comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in maiori fidelos estote. Ignẽ dicit sp̃c sci
fcruore. qui sccreta cordis illuminans. ui¬
cia quasi spinas et tͥbulos comburit aurea
uasa ꝓbando et incliorando: ligna. fenum.
stipulam. consumendo. Daptismo autẽ
habeo baptitari: & qͦmͦ coartor usc dum
ꝑficiat᷑: Heni inquit igne mitt̾e in corda
eredentiũ. ut t̾rena despiciant. suꝑna appe¬
tant. sp̃u scõ inflammante: s ad hoc pͥus
habeo baptrari. hoc ẽ tingui et ꝑfiuidi
baptismo: idẽ tinctione subaudis mei
sanguinis. Qd̃ ẽ diccre. Antequã mittam
sp̃m scm̃: dabo me crucifigendũ. Uñ illud
Non erat sp̃c datus: quia iħe ñdũ fucrat
glificats. Ccaitor multũ usq dũ ꝑficiat᷑¬
ipsa passio: s nic̃ me pot̾ cogere. quin fiat
qđ fieri statui de me. Quidã eodices habent
angor: ꝓ coaitor. Qui in se nicħ habebat
ꝗd doleret: nr̃is tam̃ angebat᷑ crumpnis. ut
se crucifigi dimitteret cuiiii.M ee.¬

Expanded text:
in majori fideles estote. Ignem dicit Spiritus sancti in majori fideles estote. Ignem dicit Spiritus sancti fervorem, qui secreta cordis illuminans, vitis quasi spinas et tribulos comburit, aurea vasa probando et meliorando, ligna, fenum, stipulam consumendo. Baptismo autem habeo baptizari, et quomodo coarctor usque dum perficiatur: Veni, inquit, ignem mittere in corda credentium, ut terrena despiciant, superna appetant, Spiritu sancto inflammante, sed ad hoc prius habeo baptizari, hoc est tingi et perfundi baptismo, id est tinctione, subaudis mei sanguinis. Quod est dicere: Antequam mittam Spiritum sanctum, dabo me crucifigendum. Unde illud: Non erat Spiritus datus, quia nondum Jesus fuerat glorificatus Coarctor multum usque dum perficiatpsa passio, sed nihil me potest cogere, quin fiat quod fieri statui de me. Quidam codices habent angor, pro coarctor. Qui in se nihil habebat unde doleret, nostris tamen angebatur aerumnis, ut se crucifigi dimitteret. CAPUT C
Abbreviated transcription (Latin):
Quate adiecit. et cui commendauer̃t mul¬
tũ subaudis diuina iudicia: nͥ qͥa ꝑ hoc
exponit qđ p̃drxerat: Nel forte utrũq ordi¬
nẽ. et rectoꝵ uidelicoe et subditoꝵ innuit.
Multis subiectis sepe dat᷑ et cognitio dm̃ce
uoluntatis: & facultas implendi. Prelatis
autẽ: committit᷑ cũ sua salute cura pas¬
cencli gregis. Itaq potentes potent̃ corm̃ta
patient᷑: hoc ẽ maiori gr̃a donatos si deli¬
querint maior uindicta sequet᷑. Mitissi¬
ma autẽ pena erit eoꝵ qui originali pec¬
cato ꝓpͥum peccatũ ñ addiderunt: & in
illis qui addiderunt tanto tolerabilior
erit dampnatio: quanto hic minor̃e ha¬
bucrint iniquitate:Lelx. M acex¬
gnẽ ueni mitt̾e in teriã: & quid uolo nͥ
ut accenclat᷑: Nescitis qͥa uolo ut ignis diui¬
nus in cordib fidelium acccndat᷑ it ardeat.
Ne sitis igit᷑ ut scruus qui scit uoluntatẽ
dñi et ñ facit. s ex caritate in minumo et

Expanded text:
Quare adjecit, et cui commendaverunt mulQuare adjecit, et cui commendaverunt multum, subaudis divina judicia, nisi quia per hoc exponit quae praedixerat? Vel forte utrumque ordinem et rectorum videlicet et subditorum, innuit. Multis subjectis saepe datur et cognitio Dominicae voluntatis, et facultas implendi. Praelatis autem committitur cum sua salute cura pascendi gregis. BEDA. Itaque potentes potenter tormenta patientur , hoc est, majori gratia donatos, si deliquerint, major vindicta sequetur. Mitissima autem poena erit eorum qui originali peccato proprium peccatum non addiderunt, et in illis qui addiderunt, tanto tolerabilior erit damnatio, quanto hic minorem habuerint iniquitatem. L. gnem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Nescitis quia volo ut ignis divinus in cordibus fidelium accendatur et ardeat? Ne sitis igitur sicut servus qui scit voluntatem domini et non facit, sed ex charitate in minino et
Abbreviated transcription (Latin):
in nummulo exiguo: ita ubi parua
iuste gerunt᷑. ñ minuit᷑ usticie mag¬
lle autẽ seruus qui cognouit uolun¬
tatẽ dñi sui et ñ p̃parauit. & ñ fecit
scdm uoluntatẽ eius: uapulabit mul¬
tis. Multi existimantes se minꝰ ua¬
pulaturos. si nesciant quid oꝑari de¬
beant: auertunt aurẽ ne audiant
ueritatẽ. S cum possent scire si
uellent studium adhibere: ñ nesci¬
entes s contemptores iuidicant᷑. Qui
autẽ ñ cognouit et fecit digna pla¬
gis: uapulabit paucis. Non cognos¬
cere dicendus ẽ: qui app̃hende uult
s ñ ualet. Mcrito gͦ minꝰ punitur:
cui minꝰ commissũ ẽ. Qui eñ ig¬
norans parat. in nocte peccat: qui
uͭ scens tanqoͣ in die pecat. Niui gͦ descen¬
aunt in infernũ: qui scient̃ peceant. Onũ
autẽ cui multũ datum ẽ: multũ querẽt᷑
abeo. Et cui commendautr̃t multũ. pluˢ
petut ab eo.m. Ordo uerboꝵ. ẽ. Ab omni
autẽ eo cui multũ datũ ẽ: multũ queret᷑.

Expanded text:
in numero exiguo, ita ubi parva in numero exiguo, ita ubi parva juste geruntur, non minuitur justitiae magluntatem Domini sui, et non praeparavit, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulavit multis. BEDA. Multi existimantes se minus vapulaturos, si nesciant quid operari debeant, avertunt autem ne audiant veritatem. Sed cum possent scire, si vellent studium adhibere, non nescientes, sed contemptores judicantur. Qui autem non cognovit et fecit digna plagis, vapulabit paucis. Non cognoscere dicendus est, qui apprehendere vult, sed non valet. Merito ergo minus punitur, cui minus commissum est. Qui enim ignorans peccat, in nocte peccat; qui vero sciens, tanquam in die peccat. Vivi ergo descendunt in infernum, qui scienter peccant. Omni autem cui multum datum est, multum quaeretur ab eo; et cui commendaverunt multum, plus petent ab eo. BEDA. Ordo verborum est: Ab omni autem cui multum datum est, multum quaeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
causam a dño predicat᷑ bñ fecisse: qd de
legis austeritate. mutatus sit in eũgelii
Ẽ uillicus iniquitatis in lege di ica qͥa
iniquus erat iullicus. qui bñ quidẽ osfte¬
rebat. s ñ bene diuidebat. eredens in pa¬
fuit paulus apłs in trans gressone legis
filus quondã lucis: qui in lege uersati
Si autẽ de mammona iniquitatis bene
dispensato recipiunt᷑ ȩt̃na tabnacula:
qnͣtomagis sermo diuinus in qͦ nula
c̃ iniquitas qui apłis creditus ẽ. bonos
dispensatores leuabit in celũ: Qmob
spũalib. Qui autẽ in paruo iniquus
ẽ. ut ñ det fr̃ib ad utendũ qd̾ a deo ꝓ
omnib ẽ ciratum:. iste et in spũali pe
cunia diuidenda iniquus erit: ut ñ
ꝓ necessitate. s ꝓ ꝑsonis. doctimã dñ
diuidat. In minimo fidelem ẽẽ magnũ
ẽ. Nam sic̃ ratio rotunditatis .i. ut a pun¬
cto medio om̃s lincę pares in extrema
ducant᷑ cadẽ ẽ in magno disco. quȩ

Expanded text:
causam a Domino praedicatur benefecisse, quod de causam a Domino praedicatur benefecisse, quod de legis austeritatur villicus iniquitatis, in Lege, quae Dei est; iniquus erat villicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene dividebat; credens in Pafuit Paulus Apostolus in transgressione Legis filiis quondam lucis, qui in Legis observatiSi autem de mammona iniquitatis bene dispensato recipiuntur in aeterna tabernacula, quanto magis sermo divinus, in quo nulla est iniquitas, qui apostolis creditus est, bonos dispensatorespiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spcunia dividenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam Domini dividat. In minimo fidelem esse magnum est. Nam sicut ratio rotunditatis, id est ut a puncto medio omnes lineae pares in extrema ducantur, eadem est in magno disco quam
Abbreviated transcription (Latin):
sic in xp̃m credid̾ant ut arbitrarent᷑ se
in lege iustificandos dicere legem aboli¬
tam: ꝓpħas p̃terisse: et quȩ antea ꝓ lu¬
cro fuerãt reputari instercora. Uocauit
itaq duos: de plurimis debitorib. Primũ
qui debebat .c. chados olei: congregatos
uidelicet ex gentib. di misccłia indigente.
Et de cenitnario numero qui plenus ẽatꝙ
ꝑfectus fecit scͥbi quinquagenariũ. qͥ ꝓpͥe¬
penitentiũ ẽ uixta inbeleum annũ. ⁊ illã
pabolam. in septuagesimo quarto capłõ
luce: in qua alteri quingenti. att̾i debito¬
ri quinqͣginta denarii dimittunt᷑. Scd̾m
autẽ uocauit ppłm uideoꝵ qui tritico
mandatoꝵ d̃ĩ nutritꝰ erat. et debebat ei
centenariũ numerũ : et coegit ut de cen¬
tũ faceret octoginta: idẽ crederet in dñi¬
resurrectionẽ octaua dic factam. Octoge¬
simꝰ cnĩ complct᷑ de octo decadib: et oeꝰ
sabbo transiret ad pͥmã sabb̃i. Obhanc

Expanded text:
sic crediderant ut arbitrarentur se sic crediderant ut arbitrarentur se in lege justificandos, dicere legem abolitam, prophetas praeterisse, et quae ante pro lucro fuerant reputari ut stercora. Vocavit itaque duos de plurimis debitoribus. Primus qui debebat centum cados olei, congregatos videlicet ex gentibus Dei misericordia indigentes. Et de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit scpoenitentium est, juxta jubileum annum et illam parabolam, in septuagesimo quarto capitulo Lucae, in qua alteri quingenti, alteri debitori quinquaginta denarii remittuntur . Secundum autem vocavit populum Judaeorum, qui tritico mandatorum Dei nutritus erat, et debebat ei centenarium numerum, et coegit ut de centum faceret octoginta, id est crederet in resurrectionem Domini octava die factam, octoginta enim completur de octo decadibus, et de Sabbato transiret ad primam Sabbati. Ob hanc
Abbreviated transcription (Latin):
Uir tutes ñe sunt: quia teste salomone
relemptio animȩ uiri. ꝓpͥe diuitiȩ eiꝰ.
Demus gͥ aliena ut suscipiamꝰ nr̃a :
prebeamus parua. ut recipiamꝰ magna:
seminemꝰ in benedictione. ut metamꝰ
benedictionẽ. Qui eñĩ parce sc̃minat:
parce et metet. Tneophilus antiochẽ¬
mus qͥ quatuor euglistaꝵ. in ũ opris
dicta compuxit: hec suꝑ hanc ꝑabolam
dĩ discens a gamaliele. Qui cũ cepisset. xp̃i¬
anos ꝑsequi. et dñi sui substantiã dissipa¬
re. correctus ẽ a dño: audiens durũ ẽ tibi
cont᷑ stimulũ calcitrare. Dixitq in corde
suo. Quid faciam: Magist̃ fui & iullicusꝰ.
nunc cogor eẽ discipulus et oꝑariꝰ. Fõdere
ñ ualeo: mandata enĩ legis. t̾iȩ incumben¬
tia destructa st̃. Mendicare crubesco: ut
qui doctor fucram uideoꝵ: nunc incipi¬
am docꝰtrinã salutis mendicare ab ana¬
nia. faciam igit᷑ ut me tecipiant xꝑiani:
cũ eiectus fuero de uillicatione mea. Ce¬
pitq eis qui pͥus uersabant᷑ in lege. et

Expanded text:
Virtutes nostrae sunt, quia teste Salomone, Redemptio animae viri proprie divitiae ejus . Domus ergo aliena, ut suscipiamus nostra; praebeamus parva, ut recipiamus magna; seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem. Qui enim parce seminat,  tribuet? Theophilus Antiochenus, qui quatuor evangelistarum in unum opus dicta compinxit, haec super hanc parabolam Dei discens a Gamaliele. Qui cum coepisset Christianos persequi, et domini sui superbiam dissipare, correctus est a Domino, audiens: « Durum est tibi contra stimulum calcitrare . » Dixitque in corde suo: Quid faciam quia magister fui et villicus, nunc cogor esse discipulus et operarius? Fodere non valeo, id est mandata enim legis terrae incumbentia destructa sunt. Mendicare erubesco, ut qui doctor fueram Judaeorum, nunc incipiam doctrinam salutis mendicare ab Anania. Faciam igitur ut me recipiant Christiani, cum ejectus fuero de villicatione mea. Coepitque eis, qui prius versabantur in lege, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui te et illũ uocauit. dicat tͥ. Da hiunc
locũ. Et tunc incipias cũ rubore: no¬
iussimũ locũ tenere. Intendens quomͦ
de pͥmis accubitib laborent: uel inten¬
mines. Et qm̃ hec ammonitio ab ȩuan¬
glista uocat᷑ ꝑabola: intuendũ ẽ quid
signet. Nuptiȩ sunt coniunctio. xp̃i et
pitulo. Simile factũ ẽ regnũ celoꝵ ho¬
mini regi: qui fecit nuptias filio suo.
Ad has nuptias quilibet inuitatus.l.
pͥmo loco: hoc ẽ ñ extollat se glando
de meritis sius. quasi sublimior ceteris.
Studeat ueste nuptiali. uestiri: hoc est
uirtutũ fulgore choruscare: s cũ humi¬
litate. Honoratiori ĩuitato da locũ. qui
de aliis meliora cognoscens. quicqͥd de sua
oꝑatione celsũ sentiebat paruũ repiitat:
& cum ꝓpħa se humiliat dicens. Pauꝑ
sũ ego. et in laborib a iuuentute mea:
exaltatus autẽ humiliatꝰ sũ. et contur¬
batꝰ. Merito cũ rubore penitens no

Expanded text:
qui te et illum vocavit, dicat tibi: da huic locum; et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Intendens quomodo de primis accubitibus laborarent, vel intenmines. Et quoniam haec admonitio ab evangelista vocatur parabola, intuendum est quid signet. Nuptiae sunt conjunctio Christi epitulo: Simile factum est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. Ad has nuptias quilibet invitatus, idcumbat in primo loco, hoc est, non extollat se gloriando de meritis suis, quasi sublimior caeteris. Studeat veste nuptiali vestiri, hoc est, virtutum fulgore coruscare, sed cum humilitate. Honoratiori invitato dat locum, qui de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, parvum reputat et cum Propheta se humiliat, dicens: Pauper sum ego, et in laboribus a juventute mea, exsultatus autem, humiliatus sum et conturbatus . Mer
Abbreviated transcription (Latin):
Ue qui sapientes estis tn oculis ur̃is. et
coram uob̾met ipsis prudentes. In hoc
dispensatore ñ debemus ad imitandũ
sumere ut uel dño fraudẽ uel de fraude
elemosinam faciamus: s interdũ simi¬
litudines econtrario ducunt᷑ ut hic: et
de iudice iniquo unde lucas in .cc.xͦ.¬
inͦi. capło. Si gͦ dñs dispendiũ passus
tam̃ laudat prudentiã dispensatoris.
ñ q aduersus eũ fraudulent̃. s ꝓ se pru¬
dent᷑ egerit: mulco magis. xp̃c qͥ nullũ¬
dampnsĩ sustiner pot̾. et ꝓnus ẽ ad
clementiam. laudabit discipulos: si
ad eus p̃ceptum miscdes fuerint. Uñ
sequit᷑. Et ego uob̃ dico. facite uob̃¬
s
amicos de mãmona iniquitatis: ut
cum defeccritis recipiant uos in et̾na

Expanded text:
e qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . » In hoc dispensatore non debemus ad imitandum sumere, ut vel domino fraudem, vel de fraude eleemosynam faciamos, sed interdum similitudines econtrario ducuntur. Ut hic et de judice iniquo: unde Lucas in XVIII capitulo. Si ergo Dominus dispendium passus tantum laudat prudentiam dispensatoris, non quod adversus eum fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, multo magis Christus, qui nullum sustinere potest, et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos, si ad ejus praeceptum misericordes fuerint. Unde sequitur: « Et ego vobis dico: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis reci
Abbreviated transcription (Latin):
di undecũq congiegent᷑. mammona
iniquitatis dicuntur. et fallunt: qͥa
uel descrunt. uel deserunt᷑. Celestes uͦ
& sp̃uales diuiciȩ ucrȩ sunt: quas cum
habucrimus. ꝑdere ñ possumꝰ. Et si mn
alieno fideles ñ fuistis: qđ urm̃ ẽ quis

Expanded text:
di undecunque congregentur, mammona iniquitatis dicuntur, et fallunt, quia vel deserunt, vel deseruntur. Coelestes vero et spirituales divitiae verae sunt, quas cum habuerimus, perdere non possumus. Et si in alieno fideles non fuistis, quod ves
Abbreviated transcription (Latin):
lectis. uel qͥnq sensib corꝑis deditos. Q mͦ
gͦ in qͥnq uirginib. et in centũ .l. tͥb pis¬
cib innumera multitudo scõꝵ. intelligit᷑
ita in qͥnq fr̃ib diuitis. multa milia po¬
puli iudeoꝵ intelligunt᷑: qͦs ad sp̃ualem
intelligentiã ñ assurgere gemit. Optat igit᷑
ad eos mitti lararũ siuc alium de fidelib:
s ei ñ credeient. si moysen et ꝓpħ̃as ñ aũ¬
diunt. Ex mortius dñs resurrexit s uida¬
icus ppłs qͥa moysi ñ ciedidit : dño crede¬
re contempsit. Cumq moysi uerba sp̃u¬
alit̾ intelligere rẽnuit: ad eũ qũe moysẽ
p̃dixerat ñ ꝑuenit. Unde ueritas. Si crede

Expanded text:
lectis, vel quinque sensibus corporis deditos. Quomodo lectis, vel quinque sensibus corporis deditos. Quomodo ergo in quinque virginibus, et in centum quicibus innumera multitudo sanctorum intelligitur, ita in quinque fratribus divitis multa millia populi Judaeorum intelliguntur, quos ad spiritalem intelligentiam non assurgere gemit. Optat igitur ad eos mitti Lazarum, sive alium de fidelibus; sed non ei credent si Moysen et prophetas non audiunt. Ex mortuis Dominus resurrexit, sed Judaicus populus, quia Moysi non credidit, Domino credere contempsit. Cumque Moysis verba spiritualiter intelligere renuit, ad eum quem Moyses praedixerat non pervenit. Unde Veritas: « Si crede
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lingũa tangunt. Ꝙ dum loquendo
a peccatis corripiunt. ad salutẽ redii¬
cunt: sic̃ canes curant uulnera. dum
ea tangunt lingua. Unde bñ lacarus
int̃pretat᷑ adiutus: quia illi gentiles
adiuuant. qui eoꝵ uulnera ꝑ linguȩ
correctionẽ curant. Pot̃ etiam ꝑ linctioñe
canũ lingua signari adulantium: qui
uulnera lingunt. dum mala nr̃a imꝓbo
fauore attollunt. Abrahȩ sinus signifi¬
cat celoꝵ reqͥem in qua recumbent ueni¬
entes ab oriente et occidente. cũ abraham
et ysaac. & iacob: s filii regni huiꝰ purpu¬
ra & bysso inditi foras eicient᷑. Infidelis
ppłs legem in ore denuit. s oꝑe seruare con¬
tempsit: et ideo ibi amplius ardebit. Di¬
ues in hac uita. guttam aquȩ m̃dicans
in altera. dicit se habere quinq fr̃s: qͥa
iudaicus ppłs ex magna iam parte dam¬
pnatus. nouit sequaces suos suꝑ teriam
relictos. qͥnq libris moysi carnalit̃ intel¬

Expanded text:
per linguam tangunt. Et dum loquendo per linguam tangunt. Et dum loquendo a peccatis corripiunt, ad salutem reducunt, sicut canes curant vulnera, dum ea tangunt lingua. Unde bene Lazarus interpretatur adjutus, quia illi gentiles adjuvant, qui eorum vulnera per linguae correctionem curant. Potest etiam per linctionem canum lingua signari adulantium, qui vulnera lingunt, dum mala nostra improbo favore attollunt. Abrahae sinus significat coelorum requiem, in qua recumbunt venientes ab oriente et occidente cum Abraham et Isaac et Jacob, sed filii regni hujus purpura et bysso induti foras ejicientur. Infidelis populus legem in ore tenuit, sed opere servare contempsit, et illo amplius ardebit. Dives in hac vita guttam aquae mendicans in altera dicit se habere quinque fratres, quia Judaicus populus ex magna jam parte damnatus, novit sequaces suos super terram relictos, quinque libris Moysi carnaliter intel
Abbreviated transcription (Latin):
Diues iste scrus magist̾ incipit ẽẽ: cum
iam nec discendi tempꝰ habet nec docen¬
di. Et quia uerba cłĩ despexerat: hec au¬
due ñ posse suos sequaces existimat.
Nit autẽ illi. Si moysen et ꝓpħas ñ au¬
diunt: neq siqͥs ex mortuis resurrererit
credent. Qui uerba legis despiciunt: re¬
suscitato credere renuent. Iste diues iuda¬
icum ppłm significat. qui cultũ uite ex¬
terius habuit: et accepte legis delicus
iutilit̃ usus fuit. Lorarus ulccribꝰ ple¬
nuis gentilis ẽ ppłs: qui dum conuersuᷤ
ad dm̃ peccã confitet᷑: urus qđ intꝰ late¬
bat quasi rupta cute. foras emittit. La¬
carus cupiebat micas diuitis. & nemo
illi dabat: quia gentiłe ppłm suꝑb is¬
rael despiciebat. Qui dum de doctrina
legis quasi de acceptis opib tumuit: uer¬
bã fluebant ei de scicutia. qͣsi mice cadca¬
tes de m̃sa. Canes in sacro eloquio solent
intelligi p̃dicatores: qui dum peccata
confitentes instruunt: qͣsi uulnꝰ m̃tis

Expanded text:
Dives iste, serus magister incipit esse, cum am nec discendi tempus habet, nec docendi. Et quia verba Dei despexerat, haec audire non posse suos sequaces aestimat. « Ait autem illi: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent. » Qui verba legis despiciunt, resuscitato credere renuunt. Iste dives Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, et acceptae legis deliciis inutiliter usus fuit. Lazarus ulceribus plenus gentilis est populus, qui dum conversus ad Deum peccata confitetur, virus quod intus latebat quasi rupta cute foras emittit. Lazarus cupiebat micas divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem populum superbus Israel despiciebat. Qui dum de doctrina legis quasi de acceptis opibus tumuit, verba fluebant ei de scientia quasi micae cadentes de mensa. Canes in sacro eloquio solent intelligi praedicatores, qui dum peccata confitentes instruunt, quasi vulnus mentis
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiȩ nuncupant᷑: et iniquitatis
acidictũ ẽ: qd de iniqͥtate collectȩ sint.
Unde uulgata sententia dicit᷑: quia
diues aut ẽ iniquus. aut heres ini¬
qui Hocet gͦ de diuiciis iniqͥtatis a¬
micos facere ñ qͦslibet pauꝑes: s eos
qͥnos possint reciꝑe in celestes
mansiones. Uel ita. faciamꝰ amicos de in¬
iquo mammona: ut latgiendo pauꝑi¬
piunt. ut quasi bene dispensent: s gͣuan¬
t᷑ potiꝰ quã adiuuent᷑. Hostiȩ eñi impioꝵ
abhominabiles. Hinc ꝑ salomon̾e dicit᷑
Qui offert sacrificiũ de sub̃a pauꝑis: ac¬
si uictimet filium in conspectu patͥs. Qui
fidelis ẽ in minimo: & in maiori fidelis ẽ.
Q qui in modico iniquus ẽ: & in maiori
iniquus ẽ. In minimo ẽ fidelis. qui ht̃
uiscera pietatis et oꝑa miscdiȩ: dando ele¬
mosinas. et diligendo ꝓximos. In maiori
ẽ fidelis. qui omnino ad heret ereatori:
& unus sp̃c cum eo desiderat effici. Qui
eñ ficm̃ ñ diligit qu̾e uidet. nec miscre¬

Expanded text:
tis additum est, quod de iniquitate collectae sint. Unde vulgata sententia dicitur, quia dives aut est iniquus, aut haeres iniqui. Docet ergo de divitiis iniquitatis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos qui nos possint recipere in coelestes ALBINUS. Vel ita: Faciamus amicos de iniquo mammona, ut largiendo pauperipiunt, ut quasi bene dispensent, sed gravantur potius quam adjuventur. Hostiae enim impiorum abominabiles. Hinc per Salomonem dicitur: Qui offert sacrificium de substantiaspectu patris . » -- « Qui fidelis est in minimo, et in majori fidelis est. Et qui in modico iniquus, et in majori iniquus est. » In minimo est fidelis qui habet viscera pietatis et opera misericordiae, dando eleemosynas, et diligendo proximos. In majori est fidelis qui omnino adhaeret Creatori, et unus spiritus cum eo desiderat effici. Qui enim fratrem non diligit, quem videt, nec misere
Abbreviated transcription (Latin):
lingebant ulcera eiꝰ. Nec a se canes remouẽ
poterat: nec uisitator erat qͥ remoueret.
Nota cũ parabole ꝓpͥa ñ ponant nomina
&e dñs ꝑ humilitatis approbationẽ pau¬
ꝑis huiꝰ nom̃ dicat: ñ parabola s rei geste
nariatio hec ẽ. Mendici huiꝰ uicera. cdiues
fastidiosus exhorret: ne int̾ p̃tiosas epu¬
las. unguentatosq conuiuas fetor̃e ulccrũ
lambentib canib sustineat. Cum gͦ añ
ianuam iaceret᷑: & ex uisione pauꝑis. di¬
uiti ñ miserenti cumulus dampnatioĩs
infert᷑: & rursũ ex uisione diuitis. tem¬
ptatꝰ cotidie pauꝑ ꝓbant᷑. Quẽ ad ma¬

Expanded text:
lingebant ulcera ejus. » Nec a se canes removere lingebant ulcera ejus. » Nec a se canes removere poterat, nec visitator erat qui removeret. Nota cum parabolae propria non ponant nomina, et Dominus per humilitatis approbationem pauperis hujus nomen dicat, non parabola, sed rei gestae narratio haec est. Mendici hujus ulcera dives fastidiosus exhorret, ne inter pretiosas epulas unguentatosque convivas fetorem ulcerum lambentibus canibus sustineat. Cum ergo ante januam jaceret, ex visione pauperis diviti non miserenti cumulus damnationis infertur, et rursum ex visione divitis tentatus quotidie pauper probatur. Quem ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
bia uite: in splendida cpulatione concu¬
pisccitia carnis. Idcuto diues iste quasi
partunt uͦ predę cũ sentiunt saturitatẽ.
Inexplebilis c̃ auaricia diuitũ: semꝑ ra¬
pit et ñquã saciat᷑: nec dm̃ tunet. nec no¬
minẽ itucret᷑. Non patͥ parcit: ñ matr̃e
agnoscit: ñ fr̃ĩ obtemꝑat: ñ amico fidẽ
seruat. Uiduam oppͥmit: pupilli rem
inuadit. Quȩ ẽ nec insania: acquirere
autũ. & ꝑoere celum: Hic tam̃ diues
ñ abstulisse aliena reprebendit᷑. s ꝓpͥa ñ
dedisse: qmͣuis in lege ñ tenacia s rapina
dampnet᷑. Conculȩ marinȩ ferro cutũcise.
lacͥmas purpureas emittunt. quib lana
tinguit᷑: unde purpura texit᷑. Byssum uͦ
genus ẽ lini candidissimi & mollissimi:
qd̃ greci papaten uocant. Et erat qͥdam
Smendicus. nomine laiarus: qui iacebat ad
ianuam eiꝰ ulcerib plenꝰ. cupiens satirari
de micis quȩ cadebant de m̃sa diuitis: et
nemo illi dabat. S et canes ueniebant. &e

Expanded text:
erbia vitae, in splendida epulatione concuerbia vitae, in splendida epulatione concupiscentia carnis. Idcirco dives iste quasi parcunt vero praedae, cum sentiunt saturitatem. Inexplebilis est avaritia divitum; semper rapit, et nunquam satiatur, nec Deum timet, nec hominem reveretur. Non patri parcit, non matrem agnoscit, non fratri obtemperat, non amico fidem servat. Viduam opprimit, pupilli rem invadit. BEDA. Quae est haec insania, acquirere aurum et perdere coelum? Hic tamen dives non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse, quamvis in lege non tenacia, sed rapina damnetur. Conchulae marinae ferro circumcisae lacrymas purpureas emittunt, quibus lana tinguitur, unde purpura texitur. Byssum vero genus est lini candidissimi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. « Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ad januam ejus, ulceribus plenus, cupiens saturari de minemo illi dabat. Sed et canes veniebant, et
Abbreviated transcription (Latin):
quinqͣginta. Deinde alio dixit. Tu uero
quantũ debes: Qui ait. Centũ choros
tͥtici. Ait illi. Accipe litteras tuas: & sc̃¬
be occoginta. Accipe luteras: subaudis
in quib debitũ scͥpseras. Cautio ẽ. un¬
decumq cauet᷑ contͣ inuiriam. ut iusti¬
cia teneat᷑. Chadus giece amphora ẽ. con¬
tinens urnas tres: chorus uͦ. modus tͥgin¬
ta complct᷑. Qd aut̃ẽ uni medictas. al¬
teri quinta pars dimittit᷑. simplicit̃
acceptũ docet: qͥa om̃is qui indigen¬
tiam cuiꝰlibet paupis scõꝵ uel ex dimi¬
dia uel ex quinta parte releuauerit:
aita miscdĩȩ suȩ mercede donandus
sit. Uel sic accipiat᷑: ut cum iudei deci¬
mas dicant debere dari sacerdotib et
leuitis : nos suꝑ iusticiam eoꝵ habun¬
dantes iusticia xp̃i demus medietatẽ
bonoꝵ nr̃oꝵ: sic̃ et zachcus fecit ñ solũ
de fructib. s de omnib bonis suis. Aut
certe dupplicemus illoꝵ decimas: eccl̃iȩ
dando quintas. Et laudauit dñs

Expanded text:
 Tu vero quantum debes? Qui ait: Centum coros tritici. Ait illi: Accipe litteras tuas, et scribe octoginta. Accipe litteras, subaudis in quibus debitum scripseras. Cautio est, undecunque cavetur contra injustitiam, ut justitia teneatur. Cadus Graece, amphora est continens urnas tres; corus vero modiis triginta completur. Quod autem uni medietas, alteri quinta pars dimittitur: simpliciter acceptum, docet quia omnis qui indigentiam cujuslibet pauperis sanctorum vel ex dimidia, vel ex quinta parte relevaverit, certa misericordiae suae mercede donandus sit. Vel sic accipiatur, ut cum Judaei decimas dicant debere dari sacerdotibus et levitis, nos super justitiam eorum abundantes justitia Christi, demus medietatem bonorum nostrorum, sicut et Zachaeus fecit , non solum de fructibus sed de omnibus bonis suis. Aut certe duplicemus illorum decimas, Ecclesiae dando quintas. Et laudavit dominus
Abbreviated transcription (Latin):
lex moysi. mͥ indignamini. qͥa totum
hominẽ sanũ feci in sabb̃o: Nolite udi
care scđ̃m facicm: s uustũ uidiciũ uidica¬
te. Non ẽ iudicandũ scđm faciem idẽ ac
me nec moysen dampnabitis.: nec me
contrariũ illi dicetis. In qͦ illos argure.
nos instruit. ne in uidicandis cansis ꝑ¬
sonas accipiamus: ñ qđ ꝓ diuersitate
se filium habiturũ. huiꝰ tei signũ cutum¬
cisionẽ accepit: ut qđ credem iustificatꝰ
sit cerneret᷑. Qđ signũ ideo accipiebant
filii urł: ut scirentur eẽ fuii eius quicre¬

Expanded text:
lex Moysi, mihi indignamini quia totum lex Moysi, mihi indignamini quia totum hominem scare secundum faciem, sed justum judicium judicate. Non est judicandum secundum faciem, id est me, nec Moysen damnabitis, nec me contrarium illi dicetis In quo illos arguit, nos instruit, ne in judicandis causis personas accipiamus, non quod pro diversitate se filium habiturum, hujus rei signum circumcisionem accepit, ut quod credens justificatus sit, cerneretur. Quod signum ideo accipiebant filii Israel, ut scirentur esse filii ejus, qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
cñi ñ habentes sanitat̾ẽ: ñ possunt ferre
luminis claritatẽ. Hespondit ihe: & dixit
cis. Unum opus feci: et om̃s miramini.
ꝓpt̾ea moyses dedit uob̃ circũcisionẽ: ñ
qͥa ex moyse ẽ s ex patͥb: & in sabb̃o cirtũ¬
ciditis hominem. Unũ opus fuit: qd̃ homi¬
nem sanũ feci sabb̃o. ꝓpt̾ea uidelieet ppr̃
tale opus. idẽ ut salus hominis consequat᷑:
bene factum ẽ ut acciꝑetis circumcisionẽ
a moyse. Conuincit uos moyses: qͥa in
lege accepistis ut cutumcideretis oc̾tauo
die : accepistis etiam ut uacetis septimo
die. Quid gͥ facietis. si octaua dies nati¬
uitatis occurrat die sabb̃ie Noui qͥa
circumciditis. Circumcisio enĩ ꝑtinet
ad aliqd̃ signactilũ salutis: & ñ debent
homines sabbato uacare a salute. Etgo
ne mͥ irascamini: qͥa saluũ fecitotũ homi¬
ñe sabbo. Ꝙ noc ẽ qđ dicit. Si cirtumci¬
sionẽ accipit homo in sabb̃o. ut ñ soluat᷑

Expanded text:
enim non habentes sanitatem, non possunt ferre enim non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. Respondit Jesus et dixit eis: Unum opus feci, et omnes miramini. Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem, non quia ex Moyse est, sed ex patribus, et in Sabbato circumciditis hominem. Unum opus fuit quod hominem sanum feci Sabbato. Propterea, videlicet propter tale opus, id est ut salus hominis consequatur, bene factum est ut acciperetis circumcisionem a Moyse. Convincit vos Moyses, quia in lege accepistis ut circumcideretis octavo die, accepistis etiam ut vacetis septimo die. Quid igitur facietis, si octava dies nativitatis occurrat die Sabbati? Novi quia circumciditis. Circumcisio enim pertinet ad aliquod signaculum salutis. Et non debent homines Sabbato vacare a salute. Ergo ne mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem Sabbato. Et hoc est quod dicit: Si circumcisionem accipit homo in Sabbato, ut non solvatur
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ eiꝰ facere. cognoscet de doctna utrũ
ex deo sit: an ego a me ipso loquar. Sensuᷤ
ẽ. Siquis credit me filiũ dĩ: intelliget qd
doctͥna mea. ẽ eius. Qui a semet ip̃so loqͥt᷑:
ñ a deo missus. s uenire ꝑmissus. extollet se
ut ait apłs supͣ omne qđ dicit᷑. ds. aut qd̃ co¬
lit̾. Qui autẽ querit głam eius qͥ misit illũ.
hic uetax ẽ: et iniusticia in illo non ẽ. Hoc
de se dicens. dat humilitatis exempłu: ut
om̃ia bona deo tͥbuamꝰ. Nonne moyses de¬
dit uob̃ legem: Et nemo ex uob̃ facit legem.
Quid me quẽritis interficere: In lege quide
głamini: s contͣ legem quȩ occidere uetat
quȩ me nuitiat. de morte mea tractatis.
Respondit turba: et dixit. Demoniũ ha¬
bes. Quis te querit interficcre: Quid posset
aliud dicere turba turbulenta: Quid poss
aliud olcre cenũ commotũ: Turbauit
claritas lucis: turbam lippitudinis. Oculi

Expanded text:
voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina utrum voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina utrum ex Deo sit, an ego à me ipso loquor. Sensus est: Si quis me credit Filium Dei, intelliget quod doctrina mea est ejus. Qui a semetipso loquitur, non a Deo missus sed venire permissus, extollet se, ut ait Apostolus, supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur . Qui autem quaerit gloriam ejus qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. Hoc de se dicens, dat humilitatis exemplum, ut omnia bona Deo tribuamus. Nonne Moyses dedit vobis legem, et nemo ex vobis facit legem? Quid me quaeritis interficere? In lege quidem gloriamini, sed contra legem quae occidere vetat, quae me nuntiat, de morte mea tractatis. Respondit turba et dixit: Daemonium habes. Quis te quaerit interficere? Quid posset aliud dicere turba turbulenta? Quid posset aliud olere coenum commotum? Turbavit claritas lucis turbam lippitudinis. Oculi
Abbreviated transcription (Latin):
iħc: et dixit. Mea doctrina non ẽ mea: h euis
qͥ misit me. Uidet᷑ contͣria loqui. Qđ si dixi¬
sset ista doctrina ñ ẽ mea: nulla eẽt questio
Nunc aut̾e in hoc ẽ solutio qͥa doctrina patͥs
ẽ uerbũ pat̾s: idẽ filius ẽ ex patre. Ac si ddicẽt.
Ego ñ sum a me ipso: s a patre. Quid cnĩ tam
tuũ quã tu. & quid ñtam tuũ qmͣtu. sia¬
licuiꝰ ẽ qđ es: Hinc alibi dñs dicit. Hoc est
opus dĩ: ut credatis in eum quẽ misit ille.
Qui credit in eum. credit ei: s ñ conuertit᷑.
qͥa demones credunt ei. ñ in eum. Nos etiã
credimꝰ petro et paulo: s ñ credimꝰ in petru et
paulũ. Quid ẽ gͦ in dm̃ credere: Credendo
in eũ ire: et cius m̃bris incorꝑari. Hec senten¬
tia qđ filius doctͥna patͥs ẽ. dissoluit sabelli¬
anam heresim. qui ausus ẽ dicere patr̃e et
filiũ duo nomina eẽ: s unã rem. Alicuiꝰ enĩ
ẽ doctͥna filui: si sua non ẽ. Siquis uolucrit

Expanded text:
Jesus, et dixit: Mea doctrina non est mea, sed ejus Jesus, et dixit: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Videtur contraria loqui. Quod si dixisset, ista doctrina non est mea, nulla esset quaestio. Nunc autem in hoc est solutio, quia doctrina Patris est Verbum Patris, id est, Filius ex Patre. Ac si diceret: Ego non sum a me ipso, sed a Patre. Quid enim tam tuum quam tu? et quid tam non tuum quam tu, si alicujus est quod es? Hinc alibi dicit Dominus: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Qui credit in eum, credit ei, sed non convertitur, quia daemones credunt ei, non in eum. Nos etiam credimus Petro et Paulo, sed non credimus in Petrum et Paulum. Quid est ergo in Deum credere? Credendo in eum ire et ejus membris incorporari. Haec sententia, quod Filius doctrina Patris est, dissolvit Sabellianam haeresim, qui ausus est dicere, Patrem et Filium duo nomina esse, sed unam rem. Alicujus est enim doctrina Filii, si sua non est. Si quis voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
in die festo: et dicebant. Ubi ẽ ille: Occa¬
sionẽ querendi p̃bebat qd̃ ñ ascenderat cũ
fr̃ib qui ei consiliũ de gła dabant: unde
dixit eis ñ ascenda ad diem festũ nunc
que uultis: idẽ pͥmũ uel scd̃m. Et mur¬
mͣ multꝰ de eo erat in turba. Quicdã enĩ
dicebant quia bonus ẽ: alii autẽ dicebant
ñ. s seducit turbas. De omnib serius xp̃i
hoc idem dicit᷑ : qͥa uita nr̃a abscondita ẽ
cũ xp̃o in deo: s tandẽ d̃s maniteste ueni
bant bonus ẽ. Iam aut̃ẽ die festo medi¬
ante: ascendit ih̾c in tempłu & docebat.
Cum iam uidelicet illiꝰ festi tot dies p̃¬
terissent qt futuri erant: ascendit. Qđ
latuit. exemplu ẽ uitandi malos. quod
palam loquit᷑ et ñ tenet᷑ ab his qͥ querebant:
potestatis eiꝰ indiciũ ẽ. Et mutmi rabant᷑
iudei. dicentes. Quomͦ hic litteraᷤ scit. cum ñ
didicerit: Inde mirabant᷑. quia multi
eũ uiderant litteras discent̾ẽ. Respondit eis

Expanded text:
m, et dicebant: Ubi est ille? Occam, et dicebant: Ubi est ille? Occasionem quaerendi praebebat quod non ascenderat cum fratribus qui ei consilium de gloria dabant, unde dixit eis: Non ascendam ad diem festum hunc quem vultis, id est primum vel secundum. Et murmur multum erat de eo in turba. Quidam enim dicebant quia bonus est. Alii autem dicebant, non, sed seducit turbas. De omnibus servis Christi hoc idem dicitur, quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo , sed tandem Deus manifeste veniebant, bonus est Jam autem die festo mediante, ascendit Jesus in templum et docebat. Cum jam videlicet illius festi tot dies praeteriissent, quod futuri erant, ascendit. Quod latuit, exemplum est vitandi malos, quod palam loquitur, et non tenetur ab his qui quaerebant, potestatis ejus indicium est. Et mirabantur Judaei, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? Inde mirabantur, quia multi ndit eis
Abbreviated transcription (Latin):
Hec cum dixisset: ipse mansit in galilea.
Ut autẽ ascend̾unt fiẽs eiꝰ: tunc & ipse as¬
cendit ad diem festũ. ñ manifeste. s quasi ĩ
occulto. Non dixit ad diem festũ hunc. qͥa
ñ cupiebat głari temporalit̃: s aliquid do¬
cere salubrit᷑. Non uacat qd̃ latent̃ ascen¬
dit: qd latebat in illo die festo. Omnia an¬
tiqua: umbra futuroꝵ. fucrunt. Ergo
et sccnophegia. Nam nos educti sumus
de egypto: uͥ diabolo tanquã pharaoni
seruiebamꝰ. Ciamauit enĩ nob̃ xp̃c: qͣsi
lateres facientib. Henite ad me om̃s qͥ
laboratis: et onerati estis. E ducti sumꝰ
ꝑ baptismũ tanquã ꝑ mare rubrũ. qͥa
xp̃i sanguine consecratũ: mortus ini¬
ad t̾ram ꝓmissionis ueniamꝰ .i. ad re¬
gnũ ȩt̾utim: in tab̃nacuł huiꝰ deserti
sumus. Cum aut̃e coruꝰ xp̃i qd̃ sumus
nos. ẽ in tab̃naculis: xp̃c ẽ in tab̃nacu¬
ł. S tunc latent̃. mͦ manifeste: quia
remota umbra uenit lux: in qua iam¬
om̃ia agnoscimꝰ Iudei gͦ querebant eũ¬

Expanded text:
ea. Ut autem ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad diem festum, non manifeste, sed quasi in occulto. Non dixit, ad diem festum hunc, quia non cupiebat gloriari temporaliter, sed aliquid docere salubriter. Non vacat quod latenter ascendit, quod latebat in illo die festo. Omnia antiqua umbra futurorum fuerunt. Ergo et scenopegia. Nam nos educti sumus de Aegypto, ubi diabolo tanquam Pharaoni serviebamus. Clamavit enim nobis Christus, quasi lateres facientibus: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis . Educti sumus per baptismum tanquam per mare rubrum, quia Christi sanguine consecratum, mortuis iniad terram promissionis veniamus, id est ad regnum aeternum, in tabernaculis hujus deserti sumus. Cum autem corpus Christi quod sumus nos, est in tabernaculis, Christus est in tabernaculis. Sed tunc latenter, modo manifeste, quia remota umbra, venit lux, in qua omnia jam agnoscimus. Judaei ergo quaerebant eu
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. Qui ꝓ saluatore om̃s diuicias di¬
miserit. et carnis asfectus contempserit.
in spũalib centupłu accipiet: que com¬
paratione carnaliũ & merito sui ita
erunt. quasi paruo centenario com¬
parit᷑. Qui enĩ ꝓpt̾ regnũ dĩ tempo¬
ralia sꝑnunt: etiã in hac uita ꝑse¬
quutionib plena. euisdẽ regni gau¬
dia fide certa degustant: & omniũ
electoꝵ sucera dilectione fruunt᷑.
Cum gͥ a consortib ꝓpositi sui mul¬
to gratiore recipiant caritatẽ om̃ia.
sp̃uali glitino colliga toꝵ tan¬
quã sua credunt: qr łiar multi¬
tudinis credentiũ erat cor unũ et
pat̃ ẽ cdiabolus. mat̾ ignorantia. ꝑ quam
diabolus gencrat filios: fic̃s &. sorores fc̃
locu et socie erroris. Si credat ille qͥ fuit
lacerdos gentilis. relinquit idolatͥam qͣli
conugam suam: ꝑ qua generabatt filioᷤᷤ
& filias. Si credid̾it magist̃ cuiꝰlibet ꝓ¬
fessionis male: telinquens ipsã ꝓfessionẽ.
qͣsi agrũ fructifcrũ telinquit. Relinqũes

Expanded text:
sus est: Qui pro Salvatore omnes divitias dimiserit, et carnis affectus contempserit, in spiritualibus centuplum accipiet, quae comparatione carnalium merito sui, ita erunt quasi parvo numero centenarius comparetur. Qui enim propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plena, ejusdem regni gaudia fide certa degustabunt, et omnium electorum sincera dilectione fruentur. Cum igitur a consortibus propositi sui multo gratiorem recipiant charitatem, omnia spirituali glutino colligatorum tanquam sua credunt, quia multitudinis credentium erat cor unum et pater est diabolus, mater ignorantia, per quam diabolus generat filios, fratres et sorores, sunt socii et sociae erroris. Si credat ille qui fuit sacerdos gentilis, relinquit idololatriam quasi conjugem suam, per quam generabat filios et filias. Si crediderit magister cujuslibet professionis malae, relinquens ipsam professionem, quam agrum fructiferum relinquit. Relinquens
Abbreviated transcription (Latin):
significat diuinitatẽ eiꝰ : nouissima in car¬
nationẽ. Totus ẽ iectus filiꝰ dĩ ut acus. non
habens scrupulum peccati: ꝑ cuiꝰ uulnꝰ pas¬
sionis gentes ingresse sunt in uitã ȩternã.
Ab eo consuta ẽ immortalitatis tunica: qͦ
conscissa crat in adam. Hic acus consuit
spm carni: &. iudaicũ ppłm gentili. Uñ
apłs. Ipse ẽ pax nr̃a: qui fecit᷑ utͣq unũ.
Hic acus: copulauit diruptã amiciciã.
angłoꝵ. et nominũ. Hic acus figit &e ꝑ¬
transit: & uulnꝰ ñ facit. Auditis aut̃ nis
tũ numero deputari. Aut̃ cnĩ cũ multo
plures sint pauꝑes quã diuites: ñ dicerent.
Quis poterit laluus et̃: Nspiciens autẽ
iħc: dixit illis. Apud homines hoc un¬
possibile ẽ: apud dm̃ autẽ omĩa possibi¬
lia sunt. Hoc ñ ita accipiendũ ẽ qđ cu¬
pidi sint intraturi in regnũ dĩ: s qd̾ dõ
possibile ẽ ut ꝑ uerbũ eius a cupiditate

Expanded text:
significat divinitatem ejus; novissima, incarsignificat divinitatem ejus; novissima, incarnationem. Totus est rectus Filius Dei ut acus, non habens scrupulum peccati, per cujus vulnus passionis gentes ingressae sunt in vitam aeternam. Ab eo consuta est immortalitatis tunica, quae conscissa erat in Adam. Hic acus consuit spiritum carni, et Judaicum populum gentili. Unde Apostolus: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Hic acus copulavit diruptam amicitiam angelorum et hominum; hic acus figit et pertransit, et vulnus non facit. Auditis autem histum numero deputari. Aliter enim, cum multo plures sint pauperes quam divites, non dicerent, quis poterit salvus esse? Aspiciens autem Jesus, dixit illis: Apud homines hoc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilia sunt. Hoc non ita accipiendum, quod cupidi sint intraturi in regnum Dei, sed quod possibile est Deo, ut per verbum ejus a cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
lius ẽ. quã cupidũ deo iungi dũ fuerit cu¬
uerti in lapidẽ qua in asinũ: a qͦ minus
diffeit. Quomͦ gͦ plurimi diuites intraue¬
runt regnũ di: nisi qͥa deo inspirante ꝓ ni¬
in diuicus confidebat de se ipso canens. qͥa
unicus et pauꝑ sũ ego: Alios ctiã ita nor¬
tat᷑: diuitiȩ si affluant. nolite cor apponere
¶ystice facilius ẽ xp̃m pati ꝓ dilectorib
icłi: quã dilectores scłi. ad xp̃m conuerti.
Camelus dicit᷑ tp̃c: qͥa sponte humiliatꝰ.
infirmitatis nt̃ȩ oncta sustinuit. Uñ illud.
Quanto magnꝰ es: humilia te in omnib.
ꝑ acũ significat punctiones in passiõe sus¬
ceptas. foram̃ gͦ acus dicit angustias passi¬
onis: qua naturȩ nr̃ȩ quasi scissa uestim̃¬
Altter. facilius ẽ gentes tortuosas animo
bebant gibbũ ydolatiȩ: sic̃ camelus nt̃
gibbũ. qui ñ ꝑmittit cũ erigere collum.
Acus ẽ futꝰ di cuiꝰ p̃ma pars subtit ⁊ acuta¬

Expanded text:
lius est, quam cupidum Deo jungi dum fuerit culius est, quam cupidum Deo jungi dum fuerit cuius est equum verti in lapidem quam in asinum, a quo minus differt. Quomodo ergo plurimi divites intraverunt regnum Dei, nisi quia, Deo inspirante, s: Quia unicus et pauper sum ego . Alios etiam ita hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Mystice, facilius est Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum converti. Camelus dicitur Christus, quia sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustinuit. Unde illud: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Per acum significat punctiones in passione susceptas. Foramen ergo acus dicit angustias passionis, qua naturae nostrae quasi scissa vestimenpsum. CHRYSO. Aliter: Facilius est gentes tortuosas animo bebant gibbum idololatriae, sicut camelus habet gibbum, qui non permittit eum erigere collum. Acus est Filius Dei, cujus prima pars subtilis et acuta
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ nabentis duucias: ingredit᷑ sermo¬
ñe de auaro sub nomine duitis Uoig
difficile ponit. ñ impossibilitatẽ p̾tendit. s
raritas demonstrat᷑: difficuit̃ eñĩ diuiciȩ
contempnunt᷑: & uix aliquis res scł̃i sine scl̃i
ipsiꝰ uicus assequit᷑. Hȩ sunt cm̃ spinȩ &e tri¬
buli. qui scm̃ dĩ susfocauerunt: quare tutũ
ẽ nec habere. nec amare diuicias. Et iterũ
dico uob̃. facilius ẽ camelũ ꝑ foramen acus
tnͣsire: quã diuitẽ intrare in regnũ celorum.
fãciliꝰ dẽ minus difficile ẽ: et ideo minꝰ diffi¬
cue: quia minꝰ impossibile. Impossibiliꝰ enĩ
ẽ cupidũ intrare in iegnũ celoꝵ: qũa ꝑ fora¬
iñ acus transire camelũ. Caritas enĩ ciiꝰ di¬
latatio iungit deo. contraria ẽ cupiditati:
cuiꝰ angustia seꝑat a deo. Sic̃ gͦ imposibilis¬
simũ ẽ nigrũ dum fuerit nigrũ albere. qͥa
nigrũ albo contiariũ ẽ: ita nicħ impossibi¬

Expanded text:
hujus habentis divitias, ingreditur sermohujus habentis divitias, ingreditur sermonem de avaro sub nomine divitis. Ubi ergo difficile ponit, non impossibilitatem praetendit, sed raritas demonstratur: difficulter enim divitiae contemnuntur, et vix aliquis res saeculi sine saeculi ipsius vitiis assequitur. Hae sunt enim spinae et tribuli, qui semen Dei suffocaverunt, quare tutum est, nec habere nec amare divitias. Et iterum dico vobis: Facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum coelorum. Facilius, id est minus difficile est, et ideo minus difficile, quia minus impossibile. Impossibilius est enim cupidum intrare in regnum coelorum, quam per foramen acus transire camelum. Charitas enim cujus dilatatio jungit Deo, contraria est cupiditati, cujus angustia separat a Deo. Sicut ergo impossibilissimum est nigrum, dum fuerit nigrum, albere, quia nigrum albo contrarium est; ita nihil impossibi
Abbreviated transcription (Latin):
confidentiam legis et sacͥficioꝵ quib car¬
ualit̃ utebat᷑ relinquert ammonet᷑. Om̃ia
mandant᷑ felici comincitio mutari: & ut
meminerit umbr̃a ueritatis in cis ẽẽ: que
acinceps gentib spũalit̃ pauꝑib sit sub
ipsius ueritate corꝑis diuidenda. Hec autẽ
neminẽ posse efticere indicat: nͥ qui sequi
iecessit: multã eñ opulentie fiduciã habe¬
Cum audisset autẽ adoleicens ucbũ:
abut cͥstis. E tat ctĩ diues ualde: & multaᷤᷤ
possessiones habens. Autti quippe diui¬
tias amore dĩ relĩquunt: dolentes cam̃ et
fientes. Licet eñi ꝓximũ diligant. sc iplos
nire magis diligunt. et idco suis usib di¬
uicias potius cupiunt quã aluis: qͥb tam̃
totas distribuunt monente deo que sͥ p̃fe¬
runt. Sic et m̃es catũe suam nimirũ qmͣ
spiciens iħc: ait discipulis suis. Qu̾a dif¬
ficile qui pecunias habent: in regnũ dei
intioibunt. Am̃ dico nob̃: qͥa diues diffi
cile initrabit in regnũ celor. Occasione

Expanded text:
ficiorum, quibus carnaliter utebatur, relinquere admonetur. Omnia mandantur felici commercio mutari, et ut meminerit umbram veritatis in eis esse, quae deinceps gentibus spiritualiter pauperibus sint sub ipsius corporis veritate dividenda. Haec autem neminem posse efficere indicat, nisi qui sequrecessit: multam enim opulentiae fiduciam habe220 Cum audisset autem adolescens verbum, abiit tristis. Erat enim dives valde, et multas possessiones habens. Multi quippe divitias amore Dei relinquunt, dolentes tamen et flentes. Licet enim proximum diligant, seipsos jure magis diligunt, et ideo suis usibus divitias potius cupiunt quam aliis, quibus tamen totas distribuunt, monente Deo quem sibi praeferunt. Sic et martyres carnem suam nimirum quamspiciens Jesus, ait discipulis suis: Quam difficile qui pecunias possident, in regnum Dei introibcile intrabit in regnum coelorum. Occasione
Abbreviated transcription (Latin):
ebraice dicit᷑ phase .i. transitus: & qͥa gctminator
uidens sanguinẽ in forib isrłitarum ꝑtran¬
sicrit: nec eos ꝑcusserit. Uel ideo a transitu
nominat᷑: qd dñs p̾bens auxiliũ ppło suo
desuꝑ ambulauit. Transitus aut̃e ñr fit:
si dimittentes auxiliũ mundi. ad celestia

Expanded text:
situs, quia exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec eos percusserit. Vel ideo a transitu nominatur, quod Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambulavit. Transitus autem noster fit, si dimittentes Aegyptum mundi, ad coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
sedes .xii. iudicantes duodetim tͥb isrł
In pͥma resurrectione regenerat᷑ anima.
ꝑ fidẽ: in scdã regenerabit᷑ caro ꝑ incor¬
ruptionẽ. Hinc duȩ adoptiones: duȩ
resurrectiones dicunt᷑. De sede autẽ di: au
niũ gentiũ. Non enĩ dicit cũ uenerit
filius hominis sedens: s cũ secderit. Ex
eo cepit sedere in sede maiestatis suȩ: ex qͦ
gentes ceꝑunt credere in cũ. Ex eo etiam
temꝑe apłĩ sederunt suꝑ duodecĩ thronoᷤ

Expanded text:
odecim, judicantes duodecim tribus Israel. In prima resurrectione regeneratur anima per fidem. In secunda regenerabitur caro per incorruptionem. Hinc duae adoptiones, duae resurrectiones dicuntur. De sede autem Dei audnium gentium. Non enim dixit, cum venerit Filius hominis sedens, sed cum sederit. Ex eo coepit sedere in sede majestatis suae, ex quo gentes coeperunt credere in eum. Ex eo etiam tempore apostoli sederunt super duodecim thronos,