comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cit qͥcũq rex. s rex: saluator. q̃ u̾bũ latina lingͣ
antea non habebat. s habere poterat. sic̃ p̾o¬
tuit quando uoluit. Emmanuel ex hebiro
in latinum significat nobiscũ deus scilicet qi
ꝑ uirginẽ natus deus hominib in carne mor¬
tali apparuit. ut terrenis uiam salutis ad cȩ¬
lum aꝑiret. Ad diuinitatis substantiã quȩ ꝑ-¬
tinent ista sunt. deus et dñs. Deus autẽ dictus
propt̃ unam cũ patre substantiã. dñs propter
seruientẽ creaturã. Deus aucẽ et homo: quia
uerbum et caro. Unde et bis. genitus dr̃. siue qi
pater eiun genuit sine matre in eternitate. siue
quia mater sine patre in tempore. Unigenitꝰ
autẽ uocatꝰ scdm diuinitatis excellentiã. quia
sine fratrib Primogenitus. scd̾m susceptionẽ
hominis. in qͣ ꝑ adoptionem gr̃e frẽs hab̾e
dignatus est. quib esset pͥmogenitus. Oomo¬
usion patͥ: ab unitate substantie appellatur. Sub¬
unum. Utrumq igit᷑ coniunctũ. sonat una

Expanded text:
 rex Salvator. Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat 'nobiscum Deus,' scilicet quia per Virginem natus Deus hominibus in carne mortali apparuit, ut terrenis viam salutis ad caelum aperiret. Ad divinitatis substantiam quae pertinent ista sunt: Deus, Dominus. Deus autem dictus propter unitam cum Patre substantiam. Dominus propter servientem creaturam. Deus autem et homo, quia Verbum et caro. Unde et bis genitus dicitur, sive quia Pater eum genuit sine matre in aeternitate, sive quia mater sine patre in tempore. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; Primogenitus, secundum susceptionem hominis, in qua per adoptionis gratiam fratres habere dignatus est, quibus esset primogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur. Sub ὁμο- unum. Utrumque igitur coniunctum sonat una
Abbreviated transcription (Latin):
coeternus ante scła filius. postꝙͣ uenit plenitu.¬
do temporis. propt̾ salutẽ nr̃am formã serui
accepit. et factus est filius di. hominis filius.
Vnde quedã de illo in scripturis scđm formã
di. quedam seđ̾m formã serui dicunt᷑. quorũ
exempli grã. duo quedã cõmeniorentur. ut
singła ad singła referantur. Sodm formã enĩ¬
di de se ipso dixit. ego et pater unũ sumꝰ. scd̃m
formã serui. qm̃ pater maior me ẽ. Homines
autẽ minꝰ intelligentes quid ꝓpt̃ quod dicat᷑:
ea quȩ ꝓpt̃ formã serui dicta sunt. uolunt tns¬
ferre ad formã dĩ. et rursus caquę dicta sunt
ut ad se inuicẽ ꝑsone referantur: uolunt no¬
mina esse nature. atq substantie. et faciunt
errorem in fide. Sic autẽ di filio coniuncta ẽ
humana natura. ut ex duab substantiis fi¬
eret una ꝑsona. Solus gͥ homo ꝑtulit crucẽ.
s propt̾ unitatem ꝑsonȩ et deus dicitur ꝑtu¬

Expanded text:
coaeternus ante saecula Filius, postquam venit plenitucoaeternus ante saecula Filius, postquam venit plenitudo temporis, propter salutem nostram formam servi accepit, et factus est Filius Dei hominis filius. Unde et quaedam de illo in Scripturis secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi sequuntur. Quorum exempli gratia duo quaedam commemorantur, ut singula ad singula referantur. Secundum formam Dei de se ipso dixit, Ego et Pater unum sumus; secundum formam servi, Pater major me est. Homines autem minus intelligentes qea quae propter formam servi dicta sunt volunt transferre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei filio coniuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solus igitur homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et Deus dicitur pertu
Abbreviated transcription (Latin):
ad deum imus. hostiũ: qr ꝑ ipsũ ad deum
ingredim᷑. Mons. quia fortis. petra: qr firmi.¬
tas ẽ credentiũ. lapis angularis. uel qi duos
parietes e diuerso. idẽ de circũcisione et p̃
putio uenientes. in unã fabricã ȩccłȩ iungit.
uel quod pacẽ in se angłis et hominib facit.
lapis offensionis. quia ueniens humilis. of
tus ẽ petra scandali. sicut dicit apłs. iudeis qͥ¬
dem scandalũ. Fundamentũ autẽ ido uocat᷑:
quia fides in eo firmissima ẽ. uel qr suꝑ eũ
aries. propt̃ principatũ. et edus ꝓpt̾ similitu¬
dinẽ carnis peceati. et uitulus. pro eo qͦd pro
nobis est ĩmolatus. et leo. proregno et fortitu¬
dine. et serpens. pro morte et sapientia. Idẽ
et uermis. quia resurrexit. aquila. quod post
resurrectionem ad astra meauit. Nec mirum
si uilib significationib figuretur. qui usq
ad ur̃arum passionum seu carnis contumeli¬
as descendisse cognoscitur. qͥ cũ sit dei patris

Expanded text:
ad Deum imus. Ostium, quia per ipsum ad Deum ad Deum imus. Ostium, quia per ipsum ad Deum ingredimur. Mons, quia fortis. Petra, quia firmitas est credentium. Lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est de circumcisio venientes in unam fabricam Ecclesiae vel quod pacem in se angelis et hominibus facit. Lapis offensionis dicitur, quia veniens humilis offetus est petra scandali, sicut dicit Apostolus: Judaeis quidem scandalum. Fundamentum autem ideo vocatur, quia fides in eo firmissima est, vel quia per eum Aries propter principatum; et Haedus propter similitudinem carnis peccati; et Vitulus pro eo quod pro nobis est immolatus; et Leo pro regno et fortitudine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit; Aquila, propter quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Qui dum sit Dei Patris
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Paraclitus autẽ grecũ est. quod latine
dicitur aduocatus. quod nom̃ et filio et spi¬
ritui scõ asscribitur. Iuxta quod et dñs in
uocatur: qr pro culpa nr̃a remouenda curam
gerit. et pro abluendis nr̃is cruninib curã
impendit. Sponsus. quia descendens de o¬
lo adhesit ȩccłȩ. ut pace noui testamenti es¬
sent duo in carne una. Angłs dr̃: propt̃ ad¬
nuntianonem paternȩ ac sue uoluntatis.
dr. eo quod apparuit huic mundo. uerbum
caro factũ. unde et idem dicit. Ego a patre
dr: quia natus ẽ. propheta: quia futura re¬
uelauit. sacerdos: qr pro nobis hostiã optulit.
Pastor qr eustos. magister: qr ostensor. Nara¬
renus a loco. nazareus amerito. idẽ sc̃s. siue
mundus. quia peccatũ non fecit. Siquidẽ
et de alus inferiorib reb nominũ species
ad se traxit xp̃c. ut facilius intelligat᷑. Dr̃
enĩ panis. qr caro. uitis. quia sanguine ipsiꝰ
redempti sumꝰ. Fos. qr electus. uia: qr ꝑ ipsũ

Expanded text:
aracletus autem Graecum est, quod Latine dicitur advocatus. Quod nomen et Filio et Spiritui sancto adscribitur, iuxta quod et Dominus vocatur, quia pro culpa nostra removenda curam gerit, et pro abluendis nostris criminibus curam inpendit. Sponsus, quia descendens de caelo adhaesit Ecclesiae, ut pace Novi Testamenti essent duo in carne una. Angelus dicitur propter adnuntiationem paternae ac suae voluntatis. dicitur eo quod apparuit huic mundo Verbum caro factum, unde et idem dicitIoann. 16, 28:' Homo autem dicitur quia natus est. Propheta, quia futura revelavit. Sacerdos, quia pro nobis hostiam se obtulit. Pastor, quia custos. Magister, quia ostensor. Nazarenus vero a loco. Nazareus a merito, id est sanctus sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intellegatur. Dicitur enim Panis, quia caro. Vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus. Flos, quia electus. Via, quia per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
s cõmunis nuncupatio potestatis. Dum enĩ
dicitur xp̃c: cõmune dignitatis nomen est.
in aliqua gente fuit. nsi tantũ in illo regno
ubi xp̃c ꝓpħabatur. et unde uenturus erat.
Messias autẽ hebraice dicit᷑ latina autẽ lo¬
cutione unctus. Eiece xp̃c. Ih̾c hebraice. grece
sother. latine salutaris. siue saluator initerp̃tat᷑.¬
pio eo quod cunctis gentib salutifer uenit.
Ethimologiam enim nominis huiꝰ. etiã eu¬
uangelista significat dicens. Nocabis nom̃
eius saluator. qr ipse saluum faciet populũ

Expanded text:
Christus, sed communis nuncupatio potestatis; dum enim Christus, sed communis nuncupatio potestatis; dum enim dicitur Christus, commune dignitatis nomen est; in aliqua gente fuit, nisi tantum in illo regno ubi Christus prophetabatur, et unde venturus erat. 6. Messias autem Hebraice dicitur, Graece Christus, Latina autem locutione unctus. 7. Jesus Hebraice, Graece Σωτὴρ, Latine autem Salutaris, sive Salvator interpretatpro eo quod cunctis gentibus salutifer venit. 8. Etymologiam enim nominis hujus etiam evangelista significat, dicens: Vocabis nomen ejus Jesum, quia ipse salvum faciet popu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c appellari in scripturis inuenitur
diuinis. Nam ipse dei patris unigenitus filiꝰ.
dum esset equalis patri. propt̃̾ salutẽ nrãm for¬
mã serui accepit. Proinde quedã nomina in
illo ex diuinitatis substantia. quedã ex dis¬
pensatione suscepte humanitatis assumpta
sunt. Xpc̃ namq a crismate ẽ appellatus. ħ
est unctus. Prxceptum enim fuerat iudeis ut
sacrum conficerent unguentum quo ꝑungi
possent hii qui uocabantur ad sacerdotium
uel ad regnum. Et sicut regib nunc indum̃-¬
cũ purpurȩ insigne est regie dignitatis. sic
illis unctio sacri unguenti nomen ac potesta¬
tem regiam conferebat. Et inde xp̃iani dicti.
a crismate quod est unctio. Nam crisma grece
latine unctio nuncupatur. Que etiam dño
nom̃ accomodauit. facta sp̃italis. qr spu unctus
Collecti sunt enĩ in hac ciuitate aduersus scm̃
filium tuũ quem unxisti non utiq oleo uisibi¬
li s gr̃e dono. quod uisibili significatur un

Expanded text:
stus appellari in scripturis invenitur divinis. Nam ipse Dei Patris Unigenitus filius, dum esset aequalis Patri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensatione susceptae humanitatis adsumpta sunt. Christus namque a chrismate est appellatus, hoc est unctus. Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent hi qui vocabantur ad sacerdotium vel ad regnum: et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat, et inde christi dicti a chrismate, quod est unctio. 3. Nam chrisma Graece, Latine unctio nuncupatur, quae etiam Domino nomen accommodavit facta spiritualis, quia spiritu unctus rum: Collecti sunt enim in hac civitate, adversus sanctum Filium tuum, quem unxisti; non utique oleo visibili, sed gratiae dono, quod visibili significatur ung
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑ ꝓ designatione linear̃. quĩ hec littera
unĩ significat apud grecos
uꝑficialis numerus
est qui ñ solum longitudine sed lati¬
duine continet᷑ ut trigonus. quadrat᷑. qͥn
quis angulus. uł circulat᷑. nuineri. & ceteri
qui semꝑ inplano pede. idẽ. suꝑficie continẽt᷑:
Trogonꝰ numerꝰ ẽ ita
Quadiatꝰ numerꝰ ẽ ita.
Quinq ãguł ita.

Expanded text:
ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecos.o Superficialis numerus est, qui non solum longitudine, sed et latitudine continetur, ut trigonus, quadratus, queangulus vel circulatus numeri, et ceteri, qui semper in plano pede, id est superficie continentur. Trigonus numerus est ita.o Quadratus numerus est ita.o Quinqueangulus ita.
Abbreviated transcription (Latin):
bis .ix. cum aliis .iiii. partibus eiꝰ: Submulti¬
plex suꝑ partionalis mimer̃ ẽ qͥdum ad for
ciorem sibi comꝑatꝰ fuerit. continet᷑ ab eo
multiplicit̾. cũ aliqͥbus partibus suis. Ut u̾bi
gr̃a : ui. ad .uiiiꝰ. coͣntinentur. bis. cũ aliis partibꝰ
suis .iiii.adxi. comunentur. bis contribus par¬
tibus suis: Tercia diuisio tocius numeri
umeri .i. aut discretisunt .ii.
aut concinentes: Iste di uidit᷑ sic: i. line¬
alis :.ii. Suꝑficiosi: ii. solidi Discrecus nu¬
merꝰ ẽ qui adiscretis monadibus continet᷑.
Ut u̾bi grã.iii.iiii.u.ui. & reliqui. Conti¬
nens numerꝰ ẽ: qui comunctis monalibus
continet᷑. Uerbi gr̃a: Ternarius numerus in
magnitudine incelligat᷑. idẽ linea aut spa¬
cium aut solidum dicit᷑. Continens similit̃.
quatnarius & qui naruis numeri:
Linealis numerus ẽ. qͥ inchoans amonade.
linea alit̃ seribit᷑. usq ad finitum. Ude alfa

Expanded text:
bis IX cum aliis III partibus eius. Submultibis IX cum aliis III partibus eius. Submultiplex superpartionalis numerus est, qui dum ad fortiorem sibi comparatus fuerit, continetur ab eo multipliciter cum aliquibus partibus suis, ut uerbi gratia III ad VIII continentur bis cum duabus partibus suis; IIII ad XV continentur tertio cum tribus partibus suis. De tertia divisione totius numeri . Numeri 1 aut discreti sunt, 2 aut continentes. Iste dividitur sic: 1 lineales, 2 superficiosi, 3 solidi. Discretus numerus est, qui a discretis monadibus continetur, ut verbi gratia III. IV. V. VI. et reliqui. Continens numerus est, qui coniunctis monadibus continetur; ut verbi gratia ternarius numerus in magnitudine intellegatur, id est in linea, aut spatium aut solidum dicitur continens: similiter quaternarius et quinarius numeri. Linealis numerus est, qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alpha
Abbreviated transcription (Latin):
aquinq. cum aliis duabus partibus suis
particularis numerꝰ ẽ minor. qͥ concurecis
inforciori numero cũ aliqͣ parte sua. ai
media. aut tercia. aut̃ qͣca. aut quinta
& ceteris. Sub multi plex particularis ni¬
merꝰ ẽ. qͥdũ comparat᷑ su̾it ad inferiorem sibi
numerum multiplicit̃ cum aliqua por¬
fuerint. continent inse. bis bini. iii. es
unã partem eius: uiiuad.iiii.dum com¬
ꝑati fuerĩt. continent inse. bisquatni. & unã
partem eiꝰ Subinultiplex suꝑ particularis
numerus ẽ. qͥdum comparatꝰ ad inferiorem
sibi numerum fuerit. continet eum multi¬
ylicit̃. eum aliis partibus eius Ut uerbi gr̃a.
UIII. ad .iii.dum comparati fuerint: continẽt
inse. bisterni. cum aliis duabus partibus euis
XIIII.adxii. dum comꝑati fueruit: continẽt
inse. bis seni. cum alis duabus partibus eiꝰ:
XUI. ad .uii. dũ cõꝑati fuerint. continent eũ.
bis. cum aliis duabus partibus eius. xxii. ad.
ix. dum comꝑati fuerint. continet intra se.

Expanded text:
suis; erparticularis numerus est minor, qui continetur in fortiori numero cum alia una parte sua, aut media, aut tertia, aut quarta, aut quinta; et ceteri. Multiplex superparticularis numerus est, qunumerum multipliciter, cum aliqua parfuerint continent in se bis binos, et unam partem ejus; IX ad IV dum comparati fuerint continent in se bis quaternos, et unam partem ejus. 12. Multiplex superpartiens numerus est qui, dum comparatus ad inferiorem sibi numerum fuerit, continet eum multipliciter cum aliis partibus eius, ut uerbi gratia VIII ad III dum comparati fuerint, continent in se bis terni cum aliis duabus partibus eius; XIIII ad VI dum comparati fuerint, continent intra se bis seni cum aliis duabus partibus eius; XVI ad VII dum comparati fuerint, continent eum bis cum aliis duabus partIX dum conparati fuerint, continent intra se
Abbreviated transcription (Latin):
rint: continent inse cria. & aliũ unum qͥ
dũ cõꝑati fueruit. habent inse quat̾narui
numerum. & alium unũ. qͥ qͣrta parsdiciꝰ
ẽẽ qͣternarii numeri E ceteri tales Su¬
parciens numerꝰ ẽ qͥ inse inferiorem nu¬
merũ totũ continet. ⁊ suꝑ hoc alteras par¬
aut alias Ut u̾bi grã :u. ad.iii. dũ conꝑati
fuerĩt: habet inse qͥuarius numerꝰ tͥnarii¬

Expanded text:
tinent in se III, et alium unum, qui dum conparati fuerint, habent in se quaternarium numerum, et alium unum, qui quarta pars esse dicitur quaternarii numeri, et ceteri tales. Superpartiens numerus est, qui in se inferiorem numerum totum continet, et super hoc alteras paraut alias; ut verbi gratia V ad III dum conparati fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
ne declarat: Similit̃ &. quad raginta dies. qui¬
bꝰ moyses & elias & ipse dñs ieiunauerunt.
sine niuneroꝵ cogitatione ñ intelligunt᷑ S
&. alii inscriptui s sc̃is numeri existunt.
quoꝵ figuras. ñ nisi noti huiꝰ artis scientis
solue̾ possunt: Datum ẽ etiam nobis ex aliqͤ
parte. sub numeroꝵ consistere disciplina
quando horas ꝑeã discimꝰ. quãdo de m̃si um
curricuł disputamꝰ. quando spacium anis
redeuntis agnoscimꝰ: ꝑnumerum si qͥdem
ne confundam᷑ instruim᷑ olle nuinerum
conpotum & euncta ignarantia cȩxa conpla

Expanded text:
ne declarat. Similiter et quadraginta dies, quine declarat. Similiter et quadraginta dies, quibus Moyses et Helias et ipse Dominus ieiunaverunt, sine numerorum cognitione non intelleguntur. Sic et alii in scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum est etiam nobis ex aliqua parte sub numerorum consistere disciplina, quando horas per eam dicimus, quando de mensuum curriculo disputamus, quando spatium anni redeuntis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum conputum, et cuncta ignorant
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. Octo uͦ ꝑtranslationẽ. sic̃ illi ocdo. ⁊ nos¬
nos decem: Dicti aut̃ decẽ. agreca ethimo¬
logia. eo qđ ligent & coniungant infra
iacentes numeros Nlam desmos. conun¬
gere uł ligare apud eos dicit᷑. Porro iugnnti
dicti. qđ sint decẽ bis. geniti.u. ꝓ .b. littera
posita Triguita. qđ aternario denariogin¬
nant᷑. Sic usq ad nonaginta: Centum uen
uocati. a cantu. qđ ẽ circulum: Ducenti.
aduo centum. sic ꝙ. reliqͥ usq ad mille. Mille
aut̃. amultitudine: Unde & milicia. quasi
multicia Inde ⁊ iilia. quȩ greci mutata
litera. miriades uocant:¬
acio numeroꝵ contempnenda ñ ett
Inmultis enĩ scãrum scripturarum
locis. qntum misterium habent. elucet. Nõ
enĩ frustra in laudibus dĩ dictum ẽ. omũ
inmñsura &. numero. & pondere fecisti Seua¬
rius nainq q partibus suis ꝑfectus ẽ. ꝑfecti¬
onẽ inundi quadã numeri su significato¬

Expanded text:
lum. Octo vero per translationem, sicut illi et noslum. Octo vero per translationem, sicut illi et nosnos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata littera myriadatio numerorum contemnenda est, quia in multis sanctarum Scripturarum locis quantum mysterium habet elucet. Non etiam frustra in laudibus Dei dictum est: Omnia in mensura et in numero et in pondere fecisti. Perus qui partibus suis perfectus est, perfectionem mundi quadam numeri sui significatio
Abbreviated transcription (Latin):
discipliua numeroꝵ: Greci enm
niamẽrum rithinon dicunt. quam scripto¬
res scãrum litterar̃ int disciplinas mathe¬
naticas. idõ pͥmam eẽ uoluer̃. quĩ ipsa ut sit.
nullam aliã indiget disciplinã Ausica
aut̃ & geomethria ⁊ astronomia ꝗ secunt᷑:
ut sint atq subsistant. istius egent auxilio
gorã aueupant conscripsisse. ac de inde.
anicomaco diffusiuus eẽ dispositam. quam
apud latinos. pͥmus apuleius. de inde boe
constituta. Nam unũ semel. numeri
umero. nunmꝰ nom̃ dedit. ⁊ asua fre¬
quentacione uocabulum indidit. Unꝰ:
agreco nom̃ trahit. Greci enĩ unum dicũt.¬
ena. sic duo. & cres. qͦs illi. dia. ꝙtria appellãt
Quatuor uͦ. afigura quadrata nom̃ sũpse¬
runt Quinq aut̃. ñ scđm naturam. sed scđm
placitum uoluntatis. uocabulum accepert̃
abeo qͥ numeris nomina indidit: Sex aũt¬
⁊ septem. agreco ueniunt: Inmultis enim
nominibus q̃ ingreco aspirationẽ habent.
ꝓepta. septem: Sicut ꝓerpillo herba. serpil¬

Expanded text:
disciplina numerorum. Graeci enim numerum ἀριθμόν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit nullam aliam indiget disciplinam. Musica autem et Geometria et Astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilium.goram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam; quam apud Latinos primus Apuleius, deinde Boeticonstituta. Nam unum semen numeri Numero nummus nomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus a Graeco nomen trahit; Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellaumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent,  et pro ἑπτά septem, sicut pro herpillo herba serpil
Abbreviated transcription (Latin):
parcientes Pse numerus e. qui sine relacio
les: Ad aliqͥd numerus ẽ. qui relatiue ad ali¬
os comꝑat᷑. ut uerbi grã .iiii.ad.ii. dũ cõꝑatꝰ
fuerit: duplex dicit᷑. & multiplex: uiadin.
uiII.ad.iiii.x.ad.U Et iterũ .in. ad .a. tͥplex:
Ul.ad.ii..uiIii. ad .iii. ⁊ceteri Equales
iumeri dicunt᷑. qͥ scđ̾m qnͣtitatẽ ẽquales st̃.
c Inȩquales numeri sunt. qͥ ad inuicem
comparati. inȩqualitatẽ demonstrant.
ut.iii.ad.ii.iiii. ad.iii.u. ad.iiii.x.adui.
& uinu̾salit̾. maior minori. aut minor ma¬
iori. huiꝰmodi dũ cõꝑatꝰ fuerit. inęqͥlis dicit᷑.
Maior numerꝰ ẽ qui habet inse illũ mmino¬
rem numerũ. ad quẽ comparat᷑. ⁊ aliquid
plus ut u̾bi gr̃a. qͥnarius numerus tͥnario
numero forcior ẽ: eo qđ habet qͥnariꝰ nume¬
rus inse. trinariũ numerũ. ⁊ alias partes
duas eiꝰ .&. reliqͥtales: Minor numerus ẽ¬

Expanded text:
Per se numerus est qui sine relationles. Ad aliquid numerus est qui relatiue ad alios comparatur, ut uerbi gratia IIII ad II dum comparatus fuerit, duplex dicitur et multiplex, VI ad III, VIII ad IIII, X ad V; et iterum III ad I triplex, VI ad II, VIIII ad III et ceteri. Aequales numeri dicuntur qui secundum quantitatem aequales sunt, et ceteri. Inaequales numeri sunt qui ad inuicem comparati inaequalitatem demonstrant, ut III ad II, IIII ad III, V ad IIII, X ad VI; et uniuersaliter maior minori aut minor maiori huiusmodi dum comparatus fuerit, inaequalis dicitur. Maior numerus est qui habet in se illum minorem numerum, ad quem comparatur, et aliquid plus, ut uerbi gratia quinarius numerus trinario numero fortior est, eo quod habeat quinarius numerus in se trinarium numerum et alias partes eius duas; et reliqui tales. Minor numerus e
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ñ ꝑueniunt. ut uiguiti iiͦi᷑ Hi enim
inmedietatẽ diuisi .xii. faciunt. rursꝰ in aliam¬
medietate. sex. de uide inaliã .iii. & ultra diui¬
sionẽ ñ recipit sectio illa. sed ante unitatẽ inue¬
nit᷑ t̃minꝰ quẽ secare ñ possis In parit̾ impar ẽ
qͥ abimpari numero inparit̃ insurat᷑. Ucxxu.
xluiiii. qͥdũ sint inpares numeri. abimparibꝰ
eciã partibus diuidunt᷑. Ut septaes septeni
rium numeroꝵ. alii simplices sunt. alii cõ¬
positi. alii mediocres: Simplices sunt. quia
nullã aliã habent nisi solam unicatẽ. ut t̃¬
narius solam c̾ciã. ⁊ quinarius solã quintam.
esepterariꝰ solam septimã His enĩ una pars¬
blaẽ. Compositi sunt qui ñsola unitate me¬
dunt᷑ sed eciam abalio numero ꝓcreãtur.¬

Expanded text:
tatem non perveniunt, ut viginti quatuor: hi enim tatem non perveniunt, ut viginti quatuor: hi enim in medietatem divisi XII faciunt, rursmedietatem VI, deinde in aliam III; et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus quem secare non possis. 6. Impariter impar est qui ab impari numero impariter mensuratur: ut XXV, XLIX; qui dum sint impares numeri, ab imparibus etiam partibus dividuntur, ut septies septem, rium numerorum, alii simplices sunt, alii compositi, alii mediocres. Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent, nisi solam unitatem; ut ternarius solam tertiam, et quinarius solam quintam, et septenarius solam septimam: his enim pars una sola est. Compositi sunt, qui non sola unitate metiuntur, sed etiam alio numero procreantur
Abbreviated transcription (Latin):
umerus diuidit᷑ in paribꝰ & in impo¬
ribus Par numerus. duuidit᷑ inhs
Parit̃ par. ⁊ parit̃ impar: Imparit̃ par. imp¬
rit̃ impar: Inpar numerꝰ diudit᷑ inhis
Primum ꝙ simplũ Scdm. & compositum:
Terciũ. ⁊ medio crem Qui qͦdã mͦ pͥmus: in¬
compostẽ .e. Alio uͦ mͦi scd̃s & compositus ẽt
Parnumerus ẽ. qͥ induabus ȩqͥs partibꝰ diui¬
d pocest ut duo. ⁊ quatuor. &. octo. In par uͦ
numerus ẽ qͥ diuidi ȩqͥs partibus nequit. u¬
no inmedio uł deficiente uł suꝑante. ut .iii.¬
U.UII.UIIII. & reliqͥ: Parit̃ par. numerus ẽ.
qui scdm parem numerum parit̃ diuiditur.
quousq ad indiuisibilẽ ꝑueniat unitatẽ. ut
puta. Ix iiii habet medietatem.xxxii. hic
tnariꝰ duo. Sinarius . i. qͥ singularis indiuisibi¬
lis ẽ: Parit̃ inpar ẽ. qui in partes eqͣs recipit
sectionẽ. sed partes eius mox indisse cabiles ꝑina¬
merum diuiseris. incurris inumerum g̃m
partes. etiam diundi possunt. sed usq ad uni¬

Expanded text:
umerus dividitur in paribus et imparibus. Par numerus dividitur in his, pariter par et pariter impar; impariter par et impariter impar. Impar numerus dividitur in his, primum et simplum, secundum et compositum, tertium mediocrem, qui quodammodo primus et incompositus est:alio vero modo secundus et compositus est. Par numerus est, qui in duabus equis partibus dividi potest, ut duo, quatuor et octo. Impar vero numerus est, qui dividi equis partibus nequit, uno medio, vel deficiente, vel superante ut triV, VII, IX et reliqui. 3. Pariter par numerus est qui secundum parem numerum pariter dividitur, quousque ad indivisibilem perveniat unitatem, ut puta LXIV habet medietatem XXXII, hic ternarius duos, binarius unum, qui singularis indivisibilis est. Pariter impar est, qui in partes equas recipit sectionem, sed partes eius mox indissecabiles permamerum diviseris, incurris in numerum qumerus est, cuius partes etiam dividi possunt, sed usque ad uni
Abbreviated transcription (Latin):
ta.octonarium faciunt. lõge adenario mi-¬
norẽ: Simił ẽ huic occonariꝰ. uł alii plu¬
rimi qͥ inpartes redacti. iufra consistũt.
fectus numerus ẽ. qͥ suis partibus ad imi¬
pletur. ut senariꝰ habet enĩ tres partes.
sextã. t̾ciã. & dimidiam: Sexta eiꝰ. unum ẽ.
tercia. duo Dimidia. tres Hee partes. in
sũmã ductȩ. id ẽ. unũ. & duo. & tria. simul eũdẽ
cumsũmant. ꝑficiuntq senariun Sunt
aut ꝑfecti numeri: Intra denariũ. sex¬
Sic intra centenarium.xxuiii Intra mil¬
alia diuisio tocius numeri.uii.¬
nis numerꝰ .i. aut scdm se consułat᷑.
.ii.aut ad aliqͥd: Iste duudt᷑ sir alii
eni sunt ȩq̃les. alii in equales Iste d̃iuidit᷑
sic Alii sunt maiores. alii sunt minores
¶Maiores diuidunt᷑ sic: .i. multiplices.Ii.
Multiplices: suꝑparticulares: quinq mul

Expanded text:
ta octonarium faciunt, longe a denario mita octonarium faciunt, longe a denario minorem. Similis est huic octonarius, vel alii plurimi qui in partes redacti infra consistunt. Perfectus numerus est, qui suis partibus adinpletur, ut senarius; habet enim tres partes, sextam, tertiam, et dimidiam: sexta eius unum est, tertia duo, dimidia tres. Haec partes in summam ductae, id est unum et duo et tria simul eundem consummant perficiuntque senarium. Sunt autem perfecti numeri intra denarium VI, intra centenarium XXVIII, intra milunda divisione totius numeri . Omnis numerus 1 aut secundum se conur, aut ad aliquid. Iste dividitur sic: alii enim sunt aequales, alii inaequales. Iste dividitur sic: alii sunt majores, alii sunt minores. Majores dividuntur sic: in multiplices, multipli
Abbreviated transcription (Latin):
solum monadicum: Ad quindecini uͦ sicom¬
parat᷑ fuerit. scds ẽ & compositꝰ. qm̃ inẽ illi
cominunis nunerus p̃t monadicum. id ẽ
t̃narius numerus. qͥ nouem m̃surat. ter.
t̃ni. ⁊ quindecin terquini Item parium nu¬
meroꝵ alii sunt sunt suꝑ flui. alii sunt di¬
minutiui.alii ꝑfecti. Suꝑflui sunt quoꝵ
partes sunul ductȩ. plenitudinẽ suam excedũt
Ut puta. duodenariͦ Habet enĩ partes qͥnq.
Duodecimã qđ ẽ unũ. Sextam qđ duo. Quar¬
tã qđ tria. Terciã qđ quatuor. dimidiu̾m
qđ sex Unũ enĩ. & duo. & tria. & quatuor.
& sex. simul ducta. sexdecĩ faciunt. & longe
aduodenario excedunt: Sic ⁊ alii similes
plurimi. ut duodeciinus. uicesimꝰ. ⁊ multi
tales: Diminutiui numeri sunt. qͥ par¬
tibus suis computati. minorẽ sũmã effici-¬
unt. ut puta denariꝰ. cuiꝰ partes sunt tres
decima. qẽ unũ. quinta. Quo. dimidia.
q̃quinq: U̾nũ enĩ. ⁊ duo. ⁊quinq simul duc¬

Expanded text:
cum: ad quindecim vero si conparatus fuerit, secundus est et compositus, quoniam inest illi communis numerus praeter monadicum, id est ternarius numerus; quia novem mensurat ter terni, et quindecim ter quini. Item parium numerorum alii sunt superflui, alii diminutivi, alii perfecti. Superflui sunt, quorum partes simul ductae plenitudinem suam excedunt, ut puta duodenarius. Habet enim partes quinque: duodecimam, quod est unum; sextam, quod duo; quartam, quod tria; tertiam, a, sex: unum autem, et duo, et tria, et quatuor, et sex, in summam ducta sexdecim suna duodenario excedunt: sic et alii similes plurimi, ut duodevicesimus, et multi tales. Diminutivi numeri sunt, qui partibus suis computati minorem summam efficiunt, utputa denarius, cuius partes sunt tres: decima, quod est unum; quinta, quod duo; dimidia, quod quinque. Unum enim et duo et quinque simul duc
Abbreviated transcription (Latin):
nes orator. fabula usus est. adu̾sus philis¬
pum. qui cum abatenensibus postulant
ut sibi decem oratores darentur. et disce¬
deret. finxit ille hinc fabulam. quadis¬
suaderet. dicens. lupos aliquando pasto¬
ribus. quorum diligentiã deciꝑe uoluisse.
suasisse. ũ inamicitiã ꝯuenirent. ea tamen
condicione. ut si canes. in quibus erat
causa uirgioꝵ. iure illis tͣderentur. Ad¬
nuisse pastores. ⁊ inspem securitatis dedis¬
se canes. quos ouium suarum uigilan¬
tissimos custodes habebant: Tunc lupi ad¬
empta omni fortitudine. omne qđ ingi¬
gibus illis erat. ñ ꝓsatietate tantum. ue¬
rum etiã ꝓlibidine lacerauerunt: Phi¬
lipum qͦq. pͥncipes populi postulare.
quo facilius possit opprimere spoliatam

Expanded text:
nes orator fabula usus est aduersus Philipnes orator fabula usus est aduersus Philippum qui, cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem oratores darentur et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupum aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere uoluisset, suasisse ut in amiciciam conuenirent ea tamen condicione ut si canes, in qucausa iurgiorum, iure illis traderentur: adnuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes habebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregibus illis erat, non pro satietate tantum, verum etiam pro libidine laceraverunt. Philippum quoque principes populi postulare, quo facilius possit opprimere spoliatam
Abbreviated transcription (Latin):
bestia. pͥma. leo. postrema. draco. media.
ipsa thimera. idest caprea. Etates homi¬
nũ ꝑeam uolentes distinguere. quarũ
ferox et horrens. Prima ad uͦlescentia.
ut leo: dimidiũ uitȩ tempus lucidissi¬
mũ. ut caprea. eo qđ acutissime uideat:
Tunc fit senectus. casibus inflexis. ut
draco: sic & ipocentauri fabulã. ẽẽ. cõfic¬
tam. idẽ hominẽ equo mixtum. ad ex¬
primendã humanę uitȩ uelocitatem.
quia equũ constat ẽẽ. uelocissimum:
Admoris. ut apud oratium. mus loquꝰ
muri. et mustela uulpicule. ut ꝑnarra¬
tionem fictam. ad id qđ agitur. uerax
significatio referatur. Unde et hisopita¬
les sunt fabulȩ. admorum finẽ relatę.
uł sic̃ inbro iudicum. ligna sibi regem
requirunt.q. loquunt᷑ ad oleam.⁊ ad fial
tad uitem. ⁊ ad rubum. qđ totũ utiq
ad mores sigitur. ut ad rem quȩ intes¬
dit᷑. ficta quadã narratione sed uera sigi¬
ficatione ueniatur: fabula sic ⁊ demoste¬

Expanded text:
bestia: Prima leo, postrema draco, media bestia: Prima leo, postrema draco, media ipsa Chimera, id est caprea, etates hominum per eam uolentes distinguere, quarum ferox est et horrens prima adolescentia ut leo, dimidium uite tempus lucidissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, tunc fit senectus casibus subiacens inflexis ut draco, sic et Ippocentauri fabulam esse confictam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humane uite uelocitatem quia equum constat esse uelocissimum, ad mores ut apud Horacium mus loquitur muri et mustela uulpecule, ut post narrationem fictam ad id, quod agitur, uerax significatio referatur. Vnde et Esopi tales sunt fabule ad morum finem relate, uel sicut in libro Iudicum ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oliuam et ad ficum et ad uitem et ad rubum, quod totum utique ad mores fingitur, ut ad rem, que intenditur, ficta quidem narratione sed ueraci significatione ueniatur. Sic et Demosthe
Abbreviated transcription (Latin):
abulaᷤᷤ poete afando nominauerũt.
quia ñ sunt res factȩ. sed tantum
loquendo fictȩ. que idõ sunt inductȩ.
ut fictor mutoꝵ animaliũ inter se
conloquio. imago quȩdã uitȩ hominũ
noscetur: Hasprimus inuenisse cͣditur.
alemon. crotomensis: Appellanturꝙ his¬
opice. quia is. apud frigas. in hac re pol¬
lute: Sunt aũt fabulȩ aut. hisopice.
aut libistice: his opicȩ sunt. cum amma¬
lia muta interse sermocinasse fingũ¬
arbores. montes. petrȩ. flumina Libisti¬
cȩ aut̃. dum hominum cum bestiis aut
bestiarũ cum hominibus fingitur. uocis
ẽẽ. conmercium: fabulas poetȩ quasdã
delectandi causa finxerunt. quasdam
ad naturã rerum. ñ nullas. ad mores
hominũ interp̃tati sunt: Delectandi
causa fictas. ut eas quas uulgo dicunt.
uel quales plautus et terentius cõposue¬
runt. Ad naturã rerum. fabulas fingunt.
ut uulcanꝰ daudus. quia ꝑnaturam nũ¬
quã rectus est ignis Ut illa triformis

Expanded text:
abulas poetae a fando nominaverunt, quia non sunt res factae, sed tantum loquendo fictae. Quae ideo sunt inductae, ut fictorum mutorum animalium inter se conloquio imago quaedam vitae hominum nosceretur. Has primus invenisse traditur Alcmeon Crotoniensis, appellanturque Aesopiae, quia is apud Phrygas in hac re polluit. Sunt autem fabulae aut Aesopicae, aut Libysticae. Aesopicae sunt, cum animalia muta inter se sermocinasse fingunarbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, ut illa triformis
Abbreviated transcription (Latin):
aũ codicillum. fit uice testam̃ti. ita ql
merꝰ. inqͦ institutus heres aut adit las¬
ditatẽ. aue finito tempore crecionis.
cdudit᷑. nec liberum illi ẽ ultra capiedis
hereditatis. Crecio aũ appellata quas
decrecio. idẽ de cernere. ł constituere. s
puta Ille heres mͥ esto. ad ditͣ᷑q cernitoq in¬
fra dies tot Ad eundarum aũ hereditatũ
centesimꝰ statut᷑ erat dies. qͥbꝰ ñeẽt erecio addi¬
ta fidĩ cominissũ dictum. ut fiat qd adefũc¬
to commitit᷑. Nam fides dicta. eo qđ̃ fiat:
Qa tam̃ ñ directis uerbis. s p̃catuus exposcit᷑
Dactum dicitur int̃ partes expace cõueni¬
ens seriptura. legibꝰ ac moribꝰ comꝓbata Et
dictum pactũ quasi ex pace factũ. ab eoqđẽ.
paco ł pango. unde &. pepigit fȩd. Pacitum
similit̾. abeo qđ placet: Alii dicunt pactũ
ẽẽ. qđ uolens quisq facit Placitũ uͦ etiam
nolens conpellit᷑. ueluti quando quisq parat᷑

Expanded text:
autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola merus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum centesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addita. Fideicommissum dictum, ut fiat quod a defuncto committitur. Nam fides dicta eo quod fiat; quod tamen non in directis verbis, sed precativis exposcitur. Pactum dicitur inter partes ex pace conveniens scriptura, legibus ac moribus conprobata; et dictum pactum quasi ex pace factum, ab eo quod est paco, unde et pepigit. Placitum quoque similiter ab eo, quod placeat. Alii dicunt pactum esse quod volens quisque facit; placitum vero etiam nolens conpellitur, veluti quando quisque paratus
Abbreviated transcription (Latin):
si ñlatet. tam̃ si p̃dictis ꝑsonis ñ ꝓferã
suppͥm tam̃ uidetur: Nam cupacio et
quã intabulis cerisq testat᷑. recitas dit
Hȩc ut in his tabuliscerisq scriptas
ita dico. ita lego Itaq uos ciues roman
testimoniũ michi ꝑhibete E hoc dicñ
ñ cupacio: Nancupare ẽ enĩ palã nomioi¬
re. ⁊ confirmare: Ius liberoꝵ ẽ coniugin
sine liberis. inuicẽ ꝓloco pignoꝵ. heriti¬
tis alt̾na conscriptio Codicillum aũ ut
ueteres aunt. sine dubio ab actore diti
qui hoc scripturȩ genꝰ instituit. Est
aũ scriptura. nulla indigens sollẽpnro¬
te uerboꝵ. s sola testatoris uoluntat
qualicumq scripturȩ significatione er¬
sa Cuiꝰ beneficio. uoluntatibꝰ de fuͬetri
constat ẽẽ subuentum. ꝓpt̃ legaliũ ib
difficultatẽ. aut certe ꝓpt̃ necessitat a
hibendoꝵ sollempinũ. ita ut qͥscribit ab¬
lũ eiusdẽ scripturȩ codicillũ uocet. di

Expanded text:
si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, supprimi tamen videtur. Nuncupatio est, quam in tabulis cerisque testator recitat, dicens: 'Haec ut in his tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego: itaque vos, cives Romani, testimonium mihi perhibete,' et hoc dicitur nuncupatio: nuncupare est enim palam nominare et confirmare. Ius liberorum est coniugum sine liberis invicem pro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, siqui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nulla indigens solemnitate verborum, sed sola testatoris voluntate qualicunque scripturae significatione expressa; cujus beneficio voluntatibus defunctorum condifficultatem aut certe propter necessitatem adhibendorum solennium, ita ut qui scribit, titulum eiusdem scripture codicillum vocet. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
eciã epistolar̃ alloquiã seribant᷑. unde ꝙ por¬
tatores earum. tabellarii uocant᷑: Testam̃tũ¬
iuris ciuilis ÷ quinq testiũ subcriptione
firmatũ: Lestamentũ iuris p̃torii ÷ septẽ
testiũ signis signatũ: S illud apud ciues
fit. Inde ciuilȩ: Istud apud p̃tores. Inde
uiris p̃torii. Testamentũ aũ signare. no¬
tare ÷. idẽ ut notũ sit qđ scriptum ẽ Olo¬
grafum testam̃tũ ÷ manu auctoris totũ
conscriptum. atq sub seriptum. unde ⁊ nom̃
accepit: Greci enĩ olo totũ. grafi dite
dicunt: Irritum testam̃tum ẽ. si is qͥtesos
capite diminutus ẽ. aut si ñ rite factum
In officiosum testam̃tũ ÷ qđ frustra libu
exheredatis. sine officio naturalis piecas
in extraneas ꝑsonas redactũ ẽ: Ruptia
testam̃tũ. inde uocatũ. eo qđ nascente pt¬
umo neq ex heredato nominatĩ. neq hur¬
de instituto dirumpitur: Supp̃sum es¬
tam̃tum ẽ. qđ infraude heredũ ł legata¬

Expanded text:
llis epistolarum alloquia scribebantur: unde portitores earum tabellarios vocaveruuinque testium subscriptione firmatum. Testamentum iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum consaccepit. Greci enim olo, totum, graphum literam dicunt. Ircapite diminutus est, aut si non rite factum est. Inofficiosum testamentum est, quod frustra liberis exheredatis sine officio naturalis pietatis in extraneas personas redactum est. Ruptum testamentum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est, quod in fraude heredum vel legata
Abbreviated transcription (Latin):
estes sunt quibꝰ querit᷑ ueritas inudicio
hos qͥsq ante iudiciũ. sibi placitis alligat.
ne cui sit postea liberũ aut dissimulare. aut
sub trahere se: Unde ⁊ alligati appellant᷑. Item
testes dicti qđ testam̃to adhiberi solent: Sicut
signatores. qđ testamentũ signant: .xx iiii¬
mentoꝵ. q̃ quia ñ ui. s uoluntate p̾cedit.
idõ tale nom̃ accepit:
estam̃tum uocatum. qr nisi testator mor¬
tuus fuerit. nec confirmari postest. nec
sciri. qͥd ineo scriptum sit. quia clausum &.
obsignatũ ÷ Et inde dictum ÷ testam̃tũ. q non
ualet nisi post testatoris monum̃tũ: Unde &.
dicit᷑. qd̾ ñ ualet nisi testatoribꝰ inortuis. s om̃e
pactum i placitũ testam̃tũ uocabant: Nam
laban ⁊ iacob. testam̃tũ fecerunt. qđ utiq eti¬
am int̾ uiuos ualeret. Et inpsalmis legitur

Expanded text:
estes sunt quibus veritas quaeritur in iudicio. Hos quisque ante iudicium sibi placitis alligat, ne cui sit postea liberum aut dissimulare aut subtrahere se; unde et alligati appellantur. Item testes dicti quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signant. mentorum; quae quia non vi, sed voluntate procedit, ideo tale nomen accepit. Testamentum vocatur quia, nisi testator mortuus fuerit, nec confirmari potest nec sciri quid in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est; et inde dictum testamentum, quia non valet nisi post testatoris monumentum, unde etdicitur, quod non valet nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum testamentum vocabant. Nam Laban et Iacob testamentum fecerunt, quod utique etiam inter vivos valeret, et in Psalmis legitur
Abbreviated transcription (Latin):
s uł duo. ł plures Non enĩ inumꝰ ore. sed
induoꝵ. aut trium testiũ stat om̃e uerbum:
Item condiciones. qđ int̾ se conueniat sermo
testium. qͣsi condictiones Stipulatio ẽ ꝓmis¬
sio. ł sponsio. unde et sponsores ꝓͣmissores. sti¬
pulatoris uocant᷑ Dicta aũ stipulatio. absti¬
pula. Ueteres enĩ. quando sibi aliqͥã ꝓmitte.¬
bant stipulam tenentes frangebant. quã
iterum uingentis. sponsiones suas agnosce¬
bant. siue qđ stipulũ. iuxta paulum iuri¬
dicũ. firmũ. appellauerunt: Sacramentũ ÷
pignꝰ sponsionis: Uõcatũ aũ sacram̃tũ.ꝙ uio¬
lare qđ quisq ꝓmittit. ꝑfidiȩ ẽ: xxu.

Expanded text:
sed duo vel plures. Non enim in unius ore, sed sed duo vel plures. Non enim in unius ore, sed in duorum aut trium testium stat omne verbum. Item condiciones, quod inter se conveniat sermo testium, quasi condictiones. Stipulatio est promissio vel sponsio; unde et promissores stipulatores vocantur. Dicta autem stipulatio ab stipula. Veteres enim, quando sibi aliquid promittebant, stipulam tenentes frangebant, quam iterum iungentes sponsiones suas agnoscebant sive quod stipulum iuxta Paulum iuridicum firmum appellaverunt. Sacramentum est pignus sponsionis; vocatum autem sacramentum, quia violare q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recte. s ex more Cirografũ ÷ cautio Emp¬
cio &. uendicio ẽ. rerũ cõmutacio. atq cõtrac¬
tus. exconuenientia ueniens Emptio aũt
dicta. qđ ame. tibisit. Uendicio qͣsi uenun¬
datio. idẽ a nundinis: Donacio ẽ. cuiꝰlibet rei
transactio: Dictã aũ dicunt donationem.
qͣsi don actionẽ: Edotẽ. qͣsi do itẽ Precedẽ¬
te enĩ inruptiis donatione dos sequit᷑.
Nam antiquit᷑. nupciarum erat rit᷑. quo
s maritꝰ ⁊ uxor inuicẽ enebant. neuideret᷑
uxui ancilla. sic̃ habemꝰ in iure: Inde est
qđ p̃cedente donatione uiri. sequitur dos
uxoris Donacio usu fructuaria idõ dicit᷑.
qi donator ex ea usũ fructuũ adhuc reti¬
net. seruato eui donatũ ẽ iure. Donacio
directa. idõ ñcupat᷑. qr nure. ⁊ usu. statim
transit inalterũi. nec ultͣ aliqͥd ad ius
donatoris retorquet᷑. Condiciones ꝓprie
testiũ sunt. ⁊dictȩ condiciones ac̃dicendo¬
quasi co.ndictiones. qr ñ ibi testis unꝰ uirat.¬

Expanded text:
non recte, sed ex more. Chirographum. Cautio. Emtio et venditio est rerum commutatio atque contractus ex convenientia veniens. Emtio autem dicta, quod a me tibi sit: venditio quasi venundatio, id est a nundinis. Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in iure. Inde est quod praecedente donatione viri sequitur dos uxoris. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quod donator ex ea usum fructum adhuc retinet, servato cui donatum est iure. Donatio directa ideo nuncupatur, quia et iure et usu statim transit in alterum, nec ultra aliquid inde ad ius donatoris retorquetur. Condiciones proprie testium sunt, et dictae condiciones a condicendoquasi condiciones, q
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentat aspectui Suggero sane & omnim
supplicatio  deposeo: ut librum ethunolos
qũẽ iam fauente dño audiuimꝰ consũma
iubeatis. quia ut mͥ sum conseius. magna
ibi exparte serui tui postulatione sudast

Expanded text:
repraesentabit aspectui. Suggero sane et omnimoda repraesentabit aspectui. Suggero sane et omnimoda supplicatione deposco, ut librum Etymologiarum, quem jam, favente Domino, audivimus consummatum, rigere jubeatis: quia, ut mihi sum conscius, magna ibi ex parte servi tui postulatione sudast
Abbreviated transcription (Latin):
omino meo &. uere dño xp̃iq electo
Ysidoro episcopors sum mo: braulio
seruus inutilis seruorum dĩ
pie dñe & uirorum prestantissime.
sera est inquisitio. & tarde dada michi
seribendi optio. quia peccatis meis ingruen¬
tibꝰ ñ modo sterilitatis. ł inopiȩ malo. uierũ
etiam luis. & hostilitatis quo minꝰ inquire¬
rem orribil sum p̃peditus ieursu: Nũc
aut & si mille necessitatibus mille curis
attritꝰ post longum miseriȩ tempus. uelut
ab improbi soporis ut ita dixerim gͣuedi¬
ne suscitat᷑. istius meȩ suggestionis. affatib¬
q dependere p̃sumo. salutis obsequium. ꝙ
cordis. & corporis. humilitate ꝓ stratꝰ. im¬
p̃cans excellentissimã tuȩ beititudinis po¬
testatem. ut peculiarem samulum quem
pio illo saerȩ dignationis im utu semper
habuisti susceptum usq infinẽ habere iu¬
spectum Sed spero in illum qͥ ñ obliuiscit᷑
misereri. nec repellit uifinem: quia exa¬
diet p̾cem pauperis. ⁊ ur̃o me miserum

Expanded text:
electo Isidoro episcoporum summo, Braulio servus inutilis sanctorum Dei. O pie domine et virorum praestantissime, sera est inquisitio, et tarde data mihi scribendi optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, verum etiam luis et hostilitatis, quominus inquirerem, horribili sum praepeditus incursu. Nunc autem et si mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequium, et cordis et corporis humilitate prostratus, imprecans excellentissimam tuae beatitudinis potestatem, ut peculiarem famulum, quem pio illo sacrae dignationis intuitu semper habuisti susceptum, usque in finem habere juspectum: sed spero in illum qui non obliviscitur misereri, nec repellit in finem, quia exaudiet precem pauperis, et vestro me miserum
Abbreviated transcription (Latin):
isillabas p̃fixis caracteribꝰ notent:⁊ at
noticiam legentiũ reuocant. quas qui
didiceruut. ꝓpͥe iam notarii apellant᷑
nõetẽ sunt. quo inseriptio celeris bre¬
uiorq fiat Scribebat᷑ eñ̃ uerbi grã.
senatus consultũ ꝑ. R.x.p. res pullica¬

Expanded text:
vel syllabas praefixis characteribus notent et ad vel syllabas praefixis characteribus notent et ad notitiam legentium revocent; quas qui didicerunt proprie iam notarii appellanturnotae sunt, quo scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur enim verbi gratia 'senatus consultu