comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatem attestat᷑ sacram̃ti sacerdotibꝰ
mał: ⁊ secundũ m̾ita eoꝵ mala eẽ
eis adiudiciũ minat᷑. Dix̃ a eos eu¬
charistie seruire ex sac̾dotali mi¬
nist̾io: que si uł sͥ. uł alii eucha¬
ristia ñ ẽẽt: seruire eos ñ dr̃et illi
rei que om̃io nulla eẽt. Dic̃ etiam
qd̾ sanguinẽ dñi popłis erus diuu¬
dunt. In quo nͥ u̾itatẽ attend̾et sac᷑¬
m̃ti. nec illd̃ sanguinẽ dñi dic̾et
qd̾ sanguis ñ ẽ. nec popłos eiꝰ. s ex
illa ꝯmunione legẽ xͥ putantes
eucharistiã. imp̾cantis u̾ba facere.
ñ uitam: ñ diẽ eosfalso agere sacra¬
mentũ xͥ. s impie & irreligiose agẽ
in legem xp̃i: quia dum in uno of¬
fendunt om̃tum funt rei. sum̃do
adiudiciũ. dum sumt̃ male qd ẽ bo¬
nũ: errantes ⁊ putantes ip̃m sacra¬
mentũ corꝑis ⁊ sanguinis dñi fac̾e

Expanded text:
em attestatur sacramenti sacerdotibus malis, et secundum merita eorum, mala esse eis ad judicium minatur. Dixit enim eos eucharistiae servire ex sacerdotali ministerio: quae si vel sibi, vel alii eucharistia non esset, servire eos non diceret illi rei quae omnino nulla esset. Dicit etiam quod sanguinem Domini populis ejus dividunt: in quo nisi veritatem attenderet sacramenti, nec illud sanguinem Domini diceret, quod sanguis non est; nec populos ejus, sed ex illa communione legem Christi putantes eucharistiam imprecantis verba facere non vitam. Non dicit eos falso agere sacramentum Christi, sed impie et irreligiose agere in legem Christi; quia, dum in uno offendunt, omnium sunt rei, sumendo ad judicium, dum sumunt male quod est bonum; errantes et putantes ipsum sacrament
Abbreviated transcription (Latin):
Quedam ꝓtemꝑe ẽẽ sinenda que tñ
manifesta ñ infament eccłam. &¬
si illa ñnunqͣm sinenda ñ st̃. quȩ
si cet̾oꝵ constat integͥtas sola noc̃e
non ualeant: illa magnoꝑe sunt
p̾cauenda que recipi sñ manifesta
decoloratione ñ possunt. Ac si ea
ip̃a que nlło detͥmento aliqͦtiens
indulgenda credunt᷑ uł rerum
tp̃rmq cog̃ intuitus. uł accełate
ꝓuisionis respectꝰ excusat: qntoma¬
gis illa nlłatenꝰ sunt mutilanda
que nec ulla nec̃citas. nec etigłica
nͨ ulla ꝓrsus extorqueat utilitas:

Expanded text:
 silenda, quae tamen manifeste non infamant Ecclesiam, etiamsi illa nonnunquam silenda sunt: quae si caeterorum constat integritas, sola nocere non valeant, illa magnopere sunt praecavenda quae recipi sine manifesta declaratione non possunt. Ac si ea ipsa quae nullo detrimento aliquoties indulgenda creduntur, vel rerum temporumque cogit intuitus, vel accelerare provisionis respectus excusat, quanto magis illa nullatenus sunt mutilanda quae nec ulla necessitas, nec evangelica, nec ulla prorsus extorqueat utilitas?
Abbreviated transcription (Latin):
se nosceri posse instudio głe temꝑa
erga subditos: inde alib cap̃. xuii.
stibditos gͥ rectores ostendit argu¬
endos. Plerunq rector eo ip̃o quo
cet̾is p̾minz intumescit. ⁊ dum
ad usum cũcta subiacent. dũ ad
uotũ uelocit̾ iussa yplent᷑. dũ õs
subditi si qua bñ gesta sunt lau¬
dib efferunt. male aũ gestis nlła
auctoritate contradicunt dũ ple¬
runq laudãt &̃ quod reꝓbare
debuerant: seductus ab his qͥ in¬
fra suppetunt. suꝑ se animꝰ tol¬
lit᷑: ⁊ dũ foris fauore cͥcumdat᷑
intus u̾itate uacuat᷑. Ecce qͦmͦ cor

Expanded text:
se nosci posse in studio gloriae temporalse nosci posse in studio gloriae temporalerga subditos: inde alibi cap. 17 6: « Subditos erga rectores ostendit arguendos. Plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet intumescit, et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibus efferunt, male autem gestis nulla auctoritate contradicunt, dum plerumque laudant etiam quod reprobare debuerant; seductus ab his qui infra suppetunt, super se animum tollunt, et dum foris favore circumdatur, intus veritate vacuatur. » Ecce quomodo cor
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo &̃ corꝑe ne consiliũ. uł au¬
xiliũ. tił auctoritatẽ malitie p̾be¬
amꝰ. Ut enĩ supͣdictũ est. Gb̃ consi¬
liarios ianuarii ep̃i ex cõmumcaũ
quoꝵ auctoritate ⁊ auxilio scelus
ꝑactum ẽ. Item eleutheriꝰ ppͣ in epła¬
sua. Negligere cum possis ꝑturbare
ꝑu̾sos: nicħ est aliud qm fouere:
nec caret scrupło socieratis occulte.
qui manifesto facinori desunt obui¬
Os impioꝵ oꝑit inquitatem
errata ne ad sanitatẽ ꝑueniant
defendendo contegunt. Qd̃ mali
nde g̾g inpastoralib cap̃.xix.¬
Ne qͥ ꝯsuitiᷤᷤ puluillo ᷤ sub oĩ cubito
manꝰ: ⁊ facitis c̾uicalia sub ernt¬
capite uniu̾se etatis ad capiendas
aĩas. Quasi puluillo cubitꝰ uł cer¬
uicalib capt̃ iacentis excipit᷑. cum¬
correptionis duritia peccanti fubtra¬
hit᷑. eiq mollicies fatioris adhibet᷑
ut in errore mollit̾ iaceat. quem
nlła asꝑitas contradictionis pulsat.
Sed ħ rectores qui se ip̃os diligunt
hisꝓcul dubio exhibent: a quib

Expanded text:
silium, vel auxilium, vel auctoritatem malitiae praebeamus. Ut enim supra dictum est , Gregorius consiliarios Januarii episcopi excommunicavit, quorum auctoritate et consilio scelus peractum est. Item Eleutherius papa epur, Negligere, cum possis, perturbare peruersos, nihil est aliud quam fouere: nec caret scrupulo societatis occulte, qui manifesto facinori desinit obuiOs impiorum operit iniquitatem errata, ne ad sanitatem perveniant, defendendo contegunt. » CAP. XXGregorius in Pastoralibus cap.pulvillos sub omni cubito manus, et facitis cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Quasi pulvillo cubitus vel cervicalibus caput jacentis excipitur, cumcorruptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, qui seipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
subditos ne usq ad consensum. ⁊
fauorẽ maloꝵ p̾latis subiciant᷑: am¬
monet dicens. Ammonendi fturt
humiles. ne plꝰ qm expedit sint
subiecti: ne cũ student plusqm ne¬
cesse ẽ hõib subici: cõpellant᷑ &̃ tu
tia ꝑ adulationem scilicz uenerari.
nde ambꝵ in libro de parady¬
so. Non semꝑ malum est ñ obe¬
dire p̾cepto. Si bonum ẽ p̾ceptũ
honesta ẽ obeditio. Qd̃ si mꝓbũ
sunt arguendi ⁊ corripiendi a sub
diti malis p̾latis uitabundi
aliqñ sint. ne ad uotum mala iuᷤ¬
sa compleant. s cum auctoritate
mala eoꝵ reꝓbent ⁊ contradicãt
seductionis illoꝵ reos sesciant
Si enĩ asina balaam sessorem tisq
ad gladiũ angłi subuexiss: ñ ne
ut̾q coꝵ sententiam subisset: Nc̃
aũ ti restitit: caltes allifit: u̾bis
contͣ nat᷑am increpauit: sicq se
⁊ illũ saluauit. Sic & paulus
restitit infaciẽ petͦ: quia rep̾hen¬
sibił erat. Uñ scͥptum ẽ in epła¬

Expanded text:
subditos ne usque ad consensum et favorem malorum praelatis subjiciantur admonet, dicens: « Admonendi sunt humiles, ne plusquam expedit sint subjecti, ne cum student plusquam necesse est hominibus subjici, compellantur etiam vitia per adulationem scilicet numerari. nde Ambrosius in libro De paradiso: « Non semper malum est non obedire praecepto. Si bonum est praeceptum, honesta est obeditio. Quod si improbum sunt arguendi et corripiendi a subditis. diti malis praelatis vitabundi aliquando sint, ne ad votum mala jussa compleant, sed cum auctoritate mala eorum reprobant, ut contradicant seductioni illorum, reos se sciant. Si enim asina Balaam sessorem usque ad gladium angeli subvexisset, nonne uterque eorum sententiam subisset? Nunc autem ei restitit, calces allisit, verbis contra naturam increpavit, sicque se ut illum servavit. Sic et Paulus restitit in faciem Petro, quia reprehensibilis erat. Unde scriptum est in ep
Abbreviated transcription (Latin):
instupͥ flagitio. Ecce cum ds im¬
peret ñ ꝑiurare: sq̃ pie imꝑant
uria inanis gła toleret᷑. xx.i.
Inde os̃ in libro pastoraliũ. cap̃.
xł.ii. Plerumq dum duum
uitioꝵ languor irruit.⁊ ħ leuius
illd̃ fortasse grauiꝰ p̾mit: einimir̃
uicio rectiꝰ subcełitate subuenit᷑.:
ꝑ qd̃ festine adint̾itum tendit᷑. Se¬
pe N qui luxurie stimuł p̾mit᷑¬
temptatione fatigat᷑. In quo nimr̃
unũ uicium nlłatenꝰ extinguit᷑:
uirtutem abstinentie int̾im arro¬
gantia contͣ iuuenẽ crescat: ne etm
ꝑ ingluuiẽ a uita luxtria funditꝰ ex¬
tinguat. hinc ẽ qd̃ paulꝰ cum infir¬
mum auditorẽ suũ ꝑpend̾et: aut
pͣua ad huc uelle agere. aut de actio¬
ne recta humane laudis retͥbutioẽ
gaud̾e: ait. Uis ñ tim̾e potestatẽ:
Bonũ fac: ⁊ habebis laudem exilla.
Neq ⁊ iõ bona agenda s̃ ut pote¬
stas hꝰ mundi nłła timeat᷑: aut ꝑ
hec gła tnͣsitorie laudis sumat᷑.S

Expanded text:
in stupri flagitio. Ecce cum Deus imin stupri flagitio. Ecce cum Deus imperet non perjurare, sancti pie imperant uria inanis gloria toleretur. Unde Gregorius in libro Pastoralium capite 62 38: « Plerumque dum duum vitiorum languor irruit, et hoc levius, illud fortasse gravius premit: ei nimirum vitio rectius sub celeritate subvenitur, per quod festine ad interitum tenditur. Saepe tantum qui luxuriae stimuliione fatigatur. In quo nimirum vitium unum nullatenus exstinguitur, virtutem abstinentiae interim arrogantia contra juvenem crescat, ne eum per ingluviem a vita luxuria funditus exstinguat. Hinc est quod Paulus, cum infirmum auditorem suum perpenderet, aut parva adhuc velle agere, aut de actione recta humanae laudis retributione gaudere, ait: Vis non timere potestatem? bonum fac: et habebis laudem ex illa . Neque enim ideo bona agenda sunt, ut potestas hujus mundi nulla timeatur, aut per haec gloria transitoriae laudis sumatur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
um. Quod eos deb punire iusticia.
qͦs ñ corrig̃ miscdia ⁊ quod palã
sunt arguend qͥ palã peccant .xxui.¬
gnum est enim ut quos miscdia
ñ corrig̃. iusticia puniat. que ui¬
tandos. arguendos. increpandos. ac¬
cusandos. deponendos malos imꝑat.
Cuiꝰ ordinem. modũ. cauisamq distin¬
guens ysidorꝰ: ait. Qui ꝑblanda u̾ba
ñ corrigit᷑ castigatus: acriꝰ necesse ẽ
ut arguat᷑. Cum dolore abscidenda
sunt: que lenit̾ sanari ñ possunt.
Qͥ ammonitꝰ secreto. corrigi de pecc̃o
neglig̃: publice arguendꝰ est. Palã
&̃ sunt obiurgandi qͥ palã nocent.
ut dum aꝑta obiurgatioẽ sanant᷑:
hi qui eos imitando deliquerant:
corrigant᷑. Melius ẽ ⁊t ut ꝓmł̃toꝵ¬

Expanded text:
punire justitia quos non corrigit misericordia, et quod palam sunt arguendi, qui palam peccant. Dignum est enim ut quos misericordia non corrigit, justitia puniat, quae vitandos, arguendos, increpandos, accusandos, malos imperat. Cujus ordinem, modum causamque distinguens Isidorus, ait: « Qui per blanda verba non corrigitur, castigatus acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore abscindenda sunt quae leviter sanari non possunt. » Qui admonitus secreto corrigi de peccato negligit, publice arguendus est. Palam etiam sunt objurgandi qui palam nocent, ut, dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerant, corrigantur. Melius est enim ut
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ iudicare. quoadusq ueniat
qui illuminabit abscondita tene¬
braꝵ. ⁊ manifestabit consilia cordi¬
um: de iłł dictũ intelligimꝰ. que
dubiũ est quo animo fiant. Itẽ ac̃
sunt coram om̃ib. que peccant᷑
coram om̃ib: ip̃a corripienda
sericordie. alia iusticie. ⁊ ex ut̾sq
temꝑamentũ faciendũ ẽ.xxuii.
uia gͦ cũ discretione miscdĩe
⁊ iusticie regenda est eccła. ut
qd̃dam exut̾sq temꝑamentũ faci¬
endum ẽ: ut neq multa asꝑitate

Expanded text:
tempus judicare quoadusque veniat tempus judicare quoadusque veniat qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium , de illis dictum intelligimus, quae dubium est quo animo fiant. » Item Ausunt coram omnibus, quae peccantur coram omnibus; ipsa corripienda sericordiae, alia justitiae, et ex utrisque temperamentum faciendum est. Quia ergo cum discretione misericordiae et justitiae regenda est Ecclesia, ut Quoddam ex utrisque temperamentum faciendum est, ut neq
Abbreviated transcription (Latin):
dor cont᷑ delinquentiũ tucia ꝑ zelũ
iusticie erectus. ut cum pͣuoꝵ culpa
exigit. iura rectitudinis exercere ñ for¬
midet. Necesse ẽ enim a subditis tune¬
ant᷑. qñ ab eisdem minime se timeri
dep̾hen. unt: ut humana saltem
formidine peccare metuant: qui di¬
uina iudicia ñ formidant. & paulopꝰ.
Non nunqͣm grauiꝰ delinquit᷑: simt̾¬
ꝑu̾sos plus equalitas qmͣ discipli¬
na custodit᷑. Quia ⁊t falsa pietate
suꝑatus ferire hely delinquentes fi¬
lios noluit: apud districtum iudi¬
cẽ seimzip̃m cum filiis crudel dam
increpanda. ut cum culpa ab auctore
ñ cognoscit᷑: qͣnt sit ponderis ab in¬
liis. Afructib eoꝵ cognoscetis eos.
De quib male oꝑationis fructib idẽ
de manifestis pecc̃is. sic̃ sunt stupͣ.
uł blasphemie. uł furta. uł eb̾etas.
⁊ siqua sunt alia: nob̃ iudicare p̾ci¬
pit᷑. Cum aũ drͣ nolite iudicare
⁊ ñ iudicabimĩ. ⁊ nolite cõdemna¬
re ⁊ ñ condemnabimĩ. ⁊ nolite añ

Expanded text:
tor contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus, ut cum pravorum culpa exigit, jura rectitudinis exigere non formidet. Necesse est enim a subditis timeantur, quando ab eisdem minime se timeri deprehendunt, ut humana saltem formidine peccare metuant qui divina judicia non formidant. » Et paulo post: « Nonnunquam gravius delinquits aequalitas quam disciplina custoditur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Eli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnter sunt increpanda, ut cum culpa ab auctore non cognoscitur, quanti sit ponderis ab inliis: « A fructibus eorum cognoscetis eos. De quibus malae operationis fructibus, id est de manifestis peccatis, sicut sunt stupra, vel blasphemiae, vel furta, vel ebrietas, et si quae sunt alia, nobis judicare praecipitur. Cum autem dicitur: Nolite judicare et non judicabimini ; et: Nolite condemnare et non condemnabimini ; et: Nolite ante
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ est ut inluuriã incidat. Uñ
aus̃ in omeliis suis. Deniq fr̃s m̾i
audeo dr̃e suꝑbis continentibꝰ ex¬
pedit cad̾e. ut in eo ip̃o inqͦ se extol¬
lunt humilient᷑. Quid it ꝓdest
cui in est continentia. si dñetͣ᷑ sti¬
ꝑbia: Contempsit uñ natꝰ est hõ
⁊ appetit uñ cecidit diabolꝰ. Me¬
liꝰ est inuia claudicare: qmͣ pret̾
uiã fortit̾ ambulare. Uñ atig̃ in
genesi libro ad litt̾am de bono cõ¬
iugali. Melius est om̃ia bona hr̃e
uł minora. qm magnũ boñ. cũ
magno malo: quia in corꝑis bonis
meliꝰ est hr̃e zachei staturã cũ sa¬
nitate. qm golie cum febre. Item¬

Expanded text:
melius est ut in luxuriam incidat. Unde Augustinus in homeliis suis: « Denique, fratres mei, audeo dicere superbis continentibus, expedit cadere, ut in eo ipso, in quo se extollunt, humilientur. Quid enim prodest cui inest continentia, si dominetur superbia? Contempsit unde natus est homo, et appetit unde cecidit diabolus. Melius est in via claudicare, quam praeter viam fortiter ambulare. » Unde Augustinus in Genesis libro ad litteram de bono conjugali: « Melius est omnia bona habere vel minora, quam magnum malum cum magno bono; quia in corporis bonis melius est habere Zachaei staturam cum sanitate, quam Goliae cum febre.
Abbreviated transcription (Latin):
impendens p̾cepta: ait timotheo.
Argue. increpa: obsecra: in om̃i
patientia. Item tyto. Exhortare
⁊ argue cum om̃i imꝑio: feruen¬
tiorem temꝑans. mansuetiorẽ in¬
loquendi: tempꝰ euellendi. Ut enĩ
ait leo in epła sua rustico ep̃o narbo¬
nensi. sic̃ quedam sunt. que nlła
rõne possunt conuelli: ita multa s̃
que aut ꝓ consideratione etatum
aut nec̃itate rerum opͦteat temꝑari.
Qd̃ discretio p̾ceptoꝵ di. caritate¬
anta autẽ di dispensanda sit .xxu.
discretio. quanta caritate difpn¬
sanda sit: ait idem leo athanasio ep̃o
thessalonicensi. Plus erga corri¬
gendos agat beniuolentia qm setũ¬
tas: plus cohortatio: qm cõmotio.
plus caritas qm potestas. Quia gͦ
plus caritas agere deb gm̃ potesta:
autentice. ita seuere est ꝑagendũ
Non ⁊ paulue sic̃ alt̾i patientiã. sic
alt̾i in arguendo daret imꝑiũ: si
ñ ad corrigendos ꝑuersos aliqñ¬

Expanded text:
impendens praecepta, ait Timotheo: impendens praecepta, ait Timotheo: Argue, increpa, obsecra in omni patientia . Item Tito: Exhortare et argue cum omni imperio , ferventiorem temperans, mansuetiorem inloquendi, tempus evellendi . » Ut enim ait Leo in epistola sua Rustico episcopo Narbonensi: « Sicut quaedam sunt quae nulla ratione possunt convelli, ita multa sunt quae aut pro consideratione aetatum aut d discretio praeceptorum Dei charitate Dei dispensanda sit. Tanta autem discretio quanta charitate dispensanda sit, ait idem Leo Athanasio episcopo Thessalonicensi: « Plus erga corrigendos agat benevolentia quam severitas; plus cohortatio quam commotio; plus charitas quam potestas. » Quia ergo plus charitas agere debet quam potestas, authentice, ita severe est peragendum. Non enim Paulus sicut alteri patientiam, sic alteri in arguendo daret imperium, si non ad corrigendos perversos aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Quałr ꝑsone inuariis difficultatibꝰ
posite contemꝑanda sit medicina
cordans. Gs̃. ait in libro pastorali
mit languor in manis: cui obuiari
adiutoriis fortib debet. S corpus
debile: adiutoriũ forte ñ sustinet.
Tanta gͣ discretione adiutoriũ me¬
dicꝰ cõponat: ut parit̾ ⁊ languori
obuiet: ⁊ uita ñ deficiat. Uñ apłc.¬
Tanqm paruuł in xp̃o lac uob po¬
tum dedi: ñ escã. Hinc moyses a
sec̃to di exiens: choruscantẽ faciẽ
uelat corã popło: quia t᷑pib clari¬
tatis intime archana ñ indicat.
Et ut attendamꝰ quanta discretio
adhibenda sit inp̃ceptis diuinis
dispensandis: idem. Gs̃. in suis
pastoralib tot alit̾ ãmonendos.
describit: ut abimꝑito cura animaꝵ
que u̾e est ars artium. sñ magno
stupore legi ñ possit. Nec enĩ om̃ia
om̃ib. nec eadem diu̾sis p̾dicanda
st̃: s ałr ⁊ alix̃ aliis. Unde idem in
eodẽ capło .xl. Paulus duobꝰ disci¬
puł ñ diu̾sa caritate p̾ditis diũsa

Expanded text:
rsonae in variis difficultatibus positae contemperanda sit medicina gorius ait in libro Pastorali mit languor immanis, cui obviari adjutoriis fortibus debet. Sed corpus debile, adjutorium forte non sustinet. Tanta ergo discretione adjutorium medicus componat, ut pariter et languori obviet, et vita non deficiat. » Unde ApTanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Hinc Moyses a secreto Dei exiens, coruscantem faciem velat coram populo, quia turpibus claritatis intimae arcana non indicat. Et ut attendamus quanta discretio adhibenda sit in praeceptis divinis dispensandis, idem Gregorius in suis Pastoralibus tot aliter admonendos describit, ut ab imperito cura animarum, quae vere est ars artium, sine magno stupore legi non possit. Nec enim omnia omnibus, nec eadem diversis praedicanda sunt, sed aliter et aliter aliis. Unde idem in eodem cap. 40: « Paulus duobus discipulis non diversa charitate praeditis diversa
Abbreviated transcription (Latin):
tace: ip̃e sͥmet testis ẽ. quia plus
u̾itate se appetit diligi: qm contͣ
se ñ uult defendi. Hinc petrꝰ incͤ¬
pationẽ pauli libent̾ accep̃: hĩc
dd correctionẽ subditi humiłr
audiuit: quia ⁊ rectores boni
dũ pͥuato amore dilige se nesciut᷑:
lib̾e puritatis ũbũ asubditis. ob¬
sequiũ humilitatis ẽdunt. ¶ Sed
ecce cũ suꝑiꝰ uisus sit dr̃e ut sub¬
diti p̾latis fr̃ne ⁊ lib̾e contradi¬
cant ⁊ arguant ⁊ p̃lati ħ a subdi¬
tis benigne ⁊ humiłs suscipiat᷑
dicens. laudabile quidẽ ẽẽ subditos
corrig̾e. s laudabiliꝰ p̾latos correc

Expanded text:
tacere, ipse sibimet testis est quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Hinc Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correctionem subditi libenter audivit , quia et rectores boni dum privato amore diligere se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis, obsequium humilitatis credunt. » Sed ecce cum superius visus sit dicere, ut subditi praelatis fraterne et libere contradicant et arguant, et praelati haec a subditis benigne et humiliter suscipiant, dicens: « Laudabile quidem esse subditos corrigere, sed laudabilius praelatos correct
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacͣm militiã indebite incõpe¬
ut magno debeat ꝯputare benefitio.¬
si adempta sͥ om̃i spe ꝓmotionis
graue scandalum fieret: ait in epla
sua cap̃ .ii. Qm̃ quicqͥd ab alt̾utra
parte ẽ indicatum om̃i uidemꝰ ꝑu̾si¬
tate confusũ: tꝑ̃rm nec̃itate ꝓspec¬
ta. hac rõne dec̾nimꝰ adueniam ꝑti¬
nere qd gestum ẽ: ut deinceps nlłs
p̾t̾ noticiã ⁊ consensũ metͦpolitani

Expanded text:
ad sacram militiam indebite et incompead sacram militiam indebite et incompem, ut id magno debeat si, adempta sibi omni spe promotionis, grave scandalum fieret, ait in epistola sua, cap. 2: « Quoniam quidquid ab alterutra parte est indicatum, omni videmus perversitate confusum, temporum necessitate prospecta, hac ratione decernimus ad veniam pertinere quod gestum est, ut deinceps nullus praeter notitiam et consensum metropol
Abbreviated transcription (Latin):
ri. eatenꝰ eccłiis. q̃ uł cunctis ł suffi¬
cientib pͥuate sũt minist̾s. ut ple¬
bib adse ꝑtinentib diuina muña
suppłe ñ ualeant: concedimꝰ ut siqͥs
disciplinis monast̾ialib ad cłicale
munꝰ accedit ⁊ maxime de laicie
anteacta tuta requirat᷑. ne sit aliqͦ
gͣui facinore infectus. E illitt̾atus
ł bigamꝰ. uł ab alio derelictã sortitꝰ
originarie conditionis. łcurie. uł
tis ꝓeuentu p̾ceptũ partim tẽꝑatũ.xi.¬
ostmodũ tñ ineisdem decretis
cap̃.xui. de illitt̾atis ⁊ corꝑe
suitiatis. ait. Si qui uł ꝓpͥa tem̃itate
uł incuria p̾sidentium tales sus¬
cepti sunt. nicħ ult᷑ ꝓmotionis
accipiant: satisq hant hoc sͥ ꝓni
mia miseratione cõcessum. Item
ex decretis syritii pͤp. cap̃ .xu. de
penitente digamo. uł uidue ma¬
rito cłico facto. Nos int̾m solo pi¬
etatis intuitu necesse ẽ clement᷑
ignosc̾ẽ. Quicunq penitens. qͥcũq
digamꝰ. quicunq uidue maritus

Expanded text:
cunctis vel sufficientibus privatae sunt ministris, ut pluribus ad se pertinentibus divina munera supplere non valeant: concedimus ut si quis de disciplinis monasterialibus ad clericale munus accedit, et maxime de laicis, anteacta vita requiratur, ne sit aliquo gravi facinore infectus, vel illiteratus vel bigamus, vel ab alio derelictam sortitus, originariae conditionis, vel curiae vel tis pro eventu praeceptum partim temperatum. Postmodum tamen in eisdem decretis, cap. 6, de illiteratis et corpore vitiatis ait: « Si qui vel propria temeritate, vel incuria praesidentium tales suscepti sunt, nihil ultra promotionis accipiant, satisque habeant hoc sibi pro nimia miseratione concessum. » Item ex decretis Siricii papae, cap. 15 de poenitente, digamo vel viduae marito clerico facto: « Nos interim solo pietatis intuitu necesse est clementer ignoscere. Quicunque ergo poenitens, quicunque bigamus, quicunque viduae maritus,
Abbreviated transcription (Latin):
decretis suis cap̃.lui. testat᷑.
Quotiens a popłie ł aturba pec¬
cat᷑: quia in om̃s ꝑꝑ młtitudinẽ
ñ pot̃ uindicari. inultum tnsire
solz. Priora gͦ dico dimittenda
đi iudicio: ⁊ de reliquo maxima
densi concilio ꝑhibet᷑ defiliis uͥgnũ
ꝑ um raptaꝵ. ⁊ sic ad coniugiũ rap¬
toꝵ applicataꝵ. Tali coniugio gen̾a¬
ti eccłiasticis ordinib ñ applicent᷑.
nͥ forte eos aut maxima eccłe utilitaᷤᷤ
uł necessitas postulat. tił euidens
m̾itoꝵ p̾rogatiua ꝯmendet. Ctu ⁊¬

Expanded text:
suis, cap. 56, testatur. « Quoties a populis vel a turba peccatur; quia in omnes propter multitudinem non potest vindicari, inultum transire solet. Priora ergo dico dimittenda Dei judicio, et de reliquo maxima densi concilio prohibetur de filiis virginum per vim raptarum et sic ad coniugium raptorum applicatarum. Tali coniugio generati, ecclesiasticis ordinibus non applicentur, nisi forte illos aut maxima ecclesie utilitas vel necessitas postulet vel evidens meritorum prerogativa commendet. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝓpͣ. cũ ꝓnec̃̾itate temꝑis ne nimiũ
scandalũ eẽt in eccła. ordinatos
a bonoso ħerico susciꝑet: ait indec̾tiᷤ
suis. cap̃. lu. Qd remedio ac nec̃itate
temꝑis statutum est: constat pͥmitꝰ
ñ fuisse. Qd̃ gͦ necĩtas ꝓremedio
repꝑit: cessante necessitate debet
utiq cessare parit̾ qđ urgebat: quia
aliꝰ est ordo legitimꝰ : alia usurpatio
italicã eccłiã ꝓpt̾ belli famisq inc̃¬
sionem. fere om̃i cłicoꝵ offitio de¬
stitutã adeo ut plerisq popłis sub¬
sidiũ redimendaꝵ cꝰ. eẽẽt animaꝵ
concedet de monachis ł oẽ de laicisᷤ
assumi cłicos. ait in dec̾tis suis. cap̃
.i. Necessaria rerum dispositione
constͥngim᷑. ⁊ apłice sedis modatio¬
ne ꝯuenim᷑ sic canonũ pat̾noꝵ
decreta librare: ut que p̾sentium

Expanded text:
pro necessitate temporis, ne nimium scandalum esset in Ecclesia ordinatos a Bonoso haeretico susciperet, ait in decretis suis capite 5 : « Quod remedio ac necessitate temporis statutum est, constat primitus non fuisse. Quod ergo necessitas pro remedio reperit, cessante necessitate, debet utique cessare pariter quod urgebat; quia alius est ordo legitimus, alia usurpatio, Italicam Ecclesiam propter belli famisque incursionem fere omni clericorum officio destitutam, adeo ut plerisque populis subsidium redimendarum deesset animarum, concederet de monachis vel etiam de laicis assumi clericos, ait in decretis suis cap. 1 : « Necessaria rerum dispositione constringimur et apostolicae sedis moderatione convenimur, sic canonum paternorum decreta liberare, ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ a cłicis sunt electi nͨ aplebib expe¬
titi: nͨ a ꝓtuncialib ep̃is cũ metͦpo¬
litani iuditio consecrati. Siqui tñ
cłici ab his pseudo ep̃is in eis eccłiis
ordinati s̃ que ad ꝓpͥos ep̃os ꝑtinebãt
ip̃is eccłiis ꝑseuerent. Alit̾ uana ẽ
habenda tał ordinatõ: cũ tñ constan¬
tinopolitanũ conciliũ de maximi
illicita ordinatione ita dec̾nat.
isse. nec eos qui ab eo in aliqto gra¬
du clici st̃ ordinati: cũ om̃ia q̃ ab
eodem ꝑpetrata in irritũ deducta

Expanded text:
nec a clericis sunt electi, nec a plebibus expetiti, nec a provincialibus episcopis cum metropolitani judicio consecrati. Si qui tamen clerici ab his pseudoepiscopis in eis ecclesiis ordinati sunt quae ad proprios episcopos is ecclesiis perseverent. Aliter vana est habenda talis ordinatio. » Cum tamen Constantinopolitanum concilium de Maximi illicita ordinatione ita decernat. isse, nec eos qui ab eo in aliquo gradu clerici sunt ordinati, cum omnia quae ab eodem perpetrata sunt, in irritum deducta
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑimpositũ onꝰ porto: sic̃ psalmi¬
sta ati. Supͣ dorsum meũ fab̾. pec¬
incͤpatione. Lenit̾ castigatus. ex¬
hibet reũentiam castiganti: asꝑi¬
tate incͤpationis offensus. nec incͤ¬
pationẽ recip̃ nec salutem. Susti¬
nent gͦ scĩ equanimit̃ ut infirmoᷤ:
qͦs emendare ñ potuert̃ castiga¬
tos. Blanda i pietate tołandis̃:
alibi. Pecc̃m qđ cognitum ñ arguit̃
młtos cõtaminat. ĩmo õs qui no¬
runt. ⁊ ñ deuitant: aut cum pos¬
sint arguere. dissimulãt. Non ⁊t
Sͥ uidrͣ peceare : qñ a nlło corripr᷑¬

Expanded text:
superimpositum onus porto, sicut Psalmisuperimpositum onus porto, sicut Psalmista ait, supra dorsum meum fabriimprecatione leviter castigatus exhibet reverentiam castiganti; asperitate increpationis offensus, nec increpationem recipit, nec salutem. Sustinent ergo sancti aequanimiter ut infirmos, quos emendare non potuerunt castigatos. Blanda enim pietate tolerandi sunt, alibi: « Peccatum quod cognitum non arguitur multos contaminat, imo omnes qui norunt et non devitant, et, cum possent arguere, dissimulant. Non enim sibi videtur peccare, quando a nullo corrip
Abbreviated transcription (Latin):
ducit᷑. ⁊ uinũ atq oletim uulm̾ib
eiꝰ adhibet᷑ : ut ꝑ uinũ mordeant᷑
indecretis suis discrete obseruan¬
tes. aliqͦtiens ea ded̾e diu̾sa: tit hꝰ
scissimi temꝑamenti p̾cepta igna¬
ris non temꝑata. s repugnantia ꝓr¬
sus uideant᷑ ⁊ contraria. Sic ⁊t mor¬
dent aliqñdo. ut nlło mͦ foueant:
sic fouent. ut nullomͦ mordeant
Sed ponant᷑ tres aliqui. unũ idẽq
uicium cõmitt̾e: aliꝰ malitia. alius
ignorantia. alius infirmitate: sitq
ex his alius obstinatus. aliꝰ desꝑatio¬
ne fractus. alius penitentia cõpũc¬
tus: nunquid uno eodẽq mͦ tudi¬
candum ẽ de om̃ib: Utiq penitẽs
ẽ adiuuandꝰ : desꝑans releuandus:
subiectoꝵ uicia aliq̃n prudent̃
dissimulanda. s quia dissimulan¬
tur indicanda. aliqñ aꝑte cognita
mature tołanda. aliqñ subtilit̾
occulta ꝑscrutanda. aliqñ lenrt̃
arguenda. aliqñ uehement̃ in cre¬
panda: postmodũ de obstinatis
ait. Quos nequeo corrig̾e quasi

Expanded text:
num atque oleum vulneribus ejus adhibetur, ut per vinum mordeantur in decretis suis discrete observantes, aliquoties ea dedere diversa, ut hujus sanctissimi temperamenti praecepta ignaris non temperata, sed repugnantia prorsus videantur et contraria. Sic enim mordent aliquando, ut nullo modo foveant; sic fovent ut nullo modo mordeant. Sed ponantur tres aliqui, unum idemque vitium committere, alius malitia, alius ignorantia, alius infirmitate; sitque ex his alius obstinatus, alius desperatione fractus, alius poenitentia compunctus, nunquid uno eodemque modo judicandum est de omnibus? Utique poenitens est adjuvandus, desperans relevandus, subjectorum vitia aliquando prudenter dissimulanda, sed quia dissimulantur indicanda, aliquando et aperte cognita mature toleranda, aliquando subtiliter occulta perscrutanda, aliquando leviter arguenda, aliquando vehementer increpanda: » postmodum de obstinatis ait: « Quos nequeo corrigere, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficrũ eoꝵ ẽ sacrilegum. cum xͦ
cipiendũ ⁊ assum̃dum ab homi¬
nib. gͦ ille qͥ adorandꝰ ẽ ab angłis.
ẽ ab hominib reꝓbandꝰ ⁊ respu¬
endus. qd de xͦ qui agnꝰ ĩmacłatꝰ
ẽ.sentire ẽ nefarium. ut alieno
sccłe. aliquatenꝰ eum cͤdͥamꝰ con¬
taminandũ: qui om̃ia pecc̃a intĩ¬
di solus ꝑtulit ⁊ abstulit. Ne igit᷑
aliquatenꝰ de eo credat᷑ hoc in cõ¬
ueniens: consentiunt pelagio
in hoc irritã duci: quia cypͥanꝰ
dic̃. ñ statim suscipi debe quȩ
iactant᷑ in xͥ nomine. s que ge¬
nicħ eẽ astruunt qd ħetiq confic̃e
uidñr ignominiã illã a xp̃o
auferant qͣm scĩ de sacrificiis it
cet̾is heticoꝵ sacram̃tis attestant᷑

Expanded text:
sacrificium eorum est sacrilegum, cum Chrcipiendum et assumendum ab hominibus, ergo ille qui adorandus est ab angelis, est ab hominibus reprobandus et respuendus. Quod de Christo, qui Agnus immaculatus est, sentire est nefarium, ut alieno scelere aliquatenus eum credamus contaminandum, qui omnia peccata mundi solus pertulit et abstulit. Ne ergo aliquatenus de eo credatur hoc inconveniens, consentiunt Pelagio,in hoc irritam duci, qui Cyprianus dicit non statim suscipi debere, quae jactatur in Christi nomine, sed quae genihil esse astruunt, quod haeretici conficere videntur, ignominiam illam a Christo auferant, quam sancti de sacrificiis, vel caeteris haereticorum sacramentis attestant
Abbreviated transcription (Latin):
suum fec̾it: forsitan ñ quia res q̃
fiebat hoc exigebat. s quia cena ħ¬
in qua hoc fcm ẽ. panẽ alium ñ
exigebat: panẽ tñ ferm̃tatũ ñ ꝓhi¬
buit. Qmuis enim in uet̾i lege p̾¬
ceptum sit azimũ panẽ in pascha
comedi. ut ꝑeum figuraret᷑ xͦ sin¬
ducat᷑i eramꝰ corpꝰ eius. simiłr mo¬
ñem purgari ab om̃i ferm̃to ma¬
licie & nequitie: figura tñ in pane
illo tali ñ indigemꝰ. de qͦ carnẽ xͥ
conficimꝰ. quia qui de figura uet̾

Expanded text:
suum fecerit forsitan non quia res quae fiebat hoc exigebat, sed quia coena in qua hoc factum est, panem alium non exhibebat, panem tamen fermentatum non prohibuit. Quamvis enim in veteri lege praeceptum sit azymum panem in pascha comedi, ut per eum figuraretur ducaturi eramus corpus ejus, similiter moneremur purgari ab omni fermento malitiae et nequitiae; figura tamen tali in pane illo non indigemus, de quo carnem Christi conficimus, quia qui de figura veteri
Abbreviated transcription (Latin):
indialogo. Suꝑueniente paschał
ut eiꝰ manu sacͥlege consecrationiᷤᷤ
ad pr̃is grãm redire mereret᷑. S
uir do dilectus eius a se ꝑfidiam
dignis increpationib reppulit.
Item id. Cur ñ ꝑpendit᷑ quia bene¬
dict̾io illi in maledictionẽ conũti¬
tur. qui ad hoc ut fiat ħeticus ꝓ¬
mouetͣ: Item. Sacerdotium illic
ut antistes diaboli. audeat eucha¬
ristiam fac̾e: cum nec scĩficari
sacerdotia. ⁊ sacrificia sacrilega
⁊ omĩa ad ult̾ata fingentes. int̾
echnicos ⁊ publicanos cõmpu¬
tent᷑ om̃s. quos constat a caritate
atq unitate ȩccłe catholice recessis¬
se. Ergo omnia que faciunt Betici
carnalia sunt in ania.⁊ falsa. Non
statim suscipienda ⁊ assumenda s̃¬

Expanded text:
in dialogo: Superveniente paschaliut ex eius manu sacrilegae communionis ad patris gratiam redire mereretur. Sed vir Deo dilectus ejus a se perfidiam dignis increpationibus repulit. » Item idem: « Cur non perpenditur quia benedictio illi in maledictionem convertitur, qui ad hoc ut fiat haereticus promovetur? » Item: « Sacerdotium illic am illud malum, ut antistes diaboli audeat eucharistiam facere, cum nec sanctificari sacerdotia, et sacrilega sacrificia, et omnia adulterata fingentes: inter ethnicos et publicanos computentur omnes, quos constat a charitate atque unitate Ecclesiae catholicae recessisse. Ergo omnia quae faciunt haeretici carnalia sunt, inania et falsa. Non statim suscipienda et assumenda s
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sał eccłe manib offerant᷑. Itẽ
id. In una nanq domo agnꝰ cõ¬
medit᷑: quia in una catholica ec¬
clia tĩa hostia redemptoris ĩmo¬
lat᷑. ¶ His om̃ib auetoritatib
uidnͣr sc̃i astruere. extͣ ȩccłiã ab
heticis uł scifmaticis corpꝰ xͥ confi¬
nec locus sacrificii. nec sacerdoti¬
um subsistat apud eos: & iõ offe¬
rant sacͥficia sacrilega. i nania &
falsa. Ad hoc &̃ accedit qd̾ cet̾a sacͣ¬
menta forma tm̃s̃. ⁊ figura suoꝵ¬

Expanded text:
ae manibus offerantur. » Item idem : « In una namque domo agnus comeditur: quia in una catholica Ecclesia vera hostia Redemptoris immolatur. » His omnibus auctoritatibus videntur sancti astruere, extra Ecclesiam ab haereticis vel schismaticis corpus Christi confinec locus sacrificii, nec sacerdotium subsistat apud eos: et ideo offerant sacrificia sacrilega, inania et falsa. Ad hoc etiam accedit, quod caetera sacramenta forma sunt tantum et figura s
Abbreviated transcription (Latin):
ministris s tñ eccłia¬
sticis. qd uera & rata
sacramenta celebrent
astruximꝰ ÷ nẽ de extͣ
eccłiasticis pecc̃orib ħeticis scilier
uł scismaticis. qͣmuis ñ rata si sal¬
tem u̾a sunt que celebñt uideamꝰ
maxime quia scĩ aliquib in lo¬
cis ea sacram̃ta ẽẽ negant.⁊ potiꝰ
ea sacͥlegia uocant. Et quia de cor¬
pore ⁊ sanguine domini. qd p̾sen¬
tis est negotii maior ẽ dubitatio.
de ip̃o. ip̃o auxiliante. s et de cet̾is
p̾̃sens fiat disputatio. Positis aũ atic¬
toritatib quib sc̃i ħeticoꝵ sacram̃¬

Expanded text:
ministris, sed tamen ecclesiasticis, quod vera et rata sacramenta celebrent astruximus, nunc de extra Ecclesiam peccatoribus haereticis scilicet vel schismaticis, quamvis non rata, si saltem vera sint quae celebrant, videamus: maxime quia sancti aliquibus in locis ea sacramenta esse negant, et potius ea sacrilegia vocant. Et quia de corpore et sanguine Domini, quod praesentis est negotii, major est dubitatio, de ipso, ipso auxiliante, sed et de caeteris, praesens fiat disputatio. Positis ergo auctoritatibus quibus sancti haereticorum sacram
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo nos xp̃m ñ talem futͣm u
iũdei qui figurant futura & expec¬
tant. s fuisse purum uͭ xͥam signifi¬
cemꝰ ÷ et nos tales fieri quał ip̃e est
moneamꝰ inazimo. frustra nos rep̾¬
hendunt greei: nͥ forte uelint. ut
quia uet̾a tnͣsierunt. in quib figu¬
rarum umnbre necc̃ie fuerant. nłłiᷤᷤ

Expanded text:
Cum ergo nos Christum non talem futurum ut Cum ergo nos Christum non talem futurum ut Judaei, qui figurant futura et exspectant, sed fuisse purum, ut Christiani significemus, et nos tales fieri qualis ipse est, moneamus: in azymo frustra nos reprehendunt Graeci, nisi forte velint, ut quia vetera transierunt, in quibus futurorum umbrae necessariae erant, nullis
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceptum de azimis in pascha ser¬
uaret: s &̃ ut fermentarios quos
p̃̾uidebat reꝓbans azimitas appro¬
baret: aut certe si &̃ fermentarii
approbarent᷑ ip̃e azimita azimitaᷤᷤ
p̃poneret. Si enĩ diuna sacram̃ta
ꝑ eas elem̃toꝵ spẽs que digniores s̃
celebrare debemꝰ. quem panẽ dig¬
niorẽ estimabimꝰ. qmͣ eũ quẽ u̾etꝰ
lex ad significand̾a. et eũgĩm eleg̃
ad exhibendã dominici corꝑis u̾ita¬
tem: In lege azimum panis afflic
moriã passionis xͥ insacram̃to
recolimꝰ. animas nr̃as affligere
tit ꝑ azimũ sinceri & puri ẽẽ de¬
om̃imõdis oꝑat᷑: Nec tam̃ figͣis
utentes. iudaizare putandi sumꝰ.
quia licet in hoc idem faciamꝰ qd̵
iudei. ñ tamen ead̃ causa facimꝰ
qua ip̃i. quia ñ facimꝰ ut iudaism̃
seruemꝰ: & cum ip̃i suis siguris fut᷑a
figurã qualemcũq futm significamꝰ
s potiꝰ quod sine ferm̃to .i. infectione
pecc̃ĩ fuit ille cui corpꝰ immolat᷑ re¬

Expanded text:
ceptum de azymis in pascha servaret, sed etiam ut fermentarios quos praevidebat, reprobans, azymitas approbaret; aut certe si etiam fermentarii approbarentur, ipse azymita, azymitas praeponeret. Si enim divina sacramenta per eas elementorum species quae digniores sunt, celebrare debemus, quem panem digniorem existimabimus, quam eum quem et vetus lex ad significandam, et Evangelium elegit ad exhibendam Dominici corporis veritatem? In lege azymus panis afflictmoriam passionis Christi in sacramento recolimus, animas nostras affligere , ut per azymum sinceri et puri esse deomnimodis operatur? Nec tamen figuris utentes judaizare putandi sumus, quia licet in hoc idem faciamus quod Judaei, non tamen eadem causa fecimus qua et ipsi, quia non facimus ut judaismum servemus. Et cum ipsi suis figuris futura figuram qualemcunque futurum significamus, sed potius quod sine fermento, id est, infectione peccati fuit ille cujus corpus immolatur, re
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam ueri sacͥsicii locus ñ est. Pela¬
giꝰ ppͣ. uiatori & pancratio int̾ cet̾a.
Ascismaticoꝵ sacrificiis. potiꝰ at̃i sacͥ¬
legiis abstinere debetis. Item ĩdẽ ad
eos. Item cypͥanus. Constat ołm
tnde baptizati ungunt᷑. scĩficare
⁊ eueharistiã apud illos fieri nõ
posse. uͥ spes nulla ẽ. ⁊ fides falsa
ubi ꝑ om̃nia ꝑ mendatia gerunt᷑.
Item ambꝵ in libro de iniciandis
rudib. Non sanat baptisinꝰ ꝑfidoꝵ
ñ mundat s polluit: quia in haꝵ
dilirio aquaꝵ. ad dm̃ ñ approxi¬
mabunt. Item ieronimꝰ in aggeo¬

Expanded text:
Ecclesiam veri sacrificii locus non est. » Pelagius papa Viatori et Pancratio inter caetera: « A schismaticorum sacrificiis, potius autem sacrilegiis abstinere debetis. » Item idem ad eos. » Item Cyprianus: « Constat eos oleum unde baptizati unguntur sanctificare, et eucharistiam apud illos fieri non posse: ubi spes nulla eum, et fides falsa, ubi omnia per mendacium geruntur. » Item Ambrosius in libro De initiandis rudibus : « Non sanat baptismus perfidorum, non mundat sed polluit; quia in harum diluvio aquarum ad Deum non approximatur. » Item Hieronymus in Agg
Abbreviated transcription (Latin):
scisset xͦ suis fidelib fore de arimo
corpꝰ suum confic̾e. sic̃ cet̾a pecca
ne hoc facẽmꝰ int̾dixiss. uł saltem
facẽ ñ p̃cepiss. Nunc aũ cum dix̾it
hoc facite. ⁊ azimum ñ exceꝑit᷑ qͥs
audet exciꝑe. qd ip̃e ñ excepit. aũ
quis audet ꝓhibe. qd̾ ipse insacra¬
mento suo non ꝓhibuit. s ip̃e fa¬
ciens. nos hoc ip̃m facere p̾ceprt:
Cum diẽ hoc facite conuemient̾ sub¬
audit᷑ qd̾ ego: quis eque competñ¬
ter subaudire audeat s ñ de hoc
unde ego: Item si mutandd̾ ẽ ferm̃¬
tato arimũ: mutet᷑ &̃ quolibet
alio liquore uinũ. Si enĩ uinũ
recipit᷑. curazimũ refircet᷑: cũ sic̃
ex atimo. sic ex uino xͦ uetꝰ pascha¬

Expanded text:
scisset Christus fidelibus suis fore de azymo scisset Christus fidelibus suis fore de azymo corpus suum conficere, sicut caetera peccata ne hoc faceremus interdixisset, vel saltem facere non praecepisset. Nunc autem cum dixerit, Hoc facite, et azymum non exceperit, quis audet excipere quod ipse non excepit? aut quis audet prohibere quod ipse in sacramento suo non prohibuit? Sed ipse faciens, nos hoc ipsum facere praecepit. Cum dicit, Hoc facite, convenienter subauditur, quod ego; quis aeque competenter subaudire audeat, sed non de hoc unde ego? Item, si mutandum est fermentato azymum mutetur etiam quolibet alio liquore vinum. Si enim vinum recipitur, cur azymum refutetur? cum sicut ex azymo, sic ex vino Christ
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tam̃ imitand ẽ in ip̃o. sic̃ nͦ circũ¬
cisionem cum baptismate. nec cele-¬
brationẽ uet̾is pasche. cum nouo
usurpamꝰ : qͣmuis ip̾e ut mediator
noui testam̃ti ac uet̾is. ilłd̾ complen¬
do. istud instituendo. ꝑagere sit dig¬
natus: quia añ passionẽ quid̃ aliqͣ
notu testam̃ti ac uet̾is ꝓsua dignita¬
te rite ꝑfecrt. s post resurrõnem oĩ
legał uetustatis. umbratica suꝑflu¬
itate remota. soliꝰ gr̾e u̾itatem om̃ibꝰ
instituit. Dicunt econt᷑ latini qͥa
reuera hoc salubt̃ imitand ẽ in ip̾o.
qd eccłȩ sue faciend̃ tradidit exem¬
plo. testimonio. p̾cepto. Cum enĩ
dixiss panis quem ego dedđo caro
mea est ꝓmundi urta: atimũ pa¬
addidit. hoc facite in meã cõm̃. Cũ
suũ fem̃. ⁊ sine exceptione p̃ceꝑit ħ
in sui memoriã faciendum: quis
attestante deo ñ credat azimũ panẽ
corpꝰ xͥ fieri: quis ad hoc idem faci¬
endum ñ obediat p̾cipienti sub ex¬
emplo idem faciendi. Si mortiferũ

Expanded text:
n hoc imitandum sit in ipso, sicut nec circumcisionem cum baptismate, nec celebrationem veteris paschae cum novo usurpamus: quamvis ipse ut mediator novi testamenti ac veteris, illud complendo, istud instituendo, peragere sit dignatus; quia ante passionem quidem aliqua novi testamenti ac veteris pro sua dignitate rite perfecit, sed post resurrectionem omni legalis vetustatis umbratica superfluitate remota, solius gratiae veritatem omnibus instituit. Dicunt econtra Latini, quia revera hoc salubriter imitandum est in ipso, quod Ecclesiae suae faciendum tradidit, exemplo, testimonio, praecepto. Cum enim dixisset: Panis quem ego dedero, caro mea est pro mundi vita, azymum paaddidit: Hoc facite in meam commemoratisuum factum, et sine exceptione praeceperit hoc in sui memoriam faciendum esse; quis, attestante Deo, non credat azymum panem corpus Christi fieri? quis ad hoc idem faciendum non obediat praecipienti, sub exemplo idem faciendi? Si mortiferum
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ in morte: si baptismꝰ ñ est
nob̾ figura mortis x ⁊ sepulture:
S forte ñ eisdem nos uti uolunt fi¬
guris: quib illi utunt᷑ in suis ceri¬
moniis. S si idem uetat᷑ azimũ
quia eo utunt᷑ iudei in ritib suis:
ita &̃ eoꝵ uetet᷑ fermentatũ. quia
Unde in leuitico. Osferet panes fer¬
mentatos cum hostia gr̃aꝵ: que
offert᷑ ꝓ pacificis. Item in eod. In pen¬
tecoste offeretis panes pͥmitiaꝵ. de
duab decimis simile ferm̃tate. Quia
ficio repellat᷑. dignum ẽ ut qd̾ xp̃c
instituit. omnis autẽ eccła p̾ter
grecam apͥmordio sui ex traditiõe
celebrauit. indesinent̾ conseruet.
donec xͦ adiudicium ueniat: sic̃
ip̃e instittit. Si enim quia apłe
logi. ubi ẽ ordo leuitaꝵ ⁊ sacerdot̃.
dedicatio altaris & templi: Hec
omĩa ab ilł ad nos non deficiendo
s ꝓficiendo tnͣsierunt. Encenia.
pascha. pentecosten. quadragesimã.
quia inuet̾i lege instituta d̃: cele¬
brare ñ desistimꝰ. Pontifices. sacer¬

Expanded text:
tismum in mortem , si baptismus non est nobis figura mortis Christi et sepulturae? Sed forte non eisdem nos uti volunt figuris, quibus illi utuntur in suis caeremoniis? Sed si idem vetatur azymum quia eo utuntur Judaei in ritibus suis, ita etiam eorum vetetur fermentatum, quia Unde in Levitico: Offeret panes fermentatos cum hostia gratiarum, quae offertur pro pacificis . Item in eodem: In Pentecoste offeretis panes primitiarum de duabus decimis similae fermentatae . Quia ificio repellatur, dignum est ut quod Christus instituit, omnis autem Ecclesia praeter Graecam a primordio sui ex traditione celebravit, indesinenter conservet, donec Christus ad judicium veniat, sicut ipse instituit. Si enim quia Apostlogi, ubi est ordo levitarum et sacerdotii, dedicatio altaris et templi? Haec omnia ab illis ad nos non deficiendo, sed proficiendo transierunt. Encaenia, Pascha, Pentecosten, Quadragesimam, quia in veteri lege instituta sunt, celebrari non desistimus; pontifices, sacer
Abbreviated transcription (Latin):
Quia hoc miracłm eum fecisse ñ legit᷑
licet potũit. qd tam̃ fec̾it nulla aue¬
toritate firmat᷑: p̾sertim qui eotenꝰ
ita legem seruau̾at. ut exea nec iota
unum solu̾e uolu̾it. Quia enĩ natꝰ
ex muliere factus sub lege. debitor
legis extiterat: si eotenus legem sol¬
uiss. legem transgrediendo pecẽor
fieret: causaq nr̃e salutis ꝑiret. Ni¬
si enĩ oĩo innocens & mundꝰ. ꝓ nob̾
ĩmundis ⁊ in iustis occumb̾et: ñ
aliene s sue culpe debitum morien¬
do solũet: ⁊ sic ade pec̃co nron deleto
regnum mortis et̾ne ñ cessaret. Cũ
enĩ de obseruantia azimoꝵ lex dicat
quicunq ferm̃tatum cõmedre ꝑi¬
bit aĩa illa de isrł: iustam occasio¬
nis sue causã iudei inuenissent
sieum ut legis transgssorem pum¬
nirent. Q enĩ adtersus eum tam
studiose tot falsos testes subornaue¬
runt: ꝓditore ip̃o qui cene inter¬
fuit deferente. tam iustã causam
ñ reticuissent. Opponunt greci

Expanded text:
Quia hoc miraculum eum fecisse non legitur, Quia hoc miraculum eum fecisse non legitur, licet potuerit, quod tamen fecerit nulla auctoritate firmatur; praesertim qui eotenus ita legem servaverat, ut ex ea nec iota unum solvere voluerit. Quia enim natus ex muliere, factus sub lege, debitor legis extiterat; si eotenus legem solvisset, legem transgrediendo peccator fieret, causaque nostrae salutis periret. Nisi enim omnino innocens et mundus pro nobis immundis et injustis occumberet, non alienae, sed suae culpae debitum moriendo solveret, et sic Adae peccato non deleto, regnum mortis aeternae non cessaret. Cum enim de observantia azymorum lex dicat: Quicunque fermentatum comederit, peribit anima illa de Israel , justam occisionis suae causam Judaei invenissent, si eum ut legis transgressorem punirent. Qui enim adversus eum tam studiose tot falsos testes subornaverunt, proditore ipso qui coenae interfuit deferente, tam justam causam non reticuissent. Opponunt Graeci:
Abbreviated transcription (Latin):
corporis xͥ ⁊ sanguinis transeat.
Dicunt tñ greci latinos in iuste ari¬
ma immolare. cũ azimũ uet̾is te¬
stam̃ti sit : ⁊ xp̃c om̃i uetustate
ablata. ut pote p̾sente u̾itate sa¬
luti humane suꝑflua. ñ in azimo
s ferm̃tato nouũ testam̃tum ĩ¬
stitũit. Contendunt enĩ quia no¬
uũ testam̃tũ ñ ꝑfect̾e instituiss:
nͥ omĩo uetꝰ tam inarimis qm
in cet̾is suis ritib destituiss. De¬
testant᷑ igit᷑ latinoꝵ sacrificia:
quia in eis ip̃os iudaitare repu¬
tant. ĩ molando azima. Dicunt
econtra latini xp̃m in azimo
pane nouũ testam̃tũ instituisse:
quia cũ. iiͫͬi decima luna ad ues
nouum institũit. fermentatũ
incunctis finib isrł inueniri ñ li¬
cuit: quaꝑꝑ. quia cena ipsa in qͦ
hoc fc̾m est. panẽ tĩmͦ azimũ exhi
quis nos eum iitando iudaizare
tatum panem mirabiłr sibi exhi¬
buisse: sic̃ de .u. panib legit᷑. u.mi.¬
lia homiñ pauisse. E contra latini.

Expanded text:
Christi et sanguinis transeat. Dicunt tamen Graeci Latinos injuste azyma immolare, cum azyma veteris testamenti sit, et Christus omni vetustate ablata, utpote praesente veritate saluti humanae superflua, non in azymo, sed in fermentato novum testamentum instituerit. Contendunt enim quia novum testamentum non perfecte instituisset, nisi omnino vetus tam in azymis quam in caeteris suis ritibus destituisset. Detestantur ergo Latinorum sacrificia, quia in eis ipsos judaizare reputant, immolando azyma. Dicunt econtra Latini Christum in azymo pane novum testamentum instituisse, quia cum novum instituerit, fermentatum in cunctis finibus Israel inveniri non licuit; quapropter quia coena ipsa in qua hoc factum est panem tantummodo azymum exhibo fecit, quis nos eum imitando judaizare tatum panem mirabiliter sibi exhibuisse, sicut de quinque panibus legitur millia hominum pavisse. Econtra Latini: