comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carne. Non eni duȩ nature contrariȩ:
s ex utroq unus homo: quia unus ds̃.
aquo factus ẽ homo. Igitur ipse ego.
ego ipse. m̃te seruio legi dĩ: carne aũt.
legi peccati. Mente ñ consentio legi
peccati: s tam̃ nollem. ẽẽt inmenbris
meis lex ulla peccati. Quia gͦ nollẽ. et
tam̃ ẽ: ñ quod uolo ago: quia concupis¬
co. et nolo. Nonquod uolo ago: s quod
odi illud facio. Quid odi: Concupisce¬
re. Odi concupiscere: et tam̃ ago illud.
carne. ñ inte. Quod odi. illud facioSi¬
aũt quod nolo illud facio: consentio
legi qm̃bona ẽ. Consentires legi: si qͦd
uelles faceres. Si facis quod lex odit:
quomͦ consentis legi: łrsus si quod
nolo hoc facio: consentio legi qm̃ bona
ẽ. Quomͦ: Quia ubet lex. ñ concupis¬
ces. Quid uolo ego: Non concupiscere.
Uolendo quod uult lex: consentio legi
qm̃ bona ẽ. Si diceret lex. ñ concupis¬
ces. et ego uellẽ concupiscere. ñcon¬

Expanded text:
carne. Non enim duae naturae contrariae, carne. Non enim duae naturae contrariae, sed ex utraque unus homo: quia unus Deus, a quo factus est homo. Igitur ipse ego, ego ipse, mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente non consentio legi peccati: sed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. Quia ergo nollem, et tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Quid odi? Concupiscere. Odi concupiscere, et tamen ago illud carne, non mente: Quod odi, illud facioSi quod nolo, illud facio; consentio Legi, quoniam bona est? Consentires legi, si quod vellet faceres: facis quod lex odit, quomodo consentis legi? Prorsus, Si quod nolo, hoc facio; consentio legi, quoniam bona est. Quomodo? Quia jubet lex, Non concupisces, Quid volo ego? non concupiscere? Volendo quod vult lex, consentio legi, quoniam bona est. Si diceret lex, Non concupisces, et ego vellem concupiscere; non con
Abbreviated transcription (Latin):
umphantẽ: Tunc fiet sermo. qui scriptꝰ
ẽ. Absorta ẽ mors inuictoria. Ubi est
mors contentio tua: Ubi ẽ mors acu¬
leus tuus: Ubi ẽ: Ecce erat: et nonẽ.
Ubi ẽ mors contentio tua: Ecce mor¬
tis contentio. non quod uolo ago: ecce
mortis contencio. scimus quia lex sp̃ita
dicit. scimꝰ quia lex sp̃italis ẽ. ego aũt
carualis sum. m̃te enĩ spĩtalis. corpore
carnalif᷑. Quando totus sp̃italis: Cum
seminatur corpus animale: resurgit
corpus sp̃itale. Modo gͦ quando feruet
mortis contentio. ñ quod uolo ago. ex
parte spĩtalis. ex parte carnalis. Expar¬
te meliori sp̃italis: ex parte inferiori
carnalis. Ad huc confligo: nondũ ui¬
ci. Magnũ micbi ẽ: ñ uinci. Nonqd̾
uolo ago: s quod odi illud facio. Quid
facis: Concupisco. Et si concupiscen¬
tiȩ ñ consentio. et si post concupisc̃e¬
tias meas ñ eo: tam̃ adhuc concupisco.
Et utiq etiã in ipsa parte ego sũ. Non
Igitur ipse ego: quia ego inm̃te. ego in

Expanded text:
iptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Ubi est? Ecce erat, et non est. Ubi est, mors, contentio tua? Ecce mortis contentio: Non quod volo ago. Ecce mortis contentio: Scimus quia lex spiritudicit, Scimus quia lex spiritualis est, ego autem carnalis sum: mente enim spiritualis, corpore carnaleminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. Adhuc confligo, nondum vici: magnum mihi est non vinci. Non quod volo, hoc ago; quod odi, illud facio. Quid facis? Concupisco. Etsi concupiscentiae non consentio, etsi post concupiscentias meas non eo; tamen adhuc concupisco: et utique etiam in ipsa parte ego sum. CAPUIgitur ipse ego: quia ego in mente, ego in
Abbreviated transcription (Latin):
more. et exultate ei cũ tremore. ne
quando irascatur dñs. et ꝑeatis de
uia usta. Time. ne cum tibi arrogas qͥa
inuenta ẽ ate uia usta: ipsa arrogantia
ꝑeas de uia iusta. Ego inquit ueni: arbi¬
trio meo ueni: uoluntate mea ueni. Quid
turgescis: Quid tumescis: Uis nosse
quia et hoc prestitũ ẽ tibi: Ipsũ audi

Expanded text:
more, et exsultate ei cum tremore; ne more, et exsultate ei cum tremore; ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Time, ne cum tibi arrogas quia inventa est a te via justa, ipsa arrogantia pereas de via justa. Ego, inquit, veni, arbitrio meo veni, voluntate mea veni. Quid turgescis? quid tumescis? Vis nosse quia et hoc praestitum est tibi? Ipsum audi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uos: Tulisti hoc ugum. tulisti. Sen¬
tis te habere sessorem: Culisti hoc ugũ:
Dicis. tuli. Sentis te habere sessorem:
Sentis te habere rectorẽ: Sentio inquis.
Iiligͦ dic. Gressus meos dirige scđm uer-¬
bũ tuũ. Regit te subuigo suo: et sub
leuis. et uigum eius suaue: ille tibi
amorẽ inspirauit. Amanti suaue ẽ.
ñ amanti durũ ẽ. Amanti suaue ẽ:
quia dñs dedit suauitatẽ. Anforte qͥa
uł uenisti. audiens uenite adme. hoc ip¬
sum tibi arrogare intendis. quia ueni¬
sti: Eece inquis ueni ad illũ. arbitrio
meo: uoluntate mea. Quia ueni. refi¬
cit me: quia ueni. uigum suũ impo¬
nit mͥ suaue. Quia dat amorẽ: sarci¬
nam suã leuem imponit mͥ. amanti
et diligenti. Hec om̃ia fecit inme.: s
quia ueni ad eum. Ergo hoc sapis: qͥa
uenisti. tu tibi hoc prestitisti: Quid
eñi habes quod ñ accepisti: Quomͦue
nisti: Credendo uenisti: s nondũ ꝑue¬
nisti. Adhuc inuia sumus: uenimus.
s nondũ ꝑuenimꝰ. Seruite dño inti¬

Expanded text:
super vos. Tulisti hoc jugum? Tulisti? Sentis te habere sessorem? Tulisti hoc jugum? Dicis, Tuli. Sentis te habere sessorem? Sentis te habere rectorem? Sentio, inquis. Illi ergo dic, Gressus meos dirige secundum verbum tuum. Regit te sub jugo suo, et sub levis et jugum ejus suave, ille tibi amorem inspiravit. Amanti, suave est; non amanti, durum est. Amanti, suave est: Dominus dedit suavitatem . An forte quia vel venisti, audiens, Venite ad me, hoc ipsum tibi arrogare intendis, quia venisti? Ecce, inquis, veni ad illum arbitrio meo, voluntate mea. Quia veni, reficit me: quia veni, jugum suum imponit mihi suave; qui dat amorem, sarcinam suam levem imponit mihi amanti et diligenti: haec omnia fecit in me; sed quia veni ad eum. Ergo hoc sapis, quia venisti, tu tibi hoc praestitisti? Quid enim habes quod non accepisti ? Quomodo venisti? Credendo venisti: sed nondum pervenisti. Adhuc in via sumus, venimus, sed nondum pervenimus. Servite Domino in ti
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ apud dm̃. Om̃ĩa ꝑte facta no¬
uimus quȩ uidemus. et quȩ ñ uidemꝰ
Quid discimꝰ ate : Num eñi aliũ mun¬
dum discipłi tui. tanquã discipłi arti¬
fieis et fabricataris. conditori sumus:
Unũ mundũ condidisti: cęlũ et t̾ram
fecisti: utrũq suis creaturis ornamen¬
tisq illustrasti. Quid ate discimꝰ: Bis¬
cite inqͥt ame. Cũ eẽm in principio ds̃
apud dm̃: creaui uos Hoc nolo discatis
ame.S factus sum quod feci: ne ꝑiret.
quẽ feci. Unde sum factus quod feci:
Semet ipsũ ex mnaniuit. formã serui
accipiens: in similitudinẽ hominũ
factus. et habitu inuentus ut homo.
humiliauit semet ipsũ. Hoc discite.
ame. Humiliauit eñi semet ipsũ inqͥt.
Discite ame: qm̃ mitis sum et humi-¬
liscorde. Non eñi inqͥt hoc uos doceo.
quasi informa dĩ aliquando fuissetis.
ñ rapinã arbitrantes ẽẽ uos ȩquales
dõ Illi uni: ꝓpriũ erat. Illi rapina ñ
erat: cui natura erat. In patris ȩqua¬

Expanded text:
ud Deum: omnia per te facta novimus, quae videmus, et quae non videmus. Quid discimus a te? Non enim alium mundum discipuli tui, tanquam discipuli artificis et fabricatoris, condituri sumus. Unum mundum condidisti, coelum et terram fecisti: utrumque suis creaturis ornamentisque illustrasti. Quid a te discimus? Discite, inquit, a me. Cum essem in principio Deus apud Deum, creavi vos; hoc nolo discatis a me: sed factus sum quod feci, ne periret quem feci. Unde sum factus quod feci? Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens; in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo; humiliavit semetipsum. Hoc discite a me, Humiliavit enim semetipsum, inquit. Discite a me quoniam mitis sum et humilis corde . Non enim, inquit, hoc vos doceo, quasi in forma Dei aliquando fuissetis, non rapinam arbitrantes esse vos aequales Deo. Illi uni proprium erat, illi rapina non erat, cui natura inerat. In Patris aequa
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Ideo bene respondit interpis.
adid quod sursũ altum ẽ. altitudinẽ
dicere: ad illud quod deorsum altum
Exponam hoc ego uobis: Faciliusse¬
te sit cuiquã. Quid gͦ: Quia laticudi¬
nem longitudinẽ. altitudinẽ. et ꝓfun-¬
dum. quatuor ista quȩ dixit apłs. mi¬
nuis idoneus sum uł comp̃hendere. uł
ꝓferte: transibo hoc. an forte pulsabo.
et ut uobis salubre. aliquid ꝓferã. ur̃is
orationib aduiiabor: Quid ꝑgis corde
homo xp̃iane. ꝑ latitudinẽ t̾rȩ. longi¬
tudinẽ tempoꝵ altitudinẽ cęli ꝓfundi¬
tatem abissi: Quando ista comp̃hendes
uł mñte. uł corpore. hoc ẽ. siue cogitan¬
do siue carnis oculis intuendo: Quan¬
doista comp̃hendes: Ipsũ audi apłm
dicentẽ tibi. Michi aũt absit głari: nisi
incruce dñi nr̃i iħu xp̃i: et nos in illa¬

Expanded text:
habet. Ideo bene respondit interpres habet. Ideo bene respondit interpres ad id quod sursum altum est, altitudinem dicere; ad illud quod deorsum altum hoc ego vobis. Facilius forte si cuiquam sit, quid ergo? quia latitudinem, longitudinem, altitudinem, et profundum, quatuor ista quae dicit Apostolus, minus idoneus sum vel comprehendere vel proferre, transibo ab hoc? An forte pulsabo, et ut vobis salubre aliquid proferam, vestris orationibus adjuvabor? Quid pergis corde, homo christiane, per latitudinem terrae, longitudinem temporum, altitudinem coeli, profunditatem abyssi? Quando ista comprehendis vel mente vel corpore? hoc est, sive cogitando sive carnis oculis intuendo, quando ista comprehendis? Ipsum audi Apostolum dicentem tibi: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m eius. Iste sp̃s gr̃ȩ. udete quidpetit
Hoc adõ petit. quod ab hominib exi¬
git. Quia ut ds̃ uelit dare. debes et cu
ad accipiendũ accõmodare uoluntatẽ.
Quomͦ uis acciꝑe gr̃am diuinȩ boni¬
tatis: qui sinũ ñ aꝑis uoluntatis: Bet
inqͥt uobis. Non enĩ babetis: nisi det
uobis. Det uobis iurtutẽ corroborari
ꝑ sp̃m cuis. Si eñi dederit uobis uirtu¬
tem corroborari: ibi uobis dabit ñ infir¬
mari. Ininteriore homine: habitare
det uobis. Incaritate radicati et fundan:
ut possitis comphendere cũ om̃ibus
scĩs. Quid comphendere:: Det uobisꝑ
sp̃m suũ uirtutẽ corroborari. et habta
fundati. possitis comphendere cum
om̃ibus sc̃is. Quid: Quȩ sit latitude
longitudo: altitudo. et ꝓfundũ. Alti¬
tudo quidẽ: in latina lingua utrũꝙ
significat. Et quod sursũ ẽ uersus al¬
tum. altitudinis nom̃ habet: et qu&
in ꝓfundũ altum ẽ. alticuduus nome

Expanded text:
Spiritum ejus. Iste Spiritus gratiae. Videte quid petit. Spiritum ejus. Iste Spiritus gratiae. Videte quid petit. Hoc a Deo petit, quod ab hominibus exigit: quia ut Deus velit dare, debes et tu ad accipiendum accommodare voluntatem. Quomodo vis accipere gratiam divinae bonitatis, qui sinum non aperis voluntatis? Det, inquit, vobis. Non enim habetis, nisi det vobis. Det vobis virtute corroborari per Spiritum ejus. Si enim dederit vobis virtute corroborari, ibi dabit vobis non infirmari. In interiore homine habitare det vobis. In charitate radicati et fundati, ut praevaleatis comprehendere cum omnibus sanctis. Quid comprehendere? Det vobis per Spiritum suum virtute corroborari, et habitarfundati possitis comprehendere cum omnibus sanctis: quid? Quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum. Altitudo quidem in latina lingua utrumque significat: et quod sursum versus est, altitudinis nomen habet; et quod in profundum altum est, altitudinis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
bemus. dixit peto: uerũ etiã ne dice¬
rent. uoluntatis arbitriũ sufficit nob̾.
uidete quid addidit. Huiꝰ reigr̃a. Cuiꝰ
rei grã. nisi quã supra dixerat.: peto ñ
habetis arbitriũ. peto: quia uͦ uobis
genua mea ad patrem dñi nr̃i iħu¬
xp̃i. ex quo om̃is pat̾nitas incęlo et
int̾ra nominat᷑: ut det uob̾. Quid det
uobis: Quod peto auobis: rogo det
uobis. Peto enĩ auobis. ꝓpt̃ arbitrium
uoluntatis: rogo det uobis. ꝓpt̃ auxi¬
mus. Adhuc fortasse expectatis au¬
dire. qui textũ eusde lectionis me¬
moria ñ tenetis: utrũ reuera ideo ꝓ
ipsis ad patrẽ genua flectat apłs. ut
det illis. quod dixerat eis. peto. Mem̃¬
tote gͦ. quid pecierit ab ipsis. Peco ñ
infirmari intribulationib meis pro
uobis. Hoc ab ipsis petit. Modo uide¬
te. quid illis petit. flecto genua mea
bis scđdm diuitias gl̃e suȩ. urtucem
corroborari. Quid ẽ aliud. nisi ñ infir¬
mari: Uirtutẽ corroborari inquit. ꝑ

Expanded text:
bemus, dixit, Peto; verum etiam ne dicebemus, dixit, Peto; verum etiam ne dicerent, Voluntatis arbitrium sufficit nobis, videte quid addidit: Hujus rei gratia. Cujus rei gratia, nisi quam supra dixerat, Peto non habetis arbitrium, Peto. Quia vero vobigenua mea ad Patrem Domini i, ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur. Ut det vobis. Quid, det vobis? Quod peto a vobis, rogo det vobis. Peto enim a vobis, propter arbitrium voluntatis: rogo det vobis, propter auximus. Adhuc fortasse exspectatis audire, qui textum ejusdem lectionis memoria non tenetis, utrum revera ideo Apostolus pro ipsis ad Patrem genua flectat, ut det illis quod dixerat eis, Peto. Mementote ergo quid petierit ab ipsis. Peto non infirmari in tribulationibus meis pro vobis: hoc ab ipsis petit. Modo videte quid illis petit: Flecto genua mea bis secundum divitias gloriae suae virtute corroborari. Quid est aliud, nisi non infirmari? Virtute corroborari, inquit, per
Abbreviated transcription (Latin):
płm audiuimus. psalmũ audiui¬
mus: euangłm auduimus: cõ¬
sonant om̃s diuine lectiones. ut spem
non inobis. s in dño collocemus. Le¬
to inquit apłs. ñ infirmari intribula¬
tionibus meis ꝓuobis: quȩ ẽ gła ur̃a.
Peto inqͥt uos ñ infirmari: idẽ. ut non
infirmemini. quando auditis me pati
ꝓuobis tribulationes: quia hȩc ẽ gła
ur̃a. Petit gͦ eos. ut ñ infirmentur: qͦd
ñ faceret. nisi eoꝵ uellet excitare uo¬
luntatẽ. Si enĩ responderent. quidnos
petis quod inpotestate ñ habemus:
nunquid ñ uderent᷑ sibi. iustum reddi¬
disse responsũ: Ei tam̃ apłs nisi sciret
eẽ in eis uoluntatis ꝓpriȩ consensionẽ.
ubi et ipsi aliquid agerent: ñ diceret
peto. Et si diceret iubeo: nisi eosnosset¬
adhibere posse uissioni suȩ uoluntatẽ :
sine causa hoc uerbũ de euis ore ꝓcede¬
ret. S rursus sciens sine dĩ aduitorio in¬
firmã eẽ homiuis uoluntatẽ: ñ solum.
ne dicerent uoluntatis arbitriũ ñ ha¬

Expanded text:
m audivimus, Psalmum audivimus, Evangelium audivimus; consonant omnes divinae lectiones, ut spem non in nobis, sed in Domino collocemus. Peto, inquit Apostolus, non infirmari in tribulationibus meis pro vobis, quae est gloria vestra. Peto, inquit, non infirmari, id est, ut non infirmemini, quando auditis me pati pro vobis tribulationes; quia haec est gloria vestra. Petit ergo eos, ut non infirmentur; quod non faceret, nisi eorum vellet excitare voluntatem. Si enim responderent, Quid nos petis quod in potestate non habemus? numquid non viderentur sibi justum reddidisse responsum? Et tamen Apostolus, nisi sciret esse in eis voluntatis propriae consensionem, ubi et ipsi aliquid agerent, non diceret, Peto. Et si diceret, Jubeo, nisi eos nossetadhibere posse jussioni suae voluntatem, sine causa hoc verbum de ejus ore procederet. Sed rursus sciens sine Dei adjutorio infirmam esse hominis voluntatem, non solum ne dicerent, Voluntatis arbitrium non ha
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Uir inprudens ñ cognoscit: et stis¬
tus non intelligit hȩc. Quid ñ intelli¬
git stultus et inprudens: Quia uł ꝓ¬
fundũ ẽ. Nam si stultus ñ intelligit. et
sapiens intelligit: ñ ẽ nimis ꝓfundũ.
S si sapiens intelligit quia ꝓfundũ ẽ:
stultus ñ intelligit quia uł ꝓfundũ ẽ

Expanded text:
tur: Vir imprudens non cognoscit, et stultur: Vir imprudens non cognoscit, et stultus non intelligit haec . Quid non intelligit stultus et imprudens? Quia vel profundum est. Nam si stultus non intelligit, et sapiens intelligit, non est nimis profundum. Sed si sapiens intelligit quia profundum est, stultus non intellig
Abbreviated transcription (Latin):
cere: hoc ẽ ꝓfundũ crucis. De ꝓfundo
nescio quo uidicioꝵ dĩ. quȩ ꝑscrutari
contemplariq ñ possumꝰ. ꝓcedit om̃e
quod possumꝰ. De ꝓfunditate inquã nes¬
cio qua iudicioꝵ dĩ. que inscrutabilia
contemplari ñ possumꝰ ꝑscrutari ñ ua¬
lemus: ꝓcedit om̃e quod possumꝰ. Qd̃
possũ uideo: unde possim ñ udeo: ni¬
si quia ethoc bactenus uides. quia no¬
ui ẽẽ adõ. Quare aũt illũ et ñ illũ: mul¬
tum ẽ adme. Abissus ẽ: ꝓfundũ cru¬
cis ẽ. Ammiratione exclamare possũ:
disputatione demonstrare ñ possũ. Qd
possũ exclamare de ista ꝓfunditate:
Quã magnificata st̃ oꝑa tua dñe. Gen¬
tes illuminant᷑: iudei excȩcantur. Qui¬
dam paruuli sacram̃to baptismatis ab¬
luuntur: quidã uͦ paruuli in morte
primi hominis relinquunt᷑. Quã mag¬
nificata st̃ oꝑa tua dñe: nimis ꝓfun¬
dȩ factȩ st̃ cogitationes tuȩ. Et sequi¬

Expanded text:
cere, hoc est profundum crucis. De profundo cere, hoc est profundum crucis. De profundo nescio quo judiciorum Dei, quae perscrutari contemplarique non possumus, procedit omne quod possumus. De profunditate, inquam, nescio qua judiciorum Dei, quae inscrutabilia contemplari non possumus, perscrutari non valemus, procedit omne quod possumus. Quod possum, video: unde possim, non video; nisi quia et hoc hactenus video, quod novi esse a Deo. Quare autem illum, et non illum: multum est ad me, abyssus est, profundum crucis est; admiratione exclamare possum, disputatione demonstrare non possum. Quid possum exclamare de ista profunditate? Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Gentes illuminantur, Judaei excaecantur. Quidam parvuli sacramento Baptismatis abluuntur, quidam vero parvuli in morte primi hominis relinquuntur. Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae! Et sequi
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. S si omĩa hec ñ ꝓpt̃ suꝑnam
mercedẽ facis: altitudinẽ non habebis:
et illa iam nec latitudo erit nec longitudo.
Quid ẽ eñi habere altitudinẽ: nisi cogi¬
tare dm̃. amare dm̃. et gratis amare. ip
sum aduitorẽ. ipsũ spectatorẽ. ipsũ co¬
ronatorẽ. ipsii p̃mii largitorem. postre¬
nio ipsũ p̃miũ deputare: ñ aliud ab
ipso. quã ipsũ expectare: Si amas:
gratis ama. Si uere amas: ipse sit mer¬
ces. quẽ amas. An uͦ tibi cara st̃ om̃ia:
et uilis ẽ ille qui condidit om̃ia:
ꝓnobis apłs. Utiq idõ. ut detur nob̾.
Terret enĩ et ȩuangłm. Uobis datum
ẽ. scire misteriũ regni dĩ: illis aũt ñẽ
datũ. Qui eñi habet: dabitur ei. Qͥ
aũt ñ habet cui dabitur: nisi cui da¬
tum ẽ: Qui aũt ñ habet: et quod
habet auferet᷑ ab eo. Quis aũt ñ ha¬
bet: nisi cui ñ ẽ datũ.Q Quare gͦ illi
datũ ẽ. et illi ñ ẽ datũ: ñ me piget di¬

Expanded text:
tudinem. Sed si omnia haec non propter supernam tudinem. Sed si omnia haec non propter supernam mercedem facis, altitudinem non habebis; et illa jam nec latitudo erit nec longitudo. Quid est enim habere altitudinem, nisi cogitare Deum, amare Deum; et gratis amare ipsum Deum adjutorem, ipsum spectatorem, ipsum coronatorem, ipsum praemii largitorem; postremo ipsum praemium deputare, non aliud ab ipso quam ipsum exspectare? Si amas, gratis ama: si vere amas, ipse sit merces quem amas. An vero tibi chara sunt omnia, et vilis est ille qui condidit omnia? pro nobis Apostolus, utique ideo ut detur nobis. Terret enim et Evangelium: Vobis datum est scire mysterium regni, illis autem non est datum. Qui enim habet, dabitur ei. Quis autem habet cui dabitur, nisi cui datum est? Qui autem non habet, et quod habet auferetur ab eo . Quis autem non habet, nisi cui non est datum? Quare ergo illi datum est, et illi non est datum? Non me piget di
Abbreviated transcription (Latin):
datorẽ diligat ds̃. Si enĩ angustiam
passus fuerit: tristis dabit. Si tristis da¬
bit: ꝑiit quod dabit. Opus ẽ gͦ latitu¬
dine caritatis: ne pereat quicqͥd boni
iniquitas. refrigescet caritas multorũ:
dam et longitudinẽ. Quȩ ẽ longitu¬
do: Qui ꝑseuerauerit usq infinẽ: hic
saliuis erit. Hȩc ẽ longitudo crucis.
ubi totũ corpus porrigitur: ubi quo¬
danimꝰ statur. quo stando ꝑseueratur.
Sigͦ quȩris qui incruce głaris. habere
crucis latitudinẽ: habeto bene oꝑan¬
di uirtutẽ. Siuis babere crucis longi¬
tudinẽ: habeto ꝑseuerandi longani¬
mitatẽ. Si aũt uis habere crucis altitu¬
dinem: nosti quid audias. et ubi au¬
dias. sursum cor. Quid ẽ. sursũ cor.: Ibi
sꝑa. ibi ama: uide pete uirtutẽ. ibi ex¬
pecta mercedẽ. Nam si bene oꝑaris. et
bylarit᷑ tribuis: uideris habere latitu¬
dinem. Sun isdẽ bonis oꝑib usq in
sinẽ ꝑseueraueris: uideris habere longi¬

Expanded text:
datorem diligat Deus . Si enim angustiam datorem diligat Deus . Si enim angustiam passus fuerit, tristis dabit: si tristis dabit, perit quod dabit. Opus est ergo latitudine charitatis, ne pereat quidquid boniiniquitas, refrigescet charitas multorum; da mihi et longitudinem. Quae est longitudo? Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Haec est longitudo crucis, ubi totum corpus porrigitur: ubi quodam modo statur, quo stando perseveratur. Si ergo quaeris, qui in cruce gloriaris, habere crucis latitudinem; habeto bene operandi virtutem. Si vis habere crucis longitudinem; habeto perseverandi longanimitatem. Si autem vis habere crucis altitudinem; nosce quid audias, et ubi audias, Sursum cor. Quid est, Sursum cor? Ibi spera, ibi ama: inde pete virtutem, ibi exspecta mercedem. Nam si bene operaris, et hilariter tribuis, videris habere latitudinem. Si in iisdem bonis operibus usque in finem perseveraveris, videris habere longi
Abbreviated transcription (Latin):
snila glemur om̃s oboni fr̃s: in illa gle¬
mur. Ii forte inueniemꝰ et latitudinẽ
et longitudinẽ: et altitudinẽ. et ꝓfun¬
dum. His eñĩ apłi uerbis: crux quodã
modo nobis ante oculos constituta ẽ.
Habet eñi latitudinẽ: inqua manus
siguntur: Habet longitudinẽ: quod in¬
deusq ad trã ducit᷑ lignũ. Habet et al¬
titudinẽ: quod ab ipso transuerso in
quo figuntur manis. excedit aliquan.¬
tum. ubi caput crucifixi pouitur. Ha¬
bet et ꝓfundũ: hoc ẽ quod int̃ra et
sigitur et ñ uidetur. Uidete magnũ
sacram̃tũ. Ab illo ꝓfundo quod ñ uides:
do: Confer te aduitã moresq scorũ.
titudinẽ caritatis: unde illos ammonet
ipse apłs dicens. Dila tamini: ne sitis ui¬
gum ducentes cũ infidelibꝰ. Et quia ipse
latus erat. qui eos ad latitudinẽ exhorta¬
batur: audi quid dicat. Os nr̃m patet
aduos õchorint̾ii: cor nr̃m dilatatum
ẽ. Latitudo gͦ caritas ẽ: quȩ sola bene
oꝑatur. Latitudo facit: ut hylarem

Expanded text:
boni fratres, in illa gloriemur. Ibi forte inveniemus et latitudinem, et longitudinem, et altitudinem, et profundum. His enim Apostoli verbis crux quodam modo nobis ante oculos constituta est. Habet enim latitudinem, in qua manus figuntur: habet longitudinem, quod inde usque ad terram ducitur lignum; habet et altitudinem, quod ab ipso transverso, in quo figuntur manus, excedit aliquantum, ubi caput crucifixi ponitur: habet et profundum, hoc est quod in terra figitur, et non videtur. Videte magnum sacramentum. Ab illo profundo quod non vides, do? Confer te ad vitam moresque sanctorum, titudinem charitatis; unde illos admonet ipse Apostolus, dicens, Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus. Et quia ipse latus erat, qui eos ad latitudinem exhortabatur, audi quid dicat: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est . Latitudo ergo charitas est, quae sola bene operatur. Latitudo facit ut hilarem
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Et eis respondet qui dicunt. in
cȩlo peccauert̃: et eis respondet qͥ dict.
in utero peccauert: quia adutrumq
ualent uerba illa. quȩ dicunt antequã
nascerent᷑ nichil egisse uł boni uł ma¬
li. Quare gͦ moriuntur: Et bic te audi¬
turus sum et ñ potius magistrũ gen

Expanded text:
Apostolus, et eis respondet qui dicunt, In Apostolus, et eis respondet qui dicunt, In coelo peccaverunt; et eis respondet qui dicunt, In utero peccaverunt, quia ad utrumque valent illa verba quae dicunt, antequam nascerentur, nihil egisse vel boni vel mali. Quare ergo moriuntur? Et hic te auditurus sum, et non potius Magistrum Gen
Abbreviated transcription (Latin):
tates accipiunt: idõ peccant: Simotꝰ
isti peccata st̃: ampliores peccatores in
baptismo fiunt: quia cũ baptirantur
uehem̃tissime reluctantur. Quare il¬
lis intanta reluctatione ñ imputatur
peccatũ ÷ nisi quia nullũ ẽ adbuc uo
qui natist̃: ut arbitraris peccart̃: Nam si
ñ peccarent inquis: ñ morerent᷑. Quid
de illis dicis. qui inutero moriuntur.
Dangustia. Et ipsi inqͥt peccart̃. idõ mo¬
riuntur. Mentiris. anfalleris: Contra di¬
ni aliquid aut mali. Magis apłm audio
quã te: magis apło credo quã tibi. Non¬
dũ natis. nec aliquid agentib boniaut
mali. Si aũt hoc testimoniũ refellis ua¬
de tibi potius ad illas uagationes: et
dic quia incelo peccart: et inde incor¬
pora p̃cipitati st̃. Non dico inqͥt. Qua¬
re ñ dicis: Quia dicit apłs: ndum natis.
neq aliquid agentib boni aut mali.
Si gͦ ñ eos accusas incelo: quare eosac¬
cusas inut̃o: Adutrũq respondet

Expanded text:
tates accipiunt, ideo peccant? Si motus tates accipiunt, ideo peccant? Si motus isti peccata sunt, ampliores peccatores in Baptismo fiunt; quia cum baptizantur, vehementissime reluctantur. Quare illis in tanta reluctatione non imputatur peccatum, nisi quia nullum est adhuc voquia nati sunt, ut arbitraris, peccarunt. Nam si non peccarent, inquis, non morerentur. Quid de illis dicis qui in utero moriuntur? O angustia! Et ipsi, inquit, peccarunt, ideo moriuntur. Mentiris, an falleris? Contraditibus boni aut mali. Magis Apostolum audio quam te: magis Apostolo credo quam tibi. Nondum natis, nec aliquia agentibus boni aut mali. Si autem hoc testimonium refellis, vade tibi potius ad illas vagationes, et dic: Quia in coelo peccarunt, et inde in corpora praecipitantur. Non dico, inquit. Quare non dicis? Quia dicit Apostolus, Nondum natis, nec aliquid agentibus boni aut mali. Si ergo non eos accusas in coelo, quare accusas in utero? Ad utrumque respondet
Abbreviated transcription (Latin):
rum etate ñ disputabo: paruulorũ infan¬
tiam contra te testem citabo. Non loquun¬
tur: et coniuncunt. Tacent: et quod dico
ꝓbant. Ecce infantes in suis utiq oꝑibus
innocentes st̃: nichil secũ nisi quod de pri¬
mo homine traxer̃t. habentes. Quibus
uificentur. quia in adam om̃s mortiu st̃:
ut quia inquinati st̃ generatione: pur-¬
gentur regeneratione. Ipsos gͦ testes ci¬
tabo. Responde michi quare moriunt᷑.
siom̃s homines inmortales nascuntur:
et qm̃ peccant. ideo moriunt᷑. Quid pu¬
tatis dici potuisse: Que aures ferunt:
Peccart̃ et ipsi. Ubi peccart̃: Rogo te.
quando peccart̃: Quomͦ peccarunt: Bo¬
nũ et inalũ quid sit: nesciunt. Peccatũ
accipiũt: qui p̃ceptũ ñ capiunt: Pro¬
ba mͥ peccatores infantes. Quid dixisti:
Uere: quia oblitus es quod fiusti. Proba
mͥ peccata infantum. Anquia plorant.
peccant: Quia motib quasi mutorum
anumaliũ molestias repellunt. uolup¬

Expanded text:
rum aetate non disputabo: parvulorum infanrum aetate non disputabo: parvulorum infantiam contra te testem citabo. Non loquuntur, et convincunt: tacent, et quod dico probant. Ecce infantes in suis utique operibus innocentes sunt, nihil secum nisi quod de primo homine traxerunt habentes: quibus vificentur, qui in Adam mortui sunt; ut quia inquinati sunt generatione, purgentur regeneratione. Ipsos ergo testes citabo. Responde mihi: Quare moriuntur, si omnes homines immortales nascuntur, et quoniam peccant, ideo moriuntur? Quid putatis dici potuisse? Quae aures ferant? Peccaverunt et ipsi. Ubi peccaverunt? Rogo te, quando peccaverunt? quomodo peccaverunt? Bonum et malum quid sit nesciunt. Peccatum accipiunt, qui praeceptum non capiunt? Proba mihi peccatores infantes: quod dixisti, vere quia oblitus es quod fuisti, proba mihi peccata infantium. An quia plorant, peccant? quia motibus quasi mutorum animalium, molestias repellunt, volup
Abbreviated transcription (Latin):
cunt: Aliqui sicut audiuimus ipsorũ ita
disputant. Prsus inquiunt ꝓ meritis suis
oñs homines moriuntur: quia peccart̃.
Non eñi eẽt mors: nisi ueniens de pecca¬
to. Optime quidẽ. et uerũ dictũ ẽ. ñ eẽt
morsnisi ueniens de peccato: s egocũ
hoc audio. ideo laudo. quia illã primam
mortẽ intueor. et illius primi hominis
peccatũ. Audio eni apłm. Sicut inadã
om̃s moriuntur: sic et in xp̃o om̃s iuui¬
ficabuntur. P unũ hominẽ peccatũ in
trauit inmundũ. et ꝑpeccatũ mors:
et ita in om̃s homines ꝑtransiit. inquo
om̃s peccauert̃. Om̃s eñi: unus fuerunt.
Sic te audio dicentẽ.: mortẽ hominis de
peccato eẽ. Non. inquit. Et quid dicis:
Omnẽ hominẽ ds̃ mͦ inmortalẽ creat. Mi¬
rabilis nouitas. Quid dicis: arsus inquit:
omnẽ hominẽ ds inmortalem creat. Qua
reg moriuntur paruili in fantes: Nam
si dicã. quare moriuntur grandes homines:
dicturus es michi. Peccauer̃t. Ergo de maio¬

Expanded text:
cunt? Aliqui, sicut audivimus, ipsorum ita cunt? Aliqui, sicut audivimus, ipsorum ita disputant: Prorsus, inquiunt, pro meritis suis omnes homines moriuntur, quia peccaverunt; non enim esset mors, nisi veniens de peccato. Optime quidem et vere dictum est, Non esset mors, nisi veniens de peccato. Sed ego, cum hoc audio, ideo laudo, quia illam primam mortem intueor et illius primi hominis peccatum. Audio enim Apostolum: Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivifiit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Omnes enim unus fuerunt. Sic te audio dicentem mortem hominis de peccato esse? Non, inquit. Et quid dicis? Omnem hominem Deus immortalem creat modo. Mirabilis novitas. Quid dicis? Prorsus, inquit, omnem hominem Deus immortalem creat. Quare ergo moriuntur parvuli infantes? Nam si dicam, Quare moriuntur grandes homines? dicturus es mihi, Peccaverunt. Ergo de majo
Abbreviated transcription (Latin):
dere: rationẽ: in fabulas uanitatis abi¬
runt. Aliqui dixert̃. quia animȩ sur¬
sum incȩlo peccant: et scđm sua pecra¬
ta ad corpora ꝓmeritis dirigunt᷑: et
dignis sibi quasi carcerib includunt᷑
Ierunt post cogitationes suas. Uolentes
disputare de dĩ ꝓfundo: mersi st̃ in ꝓ¬
fundũ. Occurrit enĩ eis apłs. uolens
gr̃am comiñdare: et elegit illos geni¬
nos inut̃o rebecce: et dicit. Nondũ ei
natis: nec qui aliquid egerint boni
aut mali. Uide quẽ admodũ tulit ul¬
nis hominib. phantasias conuersatio¬
nis animarũ ante corpus incęlo. Sienim
iam ibi conuersatȩ st̃. iam aliquid boni
egerunt uł mali: et ꝓmeritis suis ad
corpora t̾rena detruse st̃. Si placet. contra¬
dicamus apło. qui dixit. Nondũ natis. nec
qui aliquid egerint boni aut mali. Hoc
aũt quia ꝓpt̾ apłi euidentẽ sententiam
respuit catholica fides. quod anime incȩ-¬
lis prius uiuant et conuersentur. et illie
recipiendoꝵ corporũ merita assumant:

Expanded text:
re conantes in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quia animae sursum in coelo peccant, et secundum sua peccata ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt post cogitationes suas; volentes disputare de Dei profundo, mersi sunt in profundum. Occurrit enim eis Apostolus, volens gratiam commendare, et elegit illos geminos in utero Rebeccae, et dicit: Nondum enim natis, nec qui aliquid egerint boni aut mali . Vide quemadmodum tulit vanis hominibus phantasias conversationis animarum ante corpus in coelo. Si enim ibi jam conversatae sunt, jam aliquid boni egerunt vel mali, et pro meritis suis ad corpora terrena detrusae sunt. Si placet, contradicamus Apostolo, qui dixit, Nondum natis, nec qui aliquid egerint boni aut mali. Hoc autem quia propter Apostoli evidentem sententiam respuit catholica fides, quod animae in coelis prius vivant et conversentur, et illic recipiendorum corporum merita assumant,
Abbreviated transcription (Latin):
me dubio fr̃s grauem quandam
sarcinã. et graue ugum iniqui¬
t̃atis. uitare cupiebat: qui dõ dicebat.
Gressus meos dirige scđm uerbũ tuũ:
et ne dñetur michi omĩs iniquitas. Ui¬
deamus gͦ quando homini dñetur ini¬
quitas: ut intelligamus quid orantẽ
audierimꝰ. et quid respondendo etiã
nos ipsi orauerimꝰ. Om̃s eñi ad sc̃m̃
psalmũ quantũ arbitror:. deuoto et
ueraci corde respondimus: orantes et
dicentes dño deo nr̃o. Gressus meos
dirige scđm uerbũ tuũ: et ne dñetur
michi om̃is iniquitas. Abbuiꝰ pessimȩ
dñȩ dñatu: p̃tioso sanguine redemp¬
tisumꝰ Et quid ꝓderat legem acce¬
pisse iubentẽ acminantẽ. et ñ adui¬
uantem ÷ ut sub illa cẽmus rerante
grãm dĩ: Frustra lex minatur: quan¬
do uiquitas dñatur. Lex eñi ñ ẽ cor
talis ẽ.S quid ait apłs: Scimus eñi
quia lex sp̃italis ẽ: ego aũt carnalis
sum. uenundatiis sub peccato. Noli gͦ
mirari. õuenundate sub peccato: si

Expanded text:
e dubio, fratres, gravem quamdam sarcinam et grave jugum iniquitatis vitare cupiebat, qui Deo dicebat: Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitas . Videamus ergo quando homini dominetur iniquitas; ut intelligamus quid orantem audierimus, et quid respondendo etiam nos ipsi oraverimus. Omnes enim ad sanctum Psalmum, quantum arbitror, devoto et veraci corde respondimus, orantes et dicentes Domino Deo nostro, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitas. Ab hujus pessimae dominae dominatu, pretioso sanguine redempti sumus. Et quid proderat Legem accepisse jubentem ac minantem, et non adjuvantem, ut sub illa essemus rei ante gratiam Dei? Frustra Lex minatur, quando iniquitas dominatur. Lex enim non est cotualis est. Sed quid ait Apostolus? Scimus enim quia Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum venumdatus sub peccato. Noli ergo mirari, o venumdate sub peccato, si
Abbreviated transcription (Latin):
nioli nr̃i uirib in hac questione aliqua
arrogemus. Psalmũ dicamꝰ: cũ psalmo
dicamꝰ. Miserere mei ds̃: miserere mei
Quare: Quia uirtutẽ habeo. quate
ꝓmerear: Non. Quare: Quia uolun¬
tatis arbitriũ gero: unde gr̃am tuã
meritũ meũ p̃cedat: Non. S quare:
Qm̃ inte confidit anima mea. Mag¬
nascientia: ista confidentia Conuer¬

Expanded text:
nioli nostri viribus in hac quaestione aliquid nioli nostri viribus in hac quaestione aliquid arrogemus: Psalmum dicamus, cum Psalmo dicamus, Miserere mei, Deus, miserere mei. Quare? Quia virtutem habeo qua te promerear? Non. Quare? Quia voluntatis arbitrium gero, unde gratiam tuam meritum meum praecedat? Non. Sed quare? Quoniam in te confidit anima mea . Magna scientia, ista confidentia. Conver
Abbreviated transcription (Latin):
uit inmundũ. et ꝑ peccatũ mors: et
ita inom̃s homines ꝑtransiit. in quo
om̃s peccauer̃t̃. Ecce primꝰ homo. to
niat: ex alio tramite ueniat. piuirgi¬
nem ueniat: uuius ueniat. mortuos in¬
ueniat: moriatur ut morientib sub¬
ueniat: mortuos ad uitã transferat.
mortuos redimat amorte: seruet uitã
inmorte: occidat mortẽ de morte. So¬
la ẽ ista gr̃a paruuloꝵ: sola maiorũ:
sola liberat pusillos cũ magnis. Quare
illũ. et quare illũ ÷ quare ñ illũ atq il¬
lum: nolo ame queras. Homo sũ. Pro¬
fundũ crucis aduerto. ñ penetro: expa¬
uesco. ñ scrutor. Inscrutabilia st̃ uidi¬
cia euis: inuestigabiles st̃ uiȩ cius.
Homo sũ: homo esto. Homo erat qui
dicebat. Ohomoͬ. tu quis es qui respon¬
deas dõ: Homo dicebat: homini dice¬
bat. Audiat homo. ne ꝑeat homo: ꝓpt̃
quẽ ds̃ factus ẽ homo. In hac gͦ cru¬
cis ꝓfunditate. in hac rerũ tanta ob¬
scuritate: teneamus quod cantaumꝰ.
Non de nr̃a uirtute p̃sumamꝰ ñ ingi¬

Expanded text:
in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Ecce primus homo totaniat; ex alio tramite veniat, per virginem veniat; vivus veniat, mortuos inveniat: moriatur, ut morienti subveniat, mortuos ad vitam transferat, mortuos redimat a morte, servet vitam in morte, occidat mortem de morte. Sola est ista gratia parvulorum, sola majorum: sola liberat pusillos cum magnis. Quare illum, et quare illum; quare non illum atque illum; nolo a me quaeras. Homo sum: profundum crucis adverto, non penetro; expavesco, non scrutor. Inscrutabilia sunt judicia ejus, investigabiles sunt viae ejus . Homo sum, homo es: homo erat qui dicebat, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Homo dicebat, homini dicebat. Audiat homo, ne pereat homo, propter quem Deus factus est homo. In hac ergo crucis profunditate, in hac rerum tanta obscuritate teneamus quod cantavimus: non de nostra virtute praesumamus, non inge
Abbreviated transcription (Latin):
detrahat᷑ mors nouissima inimica: et
etit micbi inet̃nũ caro mea amica. Ne¬
mo eñi unquã carnẽ suã odio habuit.
Et si sp̃c concupiscit contra carnẽ. et
caro concupiscit aduersus sp̃m:: et si
modorixa ẽ inista domo: maritus li¬
tigans. non ꝑniciẽ s concordiã querit
uxoris. Absit fr̃s mei. absit: ut sp̃c cõ¬
cupiscendo contra carnẽ. oderit carnẽ.
Uicia carnis odit: prudentiã carnis
odit: contentionẽ mortis odit. Corrup¬
abile hoc induat incorruptionẽ. et
mortale hoc induat inmortalitatẽ ÷ semi¬
netur corpus animale. surgat corpus
sp̃itale: et uidebis plenã ꝑfectamq con¬
cordiã. iudebis creaturã laudare crea¬
torem. Sigͦ sp̃c eius qui suscitauit. xp̃m
amortius. habitat inuobis: qui susci¬
tauit. xp̃m amortus uiuificabit et

Expanded text:
Detrahatur mors novissima inimica, et Detrahatur mors novissima inimica, et erit mihi in aeternum caro mea amica. Nemo enim unquam carnem suam odio habuit. Etsi spiritus concupiscit contra carnem, et caro concupiscit adversus spiritum ; etsi modo rixa est in ista domo, maritus litigans, non perniciem, sed concordiam quaerit uxoris. Absit, fratres mei, absit ut spiritus concupiscendo contra carnem oderit carnem. Vitia carnis odit, prudentiam carnis odit, contentionem mortis odit. Corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem; seminetur corpus animale, resurgat corpus spirituale ; et videbis plenam perfectamque concordiam, videbis creaturam laudare Creatorem. Si ergo Spiritus ejus qui suscitavit Jesum a mortuis, habitat in vobis; qui suscita
Abbreviated transcription (Latin):
et mortalia corpora ur̃a. Quid time¬
tis: Quid etiã ꝓipsa carne sollicud
estis: Capillus capitis ur̃i ñ ꝑibit. Adã
peccando dampnauit inmortẽ corpora
ura: s iħc. si ẽ sp̃c euis inuobis. uiuifica¬
bit et mortalia corpora ur̃a: quia sangui¬
nem suũ dedit ꝓsalute ur̃a. Promissum
reddi dubitas: qui tale pignus tenes:
Sicut gͦ homo ñ erit mortis ulla conten¬
tio̾. sic implebitur quod dictum ẽ. Mi¬
ser ego homo. quis me liberabit de cor¬
pore mortis huiꝰ: Quia xp̃c iħ̾c. sisp̃s¬
cus inuob̾ ẽ. uiuificabit et mortalia
corpora ur̃a. Sic liberaberis de corpore
mortis huiꝰ: ñ corpus ñ habendo. uł al¬
terũ habendo: s ñ ulterius moriendo.
Sieñĩ ñ adderet mortis huiꝰ. et diceret.
quis me liberabit de corpore: forte
suggereretur error cogitationi huma¬
nȩ. et diceret᷑. U ides quia ñ uult nosds̃
ẽẽ cũ corpore: De corpore inqͥt mortis
buiꝰ. Mortẽ tolle: et bonũ ẽ corpus.

Expanded text:
et mortalia corpora vestra, Quid timetis? Quid etiam pro ipsa carne solliciti estis? Capillus capitis vestri non peribit . Adam peccando damnavit in mortem corpora ejus in vobis, vivificabit et mortalia corpora vestra; quia suum sanguinem dedit pro salute vestra. Promissum reddi dubitas, qui tale pignus tenes? sic ergo, homo, non erit mortis illa contentio, sic implebitur quod dictum est, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Quia Chri in vobis, vivificabit et mortalia corpora vestra. Sic liberaberis de corpore mortis hujus, non corpus non habendo, vel alterum habendo; sed non ulterius moriendo. Si enim non adderet, mortis hujus, et diceret, Quis me liberabit de corpore? forte suggereretur error cogitationi humanae, et diceretur: Vides quia non vult Deus nos esse cum corpore? De corpore, inquit, mortis hujus. Mortem tolle, et bonum est corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i non habet: nonse fallat: hic ñ ẽ eiꝰ
integra fide. catholica fide. sp̃m dĩ nob̃
ineẽ cognoscimus. S quid de carne illa
mortali: quid delege inmenbris. repug¬
nante legi m̃tis: quid de illogemitu.
miser ego homo: Audi. Si aũt xp̃c in
uobis: corpus quidẽ mortuũ ẽ. ꝓpt̃ pec
go de corpore mortuo ꝓpt̾ peccatũ. iã
desꝑandũ ẽ: Nulla spes ẽ : Sic dormit
ut non adiciat. ut resurgat: Absit.
sit tristicia de nr̃o corpore. Nemo aũt
carnẽ suã odio habuit. Uidemus quã
sollicite curetur sepultura mortuori.
Corpus quidẽ mortuũ ẽ ꝓpt̃ peccati¬

Expanded text:
Christi non habet, non se fallat, hic non est ejChristi non habet, non se fallat, hic non est ejustitiae, integra fide, catholica fide, Spiritum Dei nobis inesse cognoscimus. Sed quid de carne illa mortali? Quid de lege in membris nostris repugnante legi mentis? Quid de illo gemitu, Miser ego homo? Audi, Si autem Christus in vobis, corpus quidem mortuum est propter pgo de corpore mortuo propter peccatum, jam desperandum est? Nulla spes est? Sic dormit, ut non adjiciat ut resurgat . Absit. sit tristitia de nostro corpore. Nemo autem carnem suam odio habuit . Videmus quam sollicite curetur sepultura mortuorum. Corpus quidem mortuum est propter peccat
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ñ estis incarne s in sp̃i: si tam̃ sp̃c¬
dĩ habitat in uobis. Non estis incarne.
quia ñ facitis oꝑa carnis. consentiendo
concupiscentie carnis: s estis in sp̃ũ:
quia scđm interiorem hominẽ conde¬
lectamini legi dĩ. Et hoc ẽ: si tam̃ sp̃c
dĩ habitat inuobis. Nam si de sp̃u ur̃o
p̃sumitis: adhuc in carne estis. Sic gͦ
ñ estis incarne: ut in sp̃u dĩ sitis. Tunc¬
eñi incarne ñ estis. Nam si recedit sp̃c
dĩ ÷ pondere suo sp̃c hominis reuoliu¬
tur incarnẽ: redit ad facta carualia:
redit ad concupiscentias scłares: et
erunt illius hominis peiora nouissi¬
ma. quã erant prima. Sic gͦ babete
liberũ arbitriũ: ut imploretis auxiliũ.
Non estis incarne. Et hoc exuirib ur̃is:
iactet: ñ sibi arroget uirtutẽ ꝓpriam.
egena et uiciata natura. Obumana
natura. õ adam. quando sanus eras ñ
stetisti: et tius uirib surrexisti: Siquis

Expanded text:
tem non estis in carne, sed in Spiritu: si tamen Sptem non estis in carne, sed in Spiritu: si tamen Sp apparenti. Non estis in carne quia non facitis opera carnis, consentiendo concupiscentiae carnis. Sed estis in spiritu, quia secundum interiorem hominem condelectamini legi Dei. Et hoc est, si tamen spiritus Dei habitat in vobis. Nam si spiritu vestro praesumitis, adhuc in carne estis. Sic ergo non estis in carne, ut in spenim in carne non estis. Nam si recedat Spiritus Dei, pondere suo spiritus hominis revolvitur in carnem, redit ad facta carnalia, redit ad concupiscentias saeculares: et erunt illius hominis pejora novissima quam erant prima . Sic ergo habete liberum arbitrium, ut imploretis auxilium. Non estis in carne, et hoc ex viribus vestris? jactet, non sibi arroget virtutem propriam, egena et vitiata natura. O humana natura! o Adam, quando sanus eras, non stetisti, et tuis viribus surrexisti? Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
corpiis deponerent. paciendo. xp̃m con¬
fitendo. ñ solũ uoluptatẽ contempnebãt.
s dolores qͦq patientissime ꝑferebant:
Placuert: s incarne ñ fuert̃. Portabant
carnẽ: ñ portabant᷑ a carne. Iam eñi pa¬
ralitico dictũ erat: tolle grabatũ tuũ.
Quigͦ in carne st̃. quẽ ad modũ dixi. quẽ¬
admodũ iam exposui: ñ in hoc scło ui¬
ipsũ: questionẽ sine ulla dubitatione sol¬
uentẽ. Uiuis utiq in hoc corpore loque¬
batur. et tam̃ adunxit. Uos aũt ñ estis
in carne. Putas. ẽ hic aliquis innobis cui
dictum ẽ : Eece popło dĩ dixit: eccłẽ dixit.
Romanis quidẽ scribebat. s uniuerse
xp̃i eccłẽ dixit: s tritico dixit. ñ palcȩ.
Massȩ dixit latenti: ñ stipulȩ apparen¬
ti. Unus quisq incorde suo cognoscat.
Nos aurib loquimur: conscientias non
uidemus. Tam̃ scđ̾m ea quȩ suꝑuis lo¬
quuti sumꝰ: existimo innomine. xp̃i
ẽẽ inplebe. xp̃i quibus dictũ ẽ. Uos au¬

Expanded text:
nt patiendo, Christum confitendo, non solum voluptatem contemnebant, sed dolores quoque patientissime perferebant? Placuerunt, sed in carne non fuerunt. Portabant carnem, non portabantur a carne. Jam enim paralytico dictum erat, Tolle grabatum tuum . Qui ergo in carne sunt, quemadmodum dixi, quemadmodum jam exposui, non in hoc saecuipsum, quaestionem sine ulla dubitatione solventem. Vivens utique in hoc corpore loquebatur: et tamen adjunxit, Vos autem non estis in carne. Putas, est aliquis hic in nobis, cui dictum est? Ecce populo Dei dixit, Ecclesiae dixit: Romanis quidem scribebat; sed universae Christi Ecclesiae dixit; sed tritico dixit, non paleae; massae dixit latenti, non stipulae apparenti. Unusquisque in corde suo agnoscat. Nos auribus loquimur, conscientias non videmus: tamen secundum ea quae superius locuti sumus, existimo in nomine Christi esse in plebe Christi quibus dictum est, Vos au
Abbreviated transcription (Latin):
tur qui in earũ delectationib beatã feli¬
cemq uitã constituunt: ipsi eñi incar¬
ne st̃: dõ placere ñ posst̃. Non eñi sic di¬
ctum ẽ. qui aũt in carne st̃. dõ placere ñ

Expanded text:
tur, qui in earum delectationibus beatam felitur, qui in earum delectationibus beatam felicemque vitam constituunt: ipsi enim in carne sunt, Deo placere non possunt. Non enim dictum est, qui autem caro sunt Deo place
Abbreviated transcription (Latin):
cusuenit. Hoc ꝓptea dixi. quia manichei
uolentes aliã contra dm̃ inducere natu¬
ram mali. quasi de hoc apłi testimonio
errorẽ suũ existimant adiuuari: et pu¬
tant quasi naturalit̃ dictũ. quia dictũ
ẽ ĩ potest. inimica ẽ in dm̃. legi eñi dĩ
ñ ẽ subiecta. neq eñi potest: et ñ atten¬
derunt ñ de carne dictũ eẽ. ñ potest. non
de bomine dictũ eẽ. ñ potest: ñ de anima
dictũ eẽ. ñ potest: s de prudentia carns.
bomo. eadẽq natura. adno dõ uero et bo¬
no condita heri sapiebat scdm carnem:
hodie sapit scđm sp̃m. Expulsũ ẽ uitiũ.
sanata ẽ natura. Nam quamdui eẽt pru¬
dentia illa carnis: om̃ino legi dĩ subiecta
latio. Sanato aũt uitio. reparata natura:
fiustis aliquando tenebre. nẽ aut lux in
carne st̃. id ẽ. qui incarne confidunt. qͥ
concupiscentias suas secuntur: qui inhis
babitant: qui earũ uoluptatib oblectan¬

Expanded text:
rum error. Hoc propterea dixit, quia Manichaei rum error. Hoc propterea dixit, quia Manichaei volentes aliam contra Deum inducere naturam mali, aliquantum de hoc Apostoli testimonio errorem suum existimant adjuvari, et putant quasi naturaliter dictum, quia dictum est, non potest, inimica est in Deum: Legi enim Dei non est subjecta, neque enim potest: et non attenderunt non de carne dictum esse, non potest: non de homine dictum esse, non potest; non de anima dictum esse, non potest; sed de prudentia carnis. homo, eademque natura a Domino Deo vero et bono condita, heri sapiebat secundum carnem, hodie sapit secundum spiritum: expulsum est vitium, sanata est natura. Nam quamdiu esset prudentia illa carnis, omnino legi Dei subjecta latio. Sanato aurem vitio, reparata est natura. Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in carneconcupiscentias suas sequuntur, qui in his habitant, qui earum voluptatibus oblectan
Abbreviated transcription (Latin):
dm. Legi eñi dĩ ñ ẽ subiecta. Neq en
potest. Quid ẽ. neq enĩ potest: Nlum
homo ñ potest. num anima ñ potest:
num deniq ipsa caro. quia dĩ ẽ crea¬
tura. ñ potest: S prudentia carnis.
ñ potest. Uitiũ ñ potest: ñ uatura al¬
modo si diceres. laudicatio recte an¬
bulationi non ẽ subiecta: neq eñi potest.
Pes potest. s. claudicatio ñ potest. Tolle
dindicationẽ: et uidebis rectam ambula¬
cionem.S quamdiu claudicatio ẽ: non
porest. Sic quam diu prudentia carnis ẽ.
ñ potest. Non sit prudentia carnis: et ho¬
mo potest. Prudentia sp̃s. uita et pax.
Quod gͦ ait. prudentia carnis inimica in
añ: noli sic acciꝑe. quasi inimica ista pos¬
It leddere dm̃. Resistendo inimica ẽ: nõ
nocendo. Illi aũt nocet. in quo ẽ pruden¬
tia carnis: quia uiciũ nature nocet. in
qua natura inẽ. Medicina aũt idõ inuen¬
taẽ: ut pellatur uicũ. et natura sanet᷑.
uenit gͦ saluator adgenus humanũ:

Expanded text:
ta: neque enim potest. Quid est, neque enim potest? Non homo non potest, non anima non potest, non denique ipsa caro, quia Dei creatura, non potest: sed prudentia carnis non potest, vitium non potest, non natura. Quomodo si diceres, Claudicatio rectae ambulationi non est subjecta: neque enim potest. Pes potest, sed claudicatio non potest. Tolle claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Sed quamdiu claudicatio est, non potest: sic quamdiu prudentia carnis est, non potest. Non sit prudentia carnis, et homo potest. Prudentia spiritus vita et pax. Quod ergo ait, Prudentia carnis inimica in Deum, noli sic accipere, quasi inimica ista possit laedere Deum. Resistendo inimica est, non occidendo. Illi autem nocet, in quo est prudentia carnis: quia vitium naturae nocet, in qua natura inest. Medicina autem ideo inventa est, ut pellatur vitium, et sanetur natura. Venit ergo Salvator