comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rcrum naturis post carum rerum ꝑfectionem
cessasse significat: quamuis usq adhuc in ad¬
ministrandis opet᷑. Sabbatiaut̃ obseruationẽ
non intelligebant iudci: qui putabant abhis eti¬
am oꝑib quȩ ad salutem hominum ualent.
oportere cessari. Unde illos dñs etiam aliis locis
de boue qͥ in puttum cecidit. & iumento quod
soluendum ẽ ut ad aquam ducat᷑. mirifica com¬
paratione redarguit. Sabbatum aut̃ non repu¬
diatum. s intellectum a xp̃ianis destitit qͥdem
carnalit̃ obseruari: s sp̃italit̃ retinet᷑ a Sanctis.
qui intelligunt uocem dm̃i uocantis ad reqͥem
&e dicentis. Uenite ad me om̃s qui laboratis ce¬
onerati estis: ce ego uos reficiam. Collite iugum

Expanded text:
rerum naturis post earum rerum perfectionem rerum naturis post earum rerum perfectionem cessasse significat. quamuis usque adhuc in administrandis operetur. Sabbati autem obseruationem non intellegebant Iudaei, qui putabant ab iis etiam operibus. quae ad salutem hominum ualent, oportere cessari. unde illos dominus etiam aliis locis de oue, quae in puteum cecidit, et iumento, quod soluendum est. ut ad aquam ducatur, mirifica comparatione redarguit. sabbatum autem non repudiatum, sed intellectum a christianis destitit quidem carnaliter obseruari, sed spiritaliter retinetur a sanctis, qui intellegunt uocem domini uocantis ad requiem et dicentis: uenite ad me, qui laboratis, et ego uos reficiam; tollite iu
Abbreviated transcription (Latin):
uic etiam loco manichei calumniam mo¬
uent. & dicunt nouo testam̃to aduersari
quod in genesi scriptum ẽ. dm̃ septimo die reqͥe¬
uisse ab omnib oꝑib suis que fecit: q̃m dominꝰ
in eugłio dicit. pat̾ meus usq mͦ oꝑatur. & ogo oꝑ¬
or: quod nullo modo contrarium est: Dñs eni
uideoꝵ refellit errorem: qui sic putabant requic¬
uisse dm̃ die septimo. ut ex illo ꝓrsꝰ nichil oꝑare¬
tur. Requieuit aut̃ ab omnib oꝑib fuis quȩ fec̃.
ut iamultra non faceret mundum cum omnib
quȩ in eosunt: ñ tamenut etiam a mundi ad¬
ministratione requies ceret. FIon enĩ scͥptum
est. requieuit d̃s ab omnib oꝑib. ut deinceps non
oꝑaretur: s scriptum ẽ requicuit ds ab omnibus
oꝑib suis quȩ fecit. ut deinde non in faciendo
mundo. a quo oꝑe post ꝑfectionem cessauerat.
sed in adminstrando oꝑaretur. in quo oꝑe eum
ec̃ dñs intimauit. Nec illa requies quasi post la¬
borem dm̃ pausam quesisse. sed ab instituendis

Expanded text:
uic etiam loco Manichaei calumniam mouent et dicunt nouo testamento aduersari, quod in genesi scriptum est deum septimo die requieuisse ab omnibus operibus suis, quae fecit, quoniam dominus in euangelio dicit: pater meus usque modo operatur. quod nullo modo contrarium est. dominus enim Iudaeorum refellit errorem, qui putabant sic requieuisse deum die septimo, ut ex illo prorsus nihil operaretur. requieuit autem ab omnibus operibus suis. quae fecit. ut iam ultra non faceret mundum cum omnibus, quae in eo sunt, non tamen, ut etiam a mundi administratione requiesceret. non enim scriptum est: requieuit deus ab omnibus operibus. ut deinceps non operaretur, sed scriptum est: requieuit deus ab omnibus operibus suis, quae fecit, ut deinde non in faciendo mundo, a quo opere post perfectionem cessauerat, sed in administrando operaretur, in quo opere eum esse dominus intimauit. nec illa requies, quasi post laborem deum pausam quaesisse. sed ab instituendis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ce ysaias ita dic̃. Hec dic̃ dñs spadonib eis. qͥ
custodierint p̃cepta mea. ce elegerint sͥ quȩ egouolo
& capaces fuerint testam̃ti mei: dabo illis in do¬
mo mea e in muro meo locum nominatissimum.
meliorem multum filioꝵ &e filiarum: nom̃ et̾num
daboillis. nec unqm deerit. Certis enim quib dam
umbris &e figͣis rerum aute dñi aduentum. scdm
mirabilem atq ordinatissumnã distributionem tẽ¬
porum. popłs ille tenebat᷑: qui testam̃tum uetus
accepit. Tam̃ in eo tanta p̃dicatio & p̾nunciatio
noui testam̃ti est. ut nulla in eungłio atq apłica
disciplina reꝑiant᷑. qͣnuis ardua & duuna p̃cepta &
ꝓmissa qͦ illiᷤ etiã libͥs uct̾ib desint. s sc̃ȩ scripturȩ¬

Expanded text:
nam et Esaias ita dicit: haec dicit dominus spadonibus eis: qui nam et Esaias ita dicit: haec dicit dominus spadonibus eis: qui custodierint praecepta mea et elegerint sibi, quae ego uolo. et capaces fuerint testamenti mei, dabo illis in domo mea et in muro meo locum nomina tissimum, meliorem multum filiorum atque filiarum: nomen aeternum dabo illis nec umquam deerit. certis enim quibusdam umbris et figuris rerum ante domini aduentum secundum mirabilem atque ordinatissimam distributionem temporum populus ille tenebatur, qui testamentum uetus accepit; tamen in eo tanta praedicatio et praenuntiatio noui testamenti est. ut nulla in euangelio atque apostolica disciplina reperiantur quamuis ardua et diuina praecepta et promissa. quae illis etiam lib
Abbreviated transcription (Latin):
dico in xp̃o &e eccłia : Deinde subiungit. Uerunta¬
men unꝰquisq uxorem suã sic̃ se ipsum diligat:
mulier aut̃ timeat uirum. Nonne alioloco eui¬
dentissime ostendit. utriꝰq sexꝰ & naturam & con¬
iuinctionem a domino do conditore atq ordinato¬
re consistere: cum dic̃. ueruntam̃ neq mulier sine
uiro. neq uir sine muliere in domino. sicut enim
mulier ex uiro. ita &e uir ꝑmulierẽ. omnia autem
ex deo. Qͦd susti considerare uellent. non qͥb dam
capitulis separatis. & adũsum se inuicem magna
fraude collatis caliginem facerent imꝑitis: s omnia
tam in uet̾t quã in nouo testam̃to. uno scõ sp̃u con¬
scͥpta ce cõmendata ẽẽ sentirent. Nam & in uet̾ testa¬
mento habent apud ysaiam ꝓpħam. qͣnta ꝓmittan¬
tur spadonib: ne in nouo solo arbitrent᷑ ẽẽ laudato
a domino. ubi dic̃ ẽẽ qͦscdam qui se ipsos castrauer̃
ꝓpt̃ regnum cloꝵs. & addidit qͥ potest caꝑe capiat.

Expanded text:
 in ecclesia? deinde subiungit: uerumtamen unusquisque uxorem suam sicut se ipsum diligat: mulier autem ut timeat uirum. nonne alio loco euidentissime ostendit utriusque sexus et naturam et coniunctionem a domino deo conditore atque ordinatore consistere, cum dicit: uerumtamen neque mulier sine uiro neque uir sine muliere in domino. sicut enim mulier ex uiro, ita et uir per mulierem: omnia autem ex deo? quod isti si considerare uellent, non quibusdam capitulis separatis et aduersum se inuicem magna fraude conlatis caliginem facerent inperitis, sed omnia tam in uetere quam in nouo testamento uno sancto spiritu conscripta et commendata esse sentirent. Nam et in uetere testamento habent apud Esaiam prophetam, quanta promittantur spadonibus, ne in nouo solo arbitrentur esse laudatos a domino, ubi dicit esse quosdam, qui se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum, et addidit: qui potest capere. capiat.
Abbreviated transcription (Latin):
nis exp̃ssionem. Ubi merito querit᷑. utrum ista
ꝑfectio sic possit intelligi: ut tam̃ uerum sit.
neminem iam utentem uoluntatis arbitrio.
hic uitiere sine peccato: ol qͦ enim usq ad unũ
apicem lex ꝑfici potest: nisi a qͦ fitnt uniu̾sa
diuina mandata: S in eisdem mandatis ẽ
etiam quod iubem dicere. dimitte nob̃ debita
nr̃a. sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is: quam
orationemusq in finem scł tota dicit eccłia.
Omnia gͦ mandata facta deputant᷑: qͣndo
qͣcqͥd ñ fit ignoscit᷑. Sane qͦd ait dñs. qͥcũ q¬

Expanded text:
nis expressionem. ubi merito quaeritur, utrum ista nis expressionem. ubi merito quaeritur, utrum ista perfectio sic possit intellegi, ut tamen uerum sit neminem iam utentem uoluntatis arbitrio hic uiuere sine peccato. a quo enim usque ad unum apicem lex perfici potest, nisi a quo fiunt uniuersa diuina mandata? sed in eisdem mandatis est etiam, quod iubemur dicere: dimitte debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, quam orationem usque in finem saeculi tota dicit ecclesia. omnia ergo mandata facta deputantur, quando quidquid non fit ignoscitur. Sane quod ait dominus: quicumq
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. & ista quidemin hac uita compleri pos¬
sunt. sic̃ completa ẽẽ in apłis credimꝰ. fic acci¬
piendum ẽ: non ut in apłis hic uiuentib nul¬
lum carnis motum arbitrem᷑ sp̃ui repugnas¬
se: s hactenꝰ hic ista posse compleri. quatenus in
apłis credimꝰ eẽ completa: ea mensura scilicet
ꝑfectionis humanȩ qͣ in hac tuta ñ potest
eẽ ꝑfectior. Non enim dictum ẽ ista in hac ui
dimus: ut ita compleant᷑ sicuit in illis cõpleta
st̃. id est qͣdam ꝑfectione cuiꝰ capax ẽ ista uita:
non sic̃ complenda st̃ in illa quam sꝑamꝰ pace
plenissima. qͣndo dicet᷑. Ubi est mors conten¬
tio tua: Alio loco qͦd int̾posui testimonium ñ
enim ad m̃suram dat ds̃ sp̃m: ñ dũ intellexeri
nisi ad mensuram daret᷑ sp̃s: ñ duplum petet
iota unum aut unꝰ apex ñ transeat a lege do¬
nec omnia fiant. eum exponerem: dixi. nichil
posse aliud intelligi. nisi uehementem ꝑfectio¬

Expanded text:
dicens: et ista quidem in hac uita conpleri posdicens: et ista quidem in hac uita conpleri possunt, sicut conpleta esse in apostolis credimus, sic accipiendum est, non ut in apostolis hic uiuentibus nullum carnis motum arbitremur spiritui repugnasse, sed hactenus hic ista posse conpleri, quatenus in apostolis credimus esse conpleta, ea mensura scilicet perfectionis humanae, quanta in hac uita potest esse perfectio. non enim dictum est: \'ista in hac uitse in apostolis credimus, ut ita conpleantur, sicut in illis conpleta sunt, id est quadam perfectione, cuius capax est ista uita, non sicut conplenda sunt illa, quam speramus, pace plenissima, quando dicetur: ubi est, mors, contentio tua? Alio loco quod interposui testimonium: non enim ad mensuram dat deus spiritum, nondum intellexeram nisi ad mensuram daretur Spiritus, non duplum peteret iota unum et unus apex non transiet a lege, donec omnia fiant, cum exponerem, dixi nil aliud posse intellegi nisi uehementem perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
eR idem tempus oe sermone
domini inmonte secundũ
matħm duo uolumina scͥp¬
si. In quorum pͥmo ꝓpt̾ id
quod scͥptum ẽ beati pacifi¬
ci. qm ipsi filii dei uocabunt᷑:
sapientia in quam congruit pacificis. in qͥb
iam ordinata fc̾ omnia. nullusq motꝰ adũ¬
sus rationem rebellis est: s cuncta obtempe¬
rant sp̃ui hominis: cum & ipse obtemperat
deo. Qͦ dmerito mouet qͦmͦ dixerim. Non
er̃ euiqͣm ꝓuenire in hac uita potest. ut lex
repugnans legi mentis omnino non sit in
men bͥs: qͣndoquidem etiam si eisic resistẽt
sp̃s hominis. ut in nullum eiꝰ laberet᷑ assen¬
sum: ñ ideo tam̃ illa ñ repugnaret. Hoc gͦ
quod dictum est nullum ẽẽ motum adũsꝰ
rationem rebellem. recte accipi potest: id
ñe agentib pacificis domando concupiscen¬
tiam carnis. ut ad istam pacem plenissimam
quandoq ueniat᷑. Pinde qͦd alio loco cũ eandẽ
sententiam euglicam repetens dixissem beati
pacifici. qm ipsi filii deiuocabunt᷑. adiunxi

Expanded text:
er idem tempus de sermone domini in monte secundum Matheum duo uolumina scripsi. In quorum primo propter id, quod scriptum est: beati pacifici, quoniam ipsi filii dei uocabuntur: sapientia, inquam, congruit pacificis, in quibus iam ordinata sunt omnia nullusque motus aduersus rationem rebellis est, sed cuncta obtemperant spiritui hominis, cum et ipse obtemperat deo. quod merito mouet, quomodo dixerim. non enim cuiquam prouenire in hac uita potest, ut lex repugnans legi mentis omnino non sit in membris, quandoquidem etiamsi ei sic resisteret spiritus hominis, ut in nullum eius laberetur adsensum, non ideo tamen non repugnaret. hoc ergo, quod dictum est, nullum esse motum aduersus rationem rebellem, recte accipi potest id nunc agentibus pacificis domando concupiscentias carnis, ut ad istam pacem plenissimam quandoque ueniatur. Proinde quod alio loco, cum eandem sententiam euangelicam repetens dixissem: beati pacifici, quoniam ipsi filii dei 20 uocabuntur, adiunxi
Abbreviated transcription (Latin):
iota unum aut unꝰ apex ñ transeat a lege do¬
nec omnia fiant. eum exponerem: dixi. nichil
posse aliud intelligi. nisi uehementem ꝑfectio¬
nis exp̃ssionem. Ubi merito querit᷑. utrum ista
ꝑfectio sic possit intelligi: ut tam̃ uerum sit.
neminem iam utentem uoluntatis arbitrio.
hic uitiere sine peccato: ol qͦ enim usq ad unũ
apicem lex ꝑfici potest: nisi a qͦ fitnt uniu̾sa
diuina mandata: S in eisdem mandatis ẽ
etiam quod iubem dicere. dimitte nob̃ debita
nr̃a. sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is: quam
orationemusq in finem scł tota dicit eccłia.
Omnia gͦ mandata facta deputant᷑: qͣndo
qͣcqͥd ñ fit ignoscit᷑. Sane qͦd ait dñs. qͥcũ q¬

Expanded text:
iota unum et unus apex non transiet a lege, doiota unum et unus apex non transiet a lege, donec omnia fiant, cum exponerem, dixi nil aliud posse intellegi nisi uehementem perfectionis expressionem. ubi merito quaeritur, utrum ista perfectio sic possit intellegi, ut tamen uerum sit neminem iam utentem uoluntatis arbitrio hic uiuere sine peccato. a quo enim usque ad unum apicem lex perfici potest, nisi a quo fiunt uniuersa diuina mandata? sed in eisdem mandatis est etiam, quod iubemur dicere: dimitte debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, quam orationem usque in finem saeculi tota dicit ecclesia. omnia ergo mandata facta deputantur, quando quidquid non fit ignoscitur. Sane quod ait dominus: quicumq
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. & ista quidemin hac uita compleri pos¬
sunt. sic̃ completa ẽẽ in apłis credimꝰ. fic acci¬
piendum ẽ: non ut in apłis hic uiuentib nul¬
lum carnis motum arbitrem᷑ sp̃ui repugnas¬
se: s hactenꝰ hic ista posse compleri. quatenus in
apłis credimꝰ eẽ completa: ea mensura scilicet
ꝑfectionis humanȩ qͣ in hac tuta ñ potest
eẽ ꝑfectior. Non enim dictum ẽ ista in hac ui
dimus: ut ita compleant᷑ sicuit in illis cõpleta
st̃. id est qͣdam ꝑfectione cuiꝰ capax ẽ ista uita:
non sic̃ complenda st̃ in illa quam sꝑamꝰ pace
plenissima. qͣndo dicet᷑. Ubi est mors conten¬
tio tua: Alio loco qͦd int̾posui testimonium ñ
enim ad m̃suram dat ds̃ sp̃m: ñ dũ intellexeri
de xp̃o ꝓprie ueriꝰ accipi. Aliis qͥppe hominib
nisi ad mensuram daret᷑ sp̃s: ñ duplum petet
hely setis qͣm fcut in helya. Item. qͦd scͥptum ẽ

Expanded text:
dicens: et ista quidem in hac uita conpleri posdicens: et ista quidem in hac uita conpleri possunt, sicut conpleta esse in apostolis credimus, sic accipiendum est, non ut in apostolis hic uiuentibus nullum carnis motum arbitremur spiritui repugnasse, sed hactenus hic ista posse conpleri, quatenus in apostolis credimus esse conpleta, ea mensura scilicet perfectionis humanae, quanta in hac uita potest esse perfectio. non enim dictum est: \'ista in hac uitse in apostolis credimus, ut ita conpleantur, sicut in illis conpleta sunt, id est quadam perfectione, cuius capax est ista uita, non sicut conplenda sunt illa, quam speramus, pace plenissima, quando dicetur: ubi est, mors, contentio tua? Alio loco quod interposui testimonium: non enim ad mensuram dat deus spiritum, nondum intellexeram ae Christo proprie uerius accipi. aliis quippe hominibus nisi ad mensuram daretur spiritus, non duplum peteret Heliseus, quam fuerit in Helia. item quod scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
multo conuenienti & meliꝰ exposui in aliis po¬
steriorib sermonib meis: qͦd hic etiam retexe¬
re longum ẽ. Ad hoc aut̃ iste ibi ꝑducitur
sensꝰ: ut eorum sit iusticia maior qͣm scͥbarum
& phariseoꝵ. qui diet̃ & faciunt. De sẽbis qͥppe
& phariscis: alio loco ipse dñs ait. Dict̃ enim
& ñ faciunt. Iulud etiam melius intelleximus
postea quod scͥptum ẽ. Qui irascit᷑ fratrisuo.
Codices enim greci ũ habent sine catisa. sicut
hic positum ẽ: quamtus idem ipse sit sensus.
Illud enim diximꝰ intuendum. quid sit irasci
Qui aut̃ fr̃i. ñ peccato irascit᷑: sine catuisa iras¬
cit᷑. Itẽ qͦd dixi. hoc & de patͤ. & de matre. & de
cȩt̾is uinculis sanguinis intelligendum ẽ. ut
in eis oderimus. quod genus humanum nas¬¬
cendo & moriendo sortitum ẽ. ita sonat. qͣsi
ñ eẽnt fut᷑e istȩ necessitudines: si nullo nat᷑e
humanȩ p̃cedente peccato. nemomoreret᷑.
Quem sensum iam stipiꝰ impbaui. Pesent enĩ

Expanded text:
t conuenientius exposui in aliis posterioribus sermonibus meis, quod etiam hic retexere longum est. ad hoc autem iste ibi perducitur sensus, ut eorum sit iustitia maior quam scribarum et Farisaeorum, qui dicunt et faciunt. de scribis quippe et Farisaeis 20 alio loco ipse dominus ait: dicunt enim et non faciunt. illud etiam melius intelleximus postea, quod scriptum est: qui irascitur fratri suo. codices enim graeci non habent: sine causa, sicut hic positum est, quamuis idem ipse sit sensus. illud enim diximus intuendum, quid sit irasci qui ergo fratri, non peccato irascitur, sine causa irascitur. Item quod dixi: hoc et de patre et de matre et de ceteris uinculis sanguinis intellegendum est, ut in eis oderimus, quod genus humanum nascendo et moriendo sortitum est, ita sonat, quasi non essent futurae istae necessitudines, si nullo naturae humanae praecedente peccato nemo moreretur, quem sensum iam superius inprobaui. essent enim
Abbreviated transcription (Latin):
No beatissimo papȩ ineffa-¬
biliter mirabili. incompa¬
rabiliter honorando.p̃¬
stantissimo patrono au¬
gustino: ꝓsper: Ignotus
quidem tibi facie. s iamali-¬
quãtenus si reminiscaris animo ac sermo
um diaconum. misi epłam & recepi. Nc̃¬

Expanded text:
no beatissimo papae, ineffabiliter mirabili, incomparabiliter honorando, praestantissimo patrono AGUSTINO, PROSPER. 1. Ignotus quidem tibi facie, sed jam aliquatenus, si reminiscaris, animo ac sermonum diaconum misi epistolas et recepi; n
Abbreviated transcription (Latin):
uerimus felicitatem nr̃am non eẽ nisi
cum ista transierint. Modo gaudiũ nr̃m
fr̃s inspe futura sit: totum desiderium
uita eterna sit. Omnia suspiria nr̃ã xp̃o
anhelent: ille unus pulcherrimus qui
fedos dilexit ut pulchros faceret desidere¬
tur: ad illum unum curratur: illi inge¬
miscatur et dicant semꝑ magnificetur
dñs qui uolunt pacem serui eius:¬

Expanded text:
verimus felicitatem nostram non esse nisi verimus felicitatem nostram non esse nisi cum ista transierint. Modo gaudium nostrum, fratres, in spe futura sit, totum desiderium vita aeterna sit, omnia suspiria nostra Christo anhelent. Ille unus pulcherrimus, qui foedos dilexit ut pulchros faceret, desideretur: ad illum unum curratur, illi ingemiscatur; et dicant semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nec qui torquet aliquando fatigat᷑: nec
qui torquetur aliquando moriet᷑. Sic
enim ibiignis consumit. ut semꝑ reser¬
uet: sic tormenta aguntur ut semꝑ reno¬
uentur. Iuxta qualitatem uero culpȩ pe¬
nam unusquisq sustinebit gehennȩ: et
similis culpe rei suissimili b iungunt᷑
cruciandi. Non ibi audiet᷑ aliquid nisi fle¬
tus et planctus. atq stridores dentium: ñ¬
ibi erit aliud consolamentũ. quam flam¬
Iusti autem ibunt in uitam ȩternam in
ipsa sine dubio carne quam hic habue¬
rituri. nunquam corruptionem uisuri:
s semꝑ leti. ac dulcedine xp̃i iugit̃ satiati.
fulgebunt sicut sol in claritate et gła:
quam p̃parauit ds̃ diligentib se. Et crit¬
tunc quanto amplius aliquis alio obȩdi
dem accipiet: quantumq amplius hic¬
dm̃ amauit. tanto ꝓpius cum uidebit.
mus inhumilitate cordis semꝑ: et gau¬
dium nrm penes ipsum sit: non de ꝓsꝑi¬
tate aliqua huius scłi inflemur:sed no¬

Expanded text:
nec qui torquet aliquando fatigatur, nec nec qui torquet aliquando fatigatur, nec qui torquetur umquam moritur: sic enim ibi ignis consumit, ut semper reservet, sic tormenta aguntur, ut semper renoventur. Iuxta qualitatem vero culpae poenam ibi unusquisque sustinet gehennae et similis culpae regi suis similibus iunguntur cruciandi. Non ibi auditur aliud nisi fletus et planctus et stridor dentium; non erit aliud consolamentum quam flamIusti autem ibunt in vitam eternam in ipsa sine dubio carne, quam hic habuerituri, numquam corrupcionem visuri; sed semper letitia ac dulcedine Christi satiati, fulgebunt sicut sol in claritate et gloria, quam preparavit Deus diligentibus se. Et quanto amplius aliquis alio oboediedem accipiet: quantoque hic amplius Deum amavit, tanto propius eum videbit. mus in humilitate cordis semper, et gaudium nostrum penes ipsum sit. Non de prosperitate aliqua hujus saeculi inflemur; sed no
Abbreviated transcription (Latin):
uobis debui facere et non feci: Dicite mͥ¬
nunc uł ostendite quid passi estisꝓpt̃ me
dominatorem ur̃m: uł quid bomi egistis
ꝓuobis. Ego cum essem inuisibilis et im
diues ꝓpter uos egenus sum factus. Sed
uos et humilitatem meam et p̃cepta mea
semꝑ renuentes. seductorem magis quã
me secuti estis. Ecce modo non potest iu
temsistis lucem: possidete tenebrans. Ama¬
stis mortem: ite inꝑditionem. Secuti estis
putaserit tunc meror. qui luctus. que tri¬
sticia. que angustia: cum hec fuerit aduer¬
sus impios plata sententia: Tunc erit malis
dura separatio a dulcedine sc̃orum consor¬
tis: et tunc impiitraditiin potestatẽ demo¬
num ibunt in ipsis corporib suis cũ diabo¬
lo insupplicium et̃num: et ꝑmanebunt
semꝑ sine fine in luctu et gemitu. ꝓcul
quippe exiliati abeata paradisi patria.
cruciabunt᷑ ingehenna ꝑpetua nunquã
lucem uisurr:nunquam refrigeriũ ad ep
cruciandi: nec inde inscła liberandi. Ubi

Expanded text:
vobis debui facere, et non feci? Dicete vobis debui facere, et non feci? Dicete nunc vel ostendite mihi, quid passi estis propter me dominatorem vestrum, vel quid boni egistis pro vobis. Ego cum essem invisibilis, spontpropter vos egenus factus sum: sed vos et humilitatem meam et praecepta mea semper rennuentes, seductorem magis quam me secuti estis. Ecce modo non potest alitemsistis lucem, possedite tenebras; amastis mortem, ite in perditionem; secuti estis  Qui, putas, erit tunc meror, qui luctus, quae tristitia, quae angustia, cum haec fuerit prolata adversum impios sententia? Tunc enim erit malis dura separatio a dulci sanctorum consortio, et traditi in potestate daemonum, ibunt in ipsis corporibus suis cum diabolo in supplicium aeternum et permanebunt semper in luctu et gemitu. Procul quippe exiliati a beata paradisi patria, cruciabuntur in gehenna, numquam lucem visuri, numquam refrigerium adeptucruciandi nec umquam in saecula liberandi, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
bio corpore qͦd ꝓ nr̃is peccatis uulneratũ ẽ:
et ita peccatores compellans dicet. Ego te
collocaui:stume meaq iussa contemnens
deceptorem sequimaluisti:unde et iusta
pȩna damnatus inferm suppliciis depu¬
tatus es. Postea misertus tui carnem assum¬
psi: interris inter peccatores habitaui:con¬
tumelias et uerbera ꝑte sustinui ut te eri¬
perem:colaphos et sputa suscepi: ut tibi
dulcedinem paradysi redderem: acetum cũ
felle bibi ꝓpter te. uepribus coronatus.
cruci affixus. lancea uulneratus sũ ꝓpt̃
te: mortuus insepulchro positus sũ. ad
inferna descendi. ut te ad paradisum reduce
ce liuores quosꝓte suscepi: ecce clauorum
foramina quib affixus in cruce pependi.
Suscepi dolores tuos ut te sanarem:susce¬
pipenam ut tibi daremgłam:suscepi mor¬
tem ut tu uiueres sine fine:conditus iacui
insepulchro. ut turegnares in cȩlo. Hȩc oĩa
ꝓuobis sustinur. ampliora horum quid

Expanded text:
bio corpore quod pro nostris peccatis vulneratum est, bio corpore quod pro nostris peccatis vulneratum est, et ita peccatores compellans dicet: Ego te,collocavi; sed tu me meaque jussa contemnens, deceptorem sequi maluisti, unde et justa poena damnatus, inferni suppliciis es deputatus; postea misertus tui carnem assumpsi, in terris inter peccatores habitavi, contumelias et verbera pro te sustinui; ut te eriperem, colaphos et sputa suscepi; ut tibi dulcedinem paradisi redderem, acetum cum felle bibi; propter te vepribus coronatus, cruci affixus, lancea vulneratus sum; propter te mortuus, et in sepulcro positus, ad inferna descendi; ut te ad paradisum reducerce livores quos pro te excepi, ecce clavorum foramina quibus affixus in cruSuscepi dolores tuos, ut te possem sanare; suscepi poenam, ut darem tibi gloriam; suscepi mortem, ut tu viveres sine fine; conditus iacui in sepulchro, ut tu regnares in celo. Hec omnia pro vobis sustenui; ampliora horum quid
Abbreviated transcription (Latin):
tui fuerunt. siue abestiis deuorati. siue ab
igne consumpti. siue etiam ab aquis absor¬
ti. om̃s simul inmomento temporis. inietu
oculi resurgent. in ipsis sine dubio corpori¬
bus. atq in ipsa carne quam hic habuert̃.
scilicet in uirũ ꝑfectum. in mensurã etatis
plenitudinis xp̃i. inqua et ipse dñs re¬
surrexit amortuis: et om̃sante iudiciũ
xp̃i uenient: pariterq eum electi et repro¬
bi oculis suis uidebunt: sicut et ipse dñs
in euangłio dicit. Tunc uidebunt filium
hominis uenientem innubib cęli. cũ uir¬
tute magna et maiestate. constipatum
eos ab inuicem sicut pastor segregat oues
abhedis. Et statuet iustos quidem adex
tris: impios autem asinistris. Tunc dicet ad
eos qui adextris erunt. Uenite benedicti pa¬
tris mei:possidete paratum uobis regnũ
a constitutione mundi. Esuriui enim et de
głio. Tunc omnib aspicientib ostendet li¬
uores. fixurasq clauorum in ipso sine du¬

Expanded text:
tui fuerunt, sive a bestiis devorati sive ab tui fuerunt, sive a bestiis devorati sive ab igne consumti sive eciam ab aquis absorti, omnes simul in momento temporis adque in ictu oculi resurgent, in ipsis sine dubio corporibus adque in ipsa carne, que hic habuerunt: scilicet in virum perfectum et in mensuram etatiplenitudinis Christi , in qua et ipse Dominus resurrexit a mortuis. Et omnes ante judicium Christi venient, pariterque eum et electi et reprobi suis oculis videbunt, sicut et ipse Dominus in Evangelio dicit: Tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus coeli cum virtute magna et majestate, constipatum eos ab invicem sicut pastor segregat oves ab haedis, et statuet justos quidem a dextris suis, impios autem a sinistris. Tunc dicet ad eos qui a dextris ejus erunt, Venite, benedicti Patris mei, possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi: esur. Tunc omnibus aspicientibus ostendet livores fixurasque clavorum, in ipso sine du
Abbreviated transcription (Latin):
fusio. cui contigerit ꝓpeccatis suis incon¬
spectu dei omniũq hominum et angłoꝵ
erubescere. qui hic nec unum quidẽ ho¬
minẽ se peccantẽ uult nunc inspicere:
uł qui pauor erit dm̃ iratum uidere. ꝗͦ.
placatum non ualet uniuersitas comp̃¬
hendere. Illum gͦ diem semꝑ timeamꝰ.
quem mͦ p̃uidere nullatenus possumꝰ.
Illum diem iugiter pauescamus: et uł
sic actus nros amalo reuocemꝰ. Considere¬
mus qui terror indie illo erit. cũ dñs de
cȩlis adiudicandum scłm uenerit: qui
metus erit dm̃ uidere. ad cuiꝰ aduentũ
uniuersa elementa quatiunt᷑: celum cũ
t̃ra contremiscet:uirtutesq: cȩloꝵ cõmo¬
uebunt᷑. Tunc nimirũ p̃cinentib an¬
głoꝵ tubis. om̃s gentes quȩcunq sub
cȩlo fuerunt. et omnis homo tam uiri
quam feminȩ. in eo sexu unusquisq qͦ
natus fuit in mundo. boni et mali. sc̃i et
peccatores. uł quicunq ab initio nati et mor¬

Expanded text:
fusio, cui contigerit pro peccatis suis in confusio, cui contigerit pro peccatis suis in conspectu Dei omniumque hominum et angelorum erubescere, qui hic nec unum quidem hominem in se peccantem vult inspicere; vel quis pavor erit Deum tunc iratum videre, quem placatum non valet universitas comprhendere. Illum ergo diem semper timeamus, quem modo praevidere nullatenus possumus; illum diem iugiter pavescamus et vel sic actus nostros a malo revocemus. Consideremus, qui terror in die illo erit, cum de caelo Dominus ad iudicandum saeculum venerit; qui metus erit Deum videre, ad cuius adventum universa elementa quatientur ac caelum cum terra contremescet virtutesque caelorum commovebuntur. Tunc nimirum, precinentibus angelorum tubis, omnes gentes, quecumque sub celo fuerunt, et omnis homo, tam viri quam femine, in eo sexu unusquisque quo natus fuit in mundo, boni simul et mali, sancti et peccatores, vel quicumque ab inicio mundi nati et mor
Abbreviated transcription (Latin):
morem barbarorum immanitas: nec ul¬
in loco illo glorioso indiget uestimento: ñ
ẽ illic frigus. non estus. nec ulla aeris
in equalitas: nullus ibi esurit. nullus
tristatur: nullus ibi ẽ ꝑegrinus: s om̃s
qui illic uenire meruerint. securi in ꝓ¬
piterna a xp̃o p̃mia tribuunt᷑: et qͦd ocu¬
lus non uidit. sicut apls dicit. nec auris
audiuit. nec incor hominis ascendit: quȩ
p̃parauit ds̃ diligentibusse. Ecce qualẽ
beatitudinem ꝑditurus erit: qui modo se
dum licet emendare noluerit. Iccirco nos
frẽs dño auxiliante dedignemur ultra ser¬
uire peccato: quib tanta beatitudo p̃para¬
tur in cȩlõ. Dum gͦ tempus ẽ festinemus
quȩ terrena sunt. ut adipiscam᷑ celestia.
Cogitemus ꝑegrinos nos eẽ in hoc seculo.
ut liberius festinemus ad cȩlos: uelocit̃
eiuim transeunt. et cito tanquam umbra
ꝑeunt cuncta quȩ hic uident᷑. ꝑpenda¬
tandi:quando oꝑa nr̃a erunt nobis an¬
te oculosponenda:qualis erit illa con¬

Expanded text:
rrorem barbarorum immanitas, nec ulin loco illo glorioso indiget vestimento; quia non est illic frigus, nec aestus, nec ulla aeris inaequalitas. Nullus ibi esurit, nullus tristatur, nullus est peregrinus: sed omnes qui ibidem attingere meruerunt, securi ut piterna a Christo praemia retribuentur, et quod oculos non vidit, sicut dicit Apostolus, nec auris audipraeparavit Deus diligentibus se . Ecce qualem beatitudinem perditurus erit qui modo se, dum licet, emendare noluerit: idcirco nos, fratres, Domino auxiliante, dedignemur ultra servire peccato, quibus tanta beatitudo praeparatur in coelo. Dum ergo tempus est, festinemus quae terrena sunt, ut adipiscamur coelestia, cogitemus nos peregrinos esse in hoc saeculo, ut liberius festinemus ad coelum: velociter enim transeunt, et cito tanquam umbra praetereunt cuncta quae hic videntur. Perpendatandi, quando opera nostra erunt nobis ante oculos ponenda; qualis illa erit con
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens ore cantabat: seuienserrore ua
et creuerat. iam xp̃c surgens amortuis se¬
debat in cęlo: et ille adhuc inparentũ su¬
oꝵ cecabatur mendatio. qͦd eum discipłi
eius furati fuerant de sepulchro. Sic et
ego de eccłia catholica doto orbe diffusa. eir¬
cũtundebar diumarum uocibus littera¬
rũ: et me surdum faciebant aparentibus
intentata falsa crimina traditorum. Non
me pauli meritis comparo. s peccatis. Etiã¬
si tam bonus ẽẽ non merui:ñ tamen sine
medicina correptionis tam malus fui. Nec
ille sponsum agnoscebat in libris quos le¬
gebat: nec ego sponsam. Qui reuelauit illi
de xp̃i clarificatione quod scriptum ẽ. exal¬
tare suꝑ cȩlos ds̃: ipse reuelauit mͥ de ȩccle
effusione quod sequitur. suꝑ omnẽ tram
gła tua. Utraq testimonia aꝑta sunt uiden¬
tibus: s clausa cȩcis. Illi oculos aꝑuit ba

Expanded text:
nesciens ore cantabat, et saeviens errore vanesciens ore cantabat, et saeviens errore vaet creverat, jam Christus surgens a mortuis sedebat in coelo; et ille adhuc in parentum suorum caecabatur mendacio, quia eum discipuli ejus furati fuerant de sepulcro. Sic et ego de Ecclesia catholica toto orbe diffusa circumtundebar divinarum vocibus Litterarum; et me surdum faciebant a parentibus intentata falsa crimina traditorum. Non me Pauli meritis comparo, sed peccatis. Etiamsi tam bonus esse non merui, non tamen sine medicina correptionis tam malus fui. Nec ille sponsum agnoscebat in Libris quos legebat, nec ego sponsam. Qui revelavit illi de Christi clarificatione quod scriptum est, Exaltare super coelos, Deus; ipse revelavit mihi de Ecclesiae effusione quod sequitur, Super omnem terram gloria tua . Utraque testimonia aperta sunt videntibus, sed clausa caecis. Illis ocu
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiam contra te tuo inimico seruie¬
bam.Magno sudore spargebam. quan¬
do tibi non colligebã. Grãs plantatori
tuo: apud quem manet merces oparioꝵ
etiam hora nouissima uocatoꝵ. Serus ad¬
uenio.sed denarium non despero. Qui pͥus
fui blasphemus et ꝑsecutor. et iniuriosus
aduersum te: s miscđiam consecutus sum.
quia ignorans feci. Tenebam enim uerba
parentũ meoꝵ: non patriarcharum. non
meȩ. Non ad quieui carni et sanguini: sed
adquieui superatus ueritati: et requieui
redditus unitati. Nunquid non easdem sc̾¬
pturas legebam quas et nunc lego: Sed
etiam ille doctor gentium uas electionis.
ex saulo paulus. ex elatominimus. exprȩ¬
done pastor. exlupo aries. hebreus erat ex
hebreis. scđ̾m legemphariseus: ad pedes
gamalielis doctoris legis eruditus. Et
tamen xp̃i quem legebat inꝓpħis. nec sede¬
re nouerat in celis: nec coli ꝑmittebat int̃¬
ris. fidempassionis et resurrectionis eius

Expanded text:
verum etiam contra te inimico tuo servieverum etiam contra te inimico tuo serviebam. Magno sudore spargebam, quando tibi non colligebam. Gratias plantatori tuo, apud quem non manet merces operariorum etiam hora novissima vocatorum. Serus advenio, sed denarium non despero . Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus adversum te: sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci . Tenebam enim verba parentum meorum, non Patriarcharum, non meae. Non acquievi carni et sanguini; sed acquievi superatus veritati, et requievi redditus unitati. Numquid non easdem Scripturas legebam, quas et nunc lego? Sed etiam ille doctor Gentium vas electionis, ex Saulo Paulus, ex elato minimus, ex praedone pastor, ex lupo aries, Hebraeus erat ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus , ad pedes Gamalielis doctoris legem eruditus : et tamen Christum, quem legebat in Prophetis, nec sedere noverat in coelis, nec coli permittebat in terris. Fidem passionis et resurrectionis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Non uis habere maculam: Fac quod scͥp¬
tum ẽ. Lauamini mundi estote: auferte
nequitias de cordib ur̃is.Non uis habe¬
re rugam: Extendere incruce. Non enĩ
tantum opus ẽ ut laueris. sed etiam ut ex¬
tendaris: ut sissine macula aut ruga. Per
lauacrũ enim auferunt᷑ peccata: ꝑ extensi¬
onem fit desiderium futuri scłi: ꝓpt̃ quod
Noninquit exoꝑibus iusticie quȩ nos feci¬
mus: sed scđm suam miscđiam saluos nos
fecit. ꝑ lauacrum regenerationis. Audi eun¬
dem extensum. Ea inquit quȩ retro sunt
oblitus. in ea que ante sunt extensus:secun¬
dum intentionem sequor ad palmã suꝑnȩ
uocationis dei. in xp̃o iħu dño nr̃o. cui est
usdem ad uigilias maximiani. de qͦdam
donatista. qͥ reuersus ẽ ad eccłiam.
eo grãs fr̃s. congratulamini frĩ
ꝑe dignatus est redeuntem. Hȩc ẽ uinea
ubi non oꝑabar: et uires meas in alieno
consumpseram. Ouinea dilecta dño meo.
non solum labor ms̃ nichil tibi ꝓderat:

Expanded text:
Non vis habere maculam? Fac quod scripNon vis habere maculam? Fac quod scriptum est; Lavamini, mundi estote, auferte nequitias de cordibus vestris . Non vis habere rugam? Extendere in crucem. Non enim tantum opus est ut laveris, sed etiam ut extendaris, ut sis sine macula aut ruga. Per lavacrum enim auferuntur peccata: per extensionem fit desiderium futuri saeculi, propterNon, inquit, ex operibus justitiae quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit, per lavacrum regenerationis . Audi eumdem extensum: Ea, inquit, quae retro suoblitus, in ea quae ante sunt extentus secundum intentionem sequor ad palmam supernae uocationis dei in Christo Iesu. ordo uerborum estCCCLX . Ad vigilias Maximiani , de quodam Donatista qui reversus est ad Ecclesiam. Deo gratias, fratres, congratulamini fratri pere dignatus est redeuntem. Haec est vinea, ubi non operabar, et vires meas in aliena consumpseram. O vinea dilecta Domino meo, non solum labor meus nihil tibi proderat,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. erunt duo in carne una. non iam duo
s una caro: Et quomͦ sponsus et sponsa:
sic caput et corpus: quia caput mulieris
uir. Siue gͦ dicam caput et corpus. si¬
ue dicam sponsus et sponsa: unum in¬
telligite. Ideoq idem apłs. cum eẽt ad¬
huc saulus audiuit. saule saule qͥd me
ꝑsequeris: qm̃ corpus capiti adiungit᷑.
que ꝑsecutor ille fecerat: ut suppleam in¬
quit quȩ desunt p̃ssurarum xp̃i in car¬
ne mea: ad p̾ssuras xp̃i ostendens ꝑtine¬
re quod patiebatur. Quod non potest in¬
telligi scđm caput. quod iam in cęlo ni¬
chil tale patitur. s scd̾m corpus id ẽ
ȩccłiam: quod corpus cũ suo capite unus xͦ
piti: dignam sponsam talisponso. Non pot̃
habere caput illud. nisi condignũ corpus.
nec ille uir tantus. nisi condignam ducit
uxorem. Ut exhiberet sibi inquit głosam
eccłiam. non habentem maculam aut ru¬
gam: aut aliquid eiusmodi. Hȩe ẽ sponsa
xp̃i: non habens maculam aut rugam.

Expanded text:
est, Erunt duo in carne una: non jam duo, est, Erunt duo in carne una: non jam duo, sed una caro est . Et quomodo sponsus et sponsa, sic caput et corpus: quia caput mulieris vir. Sive ergo dicam caput et corpus, sive dicam sponsus et sponsa; unum intelligite. Ideoque idem apostolus, cum esset adhuc Saulus, audivit: Saule, Saule, quid me persequeris ? quoniam corpus capiti adjungitur.quae persecutor ipse fecerat, Ut suppleam, inquit, quae desunt pressurarum Christi in carne mea : ad pressuras Christi ostendens pertinere quod patiebatur. Quod non potest intelligi secundum caput, quod jam in coelo nihil tale patitur; sed secundum corpus, id est, Ecclesiam: quod corpus cum suo capite, unus Chpite, dignam sponsam tali sponso. Non potest habere caput illud, nisi condignum corpus; nec ille vir tantus, nisi condignam ducit uxorem. Ut exhiberet sibi. inquit, gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut ragam, aut aliquid ejusmodi . Haec est sponsa Christi, non habens maculam aut rugam.
Abbreviated transcription (Latin):
do inscripturis insinuatur xp̃c. ut intel¬
ligas u̾bum ȩquale patri:sic aliquando.
ut intelligas mediatorem. cum u̾bũ caro
factum ẽ ut habitaret in nobis: cũ ille. uni¬
genitus ꝑ quẽ facta sunt omnia non rapi¬
nam arbitratus ẽ. cẽ ȩqualis deo.s semet¬
ipsum ex inaniuit. formam serui accipi¬
ens: factus obediens usq ad mortẽ. mor¬
tem autem crucis.Sic autẽ aliquando.
ut intelligas caput et corpus: exponente
ipso apło aꝑtissime quod dictum ẽ de ui¬
ro et uxore ingenesi. Et crunt inquit
duo incarne una. Uidete ipsum expo¬
nentem: ut non comecturis nr̃is. aliqͥd
ausi dicere uideamur. Erunt enim in¬
quit in carne una. Et addidit. Saeram̃¬
tum hoc.magnum est. & ne adhuc pu¬
taret quisquam. inuiro eẽ et uxore scđm
naturalem utriusq sexus copulationẽ
corporalemq mixturam: ego autẽ dico
inquit in xp̃o et ȩccłia. Scđm hoc gͦ qͦd
in xp̃o et ȩccłia accipitur quod dictum

Expanded text:
do in Scripturis insinuatur Christus, ut inteldo in Scripturis insinuatur Christus, ut intelligas Verbum aequale Patri. Sic aliquando, ut intelligas mediatorem; cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis : cum ille unigenitus per quem facta sunt omnia, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Sic autem aliquando, ut intelligas caput et corpus, exponente ipso Apostolo apertissime quod dictum est de viro et uxore in Genesi, Erunt, inquit, duo in carne una. Videte ipsum exponentem, ut non conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. Erunt enim, inquit, duo in carne una: et addidit, Sacramentum hoc magnum est. Et ne adhuc putaret quisquam in viro esse et uxore secundum naturalem utriusque sexus copulationem corporalemque mixturam: Ego autem dico, inquit, in Christo et Ecclesia . Secundum hoc ergo quod in Christo et Ecclesia accipitur quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
stolo aꝑtissime dicente: uos estis corpus xͥ.
dicente. et corpus. sumꝰ omnes simul. Non
quia hoc loco tantũ sumus: s et ꝑ uniu̾¬
sam deam.Nec quitantum hoc tempore.
S quid dicam: Ex abel iusto usq in finẽ
scłi. quandiu generant et generant᷑ ho¬
mines: quisquis iustorum ꝑhanc uitam
futurum ẽ. totum hoc unum corpus xͥ:
singuli autẽ membra xp̃i. Si gͦ omnis
corpus. singuli membra: est utiq caput.
cuiꝰ hoc sit corpus. Et ipse est inquit ca¬
put corporis eccłiȩ. pͥmogenitus ipse pͥ¬
matum tenens. Et quia de illo ait etiam
qͦd semꝑ caput omnis pͥncipatus et po¬
testatis sit: adiungit᷑ ista eccłia. quȩ nc̃
ꝑegrina ẽ. illi cęlesti eccłie. ubi angłos
ciues habemus: quia equales nos fu¬
turos post resurrectionẽ corpoꝵ impudent̃
nobis arrogaremus. nisi ueritas ꝓmisisset
dicens. erunt ȩquales angłis dei: et fit una
eccłia. ciuitas regis magni. Sic gͦ aliquan¬

Expanded text:
stolo apertissime dicente, Vos estis corpus Christi stolo apertissime dicente, Vos estis corpus Christi ti et corpus sumus omnes simul; non qui hoc loco tantum sumus, sed et per universam terram; nec qui tantum hoc tempore, sed quid dicam? Ex Abel justo usque in finem saeculi quamdiu generant et generantur homines, quisquis justorum per hanc vitam futurum est, totum hoc unum corpus Christi: singuli autem membra Christi. Si ergo omnes corpus, singuli membra; est utique caput cujus hoc sit corpus. Et ipse est, inquit, caput corporis Ecclesiae, primogenitus, ipse primatum tenens . Et quia de illo ait etiam, quod semper caput omnis principatus et potestatis sit , adjungitur ista Ecclesia, quae nunc peregrina est, illi coelesti Ecclesiae, ubi Angelos cives habemus; cui aequales nos futuros post resurrectionem corporum impudenter nobis arrogaremus, nisi Veritas promisisset, dicens: Erunt aequales Angelis Dei ; et fit una Ecclesia, civitas Regis magni. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. et quod in eius miscđia. Arbitror satis
c̃ẽ dictum de illo etiam modo. qͦd dñs nr̃
factus. ꝑquem reconciliem᷑ dõ: ds̃ et homo
insinuat᷑ inscripturis. Tercius modus ẽ:¬
ct corpus p̃dicetur. Et enim caput et cor¬
pus: unus ẽ xp̃c. Non quia sine corpore
non est integer. sed quia et nobiscum in¬
teger ẽẽ dignatus ẽ. qui et sine nobis sẽ¬
ꝑ ẽ integer. non solum in eo quod u̾bum
est. unigenitus filius equalis patri: s et imp¬
so homine quem suscepit:et cum quo simul
ds̃ et homo ẽ. Ueruntamen fr̃s. quomͦ corpꝰ
inuenimꝰ hoc quia unus xp̃c ẽ caput et cor¬
pus: id ẽ corpus cum capite suo. sponsa cũ
sponso suo: Quasi singulariter loquit᷑ apud
ysaiam. Certe unus idemq loquit᷑. et uide¬
te quid ait. Uelut sponso alligauit mͥ mi¬
tram. Et uelut sponsam induit me ornam̃
sam scđm corpus. Duo uident᷑. et unus est.
Alioquin quomodo membra xp̃i sumꝰ apo¬

Expanded text:
est, et quod in ejus misericordia. Arbitror satis est, et quod in ejus misericordia. Arbitror satis esse dictum de illo etiam modo, quo Dominus nfactus, per quem reconciliamur Deo, Deus et homo insinuatur in Scripturis. CAPUT IX. et corpus praedicetur. Etenim caput et corpus unus est Christus: non quia sine corpore non est integer, sed quia et nobiscum integer esse dignatus est, qui et sine nobis semper est integer, non solum in eo quod Verbum est unigenitus Filius aequalis Patri, sed et in ipso homine quem suscepit, et cum quo simul Deus et homo est. Verumtamen, fratres, quomodo corpus invenimus hoc, quia unus Christus est caput et corpus, id est, corpus cum capite suo? Sponsa cum sponso suo quasi singulariter loquitur apud Isaiam: certe unus idemque loquitur; et videte quid ait: Velut sponso alligavit mihi mitram, et velut sponsam induit me ornamensam secundum corpus. Duo videntur, et unus est. Alioquin quomodo membra Christi sumus? Apo
Abbreviated transcription (Latin):
ris diuersitates quasdam insubstantia dei:
quas cum dederis. foras te mittit ueritas. nec
accedis ad illud scũarium dĩ. ubi sincerissi¬
me uidet᷑. Cum autẽ non possis equalem
dicere ex alia. et ex alia parde inequalem.
quia non sunt in dõ pardesnon possis dicere
ex alia cum eẽ equalem exalia minorem.
quia non sunt in dõ qualitates: scđm dm̃ non
potes dicere ȩqualem. nisi omiiꝰ equalem.
Unde gͦ potes dicere minoremꝰ. nisi quia for¬
mam serui accepit: Itaq fr̃s semꝑ hȩc ad u̾¬
tite. Si inscripturis regulam quandam
acceꝑi a tis.omnia uobis lux ipsa monstͣ¬
bit. Sicubi inueneritis scđm quod dictum
ẽ ęqualem filium patri. scđm diuinitatem
accipite: scđm uͦ formam scrui assumptam.
minorem accipite. Scđm quod dictum ẽ.
ego sum quisum. et scđm quod dic̾tum ẽ
ego sum ds̃ abraham. et ds̃ ysaac. et ds̃ ia¬
cob: Sic tenebitis. et quod in eius natura

Expanded text:
ris diversitates quasdam in substantia Dei. ris diversitates quasdam in substantia Dei. Quas cum dederis, foras te mittit veritas, nec accedis ad illud sanctuarium Dei, ubi sincerissime videtur. Cum autem non possis aequalem dicere ex alia parte et ex alia inaequalem, quia non sunt in Deo partes; non possis dicere ex alia eum esse aequalem, ex alia minorem, quia non sunt in Deo qualitates; secundum Deum non potes dicere aequalem, nisi omni modo aequalem: unde ergo potes dicere minorem, nisi quia formam servi accepit? Itaque, fratres, semper haec advertite. Si in Scripturis regulam quamdam acceperitis, omnia vobis lux ipsa monstrabit. Sicubi inveneritis, secundum quod dictum est, aequalem Filium Patri, secundum divinitatem accipite. Secundum formam vero servi assumptam, minorem accipite: secundum quod dictum est, Ego sum qui sum; et secundum quod dictum est, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob : sic tenebitis, et quod in ejus natura
Abbreviated transcription (Latin):
les et de homine cogitare. S scripture
iustum dixerunt. Propterea et penitentẽ dixe¬
runt. et nescientem: quod iam uis dicere. Quo¬
modo gͦ illa quȩ iam non exhorres intelligis
ꝓpt̃ infirmitatem tuam dicta. s et ista quȩ
magnipendis. ꝓaliqua infirmitate ualidio¬
re dicta sunt. Qui autem etiam ista transcen¬
derit. et de deoquantum homini conceditur
digne cogitare ceꝑit: inueniet silentium in¬
effabile. cordis uoce laudandum. Ergo qͥa
hoc ẽ in domino uirtus quod iusticia. et qͥc¬
quid de illo dixeris hoc idem dicis. cũ tam̃
nichil digne dicas: non potes dicere equa¬
lem ẽẽ patri filium ꝑiusticiam. et non esse
equalem ꝑuirtutem: aut equalem ꝑuirtu¬
tem. et non ȩqualem ꝑscientiam. Quia si ex
unare aliqua equalis ẽ. ex omm re equał
est: quia omnia quȩ ibi dicis. idem sunt. et
idem ualent. Sufficit gͦ. quia dicere ñ po¬
tes quomͦ equalis sit filius patri. nisi dede¬

Expanded text:
les et de homine cogitare. Sed Scripturae les et de homine cogitare. Sed Scripturae justum dixerunt: propterea et poenitentem dixerunt et nescientem, quod jam non vis dicere. Quomodo ergo illa quae jam exhorres, intelligis propter infirmitatem tuam dicta; sic et ista quae magnipendis, pro aliqua firmitate validiore dicta sunt. Qui autem et ista transcenderit, et de Deo, quantum homini conceditur, digne cogitare coeperit, inveniet silentium ineffabili cordis voce laudandum. CAhoc est in Domino virtus quod justitia quidquid de illo dixeris, hoc idem dicis, cum tamen nihil digne dicas, non potes dicere aequalem esse Patri Filium per justitiam et non esse aequalem per virtutem, aut aequalem per virtutem et non aequalem per scientiam: quia si ex una re aliqua aequalis est, ex omni re aequalis est; quia omnia quae ibi dicis, idem sunt, et idem valent. Sufficit ergo, quia dicere non potes quomodo sit inaequalis Filius Patri, nisi dede
Abbreviated transcription (Latin):
tura descendit:que et tu exhorres. ne illa quȩ
magna putas digne dicta arbitreris. Atq
ita si queras. quid gͦ de deo digne dicit᷑: ali¬
quis fortassis tibi respondeat. et dicat. quia
iustus ẽ. Alius autẽ isto melius intelligens.
etiam hoc u̾bum dicat. suꝑari ab illius excel¬
lentia: et indigne de illo etiam hoc dici. ꝗͣ.¬
uis congruenter scđm humanam capacita¬
tem dicatur. At ille cũ descripturis ꝓbare
uoluerit quia scriptum ẽ. iustus dñs. recte
illi respondetur. in eisdem scripturis posi¬
tum ẽẽ quia penitet dm̃: ut quomͦ istud ñ
accipit scdm consuetudinẽ loquentium.
sicut solet homines penitere: sic et illud
qͦd dicitur iustus. suꝑeminentiȩ ipsius ñ
competere intelligat: quamuis hoc scriptu¬
ra bene posuerit. ut ꝑqualiacunq uerba
gradatim animus adia quod dici non po¬
test ꝑducatur. Iustum quidem dm̃ dicis:
s intellige aliquid ultra iusticiam. quã so¬

Expanded text:
tura descendit, quae tu exhorres, ne illa quae tura descendit, quae tu exhorres, ne illa quae magna putas, digne dicta arbitreris. Atque ita si quaeras, Quid ergo de Deo digne dicitur? aliquis fortasse tibi respondeat et dicat, quia justus est. Alius autem isto melius intelligens, etiam hoc verbum dicat superari ab illius excellentia, et indigne de illo etiam hoc dici, quamvis congruenter secundum humanam capacitatem dicatur: ut cum ille de Scripturis probare voluerit, quia scriptum est, Justus Dominus; recte illi respondeatur, in eisdem Scripturis positum esse, quia poenitet Deum: ut quomodo istud non accipit secundum consuetudinem loquentium, sicut solent homines poenitere; sic et illud quod dicitur justus, supereminentiae ipsius non competere intelligat: quamvis hoc Scriptura bene posuerit, ut per qualiacumque verba gradatim animus ad id quod dici non potest perducatur. Justum quidem Deum dicis: sed intellige aliquid ultra justitiam quam so