comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam tales. lic& od̾int. ad ulteri sint. & homicide. & ex par¬
te diaboli plura admiseruit.: dũ face euangłica nec dũ
p̾cisi. sacrificant. ñ cogitandũ. qͥ & quales sint : sed quid
dent. uł qd accipiat. isqui cũ fide cũ municat.Neq
qͥs habeat uirtutẽ consecrandi. sed qͥd habeat. Nam
sic̃ nomine aͥ ipso teste etiã menbris diaboli demonia
pellunt᷑. & uirtutes abris plurime oprrant᷑.: ita eius¬
dẽ uirtute. insacramĩto. analis corpꝰ & sangs conficitur:
licet dictũ sit. qđ ds̃ peccatores ñ audiat :qr & suꝑ a qͣm
haptismi & suꝑ oleũ.&. suꝑ eucharistiã. & suꝑ capita eoꝵ
qͥb manꝰ inponit᷑ insacram̃to. hȩc oĩa insacram̃to ꝑ angłos
cȩlebrant᷑. & fiunt. Idcirco. ualent etiã & ꝑ homicidas.
ditas diaboli. Sienĩ hortꝰ ille delitiarũ. clausus. po¬

Expanded text:
Tamen tales licet oderint, adulteri sint et homicidae, et ex parTamen tales licet oderint, adulteri sint et homicidae, et ex parte diaboli plura admiserint, dum falce evangelica necdum praecisi sacrificant, non cogitandum qui et quales sint, sed quid dent, vel quid accipiat is qui cum fide communicatur, neque quis habeat virtutem consecrandi, sed quid habeat. Nam sicut nomine Christi, ipso teste, etiam a membris diaboli daemonia pelluntur, et virtutes ab eis plurimae operantur; ita ejusdem virtute in sacramento a malis corpus et sanguis conficitur, licet dictum sit, quod Deus peccatores non audiat, quia et super aquam baptismi, et super oleum, et super Eucharistiam, et super capita eorum quibus manus imponitur in sacramento, haec omnia in sacramento per angelos celebrantur et fiunt. Idcirco valent etiam et per homicidas, ditas diaboli. Si enim hortus ille deliciarum clausus
Abbreviated transcription (Latin):
di ẽ. qđ hab& qͥ ordinat᷑ : qr ñ ex to sed ex officio. ꝙ asũ¬
mo pontifice. gra qͣm ipsa ueritas reꝓmisit. implet᷑.
ut innullo. sac̃dotiũ eiꝰ ꝙ pontificatꝰ officiũ. alicuiꝰ
merito ininoret᷑ Uirtꝰ enĩ c̃secrandi ẽ. in eo qd hab&
is qͥ ordinat᷑. Et idõ reũtentes qͥb aptiaatist̃ pͥus. sic̃
ñ rebaptixant᷑: ita utiq qͥ pͥus ordinatis. rursus non
reordinant᷑ ad unitatẽ catholicã si recesserint. rede¬
untes. S aut ministrant. si hoc excsȩ irtilitas postulat.
aut siñ. sacram̃tũ tam̃ ordinationis suȩ gert̃. ꝙ idõ.eis
manꝰ int̾ laicos ñ in ponit᷑. Manet gͥ in eis sacrar̃ati
uirtꝰ sibi inutilit̾. etiã rei dũ consecratit. satis tamen
utilis potestas. & ordinatio consecrandi.illis. qͥ gr̃am
ꝑcepte benedictionis & ad ministrationis. fide. spe.
& caritate cõmunicant. Neq ꝑueri
ticipatio iusticie cũ iniꝗtate. sic̃ nec lucis cũ tenebris.

Expanded text:
d habet is qui ordinatur, quia non ex eo, sed ex officio et a summo pontifice gratia quam ipsa Veritas repromisit impletur, ut in nullo sacerdotium ejus et pontificatus officium, alicujus merito minoretur. Virtus enim consecrandi est in eo, quod hadinatur. Et ideo revertentes, qui baptizati sunt prius, sicut non rebaptizantur, ita utique qui prius ordinati sunt, rursus non reordinantur, ad unitatem catholicam, si recesserint, redeuntes. Sed aut ministrant, si hoc Ecclesiae utilitas postulat, aut si non, sacramentum tamen ordinationis suae gerunt, et ideo eis manus inter laicos non imponitur. Manet igitur in eis sacramenti virtus sibi inutiliter, etiam rei dum consecrant, satis tamen utilis potestas et ordinatio consecrandi, illis, qui gratiam perceptae benedictionis et administrationis fide, spe et charitate communicant. Neque perveticipatio justitiae cum iniquitate, sicut nec lucis cum tenebris.
Abbreviated transcription (Latin):
in efficax ẽ ex se. ꝗͥtanta fecit ex nichilo: Et sic̾ panes
aux it quantitate substantiȩ.qͦ nat᷑a ñded̾at. ñ qͥd im̃po¬
tens ẽ facr̾ ex aliqͦ. qͦd sine semine in utero creauerat:
Lullulat gͦ illa ubertas carnis xͥ. & manet integer xp̃c.
quia nat᷑a manente in tegra. etiã increaturis ad ussũ
esꝰ cuncła exuberant.  pt̾ea. licet semel dixerit. ger¬
minãt t̾ra herbã uirentẽ: ad huc bodie. ex eo quȩ ꝑsin-¬
gulos nascunt᷑ annos. oia creant᷑. Sic itaq & in eo quod
semel uoluit. & de inceps carnẽ & sangͥnẽ in hac cõmemo¬
ratioẽ uissit t̾e̾: fit qͦd iubet᷑ q̃ siqͥs ñcredit. impio de¬
terior ẽ : qr ille qͦd ñ didicit approbare ñ potest. iste qd̾
inmultis cognouit ẽtͣ nat᷑am firri. etiã in carne &ͥ nͣ¬

Expanded text:
inefficax est ex se, qui tanta fecit ex nihilo? et sicut panes inefficax est ex se, qui tanta fecit ex nihilo? et sicut panes auxit quantitate substantiae quam natura non dederat, nunquid impotens est facere ex aliquo quod sine semine in utero creaverat. Pullulat ergo illa ubertas carnis Christi, et manet integer Christus, quia natura manente integra, etiam in creaturis, adjustum ejus cuncta exuberant. 2. Propterea licet semel dixerit: Germinet terra herbam virentem , adhuc hodie ex eo, quae per singulos nascuntur annos omnia creantur; sic itaque et in eo quod semel voluit, et deinceps carnem et sanguinem in hac commemoratione jussit esse, fit quod jubetur; quae si quis non credit, impio deterior est; quia ille quod non didicit, approbare non potest; iste quod in multis cognovit contra naturam fieri, etiam in carne Chris
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & sac̃dos. Iube hȩc ꝑferriꝑmanꝰ angłi tui. in sub¬
lime altare tuũ. in conspectu diuine maiestatis tue
Ut qd ꝑferri illuc ea de poscit. nͥ ut intelligat᷑. qđ in eius
sac̾dotio ista fiant: Ipse enĩ factꝰ ẽ pontifex in et̾num
scđm ordinẽ melchisedech. teste apło ad int̾pellandũ
ꝓ nob̾ offerens semet ipsũ dõ patͥ. Ad hoc qͥppe semel
introiuit inscã. ñ in sangͥne alieno. sed ꝓprio sangͥne. Unde.
ñ ab alio recte ꝑcipit᷑. quod ꝓpͥũ eiꝰ ẽ. sed ahso sũmo pontifi¬
ce neq ab alio caro eiꝰ creat᷑ & saneguis. nͥ aqͦ creata ẽ in
utero uirginis. ut u̾bũ carofieret. Uerbo eñi patris
dictũ ẽ. Crescite & multiplicamini. Et ecce adhuc ho¬
die. exeo cuncta creant᷑ animantia. ñ noua. sed ex rodẽ
semine. Ita ꝙ caro xͥ. eodẽ ũbo fit caro. qr ũbũ caro fac¬
tũ ẽ. & habitauit in nob̾. Unde. si ex illa benedictione.
tanta manat mnultitudo. quid putas ex carne &: nũqͥd

Expanded text:
ube haec perferri per manus angeli tui in sublime altare tuum in conspectu divinae majestatis tuae; ut quid perferri illuc ea desposcit, nisi ut intelligatur quod in ejus sacerdotio ista fiant. Ipse enim factus est pontifex in aeternum secundum ordinem Melchisedech, teste Apostolo, ad interpellandum pro nobis, offerens semetipsum Deo Patri. Ad hoc quippe semel introivit in sancta, non in sanguine alieno, sed proprio sanguine; unde non ab alio recte percipitur, quod proprium ejus est, sed ab ipso summo pontifice; neque ab alio caro ejus creatur et sanguis, nisi a quo creata est in utero Virginis, ut Verbum caro fieret. Verbo enim Patris dictum est: Crescite et multiplicamini ; et ecce adhuc hodie ex eo cuncta creantur animantia, non nova, sed ex eodem semine. Ita et caro Christi eodem verbo fit caro, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Unde si ex illa benedictione tanta manat multitudo, quid putas ex carne Christi? nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
Utrũ plus exeo habeat. qui mauis. aut quimunus acceꝑit
Cur hoc mist̾iũ ante passionem disscipulis traditur
dominus post cenam apostolis hoc tradiderit.
Quid sit qd̾ dñs ait non bibam amodo de hoo genimine uitis
doner bibam illud. nouum in regno patris mei.
XXIII Si ulla sit differentia. in hoc iniuistio. iusto et penitenti:¬

Expanded text:
Utrum plus ex eo habeat qui majus an qui minus acceperit. Cur hoc mysterium ante passionem discipulis traditur.Dominus post coenam apostolis hoc tradidit. Quid sit, quod Dominus ait: Non bibam amodo de hoc genimine vitis, donec illud bibam novum in regno Patris mei. XXXV. Si ulla differentia sit in hoc mysterio justo et poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
QUENSCRIPSIT CONTRA MAXI MIN UMHERETICŨ SICAIT
Magnum aliquid sane tibi dicere uideris. quia dicis filius erat in prin¬
cipio ante quã aliquid e&. Pater uero ante principiũ. ubi legisti.
ut hoc crederes unde p̃sum psistiut hoc diceres. ubi nec auctoritas
ulla. necratioẽ. Quid est enĩ ante principiũ. quandoquidem quic¬
quid ante e& hoc e& principium. Siergopater ante principiumẽ¬
quid ẽ aut̃ in principio erat uerbũ : nisi inpatreerat filius. & ipse filius
interrogatus aiudeis quis eares pondit. Principiũ qui& loquor
uobis. Paterergo principiũ non de principio filius principium
deprincipio. Sed ut̃rũq simul nonduo sedunũ principiu. Sicut
pards̃ & filius ds̃. amboaut simul non duo dii sed unus ds̃. Nec
spmm scm̃ deutroq. procedente negabo esse principiũ. Sed hatria
simul. sicut unũ dm̃. itaunũ dico eẽ principium

Expanded text:
quem scripsit contra Maximinum haereticum, sic ait: « Magnum aliquid sane tibi dicere videris, quia dicis, Filius erat in principio antequam aliquid esset, Pater vero ante principium. Ubi legisti ut hoc crederes? Unde praesumpsisti ut hoc diceres, ubi nec auctoritas ulla nec ratio est? Quid est enim ante principium, quandoquidem quidquid ante esset, hoc esset principium? Si ergo Pater ante principiumQuid est autem, In principio erat Verbum , nisi in Patre erat Filius? et ipse Filius interrogatus a Judaeis quis esset, respondit, principium qui et loquor vobis . Pater ergo principium, non de principio, Filius principium de principio. Sed utrumque simul, non duo sed unum principium. Sicut Pater Deus et Filius Deus, ambo autem simul non duo dii, sed unus Deus. Nec Spiritum sanctum de utroque procedentem negabo esse principium. Sed haec tria simul sicut unum Deum, ita unum dico esse principium.
Abbreviated transcription (Latin):
lber a salomone usq ad iechoniam & ab hiero boamfilium nabath
usq inosee quiductus eit in assrios. regnumiuda & regnũ deserbit
is rahel: Sihrstoriam respicias. uerba simplicia sunt . Summliteris

Expanded text:
liber, a Salomone usque ad Iechoniam et ab Hieroboam, filio Nabat, liber, a Salomone usque ad Iechoniam et ab Hieroboam, filio Nabat, usque ad Osee, qui ductus est in Assyrios, regnum Iuda et regnum describit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris
Abbreviated transcription (Latin):
ne de terminat: singula in co uerba. plena sunt sensibus: &ut
deca eris sileam resurrectionem corporum sic proph&at. ut nul¬
lus deea uel manifestius. uel cautius scripserit. Scio inquit quoo
redemptor meus uiuit. & in nouis simodie de terra surrecturus
sim. & rursum cirtumdabor pellemea. & in carne meaui debo
dm̃ que muisurus sum ego ipse &oculimei conspecturi sunt
& non alius. Repositaẽ haec spesmea insinumeo : ueniã
ad ihũ naue tr̃pum dñi non solum ingestis. uerum & in nomi¬
ne Transit iordanen hostium regnasubuertit. diuiditt̃rã
uictori populo. & persingula s urbes ui cosmontes. flumina
torrentes atq confinia ecclesiae caelestisq: hierusalem spiri¬
talia regna distribuit: Iniudicum libro quat iudicespapuli
Samu hel inhelimorte xoccisionesaul. u&erenlegem m̃on stratãbo¬
litam : Porro in sadochatq: dauid nouis acerdo nouiq imperuites¬
tatur sacramenta: Malachim idestertius & quartus regnorum

Expanded text:
ne determinat. Singula in eo verba plena sunt sensibus. Et ut ne determinat. Singula in eo verba plena sunt sensibus. Et ut de caeteris sileam resurrectionem corporum sic prophetat, ut nullus de ea vel manifestius, vel cautius scripserit: Scio, inquit, quod Redemptor meus vivit, et in novissimo die de terra surrecturus sum; et rursumdeum, quem uisurus sum ego ipse et oculi mei conspecturi sunt et non alius. reposita est haec spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, typum domini non solum in gestis, uerum et in nomine: transit Iordaneu, hostium regna subuertit. diuidit terram uictori populo et per singulas urbes, uiculos, montes. flumina, torrentes atque confinia ecclesiae caelestisque Hierusalem spiritalia regna discribit. in Iudicum libro quot principes populi,Samuhel in Heli mortuo et in occisione Saulis ueterem legem abolitam, porro in Sadoc atque Dauid noui sacerdotii nouique imperii sacramenta testatur. Malachim, id est tertius et quartus Regum
Abbreviated transcription (Latin):
uisione terrae. De confusione linguarum. & qͣ degente usq ad
uegrptum scribitur hȩbreorum. Pat& exodus cum decem plagis. cũ
decalogo cummisticis diuinisq praeceptis: In promtu est leuiticus
liber in quo singula sacrificia. immo singulȩ pene syllabe. & uestis
aaron. & totus ordo leuiticus. spirant caelestia sacramenta. Numeri
uero non ne totius ar& hmeticae. & proph&iȩ balaam. & quadragin¬
taduarum perleremum mansionum irsteria continent: Deute¬
ronomium quoq secundalex & euangelicae legis praefiguratio.
non ne sic ea hab& quae priora sunt. ut tamen noua sintoma deue¬
teribus hucusq morses . hucusq pentatetus. quibus quinq uerbis
loqui s e uelle a postolus i n ecclesia gloriatur : lob exemplarpati¬
entiae quȩ non mrsteria suo sermone complectitur: prosa inci¬
pit uersulabitur. pedestrisermone finitur. Om̃sq leges dia¬
lecticae propositione. assumptione. confirmatione conclusio¬

Expanded text:
uisione terrae, de confusione linguarum et de gente pergenteuisione terrae, de confusione linguarum et de gente pergente usque ad Aegyptum scribitur Hebraeorum. patet Exodus cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis diuinisque praeceptis. in promptu est Leuiticus liber, in quo siAaron, et totus ordo Leviticus spirant coelestia sacramenta. NUMERI vero, nonne totius arithmeticae, et prophetiae Balaam, et quadraginta duarum per eremum mansionum mysteria continent? DEUTERONOMIUM quoque secunda lex et Evangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia de veteribus. Hucusque Moyses, hucusque Pentateuchus: quibus quinque verbis loqui se velle Apostolus in Ecclesia gloriatur. JOB exemplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur, omnesque leges Dialecticae, propositione, assumptione, confirmatione, conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
mulserint quicquid dixerint. hoc legemdĩ putant. pec sure dignan
quid proph&e quid a postoli senserint. Sed ad sensum suum in con¬
grua aptant testimonia. quasi grandesit & nonuitiosissimum
dicendigenus de prauare sententias. & ad uoluntatem suam serp¬
turam trahere repugnantem. qua sinon legissemus in omero¬
contonas & uirgilio centonas. ac non sic & iam maronem sinexpo
possumus dicerexpianum. quia scripserit. lam redit &uirgo
redeunt saturnia regna. lam noua progenies cae lodimittit᷑
alto & patrem loquentem ad filium. natemeȩ uires meȩ
magna potentia solus. & post uerba saluatoris incruce. talia
perstabat memorans fixusq manebat: Euerilia sunthacc. & cir¬
culatorum ludo similia. docere quod ignores. immout cum stoma¬
choloquar ne hoc quidem scire quod nescias: uidelic& manifes¬
tissi ma est genesis incrcatura mundi de exordio generis humanededi¬

Expanded text:
mulserint, quicquid dixerint, hoc legem dei putant nec scire dignantur, mulserint, quicquid dixerint, hoc legem dei putant nec scire dignantur, quid prophetae, quid apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatura mundi, de exordio generis humani, de di
Abbreviated transcription (Latin):
eVIPIΑΝ: adminore sartes ueniam . & quȩ nontam aoto quom
manu administrantur: Agricola. cementarii. fabri. metalloꝵ
lignorumq cesores la nanii quoq & fullones. & ca eriquiuariã
supplectilem &uiliao puscula fabricant : absq doctore non
possunt esse quod cupiunt. Quod medicorum est: promittunt
medici: tractant fabrili a fabri. Solascripturarum scentiat.
quam sibi omnes passim uindicant: Scribimus in docti doctiq
poemata passim: Hanc garrula anus. hanc delerus senex. hanc
solo ecista uerbosus. hancuni uorsi presumunt. lacerant . docent.
antequam discant. Au allucto supercilio. grandia uerbatru¬
tinantes intermulierculas desacris litteris phrlosophantur.
alidiscunt propudora feminis. quod uiros doccant: & neparum hocsit.
quadamfaclitate uerborum immo audacia disserunt alus quod ipsi
non intellegunt: Tacco demeis similibus: quisi forte ad scripturas
scas postiecula res litteras uenerint & sermone composito aurẽ popili

Expanded text:
αν. Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam manu administrantur. Agricolae, caementarii, fabri, metallorum, lignorumque caesores, lanarii quoque et fullones et ceteri, qui uariam supellectilem et uilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse, quod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi
Abbreviated transcription (Latin):
& uerbum cesficacia. Tresquidem personae sint sed una subsisteno
potentia in homini fragilisimo ut diximus huec sittanta potentia.
quanto magis in omni potentia dĩ ita est. ut sit pater omni potens
genitorfilii & ex patre &filio procedens uirtus quiestisp̃siẽs.

Expanded text:
et verbum, et efficacia, ut tres quidem personae sint, sed una subsistendi et verbum, et efficacia, ut tres quidem personae sint, sed una subsistendi potentia: in homine fragilissimo, ut diximus, haec sit tanta potentia, quanto magis in omnipotentia Dei ita est, ut sit Pater omnipotens genitor Filii, et ex Patre et Filio procedens virtus, qui est Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
deo expatrefilius. ex patre & filio procedit sp̃sic̃s. nec ut quidam dicunt
ipse in uisibilis est. quiut ess& ui sibilis corpus nostrae fragilitatis
asiumpsit. non ut in uisibilis ess& cossar&. sed ut in ipso xp̃o inui sibilis
incredulis permaner&. Nam cum dicit. beatioculi qui uident quȩ
uos uid&is Ergobeati erantiudei omnes & hiqui eum crucifixerunt
Dequibus perdauiddicit. Ipsi uero considerauerunt & conspexerunt
& ut ad hocte reuorẽ. unde factum est ut hoc defragili homine
doceamus. Tria haec in uisibilia & indiuisa. & in unum conglomera¬
ta & uirtutis efficacia reduntia. id estuocem gen&ricem. uerbiex
uerbo uero simulcum uoce procedente efficacia quae faciat alterum
consulem fieri alterum trucidari. Dicmibi arriane ftatria unum
sunt annon Siunum non sunt diuideuocem a uerbo & efficaciã
a uoce & uerbo: Quod si hoc ininagili homine. Ita unum sunttria uox

Expanded text:
deo ex Patre Filius, ex Patre et Filio procedit Spiritus sanctus. Nec, ut quidam dicunt,ipse invisibilis est; qui ut esset visibilis, corpus nostrae fragilitatis assumpsit: non ut invisibilis esse cessaret, sed ut in ipso Christo invisibilis incredulis permaneret. Nam, cum dicit: Beati oculi qui nunc vident quae vos videtis : ergo beati erant Judaei omnes, et hi qui eum crucifixerunt; de quibus per David dicit: Ipsi vero consideraverunt et conspexerunt sanctus. Et ut ad hoc te revocem, unde factum est ut hoc de fragili homine doceamus, tria haec invisibilia, et indivisa, et in unum conglomerata, et virtutis efficacia redundantia, id est vocem genitricem verbi, ex verbo vero simul cum voce procedente efficaciam, quae faciat alterum consulem fieri, alterum trucidari: dic mihi, Ariane, ista tria unum sunt an non? Si unum non sunt, divide vocem a verbo, et efficaciam a voce et verbo. Quod si hoc in fragili homine ita unum sunt tria, vox,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cͥ. Isrłitas peccantes dig¬
nis plagis corriꝑuit ds
⁊ penitentes consolatꝰ
ẽ. Egiptios uͦ ⁊ cananeos
ite recẽtidade ꝑsingulaᷤ
ciuitates occidert̃ puniti
st̃. s ⁊̃ om̃s cananei audi-¬
entes uictoriam ppłi dei.

Expanded text:
. Israelitas peccantes dignis plagis corripuit Deus, et poenitentes consolatus est, Aegyptios et Chananaeos elitae recenti clade per singulas civitates peremerunt, puniti sunt; sed et omnes Chananaei audientes vict
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Intellige. qr sp̃italia hȩc. sic̃ nec localit᷑. sic utiq nec carna¬
lit̃ ante conspectũ diune marestatis. in sublime feruntur:
Cogita gͥ. si qͥppiam corporeũ potest e̾ẽ sublimius: cũ substan¬
tia panis & iuni. in xͥ carnẽ & sangͥnẽ efficacit̾ interiꝰ com¬
mutat᷑. iea. ut deuiceps pꝰ consecrationẽ. iã uera xͥ earo &

Expanded text:
est. Intellige quia spiritalia haec sicut nec localiter, sic utique nec carnaest. Intellige quia spiritalia haec sicut nec localiter, sic utique nec carnaliter ante conspectum divinae majestatis in sublime feruntur. Cogita igitur si quippiam corporeum potest esse sublimius, cum substantia panis et vini in Christi carnem et sanguinem efficaciter interius commutatur; ita ut deincep
Abbreviated transcription (Latin):
eis dñe panẽ de celo. habentẽ om̃e delectam̃tũ. & onĩem
saporẽ. Alioqͥn. nisi ꝑfidẽ & intelligentiã. qͥd p̃t̃ panẽ¬
& uinũ. in eis gustantib sapit . Et idõ popłs ille carnalis.
manna fastidiuit : qr in ibi ñ nisi carnalia quȩsiuit. Ceterũ.
qͥb omnẽ saporẽ. & omẽ delectam̃tũ p̃buit: eandẽ de celo
it. Hinc apłs. patres nr̃os eandẽ comedisse ȩscã sꝑitalẽ tes¬
tat᷑ : sed non inplurib eoꝵ. ꝓbene placitũ fuisse dõ: ꝓ¬
fecto. qr fastidientes sꝑitalia. carnalia sapiebant : ñ quidẽ
patres nr̃i. spitalia p̾gustantes. sed infideles plane patres
ñ potuert̃. sꝑitalit̾ comedentes: qr eis esca illa cęlestis. sapo¬
rẽ. & delectam̃tũ in mortalitatis p̾buit. Simili itaq modo
aliud gustare. quã qͦd ore carnis sentit᷑ : aliud uid̾e: quã quod
ocłis istis carneis monstrat᷑. Disce. quia ds̃ sp̃c. in localit̾ ubiq

Expanded text:
delectamentum, et omnem saporem . Alioquin nisi per fidem et intelligentiam quid praeter panet vinum in eis gustantibus sapit? Et ideo populus ille carnalis manna fastidivit, quia inibi non nisi carnalia quaesivit. Caeterum quibus omnem saporem et omne delectamentum praebuit, eamdem de coelo it, hinc apostolus patres nostros eadem comedisse escam spiritalem testatur, sed non in pluribus eorum bene placitum fuisse Deo : profecto quia fastidientes spiritalia carnaliter sapiebant, non quidem patres nostri spiritalia praegustantes, sed infideles plane patres non potuerunt spiritaliter comedentes, quia eis esca illa coelestis saporem et delectamentum immortalitatis praebuit. Simili itaque modo aliud gustare, quam quod ore carnis sentitur; aliud videre, quam quod oculis istis carneis monstratur. Disce quia Deus spiritus illocaliter ubique
Abbreviated transcription (Latin):
cis ocłis deciđe: deinde nichil ampliꝰ dãp¬
nabiliꝰ. anteꝗͣ qͥs corrigat᷑. ꝓpt̾ ꝑfidiã humanã. cũ iuda
amysterio scẽ cõmunionis pedẽ ñ retrahere. Unde
apͥmordio huiꝰ cęlebritatis. uidiciũ male accipientib
minat᷑ : dũ continuo. post buccellã de manu dni ꝑ
ceptã. iudã diabolus ꝑuasit. Ubi mox ostenditur
qͥn obid iuditiũ excipiat. Et cũ uida culpe societ᷑ ob¬
noxius. tãqr corruit. ꝗͣ qr in conscientia dãpnatꝰ. ausus ẽ
sine penitentia. & correctionis uenia. sc̃a misteria teme¬

Expanded text:
s oculis decidere. Deinde nihil damnabilius, antequam quis corrigatur, propter perfidiam humanam, cum Juda a mysterio sanctae communionis pedem non retrahere. Unde a primordio hujus celebritatis judicium male accipientibus minatur dum continuo post buccellam de manu Domini perceptam, Judam diabolus pervasit. Ubi mox ostenditur quin ob id judicium excipiat, et cum Juda, culpae societur obnoxius; tam quia corruit, quam quia in conscientia damnatus ausus est sine poenitentia et correctionis venia, sa
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ scĩ angłi tui. in sublime altare tuũ. in conspectu diui¬
ne mairstatis tuȩ. Et cogitas o hõ. aliunde illud acciꝑe.
ꝗͣ de altari ubi sublimius transpositũ consecrat᷑. sed
fortassis. ad hec cȩca cogitatio dicit. Et qͦmͦ in celũ ante
conspectũ diuine maiestatis. tã subito effert᷑. cũ hic. aut
panis. aut caro licet dicat᷑. inmanu sac̃ dotis usibiliter.
sẽp tenrat᷑. Hoc qͥppe ͤo infelix hõ. qͦd sacram̃tũ. uł mis¬
teriũ uocatꝰ. Si eñ totũ uisibile fieret. nullũ in eo mis¬
teriũ uł secretũ e̾ẽt: nulla fides. nulla uis sꝑitalis.: nulla
alia res. ꝙͣ qͥ ocłis. & gustui sub iacer&. Nc̃ aut̃. longe alit̾

Expanded text:
manus sancti angeli tui in sublime altare tuum, in conspectu divinae majestatis tuae. Et cogitas, o homo, aliunde illud accipere quam de altari, ubi sublimius transpositum consecratur? 2. Sed fortassis ad haec caeca cogitatio dicit: Et quomodo in coelum ante conspectum divinae majestatis tam subito effertur, cum hic aut panis aut caro licet dicatur, in manu sacerdotis visibiliter semper teneatur. Hoc quippe est, o infelix homo, quod sacramentum vel mysterium vocatur. Si enim totum visibile fieret, nullum in eo mysterium vel secretum esset, nulla fides, nulla vis spiritalis, nulla alia res, quam quae oculis et gustui subjaceret. Nunc autem longe aliter
Abbreviated transcription (Latin):
sed inquo communita s amborum appar&. curergononcredamus
quod &iam denlio procedat sp̃sic̃s. cumfilii quoq ipse sit sp̃s. Sienũ
non abeo proceder&. non postresurrectionem sere p̃sentans discipulissuis
insufflatio nisi quod procedat p̃ssc̃s & deipso : Adhoc pertin& &iãillud
quod ait demuliere quȩ fluxum sanguinis patiebatur. Tetigit me ali¬
quis Ego enim sensi uirtutem deme exisse. Nam uirtutis nomine
riae quomodo si& istud qm̃ uirum non cognosco : Respondit. sp̃ssc̃s
superueni & inte. & uirtus altis simi obumbrabittibi. & ipsed ñs ꝓmit

Expanded text:
sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credam sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credam quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suisinsufflatio, nisi quod procedat Spiritus sanctus et de ipso? Ad hoc pertinet etiam illud quod ait de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis, ego enim sensi virtutem de me exisse . Nam virtutis nomineriae, Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? respondit: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obum
Abbreviated transcription (Latin):
ic aliquis forsitan querat utrum &asilio procedat spssc̃s. filiu s enim
eorum sp̃s sed amborum. habes ipsum dnm̃ dicentem. Nonenĩ uos
alius patris. alius filiu & absit. unumenim corpus ait cum significa¬
r& ecclesiam. moxq ad didit & unussp̃s. & uide quomodo illic imple¬
Sequiturergo una fidess unum baptisma. unus ds & pateromnium
& unus dñs id est filius. ita sit & unusips̃. profecto amborum est
a postolum dicentem. Siaut̃ sp̃seius qui suscitauit ilm̃ exmortuis
babitat in uobis. hicutiq spm̃patris intellegiuoluit. De quotam̃
multa alia sunt testimonia. quibus hoc cuidente rostenditur. &
patris & filu eẽ spm̃: quu in trinitate diciturs p̃sic̃s. pedbaliud¬
existimo ipsum proprieuocaris pm̃. cum &iam side singulis inter¬
rogemur. non possumus nisi & patrem & filium spm̃ dicere. qm̃ sps¬
& singuli hoc proprie uocario portuit eum qui non ẽ unius eorum.

Expanded text:
ic aliquis forsitan quaerat, utrum et a Filio procedat Spiritus sanctus. Filius enim eorum spiritus, sed amborum. Habes ipsum Dominum dicentem: Non enim vos alius Patris, alius Filii? Absit. Unum enim corpus, ait, cum significaret Ecclesiam; moxque addidit, et unus Spiritus. Et vide quomodo illic implesequitur ergo, Una fides, unum Baptisma: unus Deus et Pater omnium,et unus Dominus, id est Filius, ita sit et unus Spiritus; profecto amborum est: apostolum dicentem, Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis; hic utique Spiritum Patris intelligi voluit: de quo tame non est ejus . Et multa alia sunt testimonia quibus hoc evidenter ostenditur, et Patris et Filii esse Spiritum qui in Trinitate dicitur Spiritus existimo ipsum vocari proprie Spiritum, cum etiam si de singulis interrogemur, non possimus nisi et Patrem et Filium spiritum dicere, qet singuli, hoc proprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ & filiũ uoluntatis in gerunt
unitatẽ interrogo. utrũ ne per
naturȩ ueritatẽ. hodie xp̃c in nob̾
sit. anꝑ concordiã uoluntatis. Si enĩ
uerr uerbũ caro factũ ẽ. & uere nos ũbũ caruem
cibo dominico sumimꝰ : qͦmͦ ñ naturalit̾ manere
in nobis existimandus ẽ. qͥ & naturã carnis nr̃ ꝑ
iã in separabilẽ sibi homo natꝰ ad sũpsit: & nat᷑am
caruis suȩ. ad naturã ȩt̾nitatis. sub sacramento
nobis cõmunicande carnis admiscuit: Ita eni
onis unũ sumus. qͥa & in xp̃o pater t̃. & xp̃c in¬

Expanded text:
Patrem et Filium voluntatis ingerunt unitatem, nec interrogo utrumne per naturae veritatem hodie Christus in nobis sit an per concordiam voluntatis. Si enim vere Verbum caro factum est, et vere nos Verbum carnem cibo Dominico sumimus, quomodo non naturaliter manere in nobis existimandus est, qui et naturam carnis nostrae jam inseparabilem sibi homo natus assumpsit, et naturam carnis suae ad naturam aeternitatis sub sacramento nobis communicandae carnis admiscuit? Ita enim omnes unum sumus, quia et in Christo Pater est, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ finis. Fut it dũ letantur in saniũt¬
aut certe uaticinantur falsa aut iu-¬
uũt iniuste aut ꝑuirant cito dũ it ꝯfi

Expanded text:
 finis. Aut enim dum laetantur, insaniuntaut vaticinantur falsa, aut vivunt injuste, aut perjurant cito. Dum confi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mauri suos reges. sic paula
teros in buert̃ ⁊ hi tñ sũmi
reges ob celebritatẽ nonũsĩ
uatim uͦ singuli ppłi gentis
aũ urb̃ sue conditores łuiros
fortitudine in signes. ł femi.¬
nas castitate mirabiles sũma

Expanded text:
 Mauri suos reges. Sic paulatteros imbuerunt. Et hi tamen summi reges ob celebritatem nominis in ivatim vero singuli populi gentis aut urbis sue conditores, seu viri fortitudine insignes erant, seu femine castitate mirabiles, summa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̾ea pietas eorũ qͥ successe¬
rant plurimum ꝯturt ad
errorẽ. qui u̾ diuina stir¬
penati uiderent᷑ diuinõ
honores parẽtib detulert̃
deferriq uisert̃.¬
omĩb implicatur sceleri
reputantur. in peccatum.

Expanded text:
praeterea pietas eorum qui successerant plurimum contulit ad errorem: qui ut • diuina stirpe nati uiderentur, diuinos honores parentibus detulerunt deferrique iusseromnibus implicatur sceleribreputantur in eis in peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
conualescẽte iniqua ꝯsuetudine hͥ er.¬
ror tanꝗͣ lex custoditus ẽ ⁊ tirannoꝵ im¬
tẽ imaginẽ regis quẽ igͣnorare uole-¬
bãt fecer̃t̃. ut illũ qui ab erat tanqͣm
p̃sentẽ colerẽt sua sollicitudine. Pro¬
uex aũ ad hor euturã ⁊ bos qui ignora¬
bant artifices eximia diligentra.
¶Non ẽ ignoscendum
quia homines adima¬
ginẽ di factos abipso
retrahunt ⁊ inerrois
sui deuipula subu̾tut
hetici quoq qͥ hot̃es se

Expanded text:
convalescente iniqua consuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imtem imaginem regis, quem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam praesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artificisNon est ignoscendum quia homines ad imaginem Dei factos ab ipso retrabunt, et in erroris muscipula subvertunt. Haeretici quoque, qui homines se
Abbreviated transcription (Latin):
Ilaergo dilectio delectatio felicitas uelbeatitudo. sitam̃ aliqua
humana uoce dignedicitur. usus abillo appellatus e st̃breuiter.¬
& est intrinitate s pissc̃s. non genitus sed genitoris genitiq suauitas
captuearum. ut ordinem suum teneant & locissuis adquiescant
Haecigitur om̃ia que arte diuina facta sunt . & unitatẽ quandã
inseostendunt & speciem & ordinem . quicquid en ĩhorũ ẽ. & unũaliꝗo :

Expanded text:
la ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo, si tamen aliqua humana voce digneet est in Trinitate Spiritus sanctus non genitus, sed genitoris, genitique suavitas,captu earum; ut ordinem suum teneant, et locis suis acquiescant. Haec igitur omnia quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Quidq
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ do omẽ genus humanũ reconciliat᷑. Huic paci¬
fico unca fuit. qͥa in labore p̾ceptorũ carnaliũ si ua¬
gogã plantauit. Dequa dr. Uinea dñi sabahot do¬
mus isrł ẽ. Que uinea inea que pͥoͣpłos uinea. exti¬
tit. qͥa in lege posita ẽ. que multos subse popłos colle¬
git. Dequibuispopłis d̾r. popłi meditati st̃ mania:
Hanc uineã custodib tͣdidit: quia sina goga morsi

Expanded text:
ipsum Deo omne genus humanum reconciliatur. Huic pacifico vinea fuit, quia in labore praeceptorum carnalium Synagogam plantavit, de qua dicitur: Vinea Domini sabaoth domus Israel est . Quae vinea in ea quae habet populos exstitit; quia in Lege posita est, quae multos sub se populos collegit. De quibus populis dicitur: Populi meditati sunt inania . Hanc vineam custodibus tradidit; quia Synagogam Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab unfumis ad suꝑiora. adeserto ad regnũ ascend̾e
possit. manifestat dilectꝰ cum subdit. Sub arbore ma¬
designant᷑: Que malũ illud sustinuit. de quo eade
sponsa insuꝑiorib dicit. Sicut malũ int̾ ligna sil¬
uarum. sic dilecꝰtus meut ut̾ filief Sed s̃ponfam sũa
ge qui dormif. et ex urge amortuif. Et illumindrre
te xp̃c. Et quibdam qui iam resurrexerant. alibi
dicit. Sicon surexistis cũ xp̃o: que sursũ sut querite.
Sed qͥa infidelitas synagoge. xpm̃ crucisixie. ido seqͥt̃.
arbore inalo mater eccłie corrupta ẽeͤ dr. qͥa qͣnͣdo
saluatorem suũ. inligno fixit. in fami sceleꝵ sẽ cor¬
rupit. Cuiꝰ celem magnuitudinẽ inculait̃. cum
iclem replicat dicens. Ib̃i uiclata ẽ genitrix tua
S qm̃ ad hoc cecitas in isrł facta ẽ. ut plenicudo
gentiũ intͣret. ideo intranti eccłe đ̾r. Pone me ut sig¬
naculũ super cortuũ. ut signacułu super brachiũ cuura

Expanded text:
ut ab infimis ad superiora, a deserto ad regnum ascendere possit, manifestat dilectus cum subdit: Sub arbore madesignatur, quae malum illud sustinuit, de quo eadem sponsa in superioribus dicit: Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios? Procul dubio ge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Et quibusdam qui jam surrexerant, alibi dicit: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite . Sed quia infidelitas Synagogae Christum crucifixit, ideo sequitur: arbore malo mater Ecclesiae corrupta esse dicitur, quia quando Salvatorem suum in ligno fixit, nefando scelere se corrupit. Cujus sceleris magnitudinem inculcat, cum idem replicat, dicens: Ibi violata est genitrix tua. Sed quoniam ad hoc caecitas in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret , ideo intranti Ecclesiae dicitur: Pone me ut signaculum super cor tuum, ut signaculum super brachium tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Cumenim adiduentum e& ut uellemus ostendere. non ideominore
patresilium . quia illemisit. hic missus est. Nec ideo minorem ut roq
mus hoc quere recumillucmis sussit filius ubierat. quia in huncmun¬
dum uenit. & in hoc mundo erat. cumilluc oãspsic̃s ubi &ipsecrad.¬
qm̃ sp̃sdñi repleuitorbem terrarum & hocqđ contin& omnia scien¬
tiam hab& uobis
SICUTET APATRE PROCEDAT INEEUS DENOPERS UBRO QUARTO

Expanded text:
Cum enim ad id ventum esset, ut vellemus ostendere, non ideo minorem Patre Filium, quia ille misit, hic missus est; nec ideo minorem utroque mus hoc quaerere, cum illuc missus sit Filius ubi erat, quia in hunc mundum venit, et in hoc mundo erat: cum illuc etiam Spiritus samini replevit orbem terrarum, et hoc quod continet omnia scientiam habet vocis sicut et a Patre procedat, in ejusdem operis libro quarto
Abbreviated transcription (Latin):
ralinatiuitate in sinu& extitisie. & creatorem spm scm̃ depatrefilioq ꝓaedere.
ITEMIDEMINLIBRO DECIMO EIUSDENO PERIS

Expanded text:
rali nativitate insinuat exstitisse et creatorem Spiritum sanctum de Patre Filioque procedere. Item idem in libro decimo ejusdem operis
Abbreviated transcription (Latin):
reb sacram̃ta ꝗͣ ꝓsalute humani generis aguntur:
& cotidie mistice in hoc misterio ut tradita sunt
apłis cȩlebrant᷑. Et idõ incenaculo hoc pascha agit᷑.
quia nisi qui ascenderint. ista ñ capiunt. ut bibant
& comedant qd̾ effusũ ẽ in remissionẽ peccatoꝵ. & tam̃
integrũ manet. Hincqͦ ipsa ueritas. bibite inqͥt. quia
hic ẽ sangͥs m̃s. qͥ ꝓmultis effundet᷑ in remissionẽ om̃iũ
peccatoꝵ. Qod siꝰ effusus ẽ iã: qͦmͦ nc̃ rursus effundit᷑.

Expanded text:
rebus sacramenta, quae pro salute humani generis aguntur, rebus sacramenta, quae pro salute humani generis aguntur, et quotidie mystice in hoc mysterio, tradita sunt apostolis, celebrantur. Et ideo in coenaculo hoc pascha agitur, quia nisi qui ascenderint ista non capiunt, ut comedant et bibant quod effusum est in remissionem peccatorum, et tamen integrum manet. Hinc quoque ipsa Veritas: Bibite, inquit, quia hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Quod si effusus
Abbreviated transcription (Latin):
ratio capit. nec ñ & qd̾ ũbũ caro factum ẽ : quȩ hoc
uerba eloquuntꝰ. ut qd̾ in cõmutabile ẽ. factum dicat᷑:
uel quomodo q̃ hõ erat. filius hoĩnis. int̾rã corã oculis
nũqͣm ab fuit : ascendit descendens: qr innullo resol
in aliis qͦm plurimis locis. excedit humanas mentes
diuina potestas: nec sub iacet humanis sensib. ratio
celestis & diuina. qr nat̾a inferior. causã & rationem
naturȩ potioris. & in mense non capit. nec intelligit.
Et idõ de talib reb. qͦ diuina uirtꝰ operat᷑. dubietas
auferenda ẽ. &. cunc̾tatio remouendaꝰqr scientia earũ.
infide ẽ. ratio. in uirtute. effectꝰ. in reb ex potesta
te. causa. in uoluntate. ita ut nichil habeat hõ. quid
conquerat᷑ de singulis. que ds̃ dix̃ & uoluit . qm̃ ipse
dixit. & facta st̃: ipse mandauit. & creatasunt. ut
uoluit. Sublimmia qdẽ & diuina in huius modi

Expanded text:
ratio capit? Necnon et quod, Verbum caro factum est , quae hoc ratio capit? Necnon et quod, Verbum caro factum est , quae hoc verba eloquuntur, ut quod incommutabile est, factum dicatur. Vel, quo modo, qui homo erat, filius hominis, in terram coram oculis nunquam abfuit? Ascendit descendens, quia in nullo resolvgo istis et in aliis quamplurimis locis excedit humanas mentes divina potestas, nec subjacet humanis sensibus ratio coelestis et divina; quia natura inferior causam et rationem naturae potioris et immensae non capit nec intelligit. Et ideo de talibus rebus quae divina virtus operatur, dubietas auferenda est, et cunctatio removenda; quia scientia earum in fide est, ratio in virtute, effectus in rebus ex potestate est, causa in voluntate; ita ut nihil habeat homo quod conqueratur de singulis quae Deus dixit et voluit, quoniam ipse dixit et facta sunt, ipse mandavit et creata sunt , ut voluit. Sublimia quidem sunt et divina in hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse me memini. spĩtalit̾ manducet᷑. ꝙ sꝑitalit̾ bi¬
batur: qr sic ut dicit apłs. caro nichil ꝓdest. qͣnto ma¬
gis panis. sine sp̃u. qͥcernit᷑. sed sp̃c ẽ: qui uiuificat.
Hec id circo ꝓlixius dixerim & ex pressius. qr audi¬
ui quosdã me rep̾hende. quasi ego in eo libro quem
de sacram̃tis ediderã &ͥ. aliqͥd his dictis plus tribuere
uoluerĩ .: & eiꝰ ꝑsingulos m̃bra diuide concisa uł dis
ꝑtita. sicuti illi tunc putauert̃ qͥ scandalizati dicunt᷑.
& abiert̃ retrorsũ. Qib saluator ait. Hoc uos scan¬
dalizat. si uideritis filiũ hoĩnis ascendentẽ. ubi
erat pͥus: Ac si dicer&. Si hoc intelligere possetis.
sciretis utiq. qd̾ qui integer ascende potest. ubi
erat pͥus unus. idẽq xͦ. consumi ñ potest ꝑ partes:
nec diuidi dentib. Hoc qͥppe uid̾e̾ multum ẽ : qr in spũ¬
filius hoĩnis. ubi erat pͥus: qͥs hoc sensu explicat: & qd̵
descendit de cȩlo filius hominis. qui ẽ in celo. quȩ hoc

Expanded text:
me memini, spiritualiter manducetur, et spiritualiter bibatur. Quia, sicut dicit apostolis , caro nihil prodest: quanto magis panis sine Spiritu qui cernitur? sed Spiritus est qui vivificat. Haec idcirco prolixius dixerim et expressius, quia audivi quosdam me reprehendere, quasi ego in eo libro quem de Sacramentis Christi edideram, aliquid his dictis plus tribuere voluerim, et ejus per singulos membra dividere concisa vel dispertita, sicuti illi tunc putarunt qui scandalizati dicuntur, et abierunt retrorsum. Quibus Salvator ait: Hoc vos scandalizat? Si videritis filium hominis ascendentem ubi erat prius . Ac si diceret: Si hoc intelligere possetis, sciretis utique, quod qui integer ascendere potest ubi erat prius, unus idemque Christus, consumi non potest per partes, nec dividi dentibus. Hoc quippe videre multum efilius hominis, ubi erat prius; quis hoc sensu explicat? Et quod descendit de coelo, filius hominis qui est in coelo , quae hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Unde miror. qͥd uelint nc̃ qͥdã dicere. ñ in rẽ e̾ẽ ueritatẽ
carnis xͥ uł sangͥnis. sed insacram̃to. uirtutẽ qͣndã carnis.
& ñ carnẽ. irtutẽ forte sangͥnis. & ñ sangͥnẽ: figurã.
tatẽ : ꝙ figura urterũ hostiarũ. corpꝰ. Snde ueritas ait.
cũ porriger& discipłis panẽ: hoc ẽ corpꝰ meũ. & ñ aliud.
quã qd̾ ꝓuobis tradet᷑: & cũ calicẽ. hic ẽ calix noui tes
tam̃ti. qui ꝓ uob̾ effundet᷑ in remissionẽ peccatoꝵ. Nec¬
duĩ itaq erat fusus: & tam̃ ipse porrigit᷑ in calice san¬
guis. qͥ fundendꝰ erat. Erat qͥdem iã in calice qͥ adhuc
tam̃ fundendꝰ erat inp̾tiũ : & idõ. ipse idemq sanguis.
iã erat in calice. qͥ & in corpore. sicut & corpꝰ. uł caro. in
rimũ ẽ : & manet. qͥueredabat᷑ eis ad comedendũ. & ad
bibendũ. in remissionẽ peccatoꝵ. Dicat qͥuult. si in alio

Expanded text:
Unde miror quid velint nunc quidam dicere, non in re esse veritatem Unde miror quid velint nunc quidam dicere, non in re esse veritatem carnis Christi vel sanguinis, sed in sacramento virtutem quamdam carnis, et non carnem; virtutem fore sanguinis, et non sanguinem; figuram, tatem et figuram, veterum hostiarum corpus. Unde Veritas ait, cum porrigeret discipulis panem, Hoc est corpus meum, et non aliud quam, quod pro vobis tradetur; et cum calicetamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Necdum itaque erat fusus, et tamen ipse porrigetur in calice sanguis, qui fundendus erat. Erat quidem jam in calice, qui adhuc tamen fundendus erat in pretium; et ideo ipse idemque sanguis jam erat in calice, qui et in corpore, sicut et corpus vel caro in rimum 1094 est et manet, qui vere dabatur eis ad comedendum, et ad bibendum, in remissionem peccatorum. Dicat qui vult, si in alio
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ. benedixit. ac frrgit. deditq disciplis
suis &. ait. Accipite. & comedite. hoc est
corpꝰ meũ. Audiant qͥuolunt extenuare
hoc uerbũ corporis. qd̾ ñ sit uera caro xͥ. quȩ nunc in
sit carnis & sangnis in eo ad modũ sacram̃to. ut dñs menti¬
at᷑. & ñsit uera caro eiꝰ neq uerꝰ sangͥs. in qͥb uera mors
xͥ ad nuntiat᷑: cũ ipsa ueritas dicat: hoc ẽ corpꝰ meũ. similit̾
& de calice. bibite inqͥt ex hoc om̃s. hic ẽ enim sanguis
m̃s. noui testam̃ti. Non qualiscũq. sed qui ꝓ uob̾ effun¬
det᷑. in remissionẽ peccatoꝵ. Nec itaq dixit cũ fregit.
& dedit eis panẽ. hȩc ẽ. uł in hoc misterio ẽ quȩdã uirtꝰ.
uł figura corporis mei : sed ait ñ ficte. hoc ẽ corpꝰ meumꝰ
& idõ. hoc ẽ qd̾ dix̃ . & ñ qd̾ qͥsq fingit. Ubi lucas addi¬
dit . qd̾ ꝓ uob̾ tradet᷑. Uel sic̃ aliĩ codices habent. datur.
carnẽ meã. & bibit sangͥnẽ meũ. in me man&. & ego in illo.

Expanded text:
xit ac fregit, deditque discipulis suis, et ait: Accipite et comedite: hoc est corpus meum, etc. Audiant qui volunt extenuare hoc verbum corporis, quod non sit vera caro Christi, quae nunc in sit carnis et sanguinis in eo admodum sacramento, ut Dominus mentiatur, et non sit vera caro ejus, neque verus sanguis, in quibus vera morsChristi annuntiatur, cum ipsa Veritas dicat: Hoc est corpus meum. Similiter et de calice: Bibite, inquit, ex hoc omnes, hic est enim sanguis meus Novi Testamenti, non qualiscunque, sed quod pro vobis effundetur in remissionem peccatorum. Neque itaque dixit cum fregit et dedit eis panem, haec est, vel in hoc mysterio est quaedam virtus vel figura corporis mei; sed ait non ficte: Hoc est corpus meum. Et ideo hoc est quod dixit, et non quod quisque fingit. Ubi Lucas addidit: Quod pro vobis tradetur , vel sicut alii codices habent, datur. carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo .
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. ut ea quȩ in illo st̃ capiamꝰ uisibilẽ se ostendit. S qr
illũ scd̾m carnẽ cęlos oportuit penetrare. ut ꝑfidẽ illuc
in illo renati confidentiꝰ appeterent. reliqͥt nob̾ hae
hoc sacram̃tũ uisibile. infigurã & caracterẽ carnis ac
sangͥnis : ut ꝑ hȩc. mens nr̃a & caro nr̃a. ad inuisibilia et
sꝑitalia capesgenda. ꝑfidẽ uberiꝰ nutriat᷑. Est aut̾ figura
uł caracter. hoc qͦd exteriꝰ sentit᷑: s totũ ueritas.& nulla
ad umbratio qͦd intͥnsecꝰ ꝑcipit᷑. Ac ꝑhoc nichil aliud hinc¬
i carnẽ illã uere credis de maria uirgine in utero sine
semine. potestate sp̃c scĩ creatã. ut uerbũ caro fieret:
uere crede.& hoc qͦd conficit᷑. in u̾bo xͥ ꝑ sp̃m sem̃. corpꝰ

Expanded text:
nostris, ut ea quae in illo sunt capiamus, visibilem se ostendit. Sed quia nostris, ut ea quae in illo sunt capiamus, visibilem se ostendit. Sed quia illum secundum carnem coelos oportuit penetrare, ut per fidem illuc in illo renati, confidentius appeterent, reliquit nobis hoc sacramentum visibile in figuram et characterem carnis et sanguinis, ut per haec mens nostra et caro nostra ad invisibilia et spiritalia capescenda per fidem uberius nutriatur. Est autem figura vel character hoc quod exterius sentitur, sed totum veritas et nulla adumbratio, quod intrinsecus percipitur, ac per hoc nihil aliud hincsi carnem illam vere credis de Maria virgine in utero sine semine potestate Spiritus sancti creatam, ut Verbum caro fieret, vere crede et hoc quod conficitur in verbo Christi
Abbreviated transcription (Latin):
trationẽ duarũ substantiarũ. ꝗͣ. figurã substantiȩ & ca¬
racterẽ nominauit. qr si c̃ ꝑ caracteres uł figuras litte¬
rarut̃. infantia nr̃a pͥus ꝑtingit gradatĩ adlectione. de¬
inde ad sꝑitales scripturarũ sensus & intelligentiã: sic
ex humanitate xͥ. ad diuinitatẽ patͥs ꝑuenit᷑. Et ideo.
iure figura uł caracter substantie illiꝰ uocat᷑. Qd enĩ
aliud st̃ figurȩ litterarũ. quã caracteres earundẽ. ut ꝑ eas.
uis & p otestas. ac sp̃c ꝓ latiõẽ ocłis de monstret᷑: sic itaq
format᷑ uerbũ caro: ut ꝑ carnẽ. nr̃a infantia ad diuinita¬
tis intelligentiã nutͥat᷑. Uerũtamen. neq caracteres
litterarũ falsitas. neq aliud ꝙͣ littere:. Neq xp̃e homo.
falsitas dici potest: neq aliud ꝗͣ ds̃. licet figura. id÷ ca¬
racter substantie diuinitatis. uire dicat᷑: qr nr̃am infan¬
tiã. ꝑ se ad sꝑitalia interiꝰ in telligenda ꝓuehit: & sensib

Expanded text:
nem duarum substantiarum, quam figuram substantiae vel characterem nominavit: quia sicut per characteres vel figuras litterarum infantia nostra prius pertingit gradatim ad lectionem, deinde ad spiritales Scripturarum sensus et intelligentiam; sic ex humanitate Christi ad Divinitatem Patris pervenitur; et ideo jure figura vel character substantiae illius vocatur. Quid enim aliud sunt figurae litterarum quam characteres earumdem, ut per eas vis et potestas, ac spiritus prolatio oculis demonstretur? Sic itaque formatur Verbum caro, ut per carnem nostra infantia ad divinitatis intelligentiam nutriatur. Verumtamen neque characteres litterarum, falsitas, neque aliud quam litterae: neque Christus homo falsitas dici potest, neque aliud quam Deus, licet figura, id est, character substantiae Divinitatis jure dicatur; quia nostram infantiam per se ad spiritalia interius intelligenda provehit et sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
fiat sacramentum
uod inueritate corpus &
sangs fiat consecratione
misteriĩ : nemo qͥ uerbis di¬
uinis credit. dubitat. Unde
ueritas ait. Caro enĩ mea.¬

Expanded text:
fiat sacramentum. 1. Quod in veritate corpus et sanguis fiat consecratione mysterii, nemo qui verbis divinis credit dubitat; unde Veritas ait: Caro enim mea