comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad consequecłã uitã. Et isaias dic̃.
Erir radixiesse & qͥ surgit regere gen¬
tes in eũ gentes sꝑabunt. Ut maiorẽ
fidutiã gentib faciat & spẽ ñdubi¬
ã. multis testimoniis firmat decre¬
tũ dĩ hoc fuisse. ut om̃s gentes bene¬
dicerent᷑ in xp̃o: ne in solentia infiden¬
tiũ iudeorũ contristaret & dubias red¬
deret credentiũ animas gentiũ. qͣ si fru¬
stra sibi spẽ ꝓmitãt. qd a dõ abrahȩ
accepto feratur fides iudeorũ. ut ipla
leticia & securitate crescerent. Quare
tam̃ xp̃c ex radiceiesse & ñ ex radice bo¬
or uiri iꝰti aut ex radice obe s qͥa da¬
uid filiꝰ dicit᷑ ꝓpt̾ regnũ: ut sicut dõ
natꝰ in regẽ. ẽ. ita & ex dauid rege or¬
tũ haberet. iuxta carnẽ. Idõ radix
iesse arbor dauid quȩ fructũ fecit ꝑ
ramũ qͥ. ẽ. maria uirgo quȩ genuit
xp̃m. Os̃ aut̃ spei repleat uos omi¬

Expanded text:
ad consequendam vitam . Et rursus Esaias dicit: ad consequendam vitam . Et rursus Esaias dicit: Erit radix Jesse; et qui surgit regere gentes, in eum gentes sperabunt . Ut majorem fiduciam gentibus faciat et spem non dubiam, multis testimoniis firmat decretum Dei hoc fuisse, ut omnes gentes benedicerentur in Christo; ne insolentia infidentium Judaeorum contristaret, et dubias redderet credentium animas gentium, quasi frustra sibi spem promittant, quod a Deo Abrahae accepto feratur fides Judaeorum, ut ipsa laetitia et securitate crescerent. Quare tamen Christus ex radice Jesse, et non ex radice Booz viri justi, aut ex radice Obed? Sed quia David filius dicatur propter regnum; ut sicut ex Deo natus in regem est, ita et ex David rege ortum haberet juxta carnem; ideo radix Jesse arbor David, quae fructum fecit per ramum, qui est Maria virgo, quae genuit Christum. Deus autem spei repleat vos om
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ cęli &r t̾re qͥ ab scondistixa a sapi¬
entib & prudentib & reuelasti ea
paiuulis: q̃m bonũ placitũ ante te.
Confessio ergo ista uniꝰ dĩ.ẽ. in trimi¬
tate. ex qua sugit leticia ut post ueri
confessionẽ letus decantet miscłiam &
donũ dĩ. Et iterũ dicit. Letamini
gentes cũ plebe eiꝰ. Hoc in cantico de¬
utero nomis. Et iterũ dicit. Taudate
om̃s gentes dñm & magnificate eũ om̃s
gr̃am adepti genciles. sotii fierent iudõꝵ.
Qui & ipsi olim dono dĩ plebi eiꝰ erant
nominati: s iã nobiles iudei. Hii uero
ignobiles. ꝑ miscdiam nobilitat st̃. ut
suul om̃s leti sint agnitione uerita¬
tis. & laudantib gentib dm̃ magnifi¬
cent onĩs popłi. Duodecĩ trib unum
dm̃ qͥ auxit numerũ plebis suȩ ad¬
iunctis gentib. Deniq cũ discepta¬
rent iudei contͣ apłm petriĩ causa
cornelii: reddita sibi ratione. quieue¬
runt magnificantes dñm dicentes. For¬
sitan ds̃ & gentib penicentiã tribuit

Expanded text:
li et terrae, qui abscondisti ea a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis, quoniam bonum placitum fuit ante te . Confessio ergo ista unius Dei est in Trinitate, ex qua surgit laetitia, ut post veri confessionem laetus decantet misericordiam et donum Dei. Et iterum dicit: Laetamini gentes cum plebe ejus. Hoc in cantico Deuteronomii. Et iterum: Laudate omnes gentes Dominum, et magnificate eum omnes gratiam adepti gentiles socii fierent Judaeorum, qui et ipsi olim dono Dei plebs ejus erant nominati. Sed jam nobiles Judaei, hi vero ignobiles per misericordiam nobilitati sunt, ut simul omnes laeti sint agnitione veritatis, et laudantibus gentibus, Deum magnificent omnes populi, duodecim tribus unum Deum, qui auxit numerum plebis 106 suae, adjunctis gentibus. Denique cum disceptarent Judaei contra apostolum Petrum causa Cornelii, reddita sibi ratione, acquieverunt magnificantes Dominum, dicentes: Forsitan Deus et gentibus poenitentiam tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse circuncisionis ꝓ ueritate dĩ. ut
hoc cã firmaret ꝓmissiones patrum.
Origine̾ cõm̃dat iudeorũ: in cucunci¬
sione enĩ filios significat abrahȩ. quib
missus xp̃c ministrauit pacrib gram re¬
ꝓmissã. Unde saluator. Elgo enĩ sũ in¬
qͥt in medio ur̃m ñ ut ministrer s ut
ministrẽ : ut ueritas in ꝓmissione facta
patrib ꝓbaret᷑. Circuncisio enĩ carnis
data. ẽ. abrahȩ in figurã curcuncisionis
cordis. qͣm post ea ꝓpħa fi̾turã signifi¬
cat dicens. Circuncidite duriciã cordis
ur̃i. Huiꝰ ergo u̾bi circuncisionis ꝓmisse.
minister xp̃c. ẽ.: hoc. ẽ. p̃dicator. De¬
hĩc apłi: ut circuncisis carne: miistra¬
rent cordis circuncisionẽ. Sic enĩ ait:
sicut me misisti in hunc mundũ: ita &
ego misi eos in hunc mundũ. Gircun¬
cisio aũt cordis. ẽ. sublata erroris nebu¬
la agnoscere creatorẽ dm̃ patrẽ & filiũ¬

Expanded text:
fuisse circumcisionis pro veritate Dei, in hoc ut confirmaret promissiones Patrum. Originem commendat Judaeorum; in circumcisione enim filios significat Abrahae, quibus missus Christus ministravit Patribus gratiam repromissam. Unde Salvator: Ego enim sum, inquit, in medio vestrum , non ut ministrer, sed ut ministrem; ut veritas in promissione facta Patribus probaretur. Circumcisio enim carnis data est Abrahae in figuram circumcisionis cordis, quam postea propheta futuram significavit, dicens: Circumcidite duritiam cordis vestri . Hujus verbis circumcisionis promissae minister Christus est, hoc est, praedicator. Dehinc apostolis, ut circumcisis carne ministrarent cordis circumcisionem, sic ait: Sicut me misisti in hunc mundum, ita et ego misi eos in hunc mnndum . Circumcisio autem cordis est, sublata erroris nebula, agnoscere creatorem Deum Patrem, et filiu
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓmiserat pacrib iudeorũ. Nã dixe¬
rat abrahȩ in semine tuo benedicentur
om̃s gentes: & ad dauid dixit. De fru¬
ctu uentris tui ponã suꝑ sedẽ tuã. St
ent᷑ stela ex iacob. G entes aũic suꝑ
ẽ. Quia enĩ his nulla ꝓmissio erat.
quasi indigni ꝑ solã misccłiam assũp¬
ci st̃ ad salutẽ: ut ꝑ confessionẽ hono¬
rent dm̃ qͥa increduli in honorant.
Sicut scriptũ. ẽ.. Propt̃ hoc confitebor
tͥ in gentib & nomini tuo cantabo.
grãm dĩ ad ꝑcipiendã salutẽ. Uox enĩ ista¬
xp̃i.ẽ. qua futurũ dixit. qđ ingentib
p̾dicatio eiꝰ fructũ habitura c̾e̾t. confes¬

Expanded text:
miserat patribus Judaeorum; nam dixerat Abrahae: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Et ad David dixit: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam , et: Orietur stella ex Jacob . Gentes autem super  Quia enim his nulla promissio erat, quasi indigni per solam misericordiam assumpti sunt ad salutem; ut per confessionem honorent Deum; quia increduli inhonorant. Sicut scriptum est: Propter hoc confitebor tibi in gentibus, et nomini tuo cantabo. gratiam Dei ad percipiendam salutem . Vox enim Christi est, qua futurum dixit quod in gentibus praedicatio e
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ scripturarũ spẽ habeamꝰ. Ma¬
nifestũ. ẽ. qͥa ꝯ̃cunq scripta st̃ ad nr̃am
doctrinã scripta st̃ : ut ex ipsa exortatio¬
ne ꝓficiamꝰ ad sp̃e ñ diffidentes de pro¬
missis: si adhuc tardent. Ds̃ aũt
pacientis & consolationis det uobis uo¬

Expanded text:
nem Scripturarum, spem habeamus. Manifestum est quia, quaecumque scripta sunt, ad nostram disciplinam scripta sunt; ut ex ipsa exhortatione proficiamus ad spem, non diffidentes de promissis, si adhuc tardent. Deus autem patientiae et consolationis det vobis
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis. Maiꝰ hac dilectione nemo
habet qͣm ut animã suã ponat ꝓ
amicis & fr̃ib suis: & ita uno ore u¬
na confessione. lauda s e dm̃ patrẽ in
rint exhortati. ut sine cessatione lau¬
dent dñi. qͥ omnia fecit ꝑ xp̃m. &¬

Expanded text:
dicentis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis et fratribus suis , et ita uno ore, una confessione laudare Deum Patrem in rint exhortati, ut sine cessatione laudent Deum, qui omnia fecit per
Abbreviated transcription (Latin):
cuisse. s dõ patri: qͥa dicit: ñ enĩ des¬
cendi de gło ut faciã uoluntate meã.
s uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit me patris. Et
qͥa cũ hec diceret contradicentib n¬
deis quasi peccator occidit᷑: psalmo¬
graphus ex ꝑsona eiꝰ uerba facit ad
dm̃ pacrẽ dicens. Detractiones exꝓban¬
tiũ ee ceciderunt suꝑ me. Hoc .ẽ. cũ
uoluntatẽ tuã faccrẽ: dixerunt me
peccare in te. Qui ñ me recipiendo qũe
misisti: te exꝓbauerunt. Quia iudei
si peccantẽ indeu sic peccata peccantiũ
in dm̃ ceciderunt suꝑ xp̃m. Inno cens
enĩ a poccatorib occidit᷑ quasi blasphe¬
mꝰ sicut scripcũ. c̃. in guangłio. Quȩ

Expanded text:
 Deo Patri; quia dicit: Non enim descendi de coelo, ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus, qui misit me, Patris . Et quia cum haec diceret, contradicentibus Judaeis quasi peccator occiditur, Psalmographus ex persona ejus verba facit ad Deum Patrem, dicens: Detractiones exprobrantium te ceciderunt super me ; hoc est: Ego cum voluntatem tuam facerem, dixerunt me peccare in te, qui non me recipiendo, quem misisti, exprobraverunt te: quia Judaei si peccantem in Deum. Sic peccata peccantium in Deum ceciderunt super Christum; innocens enim a peccatoribus occiditur quasi blasphemus, sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
qr innocens erat: occilus reum faceret
peccatum. ut qͦs tenebat apud inferos
amitteret. Qm̃ ergo uiuusostendit uiã
lalutis ac se obtulit ꝓ eis mortuos uͦ libe¬
rauit de inferno: tam uiuorum qmͣ
mortuorum dñatꝰ. Exꝑditis eñĩ iterũ
reformauit sibi illos inseruos. Tu au¬
tem qͥd iudicas frẽm tuum in non edendo.
aut tuqͣr sꝑnis frẽm tuum mn edendo:
Om̃s eñi stabimꝰ ante tribunal xp̃i.
docet non oportere iudicare in hac re:
qr ñ continet᷑ inlege. preterea cũ do¬
minũ uidicẽ expectemꝰ. Scriptum. ẽ
cñi. iuo ego dicit dñs qr mͥ flectet᷑ om̃e
genꝰ ce. conficebitur om̃is lingua deo.
hoc mysaia scriptum. ẽ. qi om̃is lit¬
qua conficebit᷑ dõ infide xp̃i. Nam q
occisus resurrexit: futurꝰ iudex recte
ait. uiuo ego dic̃ dñs& non solum
uiuo sed & iudicaturꝰ sum: & inimi¬
cistupebunt imme & genu flectent
cgnoscentes me dm̃ de ddõ. Itaq unꝰ¬

Expanded text:
quia innocens erat occisus, reum faceret quia innocens erat occisus, reum faceret peccatum; ut quos tenebat apud inferos, amitteret. Quoniam ergo vivis ostendit viam salutis, ac se obtulit pro eis, mortuos vero liberavit de inferno, tam vivorum quam mortuorum dominatur; ex perditis enim iterum reformavit sibi illos in servos. Tu autem quid judicas fratrem tuum in non edendo? aut tu quare spernis fratrem tuum in edendo? Omnes enim stabimus ante tribunal Christi. Docet non oportere judicare in hac re; tum quia non continetur in Lege, praeterea cum Deum judicem exspectemus. Scriptum est enim: Vivo ego, dicit Dominus, quia mihi flectetur omne genu, et confitebitur omnis lingua Deo . Hoc in Esaia scriptum est; quia omnis lingua confitebitur Deo in fide Christi. Nam quia occisus resurrexit futurus judex, recte ait: Vivo ego, dicit Dominus; et non solum vivo, sed et judicaturus sum, et inimici stupebunt in me, et genu flectent, cognoscentes me Deum de Deo. Itaque un
Abbreviated transcription (Latin):
dum fatet᷑ dĩ. ẽẽ. creaturam & bona crea¬
ta seã se dissimilat᷑ abea. non condẽpnam.
Nemo em̃ nr̃m sibi uiuit & nemo sibi m¬
ritur. Sibi uiueret aliqͥs siñ ageret sub
lege: at qui freno legis gubernat᷑ nõ
sibi utiq uiuit. s ideo qui legem dedit.
ut scdm uoluntatem eiꝰ uiuat᷑: & qͥ mo¬
rit᷑ simili mͦ dõ moritur. qͦ rudice aut
coronabit᷑. aut condennabit᷑. Siue
sensus. ẽ. S iue ergo unumꝰ siue mor¬
scruos. inconditione & relẽptoris dñio:
.& unũ qͣnq ꝓ merito suo tractari. In
hoc eñi xp̃c mortuus. ẽ. & resurrexit
ut & mortuorum & uiuorum dñetur.
Per xp̃m dñm facta est creatura quȩ
per peccatum alienata. ẽ. ab auctore:
facta captiua. Qmͣ d̃s pat̾ ne opꝰ eiꝰ ꝑi¬
ret misso filio suo de cȩlo adterras:
docuit quid faciendo manꝰ piratarũ
effugeret. Propt qđ̃ & occidi se passus
est abimmicis qͥ descendens ad inferos

Expanded text:
dum fatetur Dei esse creaturam, et bonam creadum fatetur Dei esse creaturam, et bonam creatam; sed se dissimulare ab ea, non condemnare. Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. Sibi 102 viveret aliquis, si non ageret sub Lege: at qui freno Legis gubernatur, non sibi utique vivit, sed Deo qui Legem dedit, ut secundum voluntatem ejus vivat. Et qui moritur, simili modo Deo moritur, quo judice aut coronabitur aut condemnabitur. Sive sensus. Sive ergo vivimus, sive morservos in conditione et Redemptoris dominio, et unumquemque pro merito suo tractari. In hoc enim Christus mortuus est, et resurrexit; ut et mortuorum et vivorum dominetur. Per Christum Dominum facta est creatura, quae per peccatum alienata est ab auctore, facta captiva: quam Deus Pater, ne opus ejus periret, misso Filio suo de coelis ad terras, docuit quid faciendo manus piratarum effugeret. Propter quod et occidi se passus est ab inimicis; ut descendens ad inferos,
Abbreviated transcription (Latin):
aut cadit. M anifestum. ẽ. sernũ non deb̾e
conseruui uoluntatem iudicare: cui lex in
hac parte tradita ñ est. Nam qua con¬
scientia eddat aut ñedat: ds̃ iudex.ẽ. cu¬
.ẽ. aut̃ ds: illum statuere. Stabit inqͥt
dño suo ꝓpterea qr neq si edat reus erit
neq si non edac culpabił: sitamen de¬
uotione. hoc agat ñ euitans hanc: uelut
contrariam. Namq aliꝰ quidẽ iudicat
dnem inter diem. Hoc. ẽ. alicui placet
inter positis dieb edere. Nam sunt qͥdã
qui quarta feria carnẽ non edendam sta¬
tuerunt: sunt qͥ sabbatis. Sunt iterum
qͥa pascha usq adpentecostẽ edãt Auꝰ
autem iudicat omnẽ diem. Hic omnẽ di¬
em ndicat qͥ nunꝗͣ edit. Unusqͥsq in
suo sensu habundet. Hoc est unꝰquisq suo
consilio remittatur. Qui sapit diem
año sapit. Uerũ ẽ qr qͥ semꝑ abstines
est: deo placere se putat: & qui edit dño
año quia ñ edit. grãs agit deo. Grãs agi

Expanded text:
aut cadit. Manifestum est, servum non debere aut cadit. Manifestum est, servum non debere conservi voluntatem judicare cui lex in hac parte tradita non est. Nam qua conscientia edat aut non edat, Deus judex est, cuest enim Deus statuere illum. Stabit, inquit, domino suo, propterea quia neque si edat, reus erit; neque si non edat, culpabilis; si tamen devotione hoc agat, non evitans hanc velut contrariam. Nam alius quidem judicat diem inter diem: hoc est, alicui placet interpositis diebus edere. Nam sunt quidam, qui quarta feria carnem non edendam statuerunt; sunt qui sabbatis, sunt iterum qui a pascha usque ad pentecosten edant. Alius autem judicat omnem diem. Hic omnem diem judicat, qui numquam edit. Unusquisque in suo sensu abundet: hoc est, unusquisque suo consilio remittatur. Qui sapit diem, Domino sapit. Verum est, quia qui semper abstinens est, Deo placere se putat. Et qui edit, Dom, Domino non edit, et gratias agit Deo. Gratias agit,
Abbreviated transcription (Latin):
tat om̃ia edendiꝰ quȩ data sunt huma
nis usibꝰ legit en̾i ingenesi om̃ia bo¬
na ualdde. eẽ. quȩ creauit ds. ido nicħ
reiciendum: quia nec enoch qͥ pͥmus
dõ placuit neq noe qͥ indiluiuo solus
iustus inuentus. ẽ. neq abrahã ille
amicꝰ dĩ aut ysaac aut iacob iusti &
ai amici inter quos &e loch fuit aut cȩ¬
teri iusti abhis astinuisse leguntur.
Is uero qui infirmꝰ. ẽ. olera manducet.
Igitur quia hoc putat ut ille olera
edat. idõ suadendum non. ẽ. ut carnẽ
edat: ne cũ scrupulo edat & uideat᷑
peccare qr ꝓpositum suũ ñ custodit.
Itaq qui edit nonedentẽ ñ sꝑnat. Et
qͥñ eddit: edentem ñ iudicet:. Quia uo¬
luntatis. ẽ. edere aut ñ edere. ac ꝑhoc
questio hinc fieri non debet: adhec eñi
facta sunt om̃ia ut uoluntati subia¬
ceant qr dñio humano subiecta sunt.
dũ ad grãm uocatꝰ. ẽ. ł uqͥ̃s es qͥuidi¬
cas alienum seruum: suo dño aut stat

Expanded text:
tat omnia edenda, qutat omnia edenda, qunis usibus, legit enim in Genesi, omnia bona valde esse, quae creavit Deus; ideo nihil rejiciendum, quia nec Enoch, qui primus Deo placuit, neque Noe, qui in diluvio solus justus inventus est: neque Abraham ille amicus Dei, aut Isaac, aut Jacob justi et Dei amici, inter quos et Loth fuit, aut caeteri justi ab his abstinuisse leguntur. Is vero qui infirmus est, olera manducet. Igitur quia hoc putat, ut ille olera edat: ideo suadendum non est, ut carnem edat, ne cum scrupulo edat, et videatur peccare; quia propositum suum non custodit. Itaque qui edit, non edentem non spernat: et qui non edit, edentem non judicet. Quia voluntatis est edere, aut non edere; ac per hoc quaestio hinc fieri non debet. Ad hoc enim facta sunt omnia, ut voluntati subjaceant; quia dominio humano subjecta sunt. dum ad gratiam vocatus est. Tu quis es qui judices alienum servum? suo domino stat
Abbreviated transcription (Latin):
qui se ab om̃i errore & turpitu dine
seꝑauerit ne in conuiuio nuptiarum
sine ueste noua inueniatur: tur pit̾e
abiectꝰ tenebris mancipetur. Siquõ
induunt. Exutiꝰ em̃ uetẽm hõiẽ
innouitate uitȩ manendũ est.
ceptatione cogitationũ. Qm̃ exiude¬
is erant qui romanos ad nom̃ xp̃i
assũpserant admixta lege sic̃ ipmor
non debere: Aliqͥbus autem qui sine
lege xp̃m sequebantur. indeba tur
contra legem uoere ed̃e ceꝑhoc ipsũ
disceptationes erant inter eos quas apls
concordie & saluti studens. diuina dis¬
putatione aufert: ostendens neq
dt ꝓdesse apudt dm̃ neq non edenti
obesse. Infirmũ. ce. dicit qui ꝓpt̃ea qd̃
iudei ꝓhibiti sunt timet edere. Hc̃
ergo uult remitti iudicio suo. nec scã¬
dalum passus acaritate quȩ quasi
mater.ẽ. animarum recedat cũ m̃tis
ꝑturbatione: cũ xp̃iani pacifici debe¬
ant. ẽẽ. &. quieti. Alius eñi credit eđe
om̃ia. hic fiducia lectionis non dubi¬

Expanded text:
qui se ab omni errore et turpitudine qui se ab omni errore et turpitudine separaverit; ne in convivio nuptiarum sine veste nova inveniatur, turpiterque abjectus tenebris mancipetur : si quoinduunt; exutis enim veterem hominem in novitate vitae manendum est. ceptationibus cogitationum. Quoniam ex Judaeis erant qui Romanos ad nomen Christi assumpserant, admixta lege, sicut in pnon debere, aliquibus autem, qui sine Lege Christum sequebantur, videbatur contra Legem licere edere. Et per hoc ipsum disceptationes erant inter eos, quas Apostolus concordiae et saluti studens, divina disputatione aufert ostendens neque sse apud Deum, neque non edenti obesse. Infirmum esse dicit, qui propterea quod Judaei prohibiti sunt, timet edere. Hunc ergo vult remitti judicio suo, ne scandalum passus, a charitate, quae quasi mater est animarum, recedat cum mentis perturbatione; cum christiani pacifici debeant esse et quieti. Alius enim credit edere omnia. Hic fiducia lectionis non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
ne om̃iũ celebrantur. aut uicibꝰ soleũ
a contubernalib exhib̾i: ut neminẽ
illic pudeat aliqͥd inhoneste dicere
aut facere. quia unꝰ qͥsq p̃sumit qd
suum conuiuiũ sit. Solent eñi in alie¬
na m̃sa pudore coherceri: ses hic adhoc
uenit᷑ ut feda illi gerantur copia ui
m& incitet᷑ libidinis diuersa uolup¬
a Aetirco euitanda p̃cipit hiuiꝰ emo¬
di conuiuuia. Nonincubilib & im¬
pudiciciis. Post lixuriosũ conuiũ
se ebrietatem hoc subiecit q& seqͥtur::
Ia est concubitꝰ inpuaeus. Hic eni hi
ius lasciuitatis. ẽ. fructꝰ. N onincon¬
tentione &e emulatione. Reste abhis
coherceri monet. qͣuia om̃i contentio
& zelus inimiciciã parit᷑ꝰ Quas tene¬
bras uocat quia adlucis premiũ ꝑ¬
uenire ñpossunt. S ed induite dõ
ꝓhibet id. ẽ uoluptatem. ut omne qd
ꝓhibet᷑ ꝑ legem ñ desideret᷑ aut certẽ
desid̾atum uincatur. Ipsa sunt enini
oꝑa carnis: ut his eruti induant dñm

Expanded text:
ne omnium celebrantur, aut vicibus solent ne omnium celebrantur, aut vicibus solent a contubernalibus exhiberi; ut neminem illic pudeat aliquid inhoneste dicere aut facere; quia unusquisque praesumit, quod suum convivium sit. Solent enim in aliena mensa pudore coerceri; sed hic ad hoc convenitur, ut foeda illic gerantur copia vini, et incitetur libidinis diversa voluptas. Idcirco evitanda praecipit hujusmodi convivia. Non in cubilibus et impudicitiis. Post luxuriosum convivium et ebrietatem hoc subjecit, quod sequitur, id est, concujus lascivitatis est fructus. Non in contentione et aemulatione. Recte ab his coerceri monet; quia omnis contentio et zelus inimicitiam parit, quas tenebras vocat; quia ad lucis praemium pervenire non possunt. 101 Sed induite Domiprohibet, id est voluptatem; ut omne quod prohibetur per Legem, non desideretur, aut certe desideratum vincatur. Ipsa sunt enim opera carnis; ut his exuti induant Domin
Abbreviated transcription (Latin):
.t̃. hunc p̃cerisse dicit quasi nostẽ:
iͦticiȩ cuiꝰ lumine ueritas nobis appa¬
ruit: ut sciremꝰ qͥd agere debeamus.
Priꝰ enĩ ignorantes xpͤm in tencbris
eramꝰ. At ubi didicimꝰ: lux in nobis
orta. c̃ transsiuimꝰ enĩ a falso ad ue¬
rũ. Abitiamꝰ ergo oꝑa tenebrarũ
& induam arma lucis tencbrarũ st̃ o
ꝑa. uita carnalis: q̃ illecebris agicur
scłarib. Hec digna st̃ tenebris: sicut
dicit dñs. Tollite illũ & ligatis manib
& pelib mittite in tenebras ext̾iores.
Induere arma lucis. gesta st̃ bona c
qͥa sicut mali actꝰ cenebris deputant᷑
palã agunt qͥa ñ uerent᷑: s gaudent.
Doni engo accꝰ arma lucis sunt: impu¬
gnances cenebras. q̃ st̃ intia carnis.
Sicut in die honeste abulemꝰ. Uerũ
est ut q publice ñ peccatur: sic agamꝰ
qͣmͦ agit᷑ publicȩ. Sichil eñi tam pudli¬
cũ. ꝙ ueritas. N on in cõmessationib
aut ebrietatibꝰ. Commessationes suni
luxuriosa coniuuia. quȩ aut collatio¬

Expanded text:
. Hunc praecessisse dicit quasi noctem, cujus lumine veritas nobis apparuit; ut sciremus quid agere debeamus. Prius enim ignorantes Christum, in tenebris eramus: at ubi didicimus, lux in nobis orta est; transivimus enim a falso ad verum. Abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamur arma lucis. Tenebrarum opera sunt vita carnalis, quae illecebris agitur saecularibus: haec digna est tenebris, sicut dicit Dominus: Tollite illum; et ligatis manibus et pedibus, mittite in tenebras exteriores . Induere vero arma lucis gesta sunt bona; quia sicut mali actus tenebris deputantur, palam agunt; quia non verentur, sed gaudent. Boni ergo actus arma lucis sunt, impugnantes tenebras, quae sunt vitia carnis. Sicut in die honeste ambulemus. Verum est; ut quia publice non peccatur, sic agamus quomodo agitur publice; nihil enim tam publicum, quam veritas. Non in comessationibus et ebrietatibus. Comessationes sunt luxuriosa convivia, quae aut collatio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hȩc suꝑstitione facit s timore. suo
iudicio remitendũ. Nã si ꝓpt̃ esc̃a
fr̃ cuus contristat᷑ : iã ñ scđm carita¬
tẽ ãbulas. In alia epła dicit: esca
ds̃ destruet. Quia ñde esca aut pla¬
cet qͥs do aut chsplicet. ido caricacẽ
sectandã monet: qua nos ds liberare
dignatꝰ. ẽ.. Sic enĩ aic. D̾s aut̃ ꝓpt̃¬
misertꝰ nri. Qu ergo huiꝰ beneficii
menior. ẽ ⁊ Hanc eitolit. nec illi
aliqͥd ante ponit. s p̾ter mitit ma¬
xima quȩ scit ꝓmissionẽ ñ parare
apud deum. Noli cibo tuo ꝑde¬
cũ ualeat salꝰ fr̃iᷤ: ex morte xp̃i co¬
gnoscitur. Itaq qͥ scit quancũ con¬
ster: confirmare. illũ debet ñ scan¬
dalizare. ut ex re friuola faciat illi
scrupulũ. & incipiat illi excitare an
manducanda caro sit: nec ne qͥ for¬
te simplicit᷑ edebat securꝰ de consci¬
entia sua. ac uero cũ adeunt con¬
trou̾sis incipient ꝑ turbationẽ in dĩ

Expanded text:
non hoc superstitione facit, sed timore, suo non hoc superstitione facit, sed timore, suo judicio remittendum. Nam si propter escam frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas. In alia epistola dicit: Esca Deus destruet . Quia non de esca aut placet quis Deo aut displicet; ideo charitatem sectandam monet, qua nos Deus liberare dignatus est; sic enim ait: Deus autem pest nostri . Qui ergo hujus beneficii memor est, hanc excolit, nec illi aliquid anteponit: sed praetermittit maxima, quae scit promissionem non parare apud Deum. Noli cibo tuo perdentum valeat salus fratris, ex morte Christi cognoscitur; itaque qui scit quantum constet, confirmare illum debet, non scandalizare, ut ex re frivola faciat illi scrupulum, et incipiat excitare haesitare an manducanda caro sit, nec ne, qui forte simpliciter edebat, securus de conscientia sua. At vero cum adeunt controversiae, incipiet perturbatione in Dei
Abbreviated transcription (Latin):
hẽc iudicait magis ne ponatis offendi¬
cł̃m frĩ uł scandalũ. Ieo iudicandũ
monec qͦ& ꝓsit. qđ pocest & auctoritate le¬
gis defendi: nulli aut fr̃m carnẽ clen¬
N. aut ñ edenti fiat scandalũ. S cio
& confido in dño qͥa nichil. ẽ. cõmune
ꝑ ipsũ. Manifestũ. ẽ. qͥa saluatoris
beneficio omĩa munda st̃.: qui de sub
iugo legis eruens hoĩes & iꝰtificans iea¬
didit stacũ pristinş libertatis ut digui
sint uti tota cretura sicut & ueces scĩ
Qui aut̃ ad huc sub lege sc̃ ñ licet il¬
lis uti aut edere q̃ ꝓhibet lex: qͥa m¬
dulgentiã datam sꝑnunt. Non enĩ
scđ̾m naturã suã. s cũ contͣ eclictũ eclun
mat aliqͥd. c̾e̾. cõmune. illi cõmune. ẽ:
siue qͥ ex uideo xp̃ianꝰ. ẽ. siue gentilis
fidelis putat. c̾e̾̃. aliqͥd tale uitandũ.
ipse. ẽ. qu̾e supra infirmũ dicit. Du¬
bicando enĩ ĩnfirmꝰ apud istũ ĩmun¬
dũ.ẽ. quod pucat ñ edendũ. Et qͥa

Expanded text:
agis, ne ponatis offendiculum fratri, vel scandalum. In eo judicandum monet, quod prosit, quod potest et auctoritate legis defendi: nulli autem fratrum carnem edenti aut non edenti fiat scandalum. Scio et confido in Domino quia nihil commune per ipsum. Manifestum est quia Salvatoris beneficio omnia munda sunt, qui de sub jugo Legis eruens homines et justificans, reddidit statum pristinae libertatis; ut digni sint uti tota creatura, sicut et veteres sancti. Qui autem adhuc sub Lege sunt, non licet illis uti aut edere, quae prohibet Lex; quia indulgentiam datam spernunt. Non enim secundum naturam suam, sed cum contra edictum emat aliquid esse commune, illi commune est. Sive qui ex Judaeo christianus est, sive gentilis fidelis putat esse aliquid tale vitandum, ipse est quem supra infirmum dicit; dubitando enim est infirmus. Apud istum immundum est, quod putat non edendum: et quia
Abbreviated transcription (Latin):
tib ad ꝓmissionẽ eotũ ipsa emulatione
dũ inuident gentib reu̾tant᷑ ad fidẽ dĩ.
Dico ergo: nunqͥd sic offenderunt ut
caderent ÷ absit. Hoc dicit qđ supͣ me¬
moraui: qͥa ñ sic diffiderunt ut nunqͣm
iã crederent. Id. ẽ. ñ ita ꝓpt̾ imꝓbitatẽ
suã ocati st̃. ut curari ñ possent. Sicut
& diabolũ legimꝰ cecidisse dicente ysa¬
ia ꝓpħa. Quomͦ cecidit de glo lucifer:
casũ apostasiã significauit. Non crgo
hos sic offendisse dicit ut caderent: s of¬
fensionis suę causa ad tempꝰ obcunsas.
ed illorũ delicto salus gentibꝰ ut
illos emulent᷑. Hoc . ẽ. qđ dixit qͥ a ꝓpt̃
peccatũ illorũ gentib salus data. ẽ. Quia

Expanded text:
tibus se ad promissionem eorum ipsa aemulatione, dum invident gentibus, revertantur ad fidem Dei. Dico ergo: Numquid sic offenderunt, ut caderent? Absit. Hoc dicit, quod supra memoravi, quia non sic diffiderunt, ut numquam jam crederent, id est, non ita propter improbitatem suam caecati sunt, ut curari non possent, sicut et diabolum legimus cecidisse, dicente Esaia propheta: Quomodo cecidit de coelo Lucifer ? casum et apostasiam significans. Non ergo hos sic offendisse dicit, ut caderent, sed offensionis suae causa ad tempus obtusos. Sed illorum delicto salus gentibus, ut illos aemulentur. Hoc est quod dixit, quia propter pecca
Abbreviated transcription (Latin):
euangłiĩ sociat: Ostendens uniꝰ. e̾ẽ. sen¬
sũ auctoris. S qͥa temꝑe xp̃i addi aliqͥd
oportuit. ñ solũ ꝑximos s mimicos dilig̾e
p̃ceptlmumicũ aũt diligere. qͥd ẽ. aliuã
qđ optare. de sinere illũ ab odio & nichil
a sp̃u pet̾e adu̾sus illũ hoc.ẽ. amare
miles facitꝰqͥ & ñ colentib se annua do¬
na largit᷑. Nã & dñs incruce positꝰ
postulat ꝓ inimicis. Ut plenitudinẽ
i̾ticiȩ qͣm̃ docuerat demonstraret.
Et hoc scientes tempꝰ qm hora ẽ. iã
nos de sõno surgere. Tempꝰ c̾t̾. dicit
Qͦ ad meritũ ꝓficere debeamꝰ. Hoc ẽ.
de sõno surgere oꝑari bonũ. qͣsi indie
hoc. ẽ. palã. Illicita enĩ nocte id. ẽ. in
ab scondito fiunt. Iã enĩ in manifesta¬
cione politi qd.ẽ. innocentia dr̃agnos¬
centes qͥd seqͥ debeamꝰ. dare oꝑã debo¬

Expanded text:
Evangelium societ, ostendens unius esse senEvangelium societ, ostendens unius esse sensum auctoris. Sed quia tempore Christi addere aliquid oportuit, non solum proximos, sed inimicos diligre: inimicum autem diligere, quid est aliud, quam optare desinere illum ab odio et nihil asperum petere adversus illum, hoc est, amare miles facit, quia non colentibus se annua dona largitur. Nam et Dominus in cruce positus postulat pro inimicis, ut plenitudinem justitiae, quam docuerat demonEt hoc scientes tempus, quoniam hora est jam nos de somno surgere. Tempus esse dicit, quo ad meritum proficere debeamus. Hoc est, de somno surgere, operari bonum, quasi in die, hoc est, palam; illicita enim nocte, id est, in abscondito fiunt. Jam enim in manifestatione positi, quod est in notitia Dei, agnoscentes quid sequi debeamus, dare o
Abbreviated transcription (Latin):
ue legis mandatũ. ẽ: eciã inimicos di¬
ligere. Nã ñ adult̾abis ñ occides ñ
furaueris. ñ concupices. Hoc moyses
scriptũ accepit a dõ ad reformationẽ
legis naturalis. Et si qd̃ aliud.ẽ.
manclatũ in hoc u̾bo cõ sũmat᷑. Dili¬
ges ꝓximũ tuũ sicut ce ipsũ. Hocscrip¬
tis mandatis. Itaq in dilestione inple¬
ri legẽ significat: sicuc dixi ac si sirł
alia mandata q̃ nc̃ tacuit. Tam̃ pro
omĩb mandatis dilectio sacis facit.
Nã sise humanũ genꝰ ab initio dile¬
xisset: iniqͥtas in t̾ris ñ eẽt. Ex ordi¬
ũ enĩ in iꝰticis discordia ⁊ Ido̾q iniqͥta¬
ci dilectio inmica. ẽ. qͥa qđ bonũ . c̃. boñ÷
primi malũñ oꝑat᷑. Plenicudo enĩ
fegis. ẽ. dilectio. Malũ ñ oꝑat᷑ qͥabo¬
na. ẽ. dilectio: nec peccare potest illa
ꝙ legis. e. ꝑsicdo. ꝑ legis uerba ad sen¬
sum ȩuangłicũ uult ꝑuenire. Idõ enun
qł summum.ẽ. legis memorat. ut huis

Expanded text:
legis mandatum est etiam inimicos diligere. Nam non adulterabis, non occides, non furaberis, non concupisces . Hoc Moyses scriptum accepit a Deo ad reformationem legis naturalis. Et si quod est aliud mandatum, in hoc verbo consummatur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum; hoc scriptis mandatis, in dilectione impleri Legem significat, sicut dixit: ac si sint alia mandata, quae nunc tacuit; tamen pro omnibus mandatis dilectio satisfacit. Nam si se humanum genus ab 100 initio dilexisset, iniquitas in terris non esset; exordium enim injustitiae discordia est. Ideoque iniquitatis dilectio iniquitas eproximi malum non operatur; plenitudo enim Legis est dilectio. Malum non operatur, quia bona est dilectio, nec peccare potest illa, quae Legis est perfectio. Per Legis verba ad sensum evangelicum vult pervenire. Ideo enim quod summum est Legis, memorat; ut huic
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ sequendã mandauit. ne ab hac p̃¬
senti dissimulare uideret᷑ hant cõm̃¬
dat: qͥppe cũ nisi hec fuerit seruata.
illa c̾todiri ñ possit. Hec enĩ quasi pe¬
dagogꝰ. ẽ: q̃ paruulos imbuit ut pos¬
sint potioris iꝰticię uias sequi nemini
enĩ potest imputari miscdia: nisi ha¬
bueric i̾ticiam. Ut ergo nus & timorẽ
legis naturalis confirmet dm̃ auctorẽ eiꝰ
testatur: Et ministrantes c̃ã dĩ ordina¬
cionẽ habere. Idõ adiecit. Qus auc̃
st̃ a dõ ordinata st̃. Ut nemo pucet qͣsi
humana contẽpnenda cõm̃ta. Uident
enĩ ius diuinũ humanis auctoritatib
deputatũ. Hic ergo subiectꝰ. ẽ. potestati:
qͥ se t̾rore legiꝰ ab his abstinet ꝙ̃ phib&.Itaq qͥ
his dĩ eẽ legẽ. & ñ euasurosse udiciũ dĩ. qͥ
ad cempꝰ aliquo pacto euadunt. Qui
aut̃ resistunt. ĩpsi sibi dannationẽ ad

Expanded text:
gem sequendam mandavit, ne ab hac praesenti dissimulare videretur, hanc commendat, quippe cum, nisi haec fuerit servata, illa custodiri non possit: haec enim quasi paedagogus est, quae parvulos imbuit ut possint potioris justitiae viam sequi: nemini enim potest imputari misericordia, nisi habuerit justitiam; ut ergo jus et timorem legis naturalis confirmet, Deum auctorem ejus testatur, et ministrantes eam Dei ordinationem habere, ideo adjecit: Quae autem sunt, a Deo ordinata sunt. Ut nemo putet quasi humana commenta contemnenda: vident enim jus divinum humanis auctoritatibus deputatum. Hic ergo subjectus est potestati, qui se terrore Dei ab his abstinet quae prohihis Dei esse legem, et non evasuros judicium Dei, qui ad tempus aliquo pacto evadunt. Qui autem resistunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde aut parenti aut dño t̾reno. ut
gr̃as agat infilio aut seruo xp̃iano.
Cui honorẽ honore. Potest hic honor
etiã cura eos e̾e̾. qͥ sublimes uident᷑ in
mundo ut uidentes humilrtatẽ seruoꝵ
disciplinã. Nemini quicqͣmͣ debea¬
tis nisi ut inuicẽ diligatis. Pace uult
nos habere si fieri potest cũ om̃ib di¬
lectionẽ uero cũ fr̾ib. Et hanc tam̃
clinari. Illi enim quis inclinat᷑ a quo
honorẽ accepit: idõ debicor dicit᷑. Si
enĩ ñ hoc feceris principi cuo. suꝑb¬
es. Aut enĩ merito qͥs aut etate ho¬
norandus. ẽ. Qui enĩ diligit ꝓri¬

Expanded text:
deinde aut parenti, aut domino terreno, ut deinde aut parenti, aut domino terreno, ut gratias agat in filio, aut servo Christiano. Cui honorem honorem. Potest hic honor etiam circa eos esse qui sublimes videntur in mundo, ut videntes humilitatem servorum disciplinam. Nemini quidquam debeatis nisi ut invicem diligatis. Pacem vult nos habere, si fieri potest, cum omnibus, dilectionem vero cum fratribus, et hanc tamen clinari. Illi enim quis inclinatur, a quo honorem accipit, idcirco debitor dicitur: si enim non hoc feceris principi tuo, superbies: aut enim merito quis, aut aetate honorandus est. Qui enim diligit pr
Abbreviated transcription (Latin):
eos pęna expectat ubi accusantȩ ipsa¬
conscientia. punient᷑. Hassccuro
tributa penditis. Ministri enĩ dĩ
st̃: In hoc ipso seruientis. Idõ dicit cri¬
buca p̾stari uł que dicuntur fisca¬
lia ut subiectionẽ p̃st ent ꝑqͣm sciaN ñ
se c̾e̾. liberos. s sub porestace agere qͥ ex
sicut dicit damel ꝓpħa. Dĩ. ẽ. enĩ inqͥt
regnũ. & cui uult dabit illuhunde &
dñs. Reddite ait q̃ st̃ cȩlaris cesari. Hu¬
ic ergo subiciendi st̃ sicut dõ. Cuiꝰ sub¬
iectionis ꝓbatio hec. ẽ. tũ illi pendunc
tributa. Neddite ergo omib debita.
Recddi uult ab omĩb debita: qͥa ꝙ po¬
tentes st̃ debitores minorib ut respon¬
deant meritis illorũ. Cui tributũ tri¬
butũ: cui uestigal uecligal. Primũ ea
q̃ sc̃ potestati regiȩ debita exsolui ubet:
qa maior in his causa aut necessitas. ẽ.
Cui timorẽ: cimorẽ: Timorẽ potestati
exhibendũ: qͥa timor hi ꝓbet peccatũ.

Expanded text:
eos poena exspectat, ubi accusante eos poena exspectat, ubi accusante conscientia ipsa punientur. Nam Idcirco tributa penditis; ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes. Ideo dicit tributa praestari, vel quae dicuntur fiscalia, ut subjectionem praestent, per quam sciant non se esse liberos, sed sub potestate agere, quae ex sicut dicit Daniel propheta: Dei est enim, inquit, regnum et cui vult dabit illud ; unde et Dominus: Reddite, ait, quae sunt Caesaris Caesari . Huic ergo subjiciendi sunt, sicut Deo, cujus subjectionis probatio haec est, cum illi pendunt tributa. Reddite ergo omnibus debita. Reddi vult ab omnibus debita, quia et potentes sunt debitores minoribus ut respondeant meritis illorum. Cui tributum tributum; cui vectigal vectigal. Primum ea quae sunt potestati regiae debita exsolvi jubet, quia major in his causa aut necessitas est. Cui timorem timorem. Timorem potestati exhibendum, quia timor prohibet peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
pes hos reges dicit qͥ ꝓpt̃ corrigendã ui¬
tã cẜ ꝓhibenda adu̾sa creantur: dĩ ha¬
bentes imaginẽ ut sub uno sint ceceri.
Uis aut̃ ñ timere potestatẽ e bonũ fa¬
cito & habebis laudẽ ex illa. Laus ex
potestate tc̃ surgit cũqͥs in ne ccns in¬
Manifestũ ĩ dõ rectores cdatos ne imalũ
fiat. Si enĩ male feceris time. Non
enĩ siue causa gladiũ portat. Hoc. ẽ.
idõ cõminat᷑. ut si fueric contẽptus in di¬
cet. D̾s. ẽ. enĩ minist̾ uindex in irã in
cũ qͥ male agit. Qm̃ fucurũ iudiciũ ds̃
stacuit & nullũ ꝑire uult hoc in scło
rectores ordinauit. ut t̾rore int̾posito
hob ueluc pedagogi sint: erudientes
illos qͥd seruent ne in pg̨nã incidant
subdici estoce ñ solũ ꝓpt̃ irã s etiã ꝓpt̃
conscienciã. Recte dicit subiectos ẽe̾. de¬
bere ñ solũ ꝓpt̾ irã idest ultionẽ p̃sen¬
tẽ. parit enĩ ira uindicta: s & ꝓpt̾ fu¬
turũ uditiũ. Quiahic euaserint: illic

Expanded text:
pes hos reges dicit, qui propter corrigendam vitam, et prohibenda adversa creantur, Dei habentes imaginem ut sub uno sint caeteri. Vis autem non timere potestatem, bonum fac? et habebis laudem ex illa. Laus ex potestate tunc surgit, cum quis innocens inest ideo rectores datos ne malum fiat. Si autem malum feceris, time. Non enim sine causa gladium portat: hoc est, ideo comminatur, ut, si fuerit contemptus, vindicet. Dei enim minister est, vindex in ira in eum qui male agit. Quoniam futurum judicium Deus statuit, et nullum perire vult, hoc in saeculo rectores ordinavit; ut terrore interposito, omnibus velut paedagogi sint, erudientes illos quid servent, ne in poenam incidant subditi estote, non solum propter iram, sed etiam propter conscientiam. Recte dicit subjectos esse debere non solum propter iram, id est, ultionem praesentem; parit enim ira vindictam: sed et propter futurum judicium; quia si hic evaserint, illic
Abbreviated transcription (Latin):
ut pauꝑum memores. ẽtmus. Hospi¬
talitatem sestantes. Imitator & amator
scõrũ hospitalitalitatẽ sectat᷑. exẽplis
cite ꝑsequentib uos. benedicite & noli¬
te maledicere. Ut xp̃ianos ꝑ omĩa nouos
faciat & iã ab hac illos consuetudine
auferre uult ꝙ̃ om̃ĩb cõmunis. ẽ: ne
irato animo incitati priꝰ facile maledice¬
re uelinc. s ut magis uicta iracundia
benedicant. & laudabilis sit disciplina
dñica. G audere cũ gaudentib flere
cũ fientib. Hoc. ẽ. quod alio dicit

Expanded text:
Ut pauperum memores essemus . HospiUt pauperum memores essemus . Hospitalitatem sectantes. Imitator et amator sanctorum hospitalitatem sectatur exemplis cite persequentibus vos, benedicite, et nolite maledicere. Ut Christianos per omnia novos faciat, etiam ab hac illos consuetudine auferre vult, quae omnibus communis est, ne irato animo incitati prius facile maledicere velint: sed ut magis, victa iracundia, benedicant, et laudi sit disciplina Dominica. 97 Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. Hoc est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dit timotheũ & raso capite purificatꝰ
scdłm legẽ ascondit tẽplũ. ut iudõrum
sopiret insaniã. Spe gaudences.
Postqm dixit temꝑi seruientes. adiecic
spe gaudentes: ut si forte ꝓpt̾ iniqͥta¬
tem tẽꝑis ñ liceat de fide publice loqͥ
s. c̾ẽ. in metu. spe gaudeat qͥa hec tri¬
sticia. parit leciciã. In tribulatio¬
ne pacientes hoc. ẽ. spe gaudere in
gaudio enĩ spei tolerat tribulacionẽ:
sciens multo maiora. ẽẽ. ꝗ̃ pro his ꝓ¬
missa st̃. O racioni instantes. Ef¬
cessaria. ẽ. ualde oracio: qͥa ut tribu¬
lacio possit tolerari p̃cib insistendũ
.ẽ.. Memoriis scõrũ cõmunicantes.
Maniststũ .c̃. qͥa qͥ p̾ces suas eraudiri
uult: emulꝰ debet e̾c̾. uitȩ scorum.
C ũ imitat᷑ enĩ cõmunicat ut hoc sit
memorẽ. e̾e̾. & cõmunicatorẽ. imitari
actꝰ illorũ: & si sũptib indigent cõmu¬
nicadũ. ẽ. eis. sicut dicit alio loco decol¬

Expanded text:
dit Timotheum, et raso capite purificatus dit Timotheum, et raso capite purificatus secundum Legem ascendit templum, ut Judaeorum sopiret insaniam. Spe gaudentes. Postquam dixit: Tempori servientes, adjecit: Spe gaudentes; ut si forte propter iniquitatem temporis non liceat de fide publice loqui, sed esse in metu, spe gaudeat; quia haec tristitia parit laetitiam. In tribulatione patientes. Hoc est spe gaudere, in gaudio enim spei tolerat tribulationem, sciens multo majora esse, quae pro his promissa sunt. Orationi instantes. Necessaria est valde oratio; quia ut tribulatio possit tolerari, precibus insistendum est. Memoriis sanctorum communicantes Manifestum est quia qui preces suas exaudiri vult aemulus debet esse vitae sanctorum; cum imitatur enim, communicat; ut hoc sit memorem esse et communicatorem, imitari actus illorum: et si sumptibus indigent, communicandum est eis, sicut dicit alio loco: De col
Abbreviated transcription (Latin):
litate eccłȩ. idẽ. fratrũ. Temꝑi ser¬
uiences. In groco dicit᷑ sic habare. dõ
seriuentes: qđ nec loco ipsi cõpetit. Qd
enĩ opꝰerat summã hanc ponere tociꝰ
deuotionis. cũ qͣndo singła m̃bra q̃
ad obseqͥa & seruicia dĩ ꝑtincuit me¬
moret᷑. In omĩb enĩ his q̃ enum̾at:
plenũ dõ seruitiũ exhibetur. Nã
seruire temꝑi qͥd sic. alibi soluit cũ
dicit. Redim̃tes tempꝰ q̃m dies mali st̃:
ut sciacis quẽadmodũ unicuiq respon¬
deacis. Qm̃ aut dixerat sp̃u feruentes.¬
Ne hoc sic acciꝑent ut passi & in por¬
cuna u̾ba religionis ingererenc temꝑe
mimico ꝑ qd forte scandalũ ȩxticarerl:
statĩ subiecit. Temꝑi seruientes it mo¬
deste & cũ honestate aptis & locis & ꝑ¬
rent᷑. St̃ enĩ qͥdam etiã & hoc temꝑe
quo pax. ẽ. qͥ sic ꝑhorrent u̾ba dĩut
audientes cũ magna ira blasphement
do qđ noluit fecit. Inuitꝰ enĩ cirtũci¬

Expanded text:
litate Ecclesiae, id est, fratrum. Tempori serlitate Ecclesiae, id est, fratrum. Tempori servientes. In graeco dicitur habere sic: Deo servientes; quod nec loco ipsi competit. Quid enim opus erat summam hanc ponere totius devotionis, cum quando singula membra, quae ad obsequia et servitia Dei pertinent, memoret? In omnibus enim iis quae enumerat, plenum Domino servitium exhibetur. Nam servire tempori quid sit, alibi solvit, cum dicit: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt; ut sciatis quemadmodum unicuique respondeatis . Quoniam autem dixerat: Spne hoc sic acciperent, ut passim et importune verba religionis ingererent tempore inimico, per quod forte scandalum excitarent, statim subjecit tempori servientes, ut modeste et cum honestate aptis et locis erentur. Sunt enim quidam etiam in hoc tempore quo pax est, qui sic perhorrent verba Dei, ut audientes cum magna ira blasphement do quod noluit fecit; invitus enim circumci
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s. Huic m̃ti q̃ hoc meditat᷑ ut idõ
diligat frͤm. qr scit hoc placere auctori
do non uc in adulatione p̃senciͤ uite hoc
agar subuenit sp̃c:U qͥa hoc de¬
uota m̃te qͣric oblequiis possit implere:
audiunt enĩ dictũ a dño. P̃ceptũ no¬
uũ do uobis ut diligatis inuicẽ.
Odientes malũ. adherentes bono fr̾ni¬
tacis amorẽ iiucẽ benigni: houore
mucuo p̃uenientes. Nõ magnũ dicic
cuitare malũ insi adhereatur bono
illud enĩ de cimore fit: istud ile amo¬
re. Nec benignũ. c̾e̾. noc fr̃rnitatis amo¬
rẽ cenere dicitur: si ñ mutuis obseqͥis
p̃uenerint. Sollicitudine ñ pi¬
gri. Hoc. ẽ. qđ dicit ꝓpħa hieremias:
quia maledictꝰ qͥ facit oꝑa dñi negli¬
gent᷑. Piger enĩ in conu̾latione diui¬
na sine spe. ẽ. Idõ subiecit. Sp̃u
feruences: hoc. ẽ. ut in exercico diumi
oꝑis aut legis ñ sic tepidꝰ. Sicut dic̃
in apocalipsi iołns: qm cepidꝰ es inqͥt:
euomã te ex ore meo. C otaidiana enĩ

Expanded text:
c enim menti quae hoc meditatur, ut ideo diligat fratrem, quia scit hoc placere auctori Deo; ut non in adulatione praesentis vitae hoc agat, subvenit Spiritus; ut quia hoc devota mente quaerit, obsequiis possit implere. Audiunt enim dictum a Domino: Praeceptum novum do vobis, ut diligatis invicem . Odientes malum, adhaerentes bono, fraternitatis amore invicem benigni, honore mutuo praevenientes. Non magnum dicit evitare malum, nisi adhaereatur bono; illud enim de timore fit, istud de amore: nec benignum esse, nec fraternitatis amorem tenere dicitur, si non mutuis se obsequiis praevenerint. Sollicitudine non pigri. Hoc est quod dicit propheta Hieremias , quia maledictus qui facit opera Domini negligenter. Piger enim in conversatione divina sine spe est; ideo subjecit: Spiritu ferventes. Hoc est, ut in exercitio divini operis, aut Legis non sit tepidus, sicut dicitur in Apocalypsi Joannis: Quoniam tepidus es, inquit, evomam te ex ore meo ; quotidiana enim
Abbreviated transcription (Latin):
ab ira decinem᷑ inueniat locũ inimicꝰ
in qͦ suggerat & suadeat ali qđ contͣ
nos. Scriptũ. ẽ. enr̃ ut fortiꝰ suadẽt gtẽ¬
plo legis hoc firmat discens: scripcũ. ẽ.¬
in ꝓuerbiis. Michi uindictã. ego re¬
tribuã dicit dñs. Ux si minime
a nobis fiat. qđ docet ãm a nobiscon¬

Expanded text:
locum inimicus, in quo suggerat et suadeat quod contra nos est. Scriptum est enim. Ut fortius suadeat, exemplo legis hoc firmat dicens: scriptum, inquam, est: Mihi vindictam, ego retribuam dicit Dominus , ut si minime a nobis fiat, quod docet, Deum a nobis con
Abbreviated transcription (Latin):
unt̾ omĩa m̃bra. Et si letat᷑ unũ m̃¬
brũ. congaudent omĩa m̃bra. Cũ enĩ
quis fr̃i solatio ẽ in necessitate. eri¬
git animũ eiꝰ & apud dm̃ sibi collocat
ad ꝓfectũ disciplinȩ dñice. Idipsũ
iuicẽ sentientes. Hoc. ẽ. qđ dictũ.
ẽ copati debere in fr̃is cribulatione sic̃
& alia dicit epła. C onsiderans te ipsũ
ne & tu tẽpteris: alt̾ alceriꝰ honera su¬
stinete. N on alt sapientes. Alta saꝑe
suꝑbia. ẽ. Nã & diabolꝰ cũ alta sapuit
apostatauit. Ne elatio sit in animo &
p̃sumens forte de in cobomitate astꝰ sui.
Hec suꝑbia. ẽ. q̃ cũ se p̾ponit offendit:
qd dñs denotat dicens. Sice trabẽ priꝰ
de ocło tuo: & tc̃ udebis eicere festucã
de ocło fr̃i tui. Ipsa enĩ elatio peccatũ
.ẽ ac siñ sit peccator. qđ imposibile. ẽ.:
fit peccator dũ suꝑbit. Deniq dicit sa¬

Expanded text:
ia membra: et si laetatur unum membrum, congaudent omnia membra . Cum enim quis fideli solatio est in necessitate, erigit animum ejus, et apud Deum sibi collocat ad profectum disciplinae Dominicae. Idipsum invicem sentientes. Hoc est, quod dictum est, compati debere in fratris tribulatione, sicut et in alia dicit epistola: Considerans te ipsum, ne et tu tenteris. Alter alterius onera sustinete . Non alta sapientes. Alta sapere superbia est; nam et diabolus cum alta sapuit, apostatavit. Ne elatio sit in animo, et praesumens forte de incolumitate actus sui, haec superbia est, quae cum se praeponit, offendit, quod et Dominus denotat dicens: Ejice trabem prius de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Ipsa enim elatio peccatum est, ac si non sit peccator, quod impossibile est, fit peccator dum superbit. Denique dicit S
Abbreviated transcription (Latin):
agit ut laus ei ab hoĩbꝰ detͣ.s ut a dõ ꝑ
hoc ipso meritũ consequat᷑. Qui p̾est in
sollicitudine. Eũ qͥ curã ut p̾sit fr̃̾ib
suscipit uxta fidẽ suã accipe uigilan¬
tiã & auctoritatẽ. uit ꝓficiat in quo sol¬
licitꝰ. ẽ. habens in illisᷤ fructũ qͥb p̃est.
Qui miseret᷑ in hilaritate. Hunc quoq
scđm sensũ suũ qͥ leto animo miscłiam
facit. ñ quasi nolenti extorque̾t᷑. fundari
& roborari a dõ: ut in hac re nulłã in¬
firmitatẽ pattat᷑. sciens dictũ a salomo¬
ne. Dũ habes occasionẽ bene fags hoc
qͥ largit᷑ in simplicitate. qͥd erat opꝰ it̾are
nisi quia sub uno miscłiȩ noĩe multa
bona oꝑa significauit s Peccantibꝰ & enĩ
ignoscere miscdia. ẽ: & in necessitate ali¬
qua posico uł opp̃sso opẽ ferre. miscđia¬

Expanded text:
agit, ut laus ei ab hominibus detur; sed ut a Deo pro agit, ut laus ei ab hominibus detur; sed ut a Deo pro hoc ipso meritum consequatur. Qui praeest in sollicitudine. Eum qui curam ut praesit fratribus, suscipit, juxta fidem suam accipere vigilantiam et auctoritatem; ut proficiat in quo sollicitus est, habens in illis fructum, quibus praeest. Qui miseretur in hilaritate. Hunc quoque secundum sensum suum, qui laeto animo misericordiam facit, non quasi nolenti extorqueatur, fundari et roborari a Deo; ut in hac re nullam infirmitatem patiatur, sciens dictum a Salomone: Dum habes occasionem, benefac . Sed hoc  largitur in simplicitate, quid erat opus iterare, nisi quia sub uno misericordiae nomine multa bona opera significavit? peccantibus etenim ignoscere misericordia est, et in necessitate aliqua posito vel oppresso opem ferre miseri