comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
modo tunet: s etiam amplus dĩligit.
Timere enim seruorum est: diligere
filiorum. Timor sub neccessitate ẽ.
dilestio in lsbertate. Qui in timore
facit bonum ꝓpter timoremni. Non
uult ergo deus. ut timeatur. abͥ omi¬
nib quasi dominus. s ut diligat᷑
quasi pater: qui adoptionis spiritũ

Expanded text:
um diligit. Timere enim servorum est, diligere autem filiorum; timor sub necessitate est, dilectio in libertate. Qui in timore facit bonum propter timorem. Non vult ergo Deus, ut timeatur ab hominibus quasi Dominus, sed ut diligatur quasi Pater, qui adoptionis spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
cat. cuiꝰ ñ uult esse discipillus Sĩ¬
plicissimus interrogator: ⁊ malig¬
nissimuis insidiator. de magno mã¬
dato interrogat: qui nec nimirum
obseruat. Ille enim dẽbet interro¬
gare de maiore iusticia: qui iam¬
minorem compleuit. Dommus¬

Expanded text:
cat, cujus non vult esse discipulus. Simplicissimus interrogator, et malignissimus insidiator, de magno mandato interrogat, qui nec minimum observat. Ille enim debet interrogare de majori justitia, qui minorem complevit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut multitudine: ⁊ uincen̾t
que udratione suꝑare non poterant.
Auitate nudos se esse professi sunt:
qui multitudine se armauerunt.
Dicẽbant enim apud se. unus
lequatur ꝓomnib. ⁊ omnes lo¬
quamur ꝑ unum: ut siquidem ui¬
cerit omnes uideamur uittores. si
aũt uittus fuĩt uẽi solus uideatur
confusus. Opharisei qui omnia ꝓp¬

Expanded text:
ut multitudine vincerent, quem ratione superare non poterant. A veritate nudos se esse professi sunt, qui multitudine se armaverant. Dicebant enim apud se: Unus loquatur pro omnibus, et omnes loquamur per unum, ut si quidem vicerit, omnes videamur victores; si autem victus fuerit, vel solus videatur confusus. Magis
Abbreviated transcription (Latin):
datum dicimus: quantũ
ad dignitatem mandatoꝵ. non
quantum adutilitatem. Alioqͥn¬
utilitas omnium mandatorum
una est: ⁊ omnia mandata que¬
unum uidentur esse mandatum
ita sibi cõherent ut alterũ sine

Expanded text:
datum dicimus, quantum ad dignitatem mandatorum, non quantum ad utilitatem. Utilitas mandatorum  et omnia mandata unum videntur esse mandatum, ita sibi invicem cohaerent, ut alterum sine
Abbreviated transcription (Latin):
formellas casei Has deferes ad
tribunũ ⁊ & fr̃s tuos uisitabis
si recte agant: & cum quib or¬
dinati sunt disce: Saul autem
& om̃s filii isrł: in ualle there¬
binthi pugnabant aduersum
philistiim: Surrexit itaq da-¬
uid mane. & cõmendauit gre¬
gem custodi: & onustus abiit
sic̃ preceꝑat ei isai: & uenit ad
locũ magala: & ad exercitum¬
qui egressus ad pugnã uoci

Expanded text:
mellas casei has deferes ad tribunum: et fratres tuos visitabis, si recte agunt: et cum quibus ordinati sunt, disce. Saul autem, et omnes filii Israel, in valle terebinthi pugnabant adversus Philisthiim. Surrexit itaque David mane, et commendavit gregem custodibus: et onustus abiit, sicut praeceperat ei Isai. Et venit ad locum Magala, et ad exercitumqui egres
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicitur ne solliciti sitis anime
ur̃e quid comedatis. neq corꝑiuro
quid induamini: de carnali cybo ⁊
uestimento accipiamus. Ceterum
de spũalib cybis ⁊ uestimentis:
semꝑ debemus esse solliciti. Nonne
anima plus est quam esca. ⁊ corpꝰ
plusquam uestimentum: Quod
ditit istius modi est. Qui maiora
p̃stitit: utiq ⁊ minora p̃stabit.
espicite uolatiliax
celi qm̃ ñ serunt neq metũt.
neq congregant inhorrea ⁊ pater
ũr celestis pascit illa. Nonne uos ma¬
gis pluris estis stus: apłs precipit.
ne plus sapiamus qmͣ oportet saꝑe.
Istud testimonium in p̾senti capi¬
tulo conseruandum est. Sunt eñi
quidam qui dum uolunt t̾minos
patrum excedere: ⁊ adalta uolitare:
centes angsos esse ceterasꝙ in dei
ministerio fortitioines: que absq
cura sua dei aluntur ꝓuidentia.
Si hoc ita est ut intelligi uolunt.
quo modo sequitur diftum ad hõ¬
miuies. nonue uos magis pluris
estis illis: Simpliciter ergo acci¬
piendum est. Quoti si uolatilia

Expanded text:
quod dicitur: Ne solliciti sitis animae vestrae quid comedatis, neque corpori vestro quid induamini , de carnali cibo et vestimento accipiamus. Caeterum de spiritualibus cibis et vestimentis semper debemus esse solliciti. Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus est quam vestimentum? Quod dicit, istius modi est: Qui majora praestitit, utique et minora praestabit. Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant 37 in horrea: et Pater vester coelestis pascit illa. Nonne vos magis pluris estis illis? Apostolus praecipit , ne plus sapiamus quam oportet sapere. Istud testimonium et in praesenti capitulo conservandum est. Sunt enim qpatrum excedere, et ad alta volitare, coeli angelos esse, caeterasque in Dei ministerio fortitudines, quae absque cura sui, Dei aluntur providentia. Si hoc ita est ut intelligi volunt, quomodo sequitur dictum ad homines: Nonne vos pluris estis illis? Simpliciter ergo accipiendum est. Quod si volatilia,
Abbreviated transcription (Latin):
e fueris hypocrita uii. corde¬
inconspectu hominum: &
non scandalizeris labiis tuis
Attende in illis ne forte cadas. &
ponas scandalum animȩ tus.
& adducas inhonorationemtͥ:
& reuelet deus absconsa tua.
& in medio synagoge elydat
te: quoniam accessisti malig¬
ne ad dominum: & cortuum
plenum ẽ dolo &e fallacia.uiii.¬
ili⁊ accedens ad seruitutem

Expanded text:
e fueris hypocrita in conspectu hominum, et non scandalizeris labiis tuis. Attende in illis, ne forte cadas, et ponas scandalum animae tuae, et adducas inhonorationem reuelet deus abscondita tua et in medio synagogae elidat te. quoniam accessisti maligne ad dominum, et cor tuum plenum est dolo et fallacia. Fili, accedens ad seruitutem
Abbreviated transcription (Latin):
na recumbere solitus tanto li¬
centius eiꝰ membra quanto ui¬
cinus tangebat:
a mortuis manus apłor
tractauert̃ de uerbo uitȩ: cũ
ueram eũ recepisse carnem ꝙͣ.¬
uis iam inoruptibilẽ absq
ulla dubietate cognouerunt
audientes ab illo ipso. palpa¬
te & uidete quia sp̃c carnem
& ossa non habet sicut me ui¬
detis habere: Bene autẽ dicit᷑.
& manus nr̃e tractauerunt
de uerbo uite: qd̃ cũ ueritatẽ
resuscitate carnis eiꝰ a mortu

Expanded text:
na recumbere solitus, tanto lina recumbere solitus, tanto licentius ejus membra, quanto vicinius tangebat. a mortuis, manus eorum tractaverunt de Verbo vitae, cum veram eum recepisse carnem, quamvis jam incorruptibilem, absque ulla dubietate cognoverunt, audientes ab illo ipso: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Bene autem dicitur: Et manus nostrae contrectaverunt de Verbo vitae, quia cum veritatem resuscitatae carnis ejus a m
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei. s eundem filium dei
in homine apparentẽ audiert̃.
& oculis uiderunt discipuli:
qd̃ ipse in euugłio latius expla¬
nauit: Nam qd̃ hic ait. quod
fuit abinitio. hoc est quod in e¬
uugłio dicit. in principio erat
subdidit quod audiuimꝰ & qd̃
uidimus oculis nr̃is: hoc est
quod ibi latius subdit. & uer¬
bum caro fact᷑ũ est: & habitauit
in nobis: & uidimus głam eius
głam quasi unigeniti a patre.
Quod ꝑspeximꝰ & manus nr̃ȩ¬
trac
Nonsolum quippe corporalib
oculis sicut & ceteri dñm ui¬
derunt. s & ꝑspexert̃: cuius di¬
uinã quoq uirtutẽ sp̃alibus
oculis cernebant : marime il¬
li qui eum in monte clarifi¬
catum uiderunt: equib unus
manus ur̃e temptauerunt de
uerbo uitȩ: manicheoꝵ uincit
insaniam: qui dñm ueram as¬
sumpsisse carnẽ negant. quã
apłi ueram eẽ dubi tare non
poterant. ut pote cuiꝰ ueritatẽ
non solum uidendo: s & tan¬
gendo probarent: maxime
ioħ̃s ipse qui insinu eius in cȩ¬

Expanded text:
Filius Dei, sed eumdem Filium Dei in homine apparentem audierunt, et oculis viderunt discipuli, quod ipsum in Evangelio latius explicavit. Nam quod hic ait: Quod fuit ab initio, hoc est quod in Evangelio dicit: In principio erat subdidit: Quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, hoc est quod ibi latius subdit: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a PaQuod perspeximus, et manus nostrae Non solum quippe corporalibus oculis sicut caeteri Dominum viderunt, sed et perspexerunt, cujus divinam quoque virtutem spiritualibus oculis cernebant. Maxime illi qui eum in monte clarificatum viderunt, e quibus manus nostrae contrectaverunt de Verbo vitae, Manichaeorum vincit insaniam, qui Dominum veram assumpsisse carnem negant; quam apostoli veram esse dubitare non poterant, ut pote cujus veritatem non solum videndo, sed et tangendo probarent; maxime Joannes ipse, qui, in sinu ejus in coe
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ mĩs: Et uita manifestata ẽ:¬
tur: Ego sum resurrectio & uita:
Quȩ manifestata est: diuinis in
carne declarata miraculis U¬
deruntq discipuli presentes. qd̃
posteris in dubia ueritate testa¬
rentur: quando signa faciens
sicut idem ioħs scribit. mani
manifestatã uidisse cum suis
apłis testat᷑: confundat᷑ cum
suis sequacib appelles hereti¬
cus: qui eandem uitam idest
dnm saluatorẽ non dm̃ in
ueritate: s hominẽ infantasia
mundo apparuisse contendit:
Et annuntiamꝰ uobis uitã et̾nã

Expanded text:
s meus . Et vita manifestata etur: Ego sum resurrectio et vita ; quae manifestata est divinis in carne declarata miraculis, videruntque discipuli praesentes quod posteris indubia veritate testarentur, quando signa faciens, sicut idem Joannes scribit, manifmanifestatam vidisse cum suis coapostolis testatur, confundatur cum suis sequacibus Apelles haereticus, qui eamdem vitam, id est, Dominum Salvatorem, non Deum in veritate, sed hominem in phantasia mundo apparuisse contendit. Et annuntiamus vobis vitam aeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
feste ostendit beatus ioħs: quia
quicumq societatẽ cum deo
habere desiderant: primo ec¬
clesiȩ societati debent aduna¬
ri: illamq fidem addiscere eiꝰq
sacramentis imbui: quã disci¬
ueritate ꝑceperunt: nec in ali¬
quam illi qui per ipsum pre¬
dicantẽ in mundo dñm cre¬
debant: nisi in quantũ eos fi
dei uel operũ qualitas discer¬
nit Unde etiam de hac socie¬
tate scõꝵ quam habent in pa¬
tre & filio: ipse filius patri sup¬
plicans ait: Pater sc̃e serua eos
in nomine tuo quos dedisti mͥ
ut sint unũ: sicut & nos. Et
paulopost. don pro his autẽ
rogo tantum: s pro his qui
credituri sunt ꝑ uerbũ eorum
in me. ut om̃s unũ sint. sicut
tu pater in me et ego inte:
ut & ipsi in nobis unum sint.

Expanded text:
feste ostendit beatus Joannes quia quicunque societatem cum Deo habere desiderant, primo Ecclesiae societati debent adunari, illamque fidem addiscere, ejusque sacramentis imbui, quam disciveritate perceperunt. Nec in aliquam illi qui per ipsum praedicantem in mundo Dominum credebant, nisi in quantum eos vel fidei operum qualitas discernit. Unde etiam de hac societate sanctorum quam habent in Patre et Filio, ipse Filius Patri supplicans ait: Pater sancte, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos . Et paulo post: Non pro his autem rogo tantum, sed pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
cum consummatũ fuerit gene¬
rat mortẽ: Trib modis tempta¬
tio agit᷑. Suggestione. delecta¬
tione. consensu: Suggestione
hostis: delectatione autẽ. uel
etiam consensu nr̃e fragilitatis
Qd si hoste suggerente delecta¬
ri aut consentire peccato no¬
lumꝰ : temptatio ip̃sa nobis ad
uictoriã ꝓuenit: qua coronã
uitȩ meream acciꝑe: Si uͦ ad hos¬
tis suggestionẽ paulatim a recta
intentione abstrahit. & uicio
incipimꝰ illici: delectando qͥdẽ
offendimus : s necdũ. lapsum
mortis incurrimꝰ: At si delecta¬
tionẽ concepti in corde facino¬
ris etiã partus praue sequitur
actionis: nobis iam mortis reis.
uictor hostis accedãt: Quod gͦ¬
consummatũ generat mortẽ:
respicit econtrario ad hoc qd̃
supradictum est de eo qui suffert
temptationẽ: quia cũ ꝓbatus
fuerit. accipiet coronã uite. Si¬
cut enĩ ille qui temptatꝰ suꝑat.¬
p̾mia uitȩ: ita nimirũ qui con¬
cupiscentiis suis illectus temp¬
tatione superat᷑: merito ruinã

Expanded text:
cum consummatum fuerit, generat mortem. Tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione, consensu. Suggestione hostis, delectatione autem, vel etiam consensu nostrae fragilitatis. Quod si, hoste suggerente, delectari aut consentire peccato nolumus, tentatio ipsa nobis ad victoriam provenit, qua coronam vitae mereamur accipere. Si vero et hostis suggestione paulatim a recta intentione abstrahimur, et vitio incipimus illici, delectando quidem offendimus, sed necdum lapsum mortis incurrimus. At si delectationem concepti corde facinoris, etiam partus pravae sequitur actionis, nobis, jam mortis reis, victor hostis abscedit. Quod consummatum fuerit, generat mortem: respicit e contrario ad hoc quod supra dictum est de eo qui suffert tentationem, quia cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae. Sicut enim ille qui tentatus sumeretur, ita nimirumque qui concupiscentiis suis illectus a tentatione superatur, merito ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
& adiuuantis est: ut ꝑuenire
atq peccatis semina nr̃a sunt
incentiua ꝑfectio diaboli: Cũ
lam: suꝑ ponit incendium: Edi¬
ficemus aurum. & argentũ. lapi¬
des precioses: & temptare non
audebit. quamquã & in hoc non
sit certa & secura possessio: Se¬
dit quoq leo in insidiis: in oc¬
cultis ut interficiat innocentẽ:
Et uasa figuli ꝓbat fornax: ho¬
mines autem iustos: tẽptatio
tribulationis: uiii.¬

Expanded text:
et adjuvantis est, ut pervenire et adjuvantis est, ut pervenire atque peccatis semina nincentiva, et perfectio diaboli. Cum lam, tunc supponit incendium. Aedificemus ergo aurum, argentum, lapides pretiosos, et tentare non audebit: quamquam et in hoc non sit certa et secura possessio. Sedet quippe leo in insidiis et in occultis, ut interficiat innocentem. Et vasa figuli probat fornax, homines autem justos tentatio tribulationis. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
emo cum temptat᷑ dicat
qm̃ a deo temptatur illa
uidelicet temptatione: qua
diues incedens in itmerib suis
marcescit: id est cum rapinam.
furtũ. falsum testimoniũ. homi¬
cidium. stuprũ. uel cetera huiꝰ¬
modi cõmiserit dicat qm̃ deo
cogente necesse habuerit hec pa¬
trare: ideoq nullatenus horum
effectum declinare potuerit:
Ds enim intẽptator maloꝵs ẽ: sub¬
audit᷑ temptam̃toꝵ: Ipse enim
neminẽ temptat: ea uidelicet
temptatione quȩ decipit mise¬
ros ut peccent: Duplex est enĩ
genus temptationis: Unũ qd̃
decipit: alnid qd̃ ꝓbat Scdm
hoc quod decipit: ds̃ neminẽ
temptat Scd̃m illud quod ꝓ¬
bat. ds̃ temptauit abraham
me dñe & tempta me: Unus¬
quisq uͦ temptat᷑ a concupiscen¬
tia sua. abstractus & illectus &
cetera Abstractus a recto itine:
& illectus in malũ:. De hoc uersu
ieronimus contra iouinianũ:
Sicut in bonis inquit operibus
ꝑfector est ds̃. non enĩ uolentis
neq currentis. s dei miserentis

Expanded text:
o cum tentatur dicat quoniam a Deo tentatur, » illa videlicet tentatione, qua dives incedens in itineribus suis marcescit, id est, nemo cum rapinam, furtum, falsum testimonium, homicidium, stuprum, vel caetera hujusmodi commiserit, dicat quoniam Deo cogente necesse habuerit haec patrare, ideo nullatenus horum effectum declinare potuerit. « Deus enim intentator malorum est, » subauditur tentamentorum. « Ipse enim neminem tentat, » ea videlicet tentatione, quae decipit miseros ut pereant. Duplex est autem genus tentationis: unum quod decipit, aliud quod probat. Secundum hoc quod decipit, Deus neminem tentat: secundum illud quod probat, Deus tentavit Abraham; me, Domine, et tenta me . Unusquisque vero tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus, etc. Abstractus a recto itinere, et illectus in malum. De hoc versu Hieronymus contra Jovinianum: « Sicut in bonis inquit operibus perfector est Deus, non enim volentis, neque currentis, sed Dei miserentis
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium ciuitatẽ. Unde nos fr̃s
qͥ portas celestis iherłm cepimꝰ
introire: illuminati salutarib
sacramentis. in conspectu dei
nr̃i. nouo gaudio necesse ẽ exul¬
temus:quia noua hodie stella.
ẽ femina: sub spetiȩ adorantiũ
chaldeorum. fidem gentium
dedicauit. Qqͣmuis diuinitatẽ
suam nr̃i corporis adumbra

Expanded text:
fidelium civitatem. Unde nos, fratres, qui portas coelestis Jerusalem coepimus introire, illuminati salutaribus sacramentis in conspectu Dei nostri novo gaudio necesse est exsultemus, quia nova hodie stella  homo natus e femina sub specie adorantium Chaldaeorum fidem gentium dedicavit: qui quamvis divinitatem suam nostri corporis adumbra
Abbreviated transcription (Latin):
gesta sunt subditȩ. Diligite
castimoniȩ puritatem: quia
xp̃c uirginitatis ẽ filiꝰ. Absti¬
nete uos a carnalib desidiis
quȩ militant aduers amimã:
quemadmodum nos p̾sens
beatus apłs suis ut legimus
uerbis hortatur. Malitia par¬
uuli estote: quia dñs gloriȩ.
mortalium se conformauit iN¬
fantiȩ. Sectamini humilitatẽ:
qͣm d̃i filius discipulos suos do¬
cere dignatꝰ ẽ. Induite uos uir¬
tute pacientiȩ: in qua animas
ur̃as possitis adquirere: qm̃ qͥ
cunctorum ẽ redemptio. ipse ẽ
omnium fortitudo. Quȩ sursũ
sunt sapite: ñ quȩ suꝑ terram.
Puiani ueritatis & uitȩ constan

Expanded text:
gesta sunt subdite. Diligite gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae. Sectamini humilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium fortitudo. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Per viam veritatis et vitae constan
Abbreviated transcription (Latin):
p̾eunte ꝑueniunt. Adorant
in carne uerbum: in infantia
sapientiam: in infirmitate
uirtutem: & in hominis ue¬
ritate. dñm maiestatis. Utq
sacramentum fidei suȩ. intel¬
ligentiȩq manifestẽt: quod
cordib credunt. munerib pro¬
testantur. Hus deo. myrram
homini. aurum offerunt regi:
naturam in unitate ueneran¬
tes: quia quod erat in substan
magys in regionem suam.¬
& trans lato ir̃a in egyptum
ex admonitione diuina÷ ex¬
ardescit frustrata in medita¬
tionib suis herodis insania:
necari omnes bethleem par¬
uulos iubet. Et qm̃ qͣm metu¬
at nescit infantem: gen̾alem
seuiciam. in suspectam s ten¬
dit ȩtatem. S quos rex impĩ
eximit mundo: xp̃c inserit
cȩlo. Et quib ñdum sanguimꝰ
sui impendit redemptionem:
iam martyrii tͥbuit dignitatẽ.
RiG IE gͦ dilectissimi uui
fideles ammos: & chorus¬
cantem grãm luminis sempi¬
terni. & impensa humanȩ saͤ¬
lutis sacramenta uenerantes.
studium ur̃m his qͤ ꝓ uobis

Expanded text:
praeeunte perveniunt. Adorant in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, naturam in unitate venerantes: quia quod erat in substantmagis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis
Abbreviated transcription (Latin):
diuinum tuo furore consilium.
Dñs mundi temporale ñ querit
regnum: qui prestat ȩternum.
Quid incommutabilem dispo¬
sitarum rerum ordinem uer¬
tere: & aliorum facinꝰ preoccu¬
pare conaris: Mors xp̃r. ñ
ẽ temporis tui. Ante conden¬
dum ẽ ȩuungłm: ante prȩdi¬
candum ẽ dei regnum: ante
sanitates donandȩ:ante sunt
facienda miracula. Cur quod
alieni futurum ẽ oꝑis. tui ẽt̃
uis criminis: & ñ habiturus
effectum sceleris. in solum te
reatum p̾cipitas uoluntatis:
N ichil hac molitione ꝓficis: n¬
chil peragis. Q uoluntate nat᷑
ẽ: arbitrii sui potestate moriet᷑.

Expanded text:
divinum tuo furore consilium! divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur.
Abbreviated transcription (Latin):
gione orientis stella nouȩ clari¬
tatis apparuit: quȩ illustrior.
cȩteris pulchriorq syderib fa¬
cile in se intuentium oculos a¬
nmosq conuerteret: ut confes¬
tim aduerteretur ñ eẽ otiosum.
quod tam insolitum uidebatur.
Dedit gͦ aspicientib intellectum:
qui prestitit signum. Et quod
fecit intelligi. fecit inquiri: &
se mueniendum obtulit requi
fulgoris inditium. intenta con¬
templatione comitantes: ad
agnitionem ueritatis gratiȩ
splendore ducuntur. .ui.¬
asl humano senfu. signi¬
ficatum sͥ regis ortum esti¬
mauerunt. in ciuitate regia eẽ
querendum:s. qui serui susce¬
elegit natiuitati: iherosolimã
passiomi. Herodes uͦ audiens
iudeorum principem natum:
successorem suspicatꝰ expauit:¬
& molitus necem salutis auc¬
tori. falsum spopondit obse¬
quium. Qͣm felix foret. si ma¬
gorum imitaretur fidem: &
conuerteret ad religionem.
quod dis ponebat ad fraudeo.
Oceca stultȩ emulationis impie¬
tas: quȩ ꝑturbandum putas

Expanded text:
gione Orientis stella novae claritatis apparuit, quae illustrior caeteris pulchriorque sideribus, facile in se intuentium oculos animosque converteret: ut confestim adverteretur non esse otiosum, quod tam insolitum videbatur. Dedit ergo aspicientibus intellectum, qui praestitit signum; et quod fecit intelligi, fecit inquiri, et se inveniendum obtulit inquisfulgoris indicium intenta contemplatione comitantes, ad agnitionem veritatis, gratiae splendore ducuntur, qui humano sensu significatum sibi regis ortum aestimaverunt in civitate regia esse quaerendum. Sed qui servi susceaeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturbandum putas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximo die quo intemerata
uirginitas humani generis e¬
didit saluatoremꝰ epiphanȩ nob̃
dilectissimi ueneranda festiui¬
tas dat ꝑseuerantiam gaudioꝵ:
ut inter cognatarum sollempni¬
tatum uicina sacramenta exul¬
tationis uigor & feruor fidei ñ
tepescat. Ad omnium enim
hominũm spectat salutem. qd̾
infantia mediatoris d̃i &e homi¬
num iam uniuerso declarabat᷑
mundo: cum adhuc exiguo deti¬
neretur opidulo. Quamuis enĩ
israeliticam gentem. & ipsius gen¬
tis unam familiam delegisset.
de qua naturam uniuersȩ hu¬
manitatis assumeret: noluit
tam̃ intra maternȩ habitatiõis
angustias. ortus sui latere pͥmor¬
dia: s mox ab omnib agnosci

Expanded text:
oxime die quo intemerata virginitas humani generis edidit Salvatorem, Epiphaniae nobis, dilectissimi, veneranda festivitas dat perseverantiam gaudiorum, ut inter cognatarum solemnitatum vicina sacramenta, exsultationis vigor et fervor fidei non tepescat. Ad omnium enim hominum spectat salutem, quod infantia Mediatoris Dei et hominum jam universo declarabatur mundo, cum adhuc exiguo detineretur oppidulo. Quamvis enim Israeliticam gentem, et ipsius gentis unam familiam delegisset, de qua naturam universae humanitatis assumeret, noluit tamen intra maternae habitationis angustias ortus sui latere primordia; sed mox ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cationis meȩ: & locum pedũ meoꝵ
glorificabo. Et uemient ad te cur¬
ui filii eorum qia humiliauer̃t
te: & adorabunt uestigia pedum
tuorum om̃s qui detrahebant tͥ:
& uocabunt te ciuitatem domini
syon scĩ israel. Ro eo quod fiuisti
derelicta & odio habita. & ñ erat
qui ꝑ te transiretꝰ. Ponam te IN
suꝑbiam seculorum. gaudium
in generatione & generationem:¬
& suges lac gentium. & mamilla
regum lactaberis: & scies quia

Expanded text:
 meorum glorificabo. Et venient ad te curbi filii eorum qui humiliaberunt te: et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes qui detraebant tibi. Et vocabunt te civitatem Domini Syon sancti Srahel: pro eo quod non fuisti derelicta et odio habita et non erat qui per te transiret. Ponam te insuperbiam saeculorum; gaudium in generationem et generationem. Suges lac gentium et mamilla regum lactaberis. Nunc a
Abbreviated transcription (Latin):
galileȩ supra naason. pͦ uiam¬
quȩ ducit ad occidentem. in si¬
nistro habens ciuitatem sephet.
cum captus ee̾t in dieb salma¬
nassar regis afsyriorum: in cap¬
tiuitate tamen positus uiam
ueritatis ñ deseruit: ita ut om̃ia
quȩ habere poterat cotidie cum¬
captiuis fratrib qui erant ex eiꝰ
genere imꝑtiret. Cunq eẽt iuni¬
or omnib in tribu neptalim:n¬
chil tamen puerile gessit in oꝑe.
Deniq cum irent omnes ad uitu¬
los aurcos.quos iheroboam
fecerat rex israel: hic solus fugie¬
bat consortia omnium. & ꝑge
omnia pͥmitiua sua &e decimas
suas fideliter offerens: ita ut
in tercio anno ꝓselitis & adue¬
nis ministraret omnem decima

Expanded text:
Galilaeae supra Naasson, pGalilaeae supra Naasson, pquae ducit ad occidentem, in sinistro habens civitatem Sephet cum captus esset in diebus Salmanasar regis Assyriorum, in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit, ita ut omnia, quae habere poterat, quotidie concaptivis fratribus, qui erant ex ejus genere, impertiret. Cumque esset junior omnibus in tribu Nephthali, nihil tamen puerile gessit in opere. Denique cum irent omnes ad vitulos aureos, quos Jeroboam fecerat rex Israel, hic solus fugiebat consortia omnium, sed peomnia primitiva sua et decimas suas fideliter offerens, ita ut in tertio anno proselytis, et advenis ministr
Abbreviated transcription (Latin):
iheronimus pres¬
biter in dommo salutem.ooi¬
rari non desino: exactionis ur̃e
instantiam. Exigitis enim ut
librum chaldeo sermone con¬
scriptum. ad latinum stilum
traham: librum utiq thobiȩ.
quem hebrȩi de cachalogo di¬
umarum scͥpturarum secan¬
tes:his quȩ agyographa me¬
morant manciparunt. Feci
satis desid̃io ur̃o: ñ tameN
meo studio. Arguunt enim
nos hebreorum studia: & im¬
putant nob̃. cont᷑ suum cano¬
nem. latinis aurib ista trans¬
ferre. S melius ẽe iudicans
phariseorum displicere iudicio:
& episcoporum iussionib deser¬
uire: institi ut potui. Et quia
incina ẽ chaldeorum lingua
sermoni hebraico:utriusq li¬
guȩ ꝑitissimum loquacem re¬
ꝑiens. unius dei laborem arri¬
pui: & quicquid ille m hebraicis
uerb̃ expressit. hoc ego accito no¬
tario. sermonib: latinis exposui.
Orationib ur̃is. mercedem huius
oꝑis compensabo: cum gratũ
uob̃ didicero me quod iubere
estis dignati complesse. Explic̃¬
tobiȩ.

Expanded text:
ieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse. TOBIAE.
Abbreviated transcription (Latin):
& abstinere ab omni peccato. G̃
dum ꝑ captiuitatem deueniss:
cum uxore sua & filio in ciuita¬
tem niniue. cum omni tribu
sua ce omnes ederent ex cybis
gentilium: iste custodiuit animã
suam:& numqͣm contaminatus
ẽ in ȩscis eorum. Et qm̃ memor.
fuit dñi intoto corde suo: dedit
illi dominus grãm in conspectu
salmanassar regis. Et dedit ei
potestatem quocunq uellet ire:
habens lib̃tatem quȩcunq fa¬
cere uoluissec.II.

Expanded text:
abstinere ab omni peccato igitur cum per captivitatem devenisset cum uxore sua et filio in civitatem Nineve cum omni tribu sua et omnes ederent ex cibis gentilium iste custodivit animam suam et numquam contaminatus est in escis eorum et quoniam memor fuit Domini in toto corde suo dedit illi Dominus gratiam in conspectu Salmanassar regis et dedit ei potestatem quocumque vellet ire habens libertatem quaecumque facere voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
interfeccos istos: & reuiuiscant.
ingressus ẽ in ea sp̃c & uixerunt:
steteruntq suꝑ pedes suos: exer¬
citus grandis nimis ualde. Et
dix̃ ad me. fil hominis: ossa hȩc
uniuersa domus israel ẽ. Ipsi dicuñ.
Aruerunt ossa nr̃a. & periit spesnr̃a:
& abscisi sumus ꝓpterea uaticina¬
re: & dices ad eos. Hȩcdicit domi

Expanded text:
interfectos istos: et revivescant. ingressus in ea spiritus: et vixerunt. Steteruntque super pedes suos exercitus grandes nimis valde: et dixit ad me. Fili hominis ossa hec universa domus Israel est. Ipsi dicunt. Aruerunt ossa nostra: et periit spes nostra: et abscisi sumus. Propterea vaticinare:
Abbreviated transcription (Latin):
ra quam dedi patrib uestris:
& eritis michi in populum: & e¬
go ero uobis in deum. iiii.¬
niuersis inquinamentis ue¬
stris: & uocabo frumentum &
multiplicabo illud: & ñ impo¬
dplicabo fructum ligni. & ger¬
mina agͥ:ut ñ portetis ultra
obꝓbrium famis in gentibꝰ. Et
recordabimini uiarum ur̃arũ
pessimarum. studiorumq: non
bonorum: & displicebunt uob̃
iniquitates ur̃ȩ & scelera uestra.
Aꝓpter uos ego faciam ait domi¬
nus ds. notum sit uobis: confun¬
dimini. & erubescite suꝑ uiis ur̃is
ds. In die qua mundauero
uos ex omnib inquitatib ur̃is
ce habitare fecero urbes. & instau¬
rauero ruinosa: & terra deserta
fuerit exculta. quȩ quondam
erat desolata in ocłis omnis
uiatoris:dicent. Terra illa inculta.
facta ẽ ut ortus uoluptatis: & ci¬
uitates desertȩ. & destitutȩ atq suf¬
fossȩ. munitȩ seđunt. Et scient
num:ut gregem sanctum: ut gre¬
gem iherłm. in sollempnitatib
eiꝰ. Sic erunt ciuitates desercȩ.

Expanded text:
stris: et eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. niversis inquinamentis vestris: et vocabo frumentum, et multiplicabo illud, et non impotiplicabo fructum ligni, et genimina agri, ut non portetis ultra opprobrium famis in gentibus. Et recordabimini viarum vestrarum pessimarum, studiorumque non bonorum; et displicebunt vobis iniquitates vestrae, et scelera vestra. Non propter vos ego faciam, ait Dominus Deus, notum sit vobis: Confundimini, et erubescite super viis us: In die, qua mundavero vos ex omnibus iniquitatibus vestris, et inhabitari fecero urbes, et instauravero ruinosa, et terra deserta fuerit exculta, quae quondam erat desolata in oculis omnis viatoris, dicent: Terra illa inculta, facta est ut hortus voluptatis: et civitates desertae, et destitutae atque suffossae, munitae sederunt. Et scient num, ut gregem sanctum, ut gregem Jerusalem in solemnitatibus ejus. Sic erunt civitates desertae,
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ sp̃m & unietis: & scietis
quia ego dominus. Et ꝓpheta¬
Factus ẽ autem sonitus ꝓphetan¬
te me:& ecce commotio. Elt acces¬
serunt ossa adossa: unumqͦdq
ad iuncturam suam. et uidi:
& ecce suꝑ ea nerui & carnes ascen¬
derunt. Et extensa ẽ in eis cutis
desuꝑ: & sp̃m non habebant.
Naticinare ad sp̃m: uaticina

Expanded text:
etis: et scietis quia ego sum Dominus. Et prophetaFactus est autem somnus prophetante me: et ecce commotio. Et accesserunt ossa ad ossa: unumquodque ad juncturam suam. Et vidi: et ecce super ea nervi et carnes ascenderunt: et extensa est in eis cutis desuper: et spiritum non habebant. Vaticinare ad spiritum: vatici
Abbreviated transcription (Latin):
iluiꝰ deuotõnem uocati ipsum nospa¬
trem spiritałr᷑ habere gandeamiꝰ: Di¬
ticeps et socia fcã est: non ꝓpͥe pͥnci¬
pem sue domus ⁊ s absolute pͥncipẽ
idest om̃ium recte credentiũ femĩar᷑
uocaret et intelligeret ẽẽ parentẽ:
Unde bõ petrus apostolus credentes
de gentib feminas: ad humilitatis.¬
et castitatis. et modestie uirtutem
prouocans: eiustem matris nostie
sarre debita cum laude memunt ⁊
sicut sarra inquit obediebat abta¬
he: dñm eum ꝓuocans. cuiꝰ estis fi¬
lie benefacientes: et non tum̃tes
ullam ꝑturbationem: Et seruos¬

Expanded text:
illius devotionem vocati, ipsum nos paillius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, diticeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem
Abbreviated transcription (Latin):
purificatõnis genera: qͥ nullo ĩ di¬
guit dominus susciꝑe non despexit:
ut et consumande iam legis decreca
suo temꝑe doceret ẽẽ salub̾rima: ⁊
aduenientis eũgelii cunctis fidelib
ostenderet ca q suberinda remedia:
s et ħ quod eadem die sue circoncisi¬
onis nom̃ ut ihc̃ uocaretur accepit ⁊
ad imitatõnem prisce fecit obserua¬
tionis
uam ex eo credimꝰ sumptam:
quod habraam prĩarcha qͥ pri¬
mus cuconcisionis sacram̃tum in
testimonium sue magne fider et di¬
uine ad eum ꝓmissionis accep̃: eod̾
die sue suoꝵ q circoncisionis etiam
nominis amplificatõne simul cum
sua coniuge benedici ꝓmeruit ⁊ ut
qui catenꝰ abram. id est pr̃ excelsus
dictus: deinde abraham id est pater
multarum gentiũ uocareturz Ea
patrem inquit multar̃ gentiumi
constitui te. Que fidelissima ꝓmissio
tam late ꝑ orbem iam patet ĩpleta:
ut etiam nos ip̃i de gentib ad fidei

Expanded text:
purificationis genera, qui nullo indipurificationis genera, qui nullo indiguit, Dominus suscipere non despexit, et  Al., ut consummandae jam legis decreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei
Abbreviated transcription (Latin):
et cuconcisionis uidelicet in lege.
et̾ in eugłio baptismatis: tollende ꝑre¬
uaricat̾onis pͥme grã posita est. Et ne
cui scłi labentis etari suꝑni respectus
iuunera deessent: illi quoq qͥ a mũdi
exordio usq ad temꝑa date crrconcisi¬
onis uł post datam circonessionem de
aliis nationib deo placuerunt: uel hos¬
tiarum ablatõnib uel certe sola fidei
iurtute suas suoꝵq animas creatori
cõmendantes: a pͥmi reatus iuincuł
solam carnis naturam ⁊ nullam autẽ
ꝑcc̃i contagionem traxit ab adam. Et
iunere renascentis: utrumꝙ genꝰ
purificatõnis subire dignatus est:
et circoncisus uidelicet a parentib
octaua die natiuitatis ⁊ et tͥcesuo
etatis anno baptizatus a iohẽ: imo
etiam tercium salutaris hostie mu¬
dominus: ꝓ se non respuit offerri:
cuiꝰ dehinc tricesima tercia dño opis¬
tulante uestra caritas auditura est¬
simul et celebratura misterium
Cuncta inqͣm et legał et eugłice

Expanded text:
et circumcisionis videlicet in lege, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis ui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de Adam, et gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae muDominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae
Abbreviated transcription (Latin):
nitas : ꝙr idem ĩalutitere curatonũ
auxilium circoncisio in lege contra
origenał pcc̃i uulnꝰ agebat ⁊ quod
nunc luptismꝰ agere reuelate gre
temꝑe consneuit: excepto quod reg¬
ni celestis ianuam ÷ necdum intͣre
poterant. Donec adueniens bñdic¬
rõnem daret qͥ legem declit: ut ni¬
deri posset deus deoꝵ in sion. Tantũ
in sum abrahe post mortem in scã
requie consolati: suꝑne pacis ĩgres¬
sum spc felici expectabant: Nl enun
nunc ꝑ engłium suum terribiliter
ac salubͥter clamat : Nisi quis rena
tus ex aqua et spiritu sancto: ñ
potest introire in rognum dei: ipse
culus cuiꝰ caro citconcisa nõ fuerit:
peribit ania illa de ppło suo: quia
pactum meum itritum fecit ⁊ id est
pactum uite in paradiso ab homini¬
bus a me datum adam p̾uaricante
trausgressus est in quo omnes pec¬
cauerunt ꝑibit de cetu scõꝵ: si nõ
ei fuerit remedio salubri subuẽtũ:¬
traque ergo purificatio

Expanded text:
ternitas, quia idem salutiferae curationis ternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabunt. Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei ; ipse cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio,
Abbreviated transcription (Latin):
quia in diuinitatis sue spetie inde̾
neqͥuimꝰ: magna rursum dilectõns
arte ꝓudit ⁊ ut hunc fcm ex muli¬
ere: hoc est ex materue cãr ius siu¬
stantia. sine uirili ad mixtione cõ¬
ceptum ÷ ad humanos uer̃ hominẽ
proferret aspectus: qui in diuina
bat indueret:. Et ut nob̾ neccessariã
obediendi uirtutem: ꝑrecipuo ꝯtñ¬
daret exemploz
actum sub lege misit deus faliuu
suum in mundum: non qr ipse
noster. unꝰ est lator legis et uidex
s ut cos qui sub lege positi legis oma
portare neqͥuerant: sua compassione
iuuaret ⁊ ac de seruili conditõne que
sub lege erat ereptos in adoptõnem
reduceret : Suscepit igitur circonci¬
sionem lege decretam in carne ⁊ qui
absq omni ꝓrsus labe pollutõnis ap¬
paruit in carne: Et qui in similitu¬
dine carnis pcci. non aurem ĩ carne
ppłos a pccoꝵ sorde lauari uoluit ⁊
ip̃e non neccessitatis s exempli causa
subiit: Scire et euira deber ur̃a fr̃¬

Expanded text:
quia in divinitatis suae specie videre quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina bat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos in adoptionem reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓresentis festi memorian paucis
quidem u̾bis eugłista comp̃hendit:
s non pauca celestis misteru uirture
gͣuidam teliquit: Exposita uamq na¬
tiuitate dominica. cuiꝰ gaudia mox
angeli dignis gła laudib extulerunt:
pastores deuota uisitatione celebrart̃:
omnes qui tunc audiere mirati sunt:
no q sollempniis exegimꝰ Subiuax̃
atq ait: Et postqͣm consuumati st̃
dies octo ⁊ ut circoncideretur puer:
uocatum est nomen eiꝰ ihc: quod uoca¬
tum est ab angelo priusquam ĩ ute¬
ro conciperetur z hec sunt festiuitatis
hodierne gaudia ueneranda: ħ sacra
sollempnitas dier. hec illa suꝑue pie¬
tatis munera ⁊ sacro sancta que fide¬
surnn natum ex muliere ⁊ fem ex le¬
ge: ut eos qui sub lege erant redi¬
meret ⁊ ut ad optionem filioꝵ reci¬
peremus: Magna namq dispensa¬
t̾one pietatis ad redemptonẽ genis
humani : deus pater non angelũ.
non archangelu. s faiũ suñ ui¬
genitum mittere dignatus est Qñe

Expanded text:
memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, norumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fide factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Magna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
diu de euangelica lectione non possu¬
mus: S nos aliquid uel breuiter dicẽ
redemptoris nostri natiuitas ipsa
compellit: Ali est quod nascituto do¬
mino mundus describitur: nͥ qd̾ aper¬
te monstratur z quia ille ueniebat
in carne: qui electos suos ascriberet
in eteruitate: Qd̃ contra de reꝓbris
ꝑ ꝓpham dicitur: Deleantur de libro
uiuencium: et cum uistis non scri¬
bantur: Qͥ beue etiam in behtleem
nascitur : Beht leem quippe: domus
panis interpreratur: Ipe namq est:
qui ait: Ego sum panis uiuus: qui
de celo descendiz Noua autem nati¬
uirginitas concupiscentiam nescinit:
substantiam ministrauit: Assumpta
est de matre domini natura: non cul¬
paz Ereata est forma siue conditõue
seruili: et nouus homo sic compara¬
tus est ueteri. ut et u̾tatẽ susciꝑet
generis ⁊ et uicium excluderet ue

Expanded text:
diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratur, quia ille veniebat in carne, qui electos suos ascriberet in aeternitate? Quo contra de reprobis per Prophetam dicitur: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus virginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem susciperet gener
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ingilias custodiebant supra
gregem suum: pericula temptatõ¬
num indicat ⁊ a quib se suos q
subiectos omues qui ꝑfecte ugilãt
custodire non desistunt: Et bñ na¬
to domino pastores supra gregem
suum uigilant: Ille et enim natꝰ
est: qui dicit: Ego sum pastor bo¬
nus: bonus pastor: animam suam
ponit pro ouib suis: S et tempꝰ
ĩminebat: quo idem pastor sũme
bonus ⁊ missis in mundum pastori
q errabant: ad semꝑ uirentia ce¬
lestia pascua reuocaret: Peclo¬

Expanded text:
cujus vigilias custodiebant super cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sacra euangelii testat᷑ historia:
pastorib qui in eadem regione erant.
lugilantes. et custodientes iugilias noc¬
tis super gregem suum ⁊angelus dñi¬
cum magna luce apparuit: exortum¬
q mundo solem iustitie non solum ce¬
lestis uoce sermonis. uerum etiam ela¬
enim in tota ueteris instrum̃ti serie
reperimꝰ angelos ÷ qui tam sedulo appa¬
ruere patrib cum luce apparuisse: s ħ
pͥuilegium recte hodierno tempore ser¬
uatuꝰ est. quando exortum est in te¬
nebris lum̃. rectis corde: misericors et¬
miserator. et iustus dominus: Uerum
ne parua fmins angeli uideretur auc¬
toritas: postquan unus sacram̃tum
noue natiutatis etocuit. Itatim adest¬
multitudo celestium agminum: que
trans ÷ quia per hanc natiuitatẽ
homines ad pacem uniꝰ fider. sper
ac dilectionis. art ad głam diuine
laudationis eẽr conu̾tendi Signi¬
ficant auteui mistice isti pastores
gregum ÷ doctores quosq ac recto¬
res fidelium animar̃. Nox qͥdem

Expanded text:
istoria, pastoribus qui in regione eadem erant vigilantes et custodientes vigilias noctis super gregem suum, angelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claenim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae e demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox,
Abbreviated transcription (Latin):
liste xpistum ex temꝑe natũ descri¬
bunt: iohannes in pͥncipio eundem
fuisse testatur. dicens: In pͥncipio.
erat u̾bum: Alii autem homine. eũ
subito apparuisse cõmemorant: ille
ip̃m apud deum semꝑ fuisse declarat
dicens: Et uerbum erat: apud deũ:
Alii eugliste uerũ hominẽ ⁊ ille ip̃m
confirmat esse deum dicens ⁊ Et deus
erat uerbum: Alii hominẽ eũ apd̃
homines temporalr cõuersatum: ille
deum apud deum in pͥncipio manen¬
tem. ostendit dicens: hoc erat in pͥn¬

Expanded text:
listae Christum ex tempore natum descrilistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbumsubito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum, apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in prin