comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
g noueris qr ⁊ ipse apłs qͥuolebat alios
saluos fac̾e adhuc cutat᷑. ut nou̾is quia
⁊ ipse adhuc curat᷑. si magni pendis ip¬
siꝰ honorẽ: audi qͥd ei medicꝰ opposue¬
rit ad tumorẽ. Audi ñme. ipsũ audi
c̃sitentẽ: ut sentias docentẽ. Ecce. iã poᷤ
apłȩͥ tune extollaris. ad huc cauendũ ÷:¬

Expanded text:
 quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere, adhuc curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc curabatur; si magnipendis ipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit ad tumorem: audi non me, ipsum audi. Audi confitentem, ut sentias docentem. Audi: Et ne maApostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum
Abbreviated transcription (Latin):
catũ.ẽ. mortuũ. Ubi uos admonterã.
qr mortuũ dix̃ : ab sconditũ: latoe. ñ ap¬
paret. Muidete ꝗͣ uere ita dictũ sit:
peccatũ in qͥt ut appareat peccatũ. N
dix̃ ut sit: qr erat.⁊ qndo ñ appare¬
bat peccatũ. Qͥd. ẽ. ut appareat pec¬

Expanded text:
um mortuum est. Ubi vos admonueram, quia mortuum est, dixit, absconditum latet, non apparet. Modo videte quam vere ita dictum sit: Peccatum, inquit, ut appareat peccatum. Non dixit, Ut sit; quia erat et quando non apparebat. Peccatum ut appareat pec
Abbreviated transcription (Latin):
piscentiã. Minor erat c̃cupiscentia:
qͣndo ante legẽ securꝰ pecoabas. Nc̃
aũ oppositis tibi obicib legis. fluuius
c̃cupiscentiȩ frenatꝰ. ẽ. ñ siccatꝰ. q̃ te
ducebat obicib nullis. obruit te obi¬
cib ruptis. Concupiscentia tua mi¬
nor erat. qͣndo tuã mouebat libidinẽ:
om̃is.ẽ. qnͣdo tnͣscendit legẽ. Uis nos¬
se quã magna sit. Uide qd̾ rupit. Nlõ
c̃cupisces. Non homo dixcit: dĩ dixit.¬

Expanded text:
it: « Minor erat concupiscentia, quando ante legem securus peccabas; nunc autem, oppositis tibi obicibus legis, fluvius concupiscentiae frenatus est, non siccatus: quae te ducebat obicibus nullis, obruit te obicibus ruptis. Concupiscentia tua minor erat quando tuam movebat libidinem; omnis est, quando transcendit legem. Vis nosse quam magna sit? Vide quid rupit. Non concupisces; non homo dixit, Deus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tinet: si ñ c̃tinet᷑. Noli reman̾e inte:
transcende & te: in illo spe pone qͥfet
te. Nãsi inte spẽ habueris : acceptale¬
ge p̃uaricator eris. Inueniet te hostis
nudũ refugio. inuadet te:ne forte sa¬

Expanded text:
tinet, si non continetur. Noli remanere in te, transcende et te: in illo te pone qui fecit te. Nam si spem in te habueris, accepta Lege praevaricator eris. Invenit te hostis nudum refugio, invadit te: vide ne forte ra
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ÷. eẽ. inmẽbris tuisꝰ saltẽ illz
regnũ auferat᷑: ñ fiat qd̾ iub&. Surg̃
ira noli dare irȩ linguã ad maledicer¬
dũ: noli dare manũ. aut pedẽ ad feri¬
endũ. Non surg̾et ira ista irrationabi¬
lis: nͥ peccatũ. eẽt inmẽbris. S tolle
illi regnũ: ñ habeat uñ contͣte pug¬
nec. Discit etiã ñ surg̾e : cũ arma ñcȩ¬
ꝑit inuenire. N exhibeatis m̃bra ur̃a.
arma iniqͥtatis peccato. Alioqͥn toti
fuistis itisticie. Liberũ arbitriũ usq
adeo inpeccatore ñ perut: ut ꝑ ipsum
peccent. maxime om̃s qͥ cũ delectatioe
qͥt serui peccati: lib̾i fuistis iusticiȩ. Ec¬
ce ostendunt᷑. etiã peccato minie po¬
tuisse nͥ alia lib̾tate seruire. Liberi
gͦ aiusticia ñ s̃: nͥ arbitrio lib̾tatis. Li¬
bi aũ a peccato ñ fuint. nͥ gr̃a salua¬
toris: Ppt̃ qd̾ admirabił doctor. etiam¬
u̾ba ipsa discreuit. Cũ enĩ serui eẽtis
inqͥt peccati: lib̾ fustis iusticie. Quẽ.

Expanded text:
necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet; surgit ira, noli dare irae linguam ad maledicendum, noli dare manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris, sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet, discit etiam non surgere, cum arma non coeperit invenire: Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato, alioquin toti justitiae. Liberum enim arbitrium usque adeo in peccatore non periit, ut per ipsum peccent, maxime omnes qui cum delectatione quit, serui peccati, liberi fuistis iustitiae. ecce ostenduntur etiam peccato minime potuisse nisi alia libertate seruire. liberi ergo a iustitia non sunt nisi arbitrio uoluntatis; liberi autem a peccato non fiunt nisi gratia saluatoris. pverba ipsa discrevit: Cum enim servi essetis, inquit, peccati, liberi fuistis justitiae. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ mandatũ qd̾ erat inuitã. hoc. ẽẽ. ad
mortẽ. E rat enĩ sͥ antea ignotꝰ pecca¬
tor: factꝰ . ẽ. marifestꝰ p̃uaricator. Ec¬
ce inuentũ. ẽ. illi in mortẽ: qd̾ erat in
uitã. Occasione gͦ accepta peccatũ ꝑ
mandatũ. fefellitꝰ: & ꝑ illud occidit.
Gladio quẽ portabas : te inunicꝰ occidit.
Armis tius te uicit: armis tuis te intere.¬
mit. Recipe mandatũ : scito. eẽ. arma :

Expanded text:
 mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem. Erat enim sibi antea ignotus peccator, factus est manifestus praevaricator. Ecce inventum est illi in mortem, quod erat ini . Occasione ergo accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Gladio quem portabas, te inimicus occidit; armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Recipe mandatum: scito esse arma,
Abbreviated transcription (Latin):
hominis nr̃i sacͤm̃to data ẽ uax illa
ꝑtinens ad mortẽ aĩȩ nr̃ȩ significan¬
dã: ñ solũ in psalmo. uerũ etiã incruce
Cui uoci congruit apłs dicens. Scien¬
tes qr uetus hõ nr̃ simul crucifixꝰ. ẽ.
ut euacuet᷑ corpꝰ peccati: ut ultra ñ

Expanded text:
hominis nostri sacramento data est uox illa pertinens ad mortem animae nostrae significandam non solum in psalmo uerum etiam in cruce: cui uoci congruit apostolus dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra n
Abbreviated transcription (Latin):
Hic pͥmo. qd̾ ñ intelligentibꝰ pͥmũ & gan¬
culpare legẽ dĩ. Dicit aliqͥs. Absit hoc
ab animo qualiscũq xp̃iani. Qͥs hoc
uel insanꝰ audeat de apłs suspicari:
& tam̃ fr̃s mĩ uerba ista male intellcs¬
fomitẽ in saniȩ furoris marucheoũ stib¬
minꝗ strauer̃. Maniches eñi legẽ deiꝑ
mossen datã. dict̃ ñ a dõ datã & eam

Expanded text:
 quod non intelligentibus primum et granculpare legem Dei. Dicit aliquis, Absit hoc ab animo qualiscumque christiani: quis hoc vel insanus audeat de Apostolo suspicari? Et tamen, fratres mei, verba ista male intellectfomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarunt. Manichaei enim legem Dei per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
nmagnitudine inqͥt reuelationũ me¬
arũ ne extollar. datus ÷ mͥ stumulꝰ car¬
nis meȩ : angłs sathanȩ qͥ me colaphi¬
zet. Qualẽ tumorẽ tumuit. qͥ morda¬
cissimũ epithema accepit: Lã gͦ mͦdic.
qr tanta in illo erat iusticia : qͣnta. ẽ.
in angłis scĩs. Anforte & angłs sc̃i in
cȩlo ne eoctollat᷑ accipit stimulũ an¬
głm sathanȩ: a qͦ colafizet᷑ Absit hoc
de angłis suspicari. Homines sumꝰ ÷
apłos scõs homines ognoscamꝰ :ua¬
sa electa: s adhuc fragilia : ad huc u
auferret᷑. nec auditꝰ. ẽ. ad uoluntatẽ.
qr excatiditꝰ. ẽ. ad sanitatẽ ⁊ forte ñ
indecent̃ ipse loqr̃ uͥdic̃. qr lea sp̃a¬

Expanded text:
ine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc fragilia; adhuc in hauferretur; nec auditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem ; forte non indecenter ipse loq
Abbreviated transcription (Latin):
Uos inqͥt qͥ spiritales estis inftruite huimo.¬
di inspũ lenitatis: intendens te ipsum.
ne & tu tẽpteris. E cce quẽ spãlẽ iam
appellauit ecate. timuit illi tẽptatioĩs
fragilitatẽ. uñ posset tẽptari spiritalis :
⁊ siñ ex m̃te utiq ex carne: spiritalis
idẽq carnalis. Ecos spiritalis. m̃te ser¬
uio legi dĩ÷ ecce carnalis: carne autẽ
legi peccati. Idẽ gͦ ipse & sp̃italis &
carnalis: idẽ plane. Qndui hic uiuit :
ccupiscentiis cędis. atq c̃sentis : qͥ eas
uł bonas putas ad explendã libidiniᷤᷤ
sacietatẽ. uel certe sic uides malas.
ut eis tam̃ cedendo c̃sentias. & qͦdu¬
petres. Iotus carnalis est. Qsqͥs t̾u
talis es : totꝰ carnalis es. Si añ & c̃cupi¬

Expanded text:
os, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, utique ex carne. Spiritualisidemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic vivit, concupiscentiis cedis atque consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo duperpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem concupi
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m sp̃m: q̃ s̃ sp̃s sentiunt. P rudentia
.it. carnis mors ẽ. prudentia aũ sp̃s
uita & pax: qr prudentia carnis ini¬
mica indm̃. Ipse ostendit cur dio̾cit
inuica: ne qͥs putaret ex aduerso
aluid uenire pͥncipiũ. Subiungit
enĩ & dic̃. Legi em̃ĩdĩñ ẽ. subiecta:
nec enĩ pot̃. E fac̾e contͣ legẽ. hoc . ẽ.

Expanded text:
unt. Prudentia enim carnis mors est: prudentia autem spiritus vita et pax. Quia prudentia carnis inimica est in Deum. Ipse ostendit quid dixerit, inimica: ne quis putaret ex adverso aliud venire principium. Subjungit enim, et dicit, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim pot
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatib carnuis ad qͥesct̃. Ne qͥs eñi
de his dictũ putaret. qͥ de hac uita
ñ dũ excessert: oportunissime subiui¬
ocit. Uos aũ ñestis incarne: s in spũ.
Utiq. ad huc in hac uita c̃stitutis loqͥt᷑
In sp̃u enĩ erant: qr in fide. & spe.&
caritate spiritaliũ rerũ ad qͥescebant.

Expanded text:
ptatibus carnis acquiescunt. Ne quis enim de his dictum putaret, qui de hac vita nondum excesserunt, opportunissime subjunxit: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. Utique adhuc in hac vita constitutis loquitur. In spiritu enim erant, quia in fide et spe et charitate spiritualium rerum acquiescebant.
Abbreviated transcription (Latin):
it : ñ extucit. Fec̃ timorẽ pęnȩ: ñ amo¬
rẽ iusticiȩ. Qdgͦ: Qͥd dubitamꝰ ao hoc
datã. eẽ. legẽrut iuteniret se homo:
homo. Uires suas languidas ñ inueñ:
nͥ qͣndo legẽ ꝓhibitiois accep̃. Scimꝰ in¬

Expanded text:
it: fecit timorem poenae; non amorem justitiae. Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse legem, ut inveniret se homo? homo. Vires suas languidas non invenit, nisi quando legem prohibitionis accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad peccatũ delectatioẽ rerũ tẽporaliũ
traheret᷑. E infirmabat᷑ lex ꝑ carnẽ:
id⁊ ñ efficiebat ustos. deditos carmi.
S ds filiũ suũ misit in similitudinẽ car.¬
nis peccati. Non eñi caro peccati erat.
q̃ ñ carnali delectatione nata erat : s
tam̃ inerat in ea similitudo carnis pec¬
catiꝰ qͥa mortalis caro erat. Mortẽ aũ
ñ meruit adã. nͥ peccando. S qͥd fec̃ dĩ:
De peccato dãpnauit peccatũ in carne:
id. ẽ. suscipiendo carnẽ hoĩs peccatoriᷤᷤ
& docendo quẽadmodũ iuu̾emꝰ. pecca¬
tũ in ipsa carne dãpnauit: ut ȩ̃t̃noꝵ
caritate sp̃s flagrans. ñ duc̃et᷑ capti¬
uus in cͣsione libiditus. Ut iusticia in¬
qͥt legis impleret᷑ in nob̾. qͥñ scđm car¬

Expanded text:
ad peccatum delectatione rerum temporalium traheretur. Ergo infirmabatur lex per carnem, id est, non efficiebat justos deditos carni. Sed Deus Filium suum misit in similitudinem carnis peccati. Non enim caro peccati erat, quae non de carnali delectatione nata erat; sed tamen inerat ei similitudo carnis peccati, quia mortalis caro erat: mortem autem non meruit. Adam nisi peccando. Sed quid fecit Dominus? De peccato damnavit peccatum in carne: id est, suscipiendo carnem hominis peccatoris, et docendo quemadmodum viveremus, peccatum in ipsa carne damnavit, ut aeternorum charitate spiritus flagrans non duceretur captivus in consensionem libidinis. Ut justitia, inquit, legis impleretur in nobis, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
crĩ adiectũ. qr ubi ñ ẽ. leoc nec p̃uari¬
catio has dicit passiones q̃ ꝑlegẽ s̃ oꝑa
morti. Sub istis passionibꝰ. tanꝗͣ sub
uiro dñanti agebat aĩa : anteꝗͣ. ueni¬
ret gr̃a ꝑfidẽ. His gͦ passionib mori¬
tͣ qͥ iã seruit m̃te legi dĩ. ꝗͣuis ipse pas¬
siones ñdũ mortuȩ sint. qͣndui carne
seruit legi peccati. Restat gͦ aliqͥd ad¬
huc ei qͥẽ. sub grã. qd̾ eũ ñ uincat nec
captiuũ ducat. donec mortificet᷑ totũ
qd̾ c̃suetudine pͣua roboratũ. ẽ. Qͥd gͦ¬

Expanded text:
 adjectum: quia ubi non est lex, nec praevaricatio. Has dicit passiones, quae per legem smorti. Sub istis passionibus, tanquam sub viro dominante, agebat anima antequam veniret gratia per fidem. His ergo passionibus moritur, qui jam servit mente legi Dei; quamvis ipsae passiones nondum mortuae sint, quamdiu carne servit legi peccati. Restat ergo adhuc aliquid ei qui est sub gratia, quod eum non vincat, nec captivum ducat, donec mortificetur totum quod consuetudine prava roboratum est et
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas: ideo ipsa ueritas peccatoribꝰ dic̃.
ñ nouiuos. Sic̃ enĩ tenebrȩ oculis ñ ui-¬
dendo: ita peccata m̃te ignorandaᷤ sen-¬
tiunt᷑. E& ista locutione. dictũ arbitror
inpsalmis. Delicta qͥs intelligit : Im¬

Expanded text:
eritas, ideo ipsa Veritas peccatoribus dicit, Non novi vos. Sicut enim tenebrae oculis non videndo, ita peccata mente ignorando sentiuntur. Ex ista locutione dictum arbitror in Psalmis, Delicta quis intelligit ?
Abbreviated transcription (Latin):
&etñ fac̃. Qd̾ aũ ait. fefellit me pecca¬
tũ occasioẽ accepta ꝑ mandatũ: siue
qr suasio delectatioĩs ad peccandũ ue¬
hem̃tior ẽ cũ adẽ ꝓhibitio: siue qr
etiãsi qͥd hõ fecerit scd̾m uissa legis.

Expanded text:
um. Quod autem ait: Fefellit me peccatum, occasione accepta per mandatum; sive quia suasio delectationis ad peccatum vehementior est, cum adest prohibitio; sive quia etiam si quid homo fecerit secundum jussa legis,
Abbreviated transcription (Latin):
sponde mͥ. Mala. ẽ. lex q̃ dic̃ ñc̃cu¬
pisces : Noc nec luxuriosꝰ mͥ. ⁊ neqͣm
aliqͥs. responđet. Et em̃ ipsi hoĩes fla¬
gitiosi. qͣtido rep̃hendunt᷑ erubesct̃:
& qnͣdo st̃ int̾ castos. lasquire ñ au¬
lex dicẽt. ñccupisces. Ibã eñi pꝰ c̃cupiᷤ¬
centiã meã.⁊ qͣ trahebat currebã.
eiꝰq illecebras blandas. & ex carnali
suauitate iocundas. magnã felicitatẽ
cupisces. Ille homo qͥ putabat mag¬
nũ bonũ ẽẽ. magnãq felicitatẽ ex¬
istimabat. ea q̃ posset suȩ c̃cupiscentiȩ
ñ negare: seqͥ qua trahit: audit ñ ẽ¬
cupisces: & cognoscit. ẽẽ. peccatũ.
Lexc dic̃: hõ audiuit. Dõ eredidit. poc¬
catũ siuĩ uidit. Qd̃ bonũ putabat:¬

Expanded text:
sponde mihi. Mala est Lex quae dicit, Non concupisces? Hoc nec luxuriosus mihi et nequam aliquis responderit. Etenim et ipsi homines flagitiosi quando reprehenduntur, erubescunt; et quando sunt inter castos, lascivire non auLex diceret, Non concupisces. Ibam enim post concupiscentiam meam, et qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem cupisces. Ille homo qui putabat magnum bonum esse, magnamque felicitatem existimabat, ea quae posset, suae concupiscentiae non negare, sequi qua trahit; audit, Non concupisces; et cognoscit esse peccatum. Deus dixit, homo audivit, Deo credidit, peccatum su
Abbreviated transcription (Latin):
ibit & hoc ipse: sensit se ñ intelligi:
& contra obscuritatẽ uerbor suoꝵco
possis contͣdic̾e: & pͥor hoc uoluit dicẽ:
ut tu ñ inuenias qͥd dic̾es. Qͥd g dicemꝰ¬
inqͥt: Hoc seg̃r̃. Qͥd gͦ dicemꝰ : Lex
peccatũ ẽ Absit. Uno uerbo legẽ sol¬
uit: legis accusatorẽ dãpnauit. Auc¬
toritatẽ apłi contͣ me ꝓferebas. õ ma.¬
appende uerbũ : et cape indec̃siliũ Au-¬
di. Lex peccatũ ẽ: Absit. Audi absit.

Expanded text:
ipse, vidit, sensit se non intelligi, et contra obscuritatem verborum suorum possis contradicere; et prior hoc voluit dicere, ut tu non invenias quod diceres. CAPUT Iinquit? Hoc sequitur. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Uno verbo Legem absolvit, Legis accusatorem damnavit. Auctoritatem Apostoli contra me proferebas, o Maappende verbum, et cape inde consilium. Audi, Lex peccatum est? Absit. Audi, Absit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quare q̃rit lat̾e : Timet app̃hend: ligariꝰ.
adduci: includi: ꝓduci: torqueri: occidi.
Nȩc om̃ia tundo. in illa appeticione suaui¬
tatis suȩ latebras q̃rit: aucupat᷑ absen.¬
tiã mariti. Ipsũ aduitorẽ flagicii sui
timet inuenire: qͥa conscio se formidat
dat inmediũ: ostendat se oculis cordis:
tat: contep̃ne ꝓme. Ecce contẽpsisti: pa¬
rũ ẽ. illi. Humanũ ẽ. hoc. ꝓpt̃ infirmi¬
tatẽ carnis ur̃ȩ. P arũ.ẽ. ut contẽpnas
qͥoqͥd te delectabat: c̃tep̃ne qͥcqͥd te t̃re¬
bat. Contẽpne carceres: c̃cẽpne uiti-¬
cula:. contẽpne eculeũ: contẽpne tor¬
m̃ta: c̃tep̃ne mortẽ. Hec uicisti: me
inuenisti. Inutroq gradu. amatores

Expanded text:
Quare quaerit latere? Timet apprehendi, ligari, Quare quaerit latere? Timet apprehendi, ligari, adduci, includi, produci, torqueri, occidi. Haec omnia timendo, in illa appetitione suavitas suae latebra quaerit: aucupatur absentiam mariti, ipsum adjutorem flagitii sui timet invenire, quia conscio se formidat dat in medium, ostendat se oculis cordis, tat, contemne pro me. Ecce contempsisti, parum est illi: Humanum est hoc, propter infirmitatem carnis vestrae. Parum est ut contemnas quidquid te delectabat: contemne quidquid te terrebat; contemne carceres, contemne vincula, contemne equuleum, contemne tormenta, contemne mortem. Haec vicisti, me invenisti. In utroque gradu amatores
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dico qd caꝑe potestis. Exhibuistĩ
mẽbra ur̃a. deliciis illicitis peccatorum.
Suauitate ducti estis: ut illa faceretis.
Ducat uos ad recta facta: suauitas. & dul¬
cedo iusticiȩ. Amate iusticiã: qͣmꝰ ama
q̃ impetret: ut exbibeatis illi. qd̾ exhi¬
.ẽ. humanũ dico. hoc. ẽ. qd̾ infirmitaᷤᷤ
ur̃a tolerare adhuc potest. Qͥd gͦ su¬
spendit apłs. qͥd distulit dicere: Qͥo
distulit: Dicã si potero. Appende ui¬
sticiã. & iniqͥtatẽ. ł antũne digna. ẽ.
iusticia: qͣntũ di gna fuit iniqͥtas :
Sic amanda. ẽ. ista: qͦmͦ amata. ẽ. illa:
Absit ut sic: ⁊ utinã ł sic: gͦ plꝰ. plꝰ omĩo: In iniqͥti¬
In iniusticia inꝗͣ secutu e̾ delectationẽ: ꝓ i̾ticia
tolera dolorẽ. Hẽ plus. Ecce. nescio qͥs etattͦ lubriç
ĩpudicꝰ adolescen suauitate illiciente iniecit
oculos inconuigẽ alienã: ad amauit: cu¬
pit ꝑuenire: q̃rit tam̃ latere. Sic eñi
amat uoluptatẽ: ut plus timeat dolorẽ.

Expanded text:
hoc dico quod capere potestis: exhibuistis membra vestra deliciis illicitis, peccatorum suavitate ducti estis, ut illa faceretis; ducat vos ad recta facta suavitas et dulcedo justitiae: amate justitiam, quomodo amas vobis impetret ut exhibeatis illi, quod exhiest Humanum dico, hoc est, quod infirmitas vestra tolerare adhuc potest. Quid ergo suspendit Apostolus? quid distulit dicere? Quid distulit, dicam, si potero. Appende justitiam et iniquitatem: tantumne digna est justitia, quantum digna fuit iniquitas? Sic amanda est ista, quomodo amata est illa? Absit ut sic, sed et utinam vel sic. Ergo plus? Plus omnino. In iniquiIn injustitia, inquam, secutus es delectationem, pro justitia tolera dolorem: hoc est plus. Ecce nescio quis aetatis lubricae impudicus adolescens, suavitate illiciente injecit oculos in conjugem alienam, amavit, cupit pervenire; quaerit tamen latere: sic enim amat voluptatem, ut plus timeat dolorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tas. saltẽ c̃sid̾are in codice circũ stantiã
lectioĩs. Qd̃ si fec̃it: ibi max inueniet
legis rebellesq ꝓsternat. Et si em̃ tardꝰ
ẽ. ad intelligenda uerba apħ: manifes¬
ta ibi laus exep̃ssa. ẽ. legis dĩ. Cũ. eẽmus¬
in carne ait: passioẽs peccatoꝵ q̃ ꝑ le
exxaltat cornua. Impetit te: fac̾ impe¬
tũ. Ecce inqͥt passioẽs peccataꝵ: q̃ ꝑ legẽ¬
peccatoꝵ: & oꝑant᷑ in mebris nr̃is. ut
stuctũ ferant morti: Lege: aliqͣntũ ꝓ¬
grede. Iocũ audi patient̃: ⁊ si ñ intellig̃n¬
t̃. Noc eñĩ qd̃ ait. passio ẽs peocatoꝵ quȩ¬
ut intelligas. S priꝰ esto mecũ legis lau¬
dator: & tc̃ fieri mereb̾is intellector.
lausũ cor habes: & clauĩ accusas : Ecce
interĩ qd̾ ñ intelleximꝰ. paululũ se pona¬
mꝰ: ut ad laudẽ legis q̃ aꝑta. ẽ. ueniamꝰ.
assiões inqͥt peccataꝵ q̃ ꝑ legẽ s̃. oꝑaban

Expanded text:
cumstantiam lectionis. Quod si fecerit; ibi mox inveniet Legis rebellesque prosternat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba Apostoli, manifesta ibi laus est expressa legis Dei. 3. Maniexaltat cornua, impetit te, facit impetum: Ecce, inquit, passiones peccatorum quae pepeccatorum, et operantur in membris nostris, ut fructum ferant morti? Lege, aliquantum progredere, totum audi patienter, et si non intelligenter. Hoc enim quod ait, Passiones peccatoruut intelligas: sed prius esto mecum Legis laudator, et tunc fieri mereberis intellector. Clausum cor habes, et clavem accusas? Ecce interim quod non intelligimus, paululum seponamus, ad laudem Legis quae aperta est veniamus. Passiones, i
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ioris hoĩs. penitentiȩ dolores intelli¬
gunt᷑. & continentiȩ qͥdã salubtiᷤᷤ cruciatꝰ.
ꝑ quã mortẽ mors impietatis ꝑimit᷑. in
qͣ nosñ relinqͥt d̾s. Q&̾ idõ ꝑ talẽ crucem
euacuat᷑ corpꝰ peccati. ut iã ñ exhibe¬
amꝰ mẽbra nr̃a arma iniqͥtatis pecca¬
to: qi & int̾ior hõ si utiq renouat᷑
de die indiẽ ꝓfecto uetꝰ . ẽ. anteqͣm

Expanded text:
is hominis paenitentiae dolores intelleguntur et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die i
Abbreviated transcription (Latin):
ti dõ habetis fructũ ut̾m inscificati¬
onẽ. finẽ uͦ uitã et̃nã. Lib̾os dix̃ ui¬
sticiȩ: ñ lib̾atos. A peccato aũ nĩ lib̾oᷤᷤ.
ne s hoc tribuerent: s uigilantissime
maluit dic̃e lib̾atos: referens hoc ad
illã dñi sententiã: si uos filiꝰ lib̾auerit.

Expanded text:
habetis fructum vestrum in sanctificatione, finem vero vitam aeternam. Liberos dixit justitiae, non liberatos, a peccato autem non liberos, ne sibi hoc tribuerent; sed vigilantissime maluit dicere, liberatos, referens hoc ad illam Domini sententiam: Si vos Filius liberaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
q locũ istũ clau. sit: ut cepit. Mortẽ
qͥppe xp̃i sic insinuauit: ut etiã ip¬
sũ mortuũ diceret. eẽ. peccato. Cui pec¬
cato nͥ carni. Inqua erat ñ peccatũ.
s similitudo peccati: & ideo nomine
appellata peccati. Baptizatis itaq in
mortẽ xxp̃i. in qͣ ñ solũ maiores. ue¬
rũ etiã & paruuli baptizant᷑. ait

Expanded text:
que locum istum clausit, ut coepit; mortem quippe Christi insinuavit sic, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine est appelata peccati? Baptizatis itaque in mortem Christi, in qua non solum majores, verum etiam et parvuli baptizantur, ait
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd gͥ gestũ. ẽ. incruce xp̃i: in sepul¬
tura: in resurrectione tercio die:
in ascensione in cȩlũ. & seđe ad dex¬
terã patris: ita gestũ. ẽ. ut his reb
ñ mistice tantũ dictis s etiã gestis. E¬
c̃figaret᷑ uita xp̃iana q̃ hic geritur.
ã ꝓpt̃ eiꝰ crucẽ dictũ. ẽ: Qui aũ iħti¬

Expanded text:
 gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione, tertio die, in ascensione in coelum, et sedere ad dexteram Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis configuraretur vita Christiana quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est . Qui aut
Abbreviated transcription (Latin):
ut calefaciat: s cũ hoc fac̃ iãnix ñ. ẽ.
Sic & prudentia carnis dr̃: cũ anima¬
ꝓ magnis botus tẽporalia bona c̃cu¬
pucit. Qͣndui cni appecitꝰ talis in est
bona desid̾are ceꝑit. & tp̃ralia c̃tẽpn̾e:
desinet carnis. ẽẽ. prudentia: & sp̃ui
ñ resistet. E adẽ nãq anima cũ infe¬
riora appetit. prudentiã carnis ha
qr prudentia carnus substantia. ẽ.
qͣ indut᷑ anima uel exuit᷑ s ipsiꝰ aĩȩ
affectio q̃ om̃ino. eẽ. desinet: cũ se

Expanded text:
ut calefaciat, sed cum hoc facit, jam nix non est. Sic et prudentia carnis dicipro magnis bonis temporalia bona concupiscit. Quamdiu enim appetitus talis inest abona desiderare coeperit, et temporalia contemnere, desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem namque anima cum inferiora appetit, prudentiam carnis habquia prudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur; sed ipsius animae affecti
Abbreviated transcription (Latin):
in etate hominis iã ratione utentis:
p̃uaricatoreᷤᷤ fiunt om̃s peccatores t̾rȩ.
uaricata gͦ lege etiã illa q̃ data. ẽ. ꝑ¬
moysen: multo ampliꝰ habundat de¬
lictũ. Lex gͦ subintrauit ut habun¬
daret delictũ. siue cũ homines negli.¬
gunt qd̾ ds̃ iub&: siue cũ de uiribus
suis p̃sum̃tes. ad uitoriũ gr̃ȩ ñ implo.¬
rant: & addunt infirmitati suꝑbiã.
Cũ aũ uocatione diuna intelligunt
cui sit ingemiscendũ. & inuocant eũ
inque credunt recte dicentesꝰ mise¬
rere nuĩ d̃s scd̃m magnã miscdiã tu

Expanded text:
in aetate hominis iam ratione utentis, praeuaricatores fiunt omnes peccatores terrae. praeuaricata uero lege etiam illa, quae data est Moysen, multo amplius abundat delictum. « Lex ergo subintravit, ut abundaret delictum, » sive cum homines negligunt quod Deus jubet, sive cum de viribus suis praesumentes adjutorium gratiae non implorant, et addunt infirmitati superbiam. Cum autem vocatione divina intelligunt cui sit ingemiscendum, et invocant eum in quem credunt, recte dicentes: « Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tu
Abbreviated transcription (Latin):
uno. multi inse ipsis futuri erant : tc̃
in illo unus erant.  inde illud pecca¬
tũ soliꝰ eẽt: si ex illo nullus exisset. Por¬
ro aut̃ in qͦ erat Natura cõmunis: ab
eiꝰ uitio. ẽ. nullus unmunis. Si ambo
t rei tam̃ ab origine nascebant᷑: lau
liꝰ ambo lib̾arent᷑ nichil nob̾ ẽuen¬
entiꝰ dic̾et᷑ : ꝗͣ. o t̾u homo qͥs es qͥ respori¬

Expanded text:
uno multi in seipsis futuri erant, tunc in illo unus erant. Proinde illud peccatum solius esset, si ex illo nullus exiisset: porro autem in quo erat natura communis, ab ejus vitio est nullus immunis. Si ambo tur, rei tamen ex origine nascebantur; laulius ambo liberarentur; nihil nobis convenientius dicetur, quam, O homo, tu quis es qui respo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecto. nulla substantia inueuit᷑ ma¬
lir̃meq lex mala. ẽ. q̃ ostendit homi¬
ni. inqͥb peccatoꝵ uinculis iaceat:
ut ꝑ fidẽ implorato lib̾atoris auxilio:
& solui. & erigi. et firmissime c̃stitui
mereat᷑. In pͥma gͦ actione q̃. ẽ. ante
legẽ: nulla pugna.ẽ cũ uoluptatib

Expanded text:
perfecto, nulla substantia invenitur malum. Neque lex mala est, quae ostendit homini in quibus peccatorum vinculis jacet, ut per fidem implorato Liberatoris auxilio et solvi et erigi et firmissime constitui mereatur. In prima ergo actione quae est ante legem, nulla pugna est cum voluptatibus
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ. & dicant: unũ hominẽ ñ ꝓpa¬
ginẽ traiecisse: s exẽplũ p̃buisse peccat.¬
Qm gͦ ꝑ uniꝰ delictũ in om̃s homines ad
condẽpnationẽ. & ñ potiꝰ ꝑ multa sua
delictaͥ. nͥ qr etiã si illud unũ sit. tam̃
idoneũ ẽ. ꝑduc̾e ad cdẽp̃nationẽ etiam
nullis additis cȩteris. sic̃ ꝑduc̃ paruu¬
los morientes qͥ ex adã nascunt᷑. si in
duo ista int̾ se. eẽ. contraria. ut om̃s
eant inc̃dẽp̃nationẽ ꝑ adã. & om̃s in
iustificationẽ ꝑ xp̃m: om̃ino erras.
Nullus enĩ hominũ nͥ ꝑ adã trahit᷑ ad c̃¬
dẽpnationẽ. de qͣ ꝑ lauachrũ regñati¬
onis homines lib̾ant᷑: & nullus homi¬

Expanded text:
et dicant unum hominem non propaginem traiecisse, sed exemplum praebuisse peccat per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, et non potius per multa sua delicta, nisi quia etiamsi illud unum sit, tamen idoneum est perducere ad condemnationem, etiam nullis additis caeteris, sicut perducit parvulos morientes, qui ex Adam nascuntur si in duo ista inter se esse contraria, ut omnes eant in condemnationem per Adam, et omnes in justificationem per Christum, omnino erras: nullus enim hominum nisi per Adam trahitur ad damnationem, de qua per lavacrum regenerationis homines liberant
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alienet᷑. nec separet᷑. Tẽporalis autẽ
mors. etiã in his qͥ xp̃i morte rediũ¬
t᷑. relinquat᷑ interĩ ad exercitatio¬
nẽ fidei & agonẽ p̃sentis luetamnus:
in qͦ & martyres certauer̃: absumat᷑ ũ
⁊ ipsa in renouatione corꝑis. ꝗͣ resurrec¬
tio pollicet᷑. Ibi enĩ penitꝰ ab sorbebit᷑
mors inuictoriã: cui mͦ grã xp̃i adi¬
mit regnũ. ne suoꝵ aiãs ad pęnas tar¬
tari ꝑtrahat. Qd̃ uͦ adiungit de adã
qͥ. ẽ. forma futuri: neq hȩc uno mͦ in¬
telligit᷑. Aut enĩ forma xp̃i econtra¬
rio. ẽ. ut quẽadmodũ in illo om̃s mo¬
riunt᷑. sic & in xp̃o om̃s uiuificent᷑: &
qͦmͦ ꝑ ipsiꝰ in obȩdientiã peccatores õ¬
stituti s̃ mult. sic ꝑ xp̃i obȩdientiam
iusti constituant᷑ multi: aut formam
futuri eũ dix̃. qd̾ ipse inflixerit for¬
mã mortis posteris suis. Ille tam̃ me
lior. ẽ. intellectus. ut econtrario forma

Expanded text:
non alienetur, non separetur; temporalis autem non alienetur, non separetur; temporalis autem mors etiam in his qui Christi morte redimuntur, relinquatur interim ad exercitationem fidei, et agonem praesentis luctaminis, in quo et martyres certaverunt. Assumatur vero et ipsa in renovatione corporis, quam resurrectio pollicetur. Ibi enim penitus absorbebitur mors in victoriam, cui modo gratia Christi adimit regnum, ne suorum animas ad poenas tartari pertrahat. Quod vero adjunxit de Adam, qui est forma futuri. Neque hoc uno modo intelligitur. Aut enim forma Christi e contrario est, ut quemadmodum in illo omnes mor ipsius inobedientiam peccatores constituti sunt multi, sic per Christi obedientiam justi constituantur multi: aut formam futuri eum dixit, quod ipse inflixerit formam mortis posteris suis. Ille tamen est melior intellectus, ut a contrario forma
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uaricationis adȩ. Iste enĩ melior in¬
tellectus horũ uerboꝵ. ut cũ dixisset
regnauit mors & in eos qͥ ñ peccauerũt:
qͣsi nos moueret qͣre ineos regnauerit¬
qͥñ percauer̃: add̾et in similitudinẽ p̃¬
uaricationis adȩ. id÷ qr inerat in hoꝵs
mẽbris similitudo p̃uaricatiotus adę.
otest & sic intelligi. Regnauit mors
ab adã usq ad moysen. & in eos qͥñ in
similitudinẽ p̃uaricationis adȩ pec
cauer̃: qr in se ipsis cũ iã nati. eẽnt.
nec ratione ad huc uterent᷑. qͣ ille ute¬
bat᷑ qͣndo peccauit: nec p̃ceptũ acce¬
pissent qd̾ ille transgrecꝰ. ẽ. s solo
onginali uitio tenerent᷑ obstricti: ꝑ
qd eos regnũ mortis traheret ad condẽp
regnũ: qm̃ mors tẽporalis. quãuis & ip¬
sa de originali delicto ꝓpagata sit. corpꝰ
in eis interimit. aĩam uͦ ad penas non
trahit: ubi uoluit regnũ mortis in¬
telligi: ut anima renouata ꝑ grãm.
iã ñ moriat᷑ ingehenna. id⁊ a tuta dĩ

Expanded text:
praeuaricationis Adae. iste enim est melior intellectus horum uerborum, ut. cum dixisset: Regnauit mors in eos, qui non peccauerunt, quasi nos moueret, qqui non peccaverunt, adderet, in similitudinem praevaricationis Adae, id est quia inerat in horum membris similitudo praevaricationis Adae. Potest et sic intelligi, « regnavit mors ab Adam usque ad Mosimilitudinem praevaricationis Adae, quia in seipsis, cum jam nati essent, nec ratione adhuc uterentur, qua ille utebatur quando peccavit, nec praeceptum accepissent quod ille transgressus est, sed solo originali vitio tenerentur obstricti, per quod eos regnum mortis traheret ad condemnaregnum, quoniam mors temporalis, quamvis et ipsa de originali delicto propagata sit, corpus in eis interemit, animam vero ad poenas non trahit. Ubi voluit regnum mortis intelligi, ut anima renovata per gratiam jam non moriatur in gehenna, id est, a vita Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tio peccati. Si regnauit inqͥt mors ab
adã usq ad moyseri. Hoc. ẽ. qd̾ sup̃a
xcerat usq ad legẽ: ñ usq ad mogsen.
ut deinceps ñ. ẽẽt peccatũ. S qr nec
lex ꝑ moy sen data. regnũ potuit moriꝰ
auferre . q̃ ñ regnat utiq nͥ ꝑ peccatũ.
regnũ porro eiꝰ. ẽ: ut hominẽ morta¬
lẽ. in scdam etiã q̃ sep̃iterna. ẽ. p̃cipi¬
tet mortẽ. Regnauit aũ. In qͥbꝰ Etũ
in his inqͥt qͥñpeccauer̃: in similitudi¬
nẽ p̃uaricationis adȩ. qͥ. ẽ. forma fu¬
turi. Cuiꝰ futuri nͥ xp̃i : Q qualis for¬
ita inisto istud. Ipsa. ẽ. forma: s hȩc
forma. ñ om̃i eox parte c̃formis. ẽ. Uñ

Expanded text:
regnavit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen; hoc est quod supra dixerat, usque ad legem: non usque ad Moysen, ut deinceps non esset peccatum; sed quia nec lex per Moysen data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. Regnum porro ejus est, ut hominem mortalem in secundam etiam, quae sempiterna est, pavit autem: in quibus? Et in his, inquit, qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri. Cujus futuri, nisi Christi? Et qualis forita in isto istud: ipsa est forma. Sed haec forma non omni ex parte conformis est: unde
Abbreviated transcription (Latin):
tũ intrauit in mundũͥ qr ñ imitatio¬
nẽ s gñationẽ uolebatintelligi : Sic̃
eni a muliere initiũ peccati fuit. sic
initiũ gñatioĩs a iuro.ẽ. Prior enim
uir seminat: ut femina pariat. Id̾o
ꝑ unũ hominẽ peccatũ intrauit in
munidũ. qr ꝑ sem̃ gñationis intrauit:
qd̃ a iuro excipiens concipit femina :
qͦ more nasci noluit. qͥ solus sine pec¬
tũ anmors. anutrũq in om̃s homi¬
strat. Nã si peccatũ ñ ꝑtransisset. ñ oĩs
homno cũ lege peccati q̃ in mẽbris. ẽ. naᷤ

Expanded text:
ntravit in mundum, quia non imitationem, sed generationem volebat intelligi? Sicut enim a muliere initium peccati fuit, sic initium generationis a viro est: prior enim vir seminat, ut femina pariat: ideo per unum hominem peccatum intravit in mundum, quia per semen generationis intravit, quod a viro excipiens concepit femina: quo more nasci noluit, qui solus sine pectum, an mors, an utrumque per omnes homistrat. Nam si peccatum non pertransisset, non omnis homo cum lege peccati, quae in membris
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ suꝑiꝰ dixisti uigilant᷑ inculcasse a¬
hominis iħu xp̃i in plures habunda¬
bit. uolens intelligi ideo plures dictos.
qr ꝑuenit gr̃a eius ad paruulos: ad
qͣs imitatio pͥmi hominis ñ ꝑtinet. aut
m̃dosꝰ codex tͥ m̃titꝰ. ẽ. aut ipse m̃tiriᷤᷤ.
aut ab aliqͦ falso. siue fallente. aut
obluione deceptꝰ es. N eiũ ait apłs plu
res: s multos. Grecũ attende codicẽ:
tos. ñ inmagis multos. hoc.ẽ. ñ inplu¬
res sic̃ iã oftetidimꝰ: qm̃ si plures di¬
xisset ꝓpt̾ paruulos qͦs tenet gr̃a. cum
pͥmi hominis ñ teneat initatio. fal¬
sũ dixisset & cẽtera. similis uob̾. Si etiu
om̃s imitatores xp̃i pꝰ eiꝰ in carnatio¬
nẽ. regeneratis paruuł ad diciᷤᷤ ꝯferantur

Expanded text:
nculcasse Ahominis Jesu Christi in plures abundavit » ; volens intelligi, ideo plures dictos, quia pervenit gratia ejus ad parvulos, ad quos imitatio primi hominis non pertinet: aut mendosus codex tibi mentitus est, aut ipse mentiris, aut ab aliquo falso, sive fallente, aut oblivione deceptus es. Non enim ait Apostolus plures, sed multos. Graecum attende codicem, tos, non in magis multos, hoc est, non in plures, sicut jam ostendimus: quoniam si plures dixisset, propter parvulos quos tenet gratia, cum primi hominis non teneat imitatio; falsum dixisset, et esset similis vobis. Si enim omnes imitatores Christi post ejus incarnationem, regenera
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ẽ. s qr ñ poterat ꝑ luterã legis au¬
gͦ fidens de uirib ñ dico uoluntatis.
s potiꝰ suauitatis suę. putaret libero
arbitrio legẽ potuisse suffic̾e. & xp̃s
aũ ñ deputabat᷑ cũ lex ñ. ẽ. Non dix̃¬

Expanded text:
tum est, sed quia non poterat per litteram legis au quisquam ergo fidens de uiribus non dico uoluntatis sed potius uanitatis suae putaret libero arbitrio legem potuisse sufficere et Chriautem non deputabatur, cum lex non esset. non dix
Abbreviated transcription (Latin):
uera iusticia. ẽ: ex te ñ. ẽ. De sursũ ÷
descendens a patre luminũ. Ut ha¬
b̾es eã. si tam̃ habes eã: ꝓfecto accepi¬
sti. Qͥd eñi boni habes: qd̾ ñ accepisti:
Qua ꝓpt o homo si accepturꝰ es uitã ȩter¬
nã. iusticiȩ qͥdẽ stipendiũ. ẽ: s tͥ gr̃a
.ẽ. cui gr̃a. ẽ. & ipsa iusticia. Tibi eñi¬
tanꝗͣ. debita redd̾etur: si ex tetͥ eẽt
iusticia. cui debet᷑. Nc̃ uͦ de plenitu¬
dine eiꝰ accepimꝰ. ñ solũ gr̾am qͣnẽ
iustȩ in laborib usq infinẽ uiui¬
mꝰ: s etiã grãm ꝓhac gr̾a. ut in re¬
quie postea sine fine uiuamus.¬

Expanded text:
sursum est descendens a patre luminum. ut haberes eam, si tamen habes eam, profecto accepisti; quid enim boni habes, quod non accepisti? quapropter, o homo, si accepturus es uitam aeternam, iustitiae quidem stipendium est, sed tibi gratia est. cui gratia est et ipsa iustiur, si ex te tibi esset iustitia, cui debetur. nunc uero de plenitudine eius accepimus non solum gratiam. qua nunc iuste in laboribus usque in finem uiuimus. sed etiam gratiam pro hac gratia. ut in requie postea sine fine uiuamus
Abbreviated transcription (Latin):
secro te. inqͣnta breuitate qͥuã uigilan¬
ti mors. qͥs ñ eũ congruentissime &
consequent̃ addẽ uidicaret. si dic̾et:
stipendiũ aũ iusticiȩ. uita ęt̾na.:&
uerũ.ẽ. qr sic̃ merito peccati. tãꝗͣ sti¬
pendiũ reddit᷑ mors: ita merito u¬
sticiȩ. tanꝗͣ stipendiũ uita ȩt̃na. Aut
⁊ merces appellat᷑ plurimis scãrũ scrip¬
turarũ locis: nũquã porro dicta mer¬
ces iusticia uel fides: qͥa iusticiȩ uł
fidei reddit᷑ merces. Qd̾. ẽ. aũ mer¬
ces oꝑanti: hoc militanti stipendiũ.
adeo magnis tẽptat irrepe: ut & ͥ¬
a qͦ colafizaret᷑ ne uerticẽ p̃sũptioĩs
erig̾et : aduersus hanc gͦ elationis
pestẽ uigilantissime militans. stipen¬
diũ inqͥt peccati mors. Recte stipen¬
diũ qͥa debet᷑: qr digne retribuitur:
qͥa m̾ito reddit᷑. Deinde Ne iusticia
de humatio se extolleret bono me¬
rito. sic̃ humanũ m̾itũ malũ ñ dubi¬
tat᷑. eẽ. peccatũ. ñ a contrario retu¬

Expanded text:
secro te. in quanta breuitate quam uigilanti mors, quis non eum congruentissime et consequenter addere iudicaret. si diceret: \'Stipendium autem iustitiae uita aeterna\'? et uerum est, quia sicut merito peccati tamquam stipendium redditur mors ita merito iustitiae tamquam stipendium uita aeterna. aut et merces appellatur plurimis sanctarum scripturarum locis: numquam porro dicta est merces iustitia uel fides, quia iustitiae uel fidei redditur merces. quod est autem merces operanti, hoc militanti stipendium. adeo magnis temptat inrepere, ut a quo colaphizaretur, ne uerticem praesumptionis erigeret, aduersus hanc ergo elationis pestem uigilantissime militans: Stipendium, inquit, peccati mors: recte stipendium, quia debetur, quia digne retribuitur, quia merito redditur. deinde, ne iustitia de humano se extolleret bono merito. sicut humanum meritum malum non dubitatur esse peccatum, non a contrario rettu
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾et. Audito qd̾ stipendiũ peccati sit
mors. qͥdte disponis exccollere o hu¬
mana ñ iusticia: s nomine iusticiȩ
plane suꝑbia. Qͥdte disponis extolle¬
re: & contrariã morti uitã ęt̾nã tanꝗͣ

Expanded text:
diceret, Audito quod stipendium peccati sit mors, quid te disponis extollere, o humana, non justitia, sed nomine justitiae plane superbia? quid te disponis extollere, et contrariam morti vita
Abbreviated transcription (Latin):
quẽad modũ in illo uera resurrectio:
ita & in nob̾ uera iustificatio. Ait gͦ.
Qͥd gͦ dicemꝰ : ꝑ manebimꝰ inpeccato:
ut gr̾a habundet: Dixerat enĩ su¬
habundauit gr̃a. & ideo questionẽ
sͥipsi ꝓposuit: utrũ ꝓpt̾ habundan.¬
tiã gr̃ę c̃sequendã. inpeccato sit ꝑma¬
nendũ. s respondit. Ab sit. Atq sub¬
iecit. Si eñi mortui sumꝰ peccato: qͥmͦ
uiuemꝰ in eo. Nichil dici potuit bre¬
fert. in hoc p̃senti scło maligno: nͥ ut
moriam᷑ peccato: Ac ꝑ hoc ipsi gr̃ȩ
inueniet᷑ ingratꝰ qͥ ꝓpt̃ illã uult uiu̾e
de ut ostend̾e̾t mortuos nos. eẽ. pecca¬
baptizati sumꝰ. Si gͦ hinc ostendin᷑¬
mortui. eẽ. peccato.qr in morte ipsiꝰ
baptizat sumꝰ: ꝓfecto & par uuli qui
bapti ⁊ ant᷑ in xp̃o. peccato moriunt᷑:
quia in morte ipsiꝰ baptizant᷑ nullo
titati sumꝰ in xp̃o iħu. in morte ipsiꝰ
baptizati sumꝰ: & idõ dictũ ẽ. ut ꝓba¬

Expanded text:
quemadmodum in illo vera resurrectio, quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait ergo: Quid ergo dicemus? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim suerabundavit gratia; et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam, in peccato sit permanendum. Sed respondit, absit, atque subjecit: Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? nihil dici potuit brefert in hoc praesenti saeculo maligno nisi ut moriamur peccato, ac per hoc ipsi gratiae invenietur ingratus, qui propter illam de ut ostenderet nos mortuos esse peccabaptizati sumus in mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus, profecto parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo tizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut proba
Abbreviated transcription (Latin):
dantia ñ ꝑtinet ad pͥmi hominis ꝓpa¬
ginẽ. s ad ẽu̾satioĩs humanȩ p̃uarica¬
tionẽ : q̃ illi uni delicto qͦ solo obstrie¬
t tenent᷑ infantes: tã in maiorbꝰ etati¬
b ex habundantia iniqͥtatis ad iecta ẽ.
q̃m hoc totũ etiã qd̃ ñ ꝑtinet ad illiuis
uniꝰ delict originẽ. tñ idonea. Ẽ. sol¬
uere grã saluatoris: idõ cũ dixisset.
sic & grã regnet ꝑ iusticiã itutã et̃¬
ulliꝰ argum̃tationes contra hȩc apłica
uerba. impediant paruulos a salute.
eñ ꝓ eis loqͥ debemꝰ: qͣnto ipsi ꝓse loqui
& ꝑ unũ hominiẽ gr̾a. cũ locutꝰ fuissa:
deinde sacri baptismatis incruce xp̃i.
grande mysteriũ cõm̃dauit: eo modo
ut intelligamꝰ nichil aliud. eẽ. xp̃
baptismũ. nͥ mortis xp̃ sumni litudinẽ. ⁊¬
nicħ aũ aliud mortẽ xp̃i crucificei. nͥ
remissioĩs peccat similitudinẽ: ut
qũtadmodũ in illo mors uiera facta.ẽ:
sic innob̾ uera remissio peccatoꝵ &

Expanded text:
n pertinet ad primi hominis propaginem sed ad conuersationis humanae praeuaricationem, quae illi uni delicto. quo solo obstricti tenentur infantes, iam in maioribus aetatibus ex abundantia iniquitatis adiecta est. sed quoniam hoc totum. etiam quod non pertinet ad illius unius delicti originem, tamen idonea est soluere gratia saluatoris, ideo, cum dixisset: Sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeteue argumentationes contra haec apostolica verba impediant parvulos a salute, pro eis loqui debemus, quanto ipsi pro se loqui et per unum hominem gratiae cum locutus fuisset, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit, eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse Christi baptismum nisi mortis Christi similitudinem. Nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem, ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et
Abbreviated transcription (Latin):
iuste faciendũ lib̾ ñ erit: nͥ a peccato
homini addicto ⁊ uendito. nͥ redimat.
cuiꝰ illa uoxx. ẽ. si uos filiꝰ lib̾auerit.
fusio tẽꝑalis utilis. ꝑturbatio animi
respicientis peccata sua respectione
horrentis: horrore erubescentis: erubeᷤ¬
tam̃ fideles. ñ de p̃sentib donis: s de
p̃teritis peccatis. Hatc c̾fusionẽ ñ for¬
rit. ȩc̃nã habebit. Stipendiũ etũ pec¬
cati mors. Uerito stipetidiũ: quia

Expanded text:
endum liber non erit: nisi a peccato homini addito et vendito, nisi redimat eum, cujus illa vox est: « Si vos Filius liberaverit, fusio temporalis utilis, perturbatio animi respicientis peccata sua, respectione horrentis, horrore erubescentis, erubesjam fideles, non de praesentibus donis, sed de praeteritis peccatis. Hanc confusionem non forad aeternam habebit. Stipendia enim peccati mors. Merito stipendium: quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ penȩ timore coheremꝰ. Deinde cõme¬
moratis eis q̃ uident᷑ hab̾e uiolentiã.
nec t̃n hñt tiobentiã sepandi. ita con¬
clusit. ut eandẽ diceret ħ aritatẽ dei:
quã dixcrat xp̃i. Q qͥd .ẽ. a caritate
xp̃i nisi a caritate iusticie:: De illo
qͥppe dictũ.ẽ. qͥ factus. ẽ. nob̾ sapi¬
entia a deo. & iusticia. ⁊ sc̃ificatio. &

Expanded text:
n poenae timore cohaeremus. deinde commemoratis eis, quae uidentur habere uiolentiam nec tamen habent ualentiam separandi, ita conclusit, ut eandem diceret caritatem dei, quam dixerat Christi. et quid est la caritate Christi\' nisi a caritate iustitiae? de illo quippe dictum est: Qui factus est nobis sapientia a deo et iustitia et sanctific
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ głat᷑ in dño głet᷑. Sic̃ gͦ ille.ẽ. iniqͥs¬
simꝰ. quẽ nec penę corporales de cerrẽt.
ab ĩmundis oꝑib sordide uoluptatis:
ita ille iustissimꝰ qͥ nec pęnarũ corpo¬
raliũ t̾rore reuocat᷑. a scĩs oꝑib lumi¬
nosissime caritatis: q̃ caritas dĩ quod
ꝑpetua cogitatione tenendũ . ẽ. dif¬
huiꝰ caritatis qua lex uerissime impletur.
pauꝑes egentesq sentimꝰ ñ de in opia nr̃a
diuitias eiꝰ exigere. s orando petere. que¬
rere. pulsare debemꝰ: ut ille apud quẽ
.ẽ. fons uitȩ det nob̾ in ebriari ab ub̾¬
tate domꝰ suȩ. & uoluptatis suȩ po¬
tare torrentẽ: qͦ mundati atq uegeta¬
ti ñ solũ tristicia ñ ab sorbeam᷑. uerum
etiã głem̃ intribulationibꝰ. scientes qr
tribulatio patientiã oꝑat᷑: patientia
ꝓbationẽ: ꝓbatio uͦ spẽ. spes uͦ ñ con

Expanded text:
. sicut ergo ille est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab inmundis operibus sordidae uoluptatis, ita ille iustissimus, qui, nec poenarum corporalium terrore reuocatur a sanctis operibus luminosissimae caritatis. Quae caritas dei, quod perpetua cogitatione tenendum est, difhuius caritatis, qua lex ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uitae, det nobis inebriari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probation
Abbreviated transcription (Latin):
seruire iusticiȩ. insc̃ificationẽ. Qͥd.ẽ.
eñi : Sic̃ illud ita ⁊ hoc. ut quẽadino¬
dũ ad peccandũ nullus uos cogebat
timor. s ipsiꝰ libido uoluptasq pecca¬
ti: sic ad iuste uiuendũ. ñ uos supplicii
metꝰ urgeat: sed ducat delectatio cari¬
tasq iusticiȩ. Et hȩc qͥdẽ qnͣtũ mnui
sticia. Neq eñi frustra p̃mitt̾et. huma
nũ dico ꝓpt̃ infirmitatẽ carnis ur̃e. nͥ
qr plus aliqd dicendũ fuit: si iã illi fer¬
re potussent. Plus quippe seruititis
debet᷑ iusticie: quã peccato solent ho¬
mines ex hib̾e. Nã pena corporis. & si
ñ a uoluntate. tñ reuocat ab opere
luptatẽ: si cruciatꝰ uindictȩ certũ ẽ.
continuo secuturos. Iusticia u̾ sic amanda
.ẽ. ut ab eiꝰ oꝑibꝰ etiã pene corꝑis nos co¬
hib̾e ñ debeant: atq int̾ manꝰ etiã cru¬
deliuĩ inimicoꝵ. luceant oꝑa nr̃a corã ho¬
minibꝰ ut qͥb plac̾e possunt. głificent

Expanded text:
ire iustitiae in sanctificationem. quid est enim \'sicut illud ita et hoc\' nisi quem ad modum ad peccandum nullus uos cogebat timor sed ipsius libido uoluptasque peccati, sic ad iuste uiuendum non uos supplicii metus urgeat, sed ducat delectatio caritasque iustitiae? et haec quidem, quantum mihi stitia. nnum dico propter infimitatem carnis uestrae, nisi quia plus aliquid dicendum fuit, si iam illi ferre potuissent. plus quippe seruitutis debetur iustitiae, quam peccato solent homines exhibere. nam poena corporis etsi non a uoluntate tamen reuocat ab opere lup-; tatem, si cruciatus uindictae certum est continuo secuturos. iustitia uero sic amanda est, ut ab eius operibus etiam poenae corporis nos cohibere non debeant atque inter manus etiam crudelium inimicorum luceant opera nostra coram hominibus, ut, quibus placere possunt, g
Abbreviated transcription (Latin):
nqͥa lex mala ẽ: s qr sub illa s̃ qͦs reos
facit iubendo. ñ adiuuando. Grã qͥppe
adiuuat ut legis qͥsq sit factor sine qua
g̃a sublege positꝰ. tantũmͦ erit legis audi¬
tor. Talib itaq dic̃. Qui in lege iustifica¬

Expanded text:
quia lex mala est; sed quia sub illa sunt quos reos facit jubendo, non adjuvando. Gratia quippe adjuvat ut legis quisque sit factor, sine qua gratia sub lege positus tantummodo erit legis auditor. Talibus itaque dicit, Qui in lege justifica