comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
det: scilics ñ maledicentis animo. s
p̃dicentis. O m̃is itaq homo qͥa ex
anima & carne constat: qͦsi ex robo¬
re & infirmitate cõpositus. ẽ. Ex ea
enim parte qua sp̃c rationalis . ẽ. con¬
ditus. ñ incongrue dr̃ robustus: ex ea
uͦ qua carnalis. infirmus . ẽ. Robur
gͦ. ẽ. hominis anima rationalis: quȩ
impugnantib uiciis resistere ꝑ rati-
onem ual&. Unde & suꝑiꝰ ꝑ beatum
iob dictũ. ẽ. Roborasti eũ paululũ:
ut in ꝑpetuũ ꝑtransir&. Ex ratio-¬
nali quippe anima hab& homo. ut¬
in ꝑpetuũ uiuat. Huius gͦ iniqui
robur fame attenuat᷑: qͥa eiꝰ anima
nulla int̾ni cibi refectione pascitur.
De qua scilicet fame ꝑ ꝓpħam dr̃ Emit¬

Expanded text:
et, scilicet non maledicentis animo, sed praedicentis. Omnis itaque homo, quia ex anima et carne consistit, quasi ex robore et infirmitate compositus est. Ex ea enim parte qua spiritus rationalis est conditus, non incongrue dicitur robustus; ex ea vero qua carnalis, infirmus est. Robur ergo est hominis anima rationalis, quae impugnantibus vitiisonem valet. Unde et superius per beatum Job dictum est: Roborasti eum paululum, ut in perpetuum pertransiret . Ex rationali quippe anima habet homo utin perpetuum vivat. Hujus ergo iniqui robur fame attenuatur, quia ejus anima nulla interni cibi refectione pascitur. De qua scilicet fame Deus per prophet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc qͦd male appetunt. ad tenebras
scit in tabernaculo illius. Si plerũq
acciꝑe gaudiũ debemꝰ. Lux gͦ inta¬
bernaculis illius tenebrescit: qͥa eius
conscientia qͣm male inhabitat. gaudi¬
um qͦd de temporalib reb fuerat defi¬
na quȩ suꝑ eũ. ẽ. extinguetur. Vt enĩ
testa.ẽ: lum̃ uͦ in testa. ẽ. gaudiũ in
carne. Lucerna gͦ quȩ suꝑ eũ .ẽ. extin¬
guet᷑: qͥa cũ maloꝵ suoꝵ retributio ĩpi¬
um sequit᷑. in eiꝰ m̃te gaudiũ carnale
sicq eam in uoluptatib absorbent. ut
suꝑ ipsam sint. ñ apud ipsam. Iusti
autẽ etiã cũ ꝓsꝑitatẽ uitȩ p̃sentis ha¬
bent. eam sub sem& ipsis p̃mere nort̃:
ut hoc qͦd apud se in bonis hilarescuĩs.
grauitatis consilio transeant. & uirtu¬
tis regimine excedant. Lucerna ergo
impii quȩ suꝑ eũ. ẽ. extinguit᷑: qͥa citiꝰ
eius gaudiũ deficit. qͦd eũ totũ in hac
uita possedit. Et qui nc̃ male se in uo¬

Expanded text:
per hoc quod mala appetunt; ad tenebras per hoc quod mala appetunt; ad tenebras scit in tabernaculo ipsius. - Si plerumqaccipere gaudium debemus. Lux ergo in tabernaculo illius obtenebrescit, quia in ejus conscientia quam male inhabitat gaudium, quod de temporalibus rebus fuerat, defina quae super eum est exstinguetur.  Vet. Itesta est, lumen vero in testa est gaudium in carne. Lucerna ergo quae super eum est exstinguitur, quia cum malorum suorum retributio impium sequitur, in ejus mente gaudium carnale sicque eam in voluptatibus absorbent, ut super ipsam sint, non apud ipsam. Justi autem etiam cum prosperitatem vitae praesentis habent, eam sub semetipsis premere noverunt, ut hoc quod apud se in bonis hilarescunt, gravitatis consilio transeant, et virtutis regimine excedant. Lucerna ergo impii quae super eum est exstinguitur, quia citius ejus gaudium deficit, quod eum totum in hac vita possedit. Et qui nunc male se in vo
Abbreviated transcription (Latin):
de suo ex feruore desiderioꝵ tẽporali¬
um accendit: dũ mͦ istis. mͦ aliis cupi¬
ditatib estuat: & cogitationes suas
ꝑ multiplicia blandim̃ta scłi ampliꝰ
inflãmat. Ignis aut̃ si flãmã ñ hab&:
neqͣqͣm fuso lumine splend&. Flamma
itaq ignis eius . ẽ. decor. uel potestas
exterior. quȩ de interno eiꝰ ardore ꝓce¬
dit: quia qͦd anxie in hoc mundo adi¬
pisci desiderat. plerũq ad cumulum
ꝑditionis suȩ obtin&: & seu in potesta¬
te culminis. seu & diuttiis multiplica¬
tus. quasi ꝑ exteriorẽ głam lucet. Sed
ñ splendebit flãma ignis eiꝰ. cũ in die
exitus om̃is extĩor decor subtrahitur.¬
& de solo suo intrinsecus ardore concre¬
mat᷑. Flamia gͦ ab igne subtrahit᷑: cũ
gła exterior ab int̾no eius ardore sepa¬
rat᷑. Habent etiam iusti flãmã ignis sui-
s nimirũ quȩ resplendeat: qͥa uideli-¬
cet eoꝵ desideria in bonis oꝑib luceN
Iniquoꝵ uͦ flãma minime splends: qͥa

Expanded text:
de suo ex fervore desideriorum temporalium accendit, dum modo istis, modo illis cupiditatibus aestuat, et cogitationes suas per multiplicia blandimenta saeculi amplius inflammat. Ignis autem si flammam non habet, nequaquam fuso lumine splendet. Flamma itaque ignis ejus est decor, vel potestas exterior, quae de interno ejus ardore procedit, quia quod anxie in hoc mundo 439 adipisci desiderat, plerumque ad cumulum perditionis suae obtinet, et sive in potestate culminis, sive in divitiis multiplicationis, quasi per exteriorem gloriam lucet. Sed non splendebit flamma ignis ejus; cum in die exitus, omnis exterior decor subtrahitur, et solo suo intrinsecus ardore concrematur. Flamma ergo ab igne subtrahitur cum gloria exterior ab interno ejus ardore separatur. Habent etiam et justi flammam ignis sui, sed nimirum quae resplendeat, quia videlicet eorum desideria in bonis operibus lucent. Iniquorum vero flamma minime splendet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
flagella ñ uicerant. int̾ flagella sal¬
tẽ asꝑa uerba suꝑarens. S inimicus
callide insidians. fraudẽ quã contra
sc̃m uirũ parauerat ꝑtulit: qͥa scõ
uiro qͦt occasiones ꝑditionis intulit.
tot causas uictoriȩ ministrauit. Con¬
tra torm̃ta quippe patientiã: contra
uerba sapientiã tenuit: qͥa & dolore ᷤᷤ
uerberũ ȩqͣnimit̃ sustinuit. & stulti

Expanded text:
flagella non vicerant, inter flagella salflagella non vicerant, inter flagella saltem aspera verba superarent. Sed inimicus callide insidians fraudem quam contra sanctum virum paraverat pertulit, quia sancto viro quot occasiones perditionis intulit, tot causas victoriae ministravit. Contra tormenta quippe patientiam, contra verba sapientiam tenuit, quia et dolores verberum aequanimiter sustinu
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̃cepta uitȩ. quȩ scripto ñ acceꝑat
custodiuit. Huius actio priꝰ dõ atte¬
stante laudatur: & ꝓbari postmodũ
diabolo insidiante ꝑmittit᷑: ut ꝑ tẽp¬
tamenta tribulationis ostender& qͣn¬
tum prius in tranquillitate ꝓfeciss&.
Huius uitã inimicꝰ generis humani mo¬
re suo improbus & laudari dõ attestan¬
te cognouit: & tam̃ ad temptandũ
expetiit. Quẽ cũ tot dampnis rerũ.
tot orbitatib ꝑcussũ sternere nequi¬
uiss&: uxorẽ ei in stimulo malȩ ꝑsua¬
sionis excitauit: ut saltẽ ꝑ familiaria
uerba corrũꝑet. quẽ ꝑ tot sternere
nuntioꝵ torm̃ta minime ualeret.
S cũ ab adiutorio femine qͦd contra
adam primũ in paradyso obtinuit.
contra hc̃ scđdm in sterqͥlinio positũ
roborari ñ potuit. ad alia se tẽptan¬
di argum̃ta conuertit: ut amicos
eiꝰ quasi consolantes adducer&. & ta¬
m̃ eoꝵ m̃tes in asꝑitate increpatio¬
nis excitar&. qͣtinus eũ cuiꝰ patientiã

Expanded text:
ui praecepta vitae quae scripto non acceperat custodivit. Hujus prius actio Deo attestante laudatur, et probari postmodum diabolo insidiante permittitur, ut per tentamenta tribulationis ostenderet quantum prius in tranquillitate profecisset. Hujus vitam inimicus generis humani more suo improbus, et laudari Deo attestante cognovit, et tamen ad tentandum expetiit. Quem cum tot damnis rerum, tot orbitatibus percussum sternere nequivisset, uxorem ei in stimulum malae suasionis excitavit, ut saltem per familiaria verba corrumperet quem per tot sternere nuntiorum tormenta minime valeret. Sed cum adjutorio feminae, quod contra Adam prius in paradiso obtinuit, contra hunc secundum in sterquilinio positum roborari non potuit, ad alia se tentandi argumenta convertit, ut amicos ejus quasi consolantes adduceret, et tamen eorum mentes in asperitatem increpationis excitaret; quatenus eum, cujus patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
S quia in ipsis passionib doctisq locu¬
tionib sc̃e ȩcdȩ typũ ten&: amicis eiꝰ
ut sepe iam diximus quȩdã recta. &
quędam stulta loquentib ñ imme¬
rito heretici figurant᷑. Qui ꝓ eo qͦd
scõ uiro amici sunt. multa de reꝓbis
recta dicunt: s ꝓ eo qͦd speciẽ hereti¬
scĩ uiri pectus feriunt: s contra m̃tẽ
in expugnabilẽ ipsa sua ꝑcussione fati¬
gant᷑. Nos igitur subtili debemꝰ discre¬
tione distinguere. & quid sit in eoꝵ
uerbis qͦd uere de reꝓbis sentiunt. &
quid contra beatũ iob fatuũ sonant.

Expanded text:
ibus doctisque 437 locutionibus sanctae Ecclesiae typum tenet, amicis ejus, ut saepe jam diximus, quaedam recta, et quaedam stulta loquentibus, non immerito haeretici figurantur, qui pro eo quod sancto viro amici sunt, multa de reprobis recta dicunt; sed pro eo quod speciem haeretilis sancti viri pectus feriunt, sed contra mentem inexpugnabilem ipsa sua percussione fatigantur. Nos igitur subtili debemus discretione distinguere, et quid sit in eorum verbis quod vere de reprobis sentiunt, et quid quod contra beatum Job fatuum sonant.
Abbreviated transcription (Latin):
in humano genere excedere sensib
estimant: qͦs ꝓfecto doctores se hab̾e
gere stud&: quid aliud quã de locis
ꝓpriis rupes mouet. ut intra eã re¬
cte sentientes humilit̃ iaceant. qͥ in
ꝑuersis suis sensib priꝰ rigidi sta-¬
bant: S hoc fieri heretici om̃ino con-¬
tradicunt: & ꝓpt̃ eius uocem rupes
de loco ꝓprio transferre nitunt᷑.
qͥa uidelic& nolunt ut ad eã uenien¬
tes uera humilit̾ sentiant hii qͥ apud
eos latis sensib falsa sapiebant. Ple-
laborantes aspiciunt. sem& ipsos mox
in arrogantia iusticiȩ extollunt: &
quicqͥd aduersũ fidelib euenisse con-¬
spiciunt. hoc factũ ꝓ eoꝵ iniquitatib
putant: nescientes nimirũ qͥa actio-¬
nũ meritũ p̃sentis uitȩ calliditas nul¬
latenus ꝓbat. Nam plerũq & bona
malis. & malis bonã eueniunt: eo qͦd
& uera bonis bona. & uera mala maliᷤ
in ȩt̃na retributione seruant᷑. Bal¬
dache itaq typũ hereticoꝵ de ꝓsꝑita¬

Expanded text:
in humano genere excedere sensibus in humano genere excedere sensibus aestimant, quos profecto doctores se haberegere studet, quid aliud quam de locis propriis rupes movet, ut intra eam recta sentientes humiliter jaceant, qui in perversis suis sensibus prius rigidi stabant? Sed hoc fieri haeretici omnino contradicunt, et propter ejus vocem rupes de loco proprio transferri renituntur, quia videlicet nolunt ut ad eam venientes vera humiliter sentiant hi qui apud eos elati sensibus falsa sapiebant.  laborantes aspiciunt, semetipsos mox in arrogantiam justitiae extollunt; et quidquid adversum fidelibus evenisse considerant, hoc factum pro eorum iniquitatibus putant, nescientes nimirum quia actionum meritum praesentis vitae qualitas nullatenus probat. Nam plerumque et bona malis, et mala bonis eveniunt, pro eo quod et vera bona bonis, et vera mala malis in aeterna retributione servantur. Baldad itaque typum haereticorum de prosperita
Abbreviated transcription (Latin):
tici uel zelũ rectitudinis. uel spũalẽ
grãm sc̃ȩ p̃dicationis ñ uirtutis pondꝰ.
s insaniã furoris existimant. Quo fu¬
rore uidelic& perire fideliũ animas
arbitrant᷑: quia inde interire uitam¬
ȩccłȩ credunt. unde eã contra se in¬
feruore conspiciunt. Seqͥt᷑. Numquid¬
ubiq dm̃ colere: se totũ mundũ exi¬
stimant occupasse. Quid ẽ. gͦ dicere.
nũquid ꝓpt̃ te derelinquet᷑ t̾ra: nisi
hoc qͦd sepe fidelib dicunt. qͥa si hoc. ẽ.
uerũ qͦd uos dicitis. om̃is a dõ terra
derelicta. ẽ. quã iã p̃ multitudine noᷤᷤ
tenemus: Scã uniuersalis ȩccła p̃di¬
cat dm̃ ueracit̃: nisi intra scłm ñpos¬
se asserens qͦd om̃s qui extra ipsã st̃.
minime saluabunt᷑. At contra hereti¬
ci qui etiã extra ipsã saluari se posse
confidunt: in quolib& loco sibi diui¬
nũ adiutoriũ adesse ꝓfitent᷑. Unde
dicunt. Numquid ꝓpt̃ te derelinqͦt᷑
terra: id ẽ. ut qͥsqͥs extra te fuerit.

Expanded text:
elum rectitudinis, vel spiritalem gratiam sanctae praedicationis, non virtutis pondus, sed insaniam furoris aestimant. Quo furore videlicet perire fidelium animas arbitrantur quia inde interire Ecclesiae vitam credunt, unde eam contra se infervere conspiciunt. Sequiubique Deum colere, se totum mundum existimant occupasse. Quid est ergo dicere: Nunquid propter te derelinquetur terra, nisi hoc quod saepe fidelibus dicunt, quia si hoc est verum quod vos dicitis, omnis a Deo terra derelicta est, quam jam prae multitudine nos tenemus; sancta autem universalis Ecclesia praedicat Deum veraciter nisi intra se coli non posse, asserens quod omnes qui extra ipsam sunt minime salvabuntur. At contra haeretici, qui etiam extra ipsam salvari se posse confidunt, in quolibet loco sibi divinum adjutorium adesse profitentur. Unde dicunt: Nunquid propter te derelinquetur terra? id est, ut quisquis extra te fuerit m
Abbreviated transcription (Latin):
tis uitȩ diffinitione denuntiat. fallit᷑:
quia plerũq & impiis inesse luñ ꝓsꝑi¬
tatis cernit᷑. & pios tenebrȩ ignobilita¬
tis ac pauꝑtatis abscondunt. Sin uͦ
ad hoc eius sermo dirigit᷑. ut ostendat
quid impii in suo fine patiant᷑ uera¬
cit̾ dicit᷑. Nonne lux impii extinguet᷑:
nec splendebit flamma ignis eiꝰ: Qa
si dici de impio recte potuit: contra
scm̃ tam̃ uirũ in flagello constitutũ
dici ñ debuit. S nos uires brachioꝵ
illius in suis sententiis paruipenden.¬
tes. pensensꝰ quã ualide iacula intor-¬
quet: & desinamus aspicere in torquen-
do quẽ impetit: nimirũ scientes qͥa
& impii lucẽ suã ꝓsꝑitatẽ scilicet uitȩ
p̃sentis. S lux impii extinguit᷑. quia

Expanded text:
tis vitae definitione denuntiat, fallitur; quia plerumque et impiis inesse lumen prosperitatis cernitur, et pios tenebrae ignobilitatis ac paupertatis abscondunt. Sin vero ad hoc ejus sermo dirigitur, ut ostendat quid impii in suo fine patiantur, veraciter dicitur: Nonne lux impii exstinguetur, nec splendebit flamma ignis ejus? Quod si dici de impio recte potuit, contra sanctum tamen virum in flagellis constitutum dici non debuit. Sed nos vires brachiorum illius in suis sententiis perpendentes, pensemus quam valide jacula intorqudo quem impetit, nimirum scientes, quia  impii lucem suam, prosperitatem scilicet vitae praesentis. Sed lux impii exstinguetur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
ualet parat: recte sequit᷑. Undiq
contra se om̃s ẽẽ suspicat᷑: qͣlis ipse
ẽẽ contra om̃s nitit᷑. Quȩ nimirũ
formidines. quid in eiꝰ actione facians.
rint. gressus liberos habere ñ posst̃.
& nullũ carpere iter ualent: qͥa sua
eos inuolum̃ta retinent. Praua itaq
s pessima actio restringit in formi¬
dine. Quȩ uidelicet formido in uol¬
uit pedes: ne in rectã exire ualeant
actionem. Et sepe contingit ut tel¬
circo quisq bonus ẽẽ metuat. ne hoc
a prauis ipse patiat᷑. qͦd se bonis fecis¬
se reminiscit᷑: dũq hoc pati qͦd fec̃
metuit. undiq territꝰ. undiq suspe¬
ctus. quasi pedes inuolutos hab&: qͥ
timore irretitus nichil libere agere
p̃ualet: qui in bono oꝑe quasi inde
gressũ ꝑdidit. unde ad mala quae
concupierat excessit. Sequit᷑. Atte-¬

Expanded text:
valet parat, recte sequitur: CAPUT valet parat, recte sequitur: CAPUT contra se omnes esse suspicatur, qualis ipse esse contra omnes nititur. Quae nimirum formidines quid in ejus actione faciant, rint, gressus liberos habere non possunt, et nullum carpere iter valent, quia sua eos involumenta retinent. Prava itaque sima actio restringit in formidine. Quae videlicet formido involvit pedes, ne in rectam exire valeant actionem. Et saepe contingit ut idcirco quisque bonus esse metuat, ne hoc a pravis ipse patiatur quod se bonis fecisse reminiscitur; dumque hoc pati quod fecit metuit, undique territus, undique suspectus, quasi pedes involutos habet, qui timore irretitur, nil libere agere praevalet, quia in bono opere quasi inde gressum perdidit, unde ad mala 442 quae concupierat excessit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
temporalis. Quȩ mens infirma dũ qͦsi
escam uid&. & decipulã ñ uid& ꝑ ęscã
qͣm uidens appetit. in culpa constrin-¬
git᷑ quȩ ñ uidet᷑. Existunt & enĩ qͣli¬
tates moꝵ. quȩ certis uiciis st̃ uicinȩ:
nã mores asꝑi. aut crudelitati. aut
suꝑbiȩ solent eẽ comuncti: mores
autẽ blandi . & qͣm decet ampliꝰ lati¬
ores. ñnũqͣm luxuriȩ & dissolutioni.
Intuetur gͦ inimicus generis humani
uniuscuiꝰqͦ mores. cui uicio sint pro¬
pinqui: & illud opponit ante faciẽ.
atq cognoscit facilius inclinari m̃tẽ.
ut blandis ac letis morib sepe luxu¬
m̃tib iram. suꝑbiã. uel crudelitatẽ
ꝓponat. Ibi gͦ decipulã ponit. ubi
ẽẽ semitã m̃tis conspicit: qͥa illic ꝑi¬
culũ deceptionis inserit. ubi uiã eẽ
inuenerit ꝓpinquȩ cogitationis. Et
quia ꝑuersus homo om̃e qͦd facit
etiam pati metuit. atq hoc sibi ab
om̃ib fieri estimat. qͦd ipse om̃ib qͥb

Expanded text:
temporalis; quae mens infirma dum quasi temporalis; quae mens infirma dum quasi escam videt, et decipulam non videt, per escam quam videns appetit, in culpa constringitur quae non videtur. Existunt etenim qualitates morum, quae certis vitiis sunt vicinae. Nam mores asperi, aut crudelitati, aut superbiae solent esse conjuncti; mores autem blandi, et quam decet paulo amplius laetiores, nonnunquam luxuriae et dissolutioni. Intuetur ergo inimicus generis humani uniuscujusque mores cui vitio sint propinqui, et illa opponit ante faciem ad quae cognoscit facilius inclinari mentem, ut blandis ac laetis moribus saepe luxumentibus iram, superbiam, vel crudelitatem proponat. Ibi ergo decipulam ponit, ubi esse semitam mentis conspicit, quia illic periculum deceptionis inserit, ubi viam esse invenerit propinquae cogitationis. Et quia perversus homo omne quod facit etiam pati metuit, atque hoc sibi ab omnibus fieri aestimat quod ipse omnibus quibus
Abbreviated transcription (Latin):
In t̾ra pedica abscondit᷑: cũ culpa sub
terrenis commodis occultat᷑. Inimicꝰ
quippe insidians. ostendit humanȩ
m̃ti in tr̃eno lucro quid appetat: &¬
occultat peccati laqueũ. ut eiꝰ ani¬
mã stringat: qͣtinus uideat qͥdem
qͦd concupiscere ualeat. & tam̃ neqͣ¬
qͣm uideat. in quo culpȩ laqueo pe¬
dem ponat. Decipula uͦ a decipien¬
do uocata. ẽ. Et tunc ab antiqͦ ho¬
ste suꝑ semitã decipula ponit᷑. qͥndo
in actione huiꝰ mundi quã mens ap¬
petit. peccati laqueus parat᷑. Quȩ ui¬
delies ñ facile deciper&: si uideri po¬
tuiss&. Sic quippe decipula ponit᷑: ut
dũ esca ostendit᷑. neqͣqͣm ipsa a transe¬
unte uideatur. Quasi esca quippe in
laqueo.ẽ. lucrũ cũ culpa: & huiꝰ mun¬
di ꝓsꝑitas. cũ iniquitate. Dũ itaq a
concupiscente lucrũ appetit᷑: quasi pe¬
dem m̃tis app̃hendit decipula quȩ ñ
uidetur. Sepe gͦ ꝓponunt᷑ animo cũ
culpa honores: diuitiȩ: salus & uita

Expanded text:
In terra pedica absconditur cum culpa sub terrenis commodis occultatur. Inimicus quippe insidians ostendit humanae menti in terreno lucro quid appetat, et occultat peccati laqueum, ut ejus animam stringat, quatenus videat quidem quod concupiscere valeat, et tamen nequaquam videat in quo culpae laqueo pedem ponat. Decipula vero a decipiendo vocata est. Et tunc ab antiquo hoste super semitam decipula ponitur, quando in actione hujus mundi, quam mens appetit, peccati laqueus paratur; quae videlicet non facile deciperet, si videri potuisset. Sic quippe decipula ponitur, ut dum esca ostenditur, nequaquam ipsa a transeunte videatur. Quasi esca quippe in laqueo est lucrum cum culpa, et hujus mundi prosperitas cum iniquitate. Dum itaque a concupiscente lucrum appetitur, quasi pedem mentis apprehendit decipula, quae non videtur. Saepe ergo proponuntur animo cum culpa honores, divitiae, salus, et vita
Abbreviated transcription (Latin):
retici scãm ęcl̃am in quibdã incog¬
nitis suꝑbire putant: quȩdã uͦ nec in-¬
telligere suspicant᷑. Vnde baldach su¬
hytes beatũ iob quasi in suꝑbiã astruit
erupisse: quẽ fatetur uerba iactare.
Sed signat ipse qͣnta elatione tumue-¬
rat: qui beatũ iob loqui qͦd ñ intellige¬
r& putabat. Et qͥa om̃s heretici in esti¬
matione sua a scã ȩccl̃a despici conque¬
runt᷑: apte subiungit. Quare reputa¬
ti sumus ut ium̃ta: & sordiumꝰ coram
te: Humanȩ m̃tis. ẽ. ꝓpriũ. hoc sibi fi¬
eri suspicari. qͦd facit. Arbitrant᷑ enĩ¬
se despici: qui bonoꝵ mores despicere
consuerunt. Et quia in his quȩ cõpre¬
hendi ualent ratione contra hereticoᷤ
ostendit ȩccła rationabile ñ eẽ quod
astruunt: estimari se ab eiꝰ iudicio ue¬
lut uim̃ta suspicant᷑. Ex qua despectꝰ
sui suspicione ꝓtinus ad dedignatio¬
nẽ ꝓsiliunt: atq ad eiusdẽ eccłȩ contu¬
melias excitant᷑ Unde subdit᷑. Quid¬

Expanded text:
retici sanctam Ecclesiam in quibusdam cognitis superbire putant, quaedam vero nec intelligere suspicantur. Unde Baldad Suhites beatum Job quasi in superbiam astruit erupisse, quem fatetur verba jactare. Sed signat ipse quanta elatione tumuerat, qui beatum Job loqui quae non intelligeret putabat. Et quia omnes haeretici in aestimatione sua a sancta Ecclesia despici conqueruntur, apte subjungitur: CAPUTti sumus ut jumenta, et sorduimus coram te? - Humanae mentis est proprium hoc sibi fieri suspicari qse despici, qui bonorum mores despicere consueverunt. Et quia in his quae comprehendi valent ratione contra haereticos ostendit Ecclesia rationabile non esse quod astruunt, aestimari se ab ejus judicio velut jumenta suspicantur. Ex qua despectus sui suspicione protinus ad dedignationem prosiliunt, atque ad ejusdem Ecclesiae contumelias excitantur. Unde subditu
Abbreviated transcription (Latin):
me desuꝑ: & hereditatẽ omp̃s de
excelsis: Nũqͥd ñ ꝑdicio. ẽ. iniqͦ
& alienatio oꝑantib iniusticiam:
Nonne ipse considerat uias meas.
& cunctos gressus meos dinumerat:
Si ambulaui in uanitate. & festinauit
in dolo pes ms: appendat me in sta¬
tera iusta. & sciat ds̃ simplicitatẽ me¬
am: si declinauit gressus m̃s de uia.
manib meis adhesit macula: seram
& alius comedat. & ꝓgenies mea era¬
dicetur. Si deceptũ. ẽ. cor meũ super
muliere: & si ad ostiũ amici mei insi¬
diatus sũ: scortũ sit alterius uxor
mea: & suꝑ illã incuruent᷑ alii: hoc
enim nefas. ẽ. & iniquitas maxima.
gnis. ẽ usq ad ꝑditionẽ deuorans: &
om̃ia eradicans genimina. Si contẽp¬
si subire iudiciũ cũ seruo meo & cũ
ancilla mea: cũ disceptarent aduer¬
sum me. Quid enĩ faciã cũ surre¬
xerit ad iudicandũ ds̃: Et cũ quȩ¬
sierit: quid respondebo illi: Nũqͥd
non in utero fecit me. qui & illũ oꝑa¬
tus. ẽ: & formauit me in uulua unꝰ:

Expanded text:
me desuper, et haereditatem Omnipotens de excelsis? Numquid non perditio est iniquo, et alienatio operantibus injustitiam? Nonne ipse considerat vias meas, et cunctos gressus meos dinumerat? Si ambula vi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus: Appendat me in statera justa, et sciat Deus simplicitatem meam. Si declinavit gressus meus de via,manibus meis adhaesit macula. Seram, et alius comedat, et progenies mea eradicetur. Si deceptum est cor meum super mulierem, et si ad ostium inimici mei insidiatus sum; scortum sit alterius uxor mea, et super illam incurventur alii. Hoc enim nefas est, et iniquitas maxima. Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina. Si contempsi subire cum servo meo judicium, et ancilla mea, cum disceptarent adversum me. Quid enim faciam cum surrexerit ad judicandum Deus? Et cum quaesierit, quid respondebo ei? Numquid non in utero fecit me, qui et illum operatus est, et formavit me in vulva unus? Et
Abbreviated transcription (Latin):
hem̃ter accendunt: & de ꝑpetratis ma¬
lis districte redarguunt. Unde quoq
ꝑ salomonẽ dr̃. Cogitationes iustoꝵ
iudicia. Intͦ quippe ab om̃i strepitu
scłari ad corda sua redeunt: ibiq
ascendunt tribunal m̃tis: atq ante
ocłos se & ꝓximũ statuunt: deducuns
ad mediũ regłam testam̃ti qua dr̃.
Quȩ uultis ut faciant uobis homines.
& uos eadẽ facite illis. Transfert̃ in
se ꝑsonam ꝓximi. & sollicite attendt̃
quid sibi si ita e̾ent fieri uel ñ fieri
iuste uoluissent: sicq districto iure.
atq iudicio. causam suã & ꝓximi iu-¬
sta tabula diuinȩ legis in foro cordis
examinant. Bene gͦ dr̃. cogitationes
iustoꝵ iudicia: quia ipse eoꝵ intimꝰ
motꝰ cordis. quasi quȩdã libra.ẽ. uidi¬
ciariȩ potestatis. Quib ꝑactis. qͥa
retributionẽ inferius ñ requirunt:
recte eoꝵ iudicia diademati cõparant.
Diadema quippe. in suꝑiori parte cor¬

Expanded text:
hementer accendunt, et de perpetratis mahementer accendunt, et de perpetratis malis districte redarguunt. Unde bene quoque per Salomonem dicitur: Cogitationes justorum judicia . Intus quippe ab omni strepitu saeculari ad corda sua redeunt, ibique ascendunt tribunal mentis, atque ante oculos se et proximum statuunt, deducunt ad medium regulam testamenti, qua dicitur: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis . Transferunt in se personam proximi, et sollicite attendunt quid sibi si ita essent fieri vel non fieri juste voluissent, sicque districto jure atque judicio causam suam et proximi juxta tabulas divinae legis in foro cordis examinant. Bene ergo dicitur: Cogitationes justorum judicia, quia ipse eorum intimus motus cordis, quasi quaedam libra est judiciariae potestatis. Quibus peractis, quia retributionem inferius non requirunt, recte eorum judicia diademati comparantur. Diadema quippe in superiori parte cor
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria opp̃ssit: nisi eos qui uicia su¬
perant. s sub ipsa quȩ subigunt suꝑbi¬
endo succumbunt: Quasi enim sub
hoste quẽ ꝓsternit morit᷑: qui de cul¬
pa quã suꝑat eleuat᷑ Pensandũ gͦ mag¬
noꝑe .ẽ. quia bona ꝓdesse nequeunt: si
mala quȩ subripiunt ñ cauent᷑. Perit
om̃e qͦd agit᷑. si ñ sollicite in humilita¬
te custodiat᷑ Vnde bene quoq de ipso
primo parente dr̃. Posuit cũ ds̃ in pa
radyso uoluptatis: ut oꝑaret᷑ & custo¬
dirs. Oꝑatur qͥppe. qͥ agit bonũ qͦd
ꝑcipit᷑: s qͦd oꝑatꝰ fuerit ñ custodit.
cui hoc subripit quod ꝓhibet᷑. Beatꝰ
gͥ iob quia ex om̃i parte bono se opere
texerat. dicat iusticia indutͦ sũ. & ue-¬
stiuit me sicut uestim̃to: ubi & ꝓtinꝰ
meo. Iustoꝵ iudicia recte diadema¬
te comparant᷑: qͥa ꝑ magni oꝑis głam
ad retributionis ducunt coronam.
quid dõ. quid ꝓximo debeant sollert̃
aspiciunt: atq ad agenda bona se ue¬

Expanded text:
victoria oppressit, nisi eos qui vitia suvictoria oppressit, nisi eos qui vitia superant, sed sub ipsa quae subigunt, superbiendo succumbunt? Quasi enim sub hoste quem prosternit moritur, qui de culpa quam superat elevatur. Pensandum ergo magnopere est quia bona prodesse nequeunt, si mala quae subrepunt non caventur. Perit omne quod agitur, si non sollicite in humilitate custoditur. Unde bene quoque de ipso primo parente dicitur: Posuit eum Dominus in paradiso voluptatis, ut operaretur et custodiret . Operatur quippe qui agit bonum quod praecipitur, sed quod operatus fuerit non custodit, cui hoc subrepit quod prohibetur. Beatus igitur Job, quia ex omni parte bono se opere texerat, dicat: Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vestimento. Ubi protinus orum judicia recte diademati comparantur, quia per magni operis gloriam ad retributionis ducunt coronam. quid Deo, quid proximo debeant, solerter aspiciunt, atque ad agenda bona se ve
Abbreviated transcription (Latin):
ieiuniũ & elemosinas clausit. In cas¬
sum munita sunt cȩt̃a: cũ locus unꝰ
de quo hosti pater& aditus munit᷑ ñ
est. Grãs recte ȩgit. s ꝑuerse se suꝑ
publicanũ extulit. Ciuitatem cordiᷤ
sui extollendo ꝓdidit: qͣm abstinen¬
do & largiendo seruauit. Uicta est
ꝑ abstinentiã gula: destructa. ẽ uen¬
tris ingluuies: suꝑata. ẽ. largitate te-¬
nacia: auaricia depressa. Qb hoc la-¬
borib actum credimus: S o qͦt labo¬
res uno uicio ꝑcussi cecidert: Qͣnta
bona unius culpȩ gladio sunt ꝑemp¬
ta: Unde magnoꝑe oport& & bona
semꝑ agere. & ab ipsis nos bonis oꝑib
cautt in cogitatione custodire: ne si
m̃tem eleuant. bona ñ sint: quȩ non
cet ñ canonicis. s tam̃ ad edificatio¬
nẽ eccłȩ editis. testimoniũ ꝓferamꝰ
Eleatar nãq in p̃lio elephantẽ ferienᷤ
strauit: s sub ipso quẽ extinxit occu¬
buit. Quos gͦ iste significat. quẽ sua

Expanded text:
jejunium et eleemosynas clausit. Incasjejunium et eleemosynas clausit. Incassum munita sunt caetera, cum locus unus, de quo hosti patet aditus, munitus non est. Gratias recte egit, sed perverse se super publicanum extulit. Civitatem cordis sui extollendo prodidit, quam abstinendo et largiendo servavit. Victa est per abstinentiam gula, destructa ventris ingluvies, superata est 622 largitate tenacia, avaritia depressa. Quibus hoc laboribus actum credimus? Sed o quot labores uno vitio percussi ceciderunt, quanta bona unius culpae gladio sunt perempta! Unde magnopere oportet et bona semper agere, et ab ipsis nos bonis operibus caute in cogitatione custodire, ne si mentem elevant, bona non sint, quae non cet non canonicis, sed tamen ad aedificationem Ecclesiae editis, testimonium proferamus. Eleazar namque in praelio elephantem feriens stravit, sed sub ipso quem exstinxit occubuit . Quos ergo iste significat quem sua
Abbreviated transcription (Latin):
tra spũales inimicos in acie positũ se¬
sciat: ne mercedẽ qͣm ꝑ has actiones
colligit. ꝑ alias amittat: ne hinc ostii
fores obstruat & aliunde aditũ pan¬
dat. Si qua & enĩ ciuitas contra insi¬
diantes inimicos magno uallet᷑ agge¬
re: fortib cingat᷑ muris: ex om̃i par
te muniat᷑ custodia: unũ uͦ in ea fo-¬
ram̃ tantũmͦ ĩmunitũ ꝑ negligenti¬
am relinquat᷑ inde ꝓculdubio hostis
ingredit᷑: qui undiq exclusus ẽẽ uide¬
batur. Phariseus nãq qui in templo
oraturus ascendit: ciuitatem mentis
suȩ qͣnta munitione uallauerit au-¬
diamus. Ieuno inquit bis in sabbato
decimas do om̃iũ quȩ possideo: qui p̃¬
misit. gr̃as tͥ ago. Magna certe mu¬
nimina adhibuit: s uideamꝰ ubi insi-¬
dianti hosti ĩmunitũ foram̃ reliqͥt:
quia ñ sũ sicut sicut publicanus iste
Ecce ciuitatẽ cordis sui insidiantib ho¬
stib ꝑ elationẽ aꝑuit: qͣm frustra ꝑ

Expanded text:
tra spiritales inimicos in acie se positum tra spiritales inimicos in acie se positum sciat, ne mercedem quam per has actiones colligit, per alias amittat, ne hinc hosti fores obstruat, et aliunde aditum pandat. Si qua etenim civitas contra insidiantes inimicos magno valletur aggere, fortibus cingatur muris, ex omni parte insomni muniatur custodia, unum vero in ea foramen tantummodo immunitum per negligentiam relinquatur; inde procul dubio hostis ingreditur, qui undique exclusus videbatur. Pharisaeus namque ille, qui in templum oraturus ascendit, civitatem mentis suae quanta munitione vallaverit, audiamus: Jejuno, inquit, bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo . Qui praemisit: Gratias ago tibi, magna certe munimina adhibuit. Sed videamus ubi insidianti hosti immunitum foramen reliquit: Quia non sum sicut publicanus iste . Ecce civitatem cordis sui insidiantibus hostibus per elationem aperuit, quam frustra per
Abbreviated transcription (Latin):
undiq bono oꝑe ꝓtegit. & nullã par¬
tem actionis suȩ peccato relinquit.
Nam qui in aliis actionib iustus. ẽ. in
aliis iniustus: quasi hoc latꝰ cooꝑuit.
illud nudauit: nec iam bona sunt oꝑa
quȩ subortis aliis prauis oꝑib inqͥnãt᷑
Hinc enĩ ꝑ salomonẽ dr̃. Qui in unũ
offenderit: multa bona ꝑd&. Hinc
iacobus dicit. Quicũq totã legẽ ser¬
uauerit. offendat autẽ in uno: factꝰ
ẽ. om̃iũ reus. Quã uidelicet senten
tiã suã ipse diligent̃ exposuit: cũ sub¬
unxit. Qui enĩ dixit ñ mechaberis.
dixit. & ñ occides: quod si ñ mechabe¬
ris. occidas autem: factus es transgres¬
sor legis. Cordis gͦ ocłis circũquaq
porrectis: undiq nobis adhibenda cu¬
stodia. ẽ. Unde recte qͦq ꝑ salomonẽ
dr̃. Om̃i custodia serua cortuũ: qͥa
ex ipso uita ꝓcedit. Dicturus enim¬
custodiam. p̃misit omnẽ: ut uideli¬
cet unus qͥsq hinc in se diligent̃ in¬
spiciat: & quandiui in hac uita ẽ con¬

Expanded text:
undique bono opere protegit, et nullam partem actionis suae peccato nudam relinquit. Nam qui in aliis actionibus justus est, in aliis injustus, quasi hoc latus cooperuit, illud nudavit; nec jam bona sunt opera quae subortis aliis pravis operibus inquinantur. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui in uno offenderit, multa bona perdet . Hinc Jacobus dicit: Quicunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. Quam videlicet sentiam suam ipse diligenter exposuit, cum subjunxit: Qui enim dixit, Non moechaberis, dixit, Non occides. Quod si non moechaberis, occidas autem, factus es transgressor legis . Cordis ergo oculis circumquaque porrectis, undique nobis adhibenda custodia est. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Omni custodia serva cor tuum: quia ex ipso vita videlicet unusquisque hinc inde se diligenter inspiciat, et quandiu in hac vita est, con
Abbreviated transcription (Latin):
bam. Suꝑlori quippe sententiȩ comun-¬
git᷑. qͦd locutione continua subinfert᷑.
cũ ait. dicebãq. in nidulo meo mori¬
ar. & sicut palma multiplicabo dies: ac
deinde subiungit. radix mea aꝑta est
secus aqͣs: & ros morabit᷑ in messione
mea: gła mea semꝑ innouabit᷑. & arcꝰ

Expanded text:
bam. Superiori quippe sententiae conjungitur quod locutione continua subinfertur, cum ait: Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Ac deinde subjungitur: Radix mea aperta est secus aquas, et ros morabitur in messione mea. Gloria mea semper innovabi
Abbreviated transcription (Latin):
etudinis: nec rursũ in mansuetudi¬
ne districtionẽ deserant disciplinȩ:
qͣtinꝰ nec a compassione pietatis obdu¬
rescant. cũ contumacẽ corrigunt: nec
disciplinȩ uigorẽ molliant. cũ infir¬
moꝵ animos consolant᷑. Regant gͦ
disciplinȩ uigorẽ: emolliant. cũ in
firmoꝵ animos consolant᷑. Regat gͦ
disciplinȩ uigor mansuetudinem:
& mansuetudo ornet uigorẽ. Et sic
alterũ cõmendet᷑ ex alt̾o: ut nec ui¬
gor sit rigidus. nec mansuetudo dis¬
ib&. & spũalit̃ exibere ñ cessat: nam
pauꝑen uociferantẽ liberat. cũ pec¬
catori ueniã dep̃canti eas qͣs commi¬
serat culpas relaxat. De talib quippe

Expanded text:
etudinis, nec rursum in mansuetudietudinis, nec rursum in mansuetudine districtionem deserant disciplinae, quatenus nec a compassione pietatis obdurescant, cum contumaces corrigunt; nec disciplinae vigorem molliant, cum infirmorum animos consolantur. Regat ergo disciplinae vigor manfirmorum animos consolantur. Regal ergo disciplinae vigor mansuetudinem, et mansuetudo ornet vigorem, et sic alterum commendetur ex altero, ut nec vigor sit rigidus, nec mansuetudo dishibet, et spiritaliter exhibere non cessat. Nam et pauperem vociferantem liberat, cum peccatori veniam deprecanti, eas quas commiserat culpas relaxat. De talibus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ens fructũ iuxta genus suũ: qͦd sic
ẽ. ueracit̃ dictũ. ut significar& aliqͥd
ueracit̃ faciendũ. Per terrã quippe
figurat᷑ ȩccła: quȩ & uerbi nos pabu¬
lo reficit. & patrocinii umbraculo eu¬
stodit. Quȩ & loqͤndo pascit. & opitu¬
lando ꝓtegit: ut ñ solũ herbã refec-¬
tionis ꝓferat. s etiã cũ fructu oꝑis.
arborẽ ꝓtectionis. Perpendendũ qͦq
uideo. is qui plebiũ gubernationib
p̃fuit. qͦd suꝑius dicens. uidebant me
iuuenes & abscondebant᷑. nc̃ astruit.
cor uiduȩ consolatꝰ sũ. qͣnta disciplina
regiminis. ut ante eũ iuuenes abscon-¬
dant᷑: qͣnta mansuetudo pietatis. ut
ꝑ eũ uiduarũ corda consolent᷑ Sunt
nãq ñnulli ita districti: ut omnẽ
etiam mansuetudinẽ benignitatis
amittant. Et sunt ñnulli ita man-¬
sueti: ut ꝑdant districti iura regi¬
minis. Unde cunctis rectorib utͣq
sũmoꝑe sunt tenenda ut nec in dis¬
ciplinȩ uigore benignitatẽ mansu¬

Expanded text:
ta genus suum . Quod sic est veraciter factum, ut significaret aliquid veraciter faciendum. Per terram quippe figuratur Ecclesia, quae et verbi nos pabulo reficit, et patrocinii umbraculo custodit; quae et loquendo pascit, et opitulando protegit, ut non solum herbam refectionis proferat, sed et cum fructu operis arborem protectionisvideo his qui plebium gubernationibus praesunt, quod superius dicens: Videbant me juvenes, et abscondebantur; nunc astruit: Cor viduae consolatus sum. Quanta disciplina regminis, ut ante eum juvenes abscondantur; quanta mansuetudo pietatis, ut per eum viduarum corda consolentur! Sunt namque nonnulli ita districti, ut omnem etiam mansuetudinem benignitatis amittant, et sunt nonnulli ita mansueti, ut perdant districti jura regiminis. Unde cunctis rectoribus utraque summopere sunt tenenda, ut nec in disciplinae vigore benignitatem mansu
Abbreviated transcription (Latin):
exempla
transmittant. Occul¬
tent᷑ gͦstudio: necessitate pu¬
blicent᷑ & eoꝵ occultatio. sit custodia
ꝓpria: eoꝵ publicatio. sit utilitas ali¬
ena. Rursũ quia scriptũ .ẽ. neq ac¬
cendunt lucernã. & ponunt eã sub
modio. s supra candelabrũ. ut luce

Expanded text:
exempla exempla transmittant. Occultentur ergo studio, necessitate puet eorum occultatio sit custodia propria, eorumque publicatio sit utilitas aliena. Rursum quia scriptum est: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut lu
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc lectoris animꝰ forsitan quȩrat. cur
beat᷑ iob suas tã subtiliter uirtutes
enumerat. Scõꝵ quippe uiroꝵ ẽ. bo¬
na quȩ fecerint occultare: ne contin-¬
gat eos lapsum elationis incurrere.
Unde ꝑ sem& ipsam ueritas dicit. At¬
tendite ne iusticiã ur̃am faciatis
coram hominib: ut uideamini ab
cis. Hinc. ẽ etiã qͦd duos iuxta uiam
cecos sedentes illuminans. p̃cepit di¬
cens. uidete ne qͥs sciat: de qͥb ilico
scriptũ.ẽ. quia illi abeuntes diffama¬
uerunt eũ ꝑ totam terram illam:
S quȩrendũ nobis. ẽ. quid sit hoc qͦd
ipse omp̃s. cui hoc .ẽ. uelle qͦd posse.
& taceri uirtutes suas uoluit. & tam̃
abhis qui illuminati sunt qͣsi inuit᷑
indicat᷑: nisi qͦd seruis suis se sequen¬
tib exemplũ dedit. ut ipsi qͥdẽ uirtu¬
tes suas occultari desiderent. & tam̃
ut alii eoꝵ exemplo ꝓficiant ꝓdant᷑
inuiti: Et facta quidẽ sua occultan¬
do seipsos custodiant: s dũ ꝓdunt᷑
inuiti.
bona ad ꝓximos suoᷤᷤ

Expanded text:
ec lectoris animus forsitan quaerat cur beatus Job suas tam subtiliter virtutes enumeret. 623 Sanctorum quippe virorum est bona quae fecerint occultare, ne contingat eos lapsum elationis incurrere. Unde per semetipsam Veritas dicit: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis . Hinc est etiam quod duos caecos sedentes illuminans, praecepit dicens: Videte ne quis sciat. De quibus illico scriptum est: Illi autem abeuntes, diffamaverunt eum per totam terram illam. Sed quaerendum nobis est quid sit hoc quod ipse Omnipotens, cui hoc est velle quod posse, et taceri virtutes suas voluit, et tamen ab his qui illuminati sunt quasi invitus indicatur, nisi quod servis suis se sequentibus exemplum dedit, ut ipsi quidem virtutes suas occultari desiderent, et tamen, ut alii eorum exemplo proficiant, prodantur inviti, et facta quidem sua occultando seipsos custodiant, sed dum produntur inviti, bona ad proximos suos
Abbreviated transcription (Latin):
ligi: In corda &enim testam̃tũ nouũ:
in cornu uͦ testam̃tũ uetus accipit᷑.
In arcu aut̃ dũ corda trahit᷑. cornu cur¬
uatur: sicut in hoc eodẽ sacro eloqͥo
dũ testam̃tũ nouũ legit᷑. duritia te¬
rigor inclinat: quia testam̃tũ nouũ
dum qͦsi quodã bonȩ oꝑationis bra¬
chio trahit᷑. in testam̃to uet̃i seuerita¬
tis iura flectunt᷑. Nec indecent̃ dici¬
mus cordam testam̃to nouo congru¬
ere: qͦd de incarnatione dñica certũ
est extitisse. Quasi corda gͦ trahit᷑.
& cornua curuant᷑: quia dũ in testa¬
m̃to nouo incarnatio mediatoris ag¬
noscit᷑. ad spũalẽ intelligentiã rigor
testam̃ti uetĩs inclinat᷑. Ait gͥ sc̃s uir¬

Expanded text:
luc . In chorda etenim Testamentum Novum, in cornu vero Testamentum Vetus accipitur. In arcu autem dum chorda trahitur, cornu curvatur: sicut in hoc eodem sacro eloquio, dum Testamentum Novum legitur, duritia Terigor inclinat; quia Testamentum Novum, dum quasi quodam bonae operationis brachio trahitur, in Testamento Veteri severitatis jura flectuntur. Non indecenter dicimus chordam Testamento Novo congruere, quod de incarnatione dominica certum est exstitisse. Quasi chorda ergo trahitur, et cornu curvatur, quia dum in Testamento Novo incarnatio Mediatoris agnoscitur, ad spiritualem intelligentiam rigor Testamenti Veteris inclinatur. CAPUT XII. De i
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑. Non aut̃ de om̃ib ita despe-¬
rant: s tam̃ plerũq contingit. ut
hii de quib maiorẽ fidei fiduciam
habuert̃ ipsi eiusdẽ fidei hostes atro¬
ciores fiant: ut eos tẽ uideant contͣ
sacra eloquia agere. ex quoꝵ se oꝑatio¬
ne crediderant hȩc eadẽ sacra eloqͥa
ad p̃dicationis grãm restaurare. Quȩ
tam̃ tempora iam nẽ inchoasse inge
miscimꝰ. cũ multos intra ęccłam posi¬
tos cernimꝰ: qui aut nolunt oꝑari qͦd
intelligunt. aut ipsũ qͦq sacrũ eloqͥũ
intelligere ac nosse contẽpnunt. Aue-¬
ritate &enim auertentes auditũ. ad
fabulas conuertunt᷑: dũ om̃s qͤ sua
dĩ ubiq reꝑta opponunt᷑ ocłis: s hȩc
cognoscere homines dedignant᷑: pene
nullus quęrit scire qͦd credidit. Mul¬
titudo gͦ bonoꝵ p̃cedentiũ arcũ suum
destrui doleat: quȩ sacrũ eloquium
restaurari semꝑ ꝑ studiũ subsequen¬
tium credebat.

Expanded text:
dentur. Non autem de omnibus ita desperant, sed tamen plerumque contingit ut hi de quibus majorem fidei fiduciam habuerant, ipsi ejusdem fidei hostes atrociores fiant, ut eos tunc videant contra sacra eloquia agere, ex quorum se operatione crediderant haec eadem sacra eloquia ad praedicationis gratiam restaurare. Quae tamen temiscimus, cum multos intra Ecclesiam positos cernimus, quia nolunt operari quod intelligunt, aut hoc ipsum quoque sacrum eloquium intelligere ac nosse contemnunt. A veritate enim avertentes auditum, ad fabulas convertuntur, dum omnes quae sua Dei ubique reperta opponuntur oculis, sed haec cognoscere homines dedignantur. Pene nullus quaerit scire quod credidit. Multitudo ergo bonorum praecedentium arcum suum destrui doleat, quae sacrum eloquium restaurari semper per studium subsequentium credebat.
Abbreviated transcription (Latin):
arcu scille& uasa mortis p̃parat: quia
scđm eloquii sui sententiã. eos qui nẽ
corrigi negligunt. reꝓbos dampnat. In
quo etiã sagittas suas ardentes effic̃.
quia ad eos qͦs ꝑ terrorẽ corrigit. ac¬
censas uerboꝵ sententias emittit. De

Expanded text:
quo arcu scilicet vasa mortis praeparavit: quia quo arcu scilicet vasa mortis praeparavit: quia secundum eloquii sui sententiam eos qui nunc corrigi negligunt, reprobos damnat. In quo etiam sagittas suas ardentes effecit, quia ad eos quos per terrorem corrigit, accensas verborum sententias emittit. «
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ cladib ꝑcutimur: ut his correcti.
paratiores tc̃ inueniri ualeamꝰ. Vnde
illic p̃missum. ẽ ostendisti popło tuo
dura. flagella uidelic& scł̃i: quȩ secu¬
turum grauius iudicii diẽ p̃currt̃
Potasti nos uino cõpunctionis: ut terre¬
na gaudia in lacrimis uerterentur.
Dedisti metuentib te significationẽ: ut
fugiant a facie arcus. Acsi diceret.
Hoc tempꝰ miscdiȩ. ẽ: illud tempꝰ iudicii
erit. Per ista gͦ huiꝰ temporis flagella
ꝑcutis. qͦndo parcis. Aliqͣndo autẽ ꝑ
arcũ. etiam sacra scriptura signatur.
Ipsa quippe arcus. ẽ ȩccłȩ: ipsa arcus. ẽ.
dñi: de quo ad corda hominũ sicut fe¬
rientes sagittȩ. sic terrentes sententiȩ
ueniunt. Unde recte qͦq ꝑ psalmystã
dr̃. Arcũ suũ tetendit & parauit illũ.
& in eo parauit uasa mortis: sagittas
suas ardentib effecit. Arcũ nãq suũ
dñs tetendit: quia cunctis peccatorib
ꝑ scripturã sacrã minas exibuit. In

Expanded text:
s cladibus percutimur, ut his correcti s cladibus percutimur, ut his correcti paratiores tunc inveniri valeamus. Unde illic praemissum est: « Ostendisti populo tuo dura, » flagella videlicet saeculi, quae secuturum gravius judicii diem praecurrunt. « Potasti nos vino compunctionis, » ut terrena gaudia in lacrymas verterentur. « Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant a facie arcus. » Ac si diceret: Hoc tempus misericordiae est, illud tempus judicii erit. Per ista ergo hujus temporis flagella percutis quando parcis. Aliquando enim per arcum etiam sacra Scriptura designatur. Ipsa quoque arcus Ecclesia, ipsa arcus est Domini. De quo ad corda hominum sicut lerientes sagittae, sic terrentes sententiae veniunt. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: « Arcum suum tetendit et paravit illum, et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit . » Arcum namque suum Dominus tetendit, qui cunctis peccatoribus per Scripturam sanctam minas exhibuit. In
Abbreviated transcription (Latin):
na głȩ: Nonne uos ante dñm: Sc̃a gͦ¬
ȩcclesia quasi amissam głam deplorat:
cũ fideles suos ad uitã ueterẽ redire
considerat. Ait enim. dicebã. gła mea
semꝑ innouabit᷑. quia eos quos in se
nouȩ uitȩ militare credidit. uetustis
desideriis seruire cognoscit. Arcꝰ aut̃
nomine. in sacro eloquio aliquando
maloꝵ insidiȩ: aliqͣndo dies iudicii:
aliquando uͦ ipsa eadẽ sacra eloquia
designant᷑. Per arcũ quippe insidie fi
dies extremi iudicii designant᷑: sicut
ꝑ eumdẽ rursũ psalmystã dr̃. Osten¬
disti popło tuo dura: potasti nos ui-¬
no cõpunctionis: dedisti metuentib
te significationẽ. ut fugiant a facie
arcus. In arcu enĩ qͣnto longe trahit᷑
corda: tanto de ea districtior exit sa¬
gitta. Sic nimirũ. sic extremi uidicii
dies. quanto longe differt᷑ ut ueniat:
tanto cum uenerit de illo districtior
sententia ꝓcedit. Idcirco aut̃ diuersiˢ¬

Expanded text:
na gloriae? nonne vos ante Domna gloriae? nonne vos ante DomEcclesia quasi amissam gloriam deplorat, cum fideles suos ad vitam veterem redire considerat, ait enim: Dicebamque: Gloria mea semper innovabitur. Quia eos quos in se novae vitae militare credidit, vetustis desideriis servire cognoscit. Arcus autem nomine in sacro eloquio aliquando malorum insidiae, aliquando dies judicii, aliquando vero ipsa eadem sacra eloquia designantur. Per arcum quippe insidiae fidies extremi judicii designatur, sicut per eumdem rursum Psalmistam dicitur: Ostendisti populo tuo dura, potasti nos vino compuncte significationem, ut fugiant a facie arcus . » In arcu enim quanto longius trahitur chorda, tanto de eo districtior exit sagitta. Sic nimirum sic extremi judicii dies, quanto longe differtur ut veniat, tanto cum venerit de illo districtior sententia procedit. Idcirco autem nunc diversi
Abbreviated transcription (Latin):
entes uos ueterẽ hominẽ cũ actib suis:
& induentes nouũ. Hinc rursus ait.
Uetus homo nr̃ simul crucifixus est.
Hinc psalmysta typo humani generis
loquens. int̾ malignos sp̃c dep̃hens dic̃.
Inueteraui int̾ om̃s inimicos meos. A fer-¬
uore & enĩ m̃tis uel int̾ spũales inimi¬
cos. uel int̾ carnales qͦsq ꝓximos. ipso¬
aliquo mͦ uiuendi usu uettrascimus:
& assumptȩ nouitatis specie fuscam᷑.
Aqua tam̃ uetustate cotidie si studia cir¬
cũ spectionis inuigilent: orando legen¬
do. beneuiuendo renouam᷑: quia uita
nr̃a dũ lacrimis lauat᷑. bonis oꝑib
exercet᷑: scĩs medicationib tenditur:
ad nouitatẽ suam sine cessatione re¬
parat᷑. Beatꝰ gͥ iob sic sua narrat. ut
nr̃a signific& quia scã ȩccła cũ fide¬
les suos conspicit ad uitȩ ueteris cul¬
pas redire eos qͦs nouitatẽ m̃tis intu¬
etur ꝑdere. cogit᷑ plorare. Predicator
quippe egregius. discipłis dicit. Quȩ
est enĩ nr̃a spes. aut gaudiũ. aut coro¬

Expanded text:
vos veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum . Hinc rursus ait: Vetus homo noster simul crucifixus est . Hinc Psalmista ex typo humani generis loquens, inter malignos spiritus deprehensus dicit: Inveteravi inter omnes inimicos meos . A fervore etenim mentis vel inter spiritales inimicos, vel inter carnales quosqaliquo modo vivendi usu veterescimus, et assumptae novitatis specie fuscamur. A qua tamen vetustate quotidie, si studia circumspectionis invigilent, orando, legendo, bene vivendo renovamur: quia vita nostra dum lacrymis lavatur, bonis operibus exercetur, sanctis meditationibus tenditur, ad novitatem suam sine cessatione reparatur. Beatus igitur Job sic sua narrat, ut nostra significet, quia sancta Ecclesia cum fideles suos conspicit ad vitae veteris 633 culpas redire, eos quos novitatem mentis intuetur perdere, cogitur plorare. Praedicator quippe egregius discipulis suis dicit: Quae est enim nostra spes, aut gaudium, aut coro
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. famẽ. ꝓ adquirendis diuiciis.
atq honorib tolerant: & earũ rerũ
se abstinentia cruciant. ad quȩ adi¬
piscenda festinant: suꝑna aut̃ labo¬
riose quȩrere. tantomagis dissimu¬
lant. quanto ea retribui tardius pu¬
tant. Hii itaq quasi aliarũ arborũ
more deorsũ uasti sunt. sursũ angu¬
sti: quia fortes in inferiora subsistuñ.
s ad suꝑiora deficiunt. At contra ex
qualitate palmarũ designat᷑ ꝓficiens
uita iustoꝵ: qui neqͣqͣm sunt int̾renis
studiis fortes. & in celestib debiles: s
longius atq distantiꝰ studiosos se deo
exibent. qͣm secło fuisse meminert̃.
Nam cũ quib dã ꝑ p̃dicatorẽ nr̃m dr̃.

Expanded text:
onem, famem, pro acquirendis divitiis onem, famem, pro acquirendis divitiis atque honoribus tolerant, et earum rerum se abstinentia cruciant ad quas adipiscendas festinant; superna autem laboriose quaerere tanto magis dissimulant, quanto ea retribui tardius putant. Hi itaque quasi aliarum arborum more deorsum vasti sunt, sursum angusti, quia fortes in inferiora subsistunt, sed ad superiora deficiunt. At contra ex qualitate palmarum designatur proficiens vita justorum, qui nequaquam sunt in terrenis studiis fortes, et in coelestibus debiles; sed longius atque distantius studiosos se Deo exhibent quam saeculo fuisse meminerunt. Nam cum quibusdam per praedicatorem n