comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueste accingunt. uł consueta luminati¬
ors obsequia dĩ eccłiis subtrahunt. tił
missam ꝓreque defunctorum ꝓmulga¬
tam pututis celebrant hominib. quors
qui huĩusmodi maleficiis oꝑam dedit.
Sicumq sacerdotum. tił minisitoꝵ¬
d̃i deinceps causa etulibet doloris
ste accinx̾it. seu si conlueta ⁊ litminatioꝵ¬
oblequia ⁊b de templo dĩ subtraxit uł ex¬
tingn p̃ceꝑit. si eum antea uere penitu¬
dinis coram met᷑politano satisfactio ñ pur
gauĩt. loci sui dignitate se nouĩt & ho¬
nore pͥuara. Illis ꝓcuidubio ꝑsonis ab hac
ultionum sententia seꝑatis q̃ atit ꝯtamina¬
tionẽ lacroꝵ orduruĩ uel subuersionem
scẽ fidei metuentel. aut hostilitatẽ. uł ob¬
sidionem ꝑferentes. set eciam diuinorũ
iudiciorum sententiã metuientes fecisse con¬
tingent. In quorum tacto plul humilitas
qua ds̃ placat᷑: qͣm int̾m̃liuoris dolosital
declarat᷑. Pleriq etiam sacerdotes sautiati
inmicitie telo missam prequie defuncto¬

Expanded text:
ta luminariorum obsequia ecclesiis Dei subtrahunt, vel missam pro requie defunctorum promulgatam pro vivis celebrant hominibus. Quorum qui hujuscemodi maleficiis operam dederit. Quicunque sacerdotum vel ministrorum deinceps causa cujuslibet doloris ste accinxerit, seu etiam si consueta luminarioobsequia de templo Dei subtraxerit, et exstingui praeceperit, si eum antea verae poenitudinis coram metropolitano satisfactio non purt loci sui dignitate se noverit et honore privari; illis procul dubio personis ab hac ultionum sententia separatis, quae aut contaminationem sacrorum ordinum vel subversionem sanctae fidei metuentes aut hostilitatem vel obsidionem perferentes, seu etiam divinorum judiciorum sententiam metuentes talia fecisse contigerit, in quorum facto plus humilitas qua Deus placetur quam interni laboris dolositas dem: Plerique sacerdotum sauciati inimicitie dolo, missam pro requie defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
rit fidelium ex ingore apłice sedis debeas
ordinare ep̃oł. pia tam̃ contemplatione ut
ñ tulescat dignitas episcopatus Nicut
duo episcopattis supscͥpto mͦ iunt̃ posst̃
redigi. & umiᷤm dnob ualec ditidi: sic e
piscopꝰ debaptismalib & parrochianilec¬

Expanded text:
vit fidelium, ex vigore apostolicae sedis debeas ordinare episcopos, pia tamen contemplatione, ut non vilescat dignitas episcopatus. Gratian. Sicut duo episcopatus suprascripto modo in unum possunt redigi, et unus in duos valet dividi, sic etiam episcopus de baptismalib
Abbreviated transcription (Latin):
ostqͣm hostilus impietał ditĩsaꝵ ci¬
uitatum ita peceatis facientib de¬
solauit eccłias ut reꝑandi eas spes ntillo¬
modo ppłõ deficiente remanserie: maiori
ualde cura constrangĩ ne desinictis ea¬
uum sacecdotibus. deliquie plebis urillo
pastoris mod̾amine gub̃nante ꝑ mina
fidi hostis callidi rapiant᷑ qd̃ ab sit insi¬
oiis. huiꝰ gͦ rei sollicitiroine sepe cõmo¬
niti. hoc nt̃o cordi consilium sedit. ut ui¬
cuns eas mandaremꝰ episcopis gub̃nan¬
das. Io eoq fr̃mtati tue curam gub̃natio¬

Expanded text:
ostquam hostilis impietas diversarum civitatum, ita peccatis facientibus, desolavit ecclesias, ut reparandi eas spes nulla, populo deficiente, remanserit: majori valde cura constringimur, ne defunctis earum sacerdotibus, reliquiae plebis, nullo pastoris moderamine gubernatae, per invia fidei, hostis callidi rapiantdiis. Hujus ergo rei sollicitudine saepe commoniti, hoc nostro sedit cordi consilium, ut vicinis eas mandaremus pontificibus gubernandas. Ideoque fraternitati tuae curam gubernatio
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc placet sc̃itati ur̃e insintio. tit
non habeant. & illa diocesil que aliqñ ha¬
beat. Ab untũfil dicttm ẽ: placet. tem¬
piscopi dioceses que ab eis rectuent᷑ ñ acci
ultis conciliis hoc statutum : acecti sac̃¬
dotali ut plebes que indiocesib sitił

Expanded text:
si hoc placet sanctitati vestrae, insinuo ut non habeant, et illa dioecesis, quae aliquando habeat. Ab universis dictum est: Placet. piscopi dioeceses, quae Multis conciliis hoc statutum est a coetu sacerdotali, ut plebes, quae in dioecesibus
Abbreviated transcription (Latin):
ccilarem syngouim congregari. s quio¬
tiem aligua de untũsali sy nodo aliquib
dubitatio nascit᷑: ad recipiendam de eo qd ñ
intelligunt rõnem. aut sponde hii qui salci¬
tem anme sue desid̾ant ad apostolicam sedẽ
ꝓ ꝑcipienoa rõne conueniant. aut si fortesic̃
stit̾int. ut doceri non tielint eoł ab eusdem a¬
postolicũ sedib aite attrahi ad salutem qͦqͦmͦ

Expanded text:
cularem synodum congregare; sed quocularem synodum congregare; sed quoties aliqua de universali synodo aliquibus dubitatio nascitur, ad recipiendam de eo, quod non intelligunt, rationem, aut sponte ii, qui salutem animae suae desiderant, ad apostolicam sedem pro recipienda ratione conveniant, aut si forte sicstiterint, ut doceri non velint, eos ab eisdem apostolicis sedibus aut attrahi ad salutem quoquomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rectꝑet᷑. ¶Generalia concilia quo
dempore relebrata sunt uł quoꝵ auctorital ce¬
teris p̃mineat sanctor auctoritatib supͣ
monstratum. Atictoritas uͦ congregando¬
rum concilioꝵ penes apłicam sedem est.
Uñ marcestus papa scͥbit maxentio episco
po lbsq iomani pontificis auctoritate
sy nodus congregari non debet:
epĩscopos possitił congregane ñ potestis¬
bus ep̃is. Non÷ ratitm concilium qd̾ aticto¬
ritate romane eccłie fultum non est.
hab̃e pot̾it. qm̃ nec ab orthodoxił
episcopiᷤ hoc conciltum actumẽ. nec roma¬
ne eccłie legatio int̾sunt canonib p̃cipien¬
tĩb sine eiꝰ auctoritate concilia fieri ñ deb̾e
Inec ullum ratum:. nec erit unqͣm concili¬
Ium quod eiꝰ non fuerit fultum auctorteate.
sa ntillus usurpare sine eiꝰ consul¬
tu p̃sumat qui ñ uult honore eccłiastico in¬
dignus ut contemptor titoicatti.tem
gregoriꝰ. Absq apostolica auctoritate syno
dinialiem congregare non licet.

Expanded text:
rs. Generalia concilia quorum tempore celebrata sint, vel quorum auctoritas ceteris praeemineat sanctorum auctoritatibus, supra monstratum est. Auctoritas vero congregandorum conciliorum penes apostolicam sedem est. Unde Marcellus papa scribit Maxentio : C. I. Absque Romani Pontificis auctoritate synodus congregari non debet.  quosdam episcopos possitis congregare non potestis II. Non est ratum concilium, quod auctoritate Romanae ecclesiae fultum non fuerihabere poterit, qepiscopis hoc concilium actum est, nec Romanae Ecclesiae legatio interfuit, canonibus praecipientibus sine ejus auctoritate concilia fieri non debere, nec ullum ratum est aut erit unquam concilium, quod ejus non fuerit fultum auctoritate. sa nullus usurpare sine ejus consultu praesumat, qui non vult honore ecclesiastico indignus ut contemptor judicari. C. IV. Absque apostolicae sedis auctoritate synoibus congregare non licet.
Abbreviated transcription (Latin):
Bim conuentus ꝑ singulos annos ab ep̃is cele
ordinanerunt. ut s. bini contientꝰ ꝑ finglos
annos habeant᷑ in quib de omnib querelis
que int᷑ dtũsos ordines eccłie nasci assolent
tudicet᷑. ac si forte inter ip̃os qui p̃sunt de
tem tuãde totius negotii qualitate mecropo¬
litatiꝰ curabit instruerent si coram positis par¬
tib nontno fũit res sopita utoicio: ad nr̃am
cognitionem quicqtud illud ÷ referat᷑. Item

Expanded text:
i conventus per singulos annos ab episcopo ceordinaverunt, ut scilicet bini conventus per singulos annos habeantur, in quibus de omnibus querelis quae inter diversos Ecclesiae ordine nasci assolent judicetur. Ac si forte inter ipsos qui praesunt dtem tuam de totius negotii qualitate metropolitanus curabit instruere; ut si coram positis partibus, nec tuo fuerit res sopita judicio, ad nostram cognitionem quidquid illud est t
Abbreviated transcription (Latin):
anoro decreta omniũ episcoporum attuli g̃¬
meream᷑.tem. Presentib nobił. lxx. in
memorata sẏnodo capitula tractata funt
alexandro ce. aplice sedis a pocͥsariis. ut .x.
capitula adunarent᷑ aliis. atq locił congru
is insererent᷑ & ad formã.lxx. disciptiloꝵ. uł
totiꝰ orbis t̾re linguarum tanti &. tam excellẽ
tis concilii fierent capitula que omnẽ xp̃ia¬
norum informarent orbem. ¶uomͦ gͦ
inea statuta monstrent᷑ : his ita respondet᷑.
Capitula incene s nodi quedã indisstietudi¬
nem abierunt .xxͣ. tm̃ in romana eccłĩa ha¬
bent᷑. Uñ stephanꝰ papa scͥbit litõbio ma

Expanded text:
andro decreta omnium episcoporum attuli mereamur. Item, praesentibus nobis octoginta in memorata synodo capitula tractata suntAlexandro, et apostolicae sedis apocrisiariis, ut decem capitula adunarentur, aliis atque congruis locis insererentur, et ad formam LXX discipulorum, vel totius orbis terrae lingtis concilii fierent capitula, quae omnem Christianorum informarent orbem. Gratian. in ea statuta monstrentur? His ita respondetur: Capitulorum Nicaenae synodi quaedam in desuetudinem abierunt: viginti tantum in Romana ecclesia habentur. Unde Stephanus Papa scribit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
iginti tantum capitula in sancta roma¬
na eccłia habent᷑. S quo neglectu alia
pp̃e recipit᷑ Uñ idem seribit derico con¬
stantinopolitano. Auctoritate apostoliea
sardinensen concilium recipititu.
uod dicitis neq sardinense conciliũ
neq decretalia nos hab̃e sc̃orum pa¬
tas credendi tͥbuit᷑ maxime cutm sardinẽ¬
se conciltum qd penes uos inur̃il regiomi¬
b actimi ÷. &. ominis eccłia recipit. quarati¬

Expanded text:
iginti tantum in Ecclesia sancta Romana habentur, sed quo neglectu reliqua Papae recipitur. Unde idem scribit clero Constantinopolitano: C. XIV. Auctoritate apostolica Sardicense concilium recipitur. Quod dicitis, neque Sardicense concilium, neque decreta alia vos habere sanctorum Ptas credendi tribuitur, maxime quum Sardicense concilium, quod penes vos in vestris regionibus actum est, et omnis ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ontifices gui aliqua occupant᷑ iuftu¬
inttate. uł egͥtudine. abitiendi ñ suut.
nec alios ini loco eorti consecrari oportet.
młi ex hac fut̾nt luce subtracti qd si de mi¬
nsti̾o sibi concesso conquertint᷑ quelicita
funt sacerdotes expleant. In hił uͦ quebis
hoc cum cautele stuidio ꝑagant ne ꝑ necel¬
sitatis occasionẽ p̃fitmptionis pullulec
ambtto. spiscopi tͦ gii dm̃ci gregis fulci¬
pitnt curam adq sollicitudinẽ. ab ãmi¬
mltratiõe eoꝵ oiscede ñ oportet ut accepti

Expanded text:
ontifices qui aliqua occupantur infirmitate vel aegritudine, abjiciendi non sunt, nec alios in loco eorum consecrari oportet, nisi ex hac fuerint luce subtracti. Quod si de ministerio sibi concesso conqueruntur, quae licita sunt sacerdotes expleant. In his vero quae hoc cum cautelae studio peragatur, ne per necessitatis occasionem praesumptionis pullulet ambitio. Episcopi vero qui Dominici gregis susceperunt curam atque sollicitudinem, ab administratione eo
Abbreviated transcription (Latin):
nus imponat᷑. ¶e tempore uͦ satisfactio¬
mis an sit imponendum morit᷑is : deodoriis
cant᷑iensis archiepiscopꝰ inpenidentiali suo

Expanded text:
NUS. I. Pars. De tempore vero satisfactionis, an sit imponendum morituris, Theodorus Cantuariensis archiepiscopus in Poenitentiali suo
Abbreviated transcription (Latin):
Qitic qͥd uͦ extra parietes etꝰdem eccłie eẽ
potũit inture monastq̃ sine difficultate
aliqua reu̾cat᷑ qr nec mundanarũ legum
nec sacrata canonum statuta ꝑmictant.
res monastñ ab eiꝰ ture quolibet tytulo se¬
gregari. Eappt̾ donationem etꝰoẽ t̾re que cõ¬
tra rationem facta:. singaliꝗͣ bilatione re¬

Expanded text:
 extra parietes ejusdem ecclesiae esse potuerit, ad jura monasterii sine difficultate aliqua revertatur, quia nec mundanarum legum, nec sacrorum canonum statuta permittunt, res monasterii de jure ejus quolibet titulo segregari. Eapropter donationem ejusdem terrae, quae contra rationem facta est, sine aliqua dilatione re
Abbreviated transcription (Latin):
nrum monachi habitꝰ non p̃stet᷑ & si infra
tres annoł. aut serutis aut liber. tił colo¬
ntis querat᷑ a dño suo. reddat᷑ ei cum õib
que attilit fide tam̃ accepta de imptini.¬
tate. Si autẽ intra tͥennum ñ fuĩt reqͥłi¬
ctis: pꝰea q̃ri ñ pot̾. młi sit tam longe qd̃ in¬
traditionẽ sit ei nefal cum licentia abba¬
tis ad p̾ora redire: facile monstrat᷑ ñ pos¬

Expanded text:
a tres annos aut servus, aut libertus, vel colonus quaeratur a domino suo, reddatur ei cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de impunitate. Si autem intra triennium non fuerit requisitus, postea quaeri non potest nisi sit tam longe quod intraditionem sit ei fas cum licentia abbatis ad propria redire? facile monstratur non pos
Abbreviated transcription (Latin):
Dunt qui opes suas tamtiltuario m̃¬
Itis impulsti. ñ tudicio ꝑpetuo. ubi
eccłie contulerint. postea reuocandas
putaut̾nt. Quĩb nec pͥma merces gra¬
taẽ. nec scd̃a: qr nec pͥma tudictũ huĩt:
&e scd̃a hũit sacͥlegium. Sunt quos pe¬
intiit opes suas diuisisse pauꝑib. Sic
eoł qui penitentiam agunt hoc solum ti¬
mere oportet. ne tp̃iꝰ penitentie agant pe¬
nonast̾q possessio ab abb̃e data fui̾t. mil¬
lius momenti erit donatio: insi forte inec¬
cłie fabricam erigendam donatio ꝓcesse¬
rit. Quo casu tm̃ donare ei licet: qͣntum
eccłie parietes concltidunt. Uñ. oõ. scͥbit.¬

Expanded text:
unt qui opes suas tumultuario mentis impulsu, non judicio perpetuo, ubi Ecclesiae contulerint, postea revocandas putant. Quibus nec prima merces grata est, nec secunda: quia nec prima judicium habuit, et secunda habuit sacrilegium. Sunt quos poenituerit opes suas divisisse pauperibus. Sic eos, qui poenitentiam agunt, hoc solum timere oportet, ne ipsius poenitentiae agant poemonasterii possessio ab abbate data fuerit, nullius momenti erit donatio, nisi forte in ecclesiae fabricam erigendam donatio processerit. Quo casu tantum ei donare licet, quantum ecclesiae parietes concludunt. Unde Gregori
Abbreviated transcription (Latin):
abbati dare licentiam alicui retro abe¬
undi. Nlec isli ⁊taqꝙ ucet retrorsum abire.
rit: querit᷑ utrutm sua sint ei reddenda
anñ. S possessiones & res eccłie tradi¬
ts quiolibet mͦ alienare : nec abbati nec
alicui licet. Uñ simachus. ppͣ. Possessiones

Expanded text:
abbati dare licentiam alicui retro abeundi, nec illi licet utique retrorsum abire, rit, quaeritur, utrum sua sint ei reddenda, an non? Sed possessiones et res ecclesiae traditas quolibet modo alienare nec abbati, nec alicui licet. Unde Symmachus Papa: « Possessiones
Abbreviated transcription (Latin):
tionib roborati: & dilectionis tue testimo¬
mo lixt̾artun ad nol sacrandus occurrat.
ꝑegͥm & extranei. &. qui ante ignotist̃
ad exclusionem eorum qui bñ frioꝵ cuitum
merent᷑ testimontum p̃ponant᷑ Item De eodẽ¬

Expanded text:
tionibus roborati, et dilectionis tuae testimotionibus roborati, et dilectionis tuae testimonio litterarum, ad nos sacrandus occurrat. et extranei, et qui ante ignorati sint, ad exclusionem eorum qui bene de suorum civium merentur testimonio, praeponantur, ne nov
Abbreviated transcription (Latin):
sciendum÷ qd̃ eccłiastice ꝓ hibitiones ꝓpͥal
hñt causaᷤ. quib cessantib cessant .e. ip̃e.
Ut enĩ laicus in ep̃m ñ eligenet᷑ hec cauła fti¬
it. quia uita laicalis ecclĩasticis discipltuis
ꝑ ordinem ñ ÷ ertidita nescit exempla religio¬
beati ncholai. seuem. & ambiꝵ eiꝰ electio pot̃
litas competens sacerdotio. ubi cauła ñ adhe
amnititstratione posgilani potest episcop.
sitis episcopꝰ dixit. Et hoc necessautum au¬
bitror ut diligentissime tractet᷑ si forte atit
diues aut scolasticuł dẽ foro. atit de amininstra¬
tione episcopꝰ fiuñt postislatũ ut ñ prũ ordinet᷑
latim nexib cuitie astuictul ab imꝑatore
clĩcus alt̾nis ciuitatil a suo ep̃o. s ñ eligit᷑ ali¬
quis nsi in sacͥs ordinib constitutul. ste enĩ
electio cum sollempnitate decreci omnitim
subscͥptionib roborati. Postulatio uͦ inlim¬
plici peticione: Quam distinctionẽ beatꝰ
sollempnitate decreti omniũ subscͥp¬

Expanded text:
ciendum est, quod ecclesiasticae prohibitiones proprias habent causas, quibus cessantibus cessant et ipsae. Ut enim laicus in episcopum non eligeretur, haec causa fuit, quia vita laicalis ecclesiasticis disciplinis per ordinem non erudita nescit exempla religioB. Nicolai et Severi et Ambrosii ejus electio poteslitas competens sacerdotio, ubi causa non haeradministratisius episcopus dixit: Et hoc necessarium arbitror, ut diligentissime tractetur, si forte aut dives laicus, aut scholasticus de foro aut administratione episcopus fuerit postulatus, ut non prius ordinetur, latur nexibus curiae adstrictus ab imperatore, clericus alterius civitatis a suo episcopo; sed non eligitur aliquis nisi in sacris ordinibus constitutus. Fit enim electio cum solennitate decreti omnium subscriptionibus roborati; postulatio vero simplici petitione. Quam distinctionem B. solemnitate decreti, omnium subscrip
Abbreviated transcription (Latin):
agiꝰ qͣntum ep̃aliᷤ factiltas dat. & hrima¬
diuiã itoitiũ cõmi. nandes. Nlolentes
autem redd̾e qd noitimꝰ & male ab sttiłu¬
se. &. uñ reddant hab̃e arguimꝰ increpa¬
mꝰ. obtestamꝰ. quosdã clam quotdã palã.
sic̃ duisitas ꝑsonaꝵ dit̾sam indet᷑ pos

Expanded text:
agimus. quantum episcopalis facultas datur, et humadiuinum iudicium comminantes. nolentes autem reddere, quos nouimus et male abstulisse et, unde reddant, habere, arguimus, increpamus, detestamur quosdam clam, quosdam palam, sicut diuersitas personarum diuersam uidetur po
Abbreviated transcription (Latin):
ires aliena ꝓpter non restituat᷑:
Si autem ueracit᷑ agit᷑ non remititua
peccatum nułi ressituat᷑ ablatum. si tte
dixi restictu pot᷑ Plerumq enĩ qui au¬
fent amittit siue patiendo malos siue ip¬
se malentuendo: nec altud ht uñ restitti
at huic ceute ñ possumꝰ dicẽ tedde quod
absttilisti: młi cum hab̾e credimꝰ. & nega¬
te. Ut quidem si aliquos sustinet cruci¬
atuł repente dum existiiat᷑ habe quod
reddat ñ ⁊ mniquitas. qi si non : tm̃ reddat
ablata : peccati penasluit. S non in¬
ut intime restittant᷑ aliena: s ne frustra
uͣ fidentissime dix̃tm eum qui ꝓ homine ad
hoc int̾uentt ne male ablata reddat ⁊ qͥ
deioum non compestit: soctum ẽẽ fraudiͤ
& cͥmiis. Nam iniscd̾iꝰ opem nr̃am talibul

Expanded text:
res aliena, propter quam peccatum i autem ueraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum, sed, ut dixi, cum restitui potest. plerumque enifert amittit, sive alios patiendo malos sive ipse male vivendo, nec aliud habet unde restituat. § 1. Huic certe non possumus dicere, redde quod abstulisti, nisi quum habere credimus et negare. Ubi quidem si aliquos sustinet cruciatus a repetente, dum existimatur habere quod reddat, nulla est iniquitas, quia, etsi non est unde reddat ablata est, poenas luit. § 2. Sed inut minime restituantur aliena, sed ne frustra ro fidentissime dixerim, eum qui pro homine ad hoc intervenit, ne male ablata restituat, etituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis. Nam misericordius opem nostram talibus
Abbreviated transcription (Latin):
blicis implicati sunt. a nobis ñ uide¬
ant᷑ intustẽ desendi: ne opimones male
agentit̃ ex indiscrere desensionis ausu. ĩ
noi cillomͦ transferamꝰ s qͣnͣtum decet eccłiã
ad monertoo. t̾ibtun int̾cessionis adhiben¬
dor quib tialeatis suocurrite. ut aliis opẽ
feratił &e optiuonem scẽ eccłie ñ ingͥnetis.

Expanded text:
implicati sunt, a nobis non videantur injuste defendi, ne opinionem male agentium ex indiscretae defensionis ausu in nos ullo modo transferamus: sed quantum decet Ecclesiam admonendo, et verbum intercessionis adhibendo, quibus valetis succurrite, ut et illis opem fera
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omnẽ t̾ram. ¶Tonfurau clici de
m̃anti abbis suscipi pdt̃ si eidem abbi ma¬
nus impolitio ab episcopo facta noscat᷑
tos fine manus impositione a par¬
ꝑ ambonem ir regłarit᷑ incollecta legentes.
p̃cipimꝰ amͦ id minimefieri Id ip̃m qtioq ob¬
senuaitotumn: eciam int̾ monachos. Lectori
autẽ manꝰ imponene licentia ẽ unicinq
abbĩ. in ꝓpͥo ĩnonasti̾o solum᷑ faciercoi. si dũ¬
taxat eidem abb̃i manꝰ impofitio facta nol¬
cat᷑ ab epilcopo scd̃m morem p̃ficiend oꝵ
abbatum. dum constet illũm ẽe pb̃rum.

Expanded text:
S. I. Pars. Tonsura vero clerici de manu abbatis suscipi potest, si eidem abbati manus impositio ab episcopo facta noscaturmus sine manus impositione a parepta super ambonem irregulariter in collecta legentes, cipimus amodo id minime fieri. Idipsum quoque observandum est etiam inter monachos. Lectoris autem, manus impositione licentia est unicuique abbati in proprio monasterio solummodo faciendi, si dutaxat eidem abbati manus impositio facta noscatur ab episcopo secundum morem praeficiendorum abbatum, dum constet illum esse presbyte
Abbreviated transcription (Latin):
patͥb iusꝰ nati sunt tibisilii. Latres missifc
hodie enim ep̃i quifcuit ꝑ totam munor
uñ natisunt: Ipsa eĩ eccłia paa illos ap¬
pellat ip̃a illos gentut ip̃a illos consticcut
insedib patium. Nonte gͦ putes desertam.
des illos ꝑ quosᷤ nataes: de ꝓle tua creuit tib
pat̾nitas. ẜ patͥb tius natifunt tibi filii. con¬
sticties eos pͥncipes siꝑ omnem t̾rani. filiol¬

Expanded text:
patribus tuis nati sunt tibi filii? Patres missi suHodie enim episcopi, qui sunt per totum mundum, unde nati sunt? Ipsa Ecclesia patres illos appellat, ipsa illos genuit, in sedibus patrum. Non ergo te putes desertam, des illos, per quos nata es: de prole tua tibi crevit paternitas. Pro patribus tuis nati sunt tibi filii: constitues eos principes s
Abbreviated transcription (Latin):
episcopo dicens. Inferiorum. fãcta fuꝑiors
sententul obnoxia funt:
iferior sedes: ab soluere p̃otiorem ñ potest.
Sola eñ potior inferiorem conuenient̃ ab¬
cantra etm qiti secat inea: Aut exaltabit᷑
serra contra eum quti trahit eame his ita
uiꝰ exhibeamꝰ ñ posse quemqͣm qui minoris¬
ẽ auctoritatis. eum qui maioris ẽ potestatis
iudieus fitis addicere. aut ꝓpͥis diffutioni

Expanded text:
C. IV. Inferiorum facta superiorum sententiis obnoxia sunt. Inferior sedes superiorem absolvere non potest, Sola ergo potior inferiorem convenienter abcontra eum qui secat in ea; aut exaltabitur serra contra eum qui trahit eam? His ita rius exhibuimus, non posse quemquam, qui minoris auctoritatis est, eum qui majoris potestatis est judiciis suis addicere, aut propriis diffini
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit ut si quoꝵcumq cłicoꝵ uxo¬
ues peccaũnt ne forte licentiã ꝑec¬
candi plus hant: accipiant mauiti eaꝵ
hanc potestatem p̃teu necem custodien¬
di ligandi in domo sua adietuma salu¬
tifera. ñ mortifera eał cogentelꝰ itaut in¬
uicem sͥ cłici pauipes auxilia ferant. si
forte ad timorem dĩ acta penitentia re¬

Expanded text:
lacuit, ut si cuicunque clericorum uxores peccaverint, ne forte licentiam peccandi plus habeant, accipiant mariti earum hanc potestatem praeter necem custodiendi, ligandi in domo sua, ad jejunia salutaria non mortifera cogentes, ita ut invicem sibi clerici pauperes auxilium ferant, si forte ad timorem Dei acta poenitentia re
Abbreviated transcription (Latin):
dñice sententie. dauid de adrut̾io & ho¬
mictoio rep̃hens: uniꝰ ebdoma de ietu¬
ntum. insatesfactione admissi scełis.
deo legit᷑ obtulisse. hinc etiã eccli̾astiea
consuetiroine ẽ usurpatum. ut maioꝵ
cͥminum penitentia .uii. annoꝵ spatio
concludat᷑ : insi uł ossicii excellentia. tił
cͥminum magnitudo uulgarẽ consue¬
dinem excedens. ueluti oum contͣ na¬
turam̃ humane societatis parentibus
ł libis. uił aliis huiꝰmodi ꝑsonis impridi¬
ce ad heremus. uł dum relicto nat᷑ali u¬
su: contra nat᷑am more sodomitico form¬
camͣ. uł usq ad coitum brutoꝵ amina

Expanded text:
tiae David de adulterio et homicidio reprehensus unius hebdomadae jejunium in satisfactionem admissi sceleris Deo legitur obtulisse. Hinc etiam ecclesiastica consuetudine est usurpatum, ut majorum criminum poenitentia septem annorum spatio concludatur, nisi vel officii excellentia, vel criminum magnitudo vulgarem consuetudinem excedens veluti dum contra naturam humanae societatis parentibus, vel liberis, vel aliis ejusmodi personis impudice adhaeremus, vel dum relicto naturali usu contra naturam more Sodomitico fornicamur, vel usque ad coitum brutorum anim
Abbreviated transcription (Latin):
aubtciti sc̃i pat᷑e. s potuis ex sententia
ditum intoicii sanxerunt llam legia
qd maitta soror aaron ꝓpħissa diun de¬
tractionis adũsus moysen incurrisset
delictum: slico stegnate lepra ꝑfusa est.
Cumq petenet moy ses ut emundauet᷑.
p̃cepit eam dñs extra castra. uii. oieb
egredi. & post enuundationẽ riiusꝰ eam
in castra ad intiti. Mania gͦ soror aaron.
caro intelligit᷑ sacendotis: que dum suꝑ¬
bie dedita. sordidis cogitationum macu¬
atita: ut post entundationẽ tutioꝵ. loci
tił pͥstinum diguitatil recipiat m̃itum
&e post pauca. Inf̾me. audem epłẽ hec ad¬
icienda pritaui. ut quotienscumq in
gestił conerlioꝵ discors sententia inuemi¬
tur illitił teneat᷑ sententia. cuiꝰ antiqͥor
& potior existit auctorital ¶ Ioc gͣmqͣm
de sacendocibus ntoeat᷑ sp̃alit̾ ẽẽ dictũ:

Expanded text:
arbitrii sancti Patres, sed potius ex sententia divini judicii sanxerunt. Nam legitur, quod Maria soror Aaron prophetissa, dum detractionis adversus Moysen incurrisset delictum, illico stigmate leprae perfusa est, quumque peteret Moyses, ut emundaretur, praecepit eam Deus extra castra septem diebus egredi, et post emundationem rursus eam in castra admitti. Maria ergo soror Aaron caro intelligitur sacerdotis, quae, dum superbiae dedita sordidissimis cogitationum macutur, ubi post emendationem vitiorum, loci vel pristinae dignitatis recipit meritum. Et post pauca. In fine autem epistolae, hoc adjiciendum putavi, ut quotiescunque in gestis conciliorum discors sententia invenitur, illius magis teneatur sententia, cujus antiquior et potior exstat auctoritas. CAP. 399. - D
Abbreviated transcription (Latin):
lectiones mutoia ꝑpetrasti. qm̃ in excusa¬
bili iuolentia ꝑtrabi ad re passuses. atq
irrogarese leq enĩ talia potissentłie¬
ri sanitare consilii. Nlolitmꝰ exaggerare
qd̃ gestitm ÷ ne cogam᷑ titoicare qd dignũ
ẽ. Nlam pͥuilegiutm meret᷑ ammit̃de qui

Expanded text:
lectione, sed invidia perpetrasti? Quem inexcusabili violentia pertram ad te passus es atqueirrogares. Neque enim talia fieri potuissent sanitate consilii. Nolumus exaggerare quod gestum est, ne cogamur judicare quod dignum est. Nam privilegium meretur amittere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃iati gͣditm quo eccłiam cuam memores
indig̾e. uenite decractant. Q tiappt̃ qr in¬
patit᷑ ut ex nolentib fiant uolentes. or¬
dinatio illa pot̾ ꝑficere. siqtios habes in a¬
colitis. uł subdĩaconib matiorel ecare. &
ꝯtiors fic uita ꝓbabilis hos in pbrtum

Expanded text:
ii gradum quo ecclesiam tuam memoras indigere venire detrectant. Quapropter quia inpatitur, ut ex nolentibus fiant nolentes, ordinatio illa potest perficere, si quos habes vel in acolythis, vel subdiaconis maturiores aetate, et quorum sit vita probabilis
Abbreviated transcription (Latin):
aconi ꝓnecessitate eccłiasticarum re¬
rum ñ obtemꝑatieruit episcopis sius
tolentib eol ad honorem ampliorem in
eccłia sua ꝓ motĩe. nec illic iinistrent in
gradustio itñ recedẽ noltierunt ¶. Ue¬
rum illd̃ gg̃ꝯ dehis intelligendum ẽ qͥ ñ
causa necessitatis ẜ causa ingͣcitudinis
callioe ab episcopiᷤ suis ꝓ motũ queruiᵒ.
llud aritẽ carthaginensis concilii dehĩs
intelligit᷑ qui nolunt ob temꝑare episco¬
pusuis ꝓpt̾ necessitatem eccłie uolentib
ad altiora eos ꝓmozĩe. hanc distinctionem
ex decreto simpliciĩ p̃p̃. qualibet ualet cor¬

Expanded text:
aconi pro necessitatibus ecclesiasticarum rerum non obtemperaverint episcopis suis, volentibus eos ad honorem ampliorem in ecclesia sua promovere, nec illic ministrent in gradu suo, unde recedere noluerunt. rum illud Gregorii de his intelligendum est, qui non causa necessitatis, sed causa ingratitudinis callide ab episcopis suis promoveri queruntur. Illud autem Carthaginensis concilii de his intelligitur, qui nolunt obtemperare episcopis suis propter necessitatem ecclesiae volentibus eos ad altiora promovere. Hanc distinctionem ex decreto Simplicii Papae quilibet cor
Abbreviated transcription (Latin):
dis licentia. intuste dampnatos tił ex cõ¬
mitincatos potestatiuestia auctoritate resti¬
ttiere. & stia eis omia redðe. &. illos quti eos
condempnauerunt. aut excõmitincatieĩt
aplico ptinire pͥuulegio. sic̃ etiam ntił &. an¬
teciorib nouimꝰ factam temꝑib. tem

Expanded text:
di licentia injuste damnatos vel excommunicatos potestative sua auctoritate restituere, et sua eis omnia reddere, et illos qui eos condemnaverunt aut excommunicaverunt, apostolico punire privilegio, sicut etiam nostris et anterioribus cognovimus actum temporibus. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
s pottus laudano᷑. qd̾ ex mala bonam
si socitiet᷑ malo: si qui malus:. inbonũ
conũtit᷑. siboni exempla sectet᷑. łx quo
formearie copulatum: s formcariam
assumpsisse pitoiticiam qͣm autea ñ ha¬
ri posse: qi conugtum ꝓpagationis ñ ex¬
plende libionu cauła adeo insticutam:
hec namq fuit bñdictio conugn. Crescire

Expanded text:
bonus si societur malo; sed qui malus est, in bonum vertitur, si boni exempla sectetur. Ex quo fornicariae copulatum; sed fornicariam assumpsisse pudicitiam quam antea non hari posse, quia conjugium propagationis, non explendae libidinis causa a Deo institutum est. Haec namque fuit benedictio conjugii: Crescite
Abbreviated transcription (Latin):
qui magno bono p̃ferct mediocie
bonum. Nonne rõnabilit̾ homo digni¬
tatem amittit. qui uł ieuumum cartea¬
ti. aur uigilias p̃seut sensꝰ indegͥtati.
psalmoꝵ uł officiors decantationem
aut amentie aut tͥsticie notam incur¬
rate Nunguid ũboꝵ fledi multituidĩe
us̃ ut homo pot̃: Non enĩ uerb̾tim̃
s corde orandus ẽ ds̃. Quaꝓpt̾ melior
ẽ qͥnq psalmoꝵ decantatio eum cor¬
dił purteate ac serentcate & sp̃uali hylarita
de qm psalt̾i mgoulatio cũ anxietate cordis
atꝙ tͥsticia. Eum gͥ ꝓ cunctis antmab us
qui ea que necessaria sunt corꝑi subtra¬

Expanded text:
qui bono magno praeferunt mediocre bonum. Nonne rationabilis homo dignitatem amittit, qui vel jejunium charitati, aut vigilias praefert sensus integritati, psalmorum vel officiorum decantationem aut amentiae, aut tristitiae notam incurrat? Numquid verborum multitudine Deus ut homo potest? Non enim verbis tantum, sed corde orandus est Deus. Melior est quinque psalmarum decantatio cum cordis puritate, et serenitate, et spiritali hil psalterii modulatio cum anxietate cordis et tristitia. Dum igitur pro cunctis animabus pqui ea, quae necessaria sunt, corpori subtra
Abbreviated transcription (Latin):
syno dochia. tił quid altud ex pecunia g̃
ꝑ sacs ordinib dat᷑ construant᷑. ñ ꝑficit
m̾cedi. lleg sub obtentu elemołine cũ pec¬
cato studeamꝰ aliqͥd acciꝑe. phĩbet sẽp¬
tura dicens. hostie impioram ab homina¬
biles fant: que offerunt᷑ ex scelere. Qtuc¬
quid enĩ ind̃i sacͥficio offeut᷑ ex scelere.
s irritat huic riuistis scͥptam÷. honora
dñm de tui ustislaborib Qui gͥ maletol¬
lit ut qł bene p̃beat constat sine dribio ꝙr
dñm ñ honorat. huc quoq ꝑ salomonẽ
dicit᷑. Qm offent sacfictum de stiba pas

Expanded text:
ud ex pecunia quae pro sacris ordinibus datur, construatur, non proficit mercedi. Ne ergo sub obtentu eleemosynae cum peccato studeamus aliquid accipere, prohibet Scriptura, dicens: Hostiae impiorum abominabiles Deo quae offeruntquid enim in Dei sacrificio ex scelere osed irritat. Hinc rursus scriptum est: Honora Dominum de tuis justis laboribus. Qui ergo male tollit, ut quasi bene praebeat, constat sine dubio, quia Dominum non honorat. Hinc quoque per Salomonem dicitur: Qui offert sacrificium de subs
Abbreviated transcription (Latin):
malo:. ¶ertim his auctoritatib ñ oĩ¬
modo turam̃ta ꝓhibent᷑ fieri a sacerdoti
b ẜ tm̃ in eauta. & ea que ꝓ qualibet cau¬
sa temꝑali: tudici offertint᷑. Eum auttem
ppłãru infantia sacerdotes oppͥmunt᷑: tẽ
adimnocentie fue assertionem luram̃ta de¬

Expanded text:
an. Verum his auctoritatibus non omnimoda juramenta prohibentur fieri a sacerdotibus, sed tantum incauta et ea, quae pro qualibet causa temporali judicio offeruntur. Quum autem populari infamia sacerdotes opprimuntur, tunc ad innocentiae suae assertionem juramenta de
Abbreviated transcription (Latin):
causa titrare ñ debet. ¶antis ꝑ qͣm corpꝰ
& sangunᷤ xp̃i conficit᷑ turam̃to polluet᷑:
absit Cum dñs in etigłio discipłis futis qͦrꝵ
iticem nosindigni in sc̃a gerimꝰ eccłia: dieat.
Nolite omntno turare. Sit autẽ sermo

Expanded text:
corpus et sanguis Christi conficitur, juramento polluetur? Absit, quum Dominus in evangelio discipulis suis quorum vicem nos indigni in sancta gerimus ecclesia dicat: Nolite omnino jurare; sit autem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
c̃e ñ ualet.opiniones eorũ falsas ad p̃sens
po nr̃o sinister rumor asꝑserat: utrũ uera
ẽent districta diutiꝰ fecimꝰ inqͥsitione ꝓ qͥu.
&e ntillã meo de hił que fuerant dicta cul
ad bati petͥ scissiuit̃ eorpꝰ. districta etm ex
habrmdanti tecimꝰ lacram̃ta p̃b̃̾e. Quib p̃¬
stitis: magnasumꝰ exultatione gaulsi. qd̃
huiꝰcemodi innocentia eiꝰ euident̃ ininotu¬
caritate suscipiat &. reuerentiã ei qualẽ
sacerdotem decet exibeat. nec aliqͣ cordib¬
remaneat de hil que lam funt ptirgata
dubietał. e. ita subscͥpto uos ep̃o deuotil¬
fime oportet in omnib ad herete. ut con¬
grue decent̾q dm̃ in eiꝰ ꝑłona uideamini

Expanded text:
pere non valet, opinionem eorum, falsa ad praesens po nostro, sinister rumor asperserat, utrum vera essent, districta diutius fecimus inquisitione perquiri: et nullam in eo, de his quae fuerant dicta, culad beati Petri sacratissimum corpus districta eum ex abundanti fecimus sacramenta praebere. Quibus praestitis, magna sumus exsultatione gavisi, quod hujuscemodi innocentia ejus evidenter enitucharitate suscipiat, et reverentiam ei qualem sacerdotem decet exhibeat; nec ulla remaneat de his quae jam sunt purgata dubietas. Et ita supradicto vos episcopo devotissime oportet in omnibus adhaerere, ut congrue decenterque Deum in ejus persona videamini
Abbreviated transcription (Latin):
canomice iiuant. obseraiantes dtume
scͥpt᷑e doctrinã. & docimñta sc̃oꝵ patrũ.
&e ncħ sine licentia ep̃i sui. uł magistri
eotũ in composite ag̃e p̃sitmant. Inuno
petit. qui de reb eccłiasticis sttꝑendia
accipiunt in suo claustro mãneant. &
singłis dieb mane pͥma ad lectionẽ ue¬
maut & artorant quid eis imꝑet᷑ Ad m̃¬
sam uͦ similit̾ lectionem autoiant. &
obedientiã sedm canonelsiuᷤ magstͥł

Expanded text:
e scripturae doctrinam, et documenta sanctorum Patrum, et nihil sine licentia episcopi sui vel magistri eorum incomposite agere praesumant; in unopetit; vel qui de rebus ecclesiasticis stipendia accipiunt, in suo claustro maneant; et singulis diebus mane primo ad lectionem veniant, et audiant quid eis imperetur. Ad mensam vero similiter lectionem audiant, et obedientiam secundum canones suis
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. ne uagent᷑ puttiosis cogitationibꝰ
&e ad instar fornicantil ierłm omin tͣnle¬
unti diuaricent pedes suos. Et in seqͣ̃n
reb mnstrant eccłiis. ad eunt balnea.
unguenta ñ sꝑnunt. & in omitũ flo¬
ie uersant᷑. ad quod etiam ante res¬
ponoi ⁊ nunc b̃itit̾ respondeo. me in
p̃senti opusculo ñ decłicis disputare.
s monachum insticuere. Item inli¬
licentia canoieil nicħ agene licet.

Expanded text:
salutem, ne vagetur perniciosis cogitationibus mens, et instar fornicantis Hierusalem omni transeunti divaricet pedes suos. Et in sequentrebus, ministrant ecclesiis, adeunt balnea, unguenta non spernunt, et in omnium flore versantur. Ad quod et ante respondi, et nunc breviter respondeo, me in praesenti opusculo non de clericis disputare, sed monachum instituere. C. XXXIlicentia canonicis nihil agere licet.
Abbreviated transcription (Latin):
ftuctuole abores. uł gemimis. uł suretilil.
ut paruo post temꝑe laboris tui dulcia
poma decerpas. Apum fabracare aluea¬
na ad qual de mittunt salomomis ꝓuer¬
bia. Monastĩoꝵ ordinẽ ac regiam discipli¬
nam in paritis disce corporib ⁊ texant᷑ ce.
lina capiendis piscib. Scribant᷑ &. lib
ut & manꝰ oꝑet᷑ cibos. &. aniita lectiõe
saturet᷑. In defidiis ẽ omins otiosus. Egrp

Expanded text:
fructuosae arbores, vel gemmis vel surculis, fructuosae arbores, vel gemmis vel surculis, ut parvo post tempore laboris tui dulcia poma decerpas. Apum fabricare alvearia, ad quas te mittunt Salomonis Proverbia . Monasteriorum ordinem ac regiam disciplinam in parvis disce corporibus. Texantur et lina capiendis piscibus. Scribantur et libri, ut et manus operetur cibos, et anima lectione saturetur. In desideriis est omn
Abbreviated transcription (Latin):
unqͣm de manu aut oculis tius
sus. ne uagis cogitationib patenl corpꝰ
parit̃q ammiꝰ tendat ad dñm. Iramitu¬
ce patientia. ama sententiã scͥpt᷑anum.
&e carms uitia ñ amabis. Nec uacet mens
tua uaiis ꝑturbationib. qi pectorim
sedint dommnabunt᷑ ti &. te deducent
ad delictim maxitrũ. Facito aliqͥd oꝑis
ut semꝑ diabolꝰ te inueniat occupatũ.
Si apliim̃tes potestatem de euangłiou¬
uere. laborabant manib sitił nequem
grauarent & aliis trabuebant reficg̾ia
lia. cini tu inusuᷤ tuos successura ñ p̃pa¬
res: Wł fiscellam texe iuinco. uił canisitũ
lentis plecte uiminib. Serat᷑ humꝰ. areo¬
le equo limite diuidant᷑. in quib cũole¬
uum iactata fueuint senitia. uł plante ꝑ
ordinem posite: aque ducant᷑ irrigue hic¬
pulcherrimorum ĩifitum spectator assistal.
Ecce siꝑcilio cliuosilimitis undam elicit.
Iua cadens raucum ꝑ deuia murmͣ saxasciet
scatebiusq arentia temꝑet anua. Inserant᷑

Expanded text:
unquam de manu aut oculis tuis sus, nec vagis cogitationibus patens corpus pariter animusque tendatur ad Deum. Iram vince patientia. Ama scientiam Scripturarum, et carnis vitia non amabis. Nec vacet mens tua variis perturbationibus, quae, si pectori insederint, dominabuntur tui, et te deducent ad delictum maximum. Facito aliquid operis, te diabolus inueniat occupatum. si apostoli habentes potestatem de euangelio uiuere laborabant manibus suis, ne quem grauarent, et aliis tribuebant refrigerialia, cur tu in usus tuos cessura non praepares ? uel fiscellam texe iunco uel canistrum lentis plecte uiminibus, sariatur humus, areolae aequo limite diuidantur; in quibus cum holerum iacta fuerint semina uel plantae per ordinem positae, aquae ducantur inrigupulcherrimorum versuum spectator assistas: Ecce supercilio clivosi tramitis undam Elicit; illa cadens raucum per laevia murmur Saxa ciet, scatebrisque arentia temperat arva. Inserantur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alligatus uxori ꝯtinentiam d̃õ uouit.
nullomͦ debet ista cõpensatione pecca¬
re: ut iõ credat uxorem eẽ ducẽndam.
qr ꝓmisit que nuptias eiꝰ appetit futu¬
teqͣm uonisset licẽbat. cum id se munꝗͣ
factuuum uoiu̾t ñ licebit. sitam̃ id uotie¬
ut qđ notiendum fit. sicuti ẽ ꝑpettia iuii¬
gtintal. uł post ex ꝑta contibia solutis
a coningali uniculo uroualis castitas. seu
ex consensu uouentib. & carnalia & in
uicem ⁊ͥ debita relaxantib fidelib castis¬
q contugus qd̵ alt̾m sine alẽa. uł altͣam sine
tia. hec gͦ & siqua alia sunt que rectissime
uouent᷑ cum homines uouerant: nulla
conoitione rumpenda sunt. que sine ulla
conditione touerunt :¬

Expanded text:
non alligatus uxori continentiam Deo voverit, nullo modo debet ista compensatione peccare, ut ideo credat uxorem sibi esse ducendam, quia promisit quae nuptias ejus appetit, futute, quam vovisset, licebat, quum id se nunquam facturum voverit, non licebit: si tamen id voverit, quod vovendum fuit, sicuti est perpetua virginitas, vel post experta connubia solutis a vinculo conjugali vidualis castitas, seu ex consensu voventibus et carnalia dubita sibi invicem relaxantibus fidelibus castisque conjugibus quod alterum sit. haec ergo et si qua alia sunt, quae rectissime uouentur, cum homines uouerint, nulla condicione rumpenda sunt, quae sine ulla condicione uouerunt
Abbreviated transcription (Latin):
di debitum. intilier autiro fuo seꝑari
nulli licet dimitt̃e uxorem suã nsicau¬
sa formcationis. uł qua alter eoꝵ sicut
Mtilier qͣnto temꝑe uriit utr eiꝰ alli¬
gata ÷ legi ip̃iꝰ. ñ legi reddendi debitum
s ñ transferendi se ad alium. Item. his
qiti matͥmonio tunctisunt p̃cipio ñ ego
s dñs. uixorem autro ñ discede: mli cani¬
sa forncationis. Euglica itaq auctorita

Expanded text:
er a viro suo separarNulli licet dimittere uxorem suam, nisi causa fornicationis, vel qua alter eorum sicMulier, quanto tempore vivit vir ejus, alligata est legi ipsius, non legi sibi reddendi debitum, sed non transferendi se ad alium. Item: His, qui matrimonio juncti sunt, praecipio non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere, nisi causa fornicati
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝓpter impossibilitatem coetindr: aitiro
suo aliqͣ fit seꝑanda. S cd̃o: an post se¬
parationem ei mib̃e quis ualeat. cum
quo puius fornicataẽ ¶ ercio: si sola
contcione cordis cͥmen possit deleri.
Sauto: si tempore or̃onil. quil uale¬

Expanded text:
an propter impossibilitatem coeundi, a viro suo aliqua sit separanda? Secundo, an post separationem ei nubere valeat, cum quo prius fornicata est? Tertio, si sola confessione cordis crimen possit deleri? Quarto, si tempore orationis quis vale
Abbreviated transcription (Latin):
dictum: an conslitita. quisgitis sͥ pti¬
tat quippiam posse competere ueridico
one sic digna: excapitulo illo miletu¬
tant conciłis. ligitido constat. Si entim
comiuniõe pͥͣuandꝰ:. qui cłicum ad ci¬
uilem uutoicem credidit ꝑ trahendum:
mulcomagis suspensione dignus: qui
sui episcopi udicium int̾pellantem.
ad tudictum leculare ꝑtrahere ñ dtibi¬

Expanded text:
dictum est ante constituta, quisquis sibi pudictum est ante constituta, quisquis sibi putat quippiam posse competere, juridico one digna sit, ex capitulo illo Milevitani concilii liquido constat. Si enim communione privandus est qui clericum ad civilem judicem crediderit pertrahendum, multo magis suspensione dignus est qui sui episcopi judicium interpellantem ad judicium saeculare pertrahere non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
diõnem calumymam machinantel e
in multil locis ꝑsciꝑbiam diabolo
instigante adum suisse ꝑ pattuit. rebelli
atictoritate semunũ conturatione inter¬
cedente collegerint. auit sacram̃ta intͤ se
data. aut cartulam conscͥptam fitisse pa¬
titm stuit in p̃fumptores tuxta ꝑsonam
tẽ intinũ collecti fũtut itidicet᷑. qi sic̾ c̃a¬
ritas ex p̾ceptis diuinis corde ñ cartu¬
le inscͥptione. tił comuratione ÷ exhi¬
benda. ita que suꝑ sacras ad mititnt᷑
scͥpttiras. auctoritate. & districtione pon¬
tificali fint repͥmenda.I Nesuͦ inliti
tam mntillã debet omnino transsetri
ꝑloyam. U. ñ gelasitis pp̃ qͥnqtiagesimo
epilcopo. Inuullam transferant᷑ ꝑlonam
res inlitigio posita. ante cognitionis euẽ
nec legictine cognitionis euentu. eui po¬
titl debeat᷑ tudiciauia disceptatione pol¬
lit agnosci. ex eadem re quispiam ñ sina sͣ.¬
tu exigere pensiones. s in eodem sta¬
tu re eadem posita in quo udetͤ sicut

Expanded text:
tionem calumniam machinantes cr multis locis per superbiam diabolo instigante actum fuisse perpatuit rebelli auctoritate se in unum conjuratione intercedente collegerint, et aut sacramenta inter se data, aut chartulam conscriptam ftum fuerit, in praesumptoribus iuxta personarum tunc in unum collecti fuerint, vindicetur, quia sicut caritas ex praeceptis divinis corde, non chartulae conscriptione vel conjurationibus est exhibenda, ita quae supra sacras admittuntur scripturas auctoritate et districtione pontificali sunt reprimenda. C. XXVI. tum in nullam debet omnino transferri personam. Unde Gelasius Papa Quingesio Episcopo: C. L. In nullam transferatur personam res in litigio posita ante cognitionis eventum. nec legitimae cognitionis eventu, cui potius debeatur, judiciaria disceptatione possit agnosci, ex eadem re quispiam non sinatur exigere pensiones, sed in eodem statu re eadem posita, in quo videtur sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Ixꝑientie tue p̃senti audoritate manda¬
mul. tit incausil in quib quelibet eccłi¬
astici officti ꝑlona loco petitoril existio qͣm¬
pulsatiui. totius sub moto pulsationis ob¬
stio uentit᷑ constitutorum occurrat in diffe¬
rent̾ examen.dem scdm gio cancellario
& contra laicam ꝑsonam fual dirigit acdio¬
nes. iste modis onmib ñ alibi qm apud ꝓ¬
duxerit ẽẽ pulsandum. ad ep̃oꝵ tudicium
in eadem cuitate uł cerritorio constitutoꝵ
manifestat que p̃cipit auctorem forum semꝑ
sequti pulsati. Ellcis uͦ ptilsatił: in ep̃orum
tudicio fortim compet̾e pͥncipaltum quoq
fanctionta oelignat atictorital. tem ex

Expanded text:
rientiae tuae praesenti auctoritate mandamus, ut in causis, in quibus quaelibet ecclesiastici officii persona loco petitoris existit, quempulsatur, totius submoto pulsationis obaestio vertitur, constitutorum occurrat indifferenter examen. XIII. Item Sergio cancellario.t contra laicam personam suas dirigat actiones, iste modis omnibus non alibi, quam apud pduxerit esse pulsandum, ad episcoporum judicium in eadem civitate vel territorio constitutorum manifestat, quae praecepit actorem forum semper sequi pulsati. Clericis vero pulsatis in episcopali judicio forum competere, principalium quoque sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ex utraq paute electol. audiat᷑ uegotium.
Siquil uͦ contra hoc fec̾it canonum sabiace¬
at correptionib & si dĩcus aduensus suum
uł alium ep̃m habet caułam. apud audien¬
cłicis habeat controu̾ltam. ꝑgat ad ip̃tts
diocesil pͥmatem. aut certe ad coustantino¬
politane regie ctuitatis sedem. ut ibi nego

Expanded text:
ex utraque parte electos audiatur negotium: si quis vero contra haec fecerit, canonum subjaceat correptionibus. Et si clericus adversus suum, seu alium episcopum habeat causam, apud audienclericus habeat controversiam, pergat ad ipsius dioecesis primatem; aut certe ad Constantinopolitanae regiae civitatis sedem, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
mentum seruati phibetat non ẽ genera¬
lit̾ intelligendum. Iuram̃tum namq ut
ier̃ testatur suꝑ ieremiam. debet habe
tres comites. ueritatem. iudicium. & m̾a¬
ciã. Ubi autẽ ista defiu̾̃nt. ñ ẽ turam̃tũ
s ꝑ uurium. Uñ dat᷑ intelligi illicitum
ẽe turamentum. cui aliqtud istoriun de¬
fiuit ñ tam̃ etucumq contig̾it aliqd̃ isto¬
rum deeẽ. phibet᷑ sertiari. aliqñ namq
iuramento deest iusticia. ueluti siquas¬
piam post tiotum castitatis dticat uco¬
rem. turam̃to firmans se numgm ab ea
discessurtun. qd̾ qͣnitus illicitum sit. quiꝰ
contendat p̃rogatiria conitigii ñ ꝓpter
teligionem tarisctarandi seruari. ammad¬
t̃tat gabaonitas ad solam religionem ꝯtͣ¬

Expanded text:
mentum servari prohibetur, non est generaliter intelligendum. Iuramentum namque, ut Hieronimus testatur super Hieremiam, debet habere tres comites, veritatem, iudicium et iustitiam: ubi autem ista defuerint non est iuramentum, sed periurium. Unde datur intelligi illicitum esse iuramentum, cum aliquod istorum defuerit. Non tamen cuicunque contigerit aliquid istorum deesse, prohibetur servari. Aliquando namque iuramento deest iustitia, veluti cum quispiam post votum castitatis duxit uxorem, iuramento firmans nunquam se ab ea discessurum, quod, quamuis illicontendat praerogativa conjugii, non propter religionem jurisjurandi servari, animadvertat, Gabaonitas ob solam religionem
Abbreviated transcription (Latin):
eum falsum uiratutum uincit homicidã.
qr liomicida corpus occisurtis:. ille anmã
imnio duas animas. & eiꝰ quem turare ꝓ uo¬
i quis conuuctus fm̃t alios ad falsa testi¬
monia tł ꝑturia attraxisse. uł qtiac̾q
corruptione sollicitasse. ip̃e quidẽ usq ad
exitũm uite ñ comiunicet hguͦ qui ei in
ꝑuirio consensisse ꝓbant᷑ postea ab omni
testimonio funt remotiendi & scd̃m legeni

Expanded text:
eum falsum esse juraturum, vincit homicidam, quia homicida corpus occisurus est, ille animam, imo duas animas, et ejus quem jurare provoi quis convictus fuerit alios ad falsa testimonia vel perjuria attraxisse, aut quacunque corruptione sollicitasse, ipse quidem usque ad exitum non communicet. Hi vero qui ei in perjurio consensisse probantur, postea ab omni testimonio sunt removendi, et secundum legem
Abbreviated transcription (Latin):
te turantib expoliatio. & accipienti et̾na
dampnatio. ꝑ iurii namq ꝑcutit᷑ pena. &
uelut honucida mextremo examine atu¬
sto iudice digrandinabit᷑. ꝑ quem sacro¬
scm̃ euangłm ad iniustum & illicitum &
deo minime amabile. quasi testimontt̃
tuste & humane petitionis ad ducit᷑ fõue¬
ant itaq tibaloꝰ matrem &e srẽs. & ltgeat
sicoacdione & timore turam̃ti aliquid de.¬
finit matri. Qui eum uͦ itirare coegerunt
qd̃ ñ debuit reatu ꝑturii tmpliciti teneant᷑.
Inturia quippe iniuste irrogata. eiꝰ: infa¬
mia qui facit. Nlecullomͦ ad opptobrittm
coacte uoluntatis trahit᷑ quod illicita con¬
ditio necessitatis extorserit. ¶Tucittm¬

Expanded text:
nti aeterna damnatio. Perjurii namque percutitur poena, et velut homicida in extremo examine a justo judice degrandinabitur, per quem sacrosanctum evangelium ad injustum et illicitum, et Deo minime amabile, quasi testimonium justae et humanae petitionis adducitur. § 2. Foveat itaque Hubaldus matrem et fratres, et lugeat, si coactione et timore juramenti aliquid defuit matri. Qui vero eum jurare coegerunt quod non debuit, reatu perjurii impliciti teneantur. Injuria quippe injuste irrogata ejus est infamia, qui facit. Nec enim ullo modo ad opprobrium coactae voluntatis traditur quod illicita conditio necessitatis extorsit. I