comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Solida ẽ spes ad olescentiũ quã magnoꝵ
cultura ꝓsequitur. Si cesset curatio.
lib̾tas tritici transit in lolium. Partenum
sororis mee filiũ du eirra diligentiã littã¬
rum quantũ patris ipsius reserauit allega¬
tio. culminis ur̃i metus attraxat. S minc
ꝑ absentiã urãm uen̾ande solutus lege for¬
midinis. mnolit᷑ obscena. Etas illa peccatis amici¬
tior. multos reꝑit ad errata ductores. Implo¬
rat fidem ꝓposit meͥ pater.⁊ in colum̃ filiũ
loco deflet᷑ exdincti. Sic faciunt quibꝰ de ꝓfec¬
tu suoꝵ fidutia nulla respondit. Ncħ in resi¬
uuũ fuit q remedii loco. p̃cibꝰ uictus ing̾erẽ.
dict iuuenis festinus instruerem. Uos me¬
oicam manũ. uos opem p̃state ꝯsuctã. ne ui¬
tioꝵ ꝓfectus uniu̾sa in eo que boni aliquid
potuert᷑ ferre succidat. Cõm̃date amicis q̃
agantur insinuate doctori: ⁊ qͥequid pot̃
subuenire ꝯcedite. Quia h funt qui p̃fatio
salutis obsequiis. ꝯsanguineo possim ꝓfes¬

Expanded text:
Solida est spes adolescentium, quam magnorum cultura prosequitur: si cessat curatio, ubertas tritici transit in lolium. Parthenium, sororis meae filium, diu circa diligentiam litterarum, quantum patris ipsius reseravit allegatio, culminis vestri metus attraxerat. Sed nunc per absentiam vestram venerandae solutus lege formidinis, molitur obscena: aetas illa peccatis amicior multos reperit ad errata ductores. Implorat fidem propositi mei pater, et incolumem filium loco deflet extu suorum fiducia nulla responderit. nihil mihi residuum fuit, quod remedii loco precibus uictus ingererem, dicit iuuenis festinus instruerem. uos medicam manum, uos opem praestate consuetam, ne uitiorum profectus uniuersa in eo, quae boni aliquid potuerunt ferre, succidat. commendate amicis quae agantur: insinuate doctori et quicquid potest subuenire concedite, quia haec sunt, quae praefatis salutati obsequiis consanguineo possim profes
Abbreviated transcription (Latin):
toritas. in facinorosis sacͣm̃ta nominis eua¬
nescunt. Eꝑ i lo gS
t hoc seĩssimi cognitores. ita post custo¬
dias latronũ alio labore pectoris allega
poscit᷑. Non ꝯsidat spoliata carnibꝰ ossa dñoꝵ
inhumanitate sordentia: ipate facta ꝑ car¬
nifices nature secreda ñ respicit. In corpore
⁊ penetralia uiscerũ. instante cruciatibꝰ
barbaro: cũ pat̾ mͥ dedignaret᷑ ad eẽ ĩuilga¬
ta sunt. Modum transit atrocitas: que uł
indebitis exigendis ñ pͥncipe loco uires int̾¬
rogat. Tu eũ uideas etatis inme ualitudinẽ
miserarũ fasce mollitã: eum eui robur mul¬
tipliciũ calamitatũ uarietate contritũ. cũ
⁊ neccessitates senecte ham ⁊ inuidiã uiuẽ¬
tutis. ñ a me desistis poscẽ.q. ⁊ hostis remi¬
sisset ex hausto. Tu accipies tributariam
funct᷑ationẽ. ⁊ adhuc me magnitudine nõis.
igenio parentis in cessis. cũ miserationem
quã debes ciueũq homini. despicias exhi¬
bere uł pignori : Suꝑna dispensatio. hac

Expanded text:
toritas: in facinerosis sacramenta nominis euanescunt EPILOGVS. Et hoc, sanctissimi cognitores, ita post custodias latronum alio labore pectoris allegauposcitur. non considerat spoliata carnibus ossa, dominorum inhumanitate sordentia, et patefacta per carnifices naturae secreta non respicit. in corpore lerunt et penetralia uiscerum instante crucibus barbaro, cum pater mihi dedignaretur adesse, uulgata sunt. modum transit atrocitas, quae uel in debitis exigendis non principe loco uires interrogat. tu cum uideas aetatis in me ualitudinem miseriarum fasce mollitam, cum aeui robur multiplicium calamitatum uarietate contritem, cum et necessitates senectae habeam et inuidiam iuuentutis, non a me desistis poscere quod et hostis remisisset exhausto. tu accipies tributariam functionem, et adhuc me magnitudine nominis et genio parentis incessis, cum miserationem, quam debes cuicumque homini, despicias exhibere uel pignori. superna dispensatio hac
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad uictoriã ꝑ ducere ꝓpositũ. Arbitrari
nãq licet qͥa ñ minꝰ in hominib qͣm in
demonib incorrrigibile fuiss suꝑbiȩ malũ:
addita corruptione carnis ultͣ miseriã de¬
monũ qͥ carnei ñ sunt.

Expanded text:
usque ad victoriam perducere propositum. Arbitrari usque ad victoriam perducere propositum. Arbitrari namque licet, quia non minus in hominibus quam in dęmonibus incorrigibile fuisset superbię malum addita corruptione carnis ultra materiam dęmonum, qui carnei non sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ eiꝰ consiliũ: quia u̾e qd̾ hoĩem in aĩa
mortuũ uetuit ẽẽ corpore inͣ mortalẽ. hoc
fecit mised̾it̾ nobis ꝯsulens ⁊ sic̃ scͥptũ ẽ.
p̃cauens infit᷑m. Quid enĩ: Si ꝓpt̾ uitam
longiuscłam qͥa tune uiuebat als annoᷤᷤ
si inqͣm ꝓpt̾ tantulã uiuendi morã qͦ eter¬
nitatẽ ad comꝑata. ne mom̃ti quidẽ uel
puncti rationẽ optinet. ita suꝑbiebant ho¬
mines. uiri famosi a scło. potentes atq
gigantes .i. d̾i contẽptum habentes. m̃te
Suꝑbissimi. &e carne corruptissimi. sic̃ ip̃a
scͥptura. semel &e iterũ atq t̾cio. immo et
qͣrto inculcans ac replicans. manifestę
asserit: quid egissent uł quales fuissent.
si sese nunqͣm morit᷑us eẽ scirent: ꝑpen¬
dat qui pot᷑ qͥa reuera nec leuit̾ dictũ ẽ.
p̃cauens in fut᷑m. nec leue fuit aut paruũ.
qd̃ p̃cauit ds̃ impedim̃tũ salutis suoꝵ ad
et̾nam głam p̃destinatoꝵ ͥ cupiens bonũ

Expanded text:
bonum ejus consilium, quia vere quod hominem in anima bonum ejus consilium, quia vere quod hominem in anima mortuum vetuit esse corpore immortalem, hoc fecit misericorditer nobis consulens, et sicut scriptum est, praecavens in futurum. Quid enim si propter vitam longiusculam, qua tunc vivebat, alius annos si inquam propter tantulam vivendi moram, quę ad ęternitatem comparata ne momenti quidem vel puncti rationem obtinet, ita sumines, viri famosi a saeculo, potentes atque gigantes, id est Dei contemptum habentes, mente superbissimi, et carne corruptissimi, sicut ipsa Scriptura semel et iterum atque tertio, imo et quarto inculcans et replicans manifeste asserit, quid egissent vel quales fuissent, si sese nunquam morituros esse scirent? Perpendat qui potest, quia revera nec leviter dictum est precavens in futurum. Nec leve fuit aut parum, quod precavit deus impedimentum salutis suorum ad ęternam gloriam predestinatorum cupiens bonum
Abbreviated transcription (Latin):
&e uiuat in et̾num: emisit eum dñs ds de
paradiso uoluptatis. Qd gͦ sͥ uult quod
q̃n filii dei filias hoĩum uxores acceperãt
illȩq genuerant gigantes .i. uiros famosoᷤᷤ
&e potentes a scło: qͣndo corrupta iam e¬
rat t̾ra. omĩsq caro corruperat uiã suã:
cũ ꝓpt̾ hoc uellet inducere diluuiũ. qͣsi tẽ
datus. siue ad imaginẽ meã factus. ñ ꝑma¬
nebit in hoĩe in et̾num: Quid inqͣm. nisi
omĩb scłis satis factũ ẽẽ uuit ab exꝑimen¬
tis quod sapient̾ & utilit̾. rationabilit̾ ce
miscd̾it̾ fec̾it hoc ip̃m. quod hominẽ morte
aĩe iam mortuũ ꝑpeccatũ. in corꝑe morta
lem ẽẽ uoluit edicendo illi qͥa pulius eᷤ. ce
in pulu̾em reu̾teris. p̃uemendo illũ & eici¬
endo de paradiso uoluptatis. ne forte mittẽs
manũ sumeret ce comed̾et de ligno uite.
&e uiueret in et̾num: Igit᷑ cũ dicit ñ ꝑma¬
nebit sp̃c m̃s in homine inet̾num: hoc eũ¬
intend̾e arbitrem᷑. ut approbemꝰ &e laudemꝰ

Expanded text:
s de paradyso voluptatis. Quid ergo sibi vult, quod quando filii dei filias hominum uxores acceperant illęque genuerant gigantes, id est viros famosos et potentes a seculo, quando corrupta iam erat terra omnisque caro corruperat viam suam, cum propter hoc vellet inducere diluvium, quasi tunc datus sive ad imaginem meam factus, non permanebit in homine in ęternum? Quid inquam nisi omnibus seculis satisf actum esse vult ab experimentis, quod sapienter et utiliter, rationabiliter et misericorditer fecerit hoc ipsum, quod hominem morte animę iam mortuum plem esse noluit edicendo illi: « quia pulvis es, et in pulverem reverteris, » praeveniendo illum, et ejiciendo de paradiso voluptatis, ne forte mittens manum, sumeret et comederet de ligno vitae, et viveret in aeternum. Igitur cum dicit: « Non permanebit splaudemus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ malũ. & malũ bonũ: & ꝓ fauore suo.
sicut iustũ ita ce iniustũ dimittat impu¬
nitũ. H oc qui fac̃e ñ audet homo. ut cũ¬
qui autẽ facere nunqͣm possit aut potu
erit. solus ds̃ ẽ. qui natura iustus ẽ. xxuiii.
anteqͣm hoc diceret auferebat sp̃m hoĩum
ds̃. ce deficiebant. & in pulu̾em suũ reu̾tebã¬
tur: Nonne ce pͥmo homini dixerat donͦ
reu̾taris in t̾ram. de qͣ sũptus eᷤ. quia pul¬
uis es. & in pulu̾em reu̾teris: Immo ñne
ic cͥco emiserat eũ de paradyso: ne ui¬
ueret in et̾num: Dixit enĩ cũ yronia gra¬
uissimaͥ dixit. iam tunc dolore cordis tac¬
tus intͥnsecus. E ece adã quasi unꝰ ex nob̃
factus. sciens bonũ & malũ. statĩq subiũ¬

Expanded text:
num malum, et malum bonum, et pro favore suo num malum, et malum bonum, et pro favore suo sicut justum ita et injustum dimittit impunitum. Hoc qui facere non audet homo utcunqui autem facere nunquam perit, solus deus est, qui natura iustus est. antequam hoc diceret, auferebat spiritum hominum deus et deficiebant et in pulverem suum revertebantur? Nonne et primo homini dixerat: Donec revertaris in terram, de qua sumptus es, quia pulvis es et in pulverem reverteris? Immo nonne et idcirco emiserat eum de paradiso, ne viveret in ęternum? Dixit enim cum hyronia gravissima, dixit iam tunc dolore cordis tactus intrinsecus: Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est sciens bonum et malum, statimque subiu
Abbreviated transcription (Latin):
ribili dispositione creatoris. Angłos qͥppe.
⁊ ñ etiã homines. aeris sub̾a uehit. in quem.
angłi demones facti de celo sunt p̃cipita
tuit.: quib inundantib tẽ hoĩes t̾ribilit̾
sunt deleti. At uͦ sub̃a ignis tam angłos
qͣm hoĩes urere simul pot̾it ut testat᷑
ip̃e dñs: dicturũ se ꝓfitens malis hoĩb.
Ite maledicti in ignẽ et̾̃nũ: qui ꝑatꝰ ẽ. dia¬
bolo. &e angłis eius. Non gͥ uane p̃missũ
est dm̃ penituisse. &e dolore cordis tactũ
fuisse intͥnsecus: quia uideł qͥ tanti uidi¬
cii penã erat illaturꝰ. ip̃e ẽ qui miseroꝵ
penis ñ delectat᷑. nec rursus potest negli¬
gens eẽ aut imustus. ut peccata scd̾m modũ
cusꝰq ñ ulciscat᷑. hinc ait ip̃e in euãgłio. Nõ
possũ ego a meipso facere quicgͣ: sic̃ au
dio iudioo. A se ip̃o nãq facit &e iudicat
qd̾ ñ audit. is qͥ merita rerũ subu̾tit. ce
mordinata relinqͥt. u̾bi gr̃ã ut dicat bo¬

Expanded text:
ribili dispositione creatoris. Angelos quippe ribili dispositione creatoris. Angelos quippe et non etiam homines aeris substantia vehit, in quem angeli demones facti de cęlo sunt precipitatuit, quibus inundantibus tunc homines terribiliter sunt deleti. At vero substantia ignis tam angelos quam homines urere simul poterit, ut testatur ipse dominus dicturum se profitens malis hominibus: Ite maledicti in ignem ęternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. Non igitur vane premissum est, Deum poenituisse, et dolore cordis tactum fuisse intrinsecus, quia videlicet tanti judicii poenam erat illaturus . Ipse est qui miserorum poenis non delectatur, nec rursus potest negligens esse aut injustus, ut peccata secundum modum cujusque non ulciscatur. Hinc ait ipse in Evangelio: « Non possum ego a meipso facere quidio, judico . » A seipso namque facit et judicat quod auditis qui merita rerum subvertit et inordinata relinquit, verbi gratia ut dicat bo
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ds̃s ds̃ : Non inquit ꝑmanebit sp̃s
m̃s in homine inet̾nũ: qͥa caro ẽ. E runt¬
q dies illius. centũ .xxͥ. annoꝵ ac deinde
adnoe. fac tibi ait arcam. de lignis leui¬
gatis. E cce ego ad ducam diluusi aqͣs
suꝑ t̾ram:. ut int̾ficiam õem carnẽ. in qͣ
sp̃e uitȩ ẽ. subt̾ celũ. U niu̾sa que in t̾ra
sunt: consum̃t᷑. Iudiciũ hoc uictorie u̾¬
bi dei pars magna. tͥumq iudicioꝵ eius.
quoddã mediũ ẽ. Notum quippe ẽ. tͥa
trem̃dȩ marestatis eius cẽ indicia. Primũ.
quo diabolus ce sathanas ille de cȩlo ꝓiec¬
tus ẽ. scd̾m hoc quo mundꝰ ꝑ aqͣm mun¬
datus periit. t̾cium qd̾ in nouissimo die
fut᷑ͣm est. ꝑ conflagrationẽ ignis. & pͥmo
quidẽ soli angłi. scd̾o sol hoĩes iudicati:
t̾cio tandẽ & homines angłi sunt uidicã
pena scd̃i solis hoĩb. pena t̾cii. simul ce
angłis & hominib ꝓ sui qualitate con¬
ueniens uł sufficiens parata ẽ. mira &e t̃¬

Expanded text:
inquit, permanebit spiritus meus in homine in aeternum, » quia caro est, eruntque dies illius centum viginti annorum: Ac deinde ad Noe: « Fac tibi, ait, arcam de lignis levigatis. Ecce ego adducam diluvii aquas super terram, ut interficiam omnem carnem, in qua s vitę est subter cęlum. Universa, quę in terra sunt, consumentur. Iudicium hoc victorię verbi dei pars magna triumque iudiciorum eius quoddam medium est. Notum quippe est tria tremendę maiestatis eius esse iudicia. Primum quo diabolus et sathanas ille de cęlo proiectus est. Secundum hoc, quo mundus per aquam inundatus periit. Tertium quod in novissimo die futurum est per conflagrationem ignis. Et primo quidem soli angeli, secundo soli homines iudicati, tertio tandpęna secundi solis hominibus, pena tertii simul et angelis et hominibus pro sui qualitate conveniens vel sufficiens parata est mira et ter
Abbreviated transcription (Latin):
sensit. qui tactus ẽ. illa forcitudine sp̃c
hominis. tacet de re eiusmͦi. suũq thes¬
aurum silentio reu̾ent̾ abscondit: quia
in effabile ẽ. qd̾ sensit. Dicit qui uis illoꝵ.
factũ ẽ u̾bum dñi ad me. s ñ dicit qua¬
lit̾ affecta fuerit in illa hora mens siue
anima ip̃a que meruit aduentũ u̾bi do¬
mini ad se. s ce frustra laboraret homo

Expanded text:
sensit, qui tactus est illa fortitudine spiritus sensit, qui tactus est illa fortitudine spiritus hominis, tacet de re huiusmodi suumque thesaurum silentio reverenter abscondit, quia ineffabile est, quod sensit. Dicit quivis illorum: Factum est verbum domini ad me, sed non dicit, qualiter affecta fuerit in illa hora mens sive anima ipsa, quę meruit adventum verbi domini ad se. Sed et frustra laboraret homo
Abbreviated transcription (Latin):
cis intelligi pot̾. & ex illis maxime u̾bis ad
beatũ iob. quib descͥbit᷑ inirabilit̾. dicente
tp̃o qui sicut ceta sie e ilum fecit ꝑ u̾bum
suũ. E cce behemoth quẽ feci tecũ. & oxt̾a:
usq ad illud. Non ẽ suꝑ t̾ram potestas
que comꝑaretur ei: qui factus ẽ. ut nullũ
timeret. Int̾ cet̾a in qͣm ꝑ que hoc u̾bũ
cognosci debet. & illa mirabilis creatura.
& suꝑ ipsam celebrata eiusdẽ u̾bi uicto¬
ria. magnificũ dant omĩpotentie uł for¬
ꝓposse narraturi. pͥmũ ip̃as demonstrare
nitim᷑ ꝑsonas uictoris atq uicti. P orro
ex semet ip̃o magnificentiꝰ ut iã dictum
u̾bum ip̃m cognoscit᷑. qñ grã p̃cellenti
dilectã cuiꝰlibet aĩam uisitans. fortiter
titudinis huiꝰ sortẽ consecutꝰ ẽẽ. ut aĩa
eius adhuc degens in carne. saltem ad
mom̃tum aliquociens uĩ sensumq ꝑci¬
piat illius substantiȩ fortissimȩ. & qui

Expanded text:
cis intelligi potest et ex illis maxime verbis ad cis intelligi potest et ex illis maxime verbis ad beatum Iob, quibus describitur mirabiliter dicente ipso, qui sicut cetera sic et illum fecit per verbum suum: Ecce Behemoth, quem feci tecum et cetera usque ad illud: Non est super terram potestas, quę comparetur ei, qui factus est, ut nullum timeret. Inter cętera, inquam, per quę hoc verbum cognosci debet, et illa mirabilis creatura et super ipsam celebrata eiusdem verbi victoria magnificum dant omnipotentię vel forpro posse narraturi primum ipsas demonstrare nitimur personas victoris atque victi. Porro ex semetipso magnificentius ut iam dictum est verbum ipsum cognoscitur, quando gratia precellenti dilectam cuiuslibet animam visitans fortiter titudinis huius sortem consecutus esse, ut anima eius adhuc degens in carne saltem ad momentum aliquoties vim sensumque percipiat illius substantię fortissimę. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
longe magnificentiꝰ ex semet ip̃o cognos¬
citur. Quib ex oꝑib cognoscit᷑. Utiq ex
omĩb que facta sunt: quia uidełe omĩa
ꝑ ipsum facta sunt. Angłi. archangłi. thro¬
ni. dñationes. pͥncipatus. potestates. uͥtutes.
cherubin. & seraphin. celum. t̾ra. mare. &
quecũq in eis sunt: omĩa ꝑ hoc u̾bum fac¬
ta sunt. Ip̃e enĩ scilicet d̾s pat̾ dixit & facta
sunt: ip̃e mandauit &e creata sunt. Si dixit.
& facta sunt: utiq ꝑ u̾bum facta st̃. E x oĩ¬
b his cognoscit᷑ hoc u̾bum: sic̃ cuiꝰ cũq
artificis ex oꝑe suo cognosect᷑ ingeniũ. In¬
de apłs. In uisibilia enĩ ipsius a creat᷑a mũ¬
di ꝑea que facta sunt intellecta ꝯspiciũ
tur. Int̾ ip̃a que facta st̃. ꝑ que cognoseit᷑.
quomͦ ꝑ ip̃m facta sunt. ñ parũ admira¬
tionis facit ip̃e eiusdẽ uerbi adu̾sarius: qi
ille quoq ꝑ eum factus ẽ talis actantus.
qualis uł qͣntus ex multis scͥpturarũ lo¬

Expanded text:
cognoscatur. Quibus ex operibus cognoscitur? Utique ex omnibus, quę f acta sunt, quia videlicet omnia per ipsum facta sunt. Angeli, archangeli, throni, dominationes, principatus, potestates, virtutes, cherubin et seraphin, celum, terra, mare et quęcumque in eis sunt, omnia per hoc verbum facta sunt. Ipse enim scilicet deus pater dixit et facta sunt, ipse mandavit et cret facta sunt, utique per Verbum facta sunt. Ex omnibus his cognoscitur hoc Verbum, sicut cujuscunque artificis ex opere suo cognoscitur ingenium. Inde Apostolus: « Invisibilia enim ipsius a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellectatur. Inter ipsa, quę facta sunt, per quę cognoscitur, quoniam per ipsum facta sunt, non parum admirationis facit ipse eiusdem verbi adversarius, quia ille quoque per eum factus est talis ac tantus, qualis vel quantus ex multis scripturarum lo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositũ d̾̃i au̾tere posset: contͣ cuiꝰ consiliũ.
õe hoĩum consiliũ uanũ ẽ. Inde tutus insul¬
tat:  iurxta qd scͥptum ẽ qͥ habitat incelis
irridebit eos. &e dñs subsannabit eos. irriden¬
do ce subsannãdo ꝓuocat ꝓuocando irridet.
ce subsannat gentes frustra frem̃tes. & ppłos
inania meditantes: qͥ iam tẽ assistebant ce
conueniebant in unũ. adu̾sus dñ xadu̾sus¬

Expanded text:
positum dei avertere posset, contra cuius consilium omne hominum consilium vanum est. Inde tutus insultat et iuxta quod scriptum est: Qui habitat in cęlis, irridebit eos et dominus subsannabit eos, irridendo et subsannando provocat, provocando irridet et subsannat gentes frustra frementes et populos inania meditantes, qui iam tunc assistebant et conveniebant in unum adversus dominu
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. Num ignoratis. qd̾ dñs dc̃ isrr ded̾it regnũ
dd̾. suꝑ isrł. in sempitͥnũ. ipsi ae filis eiꝰ in pac¬
tũ solis: ce subinde. Nunc gͦ uos dicitis. quod
resistere possitis regno dñi. qd̾ possidet ꝑ fui¬
os dd̾: Hec iccͥco cõmemorau̾im: neqͥs igno¬
ret. unde uehem̃tiorem contͣ iudã. inuidie
flãmã. decem trib habere potuerint.: qͥ a ui¬
delicet ex hoc loco ce similib. liquido constat.
frequentẽ fuisse int̾ utrosq altercationem
huiꝰmodi. cũ diceret trib uida solũ regnũ
dd̾. regnũ eẽ dñi. regnũ autẽ decem tͥbuum.

Expanded text:
Israel! Num ignoratis, quod dominus Israel! Num ignoratis, quod dominus David super Israel in aeternum, ipsi et filiis ejus, in pactum salutis? » Et subinde: « Nunc igitur vos dicitis quod resistere possitis regno Domini, quod possidet per filios David? » Haec idcirco commemoraverim, ne quis ignoret, unde vehementiorem contra Judam invidiae flammam decem tribus habere potuerint, quia videlicet ex hoc loco, et similibus, liquido constat frequentem fuisse inter utrosque altercationem hujusmodi, cum diceret tribus Juda, solum regnum David, regnum Domini esse, regnum autem decem tribuum
Abbreviated transcription (Latin):
rasin autẽ int̾fecit. Demnde cepit rex assyrioꝵ
samariã: aetͣnstulit istł in assẏrios: posuit q
eos in ciuitatib medoꝵ. Quã obcausam. for¬
titudinẽ damasci. & spolia sainariȩ talit̾ ab¬
stulit ẽmanuel. N ideł eo qd̃ inicrit contͣ iu¬
dam consiliũ malũ. sẏria ce effram e filius
romelis. dicentes. Ascendamꝰ ad iudam & sus¬
citemꝰ. & euellamꝰ eum ad nos. & ponamꝰ regẽ
est in assyrios rectȩ ascͥbit᷑ uictoriȩ u̾bi dei: q
manifestȩ scͥptura testat᷑. hoc fecisse emma¬
nuel anteqͣm sciret uocare patrẽ & matrẽ .i.
ħ fecisse u̾bum dei priꝰ qͣm assume̾t carnem.
& merito nec isrłi peꝑcit. qͥa uidelien. ex quo
scissus ẽ. isrł a iuda & a domo dd̃. plus ceteris
gentib. eidẽ tribui iuda inuidit. & contͣ illũ
sepius pugnauit. Primꝰ iheroboã rex isrł:
puguabat cont̃ abia regem iuda. Et ule
stans suꝑ montẽ: audi inqͥt iheroboã. &e oĩs

Expanded text:
Rasin autem interfecit. Deinde cepit rex Assyriorum Rasin autem interfecit. Deinde cepit rex Assyriorum Samariam et transtulit Israel in Assyrios posuitque eos in civitatibus Medorum. Quam ob causam fortitudinem Damasci et spolia Samarię taliter abstulit Emmanuhel? Videlicet eo quod inierit contra Iudam consilium malum Syria et Effraim et filius Romelię dicentes: Ascendamus ad Iudam et suscitemus et evellamest in Assyrios, recte ascribitur victoriae Verbi Dei, quia manifeste Scriptura testatur, hoc fecisse Emmanuel, antequam sciret vocare patrem et matrem, id est hoc fecisse Verbum Dei, priusquam assumeret carnem. Et merito nec Israeli pepercit, quia videlicet scissus est Israel a Iuda et a domo David, plus ceteris gentibus eidem tribui Iuda invidit et contra illum sepius pugnavit, Primus Iheroboam rex Israel pugnabat contra Abia regem Iuda. Et ille stans super montem Audi, inquit, Iheroboam et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
I M U l ce illud animadu̾tendũ. qͣm
pulchrȩ. qͣm in signi ibidem uocabulo
iubet᷑ p̃dicari. uoca in quit nom̃ eiꝰ accelera
spolia detͣhere. festina p̃dari. Quare:Quia
añquã sciat puer uocare patrẽ suũ & matrẽ
suã: auferet᷑ ait fortitudo damasci. & spolia
samariȩ. coram rege assyrioꝵ. N erȩ pulchrũ:
congruũq uocabulũ. Qͥd enĩ: Nl onne mi¬
ra acceleratio & miranda c̃. festinatio. prius
spolia detrahere qͣm patrẽ scire. siue uocare:
priꝰ p̃dari qͣm ex matre nasci: Hoc fec̃ iste
emmanuel: qͥa pͥus qͣm sciret uocare patrẽ.
qd̃ fuit ei ioseph. solo nomine: pͥusqͣm nasce¬
ret᷑ ex mnatre scilicet maria uͥgine: sicut ce¬
tera beneficia genti suȩ ꝓuidit. ita & illud
domui uida de qua nasciturꝰ erat. p̾buit au¬
xiliũ:. ut auferet᷑ fortitudo damasci. & spolia
samarie coram rege asstriorũ. Quomͦ⁊ Ascendit
enĩ ait scͥptura rex assyrioꝵ indamascũ. &
uastauit eam: ae tnͣstulit habitatores eiꝰ eirenen:

Expanded text:
imul et illud animadvertendum, quam pulchro, quam insigni ibidem vocabulo iubetur predicari: Voca, inquit, nomen eius: Accelera, spolia detrahere, festina predari. Quare? Quia antequam sciat puer vocare patrem suum et matrem suam, auferetur, ait, fortitudo Damasci et spolia Samaricongruumque vocabulum. Quid enim? Nonne mira acceleratio et miranda est festinatio, prius spolia detrahere quam patrem scire sive vocare, prius predari quam ex matre nasci? Hoc fecit iste Emmanuhel, quia priusquam sciret vocare patrem, quod fuit ei Ioseph solo nomine, priusquam nasceretur ex matre scilicet Maria virgine, sicut cetera beneficia genti suę providit, ita et illud domui Iuda, de qua nasciturus erat, prebuit auxilium, ut auferetur fortitudo Damasci et spolia Samarię coram rege Assyriorum. Quomodo? Ascendit enim, ait scriptura, rex Assyriorum in Damascum et vastavit esam et transtulit habitatores eius Cyrenen,
Abbreviated transcription (Latin):
& tͣnsiensusq ad collũ ueniet. Et erit exten¬
sio alarũ eius. implens latitudinẽ t̾re tue: o
t̾manuel. Qd̃ dicit t̾re tuȩ oc̃manuel: mag¬
na cordis exclamatio ẽ. ad cõmone faciendũ
dei u̾bum. qd̃ t̾ra uida. t̾ra ipsius eẽt scd̾m
qd̃ de t̾ra iuda ce de domo dd̾. tͥigo ip̃m ꝯcipe¬
ret. & pareret. & uocaret᷑ e̾manuel:. id̾o q ter¬
ram eandẽ defend̾e deberet: faciendo iã scd̃m
hoc ip̃m nom̃ suũ qd̃ ẽ. emmanuel. Et qͥa sic
certissimȩ fut᷑m erat. qͥa castra assyrioꝵ ꝑcussurꝰ
erat iste ñdũ scd̃m carnẽ natus ẽmanuel:
ꝓtinꝰ insultabundꝰ dicit. Congregamini ppłi.
⁊ uincimini.⁊ audite uniu̾sȩ ꝓcul t̾rȩ. Con¬
fortamini.⁊ uincimini. accingite uos.⁊ uncimini:¬
mite ꝯsiliũ ⁊ dissipabit᷑. loqͥmini u̾bũ. ⁊ ñ fiet Qͥa nob̃cũ

Expanded text:
et transiens usque ad collum veniet. Et erit extenet transiens usque ad collum veniet. Et erit extensio alarum eius implens latitudinem terrę tuę, o Emmanuhel. Quod dicit terrę tuę, o Emmanuhel magna cordis exclamatio est ad commonefaciendum dei verbum, quod terra Iuda terra ipsius esset secundum quod de terra Iuda et de domo David virgo ipsum conciperet et pareret et vocaretur Emmanuhel, ideoque terram eandem defendere deberet faciendo iam secundum hoc ipsum nomen suum, quod est Emmanuhel. Et quia sic certissime futurum erat, quia castra Assyriorum percussurus erat, iste nondum secundum carnem natus Emmanuhel, protinus insultabundus dicit: Congregamini, populi, et vincimini, et audite universę procul terrę, confortabimini et vincimini, accingite vos et vincimini,nite consilium et dissipabitur, loquimini verbum et non fiet, quia nob
Abbreviated transcription (Latin):
egͣdient᷑ reliqͥe. ⁊ qͥd saluet᷑ de monte syon. Fac¬
tum ẽ. gͥ in nocte illa uenit angłs dñi. & ꝑ
cussit castra assiriorũ: centũ octoginta qͥn¬
q milia. Nimirũ. obliuio qͣ oblitus ẽ decẽ
tribuũ. nichil nocitura erat ꝓposito dei:. dũ¬
mͦ suꝑ eẽt trib uł domꝰ ulla. unde oportebat
Un n e sibimet ꝓuidit᷑. ñne ꝓpt̾ semet¬
ip̃m ħ oꝑatum ẽ. u̾bum dei: Ntiq nob̾.
ueniens conciꝑet & pareret ip̃m qͥ uocaret᷑
ẽmanuel. Nondũ quidẽ uocabat᷑. s futurũ
erat. ut uocaret᷑ a̾manuel. At tam̃ iã dictus
ysaias inuocabat eũ ẽmanuel: ut a p̃dictis
assyriis iħrłm liberaret. Cum enĩ dixisset:
ecce uͥgo concipiet & pariet filiũ. ce uocabit᷑
nom̃ eius ẽmanuel: postmodũ hec qͦ locutꝰ
est. Adducet dñs aquas fluminis fortes ce
multas regem assyrioꝵ &e omem głam eius:
a ascendet suꝑ om̃s riuos eius. & fluet suꝑ u
niu̾sas ripas eius. & ibit ꝑ udam mnundans

Expanded text:
actum est igitur in nocte illa, venit angelus domini et percussit castra Assyriorum centum octoginta quinque milia. Nimirum oblivio, qua oblitus est decem tribuum, nihil nocitura erat proposito dei, dummodo superesset tribus vel domus illa, unde oportebat semetipsum hoc operatum est Verbum Dei? Utique nobis veniens conciperet, et pareret ipsum, qui vocaretur Emmanuel ; nondum quidem vocabatur, sed futurum 568 erat, ut vocaretur Emmanuel. Attamen dictus Esaias invocabat eum Emmanuel, ut a praedictis Assyriis Hierusalem liberaret. Cum enim dixisset: « Ecce virgo concipiet, et pariet filium et vocabitur nomen ejus Emmanuel , » postmodum haec quoque locutus est: « Adducet Dominus aquas fluminis fortes et multas, regem Assyriorum et omnem gloriam eius, et ascendet super omnes rivos eius et fluet super universas ripas eius et per Iudam inundans
Abbreviated transcription (Latin):
ri. in dieb orie. ioathani. achaz. & etechiȩ.
regũ uida. ce in dieb ieroboam filii ioas re¬
gis isrł. Iste ẽ. ioas nepos iheu: cuiꝰ in dieb.
mortuus ẽ. helyseus. &e sic̃ p̃sens titulus ht̃:
in dieb ieroboam filii eiꝰ ꝓpħauit osee. Hec
iecco dixerimꝰ. ut palam constet. u̾bum dñi.
nullũ de regib illis excusatũ aut excusabi¬
lem dimisisse. continuũq effecit redargu¬
qͣm reges regib successer̃t. Nam in dieb
dem scͥptũ ẽ. & misit amasias sacerdos be¬
thel ad ieroboã regem isrł. dicens. R ebella

Expanded text:
 Ioathan, Achaz et Ezechię regum Iuda et in diebus Iheroboam filii Ioas regis Israel. Iste est Ionas nepos Iheu, cuius in diebus mortuus est Helyseus, et sicut presens titulus habet: In diebus Iheroboam filii eius prophetavit Osee. Hęc idcirco dixerim, ut palam constet verbum domini nullum de regibus illis excusatum aut excusabilem dimisisse, continuumque effecit redarguhetis quam reges regibus successerunt. Nam in diebus dem scriptum est: Et misit Amasias sacerdos Bethel ad Iheroboam regem Israel dicens: Rebella
Abbreviated transcription (Latin):
cepit dñs tedere suꝑ isrł. uidelicet. qͥa in cor¬
rigibilis erat ille carnał isrł. & incorrigibiles
eiꝰ reges. ita ut nullus eorũ reced̾et a peccatis
iheroboam .i. a cultu uituloꝵ qͦs fecit ihero¬
boam: qͥ peccare fecit isrł. Quomͦ cepit dñs
tedere suꝑ ifrł: E ꝑcussit eos ait arahel. in
uniu̾sis finib isrł. hoc fuit inciũ tedii. Por¬
ro plenũ tediũ dñi postmodũ fuit: qͣndo ce¬
pit rex assyrioꝵ samariã. ae tͣnstulit isrł in
assirios: posuitq eos in haila ce in abor iux¬
ta fluuiũ goram. inciuitatib medorũ. Ple¬
nũ inqͣm tediũ fuit dñi. ñ suꝑ uidam. s tan¬
tũ suꝑ isrł .i. suꝑ decem trib iuxta qd̾ ip̃e p̃
dixerat in ꝓpħa supͣ memorato. Quia ñ ad¬
dam inqͥt ultra misereri domui isrł. s obli¬
uione obliuiscar eoꝵͥ ce domui uida misere¬
bor. Hoc ꝑtinet ad firmamentũ u̾itatis dei:
ut iustificeris ds̃ in sermonib tuis e uincas
cũ iudicaris. O portuit planȩ misereri do¬

Expanded text:
cępit dominus tedere super Israel, videlicet quia incorrigibilis erat ille carnalis Israel et incorrigibiles eius reges, ita ut nullus eorum recederet a peccatis Iheroboam, id est a cultu vitulorum, quos fecit Iheroboam, qui peccare fecit Israel. Quomodo cępit dominus tedere super Israel? Et percussit eos, ait Azahel, in universis finibus Israel. Hoc fuit initium tedii. Porro plenum tedium domini postmodum fuit, quando cepit rex Assyriorum Samariam et transtulit Israel in Assyrios posuitque eos in Haila et in Abor iuxta fluvium Gozam in civitatibus Medorum. Plenum, inquam, tedium fuit domini non super Iudam, sed tantum super Isedixerat in propheta supra memorato: Quia non addam, inquit, ultra misereri domui Israel, sed oblivione obliviscar eorum et domui Iuda miserebor. Hoc pertinet ad firmamentum veritatis dei, ut iustificeris deus in sermonibus tuis et vincas cum iudicaris. Oportuit plane misereri do
Abbreviated transcription (Latin):
s sem̃ abrahȩ app̃hendit. Inde minc no¬
bis in landem uictricis ueritatis di ser¬
tȩ matĩs nunc instat pulcherima par᷑:
inuocata assit᷑:⁊ int̾ eos me ꝯꝑutet: quib
uł qualib uinũ ad bibendũ. dandũ ẽẽ
iudicat. Noli inquit regib õ lamuhel.
noli regib dare uinum: quia nullum¬
quia nullũ secretũ ẽ. ubi regnat ebrietis:
ne forte bibant. ⁊ obluiscant᷑ iudici orũ:
iimutent causam filioꝵ pauꝑis. Da sice¬
ampliꝰ. Quale nãq ẽ uinũ. qͦd si decur
ad bibendũ regib. facit eos obliuisci
iudiciorũ. ⁊ mutare causã filioꝵ pauꝑis:
to qñ parabola ẽ. mysticȩ. iuxta parabo¬
larum leges intelligenda ẽ. Hinũ ergo
istud sermo sapientiȩ. uł sermoscientiȩ
ẽ. qͦd si detur regib idẽ suꝑbis. apud quos
utiq regnat ebrietas. idẽ. quos scientia in¬
flatꝰ obliuiscuntur iudicioꝵ. ⁊ mutant
causã filioꝵ pauꝑis.i dẽ male examinat᷑

Expanded text:
sed semen Abrahae apprehendit . » Inde nunc nosed semen Abrahae apprehendit . » Inde nunc nobis in laudem, victricis veritatis Dei, sertae materiae nunc instat pulcherrima pars. Invocata adsit, et inter eos me computet, quibus vel qualibus vinum ad bibendum dandum esse it: « Noli, inquit, regibus, o Lamuel, noli regibus dare vinum, quia nullum secretum est ubi regnat ebrietas. Et ne forte bibant, et obliviscantur judiciorum, et mutent causam filiorum pauperis . » Seamplius. Quale namque est vinum, quod si detur ad bibendum regibus, facit eos oblivisci iudiciorum et mutare causam filiorum pauperis, to quoniam parabola est, mystice iuxta parabolarum leges intelligenda est. Vinum ergo istud sermo sapientię vel sermo scientię est; quod si detur regibus, id est superbis, apud quos utique regnat ebrietas, id est quos scientia inflat, obliviscuntur iudiciorum et mutant causam filiorum pauperis, id est male examinant
Abbreviated transcription (Latin):
m: ut cum peꝑisset filiũ eiꝰ deuoraret᷑:
peꝑit filiũ mascłm ait scͥptura. qͥ reo¬
curꝰ erat om̃s gentes in uirga ferrea: et
raptus ẽ filiꝰ eius ad dm̃ :⁊ ad thromĩ
eiꝰ. Oludũ sapĩe deliciosũ: p̃scire atq
p̃destinare certũ quendã numerũ. an¬
głoꝵ ⁊ hominũ:  in libro uitę
nomina p̃scrib̾e singłoꝵͥ putare qͦd de
multitudine creaturar̾ uł sp̃uũ erean¬
uorũ. hab̾et emergere quispiã qͥ conaret᷑
cassare ꝓpositũ tam bonũͥ unde ⁊ mĩto
uocaretur draco magnus. serpens an¬
tiquus. diabolus ⁊ sathanas: econtra
m̃te tractare. qualit̃ illi foret aludendũ.
ꝑ ipm̃ u̾bũ. qͦd erat apud dm̃: cũ quo ha¬
bebat ⁊siliũ suũ antiquĩ:i suꝑ dra¬
conem illũ decernẽ. qͦd millus infirmate
posset et̾m iudicii decretum. Ibi iam eiꝰdẽ
naturã cpp̃hend̾e habebat. ut nunc fac¬
tum e. ũnde ⁊ apłica ꝯgaudet fidesꝰ dum¬
dũ dicit. misquã enĩ angłos app̃hendit:

Expanded text:
 filium eius devoraret; et peperit filium masculum, ait scriptura, qui recturus erit omnes gentes in virga ferrea, et raptus est filius eius ad deum et ad thronum eius. O ludum sapientię deliciosum prescire atque predestinare certum quendam numerum angelorum et hominum et in libro vitę nomina conscribere singulorum, putare, quod de multitudine creaturarum vel spirituum creandorum haberet emergere quisquam, qui conaretur cassare propositum tam bonum, unde et merito vocaretur draco magnus, serpens antiquus, diabolus et sathanas, et contra mente tractare, qualiter illi foret illudendum per ipsum verbum, quod erat apud deum, cum quo habebat consilium suum antiquum, et super draconem illum decernere, quod nullus infirmare posset eterni iudicii decretum. Ibi iam eiusdem naturam apprehendere habebat, ut nunc factum est. Unde et apostolica congaudet fides, dum dicit: « Nusquam enim angelos apprehendit,
Abbreviated transcription (Latin):
somnis putando aliqͥd mirabilit̃. ñ numqͣm
potuit delectari: sic ꝓpe in imaginib tanqͣ.
in ueris reb quantũ putas delectabaturd̃s.
dũ adhuc illo suo modo putaret. anteꝙͣ
qͥcquam facẽt. Anteqͣ terra fieret. uł aliqͥd
ominũ que facta sunt: Iocirro sapĩa ip̃a dicit.

Expanded text:
somnis putando aliquid mirabiliter, nonnunquam somnis putando aliquid mirabiliter, nonnunquam potuit delectari, sic prope in imaginibus tanquam in voris rebus, quantum putas delectabatur Deus, dum adhuc illo suo modo putaret, antequam quidquam faceret, antequam terra fieret, vel aliud omnium, quae facta sunt? Idcirco ipsa Sapient
Abbreviated transcription (Latin):
ita certus erat. qͦd fieri deberent: sicut certus
est nunc pꝰ quã omiã facta sunt. Iocurro.
uirare potuit. dicens. siñ ut putaui. ita erit.
Quare gͤ dixit putaui:. si certus fuit. Nidł.
quia ñdũ erant inre: licet eent certa ain p̃desti¬
natione. Iocireo. putaui ñ imꝑpriȩ dixit:
cũ posset dicẽ p̃sciui: licet mimis significet
putare. quã p̾scire. S quid mirũ in diui¬
nis sermonib aliqñ minꝰ diei. ⁊ plus signi¬
ficari:. qui modꝰ locutionis apud grãmati¬
cos dieitur: tapinosis. idẽ. humilitas dictionis ⁊¬
ñ assequente u̾bo quantitatẽ rei: Oms mo¬
di uł tropi. siue scemata om̃s omĩno ornatus
locutionis de quib quasi auctores głati sunt.
scłares magistri: pas sim indiuims imieni¬
unt᷑ scͥpturis: ipͥus erant. quã hi qui hoꝵ pu¬
tantur adinuentores fuissent nati. Q uod si
quis hominũ uł ꝓpħariĩ. ut fuit daniel in

Expanded text:
ita certus erat , » quod fieri deberent, sicut certus ita certus erat , » quod fieri deberent, sicut certus est nunc, postquam omnia facta sunt. Idcirco jurare potuit, dicens: « Si non, ut putavi, ita erit. » Quare ergo dixit, « putavi, » si certus fuit? Videlicet, quia nondum erant in re, licet certa essent in praedestinatione, idcirco putavi non improprie dixit, cum posset dicere, praescivi, licet minus significet putare quam praescire. Sed quid mirum in divinis sermonibus aliquando minus dici, et plus significari, qui modus locutionis 620 apud grammaticos dicitur tapinosis, id est humilitas dictionis, non assequente verbo quantitatem rei. Omnes modi vel tropi sive schemata, omnes omnino ornatus locutionis, de quibus quasi auctores gloriati sunt saeculares magistri, sparsim in divinis inveniuntur Scripturis, et prius erat quam hi, qui horum putantur adinventores, fuissent nati. Quod si quis hominum vel prophetarum, ut fuit Daniel, in
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dñs: Itane. ut ꝓpłiȩ solebant pu¬
tare. uł sommare. ẽxempli grã. ut ioseph.
qui ad frs suos. audite inquit somniũ
meũ quod uidi: putabã nosligare ma¬
mpłos in agro. ⁊ quasi ꝯsurgere mani¬
płm meũ ⁊ stare. urõsq manipłos cir¬
cuinstantes. ad orare mampłm meũ: O¬
fecto. longe meliꝰ putauit dñs. O uitum.
immo in ꝯpabilit̾ differunt. putans hõ.
nputans ds. multum inquã differunt
n ꝓcul distant. hominis somnũ d̾i uer
pientiȩ substantia. Homo putans uł somnians
int̾dum ⁊ ꝑsepe nescit. qͥdimagines somnioꝵ
suoꝵ significaui̾nt: ut pharao: qui cũ dicẽt
putabam me stare suꝑ ripam fluminis.⁊ sep¬
tem boues deamne ꝯsurgere:⁊ cȩtã:̃ ꝓfecto
nesciȩbat. qͥd ꝑ illa significaret᷑. s nec erat.
qͥ int̾p̃taretur. Quomͦ aũ putauit dñs: su
mirũ. sic̃ dicit euangłista. quia qͦd factũ ẽ.¬
in ip̃o. uita erat. De omĩb antequam fierent.

Expanded text:
nus? Itane ut prophetę solebant putare vel somniare? Exempli gratia ut Ioseph, qui ad fratres suos: Audite, inquit, somnium meum, quod vidi: putabam nos ligare manipulos in agro et quasi consurgere manipulum meum et stare vestrosque manipulos circumstantes adorare manipulum meumProfecto longe melius putavit dominus. Multum, immo incomparabiliter differunt putans homo et putans deus; multum, inquam, differunt et procul distant hominis somnium et dei a summę sapientie. substantia. Homo putans vel somnians interdum et persepe nescit, quid imagines somniorum suorum significaverint, ut Pharao, qui cum diceret: Putabam me stare super ripam fluminis et septem boves de amne consurgere et cetera, profecto nesciebat, quid per illa significaretur, sed nec erat qui interpretaretur. Quomodo autem putavit dominus? Nimirum sicin ipso, vita erat, de omnibus antequam fierent,
Abbreviated transcription (Latin):
ebrei qͦd in damele tacitũ ẽ. in ꝑsalmo
dictũ putant: ext̾minauit eam aper
de silua. ⁊ singłaris ferus depastus ẽ. eã.
Quartã illã t̾ribilem bestiam. simili¬
tudinem apri. uł singłaris feri fuisse
annuntiant. Huic opinioni. illud re¬
pugnans eẽ iudetur: qͦd illi bestiȩ t̾ri¬
bili. cornua ascribuntur. habebat
inqͥt cornua decem. Consicdabã:⁊ ecce.
aliud cornu paruũ ortũ ẽ. de medio eoꝵ:
i cetã. hoc inquã repugnare uidetur.
Deniq aper cornua ñ habet. Itaq be¬
stiam illã existimare uł dicẽ fuisse aprũ.
sic arbitram᷑ fuisse mꝯgruũ. sicut del¬
phimĩ siluis apꝓingere. Auctib aprũ.
Simul. ⁊ hoc animadũtendũ: quia regna
nificata sunt ꝑuesum ⁊ ꝑ pardũ: in alia
uisione. qus ostensa ẽ. de futuris regib cor¬
uem regnoꝵ. qui uideł regesꝙ cormia sig¬
nificari debucrt: ꝑ alioꝵ facies anima¬
lium. demonstrata sunt. scł. arietis. ⁊ hir¬
ci.ͥ quib cornua. naturş dono ꝯstat attri¬

Expanded text:
o dictum putant: Exterminavit eam aper de silva et singularis ferus depastus est eam; quartam illam terribilem bestiam similitudinem apri vel singularis feri fuisse autumant. Huic opinioni illud repugnans esse videtur, quod illi bestie, terribili cornua ascribuntur. Habebat, inquit, cornua decem. Considerabam et ecce aliud cornu parvum ortum est de medio eorum et cetera. Hoc, inquam, repugnare videtur; denique aper cornua non habet. Itaque bestiam illam existimare vel dicere fuisse aprum sic arbitramur fuisse incongruum sicut delphinum silvis appingere, fluctibus aprum. Simul et hoc animadvertendum est, quia regna nificata sunt per ursum et pardum, in alia visione, quae ostensa est de futuris regibus eorumdem regnorum, qui videlicet reges per cornua significari debuerunt, per aliorum facies animalium demonstrata sunt, scilicet arietis et hirci, quibus cornua naturae dono constat attri
Abbreviated transcription (Latin):
tĩm minc taccã degentib ceti̾s: gentẽ
iudeam. ista bestia comedit. atq ꝯminu¬
it. ⁊ reliqua pedib suis ꝯculcauit: quia lo¬
cum destruxit: ngentẽ ꝑ cussit in ore gla¬
dii: ⁊ eosqui ieliqui fuert̾ in captiuicatẽ
uendidit atq atq disꝑsit. Non ꝑinde ro¬
manũ imꝑium unum fuisse agnoscimꝰ
ex capitib draconis risi. quia iustam fec̃.
quãuis nesciens. iundictam sangiuns xp̃i:
s quia potestas eiusdem imxͦii. rp̃m occi¬
dit ⁊ martyres xp̃i ꝓ inde magnũ caput
extitit. int̾ om̃s impios. qͥ tunc udebantur.

Expanded text:
terim nunc taceam de gentibus cęteris, gentem terim nunc taceam de gentibus cęteris, gentem Iudeam ista bestia comedit atque comminuit et reliqua pedibus suis conculcavit, quia locum destruxit et gentem percussit in ore gladii et eos, qui reliqui fuerunt, in captivitatem vendidit atque dispersit. Non proinde Romanum imperium unum fuisse agnoscimus ex capitibus draconis rufi, quia iustam fecit quamvis nesciens vindictam sanguinis Christi, sed quia potestas eiusdem imperii Christum occidit et martyres Christi; proinde magnum caput exstitit inter omnes impios, qui tunc vivebant
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ de isto capite sexto ualde rufo. qualis
uł cui bestiş similis in eo facies fuerit.
demonstrari ñ pot̾. quia scͥptura ñ dixit.
Ubi daniel uisionem quatuor bestiarũ
uidit. de futuris hoc tantum ait. Bestia
quarta terribilis atq mirabilis ⁊ fortis
nimisidentes ferreos habens magnos.
comedens atq : minuens:⁊ reliqua pe¬
dib suis ꝯculcans. Dissimilis erat cet̾is
bestiis quas uid̾at antea. Dixit. qͦd ett̾is
bestiis quas antea uiderat ista erat dis¬
similis. scł. leenȩ. urso. atq pardo: i ñ di¬
xit similem fuisse alieui ceterarũ bestia¬
rum: quȩ p̃ter illas multȩ sunt. Cerribilẽ
enis fortitudinem t̃ribilit̾ exp̃ssit᷑ dicendo.
uentes ferreos habens magnos: ꝑ quos in¬
mirũ intelligimꝰ romanę potentiȩ ꝯsu¬
les siue imꝑatores. bellicosos atq fortis¬
simos: ⁊ exercitus in p̃liis seuera districtio¬
ne. districta scueritate ordinatos. Ut in¬

Expanded text:
vero de isto capite sexto valde rufo, qualis vero de isto capite sexto valde rufo, qualis vel cui bestiae similis in eo facies fuerit, demonstrari non potest, quia Scriptura non dixit, ubi Daniel visionem quatuor bestiarum vidit, de futuris hoc tantum ait: « Bestia quarta terribilis atque mirabilis et fortis nimis, dentes ferreos habens magnos, comedens atque comminuens et reliqua pedibus suis conculcans. Dissimilis erat cęteris bestiis, quas videram antea- Dixit quod cęteris bestiis, quas antea viderat, ista erat dissimilis scilicet leęnę, urso atque pardo et non dixit similem fuisse alicui cęterarum bestiarum, quę preter illas multę sunt. Terribilem eius fortitudinem terribiliter expressit dicendo: Dentes ferreos habens magnos; per quos nimirum intelligimus romanę potentię consules sive imperatores bellicosos atque fortissimos et exercitus in preliis severa districtione, districta severitate ordinatos. Ut in
Abbreviated transcription (Latin):
talib scientiȩ tuȩ dare uinũ. s da merentib:
idẽ. humilib:⁊ his qͥ ꝓ eo qͦd pauꝑtatis . ⁊ peo¬
catorũ humilẽ ꝯscientiam hñt amaro sunt
ammo.Cum enĩ talib datur. hoc uinũ. le¬
tificat cor etrũ: ⁊ quadã obluione bona.
obliuiscuntur egestatis suȩͥꝯ fortati ab
apło. dicente: qr quȩ stulta sunt mun¬
di elegit d̾s. ut ꝯfundat sapientes:  ig¬
nobilia mundi ⁊ ꝯtẽptibilia elegit ds¬
⁊ ea quȩ ñ sunt: ut ea quȩ sunt destrue̾t.
Et nob̾ gͦ si decłis uinũ. nos quoq ꝯfor¬
tati. totius egestatis nr̃e obliti: nec ultra
memores doloris uł tͥsticiȩ scłi. sapientes.
putantes se infirmare posse decretum
dci. posse adu̾tere extentã manũ dnĩ. stul¬
tos. infirmos fuisse atq ignobiles. de¬
olamabimꝰ. in laudem uictorie u̾bi d̾i ͥ¬
ꝑsequentes currũ triumplialem tanti¬
draconis. quales. qualiũ ue ferarum
similes habuerint facies demonstrari
potuit: cum scẽ scͥpturȩ testimoniis. At

Expanded text:
um, sed da moerentibus, id est humilibus, et his qui pro eo quod paupertatis et peccatorum humilem conscientiam habent, amaro sunt animo. Cum enim talibus datur vinum hoc, laetificat cor eorum, et quadam oblivione bona obliviscuntur egestatis suae, confortati ab Apostolo dicente: « Quia quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes, et ignobilia mundi, eet ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret . » Et nobis ergo si dederis vinum, nos quoque confortati totius egestatis nostrae obliti, nec ultra memores doloris vel tristitiae saeculi, sapientes, tum eis, putantes se infirmare posse decretum Dei, posse avertere extentam manum Domini, stultos infirmos fuisse atque ignobiles declamabimus in laudem victoriae Verbi Dei, prosequentes currum triumphalem tantidraconis, quales qualiumve ferarum similes habuerint facies, demonstrari potuit, cum sanctae Scripturae testimoniis. At
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ emolum̃tũ societatis sue. Si unꝰ cecid̾it:
ab alt̾o fulcict᷑. Ue soli: qͥa cũ cecid̾it ñ ht
subleuantẽ. &e si dormierint duo: fouebun¬
tur mutuo. U ñ quomͦ calefiet: e t si quis¬
piã p̃ualtierit contͣ unũ. duo resistunt ei.
In istis inqͣm. scił. in saul ce dd̃ apparet. ꝙͣ.
uera qͣm puichra sint hec. Quid enĩ ẽ unũ
uł solũ et̃. nisi sermonẽ dñ ꝓiecisse: Et qͥd
c̃. duos simul eẽ: nͥ sermonẽ dñ uitiñe ui¬
tȩ huuiꝰ. siue inlectulo ꝯscientie socium ha¬
bere: Hoc multo meliꝰ ẽ. Iam ue soli inqͥt:
qͥa cũ cedid̾it. ñ habet subleuantẽ iiẽ gͦ
sauli: qͥa qͣndo cecidit. solus fuit. ñ habens
subleuantẽ scił dñi sermonẽ. O iecerat i
illũ. Unde ce dictũ ẽ ad ẽ. Non reu̾tar te¬

Expanded text:
ciderit, ab altero fulcietur. Vę soli, quia cum ceciderit, non habet sublevantem. Et si dormierint duo, fovebuntur mutuo, unus quomodo calefiet? Et si quisquam prevaluerit contra unum, duo resistunt ei. In istis, inquam, scilicet in Saul et David apparet, quam vera, quam pulchra sint hec. Quid enim est unum vel solum esse nisi sermonem domini proiecisse? Et quid est duos simul esse, nisi sermonem domini in itinere vite huius sive in lectulo conscientię socium habere? Hoc multo melius est. Nam vę soli, inquit, quia cum ceciderit, non habet sublevantem. Vę ergo Sauli, qui, quando cecidit, solus fuit non habens sublevantem, scilicet domini sermonem; proiecerat enim illum. Unde et dictum est ad eum: Non revertar te
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptũ ẽ. iustus autẽ ex fide uiuit. qͥa p̃ter
solum d̾m qͥ solus sc̃s ẽ. in om̃ib oꝑib surͤ
habet ħ ip̃m qͥ uistus ẽ. &e qd̾ uiuit. Nam
siqͥs uelit opum iusticiã recte diuidicare.
ñ foris in ocło. s un secreto conscientiȩ suȩ::
nunꝗͣ. imꝓbabit ĩ semet ip̃m dictũ a quo¬
dã. & quasi pannꝰ m̃struate uniu̾se iusti

Expanded text:
pter solum Deum, qui solus sanctus est in omnibus operibus suis, habet hoc ipsum quod justus ex fide vivit. Nam, si quis velit operum justitiam recte dijudicare, non foris in oculo, sed in secreto conscientiae suae, nunquam improbabit in semetipso dictum a quodam: « Quasi pa
Abbreviated transcription (Latin):
ticia enĩ dei m eo reuelat᷑ ex fide infidẽ sic̃
scͥptum ẽ. uistꝰ aut̃ ex fide inuite I ustieia
dei. incarnatio ẽ fitii dei: qui factus ẽ. ex se¬
mine dd̾ scd̃m carnẽ. in carnatio inqͣ. uł ad¬
uentꝰ ch̾u xp̃i filii dd. filii abrahe. Hec iusti¬
cia: in euãglio reuelat᷑. Num parua ẽ ħ usti¬

Expanded text:
titia enim Dei in eo revelatur ex fide in fidem, sicut scriptum est: Justus autem ex fide vivit? » Justitia Dei incarnatio est Filii Dei, qui factus est ei ex semine David secundum carnem. Incarnatio, inquam, vel adventus Jesu Christi filii David, filii Abrahae: Haec justitia in Evangelio revelatur. Num parva e
Abbreviated transcription (Latin):
illiͥ ce dicens d̾o. miserere mei. ut iustificeri
insermonib tuis. Subleuatꝰ ẽ a dormiert̃
duo: ce usq ad finẽ uite ipsiꝰ dd̾. foueban¬
tur mutuo. Nam sermo dñi. fouebat dd̾.
tã nocturna qͣm diurna meditatiõe su:
quẽ ad modũ ule dicit. Et meditatus sũ
nocte cũ corde meo⁊tẽ. Totadie meditat̾o
mea ẽ. hoc erat foueri dd̾ .i. delectari. Nã
memor fui inqͥt diei: &e delectatꝰ sum. fõue¬
bat᷑ .i. delectabat᷑ ip̃e sermo dñi. indelicet
reqͥescendo. in suauissima humilitate dd̃:
dicentis d̾o:. memor esto u̾biͣ seruo tuo. Itẽ.
Non nob̾ dñe. ñ nob̾. s nomini tuo da głã:
qͣsi suimet. negligens. tm̃mͦ de u̾bo dei. u̾bo

Expanded text:
iustificeris in sermonibus tuis. Sublevatus est, et dormierunt duo, et usque ad finem vitę ipsius David fovebantur mutuo. Nam sermo domini fovebat David tam nocturna quam diuturna meditatione sui, quemadmodum ille dicit: Et meditatus sum nocte cum corde meo, item: Tota die meditatio mea est. Hoc erat foveri David, id est delectari. Nam memor fui, inquit, dei et delectatus sum. Fovebatur id est delectabatur ipse sermo domini videlicet requiescendo in suavissima humilitate David dicentis deo: Memor esto verbi tui servo tuo. Item: Non nobis, domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam. Quasi suimet