comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerat: quȩ legis uerba ꝓferebat.
Quã uidelice legẽ quia intellig̾e iã reꝑ¬
bi atq explanare ñ pot̾ant: ꝓpħa ieremi
t̃ra in loco suo igne subuersa ẽ: ꝙ fideli¬
um signa conspiciens. inuidiȩ se face con¬
cremauit. Quia enĩ sȩpe inuidia de suꝑ¬
bia nasci sol&: in loco suo igne ꝑiit: que
iccirco arsit inuidia. quia suꝑbiã ñ reli¬
quit. Terra gͦ quȩ priꝰ panẽ habuit. pꝰ ig¬
ne subuersa .ẽ: qm̃ synagoga quȩ man¬
data dei ꝑlegẽ ꝓtulit: nascentẽ eccłam
ꝑsequens inuidiȩ se igne consũpsit. An
ñ emulationis suȩ facib ardebat. cũ re¬
demptoris nr̃i signa conspiciens ꝑ qͦsdã
suos dic̾et. quid facimꝰ ꝙ hic homo mul¬
ta signa facit: uł certe. uidetis qi nichil p
ficimus. ecce totꝰ mundus pꝰ eũ uadit.⁊
Uidebant uñ conuerti dehuerant: atq
ex inde ꝑuersiores fiebant. Querebant
extinguere: quẽ cernebant mortuos ui¬
uificare. In ore tenebant legẽ. s legis

Expanded text:
s verba proferebat. Quam videlicet legem, quia intelligere jam reprobi atque explanare non poterant, propheta Jeremiad haec terra in loco suo igne subversa est, quia fidelium signa conspiciens, invidiae se face concremavit. Quia enim semper invidia de superbia nasci solet, in loco suo igne periit, quae idcirco arsit invidia, quia superbiam non reliquit. Terra ergo quae prius panem habuit, post igne subversa est, quoniam synagoga, quae 579 mandata Dei per legem protulit, nascentem Ecclesiam persequens, invidiae se igne consumpsit. An non aemulationis suae facibus ardebat, cum Redemptoris nostri signa conspiciens, per quosdam suos diceret: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? vel certe: Videtis quia nihroficimus. Ecce totus mundus post eum vadit. Videbant Judaei unde converti debuerant, atque exinde perversiores fiebant. Quaerebant exstinguere quem cernebant mortuos vivificare. In ore tenebant Legem, sed Legis
Abbreviated transcription (Latin):
stuler̃: Quos recte quoq & iniuos uocat:
quia dũ infidelitate sua obdurati sunt.
uerb̾ uitȩ ad cor uiam p̃bere noluer̃t.
S iudea hec quȩ sic obduruit. uel quał
dudũ fuerit. uł quid pꝰ ꝑtulerit: audia¬

Expanded text:
stulerunt? Quos recte quoque et invios vocat, stulerunt? Quos recte quoque et invios vocat, quia dum in infidelitate sua obdurati sunt, verbis vitae ad cor viam praebere noluerunt. Sed Judaea haec, quae sic obduruit, vel qualis dudum fuerit, vel quid post pertulerit, audia
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Et in ambulabo in eis. Anpes eiꝰ ñ erat.
qͥ tentus in cõpedib dicebat: ꝓ quo legati¬
one fungor incathena: S eorũ qui umbra
mortis & lapis caliginis extiter̃. pes hominis
egentis oblitus. ẽ: quia in ipso initio nascen
no ꝑficerent. ad p̃dicandũ gentib deflexer.
sicut ipsi in suis actib dicunt. Uobis opor¬
tebat pͥmũ loqͥ uerbũ dei: s q̃m repellitis
illud. & indignos uos iudicatis ȩt̃nȩ uitȩ:
ecce conuertim᷑ ad gentes. De quib & ꝑpsal¬
mistã dr̃. transferunt᷑ montes in cor ma¬
ris: quia repulsi a iudea apłi. in hoc gen¬
tilitatis scło sunt trans lati. Qui sunt gͦ. qͥ
inm̃sa duricia ꝓ obscuritate cordis qua¬
si quidãlapis caliginis & umbra mortis
a ꝑegrinante scõrũ ppło diuiduntur. nͥ
hi qͦs pes egentis hominis ẽ. oblitꝰ. id .ẽ. qͦs
predicatores dñi uidelicet ꝑ humanita
eorũq omĩno obliti sunt. dũ p̃dicatioĩs
semina ad solã fructificationẽ gentiũ tͣn¬

Expanded text:
r: Et inambulabo in eis . An pes ejus non erat, qui tentus in compedibus dicebat: Pro quo legatione fungor in catena ? Sed eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exstiterunt, pes hominis egentis oblitus est, quia in ipso initio nascentno proficerent, ad praedicandum gentibus defluxerunt, sicut ipsi in suis Actibus dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . De quibus et per Psalmistam dicitur: Transferentur montes in cor maris , quia repulsi a Judaea apostoli in hoc gentilitatis saeculum translati sunt. Qui sunt ergo qui immensa duritia si quidam lapis caliginis et umbra mortis, a peregrinante sanctorum populo dividuntur, nisi hi quos pes egentis hominis est oblitus, id est quos praedicatores Domini, videlicet per humanitateorumque omnino obliti sunt, dum praedicationis suae semina ad solam fructificationem gentium tran
Abbreviated transcription (Latin):
tionis intelligi: iuxta illud quod ꝑsalo¬
monẽ dr̃. Oculũ qui subsannat patrẽ. &
despic̃ partũ matris suȩ: effodiant illũ
corui de torrentib. Puersi qͥppe dũ diui¬
na iudicia reprehendunt: sub sannant
patrẽ. Et qͥ lib& heretici dũ p̃dicationẽ sc̃ȩ
eccłe fȩcunditatẽq illiꝰ deridendo contẽp¬
nunt: quid aliud quã partũ matris despi¬
ciunt: Quã ñ in merito eorũ quoq matrẽ
dicimꝰ: quia de ipsa exeunt qui contͣ ip¬
sam locunt᷑ ÷ ioħe attestante qͥ ait. Anob̾
exier̃: s ñ erant ex nob̾. Nã si fuissent ex no

Expanded text:
lligi, juxta id quod per Salomonem dicitur: Oculum qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae, effodiant illum corvi de torrentibus . Perversi quippe dum divina judicia reprehendunt, subsannant patrem. Et quilibet haeretici dum praedicationem sanctae Ecclesiae fecunditatemque illius deridendo contemnunt, quid aliud quam partum matris despiciunt? Quam non immerito eorum quoque matrem dicimus, quia de ipsa exeunt, qui contra ipsam loquuntur; Joanne attestante, qui ait: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex
Abbreviated transcription (Latin):
eccła dr̃. Nigra sũ s formosa. Et ioħs ait.
Si dixerimꝰ qr peccatũ ñ habemꝰ: nos ipsos
seducimꝰ. Qui uidelicet corui subsannantis
ocłum effodiunt: quia prauorũ ac ꝑuica¬
tium hominũ intentionẽ uincunt. Ex hoc
itaq testimonio. si hic quoq torrens p̃di-¬
catio deb& intelligi. lapidẽ caliginis &
umbram mortis diuidit torrens a pͦpło
ꝑegrinante: qr scõiũ p̃dicatio obdura¬
tas mentes reꝓborũ deserit: & ad pia
humiliũ se corda conuertit. Inde ad huc sub
dit᷑ Cos qͦs oblitꝰ ẽ. pes egentis hoĩs & inui¬
os. Quis hoc loco aliꝰ accipit᷑ egens hõ. nisu il¬

Expanded text:
formosa . Et Joannes ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Qui videlicet corvi subsannantis oculum effodiunt, quia pravorum ac pervicacium hominum intentionem vincunt. Ex hoc itaque testimonio, si hic quoque torrens praedicatio debet intelligi, Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante, qui sanctorum praedicatio obduratas mentes reproborum deserit, et ad pia humilium Et eos quos oblitus est pes egentis hominis, et invios. - Quis hoc loco alius accipitur egens homo, nisi il
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ fidei a peccatorũ suorũ tenebris.
inclara luce iusticiȩ cõmutat᷑. łempꝰ gͦ po¬
suit tenebris: & uniuersorũ finẽ ipse con
ens & ordinans deus. mala uͦ ñ faciens. s
ab iniqͥs facta ne in ordinate eueniant¬
ipse disponens: considerat uniuersoꝵ
finẽ. & patient̃ tolerat omĩa: atq intuetur
electorũ t̾minũ. quo ex malo mutent᷑ add
oꝑe dignũ: trahant᷑ ad suppliciũ Nidit fi¬
nẽ ꝑsequentis sauli: quo ꝓstratꝰ diceret.
Dñe: quid me iubes facere: Uidit finem
quasi obsequentis discipłi. quod ꝓ cõmisso
scelere guttur laqueo stringer&: seq & pec¬
cantẽ punir&. & det̾iꝰ puniendo deciꝑet.
Nidit ninuitas delinquentes: s conside¬
rauit finẽ delinquentiũ. penitentiã corre¬
ctorũ Uidit quoq sodomã delinquentẽ:
s considerauit finẽ ardoris luxuriȩ. ignẽ
gehennȩ. Uidit gentilitatis finẽ: qđ posses¬

Expanded text:
tionem fidei a peccatorum suorum tenebris tionem fidei a peccatorum suorum tenebris in clara luce justitiae commutatur. Tempus ergo posuit tenebris, et universorum fens et ordinans Deus, mala vero non faciens, sed ab iniqipse disponens, considerat universorum finem, et patienter tolerat omnia, atque intuetur electorum terminum, quo ex malo mutentur ad opere dignum se trahantur ad supplicium. Vidit finem persequentis Sauli, quo prostratus diceret: Domine, quid me vis facere? Vidit finem quasi obsequentis discipuli, quod pro commisso scelere guttur laqueo stringeret , seque et peccantem puniret, et deterius puniendo deciperet. Vidit Ninivitas delinquentes, sed consideravit finem delinquentium poenitentia correctorum. Vidit quoque Sodomam delinquentem, sed consideravit finem ardoris luxuriae, ignem gehennae. Vidit gentilitatis finem, quod posses
Abbreviated transcription (Latin):
tatur: ut peccator quipriꝰ in sensibilis
extiterat: pꝰmodũ & ꝑ auctoritatẽ fortis
& ꝑ p̃dicationẽ sonorus fiat. Quod bene
ꝑ ẏ saiã dr̃. Qui confidunt in dño: mutabt̃
fortitudinẽ. Fortitudinẽ mutamꝰ: cũ con¬
uersi tanta uirtute p̃sens scłm fugimꝰ. qͣn¬
ta hoc ante querebamꝰ. Quia autẽ male ab
aduersariis catholicorũ morib ante acta
uita reputatur: recte subdit᷑. Tẽpꝰ po¬
suit tenebris: & uniuersorũ finẽ ipse con¬
siderat. Tempꝰ posuit tenebris: iniqͥs ude¬
lic& modũ. quo in iqͥ eẽ desistant. Uñ eis ꝑ
in dño. Sic̃ aliis quoq discipulis. isdẽ doc¬
tor egregiꝰ dicit. Nox p̃cessit: dies appro¬
pinquauut. Abiciamꝰ gͦ oꝑa tenebrarũ: &
induam᷑ arma lucis: sic ut ĩ die honestȩ am¬
bulemꝰ. Unde & incancicis canticoꝵ. ex¬
quasi aurora consurgens: Apte enĩ ȩccła
aurorȩ comparata describit᷑ : quȩ ꝑ cogni¬

Expanded text:
tatur, ut peccator, qui prius insensibilis tatur, ut peccator, qui prius insensibilis exstiterat, postmodum et per auctoritatem fortis et per praedicationem sonorus fiat. Quod bene per Isaiam dicitur: Qui confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem . Fortitudinem mutamus, cum conversi tanta virtute praesens saeculum fugimus quanta hoc ante quaerebamus. Quia autem male ab adversariis catholicorum moribus ante acta vita reputatur, recte subditur: suit tenebris, et universorum finem ipse considerat, ipse tempus posuit tenebris , iniquis videlicet modum quo iniqui esse desistant. Unde eis pin Domino . Sicut aliis quoque discipulis isdem doctor egregius dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamus. . Unde et in Canticis canticorum Ecquasi aurora consurgens ? Apte enim Ecclesia aurorae comparata describitur, quae per cogni
Abbreviated transcription (Latin):
negociis implicatus. thelonei usib ser¬
uiebat: S de t̾ra tultus. infortitudine
ferri conualuit: cuiꝰ uidelic& lingua qͦsi
acutissimo gladio eugłii ad ministratiõe
dñs infideliũ corda transfix̃: & qui infir¬
mꝰ priꝰ despectꝰq fuerat ꝑ t̾rena negocia.
fortis pꝰmodũ factus. ẽ. ad cȩlestia p̃dicam̃
tus calore in es uertitur. Tunc lapis calore
soluitur. cũ cor durũ atq a diuini amo¬
ris igne frigidũ. eodẽ diuini amoris igne
tangit᷑ & in feruore sp̃c liquat᷑: ut ad se¬
quentẽ uitã desideriorũ ęstu ardeat:
quã priꝰ audiens insensibilis manebat.
Ex quo ardore scilic& & emollit᷑ ad amo¬
rẽ. & roborat᷑ ad oꝑationẽ: ut sic̃ priꝰ
durꝰ fuerat in amorẽ scłi. ita se pꝰmodũ
fortẽ exerat in amorẽ dei: & quod antea
audire renuebat: iã & credere & p̃dica¬
re incipiat. Lapis gͦsolutꝰ calore in ȩs uer¬
titur: quia dura mens suꝑni amoris ig¬
ne liquȩ facta. aduerã fortitudinẽ cõmu¬

Expanded text:
telonii usibus serviebat ? Sed de terra sublatus, in fortitudinem ferri convaluit, cujus videlicet lingua quasi acutissimo gladio Evangelii administratione Dominus infidelium corda transfixit; et qui infirmus prius despectusque fuerat per terrena negotia, fortis postmodum factus est ad coelestia tus calore in aes vertitur. - Tunc lapis calore solutus, cum cor durum atque a divini amoris igne frigidum, eodem divini amoris igne tangitur, et in fervore spiritus liquatur, ut ad sequentem vitam desideriorum aestu ardeat, quam prius audiens insensiVet. XVII. Ex quo ardore scilicet, et emollitur ad amorem, et roboratur ad operationem, ut sicut prius durus fuerat in amore saeculi, ita se postmodum fortem exerat in amorem Dei; et quod ante audire renuebat, jam et credere et praedicare incipiat. Lapis ergo solutus calore, 576 in aes vertitur, quia dura mens superni amoris igne liquefacta ad veram fortitudinem commu
Abbreviated transcription (Latin):
& apparebo ante faciẽ dei.S hoc desi¬
deriũ nesciunt: qͥ cor int̾renis uolup¬
tatib desigunt. Dum enĩ sola quȩ surs
uisibilia diligt̃: ꝓfecto inuisibilia ut
si credunt. eẽ. ñ diligt̃ : qr dũ nimis se
ext̾iꝰ secunt᷑. etiã m̃te carnales fuint. Si¬
mul enĩ inhac uita ut̃q ppłs currit: s
ñ simul ad ꝑpetuã puenit: qi lapidem
caliginis & umbrã mortis diuidit torrens.
a pꝰpło ꝑegͥnante. Ac si aꝑte dicat. Cos qͦs
mͦ uł infidelitas excecat. uł crudelitas ob¬
diirat. flãmarũ fluuiꝰ a conspectu ȩt̃ni
iudicis exiens. ab ele.iorũ tunc ppło sepa¬
rat: ut tc̃ abonis ignis districti examinis
diuidat: quos nc̃ in suis concupiscentuis

Expanded text:
et apparebo ante faciem Dei ? Sed hoc desiderium nesciunt qui cor in terrenis voluptatibus defigunt. Dum enim sola quae sunt visibilia diligunt, profecto invisibilia, vel si credunt esse, non diligunt, quia dum nimis se exterius sequuntur, etiam mente carnales fiunt. Simul enim in hac vita uterque populus currit, sed non simul ad perpetuam pervenit, quia Lapidem caliginis et umbram mort: Eos quos modo vel infidelitas excaecat, vel crudelitas obdurat, flammarum fluvius a conspectu aeterni judicis exiens, ab electorum tunc populo separat, ut tunc a bonis ignis districti examinis dividat quos nunc in suis concupiscentiis
Abbreviated transcription (Latin):
lit᷑. Solent heretici de t̾ticiȩ suȩ contͣ nos
elatione głari. atq oꝑa sua. ostentatioĩs
inflatione iactare: nosq iniqͦs ut diximꝰ.
aut ẽẽ. aut fuisse criminantur. Phumil¬
limã gͦ confessionẽ. & ueracẽ defensionẽ.
contͣ eos uir sc̃s loquit᷑: dicens. Ferrũ de
t̃ra tollit᷑. Acsi aꝑte dicat. Fortes uiri
qui acutissimis linguarũ gladiis. in hac
acie defendendȩ fidei ferrũ funt: aliqn
t̃ra ininfimis actionib fuer̃. Peccãti qͥppe
hõi dictumẽ. Terra es: & int̾ram ibis. S
de t̾ra ferrũ tollit᷑. cũ fortis ꝓpugnator

Expanded text:
Solent haeretici de justitiae suae contra nos elatione gloriari, atque opera sua ostentationis inflatione jactare, nosque iniquos, ut diximus, aut esse, aut fuisse criminantur. Per humillimam ergo confessionem, et veracem defensionem contra eos vir sanctus loquitur, dicens: Ferrum de terra tollitur. Ac si aperte dicat: Fortes viri, qui acutissimis linguarum gladiis in hac acie defendendae fidei ferrum fiunt, aliquando terra in infimis actionibus fuerunt. Peccanti quippe homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . Sed de terra ferrum tollitur , cum fo
Abbreviated transcription (Latin):
& duo subdidit respondendo. Ad id nãq
quod suꝑiꝰ dix̃. sapientia uͦ ubi inuenit᷑
& quis ẽ locus intelligentiȩ: isto uersu
respondit. Abyssus dic̃ ñ ẽ. in me: & ma-¬
re loquitur ñ ẽ. mecũ. Adid uͦ quod dixe¬
rat. nescit hõ preciũ eiꝰ. nec inuenitur in
t̾ra suauit̃ uiuentiũ: inferiorẽ uersũ red¬
didit dicens. Non dabit᷑ aurũ obrirũ ꝓ

Expanded text:
 duo subdidit respondendo. Ad id namque quod superius dixit, sapientia vero ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? isto versu respondit: Abyssus dicit; Non est in me; et mare loquitur; Non est mecum. Ad id vero quod dixerat, nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium, inferiorem versum reddidit, dicens: Non d
Abbreviated transcription (Latin):
re: Qui enĩ trenarũ rerũ amore unci¬
tur: indõnullatenꝰ delectat᷑. Esse quidẽ¬
sine delectatione anima nunquam pot̃.
Nã aut infimis delectat᷑: aut sũmis. Et
quanto altiori studio exercet᷑ ad sũma: tan¬
to maiori fastidio torpescit ad infima. Qn¬
toq acriori cura mn ardescit ad infima:
tanto tepore dampnabili frigescit a sũmis.
riũ suꝑnę caritatis messem germinari ñ
posse: priꝰꝗͣ et̃n amoris semina ꝓferat. de
audientium cordib sc̃a uerbi manu. amoꝵ
scłarium spinas eradicat. dicens. Nolite di¬
ligere mundum: neq ea quȩ inmundo st̃.
Moxq sub iungit. Quia siquis diligit mun¬
dũ: ñ ẽ. caritas patris in eo. Acsi aꝑte dicat.
Utͥq se amores in uno corde ñ capiunt: nec
in eo seges suꝑnę caritatis pullulat. in quo
illam spinȩ. infimȩ delectationis necant.
Atq ipsas ex hac infima delectatione nascen¬
tes enumerat punctiones. dicens. Iuia
omne quod inmundo ẽ. concupiscentia

Expanded text:
 Qui enim terrenarum rerum amore vincitur, in Deo nullatenus delectatur. Esse quidesine delectatione anima nunquam potest; nam aut infimis delectatur, aut summis; et quanto altiori studio exercetur ad summa, tanto majori fastidio torpescit ad infima; quantoque acriori cura inardescit ad infima, tanto tepore damnabili frigescit a summis. rium supernae charitatis messem germinare non posse, priusquam aeterni amoris semina proferat, de audientium cordibus sancta verbi manu amorum saecularium spinas eradicat, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . Mox quippe subjungit: Quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo. Ac si aperte dicat: Utrique se amores in uno corde non capiunt, nec in eo seges supernae charitatis pullulat in quo illam spinae infimae delectationis necant. Atque ipsas ex hac infima delectatione nascentes enumerat punctiones, dicens: Quia omne quod in mundo est, concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
corpus meũ ut ardeat. caritatẽ autẽ ñ ha¬
beã: nicħ mͥ ꝓdest. Ac si aꝑta uoce dic̾et.
Catra locũ suũ conflationis m ignis adhi¬
bitus corm̃to me cruciat: mundatione
ñ purgat. Hħc̃ om̃s sc̃ȩ pacis amatores sũ¬
mo studio locũ quer̃.⁊ hc̃ querentes inue¬
niunt. hunc inuenientes tenent: scien¬
tes peccatorũ remissio. uł ubi. uł quando.
uł qualib detͣ. Ubi qͥppe: nͥ in catholice
matris sinu: Quando: nͥ ante uenturi exi¬
tus diẽ: Quia ecce nc̃ tẽpus acceptabile:
ecce nunc dies salutis. Et querite dñm
dũ inueniri potest: inuocate eũ dũ ꝓpe.ẽ.

Expanded text:
 ut ardeat, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest ; ac si aperta voce diceret, extra locum suum conflationis mihi ignis adhibitus tormento me cruciat, mundatione non purgat. Hunc omnes sanctae pacis amatores summo studio locum quaerunt, hunc quaerentes inveniunt, hunc invenientes tenent, scientes peccatorum remissio, vel ubi, vel quando, vel qualibus detur. Ubi quippe, nisi in catholicae matris sinu? Quando, nisi ante venturi exitus diem? quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Et: Quaerite Dominum dum inveniri potest
Abbreviated transcription (Latin):
scipłm suũ p̃dicator egregiꝰ admonqꝵ
dicens. O thimothee depositũ custodi:
deuitans ꝓfanas uocũ nouitates. Quia
dũ laudari heretici tanqͣm de excellen¬
ti ingenio cupiunt: quasi noua quȩdã¬
ꝓferunt: quȩ in antiquoꝵ patrũ libris ue¬
terib ñ tenent᷑. Sicq fit. ut dũ uideri sa¬
pientes desiderant: miseris suis auditori¬
b stulticiȩ semina spargant. Bene autẽ
Acsi aꝑte dicat. Uera fideliũ sapientia
cui uniuersalis eccła locus ÷ tribulationẽ
uobis ꝑsequentib patit᷑. s a cunctis pecca¬
torũ sordib. ꝑsecutionis ur̃ȩ igne purgat᷑.
Uñ scriptũ . ẽ. In igne ꝓbatur aurũ & ar¬
gentũ: homines uͦ receptabiles. in cami¬
no humiliationis. Quo in loco pot hoc
quoq conuenient᷑ intelligi: ut de sua
heretici stulta passiõe uideant᷑ incre
toris nr̃i nomine multa patiunt᷑: se seq
eisde. passionib eiꝰ fieri martires sꝑant.
Quib sc̃i uiri uoce nc̃ dr̃. Auro locꝰ ÷ in¬

Expanded text:
m suum praedicator egregius admonet, dicens: O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates ; quia dum laudari haeretici tanquam de excellenti ingenio cupiunt, quasi nova quaedaoferunt, quae in antiquorum Patrum libris veteribus non tenentur; sicque fit ut dum videri sapientes desiderant, miseris suis auditoribus stultitiae semina spargant. 40. Sola EcAc si aperte dicat: Vera fidelium sapientia, cui universalis Ecclesia locus est, tribulationem vobis persequentib. Unde scriptum est: « In igne probatur aurum et argentum; homines vero receptabiles in camino humiliationis . » Quo in loco potest hoc quoque convenienter intelligi, ut de sua haeretici stulta passione videantur increptoris nostri nomine multa patiuntur, seseque ejusdem passionis ejus fieri martyres sperant, quibus sancti viri voce nunc dicitur: « Auro loc
Abbreviated transcription (Latin):
titur pęnas. pati pot̾. martyr fieri ñ pot̾.
quia auro locus. ẽ. in qͦ conflatur. Quid
itaq adhȩc heretici dicitis: Conflari ꝑ
afflictionẽ carnis. uł etiã ꝑmartiriũ uul¬
tis: s locũ quo debeatis conflari nescitis.
Audite quod sc̃i p̃dicatoris uoce dr̃. Auto
locus. ẽ: in quo conflatur. Hunc gͦ con¬
flationis locũ quęrite: hanc fornacẽ qͦ
aurũ apte purgari ualeat inuenite. U¬
na ẽ. excła: inqua qͥsqͥs conflari uolue¬
rit: ab om̃i etiã pot̾it peccatorũ sorde
purgari. Si qͥd ꝓ deo amaritudinis. si
quid tribulationis extrahanc positi
sustinetis: incendi potestis tantũmͦ.
ñ purgari. Dicat ieremias: dicat. qͦmͦ
conflatioĩs ur̃e ignis om̃i uirtute sit
uacuus. Frustra conflauit conflator:
malitiȩ enĩ eorũ ñ sunt consũptȩ. Ecce ig.¬
culpã. Et torm̃ta crudeliũ dat penarũ:
& bonorũ ñ fac̃ increm̃ta meritoꝵ. Huius
etiã conflatioĩs ignis. qͥ extra catholicã to

Expanded text:
titur, poenas pati potest, martyr fieri non potest, quia auro locus est in quo conflatur. Quid itaque ad haec, haeretici, dicitis? Conflari per afflictionem carnis, vel etiam per martyrium vultis, sed locum in quo debeatis conflari nescitis. Audite quid sancti praedicatoris voce dicitur: Auro locus est in quo conflatur. Hunc ergo conflationis locum quaerite, hanc fornacem, qua aurum apte purgari valeat invenite. na est Ecclesia in qua qui conflari valuerit ab omni etiam poterit peccatorum sorde purgari. Si quid pro Deo amaritudinis, si quid tribulationis extra hanc positi sustinetis, incendi potestis tantummodo, non purgari. Dicat Jeremias, dicat quomodo conflationis vestrae ignis omni virtute sit vacuus: Frustra conflavit conflator, malitiae enim eorum non sunt consumptae . Ecce igculpam, et tormenta crudelium dat poenarum, et bonorum non facit incrementa meritorum. Hujus etiam conflationis ignis qui extra cathol
Abbreviated transcription (Latin):
sa crorũ librorũ auctoritate solident᷑: qͥ li¬
bri adloquendũ nobis quasi quȩdã argen¬
ti uenȩ st̃. quia de ipsis locutioĩs nr̃ȩ origi¬
nẽ trahimꝰ: eos ad sacrȩ autoritatis pagi¬
nas reuocat: ut siuere loqͥ desiderant. inde
sumere debeant. quid loquant᷑. & ait. Ha
b& argentũ uenarũ suarũ pͥncipia. Ac si
aꝑte dicat. Qui ad uerȩ p̾dicatioĩs uerba
se p̃parat: neceeᷤᷤ ẽ. ut causarũ origines a
sacris paginis sumat: ut om̃e qđ loqͥt᷑. ad
diuinȩ auctoritatis fundam̃tũ reuocet:
atq in eo ȩdificiũ suȩ locutioĩs firm&.

Expanded text:
sacrorum librorum auctoritate solidentur; qui lisacrorum librorum auctoritate solidentur; qui libri ad loquendum nobis quasi quaedam argenti venae sunt, quia de ipsis locutionis nostrae originem trahimus, eos ad sacrae auctoritatis paginas revocat, ut si vera loqui desiderant, inde sumere debet argentum, venarum suarum principia. Ac si aperte dicat: Qui ad verae praedicationis verba se praeparat, necesse est ut causarum origines a sacris paginis sumat, ut omne quod loquitur ad divinae auctoritatis fundamentum revocet, atque in eo aedificium locutionis
Abbreviated transcription (Latin):
in sibilo: nͥ intentio ad mirationis expͥmit᷑:
Si uͦ in sibilo fortasse alia significatio que¬
ritur: moriente peccatore. hi qui interi¬
tũ eiꝰ aspiciunt. os insibilo stringunt. dũ
ad ea quȩ contẽpserant. uerba sp̃italia
conuertunt᷑: ut iã credere & p̃dicare in¬
cipiant. quȩ priꝰdũ iniquũ florere cer¬
nerent ñ credebant. Nam fit plerunq ut
infirmoꝵ animꝰ eo magis de auditu ueri¬
tatis trepid&: qͦ florere contẽptores uerita¬
tis uid&. S cũ iusta ultio in iustos subtra¬
hit: alios a prauitate cõpescit. Un & ꝑ sa¬
tũ pęnas qui extolluntur in scło sufficien¬
ter expleuit: rursus adhereticorũ suꝑbiã.
qui extollunt᷑ in eloqͥo. uerba conu̾tit.
Na seq̃r. h abet argentũ uenarũ suarũ
pͥncipia : & auro locus ẽ. in qͦ confiat᷑. In
argento eloqͥũ: in auro. uitȩ uel sapien¬
tiȩ claritas designari sol&. Et qr heretici
sic de eloqͥi sui nitore suꝑbiunt. ut nulla

Expanded text:
in sibilo, nisi intentio admirationis exprimitur? Si vero in sibilo alia fortasse significatio quaeritur moriente peccatore, hi qui interitum ejus aspiciunt, os in sibilo stringunt, dum ad ea quae contempserant verba spiritalia convertuntur, ut jam credere et praedicare incipiant quae prius dum iniquum florere cernerent non credebant. Nam fit plerumque ut infirmorum animus eo magis de auditu veritatis trepidet, quo florere contemptores veritatis videt. Sed dum justa ultio injustos subtrahit, alios a pravitate compescit. Unde per Sam potentum poenas qui extolluntur in saeculo sufficienter explevit, 573 rursus ad haereticorum superbiam, qui extolluntur in eloquio, verba convertita legitur: Habet argentum venarum suarum principia, et auro locus est in quo conflatur . In argento eloquium, in auro vitae vel sapientiae claritas designari solet. Et quia haeretici sic de eloquii sui nitore superbiunt, ut nulla
Abbreviated transcription (Latin):
struer&. minime attendit. Conspex̃ qͥdẽ
uulturẽ: s ocłos uulturis ñ aspex̃. Qui
dũ humilitatis eiꝰ uias quib nos ad alta
sulleuauit. considerare noluit: semitã
auis ignorauit. Neq enĩ pensare stu¬
duit. quod eiꝰ nos humilitas leuar& ad
cȩlestia: & mortis eiꝰ intentio reformar&
aduitã. Semitã gͥ ignorauit auis. nec in¬
tuitꝰ ÷ ocłos uulturis: quia & si uidit eũ
quẽ in morte tenuit: uidere noluit. qͥn¬
ta uitȩ nr̃ȩ gła. de eiꝰ morte sequeret᷑. Uñ
ad crudelitatẽ quoq ꝑsecutioĩs ex arsit:
uerba uitȩ ꝑciꝑe renuit: p̃dicatores
regni cȩloꝵ ꝓhibendo. sȩuiendo. feriendo
lectione disꝑsi sunt. Uñ adhuc subditur.¬

Expanded text:
strueret minime attendit. Conspexit quidem strueret minime attendit. Conspexit quidem vulturem, sed oculos vulturis non aspexit, qui dum humilitatis ejus vias, quibus se nos ad alta sublevavit, considerare noluit, semitam avis ignoravit: neque enim pensare studuit, quod ejus nos humilitas sublevaret ad coelestia, et mortis ejus intentio reformaret ad vitam. Semitam igitur ignoravit avis, nec intuitus est oculos vulturis, quia etsi vidit eum, quem in morte tenuit, videre noluit quanta vitae nostrae gloria de ejus morte sequeretur. Unde ad crudelitatem quoque persecutioverba vitae recipere renuit, praedicatores regni coelorum prohibendo, saeviendo, feriendo lectionem dispersi sunt; sed et natur
Abbreviated transcription (Latin):
oculos uulturis Quis hoc loco auis no¬
mine. nisi ille signat᷑: qui corpꝰ carneũ
quod assũpsit. ascendendo ad ȩthera
librauit: Qui apte quoq etiã uulturis
appellatione exprimit᷑ Uultur qͥppe
dũ uolat. si iacens cadauer conspicit:
ad ȩsũ se cadaueris deponit. Et plerũq
sic inmorte capit᷑: dũ ad mortuũ animal
de sũmis uenit. Recte gͦ mediator dĩ &
hominũ redẽptor nr̃ uult᷑is appellatiõe
signat᷑: qui manens in altitudine di¬
uinitatis suȩ. quasi a quodã uolatu sul¬
limi. cad auer mortalitatis nr̃ȩ conspex̃
in uifimis: & se se de cęlestib ad ima sũ
misit. Fieriqͥppe hõ ꝓpt̾ nos dignatꝰ ẽ: &
dũ mortuũ animal petiit: mortẽ apud
nos. qui apud se erat in mortalis inuenit
S huiꝰ uulturis oculus fuit. ipsa inten¬
tio nr̃ȩ resurrectionis: quia ipse ad tri¬
duũ mortuus. ab ȩt̾na nos morte libera¬
uit. Ille gͦ ꝑfidus iudeȩ ppłs mortalẽ ui¬
dit: s quod morte sua nrãm mortẽ de¬

Expanded text:
serunt.---Quis hoc loco avis nomine, nisi ille signatur, qui corpus carneum quod assumpsit, ascendendo ad aethera libravit? Qui apte quoque etiam vulturis appellatione exprimitur. Vultur quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, ad esum se cadaveris deponit; et plerumque sic in morte capitur, dum ad mortuum animal de summis venit. Recte ergo mediator Dei et hominum redemptor noster vulturis appellatione signatur, qui manens in altitudine divinitatis suae, quasi a quodam volatu sublimi cadaver mortalitatis nostrae conspexit in infimis, et sese de coelestibus ad misit. Fieri quippe propter nos homo dignatus est, et dum mortuum animal petiit, mortem apud nos, qui apud se erat immortalis, invenit. Sed hujus vulturis oculus fuit ipsa intentio nostrae resurrectionis, quia ipse ad triduum mortuus ab aeterna nos morte liberavit. Ille ego perfidus Judaeorum populus mortalem vidit, sed quod morte sua nostram mortem de
Abbreviated transcription (Latin):
cussione hostes intuet᷑. Plaga in imici ꝑ¬
cussi te. castigati one crudeli. Et quod hic
ꝓudent. ut añad iusticiã redeant. ꝗͣ se¬
se ira iudicis in extinguibilit̃ accendat.:
ne ultimo flagello dep̃hensi. simul eis fi¬
niat᷑ uita cũ culpa. Flagellũ nanq tc̃ di¬
luit culpã: cũ mutauerit uitã. Nã cuiꝰ
mores ñ mutat: ñ expiat actiones. Oĩs gͦ
diuina ꝑcussio. aut purgatio in nob uitȩ
p̃sentis.ẽ: aut initiũ penȩ seqͣntis. Propt̃
eos enĩ qͥ ex flagello ꝓficiunt dictũ ẽ. qͥ fin¬
gis dolorẽ inp̃cepto: ꝙ dũ flagellatur ini¬
quus & corrrigit᷑: audire p̃ceptũ noluit.
audiuit dolorẽ. Dolorgͦ in p̃cepto fingit᷑ ei.
qͥ a malis oꝑib quasi p̃cepti uice dolore co¬
hibet᷑. Dehis uͦ qͦs dãpnant fiagella. ñ libe¬
rant: dr̃. ꝑcussisti eos. nec doluer̃. attriui¬
sti eos. & renuer̃ acciꝑe disciplinã. his fla¬

Expanded text:
cussione hostes intuetur: « Plaga inimici pcussione hostes intuetur: « Plaga inimici percussi te, castigatione creduli. » Et quod hiprovident, ut ante ad justitiam redeant, quam sese ira judicis inextinguibiliter accendat, ne ultimo flagello depniatur vita cum culpa. Flagellum namque tunc diluet culpam, cum mutaverit vitam. Nam cujus mores non mutat, non expiat actiones. Omnis ergo divina percussio, aut purgatio in nobis vitae praesentis est, aut initium poenae sequentis. Propter eos enim qui ex flagello proficiunt dictum est: Qui fingis dolorem in praecepto . Quia dum flagellatur iniquus, et corrigitur; audire praeceptum noluit, audit dolorem. Dolor ergo in praecepto fingitur, ei qui a malis operibus quasi praecepti vice, dolore cohibetur. De his vero quos damnant flagella et non liberant, dicitur: Percussisti eos, nec doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt accipere disciplinam . His fla
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ad flãmas gehennȩ Seq̃r. Et uelut
turbo rapi& eũ de loco suo. Locꝰ ꝑuersoꝵ ẽ.
tẽporalis uitȩ delectatio: & carnał uolup¬
tas. Quasi turbi ne gͥ unꝰqͥsq de loco suo
rapit᷑. cũ a cunctis suis delectationib ex¬
tremo t̾ritꝰ die separat᷑. De qͦ extremo die
rigit: ad hoc flagellũ emittit. ut parcat.
Cum uͦ eiꝰ uitã inpeccato ꝑmanentẽ feri¬
endo concludit: flagellũ emittit. s neqͣ¬
quã parcit. Qui enĩ flagellũ emisit ut
parcer&: adhoc emitut. quandoq ne par¬
cat. In hac nanq uita dñs tanto magis stu¬
det ut parcat. qntomagis expectando
flagellat: sic̃ ipsruoce angłi ad ioħm ait.
Ego quos amo arguo & castigo. Et sic̃ ali
de flagello dãpnatioĩs scriptũ ẽ. In oꝑib
manuũ suarũ. cõprehensus ẽ. peccator.
De qͦ ꝑieremiã dñsdic̃. dũ incorrigibi¬
liter delinquentes ppłos uidet: quos ñ
iam sub disciplina filios. s sub districta ꝑ¬

Expanded text:
r: Et velut turbo rapit eum de loco suo. Locus perversorum est temporalis vitae dilectio, et carnis voluptas. Quasi turbine igitur unusquisque de loco suo rapitur, cum a cunctis suis delectationibus, extremo territus die, separatur. De quo extremo die rigit, ad hoc flagellum mittit, ut parcat. Cum vero ejus vitam in peccato permanentem feriendo concludit, flagellum emittit, sed nequaquam parcit. Qui enim flagellum emisit ut parceret, ad hoc emittit quandoque ne parcat. In hac namque vita, Dominus tanto magis studet ut parcat quanto magis exflagellat. Sicut ipse voce angeli ad Joannem ait: « Ego quos amo redarguo et castigo . » Et sicut de flagello damnationis scriptum est: « In operibus manuum suarum comprehensus est peccator . » De quo per Jeremiam Dominus dicit, dum incorrigibiliter delinquentes populos videt, quos non jam sub disciplina filios, sed sub districta per
Abbreviated transcription (Latin):
tuos in lapides desiderabiles. Et tanꝗͣ
si audientes ista pet̾emꝰ. ut hos lapides
quos dicer& indicar&: ad iunx̃. Uniuer¬
sos filios tuos. doctos adño. Quia gͥ de
iudȩa nunquã sc̃ȩ aĩȩ quȩ cȩlestẽ uitã¬
ducerent de fuer̃: dr̃. Locus saphiri la¬
pides eiꝰ. Et q magna uitȩ ac sapien¬
tiȩ claritate ꝑfidẽ fulsio: adiungitur.
Et glȩbȩ illiꝰ aurũ. Quid ꝑ glebas. nisi
collectiones singulorũ ordinũ. ac mul¬
titudines designant᷑: Glebȩ autẽ ex
humore & puluere constringunt᷑. Om̃s
gͦ qui rore gr̃ȩ infusi. ex mortis debito se
puluerẽ ẽẽ ueraci cognitione confessi
sunt: dũ uitȩ uirtute clarescerent.
quasi aureȩ in illaglebȩ iacuer̃. Glebas
hȩc t̾ra habuit in ꝓpħis: glebas in doc¬
torib: glebas inpatrib antiqͥs: qͥ mag¬
na se infusionȩ gr̃ȩ. in ꝓfessionis & oꝑis
unanimitate tenuerunt. Dicat gͦ. &
glebȩ illiꝰ aurũ: quia in ea multitudo

Expanded text:
tuos in lapides 580 desiderabiles . Et, tanquam tuos in lapides 580 desiderabiles . Et, tanquam si audientes ista peteremus ut hos lapides quos diceret indicaret, adjunxit: Universos filios tuos doctos a Domino. Quia igitur de Judaea nunquaur: Locus sapphiri lapides ejus. Et quia magna vitae ac sapientiae claritate per fidem fulsit, adjungitur: Et glebae illius aurum. Quid per glebas, nisi collectiones singulorum ordinum ac multitudines designantur? Glebae autem ex humore et pulvere constringuntur. Omnes ergo qui, rore gratiae infusi, ex mortis debito se pulverem esse veraci cognitione confessi sunt, dum vitae virtute clarescerent, quasi aureae in illa glebae jacuerunt. Glebas haec terra habuit in prophetis, glebas in doctoribus, glebas in Patribus antiquis, qui magna se infusione gratiae in professionis et operis unanimitate tenuerunt. Dicat ergo: Et glebae illius aurum, quia in ea multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
des: qr in ea scãs animas. meritoꝵ diuer¬
sitate distinx̃. Fundauit eã in saphiris :
qui scilic& lapides. coloriᷤᷤ aeri i inse simi¬
litudinẽ tenent: qr robur eccłȩ in ani¬
mab cȩlestia appetentib solidat᷑. Et qm̃
iaspis uiridis.ẽ. coloris: iaspidẽ ꝓpugna¬
cula eiꝰ posuit: quia illi cont᷑ aduersari¬
os ꝓ sc̃ȩ eccłȩ defensione obiecti sunt.
qui int̾ius desideriis uirentes. nulla te¬
poris reꝓbi ariditate marcesct̃. Por¬
tas uͦ eius posuit in lapides sculptos.
hi qͥppe portȩ sunt eccłȩ: ꝑ quorũ uitã
atq doctrinã. intrat in eã multitudo
credentiũ. Qui peo etiã quod magnis
oꝑib pollent. & id quod loquentes asse¬
runt. uiuentes ostendunt: ñ puri sed
sculpti lapides ẽẽ memorantur. In qͦrũ
enĩ uita recta oꝑatio cernitur: quasi in
eisdẽ ipsis expͥmit᷑ quod eger̃. Ubi om̃em
quoq scõrũ numerũ generali collectio¬
ne concludens subdidit. Om̃s t̃mi nos

Expanded text:
des, quia in ea sanctas animas meritorum diversitate distinxit. Fundavit eam in saphyris, qui scilicet lapides coloris aerii in se similitudinem tenent, quia robur Ecclesiae in animabus coelestia appetentibus solidatur. Et quoniam jaspis viridis est coloris, jaspidem propugnacula ejus posuit, quia illi contra adversarios pro sanctae Ecclesiae defensione objecti sunt, qui, internis desideriis virentes, nulla teporis reprobi ariditate marcescunt. Portas vero ejus posuit in lapides sculptos. Hi quippe portae sunt Ecclesiae, per quorum vitam atque doctrinam intrat in eam multitudo credentium. Qui pro eo etiam quod magnis operibus pollent, et id quod loquentes asserunt, viventes ostendunt, non puri, sed sculpti lapides esse memorantur. In quorum enim vita recta operatio cernitur, quasi in eisdem ipsis exprimitur quod egerunt. Ubi omnem quoque sanctorum numerum generali collectione concludens, subdidit: Omnes terminos
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. Ihc popłm de t̾ra egipti saluans: scdo eos
qui ñ credider̃ ꝑdidit. Quib tam̃ si consensũ
P̃bemꝰ quã lib& culpã bis feriri ñ posse⁊
hoc expeccato ꝑcussis. atq inpeccato suo
inorientib deb& ȩstimari: qr eorum per¬
cussio hic cepta. illic ꝑficit᷑: ut in correctis
unũ flagellũ sit quod temporalit̾ incip̃
s in ȩt̃nis suppliciis consũmat᷑. qͥtinꝰ eis
qui omĩno corrigi renuunt. iã p̃sentiũ
flagellorũ ꝑcussio. sequentiũ sit initiũ tor

Expanded text:
Aegypti salvans, secundo eos qui non crediderunt perdidit. Quibus tamen si consensum praebemus, quamlibet culpam bis feriri non posse, hoc ex peccato percussis atque in peccato suo entibus debet aestimari, quia eorum percussio hic coepta illic perficitur, ut incorrectis unum flagellum sit quod temporaliter incipit, sed in aeternis suppliciis consummatur, quatenus eis qui omnino corrigi renuunt, jam praesentium flagellorum percussio sequentium sit initium tor
Abbreviated transcription (Latin):
tanta abundantia fuit epulantis. Ait
enĩ. Pat̾ abraham miserere mei. & mit¬
te lazarũ ut intinguat extremũ digiti
su inaqua & refriger& linguã mreã: qr
crucior in hac flãma. Quib uerb̾ nob̃ ñ hoc
innotescitur. qr illic intanto ardore una
tc̃ ad sufficientiã refrigerii aque stilla
requirat᷑: s quod is qui de habundan¬
tia peccauerit illic estuanti nimis cre¬
met᷑ in opia. Uidimꝰ enĩ in uerb diuitis.
ex subtilissimo deiiudicio: quã digna
tali culpȩ pena responderit. Agente nãq
inopia. illic usq ad minima petenda cõpul¬
sus ẽ: quia hic agente tenatia. usq ad mini
ma neganda ꝑuenit. Quid retribui subti¬
liꝰ. qͥd districtiꝰ potest: Gut tã aquȩ petiit:
qui micas panis negauit. Apprehendit eũ¬
quasi aqͥ inopia. Non in merito aquȩ te
illa in opia comparat᷑. quia in inferno
cruciat: qui susceptos in ꝑfundis ab sorbeis.
solet lacꝰ nomine designari. Uñ ꝑpropħã

Expanded text:
tantum fuit abundantia epulantis. Ait tantum fuit abundantia epulantis. Ait enim: « Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam: quia crucior in hac flamma. Quibus verbis nobis non hoc innotescitur quia illic in tanto ardore una tunc ad sufficientiam refrigerii aquae stilla requiratur, sed quod is qui de abundantia peccaverat illic aestuanti nimis cremetur inopia. Videmus enim in verbis divitis, ex subtilissimo Dei judicio, quam magna tali culpae poena responderit. Agente namque inopia, illic usque ad minima petenda compulsus est, qui hic agente tenacia usque ad neganda minima pervenit. Quid tribui subtilius, quid districtius potest? Guttam aquae petiit qui micas panis negavit. CAP. quasi aqua inopia. Non immerito aquae tunc illa inopia comparatur, quia in inferno cruciat, qui susceptos in profundis absorbens, solet lacus nomine designari. Unde per prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
to contra se inꝑpetuũ grauiꝰ ingemisct̃.
Dicat gͦ. Aꝑit ocłos suos. & nicħ inue¬
no: qr illic aꝑit ad supplicia. qͦs hic ad
miscdiam clausos tenebat. Aꝑit ocłos.
clausos tenuit cum inuenit. Tarde qͦq
illi ocłos aꝑiunt: qui teste sapientia. dãp¬
nationis suȩ cẽpore dicturi referuntur.
Quid nobis ꝓfuit suꝑbia: & diuitiarũ
iactantia quid contulit nob̃: Transier̃
omĩa illa. tanquã umbra: & tanquã
nuntiꝰ p̃currens. Uilia & fugitiua fu¬
isse quȩ tenuerant. iã amissa cognos curs:
quȩ quã diu aderant. stultis eoꝵ cordib
& magna & mansura uidebant᷑. Se¬
ro diues aꝑuit ocłos. q̃n lazarũ reqͥescen¬
tẽ uidit: quẽ iacentẽ añ ianuã uidere con¬
tempsit. Intellex̃ ibi: quodhic facere no¬
luit indampnatione sua cognosc̾e conpul¬
sus.ẽ. quid fuit quod ꝑdidit: qn indigen¬
tẽ ꝓximũ ñ agnouit. De quo adhuc sub¬
opia: nocte oppͥmit eũ tempestas. Uide.¬
amꝰ nunc in opiã ardentis diuitis: cuiꝰ

Expanded text:
 ingemiscunt. Dicat ergo: Aperiet oculos suos, et nihil inveniet, quia illic aperit ad supplicia, quos hic ad misericordiam clausos tenebat. Aperit oculoclausos tenuit cum invenit. Tarde quoque illi oculos aperiunt, qui, teste Sapientia, damnationis suae tempore dicturi referuntur: Quid nobis profuit superbia, divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia illa tanqnuntius percurrens. Vilia ergo et fugitiva fuisse quae tenuerunt jam amissa, cognoscunt, quae quandiu aderant, stultis eorum amatoribus et magna et mansura videbantur. Sero dives aperuit oculos , quando Lazarum requiescentem vidit, quem jacentem ante januam videre contempsit. Intellexit ibi quod hic facere noluit; in damnatione sua cognoscere compulsus est quid fuit quod perdidit, quando indigentem proximum non agnovit. De quo adhuc subopia, nocte opprimet eum tempestas. - Videamus nunc inopiam divitis ardentis, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
lacũ. Nocte oppͥmit eũ tẽpestas. Quid
hic noctem. nͥ absconditũ tẽpꝰ repenti¬
ni exitꝰ appellat: Tempestatis uͦ noĩȩ
iudicii turbinẽ designat. Quod etiã psal¬
mista testat᷑ dicens. Ds̃ manifestus ue

Expanded text:
Nocte opprimet eum tempestas. Quid hoc loco noctem, nisi absconditum tempus repentini exitus appellat? Tempestatis vero nomine, judicii turbinem designat. Quod etiam Psalmista testatur, dicens: Deus manifeste ve
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s insipientes corde. Dormier̃ sõnũ
suũ: & nicħ inuener̃ om̃s uiri diuitia¬
rũ inmanib suis. Ut enĩ in sua manu
diuites pꝰ mortẽ qͥcquã inueniant:
eis ande mortẽ dr̃. diuitias suas in qͣ ma¬
nib ponant. Facite uobis amicos de mã¬
mona iniquitatis: ut cũ de feceritis reci¬
piant uos in et̃na tabernacula. Diues cũ
cum moreret᷑ secũ tulerat: si ad peten¬
tis uocẽ cũ uiuer& sibituliss. Nã t̾re¬
na omĩa quȩ seruando a mittimꝰ. largi¬
endo seruamꝰ. Patrimoniũq nr̃m. reten¬
tum ꝑdit᷑ mance erogatũ. Diu enĩ cum
reb nr̃is durare ñ possumꝰ: q aut nos
illas moriendo deserimꝰ: aut illȩ nos
uiuentes quasi deser̃ ꝑeundo. Agen¬
dũ nobis ergo. ẽ: ut res absolutȩ ꝑituras.
in ñ ꝑeuntẽ cogamꝰ transire mercede̾.

Expanded text:
sipientes corde; dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis . Ut enim in sua manu divites post mortem quidquam inveniant, eis ante mortem dicitur divitias suas in quorum manibus ponant: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Dicum moreretur secum tolleret, si ad petentis vocem cum viveret sibi tulisset. Nam terrena omnia quae servando amittimus, largiendo servamus; patrimoniumque nostrum retentum perditrebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes quasi deserunt pereundo. Agendum ergo nobis est, ut res absolute perituras in non pereuntem cogamus transire mercedem.
Abbreviated transcription (Latin):
ficat. Nec meliori potuit cõparatione
hereticꝰ demonstrari. qui locũ suȩ ꝑfi¬
diȩ ñ nͥ inmentib quas coruꝑit facit:
qͥetiã sequaces suos. ab ȩt̾no. ẽẽ. igne li¬
beros pollicet᷑. Spond& qͥppe eis refrige¬
riũ quietis ȩt̃nȩ: s uerba eiꝰ soliditatẽ
ñ hñt: quia plenitudine ueritatis ca¬
rent. Uñ subiungit᷑. Et sic̃ custos fec̃
umbraculũ. Umbraculũ nanq custo¬
dis nullo fundam̃to solidat᷑. s temp̃r
mox transeunte destruit᷑. Et ꝓmissa ab
hereticis requies cũ tẽpore destruitur.
quȩ pꝰ hanc uitã nullatenꝰ inuenitur.
Et quia sepe heretici incontẽptu uni¬
uersał ȩccłȩ potentũ scłi patrociniis
fulciunt᷑ : eisq diuites ꝓtectione atq
administratione qͣnta p̃ualent opitula-¬
ri ñ cessant: ipse etiã qui libet diues¬
contͣ conditorẽ suũ reb temporalib
intu mescens. sc̃i uiri nc̃ sententia tan-¬

Expanded text:
ficat. Nec meliori potuit comparatione ficat. Nec meliori potuit comparatione haereticus demonstrari, qui locum suae perfidiae non nisi in mentibus quas corruperit facit, qui etiam sequaces suos ab aeterno igne liberos esse pollicetur. Spondet quippe eis refrigerium quietis aeternae; sed verba ejus soliditatem non habent, quia plenitudine veritatis carent. Unde subjungitur: Et sicut custos fecit umbraculum. Umbraculum namque custodis nullo fundamento solidatur, sed tempore mox transeunte destruitur. Et promissa ab haereticis requies 568 cum tempore destruitur, quae post hanc vitam nullatenus invenitur. Et quia saepe haeretici in contemptu universalis Ecclesiae potentum saeculi patrociniis fulciuntur, eisque divites protectione atque administratione quanta praevalent opitulari non cessant, ipse etiam quilibet contra conditorem suum rebus temporalibus intumescens sancti viri nunc sententia tan
Abbreviated transcription (Latin):
ut animas audientiũ ex rectis sensib tͣ¬
hant. ex ꝑuersis feriant. Qui in p̃ceptis
dei. quia sana insanaq locutione uari
autur: bene in eugłio decẽ leꝓsorũ sur̃
specie designati. Quorũ colori sanodũ
uitiosus candor asꝑgitur: immodera¬
to hoc candore fȩdantur. Uñ ad monem᷑
non plus saꝑe quã oportet saꝑe: s sape
ad sobrietatẽ. Qui etiã q nec dm̃ dilig̃t de
quo male sentiunt. nec ꝓximũ aqͦdi¬
uiduntur: decalogi p̃ceptis ad uersi st̃:
atq ideo ad dep̃candũ dñm decẽ ueni¬
unt. Pro eo autẽ quod sanis insana mi¬
scuer̃. coloris diuersitate uariant᷑. Sed
quia in eiꝰ p̃ceptis offenderant: id illũ
unde offenderant uocant dicentes. iħu
p̃ceptor. Unde & mox curari meruer̃.
Ergo quia uir catholicꝰ quȩ ab eis recte
uł quȩ praue sentiant᷑ intelligit. argen¬
tum innocens diuidit: id ÷ quȩ ab eis
salubrit̃. uł quȩ pestifere fuerint dicta

Expanded text:
ut animos audientium ex rectis sensibus trut animos audientium ex rectis sensibus trahant, ex perversis feriant. Qui in praeceptis Dei, quia antur. Unde in Evangelio decem leprosorum sunt specie designati. Quorum colori sano dum vitiosus candor aspergitur, immoderato hoc candore foedantur. Unde admonemur: non plus sapere, quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Qui etiam quia necdum Deum diligunt, de quo male sentiunt, nec proximum, a quo dividuntur, decalogi praeceptis adversi sunt, atque ideo ad deprecandum Dominum decem veniunt. Pro eo autem quod sanis insana miscuerunt, coloris diversitate variantur. Sed quia in ejus praeceptis offenderunt, id illum unde offenderant vocant dicentes: Jesu praeceptor ; unde et mox curari meruerunt. Ergo quia vir catholicus quae ab eis recte, vel quae prave sentiuntur, intelligit, argentum innocens dividit, id est quae ab eis salubriter, vel quae pestifere fuerint dicta
Abbreviated transcription (Latin):
Et argentũ in nocens diuidit. Argentũ¬
.ẽ. in nocentẽ diuidere. eloqͥa dnĩ minu¬
te discreteq ex pon̾e: & unicuiq quid dig¬
ne congruat coaptare. Nã eloqͥum dñi qͦ
hic argentũ uł uestim̃tũ: hoc alibi spolia
nominantur. Quod etiã psalmista testat᷑
ꝑ cõparationẽ dicens. Letabor ego suꝑ e
loquia tua: sic̃ qui inuenit spolia multa.
Quȩ spolia iccirco uocata sunt: qr ad fi¬
dẽ diũ gentilitate transeunte. uidȩi sa¬
cris eloqͥis quib induti fuerant exuun
mane comedit p̃dã: uesꝑe diuid& spolia.
Quib ꝓfecto dictis paulus apłs designat᷑.
de beniamin stirpe ꝓgenitꝰ. Qui mane p̃¬
dam comedit: qr in primordiis suis fide¬
les quos potuit rapiens crudelitati ꝓpͥȩ
satis fecit. Uesꝑe spolia diuidit: qr fide¬
lis pꝰ modũ factus. sacra eloqͥa exponen
diuidit innocens. intelligi & alit̃ potest.
Heretici nanq ut facile ualeant ꝑuersa
suadere. dictis suis. quȩda recta ꝑmisceri.

Expanded text:
Et argentum innocens dividet.---Argentum innocens dividere, est eloquia Domini minute discreteque exponere, et unicuique quid digne congruat coaptare. Nam eloquium Domini, quod hic argentum, vel vestimenta, hoc alibi spolia nominatur. Quod etiam Psalmista testatur per comparationem, dicens: Laetabor ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa . Quae spolia idcirco vocata sunt, quia ad fidem Domini gentilitate transeunte, Judaei sacris eloquiis, quibus induti fuerant, exuunmane comedet praedam, vespere dividet spolia . Quibus profecto dictis Paulus apostolus designatur, de Benjamin stirpe progenitus, qui mane praedam comedit, quia in primordiis suis fideles quos potuit rapiens crudelitati propriae satisfecit. Vespere spolia divisit, quia fidelis postmodum factus sacra eloquia exponenddividit innocens intelligi et aliter potest. Haeretici namque, ut facile valeant perversa suadere, dictis suis quaedam recta permiscent,