comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum sibi uerũ etiam hisqui erant erga ministe¬
rium suũ necessariis obsequiis p̃pedit. p̃buisse
se memorat dicens⁊ ipsi scitis qm̃ ea quȩ mͥ opus
ostenderet: alibi ait. Nonociosi ftumꝰ int̾ uos.
neq gratis panẽ aliqͣndo manducauimꝰ: s in
labore et fatigatione. nocte et die oꝑantes ne

Expanded text:
lum sibi, uerum etiam his qui erant erga ministelum sibi, uerum etiam his qui erant erga ministerium suum necessariis obsequiis praepediti praebuisse se memorat dicens: ipsi scitis quoniam ad ea quae mostenderet, alibi ait: non otiosi fuimus inter uos, neque gratis panem ab aliquo manducauimus, sed in labore et fatigatione nocte
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ antomiꝰ: maiorẽ insuꝑ campũ disputationiᷤ
ingressus ẽ. Hec inqͥens conu̾satio atq hic tepidis¬
simus statꝰ. ñ hoc solo qđ dixi te feriunt detrim̃to:
licet iũ nnc ipse ñ sentias. dicens quodãmͦ scd̃m
illã ꝓuerbioꝵ parabolam. feriunt me s ñ dolui.
et. dcriserunt me. ego autẽ nesci: uł illud qd di¬
cit᷑ in ꝓpħa. et comederunt aliem robur qꝰ et ip¬
se nesciuit: qđ scilicet dieb singłis m̃tẽ tuã
ꝓcasuũ uarietate mutantes. indesinent̃ ad
t̃rena demergunt: uerũ etiã qđ fructu manu¬
um tuarũ et iusta laboris ꝓpͥi mercede defrau¬
dent: ñ ꝑmittentes te hoꝵ p̾bitione sufful¬
tum. scdmbeati apłi regulã cotidianũ tͥ uictũ
tuis manib p̃parare: quȩ ille ultima ephesioꝵ
ȩccłe pͥncipib p̃cepta ꝓmulgans. se etiã scĩs
euangłice p̃dicationis studiis occupatũ. ñ so¬

Expanded text:
beatus Antonius maiorem insuper campum disputationis beatus Antonius maiorem insuper campum disputationis ingressus est, haec, inquiens, conuersatio atque hic tepidissimus status non hoc solo quo dixi te feriunt detrimento licet id nunc ipse non sentias dicens quodammodo secundum illam Prouerbiorum parabolam: feriunt me, sed non dolui: et deluserunt me, ego autem nesciui, uel illud quod dicitur in propheta: et comederunt alieni robur eius, et ipse nesciuit, quod scilicet diebus singulis mentem tuam pro casuum uarietate mutantes indesinenter ad terrena demergant, uerum etiam quod fructu manuum tuarum et iusta laboris proprii mercede defraudent, non permittentes te horum praebitione suffaltum secundum beati apostoli regulam cotidianum tibi uictum tuis manibus praeparare, quem ille ultima Ephesiorum ecclesiae prinoipibus praecepta promulgans se etiam sanctis euangelicae praedicationis studiis occupatum non so
Abbreviated transcription (Latin):
qd dicitis cepore torpentis segniciã confutatuit:
ut etiam nodũ ur̃e ꝓpositionis absciderit. Nã
cũ ad p̃dictum uirũ qͥdam ut dixi ueniens. ana¬
choreticam disciplinã minime dic̾et ad miran¬
dũ: maiores ꝓnuntians ẽẽ uirtutes. si ea quȩ
ꝑfectionis st̃. int̾ homines quispiã quã inhere
mopositꝰ exerceret: beatus anconius. ubinam
ipse consisteret ꝑcunctat᷑. Cũ ille se iuxta paren¬
tes suos habitare dixisset: et coꝵ p̃biticione ab
omni cura et sollicitudine ditirm oꝑis absolutũ.
lectioni tantum et oradioni absq ulla distensio¬
ne spc̃ indesient̃ głarct᷑ insistere: rursũ beatꝰ an¬
tonius. dic inquit fili. utrũ in coꝵ damnis ud
cipem eẽ confessus ẽ. Cui senex. Nouicris te inqͥt
etiã in futuro scłe. coꝵ sorte censendũ: cũ quib in
hac uita in lucri detrim̃to. uł consortio tił gaudio
uł merore concuteris. Nec hac contentꝰ sententia

Expanded text:
quo dicitis tepore torpentis segnitiam confutauit, quo dicitis tepore torpentis segnitiam confutauit, ut etiam nodum uestrae propositionis abscideret. nam cum ad praedictum senem quidam ut dixi ueniens anachoreticam disciplinam minime diceret admirandam, maioris pronuntians esse uirtutis, si ea quae perfectiomo positus, exerceret; beatus Antonius ubinam ipse consisteret, percunctatur. Cumque ille se juxta parentes suos habitare dixisset, et eorum praebitione ab omni cura et sollicitudine diurni  Lips.lectioni tantum et orationi, absque illa distentione spiritus indesinenter gloriaretur insistere. Rursum beatus Antonius: Dic, inquit, fili, utrum in eorum damnis vel cipem esse confessus est. Cui senex: Noveris te, inquit, etiam in futuro saeculo eorum sorte censendum, cum quibus in hac vita in lucri detrimentive consortio, vel gaudio vel moerore concuteris. Nec hac contentus sententia
Abbreviated transcription (Latin):
sit monacho. si ei a parentib necessaria suggerant᷑.¬
Uexmanus. Suꝑhoc plane iam nullũ ambi .x.¬
Iguitati locũ ulteriꝰ reliqͥsti: certr⁊i enĩ sumus
tamp̃ientis huiꝰ habitus uilitatẽ. quã cotidiana
hȩc nudi pedolia mn illoꝵ uicima nullatenꝰ exer¬
cere nos posse: s nelabore qͥdẽ illic simili. ea q̃
st̃ ad uictum necessaria ꝓuisuros ⁊ sicut hic etiã
ipsam cotidie aquãceruicib nrĩs. ex tribꝰ mili¬
cundia: hȩc noscoram illis agere omĩno padiet᷑.
Sane quid ꝓposito nr̃õ oberit. si illis sub mun stͣn¬
tib uniuersa. nos sollicitudine parandi uic̃tus
penitꝰ absoluti. lectionitantũ et orationi oꝑam¬
dederimꝰ.:⁊ ut isto qͦ nc̃ distrahi mͣ labore subla¬
to. sp̃alib tantũ studiis indendus excubemꝰ: Res¬
braham. Non meã contra hoc uob̃. s beati an¬
tonii sententiã ꝓferã: qua ille cuiꝰdã fris hoc

Expanded text:
sit monacho, si ei a parentibus necessaria suggerantsit monacho, si ei a parentibus necessaria suggerantGERJlANVS: Super hoc plane iam nullum ambiguitati locum ulterius reliquisti. certi etenim sumus tam praesentis huius habitus uilitatem quam cotidiana haec nudipedalia in illorum uicinia nullatenus exercere nos posse, sed ne labore quidem illic simili ea quae sunt ad uictum necessaria prouisuros, sicut hic etiam ipsam cotidie aquam ceruicibus nostris ex tribus milicundia, haec nos coram illis agere omnino patietur. Sane quid proposito nostro oberit, si, illis subministrantibus universa, nos, sollicitudine parandi victus penitdederimus, ut isto quo nunc distrahimur labore sublato spiritalibus tantum studiis intentius incubemBRAHAM : Non meam contra hoc uobis, sed beati Antonii sententiam proferam, qua ita ille cuiusdam fratris hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iam posse de huiꝰ cellȩ sepulchro. quȩ ad p̃sen¬
tis uitȩ ꝑtineant statum. tibi conferre solatia.
quem intantũ xp̃c ab indentione mortificatio¬
nis arreptȩ. uel modicũ ad extrahendũ bouẽ
tuũ. ñ patiat᷑ relaxari : ut ne breuissimi qͥdẽ
mom̃ti inducias. ꝓpatris indulserit sepulta:
quȩ multo utiq celeriꝰ. honestius. religiosiꝰ fue¬
rat exhibenda: Rimamin itaq nc̃ archana
pectoris ur̃i: prudent̃q conicite: antalẽ etiam
uos iuxta parentes urõs districtionẽ m̃tis. iugit̃
ritentare possitis. Cũq uos in hac animi morti¬
ficatione. consimiles eidẽ senseritis: tunc de¬
mũ scitote. parentũ fr̃mq uicimã. uob̃ qͦq si¬
milit̾ noxiã ñ futurã: ut scilicet eis quãuis in
pximo constitutis. uelut mortuos uos ẽẽ creda¬
tis: ita ut nec illos urĩsfoueri solatiis ⁊ nec uos
illoꝵ sinatis obseqͥo relaxari. Introgatio an ob¬

Expanded text:
iam posse de huius cellae sepulchro quae ad praeseniam posse de huius cellae sepulchro quae ad praesentis uitae pertin.eant statum tibi conferre solacia ? quem in tantum Christus ab intentione mortificationis adreptae uel modicum ad extrahendum bouem tuum non patitur relaxari, ut ne breuissimi quidem momenti indutias pro patris indulserit sepultura, quae multo \'utique celerius, honestius et religiosius fuerat exhibenda. rimamini itaque nunc arcana pectoris uestri prudenterque conicite, an talem etiam uos iuxta parentes uestros districtionem mentis iugiter retentare possitis, cumque uos in hac animi mortificatione consimiles eidem senseritis, tunc demum scitote parentum fratrumque uiciniam uobis quoque similiter noxiam non futuram, ut scilicet eis quamuis in proximo constitutis uelut mortuos nos esse credatis, ita ut nec illos uestris foueri solaciis nec uos illorum sinatis obsequiis relaxari.
Abbreviated transcription (Latin):
certi qđ districtionẽ humilitatis huiꝰ. ꝙͣ uob̃
in hac ꝓuincia ñ solũ uoluntas. s etiã necessi¬
tas ꝑegͥnationis extorquet. ⁊ ꝓpinqͥtatis affe¬
ctus aut locoꝵ oblectatio. ñ possit eumc̾t. Ad
hunc enĩ quẽ p̃diximꝰ senẽ. cũ germanꝰ suus
intempesta nocte uenisset: implorans ut de mona¬
sterio suo paulisꝑ egressus. ad euellendũ bouẽ. qͦ.
cȩno plaustri. eminusinherere flebilit̃ quereba¬
tur. ei eẽt auxilio. quia cum solꝰ nequaꝗͣ. posset
eruere: abbas apollo ꝑtinacit̃ obsccranti⁊ cur
ait iunorẽ fr̃ẽm nr̃m. quẽ p̃teriens ꝓpiorem
quẽ mehabueras. ñ rogasti: Cum ille eũ mortem
olim scpulti frĩs oblitum. et ex iima continentre
ac solitudims iugitate. uelut impotẽ m̃tis existi¬
mans respondisset: quẽad modũ pot̾am de se¬
pulchro eũ qui annos qͥndecĩ obiit cuocare: Ab¬
bas apollo ignoras gͦait. me quoq ante annos
uiginti huic mundo fuisse defunctũ÷ nullaq

Expanded text:
trictionem humilitatis huius, quam uobis in hac prouincia non solum uoluntas, sed etiam necessitas peregrinationis extorquet, propinquitatis adfectus aut locorum oblectatio non possit euincere. ad hunc igitur quem praediximus senem cum germanus suus intempesta nocte uenisset, inplorans ut de monasterio suo paulisper egressus ad euellendum bouem, quem caeno palustri eminus inhaerere flebiliter querebatur, ei esset auxilio, quia eum solus nequaquam posset eruere, abbas Apollo pertinaciter obsecranti: cur, ait, iuniorem fratrem nostrum, quem praeteriens propiorem quam me habueras, non rogasti? cumque ille eum mortem olim sepulti fratris oblitum et ex nimia continentiae ac solitudinis iugitate uelut inpotem mentis existimans respondisset: quemadmodum poteram de sepulchro eum qui ante annos quindecim obiit inuocare? abbas Apollo: ignoras ergo, ait, me quoque ante annos uiginti huic mundo esse defunctum nullaque
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Hoc deniq maioꝵ nrõꝵ definitio habet :
quicqͥd ad necessitatẽ cotidiam uictꝰ insumi¬
mꝰ. qđ oꝑe manuũ nrarũ effectum paratũq
ñ fuerit. ad agapem referri debere sanxert̃:
ducet. His beatꝰ antoniꝰadu̾sus quendã ususũ¬
bis. etiã nos magisterio sui informauit exẽpli:⁊
ut parentũ ꝑniciosissima blandim̃ta. et omni¬
ũ qͥ uictui necessaria sub ministrant agapẽ. in¬
suꝑ etiamominẽ amenȩ habitationis grãm de¬
uitemꝰ: et squalentes nat᷑ali amaritudine ha¬
renas. et ꝑustassalsa mundatione regiones.
nulliq obid ipsũ hominũ iuri dm̃ioq subie¬
ctas. cunctis huiꝰ mundi opib p̃ponamꝰ⁊ ut ñ
solũ frequentias hominũ obtentu inuiȩ sol¬
tudinis declinemꝰ: s etiã ut nequaꝗͣ nos ad qͣ¬
liscunq culturȩ distensionẽ uberis solinatã sol

Expanded text:
ri. Hoc denique majorum nostrorum definitio habet: ri. Hoc denique majorum nostrorum definitio habet: quidquid ad necessitatem cotidiani uictus insumitur, quod opere manuum nostrarum effectum partumque non fuerit, ad agapem referri debere sanzerunt ducet. his beatus Antonius aduersus quendam usus uerbis etiam nos magisterii sui informauit exemplis, ut parentum perniciosissima blandimenta et omnium qui uictui neceasaria subministrant agapem, insuper etiam amoenae habitationis gratiam deuitemus, squalentesque naturali amaritudine harenas et perustas salsa inundatione regiones nullique ob id ipsum hominum iuri dominioque subiectas cunctis huius mundi opibus praeponamus, ut non solum frequentias hominum obtentu inuiae solitudinis declinemus, sed etiam ut nequaquam nos ad qualiscumque culturae distentionem uberis soli
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidia ñ deessent: tam̃hanc cuncti opib
p̃dilimꝰ nuditatẽ: et cotidiana corporis alim̃ta
nrĩs maluimꝰ sudorib p̃parare: quam sectira
parentũ p̃bitione fulciri: laboriosissime huic
penuriȩ illam quã p̃dicas ociosam scͥpturaꝵ
meditationẽ. atq infructuosã lectionis instan¬
tiampostponentes: qͣm ꝓcaldubio libentissi¬
me sectarem. si hoc eẽ utilius. uł exemplis suis
apłica tradidisset auctoritas: uł instituta sem¬
oꝵ salubrit p̃finissent. Noucris autẽ te etiã
ex hoc ñ lcuius quã illo qđ supͣdiximꝰ affici de¬
trimento: qui cũ sis sani corporis ac robusti.
stipe sustentaris aliena: quȩ nstȩ solis ẽ de¬
bilib attributa. Nam utiq omne hominũ
genꝰ absq illo tantũ genere monachoꝵ qd̃¬
laborib uiuit: agapem aliene oꝑationis ex¬
pectat. Unde ñ solũ eos qui semet ipsos uel
parentũ facultatib. uł famuloꝵ laborib. tił
reges mundi huiꝰ agape certum ẽ sustenta¬

Expanded text:
aesidia non deessent, tamen hanc cunctis opibus praetulimus nuditatem et cotidiana corporis alimenta nostris maluimus sudoribus praeparare quam secura parentum praebitione fulciri, laboriosissimae huic penuriae illam quam praedicas otiosam scripturarum meditationem atque infructuosam lectionis instantiam postponentes. quam procul dubio libentissime sectaremur, si hoc esse utilius uel exemplis suis apostolica tradidisset auctoritas uel instituta seniorum salubriter definissent. nouens autem te etiam ex hoc non leuius quam illo quo supra diximus adfici detrimento, quia cum sis sani corporis ac robusti, stipe sustentaris aliena, quae iuste solis est debilibus adtributa. nam utique omne hominum genus absque illo tantum genere monacholaboribus uiuit, agapem alienae miserationis expectat. unde non solum eos, qui ali semet ipsos uel parentum facultatibus uel famulorum laboribus uel reges mundi hujus, agape certum est sustenta
Abbreviated transcription (Latin):
dũtaxat quasinat᷑am patriȩ ur̃c̃ inmultis im¬
pugnare conamini: diligent̾ expendite. utrũ
in illis turbidis ut fama ẽ regionibꝰ. et uelut
frigore nimiȩ infidelitatis obstrictis: hanc
ut ita dixcrim nuditatẽ sustentare possetis.
Nrĩs enim istã ꝓpositis fortitudinẽ nat᷑alit̃ qͣ¬
dãmͦ indidit scẽ conu̾sationis antiqͥtas: qͦꝵ
si substantiȩ atq uirtutis pares uos eẽ cer¬
re nondebetis: Qđ hiipossint parentũ uicimã¬
ñ time. qͥ ab̃bis apollo mortificationẽ. potuerint
t uero ad certũ districtionis exa s emulari. ix.¬
men. ur̃ãrũ uiriũ quantitatẽ metiri. con¬
grua estimatione possitis: cuiꝰdam uob̃ sens
id ẽ abb̃is apollo factum. breuit̃ indicabo: ut
siuos intimũ uri cordisur̃ĩ examen. huiꝰppesiti
atq untutis. haud inferiores eẽ censuerit: ac¬

Expanded text:
dumtaxat quasi naturam patriae uestrae in multis indumtaxat quasi naturam patriae uestrae in multis inpugnare conamini, diligenter expendite, utrum in illis torpidis ut fama est regionibus et uelut frigore nimiae infidelitatis obstrictis hanc ut ita dixerim nuditatem eustentare possitis. nostris enim istam propositi fortitudinem naturaliter quodammodo indidit sanctae conuersationis antiquitas: quorum si constantiae atque uirtutis pares esse re non debetis. Yt non timere, qui abbatis Apollo mortificationem potuerint t uero ad certum districtionis examen uestrarum uirium quantitatem metiri congrua aestimatione possitis, cuiusdam uobis senis, id est abbatis Apollo factum breuiter indicabo, ut, si uos intimum uestri cordis examen huius proposito atque uirtuti haud inferiores esse censuerit, ab
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tuosa: s etiamꝑnitiosa sentit᷑. Nec qͥa institu¬
tionẽ cȩnobioꝵ uł curam fr̃m scãm atq lauda¬
bilẽ merido ꝓfitem᷑: icctrco ab uniũsis eã expe¬
tendam eã eẽ censemꝰ. Itactiã xenodochĩ uber¬
rimus fructus ẽ: s ab omĩb expetisine con¬
scientiȩ ñ potest detrim̃to. Pinde pͥmũ regio
insurẽ atq huiꝰ int̃ sẽ pensanda sunt instituta:
deinde uires hominũ itgiuł uitutũ uel uicioꝵ
assiduitate collecte: diu̾sa inuicẽ lance trutinan¬
dȩ.fieri et enim potest ut qd altiꝰ gentis homi¬
ni arduũ atq impossibile c̃. hoc aliisinsita con¬
suetudo quodãm uerderit innata̾m: sic̃ nati¬
ones quedã ingenti plagarũ diuersitate disiun¬
ctȩ. magnã uim frigoris uel ardorẽ solis absꝙ
ullo corporis ꝑferunt tegumento: quȩ utiq
alii illã cęli inclementiã ñ exꝑti. qͣntiuis robo¬
ris fuerint sustentare ñ posst̃. Ita etiã uos qͥ
sũmo animi corporisq insu. in hac regione

Expanded text:
titutionem coenobiorum uel curam fratrum sanctam atque laudabilem merito profitemur, idcirco ab uniuersis eam expetendam esse censemus. ita etiam xenodochii uberrimus fructus est, sed ab omnibus expeti sine patientiae non potest detrimento. proinde primum regionis uestrae atque huius inter se pensanda sunt instituta, deinde uires hominum iugi uel uirtutum uel uitiorum adsiduitate collectae diuersa inuicem lance trutinandae. fieri etenim potest, ut, quod alterius gentis homini arduum atque inpossibile est, hoc aliis insita consuetudo quodammodo uerterit in naturam: sicut nationes quaedam ingenti plagarum diuersitate disiunctae magnam uim frigoris uel ardorem solis absque ullo corporis perferunt tegumento, quae utique alii illam caeli inclementiam non experti, quantiuis roboris fuerint, sustentare non possunt. ita etiam uos, qui summo animi et corporis nisu in hac regione
Abbreviated transcription (Latin):
braham. Nonnunꝗͣ. mala exbonis reb .uiii.
sumiuident᷑ exempla. Nã si eadẽ q̃s agere
ñ eodẽ affectu atq ꝓposito. aut dissimili uirtute
p̃sumpserit: ꝓfecto exinde laqueũ deceptionis
ac mortis incurrit: unde aliis ȩt̃nȩ uite fructꝰ ac¬
quirit᷑. Qđ ille qͦq manufortis puer bellicosissi¬
mo giganti illi incertamine comparatꝰ. haud
dubie ꝑtulissit: si uirilib atq fortissimis saulis ar
mis fuissit indutus: et quib etas robustior innu¬
merabiles cat̾uas hostiũ ꝓstrauisset: hec indubita¬
tam pͥmetio potuert̃ inferre ꝑniciẽ: nisi pruden¬
ti discretione congrua adolescentiȩ suȩ armoꝵ
gentra delegisset: et adu̾sũ hostc̃ tet̾rrimũ. ñ lori¬
ca et clipeo quib citrosuidebat instructos: s
illis quib dimicare poterat telis fuisset armatꝰ.¬

Expanded text:
BRAHAM: Nonnumquam mala ex bonis rebus sumi uidemus exempla. nam si eadem quis agere non eodem adfectu atque proposito aut dissimili uirtute praesumpserit, profecto exinde laqueos deceptionis ac mortis incurret, unde aliis aeternae uitae fructus adquiritur. qUOd uie quoque manu fortis puer bellicosissimo giganti illi in certamine conparatus haud dubie pertulisset, si uirilibus atque fortmis fuisset indutus: et quibus aetas robustior innumerabiles catervas hostium prostravisset, haec indubitatam primaevo potuerunt inferre perniciem, nisi prudenti discretione congrua adolescentiae suae armorum genera delegisset, et adversus hostem teterrimum non lorica et clypeo, quibus caeteros videbat instructos, sed illis quibus ipse dimicare poterat, telis fuisset armat
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. Quadam utro die. ci darifcrtam̃¬
tum ussit: qͦd ac̃ faias ĩimiutudinem
falcastrum uocauir: ut de loco quodam
uepres abscideret: quatinus illic fieri
orcũ deberet. Locus audem ipse quẽ mundan¬
dum gothus susceꝑat: suꝑ ipsam laci ripã
iacebat. Cumq gothus isdem. densitatẽ
ueprium. totius uirtutis ad insu succide¬
ret: ferrum de mariubrio ꝓsiliens. in lacũ
cecidit. Ubi scilicec tanta erat aquarũ pro¬
funditas: ut spes requirendi ferramen¬
tum nulla iam. eẽt. Itaq ferro ꝑdito. tre¬
mebundus ad maurũ monachum cucu¬
rit gothus: damnũ qͦd fecerat nuntia¬
uit:. et reatus su egit penitentiã. Quod
maurus quoq monachris mox benedĩcto¬
dei famulo curauit indicare. Tir gͥdo
mini benedictus hec audiens accessit
ad locum :⁊ tulit de manu gothi manubriũ.
et misit in lacum: et mox ferrum de ꝓfun¬
do rediit: atq in manubriũ intrauit. Q
statim ferramentũ gotho reddidit dicens.

Expanded text:
suscepit. Quadam vero die ei dari ferramesuscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
dem cum paruo puerulo nomine placi¬
do. cuiꝰ suꝑius memoriam feci. eiusdem
montis ascendit rupem: ibiq diutiꝰ ora¬
uit. Et oratione completa. trespetras in
loco eodem ꝓsigno posuit: atq ad suũ
cunctis illic nescientib monasteriũ redi¬
It. Cumq die alio. ad eum ꝓnecessitate a¬
quȩ p̃dicti fr̃s redissent: dixit. Ite: et ru¬
pem illam inqua tres suꝑ inuicem positas
petras mueneritis: in modico cauate. Ua¬
let enim omp̃s ds̃ etiam in illo mondis ca¬
cumine aquam ꝑducere: ut uobis laborẽ
tanti itineris dignet᷑ auferre. Qui euntes:
rupem montis quam benedictus p̃dixerat
iam sudantẽ inuenerunt. Cumq incadẽ
concauũ̃ locum fecissent: statim aqua re¬
pletus ẽ. Quȩ tam sufficienter emanauit:
ut nunc usq uberum defluat: atq ab il¬
lo montis cacumine. usq ad inferiora deri
lio quoq tempore gochusuetͣ
quidam pauꝑ spũ. ad conuersionẽ ue¬
nit: quem uir dm̃i benedictus libentissime

Expanded text:
dem cum parvo puerulo nomine Placidem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derilio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime
Abbreviated transcription (Latin):
dem monasterii pater. uidere ñ uotuit.
Die igit᷑ alia. expleta oratione uir dei ora¬
torium egressus: stantẽ foris monachtĩ
repꝑit: quem ꝓcecitate cordis sin uirga ꝑ¬
cussit. Qui ex illo die nil ꝑsuasionis ulteriꝰ.
a nigro prierulo iam ꝑtulit: sed ad oratio¬
nis studium immobilis ꝑmansit. Sic anti¬
quus hostis dommari ultra ñ ausus ẽ. in
eius cogitatione: ac si ipse ꝑcrissus fuisset
ex uerbere.
loco construxerat. tria sursum inru¬
pͥib montis erant: et ualde erat frĩb la¬
boriosum. semꝑ ad lacum descendere. ut
aquam haurire debuissent: maxime qr
ex deuexo montis latere. erat graue des¬
cendentib in timore ꝑiculum: Tunc col¬
lecti fr̃s ex cisdem tribus monasteriis: ad dei
famulum benedictũ uenerunt dicentes. La¬
boriosum nobis ẽ. ꝓpter aquam cotidie usq
ad lacum descendere: et iccirco necesse. ẽ.
ex eodem loco monasteria mutari. Quos
blande consolatus dimisit: et nocte ea¬

Expanded text:
sdem monasterii Pater videre non potuit. sdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere. loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte ea
Abbreviated transcription (Latin):
eius stultitiam uehementer increpauit: s
ad monasterium reuersus. uix duob diebꝰ
uiri dei admonitionẽ tenuit. Nam die t̃cio.
ad usum ꝓpͥum reuersus: uagari tempore
orationis cepit. Qud̃ cũ seruo dci. ab eodẽ
monasterii patre quẽ constituerat nunciatũ
fuisset: dixit. Ego uenio: et ꝑmemetipsũ¬
eum emendo. Cumq uir dei uenisset in
eodem monasterio: et constituta hora ex¬
pleta psalmodia. sese fr̃s inorationẽ dedi¬
sent: aspexit qͦd eundẽ monachũqͥ ꝑmane̾
inoratione ñ poterat. quidam nger pue¬
rulus. ꝑuestimenti fimbriam foras tra¬
hebat: Tunc cidem patrimonasterii. pom¬
peiano nomme. et mauro. dei famulus
secreto dixit. Nunqͥd non aspicitis : qͥs ẽ
qͥ istũ monachumforas trahit: Qui respon¬
dentes dixcrunt. Non. Quib ait. Oremus.
ut uos etiam uideatis: quẽ iste monachꝰ
sequit᷑. Cumq ꝑbiduũ eẽt oratum: mau¬
rus monachus uidit: pompeianꝰ autẽ eiꝰ¬

Expanded text:
oque stultitiam ejus vehementer increpavit, et oque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero eju
Abbreviated transcription (Latin):
in quib statutis patrib. duodenos mona¬
chos deputauit. paucos uero secum re¬
tinuit: quos adhuc insua p̃sentia. aptiꝰ
erudiri iudicauit. Cepunt etiam cunc ad
eũ romane urbis nobiles. et religiosi¬
uiri concurrere: suosq ei filios. omĩpo¬
tenti domino nutriendos dare. Tunc qͦ¬
q bonȩ spei suas soboles euitius mau¬
rum: tertullus uero patritius. placidũ
tradidit. Equibus maurus iuuenior cũ
bonis polleret moribus: magistri adiu¬
tor cepit existere. Placidus uero: pueri¬
lis adhuc indolis annos gerebat. In
uno autem ex eis monasteriis. quȩ circũ¬
quaq construxerat. quidam monachus
erat. qui ad orationem stare non poterat:
s mox ut se fr̃s ad studium orationis incli¬
nassent. ipse egrediebat᷑ foras : et mente ua¬
ga. t̾rena aliqua et transitoria agebat. Cũ¬
q ab abbate suo sepius fuisset ammonitus:
ad uirum dei deductus ẽ. Qui et ipse qͦq¬

Expanded text:
in quibus statutis Patribus duodenos monain quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat uno autem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse qu
Abbreviated transcription (Latin):
s ad toleranda hec et alios accendit: da¬
masci ꝑsecutionem passus. ut potuisset
euadere.murũ. funem. sportamq quesiuit:
seq latenter deponi uoluit.Nunqͥd nã
paulum mortẽ dicimꝰ timuisse ÷ quã se ip¬
se ꝓ iħu amore testat᷑ appetere: S cũ in
eodem loco. minorem sibi fructũ ad esse
conspiceret. et grauem laborem: ad labo
rem se alibi cum fructu seruauit. fortis et¬
enim p̃liator deiteneri intra claustra noluit.
certaminis campũ quesiuit. Unde isdem
quoq uenerabilis Beiiebictus. silibent
audis. citius agnoscis: quia si illos ipse
indociles deseruit: quantos in locis a¬
liis ab anime morte suscitauit. Pe⁊ R
Ita eẽ ut doces: et manifesta ratio et ꝓlatũ
ut de uita tanti patris ad narrationis ordi¬
nem redeas. GRE G o RIuS.
ti ab eo in loco eodem ad omnipotentis dĩ
sunt seruitium congregati ÷ ita ut illie
duodecim monasteria. cũ omĩpotentis
ihu xp̃i domini opituladione construeret.

Expanded text:
sed ad toleranda haec et alios adhortatur, Dased ad toleranda haec et alios adhortatur, Damasci persecutionem passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, seque latenrer deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam seipso pro Jesu amore testatur appetere? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse consrem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sati ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ benedictus. in illa solitudine habitauit se¬
cum: in quantũ se intra cogitationis el au¬
stra custodiuit. Nam quotienscunq: hunc.
contemplationis ardor in altum rapuit: se
ꝓcul dubio subse reliquit.
lacet quod dicis. S queso. respondeas:
si deserere fr̃s debuit. quos semel suscepit.
t ego petre existimo. ibi adunati GG.¬
equammiter portandi sunt mali: ubi
fit aliquando de malis labor suꝑuacuus:
maxime si e uicino causȩ suppetant. que fru¬
c̾tum dõ ualeant ferre meliorem
Ti itaq sc̃s ꝓpter quem custodiendum
staret: qui om̃s unanimiter se ꝑseqͥn¬
tes cerneret: & sepe agitiammo ꝑfectorũ.
quod silentio p̃tereundũ non ẽ : quia cũ
laborem suũ sine fructu esse considerant:
in locum aliũ. ad laborem cũ fructu mi¬
grant. Unde ille quoq egregiꝰ p̃dicator.
qui dissolui cupit. et cum xp̃o esse : cui
uiuere xp̃c ẽ. et mori lucrum: qͥ certa¬
mina passionum non solũ ipse appecit

Expanded text:
igitur Benedictus in illa solitudine habitavit seigitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non elaborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse: cui vivere Christus est, et mori lucrum , qui certamina passionum non solum ipse appetiit,
Abbreviated transcription (Latin):
quia in sua semꝑ custodia circũspectꝰ. ante
oculos conditoris se semꝑ aspiciens. se sẽꝑ
examinans. extra se mentis suȩ oculũ ñ
diuulgauit.
uid ẽ gͦ. quod de petro apło scriptũ ẽ.
dum de carcere ab angło eductus fuis¬
set. quia adse reuersus dixit: nunc scio ue¬
re quia misit dominus angelum suũ. et eri¬
puit me de manu herodis. et de omni ex¬
pectatione plebis iudeorum:.GR ESORIꝰ
uob modis petre extra nos ducimur:
quia aut ꝑcogitationis lapsum sub
hosmet ipsos recidimus: aut ꝑcontem¬
plationis grãm suꝑ nosmetipsos leuam᷑.
Ille itaq qui porcospauit: uagatione m̃tis
et immundidiȩ. sub semetipso cecidit. Iste uͦ
quem angłs soluit: erusq mentẽ in extasi
rapuit: extra se quidem. s suꝑsemet ipsũ
fuit. Uterq gͦ ad se rediit: quando et ille
ab errore oꝑis se collegit ad cor: et ille acon¬
templationis culmine. adhoc rediit. qͦd in
intellectu communi et pͥus fuit. Tlenerabił

Expanded text:
quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. uid ergo quod de apostolo Petro scriptum est, dum de carcere ab angelo eductus fuisset? Qui ad se reversus dixit: Nunc scio vere quia misit Dominus angelum suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
esse simulans: circiuire cepit ciuitatis plate¬
as et clamare. Ouirum scm fortunatũ epm:
ecce qͥd fecit: ꝑegrinũ hominẽ de hospicio
suo expulit. Quero ubi requiescere debeã:
et in ciuitate eiꝰ ñ inuenio. Tunc qͥdam in
hospicio cũ uxore sua et paruulo filio ad
prunas sedebat. Qui uocem eiꝰ audiens.
& quid ei epc fecerit inquirens: hunc in¬
uitauit hospicio: et sedere secum iuxta
prunas fecit. Cumq uicissim aliqua con¬
fabularent᷑: paruulum eiꝰ filium isdem
malignus sp̃s inuasit : atq in eisdem pru¬
nis proiccit: ibiq mox eiꝰ anmam excussit.
Qui orbatus miser: uel quem ipse susceꝑit.
uel quem ep̃s expulisset agnouit. Petaꝰ.
uidnam hoc ẽẽ dicimus. ut occidendi
ausum in eius hospicio antiquus ho

Expanded text:
esse se simulans, circuire coepit civitatis plateesse se simulans, circuire coepit civitatis plateas et clamare: O virum sanctum Fortunatum episcopum! ecce quid fecit? peregrinum hominem de hospitio suo expulit. Quaero ubi requiescere debeam, et in civitate ejus non invenio. Tunc quidam in hospitio cum uxore sua et parvulo filio ad prunas sedebat, qui vocem ejus audiens, et quid episcopus ei fecerit requirens, hunc invitavit hospitio, sedere secum juxta prunas fecit. Cumque vicissim aliqua confabularentur, parvulum ejus filium idem malignus spiritus invasit, atque in easdem prunas projecit, ibique mox ejus animam excussit. Qui orbatus miser, vel quem ipse susceperit, vel quem episcopus expulisset, agnovit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus, ut occidendi ausum in ejus hospitio antiquus ho
Abbreviated transcription (Latin):
rent: cuiꝰ carni magicis artibus ad tẽ¬
pus ꝓdesse conarentur. Ducta itaq ẽ ad
fluuium: atq in aquam mersa: ibiq di¬
utinis incantationib agere malefici mo¬
liebantur.ut is qui eam inuaserat diabo¬
litur: in eam subito legio intrauit.Cep̃
ex hoc illa tot motib agitari: tot uocibꝰ
elamoribq ꝑstrepere : quot spiritibus
tenebat᷑. Tunc inito consilio. parentes eiꝰ
suȩ ꝑfidiȩ culpam fatentes: hanc ad ui
xerunt: eiq reliquerunt. Eua ille sui¬
cepta. multis se diebus ac noctib in oradio¬
nem dedit: tantoq adisu p̃cibus ineu¬
buit: quanto et inuno corpore contra se
assistere legionis aciem inuenit. Quã ñ
post multos dies ita sanam atq: incolumen
reddidit: acsi in eam iis ꝓpriũ diabolus
nunquam habuisset. E Alio quoq tempo¬
re. isdem uir ommpotentis dĩ famulus:
ex obsesso quodam homine immundũ
sceite iam die. secretam ab hominib
horam cerneret: ꝑegrinum se quempiam

Expanded text:
rent, cujus carni magicis artibus ad temrent, cujus carni magicis artibus ad tempus prodesse conarentur. Ducta est itaque ad fluvium, atque in aquam mersa; ibique diutius incantationibus agere malefici moliebantur, ut is qui eam invaserat diabolitur, in eam subito legio intravit. Coepit ex hoc illa tot motibus agitari, tot vocibus clamoribusque perstrepere, quot spiritibus tenebatur. Tunc inito consilio parentes ejus suae perfidiae culpam fatentes, hanc ad venxerunt, eique reliquerunt. Qua ille suscepta, multis se diebus ac noctibus in orationem dedit; tantoque annisu precibus incubuit, quanto et in uno corpore contra se assistere legionis aciem invenit. Cum non post multos dies ita sanam atque incolumen reddidit, ac si in ea jus proprium diabolus nunquam habuisset. 196 Alio quoque tempore idem vir omnipotentis Dei famulus ex obsesso quodam homine immundum esperascente jam die secretam ab hominibus horam cerneret, peregrinum quempiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaret uerecundia: plus crubescens uultũ ho¬
minũ. quam dei iudiciũ metuens. cũ socru
sua ad dedicandũ oratorium ꝓcessit. Mox
uero ut reliqͥe beati sebastiani martyris
oratorium sunt ingresse : eandẽ p̃dictȩ
matrone nurum sp̃s malignus arripuit: et
coram onmi popło uexare cepit. Ciusdem uͦ
oratorii p̃sbiter. dum hanc uehementissime
uexari conspiceret: exaltari ꝓtinus sindo¬
nem tulit. eamq cooꝑuit: sed hunc repen
te simul diabolus inuasit. & quia ultra
uires uoluit quicquam p̃sumere: compul¬
sus ẽ cognoscere in sua uexatione qͥs eẽt.
Ni uero qui aderant. puellam in manib
ex oratorio sublatam: ad domũ ꝓpͥam de¬
portauerunt. Cumq hanc antiquus ho¬
stis uexatione continua uchementer atte¬
reret: ꝓpinqui sui eam carnaliter aman¬
tes. atq: amando ꝑsequentes. ad obtinen¬
dũ salutis remedium maleficis tradide¬
runt: ut eiꝰ animã funditus extingue¬

Expanded text:
peraret verecundia, plus erubescens vultum hoperaret verecundia, plus erubescens vultum hominum, quam Dei judicium metuens, cum socru sua ad dedicationem oratorii processit. Mox vero ut reliquiae beati Sebastiani martyris oratorium ingressae sunt, eamdem praedictae matronae nurum malignus spiritus arripuit, et coram omni populo vexare coepit. Ejusdem vero oratorii presbyter dum eam vehementissime vexari conspiceret, ex altari protinus sindonem tulit, eamque operuit; sed hunc simul repente diabolus invasit. Et quia ultra vires voluit quidquam praesumere, compulsus est cognoscere in sua vexatione quid esset. Hi vero qui aderant, puellam in manibus ex oratorio sublatam ad domum propriam deportaverunt. Cumque hanc antiquus hostis vexatione continua vehementer attereret, propinqui sui eam carnaliter amantes, et amando persequentes, ad obtinendum salutis remedium maleficis tradiderunt; ut ejus animam funditus exstingue
Abbreviated transcription (Latin):
lius quoq uir uitȩ uenerabilis in eisdẽ
partib fuit. fortunatꝰ nomine. tuder
tib immundis. immense uirtutis grã pol¬
lebat: ita ut ñnunquam ab obsessis cor¬
porib legiones demonum pelleret: et con¬
tinue orationis studio intentus. obiectas
contra se eorum multitudines suꝑaret. Huiꝰ¬
quoq uiri familiarissimus fuit iulianus
nr̃ẽ eccłȩ defensor: qui ante non longum
tempus in hac urbe defunctus ẽ: cuiꝰ ego
quoq hoc didici relatione qd narro: qr
sepe gestis illiꝰ. ausu familiaritatis int̾e¬
rat: eiꝰq post memoriam ad instructionẽ
nãm. quasi faui dulcedinẽ in ore retinebat
cru sua ad dedicationem oratorii beati se¬
bustiani martyris fuerat inuitata. Noc̾te
uero eadem qua subsequenti die ad dedi¬
cationẽ predicti oratorsi fuerat ꝓcessura:
uoluptate carnis deuicta. a uiro suo sese
abstinere non potuit. Cumq mane fa¬
cto. conscientiam eiꝰ deterreret ꝑpetra¬
ta carnis delectatio: ꝓcessionẽ uero im¬

Expanded text:
lius quoque vir vitae venerabilis in eisdem partibus fuit Fortunatus nomine, Tuderttibus immensae virtutis gratia pollebat, ita ut nonnunquam ab obsessis corporibus legiones daemonum pelleret, et continuae orationis studio intentus, objectas contra se eorum multitudines superaret. Hujus viri familiarissimus 193 fuit Julianus nostrae Ecclesiae defensor, qui ante non longum tempus in hac urbe defunctus est. Cujus ego quoque hoc didici relatione quod narro, quia saepe gestis illius ausu familiaritatis intererat, ejusque post memoriam ad instructionem nostram quasi favi dulcedinem in ore retinebat.cru sua ad dedicationem oratorii beati Sebastiani martyris fuerat invitata. Nocte vero eadem qua subsequente die ad dedicationem praedicti oratorii fuerat processura, voluptate carnis devicta, a viro suo sese abstinere non potuit; cumque mane facto conscientiam deterreret perpetrata carnis delectatio, processionem vero im
Abbreviated transcription (Latin):
nemo habet quam ut animã suã ponat
quis pro amicis suis: Quomͦ fiet hoc: Respon¬
ddit senex. Si quis audit u̾bum malũ aproxi¬
mosuo: et cum possit ipse similia respondere.
pugnat tamen incorde suo portare laborẽ.
et ium sibi facit ne forte respondeat illi ma¬
lũ et contristet illũ: iste talis animã suam
ponit pro amico suo.

Expanded text:
nemo habet, quam ut quis animam suam pro amico ponat . Quomodo fit hoc? Respondit senex: Si quis audit verbum malum a proximo suo, et cum possit ipse similia respondere, pugnat tamen in corde suo portare laborem, et vim sibi facit ne forte respondeat illi malum ut contristet illum, iste talis animam suam ponit pro amico suo.
Abbreviated transcription (Latin):
uidens ds̃ laborem eiꝰ qui ex karitate et ne¬
cessitate frẽm suum sequebat᷑: abstulit
concupiscentiam a fr̃ẽ eiꝰ ẽt dicit fr̃i suo. Pa¬
mus iterum adheremũ fr̃. Ecce puto quia
iam peceaui cũ muliere. Quid lucratus sũ
ex hoc: & reuersi sunt illesi in cellã suã.

Expanded text:
videns Deus laborem illius, qui ex charitate et nevidens Deus laborem illius, qui ex charitate et necessitate fratrem suum sequebatur, abstulit concupiscentiam a fratre ejus. Et dicit fratri suo: Eamus iterum ad eremum, frater. Ecce puto, quia jam peccavi cum muliere; quid lucratus sum ex hoc? Et reversi sunt illaesi in cellam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
irit iterũ: quia de proximo ẽ uita et mors.
Sienim lucrem᷑ frẽm: lucrabim᷑ dm̃. Si
autem scandalizamꝰ frẽm: in xp̃mpeccamꝰ.¬
enit aliquando fr̃ ad quendam senẽ: et¬
dicit ei. fr̃ ms̃ soluit me. egrediens huc
alꝙ illuc: et prohoc ego affligor. Et roga¬
bat eum senex: dicendo. Aquanimit̾ porta
fr̃: et dñs uidens laborem sustentationis tuȩ.
reuocat cum adte. Neq enim possibile ẽ: ut
cũ duritia et austeritate facile ab intentio¬
ne sua aliquis reuocet᷑ ⁊ quia nec demon
expellit demonẽ. S magis benignitate
incurrisset infornicationẽ. dicebat ad aliũ.
Reuertor ad scłm. Alter uero: plorabat diceis.
hic sedeo: sed uado. Aut ueni mecũ et iterũ
redeo tecum: aut certe dimitte ine et ꝑmaneo
in scło. Uadens autem fr̃: nuntiauit hoc cui¬
dam seni magno. Dixit autem senex. Uade
cum ipso: et as illum ꝑlaborem tuũ ñ ꝑmit¬
tit corruere. Qui consurgens: abiit cũ eo ad
scłm. Et cum ꝑuenissent ad quendã uicũ:

Expanded text:
ixit iterum: Quia de proximo est vita et mors; si enim lucremur fratrem, lucrabimur Deum; si autem scandalizamus fratrem, in Cenit aliquando frater ad quemdam senem, dicens ei: Frater meus solvit me egrediens huc atque illuc; et pro hoc ego affligor. Et rogabat eum senex, dicens: Aequanimiter porta, frater; et Deus videns laborem sustentationis tuae, revocabit eum ad te. Neque enim possibile est ut cum duritia et austeritate facile ab intentione sua aliquis revocetur, quia nec daemon expellit daemonem; sed magis benignitate incurrisset ex his in fornicationem, dicebat ad alium: Revertor ad saeculum. Alter vero plorabat, dicens: hic sedeo, sed vado. Aut veni mecum, et iterum redeo tecum, aut certe dimitte me, et permaneam in saeculo. Vadens autem frater, nuntiavit hoc cuidam seni magno. Dixit autem ei senex: Vade cum ipso, et Deus illum per laborem tuum non dimittet corruere. Qui consurgens abiit cum eo ad saeculum. Et cum pervenisset ad quemdam vicum,
Abbreviated transcription (Latin):
os et enim cellȩ fuit: tiare.¬
ut quotiens ad responsum aliquod
egrederentur fr̃s: cibum potũq extra
cellam minime sumerent.Cumq hoc
de usu regulȩ sollicite seruaret᷑. ⁊ quadã
die ad responsum fr̃s egressi sunt : in qͦ
tardiori compulsisunt hora demorari.
Qui manere iuxta religiosam fȩminã
nouerant: cuiꝰ ingressi habitaculũ sumpse¬
runt cibum. Cumq iam tardius ad cellam
redissent: benedictionẽ patrisex more pe¬
tierunt. Quos ille ꝓtinus ꝑcunctatꝰ ẽ di¬
cens. Ubi comedistis: Qui respondert̃.¬
dicentes. Nusquam. Quib ille ait. Quare
ita mentimini: Nunqͥd illius talisfeminȩ
habitaculũ ñ intrastis: Nunqͥd hos atq
illos cibos ñ accepistis: Nunquid dot ca¬
lices non bibistis: Cumq eisuenerabilis
pater. & hospicium mulieris. & genera cy¬
boꝵ. & numerũ potionum diceret: reco¬
gnoscentes cuncta quȩ egerant. ad eiꝰ pedes
tremefacti ceciderunt: et se deliquisse
confessi sunt. Ipse audem ꝓtinus culpe pe¬

Expanded text:
os etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pe
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ ꝓsternens. aꝑtis uocib dix̃. Placet tͥ
dnẽ: ut de nutrimento matris meȩ mandu¬
care non possim: Ecce enĩ gallinas qͣs nutrit.
uulpis comedit. Qui aboratione surgens:
eccłiam egressus ẽ. Mox autem uulpis re¬
diit: gallinam quam ore tenebat dimi¬
sit: atq ipsa moriens. ante eius oculos in t̃¬
ram cecidit.

Expanded text:
orationem prosternens, apertis vocibus dixit: Placet tibi, orationem prosternens, apertis vocibus dixit: Placet tibi, Domine, ut de nutrimentis matris meae manducare non possim? Ecce enim gallinas quas nutrit vulpes comedit. Qui ab oratione surgens, Ecclesiam est egressus. Mox autem vulpes rediit, gallinam quam ore tenebat dimisit, atque ipsa moriens ante ejus oculos in terram cecidit.
Abbreviated transcription (Latin):
pensum. Cumq semet ipsam alapis pu¬
gnisq tiinderet. qd̃ quasi anm subsidia
ꝑdidisset: suꝑuenit bonefaciꝰ puer dei ⁊ eã¬
q uerbis qualib ualuit. consolari cepit.
Quȩ cum nil consolationis admitteret.
hanc rogauit ut ab horreo exire debuisset:
inquo ex omnieoꝵ tritico parum qͥd inuen¬
tum ẽ remansisse. Puer autem dei sese illic
ꝓtinus in orationem dedit. Qui post pau¬
lulum egressus: ad horreum matrẽ redux̃.
Quod ita tritico plenum inuentũ ẽ: sicut an¬
te plenum non fuerat. eũ mater illiꝰ totiꝰ anm
sumptus se congregasse gaudebat. Quo uise
miraculo. compuncta mater: ipsa iam cep̃
agere ut daret: qui sic celerit̃ posset quȩ
petisset acciꝑe. Hȩc itaq inhospitii sui ue¬
stibulo gallinas nutrire consueuerat: sed
bat. Quadam uero die. dum in eodẽ ue¬
stibulo puer donefacius staret: uiulpis
ex more uenit: et gallinam abstulit. Ipse
autem concitus ȩccłiam intrauit: et se mo

Expanded text:
pensum. Cumque semetipsam alapis pupensum. Cumque semetipsam alapis pugnisque tunderet, quod quasi anni subsidia perdidisset, supervenit Bonifacius puer Dei, eamque verbis quibus valuit consolari coepit. Quae cum nihil consolationis admitteret, hanc rogavit ut ab horreo exire debuisset, in quo ex omni eorum tritico parum quid inventum est remansisse. Puer autem Dei sese illic protinus in orationem dedit, qui post paululum egressus, ad horreum matrem reduxit, quod ita tritico plenum inventum est, sicut plenum ante non fuerat, cum mater illius totius anni sumptus se congregasse gaudebat. Quo viso miraculo cumpuncta mater, ipsa jam coepit agere ut daret, qui sic celeriter posset quae petiisset accipere. Haec itaque in hospitii sui vestibulo gallinas nutrire consueverat: sed bat. Quadam vero die dum in eodem vestibulo puer Bonifacius staret, vulpes ex more venit, et gallinam abstulit. Ipse autem concitus Ecclesiam intravit, et se in