comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
porationem eorum. accõmodatiᷤ
desuꝑ manib alio sp̃m tante
claritatis animare: deo autẽ
in suo organo non licebit. per
manus scãs sublimitatem mo¬
dulari spiritalem: s est hoc qͦ
deueteri sacram̃to: quo ne poreᷤᷤ
tis manib benedixit . & quidẽ
ira auertuit obliquatis inse
ut xp̃m deformantis iã tẽ por¬
tender& benedictionẽ in xp̃o
futurã: tc̃ ille sanctissimꝰ sp̃s
suꝑ emundata et benedicta cor¬
pora libens apatre descendit.su
ꝑ que. baptismi aquas tanquã
pristinam sedẽ recognoscens.
conquiescit. columbȩ figura de¬
lapsus in dñm: ut natura sp̃s
scĩ de claretur ꝑ anima simplici¬
tatis & in nocentiȩ: quod etiam
corꝑalit̾ ipso felle careã colũba:
Ideoq estote in quit simplices ut
columbȩ. ne hoc quidem sine ar¬
gum̃to p̃cidentis figure. quẽ ad¬
modũ enim post aquas diluuii.
quib iniquitas antiqua purga¬
ta est. post baptismum. ut ita di¬

Expanded text:
porationem eorum accommodatis porationem eorum accommodatis desuper manibus alio spiritu tantae claritatis animare, deo autem in suo organo non licebit per manus sanctas sublimitatem modulari spiritalem? sed est hoc quoque de ueteri sacramento, quo nepotes tis manibus benedixerit, et quidem ita transuersim obliquatis in se, ut Christum deformantes iam tunc portenderent benedictionem in Christum futuram. tunc ille sanctissimus spiritus super emundata et benedicta corpora libens a patre descendit, super baptismi aquas tanquam pristinam sedem recognoscens conquiescit, columbae figura delapsus in dominum, ut natura spiritus sancti declararetur per animal simplicitatis et innocentiae, quod etiam corporaliter ipso felle careat columba. ideoque, estote, inquit, simplices sicut columbae; ne hoc quidem sine argumento praecedentis figurae. quemadmodum enim post aquas diluuii, quibus iniquitas antiqua purgata est, post baptismum, ut ita di
Abbreviated transcription (Latin):
adficdutiam speinr̃e: etiam nu¬
merus nõiũ diuinoꝵ: Cũ aut̃
subtrib. et testatio fide i. & spon¬
si onisalutis pigneretur. nẽ¬
cessatiora dicitur ecclesie m̃¬
tio: qm̃ ubi tres. id est pater.
egressi de lauacro: ꝑilngimur
benedicta unctione depristi¬
na disciplina: qua ungui oleo
de cornu insacerdotiũ solebant:
ex quo aaron &ͦ moy sen unctus
est. Unde xp̃iani dicti. acrisma¬
te: quod ẽ unctio. que dño nom̃
ad cõmodauit: facta spiritalis. q.
spũ unctus ẽ adeo patre: sicut
in actis. collecti sunt enĩ in ista
ciuitate aduersus sc̃m filiũ tu¬
um quẽ unxisti. Sic & in nobiᷤ
carnalit̾ currit unctio.s spirita¬
lit̾ ꝑficit: quo mͦ et sp̃s baptis¬
mi. carnalis actus. quod inaqua
mergim᷑ spiritalis effectus. qd̾
delictis liberamur: de hinc ma¬
nus inponitur ꝑbenedictionẽ:
aduocans & inuitans sp̃m sc̃m
Sane humane ingenio licebit.
sp̃m in aqua arcessere. & concor¬

Expanded text:
ad fiduciam spei nostrae etiam nuad fiduciam spei nostrae etiam numerus nominum diuinorum? cum autem sub tribus et testatio fidei et sponsio salutis pignerentur, necessario adicitur ecclesiae mentio, quoniam ubi tres, id est Pater eegressi de lauacro perungimur benedicta unctione de pristina disciplina, qua ungi oleo de cornu in sacerdotio solebant; ex quo Aaron a Moyse unctus est, unde Christus dicitur a chrismate, quod est unctio, quae domino nomen accommodauit, facta spiritalis, quia spiritu unctus est a deo patre, sicut in Actis: collecti sunt enim uere in ista ciuitate aduersus sanctum filium tuum, quem unxisti. sic et in nobis carnaliter currit unctio, sed spiritaliter proficit; quomodo et ipsius baptismi carnalis actus, quod in aqua mergimur, spiritalis effectus, quod delictis liberamur. Dehinc manus imponitur per benedictionem advocans et \\ inuitans spiritum sanctum. sane humano ingenio licebit spiritum in aquam arcessere et concor
Abbreviated transcription (Latin):
formant: qui unũ semelanna
liberabant: nẽ ⁊ cotidie popu¬
los conseruant. de lattͤ mor¬
te ꝑ ablutionem delictorũ:
exempto scilicet reatu: eximi¬
tur & pena. ita restituitur
homo dõ. ad similitudine eiꝰ:
qui retro adimaginem dei
fuerat. unago ineffigiẽ. simi¬
litudo ineternitatẽ censen¬
tur: Recipit enimillũ dei
sp̃m. qũe tunc de asflatu eiꝰ utce¬
perat s pꝰ amiserat ꝑ delictũ ñ qd
in aqua sp̃m sc̃m consequimꝰ¬
s in aqua eniundati sub angło.
sp̃u scõ preparamur. hic quoq
figura precessit: Sic̃ enĩ iohan
te cursor domini fuit. p̃paranᷤ
uias eius: ita et angłs baptis¬
mni arbit̾. suꝑ uenturu̾s spĩu
scõ uias dirigit. ab olitione de¬
sictorum:quam fides imperat:
obsignata in patre & filio et
spũ scõ: Nam si intrib testib
stabit om̃e uerbum dĩ: quan¬
to magis donum: habebimus
benedictio eiꝰdem. arbitros fid̾i:
quos & sponsores salutis. sufficit

Expanded text:
formant; qui unum semel anno formant; qui unum semel anno liberabant, nunc quotidie populos conseruant deleta morte per ablutionem delictorum. exempto scilicet reatu eximitur et poena. ita restituetur homo deo ad similitudinem eius, qui retro ad imaginem dei fuerat. imago in effigie, similitudo in aeternitate censetur. recipit enim illum dei spiritum, quem tunc de adflatu eius acceperat, sed post amiserat per delictum. Non quod in aquis spiritum sanctum consequamsed in aqua emundati sub angelo spiritui sancto praeparamur. hic quoque figura praecessit; sic enim Iohannes antepraecursor domini fuit praeparans uias eius. ita et angelus baptismi arbiter superuenturo spiritui sancto uias dirigit ablutione delictorum, quam fides impetrat obsignata in Patre et Filio et Spiritu Sancto. nam si in tribus testibus stabit omne uerbum, quanto magis, dum habemus per benedictionem eosdem arbitros fidei quos et sponsores salutis, sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ puter: qͥ rapere dicuntur. scili¬
cet ꝑium sp̃s nocentis: nã et sce¬
cant. quos aquȩ necauerunt. aut
am̃tia ł foriidine exercuert̃
Quorursum ista retulimus. neqͥs
durius credat. angłm di scm̃a
qͥs insalutem homuus tẽperan¬
dis adẽẽ. cũ angeł mał ꝓfanũ
cõmerciũ eiꝰdem elem̃tianper¬
niciẽ hõĩs frequent&: Angłm
aquis int̾uenire si nouũ uide¬
tui: exemplũ futuri precurrit.
Piscinam bessaidã angelus in¬
t̾ueniens cõmouebat. serua¬
bant. qͥuin ualitudine que¬
rebantur: Ham si quis preue¬
nerat descendere illuc.:queri
post. lauacrum desinebat. fi¬
gura ista medicine corꝑalis.
spiritalem medicinam predi¬
cabar: ex forma qua semper car¬
nalia. infigura spiritalium
ante cedunt. ꝓficiente itaq
inomĩb gr̃a dei plus aquis
⁊ angło accessit. qui uitia cor¬
poris remediabant: nc̃ sp̃m
medentur. Qui temꝑalem oꝑa¬
bantur saluten: nc̃ ȩternã re¬

Expanded text:
et putei, qui rapere dicuntur, sciliet putei, qui rapere dicuntur, scilicet per vim spiritus nocentis. Nam et enecant, quos aquae necaverunt, aut amentia vel formidine exercuerunt. Quorsum ista retulimus? Ne quis durius credat Angelum Dei sanctum aquis in salutem hominis temperandis adesse, cum Angelus malus profanum commercium eiusdem elementi in perniciem hominis frequentat. angelum aquis interuenire si nouum uidetur, exemplum futuri praecucurrit. piscinam Bethsaidam angelus interueniens commouebat. obseruabant qui ualetudinem querebantur. nam si quis praeuenerat descendere illuc, queri post lauacrum desinebat. figuram ista medicinae corporalis spiritalem medicinam canebat, ea forma qua semper carnalia in figuram spiritalium antecedant. proficiente itaque in hominibus gratia dei plus aquis et angelo accessit. qui uitia corporis remediabant, nunc spiritum medentur; qui temporalem operabantur salutem, nunc aeternam re
Abbreviated transcription (Latin):
per iurioꝵ suoꝵ agere p̾sumũt:
Itẽ penes ueteres quisq sr̃homi¬
cidio infecerat: purgatrice aqͣ
blandiuntur. quanto id ueriꝰ
aque prestabunt ꝑdĩ auctori¬
tatem. aqͥuo oĩs natura earum
constituta ẽͦ si religione aquas
meditari putant: quȩ potior re¬
ligio quã deiuiui agnitio. hic
quoq studiũ diaboli recognosci¬
inꝰ. res dĩ emulantisicũ et ipse bap¬
tismum insuis exercet. quid simi¬
le:immundus mundat. ꝑ ditior
liberat dãpnatos absoluit suam
uidelicet oꝑã destruet diluens
delicta que inspirat ipse᷑. Hȩc
qͥdem intestimonium positast̃.
repellentib fidem᷑siminime
credant reb deiquarũ a ffecta¬
tionib apud emulatorem deũ
credunt annon. & alias sine ul¬
lo sacram̃to immundi sp̃s aqͥs
incubanta ffectantes illã in pͥ¬
mordio diuini sp̃s gestationẽ:
sciunt opa q qͥq fontes. & auii.
qͥq riuiet in balneis piscine.
et euripi indomib. uł cisterne.

Expanded text:
perjuriorum suorum agere praesumunt. perjuriorum suorum agere praesumunt. Item penes veteres quisquis se homicidio infecerat, purgatrice aquablandiuntur, quanto id verius aquae praestabunt per Dei auctoritatem, a quo omnis natura earum constituta est? Si religione aquam medicari putant, quae potior religio, quam Dei vivi? quo agnito, hic quoque studium diaboli recognoscimus res Dei aemulantis, cum et ipse Baptismum in suis exercet. Quid simile? Immundus emundat, perditor liberat, damnatus absolvit. Suam videlicet operam destruet, diluens delicta quae inspirat ipse. Haec quidem in testimonium posita sunt repellentibus fidem, si minime credant rebus Dei, quarum affectationibus apud aemulum Dei credunt. Annon et alias sine ullo sacramento immundi spiritus aquis incubant, adfectantes illam in primordio divini spiritus gestationem ? Sciunt opaci quique fontes, et avii quique rivi, et in balneis piscinae, et euripi in domibus vel cisternae,
Abbreviated transcription (Latin):
ad simplicem actũ conpetat᷑
similitudo: ut qm uice sordiũ
dilectis inquinamur. aqͥs ab¬
luam᷑. s delicta sicut incarnẽ¬
ñ conparent. qͥ animo suꝑcu¬
tem portant maculas idolatͥe.
aut stupria. aut fraudis. ita&
eiꝰ modi inspũ sordent.qͥ est
auctor delictͥa sp̾s enim domina¬
tui:caro famulatur: tam̾ utrũ¬
q interse cõmunicant reatum:
sp̃s obimꝑium: caro obmninis¬
terumi Igitur medicatis qͦd¬
dam modo aquis ꝑangeli inter¬
uentum᷑i sp̃s in aquis corpora¬
lit̾ diluitur: et caro in eisdem
lectu spiritalium potestatum.
eadem efficatia idolis suis submi¬
nistrant: sed uidiis aquis. sibi
m̃ciuntur. nam et sacris quib¬
dam ꝑ lauacrum initiantur.:
ĩsidis alicuius. aut mitre . Ipso ᷤᷤ
etiamds suos lauationib effe¬
runt. ceterum illas domos. tẽ¬
pla.to̾tasq oͥrbes. asꝑgine circũ¬
lare aquȩ expiant.passim cer¬
te ludis appollinarib et pe¬
laͣsiis tingunturꝰd que se in
regenerationem et pͥunitatẽ

Expanded text:
ad simplicem actum competat similitudo, ut, quoniam vice sordium delictis inquinamur, aquis abluamur. Sed delicta, sicut non in carne comparent, quia nemo super cutem portat maculam idololatriae, aut stupri, aut fraudis; ita ejusmodi in spiritu sordent, qui est auctor delicti. Spiritus enim dominatur, caro famulatur; tamen utromque inter se communicant reatum, spiritus ob imperium, caro ob ministerium. Igitur medicatis quodammodo aquis per Angeli interventum, et spiritus in aquis corporaliter diluitur, et caro in eisdem lectu spiritalium potestatem eadem efficacia idolis suis subministrant, sed, viduis aquis, sibi mentiuntur. Nam et sacris quibusdam per lavacrum initiantur, Isidis alicujus, aut Mithrae, ipsos etiam deos suos lavationibus efferunt. Caeterum villas, domos, templa totasque urbes aspergine circumlatae aquae expiant passim, certe ludis Apollinaribus et Eleusiniis tinguntur. Idque se in regenerationem et impunitatem
Abbreviated transcription (Latin):
refert in eos quod iohis in ior¬
danem . & quos petrus intibe¬
rim tinxit: Nlisi si & spado quẽ
philippus interuias fortuita a¬
qua tinxit. plus salutis audimꝰ
retulit gͥ om̃s aque de pristina
originis prȩrogatiua. sacram̃tũ
scificationis consecuntur. inuo¬
cato dõ. suꝑ uenit enĩ statim
sp̃s decelis & aquis super scĩfi¬
cans eiusde semet ipso. et ita
scĩficate: ium. sanctificandi

Expanded text:
refert inter eos quos Iohannes in Iorrefert inter eos quos Iohannes in Iordane et quos Petrus in Tiberi tinxit. nisi et ille spado, quem Philippus inter uias fortuita aqua tinxit, plus salutis aut minus retulit. igitur omnes aquae i de pristina originis praerogatiua sacramentum sanctificationis consequuntur inuocato deo. superuenit enim statim spiritus de caelis et aquis superest sanctificans eas de semetipso, et ita sanctificatae uim sanetificandi
Abbreviated transcription (Latin):
des aquȩ potius quã baptismo
rationes uidear congregasse.
licet ͤ plenuis docere non esse
dubitandum. simatheriã ꝙͣ
inom̃ĩb rebus & oꝑib suis
deus disposuit etiam insacͣm᷑
tis ꝑpͥis parare fecit: sique uitã
eternam gubernat. etiam cȩles
preripuisse inquib & ratio bap¬
tismi recognoscitur prima il¬
la qui iam̃tunc etiam ipso ha¬
bitu prȩ notabatar baptismi
figurandi sp̃m qui abinitio su¬
ꝑ aquas uectabatur. suꝑ aquaᷤ
instictorem moraturum Sc̃m
mutabatur qm subiecta q̃ ma¬
theria eiꝰ quȩ de suꝑ iminet
qualitatem rapiat necesse est
maxime corporalis spiritaleni
et penetrare. & insidere facile
erunt. ñ utiq ipsismon ex ea
parte ipsis quẽ genus quidem
unũ species uero conplures Qd̾
autẽ generi adtributum ẽ: etiã
ĩ speciẽs redundat: ⁊ deo qͦͣlie nul¬
la distinctio est maris. quiꝰstag¬
no. flumine. fonte. la cu. an al¬
ueo dilueatur: nec quicquã

Expanded text:
des aquae potius quam baptismi des aquae potius quam baptismi rationes uidear congregasse: licet eo plenius docerem non esse dubitandum, si materiam, quam in omnibus rebus et operibus suis deus dispontis propriis parere fecit; si quae vitam terrenam gubernat, et in coelestpraecerpsisse, in quibus et ratio Baptismi recognoscitur prima illa, qua jam tunc etiam ipso habitu praenotabatur ad Baptismi figuram, Dei spiritum, qui ab initio supervectabatur super aquas, intinctos reformaturum. Sanctum quoniam subiecta quaeque materia eius, quae desuper imminet, qualitatem rapiat necesse est, maxime corporalis spiritalem et penetrare et insidere facilemerunt? non utique ipsis, nisi ex ea parte qua genus quidem unum, species uero complures. quod autem generi adtributum est, etiam in speciem redundat. ideoque nulla distinctio est, mari quis an stagno, flumine an fonte, lacu an alueo diluatur, nec quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
abẏssusiet t̾ra in parata: et cęlũ
rude. solus liquor. semꝑ mathe¬
ria ꝑfecta. leta.simplex. de suo
pura dignum uectaculum đo
subiciebat: Quid quod ex inde
dispositio mundi. modulatrici¬
bus quodã mͦ aquisdeo consistit:
Nam ut firmam̃tum cęleste
suspenderetꝰ in medietatem dis¬
tinctis aquis fecit. ut terrã ari¬
dam expander&. segregatis aqͥs
expedut. ordinato deħinc ꝑele¬
ñita mundo.cum incolȩ darent᷑:
pͥmis aquis prȩceptũ est. animaᷤ
ꝓducere: pͥmꝰ liquor. quod uiue¬
ret edidit: ne mirum sit inbap¬
tismo. si aquȩ animare nouer̃t:
Non enum ipsius quoq hoĩs fi¬
gurandi opiis sociantib aquis
diem segregata. ea que instacio¬
nẽ suã suꝑstite humore limo tẽ¬
perat: Si ex inde uniũsa uel
plura prosequar. que deelemĩti
istius auctoritate cõmemorem:
quanta uiseiꝰ aut grã quot in¬
genia. qͦt offitia: quantũ instru¬
ĩti mundo ferat. Uereor. ne lau¬

Expanded text:
abyssus et terra inparata et caelum abyssus et terra inparata et caelum rude; solus liquor, semper materia perfecta, laeta, simplex, de suo pura, dignum uectaculum deo subiciebat. quid quod exinde dispositio mundi modulatricibus quodammodo aquis deo constitit? nam ut firmamentum caeleste suspenderet in medietate, distinctis aquis fecit; ut terram aridam suspenderet, segregatis aquis expediit. ordinato dehinc per elementa mundo cum incolae darentur, primis aquis praeceptum est animas proferre. primus liquor quod uiueret edidit, ne mirum sit in baptismo, si aquae animare nouerunt. non enim ipsius quoque hominis figurandi opus sociantibus aquis diem segregatae aquae in stationem suam superstite humore limo temperarant. si exinde uniuersa uel plura prosequar, quae de elementi istius auctoritate commemorem, quanta uis eius aut gratia, quot ingenia, quot officia, quantum instrumentum mundo ferat, uereor, ne lau
Abbreviated transcription (Latin):
& potens. quod etiam pretere¬
untes eum non negant:. meri¬
to in aduersis sapientiȩ poten¬
nis suȩ instituit: qm̃ uirtus
om̃is exhis causam accipit. aqͥ¬
bus ꝓuocatur huiꝰ memoris p̃¬
nuntiationis. tanquã p̾scriptio¬
nis: nichilominꝰ quã stultȩ s poᷤ¬
sibile sit. aqua reformari tracte¬
mus. Quod utiq ista materia
tante dignationis meruit offi¬
ciumr:ut opinor. auctoritas liqͥ¬
di elimenti exigenda ẽ. ad quin
plurima suppetit: &. quidem a
primordio. nam unum exhis ẽ.
quȩ ante omnem mundisug¬
gestum inpolita adhuc speciȩ.
penes dm̃ quiescebãt inpͥncipi¬
o. Inpͥmordio inquit fecit cȩlũ
& t̾ram. Terra autẽ erat inuisi¬
bilis et incõposita: & tenebre e¬
rant suꝑ ab yssum:et sp̃i dĩ fe
rum. quodanite aͥquã substan¬
tiam: de hinc dignationẽ. quod
diuini sp̃s sedes gratior scilicet
ceteris tuuc elementis. nam
et tenebrȩ tote adhuc sine eul¬
tis siderum:. in formis et tristis

Expanded text:
et potens, quod etiam praetereet potens, quod etiam praetereuntes eum non negant, merito in aduersariis sapientiae potennis suae instituit; quoniam uirtus omnis ex his causam accipit, a quibus prouocatur. Huius memores pronuntiationis tamquam praescriptionis, nihilominus quam stultum et impossibile sit aqua reformari tractamus. quid utique ista materia tantae dignationis meruerit officium ? ut opinor, auctoritas liquidi elementi exigenda est. atquin plurima suppetit et quidem a primordio. nam unum ex his est quae ante omnem mundi suggestum impolita adhuc specie penes deum quiescebant. in primordio, inquit, fecit deus caelum et terram. terra autem erat inuisibilis et incomposita et tenebrae erant super abyssum et spiritus domrum, quod antiqua substantia; dehinc dignationem, quod diuini spiritus sedes, gratior . scilicet ceteris tunc elementis. nam et tenebrae totae adhuc -sine cultu siderum informes et tristis
Abbreviated transcription (Latin):
effectu repromittuntur: & hinc
quoq qm tanta simplicitate
sine pompa sine apparatu no¬
uaᷤ. aliquando deniq sine sũp¬
tu homo inꝰqua dimissus. et
inter pauca uerba tinctus. ñ
multo uel nichilomundior re¬
surgit. eo incredibilis ex istima¬
tur consecutio ȩt̾nitatis. men
.paratu dequȩ sũptu. fidem &
auctoritatem sibi extruunt:
Omisera in credulitas. quȩ de¬
negas deo ꝓprietates suas. sim¬
plicitatem et potestatẽ. Quid
gͦ non ne mirandũ est. laua¬
dũ est. id circo non creditur.¬
na: nisi suꝑ omnẽ ad miratio¬
nẽ: ł los quoq ip si miramur:
sed credimꝰ cȩterum increduli¬
tas mirat᷑ qr ñ credit. Mirat᷑ en̾im
dimplicia.
qua¬
si nͥ magnifica: quasi inpos¬
sibilia. et sit plane. ut putas: sa¬
tis adutrumq diuina ꝓnun¬
ciatio pręcurrit: stulta mun¬
di elegit deus. ut confundat sa¬
pientiã enꝰet quȩ difficilia pe¬
nes homines. hoĩes facilia pe¬
nes dm̃. Ham si d̾s et sapiens

Expanded text:
effectu repromittitur: ut hic effectu repromittitur: ut hic quoque, quoniam tanta simplicitate, sine pompa, sine apparatu nouo aliquo, denique sine sumptu homo in aquam demissus et inter pauca uerba tinctus non multo uel nihilo mundior resurgit, eo incredibilis existimetur consecutio aeternitatis. mentparatu deque sumptu fidem et auctoritatem sibi extruunt. pro misera incredulitas, quae denegas deo proprietates suas, simplicitatem et potestatem! quid ergo? nonne mirandum et lauadum est, idcirco non creditur.na, nisi super omnem admirationem? nos quoque ipsi miramur, sed quia credimus. ceterum incredulitas miratur, non credit. miratur enim simplicia quasi uana, magnifica quasi impossibilia. et sit plane ut putas, satis ad utrumque diuina pronuntiatio praecucurrit. stulta mundi elegit deus, ut confundat sapientiam eius, et praedifficilia penes homines facilia penes deum. nam si deus et sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
lucipit de baptismo.
abliitis delictis pristine
cecitatis. inuiam ȩt̃nã
liberamur: non erit otiosum
digestum istudainstruens tam
eos qui cum maxime forman¬
tur. quã et illos quifĩmiliter
credidisse contempti.ñ explo¬
sa ista quȩdam.decanina he¬
resi. ui̾pera uenenatissima. doc¬
tͥna sua plerosq rapuit: in¬
pͥmis baptismum destruenᷤ:
plane scđm naturã ferȩ ui¬
perȩ. & aspides. ipsi qͣue regu¬
li serpentes. arida & in aquosõ
sectantur: sed nos pisciculi se
inaqua nascimur. nec aliter
quã inaqua ꝑmanendo: sal¬
uisumꝰ.itaq illa monstrosis¬
simaicui neq in tegre quidẽ
docendi ius erat: obtime norat¬
necare pis ciculos. deaqua
aiiferens. sed enĩ quanta uis
est ꝑuersitatis ad fidem labe¬
factandam. uł in totum ñ reci¬
piendam: ut ex his eam inpug¬
net ex quib constat. nichil abe¬
o est quod obduret m̃tes ho¬
minum. quã simplicitas diui¬
norum oꝑũ: quȩ in: actu ui¬
denturꝰ magnifica: et in

Expanded text:
II. DE BAPTISMO. ablutis delictis pristinae caecitatis in uitam aeternam liberamur! non erit otiosum digestum istud, instruens tam eos qui cum maxime formantur, quam et illos qui simpliciter credidisse contenti non explorsata istic quaedam de Gaiana haeresi uipera uenenatissima doctrina\' sua plerosque rapuit, inprimis baptismum destruens. plane secundum naturam. nam fere uiperae et aspides ipsique reguli serpentes arida et inaquosa sectantur. sed nos pisciculi secin aqua nascimur nec aliter quam in aqua permanendo salui sumus. itaque illa monstrosissima, cui nec integrae quidem docendi ius erat, optime norat pisciculos necare de aqua auferens. Sed enim quanta uis est peruersitatis ad fidem labefactandam uel in totum non recipiendam, ut ex his eam impugnet, ex quibus constat! nihil adeo est quod tam obduret mentes hominum quam simplicitas diuinorum operum quae in actu uidetur et magnificentia quae in
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam humanũ ẽ. bapti¬
mum ipsus eiꝰ dem conditioniᷤ
fuerit necesse est: aut daret. et
sp̃m sc̃m et remissionẽ peccato¬
rum: si cȩlestis fuisset: S neq pec¬
cata dimittit. Neq sp̃m indul¬
get: nisi solus deus. etiam ipse
dñs nisi ipse pͥꝰ ascender&. ad
patrem: Alit̾ negauit. sp̃m de¬
censurũ: ita quod dñs ñ dũ con¬
ferebat. seruus utiq prȩstare
ñ posset adeo postea inactis
quẽ ne auditum quidẽ nouerant.
gͦ non erat cȩleste. qđ cȩlestia ñ
ex hibebat. cũ ipsum. Quod ce¬
ieste in iohanne fuerat. sp̃s ꝓphe¬
tiȩ. post totius sp̃s ind̾nm trans¬
lationem. usq ad eo defecerit:
ut quẽ predicauerat. quẽ adue¬
nientem designauerat. post mo¬
dũ an ipse eẽt miserit sciscita¬
tum agebatur. Itaq baptismuᷤ
penitencie: quasi candidate re¬
missionis & sanctificationis in
xp̃o subsecutore. Nam quod legi¬
mus preclicabat baptismũ pe¬
nitencie in remissionẽ peccato¬

Expanded text:
paenitentia humanum est, et baptismus ipsius eiusdem condicionis fuerit necesse est, aut daret et spiritum sanctum et remissionem delictorum, si caelestis fuisset. sed neque peccatum dimittit neque spiritum indulget nisi deus solus. etiam ipse dominus, nisi ipse prius ascenderet ad patrem, aliter negauit spiritum descensurum. id quod dominus nondum conferebat, seruus utique praestare non potuisset. adeo postea in Actis quem ne auditu quidem nouerant. ergo non erat caeleste, quod caelestia non exhibebat, cum ipsum, quod caeleste in Iohanne fuerat, spiritus prophetiae, post totius spiritus in dominum translationem usque adeo defecerit, ut quem praedicauerat, quem aduenientem designauerat, postmodum an ipse esset miserit sciscitatum. agebatur itaque baptismus paenitentiae quasi candidatus remissionis et sanctificationis in Christo subsecuturae. nam quod praedicabat baptismum paenitentiae in remissionem delicto
Abbreviated transcription (Latin):
bras. heres sibimet existendo.
nox reuiuiscit. Cum suo et il¬
iã suggestu:re accendunt᷑
enim̃ stellarum radii. quos
matutina succensio extinxe¬
rat᷑ reducuntur. et siderum
absentiȩ. quas temꝑalis distinc̃¬
tio exemerat: retornantur &
specula lune. quȩ mensorius
numerus adtriuerat: reuol¬
uuntur hiemes. et estates. et¬
uerna. & auctumpna cũ siis
uirib. morib fructib qͥppe
etiam t̃re decelo disciplina est:
arbores uestire post spolia: flo¬
res denuo colorare: herbas rur-¬
sus inponere: exhibere eadem
qͦ abͥsũpta sunt semina: Nec pri¬
us exhibere. quã ahsũpta mirari
de fraudatrice. seruatrix: ut red¬
dat. int̾cipit: ut custodiat. ꝑdit:¬
gret. uitiat: ut etiã ampliet pͥus
dequoquit: Si quidem et u¬
beriora. et cultiora restituit. ꝗͣ
ext̾minauit: reuera fenore. in te¬
ritu. et in uiria. usura. dãpno.¬
et lucro. se mel dixerim uniũsa
conclitͥo recidiua est: Quodcũq
cognoueris fuit: quod cũq a¬

Expanded text:
bras, heres sibimet existens, donec et nox reuiuescat, cum suo et illa suggestu. redaccenduntur enim et stellarum radii, quos matutina succensio extinxerat; reducuntur et siderum absentiae, quas temporalis distinctio exemerat; redornantur et specula lunae, quae menstruus numerus adtriuerat reuoluuntur hiemes et aestates, uerna et autumna cum suis uiribus moribus fructibus. quippe etiam terrae de caelo disciplina est: arbores uestire post spolia, flores denuo colorare, herbas rursus imponere, exhibere eadem quam absumpta sint semina nec prius exhibere quam absumpta. mira ratio: de fraudatrice seruatrix; ut reddat, intercipit; ut custodiat, gret, uitiat; ut etiam ampliet, prius decoquit. siquidem uberiora et cultiora restituit quam exterminauit, reuera fenore interitu et iniuria usura et lucro damno. semel dixerim: uniuersa conditio recidiua est. quodcumque conueneris, fuit; quodcumque a
Abbreviated transcription (Latin):
delinquentiã: Ceterũ frus¬
tra opposuit uitam morti.
ñ et illic ubiẽẽt. Et ipsã cui
potest idꝑficere nisi il lud
p̃mitteret: ubi est quod ex-¬
cluditẽt qͥti ergo nodosue.
cũ apostolus absolutrus. Sie¬
nim inquit sp̃s eiꝰ. Qui suscita¬
⁊ mortalia corꝑa ur̃a ꝓpt̾ in¬
habitantẽ sp̃m eius inuob̃:
Ut si aĩam quis corpus mortale
prȩsũpserit. cũ hoc et carnẽ
negare ñpossit. carnis quoq
resuscitationẽ cogatur agnoᷤ¬
cere. scdđm eiꝰ dem statꝰ cõmu¬
nionem ex sequentib ad huc
discas: oꝑacarnis dãpnari. ñ
ipsã. cu Itaq fr̃s ait. debitores
ẽ. ut moriamini. Si uero spũ
carnis actus mortificaueri¬
tis. iuuetis. Porro ut ad singu¬
la queq respondeãsi incar¬
nẽ constitutis. scdm̃ sp̃m ta¬
men degentib. salus reꝑmit¬
titur iam ñ caro ad ũatur sa¬
uitis. s oꝑatio carnis. Oꝑatione
autẽ carnis exclisaque exclau¬
sa est mortis. salua iam caro

Expanded text:
delinquentia. ceterum frusdelinquentia. ceterum frustra opposuit uitam morti, si non est illic, ubi est et ipsa, cui potest id perficere nisi illuc penetret, ubi est quod excludit. et quid ego nodosius, cum apostolus absolutius? si enim, inquit, spiritus eius, qui suscitaet mortalia corpora uestra propter inhabitantem spiritum eius in uobis; ut et si animam quis corpus mortale praesumpserit. cum hoc et carnem negare non possit, carnis quoque resuscitationem cogatur agnoscere secundum eiusdem status communionem. ex sequentibus adhuc discas opera carnis damnari, non ipsam: itaque, fratres, ait, debitores est, ut moriamini, si uero spiritu carnis actus mortificaueritis, uiuetis. porro, ut ad singula quaeque respondeam, si in carne constitutis, secundum spiritum tamen degentibus. salus repromittitur, iam non caro aduersatur saluti, sed operatio carnis. operatione autem carnis exclusa, quae causa est mortis, salua iam caro
Abbreviated transcription (Latin):
salirũ quã eunde̾ ut pote ui¬
ciosã disciplirã non corpu¬
ieutiam exsiitũ talem ubi¬
q apostolũ recognoscas ita
carnis opera dãpnantem ut
carnẽ dampnare uideat᷑. Sed
ne ita quis ex istimet: et ex a¬
liorum uel co herentium sen¬
suũ suggestu ꝑcurrantẽ: nã
et dicens eos u qui carne st̃
do placere nonposse: Statĩ
prauũ intellectũ ad integrũ
reuocat dicens. Uos autem
ñ estis in carue.s in spũ: Cos e¬
nu qͦs in carne ẽẽ constabat.
negando incarne esse. inoꝑibꝰ
carnis non ẽẽ monstrabat: at¬
q ita illos demum dõ place¬
re ñposse: non qui incarne es¬
sent. s qui incarnalit̃ uiue¬
rent: placere aũ illos do qui
incarne positi. Scdm sp̃m in¬
cenderent: Et rursus corpꝰ
quidẽ ait mortuũ. Sed ꝑpter
delinquentiã. sicut sp̃m uitã.
ꝓpter iusticiam. uitam aut̃
morti opponens incarne ꝯs¬
titute. sine dubio illic et ui¬
tam reꝓmisit. ⁊ iusticiã ubi
mortem de terminauit. et

Expanded text:
um quam eundem, utpote uitiosam disciplinam, non corpulentiam, exutum. Talem ubique apostolum recognoscas. ita carnis opera damnantem. ut carnem damnare uideatur, sed, ne ita quis existimet, ex aliorum uel cohaerentium sensuum -suggestu procurantem. nam et dicens eos, qui in carne sint. deo placere non posse statim de prauo intellectu ad integrum reuocat adiciens: uos autem non estis in carne sed in spiritu. eos enim, quos in carne esse constabat, negando - in carne esse in operibus carnis non esse monstrabat, atque ita illos demum deo placere non posse, non qui in carne essent, sed qui carnaliter uiuerent, placere autem deo illos, qui in carne positi secundum spiritum incederent. et rursus corpus quidem ait mortuum, sed propter delinquentiam, sicut spiritum uitam propter iustitiam. uitam autem morti opponens in carne constitutae sine dubio illic et uitam repromisit ex iustitia, ubi mortem determinauit ex
Abbreviated transcription (Latin):
animi et clamor & blasphe¬
nua auferantur auobiscũ
onũ malicia. E stote autem
in alterutrũ benigni.mise¬
ricordes. donantes inuicen:
sicut et d̾s uob̃ donauit in
xp̃o: Igitur qͥ carnem uete¬
rem hoiẽm existimant: Cur
non mortẽ sibi ꝓperant: ut
uetere homine de posito p̾¬
ceptis apostoli occurrant:
nos enĩ qui totam fide̾ incar¬
nem administrandã credi¬
mꝰ. Immo et ꝑcarnẽ: cuiꝰ estos
ad ꝓferendum optinũ qũe¬
q sermonẽ. et lingua ad non
blasphemandũ. et corn̾ ad
indignandum. et manus
ad oꝑandum. et largiendũ:
tã uetustatẽ hoĩs quã nouita¬
tẽ. ad moralem ñ abstinatia¬
iem differentiã ꝑtinere de¬
fendimꝰ atq ita parit̾ agnoᷤᷤ¬
cimꝰ hoĩem. qui scd̃m pristinã
conuersationẽ uetꝰ fuerit e¬
undẽ ⁊ corrũpi. ita dictũ se¬
cundũ concupiscentias seduc¬
tionis. quẽ ad modũ et uete¬

Expanded text:
a et clamor et blasphemia auferatur a uobis cum omni malitia. estote autem in alterutrum benigni misericordes donantes inuicem, sicut et deus uobis donauit in Christo. igitur qui carnem ueterem hominem existimant, cur non mortem sibi properant, ut uetere homine deposito praeceptis apostoli occurrant? nos enim, qui totam fidem in carne administrandam credimus, immo et per carnem, cuius est et os ad proferendum optimum quemque sermonem et lingua ad non blasphemandum et cor ad non indignandum et manus ad operandum et largiendum, tam uetustatem hominis quam nouitatem ad moralem, non ad substantialem. differentiam pertinere defendimus. atque ita pariter agnoscimus hominem, qui secundum pristinam conuersationem uetus fuerit, eundem et corrumpi ita dictum secundum concupiscentiam seductionis, quemadmodum et uete
Abbreviated transcription (Latin):
sũptor. cũ sibi reꝓmitteret. se¬
curoͥs scilicet.timere ñ potuit:
sic nepenitentiam ĩpleuit: qͥa
instrum̃to penitentiȩ idẽ.
metu caruit: ꝓresũptio. inue¬
recundie portio. est. inflat pe¬
titorem: despicit datorem: ⁊ta¬
q decipit non nũquã: ante e¬
nim quã debebatur reꝓmittit:
quod semꝑ his qui ẽ. prestatu¬
gat quo usq etiã delinquere
non oportet & audientib uel
nichil . iam depęnitentia no¬
uerint nichil eiꝰ requirant. qui
secunde inmolam ultime

Expanded text:
sumptor, cum sibi repromitteret, sesumptor, cum sibi repromitteret, securus scilicet, timere non potuit: sic nec paenitentiam implevit, quia instrumento paenitentiae, id est metu, caruit. Praesumptio inverecundiae portio est: inflat petitorem, despicit datorem. Itaque decipit nonnunquam. Ante enim quam debeatur repromittit, quo semper is qui est praestatugat, quousque etiam delinquere non oportet audientibus, vel nihil iam de paenitentia noverint, nihil eius requirant. Piget secundae, immo iam ultim
Abbreviated transcription (Latin):
cellens: cui non licet. aut cui:
displicet mala ẽẽ. qui iubetur:
anquidelectatur acrimine
uacare. gͦ nec afurto manus
auertamus. nisi claustroꝵ du¬
ritia repugn&: nec oculos astupri
concupiscentiis refrenemꝰ. nisi
acustodib corpoꝵ obstructisic
neᷤ mͦ dño deditus delinquere
desinet: nisi intinctione alliga¬
tus. qͥti si cuita sedens eritmes¬
cioan intinctus magis contris¬
tetur quod peccare desierit: quã
letetur quod euaserit. Itaq au¬
dientes. ob stare intinctionem
ñ presumere oportet. qui enim
obtat. honorat: qui prȩsumit.
suꝑbit. in illo uerecundia. in is¬
co aut̃ petulantia apparet. Ii¬
le satagit. hic neglegit. ille e¬
mere rẽcupit. at hic̾ ut debi¬
tũ sibi repmittit ille sumit. Hic
inuadit᷑. quẽ censeas digniorẽ:
nisi em̃datiorem: qũ e uehem̃¬
tioreninisi timidiorem: ⁊ id cir¬
co uera penitentia fictũ. timu¬
it enĩ ad huc delinquere. ne ñ
meteretur accipere: atͤ ille pre¬

Expanded text:
cellens? cui non licet, aut cui cellens? cui non licet, aut cui displicet malo esse? qui iubetur, an qui delectatur a crimine vacare? Ergo nec a furto manus avertamus, nisi claustrorum duritia repugnet, nec oculos a stupri concupiscentiis refrenemus, nisi a custodibus corporum abstracti, si nemo domino deditus delinquere desinet nisi intinctione alligatus. Quod si qui ita senserit, nescio an intinctus magis contristetur, quod peccare desierit, quam laetetur, quod evaserit. Itaque audientes optare intinctionem, non praesumere oportet. Qui enim optat, honorat: qui praesumit, superbit. In illo verecundia, in isto petulantia apparet. Ille satagit, hic neglegit. Ille mereri cupit, at hic ut debitum sibi repromittit. Ille sumit, hic invadit. Quem censeas digniorem nisi emendatiorem? quem emendatiorem, nisi timidiorem, et idcirco vera paenitentia functum? Timuit enim adhuc delinquere, ne non mereretur accipere. At ille prae
Abbreviated transcription (Latin):
ad gressi. suꝑ harenas domũ riu¬
turam co llocant. nemogͦ tibi ad¬
uletur: Quia inter auditoꝵ tibo¬
cinia deputatur: quasi eo etiã
nc̃ sibi delinquere liceat. dñm
simul cognoueris. timeas. simul
inspexeris reuerearis: ceterum
quid te cognouisse initer ẽ cũ
sdẽ incubas. quib retro igna¬
rus. quidaut̃ te ꝑfecto seruodĩ
separat: an aliis est intinctisxͦ
an alius est intinctis xp̃fian
merces: Alia formido iuditis: alia neces¬
sitas pęnitentiȩ. sauacrũ illd̾ obsignatio ẽ.
fidenq̃ fides apenitentia fide incipit᷑
⁊ cõm̃dat᷑. ñ icdeo abliumur
ut delinquere desinimꝰ s quia
dicimus. qm̃ iam corde loty su¬
mus hȩc enim prima audien¬
tis intinctio ẽ. metꝰ integer. ex¬
inde quod dñm semserit fideᷤᷤ.
sana ꝯscientia. se mel penitenti
antplexata ceterum si abaqͥs
peccare desistimꝰ necessitate.
non sponte: innocentiam᷑ in¬
duim᷑. quis gͦ inbonitate pre¬

Expanded text:
aggressi, super arenas domum ruiaggressi, super arenas domum ruituram collocant. Nemo ergo sibi aduletur, quia inter auditorum tirocinia deputatur, quasi eo etiam nunc sibi delinquere liceat Dominum simul cognoveris, timeas: simul inspexeris, reverearis. Caeterum quid te cognovisse interest, cum iisdem incubas, quibus retro ignarus? Quid autem te a perfecto servo Dei separat? An alius est intinctis An alius est intinctis Christus, merces, alia formido iudicii, alia necessitas paenitentiae? Lavacrum illud obsignatio est fidei, quae fides a paenitentiae fide incipitur et commendatur. Non ideo abluimur, ut delinquere desinamus, sed quia desiimus, quoniam iam corde loti sumus. Haec enim prima audientis intinctio est, metus integer. Exinde, quoad dominum senseris, fides sana, conscientia semel paenitentiam amplexata. Ceterum si ab aquis peccare desistimus, necessitate, non sponte, innocentiam induimus. Quis ergo in bonitate prae
Abbreviated transcription (Latin):
satagit. peccator ant̾e ueniã de¬
flerẽ se debet quia dempꝰ peni¬
tentie idẽ quod ꝑiculi et timoriᷤ.
neq ego renouo diuinũ benefi¬
cium idẽ. abolitionẽ delictoꝵ
initͥuris aqua om̃imodo saluũ
ẽẽ uult. sedut eo ꝑuenire con-¬
tinguat: e laborandũ ẽ. quis enĩ
tͥ tam infide penitentie uiro as
modauit furto quidẽ ad gredi ut
repositũ huiꝰ rei ad seuerationi¬
b tiuis circũducifacile ẽ. s ut theᷤ¬
auro suo prouidet. nec suet ob¬
ripere indignos. quid deniq uͥt:
nichil occultum quod non reua¬
labitur. quantas cũq tenebras
factis tuis suꝑstruxeris: deus
lum̃ est. Quidam autẽ sic opinan¬
tur. quasi deus necesse habeat p̾s¬
tare etiam indignis qͦd spopon¬
dit: et liberalitatem eiꝰ faciunt
seruitutem: quod si necessita te
nobis simbolum mortis indulget:
ea excidunt. ñ amultis donum il¬
lud auferetur: hii sunt scilicet.
qͥobrepunt: qui pȩnitenciȩ fidẽ

Expanded text:
satagit? Peccator ante veniam desatagit? Peccator ante veniam deflere se debet, quia tempus paenitentiae idem quod periculi et timoris. Neque ego renuo divinum beneficium, id est abolitionem delictorum, inituris aquam omnimodo salvum esse: sed ut eo pervenire contingat elaborandum est. Quis enim tibi tam infidmodabit? furto quidem aggredi, et praepositum hujus rei asseverationibus tuis circumduci facile est. Sed Deus thesauro suo providet, nec sinit obrepere indignos. Quid denique ait? Nihil occultum, quod non revelabitur . Quantascumque tenebras factis tuis superstruxeris, Deus lumen est. Quidam autem sic opinantur, quasi Deus necesse habeat praestare etiam indignis quod spopondit: et liberalitatem ejus faciunt servitutem. Quod si necessitate nobis, symbolum mortis indulget eea excidunt? non a multis donum illud aufertur? Hi sunt scilicet, qui obrepunt, qui poenitentiae fidem
Abbreviated transcription (Latin):
g̃rȩ suȩ adulantur. om̃e prete¬
rea cunctationis et tergiuersa¬
tionis ergapenitentiam uitiũ.
presũptio instintionis in por¬
tat: certienim indubitate ue¬
nie delictorum. medium deni¬
pus interim furantur᷑:.⁊ cõme
adexhibere ⁊ ad mercedẽ manũ
me muit tere: hoc enim p̃tio dñs
ueniam addicere instituit. Hac
penitentiȩ conpensatione redi¬
nitatem. siergo quiuẽditant. pͥ¬
us nũmum quo paciscunt᷑ ex ami¬
nant. ne falsus. ne uersus. ñ ad¬
ulter: ñe etiam dñm credimꝰ pe¬
nitentiȩ ꝓbationẽ prius inire.
tantũ nobis mercedem ꝑ ennis
scilicet uite concessurum: s dif¬
feramus tantis perpenitenciȩ
ueritatem: tẽ opinor emendatos
licebit cum ab soluimꝰ nullo pac¬
to s conprehendente uenia pe¬
na ꝓspicitur cũ ad huc liberari
non meret᷑ ut possimus mereri
mutatꝰ est furta sua. et fugas si¬
bi inportat quis miles post qũa
castris suis emissus ẽ ꝓ notis suis

Expanded text:
gratiae suae adulantur. Omne praetegratiae suae adulantur. Omne praeterea cunctationis et tergiversationis erga paenitentiam vitium praesumptio intinctionis importat. Certi enim indubitatae veniae delictorum medium tempus interim furantur et commeatn exhibere, ad mercem manum emittere. Hoc enim pretio dominus veniam addicere instituit; hac paenitentiae compensatione redinitatem. Si ergo qui venditant prius numum quo paciscuntur examinant, ne scalptus neve rasus, ne adulter, etiam dominum credimus paenitentiae probationem prius inire, tantam nobis mercedem perennis scilicet vitae concessurum. Sed differamus tantisper paenitentiae veritatem. Tunc, opinor, emendatos liquebit, cum absolvimur. Nullo pacto. Sed cum pendente venia poena prospicitur, cum adhuc liberari non meretur, ut possimus mereri,mutatus est, furta sua et fugas sibi imputat? Quis miles, postquam castris suis emissus, pro notis suis
Abbreviated transcription (Latin):
inetu. peccant ꝑmirũ exẽplũ
peruersitatis: quia timent.
nossi timor offendi fatrocini¬
um ẽ: sed ista ingenia dese¬
mine hipocritarum pullulare
consuerunt. quoꝵ inuidia cum
diabolo amicitia est: quoꝵ peni¬
tentia mĩquã fidelis quid qͥd gͦ
mediocritas nr̃a ad penitentiam
semel capensandam. et ꝑpetuo
continendam. suggerere conata
est: om̃s quidẽ debitos dño spec̃¬
tatom̃s quisalutis in ꝓmerendo
dei petitores. s precipue nouiti¬
olis istis iminet: qui cũ maxi¬
me incipiunt diuinis sermo¬
nib aures rigare: quiq ut catu¬
li anfantie ad huc receniis. nec
dum ꝑfectis luminib incerta
reptant: et dicunt qͥdẽ pristi¬
nis renuntiare: et penitentiã
ad sumunt: s includere eã ne¬
glegunt: interpellant enĩ illoᷤᷤ
ad desiderandum expristinis ali¬
quid. ipse finis de siderandi. ue¬
lut poma. cũ in acorem uel ama¬
ritudinem senescire incipiũt:
exparte aliqua tam̃ ad huc ipsa

Expanded text:
metu peccant. Primum exemplum metu peccant. Primum exemplum perversitatis: quia timent, noum est. Sed ista ingenia de semine hypocritarum pullulare consuerunt, quorum individua cum diabolo amicitia est, quorum paenitentia nunquam fidelis. Quicquid ergo mediocritas nostra ad paenitentiam semel capessendam et perpetuo continendam suggerere conata est, omnes quidem deditos domino spectat, ut omnes salutis in promerendo deo petitores, sed praecipue novitiolis istis imminet, qui cum maxime incipiunt divinis sermonibus aures rigare, quique catuli infantiae adhuc recentis nec perfectis luminibus incerta reptant, et dicunt quidem pristinis renuntiare et paenitentiam assumunt, sed includere eam neglegunt. Interpellat enim illos ad desiderandum ex pristinis aliquid ipse finis desiderandi, velut poma, cum iam in acorem vel amaritudinem senescere incipiunt, ex parte aliqua tamen adhuc ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tumax. s etiam ingratos ap.¬
paret.ceterũ leuiter in dñm
peccat: quicũ emulo eiꝰ dia¬
bolo. penitentia sua renuntias¬
set. & hoc nomine illũ dño
subiecisset: rursus eundem re¬
gressu suo erigit: et exultatio¬
nem eiꝰ sem& ipsum fac̃. ut de¬
nuo malus recuperata prȩda
sua. aduersus dnm gaudeat.
nonne quod dicere quoq pe¬
riculo sum ẽ. s adedisicatio¬
uem. ꝓferendum ẽ. diabo¬
lũ dño prȩpones: conparatio¬
nem enĩ uidetur egisse: Qui¬
ut utrumq cognouerit. ex
iudicato ꝓnuntiasse eũ me¬
uorem. cuiꝰ seruũ ẽẽ malue¬
tentiam satis faciet: eritq
tanto magis operosus dño : qnͣ¬
to emulo eiꝰ acceptus: sed aiunt
quidã satis dñm habere si cor¬
de ⁊ animo suscipiatur. Licet
actu minus fiat. Itaq se
saluo metu& fide. peccare hoc.
est salua castitate matrimonia
uiolare. salua pietate. parenti
uenenum temperare: sic er¬
go et ipsi salua uenia. inge¬
ħennam trudentur: dũ saluo

Expanded text:
tumax, sed etiam ingratus aptumax, sed etiam ingratus apparet. Caeterum non leviter in Dominum peccat, qui, cum aemulo ejus diabolo poenitentia renuntiasset, et hoc nomine illum Domino subjecisset, rursus eumdem regressu suo erigit, et exultationem ejus seipsum facit, ut denuo malus, recuperata praeda sua, adversus Dominum gaudeat. Nonne quod dicere quoque periculosum est, sed ad aedificationem proferendum est, diabolum Domino praeponit? Comparationem enim videtur egisse, qui utrumque cognoverit, et judicato pronuntiasse eum meliorem, cujus se rursus esse maluetentiam satisfaciet, eritque tanto magis perosus deo, quanto aemulo eius acceptus. Sed aiunt quidam satis deum habere, si corde et animo suspiciatur, licet actu minus fiat; itaque se salvo metu et fide peccare, hoc est salva castitate matrimonia violare, salva pietate parenti venenum temperare. Sic ergo et ipsi salva venia in gehennam detrudentur, dum salvo
Abbreviated transcription (Latin):
dem nullum ignorantiȩ pre¬
textum patrocinatur. tibi qͦd¬
dño ad ignoto p̃ceptisq eius
ad misis. deniq penitentiã¬
delictoꝵ fue̾tus rursus et in
delicta restitius sta inquantũ
abignorantia segregaris in
tantũ contũ matiȩ ad gluitina¬
ris. nam sud circo te dẽre liqͥsse
penituerat. quia d̃nm cepe¬
ras timere: cur quod uestus
si quia metuere desistineq
enim timorem alia res quã
cõ tumatia subuertit.
cũ autẽ etiam ignorantes do¬
minũ nulla exceptio tueatur
apena qui ad eum in aꝑte
constitutum et uel exipsis
cȩlestib bonis conprehensi¬
bilem ignorari n̾licet: quan¬
to cognitum despici pericu¬
lorum est: despicit porro qͥ
bonorũ ac maloꝵ intellectũ
ab illo consecutus. quod in
id est di dono. contumeliam
facit: respuit datorem. cũ da¬
tum deserit: negat benefici¬
um. cum beneficum ñ ho¬
norat. quẽ ad modũ ei potest
placęre cuiꝰ munus sibi displi-¬
cet. Ita indomino modo con¬

Expanded text:
dem nullum ignorantiae praedem nullum ignorantiae praetextum tibi patrocinatur, quod domino agnito praeceptisque eius admissis denique paenitentiadelictorum functus, rursus te in delicta restituis . Ita in quantum ignorantia segregaris, in tantum contumaciae agglutinaris. Nam si idcirco te deliquisse poenituerat, quia Dominum coeperas timere, cur quod metus gsi quia metuere desisti? Neque enim timorem alia res, quam contumacia subvertit. Cum etiam ignorantes Dominum nulla exceptio tueatur ad poenam; quia Deum in aperto constitutum, et vel ex-ipsis coelestibus bonis comprehensibilem, ignorari non licet: quanto cognitum despici periculosum est! Despicit porro, qui bonorum ac malorum intellectum ab illo consecutus, quod intid est, Dei dono, contumeliam facit: respuit datorem cum datum deserit, negat beneficium, cum beneficium non honorat. Quemadmodum ei potest placere, cujus munus sibi displicet? Ita in Dominum non modo con
Abbreviated transcription (Latin):
timo. de bono diuini precepti
disputare: neq eĩ quia bonꝰ
est. id circo auscultare debe¬
niꝰss quia ds̃ precepit: ad exi¬
bitionẽ obsequisprior est ma¬
prior est auctoritas imperantis.
quã utilitas seruientis. bonũ ẽ.
penitere. an ñquid reuoluit d̃s
precepit: ad̃ enim ille ñ precep̃
tantũ. s et iam ortatur. inuitat
p̾miossaliitem uirans: etiam
uiuo dicens. cupit credi sibi. Obe¬
atos nos. quorũ causa d̾s uirat. Omi¬
serrimos. sinec iuranti dño credi¬
mus. ouod iterũ deus tantopere
conm̃dat:. quod etiam humana
operẽ. sub de ieratione testatur:
sũma utiq grauitate &. ad gre¬
di. & custodire iubemꝰ: aut in
uentes. infructu quoq eiꝰ et e¬
molum̃to ꝓuide ꝑseuerare pos¬
simus: hõc enĩ dico penitentiã.
q̃ ꝑdei grãm ostensa et indic̃¬
ta nobis. ingrã nos dñi reuocat.
semel cognitã atq susceptam
nũquã post. ac iteratione de¬
licti de signari oportere. iamqͥ¬

Expanded text:
timo, de bono divini praecepti timo, de bono divini praecepti disputare. Neque enim quia bonum est, idcirco auscultare debemus; sed quia Deus praecepit. Ad exhibitionem obsequii, prior est maprior est auctoritas imperantis, quam utilitas servientis. Bonum est poenitere, annon? Quid revolvis? Deus praecipit. At enim ille non praecipit tantum, sed etiam hortatur. Invitat praemio, salute; iurans etiam, Vivo, dicens, cupit credi sibi. O beatos nos, quorum causa deus iurat! O miserrimos, si nec iuranti domino credimus! Quod igitur deus tantopere commendat, quod etiam humano more sub deieratione testatur, summa utique gravitate et aggredi et custodire debemus, ut in nentes in fructu quoque eius et emolumento proinde perseverare possimus. Hoc enim dico, paenitentiam, quae per dei gratiam ostensa et indicta nobis in gratiam nos domino revocat, semel cognitam atque susceptam nunquam posthac iteratione delicti resignari oportere. Iam qui
Abbreviated transcription (Latin):
tor meisimilis. immo me
minor: ergo enĩ p̃stantiã in
delictis meã agnosco: ita inua¬
do. ita amplexor ut naufragꝰ
aliciuꝰ tabule fidem hec te pec¬
catorum fluctib mersum. ꝑle¬
uauit: inportus diuine clem̃tiȩ.
protelauit. rape occasionẽ ino¬
pinate felicitatis. ut ille tuni¬
chil quõdam pęnes dñm nisstil¬
la situlȩ. et areȩ pulus. & uas¬
culũ figuli arbos indefias. illa
arbos. quȩ penes aquas seritur.
tempore suo fructus. agit quȩ
igne. non secure uidebit. pr̾ani¬
teat erroꝵ. repertateritate pe¬
niteat amasse que ds ñ amat:
quando ne nos quidem ipsi ser¬
uulis nr̃is eam quib defendim᷑.
nosse ꝑmittimus: obsequiienĩ
ratio. insimilitudine animoꝵ
ꝯstituta est: Debono peniteu¬
tia est. numerando diffusa. est
et ꝑ hoc magno eloquio cõmit¬
tenda mareria ẽ: nos uero pro
nt̃is angustus. unũ inculca¬
mus̃ bo̾nũ atq optimũ ẽẽ. qͦd
deus precepit. audatiã exis¬

Expanded text:
tor, mei similis immo me tor, mei similis immo me minor, ego enim praestantiam in delictis meam agnosco, ita invade, ita amplexare, ut naufragus alicuius tabulae fidem. Haec te peccatorum fluctibus mersum prolevabit et in portum divinae clementiae protelabit. Rape occasionem inopinatae felicitatis, ut ille tu nihil quondam penes deum nisi stilla situlae et areae pulvis et vasculum figuli arbor a, quae penes aquas seritur, tempore suo fructus agit, quae non ignem, non securim videbit. Poeniteat errorum, reperta veritate; poeniteat amasse quae Deus non amat, quando ne nos quidem ipsi servulis nostris ea quibus offendimur non odisse permittimus. Obsequii enim ratio in similitudine animorum constituta est. De bono poenitentiae enumerando, diffusa et per hoc magno eloquio committenda materia est. Nos vero pro nostris angustiis unum inculcamus: bonum atque optimum esse, quod Deus praecepit. Audaciam exis