comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flãmea uena. Sideritis a conteplatione ferri nichil dissonat. ĩ maleficiis
qͦ medo si inferat᷑ discordias excitat. Ideus dactilꝰ ex insula creta ẽ ferrei
ferrei ẽ. qui dum terit᷑ nigrũ succũ emittiz. Imilantius in eufrates alueo
legit᷑. ꝓconetio marmoris similis. medio colore glauco. ueluti oculi pupil¬
la int̾ntescens. arabica ex patria dicta. aspectu eburnea ẽ. S festitis speculi na¬
turã ht̃ in reddendis imaginib quãꝙͣ rutilat. Exꝑimentũ eius si feruenti
aqua statim addita refrigescit. aur si soli oppofita aridam mat̾iam accendat.
nascit᷑ incorio. Oftracites lapidos colore testatio durior. alterachate similis.
nisi ꝗđ achates politura pinguescit. Durior tanta in estipus ut alie gẽme scu¬
pant᷑ fragm̃tis eus. Golosa paera similis ẽ lingne humane. Unde & nom̃
sumpsiz. Fertur aũt deficiente luna celo cadere. ciuus ũ modicã magi tribu¬

Expanded text:
flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei rrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum emittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconesio marmori similis, medio 282 colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta, aspectu eburnea est. 15. Hephaestistes speculi naturam habet, in reddendis imaginibus, quanquam rutilet: experimentum ejus, si ferventi aquae addita statim refrigeret, aut si soli opposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. 16. Ostracites lapidosus, colore testaceo, durior. Altera achati similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duriori tanta inest vis, ut aliae gemmae scalpantur fragmentis ejus. 17. Clossopetra similis est linguae humanae, unsumpsit: fertur autem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribu
Abbreviated transcription (Latin):
harenis auro int̾mixtꝰ. minc bratearũ nũc pulu̾is ẽ hr̃ cratulas. gignit᷑ in
ꝑsida. Leocrissꝰ colore aureo int̾uenientib candida uena. Malectrisis clicta¬
⁊ ueluti ꝑ aurũ sic hec gẽma tramsluccat. Crissocolla gignit᷑ in ĩdia ubifer¬
mice eruũt aurũ. E strau̾t auro similis. et h naturã magnitudinis. nͥ qđ
augere aurũ traditur. inde et nuncupam. argirites similis argẽto hũs stig¬
mata aurea. Androdrãma argẽti nitorẽ hr̃ & pene ad amans qͣdrata semꝑ
tesseris. magi putant nomẽ imposirũ ab eoqdanimoꝵ impera. uł iracundisᷤ
domare et refrenare dicat᷑ sicredimus. gignit᷑ in mari rubro. Calcitis
aerei coloris ẽ. Calcofanus ingra c̃. soe lapidi illisa eris tumitũ reddit. Bala¬
nites duo genera s̃. sb̾ uiridis. et corinte aeris similitudinẽ media secante

Expanded text:
harenis auro intermixtus nunc brattearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in harenis auro intermixtus nunc brattearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Persida. Leucochrysus colore aureo int mel, sic haec gemma transluceat. Chrysocolla gignitur in India, ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro similis et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt, subvirides et Corinthiae aeris similitudine, mediam secante
Abbreviated transcription (Latin):
reges precipue głant᷑. Crissopatius ethiopicꝰ ẽ. quẽ lapidem lux celat et
ꝓdit obscuritas. Nocte eñi igneus ẽ. die aureis. Nogites ex ꝑsida ẽ. obtenta
intra so quasi flãmas exestuantes que ñ exeant. Sirtites uocata qm̃ in
littore sirtiũ inuenta primũ ẽ. et in parte lucanie. color eiꝯ croceꝰ. into stella
otinens elãguidas. et sb mibilo renitentes. Ermmiscion it̾ gratissimas
isꝑicit᷑ ex igneo colore radians auro. portans secũ ĩ extremitatib cãdidã lucẽ.
UNt quedam gẽmarũ gen̾a ex sp̃e metalloꝵ uł lapidũ cognomĩata.
cũ marini coloris similitudine. Iounc ethiopia gigniz. Cris electrũ similis
auro. soe incolorẽ electri uergens matutino tantũ aspectu iocundo. rapacissi¬
mus igniũ. et si uxta fuerit celerrime ardescens. Crissolamsis ex auro & ig¬
ne uocara. Aurea ẽ em̃ die. et uocte ignea. Hanc erhicpia gignit. Am mocrisso

Expanded text:
reges praecipue gloriantur. 8. Chrysoprasus Aethiopicus est, quem reges praecipue gloriantur. 8. Chrysoprasus Aethiopicus est, quem odit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas aestuantes, quae non exeant. Syrtitis vocata quoniam in litore Syrtium inventa primum est. In parte Lucaniae color huius croceus, intus stellas continens languidas, et sub nubilo renitentes. Hormiscion inter gratissimas aspicitur, ex igneo colore radians auro portantem secum in extremitatibus candidam lucem.dum cognominata. cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus
Abbreviated transcription (Latin):
gignitꝰ in multis locis. s&e ꝓbatissima apud indos. Quidã eam remissiorẽ car¬
bunculũ eẽ dixer̃. Huius duplex facies. una que purpura racdiat. Alt̾a que
cocei ruboris asole ex calefacra auz indigitoꝵ attritu paleis et cartarũ folia ad
resistit acsi qño sculptaẽ dũ signa impͥmit. qĩ quodã animalis morsu partes
nascitur. inbre ur fer̾ diuno inuenit᷑ ad reꝑcussũ lune plene. Om̃a aũt gn̾a
sculpture resistũt. Alabandiua dicta ab alabanda asie regione. ciuis color ad
cẽlcedoniũ uadit. s& rarm. Dracontites ex cerebro draconis eruit᷑. que nisi
uiuenti abscissa fuerit ñ gemescit. Unde et eam magi do mientib dracho¬
nib amputant. Audaces eñi uiri exi lorant draconũ specus. spargũt ibi gͣ¬
mina medicata ad incitandũ draconũ sapor ẽ. atq ita somno sopiti capita des¬
secant. et gẽmas detrahunt. Sunt aũt candore translucido usu earũ or ẽtis

Expanded text:
Gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Hujus duplex facies: una quae purpura radiat; altera quae cocci rubore. 279 A sole excalefacta, aut digitorum attritu paleas et chartarum fila ad resistit, ac si quando scalpta fuerit, dum signa imprimit, quasi quodam animali morsu partem imbre, ut ferunt, divino. Invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera scalpturae resistunt. 6. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cujus color ad carchedoniam vadit, sed rarus. 7. Dracontites ex cerebro draconis eruitur, quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, et spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant, et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum Orientis
Abbreviated transcription (Latin):
fulminib resistere ad firmant. si credit᷑. Sardis dicta ẽ. eo reꝑtasic
primũ a saidis. hec rubrũ ht̃ colorẽ. marmorib p̾stans. so int̾ gẽmas

Expanded text:
fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis: haec rubrum habet colorem marmoribus
Abbreviated transcription (Latin):
naues e ꝓfundo petat. et carmis ita tenacit̾ adherear ut nisi abrasa parte ligni uix
separet᷑. m urites dicta ẽ. q in ea mure color ẽ. cõ pressꝰ aũt usq ad colorẽ. nardi spi¬
rac suauitatẽ. Aramatidis reꝑit᷑ in arabia uł in egipto. mirre coloris. et ardoris.
unde et nom̃ h̃r. Me locros bicolor ex una parte uiridis. ex alt̾a mellis similis. Co¬
aspitis a flumine ꝑsarũ dicta ẽ. iuridis fulgoris et aurei. De rubris gẽmis.uiii.
ORAILIuS gignit᷑ in mari. forma ramoso. colore uiridis. & maxime rubens
uene candicle sb̾ aqqua & mollec. detracte ꝯfestim diuãtur. et rubesenut. nrac¬
tũq ꝓtinꝰ lapidescunt. Itaq occupari euelliq retib soloe. aut preciosũ¬
acri ferram̃to precidi. qua de causa corallius uocatur. Quantũ aũt ap̃
nos magaritũ indicũ preciosũ. tantũ ap̃ indos coralliũ. hunc magi

Expanded text:
naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. De rubris gemmis . Corallius gignitur in mari, forma ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ h̃i querentis. Est amplissima gẽmarũ nobiliũ. cadẽ insula lunã sentit. Ge¬
nera eiꝰ duo. Gallaica colore uiridis. et pallens. et nimis crassa. nichil iocundiꝰ. aurũ
decens. unde et appellata. Nascit᷑ in india uł germania. ĩ rupib gelidis. ocłi modo
exub̾ans. Molochites spissuis urens. et crassior ꝙͣ sina ragdꝰ. a colore malue nom̃ ac¬
cepir ĩ reddendis laudata signis. Nascit᷑ inarabia. E lectropia uiridicolore et mibilo
stillis puniceis suꝑsꝑsa c̃ sangineis uenit. causa nominis de effectu lapidis ẽ. Nã
deiecta ĩ labris eneis racdios solis murat. sanguineo aere reꝑcusso. extra aquã aũt spe¬
additis precatõnib gerentẽ ꝯspici negent. Gignit᷑ in cipro et affrica sos melior in
ethiopia. Sagla gẽma prassim coloris. apud caldeos. cuius tanta uis ẽ. ut ꝑmeantes

Expanded text:
cationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Gecationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speadditis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes
Abbreviated transcription (Latin):
cdis. Berillo in india nascit᷑ gentis sue lingua nom̃ hñs. uriditate similis smarag
do. sa c̃ pallore. Polit᷑ aũt ab indis ĩ sex iͥngulas formas. nt ebitudo coloris reꝑcus¬
su anguloꝵ excitetꝰ. Alit̾ politus ñ hr̃ fulgorẽ. Genera eiꝰ nouem. Crisoberillꝯ dicto
coq pallida eius uiriditas in aureũ colorẽ resplandeat. ee hunc india mittit. Criso¬
passꝰ ẽ indicꝰ colore. porri succũ referens. aureis int̾uenientib gutris. Unde. ꝙ nom̃
accep̃. quẽ quidã berilloꝵ gen̾is indicauer̃. Iaspis de greco ĩ lirimĩ uiridis gẽma int̾
pretat᷑: Ias quippe uiride. piasin gẽma dr̃. Est. aĩit smaragdo sb̾ similis. s& crassi colo
qcredẽ ñ fidei s& suꝑstitõnis ẽ. T̃oparion ex uirenti gn̾e ẽ om̃i colore resplendẽs. in
uenta primũ ĩ arabie ĩsula. ĩ qua trogodite p̾dones fame et tẽpestate feci c̃ herbarũ

Expanded text:
dis. 5. Berillus in India gignitur, gentis sudis. 5. Berillus in India gignitur, gentis sudo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur; aliter politus non habet fulgorem. Genera eius novem. Chrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de rpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi colorquod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa prius in Arabie insula, in qua Trogodite predones fame et tempestate fessi, cum radice
Abbreviated transcription (Latin):
ciuuis uet̾es t̾ciam pꝰ margaritas et uniones tribuũt. dignitatẽ. Smaragdo
ammia uiriditate uocatꝰ. Omme eñi satis uiride amarũ dr̃. Nullis enĩ gẽ¬
mis uł herbis maior ꝙͣ huic austeritas ẽ. Ilam ħbas iurentes frondesq ex¬
uꝑat inficiens circa se uiriditate reꝑcussũ aerẽ sculpentib qͦ gẽmas nlłi
gratior ocłoꝵ refectio ẽ. Cuius corpꝰ si extentũ ẽ: sic̃ speculũ ita imagines
reddit. Quippe nero cesar gladiatoꝵ pugnas in Smaragdo spectabat. Ge¬
tii hñt. Relqͥ ĩ metallis erariis ĩueniũnt᷑ s& inciosi. Nlam aut̃ ere aut plũbo
uł lapillam̃tis. uł salis similes notas hñr. Sinaragdi aũt mero et iuiridi ꝓficiũt
oleo. ꝙius natura imbuant᷑. Calcũ asmaragdo dictã đ uiridis sit et turbida ereis ue¬
nis. Hec ĩ egipto uł incipro ĩ sula nascit᷑. Prassius ꝓuiridanti colore diet. soe uił.
cuiꝰ altũ genus sanguineis punctis ab horrer. Terciũ distinctũ uirgulis trib candi¬

Expanded text:
tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viriditate vocatus; omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis vel herbis maior huic austeritas est; nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Sculpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cuius corpus si extentum est, sicut speculum ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Gent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi. Nam aut aere, aut plumbo, aut capillamentis, vel salis similes notas habent. 2. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura imbuantur. 3. Chalchosmaragdus dicta, quod viridis sit, et turbida aeris venis. Haec in Aegypto, vel Cypro insula nascitur. 4. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cujus alterum genus sanguineis punctis obhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candi
Abbreviated transcription (Latin):
una apparuerit ibi spes sit alterius inqͥrende. Septẽ sunt gn̾a metalloꝵ
Aurũ. Argentũ. es. electrũ. stagnũ. plumbũ. et d domar om̃ia ferrũ. De a¬
uum ab aura dictum. idẽ asplendore eoq̃ reꝑcusso aere plus fulg&
ri. Nlaturale em̃ ẽ ut metalloꝵ splendor plis fulgeat luce alia reꝑcussꝰ. hĩ
et auraris dicti quoꝵ fulgor splendidos reddir. Obrizũ aurũ dictũ qd obra¬
diar splendore. Est eñi coloris optimi. qd hebrei ofar greci piron uocant.
tatẽ hẽbar̾ et nom̃. De corio enĩ pecudũ nũmi ĩcidebant᷑. et signabant᷑.
Postea a saturno ereus nũmꝰ inuentꝰ. Ip̃e em̃ significiri mĩmos et tͥ ꝯs¬

Expanded text:
vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem autem sunt genera metallorum; aurum, argentum, aes, electrum, stannum, plumbum, et, um ab aura dictum, id est ab splendore, eo quod repercusso aere plus fulgeari. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum dictum quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, quod Hebraei 'ophaz', Graeci κιρρὸν dicunt. tatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim sign
Abbreviated transcription (Latin):
naute scaphis appropinqͣntes colligunt. Insiria aũt limus ẽ passima t̾ra
exestuans. Spissant᷑ aũt utraq et densitate coeu̾t̾. et utraq greci spissamaᷤᷤ¬
rumpit᷑. nisisolis mulierib ĩquinam̃tis. utilis ad cõpages nauiũ. Alumen¬

Expanded text:
nautae scaphis appropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim a terra nautae scaphis appropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim a terra exaestuans; spissantur autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci pissasprumpitur: nisi solis muliebribus inquinamentis, utilis ad compages navium. M
Abbreviated transcription (Latin):
ta agentoria et ip̃a candida appellata eo qd intorẽ argento reddat̾. Terra
samnia a samo insula dicta. et glutinosa & candida. et lingue linis medicim̃¬
undisq cotidie fortior effectꝰ: in saxũ mutat᷑ sic̃ argilla igne ĩ lapidẽ uerti¬
tib sentit᷑. neq alia re faciliꝰ accenditꝰ. Nascitꝰ inĩsulis eoliis. int̾ siciliã et
italiã. quas ardere dicũt. Inuenit᷑ et ĩ aliis locis effossũ. Huiꝰ gn̾a qͣtuor. uiiiu
ł appellant glebã. usib tantũ fullonũ familiare. Terciũ: licor ẽ. usus eiuis ad
lanas sulphurancdas. qm̃ candorẽ molliciẽq pr̃at. Quartũ genus. ad licuna
maxime ꝯficienda aptũ. Sulphuris tanta uis ẽ. ut morbos comitiales dep̾hen¬
dat nitore suo. impositũ ignib ardescens incalice uini. pͥmaq sb̾dita cͥcũferuẽs
exardescentib reꝑcusso pallorẽ dirum uelut defunctoꝵ effundit.

Expanded text:
ta argentaria, et ipsa candida, appellata eo quod nitorem argento reddat. Terra ta argentaria, et ipsa candida, appellata eo quod nitorem argento reddat. Terra Samia a Samo insula dicta, glutinosa et candida et linguae lenis, medicameundisque quotidieo fortior effectus in saxum mutatur; sicut argilla igne in lapidem vertitibus sentitur, neque alia res facilius accenditur. Nascitur in insulis Aeoliis inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur et in aliis locis effossum. Huius genera quattuor. V utuntur. Alterum, quod appellant glebam, usibus tantum fullonum familiare. Tertium liquor est; usus eius ad lanas suffiendas, quoniam candorem mollitiemque praestat. Quartum ad lychnia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut morbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. In calice vini prunaque subdita circumferens exardescentis repercussu pallorem dirum velut defunctorum effundit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ulius uentꝰ qđ ui uenti pellat᷑. Tollit᷑ eĩ eius flatu nec resistit nec
Linuis uocam. qd lenis sit. Genum ẽ uorago luti. Cinis ex incendio dicitꝰ.
ab eo enĩ fit. Fauilla qđ igni effecta sit. Nam fos ignis ẽ. Gleba: qͥ sit globꝯ. pul¬
ueris enĩ collectione ꝯpingit᷑ et in uno glomere ad unat᷑. Terra aũt ligata gleba
ẽ. soluta: pulius. Labina eo qd ambulantib lapsũ inferat. dicta ꝑ diriuationẽ
a labe. Lutũ uocatũ quidã ꝑ antifrasit putãt qd nõ sit mundũ. Nam om̃e
lotũ mundũ. uolutabra appellata qd ibi apriuolutent᷑. uligo sordes limił
aque sunt. Sabulũ leuissimũ t̾re genus. Argilla ab argis uocata ap̃ quos
primũ ex ea uasa c fecta s̃. Creta ab insula creta ubi melior ẽ ereta. Cimolia candi¬
da ẽ acimea italie ĩ suladicta. quarũ alta uestim̃toꝵ preciosos coloreᷤᷤ mollit
et ꝯtristatos sulphure quodã nitore exilarar alt̾a gẽmis itorẽ pr̃ar. Cre¬

Expanded text:
Pulvis dictus, quod vi venti pellatur: tollitur enim ejus flatu, nec resistit, nec Limus vocatus quod lenis sit. Caenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur; ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit; nam φῶς ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione conpingitur et in uno glomere adunatur. Terra autem ligata gleba est, soluta pulvis. Labina, eo quod ambulantibus lapsum inferat, dicta per derivationem a labe. Lutum vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit mundum; nam omne lotum mundum est. Volutabra appellata quod ibi apri volutentur. Uligo sordes limi vel aquae sunt. Sabulum levissimum terrae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Creta, ubi melior est. Creta Cimolia candida est, a Cimea Italiae insula dicta; quarum altera vestimentorum pretiosos colores emollit, et contristatos sulphure quodam nitore exhilarat, altera gemmis nitorem praestat. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙliquide collectũ. de hinc diffusum ĩ quosdã botros solidat᷑. fit et inscrobi¬
b cauatis. quoꝵ e laterib decidentes gute coalescũt. Fit & salismo ex flagran¬
tissimo sole. Adeo aũt̾ ꝯstrictiue uirtutis ẽ. ut in leonũ et ursorũ ora sparsum
tantã ium hẽat ad ꝯstringendũ. ut nõ ualeãt morde. De lapidib uulgarib .iii.
sAi a t̾ra tamꝙͣ densior &̃ uulgo discernit᷑. Lapis aũt dicit qͣ ledat pedẽ.
Lapis mollis ẽ ec sparsꝰ. Saxa herent et a montib excidunt᷑. Poe̾ta aũr
grecũ ẽ. Silex ẽ dumꝰ lapis. eo qđ exiliat ab eo ignis dictꝯ. Scopulis a saxo eminẽ¬
spelunca larine. ẜst aũt rupes uocata cauata. C repido extremitas saxi abrupta.
Unde et crepido uocata qfit ab rupta si saxi altitudo. sic̃ her&e pes pede densꝯ¬

Expanded text:
quod liquide collectum, dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobiquod liquide collectum, dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quarum de lateribus decidentes guttae coalescunt; fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est, ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat ad stringendum, Lapis a terra tamquam densior etiam vulgo discernitur. Lapis autem dictus quod laedat pedem. Lapis mollis est et sparsus; saxa haerent et a montibus exciduntur; petra Graecum est; silex est durus lapis, eo quod exiliat ab eo ignis dictus. Scopulus a saxo eminenspeluncae Latine. Est autem rupis cavata. Crepido extremitas saxi abrupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti saxi altitudo, sicut 'haeret pede pes dens
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse nom̃ putat᷑. nichil enĩ utiliꝰ sole et sale. Deniq cornea uidemꝰ corpra
nanticoꝵ. quin & pecudes. arm̃ta. et nuim̃ta sale maxime ꝓuocant᷑ ad pastum
multũ largiores larte. multoq graciores casei dote corpra oẽ sal adstringit et
medicine fui̾z.et sordes corporũ uestiũq lauant᷑. Huius natura nõ multũ dis¬
tar a sale. Habet eni uirtutẽ salis. et similiter orit᷑ cauescentib siccitate littori¬
b. Afronitũ grece. et latine spuma nitri ẽ. De qͦ quidã ait. Rustimꝰ es. Nescis qͥd
greco nõie dicar. Spuma uocor iutri grecus afronitroes. Colligit᷑ aũt masia ĩspe¬
liuicis distillans. De hinc siccat᷑ sole. Optimũ putat᷑ si minime fuerit pondõsũ.
Id genus aque hñtib qn̾o coquebant. et in piscinas lineas fundebant. appẽ¬
dentes suꝑ eas restes lapillis extentas quib limus ĩsimilitudinẽ uitreis

Expanded text:
nomen accepisse putatur. Nihil enim utilius sale et sole. Denique cornea videmus corpora nomen accepisse putatur. Nihil enim utilius sale et sole. Denique cornea videmus corpora nauticorum. Quin etiam pecudes, armenta et jumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte, multoque gratiores casei dote. Corpora etiam 249 sal astringit, medicinae fiunt, et sordes corporum vestiumque lavantur. Hujus natura non multum a sale distat. Habet enim virtutem salis, et similiter oritur canescentibus siccitate littoribus. 8. Aphronitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum putatur, si minime fuerit ponderosum, id genus aquae habentibus, quam decoquebant, et in piscinas ligneas fundebant, appendentes super eas restes, lapillis extentas, quibus limus in similitudinem vitrei
Abbreviated transcription (Latin):
rib. uł scopulis. & sole decocta Sunt ez lacus. et flumina. & pu¬
rei quib haurit᷑. De hinc in salmis ingestꝰ sole siccat᷑. S& ez flumina densan¬
t᷑ in sale amne relicto sb gelu fluente. Alibi qͦ detractꝰ harenis colligit᷑. crescẽs
c̃ lune noctib. Nam in cirenea amoniacꝰ sb harenis inuenit᷑. Sunt et mõtes
natiui salis in quib ferro cedit᷑. ut lapis. renascens mauis tante alicubi suauis¬
duricie ut muros domosq massis faciant salis sic̃ in arabia. In natura qͦ salis
differentie. Nam alibi suauis. alibi salsissimꝰ. Cõmune sal migne crepitar. Tra¬
gus eñi nͨ crepitat in igne nͨ exilit. Agrigentinuĩ sicilie flãmis paciens. ĩ aqua ex¬
iliz. in igne fluiz: Contra naturã. Sunt et coloꝵ differentie. Menfiticus rufus.
necessaria ẽ ad omnẽ escã. Pulmentis enĩ saporẽ dar. exitar auiditatẽ. et appetitũ
ĩ om̃ib facit. ex eo quippe om̃is uicrꝰ. delectatio. et sũma hilaritas. huicoe salus

Expanded text:
is derelicta et sole decocta. Sunt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis arenis colligitur, crescens cum luna noctibus; nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis invenitur. Sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissimum: commune sal in igne crepitat; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit. Ex eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus
Abbreviated transcription (Latin):
metior: qui ẽ dimidiꝰ mimer a ꝑfecto denario. Artaba mensura ẽ ap̃ egipti
ut singuas. que orbẽ impleuer. Gemor qͥndecĩ moclioꝵ onus arpedis. sor
arex modioꝵ mensuira cõplet᷑. hic ex hebraico smone descendit. q̃ uocitꝰ
cora smusatudine collis. Coria em̃ hebraice colles apꝑellãt᷑. so aceruati eñi mo¬
dii .xxx. instar collis uident᷑: et omis cameli efficiũt. De signis poudunt xxx
Sormas eoꝵ et caracteres ut a uererib signata s̃ subiciamꝰ.⁊. luta signifi

Expanded text:
metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptiovel linguas quae orbem inpleverunt. Gomor quindecim modiorum onus adpendet. CorXXX modiis impletur. Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur cora a similitudine collis. Cora enim Hebraice colles appellantur. Coacervati enim modii XXX instar collis videntur, et onus cameli efficiunt. 307 CAPUT XXVII. De siformas eorum et characteres, ut a veteribus signata s
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩ ineos dat᷑ qui fraudem aerario facumt̃. peccimiꝯ̃q publicam int̾uertunt. Nã
a pecimia peculatũ ẽ dictum. Nonau̾t̾ si iudicat᷑ furtũ rei publice. sic̾ furtũ rei pͥ¬
uate. Nam ille sic iidicatur ur sacrilegus. qui fur ẽ sacroꝵ. Reperundarũ ac cusa¬
tor qui pecimias a socus cepit. in hoc iudicio reus si ante moriatur in bona eius
cõmiscent᷑ incesti id c̃ incasti habent᷑. Maiestatis reatu tenent᷑ hi qui regiã maie¬

Expanded text:
cium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam cium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius us miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maie
Abbreviated transcription (Latin):
tur qui parentẽ. id ẽ qui patrẽ aut matrẽ int̾emisset. soe et in eũ qui frẽm occidat.
et dictum parricidiũ qͣi parentis cedem. Int̾ necis iudiciũ in eum dabat᷑ qui falsũ
testamentũ fecerat. et obit hominẽ occidat. qd̾ accusatorẽ eius possessio bonoꝵ se¬
citũ. qr in obscuro fit̾. Furtum au̾t̾ capitale crimẽ ap̃ maiores erat. ante penã qua¬
arupli. ꝑuasis ẽ rei aliene manifesta presũptio. Furtum au̾t erundẽ rerũ fir̾. que¬
de loco in locum mñs fe̾rri possũt. Peruasio añt et earũ et que transferunt᷑. ex
carũ que ĩmnobilia sunt. Inficiatio ẽ. negatio debite rei. cũ a creditore deposcitur.
Idem et ab uirato. d ẽ rei credite ab negato. Ambitus iudiciuii. ineũ ẽ quiligm¬
one honorẽ capit. et ambitꝰ. amissurꝰ dignitatẽ quã munere inuadit. Pecularꝰ uidi¬

Expanded text:
tur qui parentem, id est vel patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat; tur qui parentem, id est vel patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat; et dictum parricidium quasi parentis caedem. Internecivum iudicium in eum dabatur qui falsum testamentum fecerat et obcatum, quia in obscuro fit. Furtum autum capitale crimen apud maiores fuit ante poenam quadrupli. Pervasio est rei alienae manifesta pri possunt: pervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uirgiũ aliene litis. a callendo idẽ decipiendo dicta. Filsitas appellata. a fando aliud
quã uerũ ẽ. In uiria ẽ iniusticia. Hinc ẽ apud comicis. Inuiria ẽ. quia aude t aliquid
contra ordinẽ iuris. Seditio dr̃ dissentio ciuiũ. qd seorsui alii ad alios eunt. Nam
hi maxime turbatõne rerũ et tumultu gaudent. Satrilegiũ ꝓpͥe sacrarũ rerũ furtũ
P ostea et in idoloꝵ cultu hesiz hoc nomen. Ad ulteriũ ẽ illusio aliem ꝯiugi. qd
qi alter alterius toꝵ ꝯmaculauit. adulterii nomen accepiz. Stuprum raptus ꝓprie
ẽ inliciti coitus. a corrumpendo dictus. Unde et qui rapto potitur stupro fruit᷑. Ho¬
micidiũ uocibłm compositum ẽ ex homine et cede. Qui enĩ cedem in hominẽ fecis¬
se comꝑtus erat. homicidã ueteres appellabant. Parricidu actio nõ solũ in eũ daba¬

Expanded text:
est jurgium alienae litis, a calvendo, id est, decipiendo dicta. 210 9. Falsitas, appellata a fando aliud est jurgium alienae litis, a calvendo, id est, decipiendo dicta. 210 9. Falsitas, appellata a fando aliud quam verum est. 10. Injuria est injustitia; hinc est apud Comicos injurius qui audet aliquid contra ordinem juris. 11. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumultu gaudent. 12. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum; postea, et in idolorum cultu haesit hoc nomen. 13. Adulterium est illusio alieni conjugii, quod quia alter alterius torum commaculavit, adest inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii actio non solum in eum daba
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis ablata atq ertorta est.xx UII. de criminibus ĩ lege conscriptis.
runen a carendo nomen ut furtũ falsitas et cetera. que nõ occidunt. soe infa¬
mant. Ficinꝰ dictum a faciendo malũ. qd̾ noceat alt̾i. Flagiciũ a flagitando cor¬
rupꝰtelã libidinis qua nocear sibi. Hec sunt duo gen̾a omniũ p̾catoꝵ. Uisẽ uir¬
tus p̾atis ꝑ quã causa siue res uł aufert᷑ uł extorquetꝰ. Dis priuata ẽ si quisquã¬
ante uidiciũ armatis hominib quẽꝙͣ a suo deiecerit. uł expugnauerit. Uis pu¬
blica ẽ siquis ciuẽ ante ppłm. uł uidicẽ. uł rege̾ appellantẽ uecauerit. aut torserit.
siue uerb̾auerit. uł uinxeriz. Dolusͤ mentis calliditas ab eod deludat. Aliud enĩ
agiz. et aliud simulat. Petronius alit̾ existimar dicens. Quid ẽ iudicis dolꝯ: Num¬
rũ ubi aliquid factũ ẽ. qd̾ legi dolez. hẽtis idolum. accipite nunc malũ. Caliĩpnia

Expanded text:
potestatis ablata atque extorta est. § 26 De criminibus in lege conscriptis. potestatis ablata atque extorta est. § 26 De criminibus in lege conscriptis. Crimen a carendo nomen: ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res vel aufertur vel extorquetur. Vis pririt vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem ante populum vel iudicem vel regem appellantem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet; habetis dolum, accipite nunc malum. 8. Calumnia
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ iuste possessionis. uł bienii. uł alicuiꝰ tp̃ris. Aancipatõ dicta ẽ. qnq manu
rescapit᷑. Unde oportte eũ qui mancipiũ accipit op̾hende id ipsũ qđ ei mancipio
mꝰ. q̃i ꝯcedere. idẽ que proprias̃. Nam aliena restirumꝰ nõ cedimꝰ. Nam ce
mi uiri auctoritate uł posuit paruit. Int̾dictũ ẽ qd̾ auidice ñ imꝑperuũ soe pio
reformando mo ͣ ͣ mento ad tp̃s int̾ dr̃ salua propositõne actõnis eiꝰ. Preciũ uoca
tũ eod prius eun damꝰ. ut pro eius uice re quã appetimꝰ possidere debeamꝰ. Com¬
merciũ dictũ ẽ a mercib. quo nomine res uenales. aippellamꝰ. Unde et mercatꝰ dr̃
cetꝰ multoꝵ hominuĩ. qui res uendere uł emere solent. Integri restirurõ esteause
ut rei reparatõ. Causa redintegratꝰ que ui p̾atis expleta nõ ẽ. Redintegrat᷑ que ui

Expanded text:
onem iustae possessionis, vel biennii aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est quia manu onem iustae possessionis, vel biennii aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est quia manu res capitur. Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio mus quasi concedere, id est, quae propria sunt; nam aliena restituimus, non cedimus. Nam cedmi viri auctoritati, vel potius paruit.' Interdictum est quod a iudice non in perpetuum, sed pro reformando mius eum damus, ut pro eius vice rem, quam adpetimus, possidere debeamus. Commercium dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus. Unde mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emere solent. Integri restitutio est causae vel rei reparatio. Causa redintegratur, quae vi potestatis expleta non est. Res redintegratur, quae vi
Abbreviated transcription (Latin):
dñm penes debitorẽ ẽ. Fiducia ẽ cum res aliqua sum̃de mutue pecume gr̃a ut
mancipat᷑. uł in uire credit᷑. Ipoteca ̃ cũ res cõmodat᷑ sinȩ depositõne pignoris
facto uł cautione sola int̾ueniente. Momentũ dictũ a tp̃ris breuitate. ut quã
cito. quã statĩ saluo negocio reformetur. nec in ullã morã produci debeat ꝙ re¬
petit᷑. sic̃ nec ullum spaciũ ẽ mom̃ti ciuꝰ tam breius ẽ tp̃ris puncto. ut in aliquã
Insfucrũ ẽ ͣ ꝑ instrumentũ efficit᷑. ut baculo. codex. tabula. ususq inre. Instru¬
cta re utim. ut in baculo inuinere. In codice legere. In tabula ludere. Soe ex ip̃e
fructꝰ agroꝵ q eo utimꝰ usꝯ uocat᷑. Hec s̃ illa tria usus. Fructꝰ aũd̾ uocatꝰ qi solo
usu hẽtur eiꝰ fr̃uctꝰ manente. ap̃ aliũ uire usus. Captõ ẽ ad emptõ dm̃ ꝑ ꝯtinuati¬

Expanded text:
dominium penes debitorem est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia vel dominium penes debitorem est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia vel mancipatur vel in iure ceditur. Hypotheca est, cum res commodatur sine depositione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporisInstructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adept
Abbreviated transcription (Latin):
os tp̃ralit̾ iranslatũ ẽ. cõmodo tp̃rs quã di apud eũ sit. Tude et cõmodũ dictũ
dictũ ẽ. Precariũ ẽ dũ prece creditor rogatꝰ ꝑmittit debitorẽ in pos essionẽ fum
dis obligati demorari. et ex ea fructꝰ capere. et dictũ precariũ qr prece adit᷑. quasi
tuũ fi̾t̾. Depositũ ẽ pignꝰ cõmendatũ ad tp̃s. p qͣi di positũ. Depon̾e aut̾ quis ui¬
derȩt᷑ cum aliquid inetu furti. incendii. Naufragii: apud aliũ custodie causa de
tꝰ. empta. Ex parte dat ec postea cõplet᷑. E st em̃ arra oplenda. nõ auferenda. In¬
de qui ht̃ arrã nõ redder sic̃ pignꝰ. s& desiłat plenitudinẽ. et dicta arra. a re ꝓ
qua traditꝰ. Item int̾ pignꝰ et fiduciã. et yporecã hoc int̾ ẽ. Pignꝰ eñ ẽ qd̾ ꝓpter
rem creditã obligat᷑. ciuus rei possessionẽ solã ad tp̃s ꝯsequit᷑ creditor. Ceterum

Expanded text:
erum temporaliter translatum est cum modo temporis, quamdiu apud eum sit, unde et commodatum erum temporaliter translatum est cum modo temporis, quamdiu apud eum sit, unde et commodatum dictum est. Precarium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium quia prece aditur, qua ex meo tuum fit. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa depro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea conpletur. Est enim arra conplenda, non auferenda; unde qui habet arram non reddit sicut pigm inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pignus enim est quod propter rem creditam obligatur, cuius rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. Aut siscripta sit: nire tam̃ nequaꝙͣ ẽ edita. Caduca inde dñr. qr eius heredis
cecider᷑ familie. E reiscundia ẽ diuisio hereditatis int̾ heredes. Frciscundia em̃
ap̃ uet̾es diuisio nuncupabat᷑. Cõmunis diuisio ẽ int̾ eos quib cõminis resẽ. que
actio ubet postulantib his arbitriũ dari. cuius arbit̾o res diuidant᷑. Fimũ re¬
gendoꝵ actio dicti eo qͥ ꝑ eã regant᷑ fines utriq ne dissipent᷑. dũ mͦ nõ angustio¬
re qͥnq pedũ loco eaotrou̾sia sit. Locatio ẽ res ad usũ data. cũ definitõne m̾cedis.
Conductõ ẽ res inusũ accepta. cũ constituta m̃cede. Rescredita ẽ que in obligati¬
onẽ ita deducta ẽ. ut ex tpre quo ꝯtrahebat᷑ certũ sit eã differre. Usura ẽ incre¬
mentũ fenoris. ab usu eris crediti mincupata. Cõmodũ ẽ id qd nr̃i uiris ẽ. et ad ali¬

Expanded text:
n est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam est adita. Caduca inde dicitur, quia eius heredes n est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam est adita. Caduca inde dicitur, quia eius heredes ceciderunt. Familia herciscunda est divisio hereditatis inter heredes. Herciscunda enim apud veteres divisio nuncupabatur. Communi dividendo est inter eos quibus communis res est, quae actio iubet postulantibus his arbitrum dari, cuius arbitratu res dividatur. Finium regundorum actio dicta eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, dummodo non angustiore quinque pedum loco ea controversia sit. Locatio est res ad usum data cum definitione mercedis. Conductio est res in usum accepta cum constituta mercede. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore, quo contrahebatur, certum sit eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris crediti nuncupata. Commodatum est id quod nostri iuris est et ad alt
Abbreviated transcription (Latin):
Ereditas ẽ res que morte alicuiꝰ ad quẽ piã ꝑuenit. ut legato testam̃to. uł posse¬
ssione redempta. Dicta aũt heditas areb abditis siue ab here. quia qͥ possidet᷑ agrũ
et censiĩ soluit inde et res. Nes s̃ que ĩ nr̃o uire ꝯsistunt. Iuri aũt s̃ que anb̾ uste
possident᷑. nͨ aliene .s̃. Dicta aũt res a recte hñdo. Ius aĩt a iuste possidendo. H oc ei
iure possidet᷑. qd̾ recte. Hoc recte qđ uiste. hoc iuste ꝗ bene. Qđ auit male posside¬
t̾ alienuĩ. Male au̾t possidet qui uł sua male uritꝰ. ił aliena presuit. Pofsider aũt
iuste qui ñ uritat᷑ cupiditate. qui au̾t̃ cupiditate tenet᷑: possessũ ẽ ñ possessor. Gona
s bonestoꝵ seu nobiliũ. que ꝓ inde bona dicunt᷑ ut ñ hẽantꝰ sp̃e usinũ se ea homi¬
inquibi ueterũ ꝯstibat uiuisa substancia. Gonoꝵ possesio ẽ iis possessi ouiscarto
ordine i certoq titulo ad quisita. Intestata hereditas ẽ. que testam̃to scripta nõ¬

Expanded text:
s quae morte alicuius ad quempiam pervenit, vel legata testamento, vel possessione retenta. Dicta autem hereditas a rebus aditis, sive ab aere, quia qui possidet agrum et censum solvit; †inde et res.† Res sunt quae in nostro iure consistunt. Iura autem sunt quae a nobis iuste possidentur nec aliena sunt. Dicta autem res a recte habendo, ius a iuste possidendo. Hoc enim iure possidetur quod iuste, hoc iuste quod bene. Quod autem male possidetur, alienum est. Male autem possidet qui vel sua male utitur vel aliena prqui non inretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. Bona sunt honestorum seu nobilium, quae proinde bona dicuntur, ut non habeant turpem usum, sed ea homi veterum constabat universa substantia. Bonorum possessio est ius possessionis, certo ordine certoque titulo adquisita. Intestata hereditas est quae testamento scripta no
Abbreviated transcription (Latin):
do uocata. Apud antiquos eñi qui in bello a morte su̾abant᷑. sii uocabant᷑.
Hec ẽ sola maloꝵ omniũ postęrema. que libis om̃i supplicio grauior ẽ. Nam

Expanded text:
ndo vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. ndo vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravio
Abbreviated transcription (Latin):
ignobił sine nobilitate. Hoc qͦ et infannũ. qͣi sine fama bona. Fama aũt dc̃ã.
qr fando idẽ loquendo ꝑuagat᷑: ꝑ traduces linguarũ et̃ auriũ sp̾ens. Est aũt
nom̃ et bonarũ rerũ et malarũ. Nam fama felicitatis int̾dũ ẽ. ut illud. Illustͥ
ullum. Fame aũt nom̃ certiloquus nõ ht̾ qr płimũ mendax ẽ adiciens multa.
uł demutans de u̾itate que tam du uiuit quã diu nõ probat᷑. at ubi ꝓbaueris
ẽẽ.cessat. et ex unde res nomniat᷑ nõ fama. Exiliũ dictũ quasi extra solum. nã
eruldr̃ qui ertra solum ẽ. Unde pꝰliminiũ redeuntib. hoc ẽ de erilio reducen¬
dis. qui sinz eiecti inuiria. idẽ extralimẽ patrie. Duudit᷑ aũt exiliũ in relegatis.
et deportatis. Relegatꝰ ẽ quẽ bona sua sequiuit᷑. Deportatꝰ quẽ nõ sequunt᷑. Pro¬
exules de putant᷑: ad eruendã uenã. marinoraq secanda in crustis. Seruitꝰ a sua¬

Expanded text:
litate. Hoc quoque et infamium, quasi sine bona fama. Fama autem dicta quia fando, id est loquendo, pervagatur per traduces linguarum et aurium serpens. Est autem nomen et bonarum rerum et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inlusullum. Fama autem nomen certilocum non habet, quia plurimum mendax est, adiciens multa vel demutans de veritate: quae tamdiu vivit, quamdiu non probat. At ubi probaveris, esse cessat, et exinde res nominatur, non fama. Exilium dictum quexul dicitur, qui extra solum est. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sunt eiecti iniuria, id est extra limen patrie. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus est quem bona sua sequuntur, deportatus quem non sequuntur. Proexules deputantur ad eruendam venam marmoraq
Abbreviated transcription (Latin):
Defensio deniq om̃is atq munitio. qua nr̃m corpꝰ adu̾sꝰ ext̾nos icto. casusq s¬
imposirũ existimat᷑:. ut nõ satis soc paulatĩ adhibeatur. Nam ĩ multo ꝯtris¬
tat᷑ uatura. mediocrit᷑ aũt gandet. Unde et qui pigm̃ta et antidota satis ut
ꝓssidue bib̾int uexant᷑. Inmodatio em̃i om̃is nõ salutẽ soe ꝑicłm affert e¬
cdicine aũt artis auctor ac reꝑtor apd̾ gretos ꝑhibet᷑ apollo. hanc filiꝰ eiꝰ
scolapius laude uł oꝑe ampliauit. Soe pꝰquã fi fulininis ictu scolapitis intut
int̾licta fertꝰ medendi cura. et ars sumuil cũ auctore defẽcit. latintq ꝑ annos

Expanded text:
defensio denique omnis atque munitio, qua nostrum corpus adversus etiam inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem, sed periculum affert. dicinae autem artis auctor ac repertor apud Graecos perhibetur Apollo. Hanc filius eius Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura; et a
Abbreviated transcription (Latin):
figuras nominis motio huius artis sciencie soluere possunt. Datum ẽ & nb
dune scło compotũ. et cuncta ignoritia ceca oplectit᷑. nec diffe̾rri posauta cotis
animalib que calculi nescuĩt rationẽ. ui. Prima diusione pari   pariũ¬

Expanded text:
figuras non nisi noti hujus artis scientiae solvere possunt. Datum etiam nofiguras non nisi noti hujus artis scientiae solvere possunt. Datum etiam noime saeculo computum, et cuncta ignorantia caeca complectentur, nec differri possunt a caeteris animalibus, qui calculi nesciunt rationem. Divisio numerorum de par
Abbreviated transcription (Latin):
aspirationis hñt. nos ꝓ aspiratione.s. poniniꝰ ude ẽ pro exea sex. et ꝓ epta septẽ.
Sic̃ ꝑ erpillo herba serpillũ. Octo uͦ ꝑ translationẽ sic̃ illi et nos. ita illi nea.
nos nouẽ.illi deci. nos dece̾. Dicti aũt decẽ a greca ethimologia eo qligent
et cõuingant infra iacentes numeros. Nam demos ꝯiungere uł ligare apud
eos dr̃. Porro uginti dicti qd suiz decẽ bis geniti.U. ꝓb litt̾a posita. T̃riginta
quo de t̾nario denario gignant᷑. sic usq ad nonaginta. Centũ uͦ uocati a cantu
q e circulũ. Ducenti a duo centũ. sic et rłqͣ usq ad mille. ꝯ ille aũr a multitu¬
die. unde et milicia q̃i multicia. ĩde et milia q̃i milacia. q̃ greci mutata litteri¬
scaĩrũ scripturaꝵ locis qnͣtum misteriũ hũr elucet. Non eñi fruftra in laudib
dei dictũ ẽ. Om̃ia ĩ mimero et mensura et ponde fecisti. Senarius namq qͥ

Expanded text:
aspirationem habent, nos pro aspiratione S ponimus. Inde est pro ἑξ sex, et pro ἑπτά septem, aspirationem habent, nos pro aspiratione S ponimus. Inde est pro ἑξ sex, et pro ἑπτά septem, sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata litterarum Scripturarum, quantum mysterium habet, elucet. Non enim frustra in laudibus Dei dictum est: Omnia in mensura et numero et pondere fecisti. Senarius namque nu
Abbreviated transcription (Latin):
greci eñi numerũ rithinon dicunt. Quã scriptores scłariũ litt̾arĩ nĩt.¬
int disciplinas mathematicas idõ primã eẽ uoluer̃. qm̃ ipsa ut sit nulla alia in¬
Aiget disciplina. orusicaaũt et geometria et astronomia q̃ sequuntꝰ ut sint atq
sub sistanꝰ istius egent auxilio ui. De auctorib eius.
imeri disciplinã apud grecos primũ pͥtigorĩ nuncupant oscripsisse. ac de¬
mde̾ anichomacho diffu̾sius cẽ dispositã. quã apud latines primꝰ apulaꝰ. deinde
imerus aũt est multitudo ex unitatib ostituta. nam unii sem̃ꝰ boeciꝰ tr̃astuler᷑¬
umero mĩmꝰ nom̃ dedit. et freq̃ntatione a su nocibłm indidit. Unus a g̾co dicti.
noñẽ trahir. greci eñi unũ etiam dicũt. sic duo ex tres. quosillidia et tria ap¬
pellant. Quatuor uͦ a figura quadrata nom̃ sũpser. Quunq at nõ scđm natu
tndidit. Sex aũt et septẽ a greco ueniu̾r. In multis enĩ nominib que ĩ greco

Expanded text:
Graeci enim numerum ἀριθμὸν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilio. CAPUT II. De auctoribus ejus. 1. Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam, quam apud Latinos primus Apuleius, deindemerus est multitudo ex unitatibus constituta. Nam unum, semen numerumero, nummus nomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum ei indidit. Unus, a Graeco nomen trahit: Graeci enim unum, ἕνα dicunt. Sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quatuor vero, a figura quadrata nomen sumpsit; sic et reliqua nuindidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco