comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͦ hoc ẽ cternum ÷ nisi aliquid ȩ¬
ternum significet: Ipsa enim dieta est
t̾ra ꝓmissionis. t̾ra fluens lac et mel: qͤ
suauis ẽ dominus: ad qm non omnes
homines ꝑtinent. Non enim omntum
ciderunt mͥ in preclaris: & ciuim heredi¬
tas mea preclara ẽ michi. Cur autẽ dicta
sit t̾ra chanaan: interp̾tatio huius nomi¬
nis aꝑit. Ehanaan quippe: interp̃tatur
humilis. Quod si ad illam referat᷑ senten¬
tiam scĩ noc. qua eundem chanaan dix̃
ẽ seruilis timor. Seruus autẽ ñ manet
in domo inȩt̃num:s filius manet inẽt¬
num. Ideo excluso chananeo: dat᷑ derra
ꝓmissionis semini abrahȩ. Consũmata
enim caritas foras mittit timorem: ut
filius maneat in domo. Unde dictũ ÷ Et

Expanded text:
o est hoc aeternum, nisi aliquid aeternum significet? Ipsa enim dicta est terra promissionis, terra fluens lac et mel . Qusuavis est Dominus ; ad quam non omnes homines pertinent: non enim omnium ciderunt mihi in praeclaris; etenim haereditas mea praeclara est mihi» . Cur autem dicta sit terra Chanaan, interpretatio hujus nominis aperit; Chanaan quippe interpretatur Humilis. Quod si ad illam referatur sententiam sancti Noe, qua eumdem Chanaan dixitc est etiam servilis timor. «Servus autem non manet in domo in aeternum; filius manet in aeternum» . Ideo excluso Chananaeo, datur terra promissionis semini Abrahae. Consummata enim charitas foras mittit timorem , ut filius maneat in domo in aet
Abbreviated transcription (Latin):
obliti sunt oꝑum eius: ñ sustinuerunt
consilium eius. Uebuerunt enim cogita¬
re tanta erga se oꝑa cdi non eẽ inamia: s
uocate ad aliquam sine fine felicitatem.
quȩ ꝑ patientiam snstinenda ẽ. s festi¬
nauerunt ueati fien temporalib reb.
Quȩ ideo nemini conferunt ueram feli¬
citatem: qͥa ñ extingunt in saciabilem

Expanded text:
obliti sunt operum ejus: non sustinuerunt consilium ejus.» Debuerunt enim cogitare tanta erga se opera Dei non esse inania, sed vocare ad aliquam sine fine felicitatem, quae per patientiam sustinenda est; sed festinaverunt beati fieri temporalibus rebus, quae ideo nemini conferunt veram felicitatem, quia non exstinguunt insatiabilem
Abbreviated transcription (Latin):
cob in p̃ceptum. Isti sunt tres patͥarchȩ
quoꝵ spetialit̾ se dicit d̃m: quos et dñs
nominat intestamento nouo. ubi ait:
Multi ab oriente et occidente uenient:
et recumbent cum abraham et ysaac et
iacob. in regno celors. Ista est licreditaᷤᷤ gcͣ¬
na. Nam et hic ubi ait. statuit illud ia¬
cob in p̃ceptum: manifestat p̃ceptum
ẽẽ fidĩ. Non enim ꝓmissum appellaiet
so. Hoc ẽ opus di. dominus ait: ut credatis
in cum. quem ille misit. Hoc ẽ gͦ uerbum
qd mandauit memor in eternũ destam̃ti
sui: hoc c̃ uerbum fidi quod p̃dicamus:
Statuit illud iacob in p̃ceptum. & isrł¬

Expanded text:
cob, «in praeceptum.» Ipsi sunt tres patriarchae quorum specialiter se dicit Deum, quos et Dominus nominat in Testamento Novo, ubi dicit: «Multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum» . Ista est haereditas aeterna. Nam et hic, ubi ait, «Statuit illud Jacob in praeceptum;» manifestat praeceptum esse fidei: non enim promissum appellaret so: «Hoc est opus Dei,» Dominus ait, «ut credatis in eum quem ille misit» . Hoc ergo verbum quod mandavit, «memor in aeternum testamenti sui,» hoc est, verbum fidei quod praedicamus , «statuit illud» ipsi «Jacob in praeceptum;
Abbreviated transcription (Latin):
tiq ci ẽ: atq in eius laude confessio:
pia et utilis. ubi ñ laudat᷑ ds. siue corde.
sen ctiam ore atq sermone. Nam et ille¬
publicanus cuius sola illa uerba com¬
memorata sunt. ds̃ ꝓpicius esto mͥ pec¬
catori. et si nou dicit qm̃ bonus qm̃ mi¬
sericors ẽ: uel aliquid munuismodi: ñ
tam̃ illud dicetet. nisi hoc credert. Ht̃
cum hoc credit. Pinde si illa miscdia
hic intelligitur. qua nemo sine dõ beatꝰ
intelligit᷑ in eternum. Si autem illa ẽ
miscdia quȩ miscris erhibet᷑. ut uel
consolent᷑. uel ab illa etiam liberent᷑:¬
usq in sinem scłi. in quo non deerunt
miseri. quib miscdia prebeat᷑. Impletꝰ¬
potentias domini. auditas faciet om̃s
laudes eius: Idest quis sufficiet poten¬
quendas potentias domini ⁊ latides
eiꝰ: ut predicent᷑ audientib. Uel alit̃¬
pot̾ intelligi. Quis auditas faciet
omnes laudes eiꝰ: idẽ. quis cum au¬
dierit. faciet omnes laudes eius:
Quȩ laudes: sunt oꝑa preceptoꝵ eiꝰ.

Expanded text:
tique Dei est, atque in ejus laude confessio. pia et utilis, ubi non laudatur Deus, sive corde, sive etiam ore atque sermone. publicanus, cujus sola illa verba commemorata sunt, «Domine, propitius esto mihi peccatori» , etsi non dixit, Quoniam bonus et misericors es, vel aliquid hujusmodi; non tamen illud diceret, nisi hoc crederet; ri. Proinde si illa misericordia hic intelligitur, qua nemo sine Deo beatus imus «in aeternum:» si autem illa est misericordia quae miseris exhibetur, ut vel consolentur in miseria, vel ab illa etiam liberentusque in finem saeculi, in quo non deerunt miseri quibus misericordia praebeatauditas faciet omnes laudes ejus?» id est, quisnam sufficquendas potentias Domini et laudes ejus, ut praedicentur audientibus. Sed quiperatur. Quis «auditas faciet omnes laudes ejus?» id est quis cum audierit, facit omnes laudes ejus? quae sunt opera praeceptorum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
Abundabat uecustas homini: uenit
qui renouaret opus suum: qͥ confla¬
ret argentum suum. qui reformaret
monetã suam: et attendimus plena
cece ñdum ẽ in re. et iam tenet᷑ in spe:
pientia: in qua omnia fecisti: Quo
sensu attingit᷑: Quo oculo uidetur.
quo studio querit᷑: quo merito possi¬

Expanded text:
Abundabat tunc vetustas hominis; venit qui renovaret opus suum, venit qui conflaret argentum suum, qui formaret monetam suam, et attendimus plenam ecce nondum est in re, et jam tenetur in spe, pientia in qua omnia fecisti? quo sensu attingitur? quo oculo videtur? quo studio quaeritur? quo merito possi
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ interp̃tatio ẽ: laudate dñm:
Et ideo inde cepit:
onfitemini domino: ee inuocate
nom̃ eius. In laude enim intelli¬
genda ẽ ista confessio: sicut ẽ confitcor tͥ
pat̾ dñe celi et terrȩ̃. Premissa enĩ laude.
inuocatio sequi solet: ubi desideria pecca¬
tor allegat. Unde et ipsa oratio dominica.
ht̃ a capite breuissimã laudem: quod c̃
pat̾ nr quies in celis. Tine quȩ petun¬

Expanded text:
verborum, interpretatio est, Laudate Deum. Et ideo inde coepit: onfitemini Domino, et invocate nomen ejus.» In laude enim intelligenda est ista confessio, sicut est, «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» . Praemissa enim laude, invocatio sequi solet, ubi desideria precator alligat: unde et ipsa oratio dominica habet a capite brevissimam laudem, quod est, «Pater noster qui es in coelis» . Tunc quae petun
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ fidem. ut iustus ex fide uiuat: ⁊ huic
ficdĩ hereditas ȩterna ꝓmittit᷑. Alille uͦ ge¬
nerationes ꝓpt̃ num en ꝑfectionem pro
omnib intelligendę sunt:i. qmͣdiu
geueratio generationi sequendo succedit.
tamdiu mandatũ ẽ inuendũ ex fide:
Quod obseruat populusdi. filiꝰ ꝓmis¬
sionis: nascendo uenientes. & morien¬
do abcuntes. donec omnis generatio fini¬
at᷑. quȩ millenario numero significat᷑:¬

Expanded text:
s ex fide vivat ; et huic fidei haereditas aeterna promittitur. «Mille» ergo «generationes,» propter numeri perfectionem, pro omnibus intelligendae sunt; id est, quamdiu generatio generationi sequendo succedit, tamdiu mandatum est vivendum ex fide. Quod observat populus Dei, filii promissionis nascendo venientes, et moriendo abeuntes, donec omnis generatio finiatur; quod millenario numero significat
Abbreviated transcription (Latin):
urtutes. omnes ministri. eiꝰ. facientes uo¬
luntatem eiꝰ: uos et uos. benedicite dño:
Omnes cñi male uiuentes ⁊ si lingua ta¬
ceant: uita dñm maledicunt. Quid ꝓ¬
dest. quia nẏmnum cantat lingua tua:¬
& male uiuendo sacrilegium exaltat ui¬
tatua: Malc uiuendo: multas linguas
misisti in blaspnemiam. Si gͦ us bene¬
tuam interroga: ipsa tibi respondeat de¬
te. Inuenis quid sit mali: geme ⁊ confi¬
tere. Confessio enim tua: pot̃ d̾m bene¬
dicere. S mutatio tua: ꝑseueret in bene¬
iuita benedicis dominum: oꝑa eius be
nedicunt eum. ñ merita tua. Ipse ẽ enĩ
qui ꝑte. ⁊ inte bonum oꝑat᷑. dicente apo¬
stolo. Cum timore ⁊ tremore: uram ipsoꝵ.
salutem oꝑamim. Deus enim ẽ qui oꝑat᷑¬

Expanded text:
istri ejus, facientes voluntatem ipsius, vos, vos benedicite Dominum. Omnes enim male viventes, etsi lingua taceant, vita Domino maledicunt. Quid prodest quia hymnum cantat lingua tua, si sacrilegium exhalat vita tua? Male vivendo multas linguas misisti in blasphemiam. Lingua tuam interroga, ipsa tibi respondeat. Invenis quid sis mali; geme, confitere: confessio tua potest Dominum benedicere; sed mutatio tua in benevita benedicere Dominum, opera ejus eum benedicunt, non merita tua. Ipse enim per te et in te bonum operatur, dicente Apostolo: «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini; Deus enim est qui o
Abbreviated transcription (Latin):
homini quod ab illo habeat quicqͥa ht̃.
ut cum bonitate habeat ꝙ humilitate:
aliqñ eum ꝑturbat. auertendo ab illo
faciem suam. et ille decidit in demptatio¬
nem: & ostendit illi ds quia qđ uistus eiat.
et ircte ambulabat. ipso regente fiebat:

Expanded text:
homini quod ab illo habeat quidquid habet, ut cum bonitate habeat et humilitatem, aliquando eum perturbat; avertit ab illo faciem suam, et decidit in tentationem; et ostendit illi quia quod justus erat, et recte ambulab
Abbreviated transcription (Latin):
naues commeant int̾ tempestates. inter
ꝓcellas temptationim. int̾ fluctꝰ seculi:
nt᷑ ammalia pusilla & magna. Guber¬
nato est xp̃c in ligno crucis suȩ ñ timeãt
tant᷑. Uenient ad finem debitum: ꝑdu¬
cent᷑ ad finem quietis. Est autẽ in isto

Expanded text:
imus; commeant inter tempestates, inter proeellas tentationum, inter fluctus saeculi, inter animalia pusilla et magna. Gubernator est Christus in ligno crucis suae. «Illic ranter, venient ad finem debitum, perducentur ad terram quietis. 6. Est in isto
Abbreviated transcription (Latin):
tua domine. Si adluteram accipias:
omnis ordinata creatura ordinate currẽs.
ꝓcessit: Ipsa autem ęccł̃ia. qͦmͦ accipit
increm̃ta. successus ꝑfectionem: Quomͦ
destinat᷑ ad finem quẽdam immortali¬
tatis: quib p̃conis predicat᷑. qͥb my

Expanded text:
ulchra? Si ad litteram accipias, omnis ordinata creatura, ordinate currens, processit? Ipsa autem Ecclesia quomodo accepit incrementa, successus, perfectionem? Quomodo destinatur ad finem quemdam immortalita
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui cuangłium annuntiant: de
ȩuangłio uiuant. Misit enim p̾dica¬
tores: & ait illis. Omnia quȩ ab ipsis
apponunt᷑ uob̃: manducate. Dignus
ẽ enim oꝑarius. mercede sua. Et her¬

Expanded text:
ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» .
Abbreviated transcription (Latin):
untelligimus. Ergo non mirem᷑. si de ill
in medio ꝓpt̃ concordiam communio¬
Omnes enim ꝑ figuram erant in archa.
om̃s indisco. omnes mactat & mandu¬
cat petrus: quia petrus apetra. ⁊ petra
eccłia. Quid est mactare ⁊ manducare:
Occidere in eis qd̃ erant: & in sua uis¬
cera assumere. Desuasisti pagano sacri¬
legia: occidisti qd̃ erat:dato saciam̃to
xp̃i incorporasti eccłiȩ: et manducasti:
Ipse gͦ bestiȩ potant istas aquas: tam̃
enim doctrina quȩ toto isto tempore
dispensat᷑: transit. Unde dicit apls:
Scientia destruet᷑: et ꝓpłria euacuabit᷑.¬

Expanded text:
unt. Ergo non miremur si de illiin medio propter concordiam communioOmnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant istas aquas, pertrenim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia destruetur, et prophetia evacuabitur
Abbreviated transcription (Latin):
mine sic̃ uestimento. Confitemini ut
decoremini. ut induat uos circuma¬
mictus lucem uelut uestimentũ. circũ¬
amictus ȩccłiam suam: quia ipsa facta
ẽ lux in ipso. quȩ pͥus erat tenebiȩ in se¬
ipsa dicente apło. Fiustis aliqñ tenebrȩ
nunc autem lux in domino. Priꝰ qͥdẽ¬

Expanded text:
m induisti.» Confitemini, ut decoremini, ut induat vos. «Circumamictus lucem sicut vestimentum.» Circumamictus Ecclesiam suam; quia ipsa facta est lux in illo, quae prius erat tenebrae in se, dicente Apostolo: «Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . «E
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligimus sp̃aliter eccliam crescentem
de minimo: et in ista mortalitate uitȩ
iat. qñ ñdum apparibat. seducebant᷑ ho¬
mines et dicebat᷑. hec ẽ ȩccłia. hic ẽ xp̃c:
ut sagutarent in obscura lunia rectos cor¬
de. Modo quam cecus ẽ. qui plena luna
errat: fecit lunam in tempora. Hic enim

Expanded text:
Intelligimus spiritualiter Ecclesiam crescentem de minimo, et ista mortalitate vitae at, nondum eminebat, seducebantur homines, et dicebatur, Haec est Ecclesia, hic est Christus; «ut sagittarent in obscura luna rectos cord.» . Modo quam caecus est qui plena luna errat? «Fecit lunam in tempora.» Hic enim
Abbreviated transcription (Latin):
niunt dieit dominus: ⁊ confirmabo
domui iacob destamentũ notium: ñ
scd̾m testamentum qd constitui patͥb
abraliam nob̾ ꝓponit imitandum:
et de legis operib glantes inde conuincit.
quod abraham etiam ante circumcisionẽ
credidit deo: & reputatum ẽ illi ad iustici¬
am. Deniq cum dixisset. memor fuit in
scłm testamenti sui. quod internũ intel¬

Expanded text:
niunt, dicit Dominus, et confirmabo domui Jacob Testamentum Novum; non secundum Testamentum quod constitui patribuAbraham nobis proponit imitandum, et de Legis operibus gloriantes inde convincit, quod Abraham etiam ante circumcisionem credidit Deo, et reputatum est illi ad justitiam : Denique cum dixisset, «Memor fuit in saeculum testamenti sui;» quod in aeternum intel
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce mͦ quod sonat psalmus: ceite oc¬
culta sunt mysteria. Tamen ita sonas.
ut et pueros audire delectet: & un¬
ꝑiti accedant ad bibendum: et saci¬
ati ructent in psallendo. Bibunt s
ꝑ ea uolucios celi habitabunt. Uolus
pennis cetcros uolare docent. Hi autẽ
suꝑ montes et ualles habitant: qm̃ in
dio ecłiarum aꝑuerunt os suum:
ut paulus in corintho. petrus in roma:
⁊ Bigans montes de suꝑiorib suis. Reple¬

Expanded text:
Ecce modo quod sonat Psalmus, certe occulta sunt mysteria; tamen ita sonat, ut et pueros audire delectet, et imperiti accedant ad bibendum, et satiati ructent in psallendo. Bibunt ergo  ea volucres coeli habitabunt. » Volucres pennis caeteros volare docent. Hi autem super montes et valles habitant, quoniamdio Ecclesiae aperient os suum , ut Paulus in Corintho, Petrus in Roma. « Rigamus montes de superioribus suis. » -- « Reple
Abbreviated transcription (Latin):
debat paulus cum diceret: os nr̃m patec
ad uos o coriithni. cor nr̃m cdilatatum ẽ.
Ardebat et flagrabat caritate: et ibat in
eos ut incenderet. De hoc igne dominus¬
gladium: sic ignem. Gladuis diuidit
affectum carnalem: ignis absumit. Inci¬

Expanded text:
debat, cum diceret: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem sgladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit.
Abbreviated transcription (Latin):
tes iugum legis. Uiuebant gͦ multȩ
gentes morib suis suꝑba iactantia:
uagantes tanqm in deserto. Et omnes
quide bestiȩ ita. E onagri postt ft̃
ad significationem magnitudnus:
Potabunt et ipsi in siti sua. fluunt
enim ille aquȩ. & inde bibit lepus:
undde bibit onager. Tepus paruus¬

Expanded text:
tes jugum Legis; vivebant multae gentes moribus suis, superba jactantia vagantes, tanquam in deserto. Et omnes quidem bestiae ita, sed onagri positi sunt ad significationem magnitudinis. Potabunt et ipsi in sitim suam; fluunt enim et illis aquae. Inde bibit lepus, inde onager: lepus parvus
Abbreviated transcription (Latin):
Angłs officii nom̃ ẽ: non nature. Que¬
ris nomen huiꝰ nature: spiritꝰ ẽ. Queris
conditi a cieatore. facit eos angłos muten¬
do eos nuntiare qđ iusserit. Legimus¬
M inistrauit gͦ cum impleret. Cum eẽt
in natura sua erat. Cum egit qđ iussũ
ẽ: ministeriũ suum impleuit. Sic scdm
litteram in natura. Quid ẽ autẽ figniate

Expanded text:
nim officii nomen est, non naturae. Quaeris nomen hujus naturae, spiritus est; quaeris conditi a creatore Deo, facit eos angelos, mittendo eos nuntiare quod jusserit; Ministravit ergo, cum impleret: cum esset, in natura sua erat; cum egit quod jussum est, ministerium implevit. Sic secundum litteram in creatura. 16. Quid est autem in E
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ego sum ds̃ abraliam. et deus
Ubi intelligi noluit: ꝙ. illos quoꝵ se
dm dix̃. uiuere secum inecernũ. & hoc
dix̃: quod capi etiam a paruuł poss.
Ut ego sum qui sum. illi ꝓcapacitate¬
uirium intelligerent: qui grandib uirib
catitatis nossent querere faciem eiꝰ semper:
SI. u gͦ quod ẽ ipse multũ est aduss
uidere uel querere: mem̃tote mirabili¬
um euis quȩ fecit. ꝓdigia et nidiciao

Expanded text:
dicens, «Ego sum Deus Abraham, et Deus . Ubi intelligi voluit, et illos quorum se Deum dixit, vivere secum in aeternum, et hoc dixit quod capi etiam a parvulis posset: ut, «Ego sum qui sum,» illi pro captu intelligerent, qui grandibus viribus charitatis nossent quaerere faciem ejus semper. Si ergo quod est ipse, multum est ad vos vel videre quaerere, «Mementote mirabilium ejus q
Abbreviated transcription (Latin):
ctamꝰ. Dicimus etiam p̃senti aliciui.
ñ te queto: idẽ non te diligo. Ac per
hoc qui diligit᷑. etiam presens querit᷑:
dum caritate ꝑpetua ne fiat absens
agit᷑. ꝓ inde quem quisq diligit: etiã
cum eum uidet. sine fastidio semꝑ uult
et minirum hoc ẽ querite faciem eius
semꝑ. ut non huic inquisitiom qua
significat᷑ amor. finem p̃stet intentio:
iste ardens. et ad capacia uerba descen¬
dit: infirmũ amorem atq lactentem.
temꝑalib di mirabilib nutriens. Me¬
mentote inquit mirabilium eius quȩ
fecit: ꝓdigia enis.ꝙ iudicia oris ens:

Expanded text:
cimus enim etiam praesenti alicui, Non te quaero; id est, non te diligo. Ac per hoc qui diligitur, etiam praesens quaeritur, dum charitate perpetua, ne fiat absens, agitur. Proinde quem quisque diligit, etiam cum eum videt, sine fastidio semper vult  nimirum hoc est, «Quaerite faciem ejus semper,» ut non huic inquisitioni, qua significatur amor, finem praestet inventio, iste ardens, et ad capacia verba descendit; infirmum amorem atque lactentem temporabilus Dei mirabilibus nutriens. «Mementote,» inquit, «mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.»
Abbreviated transcription (Latin):
lauit: afflixit. contriuit nos: pader est:
fili si ploras: sub patre plora. Nolicum
indignatione: noli cum tipo suꝑbiȩ:
Qđd enim pateris. unde plangis. me¬
dicina est non pena: castigatio est nos
quanto nunc uicioꝵs rubiginem. ignis

Expanded text:
lixit nos, et contrivit nos: pater est. Fili, si ploras, sub patre plora; noli cum indignatione, noli cum typho superbiae. Quod pateris, unde plangis, medicina est, non poena; castigatio est, non quanto nunc ejus rubiginem ignis
Abbreviated transcription (Latin):
tente dco. Quare autem dat᷑ potesta: Aut
ad clampnandos impios: aut ad ꝓban¬
t᷑. Magis magisq ubiq orit᷑ sol iste. ut
leonum. Iam enim reccdunt a ꝑsequiti¬
one eccłiȩ qui instigabant ꝑscqui domũ
di: oꝑanddo in filiis diffidentiȩ. Et ubi

Expanded text:
tatem? Quare autem datur potestas? Aut ad damnandos impios, aut ad probant.» Magis magisque ubi oritur sol iste, ut leonum; illa daemonia recedunt a persecutione Ecclesiae, quae instigabant persequi domum Dei, operando in filiis diffidentiae. Nam di
Abbreviated transcription (Latin):
guebant᷑. Preualebant suꝑ mĩes: ꝙ fu¬
giebant ubiq xp̃ian. & fuga quadam
di fugerunt aquȩ . i. ap̃ssura montiũ
recesserunt. Iam montes ipsi. extant
petrus ꝙ paulus. Quomͦ emment:
Qui ante a ꝑsequutorib p̃mebant᷑: nc̃
ab imꝑatorib uenerant᷑. Fugerunt enĩ
aquȩ ab intrpatione domini: quia cor
regum in manu domini. defiexit quo uoluit:
Iussit ꝑ eos pacem ddari xp̃ianis: & emicuit
ꝑscͥpturas: ꝑ nubes eius: Conquieuit mare.
formidauerunt aquȩ nudati sunt montes:
iussit imperator. E quid iussisset: nisi ds̾
quasi trenos. neq campos quasi terreno: ẜ
qͣsi fuictꝰ tam magnos. ut montib compa¬
ient᷑. fuctuauit enim mare aliquando. et
fuictus ciꝰ tanqm montes fuerunt: qͥ montes
ilios apłos opirent. Cum seuiebant: montes
crant. Dum placati sunt: campi facti funt:
fundauit enim eis locum. Est enĩ quidã
met᷑ quasi ꝓfundus locus: quo recepta fũt

Expanded text:
et praevalebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam Dei fugerunt aquae: hoc est, a pressura montium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus et Paulus: quomodo eminent? Qui ante a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit Scripturas, per nubes ejus? Conquievit mare, formidaverunt aquae, nudati sunt montes, jussit imperator. Sed quis jussisset, nisi Deus quasi terrenos; neque campos, quasi terrenos: sed fluctus tam magnos, ut montibus comparentur. Fluctuavit aliquando mare, et fluctus ejus tanquam montes fuerunt, qui montes illos Apostolos operirent. Sed querant: cum placati sunt, campi facti sunt; fundavit enim eis locum. Est quidam meatus, quasi profundus locus, quo recepta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
initentione: qmquam etiam cuncta fere quȩ¬
dicunt᷑. possint ad lnteram non incongrue
ex nis quȩ facta sunt et uident᷑: illiꝰ muisi¬
bilia intellectu conspicere. Uidemus enim
fabricam mundi amplam ẽẽ: celi et terrȩ.
& omnium quȩ in cis sunt. Ex huiꝰ fabri¬
ce magnitudine ꝙ pulchritudine.⁊ fabtica
tam̃ amamus. Non enim cessauit qͥ nondũ
pot̃ nr̃i cordis puritate conspici. ante oculoᷤ
nrõs pone oꝑa sua: ut iudentes quȩ possu¬
mus. amemus quȩ uidere ad huc non pos¬
debat animo. et ipsius iusionis exultatiõs.¬
eructabat dicens:
unitatem corpis eius unus homo sumus:

Expanded text:
intentione; quanquam etiam cuncta quae dicta sunt, possint ad litteram religiose et ex his quae facta sunt et videntur, illius invisibilia intellectu conspicere . Videmus enim fabricam mundi amplam quamdam ex coelo et terra, et omnium quae in eis sunt; et ex hujus fabricae magnitudine ac pulchritudine, fabricatjam tamen amamus. Non enim cessavit, qui nondum potest nostri cordis puritate conspici, ante oculos nostros ponere opera sua, ut videntes quae possumus, amemus quem videre non posdebat animo, et ipsius visionis exsultatione ructabat dicens: unitatem corporis ejus unus homo sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
num mysterium: ideo eam scias da¬
tam ut erescente peccõ humiliauent᷑
suꝑbi humiliati confiterent᷑. con¬
fessi sanarent᷑. Iste sunt uiȩ occulte.
ꝑ qũe legem dedit: qua peccatum
abundauit. ut suꝑabundaret gr̃a.
Nec crudelit̃ hoc fecit ds̃: s consilio
medicinȩ. Aliqñ em̃ uidet᷑sͥ hõ santis.¬
ꝙ egrotat. Q quod egrotat ñ sentit:
medicũ non querit. Auget᷑ morb cre¬
scit molestia: querit᷑ medicus: & sa

Expanded text:
num mysterium, ideo eam datam, ut crescente peccato, humiliarentur superbi, humiliati confiterentur, confessi sanarentur: istae sunt viae occultae, per quem Legem dedit, qua peccatum abundaret, ut superabundaret gratia. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando enim videt eo quod aegrotat et non sentit, medicum non quaerit: augetur morbus, crescit molestia, quaeritur medicus, et
Abbreviated transcription (Latin):
Longanimis & multũ misericors. Qͥb
enim tam longanime: qͥo tam multũ
in miscdia : Peccatur: & uiuit᷑. Acce¬
dunt pecrata: auget᷑ uita. Biasphema¬
t cotidie: ꝙ facit solem suum oriri suꝑ
bonos et malos. Uocat undiq ad cor¬

Expanded text:
longanimis et multum misericordiae». Quid tam longanimem? quid tam multum in misericordia? Peccatur et vivitur; accedunt peccata, augetur vita: blasphematur quotidie, et facit solem suum oriri super bonos et malos . Vocat undiq
Abbreviated transcription (Latin):
cat ꝑ uitima cogitationum: ꝑ flagel
miscłiȩ dĩ male utendo: tu tibi thes¬
putas quia placet ei: Hec fecisti in¬
Non in ꝑpetuum irascetur: neq ine¬
teruum comininabit᷑. Quia et quod
inuimus in flagellis. & in correctio¬
ne mortalitatis de indignatione ip¬

Expanded text:
cat per intimam cogitationem, vocat per flagellmisericordiae Dei male utendo, tu tibi thesputas quia places ei? «Haec fecisti,» inNon ternum indignabitur.» Quia et quod vivimus in flagellis et corruptione mortalitatis, de indignatione ip
Abbreviated transcription (Latin):
nob: et ꝓptea inde dicta est similitu¬
do: ut quod nos impedit. petra no¬
bis auferat. Non gͦ presumas de uiri¬
u tus. firmitas petrȩ: tibi excucit
uetustatem. Petra autem erat xp̃c.¬

Expanded text:
opterea inde ducta est similitudo, ut quod nos impedit, petra nobis auferat. Non ergo praesumas de viribus tuis; firmitas petrae tibi excutit vetustatem: «Petra autem erat C
Abbreviated transcription (Latin):
Tribuisti tu mala ꝓ bonis: reͥbuit¬
ipse bona ꝓ malis. Cogita gͦ anima
omnes retbutiones di: cogitando oĩa
mala facta tua. Quam multa mum
mala facta tua: tam multȩ bone
ipsa anima nr̃a. & consid̾et om̃ia
quib excitet᷑. ne pigra sit in bene¬
dictione domim: & uideat an ui¬
stum sit. quod ei dr̃. B enedic anima
mea domino: et si debet aliud benedi¬
cere pret dominũ. Qui ꝓpiciatur¬

Expanded text:
tribuisti mala pro bonis; ego retribuo bona pro malis. 4. Cogita ergo, anima, omnes retributiones Dei, cogitando omnia mala facta tua: quam multa enim mala facta tua, tam multae bonae ipsa anima nostra, consideret omnia quibus excitetur, ne pigra sit in benedictione Domini; et videat an justum sit quod ei dicitur, «Benedic, anima mea, Dominum:» videat si debet aliud benedicere praeter Dominum. «Benedic
Abbreviated transcription (Latin):
non egrotat in hac uita: Quis non
languorem longum trahit: Nasci enĩ
hic in corpore mortali: inciꝑe egrota¬
re est. Cotidianis medicamentis fulci¬
untur indigentie nr̃e. Nonne fames
neres: Nonne. sitis te ꝑimeret: nisi
gutudinis. Stando lassatus eras: se¬
dendo reficeris. Ipsa iterum medicina

Expanded text:
non aegrotat in hac vita? quis non languorem longum trahit? Nasci hic in corpore mortali, incipere aegrotare est. Quotidianis medicamentis fulciuntur indigentiae nostrae, neres? sitis nonne te perimeret nisi inis nostrae. Stando lassatus eras, sedendo reliceris; ipsum sedere medicina
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ et miscdia: nontua iusticia. Audi eñĩ
gligit: in feno et in tormento remanebit:
serui dĩ non habentes filios: qnto minus
filios filioꝵ: E filios nr̃os: dicit oꝑa nr̃a:
filios filioꝵ: mercedẽ oꝑum nr̃oꝵs. Qũa¬

Expanded text:
Audi enim qnum, et in feno, et in tormento cum feno servi Dei non habentes filios, quanto minus «filios filiorum?» sed filios nostros dicit opera nostra; «filios filiorum,» mercedem operum nos
Abbreviated transcription (Latin):
aquila cum sencctute corꝑis pressa
fuetit: immoderatione rostri crescen¬
tis eibum caꝑe non posse. Pregrauat
dendi. Languescit nimis utraqie:
& etatis et egestatis. Accedente autẽ
mͦ quodam naturali in mensura ie¬
parande quasi uuuentutis aquilȩ
dicit᷑ collidere et ꝑcutere ad petram
ip̃m quasi labium suꝑuis. qͦ ninis
crescente edendi aditus clauditur.
atq ita conterendo illud ad petiam
exeutit: & carens rostri onere ad cibũ¬

Expanded text:
aquila, cum senectute corporis pressa fuerit, immoderatione rostri crescentis cibum capere non posse. Pars dendi languescit nimis; utraque re, et aetatis et egestatis accedente. Itaque modo quodam naturali in mensura reparandae quasi juventutis, aquila dicitur collidere et percutere ad petram ipsum quasi labium suum superius, quo nimis crescente edendi aditus clauditur: atque ita conterendo illud ad petram excutit, et caret prioris rostri onere, quo cibu
Abbreviated transcription (Latin):
ammȩ bonȩ. oꝑantes ddi p̃cepta: habentes
caritatem de conscientia bona et fide non
ficta. S quantum uis sint p̃ditȩ uirtu¬
tib caritatis: quid ad illam dilectionem
di qua sunt dilecte. etiam eum uisco eeñt

Expanded text:
ae bene operantes praecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantumvis sint praeditae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ timentes se. Celum: ubiq et un¬
diq ꝓtegit tciram. Ꝙ nulla pars
tre est: quȩ non celo ꝓtegat᷑. Peccant
homines sub celo. faciunt omnia
Inde lur ad oculos. inde acr. inde spirituᷤ:.
inde pluuia ad t̾ram ꝓpt̃ fructꝰ: in de
omnis miscdia. Tolle auxilium celi
attria: statim deficiet. Sicut enim ꝓte
te est ꝓtectio ipsius. Luce sua te illu¬

Expanded text:
se. Attende et coelum: ubique, undique protegit terram, et nulla pars terrae est quae non coelo protegatur. Peccant homines sub coelo, faciunt omnia o. Inde lux ad oculos, inde aer, inde spiritus, inde pluvia ad terram propter fructus, inde omnis misericordia a coelo. Tolle auxilium coeli a terra, statim deficiet. Sicut ergo protte est protectio ipsius. Sed forte fl
Abbreviated transcription (Latin):
quare ad gentiles intrasset et manducas¬
set cum eis. Ille autem redlidit eis ratio¬
nem. qͦmͦ cum oraret demonstiatusẽ el.
bat omnia anmalia. quȩ fignificabant
omnes gc̃s. Ideo autem quatuor linteis
pendebat. quia quatuor. parces sunt
orb̃. unde futura gens erat: ꝙ ideo.i.

Expanded text:
 ad Gentiles incircumcisos, et manducasti cum eis?» Ille autem reddidit eis rationem, quomodo cum oraret demonstratus est illi bat omnia animalia, significabat omnes Gentes. Ideo autem quatuor lineis pendebat, quia quatuor partes sunt orbis, unde futuri populi erant: et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
idiotȩ. indocti: ignobiles. E erat in illis:
petrus homo piscator: orabat et resurge¬
bat mortuus. forma humana nubes e¬
rat: splendore miraculi choruscabat. Sic
in uerb̃. sic in factis cum mira dicunt. et
mira faciunt: apparuerunt fuigura eiꝰ
orbi t̾rȩ. Uidit et cominota ẽ tetra: idẽ
a facie domini. Ubi est altitudo potestatũ:
admoueret᷑. Complanata est omnis alci¬

Expanded text:
idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis Petrus homo piscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi coruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum miranda dicunt, et miranda faciunt, «Apparuerunt fulgura ejus orbi terrae. Vidit et commota est terra.» a facie Domini.» Ubi est altitudo potestatum? admoveretur. Complanata est omnis alti
Abbreviated transcription (Latin):
exarserunt homines credentes in eum. Pp̃t.
sic apparuit. Uise sunt inquit ilł linguȩ
dunisȩ uelut ignis: qui et insedit supu
numquẽq illoꝵ. Isto igne inflammati
consumptionem: si boni ad reꝑationem.
Auc ipse incendebat᷑. qui nolebat credere
stus atq consumptus: aut si conueiteret᷑

Expanded text:
Exarserunt homines credentes in cum, accepesic apparuit: «Visae sunt illis,» inquit, «linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque illorum» . Isto igne inflammati consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere,stus atque consumptus; aut si converteretur
Abbreviated transcription (Latin):
nubes et caligo: ns qui eum non cognoue¬
runt. Conficentib autem & humilian¬
tib se: iusticia & iudicium correptio sediᷤ
eiꝰ. Sedem enis dicit: eos ipsos qui in eũ
crediderunt. De ipsis enim sͥ fecit sedem:
sapientiȩ. Eigo quia isti facti sunt iusti. qͥ
in eum cuediderunt: iustificati ex fide facti
sc̃ sedes dĩ. Sedet in ipsis ds̃. iudicat ex ipsiˢ:¬

Expanded text:
nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, sapientiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ipsis, judicans ex ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
demus. s in cclo sursum: qđ transg:odi¬
t᷑ omnia corpora celestia. ⁊ t̾restria. Nec
sic ẽ in celo d̃s nr: quasi subtiacto celo ni
in cis collocet᷑ ut maneat: s in sua ec̃m¬
tate ꝑsistit: in qua manens omĩa quedꝙ
d̃m colimus. qui nulloꝵ corporcis ocłi
cordib aut̃ẽ paucoꝵ mundissimis notꝰ
ẽ: tanqm ideo possint dicere gc̃s. tibi ẽ
&s eoꝵ. quia ipsi possunt ostendete o¬
culis deos suos: pͥmũ monuit oꝑibꝰ sen¬
tiri p̃sentiam di nr̃i: quia cum sit in ce¬
lo sursum: in celo & int̾ra omina quec̃q
uoluit fecit. & quasi dicet. ostendant
gss deos suos: si mulachra inquit gen¬
tiũ argentũ ⁊ aurum. Non uera sunt:¬

Expanded text:
d «in coelo sursum,» quod transgreditur omnia corpora coelestia et terrestria. Nec sic est in coelo Deus noster, quasi subtracto coelo ruin eis collocetur, ut maneat; sed in sua aeternitate persistit, in qua manens omnia quaecumque Deum colimus, qui nullorum corporeis oculis, cordibus autem paucorum mundissimis notus est: tanquam ideo possint dicere Gentes, «Ubi est Deus eorum?» quia ipsi possunt ostendere oculis deos suos; primo admonuit operibus sentiri praesentiam Dei nostri, quia cum sit «in coelo sursum, in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit.» Et quasi diceret, Ostendant Gentes deos suos; «Simulacra,» inquit, «Gentium argentum et aurum, opera man
Abbreviated transcription (Latin):
scłi: Quia gͦ male pigra remanserat com¬
mota ẽ t̾ra: ut solidius firmaret᷑ a facie
Seipsum enĩ & quand̃a duriciam lique¬
fecit ad diligendos fideles suos. ut fiert
in eis fons aquȩ salientis in uitã gcnã:
Quia pͥus cum ignoratet᷑. durus uidebat᷑.
Unde quida turbati sunt: & non expecta¬
uerunt. donee scͥpturis aꝑtis ĩflu: erec.
atq inundaret in cos qui dixerunt. Durꝰ
ẽ hic sermo. Quis pot eum audire: Ista
duricia. ista petra. conueisa ẽ in stagna
aquarũ. et ista rupes in fontes aquarũ:
cũ resurgens exposuit ecis. incipiens a
moyse ꝑ omnes ꝓpłias. qͥa sic oportebat

Expanded text:
sed quia male pigra remanserat, commota est, ut solidius firmaretur a facieSeipsum enim et quamdam suam duritiam liquefecit ad irrigandos fideles suos, ut fieret in eis fons aquae salientis in vitam aeternam ; quia prius, cum ignoraretur, durus videbatur. Inde illi turbati sunt, et non exspectaverunt donec Scripturis apertis influeret atque inundaret in eos, qui dixerunt, «Durus est hic sermo, quis potest eum audire» ? Ista petra, ista duritia conversa est in stagna aquarum, et ista rupes in fontes aquarum, cum resurgens exposuit eis, incipiens a Moyse per omnes Prophetas, quia sic oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
mabunt in guiture suo: lectorẽ uł audi¬
torem facit intentum: ut dum quent cur
additum sit. ammonen se inueniat. si¬
mulachris gentium ñtantũ homines.
s etiam beluas se debere p̃poneie: Ut si
pudec adorait bestiam qmͣ fecit d̾s ui¬
dentem. audientem. od orantẽ. contre¬
etant̃c. ambulantẽ. clamantẽ in gutrͣe
suo: uident qmͣ pudendũ ec̃c. ad orare
mutũ ⁊ catens uita sensuq simulacrũ:¬

Expanded text:
mabunt in faucibus suis;» lectorem vel auditorem fecit intentum, ut dum quaerit cur additum sit, admoneri se inveniat simulacris Gentium non tantum homines, sed etiam belluas se debere praeponere: ut si pudet adorare bestiam, quam fecit Deus videntem, audientem, odorantem, contrectantem, ambulantem, clamantem in faucibus suis, viderent quam pudendum esset adorare mutum, et carens vita sensuque simulacru
Abbreviated transcription (Latin):
antat in hoc psalmo cuiꝰ titulus¬
oiuis illa quȩ errauit. filius ille qͥ mortu¬
us erat & reuixit. ꝑierat et inuentusẽ:

Expanded text:
antat in hoc psalmo Alleluovis illa quae perierat , filius ille qui mortuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uos et suꝑ filios uiõs. Ita faccum
ẽ. Accesserunt enim de lapidib susci¬
tan filii ab rane. Accesserunt oues
que ñ erant ex hoc ouili: ut fieret unus gree
& unus pastor. Accessit fides omniũ gen¬
tium. et creuit numerus ñsolum sapica¬
tiũ antistitũ. s euam obedientiũ ppłoꝵ:
adiciente domino ñsolũ suꝑ patres qui
ad illum in xp̃o ceceros imitaturos p̾irent:
s etiã suꝑ filios coꝵ qui patrũ pia ue¬
stigia scquerent᷑. Nam sicut ait ille. ins
tores mei estote: sic̃ ⁊ ego xp̃i. Adiccit itaq
dñs ñsolũ suꝑ montes exultantes sicut
arietes: s etiam suꝑ colles exultantes
sicut agni ouium. ꝓinde ins utrisq
magnis et pusillis. montib & collib.
Benedicti uos domino: qui fecit celum
& terra. Celũ in magnis: t̾ram in pusil

Expanded text:
um est. Accesserunt enim etiam de lapidibus suscitati filii Abraham : accesserunt oves quae non erant de hoc ovili, ut fieret unus grex et unus pastor : accessit fides omnium gentium, et crevit numerus non solum sapientium antistitum, sed etiam obedientium populorum; adjiciente Domino non solum super patres, qui ad illum in Christo caeteros imitaturos praeirent, sed etiam super filios eorum, qui patrum pia vestigia sequerentur. Nam sic ait ille his tores mei estote, sicut et ego Christi» . Adjecit itaque Dominus, non solum super montes gestientes sicut arietes, sed etiam super colles gestientes sicut agnos ovium. 11. Proinde his utrisque magnis et pusillis, montibus et collibus, «Benedicti vos Domino, qui fecit coelum et terr
Abbreviated transcription (Latin):
tat ec humilia respicit: qͥa sic exaltat
sos celos. humilia respicit: in quib ex¬
celsis habitat. Sp̃e enim sc̃s: ꝑ isaiam
ita loquit᷑. Hec dicit altissimus in ex¬
celsis nabitans. ineternũ nom̃ ei: dñs altiꝰ¬
simts IN scĩs requiem habens. Expo¬
liut quid dixerit. in excclsis habitans. Hoc
eñ planius eloquutus: in scĩs inquit re¬
quiem habens. S qui sunt scĩ. nisi nu¬
miles: qui pueri laudant dñm: Itaq
adiungit. Et pusillanimis dans mag¬
nanimitatem: & dans uitam qͥ in humi¬

Expanded text:
ipsa humilia respicit? Sic enim exaltat so coelo humilia respicit, in quibus excelsis habitat. Spiritus enim per Isaiam ita loquitur; «Haec dicit Altissimus in excelsis habitans, in aeternum nomen ejus, Dominus altissimus in sanctis requiem habens.» Exposuit quid dixerit, «in excelsis habitans;» hoc enim plenius elocutus, «in sanctis,» inquit, «requiem habens.» Sed qui sunt sancti, nisi humiles, qui pueri laudant Dominum? Itaque adjungit: «Et pusillanimis dans magnanimitatem, et dans vitam qui in humi
Abbreviated transcription (Latin):
fiant. Uideant gͦ istis aꝑtis et sentien¬
tib ocłis: et ad orent clausis ꝙ mortuiͤ
mentib. nec uidentia. nec uiuentia si¬
iulachia. Domus autẽ isrł sꝑauit ĩ
spes. Si autem qđ ñ uidemꝰ sꝑamus:

Expanded text:
is . Videant ergo isti apertis et sentientibus oculis, et adorent clausis et mortuis mentibus nec videntia nec viventia simulacra. Domus autem Israel speravit in spe
Abbreviated transcription (Latin):
dominus qͦsdam: qui dorsum posuerunt¬
ad cum. & non faciem. Nam quisqͥs prin¬
cipium suũ deserit. et a suo eieatore auercit᷑.
tanqm fluuius in mare. labit᷑. in huius
scłi amaricantẽ maliciã. Bonum ẽ gͦ illi
ut retiorsũ conueitat᷑. fiatq ili ds ante
faciem redcunti quẽ sͥ a tergo posuerat:¬
& fiat illi retͦ mare huiꝰ scl̃i: qd̃ sͥ ante
faciem. cum illuc laberet᷑ effecerat. Et sic

Expanded text:
Dominus quosdam qui dorsum ad eum posuerunt, et non faciem . Et quisquis principium suum deserit, et a suo Creatore avertitur, tanquam fluvius in mare, labitur in hujus saeculi amaricantem malitiam. Bonum ergo est illi ut retrorsum convertatur, fiatque illi Deus ante faciem redeunti, quem sibi a tergo posuerat; et fiat illi retro mare hujus saeculi, quod sibi ante faciem, cum illuc laberetur, effecerat; et sic
Abbreviated transcription (Latin):
ergo qͥ uos cognoscitis isrłitas scđm sem̃
abraliȩ: qui estis domus iacob scdm ꝓ¬
missionem heredes⁊ cognoscite etiam uos
exisse de populo barbaro qͥ confessione pi¬
ciatis. uos a blasphemuis gentiũ seninxi¬
stis. Non ẽ ẽnim lingia ur̃a barbara qus
dm laudare ũ nouit: cui uos cantatis
in uob̾. Non enim qui in manifesto it¬

Expanded text:
 Qui vos cognoscitis Israelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos astis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis. Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos cantatis in vobis: «Non enim qui in manifesto Ju
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ narrari pietcrita: s potius firrura
p̃dici: quia illa qͦ miracła cum in illo
sta p̃cipiebat. eade se uerb̾ agere quę
illic figuris agebant᷑. uno codemqs
sp̃u oꝑante. et illa facta & hec dicta.
ut id q in fine scłoꝵ manifestandũ
reseruabat᷑. figuris rerum atq uer¬
ca dicit quȩ ibi gesta sunt: s alit̃ quedam
qmͣ illic iccta didicimus: ne uere pucant᷑
tansacta iccolere: potiꝰ qũa uentura p̃dice.¬
uł p̃uideie. Primo enum iordanẽ ipsum
ñ reu̾sum tetrorsum s stecisse legimuis: noc

Expanded text:
nobis narrari praeterita, sed potius futura praedici; quia illa quoque miracula cum in illo sta praedicebat, eadem se verbis agere quae illic factis agebantur, uno eodemque Spiritu operante et illa facta et haec dicta, ut id quod in fine saeculorum manifestandum reservabatur, figuris rerum atque verea dixit quae ibi gesta sunt, sed aliter quaedam quam illic lecta didicimus: ne vere putaretur transacta recolere, potius quam ventura praedicere. Primo enim Jordanem ipsum non reversum esse retrorsum, sed stetisse leg
Abbreviated transcription (Latin):
applicare: carnalibusq huiꝰ mundi factis
relictis. in quib sine fructu laborabat. tanꝗͣ
in egipto lateres sub dura dominatione
tremefactȩ siluertnt. Cigo mare uidit et
fugit: ut tͥ sine contradiccione. ad lib̾tatem

Expanded text:
re, carnalibusque hujus mundi factis relictis in quibus sine fructu laborabat, tanquam in Aegypto latens sub dura dominatione tremefactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m di. Narrat᷑ in libro exodi. ppłm
lib̾atum ab iniqua dominatione egi¬
ptioꝵ: et int̃ diuisos fluctus maristnͣs¬
sisse ꝑ siccum. Iordanẽ qͦ fluuium eũ
ꝑ eum in t̾ram ꝓmissionis intrarent:
tactum pedib saccrdotũ archam dñ
portantrum. stetisse desuꝑ infrenato
lapsu. ab inferiore autẽ parte defluxs¬
se quo currebat in mate: donee in sicco
stantib sacerdotib. transiret ppłs uni¬
uersus. Nouimus hec: nec tam̃ arbi¬
tran nos oportet in hoc psalmo. eui
nunc alła ꝓuuntiato cancatoq res¬
talia cogitemus. Illa enĩ sicut diẽ apl̃
in figura contingebant illis: et cctera¬

Expanded text:
d narratur in libro Exodi, populum Israel liberatum ab iniqua dominatione Aegyptiorum inter divisos fluctus maris transisse per siccum : Jordanem quoque fluvium, cum per eum in terram promissionis intrarent, tactum pedibus sacerdotum arcam Domini portantium, stetisse desuper infrenato lapsu; ab inferiore autem parte defluxisse, quod currebat in mare, donec in sicco stantibus sacerdotibus transiret populus universis : novimus haec, nec tamen arbitrari nos oportet in hoc psalmo, cui nunc «Alleluia» pronuntiato cantatoque restalia cogitemus. «Illa» enim, sicut dicit Apostolus, «in figura contingebant illis; scr
Abbreviated transcription (Latin):
cipib populi dĩ: qmͣuis sessurus sit
in uodecim scdib. et angłos qͦ uidicaturꝰ
a t̾ra tam̃ mops engit᷑. & de stercore pauꝑ
exaltat᷑. An forte paulus ñ ẽ exaltatus de
stercore ÷ qui scruiebat desidenis et uolup¬
tatib uarus: S forte cum ista ia dicet:
ñ erat mops et pauꝑ. Cur gͦ adhuc in¬
gemiscit grauatus÷ habitacłm qđ de ce¬
lo ẽ suꝑindui cupiens: Aitus ẽ quidẽ¬

Expanded text:
Dei, quamvis sessurus sit in duodecim sedibus, et angelos quoque judicaturus; a terra tamen inops erigitur, et de stercore pauper exaltatur. An forte non est exaltatus de stercore, qui serviebat desideriis et voluptatibus variis? Sed forte cum ista jam diceret, non erat inops, non pauper. Quid ergo adhuc ingemiscit gravatus, habitaculum quod de coelo est superindui cupiens ? Cur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
pueroꝵ.cur ex noc: et non ante hoc et
ante omnia secła sit nom̃ dñi benedictũ:
Respondebo paruulo: qui ñ contuma¬
cit quenit. Uob̾ dicit᷑ dominici pueri:¬
Sit a uob̾ nom̃ dñi benedictũ: ex hoc
utiq ex quo uob̾ dicit᷑. Ex quo dm
quia pueri sumus: s cũ ereuerimus
magniq fucrimus. nosipsos laudabi¬
mus. Non sic puen: non sic. Dieit em̃

Expanded text:
ur autem «ex hoc,» et non ante hoc et ante omnia saecula «sit nomen Domini benedictum?» Respondebo parvulo, qui non contumaciter quaerit: Vobis dicitur, domini et pueriedictum, «ex hoc» utique ex quo vobis dicitur. , quia pueri sumus; sed cum creverimus magnique fuerimus, nos ipsos laudabimus. Non sic, pueri, non sic: propterea
Abbreviated transcription (Latin):
debuistis intelligere: nolite tam̃ seduci¬
a uanitatib urĩs. quia uos ea quȩ coli¬
tis digito ostendere potestis. Multo qͥppe
honestius non naberetis qͦs possecis osten¬
dere: quã ut in eo qd̃ istis ocłis a uob̾
ostendit᷑. ur̃i cordis cetitas ostendat᷑. S

Expanded text:
debuistis; nolite tamen seduci vanitatibus vestris, quia vos ea quae colitis digito potestis ostendere. Multo quippe honestius non haberetis quod possetis ostendere, quam ut in eo quod istis oculis a vobis ostenditur, vestri cord
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ficret. si oportuno cum tp̃r peniceret.
S tunc penitebit. cũ desideriũ peccatoꝵ
ꝑibit: nullo succedente solatio. Pibit de¬
siderium peccatoꝵ. cũ transicut omnia
tanqm umbra: cũ feno arescente flos de¬
cidet. Uerbũ autẽ domim qd̾ manet in
et̾nũ. sic̃ falsoꝵs beatoꝵ uanitate derisũ

Expanded text:
sicut fieret si opportuno eum tempore poeniteret; sed tunc poenitebit, cum «desiderium peccatorum peribit:» nullo succedente solatio. Peribit desiderium peccatorum, cum transient omnia tanquam umbra , cum feno arescente flos decidet. Verbum autem Domini quod manet in aeternum , sicut falsorum beatorum vanitate derisum
Abbreviated transcription (Latin):
enim nolunt uiderc bona dñi: in t̾ra
uiuentiũ. E magnum ẽ cor confirma¬
tum habcit ⁊ non commoueri: cũ ili
gaudent qui amaut qđ̃ uident. ⁊ in¬
suitant ei qui qđ ñ iudet sꝑat:⁊ non
commouebit᷑ donec uideat & ipse.
ñ deorsum qd̾ inimici eiꝰ. s sursũ cor¬

Expanded text:
edimus videre bona Domini in terra viventium . 7. Sed magnum est, confirmatum habere cor et non commoveri, cum illi gaudent qui amant quod vident, et insultant ei qui quod non videt sperat: et «non commovebitur donec videat» et ipse, non deorsum quod inimici ejus, sed sursum
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ mansurȩ. Exortum ẽ in tenebͥs
lum̃ rectis. Merito dirigunt eor in dm̃
suũ. et ambulant recti cum deo suo.
s̃ponentes eius uoluntatẽ sͥ: neq de su¬
a quicqmͣ suꝑbe p̾sumentes. Memine¬
runt enim se fuisse aliqñ tenebras: nc̃
autẽ lucẽ in domino. Et qd̃ ẽ lum̃
Delectat qđ miscricors & miserator:
s terret fortasse qđ iustꝰ dominu ds̃:
Nulla desꝑatione formides beate uir

Expanded text:
s. 4-9. Exortum est in tenebris lumen rectis corde.» Merito dirigunt cor in Deum suum, merito ambulant recti cum Deo suo, praeponentes ejus voluntatem sibi; neque de sua quidquam superbe praesumentes. Meminerunt enim fuisse se aliquando tenebras, nunc autem lucem in Domino . «Misericors Delectat quod «misericors et miserator,» sed terret fortasse quod «justus Dominus Deus.» Nulla desperatione formides, beate vir
Abbreviated transcription (Latin):
dñi resistentẽ deicite. frangite. comininu¬
ite. atq consumite: Et ita¬
audate pueri dñm. laudate nom̃
dñi. Illa enim ꝓstrata et extincta: erit¬
ꝑfecta laus ex ore infantium & lacten¬

Expanded text:
Domini resistentem dejicite, frangite, comminuite atque consumite, et «laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini.» Illa enim prostrata et exstincta, ex ore infantium et lacten
Abbreviated transcription (Latin):
Et multis alus locis dominus nr̃. sin¬
gulare humilitatis gxemplu ꝓponens.¬
suꝑbiam uetis hominis ad innouan¬
dam humilit̃ uitam. similitudine pu
audimus in psalmo. laudate pucrido¬
minũ: ñ arbitrem᷑ ad nos istam exhior¬
tationẽ non ꝑtinere. qͥ iam corꝑis pue

Expanded text:
et multis aliis locis Dominus noster, per singulare humilitatis exemplum superbiam veteris hominis ad innovandam humiliter vitam similitudine pueauditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Quanti ualet hoc. qđ non uidet᷑ et
tuerit. ꝓpt̾ noc et ille disꝑsit: dedis
panꝑib. Non uidebat: & emebat. Sed
uis thesaurũ seruabat in cęlo: qui esu
emꝰ iimilitas a suꝑb̾ contempnebat᷑¬

Expanded text:
t tuerit! Propter hoc et ille «sparsit, dedit pauperibus:» non videbat, et emebat; sed ille thesaurum servabat in coelo, qui esurcujus humilitas a superbis contemnebat