comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inde egressuros. Qui tnͣ
dominante iosephȩgypto
dominati sunt. nec statim
post quadringentos annos
egssi sunt. ut fuerat reꝓmis
Est & alia de temporib figu¬
quasi iam gesta narrantur.
Vt ẽ illiro. foderunt manus
meas et peq̃es meos. dinum̾a¬
milia in qͥbus futura tanqͣm
si iam fact᷑a sint. ita dicunt᷑.
Sed cur quȩ atlhuc facien¬
da erant. iam facta narrant᷑
Quia ea quȩ nobis futura
sunt. apud dĩ ȩt̾nitatemiã
facta sunt. Quapropt᷑ qñ
aliquid faciendũ ẽẽ ꝓnun¬
tiatur. scdm nos dicit᷑. qñ
uͦ quȩ fut᷑a sunt. iam facta
dicunt᷑ scdm dĩ ętͣnitatẽ
accipienda sunt. apud qͣm
iam om̃a facta sunt. quae
fut᷑a sunt. Sexta regula :
de recapitulatione. Recapi¬
tulatio enim ẽ. dum scri¬
ptura redit ad illud. cuius
narratio iam transierat. Si¬
cut cum filios filioꝵ nõe
scriptura cõmemorasset. di¬
xit illos fuisse in linguisz
gentib suis. ettamen postea
quasi hocetiam in hoc or¬
dine tempoꝵ requirit᷑. erat

Expanded text:
inde egressuros. Qui tamen dominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos annos egressi sunt, ut fuerat repromiEst et alia de temporibus figuquasi jam gesta narrantur, ut est illud: Foderunt manus meas et pedes meos; et: Divmilia, in quibus futura, ac si jam facta sint, ita dicuntur. Sed cur quae adhuc facienda erant, jam facta narrantur? Quia ea quae nobis futura sunt, apud Dei aeternitatem jam facta sunt. Quapropter quando aliquid faciendum esse pronuntiatur, secundum nos dicitur; quando vero quae futura sunt, jam facta dicuntur, secundum Dei aeternitatem accipienda sunt, apud quem jam omnia facta sunt, quae futura sunt. Sexta regula est de recapitulatione. Recapitulatio est enim, dum Scriptura tendit ad illud, cujus narratio jam transierat, sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset , dicit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea quasi hoc etiam in hoc ordine temporum requiritur: Erat,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nisi pͥus ãstatu suo defi¬
c̾ent uet̾a. quasi illis locũ
occupantib ñ possent exur¬
gere noua. Hoc quoq satis
mirabile in hac dispositione
c̃nit᷑. qd̾ ipsa cp̃a ita immu¬
tabili lege suę mutabilitatis
uices custodiunt. ut nec ali¬
qͣn ab explendo ministĩo suo
deficiant. neq secꝰ currentia
ordinem pͥmȩ institutionis

Expanded text:
quia nisi prius a statu suo defiquia nisi prius a statu suo deficerent vetera, quasi illis locum occupantibus non valerent exsurgere nova. Hoc quoque satis mirabile in hac dispositione cernitur, quod ipsa tempora ita immutabili lege suae mutabilitatis vices custodiunt, ut nec aliquando ab explendo ministerio suo deficiant, neque secus currentia ordinem primae institutionis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ castigat: saltem laboris te¬
dio uictus conquiescat.
tp̃m dicẽmus: Quis satĩ am¬
mirari pocest. qͣm mira rõne
ꝓuidentia diuma cursuscẽ¬
pori distinxit: Ecce pꝰ noctẽ
uenit dies. ut torpentes in oci¬
olabor exerceat. pt diem seqͥt᷑
nor ut fessos ad refocilland
quies excipiat. Non semꝑdiẽ
non semꝑ nox. ñ semꝑ equalis
dies ⁊ nor. ne uł immoderat᷑
labor debilitatos frangat. uł
quies continuata naturam
inficiat. uł idemtitas ꝑpetua
amimo tedium gignat. Item
quemadmodũ uicissitudo di¬
erum & noc̾tium animantia
renoriat. ita qͣtuor tp̃a annior¬
dine sibi succedentia. totius
mundispem immutant. Pri¬
mũ ꝑteporem ueris qͣdam in¬
nouatione mundus nascit᷑.
dem̃ ꝑferuorem estatis quasi
inuiuentutẽ roboratur. Pt᷑
hȩc suꝑueniente autumpno
ad maturitatẽ conscendit.
postremo succedente hyeme.
ad defec̾tum uergit. Iccirco
autẽ semꝑ deficit. ut semꝑ
pt᷑ defecꝰtũ renouari possit.

Expanded text:
non castigat saltem laboris taenon castigat saltem laboris taedio victus conquiescat. temporum dicemus? Quis satis admirari potest, quam mira ratione providentia divina cursus temporum distinxit? Ecce post noctem venit dies, ut torpentes in otio labor exerceat; post diem sequitur nox, ut fessos ad refocillandum quies excipiat. Non semper dies, non semper nox, non semper aequalis dies et nox, ne vel immoderatus labor debilitatos frangat, vel quies continuata naturam inficiat, vel identitas perpetua animo taedium gignat. Item quemadmodum vicissitudo dierum ac noctium animantia renovat, ita quatuor tempora anni ordine sibi succedentia, totius mundi speciem immutant. Primum per teporem veris quadam innovatione mundus nascitur. Deinde per fervorem aestatis, quasi in juventutem roboratur. Post haec superveniente autumno ad maturitatem conscendit. Postremo succedente hieme, ad defectum vergit. Idcirco autem semper deficit, ut semper post defectum renovari possit,
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Uolucres maere sus¬
pendit. pisces aqͥs immerst.
terram bestiis ⁊ serpentib
⁊ alioꝵ reptiliũ uermiũꝙ
generib repleuit. Quasdõ
regiones ditauit ub̾tate fru¬
gum. qͣs dam opulentiaui¬
neaꝵ. alias fertilitate oleri
alias fecunditate pecoꝵ. al¬
as potentib herbis. alias
gemmis p̃ciosis. alias aĩal¬
b ⁊ bestiis monstruosis.
alias colorib uariis. alias
din̾saꝵ artiũ studiis. aliaꝰ
metalloꝵ. alias chi miana¬
tum diu̾sis generib ut nulla
ꝓrsus regio sit quȩ ñ aliquid
p̃ cȩt̾is nouũ ⁊ speciale posid¬
at. nulla itẽ q̃ñ ali qͥdnouũ
⁊ sp̃ale ab aliis acciꝑe queat.
Quid qd̃ etiã ea quȩ humam̃
usib necessariai funt. incõ¬
muni hominũ freq̃ntia ipsa
ereatoris ꝓuidentia constitu¬
it: ea uͦ quȩ ñ nat᷑a ꝓpt̾ neces¬
sitatẽ. s cupiditas expetit ꝓp¬
ter sp̃em. in abditis terrarũ
sinib abscondit ut quẽ amor
uͥtutis ab immod̾ato appetitu

Expanded text:
rent. Volucres in aere susrent. Volucres in aere suspendit, pisces aquis immersit, terram bestiis et serpentibus et aliorum reptilium vermiumque generibus replevit. Quasdam regiones ditavit ubertate frugum, quasdam opulentia vinearum, alias fertilitate olerum, alias fecunditate pecorum, alias potentibus herbis, alias gemmis pretiosis, alias animalibus et bestiis monstruosis, alias coloribus variis, alias diversarum artium studiis, alias metallorum, alias thimiamatum diversis generibus, ut nulla prorsus regio sit, quae non aliquid prae caeteris novum et speciale possideat; nulla item quae non aliquid novum et speciale ab aliis accipere queat. Quid quod etiam ea quae humanis usibus necessaria sunt, in communi hominum frequentia ipsa Creatoris providentia constituit; ea vero quae non natura propter necessitatem, sed cupiditas expetit propter speciem; in abditis terrarum sinibus abscondit, ut quem amor virtutis ab immoderato appetitu
Abbreviated transcription (Latin):
dendo custodiat. Quis duri¬
tiam lapidũ: qͥs soliditatem
metalloꝵ. qͥs nodositatem
robor. quis cenacitatẽ gluti¬
num. qͥs cęt̾a innum̃abilia
enumerare queat: Ex quo
claret qͣm sint firma rerum
uicła. cum singła quȩq cõ¬
dita tanto nisu naturam.⁊
eẽ suũ defendant. simul uͦ
om̃a a concordia societatis
ut de dispositione rerum qͦ¬
lis sit considemus. Neq
enim minima fiec ãmiratio
siqͥs diligent̃ attendat. qd̾
sic singłis locis. singłis tp̃ib
singłis reb diuina ꝓuiden¬
tia causas suas distribuit.
ut innullo penit᷑ reꝵ ordoꝑ
turbetur. Ecce celũ sursum
ẽ. ⁊ terra deorsũ. in cȩlo stellas
⁊ luminaria collocauit. ut
sub iecꝰta om̃a illustrarent.
In aere uentis ⁊ nubib uiam
fecit. ut agitationib suis dis¬
ꝑse pluuiã deorsum fundent
Ingremio celluris molesaq¬
rum recipi iussit. ut ꝑgurgi¬
tes suos hinc illineq quo
nutꝰ ferr iubentis discurre¬

Expanded text:
dendo custodiat. Quis duridendo custodiat. Quis duritiam lapidum, quis soliditatem metallorum, quis nodositatem roborum, quis tenacitatem glutinum, quis caetera innumerabilia enumerare queat? Ex quo claret quam sint firma rerum vincula, cum singula quaeque condita tanto nisu naturam et esse suum defendant, simul vero omnia a concordia societatis ut de dispositione rerum qualis sit consideremus. Neque enim minima fiet admiratio, si quis diligenter attendat, quod sic singulis locis, singulis temporibus, singulis rebus, divina providentia causas suas distribuit, ut in nullo penitus ordo rerum perturbetur. Ecce coelum sursum est, et terra deorsum. In coelo stellas et luminaria collocavit, ut subjecta omnia illustrarent. In aere ventis et nubibus viam fecit, ut cogitationibus suis dispersae pluviam deorsum funderent. In gremium telluris moles aquarum recipi jussit, ut per gurgites suos huc illucque quo nutus ferret jubentis discurre
Abbreviated transcription (Latin):
ñ miret᷑: Ecce cęli qͥ ambi¬
tu suo concludt om̃a. qͦmͦ
solidi ft̃.⁊ quasi exere fusi¬
les desuꝑ. circũq oppansi.
Terrauͦ in medio suo pon¬
dere librata. semꝑ iminobi¬
lis ꝑseuerat. ut cet̾a ĩ medio
fluctuantia hinc soliditaᷤᷤ
cȩloꝵ. illinc terre ftabilitas
in unum coartent. ⁊ constͥn¬
gant. ne citra legitimoster¬
minos diffusa concordiam
uniu̾sitatis qirumpant.
Ecce quomͦ ꝑ uisca telluris
intͥnsecꝰ tracones aquaꝵ spar¬
si ⁊ foris ꝑ alueos suos indiu̾¬
sa deducti. intꝰ faciscentẽ ne
dissoluat᷑ conglutinant. et
foris ne fatiscat arentẽ rigant.
Sece quomͦ in humani cor¬
poris fabrica iunct᷑as ossium
uincła neruoꝵ ligant. ⁊ me¬
dullis intus ꝑ fistulas tibia¬
rũ diffusis. canalia etiã uena¬
corpꝰ deducunt. ac deinde te¬
neritudinẽ carniũ cutis teg¬
men inuoluit. ut ⁊ rigor ossi¬
um intͥnsecus corpꝰ sustineat.¬
⁊ pellis munimen foris defẽ¬

Expanded text:
non miretur? Ecce coeli qui ambinon miretur? Ecce coeli qui ambitu suo concludunt omnia, quomodo solidi sunt, et quasi ex aere fusiles desuper circumquaque oppansi. Terra vero in medio, suo pondere librata, semper immobilis perseverat, ut caetera in medio fluctuantia, hinc soliditas coelorum, illinc terrae stabilitas in unum coarctent et constringant, citra legitimos terminos diffusa concordiam universitatis disrumpant. Ecce quomodo per viscera telluris intrinsecus tracones aquarum sparsi et foris per alveos suos in diversa deducti, intus fatiscentem ne dissolvatur conglutinant, et foris ne fatiscat arentem rigant. Ecce quomodo in humani corporis fabrica juncturas ossium vincula nervorum ligant, et medullis intus per fistulas tibiarum diffusis, canales etiam vitacorpus deducunt, ac deinde teneritudinem carnium cutis tegmen involvit, ut et rigor ossium intrinsecus corpus sustineat, et pellis munimen foris defen
Abbreviated transcription (Latin):
similia. s etiã quȩ creante
potentia. diu̾sa atq repu¬
gnantia ad ẽẽ ꝓdiert̃. dic¬
tante sap̃ia in unã quodã¬
mͦ amiciciã ⁊ fed̾ationem
conueniunt. Quid repug¬
nantiꝰ ẽẽ potest aqua ⁊ igͦ¬
ne. quȩ tñ in rex natura
ita di contemꝑauit prudẽ¬
tia. ut ñ solũ ad inuicem
cõmune societatis uinculũ
ñ dissipent. uerũȩtiã nascen¬
tib cunctis ut subsistere pos¬
sint uitale nutͥmentũ st̃imi¬
nistrent: Quid de humani
corporis compage loquar. uͥ
oĩum membroꝵ uincturȩ
tantã ad inuicẽ concordiam¬
seruant. ut nullũ omnino
possit inueniri m̃brũ. cuiꝰ
officiũ alt̾i ñ uideat᷑ p̃stare
ãminicłm. Sic om̃is nat᷑a se
diligit. ⁊ miro qͦdam modo
pluriũ dissimiliũ ⁊ inunum
redactoꝵ concordia unam ĩ
om̃ib armoniã facit. Apta
ẽ gͦ ⁊ conueniens reꝵ õium
compositio. S quomͦ ẽ fir¬
ma: Qͥs ñ uideat: Quis

Expanded text:
similia, sed etiam quae creante similia, sed etiam quae creante potentia diversa atque repugnantia adesse prodierunt, dictante sapientia in unam quodammodo amicitiam et foederationem conveniunt. Quid repugnantius esse potest aqua et igne? quae tamen in rerum natura ita Dei contemperavit prudentia, ut non solum ad invicem commune societatis vinculum non dissipent, verum etiam nascentibus cunctis ut subsistere possint vitale nutrimentum subministrent. Quid de humani corporis compage loquar, ubi omnium membrorum juncturae tantam adinvicem servant concordiam, ut nullum omnino possit inveniri membrum, cujus officium alteri non videatur praestare adminiculum? Sic omnis natura se diligit, et miro quodam modo plurium dissimilium et in unum redactorum concordia unam in omnibus harmoniam facit. Apta est ergo et conveniens rerum omnium compositio, sed quomodo est firma? Quis non videat? quis
Abbreviated transcription (Latin):
ter loqui deberemꝰ. Quatuor
diximꝰ. situm. motũ. sp̃em:
qualitatẽ. Primum gͦ pͥmo
Situs ẽ in compositione.
ordine .i. incompositione
dispositione. Compositio
duo habere debr. aptitudi¬
nem ⁊ firmitatẽ. hoc ÷ ut
componenda apte ⁊ comps¬
tent̾ coalnt. ⁊ composita
firmitꝰ cohereant. laudab¬
lis ẽ compositio talis. apti¬
tudo consid̾atur in qͣntita¬
te ⁊ qualitate. In qͣntitate. ne
nimis tenuia ⁊ exilia grossĩ
& corpulentis. in qualitate
ne nimis humida siccis. ni¬
leuia pondõsis. ⁊ siqua sũt
talia mordinate comungã¬
tͦ. Cide si pulchritudini
diuimoꝵ oꝑum aliquod
deris: iam aliqͥd habesuñ
etiam in hac parte mireris.
& pͥmum qͥdem si uniu̾sita¬
tis huius machinã intue
ris. inuenies qͣm mirabili
rõne ⁊ sapientia cõpositio
rerum oĩum ꝑfect᷑a sit. qͣm
apta. qͣm congrua. qͣm de¬
cora. quam cunctis parti¬
b suis absoluta. in qua ñ
solum concordiã seruant

Expanded text:
ter loqui deberemus. Quatuor ter loqui deberemus. Quatuor diximus, situm, motum, speciem et qualitatem. Primum ergo primo Situs est in compositione et ordine, id est in compositione et dispositione. Compositio duo habere debet: aptitudinem et firmitatem, hoc est ut componenda apte et competenter coeant; et composita firmiter cohaereant: laudabilis est compositio talis. Aptitudo consideratur in quantitate et qualitate. In quantitate ne nimis tenuia et exilia grossis et corpulentis. In qualitate, ne nimis humida siccis, nilevia ponderosis; et si qua sunt talia, inordinate conjungantur. Vide si pulchritudini divinorum operum aliquid deris, jam aliquid habes unde etiam in hac parte mireris. Et primum quidem si universitatis hujus machinam intuitus fueris: invenies quam mirabili ratione et sapientia compositio rerum omnium perfecta sit, quam apta, quam congrua, quam decora, quam cunctis partibus suis absoluta, in qua non solum concordiam servant
Abbreviated transcription (Latin):
res eiꝰ sunt sicut locustȩ.
Qui extendit uelud nichi¬
lũ cȩlos. & expandit eos sic̃
tab̾naculum. & psalmista ite¬
rũ in quodã loco cũ argue¬
ret idoloꝵ cultores. ait. Om̃s
dĩ gentiũ demonia. dn aut̃
cȩlos fecit. Quid ẽ gͦ putatiᷤ
qł in assertionẽ uere diumi¬
cit. nisi qͥa creat᷑a recte con¬
sid̾ata homini ereatorẽ suũ
oftendit: Considẽ musgͦ⁊
nos qͣnta sint mirabilia di.⁊
ꝑ pulcͥtudinẽ rerũ condita¬
rũ queramꝰ pulchrũ illud
pulchroꝵ om̃ium pulcerri¬
mũ. qͦd tam mirabile ⁊ inef¬
fabile ẽ. ut ad ipsum oĩs pul¬
chritudo tͣnsitoria ⁊ si uera
sit. comparabilis eẽ ñ possit.
& qͥa suꝑus omẽm pulcͥtudi¬
nem uisibiliũ in qͣtuor consta¬
re diximus. nunc ordine ꝑ
singła currentes qualit᷑ exi¬
psis inuisibilis dĩ sapientia
clarescat uideamꝰ. Scio qͥdẽ
qd minus erit qͥcqͥd dixeri¬
mus. s tñ decens ñ ÷. ut ido
om̃ino taceam᷑. ibi p̃cipue uͥ
si fieri posset maxime decen¬

Expanded text:
ejus sunt sicut locustae. Qui extendit velut nihilum coelos, et expandit eos sicut tabernaculum . Et Psalmista iterum in quodam loco cum argueret idolorum cultores, ait: Omnes dii gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit . Quid est ergo putatis, quod in assertionem verae divinicit, nisi quia creatura recte considerata homini Creatorem suum ostendit? Consideremus et nos quanta sint mirabilia Dei, et per pulchritudinem rerum conditarum quaeramus pulchrum illud, pulchrorum omnium pulcherrimum; quod tam mirabile et ineffabile est, ut ad ipsum omnis pulchritudo transitoria, etsi vera sit, comparabilis esse non possit. Et quia superius omnem pulchritudinem visibilium in quatuor constare diximus; nunc ordine per singula currentes, qualiter ex ipsis invisibilis Dei sapientia clarescat videamus. Scio quidem quod minus erit quidquid dixerimus, sed tamen decens non est ut ideo omnino taceamus, ibi praecipue, ubi si fieri posset, maxime decen
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilia ⁊ soli do possibiliast̃.
os putas nascentib cunc᷑tisin¬
crem̃tũ tͥbuit. & quasi de qͦdã
occulto nature sini maꝑtu᷑
gͣminantia educit. rursumq
eadem marcentia illuc unde
uenerant reu̾ti facit: Satisħ
diligenter intuentib mira¬
bilia apparebunt. Deinde se¬
quit᷑ motus aĩalis. qui est in
sensib ⁊ appetitib Cogita gͦ
qualis eẽ possit. qui sensus
om̃ium inuentium fabricat.
motus rõnalis qͥ÷ infactis
& consiliis satis ãmiratiõis
tͥ ingerit. si attencie uolueri
qͣm meffabilis sit sap̃ia quȩ
in imiu̾sitate possit fieri. qͥ
ñ ipsa ad decorem oꝑm suoꝵ
aut p̃cipiendo aut ꝑmitten

Expanded text:
mirabilia, et soli Deo posibilia sunt. mirabilia, et soli Deo posibilia sunt. Quis putas nascentibus cunctis incrementum tribuit, et quasi de quodam occulto naturae sinu in apertum germinantia educit, rursumque eadem marcentia illuc unde venerant reverti facit? Satis haec diligenter intuentibus mirabilia apparebunt. Deinde sequitur motus animalis, qui est in sensibus et appetitibus. Cogita ergo qualis esse possit, qui sensus omnium viventium fabricat, motus rationalis qui est in factis et consiliis satis admirationis tibi ingerit, si attendere volueris, quam ineffabilis sit sapientia quin universitate possit fieri quod non ipsa ad decorem operum suorum aut praecipiendo, aut permitten
Abbreviated transcription (Latin):
secus fulcim̃to carens concidat.
uł extͥnsecꝰ munim̃tũ ñ haben̾
fatiscat. Quodd autẽ inuno
exemplificatũ ÷. in cunctisge¬
ñib reꝵ inueniri pocest. Sic̃
enĩ cortex murnit arbores. sic
penne ⁊ rostra uolueres. sic
squamȩ pisces. rebq singłis
scłm competentiã nat᷑e suȩ
ꝓuidentia creatoris munim¬
ta instituit. Huc usq de si¬
tu loquutisumꝰ. nunc ad mo¬
drifariꝰ. localis. naturalis. ani¬
malis.rõualis. Dequib qͥa ꝑ
singula multa dic̃e ñ possu¬
Uide qͦmͦ in motu locali sapi¬
entia conditoris appareat. Co¬
gita nunc unde defluentib
semꝑ aquis in deficiens semꝑ
uena ministrat᷑. uñ motusu̾e¬
toꝵ educit᷑. quis infatigabilẽ
astroꝵ cursum modatur. quiᷤ
solem ꝑ hyb̃na descende sig¬
na p̾cipit. qͥs rursũ ꝑ estiua
eum signa ascendẽ facit. quiᷤ
eũ ab oriente moccidentẽ du¬
cit. & it̾m ab occidente ad o¬
orientẽ reuehit. Hec cuncta

Expanded text:
secus fulcimento carens concidat, secus fulcimento carens concidat, vel extrinsecus munimentum non habens fatiscat. Quod autem in uno exemplificatum est, in cunctis generibus rerum inveniri potest. Sic enim cortex munit arborem, sic pennae et rostra volucres, sic squammae pisces, rebusque singulis secundum competentiam naturae suae, providentia Creatoris munimenta instituit. Hucusque de situ locuti sumus nunc ad modrifarius. Localis, naturalis, animalis, rationalis. De quibus quia per singula multa dicere non possuVide quomodo in motu locali sapientia Conditoris appareat. Cogita nunc unde defluentibus semper aquis indeficiens semper vena ministratur, unde motus ventorum educitur, quis infatigabilem astrorum cursum moderatur, quis solem per hiberna descendere signa praecipit, quis rursum per aestiva eum signa ascendere facit, quis eum ab oriente in occidentem ducit, et iterum ab occidente ad orientem revehit. Haec cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝑcipit. Bene gͦ quasi spe¬
culator qͥdam eminentiorẽ
cunctis locum optinuit. ut
Post hunc auditus ⁊ loco ⁊
mobilitate scdi ẽ. dem̃ olfa¬
ct᷑us. Gustus aut̃e qͥnil sentire
pot̾nͥ id qdtãgit: m̾ito tardior cȩ¬
t̾is sensib inimo resedit. Tac¬
tus specialem sedem ñ hab.
qui iõ uniu̾salis ẽ. qͥa cunc̃tiᷤᷤ
cooꝑat᷑ sensib Unde ⁊ indi¬
gitis pollex qui tacꝰtũ signi¬
ficat. coadunatis in unũ digi¬
tis solus om̃ib respondet. qr
sine tactu nullus sensuũ eẽ
potest. Widete etiam quomͦ
in humano corpore ossa intͥn¬
secus collocata sunt. quatimꝰ
robur eoꝵ corpꝰ stmeat. dem̃
caro ossa uestit. ut duricia
eoꝵ mollit̾ tac̾tũ excipiat.
adultimũ pellis carnem in¬
duit. ut sua quodammtena¬
citate ab incõmodis foris acci¬
dentib corpꝰ muniat. Atten¬
dite quomͦ illud quod molle
ẽ ⁊ infirmũ in medio quasi ĩ
tutiore loco ponit᷑. ne uł intͥn¬

Expanded text:
tate percipit. Bene ergo quasi spetate percipit. Bene ergo quasi speculator, eminentiorem cunctis locum obtinuit, ut Post hunc auditus, et loco et nobilitate secundus est. Deinde olfactus. Gustus autem qui nil sentire potest nisi id quod tangit, merito tardior caeteris sensibus in imo resedit. Tactus specialem sedem non habet, qui ideo universalis est, quia cunctis cooperatur sensibus. Unde et in digitis pollex, qui tactum significat, coadunatis in unum digitis solus omnibus respondet, quia sine tactu nullus sensuum esse potest. Vide etiam quomodo in humano corpore ossa intrinsecus collocata sunt, quatenus robur eorum corpus sustineat; deinde caro ossa vestit, ut duritia eorum molliter tactum excipiat. Ad ultimum pellis carnem induit, ut sua quodammodo tenacitate ab incommodis foris accidentibus corpus muniat. Attendite quomodo illud quod molle est et infirmum, in medio quasi in loco tutiore ponitur; ne vel intrin
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾uallis diftinguntur. qui¬
qͥa de una sensualitate. qͥnq
sensus exeunt. in quib tͥna
diftinctione. pͥmum sensus.
deĩ sentire. ptͦmodum sensi¬
bile inuenitur. Postremo ĩ
singłis digitis extremoꝵ arti¬
cłoꝵ capita suꝑpositis ungui¬
b quasi galeata cermint᷑. ut
quocũq siue manꝰ extenta.
siue pes ꝓmotus offendicłm
inuen̾int. ipso suo munimine
ꝓtect᷑i. illesi ꝑmanere possint.
Similit̾ terrena ista ad simi¬
litudinem unguiũ foris sen¬
sib inherentia. quasi in ne¬
cessitate nos mumunt. s qͣn¬
tũ ñ ꝑtinent ad necessitatẽ.
quasi extra carnẽ sine sensi
p̃cidi possunt. Ecce in hima¬
na facie qͣm rõnabili distin¬
cͦtione instrum̃ta sensuum
collocata funt. Su p̃mum lo¬
cũ obtinz uisus in oculis.
deiñ auditꝰ maurib. post
hunc in narib olfactus.
atq pt hunc more gustus̃
uisus deintꝰ foras exit. ⁊ emi¬
nus posita mira p̾cȩt̾is agili¬

Expanded text:
intervallis distinguuntur, quintervallis distinguuntur, ququia de una sensualitate quinque sensus exeunt, in quibus prima distinctione primum sensus, deinde sentire, postmodum sensibile invenitur. Postremo in singulis digitis extremorum articulorum capita superpositis unguibus, quasi galeata cernuntur, ut quocunque, sive manus extensa, seu pes promotus offendiculum invenerit, ipsi suo munimine protecti, illae si permanere possint. Similiter terrena illa ad similitudinem unguium foris sensibus inhaerentia, quasi in necessitate nos muniunt; sed quantum non pertinent ad necessitatem, quasi extra carnem sine sensu praecidi possunt. Ecce in humana facie quam rationabili distinctione instrumenta sensuum collocata sunt. Supremum locum obtinet visus in oculis. Deinde auditus in auribus; post hunc in naribus olfactus, atque post hunc in ore gustus. visus intus foras exit, et eminus posita mira prae caeteris agili
Abbreviated transcription (Latin):
extͥnseci sunt. & hic quoq ñ
efficacia. quȩ ita congrue in
uniu̾sitate singła distribuit.
ut nusqͣm oĩno iunctura par¬
tium gen̾et repugnantiam
qualitatũ. Ecce ut erempli
causa de multis pauca pona¬
mus. in compositione huma¬
ni corporis. quanta elucetsa¬
pientia creatoris Sursum
ẽ homo uniformis. deorsum
bifariam diuisus: qͥa ⁊ unifor¬
me ẽ pͥncipale mentis .i. rati¬
o. quȩ muisibilia respicit:⁊
gemina ẽ animȩ qualitas. ira
⁊ concupiscentia quȩ deorsũ
ad terrena descendit. Itẽ bra¬
chiis in latũ extendit᷑. tibiis
deorsum figit᷑ stat᷑a huma¬
ni corporis. qr ⁊ intentio oꝑ¬
ationis animum extendit.
⁊ affectus desidĩori figit.
Item scd̾m latitudinẽ. hinc
sum ꝑ digitos pedum in qͥn¬
q finit᷑ humani corporis ꝓ¬
tensio. qͥa siue in latñtenda¬
tur animus ꝑ intentionem
oꝑis. siue deorsum figatur.
ꝑ desid̾ium affectionis. qͥnq
sensus sunt ꝑ quos foris exit
Item digiti t̾nis articulorum

Expanded text:
extrinseci sunt. Et hic quoque non efficacia, quae ita congrue in universitate singula distribuit ut nusquam omnino junctura partium generet repugnantiam qualitatum. Ecce, ut exempli causa de multis pauca ponamus, in compositione humani corporis, quanta elucet sapientia Creatoris? Sursum est homo uniformis, deorsum bifariam divisus; quia et uniforme est principale mentis, id est ratio quae invisibilia respicit; et ut gemina est animae qualitas, ita et concupiscentia quae deorsum ad terrena descendit. Item brachiis in latum extenditur, tibiis deorsum figitur statura humani corporis; quia et intentio operationis animum extendit, et affectus desideriorum figit. Item secundum latitudinem hinc  digitos pedum in quinque finitur humani corporis protensio; quia sive in latum tendatur animus per intentionem operis, sive deorsum figatur per desiderium affectionis, quinque sensus sunt per quos foris exit. Item digiti ternis articulorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. qͥs eos numerare poteste
& ita incęt̾is innum̾abilib
innum̃abiliũ rerum gen̾ib
Infinita rerum gen̾a. ⁊ ĩsin¬
gulis gen̾ib infimita similia
Sed fortasse qui tot fecit.
parua fecit: multa simul ⁊
magna facere ñ potuit. Qnͦ¬
ta tamen: Metire moles
montium. tracꝰtus fluminũ
spacia campoꝵ. altitudinẽ
celi. ꝓfunditatẽ abyssi.Mi¬
raris qͥa deficis. s melius de¬
ficiendo miraris. Meditan¬
tib de creat᷑aꝵ immensitate
quasi seminariũ quoddã
iecimꝰ. nunc ad contempła¬
dam eaꝵ pulchritudinẽ

Expanded text:
n est; quis eas numerare potest? et ita in caeteris innumerabilibus innumerabilium rerum generibus, infinita, rerum genera, et in singulis generibus infinita similia.Sed fortassis qui tot fecit, parva fecit, multa simul et magna facere non potuit, quanta tamen? Metire moles montium, tractus fluminum, spatia camporum, altitudinem coeli, profunditatem abyssi. Miraris, quia deficis; sed melius deficiendo miraris. Meditantibus de creaturarum immensitate, quasi seminarium quoddam jecimus; nunc ad contemplandam earum pulchritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
igͦ unum aliqͥd qͣmlib
Daruũ de nichilo facere
tanta potentia ẽ ut comp̃¬
hendi ñ ꝑ ossit. qͣnta ȩxisti¬
manda ẽ potentia tam mul¬
ta facere: Qͣm multa: Quot
sunt: Numera stellas cȩli.
harenam maris. puluerem
terrȩ. guitas pluuiȩ. pennas
uolucrũ. squamas piscium.
bilia insimilib. innum̃abi¬
lia in diu̾sis. inum̃abilia
in ꝑmixtis. Quȩ sunt simi¬
lia: Quȩ sub eodem gen̾e
continent᷑. ut homo unus
& alter leo unꝰ ⁊ alt̾. aqͥla u¬
na ⁊ alt̾a. honoruscopa una
lia in sus generib simili¬
a sunt. Que st̃ diu̾sa : ouȩ
dissimilib differentiis in¬
formant᷑. ut homo⁊ leo.
leo ⁊ aquila. aqͥla ⁊ hono¬
ruscopa. Hȩc inuicem di¬
Om̃a simul consid̾ata. Qͦ¬
mͦ gg insimilib infinita.
quomͦ in diu̾sis infinita.
quomͦ in ꝑmixtis infinita:
audi. Homo unũ genꝰ ẽ.
s unus homo ñẽ. qͦs cos
numerare potest: Leo
quis eos numerare potest:
la ñ ẽ. qͥs eas num̾are poteste¬

Expanded text:
go unum aliquid, quamlibet parvum, de nihilo facere tanta potentia est, ut comprehendi non possit, quanta existimanda est potentia tam multa facere? Quam multa? Quot sunt? Numera stellas coeli, arenam maris, pulverem terrae, guttas pluviae, pennas volucrum, squammas piscium, bilia in similibus, innumerabilia in diversis, innumerabilia in permistis. Quae sunt similia? Quae sub eodem genere continentur: ut homo unus et alter; leo unus et alter; aquila una et altera; honoruscopa una lia in suis generibus similia sunt. Quae sunt diversa? Quae dissimilibus differentiis informantur, ut homo et leo. Leo et aquila. Aquila et honoruscopa: haec invicem diOmnia simul considerata. Quomodo ergo in similibus infinita? Quomodo in diversis infinita? Quomodo in permistis infinita? Audi. Homo unum genus est, sed unus homo non est. Quis eos numerare potest? Leo Quis eos numerare potest? una non est; quis eas numerare potest
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc fact᷑um ꝓmittit dicẽs.
Memor fui dierũ antiqͦrũ.
meditat᷑ sum in om̃ib oꝑib
tins. ⁊ in adinuentionibus
tiuis exercebor. Hinc ẽ etiam
qd̾ qͥbusdam ignorantibus
creatorẽ suum ⁊ cultũ do de¬
bitũ ydolis exhibentib in
ysaia dicit᷑. Quis mensus ẽ
pugillo aqͦs ⁊ ⁊ celos palmo¬

Expanded text:
adhuc se facturum pronuntiat dicens: adhuc se facturum pronuntiat dicens: Memormeditatus sum in omnibus operibus tuis, et in adinventionibus tuis exercebor . Hinc est etiam quod quibusdam ignorantibus Creatorem suum, et cultum Deo debitum idolis exhibentibus in Isaia dicitur: Quis mensus est pugillo aq
Abbreviated transcription (Latin):
candam inuisibilem dĩ sa¬
pientiã. Que madmodum
uideat. figuras aspicit. luttaᷤ
ñ cognoscit. ita stultus ⁊ aĩa¬
lis homo. qui ñ ꝑcipit ea q̃
di sunt. in uisibilib istis cre¬
test. in eo qͥdem qđ foris con¬
sid̾at pulcͥtudinẽ oꝑis. int̾
concipit qͣm mirancda sit
sapientia creatoris. & ideo
nemo ẽ. cui oꝑa di mirabili¬
solam mirat᷑ sp̃em. sapienᷤᷤ
autẽ ꝑ id qđ foris uid ꝓ¬
cogitationẽ. uelud si inuina
eademq scͥptura. alt̾ colorẽ
seu formationẽ figuraꝵ cõ¬
mendz. alt̾ uͦ laudet sensũ
⁊ sig̃rationẽ. Bonũ gͦ ẽ assi¬
due contemplari ⁊ ãmirari.
oꝑa diuma. s ei qͥ rerũ cor¬
poraliũ pulcͥtudinẽ inusũ
nouit uert̾e sp̃ualem. Nã
⁊ id̾o script᷑a tantoꝑe nos ad
consid̾anda mirabilia dĩex¬
citat. ut ꝑea que foriꝰ ẽnimꝰ.
intus ad agnitionẽ ueritatiᷤ
ueniamus. Unde psalmista
quasi ꝓ magno aliquo se iã¬
⁊ hoc fecisse commemorat. ⁊

Expanded text:
andam invisibilium Dei sapientiam. Quemadmodum autem videat, figuras aspicit, litteras non cognoscit: ita stultus et animalis homo, qui non percipit ea quae Dei sunt , in visibilibus istis cretest, in eo quidem quod foris considerat pulchritudinem operis, intus concipit quam miranda sit sapientia Creatoris. Et ideo nemo est cui opera Dei mirabilisolam miratur speciem; sapiens autem per id quod foris videt pcogitationem, velut si in una eademque Scriptura alter colorem seu formationem figurarum commendet; alter vero laudet sensum et significationem. Bonum ergo est assidue contemplari et admirari opera divina, sed ei qui rerum corporalium pulchritudinem in usum novit vertere spiritalem. Nam et ideo Scriptura tanto opere nos ad consideranda visibilia Dei excitat, ut per ea quae foris cernimus, intus ad agnitionem veritatis veniamus. Unde Psalmista quasi pro magno se jam hoc fecisse commemorat, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta sit. qͣtuor tnͣ p̃cipue
st̃. in qͥb om̃is ear̾dem decol
consistit. hoc ẽ. in situ. ĩ mo¬
tii. in sp̃e. in qualitate. Que
quidem siqͥs inuestigare suf¬
fic̾et. mirabilem in eis sapien¬
tiȩ dĩ lucem inueniret. Et ħ¬
ego utinã tam possem subti¬
lt᷑ ꝑspicere. tam competen¬
ter enarrare. qͣm possum ar¬
dent᷑ diligere. delectat enĩ
me. qͥa ualde dulce ⁊ iocun¬
dum ẽ. de his reb frequent᷑
agere. ubi simul ⁊ rõne eru¬
dit᷑ sensus. ⁊ suauitate dele¬
ctat᷑ animꝰ. ⁊ emulatione ex¬
citat᷑ affectus. ita ut cũ psal¬
mista stupentes ⁊ ammiran¬
tes clamemus. Quam mag
sti me dñe in factura tua.
⁊in oꝑib manuũ tuau ex¬
ultabo. Quam magnifĩca¬
ta st̃ oꝑa tua dñe. nimis ꝓ¬
fundȩ factȩ sunt cogitatio¬
nes tuȩ. Uir insipiens ñ co¬
gnoscet.⁊ stultꝰ ñ intellig
hec. U niu̾sus enĩ mundus
iste sensilis quasi qͥdam lib̾
ẽ scͥptus digito dĩ. ħ ÷ uͥtute

Expanded text:
ue sunt, in quibus earumdem decor consistit. Hoc est in situ, in motu, in specie, in qualitate. Quae quidem si quis investigare sufficeret, mirabilem in eis sapientiae Dei lucem inveniret. Et hoc utinam ego tam possem subtiliter perspicere, tam competenter enarrare, quam possum ardenter diligere. Delectat enim me quia valde dulce et jucundum est de his rebus frequenter agere, ubi simul et ratione eruditur sensus, et suavitate delectatur animus, et aemulatione excitatur affectus, ita ut cum Psalmista stupeamus, et admirantes clamemus: Quam magnsti me in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo. Quam magnificata sunt opera tua, Domine! nimis profundae factae sunt cogitationes tuae. Vir insipiens non cognoscet, et stultus non intelliget haec . Universus enim mundus iste sensibilis quasi quidam liber est scriptus digito Dei, hoc est virtute
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ temptõnib plena ÷ subito
& absq dilatione ad ȩternae
uitȩ stabilitatẽ transferre: sed
uult ut electi sui ꝑ uartas tri¬
bulatões ⁊ tẽptationes pluri¬
mas purgandi cranseant: ut
cum ꝑ multos dolores adeũ
redeunt: discant qͣm longe
ab eo peccando discesserunt.
Dum enĩ inram ꝑ qͣm abierant
peccando. penitendo ñ cñsta¬
ti s reducti ꝑgunt: ex ipsa
diut᷑na ut ita dicam itineris
fatigatione agnoseunt. qr de
longinqͦ adductisunt. Et ħ
totumfit. ut hominib gr̃a
di commendet᷑. ut tanto ar¬
dentiꝰ dm̃ diligant: quantõ
uident derelictos. Sicut ꝑꝓ
pħam ysaiam ipse ꝓmisit di¬
cens. Adducam ab oriente se¬
mentuum. ⁊ ab occidente:
congregabote. Dicam  aqui¬
lom da. & austro noli ꝓhibere.
affer filios meos de longinqͦ:

Expanded text:
 tentationibus plena est, subito et absque dilatione ad aeternae vitae stabilitatem transferre, sed vult ut electi sui per varias tribulationes, et tentationes plurimas purgandi transeant, ut cum per multos dolores ad eum redeunt, discant quam longe ab eo peccando discesserint. Dum enim viam, per quam abierant peccando, poenitendo non translati, sed reducti pergunt, ex ipsa diuturna ut ita dicam itineris fatigatione agnoscunt, quod de longinquo adducti sunt. Et hoc totum fit, ut hominibus gratia Dei commendetur, ut tanto ardentius Deum diligant, quanto mvident derelictos, sicut per prophetam Isaiam ipse promisit dicens: Abducam ab oriente semen tuum, et ab occidente congregabo te. Dicam aquiloni: Da; et austro: Noli, prohibere. Affer filios meos de
Abbreviated transcription (Latin):
feftinare debetis: dumme sic
fugientẽ cernitis. Non uenissẽ
bolas ⁊ enigmata locutus est
Dignum est enĩ ut sub figuris
uerboꝵ abscondant᷑ secretami¬
sticoꝵ intellectuum: qi etto ui¬
lesc̾ent. si passim omnib pa¬
terent. Ita eñ ueritas ⁊ ꝑ inqͥl¬
tionem fideles exercet: & ne
ab infidelib inueniat᷑. occul¬
ca ꝑman&. Istos dum difficile
inuenit᷑ maiori desidĩo infłã¬
mat: illos dum omnino inue¬
niri ñ potest. excecat. Ex eode
gͦ o fideles ꝓficiunt. ⁊ infide¬
les cadunt: qr ce illi humilĩ
audiendo ⁊ fidelit̃ inqͥrendo
uerba dĩ adagnitionem ueri¬
tatis ꝑueniunt: isti autẽ uł
negligendo uł contẽpnẽdo.
uł praue intelligendo nunqͣm
adueritatem ꝑtingunt. Iam di¬
ximus quare obseure ⁊ inabscon¬
dito loquat᷑ ds: nunc restat di¬
c̃e quare cum paucis ⁊ raroloqͥt᷑.¬

Expanded text:
festinare debetis dum me festinare debetis dum me fugientem cernitis. Non venissem,bolas, et aenigmata locutus est. Dignum est enim, ut sub figuris verborum abscondantur secreta mysticorum intellectum, quia cito vilescerent si passim omnibus paterent. Ita enim veritas et per inquisitionem fideles exercet, et ne ab infidelibus inveniatur, occulta permanet. Istos, dum difficile invenitur, majori desiderio inflammat; illos, dum omnino inveniri non potest, excaecat. Ex eodem ergo et fideles proficiunt et infideles cadunt, quia et illi humiliter audiendo, et fideliter inquirendo verba Dei ad agnitionem veritatis perveniunt; isti autem vel negligendo, vel contemnendo, vel prave intelligendo nunquam ad veritatem pertingunt. Jam diximus quare obscure, et in abscondito loquatur Deus; nunc restat dicere, quare cum paucis, et raro loq
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sequentes se ñ fugit. s ueni¬
entes ad se expectat. Offertgͦ
sedumñquerit᷑: ut nos ad a¬
moremsuum accendat. Dum
querit᷑ fugit: ut nos p̾t secur¬
rere faciat. Nisi enĩ pͥus ipse se
nob̾ oftendi. nemo eũ dilig̃.
⁊nͥdum querit᷑ fug̾et : nemo
eum sequi uellet. flores inqͥt
apparuert̃ interra nr̃a. ñ int̃¬
ra mea.s in terra nr̃a: ut eam
cõmunicaret nob̃cum. Qua¬
si dic̃t. fidelis uob̃ assim ñtiꝰ
uidi qđ testor. audiui qđ loqͦ.
nolite tim̾e. nolite diffidere.
nolite hesitare. sequimini qͦ
uoco.qr inde estis uñ uenio.
ñ hẽtis hic manentẽ ciuitate.
pegͥnum est qđ incolitis.a¬
liunde huc uenistis. si pr̃iȩ
clamo: qr innotescẽ tantum
ñ ꝑmanere uolo. Idõ de lon¬
ginquo uos uoto. qr ad redi¬
tum festino: sufficit me
tm̃ꝓcessisse ut audiri possĩ.
Dampnũ me pati ȩxistimarem:
omnis mora. flores apparuert̃
in terra nr̃a. Discite qͣntum uoᷤᷤ

Expanded text:
ibi sequentes se non fugit, sed veniibi sequentes se non fugit, sed venientes ad se exspectat. Offert ergo se dum non quaeritur, ut nos ad amorem sui accendat. Dum quaeritur fugit, ut nos post se currere faciat. Nisi enim prius ipse se nobis ostenderet, nemo eum diligeret. Et nisi dum quaeritur fugeret, nemo eum sequi vellet. Flores, inquit, apparuerunt in terra nostra, non in terra mea, sed in terra nostra, ut eam communicaret nobiscum. Quasi diceret fidelis vobis adsum nuntius, vidi quod testor, audivi quod loquor. Nolite timere, nolite diffidere, nolite haesitare. Sequimini quo voco, quia inde estis unde venio, non habetis hic manentem civitatem. Peregrinum est quod incolitis. Aliunde huc venistis, si patriaeclamo, quia innotescere hic tantum, non permanere volo. Ideo de longinquo vos voco, quia ad reditum festino. Sufficit me tantum processisse, ut audiri possim. Damnum me pati existimarem, omnis mora. Flores apparuerunt in terra nostra. Discite quantum vos
Abbreviated transcription (Latin):
tas. gaudet. tripudiat. iocim¬
dac᷑. ruit obuiam uenienti.s
ille cum iam teneri putat᷑ de¬
clinat: ⁊ subito quasi de me¬
diiselapsamplexib fugit. Qd
est h: dum ñ querit᷑ querit:
duñ uocat᷑ uenit. Dumaut̃
querit᷑ declinat: ⁊ dũ uocatur
fugit. Si ñdiligit qͣre uenit:
aut sidiligit. quare fugit: di¬
ligit autẽ. ⁊ iõ uenit: s qr hic
ñ diligit. ido fugit. Quid ħ
mundo. mn ħ scło. in hac terra.
in hac patͥa. in ħ erilio. s uo¬
cat nos ad terram suam. ad¬
amor pr̃ĩam iftam: imminu¬
tio eẽt amoris. uilitas regioni̾
Iocundus amor amenũ q̃rit
locum. Icdo cõmendat nobis
terram suam. iõ laudat pr̃iã
suam. Idõ dicit. flores apparu¬
ert incerra nr̃a. uineȩ florẽtes
odorem dedert̃. uox tuituris
audita est in terra nr̃a: ut con¬
cupiscamꝰ talem regionẽ. ut
desidẽmus talem patͥam.⁊ se¬
quamur eum.Ibi nos amat.
ibiamore nr̃o frui desiderat.
ibi amplecti a nob̾ postulat:

Expanded text:
tat, gaudet, tripudiat, juctat, gaudet, tripudiat, jucdatur, ruit obviam venienti. Sed ille, cum jam teneri putatur, declinat, et subito quasi de mediis elapsus amplexibus fugit. Quid est hoc? Dum non quaeritur quaerit, dum non vocatur venit, dum autem quaeritur declinat, et dum vocatur fugit. Si non diligit, quare venit? aut si diligit, quare fugit? Diligit autem, et ideo venit, sed quia hic non diligit, ideo fugit. Quid estmundo, in hoc saeculo, in hac terra, in hac patria, in hoc exsilio. Sed vocat nos ad terram suam, amor patriam istam, immunitio amoris esset utilitas regionis. Jucundus amor amoenum quaerit locum, ideo commendat nobis terram suam, ideo laudat patriam suam, ideo dicit: Flores apparuerunt in terra nostra; vineae florentes odorem dederunt ; vox turturis audita est in terra nostra. Ut concupiscamus talem regionem, ut desideremus talem patriam, et sequamur eum. Ibi nos amat, ibi amore nostro frui desiderat, ibi amplecti a nobis postulat,
Abbreviated transcription (Latin):
oris clamat.S cum loquitͤ semꝑ
quasi occultari uolens se subtrahit.
do fugit ad setrahat. Irritat enĩ
desid̾ium nr̃m ut augeat: qr ⁊ lo¬
quendo amorem suũ in nob exci¬
cat: ⁊ fugiendo ut se sequamur ĩ¬
flammat. Cale c̃ enĩcor hominis. ut
siqđ diligit adipisci ñ ualeat. am¬
pliꝰ defidĩo in ardescat. Sic in can¬
ticis canticoꝵ sponsus uenit. stat
pꝰ parietẽ ꝓspicit ꝑfenestras et
cancellos: ut quasi lateat ⁊ñ la¬
teat. Mittit manũ suãꝑforamen.
tangit sponsam: ⁊ sono dep̃sso.
uoce tenui uocat eam ⁊ dic̃ ue¬
ba mea. Ecce hyempstransiit.
ymb̃abiit ⁊ recessit. flores appa¬
ruer̃t in cerra nr̃a. uoxturt᷑is
audita ÷ in terra nr̃a. Illaut au¬
dit sponsum adeẽ. surgit mox.
festinat. aꝑit pessulũ oftii sui:
⁊ quasi uenientẽ excepturabra¬
chia ad amplectendum parat.
Uix colerat. uix sustinet. uix
expectat. liq̃scit anima eiꝰ. arcd
cor eiꝰ. feruent p̃cordia eiꝰ. exul¬

Expanded text:
foris clamat. Sed cum loquitur, semper foris clamat. Sed cum loquitur, semper quasi occultari volens se subtrahit,  quod se occultando fugit ad se trahat. Irritat enim desiderium nostrum ut augeat, quia et loquendo amorem sui in nobis excitat, et fugiendo ut se sequamur inflammat. Tale est enim cor hominis, ut si quod diligit adipisci non valeat, amplius desiderio suo inardescat. Sic in Canticis canticorum Sponsus venit: Stat post parietem, prospicit per fenestras, et cancellos , ut quasi lateat et non lateat. Mittit manum suam per foramen , tangit Sponsam et sono depresso, voce tenui vocat eam, et dicit: Veba mea. Ecce hiems transiit, imber abiit, et recessit. Flores apparuerunt in terra nostra; vox turturis audita est in terra nostra . Illa ut audit Sponsum adesse surgit mox, festinat, aperit pessulum ostii sui , et quasi venientem exceptura brachia ad amplectendum parat; vix tolerat, vix sustinet, vix exspectat. Liquescit anima ejus , ardet cor ejus, fervent praecordia ejus, exsul
Abbreviated transcription (Latin):
turnasilentia. uł in campisuł
insolitudinib ⁊ montib sema¬
nifestauit. Sic locutꝰ: cũ nõe.
cum a braham. cum ysaac cũ
iacob. cummoyse. cum samuele.
cum dauid ⁊ cum om̃b ꝓphetis.
Denq incarne apparens qͣmui
manfeste locutus sit mundo.
tñdiscipłos ut ilł głam suã mani¬
festaret seorsũ in mont̾ẽ duxit.
Qib ⁊ alibi dicit. Uob̃ cdatum ẽ
nosse myft̾ium regni dr: ceteris
aut̾e in parabolis. ⁊ rursũ. Qd
dico uob̃ intenebris dicite in luce.
⁊ qd̾ inaure auditis p̃dicate suꝑ
isset insolitudinẽ seorsũ. Neq ibi
palamom̃b: s moyses solꝰ ascen¬
Consid̾ãte ħ duo q̃ dixi. collig̃
& ad secretũ uocat. Pmus ħoañ¬
qͣm peccaret ñ opꝰ hu̾̃it ut eiex¬
tͥnsecꝰ loq̃ret᷑ ds. qr aurem cordis
audire posset. S postqͣm foris
aurẽ ad suasionem serpentiaꝑ¬
uit: auremintus ad uocemdei
clausit. Qa gͦ homo auditũ intꝰ
ꝑdidit. quo dm̃ loquentẽ au¬
diat. reuocans nos ̃ ads

Expanded text:
turna silentia, vel in campis, vel in solitudinibus et montibus se manifestavit. Sic locutus est cum Noe, cum Abraham, cum Isaac, cum Jacob, cum Moyse, cum Samuel, cum David et cum omnibus prophetis. Denique in carne apparens, quamvis manifeste locutus sit mundo, tamen discipulos, ut illis gloriam suam manifestaret, seorsum in montem duxit . Quibus et alibi dicit: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis , et rursum: Quod dico vobis in tenebris, dicite in luce, et quod in aure auditis, praedicate super isset in solitudinem seorsum. Neque ibi palam omnibus, sed Moyses solus ascenConsiderate haec duo quae dixi, colligit et ad secretum vocat. Primus homo antequam peccaret non opus habuit, ut ei extrinsecus loqueretur Deus, qui aurem cordis audire posset, sed postquam foris aurem ad suasionem serpentis aperuit, aurem intus ad vocem Dei clausit. Quia ergo homo auditum intus perdidit, quo Deum loquentem audiat, revocans nos Deus ad se
Abbreviated transcription (Latin):
etatĩplenitudĩs corꝑiꝰxͥ noᷤ ꝑduc̃.
Item in qͥndecim meduis ide
⁊ qui octaiius: hinc inde
habensseptenariũ Et satis cdar
qđ septenariꝰ adreqͥem ꝑtinet.
hinc maxime qł septima die
reqͥeuit dñs ab om̃i oꝑequod
patrarat. Rursum ꝑ ꝓpħã reꝓ¬

Expanded text:
aetatis plenitudinis Christi nos perducit. aetatis plenitudinis Christi nos perducit. Item in quindecim medius idem est qui octavus, hinc inde habens septenarium. Et satis claret, quod septenarius ad requiem pertinet, hinc maxime quod septima die requievit Dominus ab omni opere quod patrarat . Rursum pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ner contemplationẽ cibat.
iste est cibꝰ. ista: refectio. de qͦ
psalmista dieit. Adimplebis
me leticia cum uultu tuo: dele¬
ctationes in dextera tua usq ĩ
finem.amen. Ecce arbor sap̃iȩ
summum incrementũ ꝑuenit.
Hic autẽ num̃us magni myffii
consciꝰ ẽ. Pͥmum qi ex septem
& octo componit᷑. Septenariꝰ
uͦ p̃sentẽ uitam q̃ septem dieb
currit. significat. Octonariꝰ
autẽ qͥ pt septem uenit: et̾nã
uitã designat. Septenarus gͦ
ad uetus testamentũ ꝑtinet. ĩ
quo ꝓmittut᷑ bona teꝑalia.
Octonariꝰ autẽ nouo testam̃to
congruit: in qͦsꝑare iubem᷑ ȩ¬
terna. Crescat gͦ ꝑ septem et
octo sapientia: ꝑ septem mei¬
piat. ⁊ ꝑ octo ad consũmatio¬
nem ꝑtingat. Prima sapien¬
tia sit. ado terena bona pete:
scda sapientia & maximasit.
a dõ dm̃ desicłare. Item qͥnde¬
cim si duplicet᷑. tͥginta efficit:
⁊ sapĩasi adiuncta caritate
ꝑ dilectionẽ di ⁊ ꝓrimige¬
minet᷑ usq ad conformitatẽ

Expanded text:
Per contemplationem cibat. Iste est cibus. Ista est refectio, de qua Psalmista dicit: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo, delectationes in dextera tua usque in finem . Amen. Ecce arbor sapientisummum incrementum pervenit; hic autem numerus magni mysterii conscius est. Primum quia ex septem et octo componitur. Septenarius vero praesentem vitam, quae septem diebus currit, significat. Octonarius autem, qui post septem venit, aeternam vitam designat. Septenarius ergo ad Vetus Testamentum pertinet, in quo promittuntur bona temporalia. Octonarius autem homo testamento congruit, in quo sperare jubemur aeterna. Crescat ergo per septem et octo sapientia. Per septem incipiat, et per octo ad consummationem pertingat. Prima sapientia sit a Deo terrena bona petere. Secunda sapientia et maxima sit a Deo Deum desiderare. Item quindecim si duplicentur triginta efficiunt, et sapientia si adjuncta charitate per dilectionem Dei et proximi geminetur, usque ad conformitatem
Abbreviated transcription (Latin):
fit. qđ d̾s hominẽ pꝰt pecc̃m
ãcecitate ignorantiȩ reuocans.
sic cognitionẽ suam ab cocem¬
ꝑat. ut innotescat qͥdem. ⁊ tñ
semꝑmaneat occultus Sienĩ
ita aꝑte se manifestaret hõib
ut nullus de eo dubitare possi.
cẽ nec fidesm̃itũ. nec infideli¬
tas hob̃et locũ. In notescit gͥue
fides nut̾at᷑: ⁊ occultus ꝑma¬
net ut infidelitas conuncat᷑.
Occultus ꝑmanet ut fides ꝓ¬
betur: innotescit ut infideli¬
tas condempnet᷑. Quaenĩꝙ fi¬
deles aliqͥd hñt unde dubitare
possent.⁊ infideles im̃ credere
ualerent siuellent: iuste ⁊ illis
fidelitate suppliciũ. Placuit
autẽ do ut beatitudinẽ quã
gratis dat᷑us erat homini. pͥus
hominẽ ꝓmerifacẽt: sic tñut
ab ipso eẽc & meritũ ⁊ m̃iti pre¬
mium. differt gͥ nc̃ dare quod
dat᷑us :. plenam uidelicae sanita¬

Expanded text:
fit, quod Deus hominem post peccatum a caecitate ignorantiae revocans, sic cognitionem suam ab eo temperat, ut innotescat quidem et tamen semper maneat occultus. Si enim ita aperte se manifestaret hominibus, ut nullus de eo dubitare posset, tunc nec fides meritum, nec infidelitas haberet locum. Innotescit igitur ut fides nutriatur, et occultus permanet ne infidelitas convincatur. Occultus permanet ut fides probetur, innotescit ut infidelitas condemnetur. Quia enim et fideles aliquid habent, unde dubitare possent, et infideles unde credere valerent si vellent juste, et illis infidelitate supplicium. Placuit autem Deo ut beatitudinem, quam gratis daturus erat homini, prius hominem promereri faceret, sic tamen ut ab ipso esset et meritum et meriti praemium. Differt igitur nunc dare quod daturus est, plenam videlicet sanita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ excitat lib̾um arbitͥum nr̃m
ut possit uelle sanari: qr ꝑ señ
potest nelle sanari. qͥpse potuit
in electis agt᷑. ut uidl̾ in p̃sen¬
ti uita ad fut᷑am b̾itudinẽ p̃pa¬
rent᷑. ut hõ inhac infelicitate
positꝰ. m̃eat᷑ ad illam felicitatẽ
ascende: sicut pͥus homo in
illa felicitate positus meruit
acdhanc infelicitatem deuenire.
S illud meritũ qͦ ħo infelixẽe
meruit tm̃mͦꝰ ex homine fuit:¬

Expanded text:
excitat liberum arbitrium nostrum, ut possit velle sanari, quia per se non potest velle sanari, qui per se potuit in electis agitur, ut videlicet in praesenti vita ad futuram beatitudinem praeparentur, ut homo in hac infelicitate positus mereatur ad illam felicitatem ascendere, sicut primus homo in illa felicitate positus meruit ad hanc infelicitatem devenire. Sed et illud meritum, quo homo infelix esse meruit, tantummodo ex homine fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter hominem facta sunt.
siue ea q̃ꝑtinent ad primã
conditionẽ hominis. siue ea
q̃ facta sunt adhominis reꝑa¬
tionẽ. Ad conditionẽ hom̃is
ꝑtinet creatio muncti. id: cȩli
facta eẽ legunt᷑a dõ. ad. reꝑatõẽ
hominis ꝑtinet incarnatio
uerbi. & om̃a quȩ uł ante ipsã
incarnationẽ ab initio adipsã
p̃figurandam ⁊ p̃nuntiandam
finem mundi ꝑꝑ ipsam p̃dican¬
dam ⁊ credendã fiunt. Cũ aut̃
scdm illa pͥma oꝑa quȩ adcõ¬
ditionẽ hominis ꝑtinent om¬
nium ds sit. qr ipse om̃screa¬
uit. ⁊ ħ tp̃alia bona indiscrete
omnib bonis ⁊ malis tribuit.
ut eoscerto tp̃ruocaret ⁊ iusti¬
ficaret ⁊ głificaret indilecto

Expanded text:
pter hominem facta sunt, sive ea quae pertinent ad primam conditionem hominis, sive ea quae facta sunt ad hominis reparationem. Ad conditionem hominis pertinet creatio mundi, id est coeli facta esse leguntur a Deo. Ad reparationem hominis pertinet incarnatio Verbi, et omnia quae vel ante ipsam incarnationem ab initio ad ipsam praefigurandam et praenuntiandam finem mundi propter ipsam praedicandam, et credendam fiunt. Cum autem secundum illa prima opera, quae ad conditionem hominis pertinent, omnium Deus sit, quia ipsa omnes creavit et haec temporalia bona indiscrete omnibus bonis, et malis tribuit; ut eos certo tempore vocaret, et justificaret, et glorificaret in dilecto