comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norante qđ uiderat: uisionisq sue
cupiente scire rationẽ. atq dicente
Quid sunt isti dñe mi: Angłs qui
loquebatur. in eo ꝓmittit se ẽẽ dic¬
turũ: & illo reticente: uir qͥ stabat
inter mirtea. commemorat. Ista st̃
regina. quib p̃cepit dñs ut ꝑam¬
bularent t̾ram: & suȩ eã subicerest
potestati. Deniq angłi qui regnis &
nationib p̃sidebant: ñ ad aliũ ue¬
niunt. s ad ipsũ uirũ & angłm dñ¬
qui stabat int̾ mirtẽa : & dicunt:
ꝑambulauimꝰ t̾ram : & ecce omnis
t̾ra habitatur. & quiescit. Et ẽ sen¬
sus. Omnia sub nobis regna tuta st̃
& paccata: nec aliqua premuntur
angustia. ex qua responsione angłs
qui int̃pellabat ꝓ isrł. occasionẽ acce¬
pit ꝓ popło dep̃candi: & dicit ad do¬
minũ. Cũ om̃is orbis quietus sit &
paccatus: quare dñe ñ misereris
ierłm. & urbiũ iuda: maxime cũ
scđm ꝓmissa tua captiuitatis tẽpus
explecũ sit: Responditq dñs angło

Expanded text:
norante quod viderat, visionisque suae norante quod viderat, visionisque suae cupiente scire rationem, atque dicente: Quid sunt isti, domine mi? Angelus qui loquebatur in eo, promittit se esse dicturum: et illo reticente, vir qui stabat inter myrteta, commemorat. Ista sunt regna quibus praecepit Dominus, ut perambularent terram, et suae eam 785 subjicerent potestati. Denique angeli qui regnis et nationibus praesidebant, non ad alium veniunt, sed ad ipsum virum et angelum Dqui stabat inter myrteta, et dicunt: Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur et quiescit. Et est sensus: Omnia sub nobis regna tuta sunt et pacata, nec aliqua premuntur angustia. Ex qua responsione angelus, qui interpellabat pro Israel, occasionem accipit pro populo deprecandi, et dicit ad Dominum: Cum omnis orbis quietus sit et pacatus, quare, Domine, non misereris Jerusalem et urbium Juda: maxime cum secundum promissa tua captivitatis tempus expletum sit? Responditque Dominus angelo
Abbreviated transcription (Latin):
Uarii macedonas: quoꝵ ñnulli
amici: alii ꝑsequutores fuerunt.
Plenissime suꝑ hoc danihelis ulti¬
ma uisio loquitur. Rufi uͦ regnũ
romanoꝵ cruentũ & sanguinari¬
um qđ popłm int̾fecerit. templũq
subuerterit. Alii uͦ ordinẽ qͥ scrip¬
tus ẽ. conseruantes uirũ qui ascen¬
derit suꝑ equũ rufum. & ȩquos ru¬
fos. & uarios. & albos: quatuor reg¬
na int̃pretantur. Primũ & scđm
sanguinariũ. assyrios & chaldeos:
quoꝵ prima decẽ trib sub salma¬
nasar duxere captiuas: scđa rudã.
& beniamin incensa ierłm ciuita.¬
te: temploq subuerso. Tercios c qr¬
tos uarios & albos: medos significa¬
ri putant. & ꝑsas. Quoꝵ alii clem̃¬
tes fuerint: ut eyrus. & darius fuꝰ
idaspis. & assuerus: quẽ greci artaxen¬
sen uocant. sub quo hester impletur
historia. Alii crudeles: ut cãbises. q
ceteri. Uidente gͦ ꝓpħa uirũ ascen¬
dentẽ suꝑ ȩquũ rufũ: & post eum
equos rufos. uarios. & albos: & ig¬

Expanded text:
varii, Macedonas, quorum nonnulli varii, Macedonas, quorum nonnulli amici, alii persecutores fuerunt plenissime super hoc Danielis ultima visio loquitur; Rufi vero regnum Romanorum cruentum et sanguinarium, quod populum interfecerit, templumque subverterit. Alii vero ordinem qui scriptus est, conservantes, virum qui ascenderit super equum rufum, et equos rufos, varios et albos, quatuor regna interpretantur. Primum et secundum sanguinarium, Assyrios et Chaldaeos, quorum primi decem tribus sub Salmanasar duxere captivas. Secundi Judam et Benjamin, incensa Jerusalem civitate, temploque subverso. Tertios et quartos varios et albos, Medos significari putant et Persas: quorum alii clementes fuerunt, ut Cyrus, et Darius filius Hystaspis, et Assuerus, quem Graeci Artaxerxem vocant, sub quo Esther impletur historia: alii crudeles, ut Cambyses, et caeteri. Vidente ergo propheta virum ascendentem super equum rufum, et post eum equos rufos, varios, et albos, et ig
Abbreviated transcription (Latin):
& urbiũ uida. quib iratus es: Iste
septuagesimus annus ẽ. & respondit
dñs angło qui loquebat᷑ in me u̾ba
bona: & sermones consolatorios. Pri¬
mũ disseramus historiã. Uidi
inquid ꝑ noctẽ. ñ in die sic̃
morses. qui dm̃ facie uidebat ad fa¬
ciem: & ysaias qui loquebat᷑.: uidi
dñm suꝑ thronũ excelsũ & eleua¬
tũ: antequã popłs duceret᷑ in capti¬
uitatẽ. antequã ierłm destrueret᷑
& templũ. s adhuc in seruitutiꝰ ma¬
lis popło constituto. ea quȩ pro eis
uidet: cernit in tenebris. Et ecce urr
ascendens suꝑ ȩquũ rufum. Hunc
hebrei michaelẽ angłm putant.:
qui ultor iniquitatũ & peccatorũ
sit isrł: & quod steterit int̾ mirtea
quȩ erant in ꝓfundo. Mirtos in¬
medio captiui popłi uersabantur:
& erant in ꝓfundo. Uirũ aut̃ id ẽ
michaelẽ. equi rufi. & uarii. & albi
sequebantur: ordine ut estimant
cõmutato: ut albi medos. ꝑsasq
significent. quia sub ipsis dimissa
captiuitas: & templũ ȩdificatum ẽ.

Expanded text:
 iratus es? Iste est septuagesimus annus. Et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me, verba bona, et sermones consolatorios. Primum disseramus historiam: Vidi, inquit, per 784 noctem: non in die, sicut Moyses, qui Deum facie videbat ad faciem: et Isaias qui loquebatur: Vidi Dominum super thronum excelsum et elevatum : antequam populus duceretur in captivitatem, antequam Jerusalem destrueretur et templum; sed adhuc in servitutis malis populo constituto, ea quae pro eis videt, cernit in tenebris. Et ecce vir ascendens super equum rufum. Hunc Hebraei Michaelem angelum putant, qui ultor iniquitatum et peccatorum sit Israel. Et quod steterit inter myrteta quae erant in profundo, Myrtos indio captivi populi versabantur, et erant in profundo: virum autem, id est, Michaelem, equi rufi et varii, et albi sequebantur, ordine, ut existimant, commutato: ut albi Medos Persasque significent, quia sub ipsis dimissa captivitas et templum instauratum est:
Abbreviated transcription (Latin):
pheta. Leuaui oculos meos & uidi:
& ecce uir: & in manu eiꝰ funiculus
mensoꝵ. Templũ aut̃ dñi qđ ad uer¬
sarii destruxerunt: potest & dñi
uenerabile corpus intelligi: de quo
ipse dicebat: soluite templũ hoc: et
in triduo suscitabo illud. Quod in
passione destructũ. in resurrectio¬
ne suscitatũ ẽ: & omniũ tẽplorum
seminariũ. atq exordiũ fuit: de
quib & apłs loquit᷑. Uos estis tem¬

Expanded text:
ta: Levavi oculos meos et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus mensorum. Templum autem Dei quod adversarii destruxerunt, potest et Domini venerabile corpus intelligi, de quo ipse dicebat: Solvite templum hoc, et ego in triduo suscitabo illud . Quod in passione destructum, in resurrectione suscitatum est, et omnium templorum seminarium atque exordium fuit, de quibus et Apostolus loquitur: Vos estis tem
Abbreviated transcription (Latin):
pastor qui regit nos. & ostrũ. quia ꝑ
illũ in eccłam & ad patrẽ in gredim᷑:
& murus ignis in circuttu. ut cre¬
dentes & habitantes in medio calefa¬
ciat. qui prius frigore caritatis inte¬
puerant: & possint spu feruentes¬
ẽẽ. Lupos aut̃ & seuissimas bestias de
quib scriptũ ẽ. ne tradas bestiis ani¬
mã confitentẽ tibi. & quoꝵ fructus

Expanded text:
stor, quia regit nos; et ostium, quia per illum in Ecclesiam, et ad Patrem ingredimur ; et murus ignis in circuitu, ut credentes et habitantes in medio calefaciat , qui prius frigore charitatis intepuerant, et possint spiritu esse ferventes. Lupos autem et saevissimas bestias de quibus scriptum est: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi : et quorum fructus
Abbreviated transcription (Latin):
tas arimoꝵ phase. quod apud nos gre¬
co latinoq sermone pascha dicitur:
scda pentecosten. post septẽ ebdoma¬
das: in qua panes ꝓpositionis de
nouis primũ frugibus offeruntur:
t̾ciam in mse septimo tubarũ pro¬
pitiationis. & tabernaculoꝵ. id est
egressionis appellatur & t̃minus.
Ergo in captiuitate popłs constitu¬
tus ẽ: adhuc rege ꝑsarũ. necdũ ȩdi-¬

Expanded text:
tas est Azymorum, Phase, quod apud nos Graetas est Azymorum, Phase, quod apud nos Graeco Latinoque sermone Pascha dicitur. Secunda Pentecostes post septem hebdomadas, in qua panes propositionis de novis primum frugibus offeruntur. Tertia, in mense septimo, tubarum propitiationis et tabernaculorum, id est, egressionis appellatur et terminus. Ergo in captivitate populus constitutus, et adhuc sub rege Persarum, necdu
Abbreviated transcription (Latin):
mensis ꝓpħare exorsus ẽ. Tacharias
uͦ in eodẽ quidẽ anno: s ñ in eodẽ
mense. Nam post duos menses octa¬
uo anni mense fudit uaticinium:
unde recte iuxta ordinẽ duodecĩ
ꝓpħarũ. ille decimus. & hic unde¬
cimus ponitur: magneq confiden¬
tie ẽ: immo spei fideiq in dñm:
ut quod tanto tẽpore pret̾missũ ẽ.
uł rege ꝓhibente. uł gentibꝰ: ad com¬
monitionẽ duoꝵ hominũ facere
incipiant. Hec iuxta historiã: solito
more p̃misimus. Hunc scđm expla¬
disserendũ ẽ. Octauis apud hebre¬
os mensis. qui apud illos ⁊carncỹ¬
ãr : apud ȩgyptios as n rẽ: apud
nos nouember dicitur: hiemis ex¬
oidiũ ẽ: in qͦ ęstatis calore consũpto.
omnis t̾ra uirore nudatur: & mor¬
taliũ corpora contrahuntur. Nec
ẽ ulla ex lege sollempnitas.Scrip-¬
tũ ẽ enim: quod ter ꝑ annũ appare¬
re debeat omne generis masculini
corã dño dõ nr̃o. Nam prima festiui¬

Expanded text:
mensis prophetare exorsus est. Zacharias mensis prophetare exorsus est. Zacharias vero in eodem quidem anno, sed non in eodem mense: nam post duos menses octavo anni mense fudit vaticinium. Unde recte juxta ordinem duodecim prophetarum, ille decimus, et hic undecimus ponitur. Magnaeque confidentiae est, immo spei fideique in Dominum, ut quod tanto tempore praetermissum est, vel rege prohibente, vel gentibus, ad commonitionem duorum hominum facere incimore praemisimus. Nunc secudisserendum est. Octavus apud Hebraeos mensis qui apud illos MARESVAN  , apud Aegyptios Athir, apud nos November dicitur, hyemis exordium est: in quo aestatis calore consumpto, omnis terra virore nudatur, et mortalium corpora contrahuntur, nec est ulla ex lege solemnitas. Scriptum est enim quod ter per annum apparere debeat omne generis masculini coram Domino Deo nostro . Prima festivi
Abbreviated transcription (Latin):
eius successit in regnũ. Qui expleciᷤ
octo annis: duos magos fr̃s habuit
successores: quib occisis apopło: da¬
rius filius hidaspis ex sententia sep¬
tem familiarũ rex ꝑsarũ constitutꝰ
ẽ: cuius regni anno scđo factus est
sermo dñi ad aggeum ꝓpħam: &
ad zachariam filiũ barachiȩ: filiũ
addo. Suꝑ aggeũ iam diximꝰ: de ra¬
chariȩ titulo pauca dicenda sunt.
Qui cũ sit filius barachiȩ. queritur
quare dicatur filius addo: nec am-¬
bigitur iuxta paralipomenon librũ
quin ipse sit addo. qui missus ẽ ad
iheroboam filio nabath. sub quo alta
rursũq ad p̃ces illius restituta est.
Igitur primo anno cyri regis. usq
supputantur anni quad raginta:
in quib tantũ altare fuerat extru¬
ctũ: & iecta templi fundamenta:
uicinis in circuitu nationibꝰ opus
teras miserat: suꝑ quo plenius es-¬
zras scribit historiam. S aggeus
in mense sexto: in die prima eiusdẽ

Expanded text:
ejus successit in regnum, qui expletis ejus successit in regnum, qui expletis octo annis, duos magos fratres habuit successores: quibus occisis a populo, Darius, filius Hystaspis, ex sententia septem familiarum rex Persarum constitutus est. Cujus regni anno secundo factus est sermo Domini ad Aggaeum prophetam, et ad Zachariam, filium Barachiae, filium Addo. Super Aggaeo jam diximus, de Zachariae titulo pauca dicenda sunt. Qui cum sit filius Barachiae quaeritur quare dicatur filius Addo. Nec ambigitur juxta Paralipomenon librum, quin ipse sit Addo, qui missus est ad Jeroboam, filium Nabath , sub quo altarrursumque ad preces illius restituta est : Igitur a primo anno Cyri regis, usquesupputantur anni quadraginta, in quibus tantum altare fuerat exstructum, et jacta templi fundamenta, vicinis in circuitu nationibus opus teras miserat. Super quo plenius Esdras scribit historiam. Sed Aggaeus in mense sexto in die prima ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
octauo. in anno scđo darii¬
regis: factũ ẽ uerbũ dñi ad
zachariã filium barachie.
filium addo ꝓpħam: dicens.
Lxx. In octauo m̃se anni
scđi sub dario. Factũ est uer¬
bũ dñi ad zachariam bara¬
chiȩ. filiũ addo ꝓpħam. di¬
cens. Scđo anno darii filii
hydaspis. septuagesimũ de¬
solationis templi annum.
qui ab iheremia p̃dic¬
tus est fuisse cõpletũ:
ipse zacharias testis ẽ dicens.
Dñe exercituum. usquequo
non misereberis ierlm & urbi¬
um iuda: quib iratus es: Ecce iste
septuagesimus annus ẽ: nulliq
dubiũ quin cyrus rex ꝑsarum:
qui chaldeorũ destruxit imperiũ:
primo anno regni sui. quinquagĩ¬
ta circiter milia hominũ captiuoꝵ
de babilone remiserit in uideam:
qui uasa quoq quȩ nabuchodono¬
robabel filiũ salathiel: & iħm filiũ
iosedech. sacerdotẽ magnũ. Int̾fecto
gͥ apud massagetas cyro: qui trigin¬
ta annis regnauit in ꝑsis a timiri
regina massagetarũ: cambisses filius

Expanded text:
o, in anno secundo Darii, factum est verbum Domini ad Zachariam, filium Barachiae, filium Addo, prophetam dicens. LXX: In octavo mense anni secundi sub Dario, factum est verbum Domini ad Zachariam Barachiae, filium Addo prophetam, dicens. Secundo anno Darii filii Hystaspis, septuagesimum desolationis templi annum, qui ab Jeremia praedictus est, fuisse completum, ipse Zacharias testis est, dicens, Domine exercituum, usquequo non misereberis Jerusalem et urbium Juda, quibus iratus es? Ecce iste septuagesimus annus est : nullique dubium quin Cyrus, rex Persarum, qui Chaldaeorum destruxit imperium, primo anno regni sui, quinquaginta circiter millia hominum captivorum de Babylone remiserit in Judaeam: qui vasa quoque quae Nabuchodonorobabel, filium Salathiel, et Jesum, filium Josedec sacerdotem magnum. Interfecto igitur apud Massagetas Cyro, qui triginta annis regnavit in Persis, a Tomyri regina Massagetarum, Cambyses filius
Abbreviated transcription (Latin):
riis exulabant: In scđo anno & unde¬
cimi mensis.grauissimo frigore: et
in uicesima quarta die eiusdẽ mensis
cernunt. iudaico popło quȩ sequun-¬
t᷑. Uidi per noctẽ: & ecce uir
ascen .dens suꝑ ȩquũ
rufum: & ipse stabat int̾ mirteta quȩ

Expanded text:
riis exsulabant, in secundo anno et underiis exsulabant, in secundo anno et undecimi mensis gravissimo frigore, et in vicesima quarta die ejusdem mensis, cernunt Judaico populo quae sequuntur. Vidi per noctem: et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse s
Abbreviated transcription (Latin):
darii regis scđo. t̾cio mense post pri¬
mã uisionem. id ẽ undecimo post
octauũ. qui apud hebreos appellat᷑
sabath: rursũ ad zachariam factus
sit sermo dñi. Scđ̾m numerũ eẽ
inmundũ: & ad coniunctionẽ car¬
nis. & rerũ scłi ac materiȩ ꝑtinen¬
tium: sepe docuimus. Mensis aut̃
undecimus qui appellatur sabath.
& lingua nr̃a in uirgã uertitur:
austeritatem & correptionẽ sonat:
iuxta illud apłi. Quid uultis in uir¬
ga ueniam ad uos: Et psalmiste
dicentis : uirga tua. & baculus tuuꝰ.
ipsa me consolata sunt: & ẽ in acer¬
rimo tempore hiemis qui ab ȩgip¬
tiis methir: a macedonibꝰ Fneynõc
a romanis februarius appellatur.
Uicesima quoq quarti mensis dies:
illustrẽ noctis umbrã significat:
deficiente luna in tenebras: & ce¬
co ac ꝑpetuo noctis horrore crescen¬
te.Unde congrue quia adhuc in
captiuitate erant: & maiore sui
parte in medis atq caldeis. & assy¬

Expanded text:
Darii regis secundo, tertio mense post priDarii regis secundo, tertio mense post primam Visionem, id est, undecimo post octavum, qui apud Hebraeos appellatur SABAT  , rursum ad Zachariam factus sit sermo Domini. Secundum numerum esse immundum, et ad conjunctionem carnis, et rerum saeculi, ad materiae pertinentem, saepe docuimus. Mensis autem undecimus qui appellatur SABAT, et lingua nostra in virgam vertitur, austeritatem et correptionem sonat, juxta illud Apostoli: Quid vultis? 783 in virga veniam ad vos ? Et Psalmistae dicentis: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Et est in acerrimo tempore hyemis, qui ab Aegyptiis Mechir, a Macedonibus περίτιος, a Romanis Februarius appellatur. Vicesima quoque quarta mensis dies illustrem noctis umbram significat, deficiente luna in tenebras, et caeco ac perpetuo noctis horrore crescente. Unde congrue qui adhuc in captivitate erant, et majore sui parte in Medis atque Chaldaeis, et Assy
Abbreviated transcription (Latin):
ad me conuerti: & his qui peccantes
falsis pollicitationib deceperunt.
morte sublatis: uerba mea quȩ per
ꝓpħas meos loquutus sum ꝑmanen
in ȩt̃num: quȩ comp̃hender̃ patres
ur̃os. & ostenderunt uera ẽẽ q̃ dixi:
qui patres ur̃i rerum exitu ꝓpħaꝵ
uersi sunt ad penitentiã atq dixer̃.
sicut p̃dixit dñs exercituũ. ut face¬
reddidit nobis. Legamus danihel ex
ꝑsona sua & popłi dñm confitentem:
qđ audire eũ noluerint: & iuste sibi
acciderint quecũq ꝑpessi sunt. In die
uicesima & quarta uicẽsimi mensis
lxx. Quarta & uicesima undecimo
mense qui ẽ mensis sabath. in scđo
anno sub dario factus ẽ sermo dñi
ad rachariam barachiȩ filiũ addo
ꝓpħam: dicens. Quidã ꝓ undecimo
mense ponunt duodecimũ: & uice¬
simũ quartũ diem eiusdẽ mensis
arithinetice rationib interp̃tantes:
quadrangulũ firmũ & stabilem nu¬
merũ suspicantur: uolentes certa
ẽẽ & stabilia quȩ scribuntur. Pos
aut̃ dicamus quod in eodem anno

Expanded text:
Al. converti, et his qui peccantes falsis pollicitationibus, deceperunt, morte subtractis, verba mea, quae per prophetas meos locutus sum, permanent in aeternum, quae comprehenderunt patres vestros, et ostenderunt vera esse quae dixi. Qui patres vestri rerum exitu propheversi sunt ad poenitentiam atque dixerunt: Sicut praedixit Dominus exercituum ut facereddidit nobis. Legamus Danielem ex persona sua, et populi, Domino confitentem, quod eum audire noluerint, et juste sibi acciderint quaecumque perpessi sunt . In die vicesima quarta undecimi mensis LXX: Quarta et vicesima, undecimo mense, qui est mensis Sabat: in secundo anno sub Dario, factus est sermo Domini ad Zachariam Barachiae filium Addo prophetam dicens. Quidam pro undecimo mense ponunt duodecimum: et vicesimum quartum diem ejusdem mensis arithmeticis rationibus interpretantes, quadrangulum firmum et stabilem numerum suspicantur, volentes certa esse et stabilia quae scribuntur; nos autem dicamus quod in eodem anno
Abbreviated transcription (Latin):
tibi quid sint hec. Et respondit uir
qui stabat inter montes: & dixit ad
me. Isti sunt quos misit dñs: ut cir¬
cũirent t̾ram. Et responder̃ angło
dñi qui stabat int̾ montes. atq dixe¬
runt. Circuiuimus omnẽ terram:
& ecce om̃is t̾ra habitatur. & quiescit.
Et respondit angłs dñi: & dix̃. Dñe

Expanded text:
ibi quid sint haec. Et respondit vir qui stabat inter montes, et dixit ad me: Isti sunt quos misit Dominus, ut circuirent terram. Et responderunt angelo Domini, qui stabat inter montes, atque dixerunt: Circuivimus omnem terram, et ecce omnis terra habitatur et quiescit. Et respondit angelus Domini, et d
Abbreviated transcription (Latin):
misit dñs: ut ꝑambularent terram.
Et responderunt angło dñi qͥ stabat
inter mirteta: & dixerunt. Perambu¬
lauimus terrã: & ecce omnis terra
habitatur: & qui escit. Et respondit
angłs dñi: & dixit. Dñe exercituũ:
usqueqͦ tu non misereberis ierłm.
& urbiũ iuda. quib iratus es: Iste
septuagesimus annus ẽ. Et respon-¬
dit dñs angło: qui loquebat᷑ in me

Expanded text:
t  Al. perambularent terram. Et responderunt angelo Domini, qui stabat inter myrteta, et dixerunt: Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur, et quiescit. Et respondit angelus Domini, et dixit: Domine exercituum, usquequo tu non misereberis Jerusalem, et urbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est. Et respondit Dominus ang
Abbreviated transcription (Latin):
uertimini a uiis ur̃is pessimis: & ab
adinuentionib ur̃is malis: & non
attenderunt ut audirent me dicit
dñs. Ex suꝑioribus pendet sententia:
& quȩ secuntur prioribus coaptan¬
da sunt. Non enĩ zacharias ad popu¬
lũ loquitur: s ostendit quid prio¬
res ꝓpħȩ ad patres eoꝵ loquuti sunt.
ad quos clamauerunt dicentes: hec
dicit dñs exercituũ. Conuertimini
de uiis ur̃is malis: & cogitationibus
ur̃is pessimis. Hoc clamauit ysaias.
hoc osee. iohel. amos. & hieremias:
ut uias malas desererent: & cogita¬
tiones pessimas derelinquerent.qͥb
te: non audierunt. neq attender̃.
nequaquã ꝓpħas qui eis loqueban¬
tur. s me dicit dñs. In illis enĩ ego
exam qui loquebar: & contẽpnebar.
Unde & dñs in euangłio. qui uos
inquit recipit: me recipit. Patres
sempit̃num uiuunt: Uerũtam en
uerba mea. & legitima mea q̃ man

Expanded text:
vertimini a viis vestris pessimis, et ab adinventionibus vestris malis: et non attenderunt ut audirent me, dicit Dominus. Ex superioribus pendet sententia, et quae sequuntur prioribus coaptanda sunt. Non enim Zacharias ad populum loquitur; sed ostendit quid priores prophetae ad patres eorum locuti sunt, ad quod clamaverunt, dicentes: Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini de viis vestris malis et cogitationibus vestris pessimis. Hoc clamabat Isaias, hoc Osee, Joel, Amos, et Jeremias, ut vias malas desererent, et cogitationes pessimas derelinquerent, quibus tem non audierunt, neque attenderunt, nequaquam prophetas qui eis loquebantur, sed me, dicit Dominus: In illis enim ego eram qui loquebar et contemnebar. Unde et Dominus in Evangelio: Qui vos, inquit, recipit, me recipit . Patres sempiternum vivent? Verumtamen verba mea et leg
Abbreviated transcription (Latin):
cedite ad dñm & accedat ad uos: qͥb
hoc contrariũ ẽ recessistis a me. et
ego recessi a uobis p̃cipit autẽ eis.
ut reuertant᷑ ad dñm. qui de babi¬
lonia sunt reuersi. ut & dñs reuer¬
tatur ad eos. Ne incipiant sustine-¬
re filii qđ quondã sustinuer̃ patres:
ad quos similit̃ ꝓpħȩ illiꝰ temporiᷤ
sunt locuti. Hotandũ qđ in paucis u̾¬
siculis breuibusq sententiis semꝑ in
aggeo & zacharia addatur dic̃ dñs
exercituũ: ut sciant dñm ẽẽ qui
p̃cipit aduersũ regis imperiũ. & hos¬
tes circũ frementes: & hac ad ȩdifi

Expanded text:
cedite ad Dominum, et accedet ad vos. Quibus cedite ad Dominum, et accedet ad vos. Quibus hoc contrarium est: Recessistis a me, et ego recessi a vobis. Praecipit autem eis, ut revertantur ad Dominum qui de Babylonia sunt reversi, ut et Dominus revertatur 781 ad eos, ne incipiant sustinere filii, quod quondam sustinuerunt patres, ad quos similiter prophetae illius temporis sunt locuti. Notandum quod in paucis versiculis brevibusque sententiis semper in Aggaeo et Zacharia addatur, dicit Dominus exercituum, ut sciant, Dominus esse qui praecipit adversus regis imperium et hostes circumfremen
Abbreviated transcription (Latin):
Conuertimini ad me dicit dñs uir¬
tutũ: & conuertar ad uos dicit dñs
uirtutũ: & nolite fieri sicut patres
ur̃i quos arguerunt ꝓpħe: qui priꝰ
fuerant dicentes. Ira dñi ñ ꝑturba-¬
tionẽ eius significat qui irascitur.s
eoꝵ merita atq peccata: in quos dĩ ira
deseuit. Alioquin dñs nũquã iratꝰ
ulciscitur: s ad hoc corripit: ut em̃
det. Unde &e ꝓpħa p̃catur in psalmiᷤ.
Dñe ne in furore tuo arguas me:
neq in ira tua corripias me. Et in
alio loco legimus. Corripe nos dñe.
uerũtamen non in furore tuo: s in
septuaginta int̃pretes ira magna:
s ira simplicit̃. Si enĩ ira magna eẽc
iratus: nũquã ꝑ danielẽ. & etechiel
captiuos ad pęnitentiã ꝓuocasset.
Cumq in illos iratus sit: ad uos lo¬
quitur dñs exercituũ. Pro quo in
hebraico positũ ẽ sabaoth. qđ int̃dũ
septuaginta omnipotentẽ. interdũ
uirtutũ transtulerunt: & loquit᷑:
conuertimini ad me. & conuertar
ad uos: iuxta illud qđ legimus: ac-¬

Expanded text:
ni ad me, dicit Dominus virtutum, et convertur ad vos, dicit Dominus virtutum: et nolite fieri sicut patres vestri, quos arguerunt prophetae, qui prius fuerant, dicentes. Ira Domini non perturbationem ejus significat qui irascitur; sed eorum merita atque peccata, in quos ira Dei desaevit: alioquin Dominus numquam iratus ulciscitur; ndet. Unde et propheta precatur in Psalmis: Domine, ne in furore tuo arguas me neque in ira tua corripias me . Et in alio loco legimus: Corripe nos, Domine: verumtamen non in furore tuo, sed inSeptuaginta interpretes ira magna; sed ira simpliciter. Si enim ira magna esset iratus, numquam per Danielem et Ezechielem captivos ad poenitentiam provocasset. Cumque in illos iratus sit, ad vos loquitur Dominus exercituum, pro quo in Hebraico positum est SABAOTH  , quod interdum Septuaginta omnipotentem, interdum virtutum transtulerunt. Et loquitur: Convertimini ad me, et convertar ad vos, juxta illud quod legimus: Ac
Abbreviated transcription (Latin):
tur: s emendare. Quia gͦ inquit
relatus sũ ierłm. & syon zelo mag¬
no: quas aduersarii plusquã uolu¬
eram depresserunt. Id circo hec di¬
cit dñs. Reuertar non in una mi¬
sericordia. s in multis misericordiis
ad ierłm: & domus mea id ẽ tem¬
plũ ȩdificabitur in ea. sub zoroba¬
bel. & iħu filio iosedech: &r ꝑ pendi¬
culũ cementarioꝵ tendetͣ suꝑ ihe¬
rusalem. Potest ierłm. & syon uisio¬
humilia atq t̾rena: s pacẽ atq con¬
cordiam. & cęloꝵ excelsam conside¬
rat. ȩccłia intelligi: cui ꝓpt̃ uitia
atq peccata. & refrigescentẽ coti-¬
die caritatem. irascens dñs eã tra-
dat ꝑsequutorib: ut quasi in con-¬
flatorio mundũ aurũ appareat:
& argentũ. Aduersarii uͦ quibus
tradita ẽ. eam delere nitentes im¬
plent iherłm cruore cesoꝵ a porta
usq ad portã. VUnde dñs pacẽ & mi¬
sericorduͣs repromittens: rursum
edificaturũ ẽẽ se dicit: & ꝑ pendicu¬

Expanded text:
tur; sed emendare. Quia ergo, inquit, tur; sed emendare. Quia ergo, inquit, zelatus sum Jerusalem, et Sion zelo magno, quas adversarii plusquam volueram, depresserunt: idcirco haec dicit Dominus: Revertar non in una misericordia, sed in multis misericordiis ad Jerusalem, et domus mea, id est, templum, aedificabitur in ea sub Zorobabel, et Jesu filio Josedec: et perpendiculum caementariorum extendetur super Jerusalem. Potest Jerhumilia atque terrena, sed pacem atque concordiam, et coelorum excelsa considerat, Ecclesia intelligi. Cui propter vitia atque peccata, et refrigescentem quotidie charitatem irascens Dominus , tradet eam persecutionibus, ut quasi in conflatorio mundum aurum appareat, et argentum. Adversarii vero quibus tradita est, eam delere innitentes. implent Jerusalem cruore caesorum a porta usque ad portam. Unde Dominus pacem et misericordiam repromittens, rursum eam aedificaturum esse se dicit. Et perpendicu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ps. Zelatus sũ ierłm. & syon ze¬
lo magno. & ira magna. ego irascor
staurabit᷑ in ea dicit dñs om̃ps: et
mensura extendetur suꝑ ierłm. Ad¬
huc uerba bona: uerba consolatoria.
Hec sunt quȩ nunc ꝓpħa clamare
p̃cipitur: quod zelatus sit dñs ierłm.
amare se eã. quã zelatur ostendit:
nequaquã dicens per hieremiam.
Sicut despicit mulier uirũ: ita
tibi: & zelus meus recessit ate. Qui
suꝑ gentes opulentas. quas supra
equos rufos. & albos. & uarios. nomi¬
nauit: quod ipse tradiderit eos ad eo¬
ripiendũ. Ille uero seuierint in tra¬
ditos: hic ut filium a pedagogo uo¬
luerit emendari. Ille ut hostẽ int̾fi¬
cere punire conate sint: cui simile
ẽ illud in ysaia. Ego dedi eos in ma¬
nus tuas: tu aut̃ non fecisti eis mi¬
sericordiã. Senis ad grauasti iugum.
& dixisti: ero in sempiternũ dña.
accipitur ut ira. Ex quo loco conuin¬
cuntur heretici: qui ueteri detra¬
hunt testamento: quod trascens ds̃.
non ꝑdere cupiat eos in quos irasci.¬

Expanded text:
ominus: Zelatus sum Jerusalem et Sion zelo magno, et ira magna ego irascor staurabitur in ea, dicit Dominus omnipotens: et mensura extendetur super Jerusalem. Adhuc verba bona, et verba consolatoria haec sunt, quae nunc propheta clamare praecipitur: quod zelatus sit Dominus Jeruamare se eam quam zelatur, ostendit, nequaquam dicens per Jeremiam: Sicut despicit mulier virum suum, ita tibi, et zelus meus recessit a te . Qusuper gentes opulentas, quas supra equos rufos et albos et varios nominavit: quod ipse tradiderit eos ad corripiendum: illae vero saevierint in traditos; hic ut filium a paedagogo voluerit emendari; illae ut hostem interficere, et punire conatae sint. Cui simile est illud in Isaia: Ego dedi eos in manus tuas: tu autem non fecisti eis misericordiam. Senis aggravasti jugum, et dixisti, ero in sempiternum domina . accipitur, ut ira. Ex quo loco convincuntur haeretici, qui veteri detrahunt Testamento, quod irascens Deus non perdere cupiat eos in quos irasci
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ quia habebant memoriã dñi.
& ꝓpt̃ memoriã benedictionẽ: & ob
benedictionẽ testimoniũ. Id circo
ad eũ zacharias filius barachiȩ. filiꝰ
addo mittit᷑: zacharias in t̃pretat᷑
memoria dñi. barachias benedictio
dñi. addo testimoniũ eiꝰ. Uideamꝰ
ergo. sermo dñi qui erat in prin-¬
cipio apud dm̃ patr̃e: quid in za-¬
charia ꝓpħa sit loquutus ad popłm.
Iratus ẽ dñs suꝑ patres ñros iracun-¬
dias & dices ad eos. Hec dicit dñs

Expanded text:
 tamen qui habebat memoriam Domini, et propter memoriam, benedictionem, 780 et ob benedictionem, testimonium: idcirco ad eum Zacharias, filius Barachiae, filius Addo mittitur. Zacharias interpretatur memoria Domini: Barachia, benedictio Domini: Addo, testimonium ejus. Videamus ergo, sermo Domini qui erat in principio apud Deum Patrem, quid in Zacharia propheta sit locutus ad populum. Iratus est Dominus super patres vestros iracundia, et dices ad eos: Haec
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ. & siccabit eius: & desolabit fon¬
tẽ eius. Et estuare cepit ionas. & iterũ
uelle mori in baptismate cũ isrłs: ut in
lauachro recipiat humorẽ: quẽ in ne¬
gatione ꝑdiderat. Unde & petrus aren¬
tib loquit᷑ uideis. Penitentiã agite. et

Expanded text:
dentem, et siccabit venas ejus, et desolabit fondentem, et siccabit venas ejus, et desolabit fontem ejus . Et aestuare coepit Jonas, et iterum velle mori in baptismate cum Israele, ut in lavacro recipiat humorem, quem in negatione perdiderat. Unde et Petrus arentibus loquitur Judaeis: Poenitentiam agite, et
Abbreviated transcription (Latin):
crastinũ: & ꝑcussit hederam & exaruit.
Et cũ ortus fuisset sol: p̃cepit dñs uento
calido & urenti. & ꝑcussit sol suꝑ caput
ione & estuabat: & petiuit anime sue
ut moreret᷑. & dix̃. Melius ẽ mͥ mori qũa
uiuere .lxx. Et p̃cepit dñs uermi ma¬
ne in crastinũ: & ꝑcussit cucurbitam.
sol suꝑ caput ione. & angustiatꝰ ẽ. & te¬
duit eũ animȩ suȩ. & dix̃. Melius ẽ mͥ
mori quã uiuere. Antequã oriretur sol
iusticie. urens erat umbraculũ: & non
arebat isrł. Postꝗͣ ille surrexit. & tene¬
bre ninuiticȩ eius luce discusse sunt:
paratus uermis in crastinũ ascensione
diluculi. de quo uicesimꝰ primꝰ psalmꝰ
inscribit᷑ ꝓ assũptione matutina. & qui
absq ullo semine de t̾ra orit᷑ & dicit:
ego sũ uerinis & ñ homo: ꝑcussit um¬
braculũ. qđ desertũ auxilio dĩ. omnẽ
uirorẽ ꝑdidit: p̃cepitq dñs uento calido
& urenti de quo ꝓperat᷑ in oseȩ: adducet

Expanded text:
crastinum, et percussit hederam, et exaruit: crastinum, et percussit hederam, et exaruit: et cum ortus fuisset sol, praecepit Dominus vento calido et urabat: et petiit animae suae ut moreretur, et dixit: Melius est mihi mori, quam vivere. LXX: Et praecepit Deus vermi mane in crastinum, et percussit cucurbitam, sol super caput Jonae, et angustiatus est, et taeduit eum animae suae, et dixit: Melius est mihi mori, quam vivere. Antequam oriretur sol justitiae, virens erat umbraculum, et non arebat Israel: postquam ille surrexit, et tenebrae Niniviticae ejus luce discussae sunt, paratus vermis in crastinum ascensione diluculi de quo vicesimus primus psalmus inscribitur: Pro assumptione matutina; et qui absque ullo semine de terra oritur, et dicit: Ego sum vermis et non homo percussit umbraculum, quod desertum auxilio Dei omnem virorem perdidit. Praecepitque Dominus vento calido et urenti, de quo prophetatur in Osee: Adducet
Abbreviated transcription (Latin):
lũ in uinea: & uelut casula in cucume¬
rario. quasi ciuitas quȩ oppugnatur.
& dicamꝰ quia in alio scripturȩ loco
cucurbitã ñ inuenimꝰ: qđ ubi cu¬
cumis nascit᷑. ibi nasci soleat & cu¬
curbita: & isrł huic generi cõparatui.
qđ̃ quidẽ ꝓtexerit ionã sub umbra sua
conuersionẽ gentiũ p̃stolantẽ. & non
paruã leticiã tribuerit ei. faciens uni¬
braculũ & tabernaculũ. potius quã do¬
mũ. habens tectoꝵ imaginẽ: domorũ
ñ habens fundam̃ta. Porro ciceion.
nr̃a arbuscula modica cito consurgens
& conatis quidẽ in excelsa sustolli: sel
altitudinẽ cedroꝵ dĩ & abietum nol
ȩquantis. Qđ mͥ uident᷑ & locuste signl¬
sub typo isrłis. illũ oportet crescere. me
aut̃ minui. Animal paruũ infirmas ha¬
bens alas: de t̾ra quidẽ consurgens. s al¬
tius ñ ualens auolare: ut plus sit quã
reptile. & tam̃ non auib equet᷑. Et p̃pa¬
rauit dĩ uermẽ ascensione diluculi in

Expanded text:
lum in vinea, et velut casula in cucumelum in vinea, et velut casula in cucumerario, quasi civitas quae expugnatur . Et dicamus quia in alio Scripturae loco cucurbitam non invenimus, quod ubi cucumis nascitur, ibi nasci soleat et cucurbita. Et Israel huic generi comparatum, quod quondam protexerit Jonam sub umbra sua conversionem gentium praestolantem, et non parvam laetitiam tribuerit ei faciens umbraculum et tabernaculum, potius quam domum, habens tectorum imaginem, domorum non habens fundamenta. Porro CICEION nostra arbuscula modica, cito consurgens, 427 et conanti quidem in excelsa sustolli; sed altitudinem cedrorum Dei et abietum non aequanti. Quod mihi videntur et locustae signisub typo Israelis: Illum oportet crescere, me autem minui : animal parvum, infirmas habens alas, de terra quidem consurgens, sed altius non valens avolare, ut plus sit quam reptile, et tamen avibus non aequetur. Et paravit Dominus vermem ascensione diluculi in
Abbreviated transcription (Latin):
hebraice nom̃ exprimere. quia latinꝰ¬
sermo hanc speciem arboris ñ habe¬
bat: s timuimus grãmaticos. ne in¬
uenirent licentiã cõmentandi: & uł
bestias indiȩ uł montes boetiȩ. aut¬
istiusmodi quedã portenta confingerent
Secutiq sumꝰ ueteres translatores. qui &
ipsi hederam interp̃tati sunt. quȩ gre¬
ce appellatur iseos: aliud eiũ qđ dice¬
rent ñ habebant. Discutiamꝰ gͦ histori¬
am: or ante misticos intellectus solam
litterã uentilemꝰ. Cucurbita & hedera
huiꝰ nature sunt: ut ꝑ terrã reptent:
& absq furcis uł adminiculis quibus
iiiituntur: altiora ñ appetunt. Quom̾
igitur ignorante ꝓpħa. cucurbita una
nocte consurgens umbraculũ p̃buit.
que naturã non habet. si ne ꝑculis &
gere: cice y ĩr aut̃ cũ in ortu subito
miraculũ p̃buerit. & potentiã osten¬
sic referri potest: ut illud cõmemoramꝰ
ysaie. relinquet᷑ filia syon sic̃ tabernacu¬

Expanded text:
linguae nomen exprimere, quia sermo Latinulinguae nomen exprimere, quia sermo Latinus hanc speciem arboris non habebat; sed timuimus grammaticos, ne invenirent licentiam commentandi: et vel bestias Indiae, vel montes Boeotiae, autistius modi quaedam portenta confingerent, secutique sumus veteres translatores, qui et ipsi hederam interpretati sunt, quae Graece appellatur κισσὸς, aliud enim quod dicerent, non habebant. Discutiamus ergo historiam, et ante mysticos intellectus, solam litteram ventilemus. Cucurbita et hedera hujus naturae sunt, ut per terram reptent, et absque furcis vel adminiculis, quibus innituntur, altiora non appetant. Quomodo igitur, ignorante propheta, cucurbita in una nocte consurgens umbraculum praebuit, quae naturam non habet sine pergulis  gere? Ciceion autem cum in ortu subito miraculum praebuerit, et potentiam ostenuamus, sic referri potest, ut illud commemoremus Isaiae: Relinquetur filia Sion sicut tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
tet de stirpe asinii pollionis. dudũ ro¬
me dicit᷑ me accusasse sacrilegii: quod
ꝓ cucurbita hederam transtulerĩ. Ti¬
muit uidelicet ne si ꝓ cucurbitis hede¬
re nascerent᷑: unde occulte & tenebre̾¬
se biberet. ñ haberet. Et reuera in ipsi
cucurbitis uasculoꝵ. quas uulgus cu¬
cumerias uocant. solent apłoꝵ imagi¬
sibi nom̃ assumpsit. Qđ si tã facile uo¬
cabula cõmutantur: ut ꝓcorneliis se¬
ditiosis tribunis emilii consules appel¬
lentur: miror cur mͥ ñ liceat hederã
transferre ꝓ cucurbita. S ueniamus
ad seriem. Pro cucurbita suie hedera:
in hebreo legimus cices ub quȩ etiã
lingua syra & punica cicaeĩa dicit᷑.
Est aut̃ genus uirgulti arbuscule. la
arenosis locis: mirũq in modũ si sem̃¬
tem in t̾ra ieceris. cito confortata sur¬
git in arborem: & intra paucos dies
quã herbã uideras. arbusculã suspices.
Unde & nos eo tẽpore quo int̾pretaba¬

Expanded text:
tat de stirpe Asinii Pollionis, dudum Rotat de stirpe Asinii Pollionis, dudum Romae dicitur me accusasse sacrilegii, quod pro cucurbita, hederam transtulerim: timuit videlicet, ne si pro cucurbitis hederae nascerentur, unde occulte et tenebrose biberet, non haberet. Et revera in ipsis cucurbitis vasculorum, quas vulgo Saucomarias vocant, solent apostolorum imagisuum nomen assumpsit. Quod si tam facile vocabula commutantur, ut pro Corneliis seditiosis tribunis, Aemilii consules appellentur, miror cur mihi non liceat hederam transferre pro cucurbita. Sed veniamus ad seria. Pro cucurbita, sive hedera in Hebraeo legimus CICEION  , quae etiam lingua Syra et Punica CICEIA dicitur. Est autem genus virgulti, vel arbusculae, latarenosis locis: mirumque in modum, si sementem in terram jeceris, cito confota consurgit in arborem, et intra paucos dies quam herbam videras, arbusculam suspicis. Unde et nos eodem tempore quo interpretaba
Abbreviated transcription (Latin):
tas ẽ. Et elegant̃ additur. & fecit sibimet
umbraculũ ibi: iuxta niniuen. Sibimet
fecit: nullus enũ de nimuitis tc̃ tẽporis
habitare poterat cũ ꝓpħa. Et sedebat
sub umbra uł iudicis habitu. ut de
sua maiestate contractus: & accinctus
lũbos in fortitudine. ut ñ tota ad pedes.
& ad nos qui deorsũ sumꝰ uestimenta
herentur. Porro qđ dicit. ut uideret qͥd
accideret ciuitati. solita consuetudine
utitur scripturarũ: ut humanos iun
gat dõ affectus. Et p̃parauit dñs deus
hederã. & ascendit suꝑ caput ione: ut
eẽt umbra super caput eiꝰ. & ꝓtegeret
eũ laborauerat enĩ. Et ietatus ẽ ionas
suꝑ hederã: leticia magna.Lxx. Et p̃cep̃
dñs ds̃ cucurbitȩ. & ascendit suꝑ caput
ionȩ: ut ẽẽt umbraculũ suꝑ caput eiꝰ.
& ꝓtegerer eũ a malis suis: letatusq ẽ
ionas suꝑ cucurbita gaudio magno.
In hoc loco quidã cautherius de antiqͥs¬
simo genere cornelioꝵ suie ut ipse iac¬

Expanded text:
tas est. Et eleganter additur Et fecit sibimet tas est. Et eleganter additur Et fecit sibimet umbraculum ibi , juxta Niniven. Sibimet fecit, nullus enim de Ninivitis tunc temporis habitare poterat cum propheta: et sedebat sub umbra, vel judicis habitu, vel de sua majestate contractus, et accinctus lumbos in fortitudine, ut non tota ad pedes, et ad nos, qui deorsum sumus, vestimenta herentur. Porro quod dicit ut videret quid accideret civitati, solita consuetudine utitur Scripturarum, ut humanos Deo jungat affectus. Et praeparavit Dominus Deus hederam, et ascendit super caput Jonae, ut esset umbra super caput ejus, et protegeret eum, laboraverat enim: et laetatus est Jonas super hedera laetitia magna. LXX: Et praecepit Dominus Deus cucurbitae, et ascendit super caput Jonae, ut esset umbraculum super caput ejus, et protegeret eum a suis malis: laetatusque est Jonas super cucurbita gaudio magno. In hoc loco quidam Cantherius de antiquissimo genere Corneliorum, sive ut ipse jac
Abbreviated transcription (Latin):
& homicida. cruentũ mundũ germa¬
m sanguine dedicans. ȩdificauit ciuita¬
tẽ: &r uocauit eã ex nomine filii sui cha¬
inan. Vnde & osee ꝓpħa dicebat. Deus
ego & ñ homo. in medio tui sc̃s: & non
ingrediar ciuitatem. Dñi enĩ psalmista
dicente: sunt exitus mortis. Quã obrem
& una fugitiuoꝵ cruitas appellat᷑ ramoth.
qđ int̃pretat᷑ uisio mortis. Et recte quicũ¬
q fugitiuus ẽ. & ꝓpt̾ peccata ñ mereret᷑
habitare ierłm: habitat in urbe mortĩ.
& ẽ transfluenta iordanis: qͥ descensus
exprimit᷑. E greditur ergo colũba. tel
dolens de istiusmodi ciuitate. & habitat
contra orientẽ unde sol oritur. & ẽ ibi
in tabernaculo suo. ubi labentia queq
tẽpora contẽplatus: expectat quid supͣ
quã xp̃i euangłiũ co ruscaret. & cõple¬
retur racharie ꝓphetia: ecce uir oriens
nomen eius: ionas sub umbraculo erat.
necdũ quippe ueritas uenerat: de qua
idem euangłista. & apłs loquit᷑: ds̃ ueri¬

Expanded text:
et homicida cruentum mundum germaet homicida cruentum mundum germani sanguine dedicans, aedificavit civitatem, et vocavit eam ex nomine filii sui a dicit, Deus ego et non homo, in medio tui sanctus: et non ingrediar civitatem . Domini enim, Psalmista dicente, sunt exitus mortis . Quamobrem et una fugitivorum civitas appellatur Ramoth  , quod interpretatur visio mortis. Et recte quicumque fugitivus est, et propter peccata non meretur habitare Jerusalem, habitat in urbe mortis, et est trans fluentas Jordanis, qui descensus exprimitur. Egreditur ergo columba, vel dolens, de istiusmodi civitate, et habitat contra Orientem, unde sol oritur: et est ibi in tabernaculo suo, ubi labentia quaeque tempora contemplatus, exspectat quid supraquam Christi Evangelium coruscaret; et compleretur Zachariae prophetia: Ecce vir 425 Oriens nomen ejus , Jonas sub umbraculo erat. Nec dum quippe veritas venerat, de qua idem evangelista et apostolus loquitur. Deus veri
Abbreviated transcription (Latin):
test intelligi. ut crebro iam diximus.
qđ ꝓpterea contristatur. & mori uelit.
ne conuersa multitudine gentiũ: in
et̾num pereat isrł. Et dix̃ dñs. Putas¬
ne bene irasceris tu: Lex. Et dix̃ dñs ad
ionam. Si uehement̃ contristatus es tu:
tus es tu. Et contristatus es tu: transfer
retur apud niniuitas fuisse m̃titus
uł contristatus. intel ligens isrł ẽẽ
periturũ: & rationa uilit̃ ñ ei dicit.
male iratus es. & contristatus es:ne ui¬
deretur rep̃hendere contristatũ. Nec
rursũ bene irasceris ti. aut contrista¬
tus. ne suȩ sentenciȩ contrairet: s int̾¬
rogat ipsũ qui iratus ẽ. uł contristat᷑.
ut uł causas irȩ respondeat uł merori̾.
Aut si ille tacuerit: uerũ dĩ iudiciũ
ex erus silentio cõꝓbetur. Et egressus
ẽ ioias de ciuitate. & sedit contra orien¬
tẽ ciuitatis: & fecit sibimet ibi umbra¬
culũ. & sedebat subt̃ illud in umbra:
donec uideret quid accideret ciuitati.
lxxsimilit̃. Primus cam fratricida.

Expanded text:
t crebro jam diximus, quod propterea 424 contristetur et mori velit, ne conversa multitudine gentium, in aeternum pereat Israel. Et dixit Dominus: putasne bene irasceris tu? LXX: Et dixit Dominus ad Jonam: Si vehementer contristatus es tu? tus es tu, et contristatus es tu, transferrretur apud Ninivitas fuisse mentitus, vel contristatus, intelligens Israel esse periturum. Et rationabiliter non ei dicit, male iratus es, vel contristatus es, ne videretur reprehendere contristatum. Nec rursum, bene iratus es, aut contristatus: ne suae sententiae contrairet; sed interrogat ipsum, qui iratus est et contristatus, ut vel causas irae respondeat, vel moeroris: aut si ille tacuerit, verum Dei judicium ex ejus silentio comprobetur. Et egressus est Jonas de civitate, et sedit contra orientem civitatis, et fecit sibimet umbraculum ibi, et sedebat subter illud in umbra, donec videret quid accideret civitati. LXX similiter. Primus Cain fratricida,
Abbreviated transcription (Latin):
sua mala: & ab iniquitate quȩ ẽ in ma-¬
nibus eoꝵ. Quisscit si conuertat᷑ & ig
noscat ds̃. & reuertatur a furore ire suȩ.¬
& ñ peribimus: lxx. Et apꝓpinquan¬
te sermo ad regẽ niniue: & surrexit de
throno suo. & abstulit stolã suã a se: &
cooꝑtus ẽ sacco: & sedit in cinere. Et p̃di¬
catũ ẽ & dictũ ẽ in niniue a rege: & ab
hominib maiorib eius. dicens. Homi¬

Expanded text:
 est in manibus eorum. Quis scit si convertatur 418 et ignoscat Deus, et revertatur a furore irae suae et non peribimus? LXX: Et appropinquavit sermo ad regem Ninive et surrexit de throno suo, et abstulit stolam suam a se, et coopertus est sacco, et sedit in cinere, et praedicatum est Ninive a rege, et ab omnibus majoribus ejus, dicentibus: Homi
Abbreviated transcription (Latin):
oseȩ. Ero mors tua o mors: ero morsus tuus
inferne. In hebraico aut̃ piscem grandẽ
minus in euangłio cętũ uocat: rẽ ipsam
breuius explicantes. In hebraico enim đdr.
haud dubiũ quin cęcum significet. Et
animaduertendũ qđ ubi putabatur in¬
teritus: ibi custodia sit. Porro quod ait
p̃parauit. uel ab initio cum condederet.
de quo & in psalmo scribitur. draco is¬
te quem formasti ad illudendũ ei: uel
certe uixta nauẽ dicit inuenire: ut
& ꝓ morte preberet habitaculũ. ut qui
in naui senserat iratum dm̃: ꝓpitium
in morte sentiret. Et erat ionas in uen¬
tre piscis trib diebus. & tribus noctib
lgx Et erat ionas in uentre cęti: tribus

Expanded text:
Osee: Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, Osee: Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne . In Hebraico autem piscem grandem minus in Evangelio cetum vocant, rem ipsam brevius explicantes. In Hebraico enim dicithaud dubium quin cetum significet. Et animadvertendum, quod ubi putabatur interitus, ibi custodia sit. Porro quod ait, praeparavit, vel ab initio cum conderet, de quo et in psalmo scribitur: Draco iste quem formasti ad illudendum ei : vel certe juxta navem fecit venire, ut , et pro morte praeberet habitaculum: ut qui in navi iratum senserat Deum, propitium in morte sentiret. Et erat Jonas in ventre piscis tribus diebus et tribus noctibus. LXX: Et erat Jonas in ventre ceti tribus
Abbreviated transcription (Latin):
unmola dõ sacrificiũ laudis. & redde al¬
tissimo uota tua: & rursũ. reddemus tͥ
uitulos labioꝵ nr̃oꝵ: idcirco in mari
immolant hostias. & alias sponte ꝓmit¬
tunt: nͥota facientes. se nũquam ab eo
quẽ colere cȩꝑant recessuros. Timueruit
enĩ timore magno: quia ex tranquillita¬
te maris & tempestatis fuga. uera ꝓpħȩ
uerba cernebant. Ionas in mari fugiti.¬
uus. naufragus. mortuus. saluat naui¬
culam fluctuantẽ : saluat ethnicos in
diuersas priꝰ sententias mundi errore
iactatos. & osee. & amos. & isayas. iohel.
qui eodem tẽpore ꝓphetabant: populũ
iudeoꝵ ñ queunt emendare. Ex quo os¬
tendit᷑ sedari non posse naufragium:
nisi morte fugitiui. Et p̃parauit dñs
piscem grandem: ut deglutiret ionam.
lxx. Et p̃cepit dñs ceto magno: & deuo
cibus p̃dam putans. quantũ in deuora¬
tione letata ẽ: tantũ luxit in uomitu.
Tuncq cõpletum ẽ illud qđ legimus in

Expanded text:
la Deo sacrificium laudis, et redde Alla Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Et rursum: Reddemus tibi vitulos labiorum nostrorum: idcirco in mari immolant hostias, et alias sponte promittunt vota facientes: se numquam ab eo quem colere coeperant, recessuros. Timuerunt enim timore magno: quia ex tranquillitate maris et tempestatis fuga, vera prophetae verba cernebant. Jonas in mari fugitivus, naufragus, mortuus, salvat naviculam fluctuantem: salvat ethnicos in diversas prius sententias mundi errore jactatos. Et Osee, Amos, Isaias, Joel, qui eodem tempore prophetabant, populum in Judaea nequeunt emendare. Ex quo ostenditur sedari non posse naufragium, nisi morte fugitivi. Et praeparavit Dominus piscem grandem: ut deglutiret Jonam. LXX: Et praecepit Dominus ceto magno, et devocibus praedam putans, quantum in devoratione laetata est, tantum luxit in vomitu. Tuncque completum est illud quod legitur in
Abbreviated transcription (Latin):
suis. desidatum tenens. gaudet & confo
uet: & ex gaudio tranquillitas redit. Con¬
sideremus ante passionẽ dñi. errores mun¬
di. & diuersoꝵ dogmatũ flatus contrarios.
& nauiculam totũq humanũ genꝰ id ẽ
creaturã dñi periclitantẽ: & post passio¬
nem eius tranquillart fidei. & orbis pacẽ.
& secura omnia. & conuersionẽ ad dñm:¬
steterit mare a feruore suo. Et timuert̃¬
uiri timore magno dñm: & immolauer̃
hostias dõ. & uota uouerunt. Lxx. similit̃.
Ante dñi passionẽ timentes clamauert̃
ad deos suos: post passionẽ eius dñm ti¬
ment. id ẽ uenerant᷑ & colunt. Et ñ tũt
simplicit̃ ut in principio legimus: sed
timore magno. iuxta illud qđ dicitur.
ex tota anima. & ex toto corde tuo: o ex
tota mente tua. Et immolauerunt hosti¬
as quas certe iuxta litteram in mediis
fluctib ñ habebant: s quia sacrificiũ dõ
sp̃s contribulatus ẽ. & in alio loco dicit᷑.¬

Expanded text:
suis desideratum tenens, gaudet et confovet, suis desideratum tenens, gaudet et confovet, et ex gaudio tranquillitas redit. Si consideremus ante passionem Christi, errores mundi, et diversorum dogmatum flatus contrarios, et naviculam totumque humanum genus, id est, creaturam Domini periclitantem, et post passionem ejus tranquillitatem fidei, et orbis pacem, et secura omnia, et conversionem ad Deum,steterit mare a fervore  Al. furri timore magno Dominum, et immolaverunt hostias Domino, et voverunt vota. LXX similiter. Ante Domini passionem timentes clamaverunt ad deos suos: post passionem ejus Dominum timent, id est, venerantur et colunt, et non timent simpliciter, ut in principio legimus, sed timore magno, juxta illud quod dicitur: Ex tota anima, et ex toto corde, et ex tota mente tua . Et immolaverunt hostias, quas certe juxta litteram in mediis fluctibus non habebant: sed quia sacrificium Deo spiritus contribulatus est .