comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ue curratis. suie dormiatis. quod uoᷤ
presciuit qui falli non potest. hoo eritis.
Dolosi antem uel imꝑiti mediciẽ. etiã
utile medicamentum sic alligare. ut aut
non prosit. aut obsit. S dicendum ẽ.
Sic currite ut comp̃hendatis. atq ut
ipso cursu ur̃o ita uos ẽe precognitos
noueritis ut legitime curreretis. ⁊ si
quo alio. modo dei prescientia predicari potest.
ut hominis segnicia repellatur. Quam¬
ius gͦ uase habeat de p̃destinatione defi¬
nita sententia uoluntatis dei. ut alii ex infidelitate
accepta uoluntate obediendi conuertantur ad
fidem. uelperseuerent in fide. ceteri uͦ qui in
peccatorum dampnabilium delectatione re¬
morantut. si et ipsi predestinag sunt ideo nõ¬
dum surrexerint. quia nondum eos aduitori¬
um grẽ miserantis erexit. siqui enim nondũ
sunt uocati quos grã sua predestinauit eli¬
gendos. accipient eandem gr̃am qua electi ẽẽ
regnum eitis ⁊ gloriam predestinati non

Expanded text:
ve curratis, sive dormiatis, quod vos ve curratis, sive dormiatis, quod vos praescivit qui falli non potest, hoc eritis. » Dolosi autem vel imperiti medici est, etiam utile medicamentum sic alligare, ut aut non prosit, aut obsit Sed dicendum est, Sic currite, ut comprehendatis , atque ut ipso cursu vestro ita vos esse praecognitos noveritis, ut legitime curreretis: et si quo alio modo Dei praescientia praedicari potest, ut hominis segnitia repellatur. 58. Quamvis ergo ita se habeat de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex infidelitate, accepta voluntate obediendi, convertantur ad fidem, vel perseverent in fide; caeteri vero qui in peccatorum damnabilium delectatione remorantur, si et ipsi praedestinati sunt, ideo nondum surrexerunt, quia nondum eos adjutorium gratiae miserantis erexit: si qui enim nondum sunt vocati, quos gratia sua praedestinavit eligendos, accipient eamdem gratiam, qua electi esse regnum ejus et gloriam praedestinati non
Abbreviated transcription (Latin):
unt: Quisquis autem dicere grãm dei
sccłm merita nr̃ã dari sicut catholicus
fidelis ex horret. nec ipsam fidem subtra¬
hat dei gratie quia misccłiam consecutꝰ
ẽ ut fidelis eẽt. aoꝑ hoc gratie dei tͥbu¬
at ꝑseuerantiam quoq usq infinem
quia misccłiam consequitur quam pos¬
cit condie. ne inferatur in temptati¬
onem. Inter mnicium autẽ fidei et ꝑfec¬
tionem. ꝑseuerantie media sunt illã qͥ¬
bus recte uiuimus. que ipsi etiam do¬
nari nob̾ a deo fide impetrante consen¬
tiunt. Hec autem omnia micium sci¬
licet fidei ⁊ cetera usq infinem dona sua
ds largiturum se uocatis sius ẽẽ pre¬
sciuut. Nume gͥ contentionis ẽ. predes¬
tinationi contradicere. uelde p̃desti¬
popłis predicanda ẽ. ut apud imꝑitã
ueltardioris intelligeatie multitudinẽ
recdargui quodam modo ipsasua predica¬
tione indeatur. sicut reclargui uidetur
et prescientia dei: quam certe negare
non possunt sidicatur hominib. si¬

Expanded text:
vit. Quisquis autem dicere gratiam Dei vit. Quisquis autem dicere gratiam Dei secundum merita nostra dari, sicut catholicus fidelis exhorret; nec ipsam fidem subtrahat Dei gratiae, qua misericordiam consecutus est ut fidelis esset: ac per hoc gratiae Dei tribuat perseverantiam quoque usque in finem, qua misericordiam consequitur, quam poscit quotidie, ne inferatur in tentationem. Inter initium autem fidei et perfectionem perseverantiae, media sunt illa, quibus recte vivimus, quae ipsi etiam donari nobis a Deo fide impetrante consentiunt. Haec autem omnia, initium scilicet fidei, et caetera usque in finem dona sua, Deus largiturum se vocatis suis esse praescivit. Nimiae igitur contentionis est, praedestinationi contradicere, vel de praedestipopulis praedicanda est, ut apud imperitam vel tardioris intelligentiae multitudinem redargui quodam modo ipsa sua praedicatione videatur: sicut redargui videtur et praescientia Dei quam certe negare non possunt, si dicatur hominibus, « Si
Abbreviated transcription (Latin):
ercetur. ⁊ quam facile quisꝙ se corrigat
uelquanta ꝑtinacia suum defendere co¬
netur errorem. Bone quippe sper ẽ homo.
si eũ sic proficientem dies ultimus ute hu¬
ius inuenerit aut adiciantur ei que ꝓ¬
ficienti defuerunt ⁊ ꝑficiendus quam
puniendris pocins iudicetur. Quo cura
si hominib qui poterea me dilexerunt
quia peruenit ad eos antequam me deili¬
gerent. aliqua mei laboris utilitas. nolo
existere ingratus. quanto magis deo. quẽ
non diligeremus nisi prior dilerisset nos.
et fecisset dilectores suos. qm̃ caritas ex ip̃o
est: Sicut dixerunt quos fecit magnos
non solum amatores. uerum etiam pre¬
dicatores suos. Quid autẽ ingratius qͣm
negare ipsam dei grãm. dicendo eã scłm
merita nr̃ã dari quod in pelagianis fides
catholica ex horruit. quod ipsi pelagio ca¬
pitale crimen obiecit. quod ipse pelagiꝰ
non quidem amore ueritatis dei. sed ta¬
men sue damnationis timore damna¬

Expanded text:
erretur; et quam facile quisque corrigat, erretur; et quam facile quisque corrigat, vel quanta pertinacia suum defendere conetur errorem. Bonae quippe spei est homo, si eum sic proficientem dies ultimus vitae hujus invenerit, ut adjiciantur ei quae proficienti defuerunt, et perficiendus quam puniendus potius judicetur. 56. Quocirca, si hominibus, qui propterea me dilexerunt, quia pervenit ad eos, antequam me diligerent, aliqua mei laboris utilitas, nolo existere ingratus: quanto magis Deo, quem non diligeremus, nisi prius dilexisset nos, et fecisset dilectores suos? quoniam charitas ex ipso est : sicut dixerunt quos fecit magnos, non solum amatores, verum etiam praedicatores suos. Quid est autem ingratius, quam negare ipsam gratiam Dei, dicendo eam secundum merita nostra dari? Quod in Pelagianis fides catholica exhorruit, quod ipsi Pelagio capitale crimen objecit: quod ipse Pelagius, non quidem amore veritatis Dei, sed tamen suae damnationis timore damna
Abbreviated transcription (Latin):
gloriam. Deinde ipsam epłam quam iam
contra pelagianas ad scm̃ paulinum uola¬
num ep̃m feci cui epłe contradicere modo ce¬
perunt. nonne ante anuos plurimos edidi:
lagianos acerrima conflictione certauimꝰ
⁊ talem reꝑient. qualis illa ad paulinũ
Unde recolant. aduersus hetesira pelagia¬
nam. iam ante aliquot annos. ista clicta
ẽẽ atq conscripta. que nunc his lisplicere
mirandum ẽ. quanius neminem uelim
sic amplecti omnia mea ut me sequatur.
nisi in his inquib me non errare perspe¬
terit. Nam ꝓpterea nunc facio libros. in
quib opuscula mea retractanda suscepi.
ut nec me ipsum in omnib me secutũ
fuisse demonstrem. sed proficienter me
existimo deo miserante scripsisse. Non
tamen aꝑfectione cepisse. quandoqͥdem
arrogantius loquor quam uerius. siuel
nunc clico me ad perfectionem. sine ullo
errore scribendi iam in ista etate uenisse.
Sed interꝰ ẽ quantum. et in quib reb

Expanded text:
gloriam. Deinde ipsam epistolam, quam jam gloriam. Deinde ipsam epistolam, quam jam contra Pelagianos ad sanctum Paulinum Nolanum episcopum feci, cui epistolae contradicere modo coeperunt, nonne ante annos plurimos edidi? lagianos acerrima conflictatione certavimus; et talem reperient, qualis illa est ad Paulinum. Unde recolant, adversus haeresim Pelagianam jam ante aliquot annos ista dicta esse atque conscripta, quae nunc eis displicere mirandum est. Quamvis neminem velim sic amplecti omnia mea, ut me sequatur, nisi in iis in quibus me non errasse perspexerit. Nam propterea nunc facio libros, in quibus opuscula mea retractanda suscepi, ut nec me ipsum in omnibus me secutum fuisse demonstrem, sed proficienter me existimo Deo miserante scripsisse, non tamen a perfectione coepisse: quandoquidem arrogantius loquor quam verius, si vel nunc dico me ad perfectionem sine ullo errore scribendi jam in ista aetate venisse. Sed interest quantum et in quibus rebus
Abbreviated transcription (Latin):
quippe cyprianus in oratione dominica
sicut iam ostendunus petitiones nras ita
ex posuit. ut inpsa peticione prima ꝑse¬
uerantiam nos liceret petere id nos orare
asserens clicendo scificetur nomen tuum
cum iam in baptismate scĩficati fuerimꝰ
ut in eo quod ẽẽ cepimus ꝑscueremus. ui¬
deant tamen hi quib amantib me irgratus eẽ
non debeo. qui preter hoc quod in questionẽ
uenit. omuia mea ut scribitis. se profitent᷑
amplecti. uideant in quam utrum in pumi
libri posteriorib partib eorum duorum qͦs
resis appareret ad simplicianum mecliola¬
nensem epm scripsi. remanserit aliquid qͦ
uocetur in dubium grãm dei non scłm me¬
rita nr̃a dari. et ntrum ibi non satis egerim
etiam utium fidei. ẽẽ donum dei. ⁊ utrum ex
his que ibi dicta sunt nd̃ consequenter elu¬
ceat. et si non sit expressum etiam usq in
finem ꝑseuerantiam. non nisi ab eo donari.
qui nos preclestinauit in suum regnum et

Expanded text:
quippe Cyprianus in Oratione Dominica, quippe Cyprianus in Oratione Dominica, sicut jam ostendimus, petitiones nostras ita exposuit, ut in ipsa prima petitione perseverantiam nos diceret poscere; id nos orare asserens, dicendo, Sanctificetur nomen tuum , cum jam in Baptismate sanctificati fuerimus; ut in eo quod esse coepimus, perseveremus. Videant tamen ii, quibus amantibus me, ingratus esse non debeo, qui praeter hoc quod in quaestionem venit, omnia mea, sicut scribitis, se profitentur amplecti: videant, inquam, utrum in primi libri posterioribus partibus, eorum duorum quosresis appareret, ad Simplicianum Mediolanensem episcopum scripsi, remanserit aliquid quo vocetur in dubium, gratiam Dei non secundum merita nostra dari: et utrum ibi non satis egerim, etiam initium fidei esse donum Dei: et utrum ex iis quae ibi dicta sunt, non consequenter eluceat, etsi non sit expressum, etiam usque in finem perseverantiam non nisi ab eo donari, qui nos praedestinavit in suum regnum et
Abbreviated transcription (Latin):
dona dĩ eẽ defendimꝰ. qm̃ si a nob̾ eẽ dicimꝰ iniciũ fidei. ut
co cet̃a cłi dona m̾eam᷑ acciꝑe. concludunt pelagiani
grãm cłi scdm m̾ita nr̃a dari. Qdita exhorruit eatholica
ita nos a nob̾ habere inicium fidei. sicut finẽ. Sic argu¬
mentantes. multomagis nos habere a nob̃ illaid mi¬
cium. si a nob̃ habemus ꝑmanere usq in finem. cum
ꝑficere quam uichoare sit maius. ac sic identidem cõ¬
cludunt grãm dei scłm metita nr̃a dari. Si autẽ
utrumq dei donum est. et hec dona sua deus
quod negare quis potest. daturum se esse presci¬
uit. predestinatio predicanda est. ut possit
uera dei gratia hoc est que non secundum me¬
rita nostra cdatur. insuperabili munitione de¬
fendi. Et ego quidem in illo libro cuius est titu¬
lus de correptione et gratia. qui sufficere non po¬
tuit omnibus dilectoribus nostris putome non posu¬
isse. donum clei et perseuerare usq infinem. ut
hoc antea si me non fallit obliuio. tam expresse

Expanded text:
ona Dei esse defendimus. Quoniam si a nobis esse dicimus initium fidei, ut eo caetera Dei dona mereamur accipere; concludunt Pelagiani, gratiam Dei secundum merita nostra dari. Quod ita exhorruit catholica ita nos a nobis habere initium fidei, sicut finem, sic argumentantes, multo magis nos habere a nobis illud initium, si a nobis habemus permanere usque in finem, cum perficere quam inchoare sit majus: ac sic identidem concludunt, gratiam Dei secundum merita nostra dari. Si autem utrumque Dei donum est, et haec Deus dona sua quod negare quis potest? daturum se esse praescivit; praedestinatio praedicanda est, ut possit vera Dei gratia, hoc est, quae non secundum merita nostra datur, insuperabili munitione defendi. 55. Et ego quidem in illo libro, cujus est titulus, De Correptione et Gratia, qui sufficere non potuit omnibus dilectoribus nostris, puto me ita posuisse donum Dei esse, etiam perseverare usque in finem , ut hoc antea, si me non fallit oblivio, tam expresse
Abbreviated transcription (Latin):
nos inferas intemptationem. nisi ut in
scã obeclientia ꝑ seuerent: Sicut gͦ in
his or̃onib. ita ⁊ in hac fide. nata est. et
creuit. et crescit ecella : qua fide creditur
grãm dei non sccłm merita accipientiũ
dari. quando qͥdem non oraret eccłia ut
cdaretur infidelib ficdes. nisi deum cre
re uoluntates. nec oraret eccłia ut perse¬
ueraret in fide xp̃i non decepta uł uicta
temptationib mundi nisi crederet dum
sic in potestate habere cor nr̃m. ut bonũ
quod non tenemus nisi ꝓpria uolunta¬
te. non tamen teneamus nisi ipse in
nob̾ oꝑetur et uelle. Namsi hec ab ip̃o
quidem poscit eccłia. sed a seipsa sibi
dari putat. non ueras sed ꝑstuietori¬
as or̃ones habet. quod absit anobis.
Quis enum ueraciter gemat. desiderans
accipere ad nõ quod orat. si hoc ase ipso
se sumere existimet non ab illo: Preser

Expanded text:
nos inferas in tentationem; nisi ut in nos inferas in tentationem; nisi ut in sancta obedientia perseverent? Sicut ergo in his orationibus, ita et in hac fide nata est, et crescit, et crevit Ecclesia, qua fide creditur gratiam Dei non secundum merita accipientium dari. Quandoquidem non oraret Ecclesia ut daretur infidelibus fides, nisi Deum crede convertere voluntates: nec oraret Ecclesia ut perseveraret in fide Christi, non decepta vel victa tentationibus mundi, nisi crederet Dominum sic in potestate habere cor nostrum, ut bonum quod non tenemus nisi propria voluntate, non tamen teneamus nisi ipse in nobis operetur et velle. Nam si haec ab ipso quidem poscit Ecclesia, sed a se ipsa sibi dari putat; non veras, sed perfunctorias orationes habet: quod absit a nobis. Quis enim veraciter gemat, desiderans accipere quod orat a Domino, si hoc a se ipso se sumere existimet, non ab illo? 64. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
exorcliis suis donec funuatur hoc scłm.
De hacenim re quam nunc adu̾sus
nouos hereticos non cõmemorare tm̃.
sed plane tueri ⁊ defensare compellin᷑.
nunquam tacuit in precib siis. & sia¬
liquando insermonib excecendam. nullo
urgente aduersario. non putauit. Quando
enim non oratum ẽ in eccłia proinfidelib
atq inimicis eius ut crederent: Quando
ficdelis quisquam proximũ amicum conu¬
gem habuit infidelem. ⁊ non ei petiuit
a domino mentem obedientem in xp̃ia¬
na ficle: Quus autem sibi inquam non
orauit ut in domino permaneret. Aut
quis sacerdotem suꝑ fideles dnm in¬
nocantem. si quando dixit. daillis dñe
inte perseuerare usꝙ infinem. non
solum uoce ausus ẽ. secds altem cogitati¬
one reprehendere. ac non pocius suꝑ eiꝰ
talem benedictionem. ⁊ corde credente. et
ore confitente respondit amen. Cum a¬
luid in ipsa oratione dominica. non o¬
rent fideles dicentes. maxime illudne

Expanded text:
exordiis suis, donec finiatur hoc saeculum. exordiis suis, donec finiatur hoc saeculum. De hac enim re, quam nunc adversus novos haereticos, non commemorare tantum, sed plane tueri et defensare compellimur, nunquam tacuit in precibus suis, etsi aliquando in sermonibus exserendam nullo urgente adversario non putavit. Quando enim non oratum est in Ecclesia pro infidelibus atque inimicis ejus ut crederent? Quando fidelis quisquam amicum, proximum, conjugem habuit infidelem, et non ei petivit a Domino mentem obedientem in christianam fidem? Quis autem sibi unquam non oravit, ut in Domino permaneret? Aut quis sacerdotem super fideles Dominum invocantem, si quando dixit, Da illis, Domine, in te perseverare usque in finem; non solum voce ausus est, sed saltem cogitatione reprehendere; ac non potius super ejus talem benedictionem, et corde credente et ore confitente respondit, Amen: cum aliud in ipsa oratione dominica non orent fideles, dicentes maxime illud, Ne
Abbreviated transcription (Latin):
filiiᷤ promissionis promisit. non mendax
d̾sante tempora et̃na nemo potest ẽt securꝰ
nisi cum consuminata fuerit ista uita. que
temptatio ẽ super t̃ram. Sed faciet nos
ꝑseuerare in se. lisq in eius uite finem
cui cotidie dicimus ne nos inferas in
temptationem. Hec atꝙ huius modi cũ
dicutur. siue paucis xp̃ians. sine mul¬
titudini eccl̃ie. cur metiumus scõrum p̃¬
destinationem ⁊ ueram dei gram. id est
que non sccłm merita nr̃a datur. sicut
eam sc̃a scriptura predicat predicare: An
uͦ timendum ẽ ne tunc de se homo despe¬
ret. quando spes eius ponenda demons¬
tratur in deo: Non autẽ desparet. si eã
in se ipso suꝑbissimus ⁊ infelicissimus
ii qui non possunt uel nondũ possũt
scripturas nec earum expositiones in¬
telligere sicauclirent nel non audirẽt
in hac questione disputationes nrãs
ut magis intuerentur oĩones suas.
quas semꝑhabuit ⁊ habebit eccłia ab

Expanded text:
filiis promissionis promisit non mendax filiis promissionis promisit non mendax Deus ante tempora aeterna, nemo potest esse securus, nisi consummata fuerit ista vita, quae tentatio est super terram : sed faciet nos perseverare in se usque in ejus vitae finem, cui quotidie dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Haec atque hujusmodi cum dicuntur, sive paucis christianis sive multitudini Ecclesiae, cur metuimus sanctorum praedestinationem et veram Dei gratiam, id est, quae non secundum merita nostra datur, sicut eam sancta Scriptura praedicat, praedicare? An vero timendum est, ne tunc de se homo desperet, quando spes ejus ponenda demonstratur in Deo, non autem desperaret, si eam in se ipso superbissimus et infelicissimus mi, qui non possunt, vel nondum possunt Scripturas vel earum expositiones intelligere, sic audirent vel non audirent in hac quaestione disputationes nostras, ut magis intuerentur orationes suas, quas semper habuit et habebit Ecclesia ab
Abbreviated transcription (Latin):
& siqui obeclitis. si prescitis estis reici¬
endi obedire cessabitis. Nempe hoc uerissi¬
mumẽ. Ita sane. S improbissimum. un¬
portunissimum. incongruentissumum
non falso eloquio sed non salubriter uali¬
tudini humane infirmitatis apposito.
Illumetiam mõdum quo utendum ẽẽ in pre¬
destinationis predicatione. nos diximus lo¬
quendi apud popłm. non existimo debere
sufficere. nisi hoc uel huiusmodi addat aliquid
ut dicat. uos itaq etiam ipsam obecdiendi ꝑ¬
senerantiam a patre luminum a quo descen¬
dit omne datum optimum. ⁊ omne donũ
ꝑfectum sꝑare debens et cotidianis or̃oni¬
bus poscere. atq hoc faciendo confidere. non
uos ẽẽ a predestinatione populi eius alie¬
uob̃. Maledictus enim omnis qui spem
habet in homine. ⁊ bonum ẽ confidere in
dño quam con fidere in homine. quia be¬
ati omnes qui conficlunt in eum. Hanc spem
tenentes. seruite dño intimore. ⁊ exultate
ei cum tremore. qm̃ de uita eterna quam

Expanded text:
 si qui obeditis, si praesciti estis rejiciendi, obedire cessabitis. » Nempe hoc verissimum est: ita sane, sed improbissimum, importunissimum, incongruentissimum; non falso eloquio, sed non salubriter valetudini humanae infirmitatis apposito. 62. Illum etiam modum, quo utendum esse in praedestinationis praedicatione nos diximus, loquenti apud populum non existimo debere sufficere, nisi hoc vel hujusmodi aliquid addat, ut dicat: Vos itaque etiam ipsam obediendi perseverantiam a Patre luminum, a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum , sperare debetis, et quotidianis orationibus poscere, atque hoc faciendo confidere, non vos esse a praedestinatione populi ejus alievobis. Maledictus enim omnis qui spem habet in homine : et bonum est confidere in Domino quam confidere in homine ; quia beati omnes qui confidunt in eum. Hanc spem tenentes, servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore : quoniam de vita aeterna, quam
Abbreviated transcription (Latin):
hominem sine ullis precedentib eius me¬
ritis. nullum quod ei dimitteretur. uel
originale trahere. uel uoluntate ꝑpetrare
peccatum. ipse nullis eorum precedentib
meritis facit credentes in eum quibus
dimittat omne peccatum. qui fecit il
lum talem. ut nunquam habuerit ha
facit in membris eius ex mala uolunta¬
uit. quia et iuillo ut ẽẽt raput nr̃m. et ii
nob̃ ut eius corpus eẽmus non precessura
inerita nr̃a. sed opera sua futura p̃sciuit.
Qui legunt hec. si intelligunt agant deo
grãs. Qmi autem non intelligunt: o¬
rent. ut eorum ille sit doctor interior
a cuius facie ẽ screntia ⁊ intellectus. Qui
uͦ errare me existimant. etiam atq etiã
diligenter que sunt dicta considerent. ne
fortassis ꝓpsierrent. Ego autẽ cum per cos
qui in eos labores legunt. non solum doctiorue¬
rum ⁊ emendatior fio. ꝓpicuum mͥ dñm ag¬
nosco: et hoc ꝑ eccłie doctores maxime expec¬
to. si et in ipsorum marius uenit. dignan¬

Expanded text:
hominem, sine ullis ejus praecedentibus mehominem, sine ullis ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum; ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum: qui fecit ilum talem ut nunquam habuerit vol fecit in membris ejus ex mala voluntavit; quia et in illo ut esset caput nostrum, et in nobis ut ejus corpus essemus, non praecessura merita nostra, sed opera sua futura praescivit. 68. Qui legunt haec, si intelligunt, agant Deo gratias: qui autem non intelligunt, orent ut eorum ille sit doctor interior, a cujus facie est scientia et intellectus . Qui vero errare me existimant, etiam atque etiam diligenter quae sunt dicta considerent, ne fortassis ipsi errent. Ego autem cum per eos qui meos labores legunt, non solum doctior, verum etiam emendatior fio, propitium mihi Deum agnosco: et hoc per Ecclesiae doctores maxime exspecto; si et in ipsorum manus venit, dignan
Abbreviated transcription (Latin):
mi. nec ita hominem ut aliquid minus habeat qͦd
ad humanam certum ẽ ꝑtinere naturam. sine a¬
iiam. siue in ipsa anima mentem rõnalem.
siue carnem non de femina sumptam. sed fac¬
tam de uerbo in carnem conuerso atq mu¬
tato: que omnia tria falsa et uana. Hereticoꝵ
apollinaristarũ tres partes uarias diu̾sasq
fecerunt. Sed dicimus xp̃m deum uerum
natum. de deo patre sine ullo iunncio teraporiᷤ
eundem ꝙ hominem uerum natum de ho¬
mine matre. certa plenitudine temporis
nec eius humanitatem qua maiorest
pater inuuiere aliquid eius diuinitati. qͣ
equalis ẽ patri. Hoc autem utrunq inus
pater untim sumus. ⁊ sccłm hominem ue¬
rissime dixit. pater maior me ẽ. Qui gͦ
hunc fecit ex semine dauid hominem
ustum. qui nunquam ẽẽt inistus sine
ullo merito precedentis uoluntatis eius
ipse ex iniustis facit uistos. sine ullo meri¬
to precedentis uoluntatis ipsoꝵ. ut ille ca¬
put himembra sint euis. Qui gͦ fecit illũ

Expanded text:
i; nec ita hominem, ut aliquid minus habeat quod ad humanam certum est pertinere naturam, sive animam sive in ipsa anima mentem rationalem, sive carnem, non de femina sumptam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato; quae omnia tria falsa et vana, haereticorum Apollinaristarum tres partes varias diversasque fecerunt: sed dicimus Christum Deum verum, natum de Deo Patre sine ullo initio temporis; eumdemque hominem verum, natum de homine matre certa plenitudine temporis; nec ejus humanitatem, qua minor est Patre, minuere aliquid ejus divinitati, qua aequalis est Patri. Hoc autem utrumque unusPater unum sumus : et secundum hominem verissime dixit, Pater major me est . Qui ergo hunc fecit ex semine David hominem justum, qui nunquam esset injustus sine ullo merito praecedentis voluntatis ejus; ipse ex injustis facit justos, sine ullo merito praecedentis voluntatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus. Qui ergo fecit illum
Abbreviated transcription (Latin):
sius. Ait enim. & orare dm̃ gr̃e spĩtalis
est: sicut scriptum ẽ. Nemo dicit dñs iħc:
semꝑ: ex quo ẽe cepit poposcit eccłia. ita ds̃
uocatis sius daturum se ẽẽ prescuut. ut
in ipsa predestinatione iam dederit quod
apłs sine ambiguitate dedarat. Scrbenᷤ
quippe ad timotheum collabora inquit
euangłio. sccłm iurtutem dei saluos nos
facientis et uocantis uocatione sua sc̃a.

Expanded text:
sius. Ait enim : « Et orare Deum, gratiae spiritualis sius. Ait enim : « Et orare Deum, gratiae spiritualis est: sicut scriptum est, Nemo dicit, Dominus Jesus, semper ex quo esse coepit poposcit Ecclesia, ita Deus vocatis suis daturum se esse praescivit, ut in ipsa praedestinatione jam dederit. Quod Apostolus sine ambiguitate declarat. Scribens quippe ad Timotheum: « Collabora, inquit, Evangelio secundum veritatem Dei, salvos nos facientis et vocantis vocatione sua sancta,
Abbreviated transcription (Latin):
saclgemitib inenarrabilib. Qui enim
ipse sp̃c interpellat. nisi interpellare fa¬
corda nra clamantem abba pater. cehic
quid ẽ clamantem nisi clamare facientem. tropo
illo quo dicimus letum diem quiletos facit.
Quod alibi manifestat ubi dicit. Non enim
accepistis sp̃m seruitutis iterum in timore
secl accepistis spm̃ adoptionis filiorum in qͦ¬
rit clamantem abba pater. Ibi dixit clamã
telligunus et hoc ipsum ẽẽ donum dei:
ut ueraci corde ⁊ sp̃italiter clamemus ad
dm̃. Attendant gͦ quomodo falluntur qͥ
putant ẽẽ anobis non dabi nob̃ ut petamꝰ
queramus. pulsemus. et hoc ẽẽ dicunt quod
gratia preceditur merito nr̃o ut sequatur
illa cum accipinus petentes et inuenimꝰ
querentes. aperietur q pulsantib nec uo¬
lunt intelligere etiam. hoc diuini esse¬
mu̾neris. ut oremus hoc ẽ petamus que¬
ramus. atq pulsemus. Accepimus enĩ
spm̃ adoptionis filiorum. in quo clamamꝰ
abba pater. Quod uidit et bratus ambro¬

Expanded text:
s gemitibus inenarrabilibus. Qui enim ipse spiritus interpellat, nisi interpellare facorda nostra clamantem: Abba, Pater . Et hic quid est clamantem, nisi clamare facientem? tropo illo quo dicimus laetum diem, qui laetos facit. Quod alibi manifestat, ubi dicit, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore: sed accepistis spiritum adoptionis filiorumclamamus, Abba, Pater . Ibi dixit, clamantelligimus, et hoc ipsum esse donum Dei, ut veraci corde et spiritualiter clamemus ad Deum. Attendant ergo quomodo falluntur, qui putant esse a nobis, non dari nobis, ut petamus, quaeramus, pulsemus: et hoc esse dicunt, quod gratia praeceditur merito nostro, ut sequatur illa, cum accipimus petentes, et invenimus quaerentes, aperiturque pulsantibus: nec volunt intelligere etiam hoc divini muneris esse, ut oremus, hoc est, petamus, quaeramus, atque pulsemus. Accepimus enim Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Quod vidit et beatus Ambro
Abbreviated transcription (Latin):
et in huius fine commendare delegi.
Nullum ẽ inquam illustrius p̃desti¬
nationis exemplum. quam ipse media¬
tor. Quisquis fidelis uult eam bene in¬
telligere attendat ipsum. atq in illo in¬
ueniet ⁊ se ipsum. fidelis inquam qui ĩ
eo ueram naturam. credit ⁊ confitet᷑
humanam idẽ nr̃am. quamius sin¬
głariter suscipiente deo uerbo. in uni¬
cum dei filium sub luatam ita. ut qͥ
suscepit ⁊ quod suscepit. una ẽet in
trinitate psona. Neꝙ enim homine
assumpto quaternitas facta est: sed trinitas
mansit assumptone illa in effabilicer faciente

Expanded text:
et in hujus fine commendare delegi: et in hujus fine commendare delegi: nullum est, inquam, illustrius praedestinationis exemplum quam ipse Mediator. Quisquis fidelis vult eam bene intelligere, attendat ipsum, atque in illo inveniat et se ipsum: fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur humanam, id est nostram, quamvis singulariter suscipiente Deo Verbo, in unicum Filium Dei sublimatam, ita ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, assumptione illa ineffabiliter faciente
Abbreviated transcription (Latin):
atur. ita predestinatio predicanda est
ut qui obeclienter hec andit. non in ho¬
mine ac ꝑ hoc nec in se ip̃o sedin domino
glorietur. quia et hoc dei preceptum ẽ.
& hoc preceptum obedienter audire obe¬
dienter. idest ut qui głatur in domino
glorietur. Similiter ut cetera dei donũ
ẽ. quod donum qui non habet non du¬
bito dicere. alia quecunq babet. inani¬
ter habet. Hoc pelagianis optamus ut
habeant: istis autem nr̃is ut pleniꝰ
habeant. Non itaꝙ simus in dispu¬
tationib prompti. et inor̃onib pigri.
Oremus clilectissi oremus. ut deus
grẽ. det etiam inimicis nr̃is maximeq
fratrib ⁊ cdilectorib nr̃is intelligere. et
fiteri. post ingentem ⁊ mneffabilem ruinã
qua inono omnes oedimus neminem
nisi dei gratia liberari. eam q non sccłm
merita accipientium. tanquam debitã
recidi. sed tanquam ueram gratiam.
tionis exemplum quam ipse iħt. un¬
de ⁊in primo libro iam lisputaui:

Expanded text:
atur; ita praedestinatio praedicanda est, atur; ita praedestinatio praedicanda est, ut qui obedienter haec audit, non in homine, ac per hoc nec in se ipso, sed in Domino glorietur: quia et hoc Dei praeceptum est; et hoc praeceptum obedienter audire, id est, ut qui gloriatur, in Domino glorietur , similiter ut caetera, Dei donum est. Quod donum qui non habet, non dubito dicere, alia quaecumque habet, inaniter habet. Hoc Pelagiani, optamus, ut habeant; isti autem nostri ut plenius habeant. Non itaque simus in disputationibus prompti, et in orationibus pigri. Oremus, dilectissimi, oremus, ut Deus gratiae det etiam inimicis nostris, maximeque fratribus et dilectoribus nostris, intelligere et confiteri, post ingentem et inqua in uno omnes cecidimus, neminem nisi Dei gratia liberari, eamque non secundum merita accipientium tanquam debitam reddi, sed tanquam veram gratiam tinationis exemplum quam ipse Jesus: unde et in primo libro jam disputavi ,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq dicat eccłiam aliquando infide sua ñ
habuisse ueritatem. predestinationis huiꝰ
et gratie. que nunc contra nouos hereti¬
cos cura diligentiori defendicius. Ille un¬
quam hocdicat qui dicere audi alqͣn¬
do eam non orasse uel non ueracit orasse.
siue ut crederent u fideles. siue ut ꝑsẽ¬
uerarent fideles. Que bona si sempora¬
uit: semꝑ ea dei dona ẽẽ utiꝙ credidit. nec
ab illo eẽ precognita unquam. ei rega¬
re fas fuit. ac per hoc predestinationiᷤ
euis fidem que contra nouos herenicos
noua sollicitudine nunc defenditur nunꝗͣ eccłia
pocius plusquam satis dona dei ẽẽ. et inci¬
pere in dño credere. et usq in finem in dño
permanere. Cetera uͦ bona ad uitam prã
qua deus recte colitur ꝑtinentia. etiam
ipsi ꝓpter quos hec agimus dei dona ẽẽ con¬
ceduint. Omnia porro dona sua ⁊ quibus ea
fuerat largiturus deum prescisse negare
non possunt. Sicut gͦ cetera predicanda
sunt. ut qui ea predicat obedienter audi¬

Expanded text:
itaque dicat Ecclesiam aliquando in fide sua non habuisse veritatem praedestinationis hujus et gratiae, quae nunc contra novos haereticos cura diligentiore defenditur: ille, inquam, hoc dicat, qui dicere audet aliquando eam non orasse, vel non veraciter orasse, sive ut crederent infideles, sive ut perseverarent fideles. Quae bona si semper oravit, semper ea Dei dona esse utique credidit; nec ab illo esse praecognita unquam ei negare fas fuit. Ac per hoc praedestinationis hujus fidem, quae contra novos haereticos nova sollicitudine nunc defenditur, nunquam Ecclpotius plus quam satis, dona Dei esse, et incipere in Dominum credere, et usque in finem in Domino permanere. Caetera vero bona ad vitam piam, qua Deus recte colitur, pertinentia, etiam ipsi propter quos haec agimus, Dei dona esse concedunt. Omnia porro dona sua, et quibus ea fuerat largiturus, Deum praescisse negare non possunt. Sicut ergo caetera praedicanda sunt, ut qui ea praedicat, obedienter audi
Abbreviated transcription (Latin):
dei ẽẽ sapientiara pulicam atq pacificã
nec timemus ne ꝑmoti diuine uoluntatis
incerto. plus in hac predicatione desꝑatio¬
nis quam exbortationis inueniant. nec
correptionis stimulis aduersus seipsos
sed pocius aduersus nos excitentur:. quia
eos corripimus hec non habentes que
ipsi dicimus non humana uoluntate
proferri. sed diuina largitate donari:
Cur deniq ipsum apłm iacobum hutꝰ
grẽ predicatio. non deterruit corripere in¬
quietos ⁊ dicere. si gelum amarum habe¬
tis ⁊ contẽtiones sunt incordib ur̃is noli¬
te gloriari. et mendaces eẽ adũsus uerita

Expanded text:
Dei esse sapientiam, pudicam, atque pacificam; Dei esse sapientiam, pudicam, atque pacificam; nec timemus ne permoti divinae voluntatis incerto, plus in hac praedicatione desperationis quam exhortationis inveniant; nec correptionis stimulis adversus se ipsos, sed potius adversus nos excitentur, quia eos corripimus haec non habentes, quae ipsi dicimus non humana voluntate proferri, sed divina largitate donari? Cur denique ipsum apostolum Jacobum hujus gratiae praedicatio non deterruit corripere inquietos, et dicere, Si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in cordibus vestris, nolite gloriari et me
Abbreviated transcription (Latin):
dicantur. non impediturꝰ hortatio qua ho¬
mines hortamur ẽẽ sapientes ⁊ continen¬
tes. que tandem causa ẽ ut existiment im¬
pediri ex hortationem. qua ex hortamur
homines uenire ad fidem. et in ea pmane¬
re usꝙ infinem. Et si hec dona dri ẽẽ di¬
cantur. quod scripturis eius testib com¬
probatur Eoce ut de continentia tace¬
amus. et de sola in hoc loco saprentia dis¬
putemus. nempe supra memoratꝰ apłs
iacobus dicit. Quẽ de sursum ẽ sapien¬
tia primum quidem pudica ẽ. deinde
pacifica. modesta suadibilis. plena mise¬
ricordia ⁊ fructib bons. in estimabilis
sine simulatione. Cernitis ne obsecio
a patre luminum sapientia quam multi
et magnis borus referta descendat: Omne
quippe datum optuum sicut idem dicit
et omne donũ ꝑfectum desursum ẽ. des¬
cendens a patre luminum. Cur gͦ ut omit¬
tam cetera corripunꝰ impudicos et conten¬
tiosos. quib tamen predicamus donum

Expanded text:
dicantur, non impeditur hortatio qua hodicantur, non impeditur hortatio qua homines hortamur esse sapientes et continentes; quae tandem causa est ut existiment impediri exhortationem, qua exhortamur homines venire ad fidem, et in ea permanere usque in finem, si et haec dona Dei esse dicantur, quod Scripturis ejus testibus comprobatur? 44. Ecce, ut de continentia taceamus, et de sola in hoc loco sapientia disputemus; nempe supra memoratus apostolus Jacobus dicit, Quae desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione . Cernitisne, obsecro, a Patre luminum sapientia quam multis et magnis bonis referta descendat? Omne quippe datum optimum, sicut idem dicit, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Cur ergo, ut omittam caetera, corripimus impudicos et contentiosos, quibus tamen praedicamus donum
Abbreviated transcription (Latin):
tradicit᷑ ⁊ martyri ꝙypriano. dicenti in nul
logłandum. quando nr̃m nichilsit. Cum
hec talia multa que piget repetere dixeri¬
mus. atq ostenderimus ⁊ inicium fidei
et usq in finem ꝑseuerantiam deidona
ẽẽ. nec illa sua fututa dona et que dan¬
da eẽnt. ⁊ quib cdanda ẽẽnt dm̃ non pre¬
scire potuisse. ac ꝑ hoc predestinatos ab
illo eẽ quos liberat et coronat. responden¬
dum putant predestinationis definiti¬
oriem utilitati predicationis aduersam.
eo quod hac audita nemo possit correptio¬
ns stimulis excitari. Hec olicentes. nolũt
hominib predicari dona dei eẽ. ut uenia¬
turꝰ ad fidem et ꝑmaneatur infide. nepło
despatio quam exhortatio uideat᷑ afferti¬
dum cogitant qui audiunt incertum eẽ hu¬
mane ignorantie. cͥui largiatur ds cui non
largiatur hecdona. Cur gͦ et ipsi nob̾cum
predicant dona dei ẽẽ sapientiam ⁊ conti¬
nentiam: Quod si hec cum dei dona eẽ pre¬

Expanded text:
tradicitur et martyri Cypriano dicenti, « In nullo tradicitur et martyri Cypriano dicenti, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » . Cum haec, et alia multa quae piget repetere, dixerimus; atque ostenderimus, et initium fidei, et usque in finem perseverantiam, Dei dona esse; nec ulla sua futura dona, et quae danda essent, et quibus danda essent, Deum non praescire potuisse; ac per hoc praedestinatos ab illo esse, quos liberat et coronat: respondendum putant, « praedestinationis definitionem utilitati praedicationis adversam, eo quod hac audita, nemo possit correptionis stimulis excitari. » Haec dicentes nolunt « hominibus praedicari dona Dei esse, ut veniatur ad fidem, et permaneatur in fide, ne plus desperatio quam exhortatio videatur afferdum cogitant qui audiunt, incertum esse humanae ignorantiae cui largiatur Deus, cui non largiatur haec dona. » Cur ergo et ipsi nobiscum praedicant, dona Dei esse sapientiam et continentiam? Quod si haec cum Dei dona esse prae
Abbreviated transcription (Latin):
ter et non improꝑat. et clabitur ei. Scͥptum
est ⁊inprou̾biis salomonis. qm̃ dñs dat sapien¬
tiam. & de continentia legitur in libro sapi¬
entie. cuias auctoritate usi sunt. magni
et docti uiri. qui longe ante nos eloquia
diuina tractauerunt. Ibi gͦ legitur. Cum
scirem quia nemo potest ẽẽ contineus młi
deus det. et hoc ipsum erat sapientie
scire. cuius eẽt hoc donum. hec gͦ deido¬
na sunt. id est ut de alii taceam. sapientia
⁊ continentia. Ad quiescunt et isti. sleq enĩ
pelagiam sunt. ut aduersus istam ꝑspicuam
ueritatem dura ⁊ heretica puersitate cori¬
tendͥant. Sed hec inquiunt ut a deo dent᷑
nobis. fides impetrat que incipit a nobis
Quam fidem ⁊ incipere habere. et inea
usq infinem ꝑmanere. tanquamid non a
dño incipramus. nr̃m ẽẽ contendunt. hic
procul dubio contradicitur apło dicenti.
Quidenm habes quod non accepisir᷑ Cõ¬

Expanded text:
ter, et non improperat; et dabitur ei . Scriptum ter, et non improperat; et dabitur ei . Scriptum est et in Proverbiis Salomonis, Quoniam Dominus dat sapientiam . Et de continentia legitur in libro Sapientiae, cujus auctoritate usi sunt magni et docti viri, qui longe ante nos eloquia divina tractarunt: ibi ergo legitur, Cum scirem quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Haec ergo Dei dona sunt, id est, ut de aliis taceam, sapientia et continentia. Acquiescunt et isti: neque enim Pelagiani sunt, ut adversus istam perspicuam veritatem dura et haeretica perversitate contendant. « Sed haec, » inquiunt, « ut a Deo dentur nobis, fides impetrat, quae incipit a nobis: » quam fidem et incipere habere, et in ea usque in finem permanere, tanquam id non a Domino accipiamus, nostrum esse contendunt. Hic procul dubio contradicitur Apostolo dicenti, Quid enim habes quod non accepisti ? Con
Abbreviated transcription (Latin):
adeo. At ea se daturum ẽẽ presciuit.
cetera. que dei dona ẽẽ confitentur.
eaq ab illo ẽẽ precognita. ac ꝑ hoc p̃¬
destinata negare non possunt. nec di¬
cunt exhortationes suas impediri p̃¬
dicatione predestinationis dei. hoc est
predicatione de his donis eius futuriᷤ
prescientie dei. sic uideant. nec ad fidẽ
nec ad ꝑseuerantiam impediri ex hortationes
suas. si ⁊ ipsa quod uerum ẽ ẽẽ dei dona. eaꝙ p̃¬
cognita. sd est ad donandum predestinata esse
dicantur. s impediri pocius atq subuerti. hac
predestinationis predicatione illum tantum modo
ꝑuiciosissimum errorem quo dicitar gram dei
scdm merita nr̃ã dari. ut qui gloriatur non in do¬
mino sedinse ipso glorietur. Quod aꝑtius ꝓpter
tarcdiusculos explicemus. remorationẽ meam
ferant quib ingenio preuolare donatum est
Dicit apłs iacobus. Si quis ur̃m indiget sa¬
pientia. postalet adeo qui dat omnib affluen¬

Expanded text:
a Deo, aut ea se daturum esse nescivit. a Deo, aut ea se daturum esse nescivit. caetera quae Dei dona esse confitentur, eaque ab illo esse praecognita, ac per hoc praedestinata negare non possunt; nec dicunt exhortationes suas impediri praedicatione praedestinationis Dei, hoc est, praedicatione de his donis ejus futuris praescientiae Dei: sic videant nec ad fidem nec ad perseverantiam impediri exhortationes suas, si et ipsa, quod verum est, esse Dei dona, eaque praecognita, id est, ad donandum praedestinata esse dicantur; sed impediri potius atque subverti hac praedestinationis praedicatione illum tantummodo perniciosissimum errorem, quo dicitur, gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut qui gloriatur, non in Domino, sed in se ipso glorietur. 43. Quod ut apertius propter tardiusculos explicemus, remorationem meam ferant, quibus ingenio praevolare donatum est. Dicit apostolus Jacobus, Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluen
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dei dono seaudit fuiurum ẽe quod
erit. umo etiam gaudet eicis caritas. nec
III  uu flat᷑ tanquam il non acceperit. Nõ
solumgͦ predicatione predestinationis
ab hoc opere non impeditur. uerũ et ad.
hoc adiuuatur. ut cum głatur in dño
glorietur. Quod autẽ dixi de castitate.
hoc de fide. hoc de pietate. de caricate. de
ꝑseuerantia. & ne ꝑgam ꝑsingła. hoc
de omni obedientia. qua obeclitub dat
uerissime dici potest. Sed hi qui solum
inicium fidei. et usq in finem ꝑseueranti¬
am sis in nr̃a constituunt potestate. ut dĩ
donaẽẽ non putent. neq ad hec habenda
atq retinenda dm̃ operari. nr̃as cogi¬
tationes ⁊uoluntates. cetera uͦ ipsum
dare concedunt. cum ab illo impetrant
credentes fide. cur ad ipsa cetera exhor.¬
tationem eorumq ceterorum p̃dicatio¬
nem diffinitione p̃destinationis non
metuunt impediri: An forte nec ip̃a
olieunt predestinata: Ergo necdant᷑

Expanded text:
quoniam Dei dono se audit futurum esse quod quoniam Dei dono se audit futurum esse quod erit; imo etiam gaudet ejus charitas; nec inflatur , tanquam id non acceperit. Non solum ergo praedicatione praedestinationis ab hoc opere non impeditur, verum et ad hoc adjuvatur, ut cum gloriatur, in Domino glorietur . 42. Quod autem dixi de castitate, hoc de fide, hoc de pietate, hoc de charitate, de perseverantia, et, ne pergam per singula, hoc de omni obedientia qua obeditur Deo, veracissime dici potest. Sed ii qui solum initium fidei et usque in finem perseverantiam sic in nostra constituunt potestate, ut Dei dona esse non putent, neque ad haec habenda atque retinenda Deum operari nostras cogitationes et voluntates, caetera vero ipsum dare concedunt, cum ab illo impetrantur credentis fide; cur ad ipsa caetera exhortationem, eorumque caeterorum praedicationem definitione praedestinationis non metuunt impediri? An forte nec ipsa dicunt praedestinata? Ergo nec dantur
Abbreviated transcription (Latin):
ius uite. cum inite huic quando uolue¬
rit ipse det finem. Quem si dat ante
imminentem lapsum. facit hominem
ꝑseuerare usq infmem. S mirabilior
⁊ fidelib euidentior largitas bonitatis
dei est. quod etiam parucilis quib obedi¬
entia non est illius etatis detur. datur hec gr̃a.
Ista gͥ suadona quib cunq deus donat. pro¬
culdubio se donaturum ẽẽ presciuit. et in
sua prescientia preparauit. Quos gͦ pre.¬
destinauit ipsos ⁊ uocauit. uocatione illa
quam me sepe commemorare non piget.
de qua dictum est. Sine penitentia sunt
dona dei ⁊ uocatio. Namq in sua que falli
mutariq non potest prescientia. opera
sua futura disponere. Id omnino nec aliud
quicquam ẽ predestinare. Sicut tamen
ille quem castum futurum ẽẽ presciuit
quamius id incertum habeat agit ut
castus sit. ita ille quem castum futinũ
predestinauit quamius id incertum
habeat non ideo non agit ut castus sit.

Expanded text:
jus vitae: cum vitae huic, quando voluejus vitae: cum vitae huic, quando voluerit, ipse det finem; quem si dat ante imminentem lapsum, facit hominem perseverare usque in finem. Sed mirabilior et fidelibus evidentior largitas bonitatis Dei est, quod etiam parvulis, quibus obedientia non est illius aetatis ut detur, datur haec gratia. Ista igitur sua dona quibuscumque Deus donat, procul dubio se donaturum esse praescivit, et in sua praescientia praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa, quam me saepe commemorare non piget, de qua dictum est, Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei . Namque in sua quae falli mutarique non potest praescientia, opera sua futura disponere, id omnino, nec aliud quidquam est praedestinare. Sicut autem ille quem castum futurum esse praescivit, quamvis id incertum habeat, agit ut castus sit: ita ille quem castum futurum praedestinavit, quamvis id incertum habeat, non ideo non agit ut castus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
lint fateri predestinatos ẽẽ. qui per
dei gram̃ fiant obediendes atq permane¬
ant. lam tamen fateantur quod eorũ
preueniat uoluntatem. quib datur
hec gratia: ideo utiq ne non gratis da¬
ri credatur gratia sicut ueritas loqui¬
tur. sed pociis scđm precedentis merita
uoluntatis sicut contra ueritatem pela¬
gianus error obloquitur. Preuenit gͦ
⁊ fidem gratia. Alioquin si fides eam p̃¬
uenit proculdubio. preuenit et uolun.¬
tas: qm̃ fides sine uoluntate non potest
ẽẽ. Si autem grã preuenit fidem. qm̃
preuenit uoluntatem. profecto preue¬
nit omnem obedientiam. Preuenit etiã
caritatem. quauna cdeo ueraciter ⁊ suaui¬
ter obeditur. & hec omnia gratia in eo
cui datur.⁊ cuius hec omnia preuenit
adomino poscitur. si non eam dominus
ꝑ grãm suam in illo cuius oĩonem ex¬
audit operaturꝰ. Uidete iam auerita¬
te quam sit alienum negare donum
dei eẽ ꝑseuerantiam usꝙ in finem. hu¬

Expanded text:
lint fateri praedestinatos esse, qui per lint fateri praedestinatos esse, qui per Dei gratiam fiant obedientes atque permaneant; jam tamen fateantur, quod eorum praeveniat voluntatem quibus datur haec gratia: ideo utique, ne non gratis dari credatur gratia, sicut veritas loquitur; sed potius secundum praecedentis merita voluntatis, sicut contra veritatem Pelagianus error obloquitur. Praevenit ergo et fidem gratia: alioquin si fides eam praevenit, procul dubio praevenit et voluntas, quoniam fides sine voluntate non potest esse. Si autem gratia praevenit fidem, quoniam praevenit voluntatem; profecto praevenit omnem obedientiam; praevenit etiam charitatem, qua una Deo veraciter et suaviter obeditur; et haec omnia gratia in eo cui datur, et cujus haec omnia praevenit,a Domino poscitur, si non eam Dominus per gratiam suam in illo, cujus orationes exaudit, operatur. Videte jam a veritate quam sit alienum, negare donum Dei esse perseverantiam usque in finem hu
Abbreviated transcription (Latin):
am qui ẽ intelligentior ipse sit peiore
Oen si audiret ⁊ caperet: ꝑ illum plu¬
res discerent. Quo enim capatior est
quisquam ut discat: eo magis ẽ idone¬
usut alios doceat. Instat inmicus gr̃e
atꝙ urget modis omnib. ut credatur¬
gratia dei scdm merita nr̃a dari: acsic
grã iam non sit gratia. & nos nolumus dicere.
quod teste scriptura possumus dicere. Time¬
mus enim iuidelicet ne ioquentib nob̾ offen¬
datur qui ueritatem non potest capere. ⁊
non timemus ne tacentib nobis qui ueri¬
tatem potest capere falsitate capiatur.Aut
enim sic predestinatio predicanda ẽ quẽ¬
quitur. ut in predestinatis sine penitentia
sint dona ⁊ nocatio dei. aut grãm dei scłm
unt pelagiam. quanius ista sententia
quod sepe lam diximus legatur gestis
exõrum orientalium. etiam ipsius pelagii
ore damnata. Apelagianorum porro here¬
tica ꝑuersitate tantum isti remotisunt ꝓp¬
ter quos hec agimus. ut licet nondum ue¬

Expanded text:
am qui est intelligentior, ipse sit pejor? am qui est intelligentior, ipse sit pejor? Qui si audiret et caperet, per illum etiam plures discerent. Quo enim est capacior ut discat, eo magis est idoneus ut alios doceat. Instat inimicus gratiae, atque urget modis omnibus, ut credatur secundum merita nostra dari, ac sic gratia jam non sit gratia : et nos nolumus dicere, quod teste Scriptura possumus dicere? timemus enim videlicet, ne loquentibus nobis offendatur, qui veritatem non potest capere; et non timemus, ne tacentibus nobis, qui veritatem potest capere, falsitate capiatur? 41. Aut enim sic praedestinatio praedicanda est, quemquitur, ut in praedestinatis sine poenitentia sint dona et vocatio Dei; aut gratiam Dei secunt Pelagiani, quamvis ista sententia, quod saepe jam diximus, legatur gestis episcoporum orientalium etiam ipsius Pelagii ore damnata . A Pelagianorum porro haeretica perversitate tantum isti remoti sunt, propter quos haec agimus, ut licet nondum ve