comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
segetem mes suit. Temporale ÷ qd̃ accepit.
non deficientẽ farinam. nec diminutum
oleum: quousq daret pluuiam suꝑ t̾ram:
Ac sic: tunc magis egere cȩpit. qnͣdo digna¬
tus ÷ ds̃ pluere. Tẽ enim laboratura erat.
expectatura. agri fructꝰ collectura. Q ñdo
aut non pluebat. uictus eius de faciliue¬
niebat. Signum hoc qd̾ d̃s illi ad paucos
dies p̾̃stiterat. signum erat future uitę
ubi merces deficere nescit. Farina nr̃a ds̃
erit. Quomͦ illa ꝑ illos dies ñ defecerunt:
sic ille non deficiet in ȩt̾num. ẽ aleni mer¬
cedem sꝑemus qͣndo bona facimꝰ. ne forte
aliquis nr̃m temptetur tali cogitatione.
et dicat. Pascam aliquem seruum dei esu¬
rientem. ut laguena mea ñ deficiat. aut
in cuppa mea semꝑ uinum inueniam.
Noli hoc hic querere. Semina securus.
Messis tua serius ueniet tardiꝰ ueniet. s cũ
uenerit finem non habebit.: fr̃ .iiii. Ser¬
sidiȩ diaboli. mundi labor carnis illece¬

Expanded text:
segetem messuit. Temporale est quod accepit, segetem messuit. Temporale est quod accepit, non deficientem farinam, nec diminutum oleum, quousque daret Deus pluviam super terram . Ac sic tunc magis coepit egere, quando dignatus est Deus pluere: tunc enim laboratura erat, exspectatura agri fructus et collectura. Quando autem non pluebat, victus ejus de facili veniebat. Signum hoc ipsum quod Deus illi ad paucos dies praestiterat, signum erat futurae vitae, ubi merces nostra deficere nescit. Farina nostra Deus erit. Quomodo illa per illos dies non defecerunt, sic ille non deficiet in aeternum. Talem mercedem speremus, quando bona facimus: ne forte aliquis vestrum tentetur tali cogitatione, ut dicat, Pascam aliquem servum Dei esurientem, ut lagena mea non deficiat, et in cupa mea semper vinum inveniam. Noli hoc hic quaerere. Semina securus, messis tua serius veniet, tardius veniet: sed cum venerit, finem non habebit. SERMO XII . Desidiae diaboli, mundi labor, carnis illece
Abbreviated transcription (Latin):
habebat ad obȩdiendum. Talis uenerat.
talis cum helia loquebat᷑. Qui erat cum
helia ut p̾ciꝑet. ipse erat in uidua ut obȩ¬
diret. Uade inquit. mͥ fac prius de ege¬
state tua. non deficient diuitiȩ. tuȩ. Patri¬
monium enim uidue. modicum erat
farinȩ. et modicum olei Hoc modicum
non defecit. Qͥ s habet talẽ uillã : Libent̃
uidua seruum dei esurientẽ pascebat. qr
patrimonium eiꝰ in conclam pendebat:
Quid felicius hac pauꝑtate: Si hic talia
recepit. qualia in fine sꝑabit: Ideo hoc
dixi. ut seminationis nr̃ȩ mercedem. ñ
isto tempore sꝑemꝰ quo seminamꝰ. Hic enq̃
bonoꝵ oꝑum messem cum labore serimꝰ
s in futuro fructus illiꝰ cum gaudio colli¬
gemus. scđ̾m illud qd̾ scͥptum ẽ. Euntes
ibant et flebant. mittentes semina sua.
Uementes aũt uenient cum exultatione.
portantes mampłos suos. Illud enim pro
signo factum. ẽ non ꝓ dono. Nam uidua
illa qd̾ pauit hominẽ dĩ. hic recepit. Non
÷ magnum qd̃ seminauit. quia ñ magnã

Expanded text:
habebat ad obediendum. Talis venerat, talis cum Elia loquebatur. Qui erat in Elia ut praeciperet, ipse erat in vidua ut obediret. Vade, inquit, mihi prius fac de egestate tua; non deficient divitiae tuae. Patrimonium enim viduae, modicum erat farinae et modicum olei: hoc modicum nvidua servum Dei pascebat, cujus patrimonium in clavo pendebat. Quid felicius hac paupertate? Sibi talia accepit, qualia in finem speravit. Ideo hoc dixi ut seminationis nostrae mercedem non isto tempore speremus, quo seminaverimus. Hic enim bonorum operum messem cum labore serimus, sed in futuro fructus illius colligemus, secundum illud quod dictum est: « Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua; venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos . Illud enim pro signo factum est, non pro dono. Nam si vidua illa quod pavit hominem Dei, hic recepit, non est magnum quod seminavit; quia non magnam
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ds̃ nolens aliquẽ nr̃m
ꝑire. excolens eccłam suã uelut
agrum suum: querens fructum de
arborib suis anteꝗͣ tempꝰ securis adueniat.
cui necesse erit infructuosas arbores am¬
putare. non cessat ammonere uos: ut dũ
tempꝰ ÷. et cum dĩ adiutorio in nr̃a potesta¬
te consistit: bona oꝑa faciamꝰ. Cum enim
transierit tempꝰ bene oꝑandi. ñ restat nisi
recipiendi. Nemo tͥ dicturus ÷ pꝰ resurrectionẽ
mortuoꝵ in regno dĩ. frange esurienti pa¬
nem tuuim. qr ñ inuenies esurientẽ. Nemo
dicturus : uesti nudum. ubi omnium tum
ca immortalitas erit. Nemo dicturus sus
cipe ꝑegrinum. ubi om̃s in patria sua uiuent.
uisita egrum. ubi sanitas erit sempit̾na.¬
Nemo dicet sepeli mortuum. ubi mors mori¬
etur. Ista omnia pietatis officia. in uita et̃¬
na necessaria non erunt. ubi pax sola erit.¬

Expanded text:
oster nolens aliquem nostrum perire, excolens Ecclesiam suam velut agrum suum, quaerens fructum de arboribus suis, antequam tempus securis adveniat, cum necesse erit infructuosas arbores amputare, non cessat admonere, ut cum tempus est, et cum Dei adjutorio in nostra potestate consistit, bona opera faciamus. Cum enim transierit tempus bene operandi, non restat nisi recipiendi. Nemo tibi dicturus est post resurrectionem mortuorum in regno Dei, Frange esurienti panem tuum; quia non invenietunc: Vesti nudum, ubi omnium tunica erit immortalitas. Nemo tibi dicturus est: Suscipe peregrinum, ubi omnes in patria sua vivunt; Visita aegrum, ubi sanitas sempitNemo dicet, Sepeli mortuum, ubi mors moritur. Ista omnia pietatis officia in vita aeterna necessaria non erunt, ubi sola
Abbreviated transcription (Latin):
dat ds̃ oꝑa miscdiȩ. etiam ipsos scõs suos
egere fecit: ut cum fiunt hic amici de mã¬
mona iniquitatis recipiant amicos suos¬
et ipsi n ęt̾na tab̾na culla. id ÷ ut cum seruis
dĩ. quidum uigiter deo uaccant aliqͦciens
indigent. illi qui habent mundi diuitias
elemosinam largumt᷑: quomͦ eos parcicipes
faciunt in t̾rena substantia. sic cũ illis par¬
tem habere mereant᷑ in uita ęt̾a. Hoc¬
dixi ꝓpt̾ lectionem regnoꝵ quã mͦ audi¬
unmus. Nunquid ds̃ defȩcerat pascere ser-¬
uum suum heliam: Flonne illi qr deerant
homines. alites ministrabant: Nonne illȩ
carnes: Ostendit gͦ ds̃. qr unde uoluit. et qͦ¬
modo uoluit: potest pascere seruos suos.¬
Et tam̃ ut posset eum religiosa uidua pas¬
cere: fȩcit eum egere. Egestas animȩ sc̃ȩ. in
abundantiam uersa. ẽ: ammȩ religiosȩ.
Non poterat helias de miscđia di dare sͥ. qd̃¬

Expanded text:
Deus opera misericordiae, etiam ipsos sanctos suos egere fecit; ut cum fiunt hic amici de mammona iniquitatis, recipiant et ipsi amicos suos in aeterna tabernacula : id est, ut cum servis Dei, qui dum jugiter Deo vacant, aliquoties indigent, illi qui habent mundi divitias, eleemosynam largiuntur, quomodo eos participes faciunt in terrena substantia, sic cum illis partem habere mereantur in vita aeterna. dixi propter lectionem Regnorum, quam primo audivimus. Numquid Deus defecerat pascere servum suum Eliam? Nonne illi, quia deerant homines, alites ministm carnes. Ostendit ergo Deus, quia unde voluerit, et quomodo voluerit, potest pascere seret tamen ut posset eum religiosa vidua pascere, fecit eum egere. Egestas animae sanctae in abundantiam versa est animae religiosae. Non poterat Elias de misericordia Dei dare s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuit. Ecce inquit sanus factus es: lam no¬
li peccare. ne quid tͥ deteriꝰ fiat. Noli inqͥt
peccare post ueniam: noli uulnerari post
curam: noli sordidari post gr̃am. Cogita
inquit o homo grauiorẽ culpã. eẽ. post
ueniam: renanatum uulnus plus dolere
post curam: molestius hominem sordidari
post grãm. Quare indulgentiȩ ingratus
÷ qui pꝰ ueniam peccat: sanitatis indignꝰ
est qui semetipsum postꝗͣ curatus ÷ uulu̾at:
nec miidari meret᷑ qui semetipsum post
grãm sordidat. Porro qui post absolutio¬
nem non peccat. meret᷑ & p̾̃mium: qui pꝰ
curam cautꝰ est. sanitatis possidet donum:
qui grãm illesam tenuerit. et̾nitatis acci¬
piet donim regnum. Craue est enim ho¬
miiem instructum delinquere: grauius
iani absolutum peccare. Seruꝰ peior est:
qui patronum post datam lib̾tatem offen¬
dit. beneficii ingratus. ẽ qui datorẽ tumo¬
re arrogantiȩ despicit. Quare aut salutẽ

Expanded text:
proposuit. Ecce, inquit, sanus factus es, noli jproposuit. Ecce, inquit, sanus factus es, noli jam peccare, ne quid tibi deterius fiat . Noli, inquit, peccare post veniam, noli vulnerari post curam, noli sordidari post gratiam. Cogita, inquit, o homo, graviorem culpam esse post veniam, renovatum vulnus pejus dolere post curam, molestius hominem sordidari post gratiam. Quare indulgentiae ingratus est, qui post veniam peccat; sanitate indignus est, qui semetipsum postquam curatus est vulnerat, nec mundari meretur qui semetipsum post gratiam sordidat. Porro qui post absolutionem non peccat, meretur et praemium; qui post curam cautus est, sanitatis possidet donum; qui gratiam illaesam tenuerit, aeternitatis accipiet regnum. Grave est enim hominem instructum delinquere, gravius jam absolutum peccare. Servo pejor est qui patronum post datam libertatem offendit. Beneficiis ingratus est, qui datorem tumoris arrogantia despicit. Quare aut salutem
Abbreviated transcription (Latin):
homo: quam corporis animȩq concretio:
Hȩc enim duo tantum diffinitionib diffe¬
runt: totumq hominem dum iungunt᷑
efficiunt. Ut enim in uita separari non
possunt. ita nunꝗͣ boni maliq merito se¬
parant᷑. Ut enim non potest a corporis
bonis ammus seꝑari: ita ab animi malis
corpus non potest dissociari. Sienum in
dei iudicio utreq substantiȩ aut suppli¬
cio aut premio expungunt᷑. ẽur non et
in isto scło parit̾ aut mesticia aut lecitia
ꝑfriuintur᷑. Unde tͥ xp̃iane excusatio
nulla est: qui post seruitutem libatus es.
post captiuitatem redemptus: post uexati¬
onem curatꝰ: post int̾itum restitutꝰ. Ha¬
bes in monitis qd̃ exerceas. habes exempla
quȩ timeas: Adam enim nec fallaciam di-¬
aboli nouerat: nec decepti cuiusquam casum
defleuerat. Qui quidẽ forsitan euadere pos¬
set: nisi prior cum hoste dum confligit occũ¬
beret. T̃e iam instrux̃ dñs. t gestoꝵ exempla

Expanded text:
homo est quam corporis animique concretio. homo est quam corporis animique concretio. Haec enim duo quantum diffinitionibus differunt, tantum hominem dum junguntur efficiunt. Ut enim in vita separari non possunt, ita nunquam boni malique merito separantur. Ut enim non potest a corporis bonis animus separari, ita ab animi malis corpus non potest dissociari. Si enim in Dei judicio utraeque substantiae aut supplicio aut praemio expurgentur, cur non et in isto saeculo pariter aut moestitia aut laetitia perfruantur? Unde tibi, Christiane, excusatio nulla est, qui post servitutem liberatus es, post captivitatem redemptus, post vexationem curatus, post interitum restitutus: habes in monitis quod exerceas, habes exempla quae timeas. Adam enim nec fallaciam diaboli notat, nec decepti cujusquam casum defleverat. Qui quidem forsitan posset evadere, nisi prior cum hoste dum confligit occumberet. Te jam instruit Dominus, tibi gestorum exempla
Abbreviated transcription (Latin):
purgare. Accipiunt indum̃ta pellicia: ut
qui confessi delictum non fuant. ueniam
cultus humilitate ꝑciꝑent. Ostendit dñs
quib officiis possint delicta purgari: os¬
tendit conffessione et deformitate cultus.
ueniam posse faeillime impetrari. Ut
enim contumacia est celare qđ deo teste
cominiseris. sic ꝑiculosum. si splendore cultꝰ.
animi innocentiam m̃tiaris. Nemo itaq
nemo peccatoꝵ uicia. desꝑata nequitia con¬
tegat: nemo infectus delictis. animo uirus¬
dissimulationis infundat. Animi uicia. c̃or¬
poris merore monstrentur. Si uexatus est
animus. lugeat corpꝰ: qm̃ quociens corpꝰ
in causa.ẽ. animus mesticia condolescit.
Certe quale ẽ corporis uicia sine animi com¬
passione. eẽ. non posse.: tale ẽ animi uicia
corporis compassione priuari. Pariter con¬
tristentur. ut pariter ueniam consequant᷑.
qm̃ utrosq simul aut beneficio foueri aut
miuria uexari neccẽ ẽ. Non enim aliud ÷¬

Expanded text:
purgare: accipiunt indumenta pellicea, ut purgare: accipiunt indumenta pellicea, ut qui confessi jam delictum fuerant, veniam cultus humilitate perciperent. Ostendit Dominus quibus officiis possint delicta purgari, ostendit confessione et deformitate cultus veniam posse facillime impetrari. Ut enim contumacia est celare quod Deo teste commiseris, sic periculosum si splendore cultus animi innocentiam mentiaris. Nemo itaque, nemo peccatorum vitia desperata laetitia contegat, nemo infecto delictis animo dissimulationis virus infundat. Animi vitia, corporis moerore monstrentur. Si vexatus est animus, lugeat corpus, quoniam quoties corpus in causa est, animus moestitia condolescit. Certe quale est corporis vitia sine animi compassione esse non posse, tale est animi vitia sine corporis compassione non privari. Pariter contristentur, ut veniam pariter consequantur, quoniam utrosque simul aut beneficio foveri, aut injuria vexari necesse est. Nec enim aliud
Abbreviated transcription (Latin):
hominem ꝑimit. seipsum. eẽ. ꝑ emptum:
ontristat᷑ et ds̃. hominem sententiam me
ruisse quam uitam: meruisse interitum
quam salutem: głam contemipsisse quam
mortem. S tamen plus malicia serpentis
quam hominis contemptu cominotꝰ . ẽ. plꝰ
fallaciam diaboli quam hominis ꝑfidiam
denotauit. Adeo dñs ds̃. et seuiciam execratꝰ
est hostis: et causam miseratus ÷ hominis.
rudelitatem hostis exhorruit: et deceptũ
hominem pat̾̃na pietate condoluit. Inimi¬
ci a trocitate ꝑmotus. ẽ: et hominem clem̃t̃
doluit. qui deceptus ẽ. Deniq dñs ds. ubi
es inquit adam. Ad confessionem ꝓuocat:
dum int̾rogat. Uult enim fateri pecca¬
tum: dum ab eo inquirit admissum. Que¬
rit misereri. qui cum eo de culpa colloqͥ¬
tur: ueniam cogitat qui causam contẽ¬
pte legis incusat. Obiurgat culpam. ut pos¬
sit retribuere ueniam: ut quos formare in¬
struendo non potuit. eos possit confitendo

Expanded text:
hominem perimit, seipsum esse peremptum. hominem perimit, seipsum esse peremptum. Contristatus est Deus hominem sententiam mortis ante meruisse quam vitae, meruisse interitum quam salutem, gloriam contempsisse quam mortem, sed tamen plus malitia serpentis quam hominis contemptu commotus est, plus fallaciam diaboli quam hominis perfidiam denotavit: adeo Dominus Deus et saevitiam exsecratus est hostis, et casum miseratus est hominis: crudelitatem hostis exhorruit, et deceptum hominem paterna pietate condoluit, inimici atrocitate permotus est, et hominem clementer doluit qui deceptus est. Denique Dominus Deus, Ubi es, inquit, Adam? Ad confessionem provocat dum interrogat. Vult eum fateri peccatum, dum ab eo inquirit admissum. Quaerit misereri, dum cum reo de culpa colloquitur. Veniam cogitat, qui causam contemptae legis incusat. Objurgat culpam, ut possit retribuere veniam, ut quos formare instruendo non potuit, eos possit confitendo
Abbreviated transcription (Latin):
parere in dolore p̃cepta est: communi
qua cum uiro morti addicta ẽ. Altera
qi serpenti assensit: alia quia marito ꝑ¬
suasit. De consensu enim. mortis sententiã
incidit.: de ꝑsuasu. in dolore filios parere
meruit. Hanc igit᷑ sententiam. et qui non
uouit. dum patitur discit: et qui nescit.
dum expungitur sentit: & qui ignorat.
dũ exꝑitur agnoscit.  nefas. Preceptum
dĩ contempnitur. ẽt ꝑsuasio serpentis au¬
dit᷑. Despicit᷑ ds̃ ꝓuidens. et serpens audit᷑
desipiens. Spernunt᷑ salutaria monita:
et recipiuntur uenenata colloquia. Unde
addicit᷑ homo ex contemptu morti: qui
maluit obȩdire serpenti. Spoliantur gła
dignitate priuant᷑. facti sunt qđ ñ erant:
dum amitunt qđ fu̾ant. Adeo gaudet
serpens ꝑpetrasse qđ uoluit. letatur ꝑenis
se hominem qd̃ optauit. Eocultat milicie
effectum in hominis deceptionem imples¬
se: et nescit infelix uulneratum semet dũ
uulnerat: trucidatũ dum trucidat: dũ

Expanded text:
parere in dolore praecepta est; communi, parere in dolore praecepta est; communi, qua cum viro morti addicta est. Altera qua serpenti assensit, altera qua marito persuasit. De consensu enim in mortis sententiam incidit, de persuasu in dolore filios parere meruit. Hanc igitur sententiam, et qui non novit, dum patitur discit; et qui nescit, dum expungitur sentit; et qui ignorat, dum experitur agnoscit. Proh nefas! praeceptum Domini contemnitur, et persuasio serpentis auditur. Despicitur Deus providens, et serpens auditur decipiens. Spernuntur salutaria monita, et recipiuntur venenata colloquia. Unde addicitur homo ex contemptu morti, qui maluit obedire serpenti. Spoliantur gloria, dignitate privantur, facti sunt quod non erant, dum amittunt quod fuerant. Adeo gaudet serpens perpetrasse quod voluit, laetatur hominem peremisse, quod optavit. Exsultat malitiae effectus hominis deceptionem implesse. Et nescit infelix vulneratum semet, dum vulnerat; trucidatum dum trucidat, dum
Abbreviated transcription (Latin):
potuit: ꝑ uxorem adam ꝓthoplastũ cir-¬
cumuenit. Adam uͦ ꝑ uxorem inuenit inte¬
ritum: quam a deo acceꝑi̾t in auxilium. db
dolor. Prosꝑa in contrarium cedunt: utilia
ꝑniciem oꝑant᷑. Deniq plus adam dome¬
sticis quam inimici iaculis ledit᷑ p̾lus ꝓ¬
prio quã hostili ense ꝑimit᷑: plus mulieris
quã ext̃no gladio uulnerat᷑. Accessit enim
serpens subtilis ut falleret: et accessit. non
ut uiro s ut mulieri serpentinum iurus
infligeret. Accessit inquam: ut uniꝰ consen¬
su utrisq nocere potusset. Soli ꝑsuadet:
qđ ambob obeẽt. Utrisq obfuit: qđ uniꝰ
animum malicia serpentis infecit. Deniq
consentiens mulier talis circa uirum exti¬
tit: qualem circa se maliciam serpentis
inuenit. Adeo ꝑsuasa . ẽ. et ꝑsuasit: infecta
ẽ. et infecit: decepta ẽ & decepit. Quȩ qͥdẽ
mulier feritur sententia duplici: altera
ꝓpria. altera cõmum. Propria qua filios

Expanded text:
potuit, per uxorem Adam protoplastum cirpotuit, per uxorem Adam protoplastum circumvenit. Adam vero per uxorem invenit interitum, quam a Deo acceperat in auxilium. Proh dolor! prospera in contrarium cedunt, utilia perniciem operantur. Denique plus Adam domesticis quam inimici jaculis laeditur, plus proprio quam hostili ense perimitur, plus mulieris quam externo gladio vulneratur. Accessit enim serpens subtilis ut falleret, et accessit, non ut viro, sed ut mulieri serpentinum virus infligeret. Accessit, inquam, ut unius consensu utrique nocere potuisset. Sed soli persuadet, quod ambobus obesset: utrisque obfuit quod unius animum malitia serpentis infecit. Denique consentiens mulier talis circa virum exstitit, qualem circa se malitiam serpentis invenit. Adeo persuasa est et persuasit, infecta est et infecit, decepta est et decepit. Quae quidem mulier feritur sententia duplici, altera propria, altera communi: propria, qua filios
Abbreviated transcription (Latin):
emo qui nesciat. primũ hominẽ
sic a deo plasmatum. ut instrue¬
retur prudentia: consilio formare¬
tur: r̃ationis capax diuina ꝓuidentia
redderetur. Instrueret᷑ inquã pru¬
dentia. qua hostis calliditatem uitaret.
consilio. quo salutaria ac recta ꝑquireret:
ratione. qua deo genitori parendũ. eẽ. cog
et armauit. Qiuppe qui cum diabolo fuãt
pugnaturus: uelut quib dam armis. hoc ÷
prudentia. consilio. ratione fua̾t instruendꝰ.
Addidit p̾terea legem. qua uoluntatem dei¬
cognosceret. et quid contempnenti euenire
posset. adic̾eret. Qui quidem homo incautꝰ
dum diabolo ꝑsuadenti quam dño iubenti
consensit: sic et uitam quã habuit ꝑdididit.
et mortem quam ignorabat accepit. Sta¬
bat adam int̾ uxorem et diabolum: inter
euam et hostem: int̾ mulierem & serpentẽ.
Diabolus ꝑsuadet ut noceat: eua consentit
ut ꝑeat. Diabolus mulierem astucia fal¬
lente circumuenit: mnulier incauta serpen¬
tinum uirus excepit. Diabolus qđ ꝑ se ñ

Expanded text:
est qui nesciat principio hominem sic a Deo plasmatum ut instrueretur prudentia, consilio formaretur, rationis capax, divina providentia redderetur. Instrueretur, inquam, prudentia qua hostis calliditatem vitaret; consilio, quo salutaria ac recta perquireret; ratione, qua Deo genitori parendum esse cognoet armavit, quippe qui cum diabolo fuerat pugnaturus, velut quibusdam armis, hoc est prudentia, consilio, ratione, fuerat instruendus. Addidit praeterea legem qua Dei voluntatem agnosceret, et quid contemnenti evenire posset, addisceret. Qui quidem homo incautus, dum plus diabolo persuadenti quam Deo jubenti consensit, et sic vitam quam habuit perdidit, et mortem quam ignorabat accepit. Stabat Adam inter uxorem et diabolum, inter Evam et hostem, inter mulierem et serpentem. Diabolus persuadet ut noceat, Eva consentit ut pereat. Diabolus mulierem astutia fallendi circumvenit, mulier incauta serpentium virus accepit. Diabolus quod per se non
Abbreviated transcription (Latin):
Iam gͦ non impudent̃ dicimus. qr ysaae et
natus est abrahȩ. & aliquid significauit: siẽ
et immolare filium iussus. obtemꝑat deo.
ꝑducit. ad locum. ꝑuenit triduo. dimittit
duos seruos cum ium̃to. ꝑgit ipse quo ds̃
p̃ceꝑat. leuat lignũ in altare. leuat filium
suꝑ lignum: anteꝗͣ ueniat filiꝰ ad locum
sacrificii. portat lignum quo leuaniłꝰ ẽ.
deinde iam cum pene feriret᷑. sonat uox
ut parcat᷑. ẽt non tam̃ sine sacrificio. et
sine sanguine fuso recedit᷑. Apparet aries
in uepre. inherens cornib: unmolatur
ꝑagitur sacrificium. ꝑ acto sacrificio: dicit᷑
ad abraham. facio semen tuum sicut stel¬
las cȩli. et arenam maris: et obtinebit se¬
men tuum ciuitates adu̾sarioꝵ: et bene¬
dicent᷑ in semine tuo om̃s gs̃ t̾rȩ. eo qđ
exaudisti uocem meam. Uide gͦ qnͣdo
factum. ẽ: et qnͣdo fit cõmmoratio facti
ipstꝰ. Quando dieit ille aries. fodert̃ manꝰ
meas & pedes meos. & cȩtera. Quando ꝑ¬

Expanded text:
Jam ergo non imprudenter dicimus quia Isaac et natus est Abrahae, et aliquid significavit. Sicut et immolare filium jussus obtemperat Deo, perducit ad locum, pervenit triduo, dimittit duos servos suos cum jumento, pergit ipse quo Deus praeceperat; levat lignum in altare, levat filium super lignum. Antequam veniat filius ad locum sacrificii, portat lignum quo levandus est. Deinde cum jam pene feriretur, sonat vox, ut parcatur: et non tamen sine sacrificio et sine sanguine fuso receditur. Apparet aries in vepre inhaerens cornibus, immolatur, peragitur sacrificium. Peracto sacrificio dicitur ad Abraham: Facio semen tuum, sicut stellas coeli et arenam maris; et obtinebit semen tuum civitates adversariorum; et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, eo quod exaudisti vocem meam . Vide ergo quando factum est, et quando fit commemoratio facti ipsius. Quando dicit ille Aries, Foderunt manus meas et pedes meos, et caetera. Quando p
Abbreviated transcription (Latin):
uno pede abulare. qm̃ ñ sunt scbȩ erudrti
in regno dei qui ꝓferunt de thesauro suo no¬
ua et uetera: ꝓpt̾ hos gͦ tales. ne qui forte hic
lateant. aut et si hic non sunt. habeant qͥ
adsunt qͥd talib respondeant: breuit᷑ sol¬
uenda ÷ questio. Dicimus talib. Euangłm
accipins: legem ñ accipitis. Nos aũt dici¬
mus. eundem. ec̃ euangłii misericordissi¬
mum largitorem: qui extitit etiam legis
t̾ribilis lator. Lege enim t̾ruit: ẽuangelio
conu̾sos sanauit: quos ut conu̾terent᷑. lege
t̾ruerat. Imꝑator dedit legem: et multa cõ¬
missa sunt contra legem. Lex quam dedit
imꝑator: non nouerat nͥ punire peccantes.
Restabat gͦ. ut ad soluenda dilicta eoꝵ. ip¬
se cum indulgentia ueniret qui legemp̃mi
colam qui temptat: Xp̃m cole: quẽ habes
in euangłio. Ipse te reuocat ad intelligen¬
dam legem. S quia ñ tͣnsierunt ad xp̃m:
in suo fantasmate remanserunt. N enim

Expanded text:
uno pede ambulare; quoniam non sunt Scribae eruditi uno pede ambulare; quoniam non sunt Scribae eruditi in regno Dei, qui proferunt de thesauro suo nova et vetera : propter hos ergo tales, ne qui forte hic lateant, aut etsi hic non sunt, habeant qui adsunt, quid talibus respondeant, breviter solvenda est ista quaestio. Dicimus talibus, Evangelium accipitis, Legem non accipitis: nos autem dicimus, eumdem esse Evangelii misericordissimum largitorem, qui exstitit etiam Legis terribilis lator. Lege enim terruit, Evangelio conversos sanavit, quos ut converterentur Lege terruerat. Imperator dedit legem, et multa commissa sunt contra legem; lex quam dedit imperator, non noverat nisi punire peccantes: restabat ergo, ut ad solvenda delicta eorum, ipse cum indulgentia veniret, qui legem pracolam qui tentat? Christum cole, quem habes in Evangelio. Ipse te revocat ad intelligendam Legem. Sed quia non transierunt ad Christum, in suo phantasmate remanserunt. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
attende quis iubeat. Prius gͦ abrahã ob¬
temꝑauit deo. Quid ds̃ iubendo :. ne forte
infirmis non dicam sacrilegis animis. ip¬
se displiceat qui iubebat. S si placet qui ob¬
temꝑabat: quomͦ dispicet qui iubebat.
Quia si abraham bñfecit obtemꝑando: mul¬
tomelius. et longe melius in comparabili
modo ds̃ iubendo fortasse sacram̃tum q̃¬
ratur. Non enim frustra hoc ds iuberet
aut carnalit̾ accipiendum. ẽ.: qͦd lectum
fortasse non nulloꝵ minus intelligentũ
corda commouit. Temptauit inquit ds̃
abraham. Sic gͦ ignarus ⁊ ds̃ rerũ. sic
nesciꝰ cordis humani: ut temptando hominẽ
inueniat.: Absit. S ut ipse homo se in¬
nulli intelligentes. citiꝰ uolunt exagitare
qd̃ ñ intelligunt. quã querere ut intelli¬
gant. et ñ fiunt humiles inquisitores. s
suꝑbi calumpniatores ꝙͣpt̾ hos gͦ qui euan¬
głm uolunt accipere. et legem ueterem
respuere. putantes in uia dei se ẽẽ et recte

Expanded text:
attende quis jubeat. Pius ergo Abraham obattende quis jubeat. Pius ergo Abraham obtemperando: quid Deus jubendo? Ne forte infirmis, non dicam sacrilegis animis, ipse displiceat qui jubebat. Sed si placet qui obtemperabat, quomodo displiceat qui jubebat? Quia si Abraham bene fecit obtemperando; multo melius, et longe melius, incomparabili modo, Deus jubendo. aeratur. Non enim frustra hoc Deus juberet, aut carnaliter accipiendum est, quod lectum fortasse nonnullorum minus intelligentium corda commovit. Tentavit, inquit, Deus Abraham . Sic ergo ignarus est Deus rerum, sic nescius cordis humani, ut tentando hominem inveniat? Absit: sed ut ipse homo se innnulli non intelligentes citius volunt exagitare quod non intelligunt, quam quaerere ut intelligant; et non fiunt humiles inquisitores, sed superbi calumniatores: propter hos ergo qui Evangelium volunt accipere, et Legem veterem respuere; putantes in via Dei posse se esse, et recte
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ loq̃ns ꝓmisit. et ipse exigit ut occidam.
Non sͥ fecit questionem. quasi de contrariis
et ⁊ͥ adu̾santib u̾bis dĩ ꝓmittentis filium
nasciturum: et postea dicentis. occide mͥ fili¬
um tuum. S erat in corde eius fides semꝑ
inconcussa.: et nullomͦ deficiens. Cogitauit
enim abraham: dm̃ qui dedit. ut ille de se-¬
nib nasceret᷑ qui ñ erat. posse enam. de mor-¬
te reparare. Amplius enim. ẽ qđ iam fece¬
rat ds̃ eum qui non erat. Post tantam de¬
sꝑationem: uidebat ÷ͥ datum filium. & si
humanã infirmitatẽ consulas: impossibile.
Adiecit itaq animum ad fidem: ñ credidit
aliquid impossibile. ẽẽ. creatori: qui quẽ¬
ad modũ credidat. suscepit filium. credi¬
dit postea iubenti deo. lam in suscepto fi¬
lio ꝓbauerat dm̃. Credidit. filium suscep¬
turus: credidit. occisurus. Ubiq fidelis:
nusꝗͣ crudelis. Omnino ꝑdux̃ filium ad
locũ uictimȩ: armauit etiam dexteram¬
cultro. Attendis quis feriat. et quẽ feriat:

Expanded text:
lium, et ipse exigit ut occidam? Non sibi fecit quaestionem quasi de contrariis et sibi adversantibus verbis Dei promittentis filium nasciturum, et postea dicentis, Occide mihi filium tuum: sed erat in corde ejus fides semper inconcussa, et nullo modo deficiens. Cogitavit enim Abraham, Deum qui dedit ut ille de senibus nasceretur qui non erat, posse etiam de morte reparare. Amplius enim est quod jam fecerat Deus, cum qui non erat post tantam desperationem videbat sibi datum filium, et si humanam infirmitatem consulas, impossibile. Adjecit itaque animum ad fidem; non credidit aliquid impossibile esse Creatori. Qui, quemadmodum crediderat, suscepit filium, credidit postea jubenti Deo: jam in suscepto filio probaverat Deum. Credidit filium suscepturus, credidit occisurus. Ubique fidelis, nusquam crudelis. Omnino perduxit filium ad git moriturum. Ejus dextera eligitur ad sacricultro. Attendis quis feriat, et quem feriat:
Abbreviated transcription (Latin):
nis remedium. Ille p̾mia et merita sc̃ã
expectet. hic supplicia semet corrigendo de¬
clinet. Sic fit: et ut iustus głam beneui¬
uendo adquirat: & peccator correptus in¬
dulgentiam diuina pietate ꝑcipiat. Diñe

Expanded text:
nis remedium. Ille praemia meriti sancti nis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia semet corrigendo declinet. Sic fit ut et justus gloriam bene vivendo acquirat, et peccator correctus indulgentiam divina pietate p
Abbreviated transcription (Latin):
nec humana poterunt pensari obsequia.
illo loquimur. qui semet peccare non pati.¬
tur: qui iudicium suȩ m̃tis examinans
contenlit ut placeat: ut ꝓmereat᷑ instat:
ut seruiat elaborat. Cȩterum quem aut
peccare delectat. aut ꝓpriȩ m̾tis segnicia.
aut inconsiderati actus. aut uanitas uite
sic mancipat uiciis. ut sit materia delic¬
toꝵ. minist̃ culparum. seminarium pecca
toꝵ: in se duplex scelus. et geminũ crimen
admittit: et qđ debita dño seruitttis non
reddit obsequia: et qđ innumera beneficia
peccando eius pensare non nitit᷑ contiine¬
lia. Quare nitat᷑ ustus merita ꝓpria be¬
neficiis cȩlestib coequare: uitat᷑ et peccator
uicia. quȩ exercebat horrere. lile augm̃tis
sc̃ȩ uite increscat: hic peccata dampnanido.
iusticiam quam non amabat exerceat.
ustus meliorata uita ꝓficiat: peccator cor¬
rigat᷑ ut uiuat. Ille bonis tribuat saluta¬
re exemplum: hic malis ostendat correctio¬

Expanded text:
nec humana poterunt pensari obsequia, nec humana poterunt pensari obsequia, illo loquimur qui semet peccare non patitur, qui judicium suae mentis examinans, contendit ut placeat, ut promereatur instat, ut serviat elaborat. Caeterum quem aut peccare delectat, aut propriae mentis segnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic mancipat vitiis, ut sit materia delictorum, minister culparum, seminarium peccatorum, ita ut in se duplex scelus et geminum crimen admittat, et qui debita Domino servitutis non reddit obsequia, et qui innumera beneficia peccando ejus pensare nititur contumelia. Quare nitatur justus merita propria beneficiis coelestibus coaequare, nitatur et peccator vitia quae exercebat horrere. Ille incrementis sanctae vitae increscat, hic peccata damnando, justitiam quam non amabat exerceat. Justus ad meliora vitae proficiat, peccator corrigatur et vivat. Ille bonis tribuat salutare exemplum, hic malis ostendat correctio
Abbreviated transcription (Latin):
gitur.qr ꝑ imm̃sitatem rerum aidipsum qđ̃
cupis explicare non dat᷑. Qed retribuam
me̾nera ꝑcepta coequet: quib obsequiis
tantis possit munerib respondere: quo ser¬
uitutis genere innumera debeat dona et in¬
finita bñficioꝵ genera comparare. Sit li¬
cet excellens hominum meritum: sit nate
uira conseruans: sit legum uissis obtem¬
ꝑans. impleat fidem: iusticiam teneat᷑: uir¬
tutes exerceat: dampnet uicia: peccata re¬
quicqͥd gesserit. parum ÷: quicquid fecerit.
minus ẽ. Omne enim meritum. breue : cõ¬
paratione donoꝵ. Humera bñficia si po¬
tes. et cunc considera quid mereris. Cum
beneficiis glestib tua facta ꝓpende: cum
diumis munerib actus ꝓprios meditare:
nec dignum te iudicabis eo qͦd fuis. su n¬
telligãs quid mereris. Igitur de bñficiis
innumeris diuina in te pietate collatis.
elige qd̃ libuerit unum: huic tuum com-¬
pensari totum non poterit meritum. Ce¬

Expanded text:
gitur, quia per immensitatem rerum idipsum quod gitur, quia per immensitatem rerum idipsum quod cupimus explicare non datur. Quid retribuam,munera percepta coaequet, quibus obsequiis tantis possit muneribus respondere, quo servitutis genere innumera debeat dona et infinita beneficiorum genera comparare. Sit licet excellens hominum meritum, sit naturae jura conservans, sit legum jussis obtemperans, impleat fidem, justitiam teneat, virtutes exerceat, damnet vitia, peccata requidquid gesserit parum est, quidquid fecerit, minus. Omne enim meritum breve est comparatione donorum. Numera beneficia, si potes, et tunc considera quod mereris. Cum beneficiis coelestibus tua facta perpende, cum divinis muneribus actus proprios meditare, nec dignum te judicabis eo quod fueris, si intelligas quod mereris. Igitur de beneficiis innumeris divina in te pietate collatis elige quod libuerit unum, huic tuum compensari totum non poterit meritum. Cae
Abbreviated transcription (Latin):
non posse. Neq enim beneficia ab eo p̾stita
atq collata. uel modum poterunt habere
uel numerum. certe nec t̾minum: Quippe
cum nec sensus ad inuestigandum sufficiat.
nec scientia suppetat ad laudandum. Imm̃¬
sitas enim beneficioꝵ. suꝑat cogitationes
sensuum: et innumera multitudo donoꝵ
uincit uolubilitatem uerboꝵ. Nec si totum ut
tempꝰ huius obsequia occupent. laudes te.¬
neant. gratiaꝵ actiones insistant: poteris
pensare qđ debes. Quare danda nob̃ ẽ oꝑa.
ut totis uirib deuotio m̃tis in diuna obse¬
quia exerat᷑ et laudem et głam os nr̃m ꝑ omẽ
tempus frequentare cogatur. Non quo in
istis debita compensentur: s ut nr̃e deuoti¬
onis uoluntas his conatib dinoscatur. ur
quicquid fragilitas detrahit ad complen¬
dum. hoc deuotio conferat ad ꝓmeren-¬
dum: ut quia uis. non qr iam ꝑficis ex¬
pungaris: nec quia debita compensas. s qr
parere desideras. Uelle enim ipsum expun¬

Expanded text:
non posse. Neque enim beneficia ab eo praestita non posse. Neque enim beneficia ab eo praestita atque collata, vel modum poterunt habere, vel numerum, certe nec terminum, quippe cum nec sensus ad investigandum sufficiat, nec scientia suppetat ad laudandum: immensitas enim beneficiorum superat cogitationes sensuum, et innumera multitudo donorum vincit volubilitatem verborum. Nec si totum vitae tempus oris obsequia occupent, laudes teneant, gratiarum actiones insistant, poteris pensare quod debes. Qua in re danda nobis est opera, ut totis viribus devotio mentis in divina obsequia exeratur, et laudum glorias os nostrum per omne tempus frequentare cogatur, non quo in istis debita compensentur, sed ut nostrae devotionis voluntas his conatibus dignoscatur, ut quidquid fragilitas detrahit ad complendum, hoc devotio conferat ad promerendum, ut jam quia vis, non quia perficis expungaris, nec quia debita compensas, sed quia parere desideras. Velle enim ipsum expun
Abbreviated transcription (Latin):
tare. ussa ꝑuertere. necessaria denegare re¬
rum dñs p̃cepisset: creatura cuncta uidu¬
ata homine reman̾et: nec qui contempn̾et
ulteriꝰ. eẽt: quia contemptor homo digne ac
merito interiret. Deniq quisqͥs talis es. qui
in hoc contemptu consistis. qui creaturȩ
imꝑas. et creatori non seruis. qui dñatum
exerces. et dñm non cognoscis: time dñm
pacientem: ne seuerum sentias iudicẽ. Cor¬
rigat dilatio differentis: ne censura pumat
iudicantis. facile enim obsequio tuo faci¬
es dm̃ ꝓpicium: si conu̾sus iam mutaueris
uicium. Usuratum enim reddit᷑. quicqͥd
dilatione temporis fenerat᷑. Nec. ẽẽ. iã pote¬
rit impunitum: cui mora temporis non
tio genitori quid debeat noscat. atq eius
beneficioꝵ in numeram multitudinem mo¬
mentis omnib retractando intelligat: in¬
ueniet suȩ seruitutis obsequia. continus
laudib ugi gr̃a. largitioni diuinȩ equari

Expanded text:
tare, jussa pervertere, necessaria denegare retare, jussa pervertere, necessaria denegare rerum Dominus praecepisset, creatura cuncta viduata homine remaneret, nec qui contemneret ulterius esset, quia contemptor homo digne ac merito interiret. Denique quisquis talis es, qui in hoc contemptu consistis, qui creaturae imperas et Creatori non servis, qui dominatum exerces et Dominum non agnoscis, time Dominum patientem, ne severum sentias judicem. Corrigat te dilatio differentis, ne censura puniat judicantis. Facile enim obsequio tuo facies Deum propitium, si conversus jam mutaveris vitium. Usurarum enim redditur quidquid dilatione temporis feneratur: nec esse jam poterit impunitum, cui mora temporis non tio genitori quid debeat, noscat, atque si ejus beneficiorum innumeram multitudinem momentis omnibus tractando intelligat, inveniet suae servitutis obsequia continuis laudibus jugi gratulatione aequare
Abbreviated transcription (Latin):
et numerositas temporum dinoscatur. ẽt
post diurnum laborem requies miseris
mortalib p̃beatur. Tempora alt̾nis uicib
immutant᷑. frondescunt siluȩ: amenant᷑
campi: prata uirescunt. Animantia cuncta
diu̾sis usib ꝓcreata. edunt fetꝰ: p̾arent im¬
ꝑio: obsequia seruant. Scatent fontes. ã. nes
fluunt: insticutis t̾minis maria cohercent᷑.
U audet post hyemẽ uerna temꝑies. ẽstatis
flagrantia decoqͥt messes: autunnitas temu¬
lenta suas exhibet ub̃tates: hyeme maritan¬
t᷑ ymbrib t̾rȩ. suis institutis cuncta deser¬
uiunt: solus homo deo non seruit. Quid.
si tͥ uniu̾sa natura constant̃ ediceret: ego tͥ
a dño rerum parere p̃cepta sum. ego circa
te iussa implere. instituta seruare. nascen¬
tia cuncta tͥbuere. genitoris imꝑio ussa sũ:
Deniq pareo. obtemꝑo. scͥiuo: et te mutato. ñ
mutor. Pareo inquam rebelli: obtemꝑo ꝓcaci:
deseruio contemptori. Cȩt̾m si instituta mu¬

Expanded text:
et numerositas temporum dignoscatur, et et numerositas temporum dignoscatur, et post diurnum laborem requies miseris mortalibus praebeatur. Tempora alternis vicibus immutantur, frondescunt silvae, amoenantur campi, prata virescunt, animantia cuncta diversis usibus procreata edunt fetus, parent imperio, obsequia servant, scatent fontes, omnes fluunt, institutis terminis maria coercentur. Gaudet post hiemem verna temperies, aestatis flagrantia decoquit messes, autumnitas temulenta suas exhibet ubertates: hieme macerantur imbribus terrae: suis institutis cuncta deserviunt, solus homo Deo non servit. Quid si tibi universa natura constanter ediceret. Ego tibi a Domino rerum parere praecepta sum; ego circa te jussa implere, instituta servare, nascentia cuncta tribuere genitoris imperio jussa sum: denique pareo, obtempero, servio, et te mutato non mutor. Pareo, inquam, rebelli, obtempero procaci, deservio contemptori. Caeterum si mihi instituta mu
Abbreviated transcription (Latin):
concessam dũ in contemptũ ꝓtulit. et uitȩ
priuilegium ꝑdidit. et mortis sͥ sententiã
adquisiuit. & tamen creatura adhuc eiꝰ¬
seruat imꝑum: licet ipse creatori suo dene¬
garit obsequium. Unde apparet qui sue fe¬
licitati detrax̾it: cum peccatoꝵ nr̃orũ meri¬
ta enis statim adhuc mutare non possint
Urauaris o homo mniuste. grauaris: et inex¬
cusabili pęna astringeris. Contempnis cre¬
atorem: et eiꝰ imꝑas creature. Despicis dm̃:
ficiis dei ꝑfrueris. et eiꝰ potentiam non exti¬
mescis. & cum tͥ ꝑ eum cuneta deseruiant:
solus ille ipse ñ seruis. bis delinquis: et
geminum et duplex erim̃ incurris: dum
nec ꝓ conditione ut seruus obsequeris: nec
ꝓ potestate data. dño famularis. Tibi celũ
in die lucis splendore uestitur: et solis ful¬
gorib decoratur. In nocte. clarissimo lunȩ
speculo. et astrorum fulgore uario. polus
ipse lustrat᷑. ut diei noctisq uicissitudine.

Expanded text:
concessam dum in contemptum protulit, et vitae concessam dum in contemptum protulit, et vitae privilegium perdidit, et mortis sibi sententiam acquisivit. Et tamen adhuc creatura ejus servat imperium, licet ipse Creatori suo denegaret obsequium. Unde apparet quid suae felicitati detraxerit, cum peccatorum merita ejus statum adhuc mutare non possunt. Gravaris, homo, juste gravaris, et inexcusabili poena astringeris. Contemnis Creatorem, et ejus imperas creaturae. Despicis Dominum, ficiis Dei perfrueris, et ejus potentiam non extimescis. Et cum tibi per eum cuncta deserviant, solus ipse illi non servis. Bis delinquis, o homo, et geminum ac duplex crimen incurris, dum nec pro conditione ut servus obsequeris, nec pro potestate data Domino famularis. Tibi coelum in die lucis splendore vestitur et solis fulgoribus decoratur, in nocte clarissimo lunae speculo et astrorum fulgore vario polus ipse illustratur, ut diei noctisque vicissitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ignitas humanȩ originus facile
agnoseitur. c̃onsiderata sublimi¬
tate auetoris. Nec enim facile po¬
terat. eẽ. uel leue. qd̾ manus sacra
confiuxit: et celestis fiatus in uitalem sub¬
stantiam animauit: maxime cum idem
artifex ds̃. potestatem suam in omnem
fabricam eidem homini fuerat traditurꝰ:
ut quẽ scđm p̃sidem post se facere dispo¬
nebat. eundem faceret plenum atq ꝑfectũ.
habentem in sese et dignitatem qua pre¬
celleret. et potestatem qua cunctis animan¬
tib imꝑaret. soli seruiens illi. a quo ei cun¬
cta fuerant subiugata. Ut imꝑaret mun¬
do seriuret muĩ creatorem suspi et. cre¬
aturam sibi parere compelleret: tantumq
ditionis sese dño debere ꝑspiceret. qnͣtum
ipse a creatura exigeret᷑. Habens in ꝓpria
potestate. et obȩdientiam & contemptum:
Obedientiam qua uiueret. contemptum qͦ
digne ꝓ meritis interiret. Unde effectum
est ut contempnendo mortẽ incideret: qui
obediendo uiuere potuisset. Unde potestatẽ

Expanded text:
ignitas humanae originis facile agnoscitur, considerata sublimitate auctoris. Neque enim facile poterat esse vel leve quod manus sacra confinxit et coelestis manus in vitalem substantiam animavit, maxime cum idem artifex Deus potestatem suam in omnem fabricam eidem homini fuerat traditurus, ut quem secundum praesidem post se facere disponebat, eumdem faceret plenum atque perfectum, habentem in se et dignitatem qua praecelleret, et potestatem qua cunctis animantibus imperaret, soli serviens illi a quo ei cuncta fuerant subjugata, ut imperaret mundo, serviret Deo, Creatorem suspiceret, creaturam sibi parere compelleret, tantumque ditionis sese Domino debere prospiceret, quantum ipse a creatura exigeret, habens in propria potestate et obedientiam et contemptum, obedientiam qua viveret, contemptum quo digne pro meritis interiret. Unde effectum est ut contemnendo in mortem incideret, qui obediendo vivere posset. Unde potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
rantis quȩ gesta sunt. priꝰ illud qd̃ factum
est. credatis sic gestum quomͦ lectum. ẽ: ne
subtracto fundam̃to rei geste. quasi in aere
queratis edificare. Abraham pat̾ nr̃. homo
erat illis temporib fidelis. credens deo. iusti¬
ficatus ex fide: sicut scriꝑtura dicit et uetꝰ
et noua. Sisscepit filium de sara uxore. iã
in senectute utrisq constitutis. ex magna
desꝑatione: s scđm hominem. Quid aũt
ded̾o non sꝑandum. eui difficile mcħ ẽ. qͥ
sic facit magna quomͦ parua. sic suscitat
mortuos. quomͦ creat uiuos: Si pictor
eadem arte facit murem qua elefantũ.
diu̾sa oꝑa. s ars una: qͣntomagis dt̃. qui
minaria in celis. ẽa facilitate pisces in mari: ea fa¬
cilitate arbores ⁊ aĩalia in t̾ra. Ea facilitate
magna. qua parua. Cui gͦ cuncta facilli¬
mum fuit facere de nichiloͥ mirandum :
qi dedit senib filium:. Tales gͦ illos uiros
uel illos homines habebat ds̃: & illo tem¬

Expanded text:
rantis quae gesta sunt, prius illud quod lectum rantis quae gesta sunt, prius illud quod lectum est credatis sic gestum, quomodo lectum est; ne subtracto fundamento rei gestae, quasi in aere quaeratis aedificare. Abraham pater noster homo erat illis temporibus fidelis, credens Deo, justificatus ex fide, sicut Scriptura dicit, et vetus et nova . Suscepit filium de Sara uxore, jam in senectute utrisque constitutis, ex magna desperatione, sed secundum hominem. Quid autem de Deo non sperandum, cui difficile nihil est: qui sic facit magna, quomodo parva; sic suscitat mortuos, quomodo creat vivos? Si pictor eadem arte facit murem, qua elephantem diversa opera, sed ars una; quanto magis Deus qui minaria in coelis, ea facilitate pisces in mari, ea facilitate arbores et animalia in terra: ea facilitate magna, qua parva. Cui ergo cuncta facillimum fuit facere de nihilo, mirandum est quia dedit senibus filium? Tales ergo illos viros vel illos homines habebat Deus, et illo tem
Abbreviated transcription (Latin):
dabimus. s ille a quo om̃s accipimꝰ. Qͥa
omnes ab eo expectamꝰ: tempꝰ ẽ. det. S fa¬
ciamꝰ qđ dix̃. ut det id ÷ expectemꝰ ab eo.
psum corde inducamꝰ. quia sieut oculi cor¬
poris et aures ad nos: ita oculi cordis et au¬
res ad illum. Patente ore cordis: audite ma¬
gnum sacram̃tum. Omnia quidẽ sacram̃¬
ta diuinarũ scͥpturarũ: utiq magna atq
diunna sunt. Sunt tam̃ insigniora ina¬
gisq p̃cipua. que maxime intentos nos
desidant: et quȩ p̃cet̾is edificant lapsos. satt¬
ant esurientes: qui non ita satient᷑ ut fasti¬
diant᷑. s sit sacietas sine fastidio: pellens
inopiam. non assumens contemptum. Quẽ
non moueat iussus immolari unicus filiꝰ.
ei a quo ꝓmissus. ẽ & maxime res ita gesta
ut audiuimus: intentos animos facit ad q̃¬
tamen fr̃s. hoc in nomine dñi. & ammo¬
nemꝰ qͣntum possumꝰ. et p̃cipius: ut qnͣdo
auditis exponi sacram̃tum scripturȩ nar¬

Expanded text:
dabimus, sed ille a quo omnes accipimus; quia dabimus, sed ille a quo omnes accipimus; quia omnes ad eum exspectamus. Tempus est, det: sed faciamus quod dixit, ut det; id est, exspectemus ad eum, ipsum corde intueamur: quia sicut oculi corporis et aures ad nos, ita oculi cordis et aures ad illum. Patente aure cordis audite magnum sacramentum. Omnia quidem sacramenta divinarum Scripturarum utique magna atque divina sunt: sunt tamen insigniora, magisque praecipua, quae maxime intentos nos desiderant, et quae prae caeteris aedificant lapsos, satiant esurientes: qui non ita satiantur, ut fastidiant; sed ut sit satietas sine fastidio, pellens inopiam, non assumens contemptum. Quem non moveat jussus immolari unicus filius ei, a quo promissus est? Et maxime res ita gesta, ut audivimus, intentos animos facit ad quaetamen, fratres, hoc in nomine Domini et admonemus, quantum possumus, et praecipimus, ut quando auditis exponi sacramentum Scripturae nar
Abbreviated transcription (Latin):
biscum usitatissima. et manifestatissima.
qͣnͣdo ꝓpħa loquit᷑. quid dicimꝰ: Dixit ds̃.
Cenedicimꝰ. Dicimꝰ egam: dixit ꝓpħa. Et
utrũq recte dicimꝰ: et utrũq in auctorita¬
te inuenimus. Ꝙe apłi sic intellexerunt
ꝓpħas: ut dicerent. dixit ds̃. et alio loco.
dixit ysaias. Utrũq uer̃ ẽ. qr utrumq
inuenimꝰ in scripturis. Soluat mͥ xp̃ia
quam pauloante ꝓposui. Quomͦ: Q uia
qd̾ dicit homo de do no dei. ds̃ dicit: sicut
illud. Non enim uos estis qui loquimini:
et cȩt̾a. E tt̾m. Ecce ego paulus loquor uob.
regulam fr̃s tͣnsferte. ad illud qd̃ aliqnͣdo
ipse pascat qui esuriuit ꝓpt̃ nos: qui pau¬
ꝑ factus ÷ cum diues. eẽt. ut ipsius pauꝑ¬
tate nos ditaremur. Oportune ad eum
pauloante cantauimꝰ. Omnia a te expe¬
ctant: ut tu des illis escam in tp̃r oportu¬
no. Si omnia om̃s. Si om̃s: et nos. Hon gͦ
siquid boni in sermone daturi sumus noc

Expanded text:
biscum usitatissima et manifestissima biscum usitatissima et manifestissima quando propheta loquitur, quid dicimus? Dixit Deus, plane dicimus. Dicimus etiam, Dixit prophetutrumque recte dicimus, et utrumque in auctoritate invenimus. Et Apostoli sic intellexerunt Prophetas, ut dicerent, Dixit Deus. Et alio loco, Dixit Isaias. Utrumque verum est, quia utrumque invenimus in Scripturis. Solvat mihi chriquam paulo ante proposui. Quomodo? Quia quod homo dicit de dono Dei, Deus dicit: secundum illud, Non enim vos estis qui loquimini , et caetera; et iterum, Ecce ego Paulus loquor vobisregulam, fratres, transferte ad illud quod aliquando ille pascat, qui esurivit propter nos; qui pauper factus est, cum dives esset, ut ipsius paupertate nos ditaremur . Opportune ad eum paulo ante cantavimus: Omnia a te exspectant, ut des illis escam in tempore opportuno . Si omnia, omnes: si omnes, et nos. Non ergo si quid boni in sermone daturi sumus, nos