comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cendens. Descendit gͦ ipse & phara puer eiꝰ
in partẽ castroꝵ : ubi erant armatoꝵ uigilie
M adian autẽ et amalech et om̃s orientales
ppłi fusi iacebant iuualle. ut locustaꝵ multi¬
tudo. Cameli quoq innumerabiles erant÷ sic̃
arena que iacet inlitore maris. Cumq uenis¬
set gedeon: narrabat aliquis somniũ ꝓximo
suo. et in hunc modũ referebat qđ uiderat.
Ulidi somniũ: et uidebat᷑ mͥ qͣsi succinericius
panis exordeo uolui ⁊ ĩmadian castra descen

Expanded text:
cendes. Descendit ergo ipse et Phara puer ejus cendes. Descendit ergo ipse et Phara puer ejus in partem castrorum, ubi erant armatorum vigiliae. Madian autem et Amalec et omnes Orientales populi fusi jacebant in valle ut locustarum multitudo. Cameli quoque innumerabiles erant sicut arena quae jacet in littore maris. Cumque venisset Gedeon, narrabat aliquis somnium proximo suo, et in hunc modum referebat quod viderat: Vidi somnium, et videbatur mihi quasi subcinericius panis ex hordeo volvi
Abbreviated transcription (Latin):
q descendisset ppłs adaquas: dixit dñs ad gede¬
on. Qui lingua lambuerint aquas. sic̃ solent ca¬
nes lamb̃e: seꝑabis eos seorsum. Qui autẽ curua¬
tis genib biberĩt: malt̾a parte erunt. Fuit
itaq numerꝰ eorũ qui manu ad os ꝓiciente a¬
quas lambuerant. trecenti uiri. O mĩs autẽ re¬
liqua multitudo. flexo poplite biberat. Qͥ ait
dñs ad gedeon. Iutrecentis uiris qui lambu¬
erunt aquas. lib̃abo uos: et tradam madian
in mami tua. Omĩs aut̃e reliqua multitudo.
reu̾tatur in locum suũ. Sumptis itaq ꝓnume¬
ro cibariis & tubis. omnẽ reliꝗͣ multitudinẽ abire
p̃cepit ad tab̾nacula sua÷ et ipse cum trecentis
uiris se certamim dedit. Castra aut̃ madian
erant subt̃ I inualle. Eadeni nocte dixit do¬
nisꝰ ad eũ. uta ͣge e descende in castrã
quia tradidieos in manu tua. Sin autẽ solus
ire forundas: descendat tec̃ phara puer tuus
Et cum audieris qͥd loquant᷑. tẽ confortabunt᷑
manus tuȩ : & securior adhostium castra des¬

Expanded text:
que descendisset populus ad aquas, dixit Dominus ad Gedeon: Qui lingua lambuerint aquas, sicut solent canes lambere, separabis eos seorsum; qui autem curvatis genibus biberint, in altera parte erunt. Fuit itaque numerus eorum, qui manu ad os projiciente aquas lambuerant, trecenti viri. Omnis autem reliqua multitudo flexo poplite biberat, etDominus ad Gedeon: In trecentis viris qui lambuerunt aquas, liberabo vos, et tradam Madian in manu tua: omnis autem reliqua multitudo revertatur in domum suam. « Sumptis itaque pro numero cibariis et tubis, omnem reliquam multitudinem abire fecit in tabernacula sua, et ipse cum trecentis viris se certamini dedit. Castra autem Madian erant subter in valle. Eadem nocte dixit Dominus ad eum: Surge et descende in castra, quia tradidi eos in manu tua. Sin autem solus ire formidas, descendat tecum Phara puer tuus. Et cum audieris quid loquantur, tunc confortabuntur manus tuae, et securior ad hostium castra des
Abbreviated transcription (Latin):
flatur suꝑbus. s dĩ iusticiã qua iustificatur
impiꝰ. Hoc enim multis eoꝵ ꝓfecit inbonũ:
qui de suo scelert compuncti. inxꝑm postea
credid̾unt. Aures autẽ quȩ nc̃ aggͣuantur.
et ocłos qui claudunt᷑ ñ extĩoris hoĩs ẽẽ putes s pociꝰ

Expanded text:
flatur superbus, sed Dei justitiam, qua justificatur flatur superbus, sed Dei justitiam, qua justificatur impius. Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti in Christum postea crediderunt. Aures autem, quae nunc aggravantur, et oculos, qui clauduntur, non exterioris hominis esse putes, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
legis et ꝓpħarũ. uelamine litt̾e obumbrat᷑ &
carnalis iudeoꝵ ppłs solam litt̾e suꝑficiem
sequit᷑: ysaias scͥptoꝵ testamenti uet̾is ꝑsonã
gerens. cor eius excecare dr̃. Cum autẽ dic̃.
ne forte uideant ocłis suis: sciendum quia ds̃
in sua cecitate reliqͥt eos. deserendo. et ñ ad iuuã¬
do. Qđ non iniquo sedocculto iudicio fecit.
Siue enim qͣndo adiuuat mniscditer fac̃. siue
qͣndo ñ adiuuat uiste facit: qͥa omĩa ñ tem̾i¬
exoꝑib tumuert: ip̃so suo tumore cecati.
offendunt in lapide offenfionis. In eo autẽ¬
qđ addidit & cõu̾tant᷑ & sanent᷑. aut asuꝑio¬
rib sub audiendũ ẽ. ut dicat᷑ ñ conu̾tant᷑ &
ñ saluent᷑. aut desuꝑne medicinȩ miscdia
factum intelligendũ est. ut qm̃ ꝑu̾se & suꝑ
ere uolebant. adhoc insua cecitate deseren¬
tur ut offendent in lapide offensionis: et
impłentur facies eoꝵ ignominia. atq hu¬
miliati quer̾e̾nt nom̃ dm̃i: et ñ suã qua in¬

Expanded text:
legis et prophetarum velamine litterae obumbratur, et carnalis Judaeorum populus solam litterae superficiem sequitur, Isaias scriptorum Testamenti Veteris personam gerens cor ejus excaecare dicitur: Cum autem dicit: Ne forte videant oculis suis, sciendum, quia Deus in sua caecitate reliquit eos descrendo et non adjuvando; quod non iniquo, sed occulto judicio fecit. Sive enim quando adjuvat, misericorditer facit, sive quando non adjuvat, juste facit; quia omnia non temeriex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic auteaut a superioribus subaudiendum est, ut dicatur: non convertantur, et non sanentur; aut de supernae medicinae misericordia factum intelligendum est, ut quoniam perversaere volebant, ad hoc in sua caecitate deserentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et implerentur facies eorum ignominia, et humiliati quaererent nomen Domini, et non suam, qua in
Abbreviated transcription (Latin):
Popłs enĩsyon habitabit in iherłm. Piorãs
nequaqͣm plorabis: miserans miserebitur
tui. Non uos inquit oblitus ẽ dñs inma¬
mi hostium ur̃oꝵ ut putatis: s obhoc ex¬
pectat liberare uos. ut misereat᷑ ur̃i relax¬
ando peccatum. & eriꝑiendo uos. Et ideo
ur̃os hostes compͥmens ex altabitur suꝑ eo
faciens. siue dum uos affligit siue qͣndo par
eit. & beati erunt qui ꝑ eius miscdiam ex¬
iherłm. & affluet bonis. Et tẽ nequaqͣm
plorabis oisrł. sed exultabis: qm̃ dñs mise¬
rebitur tui. acunctis te tͥbulationib eripiẽ
unc ab exordio lectionẽ repe tentes ui¬
deamus si possit & alit̾ exponi: qm̃ sepe
rontĩgit ut sermo ꝓpħicus iuno multa com¬
plectat᷑. Omis inquit iumentoꝵ austri.
sit auster apud ierechielem cognoscimꝰ. eini
adñs ait. Eili hominis pone faciẽ tuã contia
uiam austri: & stilla ad affricum. & ꝓpħa ab
saltum agri meridiani: et dices saltui meridi

Expanded text:
pulus enim Sion habitabit in Jerusalem, plorans nequaquam plorabis, miserans miserebitur tui. » Non vos, inquit, oblitus est Dominus in manu hostium vestrorum, ut putatis, sed ob hoc exspectat liberare vos, ut misereatur vestri relaxando peccatum, et eripiendo vos. Et ideo vestros hostes comprimens exaltabitur super eos, faciens, sive dum vos affligit, sive quando parcit. Et beati erunt, qui per ejus misericordiam exsJerusalem, et affluet bonis, et tunc nequaquam plorabis, o Israel, sed exsultabis, quoniam Dominus miserebitur tui a cunctis tribulationibus eripiens. Nunc ab exordio lectionem repetentes, videamus, si possit et aliter exponi, quoniam saepe contingit, ut sermo propheticus in uno multa complectatur. « Onus inquit, jumentorum austri. » Quid sit auster, apud Ezechielem cognoscimus, cui cens: Fili hominis, pone faciem tuam contra viam austri, et stilla ad Africum, et propheta ad saltum agri meridiani, et dices saltui meridia
Abbreviated transcription (Latin):
loc uuti fc̃ reꝓbastis. oł pħas enĩ solus xp̃c ad¬
uentu fuo et passione ac resurrectione aꝑuit.
Unde quisqͥs eum uenisse ñ credit. et passũ.
resurrexisse. dicta ꝓpħarũ nulla ratione ua¬
let intelligẽ. Hic enĩ liber ẽ. quẽ ioħes in
dext̾a sedentis supͣ thronum uidit. signatũ
sigillis septem: & postmodũ agnꝰ aꝑuit septẽ
signacła erus. Omĩs enĩ diuina scͥptura
quia uno sp̃u dĩ scͥpta ẽ: imꝰ liber uocatur
Quia gͥ iudei ñ habent hunc agnũ: ñdũ
eis aꝑta sc̃ libri huiꝰ idẽ scͥpturȩ diuine sigil¬
la. Sedusq inhodiernũ diẽ cum legit᷑ mo¬
ẏses uelam̃. ẽ positum suꝑ cor eoꝵ. Cũ aũt
conu̾si fuerint ad dnm̃ ÷ auferetur uelamen.
Nunquã gͥ apud eos uł litt̾atus uł illitãtus
sensum libri huiꝰ agnoscere pot̾it: donec ue¬
niant ad eum qui aꝑit et nemo claudit. clau¬
dit & nemo aꝑit. Sic enĩ cecati ft̃ ut similit̾
aut deterius ineis errent litt̾ati. sic̃ & idiote.

Expanded text:
locuti sunt, reprobastis. Prophetas enim solus Christus adventu suo, passione ac resurrectione aperuit. Unde quisquis eum venisse non credit, et passum resurrexisse, dicta prophetarum nulla ratione valet intelligere. Hic enim liber est, quem Joannes in dextera sedentis super thsigillis septem , » et postmodum Agnus aperuit « septem signacula ejus . » Omnis enim divina Scriptura, quia uno spiritu Dei scripta est, unus liber vocatur. Quia igitur Judaei non habent hunc Agnum, nondum eis aperta sunt libri hujus, id est Scripturae divinae sigilla, sed « usque in hodiernum diem, cum legitur Moyses, velamen est positum super cor eorum. Cum autem conversi fuerint ad Deum, auferetur velamen . » Nunquam igitur apud eos vel litteratus vel illitteratus sensum libri hujus agnoscere poterit, donec veniant ad eum, « qui aperit et nemo claudit, claudit, et nemo aperit . » Sic enim caecati sunt, ut similiter aut deterius in eis errent litterati sicut et idiota
Abbreviated transcription (Latin):
titos teneret qr tãueloces fuert̃ in semmnandiᷤ
erroribꝰ. ut ipsi magis suggerẽ talia uiden¬
tur diabolo. quã hȩc abillo discere. Quando
eñi uł ipse diabołs ea posset excogitare. que
adinuenit arrius: Qndo ea finxisset. quȩ ce¬
teri repperunt inuentores errorum. Dedert̃
itaq consiliũ pharaoni÷ sed consilium eorũ
fuit insipiens. quia errores iam destructi st̃:
et scientia ueritatis illuminatꝰ ẽ mundus. ꝙ
a iugo pharaonis lib̾atus. Oinquit sapiens
mundi. quomͦ dicetis unꝰquioq ur̃m phara¬
om idẽ pͥncipi huiꝰ scłi p̃dicantib apłis. filiꝰ¬
sapientiũ ego. ⁊ regnũ antiqͦꝵ .i. philosoph

Expanded text:
titos teneret, quia tam veloces fuerunt in seminandis titos teneret, quia tam veloces fuerunt in seminandis erroribus, ut ipsi magis suggerere talia videantur diabolo, quam haec ab illo discere. Quando enim vel ipse diabolus ea posset excogitare, quae adinvenit Arius? Quando ea finxisset, quae caeteri repererunt inventores errorum? Dederunt itaque consilium Pharaoni, sed consilium eorum fuit insipiens, quia errores jam destructi sunt, et scientia veritatis jam illuminatus est mundus, et a jugo Pharaonis liberatus. O, inquit, sapientes mundi, quomodo dicetis unusquisque vestrum Pharaoni, id est principi hujus saeculi praedicantibus apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde pharao interp̃tat᷑ nudauit eũ. uł dis¬
sipauit eum: quia diabłs in pͥmo homine ge¬
nus humanũ ueste immortalitatis et in¬
dumento iusticie midauit: et m̃tem eius
abunitate cogitationis dissipauit. & ꝑuaria
desidia sparsit. Qui uͦ consiliarii pharaomiᷤ¬
huiꝰ nisi demones: Qui dant consiliũ insipi¬
ens: qͣndo praua hominib. qͣsi rationabilit̾
consulendo suggerunt. Uel philosophos atq
ydoloꝵ sacerdotes et hereticos intelligamꝰ
confiliarios eius. Qui dedunt pͥncipibis
huiꝰ scłi confilium insipiens: scilicet ut ec¬
cłiam ꝑsequẽntur et fidem dĩ laborarent
extinguere. Qel ipsi pharaoni dedunt con¬
silium: quia sũt ñ nulli hoiẽs tam ꝓmpti
ad inueniendũ malũ. ut astutiã diaboli
p̃currere uideant᷑ in adinuentionibꝰ suiᷤᷤ.
Dedunt gͥ ⁊ abulo consiliũ. ut erroꝵ dogna¬
tib mundũ repleret. quatinꝰ om̃s fortius irre¬

Expanded text:
Unde Pharao interpretatur nudavit eum vel disUnde Pharao interpretatur nudavit eum vel dissipavit eum, quia diabolus in primo homine genus humanum veste immortalitatis, et indumento justitiae nudavit, et mentem ejus ab unitate cogitationis dissipavit, et per varia desideria sparsit. Qui vero consiliarii hujus Pharaonis nisi daemones? Qui dant consilium insipiens, quando prava hominibus quasi rationabiliter consulendo suggerunt. Vel philosophos atque idolorum sacerdotes et haereticos intelligamus consiliarios ejus, qui dederunt principibus hujus saeculi consilium insipiens, scilicet ut Ecclesiam persequerentur, et fidem Dei laborarent exstinguere. Vel ipsi Pharaoni dederunt consilium, quia sunt nonnulli homines tam prompti ad inveniendum malum, ut astutiam diaboli praecurrere videantur in adinventionibus suis. Dederunt ergo Zabulo consilium, ut errorum dogmatibus mundum repleret, quatenus omnes fortius irre
Abbreviated transcription (Latin):
faciebant ad capiendos pisces: qui doctnaᷤ
errorum fodiebant et construebant ad de
taneos. sapientes consiliarii pharao dede¬
runt consilium insipiens. Quomͦ dicetis
pharaoni. filiꝰ sapientiũ ego. filiꝰ regũ anti
quoꝵ: U bi sũt nc̃ sapientes tui: Annun¬
tient tͥ et indicent qͥd cogitauerit dñs ex¬
excituum suꝑ egiptum. Tanis quȩ dr mas-¬
dans humilia. uł mandatũ humile. doctri¬
na sapientium scłi ẽ. Preceptores enĩ scłari¬
um litt̾aꝵ nesciunt iubere nisi humilia ce
infima: quȩ ꝓpter p̾sentem uitam obser¬
uent᷑. At uͦ p̃cepta doctͥnȩ celestis alta et
sublimia sũt: quia ꝓpter regna cęloꝵ data
sũt. Sed pͥncipes taneos. idẽ scłaris scientiȩ
stulti fuerunt: nescientes p̃uidere fut᷑a. Pha¬
rao autẽ diabołs ẽ: sic̃ exechiel indicat diceis.
Ecce ego adte ego pharao rex egipti draco
magne. qui cubas in medio flumirũ tuoꝵ.

Expanded text:
faciebant ad capiendos pisces, » qui doctrinas faciebant ad capiendos pisces, » qui doctrinas errorum fodiebant, et construebant ad decTaneos, sapientes consiliarii Pharaonis dederunt consilium insipiens: quomodo dicetis Pharaoni: Filius sapientium ego, filius regum anti Ubi sunt nunc sapientes tui. Annuntient tibi et indicent quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum. » Tanis, quae dicitur mandans humilia vel mandatum humile, doctrina sapientium saeculi est. Praeceptores enim saecularium litterarum nesciunt jubere nisi humilia et infima, quae propter praesentem vitam observentur. At vero praecepta doctrinae coelestis alta et sublimia sunt, quia propter regna coelorum data sunt. Sed principes Taneos, id est saecularis scientiae, stulti fuerunt, nescientes praevidere futura. Pharao autem diabolus est, sicut Ezechiel indicat dicens « Ecce ego ad te, Pharao rex Aegypti, draco magne, qui cubas in medio fluminum tuorum .
Abbreviated transcription (Latin):
multos caꝑent᷑. lux erunt & doluert̃ temꝑi¬
b euugłicȩ p̃dicationis. cum iam neminẽ
caꝑe possent. Et confundent̃ inquit philo¬
sophi÷ qui oꝑabant᷑ linum. idẽ subtiliorem do¬
ctrinam. Nam deuirtutib et itiis. atq re¬
rum secretiorib nat᷑is et causis. inter dum de
do subtilia multa tractabant: & omĩs doctͥna
eorũ subtilior erat quã poetaꝵ. Pectebant eñĩ
subtilia cum diuid̾ent et minꝰ subtilia uelut
stuppas extraherent et abicerent ÷ sic̃ india-¬
leticis diuisionib agitur. Texebant subtilia
cum acutas rõci nationes concdud̾ent: sentẽ¬
tiasq sententiis conect̾ent. et libros impłent.
Sed om̃s isti confundent᷑: cum saluatoris do¬
ctrina gentib illuxerit. Et irrigua flumi¬
uis huiꝰ. idẽ corda hominũ quȩ rigabant᷑
scłari doctna. crunt flaccencia & marcida:
quia uirorem amoris p̃sentium amittent.
ut in amore futuroꝵ uirescant. Lacuna ᷤᷤ

Expanded text:
multos caperent, luxerunt, et doluerunt temporimultos caperent, luxerunt, et doluerunt temporibus evangelicae praedicationis, cum jam neminem capere possent. Et confundentur, inquit, philosophi, qui operabantur linum, id est subtiliorem doctrinam. Nam de virtutibus et vitiis atque rerum secretioribus naturis et causis, interdum etiam de Deo, subtilia multa tractabant, et omnis doctrina eorum subtilior erat quam poctarum. Pectebant enim subtilia, cum dividerent, et minus subtilia velut stupas extraherent, et abjicerent sicut in dialecticis divisionibus agitur. Texebant subtilia, cum acutas ratiocinationes concluderent, sententiasque sententiis connecterent, et libros implerent. Sed omnes isti confundentur, cum Salvatoris doctrina gentibus illuxerit. Et irrigua fluminis hujus, id est corda hominum, quae irrigabantur saeculari doctrina, erunt flaccentia et marcida, quia virorem amoris praesentium amittent, ut in amore futurorum virescant. « Lacunas
Abbreviated transcription (Latin):
in malã partem accipimus. Quid uͦ ꝑ flu¬
men nisi humani gen̾is fluxus designat᷑¬
Qđ uidelicet genus ab ortu usq ad finem
defluit: et quasi aquȩ more usq ad compe¬
tentem t̾minũ ex carnis liqͦre ꝑcurrit. Qd
autẽ ꝑhamũ. nisi deceptoria philosophorũ
atq poetaꝵ doctrina: In hamo quippe es¬
ca monstrat᷑ ÷ et aculeus occultat᷑. Sic et in
doctrina gentilium dulcedo u̾borum p̃ten¬
dit᷑: et uenenum deceptionis absconditur.
Mittebant gͥ in flumen hanũ ÷ quidoctͥnã
deceptionis in humanũ genus porrigebant.
Qͥd uͦ ꝑ rete eorũ nisi fallax p̃dicatio ex pͥ¬
mit᷑. Quasi enĩ retia quȩd̃a st̃: complexe
p̃dicantium dictiones. quȩ eos quos cȩꝑint
ñ facile amitunt. Unde & retia quasi reci¬
nentia dicunt᷑. Ex pandebant gͦ rete suꝑ
faciem aque: qui falsitatis p̃dicationẽ suꝑ
cor ppłi spargebant. Aqua enĩ ppłs est. Hi
itaq piscatores qui ante gaudebant dum

Expanded text:
in malam partem accipimus. Quid vero per fluin malam partem accipimus. Quid vero per flu nisi humani generis fluxus. Quod videlicet genus ab ortu ad defluit, et quasi aquae more usque ad competentem terminum ex carnis liquore percurrit. Quid autem per hamum nisi deceptoria philosophorum atque poetarum doctrina; in hamo quippe esca monstratur, et aculeus occultatur. Sic et in doctrina gentilium dulcedo verborum praetenditur, et venenum deceptionis absconditur. Mittebant igitur in flumen hamum, qui doctrinam deceptionis in humanum genus porrigebant. Quid vero per rete eorum nisi fallax praedicatio exprimitur? Quasi enim retia quaedam sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos, quos ceperint, non facile amittunt; unde et retia quasi retinentia dicuntur. Expandebant igitur retia super faciem aquae, qui falsitatis praedicationem super cor populi spargebant. Aqua enim populus est. Hi itaque piscatores, qui ante gaudebant dum
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et ꝑ iheremiã de babilone uł eius
rege dictum ẽ. Desertum faciam mare etuᷤ :
ctͥnȩ est. Semen autẽ irrigabatur: dum er¬
roris doctrina fuggestionib diaboli hume¬
ctaret᷑. Omẽ gͦ semen irriguũ siccabit᷑. ares¬
cet. et ñ erit: quia diaboli uena rigans obs¬
truet᷑. & doctrina scłi quam irrigabat defici¬
et. Sedint̾ hȩc quid huiꝰcemodi doctorib ac
tores: et lugebunt om̃s mittentes influm̃
hamũ ⁊ expandentes rete suꝑ faciẽ aquȩ e
marcescẽt. Confundent᷑ qui oꝑabant᷑ linũ.
pectentes et texentes subtilia et erunt irri¬
gua eius fla centia: om̃s qui faciebant lacu¬
nas ad capiendos pisces. Qiud enĩ ꝑ piscatore
nisi philosophi designant᷑. et cȩt̾ tales: qͣsi
pisces in mari homines miseros in hoc scło
decipientes: Nam de captura quȩ ꝑeugl̃ica
nite post me faciã uos fieri piscatores ho¬
minũ. Sic et hoc loco piscatores hoĩum. s

Expanded text:
Unde et per Jeremiam de Babylone vel ejus Unde et per Jeremiam de Babylone vel ejus rege dictum est: « Desertum faciam mare ejus, . » Semen autem irrigabatur, dum erroris doctrina suggestionibus diaboli humectaretur. Omne ergo « semen irriguum siccabitur, arescet, et non erit, » quia diaboli vena rigans obstruetur, et doctrina saeculi, quam irrigabat, deficiet. Sed inter haec, quid hujuscemodi doctoribus actores, et lugebunt omnes mittentes in flumen hamum et expandentes rete super faciem aquae marcescent confundentur qui operabantur linum pectentes et texentes subtilia et erunt inrigua eius flaccentia omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces stulti principenisi philosophi designantur, et caeteri tales quasi pisces in mari homines miseros in hoc saeculo decipientes; nam de captura, quae per evangnite post me, faciam vos fieri piscatores hominum . » Sic et hoc loco piscatores hominum sed
Abbreviated transcription (Latin):
de cordib humanis. Qui enĩ riuum ꝑ agg̾em
duc̾ẽ intitur⁊ t̾ram excauat. ut aquã ducat il¬
luc quo nat᷑alis impetus eam ñ dirigebat. Si¬
miłr qui scientiȩ siue riuulũ in eor alt̾ius stu¬
det emanare: ipsum cor eius in altum fodit
et cogitationes uelut t̾ram quȩ riuulũ cire¬
rere ñ sinebat eicit. Sic faciebant doctores
gentiliũ: ut scientiam sui erroris sine obice
pon̾ent incordib audientiũ. S iam ꝑp̃di¬
cationẽ eugłicam tales riui aggerum pau¬
latim attenuati st̃ atq siccati. Quid autẽ ꝑ
calamum quo scͥptura fiebat antiquitꝰ. nͥ
ꝑitia sͥbentium designat᷑: Quid ꝑiuncũ
nisi auditoꝵ uiriditas : M arcestet gͦ calamꝰ
et iuncus. idẽ doctor ⁊ discipłs t̾rene sapien¬
tiȩ ÷ cum fides xꝑi florere ceꝑit. Nudabit᷑
alueus riui scientię scłaris afonte suo: idẽ
a suggestione diaboli: quia ipse deceptor
antiquus ultra ñ infundet eis aquã falla

Expanded text:
de cordibus humanis. Qui enim rivum per aggerem de cordibus humanis. Qui enim rivum per aggerem ducere nititur, terram excavat, ut aquam ducat illuc, quo naturaliter impetus eam non dirigebat. Similiter qui scientiae suae rivulum in cor alterius studet emanare, ipsum cor ejus in altum fodit, et cogitationes velut terram, quae rivulum currere non sinebat, ejicit. Sic faciebant doctores gentilium, ut scientiam sui erroris sine obice ponerent in cordibus audientium. Sed jam per praedicationem evangelicam tales rivi aggerum attenuati sunt, atque siccati. Quid autem per calamum, quo scriptura fiebat antiquitus, nisi peritia scribentium designatur? Quid per juncum nisi auditorum viriditas? Marcescet ergo calamus et juncus, id est doctor et discipulus terrenae sapientiae, cum fides Christi florere coeperit. Nudabitur alveus rivi scientiae saecularis a fonte suo, id est a suggestione diaboli, quia ipse deceptor antiquus ultra non infundet eis aquam fallac
Abbreviated transcription (Latin):
crudeles ñ dicamꝰ. qui culpas delinq̃nti¬
um miscdi seiu̾tate feriunt: Talib itaq
dnĩs crudelib traditur egiptus. idẽ hic
mundus ÷ ut sub eorũ disciplinis compo¬
tinolunt. nolunt. tradunt᷑ acrius possiden¬
di malignis spĩtib. Sed ne ipsi dȩmones ul¬
tra modũ seuiant ÷ rex fortis dñs iħis dñat᷑
eorũ. Post hȩc de doctͥnis falsitatum quomͦ
Calamus et iuncus marceseet: nudabit᷑
rigua siccabit᷑ ÷ arescet et ñ erit. Quid est
enĩ aqua maris. nisi scientia doctnȩ scłaris:
Et quid ẽ fluuiꝰ aquȩ istius. nisi ex uberans
fluxus carnalis sapientiȩ: Arescet gͥ aqua
de maRi: quia mundana doctna de ficiet
descło. Etfluuiꝰ humane sapientiȩ sicea¬
bit᷑ : quia stultam faciet ds sapientiã huius
mundi. Et deficient flumina diu̾sarum do¬
ctrinaꝵ quȩ ꝑ orbem defluebant. Ꝙ sicca¬
bunt᷑ riui aggerum÷ idest carnales scientie

Expanded text:
crudeles non dicamus qui culpas delinquenticrudeles non dicamus qui culpas delinquentium misericordiae severitate feriunt? Talibus itaque Dominis crudelibus traditur Aegyptus, id est hic mundus, ut sub eorum disciplinis compoti nolunt, traduntur acrius possidendi malignis spiritibus. Sed ne ipsi daemones ultra modum saeviant, rex fortis Dominus Jesus dominatur eorum. Post haec de doctrinis falsitatum, quomoCalamus et juncus marcescet. » VERS. 7rigua siccabitur, arescet, et non erit. » Quid est enim aqua maris nisi scientia doctrinae saecularis? Et quid est fluvius aquae istius nisi exuberans fluxus carnalis sapientiae? Arescet igitur aqua de mari, quia mundana doctrina deficiet de saeculo. Et fluvius humanae sapientiae siccabitur, quia stultam faciet Deus sapientiam hujus mundi. Et deficient flumina diversarum doctrinarum, quae per orbem defluebant. « Et siccabuntur rivi aggerum, » id est carnales scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
uolintas diuisa ẽ: aliis credẽ uolentib.¬
et aliis recusantib. Et confilium impioꝵ
quo fide̾ impugnare sagaciter uoluerũt
ꝑsecutiones excitando. p̃cipitatũ est: quia
fides ꝑseuerat. et illi ft̃ ext̾minati. Sequit᷑.
Et int̾rogabunt simulachra sua. et diui¬
nas suos. et phitones. et ariolos. Sollicite
sciscitati fc̃ infideles. et adiis et asapientib
serens nouȩ religionis cultũ susciꝑet. S eqͦr.
lium.: et rex fortis dñabitur eorũ. ait dñs ex
ercituum. Crudelis dr̃ qui distͥcte ferien
do ñ parcit. Si gͦ egiptus in eis qui corri¬
piunt᷑ hic accipit᷑: quid appellatione dño¬
rũ crudelium nisi pia se ueritas magistro¬
xum ȩccłiȩ designat᷑. qui zelo dĩ feruentes
peccã subiectoꝵ ñ deliniunt. ut hoc loco
crudeles. distͥcte pecc̃ã ferientes intelligamꝰ
et ulciscendis culpis ñ parcentes. Nam
et iꝑsi dõ beatus iob inafflictione positus
ait. Nutatus es mͥ incrudelem : & induri

Expanded text:
voluntas divisa est aliis credere volentibus, aliis recusantibus. Et consilium impiorum quo fidem impugnare sagaciter voluerunt persecutiones excitando praecipitatum est quia fides perseverat, et illi sunt exterminati. Sequitur: « Et interrogabunt simulacra sua, et divinos suos et pythones, et ariolos. » Sollicite sciscitati sunt infideles et a diis, et a sapientibus serens novae religionis cultum susciperet. Sequitlium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus Deus exercituum. » Crudelis dicitur, qui districte feriendo non parcit. Si ergo Aegyptus in eis, qui corripiuntur, hic accipitur, quid appellatione dominorum crudelium nisi pia severitas magistrorum Ecclesiae designatur qui zelo Dei ferventes peccata subjectorum non deliniunt? Aut hoc loco crudeles districte peccata ferientes intelligamus, et ulciscendis culpis non parcentes. Nam et ipsi Deo beatus Job in afflictione positus ait: « Mutatus es mihi in crudelem, et in durit
Abbreviated transcription (Latin):
boni oꝑis. S exinde ñ nũ qͣm abscidit᷑ ferro u̾¬
bi dĩ. ut inignem mittat᷑ et homo uͥtutem
recuꝑat bene fructificandi. Apte gͦ sathanas
desepulchro suo qͣsi stirps inutilis dr ẽẽ ꝓiectꝰ

Expanded text:
boni operis. Sed exinde nonnunquam absciditur ferro veboni operis. Sed exinde nonnunquam absciditur ferro verbi Dei, ut in ignem mittatur, et homo virtutem recuperat bene fructificandi. Apte ergo Satanas de sepulcro suo quasi stirps inutilis dicitur esse
Abbreviated transcription (Latin):
te st̃: ubi qͥsq ꝓ suo m̾ito mansionẽ accipit.
Tu autẽ piectus es desepulchro tuo idẽ de
corde gentilium uͥ uelut insepulchro pictͥdus
lacebas. Sepulchra enĩ mortuos tegunt. Et qͥs
alius mortem ꝑtulit÷ qm isqui conditorem suũ
despiciens uitam reliquit: Quẽ udelicet mor¬
tuũ cum humana corda ꝑ consensum malitiȩ
suscipiunt ÷ eius ꝓculdĩbio sepulchra fiunt.
hominũ ex pellitur. Stirps autẽ ut dictum rep
tem. Idoq dr̃ inutilis: quia uirtutem aufert
arbori poma ferenti. neq fructum gignit. Si
eiũ inde absculeret᷑ ⁊ ꝓfic̾e̾t płimum arbori ad
recuꝑ andam uirtutẽ et ad fructificandũ. Ita
et hostis antiquus inradice cordis humani iuixta
iłłd̃ qͦd ĩ eo pͥncipale ẽ. quasi stirps iuxta stipitẽ
arboris plerunq ꝑimmissionẽ malaꝵ cogi¬
tationũ uelut nascit᷑ & c̾seit ac roborat᷑ : & uiR¬
tutẽ rationis auferens. ñ sinit face̾ fructum

Expanded text:
tae sunt , » ubi quisque pro merito suo mansionem accipit. tae sunt , » ubi quisque pro merito suo mansionem accipit. « Tu autem projectus es de sepulcro tuo, » id est de corde gentilium, ubi velut in sepulcro putridus jacebas. Sepulcra enim mortuos tegunt. Et quis alius mortem pertulit, quam is, qui conditorem suum despiciens vitam reliquit? Quem videlicet mortuum cum hamana corda per consensum malitiae suscipiunt, ejus procul dubio sepulcra fiunt. hominum expellitur. Stirps autem, ut dictum repetem, ideoque dicitur inutilis, quia virtutem aufert arbori poma ferenti, neque fructum gignit. Si enim inde abscinderetur, proficeret plurimum arbori ad recuperandam virtutem, et ad fructificandum. Ita et hostis antiquus in radice cordis humani juxta illud, quod in eo principale est, quasi stirps juxta stipitem arboris plerumque per immissionem malarum cogitationum velut nascitur, crescit ac roboratur et virtutem rationis auferens non sinit facere fructum
Abbreviated transcription (Latin):
quoq eius destruxit : ut dexccłiis xp̃i face̾t
synagogas sathanȩ. heretica peste corrumpẽs
fidem eaꝵ Uinctis eius idẽ illis qui peccatoꝵ
uinculis erant astricti. ñ aꝑuit carce̾m cordis
eorũ: quia ñ dedit eis lib̾tatem ut egredent᷑
ꝑ confessionem. Omĩs enĩ qui male agit. con¬
scientiam suã sibi carce̾m facit: quia dum
iudicante dõ in malitiȩ sue tenebris relin¬
quitur. quasi intra semet ip̃m includitur. ne
euasionis locum inueniat. quẽ inuenire non
meret᷑. Talib gͦ uinctis sathanas carce̾m ñ aꝑit
quos inserpsis semꝑ inclusos ten̾e satagit. Seqͣr¬
Om̃s reges gentium. umu̾si dormiert̃ ingła.
uir in domo sua ÷ tu autẽ ꝓiectus es de sepulchro
cum his qui it̾fecti sunt gladio: et descenđ̾unt
g̾e debemus nisi rectores eccłiaꝵ: Qui defunc¬
inhonore. &. unusqͥsq ĩdomo sua. idẽ. in man¬
sione sua: quia indomo patͥs inansiones mul¬

Expanded text:
quoque ejusdequoque ejusdeSynagogas Satanae haeretica peste corrumpens fidem earum. Vinctis ejus, id est illis, qui peccatorum vinculis erant astricti, non aperuit carcerem cordis eorum, quia non dedit eis libertatem, ut egrederentur per confessionem. Omnis enim, qui male agit, conscientiam suam sibi carcerem facit, quia, dum vindicante Deo in malitiae suae tenebris relinquitur, quasi inter semetipsum includitur, ne evasionis locum inveniat, quem invenire non meretur. Talibus ergo vinctis Satanas carcerem non aperit, quos in se ipsis semper inclusos tenere satagit. SeqOmnes reges gentium universi dormierunt in gloria, vir in domo sua. Tu autem proiectus es de sepulchro cum his, qui interfecti sunt gladio, et descenderuntgere debemus nisi rectores Ecclesiarum, qui defuncin honore? Et unusquisque in domo sua, id est in mansione sua, quia « in domo Patris mansiones mul
Abbreviated transcription (Latin):
gatur ⁊ ut cruciet᷑ infra omĩa. qui głari uolu¬
it suꝑ omĩa. Quẽ quia electi in regno consti¬
tuti. semꝑ usuri ft̃ ꝑpetue ignominse man¬
cipari. ut inde gaudiũ eoꝵ crescat: recte sub
ũ aꝑuit carc̾em. Qui te iuiderint in nouissimo
ꝓfundi laci baratro. ad te iclinabunt᷑. uelud
ad aliquẽ inimo pucei constitittum. Teq ꝓspi¬
cient quia longe eris. & te mirantes in peniᷤ.
Qui conturbauit et concussit regna: quia tͥbu¬
lationes & bella mouet iniundo et omĩa ma¬
la reliqua. Qui posuit orbem desertu⁊ qͥa
ueri dei cultum gentib abstulit. & urbes
eius destruxit: quia uere religionis ȩdificia
de cordib hominũ subu̾tit. Tel t̾ram contur¬
bauit ÷ idẽ eos qͥ audtunt cam adam. t̾ra es
et in t̾ram ibis. Et regna eccłiȩ concissit tẽp¬
taudo. ñ subũtit. Et orbem fec̃ ẽẽ desertum :¬
ut nullam haberet uirtutem. sed uiciis subia

Expanded text:
ssimum demergatur, ut crucietur infra omnia, qui gloriari volussimum demergatur, ut crucietur infra omnia, qui gloriari voluit super omnia. Quem quia electi in regno constituti semper visuri sunt perpetuae ignominiae mancipari, ut inde gaudium eorum crescat, recte subjnon aperuit carcerem? » Qui te viderint in novissimo profundi laci barathro, ad te inclinabuntur velut ad aliquem in imo putei constitutum. Teque prospicient, quia longe eris, et te mirantes in poenis Qui conturbavit et concussit regna ; » quia tribulationes et bella movet in mundo, et omnia mala reliqua. « Qui posuit orbem desertum, quia veri Dei cultum gentibus abstulit. « Et urbes ejus destruxit, » quia verae religionis aedificia de cordibus hominum subvertit. Vel terram conturbavit, id est eos, qui audiunt cum Adam: « Terra es, et in terram ibis . » Et regna Ecclesiae concussit tentando, non subvertit. Et orbem fecit eut nullam haberet virtutem, vel eisdem subjac
Abbreviated transcription (Latin):
ordine. idẽ ꝑ suꝑbiam dõ similis fieri uoluit:
a cont᷑rio similitudinẽ eiꝰ hab̾e meruit. Nam
ille ait. discite ame quia mitis fum et humilis
cum informa dĩ eẽt ñ rapina arbitratus ẽ ẽẽ
se equalem dõ: iste ꝑ rapinam usurpare simili¬
tudinẽ dĩ quã nat᷑aliter ñ babebat cupiens.
si milis inquit ero altissimo. Sic̃ ille caput ẽ¬
omĩum uustorũ. et om̃s iusti m̃bra eus. sic et
iste caput ẽ omĩũ iniquoꝵ ⁊ om̃s inqui m̃¬
bra huiꝰ Sic̃ ille suꝑ omĩa ẽ altissimus: sic et is¬
te infra omĩa deiectissimus. & omĩb modis om¬
uino cont̾rii sunt sathanas et altissimus. P ostqͣm
ad infernum detraheris. licet incęlũ conscende
cogitares ⁊ ĩ ꝑfundum laci demergeris qui ad
altissimi similitudinẽ ex altari optasti. Infer¬
nus uͦ dr̃ lacus ⁊ quia hos qͦs semel cȩꝑit. semꝑ
fluctuantes et trepidos torm̃tis circumfluen¬

Expanded text:
ordine, id est per superbiam Deo similis fieri voluit, ordine, id est per superbiam Deo similis fieri voluit, a contrario dissimilitudinem habere meruit. Nam ille ait: « Discite a me, quia mitis sum, et humilis « cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo ; » iste per rapinam usurpare similitudinem Dei, quam naturaliter non habuit, cupiens: « Similis, inquit, ero Altissimo. » Sicut ille est caput omnium justorum, et omnes justi membra ejus, sic et iste caput est omnium iniquorum, et omnes iniqui membra hujus. Sicut ille super omnia est Altissimus, sic et iste infra omnia dejectissimus, et omnibus modis omnino contrarii sunt Satanas et Altissimus. Postquam ad infernum detraheris; » licet in coelum conscendere cogitares; « et in profundum laci » demergeris, qui ad Altissimi similitudinem exaltari optasti. Infernus vero dicitur lacus, quia hos, quos semel ceperit, semper fluctuantes et trepidos tormentis circumfluen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ scõs eius p̃claros ex altabo solium meũ. An¬
non incelum sathanas conscendit. qͣndo cor salo¬
monis intrauit. Amñ suꝑ astra dĩ solium suũ
posuit: qͣndo saul et salomonẽ & iudam. et sep
ipsis. eos qui nẽ demones appellant᷑ in ꝑniti¬
legem acceꝑat. sibi inꝑfidia sub iugauit. Qn¬
do enĩ corda doctoꝵ tenet: montẽ testamen¬
ti diabolus possidet. Qui etiam in lat̾ib a¬
quilonis sedet: quia m̃tes hominũ frigidaᷤ
p̃sumendo inhabitat. Adhuc autẽ suꝑb iste
p̃sumptor ad iungebat. dicens. Ascendam
ter gaudet quisqͥs uideri sublimior cȩt̾is querit:
illum imitat᷑ qui despecto bono societatis an¬
głoꝵ sedem suã ad aquilonẽ ponens. & altissi¬
mi fimilitudinẽ suꝑbȩ appetens. ꝑ iniqͥuũ de¬
sidium qͣsi ad qd̾ dam culm̃ conatus ẽ singła¬
ritatis erumꝑe. Adeiis similitudinẽ ducit᷑:
qui singłare culm̃ appetens et socialem angłoꝵ

Expanded text:
sanctos Dei praeclaros exaltabo solium meum. Ansanctos Dei praeclaros exaltabo solium meum. Annon in coelum Satanas conscendit, quando cor Salomonis intravit? Annon super astra Dei solium suum posuit, quando Saul et Salomonem et Judam et septiipsis eos, qui nunc daemones appellantur, in pernicilegem acceperat, sibi in perfidiam subjugavit. Quando enim corda doctorum tenet, montem Testamenti diabolus possidet. Qui etiam in lateribus aquilonis sedet, quia mentes hominum frigidas praesumendo inhabitat. Adhunc autem superbus iste praesumptor adjungebat, dicens: « Ascendater gaudet, quisquis videri sublimior caeteris quaerit, illum imitatur, qui despecto bono societatis angelorum, sedem suam ad aquilonem ponens et Altissimi similitudinem superbe appetens per iniquum desiderium quasi ad quoddam culmen conatus est singularitatis erumpere. » Ad cujus similitudinem ducitur, qui, singulare culmen appetens et socialem angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ueruntam̃ ad infernũ detraheris. in ꝓfũ¬
dum laci. Sicut lucifer omĩb aliis sidib cla¬
rior ⁊ sic angłs iste reliquis omĩb angłis luci¬
dior fuit & speciosior. Qui & mane oriebatur.
quia in exordio noue lucis gła conditionisela¬
rus admirabili splendore radiabat. Sed tam
inssa beatitudine et statu dignitatis angłicȩ :¬
& inmundo pͥncipatũ iniquitatis suꝑ idola¬
tras gentes habuit. Unde et pͥnceps mundi
appelłatus ẽ. Sed p̃dicantib apłis corruit
int̾ra qui uuln̾abat omnes gentes. id est.
qui mucrone temptationis sautiabat mentes
eoꝵ : qͥa eos qͦs ꝑ ydolatriam possederat amisit.
& iudeos paucasq gentiũ reliquias infideles
in corda illorũ qui in infidelitate ꝑ manser̃t.
Non quia ineis et ante ñ eẽt ÷ sed quia ab istiᷤ
exclusus. amplius illis dñari cȩpit. Ruͥnam uͦ
entium m̃tes inuasit totus. Qui de suꝑnis ꝓie¬
ctus. p̃sumebat incorde suo dicens. Incelum cõ¬

Expanded text:
erumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. » Sicut Lucifer omnibus aliis sideribus est clarior, sic angelus iste omnibus reliquis angelis lucidior fuit, et splendidior. Qui et mane oriebatur, quia in exordio novae lucis gloria conditionis clarus admirabili splendore radiabat. Sed tam missa beatitudine, et statu dignitatis angelicae, et in mundo principatum iniquitatis super idololatras gentes habuit. Unde et « princeps mundi » appellatus est. Sed praedicantibus apostolis corruit in terram, qui vulnerabat gentes, id est qui mucrone tentationis sauciabat mentes eorum, quia eos, quos per idololatriam possederat, amisit, et Judaeos paucasque gentium reliquias infideles in corda illorum, qui in incredulitate permanserunt; non quia in eis et ante non esset, sed quia ab istis exclusus amplius illis dominari coepit. Ruinam vero ejus entum mentes invasit totus, qui de supernis projectus praesumebat in corde suo, dicens: In coelum con
Abbreviated transcription (Latin):
filio et spm̃ scõ: Quib uadit. quicũq eorũ ob¬
sequit᷑ uoluntati. Et in eoquide qđ umiꝰ loqͦn¬
tis ꝑsona ꝓponit᷑. diuinitatis ẽ unitas ÷ in eo uͦ qͦd¬
dr nob̾. ꝑsonaꝵ diu̾sitas indicat᷑. &. dixi inqͥt.
Ecce ego sum: mute me. Ds̃ qui uocat ea quȩ
ñ sũt quasi sint. et qui dixit. ego sum qui sum.
quȩ absq eo fc̃. ñ sunt᷑. Unde et ꝓpħapurgatꝰ
auitiis. ausus ẽ dice̾. ecce ego sum. Notandum
cumdicit micte me: ꝑactiuam uitã ꝓdesse
ꝓximis cupiens officium p̃dicationis ap¬
petit. Illa ẽ enim uera caritas: quȩ sic ad
dm̃ festinat. ut ꝓximũ non deserat. Pur¬
gatus gͦ ꝑaltaris calculũ et caritate ferueis.
aceeꝑat. alios face̾t participes. Sed qui pre¬
sentib pio amore ꝓdẽẽ uolebat: mala quȩ fu¬
tis erant uenta pͥmo ꝓpħare iussus ẽ: acde in¬
lite cognoscẽ. Exceca cor ppłi huiꝰ et cȩtera.
Locus enim iste adillud tempus ꝑtinet. quo

Expanded text:
spiritui sancto, quibus uadit, quicumque eorum obsequitur uoluntati? et in eo quidem, quod unius loquentis persona proponitur, diuinitatis est unitas; in eo usonarum diversitas indicatur. « Et dixi, inquit, Ecce ego, mitte me, Deus, qui vocat ea quae non sunt quasi sint , » et qui dixit: « Ego sum qui sum . quae absque eo sunt non sunt. Unde et propheta purgatus a vitiis ausus est dicere: Ecce ego sum. Notandum cum diceret: Mitte me, per activam vitam prodesse proximis cupiens officium praedicationis appetit. Illa est enim vera charitas, quae sic ad Deum festinat, ut proximum non deserat. Purgatus ergo per altaris calculum et charitate fervens  quam acceperat, alios faceret participes. Sed qui praesentibus pio amore prodesse volebat, mala, quae futuris erant ventura, primo prophetare visus est, ac deinlite cognoscere. Excaeca cor populi hujus, » etc. Locus enim iste ad illud tempus pertinet, quo
Abbreviated transcription (Latin):
neq om̃ps ds iam insua claritate conspicitur.
s qͥddam sub illo speculat᷑ anima unde refota
ꝓficiat: et post adiusionis eius głam ꝑtingat.
Cum enĩ dñm se uidisse. ꝓpħa fateret᷑ dicens.
in anno quo mortuus ẽ rex orias. iudi dñm
sedentẽ suꝑ solium excelsum et eleuatũ: ꝓti¬
nus adiungit. et ea quȩ sub ipso erant. reple¬
bant templũ. Quando orias rex suꝑb ac p̃¬
sumptor morit᷑. dñs uidet᷑ ⁊ qͥa cum mundi
huuiꝰ elatio a desidio m̃tis abscidit᷑: tẽ ipsa mens
dĩ głam contemplat᷑. Et notandũ qđ dñs sr̃¬

Expanded text:
neque omnipotens Deus jam in sua claritate conspicitur, neque omnipotens Deus jam in sua claritate conspicitur, sed quiddam sub illo speculatur anima, unde refota proficiat, ut post ad visionis ejus gloriam pertingat. Cum enim Dominum se vidisse propheta fatetur, dicens: « In anno, quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum, » protinus subjungit: « Et ea, quae sub ipso erant, implebant templum. » Quando Ozias rex superbus ac praesumptor moritur, Dominus videtur; quia, mundi hujus elatio a desiderio mentis absciditur, tunc ipsa mens Dei gloriam contemplatur. Et notandum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sententia uult intelligi. qͥa hi sp̃s qui mittm¬
tur.eoꝵ uocabulũ ꝑcipint quoꝵ officiũ ge¬
runt. Quia em̃ ut peccata loc uutionis in¬
cendat᷑. de altari angłs carbonẽ portat: sera¬
tes inminist̾ium foras nequaqͣm uenire cre¬
dunt᷑. Qui et carbonẽ cęlestis ardores infor¬
cipe gemine dilectionis atculit. siue calculũ.
qui lapis est durissimus atq rotundus et om
signans. qd̃ uirũ fortẽ atq ꝑfectũ et integrum
ac mansuetũ reddit. Altare uͦ qđ ẽ in conspec¬
ẽ. idẽ portio quȩdã illiꝰ ignis: quȩ suffice̾t ser¬
monis pecc ata purgare. S his ꝑanagogen
dictis. lectionẽ acapite reuoluamꝰ. senfum ĩ
ea misticum indagantes. Uidit enĩ y saias
dnĩn: ñ quidẽ sicuti ẽ. s mͦ quodã significati¬
uo. sic̃ ꝓpħȩ uisio fuerat informanda. Quan¬
dui enĩ in hac mortali carne uiuit᷑. millus ira
in contemplationis uirtute ꝓficit. ut inipso iã
incircumsqͥptiluminis radio. m̃tis ocłos infigat:

Expanded text:
tia vult intelligi quia ii spiritus qui mittuntur eorum vocabulum percipiunt quorum officium gerunt. Qui enim, ut peccata locutionis incendat, de altari angelus carbonem portat, serates in ministerium foras nequaquam venire creduntur. Qui et carbonem coelestis ardoris in forcipe geminae dilectionis attulit, sive calculum, qui est lapis durissimus atque rotundus et ex signans, quod virum fortem atque perfectum et integrum, ac mansuetum reddit. Altare vero, quod est in conspecest, id est portio quaedam illius ignis, quae sufficeret sermonis peccata purgare. Sed his per anagogen dictis lectionem a capite revolvamus, sensum in ea mysticum indagantes. Vidit enim Isaias Dominum non quidem sicuti est, sed modo quodam significativo, sicut prophetae visio fuerat informanda. Quandiu enim in hac mortali carne vivitur, nullus ita in contemplationis virtute proficit, ut in ipso jam incircumscripti luminis ratio mentis oculos infigat;
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ uisio omĩum sic̃ u̾ba libri signati quẽtũ
dedint scienti litt̾as. cdicent lege istum. Et res¬
pondebit. Non possum. Signatus ẽ emĩ. Et
dabitur liber nescienti litt̾as: dicet᷑q ei. Lege.
Et respondebit nescio litt̾as. Uisio omĩum ꝓ¬

Expanded text:
obis visio omnium sicut verba libri signati. Quem cum dederint scienti litteras, dicent: Lege istum, et respondebit: Non possum. Signatus est enim. Et dabitur liber nescienti litteras, diceturque ei: Lege, et respondebit: Nescio litteras. Et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
Illusores enĩ qui erant ꝓpħis illudebant dicen¬
tes. manda remanda. & adhuc causa eoꝵ fubdr
cum morte: et cum inferno fecimus pactum.
Flagellum mundans cum transiertt ñ ueniet
suꝑ nos: quia posuimus m̃datium spem nr̃am
et m̃datio ꝓtecti sumus. Gogitabant em̃ dicen¬
tes. In castum laboramus obseruantes legẽ dñi:
quia descenfuri sumus ad infernum sic̃ et ced̾e
gentes. Leuius enim et tołabilius erit illis ꝙͣ
nob̾: quia ille cotidie placant hostiis & mun̾i¬
b pͥncipes inferm. Neluis gͦ nob̾ẽ ut ritũ
gentium imitantes statuamus pactum cũ dia¬
bolo. & penaꝵ pͥncipib : & offeramiis eis sacͥficia.
Sicq cogitantes aut etiam loquentes immolabant
demonus. Hoc ẽ itaq qđ dicunt. E cuissimus fedꝰ
cum morte: et cum inferno fecimus pactũ. Et

Expanded text:
Illusores enim erant qui prophetis illudebant, dicentes: Manda, remanda. Et adhuc causa eorum subditur cum morte, et cum inferno fecimus pactum. Flagellum inundans, cum transierit, non veniet super nos: quia posuimus mendacium spem nostram, et mendacio protecti sumus. » Cogitabant enim, dicentes: Incassum laboravimus observantes legem Domini, quia descensuri sumus ad infernum sicut et caeterae gentes. Levius enim et tolerabilius erit illis quam nobis, quia illae quotidie placant hostiis et muneribus principes inferni. Melius ergo nobis est, ut ritum gentium imitantes, statuamus pactum cum diabolo et poenarum principibus, et offeramus eis sacrificia. Sicque cogitantes aut etiam loquentes, immolabant daemoniis. Hoc est itaque, quod dicunt: « Percussimus foedus cum morte, et cum inferno fecimus pactum. »
Abbreviated transcription (Latin):
In his gͦ fundam̃tis ꝑmearnationis unst̾iũ
lapis xp̃s mittit᷑: ut omĩs sacriedifieiĩ structu¬
Angularis uͦ dr̃: quia duos inse partetes con¬
rungit. idẽ cireun cisionẽ & p̃putium. uł angłos
et homines. siue contemplatiuã & actiuã uitã.¬

Expanded text:
 fundamentis per Incarnationis mysterium lapis Christus mittitur, ut omnis sacri aedificii structu» Angularis vero dicitur, quia duos in se parietes conjungit, id est circumcisionem et praeputium vel angelos et homines, sive contemplativam
Abbreviated transcription (Latin):
si intellectus magno quicde acumine uigilet. &
modari se nesciat ꝑmaturitatẽ: Ab intellectug
afrendat᷑ ad sapientiam÷ ut hoc qđ acute intellec¬
tus inuen̾it sapientia mature disponat. Itaq ꝑ
timorẽ surgimus adpietatẽ. ꝑpietatẽ adscientiã
ducimͣ. ꝑscientiam ad fortitudinẽ roboram̃. ꝑfor¬
titudinẽ ad consilium tendimꝰ. ꝑ consiliũ in intel¬
lectũ ꝑficimus. ꝑ intellectum ad sapientiã matu¬
rescinus. Sed ut hane ascende scalam ualeremꝰ
ad nos eam referre. ac inse ipso ostende. Ꝙ decet̾is
quide gradib ꝑspicuũ est: sed de timore dĩ fortaᷤ¬
se quis ambigit. an meo fuerit. Sed absq dubio
repleuit eum sp̃s timoris dm̃: qͥa ut suꝑbum
hominẽ redim̾et. contra suꝑbian nr̃am intem
humiłe assumpsit. in qua dm̃ tumuit. S iste qͥ
talis inpͥmo aduentu apparuit. ut nos adinita¬
tionẽ suã informaret: quid in scdo factus sit au¬

Expanded text:
si intellectus magno quidem acumine vigilet, et si intellectus magno quidem acumine vigilet, et moderari se nesciat per maturitatem? Ab intellectu ergo ascendatur ad sapientiam, ut hoc, quod acute intellectus invenit, sapientia mature disponat. Itaque per timorem surgimus ad pietatem, per pietatem ad scientiam ducimur, per scientiam ad fortitudinem roboramur, per fortitudinem ad consilium tendimus, per consilium ad intellectum proficimus, per intellectum in sapientiam maturescimus. Sed ut hanc ascendere scalam valeremus, ad nos eam afferre, ac in se ipso ostendere. Et de caeteris quidem gradibus perspicuum est. Sed de timore Dei fortasse quis ambigit, an in eo fuerit. Sed absque dubio replevit eum spiritus timoris Domini, quia, ut superbum hominem redimeret, contra superbiam nostram mentem humilem assumpsit, in qua timuit Deum. Sed iste, qui talis in primo adventu apparuit, ut nos ad imitationem suam informaret, quid in secundo facturus sit, au
Abbreviated transcription (Latin):
ñ subleuetur adpietatem. Sed sepe pietas ꝑ in¬
ordinatam inĩam errare solet: si peccata que fer¬
riri gehenne ignib possũt. discipline u̾b̾e ñ cor¬
rigit. Ut gͦ uera ordinata sit pietas. ad gradum
ẽ alium subleuanda. idẽ ad scientiã⁊ ut sciat uł
qͥd ex seu̾itate puniat. uł qͥd ex miscd̾ia dimit¬
tat. Sed quid sisciat qͥd agere debeat. uͥtutem uͦ
agendi ñ habeat: Scientia gͦ nr̃a crescat ad for¬
titudinẽ ut cum uidet quid agendum sit. hoc
agere ꝑm̾itis fortitudinẽ possit. Sed sepe fortitu¬
do si inꝑuida fuerit et minus contra uitia cir¬
cumspecta: ipsa sui p̃sumptione incassum ruit.
Ascendat gͦ adꝯsiliũ ũ p̃uidendo p̃muniat om̃e qd ag̾e fortit̃
potest. S ẽc ꝯsiliũ ñpotest si ĩcellectꝰ deest: qͥa qͥñ intelligit
malũ qͦdagentẽ gͣuat. qͦmͦ pot̾ bonũ solidare qͦd adiuuat:
Itaq a consilio ascendamus ad intellectum. Sed qͥa

Expanded text:
non sublevatur ad pietatem. Sed saepe pietas per innon sublevatur ad pietatem. Sed saepe pietas per inordinatam misericordiam errare solet, si peccata, quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae verbere non corrigit. Ut ergo vera et ordinata sit pietas, ad gradum est alium sublevanda, id est ad scientiam, ut sciat vel quid per severitatem puniat, vel quid ex misericordia dimittat. Sed quid si sciat, quid agere debeat, virtutem vero agendi non habeat? Scientia ergo nostra crescat ad fortitudinem, ut, cum videt, quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudinem possit. Sed saepe fortitudo si improvida fuerit, et minus contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione in casum ruit. Ascendat ergo ad consilium, ut praevidendo praemuniat omne quod agere fortiter potest. Sed esse consilium non potest, si intellectus deest, quia qui non intelligit malum quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare quod adjuvat? Itaque a consilio ascendamus ad intel