comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reliquerat recurrit: quia re¬
proborũ mentẽ pęna sua quan¬
diligant. qui hic dũ peccata
diligerent nec se amabant:
unde nunc dicitur: Rogo
ergo te pater ut nutas eũ
in clomo patris mei. habeo enĩ
quinq fr̃s ut testificetur¬
Qua in re notandũ ẽ: ut ar¬
denti diuiti quanta ad sup¬
pliciũ cumulantur: Ad penã
namq suã. ei & cognitio ser¬
uatur & memoria: Cognoscit
enã latarũ quẽ despexit:
fr̃m quoq suorũ meminit.
quos reliquit: serfecta ei qͥppe
ultio de paupere non esset:
si hunc in retributione non
recognosceret: & perfecta pe¬
na in igne non esset: si non¬
in hoc quod ipse patitur etiã
suis timeret: Ut ergo pecca¬
tores in supplicio amplius
puniantur: et eorũ uident
głam quos contẽpserunt:
& de illorũ etiã pena torquen¬
tur. quos inutiliter a mauer̃t:
Credendũ uero ẽ. quod ante
retributionẽ extremi iudicii.
in iusti in requie quosclam
iustos conspiciunt: ut eos ui¬

Expanded text:
reliquerat recurrit, quia rereliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quantaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque frQua in re notandum est, ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit, quos reliquit; perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non cognosceret, et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur, etiam suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur, quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est, quod ante retributionem extremi judicii, injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos vi
Abbreviated transcription (Latin):
ctos. atq in tormentis positas
transire iustorũ est mente ire
per miscdiam: eosq uelle li¬
berare: Sed qui uolunt de be¬
atorũ sede ad afflictos atq ui
tormentis positos transire non
possunti quia iustorũ animȩ
quãuis in suȩ naturę bonita¬
te miscđiam habeant: iam
tunc auctoris sue iusticiȩ con¬
iunctȩ tanta rectitudine con-¬
stringuntur: ut nulla ad repro¬
bos cõpassione moueantur Ipsi
quippe iudici concordant. cui
inherent: & eis quos eripere ñ
possunt: nec ex miscłia cõdes¬
cenclunt: Quia tantũ illos tunc
a se uidebunt extraneos: quan¬
to ᷤ ab eo quẽ diligunt auctore
esse repulsos: Nec uriusti ergo
ad beatorũ sortẽ transeunt:
quia dãpnatione perpetua con-¬
stringuntur: nec iusti transire
ad reprobos possunt : quia erecti
iã per iusticiã iudicii. eis nullo
modo ex aliqua cõpassione mi¬
serentiur: Sed postquã ardenti
diuiti de se spes tollitur: eus
animus ad propinquos quos

Expanded text:
ctos atque in tormentis positos ctos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare. Sed qui volunt de beatorum sede ad afflictos atque in tormentis positos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, 1658 quia tantum illos tunc a se videbunt extraneos, quantum ab eo quem diligunt auctore esse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos
Abbreviated transcription (Latin):
citis: nolite despicere. nolite
desperare: quia fortasse quod
super fluitas denuissimȩ pra¬
uitatis inquinat : caminus
pauꝑtatis purgat: De uobis
omĩno pertunescite : quia non¬
nulla etiam mala acta prosꝑa
uita secuta ẽ De illis uero solli¬
cite pensate: quia eorũ uita
magistra pauꝑtas cruciat: quo¬
adusq rectitudinẽ perducat:
Sequitur E in his omĩbꝰ inter
nos & uos chaos magnũ fir
matũ est: ut hi qui uolunt
transire ad uos non possint:
neq inde huc transineare:
Qua in re ualde quȩrendũ ẽ.
quo modo dicatur hi qui uo¬
lunt ad uos transire ñ possin
Quia enĩ hi qui in inferno
sunt. ad beatorũ sortẽ trans¬
ire cupiuint: dubiũ non est
Qui uero iã in beatitudinis
sorte suscepti sunt: quo pacto
dicitur. quia transire ad eos
qui in inferno cruciantur uo¬
lunt: Sed sicut transire re¬
probi ad electos cupiunt. id
est a suppliciorũ suorũ affli¬
ctione migrare: ita ad affli¬

Expanded text:
citis, nolite despicere, nolite citis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos, non possint, neque inde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est, quomodo dicatur, hi qui volunt ad vos transire non possunt, quia enim hi qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est: qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt, quo pacto dicitur, quia transire ad eos qui in inferno cruciantur, volunt. Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad affli
Abbreviated transcription (Latin):
pro quorũcdã ur̃orũ actuum
reconpensatione sit datũ: ne
iudex qui hic bona exteriora
restituit : a retributione
boni intimi repellat: Ie ho¬
nor hic uel diuidie. non ad¬
adiumentũ uirtutis: sed re¬
muneratio sint laboris: Ecce
enĩ dũ dicitur. recepisti bona
in uita tua: indicatur et
diues iste boni aliquid ha¬
buisse: ex quo in hac uita
bona reciperet: Rursũ q dũ
de lazaro dicitur. quia re¬
cepit mala: profecto mons¬
tratur. & latarus habuisse
malũ aliquol quod purga¬
retur: Sed mala latari purga¬
uit ignis in opię: & bona diui¬
tis remunerauit felicitas tran-¬
seiuitis uite Illũ. pauꝑtas
afflixit & tersit: istũ habun¬
clantia remunerauit. & reppu¬
lit Quicũq ergo bene in hoc
mundo habetis: cũ uos bona
egisse recolitis: ualde ipsis
pertimescite. ne concessa uob̃
prosperitas corunidẽ remune¬
ratio sit bonorũ: Et cũ quos¬
libet pauperes. non nulla re¬
prehensibilia perpetrare conspi¬

Expanded text:
pro quorumdam vestrorum actuum pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspi
Abbreviated transcription (Latin):
loquacitatis: Post loquacitatẽ.
ludendi etiã leuitas sequitur:
Nã quia ȩclacitatẽ lusus sequat᷑.
testatur sacra scriptura quȩ ait
sedit popłs manclucare & bi¬
bere: & surrexerunt ludere:
Sed prius quã ad lusũ moue¬
atur corpus: ad locos ac uerba
inania mouetur liugua: Quid
ergo ẽ. quod innuitur: quia
in tormentis positus diues.
linguã suã refrigerari postulat.
nisi quod is qui conuiuando
magis de loquacitate peccaue.¬
rat.: per retributionis iusticiã
in lingua atrotuũ ardebat:
Sed cũ graui ualde ẽ. pauore
pensandũ: hoc quod ei ꝑ abrahȩ
responsionẽ licitur: Fili recor¬
dare quia recepisti bona in uita
tua: & lat̾arus similiter mala:
Nunc hic consolatur: tu uero
cruciaris: Ista fr̃s him̃i senten¬
tia: pauore potius indiget
quã expositione: Nã si qui
estis qui in hoc mundo exteri¬
oris bora aliquid accepistis:
ipsũ ut ita dicã donũ exterius
pertiescere debetis: ne uob

Expanded text:
loquacitatis, post loquacitatem vero loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis
Abbreviated transcription (Latin):
extremo digito lazari. distillari
aquã in ore suo concupiscit:
Hinc ergo. hinc fr̃s colligite:
quanta sit districtio seuerita¬
tis dei: Diues enĩ iste qui uul¬
nerato pauperi mensȩ suȩ uel
minima clare noluit : in in¬
ferno positus usq ad minima
quȩrenda ꝑuenit: Nã guttã
aquȩ petiit: qui nucas panis
negauit: Sed notandũ ualde
ẽ. quid sit. quod diues in igne
positus: linguã suã refrigera¬
ri quęrit: Mos quippe ẽ. sacri
eloquii: ut aliquando aliud
dicat sed ex eodẽ dicto aliud
innuat Superius autẽ hunc
superbũ diuitẽ dñs: ñ loquaci¬
tate uacantẽ. dixerat : sed super-¬
flue conuiuantẽ: Neq hunc de
lo quacitate narrauit : sed cũ
elatione & denacia de ȩdaci-¬
tate peccasse: Sed quia habun-¬
lare in conuiuiis loquacitas
solet. is qui hic male conuiua¬
tus dicitur apud infernum
grauius in lingua ardere per-¬
hibetur: Srima namq male con¬
iuuantibus: famulatur culpa

Expanded text:
extremo digito Lazari distillari extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa
Abbreviated transcription (Latin):
unus de super in spector: qui et
hunc tẽptando exercebat ad głam:
& illũ tolerancdo expectabat ad
penã: Nam sequitur Factũ est
taret᷑ ab angłis in sinu abrahȩ:
Mortuus est᷑ autẽ cliues: & soͤpultꝰ
ẽ. in inferno Qui nimirũ diues
eũ cui in hac uita misereri ñ¬
uoluit : in suo iã supplicio po.¬
situs patronũ quęrit: Nlã ecce
subiungitur: Qui eleuans ocu¬
los cũ esset in tormentis: ui¬
dit abrahã alonge. & lazarũ
in sinu eius: & ipse clamans
dixit: Pater abrahã miserere mui:
& mitte lazarũ ut intingat
extremũ digiti sui in aquã: ꝙͣ
refrigeret linguã meã: qui a
crucior in hacꝰ flãma: O quan.¬
ta ẽ. subtilitas iudiciorũ dei:
o quã districte agitur bonorũ
actuũ. malorũq tribulatio
Certe superius dictũ ẽ. quia
in hac uita lazarus cadentes
micas de mensa diuitis quȩ rebat:
& nemo illi dabat: nunc de sup¬
plicio diuitis dicitur: quia de

Expanded text:
unus desuper inspector qui et unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est taretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. Et ipse clamans dixit: Pater rum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de
Abbreviated transcription (Latin):
tem & delitias habere cũ uo-¬
luptate: se dolore & frigore
afficiꝰ illũ gaudere conspice¬
ret. bysso & purpura uestiri.
se deprimi uulneribꝰ. illum
defluere acceptis rebus: se egero:
illũ nolle largire: Quantus pu¬
tamus fr̃s hm̃i. tunc in corde
pauperis tumultus tẽptationis
fuit: Cui certe poterat ad pęnã
sufficere pauꝑtas: etiã si sanus
fuisset: & rursũ suffecisset ȩgri¬
tudo: etiã si subsicliũ adesset
Sed ut probaretur amplius
pauper: simul hunc pauꝑtas.
& egritudo dabefecit: Atq in suꝑ
tancdũ aderat: destant᷑ canes:
qui licenter uulnera lingebant:
Ex una ergo re omp̃s łs duo
iudicia exhibuit: dũ lazarum
pauperẽ. ante ianuã diuitis
iacere permisit: Ut & cliues im¬
pius dãpnationis sibi augeret
ultionẽ : & tẽptatus pauꝑ cresce¬
ret ad remunerationem Con¬
spiciebat ille cotidie cui ñ mise.¬
reretur: uidebat iste de quo
probaret᷑: Duo inferius corda sed

Expanded text:
tem et delicias habere cum votem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insupetandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quanta omĩa consideratione
dispensat: Una etenĩ res: non
pro u na re agitur: Nlam ecce
plenus ulteribus. mendicus
latarus ante lanuas liuitis
iacet: Qua de re una: dñs
duo iudicia expleuit: Habu-¬
isset enĩ fortasse aliquã excu¬
sationẽ liues: si lazarus pauꝑ
& ulcerosus ante eiꝰ ianuã non
iacuisset: si remotus fuisset.
si eiꝰ inopia non esset oculis
importuna Rursũ si longe e̾e̾t
diues ab oculis ulcerosi paupe¬
ris: mnorẽ tolerasset in ani.¬
mo tẽptationẽ pauper: Sed
dũ egenũ & ulceratũ ante ia-¬
nuam diuitis. & delitiis afflu-¬
entis posuit : in una eadẽq
re. & ex uisione pauperis non
miserenti diuiti. cumulum
dãprationas intulit: & rursũ
ex uisione diuitis temptatũ
cotidie pauperẽ probauit:
Quantas namq hunc egenũ
& uulneribꝰ obsessũ tep̾tatio.¬
nes creditis in sua cogitatione
tolerasse: cũ ipse egeret pane
&e̾ ñ haberet etiã salutẽ. atq
ante se diuitẽ cerneret. salu-¬

Expanded text:
quanta omnia consideratione quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salu
Abbreviated transcription (Latin):
erat indutus pilis camelorũ:
Sed notandũ nobis magnopere
est: in ore ueritatis de suꝑbo
quantus sit ordo narrationis:
Ecce enĩ dicitur: Homo qui¬
clam erat diues & protinus
sub infertur: et erat quidã
mendicus nomine latarus:
Certe in popło plus solent no¬
mina diuitũ: quã pauperũ
sciri: Quid est ergo quod clñs
de paupere & diuite uerbũ
faciens: nomen pauperis
dicit: & nomen diuitis non
dicit. Nisi quod ds̃ humiles
nouit. atq approbat. & suꝑbos
ignorat s Uncle & quibusclam
de miraculorũ uirtute super¬
sientibꝰ. in fine dicturus est.
nescio uos unde sitis Discedite
ame: om̃s operarii iniquitatis:
At contra moysi dicitur no¬
ui te ex nomine: Ait ergo
de diuite : homo quidam:
Ait de paupere: egenus no¬
mine latarus: Acsi aperte
dicat: Iauperẽ humilẽ scio:
suꝑbũ diuitẽ nescio Illum
cognitũ per approbationem
habeo: hunc ꝑ uidiciũ repro¬
bationis ignoro: sensandiun
nobis est. etiã conditor noster

Expanded text:
Erat indutus pilis camelorum . Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis magnopere est, in ore veritatis de superbquantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives, et protinus subjungitur: Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus de paupere et divite verbum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes operarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum nobis est etiam conditor noster
Abbreviated transcription (Latin):
hunc inferno tradicdit: qui a
in sua felicitate tͣmilus fuit.:
quia percepta clona ad usũ
arrogandiȩ inflexit. quia uis¬
cera pietatis ignorauit: quia
peccata sua redimere : etiã
cũ sibi habundaret pretium
noluit: & sunt non nulli qui
cultũ subtiliũ prȩciosarũq
uestiũ. non putant ẽẽ pecca-¬
dam: Quod si uiclelicet culpa
non esset : nequaquã sermo dĩ
tã uigi lanter exprimeret: qđ
diues qui torquetur apud
inferos. bysso &e purpura in¬
dutus fuisset Nemo quippe
uestimenta precipua. nisi ad
inanem głam quęritꝰ uide¬
licet ut honorabilior cȩteris
esse uideatur Nlam quia pro
soli᷑ in ani gła uestimentum
pretiosius quęritur : res ipsa
testatur: quod nemo uult
ibi pretiosis uestibꝰ inclui: ubi
ab aliis non possit uideri:
Quã culpã possumus melius
ex diuerso etiã colligere: quia
si abiectio uilis indumenti uir-¬
tus non esset⁊ euangelista
uigilanter de ioħe ñ dicera⁊

Expanded text:
hunc inferno tradidit, quia hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
purpura & bẏsso : & cpulabat᷑
cotidie splendide Et erat
quidã menlicus nomine
lazarus qui iacebat ante
ianuã diuitis. ulceribꝰ plenꝰ
Nonnulli putant precepta
ueteris testamenti districtiora
esse quam nouiz Sed hi nimi¬
rum : in prouida consideratio¬
ne falluntur In illo enĩ non
tenacia: sed rapina multat᷑:
Ibi res iniuste sublata: restitu¬
tione quadrupli poratur:
Hic autẽ diues iste ñ abstu¬
lisse aliena reprehenditur:
sed propriaᷤ non dedisse: lec
dicitur quia ui quẽ quam
oppressisset : sed quia in ac¬
ceptis rebus se extulit: Hinc
ergo hinc sumopere colligen¬
dum ẽ: qua pena multandus
sit. qui aliena diripit:⁊ si in¬
ferni dãpnatione percutitur.
qui propria ñ largit᷑. Nemo
itaq securũ se estimet dicens.
ecce aliena non raplo: sed con¬
cessis licite rebus fruor: Quia
diues iste ñ iccirco punitus ẽ.
qm̃ aliena abstulit: sed quia
acceptis rebus semet ipsũ male
dereliquit: Hocq fuit quod

Expanded text:
purpura et bysso, et epulabatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim tenacia sed rapina multatur, ibi res injuste sublata restitutione quadruplici punitur: hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse; nec dicitur, quia vi unumquempiam oppressit: sed quia in acceptiergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod
Abbreviated transcription (Latin):
nouit: Quinario ergo nume¬
ro fr̃s quos reliquerat expri-¬
mit: quia eos ad spualẽ intel¬
ligentiã non adsurgere. in
inferno positus gemit: petit
ut ad eos lazarus mittatur:
Cui quia moysen &e propħas
habeant: dicitur: Sed ait
Quia non credunt: naisi si qͥs
ex mortius resurrrexerit:
Cui protinus respondetur:
Si moysen & propħasñ audi¬
unt : neq si quis ex mortius
re surrexerit credent ei: Certe
de mosse ueritas dicit Si cre¬
derecis moysi: crederetis utiq
& michi De me enĩ ille scri-¬
psit: Impledur ergo: quod per
abrahȩ responsionẽ dicitur
Ex mortuis enĩ dñs resur¬
rexit : sed iucdaicus ille po¬
pulus quia moysi credere
noluit. ex etiã qͥ resurrexit
ex mortius credere contẽpsit
Cũq moysi uerba spũaliter
intelligere contẽpsit: ad eum
de quo mosses locutus fuerat
sufficiat: nunc ad irtuendã
latius rei gestȩ moralitatem
animus recurrat: Homo qui¬
dam erat diues & iduebat᷑

Expanded text:
novit. Quinario ergo numenovit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia quos ad spiritalem intelligentiam non assurgere in inferno positus gemit, petit ut ad eos Lazarus mittatur. Cui quia Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait: Quia non credent, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent ei. Certe de Moyse Veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus ille populus, quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo Moyses locutus fuerat sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur
Abbreviated transcription (Latin):
dũ meliora id est ȩterna ap¬
petunt: torũ iudicio quȩ lib&
bona adfuerint: cũ scĩs deside¬
riis ęstuant: bona minime ui-¬
dentur: Unde dauid propħa
qui regni diuitiis. multisq
obsequiis sulcusetur: quãuis
& hȩc ad necessitatẽ bona e̾e.
conspiceret: uni damen singu¬
lariter bono. inhiant̃ ȩstuabat
dicens: michi autẽ adherere
cdõ bonũ est: Inter hȩc uero
notandũ est. quod ei dicitur.
memento fili Ecce enĩ abra¬
ham filiũ uocat: quẽ tamen
a tormento non liberat. qm̃
huiꝰ infidelis popłi p̃cedentes.
patres fideles quã multos a
sua fide deuiasse considerant:
eos nulla cõpassione a tor¬
mentis eripiunt: quos tamen
per carnẽ filios recognoscunt:
Intormentis autẽ diues posi-¬
tus quinq fr̃s habere se per¬
hibet: quia superbus isdem
iudaicus popłs. qui ex magna
iã parte dãpnatus est. sequa-¬
ces suos quos suꝑ terrã reliqͥt.
quinq sensibꝰ corporis declitos

Expanded text:
dum meliora, id est aeterna, apdum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos
Abbreviated transcription (Latin):
unt : quia illuc per meritum
non attingunt: In lingua autẽ
amplius ardere ostenditur :
cũ dicitur. Mitte lazarũ ut
intingat extremũ digiti sui
in aqua a refrigeret linguã
meam: quia crucior in hacͦ
flamma: In ficlelis populus
uerba legis in ore tenuit:
quȩ opere seruare contẽpsit:
Ibi ergo amplius ardebat: ubi
se offendit scire quod facere
noluit: Qua propter bene de
doctis & negligentibus: per
salomonem dicitur. Omĩs la¬
bor hominis in ore eius. sed
anima illius non implebit᷑:
Quia quisquis hoc solũ modo
laborat ut sciat quid loqui
debeat: ab ipsa refectione sue
sciendiȩ niente uacua ieinat:
Ab extremo digiti se tangi
desiderat : qui a ȩternis suppli¬
ciis clatus: optat ͦ peratione
iustorũ. uel ultima partici¬
pari: Cui respondetur quod
in hac uita bona receperit:
quia om̃e suũ gaudiũ felici-¬
tatẽ transitoriam putauit
Habere hic ceenĩ possunt et
iusti bona: nec tamen hȩc in
recũpensatione recipere: quia

Expanded text:
unt, quia illuc per meritum unt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
per linctionẽ canũ. lata ad¬
ulantiũ lingua signari: Adu¬
lantibꝰ etenĩ uulnera nr̃a lin¬
gere est : quod plerũq solent
eciã ipsa mala quȩ nos i nobis
reprehenclimus:: improbo fauore
laudare: Contigit uero: ut
uterq morsrentur: Diues qui
induebatur purpura. & bysso.
sepultus est i inferno. in sinũ
uero abrahȩ lazarus ab angłis
ductus est: Quid abrahȩ sinꝰ:
nisi secretã requiẽ significat
patris : De qua ueritas dicit.
Multi in quit uenient ab orien¬
te. & occiclente.& recumbent
cũ abrahã. & ysaach. & iacob.
in regno cȩlorũ: Filii autem
regni huiꝰ. eicientur in tene¬
bras exteriores: Qui enĩ pur-¬
pura & bysso inlutus dicitur:
Qui de longinquo ad uiden¬
dũ lazarũ oculos leuat: quia
dũ per clãpnationis suȩ suppli-¬
cia infideles in imo sunt. fi-¬
deles quosq ante diẽ extremi
iudicii. suꝑ se in requiẽ atten¬
dunt: quorũ post gaudia con-¬
templare nulla tenus possunt:
Longe uero est. quod conspici¬

Expanded text:
per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Veritas dicit: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorregni hujus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura indutus dicitur, Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii, super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspici
Abbreviated transcription (Latin):
& uidete: quã suauis est dñs:
Acsi aperte dicat: Su auitatẽ
eius non agnoscitis: si hanc mi¬
nime gustatis Sed cibũ uitę
ex palato cordis tangite: ut ꝓ¬
bantes eius dulcedinẽ amare
ualeatis: Has autẽ homo de¬
litias tunc amisit: cũ in para-¬
dyso peccauit. Extra exiit: os
a cibo internę dulcedinis clau.¬
sit: Unde nolequoq nati in
huiꝰ peregrinationis erũpna.
huc fastichosi iã uenamus: nes
cimus quid desiderare debeamꝰ:
Tantoq se amolius fastidii nr̃i
morbds exaggerat: quanto magis
ab ęsu illius dulcedinis animtꝰ
elongat & eo iã irternas deli¬
cias non appetit: quo eas come¬
dere diu longeq desueuit:
Fastidio ergo nr̃o tabescimus:
& longa inediȩ̨ peste fatigam᷑:
nos pietas: nec deserentes se se
deserit: Contẽptas enã illas de¬
litias ad memoriȩ nr̃ȩ oculos
reuocat: easq nobis proponit
in promissione. & torporẽ excutit
Atq ut fastidiũ nr̃m repellere

Expanded text:
et videte quoniam suavis est Dominus . et videte quoniam suavis est Dominus . Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. Has autem homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit ; extra exiit, cum os a cibo aeternae dulcedinis clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna, huc fastidiosi jam venimus, 1619 nec scimus quid desiderare debeamus; tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto magis ab esu illius dulcedinis animus elongat; et eo jam internas delicias non appetit, quo eas comedere diu longeque desuevit. Fastidio ergo nostro tabescimus, et longa inedina pietas nos nec deserentes se deserit. Contemptas enim illas delicias ad memoriae nostrae oculos revocat, easque nobis proponit, in promissione torporem excutit, atque ut fastidium nostrum repellere
Abbreviated transcription (Latin):
inter delitias corporis
& cordis solet: quod
corporales delitiȩ cũ non ha-¬
bentur. graue in desideriũ
accenclunt: cũ uero habitę
eduntur: comedentẽ ꝓtinus
in fastidiũ per sacietatem
uercunt: At contra spu̾ales
deliciȩ cũ non habenturꝰ in
fastidio sunt : cũ uero habent᷑.¬
ic̃. in desi derio Tartoq a come¬
dente amplius esuriuntur:
quanto & ab esuriente ãplius
comeduntur: In illis appetitus
placet: experientia displicet:
in istis appetitus uilis est: et
experientia magis placet: In
illis appetitus saturitatẽ: sa¬
turitas fastidiũ generat: in
istis autẽ appetitus sacuritatẽ.
saturitas appetitũ parit: Au¬
gert enĩ spũales delitiȩ. desi¬
cderiũ in mente clũ satiant
quia quanto magis earũ sape
percipitur ⁊ eo amplius cognes¬
citur: quod auidius ametur:
Et idcirco ñ habitȩ amari non
possunt: quia carũ sapor igno¬
ratur: Quis enĩ amare ualeat
quod ignorat: Proinde psalmi¬
sta nos acdmonet clicens Gustateͤ.

Expanded text:
inter delicias corporis et cordis solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spiritales deliciae desiderium in mente, dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admonet, dicens: Gustate,
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: & homo ẽ & quis cogno¬
uit eũ: qui fecit cęnã magnã:
quia sacietatẽ obis dulcedi
uocat multos: sed pauci ueni¬
unt: quia non nũquã ipłi qui
ei per fidẽ subiecti sunt. ȩter¬
no eiꝰ conuuuo male uiuendo
contradicunt: Misit autem
seruũ suũ horã cęnȩ: dicere
inuitatis ut uenirent: Quid
hora cęnę nisi finis ẽ. mundi
in quo nimirũ nos sumus: siõ
ĩã diulũ ꝓaulus testat᷑ dicens.

Expanded text:
s cognoscit eum? Qui fecit coenam magnam, quia satietatem nobis internae vocat multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi qui ei per fidem subjecti sunt aeterno ejus convivio male vivendo cunt. Sequitur: Misit autem servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
timerent: & idõ turbarentur.
consolatur eos etiã dm̃ se e̾e
contestans: Credite inquit
in di: & in me credite Con¬
sequens ẽ. enĩ: ut si in dm̃
crecditis: & in me credere de.¬
beatis: Quod ñ e̾et. conseques:
tris mei. mansiones multȩ suꝙ̃.
nisi quia & sibi metuebant:
unde audire debuerunt: non
turbetur cor ur̃m: Quis enĩ
eorũ non medueret. cũ petro
dictũeẽt ficlentiori atq prõp¬
tiori: ñ cantabit gallus do¬
nec ter me neges : Tanquã
ergo e̾ent ab illo perituri:
merito turbabantur Sed cũ
audiunt in domo patris mei
mansiones multȩ sunt : si
quominus dixissem uobis
quia uado parare uob locũ:
Aperturbatione recrearent᷑.
certi ac fidentes etiã post
pericula tẽptationũ se apud
dm̃ cũ xp̃o esse mansuros:
quia & si alius est alio fortior
alius alio sapientior: alius alio
iustior alius alio sanctior: in
domo patris mei mansiones¬
sionẽ pro suo quisq accepturꝰ
ẽ. per caritatẽ fiat: ut quod

Expanded text:
timerent, & ideo turbarētur, consolatur eos, & Deum se esse contestans, Creditis, inquit, in Deum? & in me credite. Consequens est enim, vt si in Deum creditis, & in me credere debeatis. Quod non esset consequens, tris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo Patris mei mansiones multae sunt, Si quominus dixissem vobis quia vado parare vobis locum, a pertucerti ac fidentes, et jam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros, quia et si alius est alio fortior, aut alius alio sapientior, aut alius alio justior, aut alius alio sanctior, in domo patris mei sionem pro est, per charitatem fiat ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
cibus exaltare ac magnifica¬
re studuit: acclamans illi &
dicens. Dirige me in ueritate
sexus ei gratulabundus occur¬
rerit: qui utriusq redẽptor ap¬
parebat: Magno sane metu
fr̃s mei audienda sunt uerba:
quibꝰ iclem symeon de dño
propħans matrẽ eiꝰ alloquit᷑:
Ecce positus est hic in riunã

Expanded text:
cibus exaltare ac magnificacibus exaltare ac magnificare studuit, acclamans illi et dicens: Dirige me in veritate sexus ei gratulabundus occurrerit, qui utriusque redemptor apparebat. Magno sane metu, fratres mei, audienda sunt verba quibus idem Simeon de Domino prophetans matrem ejus alloquitur: Ecce positus est hic in ruina
Abbreviated transcription (Latin):
sione purgatur: ac sic ꝓfici¬
ente gr̃a nouȩ lucis.⁊ ad al¬
tare scm̃ salutari hostia
dñici corporis & sanguinis
consecrandus ingreditur: Nã
& ipsa singulariter sim plex
& casta nr̃i saluatoris huma-¬
nitas. quȩ oblata ẽ. patri ꝓ
nobis: non incongrue per
immolationẽ colũ bȩ. siue
turturis. potest figuralit̃
exprimi: Sed & omnis in
fine mundi ȩccłia primo
cõmuna resurrectione.cun¬
ctam terrenȩ labem mor
talitatis & corruptionis
exuet : ac deinceps in regnũ
cȩlestis hierłem bonorum
iuctimis operũ cõmendata
transferetur Quod autem
symeon & anna prouectȩ
uidelicet ȩtatis uir & femi¬
na. deuotis confessionum
offitiis dñm quẽ corpore
paruũ uident. sed magnũ
diuinitate intelligunt.
excipiunt: illã profecto po¬
puli iuclȩorũ sẏnagogam
figurate denuntiant : quȩ
longa incarnationis eius
expectatione fatigata.
uenit. & piarũ ulnis actio¬
num. & ficlei non ficte uo¬

Expanded text:
sione purgatur, ac sic proficisione purgatur, ac sic proficiente gratia novae lucis, ad altare sanctum salutari hostia Domini corporis et sanguinis consecrandus ingreditur, nam et ipsa singulariter simplex et casta nostri Salvatoris humanitas, quae oblata est Patri pro nobis, non incongrue per immolationem columbae, sive turturis, potest figuraliter exprimi. Sed et omnis in fine mundi Ecclesia primo communi resurrectione cunctam terrentalitatis et corruptionis exuet, ac deinceps in regnum coelestis Hierusalem bonorum victimis operum Domino commendata transferetur. Quod autem Simeon et Anna, provectae videlicet aetatis vir et femina, devotis confessionum officiis Dominum, quem corpore parvum vident, sed magnum divinitate intelligunt, excipiunt, illam profecto populi Judaeorum synagogam figurate denuntiant, quae longa incarnationis ejus exspectatione fatigata, venit, et piarum ulnis actionum, et fidei non fictae vo
Abbreviated transcription (Latin):
& pridica fideliũ conuersatio:
gratũ ẽ. illi sacrificiũ iusticiȩ:
quia qui laborat in gemitu
suo. qui lacrimis stratũ suũ
singulas per noctes abluit:
acceptissimã prorsus dõ uicti¬
mam mactat: Cũ uero utraq
auis ista propt̃ consuetudi¬
nẽ gementli presentes scõrũ
luctus: & desicderia superna
designet: hoc tamen differunt:
quod turtur soliuagus colũ¬
ba autẽ gregastim gemere
consueuit: & ob id iste se¬
cretas orationũ lacrimas.
illa publicos eccłiȩ conuen¬
tus insinuat: Bene autem
puer iħc primo circũcidit᷑:
ac sic inderpositis diebꝰ hie¬
rosolymã cũ hostia defert᷑.
quia & ipse iam uiuenis priꝰ
omnẽ carnis corruptionem.
moriendo. ac resurgendo.
cal cauit : ac deinde int̾posi¬
tis diebus cũ ipsa carne iã
mortali. quã pro nr̃a salute
hostiã dõ fecerat: ad gaudia
superne cuutatis ascendit:
& unusquisq nr̃m prius
aqua baptismi. a peccatis
om̃ibus quasi uera cireũci¬

Expanded text:
et pudica fidelium conversatio et pudica fidelium conversatio gratum est illi sacrificium justitiae; quia qui laborat in gemitu suo, qui lacrymis suis stratum suum singulas per noctes abluit, acceptissimam prorsus Deo victimam mactat. Cum vero utraque avis ita propter consuetudinem gemendi praesentes sanctorum luctus et desideria superna designet, hoc tamen differunt quod turtur solivagus, columba autem gregatim gemero consuevit; et ob id ista secretas orationum lacrymas, illa publicos Ecclesiae conventus insinuat. Bene autem puer Jesus primo circumciditur, ac sic interpositis diebus Hierosolymam cum hostia defertur, quia et ipse jam juvenis prius omnem carnis corruptionem moriendo ac resurgendo calcavit; ac deinde interpositis diebus cum ipsa carne jam immortali, quam pro nostra salute hostiam Deo fecerat, ad gaudia supernae civitatis ascendit. Et unusquisque nostrum prius aqua baptismi a peccatis omnibus, quasi vera circumci
Abbreviated transcription (Latin):
inundandus esset per has
tubebatur mundari Colũ¬
ba ergo simplicitatẽ. turtur
indicat castitatẽ. quia et
colũ ba simplicitatis : & casti¬
tatis amator est turtur:
ita ut si conuigẽ casu per¬
diderit : non aliam ultra
querere curet: Uude in
laudibus ȩccłie loquitur
dñs. pulchrȩ sunt genȩ
tuȩ sicut turturis Ecce
turturis habet: quȩ ab om̃i
impudititiȩ peste castam se
ustodit & immunẽ Oculos
habet colũbarũ: quȩ nulli
ocere desicderans: etiam
inimicos simplici amoreçon¬
tuetur: Sed utraq Alas
nemerata: quia gemitũ ꝓ
cantu edere solet: scõrum
in hoc scło designat plora¬
tum: de quo dñs memorat
dicens amen amen dico
uobis: quia plorabitis et
flebitis uos. munclus autẽ
gaudebit: uos autẽ contrl
ftabimini: sed tristicia ur̃a
uertetur in gaudiũ: Et
rursus. Beatiꝰ lugentes: qm̃
ipsi consolabunt᷑: Merito ergo
turtur & colũba dño offeruns
i hostia: quia nunirũ simplȩx

Expanded text:
mundandus esset, per has mundandus esset, per has jubebatur mundari. Coluba ergo simplicitatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si conjugem casu perdiderit, non aliam ultra quaerere curet. Unde in laudibus Ecclesiae loquitur Dominus: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis . Et iturturis habet, qui ab omni impudicitiae peste castum se custodit et immunem; oculos habet columbarum, qui nulli nocere desiderans, etiam inimicos simplici amore contuetur. Sed utraque avis memorata, quia gemitum pro cantu edere solet, sanctorum in hoc saeculo designat ploratum, de quo Dominus memorat, dicens: Amen, amen, dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebstabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium ; et rursus: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Merito ergo turtur et columba Domino offeruntur in hostiam, quia nimirum simplex
Abbreviated transcription (Latin):
institutis: iuxta illud uiri
sapientise Quanto magnus
es: humilia te ir omnibus:
Q ut clarent inquit hostiam
scđ̾m qđ dictũ est in lege
dñi: par turturũ aut duos
pullos colũbarũ Hostia hec:
pauperũ erat: Precepit quippe
clñs in lege: ut qui possent
agnũ pro filio. uel filia. si¬
mul & turturẽ siue colũbã
offerrent: Qui uero ñ suffice¬
ret ad offerendũ agnum:
duos iã turtures. uel duos
colũbe pullos offerr&e Ergo
dñs nr̃ȩ per omĩa memor sa¬
lutis non solũ homo fieri
cũ ds̃ esset: sed etiam cum
diues esset pauꝑ fieri digna¬
tus est pro nobis: ut nos sua
pauꝑtate simul & humani¬
tate diuitiarũ & diuinitatis
sue donaret esse participes.
Sed libet paulisper intueri:
cur hȩ maximȩ uolucres in
hostiam dñi iuberentur of¬
ferri: Nam & abrahã patrii¬
archa. tanto ante legem tẽ¬
pore has in holocaustũ dñi
legitur obtulisse: & in ple¬
risq legis cȩ̨ximoniis qui

Expanded text:
institutis: juxta illud viri institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et ut darent, inquit, hostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret. Ergo Dominus nostrae per omnia memor salutis, non solum homo fieri, cum Deus esset, sedives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate simul et humanitate, divitiarum et divinitatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini juberentur offerri; nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore, has in holocaustum Domini legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
redire deberet: Intueamur
fr̃s ħm̃i cliligentius uerba
legis quȩ proposuimus: et
uidebimꝰ apertissime. quam
beata clĩ genitrix & ꝑpetua
uirgo maria: simul cũ filio
quem genuit. ab om̃i fue¬
rit legis subrectione liberri¬
ma: Cũ enĩ dicat lex muli¬
erem quȩ suscepto semine pe¬
perisset immundã decerni
& ꝑ longa tẽpora simul cũ
prole quã genuisset oblatis
uictimis debere mundari:
patet profecto: quia illam
quȩ sine uirilis susceptione
seminis. uirgo peperit una
cũ filio qui natus est ei:
neq unmundã. describat.
neq ꝑ hostias salutares do-¬
ceat esse mundandã: Ded
sicut dñs & ͤ saluator noster
qui diuinitatis legẽ deditꝰ
apparens in homine fieri uo¬
luit sub lege: ut eos qui.
sub lege erant redimeret.
ut adoptionẽ filiorũ recipe¬
remus: ita etiã.beata genitrix
illiꝰ. quȩ singulari priuiꝰlegio
supra legẽ fuitsꝰ p ostendendo
tamen humilitat᷑is exemplo.
legalibus subdi non refugit

Expanded text:
redire deberet. Intueamurredire deberet. Intueamurgentius verba legis quae proposuimus, et videbimus apertissime quam beatissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit
Abbreviated transcription (Latin):
illũ in iherłem ut sisterent
eũ dño: sicut scriptũ est in
lege dñi: quia omne mascu¬
linũ aclaperiens uuluã: scm̃
dño uocabitur: Precepit nãq
lex ut mulier quȩ suscepto
semine peperisset filiũ: un¬
muncla esset septem diebus:
& ut die octaua circũ cideret
infantulũ: nomenq aptaret:
Heinde etiã alios triginta
tres dies. ab ingressu tẽpli
ac uiri thoro abstineret.
donec quadragesimo natiui¬
tatis die. Filium cũ hostiis.
ad tẽplũ dñi deferret: Primo¬
genitũ autẽ om̃e masculini
sexus. ÷ sc̃m dĩo uocari: atq
idõ munda quȩq offerri dõ.
im muncla autẽ mundis mu
debere redimd Si audẽ femi¬
nã peperisset mulier: immun¬
cda fieri ussa ẽ. quatuor de¬
cim diebus. a Et sȩxaginta et¬
sex diebꝰ aliis. a tẽpli ingressu
suspendi: donec octogesuno
natiuitatiss diẽ. quȩ dies pur¬
gationis eius uocabatur: illo
se suamq sobolẽ hostiis
scĩficatura ueniret: ac sic
demũ ad thorũ uiri libera

Expanded text:
ent eum Domino, sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Praecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunda esset septem diebus, et in die octavo circumcideretinfantulum, nomenque aptaret: deinde etiam alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem mundis mutdebere redimi. Si autem feminam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera