comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lutate ampliatum carissimũ metĩ in dño.
stum quasi amicũ salutat s in dño ami¬
cum: ñ tamen quia ĩt̾fuerit labori eius
aut captiuitati. Salutate urbanum partici
in exhortationẽ credulitatis. Stacyn qͦ
dilectum meum. Hunc stacyn quamuis
dilectum uocet: tam̃ subiẽ illum urbano
participi oꝑis eugłici. Salutate apellen
ꝓbum in xp̃o. Hunc apellen non quasi
sunt ex aristoboli domo. Aristobol iste con¬
gregator intelligitur fuisse fr̃m in xp̃o.
uius factum sit ꝓbat: ut eos quos congre¬
gabat dignos salutatione sua designet.
Salutate & herodionem cognatum meũ
stum quem cognatũ tantum appellat o¬
stendit deuotum in caritate renascibi¬
litatis. ñ tamer uigilantiã illius designat.
Salutate eos qͥ st̃ ex narcissi domo in dño.¬
Iarcissus hic illo tempore presbiter dicitur
fuisse: sicut legitur in aliis codicibus: & qr
presens ñ erat uideris qua causa eos in do¬

Expanded text:
lutate Ampliatum dilectum meum in Christo. lutate Ampliatum dilectum meum in Christo. Hunc quasi amicum salutat, sed in Domino amicum; non tamen qui interfuerit labori ejus aut captivitati. Salutate Urbanum adjutorein exhortatione credulitatis. Stachyn quoque dilectum meum. Hunc Stachyn quamvis dilectum vocet, tamen subjicit illum Urbano participi operis evangelici. Salutate Appellem probatum in Christo. Hunc Appellem non quasi sunt ex Aristobuli domo. Aristobulus iste congregator fuisse intelligitur fratrum in Christo: cujus factum sic probat, ut eos quos congregabat, dignos salutatione sua designet. Salutate Herodionem cognatum nostrum. Hunc quem cognatum tantum vocat, ostendit devotum in charitate renascibilitatis; non tamen vigilantiam illius designavit. Salutate eos, qui sunt ex Narcissi domo, quifuisse, sicut legitur in aliis codicibus, et quia praesens non erat, videtis qua causa eos in Do
Abbreviated transcription (Latin):
ut his obediant. quos ad ꝓfectum gentiũ
audiunt laborare ad exhortatidam fidẽ
in xp̃o: quos intantum laudat ut ⁊ ꝑicła
ꝓ eo pati non abnuerint. Inimicias enun
⁊ iudeorum ⁊ falsoꝵ fr̃m subtre ñ asꝑnatis̃.¬
dum mͦ apłm obsequiis ⁊ caritate iuiuarẽt.
Falsi fr̃s hi erant qui credentes in xp̃m le¬
gem tam̃ seruandam dicebant. ñ sufficere
ad plenum salutis effectum xp̃m docentes
quod apłis destruhebat: quare ⁊ ꝑsccutioes
abhiᷤ patiebat᷑. Horum etiam domesticos et
primicie asie in xp̃o. Huius epeneti etiã
p̃scntem dignitatem non tacet ut osten¬
miles crescerent. Salutate mariam quȩ
multum laborauit in uobis. Commonce
hos nomine mariȩ ꝗͣ intelligimꝰ adexhor¬
captiuos meos. qui s̃ insignes ĩ apłis qui
ante me fuerunt in xp̃o iħu. Hos cogna
ribus obsecutos cum testimomio suo de¬
clarat & secũ captiuitatẽ passoᷤᷤ fidei cau¬
sa iccirco istos plenius honorandos. Sa¬

Expanded text:
ut his obediant, quos ad profectum gentium ut his obediant, quos ad profectum gentium audiunt laborare ad exhortandam fidem in Christo. Quos in tantum laudat, ut pericula pati pro eo non abnuerent; inimicitias enim et Judaeorum et falsorum fratrum subire non asum obsequiis et charitate juvarent. Falsi fratres ii erant, qui credentes in Christum; Legem tamen servandam dicebant, non sufficere ad plenum salutis effectum Christum putantes: quod Apostolus destruebat, quare et persecutiones ab his perpetiebatur. Horum etiam domesticos et primitivus Asiae in Christo. Hujus Epaeneti etiam praesentem dignitatem non tacet, ut ostenmiles crescerent. Salutate Mariam, quae multum laboravit in vobis. Commonet 109 hos nomine Mariae, quam intelligimus ad exhorcaptivos meos, qui sunt insignes in apostolis, qui ante me fuerunt in Christo Jesu. Hos cognatrioribus obsecutos cum testimonio sui declarat, et secum parem captivitatem passos fidei causa; ideoque istos plenius honorandos. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinationis causa. Ut autem sine int̃¬
missione excipiendam illam ⁊ assistendũ¬
dendam illi in necessitate si ꝓuenis s sua¬
deret etiam sibi illam affuisse testatur.
Ut quanto sublimior ꝑsona eius ceteris ẽ
tantomagis reddi huic debitum obsequi¬
um ꝑ caritatem ostendẽt. Salutate aqui¬
lam ⁊ priscillam socios laboris mei inxͦ
facti s̃ socii laboris apli qui ita credi¬
derant ut etiam ex hortarentur ceteros
us fuerit exercitatus in scripturis ab istiᷤᷤ
tamen uiam dñi diligentius instructus
ẽ. Ideo socios laboris sui dicit cos s in xp̃o
iħu. Cooꝑarii enim eius fuerunt ĩ eugłio.
Aquila uir priscillȩ ẽ: quos ñ ociose romam
uenisse manifestum ẽ. Ppensiores enun
erant in dĩ deuotione. Nam ad confirma
tionem romanoꝵ homines qͦs salutat¬
hic id÷ romam fuisse intelligunt᷑. Unde
dicit. Non solum se s & om̃s gentium
eccłas. Grãs his refert tangens ⁊ romanoᷤ

Expanded text:
peregrinationis causa. Ut autem sine inteperegrinationis causa. Ut autem sine intermissione excipiendam illam et assistendum illi in necessitate, si pervenisset, suaderet, etiam sibi illam adfuisse testatur; ut quanto sublimior persona ejus caeteris sit, tanto magis reddi huic debitum obsequium per charitatem ostenderet. Salutate Aquilam et Priscillam adjutores meos in unt socii laboris Apostoli, qui ita recte crediderant, ut etiam ipsi exhortarentur caeteros uamvis fuerit exercitatus in Scripturis, ab his tamen viam Domini diligentius instructus est, ideo socios laboris sui dicit eos, sed in Christo Jesu: cooperarii enim ejus fuerunt in Evangelio Dei. Aquila vir Priscillae est, quos non otiose Romam venisse manifestum est, propensiores enim erant in Dei devotione: nam ad confirtionem Romanorum ii omnes, quos salutat, ex his fuisse intelliguntur. Unde dicit non solum se, sed et omnes gentium Ecclesias gratias his referre, tangens et Romanos,
Abbreviated transcription (Latin):
ehinc orat ut adiuuctur in orationib &
euadat manus deorum infideliũ. Non qr
minus mercatur. s ordinem sequitur ut ab
minimi dum congregantur unanimes
apłm impensius orent ut inde lib̾atum
possint susciꝑe illum ingaudio caritatis
cẽ hoc orandum dic̃ ut ministratio mune¬
rũ eiꝰ accepta fiat scĩs in ierłm ut om̃ia cũ¬
ddei uoluntate agere se ostendas. Qui enim
deuotus ẽ animus eiꝰ adferenda mune¬
ra. &̃ illorum animum dĩ uidicio respõ¬
dere sͥ uult. ut intellecta caritate illius
erga se deo ꝑ illum unanimes gr̃as agant.
agnus enim ꝓfectus ẽ ci cinus ministerio
multi leti effecti dm̃ laudib ꝓsecuntur.
Ds̃ autem pacis sit cum om̃ib uob. Deus
bis: pacem meam relinquo uob̾. Quem
obtat ẽẽ cum his sciens dixisse dñm. Et
ac dedit quid uerum sit. ut in ipsa uerita¬
te maneant pacifici. feben uenientẽ cõ
mendat sororem.Communẽ idẽ deles¬
ge ꝗͣ ut merito commñdet ait hanc mini
rio fuit. Digne ips amdic̃ adiuuandam

Expanded text:
t 108 adjuvetur in orationibus, ut evaderet manus Judaeorum infidelium: non quia ipse minus mereatur; sed ordinem sequitur, ut abenim minimi dum congregantur unanimes, Apostolum, impensius orent; ut inde liberatum possint suscipere illum in gaudio charitatis hoc orandum dicit, ut ministratio munerum ejus accepta fiat sanctis in Hierusalem, et omnia cum voluntate Dei facere se ostendat; ut quia devotus est animus ejus ad ferenda munera, etiam illorum animum Dei judicio respondere sibi vult; ut intellecta charitate illius erga se, cum illo unanimes Deo gratias agant. Magnus enim profectus est ei, cujus ministerio laeti effecti, Deum laudibus prosequuntur. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis. Ambis, pacem relinquo vobis , quem optat esse cum his, sciens dixisse Dominum: ac ostendit quid sit verum; ut in ipsa veritate maneant pacifici. CAPUT XVI. Cmendat sororem communem, id est, de Lege: quam ut merito commendet, ait hanc minisrio fuit, digne ipsam dicit adjuvandam
Abbreviated transcription (Latin):
Iaut fr̃s & ego ipse de uob̃ quia & ipsi pleni
Sestis dilectione repleci om̃i scientia ita ut pos¬
sitis uos inuicem monere. hȩc exhortationeᷤ
sunt. Plaudem enim ꝓuocat cos ad melio¬
rem ⁊ intellectum & uitam. Qui enim udoe
laudari se. data oꝑa elaborat ut uera sint
quȩ dicuntur. Ideo ñdixit ut iniuicem sedo¬
ceant s ammoneant. Hoc enim solet mo¬
neri quod cum sciatur aliqͣndo subterfugir¬
animo ut negligenter habeatur. Cetera ñs̃
aut̃ scͥpsi uob fr̃s ex parte tanqͣm in memoriã

Expanded text:
 quia et ipsi pleni  quia et ipsi pleni estis dilectione, repleti omni scientia; ita ut possitis alterutrum monere. Haec exhortationis sunt; per laudem enim provocat eos ad meliorem et intellectum et vitam. Qui enim videt se laudari, data opera elaborat ut vera sint quae dicuntur. Ideo non dixit, ut invicem se doceant, sed admoneant; hoc enim solet moneri, quod cum sciatur, aliqanimo aut negligenter habetur. VERS. em scripsi vobis, fratres, ex parte, tanquam in memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
xit numerum plebis suȩ adiunctis gen¬
tibus. Deniq cum disceptarent iudei con¬
tra apłm petrum causa cornelii: reddita¬
sͥ ratione quieuerunt magnificantes dñm
idic̾ces. forsitan ds̃ & gentib penitenti¬
am tribuit ad consequendã uitam. Et isai¬
as dicit. Erit radix iesse. & qͥ surget regere
gentes in eogentes sꝑabunt. Ut maiorem
fiduciam gentib faciat & spem ñ dubiã.
multis testimoniis firmat decretum dei
hoc fuisse ut om̃s gs̃ benedicerent᷑ in xp̃o
um quasi frustͣ sibi spem ꝓmitant qđ
a dõ abrahe accepto feratur fides eorum
ut ipsa leticia & securitate crescerent.
Quare tñ xp̃s ex radice iesse: & ñ ex radice
boor iuiri uisti aut ex radice obech. Sed
quia daiuid filius dr̃ ꝓꝑter regnũ. Ut sicut
ex deonatus in regem ẽ. ita ex dauidrege
ortum haberet uixta carnẽ.: Ideo radix
iesse arbor dauid quȩ fructum fecit ꝑramũ
qui ẽ maria quȩ genuit xp̃m. Certus sum

Expanded text:
xit numerum plebis suae, adjunctis genxit numerum plebis suae, adjunctis gentibus. Denique cum disceptarent Judaei contra apsibi ratione, acquieverunt magnificantes Dominum, dicentes: Forsitan Deus et gentibus poenitentiam tribuit ad consequendam vitam . Et rursus Esaias dicit: Erit radix Jesse; et qui surgit regere gentes, in eum gentes sperabunt . Ut majorem fiduciam gentibus faciat et spem non dubiam, multis testimoniis firmat decretum Dei hoc fuisse, ut omnes gentes benedicerentur in Christo; um, quasi frustra sibi spem promittant, quod a Deo Abrahae accepto feratur fides Judaeorum, ut ipsa laetitia et securitate crescerent. Quare tamen Christus ex radice Jesse, et non ex radice Booz viri justi, aut ex radice Obed? Sed quia David filius dicatur propter regnum; ut sicut ex Deo natus in regem est, ita et ex David rege ortum haberet juxta carnem; ideo radix Jesse arbor David, quae fructum fecit per ramum, qui est Maria virgo, quae genuit Christum
Abbreviated transcription (Latin):
tendas ad grãm dĩ: ad ꝑcipiendam salutẽ.
Uox enim ista xp̃i ẽ: qua futurũ dix̃ quod
in gentib predicatio eius fructũ habit᷑a
eẽt confessionis sacram̃ti dĩ. Idõ gras ex ħ
agit filius patri in obedientiã gentium.
Unde in eugłio ait. Confiteor ubi pat̃ dñe
celi ⁊ t̾requia abscondisti ea a sapientib.
⁊ prudentib & reuelasti ea pariuitis
Q m̃ bonum placitum ante te. Confessio gͦ
ista unius dĩẽ in trinitate ex qua surgit
leticia: ut post ueri confessionem lecus de
tico deuteronomii. & iterum dicit. Lauda¬
te om̃s gentes dm̃. & magnificent eũ om̃s
ppłi. Istud inpsalmo centesimo sextodeci¬
mo olim decreuisse ds̃ adstenditur interue¬
niente misccłia sua concon̾des facere iudeos
ce gentes ut grãm adepti gentiles sociifi¬
erent udeorum: Qui & ip̃si olim donodĩ
plebs eiꝰ erat nominata: s iam nobiles iu¬
t laudantib gentib dm̃ magnificent õs
ppłi. duodecim tribus unum dm̃ quia au¬

Expanded text:
tendas ad gratiam Dei ad percipiendam salutem. Vox enim Christi est, qua futurum dixit quod in gentibus praedicatio ejus fructum habitura esset confessionis sacramenti Dei: ideo gratias ex hoc agit Filius Patri, in obedientiam gentium. Unde in Evangelio ait: Confitebor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, qui abscondisti ea a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis, quoniam bonum placitum fuit ante te . Confessio ergo ista unius Dei est in Trinitate, ex qua surgit laetitia, ut post veri confessionem laetus dectico Deuteronomii. Et iterum: Laudate omnes gentes Dominum, et magnificate eum omnes populi. Hoc in psalmo centesimo sexto decimo olim decrevisse Deum ostendit, interveniente misericordia sua, concordes facere Judaeos et gentes, ut gratiam adepti gentiles socii fierent Judaeorum, qui et ipsi olim dono Dei plebs ejus erant nominati. Sed jam nobiles Juet laudantibus gentibus, Deum magnificent omnes populi, duodecim tribus unum Deum, qui au
Abbreviated transcription (Latin):
& fraudes facere ceperant. & infidelium
pocitis ex amina requirebant. Septima
causa ẽ in qua designat licere sͥ sumptꝰ ac¬
cipere sed contemꝑneret forma eẽ rapaci¬
bus pseudo aplis. Octaua ueroest ut respon¬
deat epłȩ illorum. ꝑturbari enim ceꝑant
ab hereticis de matrimoniis. Nona est ua
qua declarat sic debere manere unumquẽ
que ut credidit. Decima autem de iurgi¬
nibus eo quod nichil sit sibi preceptum et
reliquȩ s̃ cause q̃in corpore uidebuntur:

Expanded text:
et fraudes facere coeperant, et infidelium et fraudes facere coeperant, et infidelium potius examina requirebant. Septima causa est, in qua designat licere sibi sumptus accipere, sed contemnere; ne forma esset rapacibus pseudoapostolis. Octava vero est, ut respondeat epistolae illorum; perturbari enim coeperant ab haereticis de matrimoniis. Nona est, in qua declarat sic debere unumquemque manere, ut credidit. Decima autem de virginibus, eo quod nihil sit sibi praeceptum. Et reliquae sunt causae, quae in corpore videbuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Recerto domini ammo.¬
nitus apłs resedit aptid
corinthios annum et
menses sex docens inter
eos uerbum dei. Hinc ẽ
unde magna cum fiducia & caritatis af¬
fectu agit cum eis. aliquando commonẽs
aliquando arguens aliquando blandiẽs
ut filuis. Nam multȩ cause s̃ ꝓpter quas
scribit ad eos quarum prima hec ẽ quod
more hereticorum dissentientes ab inuicẽ
hominibus deuoti paulini &e petrian et
apolloniacidici uolebant ñ xp̃iani quod
ualde exprobrat apłs. Erant tamen inter
cos qui abhis dissentirent xp̃o solidicati.::
scd̾a hȩc ẽ quia eloquentia delectari ceperat¬
& terrena philosophia ut sub nomine xp̃i
his imbuerentur quȩ contraria s̃ fidei. Ter¬
cia eo quod inflati cẽnt quod ñ urt ad illos
apłs. Quarta ꝓpter fornicatorem. frẽm q̃ int̃
se esse patiebãt᷑. Quinta ut cõmoneret de
preterita epła quam ante hanc quȩ pͥma
dr̃ scripserat. Sexta qr inuicem sͥ iniuriaᷤᷤ

Expanded text:
ecepto Domini admonitus Apostolus resedit apud Corinthios annum unum et menses sex, docens inter eos verbum Dei. Hinc est unde magna cum fiducia et charitatis affectu agit cum eis, aliquando commonens, aliquando arguens, aliquando blandiens, ut filios. Nam multae causae sunt, propter quas scribit ad eos. Quarum prima haec est, quod more haereticorum dissentientes ab invicem, hominibus devoti, Paulini, et Petriani, et Apolloniaci dici volebant, non christiani: quod valde exprobrat Apostolus. Erant tamen inter eos, qui ab his dissentirent, Christo soli dicati. Secunda haec est, quia eloquentia delectari coeperant et terrena philosophia; ut sub nomine Christi, iis imbuerentur, quae contraria sunt fidei. Tertia, eo quod inflati essent, quod non iret ad illos Apostolus. Quarta, propter fornicatorem, quem inter se esse patiebantur. Quinta, ut commoneret de praeterita epistola, quam ante hanc quae prima dicitur, scripserat. Sexta, quia invicem sibi injurias
Abbreviated transcription (Latin):
ĩminere annunciat: Legi aũt fidei
grãs agit qr qui ꝑlegẽ moysi reus fac¬
tus eẽt ꝑ legem fidei reconciliatus ẽ dõ
Quamuis ⁊ illa iusta ⁊ bona sit s huic¬
magis grãs agit ꝑ quam creptꝰ de ꝑiclo
uunt. Nam & concupiscentiã nesciebã¬

Expanded text:
imminere annuntiat? Legi autem fidei imminere annuntiat? Legi autem fidei gratias agit; quia qui per legem Moysi reus factus est, per legem fidei reconciliatus est Deo: quamvis et illa justa et bona sit; magis gratias agit, qui ereptus a periculo vivit. Nam concupiscentiam nescieba
Abbreviated transcription (Latin):
sa intelligit nature suȩ eẽ qđ credit: Mec
ocłis cernitur aut manib palpatur. Et
quȩ sꝑantur dona ñ insibilia s̃ nec t̃rena:
s sp̃aua s̃. Uetus gͦ lex in tabulis lapi¬
deis formata ẽ. Lex autem sp̃c in tabulis
cordis sp̃aliter scribitur: ut sit eterna.
Est &e alia interpretatio legiᷤ sp̃c. ut quia
prima lex ab oꝑe malo inhibuit. Hec au¬
tem cum nec in corde peccari dicit. lex
sp̃c uocatur ut totum hominem faciat
sp̃alem. Quid gͦ dicimus lex peccatum
ẽ : Absit. m̃ legem mortis hanc dix̃
⁊ erutos nos ab ea gratulatur & in illa
seruiri dõ negat ne iniquam hanc as¬
serere putaretur. hoc purgat cum dic̃.
absit. S peccatum ñ cognoui nͥ ꝑ legẽ
cati. Demonstrauit enĩ ⁊ quȩ latebant
peccata:⁊quia ñimpune futura eẽnt
apud dm̃. quo comꝑto homo factus ẽ
reus: & ideo ñ uidet᷑ grãs agere legi. Qͥs
enum libent̃ habeat eum qui sibi penã

Expanded text:
sa intesa inteoculis cernitur, aut manibus palpatur, et quae sperantur dona non visibilia sunt, nec terrena, sed spiritalia. Vetus ergo lex in tabulis lapideis formata est, lex autem spiritus in tabulis cordis spiritaliter scriEst et alia interpretatio legis spiritus; ut quia prior lex ab opere malo inhibuit, haec autem, cum nec in corde peccare debere dicit, lex spiritus vocatur; ut totum hominem faciat spiritalem. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Quoniam legem mortis hanc dicit, et erutos nos ab ea gratulatur, et in illa Deo servire negat; ne iniquam hanc asserere putaretur, hoc purgat, cum dicit: Absit. Sed peccatum non cognovi, nisi per Legem. cati; ostendit enim et quae latebant peccata, et quia impune futura non essent apud Deum. Quo comperto, homo factus est reus; et ideo non videtur gratias agere Legi. Quis enim libenter habeat eum, qui sibi poenam
Abbreviated transcription (Latin):
tib qd infertͣ a lege: s illa ñẽ mala quia
iuste infert iram. Itaq ñ mala ẽ pecca¬
torib s iusta. Bonis uͦ sp̃alis ẽ. Quis enĩ
dubitet spãle ẽẽ prohibere peccare: S qͥa
hoc non potuit ut saluaret hominẽ re¬
mutendo peccata lex fidei data ẽ quȩ
credentes lib̾aret a dnĩo legis ut possint re¬
parare se aduitam qͦs lex tenebat ad mor¬
tem. Ipsis enim lex mortis ẽ. quib iram
oꝑatur causa peccati. Ita ut seruiamus
in nouitate sp̃c & ñ in uetustare litterȩ.
ic legẽ tangere putatur quam quidem
ad comparationẽ legis fidĩ inferiorẽ fac̃.
ñ tam̃ urimicã uidicat. Nam dic̃ ideonos
erutos alege mortis ut seruiamus legi fi¬
dei quȩ nob̃ presidium contulit saluta¬
re quod uetus lex ñ potuit: ne gr̃e bene¬
quia cessauit. Lex aũt sp̃c ipsa ẽ lex fi¬
dei: quia fides in animo ẽ: nec oꝑibus
addiscitur s corde creditur. Et mens ip¬

Expanded text:
tibus, quod infertur a Lege; sed illa non est mala, quia tibus, quod infertur a Lege; sed illa non est mala, quia juste infert iram. Itaque non mala est peccatoribus, sed justa, bonis vero spiritalis est. Quis enim dubitet spiritale esse prohibere peccare? Sed quia hoc non potuit, ut salvaret hominem remittendo peccata, lex fidei data est, quae credentes liberaret a dominio Legis; ut possent reparare se ad vitam, quos Lex tenebat reos ad mortem. Ipsis enim Lex mortis est, quibus iram operatur causa peccati. Ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae. Hic legem tangere putatur, quam quidem ad comparationem legis fidei inferiorem facit; non tamen inimicam judicat. Nam ideo dicit nos erutos a lege mortis, ut serviamus legi fidei, quae nobis praesidium contulit salutare, quod vetus lex non potuit; ne gratiae benequia cessavit. Lex autem spiritus ipsa est lex fidei; quia fides in animo est, nec operibus addiscitur, sed corde creditur: et mens ip
Abbreviated transcription (Latin):
aqͣ ⁊ spũhõiẽ denuonaq ⁊ solutam animã a
copula carnis rursũ in eare surgere: de
nifestum ẽ quia qui ñ credit sub pecca¬
to agit.: c captuus trahitur ad uicia
admittenda: ut fructum faciat morti scdȩ.
occasio eẽt male tractantib corpus: quia ĩ
maliloquio lingua arguit᷑ & in furto ma¬
nus corripit᷑: & indissimulantes aures in¬
creꝑantur: & ita in ceteris quamuis de cor
re: ut discentes carnales se eẽ recedant a
lege uicia tam̃ peccatoꝵ quȩ dñari incar¬
ne agentib dicit: ꝑ legem ostendi non ꝑ
legem fieri demonstrat. Inde enim pecca¬
ti lex est. non genetrix reos faciens pecca¬
tores. Nunc autem soluti sumꝰ a lege mor¬
tis in qua detinebam᷑. Soluti sumꝰ a lege dũ
remissionẽ peccatoꝵ accipimus. Non enĩ
iam habet in nos potestatem. Infidis
enuim & peccatorib dñatur. Lex autem
mortis idõ dicta ẽ. quia punit reos mor¬
tificat aũt peccatores. Non gͦ mala ẽ s
uista. Quamius enim malum sit patien¬

Expanded text:
ancto hominem denuo nasci, et solutam animam a copula carnis rursus in carne resurgere. De nifestum est quia qui non credit sub peccato agit, et captivus trahitur ad vitia admittenda; ut fructum faciat morti secundae: occasio esset male tractantibus corpus; quia in maliloquio lingua arguitur, et in furto manus corripitur, et in dissimulante aures increpantur, et ita in caeteris, quae quamvis de cordre; ut discentes carnales se esse, recedant a Lege. Vitia tamen peccatorum quae dominari in carne agentibus dicit, per Legem ostendi, non per Legem fieri demonstrat; index enim peccati Lex est, non genitrix, reos faciens peccatores. Nunc autem soluti sumus a Lege mortis, in qua detinebamur. Soluti sumus a Lege, dum remissionem peccatorum accepimus; non enim jam habet in nos potestatem, infidis enim et peccatoribus dominatur. Lex autem mortis ideo dicta est, quia punit reos; mortificat autem peccatores: non ergo mala est, sed justa. Quamvis enim malum sit patien
Abbreviated transcription (Latin):
ihu ꝑ quem creauit om̃ia ut ueritas dĩ
impleretur. Promiserat enum se daturum
dixerat habiahe in semine tuo benedi¬
centur om̃s gentes. Et dauit dixit. De
fructu uentris tui ponam suꝑ sedem tuã.
nulla ꝓmissio erat quasi indignis ꝑsolã
sionem honorent dm̃ quia increduli i¬
honorant. Sic̃ scriptum ẽ. Propter hoc
Iconfitebor tibi in gentib. ⁊ nomini tuo

Expanded text:
 quem creavit omnia, ut veritas Dei impleretur. Promiserat enim daturum se dixerat Abrahae: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Et ad David dixit: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam , nulla promissio erat, quasi indigni per solasionem honorent Deum; quia increduli inhonorant. Sicut scriptum est: Propter hoc confitebor tibi in gentibus, et nomini
Abbreviated transcription (Latin):
gere que ex deo ẽ pͥncipi suo qͥuicẽ di agit
uult dabit ill. Huic gͦ subiciendi fc̃ sic̃ dõ
cuius subiectionis ꝓbatio hȩc est quia
pendunt illi tributa. Reddite gͦ om̃ibus
ce potentes s̃ debitores minorib ut respõ¬
deant meritis illorum. Cui tributum tri¬
butum: cui uectigal uectigal. Prius ea q̃
sunt potestatis regiȩ debita exsolui iub&
quia maior in his causa aut necessitas

Expanded text:
gere, quae ex Deo est; principi enim suo, qui gere, quae ex Deo est; principi enim suo, qui cut dcujus subjectionis probatio haec est, cum illi pendunt tributa. Reddite ergo omnibus et potentes sunt debitores minoribus, ut respondeant meritis illorum. Cui tributum, tributum: cui vectigal, vectigal. Primum ea quae sunt potestati regiae debita exsolvi jubet; quia major in his causa aut necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt malum feceris tume. ñ enum sine
causa gladium portat. hoc ẽ idõ cõmi¬
natur ut si fuerit contemptus uindicet.
Dĩ enim minister ẽ uindex in irã in eũ
qui male agit. Qm̃ futurum iudicium
ds̃ statuit &e nullum ꝑire nult huic scło
rectores ordinauit ut tr̃ore interposito ho¬
minib uelut pedagogi sint erudientes
illos quid seruent ne inpenam incidan
futuri uidicii. Idõq subditi estote. non
tem s oẽ ꝓpter conscientiam. Recte dic̃
subiectos debere ẽẽ non solum ꝓpter irã
id est ultionem presentẽ.: parit enĩ uin
dictam. s & ꝓpter futurum iudicium:
qr si hic euaserint illic eos pena exspectat
ubi accusante ipsa conscientia punient᷑.
Nam&e idcirco tributa penditis: ministri
enun dĩs̃ in hoc ipso seruientes. Pꝑter¬
hoc dicit tributa prestari uł quȩ dicunt᷑
fiscalia ut subiectionem p̃stent ꝑ quam
sciant ñ se eẽ liberos s sub potestate a¬

Expanded text:
Si autem malum feceris, time. Non enim sine Si autem malum feceris, time. Non enim sine causa gladium portat: hoc est, ideo comminatur, ut, si fuerit contemptus, vindicet. Dei enim minister est, vindex in ira in eum qui male agit. Quoniam futurum judicium Deus statuit, et nullum perire vult, huic saeculo rectores ordinavit, terrore interposito hominibus, velut pedagogi sint, erudientes illos quid servent, ne in poenam incidant futuri judicii. Ideoque subditi estote, non opter conscientiam. Recte dicit subjectos esse debere non solum propter iram, id est, ultionem praesentem; parit enim ira vindictam: sed et propter futurum judicium; quia si hic evaserint, illic eos poena exspectat, ubi accusante conscientia ipsa punientur. Nam Idcirco tributa penditis; ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes. Ideo dicit tributa praestari, vel quae dicuntur fiscalia, ut subjectionem praestent, per quam sciant non se esse liberos, sed sub potestate a
Abbreviated transcription (Latin):
ordinationẽ habere Ideo adiecit. Quȩ aũt ẽ
a deo ordinata s̃. Ut nemo putet quasi
humana cõmendata contempnenda: iui¬
det enim ius diuinum humanis auctori¬
tatib deputatum. Hic gͦ subiectus ẽ pote¬
stati qͥ se t̃rore legis abhis abstinet & quȩ
ꝓhibet. Itaq qui resistit potestat. dĩ ordi
natiomi resistit. Hoc contra istos ẽ qui per
se non credunt. Et ꝑhoc illudere legenise
putant. Ostendit his dĩ eẽ legem. ⁊ ñ eua¬
suros uidicium dĩ qui ad tempꝰ aliqͦ pacto
Ieuadunt. Qui aũt resistunt ipsi sͥ damꝑna¬
tionem acquirunt. Manifestum ẽ quia
unus quisq oꝑib sius aut iustificabitur
aut damnabitur. Qui enm audientes
legem peccant inexcusabiles s̃. Namqͥ
principantur non s̃ timori bonis oꝑib
s malis. Principes hos reges dicit. qui
aduersa creantur dĩ habentes unaginẽ
Dĩ enim ministerẽ tibi in bono. Manife¬
stum ẽ ideo rectores datos ne malum fiat.

Expanded text:
ordinationem habere. Ideo adjecit: Quae autem sunt, ordinationem habere. Ideo adjecit: Quae autem sunt, a Deo ordinata sunt: ut nemo putet quasi humana commenta contemnenda; vident enim jus divinum humanis auctoritatibus deputatum, Hic ergo subjectus est potestati, qui se terrore Dei ab iis abstinet, quae prohibet. Itaque qui resistit potiam et contra istos est, qui per se non credunt, et per hoc illudere se legem putant; ostendit his Dei esse legem, et non evasuros judicium Dei, qui ad tempus aliquo pacto evadunt. Qui autem resistunt, ipsi damnationem acquirunt. Manifestum est quia unusquisque operibus suis aut justificabitur, aut condemnabitur; qui enim audientes legem peccant, inexcusabiles sunt. Nam principes non sunt timori bonis operibus, sed malis. Principes hos reges dicit, qui adversa creantur. Dei habentes imaginem, Dei enim minister est tibi in bono. Manifestum est ideo rectores datos ne malum fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ: uer̃ aẽ ꝑhumanitatẽ ad amiciciã ꝓuocare hortat᷑.
Noli iunci amalo sed uince in bono malũ.
Hȩc interpretatio apłi ẽ. cohortantis ne
uicem reddamus inimicis sic̃ dictumẽ
Multum enum ꝓderit nob̾ si malicie cedamꝰ
Umete enĩmalum qͥ ad tp̃s uinci uidet᷑ ab illo¬
saluator enĩsic uic̃ malũ dũ ñ restitit. Cont᷑ se
enĩ agil malicia. & dum uincitur. uincere se
putat. Id enim agit intmicus ut nos de
ꝓposito nr̃o abstrahat occasionem querens
quomͦ peccemus. Ideo si ꝓuocat ab illo uicẽ
illi non reddamus: uncimus illũ in bo¬
no. Ideo enim ñ resistimus ut bonum ser¬
potestas nisi a dõ. Qm̃ celestis iusticie legẽ
sequendam mandauit ne abhac presenti
dissimulare uidetur hanc comendat. quippe
cum nͥ hec fuerit seruata illa custodiri nõ
possit. Hec eium quasi pedagogus ẽ que par¬
uulos imbuit ut possint potiori iusticiȩ
morem legis naturał confirmet dm̃ autto¬
rem eius testatur: & ministrantes eam de ĩ

Expanded text:
monem; verum etiam humanitate ad amicitiam provocare hortatur. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum. Haec interpretatio Apostoli est cohortantis, ne vicem reddamus inimicis, sicut dictum est. Multum enim proderit nobis, si malitiae cedamus; vincit enim malum, qui ad tempus vinci videtSalvator sic vicit malum, dum non restitit; contra se enim agit malitia, et dum vincitur, vincere se putat. Id enim agit inimicus, ut et nos de proposito nostro abstrahat, occasionem quaerens quomodo peccemus. Ideo si provocati ab illo, vicem illi non reddamus, vincimus illum in bono; ideo enim non resistimus, ut bonum serpotestas, nisi a Deo. Quoniam coelestis justitiae legem sequendam mandavit, ne ab hac praesenti dissimulare videretur, hanc commendat: quippe cum nisi haec fuerit observata, illa custodiri non possit; haec enim quasi paedagogus est, quae parvulos imbuit, ut possint potioris justitiaemorem legis naturalis confirmet, Deum auctorem ejus testatur; et ministrantes eam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Orationiinstanteᷤ. Necessaria ẽ ualde or̃o. qͥa ut
tͥbulatio possit tolerari p̃cib ĩsistñdũ ẽ. Memorie
scõꝵ cõmunicante. MNanifestũ ẽ q qͥ p̾ces suas exau¬
diriuult emul debet ẽẽ uite scõꝵs. Cũ imitat᷑ enĩ
cõmunicat ut hoc sit memorẽ ẽẽ ⁊ cõmunicare
imitari actꝰ illoꝵ: ⁊ si sumptib indigent com¬
municandum eiꝰᷤ sic̃ dic̃ alio loco de collec¬
tis quȩ fuint in scõs. et ad galathas. ut
Ipauperum memores ẽẽmus. Hospitalita¬
tem sectantes. Imitator ⁊ amator scoꝵ
hospitalitatem sectatur: exemplo scĩ a
faciat etiam ab illa consuetudine auferre
uult que om̃ib communis ẽ. ne irato aĩo
incitati ut prius facile maledicant: sed
ut magis uita iracundia benedicant. ut
laudis sit disciplina dominica. Gaudere
Scum gaudentib flere cum flentib. Hoc
ẽ quod alio loco dicit. Siquid patitur u

Expanded text:
Orationi instantes. Necessaria est valde oratio; quia ut Orationi instantes. Necessaria est valde oratio; quia ut tribulatio possit tolerari, precibus insistendum est. Memoriis sanctorum communicantes Manifestum est quia qui preces suas exaudiri vult aemulus debet esse vitae sanctorum; cum imitatur enim, communicat; ut hoc sit memorem esse et communicatorem, imitari actus illorum: et si sumptibus indigent, communicandum est eis, sicut dicit alio loco: De collectis autem quae fiunt in sanctos ; et ad Galatas: Ut pauperum memores essemus . Hospitalitatem sectantes. Imitator et amator sanctorum hospitalitatem sectatur exemplis sancti faciat, etiam ab hac illos consuetudine auferre vult, quae omnibus communis est, ne irato animo incitati prius facile maledicere velint: sed ut magis, victa iracundia, benedicant, et laudi sit disciplina Dominica. 97 Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. Hoc est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
exhibetur. Serure tempr̃i quid sit alibi
soluit cum dic̃. Redim̃tes tempꝰ qr dies
malis̃. Ut sciatis quemadmodũ uni¬
cuiq respondeatis. Qm̃ autem dixerat
spũ feruentes ne hoc sic acciꝑent ut passi
& importune uerba religionis ingererent
tempore inimico ꝑ quod scandalum excita¬
rent. statim subiecit. Tempr̃e seruientes.
ut modeste & cum honestate aptis ⁊ locis
& ꝑsonis et apto tempr̃e religionis fidem
loquerentur. Sunt enim quidã & in hoc
tempre quo pax ẽ qui sic ꝑhorrent uerba
dĩ ut audientes cum magna ira blasphe¬
dix̃ temprĩ seruientes. adiecit sꝑe gandẽ¬
tes. Ut si forte ꝓpter iniquitatẽ temprĩs
ñ liceat de fide publice ñloqui. s eẽ ui
metu spe gaudeat qͥa b tristicia parit le¬
ticiam. In tribulatione patientes. Hoc ẽ
spe gaudere: in tribulatione patientem.
e gaudio enĩ spei tolerat tribulationem
sciens multa maiora eẽ quȩ promissa s̃ ꝓhiᷤ.

Expanded text:
exhibetur. Nam servire tempori quid sit, alibi exhibetur. Nam servire tempori quid sit, alibi solvit, cum dicit: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt; ut sciatis quemadmodum unicuique respondeatis . Quoniam autem dixerat: Spiritu ferventes; ne hoc sic acciperent, ut passim et importune verba religionis ingererent tempore inimico, per quod forte scandalum excitarent, statim subjecit: Tempori servientes, ut modeste et cum honestate aptis et locis et personis, et apto tempore religionis fidem loquerentur. Sunt enim quidam etiam in hoc tempore quo pax est, qui sic perhorrent verba Dei, ut audientes cum magna ira blasphedixit: Tempori servientes, adjecit: Spe gaudentes; ut si forte propter iniquitatem temporis non liceat de fide publice loqui, sed esse in metu, spe gaudeat; quia haec tristitia parit laetitiam. In tribulatione patientes. Hoc est spe gaudere, in tribulatione patientem esse; de gaudio enim spei tolerat tribulationem, sciens multo majora esse, quae pro his promissa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ hoc agat. Subuenit sp̃c: ut quia hoc
deuota mente querit obsequiis possit ĩ¬
fraternitatis amore inuicem benigni ho¬
norem mutuo p̃uenientes. Hon magnũ
dic̃ euitare malum nͥ adhereat bono Illd enĩ
de timore fit. istud de amore. Nec benigd¬
nũ eẽ nec fr̃nitatiᷤ amorẽ tenere dic̃ si non p̃ue¬
ne non pigri. Hoc est quod dic̃ ꝓpħa ieremi
as. Quia maledictus qui facit oꝑa domini
negligenter. Piger enim in conuersatioe
diuina sine spe c̃. Idõ subiecit. Sp̃u feruente̾
oc ẽ in exercicio diuini oꝑis aut legis ñsit
es inquit euomam te de ore meo. Cotidiana
enim meditatio tollit stuporẽ. & fac̃ uigilã¬
tem. Tempr̃e seruientes. In greco dr̃ sic ha¬
beri dõseruienteᷤᷤ. Qd̃ nec loco cõpetit. Qd enĩ
opꝰ erat sũmam hanc ponẽ totiꝰ deuotionis
cum singula m̃bra quȩ ad obsequia ⁊ser¬
uitia dĩ ꝑtinent memoret. In om̃ib enĩ
his quȩ enumerat plenum dõ seruitium

Expanded text:
vitae hoc agat, subvenit Spiritus; ut quia hoc vitae hoc agat, subvenit Spiritus; ut quia hoc devota mente quaerit, obsequiis possit imfraternitatis amore invicem benigni, honore mutuo praevenientes. Non magnum dicit evitare malum, nisi adhaereatur bono; illud enim de timore fit, istud de amore: nec benignum esse, nec fraternitatis amorem tenere dicitur, si non munas, quia maledictus qui facit opera Domini negligenter ; piger enim in conversatione divina sine spe est; ideo subjecit: Spiritu ferventes. Hoc est, ut in exercitio divini operis aut legis non sies, inquit, evomam te ex ore meo . Quotidiana enim meditatio tollit stuporem et ri servientes. In graeco dicitur habere sic: Deo servientes; quod nec loco ipsi competit. Quid enim opus erat summam hanc ponere totius devotionis, cum quando singula membra, quae ad obsequia et servitia Dei pertinent, memoret? In omnibus enim iis quae enumerat, plenum Domino servitium
Abbreviated transcription (Latin):
ugilantiã ⁊ auccoritatem. ut ꝓficiat in
quo sollicitus ẽ habens in illis fructum
quib preest. Qui miseretur in hilaritate.
mĩam facit non quasi nolenti extorque¬
atur fundari & roborari adõ. ut in hac
re nullam infirmitatẽ patiatur sciens
dictum eẽ a salomone. Dum habes occasi¬
onem bene fac. s hoc multifarie intelli
tribuit in simplicitate:quid erat opꝰ iterare
nͥ quia sub uno mĩe nomine multa bona
surienti panem frangere. & paruulum ex¬
positum colligere. ⁊ cadauer oꝑire. ⁊ talia
mĩa ẽ. Idosihec impigre ⁊ sine tedio fu̾it oꝑatꝰ.
babebit huius operis &e inp̃senti e in fut᷑o
cum gaudio fieri debet:. ut simplicitas
excludat hypocrisim. gaudium uͦ fretũ
futurȩ spei testetur examen. Dilectio sine
simulatione. Huic m̾ito qui hoc medita¬
tur ui dõ diligat frẽm qr scit hoc placere
auctori dõ non ut in adulatione p̃sentis

Expanded text:
vigilantiam et auctoritatem; ut proficiat in vigilantiam et auctoritatem; ut proficiat in quo sollicitus est, habens in illis fructum, quibus praeest. Qui miseretur in hilaritate. o animo misericordiam facit, non quasi nolenti extorqueatur, fundari et roborari a Deo; ut in hac re nullam infirmitatem patiatur, sciens dictum a Salomone: Dum habes occasionem, benefac . Sed hoc multifarie intelliglargitur in simplicitate; quid erat opus iterare, nisi quia sub uno misericordiae nomine multa bona estire, et esurienti panem frangere, et parvulum expositum colligere, et cadaver operire, et aliaia est. Ideo si haec impigre, et sine taedio fuerit operatus, habebit 96 hujus operis et in praesenti et in futuro pliciter, et cum gaudio fieri debet; ut simplicitas excludat hypocrisim, gaudium vero fretum futurae spei testatur examen. Dilectio sine simulatione. Huic menti, quae hoc meditatur, ut ideo diligat fratrem, quia scit hoc placere auctori Deo; ut non in adulatione praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
dum in tantum minister firmatur qͣntũ
credit debere se obsequi.: ne ultra fidem
laborans in obsequio fatigetur incassũ.
quia hoc sequitur unũquemq qͦd conat᷑
ex corde. Siue qui docet in doctrina Si¬
militer dic̃ aduiuari doctorem in doctri¬
na: ut in quantum fides eius ẽ ad docen¬
dum. in tantum inspiretur ad tradendr̃
disciplinam celestẽ. Siue qͥ exhortatur
in exhortatione. Et hinc eodem mͦ in eo
ipso inqͦ se tendit auxilio sp̃c pparari.
ut habeat gr̃am dum ꝓuocat. Lacessit
enim fr̃s adbonum: aut incredulos ad
fidem. Qui tribuit in simplicitate:
uic dic̃ qͥ bono aĩo tͥbuit aucilia semꝑ suppe¬
ditare ꝓcurante sp̃u ut ñ desit largienti sĩpli¬
ctt̃ dicente salomone. Qui tribuit pauꝑib
ñ indigebit. Hic gͦ tribuit simpliciter
qui ñ simulatione hoc agit. ut laus
ipso meritum consequatur. Qui preest
in sollicitudine. Cum qui curam ut p̃sit
fr̃ib suscipit uixta fidem suam accipere

Expanded text:
dum in tantum minister firmatur, quantum dum in tantum minister firmatur, quantum credit debere se obsequi; ne ultra fidem laborans in obsequio, fatigetur incassum; quia hoc sequitur unumquemque, quod conatur ex corde. Sive qui docet in doctrina. Similiter dicit adjuvari doctorem in doctrina; ut in quantum fides ejus est ad docendum, in tantum inspiretur ad tradendam disciplinam coelestem. Sive qui exhortatur in exhortando. Et hunc eodem modo in eo ipso, in quo tendit, auxilio Spiritus praeparari; ut habeat gratiam, dum provocat. Lacessit enim fratres ad bonum, aut incredulos ad fidem. Qui largitur in simplicitate. Huic dicit, qui bono animo tribuit auxilia semper suppeditare, procurante Spiritu, ut non desit tribuenti simpliciter, dicente Salomone: Qui tribuit pauperibus, non indigebit . Hic ergo tribuit simpliciter, qui non in simulatione hoc agit, ut laus ipso meritum consequatur. Qui praeest in sollicitudine. Eum qui curam ut praesit fratribus, suscipit, juxta fidem suam accipere
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bra habemus om̃ia autem m̃bra nõ
corpus sumus in xp̃o: singli autem alter
alterius m̃bra. Exemplo corprĩs docet
ñposse nos singłos om̃ia quia sumus in¬
uicem m̃bra ut alter alterius egeat. Ac
ꝑ hoc curam nr̃i inuicem nos agere
debe nec alt̾m alii obsistere quia inuicem
officiis nr̃is opus habemus. Hoc erit dili¬
gere xp̃m. si inuicem se m̃bra exhortent᷑.
ut impleant modum quo corpus in xp̃o
ꝑfectum sit. Habentes autem donatio¬
nes dĩ diuersas scđm gr̃am que data ẽ
nobis. Nunc ipsa officia deputata m̃bris
merito fidei numerat. ut cum uiderit
mbrum qđ sͥ deputatum officium ẽ non
ꝑstrepat alteri cui uiderit aliudtraditũ.
s congaudeat ut corpus eccłe sit ꝑfectũ.
Siue ꝓphetiã scđm rationem fidei. Apro¬
phecia incipit. quȩ prima ꝓbatio ẽ ratio¬
nabilem eẽ fidem nr̃am. Deniq credentes
accipientis.: hoc est quantum causa exigit
ꝓpter quam datur. Siue ministerium u
ministrando. Ad obsequium eccłe p̃ben¬

Expanded text:
mbra non corpus sumus in Christo, singuli autem alter alterius membra. Exemplo corporis docet non posse nos singulos omnia; quia sumus invicem membra, ut alter alterius non egeat: ac per hoc curam nostri invicem nos agere debere, nec alterum alii obsistere; quia invicem officiis nostris opus habemus. Hoc erit diligere Christum, si invicem se membra exhortentur, ut impleant modum, quo corpus in Christo perfectum sit. Habentes autem donationes Dei diversas secundum gratiam, quae data est nobis. Nunc autem ipsa officia deputata membris merito fidei enumerat; ut cum viderit membrum quod sibi deputatum officium est, non perstrepat alteri, cui viderit aliud traditum, sed congaudeat, ut corpus Ecclesiae sit perfectum. Sive prophetiam secundum rationem fidei. A prophetia incipit, quae prima probatio est rationabilem esse fidem nostram. Denique credentes, accipientis, hoc est, quantum causa exigit, propter quam datur. Sive ministerium in ministrando. Ad obsequium fraternitatis praeben
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑium ȩt̾ni dĩ ad obelientiã fidei in om̃s gc̃s
cognitum soli sapienti dõ ꝑ iħm xp̃m cui
om̃ia dat głam ut ceptum romanorum qr
potens ẽ dignetur implere confirmando ĩ
fide animos illoꝵ ad ꝓfectum eugłii ⁊ re¬
uelationem mysterii absconditi a selis ma
xp̃i declaratum ẽ quia ñ singłaris ẽ ds̃ s ẽ
apud illum ex eternis ⁊ sermo ⁊ paraclitus
in ꝗͣ ueritate omnẽ creaturã decreuit sal¬
uam fieri ꝑ cognitionẽ. Cuius quidẽ sa¬
cramenti ueritas ꝑ ꝓpħas fuerat designa
qd̾ latuit genus hominum. Solus est gͦ
cum agnoscitur datur deo patri laus per
illum quia intelligitur ꝑ xp̃m quasi ꝑ¬

Expanded text:
ium aeterni Dei ad obedientiam fidei in omnes gentes, cognitum soli sapienti Deo per Jesum Chrisomnia, dat gloriam; ut coeptum Romanorum, quia potens est, dignetur implere, confirmando in fide animos eorum ad profectum Evangelii, et revelationem mysterii absconditi a saeculis,Christi declaratum est; quia non singularis est Deus, quia est apud illum ex aeternis et Paraclitus, in qua veritate omnem creaturam decrevit salvam fieri per agnitionem. Cujus quidem sacramenti veritas per prophetas fuerat designates, quod latuit genus hominum. Solus ergo est cum agnoscitur, datur Deo Patri laus per ipsum; quia intelligitur per Chri
Abbreviated transcription (Latin):
sensum auctoris. S quia tempr̃e xp̃i addi
aliquid oportuit. ñ solum ꝓximos s inumi¬
abundans uͦ &e ꝑfecta iusticia etiam inmi¬
cos diligere: hec celestis iusticia ẽ. hȩc deo
patri similes facit. qui & non colentib se¬
annua dona largitur. Nam & dñs incru¬
ce positus postulat ꝓ inmicis. ut plenitui¬
dinem isticiȩ quam docuerat demonstra
no surgere. Tempus eẽ dic̃ quo ad meritũ
proficere debeamꝰ. hoc ẽ de somnosurgẽ oꝑari
bonum quasi indie: hocẽ palam. Illicita
eium nocte id ẽ in abscondito fut. Iam
enim in manifestatione positi qđ est ui
noticia dĩ agnoscentes quid sequi debea¬
mus dare oꝑam debemus ut pure uiuẽ¬
tes ad ꝓmissum p̃miũ ueniamus excusso
sompno idẽ ignorantia siue negligentia.
Amptior ẽ enim nunc nr̃a salus ꝗͣ cum cre¬
didimus. Manifestum ẽ quia pꝰ lauacrũ
beneuiuentes & caritati studenteᷤᷤ ñ longe s̃

Expanded text:
sensum auctoris. Sed quia tempore Christi addere sensum auctoris. Sed quia tempore Christi addere aliquid oportuit, non solum proximos, sed inimiabundans uero et perfecta iustitia etiam inimicos diligere. Haec caelestis iustitia est, haec Deo Patri similes facit, qui et non colentibannua dona largitur. Nam et Dominus in cruce positus postulat pro inimicis ; ut plenitudinem justitiae quam docuerat, demonstra jam nos de somno surgere. Tempus esse dicit, quo ad meritum proficere debeamus. Hoc est, de somno surgere, operari bonum, quasi in die, hoc est, palam; illicita enim nocte, id est, in abscondito fiunt. Jam enim in manifestatione positi, quod est in notitia Dei, agnoscentes quid sequi debeamus, dare operam debemus, ut pure viventes ad promissum praemium veniamus, excusso somno, id est, ignorantia sive negligentia. Propior enim est nunc nostra salus, quam cum credidimus. Manifestum est, quia post lavacrum bene viventes, et charitati studentes, non longe sunt
Abbreviated transcription (Latin):
do: ut uidentes humilitatem seruorum
disciplinam. Nemini quicꝗͣ debeatis. nisi
ut inuicem diligatis. Pacem uult nos ha
bere si fieri potest cum om̃ib. Dilectionẽ
debere. unicuiq ꝓloco suo officium exhi¬
ẽ &iam inimicos diligere. Ilamñ adulte¬
rabis non occides ñ furaberis ñ concupis¬
ces. Hoc moyses scriptum a dõ acceꝑit.
ad reformationẽ legis naturał. Et si qd
Ialiud mandatũ ẽ in hoc uerbo consũma¬
tur diliges ꝓximum tuum sic̃ te ipsum.
Hoc scriptum ẽ in leuitico manentib supͣ
pleri legem significat sic̃ dixi. Ac si sunt
alia mandata quȩ nunc tacuit: tam̃ ꝓ
om̃ib mandatis dilectio satisfacit. Nam
sise humanum genus abinicio dilexiss.
iniquitas in tris non ẽẽt. Exordiũ enim
iniusticiȩ discordia ẽ. Iõoq iniquitate
dilectio iniquitas ẽ. qr quod bonum ẽ qd̃
Malum ñ oꝑatur quia bona ẽ dilectio: Nec
uenire. Ideo enim qd̾ suimũ ẽ legis memo¬
rat ut huic eugłm socia ostñdens unius ẽẽ

Expanded text:
do, ut videntes humilitatem servorum disciplinam. Nemini quidquam debeatis nisi ut invicem diligatis. Pacem vult nobere, si fieri potest cum omnibus, dilectionem debere, unicuique pro loco suo officium exhiest etiam inimicos diligere. Nam non adulterabis, non occides, non furaberis, non concupisces . Hoc Moyses scriptum accepit a Deo ad reformationem legis naturalis. Et si quod est aliud mandatum, in hoc verbo consummatur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum; hoc scriptum est in Levitico . Manentibus it impleri Legem significat, sicut dixit: ac si sint alia mandata, quae nunc tacuit; tamen pro omnibus mandatis dilectio satisfacit. Nam si se humanum genus ab 100 initio dilexisset, iniquitas in terris non esset; exordium enim injustitiae discordia est. Ideoque iniquitatis dilectio iniquitas est; quia quod Malum non operatur, quia bona est dilectio, nec um vult pervenire. Ideo enim quod summum est Legis, memorat; ut huic Evangelium societ, ostendens unius esse
Abbreviated transcription (Latin):
exhibere frĩb. Quippe cum debitores
eos dicat udeoꝵ fidelium. Ut sic̃ in sp̃a¬
libus participes coꝵ facti s̃. ita ⁊ hi com¬
municent corpr̃alib necessitatib eorũ:
t gaudentes ex iideis credentes collau¬
dent prouidentiam dĩ in salutẽ ipsoꝵ
ꝑ ministerium eoꝵ. Hi enun totos sedi¬
iunis dantes obsequiis nichil munda¬
num curantes exemplũ bone conuersa¬
tionis prebebant credentib Certus gͥ¬

Expanded text:
re eis. Quippe cum debitores eos dicat Judaeorum credentium; ut sicut in spiritualibus participes eorum facti sunt, ita et hi communicent corporalibus necessitatibus illorum; ut gaudentes ex Judaeis credentes collaudent providentiam Dei in salutem ipsorum, per ministerium eorum. Hi enim totos se divinis dedentes obsequiis, nihil mundanum curantes, exemplum bonae conversationis praebebant credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sola seueritate iusticiȩ saluari possit ho¬
decreuit quid eẽt predicandũ. ante tñꝑ
mittens unumquẽq suo iudicio qr nat᷑aipsa
duce cognoscit᷑ iusticia. A qr auctoritã nat᷑ał ul
sticie obtorpuerat consuetudine delĩqñdi daca
lex ẽ. ut humanum genus terrore ma¬
nifestatȩ legis frenaretur. S quia nonse
continentes rei tenebantur a lege. p̃dica
ad se. Refutantes autem cecaret ad tẽ
sequi noluerunt. Ut horum salun dũ
inuident ipso zelo ad radicis salutaris¬
quam gentiles multipharia ꝓuidentia
acquisiuit ad uitam. Quis enĩ cognouit¬
sensum dñi. aut quis illi consiliarius fuit:
aut quis prior dedit illi ⁊ reddetur ei. hoc
in esaia scriptum habetur. Manifestum ẽ
solum ẽẽ dm̃ qui nouerit om̃ium consi¬
lia: E hunc unum ẽẽ qui nullius eget.
quia ab ipso s̃ om̃ia. Ac ꝑ hoc consiliũ
eius a nullo nec comp̃henditur. nec metit᷑¬

Expanded text:
sola severitate justitiae salvari possit hosola severitate justitiae salvari possit hodecrevit quid esset praedicandum: ante tamen permittens unumquemque suo judicio; quia natura ipsa duce, cognoscitur justitia. Et quia auctoritas naturalis justitiae obtorpuerat consuetudine delinquendi, data est Lex; ut humanum genus terrore manifestatae Legis frenaretur. Sed quia non se cohibentes, rei tenebantur a Lege; praedicientes salvaret, refutantes autem caecaret ad tempdatam sequi noluerunt; ut horum saluti dum inquam gentes manifestata providentia acquisivit ad sensum Domini? aut quis consiliarius illi fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Hoc in Esaia scriptsolum Deum esse qui novit omnia consilia, et hunc unum esse qui nullius eget, quia ab ipso sunt omnia, et per hoc consilium ejus a nullo nec metitur, nec