comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. Mlodo eum ira ꝑturbat: mͦ ingens furor exa¬
gitat. Nec uiub adeo mirum qđ uarus qualitatibꝰ
duersisq ꝑturbationib ꝑ suigula moĩta afficit᷑:¬
s illud supͣmodum stupendum. qđ sub eodem pene
mom̃to sepe contiariis affectionib tangit᷑. Nunc odio
nunc amore ducit᷑: mͦ gaudio. mͦ merore distianit᷑.
Quam sepe uidemus int̾ mira gratulationis nt̃ȩ tri¬
pudia quomͦ suꝑueniens suuicoq emergens tristiciȩ
causa animũ ueheient̃ concutit ac deicit: & omne
illam exultantis amimi sollempnitatẽ subito in me¬
rorem uertit. Nec tam̃ ad eo mirum qd ꝓ diuersis
reb animus sepe et subito contraruis se qualitatib
induit: s illud mulco mirabilius qđ ꝓpt̾ unã ean¬
demq rem contraruis affectionib contrarioᷤᷤ affectꝰ.
suꝑducit. Nam dui multũq duecta. nimio pmodũ
odio sepe ꝑsequim̃: et uehement̃ approbata atq deside¬

Expanded text:
tior: modo me turbat ira, modo ingens furor exatior: modo me turbat ira, modo ingens furor exagitat. Nec illud adeo mirum, quod variis qualitatibus diversisque perturbationibus per singula momenta afficised illud supra modum stupendum quod sub eodem pene momento saepe contrariis affectionibus tangitur. Nunc odio, nunc amore ducitur, modo gaudio, modo moerore distrahitur. Quam saepe videmus inter mira gratulationis nostrae tripudia, quomodo superveniens subitoque emergens tristitiae causa animum vehementer concutit ac dejicit, et omnem illam exsultantis animi solemnitatem subito in moerorem vertit. Nec tamen adeo mirum quod pro diversis rebus animus saepe et subito contrariis se qualitatibus induit, sed illud multo mirabilius quod propter unam eamdemque rem contrariis affectibus contrarios affectus superducit. Nam diu multumque dilecta nimio postmodum odio saepe persequimur, et vehementer approbata atque deside
Abbreviated transcription (Latin):
da facile ẽ ꝑpendere: et ex p̃dictis colligere. Quicqͥo
enim sensus attingit. cogitatio parit. quicqͥd una¬
ginatio format. in genium inuestigat. inemoria
conseruat: horum omniũ noticiam intelligentia
capit. &. cum libuerit in considerationẽ admittit.
uł in contemplationem adducit: De considera
tione eoꝵ que ꝑtinent ad gradũ cercium. xxii.¬
N cercio huius contemplationis gradu consideramꝰ
rõnalis animi uoluntatem: multiplicemq eius
affectionem. Quis enĩ digne explicare possit. quot
alternationis modos momentaueis ꝑmutationib
induit:. quam multiformit̃ se alternantiũ uicis¬
situdinum motib uariare consueuit: Cogitet
qͥsq quib ꝑturbationib cotidie animus suus affi¬
cit᷑: uideq colligat quã multiformit̾ uariat᷑. Modo
se in fioneiam erigit: mͦ in diffidentiam cadit: nẽ
ꝑ constantiam figit᷑. nunc subitaneo timore concu¬

Expanded text:
da, facile est perpendere et ex praedictis colligere. Quidquid da, facile est perpendere et ex praedictis colligere. Quidquid enim sensus attingit, cogitatio parit; quidquid imaginatio format, ingenium investigat, memoria conservat. Horum omnium notitiam intelligentia capit, et cum libuerit in considerationem admittit, vel in contemplationem adducit. CAtione eorum quae pertinent ad gradum tertium. In tertio hujus contemplationis gradu consideramus rationalis animi voluntatem, multiplicemque ejus affectionem. Quis enim digne explicare possit quot alternationis modos momentaneis permutationibus induit, quam multiformiter se alternantium vicissitudinum motibus variare consuevit? Cogitet quisque quibus perturbationibus quotidie animus suus afficitur. Indeque colligat quam multiformiter variatur. Modo se in fiduciam erigit, modo in diffper constantiam figor, nunc subitaneo terrore concu
Abbreviated transcription (Latin):
conscendere. Attende qͦt scientiȩ disciplinas inue¬
nerit. quomͦ tot artes includerit: & tunc incipi¬
es obstupescere. et ex nimia ammiratione defi¬
cere. Sic sane si memonȩ capacitat̃e eiisq an¬
plitudinem attendas: inuenies absq dubio
qd̃ digne mirari debeas. Quantus queso ẽ ille
tot speties generum. tot indiuidua specierum.
indiuiduoꝵ. uͦ tot ꝓpͥetates. tot qualitates. tot
quantitates. actiones et passiones. habitus.
situs. loca & temꝑa. latitudinis suȩ ambitu.
comp̃hendit. abscondit atq custodit. diuq
cistodita iterum inmedium ꝓducit: Cogita si potes
quȩ sint illa gatophilatia qũa muita. quã lata.
quam ampla. qũã ꝓfunda uel aita: quȩ cot scientiȩ
thesauros. & sapientiȩ garas possunt undecumq col¬
ligere. et inconfuse custodire. Airanda ꝓculdubio
memoriȩ capacitas: s ñ minus mirabilis intelligen¬
tiȩ uiuacitas. Quam sit autẽ magna uel miran¬

Expanded text:
conscendere. Attende quot scientiae disciplinas inveconscendere. Attende quot scientiae disciplinas invenerit, quomodo tot artes excuderit, et tunc incipies obstupescere, et ex nimia admiratione deficere. Sic sane si memoriae capacitatem ejusque amplitudinem attendas, invenies absque dubio quod digne mirari debeas. Quantus, quaeso, est ille tot species generum, tot individua specierum, individuorum vero tot proprietates, tot qualitates, tot quantitates, actiones et passiones, habitus, situs, loca et temporis latitudinis suae ambitu comprehendit, abscondit atque custodit, diuque custodita iterum in medium producit? Cogita, si potes, quae sint illa gazophylacia, quam multa, quam lata, quam ampla, quam profunda, vel alta, quae tot scientiae thesauros et sapientiae gemmas possunt undecunque colligere et inconfuse custodire. Miranda procul dubio memoriae capacitas, sed non minus mirabilis intelligentiae vivacitas. Quam sit autem magna, vel miran
Abbreviated transcription (Latin):
eadem facilitate delere: uel alio atq alio modi
multiplicit̃ uariare: Nonne ꝑ imaginatio¬
nem animus cotidie nouũ celum. nouã cerã
cum uoluerit creat: ꝙ in illo fantastico mundo
quasi alius quidam creator quantasubet eius¬
modi genis ciraturas omni hora aetitat. et pro
arbitrio format: Nicħominus autẽ si ingenii
acumen aitendimus: qđ in illo mirari debe¬
amus cicus inuenimus. Uide qũã multa in¬
mo pene infinita humano ingenio ꝑuia suit
quȩ nullã unqũa corporeo sensu attingi possunt
Nide quomͦ illud humani ingenii acum̃ soleat
ꝓfunda inuestigare: intima queq penetrare. in¬
uoluta ꝑplexa obscura & in cenebris posita. euol¬
uere. enodare: inlustrare: et in lucem euocare. In¬
timos ut ita dicam latitantis naturȩ sinus ab¬
ditosq recessus iuuacitatis suȩ subtilitate coti¬
die adit. irrumpit atq ꝑtransit. festinanᷤ et
anelans semꝑ inulteriora penetrare: & attiora

Expanded text:
eadem facilitate delere, vel alio atque alio modo eadem facilitate delere, vel alio atque alio modo multiformiter variare? Nonne per imaginationem animus quotidie novum coelum, novam terram cum voluerit creat, et in illo phantastico mundo quasi alius quidam creator quantaslibet ejusmodi generis creaturas omni hora actitat, et pro arbitrio format? Nihilominus autem si ingenii acumen attendimus, quod in illo mirari debeamus, citius invenimus. Vide quam multa, imo pene infinita humano ingenio pervia sunt, quae nullo unquam corporeo sensu attingi possunt. Vide quomodo illud humani ingenii acumen soleat profunda investigare, intima quaeque penetrare, involuta, perplexa, obscura et in tenebris posita, evolvere, enodare, illustrare, et in lucem evocare. Intimos, ut ita dicam, latitantis naturae sinus abditosque recessus vivacitatis suae subtilitate quotidie adit, irrumpit atque pertransit, festinans et anhelans semper in ulteriora penetrare, et altiora
Abbreviated transcription (Latin):
tas. quȩ ꝑtam multa. tam uaria. & tam
infinita discurrit. quȩ nulla hora. nullo
temꝑis mom̃to quiescit. quȩ tot spacia locoꝵ.
quȩ tot uolumina tempoꝵ. in tanta festina¬
tione ꝑtransit. cui undiq patet tam faciliᷤ
transitus. tam agilis discursus. de summis
ad ima. de imis ad summa. de pͥmis ad no¬
uissima. de nouissimis ad pͥma: S de
imaginationis agilitate. facuitatisq eius
facilitate. quid nos dicturi sumus. uł quid
inde digne dicere possumus. quȩ omnium
eoꝵ. quȩ animꝰ suggerit. intanta uelocita¬
te imaginem depingit: Quiequid aforis
animus ꝑ auditum haurit. quicqͥd abintus
ex sola cogitatione concipit. totũ imaginatio
absq mora. et omni difficultate seposita. ꝑ
rep̃sentationem format: & quarũlibet rerũ
formas sub muira festinatione rep̃scntat: Qa¬
le queso ẽ tot rerum atq tantarũ in momento
in ictu oculi picturas efficere. et iterum easdem

Expanded text:
tas, quae per tam multa, tam varia, et tam tas, quae per tam multa, tam varia, et tam infinita discurrit, quae nulla hora, nullo temporis momento quiescit, quae tot spatia locorum, quae tot volumina temporum in tanta festinatione pertransit, qui undique patet tam facilis transitus, tam agilis discursus de summis ad ima, de imis ad summa, de primis ad novissima, de novissimis ad prima. Sed de imaginationis agilitate facultatisque ejus facilitate, quid nos dicturi sumus, vel quid inde digne dicere possumus, quae omnium eorum quae animus suggerit, in tanta velocitate imaginem depingit? Quidquid a foris animus per auditum haurit, quidquid ab intus ex sola cogitatione concipit, totum imaginatio absque mora et omni difficultate seposita per repraesentationem format, et quarumlibet rerum formas sub mira festinatione repraesentat. Quale, quaeso, est tot rerum atque tantarum in momento, in ictu oculi picturas efficere, et iterum easdem
Abbreviated transcription (Latin):
sius: ubi tam̃ obsecro apparebit mirabilio¬
ra uirtutum euis insignia qũã in iaguie
sua. qua in similitudine suar Absq dubio
omnipotentis artificis industria. quȩ ubiq
mirabilis apparet: in eiusmodi oꝑe singula¬
N sccđo huius contemplationis gradu conside¬
rantur illa quȩ ad cognitionem sunt. uł ue¬
ritatis studio deseruire possunt: et quecumq
in augmenta scĩȩ concurrunt atq conducunt.
In hac sane consideratione recte miram. uo¬
lubilitatem cogitationis. agilitatem inagina¬
tionis. ingenii acum̃. discretionis exam̃. capa¬
citatem memoriȩ. uiuacitatem intelligentiȩ:
& circa hec alia quelibet stupenda et amini¬
ratione digna. Quis enim digne pensare.
quis sufficient̃ estimare ualeat. quis in euis
considerationis ammiratione ñ expauescat
si diligent̃ attendat. quȩ sit illa tam muiti¬
plex cogitationis humanȩ uolubilitas. quȩ
sit eius tam inquieta et infatigabilis ueloci¬

Expanded text:
suis, ubi tamen, obsecro, apparebunt mirabilisuis, ubi tamen, obsecro, apparebunt mirabilia virtutum ejus insignia, quam in imagine sua, quam in similitudine sua? Absque dubio omnipotentis artificis industria quae ubique mirabilis apparet in ejusmodi opere singulaIn secundo hujus contemplationis gradu considerantur illa quae ad cognitionem sunt, vel veritatis studio deservire possunt, et quaecunque in augmenta scientiae concurrunt atque conducunt. In hac sane consideratione recte miramur volubilitatem cogitationis, agilitatem imaginationis, ingenii acumen, discretionis examen, capacitatem memoriae, vivacitatem intelligentiae, et circa haec alia quaelibet stupenda et admiratione digna. Quis enim digne pensare, quis sufficienter aestimare valeat, quis in ejus considerationis admiratione non expavescat, si diligenter attendat quae sit illa tam multiplex cogitationis humanae volubilitas, quae sit ejus tam inquieta et infatigabilis veloci
Abbreviated transcription (Latin):
uitam & ad sensum animare: qđ nullo
sustentam̃to egeat: qđ sine subsidio sempi¬
terne subsistat. quomͦ sit ꝑ tot corꝑis mbra
diffusa. cum sit ipsa simplex partibꝰq ca¬
reus indiuidua eẽntia. quomͦ in toto cor¬
ꝑe suo. quasi in suo quodam mundo sit
utiq ubiq tota. quẽ adinodum d̾s̃ inueni¬
tͣ ubiq totus in omni creatura sua. qͦmͦ
in illo suo mundo sola uoluntate omiua
mouet atq disponit. sicut in hoc mundo
ds solo nutu uoluntatis omnia regit:
qui eodem uoluntatis nutu omnia crea¬
uit. Inuenies in hoc spectaculo & alia
inulta consideratione digna: quȩ nec sñ
ammiratione speculari. nec sine iocundi¬
tate possis aminirari. Quid tam̃ mirũ
si inueniius in spũ rationali miranda
multa atq miranda: cum sit p̾cipua dĩ creat᷑ã.
et ad imaginẽ & similitudinem ipsius facta:
Cum enĩ sit mirabilis ds in oꝑib suis. magiiꝰ
atq laudabilis nimis in omnib magnalus

Expanded text:
vitam et ad sensum animare, quod nullo vitam et ad sensum animare, quod nullo sustentamento egeat, quod sine subsidio sempiterne subsistat, quomodo sit per tot corporis membra diffusa, cum sit ipsa simplex, partibusque carens individua essentia, quomodo in toto corpore suo quasi in suo quodam mundo sit, utique ubique tota, quemadmodum Deus invenitur ubique totus in omni creatura sua, quomodo in illo suo mundo sola voluntate omnia movet atque disponit, sicut in hoc mundo Deus solo voluntatis nutu omnia regit, qui eodem voluntatis nutu omnia creavit. Invenies in hoc spectaculo et alia multa consideratione digna, quae nec sine admiratione speculari, nec sine jucunditate possis admirari. Quid tamen mirum si invenimus in spiritu rationali miranda multa atque stupenda, cum sit praecipua Dei creatura, et ad imaginem et similitudinem ipsius facta? Cum enim sit mirabilis Deus in operibus suis, magnus atque laudabilis nimis in omnibus magnalis
Abbreviated transcription (Latin):
de interne suauitatis abundantia caꝑe ualet. qͣ¬
si ꝓ nichilo reputari debeat. Tacendo clamat
qđ omnino indignũ ducat de eius oꝑis nos m̃¬
sura iustruere: ad ciuus inchoationẽ humana
infirmitas in hac uita uix potest assurgere:¬
Quomͦ huiꝰ contẽplationis gͣradꝰ possit in qnq
gradꝰ diuidi. ⁊ quȩ ꝑtineãt ad pͥmũ gradũ .xx.¬
ed qm̃ pͥmam illam considerationẽ quȩ
Sad longitudinem ꝑtinet in tria distinxi¬
mͣus. sccam autẽ quȩ ad latitudinẽ spectat
in duo diuidimꝰ: possumꝰ totum hoc contem¬
plationis genus in quinq particiones secare.
et ꝑ totidem gradus diuidere. In pͥmo itaq
gradu huius contemplationis consideratiꝰ
ea quȩ ꝑtinent ad animȩ qualitatẽ. uel
eeñtiȩ ipsius ꝓpͥetatem. quod uita quedam
et ꝑpetua sit. quȩ nullis penis. nullis ũqͣ
torm̃tis extingui possit. qd ñsolum possit
ipsa inꝑpetuum uiuere s corpus etiam ad

Expanded text:
de internae suavitatis abundantia capere valet, qude internae suavitatis abundantia capere valet, quasi pro nihilo reputari debeat. Tacendo clamat quod omnino indignum ducat de ejus operis nos mensura instruere, ad cujus inchoationem humana infirmitas in hac vita vix potest assurgere contemplationis genus possit in quinque gradus dividi, et quae pertineant ad primum gradum. Sed quoniam primam illam considerationem quae ad longitudinem pertinet in tria distinximus, secundam autem quae ad latitudinem spectat in duo divisimus, possumus totum hoc contemplationis genus in quinque partitiones secare, et per totidem gradus dividere. In primo itaque gradu hujus contemplationis consideramus ea quae pertinent ad animae qualitatem, vel essentiae ipsius proprietatem, quod vita quaedam et perpetua sit, quae nullis poenis, nullis unquam tormentis exstingui possit, quod non solum possit ipsa in perpetuum vivere, sed corpus etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
ra in altum surgit. & ad soliditatem crescit.
Credo sane ꝑtinere ad soliditatẽ eiusmodi ꝓpici¬
atorii qñ mens incipit in dño głari: et ꝓ bono
conscĩȩ testimonio ñ modicum gratulari. intan¬
tum ut ueracit̃ audeat ꝓfiteri: quia gła nr̃a ħ
ꝓut in hac uita fieri ualet soliditate acetpiat.
nũquã desistas. nũquã quiescas. donec futu
re plenitudinis illius aliquas ut ita dicam
arras optiueas: donec et̾nȩ felicitatis quantu¬
lascumq pͥmicias accipias: donec diuinȩ sua¬
uitatis duicedinem p̃gustare incipias. Ad huiꝰ
sane desiderium animare nos uoluit: qͥ dixit.
putare: et ꝓ future felicitatis magnitudine
quasi ꝓ nichilo facere. Hoc ẽ sane qd̾ scͥptura
sc̃a tacite innuit: quȩ de ꝓpiciatorii nr̃i alti¬
tudine omnino nicħ dixit. Ac si ꝑ caciturnitatem
ipãm altius clamet. longeq melius insinuet: qr
quicquid mens numana in hac uita dunitaxat

Expanded text:
ra in altum surgit et ad soliditatem crescit. ra in altum surgit et ad soliditatem crescit. Credo sane pertinere ad soliditatem ejusmodi propitiatorii, quando mens incipit in Domino gloriari, et pro bono conscientiae testimonio non modicum gratulari, intantum ut veraciter audeat profiteri, quia gloria nostprout in hac vita fieri valet soliditatem accipiat, nunquam desistas, nunquam quiescas, donec futurae illius plenitudinis aliquas, ut ita dicam, arrhas obtineas, donec aeternae felicitatis quantulascunque primitias accipias, donec divinae suavitatis dulcedinem praegustare incipias. Ad hujus sane desiderium animare nos voluit, qui dixit: putare, et pro futurae felicitatis magnitudine quasi pro nihilo ducere. Hoc est sane quod Scriptura sancta tacite innuit, quae de propitiatorii nostri altitudine omnino nihil dixit, ac si per taciturnitatem ipsam altius clamet, longeque melius insinuet, quia quidquid mens humana in hac vita duntaxat
Abbreviated transcription (Latin):
eius exꝑimentũ. qͥs cimodi euidentiȩ docum̃¬
tum. uł in auo uidit. uł in scipso exꝑiri meruit s
Huiꝰ rei sane homo in hac uita nec sufficiens ha¬
bere argumentũ : nec ullum ualet caꝑe exꝑimentũ
Recte gͦ dicti oꝑis altitudini nulla mensura p̃scͥ¬
bit᷑: quia głificationis nr̃ȩ modus ut dictũ ẽ nul¬
lo nr̃o sensu comprehendit᷑. Et quidẽ ꝓpiciatoriũ
ñ nicħ crassitudinis hab̾e credit᷑: s in ceterarum
dimensionũ comꝑatione ñ reputat᷑. Sic utiq sic
głificationis nr̃ȩ certitudiuẽ fidĩ attestatione
teneius: quãuis qualitans uł quantitatis eius
modũ ꝑ intelligentiam uecdũ caꝑe possimus:
s ꝓ modico et pene ꝓ nichilo reputat quicqͥd
humana auiditas exꝑimento ñ ꝓbat. Scimusᷤ
autẽ qͥa pꝰ plenam emundationẽ conscientiȩ.
pꝰ multa exertitia iusticiȩ. incipit tande aliqũ
mens humana sꝑare. qd̾ prius uix poterat cre¬
dere: & in hunc modũ ꝓpiciatorii nr̃i mensu¬

Expanded text:
erimentum, quis ejusmodi evidentiae documentum vel in alio vidit, vel in seipso experiri meruit? Hujus rei sane homo in hac vita nec sufficiens habere argumentum, nec ullum valet capere experimentum. Recte ergo dicti operis altitudini nulla mensura praescribitur, quia glorificationis nostrae modus, ut dictum est, nullo nostro sensu comprehenditur. Et quidem propitiatorium nonnihil crassitudinis habere creditur, sed in caeterarum dimensionem comparatione non reputatur. Sic utique sic glorificationis nostrae certitudinem fidei attestatione tenemus, quamvis qualitatis vel quantitatis ejus modum per intelligentiam necdum capere possimus. Sed pro modico et pene pro nihilo reputat quidquid humana aviditas experimento non probat. Scimus autem quia post plenam emundationem conscientiae, post multa exercitia justitiae, incipit tandem aliquando mens humana sperare, quod prius vix poterat credere, et in hunc modum propitiatorii nostri mensu
Abbreviated transcription (Latin):
ex his in aurib om̃ sabaoth melodia quedam
melliflua & supͣ modum dulcis tanqũa cytba¬
redoꝵ multoꝵ cythariantium in cytharis
sius. S si tam mira armonia & tam multi¬
plex consonantia surgit de corde ino intanta
piuralitate tam multipliciũ affectionum: quȩ
quȩso uł quanta erit illa suꝑcelestiũ animoꝵ
consona concordia. concorsq consonantia in
tanta multitudine tot iniliũ angłoꝵ. tot ani¬
marum sc̃arum exultantium & laudantiũ.
uiuentem in scła scłorum: Hec omnia utiq

Expanded text:
ex his in auribus Domini Sabaoth melodia quaedam ex his in auribus Domini Sabaoth melodia quaedam melliflua et supra modum dulcis, tanquam citharoedorum multorum citharizantium in citharis suis. Sed si tam mira harmonia et tam multiplex consonantia surgit de corde uno in tanta pluralitate tam multiplicium affectionum, quae, quaeso, vel quanta erit illa supercoelestium animorum consona concordia, concorsque consonantia in tanta multitudine tot millium angelorum, tot animarum sanctarum exsultantium et laudantium viventem in saec
Abbreviated transcription (Latin):
Diuisiones enĩ gr̃arum sunt. idem aute sp̃c.
alii quidẽ ꝑ spm dat᷑ sermo sapĩȩ: alii ser¬
mo scientiȩ. Alii fides. alii gĩa santtatum.
cro quã sit spectabile. quãue salubre has et huius¬
modi diuini sp̃c oꝑationes in speculationẽ adduc̾e:
et in earum contemplatione animũ suum ad
humilitatem et caritatem roborare. Muitũ enĩ
ꝑ omnẽ modum animus tam ad dilectionẽ dei.
quã ad despectũ sui ꝓficit. cum sepe attendit.
cum plene agnoscit. qũa ꝑ se nicħ possit. Quam
ammiranda. qũa amplecrenda. illius gr̃a ꝑ qua
ita oꝑacur in nob̃ omina oꝑa nr̃a ut sint tam
sua qũa nr̃a: dona sua. et merita nr̃a. Suꝑius
iam assignauimus quã sint multiplices uel
multiformes humani cordis affectus. hos utiq
ille dñi sp̃c cotidie in electis suis paulatim con¬
temꝑat. et in unam armoniam conformat:
& gr̃e suȩ plectro quasi cithareda doctissimus
hos extendendo. illos relaxando ad concordem
quandam consonantiam coaptat: donec reboet

Expanded text:
m autem Spirius. Alii quidem per Spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae, alii fides, alii gratia sanitatum, cro, quam sit spectabile, quamve salubre has et hujusmodi divini Spiritus operationes in speculationem adducere, et in earum contemplatione animum suum ad humilitatem et charitatem roborare. Multum enim per omnem modum animus tam ad dilectionem Dei, quam ad despectum sui proficit, cum saepe attendit, cum plene agnoscit, quam per se nihil possit. Quam admiranda, quam amplectenda illius gratia per quam ita operatur in nobis omnia opera nostra, ut sint tam sua quam nostra, dona sua et merita nostra. Superius jam assignavimus quam sint multiplices, vel multiformes, humani cordis affectus. Hos utique ille Domini Spiritus quotidie in electis suis paulatim contemperat, et in unam harmoniam conformat, et gratiae suae plectro quasi citharoedo doctissimus hos extendendo, illos relaxando ad concordem quamdam consonantiam coaptat, donec reboet
Abbreviated transcription (Latin):
uelante cognoscit᷑. Ex hac panis fractione
misteriorũq reuelatione agit᷑. ut dñs in
ꝓpria specie recognoscat᷑: et ipsa ueritas
ut pote figurarum uelamine amoto. in
sua simplicitate ꝑspiciat᷑: dñiq p̃sentia
ex gr̃e ipsius infusione ꝑꝑendatur. Dñs
autem qui et dĩ sapientia ab occilis
intuentium euanescit: qñ ex contempla¬
tione et amimniratione diuine sap̃ie

Expanded text:
velante cognoscitur. Ex hac panis fractione, velante cognoscitur. Ex hac panis fractione, mysteriorumque revelatione agitur, ut Dominus in propria specie recognoscatur, et ipsa Veritas utpote figurarum velamine amoto in sua simplicitate perspiciatur, Dominique praesentia ex gratiae ipsius infusione perpendatur. Dominus autem qui et Dei sapientia ab oculis intuentium evanescit, quando ex contemplati
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos intrare compellit᷑. qñ multa p̃cũ
instantia amissa gr̃a reparat᷑: ut uisionẽ
exterus oblatam introrsum trahat: et
ꝑ excessum uisa. animus ad seipsum reuer¬
sus memorit̾ ictineat: & contemplationis
grãm de cetero familiarius possideat.
Cibos quales dñs amat. et delectari solet
apponimus: qñ eum ꝓ recuꝑatione uł ac¬
cumulatione gr̃e in uoce exultationis et
confessionis laudamus. honoramꝰ. magni¬
ficamus. In uoce inquit exultationis & con¬
fessionis: sonus epulantis. Int̾ nos sepe ex¬
ultationis et confessionis nr̃e ymnos smnꝰ
mentis dilatat᷑. sensus acuit᷑: & ad nustica
penctranda. et usq ad diuinitatis archa¬
na sepe rimanda intelligentia illuminat.
Sacrificium inquit laudis honorificabit
me: & illic iter quo ostendam illi saluta¬
re łi. Panis coram nob̃ ꝓculdubio a do¬
mino frangit᷑: qñ misterioꝵ. ꝓfunditas.
mistica interp̃tatione aꝑitur. ipsoq re¬

Expanded text:
ad eos intrare compellitur, quando multa precum ad eos intrare compellitur, quando multa precum instantia amissa gratia reparatur, ut visionem exterius oblatam introrsum trahat, et per excessum visa, animus ad se ipsum reversus memoriter retineat, et ad contemplationis gratiam de caetero familiarius possideat. Cibos quales Dominus amat, et delectari solet, apponimus, quando eum pro recuperatione vel accumulatione gratiae in voce exsultationis et confessionis laudamus, honoramus, magnificamus: In voce, inquit, exsultationis, et confessionis sonus epulantis . Inter hos saepe exsultationis et confessionis nostrae hymnos sinus mentis dilatatur, sensus acuitur, et ad mystica penetranda, et usque ad Divinitatis arcana saepe rimanda, intelligentia illuminatur: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me, et illic iter quo ostendam salutare Dei . Panis coram nobis procul dubio a Domino frangitur, quando mysteriorum profunditas mystica interpretatione aperitur, ipsoque re
Abbreviated transcription (Latin):
subtrahere: s cum rogantib mauere. ad
compellentes intrare:. & tandem aliqũ unt
epulas spetiem qũa recognoscerẽt ostend̾e.
Quid itaq ẽ rp̃m. hoc est dĩ sapientiam
in ꝑegrnia spetie p̃sentem habere: nisi ue¬
ritatem non in sua simplicitate. s ꝑ spe¬
culum uel in enigate uidere: Extra
domũ autem et quasi in itinere hec ui¬
sio ostendit᷑: qñ subluniũ contemplatio.
ꝑ mentis excessum. & uelud in transitu
iudet᷑. Quasi duo sunt qui exeiuites et
ambulantes eiꝰmodi conspiciunt: qũ rõ
& intelligentia humanũ modũ exceden¬
tes. furtim quidẽ et raptim. sublimium
spectacula ꝑcurrunt. Tunc aut̾ẽ dñs lon¬
guis se ire fingit. nec tam̃ penitus recedit:
qñ contemplationis grãm qũa miscricordi¬
ter impendere consueuit. ñ minus utilit
ad tempus subtrait: ut melius ꝑ exꝑien¬
tiam doceat. cũ quanta auiditate requi¬
ri. uel retineri debeat. Manere aut̃e &

Expanded text:
subtrahere, sed cum rogantibus manere, ad subtrahere, sed cum rogantibus manere, ad compellentes intrare, et tandem aliquando inter epulas speciem quam recognoscerent ostendere . Quid itaque est Christum, hoc est Dei sapientiam, in peregrina specie praesentem habere, nisi veritatem non in sua simplicitate, sed per speculum, vel aenigmate videre? Extra domum autem et quasi in itinere haec visio ostenditur, quando sublimium contemplatio per mentis excessum et velut in transitu videtur. Quasi duo exeuntes sunt, qui et ambulantes ejusmodi conspiciunt, quando ratio, et intelligentia humanum modum excedentes furtim quidem, et raptim sublimium spectacula percurrunt. Tunc autem Dominus longius se ire fingit, nec tamen penitus recedit, quando contemplationis gratiam quam misericorditer impendere consuevit, non minus utiliter ad tempus subtrahit, ut melius per experientiam doceat cum quanta aviditate requiri, vel retineri debeat. Manere autem, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipimus quia meriumus: s ut ex eis
ꝓficere uel ꝓdesse possimus. E ueritatis
quidẽ intelligentiam accipimus ad ꝓfec¬
tum nr̃m: ueritatis autem doctrinam ad
ꝓfectum alioꝵ. Ex utraq autem libertĩ
arbitriũ a ad bonum adiunat᷑: et ad
boni cooꝑationem utraq illi duuinit᷑ in¬
pendit᷑. Per regem uͦ ut diximus: arbitrii
libertatẽ accipimus. Danieli itaq ꝑplexoꝵ
interp̃tatio. diuinorũq uidicioꝵ ratio qͣsi
ad hoc datur. ut regi manifestet᷑: qñ ad
hoc deuotio ad ueritatem illuminat᷑. ut
lib̃um arbitrium habeat & agnoscat. in
quo se exercere. quid cauere. quid eligere de
c̾toꝵ: cũ similitudinis atcestatione: x¬
uuat hoc loco in considerationem addu¬
cere. quomͦ ista lectio. et ȩuangłica. uidean¬
tur sͥ mystica loquutione cõgruere. Refert
lucas ȩuangłista quomͦ uoluerit dominuᷤᷤ
itinerantib discipulis p̾sentiam suam ĩ
ꝑegrina spetiȩ erhibere. et postmodum

Expanded text:
percipimus, quia meruimus, sed ut ex eis percipimus, quia meruimus, sed ut ex eis proficere, vel prodesse possimus. Et veritatis quidem intelligentiam accipimus ad profectum nostrum; veritatis autem doctrinam ad profectum aliorum. Ex utraque autem liberum arbitrium ad bonum adjuvatur, et ad boni cooperationem utraque illi divinitus impenditur. Per regem vero, ut diximus, arbitrii libertatem accipimus. Danieli itaque perplexorum interpretatio, divinorum judiciorum ratio, quasi ad hoc datur, ut regi manifestetur, quando ad hoc devotio ad veritatem illuminatur, ut liberum arbitrium habeat, et agnoscat in quo se exercere, quid cavere, quid eligere debctorum cum similitudinis attestatione. Juvat hoc loco in considerationem adducere quomodo ista lectio, et evangelica videantur sibi mystica locutione concinere. Refert Lucas evangelista quomodo voluerit Dominus itinerantibus discipulis praesentiam suam in peregrina specie exhibere, et postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ctus sciscitans rex. decuplum suꝑ omnes
ariolos & magos in daniele inuenit: ue¬
rumtam̃ uir tantȩ sapientiȩ non tam in¬
uestigatione quam prece qđ quesuut ob¬
tinuit. Nemo gͦ querat ꝑ humanã sapi¬
entiã: ea quȩ st̃ supͣ humanã intelligentiã. Ad
ꝓfundiorem fortassis intelligentiam nos
uocat: qđ nec illud sibi daniel ascribat. qd̾
merito deuotionis obtinuerat. S ut int̾¬
pretatio inquit regi manifesta fieret. Forre
& illud gratis obtinet᷑: qđ merito deuotio¬
nis acquirit᷑. Nam et ipsam deuotionẽ
quidẽ non. a nobis habemus: s ex munere
largientis accipimus. Quid enim habes
inquit apłs quod non accepisti: Ergo et
deuotionẽ. et gratis quidẽ. Gratis inquit
accepistis: gratis date. Si igit᷑ deuotionẽ
giatis accipimus: gratuitum ẽ & id quod
eius merito optinemus. Quando giã ꝓ
gr̃a impendit᷑: sicut pͥmum. ita & scd̾m
munis gratis obtinet᷑. Non igit᷑ donadi

Expanded text:
ctus sciscitans rex, decuplum super omnes ctus sciscitans rex, decuplum super omnes ariolos, et magos in Daniele invenit. Verumtamen vir tantae sapientiae, non tam investigatione, quam prece, quod quaesivit obtinuit. Nemo ergo quaerat per humanam sapientiam ea quae sunt supra humanam intelligentiam. Ad profundiorem fortassis intelligentiam nos vocat, quod nec illud sibi Daniel ascribat quod merito devotionis obtinuerat. Sed ut interpretatio, inquit, regi manifesta fieret. Forte et illud gratis obtinetur, quod merito devotionis acquiritur. Nam et ipsam devotionem quidem non a nobis habemus, sed ex munere largientis accipimus: Quid enim habes, inquit Apostolus, quod non accepisti? . Ergo et devotione, et gratia quidem: Gratis, inquit, accepistis, gratis date . Si igitur devotione gratis accipimus, gratuitum est et id quod ejus merito obtinemus. Quando gratia pro gratia impenditur, sicut primum, ita et secundum munus gratis obtinetur. Non ergo dona Dei
Abbreviated transcription (Latin):
alia. et futura cogitasti. qnͣ sola sublimia
suspirasti: quid mirũ si scdm desiderium
tuum consolari meriusti: Desideriũ pau¬
ꝑum exaudit dñs. Desisti iam ad dñi
pedes sedere. & quiescere: ad similitudinem
marie. Turbaris iam erga plurima: ad
similitudinem marthȩ. Memento gͦ unde
excidderis. & age penitentiam : et priora
oꝑa fac. Si pristinam illam grãm cupis
reformare: si uisiones capitis tui in cubili
tuo queris recuꝑare: recurre ad danielem. re¬
noua deuotionem. Ad cordis tui sane reno¬
uationem. ad amsse gr̃ȩ reformationẽ meluᷤ
ꝓficis. cicius ꝓmoueris intima deuotione.
quam ꝓfunda inuestigatione: nisi forte in¬
uestigatio tua sit circa detrimenta tua. e¬
trunentorumq remedia. Consonat in hac
uerba danielis illa sententie. Michi qͦ non
in sapientia que est in me. plusquã in cun¬
ctis uiuentib: sacramentum hoc reuelatũ
est. Certe omne uerbũ sapientiȩ & intelle¬

Expanded text:
alia et futura cogitasti, quando sola sublimia alia et futura cogitasti, quando sola sublimia suspirasti, quid mirum si secundum desiderium tuum consolari meruisti? Desiderium pauperum exaudivit Dominus. Desisti jam ad Domini pedes sedere et quiescere, ad similitudinem Mariae. Turbaris jam erga plurima, ad similitudinem Marthae. Memento ergo unde excideris, et age poenitentiam, et priora opera fac. Si pristinam illam gratiam cupis reformare, si visiones capitis tui in cubili tuo quaeris recuperare, recurre ad Danielem, renova devotionem. Ad cordis sane renovationem, ad amissae gratiae reformationem melius proficis, citius promoveris intima devotione quam profunda investigatione, nisi forte investigatio tua sit circa detrimenta tua, detrimentorumque remedia. Consonat in haec verba Danielis illa sententia. Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plusquam in cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est. Certe omne verbum sapientiae, et intelle
Abbreviated transcription (Latin):
tum: et de his quȩ quesierat ꝓfunde il¬
luminatum. Mliserator & misericors
dñs. longanimis & multũ misericors.
Non inꝑpetuum irascet᷑: neq ineternũ
comminabit᷑. Forte tunc futuroꝵ. reuela¬
tionem amiserat. & amisissc se ddolebat:
cum diceret. Iam non est ꝓpħa: & nos
ñ cognoscet amplius. E uem. Et lum̃
oculoꝵ meoꝵ: et ipsum non ẽ mecum.
Ad pͥstinam nifallor gram aspirabat: qui
dicebat. Quis mͥ det ut sim iuxta dies
pristinos: Solitam inisterioꝵ reuelatio¬
nem repetebat: qui a dño postulabat.
Reuela oculos meos: & considerabo mi¬
rabilia de lege tua. Tu qͦ qui hec audis
uł legis. si ab eiusmodi gr̾a excidisse te sen¬
tis: attende diligent̃. quid tecum tacitus
agis: cogia quib cogitationib uehemen¬
tius occuparis. Si sola uana. sola instan¬
cia meditaris: quid mirũ si ꝓfundoꝵ si
futuroꝵ. reuelatione fraudaris: In uutio
conuersationis tuȩ qũ sola et̃na. sola sp̃u¬

Expanded text:
tum, et de his quae quaesierat profunde iltum, et de his quae quaesierat profunde illuminatum: Miserator, et misericors Dominus, longanimis, et multum misericors, non in perpetuum irascetur, neque in aeternum comminabitur . Forte tunc futurorum revelationem amiserat, et amisisse dolebat, cum diceret: Jam non est propheta, et nos non cognoscet amplius . Et item: Et lumen oculorum, et ipsum non est mecum . Ad pristinam, ni fallor, gratiam aspirabat, qui dicebat: Quis mihi det, ut sim juxta dies pristinos? Solitam mysteriorum revelationem repetebat, qui a Domino postulabat: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Tu quoque qui haec audis, vel legis, si ab ejusmodi gratia excidisse te sentis, attende diligenter quid tecum tacitus agis, cogita quibus cogitationibus vehementer occuparis. Si sola vana, sola instantia meditaris, quid mirum si profundorum, si futurorum revelatione fraudaris? In initio conversionis tuae, quando sola aeterna, sola spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
dit tibi. quȩ uentura sunt. Ac si aꝑte dicat.
Quia de futuris studiose quesisti: futuroꝵ.
reuelationem acciꝑe meriusti. De scdo qͦ
cramentum noc reuelatum ẽ: s ut inter¬
precatio regi manifesta fieret. & cogitati¬
ones mentis tnȩ scues. Ac si regi aꝑcĩ dicat:
ꝓfectum tuum. Palam aut̃e omnib pu¬
to hoc ipsum quantum itixta historiam
placeat: qđ illud quidẽ qd precib obtinu¬
erat. industriȩ uel meritis suis nullomͦ
ascribat. Tu rex inquit cogitare cepisti
Et tu cogita. et excogita si uales. quantũ
futuroꝵ cogitatio apud dm̃ ualeat: quȩ
futuroꝵ reuelatione diuinitus remune¬
rari soleat. Audi hominem de futuris
sollicitum: & in eiusmodi cogitationib
uehement̃ occupatum. Numquid ine¬
ternum ꝓiciet ds̃: et ñ apponet ut com¬
placitior sit adhuc: Aut in fuĩe miãm
stiam abscidet: a generatione in genera¬
tionem. Audi eundẽ de eiusmodi edoc¬

Expanded text:
dit tibi quae ventura sunt. Ac si aperte dicat: dit tibi quae ventura sunt. Ac si aperte dicat: Quia de futuris studiose quaesisti, futurorum revelationem accipere meruisti. De secundo quoque mentum hoc revelatum est, sed ut interpretatio regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires. Ac si regi apertius dicaprofectum tuum. Palam autem omnibus puto hoc ipsum, quantum juxta historiam placeat, quod aliud quidem quod precibus obtinuerat industriae, vel meritis suis nullo modo ascribat. Tu rex, inquit, coepisti. Et tu cogita, et excogita, si vales, quantum futurorum cogitatio apud Deum valeat, quae futurorum revelatione divinitus remunerari soleat. Audi hominem de futuris sollicitum, et in ejusmodi cogitationibus vehementer occupatum: Nunquid in aeternum projiciet Deus, et non apponet ut complacitior sit adhuc? Aut in finem msuam abscindet a generatione in generationem? Audi eumdem de ejusmodi edoc
Abbreviated transcription (Latin):
post amissam contemplationis gram. qͣlis
in ea aliqñ fuerit ad memoriam reuocare.
& ꝑ multam compunctionis instantiam
iterum eam reparare: firmiusq tandem
atq ꝑfectius possidere. firmius namq atq
ꝑfectius rex ꝑ danielis officium. iusionem
suam cognouit: qũã pͥus ꝑ semet ip̃m acce¬
pit. Ad hoc naniq sepe eiusmodi gr̃a qui¬
bllam in suis pͥmordus dat᷑. atq subtrabi¬
E. ut ꝑ exꝑientiam agnoscant. quid cum
quanta auiditate expetere debeaut. Ad hoc
itcerum nec tam̃ sine magno labore dat᷑ re¬
cuꝑari: ut ex eo melius innotescat. quam
stricte oporteat custodiri. S ut ad sequentia
transeamus: ecce daniel anteqmͣ uisionem
explicet. duo quidẽ p̃mittere studet: quomͦ
udelicet eam rex pͥus obtinuerit. uel ad¬
quid eam pꝰmodum ipse damel recuꝑare
possit. Et de pͥmo quidẽ. Tu rex inquit
cogitare cepisti in stratu tuo. quid eẽt fu¬
turum post te: & qui reuelat misteria ostẽ¬

Expanded text:
post amissam contemplationis gratiam, qualis post amissam contemplationis gratiam, qualis in ea aliquando fuerit, ad memoriam revocare, et per multam compunctionis instantiam iterum eam reparare, firmiusque tandem atque perfectius possidere. Firmius namque atque perfectius rex per Danielis officium visionem suam cognovit, quam prius per semetipsum accepit. Ad hoc namque saepe ejusmodi gratia quibusdam in suis primordiis datur, atque subtrahitur, ut per experientiam agnoscant quid cum quanta aviditate expetere debeant. Ad hoc iterum nec tamen sine magno labore datur recuperari, ut ex eo melius innotescat, quam stricte oporteat custodiri. Sed ut ad sequentia transeamus, ecce Daniel antequam visionem explicet, duo quidem praemittere studet, quomodo videlicet eam rex prius obtinuerit, vel ad eam postmodum ipse Daniel recuperare possit. Et de primo quidem: Tu rex, inquit, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post te. Et qui revelat mysteria osten
Abbreviated transcription (Latin):
cum adungit. Somniũ tuum
& iusiones capitis tui in cubili tuo. nuiꝰce¬
modi sunt. Quia ꝑ somniũ sopit᷑ sensus
corporeus: recte ꝑ illum. mentis excessum in¬
telligimus: et ꝑ somnium. ea quȩ ꝑ mentis
excessum udemus. Caput ẽ summũ et pre¬
cipuũ ineubrũ corporis: & mens ẽ princi¬
pale hominis interioris. Uisiones itaq
capitis. sunt contemplationes m̃tis. In cu¬
bili autem quiescere consueuimus: & iecir¬
com ipso quietis ocuim recte intelligimus.¬
In hoc cubili quasi ad requiescendum inte¬
rior homo nr̃ locat᷑: qñ animus ad summ̃a
tranquillitatẽ componit᷑. In hoc cubili tune
quodammͦ somniũ uidetur: qñ int̾ intime
quietis suȩ summeq tranquillitatis ocia meis
ad sublimia contemplanda subleuat᷑. Som¬
nium inqͥt tuum & uisiones capitis tui hu¬
ĩcemodi sunt. Nichil aliud ẽ danielem nt̃m
ista dicere. amissumq somniũ retractare.
regemq docere: quã deuotam mentẽ. sepe

Expanded text:
cum adjungit: Somnium tuum, cum adjungit: Somnium tuum, et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt . Quia per somnium sopitur sensus corporeus, recte per illum mentis excessum intelligimus, et per somnium, ea quae per mentis excessum videmus. Caput est summum et praecipuum membrum corporis, et mens est principale hominis interioris. Visiones itaque capitis sunt contemplationes mentis. In cubili autem quiescere consuevimus, et idcirco in ipso quietis otium recte intelligimusIn hoc cubili quasi ad quiescendum interior homo noster locatur, quando animus ad summam tranquillitatem componitur. In hoc cubili tunc quodammodo somnium videtur, quando inter intimae quietis suae, summaeque tranquillitatis otia mens ad sublimia contemplanda sublevatur. Somnium, inquit, tuum et visiones capitis tui hujuscemodi sunt. Nihil aliud est Danielem nostrum ista dicere, amissumque somnium retractare, regemque docere, quam devotam mentem saepe
Abbreviated transcription (Latin):
atcenuare p̃sumamus. Illud itaq stupendũ.
& multa ammiratione dignum occurrit.
quomͦ contemplationis oculus tam late pate¬
at. qui diuinȩ reuelationis cooꝑatione. se
usq ad ea quȩ in nouissimo fiunt. ꝑlustran¬
da dilatat. Qui indicauit inquit tibi quȩ
nouissimis temporib. Querendum itaq ẽ:
ne forte aliquid in his uerb̃ lateat. quod
non uni alicui tantum: s plurib seu etiam
ꝑfectis pene omnib iuxta aliquid conueni¬
ee queat. Neq enim alibi qu̾a apud electoᷤᷤ
regnum celoꝵ. suscitat᷑: regnũ qđ scdm̃ da¬
nielis sententiam ineternũ non dissipatur.
regnum qđ uitra nos eẽ dicit᷑. Regnũ inqͥt
dominus celoꝵ intra uos ẽ. Hoc ꝑfecto regnũ
in eiectis sius dñs in nouissunis eoꝵ suscitat.
qualicumq modo eos in pͥmordus sius ꝑ ua¬
amissam contemplationis giãm meliꝰ de
ed ecce iam daniel ad usionis nar¬
rationem. uel expositionem accedit.

Expanded text:
attenuare praesumamus. Illud itaque stupendum, attenuare praesumamus. Illud itaque stupendum, et multa admiratione dignum occurrit, quomodo contemplationis oculis tam late pateat, qui divinae revelationis cooperatione se usque ad ea quae in novissimo fiunt perlustranda dilatat. Qui indicavit tibi, rex Nabuchonovissimis temporibus. Quaerendum itaque est, ne forte aliquid in his verbis lateat quod non uni alicui tantum, sed pluribus, seu etiam praefectis pene omnibus juxta aliquid convenire queat. Neque enim alibi quam apud electos regnum coelorum suscitatur. Regnum quod secundum Danielis sententiam in aeternum non dissipatur, regnum quod intra nos esse dicitur: Regnum, inquit Dominus, coelorum intra vos est . Hoc profecto regnum in electis suis Dominus in novissimis eorum suscitat, qualicunque modo eos in primordiis suis per vaamissam contemplationis gratiam, meliused ecce jam Daniel ad visionis narrationem vel expositionem accedit,
Abbreviated transcription (Latin):
Misteriũ qđ rex interrogat. sapientes. magi
& arioli. et aruspices nequeunt indicare
regi: si est ds in celis reuelans mysteria. Do¬
cet itaq nos in his uerb̃ daniel nr̃. ea quȩ
supͣ hominem sunt. & bumanũ sensum
excedunt. de humana industria penitus
desꝑare: et de sola dñi reuelatione expecta¬
re. Qđ autem dicit ostensa sibi quȩ futu¬
ra sunt nouissimis temporib: ad illud ꝓcul
dubio respicere uidet᷑. qđ in fine uisionis
pꝰ cetera ad iungit᷑. lapis aut̃e qui ꝑcusserat
statuam. factus est mons magnus: & im¬
pleuit uniuersam t̾ram. Quam sint mag¬
na. quam ue ꝓfunda. et quanta ueneratio¬
ne digna. ea quȩ uisio ista uxta allegori¬
cum. unmo pene iuxta historicum sensũ
loquit᷑: nemo scͥpturarũ sc̃arum ꝑitus igno¬
rare ꝑmittit̃. S sic ista ad nr̃am seu alioꝵ
ediscationẽ iuixta moralem sensum discu¬
timus: ut de tanti misterii auctoritate iuxta
sacratiorem intelligentiam nichil minuere. uł

Expanded text:
rrogat sapientes, magi, et arioli, et aruspices nequeunt indicare regi. Sed est Deus in coelis revelans mysteria. Docet itaque nos in his verbis Daniel noster, ea quae supra hominem sunt, et humanum sensum excedunt, de humana industria penitus desperare, et de sola Domini revelatione exspectare. Quod autem dicit ostensa sibi quae futura sunt novissimis temporibus, ad illud procul dubio respicere videtur quod in fine visionis post caetera adjungitur: Lapis autem qui percusserat statuam, factus est mons magnus, et implevit universam terram. Quam sint magna, quamve profunda, et quanta veneratione digna ea quae visio ista juxta allegoricum, imo pene juxta historicum sensum loquitur, nemo Scripturarum sanctarum peritus ignorare permittitur. Sed sic ista ad nostram seu aliorum aedificationem juxta moralem sensum discutimus, ut de tanti mysterii auctoritate juxta sacratiorem intelligentiam, nihil minuere vel
Abbreviated transcription (Latin):
restria nisi caruales affectiones: ꝑ anima¬
lia. illa desideria quȩ surgunt pret̃ ratioñẽ.
ꝑ uestias illa quȩ nitunt᷑ cont᷑ rationẽ. Pret̾
rationẽ uana et friuola: cont᷑ rationẽ ꝑuer¬
sa co noria. ꝑ arbor̃e ut dictũ ẽ accipimꝰ iobue for

Expanded text:
restria, nisi carnales affectiones? Per animarestria, nisi carnales affectiones? Per animalia, illa desideria quae surgunt, praeter rationem; per bestias, illa quae nituntur contra rationem; praeter rationem vana et frivola; contra rationem perversa et noxia. Per
Abbreviated transcription (Latin):
locumq teneant in summis: quos subleuat
penna scĩtatis. Destiȩ sub ramis locũ teneant
in imis: et qui ꝓnos uultus hñt ꝑ appetitum
carnis. districtione sentiant piȩ scueritatis.
et iuste numiliationis. Subt̃ eam habitabãt
animalia et bestiȩ: ⁊ in ramis eius conuersa¬
bant᷑ uolueres celi: & ex ea uescebat᷑ om̃is caro.
Ex illa sane omĩs caro uescit᷑. cuiꝰ uirtutum
exemplis om̃s edificant᷑: cuiꝰ consolationib
om̃s fouent᷑: cuius beneficus om̃s recreant᷑:
unt᷑. O qualis arbor o quante sublimitatis:
apud seipsam exciterexuii.
ed et hoc ip̃m qđ de hac arbore dicit᷑ in
nob̃ ipsis implemus. si carnales affectio¬
nes sud rigore discipline restringimꝰ. & cogi¬
tationes nrãs in moꝵ. circuinspectione oc¬
cupamus: et ꝑ spiritales meditationes omñs
sensus nrõs in bonis desideriis nutrimꝰ. Qa
enim ꝑ uolatilia intelligimus nisi subtiles
cogitationes: et quid ꝑ quadrupedia & ter¬

Expanded text:
locumque teneant in summis quos sublevat locumque teneant in summis quos sublevat penna sanctitatis. Bestiae sub ramis locum teneant in imis, et qui pronos vultus habent per appetitum carnis, districtionem sentiant piae severitatis et justae humiliationis. Subter eam habitabant animalia et bestiae, et in ramis ejus conversabantur volucres coeli, et ex ea vescebatur omnis caro. Ex illa sane omnis caro vescitur, cujus virtutum exemplis omnes aedificantur, cujus consolationibus omnes foventur, cujus beneficiis omnes untur. O qualis arbor, o quantae sublimitatis, apud seipsam exercere. Sed et hoc ipsum quod de hac arbore dicitur in nobis ipsis implemus, si carnales affectiones sub rigore disciplinae restringimus, et cogitationes nostras in morum circumspectione occupamus, et per spiritales meditationes omnes sensus nostros in bonis desideriis nutrimus. Quid enim per volatilia intelligimus nisi subtiles cogitationes et quid per quadrupedia et ter
Abbreviated transcription (Latin):
quid facere debeant. Discant inquit in disci¬
plinatos mores p̃mere: bonos attollere ⁊ ho¬
norare. Quid queso hoc genus monstri est.
qd nt̃i temꝑis arbores ursos ⁊ leones uel aliᷤ
Huiꝰmodi quaslibet bestiales m̃tes portãt in
ramis: uolucres uͦ celi et quelibet uolatilia
pennata contͣ conditionis uira. ereatorisq
instituta p̃munt in imis: Quotiens ipse
ego uidi. uidensq ingemui impiũ suꝑ¬
eraitatũ ⁊ elcuatũ suꝑ cedios libani. Qaud
queso ẽ qđ facitis. qui eiusmodi bruta & bestia¬
lia corda in sublime attollitis: et uelut in aere
suspenditis: Si uere eos diligitis: cur eis non
parcitis: Quid queso eis aliud quam riuna
ꝑatis. Dum eos ad alta suspenditis: & quasi
in ramis portatis: Quid aliud quisq suo sub¬
limatori. uel potius subuersori dicturus ẽ in
fine. in ipso confinio runȩ : nisi quia eleuanᷤ
allisisti me : Conuersent᷑ celi uolucres in ramiᷤ.

Expanded text:
quid facere debeant; discant, inquam, indisciquid facere debeant; discant, inquam, indisciplinatos mores premere, bonos attollere et honorare. Quid, quaeso, hoc genus monstri est, quod nostri temporis arbores, ursos, et leones, vel alias hujusmodi quaslibet bestiales mentes portant in ramis; volucres vero coeli, et quaelibet volatilia pennata contra conditionis jura, Creatorisque instituta premunt in imis? Quoties ego ipse vidi, vidensque ingemui impium superexaltatum et elevatum super cedros Libani. Quid, quaeso, est quod facitis, qui ejusmodi bruta et bestialia corda in sublime attollitis, et velut in aere suspenditis? Si vere eos diligitis, cur eis non parcitis? Quid, quaeso, eis aliud quam ruinam paratis, dum eos ad alta suspenditis et quasi in ramis portatis? Quid aliud quisque suo sublimatori, vel potius subversori dicturus est in fine in ipso confinio ruinae, nisi quia elevans allisisti me? Conversentur volucres coeli in ramis,