comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emomines exyns qui p̾sentes di¬
uino obsequio m̾e clemicie dep¬
utatisunt ec qui m hac abma u¬
siue dealiis num̾is uł legioni¬
seauia sũ nutu principali ꝑag̾e

Expanded text:
s divino obsequio nostrae clementiae deputati sunt et qui in hac esse uquive de aliis numeris vel legionisequia sine nutu principali peragere
Abbreviated transcription (Latin):
uenumdari passi sũnt. ¶ cmor̃
siue media est capitis diminu¬
tõ. cum ciuitas quitem amitti¬
tur ub̃tas uo retinetur.ꝙ accio¬
it ei cui aque et igni ꝑat̾cictum
fu̾it. urei qui in insulam depor¬
tatus est. ¶Minima capitis dĩ¬
minutio est. cum et ciuitas et li¬
b̾tas retinetur. s status honnĩis

Expanded text:
se venumdari passi sunt. Minor sive media est capitis deminutio, cum civitas quidem amittitur, libertas vero retinetur. quod accidit ei cui aqua et igni interdictum fuerit, vel ei qui in insulam deportatus est. Minima est capitis deminutio, cum et civitas et libertas retinetur, sed status hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ matris fam̃iliam secuntur.
quod aut iex abintestato uocat
aotutelam agnatos. nĩ pñc ht sig¬
nificationem si omni moco nͥfe¬
cit testin is quipot̾at tutores da¬
re. si si quintum ad tutelam ꝑti¬
tus est tutor uiuo testatore deces¬
serit ¶ Set. ⁊ agnãtionis quidem

Expanded text:
n matris familiam sequuntur. Quod autem lex ab intestato vocat ad tutelam adgnatos, non hanc habet significationem, si omnino non fecerit testamentum is qui poterat tutores dare, sed si quantum ad tutelam pertitus est tutor, vivo testatore decesserit. Sed adgnationis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
auinmnu. antur. curet p̾tor ut et
tutores et curatores eo nomme
sat̾ceñt. s ñ ñ est ꝓpet̾uum. nã
tutores testam̃to dati sat̾ oare ñ
cogunturq fites eoꝵ et diuigen¬
ciãm ab ip̃o testatorẽ ꝓta̾ta est.
atem ex inquisitione tutores ur
curatores datisat̾ oar̾e ñ ron̾ant̃
de indempnitate pupiiut ac
olescentis ettunc cũm tutoriur
ꝯtrrgraiori p̾fri ut solus adminis¬
offe̾ns ĩponatur ei et ip̃e solusad¬
mimistret.¶Itaq siꝑse ñ potesti
pete satis a ꝯtutore uracuratore
suo set satis offre d ut electione
uelit satisdarean sat̃ accipere.⁊
Quod sinemo eoꝵ satis offa̾t. siꝗt̾
adscrip̃tum fu̾it acenatore quis
gentum eumu eos quiger̾e ce¬
rent . p̃ torꝑtes sũas int̾pone teb.¬
g itẽoq in płib exi quisitione da¬
tis pbandum est .i. ut maior ps
euge possit ꝑ qm̃ aoministratio
tutores ux curatde es pupurrao
sieciam m eoc qui sattutioner ac¬
cipͣuit subsidiãriam acccem ẽẽ.

Expanded text:
deminuantur, curat praetor, ut et tutores et curatores eo nomine satisdent. sed hoc non est perpetuum: nam tutores testamento dati satisdare non coguntur, quia fides eorum et diligentia ab ipso testatore probata est: item ex inquisitione tutores vel curatores dati satisdatione non onerantur, de indemnitate pupilli vel adulescentis et contutori vel concuratori praeferri, ut solus adminisofferens praeponatur ei et ipse solus administret. itaque per se non potest petere satis a contutore vel concuratore suo, sed offerre debet, ut electionem velit satis accipere an satis dare. quodsi nemo eorum satis offerat si quidem adscriptum fuerit a testatore, quisgendum eum vel eos qui gerere debent, praetor partes suas interponere debet. idem et in pluribus ex inquisitione datis probandum est, id est ut maior pars eligere possit, per quem administratio tetiam in eos qui satisdationem accipiunt subsidiariam actionem esse,
Abbreviated transcription (Latin):
t aut capitis dummuto pͥoris
tatũs ꝯmu̾titio eaꝙ tribus
modis accidit. ¶ Nam aut maxi¬
ma est capitu diminuto aut mi¬
autminiamꝰ. ¶ Mamini aut est̾
capitis immuto cuma̾s simł

Expanded text:
tem capitis deminutio prioris status commutatio, eaque tribus modis accidit: nam aut maxima est capitis deminutio aut miaut minima. Maxima est capitis deminutio, cum aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis eis ꝯunctis cestimonũ
ñ denegamus. ĩmoiquatam
nr̃a. ⁊stitũtione et ħ sp̃alit̾eis cõ¬
cessimus. et multo maghus
qui meoꝵ põtestate sunt. uł ꝗ

Expanded text:
rsonis eis coniunctis testimonium non denegamus, immo in quadam nostra constitutione et hoc specialiter concessimus, et multo magis his qui in eorum potestate sunt, vel qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut ħ ius triꝑtitum eẽ uiteatur
ut testes quitem et eoꝵ p̾sc̃cia
imoꝯ tẽxtu testam̃ti celebrandi
gri iure ciuilidescendant. ¶ Sb̃¬
scͥptiones autem testãtoris ⁊̃ tes¬
tantiũm ex sacrarum ꝯstitõnũ
obsuatione adniteantur sig¬
naciua aũt et nũs testiumex
exnri ꝯstitutione pp̃testam̃tor
sucitatem ut mula fraus ady¬
manum cestãtõris ui testiu
nom nr̃cdis exprimatur etͥdia
Em illius ꝯstitutionis teñorẽ
ꝓcedant. ¶ possunt aut et om̃s
testes und anulo signare testa¬
ad hibi possumt hñcum qui¬
b testam̾ti fac̃to est. sn m̃iiti¬
tus. n surdus n furiosus.m¬
is cui bomi int̾cictum est. n
ynquos leges iubent ĩpros ⁊
testabiles q eẽpossut in nuo
testum ad hibi ¶Set cum au¬
ex sua lib̾antͣate testam̃to. i
sicheaturatq su oportet fc̃m
eẽt. cum eo temporequo testa¬
intum signaretur omniu
fu̾at .⁊ nec quisqm eẽt quieista¬
tus questionem mou̾et.pr᷑.

Expanded text:
ut hoc ius tripertitum esse videatur, ut testes quidem et eorum praesentia uno contextu testamenti celebrandi gratia a iure civili descendant, subscriptiones autem testatoris et testium ex sacrarum constitutionum observatione adhibeantur, signacula autem et numerus testium ex ex nostra constitutione propter testamentoritatem, ut nulla fraus adhmanum testatoris vel testium nomen heredis exprimatur et omnia secundum illius constitutionis tenorem procedant. Possunt autem testes omnes et uno anulo signare testaadhiberi possunt ii cum quibus testamenti factio est. sed tus neque surdus neque furiosus nec cui bonis interdictum est, nec is quem leges iubent improbum intestabilemque esse, possunt in numero testium adhiberi. Sed cum alex sua liberalitate testamento, ut sic habeatur atque si ut oportet factum esset, cum eo tempore quo testamentum signaretur omnium fuerit, nec quisquam esset qui ei status quaestionem moveat.
Abbreviated transcription (French):
mieg̾nectitatem tranfferẽtes.
ab imitationẽ pristinifamine
emptoris. m̾ito necyrdi quiy
maginem uetustissu fami¬
ue emptoris optinet.n ains ꝑ¬

Expanded text:
ecessitatem transferentes, ad imitationem pristini familiae emptoris merito nec heredi, qui imaginem vetustissimi familiae emptoris optinet, nec aliis p
Abbreviated transcription (Latin):
¶ si filius famił decastrensi pec¬
ulio postinssion̾em faciatt¬
estam̾tum.n pr̃euis recte tes¬
tis adnibitur. n is qui inpot̃¬
ate eiusdem pr̃is est.reꝓuatũ e
enini nicã re domiesticum testi
uet̾es quicem fmͣnue emptorẽ
et cos qui ꝑ pot̾item ei ꝯiuncti
taniis repellebant.ur̃dͣi ethns
qui ꝯuictiei ꝑ potestatem fũ¬
ant ꝯcedebant testim̾ona in
testim̃tis p̾stare. ucet hiiqui to

Expanded text:
sed si filiusfamilias de castrensi peculio post missionem faciat testamentum, nec pater eius recte testis adhibetur nec is qui in potestate eiusdem patris est: reprobatum est enim in ea re domesticum testimveteres, qui familiae emptorem et eos qui per potestatem ei coadunati oniis repellebant, heredi et his qui coniuncti ei per potestatem fuerant concedebant testimonia in testamentis praestare, licet hi qui id
Abbreviated transcription (Latin):
resint sisñ cã nr̃e legi cogm̃tama¬
trimona distrahunt eciam moc
subdi ħ p̾ sum̃tes et simles eẽ pe¬
nas muno et mulieresidelic ⁊¬
to enim equi liꝑrmas eis in¬
nun̾t penas iustum putamus c̃ẽ

Expanded text:
egi cognita matrimonia distrahunt, etiam viros subdi hoc praesumentes, et similes esse poenas in viro et muliere. In delicto enim aequali proximas eis imminere poenas iustum putavimus esse.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ u̾o eam et ꝓprietatem tantũ
q̃ntum filioꝵ qͣntitas facit aũ
iulemus s eciam inpatribus
et aliis ascẽdẽtib uoump̃ adẜas
mutt̾e et transig̾e matrimoma
nisi tantum quedam sit cãm̃t
legi cognita et penas. ħ facientib̾
uris et mulierib in posiumus
mutationem quen dam titap
enas uiri et mulieri facientes et
ad melius ħtransformãtes san¬
cimus nuliã ẽẽ liffenciam qñ¬
tum ad penam int̾uirum etin¬

Expanded text:
ro eam et proprietatis tantum quantum filiorum quantitas facit, ut iubemus, sed etiam in patribus et aliis ascendentibus volumus ad se et transigere matrimonia, nisi tamen quaedam sit causa nostrae legi cognita, et poenas hoc facientibus et viris et mulieribus imposuimus, mutationem quandam circa poenas viri et mulieres facientes et ad melius hoc transformantes sancimus, nullam esse differentiam quantum ad poenas inter virum et m
Abbreviated transcription (Latin):
¶qr u̾o nouimus aliqͦs liuisio¬
nes faciẽtes ĩt̾ꝓpͥos filios ⁊ p̾pirĩ¬
tes eos niis sõscri̾e et ħ scema
suscepiniꝰ siꝗs enĩ diuidat ꝓpri¬
as res ⁊ ip̃os filios euocans faciat

Expanded text:
ro novimus aliquos divisiones facientes inter proprios filios et praeparantes eos his subscribere, et hoc schema suscepimus. Si quis enim dividit proprias res et ipsos filios evocans faciat
Abbreviated transcription (Latin):
futur siue filiishumã soluere
uitam p̃exceptõem hoꝵ q̃ exieg̃
debent᷑ eis ex hus q̃ ab eo relinq̃¬
bãtureis reb reuq̃s õs res ⁊ iura
tur uenire et restitui exhiis sr̃sti
sioneut inhus eo morĩente et u¬

Expanded text:
futurum sine filiis humanam solvere vitam, post exceptionem horum quae ex lege debentur ei ex eis quae ab eo relinquebantur ei rebus reliquas omnes res et iuratur, venire et restitui ex his superstussione. In his eo moriente et u
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt. s ĩdistnctionem recip̃na
mortuo pͣattes ane omni moto
fuius filiaue sui ius esficiuntur
potes neptesq sui iuris fiunt s
ita si post mortem aui in pocesta¬
tepatris sui recasuriñ sunt. itaq
unt. Si uois quo tempore. auus
moritur autiam mortuus est
aut exiit d potestite pr̃is tunchi
obaliꝗ malesicum ĩ insuiam de¬
port᷑atur ciuitatem amittit. Se¬
quitur ut quia eomoto exmĩoi
ciuium romanoꝵ couitur ꝑ inde
ac simortuo eodesinat lun ĩpocã¬
tituti fuint ꝑoninia pristimmm
statum recipiunt. ¶Relegatiaũt
patres minsinmi in potestate.
sualib̾os retinemt. et ex contrario
lib̾i relegati inporestate parent᷑.
remanent. Penesuus effect᷑
fiuos ipotestate hre desmit ẜ¬
uiautem poeneefficumturqui
inmẽtallo dampninturet qui
bestus subitumtur. ¶Sifinius
torur consul fu̾it factus est ma¬
net in patris potestate milicu
enimuł consuaria ignitas ce¬

Expanded text:
fiunt. sed hoc distinctionem recipit. nam mortuo patre sane omnimodo filii filiaeve sui iuris efficiuntur. potes neptesque sui iuris fiunt, sed ita si post mortem avi in potestatem patris sui recasuri non sunt: itaque unt: si vero is quo tempore avus moritur aut iam mortuus est aut exiit de potestate patris, tunc hiob aliquod maleficium in insulam deportatur, civitatem amittit, sequitur ut, quia eo modo ex numero civium Romanorum tollitur, perinde acsi mortuo eo desinant litituti fuerint, per omnia pristinum statum recipiunt. Relegati autem patres in insulam in potestate sua liberos retinent: et e contario liberi relegate in postestate parentum remanent. Poenae servus effectus filios in potestate habere desinit. servi autem poenae efficiuntur, qui in metallum damnantur et qui bestiis subiciuntur. Filius tor vel consul fuerit factus, manet in patris potestate. militia enim vel consularia dignitas
Abbreviated transcription (Latin):
sonam ꝯcurrunt naturana et ad:¬
optionis iuĩtim inet stabueius
patris aooptuu etnaturaliuĩcio
copuuatumet legitino ad optõ¬
nis moto ꝯstrictum.ut⁊ infami¬
ua  inpotestato hĩ pr̃is aooptiui
sint. ¶ Cum aut impures ꝑprĩ

Expanded text:
rsonam concurrunt et naturalia et adoptionis iura, manet stabile ius patris adoptivi, et naturali vinculo copulatum et legitimo adoptionis modo constrictum, ut et in familia et in potestate huiusmodi patris adoptivi sit. Cum autem impu
Abbreviated transcription (Latin):
eaeum emancipau̾it. iuremus q̃r¬
tartampartem ei suor cõnorrenĩ¬
aooptiuum transtuit ⁊ quorũ.
masũmei ad quisiuit postei.
ininorem nãtu ñ posse i uorem̃
mãior sit filius õm pr̃. teret itiqr
is qui sibi ꝑaorogationem uri¬
ad optionem fulium facit plena
pneptis. ł deinceps. ad optare ꝙ̃uis
filiumquis ñ rabeat.⁊ tam fuliui
alienum quis in sc̃cum ne potis
pot̾. id optare q̃m nepotem in locꝰ
fuii. ¶ Ssiquis nepotisicco. ad opt¬

Expanded text:
a eum emancipaverit, iubetur quartam partem ei suorum bonoram relinadoptivum transtulit et quorum commodum ei adquisivit postea. Minorem natu non posse maiorem maior sit filius quam pater. Debet itaque is, qui sibi per arrogationem vel optionem filium facit, plena proneptis vel deinceps adoptare, quamvis filium quis non habeat. Et tam filium alienum quis in locum nepotis potest adoptare, quam nepotem in locum filii. Sed si quis nepotis loco adopte
Abbreviated transcription (Latin):
on soluaut̃ naturales
uerum ecumhii quos adopt̾am
id opt̃io aũt duobinclis fit. anꝰ
principau rescrip̃to. aut impio
mãgratusImpr̃is auctorita¬
qͥq̃ue sui iuris sunt quespẽs aꝯ op

Expanded text:
on solum tamen naturales verum etiam ii quos adoptamus. Adoptio autem duobus modis fit, aut principali rescripto aut imperio magistratus. imperatoris auctoritaquaeve sui iuris sunt. quae s
Abbreviated transcription (Latin):
sunt siue primum gralum ub̃¬
orum obimeat q̃lis ẽ fuius filia
siueniftriorem ꝙ̃ł c̾ nepos neptis
ꝓnepos pneptis. si odie exnrł
ꝯstitũtione cum fuius famiuas
apr̾e naturaliextr. mnee ꝑsoneĩ
aooptionem daturiura pot̾atis.
naturar pr̃is minime dissoluũ¬
turnecquicquam ao patrem ad¬
optimum transit necm potate
eius est ¶licet. ab intestato uira
successions ei anobtribu̾ta st̃

Expanded text:
unt, sive primum gradum liberorum optineant, qualis est filius filia, sive inferiorem, qualis est nepos neptis, pronepos proneptis. Sed hodie ex nostra constitutione, cum filiusfamilias a patre naturali extraneae personae in adoptionem datur, iura potestatis naturalis patris minime dissolvuntur nec quidquam ad patrem adoptivum transit nec in potestate eius est, licet ab intestato iura successionis ei a nobis tributa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ned i uitosuus neres agnoscit
¶Set ex ꝯtrario si auus exfi uo ne¬
potemdat in ad optionemñ est
necesse filium conseñtie Iplũ¬
mnis aũt eausis adsimuatur
is qui ad optatus uł ad rogatus
est eiqui ex iegittimo matrimo¬
optionis ꝯmune est ꝙ ⁊un qui¬

Expanded text:
ei invito suus heres adgnascatur. sed ex contrario si avus ex filio nepotem dat in adoptionem, non est necesse filium consentire. In plurimis autem causis adsimilatur is, qui adoptatus vel adrogatus est, ei qui ex legitimo matrimooptionis commune est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ne qq̃ ad optarenpõisunt quian
naturaies ubos in potestate suꝗ
habenͣt.s exinlulgencia prnt᷑¬
cipis ad soiacum uboꝵ am̃isso¬
rum ad optarepossũt ¶ulud p̃¬
prium est uuius adoptionis q̃
psatr̃um oraculu fit ꝙͣs qui
lib̾os inpotestate ht qui se adro¬
ganoum deditaĩ sorum ip̃em
potestate ꝓo rogatoris subicitẽ
sr eciamlibi eius in euudem sut
potestate tanqua nepotes. sic
optauit. ut ꝓtinus adoptione.
fc̃astati ĩip̃igermanicus august
nepos eesi pcatonem on scriptũ.
refert. antiquitas seruisiadns
at optati sunt exhec ip̃o posselb̃¬
ari. undeet nos eruditi innr̃a
ꝯstitutiõne etiam ẜuum q̃m do¬

Expanded text:
possunt, quia nec naturales liberos in potestate sua habent: sed ex indulgentia principis ad solatium liberorum amissorum adoptare possunt. Illud proprium est illius adoptionis, quae per sacrum oraculum fit, quod is qui liberos in potestate habet, si se adrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt potestate tamquam nepotes. sic optavit: ut protinus adoptione facta incipiat Germanicus Augusti nepos esse. Apud Catonem bene scriptum refert antiquitas, servi si a domino adoptati sint, ex hoc ipso posse liberari. unde et nos eruditi in nostra constitutione etiam eum serv
Abbreviated transcription (Latin):
et ccͣ. iste quoq quaq teneturut
ao mimstrationis rationes reo¬
dat quo eñuad exactissim̃amꝗs¬
q culigenciam peuit᷑ reodere
n̾em nec fufficit talem diugẽ¬
ciam adnte̾ qualem suis rebus
ad hibe soiet. si modo alius di¬

Expanded text:
et contra iste quoque tenetur, ut administrationis rationem reddat. quo casu ad exactissimam quisque diligentiam compellitur reddere rationem: nec sufficit talem diligentiam adhibere, qualem suis rebus adhibere soleret, si modo alius di
Abbreviated transcription (Latin):
luł ꝓeo fu̾at obug̾atus. aut
rem suam creditori eius obliga¬
u̾it. ¶ item siint̾aliquos omuꝰ¬
nis sit res sñ societateueniti que
parit eis legata tonata ueeẽta¬

Expanded text:
 eo fuerit obligatus aut rem suam creditori eius obligaverit. Item si inter aliquos communis sit res sine societate, veluti quod pariter eis legata donatave e
Abbreviated transcription (Latin):
reigiste aousus eum qui gessit
directa competit acc̃o negorũ
egociis gerendis seoptuł̾it ex q̃
c̃a hii quoꝵ negocã gesta fu̾mt
eciam ignorantes obligantur.
ĩoq utilitãtis cã receptum est.
ne ab sencium qui subita festi¬
natione coactinuui temanoa¬
got̾a. que sane nemo curaturus

Expanded text:
rei gestae adversus eum qui gessit directa competit actio, negotiorum negotiis gerendis se obtulerit: ex qua causa ii quorum negotia gesta fuerint etiam ignorantes obligantur. idque utilitatis causa receptum est, ne absentium qui subita festinatione coacti, nulli demandagotia: quae sane nemo curaturus
Abbreviated transcription (Latin):
sura u̾o eoꝵ debitoꝵ assignois ei
possõnib. Siu̾o debitum fiscale fu̾it
petẽtib eis ad. aliẽnationem inmo¬
bilium acced̾e ẜm prioremobsua¬
tesitn subtuitatis n cõmunisu¬
maiorem eccam felicis huiusurb̃
ip̃a curam suscepit omnibeire¬

Expanded text:
sura verorum debitorum assignandis eis possessionibus; si vero debitum fiscale fuerit, potentibus eis ad alienationem immobilium accedere secundum priorem observaeque subtilitatis neque communis umaiorem ecclesiam felicis huius urbiipsa curam suscepit omnibus exce
Abbreviated transcription (Latin):
et reliquisuen̾ abilib comib inui a
eẽ eis rerumminobilium auierio¬
nislicenciam ꝑunitentem. uideb¬
amus enim cĩm effusam et pau¬
latim. ad.alias eccisticas iigran
natiss eciam ccͣpositas ianileges ce¬
cies milies circumuentiones fc̃as qͥcͥ¬
sumiut̾ inaccessibiles c̾c eas fecimus

Expanded text:
et reliquis venerabilibus domibus, nullam eis esse rerum immobilium alienationis licentiam permittentem. Videbamus enim causam effusam, et paulatim ad alios ecclesiasticas migrantnatis, sed etiam contra positas iam leges decies milies circumventiones factas. Quocisimiliter inaccessibilem contra eas fecimus
Abbreviated transcription (Latin):
a nobi deo cotidiecumi abore um̃¬
ꝙ effusum quidemet mm̃sũ tione.¬
est remouẽtesꝙ aut optimũ et me¬
titum subrogantos et sepe quoq ex
studio pp̃pͥorem ĩn̾isitatem etiam
utri insuramnlogemꝰ striuximus

Expanded text:
ideo cotidie cum labore d effusum quidem et inmensum est removentes, quod autem optimum et metitum subrogantes. Et saepe quoque ex studio propter priorem inmensitatem etiam ultra mensuram legem constrinximus,
Abbreviated transcription (Latin):
stitutis ⁊ fiscalib desceptis insũatis m¬
tra monim̾ta gestorũ. deponẽtib
nus aui fecerunt ea ut et ap̾scĩ ssi¬
maseccłias saluentur claratesus¬
ceptacoꝙ et fiscalia souita sunt tri¬
nes ñ mobiluim accede socinin
et cec̾ti fc̃ionem ꝑmisimus ut et
fiscale debitum testi̾o panenuret
ex quantis cescendit cemporib et

Expanded text:
constitutis, et fiscalibus desusceptis insinuatis inter monumenta gestorum, deponentibus his qui fecerunt ea, ut et apud sanctissimas ecclesias salventur clara desuscepta, eo quod et fiscalia soluta sint trines immobilium accedere. Ideo enim et decreti factionem permisimus, ut et fiscale debitum testimonio pandatur et ex quantis descendit temporibus et
Abbreviated transcription (Latin):
huerunt possõnes nullohas inuiu¬
ere presum̾ites occurtat tam̃ aliquid
etiam cdifficile debita enm aut lõ¬
gotempore ꝯstituta autetiam post¬
ei exqua dam e nectitate et maxime
ꝓfiscales occ̾ones eis accetencia ada¬
lienationis necessitatẽ sicras ꝑ dux¬
erunt comos mobilenmi ñ cxistẽ

Expanded text:
uerunt possessiones nullo has minuere praesumente, occurrit tamen aliquid etiam difficile: debita enim aut longo tempore constituta aut etiam postea ex quadam necessitate et maxime per fiscales occasiones eis accedentia ad alienationis necessitatem sacras perduxerunt domos. Mobili enim non extante
Abbreviated transcription (Latin):
talib quidem debitas possepsonito¬
ne creditoribꝰdari possõnes eccãsticas
tñ cumi ꝯpetenti subtuitate et obser¬
uatione ficientu solutione um se
palam hacnr̃a prius. ꝓmisimus le¬
gesiu̾o non priuatus aliquis est e̾¬
aitor s inminet fiscus et exigatde¬
bit.a. est. autem mopia recuni aru
accipeũo in mobuem posssonemĩ
sb̾tilitatis legis ꝯret̾e iidicaumuuis
reliquarum coiendarum domuum
fiscales debeat functiones etuntef
sacris ppositis eioqͣiuiscãm exami¬
nariet suĩo apparu̾int ullus q̃st
citra alienationem in mobilisr¬
ei uaiens souiere fiscale debitum
tc̃licenciam eis ẽe siñcatau ꝓcetẽ¬
debitiem̃tib quidem infiscum

Expanded text:
talibus quidem debitis posse pro solutione creditoribus dari possessiones ecclesiasticas; tamen cum competenti subtilitate et observatione facienda solutione jam saepe palam hac nostra prius permisimus lege. Si vero non privatus aliquis est creditor, sed praeeminet fiscus, et exigit debita, est autem inopia pecuniarum, accipere vero immobilem possessionem btilitatis legis competere iudicavimus, arum aut reliquarum colendarum domuum fiscales debeat functiones et unde sacris propositis eloquiis causam examinari, et si non apparuerit ullus quaestus citra alienationem immobilis rei valens solvere fiscale debitum, tunc licentiam eis esse, sententia tdebiti, ementibus quidem in fiscum
Abbreviated transcription (Latin):
iesuitantem ec̃ declumitaut in¬
od̾ator puniciesi questio fortasse fi¬
ducia defensionis uuagrauatur
insi intratres menses cãm origi
mapetenti disceptatione cogno¬
u̾itatq uictuni cum pena resti¬
umiad inquietudinem pnũciani
exsouiere eius ecamofficiu pa¬
ti dimpni irrogationeteneatur.

Expanded text:
esultantem esse deducendum, ita ut moderator provinciae, si quaestio fortasse fiducia defensionis ulla generatur, nisi intra tres menses causam originis competenti disceptatione cognoverit atque convictum cum poena restiinquietudine pexsolvere, eius etiam officium pari damni irrogatione teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
forte curiam tefugiens obiꝰ ceꝑit
militareue ingenitis fungatu.
officus oñs itaq oĩo uidices tue
cẽ sir̾e sb̾ditor amouendis nequis
eoꝵ estimet curie ioco supplicu qͣ¬
qm deputandum cum utiq un
debeat s pena comitari.

Expanded text:
forte curiam defugiens ob hoc coeperit militare, ne ingenitis fungatur officiis. Omnes itaque omnino iudices tuae censurae subditos admonebis, ne quis aestimet curiae loco supplicii quemquam deputandum, cum utique debeat, sed poena comitari.
Abbreviated transcription (Latin):
rorcupititatib obinius ẽt exe¬
nusciitatum int̾dictedudum
an ibitionẽ milicie uł. qual friude
ruerant. siuaturitaq si uocati edic¬
tis nit̃ aumiinetas ii tñ qui mãi¬
festis curie uerib miegant̾ iatere
post em̾sumannũ int̾pellatis ꝓu¬
incia rũ motutorib suis ex faculta¬
tib cums quas destituert c̾e̾ ꝯsulẽd

Expanded text:
cupiditatibus obviamus, ut ex eniis civitatum interdictae dudum ambitione militiae vel qualibet fraude ruerant consulatur. Itaque si vocati edictis intra anni metas hi tamen, qui manifestis curiae nexibus illigantur, latere post emensum annum interpellatis provinciarum moderatoribus ex facultatibus suis curiis quas destituerunt consulend
Abbreviated transcription (Latin):
ie ñ soium insua curia remasũ ioss
eciam cunctisrursus ab exordio mimꝰ¬
fu̾it ⁊ gruerm̃dationis occursumꝙ̃¬
ad mod̾turiatos milicie nomine
et ponore sus penso officiis reddentur

Expanded text:
e non solum in sua curia remansuros, sed etiam cunctis rursus ab exordio mfuerat congruae emendationis occursu, quemadmodum curiales militiae nomine et honore suspenso officiis redderentur
Abbreviated transcription (Latin):
Infiluis tecurionum exilio.¬
retinẽtis prioꝵ p̾ceptoꝵ t̾ec̾ta sub¬
lmitas tua custodiat. eosq qui
aduocatõis optñtu curulia hon̾a
remittit ip̃osq et filios magr̃ar¬
uum qui excuriau stirpecesce̾dũt.
similim ob noxios eẽ dec̾nant.

Expanded text:
In filiis decurionum retinendis priorum praeceptorum decreta sublimitas tua custodiat. Eos quoque, qui advocationis obtentu curialia onera remittit. Ipsos quin etiam filios magistrorum, qui ex curiali stirpe descendunt, simili modo obnoxios esse decernat.
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃t᷑is accepimus ꝯuccatis spe¬
ciaut̾ mandauimus ut nra aucto¬
ntate nr̃is ꝙ suasiomb componat
institutionͣes ut uceat uob̾ prima
legum cimabiua nab antiquis
fioũr disces ab imperiali spiẽtore
appeteet tam aures quam amme
ꝯtingebatut tunc ꝯstitutiones ĩ¬
peratorias legerentħ uos apͥmor¬
cuoingrediamini dignitanto ho¬
nore tantaq reꝑti feucitate ut er ĩ¬
tor seu pantectarlim. in quib õe
mianum necñ cetͥos uxos uiustres
et facundissimor cõfecimus ã hos
qͣtinor uoror easdem institutiões
part᷑m uissimus. ut sint tetius le¬
gittime sciencie pria eiementa.
quibroreuit expoĩtum est et aud̾
an̾a optinerat et qu̾ postea desue¬
tudme᷑ imuibratum abimpialui
remedio elluminatum ess quas
exominib antiquoꝵ institutiõi¬
bret precipue ex cõm̃tans gam
nri tam institutionum q̃m rer
coticuianarii alusq muitis cõ¬
m̾tariis compositas. c̃ .iiͦi. p̾cci¬

Expanded text:
umentis accepimus, convocatis, specialiter mandavimus ut nostra auctoritate nostrisque suasionibus componant Institutiones: ut liceat vobis prima legum cunabula non ab antiquis fabulis discere, sed ab imperiali splendore appetere, et tam aures quam animacontingebat, ut tunc constitutiones imperatorias legerent, hoc vos a primordio ingrediamini, digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et intoram seu pandectarum, in quos omne nianum nec non ceteros viros illustres et facundissimos confecimus, in hos quattuor libros easdem institutiones partiri iussimus, ut sint totius legitimae scientiae prima elementa. Quibus breviter expositum est et quod antea optinebat et quod postea desuetudine inumbratum ab imperiali remedio illuminatum est. Quas ex omnibus antiquorum institutionibus et praecipue ex commentariis Gaii nostri tam institutionum quam rerum cottidianarum aliisque multis commentariis compositas cum tres p
Abbreviated transcription (Latin):
mpẽratoriam magestatem
ñ solum armis cecorĩtn
S etiam legib oportetee ar¬
mat̃ãm ut utrũq tempꝰ et
reuloꝵ et pacis recte possitg¬
ub̃nariet prmͣceps rominꝰ
uictorexistat ñ solum ĩ ros¬
tilib p̾lus sec eciam pieguti¬
mos tramĩtes cau̾miãnciũ
miquitatem expeues et frat
tamiuris reugiõsissimĩ qm
uictis hostib triũpratorm
simins uig̃nis et sũma ꝓinte

Expanded text:
mperatoriam maiestatem non solum armis decoratam, sed etiam legibus oportet esse armatam, ut utrumque tempus et bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor existat non solum in hostilibus proeliis, sed etiam per legitimos tramites calumniantium iniquitates expellens, et fiat tam iuris religiosissimus quam victis hostibus triumphator. summis vigiliis et sum
Abbreviated transcription (Latin):
ñetiam militarium iur̃dcõm sb̾¬
iaceant huic sanctiom addendũ
censemus ut si quis ꝑ fectianus
dum militat post depositumcin¬
gulum sũ testam̃to ꝙ legib ꝯpro¬
batur nulłq. uomitestato succes¬
sorib denctisfatimunꝰ npleu̾it
omnes eius pr̃unonii fatultates
puisionemignifice̾cie tue sedis
ñ fisciurrib s arte tuiculmninis

Expanded text:
etiam militarium iurisdictioni subiaceant. Huic sanctioni addendum esse censemus, ut, si quis praefectianus dum militat vel post depositum cingulum sine testamento quod legibus comprobatur nullisque ab intestato successoribus derelictis fati munus impleverit, omnes eius patrimonii facultates provisione magnificae tuae sedis non fisci viribus, sed arcae tu
Abbreviated transcription (Latin):
te urbis et exoꝑariis qui cycitemin
derentur ad iefectionem eiusdem
suando ut nemo eoꝵ qui ius. aque
possit᷑ent qͣmͣtũq descriptionem
sustient nam exetrabile uidet᷑
domus hiũ alme urb̾ aqͣ̃m h̾reu

Expanded text:
e urbis et ex operariis qui cyzicenii dicuntur, ad refectionem eiusdem et observando, ut nemo eorum qui ius aquae possident quamcumque descriptionem sustineat: nam exsecrabile videtur domos huius almae urbis aquam habe
Abbreviated transcription (Latin):
solucitudo mittatur ñ aut adirꝰ
satri eratii ꝓcurandampinntatt᷑
accede̾qm sat̾dationib dignnsen᷑
administratio roboretur ꝯcitun
necpsecutorias quiteni sacras post¬
nac sibimet postuantuas.
te asspciom obñdxios senõ amb¬

Expanded text:
committitur, non ante ad rem sacri aerarii procurandam permittantur accedere, quam satisdationibus dignis eorum administratio roboretur: scituri nec prosecutorias quidem sacras posthac sibimet postulandas. tae adscriptioni obnoxios se
Abbreviated transcription (Latin):
dñoꝵ quitem potestatem ĩ suos
seruos nllibatam eẽ oportet. ⁊ ec
cuiquam hominum iussiumn
detrãni sdiiorum m̃test. ne aux
cognosce dequerer eoꝵ qui ex fami¬
lia iulii sabimad statuam ꝯ fug¬
erĩt. ut si urclurius habito: q̃m
equum est. xin fami ĩiuria affec¬
tos ecgnou̾is uenumdari iubeita
ut in potestate dñi ñ reu̾tantur
qui sabimus si mee.ꝯstitutioni
frautẽm fecit. sciet me ħaomis¬
sim seuerius executumum. de

Expanded text:
 quidem potestatem in suos servos inlibatam esse oportet nec cuiquam hominum ius suum detrahi: sed dominorum interest, ne auxicognosce de querellis eorum, qui ex familia Iuli Sabini ad statuam confugerunt, et si vel durius habitos, quam aequum est, vel infami iniuria adfectos cognoveris, venire iube, ita ut in potestatem Sabini non revertantur. Quod si meae constitutioni fraudem fecerit, sciet me admissum severius executurum’. D
Abbreviated transcription (Latin):
mane subpotate. ut̾is et ñ int̾
eos quisue pot̾atis st̃ scribi nr̃a
ĩcugnũ iuctieaui m̃ legum simul
umacuria lib̾are ualensHeciam
suepotestatis p̾mium hon̾atis pͥs¬
ter. ⁊ nobͣlũores ad nuc pr̃es osten

Expanded text:
manere sub potestate alterius et non inter eos qui suae potestatis sunt scribi nostrarum indignum iudicavimus legum simul eum a curia liberare valens hoc etiam suae potestatis praemium honoratis praestet, et nobiliores adhuc patres osten
Abbreviated transcription (Latin):
mpͣ Nulli post hac hoeͣreati¬
car spes ꝯtingendi copia p̾tentur¬
Unuoquisquam tem̾ator hor¬
uor aostit̾it quisibi exp̾dictis¬
aliquit auteat usurpareiac¬

Expanded text:
 Nulli posthac horreatcies contingendi copia praebeaturero quisquam temerator horiterit, qui sibi ex praedictisliquid audeat usurpare
Abbreviated transcription (Latin):
nia que in horrehorreisi¬
is hñtuntur expendi
uolumus ita ut iĩ prius at
frumtum eetendatur expñsa
qm ueta ꝯdita fumt erogata. et
si forte uetustate sp̃es ita corrupta
est ut ꝑ semet erog msine qrela:
ñ possit exnoua portõe eitem mis¬
ceatur tuius adiectione corrup¬
tione uelata dampnũ fisconon
faciat ad istud a negociũ arbittu
uit uiditiotuo nobił prutẽs fides
optimes ibiꝯscius ꝓ integritate
m̃tis apponatur custo ac iñsor
qui ur frum̃ta modio mõciat᷑
riustis estimationis colligatãn¬
ta hãntur incõuto.

Expanded text:
nia quae in horreis habentur expendi volumus, ita ut non prius ad frumentum tendatur expensioquam vetera condita fuerint erogata. Et si forte vetustate species ita corrupta est, ut per semet erogari sine querella non possit, eidem ex nova portione misceatur, cuius adiectione corruptio velata damnum fisco non faciat. Ad istud autem negotium arbitratu ac iudicio tuo nobilis prudens fidelis optime sibi conscius pro integritatis meritis adponatur custos ac mensor, qui vel frumenta modio metiatur vel iustis aestimationibus colligat, quanta habeantur in condito.
Abbreviated transcription (Latin):
tant ꝙ statim fu̾at assignandu
idecq scensemus nequis absq p̾¬
ceptourri illusttis comitis sacrar̃
largitonũ uł coeãndum aurum
summiat uł capiat demceps retinẽ¬
iulus iudicum ioꝙ adre
pubuci excolłone collatione
suiceperit mutui int̾ue̾ti uatasi¬
oneopposita ui mĩadat uł conõ¬
netur muadere. usurpandis.

Expanded text:
tant quod statim fuerat adsignandum. Ideoque censemus, ne quis absque praecepto viri illustris comitis sacrarum largitionum vel coquendum aurum sumat vel capiat deinceps retineNullus iudicum id, quod a re publica ex collatione susceperit, mutui interventione opposita vel invadat vel conetur invadere. D. prid.
Abbreviated transcription (Latin):
gem p̾cipiins optine ꝓpriam fir
tiochenesplentiditime auitatis
et uat̾ qui mulitis altius ciuitatis
minus cereiturꝓcuratus est sub
ponte⁊ fessus ułcerte uctus fi̾ntꝙ¬
exfina sitcuriał ꝓgenituset. albo
decurionim adscriptus fu̾it mul¬
iani s̃ suꝑ ee̾ facultatem negante
ur euitantec̾ditionis exst̾iet et cu¬
uał ñ aspnari fortunamani pr̃m¬
nt̾m sui ꝑ temptet nec dubitet

Expanded text:
gem praecipimus obtinere propriam firmtiochenae splendidissimae civitatis et patre, qui nullius alterius civitatis muniis debeatur, procreatus est, sub sponte confessus vel certe convictex filia sit curialis progenitus et albo decurionum adscriptus fuerit, nullam sibi superesse facultatem negandae vel evitandae condicionis existimet et curialem non adspernari fortunam avi materni sui pertemptet nec dubitet
Abbreviated transcription (Latin):
tores añicos ꝯuelendilicẽ templ¬
ciam damus itatam̾ ut rati orum¬
on abilib priuate reiadexigenda
fiscalia debita mmineãt.
blicis litt̾is destinantur adꝯmo¬
intionem iudicis quo facilius ex
p̾clus rei nr̃e ꝯferantur debitepen¬
sitationes cum sũma degere p̾cipi¬
mus dispuna.d̾ quoꝵ nominib
si teni̾e u̾ᷤs ati fu̾int ad subuimita¬
tem tuam refri ꝑ ordinarios si¬
dices oportebit ut meos seu̾ime

Expanded text:
tores dominicos conveniendi licentiam damus, ita tamen, ut rationalibus privatae rei ad exigenda fiscalia debita immineant. blicis litteris destinantur ad commonitionem iudicis, quo facilius ex praediis rei nostrae conferantur debitae pensiones, cum summa degere praecipimus disciplina: de quorum nominibus, si temere versati fuerint, ad sublimitatem tuam referri per ordinarios iudices oportebit, ut in eos seve
Abbreviated transcription (Latin):
ag̃it. aiłia iereii señcia impetiti¬
b̾tatem. ¶licetaut dno qui soluẽ
tonest cestm̃to suum suum cum
ub̃tatenrdem inatiuere ut fiatlib
hes q sõsus ei necessarius. si motone
aut quia is quiscriptus est qualib
excã hes ñ extit̾itid qeadem̃ iege eli¬
a sentiapuisum est et cecte uaite
enim ꝓspiciendum erat ut ẽgẽte
ronimes quib alius res extitur̾¬

Expanded text:
agit, quia lex Aelia Sentia impedit libertatem. Licet autem domino, qui solvendo non est, testamento servum suum cum libertate heredem instituere, ut fiat liber heresque ei solus et necessarius, si modo neaut quia is qui scriptus est qualibet ex causa heres non extiterit. idque eadem lege Aelia Sentia provisum est, et recte: valde enim prospiciendum erat, ut egentes homines, quibus alius heres extatur
Abbreviated transcription (Latin):
au filiũ fiuãue aut fratrẽ sororẽ¬
nutricem et elucatorem. aut ai¬
ump̃nũ aumamue. aũ couec¬
taneũm manumittat. uut suũ
ꝓcuratoris habendi grͣraut an¬
tiuam matrimonii cã. dum t᷑a¬
tum intra sex menses uxor dũcaii
isi iustac̃a impecliat: et quima¬
numittitur ꝓcuratoris uarẽdi

Expanded text:
aut filium filiamve aut fratrem sororemnutricem, educatorem aut alumnum alumnamve aut collactaneum manumittat, aut servum procuratoris habendi gratia, aut ancillam matrimonii causa, dum tamen intra sex menses uxor ductatur, nisi iusta causa impediat, et qui manumittitur procuratoris habendi
Abbreviated transcription (Latin):
pret̾ misit ub̃tatie dationem ser¬
uum temanẽ uoluisse et neminẽ
sibihr̃cem forte. In frautẽ aute̾
crecutorum manuitte uitet᷑
qui uriam cotemporequoman¬
umittit souĩendoñ est.xquidatis
ub̃titib õsiturꝰ est soluendo ẽẽ/ p̾¬
ualuisse tm uiteturnsianim¬
um qsq̃ fraudandimanumissor
rabuit. ñ imp̃edirilib̾tatĩq̃muis
bona euis creditoribe ñ sufficiãt.
scpe enim defacultatibi suisam¬
plius q̃m in nis est sꝑãt hõorita¬
q tunc intteuigimus impecuri
lib̾tatem cum utrt⁊ fnodo frau¬
cantur creditores .i. ex cõsiuom
anunuctanteet ip̃a re eoꝙ bona nõ
suffectura sunt creclitoribãtẽ¬

Expanded text:
praetermiserit libertatis dationem, servum remanere voluisse et neminem sibi heredem fore. In fraudem autem creditorum manumittere videtur, qui vel iam eo tempore quo manumittit solvendo non est, vel qui datis libertatibus desiturus est solvendo esse. praevaluisse tamen videtur, nisi animum quoque fraudandi manumissor habuit, non impediri libertatem, quamvis bona eius creditoribus non sufficiant: saepe enim de facultatibus suis amplius quam in his est sperant homines. itaque tunc intellegimus impediri libertatem, cum utroque modo fraudantur creditores, id est et consilio manumittentis et ipsa re, eo quod bona non suffectura sunt creditoribus. E
Abbreviated transcription (Latin):
uulis descola agentiũ mre¬
b deceto locũ mortui conet᷑
clioꝵ et laboꝵ m̾ita ad gradum
tis auctoritate an ciñgͤendi age¬
tem inreb nulli exuenͣdi pate¬
at copia ñꝓbata scolanec am̃ad¬
u̾sionem uereri iucdicis nec illã
d timere ⁊ cumeliã util itãtis.

Expanded text:
ullus de schola agentum in rebus de cetero locum mortui coneturdiorum et laborum merito ad gradum tis auctoritate discingendi agentem in rebus, nulli eximendi pateat copia, nam probata schola et animadversionem vereri iudicis et nullam debet timere contumeliam vilitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq fixa stabiłq tue sublimi¬
tatis dispositõ ut si quis cenũo
pensent et ita onmib int̾cetos
sr̃stites pociantur solicus tãꝙͣ
at sin uẽdicis qua decã locũ
eciam eius successoꝵ in tiutu ua¬
uꝓbatoria qm̃ codices insacro
tarib eiu sd̾ deuotissime scolesti¬
pencius ux priuliis pociatur

Expanded text:
quoque fixa stabilisque tuae sublimitatis dispositio, ut, si quis de numero pensent, et ita omnibus inter ceteros superstites potiantur solaciis, tamquam t vindicasset: qua de causa locum etiam eius successorum intuitu vaprobatoria, quam codices in sacrotaribus eiusdem devotissimae scholae stipendiis vel privilegiis potiatur
Abbreviated transcription (Latin):
et birbanoꝵ sollicitudinem ꝑ
annũdũtaxat in tegrum ꝓce¬
deutes g̃ͣdatĩ sb̃me hac ĩet̾mim
ualtura iege det̾nimus excep¬
tis iuteucet umũsis negociat
int̾positas uep̾̃s cum eis autẽ
sicratiaimis ꝯstitutionib int̾¬
mus aspirare quoꝵ. labores sco¬
leagenti ũ ĩ reb testimõio ꝓꝓda¬
tur. illauoq sunt ab n ac lib̾ali¬

Expanded text:
iuvarum sollicitudinem per annum dumtaxat integrum procedentes gradatim subire hac in aeternum valitura lege decernimus: exceptis videlicet universis negotiatinterpositasve personas, cum eis ante sacratissimis constitutionibus intemus adspirare, quorum labores scholae agentum in rebus testimonio comprobantur. Ill
Abbreviated transcription (Latin):
quos souempnis pfugatur exactio
simiuatohostui metu huic nectit¬
ati subtraxnts ad implendum i¬
unus retrihantur et millidencers
licençia laxetur prius indebitas
expet̾e aignitates qm sub eundam
pcuratione fidei solertiq ex actionẽ¬

Expanded text:
quos sollemnis profligatur exactio, simulato hostili metu huic se necessitati subtraxerint, ad implendum munus retrahantur, et nulli deinceps licentia laxetur prius indebitas expetere dignitates, quam subeundam procurationem fideli sollertique exactione
Abbreviated transcription (Latin):
mp Cuncti qui ꝑ priuatoꝵ ioca
saroruenam laboriosis effusiomibꝰ
ꝑsecuntur detimas fisco decimas do
minorepresentent cet̾omodo sius
desio̾nis uendicando.

Expanded text:
pp. Cuncti, qui per privatorum loca saxorum venam laboriosis effossionibus persequuntur, decimas fisco, decimas etiam domino repraesentent, cetero modo suis desideriis vindicando.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾scrip̃tione ad ꝓprie orignus stitpe
lateq una cum sua sobole reuocen¬
tur eciam quos domus mn e et setre¬
ta irtineant retinent sciant auter
utium exm̃riudicium fisco eẽgen¬
crandum eciamsiquis exhiis quem
metauicum ce̾ ꝯstitit priuatis censi

Expanded text:
scriptione ad propriae originis stirpem laremque una cum sua subole revocentur, et quos domus nostrae secreta retineant. Sciant autem nullum exinde praeiudicium fisco esse generandum, etiamsi is, quem metallicum esse constiterit, privatis censi
Abbreviated transcription (Latin):
tem manifesta omnib fac̾e sub¬
iectis et quihic sunt ⁊ ꝗ ĩgentib.
et enim auos gliosistimos p̾fec¬
tos et qui in exprsunt et ũibia
⁊ aui ĩseptemtͥonaub cdñs. aũt¬

Expanded text:
tem manifesta omnibus facere subiectis et qui hic sunt et qui in gentibus. Etenim ad alios gloriosissimos praefectos et qui in Hesperia sunt et in Libya et qui in septent
Abbreviated transcription (Latin):
fitem ao ĩpub̾um aut aooiescẽ¬
cium curam s ꝯuĩgi tutorem
aitum aut curͣatorem ħ ã inp¬
lurimis legis casib inuenimus.
ut custodiat nie nefiat adu̾sus
aooiescentem aut eiuis sub̾am
abeo aui hnt euni obligat̾sme¬
dio ulla malignirachn ip̃m ob¬
que ex ꝓcutione ad cũratorem pe¬
hiit res ad olescencium aut aꝑte
obligati sunt. s̃mus gͥsiauus
dieit obligat̾ se ni̾e minorem⁊

Expanded text:
fidelem ad impuberum aut adolescentium curam, sed coniungi tutorem alterum aut curatorem hoc quod in plurimis legum casibus invenimus, ut custodiat ille ne fiat adversus adolescentem aut eius substantiam ab eo qui habet eum obligatum in medio ulla malignitas. Sed quae ex proditione ad curatorem poehabent res adolescentium aut aperte obligati sunt, sancimus, si quis dixerit obligatum se habere minore
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos forte in uenire caute potũ¬
it reoditus et ꝯ pararare minori ex
oppilenros ipdditus existentes. da¬
mus enim ei lni̾am et ixc agere so¬
enti quia si quid hoꝵ negiex̾it᷑ hui
que eiussunt pasc̾e et.iliqm. iliã
eip̾re̾uite dispẽsitionem sufficiat.
tunc nett̾it᷑atis ritonos eciam ac
hxcuocat. ut turatores respicientes

Expanded text:
aliquos forsan invenire caute potuerit reditus, et comparare minori ex opulentus reditus existentes. Damus enim ei licentiam et hoc agere, scienti quia, si quid horum neglexerit, huius qui eius sunt pascere et aliquam aliam ei praebere vitae dispensationem sufficiant, tunc necessitatis ratio nos etiam ad hoc vocat
Abbreviated transcription (Latin):
crari. Namsi ñ hanc imposumnꝰ
penam facilia erunt eaquesunt
malignitatis. et eum auicessit fa¬
ciet itm mou̾e et pm̃eclium ea
q̃ sunt cessionis recipiet. iegem ꝑ
suam malignitatem cͥcũuemẽs
omminocuras auquoꝵ introclu¬
cunt leges ꝓcligoꝵ forte aut furi¬
osoꝵ autancium aut siquidali

Expanded text:
crari. Nam si non hanc inposuerimus poenam, facilia erunt ea quae sunt malignitatis, et eum qui cessit faciet iterum movere, et per medium ea quae sunt cessionis recipiet legem per suam malignitatem circumvenienomnino curas aliquorum introducunt leges, prodigorum forte aut furiosorum aut amentium aut si quid ali
Abbreviated transcription (Latin):
eum sunt uon ⁊etleges ap̃tet ẜm
nature uarictatempp̃eĩ existima¬
uimus oporte eci mhancscribere
sanctionem et cure inomime sub¬
iectis quos nobis deus et prius
trioioit. et pu latim spadiciet. et¬
enim auidtmi d̾ deposito inscri¬
pto dubitatum et id ꝯtentione
decluctum inuenimus et opor¬
tere eciam porum omnino prospi¬
cere. itiq scats nob̾ est a ceposito

Expanded text:
eum sunt bona et leges aptet secundum naturae varietatem, propterea aestimavimus oportere et hanc scribere sanctionem et dare in commune subiectis quos nobis deus et prius tradidit et paulatim semper adiciet. Etenim quiddam de deposito in scripto anbitatum et ad contentionem deductum invenimus, et oportet etiam horum omnino prospicere. Itaque ilico nobis est a deposito
Abbreviated transcription (Latin):
testes ñ ignotos cͣcͣhentib ut quid
scribant ꝓ uitt̾ato aut paucis lit̾¬
t̾as sciente. aui uo attestenturqr ⁊̃
et ita taiium instrum̾toꝵ suscipi¬
atur fides manifestum existensq
n m̃inaͣm quĩq testes inhris ta¬
lib adhibendisunt. in t̾quos e¬
rat et aui scribat pcͣchente aut co¬
tum aut postea que post paucas
litt̾as illi̾ poĩta st̃. ãters nich om

Expanded text:
testes non ignotos contrahentibus, ut quidam scribant pro illitterato aut paucas litteras scienti, alii vero attestentur quia et ita talium instrumentorum suscipiatur fides: manifestum existens quia non minus quinque testes in his talibus adhibendi sunt, inter quos erit et qui scribit pro contrahente aut totem aut post ea quae post paucas litteras illius posita
Abbreviated transcription (Latin):
mus. et p̾cipue illud ut si quis obli¬
gatũm hũit minorem aut eius
iesnunc ñ om̃ĩno ad curationes
ip̾e est iuri mĩoris ob noxiui neq
ip̃e curator erit ᷑ iu cautoem furet᷑
sima colugitur:. ut nulius eorũ
qui obligatas hr̃e ꝑyientes de

Expanded text:
mus et praecipue illud, ut si quis obligatum habuerit minorem aut eius res, hunc non omnino ad curationem nistrator ipse est iuri minoris obnoxius, neque ipse curator erit, necubi aut sima colligetur, ut nullus eorum qui oblivatas habere perhibent res def
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentes testes dicant qiͣnas p̾sẽtib
subscripsit qui docum̃tum fecit.¬
nius et tales quos oam testes nõ
minus ꝙͣ tres Naclignos fid̾ exis¬
tentes n talem int̾dicimus fi
ꝙ scribitur sr̃mutuodocum̃tu:
nͥ ⁊̃ testium hãt p̾senciam ficed¬
ignoꝵ ñ minus trium ũsũuẽi¬

Expanded text:
praesentes testes dicant, quia his praesentibus subscripsit qui documentum fecitus et tales quosdam testes non minus quam tres dignos fide existentes, neque talem interdicimus fidquod scribitur super mutuo documentum, nisi etiam testium habeat praesentiam fide dignorum non minus trium, ut sive veni
Abbreviated transcription (Latin):
comib suis sacͣtãgẽtes eloꝗa. auts
orationis comib iurites hicuros
se eis legĩttimas uxores talit̾ eas hũ¬
tes tẽꝑe młto ⁊ forte siscipiẽtes fi¬
uos teinde dũ se saciau̾int earũ de¬
sid̾io aut extra filios aut cũ fuus ꝓ
hiciẽtes desuis domib iuclicauimꝰ¬

Expanded text:
domibus suis, sacra tangentes eloquia aut in orationis domibus iurantes habituros se eas legitimas uxores, taliter eas habentes tempore multo et forte suscipientes filios, deinde dum se satiaverint earum desiderio, aut extra filios aut cum filiis proicientes de suis domibus, iudicavim
Abbreviated transcription (Latin):
do erateꝯstitutos s moxefficiũtur
eoꝵ dñi facultatum ait ñ existũcu
forsitin debita subeũtes aut p̾ tõ
ꝑuocessiones accipientes earum
q̃ sunt inidiq fragules uit eciam
celm̾tes te suscẽpti eristencia ĩmi

Expanded text:
n aetate constitutos, et mox efficiuntur eorum domini facultatum, aut non existentia forsan debita subeuntes aut parvo pretio cessiones accipientes eorum quae sunt undique fragiles, aut etiam celantes desusce
Abbreviated transcription (Latin):
damus ei ficucum nonaquata
et nunc ad inuñta a nob̾ guia ad
legittimor ĩ ꝑduc̾enaturaie ꝓ
cul ciubio suns intalib ca̾ib ñ ex¬
istentior sicut eñ est quidã ap̃cedẽ

Expanded text:
damus ei fiduciam nova quadam et nunc adinventa a nobis via ad legitimorum ius perducere naturales, procul dubio suis in talibus casibus non existenti
Abbreviated transcription (Latin):
si aliꝗ filupost dotalia ñ nascant᷑.
at tñ p̾cetentes licetañ cotalia na¬
tisĩt ĩt̾ suos ascribi. pre qmppeadi
festinante ¶S et auũd qui ddam
dine nati filu erant alicuratille

Expanded text:
si aliqui filii post dotalia non nascantur, attamen praecedentes, licet ante dotalia nati sunt, inter suos ascribi, patre quippe ad hoc festinante. Sed aliud quiddam dine nati filii erant aliqui, at ille
Abbreviated transcription (Latin):
ordinãs illud male pꝰmod̾dũ acura
cessau̾it ⁊ latẽt᷑ fec̾it ꝙ maligne eg̾it frete
tũc iam nõ curator existẽs cessione
accipiatet rem maugnecdis po
usus eumcuius prius curã ami

Expanded text:
ordinans illud male postmodum, dum a cura cessaverit et latere fecerit quod maligne egit, forte tunc iam non curator existens cessionem accipiat et rem maligne disponat. versus cum cuius prius curam admi
Abbreviated transcription (Latin):
abea repcul expeui. n exn ip̃e rõstẽ
sciat oĩadit̾ce adu̾sus minorẽ siuera
fu̾it se casuͣru. pp̃m exstudio.id¬
usus hanc legem nr̃im fignẽt᷑
¶s si quis aꝑte obligatus existens
tacuit sciatitiam iste qr sustine¬
bit penam quoñ possit reclitutõ¬
nb aut. iius sou̾itionibus de¬
uiti semisc̾e̾ tempore tͣreationis
minoris res fu̾it ꝑscrutatus erces¬

Expanded text:
ab ea re procul expelli, ne ex hoc ipso hostem sciat omni actione adversus minorem, si vera fuit, se casurum, propter ex studio adversus hanc legem nostram figmentum. Sed si quis aperte obligatus existens tacuerit, sciat etiam isto quis sustinebit poenam, quo non possit redhibitionibus aut aliis solutionibus debiti se miscere tempore curationis minoris res fuerit perscrutatus et ces