comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾cio psalmo. intelligite  qͥ insipientes
estis in popło. et stulti aliqͣndo sapite.
Qui plantauit aurẽ ñ audiet : Et cetã.
Cis enĩ dictũ ẽ. qui dm̃ ñ indelligendo.
de illo una dixerunt

Expanded text:
tertio: Intelligite nunc, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet ? et caetera. Eis enim dictum est, qui Deum non intelligendo, de illo vana dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
e uisibilib reb ad hanc rẽ su¬
mamus exẽplũ. Dic̃ tͥ quis piã
que ñ recognoscis. Nosti me:
Et ut commoneat᷑. uͥ. qͣndo. quomͦ.
tͥ in notuerit. Om̃ibq. adhibitis sig¬
nis qͥb in memoriã reuaceris. si ñ re¬
cognoscis: ita iã oblitꝰ es ut omĩs
illa noticia penitꝰ deleta sit animo
nichilq aliud restet. nͥ aut credas
ei. qͥ tibi hoc dic̃ qđ aliqͣndo eũ no¬
ueras. aut ne hoc quidẽ. si fide dig¬
nus tͥ eẽ qͥ loqͥt᷑ ñ uidet᷑. Si aũ re¬
minisceris. ꝓfecto redis in memoriã
tuam. et in eã inuenit qđ ñ fuerat
penitꝰ obliuione delecũ. Redeamꝰ ad illud
ppt̃. qđ adhibuimꝰ huinane conũsacionis
exemplũ. Et int̾cetã psalmꝰ nonus con

Expanded text:
e visibilibus rebus ad hanc rem sumamus exemplum. Dicit tibi quispiam quem non recognoscis, Nosti me: et ut commoneat, dicit ubi, quando, quomodo tibi innotuerit: omnibusque adhibitis signis quibus in memoriam revoceris, si non recognoscis, ita jam oblitus es, ut omnis illa notitia penitus deleta sit animo; nihilque aliud restat, nisi ut credas ei qui tibi hoc dicit, quod aliquando eum noveras; aut ne hoc quidem, si fide dignus tibi esse qui loquitur non videtur. Si autem reminisceris, profecto redis in memoriam tuam, et in ea invenis quod non fuerat penitus oblivione deletum. Redeamus ad illud propter quod adhibuimus humanae conversationis exemplum. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
ec gͥ trinitas m̃cis ñ ꝓpt̃ẽa
di ẽ imago quia nũi memi¬
nit mens. et intelligit ao dili¬
gic se s quia potest. etiã meminisse
et intelligere. et amare a qͦ facta ẽ.
Qđ cũ facit sapiens ipsa fit. Si aũ non
facit etiã. cũ sui meminit seq. intelli¬
git ac diligit. stulta ẽ. Meminerit
itaq dĩ suiꝰ ad cuiꝰ imaginẽ facta ẽ.
eũq incelligat ac diligat. Qđ ut breuiꝰ
dicam. colat dm̃ ñ factũ cuiꝰ ab eo
capax facta ẽ. et cuiꝰ eẽ particeps po¬
ẽ. sapientia et n sua. luce s sũme illiꝰ
lucis participatione sapiens erie atq
ubi beata. ibi etña regnabit. Sic enĩ
dr̃ ista hominis sapientia ut etiã
dĩ sit. Tunc enĩ uera ẽ. Nã si humana
ẽ uana ẽ. Uerũ ñ ita dĩ. qua sapi
ens dĩ. neq enĩ participatione sui¬
ẽ. sapiens. sic̃ mens participatione dĩ.
s quẽadmodũ dr̃ etiã iusticia dĩ ñ
solũ illa qua ipsa iustus ẽ. s quã
donat homini cũ iustificat impiũ

Expanded text:
 trinitas mentis non propterea Dei est imago, quia sui meminit mens, et intelligit ac diligit se: sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare a quo facta est. Quod cum facit, sapiens ipsa fit. Si autem non facit, etiam cum sui meminit, seseque intelligit ac diligit, stulta est. Meminerit itaque Dei sui, ad cujus imaginem facta est, eumque intelligat atque diligat. Quod ut brevius dicam, colat Deum non factum, cujus ab eo capax est facta, et cujus particeps  sapientia : et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est. Verum non ita Dei qua sapiens est Deus. Neque enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sed quemadmodum dicitur etiam justitia Dei, non solum illa qua ipse justus est, sed quam dat homini cum justificat impium,
Abbreviated transcription (Latin):
subiecti. Sic enĩ dici etiã de quib dã¬
potest. ignorantes enĩ dĩ sapientiã et
suã uolentes constituere. sapientiȩ̨
nat᷑as. eis quas fecit sine dubitatione
p̃stantior. Ac ꝑhoc etiã de qua loqͥm̃
rationali et ingellectual que hominis
mens ẽ. ad eiꝰ qui eã facit imagine̾ facta
et mouem᷑. et sumꝰ. Qđ si fcd̾m corpus
diceret. etiã de isto corporeo mundo
posset incelligi. Nã et in illo scđm corpꝰ
ginem debet hoc accipi. excellentiorẽ
quodã eodẽq ñ uisibili. s intelligibili
modo. Nã quid ñ ẽ. in ipso de quo
di uine scriptũ ẽ. qm̃ ex ipso: et ꝑ ip¬
sum et in ipso sunt om̃ia. Pinde̾ si in ipso
sunt oiã in quo tandẽ possunt uiuere
que uiuunt et moueri que mouent᷑
nͥ in qͦ sunt : Non tam̃ om̃s rũ illo
sunt. eo mͦ qͦ ei dictũ ẽ. ego semꝑ cecũ
nec ipse cũ om̃ib et mͦ qͦ dicimꝰ dñs
uobiscũ. Magna itash ominis miseria¬

Expanded text:
ecti : sic etiam dici potest de quibusdam, Ignorantes Dei sapientiam, et suam volentes constituere, sapientiae Dnaturas, eis quas fecit sine dubitatione praestantior, ac per hoc hac etiam de qua loquimur, rationali et intellectuali, quae hominis mens est, ad ejus qui eam fecit imaginem facta.et movemur, et sumus . Quod si secundum corpus diceret, etiam de isto corporeo mundo posset intelligi. Nam et in illo secundum coginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est in ipso, de quo divine scriptum est, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia ? Proinde si in ipso sunt omnia, in quo tandem possunt vivere quae vivunt, et moveri quae moventur, nisi in quo sunt? Non tamen omnes cum illo sunt eo modo quo ei dictum est, Ego semper tecum . Nec ipse cum omnibus eo modo quo dicimus, Dominus vobiscum. Magna ita
Abbreviated transcription (Latin):
icimus enĩ ñ eẽ in hac trinitate
maius aliquid duas aut tres ꝑsonas
quã unã earum qđ ñ capit consuetudo car¬
nalis. ñ ob aliud nͥ qr uera que creata s̃. sentit
ut pocest. ueritatẽ aut̃ ipsã a qua creata s̃.
ñ pocest intueri. Nã si posset nullo mͦ eẽt
lux ista corporea manifestior quã hoc qđ̃
diximus. In substantia quippe ueritatis qm̃
sola uere ẽ. ñ maiot aliqua nͥ que uerius ẽ.
Q uicqͥd aũ incelligibile atq in cõmucabile. ẽ. ñ aliud
alio uerius ẽ. quia eque in cõmutabilit̃ etnũ
ẽ. nec qđ ibi magnũ dr̃ aliunde magnũ ẽ. ꝗ
eo quo uere ẽ. Quappt̃̾ ibi magnitudo ipsa
ueritas e. qͥcqͥd plus habet magnitudinis: ne¬
cesse ẽ. plus habeat ueritatis. Quicqͥd gͦ plus
ueritatis ñ habet ñ habet etiã plus magnitu

Expanded text:
icimus enim non esse in hac Trinitate majus aliquid duas aut tres personas quam unam earum: quod non capit consuetudo carnalis, non ob aliud, nisi quia vera quae creata sunt sentit ut potest; veritatem autem ipsam qua creata sunt non potest intueri: nam si posset, nullo modo esset lux ista corporea manifestior quam hoc quod diximus. In substantia quippe veritatis, quoniam sola vere est, non est major aliqua, nisi quae verius est. Quidquid autem intelligibile atque incommutabile est, non aliud alio verius est, quia aeque incommutabiliter aeternum est: nec quod ibi magnum dicitur, aliunde magnum est, quam eo quo vere est. Quapropter ubi magnitudo ipsa veritas est, quidquid plus habet magnitudinis, necesse est ut plus habeat veritatis: quidquid ergo plus ver
Abbreviated transcription (Latin):
e spẽ sc̃is simul. qm̃ ueritate ñ suꝑant filiũ
ñ enĩ uerius sunt: nec magnitudine suꝑant.
&̃ ipsa trinitas tã magnũ ẽ. quã una queq
ibi ꝑsona. Non enĩ maior ẽ quãe uerior: ñ ẽ.
ubi ẽ. ipsa ueritas. magnitudo quia in eẽn

Expanded text:
 sanctus simul, quoniam veritate non superant Filium; non enim verius sunt; nec magnitudine superantet ipsa Trinitas tam magnum est, quam unaquaeque ibi persona. Non enim ibi major est, quae verior non est, ubi est ipsa veritas
Abbreviated transcription (Latin):
gulus quisq dicat᷑ eẽntia tã illis cõmune
ẽ. uł substantie. uł ꝑsone uocabulũ. Qđ enĩ
de ꝑsonis scđm nr̃am. hoc de substantiis
tet intelligi. Sic enĩ dicunt illi tres substan¬
tias unã eẽntiã quẽ admodũ nos dicimus tres
ꝑsonas. unã eẽntiã uł substaticiã. Quid qͥ restat
an ut faceam loquendi necessitate partã hec
uocabula. cũ opus eẽt copiosa disputatione
ad iisus insidias uł errores hereticoꝵ: Cũ enĩ
conaret᷑ humana in opia loquendo ꝓferre
muit dicere tres eẽntias. ne in telli geret᷑
in illa suma equalitate ulla duĩsicas. Aursꝰ
ñ eẽ cͥa quedã ñ potat dicere qđ sabellius
qi dix̃. in heresim lapsus ẽ. Certissime qͥppe¬
⁊ de script᷑is cognoscitur qđ pie credendum
ẽ. ꝙ aspectu m̃tis indubitata ꝑceptione ꝑstͥn¬
git᷑. et patrẽ eẽ. ⁊ filiũ ⁊ sp̃m̃ scm̃. nec cun¬

Expanded text:
sque dicatur essentia, tam illis commune est vel substantiae vel personae vocabulum. Quod enim de personis secundum nostram, hoc de substantiis tet intelligi. Sic enim dicunt illi tres substantias, unam essentiam, quemadmodum nos dicimus tres personas, unam essentiam vel substantiam. 9. Quid igitur restat, nisi ut fateamur loquendi necessitate parta haec vocabula, cum opus esset copiosa disputatione adversum insidias vel errores haereticorum? Cum enim conaretur humana inopia loquendo proferre lligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursus non esse tria quaedam, non poterat dicere, quod Sabellius quia dixit, in haeresim lapsus est. Certissime quippe de Scripturis cognoscitur quod pie credendum est, et aspectu mentis indubitata perceptione perstringitur, et Patre
Abbreviated transcription (Latin):
nec filius. Qui ꝗͥ ats : Si eiũ tres ꝑsone
cõmune ẽ. eis id qđ̃ ꝑsona ẽ. E igo
speciale hoc aut genepile nom̃ ẽ eis.
enunciant᷑ aliqua plura. ut  etiã specia¬
lit̾ enunciari possint. Nature enim diffe¬
rencia facit. ut laurus. et miras. et olea aut
equus. & bos. et canis. ñ dicant᷑ speciali no¬
mine iste cres lauri aut illi tres boues. s gene¬
rali. ⁊ iste tres arbores. & illa tria ammalia.
Nic uͦ ubi nulla ẽ. eẽntie diu̾sitas oportet et
speciale nom̃ habeant. hec tria. qđ tam̃ ñ
inuenit᷑. Nã ꝑsona generale nom̃ ẽ. in tantũ
ut etiam hõ possit hoc dici. cũ cantũ int̾¬
sit in t̾ hominẽ et dm̃. Deuide in ipso ge¬
nerali uocabulo. si ꝓptea dicimꝰ tres ꝑsonas
qr cõmune ẽ. eis. ĩd qđ ꝑsona ẽ. alioquin
nullo mͦ possunt ita dici. qͦmͦ ñ dicunt¬

Expanded text:
nec Filius. Quid igitur tres? Si enim tres personae, commune est eis id quod persona est: ergo speciale hoc aut generale nomen est eisenuntiantur aliqua plura, ut etiam specialiter enuntiari possint. Naturae enim differentia facit ut laurus et myrtus et olea, aut equus et bos et canis, non dicantur speciali nomine, istae, tres lauri; aut illi, tres boves: sed generali, et istae, tres arbores; et illa, tria animalia. Hic vero ubi nulla est essentiae diversitas, oportet ut speciale nomen habeant haec tria, quod tamen non invenitur. Nam persona generale nomen est, in tantum ut etiam homo possit hoc dici, cum tantum intersit inter hominem et Deum. 8. Deinde in ipso generali vocabulo, si propterea dicimus tres personas, quia commune est eis id quod persona est alioquin nullo modo possunt ita dici, quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
tria. Itẽ cũ dicimus bouẽ ñ eẽ equũ.
canẽ uͦ nec bouẽ eẽ. nec equũ tria q̃dã
dicimꝰ. Et ꝑ contantib quid tria: non
iã speciali nomine. dicimus tres equos
aut tres boues. aut cres canes. qͥa ñ eadẽ
specie continent᷑. s generali tͥa am malia
sue suꝑiore genere ttes substantias. uł
tres crẽaturas. uł tres naturas. Quecũq
aũ plurali numero enunciantur. specialit̃
uno nomine eciã generalit̃ enuntiari pos¬

Expanded text:
um dicimus bovem non esse equum, canem vero nec bovem esse nec equum, tria quaedam dicimus: et percontantibus quid tria, non jam speciali nomine dicimus tres equos, aut tres boves, aut tres canes, quia non eadem specie continentur; sed generali, tria animalia; sive superiore genere, tres substantias, vel tres creaturas, vel tres naturas. Quaecumque autem plurali numero enuntiantur specialiter uno nomine, etiam generaliter enuntiari pos
Abbreviated transcription (Latin):
contͣdicit : Nã ẽẽntia si spetiale nom̃ ẽ.
cõmune tribcur ñ dicant᷑ tres eẽntię
sic̃ abraham. ysaac. et iacob. cres horaines.
quia homo speciale nom̃ ẽ cõmune õib
hominib: Si aũ speciale nom ñ ẽ. eẽn¬
tia s generale. quia homo et pecus. et
tres lauri dicunt᷑ tres arb̾ores. ⁊ tres lapides
tria corpora : Auc si ꝓpt̃ unitatẽ trinicatis.
eandẽ unitatẽ ñ dñr tres substantie. uł tres

Expanded text:
speciale nomen est commune tribus, cur non dicantur tres essentiae, sicut Abraham, Isaac, et Jacob, tres homines, quia homo speciale nomen est commune omnibus hominibus? Si autem speciale nomen non est essentia, sed generale, quia homo, et pecus, et tres lauri dicuntur tres arbores, et tres lapides tria corpora? Aut si propter unitatem Trinitatis eamdem un
Abbreviated transcription (Latin):
in esfabilẽ coniuinctionẽ. hec tria simul unꝰ
dĩ. cur ñ etiã una ꝑsona. ut ita ñ possumꝰ
dicere cres personas. quauis singulã quãq
appellemꝰ ꝑsonã. quẽ admodũ ñ possumꝰ
S ed nec tres personas alicubi script᷑arũ cõ¬
memorari inuenimꝰ. An quia nec tres
nec unã ꝑsonã. script᷑a dic̃ hec ria.
ꝓptea licuit loquendi. et disputandi ne¬
cessitate tres ꝑsonas dicere. ñ quia scrip¬
tura dic̃. sed quia script᷑a ñ contradicit:
Si aut̃ diceremus tres dõs. contͣdiceret scrip¬
cura dicens. audi isrł: dñs ds̃ aius. dñs
unus ẽ. Cur gͦ et tres ẽẽntias ñ licet di

Expanded text:
ineffabilem conjunctionem haec tria simul unus Deus; cur non etiam una persona, ut ita non possimus dicere tres personas, quamvis singulam quamque appellemus personam, quemadmodum non possumus Sed nec tres personas alicubi Scripturam commemorare invenimus. An quia nec tres, nec unam personam Scriptura dicit haec tria am Dominum, propterea licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contradicit: si autem diceremus tres deos, contradiceret Scriptura, dicens, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est ? Cur ergo et tres essent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ donũ dĩ. nec patrẽ dic̃ eẽ nec filiũ. Cũ
sͦ querit᷑ qͥd tria. ł qͥd tres. conferimus
nos adinueniendũ aliqͥd speciale. ł gene¬
rale nom̃. qͦ cõplectam᷑. hec tͥa. neq occur¬
itrit animo. quia excedit suꝑ eminentia
diuinicatis usitati eloqͥi facultatẽ. Uerius
enĩ cogitat᷑ ds̃ quã dr̃. et ueriꝰ ẽ. quã co¬
gitat᷑. Cũ enĩ dicimus ñ eundẽ ẽẽ iacob.
qui ẽ abrahã. ysaac aũ nec abrahã eẽ nec
iacob. tres eẽ utiq fatemur᷑: abrahã ysaac.
et iacob. Sed cũ quent᷑ qͥd tres: responde¬
mus tres homines nomine speciali eos plura¬
lit̃ appellantes. Generali aut̃ si dicamus
tͥa animalia. Homo enĩ sic̃ uet̾ẽs defimer̃
animal ẽ. tacionale mortale. Auc sic̃ scrip¬
ture nrẽ loqͥ solent tres animas. cũ apar¬
te meliore cotũ appellari placet. 4 ab ami¬
ma. et corpus. ⁊ animã qđ ẽ. totus hõ.
Ita quiope dictũ ẽ. in egiptũ descen

Expanded text:
 donum Dei nec Patrem dicit esse nec Filium. Cum ergo quaeritur quid tria, vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enim cogitatur Deus quam dicitur, et verius est quam cogitatur. Cum enim dicimus non eumdem esse Jacob qui est Abraham, Isaac autem nec Abraham esse nec Jacob, tres esse utique fatemur, Abraham, Isaac et Jacob. Sed cum quaeritur quid tres, respondemus tres homines, nomine speciali eos pluraliter appellantes; generali autem, si dicamus tria animalia: homo enim, sicut veteres definierunt, animal est rationale, mortale: aut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animas, cum a parte meliore totum appellari placet, id est, ab anima, et corpus et animam, quod est totus homo. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
necesse fuerit dici de in effabili trinitate
ut fari aliquo modo possemus qđ effari
nullo mͦ possumꝰ. dictũ ẽ. anr̃is g̾cis una
ẽẽntia. tres substantie. a latinis aut̃ una
eẽntia. ł substantia tres ꝑsone quia sicut iã
diximus ñ alit̾ in sermone nr̃o. ⁊dẽ. latino

Expanded text:
necessitate de ineffabili Trinitate ut fari aliquo monullo modo possumus, dictum est a nostris Graecis una essentia, tres substantiae: a Latinis autem, una essentia vel substantia, tres personae; quia, sicut jam diximus, non aliter in sermone nostro, id est, lat
Abbreviated transcription (Latin):
latiue ad alt̾utrũ dicant᷑. possunt dici
tres amici. qđ inuicẽ sibi sunt. Non
aũ hoc ibi. quia tancũ pat̾. ibi pat̾.
N ec duoꝵ pat̾ s unici filii. Nec tres
filii cũ pat̾ ibi ñ sit filius nec sp̃c sẽs

Expanded text:
lative ad alterutrum dicantur, possunt dici lative ad alterutrum dicantur, possunt dici tres amici, quod invicem sibi sunt. Non autem hoc ibi, quia tantum Pater ibi pater; nec duorum pater, sed unici Filii. Nec tres filii, cum Pater ibi non sit filius, nec Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
lia tria dicimus. Equũ uͦ et boue &
canẽ. animalia tantũ tria diciꝰ uł sub¬
stantias. que s̃ geͣcalia nomina. & siqͥd
aliud de his generalit̾ dici potest. Ttes
uͦͥ equos aut boues. aut canes. que spe¬
eialia uocabula s. ñ ea possumus dicere.
Ea qͥpye uno nomine quauis pluralit
enunciamꝰ que comunit habent illud
qđ eo nomine significat᷑. Abrahã qͥppe
⁊ ysarc ⁊ iacob: cõmune habent id qđ̃
ẽ homo. Itiq diir tres homines. Equus
quoꝙ et bos. et canis. cõmune habent
tres aliquas lauros. etiã tres arbores di¬
cunus. liauro uͦ et mẏitũ. ⁊ oleã. tant̃
cres arbores. uł tres substantias. auc
naturas. Atq ita tres lapides. etiã tͥa
corpora. Lapidẽ uͦ & lignũ et ferrũ.
rantũ tria corpora. uł sĩ quo etiã suꝑi¬
ori genetali nomine dici possunt. Pat̾
sunt querimus.⁊ qͥd cõmune habeant.
Non enĩ comune illis ẽ. id qđ pat̾ ẽ.
ut inuicẽ sibi sint patres sic̃ amici ᷤ r e¬

Expanded text:
equum vero et bovem et canem, animalia tria tantum dicimus vel substantias, quae sunt generalia nomina, et si quid aliud de his generaliter dici potest; tres vero equos, aut boves, aut canes, quae specialia vocabula sunt, non ea possumus dicere. Ea quippe uno nomine quamvis pluraliter enuntiamus quae communiter habent illud quod eo nomine significatur. Abraham quippe et Isaac et Jacob commune habent id quod est homo; itaque dicuntur tres homines: equus quoque et bos et canis, commune habent tres aliquas lauros, etiam tres arbores dicimus; laurum vero et myrtum et oleam, tantum tres arbores vel tres substantias, aut tres naturas: atque ita tres lapides, etiam tria corpora; lapidem vero et lignum et ferrum, tantum tria corpora, vel si quo etiam superiore generali nomine dici possusint, et quid commune habeant. Non enim commune illis est id quod Pater est, ut invicem sibi sint patres; sicut amici, cum re
Abbreviated transcription (Latin):
ñ idõ credat᷑ maioris bonitatis eẽ patͥs quã
filii substantia. scdđm quã u̾bũ ẽ ꝑ qđ fac¬
ta st̃ oiã. nichilq ab orret asana doctrina:
securi utam᷑ ñ uno tantũ. s qt qt̃ inueniri
pocuerint. Tanto fortiꝰ conuincunt᷑ heretici:
quanto plures exitꝰ patent ad eoꝵ laqueos
euitandos. Sed ea que adhuc c̃siđ̾anda st̃:¬

Expanded text:
is bonitatis esse Patris quam Filii substantia, secundum quam Verbum est per quod facta sunt omnia, nihilque abhorret a sana doctrina: securi utamur, non uno tantum, sed quotquot reperiri potuerint. Tanto enim fortius convincuntur haeretici, quanto plures exitus patent ad eorum laqueos evitandos. Sed ea quae adhuc consideranda s
Abbreviated transcription (Latin):
Et idõ uide quid seqͣt᷑. Nolite mirari hoc inqͥt.
Quid nos ꝓhibet mirari. nisi illud qđ re uera
miratur omĩs qͥ intelligit. ut idõ diceret
patrẽ dedisse ei pocestatẽ uidiciũ facere qm̃
filiꝰ hominis ẽ. cũ magis qͣsi hoc expectaret᷑
ut diceret qm̃ filiꝰ dĩ est: S qr filiũ dĩ scd̃m¬

Expanded text:
Et ideo vide quid sequatur: Nolite mirari hoc, inquit. Et ideo vide quid sequatur: Nolite mirari hoc, inquit. Quid nos prohibet mirari? nisi illud quod revera miratur omnis qui non intelligit? ut ideo diceret Patrem dedisse ei potestatem judicium facere, quoniam Filius hominis est, cum magis quasi hoc exspectaretur ut diceret  Al
Abbreviated transcription (Latin):
nit hora et nc̃ ẽ. cũ mortui audient uocẽ
fili ĩ dĩ. et qͥ audierint uiuent. Et hoc ꝓpriũ
ẽ. pioꝵ qͥ sic audiunt de in carnationẽ eius.
ut credant qr ȩqualis ẽ. patͥ informadĩ.
Et idõ sequit᷑. et hoc ipsũ cõmendans dic̃. Sic̃
enĩ pat̾ ht̃ uitã in semetipso: ita dedit
filio uitã hab̾e insemet ipso. Beinde uenit
ad uisionẽ sue claricatis. in qua uent᷑us ẽ. ad
iudiciũ. Que uisio cõmunis erit. et inpiis et
iustis. Seqͥt᷑ enĩ & dic̃. Et potestatẽ dedit ei ui-¬
diciũ facere : qm̃ filiꝰ hominis ẽ. Puto nicbil
pit hauc pocestatẽ iudicii faciendi. s ht̃ illã
cũ patre in occulto. accepit aũ illã ut boni
et mali eũ uideant udicantẽ. quia filiꝰ ho¬
minis ẽ. Uisio qͥppe fili ĩ hominis exibet᷑⁊
malis. nã uisio filit̃ dĩ. ñ nͥ mundis corde. qr
ipsi dm̃ uidebt̃. idẽ. solis piis quoꝵ dilectio¬
ni hoc ipsũ ꝓmitit qr ostendet se ipsũ ilł.

Expanded text:
et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint vivent. Hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de Incarnatione ejus, ut credant quia aequalis est Patri in forma Dei. Et ideo sequitur, et hoc ipsum commendans dicit: Sicut enim habet pater uitam in semet ipso, ita dedit et filio uitam habere insemet ipso. deinde uenit ad uisionem suae claritatis, in qua uenturus est ad iudicium, quae uisio communis erit et impiis et iustis. sequitur enim et dicit: et potestatem dedit ei et iudicium facere, quoniam filius hominis est. puto nihil pit hanc potestatem judicium faciendi, sed habet illam cum Patre in occulto. Accepit autem illam, ut boni et mali eum videant judicantem, quia Filius hominis est. Visio quippe Filii hominis exhibebitur malis. Nam visio formae Dei non nisi mundis corde, quia ipsi Deum videbunt . Id est, solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendet seipsum illis.
Abbreviated transcription (Latin):
informa in qua equałe. patri. etiã inpis cũ
udicat᷑us ẽ. apparebit. qͥd ẽ. qđ ꝓmagno di¬
lectori suo ꝓmictit dicens. ego diligã eũ. et
ostendã m̾e ipsũ illi : Quappt̃ filiꝰ hominis
iudicat᷑us ẽ. nec tam̃ ex humana potestate.s
ex ea qua filiꝰ dĩ ẽ. Et rursus filiꝰ dĩ udicat᷑us ẽ
nec tam̃ in ea forma apparens in qua ds̃ ẽ.
dici potest. ⁊ filiꝰ hominis iudicabit̃. ⁊ ñ filiꝰ
hominis udicabit. qr filiꝰ hominis iudicabit

Expanded text:
in forma in qua aequalis est Patri etiam impiis cum judicaturus est apparebit, quid est quod pro magno dilectori suo pollicetur, dicens ego diligam eum et ostendam meipsum illi? Quapropter Filius hominis judicaturus est; nec tamen ex humana potestate, sed ex ea qua Filius Dei est. Et rursus Filius Dei judicaturus est, nec tamen in ea forma apparens in qua Deus estdici potest, et Filius hominis judicabit, et non Filius hominis judicabit, q
Abbreviated transcription (Latin):
nemo eũ uidetꝰ adsuctũ. ⁊ planctũ. s cantũ
ad salutẽ & leticiã uerã. Scd̾m illã formã sime
intelligis: bonꝰ sũ. Si aũ scđm hanc solã qͥd
me int̾rogas de bono. sunt̾ illos eris qͥ uide¬
bt̃ inquẽ prpuger̃. upsa uisio mala ͤ erit.
qr penalis erit : Ex ista sententia dixisse
dnm qͥd me int̾rogas de bono. nemo bonꝰ iꝰ
nͥ solus ds̃. his docum̃tis que cõmemoraui
ꝓbabile ẽ. qr uisio illa dĩ quã contẽplabi¬

Expanded text:
o eum videt ad luctum et planctum, sed tantum ad salutem et laetitiam veram. Secundum illam formam si me intelligis, bonus sum: si autem secundum hanc solam, quid me interrogas de bono? si inter illos es qui videbunt in quem pupugerunt ; et ipsa visio malum eis erit, quia poenalis erit. Ex ista sententia dixisse Dominum Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus, his documentis quae commemoravi probabile e
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. s iã inea daritate deqͣ dic̃ patͥ. qm̃
habui apud te priꝰquã mundꝰ fieret. Tunc
enĩ tdet regnũ dõ. patͥ ut intret seruus bonꝰ
in gaudiũ dĩ sui. et abscondat eos qͦs possi¬
det ds̃ in absẽdito uultꝰ sui ac̃tbatione ho¬

Expanded text:
m? Sed jam in ea claritate de qua dicit Patri, Quam habui apud te, priusquam mundus fieret . Tunc enim tradet regnum Deo et Patri , ut intret servus bonus in gaudium Domini sui , et abscondat eos quos possidet Deus in abscondito vultus sui a conturbatione ho
Abbreviated transcription (Latin):
ad penã uidebit᷑ ds̃ s ad gaudiũ sẽpit̾nũ. et ñ
incesligebat cũ quo loquebat᷑. qͥ tancũmͦ eũ filiũ
hominis arbicrabat᷑. Qͥd me int̾rogas inqͥt de
bono: idẽ. istã formã quã uides. qͥd incr̃ogas
de bono. ⁊ uocas me scđ̃m qđ uides magistrũ
bonũ : Hȩc forma filiĩ hominis ẽ. hȩc forma
accepta e̾. hȩc forma apparebit inuidicio.
ñ tancũ uistis: s et inpu̾s. et huiꝰ forme uisio¬
ñ erit in bonũ eis qͥ male agunt. Est aũ usio
formȩ meȩ. inqua cũ ẽẽm : ñ rapinã arbit᷑¬
tus sũ eẽ ȩquał dõ. sed ut hanc acciperẽ: me
auistis cui gaudio fuco suspirat qͥ dic̃. Unã
pecũ adño. hanc reqͥrã ut in habitẽ indomo

Expanded text:
n intellegebat cum quo loquebatur, quia tantummodo eum filium hominis arbitrabatur: quid me interrogas, inquit, de bono? id est "istam formam, quam uides, quid me interrogas de bono et uocas me secundum quod uides magistrum bonum? haec forma filii hominis est, haec forma accepta est, haec forma apparebit in iudicio non tantum iustis sed et impiis, et huius formae uisio non erit in bonum eis qui male agunt. est autem uisio formae meae, in qua cum essem non rapinam arbitratus sum esse aequalis deo, sed ut hanc acciperem, me a iustis, cui gaudio futuro suspirat qui dicit: unam petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo
Abbreviated transcription (Latin):
fide corda mundamꝰ. ut simꝰ beati mundi¬
cordes. qm̃ ipsi dm̃ udebunt. et siqua alia
de ista uisione dicta st̃. q̃ copiosissime sparsa
per om̃s script᷑as inuenit qͥs qͥs adeã querendã
oculũ amoris intendit. solã summũ bonũ nr̃m.
recte agimꝰ. Uisio uͦ illa filũ hominis. que p̃¬
nunciata ẽ. cũ c̃g̃gabunt᷑ anie eũ om̃s gentes.
et dicent ei. dnẽ quando te uidimꝰ esurientẽ.
et sicientẽ. et cetã. nec bonũ erit impiis qͥ
mitent᷑ in ignem ęt̃nũ : nec sũmũ bonũ erit
iustis. Adhuc enĩ uocat eos ad regnũ qđ
eis ꝑatũ ẽ. abinitio mundi. Sic̃ enĩ illis
dicet. ite in ignẽ et̾̃nũ: sic istis uenite bene¬
dicti patͥs mei. possidete ꝑatũ uobis regnũ.
et sic̃ ibt̃ illi in ambustionẽ et̃nã: sic isti in

Expanded text:
fide corda mundamus, ut simus beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt ; et si qua alia de ista visione dicta sunt, quae copiosissime sparsa per omnes Scripturas invenit quisquis ad eam quaerendam oculum amoris intendit: sola est summum bonum nostrum, ecte agimus. Visio vero illa filii hominis quae praenuntiata est, cum congregabuntur ante eum omnes gentes, et dicent ei, Domine, quando te vidimus esurientem et sitientem? et caetera, nec bonum erit impiis qui mittentur in ignem aeternum, nec summum bonum erit justis. Adhuc enim vocat eos ad regnum, quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet, Ite in ignem aeternum; ita istis, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Et sicut ib
Abbreviated transcription (Latin):
filio. Qđ ucrũ ex illa loquucione sit dictũ. quã
supͣ comemor auimꝰ uͥ ait. sic dedit filio habere
uitã in semet ipso: ut significaret qr sic genuit
filiũ. an ex illa qua loquit᷑ apłs dicens: ꝓpt̃ qđ
eũ suscitauit. et donauit ei nom̃ qđ ẽ. suꝑ
omẽ nom̃. Hoc enĩ de filio hominis dictũ e.
scd̾m quẽ dĩ filiꝰ excitatꝰ ẽ. amortuis. Ille
qͥppe in forma dĩ ẽ. equalis patͥ. ex qͦ se exina-¬
niuit formã secui accipiens. in ipsa forma
sertii et agit. ⁊ patit᷑. et accipit. q̃ c̾seqͦnt̃ ẽ
cexuit apłs. humibauit se factus obettiens
usq ad mortẽ. mortẽ aũ crucis. Ppt̃ qđ eũ exalta

Expanded text:
filio. quod utrum ex illa locutione dictum sit, quam supra commemorauimus, ubi ait: sic dedit filio habere uitam in semet ipso, ut significaret, quia sic genuit filium, an ex illa qua loquitur apostolus dicens: propter quod eum suscitauit et donauit ei nomen, quod est super omne nomen - hoc enim de filio hominis dictum est, secundum quem dei filius suscitatus est a mortuis. ille quippe in forma dei aequalis est patri, ex qua se exinaniuit formam serui accipiens; in ipsa forma serui et agit et patitur et accipit, quae consequenter contexit apostolus: humiliauit se, factus oboediens usq
Abbreviated transcription (Latin):
s tñ in claritate ͥ qua udicabit. ñ in humili¬
tate in qua udicatꝰ ẽ. Cet̃ũ illã dĩ formã in
qua equał ẽ patͥ: ꝓculdubio impii ñ uidebunt.
N on enĩ st̃ mundi corde. Beati enĩ mundi cordes.
qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃. Et ipsa uisio ẽ. facie ad
faciem. q̃ sũmũ p̃miũ ꝓmittit᷑ iustis. ⁊ ipsa fic
cũ tdidit regnũ dõ ⁊ͦpatͥ. in qͦ ⁊ sue formȩ uisi¬
onẽ uult intelligi. subiecta dõ uniũsa creat᷑a.

Expanded text:
qua iudicabit, non in humilitate, in qua iudicatus est. ceterum illam dei formam, in qua aequalis est patri, procul dubio impii non uidebunt. non enim sunt mundicordes; beati enim mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. et ipsa uisio est faciem ad faciem, quae summum praemium promittitur iustis, et ipsa fiet, cum tradet deo regnum et patri. in quo et suae formae uisionem uult intellegi, subiecta deo uniuersa creatura
Abbreviated transcription (Latin):
inquit hocmirari. qm̃ uenit hora in ꝗͣ om̃s
qui in monumentis st̃ audient uocẽ eius. et
ꝓdient qͥ bona eger̾ in resurrectionẽ uite.
qui mala gessert᷑ in resurrectionẽ iudicũ.
Adhoc gͦ oportebat. ut idõ acciꝑet illã po¬
testate᷑. qr filiꝰ hominis ẽ. ut resurgentes om̃s
uid̾ent eũ informa inqua uidĩ ab omnib
potest. s aliĩ ad dãpnationẽ. aliĩ aduitã
ȩternã. Que ẽ aũ uita ęt̾na. nisi illa uisio
q̃ non c̃cedit᷑ inpũs: Ut cognoscant te inqͥt
unũ uerũ dm̃. et quẽ misisti iħm xp̃m.¬
uer̃ dm̃ : qui ostendet se ipsũ illis. ñ quonͦ se
ostendet eciã puniendis. in forma filiĩ hominis.
Scđ̾m illã uisionẽ bonꝰ ẽ. scđ̾m quã usionẽ
dicẽ uidebt̃ mali. ñ eis uidebit᷑ bonꝰ : qr
ñ ad eũ gaudebt̃ corde. s tc̃ se plangent
om̃s trib terre. in numero utiqͥ. maloꝵ
omĩ ũ & infideliũ. Fpt̾ hoc eciã ille qui
eũ magistrũ dixerat bonũ. querens ab eo con¬

Expanded text:
 in qua omnes qui iudicabuntur sunt audient uocem eius, et prodient qui bona gesserunt in resurrectionem uitae, qui mala gesserunt in resurrectionem iudicii. ad hoc ergo oportebat, ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut resurgentes omnes uiderent eum in forma, in qua uideri ab omnibus potest, sed alii ad damnationem, alii ad uitam aeternam. quae est autem uita aeterna nisi illa uisio, quae non conceditur impiis? ut agnoscant te, inquit, unum uerum deum et quem misisti Iesumverum Deum qui ostendit seipsum illis? Non quomodo se ostenderet etiam puniendis in forma filii hominis. Secundum illam visionem bonus est, secundum quam visionem dicem videbunt mali, non eis videbitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae, in numero utique malorum omnium et infidelium. Propter hoc etiam ille, qui eum dixerat magistrum bonum, quaerens ab eo con
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ de fut᷑o iuditioꝰ usq ad ultimã sententiã
in eo loco p̃dicant᷑. Et iudei qͥppe qͥ in ma¬
licia ꝑseuerantes. in illo iuditio puniendist̃.
sic̃ alibi scriptũ ẽ. uidebunt in quẽ pupuge¬
runt. Cũ enĩ ⁊ boni ⁊ mali uisuri si nt uidicẽ
uiuoꝵ et mortuoꝵ. ꝓcul dubio eũ uide mali

Expanded text:
o iudicio usque ad ultimam sententiam in eo loco praedicantur. et Iudaei quippe, qui in malitia perseuerantes in illo iudicio puniendi sunt, sicut alibi scriptum est, uidebunt in quem pupugerunt. cum enim et boni et mali uisuri sint iudicem uiuorum et mortuorum, procul dubio eum mali
Abbreviated transcription (Latin):
amat. in amore et noticia sua ẽ.
et amor amantis m̃tis. seseq. scientis
in mñte nociciaq eiꝰ ẽ. noticia intis
se amantis et scientis. in m̃teͤ atq. in amo¬
re eiꝰ ẽ. quia scientẽ se amat. et amãtẽ
se nouit. Ac ꝑhoc et bina in singulis
quia mens que se nouit. et am̾at. cũ
in m̃te que se amat et nouit. Tota uͦ in
coets quẽ admodit fint. iã supra ostendimꝰ.
ctĩ se totã mens amat totã et nouit. et
totũ amorẽ siĩ nouit. totãq amat no¬
ticiã suã: quando ista tria. ad se ipsa
ꝑsecta s. Mio itaq mͦ cria ista insepa¬
rabilia s. a semetipss. et tam eoꝵ sin¬
gulũ qͥdq. substantia ẽ. et simul omĩa
una substantia uł ẽẽntia cũͤ relatiuia

Expanded text:
amat, in amore et notitia sua est; amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mentis seseque scientis, in mente notitiaque ejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum in mente, quae se amat et novit. Tota vero in totis quemadmodum sint, jam supra ostendimus, cum se totam mens amat, et morem suum novit, totamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque substantia est, et simul omnia una substantia vel essentia, cum relative
Abbreviated transcription (Latin):
T in illis trib cũ se
nouit mens. et amat se manec
trinitas. mens amor. et noticia. et
nulla comixtione confundit᷑. quãuis &
singula sint in se ipsis. et in uicẽ toca
in totis. siue singula in binis siue bina
in singulis. Itaq omia in om̃ib. Nã
et mens ẽ. utiq in se ipsa. qm̃ ad se
cibilis ad suã noticiã relatiue dicat᷑.
A mans quoq uł amata uł amabilis ad
amorẽ referat᷑. quo se amat. Et noticia
quã uis referat. ad intẽ cognoscentẽ
uł cognitã. tam et ad se ipsam nota et
noscens dr̃. Non enĩ sibi ẽ in cognita
nocieia. qua se mens ipsa cognoscit.
Et amor quãuis referat᷑ adm̃tẽ amantẽ
cuiꝰ amor ẽ. tam̃ et adse ipsũ ẽ. amor
ut sit etiã in se ipso. quia et amor
amat᷑. nec alio nisi amore amari pocest.
idẽ. se ipso. Ita s̃ hec singula in se ipsis
In alt̾ius aũ ita s. quia et mens amans
in amore ẽ. et amor in mente amãte.¬
in mente nocente. S ingula in binis
ita .s. quia mens que se nouit et

Expanded text:
At in illis tribus, cum se novit mens et amat se, manet trinitas, mens, amor, notitia; et nulla commixtione confunditur: quamvis et singula sint in semetipsis, et invicem tota in totis, sive singula in binis, sive bina in singulis. Itaque omnia in omnibus. Nam et mens est utique in se ipsa, quoniam ad se cibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem referatur, quo se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et noscens dicitur: non enim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur ad mentem amantem, cujus amor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et mens amans in amore est, et amor in amain mente noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se novit et
Abbreviated transcription (Latin):
os in oyam conoetuo o iydei.
qui usq in hodiernũ diem
negastis filiũ dĩ. Nonne¬
ł uox ur̃a ẽ. illa. quando
eũ uidebatis miracła facientẽ. atq tẽp¬
tantes dicebatis: quousq animas nr̃as

Expanded text:
os, inquam, convenio, o Judaei, qui usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras
Abbreviated transcription (Latin):
exierant plurinũ discreparent: ueneratio
legendosq ꝑmisi. In quib si seruarii mea sdispositis porbe¬
psetii e senit ꝓfecto et si easde sententias habẽ.¬
des : multo tam̃ enodatiores. atq planiores.
quantũ terũ tantarũ explicandarũ disficul¬
tas et facutas mã pateretur. Sunt autẽ qͥ
primos quatuor uł potiꝰqͥnq etiã sine ꝓemũs
habe nt & duodecĩ sine extrema parde non
parua. S: si hec eis edicio potuerit in notesce¬
re: omiã si uoluerint at ualuerint : emenda¬
bunt. Peto sane ut hanc epłam seorsũ quidẽ
sed tam̃ ad caput eoꝵdẽ libroꝵ iubeas añ¬

Expanded text:
exierant, plurimum discreparent, uenerationexierant, plurimum discreparent, uenerationque permisi. in quibus si seruari mea dispositio potuisset, essent profecto etsi easdem sententias habentes multo tamen enodatiores atque planiores, quantum rerum tantarum explicandarum difficultas et facultas nostra pateretur. sunt autem, qui primos quattuor uel potius quinque etiam sine prooemiis habent et duodecimum sine extrema parte non parua. sed si eis haec editio potuerit innotescere, omnia, si uoluerint et ualuerint, emendabunt. peto sane, ut hanc epistulam seorsum quidem sed tamen ad caput eorundem librorum iubeas ant
Abbreviated transcription (Latin):
OUINO BEA¬
riszimo Et
SINCERISSI¬
MA CARIATE
UENER ANDO
sco fri eT
CONSACERDOTI
PAEE AURELIO:
AUOUSLINUS
IN DÑO SALUTE
e trinitate quȩ deus sũmꝰ & uerus ẽ
libros uiuenis inchoaui: senex edidi
Omiserã quippe hoc opus postea qͣm
comperi p̃reptos mͥ eẽ siue subreptos. antequã eos
ea ratione decreueram. qm̃ p̃cedentib conse¬
quentes in quisicione proficiente nectuntur.
Cũ g per eos homines qui prius quã uellem ad
quosdã illoꝵ ꝑuenire potuerunt: dispositio
mea nequiuusset impleri: int̾ruptã dic tationẽ
retiquerã. cogitans hoc ipsum in aliquib scrip.¬
tis meis conqueri. ut scirent qui possent non
ame fuisse eosdẽ libros editos: s ablatos prius¬
qua mͥ e cedatione mea digni uiderent᷑.
Uerũ multoꝵ fr̃m uehementissima postulatio¬
ne & maxime tua iusfione cõpulsus: opꝰ tã
laboriosũ ad ui̾ante domino t̾minare cura¬
ui. eosq emendatos: non ut uolui. s ut pocui.
ne ab illis qui subrepti iã in manus homiñ

Expanded text:
OMINO BEATLSSIMO ET SINCERISSIMA CARITATE VENERANDO SANCTO FRATRI ET CONSACERDOTI PAPAE AURELIO AUGU- STINUS 1N DOMINO SALUTEM. De trinitate, quae deus summus et uerus est, libros iuuenis inchoaui, senex edidi. omiseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse siue subreptos, antequam eos ea ratione decreueram, quoniam praecedentibus consequentes inquisitione proficiente nectuntur. cum ergo per eos homines, qui, priusquam uellem, ad quosdam illorum peruenire potuerunt, dispositio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem reliqueram cogitans hoc ipsum in aliquibus scriptis meis conqueri, ut scirent, qui possent, non a me fuisse eosdem libros editos sed ablatos, priusquam mihi editione mea digni uiderentur. uerum multorum fratrum uehementissima postulatione et maxi-\' me tua iussione compulsus opus tam laboriosum adiuuante domino terminare curaui eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, ne ab illis, qui subrepti iam in manus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ sit uerbũ dĩ carofac¬
tũ est. Hȩ sunt certę quinq tam
breuit̃ cõmemorate quã abs te ꝓ¬
positę questiones. ł inde si placet
addamus & ui. &e illud potissimũ
requitamus. quȩ sit grã testam̃ti
noui. Hanc illȩ onis intueantur &e
in hanc ut oportune queq potuerit
opus siuĩ conferat nobis. Hon eo
scilicet ordine quo eas cẽ̾ tu ꝓposu-¬
isti: & ego recolui. s unaqueq cũ
fuerit nescessaria. uelut uocata
respondeat. & officiũ fui operis im¬
pleat. Ergo ita nascat᷑ exordiũ
Est queda uita. hominis carna¬
lib sensib implicata. guaudiis

Expanded text:
caro factum est. hae sunt certe quinque tam breuiter a me commemoratae quam abs te propositae quaestiones. proinde, si placet, addamus et sextam et illud potissimum requiramus, quae sit gratia testamenti noui. hanc illae omnes intueantur et in hanc, ut opportune quaeque potuerit, opus suum conferat nobis non eo scilicet ordine, quo eas et tu proposuisti et ego recolui, sed unaquaeque cum fuerit necessaria, uelut uocata respondeat et officium sui operis impleat. ergo ita nascatur exordium. Est quaedam uita hominis carnalibus sensibus implicata, gaudiis
Abbreviated transcription (Latin):
paratis locis. quasi. unã quȩq ĩ sua
priuata intencione habitet. s unũ
aliquid intuentes. & unũ collabora¬
tes. sociali racione & indiuiduatri¬
nitate Uolusti gͦ & scripto cõmo¬
nuisti. exponitͥ. atq aperiri: quid
sibi uelit. uor illa dñi. ds̃m̃s ds̃m̃s.

Expanded text:
paratis locis, quasi unaquaeque in sua paratis locis, quasi unaquaeque in sua priuata intentione habitet, sed unum aliquid intuentes et unum conlaborantes sociali ratione et indiuidua ueritate. Voluisti ergo et scripto commonuisti exponi atque aperiri tibi, quid sibi
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ est. Ego autem. intuens.
supradictã heresim. nouã. inimica gra¬
ciȩ dĩ: sextã mͥ ꝓ posui questionẽ. de
gra testam̃ti noui. De qua disputans.
int̾posita exposicione psalmi. iugesi¬
mi. primi. in cuius capud scrip̃tũ:
quod dñs exclamauit in cruce. quod
ille amicus in primis. mͥ ꝓposuit ex¬
ponendũ: om̃ia illa quinq dissoliu.
Non hoc ordine quo erant ꝓposita: s
sicut michi disserenti. de gracia nouͥ
testam̃ti. tanꝗ suis locis congruent̃
occurrere potuerunt.
UINQUE Michi ꝓposu¬
isti. ꝑtractandas qͦstio
& in conspectũ meũ fusas quodãmͦ
Quarũ solucionẽ. si uelim disseren¬
do. ordinare. non ut carptim sicut
positȩ sunt. de singulis disserã: sed
uno quodã tenore. sermonis easint̃
se connectã. atq intexa. difficile
opus uidetur. Et tam̃ puto faciliꝰ
eas solui: si hoc fecero. Inuicẽ qͥ pe
adiuuabunt si altã pendebit ex
alt̾a donec om̃s ueniant. in seriẽ
disputacionis: non singulati se¬

Expanded text:
uens supra dictam heresem, nouam inimicam gratiae dei, sextam mihi proposui quaestionem de gratia testamenti noui, de qua disputans interposita expositione Psalmi uicensimi primi, in cuius capite scriptum est, quod dominus exclamauit in cruce, quod ille amicus in primis mihi proposuit exponendum, omnia illa quinque dissolui non hoc ordine, quo erant proposita, sed sicut mihi disserenti de gratia noui testamenti tamquam suis locis congruenter occurrere potuerunt. uinque mihi proposuisti pertractandas quaestionet in conspectum meum fusas quodam modo. quarum solutionem si uelim disserendo ordinare, non ut carptim, sicut propositae sunt, de singulis disseram, sed uno quodam tenore sermonis eas inter se conectam atque contexam. difficile opus uidetur. et tamen puto facilius eas solui, si hoc fecero. inuicem quippe adiuuabunt, si altera pendebit ex altera, donec omnes ueniant in seriem disputationis non singillatim se
Abbreviated transcription (Latin):
ne questiones. & rogauit. ut eas illi scrĩ¬
bendo exponerẽ. Quȩ sunt. Quid sibi
me dereliquisti. Et quid sit quod ait.
apłs. ut in karitate radicati. & fun-¬
dati. pualeatis cõp̾hende cũ om̃ib sc̃is.

Expanded text:
ne quaestiones, et rogavit ut eas illi scbendo exponerem; quae sunt: Quid sibi me dereliquisti? Et quid sit quod ait Apostolus, Ut in charitate radicati et fundati, praevaleatis comprehendere cum omnibus sanctis,
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc errore cũ de dõ disputant: sermoni
suo distortas et faslaces regulas fi gunt:
creaturã que ꝓfecto matabił. ẽ. nitunt᷑ trans¬
cendere. ut ad in comutabilẽ substantiã que dsẽ
erigant intentionẽ. Sed mortalitatis onere p̃.¬
grauati. cũ & uidi uolunt scire qͣd nesciunt.
et qđ uolunt scire non possunt: p̃suptiones
opimonũ suarũ audent̃ affirmando. int̾clu¬
dunt sibimet intelligentie uias: magis eliger¬
tes sentenciã suã ñ corrigere peruersam quã
mutare defensam. E t hic quidẽ om̃iũ morb
.ẽ. triũ generũ. que ꝓposui. et eoꝵ scilicet
qui scđ̃m corpus dedõ sapiunt : et eoꝵ qͥ¬

Expanded text:
ex hoc errore, cum de Deo disputant, sermoni suo distortas et fallaces regulas figunt. creaturam, quae profecto mutabilis est, nituntur transcendere, ut ad incommutabilem substantiam quae Deus est, erigant intentionem: sed mortalitatis onere praegravati, cum et videri volunt scire quod nesciunt, et quod volunt scire non possunt; praesumptiones opinionum suarum audacius affirmando, intercludunt sibimet intelligentiae vias, magis eligentes sententiam suam non corrigere perversam, quam mutare defensam. Et hic quidem omnium morbus est trium generum quae proposui: et eorum scilicet qui secundum corpus de Deo sapiunt; et eo
Abbreviated transcription (Latin):
ecturus hec que de trimitate disseri¬
mus. prius oportet ut nouerit sti¬
lum nrm aduersus eoꝵ uigilare calũpnias.
qui fidei contẽpnentes iniciũ. in mat᷑o et ꝑuerso
rationis amore fallunt᷑. Quoꝵ ñ nulli ea que
de corꝑalib reb siue ꝑsensus exꝑta corporeos
notauerunt. siue que nat᷑a humani ingenuĩ.
et diligentie uiuacitate. uł artis ad iutorio
ꝑceperunt. ad res in corporeas et spũales trans¬
ferre conantur: ut ex his illa metiri atq opi¬
nari uelint. Sunt icẽ aliĩ qͥ sedm animi bri¬
mani nat᷑am uł affectũ de dõ sentiunt : etͣ

Expanded text:
ecturus haec quae de Trinitate disserimus, prius oportet ut noverit, stilum nostrum adversus eorum vigilare calumnias, qui fidei contemnentes initium, immaturo et perverso rationis amore falluntur. Quorum nonnulli ea quae de corporalibus rebus, sive per sensus corporeos experta noverunt, sive quae natura humani ingenii et diligentiae vivacitate vel artis adjutorio perceperunt, ad res incorporeas et spirituales transferre conantur, ut ex his illas metiri atque opinari velint. Sunt item alii qui secundum humani animi naturam vel affectum de Deo sentiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
&& ꝑfudit illũ oleo ñ aliquid idolatriȩ simile
fecit. Non enĩ uel tunc uel postea frequen¬
tauit lapidẽ ad orando. aut ei sacrificando.
sed signũ fuit in ꝓphetia euidentissĩma
constitutũ quae ꝑtinet adunctionẽ unde
xp̃i nom̃ acrismate est. XCUI.
DE IUCTA IACOB. ET DE CIAUDICA¬
TIONE EIUS. EXEODEM UBRO.
Iđ ab illo a ngło desiderat benedici iacob eui
NNã eo ipso ad monet mysticũ aliquid sapere.
qr om̃is homo a maiore uult benedici.
Quomodo ergo ab eo iste uoluit quẽ luctan¬
do superauit: Preualuit autẽ ia cob xp̃o.
uel potius p̃ualere uisus ẽ. ꝑ eos i srahelitas.
aquib crucifixus ẽ xp̃s. Et ab eo tamer
benedicitꝰ. in is rahelitis qui crediderunt in
xp̃m. ex quib erat qui dicebat. Nã & ego
is rahelita sũ. ex genere abrahã. de tribu
beniamin. Unus ergo atq iđẽ iacob & claudus
& benedictus. Claudus in latitudine femoris.

Expanded text:
et perfudit illum oleo, non aliquid idololatriae simile et perfudit illum oleo, non aliquid idololatriae simile fecit. Non enim vel tunc vel postea frequentavit lapidem adorando, aut ei sacrised signum fuit in prophetia evidentissima constitutum, quae pertinet ad unctionem: unde Christi nomen a chrismate est. CAPUT XCVI. De lucta Jacob et de claudicatione; ex eodem libro. Quod ab illo angelo desiderat benedici Jacob cui ophetia. Nam eo ipso admonet mysticum aliquid sapere, quia omnis homo a majore vult benedici. Quomodo ergo ab eo benedici iste voluit, quem luctando superavit? Praevaluit autem Jacob Christo, vel potius prevalere visus est per eos Israelitas a quibus crucifixus est Christus, et ab eo tamen benedicitur in eis Israelitis qui crediderunt in Christum, ex quibus erat qui dicebat, Nam et ego Israelita sum, ex genere Abraham, de tribu Benjamin. Unus ergo atque idem Jacob et claudus et benedictus. Claudus in latitudine femoris,
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑ qđ gedeon fecit. pugnȩ imminente
periculo Consultatio quippe illa magis quã
tẽptatio dĩ fuit. Unde & acat apud isaiam timet
signũ petere. ne dñm tẽptare uideat᷑. cũ hoc
eũ dñs auimoneat ꝑ ꝓphetã. Credo existimans
qđ ab ipso ꝓpħa ex plor aret᷑ utrũ p̃cepti memor
NISIDOMUSDĨ EX EODẼ UBRO
ł surrexit ia cob de somno suo. & dixit. quia
est dñs in locohoc. ego autẽ nesciebam.
Et timuit & dixxit. Quã terribilis ẽ. locus
hic: hoc ñ ẽ. nisi domus dĩ & haec porta ẽ. cxli
Hec uerba ad ꝓphetiã ꝑtinent. qr ibi futurũ
erat tabernaculũ qđ constituit ds̃ iN
hominib in primo popło suo. Portã autẽ
celi sic in telligere debemus. tã quã inde
fiat aditus credentibus. ad capessendum
STATUIT ET PEREUDITOLEO NOR
ALIQUID IDOLATRIE SIMIIE FECISSE
EX EODEM UBRO
uod statuit iacoblapidẽ quẽ sibi ad
ca put posuerat & constituit eũ titulũ.

Expanded text:
nitur quod Gedeon fecit pugnae imminente nitur quod Gedeon fecit pugnae imminente periculo : consultatio quippe illa magis quam tentatio Dei fuit. Unde et Achaz apud Isaiam timet signum petere, ne Deum tentare videatur, cum hoc eum Dominus admoneat per prophetam ; credo, existimans quod ab ipso propheta exploraretur utrum praecepti memor nisi domus Dei; ex eodem libro. Et surrexit Jacob de somno suo, et dixit: Quia est Dominus in loco hoc, ego autem nesciebam; et timuit et dixit: Quam terribilis locus hic; hoc hic non est nisi domus Dei, et haec porta est coeli. Haec verba ad prophetiam pertinent, quia ibi futurum erat tabernaculum, quod constituit Dominus in hominibus in primo populo suo. Portam coeli autem sic intelligere debemus, tanquam inde fiat aditus credenb lapidem statuit et perfudit oleo, non aliquid idololatriae simile fecisse; ex eodem libro. Quod statuit lapidem Jacob quem sibi ad caput posuerat, et constituit eum titulum,