comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scrutaturꝰ etiã altitudines d̃. N on quia
ille scrutatur qui nouit om̃ias s quit̃
donatus. ẽ. sp̾s. te scrutari facit: & qͦs¬
dono ipsius tu facis. ille facere dr̃. qr
sine illo ñ tu faceres. Quis eñ sit¬

Expanded text:
crutetur, etiam altitudinem Dei, non quia ille scrutatur, qui novit omnia; sed quia tibi donatus est Spiritus, te scrutari fecit; et quodsine illo tu non faceres. Quis eni
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eius bonus & rectus usus ad dm̃ refertur
sacrificiũ. ẽ: quantomagis anuna ipsa cũ
se refert ao dm̃. ut igne amoris eius accen¬
sa formam concupiscentiȩ secularis amittat.:
eiq tanquam incõmutabil formȩ subdita
reformetur:hinc ei placens. quod ex eius
pulchritut ine acceꝑit. fit sacrificiũ. Qd
toem apłs consequent̾ adiungens: & nolite¬
ni intiouitate mentis ur̃ȩ: Ad ꝓbandũ uos
quȩ sit uoluntas dĩ. quot bonũ. & benepla¬
citũ. & ꝑfectũ. Cũ gͥ uera sacrificia opera
ac ꝑ hoc ut beati simus. quod ñ fit nisi bono
illo de quo dictũ.ẽ. michi autẽ adherere
deo bonũ. ẽ: ꝓfecto efficit᷑. ut tota ipsa redẽp¬
ta ciuitas hoc .ẽ. congregatio societasq sc̃oꝵ
uniuersale sacrificiũ offerat᷑ deo. ꝑ sacerdo¬
tẽ magnũ : qui etiã se ipsũ optulit in pasfi¬
hac oblatus . Ẽ. Q uia scd̃m hanc mediator
ẽ: in hac sacerdos:. in bac sacrificiũ. Cum

Expanded text:
cum ejus bonus et rectus usus ad Deum refertur, cum ejus bonus et rectus usus ad Deum refertur, sacrificium est; quanto magis anima ipsa cum se refert ad Deum, ut igne amoris ejus accensa, formam concupiscentiae saecularis amittat, eique tanquam incommutabili formae subdita reformetur, hinc ei placens, quod ex ejus pulchritudine acceperit, fit sacrificium? Quod idem apostolus consequenter adjungens: Et noliterae ad probandum uos quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum. Cum igitur uera sacrificia opera ac per hoc ut beati simus quod non fit nisi bono illo, de quo dictum est: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: profecto efficitur, ut tota ipsa redemta ciuitas, hoc est congregatio societasque sanctorum, uniuersale sacrificium offeratur Deo per sacerdotem magnum, qui etiam se ipsum obtulit in passihac oblatus est, quia secundum hanc mediator est, in hac sacerdos, in hac sacrificium est. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
siciũ. ẽ. om̃e opus quod agitur. ut scã so¬
aetate in hereamus deo: R elatũ scilic&
ad illu̾ finẽ boni. quo ueracit̃ beati. ẽẽ.
possimus. Mnde & ipsa miscđia qua ho¬
nini subuenit᷑. si ñ ꝓpt̾ dm̃fit. ñ. ẽ. sacri¬
siciũ: &̾ si eñi ab homine fit. uł offert᷑.
am̃ sacrificũ res diuina. ẽ: ita ut hoc qͦq
uocibulo & latini ueteres appellauerint.
Unde ipse dĩ homo nomine consecratꝰ.
& deo uotus. inquantũ mundo moritur.
ut deo uiuat: sacrificiũ. ẽ. Nã & hoc ad
niscdiam ꝑtinoe : quã quisq inse ipsum
facit. ꝓpt̾ea scriptũ. ẽ. Miserere animȩ
duȩ placenꝰdõ. C orpus eciã nr̃um cũ tẽꝑan¬
ꝓpt̾ dm facinus ut nͥ exhibeamus mẽbra
nr̃a arma iniquitatis peccato s arma iusti¬
ciȩ deo. sacrificiũ. ẽ: ad quod exhortans
ut exhibeatis corpora ur̃a hostiam uiua̾
scãm deo placentẽ rationabile obsequium
ur̃m. Si gͦ corpus. quo inferiore. tanquam
famulo. uł tanquã instrum̃to. utitur anima.

Expanded text:
ficium est omne opus, quod agitur ut sancta societate inhaereamus Deo, relatum scilicet ad illum finem boni, quo ueraciter beati esse possimus. Unde et ipsa misericordia, qua homini subuenitur, si non propter Deum fit, non est sacrificium. Etsi enim ab homine fit uel offertur, tamen sacrificium res diuina est, ita ut hoc quoque uocabulo id Latini ueteres appellauerint. Unde ipse homo Dei nomine consecratus et Deo deuotus, in quantum mundo moritur ut Deo uiuat, sacrificium est. Nam et hoc ad misericordiam pertinet, quam quisque in se ipsum facit. Propterea scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo. Corpus etiam nostrum cum temperanpropter Deum facimus, ut non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, sed arma justitiae Deo , sacrificium est. Ad quod exhortans ut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum. Si ergo corpus, quo inferiore tanquam famulo, vel tanquam instrumento utitur anima,
Abbreviated transcription (Latin):
electionẽ autẽ dilecti ꝓpt̾ patres. Quto
nisi quod eoꝵ immicitia qua ocaiderunt
ne ꝓfecit. Et hoc ostendit exdĩ dispo¬
sitione uenisse. qui bene uti nouit eciam
malis: Non ut ei ꝓsint uasa irȩ: s ut
malitia faciant: ñ. ẽ. in eoꝵ potestate s
dei. diuidentis tenebras. & orourantis
eas: Ut hinc etiã quod faciunt contra uoliuis¬
tatẽ d̃ ñ impleatur: nis uoluntas dĩ. Legtmꝰ
in actib apłoꝵ quod cũ dimiss a iudȩis apłi
uenissent ato suos. & indicassent quanta eis
sacerdotes ⁊ seniores dixerunt: Leuauerunt

Expanded text:
ionem autem dilecti propter patres . Quid nisi quod eorum inimicitia qua occiderunt ubitatione profecit? Et hoc ostendit ex Dei dispositione venisse, qui bene uti novit etiam malis: non ut ei prosint vasa irae, sed ut malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi voluntas Dei. Legimus in Actibus Apostolorum, quod cum dimissi a Judaeis Apostoli venissent ad suos, et insacerdotes et seniores dixerunt al., dixiss
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ait cantabo: hoc. ẽ. illito canticũ
noiũ: de quo in alio psalmo dr̃. Cantelte
dño canticũ nouũ: cantate dño omĩs
terra. Ipse quippe cantat in nob̾. cuius¬
gr̃a cantatus. Sicut dic it apłs. An uul¬
tis exꝑimentũ eus acciꝑe . Qui in me
ꝑsonat. cantat canticũ nouũ: G qu eo
mͦ cantat. ut apłs admon&. dicens. Can
& canitur & autoitur. Quia uoce laudat᷑.
qui gratis amandus. ẽ. toto coroe. tota
amma. tota m̃te: Antatorẽq suũ accendit

Expanded text:
autem ait: Cantabo, hoc est illud canticum nouum, de quo in alio psalmo dicitur: Cantate domino canticum nouum, cantate domino omnis terra. gratia cantamus, sicut dicit apostolus: An uultis experimentum eius accipere, qui in me personat, cantat canticum novum, sed qui eo modo cantat ut Apostolus admonet, dicens: Cantet canitur et auditur; qua voce laudatur qui gratis amandus est toto corde, tota anima, tota mente, amatoremque suum accendit
Abbreviated transcription (Latin):
Ld÷ sine mutatione stabilit̃ ftra sunt. lo
hanc uocationẽ qui ꝑtinent: om̃s sunt n¬
cibiles dĩ. Nec potest eoꝵ quisqua dicem.
credid. ut sic uocarer. P reuenit eũ quipe
miscđia dĩ: quia sic. ẽ. uocatus. ut credere
Om̃s enuĩ docibiles dĩ ueniunt ad filiũ. qm
autierunt. & didicerunt a patre ꝑ filum:
qui eutoentissime dicit. Omis qui audiuit
a patre & didicit. uenit ad me. Istorũ autẽ¬
nemo ꝑit: quia om̃e quod dedit e patͥ ñꝑ

Expanded text:
 sine mutatione stabiliter fixa sunt. Ad hanc vocationem qui pertinent, omnes sunt docibiles Dei: nec potest eorum quisquam dicere, Credidi ut sic vocarer; praevenit eum quippe misericordia Dei, quia sic est vocatus ut crederet. Omnes enim docibiles Dei veniunt ad Filium: quoniam audierunt et didicequi evidentissime dicit: « Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . » Istorum nemo perit, quia omne quod dedit ei Pater, non
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. id: cor patrũ ad filios. Singłarem
eam patres intellexerunt. Id÷ ꝓpħȩ. in
qub erat ipse moyses. Sic eñ cor pa.¬
trũ conuerteret᷑ ad filios: cũ intelligentia pa¬
trũ. ꝑduceretar ad intelligentiã filiorũ: &

Expanded text:
lium, id est cor patrum ad filios: singularem lium, id est cor patrum ad filios: singularem modum eam patres intellexerunt. id est prophetae, in quibus erat et ipse Moyses; sic enim cor patrum conuertetur ad filios, cum intellegentia patrum perducetur ad intellegentiam fi
Abbreviated transcription (Latin):
qid discretio. Non enĩ frustra roẽ dñs
it uiaeis. Si crederetis moẏs credẽtis
innomuss&. ut meminissent legis mo¬
osi. qm̃ p̃uidebat eos multo aohuc tẽp̃r
ĩ umspiritalit̾ sicut oportuerat accepturoᷤ.
ontimio subiecit. Ecce ego mittã uob̃
hlam thesbiten. antequã ueniat dies
dñ magnus & illustris: Qui conuer¬
tẽ cor patris ad filium: & cor hominis
io porimũ suum. Pe forte ueniens ꝑcu¬
cun terrã pęnitus. ꝑ hunc heliam mag.¬
num mirabilẽq ꝓpham. exposita sib le
g ultimo tẽpore ante uidiciũ. iuideos
dituros. celeberrimũ. ẽ. in sermonib. cordi¬
busꝙ fideliũ. Ipse quippe ante aduentũ
inoicis saluatoris ñ in merito sꝑatur ẽẽ.
uenturus: quia etiã nunc uiuere ñ in meri-¬
to creditur. Curru nanq igneo raptus. ẽ.
de reb humanis: quod eutoentissime scã
scriptura testatur. Cũ uenerit gͦ. expo¬
nento legẽ sp̃italit̃. quã nunc uides car-¬
nalit̃ sapiunt: conuerta cor patris ad fi¬

Expanded text:
cretio. Non enim frustra idem Dominus ait Judaeis, Si crederetis Moysi, crederetis admonuisset, ut meminissent legis Moysi quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos, continuo subiecit? Et ecce ego mittam uobis Heliam Thesbiten, antequam ueniat dies Domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. Per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita sibi lege ultimo tempore ante iudicium Iudaeos idituros, celeberrimum est in sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante aduentum iudicis Saluatoris non inmerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non inmerito creditur. Curru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. Cum uenerit ergo, exponendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliat sumus deo ꝑ mortẽ fili eius:
multomigis reconciliati salui erunus in ui¬
ta ipsirs. Quia uͭ etiam cũ peccatorib pę¬
na debita redditur. Non. ẽ. iniquitas apd̃
am̃: sic dicit. Quto dicemus Nunquid
iniquus ds̃. qu infert iram: uno autẽ loco
& Gonitatẽ & seueritatẽ ab illo. eẽ. breuit᷑̃
ammonuit dicens. Elides gͦ bonitatẽ &
seueritatẽ d̾i: in eos quioẽ qui ceciderunt

Expanded text:
em filii eius, multo magis reconciliati salui erimus in uita ipsius. quia uero etiam cum peccatoribus poena debita redditur, non est iniquitas apud deum, sic dicit: quid dicemus? numquid iniquus deus, qui infert iram? uno autem loco et bonitatem et seueritatem ab illo esse breuiter admonuit dicens: uides ergo bonitatem et se
Abbreviated transcription (Latin):
gata de semine abrahȩ: plebs in qua
p̃cesserunt om̃ia sacram̃ta. saluatorẽ
nr̃m ꝓmittentia : Plebs ubi institutũ
.ẽ. templũ. unctio sacerdos ad figuram:
U̾t cũ om̃s ipse umbrȩ p̃terirent. ipsi
luxe aduenira. Erat gͦ ista plebs dr᷑adai
dita & credita eloquia dĩ. Quio gͦ. ti¬
tum illud uãpnatũ. ẽ: absit. Arber olit
ipsa dicta. ẽ. ab apło. Cȩpit enĩ ista atba
a patriarchis: s fuerunt ib rami aride
quia nimis alt ꝑ suꝑbiam. Precis gͥ ꝓt̃
strrilitatẽ.: insertus . ẽ. oleaster ꝓptꝰ. Ihi¬
militatẽ. Ul eruntam̃ hemĩ ne suꝑbire

Expanded text:
gata de semine Abrahae; plebs in qua gata de semine Abrahae; plebs in qua praecesserunt omnia sacramenta Salvatorem nostrum promittentia; plebs ubi institutum est templum, unctio, sacerdos ad figuram, ut cum omnes ipsae umbrae praeterirent, ipsa lux adveniret: erat ergo ista plebs Dei; ad adita et credita eloquia Dei. Quid ergo? totum illud damnatum est? Absit. Arbor olivae ipsa dicta est Apostolo, coepit enim ista arbor a Patriarchis: sed fuerunt ibi rami aridi, quia nimis alti per superbiam; praecisi ergo propter sterilitatem, insertus oleaster propter humilitatem. Verumtam
Abbreviated transcription (Latin):
posui. Quio gͦꝰ Q̾ huic int̾rogationi re¬
sponoens. quod querebat inquit isrł. hoc ñ ÷
consecutus: Electio autẽ consecuta. ẽ: cet̾
nͦ exccecati sunt. In hac gͦ electione. & in his
pulit. qr p̾sciuit. Hȩc. ẽ. illa electio. qua eos
uoluit eligi in xp̃o ante constitutionẽ muns¬
in conspectu eius in caritate. p̾ destinans eos
in ad optionẽ filiorũ. Nullus gͥ qui hȩc
intelligit. negare uł dubitare ꝑmitatur.
ubi ait apłs. ñ reppulit ds̃ plebẽ suã quam
p̾sciuit: p̃destinationẽ significare uoluisse.
Presciuit eñi reliquias: quas scd̃m electionẽ
gr̃e. fuerat ipse facturus. Hoc. ẽ. gͦ. p̃de¬
ñ repellae dñs plebẽ suam. Laus illi. iu¬
bilatio illi. Quã plebẽ ñ reppellaꝰ hic
nob. interp̃tari aliquid ñ lic&e. P rescrip.¬
tũ habemꝰ. ab apło. Exposuit hoc apłs:
unde sit dictũ. Erat enĩ plebs uidee.
plebs ub fuerunt ꝓpħȩ : plebs ub fuer̃
patriarchȩ. Plebs etiam scđm carnẽ ꝓpa-¬

Expanded text:
posui: Quid ergo? Et huic interrogationi respondens: quod quaerebat, inquit, Israel, hoc non est consecutus, electio autem consecuta est, ceteri vero excaecati sunt. In hac ergo electione, et in his pulit, quia praescivit. Haec est illa electio, qua eos, quos voluit, elegit in Christo ante constitutionem munin conspectu ejus in caritate, praedestinans eos in adoptionem filiorum. Nullus igitur, qui haec intelligit, negare vel dubitare permittitur, ubi ait Apostolus: Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit, praedestinationem significare voluisse. Praescivit egratiae fuerat ipse facturus, hoc est praedenon repellet Dominus plebem suam:» laus illi, jubilatio illi, Quam plebem non repellet? Hic nobis interpretari aliquid non licet: praescriptum habemus ab Apostolo, exposuit hoc Apostolus unde sit dictum . Erat enim plebs Judaea, plebs ubi fuerunt Prophetae, plebs ubi fuerunt Patriarchae, plebs etiam secundum carnem propa
Abbreviated transcription (Latin):
Aut s genti ills usrłicȩ restat fide plt¬
nituda ex qua erant reliquiȩ : in quib r.¬
liquiis. tunc & apłi salui fact sunt: Hoc
significatur ea plenitudine lib̃atioms
isrł. qua ꝑ moysen ex ȩgypto lib̾at sunt.

Expanded text:
Aut si et genti illi Israeliticae restat fidei plenitudo, ex qua erant reliquiae, in quibus reliquiis tunc et Apostoli salvi facti sunt, hoc significatur ea plenitudine liberationis Israel, qua per Moysen ex Aegypto liberati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
genua ante baal: Sic gͦ & in hoc tẽpore.
reliquiȩ ꝑ electionẽ gr̃ȩ saluȩ factȩ sunt.
lstȩ reliquiȩ sunt ex illa gente. hereditas
dĩ. Non illi de quib paulopost dicit. Cȩq̃
uͦ excecati sunt. Sic eñi ait. Quid ergo.
Quod querebat isrł: ñ . ẽ. consecutus: E lec¬
tio autem nͥ.ẽ. consecuta.ẽ.: Cȩter: uͦ
quã p̃scuit. Hic quodait p̾scuiit. ñ recte
intelligitur nisi p̃destinauit: quodcir¬
cũstantia ipsius lectionis ostenoit. Loque¬
batur enĩ de reliquiis uideorũ: quȩ salue
facte sunt ꝑcuntib cȩteris. Nã suꝑius di¬

Expanded text:
a ante Baal. Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. » Istae reliquiae sunt ex illa gente haereditatis Dei; non illi de quibus paulo post dicit: « Caeteri vero excaecati sunt. » Sic enim ait: « Quid ergo? Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electiquam praescivit. Hic quod ait praescivit, non recte intelligitur, nisi praedestinavit, quod circumstantia ipsius lectionis ostendit. Loquebatur enim de reliquiis Judaeorum, quae salvae factae sunt pereuntibus ceteris. Na
Abbreviated transcription (Latin):
nũ intimore. S idẽ ipse apłs oleastro in¬
serto inolua timorẽ p̃cipit: Hoc. ẽ. genti¬
b additis radici abraham isaac & iacob.
ce suam uolentes constituere iusticiȩ dei ñ s̃
subiecti. De his quippe in elatione tum̃tib
dictũ. ẽ. quod ibunt intenebras exteriores:
Quia iactantes se de semine abrahȩ. sem̃
abrahȩ fieri noluerunt ut ẽẽnt filii ꝓ¬
missionis. Qui fidẽ noui testam̃ti ñ re¬
ceperunt. uibi dĩ uisticia comm̃datur.
suam constituere uolentes: id÷ tanquã de
suis meritis & oꝑib p̃fidentes. Sp̃uerunt
Credens in eum qui iustificat impiũ. hoc
.ẽ. qui ex impio facit pium. t depu¬
tetur fides eius ad iusticiam: & impleat᷑
in eo ñ quod postulabat eius meritũ. s
quod a dño ꝓmissũ. ẽ. beneficium. Cũ

Expanded text:
um in timore. sed idem ipse apostolus oleastro inserto in oliua timorem praecipit, hoc est gentibus additis radici Abraham, Isaac, Iacob, uet suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut essent filii promissionis; quia fidem noui testamenti non receperunt, ubi dei iustitia commendatur, suam constituere uolentes, id est tamquam de suis meritis et operibus praefidentes spreuerunt credens in eum, qui iustificat impium, hoc est qui ex impio facit pium, ut deputetur fides eius ad iustitiam et impleatur in eo. non quod postulabat eius meritum, sed quod a domino promissum est beneficium.- Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ memores & salutis: Quandoquidẽ
insempit̾tiã iusticiã regnatuti.a p̾sent scło
maligno. salui ficri ñ possumts.ms & nos
ad salutẽ ꝓximoꝵ nitentes. etiam ore ꝓfi¬
teamur. quã corde gestamus. Quereris¬
a deo pacẽ. sit sib ipse paccatus. Ne ali¬
ud in ꝓfessione oris. aluid sit incordis ar¬
chano. Nichil enĩ ꝓd. ẽ. hoc. ẽẽ. in corde
quod uerũ. ẽ. s hoc dr̃ uoce quod falsũ. ẽ:
Quia ueritas &e credenda. ẽ. & loquenda.

Expanded text:
stitiae memores et salutis, quandoquidem in sempiterna iustitia regnaturi a praesenti saeculo maligno salui fieri non possumus, nisi et nos ad salutem proximorum nitentes etiam ore profiteamur fidem, quam corde gestamus: quaea Deo pacem, sit sibi ipse pacatus; ne aliud in professione oris, aliud sit in cordis arcano. Nihil enim prodest hoc esse in corde quod verum est, si hoc dicitur voce quod falsum est: quia veritas et credenda est, et loquenda.
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ ⁊t qm̃ isto humil aouentu facta
.ẽ. cecitas ex parte in isrł. ut plenitdi
genturm intrara: illo alio fiat quod sap̃.
&̾ sic om̃is isrł saliuis fier&. ł uiders
enĩ apls etiam illud ysa ie testimoniũ as¬
sitũ. ẽ. Quis dabit ex sẏor salutare isił.
Ostulti: increpastis. insultastis. colafra¬
stis. sputis inlinistis. spinis coronastis: it

Expanded text:
uoniam isto humili adventu facta est coecitas ex parte in Israel, ut plenitudo gentium intraret, illo alio fiat quod sequitur: et sic omnis Israel salvus fieret. Pro Judaeis Apostolus etiam illud Isaiae testimonium acit, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in
Abbreviated transcription (Latin):
Non uos me elegistis: s ego elegi uos.
.ẽ. ut dicas. ideo electus sum: quia iam cre¬
debam. Si enĩ credebas in eum: iam elegeras
eum. S audi: ñ uos me elegistis. Non. ẽ.
ut dicas: Antequã crederem. iã bona oꝑa¬
bar: ideo electus sum. Quid eñ boni oꝑis
ante fidem: cũ dicat apłs. Om̃e quod ñ
.ẽ. eoc stoe peccatũ. ẽ: Quro gͦ dictur su¬
mus audiendo. ñuos me elegistis. nisi qr
mali eramus & elect sumus. Ut boni ꝑ
grãm nos elegentis eẽmusꝰNõ. ẽ. eñi grã:
sĩ p̾cesserant merita. Est autẽ grã. Hȩc
ꝑ electionẽ grẽ saluȩ factȩ sunt: quia
ꝓph̃a p̾dixerat. Ꝙ si fuerit numerus
filioꝵ isrł sicut harena maris: reliquie
saluȩ fient. Ad hoc enĩ occisus. ẽ. xp̃c a
uideis. & traditus gentib. tanquã iosepħ Extra¬

Expanded text:
Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electuante fidem, cum dicat Apostolus, Omne quod non est ex fide, peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo, Non vos me elegistis; nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia; haefactae sunt ; quia propheta praedixerat, Etsi fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Ad hoc enim occisus est Christus a Judaeis, et traditus Gentibus tanquam Joseph A
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ qua dicimus. ne nos inferas in
tẽptationẽ conctur auferre. Rursus. ne
quisquã neg&e uoluntatis arbitriũ: & aude¬
at excusare peccatũ. S audiamus dnm̾
& p̾cipientẽ. & opitulantẽ. et iubentẽ qͥd
facere debeamus: & ad uuiantẽ ut implere¬

Expanded text:
orationem qua dicimus, Ne nos inferas in orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem; et jubentem quid facere debeamus, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Non quia ista negata sunt nob̃: cũ
ds magist̃ dicat. Nichil. ẽ. occultũ: quod
ñ reuelabitur. S si in quod ꝑuenimus. in
eo ambulemus. sicut dicit apłs: ñ solũ qd̃
nescimus. & scire debemus. s eciam si quid
alit̾ sapimus: id quoq nob̃ d̾s reuelauit.
ꝑuenimꝰ autẽ inuiam fides: Hanc ꝑseueran¬
tissime teneamus. Ipsa ꝑducit ad cubicu¬
lum regis: in quo sunt om̃s thesauri sapi¬
electis discipłis. inuidebat: quando dice¬
bat. Multa habeo uob̃ dicere: s ñ pote¬
stis illa portare mͦ. Ambulandũ. ẽ. ꝓfi¬
cientoũ. ẽ. crescentũ. ẽ: ut suit corda nr̃a¬
capatia. earũ rerũ. quas capere m ñ possu¬
mus. Q uod s nos ultimus dies ꝓficientes
inuenerit: ib discimus quod hic ñ potuimꝰ.
Si quis autẽ istam questionẽ. liquidius &
melius nouit se posse. & confidit expo.¬
nere: ab sit ut ñ imparatior sim discere
quã docere. Tantũ ne audsat quisquam
liberũ arbitrium sic defendere: ut nob̃

Expanded text:
 cum Deus magister dicat: « Nihil est occultum quod non reveletur . » Sed si « in quod pervenimus in eo ambulemus , » sicut dicit Apostolus, non solum quod nescimus et scire debemus, sed etiam « si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelavit. » Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus. Ipsa perducit ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapielectis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum ecapacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ñ audoerunt: continuo subuinait. Quo¬
mͦ audient autẽ sine p̃dicante : Aut qͣmͦ
p̾dicabunt. nisi mittantur. ita refutans eos:
qui negabant ad incircũcisas gentes p̃dicato¬
ȩuangłio. Isaias en̾i dicit. Dñe quis credidit¬
auditu nr̃o: Quidam int̾ se musitant. &
ub possunt aliquando ꝓclamant : & turbu¬
lenta disceptatione contendunt. dicentes.
Quid fecerunt uidei. uł quȩ culpa eorum
fuit. si necesse erat ut sermo isaiȩ ꝓphȩ¬

Expanded text:
 audierunt? continuo subjunxit, Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, nisi mittantur ? Ita refutans eos qui negabant ad incircumcisas gentes praedicatot: Aliquis credidit, non omnis. Quidam inter se mussitant, et ubi possunt proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat, ut sermo
Abbreviated transcription (Latin):
tare conantur. Hanc sib ex ad uerso
opponens apli: ait. Dicis itaq mͥ quid
ad huc conqueritur .: nam uoluntati eiꝰ
quis resistit: nob̃ hoc dictũ putemus.
Quid gͦ aluid quã quot responidit
apls respondere debemus : Aut si & nos
talia mouent. quia ⁊ nos homines su¬
mus. simul opart& om̃s audiamus dicen¬
tẽ. O homo tu quis es qui respondeas deo.

Expanded text:
tare conantur. Hanc sibi ex aduerso tare conantur. Hanc sibi ex aduerso opponens apostolus ait: Dicis itaque mihi: \'Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit?\' nobis hoc dictum putemus. quid ergo aliud, quam quod respondit apostolus. respondere debemus? aut si et nos talia mouent, quia et nos homines sumus, simul oportet omnes audiamus. dicentem:s o homo, tu quis e s. qui respondea
Abbreviated transcription (Latin):
Ut hinc euderttius apparer& a pęna de¬
bita lib̾̃ato. & gratis iustificato quantũ
beneficii conferatur. Quod alter ae¬
qualit̃ reus. sine punientis iniquitate
punttur. Deniq subiungit & dicit.
lgitur ñ uolentis neq currentis s mise¬
rentis. ẽ. dei. Hoc ꝓpt̃ eos dictũ . ẽ. qui
ꝑ gram̃ lib̾ati iustificantur. ꝓpt̃ eos autẽ
suꝑ quos ira dei man&. quia &e ipsis ds̃
bene utitur ad docendos alios quos li¬
bare dignatur. subiunxit atq ait. Dic̃
eni scriptura pharaoni. Quia ad hoc
te excitaui ut ostendam inte potentiã
meã oe ut annuntiet᷑ nom̃ meũ in
uniuersa terra. Deinde ad utrũq con
cludens. Ergo inquit cui uult mise¬
retur. & quẽ uult obdurat: ꝓfecto ne¬
utrũ aliquit iniquitate. si utrũ miseri¬
cordia & ueritate. Et ad huc tam̃ au¬
dax mouetur infirmitas: Eoꝵ scilic&
qui scdm̃ coniecturas cotois humani in¬
scrutabilẽ altitudinẽ udiciorũ dei cogi¬

Expanded text:
et hinc euidentius apparet, a poena deet hinc euidentius apparet, a poena debita liberato et gratis iustiticato quantum beneficii conferatur. .-quod alter aequaliter reus sine punientis iniquitate punitur. Denique subiungit et dicit: Igitur non nolentia neque currentis sed miserentis est deiper gratiam liberati justificantur. Propter eos autem super quos ira Dei manet, quia et ipsis Deus bene utitur ad docendos alios quos liberare dignatur, subjunxit atque ait: Dicit enim Scriptura Pharaoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Deinde ad utrumque cocludens: Ergo, inquit, cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat, profecto neutrum aliqua iniquitate sed utrumque misericordia et ueritate. et adhuc tamen audax mouetur infirmitas eorum scilicet, qui secundum coniecturas cordis humani inscrutabilem altitudinem iudiciorum dei cogi
Abbreviated transcription (Latin):
quid ini quitas . ẽ. apud dm̃: Continuo
respondit. Absit. Rationẽq reddens
cur absit. id÷ cur ñ. ẽ. iniquitas apud
dm̃: ñ ait. merita enĩ uł oꝑa iudicat
etiam paruulorũ. Etiã si ad huc sint
in materno utero constituti. Quomͦ
enĩ hoc dicer&e qui iam dixerat de ñ¬
dum natis. & de his qui nichil ad huc
egerint boni aut mali. quod ñ ex oꝑi¬
b s ex uocante dictũ sit maior serui&e
minori: S cũ uell& ostendere cuu
in his ñ sit iniquitas apud dm̃ : moy
ses et̾u inquit. Miserebor cui misertꝰ
ero. & misod̾iam p̾stabo cui misericors
fucro: Quto nos hic docuit. nisi ex illa
massa primi hominis cui merito mors
debetur. ñ ad merita hominũ. s ad dei
miscdĩam ꝑtinere quod quisq libatur:
atq ita ñ. cẽ. iniquitatẽ apud dm̃. qr
neq remittenda neq exigendo quod
debetur in ustus. e Ib eñi grata. ẽ. in¬
dulgentia. ubi iusta poss&. ẽẽ. iundicta.

Expanded text:
quid iniquitas est apud deum? continuo quid iniquitas est apud deum? continuo respondit: Absit. rationemque reddens, cur absit, id est cur non sit iniquitas apud deum, non ait: \'Merita enim uel opera iudicat etiam paruulorum, etiamsi adhuc sint in materno utero constituti\' — quo modo enim hoc diceret, qui iam dixerat de nondum natis et de his, qui nihil adhuc egerint boni aut mali, quod non ex operibus sed ex uocante dictum sit: Maior seruiet minori? — sed cumuellet ostendere, cur in his non sit iniquitas apud deum: Moysi enim dicit, inquit: Miserebor, cui misertus ero, et mis ericordiam praestabo, cui misericors fuero\'. quid nos hic docuit nisi ei illa massa primi hominis, cui merito mors debetur, non ad merita hominum sed ad dei misericordiam pertinere quod quisque liberatur. atque ita non esse iniquitatem apud deum, quia neque remittendo neque exigendo. quod debetur, iniustus est? ibi enim grata est indulgentia. ubi iusta posset esse uindicta.
Abbreviated transcription (Latin):
hboni aut mali. ut scđm electionem¬
postũ dei manerae. ñ exc oꝑib s ex uo¬
cne dictũ. ẽ. quia maior serui&e mi¬
inͭDcuroe adiungens testimonium
hȩ longe pꝰ quidẽ ista dicentis. s
dñ de hac re antiquũ dĩ consilium
mlurantis. sicut scriptũ. ẽ. inquit. ia¬
ei dilexi. esau autẽ odio habuiꝰ. Nẽ
pe doctor gentium infide & ueritate
is geminos ñoum natos nichil boni
ut mali egisse testatur. ut gr̃a cõm̃¬
mori. ñ ex oꝑib s exe uocante diccũ
intelligatur: ut scdm electionẽ ꝓpositũ
di maner&. ñ meritũ hominis aute irae:
ñ em̃ dicit electionẽ uoluntatis huma¬
nȩ sue naturȩ. cũ paresset inutroq mor¬
tis dãpnationisq condicio: se delectio¬
nẽ ꝓculdubio grẽ. quȩ ñ inuenit eligers¬
dos s facit. Uidit utiq quid his auditis.
humana poss& infirmitas. uł ignorantia
cogitare Q̾ eandẽ questionẽ sibi ipse
ꝓponenf. Quod gͦ dicemus inquit : nũ¬

Expanded text:
lectionem dei maneret, non ex operibus sed ex uocante dictum est, quiamaior seruiet minori? deinde adiungens testimonium prophetae longe post quidem ista dicentis sed tamen de hac re antiquum dei consilium declarantis: Sicut scriptum est, inquit, Iacob dilexi, Esau autem odio habui. I Nempe Doctor Gentium in fide et veritate istos geminos nondum natos nihil boni aut mali egisse testatur, ut gratia commeminori, non ex operibus, sed ex vocante dictum intellegatur, ut secundum electionem propositum dei maneret, non meritum hominis anteiret. non enim dicit electionem uoluntatis humanae siue naturae, cum par esset in utroque mortis damnationisque condicio, sed electionem procul dubio gratiae, quae non inuenit eligendos, sed fachumana posset infirmitas uel ignorantia cogitare. et eandem quaestionem sibi ipse proponens: Quid ergo dicemus inquit; num
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ipse magist̃. latente malestate aͥi¬
nitatis & carnis infirmitate apparente s̃
solum sermonis oraculo docuit. uerĩñ
suȩ passionis & resurrectionis eat̃plo l
altera enĩ qualia tolerare: in altera qe¬
lia debeamus sꝑare monstrauit. Istan¬

Expanded text:
deus ipse magister latente maiestate diuinitatis et carnis infirmitate apparente non solum sermonis oraculo docuit uerum etiam suae passionis et resun-ectionis exemplo; in altera enim, qualia tolerare, in altera, qualia debeamus sperare, monstrauit.
Abbreviated transcription (Latin):
tio. eius uocatio fuit: ut ppłm isrł mise¬
ricordit̃ tractans ñ. ẽẽt ingratus. Qd̾
autẽ huic uocationi obtẽꝑare noluit.
&e eccercuit crudelitatẽ in eis quib hu¬
manitas & miscd̃ia debebatur. meruit pę¬
nam ut induraretur illi cor. Ꝙ tantã
cecitatẽ m̃tis pateretur. ut tot & tantis
tamq manifestis dĩ signis ñcrederae.
quo possa eus supplicio sue obdurationis
siue ultime iusibilis subm̃sionis erudiri ppls.
Cuius afflictione &x occustȩ obtinsor
&e̾ manifeste submersionis meritũ õx¬

Expanded text:
tio ejus fuit, ut populum Israel misericorditer tractans non esset ingratus. Quod autem huic vocationi obtemperare noluit, sed exercuit crudelitatem in eis quibus humanitas et misericordia debebatur, meruit poenam, ut induraretur illi cor, et tantam caecitatem mentis pateretur, ut tot et tantis tamque manifestis Dei signis non crederet; quo posset ejus supplicio, sive obdurationis, sive ultimae visibilis submersionis, erudiri populus, cujus afflictione ille, et occultae obtusionis, et manifestae submersionis meritum
Abbreviated transcription (Latin):
quo se spes fidei & caritatis extendat. Fi¬
nis fideliũ xp̃c. ẽ. Ad quẽ cũ ꝑuenerit
currentis intentio. ñ ht̃ qd̾ possit ampli
inuenire: s ht̾ in quo debeat ꝑmanere.
Lex autẽ nͥ. ẽ. fides: S. qui fecerit ea
uiuae in illis. Non ait. qui fecerit eam
uiuoe in ea: ut in telligas lege̾ hoc loco
ꝓ ipsis oꝑib positam. Qui autẽ uiuer
huiusmodi paterentur. Eiqui fecent e
inquit uiuce in illis: id÷ habebit p̃mum
ne ista morte piuuatur. Nlon gͥ apis
dm̃: cum ex fide si quis in hac uita uant
cũ hinc excesserit. turic eũ magis habe¬
bit p̃sentissimũ p̃miũ. Non itaq ex fibe
uiuit. quisquis p̾sentia quȩ uident᷑ uł cu¬
ꝑtin& quȩ pꝰ dabuntur. Nam ẽ. & iti
quȩdam in oꝑib legis uisticia. quando sue
suo p̾mio relicta. ñ. ẽ. Ut qui fecent ei

Expanded text:
usque ad et charitatis extendat. Finis fidelium Christus est ad quem cum venerit currentis intentio, non habet in quod possit amplius invenire, sed habet in quo debeat permanere. Lex autem non est ex fide, sed qui fecerit ea, vivet in illis. Non ait, Qui fecerit eam, vivet in ea; ut intelligas Legem in hoc loco pro ipsis operibus positam. Qui autem vivebahujusmodi paterentur. Ergo qui fecerit ea, inquit, vivet in illis; id est, habebit praemium, ne ista morte puniatur. Non ergo apud Deum, cujus ex fide si quis in hac vita vixerit, cum hinc excesserit, tunc eum magis habebit praesentissimum praemium. Non itaque ex fide vivit, quisquis praesentia quae videntur, vel cupertinet, quae post dabuntur. Nam est et ista quaedam in operibus justitia, quando sine suo praemio relicta non est, ut qui fecerit eam,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑit ubi dicit. Non uos me elegistis. s
ego elegi uos. Nam s ꝓpt̾ea elect erant
quia crediderant. ips eum prius utiq
elegerant. credendo in eũ ut eligi mere¬
rentur. Aufert hoc om̃ino qui dicit. Nor
uos me elegistis s ego elegi uos. Et ipsi
derunt in eũ. Unde ñ ob aliud dicit. Nos
uos me elegistis s ego elegi uos. niss quia
nͥ elegerunt ut eligerae eos. s ut eligerent
eũ elegit eos. Quia miscdĩa eius p̾uenit
eos scdm grãra. ñ scđm debitũ. Hȩc. e̾.¬

Expanded text:
aperit, ubi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Nam si propterea electi erant, quia crediderant; ipsi eum prius utique elegerant credendo in eum, ut eligi mererentur. Aufert autem hoc omnino, qui dicit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. Et ipsi derunt in eum; unde non ob aliud dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi, » nisi quia non elegerunt ut eligeret eos, sed ut eligerent eum elegit eos, quia misericordia ejus praevenit eos secundum gratiam, non secundum debitum. Ele
Abbreviated transcription (Latin):
cesserunt enĩ etiã de lapidib suscitat fi.¬
lii abraham. Accesserunt oues quȩ ñ
erant de hoc ouili: ut fier& unus grex
& unus pastor. Accessit fides om̃iũ genti¬
um: & creuit numerus. ñ solum sapientiũ
antistitum. s etiam obȩdientiũ ppłorum.¬

Expanded text:
cesserunt enim etiam de lapidibus suscitati filii Abraham ; accesserunt oves quae non erant de hoc ovili, ut fieret unus grex, et unus pastor ; accessit fides omnium gentium, et crevit numerus, non solum sapientium antistitum, sed etiam obedientium populorum
Abbreviated transcription (Latin):
nsi ex ea facer& ñ solum iustus si eccam
misericors figulus alia uasa in honorẽ.
subuenit quorũ nulla merita dici possunt:
&ͥ maiores p̾uenit ut habere aliqua meri¬
micis meis. Quid aitꝰ Quantã erga
int exhibuerit miscłiam. inimicis meis
nͥ demonstrauit. Relictis compar&e se
colectus. & repulsis electus.. Compat & se
uasis irȩ uas misccłiȩ. & uideat qr ex
una massa fecit ds̃ aliud utͤ in honorem
alud in contumeliã. Quid ÷ demonstra¬
ut mͥ inunicis meis Si en̾i uolens d̾s¬
sendere iram & demonstrare potentiã
sum. attulit in multa patientia uasa irȩ
q ꝑfecta sunt inꝑdicionẽ. Q ꝓpt̾ quid
quib notas facere diuitias suas in uasa
miscdiȩ. reccissime dictũ. ẽ. miscdĩa eius
it miscłiam in illis mͥ demonstracut. cir-
ca quos ñ habuit. Nisi eñi debitar sus¬
pendatur. minus agit grãs cui debitũ

Expanded text:
nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misericors figulus alia uasa in honorem subuenit. quorum nulla merita dici possunt, et maiores praeuenit. ut habere aliqua meriantam circa me exhibuerit misericordiam, in inimicis meis mihi demonstravit. Relictis comparet se collectus, et repulsis electus: comparet se vasis irae vas misericordiae; et videat quia ex una massa fecit Deus aliud vas in honorem, aliud in contumeliam. Quid est, demonstravit mihi in inimicis meis? Si enim Deus volens ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, et propter quid quibus notas faceret divitias suas in vasa misericordiae, rectissime dictum est, Misericordia ejus it misericordiam, in illis mihi monstravit, in quibus non habuit. Nisi enim debitor suspendatur, minus agit gratias cui debitum
Abbreviated transcription (Latin):
utendo malis: s etiam notas fecit diucd
oquligisinl̃i misccdiȩ discernttur a dap¬
atotũ quo eadẽ iusticia fuerat ĩpse dãp¬
uardus Tã multos autẽ creando nasci uo¬
lit. quos tosuam gram ñ ꝑtinere p̾sciuit.
t mastacdine incõparabili plures sint.
qũ qnos insu regni głam. filios ꝓmissio¬
is p̃destinare dignatus. ẽ. Ut etiam iꝑ
eiectorĩ multitucline ostenderetur. qͣm
qullius mom̃t sit apud dm̃ iustũ. quanta¬
Ibe numerositas iustissime dãpnatorum:
Atq ut hinc quoq intelligant qui ex ipsa
dipnatione redimuntur. hoc fuisse debitũ
nusse ili uniuerse. quod tam magnȩ par¬
ti eus readitũ cernerent. Non solũ in
eis qui originali peccato muslta addunt
malȩ uoluntatis arbitrio÷ uerũ etiam in tã
miltis paruulis qui tantũmodo uncło pec¬
cati originalis obstrict sine grã mediatoris
er hac luce rapiuntur. Tota quippe ista
nissauistȩ dãpnationis reciꝑae debitum.

Expanded text:
utendo non bonis, sed etiam notas fecit diuitiutendo non bonis, sed etiam notas fecit diuitii misericordiae discernitur a damnato, cum quo eadem justitia fuerat et ipse damnandus. Tam multos autem creando nasci voluit, quos ad suam gratiam non pertinere praescivit, ut multitudine incomparabili plures sint eis quos in sui regni gloriam filios promissionis praedestinare dignatus est, ut etiam ipsa reiectorum multitudine ostenderetur, quam nullius momenti sit apud deum iustum quantalibet numerositas iustissime damnatorum. atque ut hinc quoque intellegant, qui ex ipsa damnatione redimuntur. hoc fuisse debitum massae illi uniuersae, quod tam magnae parti eius redditum cernerent non solum in eis. qui originali peccato multa addunt malae uoluntatis arbitrio. uerum etiam in tam multis paruulis, qui tantum modo uinculo peccati originalis obstricti sine gratia mediatoris ex hac luce rapiuntur. tota quippe ista massa lustae damnationis reciperet debitum.
Abbreviated transcription (Latin):
plenus. ẽ. nde irȩ uasa dicuntur. Often¬
dit & potentiã suam qua bene utitur etũ
malis. multa illis naturalia & tẽporala bo¬
na largiens eoꝵq malitiam. ad exercendos
& comparatione aminonendos bonos acci¬
modans. ut in eis discant agere grãs
deo. quod ab eis ñ suis mentis. que ineadẽ
massa paria fuerunt. s illuis miseratione
discreti sunt. Quod maxime appare ui
tes. in ȩcertiã transeunt & beatã. diq ñ
potest quod libero discernunt᷑ arbttriod
aliis infantib qui sine hac gr̃a. in ipsuis
masse dãpnantione moriuntur. Si autẽ
hi sol crearentur ex adam qui. ẽẽnt ꝑ
grãm recreandi. & p̾t̃ illos qui in dĩ filio
ad optantur nulli alii homines nascerent.
laterae beneficium quod donaret᷑ indigus:
Quia nullis ex eadẽ dãpnabili stnpe
Cũ uͦ attulit in multa patientia uasa
irȩ quȩ ꝑfecta sunt in ꝑdicionẽ. ñ soli
ostendit iram &e demonstrauit potentu
suam redhibendo uindictam & bens

Expanded text:
plenus est. Unde irae vasa dicuntur. Ostendit et potentiam suam, qua bene utitur etiam malis, multa illis naturalia et temporalia bona largiens, eorumque malitiam ad exercendos et comparatione eorum admonendos bonos accommodans, ut in eis discant gratias agere Deo, quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discreti sunt. Quod maxime apparet intes, in aeternam transeunt et beatam, dici non potest quod libero discernantur arbitrio ab aliis infantibus, qui sine hac gratia in ipsius massae damnatione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam, qui essent per gratiam recreandi, et praeter illos, qui in Dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur, lateret beneficium quod donaretur indignis, quia nullis ex eadem stirpe cum uero adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditionem, non solum ostendit iram et demonstrauit potentiam suam redhibendo uindictam et bene
Abbreviated transcription (Latin):
eius.¶Debita redditur pęna dãpnato:
indebita grã libato: Ut nec ille se indig¬
num queratur: nec dignũ se iste gletuR.
fenisionis inuoluit. Nt lib̾atus de ñ lib̾a¬
to discat. quod etiam sib suppliciũ conueni¬
r&. nis gr̃a subuenir&. Si autẽ grã: utiq
nullis meritis reddita s gratuita bonitate
donata. S inuistũ. ẽ. inquiunt in una
ead̾eq mala causa hunc lib̾ars. illũ puniri.
Nẽpe gͦ iustũ. ẽ. utrũq punir. Quis
hoc negauerit:Agamus gͦ gr̃as saluator.¬
dum nob̃ ñ redditũ cernimꝰ quod in dãpna¬
tione similiũ. etiã nob̃ debitũ fuisse cog¬
noscimus. Si eñĩ utriq lib̃arent᷑. latene
quid percato ꝑ iusticiã deberet᷑ s nemo:
quid grã larguecur. Ut gͦ in bac difficilli¬
ma questione uerbis potius utam̃ apl: uo¬
fecta sunt inꝑdicionẽ. & ut notas face nefaciũ par
cui ñ potest figm̃tũ dicere quare sic
me finxisti: Cum habeat potestatẽ ex

Expanded text:
uod debita reddatur poena damnato, indebita gratia liberato; ut nec ille se indignum queratur, nec dignum se iste glorietuoffensionis involvit, ut liberatus de non liberato discat, quod etiam sibi supplicium conveniret, nisi gratia subueniret; si autem gratia, utique nullis meritis reddita sed gratuita bonitate donata. Sed iniustum est°, inquiunt, cin una eademque mala causa hunc liberari, illum puniri\'. nempe ergo iustum est utrumque puniri. quis hoc negauerit? agamus ergo etiam gratdum nobis non redditum cernimus, quod in damnatione similium etiam nobis debitum fuisse cognoscimus. si enim utrique liberarentur, lateret, quid peccato per iustitiam debeatur; si nemo, quid gratia largiretur. ut ergo in hac difficillima quaestione uerbis potius utamur apostoli. uoditionem: et ut notas faceret divitias cui non potest figmentum dicere: Quare sic me fecisti? cum habeat potestatem ex
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ mundus ecclã. ẽ. &. totus mundus odit
ecłiam. Mundus gͥ odit mundũ ini¬
nicus reconciliatũ dĩpnatus saluatũ inqui¬
natis mundatum. S iste mtindus quem
ds i ap̃o reconciliat sib. & qui ꝑ xp̃m¬
de mundo.ẽ. eleccus: inuumico dãpnato
contaminato. Ex eadẽ quippe massa quiȩ
tota madam put fuint uasa misccłie in
quib. ẽ. mundus ꝑtinens ad reconciliati¬
one. que mundus odit ex eadem massa. ꝑ¬
tinens ad uasa irȩ. quȩ ꝑfecta sunt ad ꝑ¬
dicionẽ. Deniq cum dixissa. si de mun¬
do. ẽtis. mundus quod suũ erat dilige¬
rte: Continuo subiecit. Quia uͦ de muts
donꝰ estis si ego elegi uos de mundo. ꝓpt̃ẽa
odit uos mundus. Ergo & ips inde
erant. Unde ut ñ. ẽẽnt. elech sunt inde.:
Non meritis suis. quoꝵ nulla bona p̃cesse¬
rant oꝑa. Non natura quȩ tota fuerat
ꝑlberum arbitriũ arbitriũ in ipsa radice
ubata: s gratuita hoc. ẽ. uera grã. Qui
aũ de mundo mundũ elegit : fecit quod

Expanded text:
ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. Sed iste mundus quem Deus in Christo reconciliat sibi, et qui pde mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex eadem quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt vasa misericordiae, in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem, quem mundus odit ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem . Denique cum dixisset: Si de mundo eret, » continuo subjecit: « Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo; propterea odit vos mundus. » Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla praecesserant bona opera, non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod
Abbreviated transcription (Latin):
dire: & me mouae quia homo sũ. Sed
s & tu homo & ego homo ambo aucliamꝰ¬
apłm dicentẽ. O homo. Utiq s ideo
mouemur qr homines sumus. ipsã natu
apłs dicens. O homo tu quis es qui res¬
spondeas deo. nũquid dicit figm̃tũ e.
qui se finaeit cur me sic fecist ; Si possa
loqui peccus & diceret deo. quare istum
hominẽ fecist. & me pecudẽ. ñ iuste suc¬
censeres & diceres. o pecus tu quis es qui
respondeas deo: Ꝙ tu homo es s ad dm̃
pecus es : Et utinã sis pecus eius. & ouis
pascue eius. Agnosce beneficia pastoris
& ñ sequeris lupos erroris. Lupi eramus.
Fuimus & nos natura filii irȩ sicut & cȩt̃.
S mortua. ẽ. ouis. & fecit nos oues.
Etce agnus des. ecce qui tollit ꝑeccatũ.

Expanded text:
um. Sed si et tu homo, et ego homo; ambo audiamus dicentem, O homo! Utique si ideo movemur, quia homines sumus, ipsam naturs alloquitur, dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Cur me sic fecisti ? Si posset loqui pecus, et dicere Deo, Quare istum hominem fecisti, et me pecudem? nonne juste succenseres et diceres, O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? Et tu homo es, sed ad Deum pecus es: et utinam sis pecus ejus et ovis pascuae ejus! Agnosce beneficia pastoris, et non sequeris lupos erroris. Lupi eramus: Fuimus et nos natura filii irae, sicut et caeteri : sed mortua est ovis, et fecit nos oves. Ecce Agnus Dei, ecc
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis delectata negligit dm̃. inicdiu¬
t᷑ ad nichilũ: & ista ẽ. nequitia. Hor
obhoc eciã caro ⁊ t̾ra nominat᷑. & ql¬
diu ita . ẽ. regnũ dĩ ñ possidebit. S¬
aũ dũ in hoc stadio uite humanȩ
aĩa degit. uincat eas qͣs adu̾sũ se
nutriuit cupiditates fruendo mora¬
lib  e ad eas uincendas gr̾a dĩ adiu¬
uari se credat. ĩte illi seruiensͥ
& bona uoluntate sine dubitatioĩ
reꝑabit᷑: i a multis mutabilib ao
unũ incõmutabile reu̾tet᷑. reformata
ꝑ sapientiã ñ formatãꝰ. s ꝑ quã forinaxi¬
t᷑ uniu̾sa : fruet᷑q dõ ꝑ sp̃m scm̃ qd̾. ẽ.

Expanded text:
oris delectata, negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quandiu ita est, regnum Dei non possidebit  dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam formantur uni
Abbreviated transcription (Latin):
potandus sis: s ꝑueni ad iurũ ꝑfectũ ut
sis int̾ illos de quib dr̃. sapientiã loqui¬
mur int̾ ꝑfectos. Tunc demũ recce & ñ
p̃postere audies si quasunt de animarũ
occultissimis meritis & de gr̃a ł iusticia
secreta omĩpotentis dei. Nã de pharaoẽ
facile respondetur priorib meritis quib
affiͥxit in regno suo ꝑegrinos. dignũ et¬
fectã cui obduraretur cor. ut nec mani¬
festissimis signis uibentis dĩ credene. Ex
cio illos erudir&. idest pharaonẽ et ppłm
eius. Quia quãuis. ẽẽnt utriq petcatores.
& ꝓptea ad unam massã ꝑtinerent. alit̾¬
tam̾ tractandi erant qui uni dõ in gemu¬
erunt ut eis subuetur&. & alit̃ ilh guoꝵ
in iustis onerib ingemuerant. ꝑ tulit¬
gͦ in multa patientia uasa irȩ. quę ꝑfecta
sunt in ꝑdicionẽ. Ꝙ̾ ideo ipso quo ait. in eytractatu¬
multa patientia. satis significauit priora pͣs.xc¬
eorum peccata in quib eos ꝑtulit. Et
oportune tunc uindicauit. quando de¬

Expanded text:
fectum, ut sis inter illos de quibus dicitur, Sapientiam loquimur inter perfectos . Tum demum recte et non praepostere audies, si qua sunt de animarum occultissimis meritis, et de gratia vel justitia, secreta omnipotentis Dei. 4. Nam de Pharaone facile respondetur, prioribus meritis quibus afflixit in regno suo peregrinos, dignum effectum cui obduraretur cor, ut nec manifestissimis signis jubentis Dei crederet. Ex cio illos erudiret, id est, Pharaonem et populum ejus: quia quamvis essent utrique peccatores, et propterea ad unam massam tamen tractandi erant, qui uni Deo ingemuerant, ut eis subveniret: aliter illi, quorum injustis oneribus ingemuerant. Quergo in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. Et eo ipso quo ait, in multa patientia, satis significavit priora eorum peccata, in quibus eos pertulit; ut opportune tunc vindicaret, quando