comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quis deniq credat uirũ sanctũ
spiritalem si sapuit. si compos sui
fuit. testamentum tale fecisse:
Quis uel scłarissinrus hoc dix̾it tes¬
tamentum sacerdotis: Heccine dis¬
positio hominis sobrii. et spiritalis.
illius qui omĩa iudicat et ip̃se a ne¬
mine iudicat᷑: A quo enim si ita re¬
manserit. siue in celo fiue in terra.
iste ñ iudicabitur: Tu gͦ serue
dei qui tenes gladium petͥ. ampu¬
ta confusionẽ obꝓbrii a religione.
scandalũ ab eccłia. cͥmen a ꝑsona.
a spiritualiũ omĩum qui eum in sp̃ũ
et ñ carnaliter diligebant. et cuoipsrꝰ
corde. amaritudinem et dolorem. Exur¬
ge finees. sta. et placa ut sanet᷑ qͣssatio
Sta inqͣm inflexibilis adc̾isus carnẽ
et sanguinem quo ariete murum
tue constantie filii huiꝰ scłi ꝓculdu¬
bio concut̾e conabũtur. Uera pietaᷤᷤ
in auuncłum ẽ. si suꝑ huiusmodi
exticeris impiꝰ in nepotem. Et hoc
scitote quod uiros religiosos decanũ

Expanded text:
Quis denique credat, virum sanctum, Quis denique credat, virum sanctum, spiritualem, si sapuit, si compos sui fuit, testamentum tale fecisse? Quis vel saecularissimus hoc dixerit testamentum sacerdotis? Haeccine dispositio hominis sobrii et spiritualis, illius qui omnia dijudicat, et ipse a nemine judicatur? A quo enim, si ita remanserit, sive in coelo, sive in terra, iste non judicabitur? 2. Tu ergo, serve Dei, qui tenes gladium Petri, amputa confusionem opprobrii a religione, scandalum ab Ecclesia, crimen a persona, a spiritualium omnium, qui eum in spiritu et non carnaliter diligebant, et tuo ipsius corde amaritudinem et dolorem. Exsurge, Phinees: sta et placa, ut sanetur quassatio. Sta, inquam, inflexibilis adversus carnem et sanguinem, quo 270 ariete murum tuae constantiae filii hujus saeculi procul dubio concutere conabuntur. Vera pietas est in avunculum, si super hujusmodi exstiteris impius in nepotem. 3. Et hoc scitote, quod viros religiosos, decanum
Abbreviated transcription (Latin):
Idhuc suggero aliquid quod x¬
Cante ñ tacuissem si ante michi
comꝑtum fuisset sicut nunc est.
Adest homo qui peccare fecit isrł.
scm̃ loquor ep̃m. qui cum ĩ morte
aliqͣntulũ stupidus esset̃. iste eũ fecit:¬
mori pene intestatum. C.um enim
pauꝑib et eccl̃iis. aut nicħ aut
parum relinqueret: nepoti suo
adolescentulo scłari mutili. totum pe¬
ne quod adquisierat mense ep̃ali
stepħo suggente et sollicitante di¬
pudor ẽ om̃i religioni de mobilib au¬
reos suos et ꝓprias equitaturas. et c̃
minus ille sufficerent ad conficiend
iter. ut ꝓ his firmandis ad uos ue¬
ntret. sussisse tͣdi etiam monasterti
equitaturas. Quanꝗͣ quidã existi¬
ment ep̃m douationes istas nesciᷤˢ¬
se.s. step̃m fecisse. et sigillasse que
uoluit. Et credñdum. Nempe et
anno p̾t̾ico in artieulo ut puta¬
batur mortis positum eccłiam
qͣndam edem nepoci donari fece¬
runt: quod donum postea conua¬
lescens. sicut c̾tissisne comperimꝰ
fecisse se minime recognouit.

Expanded text:
dhuc suggero aliquid, quod ante non tacuissem, si ante mihi compertum fuisset, sicut nunc est. Adest homo qui peccare fecit Israel, sanctum loquor episcopum: qui cum in morte aliquantum stupidus esset et tumori pene intestatum. Cum enim pauperibus et ecclesiis aut nihil, aut parum daret, nepoti suo carnali adolescentulo, saeculari inutili, totum pene quod acquisierat mensae episcopali, Stephano suggerente et sollicitante, dipudor est omni religioni, de mobilibus aureos suos, et proprias equitaturas; et, cum minus illae sufficerent ad conficiendum iter, ut pro his firmandis ad vos veniret, jussisse tradi etiam monasterii equitaturas. Quanquam quidam existimant episcopum donationes istas nescisse, sed Stephanum fecisse, et sigillasse quae voluit: et credendum. Nempe et anno praeterito in articulo, ut putabatur, mortis positum, ecclesiam quandam eidem nepoti donare fecerunt: quod donum postea convalescens, sicut certissime comperimus, fecisse se minime recognovit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit hoc. iudicium portabunt qͥ¬
cunq sunt illi. et rex semper
faciet quod bonus rex sicut
hactenus fecit. Itaq cito man¬
dentur iocundiora. ne diutius sedeat
in tristicia eccłia tamdiu iam uera¬
ta & afflicta. De ꝑsona nulla sube¬
at suspicio. aut ego namiũ fallor
aut fidelis erit. & regi bñplaci¬
tum suꝑ ea. Confido in domino
quia non contristabitis multitu¬
dinem sc̃oꝵ qui sunt in eꝑatu
ut uerum fatear nichil eque
unquam a uobis molestũ ꝑtuli.
qͣm si in hoc consilio quod nor¬

Expanded text:
sit hoc; judicium portabunt qusit hoc; judicium portabunt quicunque sunt illi, et Rex semper faciet quod bonus rex, sicut hactenus fecit. Itaque cito mandentur jucundiora, ne diutius sedeat in tristitia Ecclesia, tandiu jam vexata et afflicta. De persona nulla subeat suspicio: aut ego nimium fallor, aut fidelis erit, et Regi beneplacitum super ea. Confido in Domino quia non contristabitis multitudinem sanctorum, qui sunt in illo ut verum fatear, nihil aeque unquam a vobis molestum pertuli, quam si in hoc consilio quod no
Abbreviated transcription (Latin):
sine coneͣdictione nunc tandem do
miserante conuenerunt. Electum
arbitror affuisse illi celebritati qyi
de assensu ur̃o dubitaret. cum iam
idem assensus ur̃is litteris teneret᷑
Quis enim hoc uł cogitare posset re¬
petendum alterum assensum. nec
sufficere unum. p̃sertim ubi nulla
ex tunc interuenit electio: Nunqͥd
quotiens dissenserint clerici. toti
ens requirendus erit fauor regis:
Necratio nec consuetudo hoc habet
Deniq nuꝑ si recordamini in suessio¬
nensi eccłia quotiens ad eligñdum
clerici conuenerunt. quotiens dis¬
senserunt. et infecto negocio dis¬
cesserunt: nec tamen estimo toti¬
ens repetisse assensum ur̃m quẽ
re factas electiones. quibz ut fi¬
erent. semel uos assensisse consti¬
terit. S sunt aliqui qui uos
conturbant. et cont᷑bare incun¬
tur ecclesias. sua lucra sectantes.
quod q grauius ẽ. sumini pon¬
tificis & serenissum regis mutuã
gratiam. et amorem. diabolico
studio dirumꝑe molientes. Ab¬

Expanded text:
sine contradictione nunc tandem Deo sine contradictione nunc tandem Deo miserante convenerunt. Electum arbitror adfuisse illi celebritati, qui de assensu vestro dubitaret, cum jam idem assensus vestris litteris teneretur. Quis enim hoc vel cogitare posset repetendum alterum assensum, nec sufficere unum, praesertim ubi nulla ex tunc intervenit altera electio? Nunquid quoties dissenserint clerici, toties erit rerequirendus favor regis? Nec ratio, nec consuetudo hoc habet. Denique nuper, si recordamini, in Suessionensi Ecclesia quoties ad eligendum clerici convenerunt, quoties dissenserunt, et infecto negotio discesserunt: nec tamen existimo toties repetisse assensum vestrum, qre factas electiones, quibus ut fierent, semel vos assensisse constiterit. Sed sunt aliqui qui vos conturbant, et conturbare nituntur Ecclesias, sua lucra sectantes: quodque gravius est, summi Pontificis, et serenissimi Regis mutuam gratiam et amorem diabolico studio dirumpere molientes. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
lominus tamen u̾b̾a u̾borum nr̃oꝵ
amicabilem curam sonant. Parũ
dixi. paternam loguntur sollicitudi¬
nem. Itaq siculpam ñ habes nil te
lesimus. ꝓpria conscĩa excusatum.
Si habes: tibi potius irascendum qͣm
michi fuerat. Quereris quod tibi nõ
credidim. quasi tu michi ude aliqͥd
loquutus fueris. Esto. Eredidi que¬
renti de te tibi qͦmͦ aut credere potui.
oriatur. De nobis autem bñ senti.
bñ de te sentientib et non decredñti¬
bus tibi. sicut ꝑtur bate loqueris
nesciens quid loquaris. Mea sunt
u̾ba. meum loquuntur affectum
Polui ego iuqͣm in aliqͦ imininui
honorem regis. dignitatem reg¬
ni: deus scit: nec ur̃a ut confido
consc̃ia id uobis respondet. Uide¬
te ne magis illi contra uos faciant.
qui electiones disturbant. ne sint
in eccłus qui seruiant regi. s ipsis
de eccłiarum redditib seruiatur.
Ego ego electioni autisiodorensi
interfui. Concors fuit. qr clerici
qui ante hac in partes dissiliera.

Expanded text:
lominus tamen verbera verborum nostrorum lominus tamen verbera verborum nostrorum amicabilem curam sonant. Parum dixi: paternam loquuntur sollicitudinem. Itaque si culpam non habes, nihil te laesimus, propria excusatum conscientia: si habes, tibi potius irascendum, quam mihi fuerat. Quereris quod tibi non credidi: quasi tu mihi inde aliquid locutus fueris. Esto: credidi querenti de te. Tibi quomodo aut credere potui, oriatur. De nobis autem bene senti, bene de te sentientibus, et non decredentibus tibi, sicut perturbate loqueris, nesciens quid loquaris. Mea sunt verba, meum loquuntur affectumolui ego unquam in aliquo imminui honorem regis, dignitatem regni? Deus scit, nec vestra, ut confido, conscientia id vobis respondet. Videte ne illi magis contra vos faciant, qui electiones disturbant, ne sint in Ecclesiis qui serviant regi, sed ipsis de Ecclesiarum reditibus serviatur. Ego, ego electioni Antissiodorensi interfui. Concors fuit, quia clerici qui antehac in partes dissilierant,
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Magister garneriꝰ hoc nomen
nuncio dicet eam uobis. S et quod
petit abbatissa de paraclito. ꝑ ip̃m
sidignamini scire potestis et facere
bbas de castellione uir religiosus
romam ꝓficiscens in di et nri ma
custodia sua omnia dereliquit. et
ecce ministeriales de belfort hoĩes¬
simonis abstulerunt porcos eorum
Naluissem dico uobis ut nr̃os ꝓpͥos
rapuissent. Auobis requirimus
eos. Ad hoc te constituit pricipem
suꝑ terram princeps regum terrȩ
tt malos. sub eo et ꝓ eo bonos fo-¬
ueas. malos coherceas. pauꝑeres
defendas. facias iudictum inntriã
patientib. Si hec facis opꝰ pͥncipis
facis. et spes est ut tuum deus di¬
latare & roborare debeat pͥnci¬
patum. Si non. tmendum ne
tu mͦ: Nonut opinor. Conum¬
cuuit te sermones tui non dispositi
in iudicio s p̃cipitati ĩ ꝑtͦbatione.¬
Nam iudicium tale est. Meliora sunt
uerb̾a amici qͣm oscła munici. At ego
sine causa uapulo inquis. Esto. Nicbi¬

Expanded text:
ri. Magister G. hoc nomen ri. Magister G. hoc nomen nuntio dicet eam vobis. Sed et quod petit abbatissa de Paraclito, per ipsum, si dignamini, scire potestis; et facere, bbas de Castellione, vir religiosus, Romam proficiscens, in Dei et nostri custodia sua omnia dereliquit: et ecce ministeriales Simonis, homines de Belfort, abstulerunt porcos eorum. Maluissem, dico vobis, ut nostros proprios rapuissent. A vobis requirimus illos. Ad hoc te constituit principem super terram Princeps regum terrae, ut sub eo et pro eo bonos foveas, malos coerceas, pauperes defendas, facias judicium injuriam patientibus. Si haec facis, opus principis facis: et spes est ut tuum Deus dilatare et roborare debeat principatum. Si non, timendum esmodo? Non, ut opinor. Convincunt te sermones tui, non dispositi in judicio, sed praecipitati in perturbatione.ium quidem tale est: Meliora sunt verbera amici, quam oscula inimici . At ego sine causa vapulo, inquis. Esto: nihi
Abbreviated transcription (Latin):
ad pauꝑes ordinis ur̃i. iste ẽ qͥbꝰ. de¬
possessionib eccłie suȩ qͣncum cum
quenter largitur ad uictum. Inno¬
mine iħu cur dixerim audice. Sienĩ
petierit quod suspicor uereorq di-¬
mitt a regimine monasterii quis
illum noscens in nommne ihu pete
putet: Fallor si ñ solito timoratior
si non seipso melior factus sit exqͦ
troitu suo inmultis ordinem illicmtre¬
liorasse cognoscitur uerbi gr̃a mob¬
seruantia ietumiorum. silentĩ in¬
dumentorũ p̃ciosorũ et curiosoñ¬
beluacensis qͣm digne sint exau¬
ditu. non est quod uos doceamus.
ipse satis ꝑ se paternis uisccrib
ur̃is quod dignum et iustumẽ
facile ꝑsuadebit. Agimus tĩ.
Fouendus ẽ deuotus iuuenis fa-¬
uore paterno: et zelus bonus
xationes et tribulationes que nunꝗͣ
desunt illi eccl̃iȩ amalis hominib
manu indeficientis auxilii ur̃i sibi
senserit eregione leuari. Peticionem
sr̃is amulsi de maile petimus exatidi-¬

Expanded text:
ad pauperes ordinis nostri; iste est, qui ad pauperes ordinis nostri; iste est, qui possessionibus Ecclesiae suae, quantum cum quenterque largitur ad victum. In nomine Jesu cur dixerim audite. Si enim petierit quod suspicor vereorque dimitti a regimine monasterii, quis illum noscens in nomine Jesu petere putet? Fallor, si non solito timoratior, si non seipso melior factus sit, ex troitu suo in multis ordinem illum meliorasse cognoscitur verbi gratia, in observantia jejuniorum, silentii, indumentorum pretiosorum et curiosoBelvacensis quam dignae sint exauditu, non est quod vos doceamus: ipsae satis per se paternis visceribus vestris quod dignum 271 et justum est, facile persuadebunt. Agimus tamen. Fovendus est devotus juvenis favore paterno: et zelus bonus,xationes et tribulationes, quae nunquam desunt illi Ecclesiae a malis hominibus, manu indeficientis auxilii vestri sibi senserit e regione levari. Petitionem fratris Arnulfi de Maiole petimus exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
tultum uidetur scribere ad tos pro
dño clumacensi et quasi uelle patro¬
cinari ferre quem omnes sibi patro¬
num habere desiderant.S scribo &¬
si non necessarie illi. satisfaciens t̃n
affectui. Affectui dico: meo ñ alt̾ius
Ipso enim qr corpore ñ possum pro¬
sequor amicum ꝑ egrmnantem. Quis
nos seꝑabit: Nec altitudo alprum
nec niuium frigora. nec longitu-¬
do itineris. Et nunc p̃sens sum in
litt̾is his assistens illi. Sine me
pot̾it esse nusqͣm. Debitor sum¬
dignationi eiꝰ ꝑ quam dignus
habitus sum assumi in id gratie¬
et uitatis. s debito ipsa absoluit
gr̃a quia necessitas in uolunta-
uere honorabile menbrũm in
est nifallor plenum gr̃e et ui̾tatis refer¬
tum plurib bonis. Remittite eũ cum le¬
ticia qͣmp lurimos de suo reditu letifica¬
turum. Dignemini eum ampliori ut d¬
gnum ẽ gr̃a. et ita ut de plenitudine eꝰ
om̃s cum redierit accipiamus. Sane
apud uos pati difficultatem. Namsi
nescitis iste ẽ qui manus suas extñcit

Expanded text:
tultum videtur scribere ad vos pro domino Cluniacensi, et ei quasi velle patrocinium ferre, quem omnes sibi patronum habere desiderant. Sed scribo, etsi non necessarie illi, satisfaciens tamen affectui: affectui dico meo, non alterius. Ipso enim, quia corpore non possum, prosequor amicum peregrinantem. Quis nos separabit! Nec altitudo Alpium, nec nivium frigora, nec longitudo itineris. Et nunc praesens sum, in litteris his assistens illi. Sine me poterit esse nusqdignationi ejus, per quam dignus habitus sum assumi in id gratiae. Sed debito ipsa absolvit gratia, quia necessitas in voluntatevere honorabile membrum in Conorem, ni fallor, plenum gratiae et veritatis, refertum plurimis bonis. Remittite eum cum laetitia, quam plurimos de suo reditu laetificaturum. Dignemini eum ampliori, ut dignum est, gratia, et ita ut de plenitudine ejus omnes, cum redierit, accipiamus. Sane  non debet apud vos pati difficultatem. Nam si nescitis, iste est qui manus suas extendit
Abbreviated transcription (Latin):
saurario: neq enim ipse p̾sens tunc
affuit. Porro in parte altera p̾ter
alios inferioris ordinis.diaconos.
nouem. et p̾sbiteros undecim con¬
sentire. Duodecintus qui archip̃rbr
ꝓ neut᷑ se scͥpsisse testabat᷑. qͣm qͣm
priorem plus uellet. Sigillum ec¬
cłie p̃dictus hugo tenebat homo
ñ pacis s partis alienȩ. nec consi¬
dauit in tradñdo quod debuit s
quod uoluit. Sic se res habet. Et
ego solita p̾sumptione unũ infe¬
ro. Nec maliciam głari oportet.
nec sapiam decipi decet. nec eccłiã
suspendi dutiꝰ expedit. Ad eund̃.¬

Expanded text:
saurario: neque enim ipse praesens tunc saurario: neque enim ipse praesens tunc adfuit. Porro in parte altera, preter alios inferioris ordinis, diaconos novem, et presbyteros undecim consentire. Duodecimus, qui et archiprepro neutra scripsisse testabatur: quanquam priorem plus vellet. Sigillum Ecclesiae praefatus Hugo tenebat, homo non pacis, sed partis alienae: nec consideravit in tradendo quod debuit, sed quod voluit. Sic se res habet. Et ego solita praesumptione unum infero: nec malitiam gloriari oportet, nec sapientiam decipi decet, nec Ecclesiam suspendi diutius expedit. E
Abbreviated transcription (Latin):
um pͥmũ uob̃ ꝓ autisiodorensi
eccłia scͥpsi. de pͥma audieram
electione de scd̾a nichil. Et ecce me
ueluti ꝓpħante obꝓbriũ quod sul¬
picatus sum secutum ẽ. et timorqͥ
timor q euenit. Mem̃tote quomulb
actum sit niu̾nis. et uidete si ñ sim¬
li arte immo fraude ñ dissimilieo¬
demq auctore ut aiunt. et nunc
scda electio p̃sumpta ẽ. ut sciliet
uno nominato duos deiciant e lie
demum tercium quem uolunt lib¬
inducant.Miserunt et isti ad me
ut ꝓ sua parte scriberem. et usĩ
est mͥ mitt̾e frẽm a lat̾e̾ meoqui
de utͣq certiꝰ actione cognosẽ.
nosq certificaret. Qui intrans ȩccłiam.
et de omib diligenter explorans. testi¬
monio omium qui conuen̾ant. inueñ
nullum p̾sbiterorũ p̃ter unũ frẽm
scilicet ipsius fr̃is saufr̾̃. hugonem.
nullum de diaconib p̾ter stepħm
solum. ex parte illa esse. exceptis his
qui auctores extiterant ꝑsonis eccł̃iȩ
cantore archidiacono et ut dicebat᷑ the¬

Expanded text:
um primum vobis pro Antissiodorensi Ecclesia scripsi, de prima audieram electione, de secunda nihil. Et ecce me veluti prophetante, opprobrium quod suspicatus sum, secutum est: et timor quem timebam, evenit. Mementote quomodo actum sit Nivernis, et videte si non simili arte, imo fraude non dissimili, eodemque auctore, ut aiunt, et nunc secunda electio praesumpta est: ut scilicet uno nominato duos ejiciant, et sic demum tertium, quem volunt, subinducant. Miserunt et isti ad me, ut pro sua parte scriberem, et visum 269 est mihi mittere fratrem a latere meo, qui de utraque certius actione cognosceret, nosque certificaret. Qui intrans ecclesiam, et de omnibus diligenter explorans, testimonio omnium qui convenerant, invenit nullum presbyterorum, praeter unum, fratrem scilicet ipsius fratris Gaufridi, Hugonem; nullum de diaconibus praeter Stephanum solum, ex parte illa esse: exceptis his, qui auctores exstiterant, personis ecclesiae, cantore, archidiacono, et, ut dicebatur, the
Abbreviated transcription (Latin):
pud cluniacum occurrimus
gimniacencib spe pacisꝓ
qua laboratum multũ: eldbora¬
tum nichil. Nam totum quatri¬
duanum laborem nr̃m. solade¬
mũ secuta ẽ ruma spei. Repet¬
ta est iuxta tenorem litterarum ur̃a¬
rum dampnoꝵ resarticio. restius
ablatorũs in cassitm. Multum
uisum est ad eos: quia nocuerant
multum. quippe ultra triginia
putatio amissorum. Si quid̃
abbatia una ne ꝑsingula n¬
gemur. tota destructa est. sesll
de tantis antissis multa dinb¬
te̾ pati fuimus. cum illi tam
minmũ obtalerunt: ut uera¬
caret. Itaq non ꝓuenit compositio.
qr reꝑatio tam ridicula offerebat᷑
dicebant autem. Quidam malig¬
ni de nr̃is totum matum fecerunt
Quid ad nos : Ipsi uidint. Atq id qͦ
ridiculum. C laruo erat in tota re¬
gione ꝑ homines eccłie gͣnde hoc¬
facinus ꝑpetratum: monachos qͦs
qui contͣdicet malefactorib. ne
unum quidem fuisse usq ad hoc
tempꝰ audiuimus. Deniq ipse do¬
minus abbas istius modi tergiu̾¬

Expanded text:
pud Cluniacum occurrimus Gigniacensibus spe pacis: pro qua laboratum multum, elaboratum nihil. Nam totum quatriduanum laborem nostrum sola demum secuta est ruina spei. Repetita est, juxta tenorem litterarum vestrarum damnorum resarcitio, restitutio ablatorum; sed incassum. Multum visum est ad eos, quia nocuerant multum: quippe ultra triginta acta est amissorum, siquidem abbatia una ne per singula evagemur tota destructa est. Cœterum de tantis amissis multa dimittere parati fuimus; cum illi tam minimum obtulerunt, ut veneracaret. Itaque non provenit compositio quia reparatio tam ridicula offerebatur. Dicebant autem: Quidam maligni de nostris totum malum fecerunt. Quid ad nos? Ipsi viderint. At id quoque ridiculum. Clarum erat in tota regione, per homines Ecclesiæ hoc grande facinus perpetratum; monachos quoqqui contradiceret malefactoribus, ne unum quidem fuisse, usque ad hoc tempus audivimus. Denique ipse Dominus abbas istiusmodi tergiver
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ in homine uia eiꝰ. ñ audeo im̃ certꝰ
ñ sum ꝓ certo polliceri. s quod nondũ
uideo qͦmͦ possim. satisago ut possim.
forte ueniam. forte ñ ueniam. s quodlĩb
horum sit dilexi apͥncipio diligam sine
fine. fidñter dico. ñ possum ꝑdere sic di¬
lectum usq in finem. Non michi perits
p̃it. cuiꝰ anime mea adhesit glutino ꝗ
ñ dissipabit᷑. et umeulo quod ñ disrũpet᷑.
uenis. ut et nobis cito detur uenire pꝰte.

Expanded text:
non est in homine via ejus, non audeo, unde certus non est in homine via ejus, non audeo, unde certus non sum, pro certo polliceri: sed quod nondum video, quomodo possim, satis ago ut possim. Forte veniam, forte non veniam. Sed quodlibet horum sit, dilexi a principio, diligam sine fine. Fidenter dico, non possum perdere sic dilectum usque in finem. Non mihi perit, sed praeit, cujus animae mea adhaesit glutino quod non dissipabitur, et vinculo quod non dirumpetur. venis: ut et
Abbreviated transcription (Latin):
abb̃i sc̃i dionisii. frater. Bernariꝰ
głam que abutus ẽ et gr̃am que
desuꝑ uenit. Homo dĩ ne trepidẽ
exuere hominẽ illum qui de t̾ra
est. illum qui te depͥmit usq adi
ram et conatur depͥmen
inferos. Iste ẽ qui uerat. qui on̾at. qui
oppugnat. Quidtibi et terrenis exuui¬
is. qui ad celum iturus. stolam glorie
indui habes: Presto ẽ. s uestito ñ dabi¬
tur. Uestire nouit illa. ñ suꝑuestire
Sustine gͦ patienter. immo libenter
accipe nudus et ñ uestitus inueniri
Denq et deus tp̃se uult uestiri. s c̃
nudus ñ cum uestitus ẽ. Homo dei ñ
reu̾tet᷑ ad dm̃ nͥis qui de terra ẽ et terra
ẽ interram ierit. Hii enim duo homines
sibi inuicem adu̾sant᷑. nec erit pax do¬
nec ab inuicem separent᷑. Et si pax
fuit. ñ erit pax dñi. ñ erit pax ẽ dño
se expectat pax illa que exsuperat
omnem sensũ te expectant iusti do¬
nec rebbuat᷑ tibi. te expectat gau
nedictio morit᷑i ueniat suꝑ me. Et qm̃

Expanded text:
abbati Sancti Dionysii, frater BERNARDUS, gloriam quae ab intus est, et gratiam quae desuper venit. 1. Homo Dei, ne trepides exuere hominem illum qui de terra est, illum qui te deprimit usque ad terram, et conatur deprimere usque ad inferos. Iste est qui vexat, qui onerat, qui oppugnat. Quid tibi et terrenis exuviis, qui ad coelum iturus, stola gloriae mox indui habes? Praesto est, sed vestito non dabitur: vestire novit illa, non supervestire. Sustine ergo patienter, imo libenter accipe nudus et non vestitus inveniri. Denique et Deus ipse vult vestiri: sed cum nudus, non cum vestitus est. Homo Dei non revertetur ad Deum, nisi is qui de terra est et terra est, in terram ierit. Hi enim duo homines sibi invicem adversantur, 263 nec erit pax, donec ab invicem separentur: et si pax fuerit, non erit pax Domini, non erit pax cum DoTe exspectat pax illa, quae exsuperat omnem sensum; te exspectant justi donec retribuatur tibi; te exspectat gaudnedictio morituri veniat super me. Et quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsisse ꝓ iuuene illo. et uelim
si fieri possit reuocari p̃cem ꝑ quã
uideor approbasse iudiciũ amici
suꝑ collata et male collocata ab
eo p᷑positura. quod utiq nec facio
nec feci unqͣm. S uicit me fateor
ut sic scberem dilectio q̃ tenebar
uehem̃ter astrictus auuncło adolescũtis.
affectu gͣndi nimis s minꝰ spiritali in
hac parte. Urgebat maxime plaga
recens de morte illius. Uidear leuica¬
te usus. s malo ꝑiclitari apud dñm
meũ p̃cipitatione scribendi. qͣm apd̃
suspicione mendacii. Iinqͣm caute
ac ꝓuide de p̃positura scripsi melil
ad ipsum: quod indubitanter scirẽ
duos ut memini p̃decessores eiꝰ eam
aliter ordinasse atq alias et suo con¬
firmasse pͥuilegio. Tu autẽ si effenᷤ
potueris apud ipsũ. ut eccłie pͥuile¬
grum et pͥuilegio efficatiam reddlat.
bonũ opꝰ oꝑatus es. Utinam aneuo
sanguinis huiꝰ sc̃m purgaret ep̃m.
et adolescenti in aliis ꝓuideret.¬

Expanded text:
scripsisse pro juvene illo; et velim, si fieri possit, revocari precem, per quam videor approbasse judicium amici super collata et male collocata ab eo praepositura, quod utique non facio, nec feci unquam. Sed vicit me, fateor, ut sic scriberem, dilectio qua tenebar, vehementer astrictus avunculo adolescentis, affectu grandi nimis, sed minus spirituali in hac parte. Urgebat maxime plaga recens de morte illius. Videar levitate usus: sed malo periclitari apud dominum meum praecipitatione scribendi, quam apud Deum suspicione mendacii. Quamquam caute ac provide de praepositura scripsi, nihil ad ipsum; quod indubitanter scirem duos ut memini, praedecessores ejus ipsam aliter ordinasse, atque alias suo confirmasse privilegio. Tu autem si efficere potueris apud ipsum, ut Ecclesiae privilegium, et privilegio efficaciam reddat, bonum opus operatus es. Utinam a naevo sanguinis hujus sanctum purgaret episcopum, et adolescenti in aliis provideret
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc est quod contͣ dm̃. nolo aliqͥd
habeat. ne ñ habeat dm̃. Et si aliꝰ
secus uoluit. nolo ut ꝑ me habeat
ne ꝑdam et ego dm̃. Ubi uͦ emer¬
serit quod scđm dm̃ hab̾e possit.
ꝓbabo me amicum. et oꝑam meã
si opꝰ fu̾it ñ negabo. Apud amato
si habete me excusatum. Ad hugoñ.

Expanded text:
Hinc est quod contra Deum nolo aliquid Hinc est quod contra Deum nolo aliquid habeat, ne non habeat Deum. Quod si alius secus voluerit, nolo per me habeat, ne perdam et ego Deum. Ubi vero emerserit quod secundum Deum habere possit, probabo me amicum; et operam meam, si opus fuerit, non negabo. Apud amatorsi, habete me excusatum. Valete.
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣntum nouit ds̃ meliꝰ ꝗͣ uos.
Me qͦ diligi a uobis non dubtto. sed
ꝓpter dm̃. Quem si offendero ñ erit
quod me diligere debeatis. c̃ iam ñ
fui̾t in causa deus. Quis enim ego
sum. ut de cantillo tantus pͥnceps
curetis. nͥ qͣmdiu dm̃ in me esse cre¬
detis: Ergo ut offendam eũ fortassi ᷤ
nec uobis expedit. Offendam autem
ꝓculdubio: si facio quod requiritis
Nam honores et dignitates eccłiasti¬
eas ñ ignoro deberi.his qui eas dig¬
ne scdm deum administrare et
uelint et possint. Porro eas adquiri
paruulo filio ur̃o p̾cib meis uł uest̾s.
nec uobis iustum. nec mͥtutũ eẽ nouĩ¬
tis. Nam nec cuiqͣm uł adulto plitres
in plurib eccłus hab̃e licet honores.¬
nͥ dispensatorie quidem ob magnã
eccl̃ie necessitatem. uł ꝑsone utili¬
tatem. Quamobrem si uobis uidr̃
hic durus sermo. et placet quod
cogitatis implere. parcite mͥ. nani
Ita nec uos minus quod uultis effi¬
citis. nec ego peccaui. Sane Wilło

Expanded text:
ed quantum, novit Deus melius quam vos. Me quoque diligi a vobis non dubito, sed propter Deum: quem si offendero, non erit quod me diligere debeatis, cum jam non fuerit in causa Deus. Quis enim ego sum, ut de me tantillo tantus princeps curetis, nisi quandiu Deum in me esse creditis? Ergo ut offendam eum, fortassis nec vobis expedit. Offendo autem procul dubio, si facio quod requiritis. Nam honores et dignitates ecclesiasticas non ignoro deberi his, qui eas digne secundum Deum administrare et elint, et possint. Porro eas acquiri parvulo filio vestro precibus meis, vel vestris, nec vobis justum, nec mihi tutum esse noveritis. Nam nec cuiquam, vel adulto, plures in pluribus ecclesiis habere licet, nisi dispensatorie quidem, ob magnam vel Ecclesiae necessitatem, vel personarum utilitatem. Quamobrem si vobis videtur hic durus sermo, et placet quod cogitastis implere; parcite mihi in hIta nec vos minus quod vultis, efficitis; nec ego peccavi. Sane Willelmulo
Abbreviated transcription (Latin):
scđm regłam illam. omĩa mea
tua sunt et tua mea. Non sit minus
familiaris quia cõmunis s si ẽ quod po¬
sit alia gr̃a sit familiarior atq accep¬
Si hoc scitis. immo qr ñ ignoratis.
latorp̃sentiũ ꝑ nos uobis. et ꝑ uos ali¬
is om̃ibus quos offendisse uidet᷑ efficaci¬
ter firmit̾q reconcibiet᷑. Alioquin
offenditis quem ur̃m non negatis:
quod om̃ino facere ñ audetis. Exx
neq peram. neq calciam̃ca in pedib.¬

Expanded text:
m regulam illam: Omnia mea tua sunt, et tua mea . Non sit minus familiaris, quia communis: sed si est quod possit alia gratia, sit familiarior atque accepSi hoc scitis, imo quia non ignoratis, lator praesentium per nos vobis, et per vos aliis omnibus, quos offendisse videtur, efficaciter firmiterque reconcilietur. Alioquin offenditis, quem vestrum non negatis: quod omnino facere non audetis. Ex neque peram, neque calceamenta in pedib
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Precatur deinde ut domus
quam ipse matri suȩ in terra ȩccłiȩ
construxit: eum terra quam ibi dele¬
gauit. eidem matri. quam du rii¬
xerit concedatur. Hec ꝓ philippo.
Reliqua hȩc pauca ꝓ uob̾. ipso qͥdẽ
intimante. unmo uero inspirante doͥ
adicienda putauimus. hortari uos
in caritate p̃sumentes. ne casuri glo¬
riam mundi quasi stantẽ aspitiatiᷤ.
et uere stantem amittatis: ne plus
uobis aut ꝓ uob̃ ur̃a diligatis. et sic
uos et ur̃a ꝑdatis: ne blandiens pre¬
sens ꝓsꝑitas sui uobis finem abscon¬
dat. et aduersitas sine fine succedat:
ne leticia temporalis luctum uobis
ȩternum et oꝑiat quem parit. ne morꝰ
uidum. et uita dum longa expectat᷑.
cito deserat male conseium: sicut scri¬
ptum ẽ. Cum dixerint pax et secu¬
ritas. tunc subitaneus suꝑueniet inte¬
ritus. tanquam in utero habenti. et

Expanded text:
eum. Precatur deinde ut domus eum. Precatur deinde ut domus quam ipse matri suae in terra Ecclesiae construxit, cum terra quam ibi delegavit, eidem matri, quamdiu vixerit, concedatur. Haec pro Philippo. 3. Reliqua haec pauca pro vobis, ipso quidem intimante, imo vero inspirante Deo, adjicienda putavimus, hortari vos in charitate praesumentes, ne casuri gloriam mundi quasi stantem aspiciatis, et vere stantem amittatis; ne plus vobis aut pro vobis vestra diligatis, et sic vos et vestra perdatis; ne blandiens praesens prosperitas sui vobis finem abscondat, et adversitas sine fine succedat; ne laetitia temporalis luctum vobis aeternum et operiat quem parit, et pariavidum; et vita, dum longa exspectatur, cito deserat male conscium, sicut scriptum est: Cum dixerint, Pax et securitas, tunc subitaneus superveniet eis interitus, tanquam in utero habenti, et
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. quȩ seruit cum filiis suis: s
liberȩ illius quȩ ẽ sursum mater
imitatione. et cognatione quadam
spc̃ sociata. Hȩc requies illuis sieut
ipse ꝓmittit in seculum seculi. elegit
eam in habitationẽ sibi: quod apud
eam sit et si noncdum uisio: certe ex¬
pectatio uerȩ pacis: illius utiq de qua
dicitur.. Pax dei quȩ exuꝑat omẽm
intellectum. Uerum hoc suum bo¬
num et si desuꝑ accepit: in ur̃o tam̃
beneplacito facere cupit. immo se
fecisse confidit: sciens uos sapien¬
tis non ignorare sententiã: quod
filius utiq sapiens sit gła patris.
Rogat autẽ paternitatẽ urãm.
rogamus et nos eum illo et ꝓ illo.
quatinus de p̃benda sua quod ip¬
se suis creditorib confatuit. in¬
mobiliter stare faciatis: ne in aliqͦ
fraudator quod absit debiti. et p̃¬
uaricator pacti inueniatur: et ita
munus contriti cordis quod osfert
cotidie non recipiatur. dum fr̃
quispiam habet aliquid aduersꝰ

Expanded text:
tus est, quae servit cum filiis suis; sed tus est, quae servit cum filiis suis; sed liberae illius, quae est sursum mater imitatione, et cognatione quadam spiritus sociata. Haec requies ejus, sicut ipse promittit, in saeculum saeculi: elegit eam in habitationem sibi; quod apud eam sit, etsi nondum visio, certe exspectatio verae pacis, illius utique de qua dicitur: Pax 65 Dei, quae exsuperat omnem sensum . Verum hoc suum bonum, etsi desuper accepit, in vestro tamen beneplacito hoc facere cupit, imo se fecisse confidit, sciens vos Sapientis non ignorare sententiam: quod filius utique sapiens sit gloria patris . Rogat autem paternitatem vestram, rogamus et nos cum illo et pro illo, quatenus de praebenda sua quod ipse suis creditoribus constituit, immobiliter stare faciatis; ne in aliquo fraudator quod absit! debiti, et praevaricator pacti inveniatur; et ita munus contriti cordis, quod offert quotidie, non recipiatur, dum frater quispiam habet aliquid adversus
Abbreviated transcription (Latin):
llicoliensi ep̃o. b̾nardus abbas
clare uallis: uelle honorari magis in
xp̃o. quam in seculo. Philippus ur̃
uolens ꝓficisci hierosolimã. compen¬
dium uiȩ inuenit: et cito ꝑuenit qͦ
uolebat. Tranffretauit in breui hoc
mare magnũ et spaciosum: et ꝓsꝑe
nauigans. attigit iam litus optatũ:
atq ad portum tandẽ salutis ap¬
plicuit. Stantes sunt iam pedes
eius in atriis iherłm: et quẽ audie¬
rat in esfrata. inuento in campis
siluȩ. libenter adorat in loco ubi
steterunt pedes eius. Ingressus ẽ
scãm ciuitatem: sortitus ẽ eum illis
hereditatẽ. quib merito dicitur. iã
non estis hospitre et aduenȩ. s estis
ciues scõꝵ et domesti s dei. Cum qͥb
intrans et exiens: tanquã unus e
scĩs. głatur et ipse cum ceteris dicenᷤ.
Conu̾satio nrã in cęlis ẽ. Factus ẽ gͦ
non curiosus tantum spectator. s
deuotus habitator: et ciuis conscri¬
ptus iherłm: non autẽ terrenȩ hu¬
ius. cui arabiȩ mons syna conuine¬

Expanded text:
nsi episcopo, BERNARDUS abbas Clarae-Vallis, velle honorari magis in Christo, quam in saeculo. 1. Philippus vester, volens proficisci Jerosolymam, compendium viae invenit, et cito pervenit quo volebat. Transfretavit in brevi hoc mare magnum et spatiosum, et prospere navigans attigit jam littus optatum, atque ad portum tandem salutis applicuit. Stantes sunt jam pedes ejus in atriis Jerusalem; et quem audierat in Ephrata, inventum in campis silvae libenter adorat in loco ubi steterunt pedes ejus. Ingressus est sanctam civitatem, sortitus est cum illis haereditatem, quibus merito dicitur: Jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum et domestici Dei . Cum quibus intrans et exiens, tanquam unus e sanctis, gloriatur et ipse cum caeteris, dicens: Conversatio nostra in coelis est . Factus est ergo non curiosus tantum spectator, sed et devotus habitator, et civis conscriptus Jerusalem, non autem terrenae hujus, cui Arabiae mons Sina conjunc
Abbreviated transcription (Latin):
dius petri. defendat patͥmoni¬
um petͥ. Frustra quidam insur¬
rexerunt in hominem quem
fama publica satis excusat:
ĩmo celebris comm̃dat opimo
Bom uidelicet filii qui patriᷤ
uerecunda tam curiose scru¬
tati sunt nescio quȩ in cõpta
omnib crimina sompniantes. Stu¬
pent qui audiunt. ad subitam et in¬
opinatam criminationẽ. quia nun¬
qͣm. Erubescunt: quia nunquam
dictus fuerat sermo huiꝰcemodi de
odone. Sc̃i dionisii abbas neqͣqͣm
sub modio est latet. Suꝑ candela¬
brum stat. ut et si uelit ñ possit
dissimulare quod ẽ. Et lumen eius
et fumus eius ab omnib uideatur
necesse est. Nonquid isti linceosin
eum oculos intenderunt uidñtes
que nemo adhuc ude potuit:
Suspecta fateor michi horum de¬
latio est. Magis autem inẽdibilem
reddit untis illorum nomine rays¬
mundus. qui ut arunt caput ẽ
huiꝰ attemptate malicie. homo
ut comꝑi palam loquax. clam su¬
surro. anxie ambiciosus. adulato¬
rie blandus totus compositus ad
fallendum. ad turbandũ non

Expanded text:
dius Petri defendat patrimonium Petri. 2. Frustra quidam insurrexerunt in hominem, quem fama publica satis excusat, imo celebris commendat opinio. Boni videlicet filii, qui patris verecunda tam curiose scrutati sunt, nescio quae incomperta omnibus crimina somniantes. Stupent qui audiunt ad subitam et inopinatam criminationem. Erubescunt, quia nunquam dictus fuerat sermo hujuscemodi de Odone. Sancti-Dionysii abbas nequaquam sub modio latet. Super candelabrum stat: ut, etsi velit, non possit dissimulare quod est. Et lumen ejus, ut fumus ejus, ab omnibus videatur necesse est. Numquid isti lynceos in eum oculos intenderunt, videntes quae nemo adhuc videre alius potuit? Suspecta, fateor, mihi horum delatio est. Magis autem incredibilem reddit unus illorum, nomine Raymundus, qui ut aiunt, caput est hujus attentatae malitiae; homo, ut comperi, 276 palam loquax, clam susurro; anxie ambitiosus, adulatorie blandus; totus compositus ad fallendum, ad perturbandum non
Abbreviated transcription (Latin):
obaldus uiolentia. Nerre ur̃e contra
quereret. s etiã qͥa effic̾et. ut p̃dictas
comes radulfus. & t̾ra eiꝰ. tam indebit.
ĩmo tam illicite absolu̾etur: Qa tͥm
uultis pecc̃m pecc̃o adde. & iramd̃isi¬
ꝑ uos qͦd absit accumulare : Qͥd pec¬
cauit comes theobaldus. ut iram ur̃a
rursum incurrere m̾eat᷑. qui  absolu¬
tionem comitis radulfi licet iniꝰtam
sic̃ scitis tanto labore & difficultate
optinuit. & rediuiuã ex cõmunicationẽ
qͣmuis iustissime redeuntẽ. nec quesi¬
uit nec querit. ut pote qͦd timnore ur̃o
ꝙ aburauit: Nolite queso nolite dñe
mirex regiur̃o ĩmo om̃iũ conditori
tam euident̾ in suo regno & in sua pos¬
sessione aude resist̾e. & manũ extendẽ
tam freq̃nti & tem̾ario ausu adu̾sum
t̾ribilem. & eum qui aufert sp̃m pͥn¬
cipum. t̾ribilem ap̃ reges t̾re. Acͥter
loquor. qͥa acͥora uob̃ formido. qͦd ñ ita¬

Expanded text:
obaldus violenobaldus violenquaereret, sed etiam quia efficeret ut praedictus comes Radulfus et terra ejus tam indebite, imo tam illicite absolveretur? Quid iterum vultis peccatum peccato addere, et iram Dei super vos quod absit! accumulare? Quid peccavit comes Theobaldus, ut iram vestram rursum incurrere mereatur, qui et absolutionem comitis Radulfi, licet injustam, sicut scitis, tanto labore et difficultate obtinuit; et redivivam excommunicationem, quamvis justissime redeuntem, nec 204 quaesivit, nec quaerit, utpote quod timore vestro etiam abjuravit? Nolite, quaeso, nolite, domine mi Rex, Regi vestro, imo onmium Conditori, tam evidenter in suo regno et in sua possessione audere resistere, et manum extendere tam frequenti et temerario ausu adversum terribilem, et eum qui aufert spiritum principum, terribilem apud reges terrae. Acriter loquor, quia ac
Abbreviated transcription (Latin):
adhonorem ur̃m & regni ur̃i utilita¬
tem spectant. ꝓ nr̃o exigno posse. ꝙ qi¬
rimus. ꝙ queremus. Cet̾m qđ nr̃e hu¬
militati querimini suꝑ anathemate n
innouando in comitem Radulfum. et
uultis me dare oꝑam om̃imodis ut ĩ
fiat ob multa mala que sequit᷑a iñ pr¬
tatis: ꝓrsus ñ uideo quomͦ implere pos
& si possem: ñ iudeo qđ rõnabilit̾ posẽ
Doleo quidẽ de malis si iñ ꝓueniant. s̃
ideo tam̃ debemus fac̾e mala. ut ueni¬
ant bona. Satiꝰ tutiꝰq hoc totum ꝓ¬
fecto om̃ipotñtis dĩ uidicio & dispisi¬
tioni relinquimꝰ. qui pot̃ fac̾e ut e li¬
na que ipse uult fieri. fiant. & mane¬
ant. & mala que mali moliunt᷑. ñ ue¬
niant. aut c̾te in eos ipsos potiꝰ quiea
uolunt. & querunt. ueniant. Ualde
autẽ ꝯtͥstat me unum qͦd in litt̾is ur̃e
celsitudinis continet᷑. qͦd uideł & de¬
beat obuiare res ista paci facte int̾ ues
& comitem theobaldum. Annescitis
uos gͣuit̾ offendisse ineo qđ comes the¬

Expanded text:
 regni vestri utilitatem spectant, pro nostro exiguo posse, et quaerimus, et quaeremus. Caeterum quod nostrae humilitati querimini super anathemate mox innovando in comitem Radulfum, et vultis me dare operam omnimodis ut non fiat, ob multa mala quae secutura inde putatis, prorsetsi possem, non video quod rationabiliter possem. Doleo quidem de malis, si inde proveniant: sed non ideo tamen debemus facere mala, ut veniant bona. Satius tutiusque hoc totum profecto omnipotentis Dei judicio et dispositioni relinquimus, qui potest facere ut et bona quae ipse vult fieri, fiant et maneant; et mala quae mali moliuntur, non veniant; aut certe in eos ipsos potius, qui ea volunt et quaerunt, veniant. 2. Valde autem contristat me unum quod in litteris vestrae Celsitudinis continetur, quod videlicet debeat obviare res ista paci factae inter vos et comitem Theobaldum. An nescitis vos graviter offendisse in eo quod comes The
Abbreviated transcription (Latin):
tuentio addẽ pot̾. obnixe oro. ut insus
petitionibꝰ exaudiatur. Arbitͦr enĩ nil¬
lam illum fac̾e. que ñ digna sit exard¬
cribo uob̾ frequentissime uilis u̾im¬
Icłs. ꝙ in hanc impellor audatiam p̃e¬
bꝰ amicors. Fateor audax sum: s ñ men¬
dax. Non suspicet᷑ dũs m̃s in ore pueri
sui inienire m̃datium: in om̃ibꝰ que ad
ipsum scͥpserit. Nolo amicis gerete mo¬
rem: non tam̃ in meam mortem. Necis
noro uͥ leg̾im. os qͦd m̃tit᷑. occidit an¬
mam. Falsitatẽ ꝓiñ nego. importunta¬
tem non excuso. ipsa inueniat ueniam
ñ falsitatem. Fidelem ꝓ decano ipsiꝰ ał¬
ferimꝰ excusationem: absolutionem e¬
igimꝰ. Filii sumꝰ uniꝰ patͥs. qͦd solita psip¬
tione loqͦr: qui estis uos. Confidimꝰ ͥ¬

Expanded text:
entio addere potest, obnixe oro ut in suis petitionibus exaudiatur. Arbitror enim nullam illum facere, quae non digna sit exaudcribo vobis frequentissime vilis vermiculus, et in hanc impellor audaciam precibus amicorum. Fateor, audax sum, sed non mendax. Non suspicetur dominus meus in ore pueri sui inventum iri mendacium in omnibus quae ad ipsum scripserit. Volo amicis gerere morem, non tamen in meam mortem. Nec enim ignoro ubi legerim: Os quod mentitur, occidit animam . Falsitatem proinde nego, importunitatem non excuso: ipsa inveniat veniam, non falsitatem. Fidelem pro decano ipsius afferimus excusationem, absolutionem exigimus. Filii sumus unius patris quod solita praesumptione loq
Abbreviated transcription (Latin):
indignationẽ autẽ desolatio pene uni¬
l̾ise t̾re sequuta ẽ. Si quid zelo urgente
erupit. qͦd ñ fuit aut secus qm fuit di¬
cendum: sit queso ap̃ uos quasi non dic¬
tum.  ũ dixi qͤd oportuit & uͥ opor¬
Ituit dici. sit non frustra dictum.

Expanded text:
indignationem autem desolatio pene uniindignationem autem desolatio pene universae terrae secuta est. Si quid zelo urgente erupit quod non fuit, aut secus quam fuit dicendum; sit, quaeso, apud vos quasi non dictum: ubi vero dixi quod oportuit, et ubi oportuit dici; sit non frustra dictum.
Abbreviated transcription (Latin):
excusari posse fatemur. Neq enĩ excu¬
sare nos: s ueniam postulare suscepi¬
mus. Uos uidete. an excusare eum ali¬
qͣtenus possit: ira. ȩtas. maiestas. Po¬
t̾it sine dubio. si misccłiam iudicio su¬
pexaltandam decernatis. qͣtinꝰ uidł̃
talis aliqua ꝯsicdatio in rege & puero
habeat᷑. ut hac ei uice tali quidẽ teno¬
re parcat᷑. quo tale aliqͥd de cet̾o ñ p̃su¬
mat. Parcat᷑ sane dixerĩ si fieri possit
salua in om̃ib eccłie lib̾tate. simul & ar¬
chiep̃o debita uen̾atione seruata: quẽ
manꝰ apłica ꝯsecuit. Hoc ipse rex hu¬
milit̾ petit. hec nr̃a uniu̾sa cit᷑ mon¬
tana nimiũ iã afflicta eccłia supplicit᷑
dep̃cat᷑. Alioqͥn damꝰ manꝰ morti. tabes¬
centes & arescentes p̃timore & ex pecta¬
tione. que suꝑuenerunt uniu̾so orbi.
Si quidẽ dep̃catio mea suꝑhoc ab anuo
pͥore. & pec̃cis meis exigentib. dep̃cati¬
onem meam ñ exauditio s indignatio.

Expanded text:
excusari posse fatemur. Neque enim excuexcusari posse fatemur. Neque enim excusare nos, sed veniam postulare suscepimus. Vos videte an excusare aliquatenus eum possit ira, aetas, majestas. Poterit sine dubio, si misericordiam judicio superexaltandam decernatis: quatenus videlicet talis aliqua consideratio in rege et puero habeatur, ut hac ei vice tali quidem tenore parcatur, quo tale aliquid de caetero non praesumat. Parcatur sane dixerim, si fieri possit salva in omnibus Ecclesiae libertate, simul et archiepiscopo debita veneratia consecravit. Hoc ipse Rex humiliter petit, hoc nostra universa citramontana nimium jam afflicta Ecclesia suppliciter deprecatur. Alioquin damus manus morti, tabescentes et arescentes prae timore ex exspectatione, quae supervenerunt universo orbi. Siquidem deprecatio mea super hoc ab anno priore; et, peccatis meis exigentibus, deprecationem meam non exauditio, sed indignatio;
Abbreviated transcription (Latin):
centi eccłie plage cicatͥx occalluit. ꝙ tur¬
sum scindẽ parant. rursus corpꝰ xp̃i
affig̾e cruci. rursus fodẽ latꝰ innoxiũ.
rursus uestum̃ta diuidẽ. atq ipsam
qͦd in ipsis. ẽ. tunicam inconsutilem.
qͣmuis frustra. dirumꝑe satagunt. Si
qua in uob̃ sunt uiscera pietatis. tantis
uos opponite malis. ne milla p̃cipue
t̾ra scissura fiat. in qua solent sic op¬
time nostis scissure alie resarciri. Nã
si actor scandali ore singłarit̾ udicis
trem̃do addicit᷑ maledicto. quibꝰ pu
tamus bndictionibꝰ dignos. huiꝰ neqͥ¬
cie fugatores & ꝓpugnatores: Ne duobꝰ¬
non excusamus regem. Nam & uirauit.¬
& illicite: &. ꝑseu̾at iniuste. Serũ id
nͣ uoluntate: s u̾ecundia. Nam ꝓbro
ducit᷑ sic̃ optime nostis ap̃ francige¬
nas iuram̃tum soluere. qͣmlibet male
publice uiratum sit. qmuis nemo sa¬
piens dubitet illicita iuram̃ta ñ eẽ
tenenda. Seruntũ ne in hoc quidem

Expanded text:
centi Ecclesiae plagae cicatrix occalluit, et rurcenti Ecclesiae plagae cicatrix occalluit, et rursum scindere parant, rursus corpus Christi affigere cruci, rursus fodere latus innoxium, rursus vestimenta dividere, atque ipsam, quod in ipsis est, tunicam inconsutilem, quamvis frustra, dirumpere satagunt. Si qua in vobis sunt viscera pietatis, tantis vos opponite malis, ne in illa praecipue terra scissura fiat, in qua solent, sicut optime nostis, scissurae aliae resarciri. Nam si auctor scandali, ore singulariter Judicis, tremendo addicitur maledicto, quibus 203 putamus benedictionibus dignos hujus nequitiae fugatores et propugnatores? 3. De duobnon excusamus Regem. Nam et juravit illicite, et perseverat injuste. Verum id non voluntate, sed verecundia. Nam probro ducitur, sicut optime nostis, apud Francigenas juramentum solvere, quamlibet male publice juratum sit, quamvis nemo sapiens dubitet illicita juramenta non esse tenenda. Verumtamen ne in hoc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
scandalum uenit. Ue nob̃ qui uiuimꝰ
plangere que ꝑtulimꝰ. dolere que sen¬
timꝰ. tremere que expectamꝰ. Et qͦd pe¬
iꝰ ẽ. adtam malum habitum humane
res deuenerunt. ut nec rei humiliari
uelint. nec iudices misereri. Dicimus
iniquis nolite inique agere. & delinqͣñ¬
tibꝰ. nolite exaltare cornu. & ñ auliuł
nos. quia domꝰ exasꝑans ẽ. Supplicamꝰ
his quoꝵs ẽ pec̾ca arguere. peccantes ser¬
uare. ne calamum quassatum conte¬
rant. & ligͥnum fumigans ñ extinguãt.
& mag̃ in sp̃u uehem̃ti conterunt na¬
ues tharsis. Si denuitiamus filiis
cum apło. ut obediant patͥbꝰ ꝑ om̃ia. qͣ¬
si aerem u̾beramus. Si patͥbꝰ loquim᷑.
ne ad indignationem ꝓuocent filios. in
nos potiꝰ eoꝵ indignationem ꝓuoca¬
mus. Nec delinqñtes satis fac̾e. nec rec¬
tores seu correctores condescende ulla¬
tenꝰ acquiescunt. Om̃s suum stoma¬
cum sequnt᷑. & totis uirib fune̾ inchi¬
u̾sa tͣhentes rumpunt. heu necdũ re¬

Expanded text:
nobis qui vivimus, plangere quae pertulimus, dolere quae sentimus, tremere quae exspectamus! Et, quod pejus est, ad tam malum habitum humanae res devenerunt, ut nec rei humiliari velint, nec judices misereri. Dicimus iniquis: Nolite inique agere; et delinquentibus: Nolite exaltare cornu ; et non audiunt nos, quia domus exasperans est . Supplicamus his quorum est peccata arguere, peccantes servare, ne calamum quassatum conterant, et linum fumigans non exstinguant: et magis in spiritu vehementi conterunt naves Tharsis. 2. Si denuntiamus filiis cum Apostolo ut obediant patribus per omnia, quasi aerem verberamus. Si patribus loquimur ne ad indignationem provocent filios , in nos potius eorum indignationem provocamus. Nec delinquentes satisfacere nec rectores seu correctores condescendere ullatenus acquiescunt. Omnes suum stomachum sequuntur, et totis viribus funem in diversa trahentes, rumpunt. Heu! necdum re
Abbreviated transcription (Latin):
titare p᷑sumerẽ. & ad id quid̃ audendũ
ur̃a me armarat benignitas. ñ aega¬
bitis. Urgebat de m̃ caritas amicoꝵs: et̃¬
enĩ ꝑpauca ꝓme scͥpsi sibene memini.
q ne qͥd nimis. Nabo si pot̾o zelo meo de
cet̾o temꝑamentum. scientiam. ꝙ po¬
nam digitum meum suꝑ os meum.
Tolerabiliꝰ enĩ offendam aliqͦs amicoꝵ:
re potitis. si scire placuerit que scͥpse¬

Expanded text:
iptitare praesumerem: et ad id quidem audendum iptitare praesumerem: et ad id quidem audendum vestra me armarat benignitas, non negabitis. Urgebat deinde charitas amicorum: etenim perpauca pro me scripsi, si bene memini. Sed ne quid nimis. Dabo, si potero, zelo meo de caetero temperamentum, scientiam; et ponam digitum meum super os meum. Tolerabilius enim offendam aliquos amicorure poteritis, si scire placuerit, quae scripse