiꝰ ẽ a multis eiꝰ
sermo receptus. A multis inquam ẽ
eiꝰ sermo receptus: namq a plurib
ẽ suꝑba impietate contemptꝰ. Audi-¬
ert̃ namq mansueti et letatisunt:
magnificantes dñm cum psalmista
et exaltantes nom̃ eiꝰ in inuicẽ. audi¬
ert̃ inuidi. et dissoluti st̃. nec cõpun¬
cti st̃: temptauert̃ eũ. et deriserunt:
derisum stͥdert̃ in eum dentibus
suis. Deniq temptantes adduxert̃
mulierem in adulterio dep̃hensã
int̾rogantes quid de ea fieri iub̃et
q̃m moy ses talem lapidare man¬
dauerit: ut si et ipse hanc lapidan¬
dam decerñet. deriderent eũ quasi
miscdiȩ quam semꝑ doc̾ẽt oblitum:
si lapidari uetaret. stͥderent in eũ

Expanded text:
vera vos humilitate castigaveritis, vera vos humilitate castigaveritis, praemium supernae exaltationis vos accepturos sperate. Bene autem dicitur, quia cum sedens doceret Jesus, omnis populus venit ad eum: quia postquam humilitate suae incarnationis proximus hominum factus est, libentius est a multis ejus sermo receptus: a multis, inquam, est ejus sermo receptus, namque a pluribus est superba impietate contemptus. Audierunt namque mansueti et laetati sunt, magnificantes Dominum cum Psalmista, et exaltantes nomen ejus ad invicem. Audierunt invidi, et dissoluti sunt, nec compuncti sunt; tentaverunt eum et deriserunt, derisum striderunt in eum dentibus suis. Denique tentantes adduxerunt mulierem in adulterio deprehensam, interrogantes quid de ea fieri juberet; quoniam Moyses talem lapidare mandaverit, ut si et ipse hanc lapidandam decerneret, deriderent eum quasi misericordiae, quam semper doceret, oblitum; si lapidari vetaret, striderent in eum
Abbreviated transcription (Latin):
oleum et uirtute ac puritate p̃mi¬
net: et quẽcunq ei liquorem super¬
fundere uolueris. confestim hunc
transcende eiq suꝑferri consueuit:
grãm miscd̃iȩ cȩlestis ñ inconueni¬
ent̾ insiuat: de qua scͥptum ẽ. Su¬
auis dñs uniu̾sis: et miserationes
eiꝰ suꝑ om̃ia oꝑa eiꝰ. Tempus qͦ dilu¬
culi: exortum eiꝰdem gr̃e. qua remota
legis umbra lux euglicȩ ueritatis
erat reuelanda demonstrat. ꝑgit
gͦ iħc in montẽ oliueti ut arcem
miscdĩȩ in se constare denuntiet: ue¬
nit it̾um diluculo in templum. ut
eandem misccłiam cum incipiente
noui testam̃tilumine. fidelib tem¬
plo uidelicet suo pandendã p̃ben¬
damq significet. Et om̃is inquit
popłs uenit ad eũ: et sedens docebat
eos. S essio dñi: humilitatẽ ĩcarna¬
tionis eiꝰ ꝑ ꝗͦ nob̃ misereri dignatꝰẽ:
insinuat. Inde etiam nob̃ p̃cipit᷑.
Surgite postquã sederitis. Ac si aꝑ¬
te dicat᷑. Non ante. s postra quam

Expanded text:
oleum et virtute ac puritate praeemioleum et virtute ac puritate praeeminet, et quemcunque ei liquorem superfundere volueris, confestim hunc transcendere eique superferri consuevit, gratiam misericordiae coelestis non inconvenienter insinuat, de qua scriptum est, Suavis Dominus universis, et miserationes ejus super omnia opera ejus . Tempus quoque diluculi exortum ejusdem gratiae, qua, remota legis umbra, lux evangelicae veritatis erat revelanda demonstrat. Pergit ergo Jesus in montem Oliveti, ut arcem misericordiae in se constare denuntiet; venit iterum diluculo in templum, ut eamdem misericordiam cum incipiente Novi Testamenti lumine fidelibus, templo videlicet suo pandendam praebendamque significet. Et omnis, inquit, populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Sessio Domini humilitatem incarnationis ejus, pro qua nobis misereri dignatus est, insinuat; unde etiam nobis praecipitur: Surgite postquam sederitis , ac si aperte dicatur: Non ante sed posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
resentem scĩ euglii lec¬
tionem tanto intentiuᷤ
ximam nob̃ comm̃dat gr̃ãm. nr̃i con¬
ditoris. Ecce enim ut audiuimꝰ obla¬
tam sibi ab impus accusatorib mu-¬
lierem peccatͥcem. ñ iuixta legis p̃cep¬
tum lapidare: s ipsos accusatores
pͥmo semet ipsos confiderare. & sic
in peccantem sententiã dare p̃cepit:
ut ex consideratione ꝓpͥe fragilitatiᷤᷤ
qualit̾ aliis misereri debuissent agnoᷤ¬
cerent. S quia moris eẽ solet scͥptu¬
rarum. ut aliquando a statu temꝑiᷤ
aliquando a statu loci. aliquando
ab utroq qualia srnt post narranda
significent: relaturus eugłista tem¬
ꝑatam legis distͥctionẽ miscdĩa redẽp-¬
toris. p̃misit. quia ih̃e ꝑrerit in mon¬
tem oliueti: et diluculo it̾um uenit
in templũ. Mons quippe oliueti: su¬
blimitatem dm̃cȩ pietatis et miscdiȩ
designat: quia grece oleos. miscdĩa:
oliuetum uocat᷑ oleon: et ipsa un¬
ctio olei. fessis ac dolentib m̃bris
solet afferre leuam̃. Sz et hoc quod

Expanded text:
esentem sancti Evangelii lectionem tanto intentius ximam nobis commendat gratiam nostri Conditoris. Ecce enim, ut audivimus, oblatam sibi ab impiis accusatoribus mulierem peccatricem, non juxta legis praeceptum lapidare, sed ipsos accusatores primo semetipsos considerare, et sic in peccantem sententiam dare praecepit, ut ex consideratione propriae frigilitatis, qualiter aliis misereri debuissent, agnoscerent. Sed quia moris esse solet Scripturarum ut aliquando a statu temporis, aliquando a statu loci, aliquando ab utroque qualia sint post narranda significent, relaturus evangelista temperatam legis districtionem misericordia Redemptoris, praemisit quia Jesus perrexit in montem Oliveti, et diluculo iterum venit in templum. Mons quippe Oliveti sublimitatem Dominicae pietatis et misericordiae designat, quia Graece oleos misericordia, olivetum vocatur oleon, et ipsa unctio olei fessis ac dolentibus membris solet afferre levamen. Sed et hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
rectione sp̃s scĩ erat gr̃am daturus.
Tuncetenim sp̃ualit̾ intus instructi
sp̃uali dilectione succensi quo ꝑfectiꝰ
om̃ia que de agnitione diuinitatiꝰ
mortalib erant capienda ceperunt.¬
eo ardentiꝰ sola que ad eius uis ionẽ
ꝓmerendam iuuarent. pet̾e ac desi¬
derare curar̃t. Hoc ẽ enim qđ subiunr̃.
Illo die in nomine meo petetis. Pos¬
sumꝰ horam quam pollicetur in fu¬
tura uita intellig̾e: in qua palã de
patre annuntiat. id ẽ palam patrẽ
ostendet electis: quando sic̃apłsait
nuntiatione dicit. et ioħs. Km̃i. nẽ¬

Expanded text:
rectione, Spiritus sancti erat gratiam daturus. rectione, Spiritus sancti erat gratiam daturus. Tunc etenim spiritualiter intus instructi, spirituali dilectione succensi, quo perfectius omnia quae de agnitione divinitatis mortalibus erant capienda, ceperant,eo ardentius sola quae ad ejus visionem promerendam juvarent, petere ac desiderare curarent. Hoc est enim quod subjunxit: Illo die in nomine meo petetis. Possumus horam quam pollicetur in futura vita intelligere, in qua palam de Patre annuntiat, id est, palam Patrem ostendet electis, quando, sicut Apostnuntiatione dicit et Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
certo sunt fine obnoxia: s illud sin¬
głare gaudium a patre petite. cuiꝰ
plenitudo nullo cuiꝰlibet inquietu¬
dinis attactu minuit᷑: et̾nitas nul¬
lo unquã t̾mino dissoluit᷑. Si enim
ꝑstiteͬris in petendo: ꝓculdubio que
petitis accipietis. De huiꝰ plenitudi¬
ne gaudii petrus fidelib scribit di¬
cens. Credentes autẽ ex ultabitis le¬
ticia menarrabili et glificata: repor¬
tantes finem fidĩ ur̃e. salutem anima¬
rum ur̃arum. ꝑet̾e autẽ huiꝰ modi
gaudium ẽ. ñ u̾bis tantummꝰ patͥe
celestis introitum flagitare: s &. dig¬
na oꝑatione ꝓ eiꝰ ꝑceptione certare.
Neq enim quippiam utilitatis affert
bene orando suꝑna querere: qui ñ de¬
sticit ꝑu̾se uiuendo infimis implica¬
ri. Hec in ꝓu̾biis locutus sum uobis.
Uenit hora cũ iam ñ in ꝓu̾bus loquar
uob: s palam de patre annuntiabo
uob. Illam nimirũ horam significat.
qua eis ꝑacta sua passione ac resur¬

Expanded text:
certo sunt fine obnoxia, sed illud sincerto sunt fine obnoxia, sed illud singulare gaudium a Patre petite, cujus plenitudo nullo cujuslibet inquietudinis attactu minuitur, aeternitas nullo unquam termino dissolvitur. Si enim perstiteritis in petendo, procul dubio quae petitis accipietis. De cujus plenitudine gaudii Petrus fidelibus scribit, dicens: Credentes autem exsultabitis laetitia inenarrabili et glorificata, reportantes finem fidei vestrae salutem animarum vestrarum . Petere autem hujusmodi gaudium est, non verbis tantummodo patriae coelestis introitum flagitare, sed et digna operatione pro ejus perceptione certare. Neque enim quidpiam utilitatis affert bene orando superna quaerere, qui non desistit perverse vivendo infimis implicari. Haec in proverbiis locutus sum vobis. Venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Illam nimirum horam significat, qua eis, peracta sua passione ac resur
Abbreviated transcription (Latin):
pedita. Quid autẽ pͥncipalit̾ peten¬
dum. ac sine ulla dubietate eis qui
fideliter in petendo ꝑstiterint sit
sꝑandum a patre: dñs subdendo
manifestat. dicens. Petite et accipie¬
tis: ut gaudium urm̃ sit plenum.
Ordo quippe sensus ẽ. Petite ut gaudi¬
um ur̃m sit plenum: et accipietis. ple¬
num gͦ gaudium: beatitudinẽ ꝑpe¬
tuȩ pacis appellat. Nam ut taceam̃
degaudio reꝓboꝵ. quo sibi luctum
mercant᷑ eternũ: habent sc̃ĩ etiam in
p̃sentigaudium de specelestiũ bonoꝵ.
cum ꝓ dño terrenis exercent᷑ adu̾sis:
habent gaudiũ: cum amore fr̃nitatiᷤᷤ
suadente. discunt gaude cũ gauden¬
tib. flere cum flentib. S ñ ẽ plenũ
gaudiũ: qđ fletu uariante miscetur.
Plenum quippe gaudium fit: ubi
nemine flente. cum solis datur gau¬
dere gaudentib. Ait itaq. Petite et
accipietis: ut gaudium ur̃m sit ple¬
num. Acsi patent᷑ dicat. Non fluxa scłi
gaudia. que et merori semꝑ mirta. et

Expanded text:
pedita. Quid autem principaliter petenpedita. Quid autem principaliter petendum, ac sine ulla dubietate eis qui fideliter in petendo perstiterunt sit parandum a Patre, Dominus subdendo manifestat, dicens: Petite et accipietis ut gaudium vestrum sit plenum. Ordo quippe sensus est: Petite ut gaudium vestrum sit plenum, et accipietis. Plenum ergo gaudium beatitudinem perpetuae pacis appellat. Nam ut taceamus de gaudio reproborum, quo sibi luctum mercantur aeternum, habent sancti etiam in praesenti gaudium de spe coelestium bonorum, cum pro Domino terrenis exercentur adversis: habent gaudium cum amore fraternitatis suadente, discunt gaudere cum gaudentibus, et flere cum flentibus. Sed non est plenum gaudium quod fletu variante miscetur. Plenum quippe gaudium fit, ubi, nemine flente, cum solis datur gaudere gaudentibus. Ait itaque: Petite et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum. Ac si patenter dicat: Non fluxa saeculi gaudia, quae et moerore semper mista, et
Abbreviated transcription (Latin):
mercede donabim᷑: sicq in taliqͦ peti¬
tione implebit᷑ nob̃ illa dñi ꝓmissio
qua ait.Si quid petieritis patrem
in nomine meo: dabit uob̃. Intuen¬
dum enĩ. quia ñ ait simplicit̾ dabit
s dabit inquit uob̃: quia et si ñ eisꝑ
quib petimꝰ dabit: nob̃ tam̃ cum ꝓ
alioꝵ erratib miscdit̾ int̾uenimus
p̃mium nr̃e benignitatis restituet.
Sequit᷑. Usq mͦ ñ petistis quicquã in
nomine meo. Non petierunt in no¬
mine saluatoris eatenus: quia dum
ipsum saluatorẽ uisibili p̃sentia coi¬
templarent᷑: minꝰ ad inuisibilia sa¬
lutis dona m̃tis intuitũ erexerant.
S et nr̃a fragilitas patrem petens
ñ in nomme iħu id ẽ saluatoris petit.
dũ contra rationem sue petit salutiᷤ.
ñ ut apłoꝵ simplicitas corꝑali uisu
sui saluatoris ab et̾ne salutis petitio
ne retardata: s obstacło ꝓpͥe cupidi¬
tatis. ab intuitu dñice uoluntatis im¬

Expanded text:
mercede donabimur. Sicque in tali quoque petimercede donabimur. Sicque in tali quoque petitione implebitur nobis illa Domini promissio, qua ait: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Intuendum enim, quia non ait simpliciter, dabit, sed dabitur, inquit, vobis: quia etsi non eis pro us petimus dabit, nobis tamen, cum pro aliorum erratibus misericorditer intervenimus, praemium nostrae benignitatis restituet. Sequitur: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Non petierunt eatenus in nomine Salvatoris, quia dum ipsum Salvatorem visibili praesentia complecterentur, minus ad invisibilia salutis dona mentis intuitum erexerant. Sed et nostra fragilitas Patrem petens non in nomine Jesu, id est, Salvatoris petit, dum contra rationem suae petit salutis, non ut apostolorum simplicitas corporali visu sui Salvatoris ab aeternae salutis petitione sit retardata, sed obstaculo propriae cupiditatis ab intuitu dominicae voluntatis im
Abbreviated transcription (Latin):
lubriter petimꝰ. atq ex nr̃o merito
digni sł̾mꝰ auditu: ipsoꝵ tam̃ ꝑu̾si¬
tas ne impetremꝰ obsistit: fit etiam
aliquando. ut salitaria ꝓrsus et p̃ci¬
bus sollicitis. et deuotis queramꝰ acti¬
onib. nec tam̃ statim que petimus
obtineamꝰ. s in futurum petitioniᷤᷤ
nr̃e differat᷑ effectus: sicut cũ genb
flexis cotidie rogamꝰ patrẽ dicentes
adueniat regnum tuũ: idem tam̃
regnum. ñ mox oratione finita. sed
temꝑe congruo sumꝰ accepturi. Qđ̃
pia ꝓuisione nr̃i conditoris constat
actitari: ut uidelicet desid̃ia nr̃e de¬
uotionis dilatione crescant. et mere¬
m̃to cotidiano magis magisq ꝓuec¬
ta. tandem ꝑfectiꝰ gaudia capiant
que requirt̃. Int̾ que notandũ: quia
cum ꝓ peccantib oramꝰ. et si eoꝵ im¬
quam tam̃ fructu p̃cis nr̃e pͥuam᷑.
quia et si illi ñ sunt digni saluari:
nos tam̃ amoris quẽ illis impendimꝰ

Expanded text:
lubriter petimus, atque ex nostro merito lubriter petimus, atque ex nostro merito digni simus auditu, ipsorum tamen perversitas ne impetremus obsistit. Fit etiam aliquando ut salutaria prorsus et precibus sollicitis et devotis quaeramus actionibus, nec tamen statim quae petimus obtineamus, sed in futurum petitionis nostrae differatur effectus. Sicut cum genibus flexis quotidie rogamus Patrem, dicentes, Adveniat regnum tuum, idem tamen regnum non mox oratione finita, sed tempore congruo sumus accepturi, quia pia provisione nostri conditoris constat actitari, ut videlicet desideria nostrae devotionis dilatione crescant, et cremento quotidiano magis magisque provecta tandem perfectius capiant gaudia, quae requirunt. Inter quae notandum, quia cum pro peccantibus oramus, et si eoaquam tamen fructu precis nostrae privamur, quia, etsi illi non sunt digni salvari, nos tamen amoris quem illis impendimus
Abbreviated transcription (Latin):
petunt: ideoq apłm ñ in nomine
saluatoris petisse ut temptatione ca¬
reret. quam ob custodiam humilita¬
tis acceꝑat: quia si hac caruisset: sal¬
uus ẽẽ ñ posset: ipso affirmante qui
ait. Et ne magnitudo reuelationũ
extollat me: datꝰ ẽmͥstimulꝰ carniᷤᷤ meȩ an¬
gelus sathane: ut me colaphiret. Qͦ
tie scũq gͦ petentes ñ exaudim᷑. id̃o
fic. quia uł contra auriliũ nr̃e salu¬
tis petimꝰ. ac ꝓpt̾ea a miscde patre be¬
neficii grã nob̃ qđ mepte petimꝰ ne¬
gatur: qđd̃ eidem apło paulo conti¬
gisse ꝓbatur: cui ter petenti respon¬
sum ẽ. sufficit tͥ gr̃a mea. nam uirtꝰ
in infirmitate ꝑficit᷑: utilia quidẽ
et que ad ueram salutẽ respiciant
petimꝰ. s ipsi male uiuendo auditũ
nob̃ iusti iudicis au̾timꝰ. incidenteᷤᷤ
in illud salomonis: qui au̾tit aurẽ
suã ne audiat legem: oratio eiꝰ erit
ȩreciabilis: uł dum ꝓ peccantib qui
busdam ut resipiscant oramꝰ. et si sa¬

Expanded text:
petunt; ideoque apostolum non in nomine Salvatoris petisse aiunt, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat, quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante cum ait: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satango petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii gratia nobis quod inepte petimus negatur, quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud Salomonis: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantibus qubusquam ut resipiscant oramus, etsi sa
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ. Scimꝰ quia cum apparuerit
similes ei ermrꝰ: uidebimꝰ enim eũ
sicutiẽ Ubi ueracit᷑ in nomine iħu
petunt electi. dum ꝓ nr̃a fragilita¬
te int̾cedunt. quatmꝰ ad sue saluati¬
onis sortem ꝑtingamꝰ. a qua adhuc
int̾ insidias hostium. ꝑegnam᷑ in
terris. Quam scõꝵ petitionẽ aptissi¬
me in die fut᷑am ꝓmisit: illo inqͥ¬
ens die in nomine meo petetis. In die
autẽ idem sp̃s electoꝵ in illa celesti
ciuitate positi. etiam ꝓ se ipsis in
nomine saluatoris pet̾e intelligi.
quia uidelicet tempꝰ uniu̾salis iudi¬
dicii et resurrectionis corpoꝵ. in qͥb¬

Expanded text:
mus enim quia, cum apparuerit, similes ei erimus, videbimus enim eum sicuti est . Ubi veraciter in nomine Jesu petunt electi, dum pro nostra fragilitate intercedunt, quatenus ad suae salvationis sortem pertingamus, a qua adhuc inter insidias hostium peregrinamur in terris, quam sanctorum petitionem aptissime in die futura promisit: Illo, inquiens, die in nomine meo petetis. In die autem idem spiritus electorum in illa coelesti civitate positi, etiam pro seipsis in nomine Salvatoris petere intelligi, quia, videlicet, tempus universalis judicii et resurrectionis corpo
Abbreviated transcription (Latin):
stole albe: et dictum ẽ illis ut requi¬
escerent tempus adhuc modicum
donec implerent᷑ conserui eoꝵ et
frẽs eoꝵ. S ingłas quippe stolas nunc
habent anime. cum sola sua felicita¬
te fruuntͤ: binas tẽ accipient: cum
impletoin fine numero fr̃m. corpoꝵ
quoq immortaliũ receptione letan¬
tur. E t ñ dico uob̃: quia ego rogabo
et ds̃ et homo ẽ. mͦ summa dĩtatis. mͦ
humanitatis humilia loquendo
designat. Qđ enim dicit ñ rogaturũ
se patrem de discipłis. ꝓpter consub¬
stantialem patͥ diuinitatis sue po¬
tentiam dicit. in qua ñ patrẽ ipse
rogare. s rogata cum patre consue¬
uit donare. Qđd uͦ petro ait. ego autẽ
rogaui ꝓ te. ut ñ deficiat fides tua.
et de illo ioħs. aduocatum inquit

Expanded text:
m est illis ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec implerentur conservi eorum, et fratres eorum. Singulas quippe stolas albas nunc habent animae, cum sola sua felicitate fruuntur; binas tunc accipient cum, impleto in fine numero fratrum, corporum quoque immortalium receptione laetantur. Et non dico vobis quia ego rogabo et Deus et homo est, modo summa deitatis, modo humanitatis humilia loquendo designat. Quod enim dicit non rogaturum se Patrem, de discipulis propter consubstantialem Patri divinitatis suae potentiam dicit, in qua non Patrem ipse rogare, sed rogatam cum Patre consuevit donare. Quod vero Petro ait: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua ; et de illo Joannes: Advocatum, inquit,