comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui autẽ assistunt altario: ostendunt᷑ fungi sa.¬
cerdotis officio Sac̾dotis autẽ officiũ ẽ ꝓ p̾opłi
supplicare peccatis Unde ego e uereor ne forte
eox quo martyres non fiunt. & hostiȩ scõꝵ ñ offerunt᷑
ꝓ peccatis nr̃is. peccatoꝵ nr̃oꝵ remissio non fiat: &
idõ uereor ne ꝑmanentib in nobis peccatis nr̃is.
accidat nob̾ illud quod de sem&ipsis dict̃ iudei
Quia non habentes altare. neq tẽplũ. neq sac̾do¬
tiũ. & ob hoc nec hostias offerentes. peccata inqui¬
unt nr̃a manent in nobis: & idõ uenia nulla sub-¬

Expanded text:
altari, ostenditur fungi sacerdotis officio. Sacerdotis officium est, pro populi supplicare peccatis. Unde ego vereor, ne forte ex quo martyres non fiunt, et hostiae sanctorum non offeruntur pro peccatis nostris, peccatorum nostrorum remissio non fiat. Et inde vereor, ne permanentibus in nobis peccatis nostris, accidat nobis illud quod de semetipsis dicunt Judaei: quia non habentes altare, neque templum, neque sacerdotium, et ob hoc nec hostias offerentes, peccata, inquiunt, nostra manent in nobis, et ideo venia nulla sub
Abbreviated transcription (Latin):
positũ aliquis habeat. & sc̃itatis studiũ genit.
cũ peccauerit. nescit peccati penitudine̾ gere¬
re: nescit delicti remediũ querere Qui non st̃
sc̃i: in peccatis suis moriunt᷑ Qui scĩ st̃ ꝓ pecca¬
tis suis penitudin̾e gerunt: uulnera sua sentiunt.
intelligunt lapsus: reqͥrunt sac̾dotẽ: sanitatem
quia pontifex & sac̾dos. non quorũcũq s scorũ
tantũmͦ sumant peccata Sẽs enĩ ẽ: qͥ peccatum
suũ perpontifice curat S redeamus ad pontifice̾
nr̃m. pontificẽ magnũ. qui penet᷑uit cȩlos ib̃m
dñm nr̃m: & uideamus quomͦ ipse cũ filiis suis
apłis scilic& & martyrib sumit peccata sanctoꝵ
nullus qui xp̃o eredit ignouit. Quomꝰ aut̃ & filii
eius auferant peccata sc̃oꝵ. id ẽ apłi & martyres.

Expanded text:
opositum aliquis habeat, et sanctitatis studium gerat, opositum aliquis habeat, et sanctitatis studium gerat, cum peccaverit, nescit peccati poenitudinem gerere, nescit delicti remedium quaerere. Qui non sunt sancti, in peccatis suis moriuntur. Qui sancti sunt, pro peccatis poenitudinem gerunt, vulnera sua sentiunt, intelligunt lapsus, requirunt sacerdotem, sanitatem quia pontifices et sacerdotes, non quorumcunque, sed sanctorum tantummodo sumant peccata. Sanctus enim est qui peccatum suum per pontificem curat. Sed redeamus ad pontificem nostrum, pontificem magnum, qui penetravit coelos Jesum Dominum nostrum, et videamus quomodo ipse cum filiis suis, apostolis scilicet et martyribus, sumit peccata sanctorumnullus qui Christum credit ignorat. Quomodo autem et filii ejus auferant peccata sanctorum, id est apostoli et martyres,
Abbreviated transcription (Latin):
renis actib circu̾cisis dno matcipauit: sc̃s dr̃
Potest autẽ fieri ut in hocipso qđ dño deseruit
ñ ita om̃ia gerat. ut geri cõpetit: s delinquat
in nonnullis. & peccet Sic̃ enĩ is qui sequestrat
se & seggregat ab om̃ib actib ut discipliniã u̾bi
gr̃a medicinȩ. aut philosophiȩ consequa tur.
non utiq continuo ut se huiusmodi tͣliderit
disciplinis tta ꝑfectus erit. ut ñ inueniat᷑ in
aliquo peccare. ĩ mopotius plurima delinꝗͤtido
ut se ad huiꝰcemodi scolas tradidit. certũ ẽ eum
uel int̾ medicos. uel uit̃ philosophos numerari:
ita de scĩs accipiendũ ẽ. quod stati quidẽ. ut
mancipat se quis studiis sc̃itatis. scđm hoc quod
ꝓposuit sc̃s appellat᷑. scd̾m hoc uͦ qđ necesse est
cũ in multis delinquere. donec usu & disciplina
& diligentia abscidat᷑ ab eo consuetudo pec¬
candi: & peccator ut supͣ diximꝰ appellabitur:
łgo autẽ & amplius addo aliquid: qđ nͥ scm̃ pꝓ¬

Expanded text:
 circumcisis Domino mancipavit, sanctus dicitur. Potest autem fieri, ut et in hoc ipso quo Domino deservit, non ita omnia gerat ut geri competit, sed delinquat in nonnullis et peccet. Sicut enim is qui sequestrat se et segregat ab omnibus actibus, ut disciplinam verbi gratia medicinae aut philosophiae consequatur, non utique continuo ut se hujusmodi tradiderit disciplinis, ita perfectus erit ut non inveniatur in aliquo peccare; imo potius plurima delinquendo, ut se ad hujusmodi scholas tradidit, certum est eum vel inter medicos, vel inter philosophos numerari: ita de sanctis accipiendum est, quod statim quidem ut mancipat se quis studiis sanctitatis, secundum hoc quod proposuit sanctus appelletur; secundum hoc vero quod necesse est eum in multis delinquere, donec usu et disciplina ac diligentia abscindatur ab eo consuetudo peccandi, etiam peccator, ut supra diximus, appellabitur. Ego autem et amplius addo, quod nisi sanctum pr
Abbreviated transcription (Latin):
dã. & expendar. ꝓ animab ur̃is Et in alio loco.
Ego enĩ iã ĩmolor inqͥt: & tempus regressionis. siue
resolutionis meȩ instat Pro his gͦ quib scribebat
expendi se & ĩmolari dic̃ apłs Hostia autẽ cũ¬
tur. peccata purgent᷑ De martyrib autẽ scribit

Expanded text:
ris. Et in alio loco. Ego non jam immolor, inquit, et tempus egressionis sive resolutionis meae instat. Pro his ergo, quibus scribebat expendisse se et immolari dicit Apostolus; hostia autem tur, peccata purgentur. De martyribus autem
Abbreviated transcription (Latin):
auttẽ ad emendationẽ citius festinare: ad peni¬
tentiã sine dissimulatione conuerti. Lugere pre¬
terita: cauere futira: inuocare auxiliũ dĩ: Sta¬
tim enĩ ut conuersus ingemueris ait: salius eris
Inuenies enĩ aduocatũ qui ꝓ te int̾pellat patre.¬
dñm nr̃m iħm aep̃m. multo prestantiorẽ quã
fuit moyses: qͥ tam̃ orauit ꝓ populo illo & exau.¬
ditus ẽ:. Et fortassȩ ꝓpterea moyses scribit᷑ ut̃¬
iansse. ꝓ peccatis popłi pͥoris. & impetrasse ueniã:
it mustomag̾ nos confidamus quod aduocatus
r me indubitatã nobis ueniã prestabit a pa.¬
ne. si tam̃ conuertam᷑ ad cũ. & non recedit¬

Expanded text:
autem ad emendationem citius festinare, ad poeniautem ad emendationem citius festinare, ad poenitentiam sine dissimulatione converti, lugere praeterita, cavere futura, invocare auxilium Dei. Statim enim ut conversus in gemueris, salvus eris. Invenies enim advocatum, qui pro te interpellat Patreto praestantiorem quam fuit Moyses; qui tamen oravit pro illo populo et exauditus est. Et fortasse propterea Moyses scribitur intervenisse pro peccatis populi prioris et impetrasse veniam, ut multo magis nos confidamus, quod advocatus noster Jesus indubitatam nobis veniam praestabit a Patre, si tamen convertamur ad eum, et non recedat
Abbreviated transcription (Latin):
fructuose gesta. celerẽ confer&̾ huiusmõi uulne.¬
rib medicitiã : qr penitentia non solũ uulnꝰ p̃teri¬
tũ sanat. sed & ult᷑ animã peccato non sinit uul.¬
nerari Immo & illud adiciã. uerbi causa si peccatoe
siĩ. nunquid eadẽ mͥ erit pena. si semel peccaui. qͥ
& si scdo. & t̾cio. & si frequentiꝰ peccẽ: Non ita erit:
sed ꝑ modo & numero & mensura peccati. & iam
pen̾e qͣntitas metienda ẽ Ds̃ enĩ dabit nob̾ panẽ
lacrimarũ: & potabit nos in lacͥmis & in men¬
sura. Mensura autẽ hȩc erit qua sibi in hac uita
utiusquisq uł minꝰ uł ampliꝰ peccando q̃siuerit
S & calix in manu dñi. iuni meri esse plenus dĩ
mixto Misc et᷑ gͦ sine dubio unicuiq & fi&e̾ ui.¬
diciũ eius non solũ ex malis que gessit. sed &̃ ex
bonis: & tam̃ cũ ut᷑q misceant᷑. fex eius quã ego
puto maloꝵ part̾e dici. ñ ad itegrũ ex i naniet.
S & hec ut diximus in manu dei st̃.: nr̃m est

Expanded text:
usmodi vulneribus medicinam, quia poenitentia non solum vulnus praeteritum sanat, sed et ultra animam peccato non sinit vulnerari. Imo et illud adjiciam verbi causa: Si peccator sum, nunquid eadem erit mihi poena si semel peccavi, quae et si secundo et tertio, et si frequentius peccem? Non ita erit, sed pro modo, et numero, et mensura peccati, etiam poenae quantitas metienda est. Deus enim dabit nobis panem lacrymarum, et potabit nos in lacrymis, sed in mensura. Mensura autem haec erit, quam sibi in hac vita unusquisque vel majus, vel amplius peccando quaesierit. Sed et calix i Miscetur ergo sine dubio unicuique et fiet judicium ejus, non solum de malis quae gessit, sed etiam ex bonis; et tamen cum utraque misceantur, fex ejus quam ego puto malorum partem dici, non ad integrum exinanietur, sed haec, ut diximus, in manu Dei sunt. Nostrum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanser. cadent in deserto hoc. & ñ uidebunt
ft̃ mecũ hic. quicumq ignorant bonũ uel malũ
S ẽ fortassis aliqͥd ae secretioris mysterii in u̾bis
dñi dicentis: filii ipsoꝵ qui st̃ mecũ hic Ubi hic:
Aut quomͦ mecũ : Qui hab& aures audiendi au¬
diat Nos interĩ dicimus qm̃ patres nr̃i fuer̃ po.¬
pulus ille pͥor: nos autẽ filii ipsoꝵ. sumꝰ Iili gͦ¬
ipsoꝵ ꝓ ipsis surreximus. & erepti sumꝰ: qͥ nesci.¬
ebamus bonũ uel malũ E& gentib enĩ sumus.
qui neq bona que ex dõ ueniunt noueramus.:
neq mala. que eo peccato generant᷑. S tam̃ sue¬
ceclentes in locũ eoꝵ qͥ abiecti st̃. tanti lapsus
timeamus exemplũ: audientes cõmonitionem
pauli apłi dicentẽ: Uide autẽ seueritatẽ & bo.¬
nctatẽ di in eos qui oec ider seueritatẽ: in te autẽ¬

Expanded text:
o hoc: Et non videbunt, sunt mecum hic, quicunque ignorant bonum vel malum. Sit fortassis aliquid etiam secreti mysterii in verbis Domini dicentis: Filii ipsorum, qui sunt mecum hic. Ubi mecum hic? Aut quomodo mecum? Qui habet aures audiat. Nos interim dicimus, quia patres nostri fuerunt populus ille prior; nos autem filii ipsorum pro ipsorum pro illis surreximus et erecti sumus, qui nesciebamus bonum vel malum. Ex gentibus enim sumus, quia neque bona, quae ex Deo veniunt noveramus, neque mala, quae ex peccato generantur. Si tamen succedentes in locum eorum, qui abjecti sunt, tanti lapsus timeamus exemplum, audientes commonitionem Pauli dicentis: Vide autem severitatem et bonitatem Dei. In eos
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficatȩ scȩ sunt offerendȩ pͥmitiȩ: sed sp̃ali pon¬
tifici Ex quib gͦ fructib sp̃ales pͥmitias offere¬
mus: Audi quos fructus enumer& apłs: fruc.¬
tus in qͥt sp̃c: caritas. gaudiũ. pax. patientia &
cetera Quas gͥ pͥmitias ex caritatis fructu qui
mea. istȩ sunt pͥmitiȩ: Quid autẽ ẽ ut existo can¬
tatis fructu secło loco habere debeã: Ut diligĩ
pximũ meũ: sicit meipsum: Illȩ gͦ pͥmitie cari¬
tatis dõ offerunt᷑ ꝑ pontificẽ : hec uͦ que sodo in
loco sunt. meis usib relinquunt᷑. Puto adhue ot
aliquid ex hoc fructu. qđ t̾cio loco habendũ ẽ:
ut diligã &̾ inimicos meos Uide autẽ si potessi.¬
milit̃ & de ceteris fructib sp̃c. similes inuenire
pͥmitias Gaudiũ sedõ loco sp̃c fructus scribtur.
contumeliã. gaudens tolerẽ: ẽ mͥ & iste sccło loco
de reb scłi. de honoribꝰ. de di uitiis: falsa st̃ ista
gaudia. ex uanitatib uanitatũ Si uͦ in malis

Expanded text:
sanctificatis sanctae sunt offerendae primitiae spiritali pontifici. Ex quibus ergo fructibus spiritales primitias offeremus? Audi quos fructus enumeret Apostolus: « Fructus, inquit, spiritus, charitas, gaudium, pax, patientia, etc. . Quas igitur primitias ex charitatis fructu, qui mea. Istae sunt primitiae. Quid autem est quod ex isto charitatis fructu secundo loco habere debeamus? Ut diligam proximum meum sicut meipsum. Illae ergo primitiae charitatis Deo offeruntur per pontificem. Haec vero quae secundo in loco sunt, meis usibus relinquuntur. Puto adhuc esse aliquid ex hoc fructu, quod tertio lut diligam etiam inimicos meos. Vide etiam si potes similiter, et de caeteris fructibus spiritus similes invenire primitias. Gaudium secundo loco fructus spiritus scribitur. contumeliam gaudens tolerem, est mihi et iste secundo in loco de rebus saeculi, de honoribus, de divitiis, falsa sunt ista gaudia ex vanitatibus vanitatum. Si vero in malis
Abbreviated transcription (Latin):
& seminatũ in ignominia. surgat in gła. & se¬
minatũ corpus animale. resurgat corpus sp̃ale
cemus. qr sicut in bis ꝓmissionẽ suã ds̃ in qͣdru.¬
plũ dedit. & multo plura & p̾ciosiora largitus ẽ
qu̾a ꝓmusit: multomag̾ in om̃ib scͥpturȩ locis
ubi aliqua dĩ ꝓmissio continet᷑. si quis tam̃ ad
eam ꝑuenireᷤ mereat᷑. in futuro multipliciter
p̃parabit᷑ & sic uere complebit᷑ illud qđ apłs di¬
cit: q̃ oculus non uidit. nec auris audiuit. nec

Expanded text:
et seminatum in ignominia, surgat in gloria; et seet seminatum in ignominia, surgat in gloria; et seminatum corpus animale, resurgat corpus spirituacimus, quia sicut in his promissionem suam Deus in quadruplum dedit, et multo plura et pretiosiora largitus est quam promisit, multo magis in omnibus Scripturae locis, ubi aliqua Dei promissio continetur, si quis tamen ad eam pervenire mereatur, in futuro multipliciter praeparabitur; et sic vere complebitur illud quod Apostolus dicit: Quia oculus non vidit, nec auris audivi
Abbreviated transcription (Latin):
cũq elegero: uirga eius germinabit Hoc ẽ solũ
quod ꝓmisit ds̃. ut uirga eius quẽ elegerit ger¬
min&. ubi uͦ ad rẽ ꝑuenit᷑. ut qđ ꝓmissũ est
ostendat᷑ impletũ. ñ unũ illud qđ ꝓmissũ ferat
effectũ dr̃. s uide quanta addantur. Ait enĩ:
Et ecce germinauit uirga aaron in domo leui. Est¬
hoc unũ illud sine dubio qđ fuerat repmissũ.s
addunt᷑ & alia Dicitur. & ꝓdux̃ frondes. &
ꝓtulit flores: & germinauit nuces: Cũ gͦ de so¬
logermine fuiss& ꝓmissũ. uide qͣnta largit᷑ d ̃
ut ñ solum germ̃ ꝓduxerit. sed & frondes &
gͦ ẽ quod ex his colligere & contemplari debeamꝰ:
primo om̃iũ resurrectionis ex mortuis sacramtũ
Uirga arida enĩ germitiat: cũ corpus extinctũ
ceperit reuiuiscere Que st̃ autẽ .iiiiͬ. ista. que
resurgenti corpori p̃stabunt᷑: Ut seminatũ
inC orruptione. resurgat in incorruptione.
& seminatũ in infirmitate. surgat in uirtute.

Expanded text:
cumque elegero, virga ejus germinabit. Hoc est solum quod promisit Deus, ut virga ejus quem elegerit, germinet. Ubi vero ad rem venitur, ut quod promissum est, ostendatur impletum, non unum illud quod promissum fuerat, efest unum illud sine dubio, quod fuerat repromissum. Sed adduntur et alia, et dicitur, Et produxit frondes, et protulit flores, et germinavit nuces . Cum ergo de solo germine fuisset repromissum, vide quanta largitur Deus; ut non solum germen produxerit, sed et frondes; igitur est quod ex his colligere et contemplari debeamus? Primo omnium, resurrectionis ex mortuis sacramentum. Virga igitur arida germinat cum corpus exstinctum coeperit reviviscere. Quae sunt autem quatuor ista, quae resurgenti corpori praestabuntur? Ut seminatum in corruptione, surgat in incorruptione; et seminatum in infirmitate, surgat in virtute;
Abbreviated transcription (Latin):
scir& utiq inunerando sacerdotes. honorare dm̃
de datis & munerib suis Et adhuc ut amplius
hec obseruanda &̾ scd̾m litteram ipsius dñi uocib
doceam᷑: addemꝰ & hec Dñs dicit in eugłiis. Ue
uobis scribȩ & pharisei ypochrite. qͥ decimatis.
hec oportet fieri: & illa non omitti Uide gͦ di¬
ligentius. quomͦ sermo dñi uult fieri qͥde omni.¬
quia hec ad phariseos dicebat. ñ ad discipulos:
audi tterũ ipsũ dicentẽ ad discipulos Nisi ha¬
bundauerit iusticia ur̃a plusquã scribarũ &

Expanded text:
sciret utique numerando sacerdotes, honorare Deum sciret utique numerando sacerdotes, honorare Deum de datis et muneribus suis. Et adhuc, ut amplius haec observanda etiam secundum litteram ipsius Domini vocibus doceantur, addemus ad haec. Dominus dicit in Evangeliis: Vae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae, qui decimatis, haec oportuit fieri, et illa non omitti . Vide ergo diligentius quomodo sermo Domini vult fieri qquia ad Phariseos dicebat, non ad discipulos suos, audi iterum Cristum dicentem ad discipulos suos: Nisi abundaverit iusticia vestra plus quam scribaru
Abbreviated transcription (Latin):
uificantẽ requirat: aut confirm& om̃imodis &
utilem ac necessariã ꝓb& litterȩ̨ doctrinam.
aut manente historia oportune & decent᷑ in¬
troducat & mysticũ sensũ: sic̃ & in hoc sermone
que̾ habemus in manib arbitror conuenire:
nunciant. de eugłio uiuant: & qͥ altari serui¬¬
unt. de altari participent Et sicut hoc dignu
& decens ẽ : sic econtrario indecens & indignũ ẽ
immo & impiũ. ut is qui dm̃ colit & ingredit᷑
eccłam dĩ. qui scit sacerdotes & mitustros dĩ as¬
sistere altari. & aut uerbo dei aut ministerio¬
eccłe deseruire. ut de fructib terrȩ quos deus
dedit. solem suũ ꝓducendo. & pluuias suas mi¬
nistrando. non offenait pͥmitias sac̾dotibꝰ Non mͥ
uidetur huiusmõi anima habere memoriã
cũ nec cogitare nec credere. qi dederit deus
fructus quos cepit: quos ita recondit quasi ali¬
enos a dõ. Si enĩ a dõ sibi datos creder&e fructus:

Expanded text:
vivificantem requirat, aut confirmet omnimodis, et vivificantem requirat, aut confirmet omnimodis, et utilem aut necessariam probet litterae doctrinam, aut manente historia, opportune et decenter introducat etiam mysticum sensum: sicut et in hoc sermone, quem habemus in manibus arbitror convenire. nuntiant, de Evangelio vivant; et qui altari serviunt, de altari est, sic e contrario et indecens et indignum est, imo et impium, ut is qui Deum colit et ingreditur Ecclesiam Dei, qui scit sacerdotes et magistros assistere altari Dei, et aut verbo Dei aut Ecclesiae deservire, de fructibus terrae quos dedit Deus, solem suum producendo, et pluvias suas ministrando, non offerat primitias sacerdotibus; non mihi videtur hujusmodi anima habere memoriam Dei, nec cogitare, nec credere, quia Deus dederit fructus quos cepit, quos ita recondit quasi alienos a Deo. Si enim a Deo sibi datos crederet,
Abbreviated transcription (Latin):
adicit. quod gͦ deus coniunx̃. hõ ñ separ& S &
in aliis apłs ubi dic̃. quia abrabã duos filios ha.¬
buit. unũ de ancilla. & unũ de libera: quis du.¬
uitat hec scđm litterã stare debere: Certũ est
enĩ: quia & isaac de sara. & ismahel de agar. filii
conuertit: & sarȩ quide sobolẽ tanqm in lib̾tate
gignentis noui testamenti liberos dic̃: agar aut
tanqͣm in seruttute generantis. terrenȩ ierłm
filios nominauit Ostendimus ut opinor aucto¬
ritate diuinȩ scͥpture ex his que in lege scͥpta st̃
aliqua penitus refugienda esse & cauenda ne se¬
cundũ litterã ab eugłii discipłis obseruent᷑. quedã
uero om̃i modis ut scripta sunt obtinenda: alia
recipere tam̃ utilit̾ & necessario &̾ allegori cũ
sensum Frit gͦ iam sapientis scribȩ & docti de
regno dĩ qui sciat de thesauris his ꝓferre noua
& uetera. scire quomͦ in unoquoq sc̾ripturę loco
aut abiciat penitus occidentẽ litterã. & spm ui

Expanded text:
separet. Sed in aliis Epistolis ubi dicit, quia Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , quis dubitat haec secundum litteram stare debere? Certum est enim, quia et Isaac de Sara, et Ismael de Agar, filii convertit. Et Sarae quidem sobolem, tanquam in libertate gignentis, novi testamenti liberos dicit. Agar autem tanquam in servitute generantis, terrenae Jerusalem filios nominavit. Ostendimus ut opinor auctoritate Scripturae divinae, ex his quae in lege scripta sunt, aliqua penitus refugienda esse et cavenda, ne secundum litteram ab Evangelii discipulis observentur; quaedam vero omnimodis ut scripta sunt obtinenda. Alia recipere tamen utiliter ex necessario etiam allegoricum sensum. Erit ergo jam sapientis scribae et edocti de regno Dei, qui sciat de thesauris suis proferre nova et vetera, scire quomodo in unoquoque loco Scripturae, aut abjiciat penitus occidentem litteram et spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ei xp̃e uirga: & in uirga ñ ascendere dr̃. s exire:
eo statu in quo ñ recte consistit: & tͣnseundum ad¬
aliũ statũ tanꝗͣ uirga cõpulso. id ẽ seueritate doc¬
trinę rigidioris amonito. Qui uͦ iustus ẽ. quia
iustus sic̃ paliia flor&: in hoc ascendere dr̃ xp̃c
ꝓficit ad iusticiã. ascendit ei in florẽ. Ascendit¬
autẽ usq quo afferat fructus spc̃. qui st̃ caritas. gau¬
diũ . pax. patientia. & reliquȩ uirtutes in xp̃o¬

Expanded text:
itur virga; et in virga non ascendere dicitur, sed exire. eo statu in quo non recte consistit, etalium statum, tanquam virga compulso, id est, veritate doctrinae rigidioris admonito. Qui vero justus est, quia justus ut palma florebit, in hoc ascendere dicitur Chproficit ad justitiam, ascendit ei in flore: ascendit usquequo afferat fructus Spiritus, qui sunt, charitas, gaudium, pax, sapientia, et reliquae virtutes.
Abbreviated transcription (Latin):
u iuoꝵq constiterit p̾uidebat. & illos quide tunc
imago p̾figurata saluauit: ad nos autẽ salutis ue¬
ritas ipsa ꝑuenit. Neq eiũ indumenta pontificis pur¬
pura. ac lana. bẏssoq contexta. er ubuiss& ange-¬
lus ille uastator. sed ista que futura erant indumͣ¬
ta magni pontificis intellex̾. & his cessit quib utiq
uniuersa creatura inferior erat. Puto autẽ quod ñ
solũ pͥmo aduentu dñi & saluatoris nr̃i forma ista
c̃opleta sit: s eadem fortassis seruabit᷑ in seđo:
Ueniet enĩ iterũ filius hõĩs & cũ uenerit. sine du.¬
bio inueni& quosdã quidem mortuos: quosdã aut̃
uiuentes Qđ possumꝰ qͥđe & sic intelligere: quia
ñ nulli adhuc in hoc uitę statu quo nc̾ sumꝰ inueni¬
ant᷑. cũ multi iam p̾cesserint mortui Potest aut̃
& alit̾ accipi. ut mortuos. corpora intelligamus.
mortui intelligunt᷑. uiuentes autẽ eos. qͥ in oꝑib

Expanded text:
um vivorumque constiterat, providebat. Et illos quidem tunc um vivorumque constiterat, providebat. Et illos quidem tunc imago pritas ipsa pervenit. Neque enim indumenta pontificis purpura ac lana byssoque contexta erubuisset angelus ille vastator; sed iste quae futura erant indumenta magni pontificis intellexit, et his cessit quibus utique universa creatura inferior erat. Puto autem, quod non solum primo adventu Domini et Salvatoris nostri forma ista completa sit: sed eadem fortasse servabitur et in secundo. Veniet enim iterum Filius hominis; et cum venerit, sine dubio inveniet quosdam quidviventes. Quod possumus quidem et sic intelligere: quia nonnulli adhuc in hoc vitae statu quo nunc sumus inveniantur, cum multi jam praecesserunt mortui. Potest autem et aliter accipi, ut mortuos corpora intelligamus, mortui intelliguntur, viventes autem eos qui in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
lata ꝑuenerat: & stantẽ in eo loco in quo mors fi¬
nẽ dederat pͥmis. & erat uicina postremis Intuere
stantẽ pontificẽ. & obiectione quadã uiuentes a
mortuis dirimentẽ Uirtutẽ uͦ rȩꝓpitiatiõĩs eiꝰ.
& incensi mysteriũ. erubuisse angelũ uastatorẽ.
& in hoc quide morte̾ finitã. uitam uͦ reparatã
Si intellexisti historiȩ ordine̾. & oculis ut ita
dicam cernere potuisti stante̾ pontificẽ mediũ
ni altaris. anima sine dubio illa magnifica cũ qua
natus ẽ in carne. adiecto &e incenso qđ ẽ sp̃c in ma¬
culatus. medius int̾ uiuos & mortuos stetit. &
ut qui credit in eũ ĩa ñ moriat᷑. s uiuat in ęt̾.¬
nũ Hoc fuit gͦ mysteriũ: quod postea futurum
iam tunc ille qui popłm uastabat ex pauit. Agnos.¬
cebat enĩ figuram batilli & ignis & incensi. & qua¬
lis offerenda ess&e deo hostia ab eo qͥ mediꝰ mortuoꝵ¬

Expanded text:
lata pervenerat, et stantem in eo loco in quo mors filata pervenerat, et stantem in eo loco in quo mors finem dederat primis, et erat vicina postremis. Intuere stantem pontificem, et objectione quadam sui, viventes a mortuis dirimentem, virtutem propitiationis ejus, et incensi mysterium crubuisse angelum vastatorem; et in hoc mortem quidem finitam, vitam vero reparatam. Si intellexisti historiae ordinem, et oculis ut ita dicam cernere potuisti stantem pontificem medium ni altaris anima sine dubio illa magnifica cum qua natus est in carne, et adjecto etiam incenso qui est spiritus immaculatus medius inter vivos et mortuos stetit, et ut qui credit in eum jam non moriatur, sed vivat in aeternum . Hoc fuit ergo mysterium quod postea futurum jam tunc ille qui populum vastabat expavit; agnoscebat enim figuram bacilli et ignis et incensi et qualis offerenda esset Deo hostia ab eo qui medius mortuor
Abbreviated transcription (Latin):
spu uidebat moyses que gerebant᷑: uidit uirtutẽ
exisse ad castra. & ꝑimere ac uastare peccatores:
& ꝓpt᷑ hoc hortatur pontifice̾ assumere batillũ¬
& ignẽ de altari imponere: atq incenso suꝑituecto
exire. & stare int̾ mediũ mortuoꝵ & uiuoꝵ. ne
ult᷑ ꝓcedat uastatio. uel certe ut uerius hab&e
se seripturȩ sermo confractio S pͥmo si uidetur
hystoriȩ ipsius imaginẽ describmꝰ: ut cum rei
geste species apparuerit. tũ demũ & si quid ẽ in
loco mysticũ requinimꝰ: Intellige gͦ popłm illum
srł in castris ꝑ ordines tribuum familiarũq dis.¬
positũ: uirtutẽ uͦ qͣndã a dño missam nĩ sparsim
s er pͥma aliqua parte cepise populũ morte ua¬
stare: & ꝓcedentẽ ꝑ ordinẽ mortis strage̾ Consi.¬
dera post hec pontifice̾ indutũ ueste pontificali ꝓ.¬
cedere. & por tantẽ batillũ atq ignẽ cũ incensõ.
tendere ad eũ locũ quo ꝑ angelũ uastantẽ mors il¬

Expanded text:
spiritu videbat Moyses, quae gerebantur. Vidit virtutem exisse ad castra, et vastare ac perimere peccatores; et propter hoc hortatur pontificem assumere batillum, ignem de altari imponere, atque incenso super injecto, exire et stare inter medium mortuorum et vivorum, ne ultra procedat vastatio, vel certe, ut verius habet se Scripturae sermo, confractio. Sed primo si videtur, historiae ipsius imaginem describamus, ut cum rei gestae species apparuerit, tunc demum etiam, si quid est in loco mysticum requiramus. Intellige ergo populum Israel in castris per ordinem tribuum familiarumque dispositum; virtutem vero quamdam a Deo missam non sparsim, sed ex prima aliqua parte coepisse populum morte vastare, et procedentem per ordinem, mortis stragem considera. Post haec pontificem indutum esse pontificali, procedere, et portantem batillum atque ignem, cum incenso tendere ad eum locum quo per angelum vastantem mors il
Abbreviated transcription (Latin):
faciem suꝑ terrã orant ꝓ illis: qͥ ad interficien¬
dos eos insurrexerant: Sic gͦ inuenit᷑ & eugłii
uirtus in lege. & fundamento legis sub nixa
intelliguntur eugłia: Nec uetus testamentum
nomino ego legem: si eam spalit̾ intelliga Illis
tantũmͦ lex uetus efficit᷑ testamentũ. qui eam
carnalit̾ intelligere uolunt. & necessario illis
uetus effecta ẽ. & senuit: qr uires suas ñ potest
su intelligimus & exponimus. semꝑ noua ẽ: &
utrumq nobis nouũ ẽ testam̃tũ ẽ. ñ temporis
etate. sed intelligentie nouitate Qut non &
apłs iohannes in epła sua eade sentit. cũ dicit¬
E ilioli mei. mandatũ nouũ do uobis ut diligatis
tu dilectionis in lege: S qm̃ caritas nunqͣm
cadit. nec mandatu caritatis aliqͣndo ueteris¬
cit: hoc quod nunqͣm ueterascit. semꝑ nouu ꝓ
nunciat Semper enĩ obseruantes & custodientes¬
in se caritatis mandatum nouos reddit in spu.

Expanded text:
faciem super terram, orant pro illis, qui ad interficienfaciem super terram, orant pro illis, qui ad interficiendos eos insurrexerunt. Sic ergo et invenitur Evangelii virtus in lege, et fundamento legis subnixa intelliguntur Evangelia. Nec Vetus Testamentum nomino ego legem, si eam spiritaliter intelligam. Illis tantummodo lex Vetus efficitur Testamentum, qui eam carnaliter intelligere volunt. Et necessario illis vetus effecta est et senuit, quia vires suas non potest su intelligimus et exponimus, semper nova est, et utrumque nobis Novum Testamentum est, non temporis aetate, sed intelligentiae novitate. An non et apostolus Joannes in Epistola sua eadem sentit cum dicit: Filioli, mandatum novum do vobis, ut invicem diligatis tum dilectionis in lege; sed quoniam charitas nunquam cadit, nec mandatum charitatis aliquando veterascit, hoc quod nunquam veterascit, semper novum esse pronuntiat. Semper enim observantes et custodientes se, charitatis mandatum novos reddit in spiritu.
Abbreviated transcription (Latin):
re de medio sinagoge: ut interimat᷑ synagoga se
mel S uideamus quid faciunt isti scĩ sunt. ꝑfes¬
ti st̃. & plus magis eugłii discipłi qu̾a legis. & id̃
diligunt &e̾ inimicos suos: atq orant ꝓ psequito.¬
rib suis Illis enĩ uenientib ut interficerent eos:
isti ꝓcidunt in faciem suam suꝑ terrã Et ait
moyses ad aaron Assume batillũ & impone
up illud ignẽ ab altari. & inice illi incensũ. & of.¬
fer ueloeiter in castra. & exora ꝓ ipsis Exuit ira
eni a conspectu dñi: & iam cepit uastare populũ
Uerũ qm̃ in hos peruenimꝰ locos. uolo de bonita.¬
te dĩ ãmonere discipulos xp̃i: ne qui forte ur̃m
ab hereticis conturbet᷑. si qͣndo certam̃ inciderit.
illis dicentib qm̃ ds̃ legis non ẽ bonꝰ sed iustus. &
moysi lex ñ bonitatẽ contin&. sed iusticiã Ui.¬
deant gͦ qui dm̃ parit̾ cͥminant᷑ & legẽ: quomͦ
moyses ipse & aaron pͥores fecer̃. hoc quod post¬

Expanded text:
o synagogae, ut interimatur synagoga de semel. Sed videamus isti quid faciunt. Sancti sunt, perfecti sunt, et plus magis Evangelii discipuli, quam legis; et ideo diligunt etiam inimicos suos, atque orant pro persecutoribus suis. Illis venientibus ut interficerent eos, isti procidunt in faciem suam super terram. Et ait Moyses ad Aaron: Assume batillum, et impone super illud ignem ab altari, et injice illi incensum, et offer velociter in castra, et exora pro ipsis. Exiit enim ira in conspectu Domini, et jam coepit vastare populum. Verum quoniam in hos pervenimus locos, volo de bonitate Dei admonere discipulos Christi, ne quis forte vestrum ab haereticis conturbetur, si quando certamen inciderit, illis dicentibus, quoniam Deus legis non est bonus sed justus; et Moysi lex non bonitatem continet, sed justitiam. Videant ergo qui Deum pariter criminantur et legem, quomodo Moyses ipse et Aaron priores fecerunt hoc, quod post
Abbreviated transcription (Latin):
rat. sed confirmat fidem popłi cũ caleph qui ẽ
de tribu iuda. & dicunt Si diligit nos deus: in¬
troduc& nos in terrã hanc. Quę gͦ ẽ terra ista
scđm sp̃alem intellectũ quȩ terra quidẽ sc̃a est.
& terra bona. sed ab impiis habitat᷑: Qui st̃ gͦ
isti hostes qui habitant in terra sc̃oꝵ. & quomͦi ei¬
ciendi it̃. ut illis eiectis scĩ succedant in locũ eo¬
rũ : Redeamꝰ ad apłm: redeamus ad eugłia E¬

Expanded text:
rat, sed confirmat populi fidem cum Caleph, qui est de tribu Juda, et dicunt. Si diligit nos Deus, introducet nos in terram hanc. Quae ergo est terra ista secundum spiritalem intellectum, quae terra quidem sancta est et terra bona, sed impius habitator? Qui sunt ergo isti hostes, qui habitant in terra sanctorum, et quomodo ejiciendi sunt, ut illis ejectis, sancti succedant in locum eorum? Redeamus ad Evangelia, redeamus ad A
Abbreviated transcription (Latin):
antea quia obtexerit nubes tabernaculũ. & ap
& aaroti. nisi nunc cũ surrexerit in eos populus &
lapidare eos uoluit Discamus ex hoc quanta sit
utilitas in persequutiotuib xp̃iatus. qͣntũ gr̃e confe¬
ritur. Quomͦ ꝓpiagnator eis fiat deus: quomͦ habun¬

Expanded text:
antea quia obtexerit nubes tabernaculum testimet Aaron, nisi nunc cum insurrexerit in eos populus, et lapidare eos voluit. Discamus ex hoc quanta sit utilitas in persecutionibus Christianis, quantum gratiae conferatur, quomodo propugnator eis fiat Deus, quomodo abun
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa. desiderabilia suꝑ aurũ. & lapidẽ p̾ciosũ ni.¬
mis. & dulciora suꝑ mel & fauu Nisi gͦ essent
singula ista a semae ipsis diuersa. nunqͣm utiq
ꝓprias unicuiq soptura dixina differentias indi.¬
diss&: ut aliud de lege dñi dicer&̾. aliud de man-¬
dato. aliud de iustificationibꝰ. aliud de iudicus
Est gͦ ut ex his ostendimus. aliudlex: aliud pre.¬
ceptũ. aliud testimoniũ. aliud iustificatio: aliud
iudicium S & in ipsa lege eiudentior horum
differentia designatur: ubi dr Hec ẽ lex & man.¬
data. & iustificationes. & p̾cepta. & testimonia.
& iudicia: que p̾cepit dñs moysi Cum gͦ hec ita
se habere. & his a se iuuce̾ differre distinctionib
legis ipsius testimoniis approbent᷑. diligentius
debemus uttendere his quȩ recitant᷑ ex lege
qr sicubi scribitur uerbi gr̃a hoc esse mandatũ.
non continuo mandatũ lex accipienda ẽ: uel
sicubi scriptũ ẽ. iste sunt iustificationes: non¬

Expanded text:
sa; desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum nimis et dulciora super mel et favum . Ni ergo essent singula ista a semetipsa diversa, nunquam utique proprias unicuique Scriptura divina differentias indidisset, ut aliud de lege Domini diceret, aliud de mandato, aliud de justificationibus, aliud de judiciis. Est ergo ut in his ostendimus, aliud lex, aliud praeceptum, aliud testimonium, aliud justificatio, aliud judicium. Sed et in ipsa lege, evidentior horum differentia designatur ubi dicitur: Haec est lex, et mandata, et justificationes, et praecepta, et testimonia, et judicia, quae praecepit Dominus Moysi. Cum ergo haec ita se habere, his a se invicem differre distinctionibus legis ipsius testimoniis approbentur, diligentius debemus intendere his quae recitantur ex lege. Quia sicubi scribitur, verbi gratia hoc esse mandatum, non continuo mandatum, lex accipienda est. Vel sicubi scriptum est: Istae sunt justificatione
Abbreviated transcription (Latin):
ec autẽ diximus de Rtcillis eoꝵ qui condempna¬
ti funt. que altari iubent᷑ afsigi. quod ex cõpura¬
tiene inferioꝵ iusti clariores appareant: simul
ut puideris daretur exemplũ. ne qui p̃suptione
suꝑbi pp̃e. non sidi adõ datũ munus pontifictus
inuadere. s ut illi cedat. que̾ non ambitio huma¬
na nec fauor corruptuis ariuerit. nec largitio con¬

Expanded text:
ec autem diximus de thuribulis eorum qui condemnati sunt, quae altari jubentur affigi, quod ex comparatione impiorum justi clariores appareant: simul ut et posteris daretur exemplum, ne quis praesumptione superbi spiritus non sibi a Deo datum munus pontificatus invaderet; sed ut illi cedat, quem non ambitio humana, non favor corruptus asciverit, nec munerum o
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ mentẽ ẽ. in notescere Scribit᷑ enĩ irasci
deus. & cõminari interitũ popło: quo doceat᷑ homo.
sibi tantũ esse apud dm̃ loci. tantũq fiducie. ut
si &e̾ sit aliqua in dõ indignatio. obsecrationibus
mitiget᷑ humanis. tantũq de eo impet᷑re posse
hominẽ. ut &e ꝓpͥa statuta conuertat Bonitas
enĩ quȩ subsequit᷑ iracundiam & moysi fiduciã
osteridit apud deũ. & alienã uacundiȩ uicio di¬
uinã docet esse naturã: simnul & mysteriũ in se¬
culis futuris explendũ contin& sermo. ꝑ qu̾e ꝓ.¬
nuttit ds̃ quod aliũ populũ hoc abiecto resusci¬
tet. Ait enĩ. ꝑcutiã eos morte. & ꝑdã eos: & fa¬
ciam te & domũ patris tui in nationẽ magnam.
iultomagis qm hec ẽ. Cõminatio gͦ ñ ẽ iracun
idẽ populus iste nationũ: s ñ ꝑ moẏsen Excu¬
sauit se nanq moyses: sciebat enĩ qr gens illa ma¬

Expanded text:
omnem mentem est innotescerent. Scribitur enim irasci omnem mentem est innotescerent. Scribitur enim irasci Deus et comminari interitum populo, quo doceatur homo tantum sibi esse apud Deum loci tantumque fiduciae, ut etiam si sit aliqua in Deo indignatio, obsecrationibus mitigetur humanis, tantumque de eo impetrare posse hominem, ut et propria instituta convertat. Bonitas enim quae subsequitur iracundiam, et Moysi fiduciam ostendit apud Deum, et alienam ab iracundiae vitio divinam docet esse naturam: simul et mysterium in saeculi futuris explendum continet sermo, per quem promittit Deus quod alium hoc abjecto resuscitet. Ait enim: Percutiam eos morte et perdam eos, et faciam te et domum patris tui in nationem magnam, multo magisid est, populus iste nationum, sed non per Moysen. Excusavit se namque Moyses. Sciebat namque quia gens illa ma
Abbreviated transcription (Latin):
uodecĩ missi st̃ inspectores ex fi ⁊ aaron.¬
liis isrł: ad considerandam terrã q̃ eis
fuerat repmissa Hiq post qͣdraginta
dies reuersi st̃. & diuersa renunciant.
Nam decẽ ex illis in desperationẽ popłm
mittunt.: ita ut &ẽ ueluit. abiecto moyse eli¬
gere aliũ duce̾. & reuerti in egiptũ: alii uͦ duo bo¬
nere in fidei cepto.dicentes Si diligit nos dñi ds̃¬
nr̃: ꝓfecto introducet hos ad terrã hanc S popłs
infidelitatis desperatione p̾ceps agit᷑. & ad lapi.¬
dandos eos qui bona nunciant ꝓsilit: maiestas uͦ
dñi ꝓtegit eos in nubib Et dic̃ dñs ad moysen
Feriam eos morte. & interunã eos : & faciam te
& domũ patris tui in nationẽ magnã & multã
magis quã hȩc ẽ Eit gtanta cõminatio a dño:
ñ ut passibilis & iracundiȩ uicio subiacens osten¬
dat᷑ diuina natura: sed ut ꝑ hec & moysi caritas.
qͣm erga populũ habeat. & di bonitas quȩ supra

Expanded text:
uodecim missi sunt inspectatores ex filiis Israel, ad considerandam terram quae eis fuerat repromissa. Hique, post quadraginta dies reversi, diversa renuntiant. Nam decem ex his in desperationem mittunt populum, ita ut velint abjecto Moyse eligere alium ducem, et reverti in Aegyptum. Alii vero duo bonere in fide dicentes: « Si diligit nos Deus, introducet ad terram hanc . » Sed populus infidelitatis desperatione pdandos eos, qui bona nuntiant, prosilit: Majestas Domini vero protegit eos in nubibus, et dixit Dominus ad Moysen: Feriam eos morte et interimam eos, et faciam te et domum patris tui in nationem magnam, et multo magis, quam hn ut passibilis et iracundiae vitio subjacens ostenditur divina natura, sed ut per haec et Moysi charitas quam erga populum habebat, et Dei bonitas, quae supra
Abbreviated transcription (Latin):
dilectus: in quo mͥ bene cõplacui: Postea uͦ maria
effecta ẽ leꝓsa quasi nix Quandiu aderat nubeᷤ.
culosus At postqͣm discessit. Ignominia uultus
sui conterit eum Sed & nos timere oportet. ne
forte effugemus a nobism& ipsis hanc nubẽ ma.¬
le cogitando. male loquendo. male agendo: &
tc̃ apparebit in nobis lepͣ peccati. cũ deseruerit
rat lepsa Et dix̃ aaron ad moysen Precor dñe
ne contuleris in nos peccatũ. qm̃ ignoramꝰ quod
peccauimꝰ: ne fiat simile morti. & ut abortuus
ciectus de uulua matris. & qui comedit dimidiũ¬
matris. uel carnis eius Uult in hoc ostende quod
populus ille formatus quidẽ fuerit in uulua ma.

Expanded text:
dilectus, in quo mihi bene complacuit . Post hoc ergo Maria dilectus, in quo mihi bene complacuit . Post hoc ergo Maria facta est leprosa sicut nix. Donec aderat nubes, osus. Ubi vero discessit, ignominia vultus sui contexit eum. Sed nos timeamus ne forte effugemus a nobis hanc nubem male loquendo, male agendo, male cogitando, et tunc apparebirat leprosa. Et dixit Aaron ad Moysen: Precor, Domine, ne contuleris in nos peccatum, quoniam ignoravimus quod peccavimus: ne fiat simile morti, et ut aborsus ejectus de vulva matris. Et comedit dimidium carnis ejus. Vult in hoc ostendere, quia populus ille formatus in vulva
Abbreviated transcription (Latin):
trectemꝰ sed & ꝓ magnitudine sensuũ. laudẽ
ei & głam conferamus Et ira furoris dñi facta
ẽ suꝑ illos & discesser̃. & nubes recesserat a tab̾.¬
naculo: & ecce maria facta ẽ lepsa sic̃ nix lra
furoris dñi efficit᷑ super eos: qui male loquunt᷑
& detrahunt: Ueruntam̃ quod dicit nubes reces.¬
sit a tab̾naculo. & eoce maria statĩ effecta ẽ lȩꝓsa
sic̃ nix : considerandũ diligentiꝰ ẽ quod pͥus rece¬
dit nubes. & ita lepii replet᷑. ut ostendat᷑. qr ꝙ̃
si ẽ in aliquo gr̃a sp̃c scĩ. & obtrectat & detrabit.
recedit ab eo post obtrectationẽ: & sic lepra re¬
pletur anima eius Nam & populus ille prior ha.¬
miȩ suę. discessit ab illis nubes. & transiuit add
nos in montẽ excelsũ. cũ saluator nr̃ transforma.¬
tus ẽ. & nubes efulgens obumbrauit discipłos eꝰ:
& uenit uox desuper de nube dicens. Hic ẽ filiꝰ meus

Expanded text:
trectemus, sed pro magnitudine sensuum, laudem trectemus, sed pro magnitudine sensuum, laudem ei et gloriam conferamus. Et ira furoris Domini facta est super illos, et discesserunt; et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Maria facta est leprosa sicut nix. Ira furoris Domini efficitur super eos qui male loquuntur et detrahunt. Verumtamen quod dicit nubes recessit a tabernaculo, et ecce Maria facta est leprosa sicut nix, considerandum diligentius est, quod prius recedit nubes, et ita lepra repletur: ut ostendatur quia etiam si est in arecedit ab eo post obtrectationem; et sic lepra repletur anima ejus. Nam et populus ille prior hamiae suae, discessit ab illis nubes, et transivit ad nos in montem excelsum, cum Salvator noster transformatus est, et nubes refulgens obumbravit discipulos ejus; et venit vox de nube dicens: Hic est Filius meus
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi causa cũ legit᷑ liber leuiticus. uel lectio
numeroꝵ. non ostendt̃ quomͦ hec quȩ in enigria¬
te scͥpta st̃ intelligi ꝑ speciẽ debeant: id ẽ qui ñ
spalit᷑ ea que in lege legunt᷑ exponunt: Enĩuͦ ne-¬
cessario qͥ audiunt ritu sacrificioꝵ uel sabba¬
citari: offendunt᷑ & dicunt. Quid hoc necesse
ẽ in eccła legi: Qd nobis ꝓsunt p̾cepta iudai¬
ca. & spreti populi obseruantię: Hec iudeorũ
st̃: & iudei de his uideruit Ne gͦ huiꝰmõi offen¬
dicula auditorib contingant. danda oꝑa est
ad scientiã legis: atq scdm̃ hoc quod sp̃ãlis est
lex intelligenda & explananda st̃ que legun.¬
tur. ne doctoꝵ causa.ĩmo desidia & negligen-¬
tia ab imperitis & minus doctis derogget᷑ moysi:
sed conuertam᷑ ad dm̃. ut auferat a nob̾ uelam̃
litterȩ. ut non nobis deformis uultus moysi sed
decorus & głosus appareat: ita ut non solũ ob.¬

Expanded text:
verbi causa cum legitur liber Levitici, vel lectio verbi causa cum legitur liber Levitici, vel lectio Numerorum, non ostendunt quomodo haec quae in aenigmate scripta sunt, intelligi per speciem debeant; id est, qui non spiritaliter ea quae in lege leguntur exponunt. Necessario enim qui audiunt ritum sacrificiorum, vel sabbacitari, offendantur, et dicant: Quid hoc necesse est in Ecclesia legi? Quid nobis prosunt praecepta Judaica, et spreti populi observantiae? Haec Judaeorum sunt, et Judaei de his viderint. Ne ergo hujusmodi offendicula auditoribus accedant, danda opera est ad scientiam legis; et secundum hoc quod spiritalis est lex, intelligenda et explananda sunt quae leguntur, ne doctorum causa, imo desidia et negligentia, ab imperitis et indoctis derogetur Moysi. Sed et convertamur ad Dominum ut auferat a nobis velamen litterae, et non nobis deformis vultus Moysi, sed gloriosus et decorus appareat, ita ut non solum ob
Abbreviated transcription (Latin):
mea uere eẏbus. & sanguis meus uere potus est:
sic gͦ iam nc̃ moyses apud nos positus. & huic ȩthi¬
opisse coniunctus: uel ipse ad nos. uel ad ipsũ
deus ñ loquit᷑ in enugmate. sed in specie Hic
autẽ addit᷑: & głam in qͥt dñi uidebit Quan¬
do uidit moyses głam dñi: Ego tt dico qnͣdo
transformatus est dñs in monte. & aderat ei
moyses cũ helya. & colloquebant᷑ ei: & idõ recte
in consequentib adiungit Quare ñ timiustiᷤ
detrabere de famulo meo moyse: Quod euident᷑
utiq ad eos dictũ dirigit᷑. qui eugłia quidem
suscipere uident᷑: derogant autẽ moysi & me.¬
moyses una cũ helẏa uidit głam dñi. legi & ꝓ¬
pbetis ausi st̃ derogare Et idõ nos non detra¬
hamus moysi. nec derogemꝰ legi. sed simꝰ non so¬
lũ auditores legis. sed & factores : quatinꝰ cum
ipso moyse glorificari meream᷑ Ego autẽ puto
qđ illi materiã prestant ad derogandũ moysi: qͥ

Expanded text:
mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Sic ergo jam nunc Moyses apud nos positus, et huic Aethiopissae conjunctus, vel ipse ad nos, vel ad ipsum Dominus non loquitur in aenigmate, sed in specie. Hic autem additur: Et gloriam, inquit, Domini vidit. Quando vidit Moyses gloriam Domini? Ego tunc dico, quando transformatus est Dominus in monte, et aderat ibi Moyses cum Elia, et colloquebantur ei. Et ideo recte in consequentibus adjungit, et quare non timuistis detrahere famulo meo Moysi? Quod evidenter utique ad eos dictum dirigitur, qui Evangelia quidem suscipere videntur, derogant autem Moysi. Et mem quod Moyses una cum Elia vidit gloriam Domini, legi et prophetis ausi sunt derogare. Et ideo nos non detrahamus Moysi, nec derogemus legi, sed simus non solum auditores legis, sed factores, ut cum ipso Moyse conglorificari mereamur. Ego autem puto quod et illi materiam praestant ad derogandum Moysi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gnificentiam quesier̃. Ueruntam̃ moyses priꝰ¬
quã acciper& ȩthiopissam. ñ ẽ scriptũ quia
in specie ei locutus sit deus: & non in erugma¬
te S ubi accepit ethiopissam: tc̃ dic̃ deus de¬
eo. quia os ad os loquar ad eum. it specie &
ipsa specie ueritatis agnoscitur Et que prius
iti enigmate designabant᷑. nc̃ in specie & uerita.¬
te complent᷑. & idõ ille qui species figurarum
& enigiatũ disserebat. dic̃ Scimus aut̃ qm̃
patres nr̃i om̃s sub nube fuer̾. & om̃s in moyse
baptirati ft̃ in nube & in mari: & om̃s eandẽ
biber̾ Bibebant autẽ de sp̃ali: consequente eospe¬
tra Petra autẽ erat xp̃c Wides quomͦ enigmata
legis paulus absoluit. & species enignatũ docet :¬
& dicit. qr petra in enigmate erat apud moysen:
antequã i ungeretur huic nr̃ȩ ęthiopissę: Nunc
deus ad legem: Antea in enigmate fuit baptis
uerbi dĩ uerus est cib : sic̃ ipse dicit. quia caro

Expanded text:
gnificentiam quaesiverunt. Verumtamen Moyses priugnificentiam quaesiverunt. Verumtamen Moyses priusquam acceperat Aethiopissam, non est scriptum, quia in specite. Sed ubi accepit Aethioissam, tunc dicit de eo Deus, quia ore ad os loquar ad eum, in specie, et ipsa specie veritatis agnoscitur. Et quae prius in aenigmate designabantur, nunc in specie et veritate complentur. Et ideo ille, qui species figurarum et aenigmatum disserebat, dicit: Scimus autem, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes in Moyse baptizati sunt, in nube et in mbiberunt. Bibebant autem de spiritali sequente petra. Petra vero erat Christus . Vides quomodo aenigmata legis Paulus absolvit, et species aenigmatum docet et dicit, quia petra in aenigmate erat apud Moysen, antequam jungeretur huic nostrae Aethiopissae: nunc per legem, Deus antea in aenigmate fuit baptismVerbi Dei verus est cibus sicut ipse dicit: Quia caro
Abbreviated transcription (Latin):
tant Nunqͥd inuenimꝰ tantas laudes deum
dixisse de moyse famulo suo. quantas nc̃ dici
uidemus. quando ei ab hominib derogatum
est: Audi gͦ in consequentib quid referat:
& quib moysen laudib effenit ipẽ sc̃s Et¬
descendit inquit dñs in columpna nubis. &
stetit ad ostiũ tab̾naculi testimonii. & uoca¬
ti sunt a aron & maria. & constiter̾ ambo ibi:¬
& dixit ad eos Audite uerba mea Si fuerit
somnis loquat ei: non sicut famulo meo moy¬
si. qui in tota domo mea fidelis est Ore ad os
głam dñi uidebit Et quare non timuistis de¬
trabere de famulo meo moyse: Et ira furoris¬
dñi facta ẽ suꝑ illos. & discesser̃. & nubes recessit
a tab̾naculo: & eoce maria facta est leprosa. sic̃
nix. Uidetis quid sibi pene contulerint obtre¬
ctatores: quid uͦ illi eui obtrectauerint adqͥ¬
sierint laudis: sibi turpitudinẽ. illi splendo.¬
rem: sibi leprã. illi głam: sibi obpbriũ. illi ma¬

Expanded text:
tant. Nunquam invenies tantas laudes Deum tant. Nunquam invenies tantas laudes Deum dixisse de Moyse famulo suo, quantas nunc dici quidem videamus, quando ab hominibus ei derogatum est. Audi ergo in sequentibus quid dicat, et quibus Moysen laudibus efferat Spiritus descendit, inquit, Dominus in columna nubis, et stetit ad ostium tabernaculi testimonii. Et vocati sunt Aaron et Maria, et steterunt ambo, et dixit ad eos: Audite verba mea: Si fuerit somnis loquar ei: non sicut famulo meo Moysi, qui in tota domo mea forem domini uidit. et quare non tim uistis detrectare de famulo IDeO moysi ? et ira i illos et discesserunt: et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Maria facta est leprosa sicut nix. Videtis quid sibi poenae contulerint obtrectatores; quid vero illi cui obtrectaverant quaesiverint laudis. Sibi turpitudinem, illi splendorem; sibi lepram, illi gloriam; sibi opprobrium, illi ma