comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eis qͦs negat hab̃e baptismum:& ꝓpt̾ea
dicit eos dare non posse. Quid enim ha¬
bes inquit quod non accepisti: Quid
ut omittam. unde & quare dicat apłs.
si hoc de baptismo uult intelligi. & si ille
dare non potest qui non habet.ille au¬
tem non habet quod non accepit.ut es
aliquando stiffraget᷑ quod scͥptum ẽ.
quid enim habes quod non accepisti:
quero utrum non habeat. qui apud ip¬
sos accepit. Si dixerit habet: quero utrũ¬
ñ amittat si ab eis recesserit. Si dicit
amittt: baptizandꝰ it̾um ẽ si redieritꝰ. ut
ei possit restitui quod amisit. Si autem
hoc non fit. nec quis quam dicit ẽẽ faci¬
endum: gͦ non amiserat. Porrosi accepit.¬
& non eo caruit. habet utiq quod accepit:¬
& ideo non ei potest dici scđm istoꝵ intel¬
lectum quid enim habes quod non acce¬
pisti. Refer nc̃ animum ad ipsam origi¬
nem scismatis. Qualemlibet existiment
cecilianum quem nos credimus innocen¬

Expanded text:
eis quos negat habere Baptismum, et propterea eis quos negat habere Baptismum, et propterea dicit eos dare non posse. Quid enim, inquit, habes quod non accepisti ? Quod ut omittam unde et quare dicat Apostosi hoc de Baptismo vult intelligi, et si ille dare non potest qui non habet, ille autem non habet qui non accepit, ut ei aliquo modo suffragetur quod scriptum est:, quid enim habes quod non accepisti?, quaero utrum non habeat qui aput ipsos accepit. si dixerint: \'habet\', quaero utrum amittat si ab ipsis recesserit. si dicunt: \'amittit1.baptizandus est iterum si redierit, ut ei possit restitui quod amisit. si autem hoc non fit nec quisquam dicit esse faciendum, non ergo amiserat. porro si accepit et non eo caruit, habet utique quod accepit, et ideo non ei potest dici secundum istorum intellectum: quid enim habes quod non accepisti? refer nunc animum ad ipsam originem schismatis. qualemlibet existiment Caecilianum quem nos credimus innocen
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorem hoc loco scͥptura significare
uoluit. Nam & publicanꝰ quniustificatus
ẽ magis quam ille pharis eus: utiq pec
cator erat. Si enim uera eiꝰ peccata non
erant: falsa erat confess io peccatorum.
Si autem uera erat confessio ꝓpt̾ quam
iustificar etiam meruit: ꝓeuldubio u
erant peccata. Hec etiam de oratione scĩ
damhelis uerissime dixerim: qui ꝓfecto
ueracit̾ ait. Cum orarem & confiterer
peccata mea. & popli mei. In cuius gͦ ore
peccatoris laus speciosa non ẽ. nisi maxi¬
me mendacis & ficti: quem sp̃s sanctus
disciplinȩ fugit: Qaui tamen cum loqͥ¬
tur ueritatem non in eiꝰ ore speciosa est.qͥa
non ei tribuit᷑ cuius particeps non est:
sic̃ specios a non erat ꝓpħia in ore cayphe
pontificis sacerdotum. qui nes ciuit qͥd
dixit. sed cum eẽt pontifex ꝓpħauit. Sed
tamen ꝑ ipsum speciosa laus est dei in au
etiam ex apł sententia male usurpata
male usultare audet parmenianus

Expanded text:
peccatorem hoc loco scriptura significare peccatorem hoc loco scriptura significare uoluerit. nam et publicanus qui iustificatus est magis quam ille Pharisaeus utique pcator erat . Si enim vera ejus peccata non erant, falsa erat confessio peccatorum: si autem vera erat confessio, propter quam justificari etiam meruit, procul dubio vera erant peccata. Hoc etiam de oratione sancti Danielis verissime dixerim, qui profecto veraciter ait: Cum orarem, et confiterer peccata mea et populi mei . In cujus ergo ore peccatoris laus speciosa non est, nisi maxime mendacis et ficti, quem Spiritus sanctus disciplinae fugiet? Qui tamen cum loquitur veritatem, non in ejus ore speciosa est, quia non ei tribuitur cujus particeps non est: sicut speciosa non erat prophetia in ore Caiphae pontificis sacerdotum, qui nescivit quid dixit, sed cum esset pontifex prophetavit : sed tamen per ipsum speciosa laus est Dei in auretiam ex Apostoli sententia male usurpata velut insultare audet Parmenianus
Abbreviated transcription (Latin):
sideratio custodiendȩ pacis refrenat
aut differt:quam tamen securitas exe¬
rit. cum apparet sine uulnere scismatiᷤᷤ
ad salubrem correctionem posse aliqͥt
eccłiasti co iudicio uindicari. Dicimus
turbis eoꝵ qui eum non metuunt. Et
illud quod apłs ait. nouit dominus qͥ
sunt eius: & recedat ab iniusticia omĩs
qui inuocat nomen domini. Si enim
bono pacis ne ante tempꝰ cum zizania
colligunt᷑. eradicetur simul & tͥcicum:
necessitate cogit᷑ quis quam ẽẽ inter in¬
iustos. recedat ab inusticia. & securus
inuocat nom̃ domini. Simul enim &
ab iniustis recedit. & ab eis exit atq sepa¬
ratur int̾m corde. ut etiam corpore a
talib in fine separari mercat᷑. & illud quod
scͥptum ẽ. non ẽ specios a laus in ore pecca¬
toris. in ore quippe fidelium speciosa est.
quam sine consensu cordis sui. ex ore uul¬
nerauit᷑ alieno. Cum aut̃ p̃dicatio pecea¬
toris ore ꝓcedit: querendum cuiusmodi

Expanded text:
sideratio custodiendae pacis refrenat sideratio custodiendae pacis refrenat aut differt; quam tamen securitas exserit, cum apparet sine uulnere schismatis ad salubrem correctionem posse aliquid ecclesiastico iudicio uindicari. magis enturbis eorum qui eum non metuunt, et illud quod apostolus ait: nouit dominus qui sunt eiuset recedat ab iniustitia omnis qui inuocat nomen domini. si enim bono pacis, ne ante tempus cum zizania colliguntur eradicetur simul et triticum, necessitate cogitur quisquam esse inter iniustos, recedat tamen ab iniustitia, et securus inuocat nomen domini. simul enim et ab iniustis recedit et ab eis exit atque separatur interim corde, ut etiam corpore a talibus in fine separari mereatur. Et illud quod scriptum est: non est speciosa laus in ore peccatoris, in ore certe fidelium utique speciosa est. quam sine consensione sui cordis ex ore uulneratur alieno. cum autem dei praedicatio peccatoris ore procedit, quaerendum est cuiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
salubre. qui bona & uera ꝑ eos audien¬
tes ꝓficerent ad salutem: Namubi non
xp̃s qui ueritas est s falsitas & mendaci¬
um p̾dicatur. aꝑtissime ꝓhibet ad gala¬
thas dicens. Siquis uob̃ euangeli zatie¬
rit p̃ter id quod accepistis:anathema
sit. Itemq ad timotheum. Sic̃ rogaui
te inquit ut sustineres ephesi cũ irem
in macedomamut denunciares qui¬
bus dam ne alit̃ docerent. Illos autẽ
inuidios os. contentios os. contumaces.
non castos. occasionem querentes fa¬
ciendȩ suȩ malȩ uoluntatis. quia sic
eorum fictionem fugiebat sp̃s sanctus. ut¬
eorum ñ desereret ministerium quo ꝑ
mittit ut faciant:. s & gaudet quia faci¬
unt. Hȩc de scͥpturis scĩs documenta ꝓ¬
ferimus: ut appareat non facile ẽẽ grauiꝰ
dȩ unitatis nulla est iusta necessitas. cũ
sibi nequaquam sp̃ualit̾ nocituros malo:
ideo tolerent boni ne sp̃ualit̃ seiungant᷑
a bonis.cum disciplinȩ seueritatem. con¬

Expanded text:
salubre, qui bona et vera per eos audiensalubre, qui bona et vera per eos audientes proficerent ad salutem? Nam ubi non Christus qui veritas est, sed falsitas et mendacium praedicatur, apertissime prohibet, ad Galatas dicens, Si quis vobis evangelizaverit praeter id quod accepistis, anathema sit : itemque ad Timotheum, Sicut rogavi te, inquit, ut sustineres Ephesi, cum irem in Macedoniam, ut denuntiares quisbusdam ne aliter docerent . Illos autem invidiosos, contentiosos, contumaces, non castos, occasionem quaerentes faciendae suae malae voluntatis, quia sic eorum fictionem fugiebat Speorum non desereret ministerium quo pemittit ut faciant, sed etiam gaudet quia faciunt. Haec de scripturis sanctis documenta proferimus, ut appareat non facile quicquam essdae unitatis nulla est iusta necessitas, cum sibi nequaquam spiritaliter nocituros malos ideo tolerent boni, ne spiritaliter seiungantur a bonis, cum disciplinae seueritatem con
Abbreviated transcription (Latin):
det ei dominus in illum diem iustꝰ iudex.
Iuos uͦ qui ꝑ euangłm annunciabant ñ
cordis boni. s ꝑ occasionem cõmodors
tenentes p̃ceptum xp̃i dicentis. q̃ dieunt
facite. qͥ aut̃ faciunt facere nolite. dieunt
enim & non faciunt. De his etiam apłs
ad phylippenses loquit᷑. Quidam qͥdem
inquit ꝑ inuidiam & contentionem. qͥdã
uͦ ꝑ bonam uoluntatem xp̃m p̃dieant. qͥ¬
dam ex caritate scientes qm̃ in defensione
euangłii positꝰ sum: quidam uͦ & ꝑ con¬
tumaciam xp̃m annunciant. non caste:
existimantes tͥbulationem se sus citare
uncłis meis. Quid enim dum omnim
siue occasione. siue ueritate. xp̃s annun¬
cietur: Et in hoc gaudeos &e gaudebo.
Nunquid ꝑmitteret eos xp̃m p̃dicare.
cum euangłii ueritatem non ueraci cor¬
dis castitate p̃dicarent: nunquid de
talium p̾dicatione gauderet. nisi sciret
quod illis quidem ꝑniciosum eẽt rem
castam non caste annunciare. illis aut̃

Expanded text:
det ei dominus in illo die iustus iudex. det ei dominus in illo die iustus iudex. illos uero qui euangelium - annuntiabant non cordis sui sed per occasionem commodorumtenentes praeceptum dicentis, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt . De his etiam Apostolus ad Philippenses loquitur: Quidam quidem, inquit, per invidiam et contentionem; quidam per bonam uoluntatem Christum praedicant; quidam ex caritate, scientes quoniam in defensione euangelii positus sum; quidam uero et per contumaciam Christum annuntiant non caste, existimantes tribulationem suscitari uinculis meis. quid enim, dum omni modo siue occasione siue ueritate Christus annuntietur? et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. numquid permitterecum Evangelii veritatem non veraci cordis castitate praedicarent? Numquid de talium praedicatione gauderet, nisi sciret quod illis quidem perniciosum esset, rem castam non caste annuntiare; illis autem
Abbreviated transcription (Latin):
met in eam simili iactantiȩ uanitate
consentiunt głari. Et głari quidem ñ
de peccatis suis. s suꝑ alt̾ius peccata tan¬
quam ex comparatione innocentiȩ suȩ
modicum uidet᷑ fermentum: quia de
suis etiam iniquitatib głari multum
fermentum est. S & illud modicum
totam massam corrumpit. Cadit emm
suꝑbꝰ merito suꝑbiȩ sue: & incipit etiã
peccata sua defendendo uelle głari.

Expanded text:
met in eam simili jactantiae vanitate met in eam simili jactantiae vanitate consentiunt. Et gloriari quidem, non de peccatis suis, sed super alterius peccata, tanquam ex comparatione innocentiae suae, modicum videtur fermentum; quia de suis etiam iniquitatibus gloriari, multum fermentum est: sed et illud modicum totam massam corrumpit. Cadit enim superbus merito superbiae suae, et incipit etiam peccata sua defendendo velle gloriari.
Abbreviated transcription (Latin):
scãmꝙ unitatem dirumꝑent. aut certe
a maiorib suis nefaria cęcitate diruptam.
tra dolerent. ut saltem apud se experti.
quam multos malos ꝓpace donati. ferre
cogant̾:. impacatas illoꝵ calumnias pa
redeamꝰ. Cum dixisset apl̃s. tradere
huiusmodi sathane inintitum carnis.
ut sp̃s saluus sit in diem dñi nrͣi iħu xp̃i.
suꝑbia seuientium: continuo subiecit.
Si enimnonnulli & maxime latini co¬
dices hoc habeant. cum eadem in utraq
sententia teneat᷑: non metuendum est
nequis intelligat laudando eum dixisse.
bona głiatio ur̃a: cum suꝑius dixerit.
inflati estis &e non potiꝰ uictum habuistis.
& hoc continuo subiungat: nes citis qͥa
modicum fermentum totam massam
corrumpit. Quid ad ipsam inanis gła¬
tionis corruptionem congruentius re¬
ferripotest: Suꝑbia quippe uelut ex
uetustate pͥmi hominis. qui suꝑbia lapsꝰ
est. qͣsi fermentata & corrupta mente fac̃
elatos in unam consꝑsionem: qui sibi.¬

Expanded text:
que unitatem disrumperent, aut certe que unitatem disrumperent, aut certe a majoribus suis nefaria caecitate disruptam ita dolerent, ut saltem apud se experti quam multos malos pro pace Donati ferre cogantur, impacatas illorum calumnias pacredeamus. Cum dixisset Apostolus, Tradere hujusmodi satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini Jesu: superbia saeuientium, continuo subicit: sic enim nonnulli et maxime Latini codices habent, cum eadem in utroque sententia teneatur. non enim metuendum est, ne quis intellegat laudando eum dixisse: bona gloriatio uestra, cum et superisu dixerit: inflati estis et non potius luctum habuistis et hic continuo subiungat: nescitis quia modicum fermenti totam massam corrumpit, quod ad ipsam inanis gloriationis corruptionem congruentius referri potest. superbia quippe uelut ex uetustate primi hominis, qui superbia lapsus est, quasi fermentata et corrupta mente facit elatos in unam cons
Abbreviated transcription (Latin):
nichil aliud appetens. uenenonissima
ũsutia sua. nisi ut corrumpat atq dirum¬
pat uincłm pacis & caritatis: quo conser¬
uato int̃ xp̃ianos uires eius omnes inua¬
lide fiunt ad nocendum: & muscipulȩ
insidiarum commintiunt᷑. & consilia
euersionis euanescunt. S ce si de alio ali¬
quo in scd̃a ad corinthios epła locutus
est apłs: & ibi tamen significauit quanta
caritate in quenquam debeat eccłiastica
uindicta ꝓcedere. Hoc est illud qͦdisti ñ
intelligentes: int̾ calumnias suas solent
habere p̃cipuum. Emendabit me iustꝰ
peccatoris ñ impinguet caput meum.
Quia uͦ isti non in miscłia emendare
nouerunt: & ceciliant innocentiam se¬
uis suspicionib insectati sunt: & optati
gildoniani potentiam. fallacis oleo ad¬
ulationis unxerunt. Nam si ꝓpt̾ uincłm
pacis iniquitatem gementes optati. lu¬
gentes q tolerarent: non utiq pacem xp̃i¬
anam atq catholicam in orbem trarum¬

Expanded text:
nihil aliud appetens uenenosissima nihil aliud appetens uenenosissima uersutia sua, nisi ut corrumpat atque dirrumpat uinculum pacis et caritatis, quo conseruato inter christianos uires eius omnes inualidae fiunt ad nocendum et muscipulae insidiarum comminuuntur et consilia euersionis euanescunt. Sed etsi de aliquo alio in secunda ad Corinthios epistula locutus est apostolus, et ibi tamen significauit, quanta carvindicta procedere. Hoc est illud quod isti non intelligentes inter calumnias suas solent habere praecipuum: Emendabit me justus peccatoris non impinguet caput meum . Quia vero isti non in misericordia emendare noverunt, et Caeciliani innocentiam saevis suspicionibus insectati sunt, et Optati Gildoniani potentiam fallacis oleo adulationis unxerunt. Nam si propter vinculum pacis iniquitatem Optati gementes lugentesque tolerarent, non utique pacem christianam atque catholicam in orbe terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte. tt non onerem omnes uos.
Sufficit ei hec correctio que fit a mul
tis. ita ut econtrario magis uos donetis.
beatur qui eiꝰmodi est. ꝓpt̃ quod obsecͦ
uos ut confirmetis in eum caritatem.
Ad hoc enim scͥpsi ut cognoscam proba¬
tionem ur̃am si in omnib obedientes
estis. Si cui autem aliquio donastis: &
ter uos in ꝑsona xp̃i: ut non possideami¬
ni a sathana.Non enim ignoramꝰ cogi¬
tationes eiꝰ. Quid moderatiꝰ. quid dili¬
gentius: quid sollicitudine pia & pat̾na
ac mat̾na caritate plenius fieri aut di¬
ci potest: Sicut enim peccanti adhibet
damnationem: sic correcto atq conte¬
renti.atq humilianti in pęnitentia cor
suum. uult reddere consolationem: ne
maior: inquit tristicia absorbeatur. S
quid illud quo conclusit istam sententiã:
ut non possideamini a sathana: Nonenĩ
inquit ignoramus cogitationes eius. Ip¬
se est enim qui ꝑimaginem quasi iuste
seueritatis crudelem seuiciam ꝑsuadet:

Expanded text:
ex parte, ut non onerem, omnes uos. ex parte, ut non onerem, omnes uos. sufficit ei correptio haec quae a multis fit, ita ut e contrario magis uos donetis beatur qui ejusmodi est. Propter quod obsecro vos, ut confirmetis in eum charitatem. Ad hoc enim et scripsi, ut cognoscam probationem vestram, si in omnibus obaudientes estis. Si cui autem aliquid donaveritis, et ter uos in persona Christi, ut non possideamur a Satana. non enim ignoramus mentes eius. quid moderatius, quid diligentius, quid sollicitudine pia et paterna ac materna caritate plenius fieri aut dici potest? < sicut peccanti adhibet emendationem, sic correcto et conterenti atque humilanti in paenitentia cor auum uult reddi consolationem, ne maiore, inquit, tristitia absorbeatur. sed quid ad illud quo conclusit istam sententiam? ut non possideamur, inquit, a Satana. non enim ignoramus mentes eius. ipse est enim qui per imaginem quasi iustae seueritatis crudelem saeuitiam persuadet,
Abbreviated transcription (Latin):
cem semꝑin omni bono. Ita & de isto qui
uxorem patͥs sui habuit. luctum potius
indicit: & pacificam caritatem ubiq cõ¬
mendat. sic̃ & de se ipso ait. Ne iterum
cum uenero ad uos.. humiliet me ds :
&e lugeam multos ex his qui antea pecca¬
uerunt. & non egerunt penitentiam
suꝑ immundicia & luxuria & fornicatio¬
ne quam gesserunt. Et paulopost ait.
absens. his qui ante peccauerunt. &
cȩteris omnib: quia si uenero iterum ñ
parcam. Ideo lugendo uindicabat. ut
di mis cłia sine corruptione uincħ pa¬
cis ubi salus tota consistit. contereret
ipso qui cum patͥs uxore fuerat fornicat᷑.
fecisse intelligit᷑. Nam non inuenitur
de quo alio significaret in seda epła ad
eosdem corinthios: cumait. Nam ex
multa tribulatione & angustia cordis
scͥpsi uobis ꝑ muitas lacrimas: non ut
contristemini: s ut sciatis dilectionem
quam habeo abtindantius in uos. Si
quis aut̃ contͥstauit. ñ me contͥstauit. s

Expanded text:
cem semper in omni modo. ita etiam de isto, qui cem semper in omni modo. ita etiam de isto, qui uxorem patris sui habuit, luctum potius indicit et pacificam caritatem ubique commendat, sicut et de se ipso ait: ne iterum cum uenero humilet me deus ad uos et lugeam multos ex his, qui ante peccauerunt et nonsuper immunditia, et luxuria, et fornicatione quam gesserunt. Et paulo post ait:absens, his qui ante peccaverunt, et caeteris omnibus, quia si venero iterum, non parcam . Ideo lugendo judicabat, ut Dei misericordia sine corruptione vinculi pacis, ubi salus tota consipso qui cum patris uxore fuerat fornicatus fecisse intellegitur. nam non inuenitur de quo alio significet in secunda epistula ad eosdem Corinthios, cum ait: nam ex multa tribulatione et angustia cordis scripsi uobis per multas lacrimas, non ut contristemini, sed ut sciatis dilectionem quam habeo abundantius in uos. si quis autem contristauit, non me contristauit sed
Abbreviated transcription (Latin):
nias & uxor eius ante pedes apli petri
ceciderunt. siue ꝑpenitentiam quoniã
sathane tͣditꝰ erat. int̾imeret in se scelera¬
tam carnis concupiscentiam: quia ipse
item dicit. mortificate membra ur̃a q̃
sunt suꝑ t̾ram. inter quȩ & fornicatio¬
nem commemorat: &e it̾m si sccłm carnẽ
uixeritis moriemin.si autem sp̃u facta
carnis mortificaueritis uiuetis: Non
tam̃ frat̾nam ab eo separat caritatem: qͣm
de frat̾na congregatione p̾cipit separa¬
ri. Hoc enim aꝑtius ad thessalonicens es
dicit. Siquis autem non obaudit u̾bo
ut inimicum eum estimetis: s corripite ut
fratrem. Audiant isti aliqnͣdo & intelligãt.
quemadinodum satagat caritas apłica:
ut sufferentes inuicem studeamꝰ conserua¬
re unitatem sp̃s in uincło pacis. Nam &
hic cum dixisset. & non ut inimicum eũ
existimetis. s corripite ut fratrem: tanqͣm
ostendens cur hoc dixerit. continuo sub¬
iunxit. Ipse autem ds pacis det uobis pa¬

Expanded text:
nias et uxor ejus ante pedes apostoli Petri nias et uxor ejus ante pedes apostoli Petri ceciderunt ; sive per poenitentiam, quoniam satanae traditus erat, interimeret in se sceleratam carnis concupiscentiam? Quia ipse item dicit, Mortificate membra vestra quae sunt super terram: inter quae et, fornicationem commemorat . Et iterum: Si enim uixeritis, moriemini, si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis? non tamen ab eo fraternam separat caritatem, quem de fraterna congregatione praecepit separari. hoc enim apertius ad Thessalonicenses dicit: si quis autem non obaudit uerbout inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem., audiant isti aliquando et intellegant, quemadmodum satagat caritas apostolica, ut sufferentes inuicem studeamus conseruare unitatem spiritus in uinculo pacis. nam et hic cum dixisset: et non ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem, tamquam ostendens cur hoc dixerit continuo subiunxit: ipse autem deus pacis det uobis pa
Abbreviated transcription (Latin):
unum membrum compatiunt᷑ omnia
membra: Et non luctum qͥa tollebat᷑.
s luctum inquit ut tolleret᷑: id est ut lu¬
gentium dolor ad dm̃ ascenderet. & ipse
tolleret hoc opꝰ de medio eorum sic̃ipse
sciret. ne forte illi ꝑ humanam imꝑitiã
eradicarent simul & tͥticum. Cum gͦ ad
talem uindictam necessitas cogit. humili¬
tas lugentium debet impetrare miscd̃iã.
qͣm repellit suꝑbia seuientium: nec illiꝰ
ipsius qui de medio fr̃m̃ tollit᷑. debet ne¬
gligi salus: s ita agendum est. ut ei talis
uindicta sit utilis: & agendum uoto &
p̃cib si corrigi obiurgationib ñ potest.
Ideoq sequit᷑ & dicit. Ego quidem absẽs
corpore. pres ens autem sp̃u. iam iudica¬
ui eum quasi pres ens qui sic oꝑatus ẽ.¬
huiꝰmodi sathane in int̾itum carnis ut
sp̃s saluus sit in diem domini. Qd ergo
agebat apłs. nisi ut ꝑ int̾itum carnis sa¬
luti sp̃uali consuleret: ut siue aliqua
penauel etiam morte corporalisiẽ ana¬

Expanded text:
unum membrum, compatiuntur omnia unum membrum, compatiuntur omnia membra ? et non luctum, quia tollebatur; sed luctum, inquit, ut tolleretur: id est, ut lugentium dolor ad Deum ascenderet, et ipse tolleret hoc opus de medio eorum, sicut ipse sciret, ne forte illi per humanam imperitiam eradicarent et triticum. Cum ergo ad talem vindictam necessitas cogit, humilitas lugentium debet impetrare misericordiam, quam repellit superbia saevientium: nec illius ipsius qui de medio fratrum tollitur debet negligi salus; sed ita agendum est, ut ei talis vindicta sit utilis; et agendum voto et precibus, si corrigi objurgationibus non potest. Ideoque sequitur et dicit: Ego quidem absens corpore, praesens autem spiritu, jam judicavi quasi praesens eum qui sic operatus ehujusmodi satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini . Quid ergo agebat Apostolus, nisi ut per interitum carnis saluti spirituali consuleret, ut sive aliqua poena vel morte corporali, sicut Ana
Abbreviated transcription (Latin):
ta. non sine spe correctionis uindicandũ
saria seueritas postulat. Quodut satis
diligentius tractemus. Quid uultis in¬
quit: In uirgaueniam aduos.an in cari¬
te & sp̃u mansuetudinis: Iamhic appa¬
ret. eum loqͥ de uindicta: ad cuiꝰ significa¬
tionem uirgam nominauit. Nunquid
tam̃ & uirga sine caritate est. quia ita
contexuit: in uirga ueniam ad uos.an
in caritate : Sed quod sequit᷑ sp̃ti man¬
suetudinis: admonet intelligi. quia &
uirga caritatem habet. S aliud ẽ ca¬
ritas seueritatis: aliud caritas mansue
tudinis. Una quidem caritas ẽ: s diu̾sa
in diu̾sis oꝑat᷑. Omnino inquit audit᷑
int̃ uos fornicatio. & talis fornicatio qͣł
nec in gentibita ut uxorem patͥs sui qͥs
habeat. De tam immanifacto uideamꝰ
quemadmodum eos seuire p̃ceꝑit. Et
uos inquit inflati estis. & non potiꝰ
luctum habuistis: ut tolleretur de medio
ur̃m qui hoc opus fecit. Quare potius
luctum & non iram: nisi quia si patitur

Expanded text:
ta non sine spe correctionis uindicandum ta non sine spe correctionis uindicandum saria seueritas uindicari. quod ut satis diligentius retractemus. Quid uultis, inquit? in uirga ueniam ad uos an in caritate spiritus mansuetudinis? iam hic apparet eum de uindicta loqui, ad cuius significationem uirgam nominauit. numquid tamen et uirga sine caritate est, quia ita contexuit: in uirga ueniam ad uos an in caritate? sed quod sequitur \'spiritus mansuetudinis\' ammonet intellegi, quia et uirga caritatem habet. sed aliud est caritas seueritatis, aliud caritas mansutudinis. Una quidem charitas est, sed diversa in diversis operatur. Omnino, inquit, auditur inter vos fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec in Gentibus, ita ut uxorem patris sui quis habeat. De tam immani facto videamus quemadmodum eos saevire praecipiat. Et vos, inquit, inflati estis, et non potius luctum habuistis, ut tolleretur de medio vestrum qui hoc opus fecit. Quare luctum potius, et non iram, nisi quia si patitur
Abbreviated transcription (Latin):
eis ad peccandum consentiendo aut fa¬
uendo. integerrimi int̾ eos & incorruptis¬
simi u̾sarent᷑: quia ꝑmalum suum malo
quisq consentit. Si aut̃ a se ipso auferat
maltim: alieno malo non ẽ unde consen¬
tiat. Quappt̃ quisquis etiam contempse.¬
rit eccłiȩ dei disciplinam. ut malos cum
quib non peccat. & quib non fauet desi¬
stat monere.corrigere.arguere. si etiam
talem gerit ꝑsonam. & pax eccłie patit᷑ ut
possit separare: non alieno malo peccat.
s suo. Ipsa qͥppe in tanta re negligentia gra
ue malum est.& ideo sic̃ apłs admonet.
si auferat malum a se ipso. non solum au¬
feret audaciam commitendi. aut pestilen¬
tiam consentiẽdi. s etiam pigͥciam corrigen¬
di. & negligentiam uindicandi: adhibita
prudentia & obȩdientia: eo quod p̾cipit
dñs. ne frumenta ledant᷑. La quippe in¬
tentione quis qͥs int̃ triticum ⁊iania to¬
cras futurum sit: & ideo dilectione serua¬

Expanded text:
eis ad peccandum consentiendo aut faeis ad peccandum consentiendo aut favendo, integerrimi inter eos et incorruptissimi versarentur. Quia per malum suum malis quisque consentit. Si autem a se ipso auferat malum, alieno malo non est unde consentiat. Quapropter quisquis etiam contempserit Ecclesiae Dei disciplinam, ut malos cum quibus non peccat, et quibus non favet desistat monere, corrigere, arguere, si etiam talem gerit personam, et pax Ecclesiae patitur, mentorum separare, non alieno modo peccat, sed suo. Ipsa quoque in tanta re negliue malum est. et ideo, sicut apostolus monet, si auferat malum a se ipso, non solum auferet audaciam committendi aut pestilentiam consentiendi, sed etiam pigritiam corrigendi et neglegentiam uindicandi adhibita prudentia et oboedientia in eo quod praecepit dominus, ne frumenta laedantur. ea quippe intentione quisquis inter triticum zizania tocras futurum est. et ideo dilectione serua
Abbreviated transcription (Latin):
aliter non solum conungit᷑ bonis. s etiã
separat᷑ a malis. Sic̃ enim in illo loco. ad
timotheum cum dixisset. neq communica¬
ueris peccatis alienis. tanqm ille diceret
fieriposse. ut aliqͦs malos ab eccłiȩ cong̃¬
gatione separare non posset. & ideo tolera¬
re cogeret᷑. tanquam consilium dans.
quemadmodum peccatis eoꝵ non com¬
municaret. te ipsum inquit castum custo¬
di:nam malis inalus misceri potest. bonꝰ
autem nullomͦꝰ. quamius cum eis in una
cong̾gatione uerset᷑: ita & hic ad corinthios.
cum dixisset. qͦ enim mͥ de his qui foris st̃
iudicare. ñne de his qui intꝰ sunt uos iudi¬
catis. ne forte turbarent᷑ aliqua malors
numerositate. sic ꝑmixta frumentis. ut
sine illoꝵ uexatione colligi separariq ñ
possent. auferte inquit malum ex uobis
ipsis: ut si forte non possent auferre maloᷤ
a congregatione fua. auferendo malum
ex se ipsis. id est non cum eis peccando. nec

Expanded text:
aliter non solum conjungitur bonis, sed etiam aliter non solum conjungitur bonis, sed etiam separatur a malis. Sic enim in illo loco ad Timotheum cum dixisset, Neque communicaveris peccatis alienis: tanquam ille diceret, fieri posse ut aliquos malos ab Ecclesiae congregatione separare non posset, et ideo tolerare cogeretur; tanquam consilium dans quemadmodum peccatis eorum non communicaret, Te ipsum, inquit, castum custodi . Nam malis malus misceri potest, bonus autem nullo modo, quamvis cum eis in una congregatione versetur. Ita et hic ad Corinthios cum dixisset, Quo enim mihi de his qui foris sunt judicare? Nonne de his qui intus sunt vos judicatis? ne forte turbarentur aliqua malorum numerositate, sic permixtis frumentis, ut sine illorum vexatione colligi separarique non possent; Auferte, inquit, malum ex vobis ipsis : ut si forte non possent auferre malos a congregatione sua; auferendo malum ex se ipsis, id est, non cum eis peccando, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tatum alienarum.s studio contentionum
stiarum infirmas plebes iactantia sui noĩs
irretitas. tiel totas trahere.uł certe diuidere
affectant suꝑbia tumidi. ꝑuicatia uesan.
calumnus insidiosi. seditionib turbulenti.
ne luce ueritatis carere ostendant᷑. umbrã¬
rigidȩ seueritatis obtendunt &e quȩ in scͥpt᷑is
scĩs salua dilectionis sinceritate. & custodita
pacis unitate. ad corrigenda frat̃na uitia
mordatiori curatione fieri p̃cepta sunt: ad
sacͥlegium scismatis. & ad occasionem p̃cisio¬
nis usurpant dicentes. Ecce apłs ait. Au¬
ferte malum ex uob̃ ipsis. Qͦd malum uti¬
q si integͥs inquiunt non obẽẽt: nec iub̃et᷑
auferri. Int̾im uideamꝰ. ne forte ñ frustra ñ
oixerit apl̃s. auferte malos a congregatiõe
ur̃a.s auferte malum ex uob̃ ipsis: quia
cum quisq impedit᷑ ab eccłiȩ cong̾gatione
malos homines separare.si a se ipso aufe¬
rat malum.ñ eis corde miscet᷑: atq ita sp̃u¬

Expanded text:
tatum alienarum, sed studio contentionum tatum alienarum, sed studio contentionum suarum infirmas plebes iactantia sui nominis inretitas uel totas trahere uel certe diuidere affectant, superbia tumidi, peruicacia uaesani, calumniis insidiosi, seditionibus turbulenti, ne luce ueritatis carere ostendantur, umbrarigidae seueritatis obtendunt et, quae scripturis sanctis salua dilectionis sinceritate et custodita pacis unitate ad corrigenda fraterna uitia mordaciore curatione fieri praecepta sunt, ad sacrilegium schismatis et ad occasionem praecisionis usurpant dicentes: ecce ait apostolus: auferte malum a uobis ipsis. quod malum utique si integris, inquiunt, non obesset, nec iuberetur auferri. Interim uideamus, ne forte non frustra non dixerit apostolus: \'auferte malos a congregationevestra; sed, Auferte malum ex vobis ipsis: quia cum quisque impeditur ab Ecclesiae congregatione malos homines separare, si ex se ipso auferat malum, non eis corde miscetur; atque ita spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
nit dicens ẽẽ scͥptum. Sit uobis legittimũ
et̾num in ꝓgenies ur̃as. diuidẽ in medio sc̃oꝵ
& irreligiosoꝵ: & in medio mundors & im-¬
mundorum. Tanto enim quisq meliꝰ hoc
facit: quantomagis in eccłia ꝓficit. Cum
enim creuisset herba &e fructum fecisset. tẽ
apparuerunt & zizania: & quamuis it̃
utrunq iam serui patͥsfamilias cognitio.¬
ne dieuderent. atq distinguerent: iubent᷑
tam̃ ea sinere cresçere. & hoc usq ad messẽ.
S hec hactenus. Ea enim que restant ali.¬
quanto diligentiꝰ. atq alio exordio. consi¬
deranda atq tractanda sunt. Explicit lib̾¬
um omnis piaratio & modus
eccłiastice disciplinȩ unitatẽ
sp̃s in uincło pacis maxime
debeat intueri. quod apłs
sufferendo inuicem precipit
custodiri. & quo non custodito medicina
uindicte. non tantum suꝑflua. s etiam ꝑ¬
niciosa. ceꝓpt̾ea iam nec medicina ẽẽ con¬
uincit᷑: illi filiĩ mali qui non odio iniqui¬

Expanded text:
nit dicens esse scriptum: sit uobis legitimum nit dicens esse scriptum: sit uobis legitimum aeternum in progenies uestras diuidere in medio sanctorum et inreligiosorum et in medio mundorum et immundorum. tanto enim quisque melius hoc facit, quanto magis in ecclesia proficit. cum enim creuisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania. et quamuis inter utrumque iam serui patris familias cognitione diuiderent atque distinguerent, iubentur ea tamen sinere crescere et hoc usque ad messem. sed haec hactenus. ea enim quae restant aliquanto diligentius ab alio exordio consideranda atque tractanda sunt. LCum omnis pia ratio et modus ecclesiasticae disciplinae unitatem spiritus in uinculo pacis maxime debeat intueri, quod apostolus sufferendo inuicem praecepit custodiri et quo non custodito medicina uindictae non tantum superflua, sed etiam perniciosa et propterea iam nec medicina esse conuincitur, illi filii mali, qui non odio iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rarum peccatis affroꝵ fermentatum ẽẽ
criminarent᷑. S ego istos miror. si ad¬
huc eis placent hec apłica ũba sic intelli¬
gere: ita eos optatum gildonianum uelle
defende: ut nec modieum fermentum eũ
fuisse concedant. Quod si uel hoc conce¬
dunt: qm magnam putant ẽẽ massam
suam. ut non potuerit tota corrumpi:
Aut si in eis solis tota corrupta est. quib
placet optatꝰ.: exꝑti discant intelligere qͦd
legc̃: quia inest eis tota massa ad quos ꝑ¬
tinet quod dicit᷑ totum. siue bonum siue
malum. Ad eos aut̃ ꝑtinet: qui consenti¬
unt. Ad eos autem qui non consentiunt:
omninonon ꝑtinet. Et ideo in disciplina
eccłiastica corrigendum est: ne ad multos
ꝑsuadendo ꝑueniat. Qͦ dubi fieri ꝑmit.¬
tit ratio pacis & non fit: ipsa negligentia
culpam trahit: & in ꝑicło consentiendi ẽ
ꝑ desidiam corrigendi. Ex qua regula & il¬
lud intuendum ẽ quod consequent̾ oppo¬

Expanded text:
terrarum peccatis Afrorum fermentatum esse terrarum peccatis Afrorum fermentatum esse criminarentur. Sed ego istos miror, si adhuc eis placet haec apostolica verba sic intelligere, ita eos Optatum Gildonianum velle defendere, ut nec modicum fermenti eum fuisse concedant. Quod si vel hoc concedunt, quam magnam putant esse massam suam, ut non potuerit tota corrumpi? aut si in eis solis tota corrupta est, quibus placet Optatus; experti discant intelligere quod legunt, quia inest tota massa ad quos pertinet quod dicitur totum, sive bonum, sive malum: ad eos pertinet qui consentiunt; ad eos autem qui non consentiunt, omnino non pertinet: et ideo disciplina ecclesiastica corrigendum est, ne ad multos persuadendo perveniat; quod ubi fieri permittit ratio pacis, et non fit, ipsa negligeculpam trahit et in periculo consentiendi est per desidiam corrigendi. Ex qua regula et illud intellegendum quod consequenter oppo
Abbreviated transcription (Latin):
illa duo semꝑ retenta incorruptum ca-¬
stumq custodiunt: ut nec faciat malum.
nec approbet factum. Sed tam̃ uideamꝰ
unde iste doceat quod affirmat: cum scͥp¬
tum sit inquit. modicum fermentum to¬
tam massam corrumpit. Dix̃ hoc parme¬
nianus. atq abiit: nec ei nunc ostendi po¬
test in parte donati. nonsolum modicum
fermenti. s multum ueneni. ex illis ouis
aspidum ruptis & p̾̃ualidis iam serpentib
ꝓ pͥmiano damnatis. & ad pͥmianum tt̃m
reuocatis. S correcti sunt inquit. Dõ gr̃as:
si uerum est. N inuideo. atq utinam id¬
ꝑfecte fiat. Si enim a maximianstis redi
re ad partem donat non nullus correc¬
tonis ẽ gradus: qͣnto uerior ꝑfectior q
correctio ẽ ab ipsa parte donati ad uni.¬
tatem catholicam remeare : Et tichoniꝰ
quidem multa dixit. que illis temporib
& sic̃ int̾̃ior nouerat. quam ñ modicos
multo fermento suo totam suam massã
nollent fatĩ corruptam: qui totum orbem

Expanded text:
illa duo semper retenta incorruptum cailla duo semper retenta incorruptum castumque custodiunt, ut nec faciat malum nec approbet factum. Sed tamen uideamus unde iste doceat quod affirmat. cum scriptum sit, inquit: modicum fermenti totam massam corrumpit. dixit hoc Parmenianus atque abiit nec ei nunc ostendi potest in parte Donati non solum modicum fermenti, sed multum ueneni ex illis ouis aspidum ruptis et praeualidis iam serpentibus pro Primiano damnatis et ad Primianum iterum reuocatis. sed correcti sunt, inquit. deo gratias. si uerum est, non inuideo. atque utinam perfecte id fiat. si enim a Maximianre ad partem Donati, nonnullus correctionis est gradus; quanto verior perfectiorque correctio est, ab ipsa parte Donati ad unitatem catholicam remeare? Et Tichonius quidem multa dixit, quae illis temporibus, et sicut interior noverat, quam non modico, sed multo fermento, totam suam massam nollent fateri corruptam, qui totum orbem
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ macłatam consensionem nul¬
lus recte dicipotest.Qui uͦ implet quod
scͥptum est. iusto nichil placet inquum᷑ uͥ¬
libet eum u̾sari quelibet necessitas cogat:
misceri iniquitatib non potest. Uł quomͦ
inquit incorruptꝰ potis ꝑmanere: si cor.¬
ruptis sociabis: Ita plane.si sociat᷑ id est
Si mali aliquid cum eis commitct. aut¬
committentib fauet. Si aut̃ neutrum
facit: nullomͦ sociat᷑. Porro si addat t̾ciũ
ut ñ sit in uindicando piger. s uł corri¬
piat iustꝰ in mised̃ia && arguat. uel etiam¬
si eam ꝑsonam gerit. & ratio conseruan
de pacis admmittit. coram omnib peccan¬
tes arguat. ut cȩt̃ timeant remoueat
etiam uel ab aliquo gradu honoris uel
ab ipsa communione sacramentorum.
& hec omnia cum dilectione corrigen¬
di. non cum odio ꝑsequendi faciat. ple¬
nissimum officium non solum castissi¬
me innocentiȩ.s diligentissimȩ seuerita¬
tis impleuit. Ubi autem cȩt̃a impediunt᷑:

Expanded text:
scientiae maculatam consensionem, nulscientiae maculatam consensionem, nullus recte dici potest. Qui vero implet quod scriptum est, Justo nihil placet iniquum ; ubilibet cum versari quaelibet necessitas cogat, misceri iniquitatibus non potest. « Vel quomodo, » inquit, « incorruptus poteris permanere, si corruptis sociaris? » Ita plane, si sociatur, id est, si mali aliquid cum eis commitcommittentibus fauet; si autem neutrum facit, nullo modo sociatur. porro si addat tertium, ut non sit in uindicando piger, sed uel corripiat iustus in misericordia et arguat uel etiampersonam gerit et ratio conseruandae pacis admittit, coram omnibus peccantes arguat, ut ceteri timeant, removeat etiam vel ab aliquo gradu honoris, vel ab ipsa communione sacramentorum, et haec omnia cum dilectione corrigendi, non cum odio nissimum officium non solum castissimae innocentiae, sed etiam diligentissimae seueritatis impleuit. ubi autem cetera impediuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
re. id est non consentire facientib aliud
etiam redarguere. Cur gͦ ubi uidere cȩpe¬
rat. statim se aũtit. & usq in finem noluit
ꝑuenire: & iux trientem de toto posuit:
An sic̃ de popło fecerunt:ita sententiam
ueritatis p̃cidendam putauit: Nos dici¬
mus quod qui non facit malum. nec faci¬
enti consentit. & facientem arguit: firmꝰ
atq integer int̾ iniquos tanquam frum̃tũ
tota sententia particłam.quemadmo¬
dum refellat uideamus.Quod contra
legem ẽẽ diuinam inquit: nullus qui le¬
gem uenerat᷑ ignorat.Adhuc commu¬
& aliꝰ dicere: quod scdm legem ẽẽ diuinã.
nullus qui legem ueneratur ignorat.
S opus ẽ ꝓbare non dicere. Attendamꝰ
gͥ quemadinodum ꝓbet. Quid enim
ꝓdest inquit innocentiam custodisse:
si cum reis mixtꝰ es & obnoxiis: Sane
si ita est non innocentiam custodisse
non ꝓdest: s innocentia custodita ñ ẽ.
Mixtꝰ enimreis & obnoxiis. nisi ꝑ con¬

Expanded text:
re, id est, non consentire facientibus, aliud re, id est, non consentire facientibus, aliud etiam redarguere. Cur ergo ubi videre coeperat, statim se avertit, et usque in finem noluit pervenire, et vix trientem de toto posuit? An sicut de populo fecerunt, et sententiam veritatis praecidendam putavit? Nos dicimus, quod, qui non facit malum nec facienti consentit et facientem arguit, firmus atque integer inter iniquos tamquam frumentum tota sententia particulam quemadmodum refellat uideamus. Quod contra legem esse diuinam, inquit, nullus qui legem ueneratur ignorat. adhuc et alius dicere, Quod secundum legem esse divinam, nullus qui legem veneratur, ignorat. Sed opus est probare, non dicere. Attendamus ergo quemadmodum probet. « Quid enim prodest, » inquit, « innocentiam custodisse, si cum reis mixtus est et obnoxiis? » Sane si ita est, innocentiam custodisse non prodest, sed innocentia custodita non est. Mixtus enim reis et obnoxiis, nisi per con
Abbreviated transcription (Latin):
& quantum admittit officium conseruan¬
de unitatis: ne siul eradicet᷑ & tͥcicum.
Iterum ad timotheum idem apłs. Ne in¬
quit communicaueris peccatis abienis:
te ipsum castum custodi. Docuit ex seq̃nti:
quemadmodum qͦd prius dixit. intelli¬
gendum sit. Qui enim se ipsum castum
custodit: non cominunicat peccatis alie¬
nis. Si enim communicat cons entit: si
consentit. corrumpit᷑: si corrumpitur
castum se non seruat.Sz sane tandem
aliquando.euigilauit parmenianus:
&e atcendit quid diceret tichonius. Sed
frustra. Statim qͥppe amore sententiȩ
sue contͣ ueritatem ocłos clausit. Ait
enim. Nunquid frat̃ kiñe. non polluui
alios aliena peccata: Et hoc est facmo¬
rosis ñ communicare licet cum ipsis
conuenias eoꝵ facta non facere. Et tam̃
non totum dixit. Parum ẽ enu eoꝵ fae¬
ta non facer e: nisi displiceant. Parum ẽ
ut displiceant: nisi redarguant᷑. Aliud ẽ
enim non facere:aliud non communiea¬

Expanded text:
et quantum admittit officium conseruanet quantum admittit officium conseruandae unitatis, ne simul eradicetur et triticum. Iterum ad Timotheum idem apquit, communicaveris peccatis alienis; te ipsum castum custodi » . Docuit ex consequenti, quemadmodum quod prius dixit, intelligendum sit. Qui enim se ipsum castum servat, non communicat peccatis alienis. Si enim communicat, consentit: si consentit, corrumpitur: si corrumpitur, castum se non servat. Sed sane tandem aliquando evigilavit Parmenianus, et attendit quid diceret Tichonius, sed frustra: statim quippe amore sententiae suae contra veritatem oculos clausit. Ait enim: « Numquid, frater charissime, non polluunt alios aliena peccata, et hoc est facinorosis non communicare, licet cum ipsis convenias, eorum facta non facere? » Et tamen non totum dixit. Parum est enim eorum facta non facere, nisi displiceant: parum est ut displiceant, nisi redarguantur. Aliud enim est non facere, aliud non communica
Abbreviated transcription (Latin):
ce sibi audent arrogare quod dei ẽ.a de
damnatos in honorib integͥs ꝓdonati pace
recipiunt. & a se matiditos contra pacem
domini detestant᷑: baptis ma in illis trarũ
non ꝑisse concedunt: Iam uͦ quomͦ catho¬
lici non clarificant dm̃: qui ꝓmissa eius
nullis hominum scelerib quo mintis im¬
plereut᷑ impediri posse confidunt: qui sacͣ¬
menta eius tam debita ueneratione perse¬
quunt᷑. ut ea si etiam ab indignis tractata
fuerint. illis sua ꝑũsitate damnatis. illa
intemerata scitate ꝑmanere demonstrent:
Iterum inquiunt scͥptum ẽ. Nolite cõmu
nicare oꝑib infructuosis tenebrarum: ma¬
gis autem reclarguite. Quȩ enim fiunt ab
ipsis latent̾ turpe ẽ etiam dicere. Iam ipsa
ũba quemadmodum intelligenda sint
diximus: quia non communieare ẽ. non
consentire: qͦd ꝓpt̃ eccłiȩ disciplinam pa¬
rum ẽ: nisi etiam redarguant᷑ ut corrigi
possint. S hec salua pace facienda sunt.

Expanded text:
et sibi audent arrogare quod dei est, a se et sibi audent arrogare quod dei est, a se damnatos in honoribus integris pro Donati pace recipiunt et a se inauditos contra pacem domini detestantur, baptisma in illis terrarunon perisse concedunt? iam uero quomodo catholici non clarificant dominum, qui promissa eius nullis hominum sceleribus quominus implerentur impediri potuisse confidunt, qui sacramenta eius tam debita ueneratione prosecuntur, ut ea si etiam ab indignis tractata fuerint, illis sua peruersitate damnatis illa intemerata sanctitate permanere demonstrent? Iterum, inquiunt, scriptum est: nolite communi- - care operibus infructuosis tenebrarum, magis autem et redarguite. quae enim fiunt ab ipsis latenter turpe est et dicere. iam ipsa uerba quemadmodum intellegenda sint diximus, quia non communicare est non consentire; quod propter ecclesiae disciplinam parum est, nisi etiam redarguantur, ut corrigi possint. sed haec salua pace facienda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui me clarificant clarificabo. & qui me
sꝑnit sꝑnetur: ipsi maxime nolunt intue¬
ri. Quomodo enim clarificant dm̃ qͥ di¬
cunt ꝑorbem t̾rarum impleri ñ posse eiꝰ
ꝓmissa que ꝓmisit patͥb nr̃is abrahe ysaac
& lacob. quȩ ꝑ ꝓpħas tanto ante p̾nuncians.
exibuit ꝑ unicum suum. qui factꝰ est ei ex
semine dauid seđm carnem. ut in illo idẽ
in semine abrahȩ benedicerent᷑ om̃s gen¬
tes: qui dicunt ipsum dei filium frustra
dixisse. sinite utraq crescere usq ad mes¬
sem. quasi fuerit falsꝰ. aut ipse fefellerit.
cum sola zizania ꝑmundum creuerint.
frumenta uͦ p̃t̾ partem donati. in toto t̾ra¬
rum orbe defecerint: Quomodo ista sen¬
tientes glorificant dm̃ cum scͥptum sit. in
latitudine gentis gła regis: in diminutio¬
ne autem popłi contritio pͥncipis : olut qͦmͦ
non sꝑnunt dm̃. qui baptismum eius in
eis quorum causam non audierunt. & de
dibili temeritate impietatis exsufflant.

Expanded text:
qui me clarificant, clarificabo; et qui me qui me clarificant, clarificabo; et qui me spernit, spernetur ; ipsi maxime nolunt intueri. Quomodo enim clarificant Deum, qui dicunt per orbem terrarum impleri non posse ejus promissa, quae promisit patribus nostris, Abrahae, Isaac, et Jacob; quae per Prophetas tanto ante praenuntians, exhibuit per Unicum suum, qui factus est ei ex semine David secundum carnem , ut in illo, id est, in semine Abrahae benedicerentur omnes gentes: qui dicunt ipsum Dei Filium frustra dixisse, Sinite utraque crescere usque ad messem : quasi falsus fuerit, aut ipse fefellerit, cum sola zizania per mundum creverint; frumenta vero praeter partem Donati, in toto terrarum orbe defecerint? quomodo ista sentientes glorificant Deum, cum scriptum sit, In latitudine gentis gloria regis; in diminutione autem populi contritio principis? aut quomodo non spernunt dominum, qui baptismum eius in eis, quorum causam non audierunt et de dibili temeritate impietatis exsufflant
Abbreviated transcription (Latin):
isti carnalit̃ sentientes: ꝑ tot diuisiones
se ipsos minutatim in ipsa una affrica
conciderunt. Non enim intelligunt ne¬
minem coniungi cum infidelib. nisi qui
facit peccata paganoꝵ. uł talia facientib
fauet: nec quenquam fieri participem ins¬
quitatis. nisi qui iniqua agit uł apꝓbat.
Qͥs autem communicat tenebris: nͥ
qui ꝑ tenebras consensionis suȩ dimis¬
so xp̃o sequitur belial: Quis ponit cũ
infidelib partem suam: nͥ qui eoꝵ infide¬
litatis fit particeps : Ita eium templum
dei ẽẽ desinit: nec se alit̾ simulae̾s con¬
iungit. Qui autem sunt templum dei
uiui. & in medio nationis tortuose ac ꝑ¬
uerse apparent sicut luminaria in mundo
u̾bum uitȩ habentes.nichil eos quod pro
unitate tolerant infiert: nec angustiant᷑.
quia in illis habitat &e deambulat deus:
& exeunt de medio maloꝵ atq separant᷑
int̾m corde: ne forte cum id facere ꝑ sedi¬
tionem scismatis uolunt. prius a bonis
sp̃ualit̃ quam a malis corporalit̾ separen

Expanded text:
isti carnaliter sentientes, per tot divisiones se ipsos minutatim in ipsa una Africa concidunt. Non enim intelligunt neminem conjungi cum infidelibus, nisi qui facit peccata Paganorum, vel talia facientibus favet; nec quemquam fieri participem iniquitatis, nisi qui iniqua vel agit vel approbat. Quis autem communicat tenebris, nisi qui per tenebras consensionis suae dimisso Christo sequitur Belial? Quis ponit cum infidelibus partem suam, nisi qui ejus infidelitatis fit particeps? Ita enim templum Dei esse desinit, nec se aliter simulacris adjungit. Qui autem sunt templum Dei vivi, et in medio nationis tortuosae ac perversae apparent sicut luminaria in mundo verbum vitae habentes , nihil eos quod pro unitate tolerant inficit; nec angustantur, quia in illis habitat et deambulat Deus: et exeunt de medio malorum, atque separantur interim corde; ne forte cum id facere per seditionem schismatis volunt, prius a bonis spiritualiter, quam a malis corporaliter separen
Abbreviated transcription (Latin):
surduerat aduersꝰ uerba psalmoꝵ ut sedet
in conuenticłouanitatis. & cum facinorosiᷤ
introiret: odionon haberet curiam maligno¬
rum. & cumimpiis non sedet. An non erat
conuenticłm uanitatis in eis. qui esurientib
in eccłia fr̃ib largissimo argento nitere eu
quiusuris multiplicantib fenus auge¬
bant : Ille uͦlauabat manus suas cum in¬
nocentib: & circundabat altare domini.
Ideo quippe tolerabat nocentes. ne desere¬
ret innocentes cum quib lauabat: quia
diligebat speciem domus dñi: quȩ specieᷤ
in uasis honorabilib fuit. In magna aut̃
domo non solum uasa sunt aurea & ar¬
gentea: s &e lignea & fictilia. Et illa qui¬
dem sunt in honore: illa uͦ in contumelia.
Et mundabat semet ipsum ab huiꝰmodi.
ut eẽt etiam ipse uas in honore scĩficatũ
utile dño. ad omne opꝰ bonum paratum:
nec ꝓpt̾ uasa quȩ erant in contumelia. se
a magna domo separabat: s eos in unita¬
te illius domus arguens tolerabat:a qͥb

Expanded text:
et adversus verba Psalmorum, ut sederet in conventiculo vanitatis, et cum facinorosis introiret; odio non haberet curiam malignorum, et cum impiis sederet? Annon erat conventiculum vanitatis in eis, qui esurientibus in Ecclesia fratribus largissimo argento nitere cupqui usuris multiplicantibus fenus augebant? Ille vero lavabat manus suas cum innocentibus, et curcumdabat altare Domini. Ideo quippe tolerabat nocentes, ne desereret innodiligebat speciem domus domini, quae species in uasis honorabilibus erat. in magna autem domo non solum aurea uasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia. et illa quidem sunt in honore, illa autem in contumelia. et mundabat semet ipsum ab huiusmodi, ut esset etiam ipse uas in honore sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum paratum, nec propter uasa quae erant in contumelia se a domo magna separaret, sed eos in unitate illius domus arguens tolerabat a quibus