comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
die. lingua. s bonooꝑe dĩ. male utitur illa nequicia: quomodo utuntui
pedibus quicurrunt ad scelera. quomodo utuntur manibus hornicidȩ
& illis adiacentib forusecus bonis creaturis di: quam male utuntur
mali. Auro uidicia corrumpunt: innocentes opprimunt. Luce ista:
nali male utuntur. Male uiuendo enim : & iamipsam lucem quaui¬
dent. administeriũ suorũ scelerum usurpant. Pens ut faciat aliquid
malimnalꝰ: lucere sibi uult nẽ offendat. qui iam intus offendit o&
cecidit. Quodtim& incorpore : iam incurrit inicorde. Om̃ibus gͦ bonil
dĩ. ne ꝑsingula currere longum sit: male utitur malus. Contra malis
hominũ malorum: bene utitur bonis. Et quid tam bonum quam
unusds̃. quando quidẽ ipse dñs dixit. nemobonus nisi unꝰ ds̃. & quanto
gꝰ ille melior: tanto melius utitur & malis ur̾ĩs. Quid uda peuis. int̾
omnes adherentes magistro. & inter duodecim. loculi ei commissi sunt:

Expanded text:
Dei est lingua, sed bono opere Dei male utitur illa nequitia. Quomodo utuntur Dei est lingua, sed bono opere Dei male utitur illa nequitia. Quomodo utuntur pedibus qui currunt ad scelera? quomodo utuntur manibus homicidae? et illis adjacentibus forinsecus bonis creaturis Dei quam male utuntur mali? Auro judicia corrumpunt, innocentes opprimunt. Luce ista mali male utuntur: male vivendo enim etiam ipsam lucem qua vident, ad ministerium scelerum suorum usurpant. lens enim ut faciat aliquid mali malus, lucere sibi vult ne offendat, qui jam intus offendit et cecidit: quod timet in corpore, jam incurrit in corde. Omnibus ergo bonis Dei, ne per singula currere longum sit, male utitur malus: contra, malis hominum malorum bene utitur bonus. Et quid tam bonum quam unus Deus? Quandoquidem ipse Dominus dixit, Nemo bonus nisi unus Deus . Quanto ergo ille melior, tanto melius utitur et malis nostris. Quid Juda pejus? Inter omnes adhaerentes Magistro, inter
Abbreviated transcription (Latin):
credere ualeremus. Quid credidimus. & quid cognouimꝰ.⁊ Quia tues xp̃c
filiusdĩ. Idẽ. quia ipsauita aeterna tues: & nondas in carne & sanguine tuo.
diabolus ẽ. Ergo. undecim elegi dicer&. Aneligitur & diabolus. & inelectis
ẽ. diabolus.o Electi: in laude solent dici. Anelectus ẽ. & iste dequo nolente
& nesciente. magnum aliquid bonifier&ȩ. & hocẽ propriumdĩ. contrarium
iniquis. Sicut eniminiqui male utuntꝰ bonis oꝑibus dĩ: sic contra di bene
utitur malis oꝑibus hominum iniquorum. Quam bonum ẽ. menbra corpor
itaẽẽ. quemadmodum disponi non possunt. nisi abartifice do. Peculantia
tamenquam male utitur oculus. fallatia quam inale utitur lingua. Falsus
testis. non ne luigua sua. & animam suam trucidat. & alterum ledere se
per empto conatur. o male utitur lingua: necidõ malum ẽ. lingua. Opꝰ

Expanded text:
credere valeremus. Quid credidimus, et quid cognovimus? Quia tu es Christus credere valeremus. Quid credidimus, et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei; id est, quia ipsa vita aeterna tu es, et non das in carne et sanguine tuo nex vobis diabolus est? Ergo, Undecim elegi diceret: an eligitur et diabolus, et in electis est diabolus? Electi in laude solent dici: an electus est et iste, de quo nolente et nesciente magnum aliquid boni fieret? Hoc est proprium Dei; contrarium iniquis. Sicut enim iniqui male utuntur bonis operibus Dei; sic contra Deus bene utitur malis operibus hominum iniquorum. Quam bonum est membra corporis ita esse, quemadmodum disponi non possunt nisi ab artifice Deo! Petulantia tamen quam male utitur oculis? Fallacia quam male utitur lingua? Falsus testis nonne lingua sua et animam suam prius trucidat, et alterum laedere se perempto conatur? Male utitur lingua, nec ideo malum est lingua: opus
Abbreviated transcription (Latin):
qui remanserant. D ixit gͦ iħs duodecim. id . ẽ. illis duod ecĩ qͥ remanserunt.
Nunquid & uos inquit uultis ire. & non discessit. nec uidas. Sed quare ma-¬
nebat. dñoiam apparebat: nobis postea manifestatum ẽ. Respondit petrus
pro omnibus. unus promultis. unitas prouniuersis. Respondit gͦ ei
sy mon petrus. Onẽ adquemibinus. o Repellis nosatẽ : danobis alt¬
rum te. adquem ibimus. siatẽ recedimus. a adquem ibimus. a Uerba
uitȩ ȩternae habes. Uidete quemadmodum petrus dante dõ: recreante
spũ scõ intellexit. Unde nisi quia credidit. & Uerba uitȩ eternae habes.
Uitam enim ȩternam habes inministratione corporis & sanguis tui. Et
nos credidimus &ȩ cognouimus. Non cognouimus & credidimus: sed
credidimꝰ: & cognouimus. Credidimus enim : ut cognosceremus. Nam
siprius cognoscere. & deinde credẽ uellemus: nec cognoscere. nec¬

Expanded text:
qui remanserant: Dixit ergo Jesus duodecim; id est illis duodecim qui remanserunt: qui remanserant: Dixit ergo Jesus duodecim; id est illis duodecim qui remanserunt: Numquid et vos, inquit, vultis ire? Non discessit nec Judas. Sed quare manebat, Domino jam apparebat; nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro universis: Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te, da nobis alterum te. Ad quem ibimus? Si a te recedimus, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Videte quemadmodum Petrus, dante Deo, recreante Spiritu sancto, intellexit. Unde, nisi quia credidit? Verba vitae aeternae habes. Vitam enim aeternam habes in ministratione corporis et sanguinis tui. Et nos credidimus, et cognovimus. Non cognovimus, et credidimus, sed credidimus, et cognovimus. Credidimus enim ut cognosceremus: nam si prius cognoscere, et deinde credere vellemus, nec cognoscere nec
Abbreviated transcription (Latin):
iae dĩ sunt : sed quae sunt hominis. Non illum reppulit retroire post sata
& appellauit satanan: s fecit pꝰse ire. ut nonẽẽt. satanas ambulando post dñm.
Istiautem sic rediert̃ retro: quomodo dequibus damfeminis dicit apostolus.
aued amenim conũsae sunt retro post satanan. Ulterus cumillo non ambu-¬
lauerunt. Loce praecisi a corpore. uitam ꝑdiderunt: qiua forte incorpore
nec fuerunt. Inter non credentes & ipsi deputati st̃: quamuis discipuli
cerentur. Abierunt retro non pauci: s multi. Hoc fortasse factum ẽ. ad
consolationem: qm̃ aliquando contingit ut dicat homouerum. & quod
dicit non capiatur: atq illi qui audiunt scandalizentur. & discedant.
oenitet autem homine : dixisse quod uerum ẽ. Dicit enim apud se ipsum
Nondebui sic dicere: non debii hoc dicere. Ecce dño contigit. Dixit. & ꝑdidit
coultos: remansit ad paucos. Sed non turbabatur ipse: quia abunitio nouerat.

Expanded text:
quae Dei sunt, sed quae sunt hominum quae Dei sunt, sed quae sunt hominum et appellavit satanam; sed fecit post se ire, ut non esset satanas ambulando post Dominum. Isti autem sic redierunt retro, quomodo de quibusdam feminis dicit Apostolus: Quaedam enim conversae sunt retro post satanam . Ulterius cum illo non ambulaverunt. Ecce praecisi a corpore vitam perdiderunt, quia forte in corpore nec fuerunt. Inter non credentes et ipsi deputandi sunt, quamvis discipuli dicerentur. Abierunt retro, non pauci, sed multi. Hoc forte factum est ad consolationem, quoniam aliquando contingit ut dicat homo verum, et quod dicit, non capiatur, atque illi qui audiunt, scandalizentur et discedant. Poenitet autem hominem dixisse quod verum est: dicit enim apud se homo, Non debui sic dicere, non hoc dicere debui. Ecce Domino contigit; dixit, et perdidit multos, remansit ad paucos. Sed non turbabatur ipse, quia ab initio noverat
Abbreviated transcription (Latin):
N amsi quidam scandalizati st̃: ille misit ad infidiandum. uon adintelligen¬
dum. Et quia idõ manserat: non deillo tacuit dñs. Non illĩ ex praessit.
sednec siluit. ut omines timerent : quamuis unus perir&ꝵ. Sed postea quam dixit.
& distinxit credentes a non credentibus: expraessit causam quare non credant.
meo. Ergo & credere datur nobis. Non enim nichil ẽ. credere. Si autem aliquid
magnumẽ : gaude quia credidisti. s noli extolli. Quid enim habes. quod non
Accepisti. Exhoc multi discipulorum eius abierunt retro: & iam noncum
illo ambulauerunt. Abierunt retro: s post sathanan: non post xp̃m. Nã
aliquando dñs xp̃s petrum appellauit satanan : magis qui a uolebat praece-¬
dere dñm suum. & consilium dare ne moreretur ille quiuenerat ut moreretꝰ.
ne nos in ȩternum moreremur. Et ait illi. Redi post me satanas. Nonenim sapis¬

Expanded text:
Nam quidam scandalizati sunt: ille autem mansit ad insidiandum, non ad intelligenNam quidam scandalizati sunt: ille autem mansit ad insidiandum, non ad intelligendum. Et quia ideo manserat, non de illo tacuit Dominus. Non illum expressit, sed nec siluit; ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteaquam dixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare non credant: meo. Ergo et credere datur nobis: non enim nihil est credere. Si autem magnum aliquid est, gaude quia credidisti, sed noli extolli: quid enim habes quod non accepisti ? 8. Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulaverunt. Abierunt retro, sed post satanam, non post Christum. Nam aliquando Dominus Christus Petrum appellavit satanam, magis quia volebat praecedere Dominum suum, et consilium dare ne moreretur ille, qui venerat ut moreretur, ne nos in aeternum moreremur; et ait illi: Redi post me
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. & spũaliter intelligenda sunt. Intellexisti spũaliter: sp̃s & uita sunt. In¬¬
ellexisti carualiter. etiamsic illa sp̃s & uta sunt: s tibinon sunt. Sed sunt qui¬
daminquit. inuobis: quinon credunt. Hondixit. sunt quidam inuobis qui
nonintesligunt: sed causamdixit. quare nonintelligant. Sunt enim quidam
inuobis qui non credunt: & idõ non intelligunt. quia noneredunt. Propħa
enundixit. Nisi credideritis: nonurtelligetis. Per fidem copulamur: per
intellectum uiuificamur. Pruis haereamus: ꝑfidem: ut sit quod uiusi:¬
cetur ꝑuitellectuĩ. Nam qui haer&e: resistit. Qui resistit: noneredit. Nam qͥ
resistit. quomodo uiuificatur. a aduersaruis ẽ. radiolucis: quo penetrandꝰ
est. Nonaũtit aciem: sed claudit mentem. Sunt gͦ qruidam: qui non credurt.
Credant & aperiant: aperiant & illuminabuntur. Sciebat enim abinitio
iesus qui ẽent. credentes: & quis traditurus cum ẽẽt. Ibienuim erat & uidas.

Expanded text:
sunt? Spiritualiter intelligenda sunt. Intellexisti spiritualiter? spiritus et vita sunt. Intellexisti carnaliter? etiam sic illa spiritus et vita sunt, sed tibi non sunt. 7. Sed sunt quidam, inquit, in vobis qui non credunt. Non dixit, Sunt quidam in vobis qui non intelligunt; sed causam dixit, quare non intelligant. Sunt enim quidam in vobis qui non credunt; et ideo non intelligunt, quia non credunt. Propheta enim dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Per fidem copulamur, per intellectum vivificamur. Prius haereamus per fidem, ut sit quod vivificetur per intellectum. Nam qui non haeret, resistit; qui resistit, non credit. Nam qui resistit, quomodo vivificatur? Adversarius est radio lucis, quo penetrandus est: non avertit aciem, sed claudit mentem. Sunt ergo quidam qui non credunt. Credant et aperiant, aperiant et illuminabuntur. Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset eum. Ibi enim erat et Judas.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit quȩ ego locutus sum uobis: sp̃s &e uita st̃. Diximus enim fr̃s. hoc dũm
cominendasse inmanducatione carnissuae & potatione sanguinis sui.
ut uullo maueamus &e ipse innobis. Manenus autem in illo: cum sumu
menbra eiꝰ. Manoe autem ipse in nobis: cumsumꝰ templum eiꝰ. Ut autem
simus menbra eiꝰ: unitasnos compaginat. Ut compaginoe unitas. quae reb¬
facit nisi caritas. a & caritasdĩ unde. a apłminterroga. Caritasinquit dĩ

Expanded text:
inquit, quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita est. Diximus enim, fratres, hoc Dominum inquit, quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita est. Diximus enim, fratres, hoc Dominum commendasse in manducatione carnis suae et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus, et ipse in nobis. Manemus autem in illo, cum sumus membra ejus: manet autem ipse in nobis, cum sumus templum ejus. Ut autem simus membra ejus, unitas nos compaginat. Ut compaginet unitas, quae facit nisi charitas? Et charitas Dei unde? Apostolum interroga: Charitas, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
& utilis erit scientia. non ꝑse s ꝑcaritatem. Sicetiam nunc. Caro non ꝓdest
quicquam: s solacaro. Accedat gͦ sp̃s adcarnem. quomodo accedit caritas
adscientiam : & prodest plurimum. Namsi caro nichil prodes soe: ũbum
arononfierꝵ. ut habitaroꝵ innobis. Si ꝑcarnem nobis multum ꝓfuit
xp̃s: quomodo caronichil prodest. a Sed ꝑcarnem: sp̃s aliquid pro
salute nr̃a egit. Caro. uas fuit. Q uodhabebat attende : non qd erat.
Apłimissi sunt. nunquid caro ipsorum nichil nobis profuit. a Sicaro
apłorum nobis profuit. caro dñi potuit nidyl prodesse. & Unde
enim aduos sonus ũbi. nisiꝑuocem carnis. a Unde stilus.. Unde conscriptio. &¬
Istaomia: oꝑacarnis sunt. S agitante spĩi : tanquam organum suum. Sp̃s
gͦ. ẽ. qui uiuificat: caro autem non pro dest quicquam sicut illi intellexer̃
carnem: non sicut ego do ad manducandum carnẽ meam. Proinde. ũba

Expanded text:
 utilis erit scientia; non per se, sed per charitatem. Sic etiam nunc, caro non prodest  utilis erit scientia; non per se, sed per charitatem. Sic etiam nunc, caro non prodest quidquam, sed sola caro: accedat spiritus ad carnem, quomodo accedit charitas ad scientiam, et prodest plurimum. Nam si caro nihil prodesset, Verbum caro non fieret, ut inhabitaret in nobis. Si per carnem nobis multum profuit Christus, quomodo caro nihil prodest? Sed per carnem Spiritus aliquid pro salute nostra egit. Caro vas fuit; quod habebat attende, non quod erat. Apostoli missi sunt; numquid caro ipsorum nihil nobis profuit? Si caro Apostolorum nobis profuit, caro Domini potuit nihil prodesse? Unde enim ad nos sonus verbi, nisi per vocem carnis? unde stilus, unde conscriptio? Ista omnia opera carnis sunt, sed agitante spiritu tanquam organum suum. Spiritus ergo est qui vivificat, caro autem non prodest quidquam: sicut illi intellexerunt carnem, non sic ego do ad manducandum carnem meam. 6. Proinde, Verba,
Abbreviated transcription (Latin):
caro non prodest quicquam. Dicamus ei. patitur enim nos non contradi-¬
centes: s nosse cupientes: O dñe magister bone. quomodo caro non ꝓdest
quicquam : cum tu dixerisnisi quis manducauerit carnem meam &
biberit sanguinem meum non habebit inse uitam. ⁊ Anuita non prodẽ
quicquam . a. & propter quid sumus quod sumꝰ. nisi ut habeamus uitã
deternam. quam tua carne promittis.a Quid ẽ. gͦ non prodest. quic-¬
quam caro. a non prodest quioquam: s quomodo illi intellexerunt.
arnem quippe sic intellexerunt : quomodo in cadauere dilaniatur.
aut in macello uenditur: non quomodo spu uegetatur. Proinde sic dic-¬
tum ẽ. caronon prodest quicquam : quomodo dictum ẽ. scientia inflat.
Iam gͦ debemus odisse scientiam. o Absit. Et quidẽ. scientia inflat. & Sola
sine caritate.Idõ adiunxit. Caritasuͦ aedificat. Addegͦ scientiȩ caritat¬

Expanded text:
caro non prodest quidquam? Dicamus ei patitur enim nos non contradicaro non prodest quidquam? Dicamus ei patitur enim nos non contradicentes, sed nosse cupientes: O Domine, magister bone, quomodo caro non prodest quidquam, cum tu dixeris, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam? An vita non prodest quidquam? et propter quid sumus quod sumus, nisi ut habeamus vitam aeternam, quam tua carne promittis? quid est ergo, non prodest quidquam caro? Non prodest quidquam, sed quomodo illi intellexerunt: carnem quippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere dilaniatur, aut in macello venditur, non quomodo spiritu vegetatur. Proinde sic dictum est, Caro non prodest quidquam; quomodo dictum est, Scientia inflat. Jam ergo debemus odisse scientiam? Absit. Et quid est, Scientia inflat? Sola, sine charitate: ideo adjunxit, Charitas vero aedificat . Adde ergo scientiae charitatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
Iorta ẽ.
uid sibi gͦꝰ uult quod ait: cum uideritis filium hominis ascendentem ubi
rat prius nulla eruim eẽt. questio: suta dixiss&x. Siuideritis filiũ dĩ.
ascendentem ubi erat prius. Cunuͦ filium hominis dixit ascendentem
ubierat prius. nunquid filius hominis incęlo erat prius. quando interra
ẽ. coepit. a hic quidem dixit ubi erat prius. quando quasi tunc ñ. ibi
ẽẽt. quandohȩc loquebatur. Alio loco ait. Nemo ascendit incelum: nisi qui
hominis quiẽ. uicȩlo. Interra loquebatur : & incado se ẽẽ. dicebat. Et non
nr̃anonsit trinitas. s quaternitas. a Xp̃s gͦ unus ẽ. Uerbum. anima & caro.
nus xp̃s. Filius dĩ & filius hominis: unusxp̃s. Filius dĩ semꝑ: filius
quando interra loquebatur. Sicerat filius hominis in caelo: quomodo
filius dĩ erat int̾ra. Filius dĩ interram susceptȩ carne : filius hominis in
caelo. inunitate personȩ. Quidẽ. gͦ quod adiungit. sp̃sẽ. quiuuuificat

Expanded text:
orta est orta est uid sibi ergo vult quod ait, Cum videritis Filium hominis et quaestio si ita dixisset, Si videritis Filium Dei ascendentem ubi erat prius? cum vero Filium hominis dixit ascendentem ubi erat prius, numquid Filius hominis in coelo erat prius, quando in terra esse coepit? Hic quidem dixit, ubi erat prius, quasi tunc non ibi esset quando haec loquebatur. Alio hominis qui est in coelo. In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Et non nostra non sit Trinitas, sed quaternitas? Christus ergo unus est; Verbum anima caro, unus Christus; Filius Dei et Filius hominis, unus Christus; Filius Dei semper, Filius quanFilius Dei erat in terra; Filius Dei in terra in suscepta carne, filius hominis in coelo in unitate personae. 5. Quid est ergo quod adjungit, Spiritus est qui vivificat,
Abbreviated transcription (Latin):
non audirentur Sed ille qui eos nouerat inseipsis. audiens apud semoe ipsum.
respondit & ait. Hoc uos scandalizat. quia dixi carnem meam dõ uobismar¬
ducare: & sanguinem meum bibe. Hocuos nempe scandali⁊. at. Sigͦ uide¬
ritis filium hominis ascendentemubi erat prus. Quid ẽ. hoc. a Hinc soluit
quodillos mouerat. a hinc aperuit. unde fuerant scandalizati. a Hinc plane
suntelligerent. Illienim putabant eum crogaturum corpꝰ suũ. ille autem
se ascensurũ incaelum: utiq integrum. Cumuideritis filium hominis ascen-¬
dentem ubi erat prius: certe uel tunc uidebitis. quia non eo modo quo puta-¬
quam exponamus ut dñs donat : illud nonneglegenter praetereundum ẽ.
quod ait. si gͦ uideritis filium hominis ascendentem ubi erat pͥus. Filius enim
hominis xp̃s: exuirgine maria. Ergo filius homiais hicẽe. coepit in terra.
bi carnem assumpsit exterra: unde prophetice dictum erat. Ueritas de t̾ra

Expanded text:
non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Quid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat? hinc aperuit unde fuerant scandalizati? Hinc plane, si intelligerent. Illi enim putabant eum erogaturum corpus suum; ille autem dixit se ascensurum in coelum, utique integrum. Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius; certe vel tunc videbitis quia non eo modo quo putaquam exponamus, ut Dominus donat, illud non negligenter praetereundum est, quod ait, Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Filius enim hominis Christus, ex virgine Maria. Ergo filius hominis hic coepit esse in terra, ubi carnem assumpsit ex terra. Unde prophetice dictum erat, Veritas de terra
Abbreviated transcription (Latin):
saꝑe scđm carnem: sicut in hisũbis. multi itaq audientes non ex iminicis.
exdiscipłis eius. dixert̃. Durus ẽ. hicserino. Quispotest eumaudire. & Si disci-¬
puli durum habuerunt istum sermonem. quidinimici.a Ettamen sicop¬
portebat ut diceretur: quodnon abom̃ib intelligeretur. Secretum dĩ : in-¬
tentos deb& facere. non aũsos. Isti autem cito defecerunt: talialoquente dñe
iesu. Honcredider̃ aliquid magnum dicentẽ. & u̾bisillis aliquam grãm coo¬
perientem: s prout ualuert̃. ita intellexert̃: & more hominum quia poterat
iesus: aut hoc disponebat ihc : carnem qua indutum erat u̾bum. ueluti con-¬
ussam distribuere credentibus insẽ. Durus ẽ. inquiunt hic sermo. Quis pi
eum audire. a Sciens autem iħc apud sem&ȩ ipsum: quia murmurarent.
eus discipuli de eo. Sicenim apud se istaintellexert̃: uł dixerunt. ut abillo

Expanded text:
sapere secundum carnem, sicut in his verbis: 2. Multi itaque audientes; non ex inimicis, sapere secundum carnem, sicut in his verbis: 2. Multi itaque audientes; non ex inimicis, sed ex dicipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Si discipuli durum habuerunt istum sermonem, quid inimici? Et tamen sic oportebat ut diceretur, quod non ab omnibus intelligeretur. Secretum Dei intentos debet facere, non adversos. Isti autem cito defecerunt, talia loquente Domino Jesu: non crediderunt aliquid magnum dicentem, et verbis illis aliquam gratiam cooperientem; sed prout voluerunt ita intellexerunt, et more hominum, quia poterat Jesus, aut hoc disponebat Jesus, carnem quia indutum erat Verbum, veluti concisam distribuere credentibus in se. Durus est, inquiunt, hic sermo; quis potest eum audire? 3. Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurarent de eo discipuli ejus. Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
QUAE SERMONEMO PRIS TINUM CONSEAUUNTUA
AUUIUIMͦ. hinc sermo debetur auribus &̧ m̃tibus
ur̃is: & hodierno diei non importunus ẽ. E. enim decorpore dñi: quod dicebat
sedare ad manducandum: propteruitam aeternam. Exposuit dutem modi
attributionis huius&e donisui : quomodo daret carnem suam manducare
dicens. Qui manducat carnemmeam & bibit sangiuinem meũ : in me mance.
& egomillo. Signum quia manducauit & bibit hocẽ: simancȩ &ȩ manetu
si habitat & inhabitatur. siberet ut nondeseratur. Hoc gͦnos docuit & ad¬
monuit me sticisũbis: ut simus meus corpore. sub ipso capite : inmenbris
euis edentes carnem eiꝰ. non relinquentesunitatemeiꝰ. S qui aderant: plures
non intelligendo scandalizati sunt. Non enim cogitabant haec audiendo
morsẽ. Carnem suam dat nobis dĩis manducare: & saꝑe scdm carnem mors
ẽ: cumde carne suadicat. quia ibiẽ. uita aeterna.a Ergo. nec carnem debem

Expanded text:
quae sermonem pristinum consequuntur, audivimus. Hinc sermo debetur auribus et mentibus vestris, et hodierno diei non importunus est: est enim de corpore Domini, quod dicebat se dare ad manducandum propter aeternam vitam. Exposuit autem modum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures non intelligendo scandalizati sunt: non enim cogitabant haec audiendo, mors est . Carnem suam dat nobis Dominus manducare, et sapere secundum carnem mors est; cum de carne sua dicat, quia ibi est vita aeterna. Ergo nec carnem debemus
Abbreviated transcription (Latin):
s p̃seium facit uiua menbra. Hec uua menbra facit: sp̃s: nisi quae incorpore
homosis: nunquid iuuificat inbrum. quod separatum in uenerit a carne
tua.c Sp̃mtuum. dico aniniam tuam. anima tua non iuuificat: nisi
menbra quȩ sunt incarne tua. Unum si tollas. iamex amma tua non uu¬
ficatur: quia unitati corporis tiu non copulatur. Haec dicuntur ut amemꝰ
unitatem: & tiumeamꝰ separationem. Nichil eium sic dedit formidare xp̃ĩanꝰ :
quamseparare ã corpore xp̃i. Sicium separatur ã corpore. xp̃i: non ẽ. meubrum

Expanded text:
s enim facit viva membra; nec viva membra spiritus facit, nisi quae in corpore, homo sis, nunquid vivificat membrum quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam. Anima tua non vivificat, nisi membra quae sunt in carne tua; unum si tollas, jam ex anima tua non vivificatur, quia unitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem et timeamus separationem. Nihil enim sic debet formidare Christianus, quam separari a co
Abbreviated transcription (Latin):
cIO CARISSIMI MOGPRI
posse ñ nullos. siue pios
ut requirant. siue impios ut rep̾heudant :
quod postea quã panẽ tinctũ suo tradi

Expanded text:
cio, charissimi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum tradi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ tanti facti qm̃ ꝓmiserat scientiã dicens. scies aut̃ postea qͥd sit quod
fecit docere incipit. Uos inquit uocatis magister ⁊ dĩe. & benedicitis.

Expanded text:
go tanti facti quoniam promiserat scientiam dicens, Scies autem postea; quid sit quod fecit, docere nunc incipit. 3. Vos, inquit, vocatis me, Magister, et Domine: et bene dicitis
Abbreviated transcription (Latin):
UM illa uerba euangłii ubi dñs lauans pedes discipłis suis ait. quilo
e. semel non habet necessitatẽ nisi pedes lauare. sed e. mundꝰ totus: dilecti¬
oni ur̃ȩ ut dñs donare dignatus e. exposuimꝰ. N unc qd̃ sequitur uideamꝰ.
Et uos inquit mundi estis sed non om̃s. Hoc quid sit nequęremꝰ. ipse euan¬
głista pate fecit adiungens. Sciebat eni quis na eẽt. qui traderet eĩ.
ꝑꝑterea dixit non estis mundi om̃s. Quid hoc aꝑtius : P ro inde ad se¬
beato Petro reddat᷑ illa ꝓmissio. Dilatus enĩ fuenit qͣndo expauescenti
& dicenti non lauabis mͥ pedes in ȩt̾nũ. responsũ ẽ ei. Qđ ego facio
nescis mͦ. scies aut̃ postea. Ecce ẽ. ipsũ postea. Iã tẽpus ẽ ut dicat᷑ quod
paulo ante dilatũ ẽ. Memor itaq dñs se ꝓmisisse iã dudũ scientiã facti
sui tã in opinati. tamirabiliᷤ. tã expauescendi. & nͥ uehem̃t ipse terru¬
et. nullomͦ sinendi. ut magister ñ tantũ ipsoꝵ s angłoꝵ. & dñs ñ ta

Expanded text:
m illa verba Evangelii, ubi Dominus lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde ad sebeato Petro reddatur illa promissio; dilatus enim fuerat, quod expavescenti et dicenti: Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. Ecce est ipsum postea jam tempus, ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jamdudum scientiam facti sui, tam inopinati, tam admirabilis, tam expavescendi, et nisi vehementer ipse terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum ipsorum, sed et a
Abbreviated transcription (Latin):
ne mortuoꝵ apud patrẽ: ad cuiꝰ
dexterã sedet. Cũ gͦ uideret: illiꝰ
predestinatȩ suȩ clarificationis
uenisse iam tempꝰ. ut & nunc
fier et in reddicione qd̾ fuerat
in predestinacione iam factũ.
orauit dicens. Et nunc clarifi¬
came tu pat̾ apudte metipsit:.
claritate quã habui priusquã
mundus eet apud te. Tamquã
dicer&. Claritatem quã habui
apud te. id est illã claritatem
quã habui apuote inpredesti¬
natione tua. iam tempꝰ est ut
apud te habeam. eciam uiueis
indextera tua. Sed qm̃ diunos
tenuit huius discussio questio¬
nis: alio que sequuntur ser¬
mone tractanda sunt.¬
festaui Nomen tuũ h ominib

Expanded text:
d cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione, quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit dicens, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te: tanquam diceret, Claritatem quam habui apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua, tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Sed quoniam diu nos tenuit hujus discussio quaestionis, alio quae sequuntur sermone tractanda sunt.festavi nomen tu
Abbreviated transcription (Latin):
õhereticauanitas: quanquam sicut paulo ante dixi. & ipse res humanae
in quibusdam exemplis coarguunt & coniuncunt te: tamen attendae.
quam sit aliud inrebus humanis: unde uis ducere exempla adres duunas.
homo qui mittit: manet ipse. & ꝑgit ille quimitatur .: nunquid homo ꝑgit.
cum eo quemmitat.& Pater autem qui misit filium: non recessit a filio.
Audipsum dñm dicentem. Eca uenit hora: ut unusquisq discedat ad sua.
& me solum relinquatis. Sed solus nonsum : quia pater mecum ẽ. Quo modo
eum misit. cum quouenit.a Quomodo eummisit. a quo non recessit.
Alioloco ait. Pater autem ininẽ manens : facit oꝑa sua. Ecce iillo ẽ: ecce oꝑatꝰ.
Non recessit ãmissomittens : Quia missus & mittens UNUꝯꝯSUI¬
Amen Amen Dico uobis. Quia Qui uerbũ cxũ Audit & credit
Fi quimisit me habet Uita aeternã. Et Iniudicium Non

Expanded text:
o haeretica vanitas, quanquam, sicut paulo ante dixi, et ipsae res humanae o haeretica vanitas, quanquam, sicut paulo ante dixi, et ipsae res humanae in quibusdam exemplis coarguunt et convincunt te; tamen attende quam sit aliud in rebus humanis, unde vis ducere exempla ad res divinas. Homo qui mittit, manet ipse, et pergit ille qui mittitur: numquid pergit homo cum eo quem mittit? Pater autem qui misit Filium, non recessit a Filio. Ipsum Dominum audi dicentem, Ecce veniet hora, ut unusquisque discedat ad sua, et me solum relinquatis: sed non solus sum, quia Pater mecum est . Quomodo eum misit cum quo venit? quomodo eum misit a quo non recessit? Alio loco dixit, Pater autem in me manens facit opera sua. . Ecce in illo est, ecce operatur. Non recessit a misso mittens, quia missus et mittens unum suAmen, amen dico vobis quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, habet vi
Abbreviated transcription (Latin):
homo suggerit uetustatem : tuinnouo agnosce ueritatem. Nouus tibi a scl
antiquus. ꝑpetuus. aeternus: reuocet adhoc intellectum.: minor ẽ. filius.
quia dictus ẽ. missus filius.& missionem audio: non separationem. Sed hic
inquit udemus inrebus humanis: quiamaior ẽ. quimittit. quamille
uimittitur. S res humane fallunt hominem: res duunae purgant.
Noli attendere adres humanas : ubi maior uidetur quimitat. & minor
quimittitur. Quanquam & ipse res humanȩ dicunt contratẽ testimoniũ.
uelut u̾bi grã : siquis uxorem uelit petere. & per se non possit: amicũ mai-¬
oremmittt qui eipetat. Et sunt multa: in quibus ipse maior eligitr:
qui mitatur aminore. Qui gͦ iam calumniamuis facere. quia ille mist
ille missus. ẽ. Solradium mittit : & non separat. Luna splendorẽ mittit:
& non separat. Lucerna lumen fundit: & non separat. Uideo ibi emissionẽ:
& nullam uideo separationem. Namsi derebus humanis quȩris exempla

Expanded text:
homo suggerit vetustatem, tu in novo agnosce novitatem. Novus tibi a saeculo antiquus, perpetuus, aeternus, revocet ad hoc intellectum. Minor est Filius, quia missus dictus est Filius? Missionem audio, non separationem. Sed hoc, inquit, videmus in rebus humanis, quia major est qui mittit, quam ille qui mittitur. Sed res humanae fallunt hominem, res divinae purgant. Noli attendere ad res humanas, ubi major videtur qui mittit, et minor qui mittitur: quanquam et ipsae res humanae dicunt contra te testimonium. Velut, verbi gratia, si quis uxorem velit petere, et per se non possit, amicum majorem mittit qui ei petat. Et sunt multa in quibus ipse major eligitur, qui mittatur a minore. Quid ergo jam calumniam vis facere, quia ille misit, ille missus est? Sol radium mittit, et non separat; luna splendorem mittit, et non separat; lucerna lumen fundit, et non separat: video ibi missionem, et nullam video separationem. Nam si de rebus humanis quaeris exempla,
Abbreviated transcription (Latin):
mundatos. sed cũ adaꝑiendũ tibi ꝑterrã ꝑgimꝰ. inquinatos. hȩc uobis
hodie. satis sint dilectissimi. Si quid secus qua oportuit dicentes fortas¬
sis offendimꝰ. uel laudib ur̃is immoderatius quã oportuit eleuati su¬
mus. impetrate mundationẽ pedib nr̃is. dõ placentib orationibus

Expanded text:
mundatos, sed cum ad aperiendum tibi per terram pergimus, inquinatos. Haec vobis mundatos, sed cum ad aperiendum tibi per terram pergimus, inquinatos. Haec vobis hodie satis sint, dilectissimi. Si quid secus quam oportuit dicentes fortassis offendimus, vel laudibus vestris immoderatius quam oportuit elevati sumus; impetrate mundationem pedibus nostris, Deo placentibus orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
nunc possunt: Deinde respiciens adeos qui prȩdicare & populos adqui¬
rere acregere. acsicxp̃o afferre ut cunq possunt. sed inbis difficultatib
actionũ peccare metuunt. laui inquit pedes meos. quomͦ inquinabo
eos: Quis quis enĩ inuerbo non offendit. hic ꝑfectus ẽ. uir. & quis ẽ.
ꝑfectus: quis e. qui n offendit intanta habundantia iniquitatis.
frigore caritatis: Laui pedes meos. quomͦ in quinabo eos:
Quando quidẽ lego & audio. nolite multi magistri fieri fr̃s. qm mauis
inquinabo eos: Sed ecce surgo. & aꝑio. Xp̃e laua eos. dimitte nobis
debita nr̃a. qm non e. extincta caritas nr̃a. quia & nos dimittimꝰ debi¬
toribꝰ nris. Quando te audimus. exultant tecũ incȩlestib ossa bumili¬
ata. sed quando te predicamꝰ. terrã calcamꝰ ut tibi aꝑiamꝰ. & ideosi re¬
p̃hendimur ꝑturbam᷑. si laudam᷑ inflamur. Laua pedes nrõs ante

Expanded text:
nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquinunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt, sed in his difficultatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pedes meos; quomodo inquinabo illos? Quisquis enim in verbo non offendit, hic perfectus est vir. Et quis est perfectus? quis est qui non offendit in tanta abundantia iniquitatis, tanto frigore charitatis? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Quandoquidem lego, et audio, Nolite multi magistri fieri, fratres, quonides meos; quomodo inquinabo eos? Sed ecce surgo, et aperio. Christe, lava eos, Dimitte nobis debita nostra, quoniam non est exstincta charitas nostra: quia et nos dimittimus debitoribus nostris . Quando te audimus, exsultant tecum in coelestibus ossa humiliata . Sed quando te praedicamus, terram calcamus ut tibi aperiamus: et ideo si reprehendimur, perturbamur; si laudamur, inflamur. Lava pedes nostros ante
Abbreviated transcription (Latin):
genda sesentiunt: mallent si fieri posset scõs apłos & predicatores uerita¬
tis antiquos excitari adiisus abundantiã iniquitatis. qua feruor friguit
aritatis. Sed ineis qui ia decorpore exierunt. & carnis indumento ex¬
liatisunt. neq enĩ ab ea separatisunt. respondet ȩccła. Exuime tunica mea.
quomͦ induã ea: Recipietur quidẽ illa tunica. & in eis qui iã exutisunt.
rursus carne uestietur ȩccła: N unc tamen nc̃ quando feruescendi sunt
frigidi. sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. P assa gͦ difficultatẽ
ꝓpt̾ inopia prȩdicatoꝵ. & recolens illa sua membra sana sermonibꝰ. sc̃ã
morib. sed ia exuta corporibꝰ. ingemit & dicit ȩccła. Exiume tunica
mea. quomͦ induã ea: A embra illa mea quȩ xp̃o aperire euangłitan¬
do excellentissime potuert. quomͦ adcorpora quib exutasunt redire

Expanded text:
genda se sentiunt; mallent, si fieri posset, sanctos apostolos et praedicatores veritagenda se sentiunt; mallent, si fieri posset, sanctos apostolos et praedicatores veritatis antiquos excitari adversus abundantiam iniquitatis, qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunt, et carnis indumento exspoliati sunt neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Recipietur quidem illa tunica, et in eis qui jam exuti sunt, rursus vestietur carne Ecclesia: non tamen nunc quando fervefaciendi sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta corporibus, ingemit et dicit Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Membra illa mea quae Christo aperire evangelizando excellentissime potuerunt, quomodo ad corpora quibus exuta sunt, redire
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Tuuacas. & contrame clausũ e. Tustuder otio paucoꝵ. & abundante
iniquitate refrigescit caritas multoꝵ. N ox quippe iniquitas est: ros uero
eius & guitȩ. hisunt qui refrigescunt & cadunt. & faciunt refrigescere ca¬
put.xp̃i. hoc ẽ ut non ametur ds̃. Caput eni xp̃i ds. Sed portantur ir
nibꝰ: id ẽ. insacramentis uisibilib tolerantur. nequaquã interiora sensus
adtingunt. P ulsat gͦ ut excutiat quietẽ scis otiosis. & clamat. A ꝑi michi
desanguine meo soror mea. de accessu meo ꝓxima mea. de sp̃u meo colũ¬
ba mea. de sermone meo quẽ plenius exotio didicisti ꝑfecta mea. aꝑi michi
prȩdicame. Ad eos quippe qui clauserunt contrame. quomͦ intrabo sine
aꝑiente.: Quomodo enĩ audient sine predicante : Hincfit ut etia hi qui
mant otium studioꝵ bonoꝵ. & nolunt ꝑpeti laborios arũ molestias
tionũ. eo qđ minus idoneos adhȩc ministranda & sine reprehensione a¬

Expanded text:
a me ostium clausum est: tu studes otio paucorum, et abundante iniquitate refrigescit charitas multorum . Nox quippe, iniquitas est: ros vero ejus et guttae, hi sunt qui refrigescunt et cadunt, et faciunt refrigescere caput Christi, hoc est, ut non ametur Deus. Caput enim Christi Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didicisti perfecta mea; aperi mihi, praedica me. Ad eos quippe qui clauserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione a
Abbreviated transcription (Latin):
laudis affectant. Cȩterũ qui eos audit libent̃ & piȩ. non habet locũ iacꝰ¬
tandi se in laboribꝰ alienis. & non inflatis ossib humilitatis. gaudioc
det ꝓpt̾ uocẽ dominicȩ ueritatis. P roinde in eis qui libent̃ & humilit̾ au¬
dire nouerunt. & uitã quieta instudus dulcibꝰ & salubrit̾ agunt. scã de¬
licietur ȩccła & dicat. Ego dormio. & cor meũ uigilat. Quid ẽ. ego dor¬
mio & cor meũ uigilat. nisi ita qui esca ut audia. otiu meũ non imp¬
otii. & qui minoratur actu. ipse ꝑcipiet ea. Ego dormio. & cormeũ uigi¬
lat. E go requiesco a negotiosis actib. & animus meus diuinis se intendit af¬
fectib. Sed inhis qui isto modo suauit & humilit̾ requiescunt. du otiose
oblectatur ȩccła. ecce pulsat ille qui ait. Quȩ dico uobis intenebris dicite
inlumine: & qd̾ in aure auditis prȩdicate suꝑ tecta. Uox gͦ eius pulsat ad¬

Expanded text:
laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jaclaudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed humiliatis gaudio gaudet propter vocem dominicae veritatis. Proinde in eis qui libenter et humiliter audire noverunt, et vitam quietam in studiis dulcibus et salubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et dicat, Ego dormio, et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium meum non impenotii; et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . Ego dormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicatur. uix non subripit cui uis hominũ quantulacunq iactantia.
inqua utiq inquinantur pedes. Ergo ut apłs iacob dicit. sit omis homo
uelox adaudiendũ. tardus autẽ ad loquendũ & tardus adirã. Dicit &
alius homo di. Auditui meo dabis gaudiũ & lȩticia. & exultabunt oss
humiliata. hoc ẽ. qd̾ dixi. cũ ueritas auditur: humilitas custoditur.
Dicit & alius. Amicus aute sponsi stat & audit eũ. & gaudio gaudet
ꝓpt̾ uocẽ sponsi. E ruamur auditu sine strepitu. nobis loquente intrin¬
secus ueritate. Quã quã etia cũ forinsecus insonat. ꝑ legentẽ. ꝑ adnunti¬
antẽ. ꝑ predicantẽ. ꝑ disputante. ꝑ precipientẽ. ꝑ consolantẽ. ꝑ exh¬
tantẽ. ꝑ ipsũ etiã cantantẽ atq psallentẽ. ipsi qui hȩc agunt. inquinare
pedes suos timeant. cum placere hominib subrepente amore humanȩ

Expanded text:
praedicatur, vix non subrepit cuivis hominum quantulacumque jactantia, praedicatur, vix non subrepit cuivis hominum quantulacumque jactantia, in qua utique inquinantur pedes. 3. Ergo, ut apostolus Jacobus dicit, Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum Jacobi I, 19. Dicit et alius homo Dei, Auditui meo dabis gaudium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata . Hoc est quod dixi, Cum veritas auditur, humilitas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quanquam etiam cum forinsecus insonat per legentem, per annuntiantem, per praedicantem, per disputantem, per praecipientem, per consolantem, per exhortantem, per ipsum etiam cantantem atque psallentem; ipsi qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae
Abbreviated transcription (Latin):
mei noctis guttis. & respondet illa. Exii me tunica mea. quomodo
induã eã : Laui pedes meos. quomodo inquinabo eos: O admiral
sacramentũ. o grande mysteriũ. Ergone timnet inquinare pedes ue¬
nienddo ad eũ. quilauit suoꝵ discipłoꝵ pedes: Timet certe. quia ꝑtra
uenit adeũ qui etiã interra est: quia suos hic constitutos non deserit. Ap
non ipse ait. uidebitis cȩlos apertos & angłos di ascendentes &e descenden
tes afiliũ hominis: Si ascendunt ad eu ꝓpterea quia sursũ ẽ. quomͦ
adeũ descendunt si non etiã hic est: Dicit gͦ ȩccła. Laui pedes meos.
quomꝰ inquinabo eos: Ineis hocdicit qui predicant xp̃m. & aꝑiunt illi¬
hostiũ ut habitet ꝑfidẽ in cordibꝰ hominũ. Ineis hoc dicit. quideliberant
utrũ ministeriũ tale suscipiant. cui se minus idoneos existimant ut sine
culꝑa impleant. neforte aliis p̾dicantes. ipsi reꝓbi fiant. Tucius eni ue¬
ritas auditur. quã pͣdicatur. Qm cu auditur. humilitas custodit᷑. Cũ aut̃

Expanded text:
me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo ad eum qui lavit suorum discipulorum pedes? Timet certe, quia per terram venit ad eum, qui etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An non ipse aittes ad Filium hominis ? Si ascendunt ad eum propterea quia sursum est, quomodo ad eum descendunt, si non etiam hic est? Dicit ergo Ecclesia: Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? In eis hoc dicit qui possunt omni faece ostium, ut habitet per fidem in cordibus hominum . In his hoc dicit, cum deliberant utrum ministerium tale suscipiant, cui se minus idoneos existimant, ut sine culpa impleant, ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi fiant . Tutius enim veritas auditur quam praedicatur: quoniam eum auditur, humilitas custoditur; cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Dimitte nobis debita nr̃a. Ac sic etiã inde mundatur. ab eo qui pe¬
des lauit discipulis suis. nec desinit interpellare ꝓnobis. Hic occurrerunt
ex cantico canticoꝵ ȩxcłȩ uerba dicentis. laui pedes meos. quomͦ inquina¬
o eos. cum uellet ire & aperire ei qui uenerat adea & pulsauerat. sibiq
riri poposcerat. ille qͥ est speciosus forma prȩfiliis hominũ. Hinc quȩstio
nata est qua coartare noluimus angustiis temporis. ideoq distulimus
ite lauerat. xp̃i. Sic eni ait. Ego dormio & cormeũ uigilat. U ox fratri¬
elis mei pulsat adianuã. Deinde dieit etiã ipse. Aꝑimͥ soror mea. ꝓxima

Expanded text:
dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus,mate laverat Christi. 2. Sic enim ait: « Ego dormio, et cor meum vigilat; vox fratruelis mei pulsat ad jan
Abbreviated transcription (Latin):
OUIMMEMOR MEI debiti. iareddendi tempus agnosco. Donet unde
reddã. qui donauit ut debea. donauit enĩ dilectionẽ. dequa dictũ
emni quicquã debeatis: nisi ut inuicẽ diligatis. Donet etia sermonẽ.
que uideo me debere dilectis. Expectationẽ uram ad hoc nempe distulerã
ut explicarẽ sicut posse que ad modu etia ꝑterra ueniatur adxp̃m. cũ po¬
tius iubeamur quȩ sursũ sunt quȩrere. nonquȩ suꝑ terrã. Sursũ enĩ xp̃s
ẽ. sedens addexterã patris. Sed ꝓfecto & hic ẽ. P ropt̾ qd̾ saulo interra seuien
dicit. Quid me ꝑsequeris: Ut autẽ hoc quȩrendũ susciꝑemꝰ. hic trac¬
batur quod pedes dñs discipulis lauit. cũ ia ipsi discipłi loti essent. nec opꝰ
haberent nͥ pedes lauare. Ubi uisu ẽ. intellegendũ. qd baptismo quidẽ
homo totus ablutur. sed dũ isto postea uiuit inscło. humanis affectibꝰ t̾ra
elut pedib calcans. ipsa scilicet conuersatione uitȩ huiꝰ: contrahit un

Expanded text:
immemor mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae surest sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terram velut pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contrahit unde
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. enĩ: qui nec hereditario nec ꝓprio
unquã debito obnoxiꝰ. & ipse itus
ẽ: & alios it᷑ificat xp̃c. Noli contra
eũ teextendere. intantũ pauꝑ: ut
remissionis peccatoꝵ appareas cotidi¬
anꝰ inoratione m̃dicus. Tuo autẽ
consilio inqͥt abstine te. Unde. nisi
ap̃suntione fallaci: Illeqͥppe qͥa ñ
tantũ ẽ. homo. s etiã ds̃. idõ nunquã
reus. Si enĩ direxeris occulũ tuũ
adillũ: nusꝙͣ parebit. Occulũ tuũ.
occulũ uidelicet humanũ quocer¬
nis humana. si direxeris ad illũ:
nusꝙͣ parebit. qm̃ uideri ñ potest.
quea dinodii uidere te potest. Para¬
bat enĩ sibi pennas sicut aquilȩ:
& uadet indomũ p̃positi sui. unde
ad nos utiq uenitꝰ: tales qualis ue¬
nit inuenit. Diligamꝰ gͦ in uicẽ.
sicut & xp̃e dilexit nos: & tradidit
semetipsũ ꝓ nobis. Maiorẽ hac di¬
lectionẽ quippe neno habet: ut¬

Expanded text:
est enim qui nec haereditario nec proprio est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem