comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficarentur. Quid gͦ. ait aliquis.:
et infant indiget liberatore: Pla¬
ne indiget. Lestis est mater. fidelit̃
currens cum paruulo baptiz ando
ad eccłam÷ testis est ipsa mat̾ eccl̃a
suscipiens paruulum abluendum:
et aut liberatũ dimittendum. aut
pietate mitriendum. Quis audeat
dicere testimonium contra tantam
matrem : Postremo et in ipso paruu¬
lo: miseriȩ ipsuis testis est fletus.
Quantum potest. natura testatur in¬
firma: parum intelligens. Non in¬
cipit arisu: incipit a fletu. Agnosce
miserum: potrige auxilium. Om̃s
miscđiȩ uiscerib induamur. Qnͣto
minus ꝓse ipsi possunt: tanto mise¬
ricordius ꝓ paruulis nos loquamur.
Auxilium rerum suarum tuendarum:
ȩccła solet prebere pupillis. Om̃s lo¬
quamur ꝓ paruulis: ab omĩb eis p̃¬
beat᷑ auxilium. ne ꝑdant cęleste
patrimonium. Et ꝓpt̃ illos: dñs eoꝵ
paruulus factus est. Quomodo ad
eius lib̾ationẽ non ꝑtinuerunt᷑ qͥ¬

Expanded text:
iberatore. Quid ergo, ait aliquis, et infans indiget liberatore? Plane indiget: testis est mater fideliter currens cum parvulo baptizando ad ecclesiam. Testis est ipsa mater Ecclesia suscipiens parvulum abluendum, et aut liberatum dimittendum, aut pietate nutriendum. Quis audeat dicere testimonium contra tantam matrem? Postremo et in ipso parvulo miseriae ipsius testis est fletus. Quantum potest, testatur natura infirma, parum intelligens; non incipit a risu, incipit a fletu. Agnosce miserum, porrige auxilium. Omnes misericordiae visceribus induantur. Quanto minus pro se ipsi possunt, tanto misericordius pro parvulis nos loquamur. Auxilium rerum suarum tuendarum Ecclesia solet praebere pupillis: omnes loquamur pro parvulis, ab omnibus eis praebeatur auxilium, ne perdant coeleste patrimonium. Et propter illos Dominus illorum parvulus factus est. Quomodo ad ejus liberationem non pertinuerunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
Iam inquit dixi uobis: quia ego ñ
sum xp̃s. Qui ht̃ sponsam sponsus
est: et qui decelo uenit suꝑ om̃s est.
Tunc illi credentes xp̃m admiraban¬
tur: tunc uͦ inimici confundebant᷑:
quando quodãm compellebat᷑ pre¬
dicare. qui credi poterat inuidere:
Cogitur enim dñm seruus agnoscere.
cõgit᷑ creatura creatori testimoniũ
ꝑhibere. Nec cogit᷑: s libent̾ facit.
Amicus est enim ñ inuidus: nec sibi
sponsi: et est quedã in nuptiis hu-¬
manis sollempnitas: ut exceptis
aliis amicis. etiam paranimphus
adhebeatur: amicus interior. con¬
scius secreti cubicularis. S hoc
interest. et plane multũ int̾est. qd
in nuptiis humanis. homo homini

Expanded text:
Jam, inquit, dixi vobis, quia ego non Jam, inquit, dixi vobis, quia ego non sum Christus. Qui habet sponsam, sponsus est: qui de coelo venit, super omnes est . Tunc illi credentes Christum admirabantur, tunc vero inimici confundebantur, quando quodam modo compellebatur praedicare, qui credi poterat invidere. Cogitur enim Dominum servus agnoscere, cogitur creatura Creatori testimonium perhibere: nec cogitur, sed libenter facit. Amicus est enim, non invidus: nec sibi,sponsi; et est quaedam in nuptiis humanis solemnitas, ut exceptis aliis amicis, etiam paranymphus adhibeatur, amicus interior, conscius secreti cubicularis. Sed hic interest, et plane multum interest. Quod in nuptiis humanis homo homini
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicari. qui posset emulus credi.
Habebat discipłos ioħs: habebat et
xp̃s. Quasi extra docebat: s testis
inherebat. Ideo in natis mulierum:
nemo ẽsurrexit maior iohanne
baptista. fuerunt ꝓpħeͥ habuert̃
discipłos: s non p̃sente xp̃o. fuert̃
ñ quia discipłos potuert̃ habere
cum xp̃o. Habet ille discipłos: con¬
gregat. baptizat. Quid putamus.⁊
foris. an intus: Inmo uero re ipsa
intus. ut tanquã homo a deo libe¬
raret᷑: specie quasi foris. ut testis cre¬
deretur. Intende hoc ipsũ. ꝑhibe¬
bant dño testimonium. u̾bi gr̃a.
petrus. iohannes. andreas. et cȩteri:
cum diceret᷑ eis. Laudatis quem
sequimini: p̃dicatis cui adheretis:
ueniat lucerna confundens inimi¬
nium ꝑhibuisti. ecce baptizat: et
om̃s ueniunt ad eum: ut quasi emul
inuidiȩ de xp̃o aliquid mali loq̃¬
retur. Sed ibi lucerna ardet tutius
ibi splender clarius ubi uegetatur:¬
et quanto districtius. tanto securiuss.

Expanded text:
praedicari qui posset aemulus credi. praedicari qui posset aemulus credi. Habebat discipulos Joannes, habebat et Christus: quasi extra docebat, sed testis inhaerebat. Ideo in natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista. Fuerunt Prophetae, habuerunt discipulos, sed non praesente Christo. Fuerunt li Christi, non quia discipulos potuerunt habere cum Christo. Habet ille discipulos, congregat, baptizat: quid putamus? foris, an intus? Imo vero reipsa intus, ut tanquam homo a Deo liberaretur; specie quasi foris, ut testis crederetur. Intende hoc ipsum: perhibebant Domino testimonium, verbi gratia, Petrus, Andreas, Joannes et caeteri; cum diceretur eis, Laudatis quem sequimini, praedicatis cui adhaeretis. Veniat lucerna confundens iniminium perhibuisti, ecce baptizat, et omnes veniunt ad eum: ut quasi aemulus invidiae de Christo aliquid mali loqueretur. Sed ibi lucerna ardet tutius, ibi splendet clarius, ibi vegetatur, quanto distinctius, tanto securius.
Abbreviated transcription (Latin):
hec cogito ÷ multum miror qđ dixit
iohannes de xp̃o: teste eu̾głio. Hon
sum inqͥt dignus corrigiam calci¬
amenti euis soluere. Quid humiliꝰ
dici potest: Quid excelsius xp̃o.
Quid humilius crucifixo: Qͥ habet¬
inquit ioħs sponsam: sponsus est.
Amicus aut̃ sponsi stat et audit eum:
et gaudio gaudet. ꝓpt̃ uocem sponsi:
non ꝓpt̾ suam. Nos inquit de ple-¬
nitudine eius om̃s accepimus. Qnͣ¬
ta dicit de xp̃oͬ quam preclara:
quã excelsa. quam dignał si tam̃
de illo aliquid ab aliquo digne
dr̃: et tamen non ambulat inter
discipłos dñi. Non eum secutus ẽ.
ut petrus. ut andreas. ut ioħs. ut
cȩteri: s discipłos sibupse etiam
congregauit: et constituto hic dño
cum discipulis suis. habebat disci¬
pulos et iohannes. Dicebant᷑ discipłi
iohannis: dicebat᷑ ipsi dño. Quare
ioħis discipłi ie uinãt: discipłi autem
tu ñ iciunãt. Hoc erat ꝓculdubio nect̾¬
sarium p̾cursori fideli: ab eo xp̃m

Expanded text:
haec cogito, multum miror quod dicit haec cogito, multum miror quod dicit Joannes de Christo, teste Evangelio: Non sum dignus, inquit, corrigiam calceamenti ejus solvere . Quid humilius dici potest? Quid excelsius Christo? quid humilius crucifixo? « Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi » , non propter suam. « Nos, » inquit, « de plenitudine ejus omnes accepimus » . Quanta dicit de Christo, quam praeclara! quam excelsa! quam digna! si tamen de illo aliquid ab aliquo digne dicitur. Et tamen non ambulat inter discipulos Domini, non eum secutus est, ut Petrus, ut Andreas, ut Joannes, ut caeteri. Sed discipulos sibi ipse etiam congregavit, et constituto hic licet Domino cum discipulis suis, habebat discipulos et Joannes. Dicebantur discipuli Joannis. Dicebatur ipsi Domino, Quare Joannis discipuli jejunant, discipuli autem tui non jejunant ? Hoc erat procul dubio necessarium praecursori fideli, ab eo Christum
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ tuũ. Nã meritũ peccatoꝵ ñ utiq
p̃mium: s supplicium. Ergo ꝓpter
nomen tuum. Ecce ad quos uenit:
ecce quantus uenit. Ad nos ille qͦ¬
modo uenit: Uerbum plane caro
factum: ut habitaret in nobis.Si
enim in sua diuinitate tantummͦ
ueniret: quis eum ferret. quis eũ
caꝑet. quis susciꝑet. S suscepit qd̃
nos eramͦ. ne remaneremus quod
eramus: et qd̃ eramus non natura
s culpa. Quia enim ad homines
homo: non tam̃ quia ad peccatores
peccator. De duob istis natura hu¬
mana et culpa humana: unum
suscepit. aliud sanauit. Hamsi ipse
susciꝑet nrãm iniquitatem: et ipse q̃¬
reret saluatorem. Suscepit tamen
ferendam et sanandam ÷ non autem
apparuit int̾ homines Latens in¬
nium ꝑhibeat diei: latenti in qua¬
dam nube carnis: Da lucernam:
testetur diem. S hanc lucernam
auge: ut quicqͥd plus illa fuerit.
dies sit. In natis in ulierum: non
esurrexit maior ioħe baptista. O
in effabilis dispensatio. Ego fr̃s cum

Expanded text:
nomen tuum. Nam meritum peccatorum, non utique praemium, sed supplicium. Ergo propter nomen tuum. Ecce ad quos venit, ecce quantus venit. Ad nos ille quomodo venit? Verbum plane caro factum est, ut inhabitaret in nobis . Si enim in sua divinitate tantummodo veniret, quis eum ferret? quis eum caperet? quis susciperet? Sed suscepit quod nos eramus, ne remaneremus quod eramus: sed quod nos eramus natura, non culpa. Quia enim ad homines homo, non tamen quia ad peccatores peccator. De duobus istis, natura humana et culpa humana, unum suscepit, aliud sanavit. Nam si ipse susciperet nostram iniquitatem, et ipse quaereret salvatorem. Suscepit tamen ferendam et sanandam, non autem apparuit inter homines, latens nium huic perhibeat diei latenti in quadam nube carnis? Da lucernam, testetur diem: sed hanc lucernam auge, ut quisquis plus illa fuerit, dies sit: In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista . O ineffabilis dispensatio! Ego, fratres, cum
Abbreviated transcription (Latin):
debitum ẽ: gratis non est. Si gratis
nonẽ: gr̃a non est. Hoc ipse apłs dixit.
Siaut gratia: non ex oꝑib. Alioqͥn:
gra iam non est gratia. ꝑ unũ sal¬
uamur: maiores. minores. senes.
iuuenes. paruuli infantes: ꝑ¬
unum saluamur. Unus enim ds̃.
unus et mediator dei et hominum.
cabuntur. Hic aliqͥs occurrit: et di¬
eit michi. Quomodo om̃s: Qui
gͦ in gehenuam mittendi sunt. qͥ
cum diabolo dampnabunt᷑ : qui eter¬
nis ignib torquebunt᷑: Q uomͦ
om̃s. et om̃s: Quia nemo ad mortẽ
nisi ꝑ adam: nemo ad uitã nisi ꝑ¬

Expanded text:
debitum est, gratis non est: si gratis non est, gratia non est. Hoc ipse Apostolus dixit: Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Per unum salvamur, majores, minores, senes, juvenes, parvuli, infantes; unum salvamur. Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum Christo. Hic aliquis occurrit, et dicit mihi: Quomodo omnes? Qui ergo in gehennam mittendi sunt, qui cum diabolo damnabuntur, qui aeternis ignibus torquebuntur? Quomodo omnes et omnes? Quia nemo ad mortem nisi per Adam, nemo ad vitam nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mariȩ aduentum exultauit in utero
matris. lam ibi designatꝰ erat: desi¬
gnatus anteꝗͣ natus. Cuiꝰ p̃cursor
eẽt. ostendit᷑: antequã ab eo uidere¬
tur. Oiuina sunt hȩc: et mensurã
humanȩ fragilitatis excedunt. Po¬
stremo nascitur ͥ accipit nomen: lin¬
gua soluit᷑ patris. Refer qd̃ factũ
est: ad signifi cantem imaginẽ rerũ.
Tamen qͦd factũ ẽ ne non factũ putes.
qm̃ qͥd significaret forsitan dices: hoc
qd̃ factum ÷ refer ad significationẽ
rerum: & uide magnũ mysterium.
Lacharias tacet. et amittit uocem:
donec iohannes nasceretur p̾cursor
domini. et aꝑiret uocem. Quid est.
silentium ⁊ achariȩ nͥ ꝓpħia latens ÷
et ante p̾dicationẽ xp̃i. quodã mͦ
occulta et clausa: Aꝑitur illiꝰ ad¬
uentu: clara fit uenturo eo qui ꝓ¬
pħabatur. Hoc ÷ aꝑtio uocis ⁊ acha¬
riȩ in natiuitate ioħis: qd ⁊ discissio
ueli in cruce xp̃i. Iohannes si seip¬
sum nunciaret: zachariȩ os non

Expanded text:
Mariae adventum, exsultavit in utero Mariae adventum, exsultavit in utero matris. Jam ibi designatus erat, designatus antequam natus: cujus praecursor esset ostenditur, antequam ab eo videretur. Divina sunt haec, et mensuram humanae fragilitatis excedunt. Postremo nascitur, accipit nomen, lingua solvitur patris . Refer quod factum est ad significantem imaginem rerum: tantum quod factum est ne non factum putes, quoniam quid significaret forsitan dices. Hoc quod factum est, refer ad significationem rerum, et vide magnum mysterium. Zacharias tacet, et amittit vocem, donec Joannes nasceretur praecursor Domini, et aperiret vocem. Quid est silentium Zachariae, nisi prophetia latens, et ante praedicationem Christi quodam modo occulta et clausa? Aperitur illius adventu, clara fit venturo eo qui prophetabatur. Hoc est apertio vocis Zachariae in nativitate Joannis, quod est discissio veli in cruce Christi. Joannes si se ipsum nuntiaret, Zachariae os non
Abbreviated transcription (Latin):
iobs ubi iam lux miguitur. et nox
incipit crescere: nascit᷑ xp̃s. ubi nox
accipit detrimentum. et dies augm̃¬
tum. Et tanꝗͣ hoc signum natiui¬
tatis amboꝵ ioħs ipse respiciens:
dicit. Illum oportet crescere. me autẽ
minui ¶ roposuimꝰ inquirenda: et
discutienda p̃diximꝰ. S hoc prelo¬
quuitꝰ sum. Et si omnib tanti myste¬
rii signis ꝑscrutandis non sufficimꝰ.
uel facultate uel tp̃r ͥ melius uos
docebit qui loquit᷑ in uob. etiam
absentib nob: quẽ pie cogitatis. quẽ
corde suscepistis. cuius templa facti
quidam limes testam̃toꝵ duoꝵ. ue¬
teris et noui. eẽ. Nam eum. eẽ. ut
dixi quodãmͦ limitem: dñs ipse te¬
fatur dicens. Lex et ꝓpħȩ: usq ad
ioħem baptistam. Sustinet gͦ ꝑso¬
nam uetustatis: et preconium no¬
uitatis. Propter ꝑsonam uetustatis.
de senib nascitur: ꝓpt̃ ꝑsonã noui¬
tatis. in uiscerib matris ꝓpħa decla¬
ratur. Nondum enim natus: ad scẽ

Expanded text:
Joannes, dum jam lux minuitur, et nox Joannes, dum jam lux minuitur, et nox incipit crescere: nascitur Christus, dum nox accipit detrimentum, et dies augmentum. Et tanquam hoc signum nativitatis amborum Joannes ipse respiciens, dicit: Illum oportet crescere, me autem minui . Proposuimus inquirenda, et discutienda praediximus: sed hoc praelocutus sum, et si omnibus tanti mysterii sinibus perscrutandis non sufficimus, vel facultate, vel tempore; melius vos docebit qui loquitur in vobis, etiam absentibus nobis, quem pie cogitatis, quem corde suscepistis, cujus templa facti quidam limes Testamentorum duorum, veteris et novi. Nam eum esse, ut dixi, quodam modo limitem Dominus ipse testatur dicens: Lex et Prophetae usque ad annem Baptistam . Sustinet ergo personam vetustatis, et praeconium novitatis. Propter personam vetustatis, de senibus nascitur: propter personam novitatis, in visceribus matris propheta declaratur. Nondum enim natus ad sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
utersi matris. Ettam̃ eadem ꝓpe uer¬
ba sunt zachariȩ dicentis. eum angł
ioħem nunciaret. ꝑ quid cognoscam
hoc. ego enim sum senex. et uxor mer
iam ꝓcessit in dieb suis: et marie
scȩ. angło nunciante partũ eius
futurum. quomͦ fiet istud qm̃ uirũ
non cognosco. Pene eadem uerba.
lli dicitur. ecce eris tacens nec pote¬
ris loqui quousq fiant hȩc ꝓpter
qd̾ non credidisti uerbis meis. quȩ
a dimplebunt᷑ in tp̃r suo: isti autẽ¬
sp̃e scs suꝑueniet in te. et uirtus altis¬
simi obumbrabit tͥ. Propt̃ea quod
nascetur ex te scm̃: uocabit᷑ filius dei.
lle corripit᷑: illa instruit᷑. Illi dr̃. qr
non credidisti: isti dr̃. accipe quod q̃si¬
sti. d pemodum eadem uerba sunt.
ꝑ quid cognoscam hoc. et quomodo
fiet istud: s eum qui uerba audie¬
bat. et cor uidebat. non latebat. In u-¬
triꝰq uerbis cogitatio latebat: sed
immo non latebat eum qui loque¬
batur ꝑ angłm. Postremo naseitur

Expanded text:
utero matris. Et tamen prope eadem verutero matris. Et tamen prope eadem verba sunt Zachariae dicentis, cum angelus Joannem nuntiaret, Per quid cognoscam hoc? Ego enim sum senex, et uxor mea jam processit in diebus suis: et Mariae sanctae angelo nuntiante partum ejus futurum, « Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? » pene eadem verba. Illi dicitur: « Ecce eris tacens, nec potens loqui, quousque fiant haec, propter quod non credidisti verbis meis, quae adimplebuntur tempore suo. » Illi autes Altissimi obumbrabit tibi; propterea quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. » Ille corripitur, illa instruitur. Illi dicitur, Quia non credidisti: illi dicitur, Accipe quod quaesisti. Propemodum eadem verba sunt, Per quid cognoscam hoc? et, Quomodo fiet istud? Sed eum qui verba audiebat et cor videbat, non latebat. In utriusque verbis cogitatio latebat; sed imo non latebat eum qui loquebatur per angelum. Postremo nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
Uancti iohannis cuius natiui¬
tatem cum euangłm legeret᷑
mirantes audiuimꝰ: sollem¬
pniter hodie celebramͦ. Qnͣta
est gła iudicis ÷ si tanta p̃conis:
Qualis est uenturus uiaͬ si talis est
qui prepat uiam. Hatiuitatem
iohannis quodãmͦ consecratam ob¬
seruat eccła: nec inuenit᷑ ullus in
patrib cuiꝰ natiuitatẽ solẽpnit̃ cele¬
celebramus et. xp̃i. Hoc uacare non
potest. E si forte a nob̾ ꝓ tante rei
dignitate minus explicat᷑: fructu¬
osius tamen et altius cogitat᷑. Nascit᷑
ioħs de anicula sterili: nascit᷑ xp̃s
de iuuencula uirgine. Ioħem. parit
sterilitas: xp̃m integritas. In nati¬
uitate iohannis ȩtas congrua non
erat parentalis: in natiuiitate xp̃i
complexus non extitit maritalis.
lle angło p̃dicante nunciat᷑: iste an¬
gło nunciante concipitur. Non cre¬
ditur iołs nasciturus. et fit pater
mutus: creditur xp̃s. et fide conci¬
pitur. fit prius aduentꝰ fidei in cor
uirginis: et sequit᷑ fecunditas in

Expanded text:
ancti Joannis, cujus nativitatem, cum Evangelium legeretur, mirantes audivimus, solemnitatem hodie celebramus. Quanta est gloria judicis, si tanta est praeconis? Qualis est venturus via, si talis est qui praeparat viam? Nativitatem Joannis quodam modo consecratam observat Ecclesia: nec invenitur ullus in Patribus, cujus nativitatem solemniter celecelebramus et Christi: hoc vacare non potest, et si forte a nobis pro tantae rei dignitate minus explicatur, fructuosius tamen et altius cogitatur. Nascitur Joannes de anicula sterili, nascitur Christus de juvencula virgine. Joannem parit sterilitas, Christum integritas. In nativitate Joannis aetas congrua non erat parentalis, in nativitate Christi complexus non exstitit maritalis. Ille angelo praedicante nuntiatur, iste angelo nuntiante concipitur. Non creditur Joannes nasciturus, et fit pater mutus: creditur Christus, et fide concipitur. Fit prius adventus fidei in cor virginis, et sequitur fecunditas in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illum facta sunt omnia: uentũ
est ut comm̾daret mediatorem &
non dixit dm̃. Non enim ꝑ hoc
mediator est. qd̃ d̃s est: s ꝑ hoc me¬
diator. quia homo factus est. Ipsa
est lib̾atio nr̃a. Unus enĩ ds̃. Ea
utiq catholici auditis: instruct
auditis. iugilant̃ auditis: uinꝰ ds̃. Qͥdẽ.¬
unꝰ ds̃: Nũqͥd solꝰ pat̃: nũqͥd solꝰ filiꝰ.:
nũqͥd solꝰ sꝑc̃ scs. S utiq pat̃ & fuiꝰ

Expanded text:
per illum facta sunt omnia; ventum per illum facta sunt omnia; ventum est ut commendaret mediatorem, et non dixit Deum; non enim per hoc mediator est, quod Deus est; sed per hoc mediator, quia factus est homo. Ipsa est liberatio nostra. Unus enim Deus. Quia utique Catholici auditis, instructi auditis, vigilanter auditis, Unus Deus: numquid solus Pater? numquid solus Filius? nu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs xp̃c sponsus ac mediator dei
et hominũ: s in qͣntum homo. Nã
in quantũ ds̃. non mediator s eqͣł
unus ds. Qnͣdo. ẽẽt ista sublimi-¬
tas mediatrix: a qua multũ longe
ab eo assumatur qd̃ non erat: s ut
ꝑueniamꝰ. maneat qd̃ erat. Ecce enim
ds̃ suꝑ nos est: ecce nos infra illum :
et multa interiacent spacia: maxi¬
me peccati interuallum. longe nos
distinguit atq abicit. In hac tanta
distantia cum ueniendum. eẽt ad
dmn: qua uenturi eramꝰ: Ipse d̃s:
ds̃ manet. Accedit homo deo. et fit
una ꝑsona: ut sit non semid̃s. qͣsi
parte dĩ ds̃. & parte hominis homo:
s totus ds̃. et totus homo: ds̃ libe¬
rator. homo mediator: ut ꝑ illum
ad illum. non ꝑ alium ne non ad
illum: s ꝑ id qđ in illo nos sumus.
de illo dixit. cum de uidȩoꝵ p̃ceden¬
tib meritis loqueret᷑. quoꝵ patres
suꝑ omnia ds̃ benedictus inscła:
cum gͦ sciret illũ dm̃. & super omã
dm̃: ac ꝑ hoc itiq super omnia. qr

Expanded text:
s sponsus, mediator Dei et hominum; sed in quantum homo. Nam in quantum Deus non mediator, sed aequnus Deus. Quando esset ista sublimitas mediatrix, a qua multum longe uid assumat quod non erat: sed ut perveniamus, maneat quod erat. Ecce enim Deus super nos, ecce nos infra illum, et multa interjacent spatia, maxime peccati intervallum longe nos distinguit atque abjicit. In hac tanta distantia cum veniendum esset ad Deum, qua venturi eramus? Ipse Deus, Deus manet: accedit homo Deo, et fit una persona, ut sit non semideus, quasi parte Dei Deus, et parte hominis homo; sed totus Deus et totus homo: Deus liberator, homo mediator; ut per illum ad illum, non per alium, nec non ad illum; sed per id quod in illo nos sumus, de illo dixit, cum de Judaeorum praecedentibus meritis loqueretur, Quorum patres, s benedictus in saecula : cum ergo sciret illum Deum, et super omnia Deum; ac per hoc utique super omnia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ intelligeret᷑. E enim ab illa tri¬
nitatis deitate. quasi separaretur:si
unus ds̃. unus et mediator dei et
hominum ap̃c iħc. quasi non ille
ds̃ qui unus diceret᷑ S quia in
unitate dĩ. ibi pat̃ et filius et sp̃s
sc̃s unitatem teneat diuinitas: me¬
medietate reconciliatur deo omnis
uit in mundum. et ꝑ peccatũ mors.
et ita in om̃s homines ꝑtransiit.
in quo om̃s peccauerunt. Quis hinc

Expanded text:
Deus intelligeretur. Etenim ab illa Trinitatis deitate quasi separaretur, si unus Deus, unus et mediator Dei et hominum Jesus Christus, quasi non ille Deus qui unus diceretur. Sed quia in unitate Dei, ibi Pater et Filius et Spiritus sanctus: unitatem teneat divinitas, memedietate reconciliatur Deo omnis vitin mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes pecca
Abbreviated transcription (Latin):
qđ̃ dicimus. Iste ab homine casto bab¬
tizatus: ex arbore bona id ÷ ex ho¬
mine bono. natus: fructus bonꝰ.
lle ab adultero occulto baptizatus:
ex arbore mala natus est fructus. Qd:
bonus: Non potest fieri. Sed bonus
est fructus. Ergo arborem muta. fru¬
in eilim. bonum confiteris: illum homi¬
nem malum: quia adulter est. Arbo¬
rem muta. hucc fructui. Mutaui
inquit: ideo dixi ex deo. lam comꝑa
istos duos natos. Illum baptiz auit ca-¬
stus manifestus: hunc baptiz auit
adulter occultus. Ille ex homine: iste
ex deo natus est.felicius gͦ natus. ẽ
ex adultero occulto: quam ille ex
sorem recursor: melius audis humi¬
lem o suꝑbe: melius audis lucernã
ardentem. o lucerna extincta. Audi
ioħem: cum ueniret᷑ ad eum. Ego qͥdẽ
baptizo uos in aqua. & tu si te ag-¬
uoscas: minister es aquȩ. Ego in qͥt
baptizo uos in aqua: qui autem
ueniet. maior me est. Qnͣtum maior
te est: Cuius ñ sum dignus corri¬

Expanded text:
quod dicimus. Iste ab homine casto bapquod dicimus. Iste ab homine casto baptizatus, ex arbore bona, id est, ex homine bono, natus est fructus bonus. Ille ab adultero occulto baptizatus, ex arbore mala natus est fructus, quid? Bonus. Non potest fieri. Si bonus est fructus: ergo arborem muta. Fructum istum bonum confiteris, illum hominem malum, quia occultus adulter est: arborem muta huic fructui. Mutavi, inquis: ideo dixi, Ex Deo. Jam compara istos duos natos: illum baptizavit castus manifestus; hunc baptizavit adulter occultus: ille ex homine, iste ex Deo natus est. Felicius ergo natus est ex adultero occulto, quam ille ex sorem recursor; melius audis humilem, o superbe; melius audis lucernam ardentem, o lucerna exstincta. Audi Joannem, cum veniretur ad eum: « Ego quidem baptizo vos in aqua. » Et tu, si te agnoscas, minister es aquae. « Ego, » inquit, « baptizo vos in aqua; qui veniet autem, major me est. » Quantum major te est? « Cujus non sum dignus corri
Abbreviated transcription (Latin):
An forte non natus: Hatus inqͥs. Que¬
ro unde. Quid dicturus es: Unde
natus est iste: Non ÷ quid dicat:
nͥ de deo. Nescio utrũ aliud dicturꝰ
est: quam ex deo. Si hoc de omnib
diceret. et non se cum sit arbor mala
fingendo oftenderet bonam. faceretq
perorem: de omnib diceret qr ex deo
nascuntur. Habes eu̾głii euidentẽ
sententiam. Dedit eis potestatẽ filios
dei fieri: qui non ex carne. non ex
sanguine. non ex uoluntate uiri. ueq
ex uoluntate carnis. s ex deo nati st̃
Ergo redi ad istum: Ex deo natus est.
Ex deo. Q uare iste ex deo: Quia fru¬
ctus bonus de arbore mala nas¬
ci non potuit. Castus baptizato
arbor bona est: non ÷ fictus. Uere ca¬
stus baptizauit: fructus bonus de
arbore bona. Ecce et iste fructus bo¬
nus. De qua arbore natus. ẽ: Dic
de mala: si audes. Uon audeo inqͥ.
Ergo et ipse de bona: Debona. De qua
bona. Ex deo. Ille quid: Ex homine
casto. Paululũ intende: intelligamꝰ

Expanded text:
an forte non natus? Natus, inquis. Quaean forte non natus? Natus, inquis. Quaero unde: quid dicturus es? Unde natus est iste? Non est quid dicat, nisi, De Deo: nescio utrum aliud dicturus est, quam, Ex Deo. Si hoc de omnibus diceret, et non se, cum sit arbor mala, fingendo ostenderet bonam, faceretque pejorem, de omnibus diceret quod ex Deo nascuntur; habet Evangelii evidentem sententiam: Dedit eis potestatem filios Dei fieri, qui non ex carne, non ex sanguine, non ex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt . Ergo redi ad istum: ex Deo natus est? Ex Deo. Quare iste ex Deo? Quia fructus bonus de arbore mala nasci non potuit. Castus baptizator arbor bona est, non est fictus; vere castus baptizavit, fructus bonus de arbore bona. Ecce et iste fructus bonus, de qua arbore natus est? Dic de mala, si audes. Non audeo, inquit. Ergo et ipse de bona? De bona. De qua bona? Ex Deo. Ille quid? Ex homine casto. Paululum intende: intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
tia: sẽs enim sp̃s discipline effugiet
fictum. Cum gͦ sit iste adult̾ occultꝰ:
utiq: baptizat. Ecce uideo hominẽ
baptizatum. ab adutero occulto. Natꝰ
est fructus. Ubi ÷ arbor bona: Bap¬
tizatus est. innocens est: facta est
in illo remissio peccatoꝵ. Ergo iusti¬
ficatus est impius: natus est fruc¬
tus bonus. Quero de qͣ arbore. Die
responde michi. Arbor illa. occultꝰ
adulter. ẽ: mala arbor est. Si huius
arboris iste fructus: malus fructus
est. Sententia ẽ dñi: arbor mala.
malos fructus facit. Respondebis ut
istum fructum bonũ. eẽ. cõmendes:
non eum de illa arbore natũ. Non
enim quia nescis tu illã arborẽ ma¬
lam: ideo non ÷ mala. Tanto ÷ peior.¬
ẽ: quantomagis ignoratur. Tanto
enim magis ignorat᷑: qͣnͣto ꝑlita
astutia occultat factum suum. Nã
si aꝑtus adulter. eẽt: uel confessione
sanabilis. eẽt. Pessima arbor: ettam̃
ecce fructus bonus. Unde natus:

Expanded text:
tia: Sanctus enim Spiritus disciplinae effugiet tia: Sanctus enim Spiritus disciplinae effugiet fictum . Cum ergo sit iste adulter occultus, utique baptizat. Ecce video hominem baptizatum ab adultero occulto: natus est fructus; ubi est arbor bona? Baptizatus est, innocens est, facta est in illo remissio peccatorum; ergo justificatus est impius, natus est fructus bonus: quaero de qua arbore? Dic, responde mihi: arbor illa occultus adulter est, mala arbor est; si hujus arboris iste fructus, malus fructus est. Sententia Domini est, Arbor mala malos fructus facit. Respondebis, ut istum fructum bonum esse commendes, non eum de illa arbore natum. Non enim quia nescis tu illam arborem malam, ideo non est mala: tanto est pejor, quanto magis ignoratur. Tanto enim magis ignoratur, quanto perdita astutia occultat factum suum. Nam si apertus adulter esset, vel confessione sanabilis esset. Pessima arbor, et tamen ecce fructus bonus. Unde natus?
Abbreviated transcription (Latin):
et malus homo de malo thesauro
cordis sui ꝓfert mala. Homines ar¬
bores posuit. Thesauros. actus posu¬
it. Qualis homo ẽ: tales actus ht̃.
habet. Non potest bonus homo ma¬
los actus habere: nec malus homo
bonos accus habere. Quid euidentiꝰ:
Quid liquidius: Qͥa aꝑtiꝰ: Modo
aut̃ te arborẽ facis bonã qui bapti¬
zas: et fructum facis eum quẽ bap¬
tizas: ut qualis es tu. talis sit ille.
Absit ab illo. E uide quã ꝑuerse
intelligis. Est apud uos aliqͥs aut
fuit. aliquando adulter: uł occultus.
S quod nescio inquit: non me conta¬
minat. Non inde ago. Alia ques¬
tis est: de baptismo uolo aliquid di-¬
cere. Hoc enim suscepimus. Occultꝰ
adulter est. Ergo fictus est. Non ad¬
ulter fictus: s adulter uerus: fictꝰ
castus. I stũ gͦ adulterũ. hominẽ fic¬
tum. magisq fictũ quia latet: nã
si aꝑtus ÷ adulter. iam fictus non ẽ
istum gͦ adulterũ fugiet ꝓfecto sp̃s
sc̃s. Euidens quippe est ꝓlata senten¬

Expanded text:
et malus homo de malo thesauro et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Homines arbores posuit, thesauros actus posuit. Qualis homo est, tales actus habet. habet: non potest bonus homo malos actus habere, nec malus homo bonos actus habere. Quid evidentius? quid liquidius? quid apertius? Modo autem te arborem facis bonam qui baptizas, et fructum facis eum quem baptizas; ut qualis es tu, talis sit ille. Absit ab illo, et vide quam perverse intelligis. Est apud vos aliquis, aut fuit aliquando adulter vel occultus. Sed quod nescio, inquit, non me contaminat. Non inde ago; alia quaestio est: de Baptismo volo aliquid dicere; hoc enim suscepimus. Occultus adulter est: ergo fictus est; non adulter fictus, sed adulter verus, fictus castus. Istum ergo adulterum hominem fictum, magisque fictum, quia latet; nam si apertus sit adulter, jam fictus non est: istum ergo adulterum fugiet profecto Spiritus sanctus. Evidens quippe est prolata senten
Abbreviated transcription (Latin):
stificat impium: deputatur fides eiꝰ
ad iusticiam. Quisqͥs crediderit in
eum qui iustificat impium: quide
impio facit pium: quisqͥs gͦ credident
meũ qui iustificat impium. qui iustũ
facit eum qui impiꝰ erat: deputat᷑
fides eius ad iusticiam. Modo die. si
audes: iustifico te. Uide. quo mͦ tͥ
respondi ex apło. Si iustificas me.
credam in te: quia credenti in eum
qui iustificat impium. deputatur
fides ad iusticiam. Iustificas me: cre¬
dam in te. Si enim tu me iustificas :
ego ero credens in eum qͥ iustificat
me: idẽ. qͥuistificat impium. Securus
credo: quia deputat᷑ fides mea ad iu¬
sticiam. Sigͦ non audes dic̾e. iustifi¬
cote. immo si non audes dicere crede
de fructu. ꝓpono tͥ aliquid de exem¬
plis: ut discas intelligere qd̃ dictum
est. Arbor bona. bonos fructus facit:
et arbor mala. malos fructꝰ facit:
go enim sic intelligo: quomͦ et ipse
dñs exponit. Quid ÷ arbor bona. bo¬
nos fructus facit: Bonus homo de
bono thesauro cordis sui ꝓfert bona:

Expanded text:
stificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Quisquis crediderit in eum qui justificat impium, qui de impio facit pium: quisquis ergo crediderit in eum qui justificat impium, qui justum facit eum qui impius erat, deputatur fides ejus ad justitiam. Modo dic, si audes, Justifico te. Vide quomodo tibi respondi ex Apostolo: Si justificas me, credam in te; quia credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Justificas me? credam in te. Si enim tu me justificas, ego ero credens in eum qui justificat me, id est, qui justificat impium: securus credo, quia deputatur fides mea ad justitiam. Si ergo non audes dicere, Justifico te; imo si non audes dicere, Credede fructu, propono tibi aliquid de exemplis, ut discas intelligere quod dictum est, Arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala malos fructus facit. Ego enim sic intelligo, quomodo et ipse Dominus exponit. Quid est, Arbor bona bonos fructus facit ? Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona;
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis: quam eum humiliando
se agnoscere. cui emulando poterat
inuidere: Putari xp̃s potuit: et no¬
luit. Existimari xp̃s potuit: et noluit.
Dixerunt homines cum fallerent᷑ in eo.
non erat: ut maner&e qđ erat. Inde
quippe adam lapsus paradysum ꝑ¬
ꝑdidit: quia id qud̃ non erat usur¬
pauit. Recolebat hoc homo iste mag¬
nus: s ut paruo xp̃o minimꝰ. No¬
uerat hoc. recolebat hoc et tenebat:
qr reciꝑe qd ille ꝑdiderat cogitabat.
Homo gͥ iste ut dixi. magnus ioħs.
cui dñs testimonium tale ꝑhibuit.
quem sic ueritas commendauit. ut
diceret. int̾ natos mulierum. nemo
surrexit maior iohanne baptista.¬
imnio iam ab as. qui eiꝰ magnitudi¬
ius gr̃a fallebant᷑. credebatur xp̃s:
et illo errore morerent᷑. nisi ab illo
confitente corrigerent᷑. Respondit
gͦ ita putantib: et ait. Non sum
ego xp̃s. Tanquã diceret. Certe in
honorẽ meum falliminiꝰ: et certe mͥ
hoc putando magnã additis laudẽ:

Expanded text:
veritatis, quam se humiliando veritatis, quam se humiliando eum agnoscere, cui aemulando poterat invidere? Putari Christus potuit, et noluit: existimari Christus potuit, et noluit. Dixerunt homines, cum fallerentur in eo: lle quod non erat, ut maneret quod erat. Inde quippe Adam lapsus perdidit quod erat, quia id quod non erat usurpavit. Recolebat hoc homo iste magnus, sed ut parvo Christo minimus: noverat hoc, recolebat hoc, et tenebat; quia recipere quod ille perdiderat cogitabat. Homo ergo iste, ut dixi, magnus Joannes, cui Dominus testimonium tale perhibuit, quem sic veritas commendavit, ut diceret, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptisimo jam ab eis qui ejus magnitudinis gratia fallebantur, credebatur Christus: et in illo errore morerentur, nisi ab illo confitente corrigerentur. Respondit ergo ita putantibus, et ait: Non sum ego Christus . Tanquam diceret: Certe in honorem meum ita fallimini; et certe mihi hoc putando magnam additis laudem:
Abbreviated transcription (Latin):
mo dico: a ioħe baptizatꝰ ÷ xp̃s. Ubi
sunt qui de ministerio baptismi. arro¬
gantia tumidȩ anmositatis inflant᷑:
Ubi sunt uoces carentes humilitate. ela¬
tȩ suꝑbia: ego baptizo: ego baptizo:
Quid dixisses: si xp̃m baptizare meruis¬
ses: Magna iam quantũ aduertit
sc̃itas ur̃a apparere et eminere causa
cepit. qua fuerat et xp̃s a patre mit
Prior missus ÷ ioħs: s sicut ab obseq̃n¬
tib antecedit᷑ uidex. Posterior homo
Erat gͥ ioħs homo: ꝑfectus quidẽ. et cuiꝰ
tanta gr̃a commendata ẽ: ut ipse de
illo dñs diceret. In natis mulierum:
nemo ẽsurrex̃ maior ioħe baptista.
eum qui uenerat ds̃ homo. Si enim
in natis mulierũ hoc ẽ. in hominib
non ẽsurrexit maior iohe baptista:
quisqͥs ioħe plus. ẽ: non tantũ homo.
s et ds̃. ẽ. Debuit gͦ tantus iste. et dis¬
cipłos ꝓprios habere: et eum discipłis
suis magistrũ omĩum xp̃m agnosce¬
re. Qd̃ enim ⁊ maius testimonium

Expanded text:
mo dico, a Joanne baptizatus est Christus. Ubi mo dico, a Joanne baptizatus est Christus. Ubi sunt qui de ministerio Baptismi arrogantia tumidae animositatis inflantur? Ubi sunt voces carentes humilitate, elatae superbia, Ego baptizo, ego baptizo? Quid dixisses, si Christum baptizare meruisses? Magna jam, quantum advertit Sanctitas vestra, apparere et eminere causa coepit, qua fuerat et Christus a Patre mittPrior missus est Joannes, sed sicut ab obsequentibus anteceditur judex. Posterior homo r Joannes homo perfectus quidem, et cujus tanta gratia commendata est, ut ipse de illo Dominus diceret, In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista . eum qui venerat homo Deus. Si enim in natis mulierum, hoc est, in hominibus, nemo exsurrexit major Joanne Baptista; quisquis Joanne plus est, non tantum homo, sed et Deus est. Debuit ergo tantus iste, et discipulos proprios habere, et cum discipulis suis magistrum omnium Christum cognoscere. Quod enim est majus testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
recolamꝰ patriarchas. Nati sunt ho
soluta questione: alteram aggrediam̃
ꝓ uirib quas dederit dñs. Decur¬
rit enim alia questio aliquanto ut
mͥ uidet᷑ abstrusior. & ad ꝑscrutan¬
dum laboriosior: in qua me multũ
exiguitate ad dñm dep̃catio. Ioħs
iste tanta excellens gr̃a. ut quẽ ad¬
modum dictum ÷. dñm etiam ex
utero salutaret. nondum loquendo
s exultando: cuuis gr̃a i dm̃ iam
tunc erat aꝑta. qnͣdo eiꝰ caro in
carne erat inclusa. Hic gͦ ioħs non
inuenit᷑ inter discipłos dñi. s inue¬
nitur discipłos habuisse cum dño.
uid ÷ hoc: Quis iste homo: Hom̃o
tantus. Quis homo tantꝰ: Q nͣtus
tantus: homo tamen. Non sequebatꝰ
int̃ discipłos dñm: et sequebant᷑ eũ
discipłi: absit ut dicam contra dñni
s tameu quasi extra dominum. Dis¬
cipłos habeat xp̃s: discipulos habeat
Quid iam dicam: Baptizabat ioħs.
baptizabat xp̃s. Plus hic de baptis¬

Expanded text:
recolamus Patriarchas: nati sunt homrecolamus Patriarchas: nati sunt homsoluta quaestione, alteram aggrediamur, pro viribus quas dederit Dominus. Occurrit enim alia quaestio aliquanto, ut mihi videtur, obstrusior, et ad perscrutandum laboriosior, in qua me multum exiguitate ad Dominum deprecatio. Joannes iste tanta excellens gratia, ut quemadmodum dictum est, Dominum etiam ex utero salutaret, nondum loquendo, sed exsultando; cujus gratia in Deum jam tunc erat aperta, quando ejus caro in carne erat inclusa: hic ergo Joannes non invenitur inter discipulos Domini, sed invenitur potius discipulos habuisse cum Domino. Quid est hoc? Quis est iste homo? Homo tantus, quis homo tantus? quantus tantus homo? Tamen non sequebatur inter discipulos Dominum, et sequebantur eum discipuli: absit ut dicam, contra Dominum; sed tamen quasi extra Dominum. Discipulos habebat Christus, discipulos habebat Quid jam dicam? Baptizabat Joannes, baptizabat Christus. Plus hic de baptis
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitas: sollempnem de¬
siderat tanta expectatione
sermonem. Ergo adiuuante ad¬
dederit: recolentes et animo tenentez
nr̃e officium seruitutis. ut loquam᷑
non tanꝗͣ magistri. s tanꝗͣ ministri:
non discipłis. s condiscipulis: quia ñ
seruis s conseruis. Magister aut unꝰ
est nobis: cuius scola in terra.ẽ. et ca¬
thedra incelo. Cuiꝰ p̾cursor ioħs ÷ natꝰ:
cuius natitiitatis dies hodieruus
trahitur: hodie celebrat᷑. Hoc maioꝵ
tra ditione suscepimꝰ: hoc ad posteros
imitanda deuotione transinittimus.
Ioħis gͦ non euangłistę. s baptistȩ. nata¬
lem. hodie celebramꝰ. Qua pͥma re po¬
sita. occurrit questio non p̃tereunda:
respondebimꝰ: Quantum mͥ uidet᷑
quantũ meaꝵ iuirium mediocritati
occurrit: hec causa est. Discipłi dñs
nati. et ꝑ etatis accessum ad annos
capariores ꝑducti: in discipłatum
assumpti sunt. Illoꝵ postea fides
dño adhesit: s nullius eoꝵ natiuitas
xp̃o militauit. Recordem᷑ et ꝓpħas:

Expanded text:
solemnitas solemnem desiderat tanta exspectatione sermonem. Ergo, adjuvante Ddederit, recolentes et animo tenentes nostrae officium servitutis, ut loquamur, non tanquam magistri, sed tanquam ministri; non discipulis, sed condiscipulis; quia nec servis, sed conservis. Magister autem unus est nobis, cujus schola in terra est, et cathedra in coelo: cujus praecursor Joannes est natus, cujus nativitatis dies hodiernus traditur, hodie celebratur. Hoc majorum traditione suscepimus, hoc ad posteros imitanda devotione transmittimus. Joannis ergo non Evangelistae, sed Baptistae Natalem hodie celebramus. Qua prima re posita, occurrit quaestio non praetereunda, respondebimus? Quantum mihi videtur, quantum mearum virium mediocritati occurrit, haec causa est: Discipuli Domini nati, et per aetatis accessum ad annos capaciores perducti, in discipulatum assumpti sunt; illorum postea fides Domino adhaesit, sed nullius illorum nativitas Domino militavit. Recordemur et Prophetas,
Abbreviated transcription (Latin):
te quantum arbitror. ñ agnoscis.
expone qd̃ loqueris: non me intel¬
lexisse interim depita. Dic mͥ qͦ
ꝑti neant hȩc testimonia: qͥd adiu¬
uent ad soluendam huiꝰmodi de
baptismate questionẽ. Arbor in qͥt
bona: bonus baptizator est. Arbor
inquit bona. sicut illi dicunt: ar¬
bor bona inquit. bonus baptizator
est. fructus eius bonus: qui ab illo
baptizatur. Tunc enimerit fructus
bonus: sulle fuerit arbor bona. Qd
dicis de xp̃o et ioħe. Euigila: exꝑ¬
giscere. ꝑstringit ocłos tuos: splen¬
dor ꝑspicuȩ ueritatis. Uide quid
p̃missum ÷ ante nos. Lege eu̾głm.
ohannes baptirauit xp̃m. Dictur̃

Expanded text:
te, quantum arbitror, non agnoscis. te, quantum arbitror, non agnoscis. expone quod loqueris, non me intellexisse interim deputa. Dic mihi quo pertineant haec testimonia, quid adjuvent ad solvendam hujusmodi de Baptismate quaestionem. Arbor, inquit, bona, bonus baptizator est. Arbor, inquit, bona, sicut illi dicunt: arbor bona, inquit, bonus baptizator est; fructus ejus bonus, qui ab illo baptizatur: tunc enim erit fructus bonus, si ille fuerit arbor bona. Quid dicis de Christo et Joanne? Evigila, expergiscere, perstringit oculos tuos splendor perspicuae veritatis; vide quid praemissum est ante nos; lege Evangelium: Joannes baptizavit Christum. Dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim ioħis non erat saluator xp̃c
Non hoc dicit ipse: qui humiltt̃ confi¬
tetur dicens. Ego a te debeo baptizari.
Etdñs. Sine modo: impleatur omnis
iusticia. Q uid ÷ omnis iusticia:
Humilitate comm̃ dauit iusticiam. Iusti
cclam. maxime humilitate magister
celestis et uerus dñs commendauit.
d̾ enim baptiz abatur: ad humilita¬
tem ꝑtinebat. Et ideo qd ad humi¬
litatem ꝑtinebat facturus: dixit.
impleatur omnis iusticia. ꝑͥ reuidit
multos inflaturos se de ministerio
baptismi: et dictoͣs. ego baptizo. Q qͣlis
sum ego qui baptizo: talem facio quẽ
baptizo. Unde hoc probas: Probo
inquit. Quib testinioniis: Euangłi¬
cis inquit. Audiamus nescio quem
nouum euangłistam: contra antiquũ
facis eum quem baptizas: quoniã
scriptum ÷ inquit: arbor bona.
fructus bonos facit. Scriptũ recito:
euangłm feco. Arbor bona: bonos
fructũs facit. Arbor mala: malos
fruetꝰ facit. Agnosco eu̾głm: s tu

Expanded text:
Neque enim Joannis non erat salvator Christus. Neque enim Joannis non erat salvator Christus. Non hoc dicit ipse, qui humiliter confitetur, dicens: Ego a te debeo baptizari. Et Dominus: Sine modo, impleatur omnis justitia . Quid est, omnis justitia? Humilitate commendavit justitiam: justitiam nobis maxime humilitate magister coelestis et verus Dominus commendavit. Quod enim baptizabatur, ad humilitatem pertinebat: et ideo quod ad humilitatem pertinebat facturus, dixit: Impleatur omnis justitia. 5. Donatimultos inflaturos se de ministerio Baptismi, et dicturos, Ego baptizo; et, Qualis sum ego qui baptizo, talem facio quem baptizo. Unde hoc probas? Probo, inquit. Quibus testimoniis? Evangelicis, inquit. Audiamus nescio quem novum evangelistam contra antiquum facis eum quem baptizas? Quoniam scriptum est, inquit, Arbor bona bonos fructus facit. Scriptum recito, Evangelium fero: Arbor bona bonos fructus facit, arbor mala malos fructus facit . Agnosco Evangelium: sed tu
Abbreviated transcription (Latin):
fessio: et secura lucerne in humilitate
ꝓfessio. Illa si contra solem extollaet᷑
dñs docuit. Daptizari uoluit tantꝰ
a tantillo: ut breue explicẽ. saluator
a saluando. Ham meminerat iohs
alicuius fortassis. quãuis tantus. eẽt.
egritudinis suȩ. Nam unde ego a te de¬
beo baptizari: Certe dñi baptismus.
salus: quia dñi ẽ salus. Nam uana sa¬
lus hominum. Unde gͦ. ego a te debeo
baptizari: si non opus habebat curari :
Mira aũt in ipsa dñi humilitate medici¬
na. Ille baptizabat: et ille sanabat.
Sienim xp̃s saluator omnium hominũ.
maxime fidelium: apłica et uera sen¬
tentia .ẽ. quia xp̃s saluator omnium
hominum: nemo dicat. ñ opꝰ habeo
saluatore. Qui hoc dicit: se medico ñ
humiliat. s in morbo suo perit. Si
saluator omĩum hominũ: gͦ ⁊ ioħis.
Neq enim ioħs non homo. Magnus
quidẽ homo: s tamen homo. Ille
saluator omnium hominũ. Agnos¬
cit itaq: omĩum saluatorẽ. suum.

Expanded text:
fessio, et secura lucernae in humilitate fessio, et secura lucernae in humilitate professio. Illa si contra solem extolleretuDominus docuit. Baptizari voluit tantus a tantillo; ut breve explicem, salvator a salvando. Nam meminerat Joannes alicujus fortassis, quamvis tantus esset, aegritudinis suae. Nam unde, Ego a te debeo baptizari? Certe Domini Baptismus salus: quia Domini est salus . Nam vana salus hominum . Unde ergo, Ego a te debeo baptizari, si non opus habebat curari? Mira autem in ipsa Domini humilitate medicina: ille baptizabat, et ille sanabat. Si enim Christus salvator omnium hominum, maxime fidelium : apostolica et vera sententia est, quia Christus salvator omnium hominum: nemo dicat, Non opus habeo salvatore. Qui hoc dicit, se medico non humiliat, sed in morbo suo perit. Si salvator omnium hominum, ergo et Joannis: neque enim Joannes non homo. Magnus quidem homo, sed tamen homo. Ille salvator omnium hominum: agnoscit itaque ille salvatorem suum.
Abbreviated transcription (Latin):
inheremo: et inemento quia uerbũ caro factũ
huinc solem: solem de quo dictum ẽ. Ortus ẽ.
michi sol iusticiȩ: et sanitas inpennis eius. De
quo impii uere penitentes infine: inuidicio
dei dicturi sunt. Quid nobis ꝓfuit suꝑbia: aut
quid diuitiarũ iactantia contulit nobis: Tn¬
sierunt om̃ia tanquã umbra: et cum um¬
bris qui secuti sunt umbras. Ergo inquiũt
errauimus auia ueritatis. et iusticiȩ lum̃
non luxit nobis: et sol non ortus ẽ nobis.
Illis non ẽ ortus .xp̃c: a quibus non ẽ agnit᷑
xp̃c. Solille iusticiȩ sine nube. sine nocte:
ipse non oritur malis: non oritur impiss.
non oritur infidelibꝰ. Nam solem istũ de
celo: cotidie corꝑe facit oriri suꝑ bonos et
malos. Baptira̾t gͦ ut dixi creatura creato¬
rem: lucerna solem: et non se extulit bap¬
tizator. sed subdidit baptizando. Namure¬
nienti ad se.dixit. Tu uenis ad me baptita¬
ri: Ego ate debeo baptizari. Magna con¬

Expanded text:
in eremo: et mementote quia Verbum caro factum in eremo: et mementote quia Verbum caro factum hunc solem; solem de quo dictum est, Ortus est mihi sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . De quo impii sero poenitentes in fine in judicio Dei dicturi sunt: Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt illa omnia, tanquam umbra: et cum umbris qui secuti sunt umbras. Ergo, inquiunt, erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis . Illis non est ortus Christus, a quibus non est agnitus Christus. Sol ille justitiae, sine nube, sine nocte; ipse non oritur malis, non oritur impiis, non oritur infidelibus. Nam solem istum de coelo corporeum quotidie facit oriri super bonos et malos . Baptizavit ergo, ut dixi, creatura Creatorem, lucerna solem: et non se extulit baptizator, sed subdidit baptizando. Nam venienti ad se dixit: Tu venis ad me baptizari? Ego a te debeo baptizari. Magna con
Abbreviated transcription (Latin):
nigenitus. quare ÷ baptizatꝰ: Inuieni
quare ẽ natꝰ: & ibi inuenies quare sit
baptizatus. Ibi qͥppe inuenies humi¬
litatis uiã: quã pede suꝑbo ñ capis.
Quam nisi humili pede caleaueris: ad
celsitudinẽ qͦ ꝑdiicit. ꝑuenire ñ poteris.
Baptizatus ẽ ꝓpt̃ te: qui descendit ꝓpt̃
te. Uide. qntꝰ factꝰ sit tãtillꝰ. Q cũ ĩ forma
rapina erat. Coeternus ab ȩterno
erat. Tamen semetipsum exinani¬
uit formam serui accipiens: hoc ÷
formam hominis accipiens. Qui cũ
in forma dĩ. ẽẽt: non formam dei ac-¬
cepit. Ergo cum in forma dei. eẽt. se¬
metipsum exinaniuit. formã serui
accipiens. Sic suscepit quod non erat:
ut non ꝑderet quod erat. Manens ds̃: ho¬
minem assumpsit. Formã serui accepit: et
ad indumentũ forme seruilis: et intellige
illam a magistro tante humilitatis uiam:
qm̃ plus est quod uoluit homo fieri. quã
quod uoluit ab homine baptirari. Bay¬
bum. Memento eñi. Ego sum uox clamantis

Expanded text:
nigenitus, quare est baptizatus? Inveni quare est natus, et ibi invenies quare sit baptizatus. Ibi quippe invenies humilitatis viam, quam pede superbo non carpis: quam nisi humili pede calcaveris, ad celsitudinem, quo perducit, pervenire non poteris. Baptizatus est propter te, qui descendit propter te. Vide quantus factus sit tantillus: Qui cum in forma rapina erat, coaeternus ab aeterno natus erat. Tamen semetipsum exinanivit formam servi accipiens ; hoc est, formam hominis accipiens. Qui cum in forma Dei esset, non formam Dei accepisset: ergo cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Sic accepit quod non erat, ut non perderet quod erat. Manens Deus, hominem assumpsit. Formam servi accepit, et ad indumentum formae servilis: et intellige illam a magistro tanto humilitatis viam; quoniam plus est quod voluit homo fieri, quam quod voluit ab homine baptizari. bum. Mementote enim, Ego sum vox clamantis
Abbreviated transcription (Latin):
descendere. Confessus es aliquid: un¬
de saneris. Oixisti aliquid rectum:
unde praua tua cȩtera corrigantur.
Audi iam ñ me: s te. Certe enim ñ
audes dicere: crede in me. Absit inqͥt:
Ettamen audes dicere: iustifico te. Au¬
di. et disce: qr unde non audes dice.
crede in me: inde debes non audere
dicere. iustifico te. Apls loquitur. cui
cedes: cui uelis nolis subderis. Hon
enim apło tanquã homini: s ei de
quo dicit apłs. An uultis exꝑim̃tũ
acciꝑe eius qͥ in me loquit᷑ xpistus:

Expanded text:
descendere. Confessus es aliquid, undescendere. Confessus es aliquid, unde saneris. Dixisti aliquid rectum, unde prava tua caetera corrigantur. Audi jam non me, sed te. Certe enim non audes dicere, Crede in me. Absit, inquit. Et tamen audes dicere, Justifico te. Audi, et disce, quia unde non audes dicere, Crede in me; inde debes non audere dicere, Justifico te. Apostolus loquitur, cui cedes, cui velis nolis, subderis. Non enim Apostolo tanquam homini, sed ei de quo dicit Apostolus, An vultis experimentum accipere ejus, qui in me l