comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anq domesticum quã parentes filiis.
ut parentib filii.  Huitis itaq salubn
n pcepti. pse magister sĩorũ de se¬
ipso constituebat exẽplũ: quando ñ famulȩ
as quam creauerat ⁊ regebat. s ut matri
homo de quacreatus fuerat & qũa relin¬
quebat. alterum ꝓ se quotãmodo filium
ꝓuidebat. Siquid sane pecuniȩ res
tua familiaris habae cuius te implicari
negotionec oportet nec decet: reuera tri¬
buendu: matri & domesticis tuis. Hoꝵꝰ
quippe indigentia si pauꝑib ut sis ꝑfectꝰ
instituisti distribuere talia tua: primum
apud te locum optinere deb&. Si quis
eñi suis oe maxime domesticis ut apłs ait
datio humilitatis. & facuuit hoc sibi in¬

Expanded text:
ticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti, ipse magister sanctorum, de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus, quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat, et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium ideriis. Si quid sane pecuniae res tua familiaris habet, cuius te implicari negotio nec oportet nec decet, re uera tribuendum est matri et domesticis tuis. horum quippe indigentia, si pauperibus, ut sis perfectus, instituisti distribuere talia tua. primum apud te locum obtinere debent; si quis enim suis et maxime domesticis, ait apost commendatio humilitatis. Et faciunt hoc sibi in
Abbreviated transcription (Latin):
tnuocabulũ quod ille
qui p̃ficit.
lis quib p̃ficitur suꝑ¬
crancorum scilicax gerens. Scopos quippe:
sentende possumꝰ dic̃e: ut intelligat ñ se

Expanded text:
ulum, quod ille qui praeficitur eis quibus praeficitur scuram scilicet eorum gerens. Scopos quidem superintendere possumus dicere, ut intelligat se
Abbreviated transcription (Latin):
ne in utroq hominib similis. longe ẽt
ado.: aut inutroq deo similis. longe ẽt
ab hominib: atq mediator ñ ẽẽt. Fallax ita¬
q ĩnediator ille: quo ꝑ secreta iudicia tua.
mereret᷑ illudi. unũ cũ hominib haben̾s
id.ẽ. peccatum: alud uidi iult hab̾e eũdo.¬
ut quia carnis mortalitate ñ tegit᷑. ꝓ ĩmor¬
tali se ostentet. S q stipendiũ pecati
mors. hoc habae cominune cum hominib
unde simul dãpnent in mortẽ. Uerax au¬
tem mediator quẽ secreta tua miscłia de¬
monstrasti humilib & misisti. ut eiꝰ exẽplo
etiam ipsam discerent humilitatẽ.: media¬

Expanded text:
ne in utroque hominibus similis longe esseta ne in utroque hominibus similis longe esseta deo aut in utroque deo similis longe esset ab hominibus atque ita mediator non esset. fallax itaque ille mediator, quo per secreta iudicia tua superbia meretur indui, unum cum hominibus habet, id est peccatum, aliud uideri uult habereut quia carnis mortalitate non tegitur, pro immortali se ostentet. Sed quia stipendium peccati mors est, hoc habet commune cum hominibus, unde simul damnetur in mortem. Verax autem mediator, quem secreta tua misericordia demonstrasti humilibus, et misisti ut ejus exemplo etiam ipsam discerent humilitatem, media
Abbreviated transcription (Latin):
id quod ortum. ẽ. ȩc̃nitas ualet: tantũ ad
fidẽ ueritas. Duo ista sursum sunt ęcnitas
& lieritas: duo ista deorsum. quod ortũ. ẽ.
⁊ fides. Ut gͦ ab imis ad sũma reuocemur.
atq id quodoriũ. ẽ. recipiat et̃nitatẽ: ꝑ fidẽ
ueniendũ. ẽ. ad ueritatẽ. Et quia om̃ia
quȩ incontrariũ ꝑgunt. ꝑ aliquod mediũ
reducunt᷑. ⁊ ab ȩterna iusticia tẽporalis
iniquitas nos alienabat: opus eͦ erat me¬
dia iusticia tẽporali. quȩ medietas tẽporał
ẽet. de imis. iusta de sũmis: atq ita se
nec abrũpens a sũmis. & contẽꝑans imis.
ima reddae sũmis. Id̾o xp̃c mediator des
⁊ hominum dicius.c̃. int̾ dm̃ immortalẽ.
& hominẽ mortalẽ : et d̾s homo reconci¬
lians hominẽ do. manens qͦd̾ erat. factus
quod ñ erat. Ipse. ẽ nob̾ fides in rebꝰ ortis:
dm̃ & homines oportebat ut haberet
aliquud sunile do. aliquid simnie homins

Expanded text:
id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa sursum sunt, aeternitas et ueritas; duo ista deorsum, quod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur atque id quod ortum est recipiat aeternitatem, per fidem ueniendum est ad ueritatem. et quia omnia quae in contrarium pergunt per aliquid medium reducuntur et ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, atque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum immortalem et hominem mortalem lians hominem Deo, manens id quod erat, factus quod non erat. Ipse est nobis fides in rebus ortis, m et homines oportebat ut haberet aliquid simile deo, aliquid simile hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
suint om̃ia. cunq ñtes rationales siue an¬
głorũ. siue hominim. nisi participatione
ipsius sapientes fiant. cui ꝑ sp̃m scm̃ ꝑqu̾e¬
caritas incordib nr̃is diffundit᷑ inheremus.
que trinitas unus d̾s. ẽ: consultum. ẽ. diui¬
na ꝓuidentia mortalib. quoꝵ temporalis
uita in reb orientib & occidentib occupata
tenebatur: ut eadem ipsa di sapientia ad
unitatẽ ꝑsonȩ  homine assũpto. in quo
temporalit̾ nasceret. uiueret & moreretur
&e resurgeret. congrua saluti nre dicendo
⁊ faciendo. patiendo et sustinendo. fieret
deorsum hominib exẽplũ redeundi: qui
sursũ. ẽ. angłis exẽplũ manend. Ac ꝑ hoc
cũ reb ec̃ñis contẽplanitiũ ueritas ꝑfiuatur:
reb autem ortis fides credentium debeatur:
purgat homo ꝑ rerũ temporalium fidem.
ut ȩt̾narũ ꝑcipiat ueritatem. Nã &e quidã
nobilissimus phẏlosophus plato. in eo libro
quẽ tͥimeum uocant. sic ait. Quantũ ad

Expanded text:
ue nullae mentes rationales siue anelorum siue hominum nisi participatione ipsius sapientes fiant, cui per spiritucharitas in cordibus nostris diffunditur, inhaeremus, quae Trinitas unus Deus est, consultum est divina providentia mortalibus, quorum temporalis vita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa Dei sapientia, ad unitatem personae suae homine assumpto, in quo temporaliter nasceretur, viveret, et moreretur, atque resurgeret, congrua saluti nostrae dicendo et faciendo, patiendo et sustinendo, fieret deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum est angelis exemplum manendi. Ac per hoc, cum rebus aeternis contemplantium ueritas perfruatur, rebus autem ortis fides credentium debeatur, purgatur homo per rerum temporalium fidem, ut aeternarum percipiat ueritatem. nam et quidam eorum nobilissimus philosophus Plato in eo libro, quem Timaeum uocant, sic ait: quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
bitauerit. quod eã si poss&e auferret: Ac
ꝑ hoc quomodo iustus. ẽ. usticiȩ talis
minicus: ut eam si potestas detur p̃cipi¬
entem auferat. ne cõminantẽ uł uidi¬
cantem ferat. Inimicusgͦ iusticiȩ. ẽ.
qu pene timore ñ peccat. Amicus autẽ
erit: si eius amore ñ peccet Lunc enĩ
uere timebit peocare. Nam quigehen¬
nas metuit: ñ peccare mecuit s ardere.
lle autẽ peccare metuit: qui peccatum ip¬
sumsicut gehennas odit. Ipse . ẽ. timor
castus ꝑmanens in scłm scħi. ħam ilie ti¬
mor penȩ torm̃tum habae. et ñ. ẽ. in
caritate: eumq ꝑfecta caritas foras mit¬
uit. Tantum porro quisq peccatum odit :
quantũ iustictam diligit. Quod ñ pot̾it
lige terrente ꝑ luteram: s spũ sanante

Expanded text:
5 tauerit, quod eam, si posset, auferret? ac 5 tauerit, quod eam, si posset, auferret? ac per hoc quo modo iustus est iustitiae talis inimicus, ut eam, si potestas detur, praecipientem auferat, ne comminantem uel iudicantem ferat? inimicus ergo iustitiae est, qui poenae timore non peccat, amicus autem erit, si eius amore non peccet; tunc enim uere o timebit peccare. nam qui gehennas metuit, non peccare metuit sed ardere; ille autem peccare metuit, qui peccatum ipsum sicut gehennas odit. ipse est timorcastus, permanens in saeculum saeculi; nam ille timor poenae tormentum habet et non est in caritate eumque perfecta s caritas foras mittit. Tantum porro quisque peccatum odit, quantum iustitiam diligit, quod non poterit lege terrente per litteram sed spiritu sanante
Abbreviated transcription (Latin):
lut ad legem implendam de suis uin¬
b fidit. ignorans dĩ iusticiam ⁊ suam
uolens co Instituere iusticiȩ deiñ
.ẽ. subiectus: ac ꝑ hoc fit eilex. ñ
absolutionis adiutorium. s uinculũ
criminis: ñ qr lex malũ. ẽ : s qr pecca¬
tum sicut scriptũ. ẽ. ꝑ bonum talib
oꝑat᷑ mortem. ꝑ manoatũ eñi grauus
delinquit: qui ꝑ mandatũ scit ꝗͣ m̾alũ
sit qd̾ admitit. Inanit̃ autẽ putat
uictorem se peccati. eẽ. qui pene timore
ñ peccat : qr &e si ñ implecur foris. ne¬
gotium malȩ cupiditatis: ipsa tamens
mala cupiditas intus hostis. ẽ. Et
quis coram dõ innocens inuenitur. q
uuit fieri quod ue̾tatur. si subtrahas
qd̃ timetur: Ac ꝑ hoc inipsa uoluntare
reus.ẽ. qui iunt facere qd̾ ñ licet fer
ħ ideo ñ facit. qr impiine ñ potest fieri.
Iam quantum in ipso. ẽ: mallec ñ. ẽẽ. ui¬
siciam peccata ꝓlbentẽ atq punientem.
Et utiq si mallet ñ. ẽẽ. iusticiam: quisdu

Expanded text:
lut ad legem implendam de suis uirlut ad legem implendam de suis uiribus fidit,\' ignorans dei iustitiam et suam uolens constituere, iustitiae dei non est subiectus ac per hoc fit ei lex non absolutionis adiutorium sed uinculum criminis, non quia lex malum est, sed quia peccatum, sicut scrtem; per mandatum enim grauius delinquit, qui per mandatum scit, quam malum sit, quod admittit. Inaniter autem putat uictorem se esse peccati, qui poenae timore non peccat, quia, etsi non impletur foris negotium malae cupiditatis, ipsa tamen mala cupiditas intus est hostis. et quis coram deo -innocens inuenitur, qui uult fieri, quod uetatur, si subtrahas, quod timetur? ac per hoc in ipsa uoluntate reus est, qui uult facere. quod non licet fieri, sed ideo non facit, quia impune non potest fieri. nam quantum in ipso est, mallet non esse iustitiam peccata prohibentem atque punientem et utique, si mallet non esse iustitiam, quis dubi-
Abbreviated transcription (Latin):
iã iustus utatur: Anforte. immo uͭ ñ forte
s certe. sic legitime utttur lege iam iustir.
cum eam t̾rendo imponit iustis: ut cũ
⁊ i psis cȩꝑit molite concupiscentiȩ morb
incentiuo ꝓhibitionis. & cumulo p̃uari¬
cationis augeri confugiant ꝑ fidẽ ad
iustisicantẽ gram̃. & ꝑ donum sp̃s suaui¬
tate iusticię delectati pęnam luterȩ mi¬
nantis euadant: Ita ñerunt contraria.
neq intͣ se duo ista pugnabunt: ut etiã
iustus boua lege legitime utatur: &
tam̃ iusto lex posita ñ sit. Non enim ex
ea iustificatus. ẽ: s. ex lege fides. qua
credidit nullo modo posse suȩ infirmi¬
tati ad implenda. ea quȩ lex factorum
ub̾oe: nisi diuina grã subueniri.
Iona ẽ. illi lex: qui ea legitime utitur.
titur autẽ legitime: qui intelligenꝰ qua¬
re sit data ꝓ eiꝰ cõminationem confu¬
git ad grãm lib̾antẽ. Huicgr̃ȩ qua ui¬
stificatur impius. quisquis ingratus ue¬

Expanded text:
iam iustus utatur? an forte, immo uero non forte, iam iustus utatur? an forte, immo uero non forte, sed certe sic legitime utitur lege iam iustus, cum eam terrendis inponit iniustis, ut cum et in ipsis coeperit inolitae concupiscentiae morbus incentiuo prohibitionis et cumulo praeuaricationis auiustificantem gratiam et per donum spiritus suauitate iustitiae delectati poenam litterae minantis euadant? ita non erunt contraria neque inter se duo ista pugnabunt, ut etiam iustus bona lege legitime utatur et tamen iusto lex posita non sit; non enim ex ea iustificatus est, sed ex lege fidei. qua credidit nullo modo posse suae infirmitati ad inplenda ea, quae lex factorum iuberet, nisi diuina gratia subueniri. ona est lex illi, qui ea legitime utitur, utitur autem legitime, qui intellegens, quare sit data, per eius comminationem confugit ad gratiam liberantem. huic gratiae, qua iustificatur impius, quisquis ingratus ue
Abbreviated transcription (Latin):
sciens hoc. qr uisto lex ñ. ẽ. posita: Nã
quis legitime utitur legeꝰ nisi uistus:
At ei ñ .ẽ. posita: s iniusto. An ce in iustꝰ
ut iustificetur. id. ẽ. ut iustus fiat le¬
gitime lege uti debae: qua tanᶜ peda¬
gogo ꝑducatur ad grãm. ꝑ quã solam
quod lex iuboe possit implere. ꝑ ipsã
quippe ustificatur gratis. id÷ nullis
suorum oꝑum p̃cedentib meritis: alio¬
quin gra iam ñ. ẽ. gr̃aꝰ. quando quioem
idõ datur. ñ qr bona oꝑa fecimꝰ. s ut ea
facere ualeamus : io. ẽ. ñ qr legem imple¬
uimus. s ut legem implere possimus.
niustus gͦ legitime lege utitur ut iustꝰ
fiat: quod cũ factus suerit. ea iam ñ utat᷑
tanquã uehiculo cũ ꝑuenerit: uł ut potiꝰ
supradicta similitudine apłi utar: tanꝗͣ
peclagogo cum eruditus fuerit. Quomͦ
enim iusto ñ. ẽ. lex posita. si e iusto. ẽ.
necessaria. ⁊ Non qua iniustus ad iustifi¬
cantem grãm ꝑducatur. s qua legitume

Expanded text:
am quis legitime utitur lege nisi iustus? at ei non est posita, sed iniusto. an et iniustus, ut iustificetur, id est ut iustus fiat, legitime lege uti debet, qua tamquam paedagogo perducatur ad gratiam, per quam solam quod lex iubet possit implere? per ipsam quippe iustificatur gratis, id est nullis suorum operum praecedentibus meritis — alioquin gratia iam non est gratia -, quando quidem ideo datur, non quia bona opera fecimus, sed ut ea facere ualeamus, id est non quia legem impleuimus, sed ut legem implere possimus.iniustus ergo legitime lege utitur, ut iustus fiat; quod cum factus fuerit, ea iam non utatur tamquam uehiculo cum peruenerit uel potius, ut supra dicta similitudine apostoli utar, tamquam paedagogo cum eruditus fuerit. quomodo enim iusto lex non est posita, si et iusto est necessaria, non qua iniustus ad iustificantem gratiam perducatur, sed qua legitime
Abbreviated transcription (Latin):
pecamib Dõ uiuit qui sub deo. ẽ:
legi autem. qui sub lege. ẽ. Sub lege
mutatus: sua eni uita uiuit. &. idõ lex
sipra illũ. ẽ: qr qui eam ñ implec. infra
imposita: ut supra illũ sit. In illa. ẽ. eñi
potius quã sub illa: qr ñ sua uita uiuit.
cui cohercendȩ lex imponitur. Ut eñi
sic dicam. ipsam quodãm legẽ iuit.
qui cũ dilectione iusticiȩ iiste uiuit:
ñ ꝓprio aut transitario. s cõmuni ac
stabil gaudens bono. Er̃as ago ei qui¬

Expanded text:
a. Deo vivit, qui sub Deo est; legi autem, qui sub lege est. Sub lege mutatus: sua enim vita vivit, et ideo lex supra illum est; quia qui eam non implet, infra imposita, ut supra illum sit: in illa est enim potius quam sub illa; quia non sua vita vivit, cui coercendae Lex impsic dicam, ipsam quodammodo legem vivit, qui cum delectatione justitiae juste vivit, non proprio aut transitorio, sed communi ac stabili gaudens bono. Sub lege au
Abbreviated transcription (Latin):
sub admirabili &e meffabili ꝓuidentia
dĩ. cuncta quȩ creat administrantis &
ordinantis: alterã iustoꝵ alterã iniquor.
ꝑagitur scłm. donec ultimo iudicio sepa¬
rentur: & altera coniuncta angłis bons.
in rege suo uitam consequantur ȩcernã:
altera comuncta angłis malis. in ignẽ
cũrege suo mittatur ȩt̃num. Dicit¬
amor pecuniȩ. Uerũ apłs intelligendus
.ẽ. isto nomine genus significasse ꝑ
speciem: id. ẽ. ꝑ amorẽ pecuniȩ un uierꝰ¬

Expanded text:
sub admirabili et ineffabili providentia sub admirabili et ineffabili providentia Dei, cuncta quae creata sunt administrantis et ordinantis, alteram justorum, alteram iniquorum. peragitur saeculum, donec ultimo iudicio separentur, et altera coniuncta angelis bonis in rege suo uitam consequatur aeternam, altera coniuncta angelis malis in ignem cum rege suo mittatur aeternum. de quamor pecuniae. Verum Apostolus intelligendus est isto nomine genus significasse per speciem, id est, per amorem pecuniae univer
Abbreviated transcription (Latin):
pame ab illa generali auaricia cuiꝰ
ina caput. ẽ. adhanc specialẽ desceri¬
las quȩ ꝑpria hominum. ẽ. Neq eñi
int etiam homines amatores pecu¬
e. nisi eos̃putarent excellentiores
po ditiores. Cui morbo contraria ca
puata excellentia lȩcatur: merito gͦ
e non inflatur. Hi duo amatores quoꝵ
ditr sẽs ẽ alt̾ immundus. alt̃ socialis
ã priuatus. alter cõmuni utili consulen̾
at suꝑnam societatem. alter eciam rẽ
o̾ninem in potestatẽ ꝓpriam redigens
ꝓt̾ arogantẽ dñationẽ: alt̃ subditus.
it̃ enulus deo: alter tranquillus. alter
arbilentis: alt̃ pacificus alt̃ sediciosꝰ.
Et̃ ueritatẽ laudib errantiũ p̃ferens
at̃ quoqͦ m̃ laudis auidus: alt̃ amicalis.
f inuidus: alt̃ hoc uolens ꝓximo qd̾
lbi alt̃ subicere ꝓximũ sibi: alt̃ ꝓpt̃¬
n bous. alter in malis: & distinxert᷑¬
conditas in genere humano ciuitates duaᷤ.

Expanded text:
pecuniae, ab illa generali auaritia, cuius pecuniae, ab illa generali auaritia, cuius superbia caput est, ad hanc specialem descendens, quae propria hominum est. neque enim essent etiam homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores, quo ditiores. cui morbo contraria carest non priuata excellentia laetatur; merito ergo et non inflatur. hi duo amores, quorum alter sanctas, alter immundus, alter socialis, alter priuatus, alter communi utilitati consulens propter supernam societatem, alter etiam rem communem in potestatem propriam redigens propter arrogantem dominationem, alter subditus, alter aemulus deo, alter tranquillus, alter turbulentus, alter pacificus, alter seditiosus, alter ueritatem laudibus errantium praeferens, alter quoquo modo laudis auidus, alter amicalis, alter inuidus, alter hoc uolens proximo quod sibi, alter subicere proximum sibi, alter pin bonis, alter in malis; et distinxerconditas in genere humano civitates duas,
Abbreviated transcription (Latin):
piditas Scriptura definiuit dicens.
Initiũ om̃is peccati suꝑbia. Cui testimo.
ait. Radix om̃iũ malorũ. ẽ. auaritia
si auaritiam generalẽ intelligamus.
qua quisq appetit aliquid amplus.
quã oportet ꝓpt̃ excellentiã suã. & que¬
dam ꝓpriȩ rei amorẽ: cui sapient̃ noñi
latina lingua indidit cum appellaur
priuatũ: quod potiꝰ a decrim̃to quam
ab increm̃to dictũ elucet. Om̃is eñ ps.¬
comiuuit. Unde itaq uult emuuere
qui inde in angustias egestatẽq con¬
adtir cum a cõmuni ad ꝑprium dãp¬
assu amore redigitur. Specialis.E.¬
as iguficans. uniuersalẽ auariciam
abat intelligi dicendo: radix om̃iũ
alni.ẽ. auaricia. Hac eñi ox diabolꝰ
auit.: qui utiq ñ amauit peccuniam.
sadum potestatẽ. ꝑ inde ꝑuersus su
n priuat scã societate turgidum
tn. eĩq coartat miseria iã ꝑ iniquita¬
insaciari cupientem. Hinc alio loco
a dexise. erunt homines se ipsos
mantes. continuo subiecit. amatores

Expanded text:
iam Scriptura definivit dicens: Initium omnis peccati superbia. Cui testimoniait: Radix omnium malorum est avaritia, si avaritiam generalem intelligamus, qua quisque appetit aliquid amplius quam oportet propter excellentiam suam, et quemdam propriae rei amorem. Cui sapienter nomen Latina lingua indidit, cum appellavit privatam, quod potius a detrimento 35 quam ab incremento dictum elucet. Omnis enim privatio minuit; unde itaque vult eminere superbia, inde in angustias egestatemque contruditur, cum ex communi ad proprium damnoso amore redigitur. Specialis aunus significans uniuersalem auaritiam uolebat intellegi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus cecidit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem. proinde peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc alio loco cum dixisset: erunt enim homines se ipsos amantes, continuo subiecit: amatores
Abbreviated transcription (Latin):
ns es tuego hodie genuite. postula a me
e dabo tibi gentes hereditatem tuam: &
quom̃ia subiecit sub pedib eiꝰ. Sigͦ dani¬
hesiet pat̃ dans regnum & filiꝰ accipiens
aparierunt inspecie corporali: quomodo
sti dicunt patrẽ numquã uisum. eẽ. ꝓpħis.
& idõ solum deb̾e intelligi uiuisibilem quẽ
nemo hominum uidit. nec uidere potest:

Expanded text:
a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam ; et qui omnia subjecit sub pedibus ejus . Si ergo Danieli et Pater dans regnum, et Filius accipiens, apparuerunt in specie corporali; quomodo isti dicunt, Patrem nunquam visum esse Prophetis, et ideo solum debere intelligi invisibilem quem nemo hominum vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
scripturas diuinas uł quãlib& earum
partem intellexisse sibi uidecur: ita ut in¬
eo intellectu ñ ȩdificet istam geminam
caritatem dĩ & ꝓrimi: ñdũ intellęxit.
de finem om̃is consũmationis. Quis. ẽ.
iste finis: Paulum int̾roga. Finis
Alioloco. Plenitudo autem legis. ẽ. cari.¬
tas. Quid tam finitum & t̾minatum.
quã plenitudo. Et enim fr̃s finem
poni laudabilit̾. nolite putare consũp¬
tionem: s consũmationẽ. Om̃ia gͥ

Expanded text:
scripturas diuinas uel quamlibet earum scripturas diuinas uel quamlibet earum partem intellexisse sibi uidetur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam caritatem dei et proximi, nondum intellexit. de finem omnis consummationis. Quis est iste finis? Paulum interroga: Finis alio loco, Plenitudo autem legis charitas . Quid tam finitum et terminatum quam plenitudo? Etenim, fratres, finem ponit laudabiliter. Nolite putare consumptionem, sed consummationem. Aliter
Abbreviated transcription (Latin):
ds uͭ ꝓpt̃ se ipsũ. & si łs om̃i homine
amplius diligendus .ẽ: amplius quisq
dm̃ debet diligere quã se ipsũ. Itẽ am¬
plius alius homo diligendus. ẽ. quã cor¬
pus nr̃m: quia ꝓpt̃ dm̃ om̃ia ista diligñ¬
da sunt: & potest nobiscũ alius homo
ꝑfrui. qđ non potest corpꝰ. quia corpꝰ per
animã uiuit. qua fruimꝰ d̾o. Om̃s autẽ
eque diligendi st̃. S cum om̃ib ꝓdeẽ.
non possis: his potissimũ consulendũ. ẽ.
qui ꝓ locorum & temporum uł quarũlib&
rerum oportunitatib constrictius tibiꝰ qua
dam sorte uinguntur. Om̃ium igct᷑
hȩc summa ẽ. ut intelligatur legis &e
om̃ium serpturarum diuinarũ plenitu¬
do & finis. ẽẽ. dilectio. qua fruendũ
ẽ. et rei quȩ nobiscum ea re frui pocest:
quia ut se quisq diligat p̃cepto ñ opꝰ. ẽ.
oc gͦ ut nossemus atq possemus: facta. ẽ.
tota ꝓ nr̃a salute ꝑ diuinã ꝓuidentiã
dispensatio temporalis. Quisquis igit᷑¬

Expanded text:
 propter se ipsum. et si deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque deum debet diligere quam se ipsum. item amplius alius homo diligendus est quam corpus nostrum, quia propter deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo deo perfrui, quod non potest corpus, quia corpus per animam uiuit, qua fruimur deo. Omnes autem aeque diligendi sunt. sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum uel quarumlibet rerum opportunitatibus constricquadam sorte junguntur. Omnium igitur haec summa est, ut intelligatur legis et omnium divinarum Scripturarum plenitudo, esse dilectio rei qua fruendum est, et rei quae nobiscum ea re frui potest: quia ut se quisque diligat, praecepto non opus est. Hoc ergo ut nossemus atque possemus, facta est tota pro nostra salute per divinam providentiam dispensatio temporalis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ticus multũ cȩcus erraret: Cut gͦ hoc
apłs ipse ñ fecit. si has. ẽẽ. aniles fa¬
abraham duos filios habuit. unum
de ancilla. & unũ de lib̾a: quȩ sunt
in allegorta: hȩcͥ sunt duo testam̃ta:¬

Expanded text:
ticus multum caecus erraret? Cur ergo ipse idem fecit, si haec esse aniles faAbraham duos filios habuit, unum de ancilla, alterum de libera: quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo Testamenta
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nemo hominum uidit. nec uidere
pocest: Ancũ dormiunt homines tunc
ñ sunt homunes: aut qui formare simili¬
tudinẽ corporis potest ad se significandũ
ꝑuisa sõmantiũ. ñ potest formare ipsam
corpoream creaturã ad se signisicandum
ouilis iugilantiũ. cum eiꝰ ipsa substantia
qua.ẽ. ip̃se quod. ẽ. nulla corporis simi¬
liudine dormienti. nulla corporea spe¬
cie uigilanti possit ostendi. nec solum pa¬
sibili deo int̃ nos agitur: & hoc. ẽ. quod
questionẽ facit. quia uos inuisibilẽ so¬
lũ patrẽ dictũ putatis. ubi apłs ait. im¬
mortali. inuisibili. soli dõ. Si dixissoe
soli patri: difficilius fortasse questio sol¬
ueretur. Quia uͦ dixit soli dõ: ñ.ẽ. utiq
contra nos. Et unigenitus quippe in
bilis. Unus enim et solus ds: a nob̾ ipsa tri¬
nitas p̃dicatur. Hunc in ista questione non¬
immerito potest mouere. quomͦ de solo dõ
qui. ẽ. ipsa trinitas dictũ sit. inuisibili. soli
do: cum sit etiam quȩdam inuisibilis creat᷑a.

Expanded text:
Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creaturam ad se significandum oculis vigilantium? cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti possit ostendi: sed non solum Pasibili Deo inter nos agitur: et hoc est quod quaestionem facit, quia vos invisibilem solum Patrem dictum putatis, ubi Apostolus ait, Immortali, invisibili soli Deo . Si dixisset, Soli Patri; difficilius fortasse quaestio solveretur: quia vero dixit, soli Deo; non est utique contra nos: et Unigenitus quippe in t invisibilis. Unus enim et solus Deus a nobis ipsa Trinitas praedicatur. immerito potest movere, quomodo de solo Deo, qui est ipsa Trinitas, dictum sit, Invisibili soli Deo: cum sit etiam quaedam invisibilis creatura;
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m in ipsum: & elect in ipso ante muns¬
di constitutionẽ. S id̃o d̃s ꝑ orationes
credentium ñdũ credentes credere facit:
ut ostendat qr ipse facit. Nemo. ẽ. enĩ
tam imꝑitus. tam carnalis. tam tardus
ingenio: qui ñ uideat dm̃ facere. quod
rogari se p̃cepit ut faciat. Non eni om̃i
posse habere caritatem: natura. ẽ. ho¬
minum. Habere autem fidẽ sicut ha¬
bere caritatẽ: grã.ẽ. stoelium. S cum
uoluntas credendi aliis p̃paratur. aliis
ñ p̃paratur a dño: discernendũ . ẽ. qͥd
ueniat de miscđia eiꝰ. quid de iudicio:
&e ueritas. Inuestigabiles autẽ sunt
uiȩ ipiius. Inuestigabiles gͥ sunt: &¬
miscđia quagratis lib̾at : ⁊ ueritas

Expanded text:
psum, et electi in ipso ante mundi constitutionem ; sed ideo Deus per orationes credentium nondum credentes credere facit, ut ostendat quia ipse facit. Nemo est enim tam imperitus, tam carnalis, tam tardus ingenio, qui non videat Deum facere quod rogari se praecipit ut faciat. 28. Haec posse habere charitatem, naturae est hominum: habere autem fidem, quemadmodum habere charitatem, gratiae est fidelium. Sed cum voluntas credendi aliis praeparetur, aliis non praeparetur a Domino, discernendum est quid veniat de misericordia ejus, quid de judicio. et veritas. . Investigabiles autem sunt viae ipsius . Investigabiles igitur sunt, misericordia, qua gratis liberat, et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
teneat. donec de medio fiat. hoc . ẽ.
uonec exeat de medio eccłiȩ mysteriũ
inquitatis. qd̾ nunc occultũ. ẽ. Ad ip¬
sum eñi mysterium ꝑtinere arbitrandur
qdͥ ait in epła sua ioħs ȩuangłista: pu¬
mi nouissima hora. ẽ: & sicut andistis

Expanded text:
teneat, donec de medio fiat, hoc. est, teneat, donec de medio fiat, hoc. est, donec exeat de medio ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur, quod ait in epistula sua Iohannes euangelista: Pueri, nou
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ ut putaretur occisus: & uiuũ occll.¬
tari iniuigore ipsiꝰ ȩtatis. inqua fuit c̃
crederetur eoxtinctus.: donec suo tẽpore
reueletur. & restituat᷑ in regnũ. S multũ
michi mira. ẽ. hȩc opinantiũ tanga p̃¬
suptio. Iluo tam̃ quod ait apłs. tantĩ
qu in tenec teneat donec de medio fiat :
sbsurde de ipso romano imꝑio credit᷑
aiũ: tanquã dictũ sit. Tantũ qui mͦ un¬
rat imꝑae. donec de medio fiat. id.ẽ.
ae medio tollat᷑: ⁊ tunc reuelabit᷑ iniguꝰ.
quẽ significari antixp̃m nullus ambigit.
ii uͦ &e quod ait. quid detineat scitis.
imỹsteriũ oꝑari iniquitatis. ñ putant
ditũ nisi de malis ⁊ fictis qui sunt in
ucłia. donec ꝑueniant ad tantũ nume¬
ũ qui antixp̃o magnum ppłm faciat.
e hoc. eẽ. mẏsterium iniquitatis quia
udecur occultũ: hortari apłmi autem
sideles. ut in fide quã tenent tenacit᷑
ystuerent: dicendo. tantũ qui tenet mͦ.

Expanded text:
tititari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur extinctus, donec suo tempore reueletur et restituatur in regnum. sed multum mihi mira est haec opinantium tanta praesumtio. Illud tamen, quod ait apostolus: Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, non absurde de ipso Romano imperio creditur dictum, tamquam dictum sit: \'Tantum qui modo imperat imperet, donec de medio fiat\', id est de medio tollatur. Et tunc reuelabitur iniquus, quem significari Antichristum nullus ambigit. Alii uero et quod ait: Quid detineat scitis et mysterium operari iniquitatis non putant dictum nisi de malis et fictis, qui sunt in ecclesia, donec perueniant ad tantum numerum, qui Antichristo magnum populum faciat; et hoc esse mysterium iniquitatis, quia uidetur occultum; hortari autem apostolum fideles, ut in fide quam tenent tenaciter perseuerent, dicendo: Tantum qui modo tenet
Abbreviated transcription (Latin):
nescimus quod illi sciebant. ꝑuenire cũ
labore ad id quod sensit apłs cupimus
nec ualemꝰ : p̃sertim. quia &e illa quȩ ad¬
didit. hunc sensum faciunt obscuriorem.
am quid.ẽ. iam enĩ mẏsteriũ oꝑatur¬
iniquitatis. tantũ qui mͦ tenet teneat. do¬
nec de medio fiat: & tunc reuelabitur
iniquus.ꝰ Ego ꝓrsus quid diaxcerit me
fateor ignorare: suspitiones tam̃ homi¬
nũ. quas audire uł legere potu ñ tacebt.
uidam putant hoc de imꝑio dictum
fuisse romano: et ꝓꝓtẽa paulũ apłm ñ
id aꝑte scrib̾e uolusse. ne calũpnam
iudelicet incurreret. quod romano im¬
ꝑio male optauerit cũ sꝑaretur ȩcernũ.
ut hoc qd̾ dixcit. iam eñĩ inysterium
iniquitatis oꝑatur. neronẽ uoluerit
intelligi: cuiꝰ iam facta uelut antixp̃s
udebantur. Unde ñ nulli ipsũ refus¬
recturũ &e futurũ antrxp̃m suspicant᷑.
Alii uͦ nec occisũ putant. s subtractũ po¬

Expanded text:
nescimus quod illi sciebant, pervenire cum nescimus quod illi sciebant, pervenire cum labore ad id quod sensit Apostolus, cupimus nec valemus. Praesertim quia et illa quae addidit hunc sensum faciunt obscuriorem. Nam quid est: Jam enim mysterium is operatur. Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat; et tunc reuelabitur iniquus? Ego prorsus quid dixerit me fateor ignorare. Suspiciones tamen hominum, quas uel audire uel legere potui, non tacebo. Quidam putant hoc de imperio dictum fuisse Romano. et propterea Paulum apostolum non id aperte scribere uoluisse. ne calumniam uidelicet incurreret, quod Romano imperio male optauerit, cum speraretur aeternum; ut hoc quod dixit: Iam enim mysterium iniquitatis operatur, Neronem uoluerit intellegi, cuius iam facta uelut Antichristi uidebantur. Unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum Antichristum suspicantur; alii uero nec occisum putant, sed subtractum po
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. cũ de antixp̃o ista dixisse. dieq
uidicii: hunc enĩ appellat diẽ dñi ñ. eẽ.
uenturũ. nͥ ille prior uenerit quẽ refu¬
gam uocat. utiq a dño dõ. Quod si de
om̃ib impus merito dici potest: quan¬
tomagis de istoꝰ S inquo templo dei
sit sessurus incertum. ẽ: utrũ in illa rui¬
na templi. quod a salomone rege construe
sum quodãm corpꝰ eiꝰ id. ẽ. ad eũ ꝑtineti.¬
tem hominum multitudinẽ. simul cum
ipso suo principe. hoc loco intelligi anti
xp̃m uoluntꝰ rectuisq putant etiam
latine dici sicut ingreco. ẽ. ne intẽplos̃
s intemplũ dĩ sedeat. tanquã ipse sit
tẽplũ dĩ. quod. ẽ. ȩccła: sicut dicimnus
sedce in amicũ. id. ẽ. uelut amicus. uel
si quid aluto isto locutionis genere dici
solet. Quod autem ait. & nunc quio deci¬
neat scitis. id÷ quid sit in mora. quȩ
causa sit dilationis eiꝰ. ut reueletur in
suo tempore scitis: qm̃ scire illos diait.
aꝑte hoc dicere noluit: & idõ nos qui

Expanded text:
est eum de Antichristo ista dixisse, diemque iudicii hunc enim appellat diem Domini non esse uenturum, nisi ille prior uenerit, quem refugam uocat, utique a Domino Deo. Quod si de omnibus inpiis merito dici potest, quanto magis de isto! Sed in quo templo Dei sit sessurus, incertum est; utrum in illa ruina templi, quod a Salomone rege constructsum quodam modo corpus eius, id est ad eum pertinentem hominum . multitudinem, simul cum ipso suo principe hoc loco intchristum volunt, rectiusque putant etiam Latine dici sicut in Graeco est, non in templo Dei, sed in templum Dei sedeat, tanquam ipse sit templum Dei, quod est Ecclesia, sicut dicimus: sedet et in amicum, id est velut amicus, vel si quid aliud isto locutionis genere dici solet. Quod autem ait, Et nunc quid detineat scitis, id est quid sit in mora, quae causa sit dilationis ejus ut reveletur in suo tempore, scitis: quoniam scire illos dixit, aperte hoc dicere noluit, et ideo nos qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ropt̃ necessitates scõꝵ. qui qũaus p̃cep¬
tis apł obtẽꝑent. ut cũ silentio oꝑandes
suũ panẽ manducent. possunt tamen
multis ex causis indigere supplemento
aliquo taliũ sustentationũ: cũ orese
talia docens ⁊ p̃monens. his autẽ qui
sione pigrescerent. p̃uidens continuo sub¬
iit. Uos autem sr̃s ũolite infirmaribe.¬
nifacientes. Et ad titum cũ scrib̾&e
dicens. tenam legis ꝑitum &e apollo solli¬
cie p̃mitte. ut nichil illis desit: ut os¬
tenderet unde illis iuchil deeẽ. deber&.
continuo subuuxit. Discant autem
&e ñibonis oꝑib p̃eẽ: ad necessarios
uius ne sint infructuosi. Quod si quis¬

Expanded text:
modi necessitates sanctorum, qui quamuis praeceptis eius obtemperent, ut cum silentio operantes suum panem manducent, possunt tamen multis ex causis indigere supplemento aliquo talium sustentationum, cum dixisset talia docens et praemonens: his autem qui sione pigrescerent, praeuidens continuo subiecit: uos autem, fratres, nolite infirmari benefacientes. et ad Titum cum scriberet dicens: Zenam legis peritum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit, ut ostenderet, unde illis nihil deesse deberet, continuo subiunxit: discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad necessarios us us, ne sint infructuosi. Ti
Abbreviated transcription (Latin):
dicere atq addere: idõ mittet illis ds̃
oꝑationẽ etroris ut credant m̃dacio.
Ds enĩ mittet: qr dĩ diabolum facere
ista ꝑmittet: iusto ipse iudicio: quã¬
uis faciat ille iniquo malignoq con¬
silio. Ut udicentur inquit om̃s qui
ñ crediderunt ueritati: s consenseruñ
iniquitati. Pinde iudicati selucentur.:¬
⁊ seduca iudicabunt᷑. S iudicati iui¬
dicabuntur illis iudici is dĩ occulte
iustis. iuste occultis: qͥuib ab initio
peccati rationalis creature nunquã ui¬
dicare cessauit. Seducti autem iudica¬
bunt᷑ nouissimo manifes toq uidicio:¬
uistissime iudicatũ. H ec uerba¬
apħca ita sane obscura sunt ⁊ mẏstice
dicta: ut tam̃ appareat eum nichil de
statutis dixisse tẽporib. nullũq eorum
int̾̃uallũ spaciũq aꝑuisse. Ait enĩ in¬

Expanded text:
ere ac dicere: Ideo mittet illis Deus ere ac dicere: Ideo mittet illis Deus operationem erroris ut credant mendacio. Deus enim mittet, quia Deus diabolum facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illis iudiciis Dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationa- . lis creaturae numquam iudicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestoque iudicioustissime iudicatu ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus nullumque eorum interuallum spatiumque aperuisse. ait eni
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m in om̃i uirtute sua mirabilit̾ qui¬
dẽ s mendacit̃ oꝑabitur: quȩ solet ain¬
bigi utrum ꝓptea dicta sint signa & ꝓ¬
digia m̃oacii. qm̃ mortales sensus ꝑfati¬
tasmata decepturus. ẽ. ut qd̃ ñ facit
facere uideat᷑ : an qr illa ipsa etiã si ert̃
uera ꝓdigia. ad m̃daciũ ꝑtrahent credi¬
turos. ñ ea potuisse nisi diuinitus fie¬
ri: iurtutẽ diabol nescientes. maxime
quando tantã quantã nũquã acceꝑit
nis cȩcidit. & tantã familiã cũ tantis gre¬
gib pecoum scĩ iob uno impetu ab¬
sũpsit. & turbo irruens. et domũ eici¬
ens filios eiꝰ occidit fantasmata fueruri.
quȩ tam̃ fuerunt oꝑa sathane. cui ds̃
dederat hanc potestatẽ. Tpt̃ quid hoꝵ¬
gͦ dicta sint ꝓdigia ⁊ signa m̃dacii: tẽ
potius apparebit. S ꝓpt̾ quodliba hoꝵ
dicta sint : seducentur eis signis & ꝓdi¬
gũs qui seduci merebunt᷑ ꝓ eo quod
dilectionem ueritatis ñ receꝑunt inquit.
ut salui fierent. Ne: dubitauit apłs

Expanded text:
m in omni sua virtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quod solet ambigi utrum propterea dicta sint, signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere videatur: an quia illa ipsa, etiam si erunt vera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi divinitus fieri virtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam quantam nunquam habuit anis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Job uno impetu absumpsit, et turbo irruens et domum dejiciens filios ejus occidit, phantesmata fuerunt, quae tamen fuere opera Satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Sed propter quid hoergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet horum dictum sit. seducentur eis signis adque prodigiis. qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis nonreceperunt, ut salui fierent. Nec dubitauit apos
Abbreviated transcription (Latin):
diligitur dñs. quantomagis p̃dicatur
⁊ creditur citiꝰ. eẽ. uenturꝰ: magis eum
diligebant. qui eiꝰ aduentũ iã instare
dicebant. quã hi quos apłs eis credere
ꝓhibebat : uel ipse apłs. qui hoc utiq

Expanded text:
diligitur dominus, quanto magis creditur diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum diligebant, qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi, quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique
Abbreviated transcription (Latin):
terram suꝑ gentes. inte uͦ apparebit dñs.
& maiestas eiꝰ in te uidebitur. ltẽ quod
scriptũ. ẽ. qui uͦ expectant dt̃m exulta¬
bunt cũ iurtute: ꝓducent pennas sicut
aquilȩ: current ⁊ nͣ laborabunt: ambula¬
bunt ⁊ ñ esurient. Hoc plane pussime
et uerissime dicis: cõmendans eoꝵ beati¬
tudinẽ qui diligunt aduentũ dr̃i. S
et illi quib dicebat apłs. ñ cito moueami
ni m̃te quasi instet dies dñi. diligebatit
utiq aduentũ dñiꝰ nec eos hoc dicens
doctor gentiũ ab illa dilectione frange¬
bat. qͣ ut inflãmarent᷑ uolebat: & idõ
nolebat ut crederent eis a quib audie¬
bant instare diem dñr ne forte cũ tran
siret tempꝰ quo eũ crediderant. eẽ. uen¬
tiuũ & uenisse ñ cernerent: etiã çȩtera
fallacit̾ sibi ꝓmitti arbitrantes. & de ip¬
sa mercede fidĩ desꝑarent. Non gͦ ille
diligit aduentũ dñi. qui eũ asserit ꝑpin¬
sinceritate fidei. firmitate spes. ardore
caritatis expectat. Nam si tantomagis

Expanded text:
apparebit Dominus, et majestas ejus in te videbitur. Item quod scriptum est: Qui vero exspectant Dominum exsultabunt cum virtute, producent pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. Hoc plane piissime et verissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt adventum Domini, sed et illi quibus dicebat Apostolus: Non cito moveni mente, quasi instet dies domini, diligebant utique aduentum domini nec eos hoc dicens doctor gentium ab illa dilectione frangebat. qua ut inflammarentur, uolebat; et ideo nolebat, ut crederent eis, a quibus audiebant instare diem domini, ne forte, cum tsiret tempus, quo Dominum crediderant esse venturum, et venisse non cernerent, etiam caetera fallaciter sibi sa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini, qui eum adserit propinsinceritate fidei, firmitate spei, ardore caritatis expectat. nam si tanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia: quã difficile. ẽ. sic iti reb
concessis. ut ñ aliqͣntũ excelatur mocꝰ
Iuando autẽ excesseris modũ: offenor
templũ dĩ corruꝑit: corrũpae illũ ds.
icta sententia. ẽ: teneris reus. Suid die¬
turus es inorationib tuis. quanoo rogi¬
bis dm̃ quẽ offendis intemplo suo. quẽ
pellis de templo suoͦ Quomͦ mundab̾
rursus inte domũ dĩ. quomͦ eũ redu¬
ces ad teꝰ Iuomͦ mmundab̾ nisi dicendo
cibo. tuo potu. tua coniuige. Nemo accul¬
bit hominum. S tam̃ qr dĩ arguit.
exigens de te integritatem tẽpli sui.
& incorruptionẽ habitationis suȩ: de¬
dit tibi remediũ tanquã dicens. Si
excedendo modũ offendis me. & ego
tenebo te reum ubi te nullus homi.¬
num accusat: dimitte homini quod
inte peccauitꝰ: ut dimittã tib quod
eñi & ad huiusmodi antidotum re-¬
nuntiauerit: nulliꝰ illi spes salutis om̃i¬
dicti sunt inscripturis sepe dormiets¬
tes: sicut apłs dicit. De dormientib

Expanded text:
conscientia, quia difficile est sic uti rebus concessis, ut non aliquantulum excedatur modus. Quando autem excesseris modum, offendistemplum Dei corruperit, corrumpet illum Deus. Dicta sententia est, teneris reus. Quid dicturus es in orationibus tuis, quando rogabis Deum, quem offendis in templo suo, quem pellis de templo suo? Quomodo mundabis rursus in te domum Dei? quomodo eum reduces ad te? Quomodo, nisi dicendo cibo, tuo potu, tua conjuge? Nemo accusabit hominum: sed tamen quia Deus arguit, exigens de te integritatem templi sui et incorruptionem habitationis suae, dedit tibi remedium, tanquam dicens: Si excedendo modum offendis me, et ego tenebo te reum, ubi te nullus hominum accusat; dimitte homini quod in te peccavit, ut dimittam tibi quod enim et ad hujusmodi antidotum renuntiaverit, nulla illi spes salutis omnidicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit: De dormientibus
Abbreviated transcription (Latin):
in nullo suꝑbire. innullo murmurare:
nec ingratũ. ẽẽ. nec querulũ: s in om̃ib
dĩ iudiciis grãs agere dõ. dm̃q lau¬
dare: cuiꝰ om̃ia oꝑa. aut uista sunt.
ꝓpħias nolite sꝑnere. Non quia ille
exxtingui potest: s quantũ in ipsis. ẽ. ex¬
tinctores eiꝰ merito uocantur. quisic
agunt. ut extinctũ uelinit. U ox eñi
beremus. intenebris ꝑmaneremus. Petrꝰ
eñi dicit. Nos habenus certiorẽ ꝓpħi¬
cum sermonẽ: cui benefacitis intenden¬
tes. uelut lucernȩ in obscuro loco. do¬
istam noctem. Interim in hac nocte
lucerna ñ desit. Et hoc. ẽ. fortasse
quod nunc facunus. has litteras expo¬
nendo luce inferimus: ut in hac
nocte gaudeamus. Quȩ quidẽ deba
acce̾ssa eẽ. sẽꝑ. in domib ur̃is. Talib

Expanded text:
in nullo superbire, in nullo murmurare; nec ingratum esse, nec querulum, sed in omnibus Dei judiciis gratias Deo agere, Deumque laudare, cujus omnia opera aut justa sunt, itum nolite exstinguere ; non quia ille exstingui potest, sed quantum in ipsis est, exstinctores ejus merito dicuntur, qui sic agunt ut exstinctum velint. Isto sensu haberemus, in tenebris permaneremus. Petrus enim dicit: Et nos habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, velut lucernistam noctem; interim in hac nocte lucerna non desit. Et hoc est fortasse quod nunc facimus: has Litteras exponendo, lucernam inferimus, ut in hac nocte gaudeamus. Quae quidem debet accensa esse semper in domibus vestris. Talibus
Abbreviated transcription (Latin):
aliĩs. Quas uires nocendi habeat hu¬
manȩ głȩ amor. ñ sentit. nisi qui ei
bellum indixerit: qr ⁊ si cuiquã faci¬
le.ẽ. laudem ñ cuꝑe dum negatur.:
difficile. ẽ. ea ñ delectari dũ offertus.
S facti sumus paruuli inmedio ur̃m:
tanquã si nutrix foueat filios suos.
Ton nutrix nutriens filios alienos: s
nutrix fouens filios suos. Sunt eñi
matres quȩ cũ peꝑint. dant nutricib
llȩ quȩ peꝑerunt ñ fouent filios
suos quia nutriendos dederunt:
ille quȩ dutẽ fouent. ñ suos fouent.
s alienos. Iste uͦ ipse peperat. ipse
foucȩ: nulli nutrici quos peꝑerat
quidã quasi doctores sp̃ales: qui pau¬
lo detrahebant. Epłȩ quidẽ auint
graues & fortes sunt. p̃sentia autẽ cor¬
poris infirma. & sermo contẽptibit̾.
icit ipse in epła sua quostam detrac¬
tores suos ita dixisse. Sedebant. &
suȩ ponebant scandalũ: merito
fecerunt ipsi matri ut iterũ partu¬
minus amantes filios suos. cum pepe¬

Expanded text:
as enim vires nocendi habeat humanae gloriae amor non sentit, nisi qui ei bellum indixerit: quia si cuiquam facile est laudem non cupere, dum negatur, difficile est tamen ea non delectari cum offertur. Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam nutrix fovens filios suos . Non nutrix nutriens filios alienos, sed nutrix fovens filios suos. Sunt enim matres quae cum pepererint, dant nutricibus: illae quae pepererunt, non fovent filios suos, quia nutriendos dederunt; illae autem quae fovent, non suos fovent, sed alienos: iste vero ipse pepererat, ipse fovebat, nulli nutrici quem pepereraquidam quasi docti et spirituales qui Paulo detraherent. Epistolae quidem, aiunt, graves et fortes sunt, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibilis : dicit ipse in Epistola sua quosdam detractores suos ista dixisse. Sedebant, etm matris suae ponebant scandalum. Merito fecerunt ipsi matri ut iterum partuminus amantes filios suos, cum pepere
Abbreviated transcription (Latin):
Sentiunt iam gͦ istam mercedẽ: qui gau¬
psicietur: cũ etiam hoc mortale induerit
uͥs ait. oportet semꝑ orare &e ñdeficere
c apłs. sine int̃missione orate. Id̾ sanis¬
sime sic accipitur : ut nullo die int̃mit¬
uũ: oratio tua. Et si continuũ desid̾i¬
ũ: continua oratio. Non enĩ frustra dix̃
apłs: sine int̾missione orate. Nunqͥd
siue int̃mnissione genu flectimus. corpus
ꝓsterminus. aut manus leuamus: ut
orare. Si ñuis de int̃mittere orare:
noli int̾mittere desid̾are. Continuum
desiderium tuũ: continua uooc tua. ẽ.
acebis si amare destiteris: qr tacueruñ
de quib dictũ. ẽ. qm̃ abundabit ini¬
qutas refrigescet caritas multoꝵ. frigꝰ
cariatis: silentium cordis. ẽ. Flagrantia

Expanded text:
Sentiunt ergo jam istam mercedem, qui gauperficietur, cum etiam hoc mortale induerit us ait: Oportet semper orare, et non deficere. Et Apostolus: Sine intermissione orate. Quod sanissime accipitur sic ut nullo die intermittuum, oratio tua est: et si continuum desiderium, continua oratio. Non enim frustra dixit Apostolus, Sine intermissione orantes . Numquid sine intermissione genu flectimus, corpus prosternimus, aut manus levamus, ut orare. Si non vis intermittere orare, noli intermittere desiderare. Continuum desiderium tuum, continua vox tua est. Tacebis, si amare destiteris. Qui tacuerunt? De quibus dictum est: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Frigus charitati
Abbreviated transcription (Latin):
ne tib subriꝑet ex hoc iracundia &
urbaret oculum tuum: ñ uquit ut ini¬
nicum eum existimetis: s corripite ut
fr̃m ait erubescat. A quo indixit seꝑa¬
tonẽ: ñ p̃cidit dilectionẽ. Nos eñi
at corrigantur. Cum extraneis potius con¬
uuuamur. cũ paganis. quã cũ his qui no
it erubescant e corrigantur. sicut dicit
ips. Si quis ñ obaudit uerbo nr̃o ꝑcłam¬

Expanded text:
 tibi ex hoc iracundia, et turbaret oculum tuum, Non, inquit, ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem, ut erubescat . A quo indixit separationem, non praecidit dilectionem. Viut corrigantur. Cum extraneis potius convivamur, et cum paganis, quam cum his qui nobut erubescant et corrigantur, sicut dicit Apostolus: Si quis non obaudit verbo no
Abbreviated transcription (Latin):
eccłaste. Iuis scirsi sp̃s filiorũ homiũ
ascendat ipse sursumꝰ & sp̃s pecoris side¬
scentat ipse deorsum in terrã Itaq
in diluiui uastitate scriptũ. ẽ. Et mor¬
tua.ẽ. om̃is caro quȩ mouebat᷑ suꝑ terrã.
uolatilium. pecorũ.⁊ ium̃torũ. & fera¬
rum: &e om̃is serpens qui mouetur suꝑ
terrã: & om̃is homo: et om̃ia quecũq
habent sp̃m uitȩ. Ubi remotis om̃ib
adubitationis ambagib. generale noñ
nomonis significatio tam late patec: uit
eus ds uocetur sp̃s. Iste flatus aeris qũa¬
us sit corporeus: appellat᷑ in pialmo. sp̃s
tipestatis. Qua ꝓpt̾ eam quȩ anima.ẽ.
ciã sp̃m mincupari ptito: scđm illud

Expanded text:
Ecclesiaste: quis scit, si spiritus filiorum hominis Ecclesiaste: quis scit, si spiritus filiorum hominis ascendat ipse sursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? itemque in diluuii uastitate scriptum est: et mortua est omnis caro, quae mouebatur super terram, uolatilium, pecorum et iumentorum et ferarum; et omnis serpens, qui mouetur super terram, et omnis homo et omnia, quaecumque habent spiritum uitae: ubi remotis omnibus dubitationis ambagibus generale animae nominis significatio tam late patet, ut etiam deus uocetur spiritus; et iste flatus aerius, quamuis sit corporeus, appellatur in psalmo spiritus tempestatis. quapropter eam quae anima est etiam spiritum nuncupari puto secundum ill