comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est petri et pauli: ma-¬
iore frequentia celebrare. Si
enim celebramꝰ frequentissime na¬
talitia agnoꝵ: quantomagis debe-¬
mus arietum: De fidelib enim qͦs
lucrati sunt apłi p̾dicatione sua:
scriptum est. Afferte dño filios ari¬
etum. ꝑ angustias passionũ. ꝑ uiã
spinis plenam. ꝑ tribulationes ꝑse-¬
cutionũ. ut tnͣsirent postea fideles:
eum. qui dixit ego sum primus. et
ego nouissimus: ad unum diem pas-¬
sionis sͥ occurrerunt pͥmꝰ et nouissi¬
secutorẽ: petrum respiciamꝰ. dñi
negatorẽ. Petrus negationem dñi la-¬
crimis lauit: paulus ꝑsecutionẽ dñt¬
stepħi cecitate expiauit. fleuit pe¬
trus ante flagellum. paulus passus
exuiit sonus eoꝵ: et in fines orbis
t̃rȩ uerba eorum. Et nos ꝓbamus.
ad sanitatẽ fidei. ab infidelitatis in-¬
sania conuerterunt. Hȩc loquor km̃i.
festiuitate : s aliquantum tristis.
quia non uideo tantum popłm con-¬
gregatum: quantus congregari de¬
nem latet: quȩ est ista tanta pigri-¬

Expanded text:
orum Petri et Pauli majore frequentia celebrare. Si enim celebramus frequentissime natalitia agnorum, quanto magis debemus arietum? De fidelibus enim, quos lucrati sunt Apostoli praedicatione sua, scriptum est, Afferte Domino filios arietum . Per angustias passionum, per viam spinis plenam, per tribulationes persecutionum, ut transeant postea fideles, eum qui dixit, Ego sum primus, et ego sum novissimus ; ad unum diem passionis sibi occurrerunt primus et novissiersecutorem, Petrum respiciamus Domini negatorem. Petrus negationem Domini lacrymis lavit: Paulus persecutionem Stephani caecitate expiavit. Flevit Petrus ante flagellum, Paulus passus exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Et nos probamus, ad sanitatem fidei ab infidelitatis insania converterunt. CAPUT II. festivitatem, sed aliquantulum tristis, quia non video tantum populum congregatum, quantus congregari denem latet, quae est ista tanta pigrit
Abbreviated transcription (Latin):
retur reddere non donare: quod
futuri. ẽẽnt. gr̃a dei. nec intellige¬
rent. nec tenerent. Quanto nunc
mͦ melius: quanto ordinatius:
Pruis erexit de t̾ra inopem. et de
stercore exaltauit pauꝑem. ut col¬
locaret eum cum potentib popłi
sui: ut munꝰ intelligentiȩ et doct¬
nȩ non solum ex deo. ẽẽt. s etiam
ex deo. eẽ. appareret. Cum quanta
itaq letitia. et quanta dei gła. con¬
tuemur ab animo piscatoris contẽ¬
pni opes imꝑatoris: fundi preces
imꝑatoris ad memoriam piscatoris:
ut nec ille ex eoqͦd non habuit iace¬
ret. nec iste ex eo quod habuit suꝑ¬
biret. Iam uͦ illud quod paulũ
ex ꝑsequittore suo p̾dicatorẽ suum
xp̃s oꝑatus est. quid ualeat ad sa-¬
lutẽ hominum. ne quisꝗͣ magnaꝵ
sibi conscius iniquitatũ. de miscd̃a
dei debeat desꝑare: ipse potus apls
eloquat᷑. Humanꝰ inquit. sermo. &
omni acceptione dignꝰ: quia iħc

Expanded text:
retur reddere, non donare, quod retur reddere, non donare, quod futuri essent gratia Dei, nec intelligerent, nec tenerent. Quanto ergo nunc melius, quanto ordinatius, prius erexit de terra inopem, et de stercore exaltavit pauperem, ut collocaret eum cum potentibus populi sui ; ut munus intelligentiae atque doctrinae non solum ex Deo esset, sed etiam ut ex Deo esse appareret? Cum quanta itaque laetitia et quanta Dei gloria contuemur ab animo piscatoris contemni opes imperatoris? fundi preces imperatoris ad Memoriam piscatoris? ut nec ille ex eo quod non habuit, jaceret; nec iste ex eo quod habuit, superbiret. Jamvero illud quod Paulum ex persecutore suo praedicatorem suum Christus operatus est, quid valeat ad salutem hominum, ne quisquam magnarum sibi conscius iniquitatum de misericordia Dei debeat desperare, ipse potius apostolus eloquatur. Humanus, inquit, sermo et omni acceptione dignus, quia C
Abbreviated transcription (Latin):
ut confundant᷑ fortia: in isto ha¬
bundauit peccatum. ut suꝑabun¬
daret gr̃a. In utroq magna dei gr̃a
atq eiꝰ gła claruit: qui eoꝵ fȩcit
merita non inuenit. Quid enim ali¬
ud demonstrare dignatus est. qui
ad regnũ pͥmo uocare uoluit pisca¬
tores. postea uocaturus imꝑatores:
nͥ ut qui głatur. in dño glorietur:
Nam utiq nobilium. doctoꝵ. potenti.¬
um. doctorum. non salutẽ contemp¬
sit: quib ignobiles. imꝑitos. infir¬
mosq preposuit. S nͥ prius elige¬
retur uilitas infirmoꝵ: non sana¬
retur inflatio suꝑboꝵ. Si prius
ã xp̃o diuites uocarent᷑: putarent
ac dicerent. non in se electã nsi
opulentiam. facundiam eloquenti
doctrinã. scientiȩ splendorem. nobi¬
litatem. generositatẽ. tranquillitat̃
regalem potestatem. Atq ita tempo¬
ralib et secularib felicitatib tu¬
midi. tanquã ipsi prius xp̃o con¬
ferrent quod. ẽẽnt. ut eis ille uide¬

Expanded text:
ut confundantur fortia : in isto aut confundantur fortia : in isto abundavit peccatum, ut superabundaret gratia . In utroque magna Dei gratia atque ejus gloria claruit, qui eorum fecit merita, non invenit. Quid enim aliud demonstrare dignatus est, qui ad regnum primo vocare voluit piscatores, postea vocaturus imperatores, nisi ut qui gloriatur, in Domino glorietur ? Nam utique nobilium, doctorum, potentum non salutem contempsit, quibus ignobiles, imperitos infirmosque praeposuit. Sed nisi prius eligeretur vilitas infirmorum, non sanaretur inflatio superborum. Si prius a Christo divites vocarentur, putarent et dicerent non in se electam nisi opulentiam, facundiam, eloquentiae doctrinam, scientiae splendorem, nobilitatem, generositatem, tranquillitatem, regalem potestatem; atque ita temporalibus et saecularibus felicitatibus tumidi, tanquam ipsi prius Christo conferrent quod essent, ut eis ille vide
Abbreviated transcription (Latin):
Apłoꝵ dies in quo triumphalẽ
coronam. deuicto diabolo meru¬
erunt. quantum fides romana te¬
stat᷑: hodiernus est. Quib sollem¬
pnis festiuitas exhibetur: sollemp¬
nis etiam sermo reddat᷑. Laudes
audiant a nob̃: p̾̃ces effundant
ꝓ nobis. Sicut tradicione patrũ
cognitũ memoria retinet᷑: non
uno die passi sunt ꝑ cęli spacia de¬
currente. Natalicio gͦ petri: passus
est paulus. Non quo ex utero ma¬
tris uinumerum fusus est homi¬
num: s quo ex uincło carnis in
lucem natꝰ est angłorũ. Ac ꝑ hoc
ita singłi dies tunc dati sunt du¬
obus: ut nunc unꝰ celebret᷑ ambo¬
bus. Magnũ mͥ hoc signũ uidet᷑
.ẽẽ. concordiȩ. apło suo nouis¬
simꝰ pͥmo. qui ad eundem diem
uocatus aduenit: ad eundẽ diem
coronatꝰ occurrit Clectus est ille
ante dñi passionẽ: iste post ascen-¬
sionem. Ordine tpr̃is impares:
ȩternitate felicitatis ȩquales. Ille
ex piscatione: iste ex ꝑsequutore.
n illo infirma mundi electa sunt¬

Expanded text:
 dies, in quo triumphalem coronam, devicto diabolo, meruerunt, quantum fides Romana testatur, hodiernus est. Quibus solemnis festivitas exhibetur, solemnis etiam sermo reddatur. Laudes audiant a nobis, preces fundant pro nobis. Sicut traditione patrum cognitum memoria retinetur, non uno die passi sunt per coeli spatia decurrente. Natalitio ergo Petri passus est Paulus, non quo ex utero matris in numerum fusus est hominum, sed quo ex vinculo carnis in lucem natus est Angelorum; ac per hoc ita singuli dies dati sunt duobus, ut nunc unus celebretur ambobus. Magnum hoc mihi signum videtur esse concordiae: coapostolo suo novissimus primo, qui ad eumdem diem vocatus advenit, ad eumdem diem coronatus occurrit. Electus est ille ante Domini passionem, iste post ascensionem. Ordine temporis impares, aeternitate felicitatis aequales: ille ex piscatore, iste ex persecutore. In illo infirma mundi electa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iħs omnem longanimitatẽ. ad in¬
formationem eoꝵ qui credituri sunt
illi in uitam ȩternã. Quis enim
sub manu omnipotentis medici de
salute desperet: tanto formatus ex-¬
emplo. considerando euangłi zãtem
fidem. quam aliquando uastabat.
non solum euasisse pęnã ꝑsecutoris.
uerum etiam coronã meruisse doc-¬
toris: et cuiꝰ sanguinẽ in eius mẽ¬
bris cupiebat seuiendo fundere: ꝓ
eus nomine suum sanguinẽ ereden¬
do fudisse: Habet gͦ roma caput
gentium. duo lumina gentium: ab
illo accensa qui illuminat omnem
hominẽ uenientẽ in hẽ mundum.
Unum in quo ds̃ abiectam exaltauit
humilitatẽ: alterum in quo damp¬
nandam sanauit iniquitatẽ. In illo
discamus non suꝑbire: in isto non
desꝑare. Quam breuiter magna no¬
bis exempla p̃missa sunt. quam sa¬
lubria: quȩ semꝑ cõmemoremꝰ. et in
eorum laude lumen uerũ magnifi¬
cemus. Nemo se de huiꝰ scłi celsitu¬
dine extollat: petrus piscator fuit:
nemo iniquitatẽ ꝓpriam cogitau¬

Expanded text:
s omnem longanimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam . Quis enim sub manu omnipotentis medici de salute desperet tanto informatus exemplo, considerans evangelizantem fidem quam aliquando vastabat, non solum evasisse poenam persecutoris, verum etiam coronam meruisse doctoris, et cujus sanguinem in ejus membris cupiebat saeviendo fundere, pro ejus nomine suum sanguinem credendo fudisse? Habet ergo Roma caput gentium, duo lumina gentium ab illo accensa, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum: unum, in quo Deus abjectam exaltavit humilitatem; alterum, in quo damnandam sanavit iniquitatem. In illo discamus non superbire; in isto, non desperare. Quam breviter magna nobis exempla praemissa sunt, quam salubria; quae semper commemoremus, et in eorum laude lumen verum magnificemus. Nemo ergo se de hujus saeculi celsitudine extollat: Petrus piscator fuit. Nemo iniquitatem propriam cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
minandiq habere uirtutem. Ut aũt
preteream cȩtera. quȩ eum uiiu̾so
orbi mirabilem faciunt: unum illud
quod ad omnes eius laudes sufficit.
quis ualeat estimare quantȩ sit gr̃ȩ:
quod cum int̾ homines agit speciali
quadam diuinitatis gratia. et para¬
disus illi penetrabilis. et cȩlum ꝑui¬
um fuit: Quid gͦ fr̃s hoc doctore
ꝑfectius : qui in cęlo didicit. quod do
ceret in t̾ris: Quid hoc teste uera¬
cuis: cui eleuato suꝑ cȩlos. ocłis ui¬
dere et apꝓbare concessum est. quod
merita: ꝑ hȩc incedentes miracula.
apłatum suum deo ac dño nr̃o. effu¬
sione deuoti sanguinis consecrart̃:¬

Expanded text:
minandique habere virtutem. Ut autem minandique habere virtutem. Ut autem praeteream caetera quae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum pervium fuit? Quid ergo, fratres, hoc doctore perfectius, qui in coelo didicit quod in terris doceret? Quid hoc teste veracius, cui elevato super coelos oculis videre et approbare concessum est quod merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sanguinis consecrar
Abbreviated transcription (Latin):
reẽ quod paulopost timuit : quis ta¬
men ambigat inimitabilis fuisse si¬
dei. quod eum descendentẽ de naui.
tremula et inconcessa humanis gres¬
sib maris unda sustinuit: S iam
ueniamus ad beatissimũ paulũ:
cuuis tanta. ẽ. nicħominus fidei¬
plenitudo. ut peculiarem quodãmͦ
eum s̃ ducem. ad illuminanda genti¬
um corda. cunctoꝵ p̾scius saluator
eligeret. Erat enim tam p̃cipuus in
doctrina: animi uirtute tam potens:
innocentia et integritate tã sc̃s: ut
uno eodẽq: tempore hinc eum sacer¬
dotes ac pͥncipes iudȩoꝵ. ꝑ emulati¬
onem legis antiquȩ. data in xp̃sa¬
nos ꝑsequendi auctoritate dirigerent
hinc illum ad eccłȩ solatium. atq
omnium credentium firmam̃tum.
xp̃s uocaret e cȩlo. Cuius ob hoc s
a dño cecati oculi⁊ ut suscepta gr̃a
ueritatis. celesti acie et lumine clari¬
ore fulgerent: pariterq aduertere⁊
xp̃m quem ꝑsequebat᷑ cecandi illu-¬

Expanded text:
reae, quod paulo post timuit; quis tareae, quod paulo post timuit; quis tamen ambigat inimitabilis fidei fuisse, quod eum descendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? Sed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus tanta est nihilominus plenitudo fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos persequendi auctoritate, dirigerent; hinc illum ad Ecclesiae solatium atque omnium credentium firmamentum Christus vocaret e coelo; cujus ab hoc sunt a Domino caecati oculi, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent; pariterque adverteretChristum, quem persequebatur, caecandi illu
Abbreviated transcription (Latin):
exultat ęccła. Quȩ licet omnium
se scõꝵ mr̃io certa sit adornari: hoꝵ¬
quandoquidem uidet de hoc scło ip¬
sos fidei patres. et magistros mar-¬
tyrium. triumphasse. Quid enim
insignius petro. qui in carne posi¬
tus mensuram carnis egressus xp̃m
prima petri lingua nouo est sermo¬
ne confessa: Quid fr̃s mei magni¬
ficentius petro: qui tantȩ confessio¬
nis merito. cum corruptibili adhuc
ẽẽt. in corpore. et necdum ipse ascen¬
disset in cęlum. regnũ illi celeste et
claudere et apire pͥmissum est: Qa¬
eius sublimius fide. qui gradiente
dño suꝑ aquas. humanȩ conditionis
oblitus. uiam sͥ in fluctib dari et
poposcit & meruit: tantaq iuentis
eius confidentia fuit. ut crederet se
posse ꝑfidem. quosciebat homini im¬
possibile ꝑ naturam: Nam quia
postea mergebat᷑. ut michi ui detur
necessarium fuit: ne tanti subluni¬
tate miracłi. in ꝑniciem forte sui.
equata xp̃o carnis fragilitas suꝑbi¬
ret. fuerit certe infirmitatis corpo¬

Expanded text:
cet omnium se sanctorum martyrio certa sit adornarquandoquidem videt de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis egressus, Chriprima Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisset in coelum, regnum illi coeleste et claudere et aperire permissum est? Qmius ejus fide qui, gradiente Domino super aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet se posse per fidem quod sciebat homini impossibile per naturam? Nam quia postea mergebatur, ut mihi videtur, necessarium fuit, ne tanti sublimitate miraculi in perniciem forte sui aequata Christo carnis fragilitas superbiret. Fuerit 223 certe infirmitatis corpo
Abbreviated transcription (Latin):
cypriani uocetur. hec causa est. Qui¬
a ut illa mͦ cingat᷑ ab obseq̃ntibus:
ibi ciprianus cingebat᷑ aꝑseqñtib¬
Il bi nunc illa abamicis orantib ho¬
noratur: ibi cyprianus abinimicis
frem̃tib calcabat᷑. Postremo ubi illa
erecta est: ibi ille prostratus ẽ. Can¬
tate deo: psalmum dicite nõi euis.
Qui ascendit suꝑ occasũ: ipse fecit
buerit cathedram euis. carthago
habeat memoriam eius. Unde nos
celebraremus natalitia eius. nisi esset
p̃ciosa inconspectu dñi mors sc̃orũo.¬

Expanded text:
Cypriani vocetur, haec causa est; quiCypriani vocetur, haec causa est; quia ut illa modo cingatur ab obsequentibus, ibi Cyprianus cingebatur a persequentibus: ubi nunc illa ab amicis orantibus honoratur, ibi Cyprianus ab inimicis frementibus calcabatur: postremo ubi illa erecta est, ibi prostratus est. Cantate Deo, psalmum dicite nomini ejus: qui ascendit super occasum , ipse fecit buerit cathedram ejus, Carthago habeat memoriam ejus; unde nos celebraremus Natalitia ejus, nisi esset pretiosa in conspectu Domini mors sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ sinu illam discessit ad lucem.
quȩ uisum m̃tis felicũ & beate illu¬
gub̃nauit: moriens honorauit. Ibi
ep̃atũ gessit. ibi martẏriũ consũ¬
mauit. In eo quippe loco ubi posuit
carnis exuiias. seua tunc multitudo
conuenerat. que ꝓpt odium xꝑ̃i. san¬
guinẽ funderet cypriani: ibi hodie
uenerans multitudo concurrit. que
ꝓp̃t natalem cypriani. bibit sangui¬
nem xp̃i. Et tanto dultius in ulo lo¬
co ꝓpt̃ natalẽ cypriani. sanguis bibi¬
tur xꝑ̃i. quanto deuotius ibi ꝓpter
nom̃ xꝑ̃i. sanguis fusus ẽ eypriani.
Deniq sict̃ nostis quicũq earthagi¬
nem nostis. In eodem loco deo m̃sa
constructa ẽ. et tam̃ m̃sa dr̃ cypria¬
ni: ñ quia ibiẽ umquam cyprianꝰ
epulatus. sed quia ibi ẽ immolatꝰ.
Et quia ipsa imnmolatione sua paraũ
hanc m̃samꝰ. ñ in qua pascat siuie
pascatur: sed in qua sacrificium
deo cui & ipse oblatus est offerat᷑.
Sed ut mensa illa que dĩ ẽ. etiam

Expanded text:
naturae sinu illam discessit ad lucem, naturae sinu illam discessit ad lucem, quae visum mentis feliciter et beate illugubernavit, moriens honoravit. Ibi episcopatum gessit, ibi martyrium consummavit. In eo quippe loco, ubi posuit carnis exuvias, saeva tunc multitudo convenerat, quae propter odium Christi sanguinem funderet Cypriani: ibi hodie venerans multitudo concurrit, quae propter Natalem Cypriani bibit sanguinem Christi. Et tanto dulcius in illo loco propter Natalem Cypriani sanguis bibitur Christi, quanto devotius ibi propter nomen Christi sanguis fusus est Cypriani. Denique, sicut nostis, quicumque Carthaginem nostis, in eodem loco mensa Deo constructa est; et tamen mensa dicitur Cypriani, non quia ibi est unquam Cyprianus epulatus, sed quia ibi est immolatus, et quia ipsa immolatione sua paravit hanc mensam, non in qua pascat sive pascatur, sed in qua sacrificium Deo, cui et ipse oblatus est, offeratur. Sed ut mensa illa, quae Dei est, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
que oporteat dicere. Dicturi
enim sumus aliquid de lau¬
de cypriani głosissimi martyris: cuiꝰ
natalem sicut nostis hodie celebra¬
mus. Quod nom̃ sic frequentat ec¬
cłã. idẽ natales: ut natales uocet
preciosas martyrum mortes. Sic in¬
quam hoc nom̃ frequentat ȩcclia:
ut etiam qui ñ sunt in illa. hocdi¬
cant cũ illa. Quis enĩ hodie. ñdicã
in hac nr̃a ciuitate. sed plane ꝑ affri¬
cam totam transmarinasq regionẽ.
ñ xꝑ̃ianus solus. sed paganus aut̃
iudeus. aut euam hereticus. pote¬
rit inueniri: qui ñ nob̃: dicat nata¬
lem martyris cypriam: Quid est
hoc fratres.: Quando natuse igno¬
ramus: & quia hodie passus ẽ. nata¬
lem eius hodie celebramus. Sed illũ
diem ñ celebraremus: & si nossemus.
llo eñ die traxit originale peccatũ.¬
isto aut̃ die uicit om̃e peccatũ. Illo
die ex fastidiosȩ matris utero. istam
ꝓcessit inlucẽ. quȩ oculos carnis il¬
lecebrat: isto autẽ die. ex occultissimo

Expanded text:
quae oporteat dicere: dicturi enim sumus aliquid de laude Cypriani gloriosissimi martyris, cujus Natalem hodie, sicut nostis, celebramus. Quod nomen sic frequentat Ecclesia, id est, Natales, ut Natales vocet pretiosas martyrum mortes. Sic, inquam, hoc nomen frequentat Ecclesia, ut etiam qui non sunt in illa, hoc dicant cum illa. Quis enim hodie, non dicam in hac nostra civitate, sed plane per Africam totam transmarinasque regiones, non Christianus solum, sed Paganus, aut Judaeus, aut etiam haereticus poterit inveniri, qui non nobiscum dicat Natalem martyris Cypriani? Quid est hoc, fratres? Quando natus sit, ignoramus; et quia hodie passus est, Natalem ejus hodie celebramus. Sed illum diem non celebraremus, etsi nossemus. Illo enim die traxit originale peccatuisto autem die vicit omne peccatum. Illo die ex fastidioso matris utero istam processit in lucem, quae oculos carnis illecebrat: isto autem die ex occultissimo
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba etꝰ. Docuit fidelit̃ qđ facturꝰ erat
fecit fortit̃ qđ docuerat. Ad p̃ciosam
mortẽ iuste iuuendo: ad głosam uo
uitã iuste moriendo ꝑueñ: atq adepꝰt
triũ phale martiri̾ᷤ nom̃: quia ꝑdigi
usq ad sanguinẽ ꝓueritatẽ certam
Uerum. quia ñ solum dixit quȩ au¬
direntur. sed scripsit etiam que le¬
gerent᷑. et ad alia loca ꝑ alienas
linguas. ad alia uero ꝑsuas luti¬
ras uenii. et in notuit regionib muil¬
tis. partim ꝑfamam fortissimȩ pas¬
sionis. partim ꝑ dulcedinẽ suais¬
simȩ lectionis: alacres celebremtis
hunc diem: & ita om̃s unanimit
supplicemus. ut in ȩccłia maiore
communem patrẽ audire & uide
mereamur. habituri & desermone
euis gaudiũ. & de passionis eius

Expanded text:
us . Docuit fideliter quod facturus erat, fecit fortiter quod docuerat. Ad pretiosam mortem juste vivendo, ad gloriosam vero vitam injuste moriendo pervenit; atque adeptus est triumphale martyris nomen, quia perduxit usque ad sanguinem pro veritate certamVerum quia non solum dixit quae audirentur, sed scripsit etiam quae legerentur, et ad alia loca per alienas linguas, ad alia vero per suas litteras venit, et innotuit regionibus multis, partim per famam fortissimae passionis, partim per dulcedinem suavissimae lectionis: alacres celebremus hunc diem, et ita omnes unanimiter supplicemus, ut in Ecclesia majore communem patrem audire et videre mereamur; habituri et de sermone ejus gaudium, et de passionis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qui impietatem regis herodis qui
ꝓuocent᷑. scđm illud qd̃ scriptum ẽ.
qm̃ laudat᷑ peccator in desideriis
t quia uera: illa sapientis cuiꝰdam
sententia. sicut uera laus ornat.
ita falsa castigat: non ẽ tam̃ im¬
possibile apud dm̃. ut etiam illi qui
humanis laudibꝰ inuitati bona oꝑa
exercere ceꝑunt. ds̃ illis hoc in amorẽ
et consuetudinem uertat᷑: scđm il
Bene consuescere: pudebit desuesce¬
re. & tterum. Dona loquam: tran¬
siet sermo in affectũ. Deatus tam̃
iohannes plena & ꝑfecta lib̾tate
maluit iniusta sustinere: quã iusta
non dicere. Unde eu̾gl̃ico beatus ip¬
se ioħs alloquio. corda nr̃a salutife.¬
ro pulsat oracło. dicens. Ego uer
clamantis in deserto: parate uiam
dño: rectas facite semittas dei nr̃i
Si teneamus in nobis uerbũ uerita¬
tis : affectum iusticiȩ: erit in nob̃
illa uia. ꝑ quam humanũ pectus
ingredit᷑ xp̃s. Ideo aut̃ dicit. Ego¬
uõoe clamantis. Uoce p̾conis iũdice

Expanded text:
qui impietatem regis Herodis, quiqui impietatem regis Herodis, quiuxorem fratris viventis invaserat, publica auctoritate condemnans, Et quia vera est illa sapientis viri sententia, Sicut vera laus ornat, ita falsa castigat: non est tamen impossibile apud Deum, ut etiam illi qui humanis laudibus invitati bona opera exercere coeperint, Deus illis hoc in amorem et consuetudinem vertat; secundum ixit, Bene consuescere, pudebit dissuescere: et iterum, Bona loquamur, tranre; sed quia eos timent ex ipsa castigJoannes plena et perfecta libertate maluit injusta sustinere, quam justa non dicere. Unde evangelico beatus ipse Joannes alloquio corda nostra salutifero pulsat oraculo dicens: Ego vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri. Si teneamus in nobis verbum veritatis, affectum justitiae; erit in nobis illa via, per quam humanum pectusspirituali medicamento et charitatis artificio superbos quosque etiam indignis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ loquente xp̃o. qͥa int̾ natos mulietũ.¬
maior non est iohanne baptista.
pse hoc dicit. Q ideo agnosce ma¬
gnificentiam laudis: ex dignitate
laudantis. Ac sic dũ nemo illo ma¬
ior. eẽ. asserit᷑ in natis mulierum:
datur intelligi. qd ioħs humanoꝵ
fuerit mensura meritoꝵ. Ego uox
inquit clamantis in deserto. Hoc
est dicere. Non sum ego uerbum
quod erat in pͥncipio apud dm̃:
s uox potius id ÷ minister sum
pari humilitate ꝓnunciat. Illũ
oportet crescere: me mmui. Illũ
inquit oportet crescere: quia ꝑ
omnẽ mundũ xp̃i euangłium
dilatat᷑: me aũt minui. quia oĩs
ꝓpħia finitur. Illum oportet eref¬
crescere. quia erit exaltandus in
cruce: me aũt minui quia sum
truncandus in capite. Iohannis
enim ꝓpħia finem accepit: quia
ȩtate. Etate inquam illa: quȩ erat
xp̃s natura obstupescente ꝑ uirgi¬
nem. Ille salutem p̾dicauit: hic con¬
tulit. Ille baptizauit in penitentia:
iste regenerauit in gr̃a. Hic est loħs¬

Expanded text:
loquente Christo, quia inter natos mulierum non est major Joanne Baptista . Ipse hoc dicit: et ideo cognosce magnificentiam laudis ex dignitate laudantis; ac sic dum nemo illo esse major asseritur in natis mulierum, datur intelligi, quod Joannes humanorum fugit mensuram meritorum. 2. Vox clamantis in deserto : hoc est dicere, Non sum ego Verbum quod erat in principio Deus apud Deum; sed vox potius, id est, minister sum pari humilitate pronuntiat, Illum oportet crescere; me autem minui . Illum, inquit, oportet crescere; quia per omnem mundum Christi Evangelium dilatatur: me autem minui, quia Joannis prophetia finitur.  Illum oportet crescere, qui erit exaltandus in cruce: me autem minui, qui sum truncandus in capite. Joannis enim prophetia finem accepit; quia aetate; aetate, inquam, illa quae erat ; et Christus natura obstupescente per Virginem. Ille salutem praedicavit; hic contulit. Ille baptizavit in poenitentiam; iste regeneravit in gratia. 3. L
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. Int̾ hȩc studia inueniat nos
nos xp̃s dñs: quia ipse conferre di¬
gnatꝰ est uiam. ꝑ quã nos ꝑducat
ad patriam ÷ unde nobis dicere di¬
gnet᷑. Et in hambulabo et in habi-¬
tabo in eis: et ero illoꝵ ds̃. Si in
isto scło ambulauerit in nobis:
illic habitabit in nobis:¬
consecrauit: qui iccirco in hoc scłm
suꝑna dispensatione directus est:
ut non solum ipse ꝓpħaͥ sublimare
immerito illum p̾cipuo minc ue
gr̃a ob hoc redemptorẽ mundi no-¬
quem alii in longa futurũ tpr̃a¬
ruit: et annunciare presentem:
Nam sicut sacratissimũ eũgłium
refert. ueniente dño ad baptismũ
eius: hunismodi ꝓrupit in uocem:
Ecce agnꝰ dei: ecce qui tollit peccata
mundi. Propt̃ hoc nmirũ salua¬
tor ipse de illo dicebat ad turbas.
Quid existis in desertum uidere:

Expanded text:
retur. Inter haec studia inveniat nos retur. Inter haec studia inveniat nos Christus Dominus; quia ipse conferre dignatus est viam, per quam nos perducat ad patriam: ut de nobis dicere dignetur, Et inambulabo et inhabitabo in eis, et ero illorum Deus . Si in isto saeculo ambulaverit in nobis, illic habitabit in nobisconsecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali sublimaretimmerito illum praecipuo honore gratia ob hoc Redemptorem mundi noquem alii in longa tempora futurum praruit et annuntiare praesentem; nam sicut sacratissimum Evangelium refert, veniente Domino ad baptismum ejus, hujusmodi prorupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Propter hoc nimirum Salvator ipse de illo dicebat ad turbas: Quid existis in desertum videre
Abbreviated transcription (Latin):
pus frĩs mei. ut si suꝑb fuit. sine
ullo remedio doleat: qui se nunc
salubrit humiliare dissimulat.
U eniet tempus ut humiles eleuent᷑
in cęlis: et suꝑbi in inferni ꝓfun¬
da mergant᷑. Ueniet tempꝰ ut se
auari om̃s fuisse diuites doleant:
a quib nunc xp̃i pauꝑes irrident᷑.
Non semꝑ iste qui nunc ẽ humane
consuetudinis ordo seruabitur: ñ
semꝑ lazarus same torquebit᷑ nec
semꝑ auarus diues deliciarũ abun¬
dantia ꝑfruetur. S cito ille de ster¬
quiligio ab angłis eleuabitur in
paradysum: et ille qui elemosinã
noluit dare. si penitentia ñ subue¬
nerit. de luxurioso conuiuio rapiet᷑
in tartarum: ut qui in hoc scło pauꝰ¬
peri noluit dare micam. in infer-¬
no non mereat᷑ accipere guttam:
et qui pauꝑem noluit pascere de
diuitiis suis. pascat flammã me-¬
dullis suis. Nos uͦ fr̃s quantum
possum elaboremus. ut quod su¬
ꝑbia tumidũ elatumq reddide-¬
rat. humilitate ac mansuetudine
complanet᷑: quod iniquitas depra

Expanded text:
simi, ut se superbum fuisse sine ullo remedio doleat, qui se nunc salubriter humiliare dissimulat. Veniet tempus, ut humiles eleventur in coelos, et superbi in inferni profunda mergantur. Veniet tempus ut se avari omnes fuisse divites doleant, a quibus nunc Christi pauperes irridentur. Non semper iste qui nunc est, humanae consuetudinis ordo servabitur: non semper Lazarus fame torquebitur, nec semper avarus dives deliciarum abundantia perfruetur: sed cito et ille de sterquilinio ab Angelis elevabitur in paradisum, et ille qui eleemosynam noluit dare, si poenitentia non subvenerit, de luxurioso convivio rapietur in tartarum; ut qui in hoc saeculo pauperi noluit dare micam, in inferno non mereatur accipere guttam; et qui pauperem pascere noluit de deliciis suis, pascat flammas de medullis suis. Nos vero, fratres, quantum possumus, laboremus, ut quod superbia tumidum elatumque reddiderat, humilitate et mansuetudine complanetur; quod iniquitas deprav
Abbreviated transcription (Latin):
bili multitudine suꝑant.
⁊ali etiam. quȩ colonia uertict
uicina ẽ. multa p̃clara ꝑeũdẽ
martyrem facta cognouimus: cuiꝰ
ibi memoria longe priuis quã apud
nos. abeuodio ep̃o constituta est:
Sed libellorum dandorum ibi con¬
suetudo non ẽ. liel potius non fuit.
Nam fortasse. nunc ẽẽ iam cepit. Cũ
enim nuꝑ illic essemus: petroniã

Expanded text:
bili multitudine superant. Uzali etiam, quae colonia Uticae vicina est, multa praeclara per eumdem martyrem facta cognovimus, cujus ibi memoria longe prius quam apud nos ab episcopo Evodio constituta est. Sed libellorum dandorum ibi consuetudo non est, vel potius non fuit; nam fortasse nunc esse jam coepit. Cum enim nuper illic essemus, Petronia
Abbreviated transcription (Latin):
uiuacitate disparium. qui orto sole
graditur. clarius quelibet opposita c̃¬
spic̃: quam Is qui ante lucẽ exurgit. Et
arbusta plantauit. Conuenient igitur
factumest. ut sicut moysi. ita & ioħis
glebam omp̃c ds absconderet: & induo¬
b mirabilibus uinũ miraculũ exhib̃et.
Etnotandum quã effectuose quã ama

Expanded text:
vivacitate disparium qui orto sole vivacitate disparium qui orto sole graditur clarius quaelibet opposita conspicit quam is qui antelucanus exsurgit. Et arbusta plantavit. Convenienter igitur factum est ut sicut Moysi, ita et Joannis glebam omnipotens Deus absconderet et in duobus mirabilibus veris unum miraculum exhiberet. Et notandum quam affectuose, qu
Abbreviated transcription (Latin):
obumbrauit. Et gladnĩ. hocẽ filiusdi
qui hoc tab̃naculum non mox discessi¬
rus.s. ueram carnem suscepturuis imple¬
uit. non mansit subaeris caligine .s. po¬
tius in lumine solis. sicut ꝑꝓpħamdã
ecce iste quanto glosius habet manna
ctiam insepuichro. Et quid plura: Ile
iste etiam diuinitatis reuelat cẽntiam.
ut ds̃ ab hominibus agnoscatur. dt
ut idem reꝑ. etam: ille splendorem sui
uultus obtexit. neabilla plebe conspi¬
cerctur: iste dĩ u̾bum quod est imago
Dostremo dĩ filium quem iste p̾mauib
habuit. cum quo diutissime conu̾satꝰ.
a quo unicȩ acspecialit ẽ dilectus:
ille quidem obiixe. ac desiderabilite
petiit dicens. obsecro dñe mitte quen
missurus es: s upetrare ñ ualuit i¬
runtam̃ dũ magnis summisq apud
dm̃ meritis ambo claruis sent: unouis
pitstrre p̃sumimus :s. diu̾sitatem tp̃oꝵ
ꝑsua cuiꝰ q dignitate pensamus. Du¬
orum quippe uiatorum nulla oculoꝵ

Expanded text:
obumbravit. Et gloria Domini, hoc est Filius Dei, obumbravit. Et gloria Domini, hoc est Filius Dei, qui hoc tabernaculum, non mox discessurus, sed veram carnem suscepturus implevit, non mansit sub aereae caligine nubis, sed potius in lumine solis, sicut per Propheecce quanto gloriosius habet iste manna etiam in sepulcro. Et quid plura? Illea populo : iste etiam divinitatis revelat essentiam, ut Deus ab omnibus agnoscatur . Atque ut idem repetam, ille splendorem sui vultus obtexit, ne ab illa plebe conspiceretur; iste Dei Verbum, quod est imago Postremo Dei Filium, quem iste prae manibus habuit, cum quo diutissime conversatus est, a quo unice et specialiter dilectus, ille quidem obnixe ac desiderabiliter petiit, dicens: «Obsecro, Domine, mitte quem missurus es ;» sed impetrare non valuit. Verumtamen dum magnis summisque apud Deum meritis ambo claruissent, uno uterpraeferre praesumimus, si diversitatem pro sui cujusque dignitate pensamus. Duorum quippe viatorum nulla oculorum
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectu tuo: ostende mͥ faciem tuam.
ut sciam te:S ꝓtinus audiuit. Non po
carnatum. non solum uidit & audiuit:
s. etiam manibus contrectauit: sic̃ ipse
testatur dicens. Quod fuit inquit ab
initio. quod audiuimꝰ. quod uidimus.
quod oculis nr̃is ꝑspexiinus. & manꝰ
ȩternam: que erat apud patrem. & ap¬
paruit nob̾. Et ñ solum dm̃ hominẽ
factum oculis carnalib idit: s et ip¬
sum ubum quod erat apud patrem. & ꝑ
quod facta sunt omĩa. Illustrata diui¬
nitus m̃te conspexit. atq ut ad huc
comparatio ꝓducatur: moyses tab̃na¬
culo prterat. quod nubes oꝑiebat. ita
ut aliquando nec ipse moyses potuiss.
intrare. Sicut mexodo legitur. quia
oꝑuit nubes tabnaculũ testimonii. et
gła dñi impleuit illud. nec poterat inoy¬
ses ingredi tectũ fȩderis. nube oꝑientt
om̃ia: Ioħ̃c aut melioris tab̃naculi cu¬
stos factus. bcate mariȩ minister ext¬
tit: quã ñ uidelicet corporea huiꝰ aers

Expanded text:
in conspectu tuo, ostende mihi faciem tuam, in conspectu tuo, ostende mihi faciem tuam, ut sciam te;» sed protinus audivit: «Non carnatum non solum vidit et audivit, sed etiam manibus contrectavit, sicut ipse testatur, dicens: «Quod fuit, inquit, ab initio, quod vidimus, quod audivimus, quod oculis nostris perspeximus, et manus aeternam quae erat apud Patrem, et apparuit nobis .» Et non solum Deum hominem factum oculis carnalibus vidit, sed et ipsum Verbum, quod erat apud Patrem, per quod facta sunt omnia , illustrata divinitus mente conspexit. Atque ut adhuc comparatio producatur, Moyses tabernaculo praeerat quod nubes operiebat, ita ut aliquando nec ipse Moyses posset intrare, sicut in Exodo legitur: «Quia operuit nubes tabernaculum testimonii, et gloria Domini implevit illud ,» nec poterat Moyses ingredi tectum foederis, nube operiente omnia, Joannes vero melioris tabernaculi custos factus, B. Mariae minister exstitit, quam non videlicet corporea hujus aeris
Abbreviated transcription (Latin):
mo ab iubente dño: & sepe. liuit eum
inualle terre contra phogor: & non
cognouit homo sepulchruneiꝰ usq
inp̃sentemdiẽ. Renouatiui est itaq il¬
lud de corpore moysi. nunc etiã in iohe
miraculũ. Et qui legis latorem tunc
dignatus ẽ nullis scientib sepelire. ip¬
seetiam corpus eugłiste sin secreto qͥdã
misterio uoluit sepulture subdricere.
Utq. scilicet lux mundi ut̃q mandato¬
rum cȩlestim bauilus: ut̃q diuini
consilii reuelator. Nec in merito indig¬
nitate sus delata caclauerib ẽgͥunt.
qui & in sublimib uite suȩ meritis diu̾sis
licet temporib concorditer claruerunt.
Et si res diligenti considatione ꝑpen¬
ditur. ut cum beati moysi pace loquar.
ioħ̃s potior inuenitur. Ille siquidẽ mini¬
ster extitit legis: hic p̃dicator est gr̃e.
Ille precepta tradidit. quibus peccata
Ille annunciator ẽ umbre: hic minist̃
ẽ ueritatis. Illedixit dño. Simueni grãm

Expanded text:
Moab, jubente Domino, et sepelierunt eum Moab, jubente Domino, et sepelierunt eum in valle Moab contra Phogor, et non cognovit homo sepulcrum ejus usque in praesentem diem .» Renovatum est itaque illud de corpore Moysi nunc etiam in Joanne miraculum; et qui legislatorem tunc dignatus est nullis scientibus sepelire, ipse etiam corpus evangelistae sui secreto quodam mysterio voluit sepulturae subducere. Uterque scilicet lux mundi, uterque mandatorum coelestium bajulus, uterque divini consilii revelator. Nec immerito in dignitate suis delata cadaveribus congruunt qui et in sublimibus vitae suae meritis, diversis licet temporibus, concorditer claruerunt. Verum si res diligenti consideratione perpenditur, ut cum beati Moysi pace loquar, Joannes potior invenitur. Ille siquidem minister exstitit legis, hic praedicator exstitit gratiae. Ille praecepta tradidit quibus peccata Ille annuntiator est umbrae, hic minister est veritatis. Ille dixit Domino: «Si inveni gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
hannes uidelicet. et maria nullatenus
surrexissent: cur in eorum tumulis se¬
pulta cadauera ñ iacerent. Cũ uideli¬
cet beatorum petri & pauli. cȩterorũq
apłorum ac martyrum corpora suis
queq noscantur mausoleis tumula¬
ta: Nam quod uere beatus iohannes
int̃ fr̃s. quod discipłs̃ ille non moritur:
cum ipsauera dicentibus obiiasset di¬
stra nimirum hic moram terere ac ũba
multiplicare uideretur. ⁊ sidũ illiuere
dicerent. ñ morit᷑. iste ꝓtinus obstitisset
dicens Non dixit iħe non morit᷑: acꝑ
hoc ueritati quam nimiũ contͣdiceret.
siuera referentib contrairet. S dum nõ
moriturum se saluatorem dixisse nega¬
uit: moriturum se ẽẽ indubitant̃ asse¬
ruit. Porro aũt suie resurrexisset siue
non resurrexisset: quod insepulchro
sc̃m̃ corpus cius ulterius ñ apparuit.
diuine sine dubio uirtutis oꝑatio fuit.
Scriptum est in deutero nomio. Mor¬
tuus est moyses seruus dñi interra

Expanded text:
annes videlicet et Maria, nullatenus annes videlicet et Maria, nullatenus surrexissent, cur in eorum tumulis sepulta cadavera non jacerent, cum scilicet BB. Petri et Pauli caeterorumque apostolorum et martyrum corpora suis quaeque noscantur mausoleis tumulata? Nam quod vere B. Joannes inter fratres, quod discipulus ille non moritur, cur ipse vera dicentibus obviasset, distra nimirum hic moram texere ac verba multiplicare videretur, si dum illi vera dicerent: «Non moritur;» iste protinus obstitisset, dicens: «Non dixit Jesus: Non moritur,» ac per hoc veritati quodammodo contradiceret, etsi verba referentibus contrairet. Sed, dum se non moriturum Salvatorem dixisse negavit, moriturum se indubitanter asseruit. Porro autem sive resurrexisset, sive non resurrexisset, quod in sepulcro sanctum corpus ejus ulterius non apparuit divinae sine dubio virtutis operatio fuit. Scriptum est in Deuteronomio: «Mortuus e
Abbreviated transcription (Latin):
mor exeo. & custodiatur infuturas retͦ
gñationes: ut nouerint panẽ quoa¬
lui eos insolitdine. quando educti
estis de terra egypti. E cce quid merit᷑
pudicitia uirginalis: ecce quante ma¬
guitudinis ẽ inuiolate carnis integri¬
tas. Uidete fr̃s mei. considate. ꝑpen¬
dite. quid delitiarum incorruptio
corporis habet in celo: si cibum celi
germinat in sepulchro. Quantis illic
honorib sublimat᷑ beata uirginitas.
toris atq putredinis tamẽ mirabilit̃
glosa. Unde & siñ audramis pleniter
diffinire: pium tam̃ ẽ arbitrari. ut sic̃
debeata dĩ genitricȩ creditur. ita etiam
bratis ioħs iam resurrexisse ꝓbabilit̃
asseratur: Quatinus sicut inuirginea
fuerunt integritate participes: ita nichil¬
Lominus & inanticipata resurrectione
merito uideantur equales: Nec sit in
resurrectione diu̾sitas: quib tanta
fuerat unanimitas conũsationis in ui¬
ta. Sienim beatissimi iurgines isti. io¬

Expanded text:
mor ex eo, et custodiatur in futuras retro mor ex eo, et custodiatur in futuras retro generationes, ut noverint panem quo alui eos in solitudine, quando eduxi eos de terra Aegypti .» Ecce quid meretur pudicitia virginalis. Ecce quantae magnitudinis est inviolatae carnis integritas. Videte, fratres mei, considerate, perpendite, quid deliciarum incorruptio carnis habeat in coelo, si cibum coeli, germinat in sepulcro. Quantis illic honoribus sublimatur beata virginitas, toris atque putredinis tam mirabiliter est gloriosa. Unde et si non audeamus pleniter definire, pium tamen est arbitrari ut sicut de beata Dei Genitrice creditur, ita etiam B. Joannes jam resurrexisse probabiliter asseratur, quatenus sicut in virginea fuerunt integritate participes, ita nihilominus et in anticipata resurrectione merito videantur aequales; nec sit in resurrectione diversitas quibus tanta fuerat unanimitas conversationis in vita. Si enim beatissimi virgines isti, Jo
Abbreviated transcription (Latin):
sue non immemor: qui et anmã ciro
sacratissiiũ corpus in eaque ipse m¬
uit secreti recessu s archana transfint
Nam&e debeato enoc legit᷑. quia an¬
bulauit cum dõ: & ñ inueniebatur.
quiatranstulit illum ds̃. Iamuero
illud quis digne miretur quodinsi¬
pulchro eius manna repꝑitur:
in terre specu panis celi non semels.
cotidic nascitur.: De manna quippe.
saluo altiori misterio seͥptum est. Pa¬
nem decelo dedisti eis dñe: habentẽ
omne delectam̃tum. Ueniant igtur
om̃s nationes gentium: & obstupe¬
scant miraculum om̃ib ubiq scł̃s
in auditum. Ueniant inquã. et ad¬
mirantes aspitiant. quia insepult
quod ꝓcul dubio domus ẽ u̾mium
nunciẽt. quod isrłiti co popło mai¬
na d̃s concessit incibum dicens. La¬
nem celi: dedit eis. Panem angłorũ
manducauit homo. Quod illistẽ
mutebatur ecelo: nunc scaturire con¬
spicitur insepulchro. Si enim mas¬
num in terra miraculum mata i

Expanded text:
suae non immemor, qui et animam ejussuae non immemor, qui et animam ejussacratissimum corpus in ea, quae ipse novit, secreti recessus arcana transferret. Nam et de B. Enoch legitur quia ambulaverit cum Deo, et non inveniebatur, quia transtulit illum Deus . Jam vero illud quis digne miretur quod in sepulcro ejus manna reperitur et in terrae specu panis coeli non semel, sed quotidie nascitur? De manna quippe, salvo altiori mysterio, scriptum est: «Panem de coelo dedisti eis, Domine, habentem omne delectamentum .» Veniant igitur omnes nationes gentium, et obstupescant miraculum omnibus ubique saeculis inauditum. Veniant, inquam, et admirantes aspiciant quia in sepulcro, quod procul dubio domus est vermium, onuntiet quod Israelitico populo manna Deus concessit in cibum, dicens: «Panem coeli dedit eis; panem angelorum manducavit homo ; » quod illis tunc mittebatur e coelo, nunc scaturire conspicitur e sepulcro. Si enim magnum in terra miraculum manna non
Abbreviated transcription (Latin):
pultus: s dñs int eos fore diu̾sitatem
docuit: cum dixit petro. Sic eum uolo
manere donec ueniã: quid adce: Tu
me sequere. Quienĩ petrum uoluit se¬
cum incrucis suspendio triumphare:
ipse decreuit ioħ̃m in eccłiastica pace
quiescere. Quatinus & ille subeundi mar¬
tyrii ceteris p̾beret exemplum: & iste ere¬
cta supra fundam̃ta fidĩ eccłi&e fabriea.¬
ta. quietuis migraret ad celum. Ille secu
infide plantatis eẽt morum atq uir¬
tutum spũalium disciplina. Siceum
uolomanere: donec ueniam. Ueniam
inquit: ut eum uinculo earnis absol¬
uam. Ueniã: ut eum adgłe mee con¬
sortium transferam. Ueniam: ut labo¬
ribus cus digne remunerationis p̃mi¬
um reddam. Adhuiꝰ deniq promis¬
sionis effectum. clarum dedit ĩdiciũ
cum in cus obitu radiantẽ fecit enitt¬
scere lucẽ. ꝑ quam uidelicet liquidopi¬
tirit. ipsum cęlitus aduenisse lucis
auctorem. Affuit itaq dñs ꝓmissiors

Expanded text:
pultus. Sed Dominus inter eos fore diversitatem pultus. Sed Dominus inter eos fore diversitatem docuit, cum dixit Petro: «Sic eum volo manere donec veniam. Quid ad te? Tu me sequere .» Qui enim Petrum voluit secum in crucis patibulo triumphare, ipse decrevit Joannem in ecclesiastica pace quiescere, quatenus et ille subeundi martyrii caeteris praeberet exemplum, et iste erecta supra fundamentum fidei Ecclesiae fabrica quietus migraret ad coelum; ille secutin fide plantatis esset morum atque virtutum spiritualium disciplina. «Sic eum volo manere donec veniam.» Veniam, inquit, ut eum vinculo carnis absolvam. Veniam, ut eum ad gloriae meae consortium transferam. Veniam, ut laboribus ejus dignae remunerationis praemium reddam. Ad hujus denique promissionis effectum clarum dedit indicium, cum in ejus obitu radiantem fecit enitescere lucem, per quam videlicet liquido patuit ipsum coelitus advenisse lucis auctorem. Affuit itaque Dominus promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
moueat: Quis felicissinȩ consũ ma¬
tioms glam non obstupescat. Iiuiart
mirabisit uixit: mirabuit̃ obiit. Et
quia non cominiinẽ cum hominibus
uicam duxit: non cominuni hominũ
morte transiuit. Nam ut historie con¬
tinent. quadratam in eccłia fidĩ foueã
iuissit: maxq meam descendens. ex¬
tensis manib post ꝓlixa fuse orõnis
uerba. migrauit. Mox añt tanta
suꝑcum lux celitus ẽ emiissa: ut nuliꝰ
camfertet aspectus. Postmodũ ueto
inuenta est fouea. nichil aliud inse con¬
tinens nisimanna: quod uidelicet sicut
dicitur. usq hodie scaturire ñ desinit.
Sic nimirum sic dilectum auetori uitę
discipulũ transire descło dignũ fuit:
ut tam fieret dolore mortis extraneus.
quam acorruptione carnis fuerata
alienus. In sepultura crucis iacere
uoluit: quia crucem iugiter uiuendo
portauit. Et sicut petrus magistrũ
secutus ẽ aꝑsecutoribus crucifixus. Ita
quodãmͦ & ioħs in eccłiastica pace se¬

Expanded text:
moveat? Quis felicissimae consummamoveat? Quis felicissimae consummationis gloriam non obstupescat? Quia enim mirabiliter vixit, mirabiliter obiit; et quia non communem cum hominibus vitam duxit, non communi hominum morte transivit. Nam, ut historiae continent, quadratam in Ecclesia fieri foveam jussit, moxque in eam descendens extensis manibus post prolixa fusae orationis verba migravit. Mox autem tanta super eum lux coelitus est emissa ut nullus eam ferret affectus. Postmodum vero inventa est fovea nihil aliud in se continens, nisi manna, quod videlicet, sicut dicitur, usque hodie scaturire non desinit. 346 Sic nimirum, sic dilectum auctori vitae discipulum transire de saeculo dignum fuit, ut tam fieret a dolore mortis extraneus quam a corruptione carnis fuerat alienus. In sepultura in crucis modum jacere voluit, quia crucem jugiter vivendo portavit, et sicut Petrus Magistrum secutus est, a persecutoribus crucifixus, ita quodammodo et Joannes in ecclesiastica pace se
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi. quante gle magnꝰ uir
iste credendus ẽ: qui ꝑ quoddã ad¬
optionis archane mnisteriũ & filiꝰ
uirginis. & frater est saluatoris. Hĩc
ẽ quod mentem cius om̃ĩps ds ad
tantum puritatis ac misticȩ reuela¬
tionis culm̃ euexit: ut ei non modo
statum ȩccłiȩ presentis ostenderet:
s etiam quid deinceps futurum ec̃t
usq in ꝑpetuum. reuelaret. Unde et
ilam nobilem suam seripsit a poca¬
lipsin: que nimirum tantis cognoscit᷑
redundare misterus. ut tot indehatuꝵ
habere sacram̃ta. quot uerba:. Iin moin
ũbis singulis. multiplices latent intel¬
lectus. Que ꝓfecto cum septem asie ec
ut om̃s eccłie ꝑorbem terrarũ circum¬
quaq diffuse. ñ dubitent beatũ ioħmn
cominunem se habere doctorem. Quib
uidelicet tanquam egregius qui dam
tus destinatus. grãm simul &e pacem ab
coquiẽ & quierat & qui uenturus est.
attulit: & multa secreti celestis misteria
patefecit. Iam uero illa beate inigrati¬

Expanded text:
dilectissimi, quantae gloriae magnus vir dilectissimi, quantae gloriae magnus vir iste credendus est, qui per quoddam adoptionis arcanae mysterium et filius Virginis et frater est Salvatoris. Hinc est quod mentem ejus omnipotens Deus ad tantum puritatis ac mysticae revelationis culmen evexit ut ei non modo statum Ecclesiae praesentis ostenderet, sed etiam quid deinceps futurum esset usque in perpetuum revelaret. Unde et illam nobilem suam scripsit Apocalypsim, quae nimirum tantis cognoscitur redundare mysteriis ut tot videatur habere sacramenta quot verba, imo in verbis singulis multiplices lateant intellectus. Quae profecto cum septem Asiae Ecut omnes Ecclesiae per orbem terrarum circumquaque diffusae non dubitent B. Joannem communem se habere doctorem. Quibus videlicet tanquam egregius quidam tus destinatus, gratiam simul et pacem ab eo qui est, et qui erat, et qui venturus est, attulit et multa secreti coelestis mysteria patefecit. Jam vero illa beatae migrati
Abbreviated transcription (Latin):
merita ꝓuehi quasi meta uirtutũ
factus indeficient̃ excreuit. Neq
us. ad discipłm aũ ecce mater tua
sic simplicit̃ sunt accipienda. ut hu¬
mano tantum uideantur more pt¬
lata: S prorsus efficatia sunt. &
diuinis uirib fulta: atq ineuitab¬
li ueritatis auctoritate subnira.
iud enim quod incruce unicum pat̾s ũbu
pendebat. substantiuũ etͣ substantia¬
epatri ac sempiternum ẽ: atq id¬
crco uerba quȩ locutus est quia
spiritus & uita sunt. inanit̃ trans
dixit matri. hic est filius tuus: ita
dixit discipulis. hoc ẽ corpus meũ.
& tantus fuit millis uerbis effec¬
tus: ut ilico panis ille quem dabat.
dominicum fieret corpus. Dixit
enim. et omnia facta sunt: manda¬
uit. et creata sunt. Ex quadã itaq
similitudine si dicere audeamꝰ &
beatus iohs non solo filii potitus est
nomine: sed propt̃ uerba illa dñica
quoddam maiis necessitudinis sac̃¬
mentum apud beatam uirginem
meruit obtinere. Considertinus itaq

Expanded text:
merita provehi, quasi meta virtutum merita provehi, quasi meta virtutum factus indesinenter excrevit. 345 Neque us,» ad discipulum autem: «Ecce mater tua ,» sic simpliciter sunt accipienda ut humano tantum videantur more prolata, sed prorsus efficacia sunt, et divinis virtutibus fulta atque inevitabili Veritatis auctoritate subnixa. Illud enim unicendebat, substantivum, et consubstantiale Patri ac sempiternum est, atque idcirco verba quae locutus est, quia Spiritus et vita sunt, inaniter transdixit matri: «Hic est filius tuus ,» ita dixit discipulis: «Hoc est corpus meum .» Et tantus fuit in illis verbis effectus ut illico panis ille quem dabat Dominicum fieret corpus. Dixit enim, et omnia facta sunt; mandavit, et creata sunt . Ex quadam itaque similitudine, si dicere audeamus, et B. Joannes non solum filii potitus est nomine, sed propter verba illa Dominica, quoddam majus necessitudinis sacramentum apud beatam Virginem meruit obtinere. Consideremus itaque,