comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in diuinis uoluminib inuenit᷑ ad uni¬
tatem ꝑsone referendum ẽ: Quia sicut
anima et corpus ex diu̾sa substantia unꝰ
ex diũsa substantia ipse se quodammͦ
pecit. ipse se quodammͦ pronobis exau¬
dit. Innumera sunt quȩ suꝑ hoc dici ꝓm¬
ptissimũ sit. s. qm̃ non impendio emoli¬
enda sunt quȩ ꝑse labascunt. inp̃sentia¬
anime humanȩ hoc est imaginis diui¬
nȩ. uocatur indubium. Hȩc nempe ẽ
tercia illa questio:. quaiste necessarius
m̃s discernendarum naturarũ causas
ingressus. spm̃ uitȩ corpus cẽ pronun¬
tiat. Astruens se suꝑ hoc. p̃iudicatȩ aue¬
toritatis patrum scita proferre. Quos
quidem non tam aliquid sibi ꝑceptu
mentis cognitum definisse. quam quȩ¬
dam opinatos fiuisse commemorat. Et
quia ipse quantum loquit᷑ non tam
probate rationi aut intemerandȩ. aucto¬
ritati. s humanȩ magis opinioni con¬
cessit: idimpenso oꝑe nititur. ut sp̃ta

Expanded text:
in divinis voluminibus invenitur, ad uniin divinis voluminibus invenitur, ad unitatem personae referendum est. Quia sicut anima et corpus ex diversa substantia unus ex diversa substantia, ipse se quodammodo petit; ipse se quodammodo pro nobis exaudit. Innumera sunt quae super hoc dici promptissimum sit. Sed quoniam non impendio emolienda sunt, quae per se labascunt; in praesentiaanimae humanae, hoc est, imaginis divinae vocatur in dubium. Haec nempe est tertia illa quaestio, qua iste necessarius meus discernendarum naturarum causas ingressus, spiritum vitae corpus esse pronuntiat: astruens se super hoc praejudicatae auctoritatis Patrum scita proferre; quos quidem non tam aliquid sibi perceptu mentis cognitum definisse, quam quaedam opinatos fuisse commemorat. Et quia ipse, quantum loquitur, non tam probatae rationi aut intemeratae auctoritati, sed humanae manae magis opinioni concessit; id impenso opere nititur, ut spreta
Abbreviated transcription (Latin):
ad terciam questionem. Igitur ut quã
breuissime responsum referam. Ponti.¬
fex ille credo ẽ. qui pͥncipaliter apud
diuinitatem summe trinitatis. humani
generis oblata sacͥficat peccata expiat.
uota commendat. Ipse ergo uerus sacer¬
dos ẽ. quia si filius dei scd̾m id quod ȩqͣ¬
lis ẽ patri. non tam p̃ces fundit quam
p̃cantes exaudit: homo potius hic in¬
telligendus ẽ quem pontificem apłs
dicens. nr̃isq infirmitatib compati
pronuntians de ipso itidem dicit. A p̃c
resurrexit. qui ẽ in dextera dei qͥ etiam
interpellat pronob. Ille gͦ pontifex
compatit᷑ nobis: qui et interpellat
ꝓnobis. Ille uͦ qui interpellanti ad¬
nuit ipsa trinitas non haber utiq¬
quem sibi interpellare necessariũ foret
si pati aut affici ullatenus possit. Iam ne.
intelligis adũsum potius ueritatis testimo.¬
nium: inpatrocinium falsitatis assumi:
¶m̃ si quid huiꝰmodi sicut supra diximus

Expanded text:
ad tertiam quaestionem. Igitur, ut quam ad tertiam quaestionem. Igitur, ut quam brevissime responsum referam, Pontifex ille, credo, est qui principaliter apud divinitatem summae Trinitatis humani generis oblata sacrificat, peccata expiat, vota commendat. Ipse ergo verus sacerdos est; quia si Filius Dei, secundum id quod aequalis est Patri, non tam preces fundit, quam precantes exaudit: homo potius hic intelligendus est, quem pontificem Apostolus dicens, nostrisque infirmitatibus compati pronuntians, de ipso itidem dicit: Jesus resurrexit, qui est in dextera Dei, qui etiam interpellat pro nobis . Ille ergo pontifex compatitur nobis, qui et interpellat pro nobis. Ille vero qui interpellanti annuit, ipsa Trinitas non haberet utiqquem sibi interpellare necessarium foret, si pati aut affici ullatenus possit. Jamne intelligis, adversum potius veritatis testimonium in patrocinium falsitatis assumi? Quoniam si quid hujusmodi, sicut supra diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Stat iste currens. Dormit ille uigi¬
lans. Quod utiq non sinit contrariorum
discrepantia. Quo gͥ proficit quod a di¬
cis passibiliter: cum dici uerissime ple¬
nissimeq possit non afficit᷑ ds̃: non
caret neuo suspitionis bicepsista prolo¬
cutio dm̃ non dicis pati. quõ dicis affici:
affectio pasio. unũ idẽq sig̃tat. aut utrũꝙ¬
ds̃. Si non afficitur. non sensit compati¬
entis affectu. si sensit compaticntis affectu.
consequent̃ afficit᷑. Aio ego: nullis affi¬
citur diuina substantia. Inquis tu:
ds̃ ñ afficitur. Redeamus ingrãm. pessũ¬
detur emedio quͤte fortassis ignarũ qͣđ
certe patet in cautum resꝑgit in famia.
S suꝑ adicis. et apłm dixisse ꝓnuntias
aȩ xp̃o. iam incȩlis posito. Habemꝰ talẽ
pontificem: qui possit compati infir¬
mitatib nr̃is. Et tanquam nichil hic
sit ꝑtractandum discutiendumq satis¬
fecisse te ꝓposito gloriaris: Transiturus

Expanded text:
dicat: Stat iste currens, dormit ille vigidicat: Stat iste currens, dormit ille vigilans: quod utique non sinit contrariorum discrepantia. Quid igitur proficit quod adjicis, passibiliter, cum dici verissime plenissimeque possit, non afficitur Deus? Non caret naevo suspicionis biceps ista prolocutio. Deum non dicis pati, quem dicis affici. Affectio et passio unum idemque significat. Aut utruDeus. Si non afficitur, non sensit compatientis affectu. Si sensit compatientis affectu, consequenter afficitur. IX. Aio ego, Nullis afficitur divina substantia; inquis tu, Deus non afficitur. Redeamus in gratiam. Pessumdetur e medio, qui te fortassis ignarum, quod certe patet, aut incautum respergit infamia. Sed superadjicis, et Apostolum dixisse pronuntias de Christo jam in coelis posito: Habemus talem pontificem, qui possit compati infirmitatibus nostris . Et tanquam nihil hic sit pertractandum discutiendum que, satisfecisse te proposito gloriaris, transiturus
Abbreviated transcription (Latin):
stantia: substantialiter in dõ sunt ñ acces¬
sibiliter. ꝑge sic dicere. Noninte resꝑgat Nyam
sinceritati ueritatis. ignorantia p̃sump¬
tuosa mendatium. Humanũ ñempe de¬
linquere: humanũ ẽ pro delicto penitere.
Nemo ꝑiculosius peccauerit: quam qͥ pec¬
cata defendit. Namq impassibilẽ nulliq
affectui subiacentem summȩ diuinita¬
tis essentiam ut tute pro. ui̾ntias. cũ phi¬
losophis non recusas. Prouide intestinũ
bellum pelle animo. Certum tibi sit
ueritatem falso sicut essentiam nichilo:
haud quaquamposse misceri. tu autẽ
dicis afficiquem negis pati. Si enim af¬
fectu non caret pͥassibilitatis. de eodem
fallax professio ẽ. alterũ alceri immodice
re pugna. Qui ait. Sensit compatien¬
tis affectu: Non ait quod in passione ni¬
chil senserit. Porro tu dicis quod ds̃ non
afficitur passibiliter. Ergo afficitur. ñ
passibiliter. Quod ita ẽ: Ac si quispiam

Expanded text:
stantia, substantialiter in Deo sint, non accesstantia, substantialiter in Deo sint, non accessibiliter. Perge sic dicere; non in te respergat sinceritatem veritatis ignorantia, praesumptio et mendacium. Humanum est nempe delinquere: humanum est pro delicto poenitere. Nemo periculosius peccaverit, quam qui peccata defendit. Namque impassibilem, nullique affectui subjacentem summae Divinitatis essentiam, ut tute pronuntias, cum philosophis non recusas. Proinde intestinum bellum pelle ab animo. Certum tibi sit veritatem falso, sicut essentiam nihilo, haudquaquam posse misceri. Tu autem dicis affici, quem negas pati. Si enim affectu non caret, impassibilitatis de eodem fallax professio est: Alterum alteri immodice impugnat: qui ait, Sensit compatientis affectu, non ait, quod in passione nihil senserit. Porro tu dicis, quod Deus non afficitur passibiliter; ergo afficitur non passibiliter: quod ita est ac si quispiam
Abbreviated transcription (Latin):
et homo ds̃ ẽ. Idem glorie dominus et
non sit crucifixus proinuiolabili diuini¬
tate: et crucifixis sit in hominȩ ꝓunitate
ꝑsone. Itaq miro atq in cogitabili mͦ
passus est ds̃: et non est passa diunitas.¬
Cerne nunc gͥ inid tantum temet apłi
testimonium uendicasse. non ut ex eodẽ
robut sententia tua capesseret: s sceuȩ
sententiȩ prauitas non lateret. Tu sci¬
licet uelut astipulante tibi ꝑ apłm ue
ritate affici diuinitatem dicis: s apłs
crucifitum głe dominũ in ca sui parte
cogit intelligi quapotuit crucifigi. Tibi
gͥ tibi admodum soli hȩc relicta sententia
est: ut iitemerabilis atq in estimata di¬
iunitas flagris cesa: clauis transfixa:. lan¬
cea trantossa. dolorib affecta morte con¬
sumpta sit. quia in uno eodem xp̃o credi
renuis aliud subditum morti aliud pas¬
sioni. S p̃mente ueritate ũba cõmutas.
inquiens. quod quib afficitur creata sub¬

Expanded text:
et homo deus est, idem gloriae dominus et et homo deus est, idem gloriae dominus et non sit crucifixus pro inuiolabili diuinitate et crucifixus sit in homine pro unitate personae. itaque miro atque incogitabili modo passus est Cerne nunc igitur, in id tantum temet Apostoli testimonium vindicasse, non ut ex eodem robur sententia tua capesseret, sed ut saevae sententiae pravitas non lateret. Tu scilicet velut stipulante tibi per Apostolum veritate, affici Divinitatem dicis; sed Apostolus crucifixum gloriae Dominum in ea sui parte cogit intelligi, qua potuit crucifigi. Tibi igitur, tibi admodum soli haec relicta sententia est, ut intemerabilis atque inaestimata Divinitas flagellis caesa, clavis transfixa, lancea transfossa, doloribus affecta, morte consumpta sit; quia in uno eodem Christo credi renuit aliud subditum morti, aliud passioni. Sed premente veritate verba commutas, inquiens, quod quibus afficitur creata sub
Abbreviated transcription (Latin):
cum iccito affici dm̃ in rep̃hensibilit̃
te dixisse arbitreris. qm̃ glorie dñm cru¬
cifixũ apłs dicit: et crucisixum gloriȩ
dominũ sic accipi ueritas suadeat. ne
diuinitas crucifixa credatur: Tu uͦ affici
diuinitatem obnoxius argumentares
defensitandi erroris studio haud ammad¬
uertis. penale illud quod in homine xͦ.
psequentium scelus exercuit: ipsi inuo¬
labili diuinitati inflictum te dęcere fuisse:
Quod siita ẽ. pati prohominib ds̃. et ñ
ad sumpto potuit homine: quiasi in ho¬
mine passibilis: et extra hominem potu¬
it. eẽ. passibilis. S eundem forte conten¬
das substantiȩ humane contagione mu¬
tatum: iccircoq post assumptum ho¬
minẽ factum fuisse passibilem. Non gͥ
incorruptibilis ds̃.: quia quicqͥd deteri¬
orari potest. et corrumpi profecto potest
sed corrumpi diuinitas non potest nec
cõmutari gͥ nec pati potest. Nunc porro
ex duplici substantia una ꝑsona et ds̃ hõ

Expanded text:
cum idcirco adfici deum inreprehensibiliter cum idcirco adfici deum inreprehensibiliter te dixisse arbitreris, quoniam gloriae dominum crucifixum apostolus dicit, et crucifixum gloriae dominum sic accipi ueritas suadeat, ne diuinitas crucifixa credatur, tu uero adfici diuinitatem obnixius argumentere, defensitandi erroris studio haud animaduertis poenale illud, quod in homine Christo persequentium scelus exercuit, ipsi inuiolabili diuinitati inflictum fuisse te dicere. quod si ita est, pati pro hominibus deus et non adsumpto potuit homine, quia si in homine passibilis, et extra hominem potuit esse passibilis. sed eundem forte contendas substantiae humanae contagione mutatum. idcircoque post adsumptum hominem factum fuisse passibilem. non igitur incorruptibilis deus, quia quidquid deteriorari potest et corrumpi profecto potest sed corrumpi diuinitas non potest nec commutari, igitur nec pati potest. Nunc porro s uerus ex duplici substantia una persona et deus homo
Abbreviated transcription (Latin):
gas. Et nos quia similitudinẽ dei ut eius
sicuti ẽ similitudo sit incorporeã dicamꝰ
extra fidem fore pronuntias: sed hinc
postmodum. de affectu interim dissera¬
mus. Ergo ne sic crucifixus. ẽ. xp̃c ut
summȩ diuinitatis uniũso modo inte¬
merabilis incorruptibilitas crucifixa
credatur: Dicas uelim nisi iniuriosũ ẽ.
quem post humilitatem mortis a sũmo
dõ idest ipsa trinitate exaltatum. eẽ.
credi sit licitum: cui nom̃ quod supra
omne sit nomen fuisse collatum. Iui
uempe arbitror qui obediens factus usq
ad mortem. ꝓpt̃ in effabilis humilitatis
obedientiam in effabiliter sublimatꝰ
ingłam ẽ. dei patris. Audes his non fa¬
teri eundemgłe dñmꝰ quem fateris ho¬
minis filium: uerum tiuillo quo dictũ
est. nunquam dnm̃ gle crucifixissent.
iniduti uoles ut haud dubie credatur
quod ipsa diuinitas queat afficisi po¬
tuit crucifigi. Igitur aꝑto proloquio.
manifestasti sententiam tuam. Nam

Expanded text:
gas et nos, quia similitudinem dei, ut eius gas et nos, quia similitudinem dei, ut eius sicuti est similitudo sit, incorpoream dicamus, extra fidem. fore pronuntias. sed hinc postmodum, de adfectu interim disseramus. ergone si sic crucifixus est Christus, ut summae diuinitatis uniuerso mundo intemerabilis incorruptibilitas crucifixa credatur, dicas uelim, nisi iniuriosum est, quem post humilitatem mortis a summo deo, id est ipsa trinitate exaltatum esse credi sit licitum, cui nomen, quod supra omne sit nomen, fuisse conlatum? illi nempe arbitror, qui oboediens factus usque ad mortem propter ineffabilis humilitatis oboedientiam ineffabiliter sublimatus in gloriam est dei patris. aude sis non fateri eundem gloriae dominum quem fateris hominis filium. uerum tu illo, quo dictum est: numquam dominum gloriae crucifixissent, in id uti uoles, ut haud dubie credatur, quod ipsa diuinitas queat adfici, \' si potuit crucifigi. igitur aperto proloquio manifestasti sententiam tuam. nam
Abbreviated transcription (Latin):
si sentire non potest: quia sicut nox in¬
missu luminis rumpit᷑. italux tenebris
uulueratur. Unde iocundissime ascle¬
piades lusit poeta notissimus dicens.
absentemq dicm nox agit ȩmula. ꝗͣ
nox cum lacero uicta fugit peplo. Qd
dicis ut lux plagam non sentit. ita di¬
iuinitas uulnus in passione non sensit:
Suta est. uulnerari ergo potuit. et si sen¬
tire non potuit. Unumq fuit insen¬
sibilitatis. aliud corruptibilitatis. Hon
enim proincorruptibilitate non doluit
si uulnerari potuit: quia lux & insen¬
sibilis ẽ. pariter et uulnerabilis. Uide
ne forsitan iste sit. quem nobis appro¬
bandum rere alti prolapsus etroris. Lu
dicis lucem corpoream homini cõmu¬
nem simui et pecori. eatenus ut dm̃ ñ
sentire uulnus inflictum et quamilibo
pulchrum corpus corpus tam̃ summo¬
incorporeo ñ adsimilas s ex ȩquas. & in
tam plectibili sententia non innocentie
tantum pͥuilegium tibi sed laudis arro¬

Expanded text:
si sentire non potest, quia sicut nox insi sentire non potest, quia sicut nox inmissu luminis rumpitur, ita lux tenebris uulneratur. unde iucundissimis Asclepiadeis lusit poeta notissimus dicens: absentemque diem lux agit aemula, quam nox cum lacero uicta fugit peplo. quid dicis, ut lux plagam non sentit, ita diuinitas uulnus in passione non sensit? si ita est, uulnerari ergo potuit, etsi sentire non potuit, unumque fuit insensibilitatis, aliud corruptibilitatis. non enim pro incorruptibilitate non doluit, si uulnerari potuit, quia lux et insensibilis est pariter et uulnerabilis. uide ne forsitan iste sit quem nobis adprobandum rere alti prolapsus erroris. tu dicis lucem corpoream homini communem simul et pecori eatenus, ut deum non sentire uulnus inflictum et quamlibet pulchrum corpus, corpus tamen summoincorporeo non adsimilas, sed exaequas, et in tam plectibili sententia non innocentiae tantum priuilegium tibi, sed laudis adro
Abbreviated transcription (Latin):
affectii. quando apłs dicendum puta¬
uit. nunquam dñm głe crucifixissent:
cum sic̃ lux nullam sentire possit pla¬
gam uulneris. ita et auctor lucis nullã
penam senserit passionis: Potest gͦ dici:
sed sensit compatientis affectu: Potest
quidem. quia omĩa licent. S non de¬
bet. quia non omĩa ȩdificant. Risum
tamen in isto comparationũ ac ꝓlo¬
cutionum tuarum genere. tenere uxe
possum. Paulopͥus astruxeras dm̃ de.¬
sinere. eẽ. uirtutem idcucoq mutari:
nunc itidem sententia flaccente decla¬
mas. quod sicut lux nullam sentire pos¬
sit plagam uulneris: ita et auctor lucis
nullam penam senserit passionis. Ergo
plagam lux sola non sentit. Nunqͥd nã
tra aut aqua aut aer cuiꝰpiam uulne¬
ris plagam sentit. aut lux fortassis ani¬
mata sit. aut quodlibet corpus in ani¬
matũ sentire potest. aut corpus ẽ. iuiũ
quod ⁊ si uulnꝰ non sentit uulnerari
non possit: uulnerari gͥ lux potest et¬

Expanded text:
adfectu, quando apostolus dicendum putaadfectu, quando apostolus dicendum putauit: numquam dominum gloriae crucifixissent, cum, sicut lux nullam sentire possit plagam uulneris, ita et auctor lucis nullam poenam senserit passionisSed sensit compatientis affectu? potest quidem, quia omnia licent; sed non debent, quia non omnia aedificant VI. Risum tamen in isto comparationum ac prolocutionum tuarum genere tenere vix possum. Paulo prius astruxeras Deum desinere esse virtutem, idcircoque mutari; nunc itidem sententia flaccente declamas quod sicut lux nullam sentire possit plagam vulneris, ita et auctor lucis nullam poenam senserit passionis. Ergo plagam lux sola non sentit. Nunquidnam terra, aut aqua, aut aer cujuspiam vulneris plagam sentit? Aut lux fortassis animata sit? Aut quodlibet corpus inanimum sentire potest, aut corpus est ullum, quod etsi uulnus non sentit, uulnerari non possit? uulnerari igitur lux potest, et
Abbreviated transcription (Latin):
enim ds̃ quempiam temporalit̾ punit
ȩterno consilio. ille utiq patit᷑. qui pu¬
nitur. Pateretur aliquid et ds̃ si ut tẽ¬
poralit̾ cuiꝰpiam peccata cognosceret:
uł eundem ad exercendam iusticiam
iracundia commoueret: omne & enim
temporaneum mobile atq mutabile:
Inmutabilis et stans sempit̾nitas inclu¬
dit. Afficiens salubriter aliqua: iudicia¬
liter aliqua affici sinens ipsa ab omni
affectu ut motu temporis & locisatis alie¬
na. Predita illo tantum motu quistabi¬
lis dicitur: ex qua et ꝑquam & in qua ẽ
omne quod solo tempore & ab ipsa tan¬
tum mouetur. et omne quod et ꝑtc̃pꝰ
et locum ab illa mouet᷑ ꝗ solo tantum
tempore. Sedistinc alias. Nunc autem
missa facientes. quȩ talia ꝓfecto sunt
merito uł uirib ut ea dem in probari
sit ustum. inpugnari non necessariũ:
ad testimonia illa ueniamꝰ quȩ ex apło
inpatrocinium sui mutatꝰ ẽ. Ait enĩ:
cur dici non possit sensit compatientis

Expanded text:
enim deus quempiam temporaliter punit, enim deus quempiam temporaliter punit, aeterno consilio ille utique patitur qui punitur. pateretur aliquid et deus, si uel temporaliter cuiuspiam peccata cognosceret uel eundem ad exercendam iustitiam iracundia commoueret. omne etenim temporaneum mobile atque mutabile inmutabilis et stans sempiternitas includit adficiens salubriter aliqua, iudicialiter aliqua adfici sinens, ipsa ab omni adfectu uel motu temporis et loci satis aliena, praedita illo tantum motu qui stabilis dicitur, ex qua et per quam et in qua est omne quod solo tempore et ab ipsa tantum mouetur, et omne quod et per tempus et locum ab illa mouetur neque solo tantum tempore. sed istinc alias. nunc autem missa facientes, quae talia profecto sunt merito uel uiribus, ut eadem inprobari sit iustum, inpugnari non necessarium, ad testimonia illa ueniamus, quae ex apostolo in patrocinium sui mutuatus est. ait enim, cur dici non possit: sensit conpatientis
Abbreviated transcription (Latin):
harum uidelicet passionum considerandi
sunt. non affectus. Porro quia ne otericus
scriptor. uixta ꝓpħicȩ locutionis exemplũ
meditatiunculas suas autumat debere
pensari: non tractatorem profitetur iste.
seduatem. Cum uirginis partus oraua¬
tum obseruauerit ut uaticinia reserarit.
Secus igitur ẽ ac ratio postulat. mystico
ꝓpħarum stilo: texere periodas oratorias.
Quofit ut ille qui aliena expositurum
se spondit: nonpossit exponi. Igitur
aut uatum u̾bis non utere. aut uatiei¬
nare: nequaquam profecto conducit
uł p̃senti uaticinium tempori. ut ꝓpħi¬
ca locutio tractatori. Quo circa quicqͥd
indefensionem tui ex ꝓpħico sermone
mutuatus es. adũsatur tibi potiusquã
opitulatur: quia uł quęsita defensio
fatetur imbecillitatem: uł incongru¬
ens patrocinium non purgat errorẽ.
Intemerabilis ergo duunitas haud¬
quaquã recte affici dicitur: quia effectꝰ
est ab opifice: affectus in oꝑe. Quando

Expanded text:
harum uidelicet passionum considerandi harum uidelicet passionum considerandi sunt, non adfectus. porro qui neotericus scriptor iuxta propheticae locutionis exemplum meditatiunculas suas autumat debere pensari, non tractatorem profitetur se iste, sed uatem, cum uirginis partus ora uatum obserauerit, ut uaticinia reseraret. secus igitur est ac ratio postulat, mystico prophetarum stilo texere periodos oratorias, quo fit ut ille qui aliena expositurum se spondet, non possit exponi. igitur aut uatum uerbis non utere aut uaticinare. nequaquam profecto conducit uel praesenti uaticinium tempori uel prophetica locutio tractatori. quocirca quidquid in defensionem tui ex prophetico sermone mutuatus es, aduersatur tibi potius quam opitulatur, quia uel quaesita defensio fatetur inbecillitatem uel incongruens patrocinium non purgat errorem. Intemerabilis ergo diuinitas haudquaquam recte adfici dicitur, quia effectus est ab opifice, adfectus in opere. quando
Abbreviated transcription (Latin):
dut si istud etiam cogitatu nefas ẽ: ñ gͦ
passus ẽ ds̃: igitur. necaffectus. Ubi ẽ
nunc compatientis affectus: Post subiẽ
Quid ꝓpħico spũ ueterum quiq scõrum
ꝓterrendis cohercendisq carnaliter hu¬
manitusq sapientib tropice ꝓpħaue¬
rint. in quiens scriptum. Dñe ne in ira
tua arguas me. Et uirauit dñs nec eũ
penitebit. Abhinc suꝑuis etiam ꝑphi¬
losophos accidentias dõnon obicit: &
hic ꝑꝓpħas etiamuitiorum necessitates
impouit: Quia resquȩ figuraliter acci¬
piendȩ sunt. nisi sollicite intro inspici¬
autur ñ ad iuiuificantem sp̃m ꝑuenit᷑:
sed in occidente littera remanct᷑. Sequit᷑
scilicet. ut incontaminabilemp̃celse diui¬
nitatis centiam. passibilem fore creda¬
mus: si uaticinia ꝓpħarum allegoricis
animata secretis. in litterȩ tãtum corpo¬
re cogitemus. Quia cum ꝓpħicis oracłis
uł irasci uł penitere memorat᷑: effectꝰ

Expanded text:
aut si istud etiam cogitatu nefas est: non ergo aut si istud etiam cogitatu nefas est: non ergo passus est deus, igitur nec adfectus. ubi est nunc conpatientis adfectus? Post subicit, quid prophetico spiritu ueterum quique sanctorum proterrendis coercendisque carnaliter humanitusque sapientibus tropice prophetauerint, inquiens scriptum: domine, ne in ira tua arguas me, et: iurauit dominus, nec eum paenitebit. abhinc superius etiam per philosophos accidentias deo non obicit et hic per prophetas etiam uitiorum necessitates inponit, quia res, quae figuraliter accipiendae sunt, nisi sollerter intro inspiciantur, non ad uiuificantem spiritum peruenitur, sed in occidente littera remanetur. secilicet scilicet, ut incontaminabilem praecelsae diuinitatis essentiam passibilem fore credamus, si uaticinia prophetarum allegoricis animata secretis in litterae tantum corpore cogitemus. quia cum propheticis oraculis uel irasci uel paenitere memoratur, effectus
Abbreviated transcription (Latin):
Eternitati autem quia passionem
xp̃i sempiterne sciuit. ut pote quam
ipsa disposuit. passionis tempore noui
nichil quod nosset. nc dicam quod senti¬
ret accessit. s qͥd nunc ego de affectu
disseram. eundemq inpassibilem fore
disputando conuncam: cum is ipse cui
contradicimꝰ. aut dubie fassus sit. cru¬
cifiro homini dr̃ fuisse compassum:
Quidnam queso istud. ẽ Non sensit pa¬
tientis sensii: sed sensit compatientis af¬
fectu: Quid. ẽ. sensit. quid ue non sensit:
aut quomodo passus ẽ si non sensit:
Numquid si quispiam dicat ambulet il¬
le. et ille co amibulat. aut loquit᷑ ille
et ille colloquit᷑: Nonne et colloquentẽ
loqui. et coambulantem ambulare
significat: Aut siquis aiat mortuus ille
est &e ille cõmortuus: nonne. utrumq¬
fuisse mortuum confirmat: Nã qͥ cd̃¬
morit᷑. utiq morit᷑. Ergo et qui compa¬
titur. utiq patitur. Passa ẽ. gͥ si cõpas¬
sa diuinitas. Ergo fortassis et mortua.

Expanded text:
aeternitati autem, quia passionem aeternitati autem, quia passionem Christi sempiterne sciuit, ut pote quam ipsa disposuit, passionis tempore noui nihil, quod nosset, ne dicam quod sentiret, accessit. Sed quid nunc ego de adfectu disseram eundemque inpassibilem fore disputando conuincam, cum is ipse cui entradieimus, haud dubie fassus sit crucifixo homini deum fuisse conpassum ? quidnam, quaeso, istud est: non sensit patientis sensu, sed sensit conpatientis adfectu ? quid est sensit, quidue non sensit? aut quo modo passus est, si non sensit? numquid si quispiam dicat: ambulat ille, et ille coambulat, aut: loquitur ille, et ille conloquitur, nonne et conloquentem loqui et coambulantem ambulare significat? aut si quis aiat: mortuus ille est, et ille commortuus, nonne utrumque mortuum fuisse confirmat? nam qui commoritur, utique moritur. ergo et qui conpatitur, utique patitur. passa est igitur, si conpassa diuinitas, ergo fortassis et mortua,
Abbreviated transcription (Latin):
detrim̃ta non sentit augm̃ta ue ñ reci-¬
pit. Afficiunt᷑ autem media sic̃ supͣ
dictum ẽ: ut profectu uł defectu. Enĩ
uͦ quicqͥd afficitur patitur: et quicqͥd
patitur. non eẽ. dm̃. nemo sanorum infi¬
ciauerit: quia utrumq mutuo recipro¬
cat. ut nec mutabile nisi passibile: nec
passibile possit eẽ. nisi mutabile. Quod
autem philosophorum testimonio mi¬
sericordiam atq iusticiam et istius modi
bona. affectiones passibilis dicit. eẽ. cre¬
ature: cadem quȩ in dõ essentialiter
non accessibiliter aud intendit animo
smet adũsa proserre. quia affectio
accessio ẽ. Non autem aliquid dõ acce¬
dit: ⁊dõ affectioni non subiacet. Nam
quicqͥd afficitur: contrariis congru¬
entibq pariter obnoxium: ambi fariȩ
subdit᷑ passiomi. Quo circa si summa
diuinitas sensit compatientis affec-¬
tu: etiam male passionis subiacet
stimulo. Sensit dicis. Utiq sentire
accidens euis ẽ: qui ante non sensit

Expanded text:
detrimenta non sentit augmentaue non recidetrimenta non sentit augmentaue non recipit. adficiuntur autem media, sicut supra dictum est, uel profectu uel defectu. enim uero quidquid adficitur patitur, et quidquid patitur non esse deum nemo sanorum infitias ierit, quia utrumque mutuo reciprocat, ut nec mutabile nisi passibile, nec passibile possit esse nisi mutabile. quod autem philosophorum testimonio misericordiam atque iustitiam et istius modi bona adfectiones passibilis dicit esse creaturae easdemque in deo essentialiter, non accessibiliter, haud intendit animo sibi semet aduersa proferre, quia adfectio accessio est non autem aliquid deo accidit: igitur adfectioni non subiacet. nam quidquid adficitur, contrariis congruentibusque pariter obnoxium ambifariae subditur passioni. quocirca si summa diuinitas sensit conpatientis adfectu, etiam malae passionis subiacet stimulo. sensit dicis: utique sentire accidens eius est, qui ante non sensit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ in dõ uirtus ẽ. et in homine untus ẽ
hoc tantum differens quod ulie substan¬
tialit̃: hic accessibiliter. Unde dominus
ad apłos. Sedete inquit inciuitate. quo¬
adusq induamini uirtute ex alto. Et ꝓpħa.
diligam te domine uirtus mea. Tu uͦ
iuitutem. S talis sententiȩ causa. luce
liquidior ẽ. Sequitur scilicet ut quẽ
dicis affici: astruas cõmutari. Ac mͥ
pͥmũ ꝓprietas huiꝰ nominis: maxime
discutienda ẽ. Affectus nempe ab eo
dicitur: quod aliquid afficiat. Quic¬
quid autem afficitur: patit᷑. Pati uͦ
non est: nisipassibilis creatȩq substantiȩ.
Que qm a sumina essentia quȩ ds̃. ẽ. ut
existeret uocata de nichilo ẽ: inter illud
dequo facta. et illud a quo facta ẽ. media:
ita suꝑiorib affici potest ut proficiat:
sicut inferiorib ut deficiat. De anima
quippe loquor humana. Igitur nec ni¬
chilum affici aliquo pacto pocest qͥa
substantiam non habet: nec ds̃ quia

Expanded text:
quod in deo uirtus est, et in homine uirtus est quod in deo uirtus est, et in homine uirtus est hoc tantum differens, quod illic substantialiter, hic accessibiliter. unde dominus ad apostolos: sedete, inquit, in ciuitate, quoad usque induamini uirtute ex alto, et propheta: diligam te, domine, uirtus mea. tu uersse. sed talis sententiae causa luce liquidior est: sequitur scilicet, ut quem dicis adfici, adstruas commutari. Ac mihi primum proprietas huius nominis maxime discutienda est. adfectus nempe ab eo dicitur quod aliquid adficiat, quidquid autem adficitur, patitur. pati uero non est nisi passibilis creataeque substantiae, quae quoniam a summa. essentia, quae deus est, ut exsisteret, uocata de nihilo est inter illud, de quo facta, et illud, a quo facta est, media: ita substantiam adfici potest at proficiat, sicut inferioribus ut deficiat. de anima quippe loquor humana. igitur nec nihilum adfici aliquo pacto potest, quia substantiam non habet, nec deus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Subiungit istud nec philosoẜhos igno¬
rasse: quia inquit. in homine diuersȩ
affectiones. id est iusticia. misericordia.
scĩtas. res accidentes sunt. et idõ affectus
uocantur. Ds̃ uͦ non passibilit̃ afficitur.
Onon passibilit. o afficitur: quo afficitur
si non patitur: cur tam celer. ẽ. memoria
tua ad obliuionem eorum etiam que
ipse ꝓtuleris: Iusticiam et miscdiam
quia in homine accidentie sint: affectꝰ
cẽ diristi. Igitur si in homine quia acci¬
dentie sunt affectus sunt: in dõ quia ac¬
cidentiȩ non sunt affectus ñ sunt. Non
gͦ sensit compatientis affectu: in quo qͥa
accidentia non fuit: affectus eẽ ñ potuit.
s adicis. Ergo quod uihomiine affectus
et grã: in dõ uirtus ẽ et natura. Et que
i dõ uirtus ẽ. cum data fuerit homini
non est uirtus. Ds̃ enimꝓcul dubio uirtꝰ
est. Quisi inmutabilis ẽ: etiam cũ seho¬
mini dederit. uirtus in homine ẽ. Eigo

Expanded text:
subiungit istud nec philosophos ignosubiungit istud nec philosophos ignorasse: quia, inquit, in homine diuersae adfectiones, id est, iustitia, misericordia, sanctitas res accidentes sunt et ideo adfectus uocantur. deus uero his non passibiliter adficitur.s o non passibiliter!s o adficitur! quo adficitur, si non patitur? cur tam celer est memoria tua ad obliuionem eorum etiam ipse quae protuleris P iustitiam et misericordiam, quia in homine accidentiae sint, adfectus esse dixisti. igitur si in homine, quia accidentiae sunt, adfectus sunt, in deo quia accidentiae non sunt, adfectus non -sunt. non ergo sensit conpatientis adfectu, in quo quia accidentia non fuit, adfectus esse non potuit. sedadicis: ergo quod in homine adfectus et gratia, in deo uirtus est et natura. at quae in deo uirtus est, cum data fuerit homini, non est uirtus? deus enim procul dubio uirtus est, qui si inmutabilis est, etiam cum se homini dederit, uirtus in homine est. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cabulis p̃notata sanitas catholice nr̃ȩ
ñ recipit: quia non lenocinio nomi¬
nis oꝑis meritum pensat. s auctor ẽ
sibi stili ueritate conciliat. Enim uero
illud quod istic pagina ꝓpalat᷑ eius¬
demq auctor occulitur: euidens facit
indicium eandem scilicet a quo sit
composita: fuisse dampnatã. Nemo
enim studet occultari: nisi hucusq ꝓ¬
emiũ qui formidat agnosci. Ego tam̃
satis mirari nequeo. cur in eodẽ uitandȩ
noxe ñ fuerit studiũ.: in quo sub pͥmen¬
di nominis potuit esse iudicium . s. ad¬
ꝓpositum reũtentes. ipsa p̃fati oꝑis
uerba uideamus
dillum uidelicet cui talia destinat.
quem ꝑuide. atq se celatum studu¬
it: sic ait. Queris ame quomodo uix¬
ta substantiam dei in epistola quadã
dictũsit et hic nec lͣnec cuius. nec adquẽ.¬
nec de quo epła foret. indicatum uoluit.
continuatq de dõ. nil sensit patien¬
tis sensu: s sensit compatientis affectu.

Expanded text:
cabulis praenotata sanitas catholicae nostrae cabulis praenotata sanitas catholicae nostrae non recipit, quia non lenocinio nominis operis meritum pensat, sed auctorem sibi stili ueritate occultatur. enimuero illud, quod ista pagina propalatur eiusdemque auctor occultatur, euidens facit indicium eandem scilicet, a quo sit conposita, fuisse damnatam. nemo enim studet occultari, nisi qui formidat agnosci. ego tamen satis mirari nequeo, cur in eodem uitandae noxae non fuerit studium, in quo subprimendi nominis potuit esse indicium. positum revertentes, ipsa praefati operis verba ponamus: illum videlicet cui talia destinat, quem perinde atque se celatum esse studuit, sic ait: Quaeris a me quomodo juxta substantiam Dei in epistola quadam dictum sit. Et hic, nec nec de quo epistula foret indicatum uoluit. continuatque de deo: nil sensit patientis sensu, sed sensit conpatientis adfectu.
Abbreviated transcription (Latin):
bente lege: nulla ꝑsuadente tatione.
Inhoc nequaquam uidelicet negotio
tritus: sermo finit᷑. At michi pͥmũ que¬
rere cordi est. quid nam rationis extite¬
rit: ut tantas initurus causas deq tã
sublunib locuturus sciri uitauerit.
Sibene conscits disputascur nom̃ oc¬
cultas: Si agnoscimetus. cur opus pro¬
dis. Ne dicam cur ista conscribis: an
maiorũ suꝑ hoc forsitan exempla sec¬
taris: S uideo ꝓpħas. euangłistas.
apłos. Post etiam autenticorum plu¬
rimos tractatores sua propͥis uolumi¬
nib nomina p̃notasse: alios etiam
opum suorum ꝓptiis uocabuilis: incho¬
asse principia: ut est illud. Petrus apłs
xp̃i. et paulus. Nec non alii atq alii
fundatores eccłȩ: atq eruditores. uide¬
licet p̃cauenda fore nouerant a pocri¬
forum uana uł noxia. S ne sic quidẽ.
fallatium temerariorum uitari fig¬
menta potucrunt. Hinc ẽ quod ple¬
raq pauli multorumq scõrum uo¬

Expanded text:
bente lege, nulla persuadente ratione bente lege, nulla persuadente ratione in hoc nequiquam uidelicet negotio tertius sermo finitur. Ac mihi primum quaerere cordi est, quidnam rationis exstiterit, ut tantas initurus causas deque tam sublimibus locuturus sciri uitauerit. si bene conscius disputas, cur nomen occultas? si agnosci metuis, cur opus prodis, ne dicam, cur ista conscribis? an maiorum super hoc forsitan exempla sectaris? sed uideo prophetas, euangelistas, apostolos, post etiam authenticorum plurimos tractatores sua propriis uoluminibus nomina praenotasse, alios etiam operum suorum propriis uocabulis inchoasse principia, ut est illud: Petrus apostolus Christi, et Paulus, nec non alii atque alii fundatores ecclesiae atque eruditores: uidelicet praecauenda fore nouerant apocryphorum uana uel noxia. sed ne sic quidem fallacium temerariorum uitari figmenta potuerunt. hinc est quod pleraque Pauli multorumque sanctorum uo
Abbreviated transcription (Latin):
in catholicã preferebat et si longe in¬
pari disputatione sententiam. ita peneˢ
me ratiocinandi leuitatẽ grauis causa
pensauit. Ubi legendi progressu reli¬
quũ lectionis accessi. animaduerto qͥ¬
busdam circum locutionib. id impen¬
dio molientem opelleipsius auctorem:
ut diuinitas passibilis crederet᷑. ꝑcuifcor
de nomine. nec responso nec seripto pro¬
ditur. Cepifateor talis ȩquidem pagi¬
ne stilum. oppido ferre suspectum. Et ut
incis solemus locis que ut humoris assi¬
dui subter luuone cedentia. uellȩ ui
prono lubrica. uł cauo pendula. uł su¬
dib aspera sunt: suspenso uestigio
iter incognitum potius temptare quã
currere: donec terciȩ ut illic ẽ partẽ
questionis ingredior. Hic iam non ex¬
ploranda sed explodenda sententia.
nequaquam pensi sermonis apparuit:
Satis sedulo efficere cupiens. si quo pac¬
to queat ut anima corpus eẽ uideatur.
Nulla gͥ aigum̃tandi uirtute: nulla ui¬

Expanded text:
erincatholicam praeferebat etsi longe inerincatholicam praeferebat etsi longe inpari disputatione sententiam: ita penes me ratiocinandi lenitatem grauis causa pensauit. ubi legendi progressu reliquum lectionis acoessi, animaduerti quibusdam circumlocutionibus id inpensius molientem opelli ipsius auctorem, ut diuinitas passibilis crederetur. percontor de nomine: nec responso nec scripto proditur. coepi, fateor. talis equidem paginae stilum oppido ferre suspectum, et qu in eis solemus locis, quae uel humoris adsidui subterluuione cedentia uel leui prono lubrica uel cauo pendula uel sudibus aspera sunt, suspenso uestigio iter incognitum potius tentare quam currere, donec tertiae, ut illic est, partem quaestionis, ingredior. hinc iam non exploranda, sed explodenda sententia nequaquam pensi sermonis adparuit satis sedulo efficere cupiens, si quo pacto queat, ut anima corpus esse uideatur. nulla igitur argumentandi uirtute, nulla iu
Abbreviated transcription (Latin):
horum adid utunt᷑ ut neutro utant᷑.
At si eosdem paulostrictius artum dispu¬
tationis includat: aiunt quosdam eẽ.
scorum quib huiꝰcemodi sit facillimũ
soluere questiones: se ab aliena magis
auctoritate pendere: illud se maxime
quod alius sanxerit. eẽ. secuturos. Hlec
quis ferat. iloq ferri pacto posse iu¬
dicec hominũ quempiam & inficiari sci¬
entiam: et uindicare doctrinam:. cogua¬
ta sua si discussor absit adstruere.: si ad¬
sit oꝑire: At in quis. quor̾um sermo pro¬
gredit᷑ E gouͦ iongiuscule quã uolui p̃fa¬
tꝰ sum: dum p̃sentiũ piget tedetq
uꝑ et enim offendi in quosdam qui
cartulam quandam oppido studio¬
se lectitabant: et quia mortaliũ generi
mos ẽ noui oꝑis agnitione pellecti: ad
id ꝑcipiendum. sedulo animo intende¬
rant. hoc idem michi ac si cognitũ ne¬
cessarium. ultro ingerentib inspicere
es degenito ingenitoq dõ sublimissimȩ
questionis uix forib obetrans. non ꝑ¬

Expanded text:
horum ad id utuntur, ut neutro utantur. horum ad id utuntur, ut neutro utantur. at si eosdem paulo strictius artum disputationis includat, aiunt quosdam esse sanctorum, quibus huiusce modi sit facillimum soluere quaestiones, se ab aliena magis auctoritate pendere, illud se maxime, quod alius sanxerit, esse secuturos. haec quis ferat ulloque ferri pacto posse iudicet, hominum quempiam et infitiari scientiam et uindicare doctrinam, cogitata sua, si discussor absit, adstruere, si adsit, operire? at, inquis, quorsum sermo progreditur? ego uero longiuscule. quam uolui praefatus sum, dum praesentium piget taedetque, nuper etenim offendi in quosdam, qui chartulam quandam oppido studiose lectitabant, et quia mortalium generi mos est, noui operis agnitione pellecti ad id percipiendum sedulo animo intenderant: hoc idem mihi acsi cognitu necessarium ultro ingerentibus inspicere es de genito ingenitoque deo sublimissimae quaestionis uix foribus oberrans non p
Abbreviated transcription (Latin):
stulte concipiunt: uane ꝓferunt:. suꝑbe
ad struunt:. cum temeritate scribunt:
cum intentione defendunt. Et qm̃ hu¬
manitus ꝑ inprudentiam lapsi sunt.
eligunt audacie culpam suȩ ꝑuicaci
obstinatione defendere: ne uideant᷑
potiusse peccare. Ita enim palam sen¬
tentias suas adstruunt: ut clam ni¬
chilhominus musitantes. blandim̃tis
lenocinantib ignaros rerũ sedulo p̃¬
centur. ut sue potissimũ sententiȩ ad¬
quiescant. sibimet ad sentiant᷑: Iilud
ueri plenum. illud. eẽ. salutiferũ quod
ipsi doceant. etiam delirando confir¬
mant. Si auctoritatem queras: subi¬
ciunt. istiusmodi causarũ secreta adiri
nequaquam posse: nisi subtilissima
rerũ indagatrice ratione. Si eandẽ
in articulo reposcas: adicint auctori¬
tati potius oportere concedi: neq nau
dam scopulos. pelagus disputationis intra¬
re.Ita auetoritate rationem. ut auctori¬
tatẽ obiectum rationis eludunt: et utroq

Expanded text:
stulte concipiunt, uane proferunt, superbe stulte concipiunt, uane proferunt, superbe adstruunt, cum temeritate. scribunt, cum intentione defendunt, et quoniam humanitus per inprudentiam lapsi sunt, eligunt audaciae culpam suae peruicaci obstinatione defendere, ne uideantur potuisse peccare. ita enim palam sententias suas adstruunt, ut clam nihilo minus mussitantes blandimentis lenocinantibus ignaros rerum sedulo precentur, ut suae potissimum sententiae adquiescant, sibimet adsentiantur: illud ueri plenum, illud esse salutiferum, quod ipsi doceant, etiam deierando confirmant. si auctoritatom quaeras, subiciunt istius modi causarum secreta adiri nequaquam posse, nisi subtilissima rerum indagatrice ratione. si eandem in articulo reposcas, adiciunt auctoritati potius oportere concedi, neque uludam scopulos pelagus disputationis intrare. ita auctoritate rationem, ut auctoritatem obiectu rationis eludunt et utroque
Abbreviated transcription (Latin):
cedit adhuc etiam acescentis semper
liuoris intentio: inuiden tis animi
crim̃ et pena. Nam si
quid abhis quos iniqͦ
lacessunt odio ad uti¬
litatem publicam ue
riꝓdatur. diũsum ꝓtinꝰ adstru¬
unt: & si idem sentuint. Ac sic in ex¬
hausto firmatoq odio. cumhis quos
sibi odisse institutum ẽ: nequa quã
metuunt ueritatis fecisse iacturam.
Oderunt gͥ proximũ. oderunt dm̃:
atq inhis duob p̃ceptorum omĩũ totiusq
legis spreta plenitudine. Non mirandũ ẽ
si uel de dõ uł de homine probe. ñ senti¬
ant: qui utrũq ase odio mediante lon¬
ginquant. S istuc corundem qũaqũa
plectibili uitio moueor ex ilui. quia
et si maliuolentiȩ in alios tela moliunt᷑.
ipsi magis ꝓpriis transfixi ictib uulne.¬
ra quȩ inferre conantur. excipiunt.
Namq odiorum stimulis corundẽ pͥꝰ
puniunt᷑ auctores lilud multo maxi¬
mũ longeq periculosius crim̃ ẽ. quod
catholice sanitati opiniones inimicas

Expanded text:
cedit ad hoc etiam acescentis semper cedit ad hoc etiam acescentis semper liuoris intentio, inuidentis animi crimen et poena. nam si quid ab his, quos iniquo lacessunt odio, ad utilitatem publicam ueri prodatur, diuersum protinus adstruunt, etsi idem sentiant, ac sic inexhausto firmatoque odio cum his, quos sibi odisse institutum est, nequaquam metuunt ueritatis fecisse iacturam. oderunt igitur proximum, oderunt et atque in his duobus praeceptorum omnium totiusque legis spreta plenitudine non mirandum est, si uel de deo uel de homine probe non sentiant, qui utrumque a se odio mediante longinquant. sed istoc eorundem quamquam plectibili uitio moueor exilius, quia etsi maliuolentiae in alios tela moliuntur, ipsi magis propriis transfixi ictibus uulnera quae inferre conantur excipiunt: namque odiorum stimulis eorundem prius puniuntur auctores. illud multo maximum longeque periculosius crimen est, quod catholicae sanitati opiniones inimicas
Abbreviated transcription (Latin):
aGniy or ingenere huma¬
no. sollisidoni. frater
amantissime. multoꝵ
uitium ẽ arrogans un¬
peritia: & puicar inde¬
fendendis ꝑperam p̃sumptis opinionib
ꝑtinacia. Nam pleriq mortalium. aut
ꝑsensus corporis. corporearum rerũ hau-¬
stis imaginib ueluti quibꝰdam rerũ um¬
bris. obtutu m̃tis illuduntur: aut tenel¬
lis adhuc infantiȩ quondam sue ꝑsua¬
sionibꝰ. insenectute puere̾scunt. Siqua
illis dicendi copia ẽ. neglectis rerũ cau¬
sis rationis animam sꝑnunt: & ũboꝵ
corpora diligunt. Cumq duplici ad
ueritatem ueniatur uia. ut aut p̃iudi¬
catȩ auctoritati credulitate subdamur.
aut ad scientiam ratiocinatione tenda¬
mus: nichil quod uł auctoritas iubeat.
uł ratio suadcat potissimũ aicentes:
spreta paucitate doctorum: illudunt
imperitos quȩ maxima turba ẽ. Sed
et ipsi abeisdem quos fallunt. reci¬
proca illusione fallunt᷑. Laudantur
namq falsoq laudantur: & credunt.
quo m̃tis sanitas inaxime ꝑiclitat᷑. Ac¬

Expanded text:
agnum in genere humano, Solli Sidoni, frater amantissime, multorum vitium est arrogans imperitia, et pervicax in defendendis perperam praesumptis opinionibus pertinacia. Nam plerique mortalium aut per sensus corporis corporearum rerum haustis imaginibus, veluti quibusdam rerum umbris, obtutum mentis illudunt, aut tenellis adhuc infantiae quondam suae persuasionibus in senectute puerascunt. Si qua illis dicendi copia est, neglectis rerum causis, rationis animam spernunt, et verborum corpora diligunt. Cumque duplici ad veritatem veniatur via, ut aut praejudicatae auctoritati credulitatem subdamus, aut ad scientiam ratiocinatione tendamus; nihil quod vel auctoritas jubeat, vel ratio suadeat, potissimum ducentes, spreta paucitate doctorum, illudunt imperitos, quet ipsi ab eisdem quos fallunt, reciproca inlusione falluntur. laudantur namque falsoque laudantur et credunt, quo mentis sanitas maxime periclitatur. ac
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ enim cantas ꝓhis quos dili¬
git poscit: dum etiam illa quȩ tu¬
ta sunt metuit. Metuit autẽ non
eo timore quem ipsa foras expellit.
Nam ꝑfecta caritas foras mittit
timorem: s illo timore quem non
ad timorem. s ad amorem habere
consueuit. Timet gͦ non timido
timore. s casto. Non enim timet
formidine criminis: S robore pu¬
ritatis: & firmitate uirtutis. Exigis
a me preterea debitum: quod me ce¬
lerit̃ dño adiuuante spondeo red¬
diturum. Non enim hoc debitum
sic ꝓfiteor quemadmodum de qͦdã
tius maro memorat: qđ ipse fateba¬
tur. s reddere posse negabat: s illo
me debere fateor in quo me reddere
posse nõ nego. s spondeo. Ipse enim
mͥ donat unde reddam: quidona¬
uit ut debeam. Nisienim ab illo
acciperemus: non solum reddere sed
nec ipsum debere possemus. Quid
enim nobis inuicen: nisi caritatẽ
debemus: Qđ utiq beatus pau¬
lus hȩcloquens fidelib euidenter

Expanded text:
Semper enim caritas pro his quos diliSemper enim caritas pro his quos diligit poscit, dum etiam illa quae tuta sunt metuit. Metuit autem non eo timore quem ipsa foras expellit, nam perfecta caritas foras mittit timorem , sed illo timore quem non ad timorem, sed ad amorem habere consuevit. Timet ergo non timido timore , sed casto. Non enim timet formidine criminis, sed robore puritatis et firmitate virtutis. Exigis a me praeterea debitum, quod me celeriter, Domino adjuvante, spondeo redditurum. Non enim hoc debitum sic profiteor quemadmodum de quodam tuus Maro memorat, quod ipse fatebatur, sed reddere posse negabat: sed illud me debere fateor, in quo me reddere posse non nego, sed spondeo. Ipse enim mihi donat unde reddam, qui donavit ut debeam. Nisi enim ab illo acciperemus, non solum reddere, sed nec ipsum debere possemus. Quid enim nobis invicem, nisi caritatem debemus? Quod utique B. Paulus haec loquens fidelibus, evidenter
Abbreviated transcription (Latin):
rãs ago dño quod de
bono thesauro cordis
bona ꝓferre non desi-¬
nis. & lingua ȩucha¬
ris quȩ in bono homi¬
ne abundat. puritatẽ
tui cordis insinuat. Quȩ licet diuimi¬
tus concessis eloquentiȩ fluentis ex¬
uberet: non tam̃ tantum credo ser¬
monib ex primi: quantum scio cor¬
dis tui penetralib contineri. Di-¬
uino & enm igne sue census. sic
nobis iugit compateris: ut etiam
illas tribulationes quȩ licet acci¬
derint nob̃. dño tam̃ ad iuuante
fuerint suꝑate. tu sic eas ꝓnobis
pene semꝑ pateris: ut quotiens eas
corde reuolueris: totiens eas pati
quodammodo compellaris. Ecce
quantum boni caritas habet. ec¬
ce quantam laudem coram dõ &
hominib possidet: ut dum dolet
qđ accidit illi quẽ amat: frequen¬
tius recordando. magis ipsa susti¬
neat. Hoc gͦ suꝑẽ. ut quod ipsa ca¬
ritas facere consueuit. ꝓnobis iu¬
giter faciatis. Quid aũt ẽ aliud
nisi ut illum in quo nos pure di¬
ligitis: ipsum semꝑ pro nobis oretis:

Expanded text:
as ago Domino quod de bono thesauro cordis bona proferre non desinis, Et lingua Eucharis, quae in bono homine abundat, puritatem tui cordis insinuat. Quae licet divinitus concessis eloquentiae fluentis exuberet, non tamen tantum credo sermonibus exprimi, quantum scio cordis tui penetralibus contineri. Divino etenim igne succensus, sic nobis jugiter compateris, ut etiam illas tribulationes quae, licet acciderint nobis, Domino tamen adjuvante fuerint superatae, tu sic eas pro nobis pene semper pateris, ut quoties eas corde revolveris, toties eas pati quodammodo compellaris. Ecce quantum boni caritas habet, ecce quantam laudem coram Deo et hominibus possidet, ut dum dolet quod accidit illi quem amat, frequentius recordando magis ipsa sustineat. Hoc ergo superest, ut quod ipsa caritas facere consuevit, pro nobis jugiter faciatis. Quid autem est aliud, nisi ut illum, in quo nos pure diligitis, ipsum semper pro nobis oretis?
Abbreviated transcription (Latin):
co temporis et futuri. et tempora
utriq constituit: statiutq ex¬
pectare uidicii diem quã ipse
disfiniuit. inqua habenda sit
rerum animarumq discretio:
ut impii quidẽ ꝓpeccatis suis
igni tradant᷑ eterno: huiero
qui scđm uoluntatẽ conditoris
sui uxerint ꝓ bonis oꝑibus
benedictione suscepta clarissi¬
ma luce fulgentes introducti
bonorum munera eterna ꝑcipi¬

Expanded text:
co temporis et futuri, et tempora utrique constituit, statuitque exspectare judicii sui diem, quam ipse definivit, in qua habenda sit rerum omnium animarumque discretio, ut impii quidem pro peccatis suis igni tradantur aeterno, hi vero qui secundum voluntatem conditoris Dei vixerunt, pro bonis operibus benedictione suscepta, clarissima luce fulgentes, introducti bonorum munera aeterna percipi
Abbreviated transcription (Latin):
anno uir quidam adstans mur¬
bis loco celeberrimo clamaret
ad ppłm dicens. Audite me. oci¬
ues romani. filius di inpartibus
tibus audire se uitam eternã.
siqui tamen scdm uolutatem
suos direxerit. ꝓpt̾ qd̾ cõu̾timi¬
ni amalis ãbona: a tẽpora libus
ad eterna. agnoscite unumdm

Expanded text:
anno, vir quidam astans in urbis loco celeberrimo proclamaret ad populum, dicens: Audite me, o cives Romani, Filius Dei adest in partibus tibus audire vitam aeternam, si qui tamen secundum voluntatem suos direxerint. Propter quod convertimini a malis ad bona, et a temporalibus ad aeterna, agnoscite unum