comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
drigenes̾ alexandria claruit. ⁊
rome alpinus in signis iuris pe¬
Naximinus regñ am̃ .iii. Iste pͥ¬
mus ex militari corꝑe absq decre¬
to senatus imꝑator efficit᷑ ⁊ xp̃i¬

Expanded text:
Origenes Alexandriae claruit, et Romae Ulpianus insignis jurispeaximinus regnat annis III. Iste primus ex militari corpore, absque decreto senatus, imperator efficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
qui tnͣslatus fu̾at aliqnͣtulũ
fuisse tonec diluuiũ p̾t̾iret
falsa opinione existimant. hcͣ
genuit lameth. hac gen̾acio¬
ne gigantes nati sunt hac
quoq etate uubal ex genere
caim artẽ musioam repperit.
cuiꝰ eciam frat̾ tubalcam eris
genuit noe cui diuino oracłõ
archa edificari iubetur: anno
etatis sue qͥngentes iio hic
temꝑib ut refert iosephus
scientes illi hoiẽs quod aut
igne aut aquis perire pote¬
rant in duabus colup̃nis ex
lat̾e ⁊ lapide factis studia sua
constͥpsunt ne delerent᷑ me¬
moria que sapient̾ inuene¬
rant quaꝵ latericia lapidea
colup̃na fertur diluuiũ eua¬
sisse ⁊ hactenus syria ꝑ man̾e
diluuiũ cuiꝰ archam iosephus se¬
disse refert in montes armenie
fun̾t aut̃ noe filii tres ex quib.

Expanded text:
qui translatus fuerat, aliquantulum fuisse, donec diluvium praeteriret, falsa opinione existimant. Hac genuit Lamech. Hac generatione gigantes nati sunt. Hac quoque aetate Jubal ex genere Cain artem musicam reperit, cujus etiam frater Tubal Cain aeris genuit Noe, qui divino oraculo arcam aedificare jubetur, anno aetatis suae quingentesimo. His temporibus, ut refert Josephus, scientes illi homines quod aut igne, aut aquis, perire poterant, in duabus columnis, ex latere et lapide factis, studia sua conscripserunt, ne deleretur memoria eorum quae sapienter invenerant. Quarum lapidea columna fertur diluvium evasisse, et hactenus in Syria permanediluvium, cujus arcam Josephus sedisse refert in montes Armeniae, runt autem Noe filii tres, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
mon magus cum alt̾cationẽ ꝓposu¬
isset cum petro ⁊ paulo apłis dicẽs
se quẽdam uirtutem dei esse magnã
medio die dum ad patrẽ uolare ꝓ¬
mittit. in celum a demonib quib
in aere ferebatur adiurante eos
petro ꝑ dm̃i paulo u̾o orance di¬
missus crepuit. Ob cuius necẽ a
nerone petrus crucifigitur paulꝰ
gladio ceditur hac tempestate ꝑsiꝰ
poeta moritur lluoanus quoqz ac se¬
neoa p̃cepto neronis int̾ficiũt᷑ u. cc̃¬

Expanded text:
mon Magus, cum altercationem proposuisset cum Petro et Paulo apostolis, dicens se quamdam virtutem esse Dei magnam, medio die, dum ad patrem volare promittit in coelum, a daemonibus, a quibus in aere ferebatur, adjurante eos Petro, per Deum, Paulo vero orante, dimissus crepuit. Ob cujus necem a Nerone Petrus crucifigitur, Paulus gladio caeditur. Hac tempestate Persius poeta moritur. Lucanus quoque ac Seneca praecepto Neronis interficiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmꝰ phisicus clarus hẽtur ꝓphe¬
tantib in uidea ieremias olda ⁊
sophonias
oachim annoꝵ .xishuiꝰ tertio
anno nabugodo nosor iudeã cap¬
tam tͥbutariã fecit. Tunc daniel
ananas. azarias ⁊ misael ĩ ba¬
iherłm cum ppło capturũ eum
so anno edificatoĩs sue. cccc. liiii.
ꝑ idem tempus sapho mulier ĩ
ab athem̃sib dedit ix.

Expanded text:
primus physicus clarus habetur. Prophetabant in Judaea, Jeremias, Oldas, et Sophoniasat annos XI. Hujus tertio anno Nabuchodonosor Judaeam captam tributariam fecit. Tunc Daniel, Ananias, Azarias et Misael in BaJerusalem, cum populo captivum so, anno aedificationis suae CCCCLIV. Per idem tempus Sappho mulier in es Atheniensibus dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
fabula quoq tunt ficta de Rab ͤ
quo aptatis sͥ pennis uolau̾int
hac etate pͥmus regnat latinis
picus qui fertur fuisse saturni
gister ħculis artis iusice ĩnẽ¬
tores cdari hñtur argo uautaꝵ
nauigacio scribitur. It dccot bo¬
ginta frẽs suos int̾fecit Aed

Expanded text:
 tunc ficta de fabro quod aptatis sibi pennis volaverint. Hac aetate primus regnat Latinis Picus, qui fertur fuisse Saturni gister Herculis, artis musicae inventores, clari habentur. Argonautarum navigatio scribitur. 2955. Aginta fratres suos filios Ged
Abbreviated transcription (Latin):
nuit sale a quo antiqui samari¬
it heber a quo ebrei nũcupãt᷑.
faleth. cuiꝰ temꝑis turris edifica¬
ta est terra factaq linguarum
diuisio huiꝰ turris altitudo.Uc.
alaciorib in angustiis coartata
ut pondus ⁊ iminens facilius sꝰ
bilia.hanc turrẽ nembroch gi¬
gans construxit qui post confu¬
sionẽ linguaꝵ migrauit inde ad
psas eosq ignẽ colere docuit
aleth annorum .c.xxx. genuit
ragau his temꝑibus primũ templa
constructa sunt ⁊ quidam pͥncipes
seruth sub quo setharũ regnũ ex¬
ortum est ubi pͥmꝰ regnauit thanꝰ.
Seuich annoꝵ .c .xxx. genuit na¬
chor egpcioꝵ regnũ supsit pͥnci¬
piũ ubi pͥmꝰ regnauit. zoes

Expanded text:
nuit Sale, a quo antiqui Samariit Heber, a quo Hebrei dicti sunt. Falech. Cujus temporibus aedificata est, factaque linguarum divisio. Hujus turris altitudo quata latioribus 69 in angustias coarctata, ut pondus ibilia. Hanc turrim Nembrot gigas construxit, qui post confusionem linguarum migravit inde ad Persas, eosque ignem colere docuitaleg, annorum CXXX, genuit Rehu. His temporibus primum templa constructa sunt, et quidam principes Seruch, sub quo Scytharum regnum exortum est, ubi primus regnavit Tanaus. Seruch, annorum CXXX, genuit Nachor. Aegyptiorum regnum sumit principium, ub
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝓpter figuram suture resurrecto¬
nis ubi iem non labor s requies erit
leticie. Ideoq hiis diebus nec genua
i oracione flectunt᷑ quia ficut qui¬
dam sapiens erit ait in flexuo ge¬
nuĩ penitencie et luctus indiciĩ est
uñ eciam ꝑ omuẽ eandem in illis sol
agendum nec gemia ẽẽ flectenda
obreuenciam dm̃ce resurrectoĩs tra
estiuitates apłorum seu in honore
onem uł ut m̾itis eoꝵ ꝯsociemur at¬
q oracionibus adiuueniur. ita tñ ut
amus altaria quis enim antistitũ
in locis scõrum corꝑum assistent al¬
tari aliqñ dixit offerimꝰ tͥ petre aut
deo qui martires coronauit apud me¬
gat ad acuendam caritatem ⁊ illos
quos imctari᷑ possumꝰ ⁊ ĩ illo quod ad¬
iuuante possumꝰ. Colimꝰ ergo mar¬
na om̃ia suꝑata quanto etiam fidenci¬
ori laude p̾dicamus. iam in uita feli¬
ciores uictores quam ista adhuc usq
pugnantes at uero illo cultu qui gre¬
ce latria dicitur latine uno u̾bo dici

Expanded text:
ntur, propter figuram futurae resurrectiontur, propter figuram futurae resurrectionis, ubi jam non labor, sed requies erit laetitiae. Ideo his diebus nec genua in oratione flectuntur, quia sicut quidam sapientum ait, in flexu genuum poenitentiae et luctus indicium est. Unde etiam per omnia eamdem in illis soleagendum, nec genua esse flectenda, ob reverentiam Dominicae resurrectionis, traFestivitates apostolorum, seu in honoremonem, vel ut meritis eorum consociemuv, atque orationibus adjuvemur, ita tamen ut amus altaria. 2. Quis enim antistitum, in locis sanctorum corporum assistens altari, aliquando dixit: Offerimus r, offertur deo, qui martyres coronauit, apud megat ad acuendam caritatem et in illos, quos imitari possumus, et in illum, quo adiuuante possimus. colimus ergo marna omnia superata, quanto etiam fidentiore laude praedicamus iam in uita feliciere uictores quam in ista adhuc usque pugnantes. at illo cultu, quae graece Xatpsta dicitur, latine uno uerbo dici
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnquaginta diebus datur spc̃ sc̃s̃ qui
est digitus dei suꝑ centum uiginti
discipłos in mosaice etatis nũo cõsti¬
tutus siquidem et hec festiuitas ali¬
ud obtinet sacram̃tum. Constat enĩ
et septima septimanarum s dieꝵ qͥ¬
dem septimane gena̾nt eandem pen¬
tecosten in quo fit poc̃i remissio per
os iubelens nominatur in quo simmi¬
liter terre fit remissio et seruorum
libertas ⁊ possessionuĩ restitutõ q ꝑre¬
cio fuan̾t comꝑati. Septem ⁊ enĩ sepci¬
es multiplicati qͥnquagenariũ exge
et futuri scłi figura p̾sumpta esse
maioꝵ auctoritas traditur fit emin
ip̃a et octaua semper et pͥma ĩmo ip¬
sa est semꝑ una que est omĩs dies.
Necesse est enĩ sabbatismũ animarũ
ppłi dei illuc occurrere. atq ĩ cõpleri
ubi datur pars is qui octo: sicut qͥ¬
dam deserens salomonis dicta sapient̾
exposuit. Idcͥco aut̃ tocius qͥnq̃gesi¬
me dies post dñi resurrectõnem absti¬

Expanded text:
quinquaginta diebus, datur Spiritus sanctus, qui quinquaginta diebus, datur Spiritus sanctus, qui est digitus Dei super centum 402 viginti discipulos Mosaicae aetatis numero constitutos, siquidem et haec festivitas aliud obtinet sacramentum. 4. Constat enim ex septimana septimanarum , sed dierum quidem septimanae generant eamdem Pentecosten, in qua fit peccati remissio per os jubilaeus appellatur, in quo similiter terrae fit remissio, et servorum libertas, et possessionum restitutio, quae pretio fuerant comparata. Septem enim septies multipex futuri saeculi figura praesumptam esse majorum auctoritas tradit. Fit enim ipsa et octava semper et prima, imo ipsa est semper una, quae est omnis dies. Necesse est enim sabbatismum animarum populi illuc occurrere atque ibi compleri ubi datur pars his qui octo, sicut quidam disserens Salomonis dicta sapienter exposuit . Idcirco autem totius quinquagesimae dies post Domini resurrectionem reso
Abbreviated transcription (Latin):
impiis datur de pentecosten
exordium qñ dei uox in sina monte
desuꝑ insonantis audita est ⁊ lex da
ta moysi in nouo aũt̃ testõ penteco¬
sten cepit qñ aut̃ aduentum sancti
spc̃ quem xpc̃ ꝓmisit exhibuit quẽ
ait nõ esse uenturum nͥ ip̃e ascend̾e̾t
in celum deniq dum portam celi xp̃c
tnͣsisset decem diebus int̾positis ĩtre¬
muit subito orantib apłis locus et
ti sunt ita ut longius genciuf om̃i¬
uui gencium dei magnalia loque¬
rentur aduentus itaq sp̃c scq̃ de celo
suꝑ apłos in uarietate linguarum
diffusa sollempnitatẽ tnͣsmisit in po¬
steris eaq de causa pentecosten cele¬
bratur et dies ip̃e ꝓuide in signis hẽ¬
tur.Concordat autem hec festiuitas
euuangłium festinitate legis. Illuc
eiũ postea quam legis agnus inmo¬
lacus est int̾positis qͥn quaginta die¬
bus data est lex moysi scͥpta digito
dei hic post qm occisus est xp̃c qui tan¬
qmͣ ouis ad in molandum ductus est.
celebratur uerum pascha. ⁊ int̾positis

Expanded text:
PUT XLI. De Pentecoste. exordium, quando Dei vox in Sina monte desuper intonans audita est, et lex data est Moysi. In Novo autem Testamento Pentecostes coepit, quando adventustus promisit, exhibuit, quem ait non esse venturum, nisi ipse ascendisset in coelum. 2. Denique dum portam coeli Christus intrasset, decem diebus interpositis, intremuit subito orantibus apostolis locus, etti sunt ita, ut linguis omnium gentium Dei magnalia loquerentur . Adventus itaque Spiritus sancti de coelo super apostolos in varietate linguarum diffusus solemnitatem transmisit in posteros, eaque de causa Pentecoste celebratur, et dies ipse proinde insignis habetur. 3. Concordat autem haec festivitas Evangelii cum festivitate legis; illic enim posteaquam agnus immolatus est, interpositis quinquaginta diebus, data est lex Moysi, scripta digito Dei; hic postquam occisus est Christus, qui tanquam ovis ad immolandum ductus est, celebratur verum pascha, et, interpositis
Abbreviated transcription (Latin):
lii tm̃i dñico. Et siquid aliud huuus¬
cemodi am̃ adu̾ti pocest cm̃ totum
hoc genus rerum et quibus pla¬
cuit᷑ sacerdotib eccłie uł religioĩs
cui preerant instituerunt nec dis¬
ciplina in hiis meliorem graui pru¬
dentiq xpĩano nͥ ut eo modo agat
que agere uidetur eccliam ad qua
forte teueni̾t. Qd̾ enim neq contͣ
fidem neq cõtra mores bonos hẽtͦ
in differenter sequendum et ꝓꝑter
eorum int̾ quos uiuitur societatem
seruandum est ne ꝑ diu̾sitatẽ obẜ¬
uacionũ scismata generentur de cai
bam semiualem dedi uobis in escaz
postea uerd ꝑ noe data sunt in esu.
cuncta animalia uiniq tunc ad tri
qd̾ est in pͥncipio suspenderat ecia
in tempoꝵ finem retraxit: loquẽs
ꝑapłm suũ. bonũ est nõ mandu¬
care carnem ⁊ nõ bibere uinũ ⁊ ite¬
rum dicit qui infirmus est holera
manducet. Non igitur quia carnes
male fuit ideo ꝓhibentur s quia ea¬
rum epule carnes luxuriam gig¬
nũt fomiͤs enĩ ac intrim̃tum om̃i¬

Expanded text:
Dominico, et si quid aliud hujusmodi animadverti potest, totum hoc genus rerum, ut quibuscunque placuit sacerdotibus Ecclesiae, vel religionis, cui praeerant, instituerunt, nec disciplina in his melior est gravi prudentique Christiano, nisi ut eo modo agat, quo agere viderit ecclesiam ad quam forte devenerit. Quod enim neque contra fidem, neque contra mores bonos habetur, indifferenter sequendum, et propter eorum inter quos vivitur societatem servandum est, ne per diversitatem observationum schismata generentur. CAPUT bam seminalem dedi vobis in escam . Postea vero per Noe data sunt in esum cuncta animalia, vinique tunc attribquod in principio suspenderat etiam in temporum fine retraxit, loquens per Apostolum suum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum. Et iterum: Qui infirmus estmanducet . Non ergo quia carnes malae sunt ideo prohibentur, sed quia earum epulae carnis luxuriam gignunt. Fomes enim ac nutrimentum est omni
Abbreviated transcription (Latin):
itencione s sicut ait apłs cancan¬
tes in cordibus urĩs. hoc est nõ so¬
lum noce s corde psallentes mide
et alibi spsallam spũ psallam ⁊ mẽ¬
te sicut oracionibus regimur ita
psalmorum studiis delectam᷑ psallẽ¬
di enĩ utilitas tristiciam consolat᷑.
gratiores mentes facit: fastidiosos
delectat: merces exsustitat: pcc̃ores
ad lamenta inuitat. Nam quãnis
dura sint carnalia corda statim ut
psalmi dulcedo sonuerit: ad effcm̃ pi¬
etatis animũ eoꝵ inflectit. dũ xp̃i
ant ꝯmou̾e: nescio quo tam̃ ꝑacto
modulacione canẽtis maior nascit᷑
ꝯpunctõ cordis multi enĩ reꝑꝑiunt᷑
qui cantus suauitate ꝯmoti sua
tͥmina plangunt. atq ex ea ꝑte ma¬
gis flectuntur ad lacͥmas ex qua¬
remedio pcc̃oꝵ esfimditur . ꝓsalmoꝵ
aut̃ decantacio ꝑꝑetuã dei laudem
demostrat in głam sempit̾nan scͥp
tum enĩ est beati qui habitant ĩ
domo tua dũe in scła scłorum lau

Expanded text:
intentione; sed, sicut ait Aposintentione; sed, sicut ait Apostes in cordibus vestris Deo . Hoc est, non solum voce, sed corde psallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum eorum inflectit. Dum enim ant commovere, nescio quo tamen pacto quam modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacremedio peccatorum effunditur; psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demonstrat in gloriam sempiternam, sicut scriptum est: Beati qui 288 habitant in domo tua, Domine, in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
tes nõ cito exaudimur utilitati
nr̃e est. nõ adu̾sitati. Sepe enĩ mul¬
tos deus nõ audit ad uoluntatẽ.
ut exaudiat ad salutem smulti orã¬
tes nõ exandiunt᷑ ꝓuidente illis do
meliora qmͣ petuntur. sicut cõtĩ¬
g̾e solet paruulis qui ne in stolis
uapulent deñ exorant: s nõ datur
illis postulatois effcũs: quiͣ impedit
talis exandicio ad profectum / nõ ałr
quibusdam contingielcĩs. dep̾can¬
tur dm̃ ꝓro nõ nullis uite huius
cõmodis. uł adu̾sis prouidencia u̾o
diuina cempałr eorum desiderio
mĩme consulit. quia meliora illis
obtentum impetrat. dum deo tm̃
tarum est offerre se ni oracione
uidentibus: quorum fructus est ñ
hoĩes a deo quasi plurimis eum
u̾bis conentur inflecte neq enuo
conciliat eum multiplex orantis
sernio sed pura sincera ꝙ oratois
orare bonũ eciam et sono uocis de¬
um spiricalibus yunis głificare:
nich est sola uoce can̾e. sine cordis

Expanded text:
tes non cito exaudimur, utilitatis tes non cito exaudimur, utilitatis nostrae est, non adversitatis. Saepe enim multos Deus non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad salutem. 26. Multi orantes non exaudiuntur, providendo illis Deus meliora quam petunt, sicut contingere solet parvulis, qui, ne in scholis vapulent, Deum exorant. Sed non datur illis postulationis effectus, quia impeditur talis auditio ad profectum. Non aliter quibusdam contingit electis. Deprecantur enim Deum pro nonnullis vitae hujus commodis, vel adversis. Providentia vero divina temporaliter eorum desiderio minime consulit, quia meliora illis obtentum impetrat, dum Deo tanttarum est offerre se in oratione videntibus; quorum fructus est, nohomines a Deo, quasi plurimis eum verbis conentur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex orantis sermo, sed pura sinceraque orationorare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere sine cordis
Abbreviated transcription (Latin):
dam oratõ in pccm̃ conu̾titur sic̃
de iuda ꝑdicore scribitur. Qui enĩ
iactanter orat. laudem appetendo
humanam: ñ solum eius oracio
nõ delet pocm. s et ip̃a u̾tit᷑ ĩ pec¬
catum sicut uidei uł h̾etici qui lic
ieiunare et orare uidentur: eorñ
tñ oratõ nõ illis ad purgatoĩs
impioꝵ ꝑu̾sitas augeatur. Uerũ
dum iusti tempałr audiuntur. pro
ut dum illis temꝑali remedio sub¬
uenitur. prauor oculi ad cõu̾sionẽ
aꝑiantur sunde et tͥbus pu̾is fri¬
gidus ignis fuit. ut nabugodono¬
in palmis ait ꝓpt̾ inimicos ieos¬
meos eripe me. Pinde tardius ex¬
audiũtur quoꝵdam oratoẽs. ut dũ
differinit᷑ fortius excita te maio¬
rib p̾miis cumulentur. exemplo
pueroꝵ. ⁊ rep̾ssione messium. ĩ quib
qnͣto tardius sata exeunt: tancũ
ad frugem cumulatius crestunt.
quotiens orantes non cito exau¬
mus ut hoc ip̃m quod differim᷑
diuine ieputetur iusticie. ⁊ culpe¬
nr̃e qnt̾dum quod ꝑseuant̾ oran¬

Expanded text:
dam oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur . Qui enim jactanter orat, laudem appetendo humanam, non solum ejus oratio non delet peccatum, sed et ipsa vertitur in peccatum. Sicut Judaei, et haeretici, qui licet jejunare et orare videantur, eorum tamen oratio non illis ad purgationisimpiorum perversitas augeatur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum oculi a confusione aperiantur. Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit, ut Nabuchodonoin psalmis: « Propter inimicos meos eripe me audiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur: exemplo pruinarum, et repressione messium, in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius crescunt. 24. Quoties orantes non cito exaumus, ut hoc ipsum quod differtur divinae reputetur justitiae, et culpnterdum quod perseveranter oran
Abbreviated transcription (Latin):
est hñs in discretam in se na¬
turam siue essentiam splẽdor
appellatur quia dum sit pater
lux. ita filius ab eo inseꝑabiliter
quasi splendor ex luce ꝓcedit. fi¬
gura est quia suscipiens formã
Fui oꝑum uirtutũq similitudi¬
nẽ pacris in se ymaginem atq
immense maguitudine designa¬
uit. Mediator est quia hoĩent ĩt
hoiẽm ⁊ deum medius est hñs ĩ
se substanciam utͥ usq nature
ut humane humilitatis formã
⁊ diuinitatis excellenciã. porro
agnus ꝓpt̾ innocenciam ⁊ passio¬
nem caris appellatur. Sac̾ dos ap¬
bis pacri hostiam obtulit. petͣ
ꝓ eo quod firmitas sit credentiũ¬
⁊ offensio ⁊ ruina incredulorum
Lapis angularis quia nouũ ⁊ uetꝰ
testam̃tum ueluti duos parietes
ex adu̾so uenientes quam angłos
sibimet copulauit ac fidei unita¬
tem ꝯm̃xit. homo qr scd̾m car¬
nem ex uirgine natus est pas¬
sibilis atꝙ mortalis. leo propter
regnũ ⁊ potenciam pro qua in
morte diabolum uicit uitulus

Expanded text:
s in se indiscretam naturam, sive essentiam. Splendor appellatur, quia dum sit ipse Pater lux, ita Filius ab eo inseparabiliter quasi splendor ex luce procedit. Figura est, quia, suscipiens formam servi, operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque immensam magnitudinem designavit. 21. Mediator est, quia inter hominem et Deum medius est, habens in se substantiam utriusque naturae, id est, humanae humilitatis formam, et divinitatis excellentiam. Porpter innocentiam et passionem carnis appellatur. Sacerdos bis Patri hostiam obtulit. Petra pro eo quod firmitas sit credentium, offensio et ruina incredulorum. Lapis angularis quia Nouum et Vetus Testamentum, ueluti duos parietes ex aduerso uenientes, tanquam angulus sibimet copulauit ac fidei unitate coniunxit. Homo quia secundum carnem ex Virgine natus est passibilis atque mortalis. Leo propter regnum et potentiam, pro qua in morte diabolum uicit. Vitulus
Abbreviated transcription (Latin):
m in substancia nature sue isibłe
n corporemu est. Si ꝑro eo quodxi
p eum om̃ia condidit. Siue iussit
pͥnçipiũ ex eo quod reꝵ oĩuoꝵ ori¬
go et cã sit. Dextera ꝓpt̾ effcm̃
oꝑis tocius creature que ꝑ ip̃m
formata est. Brachiũ quia ab ipõ
omĩa ꝯtinentur uirtus ꝑro eo
qd̾ omẽm pocestatem prĩs in se¬
met ip̃o habet ⁊ omẽm celi t̾re¬
que creature congub̾nat conti¬
neat atq regat. Sapientia est
ꝓ eo quod ip̃e reuelat omĩa sciẽ¬
tie misteria ⁊ archana. Sapiẽ¬
cie imago est ꝓpt̾ similitu dinis

Expanded text:
nihil in substantia naturae suae uisibile nihil in substantia naturae suae uisibile uel corporeum est, uel pro eo quod Pater per eum omnia condidit sine iussit. Principium ex eo quod rerum omnium origo et causa sit. Dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium quia ab ipso omnia continentur. Virtus pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia est pro eo quod ipse reuelet scientiae misteria et arcana sapientiae. Imago est propter simil
Abbreviated transcription (Latin):
tre: ixta enãgłium quod dicit
et iidimꝰ głam eius głam qͣsi
iuugeniti a patre plenũ gratia
⁊ u̾itate. ad u̾o scd̃m paternam
societatem pͥmo genitus est innu̾¬
se creature iuxta id quod apłs ait
ut sit ip̃e p̾mogenitus in młtis
frĩb. Est ergo unigenitus in
sustancia d̾itatis pͥmogenitus
in suscepcione humanitatis pͥ¬
mogenitus in grã ungenitus
inuatura pͥmogenitus ergo iux̃
apłui in multis frib. uingenit᷑
tantum ex deo solus inde est
qdͫ fr̃ nũcupatur ⁊ dñs frater
qr pͥmogenitus dñs uero quis
unigenitus Iam uo̾ diffen̾cie uł
significatõis cõmunẽ eoꝵ
ne in dei filium distingunt᷑
pł̾ime sunt s ex hiis q̃daiti.
sunt naturalia ad diuinitatis
excellenciã ꝑtinẽtia quedam
u̾o accidencia naturalia st̃ pͥnci¬
go splendor sine figura mediator
sacerdos. petͣ siue lapis homo leo
uitulus aquila ⁊ his similia d̾s
dicitur quia ex deo patre genit᷑
ꝓpͥe diuino ore ꝓcessit uel quiã

Expanded text:
 quod dicit: Et uidimus gloriam eius, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratia et ueritate. Αt uero secundum fraternam societatem primogenitus est uniuersae creaturae, iuxta id quod Apostolus ait: ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Est ergo unigenitus in substantia deitatis, primogenitus in susceptione humanitatis; primogenitus in gratia, unigenitus in natura; primogenitus ergo iuxta Apostolum in multis fratribus; unigenitus tantum ex Deo solus. Inde est quod Frater nuncupatur et Dominus: Frater quia primogenitus; Dominus quia unigenitus. Iam uero differentiae uel significationes nominum eorum quae in Dei Filio distinguntur plurimae sunt, sed ex his quaedam sunt naturalia ad diuinitatis eius excellentiam pertinentia, quaedam uero accidentia. Naturalia suno, Splendor sive Figura, BrachiumSacerdos, Petra, Lapis, Homo, Leo, Vitulus, Aquila, et his similia. Deus dicitur quia ex Deo genitus e diuino ore processit, uel quia
Abbreviated transcription (Latin):
quod pͥmũ eterne substancie
est alt̾imi humane nature. In
forma enĩ ẜui qua fc̃s est ex
muliere pater maior illo est. in
forma autẽ dei. in qua erat añ
carins assumpcionẽ prĩs coeqͣ¬
lis est pro illo dcm̃ est pater ma¬

Expanded text:
quod primum aeternae substantiae est, alterum humanae naturae. In forma enim serui, qua factus est ex muliere, Pater maior illo est; in forma autem Dei, in qua erat ante carnis adsumptionem, Patri coaequalis est. Pro illo dictum est: Pater ma
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝑꝑlexitas est eit animus ipã
est imago a sensib corꝑis remota
sue speciei similitudinem relinquit
in memoria. Siłicudinem aut̃ nõ ꝑ
imagines sicut cetera s sicut gau¬
dium sũ imagine reminiscim᷑ dum
obliuionẽ memoramꝰ non ꝑ se ipãm
adest. Quod si per se ipãm ad esset
autẽ animalis in racionalis intellcm̃¬
inesse uͥ hõi tantum p̾dicto ratoĩ¬

Expanded text:
ejus perplexitas est, et animus ipsa ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sensibus corporis remota, suae speciei similitudinem relinquit in memoria; beatitudinem autem non per imagines sicut caetera, sed sicut gaudium sine imagine reminiscimur. Dum oblivionem memoramus, non per seipsam adest. Quod si per seipsam adesset, autem animalibus irrationabilibus intelinesse, nisi homini tantum praedito ratio
Abbreviated transcription (Latin):
certius contempletur / homo quid
miraris si de ruma altitudinem et
maris ꝓfunditatem. animi tui abis¬
sum intra et mirare si potes. Multa
cogitantes sine sensu carnis ⁊ sñ
imag̾ibus uiuis animo cantum c̾¬
nentes intuemur. memoria que
mente sibi eas fingente tenemus
mulca quoq intelligimꝰ sensu que
lingua explere nõ possumꝰ in noxi¬
os eẽ inf̾antes nõ eẽ innoxios co¬
gitacione quia motum quem gert̃
mente nondum possunt explere
in oꝑe at ꝑ hoc in illis etas est mbe¬
cillis non animus ad nutũ em̃ uo¬
luntatis nũdum optemperat illis
fragłitas corꝑis nec ab eo opere
notere possunt sicut cogitacione
mouentur. Ex causa uocabulum
sortita est cogitacio. Cogendo animũ
reminiscere quod memorie cõmen¬
datum est dicitur cogitacio rerum
oĩum thesaurus memoria est ip̃ã
est enĩ custos rebus inuentis. ipsa
cogitatis de qua ad liquidũ diffi¬
cile est aliquem disputare qr gnͣdis

Expanded text:
incertius contempletur. 5. Homo, qui incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6. Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondum obtemperat illis fragilitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis
Abbreviated transcription (Latin):
on uirtute non sensu corꝑis s
racione m̃tis excellimꝰ ceteris
dis sufficit sensus carnis nõ pro
spiritalibus caꝑiendis. Ialecti aũt
homines usu corporearum uerum
nichil putant aliter esse nisi p̾ter
qũa carnis sensu cõcupiuit sicut
p̃cellum corporei sensus diu̾sitate lo¬
corum ita sibimet uirtute senciendi
p̾cellunt nam p̾stancior est odoratꝰ
sapori ⁊ poĩcione tali loci et senciendi
longinquitate/sic aures odoratui. lon¬
gius eñ audimꝰ quam odoramuf sic ⁊¬
oculi aurib longius enĩ uidemꝰ quã
audimꝰ animus aut̃ et loco et m̾to
his inu̾isis sensibus suꝑfertur in ar¬
ce enim capitis constitutus quod illi
corꝑaliter nõ attingunt iste intellcũ¬
ałr contuetur amplius excellit ocu¬
lorum sensus cet̾is sensib qñ quidẽ
que ad alios ꝑtinent sensus inde
sese non intuetur aliarum enĩ re¬
rum origines spẽs ⁊ magnitud̾ies
ꝑspicit de se aut̃ tanta ueri ignorã¬
cia inficitur ut in hiis oĩbus nicħ

Expanded text:
on virtute, non sensu corporis, sed ratione mentis excellimus animalidis sufficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum rerum nihil putant aliter esse praeterquam quod carnis sensu concipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris sensibus, quandoquidem quae ad alios pertinent sensus inde sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
cant. non causas s considant dona
et sicut negligentes sunt ĩ dis¬
cussione oausantiũ sic in eoꝵ dap̃¬
no solliciti sunt iudices pͣui iusta
ꝓph̾e u̾bum quasi lupi uesꝑe nõ
relinquant. in mane hoc est depre¬
sencis uite tantum ꝯmodis cogitat
ñ de futuris. uita enim ista uespe¬
rum futura enĩ mane accipitur
le cuncta diripunt ⁊ iux ꝑauca

Expanded text:
cant, non causas sed dona desiderant, cant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic eorum damno solliciti sunt. 12. Judices pravi, juxta prophetae verbum, quasi lupi vespere, non relinquunt in mane ; hoc est, de praesentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum, futura vero mane accipitur. re cuncta diripiunt, et vix pauca
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e iudicem esse. Nam stulcus ꝑ
ugnauiam ignorat iusticiã im¬
ꝓbus ꝑ cupiditatẽ corrum ꝑit
ipãm qm didicit u̾itatẽ gͣuius
pes qmͣ a cruentissimis hostib
Nullus enĩ predo cupidus in a¬
lienis quã uidex iniquus ĩ suis
latrones in accessis faucib ac
lacebris latẽtes insidias ponũt.
isti ꝑalam rapacitate ꝑ auariciã
seuiunt hostes in alioꝵ ꝯsãgur¬
uẽ tantum intendunt iudices
qͣsi crudelissimi carnifices ciuiũ
opp̾ssiones subiectoꝵ uitam ex¬
tingunt. Qui enĩ destruat̃ młti
sunt rari sunt qui ppłos legum
moderamine regunt / plerumq
descͥbitur. Ip̃a quideni humana spẽs.
sed capitib quãuis accincta ⁊ cir¬
cundata non. alit̾ quibdam potes¬
tatib accidit ip̃oꝵ humanitatem
inmanitas iniquoꝵ socioꝵ ꝑtur¬
bat sepe indices pͣui. cupiditatis
causa aut diffun̾t aut ꝑu̾tunt iu¬
dicia. Nec ue finiant cepta partiũ
negocia quousq marsuppia eoꝵ qͥ
causant᷑ ex hauriant qnͣ enĩ udi¬

Expanded text:
stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus per cupiditatem corrumpit ipsam quam dicit veritatem. Gravius cibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis jacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant multi sunt: rari sunt qui populos legum moderamine regant. Plerunque et describitur. Ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt, aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partium negocia, quousque marsupia eorum qui causantur exhauriant. Quando enim judi
Abbreviated transcription (Latin):
hiis qui pͣue uoluntatis sunt. soci
ht̃ cõmunis uita scõrum sic plure¬
Qui enĩ tetiꝗit ĩmũdum: comqui
audias malum: respue ẜmones im¬
pudicos fuge inhonesta u̾ba nulla
aures tuas ẜmonũ impudicicia
surripiat. uanus sermo cito pollu¬
it mentem: ⁊ facile agitur quod
libenter auditur. nicħ ex ore tuo
quod impedire possit procedat: ni¬
chil quod nõ expedit somis uocis
eripat hoc procedat ex labiis.
qdꝰ aures non polluat audientis ca¬
uenda est u̾boꝵ obstenitas fugien¬
da est turpitudo ẜmonis ẜmo na

Expanded text:
his qui pravae voluntatis sunt sociarhis qui pravae voluntatis sunt sociarhabet communis vita sanctorum, sic pluriqui enim tetigerit immundum, caudias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo va
Abbreviated transcription (Latin):
ua propter uita simulacionẽ de
riore ueste nõ simules morib¬
eris talis esto professionẽ tuam ẽ
⁊ hĩtu ⁊ incessu monstra sit ĩgres¬
sus tuos simplicitas ĩmo puritas
ingestu grauitas: in incessu hones¬
tas nicħ dedecoris. nicħ lasciuie ncħ
pectulancie nicħ insolencie nicħ le¬
uitatis in incessu tuo appareat Ani¬
mus enim in corpore subico appa¬
ret gestus corꝑis signũ est m̃tis
corꝑis gestu animus ꝓditur. corꝑis
gestu animi hĩtus pandicur. Inces¬
dat ͣ imaginem leuitatis ñ habe¬
at. iacessus tuus alterius oculos ñ
offendut. Non p̾beas de te expecta¬
culum. non des aliis de ce obtrectã
fuge improbos. sperne iguauos a
te. fuge turbas hominũ maxime
eius etatis qui ad incia proni sut̃
Bonis te ꝯninge bonoꝵ hominũ
consorcium appete bonorum socie¬
due adhere. si fuu̾s socius ꝯu̾satoĩs
eris ⁊ uirtutis. Qui cum sapienti¬
b graditur. Sapiens erit. Qui tum
stultis. stultus fiet. similis eñĩ siłi

Expanded text:
propter vita simulationem, riori veste non simules vis, talis esto, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum est mentis, corporis gestu animus proditur, corporis gestu animi habitus panditur, ince imaginem levitatis non habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praebeas de te aliis spectaculum, non des aliis de te obtrectandfuge improbos, pelle ignavos a te; fuge turbas hominum, maxime ejus aetatis qui ad vitia proni sunt. 44. Bonis te adjunge, bonorum consortium appete, bonorum sociedue adhaere. Si fueris socius conversationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, similes enim simili
Abbreviated transcription (Latin):
origems delerat ut demones uł
impii homines post tormenta qiͣ
suppliciis expurgati uł illi in an¬
głicam qua creati sunt redeat̃ dig¬
nitatem uł isti iustorum societatẽ
donentur qd̾ hic diuine conueniat
pietate ne quid ex racionabilibus
pereat creaturis s quol modo sal¬
uentur. s nos credamus ipm̃ iudi¬
cem oĩum ⁊ retͥbutori iustoꝵ qͥ dixͭ
ibunt hii imꝑii in supplicium et̾¬
nũ iusti autẽ in iutã eternam ut ꝑ¬
et cum ad huc cenebre ipa angeli
terram abscond̾it fcĩ sunt angłi¬
⁊ om̃s celestes uirtutes ut ñ eẽt̃
ociosa d̾i bonitas s habe̾t in quib
ꝑ multa añ spacia bonitatem suam
ostende̾t et ita hit iusibilis mũdus
ex hiis creata que fu̾ant fcũs est
ichil incorꝑeum et minsibile natura¬
credendum nͥ solum deum id patiẽ
atq const̾ngit id̾o inuisibłis om̃ibus
creaturis. quia incorporeus est qd̾ oĩs

Expanded text:
Origenes delirat, ut daemones vel impii homines post tormenta, quasi suppliciis expurgati, vel illi in angelicam, qua creati sunt, redeant dignitatem, vel isti justorum societate donentur, eo quod hoc divinae conveniat pietati ne quid ex rationalibus pereat creaturis, sed quolibet modo salvetur. Sed nos credamus ipsi judici omnium et retributori justo, qui dixit: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam , ut pEt cum adhuc tenebrae ipsam terram abscondet omnes coelestes virtutes, ut non esset ociosa Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante spacia bonitatem suam ostenderet: et ita hic visibilis mundus ex his quae creata fuerant, factus est, sit incorporeum, et invisibile pracredendum, nisi solum Deum, id est Patatque constringit. Ideo et invisibilis omnibus creaturis, quia incorporeus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempus egit. Qd̾ agendo eẽ
oĩo pprohibuit. Item quedam uͥ¬
tutes dum discrecioni ñ seruiit
in uiciis tnͣseunt. Nam sepe ius¬
ticia dum suũ modum excedit cru¬
delitatis seuiciam gignit et nimiã
pietas dissolucionem discipline par¬
turit et zeli studium dum plux ẽ
quã oportet in iracundie uicium
tͣnsit et multa mansuetudo torpo¬
ris segniciam gignũt prudentis
aut̃ iuri discrecio sollerter ꝓspicit
ne bonũ intemꝑant̾ agat et de
uirtute. in uicium tnͣseat. Itẽ apd̾
quosdam ex uͥtute uicui gignit᷑
dum quisq de castitatis et absti¬
nẽtie meritis głatur. Nam et quia
elemosmam uas uane głe causa
inꝑtit ex uͥtute uiciũ facit. s et
his qui de saꝑiencia adrogancia
ht̃ et qui pro iusticia p̃mium appe¬
tit et qui aliquod donũ dei qd̾ me¬
ruit in suam landem conu̾tit aut
in malos usus assumit ꝓcul du¬
bio uirtutem in uicium tnͣffert.
Hoĩes de uirtutib uicia nutͥunt

Expanded text:
ad tempus egit, quod agendum esse ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae causa impertit, ex virtute vitium facit. Sed et is qui de sapientia arrogantiam habet, et qui pro justitia praemium appetit, et qui aliquod donum Dei quod meruit in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dium. Item uirtus uirtute con¬
cipitur: sicut ꝑ uirtutẽ enũagłi¬
ce pp̃dicatoĩs. iurtutem martirii a¬
płi meruit in cordibus scłariter
uiuentiũ inuicem sͥ succedunt
uicia ut dum unũ adierit succe¬
dat aliud mxͣ iohel ꝓphe testi¬
mõium. qui ait. Residuum eru¬
ce comedet locusta.et pesiduũ
locuste comedet bruccꝰ ⁊ residu¬
um brucci comedet rubigo ꝓ
goria colligantur: quia seqͥtur.
tur. lege ꝑaulum apłm mi¬
nora ꝑmittentem põca: ne ma¬
rora ꝑpetrẽtur / ueraciter autẽ
sanãtur utia: que uirtutib nõ
uiciis excluduntur. Quoꝵda
aut̃ quedam latencia uicia tũc
Nt̾dum et male use uirtutes
ex se uicia gignũt quod fit ꝑ
immoderatum animi appetitũ
nõ sufficit donũ quod meruit
nͥ inde aut laudes aut lucͣ dap̃¬
nanda quesierit int̾dum uirtu¬
tutes uicia gignũt dum aliqñ
ꝓ temꝑe oportuno mĩme relaxã¬
tur. Sic qd̾ fit ut que cõgruo
loco uirtutes sunt in ꝯgruo iu¬
cia deputãnt᷑ ueluti si pro frĩs

Expanded text:
dium. Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis virtutem martyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . goria colliguntur, quia sequitur:tur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majora perpetrentur. Veraciter autem sanantur vitia quae virtutibus, non vitiis, excluduntur. Quorumdam autem quaedam latentia vitia tunc Interdum et male usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratri
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est si uera sunt que de illo di¬
itut mentiri nẽ potest qui
nõ loquitur sic ꝑiurare nõ
potest qui iurare non apetit ca¬
eam uutendam nͭ in sola necessita¬
te nõ est contͣ dei p̃ceptũ irare
S dum usum iurandi facimus.
ꝑiurii cͥmen incurximꝰ nũqñ
ergo uiret: qui ꝑiurare timet.
ooulti dum loquũtur uirare sẽ¬
p delectant᷑ dum oporteat hoc
tantum esse in ore. est. est ñ. nõ.
amplius enĩ quã est et nõ estr
a malo est. Multi ut fallant ꝑ¬
iurant⁊ ut ꝑ fidem sacͣmenti
fidem faciant uerbi sicꝙ fallẽ¬
do dum ꝑiuirant et menciũt᷑
hoiem̃ manitum decipiut̃ int̾dũ
et falsis lacͥmis seducti decipimur:
et creditur dum plorant. quibus
credendum ñ erat plerumq sine
iuram̃to dice disponimꝰ s m̾credu¬
licate eorum qui nõ credunt quod
dicimꝰ iurare ꝯpellim᷑. taliq neces¬
sitace urandi consuetudinem faci¬
mus. Sunt multi ad credendum pi¬

Expanded text:
hoc est, si vera sunt quae de illo dihoc est, si vera sunt quae de illo dicut mentiri non potest, qui non loquitur, sic perjurare non poterit, qui jurare non appetit. Caeo utendum nisi in sola necessitate. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret qui perjurare timet. Multi dum loquuntur jurare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum esse in ore Est est, Non non: amplius enim quam est et non est, a malo est . Multi ut fallant perjurant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verborum: sicque fallendo dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique necessitate, jurandi consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pi
Abbreviated transcription (Latin):
hoiẽs laudem sic ꝙ fit ut et isti
menciendo pereant: et eos quos
landant ad uane głe ruinam ꝑ¬
ducant sicut bñ sibi constius
nõ metuit aliene lingue conui¬
cium ita et qui laudatur ab alio.
non debet errorem aliene laudis
adtendere⁊ s magis unus quis qr
testimonium ꝯsciencie sue q̃rat.
cuius plux̾ ip̃e p̃sens est quã ille
qui eum laudat opus enĩ suum
unus quisq probet ut ait apłs
hẽbit. id est occulte in sua consci¬
encia. nõ palam in aliena lingua
ꝑfcĩ qui alta radice funda¬
ti sunt: et si flammine laudis ac
uituperatoĩs ut cumq quasi uen¬
torum interdum curuentur im¬
pulsu. funditus tamen nõ deiciũt.¬
s pron protinus firmitate radi¬
tis ad se redeunt. bona mens ad
malum nec p̃miis nec terrorib
uincit᷑. Nam miqui terrorem blan¬
ditus mergunt ut aut̃ oblectã¬
cione quemamͣ decipient. aut ter¬
roribus frangant. Qui landat
in auditorum amore inserit᷑. sed
si ueratiter et nõ ficte laudatur

Expanded text:
hominum laudem; sicque fit ut et isti mentiendo pereant, et eos quos laudant ad vanae gloriae ruinam perducant. 9. Sicut bene sibi conscius non metuit alienae linguae convicium, ita et qui laudatur ab alio non debet errorem alienae laudis attendere; sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat, cui plus ipse praesens est, quam ille qui eum laudat. 10. Opus enim suum unusquisque probet, ut ait Apostolus. e gloriam habebit, id est, occulte in sua conscientia, non palam in aliena lingua. 11. Perfecti, qui alta radice fundati sunt, etsi flamine laudis ac vituperationis utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, funditus tamen non dejiciuntur, sed protinus firmitate radicis ad se redeunt. 233 12. Bona mens ad malum nec praemiis, nec terroribus vincitur. Nam iniqui terrorem blanditiis miscent, ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. 13. Qui laudatur in auditorum amore inseritur, sed si veraciter et non ficte laudetur,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ oꝑum ꝑdunt. sicut rex ba¬
bilonis in ocłis sedechie p̾us
filios ip̃ins int̾fecit et sic pꝰt¬
ea ocłos eius euulsit. ac per
hoc post multoꝵ oꝑum consue¬
tudinem et inter emptionem
ic gignũtur ex poc̃o pcõa:
Dut dum nõ euitant᷑ parua:. ĩ¬
tidatur in maximis et dñ defẽ¬
dunt᷑ admissa nec lamentãt᷑.
ex flagicio ad suꝑbiam itur
unde fit ut duplici sit tͥminis
reus. qui et admicit sceła per
uoluntatem. et defendit ea per
audacie timorem sic uicio uiciũ
gignitur: sicut uirtus uͥtute cõ¬
cipit᷑. ex uicio enĩ gignitur uici

Expanded text:
rum operum perdunt. Sicut rex Barum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem ic gignuntur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis; et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur . Unde fit ut duplicati sit criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. Sic vitium vitio gignitur, sicut virtus virtute concipitur. Ex vitio enim vitiu
Abbreviated transcription (Latin):
possit ꝑftẽ renũciat uitio. qui oc¬
casionem euitat in ꝑꝑetnͣdo pes¬
cato nam si uelis tantũdem ñ
pͤcare. et data ocrasione pͤcaue¬
ris. tu tͥ et reus et iudex es. qͥ
et ꝯmissa dãp̃nas et dampna¬
ta ꝯmittis se autẽ uidice reus
est: qui uicia et accusat et ꝑ
relabi auctores. Nam si unũ
uiciũ dist̾cte iutetur. et alia
negligantur. manis labor est
ñ enĩ potest in unius obserua¬
cione uirtutis fortiter ꝑ dura¬
re: cui alia uicia dñant᷑ in cor¬
de. Non nũqmͣ hoĩẽm sua uicia
ꝑsequũtur qr nimirum qͥ pͥus
uolendo ea gͥ fecit socia: posten
sentit eciam nolens stimulosa
Non nulli ñ añ in errorem uiçio¬
rum labunt᷑. msi pͥus int̾ioxis
roĩs ꝑdid̾int oculos. sicuti sã
son añ ab alofilis ad erroris
ligatus est machinam: nͥ post¬
ꝙͣ ei sunt lumina oculoꝵ extĩc
ta. Quidam uegerantis nien¬
tis racione uicioꝵ suꝑant᷑ ĩcur¬
su: qui deinde intentoem bono¬

Expanded text:
possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui ocpossit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judice reus est, qui vitia et accusat et perelabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6. Nonnunquam hominem sua vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bono
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscientie testis est ut accipiant
hoc accipit. sicut ille cui iuratur
intelligit. dupliciter aut̃ reus
fit. qui et d̾i nom̃ in uanũ assumit:
et ꝓximũ dolo capit. Non est con¬
seruandum sacram̃tum quo malũ
inoaute ꝓmittit᷑ ueluti si quispiã
adulteret: ꝑpetuam cum ea ꝑmanẽ¬
di fidem polliceatur. Tolerabilius ẽ
eñi non implere sacͣmentum. quam
qmͣ ꝑ manẽ in stupri flagicio Iura¬
re est dei. illa prouidencia que sta¬
tuit nõ conuellere statuta penitẽ¬
cia aut̃ dei: rerum mutacio est. Non
penitere aut̃. statuta nõ reuocare:
ut est illud iurauit dñs et non
dum patitur in festa uicia. reu̾tẽ¬
do unde cecidit resipiscat ⁊ si scĩ
toto annisu contendunt suꝑare
uicia nec extingunt: quid agũt
hii qui nõ solum nõ odiunt uici¬
a s toto ea amore sectant᷑: Satis
dilicate sepalpat. qui uult sine
labore uicia suꝑare: dum pcc̃i le¬
gem qmͣ sͥ de serniendo uiciis fec̃.
sine molentia doloris resecare ñ¬

Expanded text:
scientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum dolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum incaute promittit, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polenim non implere sacramentum, quam permanere in stupri flagitio. Jurare, est Dei illa providentia, quae statuit non evellere statuta. Poenitentia autem Dei, rerum mutatio est. Non poenitere autem, statuta non revocare, ut est illud: Juravit Dominus et non dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare no