comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus conditũ. atq sc̃m inparadyso constitutũ. nec tale semꝑ futu¬
rum. s incorrupt: one atq immortalitate mutandũ. Et nunc
iam eẽ incipere templũ dei coniugali uł uiduali. uł etiam uirgi¬
nali pudicicia decoratũ. Quando et sicaro concupiscit aduersus
spm. sic tam̃ et sp̃c concupiscit aduersus carnem: ut nec ipsius
corporis menbra exibeat iniquitatis arma peccato. Sed audi
quod ad rem p̾sentem ꝑtineat. quid depeccato primi hominis
ad nos etiam ꝑtinente dicat istȩ sc̃s sine ulla ambiguitate basi¬
lius. Quod et si repperi interpretatũ. tam̃ ꝓpt̾ diligentiorẽ ueri
de ieiumo. Ieiuniũ inqͥtinparadyso lege constitutum ẽ. Primũ enim
mandatũ accepit adam. aligno sciendi bonum et malũ. Non
manducabitis aũt. ieiuniũ ẽ. et legis constitutionis inicium.
Sueuinasset aligno eua: non isto in digeremus ieiunio. Non enim opus

Expanded text:
tus conditum atque in paradiso constitutum, nec tale semper fututus conditum atque in paradiso constitutum, nec tale semper futurum, sed incorruptione atque immortalitate mutandum, et nunc jam esse incipere templum Dei, conjugali, vel viduali, vel etiam virginali pudicitia decoratum: quando etsi caro concupiscit adversus spiritum, sic tamen spiritus concupiscit adversus carnem , ut nec ipsius corporis membra exhibeat iniquitatis arma peccato . 18. Sed audi quod ad rem praesentem spectat, quid de peccato primi hominis ad nos etiam pertinente dicat iste sanctus sine ulla ambiguitate Basilius. Quod etsi reperi interpretatum, tamen propter diligentiorem veri ejunium, » inquit, « in paradiso lege constitutum est. Primum enim mandatum accepit Adam: A ligno sciendi bonum et malum non manducabitis . Non manducabitis autem, jejunium est, et legis constitutionis initium. Si jejunasset a ligno Eva, non isto indigeremus jejunio. Non enim opus
Abbreviated transcription (Latin):
rat utiq castitatem incorporibus inueniri. Tumq demũ naturȩ
corpoꝵ possemus malum substantiȩ deputare. Siuͦ eo usq corpo¬
ris merita ꝓcesserunt. tandoq honore decoratum ẽ. ac tale in du¬
mentũ pudiciciȩ suscepit. ut domus sui factoris ẽẽ mereretur.
ac fieret thalamus filii dei. ut uenientes pat᷑ et filius. habitati¬
onem corpoꝵ eligere dignarentur: quomͦ non execrabilis et ri¬
dendus manichei sermo conuincit᷑: Quid potuit dici uerius. et
catholicȩ regulȩ congruentius: Dictũ ẽ. enim aduersus maniche¬
os. putantes atq affirmantes de gente tenebrarum. quã malam
naturã dicunt deo bono coȩternã habere originem corpora. et ẽẽ
etiã ipsa immutabilia mala. non ad uersus eos qui tenentes ue¬
ram. et uere xp̃ia ai nam fidem. nunc quidem corruptibile esse
corpus. et aggra x reguare animã confitent᷑. Sed nec tale primi¬

Expanded text:
erat castitatem in corporibus inveniri: tumque demum naturae erat castitatem in corporibus inveniri: tumque demum naturae corporum possemus malum substantiale deputare. Si vero usque eo corporis merita processerunt, tantoque honore decoratum est, ac tale indumentum pudicitiae suscepit, ut domus sui factoris esse mereretur, ac fieret thalamus Filii Dei, ut venientes Pater et Filius habitationem corporum eligere dignarentur; quomodo non exsecrabilis et ridendus Manichae sermo convincitur? » quid potuit dici verius et catholicae regulae congruentius? Dictum est enim adversus Manichaeos, putantes atque affirmantes, de gente tenebrarum, quam malam naturam dicunt Deo bono coaeternam, habere originem corpora, et esse etiam ipsa immutabilia mala: non adversus eos, qui tenentes veram et vere christianam fidem, nunc quidem corruptibile esse corpus, et aggravare animam confitentur ; sed nec tale primi
Abbreviated transcription (Latin):
quod nobis accidit. uł ex primi hominis. uł ex nr̃a in suꝑ uolun¬
tate. ita suȩ gr̃ȩ largitate consumit. ut subiecta substantia uo¬
luntati quem ad modum cominemorasti dixisse basiliũ. mun¬
da possit ꝑ omĩa possideri. Sic omnino. ut nullius mali uel
signa remaneant. Fiet hoc. et ipsa spes est indubitata fideli-¬
um. Sed quando ꝑficietur. in ꝓmptu ẽ. catholicȩ fidei. Tunc
enim dicetur. nouissimȩ inimicȩ morti. Ubi ẽ. contentio tua.
ubi ẽ. aculeus tuus: Itx̃ quod commemoras dixisse basilium.
si castitas uirtus. c̃. corpus uero substantialiter malum e̾et: impossi¬
bile erat castum corpus inueniri. quia corpus turpitudinis. uirtu¬
tis non fieret corpus. Cum aut̃ scĩficatur. uirtutis efficit᷑. Et ita
cõmunicat uirtus corpori corpusq uirtuti. ꝑ quam et templum
efficit᷑ dei. Unde siomne corpus fornicationis eet. impossibile e

Expanded text:
e est , malum quod nobis accidit, vel ex primi hominis, vel ex nostra insuper volune est , malum quod nobis accidit, vel ex primi hominis, vel ex nostra insuper voluntate, ita suae gratiae largitate consumet, « ut subjecta substantia voluntati, » quemadmodum commemorasti dixisse Basilium, « munda possit per omnia possideri, sic » omnino, « ut nullius mali vel signa remaneant. » Fiet hoc, et ipsa spes est indubitata fidelium. Sed quando perficiatur, in promptu est catholicae fidei. Tunc enim dicetur novissimae inimicae morti, Ubi est contentio tua? ubi est aculeus tuus ? 17. Item quod commemoras dixisse Basilium, « Si castitas virtus est, corpus vero substantialiter malum esset, impossibile erat castum corpus inveniri; quia corpus turpitudinis, virtutis non fieret corpus; cum autem sanctificatur, virtutis efficitur, et ita communicat virtus corpori corpusque virtuti, per quam et templum efficitur Dei. Unde si omne corpus fornicationis esset, impossibile utique
Abbreviated transcription (Latin):
in mundum. et ꝑ om̃s homines ꝑtransiit. bene possit᷑ intelli¬
gi: quia et ipsum accessit naturȩ humanȩ. Non enĩ sicut ẽ. pri¬
mitus condita. et principium accessionis non substantiã habu¬
it s uoluntatem. siue mulieris quȩ aserpente secducta ẽ. siue uiri
enus qui seductȩ ad peccandum consensit uxori. Sed quod ait fa¬
cile posse malum auoluntate uel asubstantia separari. non hu¬
manȩ facile ẽ. uoluntati s miscđiȩ dei. Quod ad uersus in ani-¬
cheos utiq sufficit. qui putant ee impossibl le. mutari in bonũ
naturam inali. Ideo non ait basilius. ipsã undi uoluntatẽ homi¬
nis siue substantiam uł naturam. malũ tunc Iase posse facile se¬
parare. s ab ea posse facile separari. Sic uͭ E ba sua liberans. ut
et manicheos contra quos agebat refelleret: et contra diuinã
gram. humanã suꝑbiam non extolleret. Ille quippe omp̃e cui

Expanded text:
in mundum, et per omnes homines pertransiit, bene possit intelliin mundum, et per omnes homines pertransiit, bene possit intelligi; quia et ipsum accessit naturae humanae. Non enim sic erat primitus condita; et principium accessionis non substantiam habuit, sed voluntatem, sive mulieris quae a serpente seducta est, sive viri ejus qui seductae ad peccandum consensit uxori. Sed quod ait, « facile posse malum a voluntate vel a substantia separari, » non humanae facile est voluntati, sed misericordiae Dei. Quod adversus Manichaeos utique sufficit, qui putant esse impossibile mutari in bonum naturam mali. Ideo non ait sanctus Basilius, ipsam voluntatem hominis, sive substantiam vel naturam, malum a se posse facile separare; sed « ab ea posse facile separari: » sic verba sua librans, ut et Manichaeos, contra quos agebat, refelleret, et contra divinam gratiam humanam superbiam non extolleret. Ille quippe Omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
egritudinem conuersationis de uoluntate ꝓpria collegerunt:
Id est. iam maioribus ratione utentibus et̾ arbitrio uoluntatis
hanc conuersationẽ ex accidenti uenientem. facillime dicit pos¬
se ab egrotantium uoluntate separari. Dicit etiam. si eueniset
malum. ita ut nonualeret ulterius auoluntate. remoueri. id est
quam uis accidisset. si ita accidisset. ut separari auoluntate ulteriꝰ
non ualeret. merito dici posset substantiale quidem malum ñ
ẽẽ. s ipsam substantiam sine malicia quȩ accidit. iam non esse
posse. Si aũt accessit inquit. et principium accessiomis non substa¬
tiam habuit s uoluntatem : facile potest malum substantia se¬
parari. ut subiecta uoluntati substantia munda possit ꝑ omnia
possideri: ita ut nullus mali uł signa remaneant. Ista ita recte
dixit sc̃s basilius. ut etiam de ipso malo quod ꝑ adam intrauit

Expanded text:
aegritudinem conversationis de voluntate propria collegerunt, » aegritudinem conversationis de voluntate propria collegerunt, » id est, jam majoribus ratione utentibus et arbitrio voluntatis. « Hanc conversationem ex accidenti venientem facillime » dicit « posse ab aegrotantium voluntate separari. » Dicit etiam, « si evenisset malum, ita ut non valeret ulterius a voluntate removeri, id est, quamvis accidisset, si ita accidisset ut separari ulterius a voluntate non valeret; merito dici posset, substantiale quidem malum non esse, sed ipsam substantiam sine malitia quae accidit, jam esse non posse. Si autem accessit, » inquit, « et principium accessionis non substantiam habuit, sed voluntatem; facile potest malum a substantia separari, ut et subjecta voluntati substantia munda possit per omnia possideri, ita ut nullius mali vel signa remaneant. » Ista ita recte dixit sanctus Basilius, ut etiam de ipso malo, quod per Adam intravit
Abbreviated transcription (Latin):
uno gregorio ep̃oꝵ orientalium uidetur auctoritas: Est quidẽ
tanta ꝑsona ut neq ille hoc nisi ex fide xpĩana omnibꝰ notissima
diceret. nec illi eum tam clarũ haberent atq uenerandum. nisi
hȩc abillo dicta ex regula notissimȩ ueritatis agnoscerẽt. Sed si uis
ad dimus huic et sc̃m basilium. umo uelis nolis ad dendus est
marime quia et tu delibro eiꝰ quem scripsit adu̾sus manicheos.
in quarto uolumine huiꝰ oꝑis tui aliquid putasti ẽẽ ponendum.
quod ad causam peccati originalis ꝑ unũ intrantis inmundũ.
et ꝑ om̃s homines transeuntis. omnino non ꝑtinet. Ibi quippe
agit. ne malum substantiale credat᷑. habens quandam suam ma¬
teriam. sicut sapiunt manichei. Dicit ergo non ẽẽ substantiã. s
conu̾sationem. quȩ de sola uoluntate contingat. non his qui con¬
tagium mortis antiquȩ prima natiuitate traxerunt. s his qui

Expanded text:
uno Gregorio episcoporum orientalium videtur auctoritas? Est quidem uno Gregorio episcoporum orientalium videtur auctoritas? Est quidem tanta persona, ut neque ille hoc nisi ex fide christiana omnibus notissima diceret, nec illi eum tam clarum haberent atque venerandum, nisi haec ab illo dicta ex regula notissimae veritatis agnoscerent. Sed si vis addimus huic et sanctum Basilium, imo velis nolis addendus est, maxime quia et tu de libro ejus, quem scripsit adversus Manichaeos, in quarto volumine hujus operis tui aliquid putasti esse ponendum, quod ad causam peccati originalis per unum intrantis in mundum, et per omnes homines transeuntis omnino non pertinet. Ibi quippe agit, ne malum substantiale credatur, habens suam quamdam materiam, sicut sapiunt Manichaei. Dicit ergo, « non esse substantiam, sed conversationem, quae de sola voluntate contingat, » non his qui contagium mortis antiquae prima nativitate traxerunt, sed « iis qui
Abbreviated transcription (Latin):
cessariam uicissitudinem:. Ut sicut ex bonis ad tristia de uoluti sumus:
ita ertristibus ad meliora reparemur. Ubi enĩ abundauit peccatum:
suꝑ abundauit et gr̃a. Ut quo gustus ligni uetiti condepnauit.
natiuitatem. ꝑ quã t̾renȩ natiuitatis uinculis liberatus es. Hono¬
ra bethleem pusillam et minimã. ꝑ quam tͥ regressus ad parady sũ
pate factus ẽ. Itemq alibi de baptismo loquens. Persuadeantinqͥt
tibi de hoc quoq sermo xp̃i dicentis. neminẽ posse introire in reg¬
num cȩloꝵ. nisi renatus fuerit ex aqua et sp̃u. Per hunc primȩ
natiuitatis maculȩ purgant᷑: ꝑ quas in iniquitatibus concipi¬
mur. et indelictis genuerunt nos matres nr̃ȩ. Num quid et is¬
tũ manichei saꝑe uł iacere uenena dicturꝰ es. Een uidesaudl̾os
uno corde. uno ore una fide id ipsum dicere. et hanc ẽe catholicã
fidem. non dissonante condestatione firmare. Antibi parua in

Expanded text:
cessariam vicissitudinem: ut sicut ex bonis ad tristia devoluti sumus, cessariam vicissitudinem: ut sicut ex bonis ad tristia devoluti sumus, ita ex tristibus ad meliora reparemur. Ubi enim abundavit peccatum, superabundavit gratia: ut quos gustus ligni vetiti condemnavit, nativitatem, per quam terrenae nativitatis vinculis liberatus es. Honora Bethlehem pusillam et minimam, per quam tibi regressus ad paradisum patefactus est » . Itemque alibi de Baptismo loquens: « Persuadeat, » inquit, « tibi de hoc quoque sermo Christi dicentis, neminem posse introire in regnum coelorum, nisi renatus fuerit ex aqua et spiritu » . Per hunc primae nativitatis maculae purgantur, per quas in iniquitatibus concipimur, et in delictis genuerunt nos matres nostrae. » Numquid et istum Manichaei sapere vel jacere venena dicturus es? Audis omnes uno corde, uno ore, una fide idipsum dicere, et hanc esse catholicam fidem non dissonante contestatione firmatam. 16. An tibi parva in
Abbreviated transcription (Latin):
rius. et cum eis tuȩ criminadionis in anem paciatur in uiriam: dũ
tam̃ cum eis contra nouiciam pestem ur̃am. medicinalem ꝓferat et
ipse sententiam. Audi ergo quid dicat. Imago inquit dei. labem cor¬
poree mundationis expurget. et coniunctam sibi carnẽ ubi dei sub¬
leuet pennis. Et quã uis melius fuisset ne egere quidem huiꝰ cemo¬
di erpurgatione. s in illa prima dignitate ꝑ mansisse. ad quã et
refestinamus post p̾sentem emendationem. et melius fuisset non
ercidere aligno uitȩ gustu amarissimo peccati. tam̃ inscđo loco ex¬
pedit emendari et corrigi post lapsũ. quam innequiciis ꝑ manere.
temq idem ipse.Sicut in adam omnes inquit mortui sumus: ita
in xp̃o om̃s uiuificemur. Cum xp̃o ergo nascamur. et cum rp̃o cru¬
figamur. et consepeliamur ei in mortem: ut cum ipso etiam re¬
surgamus ad uitam. Necesse ẽ enim nos ꝑpeci utuem hanc et ne¬

Expanded text:
rius, et cum eis tuae criminationis inanem patiatur invidiam: dum rius, et cum eis tuae criminationis inanem patiatur invidiam: dum tamen cum eis contra novitiam pestem vestram, medicinalem proferat et ipse sententiam. Audi ergo quid dicat: « Imago, » inquit, « Dei labem corporeae inundationis expurget, et conjunctam sibi carnem verbi Dei sublevet pennis. Et quamvis melius fuisset, ne egere quidem hujuscemodi expurgatione, sed in illa prima dignitate permansisse, ad quam et refestinamus, post praesentem emendationem, et melius fuisset non excidere a ligno vitae gustu amarissimo peccati; tamen in secundo loco expedit emendari et corrigi post lapsum, quam in nequitiis permanere. » Itemque idem ipse: « Sicut in Adam omnes, » inquit, « mortui sumus, ita et in Christo omnes vivificemur. Cum Christo ergo nascamur, et cum Christo crucifigamur, et consepeliamur ei in mortem, ut cum ipso etiam resurgamus ad vitam. Necesse est enim nos perpeti utilem hanc et ne
Abbreviated transcription (Latin):
paruuloꝵ negas: quacũq etate sis baptitatus. aut ipsum tibi remissũ
ratum.: et iam tu quamuis atuis ꝓpriis peccatis innocens: tamen qr
ex adam carnalit̾ natus contagium mortis antiquȩ prima natiuitat
traristi. et in iniquitate conceptus. ꝓfecto exorcitatus. et ex sufflatus
es. ut apotestade erutus tenebrarum. tranfferreris in regnũ xp̃i. Ofili
male ex adam nate. s bene in xp̃o renate. sacramenta quibus te pe¬
perit. tuȩ matris conaris auferre: Nunquid manichea fuit quan
tis obꝓbria. ut in ea cȩteris claudas ex quibus ipse natus es. uiscera
pietatis: Diuidis enĩ nom̃ uiri sui. ut ad regenerandos paruulos can¬
nis et fama cȩleberrima illustris ep̃s. etiam departibus orientis.
cuiꝰ eloquia ingentis meriti gr̃a. etiam inlinguã latinã traslata us¬
quequaq claruerunt: sedeat ergo cum istis patribꝰ etiam sc̃s grego¬

Expanded text:
parvulorum negas, quacumque aetate sis baptizatus, aut ipsum tibi remissum parvulorum negas, quacumque aetate sis baptizatus, aut ipsum tibi remissum zatum, etiam tu quamvis a tuis propriis peccatis innocens, tamen quia ex Adam carnaliter natus, contagium mortis antiquae prima nativitate traxisti: et in iniquitate conceptus es, profecto exorcizatus et exsufflatus es, ut a potestate erutus tenebrarum transferreris in regnum Christi . O fili male ex Adam nate, sed bene in Christo renate, Sacramenta quibus te peperit, tuae matri conaris auferre. Numquid Manichaea fuit, quandtis opprobria, ut in ea caeteris claudas, ex quibus ipse natus es, viscera pietatis? Dividis ei nomen viri sui, ut ad regenerandos parvulos tannis et fama celeberrima illustris episcopus etiam de partibus Orientis, cujus eloquia ingentis merito gratiae, etiam in linguam latinam translata usquequaque claruerunt. Sedeat ergo cum istis patribus etiam sanctus Grego
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos definiuit. nisi manducauerint carnẽ filii hominis. uitã
prorsus habere non posse. huic respondisse. immo ipsi dño. cuius
ille antistes usus ẽ. testimonio: et dic unde imago dei tam capitali
supplicio puniatur ut uita priuetur. si peccatum a nascentibus origi¬
nale nontrahitur. Sed quid dicas. aut quid respondeas: Qui etiam
sibeatum audias innocentiũ. non audebis tam̃ xpm dicere mani¬
cheũ. Nonẽ. ergo cur ꝓuoces ad orientis antistites. quia et ipsi utiq
xp̃iani sunt: et utriusq partis terrarum fides ista una ẽ. qi fides
ista xp̃iana ẽ. Te certe occidentalis derra generauit occidentalis re¬
generauit ȩccła. Quid ei queris inferre quod in ea non inuenisti.
quando ineiꝰ menbra uenisti: Iinmo quid ei queris auferre. quod
in ea tu quoq accepisti: Nam peccatum originale qđ in alioꝵ ꝑmciem

Expanded text:
parvulos definivit , nisi manducaverint carnem Filii hominis, vitam parvulos definivit , nisi manducaverint carnem Filii hominis, vitam prorsus habere non posse . Huic responde, imo ipsi Domino, cujus ille antistes usus est testimonio, et dic unde imago Dei tam capitali supplicio puniatur, ut vita privetur, si peccatum a nascentibus originale non trahitur. Sed quid dicas, aut quid respondeas; qui etiam si beatum audeas Innocentium, non audebis tamen Christum dicere Manichaeum? 14. Non est ergo cur provoces ad Orientis antistites; quia et ipsi utique christiani sunt, et utriusque partis terrarum fides ista una est; quia et fides ista christiana est: et te certe occidentalis terra generavit, occidentalis regeneravit Ecclesia. Quid ei quaeris inferre, quod in ea non invenisti, quando in ejus membra venisti? Imo quid ei quaeris auferre, quod in ea tu quoque accepisti? Nam peccatum originale, quod in aliorum perniciem
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisses. iam tunc ꝑiculosam iuuentutẽ tuã pelagianis laqueis eru¬
isses. Quid enim potuit ille uir sc̃s affricanis respondere conciliis. ni¬
si quod antiquitꝰ aplica sedes et romana. cum cȩteris tenet ꝑseueran
qr doctrinȩ apłicȩ et sui decessoris sententiȩ. noluit refragari. Sed de
hoc interim taceo. ne animum tuũ quem sanare potius cupio quã
irritare. laudibus tui dãpnatoris ex ulcerem. Sc̃o in nocentio uide
quid respondeas: qui nichil aliud de hac re sapit. quam quod isti
inquoꝵ te conuentũ. sitam̃ ꝓdest aliquid. introduxi. Cum his etiã
ipse cons idet. et si posterior temꝑe. pͥor tam̃ loco. de miseris paruu¬
unam cũ eis tenet xp̃ianã uerãq sententiam. Qui om̃e preteriti
uicium. primi scilicet hominis qui libero arbitrio ẽ. in ꝓfunda de¬
mersus: xpͣm dixit sui lauachro purgasse baptismatis. Qui deniq

Expanded text:
voluisses, jam tunc periculosam juventutem tuam Pelagianis laqueis exuvoluisses, jam tunc periculosam juventutem tuam Pelagianis laqueis exuisses. Quid enim potuit ille vir sanctus Africanis respondere conciliis, nisi quod antiquitus Apostolica Sedes et Romana cum caeteris tenet perseveraquia doctrinae apostolicae et sui decessoris sententiae noluit refragari. Sed de hoc interim taceo, ne animum tuum, quem sanare potius cupio quam irritare, laudibus tui damnatoris exulcerem. Sancto Innocentio vide quid respondeas, qui nihil aliud de hac re sapit, quam quod isti in quorum te conventum, si tamen prodest aliquid, introduxi: cum his etiam ipse considet, etsi posterior tempore, prior loco. De miseris parvuunam cum eis tenet christianam veramque sententiam: qui omne praeteritum vitium, primi scilicet hominis, qui libero arbitrio est in profunda demersus, Christum dixit sui lavacro purgasso Baptismatis ; qui denique
Abbreviated transcription (Latin):
eis. nec fidem ur̃am ullo tali crimine uiolaur. Sed qua confidentia
id dicere audebis. homo qui dicis manicheũ ee̾ sensũ. confiteri
ex adam trahere nascentes originale peccatũ: quod isti confessi
ato ꝓfessi sunt. Quod in xp̃i ȩccła suoꝵ rudimentoꝵ tempore di¬
dicerunt: quod xp̃i ȩccłam suoꝵ honoꝵ tempore docuerunt. qui
ꝑ sp̃m scm tam multa peccata hõibus quos baptizare potuerunt.
tam multis paruulis sola originalia remiserunt: Iterũ te ammo¬
neo. iterũ rogo aspice tot ac tales ȩcclȩ catholicȩ defensores atq
doctores. Uide quibus tam grauem tamq nefariam irrogaris in ui¬
riam. an ideo contẽpnendos putas. quia occidentalis ȩccłȩ sunt omnes
nec uslus in eis ẽ. commemoratus a nobis orientis ȩp̃c: Quid ergo fa¬
ciemus. cum illi greci sint. nos latini: Puto tibi eam partẽ orbis de¬
tyrio coronare. Cui eccłe presidentem beatum in nocentiũ si audire

Expanded text:
eis, Nec fidem vestram ullo tali crimine violavi? Sed qua confidentia eis, Nec fidem vestram ullo tali crimine violavi? Sed qua confidentia id dicere audebis, homo qui dicis Manichaeum esse sensum, confiteri ex Adam trahere nascentes originale peccatum; quod isti confessi atque professi sunt quod in Christi Ecclesia suorum rudimentorum tempore didicerunt, quod Christi Ecclesiam suorum honorum tempore docuerunt, qui per Spiritum sanctum tam multa peccata omnibus quos baptizare potuerunt, tam multis parvulis sola originalia remiserunt? Iterum te admoneo, iterum rogo, aspice tot ac tales Ecclesiae catholicae defensores atque doctores: vide quibus tam gravem tamque nefariam irrogaris injuriam. 13. An ideo contemnendos putas, quia occidentalis Ecclesiae sunt omnes, nec ullus est in eis commemoratus a nobis Orientis episcopus? Quid ergo faciemus, cum illi Graeci sint, nos Latini? Puto tibi eam partem orbis sutyrio coronare. Cui Ecclesiae praesidentem beatum Innocentium si audire
Abbreviated transcription (Latin):
tio turbulentũ. introduxi te sedandum. atq sanandũ. non in alicu¬
ius philosophi auditorium. s inscõꝵ patrum pacificũ honorandũ¬
q conuentũ: sit oꝑe preciũ obsecrote. aspice illos quodammͦ as¬
picientes te: et mansuete ac lenit᷑ dicentes tibi. Ita fili uliane. ma¬
nichei sumus: Rogo quid respondebis: Quibus eos ocłis intue¬
beriꝰ: Quȩ tibi argumenta succurrent: Quȩ aristotilis cathegoriȩ
Quibus. ut in nos uelut artifex disputator insilias uideri appetis eli¬
matus: Quȩ tuoꝵ argumentoꝵ. uł acies uitrea. uł plumbati pu¬
giones in illoꝵ conspectu exeri audebunt: Quȩ abste arma non
fugient. nudumq destituent: An forte dicturus es. neminẽ illoꝵ
te in isto crimine nominasse: Et quid facies cum tibi dixerint. tolera¬
bilius dente maledico nomina concideras nr̃a quã fidem nr̃am:
cuiꝰ merito in cȩlo nomina ipsa scripta sunt nr̃a: An forte dices

Expanded text:
cio turbulentum, introduxi te sedandum atque sanandum, non in alicucio turbulentum, introduxi te sedandum atque sanandum, non in alicujus philosophi auditorium, sed in sanctorum patrum pacificum honorandumque conventum. Sit operae pretium, obsecro te, aspice illos quodammodo aspicientes te, et mansuete ac leniter dicentes tibi: Itane nos, fili Juliane, Manichaei sumus? Rogo, quid respondebis? Quibus eos oculis intueberis? Quae tibi argumenta succurrent? Quae Aristotelis categoriae, quibus, ut in nos velut artifex disputator insilias, videri appetis elimatus? Quae tuorum argumentorum vel acies vitrea, vel plumbei pugiones in illorum conspectu exseri audebunt? Quae abs te arma non fugient nudumque destituent? An forte dicturus es, neminem illorum te in isto crimine nominasse? Et quid facies, cum tibi dixerint, Tolerabilius dente maledico nomina concideres nostra, quam fidem nostram, cujus merito in coelo nomina ipsa scripta sunt nostra? An forte dices
Abbreviated transcription (Latin):
sare calupniis et expugnare conaris. Cernis quã tibi ꝑniciosũ
sit. tam horribile crimen obicere talibus. et quã mͥ głosum qđ
libet crimen audire cum talibus. Si cernis cerne: et tandem
tace. Belagianã linguã cot linguis catholicis deprime. tot
uenerandis oribus proterua ora sum mitte. Si scolam xenocratis. si¬
cut polemo exante lucano conuiuio temulentus intrasses. non tan
certe tanto maior debet ẽẽ uerecondia. quanto uerior addiscit᷑ sapi¬
entia. Tanto amplius reuerendi sunt tot memorabiliũ ȩp̃oꝵ. quã
unius xenochratis uultus: quanto. platone xenochratis doctore.
doctor istoꝵ maior ẽ. xp̃c. Ego certe beatȩ memoriȩ memoris pa-¬
tris tui non inmemor: qui mecum non paruam inierat amicitiam
colloquio litterarũ. teq ipsum mͥ carissimũ fecerat. cum te uiderẽ
in libris tuis. non ante lucano conuiuio temulentũ. s insano conui¬

Expanded text:
sare calumniis et expugnare conaris? Cernis quam tibi perniciosum sare calumniis et expugnare conaris? Cernis quam tibi perniciosum sit, tam horribile crimen objicere talibus; et quam mihi gloriosum, quodlibet crimen audire cum talibus? Si cernis, cerne, et tandem tace: Pelagianam linguam tot linguis catholicis deprime, tot venerandis oribus proterva ora submitte. Si scholam Xenocratis sicut Polemo ex antelucano convivio temulentus intrasses, non tantcerte tanto major debet esse verecundia, quanto verior addiscitur sapientia. Tanto amplius reverendi sunt tot memorabilium episcoporum quam unius Xenocratis vultus, quanto Platone Xenocratis doctore doctor istorum major est Christus. Ego certe beatae memoriae Memoris patris tui non immemor, qui mecum non parvam inierat amicitiam colloquio litterarum, teque ipsum mihi charissimum fecerat, cum te viderem in libris tuis non antelucano convivio temulentum, sed insano convi
Abbreviated transcription (Latin):
de uirginis partu supradictus insinuaret ep̃c. Ideo inquit et
quasi homo ꝑ uniuersa temptatus ẽ. et in similitudine hominũ
cuncta sustinuit. s quasi de spu natus abstinuit a peccato. Om¬
nis enĩ homo mendar: et nemo sine peccato nisi unus ds̃. Ser¬
uatum ẽ. igit᷑ ut ex uiro et muliere. id ẽ. ꝑ illam corpoꝵ commix¬
tionẽ. nemo uideat᷑ ex pers ẽẽ delicti. Qui aut̃ ex pers delicti. ex¬
pers etiam huius cemodi conceptionis.Si hȩc ibi uerba ueneran¬
di ambrosii non legisti. quomͦ redarguendum librum inquo
ea sunt posita suscepisti : Si aut̃ legisti. quid aduersus me furis.
et illum inme primitus carpis: Quid nomen dilaniare niteris
meũ. et ambrosium facis tacito eiꝰ nomine manicheum: Cernis
nempe cum quibus tua maledicta sustineam. cernis cum quibꝰ
mͥ sit causa cominunis: Oluã nulla consideratione sobria. pul¬

Expanded text:
de virginis partu supra dictus insinuaret episcopus, « Ideo, » inquit, « et de virginis partu supra dictus insinuaret episcopus, « Ideo, » inquit, « et quasi homo per universa tentatus est, et in similitudine hominum cuncta sustinuit, sed quasi de Spiritu natus abstinuit a peccato. Omnis enim homo mendax , et nemo sine peccato nisi unus Deus. Servatum est igitur ut ex viro et muliere, id est, per illam corporum commixtionem nemo videatur expers esse delicti. Qui autem expers delicti, expers est etiam hujusmodi conceptionis » . Si haec ibi verba venerandi Ambrosii non legisti, quomodo redarguendum librum, in quo ea sunt posita, suscepisti? Si autem legisti, quid adversum me furis, et illum in me primitus carpis? Quid nomen dilaniare niteris meum, et Ambrosium facis tacito ejus nomine Manichaeum? 12. Cernis nempe cum quibus tua maledicta sustineam, cernis cum quibus mihi sit causa communis, quam nulla consideratione sobria pul
Abbreviated transcription (Latin):
obnoriam hereditatem successionis humanȩ suo uulnere dereliqͥt.
le peccatum. dissimula ab istis. finge de nescire quid dicant et sc̃ȩ
eccłȩ. tot tantisq doct. dribꝰ. qui uita optime gesta debellatisq
suoꝵ tempoꝵ erroribus. głosissimi dehoc scło antequã uos ebul¬
liretis exierunt. uelut eis non uisis. in nos impetũ faciens. et
uelut nesciens quod illi sub meo nomine lacerentur. tanquam
securus insulta. crederem te fateor quid mali facias ignorare:
nec impudentiȩ s imprudentiȩ tuȩ. tribuerem. quod hȩc lumi¬
na ciuitatis dei audes hostilit̾ insectari. quȩ sectari fidelit̾ de-¬
buisti: Crederemte in quam hoc totum nefas committere nes¬
cientem. nisi in eo libro cuite respondisse uł existimas uł existi¬
mari cupis: aꝑtissimum testimoniũ de sc̃i ambrosii disputati¬
one posuissem. An ibi non legisti. quod cum xp̃i natiuitatem

Expanded text:
obnoxiam haereditatem successionis humanae suo vulnere dereliquit, obnoxiam haereditatem successionis humanae suo vulnere dereliquit, le peccatum: dissimula ab istis, finge te nescire quid dicant; et sanctae Ecclesiae tot tantisque doctoribus, qui vita optime gesta debellatisque suorum temporum erroribus, gloriosissime de hoc saeculo antequam vos ebulliretis exierunt, velut eis non visis, in me impetum faciens, et velut nesciens quod illi sub meo nomine lacerentur, tanquam securus insulta. Crederem te, fateor, quid mali facias ignorare, nec impudentiae, sed imprudentiae tuae tribuerem, quod haec lumina civitatis Dei audes hostiliter insectari, quae sectari fideliter debuisti: crederem te, inquam, hoc tantum nefas committere nescientem, nisi in eo libro, cui te respondisse vel existimas, vel existimari cupis, apertissimum testimonium de sancti Ambrosii disputatione posuissem . An ibi non legisti, quod cum Christi nativitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Net hic declarauit utrum indelictis sius mater pariat: an
iam sint aliqua delicta nascentis. Sed uide. ne utrumq intelligen¬
dum sit. nec conceptus ex ors iniquitatis ẽ. qm̃ et parentes non
carent lapsir: Et si nec unius dei infans sine peccato. multo ma¬
gis nec illi mat̾ni conceptus dies sine peccato sunt. Concipimur
ergo in peccato parentum: et indelictis eoꝵ nascimur. Sed et
ipse partus habet contagia sua. nec unum tantummͦꝰ habet ip¬
sa natura contagium. Idem ipse in ex positione libri tobiȩ. Quis
iste inquit peccati ẽ. fenerator. nisi diabolus: A quo eua macula¬
ta peccato obnoxiȩ susceptioĩsusuris omne genus de fenerauit
humanũ. Rursus in eodem. Diabolus inquit euam decepit. ut
subplantaret uirum. obligaret hereditatẽ. Idem ipse in expositi¬
one psalmi quadragesimi octaui. Aliaẽ. inquit iniquitas nr̃a.
alia calcanei nr̃i. in quo adam dente serpentis ẽ. uulneratus. et

Expanded text:
sua. Nec hic declaravit, utrum in delictis suis mater pariat, an sua. Nec hic declaravit, utrum in delictis suis mater pariat, an jam sint aliqua delicta nascentis. Sed vide ne utrumque intelligendum sit. Nec conceptus exsors iniquitatis est, quoniam et parentes non carent lapsu: et si nec unius diei infans sine peccato, multo magis nec illi materni conceptus dies sine peergo in peccato parentum, et in delictis eorum nascimur. Sed et ipse partus habet contagia sua, nec unum tantummodo habet ipsa natura iste, » inquit, « peccati est fenerator, nisi diabolus, a quo Eva mutuata peccatum, obnoxiae successionis usuris omne genus defeneravit humanum » ? Rursus in eodem: Diabolus, » inquit, « Evam decepit, ut supplantaret virum, obligaret haereditatem » . Idem ipse in Expositione Psalmi quadragesimi octavi: « Alia est, » inquit, « iniquitas nostra, alia calcanei nostri, in quo Adam dente serpentis est vulneratus, et
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit in mundum. et ꝑpeccatum mors. et ita in om̃s homines ꝑ¬
transiit. in quo omis peccauerunt. Illius igit᷑ culpa. mors omniũ ẽ.
Item loco alio. in eodem ȩuuangło. Caue ergo inquit. ne ante nuderis
sicut adam nudatꝰ ẽ. mandati cęlestis custodia destitutus. et exutus
fidei uestimento. et sic lȩtale uulms accepit: in quo omne genus occi¬
disset humanum. nisi samaritanus ille descendens. uulnera eius
a cerba curasset. Rursus inoꝑe ipso alio loco. Fuit inquit adam.
et in illo fuimus om̃s. Periit adam: et in illo omnes ꝑierunt. Rur¬
sus idem ipse. inapologia ꝓpħȩ dauid. Ante quam nascimur inquit
maculamur contagio. et ante usurifuram lucis originis ipsius
excipimus in iuriam: ininiquitate concipimur. Noñ expressit in¬
quit. utrum parentũ an nr̃is. et indelictis. unũ quemq gen̾at mat̾

Expanded text:
intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pintravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Illius igitur culpa, mors omnium est » . Alio item loco in eodem Evangelio: « Cave ergo, » inquit, « ne ante nuderis, sicut Adam nudatus est, mandati coelestis custodia destitutus, et exutus fidei vestimento, et sic lethale vulnus accepit, in quo omne genus occidisset humanum, nisi Samaritanus ille descendens vulnera ejus acerba curasset » . Rursus in opere ipso, alio loco: « Fuit, » inquit, « Adam, et in illo fuimus omnes: periit Adam, et in illo omnes perierunt » . Rursus idem ipse in Apologia prophetae David: « Antequam nascimur, » inquit, « maculamur contagio, et ante usuram lucis, originis ipsius excipimus injuriam, in iniquitate concipimur. Non expressit, » inquit, « utrum parentum, an nostra. Et in delictis unumquemque generat mater
Abbreviated transcription (Latin):
torem: quem ueneror ut patrem. In xp̃o enim iħu ꝑ ȩuuangłrum ip¬
se me genuit. et ego ipso ministro lauachrum regenerationis acce¬
pi. Beatum loquor ambrosium. cuius ꝓ catholica fide gr̃am. constan¬
tiam. labores. ꝑicula. siue oꝑibus siue sermonibus. et ipse sum exꝑ¬
tus. et mecum non dubitat orbis predicare romanus. Hic uir cum
scđm lucam exponeret ȩuuangłm: iordanis inquit conuersus est
retrorsum: significauit salutaris lauachri futura inysteria: ꝑ quȩ
inprimordia naturȩ suȩ qui baptizati fuerint paruuli amalicia
reformantur. Rursus idem ipse in eodem oꝑe. Non enim uirilis
coitus inquit. uuluȩ uirginalis secreta reserauit. s immaculatũ semen
inuiolabili utero. sc̃s sp̃c infudit. Solus enim ꝑ omnia ex natis defe
nouitate non senserit. et cȩlesti maiestate. depulerit. Idemq in eodẽ
ipso. om̃s inquit inadam morimur. quia ꝑunum hominẽ peccatũ

Expanded text:
torem, quem veneror ut patrem: in Christo enim Jesu per Evangelium iptorem, quem veneror ut patrem: in Christo enim Jesu per Evangelium ipse me genuit , et eo Christi ministro lavacrum regenerationis accepi. Beatum loquor Ambrosium, cujus pro catholica fide gratiam, constantiam, labores, pericula, sive operibus sive sermonibus, et ipse sum expertus, et mecum non dubitat orbis praedicare Romanus. Hic vir cum secundum Lucam exponeret Evangelium: « Jordanis, » inquit, « conversus est retrorsum, significat salutaris lauacri futura mysteria, per quae in primordia naturae suae qui baptizati fuerint paruuli a malitia recoitus, » inquit, « vulvae virginalis secreta reseravit; sed immaculatum semen inviolabili utero Spiritus sanctus infudit. Solus est enim per omnia ex natis de fertus novitate non senserit, et coelesti majestate depulerit » . Itemque in eodem ipso: « Omnes, » inquit, « in Adam morimur, quia per unum hominem peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. insimilitudine carnis peccati. non sicut carnem habuit ita
habuit et peccatum. s quia expeccato omnis caro ẽ. apeccato scilicet
adam parente deducta. insimilitudine peccati carnis ẽ. missus. exis¬
tente in eo non peccato. s: peccati carnis similitudine. Rursus idem ip¬
se in expositione centesimi duo deuicesimi psalmi. cum ad id uenisset
quod scriptum ẽ. uiuet anima mea et laudabit de: uiuere se inquit in
hac uita non reputat. quippe qui dixerat: Eece in in iquitatibus con¬
ceptus sum: et indelictis concepit me mat̾ mea. Scit sub peccati origi¬
ne. et sub peccati lege ẽẽ se sanatum. Sentis ne quid audias: queris¬
ne quid dicas : hunc uirum tanta in ep̃is catholicis laude prȩclarũ.
tanta noticia famaq conspicuum. de peccado originali aude siquid
tibi frontis ẽ. crminari. s ad huc audi alium excellentem dei dispensa¬

Expanded text:
inquit, « in similitudine carnis peccati , non sicut carnem habuit, ita inquit, « in similitudine carnis peccati , non sicut carnem habuit, ita habuit et peccatum. Sed quia ex peccato omnis caro est, a peccato scilicet Adam parente deducta, in similitudine peccati carnis est missus, existente in eo non peccato, sed peccati carnis similitudine. » Rursus idem ipse in Expositione centesimi duodevigesimi Psalmi, cum ad id venisset quod scriptum est, Vivet anima mea, et laudabit te : « Vivere se, » inquit, « in hac vita non reputat; quippe qui dixerat, Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Scit sub peccati origine et sub peccati lege esse se natum. » Sentisne quid audias? Quaerisne quid dicas? Hunc virum tanta in episcopis catholicis laude praeclarum, tanta notitia famaque conspicuum, de peccato originali aude, si quid tibi frontis est, criminari. 10. Sed adhuc audi alium excellentem Dei dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ruinosam construere nouitatem: Olimpus hispanus ȩp̃c. uii
des inquit unquã interris in corrupta mansisset. ac uestigia de¬
fira tenuisset. quȩ signata deseruit. nunquã ꝓthoplasti mortifera
transgressione. uicium sparsissent in germine. ut peccatum cum homi¬
ne nasceretur. Habes ne aliquid. quod aduersus nos tibi dicere uidearis.
quod non etiam inistum dicere compellaris. uł potius in istos. Una ẽ.
enim omniũ catholica fides. qui ꝑunum hominem peccatũ intrasse
in mundũ. in quo omnes peccauerunt. uno corde credunt. ore uno fa¬
tentur. et ur̃as nouicias presũptiones. catholica antiquitate subuer¬
tunt. Audiadhucqd̃te possit amplius commouere. atq turbare. et uti¬
nam in melius cominutare. Eccłȩ catholicȩ aduersus hereticos accer¬
rimũ defensorem. uenerandum quis ignoret hilarium. ȩp̃m gallum:
Qui cum de xp̃i carne ageret: attende quid dixerit. Ergo cum missus ẽ.

Expanded text:
haec ruinosam construere novitatem! 8. Olympius Hispanus episcopus, haec ruinosam construere novitatem! 8. Olympius Hispanus episcopus, des, » inquit, « unquam in terris incorrupta mansisset, ac vestigia defixa tenuisset, quae signata deseruit, nunquam protoplasti mortifera transgressione vitium sparsisset in germine, ut peccatum cum homine nasceretur. » Habesne aliquid, quod adversus nos tibi dicere videaris, quod non etiam in istum dicere compellaris, vel potius in istos? Una est enim omnium catholica fides, qui per unum hominem peccatum intrasse in mundum, in quo omnes peccaverunt , uno corde credunt, ore uno fatentur, et vestras novitias praesumptiones catholica antiquitate subvertunt. 9. Audi adhuc quod te possit amplius commovere, atque turbare, et utinam in melius commutare. Ecclesiae catholicae adversus haereticos acerrimum defensorem venerandum quis ignoret Hilarium episcopum Gallum? Qui cum de Christi carne ageret, attende quid dixerit: « Ergo cum missus est, »
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad remissam peccatoꝵ accipiendã hoc ipso facilius accedit. quod
illi remittuntur non ꝓpria s aliena peccata. Reticium ab augustu¬
duno ȩpm. magnȩ fuisse auctoritatis in ȩccłia tempore ȩpiscopatus
sui. gesta illa ȩcclesiastica nobis indicant. quando in urbe roma
melciade apłicȩ sedis ȩp̃o presidente cum aliis iudex interfuit. de¬
natumq dampnauit. qui prior auctor donatistarum scismatis
fuit. et cecilianuim ep̃m ȩccliȩ carthaginiensis absoluit. Is cum
de baptismo ageret. ita locutus ẽ. Hanc igitur principalem ẽe in
eccła in dulgentiam. neminẽ preterit. inqua antiqui criminis
omne pondus ex ponimus. et ignorantiȩ nr̃ȩ facinora prisca
delemus. ubi et ueterem hominẽ cum ingenitis sceleribus exui¬
mus. Audis antiqui criminis pondus. audis prisca facinora. au¬
dis cum sceleribus ingenitis hominem ueterẽ. et audes aduersus

Expanded text:
Qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod Qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntur, non propria, sed aliena peccata » . 7. Reticium ab Augustoduno episcopum magnae fuisse auctoritatis in Ecclesia tempore episcopatus sui, gesta illa ecclesiastica nobis indicant, quando in urbe Roma Melchiade Apostolicae Sedis episcopo praesidente, cum aliis judex interfuit, Donatumque damnavit, qui prior auctor Donatistarum schismatis fuit, et Caecilianum episcopum Ecclesiae Carthaginensis absolvit. Is cum de Baptismo ageret, ita locutus est: « Hanc igitur principalem esse in Ecclesia indulgentiam, neminem praeterit, in qua antiqui criminis omne pondus exponimus, et ignorantiae nostrae facinora prisca delemus, ubi et veterem hominem cum ingenitis sceleribus exuimus. » Audis antiqui criminis pondus, audis prisca facinora, audis cum sceleribus ingenitis hominem veterem: et audes adversus
Abbreviated transcription (Latin):
tia de uicta ꝑ simplicitatem columbȩ. Uinculis illis resoluti sumꝰ. per
queal ligati eramus morti. Uides ne antiquũ hominẽ dei. quid de
antiqua serpentis plaga sentiat: Quid desimilitudine carnis pec¬
cati. ꝑ quam sanatur plaga serpentis in carne peccati: Quid de
ꝓthoplausti peccato. ꝑ quod alligati fueramus: Multo aut aꝑtius
s eadem fide beatissimus martyr et ep̃c ciprianus. Si homines
inquit impedire aliquid ad consecutionem gr̃ȩ posset. magis ad¬
ultos et ꝓuectos et maiores natu. possent impedire peccata graui¬
ora. Porro aut̃ sigrauissimis delictoribus. et in dm̃ multo ante pec¬
cantibus. cum postea crediderint remissa peccatoꝵ datur. et a bap¬
tismo atq gr̃a nemo ꝓhibetur. quandomagis ꝓ hiberi non debet
infans. qui recens natus nichil peccauit. nisi quod scđm adam car¬
nalit̾ natus. contagiũ mortis antiquȩ prima natiuitate contraxit:

Expanded text:
tia devicta per simplicitatem columbae, vinculis illis resoluti sumus, per tia devicta per simplicitatem columbae, vinculis illis resoluti sumus, per quae alligati eramus morti » . Videsne antiquum hominem Dei, quid de antiqua serpentis plaga sentiat? quid de similitudine carnis peccati, per quam sanatur plaga serpentis in carne peccati? quid de protoplasti peccato, per quod alligati fueramus? 6. Multo autem apertius de eadem fide beatissimus martyr et episcopus Cyprianus: « Si homines, » inquit, « impedire aliquid ad consecutionem gratiae posset, magis adultos et provectos et majores natu possent impedire peccata graviora. Porro autem si gravissimus delictoribus et in Deum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a Baptismo atque gratia nemo prohibetur; quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus, contagium mortis antiquae prima nativitate contraxit?
Abbreviated transcription (Latin):
tentias. nec omnes eoꝵ quos commemorabo me congregaturũ
ẽẽ polliceor: Qluia nimis longum ẽ. et necesse ẽẽ non arbitror: s
ponam pauca paucoꝵ: quibus tamen nr̃i contradictores cogant
erubescere et cedere. si ullus in eis uł dei timor. uł hominum
pudor tantũ malũ ꝑuicatiȩ suꝑauerit. Ireneus lugdunensis
ep̃c. non longe a temporibus apłoꝵ fuit: istȩ ait. non alit̾ salu¬
ri homines abantiqua serpentis plaga. nisi credant in eũ qui
scđm similitudinẽ carnis peccati in ligno martyrii exaltatus
aterra: et omnia trarit adse. et uiuificauit mortuos. Idem idem
ipse. quemadmodũ astrictũ ẽ. inquit morti genus humanũ ꝑuir¬
ginẽ. soluatur ꝑuirginem. ȩqua lance disposita uirginalis in¬
obedientia. ꝑ uirginalem obedientiã. Ad huc eñiꝓthoplausti peccato
ꝑ correctionem primogeniti emendationẽ sus cipiente. serpentis pruden¬

Expanded text:
tentias, nec omnes eorum, quos commemorabo, me congregaturum tentias, nec omnes eorum, quos commemorabo, me congregaturum esse polliceor; quia nimis longum est, et necesse esse non arbitror: sed ponam pauca paucorum, quibus tamen nostri contradictores cogantur erubescere et cedere; si ullus in eis vel Dei timor, vel hominum pudor tantum malum pervicaciae superaverit. Irenaeus Lugdunensis episcopus non longe a temporibus Apostolorum fuit: iste ait, « Non aliter salvari homines ab antiqua serpentis plaga, nisi credant in eum qui secundum similitudinem carnis peccati in ligno matyrii exaltatus a terra omnia traxit ad se, et vivificavit, mortuos » . Item idem ipse: « Quemadmodum adstrictum est, » inquit, « morti genus humanum per virginem, solvatur per virginem, aequa lance disposita, virginalis inobedientia per virginalem obedientiam. Adhuc enim protoplasti peccato per correptionem primogeniti emendationem accipiente, serpentis pruden
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã xp̃m cum manicheis fantasina crederemꝰ si matris in cor¬
rupta uirginitate diceremus exortum. Sed in adiutorio ipsius salua¬
toris. sicut sprȩuerunt catholici uelut accutissimũ qđ iouinianus
exeruerat argumentũ. nec scãm mariam pariendo fuisse corrup¬
tam. nec dñm fantasma fuisse crediderunt. s et illam uirginem
mansisse post partum. et ex illa tamen uerũ xp̃i corpus exortum.
sic sꝑnent ur̃a calũpniosa uaniloquia. ut neq cum manicheis
astruant mali naturale principiũ. et scd̾m antiquã et uerã catho¬
licam fidem. nullomͦ dubitent xp̃m in euacuando ciro grapho pa¬
t̾ni delicti liberatorem credere paruuloꝵ. Sed tu qui tam crebro
nobis manicheoꝵ nomen opponis. quos et quales uiros et quan¬
tos fidei catholicȩ defensores. tam execrabili criminatione appete¬
re audeas. si euigilas intuere. Non quidem omniũ de hac re sen¬

Expanded text:
tanquam Christum cum Manichaeis phantasma crederemus, si matris incortanquam Christum cum Manichaeis phantasma crederemus, si matris incorrupta virginitate diceremus exortum. Sed in adjutorio ipsius Salvatoris, sicut spreverunt Catholici velut acutissimum quod Jovinianus exseruerat argumentum, et nec sanctam Mariam pariendo fuisse corruptam, nec Dominum phantasma fuisse crediderunt, sed et illam virginem mansisse post partum, et ex illa tamen verum Christi corpus exortum: sic spernent vestra calumniosa vaniloquia, ut neque cum Manichaeis astruant mali naturale principium, et secundum antiquam et veram catholicam fidem nullo modo dubitent Christum in evacuando chirographo paterni debiti liberatorem credere parvulorum. CAPUT III. 5. Sed tu qui tam crebro nobis Manichaeorum nomen opponis, quos et quales viros et quantos fidei catholicae defensores tam exsecrabili criminatione appetere audeas, si evigilas intuere. Non quidem omnium de hac re sen
Abbreviated transcription (Latin):
num discernens ab eo malo. unde traitur originale peccatũ. tu
aut dicis nuptias sine dubitatione dampnari: Nisi quod ex eis
nascitur. ab omni sit liberũ obligatione peccati. Propt̃ qđ libris
quatuor te unum meũ refutasse gloriaris. in quibꝰ libris uolens
homines auertere a fide catholica ⁊ fudatissima. et ad nouitatem
uri erroris adducere. Sepe incutis legentium sensibus. manicheȩ
pestis errorem. quasi malum naturale cũ manicheis sapiat:
qui dicit infantes scđm adam carnaliter natos. contagium mortis
antiquȩ prima natiuitate contrahere. et ob hoc scda in digere. ut ꝑ la¬
uachrum regenerationis prius peccati originalis remissione purgen¬
tur. et in dei filios ad optati in regnũ unigeniti transferãtur. Hoc de
manicheoꝵ nomine et crimine faciebat etiã iouimiamnegans mrariȩ
sc̃ę uirginitatem quȩ fuerat dum conciꝑet. ꝑ mansisse dum pareret.

Expanded text:
num discernens ab eo malo unde trahitur originale peccatum. Tu num discernens ab eo malo unde trahitur originale peccatum. Tu autem dicis nuptias sine dubitatione damnari, nisi quod ex eis nascitur, ab omni sit liberum obligatione peccati: propter quod libris quatuor te unum meum refutasse gloriaris. In quibus libris volens homines avertere a fide catholica fundatissima, et ad novitatem vestri erroris adducere, saepe incutis legentium sensibus Manichaeae pestis horrorem: quasi malum naturale cum Manichaeis sapiat, qui dicit infantes secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere, et ob hoc secunda indigere, ut per lavacrum regenerationis prius peccati originalis remissione purgentur, et in Dei filios adoptati in regnum Unigeniti transferantur. Hoc de Manichaeorum nomine et crimine faciebat etiam Jovinianus, negans Mariae sanctae virginitatem, quae fuerat dum conciperet, permansisse dum pareret: