comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Media & persida a regibus medo &s
perso cognominate qui eas prouin¬
tias bellando ad gressis unt exqui¬
ibus media aboccai su transuers a¬
medicamꝰ arbor c̃gignitquam alia
regiominime parturit sunt autem
On edia regesuo cognominati putantur¬
nam queia sonplia ciregis frt̃ apelis fili¬
uis tefsalrapulsuremcunimedea uixoresua
cuius fuit preuignꝰ medusrex. a theni en¬
siam qui postmortemia sonis oriestis
plagam perdom uitibi que mediã urbc̃
condidit gentem quem dorumnȩ
suo a prella ut. sadiuua¬

Expanded text:
Media et Persida a regibus Medo et Perso cognominatae, qui eas provincias bellando adgressi sunt. Ex quibus Media ab occasu transversaMedicam arborem gignit, quam alia regio minime parturit. Sunt autemedi a rege suo cognominati putanturnamque Jason, Peliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est, cum Medea uxore sua, cujus fuit privignus Medus rex Atheniensium: qui post mortem Jasonis Orientis plagam perdomuit, ibique Mediam urbem condidit, gentemque Medorum nomine suo appellavit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Om auritania uocata a colorepopulorumgre¬
cienimnigrum mauronuocant. sicutenĩ
gaillidcican dorgopulritam auritania
uintia mauritania sitifensis crunt quȩ
siti fihabuit oppidum a quo & uocabulum
traxisse regio perhib&ur
igitur ꝓuintia e sibi coniuncte ab ouientenu¬
midiam habenta septentrione maremag¬
num. ab occasuflumen maluuã a me¬
ridie montem asfexim. qui discernitin¬
ter fecundam terram & arenas icicentes
usque ad occanumutar
Mauritania tinguitania a tinguim&ro¬
politania huius prouintiȩ ciuitatȩ uocata c̃
hecultima a fricȩ ex surg& a montib septẽ
habens aboriente flumeni maluã a septen¬
trione fr&um gaditanũ ab occiduo occanũ
ad lanticum a meridiegtuulluntgentes
us que ado ceanum esperium pererrantes
regionignens feras simias. dracones. &
structiones olim&iam & cleftntib plena
fuit quod sola nunc india ꝑtulit.

Expanded text:
Mauritania vocata a colore populorum. Graeci enim nigrum μἇυρον vocant. Sicut enim Gallia a candore populi, ita Mauritania rovincia Mauretania Sitifensis est, quae Sitifi habuit oppidum; a quo et vocabulum traxisse regio perhibetur. igitur provinciae sibi coniunctae ab oriente Numidiam habent, a septentrione mare Magnum, ab occasu flumen Malvam, a meridie montem Astrixin, qui discernit inter fecundam terram et harenas iacentes usque ad Oceanum. Mauretania Tingitania a Tingi metropolitana huius provinciae civitate vocata est. Haec ultima Africae exsurgit a montibus septem, habens ab oriente flumen Malvam, a septentrione fretum Gaditanum, ab occiduo Oceanum Athlanticum, a meridie Gaulalum gentes usque ad Oceanum Hesperium pererrantes: regio gignens feras, simias, dracones et struthiones. Olim etiam et elephantis plena fuit, quos sola nunc India parturit.
Abbreviated transcription (Latin):
Mau solca sepulchras cͥmonumenta regũ
i mausoleo rege egrptiorum dicta
chrumintantum ut usque hodie omniamo¬
numenta pritiosa ex nominceius mausolea
non cupentur.

Expanded text:
a sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta.chrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur.
Abbreviated transcription (Latin):
M M Auri &numide utei friputant
sic sumpserunt exordium & uoca¬
bulum nam postquam inspania
hercules interut ex ercitus eiuscõ
le positus exuciriis gentib: amisso
riduce pas simsibi querebant ȩx conu¬
iero medi& pers car menibus nauib: inasri¬
truendis domicilii s non inuenerũnt & igna¬
ralingua cominercium prohiber& ꝑpaten¬
tes agros eadiuersas solitudines ueͥgabantur
& a ãbulationib: uegabundis semcapsos
ꝓpria lingua numidas appellauerunt: idc̃.
sincoppido uagos eterrantes mediautem
cũllibiis seniis cucrunt qui proximi his pani&
in habittibunt quorum nomen paulatim
libies corrupere barbara lingua. mauros
proptermedos appellant es lic& mauriob
colore ma gr&is uocentur. Grecie nĩ nigrũ
mauron uocant. aestifcro quippecalore afi¬
flatiꝰ speciẽ matricolor ᷤ dicunt

Expanded text:
 Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exercitus ejus compositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi, et Persae, et Armeni navibus in Afritruendis domiciliis non invenirent, et ignara lingua comtes agros et diversas solitudines vagabantur, et a pabulationibus vagabundis semetipsos propria lingua Numides appellaverunt, id est sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania inhabitabant; quorum nomen paulatim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros propter Medos appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt
Abbreviated transcription (Latin):
est totummaria uero partes maris sicutt̾re
partessuntterra uero totum elementum.
marcẽ aquarum generalis collatio omnisenĩ
congregatio aquarum siuesalsesint si uedul¬
eius amares int. aequor autem uocatum qr
acqualiter sursum ẽ & quamuis aque fluc sedo¬
tuantes udut montes crigantur. sedatis
rursumcempestatib adaequantur alticu¬
do enimmaris diuersaiẽ in discr&ctam en
dorsicius acqualitas.
Vi demus autemmare frequenterundo si
ita autin altitudine fluctus cius tamquã
mofis aque preruotus in surgat ubump&ũ
suum adlicus nleserit in spumas resoluit
repugnaculis quibusdã arenȩ humilis ꝑ¬
cussus sccundum quod scriptum ẽ aut non.
timebitis medicit dns. quiposuit arenam
finis maris. in firmis simoi taqucomni¬
um. uili sablonis puluercuis maris intẽ¬
pestate cohib&ur & uelutabenis quib:¬
damcaclestis impcrii. a prȩscripto fine
re uocatur uio lentiuȩ quae tiequoris motꝰ
insefrangitur atq: in reductos sinussuos
scindicur. c& erumnisiuis statuti cades¬

Expanded text:
est totum, maria uero partes maris, sicut terrae partes sunt; terra uero totum elementum. Mare est aquarum generalis collectio. Omnis enim congregatio aquarum, sive salsae sint sive duleius amarae sint. Aequor autem vocatum quia aequaliter sursum est; et quamvis aquae fluctuantes velut montes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autemita ut in altum fluctus eius tamquam mons aquae praeruptus insurgat, ubi impetum suum ad litus inliserit, in spumas resolui repagulis quibusdam harenae humilis repercussum, secundum quod scriptum est: aut non timebitis me, dicit dominus, qui posui harenam fines mari? infirmissimo itaque omnium uilis sablonis puluere uis maris intempesta cohibetur et uelut habenis quibusdam caelestis imperii praescripto sibi fine reuocatur uiolentique aequoris motus in sese frangitur atque in reductos sinus suos scinditur. ceterum nisi uis statuti caeles
Abbreviated transcription (Latin):
tiat. autcapitis dolore gntuedinesoni¬
tum atq: aurium tinnitum unde mania¬
alii insania dicta ẽ greciquidem nomi¬
na argumenta ducendouarias opini¬
ones indicunt iaeniã enimuocauer̃
ex quo nomine multe possune signifi¬
cationes ostendi. Nos autem a mentis
turbata sanitate. subcuius dominiocor¬
p: agens sanus diciminime porestin¬

Expanded text:
t capitis dolor cum gravedine et sonitu atque aurium tinnitus. Vnde insania dicta est? Graeci quidem ab nomine argumenta ducentes varias opiniones inducunt. manian enim vocaverunt, ex quo nomine multae possunt significationes ostendi. nos autem a mentis turbata sanitate, cuius sub dominio corpus agens sanum dici minime potest, in
Abbreviated transcription (Latin):
m ateria dicitur omne lignum quod ex coali¬
quid efficiatur uel si adianuam reftrasit
ad statuam materia erit. ad aliquidenĩ
semper materia accipienda est sicutelem̃¬
ta materiã rerum ẽẽ dicimus : quia inde
eaque sunt fata uidemus & materia qua¬
simater dicta

Expanded text:
nde dicitur omne lignum, quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus, quia inde ea quae sunt facta videmus, et materia, quasi mater, dicta
Abbreviated transcription (Latin):
esił Mnathias quunt̃ apłos sine cognomine solus
hab& interpra&atur donatus ut subaudi¬
atur̃ prouid ist eenimin locoeius electusc̃.
ab apostoliscũ ꝓduobi sors mitter&ur
nđ in atremstimilias in deuocari quia perquan¬
damuiris sollempnitatẽ in ftmiliam
trans sit mariti tabule enim matrimonia¬
les instrumenta emptionis suȩs̃. alias sic̃
matrona ẽ mater primipueri iđ quasi
maternati. itamater familias illaẽ que
plures enixaemã stmilia ex duob: cẽ incipiti¬

Expanded text:
 Matthias, qui inter apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Juda; iste enim in locum ejus electus est ab apostolis, cum pro duobus sors mitteretur.  Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit
Abbreviated transcription (Latin):
dđ Mathcus in hebreodonatus ex primitur
idem appellatur leui extribua quaortus
fuit in latino autẽ ex operepublicaninom̃
accepit. quia expublicanis fuit clectus &
in apaostolatum tntnf latus.

Expanded text:
 MATHEUS in hebreo donatus exprimitur; idem appellatur Levi ex tribu a qua ortus est. In latino autem ex opere publicani nomen accepit, quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiproptermnactilium considerationes
dierum genescsenim hominum per
duo decim cueli signades cribunt si¬
derum quȩ cursunciscentiũ moresacu¬
t euentis predicare conantur idẽ
fectum habecituitȩ quinas citur
uocantꝰ cuius suꝑstitionis genuscons¬
tillationes latiniuocant idẽ nota¬
tiones siderum quomodo sebabeat cumquis¬
que nascitur primum autẽ idẽ stellarũ
interpr&es maginoncupantur sicut debis
legitur qui in cuangelio natumx p̃m ad nun¬
tiaucrunt postea hocnomine solimatema¬
tia cuius artis scientiȩ us que ad euu angeliũ
fuit concessa ut xpo editonemoexindena¬
tiuitaitẽ alicuius decaelo interpr& ar&ur
Marematici signorum cursus intendunt &
Quitas hominũ in sider̃amomenta constitu¬

Expanded text:
ti propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim caeli signa describunt, siderumque cursu nascentium mores, actus, eventa praedicare conantur, id efectum habeat vitae qui nascitur. vocantur; cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretareturMatematici signorum cursus intendunt et uitas hominum in siderum momenta constitu
Abbreviated transcription (Latin):
OMMatematica lacinedicit᷑ doctrinalis
scientia. que abstratam considerat
quantitatẽ. abstnrcta enim quanti¬
tas est quamintellectu a materia
separantes uel abaliis accedentib ut
est. par. in par uelabaluis huiꝰ¬
modi in solaratiocinatione tractamꝰ¬
& astronomia

Expanded text:
Mathematica Latine dicitur doctrinalis scientia, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas est, quam inteseparamus, vel ab aliis accidentibus, ut est par, impar, vel ab aliis hujuscemodi quae in sola ratiocinatione tractam, astronomia
Abbreviated transcription (Latin):
Mastix resina lentisciguita c̃ haco
granomastix dicta cst quia in modum
grdnorumẽ. melior autem in doinsu¬
la gigniturodoris boni: candoris
cere apunice undeecsplendorẽ cutispul¬
chrificatadulterat᷑or interdum resi¬
na & ture¬
culis ferarũ dequa cicero proscuro
quempurpura regalis non commou
cum sardorum mastruga mutauit
mastruga aut̃ qua si monstruosaco
quod qui eain duuntur qua suinferarũ
habitũ trans formantur.

Expanded text:
Mastix arboris lentisci gutta est. Haec granomastix dicta, quia in modum granorum est. Melior autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adulteratur interdum resina vel tureculis ferarum, deo qua Cicero pro Scauro 45: 'Quem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca mutavit?' Mastruca autem quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur quasi in ferarum habitum transformantur.
Abbreviated transcription (Latin):
templ&ur sationẽ astrorum & mutatio¬
nes temporum namsicut ait quidã medicor
cumipsorum qualitatibus & nrã corpora
cominutantur. hincẽ quod medicina secunda
philo sophia dicitur. utraq: enĩ disciplina
totum hominẽ sibi uindicat nam sicut per
illam animã itaque hanccorp: curatur.
dimidia coquod quinq: modiis meciat᷑
quiẽ dimidius nuincrus a perfecto denario

Expanded text:
templetur rationem astrorum et mutatiotempletur rationem astrorum et mutationem temporum. Nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. Hinc est quod Medicina secunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum hominem sibi vindicat. Nam sicut per illam anima, ita per hanc corpus curatur.dimidia, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario
Abbreviated transcription (Latin):
Queritur autẽ a quibusdã quarcinter
c& eras libera les disciplinas medici¬
naars non contineatur propterea
quiccille singulares continent cau¬
sas ist ciuero emnium nã & grãmati¬
cam medicus scireiub&ur. ut intelli¬
bere uel exponere possit qued egit
similiter& r& horicam ut ueraerb
argumentis ualeat definire quae
tnbecct nec non & dicleticã ꝓpter
infirmitatum causas ratione adhi¬
bita pruescrutandas atq cuntndas
sic & aritmeticam propternum erũ
horarum in as cessionib: & periodis
dierumnon aliter & geometricam
propter qualitates regionunr&
locor situsanquib: doccat quidquis¬
q obseruareo porteat. porromu¬
sicam in cognita illinon eritnã mul¬
ta sunt que in ȩgris hominibus per
hanc disciplinam faccaleguntur
sicut dedauitd legitur qui abspũ inmun¬
do saulem artẽ modulationis eripuit
afdepia des uero quoque medicus fre¬
niticum quendã persympboniã pris¬
cinȩ sameati res cituiti postremo &
astra nomiã nocam habebit perquam con¬

Expanded text:
Quaeritur a quibusdam quare inter ceteras liberales disciplinas Medicinae ars non contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causas, ista vero omnium. Nam et Grammaticam medicus scire debet, ut intellegere vel exponere possit quae legit. Similiter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infirmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic et Arithmeticam propter numerum horarum in accessionibus et periodis dierum. Non aliter et Geometriam propter qualitates regionum et locorum situs, in quibus doceat quid quisque observare oporteat. Porro Musica incognita illi non erit, nam multa sunt quae in aegris hominibus per hanc disciplinam facta leguntur; sicut de David legitur, qui ab spiritu inmundo Saulem arte modulationis eripuit. Asclepiades quoque medicus phreneticum quendam per symphoniam pristinae sanitati restituit. Postremo et Astronomiam notam habebit, per quam con
Abbreviated transcription (Latin):
masurbes greciacoccupar& ec focen¬
ses abco expugnationnib: angustus
ꝓmerentur iurauer̃ ut ꝓfugerent quã
longifsime abimperio persarum
ubinec nomen quidem corumaudi¬
rent atqueita in ultimo galliccie
sinus nauibus profecti armisq:
aduersus gallicam feritatem tuen¬
tes massiliam condiderunt. & ex
nomine ducis nuncupauerunt hos
uarrotri lingueseẽ ait : quod &¬
greceloquuntur & latin e& gullicȩ¬

Expanded text:
mas urbes Graeciae occuparet, et Phocenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, juraverunt, ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent, atque ita in ultimos Galliae sinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt, et ex nomine ducis nuncupaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod loquantur, et Latine, et Gallice
Abbreviated transcription (Latin):
quod sitpircaiantbiam
en argͥnortium uocatum propterquodnihil
gignit uiuum nibi lrecipit ex genereuiuen¬
tium namineq: pisces hab& ne quetid su&as
aquas & lu& as mergendiusupatitur aues
s& & quecumq: uiuentia mergenda tempta¬
ueris quaecumq arged emersa statim resili¬
unt & quamuis uehementer inlis a confes¬
tim excutiuntur¬
Cedne queuentis mou&ur resis tente tur¬
binibus bicumine quoeiqua omnis stag¬
natur. nequencugationis paiciens ẽ q
omniauita carentia in profundo mergunt᷑
nec materiam ullam sustin&. nisi quibitu¬
mine inlustratur dicunt accensam lucernã
& mare salinarum dicitur
Siulacus as faltudẽbituminis et c̃inudea
inter hierico & toaram longitudocius us¬

Expanded text:
quod sit circa Arabiamquod sit circa Arabiam Asphalti vocatur, propter quod nihil gignit vivum, nihilque recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet, neque assuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves. sed et quaecumque viventia mergenda temtaveris, quacumque arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer inlisa confestim excutiuntureque ventis movetur resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine inlustratur. Lucernam accensam ferunt et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius us
Abbreviated transcription (Latin):
& plugiu eo quod sint inportuosa
PD ESINIBUS MARIS SIÑ
dicuntur maiores recessus maris ut in ma¬
rimagno lonius in hocetno caspius. in¬
dicus persicus a rabicusquiũ i marcrubrũ
quiocea no scribitur rubrum aut̃ mareuo¬
catum eo quod sitrosei s undis infectum ñ
tamentalem naturam hab& qualemui¬
d&ur ostendere seduicinis lit orib uiciat᷑
gurgs atquein finitur quic omnis terraque
circũmstat pelaigorubrat̃. & sanguineo
colori proxima Ideoque in deułmiium
acutifsimum excernitur. & alii colores
quibus pictura uaridtur . ergocum terra hor
habeat naturam fluctibus sub indediluit᷑:
& quicquid adbesumẽ in coloremcadit. ob
hoc &iamin his licoribus geminȩ rubrȩm¬
ueniuntur. lapillus enimest eius modi hu¬
moinuolutus : Cuminterarenas attritus c̃
& terrȩ colorem hab& etmaris. hocmare in
duos sinus scinditur ex hisquicab oriente
ẽ persicus appellatur quia hora illius ꝑ¬
ses in habitant. alter uero cintbicus dicitur

Expanded text:
et plagia, eo quod sint inportuosa. et plagia, eo quod sint inportuosa. De sinibus maris . Sinus dicuntur maiores recessus maris, ut in mari Magno Ionius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano adscribitur. Rubrum autem mare vocatum eo quod sit roseis undis infectum; non tamen talem naturam habet qualem videtur ostendere, sed vicinis litoribus vitiatur gurges atque inficitur; quia omnis terra, quae circumstat pelago, rubra est et sanguineo colori proxima. Ideoque inde minium acutissimum excernitur, et alii colores quibus pictura variatur. Ergo cum terra hanc habeat naturam, fluctibus subinde diluitur, et quidquid adesum est, in colorem cadit. Ob hoc etiam in his litoribus gemmae rubrae inveniuntur. Lapillus enim eiusmodi humo involutus cum inter arenas attritus est, et terrae colorem habet et maris. Hoc mare in duos sinus scinditur. Ex his, qui ab oriente est, Persicus appellatur, quia ora illius Persae inhabitant. Alter vero Arabicus dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mare precipitaucrunt& sciendum ioniũ
sinum ct̃ in mensum abioma usq ad sciliam
& huius partescẽ adriaticum accacum &epi¬
roticum amoribus accolarum cusinus arce¬
nus antea appellatus. a casibus hominum
quid eciderunt in mari ut ellẽ pontum hicariũ
mirtum Namm rraum maredictum ÷¬
a mirtili la psũ quodillic abenom ao prȩcipita¬
tus sit. hicarus uero cr&ensi sut fabulȩferunt
altiora pecens pennis solis calore solutis
mari inquocecidit nomenin posuit frixus
quoq: cumellȩ soror esua fugiens insidias nouer¬
cales: conscendit nauem signum ari&is haben¬
tem qualiberatus ẽ. helles autemsoror cius
perpersanau fragium decidit in mar& mor¬
tua elles pontomarinomendedit ab ordinȩo¬
tius autem pelagus asiaedicitur . gallicus eu¬
ropȩ africus. libiae his ut q̃: quae proxima
sunt uenerunt in partes. pelaigus cuã t̃ lati¬
tud omaris sinelitore & portugreconomine

Expanded text:
hoc mare praecipitaverunt. Et sciendum Ionium hoc mare praecipitaverunt. Et sciendum Ionium sinum esse immensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et hujus partes esse Adriaticum, Achaicum et Epiroticum. A moribus accolarum Euxinus, AXENOS antea appellatus. 8. A casibus hominum qui ceciderunt in mare, ut Hellesponticum, Icarium, Myrtoum: nam Myrtoum mare dictum a Myrtili lapsu, quod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabulae ferunt, altiora petens, pennis solis calore solutis, mari, in quo cecidit, nomen imposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales, conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus est. Helles autem soror ejus perpessa naufragium decidit in mari, et mortua Hellesponti mari nomen dedit. Ab ordine fus. Aegyptius autem pelagus Asiae datur, Gallicus Europae, Africus Libyae: his ut quaeque proxima sunt, venerunt in partes. Pelagus autem est latitudo maris sine litore et portu, Graeco nomine
Abbreviated transcription (Latin):
sis nominib: nuncupatur. Namibericum & asi¬
aticum a prouinciis dictum ab in sulis balcari¬
cum riculum cr&ticum cyprium egeum
carpatium nam intertenedum & cͥium saxũẽ
inmare potius quamin sula quod iusentibus
procul capracsimile creditur quod greci egeã¬
nuncuipanti unde egrum mareẽ dictaͣum. sic
& carpacium marcinter a egrptũ & rodum
ab insula corpatio illicposita agentibus gal.¬
licum ausonium dalmatium lignsticum ab
oppidis argolicum. orrenituum arium
adriaticum nama dria quedam ciuitas illi¬
ricomari proxima fuit quac a driaticomari
nomendedit. a positione cali ut superum&
inferum quod sitoriens superior occiden s in¬
ferionẽ. I. auĩtuscum & adriaticum a me¬
moria regis utionium ioquipperex fuitgre¬
ciȩ undeiones atheniens es. hocmare &trr¬
rennum diccum siue quod tuscicm ad luit
Idẽ trrrenniem siuea terrenis nautis. quiscin

Expanded text:
sis nominibus nuncupatur: nam Ibericum et Asisis nominibus nuncupatur: nam Ibericum et Asiaticum a provinciis dictum: ab insulis, Balearicum, Siculum, Creticum, Cyprium, Aegeum, Carpathium: 126 nam inter Tenedum, et Chium, saxum est in mari potius quam insula, quod visentibus procul caprae simile creditur, quam αἷγα nuncupant, unde, et Aegeum mare est dictum, sic et Carpathium mare inter Aegyptum, et Rhodum ab insula Carpatho illic posita. 6. A gentibus, Gallicum, Ausonium, Dalmaticum, Ligusticum. Ab oppidis, Argolicum, Corinthium, Tyrium, Adriaticum. Nam Adria quaedam civitas Illyrico mari proxima fuit, quae Adriatico mari nomen dedit. 7. A positione coeli, ut Superum, et Inferum, quod sit Oriens superior, Occidens inferior, est autem Thuscum, et Adriaticum. A memoria regis, ut Ionium. Ion quippe rex fuit Graeciae, unde iones Athenienses. Hoc mare, et Tyrrhenum dictum; sive quod Thusciam alluit, id est Tyrrheniam, sive a Tyrrhenis nautis, qui se in
Abbreviated transcription (Latin):
initaliam tangit quem greciioniumita¬
li inferum uocant indesiculus quiasi
u cilia usquetider& amucdit̃ in decreticꝰ
quin pamphilicm& aegrptum pertenđ.
indeellespontus quiins eptentrionemre¬
torquens ac fractibus magnis iuxitigre¬
cicis & illiricum in angustias septemsta¬
diorum stringitunquoxeres sponte
nauibus fucto ingreciam commneau.
ubi ẽauidus in dediffusus dequorepa¬
tenti rursus stringitur & sacitpro¬
pontidem quimox in quingentos
passuscoruttur¬
⁊ fitꝰ quebos perus et traus quo darlas
copiastrans poriauit. in deponticus si¬
nus amplissimus a ergo meotidis pa¬
ludis quod martex mulcitudine flumi¬
num dulcius quame&tra nebulo sum¬
quee dreuius undeetponticumuocatũ
quod sitbreuiꝰor acquue pͣreter foccis
& timos atque del finos alias beluas
maiores non patitur. sicutautẽ ter¬
ra dumuna sit prodiuersis locis
uarus appellatur uocabulis. itti&p
regionib: hocmaremagnum diuer¬

Expanded text:
Italiam adtingit; quem Graeci Ionium, ItaItaliam adtingit; quem Graeci Ionium, Itali Inferum vocant. Inde Siculus, qui a Sicilia usque ad Cretam vadit. Deinde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit. Deinde Hellespontus, qui in septentrionem retorquens, anfractibus magnis iuxta Graecias et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur; quo Xerses ponte navibus facto in Graeciam commeavit: ibi est Abydos. Inde diffusus aequore patenti rursus stringitur pontidem, qui mox in quingentos passus coarctatur, fitque Bosphorus Thracius, quo Darius copias transportavit. 4. Inde Ponticus sinus amplissimus a tergo Maeotidis paludis, quod mare ex multitudine fluminum dulcius quam caetera, nebulosumque, et brevius est, unde, et Ponticum vocatur, quod sit brevius, atque praeter phocas, et thynnos, atque delphinos, alias belluas majores non patitur. 5. Sicut autem terra, dum una sit, pro diversis locis variis appellatur vocabulis, ita et pro regionibus hoc mare magnum diver
Abbreviated transcription (Latin):
Ambrosius doccordocuit dicens mare
idcirco dicunt u& eressalsam atque
amare habereaqua ꝓ eo quodaquȩ
diuersis fluuũ s incum in fluunt solis
calore haecuentorum flatibus ad¬
sumantur tantumq: diurnouapore
consumiqucantum persingulos dies
ex diuersis fluuiorum cursibus ipsoi nue
quoduero grausi ue terrenum relinquit
ex quoreman& salsumillud atq: ari¬
dum quod sincusu & sucuiitate putandi
Semediterra ncomari
m are magnum est quod aboccasuex
occano fluit & in mȩdio uergit deinde
ad septentrionem tendit quod inde mag¬
num appellatur. quia c& eramaria in
conparationccius minora sunt istce && me¬
diterraneum quiꝰ permediam terramusq
ad orientem perfunditur curopam & a fri¬
cam asiam qued ẽ terminans cuius primȩ
parcȩsinus quiinꝰ panis perfunditur hi¬
bericus equalleriuis appellatur deinde
gcillicus quin arbonensem prouinciam
adluit mox licͦusticus quiiustagenuam
urbemẽ proximus pꝰ haec tirrenus qui

Expanded text:
Ambrosius doctor docuit dicens: Mare idcirco dicunt 57 veteres salsas, atque amaras habere aquas, pro eo quod ea quae ex diversis fluviis in id influunt, solis ardore, ac ventorum flatibus absumantur, tantumque diurno vapore consumi, quantum per singulos dies ex diuersis fluuiorum cursibus inuehatur.quod graue atque terrenum relinquit, ex quo remanet salsum illud atque aridum, quod sine usu et suauitate potandi mediterraneo mari . Mare Magnum est quod ab occasu ex Oceano fluit et in meridiem vergit, deinde ad septentrionem tendit; quod inde magnum appellatur quia cetera maria in conparatione eius minora sunt. Iste est et Mediterraneus, quia per mediam terram usque ad orientem perfunditur, Europam et Africam Asiamque disterminans. Cuius primae partis sinus, qui in Hispaniis perfunditur, Ibericus et Balearicus appellatur. Deinde Gallicus, qui Narbonensem provinciam adluit. Mox Ligusticus, qui iuxta Genuam urbem est proximus. Post haec Tyrrhenus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uł Marmora dicuntur eximi lapidesquȩ
maculis & colorib: conmendantur
M armora sermogrecus ẽ. auiridita¬
teuocatus & quc̃uis postea & aliico¬
lores inueniantur nomen tantũ pris¬
tinum auiriditate tenuer̃. marmo¬
rum colores & genera innumerabi¬
lia sunt non tamen omnia crupib:
exciduntur sed multa subterra spar¬
sa sunt preciosissimigeneris.¬

Expanded text:
 marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea, et alii colores inveniantur: nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. 2. Marmorum colores, et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt, et pretiosissimi generis
Abbreviated transcription (Latin):
Mas silia ciuitas a frice ẽ non longe
ab adlãte &ecis asperidum a quaci¬
uiccite iassiliuo cati sunt quosios
corrupte massulos uocamus dequib:
uirgilius hic mibimassilegentis

Expanded text:
Massilia civitas Africae est non longe ab Atlante et hortis Hesperidum: a qua civitate Massylii vocati sunt, quos nos corrupte Massulas vocamus: de quibus Virgilius; Hinc mihi Massylae gentis
Abbreviated transcription (Latin):
OMastrres gracalingua latinçtestes dicuntꝰ
undecitestimonia grec̃ martrria non cu¬
pantur. testes autem id eo uocati sunt quia
proptert estimonium xpĩ passiones sus tinuer̃
& us que ad mortem proueritate certaiuer
quod uero non testes quod latineutique pos¬
simus sed grecemas trres appellamus
familiarius edesiȩ auribus hocuerbũ gre¬
cumsonat sicut & multagreca nomina
que prolatinis utimur martyrũ primꝰ
inꝑouacestamento stephanus fuit. qui
hebrco sermone incerpr&atur norma.
quod prior fuerit in martirio adimirat¬
tionem fidelium d ẽ autẽ ex graco sermone
inlatinum uertiturcoronatus & hoc pro¬
phetice ut quod sequer&ur inreuaricinio
quodam fucuri prius inuocabuloresonar&
passus ẽ enim et quoduocabatur accepit.
stephanus enim corona dicitur. humilit̃
lapidatus sed subtliter coronatus duo
sunt autem martirũ genera. unũ inaperta
passione alterum in occulta animiuirtu¬
te. Nammultiboste insidias tolerantes

Expanded text:
Martyres Graeca lingua Latine testes dicuntur, unde, et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt, quia propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pro veritate certaverunt. Quod vero non testes quod Latine utique possemus, sed Graece martyres appellamus, familiarius Ecclesiae auribus hoc Graecum verbum sonat, sicut multa Graeca nomina quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Latinum vertitur coronatus; et hoc prophetice ut, quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur accepit. Stephanus enim corona dicitur; humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. Duo sunt autem martyrii genera, unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias tolerantes,
Abbreviated transcription (Latin):
norem romulisicappellauerunt. quieũ
martis filium aẽ crediderunt.
m arcius appellatur proptermartem
romanȩ gentes auicorem uel quod eotẽ¬
pr̃ cunctasanimantiaa gantur ad ed auo¬
rem & ad concubendi uoluptatem q̃dẽ
appellatur & mensis nouorum. quia an¬
niiitium mensis ẽ marcius. idẽ & nouũ
uł abindiccus scilic& germinum quia
in eo uiriditatibus fructib: nouis trans¬
actorum ꝓbatur occasus

Expanded text:
norem Romuli sic appellaverunt, quia eum Martis filium esse crediderunt.Martius appellatus propter Martem Romanae gentis auctorem, vel quod eo tempore cuncta animantia agantur ad marem et ad concumbendi voluptatem. Idem appellatur et mensis novorum, quia anni initium mensis est Martius. Idem et novum ver ab indiciis scilicet germinum, quia in eo viridantibus fructibus novis transactorum probatur occasus
Abbreviated transcription (Latin):
isida  argarita prima candidarum gemima¬
rum que minde mergaritum. aiunt
uocatum quod in conculis maris hocge¬
niglapidum inueniatur inestenim in car¬
nȩ conculȩ calculus natus sicut in carne
peririuel sicut incerbro piscis lapillus
gignitur autẽ daccielestirore que mcerto
annitempore conculȩ auriunt. ex quib:
margaritis quidã uniones uocantur
aptum nomen habentes quod tantũ unus
numquam duo uel pluressimulreppe¬
riantur. meliores autem candidȩ mar¬
garitȩ quamquȩ flauescuntalla senĩ
autiuuentus aut matutiniroris concep¬
tio redditcandidas hassenetus
uł uespertinus aer gignit obscu¬

Expanded text:
is. Margarita, prima candidarum gemmarum, quam Indi margaritam aiunt vocatam, quod in conculis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cereus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, quod tantum unus, numquam duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscu
Abbreviated transcription (Latin):
Martem dm̃ꝰ bellies sedicunt & martem appel¬
latum quic peruiros pugnatur ut sicmans
mas. lic&tria sint genera consu&udinum
sicut scitar ubiet feminȩ & uiri inpugnam
eunt. a maronum ubi sole feminer omanorũ
aliarumq gentiu mubi solisnares. item mar¬
tem quasi affeccorem mortium nam ⁊ a morte
mars nuncupatur. hunc & adulterum dicun
qui ablligencrantib: incertus ẽ quod uero
nudo pectorestat utbello sequis se sine for¬
midine cordis obiciat. marsautem apuo
grecos gradiuus dicitur eoquod inbello
gradum in ferant quipugnant. aut quod
in pigregradiantur.

Expanded text:
Martem deum belli esse dicunt, et Martem appellatum quia per viros pugnatur, ut sit Mars mas; licet et tria sint genera consuetudinum, sicut Scytharum, ubi et feminae et viri in pugna eunt: Amazonum, ubi solae feminae: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Item Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Marsi gensitaliȩ diccaa comiteliberi :¬
Marsia quiusum illi suictis ostendit¬
& ob hocilli statuam feccrunti quã
postea romani uictis marsis tulerunt
marsos autin greci us quos uocant
quasi
ΟΦΕCΚΥC quod multos serpenas
inlesos autẽ eẽ carminum maleficũ sinha¬
bitant autem plagam apenimontis simul
marsippa appellant quedam enim gre¬
canomina in latinum paulo inflectuntur
propterromanum eloquium.

Expanded text:
Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant, quasi ophiuchous quod multos serpentes illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul μαρσίπιον appellant. Quaedam enim Graeca nomina in Latinum paulo inflectuntur pter Romanum eloquium.
Abbreviated transcription (Latin):
Manubiȩ dicuntur spolia hostium quȩ are¬
geaut ducccius demmanibus deportant᷑
ut ex suuiȩ & indubhȩ dicuntur¬
cuła Manubiȩ dictȩ eoquod manibus ditra¬
huntur haccet exiunae ab exuendo dic¬
te quia exuuntur. hacc& partes a pari
diuisione proparsonarum quaditate
& laborumiusta decisione¬

Expanded text:
Manubiae dicuntur spolia hostium, quae a rege aut duce cuiusdam manibus deportantur, ut ‘exuuiae’ et ‘induuiae’ dicunturcata. Manubiae, eo quod manibus detrahuntur. Haec et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Haec et partes a pari divisione pro personarum qualitate, et laborum iusta decisione
Abbreviated transcription (Latin):
mo atutidinis officium inlucis initium
abstllalucifero appellatum. que orit᷑
in coante manequorum duorum tempo¬
tino ostenditur. utdiȩ acnocte semper
sicque exillo  uniuersummundũ eius¬
dem cadebratiomnis inualuit consu&u¬
do
id Matutinum est interabcessum tenebra¬
rum & aurore aduentum & dictũ
matutinum quod hoctemp: inchoanit
manesçit.

Expanded text:
Matutinum vero officium est in lucis initio, a stella Lucifero appellatum, quae inchoante mane oritur. Quorum duorum tempoostenditur ut die ac nocte semper sicque ex illo per universum mundum eiusdem celebracionis invaluit consuetudo Matutinum est inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum, et dictum matutinum, quod hoc tempus inchoante mane sit.
Abbreviated transcription (Latin):
teminterma tronam & matrẽ familiais me¬
quod matronadictꝰma terprimipueri
matronam diciquer in matrimonium dicꝰ iñ i¬
tum inatrẽ uero stimilias eamcẽ queinina¬
a quoque mariti & suiheredes ueniss&
matrone autem &iam uirgines nobiles
dicuntur que matresiam ficripos sunt
qui perquendam uiris sollempNitatem
ut familiammigrant mariq¬

Expanded text:
inter matronam et matremfamiliaquod matrona dicatur primi pueri matronam dici quae in matrimonium cum tum; matrem uero familias eam esse quae in maa quoque mariti et sui heredis uenisset. Matronae autem etiam uirgines nobiles dicuntur quae matres iam fieri possunt, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam migrant mari
Abbreviated transcription (Latin):
mens eps dixiti co quod naituraliter salsa
aqua fluentum dulcȩ insereceptum con¬
sumat coquod fit utillud sclsum maris
elementum quantascumq receꝑitt̃opi¬
as aquarum nihi lominis ex hauriatad¬
de&iam quoduenti rapiunt & łsapor
calor quesolis absumitdenique uidemus
lacus multas quelacunas paruas sub
momentis patiouentorum flatibus soliqͦue
ardore consumi. salamonautem dicit.
ad locumundeexeunt fluminareuer¬
Ex quo intelligitur m arcideo non cres¬
cere coquod perquos dam occultos ꝓ¬
fundim & citus aquȩre uolutȩ ad fontes
suos refluant & solicocurs uortiomines
rccursant Marc autem propterea
faccum est ut omnium cursus fluuiorũ
Mariscertum nõ ẽ colorũm sed proqua¬
litite uentorum mut arinam modo fla¬
uum ẽ modo luculentum modo atrũ.

Expanded text:
mens episcopus dicit, eo quod naturaliter salsa aqua fluentum dulce in se receptum consumat, eo quod fit ut illud salsum maris elementum quantascunque recipit copias aquarum, nihilominus exhauriat. Adde etiam quod venti rapiunt, et vapor calorque solis assumit. Denique videmus lacus multasque lacunas parvo sub momenti spatio ventorum flatibus solisque ardore consumi. Salomon autem dicit: Ad locum unde exeunt, flumina reverEx quo intelligitur mare ideo non crescere, quod etiam per quosdam occultos profundi meatus aquae revolutae ad fontes suos refluant, et solito cursu per suos amnes recurrant. Mare autem propterea factum est, ut omnium cursus fluviorum m certum non esse colorem, sed pro qualitate ventorum mutari; 124 nam modo flavum est, modo luculentum, modo atrum.
Abbreviated transcription (Latin):
ad malachias interpra&atur angdũmdñi iđ
ad ño essenc inandata ita credebantur &
in decippellatꝰ eo quod rages iud ȩ &is rahdi¬
tice gentes gesta qliȩ corum perordinem di.¬
gerat. temporun malacenim aebraice la.¬
tincregum interpnt&atur. hunc librũ
hieremias primus in unum uolumen cocgit
nam anteasparsus enit persingulorũ regũ
istorias.

Expanded text:
 Malachias interpretatur angelus Domini,a Domino essent mandata, ita credebantur; et inde appellatur, eo quod reges Judae et Israheliticae gentis, gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Malachim Hebraice, Latine regum interpretatur. Hunc librum Hieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias.
Abbreviated transcription (Latin):
Martiones heretici a marcronestoico
philosopho appellati quicer dođis dogma
sccutus alterum bonum alterum iustum dm̃
ad scruit camquam duo principia crecitoris¬
& bonitatis

Expanded text:
Marcionistae a Marcione Stoico philosopho appellati, qui Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum iustum Deum adseruit, tamquam duo principia creatorisbonitatis
Abbreviated transcription (Latin):
iida manihei heretici duas naturas duoque
principia boni& mali. intersebellancia
pus habuis se fanta finaticum credunt
blas phomant proph&as. u&us qlietesta¬
mentum respuunti nuptias quoques pernuNt
MManichei hertaci a quodam persaextiterun
qui uocatus c̃ manes hicduas naturas & sus¬
tantias introduxit. quodẽ bonam & malã
x animas ex dõquasi ex aliquo fontemanas:¬
se asserunt. testa mentum u&us respuun
Nouum ex parte rccipiunt

Expanded text:
se. Manichei duas naturas duoque principia boni et mali inter se bellantipus habuisse fantasmaticum credunt. Blasphemant prophetas, uetus Testamentum respuunt, nuptias quoque spernuntManichei a quodam Persa extiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substantias introduxit, id est bonam et malam, et animas ex Deo quasi ex aliquo fonte manare adseruit. Testamentum Vetus respuunt: Novum ex parte recipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
paraditus postmnundata & benedicta cor¬
pora libens a patredescendit & qua si super
baptismi aquam tamquã superpristinã
sedere retognoscns quiestit. setri
legitr quodineiri sicipioaquis superstre¬
batur sp̃s sc̃s

Expanded text:
Paracletus post mundata et benedicta corpora libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam tamquam super pristinam sedem recognoscens quiescit. Nam legitur quod in principio aquis superferebat
Abbreviated transcription (Latin):
Mandragora in genesigenus pomi si¬
millimum paruo peponispecicułodo¬
limalitiani undeeteam latinimalum
terreuocanti hanic po&c antropomor¬
feos appellant quod habeatradicẽfor¬
mam hominis simulantemantros¬
posenim grec̃ homodicitur cuiuscor¬
tex inuinomis sabibendumdatur. quo¬
rum corpis proptercurã secandũe
ui sopor atidolorem non sentiant: huius
species duac femina folũs laccucȩ sime¬
lilus s mala generant in similitudi¬
nõ priunarum masculus ucro folus
b&c similib¬

Expanded text:
Mandragora in Genesi genus pomi simillimum paruo peponi specili matiani; unde et eam Latini vocant malum terre. Hanc poete antropomoreos appellant quia habeat radicem formam hominis similantem: antropos enim grece homo dicitur. Cuius cortex vino mixtus ad bibendum datur illis quorum corpus propter curam secandum est, ut soporati dolorem non sentiant. Huius species due sunt: femina, foliis lactuce similibus mala generans in similitudine prunorum; masculus, foliis bete similib
Abbreviated transcription (Latin):
Mancipare qua simanut nidere.
Mancipare mancipium facere in ser¬
Mancipatio commendatio
Mancipatio diceciẽ quia manures capit᷑
undeoport& eum quim ancipium accipit
conprhendere idipsum quod eimancr¬

Expanded text:
Mancipare, quasi manu tradere adducere. Mancipium facere, in serMandare, commeMancipatio dicta est quia manu res capitur. Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei manc
Abbreviated transcription (Latin):
es dourmaius mensis dictus amaiamatre mercuru¬
siue a maioribus natuquienent prindies
reipublicȩ. Nam bunc mensem maiori¬
b: sequentem uero minorib: romani con¬
Antea enim populus incenturias senio¬
rum & iuniorum diuisus erut.

Expanded text:
esp. Maius dictus a Maia matre Mercurii: vel a majoribus natu, qui erant principes reipublicae. Nam hunc mensem majoribus; sequentem vero minoribus Romani conAntea enim populus in centurias seniorum et juniorum divisus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
etura omnis aut in comnutabilis ẽ. utds̃
aut commucabilis autcrecturamalũ ue¬
ro id eonatura nulla c̃ quida cudendo
in bonã natunem efficiteam uitiosam.
quod cum disceditnaturaman& malum

Expanded text:
tura omnis aut incommutabilis ut Deus est, aut commutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum
Abbreviated transcription (Latin):
quib: omnib: ars demonum ẽ ex quadã
pestifera soci& atehonainũ & angeloꝵ ma¬
da atq: damnanda. Auguria uero auiũ
friges primuinuenerunt. pestrigium uero
mercurius primus dicitinuenisse. dic¬
tum aut̃ prestrigium quod prrestringat¬
Idem. t̃ te aciẽ oculorum. Ar uspicinȩ artẽ primꝰ¬
ges hic exores arus picinã dictauit & p̾¬
tea non apparuit namdicitur fabulos ẽ
arante quod arusticos ubito hunc exgle¬
bis & siluisse & aruspicina dicttsse qua
die et mortuus ẽ. quos libros romani exeu
trus calingua in propriam muttiue¬
runt¬

Expanded text:
quibus omnibus ars daemonum est ex quadam quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum mada atque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae artem primges. Hic ex †oris† aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hunc ex glebis exiluisse et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Tusca lingua in propriam mutaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ quis qucli signo fuerichatus
& quen efssctũ habeatuitȩ quinascit᷑. his
est nontiones siderum quomodolsehabeat
cumqusq: nascitur primumautẽ idẽ stel¬
larum interpnictes maginuncupabantur.
sicut iehis legit᷑ quiineuangelionatũ xpm̃
adnintiauer̃ p̃tea hoc nomine solimathe¬
mateicuius artis scientiae usq ad euange¬
liun fuit concessa litxpõ editonomine exin¬
denaiuicate alicuius deccielo incerpre.
Orpscopidicti quodhoras natiuitatihomi¬
nulspeculantur dissimili & diuersostictq
sopilegi sunt qui sub nomine fictȩ religio
dimq: scriptuntrum inspetiõne futura
promitunt salisatores uocati sunt quia
dum eis membroꝵ quascumq: partes abie¬
rint aliquid sibi exinde pros perum seu
triste significare pniedicunt ad haccomã
pertinent & ligiaur execrabiliũ remedior
que ars mnedicorum condemnat. siue in pꝰ¬
cantationibus: siue in aracterib: uelin quib:¬
cumq reb: suspendendis atq ligandis in

Expanded text:
id est, quis quali signo fuerit natus, id est, quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caeloroscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili, et diverso fato. 28. Sortilegi sunt qui sub ncumque Scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Ad haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium remediorum, quae ars medicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque ligandis. In
Abbreviated transcription (Latin):
horas in agendis negociis. operibus qͣue
cus todiunt & quid persingula tempo¬
ra obserua redebecithomo: intendunt
hi&iã extapecudũ inspiciunt & exeis
futura praedicunt. Augures sunt quiuo¬
latus auiũ & uoces intendunt aliaqͦue
signarerũ uelobseruationes in prouisas
nam auspices sunt queiterfacientes
obseruant. Dica sunt autemaus¬
piciaiquasi duium aspicia& auguria
quasi auium garria hoc c̃ auia uoces
& linguas Itema ugurium qua si aui¬
gerium quodaues gerunt. Duo
sunt enim genera auspiciorum unũ
adoculos alterum adcures perinens
ad oculos scilic& uolatus. ad auresuox
auium. phitones aphitia appollinȩ
dicti eo quod his ciuctor fuerit diui¬
nandi astro logidico eoquodinastris
auguriantur gen& liuci appellati
ꝓpternatalium considenitiones die¬
rum. Cenes esenim hominũ per
duo decim celi signadescribunt . si¬
derum qͦuȩcur sit nascentium mores
accus & euentis praedicare tonant᷑

Expanded text:
horas in agendis negotiis operibusque horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes improvisas,Nam auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia. Et auguria, quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguas. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens: ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythones a Pythio Apolline dicti, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris augurantur. Genethliaci appellati sunt, propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim coeli signa describunt, siderumque cursu, nascentium mores, actus et eventa praedicare conantur,