comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do quȩrens uobis cũ reuel ante illo. uobiscũ mere ar
inuenire : Qui dergo me moueat : accipite : per
etechielem ꝓph&ã dñs ob iurgat pastores & dicit
in t̃codera de ouib: :errantẽ non reuocastis: &erran¬
tẽ dicit : & ouẽ apellat: Si quando errabat ouis e
rat cuius uocẽ ut errar& audiebat: Acul dubio
enĩ non er rar&. siuo cẽ pastoris audir&: Sed ideo er¬
rauit : qui a uocẽ audiuit alieni  Vocẽ furis et la¬
tronis audiuit : Certe latronũ non audiunt uocem¬
oues. quiuener̃ inquiđ & intellegimꝰ pret̃me : Id est
qui uener̃ prȩt̃me : fur essunt &latrones. & non audi¬
erunt eos oues : Dñ e. si non andierunt eos oues quo¬
modo errant oues. sio ues non auᵈͫ nisite : tu autem
ueritas es : Iuis quis ueritatẽ audit non utiq: errat:¬
Illi autem errant &l oues appellantur: Nam si in erro¬
re ipso oues non appellarentur. non diceretur per

Expanded text:
do quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear do quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quanrat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique erratIlli autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per
Abbreviated transcription (Latin):
dieruNt Sed quid puta mͦ: qui au di er̃ oues eran.
sed pelle ouina tectus. pastori insidi abat᷑. Aliqui
uero eorũ qui xp̃m crucifixer̃ non audiebant.
& oues eraNt : Ipsos enĩ uidebat in turba : quando
dicebat : Cũ ex alta ueritis filiũ hominis. tunc
cognos cetis qui a egosũ: Quomodo enĩ ista sol uit᷑
questio: audi ant non oues & non audi unt oues:
Secunt᷑ uocẽ pastoris quidã lupi : & eiquȩ dam
contra dicunt oues: postremopastorẽ octidunt̃
oues : Soluitur questio : Respondit enim aliquis &dicit:
Sed quando non audi ebant. oues non dũ erant : tunc lupi
erant : Vox audita eos muta uit : & ex lupir oues fecit:
Quando ergo factȩ sunt oues audierunt & pastorem
inuenerunt. pasto remq: secutȩ sunT: Pastoris ꝓmissca
spera uerunt. e iussa feceruNT. Soluta ẽ ut cũq ist a
questio : & cuiquã forte sufficiat: Me autẽ adhuc mo¬
u&l: & quid memoueat cõmunico uob cũ: ut quo dã mo¬

Expanded text:
dierundierun» sed pelle ovina tectus pastori insidiabatur. « Aliqui vero » eorum qui Christum crucifixerunt non audiebant « et oves erant; » ipsos enim videbat in turba quando dicebat: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Quomodo ergo ista son oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s qđ in altaridĩ ponit᷑ : Q illi ꝓmagnosa cra m̃¬
to eius dem xp̃i biber̃ a qũã ꝓfluentẽ de piura.
Nos qui dẽ bibamꝰ nor̃ fideles ⁊ Si speciem uisibilẽ
intendas : & liud ẽ. si in telligibilem significacio¬
onẽ : eundẽ potũ spiritalẽ biberunt : Iuot quot er¬
go illo tẽpore credider̃ uel abra hȩ uel ira cc.
uel ia cob. uel mo rsi. uel aliis patriarchis. aliisꝙ
Iudex fuerat in prȩcone: qui a el quando uidex
lo quitur ꝑ p̃ conẽ exceptor non facit: Irȩco dixit.
sed iudex dix̃: Alii sunt ergo quos non audierun
oues. in quib: non erat uox xp̃i errantes. falsa
dicentes in ania garrientes. miseros seducentes.
Quid ẽ ergo quod dixi. ma ior haec questio est
qui hab&l obscurũ & ad intellȩ gendũ difficile
ex pressa. ipso ore pastoris : Si enĩ ꝑ ꝓph&las uox
pastoris erat. Quanto magis uocẽ pastoris ꝓ¬
ferebat. linguã ipsam pastoris non om nes au¬

Expanded text:
 illi pro magno sacramen illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriarchis, aliisquJudex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? expressa ipso ore pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes au
Abbreviated transcription (Latin):
eundem potũ spirita lẽbiberunt: Mare rubrũ sig¬
nificat baptisiũ: Moises ductor ꝑmarerubrum
significat xp̃m. Populus transiens: signi ficat fide¬
les : Mors aegiptiorũ : significat abolitionẽ pecca¬
torũ : In signis diuersis. eadem fi des. sic in signis
diuersis quo modo in uerbis diuersis : qui a uerba
sonos mutant ꝑ tẽpora. & utiq nihil sunt aliud
uerba quã signa: Significando enĩ uerba suNt:
lolle significationẽ uerbo: strepitus in anis est:
dignifica ta ergo sunt omia Num quid non e adẽ
credebant. ꝑ quos hȩc signa ministrabant᷑ Per
quos eadẽ quȩcredimꝰ ꝓphetata prȩnunti abant᷑.
utiq: credebaNt. Sed illi uentura eẽ . nos autẽ ue¬
nisse: Ideo & sic dixit. eundẽ potũ spirita lẽbibert̃
dpirita lit̃. eundem : Nã corporalem : non eundem
Iuid enĩ illibibebant : Bibebant enĩ despiritali.
se quenti eos p&lra : alra aut̃ erat xp̃s. Ui d&e er¬
go fidem ante signa uariata : Ibi p&ra xp̃r. nobis

Expanded text:
eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manente, signa variata. Ibi petra Chris
Abbreviated transcription (Latin):
De duc mehĩe inuiatua.  ambu labo inueritate tua:
Perlocergo quod ex posuit dñs. qs ipse ẽ ostium. intre¬
mꝰ adeit que proposuit. nec exposuit : Et pastor
quid&m. Quidnã sit quã uis non dixerit. hnusta lec¬
tione. que hodie recitata ẽ. tamen meꝰ quae sequit᷑
apertis sime dicitur.: Egosum pas torbonus.
Quod & sinon dicer&. que alium preter ipsum intel¬
ligere debemus. in eis uerbis ubi. ait . Quuntrat
ꝑ ostium. pastoꝵ e ouiun. huic hostiariarius etpe¬
rit. & oues uocẽ eiꝰ. audiunt. & proprias oues uocat

Expanded text:
Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . 14. Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . 14. Per hoc ergo quod exposuit Dominus, quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit: et oves vocem ejus audiunt; et pro
Abbreviated transcription (Latin):
rexp̃m. facile est laudare euangłm. fatibeestr adcla¬
mare disputatori : ꝑseue rarrusq infine̾: oc est o¬
uium. uocem pastoris. audientum.: Temptacio acce¬
usq finias uiam : Qu̾a diuenim. non audis xp̃m. aduer¬
sarius tuus ẽ. in istauia. hoest in ista morta łuita.
Sedquid ditit: concorda com aduersario tuo: cito dũ
es comeo inuia.: Audisti credidisti. concor dasti:
Si aduersaris concorda. si tibi prestitum ẽ. concor¬
es. & si ꝑseueraueris. usq infinems aluus e ris: Acꝑ hoc.
istamuocem non con tempnunt sui. alieni non audiunt :
Vt potui. ut ipse donauit profundã multũ questionem.
aut ra: posui uobis. aut tractaui uobis cum: si quimin intel.¬
lexer̃ mane adpietas. & reue labitur ueritas : quiautem
intellexer̃. nonse extollant. quasi celeriores. suꝑ tar¬
diores. ne ex tollendose ex orbitant. & facilius perue¬
niant tardiores: Om̃s autem ꝑ ducat. cui dicimus.

Expanded text:
Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclaChristum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio acciusque finias viam. Quandiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? « Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . » Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris concorda. Si tibi praestitum est concores, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes autem perducat cui dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
nonne glegit proprius. non audit alien⁊ Nam & ille hoc
ei predicat. ut ꝑ seueret aput se ipsum usque infine.
soꝵ non apud eum ꝑ seuerando non audit hanc uoee :
Uenit ad xp̃m. audiuit alia & alia uerba. illae illa.
Omĩa uera. sana omiat interquȩ onũt ẽ. illaax. Qui ꝑse¬
ueraue rit husque infine̾ h c saluuserit. Ista uocem qui
audierit. ouis ẽ. S& audiebat illam nescioquis.
& desipuit. refriguit. audiuit alienã .: liprȩ desti¬
natus est ad tempus errauit. In etȩ nu non peruit:
Redit ut audiat quod neglexit. faclad qđ audiuit:
Sienim de his ẽ. qui pꝰ deftina tisunt. & errore ipsi¬
us. ds prȩsciuit. & conuersione futuram. siaber¬
ra uit : Redit ut audiat. uocẽ illam pastoris & sequa¬
tur dicentem : Quiꝑseuerauerit . usq infinehic saluus
erit.: Bonauo x fr̃suera pastoralis. ipsa est uox
salutis in taber naculis iustoꝵ:: Nam facile t̾. audi

Expanded text:
non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, sed non apud eum perseverando non audit hanc vocem. Venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa, omnia vera, sana omnia: inter quae overaverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire
Abbreviated transcription (Latin):
istã ergo prȩftien ciamdĩ & prȩ destinationemdi
quã multȩ oues foris. quã multi lupunt. & quã multe
oues intus & multilupiforis: qure. qđ dixit quã multe
oues. foris. qua multimo doluxuriantur castifuturi.
qua multi blasfemant . xp̃m credituri in xp̃m: quam mul¬
tise inebriant. futuris obrii : Qua multira pihunt resali¬
enas. dona turisuas. Ueru̾ tamem modo. alienam uoce¬
audiunt. alienos secuntur.: Ite quãmulti inter laudãt
blas fematuri: Castisunt. fornicaturi: sobru sunt se
uino postea se pulturi: stant. ca suri : non sunt oues:
uoce audiunt.: Ecce audiunt ipsi non audiunt illi :¬
& tamen secundum predestinatione ñ coues isti: oues
illi : Ad huc manae questio que mihi interim nunc ui¬
docur. ita posse dissolui: Est aliqua uox. ẽ in qu̾a uox
aliqua pastoris. in qua oues non audiunt alienos. In qua
non oues non audiun a pm.: Que ẽ istauox : qui ꝑseuera¬
uerit usque infinem hic saluus erit . : Haancuocem

Expanded text:
iam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris, quam multi lupi intus; et quam multae oves intus, et quam multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam multi blasphemant Christum, credituri in Christum; quam multi se inebriant, futuri sobrii; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas! verumtamen modo vocem alienam audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant, casuri! non sunt oves. vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Adhuc manet quaestio, quae mihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, aliqua vox pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox? « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Hanc vocem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ait. Ingredietur. & egre dictur & pascua.
inueniate. cũ serutꝰ adiuncsit. furnonuenit.
nisiut furetur. & mact& & p̃dat. Egouenint
uita abeant. & abundantius abeant. Uidetur enĩ¬
nuhi dixisse. ut uita habeant ingredi entes: & a

Expanded text:
quod ait, « ingredietur, et egredietur, et pascua quod ait, « ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet; » cu mactet, et perdat. Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant. Videtur enim dixisse, ut vitam habeant ingredientes  In A
Abbreviated transcription (Latin):
ierit saluabitur. & ingredictur & egredietur & pas¬
cuauiue nio ⁊ In hoc eui denter ostendit non solũ
pastorem. sed etiam oues intrare ꝑ ostium : S& quidẽ
in gredietur. & egre dietur. & pascua mueni&. In¬
de est: Exire aut em deecclesia. sicut᷑ ipse ioħs. euan¬
gelista. inepisto lasua. Ix nobis exier̃. s& non erant
ex nobis. non est utique bonũ :: Lalisergo egressus.
non possae abono pastorelau dariut dicere. & egre¬
dictur. & in gre dietur. & pascua m ueni. ⁊
st ergo aliquis non solũ ingressus uerum etiã egress.
dice re ingredinos quã do interius aliquid cogita
mus : egrediautẽ quando ex teriꝰ aliquid operam̃:
re.: Egrediautẽ per xp̃m. secđm ipsã fidaem
&iam foris. idest coram hominib operari Un de &
insalmo legitur: Exut homo ad opus suum: &ip¬
se dñs dicit.: luceant operaura corã hominibus:
Sedplus me delectat. quod ipsaueritas tan qua
pastor bonus & ideo doetorbonus quo dã modonos
admonuit: que ad modũ intel legerif debeamus

Expanded text:
it, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. « Et hoc evidenter ostendit non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? Inde bonum est: exire autem de Ecclesia, sicut ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus dicere ingredi nos, quando interius aliqumus; egredi autem, quando exterius aliquid operamur:re; egredi autem per Christum, secundum ipsam fidem etiam foris, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo legitur, Exiet homo ad opus suum : et ipse Dominus dicit, Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa veritas tanquam pastor bonus, et ideo bonus doctor, quodammodo nos admonuit, quemadmodum intelligere debeamus
Abbreviated transcription (Latin):
ihs Si cȩci essetis. non haber&is peccatũ. Cũ sit cecitas
ista peccatũ. sicȩci ess&is id ẽ si uoscecos aduertere¬
tis si uos cȩcos dicer&is & ad medicũ curreretis. Suta
ergo ceci essetis. non haberetis peccatũ. quia ueni e¬
go auferre peccatũ. Nunc uero dicitis. qui a uidemꝰ.
peccatum ur̃m man& quare : qui a dicendo uidemus.
me dicũ non quȩritis. incȩcita te ur̃a rema netis. Hoc
est ergo quod paulo ante non in tellexeramꝰ quod ait.
uident uide aNt: Qui se non uidere confitent᷑ & medicũ
uidere et medicũ non quȩrunt. insu a cecita teꝑ mane¬
credentium & confitentium a suꝑbis se uiderepu¬
tantibus et ide ogra uius ex caecatis tã qua dixe¬
rit ei peccator confitens & medicum quaerens: Iudi¬
ca meds̃ & discerne causã meã. degente non scã. Illorł
scilic& qui dicunt uidemꝰ. et eorũ peccatũ mand. Ñ autẽ
illudiudicium iam in tulit mundo. quo de uiuis & mortu¬
is infine scłi iudicabit. Secundum hoc enĩ dixerit. E go

Expanded text:
essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum. Si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, et ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis, non haberetis peccatum: quia veni ego auferre peccatum. Nunc vero dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet. Quare? Quia dicendo, Videmus, medicum non quaeritis, in caecitate vestra remanetis. Hoc est ergo quod paulo ante non intellexeramus quod ait, ut hi qui se non uidere confitentur et medicum uidere et medicum non requirunt in sua caecitate permanecredentium et confitentium a superbis, se videre putantibus, et ideo gravius excaecatis; tanquam dixerit ei peccator confitens et medicum quaerens, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta : illorum scilicet qui dicunt, Videmus, et eorum peccatum manet. Non autem illud judicium jam intulit mundo, quo de vivis et mortuis in fine saeculi judicabit. Secundum hoc enim dixerat, Ego
Abbreviated transcription (Latin):
rit ante eas uadit & nues eum secuntur. quia sci¬
unt uo cemariꝰ. Quis enĩ alius oues prouocat nomina¬
tim. & educit eas hinc aduitam eter na. niꝰqui nouit¬
uu nomin ap̃destinatoꝵ: Undeait discipulissu¬
is. Euđdete. quia nominaura. sic ta sunt incelis:
Binc enĩ uocat ras nominatim: quis alius eas emittax
nisiqui earum pec cata dimittit. ut eum sequi durua
liberatȩ uinculis possint . & quie as pre cessit. quo
eum sequantur. Misi surgens amortuis iã non mori¬
tur. & mors ei ultra non domina bitur & cũ hic eẽt¬

Expanded text:
eas vadit: et oves eum sequuntur, quia sciunt vocem ejus? » Quis enim alius oves proprias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur : et cum hic
Abbreviated transcription (Latin):
addehuc. qui pro prio filio suo non pepercit. set ꝓ
nobis om̃ib tradidit illũ : Quomodo non & cu̾ illo
om̃ia nobis dona uit. Sed quibus nobis prȩs citis. pre¬
destinatis. lustificatis. glorificatis., de quib sequit᷑.⁊
Quis accusabit aduersus electos dei: Nouit đ quis eiꝰ :

Expanded text:
suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit? » Sed quibus nobis? Praescitis, praedestinatis, justificatis, glorificatis: de quibus sequitur, Quis accusabit adversus electos Dei ? Novit ergo Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ui demꝰ ingressos : Nos credimus dñm dm̃ xp̃mhm̃ natũ
ex uirgine. uenisse incarne : passũ eẽ resurrexisse.
incȩlum ascendisse : Io tũ hoc sicut uerba auditis
prȩteriti tẽporis. in pl&ũ esse iam credimꝰ. In eius sund
fidei soci&etate nobis cũ. & illipa tres qui credide¬
runt de uirgine nasciturũ passurũ resur recturũ
incȩlum ascensurũ: Illos enĩ ostendit. a posto lus.
qđ &l lo quimur: Vt sciatis autẽ quod una sit fides.
audi dicentẽ: habentes eundem spm̃ fidei. & nos
credimꝰ: Sic & alioloco: Nolo enĩ ignorare uos fr̃s.
Qui a patres nr̃i om̃s sub nube fuer̃ & om̃s ꝑmare

Expanded text:
atum ex Virgine, venisse in carne, passum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Aquod et loquimur. Ut scias autem quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omne
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uerba hȩc obscura sicut possum exposuero
aut qui a ual der̃ abdita. uel ego eorũ non
adp̃hendere intellegenciã uel explicandi
quod intellego non ha buero facultatem
uel tã fuerit quisq: tardus. ut &iam expo¬
nentẽ non se qua tur . non de sedesperet:
Mane at infide ãbul& in uia. audi at apos¬
tolũ dicentẽ & siquid alit̃ sapitis. hoc quoq¬

Expanded text:
cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoq
Abbreviated transcription (Latin):
aperientẽ & ꝑ id qđ aperit nos forte intrare
facientẽ: Hloc ꝓuerbium: dix̃ illis ihs̃ Illi autẽ
non cognouer̃ quidloqueret᷑ eis: Forte nec nos:
Iuid ergo int̃ ẽ. in ter illos. & nos. ante quã ist a
uerba agnos camꝰ & nos: qui a nos pulsamͦ. ut ape¬
riatur nobis: Illiaũ xp̃m negando nolebaNT
intrare seruandi sed foras remanere ꝑden¬
di: Quod ergonos audiuimus hȩc pie. quod an te¬
quã illa in tellegamꝰ credimus uera eẽ. atq di¬
uina : magna abistis diuersita te dista mus.
Cũ enĩ duo audiunt uerba euan gelii. unus im¬
pius alt̃pius. & tali a sunt. ut forte ambonon
in tellegaNt. Unus dicit nihil dixit . alius dicit.
uerum dixit & bonum est quod dixit. sed nos
non in tellegimꝰ: Iste quia credit iã pulsat.
& dignus ẽ . cui a periatur. sipulsa re ꝑsistat:
Ille uero adhuc audiat Nisi credideritis
Ñ in tellegetis Iua re ista cõm̃do qui &iam

Expanded text:
aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc proverbium dixit illis Jesus; illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam
Abbreviated transcription (Latin):
casurus est : Sit ergo humilis ꝑ hostiũ intr& plano
pede ueniat . & non offendat Ille inquidfur ẽ & la¬
tro : Ouessuas uult dicere oues alienas: Ad hoc su¬
as. idest furta ablatas non ut salu& sed ut octi¬
dat: Ergo fur est qr qđ alienũ ẽ suũ dicit: latro
Iuia el quod ẽ. furatꝰ. octidit Qui autẽ intrat per
hostiũ : pastor est ouium. huic ostiarius a perit
De hostiario isto tunc que ramꝰ qu̾um abipso dño
audi erimus. quod sit hostiũ. & quisit pastor. & o¬
ues uocẽ eius audi ent & proprias oues uocat no¬
minatim: hab& enim nomina earum scrip tcc
in li brouitȩprias oues uocat nomina tim hinc
dicit apostolus No uit dñs qui sunt eiꝰ & adducit
eas. & cum ꝓprias oues emiserit. ante eas uadit.
Alienũ autẽ non sequunt᷑ sed fugiunT abeo quia
non no uer̃ uocẽ ali enorũ: Tectas̃ haec plena
quȩ stionib: grauida sa cram̃tis : Se qua mur
ergo. & audiamꝰ ma gistrũ : ex his obscuris aliquid

Expanded text:
humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostolus: Novit Dominus qui sunt ejus . Et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ ut cȩcus nasceretur: Siergo non pec¬
catũ factũ ẽ parentũ ut cȩcus nas ceret᷑ qua¬
re cȩcus natus ẽ: Audima gistrũ docentẽ. quȩ¬
re credentẽ ut faci at intellegentẽ : Ipse cau¬
sam dicit. quare ille cȩcus sit natus: Ne quȩ hic
peccauit in quit neque parentes eius. sed ut ma¬
ni festentur oꝑa dĩ in illo. de in de quid sequitur.
Meoport& operari oꝑa eiꝰ quimisit me: Ecce est
ille missus in quola uit faciem cȩcus. & uidese quid
dixerit. meo port& oꝑ ari oꝑa eius qui misit me:
donec dies est: Mem̃ tote quo modo uniuer sam
łam illidat de quo ẽ qui a ille hab& filiũ qui de
illo sit : ipse non hab&l de quosit: Sed qua redixisti.
dñe donec dies ẽ : Audi qua re: Ueni& nox quando
Nemo potest oꝑari: Nec tu dñe. Itane tantum
ua lebit nox illa ut nec tu possis in illa operari¬
cuius opus est nox: puto enĩ dñeihũ immo non pu¬

Expanded text:
factum est ut caecus nasceretur. Si ergo non pecfactum est ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem, quaerit credentem, ut faciat intelligentem: ipse causam dicit quare sit ille caecus natus. « Neque hic peccavit, inquit, neque parentes ejus: sed ut manifestentur opera Dei in illo. 4. Deinde quid sequitur? Me oportet operari opera ejus qui misit me. Ecce est ille missus in quo faciem lavit caecus. Et videte quid dixerit, Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Memento te quomodo universam gloriam illi dat de quo est: quia ille habet filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Sed quare dixisti, Domine, donec dies est? Audi quare. Venit nox quando nemo potest operari. Nec tu, Domine? Itane tantum valebit nox illa, ut nec tu possis in ea operaricujus opus nox est? Puto enim, Domine Jesu, imo non pu
Abbreviated transcription (Latin):
eum discipulieius: Rabbi: scitis quia rabbi magist̃ ẽ.
Magistrũ appella baNt quia discere desiderabaNt :
questionẽ quippe dño ꝓposueruNt ta quã magistro:
quis pec ca uit. hic anpa rentes eius ut cȩcus nas¬
cere tur: Quid ẽ qđ dixit sinullos homosine pecca¬
to Nũ quid parentes huius cȩcisine peccato eraNT
uel uiuendo nihil addiderat: nquia oculos clau¬
sos habebat concupiscencȩ minime uigilabaNt
quanta mala cȩci cõmittunt a quo malo absti¬
nent mens mala etiã oculis clausis non poterat
uidere. sed nouerat cogitare. & forte concupis¬
cere a liquid qđ cȩcus non poss& implere. sed
incor de iudicari tcor deperserutari: Siergo et pa¬
rentes eius habueru& peccatũ. & iste habuit pec¬
catum : & qua redñs dixit. Ne que hic pecea uit
ne que parentes eius nisi adrẽdequa interro
gatus est ut cȩcus nasceretur : Nabebant enĩ
peccatũ parentes eius sed non in ipso pec cato

Expanded text:
eum discipuli ejus, Rabbi. Scis quia Rabbi magister est. eum discipuli ejus, Rabbi. Scis quia Rabbi magister est. Magistrum appellabant, quia discere desiderabant. Quaestionem quippe Domino proposuerunt tanquam magistro. Quis peccavit? hic, aut parentes ejus? Resceretur. Quid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, numquid parentes hujus caeci sine peccato erant?, vel vivendo nihil addiderat? An quia oculos clausos habebat, concupiscentiae minime vigilabant? Quanta mala committunt caeci! A quo malo abstinet mens mala, etiam clausis oculis? Non poterat videre, sed noverat cogitare, et forte concupiscere aliquid quod caecus non posset implere, sed in corde judicari a cordis perscrutarentes ejus habuerunt peccatum et iste habuit peccatum, quare Dominus dixit: « Neque hic peccavit, neque parentes ejus, » nisi ad rem respogatus est, cur caecus nasceretur? Habebant autem peccatum parentes ejus, sed non in ipso peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
quidem alit̃. atq aliter tantisa eram̃ti ex ponios
urae : Audistis grande misteriũ: inter roga hominẽ
xp̃i anus es : respondit tibi Non sum : sipaganus est
aut udȩus : Si cutẽ dixerit nonsũ : ad huc quȩris
abeo : Eaticuminus aut fidelis : si responderit ca¬
icominus in unctus ẽ non dũ lotus: Sed unde in¬
unctus : quȩ re & respond&: quere a billo in qũe
credat: eo ipso quocaticuminus est dicit. in xp̃m. Ecce
modo loquar & fidelib: & caticuminis. quidixit des¬
puto et luto qui a uerbũ carofactũ ẽ hoc eaticu¬
mini acudiunt: sed non eis sufficit ad qđ inunctisust:
Festinent adla uacrũ si lumen in quirunt : Iamer go
ꝓpt̃ quas dã in hac ipsa lectione questiones uerba
dñi. et ipsius uniuer sȩ lectionis percurramus poci¬
us quã tractemꝰ: Exiens uidit hominẽ cȩcũ non ut¬
cũ quȩ cȩcũ sed anatiuita te : & interroga uerust

Expanded text:
quidem aliter atque aliter tanti sacramenti exponi prquidem aliter atque aliter tanti sacramenti exponi prvestrae; audistis grande mysterium. Interroga hominem, Christianus es? Respondet tibi, Non sum, si Paganus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; adhuc quaeris ab eo, Catechumenus, an fidelis? Si responderit, Catechumenus; inunctus est, nondum lotus. Sed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso quo catechumenus est, dicit, In Christum. Ecce modo loquor et fidelibus et catechumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia Verbum caro factum est. Hoc et catechumeni audiunt: sed non eis sufficit ad quod inuncti sunt; festinent ad lavacrum, si lumen inquirunt. 3. Jam ergo propter quasdam in hac ipsa lectione quaestiones, verba Domini et ipsius universae lectionis percurramus potius quam tractemus. Exiens vidit hominem caecum: non utcumque caecum, sed, a nativitate. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
dicte filii poene : filii gehennȩ : Quo modonatur&
nisi qui a pec cante primo homine uitium pronatu¬
re mole uit: siui tium pronatura in oleuit se¬
cundummentẽ : omnis homo cȩcusnatus est: Si enim
est ergo anatiuitate: Venit dñs quid fecit: magnum
misteriũ cõm̃da uit: Spuit in t̾rã desa liua sut lutũ¬
fecit qui uerbũ caro factũ ẽ : et in uxit oculos cȩci:
Inunctus erat & non dũ uidebet. mittit illũ ad piscinã
que uoca t᷑ si loe: Pertinuit autẽ adeuangelistam
cõm̃dare nob̵ nomen huius piscinȩ : &ait quod inter¬
prȩta t᷑ missus: lam qui sit missus agnoscitis: pisi enĩ
ille fuissos missus: ne monr̃m ess& a biniquitate dimis¬
sus: Lauit ergo oculos in ea piscina quȩ in t̃praeta¬
bat missus baptitatus ẽ in xp̃o: Siergo quando eum
in seipso quodã modobaptiza uit tunc in lumina uit.
quando inunxit fortasse caticuminũ fecit: Potest

Expanded text:
dictae, filii poenae, filii gehennae. Quomodo natura, dictae, filii poenae, filii gehennae. Quomodo natura, nisi quia peccante primo homine, vitium pro natura inolevit? Si vitium pro natura inolevit, secundum mentem omnis homo caecus natus est. Si enim est ergo a nativitate. 2. Venit Dominus: quid fecit? Magnum mysterium commendavit. Exspuit in terfecit, quia Verbum caro factum est. Inunxit oculos cInunctus erat, et nondum videbat. Misit illum ad piscinam quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad Evangelistam commendare nobis nomen hujus piscinae; et ait, Quod interpretatur Missus. Jam quis sit missus agnoscitis: nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum esset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina quae interpretatur Missus, baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in seipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit; quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
De no onine quẽ dĩs ihr in lumina uit qui cȩcus na tꝰ fuit.
prolixa lectio recitatã est : Quã siuniuersam ꝑtracta re
conemur ꝓ sui dignitate sicut ualemus singula consideran¬
tes non sufficit di es: Pro inde peto &l admoneo carita tẽ
ur̃am ut in his quȩ a ꝑ ta sunt ser monẽ nr̃m non requi¬
ratis : I tt̃nimis longum erit in singulis immorari: Bre¬
uit̃ ergo: cȩcihuius inluminati cõmendo misterium: Ea
& opera duerba sunt : Opera : qui  facta sunt: Uer¬
bã. qui t signa sunt: Siergo quid signi fic& hoc quo ð
fac tũ ẽ cogitemꝰ : genus humanũ est istece cus: hȩc
enĩ cecitas contigit in primo homine per peccatum:
de quo om̃s originẽ duximus non solum mortis sed &iã
iniquitatis: Si enim cȩtitas est in fidelitas. & in lu¬
mina tiofides. quã fidẽ. quẽ fidelem quando uenit
xp̃s inuenit  quando quidem t postolus natꝰ in gen¬
te ꝓphetarũ dicit . fuimꝰ & nos aliquando natura filii

Expanded text:
De homine quem Dominus Jesus illuminavit, qui caecus natus fuit, prolixa lectio recitata est: quam si universam pertractare conemur, pro sui dignitate, sicut valemus, singula considerantes, non sufficit dies. Proinde peto et admoneo Charitatem vestram, ut in iis quae aperta sunt, sermonem nostrum non requiratis: nam nimis longum erit in singulis immorari. Breviter ergo caeci hujus illuminati commendo mysterium. Ea et opera et verba sunt: opera, quia facta sunt; verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc quod factum est cogitemus, genus humanum est iste caecus: haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, et illuminatio fides; quem fidelem quando venit Christus invenit? Quandoquidem Apostolus natus in gente Prophetarum dicit: Fuimus et nos aliquando natura filii
Abbreviated transcription (Latin):
cernite creaturã : Quilo quebat᷑ sem̃ a bra hȩfac¬
tus erat . & ut abra ham fier&  brahã ipseerat:
Hinc ia uelud a brahȩ a ꝑtissimo conuitio cõmoti
sunt : at crius blas phemasse quippe illis uisus est dñs¬
xp̃s qm̃ dix̃. An te qũt abra am fier& egosũ: Tule¬
runt ergo lapides. ut iacerent in eum: Tanta
duricia. quo currer& nisi adsimiles: Ihs autẽtã¬
quã homo tã quã in forma serui tã quã humilis.
tã quã passurus. tã quã moriturus. tã quã suo san¬
guine re dẽpturus: Non tã quã ille qui ẽ. Non tc̃t¬
quõ in principio uerbum. & uerbũ apud chñ N c̃c
cũ illi la pides tulerunt ut mitterent in eum. Quid
magnũ erat ut eos continuo dehiscens terra sor¬
ber& et ꝓlapidib: inferos inuenire : Non erat
magnitudo sed magis erat cõm̃danda paci en¬
ci. quã ex herenda potentit Abs condit se er¬
go abeis nel apidaret᷑: tã quã homo e lapidi¬

Expanded text:
cernite creaturam. Qui loquebatur, semen Abrahae faccernite creaturam. Qui loquebatur, semen Abrahae factus erat; et ut Abraham fieret, ante Abraham ipse erat. 18. Hinc jam velut Abrahae apertissimo convicio commoti sunt acrius. Blasphemasse quippe illis visus est Dm dixit, Antequam Abraham fieret, ego sum. Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Tanta duritia quo curreret, nisi ad similes? Jesus autem, tanquam homo, tanquam in forma servi, tanquam humilis, tanquam passurus, tanquam mori turus, tanquam nos suo sanguine redempturus: non tanquam ille qui est, non tanquam in principio Verbum, et Verbum apud Deum. Nam cum illi lapides tulerunt ut mitterent in eum, quid magnum erat ut eos continuo dehiscens terra sorberet, et pro lapidibus inferos invenirent? Non erat magnum Deo: sed magis erat commendanda patientia, quam exserenda potentia. Abscondit se ergo ab eis, ne lapidaretur. Tanquam homo a lapidi
Abbreviated transcription (Latin):
factũ a bra hȩ: nos autẽ fr̃ssi agnos cimꝰ carnẽxp̃i
uenerandã illud fem᷑ non contẽpnamus sed in pro¬
phetia dictũ accipiamus : & enĩ ꝓphela erat abraã:
Cuius ꝓph&la : seminis sui. & dñi sui: sem̃ suũ significa¬
uit dicendo Mit temanũ tuã sub femore meo dñm
suũ significauit addendo : & iura ꝑ dm̃ cȩli : Iratiiu¬
dȩi responderunt : Quin quaginta annos nondũ
habes & abra hã uidisti: & dñs. Am̃ amen dico uob̵
ante quã ebra amfier& egosũ: Appende uerba.
& cognosce misterium: ante quã t bra ã fier&¬
egosum: Intellege fier& adhumanã facturã:
sum uero addiuinã ꝑtinere substantiam: fie¬
r& qr creatura ẽ abra ham: Non dixit ante quã
t bra ham eẽt ego sum : sed ante quã abraham
fier& quinisi ꝑ meñ fieret ego sum: Ne que hoc dix̃
ego factussũ: in principio enĩ fecit ds̃ cȩlũ & t̃ram

Expanded text:
factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi venerandam, illud femur non contemnamus, sed in prophetia dictum accipiamus. Etenim propheta erat Abraham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum significavit dicendo, Mitte manum sub femore meo: Dominum suum significavit addendo, et jura per Deum coeli. 17. Irati Judaei responderunt: Quinquaginta annam vidisti! Et Dominus: Amen, amen dico vobis; antequam Abraham fieret, ego sum. Appende verba, et cognosce mysterium. Antequam Abraham fieret. Intellige, fieret ad humanam facturam, sum vero ad divinam pertinere substantiam. Fieret, quia creatura est Abraham. Non dixit, Antequam Abraham esset, ego eram; sed, Antequam Abraham fieret, qui nisi per me non fieret, ego sum. Neque hoc dixit, ego factus sum, In principio enim fecit Deus coel
Abbreviated transcription (Latin):
quid m̃ tiri ueritas possit : credamus ueritati. et de
abra he meritis minime dubitemꝰ : Pamen audite u
misit seruũ suum ut pe&er& uxor ẽ filio suo isa ae:
hoc eomsa cram̃to obstrinxit. ut filit̃ quod iubeba t᷑
impler& et scir& etiam ipse quidfacer&: Magna enĩ
res a gebat᷑ quando abra hȩ semini coniugiũ quae¬
rebatur : Sed ut hoc cognoscer& seruus quod noue¬
rat abraham qui anepotes non carnalit̃desi de¬
rabat Nec degenere suo aliquid carnalesa piebat.
Ait ser uosuo que mittebat : Pone manũ tuã sub femo¬
remeo : & iura ꝑhmñ cȩli : Quid uult dr̃ cȩli ad femur
abrahȩ : Iam intelligimussa cram̃ tũ ꝑfem᷑ genus:
Ergo quȩ fuit illa iuiratio. nisi quia signi ficaba tꝰ
degenere abrahȩ uenturũ in carne dm̃ cȩli: Stulti
rep̃hendunt abra ã r dix̃ mittemanũ tuã suffe¬
moremeo : quire p̃hendunt carnẽ xp̃i . r ep̃hendunt

Expanded text:
quid mentiri veritas posset? Credamus veritati, et de quid mentiri veritas posset? Credamus veritati, et de Abrahae meritis minime dubitemus. Tamen audite unmisit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stulti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ñtimuit sed exultauit ut uider&: erat enĩ in illo
caritas. quȩ foras mittit timorẽ : Non ait exulta ũ
qui a uidit. sed exulta uit ut uider& : Credens uti¬
quȩ exultauit sperando ut uider& intellegendo.
& uidit : Et quid potuit plus dicere uel quid debuit
quib: dñs oculos carnis a peruit qua legaudium fu¬
it uidentes cordis lucẽ in effabilem uerbum ina¬
nens splendorẽ piism̃tib: refulgentẽ sapienciã
in deficientẽ apud pa trem manentem dm̃. & a¬
liquando in carne uenturũ nec depatris gre¬
mio recessurum: totum hoc uidit abraham: Nam qđ at
dĩem meũ incer tũ potest eẽ undedixerit. utrũ di em
dñi tẽporalem quierat uenturus in carne : andiem dñi
quinescit or tum nescit occasum: Sel ego non dubito
abra ham totũ scisse: et ubi inueniã : ansufficere nob̃
nire non posse qui aforte difficile ẽ. quomodomani¬
festũ sit quod a bra ham exulta uit ut uider& diem
xp̃i. et uidit & gauisus est : Et sinos non in uenimꝰ Num¬

Expanded text:
illo charitas quae foras mittit timorem . Non ait, Exsultavit, quia vidit; sed, exsultavit ut videret. Credens utique exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Et vidit, Et quid potuit plus dicere, vel quid debuit quibus Dominus oculos carnis aperuit, quale gaudium fuit videntis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientiam indeficientem, apud Patrem manentem Deum, et aliquando in carne venturum, nec de Patris gremio recessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in carne, an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi inveniam? An sufficere nobisnire non posse, quia forte difficile est, quomodo manifestum sit quod Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est. Et si nos non invenimus, num
Abbreviated transcription (Latin):
Nam multi quȩ rendo gloriã suã oues xp̃i sparseruNT¬
ut sa no capite possit intrare: qui autem se non hu¬
mili at sed extollit : ꝑma cheriã uult ascende re:
Qui autẽ ꝑma cheriã ascendit ideo exaltat᷑ ut ca

Expanded text:
nam multi quaerendo gloriam suam, oves nam multi quaerendo gloriam suam, oves ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere. Qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur, ut ca
Abbreviated transcription (Latin):
nomine gloriant᷑ : Innu merabi les enĩ s̃ : qui seui den¬
tes non solũ iactant : sed a xp̃o in luminatos uideri
uolunt. Sunt aũ heretici : Forte ipsi ꝑ ianuã intra ue¬
runt. Ab sit : sa bellius dix̃: Quifilius ẽ pa t̃ ẽ ipse sed fili
us non est pater: N in tratꝑ hostiũ : quifilium dicit par¬
tr̃e : Arrianꝰ dicit: a liud ẽ pat̃ aliud est filius : Recte
dicer& sidicer& alius non aliud Quando enĩ dicit a¬
liud ei contradicit a quo audit: Ego & pat̃ unũ sumꝰ:
Nec ipse ergo ꝑhostiũ intrat : redicat enĩ xp̃m qualẽ
si bi fingit: non qualem ueritas dicit Nomen habet.
rem non hab& : Alicuius rei. nom̃ ẽ xp̃s: Tene ipsã rem
siuis ꝓdesse tibi nomen Alius nescio undesit: sicut fo
hostium : qui a xp̃s. & homo est & ds̃: & quid opus ẽ. multa
percurrere & multã uanã here sim enumerare :
intrare ad ouile ꝑ hostiũ intr& xp̃m uerũ praedicet:

Expanded text:
nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se vidennomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse us non est Pater. » Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: « Aliud est Pater, aliud Filius. » Recte diceret, si diceret: alius, non aliud; quando enim dicit aliud, ei con. Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinostium, quia Christus et homo et Deus est. Et quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum enumerare? intrare ad ovile, per ostium intret, Christum verum praedicet.
Abbreviated transcription (Latin):
& xp̃i aninon sunt: ꝑaliã partẽ uolunt ascendere
ra pere & octi dere nun ut pastor conseruare
atq saluare FueruN ergo quidã philosophi deuir¬
tutib: & uiciis. subtilia multa tractantes. diui¬
dentes definientes ra ciocinaciones acutissimas
concludentes libros implentes suã sa pientiã buc¬
cis crepantib: uentilantes qui &iam dicere aude¬
reNT hominib: nos se quimini. sec tã nr̃a tene de. si
uultis beate uiuere: sed non intrant ꝑhostium:
Perdere uolebant mactare & octidere: quid
deistis dicã : ecce ipsipha riscilegebant. et ineo
qđ legebant xp̃msona baNTt uenturũ sperabant.
& presentẽ non agnoscebant : Iactabant se &iam
ipsi in t̃uidentes. hoc est intersapientes: une ga¬
bant xp̃m. & non intrabant ꝑhostium Ergo & ipsi
si quos forte seducereil mac tandos & octidendos
non liberan dos seducerent: & hos dimit tamus: Uide¬
amus illos si forte ipsi in trant ꝑhostium : qui ipsius xp̃i

Expanded text:
et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi
Abbreviated transcription (Latin):
Modo ẽ. ut operet᷑ fides ꝑdilectionẽ : & simodo o¬
pera m hic est dies hic ẽ xp̃s : Audi promittentẽ:¬
et ne ar bi treris absentẽ. ꝓpse dix̃. Ecce ego uo¬
bis cũ sũ : Quandiu non sit in nob̵ sollicit udo qui ui¬
uimus si fieri poss& dehac uoce &iam posteros qui
fu turisunt securissi mos faceremꝰ eccesego uobiscũ
soł huius impletur pau cas horas hab&l. dies praesen¬
ci ȩxp̃i . usq: in consũma cionẽ sçłi extenditur ꝓost re¬
surrectionẽ uero uiuorũ & mor tuorł. copositis ad

Expanded text:
Modo est ut operetur fides per dilectionem: et si modo oModo est ut operetur fides per dilectionem: et si modo operamet ne arbitreris absentem. Ipse dixit, Ecce ego vobiscum sum. Quamdiu? Non sit in nobis sollicitudo qui viimus: si fieri posset, de hac etiam voce posteros qui futuri sunt, securissimos faceremus. Ecce, inquit, egsolis hujus impletur, paucas horas habet, dies praesentiae Christi usque in consummationem saeculi extenditur. Post resurrectionem vero vi