comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
płs qͥ milesiũ dudũ de ȩccła pulsũ qͣsi ꝓfide. recta fuerat secut᷑ ñ se iunxerat ad prio-¬
patũ suũq conuenticulũ tenuit: Hos ergo cũ in unũ reuocare uoluiss& eusebius.
nec tam̃ p̃uentus alucifero potuiss& abscessit: Tunc regressus miletius de exilio:
qr eũ eo numerosior popłs erat. ȩecłas tenuit : et ex eoĩ ꝓpriã sy nodũ cum e&eris ori¬
entalib epis habuit. nec tam̃ athanasio iunctus ẽ. Interĩ lucifer in iuriã dolens qđ
epm̃ a se ordinatũ apud antioc hiã non recepiss& eusebius. nec ipse recipere cogitat
alexandrini decr&a c̃cilii : sed constringebat᷑ legati sui uinculo qͥ in c̃cilio ipsius au¬
toritate subscripserat. Abicere nãq eũ ñ poterat : qr auctoritatẽ eiꝰ tenebat Si uꝰ
recepiss& : omnesuũ frustrandũ uidebat inceptũ. Diude hoc multũq deliberans

Expanded text:
pulus, qui Meletium dudum de Ecclesia pulsum, quasi pro fide recta fuerat secutus, non junxerat se ad priopulus, qui Meletium dudum de Ecclesia pulsum, quasi pro fide recta fuerat secutus, non junxerat se ad priopatum, suumque conventiculum tenuit. Hos ergo cum in unum revocare voluisset Eusebius, nec tamen praeventus a Lucifero potuisset, abscessit. Tunc regressus Meletius de exilio, quia cum eo numerosior populus erat, Ecclesias tenuit: et ex eo jam propriam synodum cum caeteris Orientalibus Episcopis habuit, nec tamen Athanasio junctus est. Interim Lucifer injuriam dolens, quod Episcopum a se ordinatum apud Antiochiam non recepisset Eusebius, nec ipse recipere cogitat Alexandrini decreta concilii, sed constringebatur legati sui vinculo, qui in concilio ipsius auctoritate subscripserat. Abjicere namque eum non poterat, qui auctoritatem ejus tenebat. Si vero recepisset, omne suum frustrandum videbat inceptum. Diu ergo de hoc multumque deliberans,
Abbreviated transcription (Latin):
sistentia significare uidebat᷑. dicebant qr substantia ipsã rei alicuiꝰq ꝑsone hoc
ipsũ qđ extat & subsistit ostendat Ideoq ꝓpt̾ sabelli heresĩ tresesse substantias
c̃fitendas qđ quasi tres subsistentes ꝑsonas significare uider&᷑ ne suspitionẽ darem
tãꝗ illius fidei sec tatores. quȩ trinitatẽ in hominib tantũ & ñ in reb ac subsistentus
confitet᷑ Sed & de incarnatione dnĩ conp̃hensũ est.qr corpꝰ qđ susceperat dñs. neq
sine sensu neq sine anima suscepiss&. Quib om̃ib caute moderateq cõpositis. unꝰqͥsq¬
ibi alucifero c̃tra pollicitationẽ ordinatũ epm̃. pudore simul & indignatione con¬
pulsus abscessit neutrȩ parti cõmunionẽ suã relaxans: Quia digrediens inde ꝓmise¬
rar se acturũ in c̃cilio ut is eis ordinaret᷑ ep̃s. aqͦ pars neutra descis cer&: Ille nãq po¬

Expanded text:
uam subsistentia significare videbatur, dicebant, quia substantia ipsam rei alicujus nuam subsistentia significare videbatur, dicebant, quia substantia ipsam rei alicujus nd extat et subsistit, ostendat. Ideoque propter Sabelli haeresim tres esse subsistentias confitendas, tanquam illius fidei sectatores, qui Trinitatem in nominibus tantum, et non rebus ac subsistentiis confitentur. Sed de incarnatione Domini comprehensum est quia corpus quod susceperat Dominus, non sine sensu neque sine anima suscepisset. Quibus caute moderateque compositis, sibi a Lucifero contra pollicitationem ordinatum Episcopum, pudore simul et indignatione compulsus abscessit, neutri parti communionem suam relaxans, quia digrediens inde promiserat se acturum in Concilio, ut is eis ordinaretur Episcopus, a quo pars neutra descisceret. Ille namque po
Abbreviated transcription (Latin):
qͥđ aliud quã sac̃dotii declarant᷑ in signiaꝰ Niec ꝓbabilis extitit apud patrẽ senior
filius qđ inuidit recepto : nec tantũ meritih abuit ñ delinquendo quantũ naxȩ con¬
traxit ñ indulgendo germano Cũ igit᷑ huiꝰ scemodi sententias ex euuangelica auo¬
toritate ꝓlatas ordo ille sacerdotalis & apłicus ad ꝓbass&. ex c̃cilii decreto asterio
c& erisq qͥcũ ipsis erant orientis inuingit᷑ ꝓcuratio occidentis uꝰ eusebio decernit᷑:
tatis cuiꝰ pat̃ & filius etiã sp̃s sc s̃ crederet᷑: Nec quicꝗ prorsus intrinitate aut ereatũ
aut inferius posterius ue dicer&᷑ : Sed & differentia substantiarũ & subsistentiũ
sermo eis ꝑseripturã mot̾ est. qđ greci o fͣciac et  cͦrocta ceie uocant quidã &ien
dicebant substantiã & subsistentiã unũ uideri: & q tressubstantias ñ dicimꝰ indõ

Expanded text:
quid aliud quam sacerdotii declarantur insignia? nec probabilis extitit apud patrem senior quid aliud quam sacerdotii declarantur insignia? nec probabilis extitit apud patrem senior filius, quod invidit recepto: nec tantum meriti habuit non delinquendo, quantum noxae contraxit non indulgendo germano. CAPUT XXIX. De historitate prolatas ordo ille sacerdotalis et apostolicus approbasset, ex concilii decreto Asterio caeterisque qui cum ipsis erant, Orientis injungitur procuratio, Occidentis vero Eusebio decernitur:tatis cujus Pater et Filius crederetur; nec quidquam prorsus in Trinitate aut creatum aut inferius posteriusque diceretur; sed de differentia substantiarum et subsistentiarum sermo ejus per scripturam motus est. Graeci οὐσίασ et ὑποστάσεις, vocant. Quidam etenim dicebant substantiam et subsistentiam unum videri: et quia tres subsistentias non dicimus in Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
tismulti Quo pacto p̃ hereticoꝵ ꝓcellas & ꝑfidia & tͣbinis. traonquillitis reuo caree
eccłe om̃ cura & liberatione discutiunt: Alis uidebat᷑ fidei calore feruentib nulũ
debere ultra in sac̃ dotũ recipi qͥse ut eũq hereti ȩ cõmnunionis e tagione maculin d
Sed qͥimitantes apłm querebant. ñ qđ sibi utile eẽt si qđ plurib expedir&. ł imitarent᷑¬
xpm̃ qͥ cũ eẽt om̃iũ uita: ꝓsalute cunctoꝵ humilians se. descendit in mortẽ . quo scilic&
inueniret᷑ & in mortuis uita : Dicebant melius esse humiliari se paululũ ꝓpt̃ deiectos
&inclinari ꝓpter elisos. ut eos rursus erigerent nec sibim& sol ispurttatis merito
celox regna defenderent sed ẽe gloriosius sicũ plurib illuo mererent᷑ intrare : Et
re aditũ redeuntib: Quin potius de eorũ c̃uersaione gaudere. qr et ille euuangelis
iunior filius pat̃nȩ depopulator substantiȩ in sem& ipsũ reuersus ñ solũ suscipi meru

Expanded text:
to post haereticorum procellas, et perfidiae turbines tranquillitas revocaretur Ecclesiae, omni cura et libratione discutiunt. Aliis videbatur fidei calore ferventibus, nullum debere ultra in sacerdotium recipi, qui se utcumque haereticae communionis contagione maculasset. Sed qui imitantes Apostolum quaerebant, non quod sibi utile esset, sed quod pluribus, vel qui imitarentm, qui cum esset omnium vita, pro salute cunctorum humilians se, descendit in mortem, quo scilicet inveniretur et in mortuis vita: dicebant melius esse, humiliari se paululum propter dejectos, et inclinari propter elisos, ut eos rursus erigerent, nec sibimet solis puritatis merito caelorum regna defenderent, sed esse gloriosius, si cum pluribus illuc mererentur intrare. Et re aditum redeuntibus, quin potius de eorum conversione gaudere: quia et ille evangelicus junior filius, paternae depopulator substantiae, in semetipsum reversus, non solum suscipi merui
Abbreviated transcription (Latin):
gnie acdhibito tã facile quã lignũ aridũ conflagrauit: Post hoc reuulsũ ceruicib
a dep̾isũ meleũ trasit᷑ caput cũ pedes aliaq m̃ibra cosa set urib ÷ apta funis diftra¬
hunt᷑ ac ꝑ singula loca m̃bratĩ in c̃spectu ultricis alexandrie senet ueternosus exurit ad
ultumũ truine q suꝑfuerat in amphnitheatro coneremat᷑: Uaney suꝑstitionis &erieori san¬
tiqunse aps snt sins fuit i decuiꝰ origine cdiuersa fert opino paga nerie dbi uorle pt¬

Expanded text:
le, quam lignum aridum conflagravit. Post hoc revulsum cervicibus, le, quam lignum aridum conflagravit. Post hoc revulsum cervicibus, et depresso modio, trahitur caput: tunc pedes, aliaque membra caesa securibus et rapta funibus distrahuntur, ac per singula loca membratim in conspectu cultricis Alexandriae senex veternosus exuritur. Ad ultimum truncus, qui superfuerat, in amphitheatro concrematur: vanaeque superstitionis et erroris antiqui Serapis hic finis fuit. De cujus origine diversa fert
Abbreviated transcription (Latin):
atad trahat ferrũ. Signũ ũ solis id hoc ipsũ et ferro subtilisscrio manu artificis fuerit fabri¬
cat irst lapis cus naturã ferrũ ad se trahere dexim̃ desuꝑ in laqueirib: fixiis cũ cẽperete
sub ipso radio ad librã positũ fuisse si mulachrũ ui naturali ad se raperio ferrũ udsrretis¬
se popso simulachrũ. & in aere pendere uideret᷑ & ne hoc lapsu ꝓpero ꝑder& ministri
lecipiendi causa a ueterib: in loco fuerant constructa: quȩ nc̃ longũ ẽ enumerare ꝑ
singula Uerũ ut dic ere ceperamꝰ rescripto recitato : Pariti qͥdẽ eruit nra popł ađ
ntana ranꝰ simulachrũ illud c̃tigiss&: tra dehiscens uico solueret᷑ inchaos cȩlũq re¬
esoris un lidit. Clamor atto Vit̃ utrorũq populoꝵ: Neq tam̃ aut cȩlũ ruit aut t̾ra
desi et Inde iterũ atq iterũ repetens putris ligni fumo sũ geniuĩ cedit. Qđq deiec tũ¬

Expanded text:
et attrahat ferrum. Signum Solis ad hoc ipsum ex ferro subtilissimo manu artificis fuerat fabriet attrahat ferrum. Signum Solis ad hoc ipsum ex ferro subtilissimo manu artificis fuerat fabricatum, ut lapis, cujus naturam ferrum ad se trahere diximus, desuper in laquearibus fixus, cum temperate sub ipso radio ad libram fuisset positum simulachrum, et vi naturali ad se raperet ferrum, assurexisse populo simulachrum, et in aere pendere videretur. Et ne hoc lapsu 295 propero proderetudecipiendi caussa a veteribus in loco fuerant constructa, quae nunc longum est enumerare per singula. Verum ut dicere coeperamus, Rescripto recitato, parati quidem erant nostrorum pomana manus simulachrum illud contigisset, terra dehiscens illico solveretur in chaos, caelumque reratoris inlidit. Clamor attollitur utrorumque populorum: neque tamen aut caelum ruit, aut terra desedit. Inde iterum atque iterum
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ que ł otis Ne enudest qͥ se castificant cõmanere soliti erant. T orticꝰ sq posthec orinẽ abi¬
tu qua draitis ordinib distincte intrinsecꝰ circũ ibant inmedio tocius spacirets eriea
peiosis elita eo lũpnis & marmoris saxo ex trinsetꝰ ãple magnificeq consaueta sbia
simiula rũserapis iea erat uastũ ut dextra unũ parietẽ alterũ leua ꝑstringera& &mo
srũ ex om̃ib generib metallorũ lignorũq cõpositũ ferebat᷑ Interiores desubri pari¬
dentiũ dolis & arte cõposita: fenestra ꝑ erigua ab orti solis itaenot aptata ut die qu
insticutũ fuerat sinula chrũ solis ad serapĩ salutandũ introferri diligent tepore ab
seruatis in grediente simulachro radius solis ꝑ eandẽ fenestrã direct os & labra scrapis
llustrar&ita ut inspectante popło osculo salutat᷑ serapis iudera: asole Enatre. iliaꝗs
fraudis genꝰ huiꝰ modi : Platura lapidis magnetis hus uirtutis et̃ ꝑhibet ut ad sẽ rarit

Expanded text:
ἀγνεύοντας, id est, qui se castificant, commanere soliti erant. Porticus quoque post haec omnem ambitum quadratis ordinibus distinctae intrinsecus circumibant. In medio totius spatii aedes erat, pretiosis edita columnis et marmoris saxo ex trinsecus ample magnificeque constructa. In hac simulachrum Serapis ita erat vastum, ut dextra unum parietem, alterum leva perstringeret: quod monstrum ex omnibus generibus metallorum lignorumque compositum ferebatur. Interiores delubri paridentium, dolis et arte composita. Fenestra perexigua ab ortu solis ita erat aptata, ut die qua fuerat institutum simulachrum Solis ad Serapin salutandum introferri, diligenter temporibus observatis, ingrediente simulachro radius solis per eandem fenestram directus, os et labra Serapis illustraret, ita ut inspectante populo, osculo salutatus Serapis videretur a Sole. Erat et aliud fraudis genus hujusmodi: Natura lapidis Magnetis hujus virtutis esse perhibetur, ut ad se rapiat
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis. Nichil te inquit offendat o didime qđ carnalib oculis uideris orbat᷑. Desune
eñ tibi illi oeuli quos mures aomuscȩ & lacerte habent. Sel letare qih abes ooulos quos

Expanded text:
verbis: Nihil te, inquit, offendat, o Didyme, quod carnalibus oculis videris orbatus. Desunt verbis: Nihil te, inquit, offendat, o Didyme, quod carnalibus oculis videris orbatus. Desunt enim tibi oculi illi, quos mures, et muscae, et lacertae habent. Sed laetare, quia habes oculos quos
Abbreviated transcription (Latin):
tricȩ astro nomiȩ qq ł arithmeticȩ disciplinis ita esse parat : ut nullus ũquã phi loso¬
phorũ aliqua ex his artib ꝓponens obtinere eũ ł c̃cludere quiuerit: Sed aestat̃ ut
responsiones eiꝰ acciper& magistrũ eũ & iã illius deqꝰ ꝓposuissde credera discipline. huꝰ
aliquanti dicta t cõmunit disputata ł ꝓponentib responsa adhibites notarus des¬
eripsere : que eti ã nunc in magna admiratione habent᷑ nos tañ qui & uiuȩ uocis eni
ex parte aliqͣ fuimꝰ auditores: & ea quȩ añnullis dicente et descripta legimꝰ lange ma¬
iore gram̃ & diuinũ nescio qiđ ac supͣ humanã uocẽ sonans in illis magis ser momibr
qͣ de ore ipsius ꝓferebant᷑ agnouimꝰ Hunc etiuã beat᷑ antonius eũ fidei athanasiu teflimo¬
nũ latur adũsũ arrianos de thebaida alexandriã descendissd: magnifieis consolae s est

Expanded text:
triae, Astronomiae quoque, vel Arithmeticae disciplinis ita esset paratus, ut nullus unquam philosotriae, Astronomiae quoque, vel Arithmeticae disciplinis ita esset paratus, ut nullus unquam philosophorum aliqua ex his artibus proponens, obtinere eum, vel concludere quiverit, sed statim ut responsiones ejus acciperet, 278 magistrum eum etiam illius de qua proposuisset, crederet disciplinae. Hujus aliquanti dicta, vel communiter disputata, vel proponentibus responsa, adhibitis notariis descripsere: quae etiam nunc in magna admiratione habentur. Nos tamen qui et vivae vocis ejus ex parte aliqua fuimus auditores, et ea quae a nonnullis dicente eo descripta legimus, longe majorem gratiam et divinum nescio quid, ac supra humanam vocem sonans, in illis magis sermonibus, qui de ore ipsius proferebantur, agnovimus. Hunc etiam beatus Antonius cum fidei Athanasii testimonium laturus, adversum Arianos de Thebaide Alexandriam descendisset, magnificis consolatus est
Abbreviated transcription (Latin):
tione consisis indesinent᷑ dim̃ p̃cabat᷑: ut ñ oculorũ carnaliũ uisũ sed ut illuminationẽ
cordis acciper&. Misceb at tam̃ p̃cib studia ac laborẽ & iuges continuatasq uigilias
nad legencduĩ seđ ad audiendũ adhibebat: ut qđ alis uisus. hoc illi conferr& audit̃:¬
ũuꝰ pꝰ licubrationis laborẽ sõnꝰ ut fieri sol& legentib aduenir&: dicdinꝰ silentiũ allud
ñ adi quietẽ uclociũ datũ ducens. tãꝗ mundũ animal ruminans eybũquẽ cepeerae
prtegro reuocabat ÷ & eaquȩ dudũ ꝑ currentib aliis ex libroꝵ lectione cognouerat
memoriȩ a animo reterebat : ut n tã audisse quȩ lecta fuerant. quã deserppsisse ea
mtis suȩ paginis uiderã. Ita breuidõ docente intantã diuinarũ huma narũq rerũ
eruditionẽ ad scientiã uenit: ut scolȩ ȩeclesiasticȩ doctor exister&: Athanasio ep̃o dee¬
risq sapientib in ȩccładĩ uiris ad modũ ꝓbat᷑. sed & in eeteris siue dialesticȩ seugeone¬

Expanded text:
inenter Dominum deprecabatur, non ut oculorum carnalium visum, sed ut illuminationem cordis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac laborem, et juges continuatasque vigilias, non ad legendum, sed ad audiendum adhibebat, ut quod aliis visus, hoc illi conferret audit legentibus advenisset, Didymus silentium illud non ad quietem, vel ocium datum ducens, tanquam mundum animal ruminans cibum quem caeperat, ex integro revocabat, et ea quae dudum, percurrentibus aliis, ex librorum lectione cognoverat, memoria et animo retexebat, ut non tam audisse, quae lecta fuerant, quam descripsisse ea mentis suae paginis videretur. Ita brevi, Deo docente, in tantam divinarum humanarumque rerum eruditionem ac scientiam venit, ut scholae Ecclesiasticae Doctor existeret, Athanasio Episcopo, caeterisque sapientibus in Ecclesia viris Dei admodum probatus: sed et in caeteris, sive Dialecticae, sive Geome
Abbreviated transcription (Latin):
re ut qͥsa: eguisse curã gerebat. Iste nichil habendi & omĩa possidendi c̃tent᷑ saeram̃to¬
erga solas sapientiȩ diuitias auar̾ & multũ cupid inherebat. Ille core plures inuũ &e sui
enuee in necessaruis habere sollicitudinẽ docebat Hic sui exẽplo qđ erat ab solut olibi
munest isseroione ap lies p̃dicabat: ł go aut̃ uolo uos si ne sollieitudine. eẽ. Sdñs in peuno

Expanded text:
re ut quisque eguisset, curam gerebat. Iste nihil habendi, et omnia possidendi contentus sacramentore ut quisque eguisset, curam gerebat. Iste nihil habendi, et omnia possidendi contentus sacramentoerga solas sapientiae divitias avarus et multum cupidus inhaerebat. Ille coire plures in unum, et sui invicem in necessariis habere sollicitudinem docebat. Hic sui exemplo quod erat absolutus et liber, cunctis sermone Apostolico praedicabat: Ego autem volo vos sine sollici
Abbreviated transcription (Latin):
abolere. Subiecitq abiectis in aniũ rerũ & sȩculariũ curis sum& notitiã recipere: in unũ
coire : monasteria c̃struere : psalmis & hymnis & orationib: docuit uacare. pauperũ curã ge¬
rere eisq habitacula honesta & quȩ ad uictũ necessarta sunt p̃bere. Uirguies instituere
pudicã castãq uitã om̃ib pene desiderabilẽ facere. Ita breui ꝑmutata ẽ tocius ꝓuinciȩ fa¬
cies ut in arido & squalenti cãpouideret᷑ seges fecunda: ac leta uinea surrexisse. Gregoriꝰ
uͦꝰ bonũ sem̃ ñ patiebat᷑. aut suꝑ spinas iacere. aut int̃ saxa disꝑgere : sed bonã t̾rã cordissui
uigi cultu & exercitiis indesinentib: excolebat : & multo ãplius hic insemetipso. quã ille in
cȩteris ꝓficiebat. Suscipere illequȩ renuntiantes scło deferebant ad pedes suos & iuide¬

Expanded text:
abolere, subegitque, abjectis inanium rerum et secularium curis, suimet notitiam recipere, in unum abolere, subegitque, abjectis inanium rerum et secularium curis, suimet notitiam recipere, in unum coire, monasteria construere, psalmis, et hymnis, et orationibus docuit vacare, pauperum coram gerere, eisque habitacula honesta, et quae ad victum necessaria sunt, praebere, virgines instituere, pudicam castamque vitam omnibus pene desiderabilem facere. Ita brevi permutata est totius provinciae facies, ut in arido et squalenti campo videretur seges foecunda, ac laeta vinea surrexisse. Gregorius vero bonum semen non patiebatur, aut super spinas jacere, aut inter saxa dispergere, sed bonam terram cordis sui jugi cultu et exercitiis indesinentibus excolebat. Et multo amplius hic in semetipso, quam ille in caeteris proficiebat. Suscipere ille, quae renuntiantes seculo deferebant ad pedes suos, et divide
Abbreviated transcription (Latin):
tius contẽpnebat: Quiq: cũ se totꝰ di seruitio mancipass&. tantũ de college amore p̃sũpsit : ut
sedentẽ basiliũ de doctoris cathedra deponer& ao secũ ad monasteriũ manu iniecta ꝑducer&
ibiq: ꝑ annosut aiunt tredecĩ om̃ib: grecorũ sȩculariũ libris remotis. solis diuinȩ scripturȩ
uoluminib: operã dabant: Earũq intelligentiã ñ ex ꝓpria p̃sũptione sed ex maiorũ scriptis
rec̃ditos in uasis fictilib reqͥrebant. Uerũ cũ iã ipsi sufficient᷑ instructi diuina dispensati¬
one ad imbuendos popłos uocarent᷑ & alius alio itinere ad idẽ tam̃ opꝰ uterq traheret̃
basilius ponti. urbes & rura circũ iens de sides gentis illius animos & parũ despe futura sol¬
licitos. stimulare uerbis & p̃dicatione succendere. callũq ab his longe negligentiȩ cȩpit

Expanded text:
tius contemnebat. Quique cum se totum Dei servitio mancipasset, tantum de collegae amore praesumsit, ut tius contemnebat. Quique cum se totum Dei servitio mancipasset, tantum de collegae amore praesumsit, ut sedentem Basilium, de doctoris cathedra deponeret, ac secum ad monasterium manu injecta perduceret, ibique per annos ut aiunt tredecim, omnibus Graecorum saecularium libris remotis, solis divinae Scripturae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam, non ex propria praesumtione, sed ex majorum scriptis reconditos in vasis fictilibus perquirebant. 280 Verum cum jam ipsi sufficienter instructi Divina dispensatione ad imbuendos populos vocarentur, et alius alio itinere, ad idem tamen opus uterque traheretur, Basilius Ponti urbes et rura circumiens, desides gentis illius animos et parum de spe futura sollicitos stimulare verbis, et praedicatione succendere, callumque ab his longae negligentiae caepit
Abbreviated transcription (Latin):
hsqͥꝑ uastã heremũ cõmanentes signa et ꝓdigia apłica si plicitate uitȩ & cordis sinceri¬
tate faciebant. Ex qͥb: interĩ quos ipsi uidimꝰ et quoꝵ benedici manib: meruimꝰ: hii st̃:
Macharius de superiore heremo aliusq macharius de interiore : p̃sidorus in sciti pãb:
incellulis morses & beniamin in nitria : Scirion & helras. & paulus in apelliote: alius
pauliis in focis : Poem̃ & ioseph. in spiri qͥ appellabat̃ mons antonii. Sed & alios quã plures
hiuꝰ scemodi uiros in egrpti partib habitars fideli cõperimꝰ auditu : Ut uere cõpleret᷑
etiã meso potamia uiros nobiles eisdẽ studiis pollentes quoꝵ aliquantos ipsi ꝑnos apud
cundior cappadotia fuit : immo aliqđ letius gregoriũ nob̵ cũ basilio germinauit. Tulit¬
repetere. Ambo nobiles ãbo athenis eruditi abo collegȩ. ãbo de auditorio digressi: ad ꝓfi¬
tendã rethoricã rogabant᷑ : qđ opꝰ magnifice qͥdẽ implebat basilius. Gregorius uͦ magnificen¬

Expanded text:
 vastam eremum commanentes, signa et prodigia Apostolica simplicitate vitae, et cordis sinceritate faciebant. Ex quibus interim quos ipsi vidimus et quorum benedici manibus meruimus, hi sunt, Macarius de superiori eremo, alius Macarius de inferiori, Isidorus in Scyti, Pambus in Cellulis, Moyses et Beniamin in Nitria, Scyrion et Helias et Paulus in Apeliote, alius Paulus in Focis, Poemen et Joseph 279 in Pispiri, qui appellabatur mons Antonii. Sed et alios quamplures hujuscemodi viros in Aegypti partibus habitare, fideli comperimus auditu, uetiam Mesopotamia viros nobiles iisdem studiis pollentes apud cundior Cappadocia fuit, imo aliqrepetere. Ambo nobiles, ambo Athenis eruditi, ambo collegae, ambo de auditorio digressi ad profitendam Rhetoricam rogabantur. Quod opus magnifice quidem implebat Basilius, Gregorius vero magnificen
Abbreviated transcription (Latin):
faces gerebat: Is oũ ꝑniciẽ ciuitati uider& impendere: ꝓloco atq officio suo c̃festi ȩccłam
seditionẽ popłi mitigaturꝰ ingredit᷑ : Cũq mibi multa scđm leges &publicã disciplinã ꝓp i
etate & tranquillitate porass& pugnantis int̃se & dissidentis popłi subito elamor &uot una
consurgit ãbrosiũ epm̃ postulantes. babtitari hunc ꝓtinꝰ clamant: F rat enĩ cathecuminus
& sibi epm̃ dari. Nec alit̃ unũ popłm fore atq unã fidẽ nisi abrosius sibi daret᷑ sac̃dos Oblue¬
tanite illo & plurimũ resistente adimperatorẽ relatũ popłi desideriũ omi maturitate iubit᷑
impleri: Dĩ enĩ ait esse. qđ discordantis popłi fidẽ & animos disĩdentes c̃uersio subita in

Expanded text:
fasces gerebat. Is cum perniciem civitati videret impenfasces gerebat. Is cum perniciem civitati videret impeningreditur. Cumque inibi multa secundum leges et publicam disciplinam pro quiete et tranquillitate perorasset, pugnantis inter se et dissidentis populi subito clamor et vox una consurgit, Ambrosium Episcopum postulantes, baptizari hunc 284 protinus clamant erat enim catechumenus et sibi Episcopum dari: nec aliter unum populum fore atque unam fidem, nisi Ambrosius sibi daretur sacerdos. Obluctante illo et plurimum resistente, ad Imperatorem relatum populi desiderium, omni maturitate jubetur impleri. Dei enim, ait, esse, quod discordantem po
Abbreviated transcription (Latin):
collecta turbulentorũ & seditiosoꝵ hominũ manu in basilioa quȩ siciniana appellat̃ epm̃ se
fieri extor quer& Legib: & ordine & traditione ꝑ uersis : quo facto tanta seditio immo uͦ
tanta bella cohorta sunt alterutrũ . Descendentib popłis ut reperent᷑. humano sangume
oracionũ loca. Quȩ res factionib: maximini p̃fecti seui hominis ad iniuidiã boni & innocen¬
tis uersa ẽ sac̃ dotis ita causa ad clericorũ usq torm̃ta deduceret᷑. Sed assertor innocentiȩ
ds̃ ad fuit . & in caput eoꝵ qͥ intenderant dolũ pena c̃uersa est : Intea defuncto apud me¬
dio lanũ auxentio hereticoꝵ epõ: utriusq partis popłi diuersis studiis ferebant᷑. Dissen¬
sio grauis & periculosa seditio urbi ꝓpriȩ maturũ parabat exitiũ si parsutraq cũ diier¬
sũ uellet. nequaꝗ qđ ꝓpposuerat obtiner& st Ambrosius t̃ consularis eĩdẽ ꝓuintiȩ

Expanded text:
collecta turbulentorum et seditiosorum manu in basilica, quae Sicinina appellatur, episcopum se collecta turbulentorum et seditiosorum manu in basilica, quae Sicinina appellatur, episcopum se fieri extorqueret, legibus, et ordine, et traditione perversis. Quo ex facto tanta seditio, imo vero tanta bella orta sunt, alterutrum defendentibus populis, ut replerentur humano sanguine orationum loca. Quae res factione Maximini praefecti, saevi hominis, ad invidiam boni et innocentis versa est sacerdotis, ita ut causa ad clericorum usque tormenta duceretur. Sed assertor innocentiae Deus adfuit, et in caput eorum, diolanum Auxentio haereticorum Episcopo, utriusque partis populi diversis studiis ferebantur. Dissensio gravis et periculosa seditio urbi propriae maturum parabat exitium, si pars utraque cum diversum vellet, nequaquam quod proposuerat, obtineret. Ambrosius tunc Consularis ejusdem provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
eulamabant Eto qb nos denas ferme singulo oratiunculas transtu dim̃ in latinũ basil
peer ei instituta monachoꝵ obtantes si potuerimꝰ & di fauor adiuuerit. eox plur uioperser¬
ree fuer pterea fr̃s duo basilio gregorius & paerus quoꝵ alt̃ in ũbo doctrine: alt̃ onoperibr
fide fratre ita exȩquabat : ut utq ł basiliũ ł gregoriũ redder&. Ea tantetiã ipsius eregõ¬
nui iumoris aliqͣ opuseula liculenta: Sed de his satis cdictũ sAX  noccidus ũ partib
ualentinianꝰ fide religionis inlȩsus ueteri romani imperii censura rẽ publicã gub̵nabat: Nima
sus pͦ liberiũ ꝑ successionẽ sacerdotiũ in urbe roma susceperat. Quẽ p̃latũ sibi ñ ferens. ursin
qͥdã eiꝰdẽ ȩccłȩ dia conꝰ. in tantũ furoris erupit ut ꝑsuaso quodã satis imperito & a gresti epõ

Expanded text:
declamabant. Ex quibus nos denas ferme singulorum Oratiunculas transfudimus in Latinum. Basilii declamabant. Ex quibus nos denas ferme singulorum Oratiunculas transfudimus in Latinum. Basilii praeterea Instituta monachorum, optantes, si poterimus, et Dei favor adjuverit, eorum plura transferre. Fuerunt praeterea fratres duo Basilio, Gregorius et Petrus. Quorum alter in verbo doctrinae, alter in operibus fidei fratrem ita exaequabat, ut uterque vel Basilium, vel Gregorium redderet. Exstant etiam ipsius Gregorii junioris aliqua Opuscula luculenta. Sed de his satis dictum. In Occiduis vero partibus Valentinianus fide religionis illaesus, veteri Romani imperii censura rempublicam gubernabat. CAsus post Liberium per successionem sacerdotium in urbe Roma susceperat, quem praelatum sibi non ferens Ursinus quidam ejusdem Ecclesiae diaconus in tantum furoris erupit, ut persuaso quodam satis imperito et agresti episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
dandũ poptm u&i ustis hereticq in fectũ uenenis ꝓficit : ut tc̃ pͥmũ xp̃iani sibi fieri uide¬
rent᷑ ã nouenia luce ueritatis aspicere: Cũ religionis doctormulta qͥ dẽ uerbis. plura taũ
docer& exeplis. nec uideret̃ ab eo discipulis aliqđ imperari qđ ñ priuꝰ ipse fecasser Sedibi
atam subsecuta inuidia est obnitiquidã & p̃seriptionib minꝰ sani s uti cȩpere cut ipso ar
prrĩ remeante. alius or dinaret᷑ ep̃s It ili susurrari tantũ & sub dentes sentent ins ir ienil¬
noria pse ꝑfert qd dicere nullus audebat. absit inquit ut mei causa aliqͣ semultas ol bsasa¬
edotib oriat᷑. Si ꝓpt᷑ me.ẽ ista tẽpestas. tollite me & mittite in mare. & desinat a uob̃ quassa¬
inuali& erat successorẽ sibi ipse delegit: qͦ eccłam gubnante debilitatis & senectutis orao
frueret᷑ Fatant q̃q utriusq ingenũ monim̃ta magnifica tractatiuũ quosex tpr̃ in eccłiu

Expanded text:
ndandum populum vetustis haereticorum infectum venenis proficit, ut tunc primum Christiani sibi fieri viderentur, et novellam lucem veritatis aspicere, cum religionis doctor multa 282 quidem verbis, plura tamen doceret exemplis: nec viderent ab eo discipulis aliquid imperari, quod non prius ipse fecisset. Sed ubi gloriam subsecuta invidia est, obniti quidam, et proscriptionibus minus sanis uti coepere, ut ipso ad propria remeante, alius ordinaretur Episcopus. Quod ille susurrari tantum, et sub dente sentiens ruminari, ipse profert, quod dicere ei nullus audebat: Absit, inquit, ut mei caussa aliqua simultas in Dei sacerdotibus oriatur. Si propter me est ista tempestas, tollite me, et mittite me in mare, et desinet a vobis quassainvalidus erat, successorem sibi ipse delegit, quo Ecclesiam gubernante, debilitatis et senectutis otio frueretur. Exstant quoque utriusque ingenii monimenta magnifica Tractatuum, quos ex tempore in Ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
siđ̃ tribunal pͥfecti trorib q ut illi moris ẽ potestati & minis maximis agicetnis ecepus
principis ob etira interitũ sibi iãiãq sperar& impendere. Lũ ille intrepiđ ae absq cillea an
mupt batione: hec sibi minitanti pͥfecto responddisse fert᷑: Aeq utinã aliqiđ mͥ eet digui
muneris qdiofferrẽ huio qͥ maturius basiliũ de nodo follis hui absoluera. Cã doriet᷑ ei
mexque serat media ad spacin deliberandi respondisse denuo phibet᷑. Ecgoerestis upse
aes qne Luites utinã ñ mitares. Et illa qͥdẽ noẽte uror imperatoris ueliti ton sse saprla¬
dita eruciabat᷑ filius ũ qͥ eis erat uniẽ extinct᷑ pat̾nȩ impietatis eredit᷑ ex soliusse supplieia
ta ante lueẽ missi qͥ rogarent basiliũ ut p̃cib suis int̃ceder& ꝓeis ne etiã ipsi qͥdẽ multo
iustius similit interirent Sic accidit. ut cũ om̃s catholicos expulerit ualens basiliususq

Expanded text:
us ad tribunal praefecti, terroribusque ut illi moris est potestati et minis maximis agi coepit: et nisi praeceptis principis obediret, interitum sibi lamiamque speraret impendere. Tunc ille intrepidus et absque ulla animi perturbatione haec sibi minitanti praefecto respondisse fertur: Atque utinam aliquid mihi esset digni muneris quod offerrem huic, qui maturius Basilium de nodo follis hujus absolveret. Cumque daretur ei nox, quae erat media, ad spatium deliberandi: respondisse denuo perhibetur: Ego crastino ipse ero qui nunc, tu te utinam non mutares. Et illa quidem nocte uxor imperatoris velut tortoribus tradita cruciatur. Filius vero, qui eis erat unicus, exstinctus, paternae impietatis solvit supplicia. Ita ut ante lucem missi, qui rogarent Basilium ut precibus suis intercederet pro eis, ne etiam ipsi et quidem multo justius interirent. Sic accidit, ut cum omnes catholicos expulerit Valens, Basilius usque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ posse dici filiũ patri sed largitate grẽ ñ ꝓprietate nature in quanfa sceisunt simuilt̃
ib setiuptũ et discissi sunt & ñ sunt c̃puncti plurimi sane eor qͥ uidebant altentia¬

Expanded text:
quidem posse dici Filium Patri, sed largitate gratiae, non proprietate naturae, in quantum scilicet potest quidem posse dici Filium Patri, sed largitate gratiae, non proprietate naturae, in quantum scilicet potest ut de talibus scriptum est: Discissi sunt, et non sunt compuncti : plurimi sane eorum, qui videbantur attentio
Abbreviated transcription (Latin):
tesq fundunt᷑ Nã illi quos paulo superius dixeramꝰ. ñ ad quiescentes euseb ii c&erorũ q
simulationib eũ arrio exiliũ ꝑtulisse pmodũ nec ipsi arrio regresso de exilio cõmu¬
nicare uoluer eo qđ simulata c̃fessione cõmunicass&e his qͥde ipsa substantiadi patris filiũ
efiterent᷑. quia ipsi ea que pͥmo docuerat arrius ex millius estintib ereatũ pttio sfi
na hereses appellat᷑. Alius qͦ macedonius nomine que ntis et pulis imino pocus erins
ali slasphemar& tam̃ ab illis expellit᷑ qisimilia ut de putre etiã de filio priusem̃ equeu
imis c̃iungit᷑ aqͥb de spũ diuersa sentir&. Itapestistra illi bestia quȩ partũ pmo s si dem
seris extulerat caput subito triformis apparuit ꝑ cunomi anoi qͥ dicunt ꝑ orme dis deulẽ
filiũ patri qinullo genere similis possit ẽe factura factora E S Mauos qdicunt disiuu

Expanded text:
tesque finduntur. Nam illi quos paulo superius dixeramus, non adquiescentes Eusebii caeterorumque tesque finduntur. Nam illi quos paulo superius dixeramus, non adquiescentes Eusebii caeterorumque simulationibus, cum Ario exilium pertulisse postmodum nec ipsi Ario regressode exilio communicare voluerunt, eo quod simulata confessione communicasset iis, qui de ipsa substantia Dei Patris Filium confiterentur: quia ipsi ea quae primo docuerat Arius, ex nullis extantibus creatum et factum, na haeresis appellatur. Alius quoque Macedonius nomine, quem, nostris expulsis, imo potius necatis, e Spiritu Sancto diversa sentiret. Ita pestifera illa bestia, quae per Arium primo quasi de inferis extulerat caput, subito triformis apparuit: per Eunomianos, qui dicunt per omnia dissimilem Filium Patri, quia nullo genere similis possit esse factura factori: Per Arianos, qui dicunt, similem
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotio c̃fusa iã ordinatione suscepto : aliquando in fide sȩpius in cõmunione uari¬
abat. Apđ alexandriã uͦ georgius satis ꝓcacit̾ ui raptũ episcopatũ gerebat. itaut ma-¬
gis sibi iuris dicendi creditos fasces: quã sacerdotiũ ministrandũ religiosis officiis ȩsti
mar&  pđ antio chiã sane diuersis tẽporib multa & ad̾modũ c̃fuse gestas̃ Nam
desuncto eudoxio cũ multi diuersarũ urbiũ ep̃oꝵ ad illã sedẽ sũma ambitione nite.¬
rentꝰ adultimũ uł ptia oe sabastia armeniȩ ciuitate c̃tra decreta c̃cilu illuc trans-¬
fer. Qui tam̃ ab ipsis rursũ in exiliũ trudit᷑: qđ etra opinionẽ ipsoꝵ ñ arru. sed nr̃am
fide cepit in ȩccła p̃dicare: Quẽ magna plebs ꝑccła depulsũ secuta: ab hereticoꝵ soci
etate diuellit᷑. nterea ut aliquando etiã insem& ipsũ p̃diues malitia desȩuir&:
sac̃ dotes & popłi qͣ arrio duce primitꝰ fuerant ab ȩcła diuulsi: intres denuo sectas par¬

Expanded text:
sacerdotio confusa jam ordinatione suscepto, aliquando in fide, saepius in communione variabat. Apud Alexandriam vero Georgius satis procaciter vi raptum episcopatum gerebat, ita ut magis sibi juris dicendi creditos fasces, quam sacerdotium ministrandum religiosis officiis aestim. Apud Antiochiam sane diversis temporibus multa et admodum confuse gesta sunt. Nam defuncto Eudoxio, cum multi diversarum urbium Episcopi ad illam sedem summa ambitione niterentur, ad ultimam Meletium de Sebastia Armeniae civitate, contra decreta concilii illuc transferunt. Qui tamen ab ipsis rursum in 252 exilium truditur, quod contra opinionem ipsorum non Arii, sed nostram fidem caepit in Ecclesia praedicare. Qt Ariani. Interea ut aliquando etiam in semetipsam praedives malitia desaeviret, sacerdotes, et populi, qui, Ario duce, primitus fuerant ab Ecclesia divulsi, in tres denuo sectas par
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽq ipsius & c̃cilii dudũ gesti expositionis sententiã c̃tinere : tam̃ in nullica
relaeat animi uigorẽ. sed rursus c̃cilii remittit ad exam̃ : qmquidẽ ad de dicati¬
onẽ hierusolimoꝵ ex omĩ orbe coire sacerdotes inuitabant᷑. Mȩc ad eos de nomine
eiꝰ stribens ut si ex positionẽ fidei eiꝰ ꝓbarent. & eũ uł ꝑ inutoiã ut asserebat tunc
cirtũ uentũ dinoscerent. uł nc̃ aberrore correptũ. dementi ergaipsu iudacuo
urerent᷑: quando quid ẽ tanta fuert concili moderatio: ut ñ in ꝑsonã eiꝰ. sedin
dognatũ prauitatẽ fuerit lata sententia : si tam̃ & ep̃i eiꝰ alex andri cõmodar et᷑
assensꝰ. Sed abhis quidẽ qui primo cȩptis eiꝰ fauentes cũ simulatione subseripserant¬

Expanded text:
eandemque in ipsius et Concilii dudum gesti expositione sententiam contineri: tamen in nullo eandemque in ipsius et Concilii dudum gesti expositione sententiam contineri: tamen in nullo relaxat animi vigorem, sed rursus eum ad concilii remittit examen: quoniam quidem ad dedicationem Jerosolymorum ex omni orbe coire sacerdotes invitabantur, haec ad eos de nomine ejus scribens, ut si expositionem fidei ejus probarent, et eum vel per invidiam, ut asserebat, tunc circumventum dinoscerent, vel nunc ab errore correctum, clementi erga ipsum judicio uterentur quandoquidem tanta fuerit Concilii moderatio, ut non in personam ejus, sed in dogmatum pravitatem fuerit lata sententia si tamen et Episcopi ejus Alexandri accommodaretur assensus. Sed et ab his quidem qui primo coeptis ejus faventes, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ta & ꝓ simultatib priuatis ep̃m suũ re c̃tentiose exagitauisse emulationis sti¬
mulo ẽficu : qđ arrius apđ plebe satis carꝰ haberet᷑. Hȩc atq hui̾nodi alia fre¬
quentius suggerens animos estantiȩ suos effȩcit. Quȩ cũ dre obitura uustorot
a srettre Atq abeo blande religioseq copellaret᷑. eoxtremã dicit᷑ ab eo gram popos¬
cisse ut prbm in familiaritatẽ reciper&e : & quȩ sibi abeo ꝓspe & salute suggere¬
rent᷑ audir&s. Se quidẽ iã ex luce discedentẽ nihil curare. ꝓfratris uͦstatu ẽe
monits asorore susceptis & fidelẽ ꝓse germanȩ sollicitudinẽ credens: accõm¬
dauit aursm prbo: & interĩ accersire de exilio arriũ iub&. ut quẽ admodũ de
fidi sentir& txeponer& Tuille fioe cscripsit quȩ ñ quidẽ sensũ nr̃mutam̃ uerba
nrã c̃tinere. ꝓfessionẽq uideret᷑. Miratꝰ quidẽ .ẽ. imperator & putauit unã

Expanded text:
et. pro simultatibus privatis Episcopum suum rem contentiose exagitavisse, aemulationis stiet. pro simultatibus privatis Episcopum suum rem contentiose exagitavisse, aemulationis stimulo confixum, quod Arius apud plebem satis carus haberetur. Haec atque hujusmodi alia frequentius suggerens, animos Constantiae suos effecit. Quae cum diem obitura, visitaretur a fratre, atque ab eo blande religioseque compellaretur, extremam dicitur ab eo gratiam poposcisse, ut presbyterum in familiaritatem reciperet, et quae sibi ab eo pro spe et salute suggererentur, audiret: se quidem jam ex hac luce discedentem nihil curare: pro fratris vero statmonitis a sorore susceptis, et fidelem pro se germanae sollicitudinem credens, accommodavit aurem presbytero: et interim accersiri de exilio Arium jubet, ut quemadmodum de fide sentiret, exponeret. Tum ille fidem conscripsit, quae non quidem sensum nfessionemque videretur. Miratus quidem est Imperator, et putavit unam
Abbreviated transcription (Latin):
imperatore est antinũ totius gentis legatio mittit᷑ Res gesta ex pont᷑. Pacen¬
dotes mittere ex orant᷑ : qui cęptũ ergase dimunꝰ implerent. Quibi alleirum
om̃i gaudio & honore transmissis: multo amplius ex hoc lȩtatꝰ .e. quãsi in cog¬
nttas romano imperio gentes & regna ignota iunxiss&. Hee nobis ita gestar
fidelissimꝰ uir bacurius gentis ipsius rea. & apd nos domesticoꝵ comes. eui suma
erat cura & religionis & ueritatis exposuit : cũ nobiscũ palestini tẽ limitis dux
religiosi principis mat̃ helena sũmis romani regni honorib affecta exhac luce
discesit pestantia tẽ licinu derelicta. fratris augusti solatiis utebat᷑. Huic
accidit prbm quendã uenire in notitiã: latent partib arru fauente Ded
i primo nihil omino de his apđ sororẽ principis aperire ubi uͦ multa familieri¬

Expanded text:
Imperatorem Constantinum totius gentis legatio mittitur: res gesta exponitur: sacerImperatorem Constantinum totius gentis legatio mittitur: res gesta exponitur: sacerdotes mittere oratur, qui caeptum erga se Dei munus explerent. Quibus ille cum omni gaudio et honore transmissis, multo amplius ex hoc laetatus est, quam si incognitas Romano imperio gentes et regna ignota junxisset. Haec nobis ita gesta, fidelissimus vir Bacurius, gentis ipsius rex, et apud nos Domesticorum Comes cui summa erat cura et religionis et veritatis exposuit, cum nobiscum Palaestini tunc limireligiosi Principis mater Helena summis Romani regni honoribus affecta, ex hac luce discessit, Constantia tunc Licinii relicta, fratris Augusti solatiis utebatur. Huic accidit presbyterum quendam venire in notitiam, latenter partibus Arii faventem. Sed is primo nihil omnino de his apud sororem Principis aperire: ubi vero multa familiari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ noctans. mansit intrinsecꝰ. Cũ ecce matutinꝰ & anxius cũ suis om̃ib: ingrediens
rex. uid& colũnã quã tot machinȩ ac tot popłi mouere ñ qui uerant erectam
& suꝑ basi suã librate suspensã. nec tam̃ suꝑpositã: sed quantũ unius pedis spatio in
aere pendentẽ. Tũ uͦ oñs popłi c̃tuentes & magnificantes dm̃: uerã eẽ regis fidẽ.
& captiue religionẽ: psentis miraculi testimonio ꝑhibebant. Et ecce mirantibus
adhuc & stupentib cunctis i noculis eoꝵ sensi suꝑ basi suã nullo ẽtingente colũna
deposita suma cũ libratione csedit. Post hoc reliquus numerꝰ colũnarũ. tanta faci¬
litate suspensꝰ e: ut om̃squȩ suꝑfuerant ipsa die locarent᷑. Postea uͦ quã ꝑcclesia
magnifice estructa ẽ & popłi fidẽ dĩ maiori ardore sitiebant: captiuȩ monitis ex

Expanded text:
pernoctans mansit intrinsecus: cum Al. cumque ecce matutinus et anxius cum suis omnibus ingrediens pernoctans mansit intrinsecus: cum Al. cumque ecce matutinus et anxius cum suis omnibus ingrediens rex, videt columnam, quam tot machinae ac tot populi movere non quiverant, erectam, et supra basim suam librate suspensam, nec tamen superpositam, sed quantum unius pedis spatio in aere pendentem. Tunc vero omnes populi contuentes et magnificantes Deum, veram esse regis fidem, et captivae religionem praesentis miraculi testimonio perhibebant. Et ecce mirantibus adhuc et stupentibus cunctis, in oculis eorum sensim supra basim suam, nullo contingente, columna deposita, summa cum libratione consedit. Post hoc Al. haec reliquus numerus columnarum tanta facilitate suspensus est, ut omnes quae superfuerant, ipsa die locarentur. Postea vero quam Ecclesia magnifice constructa est, et populi fidem Dei majore ardore sitiebant, captivae 236 monitis ad
Abbreviated transcription (Latin):
Fabricari tam̃ eccłam mon&: formãq describit. Igit᷑ rex totius gentis popło c̃uocato
rẽ ab initio quȩ ergase ac reginã gesta fuerat exponit: fidẽq edoc&. ł t ñdũ initiatꝰ
in sacris. fit suȩ gentis apłs. Credunt uiri ꝑ regẽ : feminȩ ꝑ reginã. Cunctisq: idẽ
uolentib eccła eastruit᷑ instant̃: & eleuato iã ꝑnicit̃ muroꝵ ambitu. tẽpꝰ erat quo
colũnȩ collocari deberent. Cũq erecta prima ł scđa uentũ fuiss& ad t̃tiã csũptis
om̃ib: machinis & boũ hominũq uirib: cũ media iđ in obliquũ fuiss& erecta. pars
reliqua nullis machinis erigeret᷑. repetitis scđo & t̃tio ac sȩpius uirib ne moueri
quidẽ loco ad t̾ritis om̃ib potuit. Admiratio erat totius popłi: regis animositas
hebescebat : quid fieri deber&: om̃ssimul latebat. Sed cũ int̾uentu noctis om̃s
abscessissent. cunctiq mortales & ipsa opera cessarent: captiua sola in oratione

Expanded text:
Fabricari tamen Ecclesiam monet, formamque describit. Igitur rex, totius gentis populo convocato, rem ab initio quae erga se ac reginam gesta fuerat, exponit, fidemque edocet, et nondum initiatus in sacris, fit suae gentis Apostolus. Credunt viri per regem, feminae per reginam: cunctisque idem volentibus Ecclesia exstruitur instanter: et elevato jam perniciter murorum ambitu, tempus erat quo columnae collocari deberent. Cumque erecta prima vel secunda, ventum fuisset ad tertiam, consumtis omnibus machinis, et boum hominumque viribus, cum media jam in obliquum fuisset erecta, et pars reliqua nullis machinis erigeretur, repetitis secundo et tertio ac saepius viribus, ne loco quidem moveri attritis omnibus potuit. Admiratio erat totius populi, regis animositas hebescebat: quid fieri deberet, omnes simul latebat. Sed cum interventu noctis omnes abscessissent, cunctique mortales et ipsa opera cessarent, captiva sola in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
ad uidendũ athanasiũ alexandriã ꝑgerent cõmuniq tractitu cũ husꝗ suꝑfuẽrant sã¬
cerdotib de statu ecde decernerent p̃sentiã sui ab negans legatũ ꝑse dia eonũ suu mitti
atq ipse intento animo antio chiã ꝑgit ibi discedentib ad huc partib sed inunutant
reuocari posse sperantib si sibi talis eliger&: ep̃s ergaquẽ ñ una plebs sel utruni gaude
locauit. Sed tam̃ in quẽ ad quiescere plebs utraq ñ poss ai facerdotio rau intcat eusediũ¬

Expanded text:
gerent, communique tractatu cum his qui superfuerant sacerdotibus, de statu Ecclesiae decernerent, praesentiam sui abnegans, legatum pro se diaconum suum mittit, atque ipse intento animo Antiochiam pergit: ibique dissidentibus adhuc partibus, sed in unum tamen revocari posse sperantibus, si sibi talis eligeretur Episcopus, erga quem non una plebs, sed utraque gauderet, collocavit, sed tamen in quem adquiescere plebs utraque non posset. CAPUT XXVIII. De
Abbreviated transcription (Latin):
cus quiei latebras pbuerat uidebat᷑ indicat᷑ fuissas tanquã cdispu aomonte: ost
nocte qui ed eũ cõp̃hendendũ cũ indicib ueniebat᷑ pꝰannos gugemagnauit apsi

Expanded text:
ciis qui ei latebras praebuerant, videbatur, indicatus fuisset, tanquam Dei spiritu admonitus, ipsa ciis qui ei latebras praebuerant, videbatur, indicatus fuisset, tanquam Dei spiritu admonitus, ipsa nocte qua ad eum comprehendendum cum i
Abbreviated transcription (Latin):
fragor onũũ repente adtollit᷑ magũ eẽ athanasiũ & decipere inttuentiũ oculos
acclamat᷑ nec debere ullo modo ultra talẽ hominẽ uiuere. Factoq impetu
suis eũ discerpere manib: parant. Sed archelaus qui cũ cȩteris ex p̃cepto imperato
qua solũ poss& salutẽ monuit com̃dare. Conciliũ tam̃ rursũ c̃ueniens. tanquã si
nihil omino dephensũ fuiss&. ut cfessũ de intentatis criminib: athanasiũ c̃dẽpnar
ol gesta in hunc modũ ficta ꝑ orbẽ trȩ mit tentes ad sceleris sui csens ũ iperatore
siminꝰ caput certe athanasu detulissa. ita totis regni uirib frustia aouersũ eii cui
dadeat certabat᷑ Interea sex ctinuis annis italatuisse fert᷑ in lacu cisternei. ha¬
bentis aqudi eut sole nũquã uiderit Sed cũ ꝑ ancillã quȩ sola consa dominonorti¬

Expanded text:
fragor omnium repente attollitur, magum esse Athanasium, et decipere intuentium oculos, fragor omnium repente attollitur, magum esse Athanasium, et decipere intuentium oculos, conclamatur, nec debere ullo modo ultra talem hominem vivere: factoque impetu, suis eum discerpere manibus parant. Sed Archelaus, qui cum caeteris ex praecepto Imperatoris qua solum posset salutem monuit commendare. Concilium tamen rursum conveniens, tanquam si nihil omnino deprehensum fuisset, ut confessum de intentatis criminibus Athanasium condemnat. Et gesta in hunc modum ficta per orbem terrae mittentes, ad sceleris sui consensum, Imperatosi id minus, caput certe Athanasii detulisset. Ita totis regni viribus frustra adversum eum, cui Deus aderat, certabatur. Interea sex continuis annis ita latuisse fertur in lacu cisternae non habentis aquam, ut solem numquam videret. Sed cum per ancillam, quae sola conscia dominorum offi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis cessantib. Prachiũ hoc te aiunt athanasi: accusat eoxcisũ. Hgc e arsenut
uertera quã tũ quomodo ł ad quos utꝰ excideris indicato Tũ ille. Quis enĩ inat
urm arseniũ nouerat: ut hanc ipsius et dex tera cognoscatis It surrexer alisnt
qui se dicerent optune scisse arseniũ. Inquib ñ nulli erant. absq c̃scientia fictionis
rat dehinc aiudicib athanasius ut hominẽ suũ quẽ negotiũ deposcer& : iube ant
introduct A uĩq introductꝰ ess&s arsenius ȩleuato eiꝰ uultu athanasius c̃cilio et
idicib ait Hio e ar senius. Et alleuans eiꝰ nihilominꝰ pexterã. hec ẽ inquit etiã
uuesut no& quȩdã & tenebrȩ accusatoꝵ oculis infusȩ: quid agerent quo se aret¬
terent nesciebant. Ipsũ & enĩ ee arseniũ testes qui paulo ante scire se digcera
tfirmabats Aierũ quia ñ iudicandi sed opprim̃di hominis causa c̃ciliũ gerebadt

Expanded text:
verbis cessantibus: Brachium hoc te, aiunt, Athanasi, accusat excisum. Haec est Arsenii verbis cessantibus: Brachium hoc te, aiunt, Athanasi, accusat excisum. Haec est Arsenii dextera, quam tu quomodo, vel ad quos usus excideris, indicato. Tum ille: Quis enim, inquit, vestrum Arsenium noverat, ut hanc ipsius esse dexteram cognoscatis. Exsurrexerunt aliquanti, qui se dicerent optime scisse Arsenium, in quibus nonnulli erant absque conscientia factionis. Orat dehinc a judicibus Athanasius, ut hominem suum, quem negocium deposceret, jubeant introduci. Cumque introductus esset Arsenius, elevato ejus vultu, Athanasius concilio et judicibus ait: Hic est Arsenius. Et allevans ejus nihilominus dexteram: Haec est, inquit, etiam elut nox quaedam et tenebrae accusatorum oculis infusae, quid agerent, quo se verterent, nesciebant. Ipsum etenim esse Arsenium testes qui paulo ante scire se dixerant, confirmabant. Verum, quia non judicandi, 246 sed opprimendi hominis caussa concilium gerebatur,