comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominib quos dedisti michi.
Quid est reuelatio nominis
nisi aspiratio cognitionis: eͤ
ipse aliis nom̃ reuelauit cim ip̾e
cognit᷑onẽ ñ hũit: absit. Rur
u̾tatis quem ego mittam uob̾
docebit uos omẽm u̾itatem. Qr̃
pͥus ipse ab illo sp̃t u̾itatis õem
ueritatem magist᷑ ñ didicit. ꝗͦ
addocendam om̃em ueritatem
minib fidelib ꝓut uoluit dis¬
tribuit. & plenitudinem ipse
retinuit. Aliis eũ infudit. sed
eumase non effudit. Alios re¬
plens se n᷑ euacuans. se nꝰ minu¬
ens. & alios ditans. Ergo quod
& ne assertioni ur̃ȩ contraire
uideant᷑. qualit̾ intelligenda si¬
ue det᷑minanda sint. demonst᷑¬
iungendum ẽẽ putatis. ne si
forte sine temꝑamento istoom¬
nia ꝓrsus quȩ dĩtatis sunt eã
hr̃e dixerimus. creaturȩ quȩ
que t̾minum habet immensi
it. incommutabilitatem.&. cȩt̾a
quȩ soli diumȩ naturȩ compe¬
tere noscunt᷑. tͥbuere uideam᷑.
S hec det̾mmatio quamuis ñ
ommino refutanda uideatur.

Expanded text:
hominibus quos dedisti mihi . Quid est revelatio hominis, nisi aspiratio cognitionis? Ergo ipse aliis nomen revelavit, cujus ipse cognitionem non habuit? Absit! Rurslle veritatis, quem ego mittam vobis, docebit vos omnem veritatem . Quare prius ipse ab illo Spiritu veritatis omnem veritatem magister non didicit, quem ad docendam omnem veritatem minibus fidelibus prout voluit distribuit, et plenitudinem ipse retinuit. Aliis eum infundit, sed eum a se non effudit; alios replens, se non evacuans; se non minuens, et alios ditans. Ergo quod et ne assertioni vestrae contraire videantur qualiter intelligenda sive determinanda sint demonstrjungendum esse putatis, ne si forte sine temperamento isto omnia prorsus quae deitatis sunt, eam habere dixerimus, creaturae quae quae termimum habet immensitit, incommutabilitatem et caetera quae soli divinae naturae competere noscuntur, tribuere videamur. Sed haec determinatio, quamvis non omnino refutanda videatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dice debuni. Quid÷ corporalit̾
habitat: Unum fact᷑a ẽ cum
illa in qua habitat. & ꝑ illam
unum &e cum illo in quo illa
habitat. Quomͦ unu̾s Non uer¬
sibilitate nat᷑e. s unitate ꝑsonȩ.
Unaꝑsona. ñ una c̃ẽntia. Ergo
incorporata ẽ diumitas habita¬
culo suo. cui plenitudinem in¬
fudit. u̾itatem sociauit. Sap̾ia
ȩdificauit sibi domũ. excidit
columpnas septem. Quales
Requiescet suꝑ eũ sp̃s domini.¬
tus consiliĩ & fortitudinis sp̃c
scientiȩ & pietatis. & repleũ
eũ sp̃s timoris dm̃. Ecce colũ¬
pnȩ septem in domo sapienti¬
e. Excidit columpnas septem.
unde excidit: De monte ex¬
cidit. de quo monte: Demon¬
te umbroso & condenso. de qͦ¬
monte diuinȩ maiestatis. Exci¬
dit columpnas septem. Exci¬
dit.s ñ abscĩdit. accepit. s ñ
abstulit. Columpnas de mon¬
te excĩsas in edificiũ domũpo¬
sunt. ectamen mont̾ẽ ñ miniit.
& qͥd mirũ si sapientia ad fab̾¬

Expanded text:
dicere debui. Quid est corporaliter dicere debui. Quid est corporaliter habitat? Unum facta est cum illa in qua habitat, et per illam unum etiam cum illo in quo illa habitat. Quomodo unum? Non versibilitate naturae, sed unitate personae; una persona, non una essentia. Ergo incorporata est divinitas habitaculo suo, cui plenitudinem infundit, veritatem sociavit. Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Quales? Requiescet super eum Spiritus Domini,us consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis; et replebit eum spiritus timoris Domini . Ecce columnae septem in domo sapientiae. Excidit columnas septem. Unde excidit? De monte excidit; de quo monte? De monte umbroso et condenso. De q? Divinae majestatis excidit columnas septem. Excidit, sed non abscidit. Accepit, sed non abstulit. Columnas de monte excisas in aedificium domus posuit, et tamen montem non minuit. Et quid mirum, si sapientia ad fabr
Abbreviated transcription (Latin):
ipsaplenitudo sapiȩ incorporata
erat: In quio ait habitat om̃is
plenitudo diumitatis corporalit᷑.
de quo hoc dirit: Nonne de .ꝓͦ..
xp̃o. Caro. anima. diuinitas. Qund
gͦ habitat in quo: Aut diuim¬
tas in diuinitate. aut diuinitas
in anima. aut diuinitas incarne.
S quid ẽ diumitas habitat in
diuinicate: Numqͥo hoc aut
congruum erat dicẽ. aut necessa¬
riũ audire: Ergo in humanitate
xp̃i habitat plenitudo diunita¬
tis xp̃i. Quod si plenitudo diui¬
nitatis xp̃i. gͦ & plenitudo sap̃iȩ
tlĩ. Quid em̃÷ diuinitas. xp̃i. nisi
sapientia dĩ: Ergo plenitudo
sap̃iȩ dĩ habitat in humanitate
xp̃i. Ubi: in carne aut mnaĩa᷑
Aut simul in carne & in anima.
habitaret. & ñ habitaret inaĩa᷑
absit. Sedes sapientiȩ anima ĩti.
& domus sapĩȩ anima xp̃i. Et qͥd
Amplius dic̾e debui. si amplius
dic̾e potui. Quia eniꝰ sap̃ia inea
habitat idõ domus agri. s quia
corporalit᷑ habitat. ido amplius

Expanded text:
ipsa plenitudo sapientiae incorporata ipsa plenitudo sapientiae incorporata erat? In quo, ait, inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . De quo hoc dixit, nonne de ChristChristo. Caro, anima, divinitas. Quid ergo habitat in quo? an divinitas in divinitate, an divinitas in anima, an divinitas in carne? Sed quid est, divinitas habitat in divinitate? Nunquid hoc aut congruum erat dicere, aut necessarium audire? Ergo in humanitate Christi habitat plenitudo divinitatis Christi. Quod si plenitudo divinitatis Christi, ergo et plenitudo sapientiae Dei. Quid enim est divinitas Christi nisi sapientia Dei? Ergo plenitudo sapientiae Dei habitat in humanitate Christi. Ubi? in carne an in anima, an simul in carne et in anima? habitaret, et non habitaret in anima. Absit! Sedes sapientiae anima justi, et domus sapientiae anima Christi. Et quid Amplius dicere debui, si amplius dicere potui; quia enim sapientia in ea habitat, ideo domum dixi, sed quia corporaliter habitat, ideo amplius
Abbreviated transcription (Latin):
entes dicimus. istã sap̃iam
cogitemus. & ipsam solã eẽ
credamus. qua sapiunt quę¬
cunq rõnales mentes uim
intelligendi atq disc̾nend
ꝑceꝑunt. Hec ẽ inquit in¬
ta eterna. ut cognoscant
ce soltm nerũ dm̃ & quẽ misisti ihe¬
sum xp̃m. Cognitio itaq di uita
ct̾na est. & quid ẽ cogitio di:
Num qͥd accidensꝰ Ergo amor
dĩ accidens est. & b̃itudo accidets
ẽ. & in accidentib ÷ beatitudo
nĩa. Quare ñ magis ds̃ sit b̃itudo
nr̃a Ipse sapientia qua cognosci¬
mus. ipse amor quo diligimus. ip̃e
gaudiũ quo exultamus. Ergo u¬
nasap̃ia ẽ qua om̃s sapiunt. nec
tñ uno mͦ sapiunt. qͥa participan¬
do sapiunt. Quod si om̃s hac sa¬
pientia sapiunt qͥcimq sapiunt.
multomagis hac sap̃ia sapuit illa
anima que ipsi sap̃ie unita fuit.
Quȩ ñ sorte participationis erilla
uiguit. s pͥuilegio unitatis plem¬
tudinem possedit. Quid enĩde
sapientia minus hab̾e pot̾ at. cu

Expanded text:
entes dicimus, istam sapientiam entes dicimus, istam sapientiam cogitemus, et ipsam solam esse credamus qua sapiunt, quaecunque rationales mentes vim intelligendi atque discernendi perceperunt. Haec est, inquit, vita aeterna, ut cognoscant te solum Deum; et quem misisti Jesum Christum . Cognitio itaque Dei vita aeterna est, et quid est cognitio Dei? nunquid accidens? Ergo amor Dei accidens est, et beatitudo accidens est, et in accidentibus est beatitudo nostra. Quare non magis Deus sit beatitudo nostra? Ipse est sapientia qua cognoscimus, ipse amor quo diligimus, ipse gaudium quo exsultamus. Ergo una sapientia est qua omnes sapiunt, nec tamen uno modo sapiunt, quia participando sapiunt. Quod si omnes hac sapientia sapiunt quicunque sapiunt, multo magis hac sapientia sapit illa anima, quae ipsi sapientiae unita fuit. Quae non sorte participationis ex illa viguit, sed privilegio unitatis plenitudinem possedit. Quid enim de sapientia minus habere poterat, cui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hendit. Lucem comp̃hend̃¬
runt. qui aluice lux factist᷑.
Lucem comp̃henderunt.
qui a luce illuminati sunt.
lucẽ comp̃hendert̃. qͥ eam
lucentẽ suꝑ se in se susceꝑuit.
Comp̃hender̃ similitudine.
non comp̃henderunt eqͣlitate.
Hoc ẽgunũ & uerum lumen
om̃ium sp̃uum rõnaliũ p̃cipu¬
e scõrum. quod illuminat om¬
nem hominera uenientẽ in
hunc mundũ. Quod smne di¬
minutione sui ab om̃ib parti¬
cipat᷑. & cum idem sit inoĩb¬
ñ tñ ab om̃ib eodem modo
ꝑcipit᷑. Ipsum enĩ quicqͥd ÷
totuͣ ÷. & ubiq totũ ÷. nec
minus aut maius in eo ẽ. ectn
minus & magis de illo ꝑcipi¬
unt. om̃s qui scdm conditiõe
suam aut donũ gr̃ȩ largitons
minus ac magis huitis eiꝰdem
cõmunicationis ac participa¬
tionis capaces sunt. Partici¬
patio gͥ alias maior. alias
minor ẽ. participatꝰ aute mũ
aliãs maior aut minor s id̃ ip̃etotͦ.
dicimus. & sapientia sapi¬

Expanded text:
prehendit, lucem comprehendeprehendit, lucem comprehenderunt, qui a luce lux facti sunt. Lucem comprehenderunt, qui a luce illuminati sunt. Lucem comprehenderunt, qui eam lucem super se in se susceperunt. Comprehenderunt similitudine, non comprehenderunt aequalitate. Hoc est ergo unum et verum lumen omnium spirituum rationalium, praecipue sanctorum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Quod sine diminutione sui ab omnibus participatur; et cum idem sit intamen ab omnibus eodem modo percipitur. Ipsum enim quidquid est, totum est, et ubique totum est; nec minus aut majus in eo est, et tminus et magis de illo percipiunt omnes, qui secundum conditionem suam aut donum gratiae largitoris minus ac magis hujus ejusdem communicationis ac participationis capaces sunt. Participatio igitur alias major, alias minor est. Participatus autem non alias major aut minor; sed idem ipse totus dicimus, et sapientia sapi
Abbreviated transcription (Latin):
nis sapientia a do ẽ. & ñ
om̃is sapientia cum dõ ÷:
absit. S omĩs sapĩa ab illo.
& omnis sapientia in illo ẽ.
&. om̃is sapĩa cum illo ẽ. et
semꝑ ÷. Et quid faciemus
de sapientia q̃ accidens ẽ:¬
est. & cũillo fuitsemꝑ. & ẽ ante
ȩuum: Quid gͦ de illa facimꝰ:
Excludamus ab adito sap̃iȩ.
insipientiȩ figmenta. & fan¬
tasias has nescio quales & sõ¬
pnia uana quȩ nobis uere
accidentia st᷑. qͥa nob̾cũ crea¬
ta ñ fuert᷑. Agnoscamꝰ uerã
sapĩam. qua sapimus qͥcumq
sapimꝰ. quicqͥd sapimꝰ. &̃ sĩ eã
ñ sapimus. Ad lucem lucen¬
tem intenebris attendamus.
ne tenebrȩ simus. qͥa lux in
tene bris lucet. & tenebrȩeã
ñ comp̃hendert. & tenebrȩ
inqͥt eam non comp̃hender̃.
immopotius ñ dep̃hender᷑.
Q uomͦ enĩ in comp̃hensibilẽ
comp̃hendẽ potuert & te¬
nebrȩ eam n comp̃hendert.
Nux gͦ qͥd fecit: Lux lucem
comp̃hendit: & quȩ ÷ ista
lux: utiq si lux lucẽ com¬

Expanded text:
nis sapientia a Deo est, et non omnis sapientia cum Deo est? Absit. Sed omnis sapientia ab illo est, et omnis sapientia in illo est, et omnis sapientia cum illo est, et semper est. Et quid facimus de sapientia quae accidens esest, et cum illo fuit semper, et est ante aevum? Quid ergo de illa facimus? Excludamus ab adyto sapientiae insipientiae figmenta et phantasias, has nescio quales et somnia vana, quae nobis vere accidentia sunt, quia nobiscum creata non fuerunt. Agnoscamus veram sapientiam, qua sapimus, quicunque sapimus, quidquid sapimus, etiam si eam non sapimus. Ad lucem lucentem in tenebris attendamus, ne tenebrae simus; quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Et tenebrae, inquit, eam non comprehenderunt; imo potius non deprehenderunt. Quomodo enim incomprehensibilem comprehendere potuissent? Et tenebrae eam non comprehenderunt. Lux ergo quid fecit? Lux lucem comprehendit. Et quae est ista lux? Utique si lux lucem com
Abbreviated transcription (Latin):
& uidit. Uñ hoc ꝓbamus: o
de t̾ra est de terra loquit᷑. qui
de cȩlo uenit suꝑ om̃s ÷ . &. quod
uidit & audiuit hoc testatur.
Ergo uidit. In quo uidit: In
diuinitate aut in humanitate:
forte in diuinitate uidit. inhu¬
manitate enarrauit. Illigͦ qui
audiert̃ in quo uidert̃: Aut
si ñ uiderunt. quare audie¬
runt: Uidit gͦ in diuinitate.
uidit & inhu. manitate tñ ex drui¬
nitate sicut & illi qui audier̃.¬

Expanded text:
bamus? Qui de terra est, de terra loquitur; qui de coelo venit, super omnes est; et quod vidit et audivit hoc testatur . Ergo vidit. In quo vidit? in divinitate an in humanitate? Forte in divinitate vidit, in humanitate enarravit. Illi ergo qui audierunt in quo viderunt? Aut si non viderunt, quare audierunt? Vidit ergo in divinitate, vidit et in humanitate, tamen ex divinitate sunt? et illi quae audieru
Abbreviated transcription (Latin):
ei tñ uniu̾se creat᷑e nec tur¬
pitudo tͣpis ẽ. nec malicia
nocet. nec errorerrat. Lu¬
c& gͦ & illuminat. nec ꝑ
aliud nec ex alio. s hoc qd̾
ipsa ẽ. & quo ipsa lucer oĩb
illuminandis cõmunicandũ
prebet. &. totum ipsa possidet.
audite iteru᷑. Dominus in quit
scͥpt᷑a dat sapientiã. Quamsa¬
p̃iam : Forte aliquod accidens
dat quo nos afficim᷑ ut sapien¬
tes efficiam᷑. Quid enĩ ẽ sap̃ia:
Nonne accidens: Dat gͦ dñs
sapĩam. Quam sapiam: Om̃is
sapientia ã domino do:Bene.
Quia om̃a accidentia ã dño
dõ sunt. a quo sunt om̃a q̃
sunt. Anforte quoddã acci¬
ab ipso ñ ẽ: Omĩs tñ sapienti¬
a ab ipso ẽ. Quomͦ ab ipso ẽ

Expanded text:
ei tamen universae creaturae nec turei tamen universae creaturae nec turpitudo turpis est, nec malitia nocet, nec error errat. Lucet ergo et illuminat, nec per aliud, nec ex alio; sed hoc quod ipsa est, et quo ipsa lucet omnibus illuminandis communicandum praebet, et totum ipsa possidet. Audite iterum: Dominus, inquit Scriptura, dat sapientiam . Quam sapientiam forte aliquod accidens dat quo nos afficimur, ut sapientes efficiamur. Quid enim est sapientia? Nonne accidens? Dat ergo Dominus sapientiam. Quam sapientiam? Omnis sapientia a Domino Deo est . Bene quia omnia accidentia a Domino Deo sunt a quo sunt omnia quae sunt. An forte quoddam acciab ipso non est? Omnis tamen sapientia a Deo est. Quomodo ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
deant. qͥa luix intenebris
lucet. & cenebrȩ eam ñcõ¬
prehendert᷑. Boni uͦ illumi¬
nant᷑ ut eũ uideant a quo
& ꝑ quẽ indent. ut ad eũ
referant. & in eo ament
om̃e quod uident. & eum
ament suꝑ om̃e qd uident.
Om̃s gͦ ꝑ eũ illuminant᷑. qui
uident. s excellentius qͥ eũ
uident. Peum illuminant᷑
qui uident. & ereo illumi¬
nant᷑. qͥa ipse lux ẽ aquoillu¬
minãt᷑. Uñ autẽ lux. illumi¬
naret. si ex semet ipsa m̃llu¬
minaret: Uñ illummnaret.
si id qd̾ ipsa ẽ participandũ
ñ p̃beret: S forte tim̃dũ
ẽ. ne polluat᷑ ab immundo.
ne obscuret᷑ a temebroso:
& indignu̾sit ut ꝓfani̾scm̃.
comqͥnatis impollutũ errã¬
tib uerũ. cõmunicabile di¬
catur. Suꝑfluo ista cogitã¬
tur. qͥ a lux quȩ intenebris
lucz.sic̾ ñ obseurat᷑ a tene¬
broso. sic ñ corrũpit᷑ ã con¬
taminato. intenebris dara.
& int̾ sordes in comqͥnata
ꝑseuerans. Nam cũ om̃a
impsa. & in om̃ib ipsasit.

Expanded text:
deant, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Boni vero illuminantur, ut eum videant a quo, et per quem vident, ut ad eum referant, et in eo ament omne quod vident, et eum ament super omne quod vident. Omnes ergo per eum illuminantur qui vident, sed excellentius qui eum vident. Per eum illumo illuminantur, quia ipse est lux a quo illuminatur. Unde autem lux illuminaret, si ex semetipsa non illuminaret? Unde illuminaret, si id quod ipsa est participandum non praeberet? Sed forte timendum est, ne polluatur ab immundo, ne obscuretur a tenebroso; et indignum sit ut profanis sanctum coinquinatis impollutum, errantibus verum communicabile dicatur. Superfluo ista cogitantur, quia lux quae in tenebris lucet, sicut non obscuratur a tenebroso, sic non corrumpitur a contaminato, in tenebris clara, et inter sordes incoinquinata perseverans. Nam, cum omnia in ipsa et in omnibus ipsa sit,
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis ibi ẽ.&. plemtudo
In quo sunt om̃s chesaurisa¬
pientiȩ & scientie abscondit.
S dicitis. bene. Om̃s thesauri
absconditi sunt. Portat & ñ
uidet. Absit autẽ ab intellectu
nr̃o ut sic sentiamus. S abscõ¬
diti sunt. ñ ut ab eo abscondan¬
tur. s ne ineo ab impiis uide¬
ant᷑. absconditi sunt. ut tp̃r
oportuno ꝓferant᷑. Abscondit
sunt & reconditi sunt. Absõ¬
diti ne ꝑeum indignis aꝑiant᷑.
reconditi. ut in eo digne custo¬
diant᷑. Reconditi sunt neob¬
fuscent᷑. aliqua rubigine pec¬
cator. nec polluantur aliqͣ
sorde cͥminum. aut contagio¬
ne uicior. Reconditi sunt.
uelud inuase fincero. uelud in
habitaculo mundo. ne forte qͥs
ualeat eis maculam ingerere.
& tunc incipiant opprobrium
susti̾e. Apprehendent septem
mulieres uirum unu in die illa
dicentes: panem nr̃m comedemꝰ.
& uestimentis nr̃is oꝑiemurtm

Expanded text:
tudo In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Sed dicitis bene. Omnes thesauri absconditi sunt. Portat et non videt. Absit autem ab intellectu nostro, ut sic sentiamus. Sed absconditi sunt, non ut ab eo abscondantur; sed ne in eo ab impiis videantur. Absconditi sunt, ut tempore opportuno proferantur. Absconditi sunt et reconditi sunt. Absconditi, ne per eum indignis aperiantur. Reconditi, ut in eo digne custodiantur. Reconditi sunt, ne offuscentur aliqua rubigine peccatorum, ne polluantur aliqua sorde criminum aut contagione vitiorum. Reconditi sunt velut in vase sincero, velut in habitaculo mundo, ne forte quis valeat eis maculam ingerere, et tunc incipiat opprobrium sustinere. Apprehendent septem mulieres virum unum in die illa dicentes: Panem nostrum comedemus, et vestimenti
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ habet. &. a do ñ ht̃: Quid
dicemus: d̃s gͦ accidentiañ
creaint. ⁊ alt̃ quidã ẽ creator
sap̃ie. d̾s dator: Ergo dare
sapientiã d̾s potuit. creare
ñ potuit Ergo aliunde ac¬
cepit qđ dedit. & dedit qd̃
sinim non fuit.⁊ acciꝑe potu¬
it quod ñ hũit. Quis hoc di¬
cat. Quis sani capitis hoc
uł in cogitationẽ suã aͣmitat
Qualit̃ gͦ om̃is sapientia ã
domino dõ ẽ Siue qͥa donũ

Expanded text:
e habet et a Deo non habet? Quid dicimus? Deus ergo accidentia non creavit; et alter quidam est Creator sapientiae, Deus dator? Ergo dare sapientiam Deus potuit, creare non potuit? Ergo aliunde accepit quod dedit, et dedit quod suum non fuit, et accipere potuit quod non habuerit. Quis hoc dicat? Quis sani capitis hoc vel in cogitationem suam admittat? Qualiter ergo omnis sapientia a Domino Deo est? Sive quia donum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa factura eiꝰ ab ipso est.
ipso ẽ. & om̃is fubstantia ab
ipso÷: Quid magnũ. quid
nouũ. quid mirum dict᷑um
ẽ. om̃is sapientia ã dño dõ ÷.
si accidens quoddã ab ipsoẽ.
aquo omnis substantia est.
Quomͦ gͦ om̃is sapientia ã
domino do est: Aut qͥa opꝰ
eiꝰ. aut qͥa domim eiꝰ: Sisapi¬
entia creatura ẽ. stulticiaqͥd

Expanded text:
a donum ejus ab ipso est; ipso est; et omnis substantia ab ipso est? Quid magnum? quid novum? quid mirum dictum est? Omnis sapientia a Domino Deo est; si accidens quoddam ab ipso est a quo omnis substantia est? Quomodo ergo omnis sapientia a Domino Deo est? Aut quia opus ejus, aut quia donum ejus? Si sapientia creatura
Abbreviated transcription (Latin):
que illuminat oẽm hominẽ
uemientẽ in hunc mundũ.
irradiat᷑. s ñ om̃s qui ꝑ eum
uident. agnoscunt eũ. Simi¬
lit᷑ lux uera que illuminat
oem hoĩem ueniente in hc
mundũ. cuncꝰtis suꝑfundi¬

Expanded text:
quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. irradiatur, sed non omnes qui per eum vident agnoscunt eum. Similiter lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, cunctis superfundi
Abbreviated transcription (Latin):
Audi quid sequit᷑. Et lux in
tenebris lucet. &. benebrȩ eã
non comp̃henderunt. Quid:
Ltx intenebris lucet qͥd
tenebre faciunt si lux ibi ẽ:
& cenebre eã non comp̃hen¬
derunt. Tamen ipsa luxluc&
& illuminat. s nͨ om̃s eam ui¬
dent. qui uident ꝑ eamAux

Expanded text:
lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Quid est, lux in tenebris lucet? Et quid tenebrae faciunt si lux ibi est? Et tenebrae eam non comprehendunt. Tamen ipsa lux lucet et illuminat, sed non omnes eam vident qui vident per eam.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbor gen̾are solet. quȩ tam̃
tunc magis uenialis fit. cum ꝑ¬
tinax non fuerit. Hanc gͥ nosqͥ
u̾bi cdi tͣttatores. & inqͥsitores u̾ita¬
tisee̾ uidem᷑. si int̾ nos forte ut
assolet aliqñ inuenerunus. citiꝰ
mid ipsum redeamꝰ. ne si ceꝑimꝰ
nr̃a dict᷑a ꝑtinacit᷑ defendere.
aliud putem᷑ sapuisse. Illud q̃d
deanima xp̃i caritas ur̃a ãme
querere dignata ẽ.iampͥdem
int̾ quosdam sapientes uentila¬
tũ fuisse didici. atq ex his qͥd
senserint. qͥb magis credendũ
eẽ existimamꝰ. tum aliis deipsis.
tum ipsis de se referentib ag¬
noui. Ego autc̃ cũ sepiꝰ hac qͣs¬
tione pulsari soleam talem me
ẽẽ ꝓfiteor. qͥ nollem hinc aliqͥd
onc coartor. cũ uideã me & pru¬
dentię ur̃e debere silentiũ. et
bonitati responsũ. Int̾ ħ ipsaae
rei difficultas occurrit. q̃ fortaᷤᷤ¬
sis ñ pot̾it ãme itaut dec et cõ¬
pendiose discuti. cũ egosimod
indicendo tͣnsiero timeã suꝑ¬

Expanded text:
verborum generare solet, quae tamen verborum generare solet, quae tamen tunc magis venialis fit, cum pertinax non fuerit. Hanc igitur nos qui verbi Dei tractatores et inquisitores veritatis esse videmur, si inter nos forte ut assolet aliquando invenerimus citius in idipsum redeamus, ne, si coeperimus nostra dicta pertinaciter defendere, aliud putemur sapuisse. Illud quod de anima Christi charitas vestra a me quaerere dignata est, jam pridem inter quosdam sapientes ventilatum fuisse didici, atque ex illis quid senserint quibus magis credendum esse existimamus, tum aliis de ipsis, tum ipsis de se referentibus agnovi. Ego autem cum saepius hac quaestione pulsari soleam, talem me esse profiteor qui nollem hinc aliquid one coarctor, cum videam me et prudentiae tuae debere silentium, et bonitati responsum. Inter haec ipsa etiam rei difficultas occurrit, quae fortassis non poterit a me ita ut decet compendiose discuti, cum ego si modum in dicendo transiero timeam sup
Abbreviated transcription (Latin):
puto. S narrant qͥq somniasua.
& ea qua pͥmũ ipsi in se opinione
deceptisunt. ptmodũ alios nes¬
cientes seducunt. & sicut beatꝰ
iob amicis suis arrogantib & de
se plusqͣm oportebat p̃sum̃tib
dicit: om̃s iam ñ solũ secũ morit᷑¬
am. s exortam qͦ asc sapientiam
putant. Dignũ gͦ ẽ. ut id ipsum
in nr̃a nos assertione reddat timi¬
dos. qd̾ inunius assertione u̾ita¬
tis cotiam uidemus ẽẽ diu̾sos.
Quia enĩ delonge u̾itas indet᷑.
diu̾sa iudicia parit. & tantũ
de ipsa qͥsq pocest. qͣntũ ipses.
In nob quippe ẽ. qd̃ de rerum
cognitione ꝑcipimus. & eomͦ
cordis intellectus de his quȩ ertͣ
sunt ad u̾itatem iudicat. quo
se int̾ius ammus in rep̃sentati¬
one figurat. Uñ necesse ẽ. ut
dum mens int̾ius corrupta pͣ¬
ue afficit᷑. intellectus qͦ iniudi¬
cio eoꝵ que foris sunt decipiat᷑.
Hec ipsa ẽ causa quȩ etiã aliqñ
inunitate sensuũ controu̾siam

Expanded text:
puto. Sed narrant quinque somnia sua, puto. Sed narrant quinque somnia sua, et ea qua primum ipsi in se opinione decepti sunt postmodum alios nescientes seducunt. Et sicut beatus Job amicis suis arrogantibus et de se plusquam oportebat praesumentibus dicit , jam non solum secundum morituram, sed exortam quoque a se sapientiam putant. Dignum ergo est ut idipsum in nostra nos assertione reddat timidos, quod in unius assertione veritatis tot jam videmus esse diversos. Quia enim de longe veritas videtur, diversa judicia parit; et tantum de ipsa quisque potest, quantum ipse est. In nobis quippe quod de rerum cognitione percipimus, et eo modo, cordis intellectus de iis quae extra sunt ad veritatem indicant, quo se interius animus in repraesentatione figurat. Unde necesse est, ut dum mens interius corrupta prave afficitur, intellectus quoque in judicio eorum quae foris sunt, decipiatur. Haec ipsa est causa quae etiam aliquando in unitate sensuum controversiam
Abbreviated transcription (Latin):
RUDANIT ACRELA¬
gioso uerbi diuini inter
cȩt̾os & p̃cet̾is scrutatori.
s. H. peocator. Aliquotiens ac¬
cidisse comperi. ut in rerũdiffi¬
ciliũ tractatione. aut insipienti¬
a relatoris auditorem corrũꝑz.
aut temeritas auditoris relato¬
rem infamaret. Quaꝓpt᷑ ȩque
cauendũ mͥuidet᷑. ut potissimũ
illic ubi sine ꝑiculo aliud senti¬
ri non potest. nec facile nr̃a
p̃sumamus asserere. necaliena
temere iudicare. Noui enim
quanta ut dicit beatus ang̾¬
timis. somnia cor humanũ pa¬
riat. atq eo iudicio quo ĩ sui
cognitione fallit᷑. cȩt̾a qͦ quȩ
pret̾ ipsum sunt ñ recte con¬
spicat᷑. Quid enĩ hoc eẽ pusa¬
tis qd̃ dererum u̾itate tam di¬
uersa sentire solent homines:
Numqͥd ñ una ẽ uerita se Eue
ut int̾im de dõ taceamus. quidẽ
qd̃ dialectica tot diu̾sas & tam
adu̾sas. ne dicam ꝑu̾sas habet
sententias: Numqͥd om̃s noue¬
runt unũ id quod ẽ. s amore fal¬
lendi diu̾sa finxert: Non sicego

Expanded text:
rudenti ac religioso verbi divini inter caeteros et prae caeteris scrutatori G. Hugo peccator. Aliquoties accidisse comperi, ut rerum difficilium tractatione aut insipientia relatoris auditorem corrumperet, aut temeritas auditoris relatorem infamaret. Quapropter aeque cavendum mihi videtur, ut potissimum illic ubi sine periculo aliud sentiri non potest, nec facile nostra praesumamus asserere, nec aliena temere judicare. Novi enim « quanta, » ut dicit beatus Augustinus, « somnia cor humanum pariat; » atque eo judicio quo in sui cognitione fallitur, caetera quoque quae praeter ipsum sunt, non recte conspicetur. Quid enim hoc esse putatis, quod de rerum veritate tam diversa sentire solent homines? Nunquid nomina est veritas? Ecce ut interim de Deo taceamus quid est quod dialectica tot diversas et tam adversas, ne dicam perversas habet sententias? Nunquid omnes noverunt unum id quod est, sed amore fallendi diversa finxerunt? Non sic ego
Abbreviated transcription (Latin):
se illuminat. erat inquit lux
uera q̃ illuminat oẽm hominẽ
uenientem in hunc mundũ.
Ioħs lux erat. quia uosestis
lur mundi. s uera lux non
erat. qͥa luc̾na erat ardens ⁊
lucens. nec ꝑ semet ipsum
lucens. nec ex semet ipso illu¬
minans. Erat lux uera ꝑsem ⁊

Expanded text:
se. Nam ut erat, inquit, lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Joannes lux erat; quia vos estis lux mundi , sed vera lux non erat; quia lucerna erat ardens et lucens ; nec per semetipsam lucens, et ex semetipsa illuminans, ut lu
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑ dicens. Abraham pater
ur exultauit ut uidẽt diem
meu̾ uidit & gauisus est. Ueri¬
tas enĩ dĩ. redemptio ẽ generis
humani. Hanc enĩ pͥus ꝓmise¬
rat. Quam nimirũ dum pꝰmod̾
ex hibuit. qͥd aliud qͣm se ipsũ
ueracem ostendit: Recte aut᷑
ꝑsapientiã hec ueritas impleta
est. ã qua om̃is u̾itas ẽ. Nec aliũ
ad implendam ueritat᷑e mitten¬
dus furt. nisi is in quo omnis
u̾itatis plenitudo consistit. Be¬
ne gͦ abraham ad diem u̾itatis
exultat. qͥ aimpleri ueritatem
desid̾at. Quam ꝓfecto diem tũc
ꝑ sp̃m uidit. qͣn di filiũ ad re¬
demptionẽ humani generis
incarnem uent᷑um agnouit.
Dicaturgͦ nuntiate de die indi¬
em salutare eius. Diem scdmde
die pͥmo in diem t̾cium. diem
u̾itatis de die timoris in diem
Raritatis. Pmum unus dieserat
dies timoris. Uenit dies alter
res non expulit. Beatidiesisti.
Istis dieb homines impleri
possunt. ubifut᷑is suꝑuenien¬
tibꝰ p̃sentes ñ transeunt. uͥ nũs

Expanded text:
am pater vester exsultavit ut videret diem meum, vidit et gavisus est . Veritas enim Dei redemptio est generis humani. Hanc enim prius promiserat. Quam nimirum, dum postmodum exhibuit, quid aliud quam seipsum veracem ostendit? Recte autem per sapientiam haec veritas impleta est, a quo omnis veritas est. Nec alius ad implendam veritatem mittendus fuit, nisi is in quo omnis veritatis plenitudo consistat. Bene ergo Abraham ad diem veritatis exsultat, quia impleri veritatem desiderat. Quam profecto diem tunc per spiritum vidit, quando Dei Filium ad redemptionem humani generis in carnem venturum agnovit; dicatur ergo: Annuntiate de die in diem salutare ejus. Diem secundum de die primo in diem tertium; diem veritatis de die timoris, in diem charitatis. Primum unus dies erat dies timoris, venit dies alter,res non expulit. Beati dies isti. Istis diebus homines impleri possunt, ubi futuris supervenientibus praesentes non transeunt. Ubi numerus
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Immo uͦ qͥa creatura
est. creatori ñ dico eqͣnda. sed
plus audeo dic̾e. etiã cõꝑanda
non ẽ. Ergo dicitis minorem¬
pientiã qͣm uerbũ. S que so
quid dicimus. cum animani
sapientẽ dicimus. Num qͥdñ
sapientia sapientẽ dicimus :
Quis enim sapiers: si. sapia sa¬
piens non est : Ettam̃ alicer
sapiens ẽ. in quo sapĩa ẽ. alit̃
sapiens ẽ. qui sapientia ẽ. Creat᷑a
sapiens ẽ. qͥa in ipsa sapĩa ẽ. treator
uͦ sapiens ẽ. qͥa ipsae sapientia est.
o sapĩa sapiens: quã ht᷑. aut il¬
la que ipsa ẽ. Creat᷑a autẽ et si
participatione sap̃ie sapiens est.
Erat in qͥt lux uera q̃illuminat
om̃em hominẽ ueniente ĩ hunc
mundũ. Q̾o ẽ uerbũ. nisi sapĩa:
Idem enĩ qͥu̾bũ di a ioħe dicit᷑.

Expanded text:
potuit. Imo vero quia creatura est, Creatori non dico aequanda, sed plus audeo dicere, etiam comparanda non est. Ergo dicitis, minopientiam quam verbum? Sed quaeso quid dicimus, cum animam sapientem dicimus? Nunquid non sapientia sapientem dicimus? Quis enim sapiens est, si sapientia sapiens non est? Et tamen aliter sapiens est in quo sapientia est, aliter sapiens est qui sapientia est. Creatura sapiens est, quia in ipsa sapientia est. Creator vero sapiens est, quia ipse sapientia est. o sapientia sapiens est, quam habet, aut illa quae ipsa est? Creatura autem, etsi participatione sapientiae sapiens est, Erat, inquit, lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quid est Verbum nisi sapientia? Idem e
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ ex corde & sap̃ia exore
ꝓdire dicit᷑. idemẽẽ sapientia
& uerbũ de monstrat᷑. Itaq si
ũbum illuminat. sapientia
illuminat. qͥa nec illum mare
uerbũ pot̾at si sapientia nerat.
Quid enim facit uerbũ sine
sapia: Uerbũ sonat sapienti¬
a illuminat. Nam &e ipsa sapi¬
entia lux ẽ. & ds luxs. qͥa deus
sapĩa ẽ. & cum d̾s illuminat.
sapĩa illuminat. & lux illumi¬
nat. nec alia luce illuminat.
s ealuce quȩ ipsa est. quia d̾s¬
lux ẽ. & uerbum lux ẽ. & sap̃i¬
entia lux ẽ. qͥa u̾bum sapienti¬
a ẽ. & sap̃ia ds ẽ. E rat inquit
lux uera quȩ illuminat oem

Expanded text:
verbum ex corde et sapientia ex ore prodire dicitur, idem esse sapientia et verbum demonstratur. Itaque si verbum illuminat, sapientia illuminat; quia nec illuminare verbum poterat, si sapientia non erat. Quid enim facit verbum sine sapientia? Verbum sonat, sapientia illuminat. Nam et ipsa sapientia lux est, et Deus lux est, quia Deus sapientia est; et cum Deus illuminat, sapientia illuminat, et luce illuminat; nec alia luce illuminat, sed ea luce quae ipsa est; quia lux est, et verbum lux est, et sapientia lux est; quia verbum sapientia est, et sapientia Deus est. Erat, inquit, lux vera quae illumi
Abbreviated transcription (Latin):
s ut discretio ꝑsonaꝵ indiftin¬
ctione oꝑm ualeat intelligi.
Quando gͦ om̃potentia di consi¬
data in ammirationem cor nr̃m
excitat. dies patris est. Qñ uͦ sapi¬
entia di inspecta agnitione ue¬
ritatis cor nr̃m illuminat. dies
filii est. Qñ autẽ benignitas di
attenta ad amorem cor nr̃m in¬
flammat dies sp̃s scĩ est. Potẽ¬
tia terret. sapientia illuminat.
benignitas letificat. In die po¬
tentiȩ ꝑtimorem morim᷑. Indie
sapientiȩ ꝑ contemplationem
ueritatis astrepitu huiꝰ mũdi¶
sepelim᷑. In die benignitatis
ꝑ amorẽ & desid̾ium et̾norũ
bonoꝵ resurgimus. Idõ enĩ
xp̃c sexto die mortuus ẽ. septi¬
mo die in sepulchro iacuit. oc¬
tauo die resurrexit. ut simili
mͦ pͥmũ potentia in die suo
ꝑtimorem nos a carnalib de¬
sidiis foris occidat. dem̾ sapi¬
entia in die suo intus in abs¬
condito contemplationis
sepeliat. postremo benigni¬
tas in die suo ꝑ desid̾rum diumi
amoris unuificatos exurgere

Expanded text:
discretio personarum in distinctione operum voleat intelligi. Quando ergo omnipotentia Dei considerata in admirationem cor nostrum excitat, dies Patris est. Quando vero sapientia Dei inspecta agnitione veritatis cor nostrum illuminat, dies Filii est. Quando autem benignitas Dei attenta ad amorem cor nostrum inflammat, dies Spiritus sancti est. Potentia terret, sapientia illuminat, benignitas laetificat. In die potentiae per timorem morimur. In die sapientiae per contemplationem veritatis a strepitu hujus mundi sepelimur. In die benignitatis per amorem et desiderium aeternorum bonorum resurgimus. Ideo enim Christus sexta die mortuus est, septimo die in sepulcro jacuit, octavo die resurrexit, ut simili modo primum potentia in die suo per timorem nos a carnalibus desideriis foris occidat, deinde sapientia in die suo intus in abscondito contemplationis sepeliat; postremo benignitas in die suo per desiderium divini amoris vivificatos exsurgere
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. duab nat᷑is. ditima scił
atq humana. in do & homine
tate. carne & anima. sine seꝑa¬
tione discretis. sine confusiõe
sociatis. de illa inqͣm anima. qͣ
mediante uerbũ caro factũ :. et
habitauit in nob̃: queritis utr̾u
equalem cũ diuinitate scientiã
habuerit. Adicitis etiã. qͥasuilla
anima q̃ qͣmuis creatͥcinat᷑e ĩ effa¬
bilit᷑ unita fuerat. indubitant᷑
cñ creat᷑a erat. equalem cũ diui¬
nitate scientiã hũit. tc̃ nimirũ
creat᷑a creatori equalis fuit. Nõ
posse aut̃ creatori factãm suã in
eqͣlitate comꝑabilem fieri. et si
potuerit in consortiũ unitatis
assinm. Longe aliud ẽẽ uniri
dignatione. & comꝑari maiesta¬
te. Multa sunt alia q̃ in hunc
modũ fortasse absurda ostende
potiustis. S ego sic unã uob̃cũ
falsa refellere cupio.sicut uera
ꝓfiteri. Quomͦ enim ds ĩ menfꝰ
eẽt. si ad eiꝰ equalitatẽ aliqͣ qͣm¬
lib excellens. qͣmlib& singłariᷤᷤ
creat᷑a ꝑting̾et: Magnus in qͥt¬

Expanded text:
duabus naturis, divina scilicet atque humana, in Deo et homine nitate, carne, et anima; sine separatione discretis, sine confusione sociatis. De illa inquam anima, qua mediante Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; quaeritis utrum aequalem cum divinitate scientiam habuerit. Adjicitis etiam, quod si illa anima quae, quamvis creatrici natdubitanter tamen creatura erat, aequalem cum divinitate scientiam habuerit, tunc nimirum creatura Creatori aequalis fuit: non posse autem Creatori facturam suam in aequalitate comparabilem fieri, etsi potuerit in consortium unitatis assumi. Longe aliud esse uniri dignatione et comparari majestate. Multa sunt alia quae in hunc modum fortasse absurda, ostendere potuisti. Sed ego sic una tecum falsa refellere cupio, sicut vera profiteri. Quomodo enim Deus immensus esset, si ad ejus aequalitatem aliqua quamlibet excellens, quamlibet singularis creat
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. potius debemus amare.
ubi lucem non sequunt᷑ tene¬
bre. uͥ eterni solis splendore
illuminantur oculi nr̃i ĩtiores
cordis mundi. De hiis diebus
psalmista cecmit. nuntiate de
die indiem salutare eiꝰ. Qͥ d est
interp̃tat᷑ iħc hoc ẽ salutaris. Q
idõ salutaris dicit᷑. qͥaꝑeñ ħo¬

Expanded text:
sunt potius debemus amare, sunt potius debemus amare, ubi lucem non sequuntur tenebrae, ubi aeterni Solis splendore illuminantur oculi interiores cordis mundi. De his diebus Psalmista cecinit: Annuntiate de die in diem salutare ejus . Quid est interpretatur Jesus, hoc est salutaris. Qui ideo salutaris dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
De Karitate item dictũ:. qui¬
a karitas nunqͣm excidit. Boni
di es isti qui nunqͣm tͣnseunt.
nam dies illi mali sunt. qui ñ
solum ñ ꝑmanent semꝑ. s nec
ad modicum stare possunt.
dies sunt quos dedit gr̃a. de illis
dieb dixit ꝓpħ a. In dieb meisin¬
tͥS illos dies suos uocat. qͥa
alios dies ñ amat. Sicut ihere¬
mias dicit.domine diem hoĩs
ñ desidãui. tuscis. Isti sunt dies
qͥb plenus fuit iob. de qͦscͥptũ
ẽ. qͥa mortuus ẽ senex. plenusq
dierum. Nam de aliis diebus
plenis eẽ ñ pot̾at. qͥ transacti.
iam non erant. Illos dies qͥ foris
sunt. solos.mali nouerunt. bo¬
ni uͦ qͥiam int̾nos dies uidere
meruerunt. eos quiforis sunt.
non solum nõ diligunt. s &̃
maledicunt. Pereat inquit
beatus iob dies in qua natꝰ sũ.
⁊ nox in qua dictum ẽ conce¬
ptus est homo. dies ille u̾tat᷑
in tenebras. & ñ requirat eũ
deus desuꝑ. & ñ illustretur
lumine. Illos gͦ dies qͥ intus

Expanded text:
De charitate item dictum est: quiDe charitate item dictum est: quia charitas nunquam excidit . Boni dies isti qui nunquam transeunt. Nam illi dies mali sunt, qui non solum non permanent semper, sed nec ad modicum stare possunt. dies quos dedit gratia. De illis diebus dixit Propheta: In diebus meis in illos dies suos vocat, quia alios dies non amat. Sicut Jeremias dicit: Domine, diem hominis non desideravi, tu scis . Isti sunt dies quibus plenus fuit Job, de quo scriptum est, quia mortuus est senex et plenus dierum . Nam de aliis diebus plenus esse non poterat, qui transacti jam non erant. Illos dies qui foris sunt, solos mali noverunt; boni vero qui jam internos dies videre meruerunt, eos qui foris sunt non solum non diligunt, sed etiam maledicunt. Pereat, inquit beatus Job, dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo. Dies ille vertatur in tenebras, et non requirat eum Deus desuper, et non illustret lumine . Illos ergo dies qui intus
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd tenebre nisi nox. & si¬
cut oculus corporis hab&e
diem suam & nocꝰtem suã. ita
quoq oculus cordis habet diẽ
suam & noctem suã. Tresgͦ diẽ
sunt inuisibilis lucis. qͥb int̾ũ
spiritalis uitȩ cursus distingui¬
tur. Primus dies ẽtimor scđs
ẽ u̾itas. t̾ciꝰ dies ẽ karitas. Pͥmus
dies solemsuũ ht̃ potentiam.
scs dies solem suũ ht̃ sap̃iam.
t̾cius dies solemsuũ habet be¬
ngnitatem. Potentia ad pr̃em.
Sapientia ad filiũ. Benignitas
ꝑtinet ad sp̃m scm̃. Alii sunt di¬
es nr̃i quos habemus ext̃ius.
alii quos int̾ius habemus. dies
nr̃i ext̾iores etiã cum nolumꝰ tran¬
seunt. dies uͦint̾ior es si uolumtĩ
ꝑmanere inȩt̾num possunt. Nã
de timore dñi dicit᷑. quia in scłm¬
scłi ꝑmanet. de u̾itate qͦ dubiũ
& sin hac uita incipiat. tunc
tñ plena & ꝑfecta in nob̾ erit.
cum ip̃se qͥ est u̾itas pꝰ huiꝰ uitȩ
t᷑minũ manifestus apparebit.

Expanded text:
et quid tenebrae nisi nox. Et siet quid tenebrae nisi nox. Et sicut oculus corporis habet diem suam et noctem suam, ita quoque oculus cordis habet diem suam et noctem suam. Tres ergo dies sunt invisibilis lucis, quibus interius spiritualis vitae cursus distinguitur. Primus dies est timor, secundus est veritas, tertius est charitas. Primus dies solem suum habet, potentiam; secundus dies solem suum habet, sapientiam; tertius dies solem suum habet, benignitatem. Potentia ad Patrem, sapientia ad Filium, benignitas pertinet ad Spiritum sanctum. Alii sunt dies nostri quod habemus exterius, alii quos interius habemus. Dies nostri exteriores, etiam cum nolumus, transeunt; dies vero interiores, si volumus, permanere in aeternum possunt. Nam de timore Domini dicitur quod in smanet . De veritate quoque dubium etsi in hac vita incipiat, tunc tamen plena et perfecta in nobis erit, cum ipse qui est veritas post hujus vitae terminum manifestus apparebit.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ds largiri dig¬
natus ẽ. de insibilib ad in¬
uisibiliũ cogintionẽ ꝑuemi¬
mus. numo iam mens nr̃a
ad semet ipsam redeat. & qͥd
Quid enĩ nob ꝓdest sim do
cognoscimꝰ maiestatiscelsitu¬
dinẽ. & nullã nob inde colli¬
gimꝰ utilitatẽ: S ecce dum de
illo intimo diuinȩ contempla¬
tionis secreto reuertim᷑. quid
nob̾cũ afferre pot̾imus: Qͥd
nͥ lucẽ. de regione lucisuem
uenimꝰ. ad fugandas nr̃as te¬
nebras nob̾cũ lucẽ apportemꝰ.
& qͥsscire pot̾it qd̾ ibi fuimuᷤ.
si illuminati ñ redimuse appa¬
reat gͦ qd̾ ibi fuimꝰ. appareat
qͥd ibi uidimus. Si ibiuidimꝰ
potentiã.apportemꝰ lucẽ diui¬
ni timoris. si ibi uidimꝰ sap̃iã.
apportemus lucẽ ueritatis. si
ibi uidimus benignitatem
apportemꝰ lucẽ dilect̾ionis.
Potentia torpentes adamorẽ
ęxcitet. sapientia ignoranti¬
e tenebris cecatos illuminet.
benignitas. frigidos calore
Raritatis inflammet. Uide¬
ce queso qͥd luxsit. nisi dies

Expanded text:
tum Deus largiri dignatus est de visibilibus ad invisibilium cognitionem pervenimus, nunc jam mens nostra ad semetipsam redeat et quid Quid enim nobis prodest, si in Deo cognoscimus majestatis celsitudinem, et nullam nobis inde colligimus utilitatem? Sed ecce, dum de illo intimo divinae contemplationis secreto revertimur, quid nobiscum afferre poterimus? quid nisi lucem de regione lucis venvenimus, ad fugandas nostras tenebras nobiscum lucem apportemus. Et quis scire poterit quod ibi fuimus, si illuminati non redimus? Appareat ergo quod ibi fuimus, appareat quod ibi vidimus. Si ibi vidimus potentiam, apportemus lucem divini timoris. Si ibi vidimus sapientiam, apportemus lucem veritatis. Si ibi vidimus benignitatem, apportemus lucem dilectionis. Potentia torpentes ad amorem excitet; sapientia ignorantiae tenebris caecatos illuminet; benignitas frigidos calore charitatis inflammet. Videte, quaeso, quid lux sit, nisi dies;
Abbreviated transcription (Latin):
WERItIS DE ANM A
Exp̃i. id. ẽ. de illo rationa¬
lispu. quihumanãin
xp̃o homine carnem uegetauit.
quẽ u̾bũ cum carne ipsa. & in
carne ipsa sibi inunitate ꝑsonȩ

Expanded text:
eris de anima Christi, id est de illo rationali spiritu, qui humanam in Christo homine carnem vegetavit, quem Verbum cum carne et in carne ipsa sibi in unitatem personae
Abbreviated transcription (Latin):
surrerꝰtio. Primus diesẽtimor.
diestimoris ẽ dies potentiȩ.
dies patris. dies u̾itatis ẽ dies
sapientiȩ. dies filii. dies ka¬
ritatis ẽ ddies benignitatis.
dies sp̃c scĩ. dies quidempa¬
tris. &. dies filii. & dies sp̃c
sciꝰ inclaritate diuinitatis
unus dies e. s in nr̃e mentis
illum inatione quasi alrũ diẽ
pat᷑. alium filius. atq aliũ ht¬

Expanded text:
surrectio. Primus dies est timosurrectio. Primus dies est timoDies timoris est dies potentiae, dies Patris; dies veritatis est dies sapientiae, dies Filii; dies charitatis est dies benignitatis, dies Spiritus sancti. Dies quidem Patris, et dies Filii, et dies Spiritus sancti, in claritate divinitatis unus dies; sed in nostrae mentis illuminatione quasi alium diem Pater, alium Filius, atque alium h
Abbreviated transcription (Latin):
& suscitat̾nt. audiuimus & ga¬
uisi sumus. S dignum ualde ẽ
uit recompensemus eibñficiũ
suum. &. quemadmodũ nos in
pso teia die resurgente resur¬
reximus. ita & nos ꝓ ipso ⁊ ꝑipsũ
t̾ria die resurgentes. eum resur¬
gere in nobis faciamꝰ. Nec cre¬
dendũ: quin a nob̾ sibi ipse ue¬
lit retͥbui. qđ pͥoripse nobisuo¬
luit imꝑtiri. Sicut gͦ ipse ut
nr̃ãm in se & ꝑ se salutẽ oꝑaret᷑
tres dies hab̾e uoluit. ita& no¬
bis ut nr̃am in nob̃ ꝑ ipsũ salutẽ
oꝑem̃. tresdies dedit.S qr
illud qd̃ in ipso gestum ẽ. ñ tm̃
remediũ. s & exemplũ fuit. &
sacram̃tum. oportuit ut uisi¬
bilit᷑ foris fieret. quatmꝰ illud
qd̃ in nobis inuisibilit̾ fieri de¬
buit significaret. Dies geius
extrinsecus fuert̃. nr̃i dies intͥn¬
secus querendi sunt. Tresergo
dies habemus intrinsecꝰ. quib
illuminat᷑ animanr̃a. Ad pri¬
mum diem mors ꝑtinet. ad se¬
cundũ sepult᷑a. ad t̾c̃ium re¬

Expanded text:
et suscitaverit, audivimus, et gaet suscitaverit, audivimus, et gavisi sumus. Sed dignum valde est, ut recompensemus ei beneficium suum; et quemadmodum nos in ipso tertia die resurgente resurreximus, ita et nos pro ipso et per ipsum tertia die resurgentes, eum resurgere in nobis faciamus. Nec credendum est quin a nobis sibi ipse veli retribui, quod prior ipse nobis voluit impertiri. Sicut ergo ipse ut nostram in se et per se salutem operaretur, tres dies habere voluit ita et nobis ut nostram in nobis per ipsum salutem operemur, tres dies dedit. Sed quia illud quod in ipso gestum est non tantum remedium, sed etiam exemplum fuit et sacramentum, oportuit ut visibiliter foris fieret; quatenus illud quod in nobis invisibiliter fieri debuit significaret. Dies ergo ejus extrinsecus fuerunt, nostri dies intrinsecus quaerendi sunt. Tres ergo dies habemus intrinsecus, quibus illuminatur anima nostra. Ad primum diem mors pertinet, ad secundum sepultura, ad tertium re
Abbreviated transcription (Latin):
nequaqͣm possent. si nullomͦ
agnosc̾e̾nt. Iam gͦ aliqͥd lucis
erat agnitio. iam dies erat. s
necdum clarus. qͥa pecc̃i adhuc
tenebris caligabat. Uenit gͦ
dies u̾itatis. dies salutaris. qͥ
peceatũ destruerer. c larnatẽ
prioris diei illuminaret. & timo¬
iem ñ colłet. s in meliꝰcõmutar
s necdum plena erat claritasdo
uobis dicẽ. s ñ potestis portare
tis. docebit uos oẽm ueritatem.
& bona reformaret.Ex ce tresdieͤ
sunt. dies timoris. qͥ manifestat
malum. diesu̾itatis qͥ aufert ma¬
lum. dies karitatis qui restituit
bonum. Dies ueritatis clarificat
diemtimoris. dies karitatiscla¬
rificat & diem timoris & diem
u̾tatis. ddonec ꝑfec̾ta fuerit kari¬
tas. & ꝑfecte manifestet᷑ omnns
uentas. & timor pene tͣnͣseat ĩ
timorem reu̾entie. Nuntiate
gͦ de die indiem salutare eitis.
de his dieb loquut᷑ ẽ osee ꝓpħa
dicens. Uiuificabit nos post
duos dies. & indie t̾cia suscita¬
mortuis in se nos uiunficauerit

Expanded text:
re possent, si nullo modo agnoscerent. Jam aliquid lucis erat ipsa agnitio; jam dies erat, sed necdum clarus; quia peccati adhuc tenebris caligabat. Venit ergo dies veritatis, dies salutis, qui peccatum destrueret, claritatem prioris diei illuminaret, et timorem non tolleret, sed in melius commutaret. Sed necdum plena erat claritas dovobis dicere, sed non potestis portare tis, docebit vos omnem veritatem .  bona reformaret. Ecce tres dies sunt: dies timoris, qui manifestat malum; dies veritatis, qui aufert malum; dies charitatis, qui restituit bonum. Dies veritatis clarificat diem timoris; dies charitatis clarificat et diem timoris et diem veritatis; donec perfecta fuerit charitas, et perfecte manifestetur omnis veritas, et timor poenae transeat in timorem reverentiae. Annuntiate ergo de die in diem salutare ejus . De his diebus locutus est Osee propheta, dicens: Vivificabit nos post duos dies: in die tertia suscita surgens, a mortuis in se nos vivificaverit
Abbreviated transcription (Latin):
la sic ãfalsitatis contagione
aliena inueniuntur. ut nicħ
ueritati contrariũ continere
ꝓbentur. Scripturȩ diuinȩ
sunt. quas acatholicȩ fidicul¬
torib editas. auctoritas unu̾¬
salis eccłiȩ. ad eiusdem fidei
corroborationem in nume¬
tandas recepit. ⁊ legendas re¬
tinuit. Sunt p̃terea alia qͣm
plurima opuscula a religio¬
sis uiris ⁊ sapientib diu̾sis
temporib conscripta. quae
licet auctoritate uniũsalis
ȩccłiȩ ꝓbata non sint. tamen
qͥa afide catholica non dis¬
crepant.⁊ ñ nulla etiã utilia
docent. int̾ diuina cõputant᷑
eloquia. Quȩ fortasse enum̃¬
ando meluis quam diffini¬
endo ostendimus. De or dine

Expanded text:
la sic a falsitatis contagione la sic a falsitatis contagione aliena inveniunt, ut nihil veritati contrarium continere probentur. « Scripturae divinae sunt, quas a catholicae fidei cultoribus editas, auctoritas universalis Ecclesiae ad ejusdem fidei corroborationem in numetandas recepit, et legendas retinuit. Sunt praeterea alia quam plurima opuscula a religiosis viris et sapientibus diversis temporibus conscripta, quae licet auctoritate universalis Ecclesiae probata non sint, tamen quia a fide catholica non discrepant, et nonnulla etiam utilia docent, inter divina computantur eloquia, quae fortasse enumerando melius quam definiendo ostenderimus. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ diuinȩ appellan¬
dȩ sunt. In libris gentiliũ
multa de ętͣnitate dĩ. & ani¬
marũ immortalitate. de uir¬
tutum p̃miis sempit̾nis pe¬
nisq maloꝵ. satis ꝓbabilira¬
tione scripta inuenimus. qͦs
tali uocabulo indignos esse
nemo dubitat. Rursus uete¬
ris & noui testam̃ti seriem
ꝑcurrentes. totam pene de
p̃sentis uitȩ statu. ⁊ rebus in
tempore gestis contextam
cernimus. raro aliqua de
dulcedine ȩt̃noꝵ bonorũ ce
cȩlestis uitȩ gaudiis manife¬
ste deꝓmi. Tamen has scrip¬
turas diuinas appellare fides
catholica solet.Philosopho¬
rum scripturȩ quasi luteus
paries dealbatus nitore elo¬
quii foris pollent. quȩ si a¬
liquando ueritatis p̃tent
sp̃em. falsa ad miscendo. qͣsi
quodam coiore suꝑducto lu¬
tum erroris oꝑunt. Contra
diuina eloquia aptissime fa¬
uo comparantur. quȩ & ꝓpt̃
simplicitatem sermonis ari¬
da apparent. & intus dulce¬
dine plena sunt. Unde con¬
stat. quia merito tale uoca¬
bulam sortita sunt. quȩ so¬

Expanded text:
andae sunt. In libris siquidem gentilium multa de aeternitate Dei, animarum immortalitate et de virtutum praemiis sempiternis, poenisque malorum, satis probabili ratione scripta invenimus, quos tali vocabulo indignos esse nemo dubitat. Rursus Veteris et Novi Testamenti seriem percurrentes, rotam pene de praesentis vitae statu et rebus in tempore gestis contextam cernimus, raro aliqua de dulcedine aeternorum bonorum et coelestis vitae gaudiis manifeste deprimi. Tamen has scripturas divinas appellare fides catholica solet. Philosophorum scripturae, quasi luteus paries dealbatus, nitore eloquii foris pollent. Quae si quando veritatis praetendunt speciem, falsa admiscendo, quasi quodam colore superducto lutum erroris operiunt. Contra, divina eloquia aptissime favo comparantur, quae et propter simplicitatem sermonis arida apparent, et intus dulcedine plena sunt; unde constat quod merito tale vocabulum sortita sunt, quae so