comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uando ds̃ hominẽ fecit expul¬
uere et animauit flatu: ñ ibi cõ¬
memoratũ ẽ qđ manib fecerit:
Cur itaq quibꝰdã uisũ fuerit
uerbo dm̃ fecisse cetera: hominẽ
uͦ uelut aliqͥd pre¬
cipuum fecisse manib suis ñuideo: ñ forte qͥa
expuluere formatum legit᷑ hominis corpꝰ ñ po¬
tuisse fieri nͥ manib arbitrantur: nec adten¬
dunt. qđ in eugłio de uerbo dĩ scriptum ẽ. omĩa
ꝑipsum facta sunt: ñ posse constare si ñ ꝑuer
bum factũ c̃ etiam corpꝰ humanumͥ s ad hibẽt
testimoniũ dehoc psalmo: et dicunt Eece ubi
aꝑtissimȩ clamat homo. manus tue fecerunt
me ⁊ finxerunt me: qͣsi ñ etiã aꝑte dictum sit
uidebo cęlos oꝑa digitoꝵ tuoꝵ: nec minꝰ aꝑte¬
toq aꝑtius et aridam t̾rã manꝰ eiꝰ finxerunt:
anus gͦ di sunt: potestas dĩ. Aut si pluralis
numerus eos mouet qͥa ñdictũ ẽ. manus tua
sed manus tuȩ. accipiant mamis dĩ urtutẽ ⁊

Expanded text:
uando Deus hominem fecit ex pulvere, et animavit flatu, non ibi commemoratum est quod manibus fecerit. Cur itaque quibusdam visum fuerit verbo Deum fecisse caetera, hominem vero velut aliquid praecipuum fecisse manibus suis, non video: nisi forte quia ex pulvere formatum legitur hominis corpus ; non potuisse fieri nisi manibus arbitrantur; nec attendunt quod in Evangelio de Verbo Dei scriptum est, «Omnia per ipsum facta sunt» , non posse constare, si non per Verbum factum est etiam corpus humanum. Sed adhibent testimonium de hoc psalmo, et dicunt: Ecce ubi apertissime clamat homo, «Manus tuae fecerunt me, et finxerunt me.» Quasi non aperte etiam dictum sit, «Videbo coelos, opera digitorum tuorum» ; nec minus apeltoque apertius: Et aridam terram manus ejus finxerunt . Manus ergo sunt potestas Dei. Aut si pluralis numerus eos movet, quia non dictum est Manus tua, sed manus tuae, accipiant manus Dei virtutem et
Abbreviated transcription (Latin):
dñe scđm uerbũ tuũ: uel
potius scđm eloquiũ tuũ.
Sed qđ ait grecus crestote¬
quando bonitatẽ. nr̃i int̃pretes transtulert̃.
U erũ quia suauitas potest ẽẽ et inmalo qñ
illicita queq et inmunda delectant: potest
etiã ⁊ inea quę conceditur uolupͥtate carna¬
li: sic debemus intelligere suauitatẽ quam
lib deputetur: ꝓpt̃ hoc enim eam et bonita¬
tem nr̃i appellare maluerunt: Hichil hic gͦ
aliud dictum existimo. suauitatẽ fecisticũ
seruo tuo: nͥ fecisti ut me delectaret ⁊ bonũ.
Quando enim delectat bonum. magnũ ẽ dĩ
donum: Quando autem bonum opꝰ qđ
lex imperat fit timore pene ñamore iusti¬

Expanded text:
erbum tuum;» vel potius, «secundum eloquium tuum.» Sed quod ait graecus κρηστquando «bonitatem» nostri interpretes transtulerunt. Verum quia suavitas potest esse et in malo, quando illicita quaeque et immunda delectant, potest etiam esse et in ea quae conceditur voluptate carnali; sic debemus intelligere «suavitatem,» quam libus deputetur: propter hoc enim eam et «bonitatem» nostri appellare voluerunt. Nihil hic ergo aliud dictum existimo, «Suavitatem fecisti cum servo tuo,» nisi, fecisti ut me delectaret bonum. Quando enim delectat bonum, magnum est Dei donum. Quando autem bonum opus quod lex imperat, fit timore poenae, non delectati
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. prius qm humiliarer ego deliqui. prop¬
terea eloquium tuũ custoduni: Ipso qͥppe fruc¬
tu ostendit. qđ bonum illi fuerit humiliari:
sed illic dixit. et causam. qđ humilitatẽ pena¬
lem delinquendo p̃cesserit: Qđ uͦ ibi ait. prop¬
terea eloquium tuum custodiui. hic autem
ut discam uistificationes tuas: satis significaᷤᷤ¬
se mͥ uidet᷑ hoc eẽ istanosse. qđ custodire: hoc
custodire qđ nosse: Heq enim xp̃c ñ nouerat
qđ arguebat: Et tamen arguebat peccatum:
cum dictum de illo sit qđ ñnouerat peccatũ:
Nouerat gͦ quadã noticia: et rursus qͣdã ignorã¬
tia ñnouerat: Sic et iustificationes di. multi
discunt: et ñdiscunt. Nouerant enim eas qͥdã
noticia. et rursus quadã ignorantia. qm̃ ñ fa¬
ciunt ñ nouerunt: Eo mͦ hic gͦ intelligendꝰ
ẽ dixisse. ut discã iustificationes tuas. ea noti¬
qđ dictum ẽ intua suauitate doce me iustifi¬
cationes tuas: sequens uersus ostendit ubi

Expanded text:
dixerat, «Priusquam humiliarer, ego deliqui; propterea eloquium tuum custodivi.» Ipso quippe fructu ostendit quod bonum illi fuerit humiliari; sed illic dixit et causam, quod humilitatem poenalem delinquendo praecesserit. Quod vero ibi ait, «Propterea eloquium tuum custodivi;» hic autem, «Ut discam justificationes tuas:» satis significasse mihi videtur hoc esse ista nosse quod custodire, hoc custodire quod nosse. Neque enim Christus non noverat quod arguebat; et tamen arguebat peccatum, cum dictum de illo sit quod «non noverat peccatum» . Noverat ergo quadam notitia, et rursus quadam ignorantia non noverat. Sic et juam notitia; et rursus quadam ignorantia, quoniam non faciunt, non noverunt. Eo modo hic ergo intelligendus est dixisse, «Ut discam justificationes tuas;» ea notiquod dictum est, «In tua suavitate doce me justificationes tuas;» sequens versus ostendit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uor ñ suꝑborũ: quoꝵ suꝑ se multiplicatam
dix̃ iniquitatẽ: Orduruisse autẽ cor eoꝵ uult
ĩtelligi hoc ubo ⁊ hoc loco.Nã dicit᷑ et inbonoͥ sic̃
inpialmo sexagesimo septimo dr̃. mons in¬
caseatus. mons uber: et intelligit᷑ gr̃a plenus.
Nam et illic quidã coagulatus int̾pretati sunt.
Sed iude qͥd a se opponat duriciȩ cordis illorũ.
Ego uͦ inquit lege tuã meditatus sum Quam
legem: Utiq ustissimam. et misericordissimã.
unde illi dicitur. et lege tua miserere mei: Suꝑ¬
bis resistit ut obdurentur: humilib autẽ dat
grãm. ut diligant obedientiam: et ne excipiant
excellentiam: Meditatione quippe legis huiꝰ
uoluntaria seruatur mͥ humilitas: ut penalis

Expanded text:
orum quorum super se multiplicatam dixit iniquitatem? Obduruisse autem cor eorum vult intelligi hoc verbo et hoc loco. Nam dicitur et in bono, sicut in psalmo sexagesimo septimo dicitur, «Mons incaseatus, mons uber» ; et intelligitur gratia plenus: nam et illud quidam, «coagulatus,» interpretati sunt. Sed vide quid a se opponat duritiae cordis illorum: «Ego vero,» inquit, «legem tuam meditatus sum.» Quam legem? Utique justissimam et misericordissimam: unde illi dicitur. «Et lege tua miserere mei.» Superbis resistit, ut obdurentur; humilibus autem dat gratiam , ut diligant obedientiam, et recipiant excellentiam. Meditatione quippe legis hujus, voluntaria servatur humilitas, ut poenalis
Abbreviated transcription (Latin):
me iniqͥtas suꝑboꝵ eoꝵ scilicet qͥb ñ ꝑfuit᷑
qđ postea qͣm deliquid humiliata ẽ huma¬
na natura Ego autẽ intoto corde meoscrs¬
tabor mandata tua Quantalibet inqͥt
habundet iniquitas ñ in me refrigescit
caritas. Tanqͣm ille hoc dic̃: qͥ ineius suauita¬
te iustificationes di discit Quantomagis enĩ
suauia sunt quȩ iubet. qͥ uiuat: tantoinag̃
ea scrutat᷑ amans ut cognita faciat. et facien¬
do cognoscat. quia ꝑfectius cognoscunturcum

Expanded text:
me iniquitas superborum:» eorum scilicet quibus non profuit, quod posteaquam deliquit, humiliata est humana natura. «Ego autem in toto corde meo scrutabor mandata tua.» Quantalibet, inquit, abundet iniquitas, non in me refrigescet charitas . Tanquam ille hoc dicit, qui in ejus suavitate justificationes Dei discit. Quanto magis enim suavia sunt quae jubet qui juvat, tanto magis ea scrutatur amans, ut cognita faciat et faciendo cognoscat; quia perfectius cognoscuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
uł sicut alii expressius hñt. ꝓpterea eloqͥũ
tuum custodiui: utiq ne rursũ humilia¬
rer: Qđ adillã melius humiliationem re
fertur quȩ facta ẽ inadam. inqͦ omĩs crea-¬
tura humana tanqͣm inradice uiciata qm̃¬
ut deleta suꝑbia. diligatur obedientia. &
pereat ñreditura miseria. Suauis es do
mine: aliqͥ etiã suauis es tu:uł bonus es tu sic̃
de hoc u̾bo suꝑiꝰ tractauimꝰ. et intua sua¬
uitate doce me iustificationes tuas. Uere
uult facere iustificationes dĩ: qñ eas ineiꝰ

Expanded text:
vel, sicut alii expressius habent, «propterea eloquium vel, sicut alii expressius habent, «propterea eloquium tuum custodivi:» utique ne rursum humiliarer. Quod ad illam humiliationem melius refertur, quae facta est in Adam, in quo omnis creatura humana tanqbia diligatur obedientia, et pereat non reditura miseria. 6. «vers.» 6mine:» aliqui etiam, «Suavis es tu,» vel, «Bonus es tu;» sicut de hoc verbo superius tractavimus. «Et in tua suavitate doce me justificationes tuas.» Vere vult facer
Abbreviated transcription (Latin):
cum dirisset suauitatem et disciplinã &
scĩam doce me adiunrit atq ait. qm̃ man¬
datis tuis credidi: ñ inmerito queri potest
cur ñ dixerit ohediui: sed credidi Alia enĩ
sunt mandata: alia ꝓmissa: Mandata fa¬
cienda suscipimꝰ: ut acciꝑe ꝓinissa meream᷑.
Promissis gͦ credimꝰ: mandatis obtemꝑamus
Quid ẽ mandatis tuis credidi. nͥ credidi qđ̃ tu
illa mandaueris. ñ aliqͥs homo: qͣmius ꝑho
mines hominib ministrata sint: Q uia
itaq credidi tua ẽẽ mandata: ipsa fides
mea qua id credidi. unpetret abste grãm: q̃ͥ
faciam qđ mandasti Si enim homo mͥ ħ
iuberet forinsecus: nunqͥd ut etiam facerẽ
qđ iubebat adiuaret intrinsecus: Docegͦ
me suauitatẽ inspirando caritatẽꝰ doce me
disciplinã donando patientiã: doce me sci.¬
entiam. illuminando intelligentiã: qm̃
mandatis tuis credidi: Te illa credidi man¬
dasse. qͥ ds̃ es: et homini donas. unde faciaᷤ
liarer inquit ego deliqui: ꝓpt̃ ea uerbũ tuũ.

Expanded text:
em, et disciplinam, et scientiam doce me;» adjunxit atque ait, «Quoniam mandatis tuis credidi:» non immerito quaeri potest cur non dixerit, obedivi; sed, «credidi.» Alia sunt enim mandata, alia promissa. Mandata facienda suscipimus, ut accipere promissa mereamur. Promissis ergo credimus, mandatis obtemperamus. Quid est ergo, «mandatis tuis credidi,» nisi, credidi quod tu illa mandaveris, non aliquis homo, quamvis per homines hominibus ministrata sint? Quia itaque credidi tua esse mandata, ipsa fides mea qua id credidi, impetret abs te gratiam qua faciam quod mandasti. Si enim homo mihi haec juberet forinsecus; numquid, ut etiam facerem quod jubebat, adjuvaret intrinsecus? Doce ergo me suavitatem inspirando charitatem, doce me disciplinam donando patientiam, doce me scientiam illuminando intelligentiam: «Quoniam mandatis tuis credidi.» Te illa credidi mandasse qui Deus es, et homini donas unde facias eliarer,» inquit, «ego deliqui; propterea verbum tuum,»
Abbreviated transcription (Latin):
ctib uł excotidianis questib ur̃is Nam quasi
deiuuo uideris dare: & necesse ẽ. ut trepidet
deuoueras: Exime aliqͣm partẽ reddituum
tuoꝵ: Decimas uis: decimas exime: qͣmqͣm
parũ sit Dictum ẽ. enim qͥa decimas phari¬
sei dabant: Ieuino bis in sabbato: decimas
do om̃ium quȩ possideo: Et qͥd ait dñs: Nͥ

Expanded text:
ctibus, vel ex quotidianis quaestibus vestris. Nam quasi ctibus, vel ex quotidianis quaestibus vestris. Nam quasi de vivo videris dare, et necesse est ut trepidet on devoveras. Exime aliquam partem reddituum tuorum. Decimas vis? Decimas exime, quanquam parum sit. Dictum est enim quia Pharisaei decimas dabant: «Jejuno bis in subbato, decimas do
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate rei familiaris sue: tanqͣm debitum
qͥsi fisco reddendum Si ñ habet rẽ publicam
suã xp̃c non habet fiscum suum fiscus enĩ
scitis quid sit: fiscus saccus ẽ Unde & fiscellȩ
et fiscine dicuntur: Ne putetis quia aliquis
draco ẽ. fiscus: quia tum timore audit᷑ exac¬
tor fisci: fiscus saccus ẽ. publicus: ipsum ha¬
bebat dñs hic interra. qͣndo loculos habebat:
Et ipsi loculi uide erant commissi: uidȩ tra¬
ditori: Patiebatur dñs et furem: et in ipso o¬
stendens ubiq patientiã suam Lamen uu
qͥ conferebant. in loculos dñi conferebant: nͥ
forte putatis. quia ds̃ ibat et non petebat.
aut ñ indigebat. cui angłi seruiebant: qui
dequinq panib tot milia hominum pa¬
uit. Quare gͦ egere uoluit. nisi ut daret ex¬
emplũ montib & parerent fenumꝰ ne contra
pluuiã sterilitatem redderent: Precidite ergo
aliqͥd. et de putate aliqͥd fixũ uł exannius fru¬

Expanded text:
necessitate rei familiaris suae, tanquam debitum necessitate rei familiaris suae, tanquam debitum quasi fisco reddendum. Si non habet rempublicam suam Christus, non habet fiscum suum. Fiscus enim scitis quid sit? Fiscus saccus est; unde et fiscellae et fiscinae dicuntur. Ne putetis quia aliquis draco est fiscus, quia cum timore auditur exactor fisci; fiscus saccus est publicus. Ipsum habebat Dominus hic in terra, quando loculos habebat; et ipsi loculi Judae erant commissi . Judam traditorem patiebatur Dominus et furem, et in ipso ostendens ubique patientiam suam: tamen illi qui conferebant, in loculos Domini conferebant. Nisi forte putatis, quia Dominus ibat, et petebat, aut indigebat, cui Angeli serviebant, qui de quinque panibus tot millia hominum pavit. Quare ergo egere voluit, nisi ut daret exemplum montibus, ut parerent fenum, ne contra pluviam sterilitatem redderent? Praecidite ergo aliquid, et deputate aliquid fixum, vel ex annuis fru
Abbreviated transcription (Latin):
petitie d. frustra petatis Ergo estote ex¬
actores ur̃i: ne aliqͥd illi qͥ uob ineugłio serui¬
unt. ñ dicam petere cogantur: nã forte ne
coacti petunt: s ne silentio uos arguant.
Unde scriptum ẽ: beatus qͥ intelligit suꝑ ege¬
num et pauꝑem Cum dicit qͥ intelligit
suꝑ egentm et pauꝑẽ: ñ expectat ut petat:
Intellige suꝑ illum Alius te querit indigens:
alium tu debes querere indigentẽ Utrũq
dictum ẽ. fr̃s mei: et omni petenti te da. mͦ
lectũ ẽ: et alio loco scriptura dic̃: sudet elemo¬
sina inmanu tua qͦ usq inuenias iustum
cui eam tradas Auus ẽ. qui te querit: aliũ
tu debes querere. Nec eũ qui te querit relin¬
quas inanem: omni enim petenti te daz Sed
alius c̃ quem tu debes querere: sudet elemosi¬
na inmanu tua qͦ usq inuenias iustũ cui
des Hunquã hoc facietis nͥ aliqͥd de reb uris
se positum habueritis: qđ cuiq placet ꝓne

Expanded text:
petitis, frustra petatis. Ergo estote expetitis, frustra petatis. Ergo estote exactores vestri, ne aliquid illi qui vobis in Evangelio serviunt, non dico patere cogantur, nam forte nec coacti petunt; sed ne silentio vos arguant. Unde scriptum est: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Cum dicit, «qui intelligit super egenum et pauperem,» non exspectat ut petat. Intellige super illum. Alius te quaerit indigens, alium tu debes quaerere indigentem. Utrumque dictum est, fratres mei: et, «Omni petenti te da» , modo lectum est; et alio loco Scriptura dicit, «Sudet eleemosyna in manu tua, quousque invenias justum» «cui eam tradas.» Alius est qui te quaerit, alium tu debes quaerere. Nec eum qui te quaerit relinquas inanem; «Omni» enim «petenti te da:» sed alius est quem tu debes quaerere; «Sudet eleemosyna in manu tua quousque invenias justum cui des.» Nunquam hoc facietis, nisi aliquid de rebus vestris sepositum habueritis, quod cuique placet pro
Abbreviated transcription (Latin):
marime quia loquimur.talia nos non que¬
rentes auobis. & ideo liberius dicimus. s &¬
si quereremꝰ. fructum urm quereremus ⁊non
nr̃as opes. s urãm iusticiam : tam̃ ammoneo
breuit̃. qm̃ multa iã diximꝰ. et aliquando fi
niendus c̃ sermoꝰ si uultis ñ eẽ steriles. ut red¬
datis ꝓpluuia fecunditatẽ: ne dampnetur po¬
stea sterilitas ur̃a Minatur enim ds̃ t̾rȩ ste¬
rili & spinose ignem: sic̃ fructuose horreum
parat Efficite ut uos ipsos exigatis: effi¬
cimini exactores ur̃i Xp̃s tacitus exigit: &
maior ẽ uox tacentis qͥ in eugłio nontacet:
Non enim uere tacet. cum dicit facite uobis
amicos de mammona inquitatis: ut et ipsi
recipiant uos inet̃na tab̃nacula: Nontacet ipse.
audite uocem ipsius Nemo enĩ auobis pot̃
exigere: nͥ forte exactione opus ẽ. ut qͥ uobis
ineugłio seruiunt. petant auob Si adhoc uẽ¬
tum fuerit ut petant: uidete ne qđ uos adõ

Expanded text:
maxime quia loquimur, talia nos non quaemaxime quia loquimur, talia nos non quaerentes a vobis, et ideo liberius dicimus: sed etsi quaereremus, fructum vestrum quaereremus, et non vestras opes, sed vestram justitiam: tamen admoneo breniendus est; si vultis non esse steriles, ut reddatis pro pluvia fecunditatem, ne damnetur postea sterilitas vestra minatur enim Deus terrae sterili et spinosae ignem , sicut fructuosae horreum parat; efficite ut vos ipsos exigatis, efficimini exactores vestri. Christus tacitus exigit; et major est vox tacentis, quia in Evangelio non tacet. Non enim vere tacet, cum dicit: «Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula» . Non tacet ipse; audite vocem ejus. Nemo enim vos potest exigere; nisi forte exactione opus est, ut qui vobis in Evangelio serviunt, petant a vobis. Si ad hoc ventum fuerit, ut petant; videte ne quod vos a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia metamus: Et audi. quia carnalia
fenum sunt Omĩs caro fęnum: et omĩs clari¬
tas hominis ut flos feni Ergo tristis abscessit.
Et ait dñs Quam difficile diues intrat in regnũ
cȩlorum: hoc gͦ magnum: qͥa exoriri facit in
montib fęnum Et quomͦ exoriri fac̃ in mon¬
postea apłis respondit contristatis: Que ho¬
minib impossibilia sunt: dõ facilia sunt: Gͦ
ile exoriri fac̃ inmontib fęnum: cui omĩa fa-¬
cilia sũt. Nam nicħ eẽt sterilius. durissimis mõ¬
tib. Pluit ille qͥfac̃ exoriri inmontib fenũ:
et herbã seruituti hominum Cui seruituti:
tib fenum: et herbã seruituti hominum:
Paulus qͥdẽ apłs manib siuis uiuens: ipsum
indigere: s tamen montes dabant fenum:
Nam quia uie noluit acciꝑe. ꝓpterea montes
dare ñdeberent: aut steriles remanerent:
Debet᷑ pluiie fructus: debet᷑ seruo cib: sicut
dñs ait. Manducate que abipsis sunt: Et ne

Expanded text:
carnalia metamus» ? Et audi quia carnalia carnalia metamus» ? Et audi quia carnalia fenum sunt. «Omnis caro fenum; et omnis claritas hominis ut flos feni» . Ergo ille tristis abscessit; et ait Dominus: «Quam difficile dives intrat in regnum coelorum!» Hoc ergo magnum, quia «exoriri facit in montibus fenum.» Et quomodo «exoriri facit in monpostea respondit Apostolis contristatis? «Quae hominibus difficilia» «sunt, Deo facilia sunt» . Ergo ille «exoriri facit in montibus fenum,» cui omnia facilia sunt. Nam nihil esset sterilius durissimis montibus. Pluit ille «qui facit exoriri in montibus fenum, et herbam servituti hominum.» Cui «servituti?» tibus fenum et herbam servituti hominum.» Paulus quidem apostolus manibus suis vivens, ipsum indigere: sed tamen montes dabant fenum. Num quia ille noluit accipere, propterea montes dare non deberent, ut steriles remanerent? Debetur pluviae fructus, debetur servo cibus, sicut Dominus ait: «Manducate quae ab ipsis sunt.» Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
et qͣnto in hoc scło maiores.: tanto plus amant
diuitias. Unde ule tristis abscessit. qͥ consilium
uite et̃ne petebat adño: & appellauit eũ mag¬
strum bonũ dicens qͥd faciã ut uitã ȩt̃nam
habeam: Etille Serua mandata Que: Et
dixit mandata legis: hȩc omĩa feci auiuentu¬
te mea Unum inquit tͥ deẽ Uis eẽ ꝑfectus:
Uade. uende omnia quȩ habes et da pauꝑibꝰ:
et habebis thesaurum incȩlo: et ueni sequere
me Quia dixit dñs: ecce mons es: accipe
pluiuã: da fenum Quid enim daturus es:
Honne fenum: Et enim ista omĩa quȩ eccłiȩ
ad necessitates seruientium deo.dantur adi¬
uitib. qͥd sunt nͥ fęnum: Carnalia enim sũt.
et adtempus apparentia: S non inde aliqͥd
carnale conquiritur: De reb uilib qͥd emas adten¬
de Apłs enim ait: ostendens fęnum ẽẽ ulud:
Si nos uob sp̃alia seminauimus: magnũ ẽ si ur̃a

Expanded text:
et quanto in hoc saeculo majores, tanto plus amant et quanto in hoc saeculo majores, tanto plus amant divitias suas. Unde ille tristis abscessit, qui consilium vitae aeternae petebat a Domino, et appellavit eum magistrum bonum dicens: «Quid faciam ut vitam aeternam habeam?» Et ille: «Serva mandata. Quae?» Et dixit mandata legis. «Haec omnia feci a juventute mea. Unum,» inquit, «tibi deest. Vis esse perfectus? Vade, vende omnia tua quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Quid dixit Dominus? Ecce mons es, accipe pluviam, et da fenum. Quid enim daturus es? nonne fenum? Etenim ista omnia quae Ecclesiae ad necessitates servientium Deo dantur a divitibus, quid sunt, nisi fenum? Carnalia enim sunt, et ad tempus apparentia: sed non inde aliquid carnale conquiritur. De rebus vilibus quid emas attende. Apostolus enim ait, ostendens fenum esse illud, «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra
Abbreviated transcription (Latin):
parat t̾re pluuiam forte hoc fecit dñs ds̃ nr̃
Nisi enim haberemus occasionem obscurttatis scri¬
ut haberent postea serui dĩ qđ interpretando
influerent suꝑ aures et corda hominũ. excipi¬
entium denubib dĩ. saginam leticie spiritals.
Qui cooꝑit celum nubibꝰ. qͥ parat terrȩ pluiiam:
Qui ex oriri fac̃ inmontib fenum. et herbam: ser¬
uituti hominum: Ecce fructus pluiie Qui
exoriri inquit fac̃ inmontib fenum: Nunqͥd
non & interra humili: S qͥd magnũ ẽ inmon¬
tib: Montes dicit excelsos scłi: aliqͣ magna
dignitate preditos. hoc loco montes accipe &
non ẽ mirum: quia duo miniita misit nescio
quȩ uidua ingarophilatium: Terra attulit fe¬
num: terra humilis: et mons attulit: ⁊acheus
ille maior publicanorum: hoc enim erat mi¬
rabilius: quia mons attulit fenum Quanto
enim elati sunt homanes: tanto auari sunt.

Expanded text:
parat terrae pluviam:» forte hoc fecit Dominus Deus noster. parat terrae pluviam:» forte hoc fecit Dominus Deus noster. Nisi enim haberemus occasionem obscuritatis Scriut haberent postea servi Dei quod interpretando influerent super aures et corda hominum, excipientium de nubibus Dei saginam laetitiae spiritualis. «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam.» 16. «Qui exoriri facit in montibus fenum, et herbam servituti hominum.» Ecce fructus pluviae. «Qui exoriri,» inquit, «facit in montibus fenum.» Numquid non et in terra humili? Sed quod magnum est, «in montibus.» Montes dicit excelsos saeculi: aliqua magna dignitate praeditos, hoc loco montes accipe. Et non est mirum quia duo minuta misit nescio quae vidua in gazophylacium ; terra attulit fenum, terra humilis: et mons attulit. Zacchaeus ille major publicanorum ; hoc enim erat mirabilius, quia mons attulit fenum. Quanto enim elati sunt homines, tanto avari sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
U biq ẽ inquam: et longe ẽ. amalis. qͥ ubiq sunt
Rogo uos. aquib longe ẽ. qđ ubiq ẽ: Ubi pu¬
tatis. nͥ quia iacent indissimilitudine sua: ex¬
terminantes in se. similitudinem dĩ: Si dissi¬
miles facti recesserunt: reformati redeant:
Unde inquit reformabimur: Quando refor¬
mabimur. Incipite dño inconfessione Post
confessionem qͥd: sequantur bona oꝑa P sal¬
lite dõnr̃o ĩ cythara Quid ẽ incythara: Quod
iam exposui. sic̃ ulud inpsalterio psalmus :
guris & sacramentis: Iue qui humiliat pecca¬
tores usꝙ ad terram: uie qui suscipiet mansue¬
tos. cooꝑit celum nubib. Et quis uideat celum
qđ oꝑtum ẽ. nubibꝰ.: Noli timere: audi qđ se¬
quitur Qui cooꝑit cęlum nubib: qui parat
t̾re pluuiam Qiu cooꝑit cȩlum nubib expaui¬
sti: quia uides cȩlum Complueris: fructificabis.
et serenum uidebis: Cooꝑit cȩlum nubib: qui

Expanded text:
ubique est, inquam, et longe est a malis qui ubique sunt. ubique est, inquam, et longe est a malis qui ubique sunt. Rogo vos, a quibus longe est quod ubique est? Ubi putatis, nisi quia jacent in dissimilitudine sua, exterminantes in se similitudinem Dei? Dissimiles facti recesserunt; reformati redeant. Unde, inquit, reformabimur? quando reformabimur? «Incipite Domino in confessione.» Post confessionem quid? Sequantur bona opera. «Psallite Deo nostro in cithara.» Quid est, «in cithara?» Quod jam exposui, sicut illud in psalterio psalmus, guris et sacramentis. Ille qui humiliat peccatores usque ad terram, ille qui suscipit mansuetos, «cooperit coelum nubibus.» Et quis videat coelum quod coopertum est nubibus? Noli timere; audi quod sequitur: «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam. Qui cooperit coelum nubibus:» expavisti, quia non vides coelum; cum pluerit, fructificabis, et serenum videbis. «Cooperit coelum nubibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ ẽ ꝓfic̾e usq ad sp̃alla. magnũ ẽ. eo ꝑue¬
Quis illam cogitat: Longa ẽ: quadraẽ : rotun¬
da ẽ: Modo hic. et mͦ ibi ẽ: Cogitat sapientiã
nescio quis inoriente: cogitat ulã alius inoc¬
cidentez Si bene illam cogitant. intanta locoꝵ
diu̾sitate positi: ãbobꝰ tota presto ẽ Quid est
hoc: Quisillud capit: Istam subam istã qͥn¬
dam diuinam incommutabilemq naturã
qͥs capit: Holi festinare: poteris caꝑe Audi
qđ sequitur Incipite dño inconfessione Hĩc in¬
cipe. si uis ꝑuenire adintelligentiã ꝑspicuã
ueritatis: si uis aduã fidei ꝑdiici: ad posses¬
sionem speciei: incipe inconfessione: Le prus
accusa: te accusato dm̃ lauda Inuoca quem
nondum nosti: ut ueniat & sciatur: ñ ut ipse
uenias: s ut te ad se ꝑducat. Quomͦ ipse ue¬
nit: unde nunquam discedit: Ipsa ẽ enim
ꝑfectio sapientiȩ. Ubiq ẽ: et longe ẽ amalis

Expanded text:
magnum est proficere usque ad spiritualia, magnum est eo pervemagnum est proficere usque ad spiritualia, magnum est eo pervequis illam cogitat? Longa est? quadra est? rotunda est? modo hic et modo ibi est? Cogitat sapientiam nescio quis in Oriente, cogitat illam alius in Occidente: si bene illam cogitant, in tanta locorum diversitate positi, ambobus tota praesto est. Quid est hoc? quis illud capit? Istam substantiam, istam quamdam divinam incommutabilemque naturam quis capit? Noli festinare, poteris capere. Audi quod sequitur: «Incipite Domino in confessione.» Hinc incipe, si vis pervenire ad intelligentiam perspicuam veritatis. Si vis a via fidei perduci ad possessionem speciei, incipe in confessione. Te prius accusa; te accusato, Deum lauda. Invoca quem nondum nosti, ut veniat et sciatur: non ut ipse veniat, sed ut te ad se perducat. Quomodo ipse venit unde nunquam discedit? Ipsa est enim perfectio sapientiae; ubique est, et longe est a malis:
Abbreviated transcription (Latin):
humiliati sunt usq adterram: ut cogitare am¬
plius ñpossint. quã qđ ꝑterram ꝑcipitur: ꝑt̾rã
quid dico: Pcarnem Caro enim ista terra est:
et deterra facta ẽ Quicqͥd ꝑocłos capis ad terrã
ꝑtinet: quicqͥd ꝑaures: quicqͥd ꝑolfactum:
qͥa ꝑterram ꝑcipitur: Illi gͦ non ualebant intel¬
ligere intelligentiam. cuiꝰ non ẽ numerus: qͥa
intelligentiȩ illius non ẽ numerus: rep̃hendcn.¬
tes scripturas mysticas. quibꝰdam reb salubiit̃¬
tegentes intelligentiam. ut pariuili exerceantur:
et ipsa rep̃hensione immites facti qđ contrariũ
ẽ mansuetis. humiliati sunt usq ad terram: ut
incorꝑalem dm̃ sentire ñ possent: et quicquid
de do cogitarent. ñ nͥ corporalit. cogitarent: Hu¬
milians gͦ ẽ ds̃ peccatores: usq adterram. Quid
gͦ debemus nos facereꝰ si nolumꝰ humillari usq
adt̾rã: Quia magnũ ẽ. ꝑfic̾e usq ad ĩtelligibilia.

Expanded text:
humiliati sunt usque ad terram, ut cogitare amhumiliati sunt usque ad terram, ut cogitare amplius non possent, quam quod per terram percipitur. Per terram quid dico? Per carnem. Caro enim ista terra est, et de terra facta est. Quidquid per oculos capis, ad terram pertinet; quidquid per aures, quidquid per olfactum, quia per terram percipitur. Illi ergo non valebant intelligere intelligentiam, cujus non est numerus; quia, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Reprehendentes Scripturas mysticis quibusdam rebus salubtegentes intelligentiam, ut parvuli exerceantur, et ipsa reprehensione immites facti, quod contrarium est mansuetis, humiliati sunt usque ad terram, ut incorporalem Deum sentire non possent, et quidquid de Deo cogitarent, nonnisi corporaliter cogitarent. Quid ergo debemus facere nos, si nolumus humiliari usque ad terram? Quia magnum est proficere usque ad intelligibilia,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ intelligebat: et exagitando & rep̃henden¬
do non intellecta. multos illa queauit: S humi¬
liati sunt qui hoc facere uoluerunt: usq ad terrã:
Non sunt ꝑmissi intelligere cȩlestia: terrena sapu¬
erunt: Quicqͥd audis infabulis eoꝵ ñ nͥ blasphe¬
mia ẽ. et quedã figmenta imaginum corporali¬
um: quandoqͥdẽ uolentes intelligere dm̃. usq ad
lucis istius uisibilis cogitationem uenerunt::
ultra ire ñpotuerunt: ettales campos lucis fe¬
cerunt in regno dĩ. qualem uidebant hc̃ solẽ quasi
tangitur: terra ẽ dõ: Habemus enĩ unde uidea¬
mus: unde audiamus: unde odoremus: unde
gustemus: unde tangamus Caro ista ꝑqͥnq
nuntios qͦsdam qͦs appellamus sensus: ꝑcipit ñ¬
nisi corporalia: intelligibilia uͦ et sp̃alia mente
capiuntur: Quia gͦ illi obscuritatem scriptura¬
rum irriserunt. quȩ ꝓpterea clausa erat ut pul¬
santes exercerentur. non ut paruulis negarent.:

Expanded text:
quod non intelligebat, et exagitando et reprehendenquod non intelligebat, et exagitando et reprehendendo non intellecta, multos illaqueavit. Sed humiliati sunt, qui hoc facere voluerunt, usque ad terram. Non sunt permissi intelligere coelestia, terrena sapuerunt. Quidquid audis in fabulis ipsorum, nonnisi blasphemia est, et quaedam figmenta imaginum corporalium: quandoquidem volentes intelligere Deum, usque ad lucis istius visibilis cogitationem venerunt, ultra ire non potuerunt; et tales campos lucis fecerunt in regno Dei, qualem videbant hunc solem, quasi m carnis tangitur, terra est Deo. Habemus enim unde videamus, unde audiamus, unde odoremus, unde gustemus, unde tangamus. Caro ista per quinque nuntios quosdam, quos appellamus sensus, percipit nonnisi corporalia: intelligibilia vero et spiritualia mente capiuntur. Quia ergo illi obscuritatem Scripturarum irriserunt, quae propterea clausae erant, ut pulsantes exercerentur, non ut parvulis negarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ei crede qͥ te curat: Ideo qͥd sequit᷑: Suscipiens
mansuctos dñs Noli gͥ resistere aduersus clau¬
sa dĩ: mansuetus esto. ut suscipiat te. Si autẽ resi¬
stis: audi qd̾ seqͥt᷑. Humilians autem peccatores
usq adterram: Multa genera sunt peccatorum:
Humilians autem peccatores usq ad terram: Iuos
peccatores: nͥ contrarios mansuetis: Esxeo qͥppe
qd ait suscipiens mansuetos dñs. humilians au¬
tem peccatores usq adterram: speciẽ quandam
peccatorum expredicta mansuetudine uoluit in¬
telligi Peccatores gͦ hoc loco inmites et eos qui
mansueti ñ sunt: intelligimus: Quare humili¬
at usq adterram: Reprehendunt intelligibilia:
terrena sensuri sunt: hoc fecit et hominib qͥ uo¬
luerunt irridere legem ante quam nossent: Hon
enim fuerunt mansueti: Intelligat caritas ur̃a.
Exstitt quȩdã ꝑditissima secta manicheoꝵ Accep¬
tas scripturas et lectas irrisit: rep̃hendere uoluit

Expanded text:
ei crede, qui te curat. Ideo quid sequitur? «Suscipiens ei crede, qui te curat. Ideo quid sequitur? «Suscipiens mansuetos Dominus.» Noli ergo resistere adversus clausa Dei; mansuetus esto, ut suscipiat te. Si autem resistis, audi quod sequitur: «Humilians autem peccatores usque ad terram.» Multa genera sunt peccatorum: «Humilians autem peccatores usque ad terram;» quos peccatores, nisi contrarios mansuetis? Ex eo quippe quod ait, «Suscipiens mansuetos Dominus, humilians autem peccatores usque ad terram;» speciem quamdam peccatorum ex praedicta mansuetudine voluit intelligi. Peccatores ergo hoc loco immites, et eos qui mansueti non sunt, intelligimus. Quare humiliat usque ad terram? Reprehendunt intelligibilia, terrena sensuri sunt. 13. Hoc fecit hominibus qui voluerunt irridere Legem, antequam nossent; non enim fuerunt mansueti. Intelligat Charitas vestra. Exstitit quaedam perditissima secta Manichaeorum; acceptas Scripturas et lectas irrisit: reprehendere voluit
Abbreviated transcription (Latin):
tos dñs Uerbi gr̃a Non intelligis: parum in¬
telligis: non consequeris: Honora scripturã dĩ:
honora uerbum dĩ. etiã nonaꝑtum: differt pie¬
tate intelligentiã: Holi ꝓteruus eẽ: accusare aut
obscuritatem. aut qͣsi ꝑuersitatem scripture: P¬
uersum hic nichil ẽ: obscurum autẽ aliqͥd est.
ñ ut tͥ negetur: s ut exerceat accepturũ: gͦ qͣndo
obscurũ ẽ: medicꝰ illud fec̃ ut pulses. Uoluit ut ex¬
ercerens ĩpulsando: uoluit ut pulsanti aꝑiret. sul¬
sando exceberis. exercitat᷑ latior efficiers. latior fac¬
tus. capies qd̵ donat᷑. G noli ĩdignari qd̃ clausũ ẽ: mi¬
tiᷤ esto: mãsuetꝰ esto: noli recalettrare adu̾sꝰ obscura ⁊ dicͥe.
Meliꝰ dicet᷑ si sic diceretur. quando enĩ potes tu sic
dicere aut iudicare: quomͦ dici expediat: Sic
dictum ẽ: quomͦ dici debuit: Hon corrigat eger
medicamenta sua Houit ea medicꝰ modificare:

Expanded text:
tos Dominus.» Verbi gratia, non intelligis, parum intos Dominus.» Verbi gratia, non intelligis, parum intelligis, non consequeris: honora Scripturam Dei, honora verbum Dei, etiam non apertum; differ pietate intelligentiam. Noli protervus esse accusare aut obscuritatem, aut quasi perversitatem Scripturae. Perversum hic nihil est; obscurum autem aliquid est, non ut tibi negetur, sed ut exerceat accepturum. Ergo quando obscurum est, medicus illud fecit, ut pulses: voluit, ut exercereris in pulsando; voluit, ut pulsanti aperiret . Pulsando exerceberis; exercitatus, latior efficieris; latior factus, copies quod donatur. Ergo noli indignari quod clausum est; mitis esto, mansuetus esto. Noli recalcitrare adversus obscura, et dicere: Melius diceretur, si sic diceretur. Quando enim potes tu sic dicere aut judicare, quomodo dici expediat? Sic dictum est, quomodo dici debuit. Non corrigat aeger medicamenta sua; novit ea medicus modificare:
Abbreviated transcription (Latin):
lio dĩ. qđ iam dixi scĩtati ur̃ȩ: ut ante quã effice¬
remur participes inmortalitatis ipsiꝰ: fieret
ipse prius particeps mortalitatis nr̃e: Sicut
autem ille mortalis. non de sua substantia. sed
denr̃a: sic nos inmortales. non de nr̃a substan¬
tia. s deipsius Participes gͦ erimus: nemo du¬
bitetꝰ scriptura hoc dixit Et cuius rei erimꝰ¬
participes: qͥsi partes sint apud dm̃: aut ꝑ
partes diuidatur ds̃: Quis ergo explicat. qͦmͦ
sint participes uniuis simplicis multi: Non
ergo exigatis. qđ ante dici non posse puto qͣm
iudeatis: s redite ad remedia saluatoris: con¬
terite cor: confringatur animi duricia. con¬
natia: accusetur inmalo: renascatur inbono:
diriget ipse: alligabit fracturã: consolidabit
sanitatem: et non erunt iam impossibilia no
debeas facere indifficultate intelligendi osten¬
dit tͥ cũ consequent̃ dic̃. Suscipiens mansue¬

Expanded text:
lio Dei, quod jam dixi Sanctitati vestrae, ut antequam efficelio Dei, quod jam dixi Sanctitati vestrae, ut antequam efficeremur participes immortalitatis ipsius, fieret ipse prius particeps mortalitatis nostrae. Sicut autem ille mortalis, non de sua substantia, sed de nostra: sic nos immortales, non de nostra substantia, sed de ipsius. Participes ergo erimus: nemo dubitet, Scriptura hoc dixit. Et cujus rei participes erimus, quasi partes sint apud Deum, aut per partes dividatur Deus? Quis ergo explicat quomodo sint participes unius simplicis multi? Non ergo exigatis quod apte dici non posse, puto quia videtis: sed redite ad remedium Salvatoris; conterite cor, confringatur animi duritia, connacia, accusetur in malo, renascatur in bono. Diriget ipse, alligabit fracturam, consolidabit sanitatem; et non erunt jam impossibilia nobdebeas facere in difficultate intelligendi, ostendit tibi, cum consequenter dicit: «Suscipiens mansue
Abbreviated transcription (Latin):
suit. aut numerare potest aut metiri. aut ap¬
pendere: Ergo intelligentiȩ eius ñ ẽ numerus:
Conticescant humane uoces: requiescant huma¬
ne cogitationes Ad incomprehensibilia non se
tendant qͥsi comp̃hensuri: s tanqͣm participa¬
turi Participes enim erimus: Non hoc qd
capimus erim᷑: li nec totum capiemus. s par¬
ticipes erimus: quia dictum ẽ. deicrłm cuiꝰ disꝑ
Hierłm quȩ edificatur ut ciuitas: cuiꝰ participa¬
tio eius in id ipsum In id ipsum qͥd ait: nͥ quod
mutari ñ potest: Cetera quȩ creata sunt. aliter
& aliter possunt ẽẽ: qui creauit autem. aliter: &
alit ẽt̃ non potest Id ipsum g̃ ile ẽ. qm diccũ:
ei: & mutabis ea & mutabuntur. tu antẽ idẽ ipse
es: & anni tui non deficient: Igitur sipse idẽ ipse
ẽ. & mutari exnulla parte potest: participando
eius diuinitatem. erimus & nos inmortales in
uitam ȩternã. & hoc nob̃ pignꝰ datum est defi¬

Expanded text:
suit, aut numerare potest, aut metiri, aut apsuit, aut numerare potest, aut metiri, aut appendere? Ergo, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Conticescant humanae voces, requiescant humanae cogitationes: ad incomprehensibilia non se extendant quasi comprehensuri, sed tanquam participaturi; participes enim erimus. Non hoc quod capimus erimus, nec totum capiemus: sed participes erimus; quia dictum est de Jerusalem, cuju«Jerusalem quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum» . «In idipsum» quid ait, nisi quod mutari non potest? Caetera quae sunt creata, aliter et aliter possunt esse; qui autem creavit, aliter et alitei: «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Igitur si ipse idem ipse est, et mutari ex nulla parte potest; participando ejus divinitatem erimus et nos immortales in vitam aeternam. Et hoc nobis pignus datum est de Fi
Abbreviated transcription (Latin):
& intelligentie eius ñ ẽ numerus Quis exponat¬
hoc: Quis digne uł cogitet qđ dictum ẽ intel¬
ligentiȩ eiꝰ ñ ẽ numerus: Atq utinam infundat
se nobis: et ubi deficimus nos. quia ipse potens
ẽ. ipse illustret mentes nr̃as. ut sciatis qͥd sit in¬
telligentiȩ eiꝰ ñ ẽ numerus Uidetis enim fr̃o:
Hunquid ẽ numerus harene: Hob̾ non ẽ: dõ ẽ Cui
capilli capitis nr̃i numerati sunt: etharena nu¬
merata ẽ Suicqͥd gͦ finitum mundus iste cõplec¬
titur. etiã si homini non: tam̃ dõ. parũ dico dõ
angłis numeratum ẽ: Et intelligentiȩ illiꝰ non
ẽ numerus. Excedit om̃s numerarios intelligñ¬
tia eius: numerari auob̃ non potest. Ipsum nu¬
merum qͥs numerat: Humero numerant᷑: quȩ¬
cunq numerantur: Si qͥcqͥd numerat᷑ numero
numeratur: numeri non potest ẽẽ numerus:
numerari numerus. nullo pacto potest. Quid gͦ
ẽ apud dm̃: Unde fec̃ omĩa et ubi fec̃ omnia
numerum. et ipsum pondus ubi ds̃ omĩa dispo¬

Expanded text:
ejus non est numerus.» Quis hoc exponat? quis digne vel cogitet quod dictum est, «Et intelligentiae ejus non est numerus?» Atque utinam infundat se vobis, et ubi nos deficimus, quia ipse potens est, ipse illustret mentes vestras, ut sciatis quid sit, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Videtis enim, fratres; numquid est numerus arenae? Nobis non est, Deo est: cui capilli capitis nostri numerati sunt, et arena numerata est. Quidquid ergo infinitum mundus iste complectitur, etiamsi homini, non tamen Deo: parum dico, Deo; Angelis numeratum est. «Intelligentiae ejus non est numerus.» Excedit omnes numerarios intelligentia ejus, numerari a nobis non potest. Ipsum numerum quis numerat? Numero numerantur quaecumque numerantur. Si quidquid numeratur, numero numeratur; numeri non potest esse numerus, numerari numerus nullo pacto potest. Quid ergo est apud Deum, unde fecit omnia, et ubi fecit omnianumerum, et ipsum pondus, ubi Deus omnia dispo
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum eius Quomͦ: Aut qđ ẽ uerbum eius:
Usq inuelocitatem currit uerbum eius. Non
dirit uelox ẽ. uerbum eius: sed currit u̾bum
eiꝰ usq inuelocitatẽ: Intelligamꝰ fr̃s: non
potuit eligere melius uerbũ Calidꝰ calore ca¬
lescit: frigidus frigore frigescit: uelox ueloci¬
tate uelox fit: Quid calidiꝰ ipso calore: quo qͥc¬
quid calescit fit calidũ: Quid frigidiꝰ ipso fri¬
gore: qͦ frigescit qͥcqͥd frigidũ fit Quid gͦ ue¬
locius ipsa uelocitate: qua uelox fit. quicqͥd
uelociter currit: Possunt dici multa uelocia:
et alia magis. & alia minus Et tanto queq res
uelox ẽ: quanto ẽ. particeps uelocitatis: Illa
res magis particeps uelocitatis: gͦ magis ue¬
lox: aut minus particeps uelocitatis : gͦ minꝰ
uelox Ipsa utiq uelocitate qͥd uelociꝰ: Gͦ qͦusq
currit: usq inuelocitatem Quantum uis

Expanded text:
verbum ejus. Quomodo? aut quod est verbumverbum ejus. Quomodo? aut quod est verbumejus.» Non dixit, Velox est verbum ejus: «currit verbum ejus usque in velocitatem.» Intelligamus, fratres; non potuit eligere melius verbum. Calidus calore calescit, frigidus frigore frigescit, velox velocitate velox fit. Quid calidius ipso calore, quo calescit quidquid fit calidum? Quid frigidius ipso frigore, quo frigescit quidquid frigidum fit? Quid ergo velocius ipsa velocitate, qua velox fit quidquid velociter currit? Possunt dici multa velocia, et alia magis et alia minus; et tanto quaeque res velox est, quanto est particeps velocitatis. Illa res magis est particeps velocitatis; ergo magis velox: aut minus particeps velocitatis; ergo minus velox. Ipsa itaque velocitate quid velocius? Ergo quo usque currit? «Usque in velocit
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc spectarent: Ergo frs̃ audiamus cȩtera: q
hoc uultis Adsit dñs: ad sit & iurib & mentib
nr̃ĩs Qui posuit fines tuos pacem Adierłm ui¬
lam dicit Et adipe frumenti satians te. Transit
fames et sitis iusticie: succedit saturitas. Que ibi
erit adeps frumenti: nͥ panis uie qui ad nos de
celo descendit: In patria ipsa qͦmͦ saturabit: qͥ
regrinatione nr̃a locuturus ẽ. qua uenitur ad
mabuntur uectes portarum nr̃arum Etem̃
ille qui tẽ satiabit adipe frumenti. qͥd facit in
ista peregrinatione: hoc qđ sequitur Qui
emittit uerbum suum terre: Fece interra la¬
boramus fessi: languidi: pigri: frigidi. Qñdo
leuarem ad adipẽ frumenti satiantr̃: nͥ mit¬
teret uerbũ suũ terrȩ qua grauabamur. terrę
qua impediebam᷑ a reditu: Misit uerbũ suũ:
ñ deseruit etiam inheremo: pluit manna de
celo: Qui emictit uerbum suum
derrȩ et uenit ad terr a

Expanded text:
adhuc spectarent? Ergo, fratres, audiamus caetera, quia adhuc spectarent? Ergo, fratres, audiamus caetera, quia hoc vultis. Adsit Dominus, adsit et viribus et mentibus nostris. «Qui posuit fines tuos pacem,» ad illam Jerusalem dicit: «et adipe frumenti satians te.» Transit fames et sitis justitiae, succedit saturitas. Qui ibi erit adeps frumenti, nisi panis ille qui descendit de coelo ad nos ? In patria ipsa quomodo saturabit, quiregrinatione nostra locuturus est, qua venitur ad mabuntur vectes portarum nostrarum. Etenim ille qui tunc satiabit adipe frumenti, quid facit in ista peregrinatione? Hoc quod sequitur: «Qui emittit verbum suum terrae.» Ecce in terra laboramus fessi, languidi, pigri, frigidi: quando levaremur ad adipem frumenti et satietatem, nisi mitteret verbum suum terrae, qua gravabamur; terrae, qua impediebamur a reditu? Misit verbum suum, non deseruit etiam in eremo, pluit manna de coelo. «Qui emittit verbum suum terrae;» et venit ad terras
Abbreviated transcription (Latin):
de saturitate: quia ibi erit ꝑfecta iusticia. uͥ
ꝑfecta pax Nodo efurimus. & sitimus iusti¬
ciam Beati qͥ esuriunt & sitiunt iusticiam:
qm̃ ipsi saturabuntur Quomͦ ipsi saturabun¬
tur: Cum ad pacem uenerimus: Ideo cum dix¬
isset qui posuit fines tuos pacẽ: quia ibi satu¬
ritas et nulla indigentia: subdidit. statuim:
dequa loquimur. nondum ẽ intotis nob̾ id est ĩ
unoqͦ nr̃m tota. adhuc forte spũ ur̃o delectat
audire. S si nich resistet & rebellat excor¬
pore funiemus psalmum: Fatigatos uos nunq̃m
sentio: tam̃ uereor noũ ds̃ ne oneri sĩ uob aut
quibusdam fracribu:. et uideo studia
multoꝵ exigentium de me hunc laborem. &
hũc sudorem: quem credo in dno. ñ futurum in¬
fructuosum: Gaudeo tantã eẽ uoluntatẽ inue¬
ritate uerbi di. ut studium ur̃m bonũ inbono.
& de bono uneat studium insanorum. qui sut
imamphiteatro: Hunquid illi si tamdiu starent

Expanded text:
de saturitate: quia ibi erit perfecta justitia, ubi de saturitate: quia ibi erit perfecta justitia, ubi perfecta pax. Modo esurimus et sitimus justitiam. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Quomodo ipsi saturabuntur? Cum ad pacem venerimus. Ideo cum dixisset, «Qui posuit fines tuos pacem;» quia ibi saturitas et nulla indigentia, subdidit statim, de qua loquimur, nondum est in totis nobis, id est in unoquoque nostrum tota, adhuc forte spiritum vestrum delectat audire: sed si nihil resistit et rebellat ex corpore, finiemus Psalmum. Fatigatos vos nunquam sentio; tamen vereor, novit Deus, ne oneri sim vobis aut quibusdam fratribus: et video studia multorum exigentium de me hunc laborem et hunc sudorem, quem credo in Domino non futurum infructuosum. Gaudeo tantam esse voluptatem in veritate verbi Dei, ut studium vestrum bonum in bono et de bono, vincat studium insanorum qui sunt amphitheatro. Numquid illi si tam diu starent,
Abbreviated transcription (Latin):
it inquit fines tuos pacẽ eͦ desid̾emus pacẽ.
qͣm hic habemus inspe: Adhuc enim in nobis
ipsis qͣlis par: Caro concupiscit aduersus sp̃m:
et sp̃s aduersus carnem: Ubi plena par in uno
homine: Quando erit plena in uno homine:
tc̃ erit plena in omnib ciuib ierłm Quando e¬
rit plena pax: Quando corruptibile hoc indue¬
nt incorruptionem: & mortale hoc. induerit
immortalitatem: Tunc plena pax: tc̃ firma
par Nichil litigat aduersus animã in homi¬
neꝰ non ipsa aduersum se exquadam parte sau¬
tia: ñ carnis fragilitas: ñ indigentia corporis:
ñ fames: ñ sitis: non frigus: ñ estus: ñ lassitu¬
do: non ulla inopia: ñꝓuocatio rixe: ñ certe
ipsa sollicita cautela. et uitandi inimici. & di¬
ligendi: Hec omnia fr̃s mei litigant aduersũ
nos: nondum ẽ plena & ꝑfecta pax Quod cla¬
mastis. quia iam dudum nominata pace ex
desidio clamastis: clamor ur de siti fuit non

Expanded text:
it,» inquit, «fines tuos pacem.» Modo desideramus pacem, it,» inquit, «fines tuos pacem.» Modo desideramus pacem, quam hic habemus in spe. Adhuc enim in nobis ipsis qualis pax? Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem . Ubi plena pax in uno homine? Quando erit plena in uno homine, tunc erit plena in omnibus civibus Jerusalem. Quando erit plena pax? Quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc plena pax, tunc firma pax; nihil litigat adversus animam in homine, non ipsa adversum se, ex quadam parte saucia; non carnis fragilitas, non indigentia corporis, non fames, non sitis, non frigus, non aestus, non lassitudo, non ulla inopia, non provocatio rixae, non certe ipsa sollicita cautela et vitandi inimici et diligendi. Haec omnia, fratres mei, litigant adversum nos; nondum est plena et perfecta pax. Quod clamastis jamdudum nominata pace, ex desiderio clamastis; clamor vester de siti fuit, non
Abbreviated transcription (Latin):
loquetur Crescit enim eccłia: donec õccupet
om̃s linguas Qã uos deseruistis qͦ usq creuit.¬
enete nobiscum qͦusq accessit: ut nobiscum
ꝑueniatis. qͦ nondum accessistis: loquor om¬
lingius loquitur: et ego inomnib linguissũ.
Mea ẽ greca: mea c̃ syra: mea ẽ hebita: ica est
omnium gentium: quia inunitate sum om
hoc testimonio legis: ꝓpħarum: ipsius dm̃:
apłorum: Ubiq ꝑsonant uoces reddentes te¬
stimonium spei nr̃e: inunitate corꝑis. xp̃i
Gaudete infrumentis: tolerate ⁊unnia: gemite
intritura: suspirate inhorreum: ueniet
ulud tempus quo gaudebimus: confirmatis
uectib portarum ierłm: intret qui intraturus
ẽ Qui uluic manifestus intrabit: huc fic̾tus
ñ intrat: Qui autem fic̾tus huc intrat. foris ẽ
Qui mͦ uere intus. & ueracit intus: ibi firmiter
intus Sui autẽ hic tolerando intus: ibi gau¬
dendo intus Fines enim ierłm par: qͥa posu¬

Expanded text:
loquetur. Crescet enim Ecclesia, donec occupet loquetur. Crescet enim Ecclesia, donec occupet omnes linguas. Quod vos deseruistis, quousque crevit! Tenete nobiscum quousque accessit, ut nobiscum perveniatis ad quae nondum accessit. Loquor omlinguis loquitur, et ego in omnibus linguis sum; mea est graeca, mea est syra, mea est hebraea, mea est omnium gentium, quia in unitate sum omnhoc testimonio Legis, Prophetarum, ipsius Domini? Apostolorum ubique personant voces, reddentes testimonium spei nostrae in unitate corporis Christi. Gaudete in frumentis, tolerate zizania, gemite in tritura, suspirate in horreum. Veniet illud tempus quo gaudebimus, confirmatis vectibus portarum Jerusalem. Intret qui intraturus est. Qui illuc manifestus intrabit, huc fictus non intrat. Qui autem huc fictus intrat, foris estQui modo vere intus et veraciter intus, ibi firmiter intus: qui autem hic tolerando intus, ibi gaudendo intus. Fines enim Jerusalem pax; quia, «Posu