comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑: et ꝑ orationem deo miserante sal¬
uetur. Ham et scã script᷑a dicit:
m̃ quem diligit dñs corripit. flagl¬
lat aũt omnẽ filium quẽ recipit.¬
A p̃i gͦ caritate compulsi. & bonos hor¬
temur ut in bono ꝑmaneant. & ma¬
los compellamꝰ ut a malo discedant.
Presertim qm̃ in his duob militibus¬
xp̃i. geminum nob̃ monstrat᷑ salutis
indicium. Ut si qͥs bonus. ẽ: unitet᷑
ꝑseuerantiam caritatis in stepħo. qͥ
aut̃ malus. ẽ: sectetur exemplũ con¬
u̾sionis in paulo. & qui bonus est
equitatem usq ad finem teneat. qui
aut̃ malus: quantotiꝰ a sua ꝑuersita¬
te discedat. Nec bonũ hominem
p̃sumptio iusticiȩ faciat negligentẽ.
nec malum iniquitatis consideratio
at: iste malum celerit̾ deserat. bonꝰ
tuneat ne cadat: malus conet᷑ ut
surgat. Quisqͥs gͦ malus. ẽ: cũ pau¬
lo ꝓst̾nat᷑ in malo. ut cũ eo erigatur
in bono. Qm̃ et ille cecidit malus:

Expanded text:
retur et per orationem Deo miserante salretur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scriptura dicit: Quoniam quem diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium que ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec malum iniquitatis consideratio at, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ de malis oꝑib confundat᷑: & ꝑ
orationẽ apud dñm adiuuet᷑. Ac sic
ipsa caritas. & in ore iusticiam sonet
ut errantẽ corrigat: & in corde patien¬
tiam seruet. ut ꝓ errante orationen
puro affectui dilectionis effundat. Q
enim errantẽ non corripuerit. de ne¬
gligentia iudicabit᷑ . qui aũt ꝓ. eo non
orauerit. de ꝑnicie condemꝑnabitur.
Quocirca fr̃s si quando aliquis ꝓanimȩ
salute corripit᷑. non asꝑnãt accipiat
monita caritatis: nec presentem tri¬
sticiam suȩ uoluntatis attendat. sed
considet quid utilitatis adquirat. Ic¬
circo enim arguit᷑. ut a prauis oꝑib
corrigat᷑. Nec cum uidet correptionem
aliqua austeritate uerborum feruere.¬
estimet caritatem in corde frigescere.
Sic enim uigilat in ore correptio: ut
in corde non dormitet oratio. Ac ꝑer
hoc in utroq peccanti consulte ꝓspi¬
citur: ut dum homo correptus de pec¬
cato confundit᷑. & a malis oꝑib sepa¬

Expanded text:
tionem de malis operibus confundatur, et per tionem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuvetur; ac sic ipsa caritas, et in ore justitiam sonet, ut errantem corrigat; et in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui autem pro eo non oraverit, de pernicie condemnatur. Quocirca, fratres, si quando aliquis pro animae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus sepa
Abbreviated transcription (Latin):
habuit in t̾ra ꝑ secutorem. in cęlo me¬
ruit habere consortem. Ipsa scã et
in defessa caritas desidauit orando
adquirere. quos nequiuit monendo
ꝓ eis oraret. et non dilexisse cum eoꝵ
crudelitatẽ arguendo corriꝑet. Absit
hoc ab animo mr̃is. ad cęli palat̾ium
gidam tenuit incorrsiptione censurã
sine caritate ñ fuit incorruptione
seueritas. Ac ꝑ hoc siue orando. siue
corripiendo. caritatẽ beatus stepħs
reseruauit: quia utrobiq salutẽ er¬
rautium cogitauit. E ĩdicio scẽ orati¬
onis. ostendit increpationẽ illã non
fuisse odii s amoris. Hoc aut̃ faciens.
et p̃sentib caritatẽ beatꝰ marcyr exhi¬
buit: et utile nimis exemplũ posteris
dereliquit. Demonstrauit enim gemi¬
nam eccłasticȩ dispensationis industͥ¬
am: ut ad corrigendum cuius libet
peccantis errorem. non desit in ore cor¬
reptio: et ad dm̃ ꝓ eo supplex effundat᷑
oratio. Ut qui malum facit. ꝑ increpa¬

Expanded text:
habuit in terra persecutorem, in coelo mehabuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium fgidam tenuit in correptione censuram.sine caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpa
Abbreviated transcription (Latin):
et suoꝵ fidelium pauꝑiem ditauit. &
indeficientib thesauris plenꝰ ipse per
in rege. ipsa subseq̃nt̾ꝰ refulsit in mi¬
lite. O ammiranda ubiq potentia sal¬
uatoris: o p̃dicanda indesinent̃ gr̃a
redemptoris. Ostendit in matre uir¬
uirginitatis ȩt̾nȩ miraculũ. demon¬
strauit in mr̃e inuictȩ caritatis in¬
dicium. Integritas quippe inteme¬
rata ꝑmansit in uirgine. dilectionis
uircus inuicta ꝑseuerauit in mr̃e
potuit xp̃i caritas. tanto seiuentium
agmine suꝑari. Stepħs gͦ ut noĩs
sui coronam meruisset accĩꝑe. cari¬
tatẽ ꝓ armis habebat: et ꝑ ipsam u̾q
uincebat. ꝑ caritatem dĩ seuientibus
iudeis non cessit. ꝑ caritatẽ ꝓximi. ꝓ
lapidantib int̾cessit. ꝑ caritatẽ argu¬
ebat errantes ut corrigerent᷑. ꝑ cari¬
tatẽ ꝓ lapidantib orabat ne puni¬
rentur. Caritatis uirtute subnixus
uicit saulũ crudelit̾ seuientẽ: et quẽ

Expanded text:
et suorum pauperiem ditavit, et et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse perin Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
nuictȩ namq in eo enituit insignȩ uir¬
tutis que nec frem̃tium seuitiam for¬
midauit: nec lapidantium ietib de¬
uicta succubuit. Usq: adeo enim int̃
frem̃tes ꝑmansit intrepidus. & inter
lapidum fuit cruciam̃ta securus: ut
incredulitatem iudȩoꝵ fident̾ argue¬
ret. et benignꝰ ꝓ lapidantib exoraret:
Qd̃ est gͦ tam magnum atq insuꝑabi¬
le genus armoꝵ quo munitꝰ seuientes¬
nules argueret. nec timeret lapidantes
non reꝑcutiens s patiens suꝑaret. in¬
suꝑ occisus aulam cȩlestis regni ui¬
uus et coronatus intraret: A culdu
cum sit altississim̃. ꝓ nob humilis
uenit: s manis uenire potuit. Mag¬
Num quippe donatiuum suis militib
attulit: quo eos non solum copiose di¬
tauit: s etiam ad certandum inuictissi¬
me confortauit. Attulit namq donũ
haritatis. quȩ ꝑduceret homines ad
consortium deitatis. Qđ̃ gͦ attulit : ero¬
gauit. Nec sͥ aliqͥd minuit. s mirabilit̾

Expanded text:
Invictae namque in eo enituit insigne virInvictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, quo munitus saevientes argueret, nec timeret; lapidantes non repercutiens, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubcum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine laureatꝰ. Ascendit iste lapi¬
dantib iudȩis quia ille descendit gra-¬
tulantib angłis. Gła in excelsis deo
hodie stepħm letantes in suum consor¬
tium susceꝑunt. Heri dñs exiutt de
utero uirginis hodie seruus egressus¬
est de ergastulo carnis. Heri xp̃c ꝓ nob̃
pannis est inuolutus. hodie stepħs
stola ẽ. ab eo immortalitatis indutus.
Heri p̃sepis angustia xp̃m portauit in¬
fantem. hodie imm̃sitas cęli suscepit
stephanũ triumphantẽ. Solus descend̃ dñs ui
młtos eleuaret. humiliauit se rex
nr̃ ut suos milites exaltaret. Qui enĩ
corpori suo uirginis p̃parauit uterum.
ipse mr̃i suo aꝑire dignatus ÷ cȩlum
Dñs iħc xp̃c angustias intrare non de¬
dignatus ÷ uteri. ut animã stephani
potuit suꝑare. ut ita meruisset felictt̃
triumphare. Neq enim paruipenden¬
da sunt. talis uirtꝰ. talisq triumphus:
Haud uero uilib armis potuit p̃mun¬
ri: qui amultis non potuit suꝑari:

Expanded text:
laureatus. Ascendit iste lapidantibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis. Gloria in excelsis Deo hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressusest de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperire dignatus est coelum. Dominus Christus angustias intrare non dedignatus est uteri, ut animam Stephani potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari.
Abbreviated transcription (Latin):
plus. In illoꝵ quippe impietate erant
multa q̃ plangi. in illiꝰ aut̃ morte
ipietatẽ mors sequebat᷑ et̾na. huiꝰ
aũt mortẽ uita ꝑpetua. Inutem᷑ gͦ
in aliquo dilectissimi fr̃s tanti ma-¬
quo ille tc̃ dilexit inimicos. S qđ
peius.ẽ. aliquotiens non solum ii
sidẽ integram custodimꝰ. S dicit ali¬
qͥs. Non possum diligere inimicũ
meum quẽ cotidie uelut hostẽ patior¬
crudelissimum. O quicunq ille es:
attendis quid tͥ fecerit homo. & Non
consideras quid tu fec̾is homo deo.
Cum enim multo grauiora tu in dm̃
peccata cõmiseris. quare ñ dimittis ho¬
mini parũ. ut cͥ ds̃ dignet᷑ dimitt̾e multũ:
Recole quid tͥ in eugłio ueritas ipsa pro¬
miserit. et quam tibi quodãmodo cauti¬
onem fecerit. uel quale tecum pactum
inierit. Si enĩ inquit dimiseriͣs hominib
peccata eoꝵ. dimittet ⁊ uob̾ pat̾ ur cȩlestis pec¬

Expanded text:
plus. in illorum quippe impietate erant plus. in illorum quippe impietate erant multa, quae debent plangi, in illius autem morte impietatem mors sequebatur aeterna, huius autem mortem uita perpetua. imitemur ergo in aliquo, dilectissimi fratres, tanti maquo ille tunc dilexit inimicos. sed quod peius est, aliquotiens non solum nonquidem fidem integram custodimus. sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem cotidie patior uelut hostem crudelissimum. o quicumque ille es, adtendis, quid tibi fecerit homo, et non consideras, quid tu feceris deo. cum enim tu multo grauiora in deo peccata commiseris, quare non dimittas homini paruum, ut tibi deus dignetur dimittere totum. Recole, quid tibi in euangelio ueritas ipsa promiserit et quam tibi quodam modo cautionem fecerit uel quale tecum pactum inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater uester caelestis de
Abbreviated transcription (Latin):
inter mr̃es potest: p̃cipuus uidet᷑. eẽ.
conus ab apłis ordinatꝰ sit: apłos ip¬
sos beata ac triumphali morte p̃ces¬
sit. Ac sic qui erat inferior ordine.
primus factus est passione. E qui
erat discipulus gradu. magist̃ cȩp̃
ẽẽ martirio. cõplens illud qd̾ beatus
ꝓpħa in ꝑsalmo qui lectꝰ .ẽ. dixit
Quid retribuam duo ꝓ om̃ib quȩ retͥ¬
buit mͥ Retribuere enim uoluit
omni humano genere accepit adño.
didit saluatori. Post hȩc subiecit
scriptura scã. & ait. Lositis aũt genib
clamauit dicens. Domine ne statu¬
as illis hoc peccatũ. Uidete dilectis¬
simi affectum beati uiri. uidete ma¬
qͣndo aliꝰ obliuisci poterat etiam ca¬
rissim. Pos suos. ille dño cõm̃ dabat.
inimicos. Quidenim dicebat cũ lapi
daret᷑ Dñe ne statuas illis hoc pec¬
catum. Plus itaq tunc illoꝵ dolebat
peccata. quam sua uulña. Plus illoꝵ
impietatẽ. quã suam mortẽ. & recte

Expanded text:
inter martyres potest, praecipuus uideretur essinter martyres potest, praecipuus uideretur essconus ab apostolis ordinatus sit, apostolos ipsos beata ac triumphali morte praecessit. ac sic qui erat inferior ordine, primus factus est in passione et, qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio conplens illud, quod beatus propheta in psalmo, qui lectus est, dixit: quid retribuam domino pro omnibus, quae retribuit mihi? retribuere enim primus omni humano genere accepit a domino. mus reddidit saluatori. Post haec subiecit scriptura sacra et ait: positis genibus clamauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum. uidete, dilectissimi fquando alius oblivisci poterat etiam carissimos suos, ille Domino commendabat inimdaretur? domine, ne statuas illis hoc in peccatum. plus enim tunc illorum dolebat peccata quam sua uulnera, plus illorum impietatem quam suam mortem. et recte
Abbreviated transcription (Latin):
specie ammirationis: non minꝰ tam̃
continet in mysterio dignitatis. Ecce
inquit beatꝰ stepħs uideo cęlos
aꝑtos: & filium hominis stantẽ a dextͥs
dĩ. Considerate attentiꝰ dilectissimi fr̃s
ad dexteram dei patris stare uidisset
cur se filium hominis uidere testatꝰ
est. et non potiꝰ filium dĩ: cum utiq plꝰ¬
dei potiꝰ quã hominis filium uidere
dixisset. S certa ratio postulabat ut
hoc ita et ostenderet᷑ in celo. et p̾dica¬
ret᷑ in mundo. Omnium enĩ uideoꝵ
scandalum in hoc erat cur dñs nr̃
hominis: ẽẽ. etiam dĩ filius diceret᷑.
memorauit: ut ad confutandam iudȩ¬
orum incrudelitatẽ ille mr̃i ostenderet᷑
in cęlo. quia ꝑfidis negabat᷑ in mun¬
do. & illi testimonium cȩlestis ueri¬
tas dar&. cui fidem t̾rena impietas
derogaret. Unde licet iuxta psalmum
qui lectus est p̾ciosa sit in conspectu
dñi mors scõꝵ eiꝰ. si quid tam̃ distare

Expanded text:
specie admirationis, non minus tamen specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio dignitatis. Ecce, inquit beatus Stephanus, video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei . Considerate attentius, dilectissimi fratres, ad dexteram Dei Patris stare vidisset, cur sese Filium hominis videre testatus est, et non potius Filium Dei; cum utique plDei potius quam hominis Filium videre dixisset? Sed certa ratio postulabat, ut hoc ita et ostenderetur in coelo, et praedicaretur in mundo. Omne enim Judaeorum scandalum in hoc erat, cur Dominus hominis, esse etiam Dei Filius diceretur. memorauit, ut ad confundendam Iudaeorum incredulitatem ille martyri ostenderetur in caelo, qui a perfidis negabatur in mundo, et illi testimonium caelestis ueritas daret, cui fidem terrena impietas derogaret, unde, licet iuxta psalmum, qui lectus est, pretiosa sit in conspectu domini mors sanctorum eius, si quid tamen distare
Abbreviated transcription (Latin):
stepħo. xp̃i claritate ꝑfuit᷑: cum ste¬
pħo exultat. cũ stepħo et regnat. Qͦ
enim p̾cessit stepħs trucidatꝰ lapidi¬
b pauli: illuc secutꝰ . ẽ. paulus adutꝰ
orationib stepħi. Quam uere beata
uita fr̃s mei. ubi non paulus de ste¬
pħi occisione stepħi confundit᷑. sed
stepħs de pauli consortio gratulatur:
qm̃ caritas in utroq letat᷑. Caritas
quippe in stepħo suꝑauit seuitiam
iudeoꝵ. caritas in paulo cooꝑuit
multitudinem peccatoꝵ. caritas in
utroq parit̾ regnũ meruit possidere
celoꝵ. Caritas est gͥ omniumi fons &
origo bonoꝵ. munim egregium: uia
quȩ ducit ad cȩlum. In caritate qui
ambulat. nec errare poterit nec time¬
dere xp̃ianus: purã caritatẽ fortiter
retinere. ipsam uob inuicẽ exhibete:
et in ea ꝓficiendo conscendite. Insi¬
stite oꝑib bonis ut ad p̾mia eterna
ꝑuenire possitis: adiuti gr̃a xp̃i dñi
ectio actuum apłoꝵ
quȩ nobis hodie lecta est dilectissimi
fr̃s. cum plurimum habeat in ipsa

Expanded text:
tate perfruitur, cum Stephano exsultat, cum Stephano regnat. Quo enim praecessit Stephanus, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. 6. Quam vera vita, fratres mei! ubi non Paulus de Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit possidere coelorum. Caritas igitur est omnium fons et origo bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timedere Christianus, puram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis invicem exhibete, et in ea proficiendo conscendite. Insistite operibus bonis, ut ad praemia aeterna pervenire possitis, adjuti gratia ectio Actuum Apostolorum, quae nobis hodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate nr̃a positum ẽ: qualit̾ a dño
dicere debeo: nemo se circũueniat ne¬
mo se seducat. Qui uel unum hommẽ
in hoc mundo odio ht̃. quicqͥd deo in
oꝑib bonis obculerit. totum ꝑdit:
quia ñ m̃tit᷑ paulus apłs dicens. Si
dedero om̃s facultates meas in cybos
pauꝑum. & si tradidero corpꝰ meum¬
ita ut ardeam. caritatẽ aut̃ ñ habuero

Expanded text:
in potestate nostra positum est, qualiter a Domino t frequenter dicere debeo, nemo se circumveniat, nemo se seducat; qui vel unum hominem in hoc mundo odio habet, quidquid Deo in operibus bonis obtulerit, totum perdit, quia non mentitur Paulus apostolus dicens: Si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meam, ut ardeam, caritatem autem non hab
Abbreviated transcription (Latin):
eri celebraiuimus
temporalẽ sempit̾ni regis
nr̃i natalem. hodie celebra¬
mus triumphalem militis
passionem. Heri enim rex nost̾ trabea
carnis indutꝰ de aula uteri uirginał
egrediens. uisicare dignatꝰ ÷ mundum:
hodie miles de tabnaculo carceris
exiens triumphator migrauit ad cȩlũ
lle sempit̃ne deitatis maiestate seruata
seruile cinctorium carnis assumens
huius scł̃i campũ pugnaturꝰ intrauit:

Expanded text:
eri celebravimus temporalem sempiterni Regis nostri Natalem: hodie celebramus triumphalem militis passionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo corporis exiens, triumphator migravit ad coelum. Ille, sempiternae deitatis majestate servata, servile cinctorium carnis assumens, in hujus saeculi campum pugnaturus intravit;
Abbreviated transcription (Latin):
dicenti. xp̃c solus potuit: nosñ possumꝰ. Res¬
ponde ⁊dic. Ideo.xp̃c potuit. quia deus :
qd̃ poierit et in me. qd̾ demonstrauit
mortuus sit. Nunquid enim d̃s mori
potest: Illa etiam diuinitas. uerbum
equale pat. ars omp̃ntis artificis. ꝑ
quã facta sunt omã. in commutabilis¬
& incorruptibilis sapientia. in seipsa
manens. innouans omĩa. attingens a
fine usq ad finẽ fortit̾. et disponens oĩa
suauit̃. mori potuit: Non inquit. & ta¬
men xp̃c mortuus ÷. Unde mortuus.ẽ.¬
U idelicet qd̃ ñ rapinã arbitratus ÷. ẽẽ.¬
equalis deo: s semetipsum exinanuiit
formã serui accipiens. Ante aũt qͥd ait.:
Quicum ui forma dei. ẽẽt formã serui ac¬
ceꝑat. an in ea nat᷑alit̾ inerat: Distingun
apłs. Cũ formã dei diceret. ẽẽt dix̃: cum
formã serui nominaret. accipiens dicit.
Ap̃c gͦ erat aliqͥd. accepit aliqͥd: ut cũ illo
unũ. eẽt. qd acceꝑat. In forma dei erat
equalis deo. et sic̃ eugłista ille piscator

Expanded text:
dicenti: Christus solus potuit, nos non possumus, responde et dic: Ideo Christus potuit quia Deus. rabo quod poterit et in me, quod demonstravit mortuus sit. Numquid enim Deus mori potest? Illa etiam divinitas Verbum aequale Patri, ars omnipotentis artificis, per quem facta sunt omnia, incommutabilis sapientia, in se ipsa manens, innovans omnia , attingens a fine usque ad finem fortiter et disponens omnia suaviter , mori potuit? Non, inquit. Et tamen Christus mortuus est. Unde mortuus est? Videlicet quod non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Ante autem quid ait? Qui cum in forma Dei esset . Formam Dei acceperat, an in ea naturaliter erat? Distinguit Apostolus. Cum formam Dei diceret, esset dixit: cum formam servi nominaret, accipiens dixit. Christus ergo erat aliquid, accepit aliquid, ut cum illo unum esset quod acceperat. In forma Dei erat aequalis Deo, sicut evangelista ille pi
Abbreviated transcription (Latin):
im̃ est int̾ noc et xp̃m : qnͣtũ inter
dm̃ et hominem. Naui seruus et dñs
possunt duo homines dici. Ee tamen qr
homine edificante archã non credider̃
dam̃tum seipsum posuit: cotidie ligna
trant in archȩ compaginẽ. et adhuc dr̃
manducemꝰ et bibamꝰ cras enim mori
emur. Illi enim dicunt manducemꝰ &
bibamꝰ cras enim moriemur: qui resur¬
rectionẽ non sꝑant. Nos aut̃ qui lam
resurrectionẽ et loq̃ntib ꝓpħis et pre¬
dicante xp̃o et apłis. credimꝰ et annun
ciamus: nos pꝰ istã mortẽ uicturos ñ
diffidamus. nec corda nr̃a oneremꝰ cra¬
pula et ebrietatib. s solliciti expectan¬
tes. accinetis lumbis et lucerius arden¬
tib aduentum dm̃i nr̃i. ieiunemꝰ et ore¬
mus. non ideo quia cras moriem᷑. sed
ut securi moriamur: fR .ui. Sermõ

Expanded text:
ntum inter Deum et hominem. Nam servus et dominus possunt et duo homines dici. Et tamen quia homine aedificante arcam non crediderunt arcae fundamentum se ipsum posuit: quotidie ligna trant in arcae compaginem; et adhuc dicitur, Manducemus et bibamus; cras enim morimur. Illi enim dicunt, Manducemus et bibamus; cras enim morimur, qui resurrectionem non sperant: nos autem qui jam resurrectionem et loquentibus Prophetis, et praedicante Christo et Aamus nos post istam mortem victuros, non deficiamus, nec corda nostra oneremus crapula et ebrietatibus; sed solliciti exspectantes, accincti lumbis et lucernis ardentibus, adventum Domini nostri, jejunemus et oremus, non ideo quia cras moriemur, sed ut securi moriamur. Quod r
Abbreviated transcription (Latin):
duo egeritis: parcet uob̃ ds̃. N dix̃ hoc.
Euersionem solam minatus. ẽ et p̾nu¬
ciauit. Et tam̃ illi de dei miscđia non
desꝑantes: conuerterum se ad peniten¬
dum. et peꝑcit ds̃. S quid dicemus:
Quia ꝓpħa mtitus ẽ: Si carnalit̾ intel¬
u̾sa ẽ enim inuie. Attende quid erat
niniue. et uide quia eu̾sa .ẽ. Quid erat
niniue: Manducabant. bibebant.
emebant. uendebant. plantabant. edi¬
ficabant. ꝑiuriis uacabant. mendaciis.
ebrietatib. facinorib. corruptionib.
Hec erat niniue. Attende quomͦ nniuite
plangunt. dolent. contristamur. in ei¬
licio et cinere. in ieuiniis et orationib.
U bi ÷ illa minuȩ: N empe euersa . ẽ: qr
non in illis suꝑiorib actib constituta
ẽ. Ergo fr̃s et mͦ edificat᷑ archa: et illi
centum anni tempora ista sunt. Totꝰ
iste tractus tp̃ris. illoꝵ annoꝵ num̃o
significatus ÷. Sigͦ digne ꝑierunt qͥ
nõ e edificante archam dissimulauer̃:

Expanded text:
duo egeritis, parcet vobis Deus: non dixit hoc. duo egeritis, parcet vobis Deus: non dixit hoc. Eversionem solam minatus est, et praenuntiavit: et tamen illi de Dei misericordia non desperantes, converterunt se ad poenitendum; et pepercit Deus . Sed quid dicemus? quia Propheta mentitus est? Si carnaliter intelersa est enim Ninive. Attende quid erat Ninive, et vide quia eversa est. Quid erat Ninive? Manducabant et bibebant, emebant, vendebant, plantabant, aedificabant, perjuriis vacabant, mendaciis, ebrietatibus, facinoribus, corruptionibus: haec erat Ninive. Attende modo Ninive: plangunt, dolent, contristantur, in cilicio et cinere, in jejuniis et orationibus. Ubi est illa Ninive? Nempe eversa est, quia non in illis superioribus actibus constituta. Ergo, fratres, et modo aedificatur arca, et illi centum anni tempora ista sunt: totus iste tractus temporis illo annorum numero significatus est. Si ergo digne perierunt, qui Noe aedificante arcam dissimulave
Abbreviated transcription (Latin):
mulieri coniugatȩ: non desidare ui¬
rum suum. Qñto turpiꝰ eccłȩ. non
desiderare xp̃ms. Uenit uir ad carna¬
les amplexus. ut magnis uotis castę
uxoris accipitur. Uenturus.ẽ. sponsus
eccłȩ ad tradendos et̃nos amplexus
ad faciendos nos sͥ sempit̾nos coheredes.
et nos tta uiuimꝰ. ut eiꝰ aduentum ñ
solũ non desidemus. s etiam timea¬
m̾. Quã uerum ÷. qđ sic uenturus ÷
dies ille: quomͦ in dieb noȩ. Quam
multos sic inuenturus ÷: et eos qui
xp̃ian appellant᷑. Ideo ꝑ tot annos
edificatur archa: ut euigilent qui ñ
credunt. ꝑcentum annos illa edifi¬
cata est: et non euigilauerunt ut dice¬
reat. Non sine causa homo dei archã
edificat. nͥ quia imminet exitium ge¬
neri humano. et placarent iram dei
conu̾si ad mores qui placent deo. quomͦ
penitentie: et ꝓpiciauerunt iram dei.
turam. Non enĩ dix̃. triduo et niniue e¬
uertet᷑. Si aũt̃ penitentiam in isto tri¬

Expanded text:
mulieri conjugatae non desiderare vimulieri conjugatae non desiderare virum suum: quanto turpius Ecclesiae non desiderare Christum? Venit vir ad carnales amplexus, et magnis votis castae uxoris accipitur: venturus est sponsus Ecclesiae ad tradendos aeternos amplexus, ad faciendos nos sibi sempiternos cohaeredes, et nos ita vivimus, ut ejus adventum non solum non desideremus, sed etiam timeamus! Quam verum est quod sic venturus est dies ille, quomodo in diebus Noe? Quam multos sic inventurus est, et eos qui christiani appellantur? Ideo per tot annos aedificatur arca, ut evigilent qui non credunt . Per centum annos illa aedificata est, et non evigilaverunt ut dicerent, Non sine causa homo Dei arcam aedificat, nisi quia imminet exitium generi humano; et placarent iram Dei, conversi ad mores qui placent Deo, quomodpoenitentiae, et propitiaverunt iram Dei.turam: non enim dixit, Triduo, et Ninive evertetur; si autem poenitentiam in isto tri
Abbreviated transcription (Latin):
centium. manducemꝰ et bibamͦ: cras
enim moriem᷑. Prorsus et uos respon¬
dete. et dicite. Ieuinemus & oremꝰ: cras
erit in resurrectione uita iustorum. S
quia iam hodie moderatum tempuz¬
uidetis absumptum. id quod reddidi¬
aliquando reddamꝰ orate. Illud maxime
tenete. quare locuti sumus: p̃sertim ꝓpt̾
dies festos istos fr̃s mei quos pagani ce-¬
lebrant. Attendite gͦ uob̃ fr̃s. Transit
hic mundꝰ. Recordamini eũgłium: ubi
p̃dicit dñs sic futurum. eẽ. nouissimũ
diem. quomͦ in dieb noe. Manducabañ
bibebant. emebant. uendebant. uxores
ducebant. nubebant: donec intrauit
noe in arcam. Uenit diluuiuium: et
y̾monentem: et alio loco dicentem. Non
grauent᷑ corda ur̃a in crapula et ebrieta¬
te. Sint lumbi ur̃i accineti. et lucernȩ
ardentes. Ꝙ similes estote pueris ex¬
pectantib dñm suum: qnͣdo ueniat
a nuptiis. Expectemꝰ eum uenturũ.
non nos turpes inueniat. Turpe est

Expanded text:
centium, Manducemus et bibamus; cras centium, Manducemus et bibamus; cras enim morimur. Prorsus et vos respondete, et dicite: Jejunemus et oremus; cras erit in resurrectione vita justorum. Sed quia jam hodie moderatum tempuvidetis assumptum, id quod reddidi, orate ut aliquando reddamus. Illud maxime tenete quare locuti sumus, praesertim propter dies festos istos, fratres mei, quos Pagani celebrant. Attendite vobis: transit hic mundus, recordamini Evangelium ubi praedicit Dominus sic futurum novissimum diem, quomodo in diebus Noe. Manducabant et bibebant, emebant et vendebant, uxores ducebant, nubebant, donec intravit Noe in arcam; venit diluvium, et praemonentem, et alio loco dicentem, Non graventur corda vestra in crapula et ebrietate . Sint lumbi vestri accincti, et lucernae ardentes; et similes estote pueris exspectantibus dominum suum, quando veniat a nuptiis . Exspectemus eum venturum, non nos torpentes inveniat. Turpe est
Abbreviated transcription (Latin):
iustus ut posset resurgere a mortuis:
ut int̾im scđm ipsos loquar. et de dñs
nr̃i diuinitate ñ dicam ille tam iustꝰ
ut a mortuis. etiam resurg̾e mereretur.
nullo pacto nos fallere põtuit: cũ enã
nob̾ resurrectionẽ ꝓmisit. Omã gͦ quȩ
strucci contra eos. qͥ dict̃ ñ resurg̾e mor¬
tuos. Dicta sunt aut̃ si meministis.
qͣnͣtum ds̃ suggerere dignatus ÷ neces¬
saria. et de rerũm natura cotidianisq
exemplis dicta sunt testimonia. et de
ipsa omĩpotentia dei. cui nicħ difficile:
qui sic potuit facere qd ñ erat multo
magis potest reparare qđ erat. et de
ipsõ dño et saluatore iħu xp̃o quem
constat resurrexisse: neq eiꝰ resurrec¬
tionẽ factam nͥ in forma serui. qr neq
mors fieri pocuit. unde opꝰ ẽẽt resur¬
gere. nͥ ꝑ formam serui. Unde qm ser-¬
ui sumus. id in forma nr̃a sꝑare debe¬
mus: qđ ille in forma serui p̃monstra¬
re dignatꝰ. ẽ. Obticescant gͦ linguȩ di¬

Expanded text:
justus, ut posset etiam resurgere a mortuis: justus, ut posset etiam resurgere a mortuis: ut interim secundum ipsos loquar, et de Domini nostri divinitate non dicam; ille tam justus, ut a mortuis etiam resurgere mereretur, nullo pacto nos fallere potuit, cum etiam nobis resurrectionem promisit. CAPUT XIX. structi, si qui dicunt non resurgere mortuos. Dicta sunt autem, si meministis, quantum Deus suggerere dignatus est necessaria, et de rerum natura quotidianisque exemplis dicta sunt testimonia; et de ipsa omnipotentia Dei cui nihil difficile est, qui si potuit facere quod non erat, multo magis potest reparare quod erat; et de ipso Domino et Salvatore Jesu Christo, quem constat resurrexisse, neque ejus resurrectionem factam nisi in forma servi, quia neque mors fieri potuit, unde opus esset resurgere, nisi per formam servi. Unde quoniam servi sumus, id in forma nostra sperare debemus, quod ille in forma servi praemonstrare dignatus est. Obticescant ergo linguae di
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc accepit in utero uirginis mariȩ:
comungens se ipsum u̾bũ dei humane
nature. tanꝗͣ sponsus sponsȩ in tha¬
lamo uirginali: ut ipse tanꝗͣ sponsus
ꝓcederet de thalamo suo. Redi gͦ ad¬
id qd̃ dicebam. Mortalitas de peccato.
uenit in om̃s homines. In dño aũt
de miscđia erat. et tam̃ uera erat: qr
talis caro uera erat. et uere mortalis
erat ÷ similitudinẽ hñs carnis peccati.
non similitudinẽ carnis: s similitu¬
dinẽ carnis peccati. Uera enim caro.
s non peccati caro. Non enĩ mortali¬
tatem illã ut dixi. merito peccati acce¬
ꝑat. qui semetipsum exin auiuit for¬
mã serui accipiens: et factus ob ȩdi¬
ens usq ad mortẽ. Quid gͦ erat. et
quid habebat. Diuinitas erat. mor¬
talicatẽ hñs. Unde aũt mortuus. ẽ:
ꝑat resurrex̃. Tolle formam serui: ñ. ẽẽt
in qua resurgeret. qr non. ẽẽt. in qua
buunt qđ xp̃c resurrexit a mortiuis. nã
et hoc solent dicere. quia homo erat tã

Expanded text:
Hanc accepit in utero virginis Mariae, Hanc accepit in utero virginis Mariae, conjungens se ipsum Verbum Dei humanae naturae, tanquam sponsus sponsae in thalamo virginali, ut ipse tanquam sponsus procederet de thalamo suo . id quod dicebam. Mortalitas de peccato venit in omnes homines: in Domino autem de misericordia erat, et tamen vera erat; quia talis caro vera erat, et vere mortalis erat, similitudinem habens carnis peccati ; non similitudinem carnis, sed similitudinem carnis peccati: vera enim caro, sed non peccati caro. Non enim mortalitatem illam, ut dixi, merito peccati acceperat, qui semetipsum exinanivit formam servi accipiens, et factus obediens usque ad mortem. Quid ergo erat, et quid habebat? Divinitas erat, habens mortalitatem. Unde autem mortuus est, perat, resurrexit. Tolle formam servi, non esset in qua resurgeret; quia non esset in qua buunt quod Christus resurrexit a mortuis; nam et hoc solent dicere, quia homo erat tam
Abbreviated transcription (Latin):
fuit alienoꝵ peccatoꝵ: non pęna ꝓpͥorũ.
n om̃b aũt hominib. mortalitas pęna
peccati.ẽ. Trahitur aũt̃ ab origine pec¬
cati. unde omnes uenimꝰ. de illius hoĩs
lapsu: non de huiꝰ descensu. Aliud est
cadere: aliud descendere. Cecidit unus
nequit̃:. descendit alius misccłit̃. Sicut
enim in adam om̃s moruintur: sie in
xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Portans gͦ alie¬
na peccata. quȩ non rapui. inquit tẽ
exsoluebam: la ÷ peccatum ñ hñs. mo¬
riebar. Ecce inquit ueni& pͥnceps
hinius mundi. et in me nicħ inueniet.
Quid ÷ in me. nicħ inueniet: Non in me
inueniet meritum mortis. Meritum
eñi mortis peccatum.ẽ. Quare gͦ more¬
ris. Sequit᷑ et dicit. S ut seiant onĩs.
qi uoluntatem patris mei facio. surgite
eamꝰ hinc. & surgit. ꝑgens ad passionẽ
Quare: Quia uoluntatem pat̾s sui faci¬
ebat: non qr pͥncipi peccatoꝵ aliquid
debebat. in quo peccatum nullũ erat:
attulit. mortalitatẽ aut̃ ã nob̃ assũpsit

Expanded text:
 peccatorum, non poena propriorum. In omnibus autem hominibus mortalitas poena peccati est: trahitur enim ab origine peccati, unde omnes venimus; de illius hominis lapsu, non de hujus descensu. Aliud enim est cadere, aliud descendere. Cecidit unus nequiter, descendit alius misericorditer. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic in Christo omnes vivificabuntur . Portans ergo aliena peccata, Quae non rapui, inquit, tunc exsolvebam : id est, peccatum non habens moriebar. Ecce, inquit, veniet princeps hujus mundi, et in me nihil inveniet. Quid est, nihil in me inveniet? Non in me inveniet meritum mortis. Meritum enim mortis peccatum est. Quare ergo morieris? Sequitur, et dicit: Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et surgit pergens ad passionem. Quare? Quia voluntatem Patris sui faciebat, non quia principi peccatorum aliquid debebat, in quo peccatum nullum erat. attulit, mortalitatem autem a nobis assumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
uł audimus. post paucos annos cuus
erunt: ante paucos annos nec cinis erant.
Qui gͦ potuit parare qd non erat. defici& re¬
male loquentium ᷤ corrumpentium mo¬
res bonos colloquiis malis. figite pedes
in uia: figite ut ñ relinquatis uiam. N
ut remaneatis in uia. s quẽadmodum
dictum. ẽ: sic currire ut comp̃hendatis:
Semꝑ uigeat xp̃c in corde. qui uoluit in
capite ostendere. qđ m̃bra cęf̾a sꝑent.
In t̾ra quidẽ laboramꝰ. caput nr̃m in cęlo.
lam nec moritur. nec deficit. nec aliqͥd
patitur. Passum ÷ tam̃ ꝓ nob̾. quia traditꝰ
est ꝓpt̃ delicta nr̃a: et resurrex̃ ꝓpt̾ iustifica¬
tionem nr̃am. Hoc nos ꝑ fidem nouimꝰ.
Quib aũt se ostendit. ꝑ ocłos didicerunt.
Non tam̃ nos repbati suinus. quia resur¬
rexit. et eum uidere ocłis carnalib ñ
potuimꝰ. Habemꝰ ꝓ nob̃ ipsiꝰ dñi testi¬
monium: qd̃ dixit dub itanti discipło.
et tactu credenti quid credet. Nam cũ

Expanded text:
vel audimus, post paucos annos cinis vel audimus, post paucos annos cinis erunt, ante paucos annos nec cinis erant. Qui ergo potuit parare quod non erat, deficiet remale loquentium, et corrumpentium mores bonos colloquiis malis. Figite pedes in via, figite: ut non relinquatis viam, non ut remaneatis in via, sed quemadmodum dictum est, Sic currite, ut comprehendatis . Semper vigeat Christus in corde, qui voluit in capite ostendere quod membra caetera sperent. In terra quidem laboramus, caput nostrum in coelo jam nec moritur, nec deficit, nec aliquid patitur: passum est tamen pro nobis. Quia traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Hoc nos per fidem novimus: quibus autem se ostendit, per oculos didicerunt. Non tamen nos reprobati sumus, quia resurrexit, et eum videre oculis carnalibus non potuimus. Habemus pro nobis ipsius Domini testimonium, quod dixit dubitanti discipulo et tactu quaerenti quod crederet. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
dauera mortuoꝵ. Morem enim habent
siccare corpora. et quasi enea reddere.
sius ignorant. ubiomã salua sunt con¬
ditori. etiam cum mortalib sensib sub¬
trahunt᷑: soli egyptii bene credunt re¬
surrectionẽ mortuoꝵ suoꝵ. alioꝵ uero
xp̃i anoꝵ spes in angusto est. Sepe enĩ.
uł uetustate. uł aliqua non sacrilega
necessitate. aꝑtis uł nudatis sepulchus
inuenta sunt corpora putruisse. et sus¬
pirantes genuert̃ homines. qui solent
corꝑali specie delectari. et dixerunt il
cordib suis. Ita ne iste cinis aliqͣn habe¬
bit illã spẽm pulchritudinis. reddetꝰ
uitȩ reddet᷑ luci: qͣnͣdo istud erit. qͣndo
ego aliquid uiuum de hoc cinere sꝑem:
Qui hoc dicis. uides in sepulchro uł cine¬
rem. Replica ȩtatem tuam. si es u̾bi gr̃a
triginta. quadraginta. uł ampliꝰ aunoꝵ.
In sepulchro uel cinis est mortui. Tu ante
quadraginta annos. quid eras. uͥ eras :
Corpora omnium nr̃m qui nẽ loquimur.

Expanded text:
davera mortuorum. Morem enim habent davera mortuorum. Morem enim habent siccare corpora, et quasi aenea reddere: sinus ignorant, ubi omnia salva sunt Conditori, etiam cum mortalibus sensibus subtrahuntur, soli Aegyptii bene credunt resurrectionem mortuorum suorum, aliorum vero Christianorum spes in angusto est? Saepe enim vel vetustate vel aliqua non sacrilega necessitate apertis vel nudatis sepulcris, inventa sunt corpora putruisse, et suspirantes gemuerunt homines, qui solent corporali specie delectari, et dixerunt in cordibus suis: Itane iste cinis aliquando habebit illam speciem pulchritudinis, reddetur vitae, reddetur luci? Quando istud erit? Quando ego aliquid vivum de hoc cinere sperem? Qui hoc dicis, vides in sepulcro vel cinerem: replica aetatem tuam, si es, verbi gratia, triginta, quinquaginta vel amplius annorum: in sepulcro vel cinis est mortui, tu ante quinquaginta annos quid eras? ubi eras? Corpora omnium nostrum, qui nunc loquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
cunt: in uires t̾rȩ cedunt. Unde enum
t̾ra pinguficat᷑ n de putredine t̾renoꝵ.
Attendãt ħ qui agrum colunt. et qui ñ
colunt quiꝰ in u̾rbe semꝑ uiuunt. de
ortis certe uicuns urbi eognoscant. con¬
temptibilia queq purgam̃ta ciuitatis
bilia. exinanita omĩ utilitate ab in exꝑ¬
tis possent putari. & quis dignatur
stercus intueri. Qd̃ intueri horret hõ:
seruare curat. Illud gͦ qd consũptum
iam et abieccum uidebat᷑ redit in pin-¬
guedinem t̾rȩ. Pinguedo in succũ. succ̾
u radicẽ. & qd̾ de t̾ra in radicem transit.
in usibilib accessib migrat in robur:
distinguit᷑ ꝑ ramos. aramis in germina.
a germine infructus et folia. Ec̃ce quod
horrebas in putredine stercoris. in ar¬
boris fecunditate et uiriditate miraris
Nolo mͥ iam opponas. Non manet integrũ.
corpꝰ sepulti mortu. Fam simaneret. re¬
surgere crederem. Egyptii gͦ soli credañ
resurrectionem. quia diligent̃ eurant ca¬

Expanded text:
cunt, in vires terrae cedunt. Unde enim cunt, in vires terrae cedunt. Unde enim terra pinguificatur, nisi de putredine terrenorum? Attendunt haec qui agrum colunt; et qui non colunt, quia in urbe semper vivunt, de hortis certe vicinis urbi cognoscant contemptibilia quaeque purgamenta civitatis bilia, exinanita omni utilitate, ab inexpertis possent putari. Et quis dignatur stercus intueri? Quod intueri homo horret, servare curat. Illud ergo quod consumptum jam et abjectum videbatur, redit in pinguedinem terrae, pinguedo in succum, succus in radicem; et quod de terra in radicem transit, invisibilibus accessibus migrat in robur, distribuitur per ramos, a ramis in germina, a germine in fructus et folia. Ecce quod horrebas in putredine stercoris, in arboris fecunditate et viriditate mirarisoles opponere: Non manet integrum corpus sepulti mortui; nam si maneret, resurgere crederem. Aegyptii ergo soli credunt resurrectionem, quia diligenter curant ca
Abbreviated transcription (Latin):
Dormire morti simile.ẽ: eugilare resur¬
reccioni simile.ẽ. Ex hoc quod cotidie
fit. crede qđ semel futurum. ẽ. Luna
ꝑ om̃s menses nascit᷑. crescit. ꝑficitur.
minuitur. consuiit᷑. in nouatur. Qd̾
in luna ꝑ m̃ses. hoc in resurrectione.
semel in toto tp̃r. Quomͦ ia qd̃ de dor¬
mientib cotidie. hoc de luna ꝑ singłor
m̃ses. Unde abeunt. unde redeunt᷑
frondes arborib. in quȩ secrita discedĩ
de quib secretis adueniunt: Hyemis
.ẽ. certe nc̃ arbores arentib similes.
uerno tp̃r uiridescunt. Nunc primum
factum. ẽ. an et p̾t̾ito anno ita fuit: lm¬
mo et p̃t̾ito sic fuit. lut̾ceptum ⁊ ab au¬
tumno in hyemẽ. redit ꝑ uernum in
estatem. Ergo annus redit in tp̃r. et
homines facti ad imaginẽ dei cum mor¬
dicere. minꝰ diligent̃ inspiciens mutati¬
ones instaurationesq: rerum. illa folia
putriierunt. noua nascunt᷑. Bene autẽ
considans. uidet qd et illa quȩ putres¬

Expanded text:
Dormire, morti simile est: evigilare, resurDormire, morti simile est: evigilare, resurrectioni simile est. Ex hoc quod quotidie fit, crede quod semel futurum est. Luna per omnes menses nascitur, crescit, perficitur, minuitur, consumitur, innovatur. Quod in luna per menses, hoc in resurrectione semel in toto tempore. Quomodo id quod de dormientibus quotidie, hoc de luna per singulos menses. Unde abeunt, unde redeunt frondes arboribus? in quae secreta discedunt, de quibus secretis adveniunt? Hiems est, certe nunc arbores arentibus similes verno tempore virescunt. Nunc primum factum est, an et praeterito anno ita fuit? Imo et praeterito sic fuit. Interceptum est ab autumno in hieme, redit per vernum in aestate. Ergo annus redit in tempore, et homines, facti ad imaginem Dei, cum mordicere minus diligenter inspiciens mutationes instaurationesque rerum: Illa folia putruerunt, nova nascuntur. Bene autem considerans videt quod et illa quae putres
Abbreviated transcription (Latin):
et i ipsa aratione gauderet. ille uero
incredulus uł potius insipiens. et ut
ueriꝰ dicam mexꝑtus: plangeret qͥdẽ
forsitan pͥmo. s exꝑto credens eonsolatꝰ
abscedet : et futuram messem cum ex
ꝑto sꝑaret. S solent uideri ꝑ annos
singłos messes. Nñis aut̃ humani ul¬
tima in fine scłi messis assurget. Osten¬
di nc̃ ocłis non potest. s de un̾o pͥncipali
grano datum ÷ exꝑim̃tum. Dicit spei
dñs. Si granũ sic manserit. et ñ morti¬
ficatum fuit. solum manebit. dicens
de sua mortificatione. quia multiplex
futura ẽ. in illum credentium resurrec¬
tio. E xemplum datum ÷ de uno grano:
s tale exemplum: cui crederent omnes
qui grana. eẽ. uellent. Quaꝗͣ et omĩs
creatura loquit᷑ resurrectionẽ si surdi
non simus. unde conicere debenuis qͥd
in fine semel de gñe humano facturus
÷ ds̃: cum tot sunilia cotidie uideamꝰ.
Resurrectio xp̃ianoꝵ semel erit: somnꝰ
animalium et euigilatio condiana :

Expanded text:
et in ipsa aratione gauderet: ille vero et in ipsa aratione gauderet: ille vero incredulus vel potius insipiens, et, ut verius dicam, inexpertus plangeret quidem forsitan primo, sed experto credens consolatus abscederet, et futuram messem cum exarborum. Sed solent videri per annos singulos messes: generis autem humani una ultima in fine saeculi messis assurget. Ostendi nunc oculis non potest: sed de uno principali grano datum est experimentum. Dicit ipse Dominus, Si granum sic manserit, et non mortificatum fuerit, solum manebit , dicens de sua mortificatione, quia multiplex futura est in illum credentium resurrectio. Exemplum datum est de uno grano, sed tale exemplum cui crederent omnes qui grana esse vellent. Quanquam et omnis creatura loquitur resurrectionem, si surdi non sumus: unde conjicere debemus quid in fine semel de genere humano facturus est Deus, cum tot similia quotidie videamus. Resurrectio Christianorum semel erit, somnus animalium et evigilatio quotidiana est.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. hoc frum̃tum qd̾ mͦ sepultũ. ẽ.
qnͣto labore messum. aportatũ. tritum.
purgatum. seruabat᷑ in horreo. uidebamꝰ
eius decorem et gratulabam᷑. mͦ ablatũ:
ab ocłis nr̃is. tr̾am exaratam uideo. fru¬
m̃tum uͦ nec in horreo nec hie cerno. fru¬
mentũ qͣsi mortuum atq sepultũ lugu¬
brit̾ plangeret. fleret ub̾tim. attendens
glebas et t̾ram. messem aũt̃ non uidens.
quomͦ irrideret᷑ a quib libet indoctis
s in illa re ñ indoctis: imꝑitis quidem
aliarum. ꝑitis aut̃ illiꝰ rei quã plang̾et
ille deformit̃ imꝑitus: & quid ei illi¬
dicerent qui scirent. nͥ forte. ipse ꝓpte̾a
plangebant. quia nicħ horũ sciebat.
Nolteẽ. tͥstis. Hoc qd̃ sepeliuimꝰ. certe iam
non. ẽ. Non ÷ u horreo. non ÷ in mani¬
b nr̃is. Ueniemus ad agrum hunc. et
delectabit te uidere spẽm segetis. ubi uẽ
plangis nuditatẽ arationis. Ille qui
nouerat quid. ẽẽt. de frum̃to uenturum.

Expanded text:
dicens, Hoc frumentum, quod modo sepultum est, dicens, Hoc frumentum, quod modo sepultum est, quanto labore messum, apportatum, trituratum, purgatum, servabatur in horreo, videbamus ejus decorem, et gratulabamur; modo ablatum est ab oculis nostris; terram exaratam video, frumentum vero nec in horreo, nec hic cerno: frumentum quasi mortuum atque sepultum lugubriter plangeret, fleret ubertim, attendens glebas et terram, messem autem non videns: quomodo irrideretur a quibuslibet indoctis, sed in illa re non indoctis; imperitis quidem aliarum rerum, peritis autem illius rei quam plangeret ille deformiter imperitus? Et quid ei dicerent illi qui scirent, si forte propterea ipse plangebat, quia nihil horum sciebat? Noli esse tristis; hoc quod sepelivimus certe jam non est in horreo, non est in manibus nostris: veniemus ad agrum hunc, et delectabit te videre speciem segetis, ubi nunc plangis nuditatem arationis. Ille qui noverat quid esset de frumento venturum,
Abbreviated transcription (Latin):
cendit ille qui hȩc demonstrauit in
celum. misit sp̃m suum discipłis suis.
p̃dicatum.ẽ. euangłm. Sim̃timur hec:
int̾roga orbem trarũ. Multa que ꝓmis¬
sa sunt facta sunt. multa quę sꝑabant᷑
impleta sunt. in fide xp̃iana totus ceb̾
uiget. non audent xp̃i resurrection
detrahere. nec illi qui nondũ xp̃o cre¬
diderunt. Testimonium in celo. testi¬
in onium in t̾ra. testimonium ab an¬
głis. testimonium ab infẽris. Quid
remansit qđ non clamet. et tu dicis
ħi m̃o tuo. qr non statĩ audisti uocem
eius. U iuebat. mortuus. ẽ: manduca¬
bat. lam ñ manducat. sentiebat. lam
non sennt. non int̾ ÷ gaudiis et letitie
arares: Si gͦ. eẽt quisꝗͣ ita rerũ imꝑitꝰ.
qui qndo affertur semen inagrum. et
in t̾ram mutit᷑. et fracta gleba sepelit᷑.
si gͦ. eẽt quisꝗͣ ignarus rerum etiam ꝓpe
futuraꝵ. qui plangeret triticum quia
meminisset estatis. et cogitaret apud se.

Expanded text:
cendit ille, qui haec demonstravit, in cendit ille, qui haec demonstravit, in coelum, misit Spiritum sanctum discipulis suis, praedicatum est Evangelium. Si mentimur haec, interroga orbem terrarum. Multa quae promissa sunt, facta sunt: multa quae sperabantur, impleta sunt: in fide christiana totus orbis viget. Non audent Christi resurrectioni detrahere, nec illi qui nondum Christo crediderunt. Testimonium in coelo, testimonium in terra: testimonium ab Angelis, testimonium ab inferis. Quid remansit, quod non clamet? Et tu dicis,charissimo tuo, quia non statim audisti vocem ejus. Vivebat, mortuus est: manducabat, jam non manducat: sentiebat, jam non sentit: non interest gaudiis et laetitiaarares? Si ergo esset quisquam ita rerum imperitus, qui quando effertur semen in agrum, et in terram mittitur, et fracta gleba sepelitur; si ergo esset quisquam ignarus rerum etiam prope futurarum, qui plangeret triticum, quia meminisset aestatis, et cogitaret apud se