comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendi ocidis ur̃is: Unde clamastis :
siuon amatis: Unde amatis: si non uide¬
ti: Inuisibilis est. pax: Quis est oculiis
quoꝰuisa. est ut amaretur: Neq enim
ac clamaretur: nisi amaretur: Hȩe sunt
spectacula que eribet as̃: rerum inui¬
sibilium: Quanta pulchritudine intel¬
lectus pacis corda ur̃a percussit. Quis
iam ego loquar de pace aut de lauide
Non impleo. non possum: infirmus
sum. Differamus omnes laudes pacis:
adillam patriã pagis:: ibi eam plenui
laudabimus: ubiꝰ plenuis habebimus:
In choatam in nobis si sic amamus: ꝑfec¬
tam quomodo laudabimus: Eece hoc
& omnes qui amant pacem benedi¬
cuntur in ea: & ipsi intrant ciun
lauduntur porte. & firmantur uec¬
tes: hane quam nominatam sic amatis
& diligitis: ipsam sequimini: ipsam
desiderate: ipsam indonio. ipsam in
peretiei Quia agit pax in huiꝰ adhue
regionis in certis: in istam peregrina¬
tionem mortalitatis nr̃ȩ cum adhuc

Expanded text:
ostendi oculis vestris? Unde clamatis, ostendi oculis vestris? Unde clamatis, si non amatis? unde amatis, si non videtis? Invisibilis est pax. Quis est oculus quo visa est, ut amaretur? Neque enim acclamaretur, nisi amaretur. Haec sunt spectacula quae exhibet Deus rerum invisibilium. Quanta pulchritudine intellectus pacis corda vestra percussit? Quid jam ego loquar de pace, aut de laude affectus: non impleo; non possum, infirmus sum. Differamus omnes laudes pacis ad illam patriam pacis. Ibi eam plenius laudabimus, ubi eam plenius habebimus. Inchoatam in nobis si sic amamus, perfectam quomodo laudabimus? Ecce hoc pacis est; et omnes qui amant pacem, benedicuntur in ea, et ipsi intrant cum clauduntur portae, et firmantur vectes. Hanc quam nominatam sic amatis et diligitis, ipsam sectamini, ipsam desiderate; ipsam in domo, ipsam in haeretici. Quid agit pax in hujus adhuc regionis incertis, in ista peregrinatione mortalitatis nostrae; cum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
benedtat filios tuos inte: Nan uagan¬
tur foris: non ꝑegrinantur: intus
gaudent: intus laudant: intus bene¬
dicunt non parturiunt intus.
quia iam neminem pariunt : filii suiit.
scĩ sunt isti filiiꝰ: iam lauidantes & gau¬
dentes: parturiti & parti sunt maere
caritate: in clausi sunt colligentes ca¬
ritatem Audi nantetem illos parturien¬
tem: qua p̃ditus paulus apłs non solũ
paternum. sed & materuum cor gerens
Cum paulu eos parturibat: caritas par¬
turibat : Cum naritas paturibat: dei
sp̃e parturibat: caritas enit dei diffu
riuat & peperit: modo um intus filii fut̃.
securi sunt uolarunt de nido tunorie
uolarunt in celestia: uolarunt in eterna.
iam nichil metuunt tempolare. Benedoẽ
qui hanc amatis fr̃s mei: multum delecꝰ¬
tamur: quando clamat de cordib urĩs
pacis dilectio: Quomodo uos delectauit:
nichil atceram. nichil exposuaeram:
Uersum pnuntiaui: & ex clamastis: Quid
de uobis clamauit. Dilectio pacis. Quio

Expanded text:
«Benedixit filios tuos in te.» Non vagan«Benedixit filios tuos in te.» Non vagantur foris, non peregrinantur; intus gaudent, intus laudant, intus benedicuntur; intus non parturiunt, quia jam neminem pariunt. Filii sunt, sancti sunt: isti filii sancti jam laudantes et gaudentes, parturiti et parti sunt matre charitate, inclusi sunt colligente charitate. Audi charitatem parturientem illos: qua praeditus Paulus apostolus, non solum paternum, sed et maternum cor gerens . Cum Paulus eos parturiebat, charitas parturiebat: cum charitas eos parturiebat, Dei Spiritus parturiebat; charitas enrivit et peperit. Modo jam intus filii sunt, securi sunt: volarunt de nido timoris, volarunt in coelestia, volarunt in aeterna; jam nihil metuunt temporale. 15. «ver? Hanc amate, fratres mei. Multum delectamur, quando clamat de cordibus vestris pacis dilectio. Quomodo vos delectavit? Nihil dixeram, nihil exposueram; versum pronuntiavi, et exclamastis. Quid de vobis clamavit? Dilectio pacis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
a iuroꝵ : quia uterque secus hoc ẽ.¬
uni uiro uirginem scam: exbere ap̃o:
Puicor est uirginitas incarue: omni¬
um debet ẽẽ. incorde Uirginitas car¬
nis corpus untactum: uirginitas cor¬
lis fides incorrupta Ergo dic itur
uirgo tota ȩccła: a masculino gene¬
re appellatur populus dei Utero
sexus populus dei: & unus populus
unicus populus: & una eccła: &u¬
nica columba: atq in hac uirginita¬
te milia sc̃or: Ergo quinq uirgies
omnes animas intraturas in regnũ
dei significant: nonsine causa qui¬
nario numero: quontã quinq sunt
corporis senstis notissimi omnib Fer
quinq enim ianuas intrat aliquid
per corpus ad animam. Atit ꝑ oculos
intrat quoa concupisettif male. aut
ꝑaures: aut ꝑ olfactuim: auit peis
Secura sta. secura lauda. sine fide lau¬
da :÷ fortiter clause sunt porte tuȩ: Non
ex it̾ amieus: non ingreditur inimicꝰ
Confirmauit uectes portarum tuarũ:

Expanded text:
et virorum: quia uterque sexus et virorum: quia uterque sexus uni viro, virginem castam exhibere Christo» Paucorum est virginitas in carne, omnium debet esse in corde. Virginitas carnis, corpus intactum; virginitas cordis, fides incorrupta. Ergo dicitur virgo tota Ecclesia, et masculino genere appellatur populus Dei: uterque sexus populus Dei, et unus populus, et unicus populus; et una Ecclesia, et unica columba: atque in hac virginitate millia sanctorum. Ergo quinque virgines omnes animas intraturas in regnum Dei significant; non sine causa quinario numero, quoniam quinque sunt corporis sensus notissimi omnibus. Per quinque enim januas intrat aliquid per corpus ad animam: aut per oculos intrat quod concupiscas male, aut per aures, aut per olfactum, aut per secura sta, secura lauda, sine fine lauda. Fortiter clausae sunt portae tuae; non exit amicus, non intrat inimicus: «Confirmavit vectes portarum tuarum.» 14.
Abbreviated transcription (Latin):
uectes portarum tuarum. Uectium cõ¬
firmatio non. ẽ. portarum apertarum s
clarisarum: Unde pleriq codices habent:
confirmaiit seras portarum tuarum:
Aatendat caritas ur̃a ÷ conclusam ihe¬
rłm dicit laudare dominum Collau
nolumus intrant. ⁊ iulti & si nolumꝰ
exeunt: Ideo crebrescunt scandala:
tes quos di uidicare non possumis: &
exeuntes quos tenere non possumus.
Quare hoc: Quia non auim perfectio.
nondum illa beat᷑udo Quare hoc:
Quia adhue area nondum horreũ:
Tune ergo quid. nisi ut non timeat
tale aliquia futurum: Collauda eñ
posuit : tantum confirmauit uec¬
tes portarum tuarum: Nemo ereat:
nemo intret. Nemo exeat galdeamꝰ.
nemo intret timeamus: Nee hoc time¬
as cum intraueris dic itur: tantum mͦ
esto innumero uirginum que por¬
tarunt oleum secrim᷑ Uirgines enĩ
ille anime significautur: Non enim
humero illo quinario. milia intel¬
liguntur non feminarum tantum s

Expanded text:
«vectes portarum tuarum.» Vectium con«vectes portarum tuarum.» Vectium confirmatio non est portarum apertarum, sed clausarum: unde plerique codices habent, «Confirmavit seras portarum tuarum.» Attendat Charitas vestra. Conclusam Jerusalem dicit laudare Dominum. «Collaunolumus, intrant; multi, etsi nolumus, exeunt; ideo crebrescunt scandala: tes, quos dijudicare non possumus; et exeuntes, quos tenere non possumus. Quare hoc? Quia nondum perfectio, nondum illa beatitudo. Quare hoc? Quia adhuc area, nondum horreum. Tunc ergo quid, nisi ut non timeas tale aliquid futurum? «Collauda» eniposuit, tantum: «Confirmavit» «vectes portarum tuarum.» Nemo exeat, nemo intret. Nemo exeat, gaudemus: Nemo intret, timemus. Nec hoc timeas; cum intraveris, dicetur; tantummodo esto in numero virginum quae portarunt oleum secum. 10. Virgines enim illae animas significant. Non enim s millia sunt. In numero illo quinario millia intelliguntur, non feminarum tantum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
bonum illud putant.: bene nobi uolunt:
sei qui diligit iniquitatem odit animã
suam: Di odit animam suã quomodo ams¬
bit animam ineã: Camen ipsam puersam
exinaniet uana beniuolentia: si beniuolen¬
tia dicenda. est: Dolent nos perdere qđ
amant : oreniues neperdant quod amamꝰ:
Uidete hierłm qualem exortetur ad lau¬
dem: uel potius presentia laudaturam:
Non enim illius ciuitatis laudes tuinc eũ
uidebimus & amabimus: & laudabunus.
uoce ꝓphetica ex ortande & excitaude sunt.
sed ꝓp̾terea modo dicunt. hoc ꝓphete ut
putent quantum possunt inhac carne
constituti futura gaudia beator & ructan¬
tes inaures nrãs excitent amorem illuis
ciuitatis: ferueamus desiderio. non simus
ferfectione quadam beatudinis collau¬
da in quid ierłm dominum: lauda
deum tuum syonꝰ. Quasi diceret uende
secura laudabo: Quoniã confirmauit.
inquit uectes portarum tuarum:
Adtendite fr̃s mei Confirmauit inqͥt

Expanded text:
bonum illud putant. Bene nobis volunt: bonum illud putant. Bene nobis volunt: sed qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Si odit animam suam, quomodo amabit animam meam? Tamen ipsa perversa et inani et vana benevolentia, si benevolentia dicenda est, dolent nos perdere quod amant; oremus ne perdant quod amamus. Videte qualem Jerusalem exhortetur ad laudem, vel potius praesentiat laudaturam. Non enim illius civitatis laudes, tunc cum videbimus et amabimus et laudabimus, voce prophetica exhortandae et excitandae sunt: sed propterea modo dicunt hoc Prophetae, ut potent, quantum possunt in hac carne constituti, futura gaudia beatorum, et eructantes in aures nostras, excitent amorem illius civitatis. Ferveamus desiderio, non simus perfectione quadam beatitudinis. «Collauda,» inquit, «Jerusalem, Dominum; lauda Deum tuum, Sion.» Et quasi diceret, Unde secura laudabo? «Quoniam confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum.» Attendite, fratres mei. «Confirmavit,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
& ad nichilum redigit: quia & ipsi in ciuita¬
te fua. hoc.ẽ. babylonia: imaginem eius ad
nichilum redigerit: Erit illie populus
constas: lauda quia unum facta. es: Mul
laudamus: idem multi qui unum: quia
ille in quo unum semper unus: Quare inqͥt
hec iherłm collaudo anm̃: & laudo am̃ me
pacis: sion dicta. est speculatio: uidete si
aliua sonant ista nomina nisi spectacula:
ne putent gentes se habere spectacula:
& nos non habere: Aliquando di misso
theathro aut amphiteathro: cum ceperit
ex illa cauea euomi turba ꝑditoꝵ. aliquan¬
do tenentes in animo fantasias uanitatis
fuę. & memoriam suam pascentes rebus
nonsclum inutilib sed & ꝑnitiosis: gaudente :
in eis tamquam in dulcib sed pestiferis: uident
plerumq ut sit transire seruos: cognoscunt᷑
ipso habitu uel uestis uel capitis: uel forte no¬
tos habent : & dicunt apua semet ipsos & se¬
cum Omiseros istos. quid perdunt: Roge

Expanded text:
et ad nihilum rediget; quia et ipsi in civitaet ad nihilum rediget; quia et ipsi in civitate sua, hoc est Babylonia, imaginem ejus ad nihilum redegerunt. Erit ille populus constas; «lauda,» quia unum facta es. «Mullaudamus. Iidem multi qui unum; quia ille in quo unum, semper unus. 8. Quare, inquit haec Jepacis: Sion dicta est Speculatio. Videte si aliud sonant ista nomina, nisi spectacula; ne putent gentes se habere spectacula, et nos non habere. Aliquando, dimisso theatro aut amphiteatro, cum coeperit ex illa cavea evomi turba perditorum, aliquando tenentes in animo phantasias vanitatis suae, et memoriam suam pascentes rebus non solum inutilibus, sed et perniciosis, gaudentes in eis tanquam in dulcibus, sed pestiferis; vident plerumque, ut fit, transire servos Dei, cognoscunt ipso habitu vel vestis vel capitis, vel fronte notos habent, et dicunt apud semetipsos et secum: O miseros istos, quid perdunt! Fratr
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm dominum:
Incaptiuitate ad¬
huc constituti uident
illos greges immo unum gregem omni
uident gaudium massȩ post trituras.
post uentilatioonem. fnmissȩ inhorreũ:
nichil timentes. nichil laboris & molestiȩ
pacientiȩ & adhuc hie positi. & in ip¬
quia nugantur.⁊ & multum intenti in illa
spectatula que illis placent. aliquando &
& aliquando nos quoq ibi sedimus: et in¬
saniuimus: Et quam multos putamus.
ibi nunc sedere futuros non solum apianos:
sed etiam episcopos. Exp̃teritis futura co¬
nicimus: ex his que iam facta sunt quȩ ds̃
scturus est p̃nuntiamus uigilent p̃ces ur̃ę:
non gratis gemitis fr̃s: Profus illi qui euase¬
riunt deprecantes ꝓhis qui periclitantur:
quia & ipsi fuerunt in numero ꝑiclitantiũ:¬
& exaudiuntur: & abstrahet añs a captiui¬
tate babylonie plebem suam redimet om¬
nino et eruet. Perficietur numerus sc̃or:
gestantium imaginem dei: Non ibi erunt
quoꝵ imaginem d̃ inciuitate sua sꝑuit:

Expanded text:
em, Dominum.» In captivitate adhuc constituti, vident illos greges, imo unum gregem omniuvitatem; vident gaudium massae, post trituras, post ventilationes jam missae in horreum, nihil timentis, nihil laboris et molestiae patientis; et adhuc hic positi, et in ipquia nugantur; et multum intenti in illa spectacula quae illis placent, aliquando et et aliquando nos quoque ibi sedimus, et insanivimus: et quam multos putamus ibi nunc sedere, futuros non solum christianos, sed etiam episcopos? Ex praeteritis futura conjicimus; ex his quae jam facta sunt, quae Deus facturus est praenuntiamus. Vigilent preces vestrae; non gratis gemitis, fratres. Prorsus illi qui evaserunt, deprecantes pro his qui periclitantur, quia et ipsi fuerunt in numero periclitantium, exaudiuntur; et abstrahet Deus a captivitate Babyloniae plebem suam, redimet omnino et eruet, et perficietur numerus sanctorum gestantium imaginem Dei. Non ibi erunt, quorum imaginem Deus in civitate sua spernet,
Abbreviated transcription (Latin):
fugientes ut int̾imerent sequebantur. id ÷ delicta
nr̃a sic̃ egiptios inmari obrutos. ita inbaptisino de¬
mersa ⁊ extinta luce clarius intimat dicens. qm̃
uoluntarius ⁊misericors ẽ. Ipse comu̾itet ⁊ miserebit᷑
nr̃i. demerge delicta nr̃a. demerge inmaris ꝓfudũ¬
isrłitas. scãm sem̃ abraham. qui estis domus iacob.
scđm ꝓmissionem heredes cognoscite uos &iam exis¬
se de egipto. qui hiuc scło remintiastis. exilłe de ppło
barbaro qui confrisione pietatis uos ab laphemiis gentiũ
seiunxistis. Non ẽ. enĩ inigua ur̃a. s barbara quȩ dm̃
laudare ñ nouit. cui uos cantatis alleluia. Ficta est

Expanded text:
fugientes ut interimerent sequebantur, id est delicta fugientes ut interimerent sequebantur, id est delicta nostra, sicut Aegyptios in mari obrutos, ita in Baptismo demersa et exstincta luce clarius intimat, dicens: «Quoniam voluntarius et misericors est, ipse convertet et miserebitur nostri; demerget delicta nostra, demergeIsraelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiisse ab Aegypto, qui huic saeculo renuntiastis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis. Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos cantatis Alleluia. «Facta est
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tm̃ dilectissimi ꝓpħa ite quẽ cõmemoraui aiã
crassa corcla limauit. iͣintelligencda de pt̾itis reb
gestis futura incunctant̃ ostendit: ut ñ solum
apłica actoritate figuras nr̃as illas fuisse credamꝰ.
s nec abipsis ꝓpħis hoc p̃t̃missum eẽ. ut &iam eoꝵ
eloquia pancdetur. Sidentes atq gaudentes. cer¬
ti ac securi dethesauro dĩ. moua ⁊ uet̃a concordit̃
sibi cohereiitia ꝓferamus. Cum eñ tanto post
tempora. hȩc quȩ cõmemoraui cecmerit: tm̃ se futu¬
ra p̃dicere sine ulla dubitatione testatur. Scdm dies
inquit ꝓfectionis illoꝵ exegipto. ostendam mirabilia
illis. Uidebunt nationes ⁊ confundentur. hoc ẽ. quod
inc dictum ẽ. mare uidit ⁊ fugit. Siem̃ hic ꝑuerba
p̃titi temporis. sic̃ ẽ. uidit ⁊ fugit. occulte futura p̃¬
dicantur. uidebunt certe ⁊ confundentur. Iuando
futuri temporis u̾ba sunt. quis audebit de rebus
p̃titis cogitare: Et paulopꝰ ipsos hostes nr̃os qui nos

Expanded text:
dilectissimi, propheta iste quem commemoravi, etiam grossa corda limavit, et ad intelligenda de praeteritis rebus gestis futura incunctanter extendit; ut non solum apostolica auctoritate figuras nostras illas fuisse credamus, sed nec ab ipsis Prophetis hoc praetermissum esse, ut etiam eorum eloquio pandente, videntes atque gaudentes, certi ac securi, de thesauro Dei et nova et vetera concorditer sibimet cohaerentia proferamus. Cum enim tanto post tempora haec quae commemoravi, cecinerit; tamen se futura praedicere sine ulla dubitatione testatur. «Secundum dies,» inquit, «profectionis eorum ex Aegypto, ostendam mirabilia illis. Vihic dictum est, «Mare vidit, et fugit:» si enim hic per verba praeteriti temporis, sicut est, «vidit» et «fugit,» occulte futura praedicantur; «Videbunt» certe «et confundentur,» quando futuri temporis verba sunt, quis audeat de rebus praeteritis cogitare? Et paulo post, ipsos hostes nostros, qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ omĩa subdidit dicens. ñ clamabunt infaucib suis.
quod rursus hominib pecoribusq cõmune ẽ. Quod
si pͥmo dixissa. cum abore cepit m̃bra ꝑcurrere.
os habent ⁊ ñ clamabunt. cuncta &iam sic ad natu¬
ram homnis referrentur: nec facile quicquam ibi
ae cominumone strarum sensus audientis aduertere:
Cumuͦ illud &t ore aiet. quod hominis ꝓprrum e.
port enumeritonẽ partium corporis quam cõme¬
moritis pedibus t̃mnasse uidelbiatur. adiinr̃ ñ cla¬
mabitut infaueibus sius. lectorxm uł auditorem fecit
intentum. ut dum querit cur ad ditum sit. acimone¬
no se inueniat simulachris gentium. ñ tantum homi¬
nesis aiam beluas se debere p̃ponere. ut si pude an¬
orare uestuam quã fec̃ ads̃ uidentem. audentem. odo¬
riunte cerert artem. ambiulantẽ. clamantẽ in fuiib

Expanded text:
post omnia subdidit, dicens, «Non clamabunt in faucibus suis:» post omnia subdidit, dicens, «Non clamabunt in faucibus suis:» quod rursum hominibus pecoribusque commune est. Quod si primo dixisset, cum ab ore coepit membra percurrere, Os habent, et non clamabunt; cuncta etiam sic ad naturam hominis referrentur, nec facile ibi quidquam de communione ferarum sensus audientis adverteret. Cum vero illud de ore dixit, quod hominis proprium est, et post enumerationem partium corporis quam commemoratis pedibus terminasse videbatur, adjunxit, «Non clamabunt in faucibus suis;» lectorem vel auditorem fecit intentum, ut dum quaerit cur additum sit, admoneri se inveniat simulacris Gentium non tantum homines, sed etiam belluas se debere praeponere: ut si pudet adorare bestiam, quam fecit Deus videntem, audientem, odorantem, contrectantem, ambulantem, clama
Abbreviated transcription (Latin):
s habent ⁊ ñ contrectabunt: pedes habent ⁊ ñ am¬
sulabunt. ñ clamabunt infaucibus suis. lam gͦ arti¬
fex melir ẽ. cis qui e ea potuit membroꝵ motu
atq officio fabricare. quẽ tm̃ artificẽ te utiq pudere
adorare. Melior ⁊ tu quanuis ȩa ñ feceris. qm̃ quȩ
illa ñ possunt facis. Melior ẽ bestia: ad hoc enin
additum ẽ : ñ clamabunt infaucibus suis. Nanq cũ
suꝑius doxiss&. os habent ⁊ ñ loquentur. quid opus
erat postquam a capite usq ad pedes m̃bra decur¬
sa sunt. de faucium clamore repetere. nͥ credo quia
illa que decet̾is m̃bris cõmemorabat. cõmunia ẽẽ.
hominibus beluisq sentimus: Nam ⁊uident ⁊ audi¬
unt. ⁊ olfaciunt ⁊ ambulant. ⁊ quedam sic̃ simiae
manibus contrectant. Illud aut̃ quod deore dixe.¬
rat. ꝓpͥũ ẽ. hominis. qm̃ bestię ñ locuntur. Ne quis
aut̃ ad sola humanoꝵ m̃broꝵ oꝑa referiae quȩ dic-¬
ta sunt. ⁊ diis gentiũ solos homines ante poneret.

Expanded text:
s habent, et non contrectabunt; pedes habent, et non ambulabunt: non clamabunt in faucibus suis.» Jam ergo artifex melior est eis, quia ea potuit membrorum motu atque officio fabricare: quem tamen artificem te utique puderet adorare. Melior et tu, quamvis ea non feceris; quoniam quae illa non possunt facis. Melior et bestia: ad hoc enim additum est, «Non clamabunt in faucibus suis.» Namque, cum superius dixisset, «Os habent, et non loquentur;» quid opus erat, postquam a capite usque ad pedes membra decursa sunt, de faucium clamore repetere; nisi, credo, quia illa quae de caeteris membris commemorabat, communia esse hominibus belluisque sentimus? Nam et vident, et audiunt, et olfaciunt, et ambulant, et quaedam, sicut simiae, manibus contrectant. Illud autem quod de ore dixerat, proprium est hominis; quoniam bestiae non loquuntur. Ne quis autem ad sola humanorum membrorum opera referret quae dicta sunt, et diis Gentium solos homines anteponeret;
Abbreviated transcription (Latin):
amcd anum. Rees aut psis ꝓdus habenio ⁊ ueneran¬
leferuunt creature poti quã ercatonr. qui e neceien¬
ictus inscła. Quis aut adorat aut orat intuens
similachrum. qui ñ sic afficitur. ut ab co s exiuidiri
muret bes sibi pͥstari quod desidat spet: Itaq ho

Expanded text:
o et venerando, serviunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula. 5. Quis autem adorat vel orat intuens simulacrum, qui non sic afficitur, ut ab eo se exaudiri putet, ab eo sibi praestari quod desiderat speret? Itaque ho
Abbreviated transcription (Latin):
bulationẽ ⁊ delorẽ uruem: nom̃ dm̃ inuocaui. La¬
tebat enĩ ⁊ tribiũatio ⁊dolor utilis. Iribulatio de
qua dat auxilium cui dictum ẽ. da nob̾ auxiliũ
de tribulatione. mimi salus hominis. Ego aut̃ cde

Expanded text:
bulationem et dolorem inveni, nomen Domini invocavi.» Labulationem et dolorem inveni, nomen Domini invocavi.» Latebat enim me tribulatio et dolor utilis; tribulatio de qua dat auxilium, cui dictum est, «Da nobis auxilium de tribulatione, et vana sulus hominis» . Ego enim de
Abbreviated transcription (Latin):
xindic salutis adiuui te: audisti exore pͥclicato¬
ris uementis adte pedibus speciosis. Ecce nunc tẽpꝰ
acceptabile. ecce nunc dies salittis. n credidisti. et
inchiebus tuis inuocasti. ⁊ dixisti o dñe erue animã
meam: Sunt quidem istrSi ⁊ dies meos magis in¬
quit pessum dicere dies nnserię meȩ. dies mortali¬
tatis mec. dies scãm adam plenos laboris ⁊ sudoris.
dies scd̃m uetustatem putredinis. E go enĩ iacens in¬
fixus inlimo ꝓfundi. n in alio psalmo exclamaui.
ecce ueteres posiusti dies meoi. In bis cliebus meis in¬
nocaui : distant quippe dies mei. a diebus dñi mei.
D ies meos dico. quos ipse mͥ feci priuata audatia qͣ
omĩitenens. merui carcerem. idest ignorantie tenebra.
⁊ compedes mortalitatis accepi. In his diebus meis in¬
uocaui: quia ego nalibi clamo. Educ de carcere am¬
mã meam. Et qm̃ indic salutis que mͥ p̃stitit acd¬
iuint me. initrat in conspectu eiꝰ gemitus cõpeditoꝵ.

Expanded text:
in die salutis adjuvi te» ? Audisti ex ore praedicatoris venientis ad te pedibus speciosis, «Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis» : et credidisti, et in diebus tuis invocasti, et dixisti, «O Domine, erue animam meam.» Sunt quidem ista: sed dies meos magis, inquit, possum dicere dies miseriae meae, dies mortalitatis meae, dies secundum Adam, plenos laboris et sudoris, dies secundum vetustatem putredinis. Ego enim jacens, «infixus in limo profundi» , et in alio psalmo exclamavi, «Ecce veteres posuisti dies meos» : «in» his «diebus meis invocavi.» Distant quippe dies mei a diebus Domini mei. Dies meos dico, quos ipse mihi feci privata audacia, qua ns atque omnitenens, merui carcerem; id est, ignorantiae tenebras, et compedes mortalitatis accepi. «In» his «diebus meis invocavi;» quia ego et alibi clamo, «Educ de carcere animam meam» : et quoniam in die salutis, quam mihi praestitit, adjuvit me; intrat in conspectum ejus gemitus compeditorum .
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ erat xp̃c. non quasi oꝑib p̃cedentib data ẽ.
s miserante illo qui iustificat impium. Et enĩ
s nominis dĩ quererent głam. Suꝑ miscłiam
inquit. nueritatem tuam. hec duc. miscđiam
iueritatem adu̾tite inscĩs scripturis: quã sibi
sepe iungantur. In sua quippe imscła uocauit
impios: minieritate iudicat eos. qui uocati ue¬
nire noluer̃. Ne quando dicant gent. es ubi
ẽ. ds eor : Innouissimo enĩ. apparebit miscda¬

Expanded text:
 X, 4, non quasi operibus praecedentibus data est, sed miserante illo qui justificat impium . Etenim sed nominis Dei quaererent gloriaminquit, «et veritate tua.» Haec duo, misericordiam et veritatem, advertite in sanctis Scripturis quam sibi saepe jungantur. In sua quippe misericordia vocavit impios, et in veritate judicat eos qui vocati venire noluerunt. «Nequando dicant Gentes, Ubi est Deus eorum?» In novissimo enim apparebit mis
Abbreviated transcription (Latin):
nie brie applicarte affectum. cum ea iudera que
iisus cpere uiua atq anmata sentiro. ̃ hdrto gue
mneliis mures ate serpentes nis genus animantiũ
eslerent. que de simuilachiis gentium sr ita edicendũ ẽ.
quodammꝰ iudicnt: In quibus quia ñ sentiunt d¬
nulla sibi habitacula muntiora conquiru̾nt or
desruirt Detouit enĩ uidente aceco audiente a sur
abameasde aiito. ambulant abimmaili. sentient¬

Expanded text:
atae formae applicaret affectum, cum ea videret quae in suo corpore viva atque animata sentiret. Quanto ergo melius mures atque serpentes, et id genus animantium caetera, de simulacris Gentium, si ita dicendum est, quodammodo judicant, in quibus quia non sentiunt hnulla sibi habitacula munitiora conquirunt. Movdeterruit. Deterruit enim videntem a caeco, audientem a surdo, clamantem a muto, ambulantem ab immobili, sentie
Abbreviated transcription (Latin):
est a faciȩ dni di iacob. mĩi eiꝰ psentia qui lix̃. ecce
ego uobiscum sum usq ad consummationẽ scłi. Cõ¬
motaẽ. enĩ t̾ra. s quia male pigra remanserat. com¬
mota ẽ. ut solidius firmaretur a facie anĩ. qui con
liquefecit a dirrigandos fideles suos. ut fier& in eis
fons aque salientis inuitam et̾nam: quia prius
cum ignoraretur durus uidebatur. Inde illi
turbati sunt. nñ expectauer̃ donec scripturis a¬
ꝑtis influera&e atq mundar&e in eos qui dixer̃
durus ẽ. hic sermo: quis potest eum audire:
sta duritia. ita petra. conuersa ẽ. instagna a¬
quarum. ⁊ ista rupes infontes aquarum. cũ
resurgens exposuit eis. incipiens amose ꝑ om̃s

Expanded text:
esentia qui dixit: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» ? Commota est enim terra; sed quia male pigra remanserat, commota est, ut solidius firmaretur a facie Domini. 11. «liquefecit ad irrigandos fideles suos, ut fieret in eis fons aquae salientis in vitam aeternam ; quia prius, cum ignoraretur, durus videbatur. Inde illi turbati sunt, et non exspectaverunt donec Scripturis apertis influeret atque inundaret in eos, qui dixerunt, «Durus est hic sermo, quis potest eum audire» ? Ista petra, ista duritia conversa est in stagna aquarum, et ista rupes in fontes aquarum, cum resurgens exposuit eis, incipiens a Moyse per o
Abbreviated transcription (Latin):
in celo: ⁊ tunc plangent om̃s trib t̾rȩ. ⁊dicent
ubi ẽ. ds̃ eoꝵ. cum eis ñ ahut credendus p̃dicat᷑.
sursum. Non in celo ubi solem ⁊ lunam uident
oꝑa dĩ quę colunt. s incęlo sursum: quo trans¬
greditur omĩa corpora celestia t̾restria. Nec sic
est incelo dñs nr̃ quasi subtracto cęlo: ruunam
sine sede formidet. Incelis em̃ nint̾ra omĩa que¬
cunq uoluit fecit. nec indiget oꝑibus suis tãqͣ
in eis collecetur ut maneat: s insua et̾nitat᷑ ꝑ¬
sist&e. in qua manens omiã quecunq uoluit
fec̃ incelis ⁊ int̾ra. Neq eui iam eum portabant
ut abco fieri possent. quando nisi fierent. eum
portare non possent. Ergo inquibus ẽ. ipsetã ꝗͣ
indigentia continenttar ut non abeis tanquam.
indigens continetur. Siue sic intelligatur. incęlis
⁊ int̾ra om̃a quecunq uoluit fec̃. uł infuꝑioribus
uł iinferioribus popłi sui: uoluntariã grãm suã
constituit. Nequis de oꝑum meritis głetur: quia

Expanded text:
in coelo, et tunc plangent omnes tribus terrae, nec dicent, «Ubi est Deus eorum?» cum eis non adhuc credendus praedicatur, sursum.» Non in coelo, ubi solem et lunam vident, opera Dei quae colunt; sed «in coelo sursum,» quod transgreditur omnia corpora coelestia et terrestria. Nec sic est in coelo Deus noster, quasi subtracto coelo ruinam sine sede formidet. «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit.» Nec indiget operibus suis, tanquam in eis collocetur, ut maneat; sed in sua aeternitate persistit, in qua manens omnia quaecumque voluit fecit in coelis et in terra: neque enim jam eum portabant, ut ab eo fieri possent; quando, nisi fierent, eum portare non possent. Ergo in quibus est ipse, tanquam indigentia continet, non ab eis tanquam indigens continetur. Sive sic intelligatur, «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit,» vel in superioribus, vel in inferioribus populi sui voluntariam gratiam suam constituit, ne quis de operum meritis glorietur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
memorare spc̃ scs. quia cum ineo quod illi carius ẽ.¬
quisq erubue̾rit: multo facilius auertitur. auene¬
ratione uilum. Nam dictum ẽ. alio loco scripturarum
de simulachroꝵ cultoribus: dicentes ligno. pat̾ iñs es
tu: Nlapidi tu me genusti. Sed ne sibi prudentior
uideatur qui hoc ñ ligno ⁊ lapili dixerit. s auro ⁊
argento. huc aspiciat. huc aurem cordis intendat.
Simulachra gentium argentũ ⁊ aurum. Non abiectũ
aliquid ⁊ asꝑnabile nominatum ẽ. ⁊ ei quidem am¬
mo qui t̾ra ñẽ. Terra ẽ. ⁊ aurum ⁊ argentum. sed
speciosior atq fulgentior. solidior atq firmior. Noli
gͦ adde manus hominũ. ut exeo metallo quod fec̃
uerus ds̃. uelis facere falsum dm̃. inmo falsum ho¬
minem quẽ ꝓuero uenereris dõ. quẽ quisquis ꝓ
uͦ homine in amicitiã reciꝑet in sanira&. Duc̃ enim
n affectu quodam infirmo rapit infirma corda mor¬

Expanded text:
memorare Spiritus sanctus, quia cum in eo quisque quod illi charius ememorare Spiritus sanctus, quia cum in eo quisque quod illi charius est erubuerit, multo facilius avertitur a veneratione viliorum. Nam dictum est alio loco Scripturarum de simulacrorum cultoribus: «Dicentes ligno, Pater meus es tu; et lapidi, Tu me genuisti» . Sed ne sibi prudentior videatur qui hoc non ligno et lapidi dixerit, sed auro et argento; huc aspiciat, huc aurem cordis intendat: «Simulacra Gentium argentum et aurum.» Non abjectum aliquid et aspernabile nominatum est: et ei quidem animo qui terra non est, terra est et aurum et argentum; sed speciosior atque fulgentior, solidior atque firmior. Noli rgo addere manus hominum, ut ex eo metallo quod fecit verus Deus, velis facere falsum deum; imo falsum hominem, quem pro vero venereris Deo; quem quisquis pro vero homine in amicitiam reciperet, insaniret. Ducit enim, et affectu quodam infimo rapit infirma corda mor
Abbreviated transcription (Latin):
colimus qui nilloꝵ corporeis occłis. cordibus aut̃ pau¬
coꝵ mundissimis notus ẽ. tanquam idõ possint dice¬
re gentes ubiẽ. ds̃ eoꝵ. quia ipsi possunt ostendere
oculis dos suos. primo admonuit oꝑibus seutiri.
p̃sentiam dĩ nr̃i. qr cũ sit incelo sursum. incȩloi
in t̾ra omĩa quecunq uoluit fecit. Et quasi dicer&e.
ostendant gentes dos suos simulachra inquit gentiũ
argentum ⁊ aurũ. oꝑa manuũ hominũ. Id est quani¬
uis dm̃ nr̃m carnalib oculis ur̃is ñ possimus ostende.
quẽ ꝑ oꝑa intelligere debinstis. nolite tm̃ seduci a¬
uanitatibus urĩs. quia uos ea quę colitis digito
potestis ostendẽ. Multo quippe honestus ñ haberetis
quod possetis ostende. quã ut meo quod istis occłis
a uob̃ ostenditur. ur̃i cordis cecitas ostendatur. Qiuids
enim ostenditis. nͥ aurum ⁊ argentum: habent qͥdẽ
⁊ erca. ⁊ lignea atietilia simulachra. ⁊ huiuscemodi
alt̾ius. alt̾iusq materies. s ptiosum eoꝵ maluit com¬

Expanded text:
colimus, qui nullorum corporeis oculis, cordibus autem paucorum mundissimis notus est: tanquam ideo possint dicere Gentes, «Ubi est Deus eorum?» quia ipsi possunt ostendere oculis deos suos; primo admonuit operibus sentiri praesentiam Dei nostri, quia cum sit «in coelo sursum, in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit.» Et quasi diceret, Ostendant Gentes deos suos; «Simulacra,» inquit, «Gentium argentum et aurum, opera manuum hominum:» id est, quamvis Deum nostrum carnalibus oculisquem per opera intelligere debuistis; nolite tamen seduci vanitatibus vestris, quia vos ea quae colitis digito potestis ostendere. Multo quippe honestius non haberetis quod possetis ostendere, quam ut in eo quod istis oculis a vobis ostenditur, vestri cordis caecitas ostendatur: quid enim ostenditis, nisi aurum et argentum? Habent quidem et aerea, et lignea, et fictilia simulacra, et hujuscemodi alterius alteriusque materiae; sed pretiosum eorum maluit com
Abbreviated transcription (Latin):
e. tͥ mare quod fugisti. ⁊ tu iordanis quia conuersiss
es retrorsum. Montes quare getistis uł lut arietes.
icolles uelut. agni ourum. Adtendamus gͦ quia.
ad moneamur. quia nilla facta figurȩ nr̃ȩ fuerunt.
ihec dicta ut nos ipsos recagnoscamus hortantur. S
enĩ grãm dĩ quȩ data ẽ. nob. firmo cordde retine¬
nius. nos sumus irt. sem̃ abrahȩ. Ilob dic̃ apłs. er e¬

Expanded text:
est tibi, mare, quod est tibi, mare, quod es retrorsum? montes, quia gestiistis velut arietes; et colles, velut agni ovium?» 2. Attendamus ergo quid admoneamur; quia et illa facta figurae nostrae fuerunt, et haec dicta ut nos ipsos recognoscamus hortantur. Si enim gratiam Dei quae data est nobis firmo corde retinemus, nos sumus I
Abbreviated transcription (Latin):
quoq miracła cũ in illo ppło fierent. p̃sentia quidẽ.
s sine futuroꝵ significatione gerebantur. Idõ ut os¬
tendera. qui psallendo ista p̾dicebat. eadem se u̾bis
agere que illis faictis agebantur. uno eodenq spũ
oꝑante. ⁊ illa facta ⁊ hȩc dicta sunt. ut id quod infine
scł̃oꝵ manifestandum reseruabatur. figuris rerum
atq u̾boꝵ p̾currentibus. nintiaretur. ñ omino ea drrc̃
que ibi gesta sunt. s alit̾ quedam quȩ illic lecta di¬
dicimus. Ne uͦ putaretur transacta recolere potius
quã uentura p̃uidere: primo eiñ iordanem ipsum.
ñ reu̾sum eẽ. retbrsũ. s stetisse legimus ab ea parte
gestientes montes collesq ñ legimus. quȩ sic addidit
ut &iam omĩa ista repet̾et. Nam cum drxiss&
mare uidit ⁊ fugit. iordanis conuersus ẽ. retrorsũ. s
contexuit. Montes gestier̃ uelit arietes. ⁊ colles ue¬
lut agm ouiũ. Eacdenq rursus int̾rogat. Quia.

Expanded text:
quoque miracula cum in illo populo fierent, praesentia quidem, quoque miracula cum in illo populo fierent, praesentia quidem, sed non sine futurorum significatione gerebantur. Ideoque ut ostenderet, qui psallendo ista praedicebat, eadem se verbis agere quae illic factis agebantur, uno eodemque Spiritu operante et illa facta et haec dicta, ut id quod in fine saeculorum manifestandum reservabatur, figuris rerum atque verborum praecurrentibus nuntiaretur; non omnino ea dixit quae ibi gesta sunt, sed aliter quaedam quam illic lecta didicimus: ne vere putaretur transacta recolere, potius quam ventura praedicere. Primo enim Jordanem ipsum non reversum esse retrorsum, sed stetisse legimus ab ea parte,nsiret; deinde gestientes montes collesque non legimus: quae sic addidit, ut etiam omnia ista repeteret. Nam cum dixisset, «Mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum;» contexuit, «Montes gestierunt velut arietes, et colles velut agni ovium: eademque rursus interrogat, «Quid
Abbreviated transcription (Latin):
retinemus dilectissum fr̃. quod narrat᷑ inlibro exodi
ppł̃m isrł lib̾tum abimqua dominatione egyptioꝵ.
int̾ cdunsos fluctus maris transsisse ꝑ siccum. iordmẽ
quoq fluuium cũ ꝑ eum int̾rã repmissionis intrarẽt
tactum pedibus sacerdotum. archam dm̃ portantiũ
stetisse de suꝑ infrenato lapsu. ab inferiore aut̃ parte
defluxisse. quo currebat inmare. donec insicco stan¬
tibus sacerdotib transir& ppłs uniuersus. Nouimꝰ
hec nec tñi arbitrari nos oporte ipͣsalmo cui nunc
alleluia ꝓnuntiato cantatoq respondimus. id agere
futura talia cagitemus. Illa em̃ sic̃ dic̃ apłs: infigura¬
funis scłoꝵ obuenit. Cum gͥ audimus inpsalmo. in
exitu isrł deegipto donis iacob de popło barbaro.
facta ẽ. iudea sc̃ĩficatio eiꝰ isrł potestas eiꝰ. mare ucdit
⁊ fugit. iordanis conu̾sus ẽ. retrorsum. ne arbitremi¬
mi nob narrari p̾tita. s potiꝰ futura p̃dici: quia illa

Expanded text:
retinemus, dilectissimi fratres, quod narratur in libro Exodi, populum Israel liberatum ab iniqua dominatione Aegyptiorum inter divisos fluctus maris transisse per siccum : Jordanem quoque fluvium, cum per eum in terram promissionis intrarent, tactum pedibus sacerdotum arcam Domini portantium, stetisse desuper infrenato lapsu; ab inferiore autem parte defluxisse, quod currebat in mare, donec in sicco stantibus sacerdotibus transiret populus universis : novimus haec, nec tamen arbitrari nos oportet in hoc psalmo, cui nunc «Alleluia» pronuntiato cantatoque respondimus, id agere futura talia cogitemus. «Illa» enim, sicut dicit Apostolufinis saeculorum obvenit» . Cum igitur audimus in Psalmo, «In exitu Israel de Aegypto, domus Jacob de populo barbaro, facta est Judaea sanctificatio ejus, Israel potestas ejus; mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsum:» ne arbitremini nobis narrari praeterita, sed potius futura praedici; quia illa
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ in dño dõ nr̃o excident m̃te: ⁊ t̾rebuntur ate.
Iuis ddõ tuo similis. auferens imquitatem. n transgre¬
diens impietatem residius hereditatis tue: Et ñ
continuit intestimonio iram suam: qm̃ uoluntariꝰ¬
om̃s culpas nr̃as. Nempe adueritais fr̃s manifestius
hic aꝑiri: saero scã mistia. In hoc eni psalmo quã¬
ius futura intueatur mirabilis ꝓphetię sp̃c. tm̃ uide¬
tur uelut transacta narrare. Facta ẽ. inquit iudea
sc̃ificatio eiꝰ. Mare uidit ⁊ fugit. Et facta ẽ. a nuidit
n fugit. p̃titi tẽporis u̾ba sunt. Et conuersus est
iordanis ⁊ gestier̃ montes. ⁊ cominota ẽ. t̾ra codem
mͦ p̃titũ sonant. sine piudicio tm̃ intelligendi futu¬
ra. Alioquin contra euangłium testimoniũ cogim᷑
etiam illa non defuturo p̾mintiata. s de pt̾ito cõ¬
inemorata. intelligere. diuiser̃ sibi uestañta mea.

Expanded text:
eorum, in Domino Deo nostro excident mente, et terrebuntur a te. eorum, in Domino Deo nostro excident mente, et terrebuntur a te. Quis Deo tuo similis, auferens iniquitatem, et transgrediens impietatem residuis haereditatis tuae? Et non continuit in testimonium iram suam, quoniam voluntariomnes culpas nostras» . Nempe advertitis, fratres, manifestius hic aperiri sacrosancta mysteria. In hoc ergo psalmo quamvis futura intueatur mirabilis prophetiae Spiritus, tamen videtur velut transacta narrare. «Facta est,» inquit, «Judaea sanctificatio ejus: mare vidit et fugit:» et «facta est,» et «fugit,» praeteriti temporis verba sunt; et «conversus est Jordanis,» et «gestierunt montes,» et «commota est terra,» eodem modo praeteritum sonant; sine praejudicio tamen intelligendi futura. Alioquin contra Evangelicum testimonium cogimur etiam illa non de futuro praenuntiata, sed de praeterito commemorata, intelligere: «Diviserunt sibi vestimenta mea,
Abbreviated transcription (Latin):
erat xep̃c. S ñ iom̃ib. illis bene complacuit dõ.
ꝓstrati enĩ sunt in deserto. heç aut̃ figure nr̃e
facte sunt. Iuiduiltis amplius fr̃s dilectisimi: Ceote
i anfestum ẽ. ñ humana susspͥtione. s apłico id ÷ dñco
adhiumo magitio. ds̃ enĩ loquebatur meis ⁊ quanuis
de carneis mibibus tm̃ dñs intonabat. Certe gͦtan¬
to testimomo manifestum ẽ. illa omĩa figurate gesta.
nunc innr̃a salute compleri. quȩ tunc futura p̃mm¬
tiabantur. nunc p̾̃tita leguntur. ⁊p̃sentia eognoscunt᷑.
Audite quod ẽ mirabilius. libroꝵ uet̾um sacram̃ta oc¬
cultata atq reuelata. ĩmulla exparte alibris uetib
reuelari. Nam michias ꝓpħa ita loquitur. Pro ut
dies inquit ꝓfectionis illoꝵ execipto. ostendã mira¬
bilia illis. Uidebunt nationes ⁊ confundentur ab oĩ
uigore coꝵ. Mambus ora sua obstruent: aures illis
exurdabintur. Perelitiquentes t̾ram uelut serpen¬
tes. trahentes t̾rã conturbabuntur. Deconclusiombus

Expanded text:
Sed non in omnibus illis bene complacuit Deo: prostrati enim sunt in deserto. Haec autem figurae nostrae factae sunt» . Quid vultis amplius, fratres dilectissimi? Certe manifestum est non humana suspicione, sed apostolicoico magisterio; Deus enim loquebatur in eis, et quamvis de carneis nubibus, tamen Dominus intonabat: certe ergo tanto testimonio manifestum est illa omnia figurate gesta, nunc in nostra salute compleri; quia tunc futura praenuntiabantur, nunc praeterita leguntur, et praesentia cognoscuntur. 4. Audite quod est mirabilius, Librorum veterum sacramenta occultata atque velata, nonnulla ex parte a Libris veteribus revelari. Nam Michaeas propheta ita loquitur: «Prout dies,» inquit, «profectionis eorum ex Aegypto, ostendam mirabilia illis. Videbunt nationes, et confundentur ab omni vigore eorum: manibus ora sua obstruent, aures illis obsurdabuntur, delingentes terram, velut serpentes trahentes terram; conturbabuntur de conclusionibus
Abbreviated transcription (Latin):
uł comprimenten. sepe imagine ponitur huiꝰ scłi. a
quo spialit̃ recedendũ ẽ. nesimus uigum ducentes
cum infidelib. Sic eni quisq iherłm celestis fit¬
cuus idoneus. cũ primũ hinc scło remuintiauerit
quemadiodũ ille ppłs int̾ra repromissionis duei
ñ potuit. nͥ pͥus abegipto receder&: S sic̃ ille ñ inde
discessit nͥ diuino ubatꝰ auxilio. sic nemo corde abħi
hac sic̃ beatus ioħes apłs. scribit hora nouissima co¬
tidianis ȩȩclȩ fetib inuno quoq credente com¬
pletur. Audite apłm doctorem genitiũ. docentẽ.
iinstruentẽ. Nolo enĩ inquit uos ignorare fr̃s. qr
om̃s patres ñ sub neube fuer̃. iom̃s ꝑmare tran

Expanded text:
el Comprimens, saepe in imagine ponitur hujus saeculi; a quo spiritualiter recedendum est, ne simus jugum ducentes cum infidelibus . Sic enim quisque Jer huic saeculo renuntiaverit; quemadmodum ille populus in terram promissionis duci non potuit, nisi prius ab Aegypto recederet. Sed sicut ille non inde discessit, nisi divino liberatus auxilio; sic nemo corde ab hohac, sicut beatus Joannes scribit, hora novissima , quotidianis Ecclesiae fetibus in unoquoque credente completur. Audite Apostolum doctorem Gentium docentem et instruentem: «Nolo enim vos,» inquit, «ignorare, fratres, quia omnes patres
Abbreviated transcription (Latin):
s inp̃pitio reputata ẽ. abrihe fides adiustitiã. nsi ꝗgnĩ
accepit circimeisoͥnis. si maculum uistitiȩ fidi. que ẽ.
inp̃putio. ut deputetur mllis adiustitum: ut sit pat̾
circuncisions. his qui non solum excircuncisione
sunt. s ihis qui secuntur uestigia fidĩ quȩ ẽ. in p̃¬
putio patris nr̃i: abrahȩ. Nor emĩ carnalit̃ circuu¬
cise genti tantummꝰ facttis ẽ. pat̾. eui dictum est
patrẽ multarũ gentiũ. posui. te. Multarũ aut ñ
quarundã. s om̃iũ. luod aꝑte dicitur. cum ei dr̃.
noꝵ se a nomine isrł arbitretur extraneum. Iuis
enĩ qui credider̃ exiudeis. in quoꝵ numero princi¬
palit̃ apłos inuentimis. inangulari lapide copulamͣ.
H inc ait chr̃is alio loco. habeo alias oues quȩ ñ sunt
exhoc ouili. oport& me ⁊ eas aducere: ut sit unus

Expanded text:
Abrahae fides ad justitiam, et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio ut deputetur et illis ad justitiam; ut sit pater circumcisionis his qui non solum ex circumcisione sunt, sed et his qui sequuntur vestigia fidei, quae est in praeputio patris nostri Abrahae.» Non enim carnaliter circumcisae genti tantummodo factus est pater, cui dictum est, «Patrem multarum gentium posui te. Multarum» autem, non quarumdam, sed omnium ; quod aperte dicitur, cum ei dicitur: ristianorum se a nomine Israel arbitretur extraneum. Illis enim qui crediderunt ex Judaeis, in quorum numero principaliter Apostolos invenimus, in angulari lapide copulamur. Hinc ait Dominus alio loco: «Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et illas adducere, ut sit unus
Abbreviated transcription (Latin):
sõmetis cutoritite quasi sapientiuint instituttoꝵ.
obse quentunq curbarum sine uiuo aliquo habitato¬
rente ñ putat. Inne imala demonia ad posidenta
gentum simulacbra tils hominũ asfctus inuitit.
mort psidentiũ uana fillatia mortifer scmmnant᷑.¬

Expanded text:
ommotus auctoritate quasi sapientium institutorum obsequentiumque turbarum, sine vivo aliquo habitatore esse non putat? Hinc et mala daemonia ad possidenda Gentium simulacra talis hominum affectus invitat, quorum praesidentium varia fallacia mortiferi sem
Abbreviated transcription (Latin):
extenditur. in scłm extenditur. quia ipsum sibi ãte
faciem posuerat. quo auidus irruebat. Iordams
gͦ illos siginficat: qui gram baptisii ꝑceperunt.
Et sic iordams com̾ititur retrorsum. cum illi cenuĩ¬
tuntur ad dñm. ut eũ iã retro ñ babeant. s reuela¬
ta facie głam d̃ speculantes. meandẽ imagiem
uos  hȩc scribo: s ut filios meos carissimos moneo.
gentes. quę ante tam longa tempora figurate gesta
citq p̃dicta sunt Int̾rogate idicite. Quidẽ. tͥ mare
quod fugisti. ⁊ tu ior danis quare conuersus es retrorsũ:
Monteiꝰ gestistis uelut arietes. ⁊ colles uelut agni ouiũ.
Quid ẽ. o scł̃m quod tua impedim̃ita cesser̃ Quiã est¬
quod tot milia toto orbe fidelium huic mundo re¬
quod gaudetis. quibus inf. ne dicetur. euge bone
serue. qm̃ in paucis fidelis fiusti: suꝑ multa te cons¬
tuam. Iuid ẽ. quod gaudetis. quibus infine dicet᷑.

Expanded text:
extenditur, in saeculum extenditur; quia ipsum sibi ante extenditur, in saeculum extenditur; quia ipsum sibi ante faciem posuerat, quo avidus irruebat. Jordanis ergo illos significat, qui gratiam Baptismi perceperunt; et sic Jordanis convertitur retrorsum, cum illi convertuntur ad Deum, ut eum jam retro non habeant, sed revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem vos, haec scribo, sed ut filios meos charissimos moneo» gentes, quae ante tam longa tempora figurate gesta atque praedicta sunt. 9. Interrogate et dicite, «Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu, Jordanis, quia conversus es retrorsum? montes, quia gestiistis velut arietes; et colles, sicut agni ovium?» Quid est, o saeculum, quod tua impedimenta cesserunt? quid est, o tot millia toto orbe fidelium, huic mundo requod gaudetis, quibus in fine dicetur: «Euge, bone serve, quoniam in paucis fidelis fuisti, supra multa te constituam?» quid est quod gaudetis, quibus in fine dicetur:
Abbreviated transcription (Latin):
siluer̃. Ergo mare uidit ⁊ fugit. ut tͥ sine contra¬
dictione ad lib̾tatem spũalem panderetur ua.
ordanis aut̃ quemadmodũ retrorsũ conuersus sit.
nolo extra uos queratis. nolo mali aliquid suspicẽm̃i¬
m. Increpat aut̃ dñs quosclam qui dorsum ad eum
posuer̃. iñfaciem. Et quisquis principium suũ deserit.
nacreatore suo auertitur. tanquam fluuius inmare
labituri in huiᷤ scłi amaricantem malitiã. Bonum
gͦ illi ẽ. ut retrorsum conuertatur. fiatq ds̃ illi ante
faciem redeunti quẽ sibi at̾go posuerat. ⁊ fiat illi
retro mare huiꝰ scłi. quodsibi ante faciẽ cum illuc
laberetur effecerat. n sic obliuiscatur ea quȩ retro
sunt.  eͥa quȩ ante sunt extendatur. quod iam c̃¬
uerso utile ẽ. Nanq antequam conuertatur. si ea
quȩ retro sunt oblrinscttur quia ipsum retro fece¬
rat. ad quẽ dorsum posuerat. ⁊ siinea quȩ ante it̃

Expanded text:
siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contrasiluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem spiritualem panderetur via. 7. «Jordanis» autem quemadmodum «retrorsum conversus» sit, nolo extra vos quaeratis, nolo aliquid mali suspicemini. Increpat enim Dominus quosdam qui dorsum ad eum posuerunt, et non faciem . Et quisquis principium suum deserit, et a suo Creatore avertitur, tanquam fluvius in mare, labitur in hujus saeculi amaricantem malitiam. Bonum ergo est illi ut retrorsum convertatur, fiatque illi Deus ante faciem redeunti, quem sibi a tergo posuerat; et fiat illi retro mare hujus saeculi, quod sibi ante faciem, cum illuc laberetur, effecerat; et sic obliviscatur ea quae retro sunt, ut in ea quae ante sunt extendatur : quod jam converso utile est. Namque antequam convertatur, si ea quae retro sunt obliviscitur, Deum obliviscitur; quia ipsum retro fecerat, ad quem dorsum posuerat: et si in ea quae ante sunt