comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
candidi. uarus colorib int̾tincti. qd̃ ad
uasa unguentaria cauari solet. & incortu¬
pta sernare unguenta dicit᷑. Nardus ẽ fru¬
ctex aromatica. gͣui ut aiunt et crassa ra¬
dice. s breui ac nigra fragiliq ac cyp̃ssum
redolente. folio paruo densoq: cuiꝰ cacu¬
mina in aristas se spargunt. Digmenta¬
rii. nardi spicas. et folia. celebrant. Unde
marchus unguenti nardi spicati p̃ciosi
Unguentũ enĩ illud qđ attulit maria
dño ñsolum de radice nardi: uerũetiã
qd̃ p̃tiosius ȩẽt de spicis et foliis confe¬
ctum ciat. Ferunt autẽ phisiologi de
nardo: qđ pͥncipalis sit inunguentis.
St̃ quidẽ multa eius genera. s omnia
herbȩ. pret̃ indicum qd̃ picciosius ẽ. Io¬
hannes autẽ oet̾minatat scpsit. libiam
unguenti nardi pistici. Pistici aloco d̾r.
& inccrp̃tat᷑ fidelis: ñ alia scł ammutio¬
ne corrupti. Mystice aut̾ẽ hec deuotio ma
riȩ. fidẽ designat eccłiȩ. loquentis in can¬

Expanded text:
candidi, variis coloribus interstincti, quod ad candidi, variis coloribus interstincti, quod ad vasa unguentaria cavari solet, et incorrupta servare unguenta dicitur. Nardus est frutex aromatica, gravi ut aiunt, et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, ac cypressum redolente folio parvo densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Pigmentarii nardi spicas et folia celebrant. Unde Marcus, unguenti nardi spicati pretiosi. Unguentum enim illud quod attulit Maria Domino, non solum de radice nardi, verum etiam quo pretiosius esset, de spicis et foliis confectum erat. Ferunt autem physiologi de nardo, quod principalis sit in unguentis. Sunt quidem multa ejus genera, sed omnia herbae praeter Indicum, quod pretiosius est. Joannes autem determinare scripsit, libram unguenti nardi pistici. Pistici, a loco dicitur, et interpretatur fidelis, non alia scilicet admistioni corrupti. Mystice autem dovotio haec Mariae, fidem designat Ecclesiae, loquentis in Can
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexerat. Licet om̃s iurtutes qͥs in t̾riᷤ
di filius maiestatẽ suam ꝓditurus im¬
pleuit. mirari tm̃ ualeant homines ut uerb̃
definire ñ possint. excedit tam̃ omne mira¬
culum qd̃ circa latatum fecit. quẽ ab ipso
inferni inquilino. ab ipsa sede pallente. de¬
structa lege tartharea. mancipitĩ mortis re¬
dire ad suꝑos iussit. E ut miraculũ diu¬
nȩ urtutis accresceret. dum discumbit in
conuiuio coninuis interrogantib eum
tristia loca penarũ. sedesq alta nocte obs¬
curas: indicauit latatus diligenti narra¬
tione ꝑ ordinem. & ita inferi longis tem¬
porib ignorati. tandẽ inuenetunt ꝓdito
deuotione ustoꝵ. Maitha ministrat:
dum quilibet fidelis oꝑa deuotionis dño
impendit. Lararus .i. suscitati de grauib
peccatis cum his qui manserunt in iusti
stro estudit suꝑ caput iħi recumbentis.
& unxit pedes eius. et extersit capillis
suis: et domus impleta ẽ ex odore un¬
guenti. Alabastrum genus ẽ marmoris

Expanded text:
resurrexerat mortuus. Licet omnes virtutes quas in terris Dei Filius majestatem suam proditurus implevit, mirari tantum valeant homines, ut verbis definire non possint: excedit tamen omne miraculum quod circa Lazarum fecit, quam ab ipso inferni inquilino, ab ipsa sede pallente, destructa lege tartarea, mancipium mortis redire ad superos jussit. Et ut miraculum divinae virtutis accresceret, dum discumbit in convivio, convivis interrogantibus eum, tristia loca poenarum sedesque alta nocte obscuras indicavit Lazarus diligenti narratione per ordinem, et ita inferi longis temporibus ignorati, tandem invenerunt proditdevotione justorum. Martha ministrat, dum quilibet fidelis opera devotionis Domino impendit. Lazarus, id est suscitati de gravibus peccatis cum his qui manserunt in justitstro, effudit super caput Jesu recumbentis et unxit pedes ejus, et extersit capillis suis, et domus impleta est ex odore unguenti BEDA. Alabastrum genus est marmoris
Abbreviated transcription (Latin):
ogitauerunt atitẽ principes sacerdotũ
ut lat̾arum int̾ficerent. qͥa multi ꝓpter
illũ abibant ex iudeis et eredebant in iħm.
Ostulta cogitatio: et ceca seuicia. Qui sus
citare potuit lararum. ñ posset suscitare
ecerunt autẽ ei cenam ibr: et marcha
ministrabat. Lararus uͦ unus erat ex

Expanded text:
ipes sacerdotum, ut Lazarum interficerent, quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. O stulta cogitatio, et caeca saevitia! Qui Lazarum suscitare potuit, non potest suscitare ecerunt autem ei coenam ibi, et Martha ministrabat. Lazaru
Abbreviated transcription (Latin):
lum omne ꝑ singulos annos maiorib
hostus expiari deberet. Deniq ⁊achariaᷤ
pat̾ ioh̃is baptistȩ eisdẽ expiationib ad
altare descriuens: adueniente angło.
de dñicȩ mysterio natiuitatis instruit᷑.
S noc tempłu pꝰ annos quadringentos
tͥginta incenderunt chaldei. & ierłm
aestructa. ppłm isrł in babiloniam ca¬
ꝑtiuauerunt. Qui pꝰ annos septuagin¬
ta regnantib ꝑsis in patriam remissus.
ta sex: et tertia die m̃sis duodecum quẽ
nos uocamꝰ marcũi: opus ad finẽ ꝑdu

Expanded text:
lum omne per singulos annos majoribus lum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias, pater Joannis Baptistae . eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo, de Dominicae mysterio nativitatis instruitur. Sed hoc templum post annos quadringentos trigenta incenderunt Chaldaei, et Jerusalem destructa, populum Israel in Babyloniam cativum; qui post annos septuaginta regnantibus Persis in patriam remissus, annos quadraginta sex; et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus Martium, opus ad finem u
Abbreviated transcription (Latin):
nendi eam. et potestatem habeo iterum
sumendi eam. Hoc mandatũ accepi.
a patre meo. Mandatũ ponendi & su¬
mendi animã dicitꝰ. Uerbum ñ uerbo
accepit mandatũ. s in uerbo unigeni¬
to. ẽ omne mandatũ patͥs. Si enĩ quẽ
ꝑfectum genuit: omnia gignendo de¬
dit. Dissensio iterũ facta ẽ int̃ uideos:
ꝓpt̾ sermones hod. Dicebant aut̃e multi
ex ipsis. Demoniũ ht̃ et insanit: qͥd cũ

Expanded text:
nendi eam, et potestatem habeo iterum nendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Hoc mandatum accepi a Patre meo. Mandatum ponendi et sumendi animam dicit. Verbum non Verbo accepit mandatum, sed in Verbo unigenito est omne mandatum Patris. Etenim quem perfectum genuit, omnia gignendo dedit. Dissensio iterum facta est inter Judaeos propter sermones hos. Dicebant autem multi ex ipsis: Daemonium habet
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ carnẽ et animã separauit. s ñ am¬
mã a uerbo dĩ. Absit enĩ ut qui ammam
latronis ñ descruit: a sua seꝑaret᷑. Ap̃e
bum xp̃c. Nec tam̃ tria hec tres xp̃i: sed
unus xp̃c. Fac gradum de nomine. ut
cũ xp̃o: uerũ dicit. Item siquis responde¬
at romȩ in sepulchro: & ipse uerũ dicit.
Illud de anima: hoc de carne. Nam ex
quo consortium carnis & animȩ hoĩs
nom̃ accepit: utrũlibet eor etiam sepa¬
ratim nom̃ hominis tenuit. Ergo xp̃c
posuit. et resumpsit. Cum etiam qͥsub&
bis: caro ponit a nimã. potestate tamen
animȩ inhabitantis carnẽ. Unde aut̃ẽ
ꝓbas qđ sola caro xp̃c appellet: Quia
cum dicimus credimus in dm̃ pattem
ad uingimus etiam nos credere in ih̃m
xpm̃ filium eius. et ibi cotũ intelligimꝰ¬
S cum dicimus crucifixus et sepuitus.
sola caro intelligit᷑: quȩ sine anima se¬
pulta ẽ. Nemo tollit eam ame. s ego po¬
no eam a me ipso. Potestatem habeo po¬

Expanded text:
tempus carnem et animam separavit, sed non antempus carnem et animam separavit, sed non animam a Verbo Dei. Abiit enim ut qui animam latronis non deseruit, a sua separaretur Chrus. Nec tamen tria haec tres Christi, sed unus Christus. Fac gradum de homine, ut cum Christo, verum dicit. Item si quis respondeat, Romae in sepulcro, et ipse verum dicit. Illud de anima, et hoc de carne. Nam ex quo consortium carnis et animae, hominis nomen accipit, utrumlibet eorum etiam separatum nomen hominis tenuit. Ergo Christ animam et resumpsit. Cum etiam quilibebis, caro ponit animam, potestate tamen animae inhabitantis carnem. Unde autem probas quod sola caro Christus appelletur? Quia cum dicimus, credimus in Deum Patrem, adjungimus etiam nos credere in Jesum Christum Filium ejus, et ibi totum intelligimus. Sed dicimus, crucifixus et sepultus, sola caro intelligitur, quae sine anima sepulta est. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso. Potestatem habeo po
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc ouili .&. illas oportet me adduc̾e.
& uocẽ meã audient et fiet unũ oiule &
unus pastor. Unum ouile ẽ uiutas ĩ xp̃o.
UInde paulus. Ipse ẽ pax nĩa. qui fecit u¬
traq unum. Ex hoc ouili dictum ẽ de
illis qui saluandi erant in isrł: de quib
dñs dixit. Non sum missus nͥ ad oues
quȩ ꝑierunt domus isrł. Hoc ideo dixit.
quia p̃sentiam corporalem ñ exhibuit:
nͥ ppło illi. Ad gentes enim ñ prexit s mi¬
sit suos. in quib ipse loquutus ẽ. P rop¬
ptea me pat̾̃ diligit. quia ego pono animã
meã. et iterũ sumo cam. ꝓ pt̾̃ea apparec
qđ pat̃ mediligit: qͥa ego ex caritate mo¬
rior ꝓ saluandis ouib non ex iucdeoꝵ ui¬
olentia coactus. Moriar inqũa scił ad bre¬
ue tempus: & resurgam. Uerbum ex quo
suscepit hominẽ .i. carnẽ et animã. ñ qm̃
deposuit animã ut cẽt anima a uerbo
sepatata. S caro posuit animã qñ exspira¬
uit. qua redeunte. surrexit. Mors gͦ ad

Expanded text:
ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Unum ovile est unitas in Christo. Unde Paulus: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Ex hoc ovili, dictum est de illis qui salvandi erant in Israel, de quibus Dominus dixit: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Hoc ideo dixit, quia praesentiam corporalem non exhibuit nisi populo illi. Ad gentes enim non perrexit, sed misit suos, in quibus ipse locutus est. Propterea me Pater diligit, quia ego pono animam meam et iterum sumo eam. Propterea apparet quod Pater me diligit, quia ego ex charitate morior pro salvandis ovibus, non ex Judaeorum violentia coactus. Morior, inquam, scilicet ad breve tempus, et resurgam. Verbum ex quo suscepit hominem, id est carnem et animam, nunquam deposuit animam, ut esset anima a Verbo separata. Sed caro posuit animam, quando exspiravit; qua redeunte, surrexit. Mors ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
giãs ago tibi: qm̃ audisti me. Ego aut̃e
sciebam qͥa semꝑ me audis: s ꝓpter
ppłm qui cu cumstat dixi. ut̾ credãt
qͥa tu me misisti. His uerb̃ se glam di
patͥs querere: sic̃ in aliis oꝑib ostendit.
Nam qr scdm hominem minor erat
patre: ab eo petit suscitationẽ larari.
et ideo se exauditum dicit. ut uel sic
cirtumstantes crederent filiũ di. Hec¬

Expanded text:
isti me. Ego autem sciebam quia semper me audis, sed propter populum qui circumstat dixi, ut credant quia tu me misisti. His verbis se gloriam Dei Patris quaerere, sicut in aliis operibus, ostendit. Nam, quia secundum hominem minor erat Patre, ab eo petit suscitationem Lazari, et ideo se exauditum dicit, ut vel sic circumstantes crederent Filium in
Abbreviated transcription (Latin):
latro. Mcitennarius eñi canonice intrat.
uera docet. qmͣuis intentione sinistra.
fur uͦ male intrat. falsa docet. et ideo ẽ
Qd filius agnoscit patrem ꝑ se. et dm̃
nemo uidet nisi ꝑ filium. manifestũ est
ex hoc capitulo. & ex cius concanonicis
Et animã meã pono: ꝓ ouib mcis.
H ẽ ꝓbatio dilectionis ad patr̃e. & ad
oues. Sic et pctrus itrtio conficens amo
dctuerunt heretici apollinaristȩ dicti:
qui ausi sunt dogiateare qd xp̃c ñ¬

Expanded text:
latro. Mercenarius enim canonice intrat, latro. Mercenarius enim canonice intrat, vera docet, quamvis intentione sinistra. Fur vero male intrat, falsa docet, et ideo alim. Quod Filius agnoscit Patrem per se, et Deum nemo videt nisi per Filium, manifestum est ex hoc capitulo et ex ejus concanonicis Et animam meam pono pro ovibus meis. Haec est probatio dilectionis ad Patrem et ad oves. Sic et Petrus tertio confitens amordefuerunt haeretici, Apollinaristae dicti, qui ausi sunt dogmatizare, quod
Abbreviated transcription (Latin):
summissus in sporta ꝑ murũ. Oueᷤ
namq pastori in celo sedenti. oratio¬
nib commendabat: se autẽ utilitati
earũ fugiendo seruabat. siẽ quoda loco
ait. Manere in carne necessariũ ꝓpter
uos. Ab ipso namq pastore om̃s audi¬
erant. Si uos ꝑsequiti fuerut in una
ciuitate. fugite in aliam. In meicenna¬
rio gͦ rep̃hendit᷑ ñ corporis fuga s m̃tis.
sum pastor bonus. et cognosco meaᷤ: et
cognoscunt me meȩ. Cognosco meas .i.
diligo: & meȩ diligunt me. In bonisẽ
ostiũ. ostiarius. pastor. oues. In malis.
fures. latrones. ineitennarius. lupꝰ. Dñs
pite: pastor in corꝑe. Dixit petro. pasce
oties meas. Quasi diccret. Quid mͥ da¬
bis quia a mas mo: Hoc da mͥ si amaᷤᷤ
me. pasce oues meas. Der ianuam uitia.
nam qui ex alia parte ascendit: ille fur
ẽ & lat᷑. In his ꝑsonis inuenies qͦs dili¬
gas. qͦs tolcres: qͦs caueas. Diligendus ẽ pa¬
stor tolerandus mercennarius: cauendus

Expanded text:
submissus in sporta per murum . Oves submissus in sporta per murum . Oves namque pastori in coelo sedenti orationibus commendabat, se autem utilitati eorum fugiendo servabat sicut quodam loco ait: Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant: Si vos persecuti fuerint in una civitate fugite in aliam . In mercenario ergo reprehenditur non corporis fuga, sed mentis: sum pastor bonus. Et cognosco meas, et cognoscunt me meae. Cognosco meas, id est diligo, et meae diligunt me. In bonis est ostium, ostiarius, pastor, oves. In malis fures, latrones, mercenarius, lupus. Dominus pite, pastor in corpore. Dixit Petro: Pasce oves meas. . Quasi diceret: Quid mihi dabis, quia amas me? Hoc da mihi: si amas me, pasce oves meas. Per januam intra: nam qui ex alia parte ascendit, ille fur est et latro. In his personis invenies quos diligas, quos toleres, quos caveas. Diligendus est pastor, tolerandus mercenarius, cavendus
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate iusticiȩ fideles cont᷑ ꝑuersoꝵ
iniusticiam uendicamꝰ. Est etiam malig¬
nus sp̃c lupꝰ m̃ces ñ corpora dilanians.
caulas fideliũ assidue cutiuens. de quo
dicit᷑ disꝑgit oues. Tunc enĩ disꝑgit.
cũ aliũ ad luxuriam ꝑtrahit. alium in
auariciam incendit: aliũ in suꝑbiam
erigit. Hunc inuidia stimulat: illum
falatia supplantat. Quasi gͦ lupꝰ gregẽ
dissiꝑat: cũ fidles diabolus ꝑ tempta¬
tiones necat. Mercennarus aut̃e uidẽs
lupũ fugit qͥa merceinariuis ẽ. & non
diligit in ouib xp̃m. s lac et lanam.
Deccant̾e ñ uibtre audet arguere. excom¬
municandũ ñ audet excommnunicare
ne ꝑdat commoditatem humane a¬
miciciȩ.& ne incuriat molestiã hu¬
manarũ inimiciciarũ. fugit gͦ quia
tacet. tacet quia tunct. Fuga. anumi ti¬
mor ẽ. ne ꝑdat quȩ diligit. Corpore
stat sp̃u fugit. Qđ ille ñ faciebat: qui
dicebat. Ꝙ si corꝑe absens sum: spũ
si cedunt ꝑseqtuitioni: ut ipse apłs

Expanded text:
auctoritate justitiae fideles contra perversorum injustitiam vindicamus. Est etiam malignus spiritus lupus mentes non corpora dilanians, caulas fidelium assidue circuiens. De quo dicitur: Et dispergit oves. Tunc enim dispergit cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit: hunc invidia stimulat, illum fallacia supplantat. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fideles diabolus per tentationes necat. Mercenarius autem videns lupum fugit, quia mercenarius est et non diligit in ovibus Christum, sed lac et lanam: peccantem non libere audet arguere, excommunicandum non audet excommunicare, ne micitiae, et ne incurrat molestiam humanarum inimicitiarum. Fugit ergo, quia tacet; tacet, quia timet. Fuga, animi timor est, ne perdat quae diligit. Corpore stat, spiritu fugit. Quod ille non faciebat qui dicebat: Etsi corpore absens sum, spirised cedunt persecutioni, ut ipse Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
uitate xp̃c annuntiet᷑: Ueritas i est
xp̃c a mercennariis occasione. a filus
ueritate annuntiat᷑. filii et̾nam here¬
ditatem patient̃ expectant. meicenna¬
rii temporalem incitedẽ festinant᷑ ex¬
optant. Mercennatiꝰ itaq ẽ qui locũ
pastoris tenet. s lucrum animatũ ñ
querit. quia terrenis commodis inhi¬
at. & honore p̾lationis gaudet. Utmũ
tam̃ mercennariꝰ sit ñ bene dignoscit᷑. nisi
cum lupꝰ accedit qui indicat qͦ animo
grex a quoq custodiat᷑. Uenit aut̃ẽ lupuᷤ.
cũ quilibet iniustus & raptor fideles op¬
pͥmit. fugit gͦ qui pastor eẽ uidebat᷑ et
ñ erat: ñ mutando locũ s subtrahendo
solatium. Tacet enim. & ñ audet resistere

Expanded text:
veritate Christi annuntietur? » Veritas, id est veritate Christi annuntietur? » Veritas, id est Christus a mercenariis occasione, a filiis veritate annuntiatur. Filii aeternam haereditatem prius patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem festinanter exoptant. Mercenarius itaque est qui locum pastoris tenet, sed lucrum animarum non quaerit, quia terrenis commodis inhiat, et honore praelationis gaudet. Utrum tamen mercenarius sit, non bene dignoscitur, nisi cum lupus accedit, qui indicat quo animo grex a quoque custodiatur. Venit autem lupus cum quilibet injustus et raptor fideles opprimit. Fugit ergo qui pastor esse videbatur, et non erat, non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Tacet enim, et non audet resistere
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt xp̃i: mercennariꝰ ẽ. De calib
dicit dñs. Am̃ dico uob: recepiit mer¬
cedẽ suam. Mertennarii tam̃ necessarii
sunt. qͥa ꝑ eos uox xp̃i audit᷑. Audite
dominum monstrantẽ meicennarios.
Scribe inquit et pharisei suꝑ cathedr̃a
moysi sedent. quȩ dicunt facite. quȩ aut̃
faciunt. facere nolite. Quid aliud dicit.
nisi ꝑ mercennarios uocem pastoris audite:
Nullus enĩ mercennarius ausus c̃ dicere
Inde gͦ ledit. unde mala facit: ñ unde
bona dicit. Botrum carpe: spinã caue.
Botrus aliqñ conserit᷑ spinis. et portat spi¬
bit. Cathedra moysi uitis erat. pharise¬
orꝑ mores spinȩ. doctrina uera ꝑmaloᷤ
palmes in sepe. et botrus int̾ spinas. Cau¬
te elige ne dum queris fructum laceres
manum. & cũ audis bona dicentẽ. ne
imiteris mala facientem. Quȩ dicunt
facite: eligite uuas. Quȩ autẽ faciunt.
facere nolite: cauete spinas. Audite
apłm de mercennarus loquentẽ. Q uid
enĩ dum omnimꝰ siue occasione siue

Expanded text:
mercenarius est. De talibus dicit Dominus: Amen, dico vobis, receperunt mercedem suam . Mercenarii tamen necessarii sunt, quia per eos vox Christi auditur. Audite Dominum monstrantem mercenarios. Scribae, inquit, et Pharisaei super cathedram Moysi sederunt, quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite . Quid aliud dixit, nisi, per mercenarios vocem pastoris audire? Nullus enim mercenarius ausus est dicere Inde ergo laedit, unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Botrus aliquando conseritur spinis, et portat spibit. Cathedra Moysi vitis erat Pharisaeorum; mores, spinae; doctrina vera per malos; palmes in sepe et botrus inter spinas. Caute elige, ne dum quaeris fructum, laceres manum, et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt, facite, eligite uvas. Quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Audite Apostolum de mercenariis loquentem: Quid enim dum omni modo sive occasione, sive
Abbreviated transcription (Latin):
scdm apłmn dicent̾ẽ habitare xp̃m ꝑfidem
in cordib nr̃is. egredict᷑ excͣ bene opando:
scd̾m psalmistam. Exiet homo ad opus su¬
um. Alit̾. Ingredict euedendo. oꝑando. egre¬
dict᷑ ad pugnam contͣ hereticos. Ampluiᷤ.
Ingiediet᷑ excłiam ut hic ꝑ ficłẽ uiuat: qr
iustus ex fide uiuit. Ꝙ egrediet᷑ etiam ꝑo
stium fidĩ xp̃i de hac uita: ut in eternum
uiuat. Uui eñ subungit. ego uemi ut ui¬
tam nabeant. & habundantius nabeant:
uidet᷑ dicere ut uitã habeant ingredientes
et abundantiꝰ habeant egredientes. Itaq
pascua intellige gaudia sempit̾na ꝑadisi p̃¬
sentem uultũ di. qui dum sine defeccu con¬
spicit᷑. sine fine mens uitȩ cibo saciat᷑. fur
ñ uenit nͥ ut furet᷑. et mactet. & ꝑdat.
Ego ueni ut uit̾a habcant. et habundan¬
tius habeant. fur ucnit ut furet᷑ alicũa
rem sͥ usurpando. mactet a fide retrahen¬
do. ꝑdat in cernã dampnationẽ. E go

Expanded text:
stolum dicentem habitare Christum per fidem in cordibus nostris . Egredietur, extra operando secundum Psalmistam: « Exiet homo ad opus suum . » Aliter: Ingredietur credendo, operando egredietur ad pugnam contra haereticos. Amplius: Ingredietur Ecclesiam ut hic per fidem vivat, quia « justus ex fide vivit . » Et egredietur etiam per ostiumivat. Ubi enim subjungit: Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant, videtur dicere, ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Itaque pascua intellige gaudia sempiterna paradisi, praesentem vultum Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. Fur non venit, nisi ut furetur, et mactet, et perdat. Ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Fur venit ut furetur, alienam rem sibi usurpando; mactet, a fide retrahendo; perdat in aeternam damnationem. DO
Abbreviated transcription (Latin):
posuit: sic & nos debemꝰ animas ꝓ frib
ponere. Hoc ẽ proprium bom pastoris
ad differentiam mercennarii uel furis.
Qͥuicumq p̃positi eccłiȩ. sc̃ filii. st̃ pasto¬
res. Si pastores qͦmͦ unus pastor. nisi q
st̃ om̃s meubra uniꝰ pastoris cuiꝰ sunt
oues ꝓpͥȩ : Mercennarius et qui ñ ẽ pastor
cuius ñ sunt oues ꝓpriȩ uidet lupũ ue

Expanded text:
posuit. sic et nos debemus animas pro fratribus ponere . Hoc est proprium boni pastoris, ad differentiam mercenarii vel furis. Quicunque praeposit Ecclesiae sunt filii, sunt pastores. Si pastores, quomodo unus pastor, nisi quia sunt omnes membra unius pastoris, cujus sunt oves propriae? Mercenarius et qui non est pastor, cujus non s
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oues audietunt. Utcumq pot̾ dici.
s ꝑ ieaechielem dominus obuirgando pa¬
stores dicit de ouib. Errantẽ ñ ituocastis
Ꝙ erratt̾e dicit: et ouẽ appellat. Si erra¬
bat qñ ouis erat ꝓculdubio ñ pastoris. s
furis et latronis uocẽ audiebat. S dñs¬
& latrones: s ñ audierunt cos oues. Ergo
scd̃m p̃scicitiam dĩ uidentis qͥ st̃ cius.
multe oues sunt foris. & multilupirntꝰ.
Multi namq blasphemant xp̃m credi¬
turi in eum qui sunt oues foris. s adhuc
alicnã uocẽ sequunt᷑. Item multi intus
laudant. blasphematuri. s tam̃ qmͣdiu
recte sapiunt. uocẽ xp̃i audiunt. S est
quedam ꝓpͥa uox pastoris. in qua oues
ñ audiunt alicnoᷤ. & in qua ñ oues non
scuciaui̾t usq in finem: hic saluus erit.
hanc uocem ñ negligit ꝓpͥus. ñ audita¬
licnuis. Nam qui predestinatus ẽ et p̃scituᷤᷤ
ad uitam licet ad tempus erret: tandẽ
redit & ꝑscueiat. Ego sum ostiũ. Eme

Expanded text:
sunt oves, audierunt. Utcunque potest dici, sunt oves, audierunt. Utcunque potest dici, sed per Ezechielem Dominus objurgando pastores dicit de omnibus: « Et errantem non revocastis . » Errantem dicit et ovem appellat. Si errabat quando ovis erat, procul dubio non pastoris, sed furis et latronis vocem audiebat. Sed latrones, sed non audierunt eos oves. » Ergo secundum praescientiam Dei videntis qui sunt ejus, multae oves sunt foris, et multi lupi intus. Multi namque blasphemant Christum, credituri in eum, qui sunt oves foris; sed adhuc alienam vocem sequuntur. Item multi intus laudant blasphematuri, sed tamen quandiu recte sapiunt, vocem Christi audiunt. Sed est quaedam praecipua vox pastoris, in qua oves non audiunt alienos, et in qua non oves non erseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus. Nam qui praedestinatus est et praescitus ad vitam, licet ad tempus erret, tandem redit et perseverat. « Ego sum ostium; per me
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt fures sunt et latͦnes: s ñ an¬
dierunt eos oues. Qui uenerunt ñ qui
missi ft̃. fures fucrunt. Unde ꝓpħa. He
niebant: et ego ñ mittebam eos. In ueni¬
entib p̃sumptio temeritatis: in missis.
Orecones iu̾tatis ñ uencrunt p̃t̃ eũ qui
ẽ uĩtas. quia sic crediderunt in eũ uen
canon scͥptuiarũ ẽ. omnia ñ ad totum
referri. s ad part̾ẽ maximã. ut ibi. Om̃s
dcclinaucrunt: simul inutiles facti st̃.
Similit hic. Omnes qͥuenerunt ante
me fures fuertint & latͦnes. Ꝙ paulus ad co¬
rinthios. O mnib inqͥt omnia factus sũ:
mea tua sunt. Sciendũ ẽ quia ñ om̃s qui
audierunt uoc̃e pastoris. oues fucrunt: ut
uidas. Sub ouina pelle audiens pastorem
lupꝰ erat. pastori insidians. Alioqui uͦ eoꝵ
qui xp̃m crucifixerunt ñ audiebant. &
oues erant. De quib dñs att. Cum exalta¬
ueritis filiũ hominis: tunc cognocetis quia
ego sũ. Hoc aliquis ita soluit. Quando
ñ audicbant adnuc erant lupi: s qũ facti

Expanded text:
et latrones, sed non audierunt eos oves. Qui venerunt, non qui missi sunt, fures fuerunt. Unde in propheta: Veniebant, et ego non mittebam eos . In venientibus praesumptio temeritatis, in missis oPraecones veritatis non venerunt praeter eum qui est veritas; quia sic crediderunt in eum ventcanon Scripturarum est, omnia non ad totum referri, sed ad partem maximam, ut ibi: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Similiter hic: Omnes qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones. Et Paulus ad Corinthios: Omnibus, inquit, omnia factus sum, XV. » Sciendum est quia non omnes qui audierunt vocem pastoris oves fuerunt, ut Judas. Sub ovina pelle audiens pastorem, lupus erat pastori insidians. Aliqui eorum qui Christum crucifixerunt, non audiebant, et oves erant. De quibus Dominus ait: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . » Hoc aliquis ita solvit: « Quando non audiebant, adhuc erant lupi; sed quando facti
Abbreviated transcription (Latin):
cumq ceꝑunt cognoscere ñ de carnis ge¬
neratione dñm loqui: s de uite insti¬
tutione. & quia consuetudo scͥpturaꝵ
ẽ. fornicationem appellare falsis dus serui¬
te. dixerunt unum patr̃e habemus dm̃.
Credo qͥa cogitabant. Quotiens nomina¬
buiis abraham dicturus ẽ nob̃. Quare
ñ imitamim eũ : de cuiꝰ genere glamini:
Et quia tantum uirũ imitari ñ possumus.
dicamus nos habere patrem dm̃. ut audia
ille me misit. Sicut postendit de abraham.
ita nunc ostendit dm̃ non ẽẽ eis patr̃e. quia
ñ cognoscunt filiũ qũe misit. nec diligunt.
Pcedete ẽ qđ łs naturalis origo et ec̃na causa
ẽ sapientiȩ suȩ ut sit: uenire aute ẽ incarna¬
ri. Non enim ds participatione sapiens ẽ ut
anima uel angłs. s cum ex se gignat sapien¬

Expanded text:
s generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est fornicationem appellare falsis diis servire, dixerunt: Unum patrem habemus Deum. Credo quia cogitabant: Quoties nominabimus Abraham, dicturus est nobis: quare non imitamini eum de cujus genere gloriamini? Et quia tantum virum imitari non possumus, dicamus nos habere patrem Deum, ut audiamupso veni, sed ille me misit. Sicut praeostendit de Abraham, ita nunc ostendit Deum non esse eis patrem, quia non cognoscunt Filium quem misit, nec diligunt. Procedere est, quod Deus naturalis origo et aeterna causa est sapientiae suae ut sit: venire autem est incarnari. Non enim Deus participatione sapiens est, ut anima vel angelus; sed quod ex se gignat sapien
Abbreviated transcription (Latin):
Cum om̃s qui in xp̃o baptrtant᷑ accipiant
sp̃m scm̃. quare ñ loquunt᷑ in linguis
omniñ: Quia iam eccłia linguas ht̃
omnium. S antea eccłia erat in una gen¬
te. quȩ cum loqueret᷑ lingnis omniũ. signi¬
ficauit hoc qđ ȩxcłia crescendo ꝑ om̃s gc̃s
lingius omniũ loquutura eẽt. Ecclia
corpus ẽ xp̃i: tu menbrũ es. Unitas enim
menbroꝵ. caritate concordat. & ipsa um¬
tas loquit᷑. qͦmͦ tunc unus homo loque¬
bat᷑. Ideo dñs post resurrectionẽ suã dedit
sp̃m. ut in suo corꝑe ostenderet utam.
qmͣi mͦ ñ habemus. s in resurrectiõe sꝑamꝰ.¬

Expanded text:
Cum omnes qui in Christo baptizantur, accipiant Cum omnes qui in Christo baptizantur, accipiant Spiritum sanctum, quare non loquuntur linguis omnium? quia jam Ecclesia linguas habet omnium, sed antea Ecclesia erat in una gente: quae cum loqueretur linguis omnium, significavit hoc, quod Ecclesia crescendo per omnes gentes, linguis omnium locutura esset. Ecclesia corpus est Christi, tu membrum es. Unitas enim membrorum charitate concordat, et ipsa unitas loquitur, quomodo tunc unus homo loquebatur. Ideo Dominus post resurrectionem suam dedit Spiritum, ut in suo corpore ostenderet vitam, quam modo non habemus, sed in resurrectione s
Abbreviated transcription (Latin):
accepturi erant crelentes in cum. Hic expo¬
uit ad qũe potum uocauerit sicientes .i. re
fici deliaicrantes amore dliuino. Qui gͦ ltit
ueniat astectu amoris. passib fidã. receden¬
do ab amore miuncli. et uibat sp̃m scm̃.
qu̾e cum biberit. fumina aquę uiue
fuent de uentre eus. Uent̃ interioris no¬
muins ẽ conscientia cordis. Numina st̃ benuates¬
lentia qua consulit ꝓximo ex aqua uiua
.i. ex gr̃a purgante mentes ac iuuificante.
Non eñ flint aqua uiua de uentre cius.
qͥ qđ uibit putat sibi soli aebere sufficere.
Hoc testimoniũ ẽ in ꝓuerbus. ut legitur
in ꝓlogo genesis. forte aliqui discptabut
qã eu angista iobes commemoret uiefesta¬
untatem scenophegiȩ s in huiusmodi faci¬
le fortassis suꝑsedebunt. si diligent̃ atten¬
dant qualit matħs et marchus de eiectis
de templo referant. ceterasq similes tempoꝵ
seu rerum transpositiones. Non enim erat
ut linguis omniũ gentium loquerent᷑.
et ideo dic̃iat ñdum enim erat sp̃c datus.

Expanded text:
accepturi erant credentes in eum. Hic exponit ad quem potum vocaverit sitientes, id est refici desiderantes amore divino. Qui ergo sitit, veniat affectu amoris, passibus fidei recedendo ab amore mundi, et bibat Spiritum sanctum, quem cum biberit, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Venter interioris hominis est conscientia cordis; flumina sunt benevolentia qua consulit proximo ex aqua viva, id est ex gratia purgante mentes et vivificante. Non enim fluit aqua viva de ventre ejus, qui quod bibit, putat sibi soli debere sufficere. Hoc testimonium est in Proverbiis, ut legitur in prologo Genesis . Forte aliqui disceptabunt, quod evangelista Joannes commemoret hic festivitatem scenopegiae, sed in hujusmodi facile fortassis supersedebunt, si diligenter attendant, qualiter Matthaeus et Marcus de ejectis de templo referant, caeterasque similes seu temporum seu rerum transpositiones. Non enim erat ut linguis omnium gentium loquerentur, et ideo dicit: Nondum erat Spiritus datus.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ non nͥ a domino. nec a disci¬
pulis fieret. nͥ ds in eis. Responderũt
& dixerunt ei. In peccatis natus es totꝰ.
et tu doces nos: Ꝙ eierunt eũ foras.
Qd̾ clausis oculis natus ẽ. dicunt ẽe
ꝓpeccato parentũ. S xp̃c totũ sanat.
extͣ oculoᷤ. & corintus aꝑit. Tociens
interrogando ut diceret magistrũ fecerant
qũe ingiiti docent̾e ꝓiecerunt. s quia expul¬
dit adhuc inunctus. se iam dudum cor
ad credendũ ꝑatum habuisse. s in quem
credere debeat ignorasse. Et oixit ei ih̾e.
Ꝙ uidisti cum. & qui loquit᷑ tecũ ipse est.
Atille ait. Credo dñe. Et ꝓcidens adora¬
uit eũ. Iam dominus lauat in uncto
faciem cordis. iam m̃tis oculos illuminat.
& ille confitet᷑ ñ tantum filiũ hominis.
s etiam dĩ. Et dixit ei ihc. In iudictum
ego in hunc mundũ ueni. ut qui ñ ui¬
dent uideant: et qui uident ceci fiant.

Expanded text:
Hoc enim nonnisi a Domino, nec a disciHoc enim nonnisi a Domino, nec a discipulis fieret, nisi Deus in eis. Responderunt et dixerunt ei: In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Quod clausis oculis natus est, dicunt esse pro peccato parentum. Sed Christus totum sanat extra oculos, et intus cor aperit. Toties interrogando ut diceret, magistrum fecerant, quem ingrati docentem projecerunt; sed quia expuldit adhuc inunctus, se jam dudum cor ad credendum paratum habuisse, sed in quem credere debeat ignorasse. Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. At ille ait: Credo, Domine. Et procidens, adoravit eum. Jam Dominus lavat inuncto faciem cordis, jam mentis oculos illuminat, et ille confitetur non tantum filium hominis, sed etiam Dei. Et dixit ei Jesus: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non viden
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli xp̃i sint. Respondit ille homo
et dixit eis. In hoc eni mirabile ẽ quia
uos nescitis unde sit. & aꝑuit oculoᷤ incoᷤᷤ.¬
Scimus autẽ quia peccatores d̾s ñ audit.
S siquis d̃ĩ cultor ẽ ꝙ uoluntate euis¬
: facit: hunc exaudit. Adhunc inunctuᷤᷤ
loquit᷑: nam & peccatores audit ds̃. Si
enĩ ñ audiret. frustra publicanus pectꝰ
ad uoluntatem exaudin a deo. Ad uo¬
luntatem demones exauditi sunt. ꝑ¬
missi ire in porcos. Ad uoluntatẽ pͥn¬
ceps cors diabolus a quo petitus ẽ iob
temptari non ẽ negatus. ut cẽt hic ꝓbatꝰ
ille confusus. Auquando ds̃ quasi tratꝰ
dat qd̃ petis. ꝙ ꝓpicus negat qđ pctis.
Quando bonũ petitis incumbite orati¬
onb ut sumatis. Quid ꝓsit. & quid
non: medicus nouit I sdo ñ ẽ auditũ
quia qͥs aꝑitit oculos ceci nati. Nisi
eẽt hic adco: ñ poterat facere quicqmͣ.
Sp̃ta ecrꝓ ira: lib̃e ui̾tatem confitetur.

Expanded text:
discipuli Christi sint. Respondit ille homo discipuli Christi sint. Respondit ille homo et dixit eis: In hoc enim mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos Scimus autem quia peccatores Deus non audit. Sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur, nam et peccatores audit Deus. Si enim non audiret, frustra publicanus pectus ad voluntatem exaudiri a Deo. Ad voluntatem daemones exauditi sunt, permissi ire in porcos . Ad voluntatem princeps eorum diabolus, a quo petitus Job tentari, non est negatus , ut esset hic probatus, ille confusus. Aliquando Deus quasi iratus dat quod petis, et propitius negat quod petis. Quando bonum petitis, incumbite orationibus ut sumatis. Quid prosit et quid non, medicus novit. A saeculo non est auditum quia quis aperuit oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo non poterat facere qSpreta eorum ira, libere veritatem confitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sti. qd eẽt blasphemare. ñ dõ głam dare.
Dare głam deo ẽ ũtatem de aliquo.
tanquã p̃sente dõ dicere. Dicunt gͦ.
Confitere iustũ ñ ẽẽ istum sic̃ nos: s
peccatorem. Nos scimus qͥa hic homo
peccator ẽ. Dixit gͦ ille. Si peccator ẽ
nescio. Unum scio. quia cecus cũ eem̃
mͦ uideo. Dixcrunt gͦ illi. Quid fecit
tibi: Quomͦ aꝑuit tͥ oculos: Respon¬
dit eis. Dixi uob̃ iam & audistis: quid
iterũ uultis audie: Numqͥd & uos
uultis discipuli eius fieri: Hoc quasi stoma¬
cans et quasi ex ceco uidens iam ñ fercnᷤ
cecos respondit. Maledixerunt ei. & dixe¬
runt. Tu discipulus illius sis: nos autẽ
moysi discipuli sumus. Nos scimꝰ quia
moysi lo quutus ẽ ds: hunc aut̃e nescimꝰ
unde sit. Suꝑius dixerant hunc scimuᷤ
unde sit: hic dicunt se nescimꝰ. S nescire
nos dicimꝰ. quȩ abicimus. Itaq scđm cor
eoꝵ. maledictio ẽ qd̃ dicunt tu discipuluᷤ
eius sis: s qd̾ dicit᷑ optabile ẽ omnib ut

Expanded text:
t est blasphemare, non Deo gloriam dare. Dare gloriam Deo, est veritatem de aliquo tanquam praesente Deo dicere. Dicunt ergo: Confitere justum non esse justum sicut nos, sed peccatorem. Nos scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio. Unum scio quia caecus cum essem, mRespondit eis: Dixi vobis jam, et audistis; quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Hoc quasi stomachans et quasi ex caeco videns, jam non ferens caecos, respondit. Maledixerunt ei et dixerunt: Tu discipulus ejus sis, nos autem Moysi discipuli sumus. Nos scimus quia Moysi locutus est Deus: hunc autem nescimus unde sit. Superius dixerant, hunc scimus unde sit; hic dicunt se nescire. Sed nescire nos dicimus quae abjicimus. Itaque secundum cor eorum maledictio est quod dicunt: tu discipulus ejus sis, sed quod dicitur est optabile omnibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sũ uera pax ñ offendet᷑ ab aliquo ut ei
noceat. et idco securi. uenite inecũ. Si
autẽ ambulau̾t in nocte.i. in teneb̾s
diaboli qͥ nox ẽ. & tenebias peccator
& ad uersitates bellors immittit. mĩto
offendit .i. offendit᷑ et ledit᷑. qͥa lux ñ ẽ
in eo .i. sapicntia caret. sequendo noct̃e
peccati. E ideo nullã sccuritatẽ potẽ
habere: nisi tesipiscat. Hec ait. ꝙ post
hec dicit cis. Lararus amicus ñr dor¬
mit: s uado ut a somno exsuscitem eũ.
userat: domino dormiebat. Dixerunt
gͦ discipuli eius. Dñe si dormit: saluuᷤ
erit. Dixerat autẽ iħc. de morte eiꝰ. Iui
autẽ putauerunt: quia de dormitione

Expanded text:
sum vera pax, non offendetur absum vera pax, non offendetur abnite mecum. Si autem ambulaverit in nocte, id est in tenebris diaboli, qui nox est; et tenebras peccatorum et adversitates bellorum immittit, merito offendit, id est, offenditur et laeditur, quia lux non est in eo, id est, sapientia caret, sequendo noctem peccati. Et ideo nullam securitatem potest habere, nisi resipiscat. Haec ait, et post haec dicit eis: Lazarus amicus noster dormit, sed vado ut a somno excitem eum. us erat, Domino dormiebat. Dixerunt ergo discipuli ejus: Domine, si dormit, salvus erit. Dixerat autem Jesus de morte ejus, illi autem pu
Abbreviated transcription (Latin):
diei : Siquis ambulau̾it in die ñ of¬
fendit: qͥa lucem huiꝰ mundi uidet.
Si autem ambulau̾t in nocte offendit.
qͥa lux non ẽ in eo. Dubitationẽ & in¬
fidelitat̾ẽ illor reclaiguit. Uolebant
ci dare consilium ne moretet᷑: qui uene¬
rat mori. Unde alibi petro dicenti. dñe
ꝓpicius esto tibi. ait. Redi pꝰ me sathanaᷤ
ñ eium sapis que di sunt. Ego sumdi¬
es: uos estis hore. Num qͥd norȩ consiliũ
dare debent dici : Si uidas ibi hora esset
luceret: & ñ traderet diem. Eigo dñsm
hoc uerbo non ipm̃ iudam. s suceesso¬
rem euis p̃iudebat. Amplius. Nonne
duodecim horȩ sunt diei: Sensus est:
qͣsi dicat. Mutabilis ẽ animꝰ humanꝰ.
ñ qđ uult aliquo temꝑe. semꝑ uult: s
sicut horȩ mutant᷑ una succedente ali
sic cogitationes p̃tertunt aliis succeden¬
tib. Siquis ambulaui̾t in die ñ offen¬
dit subaudit se: quia uidet ante se. Dies
significat paccm: ac si dicat᷑. Siqͥs am¬
bulau̾it in die .i. in pace. scił in me qui

Expanded text:
die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt. Si autem ambulaverit in nocte, offendit; quia lux non est in eo. Dubitationem et infidelitatem illorum redarguit. Volebant ei dare consilium, ne moreretur, qui venerat mori. Unde alibi Petro dicenti: Domine, propitius esto tibi, ait: Redi post me, Satana, non enim sapis quae Dei sunt . Ego sum dies, vos estis horae. Nunquid horae consilium dare debent diei? Si Judas ibi hora esset, luceret, et non traderet diem. Ergo Dominus in hoc verbo non ipsum Judam, sed successorem ejus praevidebat. Amplius: Nonne duodecim horae sunt diei? Sensus est, quasi dicat: Mutabilis est animus humanus, non quod vult aliquo tempore, semper vult, sed sicut horae mutantur, una succedente alii, sic cogitationes praetereunt aliis succedentibus. Si quis ambulaverit in die, non offendit, subaudis se, quia videt ante se. Dies significat pacem, ac si dicatur: Si quis ambulaverit in die, id est, in pace, scilicet in me, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ceco iterũ. Tu quid dicis de eo qui ape¬
ruit oculos tuos: Iue autẽ dixit. quia
ꝓpħa ẽ. Querebant qͦmͦ eũ de synago¬
ga pellerent: s ille constant̃ dixit eum
ꝓpħam ẽẽ. adhuc corde inunctus. Non
crediderunt gͦ uidei de illo qͥa cecus fu¬
isset & uidisset. donec uocauerunt pa¬
rentes eius qͥ uderat: ꝙ int̾rogauerũt

Expanded text:
Tu quid dicis de eo, qui aperuit oculos tuos? Ille autem dixit, quia propheta est. Quaerebant quomodo eum de Synagoga pellerent, sed ille constanter dixit eum prophetam esse, adhuc corde inunctus. Non crediderunt ergo Judaei de illo quia caecus fuisset et vidisset, donec vocaverunt parentes ejus qui videra
Abbreviated transcription (Latin):
Sint̾rogabant eum pharisei. qͦmͦ uidis¬
set. Ille aut̾e dixit eis. Lutum posuit
mͥ suꝑ oculos. & laui. et uideo. Qui
de limo terte hominẽ formauit. ꝑid̾ẽ
genus luti humanũ genꝰ reformauit.
Dicebant gͦ ex phariseis quida. Non ẽ
hic homo a deo: qui sabb̃m ñ custodit.
Aui dicebant. Quomͦ pot̾ homo pecca

Expanded text:
ogabant eum Pharisaei quomodo vidisset. Ille autem dixit eis: Lutum posuit mihi super oculos, et lavi, et video. Qui de limo terrae hominem formavit, per idem genus luti humanum genus reformavit. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam: Non est hic homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. A
Abbreviated transcription (Latin):
mundus cẽt que ẽ ab humana inflatio¬
ne discreta. Scd̃m penale iudiciũ pater
ñ iudicat quequã. s omne iudiciũ dedit
ut in psalmo. Iudica me ds̃. huiꝰ iudicii
expositio sequit᷑. Et discerne inqͥt causã
meã de gente ñ sc̃a. Similit̾ duas temp¬
tationes intelligimus. una decipit.: alt̾a
ꝓbat. Nam scriptum ẽ ds̃ neminẽ tẽptat.
& iterũ scͥptum ẽ. temptat uos dominꝰ ds
ur̃: ut sciat si diligitis eum. Ut sciat die¬
tum ẽ ꝓ scire faciat. Iob latebat se. s dm̃
ũ. Admisit ds temptatorem: & fecit eũ
sui cognitorem. Sic et duo timores sunt.
scruilis. cũ times ne patiaris penam castꝰ
cũ times ne amittas iusticiam. Alterum
nos ante dm̃ ꝑmanens in scłm scli. Nam
& mulier adultera timet ne uir eius
ueniat: casta ne uir eus abscedat. Am̃
am̃ dico uob̾ siquis sermon̾e meũ ser¬
uauerit: mortẽ ñ uidebit mnet̾num. Exem¬
plo suo nos ammonet ne cũ malors ꝑuer¬

Expanded text:
mundus esset, quae est ab humana inflatiomundus esset, quae est ab humana inflatione discreta. Secundum poenale judicium Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit ut in psalmo: Judica me Deus . Hujus judicii expositio sequitur: Et discerne, inquit, causam meam de gente non sancta . Similiter duas tentationes intelligimus, una decipit, altera probat. Nam scriptum est: Deus neminem tentat , » Et iterum scriptum est: « Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligatis eum . » Ut sciat dictum est pro scire faciat. Job latebat se, sed Deum non. Admisit Deus tentatorem, et fecit eum sui cognitorem. Sic et duo timores sunt: servilis, cum times ne patiaris poenam; castus, cum times ne amittas justitiam. Alterum nos ante Deum permanens in saeculum saeculi. Nam et mulier adultera timet ne vir ejus veniat, casta, ne vir ejus abscedat. « Amen, amen dico vobis, si quis sermonem meum serverit mortem non videbit in aeternum. » Exemplo suo nos admonet ne, cum malorum perver
Abbreviated transcription (Latin):
num quasi peccatore. quia peccatores illoᷤᷤ
reputabant. nec cis coutebant᷑. Respon¬
dit iħe. Ego demoniũ ñ nabeo s honorsfi¬
co patĩe meũ: & uos innonorastis me. Ai¬
terum de duob obiectis negauit. Samari¬
tanus eni int̾pretat᷑ custos: & custodem se
eẽ ñ negauit. Non enĩ dormitat qui custo¬
dit ilrł. Ꝙ nisi dñs custodierit ciuitatem.
frustra ugilat qͥ custodit cam. Non contu¬
meliosa uerba respondit. qui uere respon¬
dere posset. uos demoniũ habetis. S suꝑbia
nra hic çonfundit᷑. Nam quid hoc ex nos
innuit᷑. nisi ut eo temꝑe quo a ꝓximis fal¬
sas contumelias accipuniis. eoꝵ etiam ue¬
ta illala taceamꝰ. ne ministerium uiste cor¬
reptionis. in arma uertamus furoris: Ego
autẽ głãm meã ñ quero: ẽ qui querat et
iudicet. Non quero głam sic̃ simulatores:
qui querunt uideri qđ ñ sunt. Est pater
qͥ querat głam meã & iudicet .i. discernat

Expanded text:
num quasi peccatorem, quia peccatores illos num quasi peccatorem, quia peccatores illos reputabant, nec eis contebantur. « Respondit Jesus: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. » Alterum de duobus objectis negavit. Samaritanus enim interpretatur custos: et custodem se esse non negavit. Non enim dormitat qui custodit Israel . Et nisi Dominus custodierit civitatem frustra vigilat qui custodit eam . Non contumeliosa verba respondit qui vere respondere posset: Vos daemonium habetis. Sed superbia nostra hic confunditur. Jam quid nobis ex hoc innuitur, nisi ut eo tempore quo a proximis falsas contumelias accepimus eorum etiam verba mala taceamus, ne mysterium nostrae correptionis arma vertamus furoris. « Ego gloriam meam non quaero, est qui quaerat et judicet. » Non quaero gloriam sicut simulatores qui quaerunt videri quod non sunt. Est Pater qui quaerit gloriam meam, et judicet, id est discernat
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. Di it̾tatem dico quare uos non creditis
mͥ: Qui est ex deo uerba dĩ audit. ꝓpt̾ea
uos ñ auditis: quia ex deo ñ estis. Sunt non¬
nulli qui p̃cepta dĩ nec aure. corꝑis ꝑciꝑe
dignant᷑. sunt ñ nulli qui ꝑcipiunt sed
nullo m̃tis deliderio complectunt᷑. Sunt
ñ nulli qui libent̃ audiendo compungun¬
t. s post lacrimas ad iniquitatem redeunt.
Hii ꝓfecto uerba di ñ audiunt: quia ea ex¬
ercc̾re in oꝑe contempnunt. Licet gͥ om̃s
sint filii dĩ ꝑ naturam qđ ostendunt ꝑa¬
bole de filio frugi et ꝓdigo. de duob filiiꝰ
inuitatis ad uincam. illi tam̃ sunt ex di¬
abolo ꝑ uicum. qui uerba cłi ñ diligũt
Qui uͦ renascunt᷑ ex deo generationis ad¬
optione. audiunt uerbũ dĩ & custodiũt.
Responderunt gͥ iudei: et dixerunt ei.
Nonne benedicimus nos quia samarita¬
nus es tu. et demonium nabe: Recepe¬
rant samaritani dnm̃. qñ loquutus est
mulicri ad fontem. & cum eis conuersa¬
tus erat. Uocant gͥ eum uidei samarita¬

Expanded text:
em dico, quare non creditis mihi? Qui est ex Deo, verba Dei audit. Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. » Sunt nonnulli qui praecepta Dei nec aure corporis percipere dignantur, et sunt nonnulli qui percipiunt, sed nullo mentis desiderio complectuntur, et sunt nonnulli qui libenter audiendo compunguntur sed post lacrymas ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba Dei non audiunt, quia ea exercere in opere contemnunt. Licet igitur omnes sunt filii Dei per naturam, quod ostendunt parabolae de filio frugi et prodigo; de duobus filiis invitatis ad vineam, illi tamen sunt ex diabolo per vitium, quia verba Dei non diligunt. Qui vero renascuntur ex Deo generationis adoptione, audiunt verbum Dei et custodiunt. « Responderunt igitur Judaei, et dixerunt ei: Nonne bene dicimus nos quia Samaritanus es tu et daemonium habes? » Receperant Samaritani Dominum, quando locutus est mulieri ad fontem, et cum eis conversatus erat. Vocant igitur eum Judaei Samarita
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnitatis tres angłos hospitio suscepit. Di¬
xerunt gͦ iudei ad cum. Quinquaginta
annos ñdum habes. & abraham uidisti:
Dixit eis iħe. Añ am̃ dico uob̃. antequã
abraham fieret ego sum. Non ait fui sed
sũ: qͥa diuinitas tempꝰ ñ ht̃. Ab intiutu
carnis ad diuinitatẽ trahit. s duri ut lapi¬
des putant hoc ẽe blasphemiam. Gulcĩt
gͦ lapides ut iacerent in eum. Iħc autem
abscondit se: et exiuit de templo. Quem
intelligere ñ poterant. obruere querebant.
s dominus se uindicare noluit quipati
uenerat. Et ideo se abscondit ut daret no¬
bis exemplum dandi locum ire. uel ideo
ut ostenderet qͥa ipsa u̾itas eis abscondit᷑.
qͥ eius uerba sequi contempnunt. & fugit
ment̾ẽ qũã ñ inuenit numilem. Nota qr
inconsidera. ti iudci diterunt ad dñm.
quinquaginta annos ñdum habes. st̃
qͥ fingunt abincarnatione usq ad passio¬
nem multo plures annos quã ex historus

Expanded text:
Trinitatis tres angelos hospitio suscepit. DiTrinitatis tres angelos hospitio suscepit. Dixerunt ergo Judaei ad eum: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti? Dixit eis Jesus: Amen, amen dico vobis, antequam Abraham fieret ego sum. » Non ait fui; sed sum, quia Divinitas tempus non habet. Ab intuitu carnis, ad divinitatem trahit; sed, duri ut lapides, putant hoc esse blasphemiam. « Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Jesus autem abscondit se, et exivit de templo. » Quem intelligere non poterant obruere quaerebant: sed Dominus se vindicare noluit, quia pati venerat. Et ideo se abscondit ut daret nobis exemplum dare locum irae, vel ideo ut ostenderet quia ipsa veritas eis absconditur, qui ejus verba sequi contemnunt, et fugit mentem, quia non invenit humilem. Nota quia inconsiderate Judaei dixerunt ad Dominum: Quinquaginta annos nondum habes? Sunt qui fingunt ab incarnatione usque ad passionem multo plures annos quam ex historiis