comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pimus. Quid: remissionẽ peccatorũ ut iustificaremur ex
fide. Et insuꝑ quid ÷ & gratiam ꝓgratia. Id est prohac grã
inqua exfide uiuimus. recepturi sumus aliam. Quid t̃am̃
nisi gratiam : nam sidixero quia & hoc debetur: aliquid
michi ad signo. quasi cuidebebatur. Coronet autẽ ds in
obis donã misericordię suȩ. sedsi inea grati
ta iẽ. quȩ reos tenebat. Quid enĩ ait apostolus. Lex sub in¬
trauit ut habundaret delictũ. Hoc ꝓderat suꝑbis ut habun¬
daret delictũ multũ enĩ sibi dabant. & quasi uirib suis
multũ ad signabant. & non poterant implere iustitiam. nisi
adiuiuarẽt ille qui uisserat. Suꝑbiam eorũ uolens domare
ds̃ dedit legẽ tãqua dicens. Ecce impl&e neputetis deesse¬
non implec: quia natus cũ traduce peccati & mortis. Dea¬
dã natus. traxit secũ. qđ ibi conceptũ . ẽ. Cȩcidit primꝰ
homo. & om̃s quide illo natisunt de illo traxerunt concupis.¬

Expanded text:
pimus. Quid? Remissionem peccatorum, ut justificaremur ex pimus. Quid? Remissionem peccatorum, ut justificaremur ex fide. Et insuper quid? Et gratiam pro gratia; id est, pro hac gratia in qua ex fide vivimus, recepturi sumus aliam: quid tamen nisi gratiam? Nam si dixero quia et hoc debetur, aliquid mihi assigno, quasi cui debeatur. Coronat autem in nobis Deus dona misericordiae suae: sed si in ea gratita est: quae reos tenebat. Quid enim ait Apostolus? Lex subintravit, ut abundaret delictum . Hoc proderat superbis, ut abundaret delictum: multum enim sibi dabant, et quasi viribus suis multum assignabant; et non poterant implere justitiam, nisi adjuvaret ille qui jusserat. Superbiam illorum volens domare Deus, dedit Legem, tanquam dicens: Ecce implete, ne putetis deessnon implet? Quia natus cum traduce peccati et mortis. De Adam natus, traxit secum quod ibi conceptum est. Cecidit primus homo; et omnes qui de illo nati sunt, de illo traxerunt concupis
Abbreviated transcription (Latin):
cutussum. Indignũ sedixit. qui consequeretur. consecu.¬
iam flagitantẽ debitũ qui primo indebitã susceperat
gratiam. Igo enĩ inqui tͥ iam im molor. & tẽpus resolu.-¬
tionis meaẽ instat. Bonum certam̃ certaui. cursum con¬
summaui. fidẽ seruaui. dec&e ero reposita iẽ. michi
corona iustitiȩ. Iandebitũ flagitat. iam debitũ excigit.
Nam uide uerba sequentia. quã michi reddet dñs in illodie iustus
uidex. Ut ante susciperet gratiam. misericordẽ patrẽ opus
habebat. Ot prȩmium gratiȩ : idicẽ iustũ. Qui non damp¬
nauit impium. dampnãbit felicem& & tamen sibene cogites
ipse dedit primo fidem. qua eum ꝓmeriusti. Non enim de
tuo ꝓ meruisti. ut tibi aliquid deberetur. Quod ergo prȩmuun
inmortalitatis postea tribuit: donasua coronat non merita
tua. Ergo fr̃s. om̃i deplenitudine eius accepimus. Deple¬
nitudine misericordiȩ eius. deabundantia bonitatis eius ac ce¬

Expanded text:
cutus sum . Indignum se dixit qui consequeretur: consecucutus sum . Indignum se dixit qui consequeretur: consecujam flagitantem debitum, qui primo indebitam susceperat gratiam: Ego enim, inquit, jam immolor, et tempus resolutionis meae instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona juset Dominus in illa die, justus judex . Ut ante susciperet gratiam, misericordem patrem opus habebat: ut praemium gratiae, judicem justum. Qui non damnavit impium, damnabit fidelem? Et tamen si bene cogites, ipse dedit fidem primo, qua eum promeruisti: non enim de tuo promeruisti ut tibi aliquid deberetur. Quod ergo praemium immortalitatis postea tribuit, dona sua coronat, non merita tua. Ergo, fratres, omnes de plenitudine ejus accepimus: de plenitudine misericordiae ejus, de abundantia bonitatis ejus acce
Abbreviated transcription (Latin):
impium. Quid iẽ. qui iustificat impiumꝰ Eximpio facit pium.
Cogita quid tibi ꝑlegẽ imminere debebat. &quid ꝑ gratiã conse.¬
cutus sis. Consecutus autẽ istã gram fidĩ: eris iustus. ex
fide. Iustus enĩ eaefide uiuit. & ꝑmereris dm̃ uiuendo
exfide. Cũsmerueris dm̃ uiuendo exfide. accipis prȩmi¬
um in mortalitate. & uitã aeternã & illa grã .ẽ. Nam ꝓ
quo merito accipis uitã eternã ⁊ ꝓgratia. Si enĩ fides
grã iẽ. &iuita aeterna quasi merces est fidĩ ⁊ uidetur qui¬
dẽ ds̃ uitã aeternam. tanquã debitum reddere. Cuidebi¬
tã ÷ fideli. Quia ꝓmeruit illũ. ꝑfidẽ. Sedox ipsa fides
grã iẽ.: & iuta ȩterna grã.ẽ. ꝓ gratia. Audi paulum
apłm confitentẽ gratiam. & postea debitũ expetentem.
onfessio gratiȩ quȩ .ẽ. in paulo ⁊ qͥuiprius fui blas phem̾
&ꝑsecutor & inuiriosus. sed misericordiã inquit conse.¬

Expanded text:
impium Quid est, qui justificat impium? Ex impio facit pium; impium Quid est, qui justificat impium? Ex impio facit pium; cogita quid per legem tibi imminere debebat, et quid per gratiam consecutus sis. Consecutus autem istam gratiam fidei, eris justus ex fide Justus enim ex fide vivit ; et promereberis Deum vivendo ex fide: cum promerueris Deum vivendo ex fide, accipies praemium immortalitatem, et vitam aeternam. Et illa gratia est. Nam pro quo merito accipis vitam aeternam? Pro gratia. Si enim fides gratia est, et vita aeterna quasi merces est fidei: videtur quidem Deus vitam aeternam tanquam debitam reddere Cui debitam? Fideli, quia promeruit illam per fidem; sed quia ipsa fides gratia est, et vita aeterna gratia est pro gratia. 10. Audi Paulum apostolum confitentem gratiam, et postea debitum expetentem. Confessio gratiae quae est in Paulo? Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus: sed misericordiam, inquit, conse
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo supplicio dignus fuisti. & uenit ille qui non pecca¬
tã punirae sed pẽccata donaret: gratia tibi data est.
non merces reddita. Unde uocatur gratia ⁊ qegratis
datur. Non enĩ prȩcedentibus meritis emisti. quod ac.¬
cepisti. Hanc ergo accepit gram. primam peccator. ut ei
peccata dimitterentur. Quid meruit ⁊ Interrog&
iustitiam : inuenit poenã. Inter roget misericordiam in ue¬
ritatẽ. Quomodo exhibita. ẽ. uerĩtas ⁊ quia factũ est quod
ꝓmis sum est. Quid est ergo gratiã. ꝓgratia : fide ꝑmere¬
mur dm̃. Et qui digni non ẽramꝰ quib peccata dimitteren.¬
tur ĩ exeoqctantĩ donum in digni accepimus gratia uoca.¬
tur. Quid est gratia ⁊ gadeis datar Sud est gratia ⁊ dona¬
ta. non reddita. Si tibi debebatur : meritis reddita .ẽ. ñ
grã donata. Si autẽ uere debebatur: bonus fuisti. Siaut̃
ut uerũ iẽ. malus fuisti: credidisti autẽ in eũ qui iustificat

Expanded text:
Si ergo supplicio dignus fuisti, et venit ille qui non peccaSi ergo supplicio dignus fuisti, et venit ille qui non peccata puniret, sed peccata donaret; gratia tibi data est, non merces reddita. Unde vocatur gratia? Quia gratis datur. Non enim praecedentibus meritis emisti quod accepisti. Hanc ergo accepit gratiam primam peccator, ut ejus peccata dimitterentur. Quid meruit? Interroget justitiam; invenit poenam: interroget misericordiam; inveritatem. Quomodo exhibita est veritas? Quia factum est quod promissum est. 9. Quid est ergo, gratiam pro gratia? Fide promeremur Deum; et qui digni non eramus quibus peccata dimitterentur, ex eo quia tantum donum indigni accepimus, gratia vocatur. Quid est gratia? gratis data. Quid est gratis data? Donata, non reddita. Si debebatur, merces reddita est, non gratia donata; si autem vere debebatur, bonus fuisti: si autem, ut verum est, malus fuisti, credidisti autem in eum qui justificat
Abbreviated transcription (Latin):
luminari possunt. Idõ hoc sequitur & deplenitudine ȩius nos
om̃s accepimus. Quid accepistis: & gratiã ꝓgratia. Sic enĩ ha¬
bent uerba euangelica. conlata cũ exemplarib grecis. Non ait
& deplenitu dine eius nos om̃s accepimus gratiãm ꝓgratia.
sed sic ait & deplenitudine eiꝰ. nos om̃s accepimꝰ. & gratiã ꝓ
gratia. id est accepimꝰ ut nescio quid nos uoluerit intelli.¬
gere deplenitudine eius accepisse. & in suꝑ gratiã ꝓ gr̃a.
Accepimꝰ enĩ deplenitudine eiꝰ primo gratiam̃. & rursũs ac
fidẽ: In fide̾ ambulantes. ingratia ambulamus. Unde eñi
meruimus hoc : quib nr̃is. prȩcedentib meritis. Nonse
quisque conpalp&e. redeat in conscientiã suam quȩrat late¬
bras cogitationũ suarũ. redeat adseriem factorũ suorũ.
Non ad tendat quid sit siiam aliquid est : sedquid fuerit
ut est aliquid inueni& nonse dignũ fuisse nisi supplicio.

Expanded text:
luminari possunt. 8. Ideo hoc sequitur: Et de plenitudine ejus nos luminari possunt. 8. Ideo hoc sequitur: Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus. Quid accepistis? Et gratiam pro gratia. Sic enim habent verba evangelica, collata cum exemplaribus graecis. Non ait, Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus, gratiam pro gratia; sed sic ait, Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia, id est, accepimus: ut nescio quid nos voluerit intelligere de plenitudine ejus accepisse; et insuper gratiam pro gratia. Accepimus enim de plenitudine ejus, primo gratiam; et rursum acceFidem. In fide ambulantes, in gratia ambulamus. Unde enim hoc meruimus? quibus nostris praecedentibus meritis? Non se quisque compalpet, redeat in conscientiam suam, quaerat latebras cogitationum suarum, redeat ad seriem factorum suorum: non attendat quid sit, si jam aliquid est; sed quid fuerit, ut esset aliquid; inveniet non se dignum fuisse nisi supplicio.
Abbreviated transcription (Latin):
maĩut dicens. hic erat quẽ dixi. qui postine uenit ante me fac-¬
tus . ẽ. Post me uenit. & prȩcessit me. Quid est ante me factus
este p̃rȩcessit me. Non factus. ẽ.: antequã essem ego fac
tus. sed ante positus. ẽ. michi. Hoc ẽ. anteme factus est.
uare antete factis .ẽ. cũ post te uenerit ÷ ge prior meerat.
þrior te oiohannes ⁊ quid magnũ sipriorte ⁊ bene qetu illi
ꝑhibes testimoniũ. audiamus ipsum dicentẽ. & ante habrah.¬
am egosum. Sed & habraam in medio genere humanoortus
iẽ. Multi aut̃ manentͣ illũ. multi post illũ. Audi uocẽ
patris adfiliũ ante lueiferum genuite. Qui ance lucife¬
rũ genitus . ẽ. om̃s ipse inluminat. Dictus est enĩ quidã lucifer.
quicecidit. Frat enĩ angelus. & factus est chabolus. & diaxt de
illo scriptura. Lucifer qͥ mane oriebatur cȩcidit. Vnde luciferꝰ
quia mluminatus. lucebat. Unde autẽ tenebrosus factusꝰ ex

Expanded text:
mat dicens, Hic erat quem dixi, Qui post me venit, ante me facmat dicens, Hic erat quem dixi, Qui post me venit, ante me factus est. Post me venit, et praecessit me. Quid est, ante me factus est? Praecessit me: non, factus est antequam factus essem ego; sed, antepositus est mihi: hoc est, ante me factus est. Quare ante te factus est, cum post te venerit? Quia prior me erat. Prior te, o Joannes? Quid magnum, si prior te? Bene, quia tu illi perhibes testimonium: audiamus ipsum dicentem, Et ante Abraham ego sum . Sed et Abraham in medio genere humano ortus est; multi ante illum, multi post illum: audi vocem Patris ad Filium, Ante luciferum genui te . Qui ante luciferum genitus est, omnes ipse illuminat. Dictus est enim quidam lucifer qui cecidit: erat enim angelus, et factus est diabolus; et dixit de illo Scriptura, Lucifer qui mane oriebatur, cecidit . Unde lucifer? Quia illuminatus lucebat. Unde autem tenebrosus factus? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tores mundi. sicut mala domus. non parietes. sed inhabitan¬
tes. In propriauenit: idest in sua uenit. & siueũ ñreceper̃.
ue ereo spes. ẽ. nisi qx quot quot receper̃ eũ. dedit eis
tatẽ filios dĩ fieri. Si filii sunt. nascuntur. Sinascuntur.
quomodo nascunt᷑: non excarne. non ex sanguinib. non
ex uoluntate carnis. nec ex uoluntate uiri. sed ex dõ natisunt.
Eaudeant ergo qx exdõ natisunt. Pre sumant seꝑtinere addm̃.
accipiant docum̃tũ qr ex dõ natisunt. Et uerbũ caro factũ
.ẽ. & habitauit in nobis. Si uerbũ nonerubuit nascide homine.
Quia curauit. uideamus. Hoc enĩ qđ uerbũ caro factũ ÷. oe
habitauit innobis. Medicam̃tũ nobis factũ t̾. ut qe terra
cȩcabamur. de terra sanaremur. & sanati. quid uidemus ⁊
Et uidimꝰ inquit głam eiꝰ. gloriã quasi unigeniti a patre. ple.¬
nũ gr̃a &ueritãte. Iohannes testimoniũ ꝑihbet de ipso. & cla-¬

Expanded text:
tores mundi: sicut mala domus, non parietes, sed inhabitantores mundi: sicut mala domus, non parietes, sed inhabitantes. 6. In propria venit, id est, in sua venit: et sui eum non receperunt. Quae ergo spes est, nisi quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri? Si filii fiunt, nascuntur: si nascuntur, quomodo nascuntur? Non ex carne, non ex sanguinibus, non ex voluntate carnis, non ex voluntate viri; sed ex Deo nati sunt. Gaudeant ergo, quia ex Deo nati sunt; praesumant se pertinere ad Deum; accipiant documentum, quia ex Deo nati sunt: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Si Verbum non erubuit nasci de homine,quia curavit, videmus. Hoc enim quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, medicamentum nobis factum est, ut quia terra caecabamur, de terra sanaremur: et sanati quid videremus? Et vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam tanquam Unigeniti a Patre, plenum gr
Abbreviated transcription (Latin):
delumine. Nã ñ erat illelux. Et quȩ erat lux ⁊ erat lux ue¬
ra quȩ inluminat omnem hominem uenientẽ inhunc mundũ.
Et ubi erat ista: in hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo
erat ⁊ num quid sic̃ ista lux solis. lunȩ. lucernarũ. sic & ista lux.
inmundo. ẽ. : non. Quia mundus ꝑeũ factus. ẽ. & mundus
eũ non cognouit. Hoc est lux intenebris lucae & tenebre eam non
cõ prȩhender̃. Mundus enĩ tenebrȩ : qe dilectores mundi.
mundus. Non enĩ creatura. ñ agnouit creatorẽ suum. les.¬
timoniũ dedit cęlũ des tella. testimoniũ dedit mare. porta.¬
uit ambulantẽ dnm̃. Testimoniũ deder̃ uenti. ad eius
iussum quieuerunt. Testimonium dedit terra. illocru cifixo
contremuit. Sionua ista testimonium deder̃ quomodo eum¬
mundus non cognouitꝰ nisiqe mundus dilectores mundi.
corde habitantes mundũ. Et malus mundus ꝗe mali habita.¬

Expanded text:
de lumine. Nam non erat ille lux. Et quae erat lux? Erat lux vede lumine. Nam non erat ille lux. Et quae erat lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat ista? In hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo erat? numquid sicut ista lux solis, lunae, lucernarum, sic et ista lux in mundo est? Non. Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: hoc est, lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundus enim tenebrae; quia dilectores mundi, mundus. Num enim creatura non agnovit Creatorem suum? Testimonium dedit coelum de stella ; testimonium dedit mare, portavit ambulantem Dominum ; testimonium dederunt venti, ad ejus jussum quieverunt ; testimonium dedit terra, illo crucifixo contremuit : si omnia ista testimonium dederunt, quomodo mundus eum non cognovit, nisi quia mundus dilectores mundi, corde habitantes mundum? Et malus mundus, quia mali habita
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ tes . ẽ. & excedit om̃s m̃tes. Hoc erat uita illa. ꝑquẽ facta sunt
a.Ubi erat⁊ hicerat. An apud patrẽ erat. & hi
quare non uidebatur ⁊ qͥclua intenebris lucẽt. & tenebrȩ
eam non con p̃hender. Ohomines nolite. eẽ. tenebrȩ. nolite. eẽ.
in fideles. In iusti. iniqui. rapaces. Auari. amatores scłi. Hae
sunt enĩ tenebrȩ lux ñ ÷ absens. seduos absentes estis. aluce.
Cȩcus in sole. prȩsentẽ habet solẽ. sed absens. ẽ. ipse soli. Nolite ergo
esse tenebre. Hȩc est enĩ forte gratia dequa dic turus sum. ut
iã ñsimis tenebrȩ. &dicat nobis apłs. Eiustis enĩ aliquando
tenebie. nunc autẽ lux indño. Quia ergo non uidebatur lux
hominũ. id est lux m̃tium. opus erat: ut homo diceret delu¬
ce testimoniũ ñquidẽ tenebrosus. sed iã inluminatus. nec
tam̃ qu inluminatus. idõ ipsalux. sed ut testimoniũ ꝑhiber&

Expanded text:
mentes est, et excedit omnes mentes. Hoc erat vita illa per quam facta sunt mentes est, et excedit omnes mentes. Hoc erat vita illa per quam facta sunt omnia. 5. Ubi erat? hic erat; an apud Patrem erat, et hiquare non videbatur? Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae cam non comprehenderunt. O homines, nolite esse tenebrae, nolite esse infideles, injusti, iniqui, rapaces, avari, amatores saeculi: hae sunt enim tenebrae. Lux non est absens, sed vos absentes estis a luce. Caecus in sole praesentem habet solem, sed absens est ipse soli. Nolite ergo esse tenebrae. Haec est enim forte gratia, de qua dicturus sum, ut jam non simus tenebrae, et dicat nobis Apostolus: Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Quia ergo non videbatur lux hominum, id est lux mentium, opus erat ut homo diceret de luce testimonium, non quidem tenebrosus, sed jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco ipsa lux; sed ut testimonium perhiberet
Abbreviated transcription (Latin):
ergo in illo erat. qđ factũ ẽ. Et qualis uitaꝰ qͥc & anima corporis
uita .ẽ. Corpus nrm̃ habet uitã suã. quã cũ amiserit. mors
.ẽ. corporis. Talis ergo erat illa uita ꝯ non. Seduita erat
lux hominũ. Nũ quid lux pecorũ ⁊ nã istalux. & homi.¬
nũ. &pecorũ. ẽ. Est quȩdã lux hominũ unde distant᷑ homi.¬
nes. a pecorib. Uideamus. & tunc intelligimus quid sit
lux hominũ. Non distas apecore. nisi intellectu. Noli
aliunde gloriari. De uirib prȩsumis ⁊ abestus iunce.¬
ris. De uelocitate prȩsumis. amuscis uinceris. De pul.¬
chritudine prȩsumis. quanta pulchritudo. ẽ. inpennis pauonis:
unde ergo melior es ⁊ eximaginedĩ. Ubi imago dĩ ⁊ inm̃te anin¬
tellectu. Siergo idõ mẽlior pecore. qr habes intẽ. qua in.¬
tellegas qđ non potest pecus intelligere ⁊̃ inde autẽ homo. qe
mełior pecore . lux hominũ . ẽ. lux mentiũ. Lux mentiũ supͣ

Expanded text:
 factum est. Et qualis vita? Quia et anima corporis vita est: corpus nostrum habet vitam suam; quam cum amiserit, mors est corporis: talis ergo erat illa vita? Non: sed vita erat lux hominum. Numquid lux pecorum? Nam ista lux et hominum et pecorum est. Est quaedam lux hominum: unde distant homines a pecoribus videamus, et tunc intelligemus quid sit lux hominum. Non distas a pecore, nisi intellectu: noli aliunde gloriari. De viribus praesumis? a bestiis vinceris: de velocitate praesumis? a muscis vinceris: de pulchritudine praesumis? quanta pulchritudo est in pennis pavonis? Unde ergo melior es? Ex imagine Dei. Ubi imago Dei? In mente, in intellectu. Si ergo ideo melior pecore, quia habes mentem qua intelligas quod non potest pecus intelligere; inde autem homo, quia melior pecore; lux hominum est lux mentium. Lux mentium supra
Abbreviated transcription (Latin):
ubi tẽporaliter mori elignatus est. & mortuus ÷. An. in illo
mors. mortua. ẽ. ⁊ qͥuałis mors ÷ quȩ mortẽ occidit. Ipse est.
& crucifigebatur. Non totũ hoc ipse iẽ. Ipse iẽ. quidẽ. sed non to-¬
tũ illud quod uider̃ iudȩi. Nonhoc.ẽ. totũ xp̃e. Et quid .ẽ. in
principio erat uerbũ : in quo principios & uerbũ erat apuddm̃.¬
Et quale uerbũ⁊ & dĩ erat uerbum. Hum quid forte adõ factũ
iẽ. hoc uerbũ ñon. hoc enĩ erat in principio apud dm̃. Quid
ergo. alia quae fecit d̃. nonsimilia sunt uerbo non.
Quĩa omĩa ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso factũ .ẽ. nichil.

Expanded text:
ubi temporaliter mori dignatus est. Et mortuus est, an in illo ubi temporaliter mori dignatus est. Et mortuus est, an in illo mors mortua est? Qualis mors, quae mortem occidit? 4. Ipse est et crucifigebatur. Num totum hoc ipse est? Ipse est quidem, sed non totus. Illud quod viderunt Judaei, non hoc totus Christus. Et quid est? In principio erat Verbum . » Et quale Verbum? Et Deus erat Verbum. Numquid forte a Deo factum est hoc Verbum? Non. Hoc enim erat in principio apud Deum. Quid ergo? Alia quae fecit Deus non similia sunt Verbo? Non: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ . Na uidens iohannes dicebat. In principio erat uerbum.
&uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Uiderunt hocioeut
puenirent ađid quod uidebant delonge⁊acruce xip̃l non re.¬
besserunt. & humilitatẽ xp̃i non con tẽpser. Par uuli uero
qui hoc non possunt in telligere: non recedentes acruce &pas¬
sione & resurrectione xp̃i. In ipsa naui ꝑducunt᷑ adidqđ
non uident. inqua nauiꝑ ueniunt & illi qui uidentuUenero
quidã philoso phi huius mundi extiterunt. & inquisieraunt
creatorem ꝑcreaturam. Quia potest inueniri ꝑcreaturã

Expanded text:
est. Nam videns Joannes dicebat, In principio erat Verbum, est. Nam videns Joannes dicebat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Viderunt hoc, et ut pervenirent ad id quod videbant de longe, a cruce Christi non recesserunt, et humilitatem Christi non contempserunt. Parvuli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi, in ipsa navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt C
Abbreviated transcription (Latin):
multi. nec quo eant uident. Ut ergo ess& & quaimius. Ue.¬
nit inde adquẽ ire uolebamus. Et quid fecit ⁊ instituit
lignũ quomare transeamus. Nemo enĩ potest transire
m̃are huius scłi : nisi cryx ep̃i portatus. Hanc crucẽ ali¬
quando amplectit᷑: & infirmus oculis. & qui ñ iuidet lon.¬
ge. quo eat. Non abilla recedat. & ipsa illũ ꝑducit. Itaq
erat accessit iut ꝑ nobis hoc fieret. qđ ñ erat. Quia hoc
ꝓnob̾. factus iest. ubi portent᷑ infirmi. & mare scł i
transeant ĩ & ꝑueniant ad patriam. ubi iã nauis non
opus erit. qr nullũ mare transitur. Melius est ergo
re : quã uidere illud m̃te. &crucẽ xp̃i contempnere.
o nũ iẽ. sẽꝑhoc &optimũ sifieri potest : ut & uideatur
quoeuntd m sit. & teneat᷑ quopor taeur quiꝑgit. hoc po.¬
tuerunt m̃tes nagnȩ montiũ : qui montes dictisunt quos magci.¬
me inlustrat lum̃ iustitiȩ. Potuerunt & iuderunt illudiqđ

Expanded text:
multi nec quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, vemulti nec quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quem ire volebamus. Et quid fecit? Instituit lignum quo mare transeamus. Nemo enim potest transire mare hujus saeculi, nisi cruce Christi portatus. Hanc crucem aliquando amplectitur et infirmus oculis: et qui non videt longe quo eat, non ab illa recedat, et ipsa illum perducet. 3. Itaque, erat. Accessit, ut pro nobis hoc fieret ; quia hoc pro nobis factus est, ubi portentur infirmi, et mare saeculi transeant, et perveniant ad patriam; ubi jam navi non opus erit, quia nullum mare transitur. Melius est ergo re, quam videre illud mente, et crucem Christi contemnere. Bonum est super hoc et optimum, si fieri potest, ut et videatur quo eundum sit, et teneatur quo portetur qui pergit. Hoc potuerunt mentes magnae montium, qui montes dicti sunt, quos maxime illustrat lumen justitiae: potuerunt, et viderunt illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
ficiendo. moriendo: sed &iã ipsas animas. ꝑ affectũ di uersarũ
uoluntatũ distendi. atq discindi. Cũ uideatis homines & ꝑci¬
pere posse sapientiã. sise illius luci & calori ad mouerint : &ã¬
mit tere posse sapientiã. sunde malo affectu recesserint : Cũ
uideatis ergo ista. eẽ. omĩa mutabilia quid ẽ. qđ est & nisi
qđ transcendit omĩa quȩ sic sunt ut nonsint. Quis ergohoc
capit ⁊ autquis. quomodo cũque intenderit iures m̃tis
suȩ. ut adͥtingat ꝰ qͥuo modo potest id qđ. ẽ. ut cũ id. utcũq
mente adtigẽrit. possit ꝑuenire : sic .ẽ. enĩ. tãquã uideat
quisq delonge patriam & mare int̾ iaceat. Uid& quo eat:
sed non habẽt̃ ꝑ qdeat. Sic ad illã stabilitatẽ nrtãm : ubi qđ
.ẽ. ẽ.: qc hoc solũ seꝑ sic.ẽ. ut est. uolumus ꝑuenire. Inter¬
iac& mare huiꝰ scłi quaimꝰ : &siiam uidemus quoimꝰ. Nam

Expanded text:
ficiendo, moriendo, sed etiam ipsas animas per affectum diversarum ficiendo, moriendo, sed etiam ipsas animas per affectum diversarum voluntatum distendi atque discindi: cum videatis homines et percipere posse sapientiam, si se illius luci et calori admoverint; et amittere posse sapientiam, si inde malo affectu recesserint? Cum videatis ergo ista omnia esse mutabilia; quid est quod est, nisi quod transcendit omnia quae sic sunt ut non sint? Quis ergo hoc capiat? Aut quis, quomodocumque intenderit vires mentis suae, ut attingat quomodo potest id quod est, ad id quod utcumque mente attigerit, possit pervenire? Sic est enim tanquam videat quisque de longe patriam, et mare interjaceat; videt quo eat, sed non habet qua eat. Sic ad illam stabilitatem nostram ubi quod est est, quia hoc solum semper sic est ut est, volumus pervenire; interjacet mare hujus saeculi qua imus, etsi jam videmus quo imus: nam
Abbreviated transcription (Latin):
& his qui adesse uoluer. Nun ergo qx ñ possumꝰ sẽꝑ om̃a replicare.
ꝓpt̃ eos qͥhoc uolunt audire qđ sequit᷑. & oneri. ẽ. illis sirepetantur
priora cũ de fraudatione posteriorũ : dignent᷑ & qui ñ aderđt.
ñ prȩterita exigere. sed cũ his qui aderant᷑ & nunc audire p̾sentia.
&ppe ineffabiliter. Quis enĩ capi&. In principioerat uerbũ.
& uerbũ erat apud dm̃  & ne uilescat tibi nom̃ uerbi ꝑ consucu¬
dinẽ cotidianorũ uerborũ. & dserat uerbũ. Hoc uerbum
id ipsũ.ẽ. unde hes terno die multũ locutisumꝰ ÷ & prestiterũ
dñs ut ueltantũ loquendo. aliquiꝗͥ ad corda ur̃a ꝑduxerimꝰ.
In principio erat uerbũ. Id ipsũ .e. eodẽ modo .ẽ. sic .ẽ. sepenu
siciẽ mutari ñ potest :̃ hoc est ds̃ ÷ ꝗđ nom̃ suũ doxit famulo.
suo moysi. Egosũ quisũ. & misit me qui est. Quis ergo hoc
capi& cũ iũdeatis omĩa mortalia. mutabilia ÷ cũ iudedis
ñ solũ corpora uariari ꝑqualitates : nascendo. crescendo. de¬

Expanded text:
. Nunc ergo quia non possumus semper omnia replicare, propter eos qui hoc volunt audire quod sequitur, et oneri est illis si repetantur priora cum defraudatione posteriorum; dignentur et qui non aderant non praeterita exigere, sed cum his qui aderant et nunc audire praesentiaet prope ineffabiliter. Quis enim capiet, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum? Et ne vilescat tibi nomen Verbi, per consuetudinem quotidianorum verborum, Et Deus erat Verbum. Hoc Verbum idipsum est, unde hesterno die multum locuti sumus: et praestiterit Dominus, ut vel tantum loquendo aliquid ad corda vestra perduxerimus. In prinsic est; mutari non potest: hoc est est. Quod nomen suum dixit famulo suo Moysi: Ego sum qui sum; et, Misit me qui est . Quis ergo hoc capiet, cum videatis omnia mortalia mutabilia; cum videatis non solum corpora variari per qualitates, nascendo, crescendo, de
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ. Erige autẽ teadillũ qui inliminat montes. Quia ad
hoe iste erectus est utprior radiatus excipiat & oculisttm unem¬
&. Ergo ñ erat ille lum̃. Quare igit᷑ uenit: seductestimonium
phiber& delumine. Ut quidhoc ÷ ut om̃s crederent ꝑ illũ. fe
dequo lumine testimonium ꝑ hiberetꝰ erat lie uera. Quare
additũ uera⁊ quia & homo in luminatus dicitur lux sedueralus
illa est. quȩ inlummat. Nã &oculi nr̃i dicuntur lumina. & tam̃
nisi dut nocte. luna accendat᷑ : aut ꝑdiẽ sol exeat. lumina illa
sine causa patent. Sic ergo & iohannes erat lux. sed ñ ueralua.
Quia ñ inluminatus. tenebrȩ erat sed inluminatione. factus . ẽ. lix.
Nisi autẽ in lumina retur : tenebre erat. sicut om̃s impii. quib
iã credentib dixit a postolus. fuistis aliquando tenebre. Modo
autẽ ꝯt crediderant. quid ÷ nunc autẽ inquit lux in dño. Nisi adde.¬

Expanded text:
montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radios excipiat, et oculis tuis nuntiet. Ergo, non erat ille lumen. 6. Quare igitur venit? Sed ut testimonium perhiberet de lumine. Utquid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet? Erat lux vera. Quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; sed vera lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes erat lux, sed non vera lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia crediderant, quid? Nunc autem lux, inquit, in Domino . Nisi adde
Abbreviated transcription (Latin):
sit ubiq prȩsens. & nullo loco contineat᷑. sed secundũ qđ uenit qđ
aparuit homo. Quia ergo sic erat homo. ut lateret in illo ds̃. Missus
est ante illũ magnus homo. ꝑcuius testimoniũ inueniret᷑ plusquã
homo. Et quis. ẽ. hic: fuit homo. & quo modo posset iste uerum
dedõ dicere : missus adõ. Quid uocabat᷑ : cui nom̃ erat lohannes.
Quare uenit : hic uenit intestimoniũ ut testimoniũ ꝑhiberet
delumine : ut om̃s crederent ꝑillũ. Qualis iste : qui testimoniũ
ꝑhiberet delumine: magnũ aliquid iste iohannes : ingens meri¬
tũ: magna gratia: magna celsitudo : mirare plane. mirare:
sed tãquam montẽ. Mons autẽ intenebris iẽ. nisi luce uestiat᷑.
ł rgo tantũ mirare iohannẽ. ut audias qđ sequit᷑. Non erat ille lu¬
men. Necũ montẽ putas lum̃ iesse : naufragiũ in montẽ facias.
non solaciũ inuenias. Sed quid: debes mirare montẽ. tãquam

Expanded text:
sit ubique praesens, et nullo loco contineatur. Sed secundum quid venit? Quod sit ubique praesens, et nullo loco contineatur. Sed secundum quid venit? Quod apparuit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret in illo Deus, missus est ante illum magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plus quam homo. Et quis est hic? Fuit homo. Et quomodo posset iste verum de Deo dicere? Missus a Deo. Quid vocabatur? CuiQuare venit? Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Qualis iste qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons autem in tenebris est, nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari? Montem tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
umilitatẽ xp̃i. inquanaui securi ꝑuenirent. ad id qđ longe ui¬
dere potuerunt: & sorduit eis crux xp̃i. Mare transeundum
.ẽ. & lignũ contẽnisꝰ Osapientia suꝑba. inrides crucifixum
xp̃m. ipse est. quẽ longe uidisti. In principio erat uerbũ. &uer.
abilla patria ꝑiectus eras & fluctibus huius scłi. int̾rupta.ẽ. iua.
Et qua transeat᷑ ad patriã noniẽ. nisi ꝑlignũ porterisi Ingrate
inrides eũ qui ad te uenit ut redeas: Ip̃se factus. ẽ. uia. & hoc ꝑ
manere. Inde in mari ambulauit ut ostenderet. eẽ. in mariuiam.
Sedtu quo modo ipse in mari ambulare ñ potes. naui portare. ligno
portare. Crede in cruxifixũ & poteris ꝑuenire. Propt ea crũci¬
fixus. ẽ. ut humilitatẽ doceret. & qrsisic ueniret ut ds̃. ñ agnos¬
ceret᷑. Si enĩ sic ueniret ut ds̃: non ueniret eis. qui uiderẽ dm̃ ñ
poterant. Non enĩ scđm id qđ ds̃ . ẽ. aut uenit aut descendit. cũ

Expanded text:
umilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe viumilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidisti: In principio erat Verbum, et Verbum ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde in mari ambulavit , ut ostenderet esse in mari viam. Sed tu, qui quomodo ipse ambulare in mari non potes, navi portare, ligno portare: crede in crucifixum, et poteris pervenire. Propter te crucifixus est, ut humilitatem doceret; et quia si sic veniret ut Deus, non agnosceretur. Si enim sic veniret ut Deus, non veniret eis qui videre Deum non poterant. Non enim secundum id quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ glorificauerunt. aut gratias egerunt. sed euanuer̃
incogitationib suis. & obscuratũiẽ. insipiens cor eorum
Unde obscuratũ ÷: sequit᷑ adicit apertius. Dicente senĩ
seesse sapientes stulti factisunt. Uider᷑ quoueniendum
esset. sed ingrati ei qui illis prȩstitit qđ uiderunt. sibi
uoluer tribuȩre quod uidebant. & facti suꝑbi. amiser̃
quod udebant. & conuersi sunt inde adidola & simula¬
cra & ad sculturas idolorũ adorare creaturã. & contem¬
nere creatorẽ. Sed iã isti elisi ista fecerunt. ut autẽ elis¬
derentur su perbierant. Cũ autẽ suꝑbirent sapientes
se esse dixerunt. Hi ergo de quib dixxit. quicũ cognorus¬
sent dm̃ : uider̃ hoc quoddicit iohannes qs ꝑuerbum dĩ
fac: ta sunt omĩa. Nam inueniuntur ista & in libris philo.¬
rũ. & quia unigenitũ filiũ hab& ds̃. ꝑquẽ sunt om̃a. Illud potue.¬
runt uidere quod ẽ: seduiderunt delonge. Noluerunt tenere h¬

Expanded text:
glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Unde obscuratum? Sequitur, et dicit apertius: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Viderunt quo veniendum esset: sed ingrati ei qui illis praestitit quod viderunt, sibi voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, et contemnere Creatorem. Sed jam isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de quibus dixit, Qui cum cognovissent Deum, viderunt hoc quod dicit Joannes, quia per Verbum Dei facta sunt omnia. Nam inveniuntur et ista in libris philosophorum: et quia unigenitum Filium habet Deus, per quem sunt omnia. Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere h
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc nunc sufficiant. & aedificamini in xpõ. & confortamini infide.
&iugilate inbonis operib &aligno nolite recedere. ꝑ qđ possitis
mare transire.¬
Abeo quod scriptũ ẽ. ioħs testimonium ꝑhibet deipio usq adid. quod ait unigeni¬

Expanded text:
Haec nunc sufficiant, et aedificamini in Christo, et confortamini in fide, Haec nunc sufficiant, et aedificamini in Christo, et confortamini in fide, et vigilate in bonis operibus: et a ligno nolite recedere, per quod possitis mare transire.Ab eo quod scriptum est, Joannes testimonium perhibet de ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
dat ergo caritas ur̃a &iudete quod dico. In ruerat homini. qua¬
si pulius inoculũ. Inruerat terra : sauciauerat oculũ. iudere
non poterat lucẽ. Oculus iste sauciatus inunguitur. Terra
sauciatus erat. & terra illuc mittitur ut sanetur. Omĩa enĩ
colliria & medicam̃ta nichil sunt. nisi deterra. Depuluere ceça.¬
tus es depuluere sanaris. Ergo carote excecauerat: carote
sanat. Carnalis enĩ anima facta erat. consentiendo affecti.¬
bus carnalib. inde fuerat oculus cordis cȩcatus. Uerbum
mortẽ. Idõ factũ est inte. ut q̃m̃ uerbũ carro factũ. ẽ. tu
possis dicere. & iudinus gloriam eiꝰ. Qualẽ gloriam ⁊ qualis
factus .ẽ. filius hominis. Illa humilitas ipsius est. non gła
ipsius. Sed quo ꝑducta ẽ. acies hominis curata ꝑcarnẽm e
grã & ueritatẽ. De gratia & ueritate. alioloco uberius in ipso
euangelio. sidñs dignatus fuerit donare tractabimus.

Expanded text:
dat ergo Charitas vestra, et videte quod dico. Irruerat homini quadat ergo Charitas vestra, et videte quod dico. Irruerat homini quasi pulvis in oculum, irruerat terra, sauciaverat oculum, videre non poterat lucem: oculus iste sauciatus inungitur; terra sauciatus erat, et terra illuc mittitur ut sanetur. Omnia enim collyria et medicamenta nihil sunt nisi de terra. De pulvere caecatus es, de pulvere sanaris: ergo caro te caecaverat, caro te sanat. Carnalis enim anima facta erat consentiendo affectibus carnalibus; inde fuerat oculus cordis caecatus. Verbum mortem; ideo factum est in te, ut quoniam Verbum caro factum est, tu possis dicere, Et vidimus gloriam ejus. Qualem gloriam? Qualis factus est filius hominis? Illa humilitas ipsius est, non gloria ipsius. Sed quo perducta est acies hominis, curata per carnemPatre, plenum gratia et veritate. De gratia et veritate alio loco uberius in ipso Evangelio, si Dominus dignatus fuerit donare, tractabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
existimauit. ut in mortalẽ mefaceret. & ꝓme mortali ter
nasceret᷑. Idõ cũ dixisset exdõ natisunt. quasi nemirare mͣ.
& ex horreremꝰ tantã gratiã. ut nobis incredibile uiderteur ꝗe
homines exdõ natisunt: quasi securũ tefaciens ait. Et uerbũ
caro factũ .ẽ. & habitauit innobis. Quid ergo miraris. quia
homines exdõ nascuntur⁊ At tendãĩpsũ dm̃. natũ ex homi.¬
nib & uerbũ caro factũ . ẽ. & habitauit in nobis. Quia uero
uerbũ caro factũ iẽ. & habitauit innobis Ipsa natiuitate colly¬
rium fecit. unde tergerent᷑ oculi cordis nr̃i. & pos semꝰ uidere.
maiestatẽ eius. ꝑ eiꝰ humanitatẽ Idõ factũiẽ. uerbũ caro
bitauit in nobis : sanauit oculos nros. Et quid sequitur ꝰ & ii¬
dimꝰ gloriã eius. Gloriam eiꝰ nemo posset uidere. nisi carnis
humilitate sanaretur. Vnde non poteramꝰ uidere. inten¬

Expanded text:
existimavit, ut immortalem me faceret, et pro me mortaliter existimavit, ut immortalem me faceret, et pro me mortaliter nasceretur. Ideo cum dixisset, ex Deo nati sunt; quasi ne miraremur, et exhorreremus tantam gratiam, ut nobis incredibile videretur quia homines ex Deo nati sunt, quasi securum te faciens, ait: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Quid ergo miraris quia homines ex Deo nascuntur? Attende ipsum Deum natum ex hominibus: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 16. Quia vero Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, ipsa nativitate collyrium fecit, unde tergerentur oculi cordis nostri, et possemus videre majestatem ejus per ejus humilitatem. Ideo factum est Verbum caro, et habitavit in nobis; sanavit oculos nostros: et quid sequitur? Et vidimus gloriam ejus. Gloriam ejus nemo posset videre, nisi carnis humilitate sanaretur. Unde non poteramus videre? Inten
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ iunquam carnẽ suã odio hab&. Ponitur ergõ caropu.¬
xore . quomodo aliquando & sp̃s ꝓmarito. Quare  qͥc ille regit
hȩcregitur. Ille imperare debet ista seriure. Nã ubi carõ im¬
perat. & sp̃s seruit. ꝑuersa domꝰ est. Quid peius domo ubi femi.¬
na habet imperiũ suꝑiurũ Recta autẽ domꝰ. ubi uir impe.¬
rat : femina obtẽ perat. Rectus ergo ipse homo. ubi sp̃s im¬
perat. caro seruit. Hiergo ñ exuoluntate carnis. neq eax
uoluntate uiri. sed exdõnatisunt. U autẽ homines nasceren.¬
tus exhominib Nonquȩsiuit quidẽ. nisi matrẽ int̾ra. ꝗc iã
patrẽ habebat incȩlo. Natus exdõ. ꝑquẽ efficerentur. &
natus exfemina ꝑquẽ reficeremur. Noli ergo mirarih
uerbum eius. Priũs enĩ ipsũ uerbũ uoluit nasciex homine
ut tusecuris nascereris exđo. & diceres tibi. Non sine cau-¬
sa dĩ nasci exhomine uoluit: nisi ꝗx alicuius mom̃ti. me

Expanded text:
enim unquam carnem suam odio habet . Ponitur ergo caro pro uenim unquam carnem suam odio habet . Ponitur ergo caro pro uxore, quomodo et aliquando spiritus pro marito. Quare? Quia ille regit, haec regitur: ille imperare debet, ista servire. Nam ubi caro imperat, et spiritus servit, perversa domus est. Quid pejus domo, ubi femina habet imperium super virum? Recta autem domus, ubi vir imperat, femina obtemperat. Rectus ergo ipse homo, ubi spiritus imperat, caro servit. 15. Hi ergo non ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Ut autem homines nascerentus ex hominibus. Non quaesivit quidem nisi matrem in terra, quia jam patrem habebat in coelo: natus ex Deo, per quem efficeremur; et natus ex femina, per quem reficeremur. Noli ergo mirari, Verbum ejus. Prius ipsum Verbum voluit nasci ex homine, ut tu securus nascereris ex Deo, et diceres tibi: Non sine causa Deus nasci ex homine voluit, nisi quia alicujus momenti me
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s xp̃iiutiq nascuntur . Nã si non nascunt᷑. filii quomodo
esse possunt  sed filii hominũ nascuntꝰ excarne. & sanguine.
&exuolutate iuri d ex conplexi conuigii. Illi aut̃ quomodo
einas cunt᷑ : quiñ ex sanguinibus tãquã maris. & feminȩ san¬
guina ñ .ẽ. latinũ. sed qͥs grece positũ est pluralit̾ maluit ille qui
interp̃tabatur sic ponerẽ &quasi minus latine loqui scđm gram.¬
maticos. & tam̃ explicare ueritatẽ scđm auditũ infirmorũ. Si.
enĩ diceret sanguinẽ singulari numero ñ explicaret qđ uolebat.
Ex sanguinib enĩ homines nascunt᷑ maris & femine. Dicamꝰ ergo.
tiorẽ ꝑueniamus. Reprehendit qui intelligit. in gratus qc in¬
tellexit. Non ex sangiinub neq exuoluntate carnis. neq ea.
uoluntate uiri. Carnẽ ꝓfemina posuit. qe decosta cũ fac ta
esset adã dixit. Hoc nunc os deossibus meis. & caro de carne
mea. &a płsait. Quidiligit uxorẽ suã se ipsũ diligit. Nemo

Expanded text:
risti, utique nascuntur. Nam si non nascuntur, filii quomodo esse possunt? Sed filii hominum nascuntur ex carne et sanguine, et ex voluntate viri, et ex complexu conjugii. Illi autem quomodo ei nascuntur? Qui non ex sanguinibus: tanquam maris et feminae. Sanguina non est latinum: sed quia graece positum est pluraliter, maluit ille qui interpretabatur sic ponere, et quasi minus latine loqui secundum grammaticos, et tamen explicare veritatem secundum auditum infirmorum. Si enim diceret sanguinem singulari numero, non explicaret quod volebat: ex sanguinibus enim homines nascuntur maris et feminae. Dicamus ergo, olidam et certiorem perveniamus. Reprehendit qui intelligit, ingratus quia intellexit. Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri. Carnem pro femina posuit: quia de costa cum facta esset, Adam dixit, Hoc nunc os de ossibus meis, et caro de carne mea ; et Apostolus ait, Qui diligit uxorem suam, seipsum diligit; nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ tustas. prȩsens ÷ tibi. Sed ñsta isti. Recordare unde
cecideris. unde tede iecit. quiprior tececidit. De iecit enĩte.
non ui. ñ inpulsu. sed uoluntate tua. Si enĩ malo ñ consen¬
tires . stares. inluminatus maneres. Modo autẽ. qr iã cȩcidisti.
& factus es sauciiis corde unde uideri illa lux potest: uenit:
ad te talis qualem possis uidere. & talẽ se hominẽ p̃buit: ut
abhomine quęreret cestimoniũ. Ab homine quȩrit testi.¬
moniũ ds̃. & ds̃ testem habet hominẽ. Habet ds̃ testẽ homi.¬
nẽ. sed ꝓp̃t hominẽ. Iã infirmi sumꝰ ut ꝑ lucernã quȩramꝰ
diem. qr lucerna dictus est. ipse iohannes dicente dño.

Expanded text:
si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde si autem tu stas, praesens est tibi. Sed non stetisti: recordare unde cecideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim te, non vi, non impulsu, sed voluntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illuminatus maneres. Modo autem quia jam cecidisti, et factus es saucius corde, unde videri illa lux potest, venit ad te talis qualem posses videre; et talem se hominem praebuit, ut ab homine quaereret testimonium. Ab homine quaerit testimonium Deus, et Deus testem habet hominem; habet Deus testem hominem, sed propter hominem: tam infirmi sumus! Per lucernam quaerimus die
Abbreviated transcription (Latin):
nĩtus.ẽ. qui impl&. &quis est ⁊ qui inlumin at. omnẽ hominẽ ue.¬
nientẽ inhunc mundum. Nã si illinc non recederde. ñ esset inlumi¬
naudus. Sed idõ hinc inluminandus qx illinc recessit. ubi homo
poterat sẽꝑ esse inlluminatus. Quid ergo siuenit huc ubi erat⁊
in hoc mundo erat. Et hic erat. & huc uen̾it. Hicerat ꝑdiuinitatẽ :
huc uenit ꝑcarnẽ. Quia cũ hic esset ꝑdiuinitatẽ. abstultis &ce.¬
cis & iniquis. uideri ñ poterat. Ipsi iniqui. tenebrȩ sunt. deqͥb
dictũ .iẽ. lux luc& intenebris. & tenebrȩ eã nonc̃prehenderunt.
Ecce hic. ẽ. & modo. & hicerat & sẽꝑ hic est. & nũquã recedit.
nus quã recedit. Opus .ẽ. ut habeas. unde uideas qđ tibi num¬
qua recedit. Opus. ẽ. ut tunon recedas abeo. quinusquam
recedit. Opus ÷ uttu ñdeseras. & non desereris. Holicadere.
& non tibi occidet. Situ feceris casum ille tibi fac it occasum.

Expanded text:
nitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem hominem venitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem hominem venientem in mundum. Nam si illinc non recederet, non esset illuminandus: sed ideo hic illuminandus, quia illinc recessit, ubi homo semper poterat esse illuminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic esset per divinitatem, ab stultis et caecis et iniquis videri non poterat. Ipsi iniqui tenebrae sunt de quibus dictum est, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ecce hic est et modo, et hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit. Opus est ut habeas unde videas quod tibi nunquam recedit; opus est ut tu non recedas ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere, et non tibi occidet. Si tu feceris casum, ille tibi facit occasum:
Abbreviated transcription (Latin):
inluminat omnẽ hominẽ uenientẽ inhunc mundũ. Diomnẽ h¬
ominẽ uenientẽ: & ipsum iohannẽ. Ipse ergo inluminabat. aquose
demonstrari uolebat. Intelligat caritas ur̃a. Ueniebat eñĩ adm̃¬
tes infirmas: ad corda saucĩa: ad aciẽ animȩ lippientis: adhoc
uenerat. & unde posser anima uidere qđ ꝑfectũ .ẽ.ꝰ quomado plerũ.¬
q fit iut in aliquo corpore radiato. cognoscat᷑ ortus esse soli quoocu¬
lis uidere ñ possumꝰ ꝗe &qui saucios habent oculos. idoneisunt
uidere parieem. inluminantẽ & inlustratũ asole. uł montẽ iuł
ar borẽ alt aliquidhiuuis modi idonei sunt iuidere. & inalio in¬
lustrato. demonstrat᷑ illis ortus ille. cui uidendo adbucena¬
nus icdontam aciem gerunt. Sic ergo illi om̃s ad quos uenerat¬
xp̃s. minus idonei erant eũ uidere. Radiauit iohannẽ. & ꝑillũ con¬
fitentẽ a se radiatũ ase inluminatũ esse. ñquiradiat& & inluminar&:
cognitus . ẽ. ille qui inluminat. cognitus.ẽ. ille qui in lustrat. cog¬

Expanded text:
t omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent oculos, idonei sunt videre parietem illuminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi idonei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoneam aciem gerunt. Sic ergo illi omnes ad quos Christus venerat, minus idonei erant eum videre: radiavit Joannem; et per illum confitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cog
Abbreviated transcription (Latin):
runt. & erat hoc signũ dedño datũ caeleste atq. prȩclarũ.
oluit stellã esse in fronte fideliũ. signũ suũ ÷ sedcrucẽ suam.
Unde humiliatus. inde glorificatus. Inde erex̃ humles. quo
humiliatus ipse desceñdit. ꝑtinemꝰ enĩ adeuangeliũ. ꝑtine.¬
mꝰ ad nouũ testam̃tũ. Lex ꝑ moy sendata . ẽ. gr̃atia autẽ &

Expanded text:
; et erat hoc signum de Domino datum, coeleste atque praeclarum: ; et erat hoc signum de Domino datum, coeleste atque praeclarum: noluit stellam esse in fronte fidelium signum suum, sed crucem suam. Unde humiliatus, inde glorificatus: inde erexit humiles, quo humiliatus ipse descendit. Pertinemus ergo ad Evangelium, pertinemus ad Novum Testamentum. Lex per Moysen data