comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hox nec de te credendumest nedum de illo ꝑ
quem fc̃ẽ est. non est dium hora eius. ⁊ iel
ntr̃a nͥ uolintas eius. ñ gͦ horam dixit: qͣ
cogetur mori s qua dignaretur occidi. tp̃s
eaun expectabat quo moreretur quia temp
expectauit quo nasceretur. id̾o multi dicunt
d̾ante illo: ꝑ quem fc̃a sunt tempora. Scielut
añ tũ longa series p̃conum p̃mittenda erat
ñ erũ Aliquis parus uenturus erat. diu
fũat p̾dicandus semꝑ tenendus. qnͣto ma¬
ior uidex ueruebat. tanto p̃conum series.
longior p̃cedere de bebat. ideo ait. ubi uen̾
clit eo ip̃o missum filium: quo factus ẽ ex
muliere. Quid est emin natinitas filuide
uirgine maua: certe assumptio forme
serui.Namquid est aliud nasci filio qmͣi
accipere formam serui. in uirginuis uto:
hoc aũt fecit pater. fecit ⁊ filius. filius
quidem ñ pater natus est de u̾ͥgine inaua. s natauta¬
tem filii de maria ⁊ pr̃. ⁊ fiuuas opatusest cułr. ñẽ pas

Expanded text:
hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Non est enim hora ejus vel nostra, nisi voluntas ejus. Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nasceretur. Ideo multi dicunt: oderante illo per quem facta sunt tempora. Sciebat Ante tamen longa series praeconum praemittenda erat. Non enim aliquis parvus venturus erat, diu fuerat praedicendus, semper tenendus: quanto major judex veniebat, tanto praeconum series longior praecedere debebat. Ideo ait, ubi venit ndit eo ipso missum Filium quo factus est ex muliere. Quid est enim nativitas Filii de Virgine Maria? Certe assumptio formae servi. Nam quid est aliud nasci Filio quam accipere formam servi in utero Virginis? Hoc autem fecit Pater, fecit et Filius: Filius quidem, non Pater natus est de virgine Maria, sed nativitatem Filii de Maria et Pater et Filius operatus est. S
Abbreviated transcription (Latin):
siuefilii siue sp̃e sc̃i. Qd̾qr in epła ad romanoe
ꝑtractum est uixta humane capacitatis uali¬
ducliuem hic ꝑftngimus. Adaua fefiãtes.
Si tñ sobrie de dei filioque dignasunt opine
ln ꝯp̾bñsibili inenarrabiiq secreto maresta¬
tis ꝓfunde dedit ce comp̃hũdñdumm m̃tibus
nt̃is. dei u̾bum ñ solum cum seermantret. s¬
ĩ habitabo in ilis. Golent añt obtendere
inuiorem pĩt eẽ filium: quia missus est. ꝯstat
aũt eo ñ iinorem eẽ quia missus est. ꝯfida
ria sit missionis. misitͥg d̾ faium su ex¬

Expanded text:
ad Romanos pertractatum est juxta humanae capacitatis valetudinem, hic perstringimus ad alia festinantes. Si tamen sobrie de Dei Filio quae digna sunt opinem illo incomprehensibili inenarrabilique secreto majestatis profundae, dedit se comprehendendum mentibus nostris Dei Verbum; non solum cum se exinaniret, sinhabitabo in illis . Solent enim obtendere minorem Patre esse Filium, quia missus est. Constat autem eo non minorem esse, quia missus est. Considria sit missionis. Misit ergo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
falsa derere.ꝙ postea corrigere maximi
erat laboris. iõ sollicitus erat p̾uenire psei
do ⁊ ueritate integre tradere ubi ñdũ¬
suꝑfities eidinata incolume fundam̃ti
robui haberet ꝗ testimonio ꝓpħe ꝓbat
subd̾ens. Sicut scͥptum est. ¶a ꝓͥboni

Expanded text:
falsa docere, quod postea corrigere maximi erat laboris; ideo sollicitus erat praevenire, et veritatem integre tradere, ubi superficies ordinata, incolume fundamenti robur exhiberet, quod testimonio prophetae probat subdens, Sicut scriptum est. Vel pro boni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xp̃m facta est pax ⁊
reconciliatio. hic poñ
ad gentes ꝑtinere.⁊
cit pati ꝓeis ut mag̃
sint do̾ grati. abultĩ¬
mo. uĩt incipit dicẽs.

Expanded text:
m facta est pax et reconciliatio, hic ponitad gentes pertinere, et cit pati pro eis ut magis sint Deo grati. Ab ultimo autem incip
Abbreviated transcription (Latin):
nullus altario
presto fuit.¬
eim quod ex
iuda ortus sit
dominus nost̃
inqua tribu
nich de sac̃doti¬
b moyses lo¬
cutus est. ⁊ am¬
plius adhuc
manifestum
est si sccłm siłi¬
tuclinem mel

Expanded text:
nullus altario praesto fuit. quod ex Juda ortus sit Dominus noster, in qua tribu nihil de sacerdotibus Moyses locutus est. Et amplius adhuc manifestum est, si secundum similitudinem Mel
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a et i̾ntate ꝑfectũ
clgisset de huiꝰ ponti¬
ficis clignitate breui¬
der oplectit᷑ digrata¬
dixit capłm est breuiᷤ¬

Expanded text:
et veritate perfectum. dixisset de hujus pontficis dignitate breviter complectitur dignitadixit. Capitulum est brevi
Abbreviated transcription (Latin):
aput uoõ.
Opus enim
domini opera¬
tur sicut ⁊ ego
Nequis ergo il¬
lum spernat.
Declucite aũt
illum in pace:

Expanded text:
apud vos. Opus enim Domini operatur sicut et ego. Ne quis ergo illum spernat. Deducite autem illum in pace,
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ apłc refert ad illos.
qr ri deresurrectõe¬
clubitabant. hoc ił
clicit pp̃eos qui q̃i n¬
chilfuturum sit ꝑtꝰ¬
mortem uentri tm̃¬
student ut pecora
qui fidem asserenti
rident dicentes.
Quuis iñ uenit: Non auclun ni¬
ĩuenientis. ex quo positus est ibi auꝰ meꝰ.
Stulte si pat̾ tuus singeret crde deusominum
surrexit. ⁊ ñ credis. qui uoluit mori ⁊ resiage
Si om̃s uicrederemus nea multis decipentin
tali. qui etiam se ꝯtrectandum cliscrpłis pre¬
buit. quibuicentib incelum ascenoit. qu
fidem de ceł missosp̃u osb̾ recepit. qui denut
testimomum ht̃ incelo. testimonium itra
testimonium abangłis testimonum abife¬
ris. Quid ergo temansit q ñclamer. Desi¬
nant ergo murmura maleloqntium ⁊ cor¬
rumpentium mores bonos colloquiismalis.

Expanded text:
 refert ad illos qui de resurrectidubitabant. Hoc enim dicit propter eos qui quasi nihil futurum sit pomortem, ventri tstudent, ut pecora, qui fidem asserentiurident dicentes: Quis inde venit? non auinde venientis ex quo positus est ibi avus meus, i pater tuus resurgeret, crederes? Deus omnium surrexit et non credis, qui voluit mori et surgere ut omnes uni crederemus, ne a multis deciperemurtali? Qui etiam se contrectandum discipulis praebuit, quibus videntibus in coelum ascendit, cujus fidem de coelo misso spiritu orbis recepit, qui denique testimonium habet in coelo, testimonium in terra, testimonium ab angelis, testimonium ab inferis. Quid ergo remansit quod non clamet? Desinant ergo murmura male loquentium, et corrumpentium bonos mores colloquiis malis.
Abbreviated transcription (Latin):
tirabantur ꝓhus
qui de hac irita sũ¬
pro llls: bapõdiscesserant. putantes ilt̃
.ꝑdesse. Timebant enĩ ne aut
istoꝵ ꝓp̾inquus sũ bap̃o migrass de mundo
uiuꝰ aliquis in nõieillius baptuabat᷑ putans

Expanded text:
tizabantur pro his qui de hac vita sine baptismo discesserant, putantes illis prodesse. Timebant enim ne aut illi istorum propinquus sine baptismo migrasset de mundo, vivus aliquis in nomine illius baptizabatur, putans
Abbreviated transcription (Latin):
est credere ñ tori ho¬
minem ut bestiam
surgunt hoc solum¬
restat. Manducemꝰ¬
⁊bibamus crãs u. mo.
.i.in ꝓximo moriem᷑.¬

Expanded text:
est credere, non mori hominem ut bestiam.surgunt, hoc solumrestat, manducembibamus, cras enim, id est in proximo, moriem
Abbreviated transcription (Latin):
nis oꝑe ac tp̃i ñ lic aĩo. sic eium totus homo
absorbetur a came utiana cicia possit homo
mui suus ẽẽ. s simultotuc homo dici possit
dr̃ amitus mundi: inimicus dei est ⁊ item.
Siquis dilexit mundum: dilectio pr̃ĩs ñ ẽ
millo. Qu gͦ herens mundo: longe ẽ adeo.
incorpus suum peccat qr corꝑali ccupiscen¬
tra inquacti tp̃alia anniis ofhitur seriens
piscentia carnali alienum fragilitate hir̃a¬
ua incuterit. signorando ł negłigendo
obliiscendo: extͣ corpꝰ perat. Ut lxc sit qid dcm est.
tia peceat. s hiuitana temptatione que facilecor¬
noscitir cum aũt adheret mundo tp̃alia cdiłig̾.
fide ititłłigi põt utriusq fomicationis malum

Expanded text:
nis opere ac tempore non licet animo. Sic enim totus homo absorbetur a carne, ut jam dici non possit, ipse animus suus est, sed simul totus homo dici possit dicitur: Amicus mundi, inimicus est Dei . Et item: Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in illo . Qui ergo haerens mundo longe est a Deo, in corpus suum peccat, quia corporali concupiscentia in quaeque temporalia animus distrahitur, serviensiscentia carnali alienum fragilitate humana incurrit, vel ignorando, vel negligendo, vel obliviscendo extra corpus peccat, ut hoc sit quod dictum est, tia peccat, sed humana tentatione quae facile ignoscitur. Cum autem adhaeret mundo, temporaliter diligit fide intelligi potest utriusque fornicationis malum
Abbreviated transcription (Latin):
solus gr̃as ago s ⁊ cũcte
eccłie gentum. q hu
laborant ad ꝓfectum gẽ¬
tium exhortantes fiẽ
dire debent ⁊ salutatẽ
domesticam ecẽam .i. fami

Expanded text:
solus gratias ago, sed et cuncta Ecclesiae gentium, quia hi laborant ad profectum gentium, exhortantes fidemdire debent. Et salutate domesticam Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
s ad ꝯfrrmationem rõa¬
Alii quos salutat hic po¬
ine fuuse intłłtguntur
ut ꝑicła ꝓ eo pati non
abmusse clicat subdẽe.

Expanded text:
sed ad confirmationem Romaalii quos salutat hic, Romae fuisse intelliguntur. ut pericula pro eo pati non abnuisse dicat, subdens ·
Abbreviated transcription (Latin):
tissima mulierfint
aea u̾o tunc temporis
palio negocio romã
ꝓfecta est. ꝑ quam fo¬
san hanc epłam misit.
ꝯmendo dico nt susci¬
piatis eam indomino
habent suscipiatisdi¬
gne satis .i. ualce ho¬
nestehonorifice ⁊¬

Expanded text:
tissima mulier fuitEa vero tunc temporis pro aliquo negotio Romam profecta est per quam forsan hanc Epistolam misit. Commendo, dico, ut suscipiatis eam in Domino, habent, suscipiatis digne satis, id est valde honeste et honorifice
Abbreviated transcription (Latin):
.i. gr̃am amisistis. qui enm in legeiustificar
uult ꝑfidem. amittit gr̃am. qr ad hocuent
donum dei ⁊ gr̃a. ut cessante honere legis
iustificet credentes. quod qui reducit. ⁊p̃c
ex fide spem iu¬
stitie expectamꝰ
Nam inxp̃o ihu

Expanded text:
iam amisistis. Qui enim in lege justificari vult post fidem, amittit gratiam, quia ad hoc venit donum Dei et gratia, ut cessante onere legis justificet credentes: Quod qui reducit, hanc ex fide spem justitiae exspectamus. Na
Abbreviated transcription (Latin):
posuerat deimpnare ⁊ ñ exanduut eum quemuolu¬
dat ꝙ petitis. cũ u̾o ea qued̾o laudat ⁊ ꝓmittit.¬
ab illo petitis. securi petite. Ilaeni ꝓpitiodo ꝯe
scit obeẽ. ñ det Quid enĩ obfit uł ꝓnt. medicus

Expanded text:
ponebat damnare, et non exaudivit eum quem vol petitis. Cum vero ea quae Deus laudat ab illo petitis, securi petite. Illa enim propitio scit obesse non det Quid enim obsit vel prosit medicus
Abbreviated transcription (Latin):
Meticus aũt ꝯsolatur. ⁊ monet patientiam.
ferret molestum epytem̾a: ꝙ mͥ apposuerat. s
audi uocem mestici. ⁊ dominiis mesus m̃ ꝓuidẽs
dixit mͥ. ꝑ inspiratõem uł ꝑ angłm. O paule. suf
de infideli fidelem. deꝑsecutore. apłm. ⁊ plus oĩb
laborantem ⁊ archana uidentem. uires quoq

Expanded text:
medicus autem consolatur et monet patientiam,  apposuerat, sed audivi vocem medici. Et Dominus melius mihi providens, dixit mihi, per inspirationem vel per angelum: O Paule, suffde infideli fidelem, de persecutore Apostolum, et plus omnibus laborantem et arcana videntem; vires quoque
Abbreviated transcription (Latin):
inqiinare malus.
tuit. s eum inquinare ñ ualuit
et ad ipãm domunnicam cenam parit᷑ accessit
et c̃ qr p̃p hoc iuditium manducat qui inclig¬
ne manducat. qr ñ est diidicans .i. disc̾nens
corpus cdm̃i ab aliis cibis. s indiscrete ⁊ negligñt᷑
suit. ueñationem singłarit᷑ debitam ñ exbi¬
bens ꝑ hoc docet deuotẽ ⁊ cum timore accedẽd̾
ut gr̃am uideam᷑ redd̾e redempton
Quetitur an cotidie sit sum̃da eucharictia. An
eligencti sint cdies quib homo purius otinens¬
qi uiuens ad tm̃ sactam̃tum dignus accedat.
huit questiomi recte redet qui monet ut p̃ci¬
pue in xp̃i paceꝑmaneat. Uut quisq fatiat
ꝙ scd̾m fidem pie cretlit ẽẽ fatiend̾. Nam ⁊ tache
t̃centurio cum alt̾ tp̃m in domum suam gau¬
dene receꝑit. Alt̾ siocdix̾it ñ sum dignus ut in¬
treo subtectum meum. saluatorem honorifi¬
cauerunt. licet cliũso modo. ⁊ q̃ ꝯiom. ad hãc

Expanded text:
inquinare malus. potuit, sed eum inquinare non valuit, et ad ipsam coenam Dominicam pariter accessit Propter hoc judicium manducat qui indigne manducat, quia non est dijudicans, id est discernens corpus Domini ab aliis cibis, sed indiscrete et negligenter sumit, venerationem singulariter debitam non exhibens. Per hoc docet devote et cum timore accedendum ut gratiam videamur reddere Redemptori. Quaeritur an quotidie sit sumenda eucharistia, an eligendi sint dies, quibus homo purius continentiusque vivens ad tantum sacramentum dignus accedat. Huic quaestioni recte respondet, qui monet ut praecipue in Christi pace permaneatur, et ut quisque faciat quod secundum fidem pie credit esse faciendum. Nam et Zachaeus et centurio, cum alter Christum in domum suam gaudens receperit ; alter vero dixerit: Non sum dignus ut intres sub tectum meum , Salvatorem honorificaverun
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ suan iram̃a. Illi enĩ
nec inpalestinam. nocmnũam requiem introierũt
nos aũt infibimus inu̾am requiem Et quid̾ qr¬

Expanded text:
it in ira. Illi enim nec Palaestinam, nec in veram requiem introierunt. Nos autem introibimus in veram requiem. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa. nicħ differt aser
quia cogitur ⁊uullã¬
ht̃ potestatem terũ
sit futurus. dñs õĩũ
rerum suaꝵ s pociꝰ
subtutorib. qui eñ
cont hostes defendãt¬

Expanded text:
scientia, nihil differt a servo, quia cogitur, et nullaet potestatem rerum sit futurus, dominus omnium rerum suarum, sed potius sub tutoribus, qui eum contra hostes defendant
Abbreviated transcription (Latin):
gitales uictuas honoeet quomodo¬
se in eccłia habeat. uł quomodo eã
regat. ⁊ est intentio apłi in hac epła
iuttuere timotheum de ep̃alis dignri¬
tatis ofto. Moduo talis est. pͥmuo sa¬
lutat eum. dem̃ monet ut psendo¬
apłis resiftat postea inftrut de ep̃al
ofto docens. quales debeat orctutare p̃s
recipe debeat ⁊⁊ postea de modo correcti¬
onis instruit eum. Infine mouet
ut iutet ꝓphanas uouitates p̃mit¬
cit uo salutationem dicens. Paulus
apłe põi iħu. nomen cdignitatis p̃¬
ponit. ut hac auctoritatẽ timotheus

Expanded text:
uas honoret, quomodo in Ecclesia se habeat, vel quomodo eam regat. Et est intentio Apostoli in hac Epistola instruere Timotheum de episcopalis dignitatis officio. Modus talis: Primo salutat eum, deinde monet, ut pseudoapostolis resistat, postea instruit de episcopali officio docens quales debeat ordinare presbrecipere debeat; postea de modo correctionis instruit eum. In fine autem monet ut vitet profanas novitates, praemittit vero salutationem dicens: Paulusesu. Nomen dignitatis praeponit, ut hac auctoritate Timotheus
Abbreviated transcription (Latin):
manducand̾ cenã suã
⁊ Alius quid̾ esurtit. cͥ¬
nicħ datis alius qͥd̾
ebruis est. cum sobr¬
i ẽẽ deberetis. młtipli¬
citer tangit eds qui
chil tͥbuebant esut¬
entibe⁊ hoc fatiebant meccłia. MUnquid s̃ q.

Expanded text:
manducandum coenam suam. Et alius quidem esurit, chil datis; alius autem ebrius est, cum sobrsse deberetis. Multipliciter tangit eos, quiihil tribuebant esuentibus, et hoc faciebant in ecclesia. Nunquid non.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłifit .i. unrũsis cõĩcari debet. qr in uno pa
cã dissensionis qff psendo seminauerunt
sibi uencticabant. tantas eiĩ disensiones
int̾ eos pseudosemmauerunt ut suas dela¬
rent oblatt̾es ⁊ uentlionent cum uia ead̾¬
q p̃ce omnnũ obłoes bñdic̾entur. ⁊ hoc ua
fatiebant ut cet̾i unde offerrent ñ habenteᷤᷤ
pudore ꝯfunde̾ntur. ñ sim̃ites ꝑdem ⁊ hoc
tam cito agebant ut suꝑuementes nicbil
inuentrent ꝙ ed̾ent ⁊dum sic agent domi
pocius hec agenda clic qm̃ in ecm subdens.

Expanded text:
id est universis communicari debet, quia in uno pana dissensionis quam pseudo seminaverunt sibi vindicabant. Tantas enim dissensiones inter eos pseudo seminaverant, ut suas zelarent oblationes et vindicarent, cum una eademque prece omnium oblationes benedicerentur, et hoc ita faciebant, ut caeteri unde offerrent non habentes, pudore confunderentur, non sumentes partem, et hoc tam cito agebant, ut supernae mentes nihil invenirent quod ederent. Et dum sic agerent domi potius haec agenda dicit quam in eccles
Abbreviated transcription (Latin):
tia eẽmultos eẽ ꝑriitit. ut cum insul¬
tant nob̾ ⁊ inrgant nos que nostinuisł
sic ertutiamus pigcitiam ⁊ dutinas scͥp¬
tutas. nosse cupiamus. Uñ ait. oꝑtet
hereses eẽ. ñ uult apłc nec optat iit he¬
reses snt s qr sic futurum eit dicit. ⁊ qr
qui dicunt. ego sum tp̃i mariifesti frant
honittub. hi enĩ d̾o ꝓbati sunt qui bñ
possunt docere s manifesti hoĩb eẽ ñ pos¬
sunt. nsicum docent docere aũt nolunt
tusi eos qui doceriquerunt. s multi ad q̃¬
rendum pigri sunt. nisi ꝑ molestras ⁊
insultationes hereticoꝵ.q. de sompno ex¬
citantin hereticus u̾o est qui aliciuus
tp̃alie ꝯmodi ⁊ maxime głe pͥncipatus

Expanded text:
 multos permittit, ut cum insultant nobis et interrogant nos quae nescimus, et sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. Unde ait: Oportet haereses esse. Non vult Apostolus nec optat ut haereses sint, sed quia sic futurum est, dicit, et quia qui dicunt ego sum Christi, manifesti fiant hominibus. Hi enim Deo probati sunt, qui bene possunt docere, sed manifesti hominibus esse non possunt, nisi cum docent. Docere autem nolunt, nisi eos qui doceri quaerunt, sed multi ad quaerendum pigri sunt, nisi per molestias et insultationes haereticorum quasi de somno excitentur. Haereticus vero est qui alicujus temporalis commodi, et maxime gloriae principa
Abbreviated transcription (Latin):
ecõe ꝯg̾gatio ꝯtinetita. Uł alit̾ põt legi.
nusquisq enĩ ⁊c̃. Notat illos qui inumeraq̃
offerebant altarib sibi tesumebant nec aliis
clirutes panem ⁊uinum habundant᷑. ut be¬
nettictione ⁊ ꝯsectatione sac̃dotali sc̃ificaret᷑.

Expanded text:
congregatio continetur. Vel aliter potest legi. Unusquisque enim, etc. Notat illos qui munera quae offerebant altaribus sibi resumebant, nec aliisdivites panem et vinum abundanter, ut benedictione et consecratione sacerdotali consecr
Abbreviated transcription (Latin):
erit uob̾ dominicam cenam dicit accepti¬
onem eucharistie quam ñ debent pransi
sumere. ⁊ił tñsis suis miscere ut faciebant.
derit clisciplis suis corpus ⁊ sangtimem suũ
ñ iam tñ calumpuiandum est inũtse eoc̃e

Expanded text:
erit vobis. Dominicam coenam dicit acceptionem eucharistiae, quam non debent pransi sumere, vel mensis suis miscere, ut faciebant derit discipulis suis corpus et sanguinem suum, non ideo tamen calumniandum est universae Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualib. Uidens etrĩ diabolus templa demoñ
deseri ⁊ nom̃ lib̃tatis methators curare genꝰ
humanum moruit heceticos giti sub uoca¬
builo xp̃iano doctne resist̾ent xp̃iane qui it ĩ¬
eccłia. xp̃i morbidum aliquid ptauumq
sapiuit si correpti ut sammi rectumq sapi
d̾m orinia cooꝑant᷑ in bonum. onĩs enim̾¬
eccłie uł et rore cocati uł malitta depranat
ꝓsunt qr si accipuuit potestatem corꝑalit̾
affligendi. ex̾cent eiꝰ patientiam siu̾o ma¬
lesentiendo adũsantur: ox̾̃cent eiꝰ sap̃iatti ab
adu̾satio enimmota q̃stio cudendi exiftit
ccrasio i inta qiippe ad fider catholicam ꝑ¬
tinentia dum ħeticoꝵ cauuida inquietadi¬
ne exagitantur. ut adu̾sus eos deffencdi
posfint ⁊ ꝯsid̾ant᷑ diligentiuis ⁊intigunt᷑
clarius ⁊ p̃dicant᷑ inffanitus hereticoꝵ enĩ
tie. clum pacem catholicam ꝑturbant. ĩ
usum cetit ꝓficientium. Ue illud filiuꝰ
eructitus sapiens erit imprudente autẽ

Expanded text:
ur. Videns autem diabolus templa daemonum deseri et in nomen liberantis Mediatoris currere genus humanum, haereticos mouit, qui sub uocabulo Christiano doctrinae resisterent Christianae, quasi Christi morbidum aliquid pravumque sapiunt, si correpti ut sanum rectumque sapieum omnia cooperantur in bonum . Inimici enimEcclesiae vel errore caecati, vel malitia depravati prosunt, quia si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent ejus patientiam; si vero male sentiendo adversantur, exercent ejus sapientiam. Ab adversario enim mota quaestio, discendi existit occasio. Multa quidem ad fidem Catholicam pertinentia, dum haereticorum callida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelliguntur clarius, et praedicantur instatiae, dum pacem Catholicam perturbant, in usum cedit proficientium, secundum illud, filius eruditus sapiens erit, imprudente autem
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑmifit eos hr̃e ma¬
lam opunctionem
Malam enim ꝯpũ¬
ctionem hic fig̃ car
qr sepe fit ut etian
riseio ctisplicẽbat. do¬

Expanded text:
misit eos habere malam compunctionem. Malam enim compunctionem hic significat, qua saepe fit ut etiam risaeis displicebat do
Abbreviated transcription (Latin):
tationem quid̃
suscepit.Sed
cum sollicici¬
oreẽt sua uo¬
luntate ꝓfectꝰ
est aduos.
Misimus ⁊
elun illo fra

Expanded text:
tationem quidem suscepit: sed cum sollicitior esset, sua voluntate profectus est ad vos. Misimus etiam cum illo fra
Abbreviated transcription (Latin):
minatione ñ decli¬
nes in aluitl qmͣ ex¬
aminatio inrienit
nes s sepe ꝓba ⁊ si
sapiens ⁊ religios
peccatis alienis. que
post orclinationem
facit. firitissima ue¬

Expanded text:
minatione non declines in aliud quam examinatio invenit, nes, sed saepe proba, et si sapiens, et si religiosus peccatis alienis, quae post ordinationem facit. Firmissima ve
Abbreviated transcription (Latin):
possit corrige ⁊ cor¬
tiꝑe negtigit. ⁊ te¬
ip̃m. qui alios udi¬
cas: castũ custõdi.
oli. quia de ca
castum custoctias.
tñ. noliadhuc. sic̃
pͥas aguam bibere.
sicenim nõ nocet
castitati. ut̾e dico:
pp̃ tuum sto. ubi¬

Expanded text:
possit corrigere et corripere negligit. Et teipsum, qui alios judicas, castum custodi. Noli, quia de cascastum custodias, tamen noli adhuc sicut prius aquam bibere, sic enim non nocet castitati. Utere, dico, propter tuum sto
Abbreviated transcription (Latin):
qr ita c̾tiestie acsuam
uideatis eum. ita eo
qr ei bñ placet non ad
aspectum hoĩm ⁊ eo
auctore est.cien¬

Expanded text:
 ita certi estis, ac si jam videatis eum, et ita eos quia ei bene placet, non ad aspectum hominum, et eo auctore est. VE
Abbreviated transcription (Latin):
est spei quia eam fac̃
speogłe. ñ enĩ tanta
iala possent sustm̃e
n̾i spes oo ꝯfirmaret.
que spes non fruitrat᷑

Expanded text:
est spei, quia eam facit spes gloriae. Non enim tanta mala possent sustinere, nisi spes eos confirmaret quae spes non frustratur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nuis pascit
gregem et de
lacte gregis
ñ manoucat.
umquicl
hec clico: an
et lex hec non
clicit. Sccip¬
tum est enun.
in lege moysi.¬

Expanded text:
uis pascit gregem et de lacte gregis non manducat? Numquid hec dico, an et lex hec non dicit? Scriptum est enim in lege Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
inulabam᷑ pecc̃o. cũ
utiq ꝓpensius debet¬
fuire deo: qnłi peccato¬
qiippe cum hic saluᷤ
illic dampitatio sit .q.¬

Expanded text:
ulabamur peccato, cum utique propensius deberrviri Deo quam peccatoippe cum hic salus, illic damnatio sit
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps sit agendum.
.s. ut seruiatur iustitiẽ
de quo nlłs est qui pos¬
sit se excusare qr nlłe
est qui ñ possit bñ oꝑ¬

Expanded text:
deinceps sit agendum, scilicet ut serviatur justitiae, de quo nullus est qui possit se excusare, quia nullus est qui non possit bene o
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ demones c̃debant
illum est: cred̾e̾ ꝗ ⁊ ip̃e sit d̾s ꝙ ⁊ mali faciũt
Qiud uo est cͥdere ineum credendo antare.
credendo tlilig̾e. ccedendo in eum tre. ⁊eu
in embͥs incorꝑari. hec est fides quam a nob̾
exigit d̾s ⁊ ñ ĩnuenit quidexigat. nͥ donaue¬
rit quid inueniat ꝑhanc fidem uistificat᷑
impius .i. fit de impro pius ut dem̃ ip̃a fi

Expanded text:
credebant illum est, credere quod ipse sit Deus, quod et mali faciunt. Quid vero est credere in eum? credendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Haec est fides quam a nobis exigit Deus, et non invenit quid exigat, nisi donaverit quod inveniat. Per hanc fidem justificatur impius, id est de impio fit pius, ut deinde ipsa fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpesiqt. uł ita ab illo loco. Ei aũt᷑ ⁊ agit
quoꝵlibet clicebant sibi datam ẽẽ fidi gr̃ã¬
Nich̾ bonifecisti dat᷑ tͥ remissio pect̃orũ.
Aitenduntur oꝑa tua. ⁊ inuentuntur
omnia mala. Malis oꝑib quid debetur
s ei qui oꝑatui illa carmnalia legis oꝑa ł
Aliqua bona ut gr̃a fid̾i ⁊ iustifcitionie
m̾eatur. s ĩices ci ñ imputabitur sed̾m

Expanded text:
proposuit. Vel ita ab illo loco: Ei autem, et agit quorumlibet dicebant sibi datam esse fidei graNihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Malis operibus quid debetur, sed ei qui operatur illa carnalia legis opera, vel aliqua bona ut gratiam fidei et justificationis mereatur, si merces est, ei non imputatur secundum
Abbreviated transcription (Latin):
boña oꝑa antefidem. s tm̃ cedit fidesei
reputabitur adiustitiam .i. sufficit ad ui¬
stictam. ⁊ita attribuit alus. qd̾ dixit de
ap̃ d̾m: ⁊ iõ et fide uistus est. dico qd̾ ex
fide iustitra est ⁊ hoc est scdͥm ꝓpõitum g.¬
tie dei. sic enĩ decreuit d̾s ut cessante ho¬
uere legis fides iustificet. hoc aũt ĩnuit

Expanded text:
bona opera ante fidem sed tantum credit, fides ejus reputatur ad justitiam, id est sufficit ad justitiam, et ita attribuit aliis quod dixit de apud Deum, et ideo ex fide justus est. Dico quod ex fide est justitia, et hoc est secundum propositum gratiae Dei; sic enim decrevit Deus, ut, cessante onere legis, fides justificet. Hoc autem innuit
Abbreviated transcription (Latin):
ħaũt necõe est anͣcedat fides. ut iñ ilia. ñ ab
u tum oꝑis. tanqmi oꝑa que d remunerat
ex nob sit  imo ex gr̃a dei st. nam ds ꝑgrãm
dedit pectorib fidemꝰ ꝑ qͥuam uititicafentiu¬
bñ oꝑanur iam accepta gr̃a ñ nob s ill

Expanded text:
autem necesse est ut antecedat fides, ut inde ista non ab tum operis tanquam opera quae Deus remunerat ex nobis sint, imo ex gratia Dei sunt. Nam Deus per gratiam dedit peccatoribus fidem per quam justificarentubene o
Abbreviated transcription (Latin):
deno uidecta dei.
idest regnans ineqͣ¬
litate patris. ⁊ ita
insumma est expel
III DeO. ⁊̃ intenigentia ncanitate

Expanded text:
dens in dextera Dei, id est regnans in aequalitate Patris, et ita, in summa est excelle intelligentia et charitate
Abbreviated transcription (Latin):
quide tͣstitia aliorũ
pͥmum dolui ⁊ me
penituit. Contͥstauit
Unde bona spes est
correctionis eoꝵ ⁊ iõ

Expanded text:
qui de tristitia aliorum mum dolui, et me poenituit. ContristavitUnde bona spes est correctionis eorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ̃bebat. ꝙ bap̃s age reuelante tp̃r gõe con¬
sueuit. excepto qd̾ regni celestie ianuam
necclum intrare pot̾ant ttñ infimu abra¬
he post mortem beata requie osolati suꝑne pacis iugͥs¬
sum spe felici expectabant. Item quod aput nos ual
aqua bapĩni. hoc egit aput uet̾es. uł ꝓ paruul sola
fides. uel ꝓ maiorib u̾ͥtus sacͥficii. ul ꝓhusqui de a¬
remissionem: sicut et ꝑ bap̃m. Cur ergo ⁊ muta
quia et magis ꝯmune et magis gr̃e plemim. In
ad bñ oꝑanclum ꝑ eam prestabatur. uec uit¬
tutes dabantur uel augebantur. In bapĩno
ꝙ abraham accepit cͥcũcisionem tm̃insignum
ꝙ est: signacłm. insignum dico: iustitiefidi. que
iustitia fideiest. Uł fides ip̃i abrahe inp̃putio .s. ĩ tp̃r¬

Expanded text:
e consuevit, excepto quod regni coelestis januam, necdum intrare poterant, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. Item, quod apud nos valet aqua baptismi, hoc egit apud veteres, vel pro parvulis sola fides, vel pro majoribus virtus sacrificii, vel pro his remissionem, sicut et per baptismum. Cur ergo mutata quia et magis commune, et magis gratiae plenum. In ad bene operandum, per eam praestabatur, nec virtutes dabantur vel augebantur. In baptismoquod Abraham accepit circumcisionem tantum in signum, quod est signaculum, in signum, dico, justitiae fidei, quae justitia fidei, vel fides est ipsi Abrahae in praeputio, id
Abbreviated transcription (Latin):
ne clignitatis habebat.
s signum erat ei tm̃
cirtumcisio enĩ et t̾ior
dr̃ signum int̾iorie c¬
libidinis homo incͥcũ¬
cisione spolitur. sic aĩa
spolietur ont̃ib sordib
prime natiuitatis ⁊
fu̾it tp̃ grẽ succedente hap̃o. Abrahe pͥmuni
cͥcũcisio dm̃data est ut sub lege mandati eẽt
⁊sic ꝓbaretur an compleret. ut non. Sic
adam mandatum accepit ne de ligno nrã¬
dricaret ad ꝓbationem obettientie. ⁊sicut p̃¬
cepta fuit circũcisio Abrahe: ita ⁊ seminieiꝰ
sio. pͥmuni ut ꝑobetientiam mandati:
Abralxm placeret dõ. ci ꝑp̾uaricat̃oem
Adam displicuerat. Sed̾o insignum mag¬
ne fidei abiale. coeliclit em̃ se habiturum
dem ⁊ ꝑ quem sp̃ualis cͥcũcisio impleret᷑
sicut uistificatꝰ est et ip̃e. t̾cio ut hoc signo
disc̾neretur a cet̾is nationib ille ppłe. &itar¬
To ut cͥcũcisio fc̃a in uirili membro ꝑ qd̾
gñatur creatura mortalium. ⁊ in quo
libido solet domutari. castitatem m̃tis ⁊¬

Expanded text:
nae dignitatis habebat, sed signum erat ei tantum. Circumcisio enim exterior dicitur signum interioris clibidinis homo in circumcisione spoliatur, sic anima spolietur omnibus sordibus primae nativitatis. Et iae, succedente baptismo. Abrahae primum circumcisio commendata est, ut sub lege mandati esset, et sic probaretur an compleret vel non. Sicut Adam mandatum accepit, ne de ligno manducaret, ad probationem obedientiae, et sicut percepta fuit circumcisio Abrahae, ita et semini esio. Primum, ut per obedientiam mandati Abraham placeret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat. Secundo, in signum magnae fidei Abrahae. Credidit enim se habiturumet per quem spiritualis circumcisio impleretur, sicut justificatus est et ipse. Tertio, ut hoc signo discerneretur a caeteris nationibus ille populus. Quarto, ut circumcisio facta in virili membro per quod generatur creatura mortalium, et in quo libido solet dominari, castitatem mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ccedentium tam udoꝵ qmͣ gentium. ita eoꝵ
pt̃est. ut et illis credentib reputet᷑ ip̃m c̾d̾e
ad iustittam .i. ad remissionem pecc̃aꝵ ⁊ bonao¬
ꝑ a. et ita sit pr̃ sp̃ualis ctũcisionis .i. auctor iu
est abraham pat̃. uł reputat᷑ fides ad iustitiã
s ⁊ hiis quicũq st̃ qui sectant᷑ uestigra fidi

Expanded text:
credentium tam Judaeorum quam gentium, ita eorum pater est. Ut et illis, credentibus, reputetur, ipsum credere, ad justitiam, id est ad remissionem peccatorum et bona opera, et ita sit, pest Abraham pater, vel reputatur fides ad justitiam, sed et his, quicumque sint, qui sectantur vestigia fidei
Abbreviated transcription (Latin):
acrepit cͥcũcisionem insignumi. qd̾ signum ẽ sig¬
eraculum .i. celans qd̾dam mist̾im qd̾ celetur iui¬
micis .i. infidelib ⁊⁊ seruetur amicis .i. fidelib
ad siłicudinem sigilli ꝙ impͥmitur. ut ꝙ cecultũ
uolumus eẽ: omnib ñ pateat. hoc est aũt nifti¬

Expanded text:
d signum est signaculum, id est celans quoddam mysterium quod celatur inimicis, id est infidelibus, et servatur amicis, id est fidelibus ad similitudinem sigilli quod imprimitur, ut quod occultum volumus esse, omnibus non pateat. Hoc est aut
Abbreviated transcription (Latin):
origuiale pecẽm ꝙ a parentib ꝯtͣhimus.
xepti inꝯcupiscentia que iꝑte illa mag̾
dominatur. ⁊qr in illo membro culpaᷤ
inobedientie post̾ius homocgnouit.
decuit ut in hoc membro signum obedi¬
entie acciꝑet. fiebat aũt .uiii. cdie lapideo
onũs ab electis ꝑ petram xp̃m abscdetur

Expanded text:
inale peccatum, quod a parentibus contrahimus; concepti in concupiscentia, quae in parte illa magis dominatur; et quia in illo membro culpam inobedientiae primus homo cognovit, decuit ut in hoc membro obedientiae acciperet. Fiebat autem octava die lapideo omnis ab electis per petram Christum abscidetur
Abbreviated transcription (Latin):
Qui.s. subarethare¬
ge illigenti perat.¬
cristochebat. ad moni¬
tione uideoꝵ ciuitatẽ
mascenorum¬
ut me compre

Expanded text:
qui sub Areta rege illi genti pracustodiebat admonitione Judaeorum, civitatem Damascenorumut me compre
Abbreviated transcription (Latin):
ea uolo uos stire᷑ qm̃
grauati sumus. pon¬
dere passionum. ⁊¬
hoc supramos. p̃cedũ¬
tium tribulatõnum

Expanded text:
ea volo vos scire? quoniam gravati sumus pondere passionum, hoc supra modum, praecedentium tribulationum
Abbreviated transcription (Latin):
bat. pr̃ maior ine est. qui ñ cami sue solum. s
ta sñ dubio forma agnoscit᷑ seru. qͣm̃ seruit tota
c̾atura: c̾atori. ut gr̃a dei. qua minoratus est ab¬
ret morte̾m. ꝓpe dixit gustaret. qr amara est
ꝓ omnib hõib gñalit̾ mortuus est. qr om̃ib¬

Expanded text:
or me est, qui non carni suae solum, sed ta sine dubio forma agnoscitur servi, quoniam servit tota creatura Creatori. Ut gratia Dei. Quasi dicat: Minorret, proprie dixit gustaret, quia amara est pro omnibus hominibus, generaliter mortuus est, quia omnib
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo ꝓbat eoy
qui sub lege fuerunt pauuilos fisse cͥca
ita ⁊ nos. iudei. cum essemue paruuli.
cognitione dei ⁊ irib resitencli pecc̃o.
elem̃ta intelligitur. qr ip̃a est p̃rima insti
elem̃ta muncli qr lex ñcelestia ⁊ eterna
s terrena ꝓmnttebat. Uł transitoria. ut
mentis erant quiddifferunt a paganis:
pagani non subelem̃itis seruiunt᷑. sed
ip̃is elem̃tis. colunt enĩ astra. solem. lurã
ta dederat ut obseruarent: neomenias

Expanded text:
exemplo probat eos qui sub lege fuerunt parvulos fuisse circIta et nos, Judaei, cum essemus parvuli cognitione Dei, et viribus resistendi peccato, elementa intelligitur, quia ipsa est prima instituelementa mundi, quia lex non coelestia et aeterna, sed terrena promittebat, vel transitoria, ut mentis erant, quid differunt a Paganis? Pagani non sub elementis serviunt, sed ipsis elementis. Colunt enim ta dederat, ut observarent neomenias,
Abbreviated transcription (Latin):
dum parnuli erant ⁊ ad tp̃s plenitu¬
ditus non ꝑuer̾ant. Sicut enĩ pariui¬
lus sub pedugogo est: ⁊ auctore ⁊ tuto¬
re añqͣm sit adultus: ita uideis adhͦ
paruulis let fint pedagoguo. qr tͥmore
ꝯp̃ssit. ⁊ p̃ceptis dei serure cegit. serũ
⁊̃ tutor ⁊ auctor uideis quos d̾s heredes
a malis t̾riti. ⁊ꝓntissionib tp̃alium ad
bona icitati. nec sui domiabantur.
guoꝵ spũum impugnationes.⁊ gñtilium ꝑsu¬
asiones qui ad ydolatͥam traherent illos defẽ¬
debat admonendo. increpando. aliqũ piuen¬
do. ⁊ sic et̾na bona illis ꝯseruauit. gͣm ex ił¬

Expanded text:
d tempus plenitudinis non pervenerant. Sicut ergo parvulus sub paedagogo est et actore et tutore, antequam sit adultus, ita Judaeis adhuc parvulis lex fuit paedagogus, quia timore compressit, et praeceptis Dei servire coegit. Fuit etiam tutor et actor Judaeis quos Deus haeredes a malis territi, et promissionibus temporalium ad bona incitati; nec sui dominabantur, gnorum spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat admonendo, increpando, aliquando puniendo, et sic aeterna bona illis conservavit, quoniam ex i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit hoiẽm. ut in hõĩem ũt̾et᷑ hanc tantͣm blaspbe¬
friam ñ em̃dab̃ .i. ñ credicłis inassumptione luĩs
accessisse filio quod ñ erat. ⁊ ñ decessiseł defecisse
⁊ uod erat. uel mistice totum pot legi ⁊ clirigũ¬
tur u̾ba ad prẽm uͥ tñ ⁊ filius om̃dat᷑. q̃i unti

Expanded text:
in hominem verteretur. Hanc tantam blasphemiam non emendabis, nisi credideris in assumptione hominis accessisse Filio quod non erat, et non decessisse vel defecisse 235 quod erat. Vel mystice totum potest legi, et diriguntur verba ad Patrem, ubi tamen et Filius commendatur. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
oatiuus: Alt̃ nõiatuius. ut sic cdicatur.
o tu d̾s fili. iuixit te d̾s tiuis .s. pater
inlatino putatur idem casus nomina¬
tuius repetitur. s ingreco: euidentis¬
sima cdistinctio ẽ qua alt̃ nõiatẽ alter
uocats̃ intelligit᷑. O tu deus unxit de d̾e uiꝰ
crisma enĩ g̃oe. latine dr̃mictio. hoc nom̃
ip̃o uuctionis est. nec ungebant᷑ alibi re¬
ges ⁊ sac̃dotos nisi ui illo regno iudeoꝵ.
ꝑ hoc gͦ qd̾ dicit eum eẽ unctum regem
⁊ sac̃dotem sig̃cat. unctus est gͦ d̾o a deo.
⁊ ip̃e deus ut ungetitr homo erat ita
Unxit dico: oleo letitię. uł exultatõnis.
quia immunic fuit a pecc̃o. Uñ ⁊ ꝯscĩa
hylauꝰ fuit ei. Unxit gͥ eum d̾s pat̾ ñ
iusibili ⁊ corꝑali oleo. s sp̃u sc̃o. quem
sc̾ptura noĩe olei exultationis figura¬
ta ut solet locutione sĩgcat. hac nucti¬
onefilius qui sic homo fc̃s est ut mane¬
ret d̾s plenus erat .℥. sp̃u sc̃o. ut in eun¬

Expanded text:
catrix, alter nominatrix, ut sic dicatur: O tu Deus, Fili, unxit te Deus tuus, scilicet Pater. In Latino putatur idem casus nominis repetitus, sed in Graeco evidentissima distinctio est, qua alter nominatrix, alter vocatrix inteChrisma enim Graece, Latine dicitur unctio. Hoc nomen Christus unctionis est, nec ungebantur alibi reges et sacerdotes, nisi in illo regno Judaeorum. Per hoc ergo quod dicit eum esse unctum regem, et sacerdotem significat. Unctus ergo est Deus a Deo, et ipse Deus ut ungeretur, homo erat. Ita Unxit, dico, oleo laetitiae, vel exsultationis, quia immunis fuit a peccato. Unde et conscientia hilaris fuit ei. Unxit ergo eum Deus Pater, non visibili et corporali oleo, sed Spiritu sancto, quem Scriptura nomine olei exsultationis figurata, ut solet, locutione significat. Hac unctione Filius qui sic homo factus est ut maneret Deus, plenus erat Spiritu sancto, ut in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
lius inmutabitur. sic celi meliorem formani recipiẽt
terram nouam. u recte celos amnctui oꝑat. qr t̾ram
cugunt. Eam facile enum mutat d̾ ceios sic̃ amictꝰ
extenditur ⁊ plicatur. ⁊ post mutationeni ficmane¬
bunt celi. Uñ subdit. Umutabunt᷑ .i. mutata sic ꝑ¬
manebunt. qr fca d̾i iam sub et̾ratate stabrnt. nͭͤ
ad corruptionem reu̾tentur. tu aũt ofilii d̾i id̾

Expanded text:
lius immutabitur, sic coeli meliorem formam recipient. terram . Et recte coelos amictui comparat, quia terram cingunt. Tam facile enim mutat Deus coelos, sicut amictus extenditur et plicatur; et post mutationem, sic manebunt coeli. Unde subdit: Et mutabuntur, id est mutata sic permanebunt, quia facta Dei jam sub aeternitate stabunt, nec a
Abbreviated transcription (Latin):
Et cuin pͥncipio. post¬
hũ auitatis excellemiam
it̾m redit ad et̾nitatẽ.¬
fili ostendendam utẽs
ad filium ait ita ⁊ tu
o domine filid̾i. in pr̃¬
cipio rerum.i. añqm
res eẽnt: fundasti t̾rã
itio. qĩ drẽt. Noui eter¬
itatem titam. qua p̃cedis onña que fecisti. qui
cdixicti ego sum qui sum. ⁊ celi.simul cũ terra
sunt oꝑa manuum tuaꝵ. hoc ita cticite. quasi
specialit᷑ in eis oꝑattio sit. manus aũt est uirtꝰ
uisionis .i. poten̾tia uoluntatis. qrut uoluit fc̃a
sunt om̃ia. Iꝑsi aũt. celi .s. ⁊ aeri. ꝑibũt abco¬

Expanded text:
ncipio. Ambhumanitatis excellentiam iterum redit ad aeternitateFilii ostendendam, utenst et ad Filium ait ita: Et tu, o Domine, fili Dei, in prcipio rerum, id est antequam res essent, fundasti terramitio. Quasi dicat: Novi aeternitatem tuam qua praecedis omnia quae fecisti, qui dixisti: Ego sum qui sum ; et: Coeli simul cum terra, sunt opera manuum tuarum. Hoc ita dicit, quasi specialiter in eis operatus sit. Manus autem est virtus jussionis, id est potentia voluntatis, qua ut voluit, facta sunt opera. Ipsi autem, coeli,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊igue ꝑituri sunt. de
suꝑiorib aũt celi ce¬
loꝵ utrum ⁊ ip̃i ꝑi¬
titri sint igne q̃stio ÷
⁊ disceptatio scrupu
incendens sc̃os dei . ꝗ
enĩ fuic caminius re¬
gis tͥb pũis. hoc erit
ardene miuidus ĩtis

Expanded text:
igne perituri sint. De rioribus autem coelis coelorum, utrum et ipsi pri sint igne, quaestio est et disceptatio scrupulincendens sanctos Dei. Quod enim fuit caminus igbus pueris, hoc erit ardens mundus justis
Abbreviated transcription (Latin):
alache sunt greci. hii uerbum ue¬
titatis primum ab apostolo recepunt.
S post discesfum etus temptati sunt afalsiᷤ
apłis. ut in legem etcireũcisionem uerte¬
rentur. hos apostolus reuocat ad fidem ne¬
ritatis scribens eis abepheso

Expanded text:
alatae sunt Graeci. Hi verbum veritatis primum ab Apostolo acceperunt, sed post discessum ejus tentati sunt a falsis apostolis, ut in legem et circumcisionem verterentur. Hos Apostolus revocat ad fidem veritatis, scribens eis ab Epheso.
Abbreviated transcription (Latin):
serebant enim xp̃ifidem
fũant legis obseruanci¬
as cum euungłio mis¬
ciuise. ip̃mquoq peu¬
in legis obseruantias
transirent. Ideo bos apo¬
stolus reuorat adĩrita ͤ¬
tem fidei tp̃iane ⁊ dec¬
trine euũnglice. scribens
eis ab epbeso de gr̃a. de

Expanded text:
serebant enim Christi fifuerant legis observantias cum Evangelio miscuisse; ipsum quoque Pauin legis observantias transirent. Ideo hos Apostolus revocat ad veritatem fidei Christianae, et doctrinae evangelicae, scribens eis ab Ephes
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ⁊ deum ⁊ hominẽ
eẽ. ⁊audientes dilectõem
quam ha. ñ utiq occio¬
sam s oꝑis exhibitionẽ
ꝓuenientis exea osten
abet̾no reodenda. ĩ ceł.
⁊ q̃i quereretur quom̾
gres tam latens fꝑatͣ
Subclit. Quam ut cer
nendum est quia est
tuntium. ne d alibi
quam prius intelleti¬
non uos pmi hũisis
s ꝑ alios ꝑuenit ad
uos. nec soli haretie
Unde subdit. Sic̃. ⁊ c̃.

Expanded text:
m Deum et hominem esse; et audientes dilectionem quam habetis, non utique otiosam, sed operis exhibitione provenientis ex ea ostensab aeterno reddenda in coelis. Et quasi quaereretur: Quomodo ergo tam latens speratur? subdit, Quam, ut cert tenendum est, quia est untium. Ne ergo alibi quam prius intellexinon vos primi habuistis, sed per alios pervenit ad vos, nec soli habetis. Unde subdit, Sicut, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
minum ꝑ eius mortem recduntur: ⁊ libe¬
ratur amalo. qr cum eis quodam modo red̾
iugr̃am. post ininncicias quas int̾ hõĩes
⁊ sanctos angłos pecẽa fec̾unt. ⁊ ex ip̃a hõmi
redemptione riune illius angłice dampñ
it paratur. ⁊utiq nouerurt añgłi sc̃i docti
de deo cuius intatio et̃na ꝯtemplatione be¬
ati sunt. qnͣti num̃i supplem̃tum de geriere
humano integͥtas illius ciuitatis expoectet
Instaurant᷑ aũt que in celio st̃ cum id qd̾ im
cocictit in angłis redditur. ex hominib resta¬
urantur aũt que in terris st̃ cum ip̃i hoĩec¬

Expanded text:
minum per ejus mortem redimitur et liberatur a malo, quoniam cum eis quodammodo redit in gratiam, post inimicitias quas inter homines et sanctos Angelos peccata fecerunt, et ex ipsa hominum redereparatur; et utique noverunt angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeterna contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Instaurantur autem quae in coelis sunt, cum id quod inde cecidit in angelis redditur ex hominibus. Instaurantur etiam quae in terris sunt, cum ipsi homine
Abbreviated transcription (Latin):
effectꝰ pͥme p̃ordinationis. que ꝑtinet ad iustiti¬
am. gratificauit cdico: uidilecto filiosuo. pro
quo nos cliligit. Diligens etum ungentum
mus grati dicens.
in quo. filio hñis
te qua seruebamꝰ
cliabolo uenun

Expanded text:
effectus primae praeordinationis quae pertinet ad justitiam. Gratificavit, dico, in dilecto Filio suo, pro quo nos diligit. Diligens enim suum Unigenitum, mus grati, dicens: In quo, Filio habemute qua serviebamus diabolo venun
Abbreviated transcription (Latin):
uinis notitta ⁊
prudentia .i. pro¬
inomni dico ita
suam secretam
uoluntate facere uole¬
bat. ⁊ quid illud sit supponit .s. instanare omia
tem suam ut bona fieret subueniret. quod bo¬
num placitum uł sacram̃tum. s̃posuit .ĩ. longe
añqͣm fieret posuit. uł om̃ib palam obtulit.
illucddico implendum ini eo filio.s. non alio.¬
a rationabiit dispensauit si enĩ penitus igna¬

Expanded text:
vinis notitia, et prudentia, id est proIn omni dico, itasuam secretam voluntate facere volebat. Et quid illud sit supponit, scilicet instaurare omnia, tem suam ut bona fieret subveniret. Quod bonum placitum vel sacramentum proposuit, id est longe antequam fieret posuit, vel omnibus palam obtulit. Illud dico implendum in eo, Filio, scilia rationabiliter dispensavit. Si enim penitus igna
Abbreviated transcription (Latin):
in bap̃o dupplicẽ
⁊ redemit. ⁊ pecc̃a
nr̃a non imputa
sam gr̃am suam
qr omnia dimit
inici ius destruit
hiis que tõti hu¬
mano gen̾i colla¬
ta ff. modo agit
de hus que fingu¬
larit᷑ apłis dedit.¬

Expanded text:
in baptismo; duplicem et redemit, et peccata nostra non imputavsam gratiam suam, quia omnia dimitts inimici destruit.his quae toti humano generi collata sunt, modo agit de his quae singulariter apostolis dedit
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm t̾rere uos ⁊ oꝑe ꝙ minor ñ impłe.
hoc cogitet qui eiꝰ moi est .s. qui ita deme
opiitur ⁊ hoc idem sctatis uos qr quas
tiam. qr si intia nr̃a palparemus. tiuic
erimus fc̃o: quales

Expanded text:
tanquam terrere vos, et opere quod minor non implere, hoc cogitet qui ejusmodi est, scilicet qui ita de me opinatur. Et hoc idem sciatis vos, quia quod tiam, quia, si vitia vestra palparemus, tunc nerimus facto quales
Abbreviated transcription (Latin):
ec ꝓponens
fr̃ib bomis eris
enutritus u̾bis
fidei. et bone
doctrine quam
assecutus es.
Ineptas aũt et
mnanes fabu¬
las deuita exer¬
ce aũt ce ip̃m
ad pietatem.

Expanded text:
ec proponens fratribus, bonus eris enutritus verbis fidei et bonae doctrinae, quam assecutus es. Ineptas autem et aniles fabulas devita; exerce autem teipsum ad pietatem,
Abbreviated transcription (Latin):
au errore redeuntib. sicut minuebatur
deserentibus quienim pererrorem de¬
seruerant deum inuuuebant copias
diuitiaꝵ eius. negando se eẽ enis cũ
uero redeunt inc̾mentum fatiunt
deo. quia ex ꝑditis aoquiruntur
Si ergo uł aut. hactenus moniut aã¬
cey ne seduc̃ent᷑
apseudo mĩe ag

Expanded text:
ab errore redeuntibus, sicut minuebatur deserentibus. Qui enim per errorem deseruerant Deum, minuebant copias divitiarum ejus negando se esse ejus. Cum vero redeunt, incrementum faciunt Deo, quia ex perditis acquiruntur. Si ergo, vel autem. Hactenus monuit stantes ne seducerentur a pseudo; nunc ag
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i cilectionem. et
lpnorem non solũ
estimo ea detm̃tum.
sp̃ualit᷑ inuendo ut
auiis appcrent omĩa
bluo est arbutor il

Expanded text:
i dilectionem et honorem, non solum aestimo ea detrimentaspiritualiter vivendo, ut aliis appareret omnia plus est, arbitror il
Abbreviated transcription (Latin):
sũmã ꝓmodico sermo¬
ne ꝑstriuxit: ñ tam
totum qd̾ nou̾at ꝓfe¬
reus qmn ostendens ex
modico quid taceret
legentes inclłig̃e. qͥd:¬

Expanded text:
summam permodico sermone perstrinxit, non tam totum quod noverat proferens quam ostendens ex modico quid taceret.legentes intelligere. Q
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa d̾i uiuunt. tñ quantum adpasto¬
do ⁊ malum exemplum p̾bendo. atteñdens enĩ oius p̃¬
positum suum male iuuentem. ocłos a regłie do¬
mini declinantem. ⁊i in hoĩem intendentem. incip̃
dr̃e ap̃ se. si p̃põitus nĩs sic uitut. egd qui sum cur
non fattam ꝙ. ille facit: omnis gͦ qui male uuit
in ꝯspectu eoꝵ quib p̃põĩtus est quantũ in ip̃o est

Expanded text:
ia Dei: tamen quantum ad pastodo, malum exemplum paepositum suum male viventem, oculos a regulis Dei declinantem et in hominem intendentem, incipit dicere apud se: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum qui non faciam quod ille facit? Omnis ergo qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est
Abbreviated transcription (Latin):
lauit siqi sic ei ñ simulauit. que fecit similia uide¬
is. sicut nec ea que f̾ecit similiagentib. ⁊ sie om̃ib
mał tanqͣm fua dẽnt iniscd̾it᷑ medicando aliis agẽe
quesibiti uellet. si opus eẽt.ogitat enĩ ut
homo se ẽẽ potuisse meis uciis inqttib sũt .alii.
Uñ alibiait ꝯsid̾ans teip̃m neet tu tempteris. oĩa

Expanded text:
uia ea sic non simulavit quae fecit similia Judaeis, sicut nec ea quae fecit similia gentibus; 91 et sic omalis tanquam sua essent misericorditer medicando, aliis agens quae sibi fieri vellet, si opus esset. Cogitat enim ut homo se esse potuisse in eis vitiis in quibus sunt alii. Unde alibi dicit: Considerans t
Abbreviated transcription (Latin):
s etea docet pp̃m sicut
mulier samartana ꝑ
geseruilit̾ ⁊ quare ita
eis fc̃s sum ut lucͥfica¬
tem eosqͥlub legeerãt
Qui sub legeerant
iis qui si¬
ue lege erant

Expanded text:
sed ex ea docet Christum, sicut mulier Samaritana, ge serviliter. Et quare eis ita factus sum? ut lucrifacerem eos qui sub lege erant. Qui sub lege eranthis qui sine lege erant