comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erat supra petram. Qͥ audit u̾ba mea hȩc & ñ facit
ca similabo cum uiro stulto qui edificauit domũ
illam & cecidit. & facta ẽ ruina eius magna. Au¬
dire gͦ illa u̾ba. edificare ẽ. In hoc utriq pares
sunt. In faciendo autẽ & ñ faciendo qđ audiunt.¬
in tantum dispares qͣntum edificium petre soli¬
date fundatum dispar ẽ ei quod sine ullo funda¬
mento facili harene mobilitate subũtitur. Nec ido¬
qͦd qͥsquam omnino ñ audit. tutius sͥ aliquid
comparat. Nichil enim edificans sine ullo tecto
multo facilius obruendus. rapiendus & disꝑgen¬
dus imbrib. fluuiis. uentisq donatur. Possim &
ꝓ modulo meo eosdem ipsos ꝑtinentes ad dexterã.
regnumq celoꝵ in suis gradib meritisq distingue¬
re. atq ostendere quo differat uita conugalis fi¬
uos ꝓcreantium patrum. matrumq familias uie¬
runtam̃ religiosorum ac pioꝵ ab eata uita quam
uos dõ uouistis. si nuc ad eam uouendam exhor¬

Expanded text:
erat dicens: qui audit uerba mea et non facit ea similabo illum uiro stulto qui aedificauit domum illam et cecidit et facta est ruina eius magna. audire ergo uerba illa aedificare est; in hoc utrique pares sunt, in faciendo autem et non faciendo, quod audiunt, tantum dispares, quantum aedificium petrae soliditate fundatum dispar est ei, quod sine ullo fundamento facili harenae mobilitate subuertitur. nec ideo, quisquis omnino non audit, tutius sibi aliquid comparat; nihil enim aedificans sine ullo tecto multo facilius obruendus, rapiendus et dispergendus imbribus, fluuiis uentisque donatur. Possem etiam pro modulo meo eosdem ipsos pertinentes ad dexteram regnumque caelorum in suis gradibus meritisque distinguere atque ostendere, quo differat uita coniugalis filios procreantium patrum matrumque familias uerum tamen religiosorum ac piorum ab ea uita, quam uos deo uouistis, si nunc ad eam uouendam exhor
Abbreviated transcription (Latin):
coli mortuoꝵ. nichil deniq ut num̃ adorari. quod
sit factum & conditum adeo. s unum ipsum dm̃.
qui fecit & condidit omnia. Disscrentur ista latius
ipso uero & uno do adiuuante. cum te grauit̃ agere

Expanded text:
coli mortuorum, nihil denique ut numen adorari, quod coli mortuorum, nihil denique ut numen adorari, quod sit factum et conditum a Deo, sed unum ipsum Deum qui fecit et condidit omnia. Disseripso uero et uno deo adiuuante, cum te grauiter agere
Abbreviated transcription (Latin):
publico ur̃a secreta. uel quo ꝑtinet tam turpe m̃¬
datium: Deinde cur nulla futura canitis si uates
estis: aut cur spoliatis cuconstantes si sani estis:
Cum gͥ hȩc nos & alia que nunc p̃t̾mittenda existi¬
mo. ꝑ epłam tuam feceris recordari. qͥd nunc dcride¬
amus nos deos ur̃os quos abste ipso subtilit̾̃ deridĩ
nemo ñ intelligit. qui & ingenium tuum nouit:
legit litt̾as tuas: Itaq si aliqͥd int̾ nos de his reb
uis agamus. quod etati prudentieq tuȩ congruit.
gitari potest. quere aliquid nr̃a discussione dignũ.
& ea ꝓurĩs numinib cura dicere. in quib non de
cause p̃uaricatorẽ putemus. quo nos magis cõmo¬
neas que contra illos diei possunt. quã ꝓeis aliqͥd
dicas. Ad sũmam tam̃. ne te hoc lateat. & in sacͥlega
conuitia imprudentẽ trahat. scias a xp̃ianis catholi¬
cis quoꝵ in ur̃o oͬpido etiã eccła constituta ẽ. nullũ

Expanded text:
publico uestra secreta? uel quo pertinet tam turpe mepublico uestra secreta? uel quo pertinet tam turpe mendacium? deinde cur nulla futura canitis, si uates estis? aut cur spoliatis circumstantes, si sani estis? Cum igitur haec nos et alia, quae nunc praetermittenda existimo, per epistulam tuam feceris recordari, quid nos derideamus deos uestros, quos abs te ipso subtiliter derideri nemo non intellegit, qui et ingenium tuum nouit et legit litteras tuas? itaque si aliquid inter nos de his rebus uis agamus, quod aetati prudentiaeque tuae conggitari potest, quaere aliquid nostra discussione dignum: et ea pro vestris numinibus cura dicere, in quibus non te causae praevaricatorem putemus, quo nos magis commoneas quae contra illos dici possunt, quam pro eis aliquid dicas. Ad summam tamen, ne te hoc lateat, et in sacrilega convicia imprudentem trahat, scias a Christianis catholicis, quorum in vestro oppido etiam ecclesia constituta est, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
nit saturnus olimpo. arma iouis fugiens & regnis
exul ademptis. & cet̃a quib eum atq huiꝰmodi de¬
os uros uult intelligi homines fuisse. Legerat enĩ
ille multam hystoriã uetusta auctoritate roboratã
in hominũ noticiam qͣntum illa tp̃a patiebantuꝵ
molitur. Qd̃ autẽ dicis eo nr̃is ur̃a sacra p̃poni .ꝙ.
uos publice colitis deos. nos autẽ secretiorib con¬
uenticulis utimur. pͥmo illud abste quero quomͦ
oblitus sis liberum illũ quẽ paucoꝵ sacratoꝵ ocłis
cõmittendum putatis. Deinde tu ipse iudicas ni¬
chil aliud de agere uoluisse. cum publicã sacroꝵ
nr̃oꝵ celebrationem cõmemorares. nisi ut nobis
decuriones & pͥmates ciuitatis ꝑ plateas ur̃e urb̃
bachãtes ae furentes ante oculos quasi spectacłã
poneremus: in qua celebritate sine numine inha¬
bitamini. Certe uidetis quale illud sit: quod adi¬
mit mentẽ. Si autẽ fingitis. que sint ista etiã in

Expanded text:
nit Saturnus Olympo arma Iouis fugiens et regnis nit Saturnus Olympo arma Iouis fugiens et regnis exul ademptis et cetera, quibus eum atque huius modi deos uestros uult intellegi homines fuisse. legerat enim ille mysticam historiam uetusta auctoritate roboratam,in hominum notitiam, quantum illa tempora patiebantur, molitur. Quod autem dicis eo nostris uestra sacra praeponi, quod uos publice colitis deos, nos autem secretioribus conuenticulis utimur, primo illud abs te quaero, quo modo oblitus sis Liberum illum, quem paucorum sacratorum oculis committendum putatis. deinde tu ipse iudicas nihil aliud te agere uoluisse, cum publicam sacrorum uestrorum celebrationem commemorares, nisi ut nobis decuriones et primates ciuitatis per plateas uestrae urbis bacchantes ac furentes ante oculos quasi specula poneremus. in qua celebritate si numine inhabitamini, certe uidetis, quale illud sit, quod adimit mentem; si autem fingitis, quae sunt ista etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
adi pede sacra scdo. Scdõ pede optat ut ueniat. gͦ
uenire optat herculem. namfamonẽ. de quo tu mu¬
ltum nob̃ insultare dignaris. Ueruntam̃ si ridẽ
delectat: habes apud uos materiam magnã face¬
tiarum. dm̃ stercutiũ. deã clunatinam. uenerem
caluam. dm̃ timorẽ. dm̃ pallorem. dm̃ febrẽ & cet̾a
innumerabilia huiꝰmodi quib romani antiqui
simulachioꝵ cultores templa fecer. & colenda cen¬
suerunt. Que si negligis: romanos dõs negligis. ex
ribus deditus condemnis ac despicis. S mͥ uideris
omnino plusquã nos fortasse illa sacra nicħpen¬
dere: sed ex eis nescio quã captare ad huiꝰ uite tran¬
situm uoluptatẽ. Qͥ ppe qui etiã ñ dubitaueris ad
maronem confugere. ut scribis. & eius ũfu de tueri
quo ait. trahit quenq sua uoluptas. Nam si tibi
auctoritas maronis placoe: sic̃ placere significas:
ꝓfecto etiam illud plac&. Primus ab etherco ue¬

Expanded text:
adi pede sacra secundo. secundo pede optat ut ueniat. ergo adi pede sacra secundo. secundo pede optat ut ueniat. ergo uenire optat Herculem Namphamonem, de quo tu multum nobis insultare dignaris. uerum tamen si ridere delectat, habes apud uos magnam materiam facetiarum: deum Stercutium, deam Cluacinam, Venerem Caluam, deum Timorem, deum Pallorem, deam Febrem et cetera innumerabilia huiusce modi, quibus Romani antiqui simulacrorum cultores templa fecerunt et colenda censuerunt. quae si neglegis, Romanos deos neglegis, ex ribus deditus contemnis ac despicis. Sed mihi uideris omnino plus quam nos fortasse illa sacra nihili pendere, sed ex eis nescio quam captare ad huius uitae transitum uoluptatem, quippe qui etiam non dubitaueris ad Maronem confugere, ut scribis, et eius uersu te tueri, quo ait: Trahit sua quemque uoluptas. nam si tibi auctoritas Maronis placet, sicut placere significas, profecto etiam illud placet: Primus ab aetherio ue
Abbreviated transcription (Latin):
ab addires. Non puto gͦ ista tͥ cum seberes in ani¬
mo ñ fuisse s more humanitatis & leporis tui cõ¬
monefac̃e nos uoluisti ad relaxandũ animũ. qͣnta
in ur̃a suꝑstitione ridenda sint. Neq enim usq
adeo te ipsum obliuisci potuisses: ut homo afer
scribens afris. cũ simus utͥq in africa constituti. pu¬
nica nomina exagitanda existimares. Nam si ea
uocabula int̾pretemur. nam famo quid aliud si¬
gnificat quã bom pedis hominẽ. id ÷ cuiꝰ aduentꝰ
afferat aliqͥd felicitatis. sicut solemus dicere seđo pe¬
de introisse. cuiꝰ introitum ꝓsꝑitas aliqͣ consecuta sic̃:
Que lingua si imꝓbatur abste. nega punicis libͥs ut
auris doctissimis ꝓditur multum sapient̃ eẽ manda¬
ta memorie. Peniteat te certe ibi natum. ubi huius
cabulum recognoscis. habes quod succenseas uirgilio
tuo. qui herculem ur̃m ad saera que illi abeuandro
celebrant᷑. inuitat hoc modo. Et nos & tua dexter

Expanded text:
Abaddires. non puto ego ista tibi, cum scriberes, in aniAbaddires. non puto ego ista tibi, cum scriberes, in animo non fuisse, sed more humanitatis et leporis tui comonefacere nos uoluisti ad relaxandum animum, quanta in uestra superstitione ridenda sint. neque enim usque adeo te ipsum obliuisci potuisses, ut homo Afer scribens Afris, cum simus utrique in Africa constituti, Punica nomina exagitanda existimares. nam si ea uocabula interpretemur, Namphamo quid aliud significat quam boni pedis hominem? id est, cuius aduentus adferat aliquid felicitatis, sicut solemus dicere secundo pede introisse, cuius introitum prosperitas aliqua consecuta sit. quae lingua si inprobatur abs te, nega Punicis libris, ut a uiris doctissimis proditur, multa sapienter esse mandata memoriae; paeniteat te certe ibi natum, ubi huius cabulum recognoscis, habes quod suscenseas Vergilio tuo, qui Herculem uestrum ad sacra, quae illi ab Euandro celebrantur, inuitat hoc modo: Et nos et tua dexter
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi sacrilegis facetiis te magnoꝑe abstineaͤ.
Siquidẽ illum dm̃ dicis unum. de quo ut dictũ :
a uet̾ib docti indoctiq consentiunt. Huiꝰ ne
tu m̃bra dicis ẽẽ quoꝵ immanitatẽ uel si hoc ma¬
uis potentiã mortui hominis imago compescit:
Ptura hinc possem dicere. Uides enĩ ꝓtua pruden
tia quã iate locus iste pateat rep̃hensioni. s me
ipse cohibeo ne a te rethorice potiꝰ quã ueridice
agere existimer. Nam quod nomina quedã mor¬
tuoꝵ pumca collegisti. quib in nr̃am religionẽ
festiuas ut tͥ uisum ẽ contumelias iaciendas pu-¬
tares: nescio utrum refellere debeam. an silentio p̃¬
terire. Si enim res iste tam uident᷑ leues tuȩ gra-¬
uitati quã s̃: iocari mͥ ñ multum uacat. Si autẽ
graues tͥ multum uident᷑. miror quod nominum
abfurditate cõmoto in mentẽ non uenerit. hab̃e
tuos & in sac̃dotib euchadares & in numinibus

Expanded text:
hujusmodi sacrilegis facetiis te magnopere abstineas. hujusmodi sacrilegis facetiis te magnopere abstineas. Siquidem illum Deum dicis unum, de quo, ut dictum est a veteribus, docti indoctique consentiunt, hujusne tu membra dicis esse, quorum immanitatem, vel, si hoc mavis, potentiam, mortui hominis imago compescit? Plura hinc possem dtia, quam late locus iste pateat reprehensioni. sed me ipse cohibeo, ne a te rhetorice potius quam ueridice agere existimer. Nam quod nomina quaedam mortuorum Punica collegisti, quibus in nostram religionem festiuas, ut tibi uisum est, contumelias iaciendas putares, nescio, utrum refellere debeam, an silentio praeterire. si enim res istae tam uidentur leues tuae grauitati, quam sunt, iocari mihi non multum uacat; si autem graues tibi uidentur, miror, quod nominum absurditate commoto in mentem non uenerit habere uos et in sacerdotibus Euoaddires et in numinibus
Abbreviated transcription (Latin):
mille modis concordi discordia ueneramur &
eRiuo ne aliqͥd int̃ nos agimꝰ.
an iocari lbo:: Nam sicut tua
epłã loquit᷑ utrum causȩ ipsius
infirmitade annoꝵ tuorũ comi¬
tate sit factum ut malles eẽ fa¬
cetior quã ꝑatior: incertum habeo. Primo enum
olimpi montis ⁊ foris ur̃i comꝑatio facta ẽ. que
nescio quo ꝑtinuerit. nͥ ut me cõmonefaceret:
in illo monte iouem castra posuisse. cum adu̾sus
patrem bellum gereret. ut ea docet hystoria quã
ur̃i etiam sacram uocant: in isto foro recorda¬
rer ẽẽ in duob simulacͥsunum martem nudum
alt̾m armatum. quoꝵ demonium infestissimũ
ciuib porrectis tribus digitis contra collocata
statua humana cõpͥmeret. E rgo ne ũꝗͣ ego cre¬
diderim mentione illius fori facta. numinum
talium memoriã michi te itnouare uoluisse. insi
iocari potiꝰ qua serie agere maluisses: S illud
plane quod deos tales quedã di unius magni m̃
bra eẽ dixisti. ammoneo quia dignaris. ut ab

Expanded text:
mille modis concordi discordia ueneramur et eriumne aliquid inter nos agimus, an iocari libet? nam sicut tua epistula loquitur, utrum causae ipsius infirmitate, an morum tuorum comitate sit factum, ut malles esse facetior quam paratior, incertum habeo. primo enim Olympi montis et fori uestri comparatio facta est, quae nescio quo pertinuerit, nisi ut me commonefaceret et in illo monte Iouem castra posuisse, cum aduersus patrem bellum gereret, ut ea docet historia, quam uestri etiam sacram uocant, et in isto foro recordarer esse in duobus simulacris Unum Martem nudum, alterum armatum, quorum daemonium infestissimum ciuibus porrectis tribus digitis contra conlocata statua humana comprimeret. ergone umquam ego crediderim mentione illius fori facta numinum talium memoriam mihi te renouare uoluisse, nisi iocari potius quam serie agere maluisses? sed illud plane, quod tales deos quaedam dmbra esse dixisti, admoneo, quia dignaris, ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuinciarum asianarum aut izamarum tri¬
ticum arguebat. aut ipsum etiã triticum quod¬
ddefectu quodã ꝑiclitabat᷑. quanto uehem̃tiꝰ tanto
utilius arguendum putabat. Habent enim etiã
scͥpturȩ canonice hunc arguendi morem. ut tãqͣ
om̃ib dicatur. ⁊ ad quosdam u̾bum ꝑueniat:
Qd enim dic̃ apłs ad corinthios. quom̃ dicunt
quidã in uob. quia resurrectio mortuoꝵ ñ est.
manifestat utiq ñ om̃s ẽe tales. Ueruntamen:
tales ñ extra s meis fuisse testatur. a quib ne illi
seduc̾entur qui ñ ita sentiebant. paulo pꝰmonint
dicens. Holite seduci. corrumpunt mores bonõ
colloquia mala. Sobrii estote iusti. ⁊ nolite pe¬
ccare. Ignorantiam enim dĩ qͥdam hñt. ad reu̾en¬
tiam uob̃ loquor. Quod autẽ dicit. cum enĩ sit
int̃ uos emulatio ⁊ contentio. ñ ne carnales estis
⁊ scđ̃m hoĩem ambulatis. tanqm oĩb dic̃. Et uides

Expanded text:
prouinciarum Asianarum aut zizania non triprouinciarum Asianarum aut zizania non triticum arguebat aut ipsum etiam triticum, quod defectu quodam periclitabatur, quanto uehementius tanto utilius arguendum putabat. habent enim etiam scripturae canonicae hunc arguendi morem, ut tamquam omnibus dicatur et ad quosdam uerbum perueniat. quod enim dicit apostolus ad Corinthios: Quo modo dicunt quidam in uobis, quia resurrectio mortuorum non est? manifestat utique non omnes esse tales, uerum tamen et tales non extra sed in eis fuisse testatur. a quibus ne illi seducerentur, qui non ita sentiebant, paulo post monuit dicens: Nolite seduci;. corrumpunt mores bonos conloquia mala. sobrii estote, iusti et nolite peccare; ignorantiam enim dei quidam habent; ad reuerentiam uobis loquor. quod autem dicit: Cum enim sint inter uos aemulatio et contentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulat
Abbreviated transcription (Latin):
ut putarent hoc credi ab arrianis qd̾ etiam ipsi
credebant. alios aut̃ẽ timore cessisse ⁊ simulate cõ¬
sensisse ñ recte ingredientes ad ueritatem çugłii
quib postea correctis. sic quẽadmodũ ignotum
ẽ. nolles ignosci: Prorsus ñ nosti litt̾as dĩ. Lege
enim quid de petro scͥpserit paulus.⁊ qͥd inde ⁊̃
senserit cyprianus. ⁊ ñ tibi displiceat eccłȩ man¬
suetudo. que m̃bra xp̃i dispsa colligit. ñ collecta
dispergit. Quamquã ⁊ illi qui tunc firmissimi fu¬
erunt. ⁊ u̾ba hereticoꝵ insidiosa intellige potuer̃
pauci quidẽ in cõꝑatione cet̾oꝵ. s tam̃ etĩã ipsi
in frum̃tis dñicis conscruata ẽ. ⁊usq infinem
donec omnino gs̃ etiam barbaras deneat con¬
seruabitur. Ipsa ẽ enim ȩccła in bono semine
qd seminauit filius hominis. ⁊usq ad messẽ
crescere int̾ zizania p̃nunciauit. Ager autẽ
mundus ẽ. messis finis scłi. Hylarius gͦ decẽ

Expanded text:
ut putarent hoc credi ab Arrianis, quod etiam ipsi ut putarent hoc credi ab Arrianis, quod etiam ipsi credebant, alios autem timore cessisse et simulate consensisse non recte ingredientes ad ueritatem euangelii, quibus tu postea correctis sic, quem ad modum ignotum est, nolles ignosci? prorsus non nosti litteras dei. lege enim, quid de Petro scripserit Paulus et quid inde etiam senserit Cyprianus, et non tibi displiceat ecclesiae mansuetudo, quae membra Christi dispersa colligit, non collecta dispergit, quamquam et illi, qui tunc firmissimi fuerunt et uerba haereticorum insidiosa intellegere potuerunt, pauci quidem in comparatione ceterorum sed tamen etiam ipsi in frumentis dominicis conseruata est et usque in finem, donec omnino gentes omnes etiam barbaras teneat, conseruabitur. ipsa est enim ecclesia in bono semine, quod seminauit filius hominis et usque ad messem crescere inter zizania praenuntiauit. ager autem mundus est, messis finis saeculi. Hilarius ergo decem
Abbreviated transcription (Latin):
intendunt arcum ut sagittent in obscura luna re¬
ctos corde. s etiam tunc in suis firmissimis emi¬
net. Et si aliqua in his u̾bis diuinis distributio
fa cienda ẽ. fortasse ñ frustra dictum sit de semi
clarioresq intelligant᷑. in harena autẽ maritimi li¬
tcoris magna multitudo infirmoꝵ atq carna¬
lium. que aliqñ tranquillitate temporis qͥeta
⁊ libera apparet. aliq̃n aut̃ẽ tribulationũ ⁊ demp¬
tationum fluctibr oꝑitur atq turbatur. Tale tẽ
erat tempus de quo scripsit hylarius. de quo pu¬
tasti insidiandum contra testimonia dot diuina.
tanquã ꝑierit ȩccła de orbe t̾rarum. Potes hoc mͦ
dicere nec tot eccłas galatiȩ tunc fuisse qñ dicebat
apłs. o stulti galathe quis uos facinauit: & cum
sp̃u ecꝑitis. nunc carne consũmamini. Sic cnĩ
calumniaris docto uiro. qui tardicordes ⁊ timi
obscuris u̾bis multos parui sensus fuisse delusos

Expanded text:
intendunt arcum, ut sagittent in obscura luna reintendunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde; sed etiam tunc in suis fii-missimis eminet. et si aliqua in his uerbis diuinis distributio facienda est, fortasse non frustra dictum sit de seminclarioresque intellegantur, in harena autem maritimi litoris magna multitudo infirmorum atque carnalium, quae aliquando tranquillitate temporis quieta et libera apparet, aliquando autem tribulationum et temptationum fluctibus operitur atque turbatur. Tale tunc erat tempus, de quo scripsit Hilarius, unde putasti insidiandum contra testimonia tot diuina, tamquam perierit ecclesia de orbe terrarum. potes hoc modo dicere nec tot ecclesias Galatiae tunc fuisse, quando dicebat apostolus: s o stulti Galatae, quis uos fascinauit? et: Cum spiritu coeperitis, nunc carne consummamini? sic enim calumniaris docto uiro, qui tardicordes et timiobscuris uerbis multos parui sensus fuisse delusos,
Abbreviated transcription (Latin):
dos tuos. ñ sic̃ petrꝰ cui dr pasce ouesmeas. s pasee he¬
dos tuos in tab̾nacłis pastoꝵr. ñ in tabnacło pastori.
uͥ ẽ unꝰ grex ⁊ unꝰ pastor. Cognoseit enĩ semetipsã ne
hoc contingat ei. qͦd eontigit eis qͥse in illa non cog¬
nouert. Ipsa ẽ de cuiꝰ paucitate dr in cõꝑatione
plurimoꝵ maloꝵ. quia angusta ⁊ arta uia est
que ducit ad uitam.⁊ pauci s̃ qui ambulant in
ea. Et rursus ipsa ẽ de cuiꝰ multitudine dicitur
sic crit sem̃ tuum sicut stelle cȩli ⁊ sicut harena
maris. Idem quippe fideles sc̃i ⁊ boni & in cõꝑa¬
tione plurimoꝵ maloꝵ pauci sunt. ⁊ ꝑse ipsi
multi sunt. quia multi filii deserte magis quam
eiꝰ que habet uirum. ⁊ multi ab oriente ⁊ occidende
dantem emulatorẽ bonorũ oꝑum. ⁊ multa milia
que numerari ñ possunt uidentur in apocalipsi ex
om̃i tribu & lingua in stolis albisq inctricibus
psa ẽ que aliquando obscuratur. & tanquã ob¬
nubilatur multitudine scandaloꝵ. qñ peccatores

Expanded text:
oues meas, sed pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum, non in tabernaculo pastoris, ubi est unus grex et unus pastor. cognoscit enim semet ipsam, ne hoc ei contingat, quia hoc contigit eis, qui se in illa non cognouerunt. ipsa est, de cuius paucitate dicitur in comparatione plurimorum malorum, quia angusta et arta uia est, quae ducit ad uitam, et pauci sunt, qui ambulant in ea. et rursus ipsa est, de cuius multitudine dicitur: Sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut harena maris. idem quippe fideles sancti et boni et in comparatione plurium malorum pauci sunt et per se ipsi multi sunt, quia multi filii desertae, magis quam eius, quae habet uirum, et multi ab oriente et occidente dantem, aemulatorem bonorum operum, et multa milia, quae numerare nemo potest, uidentur in Apocalypsi ex omni tribu et lingua in stolis albis palmisque uictricibus. ipsa est, quae aliquando obscuratur et tamquam obnubilatur multitudine scandalorum, quando peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
pondet᷑ nob̃. Cur gͦ dir̃ ñ declines indext̃am neq
in sinistrã. c̃potiꝰ dicere debuisse uideat᷑ tene dext̃ã.
re quippe ille ẽ intelligendus in dext̾am: qͥ bona ip¬
sa oꝑa que ad uias dextras ꝑtinent sͥ uult asigna¬
re non do. Et ido cũ dixisset. uias enim que a de¬

Expanded text:
it: Ne declines in dextram neque in sinistram, cum potius dicere debuisse nideatur: Tene dextram re quippe ille est intellegendus in dextram, qui bona ipsa opera, quae ad uias dextras pertinent, sibi uult adsignare non deo. et ideo, cum dixisset: Vias enim, quae a de
Abbreviated transcription (Latin):
lum. Inimici mnucro: nr̃a pectora pulss
clamor immanis adest. Secd his ñ c̾remur: nouumꝰ eni
ista: ñ hodie. Ergo uenetande xp̃i sac̃dos petedm.
ut iacula in hostes dirigat nr̃a: ac se ipsi trucident
ilectissimo & spectabili uito filio bonifa¬
Fio: augustinus ep̃c. Graui de pugna con
quereris. Dubites nolo. utile tͥ tuisꝙ da
spectat: & partem quam inspicit iustam: ibi dat
omino uenerabili scõ pat̾ agustino ep̃o:
nr̃is autem xp̃o iuuante nullus est uulneratꝰ Ora gͦ¬

Expanded text:
lum. Inimici mucro nostra pectora pulsatclamor immanis est, sed his non terremur: novimus enim ista non hodie. Ergo, venerande Christi sacerdos, pete Deum ut jacula in hostes dirigat nostra, ac se ipsi trucident ilectissimo et spectabili viro BONIFACIO, AUGUSTINUS quereris: dubites nolo, utile tibi tuisque prospectat, et partem quam inspicit justam, ibi dat omino venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, hristo juvante, nullus est vulneratus. Ora
Abbreviated transcription (Latin):
epẽ. Uir illustesimus castinus sac̾mento
situm falsis suggestionibꝰ concitabat. Sed ne totũ eͥo
tẽ agebat᷑ mittat᷑ in medium: det̃ ꝓlxitati compen¬
dium. Dauid ille opilio: regnum parcendo mimicis
runt patrem ne irascẽtur rogauit: & indignis homi¬
nibus uenam misericors condonauit. Crede gͥ homi¬
i qͥ m̃ fidele tͣdidit sac̾mentum: & querit me poui¬
cente tua defensione uite subsidium. Scio enim. qd ct̃
salutis mͥ ꝓmissa complebis: augno bonifaciꝰ
omino uenerabili sc̃o pat̾ .c xxxii.
auglino ep̃o bomifaciꝰ. Graue nob̾ ẽ bel

Expanded text:
pus. Vir illustrissimus Castinus sacramentosito, falsis suggestionibus concitabat. Sed ne totum quod tunc agebatur, mittatur in medium, detur prolixitati compendium. David ille opilio regnum parcendo inimicisrunt, Patrem, ne irasceretur, rogavit, et indignis hominibus veniam misericors condonavit. Crede igitur homini, qui mihi fidele tradidit sacramentum, et quaerit, me pollicente, tua defensione vitae subsidium. Scio enim quod ejus salutis mihi promissa complebis. EPISTOLA XII. Domino venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Grave nobis est bel
Abbreviated transcription (Latin):
litate ut dicere ceꝑam iste u̾mis irrisus ẽ. nũquid
adhuc irridendus ẽ. cum ea compleri cerminus
que consequentia psalmus ipse habet. cõmemora¬
buntur ⁊ conu̾tentur ad dñm uniu̾si fines derrȩ.

Expanded text:
litate, ut dicere coeperam, iste vermis irrisus est, numquid litate, ut dicere coeperam, iste vermis irrisus est, numquid adhuc irridendus est cum ea compleri cernimus, quae consequentia psalmus ipse habet, Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines ter
Abbreviated transcription (Latin):
tiq illa cueurbita ⁊ sine ullo u̾miculo arescere.
Postremo si habebat as ad hoc uͥmẽn necessariũ
qͥd opꝰ erat addere matutinũ: nsi ut ille u̾mis ag¬
nosc̾etur. qui cantat ꝓsusceptione matutina. e¬
go autẽ sum t̾imis ⁊ ñ homo: Qd ista propħia
iam ipso rerum effectu. ⁊ impletione lucidius:
Neq enim si irrisus ẽ u̾mis iste cũ penderet in cru¬
ce. sic̃ in eodẽ psalmo scͥptum ẽ. locuti s̃ labiis. &
mouer̃ caput. sꝑauit in dm̃ eruat eum. saluum
faciat cum. qm̃ uult cũ. cum completa s̃ quȩ ibi
p̃dixit. foder̃ manus meas ⁊ pedes meos. dinume¬
rauer̃ om̃ia ossa mea. ipsi uͦ considauer̃ ⁊ comspexe¬
runt me. diuiser̃ sͥ uestim̃ta mea.⁊ suꝑ uestẽ meã
miscrunt sortẽ. qd tanta manifestatione futurũ
in libro antiquo propħatur. qͣnta manifestatione
factum in nouo ęugłio recitat᷑. s si in hac humi¬

Expanded text:
tique illa cucurbita et sine ullo uermiculo arescere. tique illa cucurbita et sine ullo uermiculo arescere. postremo si habebat deus ad hoc uermem necessarium, quid opus erat addere matutinum, nisi ut ille uermis agnosceretur, qui cantat pro susceptione matutina: Ego autem sum uermis et non homo? , Quid ista prophetia iam ipso rerum effectu et adimpletione lucidius? neque enim si inrisus est uermis iste, cum penderet in cruce, sicut in eodem psalmo scriptum est: Locuti sunt labiis et mouerunt caput: \'Sperauit in deum, eruat eum; saluum faciat eum, quoniam uult eum, cum completa sunt, quae ibi praedixit: Foderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me, dmiserunt sortem; quod tanta manifestatione futurum in libro antiquo prophetatur, quanta manifestatione factum in novo Evangelio recitatur: sed si in hac humi
Abbreviated transcription (Latin):
Audite me qui scitis iudicium ppłs m̃s in quorũ
ꝑtempus absum̃tur. ⁊ sic̃ lana atinca comedentuꝵ
iustitia autẽ mea mȩt̾num manet. Nos g agnos¬
camus u̾memmatutinum. quia ⁊ in illo psalmo cu¬
ius titulus inscribitur ꝓsusceptione matutina. ħ
se ipse nomine appellare dignatus ẽ. Ego inquit
sum u̾mis ⁊ñ homo. opprobrium hominum ⁊ ab¬
iectio plebis. Hoc opprobrium de illis opꝓbriis ẽ.
que iubemur ñ metuere ꝑ ysaiam dicentem. opꝓ¬
bria hominum nolide metuere. Ab isto uermi tã¬
quam atinea comeduntur. qui sub eiꝰ dente ȩuan¬
glico ꝑsingulos dies paucitatem suã deficiendo
mirantur. Nos hunc agnoscamus. ⁊ ꝓsalute di¬
uina humana opꝓbria sufferamus. Uermis ẽ ꝓpĩ
humilitatẽ carnis. fortassis etiã propt uirginis
partum. Nam hoc animal plerũq de carne. uł
de quaqua reterrena sine ullo concubitu nascit᷑
Matutinus ẽ. quia diluculo resurrexit. Poterat u¬

Expanded text:
Audite me, quAudite me, quper tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet. nos ergo agnoscamus uermem matutinum, quia et in illo psalmo, cuius titulus inscribitur: Pro susceptione matutina, hoc se ipse nomine appellare dignatus est: Ego, inquit, sum uermis et non homo, opprobrium hominum et abiectio plebis. hoc opprobrium de illis opprobriis est, quae iubemur non metuere per Esaiam dicentem: Opprobria hominum nolite metuere. ab isto uermi tamquam a tinea comeduntur, qui sub eius dente euangelico per singulos dies. paucitatem suam deficiendo mirantur. nos hunc agnoscamus et pro salute diuina humana opprobria sufferamus. uermis est propter humilitatem carnis, fortassis etiam propter uirginis partum; nam hoc animal plerumque de carne uel de quaque re terrena sine ullo concubitu nascitur. matutinus est, quia diluculo resurrexit. poterat u
Abbreviated transcription (Latin):
utiq sicut dicit apłs umbra futuroꝵ. tanquã ab
estu temporaliũ maloꝵ in terra ꝓmissionis defen¬
saculum p̃bens. Uermis autẽ matutinus qͦ rodente
cucurbita exaruit. idem ipse rursus xp̃c occurrit. ex
cuiꝰ ore eugłio diffamato cuncta illa que temporalic̃
apud isrłitas uelut umbratili significatione uiguer̃.
cuacuata marcescunt. & nunc ille ppłs amisso iero¬
solimitano regno. ⁊ sac̾dotio ⁊ sacͥficio. qđ totum ũbͣ
erat fut᷑ͣi. in captiua disꝑsione magno estu tͥbulatiõis
aduritur. sic̃ ionas qd scͥptum ẽ a solis ardore. & do¬
let grauit̃. ⁊tam̃ dolori eiꝰ atq umbre quã diligebat.
salus gentium penidentiũq p̃ponitur. Adhuc cach¬
innent pagani ctiã u̾mẽn xp̃m. ⁊ hanc int̃p̃tationẽ
prophici sacram̃ti suꝑͦiore garrulitate derideant. dũ
tam̃ ⁊ ipsos sensim paulatimq consumat. Nam
de om̃ib talib ysaias prophetat: ꝑ quẽ nob̃ dic̃ ds̃.

Expanded text:
utique, sicut dicit apostolus, umbra futurorum tamquam ab utique, sicut dicit apostolus, umbra futurorum tamquam ab aestu temporalium malorum in terra promissionis defensaculum praebens. uermis autem matutinus, quo rodente cucurbita exaruit, idem ipse rursus Christus occurrit, ex cuius ore euangelio diffamato cuncta illa, quae temporaliter apud Israhelitas uelut umbratili prius significatione uiguerunt, euacuata marcescunt. et nunc ille populus amisso Hierosolymitano regno et sacerdotio et sacrificio, quod totum umbra erat futuri, in captiua dispersione magno aestu tribulationis aduritur, sicut Ionas, quod scriptum est, a solis ardore et dolet grauiter et tamen dolori eius atque umbrae, quam diligebat, salus gentium paenitentiumque praeponitur. Adhuc cachinnent pagani et iam uermem Christum et hanc interpretationem prophetici sacramenti superbiore garrulitate derideant, dum tamen et ipsos sensim paulatimque consumat. nam de omnibus talibus Esaias prophetat, per quem nobis dicit deus:
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ cũ suis noctib computent᷑ longum ẽ dis¬
serere. ⁊ in aliis sermonib ĩa sepissime dictũ ẽ.
Sicut gͦ ionas ex naui in aluum cęti. ita xp̃c ex
ligno insepulchrum uł in mortis ꝓfundum
pͥmo iussũ ẽ. ut p̃dicaretur in nimuitis a io¬
na. s ñ ad eos ꝑuenit propħia ione. nisi postea¬
quã cętus cum euomuit. ita prophetia p̃missa
ad gentes. nisi pꝰ resurrectionẽ xp̃i ñ ꝑuenit ad
gentes Iam uͦ quod tabnaculum sͥ constituit. &¬
consedit ex adu̾so ciuitatis niniue qͥd ei futurum
ẽẽt expectans. alt̾ius significationis ꝑsonam ꝓpħa
gestabat. Prefigurabat enim. carnalem ppłm isrł:
Nam huic erat ⁊ tristitia de salute niniuitarũ. hoc :
de redẽptione ⁊ libatione gentium. unde uenit xp̃c
uocare ñ iustos s peccatores in penitentiã. Umbra¬
culum gͦ cucurbite suꝑ caput eiꝰ. ꝓmissiones erant
uct̃is destamenti. uł ipsa iam munera in quibꝰ erat

Expanded text:
id est cum suis noctibus computentur, longum est disid est cum suis noctibus computentur, longum est disserere et in aliis sermonibus iam saepissime dictum est. sicut ergo Ionas ex naui in aluum ceti ita Christus ex ligno in sepulcrum uel in mortis profundum primo iussum est, ut praedicaretur Nineuitis a Iona, sed non ad eos peruenit prophetia Ionae, nisi posteaquam eum cetus euomuit, ita prophetia praemissa est ad gentes, sed nisi post resurrectionem Christi non peruenit ad gentes. Iam uero quod tabernaculum sibi constituit et consedit ex aduerso ciuitatis Nineue, quid ei futurum esset, expectans, alterius significationis personam propheta gestabat. praefi- to gurabat enim carnalem populum Israhel. nam huic erat et tristitia de salute Nineuitarum, hoc est de redemptione et liberatione gentium. unde uenit Christus uocare non iustos sed peccatores in paenitentiam. umbraculum ergo cucurbitae super caput eius promissiones erant ueteris testamenti uel ipsa iam munera, in quibus erat
Abbreviated transcription (Latin):
hoc factum sit. ñ enim frustra factum ẽ. s tam̃
factum ẽ. Si cnim mouent ad fidem que figu¬
rate tantum dicta ñ facta sunt. quantomagis
mouere debent que figurate ñ tantum dicta
s facta s̃: Nam sic̃ humana consuctudo u̾bis.
dunt. ita in factis mirabilib congruent̃ aliqͥd
significantib quodãmͦ luculentior ẽ diuina
cloquentia. Prom̃ quid p̃figurauerit. qd ꝓphe¬
tam belua illa deuoratum tercio die uiuum
reddidit. cur a nob̃ queritur. cum hoc xp̃e ex¬
ponat: Generatio inquit praua ⁊ adultera si¬
gnum querit.⁊ signum ñ dabitur ei. nͥ signum
ione prophȩ. Sic̃ enim ionas fuit in uentre ce¬
ti tribus diebus ⁊ trib noctibus. sic erit filius
hominis in corde terrȩ tribus dieb ⁊tribus
noctib. De ipso autẽ triduo mortis dñi xp̃i.
quomͦ ratio reddatur. cum a parde totum in tel¬
ligitur. in die pͥmo ⁊ nouissimo. ut toti tres dies.

Expanded text:
hoc factum sit; non enim frustra factum est, sed tamen hoc factum sit; non enim frustra factum est, sed tamen factum est. si enim mouent ad fidem, quae figurate tantum dicta, non facta sunt, quanto magis mouere debent, quae figurate non tantum dicta sed facta sunt! nam sicut humana consuetudo uerbis idunt, ita in factis mirabilibus congruenter aliquid significantibus quodam modo luculentior est diuina eloquentia. Proinde quid praefigurauerit, quod prophetam belua illa deuoratum tertio die uiuum reddidit, cur a nobis quaeritur, cum hoc Christus exponat? generatio, inquit, praua et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae prophetae; sicut enim Ionas fuit in uentre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. de ipso autem triduo mortis domini Christi quo modo ratio reddatur, cum a parte totum intellegitur in die primo et nouissimo, ut toti tres dies,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ demones ñ nulla faciant angłis scĩs similia. nõ
ueritate s spetiȩ. ñ sapientia s plane fallacia: tñ
si de istis ut dixi quos magos uł phylosophos
laudabilit nominant tale alqͥd narraretur.ñ iã
in buccis creparet risus. s typhus. Ita rideant
scͥpturas nr̃as qͣntum possunt rideant. dum ꝑ
singłos dies rariores paucioresq se uideant. ut
moriendo. ut credendo. dum implendur omia
quȩ p̃dixerunt qui hos contra ueritatẽ inanit̃
pugnaturos. uane latraturos. paulatim defec¬
turos. tanto ande riserunt. nob̃q posteris suis
ñ solum ea legenda dimiser̃. uerum exꝑienda
ꝓmiser̃. Non sane absurde neq importune re¬
quirit᷑. quid ista significent. ut cũ hoc expositũ
fucrit. ñ tantum gesta. s etiã propt̃ aliquam si¬
gnificationẽ conscͥpta ẽẽ credantur. Prius gͦ ñ
dubitet ionam propħam in aluo ingenti mari¬
nȩ beluȩ triduo fuisse. qui uult scrutari cur

Expanded text:
et daemones nonnulla faciant angelis sanctis similia non et daemones nonnulla faciant angelis sanctis similia non ueritate sed specie, non sapientia sed plane fallacia, tamen, si de istis, ut dixi, quos magos uel philosophos laudabiliter nominant, tale aliquid narraretur, non iam in buccis creparet risus sed typhus. ita rideant scripturas nostras; quantum possunt, rideant, dum per singulos dies rariores paucioresque se uideant uel moriendo uel credendo, dum implentur omnia, quae praedixerunt, qui hos contra ueritatem inaniter pugnaturos, uane latraturos, paulatim defecturos tanto ante riserunt nobisque posteris suis non solum ea legenda dimiserunt, uerum experienda promiserunt. Non sane absurde neque importune requiritur, quid ista significent, ut, cum hoc expositum fuerit, non tantum gesta sed etiam propter aliquam significationem conscripta esse credantur. prius. ergo non dubitet Ionam prophetam in aluo ingenti marinae beluae triduo fuisse, qui uult scrutari, cur
Abbreviated transcription (Latin):
stem detrahi. quo facilius sorberetur. Sic enĩs̃
hoĩes de ꝓpħ̃e huius ueste solliciti. quasi aut ꝑ
fenestram paruam repsisse. aut inbalncas intͣs¬
se dicatur. Qd̾ etiam si necesse ẽ intrare uestitũ.
uix molestum ẽẽt. ñ tam̃ mirum. S habent re
uera qd̾ ñ credant in diuino miraculo. uaporẽ
uentris quo cibi madescunt potuisse ita t̃cꝑari.
ut uitam hominis conseruaret. Quanto incre¬
dibilius gͦ propon̾ent tres illos uiros ab impio
rege in caminum missos deambulasse in medio
ignis iuesos: Quapropt̃ si nulla isti diuina mi¬
racula uolunt credẽ. alia disputatione refellen¬
di s̃. Neq enim debent unũ aliqͥd tanquã incre¬
dibile proponere. ⁊ inquestionẽ uocare:. s omnia
que uł talia uł etiã mirabiliora narrantur. Et
tam̃ si hoc qd de iona scͥptum ẽ apulcius madau¬
rensis. uł apolloniꝰ tianeus fecisse dicetur. quoꝵ
multa mira nullo fideli auctore iactitant. qͣuis

Expanded text:
stem detrahi, quo facilius sorberetur. sic enim sunt stem detrahi, quo facilius sorberetur. sic enim sunt homines de prophetae huius ueste solliciti, quasi aut per fenestram paruam repsisse aut in balneas intrasse dicatur, quo etiam si necesse esset intrare uestitum, uix molestum esset, non tamen mirum. Sed habent re uera, quod non credant in diuino miraculo uaporem uentris, quo cibi madescunt, potuisse ita temperari, ut uitam hominis conseruaret. quanto incredibilius ergo proponerent tres illos uiros ab impio rege in caminum missos deambulasse in medio ignis inlaesos! quapropter si nulla isti diuina miracula uolunt credere, alia disputatione refellendi sunt. neque enim debent unum aliquid tamquam incredibile proponere et in quaestionem uocare sed omnia, quae uel talia uel etiam mirabiliora narrantur. et tamen si hoc, quod de Iona scriptum est, Apuleius Madaurensis uel Apollonius Tyaneus fecisse diceretur, quorum multa mira nullo fideli auctore iactitant, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
iona cũ ꝓ icredibi posuisse. nisi forte faciliꝰ pu¬
tat mortuum de sepulchro resuscitari. quã ui¬
uum in tã uasto uentre belue potuisse seruari.
Ut enim omittam cõmemorare quanta magnitu¬
do beluarum marmarũ ab eis qui exꝑtis̃ indicct᷑.
uender quẽ coste ille muniebant. que carchagine
in publico fixe popło note s̃ quot homines ĩ spa¬
tio suo caꝑe possar: Qͥs ñ coniciat qͣnto hiatu
patebat os illud. qd uelut ianua speluncȩ illiꝰ
fuit. nisi forte ut posuit. uestis ẽet impedim̃to
ne ionas uorari possor illesus: Quasi ꝑ angusta
sese coartauerit. qui ꝑ abruptum acris p̃cipitat᷑
sic exceptus ẽ. ut pͥus reciꝑetur uentre bestiȩ ꝗͣ
dente laceraret᷑. Quãquã scriptura neq nudũ
neq uestitum in illud antrum deiectum ẽẽ di¬
rerit. ut possit intelligi illuc etiã nudus irru¬
isse. si forte opͦ erat tanqͣo ouo corium. ita illi ue¬

Expanded text:
Iona, eum pro incredibili posuisse, nisi forte facilius puIona, eum pro incredibili posuisse, nisi forte facilius putat mortuum de sepulcro resuscitari quam uiuum in tam uasto uentre beluae potuisse seruari. ut enim omittam commemorare, quanta magnitudo beluarum marinarum ab eis, qui experti sunt, indicetur, uenter, quem costae illae muniebant, quae Carthagine in publico fixae populo notae sunt, quot homines in spatio suo capere posset, quis non coniciat? quanto hiatu patebat os illud, quod uelut ianua speluncae illius fuit! nisi forte, ut posuit, uestis esset impedimento, ne Ionas uorari posset inlaesus, quasi per angusta sese coartauerit, qui per abruptum aeris praecipitatus sic exceptus est, ut prius reciperetur uentre bestiae, quam dente laceraretur. quamquam scriptura neque nudum neque uestitum in illud antrum deiectum esse dixerit, ut possit intellegi illuc etiam nudus inruisse, si forte opus erat tamquam ouo conum ita illi ue
Abbreviated transcription (Latin):
ostrema questio ẽꝓposita de iona.
nec ipsa quasi ex porphirio. s tanꝗͣ
ex irrisione paganoꝵ. Sic enim
posita ẽ. Oeinde quid sentire inqͥt
debemus de iona qui dicitur in uentre ceti tri¬
duo fuisse qd̾ satis aptum ñ ẽ : incredibile tͣns¬
uoratum cũ ueste hominẽ fuisse incorde piscis:
ut si figura ẽ. hanc dignaueris pandere. Dem̃
quid sͥ ⁊ illud uult supra euomitum ionam cu¬
curbitam natam quid causȩ fuit ut hec nascet᷑:
Hoc enim genus questionis multo cachinno apa¬
ganis grauit̃ irrisum animadu̾ti. Ad hoc respon¬
dctur qd aut om̃ia diuma miracula credenda ñ
sint. aut hoc cur ñ credatur causa nulla sit. In
ipsum autẽ xp̃m qđ tercio die resurrexerit non
credẽmus. si fides xp̃ianoꝵ cachinnũ metueret pa¬
ganoꝵ. Cum autẽ hinc questionẽ ñ ꝓposuerit a¬
micus nr̃. utrum credendum sit uł lazarum t̾cia
dia resuscitatum eẽ. uł ipsum xp̃m tercio die
resurrerisse multũ miror hoc qđ factum ẽ de

Expanded text:
ostrema quaestio proposita est de Iona nec ipsa quasi ex Porphyrio sed tamquam ex inrisione paganorum; sic enim posita est: \'Deinde quid sentire\', inquit, \'debemus de Iona, qui dicitur in uentre ceti triduo fuisse? quod satis ἀπίθανον est et incredibile transuoratum cum ueste hominem fuisse in corde piscis; aut si figura est, hanc dignaberis pandere. deinde quid sibi etiam illud uult supra euomitum Ionam cucurbitam natam? quid causae fuit, ut haec nasceretur? hoc enim genus quaestionis multo cachinno a paganis grauiter inrisum animaduerti.» Ad hoc respondetur, quod aut omnia diuina miracula credenda non sint aut, hoc cur non credatur, causa nulla sit. in ipsum autem Christum, quod tertio die resurrexerit, non crederemus, si fides Christianorum cachinnum metueret paganorum. cum autem hinc quaestionem non proposuerit amicus noster, utrum credendum sit uel Lazarum quarto die resuscitatum esse uel ipsum Christum tertio die resurrexisse, multum miror hoc, quod factum est de
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt.⁊ inuidiosissime sͥ cõnqueri uidentur.
qd̾ eos in nr̃am cõmunionẽ uiolento legum
imꝑio coartamꝰ. Hoc utiq nullomͦ faccremꝰ.
si res eoꝵ posside uellemꝰ. Qͥs auarus querit
cõpossessorẽ: Quis dñandi cupiditate inflam¬
matus. uł fastu dñationis elatus. desicdat hr̃e
consortẽ: Ipsos certe attendant quondã suos
iam nr̃os socios. & fr̃na nob̃ dilectione cõiun¬
ctos. quẽadmodum sua deneant. ñ solum quȩ¬
habebant. s etiã nr̃a q̃ ñ habebant. Que tñsi
pauꝑum cõpauꝑes sumus: & nr̃a s̃ & illorum.
Si autẽ pͥuatim q̃ nob̃ sufficiant possidemus. ñ
sunt illa nr̃a s pauꝑum. quoꝵ ꝓcurationem
quodãmͦ gerimus. ñ ꝓpͥetatem nob̃ usurpatioẽ
damnabili uendicamus. Qͥ cqͥd gͦ nomine ecele¬
siarũ partis donati possidebatur. xͥani ĩꝑatorẽ
legib religiosis cũ ipsis ȩccłiis ad catholicam
tͣnsire iusserunt. Cum gͦ sint nob̃cum plebes

Expanded text:
dicunt et inuidiosissime sibi conqueri uidentur, dicunt et inuidiosissime sibi conqueri uidentur, quod eos in nostram communionem niolento legum imperio coartamus. hoc utique nullo modo faceremus, si res eorum possidere uellemus. quis auarus quaerit conpossessorem? quis dominandi cupiditate inflammatus uel fastu dominationis elatus desiderat habere consortem? ipsos certe adtendant quondam suos iam nostros socios et fraterna nobis dilectione coniunctos, quem ad modum sua teneant non solum, quhabebant, sed etiam nostra quae non habebant: quae tamen, si pauperum compauperes sumus, et nostra sunt et illorum; si autem privatim quae nobis sufficiant, possidemus, non sunt illa nostra, sed pauperum quorum procurationem quodammodo gerimus, non proprietatem nobis usurpatione damnabili siarum parti Donati possidebatur, Christiani imperatores legibus religiosis cum ipsis ecclesiis ad catholicam transire iusserunt. cum ergo nobiscum sint plebes
Abbreviated transcription (Latin):
censuer: ñ quo &̃ foris ab unitate corꝑis xͥ pos¬
sent hab̃e sp̃m sc̃m. s maxime propt̃ eos quos
foris positi possent deciꝑe. ⁊ a susceptione illius
muneris impedire. Deinde ut etiã ipsoꝵ infirmi¬
tas lenius excepta intus laudabił fieret. iã nulla
ꝑtinacia claudente ocłos cordis. adu̾sus einden¬
tiam ueritatis. Qdautẽ aliud etiã ipsi cogita¬
uerunt qñ maxianistas qͦs insacrilego sic̃ eoꝵ
conciliũ indicat scismate damnauerant. ⁊ ĩ qͦꝵ
iãlocum alios ordinauerant. postea ꝗͣ uidert̃
ab eispopłos ñ recedẽ. ne õs ꝑdent in suis hono¬
ribus receꝑunt. ⁊ baptismo quẽ foris ab cis dam¬
nati dedant. nullã contradictionẽ questionemq
moucrunt: Quare gͦ mirantur aut q̃runtur aut
⁊ intelligent̃ asseratur. quid om̃ino respondeanł
ñ habebunt. Qd̃ aũ dicunt. si peccauimꝰ ĩ sp̃m¬

Expanded text:
censuerunt, non quo etiam foris ab unitate corporis Christi poscensuerunt, non quo etiam foris ab unitate corporis Christi possent habere spiritum sanctum. sed maxime propter eos. quos foris positi possent decipere et a susceptione illius muneris impedire. deinde ut etiam ipsorum infirmitas lenius excepta intus sanabilis fieret iam nulla pertinacia claudente oculos cordis aduersus euidentiam ueritatis. quid autem aliud etiam ipsi cogitauerunt, quando Maximianistas, quos in sacrilego, sicut eorum concilium indicat. schismate damnauerant et in quorum iam locum alios ordinauerant, posteaquam uiderunt ab eis populos non recedere, ne omnes perderent, in suis honoribus receperunt et baptismo, quem foris ab eis damnati dederant, nullam contradictionem quaestionemque mouerunt? quare ergo mirantur aut queruntur aut et intellegenter adseratur, quid omnino respondeant, non habebunt. Quod autem dicunt: Si peccauimus in sp
Abbreviated transcription (Latin):
ciuili bello nr̃is contͣ nos erectis signis armisq
pax in uirtute tua. ⁊ abundantia in turribꝰ tuis.
Non se extollant adũsus mat̾nam sollicitudinẽ.
ꝗͣ pro ipsis & ꝓtantis popłis quos decipiunt. ł
decipiebant colligendis ⁊ habuit ⁊ ht̃ . ñ suꝑbi¬
ant quia sic cos suscipit. ñ referant ad elationis
suȩ malum. qd̃ fac̃ ipsa propt̃ pacis bonum:
Sic multitudinbꝰ ꝑscismata ⁊ hereses ꝑeuntibꝰ.
subuenire consueuit. Hoc displicuit lucifero.
quia factum ẽ in eis suscipiendis atq sanandi.
qui ueneno ꝑierant arriano. Et cui displicuit
in tenebras cecidit scismatis: amisso lumine cari¬
tatis. Hoc erga istos abinitio seruauit affricana
catholica ex ep̃oꝵ sententia qͥ mȩccła romana ĩt̃
cecilianũ & partẽ donati iudicauer̃. dãnadoq
uno quodam donato qͥ auctor scismatis suisse
manifestatus ẽ. cet̾os correctos &̃ siextra ȩccłam
ordinatiẽent in suis honoribꝰ suscipiendos ẽẽ

Expanded text:
ciuili bello nostris contra nos erectis signis armisque pax in uirtute tua et abundantia in turribus tuis. non se extollant aduersus maternam sollicitudinem, quam pro ipsis et pro tantis populis, quos decipiunt uel decipiebant, colligendis et habuit et habet: non superbiant. quia sic eos suscipit; non referant ad elationis suae malum. quod facit ipsa propter pacis bonum. Sic multitudinibus per schismata et haereses pereuntibus subuenire consueuit. hoc displicuit Lucifero, quia factum est in eis suscipiendis atque sanandis, qui ueneno perierant Arriano, et cui displicuit, in tenebras cecidit schismatis amisso lumine caritatis. hoc erga istos ab initio seruauit Africana catholica ex episcoporum sententia, qui in ecclesia Romana inter Caecilianum et partem Donati iudicauerunt damnatoque uno quodam Donato, qui auctor schismatis fuisse manifestatus est. ceteros correctos, etiamsi extra ecclesiam ordinati essent, in suis honoribus suscipiendos esse
Abbreviated transcription (Latin):
lationis iusti tudicii dĩ. ñ ei remittetur neq in ħ
scło neq in fut᷑o. Isti aũ cũ quib agimꝰ uł deqͥbꝰ
cram̃tum. s rẽ ipsam ñ tenent intus cuiꝰ illud ÷
sacͣm̃tum. ⁊ ido iudiciũ sͥ manducant ⁊ bibunt.
dicit. unus panis unũ corpꝰ multi sumus. Prom̃
eccła catholica sola corpꝰ ÷ xͥ. cuiꝰ ille caput ẽ sal
nator corꝑis sin. Extra hoc corpus neminẽ ui¬
uificat sp̃e sc̃s. quia sic̃ ipse dicit apłs. caritas
dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is. ꝑsp̃m scm̃ qͥdatus :
extra eccłam. De illis qͥppe scͥptũ c̃. qui se ipsos
segregant. animales sp̃m ñ habentes. S nec ille
nere. caucat in eã simulatus intͣre: aut si iã talis
intͣuit. caucat in eadem simulatione ꝑsistere. ut
ueracit᷑ coalescat arbori uitȩ. Prolixũ tͥ librum
duȩxi. & tuis fortasse occupationib onerosũ. Si
gͣ potuerit tͥ uł partib legi: dabit tͥ dñs intellectũ
ut habeas qͥd respondeas eis corrigendis atqr sa¬

Expanded text:
i remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. I Isti autem, cum quibus agimus uel de quibus cramentum, sed rem ipsam non tenent intus, cuius illud est sacramentum, et ideo sibi iudicium manducant et bibunt. cut apostolus dicit, unus panis, unum corpus multi sumus. proinde ecclesia catvator corporis sui . Extra hoc corpus neminem vivificat Spiritus sanctus; quia, sicut ipse dicit Apostolus, Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Sextra ecclesiam; de illis quippe scriptum est: Qui se ipsos segregant, animales, spiritum non habentes. sed nec ille nere, caueat in eam simulatus intrare aut, si iam talis intrauit, caueat in eadem simulatione persistere. ut ut ueraciter coalescat arbori uitae. Proliium tibi librum direxi et tuis fortasse occupationibus onerosum. si ergo potuerit tibi uel partibus legi. dabit tibi dominus intellectum, ut habeas, quid respondeas eis corrigendis atque sa