comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
r& ꝓpter qđ uenerat Eũ quippe illioccidendũ quȩ re¬
bant seuiendosedquae rebat nos & ipse moriendo: Pro in¬
de qr tenere uolentib: nec ualentib: ostendit poteflatẽ suã : iã tene¬
ant eũ . ut faciañt denescientib: uoluntatẽ suã: Iterũ ergo eosin¬
impleretꝰ sermoquẽ dix̃ qr quos dedistimichi ñ ꝑdidi ex eisquem¬
quã: Sime inquid quaeritis : sinite hosabire : Inimico suid& &¬
hoc faciunt qđ uib&: Sinunt eos abire : quos non uult perire :
Nũ quid autẽ non erant postea morituri : cur ergosituuc more¬
rent᷑ ꝑdera eos nisiqr nondũ in eũ siccredebant: quomodo cre¬
dunt quicũq: ñ pereunt : Simoner gopetrus habens gladium
trã: Erat autẽ nom̃ seruo malcus Solus hic euuange lista &iã
nom̃ seruihuiꝰ expressit . sicut lucas solus qđ eiꝰ auriculã dñs
tetigerit & sanauerit eũ: Malcus autẽ interp̃tat᷑ regnatu¬

Expanded text:
ret propter quod venerat? Eum quippe illi occidendum quaereret propter quod venerat? Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia tenere volentibus, nec valentibus, ostendit potestatem suam; jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. 4. « Iterum ergo eos inimpleretur sermo quem dixit, Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. Sihoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrus habens gladium, teram. Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic evangelista etiam nomen hujus servi expressit: sicut Lucas solus, quod ejus auriculam Dominus tetigerit, et sanaverit eum . Malchus autem interpretatur Regnatu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis. Vt ergodix egosu abier̃ retror sum. & cecider̃ inter¬
ra: Vbi inunc militũ cohors. &ministriprincipũ acpharise oꝵ
ubi terror amunim armor: nẽ peuna uox dicentis egosũ
tãta turbã odiis ferocẽ. armisq: terribilẽ. sine ullo telo
ꝑcus sit : reppulit: strauit: Dsenĩ latebat in carne: & sẽ¬
piternus diesita membris occultabat᷑ humanis. ut lacer¬
nis& facib: quaereret᷑. occidendus a tenebris:. Egosũ dic̃ :
& impiosde itit : quidiudicaturus faci&: qͥiudicandus hoc
fecie : quid regnaturus poterit᷑ qͥ moriturus hoc potuit:
deserentescaelestia. terrena desiderant: Certe ad
cõp̃hendendũ iłm ꝑsecut or escũ traditore uener̃. quẽ
querebant inuener̃: audier̃. egosũ: Quare ñ cõp̃ hende
runt sed abier̃ retroacecider: nisi qr hoc uoluit qͥpu tuit
quicquid uoluit. uerũ sinũ quã se ab eisꝑmit ter& app̃hendi
non quidẽ illifacerent ꝓpter qđ ue nerant: sed net ipsẽ face¬

Expanded text:
ixit eis: Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. « Ubi nunc militum cohors, et ministri principum ac Pharisaeorum? Ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis: Ego sum, tantam turbam odiis ferocem, armisque terribilem, sine ullo telo percussit, repulit, stravit. Deus enim latebat in carne, et sempiternus dies ita membris occultabatnis et facibus quaereretur occidendus a tenebris. Ego sum, dicit; et impios dejicit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuit? deserentes coelestia, terrena desiderant. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt, quem quaerebant invenerunt, audierunt Ego sum: quaet ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nunquam se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant; sed hoc ipse face
Abbreviated transcription (Latin):
gauer quinos dilec̃ axtradidit sem & ipsũ p nobis. &cui pat̃ nom pe¬
ꝑent. sẽd imobis om̃ib: tradidit eũ ut inteslegat᷑ uidas ñ laudabilis
utilitate traditionis huius sed sceleris uoluntate dampnabilis.
e& causam: curita factũ sit: Erat enĩ inquit socer caiphe qerat
pontifex anni illius: Erat autẽ caiphasinquid qui consiliũ dedit
uide isqc expedit unũ hominẽ mori ꝓpopulo: Merito & mathe¬
uscũ id brrius narrare uoluiss&. eũ ad cuiphã fuisse ductum
cõmemorat. qr ad annã prius ideoductus est qđ socer eius fuerit :
ubi intellegendũ ẽ. hoc eundẽ caiphã fieriuoluis sẽ: sequebat᷑ autẽ
inquid iħmsi monpetrus & alius discipulus: Quis nãsit iste disci¬
pulus ñ temerarie adfirmandũ ẽ qe tacetur: Sol& autẽ idem
ioħs se ita signisicare & addere. quẽ diligebat iħs: Fortassisergo
& hic ipse ẽ: Quisquis tam̃sit : sequentia uideamus : Discipulus au¬
tẽ ille inquid erat notus pontisicr& intront cũ iħu in atriũ pon¬

Expanded text:
ipsum pro nobis , et cui Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; ut intelligatur Judas, non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis: cet causam cur ita factum sit: Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dedit Judaeis, Quia expedit unuus cum id brevius narrare voluisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem idem Joannes se ita significare, et addere: Quem diligebat Jesus. Fortassis ergo et hic ipse est. Quisquis tamen sit, sequentia videamus. Discipulus autem ille, inquit, erat notus pontifici, Petrus autem stabat ad os
Abbreviated transcription (Latin):
& dese plurimũ p̃fidentis: Vbis uerba illa quando ait : quare
ñ possũte sequimodo animã meã ꝓte ponã : hoc ñẽ sequima¬
gistrũ sednegare discipulũ: Sicine ꝓdño anima ponit᷑ ut hoc
nefiat uox ancillae formidet᷑ : sed quid mirũ siđs uera p̃dix̃ ho¬
moautẽ falsa p̃sumpsit : sane in istaquae iã ceptaẽ. negatione apłi

Expanded text:
t de se plurimum praefidentis? Ubi sunt verba illa, quando ait, Quare non possum te sequi modo? animam meam pro te ponam ? Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta est negatione apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
hissermonib: sed in aliis laboriosis lit terisquȩrat : nec stan¬
do & aud sendo sed potius sedendo & legendo uellegenti aurẽ
mentẽq intentissimã p̃bendo illa condiscat.. Credat ta¬
m̃ ante quã sciat siue id &iãscire in hacuita possit siuẽ ꝑali¬
quainpedimenta ñ possit : nichil ab aliquo eiu angelista eẽ. con¬
mustractandãsine alioꝵ cõparatione uideam in eisquae mani¬
festas ñ inmorantes ut hocubiopus ẽ. causa poseente fatiamꝰ:
Nonergosic accipiamꝰ qđ ait. hȩc cũ dixiss& iħs egressus est
cũ discipulis suis transtorrentẽ cedronubi erat ortus. inquẽ
introut ipse & discipuli eiꝰ: tãquã continuo post illa uerba
inillũ hortũ fuerit in gressus : sed ad hoc ualeat qđ dictum ẽ
haec cũ dixiss& iħs. ut non eũ ante opine mingres sũ. qã illa
uerba finir&: Sciebat inquid & iudas qui tradebat eũ locũ :

Expanded text:
his sermonibus, sed in aliis laboriosis litteris quaerat; nec stanhis sermonibus, sed in aliis laboriosis litteris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo et legendo, vel legenti aurem mentemque intentissimam praebendo, illa condiscat. Credat tamen antequam sciat, sive id etiam scire in hac vita possit, sive per aliqua impedimenta non possit, nihil ab aliquo evangelista esse conmus tractandam, sine aliorum comparatione videamus, in eis quae manifesta sunt non immorantes; ut hoc ubi opus est, causa poscente faciamus. Non ergo sic accipiamus quod ait, Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem introivit ipse et discipuli ejus, tanquam continuo post illa verba in illum hortum fuerit ingressus: sed ad hoc valeat quod dictum est, Haec cum dixisset Jesus, ut non eum ante opinemur ingressum, quam illa verba finiret. 2. Sciebat, inquit, et Judas, qui tradebat eum, locum.
Abbreviated transcription (Latin):
Seainaio magno ꝓlixoq sermone. quẽ postcenã dñs fun¬
dendo ꝓnobis ꝓximꝰ sanguiniad discipulos habuit qͥcũ illo
tunc erant adiuncta oratione quã direx̃ ad patrẽ : Ae inceps
ei passionẽ ioħseuuangelistasicorsus ẽ: hȩc cũ dixiss& egres¬
sus est cũ discipulis suis trans torrentẽ cedron. ubierat ort:
inquẽ introut ipse & discipuliei Sciebat autẽ & iudasqui
tradebat eũ locũ : qr frequent̃ iħs conuenerat illuc cũ discipu¬
lis suis: hoc qđ narrat in gressũ dnmcũ discipulis suis inortũ:
ñ continuo factũ ẽ cũ eiꝰ illa finita ess& oratio. decuiꝰ uerbis
ait. ha cũdixis s& iħs sed alia quaedã sunt int̃ posita : quae ab
isto p̃t̃missa. a pđ alios euuan gelistas legunt᷑. sic̃ apđ hunc in¬
ueniunt᷑ multa quae illi similit̃ insua narratione tacuer̃ :
Quomodo autẽ interse om̃s conueniant. necueritatiqua
ꝑaliũ p̾mit tit᷑ ab aliorepugnet᷑quisquis nosse desiderat: ñ in

Expanded text:
inato magno prolixoque sermone quem post coenam Dominus, fundendo pro nobis proximus sanguini, ad discipulos habuit qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione quam direxit ad Patrem, deinceps ejus passionem Joannes evangelista sic orsus est: « Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem itradebat eum, locum; quia frequenter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. » Hoc quod narrat ingressum Dominum cum discipulis suis in hortum, non continuo factum est, cum ejus illa finita esset oratio, de cujus verbis ait, Haec cum dixisset Jesus: sed alia quaedam sunt interposita quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur; sicut apud hunc inveniuntur multa quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Quomodo autem inter se omnes conveniant, nec veritati quae per alium promitur, ab alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in
Abbreviated transcription (Latin):
der̃ ad quẽ ñ accesser qm̃ die sille illiuero tenebrae ꝑmanser̃
nec audier̃ accedite ad eũ & illuminamini: Sie nĩsic accede¬
rent neũ manib: occidendũ sedrecipiendũ corde cõp̃hender
Nunc autẽ quando eũ illo modo cõp̃bender : tunc ab eolongiusre
cesse r̃ eligauer eũ aqͥ solii potius uelle debuer̃. Et erant for¬
tassis ineisquit unc in posuer̃ xp̃ou incula sua : atq: ab eopostea
liberatidixer̃: Disrupistiuincula mea haecodre satis sint : trac¬
tabunt᷑ dõ uolente sermone alioquae secunt᷑: Explicitgerono: ł uiii.¬

Expanded text:
derunt ad quem non accesserunt: quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt, Accedite ad eum et illuminamini . Si enim sic accederent, non eum manibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprecesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortassis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atque ab eo postea liberati dixerunt: Dirupisti vincula mea. Haec hodie satis sint, tractabuntur, Deo volente, sermone alio quae sequentur. Posteaqu
Abbreviated transcription (Latin):
q uiergo sexp̃r negauit eẽ. discipulũ : ipsamrẽ negauit cui
nom̃ ẽ uocarixp̃ianũ: Quã multi postea ñ dicosenes. & anꝰ inquib hui
uitȩ sacietas facilius potuit mortẽ . ꝓxp̃i confessione contẽpne¬
re: Nec solũ iuuentus ut riusq: sexus dequa &tate conuement̃ ui¬
det᷑ exigi fortitudã sed &iã pueripuelleq: potuer̃ & innumerabi¬
lis sotie tassco martirũ in regnũ celoꝵ fortiter &iuolenter
intrauit : qđ tunc iste non potuit. quiclauesregmei accepit :
Ecce unde dictũ ẽ sinite hos abire. quandose ꝓ nobis tradidit. qui suo
sangiune nos redemit : Vt impleret᷑ sermoquẽ dix̃ qr quos dedis¬
timichi ñ ꝑdidi exhisquẽ quã: Atiq: enĩpetrus sine gato xp̃ohinc¬
iraquid aliud quã perir& : stabant autẽ seriu & ministriadpru¬
nasqe friguserat & cale fatiebantse : Nhienpserat : sed tamen
friguserat qđ sol& &iã aequi noetio uerno aliquando contingere:
frat autẽ cũ eispetrus stansa cale fatiens se : Ponti fexergo in¬

Expanded text:
Qui ergo se Christi negavit esse discipulum, ipsam rem negavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua aetate convenienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit ? Ecce unde dictum est, Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit; ut impleretur sermo quem dixit, Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. aliud quam periret? 3. Stabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Non hiems erat, sed tamen frigus erat: quod solet etiam aequinoctio verno aliquando contingere. « Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. Pontifex ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
arinis : Cohors ñ iudeoꝵ sedmilitũ suit: Ap̃side ergo in¬
telegat᷑ accepta tãquã ad tenendũ reũ seruato or dine
legitima potestatis : ut nullus tenentib auder& adsiste¬
re quã quã & manꝰtanta fuerat congregata. & sic armata ue¬
niebat : ut uel terrer& ł &iã repugnar& siquisquã xinde
fendere auder&: Ita quippe eiꝰ abscondebat᷑ potestas. & obten
debat᷑ infirmitas ut haec in imicis necessaria uiderent᷑ ad¬
uersus eũ inquẽ nichil ualuis s&. nisi qđ ipse uoluis sa:bene
utens bonus malis. & faciens bona demalis: ad faciendos bonos
exmalis. & discernendosamalis. Iħsitaq: sicut euu angelista se¬
cutus ad uncx̃. sciensomĩa qua uentura erant suꝑ eũ. ꝓcessit:¬

Expanded text:
s. Cohors non Judaeorum, sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet obsistere: quanquam et manus tanta fuerat congregata, et sic armata veniebat, ut vel terreret vel etiam repugnaret, si quisquam Christum defendere auderdebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus eum in quem nihil valuissent, nisi quod ipse voluisset, bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciendos bonos ex malis, et discernendos a malis. Jesus itaque sicut evangelista secutus adjungit sciens omnia quae ventura erant super eum, processit,
Abbreviated transcription (Latin):
celoceiꝰ & habitacio eiꝰinsion. qua nossum: Sedquis idone¬
us. loca ista uel quas in locisistis. sine spaciosis capacitatib
& sine corporeis molib: cogitare : n parũ tam̃ ꝓficit᷑. sis al¬
cernunt᷑ si c̃ potuerit cogitat᷑: & quã sit certa cognoscite
amat᷑ : ut inde surgat᷑. atq: ad interiora tendat᷑: Quae
cũ peni trare mens inualida & minquã illas purane quiue¬
rit : ñsine amoris gemitu. & desideriilacrimis. indepellat᷑:
& pacient̃ ferat quã diufide mundat᷑. atq illichabitare ua¬
leat scismorib: p̃parat᷑ : Quomodo ergonerimꝰ cũ xp̃oubiest.¬

Expanded text:
et habitatio ejus in Sion , quae nos sumus. Sed quis idoneus loca ista, vel quae sunt in locis istis, sine spatiosis capacitatibus et sine corporeis molibus cogitare? Non parum tamen proficitur, si salcernuntur, sicut potuerit, cogitatur; et quam sit certa cognoscitur, et amatur, ut inde surgatur, atque ad interiora tendatur: quae cum penetrare mens invalida, et minus quam illa sunt, pura, nequiverit; non sine amoris gemitu et desiderii lacrymis inde pellatur; et patienter ferat quamdiu fide mundatur, atque ut illic habitare valeat, sanctis moribus praeparatur. 4. Quomodo e
Abbreviated transcription (Latin):
apłs usus ẽ. bonũcer tam̃ certaui: Nait bonocer tamine
qđ usitatius &iã quãrectius diceret᷑:. Quomodo autẽ dilec¬
cioqua dilex̃paterfiliũ & in nob: nisiqr inenbra ei sum & in
illo diligimur cũpse diligit᷑ totusidẽ capđ & corpͤ Ideo sub¬
enĩ ẽ in nobistãquã intẽplosuo : alit̃ autẽ qr & nosipse sumeum
finita ẽ saluatorisoratio incipit passio: ergo & iste sermosi¬
mat᷑ ut de passione qđ ipse donauerit aliis sermonib: dispute¬
t

Expanded text:
Apostolus usus est, Bonum certamen certavi : non ait, bono certamine, Apostolus usus est, Bonum certamen certavi : non ait, bono certamine, quod usitatius et tanquam rectius diceretur. Quomodo autem dilectio quam dilexit Pater Filium, est ipso diligimur, cum ipse diligitur totus, id est caput et corpus? Ideo subenim est in nobis tanquam in templo suo; aliter autem quia et nos ipse sumus,Finita est Salvatoris oratio, incipit passio: ergo et iste sermo finiatur, ut de passione quod ipse donaverit, aliis sermonibus disputet
Abbreviated transcription (Latin):
q: munđ ñ cognouit. qx iustus esneritis ei ut ñcognoscer& tri¬
buisti: st ꝓptereamunđd recontiliat cognouit : qr mnisericors
es & ut cognoscere t ñẽi meritosed grã subuenisti: Deniq se¬
ti: Ipse ẽ. munđ recontiliatus : sed extume misisti . ideo cogno¬
uerunt: Ergogrã. cognouer̃: & notũ fecieis inquid nom̃
tuũ: & notũ faciã: Notũ feciꝑsidẽ. notũ faciã ꝑspeciẽ. Notũ
fecicũ sine pere grinantib notũsatiã sine fine regnantib:
ut dilectio inquid quã dilexistime in psissit: & ego in ipsis:
Nẽ. usitata lo cuciod ilectio quã dilexistime: usitate quip¬
pediceret᷑ dilectio qua dilexistime: De grecoquidẽ ista
trans lata ẽ : sed s. similes & latine: sic̃ dicimus. sidelẽ seruiti¬
tẽ seruiuit᷑: strenuã militiã militauit: cũ dicidebuisse uide
at᷑ fideliseruitute seruiuit: strenua militiamilitauit :
Qualis autẽ ista locutio ẽ. dilectio quã dilexistime: tali &

Expanded text:
n cognosceret, tribuisti: et propterea mundus reconciliatus cognovit, quia misericors es, et ut cognosceret non ei merito, sed gratia subvenisti. Denique seti. Ipse est mundus reconciliatus. Sed quia tu me misisti, ideo cognoverunt: ergo gratia cognoverunt. 6. Et notum feci eis, inquit, nomen tuum, et notum faciam. Notum feci per fidem, notum faciam per speciem: notum feci cum fine peregrinaUt dilectio, inquit, quam dilexisti me, in ipsis sit, et ego in ipsis. Non est usitata locutio, dilectio quam dilexisti me. Usitate quippe diceretur, dilectio quam dilexisti me. De Graeco quidem ista translata est; sed sunt similes et Latinae, sicut dicimus: Fidelem servitutem serviviFideli servitute servivit, strenua militia militavit. Qualis autem ista locutio est, dilectio quam dilexisti me; tali et
Abbreviated transcription (Latin):
mentaquȩ habebat: Ut autemforma seruiacciper&: quando
sema ipsum exinaniuit: non quod habebat deposuit. sed qđ
non habebat accepit: Srucisigendus sanesuis expoliatꝰ ÷ ues¬
timentisa mortuus inuolutus e. linteis. & totaillius passio
nr̃ae. purgatio: Pas surꝰ igitur exitia prae misit obsequia non¬
solũ esproquib erat subitur mortem : sed& ĩamilliqrueum su

Expanded text:
menta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando menta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fu
Abbreviated transcription (Latin):
illipater om̃ia dedissa inmanus illediscipuloꝵ non manꝰ
dñised hominis seruinpleuit offitium: Ad hoc autemꝑti¬
n& quod & iãdetraditore ipsiusqui iãtalis uenerat qui
nec abillornorabatur praelo quiuoluit . ut hoc quo¬
que admaximum cumulum humilitatis accedera.
quod& iam ille non dedigiatus ÷ pedes lauare cuius
manus iã prȩdebat inscelere . Quidaut ẽ mirum
si surrexit a cana. & posuit uestimentasua: quicũ
insormadei e&. sem& ipsũ exinaniuit : & quid mir̾u
si prȩcinsit sel inte o quifor maserinaccipiens habitu¬
ẽ. inuentus ut homo : Qui mirumsimisit aquãmpel¬
uẽ unde lauara pedes discipuloꝵ qui interram san¬
guinẽ fudit: quo in munditiã deluer& peccatorum:
quidmirum silinteo quoerat prȩcintus pedes quos
lauerat tersit : qui car nequaerat indutus euglistarũ uesti¬
giaconsirma uit . & linteo quidemut se prȩcinger&: p̃osuit uesti¬

Expanded text:
illi ergo omnia Pater dedisset in manus, ille discipulorum non manus, illi ergo omnia Pater dedisset in manus, ille discipulorum non manus, , non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens habitu inventus est ut homo ? Quid mirum si misit aquam in pelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat praecinctus, pedes quos laverat, tersit, qui carne qua erat indutus, Evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, posuit vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ut uella: Irouide. etiã trriditor iãtraditus erat
eiquẽ tradere cupiebat : Atq ita malũtradendo
fatiebat. ut de ił lotraditoboniĩfiere quodnestie u¬
bat: Sciebat nanque dñs quid facer& proami¬
cis : quipatienter utebatur in imicis Acsiompa
dederat pater
inmanus eius: & inusũ mala et in effec¬
tũ bona. Sciens &i am quia adõ exiit . & addm̃ uadit: nec dm̃ cũ
in de exir&: nec nos deserenscumredr&. : Hacergo sciens:
surgens acaena & ponituestimentasua: & cui ac cepit e
linteum prȩcinsit se De oide misitaquã in peluem& coe¬
pitlauare pedesdiscipuloꝵ. & exter gebat linteo quoe¬
rat pracinctus. Debemꝰ dilectis simi sensũ euangłiste diligen¬
tera Itendere locuturꝰ quippedetanta d̃ihumilitate
priusei celsitudinem uoluit cõmendare: ad hoc ꝑ¬
tin& quodait Sciens quia omi adedit ei pater in
manus : & quia adeo exut & addmuadit: Tumgͦ

Expanded text:
ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteum, praecinxit se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quippe de tanta Domini humilitate, prius celsitudinem ejus voluit commendare. Ad hoc pertinet quod ait, Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exiit, et ad Deum vadit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tionem eẽtestatur : Non autemessent & iam maligna sp̃italia c̃
sinon essent etiam malignis pitus. ⁊ Nbsp̃u enimspitalia nominan¬
tur: sed quomodo itasiant ut diabolica suggestiꝰne simitentur
& humanis cogitationib misceantur. ut eastanquã suas de¬
putahomo undescit homo: nec dubitandumest & iã
bonas suggestionȩ sab onospũ italatenter ac sp̃iritaliter
sieri ⁊ sed intere quib: name arummens humana consen¬
tia T diuino au ilio uł deserta ꝑmeritu uł adiuta gram
eratdm̃ lamitalis uenerat ad conuuuium: explora¬
tor pastoris insidiator saluatoris: uenditor redepto¬
ris: lamtalis uenerat & uidehatur & toler batur
&e sergnoriri arbitrabatu: quuamequẽ uolebat fal¬
lerefallebatur. Ntilleistomipso corde inspectones¬
tientes tienterꝰ ut ebatur: sciens quia omĩ adedit .i
eipaterinmanus: ergo & ipsũ traditorem: Namsu
eum in manib: non haber&: : nonutiq illo uter& uit

Expanded text:
tionem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, tionem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per em. Jam talis venerat ad convivium explorator pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ accepissa linted̾prȩ cinsit se De iidemisit aqua inpelue:
& cepit lauare pedes discipuloꝵ: & tergerelinteo quoerat
precintus .: Nonita debemꝰ intelligerecaenã factam ueluti
ia consũptã atq trans actã : Adhuc enĩcaenabatur cum
dñs surrexit & pedes lauit discipłissuis. : Ham postraro¬
cubuit & bucellan suotraditoriposteadedit: Utiq
cana nondũsinita hoc estdum adhuc paniseaẽ inmensa:
enagͦ facta dictumẽ. iãparata. & attonuiudontiumen
samuisũq ꝑducta : Quodautemcut. cumdiabolus
ianimisissa in coruttra der& eum iuidas symonis scha¬
riothis : Siquȩris quid inissũ sit uicor iudae: hoc
utiq ut trader& eum  Missio istaspiritalis. A¬
suggestioẽ : Nonsit ꝑ aurẽ sed ꝑcogitationem i
ac ꝑhoc non corporaliter. sed piritaliter. ⁊ Nequeenim
spiritale quod dicitur . semꝑinla ude accipiendum ẽ. : Nouit apłs
quȩ clam spiritalia nequitia incalestibus aduersusquȩ nob̵ collucta¬

Expanded text:
inxit se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena sam usumque perducta. Quod autem ait: Cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem; per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim spirituale quod dicitur, semper in laude accipiendum est. Novit Apostolus quaedam spiritualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis collucta
Abbreviated transcription (Latin):
quod hinctransis sac ei dilectione transirent. ⁊ Quidẽ. enĩ insi
bipereamus. ⁊ Si c omino intellegendumẽ. paschanostrum in¬
molatus ÷ xp̃s., Ipse tnr in illd ẽ eransitus noster: ⁊ Nã uideo
possesta uerba eugłica qđ ahumanomodo & iã sicaccipi. tan¬
quani usq ad mortẽ xp̃s dilexerit suosit hoc uideatur eẽ. in
sinem dilexit eos.: Humana ẽ. hec sententia: non diuina. ⁊¬
Neq enimnos hucusq illedilexit : qui semper & sine sine nos
diligit. ⁊ Absit ut dilectionẽ morte spuerit quinon ÷ mor¬
tesinitus.: & iam postmortem quinq: frs suos dilexit di¬
uesille superbus atq impius. & usq: ad mortem dilexisse
putandus estxp̃s Absit carissimi nequaquã illenos dili¬
gendo usq: admortem uenira : sidilectionẽ nr̃ammor te
sinirar. ꝗNisi forte ita sit intellegendum insinẽ dilexit e¬
reretur proptereõs : Hoc enĩ testatur dicens. Ma¬

Expanded text:
quod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid est enim in finquod hinc transisset, ejus dilectione transirent. Quid est enim in finbi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha nostrum imt finis noster, in illum est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dies ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos dilexisse putandus est Christus? Absit, charissimi. Nequaquam ille nos diligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem dilexit ereretur propter eos. Hoc enim testatus est dicens: Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut dixitransitus nuncupatur. uelud inter pretans nobis
beatus euglista : Ente dieminqui Ifestum paschȩ sciens
iħs quiauenit eiꝰ hora. ut transe atex homundo ad patre.
Eccepascha: Eccetransitus Unide& quo de hoc scilic&
mundo atdpatrẽ. Spesmenbris in capite data: quodes sent
illotrans eunte sine dubiosecutura Quid ͦꝰ. infide les& ab hoc
capite aIque ade iꝰ corpore alieni: Nonne & ipsitranseunt
quia non permanent . transeunt plane & ipsi .: Sed aliude.
transi redemundo : aliud transire cum mundo:: ETli¬
udad patrẽ : aliud adhostem ⁊ Nam& a gyptitransie¬
runt: non eniper sequendomanserunt. : Nontamen
traosierunt ꝑmare ad regnum : sed inmare ad interi¬
tum. ⁊ Ociens gͦ iħs quiauenit eiꝰ horaut transeat ex hoc mun¬
doad patrem. Cundilexis s& suosquierant inmundo. insinem
dilexit eos ⁊ Utiq ut & ipsideoͥcmundoubierant: adsuum capud

Expanded text:
ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Utique, ut et ipsi de hoc mundo ubi erant, ad suum caput
Abbreviated transcription (Latin):
dam existimant grecũ ẽ. nomen sed hebreum : Oportunis¬
sime tam enoccurrit in hoc noe quȩ da congruentiaV
trarũq linguarum Quia enimꝑassio.grecepaschadici¬
tur. ideo pas cha passioputata ẽ. uelut hoc nomen apassi¬
onesicapellatum est: Insua ergo lingua hoc ẽ. inheboge¬
brũtransierunt: Nuncqͦ sigurailla ꝓphaicamue
ritate cõpletae  cumsicut ouis ad inmolandim duci¬
tur xp̃scuius sanguinemlinitis postibusnris. idẽ. cuius
si gnocrucis signatis frontib nr̃is ãperditione huiscłitã¬
quam acaptiuitateuł inter eptione aegiptialiberamur.
& agimus saluberrimum transitum : cuima diabolo
transimꝰ ad xp̃m : & abisto instabili scło ad ei fundatissi¬
mumregnum. Ideo quippe ad dm̃per manentẽ tran¬
simꝰ. necũ mundotranse unte transeamus Dehac no¬
bis conlata gratia dm̃laudans apłs. &it Quieruit nos
depotestate tenebrar̃ : & transtulit in regnũ silii cari¬
tatissuae Hoc itaque nomen idẽ. pascha quod latine

Expanded text:
dam existimant Graecum nomen est, sed Hebraeum. Opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati, Graece πάσχειν dicitur, ideo pascha passio putatur esse, vel hoc nomine a passione sic appellatum. In sua vero lingua, id est in Hebraebrum transierunt. Nunc figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus , cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt per uenerunt Nonsicloquitur ueritas. intelle gen¬
tibus mentibus loquitur Intus sine sono instruit. Intel¬
ligibililuce ꝑfundit: Qiiergo potes Hnca. ui¬
dere natiuitatẽ eius. aMernitatẽ. ipse illam
Sicaudit loquentẽ sicut ei dixit pater quodlo¬
queretur : Ixcitauit nos ad magnũ desideriũ
lNiterioris dulce dinissuae: sedcrescendoac
cipimus ambulandocres cimus ꝓsiciendo ambulamus
ut per uenire possimus. :¬

Expanded text:
sunt, pervenerunt. Non sic loquitur veritas: intelligensunt, pervenerunt. Non sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili luce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae: sed crescendo capimus, ambulando crescimus, proficiendo ambulamus, ut pervenire possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
scioqrua mandatum eiꝰuita& ernae. ⁊ Siergouita&e erna
est. ipsesiliusa uitaaeerna estmandatum patris. quitha¬
luid dictũ e. quã egosum mandatũ patris p̃ro indeqđ
sicloquor: nom accipia mus dixit mihi. quasi pater uer¬
balocutis sit unicouerbo. aut ege at deiuerbis deiuer¬
bum Dixit ergopaterfilio sicut dedituitamsilio. non
quod nesciebat uel non habebat sed quod ipsesiliuserat :
Quid ẽ. autem sicut dixit mihisicloqoͥr nisi uerbũlo¬
quor: Ita ille dixit & uerixita isteloquitur ueri¬
tas: Uerax autemgenuit ueritatem: quidergodicẽ¬
r&e ueriati: non enĩ ĩperfectaerat ueritas cuiuer
aliquid ad dera: dixit gͦueritati. quiagenuit ueri¬
tatem: Porro ipsaueritas. sicloquitur ut eidictũ e.
sonis trepuerunt ꝑ actismorulistem poꝵsuorum. Sed resipse¬
quarum signasunt sonitraiectȩ quoda modo ineorumme¬
moriã qui audier̃ & iã adnos perlitterasquȩ iisibilia signa

Expanded text:
scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Si ergo vita aeterna scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Si ergo vita aeterna est ipse Filius, et vita aeterna est mandatum Patris; quid aliud dictum est, quam, Ego sum mandatum Patris? Proinde et sic loquor; non accipiamus, dixit mihi, quasi Pater verba locutus sit unico Verbo, aut egeat Dei verbis Dei Verbum. Dixit ergo Patquod nesciebat, vel non habebat, sed quod ipse Filius erat. Quid est autem: Sicut dixit mihi, sic loquor, nisi verbum loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut veritas. Verax autem genuit veritatem. Quid ergo jam diceret veritati? Non enim imperfecta erat veritas, cui verum aliquid adderetur. Dixit ergo veritati, quia genuit veritatem. Porro ipsa veritas sic loquitur, ut ei dictum est: soni strepuerunt peractis morulis tempoquarum signa sunt soni, trajectae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt, etiam ad nos per litteras quae visibilia signa
Abbreviated transcription (Latin):
tã & uitaẽ: Ipsumaudiloquentem Sicut haba inquid
pater uitã inse m& ipso. sic dedit & filiorutam habere ise¬
ma ipso: Nunquidexistentia& non habentidedit : sedeo
dedit quogenuit quiuitangenuit & uita genuit uitam.¬
dictunest Sicut hab& pater uitam in sem& ipso. sic dedit
filio uitã habere insema ipso  Uitam̃ dedit quiagigiendo
uitam quid dedit nisieẽ. uitam: et quia &ternaẽ. ipsanati¬
uitas. numquã nonfuit filius qui est uita. nunquan suit
filius sine uita : & sic ut ẽ. natiuitas & erna.: sice quinatus
est uita&e erna Ita& mandatum non quod silinonhabe¬
batpater decdit: Sed sicut dicit insapientia patris qđ
ẽ. uerbum patrisomĩa mandatas unit patris: Dicitur au¬
temman datũ datum. quianone. aseipso cuidiciturda¬
tum : & hoc ẽ. dare filiosinequo nũqua silius suit quodẽ.
ꝗgneresilium quinũ quã non fuit Sequitur autem . &.

Expanded text:
tam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, tam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Numquid exdedit quo genuit, qui vitam genuit, et vita genuit vitam.dictum est, Sicut habet ipse vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Vitam dedit, quia gignendo vitam, quid dedit, nisi esse vitam? Et quia aeterna est ipsa nativitas, nunquam non fuit Filius qui est vita, nunquam fuit Filius sine vita; et sicut est nativitas aeterna, sic est qui natus est vita aeterna. Ita et mandatum non quod Filius non habebat, Pater dedit; sed, sicut dixi, in Sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio sine quo nunquam Filius fuit, quod est gignere Filium qui nunquam non fuit. 8. Sequitur autem: Et
Abbreviated transcription (Latin):
qđ alibidicit &iamipse. sed propter alios quosita oporte¬
bat audire : Numquidꝑsonũ labiis emis sum qui non ha¬
b& corpusnecaliqualocorum inter uallo silius apatre se¬
paratur ut sic interillos aer medius quoꝑ cussouox stat
& inauremueniat: absit ut talia deil laincorporea &
meffabilis ubstantia suspicemur filius unicus ẽ. uerbum
patris. & sapientia patris : In illa sunt omia mandata
patris : Neque enim patris mandatum filius aliquando
nesciebat ut eumneces seeã. ex temporehabere. quod
antea non habebat: Ita enĩ apatre quod hab& accepit:
ut nascendo acceperit dederitq illigignendo: Nama
uita ẽ. & ac cepit uita utiq nas cendo non prius sineuita
existendo quia & pater hab& uitam & quod habae ẽ.
nec accepit tamenquia exaliquo e: filius autem accepit uitomns
dantepatre: aquoe. &e ipsequod hab& est Hab& eniui¬

Expanded text:
quod alibi dicit etiam ipse; sed propter alios quos oportequod alibi dicit etiam ipse; sed propter alios quos oportebat ita audire? Numquid per sonum labiis emissum, qui non habet corpus; nec aliquo locorum intervallo Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et in aurem veniat? Absit ut talia de illa incorporea et ineffabili substantia suspicemur. Filius unicus est Verbum Patris, et Sapientia Patris; in illa sunt omnia mandata Patris. Neque enim Patris mandatum Filius aliquando nesciebat, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque illi gignendo. Nam et vita est, et accepit vitam utique nascendo, non prius sine vita existendo. Quia et Pater habet vitam, et quod habet est: nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. Filius autem accepit vitam, dante Patre a quo est: et ipse quod habet, est; habet enim vi
Abbreviated transcription (Latin):
sine lege peribunt & qui inle gepeccauerunt. perlege
udica buntur : Quiaego inquid ame ipso non sumlocut:¬
ideo sedicit nonlocutum exseipso: quia nonẽ. ex seipso: Iamhoc
sepediximus. iam hoctam quã notis simum nondoceresed ad mo¬
neredebemus: Sed qui misitmepater. ipsemichimandatum
dedit quid dicã & quidloquar : Non laboraremus sicumeis
nofiloqui sciremus cum quib: suꝑiora locuti sumus : & cum
eis ipsis non om̃ibus sed qui audierint me moriaretinentib
Nunc uero quia fortas sealiqui ad sunt quinon audierint
eis que sunt similes qui obliti sunt qua audierunt. propter
illos ꝑferant morasntis qui audita meminerunt: Quomo¬
dodat mandatũ pater unicosilio quo uerba loquitur
uerbo cusit ipse filius ungenitum uerbu : Nunquid
per angłm. cumꝑ ipsũ creatis unt angłi : Nunquidpernu¬
bem qua quandosonuit ad silium. non ꝓpter ipsum sonuit.

Expanded text:
sine lege peribunt; et qui in lege peccaverunt, per legem sine lege peribunt; et qui in lege peccaverunt, per legem judicabuntur. Quia ego, inquit, ex me non sum locutIdeo se dicit non locutum ex seipso, quia non est ex seipso. Jam hoc saepe diximus; jam hoc tanquam notissimum non docere sed admonere debemus. Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar. Non laboraremus, si cum eis nos loqui sciremus, cum quibus superiora locuti sumus, et cum eis ipsis non omnibus, sed quae audierunt memoria retinentibus: nunc vero quia fortasse aliqui adsunt qui non audierunt, eisque sunt similes qui obliti sunt quod audierunt, propter illos perferant moras nostras qui audita meminerunt. Quomodo dat mandatum Pater unico Filio? Quo verbo loquitur Verbo, cum sit ipse Filius unigenitum Verbum? Numquid per angelum, cum per ipsum creati sint Angeli? Numquid per nubem: quae quando sonuit ad Filium, non propter ipsum sonuit,
Abbreviated transcription (Latin):
inquid & udicium. cantabotibidñe: Sed deipsosuturo noris¬
si mouiditio. uid & equiddicat Quispernitme & non accipit
uerbamea: hab& qui uidic& eum: Sermoquẽ locutus sum:
illeiudicabit euminnouis simodie. Nonenimait quispernit
me & non accipit uerbamea. ego eum nonudico innorus simo
die. Hocenim si dixissed nonuideo quo modoposs& noneẽ. con¬
trarium illisententiae ubiait Pater noniudicat quẽ quam
sed om̃e iuditium dedit filio Cum uero dixił quis pernitme
a non accipit uerbamea hab&e quiiudic& eum. Expectan¬
tibus autẽquis nam illeea: secutus aduinxit. Sermoquem
locutus sum illeiudicabiteum innorus si modie: satis manifes¬
tauit seipsum uidicaturum innouis simodie Seipsum
quippelocutus ẽ. seipsum ad nuntiauit. seipsumianuam
posuit : qua ipseadoues pastor intrara Aliter itaqueiu¬
dicabuntur quinon audierunt. aliterqui audierunt.
& contẽpserunt: Quienim sinele gepeccauerunt aitapls.¬

Expanded text:
inquit, et judicium cantabo tibi, Domine . Sed de ipso etiam futuro novissimo judicio videte quid dicat: Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum: sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero dixit, Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit, Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die: satis manifestavit semetipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oves pastor intraret. Aliter itaque judicabuntur qui non audierunt, aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine Lege peccaverunt, ait Ap
Abbreviated transcription (Latin):
ties sent id est tã magni nonẽ scis sũ rete tã illud respicerte
ubiscis sũẽ & in illius mali cõparationẽ . cõmendara hocbonũ : Ibi
captaẽ multitud o pisciũ tanta ut impleta duo nauigiamer geren¬
t᷑ idẽ in submersionẽ p̃merent᷑ Non enĩ mersas sed tamen pericli
ni obsisti non potest quae ad sub mergendã ꝓpe modũ disciplinã intrat

Expanded text:
ti essent, id est, tam magni, non est scissum rete, tanquam illud respiceret ti essent, id est, tam magni, non est scissum rete, tanquam illud respiceret ubi scissum est, et in illius mali comparatione commendaret hoc bonum. Ibi capta est multitudo piscium tanta, ut impleta duo navigia mergerentur, id est, in submersionem premerentur. Non enim mersa sunt, sed tamen periclitni obsisti non potest, quae ad submergendam propemodum disciplinam intrat
Abbreviated transcription (Latin):
dens docebat turbas. Vt cessauit aut̃ loqui dix̃ ad symonẽ. Duc in altũ.
& laxate retiaur̃a in capturã. Et illic qđ captũ est pisciũ innauiculis
fuit non sic̃ hic rete extraxer̃ interrã: hic ignis& siqͣ alia potuerit
repperiri. Ibi aecđa in hoc scło hic uero infine scłi sigurata est. Ideo
illud ante. hoc post dñ ire surreccionẽ factũ est : qribi nos xp̃s significa¬
uit uocatos hicre suscitatos Ibi retia nonmittunt᷑ indexterã ne
solos significent bonos ne insinistrãne solosmalos: sed in different̃¬
haxate inquid retia ur̃a in capturã. Vt ꝑmixtos intellegamꝰ bonos
& malos. Hic autẽ inquit mittite indexterã nauigire te : ut sig¬
nisicar& eosquistabant addexterã solos bonos. Ibi rete ꝓpt̃ signi¬
ficanda scismarũpebat᷑ . hic uero qñm tunciã in illa summa pace
scõꝵ nulla er̃ scismata ꝓtinuit ad euuagłtam dicere : & cũ tan¬

Expanded text:
dens docebat turbas. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, dens docebat turbas. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Et illic quod captum est piscium in naviculis fuit, non sicut hic rete extraxerunt in terram. His signis et si qua alia potuerint reperiri, ibi Ecclesia in hoc saeculo, hic vero in fine saeculi figurata est: ideo illud ante, hoc autem post resurrectionem Domini factum est; quia ibi nos Christus significavit vocatos, hic resuscitatos. Ibi retia non mittuntur in dexteram, ne solos significent bonos, nec in sinistraLaxate, inquit, retia vestra in capturam, ut permistos intelligamus bonos et malos. Hic autem: Mittite, inquit, in dexteram navigii rete, ut significaret eos qui stabant ad dexteram solos bonos. Ibi rete propter significanda schismata rumpebatur; hic vero, quoniam tunc jam in illa summa pace sanctorum nulla erant schismata, pertinuit ad evangelistam dicere: Et cum tan
Abbreviated transcription (Latin):
to stetit iħs in littore. Er etiã litꝰ sinis est maris & ideo sinẽ scłi signi¬
catlitꝰ maris. Eundẽ finẽ scłi significat & qđ petrus rete extrax̃ int̃rã
hoc est inlitꝰ qđ ipse dñs aperuit : ubi alio quodã loco desagena in
exponens ait. Sic erit in consũmatione scđi. Sedilla uerb est . non
reigeste parabola Re aut̃ gesta sic̃ hoc loco qualit̃ inscłifine futu¬
ra sit i tadñs aliãpiscatione significauit aeccłam. qualit̃ nunc sit
Iđ aut̃ illud fec̃ initio pͣdicationis suȩ̃ hoc uero postre surrectionẽ
suã hinc ostendit illã capturã pisciũ bonos& malos significare. quos
nunc hab& aeccła. istã uero tantũ modo bonos quos habebit in a t̃nũ.
cõpleta infine huiꝰ scłi resurrectione mortuoꝵ. Deniq ibiiħs. non sic̃
hnic in littore stabat quandouis sit pisces capi. sed ascendens in unã nauẽ
quȩ erat symonis rogauit eũ ut a terra reducer& pusillũ. Et in ease¬

Expanded text:
 stetit in littore; quia etiam littus finis est maris, et ideo finem signicat saeculi. Eumdem finem saeculi ostendit et quod Petrus rete extraxit in terram, hoc est in littus. Quod ipse Dominus aperuit, ubi alio quodam loco de sagena in tus quid esset exponens, ait: Sic erit in consummatione saeculi . 7. Sed illa verbi est, non rei gestae parabola: re autem gesta, sicut hoc loco qualiter in saeculi fine futura sit, ita Dominus alia piscatione significavit Ecclesiam qualiter nunc sit. Quod autem illud fecit in initio praedicationis suae, hoc vero post resurrectionem suam, hinc ostendit illam capturam piscium, bonos et malos significare, quos nunc habet Ecclesia; istam vero tantummodo bonos, quos habebit in aeternum, completa in fine hujus saeculi resurrectione mortuorum. Denique ibi Jesus non sicut hic in littore stabat, quando jussit pisces capi; sed ascendens in unam navim quae erat Simonis, rogavit eum ut a terra reduceret pusillum; et in ea se
Abbreviated transcription (Latin):
uriptũ est. Sed tamen ut dicere ceperã si quidã moy senmor tuum
iegant quẽ scriptura ipsa ubi sepulcrũ einusquã inueniri legimꝰ
nortuũ tamenesse sineulla aminguitate testat᷑. Iuanto magis ioħs¬
cistoꝵoccasione uerboꝵ ubi dñsait si eũ uolomanere donecueniam.
edit᷑ uiuus dormire sub terra: quẽ tradunt qđ etiã in quibusdã scrip¬
uris quauis a pocrisisrepperit᷑. quando sibi sieri iussĩt sepulcrũ in co¬
bͥm̃e fuisse presentẽ : eoq effosso & diligentis sime p̃parato ibi eũ se
anquã in lectulo conlocasse : statimq: esse defunctũ. Vt aut̃ istipu¬
ant qui ista uerba d ñi sic intellegunt. non de functuro sed de functo
milẽ cubuisse : & cũ mortuus putaret᷑. sepultũ fuis sedormientẽ :
donec xp̃s ueniat sic mansurũ : suamq: uita scaturigine pulueris

Expanded text:
itate . Sed tamen, ut dicere coeperam, si quidam Moysen mortuum itate . Sed tamen, ut dicere coeperam, si quidam Moysen mortuum negant, quem Scriptura ipsa, ubi sepulcrum ejus nusquam inveniri legimus, mortuum tamen esse sine ulla ambiguitate testatur; quanto magis Joistorum occasione verborum ubi Dominus ait, Sic eum volo manere donec venio, creditur vivus dormire sub terra? Quem tradunt etiam quod in quibusdam Scripturis quamvis apocryphis reperitur, quando sibi fieri jussit sepulcrum, incolumem fuisse praesentem; eoque effosso et diligentissime praeparato, ibi se tanquam in lectulo collocasse, statimque eum esse defunctum: ut autem isti putant, qui haec verba Domini sic intelligunt, non defunctum, sed defuncto similem cubuisse; et cum mortuus putaretur, sepultum fuisse dormientem; et donec Christus veniat sic manere, suamque vitam scaturigine pulveris