comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contentꝰ: lz solidũ corpꝰ letali corrumpit exitio: et in
un tutũ rã fastigio collocatos. grauissima ruma deic̃ẽ
at trucidare conat᷑. Omme nanq uitiũ: suis ẽ terim
nis et fine contentũ. Et licet contristet alias qͦ uir¬
tutes : contra uinã tñ pͥncipalit̾ tendit: cãq specialit̃
oppͥmit et impugnat. E ut hoc ipsũ qͦd dicimus
clariꝰ possit intelligi: castrimargia id est appetitus uen¬
tris seu concupiscentia gulȩ temꝑantiȩ rigorẽ corum¬
pit: castitatẽ libido contaminat: ira patientiã ua¬
stat: ut ñmnunquã uni qͥs deditꝰ uitio. aliis uirtuti¬
bꝰ ñ penitus destituat᷑: s illa tm untute truncata.
quȩ diu̾so emulo sibiuitio repugnante succũbit:
reliquas possit uel exparte retinere uirtutes. Hȩc uͦ
cum infelicẽ possedit m̃tẽ: ut qͥdã seuissimꝰ tyrannus.
sublimissima capta arte uirtutũ unit̾sã funditꝰ c¬

Expanded text:
contentus, sed solidum corpus licet corrumpit exitio et in contentus, sed solidum corpus licet corrumpit exitio et in uirtutum iam fastigio conlocatos grauissima ruina deicere ac trucidare conatur. omne namque uitium suis est termnis et fine contentum; et licet contristet alias quoque virtutes, contra unam tamen principaliter tendit, eamque specialiter opprimit et impugnat. Et ut hoc ipsum quod diximus clarius possit intelligi, gastrimargia, id est, appetitus ventris, seu concupiscentia gulae, temperantiae rigorem corrumpit; castitatem libido contaminat; ira patientiam vastat; ut nonnumquam uni quis deditus vitio aliis virtutibus non penitus destituatur, sed illa tantum virtute truncata, quae e diuerso aemulo sibi uitio repugnante subcumbit, reliquas possit uel ex parte retinere. haec uero cum infelicem possederit mentem, ut quidam saeuissimus tyrannus sublimissima capta arce uirtutum uniuersam funditus ci
Abbreviated transcription (Latin):
conflictu uitiorũ. atq in ordine ponat᷑ extremꝰ: origi
immanior bestia: ꝑfectos maxime temptans. et ꝓpe¬
modũ iam positos inconsũmatione untutũ. morsu
duriore depascens. Cuiꝰ duo gena sunt. Vnũ hoc qͦ
diximꝰ spãles uiros sũmosq pulsari: alitid qͦd etiã
incipientes carnalesq complectit᷑. Et licet utrunq
suꝑbiȩ genꝰ tamindm̃ quã in homines noxie inflec
elatio: tñ illud pͥmũ specialiter refert᷑ ad dm̃: scom
adhomines ꝓpͥe ꝑtinet. Cuiꝰ originẽ ac remedia.
inpostĩorib libelli huiꝰ donante dõ quantũ possu¬
mꝰ exequemur: de illo pͥore quo p̃fati sumꝰ ꝑfectos
p̃cipue temptari. ꝓpositũ nobis ẽ. pauca disserere.
Nillũ ẽ. gͥ uitiũ aliud qͦd ita om̃s uirtutes ex hauri¬
at: cuncta iusticia et scĩtate hominẽ expoliet ac denu¬
det. ut suꝑbiȩ malũ: tanquã generalis qͥdã ac pe¬
stifer morb ñ unũ m̃broꝵ partemue eiꝰ debilitatã

Expanded text:
conflictu uitiorum atque in ordine ponatur extremus, originmanior bestia, perfectos maxime temptans et propemodum iam positos in consummatione uirtutum morsu diriore depascens. Cuius duo sunt genera, unum hoc, quo diximus spiritales summosque pulsari, aliud, quod etiam incipientes carnalesque que conplectitur. et licet utrumque superbiae genus tam in deum quam in homines noxia inflet elatio, tamen illud primum specialiter refertur ad deum, secundum ad homines proprie pertinet. cuius origioribus libelli huius donante deo in quantum possumus exsequemur. nunc de illo priore, quo praefati sumus perfectos praecipue temptari, propositum nobis est pauca disserere. Nullum est igitur aliud uitium, quod ita omnes uirtutes exhauriat cunctaque iustitia et sanctitate hominem spoliet ac denudet ut superbiae malum, tamquam generalis quidam ac pestifer morbus non unum membrum partemue eius debilitare
Abbreviated transcription (Latin):
dat exꝑiri: festinet pͥus eoꝵ ꝓpositũ simili studio
et conuersatione susciꝑe: et tunc demũ ea quȩ supͣ
facultatem hominũ uidebant᷑. ñ solũ possibilia. ue¬
rũ etiam suauissima dep̃hendet. S nc̃ ĩa ad col¬
lationes eoꝵs et instituta ꝓperemꝰ Expł p̃fatio.

Expanded text:
derat experiri, festinet prius eorum propositum simili studio derat experiri, festinet prius eorum propositum simili studio et conuersatione suscipere, et tunc demum ea, quae supra facultatem hominis uidebantur, non solum possibilia, uerum etiam suauissima deprehendet. sed nunc iam ad conlationes eorum et instituta properemus. CONLATIO
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ exhibere possimus. Hoc sane uolumus ante
omnia tam harũ collationũ quã suꝑioꝵ uoluminũ
p̃monitũ eẽ lectorẽ: ut si qua forte inhis ꝓst atꝰ suci
et ꝓpositi qualitate. siue ꝓusu et conu̾satione cõ¬
muni ud impossibilia putauerit eẽ uel dura: ñ
um atq ꝓpositum mente concipiat: quo uere
mortui huic conuersationi mundanȩ. nullis
affectib parentũ carnaliũ. nullis actuũ scłari¬
um nexib obligant᷑ Deinde locoꝵ quoq in qͥbꝰ
cõmorant᷑ consideret qualitatẽ: qͥa insolitudine
uastissima constituti. atq ab uniuersoꝵ mortali¬
ũ consortio separati. et ꝑhoc illuminationẽ sen¬
suũ possidentes: contemplant᷑ uł ꝓlocunt᷑ ea
quȩ in exꝑtis atq ineruditis ꝓconditione et me¬
diocritate consuetudinis suȩ. impossibilia forsi¬
tan uidebunt᷑. De quib tamen siquis uoluerit ue¬
ram ꝓferre sententiã. et utrũ expleri queant desi¬

Expanded text:
nobis exhibere possimus. hoc sane uolumus ante nobis exhibere possimus. hoc sane uolumus ante omnia tam harum conlationum quam superiorum uoluminum praemonitum esse lectorem, ut si qua forte in his pro status sui et propositi qualitate siue pro usu et conuersatione communi uel inpossibilia putauerit esse uel dura, noum atque propositum mente concipiat, quo uere mortui huic conuersationi mundanae nullis affectibus parentum carnalium, nullis actuum saecularium nexibus obligantur. deinde locorum quoque in quibus commorantur consideret qualitatem, qua in solitudine uastissima constituti atque ab uniuersorum mortalium consortio separati et per hoc inluminationem sensuum possidentes contemplantur uel proloquuntur ea, quae inexpertis atque ineruditis pro condicione et mediocritate consuetudinis suae inpossibilia forsitan uidebuntur. de quibus tamen si quis uoluerit ueram proferre sententiam et utrum impleri queant desi
Abbreviated transcription (Latin):
ac uisibili monachoꝵ cultu. quẽ pͥorib digessimꝰ
libris. ad iuisibilẽ intioris hominis habitũ transe¬
amus: et de canonicarũ oronũ modo. ad illiꝰ quã
eloquiũ: ut quisqͥs iam suꝑioris oꝑis lectione.
iacob illius intelligibilis nom̃ carnaliũ uicioꝵ
supplantatione ꝓmeruit: nc̃ etiã ñ tam mea
quã patrũ instituta suscipiens. diuinȩ iam puri¬
tatis intuitu. ad meritũ et ut ita dixerim dignita¬
tẽ transiens ifrłis: quid in hoc quoq ꝑfectionis
culmine debeat obseruare similit̾ instruat᷑. Ob¬
tineant itaq orationes ur̃ȩ ab eo qͥ dignos nos uł
uisu eoꝵ uel discipulatu uel consortio iudicauit:
ut nob̾ earundẽ traditionũ memoriã plenam
et sermonẽ ad dicendũ facilẽ conferre dignet᷑: qͦ
tam sc̃ẽ eas tamq integre quã ab ipsis accepimꝰ ex¬
plicantes. ipsos quodãmͦ suis institutis incorpo¬
ratos. et quod ẽ maius latmo disputantes eloqͥo

Expanded text:
ac uisibili monachorum cultu, quem prioribus digessimus ac uisibili monachorum cultu, quem prioribus digessimus libris, ad inuisibilem interioris hominis habitum transeamus, et de canonicarum orationum modo ad illius quam eloquium, ut quisquis iam superioris operis lectione Iacob illius intellegibilis nomen carnalium uitiorum subplantatione promeruit, nunc etiam non tam mea quam patrum instituta suscipiens diuinae iam puritatis intuitu ad meritum et ut ita dixerim dignitatem transiens Israhelis, quid in hoc quoque perfectionis culmine debeat obseruare similiter instruatur. obtineant itaque orationes uestrae ab eo qui dignos nos uel uisu eorum uel discipulatu uel consortio iudicauit, ut nobis earundem traditionum memoriam plenam et sermonem ad dicendum facilem conferre dignetur, quo tam sancte eas tamque integre quam ab ipsis accepimus explicantes ipsos quodammodo suis institutis incorpolatos et quod maius est Latino disputantes eloquio
Abbreviated transcription (Latin):
feruore coniunctus. hereditario iure fr̃nũ debitũ
deposcit: alt̃ anachoretarũ instituta sublimia. ñ ut
quidam ꝓpͥa aggressus ẽ p̃sumptione sectari: s le¬
gitimũ doctrinȩ tramitẽ scõ spũ suggerente. pene
antequã disceret app̃hendens: ñ tam suis ad inuen¬
tionib quam illoꝵ traditionib maluit crudiri.
Inquib mͥ nunc inportu silentii constituto imm̃¬
sũ pelagꝰ aꝑit᷑: ut scilicet de instituto atq doctͥna
tantoꝵ uirorum quedam tradere audeã memorie
litcerarũ. Tanto enim ꝑfundioris naigationis ꝑt¬
culis. fragilis ingenii cimba iaccanda ẽ: qͣnto a ce¬
nobiis anachoresis. et ab actiua uita quȩ in cong̾¬
gationib exercetur. contemplatio dĩ cui illi inesti¬
ne aut tam scã materia imꝑito qͥdẽ. s fideli sermo¬
ne ꝓmenda. ꝑielitet᷑ in nob: aut rursus eiꝰdẽ ma¬
t̃e abyssis obruat᷑ nr̃ã rusticitas. Proinde ab ext̾iore

Expanded text:
fervore conjunctus, haereditario fraternum debitum fervore conjunctus, haereditario fraternum debitum jure deposcit; alter anachoretarum instituta sublimia, non, ut quidam, propria aggressus est praesumptione sectari, sed legitimum doctrinae tramitem sancto Spiritu suggerente, pantequam disceret adprehendens non tam suis adinuentionibus quam illorum traditionibus maluit erudiri. in quibus mihi nunc in portu silentii constituto inmensum pelagus aperitur, ut scilicet de instituto atque doctrina tantorum uirorum quaedam tradere audeam memoriae litterarum. tanto enim profundioris nauigationis periculis fragilis ingenii cumba iactanda est, quantum a coenobiis anachoresis et ab actuali uita, quae in congregationibus exercetur, contemplatio dei, cui illi inaestine aut tam sancta materia inperito quidem, sed fideli sermone promenda periclitetur in nobis aut rursum eiusdem materiae abyssis obruatur nostra rusticitas. proinde ab exteriore
Abbreviated transcription (Latin):
rio in eoꝵ uoluminũ p̃fatione ꝓmis¬
sum ẽ. quȩ de institutis cȩ nobioꝵ.
et de dcto principaliũ uicioꝵ remediis. duodecim
libellis dño adiuuante digesta sunt: in quo denuitas
nr̃i suffecit ingenii utcũq sarcitũ ẽ. Tliderim sane.
qͥd̃ scꝑhoc uel illiꝰ uel ur̃i fu̾it examinis equitate per¬
pensũ: utrũ in rebꝰ cam ꝑfundis tamq sublimib. et
quȩ inusũ stili ut arbitror antea ñ uenerunt. dignũ
dictus migrauit ad xp̃m: has interim decẽ collationes
summoꝵ patrũ. id est anachoretarũ qui inheremo
scithiȩ morabant᷑ quas ille in comparabili flagrans
studio sc̃itatis. simili sibi itsserat sermone conscribi:
ñ expendens p̃multitudine caritatis quanto infirmas
ceruices pondere p̃grauaret uobis potissimũ obcate pa¬
pa lconti. et sc̃e fr̃ elladi. credidi consecrandas. Alt̃
siquidẽ ur̃i memorato uiro et germanitatis affectu.
et sacerdotii dignitate. et qͦd his maius ẽ scĩ studii

Expanded text:
eorum voluminum praefatione promissum est, quae de Institutis coenobiorum, et de octo principalium vitiorum remediis, duodecim libellis, Domino adjuvante, digesta sunt, in quo tenuitas nostri suffecit ingenii, utcumque sarcitum est. Viderint sane quid super hoc vel illius vel nostri fuerit examinis aequitate perpensum, utrum in rebus tam profundis, tamque sublimibus, et quae in usum styli, ut arbitror, antea non venerunt, dignum ns nos pontifex supradictus, migravit ad Christum, has interim decem collationes summorum Patrum, id est, anachoretarum, qui in eremo Scythica morabantur quas ille, incomparabili flagrans studio sanctitatis, simili sibi jusserat sermone conscribi, non perpendens prae multitudine charitatis quanto infirmas services pondere praegravaret, vobis potissimum, o beatissime papa Leonti et sancte frater Helladi, credidi consecrandas. Alter siquidem vestrum memorato viro, et germanitatis affectu, et sacerdotii dignitate, et, quod his majus, sancti studii
Abbreviated transcription (Latin):
nã meã dñe: ds̃ m̃s illumina tenebras meas. Qm̃ in
te eripiar atemptatione: et in dõ meo trans grediar
murũ. Dein sentientes nos ipsos fortitudinẽ toleran¬
tiȩ conquisisse. et insemita uirtutũ faciliꝰ ac sine labo¬
re dirigi: dicamus. Ds̃ qui p̃cingis me uirtute: ĩ po¬
suisti immacłatã uiã meã. Qui ꝑficis pedes meos tan¬
quã cerui: et suꝑ excelsa statuens me. Q doces ma¬
nus meas ad preliũ. Cot secuti em̃ discretioness
ꝓqũa roborati possumꝰ aduersarios nr̃os elidere: ꝓclama.¬
mus ad dm̃. Disciplina tua crexit me infinẽ: et disci¬
plina tua ipsa me docebit: Dilatasti gressus meos subtꝰ
me: et disciplina tua ipsa me docebit. Dilatasti gressꝰ
meos subtus me: et non sunt infirmata uestigia mea.
Et quia taliter sũ roboratꝰ scientia tua atq uirtute :
inferam confident̃ ea quȩ secunt᷑ et dicam. ꝑsequar
inimicos meos et comp̃hendam illos: et ñ conu̾tar
donec deficiant. Conterã illos nec potrunt stare: ca

Expanded text:
s meus, illumina tenebras meas; quoniam in te eripiar a tentatione, et in Deo meo transgrediar murum . Dein sentientes etiam nosmetipsos fortitudinem tolerantiae conquisisse, et in semita virtutum facilius ac sine labore dirigi, dicamus: Deus qui praecingis me virtute, et posuisti immaculatam viam meam: Qui perficis pedes meos tamquam cervi, et super excelsa statuens me: Qui doces manus meas ad praelium . Consecuti etiam discretionem, qua roborati possimus adversarios nostros elidere, proclamemus ad Deum: Disciplina tua correxit me in finem, et disciplina tua ipsa me docebit. Dilatam: et disciplina tua ipsa me docebit. dilatasti gressus meos subtus me: et non sunt infirmata uestigia mea. et quia taliter sum roboratus scientia tua atque uirtute, inferam confidenter ea quae sequuntur et dicam: persequar il.imicos meos, et conprehendam illos: et non conuertar donec defi
Abbreviated transcription (Latin):
ixit abbas euagrius. Mentem errantẽ
uł nutantẽ solidat lectio diuina et ui¬
gilie. et oratio: concupiscentiã uͦ feruentẽ.
marcẽscere facit esuries. labor. et solitudo:
iracundiam uero ꝑturbatam repͥmit psal¬
modia et longanimitas et miscd̾ia: s hec
oportuns temporib et mensuris adhibi¬
ta. Si autem importune uł sine mensura
fiunt: ad paruum tempꝰ ꝓficiunt. Quȩ au¬
tem parui temporis sunt: noxia magis
quam utilia erunt.

Expanded text:
ixit abbas Evagrius: Mentem nutantem vel errantem solidat lectio, et vigiliae, et oratio: concupiscentiam vero ferventem madefacit esuries et labor et sollicitudo: iracundiam autem perturbatam reprimit psalmodia, et longanimitas, et misericordia, sed haec opportunis temporibus, et mensura adhibita; si autem inopportune vel sine mensura fiunt, ad parvum tempus proficiunt; quae autem parvi temporis sunt, noxia magis quam utilia erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pem. Dicit ei senex. Bonum opꝰ facis. Et dis¬
cessit. cum ꝓposito amimȩ adiciens ad aga¬
ꝑem quam faciebat. Hoc autem audiens
abbas anub: dixit abbati pastori. Non times
dm̃: qͥa sic locutuses fr̃i tuo: & tacuit senex.
Post duos autem dies misit abbas pastor ad
frẽm illum: et uocauit eũ ad se: et dicit ei au¬
diente abbate  anub. Quid me interrogasti
illa die: Quia mens mea alibi erat. Dicit ei
frat̾. Hoc dixi: quia semino agrũ meũ: et de
his quȩ colligo facio agapem. Et dixit ei ab¬
bas pastor. Putaui quia de frẽ tuo illo qui
laicus ẽ diceres. Si autem tu facis: hoc ñ ẽ
opus monachi. Ille autem contristatus est:¬
& dixit. Aliud opus nescio: nisi hoc. Et non
possum seminare agrũ meũ: Cum gͦ discessit¬
set: cepit abbas anub penitentiam agere a¬
pud abbatem pastorem dicens. Ignosce mͥ.
Dicit ei abbas pastor. Et ego ab inicio scie¬
bam quia non ẽ opus monacbi: sed scđm ani¬

Expanded text:
pem. Dicit ei senex: Bonum opus facis. Et dispem. Dicit ei senex: Bonum opus facis. Et discessit cum proposito animi, et adjiciebat ad agapem quam faciebat. Hoc autem audiens abbas Anub, dixit abbati Pastori: Non times Deum, quia sic locutus es fratri illi? Et tacuit senex. Post duos autem dies misit abbas Pastor ad fratrem illum, et vocavit eum ad se, et dixit ei, audiente abbate Anub: Quid me interrogasti illa die? quia mens mea alibi erat. Et dixit ei frater: Hoc dixi, quia semino agrum meum, et de hoc quod colligo, ex ipso facio agapem. Et dixit ei abbas Pastor: Putavi quia de fratre tuo illo, qui laicus est, diceres; si autem tu facis haec, non est opus monachi. Ille autem contristatus est audiens, et dixit: Aliud opus non facio nec scio, nisi hoc; et non possum seminare agrum meum? Cum autem discessisset, coepit abbas Anub poenitentiam agere apud abbatem Pastorem, dicens: Ignosce mihi. Dixit ei abbas Pastor: Ecce ab initio sciebam, quia non est opus monachi, sed secundum ani
Abbreviated transcription (Latin):
stare: et tollite uasculum uini. et eamꝰ ad
cum. et conuescamur cum eo: forsitan ꝑhec
possumus sanare animũ eiꝰ. Tulerunt gͦ
quos parauerant cibos: et prexerunt ad e¬
um. Et dum pulsassent ostium: respondit
discipulus eiꝰdicens. Qui estis: Ꝙ illi dixer̃t
Dic abbati. quia pastor est: et desiderat be¬
nedici ꝑ uos. Hoc autem nunciante ei disci¬
pulo eiꝰ: ille mandauit dicens. Uade. quia
ñ michi uacat. Illi autem ꝑseuerantes in
cauma: dixerunt. Non discedimus: nisi me¬
ruerimuᷤ benedictionẽ senis. Senex autẽ ui¬
dens ꝑseuerantiã eoꝵ et humilitatem: com¬
punctus aperuit eis: et intrantes comedert̃
cum eo. Cum gͦ manducarent: dixit senex. In
ueritate dico: minus quam qđ est audiui
de uobis: centuplum ẽ enim qͦd uideo in
ex illa die:
ixit abbas pastor. Conare scdm uirtutẽ
tuam nulli omnino facere malũ: et ca¬
stum seruare cor tuum cũ omni homine.
rater uenit ad abbatem pastorem: et dic̃
el. Semino agrũ meũ: et facio exipso aga¬

Expanded text:
standum, et tollite vasculum vini, et eamus ad eum, et gustemus simul, forsitan per haec possumus sanare animum ejus. Tulerunt ergo quos paraverant cibos, et perrexerunt ad eum; et dum pulsarent ostium, respondit discipulus ejus, dicens: Qui estis? Et illi dixerunt: Dic abbati, quia Pastor est, et desiderat benedici per vos. Hoc autem nuntiat ei discipulus ejus. Ille mandavit, dicens: Vade, quia non mihi vacat. Illi autem perseverantes in caumate dixerunt: Non discedimus, nisi meruerimus benedictionem senis. Senex autem videns perseverantiam et humilitatem eorum, compunctus aperuit eis, et intrantes gustaverunt cum eo; cum ergo manducarent, dixit senex: In veritate dico, minus quam quod est audivi de vobis; centuplum enim est quod video in ex illo die. 9. Dixit abbas Pastor: Conare secundum virtutem tuam nulli omnino facere malum, et castum serva cor tuum omni homini.rater venit ad abbatem Pastorem, et dicit ei: Semino agrum meum, et facio ex ipso aga
Abbreviated transcription (Latin):
liud quoq eiꝰ genus miraculi ferebat᷑. Cuiꝰ¬
dam inuicino oppido pat̾sfamilias uir¬
go filia ꝑfantasias magicas uidebat᷑ hõib
in equinũ animal uersa: ut putaret᷑ equa
eẽ. et ñ puella. Hanc adduxerunt ad eũ. Tũ
ille ꝑcunctatus qͥduellent: aiuuint parentes
eiꝰ. Equa hec quã uident ocłi tui: puella uir¬
go et filia nr̃a fuit. S homines pessimi ma¬
gieis artibus in anmal hoc qđ uides eam¬
mutauerunt. Rogamꝰ gͦ. ut ores dñm: et cõ¬
mũtes eam in hoc qd̃ fuit. At ille ait. Ego
hanc quã ostenditis. puellam uideo: nichil
in se pecudis habentem. Hoc autẽ qͦd dicitis
in eiꝰ non ẽ corpore. s in oculis intuentium.
fantasiȩ enim demonũ sunt iste:. ñ ueritas
rerũ. Et cũ introduxisset eã cũ parentibus
suis intͣ cellulam: fixis genibus orare dñm
cȩpit: simulq et parentes rogat secũ dñm sup¬
plicare. E pꝰ hoc ꝑungens eam oleo in noĩe do¬
mini: omĩ fallacia uisus expulsa uirginẽ u¬

Expanded text:
liud quoque ejus genus miraculi ferebatur. Cujusdam in vicino oppido patris familias virgo filia per phantasias magicas videbatur hominibus in equinum animal versa, ut putaretur equa esse, et non puella. Hanc adduxerunt ad eum. Tunc ille perconctatus, quid vellent? aiunt parentes ejus: Equa haec quam vident oculi tui, puella virgo et filia nostri fuit, sed homines pessimi, magicis artibus in animal hoc quod vides mutaverunt eam. Rogamus ergo, ut ores Dominum, ut commutet eam in hoc quod fuit. At ille ait: Ego hanc quam ostenditis mihi puellam video, nihil in se pecudis habentem: hoc autem quod dicitis, non est in ejus corpore, sed in oculis intuentium. Phantasiae enim daemonum sunt istae, non veritas rerum. Et cum introduxisset eam, cum parentibus suis intra cellulam, fixis genibus orare Dominum caepit, simulque et parentes rogat secum Domino supplicare, et post hoc perungens eam oleo in nomine Domini, 195 omni fallacia visus expulsa, virginem v
Abbreviated transcription (Latin):
quib fidem rerũ fecerant. non uerba s uirtꝰ.
S cum hoc fuisset alexandriȩ nunciatum:
tieritus lucius ne forte etiam suoꝵ ieũ odia
iusta consurgerent: qui aꝑte iambellũ non
hominib sed đo indiceret: occulte eos reuoca¬
ri. et inheremũ remitti iubet.

Expanded text:
quibus fidem rerum fecerant, non verba, sed virtus. Sed hoc cum fuisset Alexandriae nunciatum, veritus Lucius, ne forte etiam suorum in eum odia justa consurgerent, 274 qui aperte jam bellum non hominibus, sed Deo indiceret, occulte eos revocari, et in eremum remitti jubet.
Abbreviated transcription (Latin):
siti sectatores: familiarissime dõ ꝑsilentitum.¬
et solitudinis cohesisse secreta cognoscimꝰ. Quidã
erga institutionẽ frm̃. et ꝑuigilẽ cenobioꝵ cu¬
ram. omnẽ studii sui sollicitudinẽ dederunt: ut
nuꝑ abbatem iohannem. qui inuicima ciuita¬
tis cui nom̃ ẽ thinuis. grandi cȩnobio p̃fuit: acñ¬
nullos eiusdẽ meritiuiros. apłicis etiam signis
meminimus claruisse. Quosdam xenodochii
et susceptionis prum delectat obsequrũ: ꝑ qͦd
etiam in p̃teritis abraham patriarcham. et
loth domino legimꝰ placuisse: et nuꝑ beatũ
machariũ singularis mansuetudinis. ac patien¬
tiȩ uirume qui xenodochio ita apud alexanadriã
p̃fuit: ut nulli eoꝵ qui solitudinis secreta sectati
sunt. inferior sit credendus. Quidam eligentes egͦ¬
tantiũ curam: alii int̾cessionẽ. quȩ ꝓmiseris. atq op¬
pressis impendit᷑ exequentes. aut doctrinȩ instan¬

Expanded text:
siti sectatores familiarissime deo per silentiumsiti sectatores familiarissime deo per silentium solitudinis cohaesisse cognoscimus. quidam erga institntionem fratrum et peruigilem coenobiorum curam omnem studii sui sollicitudinem dediderunt, ut nuper abbatem Iohannem, qui in uicinia ciuitatis cui nomen est Thmuis grandi coenobio praefuit, ac nonnullos eiusdem meriti uiros apostolicis etiam signis meminimus claruisse. quosdam xenodochii et susceptionis pium delectat obsequium, per quod etiam in praeteritis Abraham patriarcham et Loth domino placuisse et nuper beatum Macarium singularis mansuetudinis ac patientiae uirum, qui zenodoehio ita apud Alexandriam praefuit, ut nulli eorum qui solitudinis secreta sectati sunt inferior sit credendus. quidam eligentes aegrotantium curam, alii intercessionem quae pro miseris atque obpressis inpenditur exsequentes aut doctrinae instan
Abbreviated transcription (Latin):
lus opificis sui uires. uirtutẽ rationemq cognos¬
cit. Ecce inquit constidui de hodie suꝑ gentes. et
suꝑ regna: ut euellas. et destruas. et dispdas. et
dissipes. et edifices. et plantes. In expulsione enĩ
noxiarum rerum. quatuor eẽ necessaria designa¬
uit: id est euellere: destruere: disꝑdere : dissi¬
pare: inꝑficiendis uero uirtutib. et his quȩ ad
iusticiam ꝑtinent adquirendis: edificare tantũ¬
modo atq plantare. Unde liquido patet. diffici¬
lius conuelli. atq cradicari molitas corporis.
atq animȩ passiones: quam spiritales extrui
plantariq uirtutes.
ec igit᷑ practicȩ quȩ duob ut dictum ẽ sub¬
sistit modis: erga multas ꝓfessiones. studia¬
q diuidit᷑. Quidam enĩ sũmam intentionis sciȩ.
erga heremi secreta. et cordis constituunt puri¬
tatem: ut in p̃teritis heliam et heliscum: nr̃is¬
q temporib beatũ antoniũ. aliosq eiusdẽ ꝓpo¬

Expanded text:
lus opificii sui uires rationemque cognoslus opificii sui uires rationemque cognoscit. ecce, inquit, constitui te hodie super gentes et super regna, ut euellas, et destruas, et disperdas, et dissipes, et aedifices, et plantes. in expulsione enim noxiarum rerum quattuor esse necessaria designauit. id est euellere, destruere, disperdere, dissipare, in perficiendis uero uirtutibus et his quae ad iustitiam pertinent adquirendis aedificare tantummodo atque plantare. unde liquido patet difficilius conuelli atque eradicari inolitas corporis atque animae passiones quam spiritales extrui plantarique uirtutes. Haec igitur πραxτιxή, quae duobus ut dictum est subsistit modis, erga multas professiones studiaque diuiditur. quidam enim summam intentionis suae erga heremi secreta et cordis constituunt puritatem, ut in praeteritis Heliam et Helisaeum nostrisque temporibus beatum Antonium aliosque eiusdem propo
Abbreviated transcription (Latin):
.xix. Quod plerunq etiam indigni grãm salutiferi ser
uelut coacta. et quasi uiolento imꝑio subiecta fa¬
mulet᷑: s tanquam naturali bono delectet᷑ at¬
q pascat᷑: et arduamillam. atq angustam ui¬
am. cũ oblectatione conscendat. Quo enĩ modo
uel uirtutum rationẽ qui scd̃s actualis discipli¬
nȩ gradus ẽ. uel rerũ spiritaliũ. et cȩlestiũ sacͣ¬
menta. quȩ in theoriȩ gradu sublimiore consistirã
ualebit attingere : qui naturas uitioꝵ suoꝵ non
potuit intelligere. nec enisus ẽ extirpare: Con¬
sequent̾ enĩ ꝓnuntiabit᷑. ꝓgredi ad excelsiora ñ
posse: qui non euiccrit plamora. Multoq mi¬
nus ea quȩ sunt extrinsecus app̃hendet: qͥsqͥs
intelligere ea quȩ sibisunt inserta ñ querit. Sci¬
endum tam̃ duplici nob laboris intentione
sudandũ: tam in expellendis uitiis: quã in uir¬
tutibus adquirendis. Et hoc ñ nr̃a capimus
comectura: s illius sententia ꝑdocemur: qͥso¬

Expanded text:
XIX. Quod plerumque etiam indigni gratiam salutiferi seruelut coacta et quasi uiolento imperio subiecta famuletur, sed tamquam naturali bono delectetur atque pascatur et arduam illam atque angustam uiam cum oblectatione conscendat. quo enim modo uel uirtutum rationem, qui secundus in actuali disciplina gradus est, uel rerum spiritalium et caelestium sacramenta, quae in theoriae gradu sublimiore consistunt, ualebit adtingere, qui naturam uitiorum suorum nec potuit intellegere nec enisus est exstirpare? \' consequenter enim pronuntiabitur progredi ad excelsiora non poese qui non euicerit planiora, multoque minus ea quae sunt extrinsecus adprehendet, quisque intellegere ea quae sibi sunt inserta non quiuerit. sciendum tamen duplici nobis laboris intentione sudandum in expellendis uitiis quam in uirtutibus adquirendis. et hoc non nostra capimus coniectura, sed illius sententia perdocemur qui so
Abbreviated transcription (Latin):
ec autẽ actualis ꝑfectio: dupliciratione sub¬
sistit. Nampͥmus cius ẽ modus: ut et om¬
nũ natura uitioꝵ et curationis ratio cognosca¬
tur. Scds. ut ita discernat᷑ ordo untutũ. earũ
ꝙ ꝑfectione mens nr̃a formit᷑: ut ilis ñ iã¬

Expanded text:
Haec autem actualis perfectio duplici ratione subsistit. Nam primus ejus modus est, ut omnium natura vitiorum et curationis ratio cognoscatur. Secundus ut ita discernatur ordo virtutum, earumque perfectione mens nostra formetur, ut illis non ja
Abbreviated transcription (Latin):
diachonus ambitione adipiscendi ep̃ãtus
accensus. eũ extinguere ueneno molitꝰ est
Qui cum unius ex pͥueris eiꝰ animũ corrupisset.
ut mixtũ uino ei ueneni poculũ p̃beret:
refectionis hora. cum uir dei iam ad edendũ
discumberet: eiꝰ p̃miis corruptus puer. hoc
qut ab archidiacono eiꝰ acccꝑat. ueneni po¬
culum obtulit. Cui statim uenerabilis eps̃
dix̃. Bibe tu. hoc ꝙ mͥbibendũ p̃bes. Treme¬
factus autem puer. dep̃hensum eẽ se senti¬
ens: maluit moriturus bibere: quã penas
ꝓ illa tanti homicidii culpa tolerare. Cũq
sibiad os calicem duceret: uir domini cõ¬
pescuit dicens. Nonbibas. Da mͥ: ego bibo
S uade dic ei qui tibi illud dedit. Ego qͥ¬
dem uencnũ bibo: s tu ep̃s non eris. Facto gͥ
signo erucis: uenenũ ep̃s bibit securꝰ. Eadẽ¬
q hora in loco alio quo inerat archidiaco¬
nus eiꝰ defunctus ẽ: ac si ꝑos cp̃i. ad archidi¬

Expanded text:
diaconus ambitione adipiscendi episcopatus diaconus ambitione adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit securus. Eademque hora in loco alio quo inerat archidiaconus ejus defunctus est, ac si per os episcopi ad archidi
Abbreviated transcription (Latin):
uidam etenim religiosi uiri. apuliȩ pro¬
untiȩ partibus cogniti. hoc qͦd apud
inultoꝵ noticiam longe lateq ꝑcrebruit.
de sabino canosine urbis epõ testari solent:
quia isdemuir longo iam senio. oculor lu¬
men amiserat: ita ut om̃imͦ nichil uideret.
Quem rex gothoꝵs thotila. ꝓphetiȩ habere
spm̃ audiens minime credidit: sed ꝓbare
studuit. qͦd audiuit. Quicum in eisdem
partibus deuenisset: hunc uir dñi ad
prandrũ rogaauit. Cumq iam uentum ec̃t ad m̃¬
sam: rex discumbere noluit: s ad sabini uene¬
rabilis uiri dexteram sedit. Cum uero eidem
patri. puer ex more uni poculũ p̃beret: rex
silenter manũ tetendit: calicem abstulit:
an spũ ꝓphetiȩ discerneret. quis ei poculum
p̃buisset. Tunc uir dei accipiens calicem:
s tamen ministrũ ñ uidens: dixit. Uiuat
ipsa manus. De quo uerbo rex letuserubuit:
quia qũauis ipse dep̃hensus. in uiro tam̃ dei
rabilis. cum ad exemplũ uitȩ sequentium
in longum senium uita traheretur: eiꝰ archi¬

Expanded text:
uidam etenim religiosi viri, Apuliae provinciae partibus cogniti, hoc quod apud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canosinae urbis episcopo testari solent, quia isdem vir longo iam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex Gothorum Totila prophetiae habere spiritum audiens, minime crededit, sed probare studuit quod audivit. Qui cum in eisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque iam ventum esset ad mensam, rex discumbere noluit, sed ad Savini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri puer ex more vini poculum praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abstulit ean spiritu providente discerneret, quis ei poculum praeberet. Tunc vir Dei accipiens calicem, sed tamen ministrum non videns, dixit: 'Vivat ipsa manus'. De quo verbo rex laetus erubuit, quia, quamvis ipse depraehensus est, in viro tamen Dei rabilis viri, cum ad exemplum vitae sequentium in longum senium vita traheretur, ejus archi
Abbreviated transcription (Latin):
nam hȩc et ur̃a et mea ama ẽ. Hoc enĩ nõie
uocant illi feminas spũales. Et dep̃cor dm̃
ait: ut dignus ipsa indie iudici merear
inueniri. Quo audito om̃s ad pedes ipsius
ꝓciderunt: singulȩ ei uaria peccata ꝓpria
confitentes. Alia enim abluens sordes cati¬
ni suꝑ eam se fudisse dicebat: alia uͦ colaphis¬
no eam a se uerberatam sepe memorabat:
alia nares ipsius. synapis impletas a se de¬
flebat: ceterȩ uero diuersas referebant se
ei iniurias irrogasse. Pro quibꝰ omnibꝰ sc̃s
ille fusis ad dm̃ precib: egressus ẽ. Post
paucos autem dies ñ ferens illa tantam sui
grãm.tantoq se nolens soroꝵ honore cu¬
mulari: grauariq se credens excusatiomi¬
bus singularũ: egressa de monasterio illo
occulte: quo ierit. inquẽ locũ se merserit.

Expanded text:
nam haec et vestra et mea est Amma. Hoc enim in ea nam haec et vestra et mea est Amma. Hoc enim in ea vocant illi feminas spirituales. Et deprecor Deum, ait, ut dignum ipsa in die judicii merear inveniri. Quo audito, omnes simul ad pedes ipsius prociderunt, singulae varia peccata ei propria confitentes. Alia enim abluens sordes catini supra eam se fudisse dicebat; alia vero colaphis eam a se verberatam saepe memorabat; alia nares ipsius sinapi impletas a se esse deflebat; caeterae quoque diversas referebant se ei injurias irrogasse. Pro quibus omnibus sanctus ille fusis Deo precibus egressus est. Post paucos autem dies non ferens illa tantam sui gloriam, tantoque se nolens sororum honore cumulari, gravarique se credens excusationibus singularum, egressa est de monasterio illo occulte, et quo ierit, in quem se miserit
Abbreviated transcription (Latin):
sorores desiderauit aspicere: int̃quas solã
illam propt̾ quam uenerat ñ uidebat. Ait
stultam habemus intrinsecꝰ incoquina.
Sic enĩ eas quȩ ademonio uexantur appel¬
lant. At ille. Exhibete inquit ad me ipsam
quoq ut uideam. Quo audito: supra me¬
moratam uocare ceꝑunt. Quȩ cũ nollet ue¬
nire. sentiens credo aliquid. aut fortassis
hoc ipsũ iam diuina reuelatione cognosceis:
dicunt ei. Sc̃s pyterius te uidere desiderat.
Erat autem uir. fama nominis grandis. Cũ.¬
q ad eum fuisset exhibita: uidissetq pan¬
no frontẽ ipsius inuolutam: ꝓiecit se ad pe¬
des eiꝰ dicens. Benedic me inquit. Qd̃ rur¬
sus ad illius pedes et ipsa tunc fecit: ac di¬
xit. Tu me inquit benedic domine. Tunc os
sorores obstupuerunt: dicentes simul. No¬
li abbatalem iniuriam sustinere: fatua e
nim ẽ ista quam cernis. Tunc sc̃s pyterius
hoc ipsis omnib ait. Uos estis inquit fatuȩ:

Expanded text:
sorores desideravit inspicere: inter quas solam sorores desideravit inspicere: inter quas solam illam, propter quam venerat, non videbat. Ait  inquiunt, stultam habemus intrinsecus in coquina. Sic enim eas quae a daemone vexantur appellant. At ille: Exhibete, inquit, ad me ipsam quoque, ut eam videam. Quo audito, supra memoratam vocare coeperunt. Quae cum nollet audire, sentiens, ut credo, aliquid, aut fortassis hoc ipsum divina revelatione cognoscens, dicunt ei: Sanctus Pyoterius te videre desiderat. Erat enim vir famae ac nominis grandis. Cumque ad eum fuisset exhibita, vidissetque panno frontem ipsius involutam, projecit se ad pedes ipsius, dicens: Benedic me, inquit. Quod rursus ad illius pedes tunc et ipsa fecit, ac dixit: Tu me benedic, domine. Omnes sorores obstupuerunt simul, dicentes: Noli, abba, talem injuriam sustinere; fatua est enim ista quam cernis. Et sanctus Pyoterius hoc ipsis omnibus ait: Vos, inquit, estis fatuae;
Abbreviated transcription (Latin):
unquam iniuriam fecit: nulla ipsius mͣ¬
mur audiuit: nulli aut parum aut satis
unquam loquuta ẽ. Et certe cũ ab omnibꝰ
dict̾a omniũ sustineret: scõ pyterio eui hoc
uocabulum erat ꝓbatissimo uiro. semꝑq
in deserto uiuenti. astitit angłs dnĩ qua¬
dam die sedenti in loco qui dicit᷑eporphy¬
rite: affatusq ẽ eum his uerbis. Cur  eo¬
inquit grande aliquid te esse credis ut ses̃.
et huiꝰmodi degens loco: Uis uidere mulierẽ
te sanctiorem: llade adtabenensiotarũ mo¬
nasteriũ feminarũ: et unam ex ipsis inueni
gnosce te ẽẽ meliorem: que dũ contra tantã¬
multitudinẽ sola diebus ac noctibus pu¬
gnat: cor ipsius a deo nunquã recessit: tu
autem uno loco residens. nec quoquã ali¬
quando ꝓgrediens: ꝑom̃s urbes. animo
et cogitatione uagaris Statimꝙ ad supͣ¬
dictũ monasteriũ uenit: et magistros fratrũ
rogauit ut introducerent eũ adhabitacłm

Expanded text:
unquam fecit injuriam, nulla ipsius muunquam fecit injuriam, nulla ipsius murmur audivit, nulli aut parum aut satis locuta est unquam. Et certe cum ab omnibus dicta omnium sustineret, sancto Pyoterio, cui hoc vocabulum erat, probatissimo viro, semperque in diserto viventi astitit angelus Domini quadam die sedenti in loco Porphyrite, affatusque est his verbis: Cur, inquit, grande aliquid esse te credis, ut sanctus, et in hujusmodi degens loco? Vis videre mulierem te sanctiorem? Vade ad Tabennesiotarum monasterium feminarum, et unam ex ipsis illic ignosce te esse meliorem. Quae dum contra tantum populum sola diebus ac noctibus pugnat, cor ipsius a Deo nunquam recessit, tu autem uno in loco residens, neque quoquam aliquando progrediens, per omnes urbes animo et cogitatione vagaris. Statimque ad supradictum monasterium venit, et magistros fratrum rogavit, ut introducerent eum ad habitaculum
Abbreviated transcription (Latin):
oRauit sc̃s basilius ep̃s dicens. fuit in ñ tͣuse¬
quodam monasterio feminarũ quȩdam¬
uirgo quȩ stultam eẽ ac demonẽ se habere
simulabat: quȩ usq ad eo ab omnibꝰ aliis
ꝓhorrore habebatur. ut nec cibũ qͥdem cũ
ea caꝑent. Talem siquidem elegerat uitam:
ut a coquina nunquã recedens. totiꝰ illic
ministerii impleret officium. Et erat scd̾m
uulgare ꝓuerbium uniuersȩ domus spon¬
giua impleri a se rebus ꝓbans qͦd inscĩs li¬
bris scriptum legimꝰ. Siquis inquit ex uo¬
bis putat se ẽẽ sapientem in hoc mundo:
sit stultus ut sapiens fiat. Hec gͥ inuolutũ
pannis habebat caput: itaq omnibꝰ seruie¬
bat. Ceterȩ uero uirgines tonsȩ: cucullis oꝑi¬
ebant᷑. Nulla aliquando hanc potuit de
quadringentis uirginibus uidere mandu¬
cantem: nunquam ꝑ omne ȩuũ suũ sedit
ad mensam. Anulla uł modicam partẽ pa¬
nis accepit: sed micas tantum tergens il¬
lapsas mensarum. et abluens ollas: his
solis alimoniis contenta uiuebat. Nulli

Expanded text:
ravit sanctus Basilius episcopus, dicens: Fuit in quodam monasterio feminarum virgo quaedam, quae stultam esse ac daemonem se habere simulabat : Quae usque adeo ab omnibus aliis pro errore habebatur, ita ut nec cibum quidem cum ea caperent. Talem siquidem elegerat vitam, ut a coquina nunquam recedens, totius illic ministerii impleret officium: et erat secundum vulgare proverbium, universae domus spongia, impletum a se rebus probans, quod sanctis libris scriptum legimus: Si quis, inquit, ex vobis putat se esse sapientem in hoc mundo, sit stultus, ut sapiens fiat . Haec igitur involutum pannis habens caput, ita quoque in omnibus serviebat; caeterae autem virgines tonsae cucullis cooperiuntur. Nulla aliquando potuit hanc de quadringentis virginibus videre manducantem, nunquam per omne aevum suum sedit ad mensam. A nulla vel modicam partem panis accepit, sed micas tantum detergens ipsarum mensarum, et abluens ollas, his solis alimoniis contenta vivebat. Nulli
Abbreviated transcription (Latin):
intra aulã quodãm ipsiꝰ oberiantes. inabdita quoq in
quantũ dñs direxerit introducam: nec uos ad intro¬
spicienda hȩc quȩ demonstranda sunt. ullo diffi¬
cultatis obstaculoretardandos. Proximus enĩ cogni¬
tiom ẽ: qui qͥd inquirere debeat prudent̃ agno¬
scit. Hec a scientia longe ẽ: qui ceꝑit intellige¬
rt quid ignoret. Et iccirco ñ uereor notam ꝓditi¬
onis uel lcuitatis incurrere: si ca quȩ insuꝑiore
tractatu de ꝑfectione orationis dissertns disputatio¬
ni subtraxeram ꝓpalauero: quorũ uirtutẽ uobis
in hoc exercicio ac studio constitutis. etiã sine mi¬
nistĩo nrisermonis. ꝑ dei gr̃am arbitror fuisse rese

Expanded text:
intra aulam quodammodo ipsius oberrantes in adyta quoque, in intra aulam quodammodo ipsius oberrantes in adyta quoque, in quantum dominus direxerit, introducam, nec uos ad introspicienda haec quae demonstranda sunt ullo difficul. tatis obstaculo retardandos. proximus enim cognitioni est, qui quid inquirere debeat prudenter agnoscit, nec a scientia longe est, qui coepit intellegere quid ignoret. et idcirco non uereor notam proditionis uel leuitatis incurrere, si ea, quae in superiore tractatu de perfectione orationis disserens disputationi subtraxeram, propalaro, quorum uirtutem uobis in hoc exercitio ac studio conlocatis etiam sine ministerio nostri sermonis per dei gratiam arbitror fuisse rese
Abbreviated transcription (Latin):
sibimet occurrerit spũale. diu ac firmit teneat.
aũi aliud ex alio semꝑ recipiens. sicut introitꝰ eoꝵ at¬
ꝙ principia. ita etiam sinẽ discessumq ñ sentiat.
iquisitio urã tam minuta atq subtilis: ysaac.¬
proxime puritatis p̾signat indiciũ. Nec enĩ de
his saltem int̾rogare. ñ dicam introspicere atq
discernere quispiam p̃ualebit: nisi quẽ diligens
et efficax mentis industria ac sollicitudo ꝑuigil
ad ꝑscrutancła istarũ ꝓfunditatẽ ꝓuexerit questi¬
onum: castigateq uitȩ iugis intentio. ꝑ exꝑientiã
fecerit actualẽ attemptare puritatis huiꝰ limina
ianuasq pulsare. Et iccirco qm̃tudeo uos ñ dico
ꝓ forib orationis illiꝰ ucre de qͣ disserimꝰ astitisse. s
ipsis quodãmꝰ exꝑientie manib penecralia eiꝰ et
interiora palpare et quedã membra iamiãꝙ con¬
tingere: nec me laboraturũ credo ut iam iitia¬

Expanded text:
sibimet occurrerit spiritale, diu ac firmiter teneat, sibimet occurrerit spiritale, diu ac firmiter teneat, dum aliud ex alio semper recipiens, sicut introitus eorum atque principia, ita etiam finem discessumque non sentiat.quisitio uestra tam minuta atque subtilis proximae puritatis praesignat indicium. nec enim de his saltim interrogare, non dicam introspicere atque discernere quispiam praeualebit, nisi quem diligens et efficax mentis industria ac sollicitudo peruigil ad perserutandam istarum profunditatem prouexerit quaestionum castigataeque uitae iugis intentio per experientiam fecerit actualem adtemptare puritatis huius limina ianuasque pulsare. et idcirco quoniam uideo uos non dicam pro foribus orationis illius uerae de qua disserimus adstitisse, sed ipsis quodammodo experientiae manibus penetralia eius et interiora palpare et quaedam membra iam iamque contingere, nec me laboraturum credo, ut iam
Abbreviated transcription (Latin):
dificultate possimꝰ. Estienit nanꝙ ut cũ de cheo¬
riis spualib euagati. ad nosmet ipsos uelut de letali
sopore conuertimur. et tanquã exꝑgefacti materiã
requirimꝰ qua illã quȩ obruta est spũale memoriã
resuscitare possimus: retardati ipsius inquistcionis¬
mora pͥusqũã reperiamꝰ cam. a nr̃o conatu iterũ de¬
uoluam̃: et antequã spũalis quidã pariat᷑ intuitꝰ.
concepta cordis euanescat intentio. Quã confusio¬
nẽ ictnco nob accide satis certum ẽ: qͥa speciale aliqͥd
p̃ oculis ꝓpositũ. uelut formulã quandã stabilit̃
ñ tenemꝰ. ad quam possit uagꝰ animꝰ post multos
anfractꝰ ac discursus uarios reuocari⁊ et pꝰ longa
naufragia. uelut portum quietis intͣe. Itaq fit.
ut hac ignoratione ac difficultate mens iugiter
p̃pedita. errabunda semꝑ et uelut ebria ꝑdiuisa ia¬
etetur: & ne illud quidẽ qđ casu pociꝰ quã industͥa

Expanded text:
difficultate possimus. euenit namque, ut cum de theodifficultate possimus. euenit namque, ut cum de theoriis spiritalibus euagati ad nosmet ipsos uelut de letali sopore conuertimur et tamquam expergefacti materiam quaerimus, qua illam quae obruta est spiritalem memoriam reanscitare possimus, retardati ipsius inquismora, priusquam reperiamus eam, a nostro conatu iterum devolvamur, et antequam spiritalis quidam pariatur intuitus, concepta cordis evanescat intentio. Quam confusionem idcirco nobis accidere satis certum est, quia speciale aliquid prae oculis propositum, velut formulam quamdam, stabiliter non tenemus, ad quam possit vagus animus post multos anfractus ac discursus varios revocari, et post longa naufragia velut portum quietis intrare. Itaque fit ut hac ignoratione ac difficultate mens jugiter praepedita, errabunda semper et velut ebria per diversa jactetur; et ne illud quidem quod casu potius quam industria
Abbreviated transcription (Latin):
uel rethoricam facundiam uel philosophicã scien¬
tiã consequet᷑: Quappt̃ huic quoq sublimissime
disciplinȩ ꝑquã instruim᷑ dõ iugit᷑ inherere. ñ du¬
bito quȩdam institutionis ineẽ fundamina: qͥb
pͥmũ firmissime eollocatis post hȩc suꝑposita extol¬
lant᷑. ꝑfectionis excelsa fastigia. Cuiꝰ hec eẽ pͥnci¬
pia tenuit suspicamur: ut primũ nouerimꝰ qua
meditatione teneat᷑. uel cogitet᷑ ds̃: deinde hanc ean¬
dẽ quȩcunq ẽ mat̾iã quẽadmodũ ualeamꝰ immo¬
bilit̃ custodire: qd̾ etiã ñ ambigimꝰ culmen totiꝰ
ꝑfectionis existere. Et iccirco quandã memorie hu¬
iꝰ mat̾iam qua ds̃ mente concipiat᷑. uel ꝑpetuo
teneat᷑. nobis cupimus demonstrari: ut eã p̾oculis
retentantes. cũ elapsos nos ab eadẽ senserimꝰ. habea¬
mus in ꝓmptu quo resipiscentes ilico reu̾tam᷑: ac re¬
fumere illã sine tille circuitꝰ mora. et inqͥsitionis

Expanded text:
uel rhetoricam facundiam uel philosophicam scienuel rhetoricam facundiam uel philosophicam scientiam consequetur? quapropter huic quoque sublimisaimae disciplinae, per quam instruimur deo iugiter inhaerere, non dubito quaedam institutionis inesse fundamina, quibus primum firmissime conlocatis post haec superposita extollantur perfectionis excelsa fastigia. cuius haec esse principia tenniter suspicamur, ut primum nouerimus qua meditatione teneatur uel cogitetur deus, deinde hanc eandem quaecumque est materiam quemadmodum ualeamus inmobiliter custodire, quod etiam non ambigimus culmen totius perfectionis exsistere. et idcirco quandam memoriae huius materiam, qua deus mente concipiatur uel perpetuo teneatur, nobis cupimus demonstrari, ut eam prae oculis retentantes, cum elapsos nos ab eadem senserimus, habeamus in promptu quo resipiscentes ilico reuertamur ac resumere illam sine ulla circuitus mora et inquisitionis
Abbreviated transcription (Latin):
scint corrigant᷑. Quantũ itaq opinio nĩã sese habet:
cuiꝰlibet artis seu disciplinȩ ꝑfectio necesse ẽ. ut a
quib dam mollib incipiens rudim̃tis. facilioribꝰ
pͥmũ ac tenerrimis iniciis imbuat᷑⁊ ut quodã ratio¬
nabili lacte nutrita paulatim. educataꝙ succrescat:
atq ita ab imis ad summa sensim gradatimq con¬
scendat. Quib cum fuerit planiora pͥncipia et qͦ¬
dãmͦ ianuas arrepte ꝓfessionis ingressa: ad penetia¬
lia quoq ꝓfectionis. et excelsa fastigia consequent̃
et absq labore ꝑueniat. Nam quẽadmodũ ꝓnun¬
tiare pueroꝵ quispiã simplices poterit copulas silla¬
barũ: nisi pͥus elementors caracteres diligent agno¬
uerit: Uel quomͦ citatam legendi ꝑitiam conse¬
quet᷑: qui breues et ꝑ angustas descriptiones no¬
minũ necdũ ẽ idoncꝰ coniugare: Qua autẽ ratio¬
ne is quiꝑitia gramatice disciplinȩ minꝰ instruetꝰ ẽ.

Expanded text:
sunt corrigantur. quantum itaque opinio nostra sese habet, sunt corrigantur. quantum itaque opinio nostra sese habet, cuiuslibet artis seu disciplinae perfectio necesse est ut a quibusdam mollibus incipiens rudimentis facilioribus primum ac tenerrimis initiis inbuatur, ut quodam rationabili lacte nutrita paulatim educataque succrescat atque ita ab imis ad summa sensim gradatimque conscendat: quibus cum fuerit planiora principia et quodammodo ianuas adreptae professionis ingressa, ad penetralia quoque perfectionis et excelsa fastigia consequenter et absque labore perueniat. nam quemadmodum pronuntiare puerorum quispiam simplices poterit copulas syllabarum, nisi prius elementorum characteres diligenter agnouerit? uel quomodo citatam legendi peritiam consequetur, qui breues et perangustas descriptiones nominum necdum est idoneus coniugare? qua autem ratione is qui peritia grammaticae disciplinae minus instructus est
Abbreviated transcription (Latin):
incipiat in hoc uasculo p̃gustare. Hic inqũa finis
tociꝰ ꝑfectionis ẽ: ut eo usq extenuata mens ab om̃i
situ carnali ad spũalia cotidie sublimet᷑: donec
omis eiꝰ conu̾satio. om̃is uolutatio cordis una et ui¬
gis efficiatur oratio. GER M A N U8.
Haior nob̃ ad p̃teritȩ illiꝰ collationis admirationc̃. ob
quã huc recurrimꝰ: magnitudo stuporis accrescit.
Quantũ enĩ incitamento doctrinȩ huiꝰ ad desideriũ
ꝑfecte beatitudinis inflãmam᷑: tantũ maiore despera¬
tione concidimꝰ: ignorantes qu̾ẽ admodũ displinã
tante sublimitatis expetere uel obtinere possimꝰ.
Quaꝓpt̃ quȩ incella positi. diutina meditatione
uoluere ceꝑamus. quia necesse ẽ loquaci forsitan
ꝓsecutione ꝓferri: q̃s ut explicari ea a nobis patient̃
admittas: quanqua sciamus beatitudinẽ tuam.
nullis offendi solere ineptiis infirmoꝵs: quȩ uel ob
hoc inmediũ sunt ꝓferendȩ. ut quȩ ineis absurda

Expanded text:
incipiat in hoc uasculo praegustare. hic, inquam, finis incipiat in hoc uasculo praegustare. hic, inquam, finis totius perfectionis est, at eo usque extenuata mens ab omni situ carnali ad spiritalia cotidie sublimetur, donec omnis eius conuersatio, omnis uolutatio cordis una et iugis efficiatur oratio. GERMANVS: Maior nobis ad praeteritae conlationis illius admirationem, ob quam huc recarrimus, magnitudo stuporis adcrescit. quantum enim incitamento doctrinae huius ad desiderium perfectae beatitudinis inflammamur, tantum maiore desperatione concidimus, ignorantes quemadmodum . disciplinam tantae sublimitatis expetere uel obtinere possimus. quapropter quae in cella positi diutina meditatione uoluere coeperamus, quia necesse est loquaci forsitan prosecutione proferri, quaesumus ut explicari ea a nobis patienter admittas, quam quam sciamus beatitudinem tuam nullis solere offendi ineptiis infirmorum, quae uel ob hoc sunt in medium proferendae, ut quae in eis absurda