comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid cognosceret. totius mundi t̃¬
minos ad fidem catholicam ꝑ prophe¬
tas ⁊ apostolo ᷤ sp̃c sc̃i munere ꝑdu¬
cendos. sicut petrus apostolus dic̃.
Non enim uoluntate humana al¬
lata est aliquando ꝓphetia. sed sp̃u
scõ acti locuti sunt sc̃i dei homines:
primo ordine alloquit᷑ uniu̾sitatẽ
ut sacrificia ⁊ deuota mente ꝑsoluãt:
Secundo. septifaria narratione perꝰ
uariaᷤ allusiones eiusdem sp̃c sc̃i sub
magno prȩconio uirtutes enumerat
quod ad ipsum specialiter ꝑtinere
frequenti lectione declaratur: Sed
ut unam potentiam patris ⁊ filii. ⁊
sp̃c sc̃i ẽẽ cognosceres tercio loco in¬
habitare dicit trinitatem sc̃o baptis¬
mate: i uirtutem ⁊ benedictionem
dare dominum. qui ex eo renatuᷤ
suerit populo xp̃i ano.

Expanded text:
vid cognosceret, totius mundi tervid cognosceret, totius mundi terminos ad fidem catholicam per prophetas et apostolos Spiritus sancti munere perducendos, sicut Petrus apostolus dicit: Non enim voluntate humana allata est aliquando prophetia: sed Spiritu sancto acti, locuti sunt sancti Dei homines . Primo ordine alloquitur universitatem, ut sacrificia ei devota mente persolvant. Secundo septifaria narratione, per varias allusiones ejusdem Spiritus sancti sub magno praeconio virtutes enumerat, quod ad ipsum specialiter pertinere frequenti lectione declaratur. Sed ut unam potentiam Patris, et Filii, et Spiritus sancti esse cognosceres, tertio loco inhabitare dicit Trinitatem in sancto baptismate, et virtutem et benedictionem dare Dominum, qui ex eo renatus fuerit, populo Christiano.
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Umationem tabernaculi
paulo diligentius ꝑquirere debea¬
mus. Consummatio tabernaculi:
ꝑfectionem significat eccłie catholi¬
cȩ. quȩ iam ꝑ totum orbem ꝓbatur
ẽẽ constructa Tabernaculi enim
nomine. in hoc mundo posita de¬
clarat᷑ ȩcclesia: quȩ contͣ carnalia
uitia bella gerens. merito expeditio¬
nalis habita culi nomen accepit:
Quappter hunc psalmum xp̃iani
dogiatis honore pollentem. post
ꝑfectionem generaliᷤᷤ ȩcclesiȩ in lau
tanta res per ꝓphetas ⁊ apostoloᷤ bea¬
ta p̾̃dicatione completa est. compe¬
tenter eius laudibus or naretur.
ł st enim totus psalmus sp̃c sc̃i lau¬
de plenissimuᷤ: ⁊ ꝑ uariaᷤ allusiones
preconia eius maiestatis exsoluens.
Hoc est quod oratores dicunt de¬
monstratium genus: quando ꝑ
huius modi descriptionem ostendit᷑
aliquiᷤ atq eognosciͣt᷑. S quid di
illo a quoquam congrue poterat dici:
nisi quod de se ipse dignatur effari:

Expanded text:
summationem tabernaculi summationem tabernaculi paulo diligentius perquirere debeamus. Consummatio tabernaculi perfectionem significat Ecclesiae catholicae, quae jam per totum orbem probatur esse constructa. Tabernaculi enim nomine in hoc mundo posita declaratur Ecclesia, quae contra carnalia vitia bella gerens, merito expeditionalis habitaculi nomen accepit. Quapropter hunc psalmum Christiani dogmatis honore pollentem, post perfectionem generalis Ecclesiae, in laudtanta res per prophetas et apostolos beata praedicatione completa est, competenter ejus laudibus ornaretur. Est enim totus psalmus Spiritus sancti laude plenissimus, et per varias allusiones praeconia ejus majestatis exsolvens. Hoc est quod oratores dicunt demonstrativum genus, quando per hujusmodi descriptionem ostenditur aliquis atque cognoscitur. Sed quid de illo a quoquam congrue poterat dici, nisi quod de se ipse dignatur effari?
Abbreviated transcription (Latin):
ut in intellectu scripturarum et
in opere sc̃o. laudabili intentione
ꝓficiant: Quatenus a terrenis ui¬
tiis purgati. ad ęterna prȩmia ꝑ¬
ducantur euecti. Et hoc petiit de¬
bere fieri usq in seculum. scilicet
ꝑ totum hunc mundũ ubi secła
sunt: usq ad illud seculum ȩt̃nũ.
cui nullum aliud pro sua ꝑhenni¬
tate succedet. Conclusio.
udistis. psalmus iste qua pieta¬
te conclusus est. rogauit pro
nobis: qui oratur ab angeliᷤ. uidex
omnium creaturarum. aduocatꝰ
est ñr Et ut a morte potuissemꝰ
eripi: ipse magis elegit occidi:
Impleta est ⁊ in hoc psalmo prę¬
dicta regula dominicȩ passioĩs.
orauit ante tra ditionem suam:
de crucifixione ꝓpria ⁊ de resurreẽ¬
tione locutus est. Postremo ꝓfidelitꝰ
ex orauit: ut qui ei meruerunt credẽ.
ꝑpetua debeant benedictione gaude¬
psalmus xxuiii psalmus dauid
ui consum matione tabernaculi.
uoniam precedentia uerba
iam nota sunt: restat ut c̃o¬

Expanded text:
ut in intellectu Scripturarum, et ut in intellectu Scripturarum, et in opere sancto, laudabili intentione proficiant; quatenus a terrenis vitiis purgati, ad aeterna praemia perducantur evecti. Et hoc petiit debere fieri usque in saeculum, scilicet per totum hunc mundum, ubi saecula sunt usque ad illud saeculum aeternum cui nullum aliud pro sua perennitate succedit. Conclusio psalmi. Audistis psalmus iste qua pietate conclusus est. Rogavit pro nobis, qui oratur ab angelis. Judex omnium creaturarum advocatus est noster; et ut a morte potuissemus eripi, ipse magis elegit occidi. Impleta est in hoc psalmo 93 praedicta regula Dominicae passionis. Oravit ante traditionem suam: de crucifixione propria, et de resurrectione locutus est; postremo pro fidelibus exoravit, ut qui ei meruerunt credere, perpetua debeant benedictione gaudeSALMUM XXVIII. Psalmus David in consummatione tabernaculi. Quoniam praecedentia verba jam nota sunt, restat ut con
Abbreviated transcription (Latin):
to qͣndo aduersa cuncta ipso auxili¬
ante superant᷑. Protector ẽ etiam:
qm̃ eo ᷤᷤ tegit ⁊ liberat ab imminenti¬
bus malis salutarium. Acsi diceret
iustor itm: quorum saluᷤ est dñs. Be¬
ne autem addidit xp̃i sui: ut filiũ
dei debuisses adu̾tere Xp̃i enim
dicebantur & cȩteri: quos aut unc̾
num Orat humanitaᷤ uerbi pro
populo xp̃iano. ꝓpter quem ⁊ ꝓbat᷑
assumpta: ut satis factione fideli
saluus fiat. In hoc mundo. libi expo¬
sita uideorum probabat᷑ ẽe ꝑiculiᷤ.
Benedic autem hereditatem tuam:
ad futurum uidicium ꝑtinet. qͣndo
dicendum ẽ. uentte benedicti patͥs
mei. ꝑcipite regnum quod uobis
paratum ẽ ab initio mundi Et utt
caritatem suam qͣm precsꝑit euidẽ¬
tius approbaret. It̾m petit. ut in hoc
miuido deuotos populoᷤ regat. ne
carnalia concupiscant. ne uias pra¬
uas eligant: s ipsius regimine illu¬
minati. nesciant collegium habere
cum pessimiᷤ. addidit. Extolle eo ͤ

Expanded text:
to, quando adversa cuncta ipso auxilito, quando adversa cuncta ipso auxiliante superantur. Protector est etiam, quoniam eos tegit et liberat ab imminentibus malis. Salutarium, ac si diceret, justorum, quorum salus est Dominus. Bene autem addidit, Christi sui, ut Filium Dei debuisses advertere. Christi enim dicebantur et caeteri, quos aut unctisque in aeternum. Orat humanitas Verbi pro populo Christiano, propter quem et probatur assumpta; ut satisfactione fideli salvus fiat in hoc mundo, ubi exposita Judaeorum probabatur esse periculis. Benedic autem haereditatem tuam, ad futurum judicium pertinet, quando dicendum est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Et ut charitatem suam, quam praecipit, evidentius approbaret, iterum petit ut in hoc mundo devotos populos regat, ne carnalia concupiscant, ne vias pravas eligant; sed ipsius regimine illuminati, nesciant collegium habere cum pessimis. Addidit, extolle eos,
Abbreviated transcription (Latin):
diis diabolicis sua defensione ualla¬
uit. Sed postquam ista facta sunt:
sideliter se dicit sperasse de domino.
llam cum dicit. cor meum. animȩ
designat archanum: quod sacrifi¬
cium constat ẽẽ iusticiȩ Adddidit
quoq it̾m aduitus sum: ut qͣnto
impendebat᷑ pura deuotio. tantũ
⁊ adiutorii cresceret magnitudo.
bene autem dixit. refloruit caro
mea: quia ⁊ primo floruit. quuppe q̃
ex uirgine quȩ sine peccato tam qͣm
pulcherrimi flores singulare decus
emicuit. sicut ysayas dicit: i floᷤ de
radice eius ascendet: Refloruit ergo
significat resurrexit: quasi in ethereas
auras & dmirabili decore prorupit.
Sequit᷑: Et ex uoluntate mea confite¬
bor illi. Post resurrectionem scilicet:
quando humana natitra fuerat a cor¬
ruptione liberata. ⁊ ad inestimabilẽ
gloriam ꝑmanens in u̾bi unitate
ꝑducta: Dominus fortitudo pleb
suȩ: i protector salutarium xp̃i sui ẽ:
Breuiᷤ magnaq diffinitio quid est.
dominus fortitudo plebis suȩ. meri¬

Expanded text:
diis diabolicis sua defensione vallavit. Sed postquam ista facta sunt, fideliter se dicit sperasse de Domino. Nam cum dicit, cor meum, animae designat arcanum, quod sacrificium constat esse justitiae. Addidit quoque iterum, adjutus sum; ut quantum impendebatur pura devotio, tantum et adjutorii cresceret magnitudo. Bene autem dixit: Refloruit caro mea, quia et primo floruit: quippe quae ex Virgine sine peccato tanquam pulcherrimi floris singulare decus emicuit, sicut Isaias dicit: Et flos de radice ejus ascendet . Refloruit ergo significat resurrexit: quasi in aethereas auras admirabili decore prorupit. Sequitur, et ex voluntate mea confitebor illi, post resurrectionem scilicet, quando humana natura fuerat a corruptione liberata, et ad inaestimabilem gloriam permanens, in Verbi unitate Dominus fortitudo plebis suae, et protector salutarium Christi sui est. Brevis magnaque definitio. Quid est Dominus? fortitudo plebis suae. Meri
Abbreviated transcription (Latin):
tores t̾rȩ uocare precȩpit. Pertinet qͦq
ad penthecosten: qndo post ascensio
miracula faciens. ⁊ carismatum do-¬
na. concedens Sic ⁊ psalmꝰ hic de¬
calculo quinquagesimo constituiꝰ.
si corde puro dicatur: delicta dissol-¬
uit. cyrografum nr̃e obligatioĩs
euacuat: ⁊ nos a debitis delictoꝵ
tanquam remissionis annus prȩ¬
stante domino reddit immunes

Expanded text:
tores terrae vocare praecepit. Pertinet quoque tores terrae vocare praecepit. Pertinet quoque ad Pentecosten, quando post ascensionmiracula faciens, et charismatum dona concedens. Sic et psalmus hic calculo quinquagesimo constitutus, si corde puro dicatur, delicta dissolvit, chirographum nostrae obligationis evacuat, et nos a debitis delictorum tanquam remissionis annus, praestante Domino, reddit immunes
Abbreviated transcription (Latin):
uias tuas. umpii ad te conu̾tentur: qm̃
p̃uidebat sequentes ppłos. ꝑ istum psal¬
mum copiosissimȩ penitentiȩ munera
petituros Illud plane uideamus: qͥd
est hoc quod frequenti meditatione hẽ
psalmũ licet tterare. nec nobits impedit
ad honores. ecclesiasticos expetendos:
Siuͦ a sacerdote supra nos pęnitentiȩ uo¬
to dicat᷑. qm̃ ex ꝑsona domini datur
iuste ã canonibus ultra uętamur acce-¬
dere: Quicquid enim in xp̃i nomine
ꝑcipimus inui olabile nobis ⁊ definiti¬
uum decet ẽẽ uidicium: ita fit ut pȩ¬
nitentiam unumquemq. ⁊ apud se
uigiter liceat agere: ut qͣndo ꝑ sacerdo¬
tem data fuerit. non nos ꝑmittat ul¬
terius ad ȩcclesiasticos nonores accede̾
Huius autẽ nec numerus uacat ꝑ ti-¬
net enim ad annũ iubeleũ. qui apud
hebreos contractatus uet̾es. obligati¬
onssq soluebat: quẽ in leuitico dñs
annum remissioniᷤᷤ uniu̾sis habita¬

Expanded text:
vias tuas, et impii ad te convertentur: quoniam vias tuas, et impii ad te convertentur: quoniam praevidebat sequentes populos per istum psalmum copiosissimae poenitentiae munera petituros. Illud plane videamus, quid est hoc quod nos frequenti meditatione hunc psalmum licet iterare, nec nobis impedit ad honores ecclesiasticos expetendos; si vero a sacerdote supra nos poenitentiae voto dicatur: quoniam ex persona datur, juste a canonibus vetamur ultra accedere. Quidquid enim in Christi nomine percipimus, inviolabile nobis et definitivum decet esse judicium. Ita fit ut poenitentiam unumquemque et apud se jugiter liceat agere, et quando per sacerdotem data fuerit, non nos permittat ulterius ad ecclesiasticos honores accedere. Hujus autem nec numerus vacat; pertinet enim ad annum jubilaeum, qui apud Hebraeos contractus veteres obligationesque solvebat, quem in Levitico Dominus annum remissionis universos habita
Abbreviated transcription (Latin):
pientiȩ meȩ nec illud quod incentesi¬
mo pͥmo psalmo diẽ quia cinerem
sicut panem manducabam. ⁊ potũ meũ
cum fletu temperabam: Non illud quod
incentesimo uicesimo nono dicit: Dȩꝑ¬
fundis clamaui ad te dñe: nec illud qͦd
incentesimo quadragesimoꝰ dicit. Quia
ꝑsecutus ẽ inimicus animã meã: humi¬
uauit in t̾ra uitam meã. collocauit me
in obscuro sicut mortuo ᷤᷤ scłr. ⁊ anxiatꝰ
est ume sp̃c meus. S a ꝓpheta correptꝰ.
⁊ peccati sui agnitione ꝑterritus. petit
rex a dem̃tissimo uidice. ut ꝑ miscđiam
ipsius. ablutus scedibus omnium pec-¬
catorum reddat᷑ omtiino mundissimꝰ:
Sicut magister optimus ⁊ districtas
alibi satisfactiones fortioribus uiribus
dedit:iinfirmis ista temperata conces¬
sit. quȩ merito pia mat elegit ȩccłia. ut
filios suoᷤᷤ ad gratiam blandissimȩ confes¬
sionis modis omĩbus inuitaret: Nam po¬
test hic ullud fortassis intelligi. ideo cũ
in hoc psalmo dixisse. doccam iniquos

Expanded text:
ud quod in centesimo primo psalmo dicit: Quia cinerem tanquam panem manducabam, et potum meum cum fletu temperabam . Non illud quod in centesimo vigesimo nono dicit: De profundis clamavi ad te, Domine . Nec illud quod in centesimo quadragesimo secundo: Quia persecutus est inimicus animam meam, humiliavit in terra vitam meam. Collocavit me in obscuro sicut mortuos saeculi, et anxiatus est in me spiritus meus . Sed a propheta correptus, et peccati sui agnitione perterritus, petit rex a clementissimo judice ut per misericordiam ipsius ablutus, sordibus omnium peccatorum reddatur omnino mundissimus. Sic magister optimus et districtas alibi satisfactiones fortioribus viribus dedit, et infirmis ista temperata concessit: quae merito pia mater elegit Ecclesia, ut filios suos ad gratiam blandissimae confessionis modis omnibus invitaret. Nam potest hic et illud fortassis intelligi; ideo eum in hoc psalmo dixisse: Doceam iniquos
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe labia mea aꝑies: ⁊ os meũ annun¬
tiabit laudem tuã:. Labia ꝓphetȩ quȩ
clausa fuetant conditione peccati: be¬
neficio absolutionis aperienda pro¬
nunciat. In reatu entm positus. ora
dampnata sunt: sicut ⁊ esayas dicit.
Omiser ego q̃m immundus sum: qui
cum sim homo. ⁊ immunda labia habe¬
am. in medio quoq ppłi unmunda la¬
bia habentis habito Os autem dicitur

Expanded text:
ne, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Labia prophetae quae clausa fuerant conditione peccati, beneficio absolutionis aperienda pronuntiat. In reatu enim positis ora damnata sunt; sicut et Isaias dicit: O miser ego, quoniam immundus sum, qui cum sim homo, et immunda labia habeam, in medio quoque populi immunda labia habentis habito ! Clamat Hier
Abbreviated transcription (Latin):
quod ⁊ nos liberat: In cõmune dicamꝰ:
Miserere mei ds̃ secundum magnã
miscđiam tuã Baptismum querite.
carnem qͣm crucifixistis absumite:
Sanguinẽ quẽ fudistis. ebibite. Lia
confessio potest absoluere: quod uota
constat imꝑia cõmisisse. Explicit psal¬

Expanded text:
quod et nos liberat. In commune dicamus: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam. Baptismum quaerite, carnem quam crucifixistis assumite, sanguinem quem fudistis ebibite. Pia confessio potest absolvere, quod vota constat impia commisisse. EXPOSITIO IN PSAL
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut quoties peccatorum uenia petitur.
ꝑ istum magis domino supplicst᷑. Non
immertto. primum q̃m innullo psal¬
morum quȩ pȩnitentibus maxune ne¬
cessaria ẽ. tanta iirtutiᷤᷤ humilitas uiue¬
nitur: ut rex potens ⁊ in ꝓphetali culmine
constitutus. tanqͣm extremus hominũ
sua festinauerit peccata deflere Deinde
quia post absolutionis ꝓmissionẽ. tan¬
ta se constrinxit necessitate lacrimarũ:
quasi ei minime fuisset ignotũ: E lectũ
est plane temperantiũ ⁊ expeditum sup¬
plicationis genus: quod om̃is etas ue¬
re sapiens debeat appetere. ⁊ ad subitũ
festinant possit implere: Non enu hic
ut in cęteris penitentibus: aliquid dif¬
ficile dicitur: Quale ẽ illud insexto
quod in tricesimo pͥmo psalmo dicit:
grauata ẽ suꝑ me manꝰ tua: conu̾sus
sum incrumpna mea dũ confringitur

Expanded text:
est; ut quoties peccatorum venia petitur, est; ut quoties peccatorum venia petitur, per istum magis Domino supplicetur, non immerito. Primum quoniam in nullo psalmorum quae poenitentibus maxime necessaria est, tanta virtutis humilitas invenitur, ut rex potens et in prophetali culmine constitutus, tanquam extremus hominum sua festinaverit peccata deflere. Deinde quia post absolutionis promissionem tanta se constrinxit necessitate lacrymarum, quasi ei minime fuisset ignotum. Electum est plane temperatum et expeditum supplicationis genus, quod omnis aetas vere sapiens debeat appetere, et ad subitum festinanter possit implere. Non enim hic ut in caeteris poenitentibus aliquid difficile dicitur, quale est illud in sexto quod in trigesimo primo psalmo dicit: Gravata est super me manus tua: conversus sum in aerumna mea, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittere. quos xp̃iane religione̾ no¬
uerat conuenire. Conclusio
ulcissimꝰ nimis emanauit psalmꝰ:
de amaro cõpunctioniᷤᷤ fonte
descendens: S quid lacrimarũ
israbeliticum ppłm. tunc profudisse
credamus. ubi tanta pͥnceps afflicti¬
one plangebat: Quis enim illo flen¬
te nonfleret. quis dolente non geme¬
ret. qͣndo progemmato diademate.
rex cinerem gestabat in capite. canꝰ
puluere. non ȩtate: Noluit enim
se uideri forinsecus ornatum: qui se
intus nouerat ẽe fȩdissimum Pulchri¬
or sordibus suis: qui pompam seculi
respuit in delictis: dolor unius cordis
fuit. Nimirum correctio eiuitatis: q̃n
insaniȩ crimen incurrit. qui tunc
letus ẽẽ presumpsit. Fęlix profecto. ter
quaterq citittas: ubi ⁊ seculi dominꝰ
deo pęnttere meruit. ⁊ gloriã crucifixi¬
onis. rex cȩlestis accepit: Hĩc ẽ. quod dũ
in hoc libro septem psalmi pęnitentium
ẽẽ doceantur: eccłiarum usu receptum

Expanded text:
promittere, quos Christianae religioni nopromittere, quos Christianae religioni noverat ulcissimus nimis emanavit psalmus, de amaro compunctionis fonte descendens. Sed quid lacrymarum Israeliticum populum tunc profudisse credamus, ubi tanta princeps afflictione plangebat? Quis enim illo flente non fleret? Quis dolente non gemeret, quando pro gemmato diademate rex cinerem gestabat in capite, canus pulvere, non aetate? Noluit enim se videri forinsecus ornatum, qui se intus noverat esse foedissimum: pulchrior sordibus suis, qui pompam saeculi respuit in defictis. Dolor unius cordis fuit nimirum correctio civitatis, quando insaniae crimen incurrit, qui tunc laetus esse praesumpsit. Felix profecto ter quaterque civitas ubi et saeculi Dominus Deo poenitere meruit, et gloriam crucifixionis Rex coelestis accepit. Hinc est quod dum in hoc libro septem psalmi poenitentium esse doceantur, Ecclesiarum usu receptum
Abbreviated transcription (Latin):
dñi passione constructa: Nam cũ suꝑiꝰ
dixerit. holocaustis aut̾e non delecta¬
beris: querendum ẽ. quare hic iterũ
uttulos im molandos ẽẽ promiserit.
Dictum ẽ enim ꝑ figuram allegoriã:
quȩ alud dicit. aliud significat. ui¬
tulos quippe posuit. aut ꝓ innocentibꝰ
adultis quorum ȩtas prima ẽ. ist a ui¬
go peccati ceruix ꝓbatur aliena. ⁊ idõ
in tali u̾bo ꝑmansit. ut actũ illũ p̃teritȩ
legis indicaret fuisse rerum imaginem fu¬
turarum. siue illos p̃dicatores eugłii pro¬
mitat quoꝵ imaginẽ in uituli fuga. lucaᷤᷤ
suas in hostiam suauitatiᷤᷤ. sacris alta¬
ribus obtulerunt. Nam ⁊ pater augu¬
stinus cũ de figuris illis ȩuangeliciᷤ
ageretur. quodam loco ipsutm dñm
uitulum dicit: qui se hostiam obculit
ꝓsalute cunctorum. Quappter sue
de adolescentibus. siue de p̃dicatoribꝰ.
siue de martyribus sentiat᷑: tales tam̃
ꝓpheta uitulo ᷤ altaribus dñi potuit

Expanded text:
Domini passione constructa. Nam cum superius Domini passione constructa. Nam cum superius dixerit, holocaustis autem non delectaberis, quaerendum est quare hic iterum vitulos immolandos esse promiserit? Dictum est per figuram allegoriam, quae aliud dicit, aliud significat. Vitulos quippe posuit, aut pro innocentibus adultis, quorum aetas prima est, et a jugo peccati cervix probatur aliena; et ideo in tali verbo permansit, ut actum illum praeteritae legis indicaret fuisse rerum imaginem futurarum. Sive illos praedicatores Evangelii promittit, quorum 175 imaginem in vituli figura Lucas suas in hostiam suavitatis sacris altaribus obtulerunt. Nam et Pater Augustinus, cum de figuris illis evangelicis ageretur , quodam loco ipsum Dominum vitulum dicit, qui se hostiam obtulit pro salute cunctorum. Quapropter sive de adolescentibus, sive de praedicatoribus, sive de martyribus sentiatur: tales tamen propheta vitulos altaribus Domini potuit
Abbreviated transcription (Latin):
lucd. Suia retribuam dño probis. quȩ
retribuit michi: Talicem salutaris ac¬
cipiam: ⁊ nomen dñi inuocabo Ita &
hic dicit᷑ patri. Tunc acceptabis sacͥfici¬
um iusticiȩ. id÷ filii tui gloriosissimã
passionem: qͥse sacrificium ꝓomnibus
obtulit. ut salutem mundus qͣm suiᷤ
oꝑibus non merebat᷑ acciꝑet: Pulcher¬
rime autem definitum ẽ: quid sit pͣas
sio reuerenda. id÷ sacrificium iusti¬
ciȩ: Sequit᷑. oblationes ⁊ holocausta
Istuad. iam ad fideles ꝑtinet xp̃ianios.
qui erant post aduentum dñi creditu¬
ri: significans im molanida corda ho¬
in inum uiuentium. ñ membra pe¬
cudum mortuoꝵ. Illa. enim ignis cõ¬
sumptibilis assumebat: ista incendiũ
uitale discruciat. Illa redigebantur
ꝓtinus in fauillas: ista temporaliter
animaᷤ tribulationibꝰ exurendo. ad
ameni paradysi gaudia ȩterna ꝑtu¬
ccint. Sequit᷑. Tunc imponent super
altare tuum uituloᷤ. Sacerdotes scdi¬
oet: quando ȩccłia catholica fuerit

Expanded text:
pro his quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Ita et hic dicitur Patri: Tunc acceptabis sacrificium justitiae, id est Filii tui gloriosissimam passionem, qui se sacrificium pro omnibus obtulit; ut salutem mundus, quam suis operibus non merebatur, acciperet. Pulcherrime autem definitum est quid sit passio Domini reverenda, id est sacrificium justitiae. Sequitur, oblationes et holocausta. Istud jam ad fideles pertinet Christianos, qui erant post adventum Domini credituri: significans immolanda corda hominum viventium, non membra pecudum mortuorum. Illa enim ignis consumptibilis absumebat, ista incendium vitale discruciat; illa redigebantur protinus in favillas, ista temporaliter animas tribulationibus exurendo, ad amoeni paradisi gaudia aeterna perducunt. Sequitur, tunc imponent super altare tuum vitulos; sacerdotes scilicet, quando Ecclesia catholica fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
delictis: ut iam desineret in ista fragi¬
litate peccare Sanguis enim pro cor¬
pore bumano ponitur: quia uit cȩt̾os
salutis mee significat dñm saluatore:
ꝑ quem salus. piȩ credentibus datur:
addidit etiam. exultabiit lingua mea
uisticiam tuã Id si me liberaueris de
sanguinibus quod intelligit᷑ de peccatiᷤᷤ:
laudem tuã. lingua mea iustȩ loquet᷑.
ꝓpter illud quod in p̃terito psalmo dicᷤ¬
tum ẽ. Peocatori aut̃e dixit ds: quare
tu enarras iusticias mea ᷤͤ ͤ Absolutus
enim recte loqͥ potuit: unde peccatorẽ
lex diuina suspendit. Illud p̃terea ui¬
detur afferre non nulliᷤ aliqͣm quȩsti¬
onem: quare post absolutionem aelic¬
ti dixerit. laudabo iusticiam tuã. ⁊ ñ
magis quod aptum erat posuit. lau¬
dabo pietatem tuam Pictatem enim
gratias agere debet: qui p̃catus est
indulgent̃ ab solui. S si causam ꝓ¬
funda ratione consideres : ⁊ iusticiȩ

Expanded text:
delictis, ut jam desineret in ista fragidelictis, ut jam desineret in ista fragilitate peccare. Sanguis enim pro corpore humano ponitur, quia inter caeteros salutis meae significat Dominum Salvatorem, per quem salus pie credentibus datur. Addidit etiam, exsultabit lingua mea justitiam tuam; id est, si me liberaveris de sanguinibus quod intelligitur de peccatis, laudem tuam lingua mea juste loquetur; propter illud quod in praeterito psalmo dictum est: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? Absolutus enim recte loqui potuit, unde peccatorem lex divina suspendit. Illud praeterea videtur afferre nonnullis aliquam quaestionem, quare post absolutionem 174 delicti dixerit: Laudabo justitiam tuam; et non magis quod aptum erat posuit: Laudabo pietatem tuam? Pietati enim gratias agere debet qui precatus est indulgenter absolvi. Sed si causam profunda ratione consideres, et justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
dit: Pollicct᷑ ȩtiam compendium quȩstuo¬
sum: ut quia ignoͬeat uni. mutti ꝑ ipsũ
impii probarentur acquiri: Quod non
elationis causa dicit᷑: s ꝓuidentiȩ uirtu¬
te ꝓphetatur: Quanti enim ꝑ ista uerba
domino supplicantes. ex reis. redduntur
liberi. ex obligatis feliciter absoluti: Li
tuam Sanguinibus. contra latinam
quidem linguam. pluralis numeruis
uidetur assumptus. S quia hoc in grȩ¬
cis exemplaribus continetur: translator
omnino laudandus ẽ. Clegit enim ali¬
quid contra artem secularium pon̾e:
quam a ueritate posita discrepare Nã
sidiceret a sanguine: unum forsitan
peccatum uideret᷑ ostendere S cum
pluralem numerum ponit: multa c̃e
sine dubio confitetur: quod idioma scͥp¬
turȩ diuinȩ possumus nuncupare:
hec figura dicit᷑ exallage. id÷ immu¬
tatio: quotiens contͣ consuetudinem
aut genus immutatur aut casus: Li¬
berari se ergo ꝓpheta petit. de carna libꝰ

Expanded text:
dit. Pollicetur etiam compendium quaestuodit. Pollicetur etiam compendium quaestuosum; ut quia ignoverat uni, multi per ipsum impii probarentur acquiri. Quod non elationis causa dicitur, sed providentiae virtute prophetatur. Quanti enim per ista verba Domino supplicantes ex reis redduntur liberi, ex obligatis feliciter absoluti? Vertuam. Sanguinibus, contra Latinam quidem linguam numerus pluralis videtur assumptus; sed quia hoc in Graecis exemplaribus continetur, translator omnino laudandus est; elegit enim aliquid contra artem saecularium ponere, quam a veritate posita discrepare. Nam si diceret, a sanguine, unum forsitan peccatum videretur ostendere; sed cum pluralem numerum ponit, multa esse sine dubio confitetur: quod idioma Scripturae divinae possumus nuncupare. Haec figura dicitur exallage, id est immutatio, quoties contra consuetudinem aut genus commutatur aut casus. Liberari ergo se propheta petit de carnalibus
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc psalmo luculenter: ⁊ breuĩt de tri
partem supplicationis ingreditur: ubi
cum fuerit auditus quȩ sit gloria par¬
centis ostendit. ut ip̃se quoq purgatis¬
simus acquitat᷑. cum alium ab infide¬
litate conu̾terit. Scriptum ẽ enim: qͥa
qui conu̾ti fecerit peccatorem. ab errore
uȩ suę. saluat animam eius ã morte.
i cooperit multitudinẽ peccatorũ Ouo
sunt enim gen̾a doctorum. Unum qđ
uistituit exemplis: aliud quod uerbis
tantum noscitur ammonere peccantes.
quod hic utrumq deprehendit᷑ sentien¬
dum: Dicit itaq: qm̃ si ꝓphete parcat᷑.
deluiquentibus spes remissionis maxi-¬
ma concedat᷑. Qiis enim ad conu̾sione
non daret animum. ubi rex ⁊ ꝓpheta
concesse sibi ueniȩ prestabat exemplũ:
Siue illud secundum intelligi potest:
quia liberatus a magno exitio. p̃dicare
potuit gentibus diu̾sa magnalia domini.
quȩ sequentium psalmorum textus osten¬

Expanded text:
in hoc psalmo luculenter et breviter de Triin hoc psalmo luculenter et breviter de Tripartem supplicationis ingreditur: ubi cum fuerit auditus, quae fuerit gloria parcentis ostendit; ut ipse quoque purgatissimus acquiratur, cum alium ab infidelitate converterit; scriptum est enim: Quia qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et cooperit multitudinem peccatorum . Duo sunt enim genera doctorum, unum quod instituit exemplis, aliud quod verbis tantum noscitur admonere peccantes; quod hic utrumque deprehenditur sentiendum. Dicit itaque: Quoniam si prophetae parcatur, delinquentibus spes remissionis maxima concedatur. Quis enim ad conversionem non daret animum, ubi rex et propheta concessae sibi veniae praestabat exemplum? Sive illud secundum intelligi potest, quia liberatus a magno exitio praedicare potuit gentibus diversa magnalia Domini, quae sequentium psalmorum textus osten
Abbreviated transcription (Latin):
di opus multis locis predicatur impleri.
sicut ait petrus apostolus in epistola sua.
ait Sp̃c est qui uiuificat: nam caro ñ
ꝓdest quicqͣm Hȩc autem quȩ diximꝰ
tria. singulariter sequestrata. nullate¬
nus inueniunt᷑: qͣmuis intellectus ñr
ea distincta possit adũtere S ita natu¬
raliter sunt unita: ut dum unũ hoꝵ
se obtulerit. simul tria semꝑ occurrãt.
Sic per has similitudines tantȩ rei. ali¬
qua nobis imaginatio ueritatis aꝑit᷑.
Sunt ⁊ hȩc alia patrum disputatione si¬
milla: s quȩ nunc carnis infirmitas. ad
liquidum uetat intelligi. tunc multo
p̃stantius poterunt comp̃hendi. qͣrdo
in maiestate sua. diuinitatẽ uiderint. qͥ¬
cumq beati sunt: Quod qui desiderat
plenius agnoscere: scĩ hylarii. scĩ ambro¬
sii. ⁊ sc̃i augustini. libros trinitatis. non
desinat lectitare. Hȩc enim res ad dispu¬
tandum qͣm magna. tam longa ẽ: Tlam
ibeatus iheronimus adu̾sus hereticos.

Expanded text:
di opus multis locis praedicatur impleri, di opus multis locis praedicatur impleri, sicut ait Petrus Apostolus in epistola sua: ritus est qui vivificat. Nam caro non dest quidquam . Haec autem quae diximus tria singulariter sequestrata nullatenus inveniuntur, quamvis intellectus noster ea distincta possit advertere; sed ita naturaliter sunt unita, ut dum unum horum se obtulerit, simul tria semper occurrant. Sic per has similitudines tantae rei aliqua nobis imaginatio veritatis aperitur. Sunt et his aliae Patrum disputationes simillimae, sed quas nunc carnis infirmitas ad liquidum vetat intelligi: tunc multo praestantius poterunt comprehendi, quando in majestate sua Divinitatem viderint, quicunque beati sunt. Quas qui desiderat plenius agnoscere, sancti Hilarii, sancti Ambrosii, et sancti Augustini libros Trinitatis non desinat lectitare. Haec enim res ad disputandum quam magna, tam longa est. Nam et beatus Hieronymus adversus haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
eius usq ad nos ꝑuenit. Quȩ boc mͦ
si tam̃ tante rei potest similitudo aliqͣ
repperiri. arbitror ęstimanda: ut quod
ẽ in sole substantia cceporał. ta intelligat᷑¬
in trinitate quodam mͦ ꝑsona patris. Et
quod est in sole splendoe euis: hoc sit in
trinitate ꝑsona filii. sicut apostolus dicit.
splendoe gloriȩ eius Q uod autem ẽ inso¬
le caloe: hoc sit in trinitate ꝑsona spĩs scĩ.
sicut legit᷑ qui se abscondit a calore crus
Datͣ etiam aliud exemplum incorporali
um rerum: hoc ẽ de anima. quȩ ad ima¬
ginemr i similitudinem dei facta cogno¬
scitur Anima igitur ẽ ipsa substantia
incceporea. rationalͥ. in qua in est intellec̃¬
tus. ⁊ uita eius: quod gͦ est ianima
substantia: hoc intelligat᷑ si dici fas est
intrinitate. ꝑsona patris. Quod autem
est in anima. uirtus ⁊ scientia: hoc in¬
telligat᷑ in trinitate filius. qui ẽ dei uir¬
tus ⁊ dei sapientia Et quod ẽ inanima.

Expanded text:
ejus usque ad nos pervenit. Quae hoc modo, ejus usque ad nos pervenit. Quae hoc modo, si tamen tantae rei similitudo potest aliqua reperiri, arbitror aestimanda, ut quod est in sole substantia corporalis, ita intelligatin Trinitate quodammodo persona Patris; et quod est in sole splendor ejus, hoc sit in Trinitate persona Filii, sicut Apostolus dicit: Splendor gloriae ejus ; quod autem est in sole calor, hoc sit in Trinitate persona Spiritus sancti, sicut legitur: Quis se abscondit a calore ejus ? Datur etiam aliud exemplum incorporaum rerum, hoc est de anima, quae ad imaginem et similitudinem Dei facta cognoscitur. Anima igiturest ipsa substantia incorporea rationalis, in qua inest intellectus et vita ejus. Quod ergo est in anima substantia, hoc intelligatur, si dici fas est, in Trinitate persona Patris; quod autem est in anima virtus et scientia, hoc intelligatur in Trinitate Filius, qui est Dei virtus, et Dei sapientia, et quod est in anima
Abbreviated transcription (Latin):
uir sẽs. ⁊ cordis uluminatione radiatꝰ.:
t̾cio sp̃m nominauit: nisi quia indiui-¬
auȩ trinitati deuotus. concedi sibi ab
eo ueniam postulauit. Sp̃c enim qͣn¬
tum ad essentiam diuinitatiᷤ. ⁊ pater.
ꝓprium ẽ patri. quod naturaliter sine
initio ante secula. genuit filium: Pro¬
prium ẽ filio. quod natirralĩt a patre
generatus ẽ: Proprium ẽ sp̃u sc̃o. qđ¬
a patre ⁊ filio ꝓcedit: quȩ ineffabili ca-¬
ritate atq cooꝑatione. eorum consub¬
stantialis ȩternitas. ⁊ potestas. omĩa
facit quȩ uult incelo ⁊ in terra: Sed
quamuis nȩc in comũhensibilia. atq
inexplicabilia ita ut siinit. nobis nunc
ẽẽ noscant᷑: tam̃ a notinullis patribꝰ
corporaliitm. ⁊ sunua exsistentium rerũ
talis similitudo ꝓport᷑. Inuenimus
enim in sole. tres ustas ꝓprictates P rima
ipsa ẽ substantia oceporalis: quod sol
est. Deinde splendor euis: in ipso ꝑ¬
manet. Tercio calor: qui ab splendore

Expanded text:
vir sanctus et cordis illuminatione radiatus, vir sanctus et cordis illuminatione radiatus, tertio spiritum nominavit, nisi quia individuae Trinitati devotus, concedi sibi ab ea veniam postulavit. Spiritus enim quantum ad essentiam Divinitatis et Pater, proprium Patri, quod naturaliter sine initio ante saecula genuit Filium; proprium est Filio, quod naturaliter a Patre generatus est; proprium est Sa Patre et Filio procedit. Quae ineffabili charitate atque cooperatione eorum consubstantialis aeternitas et potestas omnia facit quae vult in coelo et in terra. Sed quamvis haec incomprehensibilia atque inexplicabilia ita sunt nobis nunc esse noscantur, tamen a nonnullis patribus corporalium et simul existentium rerum talis similitudo proponitur. Invenimus enim in sole tres istas proprietates, prima ipsa est substantia corporalis quod sol est, deinde splendor ejus qui in ipso permanet, tertio calor qui ab splendore
Abbreviated transcription (Latin):
orbi notissimum Quappter cum dicit.
redde mͥ lȩticiam salutaris tui. xp̃m si¬
gnificat: cuius contemplatione inter
munere int̾ pęnitentiaȩsuȩ icrunia pas¬
cebatur. Redde dixit: quia sibi nescio
quid gratiȩ senserat imminutũ: Qm̃ ab
illa gratias salutari tantum quis recedit:
quantum se rep̃hensibili conu̾satione
tractauertt: Nam cum dicit. redde mͥ
lȩticiam salutaris tui. gratiam se sp̃us
sc̃i sine dubio amisisse cognouerat: quã
fragilitas humana non potest habere
cum peccat. Sequitur Spiritu princi¬
pali constrma me Rex ille sc̃issimus:
ꝓpheta mirabilis. non putab᷑ p̃cipũũmunꝰ
c̃e subiectis uita dictare. nationes exteraᷤᷤ
bello subigere: s tota ĩatione translatis
curiosius expetebat. in principali intel¬
lectu statui. quam in regni culmine
contineri Confirma me dixit: ne tt̾m
peccem. ne ate animę mutabilitate dis¬
cedam. Nec incassum putemus quod

Expanded text:
orbi notissimum. Quapropter cum dicit: orbi notissimum. Quapropter cum dicit: Redde mihi laetitiam salutaris tui, Christum significat: cujus contemplatione inter munere inter poenitentiae suae jejunia pascebatur. Redde, dixit, quia sibi nescio quid gratiae senserat imminutum: quoniam ab illa gratia salutari tantum quis recedit, quantum se 173 reprehensibili conversatione tractaverit. Nam cum dicit: Redde mihi laetitiam salutaris tui, gratiam se Spiritus sancti sine dubio amisisse cognoverat, quam fragilitas humana non potest habere cum peccat. Sequitur, et spiritu principali confirma me. Rex ille sanctissimus, et propheta mirabilis, non putabat praecipuum munus esse, subjectis jura dictare, nationes exteras bello subigere; sed tota contemplatione translatus, curiosius expetebat in principali intellectu statui, quam in regni culmine contineri. Confirma me, dixit, ne iterum peccem, ne a te animae mutabilitate discedam. Nec incassum putemus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetȩ:i post humanos errores eximia
de potestate tacuit: de affectibus mini
non auferri petiit: quem p̃ciosum supͣ
cuncta rex habuit. Sic enim: ⁊ ieremias
ipheta de ipsius uirtute testatus est
aicens. Extendit dñs manum suam ad
me: ⁊ tetigit os meum: ⁊ dixit ad mẽ:
ł eoe dedi u̾la mea in os tuum: ecce
statui te super gentes ⁊ regna. eradicare.
⁊ demolire. ⁊ ꝑdere. ⁊ ext̾minare. ⁊ edifica¬
re. ⁊ circum plantare Merito gͦ conseruã¬
dum sibi pȩtiit: quod supra omnes diui¬
tias magnificentius se habuisse cognoũ:
Et intuere quia ñ dixit. da mͥ tanquã
ñ haberet. s ne auferas posuit: Scilicet.
quia talis ac tanta supplicatio. nͥ ꝑ spm̃¬
lȩticiam salutaris tui: ⁊ spiritu pͥncipali
confirma me. Redit ad filium dei: qu̾e
ut ostenderet xp̃m. dixit salutaris tui
Cuius natiuitate. salus gentibus uenit.
& quod ante erat paucis per eximiam
sidem cognitum: factum ẽ. uniuerso

Expanded text:
prophetae, et post humanos errores eximia! prophetae, et post humanos errores eximia! De potestate tacuit, et de affectibus minimtiae sibi non auferri petiit, quem pretiosum supra cuncta rex habuit. Sic enim et Jeremias propheta de ipsius virtute testatus est dicens: Extendit Dominus manum suam ad me; et tetigit os meum, et dixit ad me: Ecce dedi verba mea in os tuum: ecce statui te super gentes et regna, eradicare, et demolire, et perdere, et exterminare, et aedificare, et circum plantare . Merito ergo conservandum sibi petiit, quod supra omnes divitias magnificentius se habuisse cognovit. Et intuere quia non dixit, da mihi, tanquam non haberet; sed ne auferas posuit; scilicet quia talis ac tanta supplicatio, nisi plaetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me. Redit ad Filium Dei, quem ut ostenderet Christum, dixit, Salutaris tui, cujus nativitate salus gentibus venit; et quod ante erat paucis per eximiam fidem cognitum, factum est universo
Abbreviated transcription (Latin):
c̃õmittere uoluisse delictum Nam sicut
in cõpaginem priorem coire non possũt
abscisa membra: ita aduere penitent̾e
nequeunt p̃terita redire peccata Ut qͥ¬
busdam uͦ plac&e. ⁊ aliter ꝓbatur expo¬
ni Pȩcit ꝓpheta cor mundũ creare in
se dm̃. non altud poscens quod ñ habe¬
bat .s quod iam erat. mundũ fieri po¬
stulabat. Creare quippe dicimuts. ⁊ re¬
nouare. Dictum ẽ enim ⁊ alio loco. de
fidelibus. Ecce nunc noua creatura
Non quasi de altera quȩ non erat: sed
quod in ea quȩ iam constabat. ulum ina¬
tua. ⁊ sp̃m sc̃m tuum. ne auferas a mie:
Proicitur a facie: qui curare̾ contempnit
Et quid egrotus faci̾t si medicina se sub¬
trahat: Sciebat enim ab illiꝰ facie sani¬
tatem mentis ⁊ lumen uenire sapientiȩ:
⁊ credebat se inimico tradi. si a uultu
añi uidicaret᷑ expelli Hic enim se tan¬
tum uult respici: quia peccata suꝑius
non debere conspici. supplicauit: O meis

Expanded text:
committere voluisse delictum. Nam sicut committere voluisse delictum. Nam sicut in compaginem priorem coire non possunt abscissa membra, ita ad verum poenitentem nequeunt praeterita redire peccata. Ut quibusdam vero placet, et aliter probatur exponi. Petit propheta cor mundum creare in se Deum, non aliud poscens quod non habebat; sed quod jam erat, mundum fieri postulabat. Creare quippe dicimus et renovare. Dictum est enim et in alio loco de fidelibus : Ecce nunc nova creatura; non quasi de altera quae non erat; sed quod in ea quae jam constabat, illuminatum sanctum tuum ne auferas a me. Projicitur a facie qui curari contemnitur. Et quid aegrotus faciat, si medicina se subtrahat? Sciebat enim ab illius facie sanitatem mentis, et lumen venire sapientiae; et credebat se inimico tradi, si a vultu Domini judicaretur expelli. Hic enim se tantum vult respici, quia peccata superius non debere conspici succlamavit. O mens
Abbreviated transcription (Latin):
ceddi p̃senti tempore postulabat. Rec̃¬
tum sp̃m dicit. filium dei u̾bum: de
quo in alio psalmo cõmemoratũ est
Uirga recta ẽ: uirga regni tui Qu̾e
merito. ex natura deitatis sp̃m appel¬
lauit: quia legit᷑. ds̃ sp̃c est Innoua.
ꝑ ypallagem figuram positum est
s qui dauid peccatis ueterem factũ.
possit innouare ꝑ gratiam: Ille enim
nos innouat: qui antiqui hominiᷤ
uetustate deposita. in nouȩ regene¬
rationis suȩ dona cõmutat Nam sic̃
ꝑ adam ueteres fuimus. ita xp̃i dñi
beneficiis innouam᷑: sicut apostoluᷤ
dicit. Deponentes uęterem hoĩem
cũ actibus suis: induite nouum qui
scđm dcum creatus ẽ. Addidit in ui¬
sceribus meis: unde nouerat adulte¬
rii detestabile crimen exisse. U trisq
cnim partibus remedium petebat:
qm̃ de utroq peccauerat. Et intuere
qͣnta uiuaertate se desideret expiari:
ut intelligas eum nullum tale ulterius

Expanded text:
cedi praesenti tempore postulabat. Reccedi praesenti tempore postulabat. Rectum spiritum dicit, Filium Dei Verbum, de quo in alio psalmo commemoratum est: Virga recta est, virga regni tui . Quem merito ex natura Deitatis spiritum appellavit, quia legitur: Deus spiritus est . Innova per hypallagen figuram positum est; sed qui David peccatis veterem factum possit innovare per gratiam. Ille enim nos innovat, qui, antiqui hominis vetustate deposita, in nova regenerationis suae dona commutat. Nam sicut per Adam veteres fuimus, ita Christi Domini beneficiis innovamur ; sicut Apostolus dicit: Deponentes veterem hominem cum actibus suis, induite novum, qui secundum Deum creatus est . Addidit, in visceribus meis, unde noverat adulterii detestabile crimen exiisse. Utrisque enim partibus remedium petebat, quoniam de utroque peccaverat. Et intuere quanta vivacitate se desideret expiari, ut intelligas eum nullum tale ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Dele autem dum dicit᷑. dimitte
significat᷑. Quia omne nr̃m a̾missum
quasi quibusdam tabulis scribitur.
cum diuna noticia continent᷑. Cor
innoua in uisceribus meis. Subtiliter
hos u̾sus ꝑ uerba singula debemus ex¬
quirere: ut nobis sensus possit. cuiden¬
tius elucere. Creare dicimus. nouũ
aliquid instituere: ut illud quod non
fuit uideatur extstere. Et quomodo
dicamus ante peccatũ. cor mundum
non habuisse dauid. de quo dñs dix̃.
Inueni dauid. filium iesse. uirum
scđim eor meũ qui faciat om̃s uoluntates
mease S crea. hic restaura. unde dici
derat intellige. Petit gͦ ꝓpheta tale mun¬
dum cor fibi creari. quod iam peccatis
impellentibus cõmouere minime potu¬
isset adculꝑam: s stabilitate defixum.
bonum ñ posset mutare ꝓpositum hoc
utiq scĩs. post resurrectionem dabit᷑
S pęnitens este bonorum auidus uen¬
turi prȩmii. amore succensus: quod
infuturo ꝑuenire poterat. hoc sibi c̃õ¬

Expanded text:
bat. Dele autem dum dicitur, dimitte bat. Dele autem dum dicitur, dimitte significatur; quia omne nostrum admissum quasi quibusdam tabulis scribitur, cum divinainnova in visceribus meis. Subtiliter hos versus per verba singula debemus exquirere, ut nobis sensus possit evidentius elucere. Creare dicimus, novum aliquid instituere, ut illud quod non fuit videatur existere. Et quomodo dicamus ante peccatum cor mundum non habuisse David, de quo Dominus dixit: Inveni David filium Jesse, virum secundum cor meum, qui faciat omnes voluntates meas ? Sed crea hic, restaura unde decidit, debet intelligi. Petit ergo propheta tale mundum cor sibi creari, quod jam peccatis impellentibus commoveri minime potuisset ad culpam; sed stabilitate defixum, bonum non possit mutare propositum. Hoc utique sanctis post resurrectionem dabitur. Sed poenitens iste bonorum avidus, venturi praemii amore succensus, quod in futuro evenire poterat, hoc sibi con
Abbreviated transcription (Latin):
quitates meas dele. Uenit ad t̾ciam par¬
tem: rogans uidicem ptum ne respicera
peccata. quȩ ipsi quoq uidebant᷑ hor¬
renda Considera uͦ excontrariis pul¬
cherrime regulas datas: Si nos au̾timꝰ
faciem a peccatis nr̃is. noxium ẽ: quia
obluuscimur. & negligenter agimus.
quȩ continuo fletu abluere debueramus
Si dñs non au̾tit. extinguit: quia iudi¬
cat delicta quȩ respicit. Sic orat.⁊ alibi.
Ne au̾tas faciem tuã a me: ⁊ ero simsliᷤ
descendentibus in lacum Merito. qm
sinos respicimur. miscđia creatoris ab¬
soluimur: sicut de petro in euangelio
d̾r: ⁊ respexit dñs petrum: ⁊ egressus fo¬
ras. fleuit amare Sequit᷑. Et om̃s iniqͥ¬
tates meas dele De duobus criminibus
uocatus ad culpam: ꝓuniu̾sis delictis
prudentissimus precator exorat. Scie¬
bat en im se fȩcisse plurima: quamque
iusticia p̃sentis temporis arguebat. Ita
salutari compendio quicquid accusare
poterat. remitti sibi una uenia postula¬

Expanded text:
dele. Venit ad tertiam partem, rogans judicem pium ne respiceret peccata, quae ipsi quoque videbantur horrenda. Considera vero ex contrariis pulcherrime regulas datas. Si nos avertimus facies a peccatis nostris, noxium est; quia obliviscimur et negligenter agimus, quae continuo fletu abluere deberemus: si Dominus non avertit, exstinguit, quia judicat delicta quae respicit. Sic orat et alibi: Ne avertas faciem tuam a me, et ero similis descendentibus in lacum . Merito, quoniam si nos respicimur, misericordia Salvatoris absolvimur; sicut de Petro in Evangelio dicitur: Et respexit Dominus Petrum, et egressus foras, flevit amare . Sequitur, et omnes iniquitates meas dele. De duobus criminibus vocatus ad culpam, pro universis delictis prudentissimus precator exorat. Sciebat enim se fecisse plurima, quam quae justitia praesentis temporis arguebat: ita salutari compendio quidquid accusari poterat, remitti sibi una venia postula
Abbreviated transcription (Latin):
las peccatorum efficaciter ẽe diluendaᷤ.
hac similitudine supplicat. se ꝓpheta
liberari: ut xp̃i sanguine salutari. qͣm
pio corde credebat ẽẽ uenturum. abso¬
lutionis munera mereret᷑. Per ysopũ
enim significat sacramenta quȩ diximꝰ
quȩ non solum inquinam̃ta det̾gãt.s
etiam suꝑ niuem. puritat̾ẽ animȩ relu¬
centis ostendãt. Suꝑ niuẽ autẽ. album
de corporibus. nil potest inueniri. S
ideo suꝑ niuem dixit: quia sp̃italis
anima longe supͣ corpora mundata.
resplendet: Quȩ figura dicit᷑ hyꝑthesis.
it: suꝑlatio: cum aliquã rem. opinione
omnium nota. sententia nĩa exsuperare

Expanded text:
las peccatorum efficaciter esse diluendas. las peccatorum efficaciter esse diluendas. Hac similitudine supplicat se propheta liberari; ut Christi sanguine salutari, quem pio corde credebat esse venturum, absolutionis munera mereretur. Per hyssopum enim significat sacramenta quae diximus, quae non solum inquinamenta detergunt, sed etiam super nivem puritatem animae relucentis ostendunt. Super nivem autem album in corporibus nil potest inveniri; sed ideo super nivem dixit, quia spiritualis 172 anima longe supra corpora mundata resplendet. Quae figura dicitur hyperthesis, id est superlatio; cum aliquam rem opinione omnium notam sententia
Abbreviated transcription (Latin):
Primum ut agnosceret eum habere
filium: deinde ut ipsum nosset ex
suo semine in carnis assumptione
uenturum. ut passioni᷑ quoq fut᷑a
p̃diceret. ⁊ resurrectioni gloriam
nuntiar& Et unde ñ se dicit debuisse pee¬
care: cum talla meruisset agnoscere. s¬
scã simplicitaᷤ. Qiis tantum suȩ desensi¬
one studere potuit. quantum iste in
ꝓpria condempnatione laborauit: Ca
arguinentum dicit᷑ a caust᷑. Dicit enim
post tot collata beneficia. ad talia se non
tus. in secundam part̾e. miscđia domini
ꝯfisus erigit᷑: ne quod omnibus peccatiᷤ
ẽ grauius. de clem̃tia omnipotentis añi
desperasse uidcret᷑ ysopus quamus
sit herba paruissima: radicibus suis
saxorum fertur iuscera penetrare. hec
int̾nis. nominũ sauciatis probatur
accõmoda Et in libro leuttico. im mo¬
lato sangune. intincta. supͣ leprosum
corpus septies solebat aspergi: S ignificãs
p̃tioso sanguine dñi saluatort̾ macu¬

Expanded text:
Primum ut agnosceret habere Primum ut agnosceret habere eum filium, deinde ut ipsum nosset ex suo semine in carnis assumptione venturum, ut passionis quoque futura praediceret et resurrectionis gloriam nuntiaret. Et deinde non se dicit debuisse peccare, cum talia meruisset agnoscere. sancta simplicitas! quis tantum suae defensioni studere potuit, quantum iste in propria condemnatione laboravit? Quod argumentum dicitur A causis. Dicit enim post tot collata beneficia, ad talia se non tus, in secundam partem misericordia Domini confisus erigitur, ne, quod omnibus peccatis est gravius, de clementia omnipotentis Domini desperasse videretur. Hyssopus quamvis sit herba parvissima, radicibus suis saxorum fertur viscera penetrare. Haec et internis hominum sauciatis probatur accommoda. Et in libro Levitico, immolato sanguine intincta, supra leprosi corpus septies solebat aspergi : significans pretioso sanguine Domini Salvatoris macu