comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
horam cessi non circum cidendi titum
sed eundi iherosolimã fuerit: quod sci¬
licet idcirco subiectioni cessent paulus
apud galathas euangłii ueritas quȩ
nonesset in lutera sed in sp̃u. non incarnali sen¬
su sed intelligentia sp̃itali. nec inmanifesto
uidaismo. sed inocculto sciendũ uͦ. Quod
aũt coniunctio quȩ inp̃senti loco ponitur:
ꝓpt̃ sub introductos aũt falsos fr̃s suꝑflua
sit. et silegatur non babeat quod ei respon¬
deat illam que concludat. sed eẽ ordinem
lectionis et sensus. Sed neq titus qui mecũ
erat cum eẽt exgentibus compulsus est
circumcidi. statimq subiungat. quȩ cau¬
sa fuerat ut ad circumcisionem impelle¬
retur inuitus. Propt̃ sub intͦcluctos inqͥt
falsos fr̃s. qui subintroierunt explorare
libertatem nr̃am quam habemus in xp̃o
ihu. ut nos inseruitutem redigerent. Qui
cum ministrorum multitudine uellent
nos alibertate. xp̃i in legis traducere ser¬

Expanded text:
horam cessio non circumcidendi Titi, horam cessio non circumcidendi Titi, sed eundi Jerosolymam fuerit. Quo scilicet idcirco subjectioni cesserint Paulus apud Galatas Evangelii veritas, quae non esset in littera, sed in spiritu; non in carnali sensu, sed in intelligentia spirituali; nec in manifesto Judaismo, sed in occulto. Sciendum vero, quod, autem, conjunctio quae in praesenti loco ponitur: Propter subintroductos autem falsos fratres, superflua sit: et si legatur, non habeat quod ei respondeat, illamque concludat; sed esse ordinem lectionis et sensus: Sed neque Titus qui mecum erat, cum esset ex gentibus, compulsus est circumcidi. Statimque subjungat quae causa fuerit, ut ad circumcisionem impelleretur invitus: Propter subintroductos, inquit, falsos fratres, qui subintroierunt explorare libertatem nostram quam habemus in Christo Jesu, ut nos in servitutem redigerent. Qui cum minis terrerent, et multitudine vellent nos a libertate Christi in Legis traducere ser
Abbreviated transcription (Latin):
ualde repugnat galathas acircumcisi¬
one reuocans hoc intoto sermonis sui
textuagit ut doceat se hebreum ex he¬
breis omĩa quondã legis oꝑa seruantẽ.
circumcisum octauã die scđm legem
phariseum nichilominus tam̃ obxp̃i
grãm uniuersa contempnere. Nam
cum isset iherosolimã et falsi fr̃s qui ex
circiumcisione crediderant eum uellent
ĩpellere ut circumcideret titũ: Nec ticũ.
nec se cessisse iuolentie quominus custo¬
dirent ȩuangłii ueritatem. Quod sidicit
se necessitate suꝑatum ut circumcideret
titumꝰ. quomͦ galathas reuocat acircumci¬
sione aqua nec titũ qui secũ fuerat exgen¬
tibus ibero solimis potuit excusare. Itaq
aut uixta grecos codices ẽ legendũ. qui¬
bus neq ad horam cessimus subiectioni.
ut consequent᷑ possit intelligi. ut ueritas
euangłii ꝑmaneret apuduos: Aut si lati¬
ni exemplaris alicui fides placet. scd̾m
suꝑiorem sensũ acciꝑe debemus. ut ad

Expanded text:
valde repugnat, Galatas ad circumcisivalde repugnat, Galatas ad circumcisionem revocare. Hoc toto sermonis sui textu agit, ut doceat se Hebraeum ex Hebraeis, omnia quondam Legis opera servantem, circumcisum octava die secundum Legem Pharisaeorum: nihilominus tamen ob Christi gratiam universa contemnere. Nam cum isset Jerosolymam, et falsi fratres qui ex circumcisione crediderant eum vellent impellere 401 ut circumcideret Titum: nec Titum, nec se cessisse violentiae, quo minus custodirent Evangelii veritatem. Quod si dicit se necessitate superatum ut circumcideret Titum: quomodo Galatas revocat a circumcisione, a qua nec Titum, qui secum fuerat ex gentibus, Jerosolymis potuit excusare? Itaque aut juxta Graecos codices est legendum, Quibus neque ad horam cessimus subjectioni; ut consequenter possit intelligi: ut veritas Evangelii permaneat apud vos. Aut si Latini exemplaris alicui fides placet, secundum superiorem sensum accipere debemus: ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
quã habemus in xp̃o iħu: ut nos inser
uitutem redigerent: quib nequaquã
ad horam cessimus subiectioni. ut ue¬
ritas euangłii ꝑmaneret apud uos. Si
titus cum eẽt exgentib nullo potuit
terrore compelli. ut circumcideretur ihe¬
rosolimis iniudõꝵ metropoli ciuitate.
inqua tanta paulus blasfemiȩ inmoy sẽ
fiagitabat inuidia. ut postea pene aui¬
deis interfectus sit. quando atribuno
liberatus. et romam uinctus ad cesarem
mittitur. quomͦ quidã putant legendum
eẽ quib ad horam cessimus subiectio¬
ni ut ueritas ȩuangłii ꝑmaneat apud uos.
Et intelligendũ quod titus ipse qui com¬
pelli ante non pocuit adcircumcisionẽ.
rursũ circumcisus sit atq subiectus. Aut
que ẽ ista ueritas euangłii. Hypochrisi
cedere udorũ.: et ea quȩ prius scybala es¬
timaueris. et quasi cdlampna contemp¬
seris. obseruare et esse aliquid estimare
cum nichil sint: sed et ipsuis epłȩ sensui

Expanded text:
quam habemus in quam habemus in utem redigerent: quibus neque ad horam cessimus subjectioni, ut veritas Evangelii permaneat apud vos. Si Titus, cum esset ex gentibus, nullo potuit terrore compelli, ut circumcideretur Jerosolymis, in Judaeorum metropoli civitate, in qua tanta Paulus blasphemiae in Moysen flagrabat invidia: ut postea pene a Judaeis interfectus sit, quando a tribuno liberatur, et Romam vinctus ad Caesarem mittitur: quomodo quidam putant legendum esse, quibus ad horam cessimus subjectioni, ut veritas Evangelii permaneat apud vos, et intelligendum quod Titus ipse qui compelli ante non potuit ad circumcisionem, rursum circumcisus sit, atque subjectus? Aut, quae est ista veritas Evangelii, hypocrisi cedere Judaeorum; et ea quae prius scybala aestimaveris, et quasi damna contempseris, observare, et esse aliquid aestimare, cum nihil sint? Sed et ipsius Epistolae sensui
Abbreviated transcription (Latin):
tio circuumcisionis omisse. cũ apłorum
eẽt literis imꝑatum uigum legis ab
tuli cum eis euangłm quod p̃dico ingen¬
tibus. seorsum asĩt his qui uidebantur.
neforte inuacuũ currerem aut cucur¬
rissem. et sic intelligi ut abscondite cũ
apłis gr̃am euangłicȩ libertatis. et legis
ab oli tȩ uetustatem conculerit. ꝓpter
multitudinẽ credentiũ uidõrũ. qui nec¬
dum poterant. xp̃m adimplecionem
et finẽ legis audire. qui et absente pau
eũ currere aut eueurrisẽ. qui putaret
legem ueterem non sequendam. Nonqͦ
paulus timuerit ne ꝑ decem et septem
annos falsum ingentibus ȩuangłm p̃-¬
dicasset: sed ut ostenderet p̃cessorib
sius nonse innacuũ currere aut cucur¬
risse. sicut putauerunt ignorantes. Sed
neq titus qui mecũ erat cũ eẽt ex gen¬
tibus compulsus ẽ circumcidi. Propt̃
sub introductos aũt falsos fr̃s qui sub¬
introierunt explorare libertatẽ nr̃am

Expanded text:
tio circumcisionis omissae: cum apostolorum tio circumcisionis omissae: cum apostolorum esset litteris imperatum, jugum Legis ab tuli cum eis Evangelium, quod praedico in gentibus: scorsum autem his qui videbantur: ne forte in vacuum currerem, vel cucurrissem, et sic intelligi, ut abscondite cum apostolis gratiam Evangelicae libertatis, 400 et Legis abolitae vetustatem contulerit, propter multitudinem credentium Judaeorum, qui necdum poterant Christum adimpletionem et finem Legis audire, qui et absente Pauleum currere aut cucurrisse, qui putaret Legem veterem non sequendam. Non quod Paulus timuerit, ne per decem et septem annos falsum in gentibus Evangelium praedicasset; sed ut ostenderet praecessoribus suis non se in vacuum currere aut cucurrisse, sicut putaverant ignorantes. Sed neque Titus qui mecum erat, cum esset ex gentibus, compulsus est circumcidi. Propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroierunt explorare libertatem nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ tantã multitudinẽ uideorũ et inimi¬
cossuos. qui quasi obrelũ legis sanguinẽ
eus haurire cupiebant. nec ipse. nec ti¬
tus aliquo sint terrore suꝑati necessitati
cedere. quȩ potuit habere ueniam. uł ꝓ
loco uł ꝓ auctoritate maiorũ. uł ꝓnumero
Eꝓtempore ne tantã simul inuidiam su¬
stinerent. Quidam post quatuor decim
annos eum iherosolimam ascendisse cunc
dicunt quando mactibus apłorũ de questi¬
onibus obseruandȩ uł p̃termittendȩ legis
int̃ eredentes. antiochiȩ orta dissensio ẽ.
et placuit iriiherosolimã. et sententia ma¬
iorũ prestolari quando ipse quoq pau¬
lus et barnabas missi sunt. et hoc esse
quod incodicibus legatur latinis. quib
adhoram cessimus suggestioni ut ueri¬
tas euangłii ꝑseueraret apuduos. quod
scilicet ꝓptea paulus et barnabas de re
m anifesta quasi dubia. se mitti passi sint
baretur. et nulli resideret ultra dubita¬

Expanded text:
inter tantam multitudinem Judaeorum et inimiinter tantam multitudinem Judaeorum et inimicos suos, qui quasi ob zelum Legis sanguinem ejus haurire cupiebant, nec ipse, nec Titus aliquo sint terrore superati necessitati cedere. Quae potuit habere veniam, vel pro loco, vel pro auctoritate majorum, vel pro numero ebant, vel pro tempore, ne tantam simul invidiam sustinerent. Quidam post quatuordecim annos eum Jerosolymam ascendisse tunc dicunt, quando in Actibus apostolorum de quaestionibus observandae, vel praetermittendae Legis, inter credentes Antiochiae orta dissensio est; et placuit ire Jerosolymam, et sententiam majorum praestolari, quando ipse quoque Paulus et Barnabas missi sunt: et hoc esse quod in codicibus legatur Latinis: Quibus ad horam cessimus subjectioni, ut veritas Evangelii perseveraret apud vos. Quod scilicet propterea Paulus et Barnabas de re manifesta, quasi dubia se mitti passi sunt baretur, et nulli resideret ultra dubita
Abbreviated transcription (Latin):
eum: nunc se dicit idõ ꝑrexisse ut con¬
ferret cũ aplis euangłm assumpto
baruaba circumciso et tito ex gentibus ha¬
bente p̃puciũ. ut sub ore duorũ et crium
testium staret om̃e uerbũ. Aliud ẽ aũt
conferre aliud discere. Int̾ conferentes
equalitas ẽ. inter docentẽ et discentem
minor ẽ ille qui discit: in principio fidei
se ait decem et septem plene cũ eis loqui¬
tur et se humiliat. et ne forte inuacuũ
curreret aut cucurrisset inquirit.
dupplicem obeausam quod et humilitas
ostenderetur pauli qui doctor in toto or¬
be iam gentium. ad p̃cessores apłos cu¬
basse euangłin eius eos quoq qui inuidea
eccliis p̃sidebant: simul aũt et illud do¬
cet quod ꝓxp̃i fide et euangłii libertate
ad eos ipsos qui de eo plura cognouerant
quod legem infringeret. moysen destrue¬
ret. circumcisionẽ penitus auferret. au¬
sus sit ducere titũ hominẽ incireũcisũ et

Expanded text:
eum, nunc se dicit ideo perrexisse, ut coneum, nunc se dicit ideo perrexisse, ut conferret cum apostolis Evangelium; assumpto Barnaba circumciso, et Tito ex gentibus habente praeputium: ut sub ore duorum et trium testium, staret omne verbum . Aliud est autem conferre, aliud discere. Inter conferentes aequalitas est; inter docentem et discentem, minor est ille qui discit. In principio fidei, se ait decem et septem, plene cum eis loquitur, et se humiliat: et ne 399 forte in vacuum aut curreret, aut cucurrisset, inquirit. Duplicem ob causam, quo et humilitas ostenderetur Pauli, qui doctor in toto orbe jam gentium, ad praecessores apostolos curobasse Evangelium ejus, eos quoque qui in Judaea Ecclesiis praesidebant. Simul autem et illud docet, quod pro Christi fide et Evangelii libertate, ad eos ipsos qui de eo plura cognoverant, quod Legem infringeret, Moysen destrueret, circumcisionem penitus auferret, ausus sit ducere Titum, hominem incircumcisum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
De eccła enĩ similit̃ sonare non poterat.
Dehinc post annos quatuor decim rursũ
ascendi hierosolimam cum barnaba assũp¬
Sto et tito. Ascendi aũt scdin reuelationem
Net contuli eum eis euangłm quod p̃dico in
gentibus. Seorsum aũt his qui uidebantur.
ne forte inuacuũ currerem aut cucurris¬
sem. Id quod supra latinus interpres adqui¬
eui dix erat in eo loco ubi scriptũ ẽ. Conti¬
nuo non ad quieui carni et sangiuini: inpre¬
senti loco contuli magis quam ad quieui in¬
terp̃tatus ẽ et ut uerus dicam. sermogre¬
cus. aneẽ MTN. aliud quiddã quam
apud nos intelligitur. cum scilicet ea que
nouimus conferimus cũ amico. et quasi in
sinũ eius et conscientiam reponimus ut pa¬
riconsilio uł ꝓbanda sint uł imꝓbanda
que nouimus. Ascendi igͥ post quatuor¬
decim annos iherosolimam. et qui pri¬
mus adiudendũ tantũ perrexerat pe¬
trum. et dieb quindecim manserat apud

Expanded text:
De Ecclesia enim similiter sonare non poterant. De Ecclesia enim similiter sonare non poterant. Deinde post annos quatuordecim, rursum ascendi Jerosolymam, cum Barnaba, assumpto et Tito. Ascendi autem secundum revelationem: et contuli cum eis Evangelium, quod praedico in gentibus: seorsum autem his qui videbantur, ne forte in vacuum currerem, aut cucurrissem. Id quod supra Latinus interpres, acquievi, dixerat in eo loco ubi scriptum est: Continuo non acquievi carni et sanguini, in praesenti loco, contuli, magis quam acquievi, interpretatus est. Et ut verius dicam, sermo Graecus ἀνεθέμην aliud quiddam quam apud nos intelligitur, cum scilicet ea quae novimus, conferimus cum amico; et quasi in sinum ejus et conscientiam reponimus, ut pari consilio vel probanda sint, vel improbanda, quae novimus. Ascendit igitur post quatuordecim annos Jerosolymam, et qui prius tantum ad videndum perrexerat Petrum, et diebus quindecim manserat apud
Abbreviated transcription (Latin):
fidem quam quondam expugnabat.: et
in me glificabant dm̃. Eccłȩ que erant
inuidea paulũ tantũ rumore cognoue¬
rant: ex quibus plersq eum magis ꝑse¬
cutorem quam apłm uiderant Syria u
et partes ciliȩ arabia et damascus ex uul¬
tu quoq eum forsitan nouerant: quia doc¬
torgentiũ euangłm. xp̃i non uideis sed
gentibus p̃dicabat. Totum aũt quod aiͣt
illud ẽ ut doceat se numquã de ꝑsecutore
apud eos ipsos quos prius ꝑsecutus fuerat
potiusse existere głosum: nisi p̃dicatio eiꝰ
eorũ quoq qui ante. eũ male nouerant
eẽ ĩudicio comꝓbata. et ad ꝓpositũ redit
occulte tam breue tempusse inuidea
fecissẽ confirmans. ut etiã multũ ereden¬
tibus eẽt ignotus: ex quo ostendit non petrũ
non iohem non iacobũ se habuisse doctores.
sed xp̃m qui sibi euangłm reuelasset. Si¬
mul aũt notandum quod supra dicatur
eccłam expugnasse. hic fidem. ibi homines.

Expanded text:
fidem quam quondam expugnabat: et fidem quam quondam expugnabat: et in me glorificabant Deum. Ecclesiae quae erant in Judaea, Paulum tantum rumore cognoverant. Ex quibus pleraeque eum magis persecutorem, quam apostolum viderant. Syria vero et partes Ciliciae, Arabia et Damascus, ex vultu quoque eum forsitan noverant: quia Doctor gentium Evangelium Christi non Judaeis, sed gentibus 398 praedicabat. Totum autem quod agit, illud est: ut doceat se numquam de persecutore apud eos ipsos quos prius persecutus fuerat, potuisse existere gloriosum, nisi praedicatio ejus, eorum quoque qui ante eum malum noverant, esset judicio comprobata. Et ad propositum occulte redit, tam breve tempus se in Judaea fecisse confirmans ut etiam vultu credentibus esset ignotus. Ex quo ostendit, non Petrum, non Jacobum, non Joannem se habuisse doctores, sed Christum, qui sibi Evangelium revelasset. Simul autem notandum quod supra dicatur Ecclesiam expugnasse, hic fidem: ibi homines,
Abbreviated transcription (Latin):
altius ut legatur. que scribo uobis coram
dõ sunt. id ẽ dĩ digna conspectu. Quare
aũt dĩ digna conspectui: quia scilicet non
mentior  qͣuomodo oculi dñi suꝑiustos.
auertit aũt fatiem suã a conspectu impi¬
orii. Ita nunc ea que scribuntur coram dõ
sunt me nonmentiente quȩ scriboque
non essent coram dõ si mentirer. Hoc
aũt non solum de his quȩ nunc seribit
adgalathas potest accipi. sed et gnaliter
de om̃ibus eplis quia non sint falsa quȩ
scribat. et cor eius uerbaq non discrepetł.
Deinde ueni in partes syriȩ et cilitie. Post
therosolime uisionem uenit ad syriam
quȩ nobiscum dicitur excelsa atq sub¬
limis: et inde transiit ad ciliriam quam
infide. xp̃i cupiebat assumere. euangeli¬
tans ei uocationem penitentiȩ. Cilitia
quippe interp̃tatur assumptio siue uoca¬
tio lamentabilis. Eram aũt ignotus fatie
aũt auditum habebant qm̃ qui ꝑ seque¬
batur nos aliquando. nunc euangłizat

Expanded text:
altius, ut legatur: Quae scribo vobis, coram altius, ut legatur: Quae scribo vobis, coram Deo sunt, id est, Dei digna conspectu. Quare autem Dei digna conspectu? Quia scilicet, non mentior. Et quomodo oculi Domini super justos ; avertit autem faciem suam a conspectu impiorum: ita nunc ea quae scribuntur, coram Domino sunt, me non mentiente qui scribo: quae non essent coram Domino, si mentirer. Hoc autem non solum de his quae nunc scribit ad Galatas, potest accipi; sed et generaliter de his omnibus Epistolis: quia non sunt falsa quae scribat et cor ejus verbaque non discrepent. Deinde veni in partes Syriae et Ciliciae. Post Jerosolymae visionem venit ad Syriam, quae nobiscum dicitur excelsa atque sublimis. Et inde transiit ad Ciliciam, quam in fide Christi cupiebat assumere, evangelizans ei vocationem poenitentiae: Cilicia quippe interpretatur assumpti, sive vocatio lamentabilis. Eram autem ignotus facie autem auditum habebant: quoniam qui persequebatur nos aliquando, nunc evangelizat
Abbreviated transcription (Latin):
silas quoq et uidas ab apostolis apłi no¬
minatisũt. Unde uehement̃ narrauit
stephanũ uixta fidẽ actuum apłorũ san¬
episcopus iherosolimorũ primus fuit cog¬
nomento iustus. uir cantȩ scĩtatis et rumo¬
risin populo. ut fimbria uestimenti eius
certati cuꝑent actingere. Qui et ipse
postea de templo auideis p̃cipitatus suc¬
cessorem habuit symeonẽ quẽ et ipsũ tra¬
dunt ꝓdño crucifixum. Negat se itaq
pret̃ hos quemꝗͣ apłorũ conuenisse ne
occulta contradictio nasceretur. etiã si ã
petro non es doctus. alios habuisti aplos
p̃ceptores. Nonuidit aũt eos. non quod
contemptui duceret: sed quia illi ad euã¬
gelium p̃dicandũ toto fuerant orbe disꝑ¬
si. Que aũt scribo uobis ecce coram dõbis
quia nonmentior. Siue simplicit accipi¬
endum ut sit. que scribo uobis uera sunt.
et dõ teste confirmo quia nulla arte uer¬
borũ. nullo sunt fucata mendatio: Siue

Expanded text:
Silas quoque et Judas ab apostolis, apostoli noSilas quoque et Judas ab apostolis, apostoli nominati sunt. Unde vehementer erravit,Stephanum juxta fidem Actuum apostolorum sanepiscopus Jerosolymorum primus fuit, cognomento Justus: vir tantae sanctitatis et rumoris in populo, ut fimbriam vestimenti ejus certatim 397 cuperent attingere. Qui et ipse postea de templo a Judaeis praecipitatus, successorem habuit Simonem, quem et ipsum tradunt pro Domino crucifixum. Negat se itaque praeter hos quemquam apostolorum convenisse, ne occulta contradictio nasceretur: etiamsi a Petro non es doctus, alios habuisti apostolos praeceptores. Non vidit autem eos: non quod contemptui duceret, sed quod illi ad Evangelium praedicandum toto fuerant orbe dispersi. Quae autem scribo vobis: ecce coram Deo, quia non mentior. Sive simpliciter accipiendum, ut sit: Quae scribo vobis, vera sunt, et Deo teste confirmo, quia nulla arte verborum, nullo sunt fucata mendacio. Sive
Abbreviated transcription (Latin):
uadens dñs commendauerat. Et quomͦ
iob et cȩteri patriarchȩ dicti sunt quidẽ
famuli dĩ. sed quasi egregiũ quiddã mo¬
yses habuit ut scribitur de eo. sed non si¬
cut moyses famulus m̃s: sic et beatus ia¬
cobus spetialit̃ fr̃ dñi ut ante diximus
appellatus ẽ. Quod aũt exceptis duode¬
cim quidam uocentur apłi. illud in cau¬
sa ẽ om̃s qui dm̃ uiderant et eum postea
p̃dicabant fuisse apłos appellatos ut ad
hȩc illis undecim. Deinde uisus ẽ plusꝗͣ
quingentis fribus simul ex quibus mul¬
ti manent usq adhuc. quidã aũt dor¬
mierunt. Beinde uisus ẽ iacobo. dein¬
de aplis om̃ibus. Paulatim uͦ temye ꝓce¬
dente et alibi abhis quos dñs elegerat
ordinatisunt apłi. sicut ille adphilip¬
penses sermo declarat dicens. Necessa¬
rium aũt ex istimaui epaphroditum
fr̃em cooꝑatorẽ et commilitonẽ meũ.¬
ur̃m aut̃ apłm et ministrũ necessitatis
mee mittere ad uos. Et ad corinthios de

Expanded text:
vadens Dominus commendaverat. Et quomodo vadens Dominus commendaverat. Et quomodo Job et caeteri patriarchae dicti sunt quidem famuli Dei, sed quasi egregium quiddam Moyses habuit, ut scriberetur de eo, Sed non sicut Moyses famulus meus : sic et beatus Jacobus specialiter frater Domini ut ante diximus appellatus est. Quod autem exceptis duodecim, quidam vocentur apostoli, illud in causa est: omnes qui Dominum viderant, et eum postea praedicabant, fuisse apostolos appellatos, ut adhae, post haec illis undecim: deinde visus est plus quam quingentis fratribus simul, ex quibus multi manent usque adhuc: quidam autem dormierunt: deinde visus est Jacobo, deinde apostolis omnibus . Paulatim vero tempore procedente; et alibi ab his quos Dominus elegerat, ordinati sunt apostoli; sicut ille ad Philippenses sermo declarat dicens: Necessarium autem existimavi Epaphroditum fratrem, cooperatorem et commilitonem meuutem apostolum, et ministrum necessitatis meae mittere ad vos . Et ad Corinthios de
Abbreviated transcription (Latin):
cim annorũ spatio sibi aduitam dato.
signũ acciꝑe meretur in gradibus et
solemnitates dĩ aquintodecimo die inei¬
puint. Necnon quia dupplicem intelli¬
gentiam sequimur: ꝓptea quindecun
ponit dies. ut ostendat non fuisse grande
tempus quo potuerit aliquid apetro dis¬
cere. ut adillum sensum aquocepit cunc¬
ta referant᷑. sed non ab homine doctum
romȩ essem inpulsu fratrũ librũ de sc̃ẽ
mariȩ uirginitate edidisse ꝑpetua inqͦ
michi necesse fuit de his qui fr̃s dñi dicti
sunt diutius disputare: unde qualiacũq
sunt aͥlla que scripsimus. hiscontenti esse
debemus. Nunc hoc sufficiat ut ꝓpt egre¬
gios mores et incomꝑabilem fidem. sapi¬
entiamq non mediam frat̃ dictus sit dñi.
congregata. Dicuntur quidẽ et cȩteri
urm̃. ad dm̃ meũ et ad dm̃ ur̃m. Et in
psalmo. Narrabo nomen tuũ fr̃ibus meis
in medio ecclȩ cantabo te: sed p̃cipie hic
frat̃ dicitur. cui filios matrssue ad patrẽ

Expanded text:
cim annorum spatio sibi ad vitam dato, cim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus : et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt . Necnon quia duplicem intelligentiam sequamur propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum sensum a quo coepit, cuncta referantur: se non ab homine doctum Romae essem, impulsu fratrum librum de sanctae Mariae virginitate edidisse perpetua. In quo mihi necesse fuit de his qui fratres Domini dicti sunt, diutius disputare. Unde qualiacumque sunt illa quae scripsimus, his contenti esse debemus. Nunc hoc sufficiat, ut propter egregios mores, et incomparabilem fidem sapientiamque non mediam frater dictus sit Domini: Judaeis fuerat congregata. Dicuntur quidem et caeteriad Deum meum, et ad Deum vestrum . Et in psalmo: Narrabo nomen tuum fratribus meis: in medio Ecclesiae cantabo te . Sed praecipue hic frater dicitur, cui filios matris suae ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
post tantam triennii p̃parationẽ. aliqͥd
humanũ in petro uoluerit aspicere. sed
his oculis aspexit eum quibus et modo
inȩplis siuis uidetur: His oculis paulusui¬
dit cepha. quibus nunc aprudentibus qui¬
busq paulus ipse conspicitur. Quodsicui
ad hoc isse. ut uideret apłm. non disen¬
di studio. quia et ipse eundẽ p̃dicationis
baberet auctorẽ. sed honoris priori apło
deferendi. Et mansi apud eum diebus
quindecim. Nongrandi indiguit magis¬
terio. qui tanto se ad udendũ petrũ tem¬
pore p̃ꝑauit: et licet quibusclam suꝑfu¬
um uideatur. numeros quoq qui inscrip¬
turis sunt obseruare: Tam̃ non absq re
arbitror quindecim dies quibus apud
petrũ paulus habitauit plenam signifi¬
care sei tentiam consummatamq doctri¬
nam. Si quidẽ quindecim sunt carmina
inpsalterio. et quindecim gradus ꝑquos
ad canendũ dõ. et in atriis eius consistendo
iustus ascendit. E⁊ echias quoq quinde¬

Expanded text:
post tantam triennii praeparationem, aliquid post tantam triennii praeparationem, aliquid humanum in Petro voluerit aspicere. Sed his oculis aspexit eum, quibus et modo in 395 Epistolis suis videtur. His oculis Paulus vidit Cepham, quibus nunc a prudentibus quibusque Paulus ipse conspicitur. Quod si cuad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quinde
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ amonte syna inseruitutem gene¬
rans. que ẽ agar. Sina eñĩ mons ẽ in ara¬
bia qui conuinctus ẽ ei que nunc ẽ ieru¬
lis et occidua constitutum. Statim itaq
ut credidit paulus ad legem ad ꝓpħas
adueteris testam̃ti iam in occiduo posi¬
ti sacramenta conuersus quesiuit ineis
.xp̃m quem uissus fuerat ingentib p̃di¬
care: et reꝑto illo non ẽ ibi duituis com¬
moratus. sed reuersus ẽ damascum hoc ẽ
ad sanguinẽ et ad passionem . xp̃i: et
indẽ ꝓphica lectione firmatus ꝑgit ihe¬
rosolimam locum uisionis et pacis. non tain
disciturus aliquid ab apłis qui cũ eis euan¬
głm quod docuerat conlaturus. Deinde
post annos tres ueni iherosolimã uidere pe¬
trũ. non ut oculos. genas. uultumq euis
aspiceret utrũ macilentus anpinguis.
adunco nast eẽt an recto. et utrum fron¬
tem uestiret coma an ut clemens in ꝑio¬
dis eius refert. caliutiem baberet incapi¬
te. Nec puto apłice fuisse grauitatis ut

Expanded text:
ervitutem generans, quae est Agar. Sina enim mons est in Arabia, qui junctus est ei, quae nunc est Jerulis et occidua  constitutum. Statim itaque ut credidit Paulus, ad Legem, ad Prophetas, ad veteris Testamenti jam in occiduo positi sacramenta conversus, quaesivit in eis Christum, quem jussus fuerat in gentibus praedicare: et reperto illo, non est ibi diutius commoratus; sed reversus est Damascum, hoc est, ad sanguinem et passionem Christi: et inde prophetica lectione firmatus pergit Jerosolymam, locum visionis et pacis: non tam disciturus aliquid ab apostolis, quam cum eis Evangelium quod docuerat, collaturus. Deinde post annos tres, veni Jerosolymam videre Petrum. Non ut oculos, genas, vultumque ejus aspiceret, utrum macilentus, an pinguis; adunco naso esset, an recto: et utrum frontem vestiret coma: an ut Clemens in Periodis ejus refert calvitiem haberet in capite. Nec puto Apostolicae fuisse gravitatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iħc filius naue. qui adõ quidẽ ẽ apłs con¬
stitutus. sed ꝑ hominẽ moysen. Tercium
genus ẽ cum hominũ fauore et studio ali¬
quis ordinaturũt nunc uidemus pluri¬
mos non dĩ uidicio sed redempto fauore
uulgi insacerdotiũ subrogari. Quartũ
ẽ pseudo ꝓpħarũ et pseudo apłorũ: deqͥ¬
bus apłs. istiusmodi inqͥt seudo apłioꝑarii

Expanded text:
Nave, qui a Deo quidem est apostolus constitutus, sed per hominem, Moysen. Tertium genus est, cum hominum 375 favore et studio aliquis ordinatur. Ut nunc videmus plurimos non Dei judicio, sed redempto favore vulgi in sacerdotium subrogari. Quartum est pseudoprophetarum et pseudoapostolorum, de quibus apostolus: Istiusmodi, inquit, pseudoapostoli
Abbreviated transcription (Latin):
in pacis iunculo seruantes sp̃s unita¬
tem. Quod aũt ascendit quid est
nisi quia et descendit in inferiora tt¬
re : Qui ascendisse nunc dicitur. ꝓp¬
terea ascendit quia ante descende¬
rat. Hoc eñi sonat. quod aũt ascen¬
dit quid ẽ. nisi quia et descendit.
Requirendum itaq suꝑ eo quod
alibi scriptum ẽ. nemo ascendit in
cȩlum nisi qui de celo descendit filiꝰ
hominis: quomodo ascenderit ante
descendens. Quando eñi hȩc loque¬
utur. post descensionem ecȩlis. se qͦn¬
tum ad celos ascendisse monstrabat.

Expanded text:
in pacis vinculo servantes spiritus unitain pacis vinculo servantes spiritus unitatem. Quod autem ascendit, quid est, nisi quia et descendit in inferiora terrae? Qui ascendisse nunc dicitur, propterea ascendit, quia ante descenderat. Hoc enim sonat: Quod autem ascendit, quid est, nisi quia et descendit. Requirendum itaque super eo quod alibi scriptum est: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis , quomodo ascenderit ante descendens? Quando enim haec loquebatur, post descensionem e coelis, se quondam ad coelos ascendisse monstrabat.
Abbreviated transcription (Latin):
turum ꝓmittebatur ꝓpterea dicitur
accepisse: hic uero cum apostolus
scribit. quia iam dederat et in uni¬
uerso orbe ȩccłȩ fundatȩ erant: id¬
circo non accepisse scribitur. sed de¬
disse. Alii hunc locum ita edisser̃t:
rum suarũ muteret. Et dum indig¬
nus sit locus iste terrenus sublumiũ
potestatum babere presentiam: quo¬
dam modo illȩsustinuerint captuuatẽ
Idõ enim inquiunt ascendit in altum
ut captuians captiuitatem dona ho¬
minibus largiretur. Hoc aũt totum
idõ apostolus replicat: ut quia su¬
peruis dixerat sufferentes inui¬
cem in caritate. solliciti seruare uni¬
tatem sp̃s inuinculo pacis. doceret
indiuersis carismatibus eccłam esse
concordem. et non statim scismatũ
et dissensionum occasionem dareͥt.
na. non eadem. sed in unum corpus
et in unum sp̃m om̃s uocatos ẽẽ. id
ẽ ut sicut unus dñs ẽ. et una fides
et unum baptisma. et unus ds̃ pat
ita et nos in caritate id ipsum simus.

Expanded text:
turum promittebatur, propterea dicitur, turum promittebatur, propterea dicitur, accepisse. Hic vero cum Apostolus 613 scribit, quia jam dederat, et in universo orbe Ecclesiae fundatae erant: idcirco non accepisse scribitur, sed dedisse. Alii hunc locum ita edisserunt, rum suarum mitteret. Et dum indignus sit locus iste terrenus, sublimium potestatum habere praesentiam, quodammodo illae sustinuerint captivitatem. Ideo enim inquiunt ascendit in altum, ut captivans captivitatem, dona hominibus largiretur. Hoc autem totum ideo Apostolus replicat, ut quia superius dixerat: Sufferentes invicem in charitate, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis, doceret in diversis charismatibus Ecclesiam esse concordem, et non statim schismatum et dissensionum occasionem dari, quna: non eadem, sed in unum corpus, et in unum spiritum omnes vocatos esse, id est, ut sicut unus Dominus est, et una fides, et unum baptisma, et unus Deus Pater: ita et nos in charitate idipsum simus,
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatem. Nos qui nunc in xp̃o
credimus de gentibus congregati.
cum essemus creatura dĩ. adiabolo
capti sumiis. et euis satellitibus dis¬
tributi. Uenit igitur dñs nr̃ iħe
tiuitatis apportans: et oꝑto capite
ne ab aduersariis cognosceretus. pre¬
dicauit his qui captiꝰ erant remissio¬
nem: et qui tenebantur inuinculis
solutionem. et nos de cathenis hosti¬
um et de compedibus liberauit: si¬
cut illam in ęuangło mulierem de
qua ipse com memorat. Hanc autẽ
tiliam abrahȩ quam alligauit sa¬
thanas iam decem et octo annis.
non oportuit solui de uinculo hoc
indie sabbati. Liberatosq nos et
ꝑ nouam captiuitatem de captiuita¬
te ueteri erucos. secum duxit incę¬
lum. et his ipsis quos de inimicorũ
manu uictor eripuit: diuersa gra¬
tiarum dona largitus ẽ. Et elegan¬
ter hic posuit. dedit dona in homi¬
nibus. cum inpsalterio scriptũ sit.
accepit dona in hominibus. Nerum
ibi quia necdum factum erat. sed fu¬

Expanded text:
captivitatem. Nos qui nunc in Christo captivitatem. Nos qui nunc in Christo credimus de gentibus congregati, cum essemus creatura Dei, a diabolo capti sumus, et ejus satellitibus distributi. Venit igitur Dominus nostetivitatis apportans, et operto capite, ne ab adversariis cognosceretur, praedicavit his qui capti erant remissionem, et qui tenebantur in viculis, solutionem, et nos de catenis hostium, et de compedibus liberavit, sicut illam in Evangelio mulierem, de qua ipse commemorat: Hanc autem filiam Abraham, quam ligavit Satanas jam decem et octo annis, non oportuit solvi de vinculo hoc in die sabbati ? Liberatosque nos, et per novam captivitatem de captivitate veteri erutos, secum duxit in coelum: et his ipsis quos de inimicorum manu victor eripuit, diversa gratiarum dona largitus est. Et eleganter hic posuit, dedit dona in hominibus, cum in Psalterio scriptum sit: accepit dona in hominibus . Verum ibi, quia necdum factum erat, sed fu
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ ut ad mensuram unicuiq
tribuat: et partes eius mensuram re¬
cipiant. cuius solium in mensurabile
ẽ. lta et sp̃s sc̃s unimensus quidem ẽ.
et nullo fine concluditur: tam en uni¬
cuiq datur scđm quod expedit. Ee li¬
mul notandum. quod hȩc gratia que
nunc attributa ꝑbibetur. sedm mensu¬
ram donationis. xp̃i data sit nobis.
Propter quod dicit. Ascendens in al¬
tum: captiuam duxit captiuitatem
dedit dona eus in hominibus. Quia
supra dixerat. unicuiq aũt nr̃m da¬
ta ẽ gratia scd̾̃m mensuram douationis
xp̃i. ut confirmaret hȩc ipsa dona
que post paululum quoq enumerat
dicens. et ipse dedit quosdam quidẽ
a postolos. quosdam aũt ꝓphas. alios
euanglistas. alios pastores et magis¬
tros et reliqua. a saluatore cẽ donata:
testimonium de sexagesimo septino
psalmo adsumpsit: ut sciamus illas ẽẽ
manubias hominibus distributas.
quas. x p̃c uictor emeruit. Ascendens
quippe in altum: captiuam duxit

Expanded text:
cesse est ut ad mensuram unicuique cesse est ut ad mensuram unicuique tribuat, et partes ejus mensuram recipiant, cujus solidum immensurabile est. Ita et Spiritus sanctus immensus quidem est, et nullo fine concluditur: tamen unicuique datur secundum quod expedit. Et simul notandum, quod haec eadem gratia, quae nunc attributa perhibetur, secundum mensuram donationis Christi data sit nobis. Propter quod dicit: Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona in hominibus. Quia supra dixerat: Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi, ut confirmaret haec ipsa dona, quae post paululum quoque enumerat, dicens: Et ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios evangelistas, alios pastores et magistros, et reliqua, a Salvatore esse donata, testimonium de sexagesimo septimo psalmo assumpsit, ut sciamus illas esse manubias hominibus distributas, quas Christus victor emeruit. Ascendens quippe in altum, captivam duxit
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m sic estimantes se referendum.
suꝑ om̃ia pater sit qui ẽ auctor
sumus sp̃s scĩ: et pater et filius þabi¬
at in nobis. Unicuiq aũt nr̃m da¬
ta ẽ grã: a scdm mensuram douati¬
onis xp̃i. bicet ds pater suꝑom̃ia
sit et ꝑ. om̃s et in om̃ibus: tamen
gratia iuxta mensuram credentib
datur. Non quod ad mensuram spi¬
titum et grãm tribuat ds̃. magni¬
ficentiş enim eius non ẽ finis: sed
quod uixta mensuram uasculorĩ
in fundat liquorem: tantum mune¬
ris largiens. quantum potest ille cui
donatur acciꝑe. Nec enim ad men¬
suram dat ds sp̃m. aut potest habe¬
re mensuram: quod ȩqualiter ubiq
diffusum ẽ. Quod ut manifestiuis
sat: inꝑfectum licet et non implens
similitudinem. tamen ꝑ quod pos¬
sit intelligi quod dicitur. sumamus
exem plum. Mare certe in mensum ẽ:
et capacitas eius soli dõ nota. Ex hoc
siquis uelit multis hominibus scd̃m
id quod gestare queunt tradere: ne¬

Expanded text:
sanctum sit aestimant esse referendum, ut sanctum sit aestimant esse referendum, ut super omnia, Pater sit, quia auctor sumus Spiritus sancti: et Pater et Filius habitant in nobis. Unicuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Licet Deus Pater super omnia sit, et per omnes, et in omnibus: tamen gratia juxta mensuram credentibus datur. Non quod ad mensuram spiritum, et gratiam tribuat Deus magnificentiae enim ejus non est finis, sed quod juxta mensuram vasculorum, infundat liquorem, tantum muneris largiens, quantum potest ille cui donatur, accipere. Nec enim ad mensuram dat Deus spiritum: aut potest habere mensuram, quod aequaliter ubique diffusum est. Quod ut manifestius fiat, imperfectum licet et non implens similitudinem, tamen per quod possit intelligi quod dicitur sumamus exemplum. Mare certe immensum est, et capacitas ejus Deo soli 612 nota: ex hoc si quis velit multis hominibus secundum id quod gestare queunt, tradere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ om̃ium. ꝑ om̃s filius: qui cuneta
transcurrit uaditq ꝑ om̃ia. In om¬
nibus sp̃s sẽs: quia nichil absq eo ẽ
Nec uero putandum unum dm̃ et
patrem om̃ium eẽ communiter. ut
scilicet et ad irrationabilia iumen¬
ta nomen patris possit aptari: sed
quomodo si in decem hominibus qͥnq
filiis et quinq seruis pariter dicere¬
mus horum decem unus ẽ dñs. et
unus ẽ pater. non utiq omĩum pa¬
trem. nec dm̃ omniũ uocaremus:
sic et in eo quod ait. unus ds̃ et pat̃
om̃ium. alioꝵ pater. aliorũ ds̃ accipi
quem secutus uirgilius ait. Dm̃
namq ire ꝑ om̃s terras tractusq
maris ⁊ reliqͣ. E pͥncipio celũ ac t̃ras
camposq liquantes: licentemq glo
bum lunȩ titaniaq astra. sp̃s intus
alit. totãq infusa ꝑ artus: mens
agit at molem. et magno se corpo¬
re miscet. Quidam hoc quod scrip¬
tum ẽ. suꝑ om̃s. et ꝑ om̃s. et in om¬
nibus. ad patrem. ad filiũ et sp̃m

Expanded text:
est omnium. Per omnes filius, qui cuncta est omnium. Per omnes filius, qui cuncta transcurrit uaditque per omnia. In omitus sanctus, quia nihil absque eo est. Nec vero putandum, unum Deum, et Patrem omnium esse communiter, ut scilicet ad irrationabilia jumenta, nomen Patris possit aptari; sed quomodo si in decem hominibus, quinque filiis, et quinque servis, pariter diceremus: horum decem, unus est dominus, et unus est pater: non utique omnium patrem, nec dominum omnium vocaremus: sic et in eo quod ait: Unus Deus et Pater omnium, aliorum Pater, aliorum Deus accipiQuem secutus Virgilius ait : Deum namque ire per omnes Terrasque tractusque maris, etc.; et: Principio coelum ac terras, camposque liquentesbum lune Titaniaque astra spiritus intus alit, totosque infusa per artus mens agitat molem et magno se corpoest. Quidam hoc, quod scriptum est: Super omnes et per omnia, et in omnibus ad Patrem, et Filium, et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
bulo. eodem opere. et eodem sacram̃¬
to. naturȩ diuersitatem. arrius. ma¬
cedonius. et eun omius suspicentur
concordante impietate. discorde. et¬
a creatura in filio et in sp̃u sc̃o cęno¬
sum fontem tenentes. diuersos here¬
seon ruiulos duxerint. Inum bap¬
tisma. et contra ualentinum facit
qui duo baptismata eẽ contendit.
et contra om̃s hereticos: ut sciant
non habere se baptisma. sed in una
xp̃i eccła fontem eẽ uitalem. Po¬
test unum baptismum et ita dici:
quod licet ter baptiremur ꝓpter mi¬
sterium trinitatis: tamen unũ bap¬
tisma reputetur. Unum quoq bap¬
tisma ẽ in aqua et in sp̃u et igne:
et de quo dñs loquitur. Baptisma
habeo baptizareͥ. Et alibi. Baptis¬
mate meo baptirabimini. diuersi¬
tas aũt p̃positionum. in quibus di¬
citur. unus ds̃ et pater omĩum qui
suꝑ om̃s et ꝑ om̃s et in om̃ibus: di¬
uersam intelligentiam sapit. Suꝑ
om̃s enim ẽ ds̃ pater: qui auctor

Expanded text:
bulo, eodem opere, et eodem sacramebulo, eodem opere, et eodem sacramento, naturae diversitatem, Arius, Macedonius, et Eunomius suspicentur concordante in impietate discordia et creaturae in Filio, et Spiritu sancto coenosum fontem tenentes, diversos haereseos rivulos duxerint. Unum baptisma, et contra Valentinum facit, qui duo baptismata esse contendit, et contra omnes haereticos: ut sciant non habere se baptismata, sed in una Christi Ecclesia fontem esse vitalem. Potest unum baptisma et ita dici, quod licet ter baptizemur, propter mysterium Trinitatis: tamen unum baptisma reputetur. Unum quoque baptisma est in aqua, in spiritu, et in igne. Et de quo Dominus loquitur: Baptisma habeo baptizari ; et alibi: Baptismate meo baptizabimini . Diversitas autem praepositionum in quibus dicitur: Unus Deus, et Pater omnium, qui super omnes, et per omnes, et in omnibus, diversam intelliomnia enim est deus pater, qui auctor
Abbreviated transcription (Latin):
patri non adimit filius ne dñs sit. eũ
dñs solus ipse dicat᷑ ita:⁊ filio ñ aufert
pat̾ut ds̃ sit qͥa pat̃ ds tm̃ modo no¬
minatur. Legimus et in alio loco. Et
scitote qm̃ ds dñs ipse ẽ ds̃. Et alibi
dñs ds̃ tuus. dñs unus ẽ. Si enim
ut existimant arriani. ds pater so¬
lus ẽ ds: eadem consequentia solus
minus. nec filius ds̃. Sed absit ut non
sit uł indominatione deitas. uł in
deitate dominatio. Et unus ẽ dñs.
et unus ẽ ds̃: quia patris et filii do¬
minatio una. una diuinitas ẽ. Prop¬
terea et fides una dicitur: quia simi¬
liter in patremꝰ infiliũ et in sp̃m sc̃m
credimus. Et baptisma unũ: codem
enĩ modo. in patrem et filium et in
sp̃m sc̃m baptiramur. et ter mergi¬
mur. ut trinitatis unũ appareat sa¬
cramentum. et non baptizamur inno¬
minibus patris et filii et sp̃s sc̃i. sed in
uno nomine quod intelligitur ds̃. Et
miror qua consequentia in uno uoca¬

Expanded text:
Patri non adimit Filius ne Dominus sit, cum Patri non adimit Filius ne Dominus sit, cum Dominus solus ipse dicatur: ita et Filio non aufert Pater ut Deus sit, quia Pater Deus tantummodo nominatur. Legimus et in alio loco: Et scitote quoniam Dominus ipse est Deus ; et alibi: Dominus Deus tuus, Deus unus est . Si enim, ut existimant Ariani, Deus Pater solus est Deus, eadem consequentia, solus minus, nec Filius Deus. Sed absit, ut non sit, vel in dominatione deitas, vel in deitate dominatio. Unus est Dominus, et unus est Deus, quia Patris et Filii dominatio, una divinitas est. Propterea et fides una dicitur, quia similiter in Patrem, et in Filium, et in Spiritum sanctum credimus. Et baptisma unum, eodem enim modo, et in Patrem, et in Filium, et in Spiritum sanctum baptizamur. Et ter mergimur, ut Trinitatis unum appareat sacramentum. Et non baptizamur in nominibus Patris, et Filii, et Spiritus sancti, sed in uno nomine, quod intelligitur Deus. Et miror qua consequentia in uno voca
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i uento doctrinȩ. neq in mo¬
rem stulti quasi luna mutetur.
et nunc diabolo seruiens. nunc
dõ. h abeat uero unum corpus bo¬
norum oꝑum. et semꝑ carnẽ suã
dõ templum exhibeat: et unum
sp̃m eundem semꝑ sentiens. in una
spe uocationis. ut nequaquam de
repmissionibus ambigat. sed in
resurrectione et restitutione om̃i¬
um solida mente confidat. Inus
dñs. una fides. un um baptisma.
Unus ds̃ et pater om̃ium: qui su
ꝑom̃s et ꝑ om̃s. et in om̃ibus. Quo¬
modo alia est fidẽ baptismate dõ &
dño: sic baptisma. dñs et ds̃ alia st̃
a tribus singulisq̃ parit̃ nominant᷑.
Hoc aũt dico ꝓpter sabellium: qui
eundem dm̃ patrem arbitratur et
filium: confunditq ꝑsonas. dum
eandem diuinitatem in utru̾mq
deprehendit. Ecce manifestissime
unus dñs filius: unus ds̃ pater uo¬
cantur. Quod ad corinthios quoq
plenus scriptum ẽ. Sed nobis unus
ds pater ex quo omĩa: & unꝰ dñs ihe¬

Expanded text:
omni vento doctrinae, neque in moomni vento doctrinae, neque in morem stulti quasi luna mutetur , nunc diabolo serviens, nunc Deo. Habeat vero unum corpus bonorum operum, et semper carnem suam Deo templum exhibeat. Et unum spiritum: eadem semper sentiens: in una spe vocationis, ut nequaquam de repromissionibus ambigens, in resurrectione et restitutione omnium, solida mente confidat. Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium, qui super omnes, et per omnes, et in omnibus. Quomodo alia est fides a baptismate, Deo et Domino: sic baptisma, Dominus et Deus, alia sunt a tribus singulis, quae pariter nominantur. Hoc autem dico propter Sabellium, qui eumdem Deum Patrem arbitratur et Filium, confunditque personas, dum eamdem divinitatem in utroque deprehendit. Ecce manifestissime unus Dominus Filius, et unus Deus Pater vocantur. Quod ad Corinthios quoque plenius scriptum est: Sed nobis unus Deus Pater, ex quo omnia, et unus
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Ad quod. unam spem uocationis
regnum celorũ quasi unum bonum
dei patris eẽ dicimus: et inuna do¬
mo uarias mansiones. Alia enim
gła solis: alia lunę. alia stellarum
Aut certe illud subtilius indicatur:
quod infine et inconsummatione
rerum. in pristinum statum resticu¬
enda sint omĩa: quando om̃s unũ
corpus efficimur. et inuirum ꝑ¬
fectum reformamur. et oratio pro
nobis saluatoris impletur. Pater.
da. ut quomodo ego et tu unum
uimus: sic et isti in nobis unum sint.
Non ignoro in eo quod nunc expo¬
sui. solliciti seruare unitatem sp̃s
in uinculo pacis: sp̃m aplerisq
non sc̃m accipi: sed affectum
mentis atq sententiam. iuxta
quam omnium credentium erat
anima et cor unum. Et ab apo¬
stolo uirgini precipitur. ut sit
delicet oꝑe. et mentis affectu. Sed
generalis ex planatio. et ad speri¬
alem interpretationem trahi po¬
test: quod seruet unitatem sp̃s
inuinculo pacis. qui non rapitur

Expanded text:
nes, ad quod unam spem vocationis nes, ad quod unam spem vocationis regnum coelorum, quasi unum bonum Dei Patris esse dicemus, et in una domo varias mansiones. Alia enim gloria solis, alia lunae, alia stellarum , aut certe illud subtilius indicatur, quod in fine et consummatione rerum in pristinum statum restituenda sint omnia, quando omnes unum corpus efficimur, et in virum perfectum reformamur, et oratio pro nobis Salvatoris impletur: Pater, da ut quomodo ego et tu unum sumus, sic et isti in nobiNon ignoro in eo quod nunc exposui: solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis, Spiritum a plerisque non sanctum accipi, sed affectum mentis atque sententiam, juxta quam omnium credentium erat anima et cor unum . Et ab Apostolo virgini praecipitur: Ut sit delicet opere, et mentis affectu. Sed et generalis explanatio ad specialem interpretationem trahi potest, quod servet unitatem spiritus in vinculo pacis, qui non rapiatur
Abbreviated transcription (Latin):
partes ac membra discerpimus. Nec
statim aliquis opponat. Quomodo
ergo diuersȩ sunt gratiȩ. et uaria
carismata. cum unitas custodienda sit
spẽ: Sũt quidẽ uarie donationes sed
in eodem sp̃u. et diuersa ministeria.
sed idem dñs. et multiplices oꝑatio¬
nes. sed ipse ds̃ qui oꝑatur omĩa
inom̃ibus. Quod aut̃ ait. unum
corpus et unus sp̃s.: uł simpliciter unũ
corpus xp̃i intelligitur quȩ ẽ eccła.
uł certe quod ex uirgine ẽ dignatus
assumere. Ne illum quidam putent
tociens corporatum: quotiens inuete¬
ri apparuit testamento. et unus sp̃s
sc̃s: unus quippe largitor. et scĩfica¬
tor ẽ omĩum. Uł certe unum corpus
ad uitam refertur et oꝑa. quȩ grece
sp̃s ad scientiam et contemplationem.
membrũ quis fuerit eccłẽ nec ab uno
eius sp̃u seꝑatus: consequenter erit
inuna spe uocationis. Queritur quo¬
modo una spes uocationis sit: cum
apud patrem diuersȩ sint mansio¬

Expanded text:
partes ac membra discerpimus. Nec partes ac membra discerpimus. Nec statim aliquis illud opponat: Quomodo ergo diversae sunt gratiae, et varia charismata, cum unitas custodienda sit spiritus? Sunt quidem variae donationes, sed in eodem spiritu: et diversa ministeria, sed idem Dominus: et multiplices operationes, sed ipse Deus qui operatur omnia in omnibus . Quod autem ait: Unum corpus, et unus spiritus, vel simpliciter unum corpus Christi intelligitur, quae est Ecclesia, vel certe quod ex Virgine est dignatus assumere: ne illum quidem putent toties corporatum, quoties in veteri apparuit Testamento. Et unus Spiritus sanctus: unus quippe largitor, et sanctificator est omnium. Vel certe unum corpus, ad vitam refertur et opera quae Graece spiritus. ad scientiam et contemplationem, membrum quis fuerit Ecclesiae, nec ab uno ejus spiritu separatus, consequenter erit in una spe vocationis. Quaeritur quomodo una spes vocationis sit, cum apud Patrem diversae sint mansio