comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. ꝓpositum. fidem. longanimitatẽ. di¬
lectionẽ. patientiam. ꝑsecutionẽ. passio¬
nes. Eoꝵ uult eẽ emulum q̃ enumerat.
hec enim inultimo ñ ad penitentiã s ad
lȩticiam ꝓficient. Qualia mͥ facta sunt
antiochiȩ. icͬoniolistris. quales ꝑsecutio¬
nes sustinui. & ex om̃ib lib̾auit me dñs.¬
s & om̃s qui uolunt pie uuiere in xp̃o
iħu. ꝑsecutionẽ patientur. neꝗͣ autem
homines &x deceptores. ꝓficient in peius.
ipsi errantes.atq: alios errorib inuol¬
uentes. Idõq ⁊ quanta passus sit me¬
morat. ut auxilia dĩ ostendat. quib de¬
fendit & tutos prestat seruos suos ab
inpudentia sathanȩ. ut securos illos fa¬
ciant. et erigat. ne timeant q̃ irrogari
possunt a ꝑfidis. s in ꝑsecutioẽ alaeres
sint: Certi qr om̃s qui ĩ xp̃orecte cõu̾sant᷑
odio habentur. & a corpris sui membris.
Mali autem indeterius ꝓficient. dum uided
multos sͥ dare assensum. ita ut ceteros
merrorẽ mittant. Dum enim sciuntur

Expanded text:
onganimitatem, dilectionem, patientiam, persecutionem, passiones. » Eorum vult esse aemulum, quae enumerat. Haec enim in ultimo non ad poenitentiam, sed ad laetitiam proficient. « Qualia mihi facta sunt Antiochiae, Iconii, Lystris: quales persecutiones sustinui, et ex omnibus liberavit me DSed omnes qui volunt pie vivere in Christo Jesu, persecutionem patientur. Nequam autem homines et deceptores proficient in pejus: ipsi errantes atque alios erroribus involventes. Ideo quae et quanta passus sit, memorat; ut auxilia Dei ostendat, quibus defendit et tutos praestat servos suos ab impudentia Satanae: ut securos illos faciat, et erigat, ne timeant quae irrogari possunt a perfidis: sed in persecutione alacres sint, certi quia omnes qui in Christo recte conversantur, odio habentur etiam a corporis sui membris. Mali autem in deterius proficiunt, dum vident multos sibi dare assensum, ita ut caeteros in errorem mittant. Dum enim sciuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Simile qͥd galathis imppat dicens. Purre¬
batis bñ qͥs uos fascinauit: atq t̃m tanta pas.¬
siestis sine causa ut p̃sens mitigaret. eandem¬
mox sententiã subiũxit. Si tñ sine causa sic c̃e
hoc loco temꝑauit sententiam suam dicens.
N enim iniustꝰ d̾s ut obluuscat᷑ oꝑis ur̃i. Dũ
tantã caritatẽ ostendistis in scĩs. uolumꝰ enum

Expanded text:
Simile quid Galatis improperat dicens: CurreSimile quid Galatis improperat dicens: Currebatis bene: quis vos fascinavit ? Atqsi estis sine causa? » Ut tamen mitigaret eamdem sententiam, mox subjungit: « Si tamen sine causa. » Sic etiam hoc loco temperavit sententiam suam, dicens: Non enim injustus Deus, ut obliviscatur operis vestri, dum tantam charitatem ost
Abbreviated transcription (Latin):
uob meliora & uiciniora salutis. Quamuis
ita dicamꝰ qͣsi dixisset optima q̃dam de uob̃
confidimꝰ &e quȩ saluti ur̃ȩ ꝓficiant ñ utq
q̃d suꝑiꝰ dix de repba t̾ra &e cõbustione ꝓxima
ñ de uob̃ hoc dicimꝰ quia meliora de uobis
c̃dimꝰ. Addixx̃ qͦq eis in memoriam p̃t̾ita ut
ex p̃titis eos alliceret adbona q̃q id̃o subuin¬
xit. Non enim inuistꝰ ds ut obliuiscat᷑ opis
ur̃i. & dilectionis quam ostendistis in noĩe
ipsiꝰ qͥ ministrastis scĩs &e ministratis. Eece qͦmͦ
rec̾auit aĩas eors ce confortauit antiqua eis
in m̃item reuocans. tẽ fecit eos ut non estima¬
rent obliuisci dm̃. & pt̃ita eiss bñficia in eos.
Necesse ẽ enim peccare. cui spes deerat futͣa.
Deinde hortat᷑ eos oĩb modis sꝑare futã. sum
enim qͥ despat de p̃sentib bñficiis di qͦd a do
ñhabeat. de fut̾is qͥs pot̾it eum confortare:

Expanded text:
vobis meliora et viciniora salutis, quamvis vobis meliora et viciniora salutis, quamvis ita dicamus. Quasi dixisset: Optima quaedam de vobis confidimus. et quae saluti vestrae proficiant; non utique, quod superius dixi de reproba terra et combustione proxima, non de vobis hoc dicimus, quia meliora de vobis credimus. Adduxit quoque eis in memoriam praeterita, ut ex praeteritis eos alliceret ad bona quaeque, ideo subjunxit: Non enim injustus Deus, ut obliviscatur operis vestri, et dilectionis quam ostendistis in nomine ipsius, qui ministrastis sanctis et ministratis. « Ecce quomodo recreavit animas eorum, et confortavit, antiqua eis in mentem revocans: tunc fecit eos, ut non aestimarent oblivisci Deum, et praeterita ejus beneficia in eos; necesse est enim eum peccare, cui spes deerit futura. Deinde hortatur eos omnibus modis sperare futura; eum enim qui desperat de praesentibus beneficiis Dei, quod a Deo non habeat, de futuris quis poterit eum confortare?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximitatem & longe fieri pot̾it. & non hoc
solo consolat᷑ est. s etiam in eo qͦd sequitur.
Non dit̃ reꝓba &e maleclictione ꝓxima q̃ cõ¬
buretur. s qͥd: cuiꝰ consummatio in combu¬
stionem. Hec combustioñerit nͥ qͥs usq infi¬
nem ꝑmaneat inpeccatis suis.qͥa in qua c̃cy
die conũsꝰ fu̾it peccator. uita tuuet &e ñ mori¬
etur. Si uͦ abscidamꝰ spinas ꝑ pęnitentiam:
pot̾imꝰ mille bonis ꝑfrui ae fieri ꝓbabiles &
bñdictionis di participes. Postqm aut̃ incre¬
pauuit eossufficient᷑ & t̾ruit & ꝑcutit. c̃ ad eos
it̃m ne desꝑatos faciet. neq in omnib abolat᷑.
neq in oĩb ꝑcutit. Nec hȩc dicimꝰ. ueliti pu¬
tantes uos spins plenos. s tim̃tes ne tales effi¬
ciamini. Melius ẽ enĩ uos ũb t̾rere. ne rebus
quimur qͥa beatꝰ paulꝰ ñ habuit unde eos ad
quos scͥpsit de p̃sente laudare incipit eos de
spe fut᷑oꝵ p̃dicare dicens Confidimꝰ fr̃s de

Expanded text:
proximitatem; et longe fieri poterit. Et non hoc proximitatem; et longe fieri poterit. Et non hoc solum consolatus est, sed etiam in eo quod sequitur. Non dixit: Reproba et maledictioni proxima, quae comburetur. Sed quid? Cujus consummatio in combustionem. » Haec combustio non erit, nisi quis usque in finem permaneat in peccatis suis. Quia in quacunque die conversus fuerit peccator, vita vivet, et non morietur . « Si vero abscindamuspoterimus mille bonis perfrui, et fieri probabiles et benedictionis Dei participes. Postquam autem increpavit eos sufficienter, et terruit et percussit, curat eos iterum, ne desperatos faciat; neque in omnibus adulatur, neque in omnibus percutit. Nec haec dicimus veluti putantes vos spinis plenos, sed timentes ne tales efficiamini. Melius est enim verbis vos terrere, ne rebus quimur. Quia beatus Paulus non habuit unde eos ad quos scripsit de praesente laudaret, incipit eis de spe futurorum praedicare dicens: Confidimus, fratres, de
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ regis uultui rep̃sentari mereant᷑. sic etiam
xp̃s effecit. Egressus qͥppe ad nos hoc est car-¬
nem sumens & conlocutꝰ nob cum p̃cepta re¬
gis innotuit: & sic nos apeccatis emundans.
&e ad dm̃ conũtens: in aulam regalem ue¬
Paulus aut̃ introitum nominat ex meta¬
phora hȩreditantium: & uis dñandi in ali¬
qua possessione sumentium. Dicendo enim
tt̃m. intͦducit enim pͥmogenitum in orbem
t̾rarum: hoc significat cum ei commitat orbẽ
trarum. Tunc enim totum orbem possedit:
cum ab uniũsis ẽ agnitꝰ. Et adorent eum
om̃s angłi. Ad altiora quedam eleuat m̃tẽ
suam: ut sclamꝰ illum qui carne indutus
est ce passus ẽ ꝓnobis ab angłis adoratum.
Ut discerneret aut̃ maiestatem filii ab an¬
gelorum ministratione: mox secutus ad¬
iunxit. Qui facit angłos suos sp̃s: & mini¬
stros suos flammamignis. Non enĩ solos
ariglos hoc sermone significat: s om̃s uirtu¬

Expanded text:
quo regis vultui repraesentari mereantur. Sic etiam quo regis vultui repraesentari mereantur. Sic etiam Christus efficit. Egressus quippe ad nos, hoc est, carnem sumens, et collocutus nobiscum praecepta regis innotuit, et sic nos a peccatis emundans, et ad Deum convertens in aulam regalem vePaulus autem introitum nominat, ex metaphora haereditantium, et jus dominandi in aliqua possessione sumentium; dicendo enim: Iterum introducit primogenitum in orbem terrarum, hoc significat, cum ei committit orbem terrarum. Tunc enim totum orbem possedit, cum ab universis est agnitus. » Et adorent eum omnes angeli Dei. Ad altiora quaedam elevans mentem nostram, ut sciamus illum qui carne indutus est et passus est pro nobis, ab angelis adoratum. Ut discerneret autem majestatem Filii ab angelorum ministratione, mox secutus adjunxit: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis. « Non enim solos angelos hoc sermone significat, sed omnes virtu
Abbreviated transcription (Latin):
&e diuinitas humilib communicare dig¬
nata ẽ. Hoc itaq loco ꝑspicue duas naturas
in xp̃o ostendie: hȩc uͭ salutis nr̃ȩ exempla
multo ampliꝰ nos oportet cuncta ꝑficere
quȩ iussa st̃ nob. & humilia queq tolerare.
dicit. Et adorent eum om̃s angli dei. Paulus
aut̃ intitum xp̃i uocat assumptionem caruis¬
hic intͦitum nominat. Quȩrendum ẽ qͣre
unam rem duĩsis nominib xp̃s & paulus
nominare uoluissent. Dignificationes qͥdẽ
dictoꝵ manifeste sunt: & scđm qͥd alt̾utro di¬
catur. Ap̃s quidem merito exitum uocat.
foris enim eramꝰ a deo: sic̃ qui sunt extra rega¬
les aulas inuincłis colligati. & qͥ habent apd̃
regem ꝓculpis offensam. Huiꝰmodi quippe:
a regali aula foris exclusi st̃. Q enĩuoluerit
istis ueniam impetrare non pͥmum ipsos in
aulam regis inducit. s ipse foras eg̃dit᷑ ibiq
cum eis commiscet sermocinandi negotium
usq dũ eos correctos reddat. & dignos efficiat.

Expanded text:
et divinitas humilibus communicare diget divinitas humilibus communicare dignata est. » Hoc itaque loco perspicue duas naturas in Christo ostendit. Haec vero salutis nostrae exempla multo amplius nos oportet cuncta perficere quae jussa sunt nobis, et humilia quaeque tolerare. dicit: Et adorent eum omnes angeli Dei. Paulus autem introitum Christi vocat assumptionem carnishic introitum nominat. Quaerendum est quare unam rem diversis nominibus Christus et Paulus nominare voluissent. « Significationes quidem dictorum manifestae sunt, tus quidem merito exitum vocat: foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati, et qui habent apud regem pro culpis offensam. Hujusmodi quippe a regali aula foris exclusi sunt; qui enim voluerit istis veniam impetrare, non primum ipsos in aulam regis inducit, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis commiscet sermocinationis negotium, usque dum eos correctos reddat, et dignos efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
filii ostendere aggressꝰ est: dum dicit. Tanto¬
melior angłis effeccꝰ quanto differentiꝰ p̾ illiᷤᷤ
nom̃ hȩreditauit. Angħi sunt ministri & fa¬
muli: ille quidem filiꝰ&e heres. Ianto inquit
metior angłis effectꝰ. hoc ẽ honorabilior atq
p̃larior: qnto meliꝰ hereditauit nom̃. Seqͥt᷑.
Cui emmdixit aliqͣndo angłoꝵs filius m̃s
es tu ego hodie genui te. Et rursum. Ego ero
ul inꝑatrem. ce ipse erit mͥ in filium. Hoc
eium absq ulla cdubitatione de incarnatione
filu dicit᷑. Ieo uerbi fut᷑i temporis posuit.
Proilli in patrem: &e ipse erit mͥ in filium.
Quod uͦ diẽ filuis m̃s es tu. ego hodie genui
te: aꝑte manifestat qͥd idem de quo ait. eroei
inpatrem ex ipsa essentia patͥs sit genitꝰ. Ideo
p̃senti tp̃r posuit hodie: quia deo nichil p̃ti¬
tumuł fut᷑um est: s semꝑ p̾sentia cuncta.
Potest enim ae sccłm carnem hoc accipi dic¬
tum: quia caro communicat altiorib. sic̃

Expanded text:
Filii ostendere aggressus est, dum dicit: Filii ostendere aggressus est, dum dicit: melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditavit. Angeli sunt ministri et famuli; ille quidem filius et haeres. Tanto, inquit, melior angelis effectus, hoc est, honorabilior atque praeclarior, quanto melius haereditavit nomen. Sequitur: Cui enim dixit aliquando angelorum: Filius meus es tu, ego hodie genui te? Et rursum: Ego ero illi in Patrem, et ipse erit mihi in Filium. Hoc enim absque ulla dubitatione de incarnatione Filii dicitur; ideo verbum futuri temporis posuit: Ero illi in Patrem, et ipse erit mihi in Filium. Quod vero dixit: Filius meus es tu, ego hodie genui te, aperte manifestat, quod idem de quo ait, Ero ei in Patrem, etc., ex ipsa essentia Patris sit genitus; ideo praesenti tempore posuit hodie, quia Deo nihil praeteritum vel futurum est, sed semper praesentia cuncta. « Potest enim et secundum carnem hoc accipi dictum, quia caro communicat altioribus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
significans: id ẽ curam nr̃i gerens in eo qͦd
ait. Portans omnia ũbo uirtutis suȩ. Quod
uͭ addixit. Prgationem peccatoꝵ faciens.
id est peccata nr̃a mundans: in his duob
maxime apłm głari uidem̃: quod hec ꝑfi
lium nob̾ allata eẽ demonstrat. Et cũ nos
commomuss et crucis &e passionis eiusdẽ
filii ꝑ quem nob purgatio peccatoꝵ mini¬
strata est: confestim de resurrectione atq
ascensione eius instituit nos ad cȩlestia eri¬
gere: & intueri menarrabilem eiꝰ gloriam.
dit enim. Sedec ad dext̃am maiestatis in ex¬
celsis. ꝑ dert̃am ñ dm̃ corporalit̃ deforma¬
uit: s magnitudinem demonstrauit ho¬
noris. Dum dixit in excelsis: ostendit eum
tis. Sic̃ gͦ pat̾ in excelsis est: sic &e filius. Conses¬
sus enim nicħ demonstrat aliud: nͥ honoris
equalitatem. Si enim minorationem uelit
ostende: nunqͣm diceret a dextͥs: s potiꝰ a sini¬
stris eum sedere. ddhuc excellentiam eiꝰdem

Expanded text:
significans, id est, curam nostri gerens, in eo quod significans, id est, curam nostri gerens, in eo quod ait: Portans omnia verbo virtutis suae. Quod vero adjunxit, purgationem peccatorum faciens, id est, peccata nostra mundat. In his duobus maxime apostolum gloriari videmus, quod haec per Filium nobis ablata esse democommonuisset crucis et passionis ejusdem Filii, per quae nobis purgatio peccatorum ministrata est, confestim de resurrectione atque ascensione ejus instituit nos ad coelestia erigere et intueri inenarrabilem ejus gloriam; ait enim: Sedet ad dexteram majestatis ejus in excelsis. Per dexteram non Deum corporaliter deformavit, sed magnitudinem demonstravit honoris. Dum dixit: In excelsis, ostendit eum tis. Sicut ergo Pater in excelsis est, sic et Filius. Consessus enim nihil demonstrat aliud nisi honoris aequalitatem. Si enim minorationem vellet ostendere, nunquam diceret, a dextris, sed potius a sinistris » eum sedere. Adhuc excellentiam ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
est sigura substantiȩ eus. figura qͥppe al¬
tera ẽ ab eo cuꝰ effert formam. Alta aut̃
paruesimilttudinis ꝓculdubio ñ recipit.
Hhic enim fig̾am dicit. Qͦd alioloco formam
nominat ubi ait. Qui cum informa dei eẽt.
formam uidelicet uel fig̾am unãt declarat
essentie equalitatem. Sequit᷑. Portans om̃a
ũbouirtutis suȩ. Portans: id est gubnans
omnia. eo ũbo uirtutis ꝑ qͦd fecit omnia.
Nonemm minꝰ est gubnare mundum: qͣm
creare.Ham in creando qͥdem ex nichilore¬
rum substantiȩ ꝓducte st̾: ingub̾nando
uͦhȩ quȩ facte sunt ne ad nichilum redeãt
continent᷑. Qͦ dum hec omnia regunt᷑. & ad
inuicem sibi repugnantia coaptant᷑: mag¬
num &e ualde mirabile plurimeq uirtutis
de indicium ddeclarat᷑. Post hanc diuinȩ
maiestatis in filis claritatem: ad humilia
incarnationis descendit dicens. Purga¬
tionem peccatoꝵ faciens. Duo quedam

Expanded text:
est figura substantiae ejus. » Figura quippe alest figura substantiae ejus. » Figura quippe altera est ab eo, cujus enuntiat formam; altera autpravae dissimilitudinis procul dubio non recipit. » Hic enim figuram dixit, quod alio loco formam nominat, ubi ait: Qui cum in forma Dei esset, etc. Formam videlicet vel figuram unam declarat essentiae aequalitatem. Sequitur: Portans omnia verbo virtutis suae. Portans, id est, gubernans omnia eo verbo virtutis, per quod fecit omnia. « Non enim minus est gubernare mundum quam creare. Nam in creando quidem ex nihilo rerum substantiae productae sunt; in gubernando vero ea quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Ergo dum omnia haec reguntur, et ad invicem sibi repugnantia coaptantur, magnum et valde mirabile, plurimaeque virtutis Dei indicium declaratur. » Post hanc divinae majestatis in Filio claritatem ad humilia incarnationis descendit dicens: Purgationem peccatorum faciens: duo quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem conũtit dicens. ꝑquem fecit &e
scła. Ut ostendet eundem nouissimis diebus
uenisse in mundum ꝑquem fecit &e mundũ
magnitudinem eiꝰ ostendens qui fuit noui te¬
stamenti lator & auctor. Post hec quiblam
gͣdib elĩgant̃ utens ꝑuenit ad id qͦd omnb
intellectu. maxime aut̃ ubi de deo uel loqͥõ
uel audimus. Qm̃ neq ad loquendum dig¬
ne de do lingua fufficit. neq ad ꝑcipiendũ
p̃ualet intellectꝰ. Oportet etiam ubi uel ser¬
ino deficit. uel cogitatio explicare de deo ñ
talem dm̃ habemus qͥ & intellectum trans¬
cendit: & cogitationis intuitũ. Merito splen¬
dorem eum dix̃ gloriȩ: utpote qui ipsum
sciebat dicentem. Egosum lux mundi. Os¬
tendens eum lum̃ de lumine. sicut dm̃ de
deo ẽẽ. animasq nr̃as illuminantem. &
patrem nob̃ insinuantem. Esplendorem
qͥppe unitatem declarauit essentiȩ cum deo
patre. & mirabili mͦ unam substantiam
splandore. Unde etiam subiungit. Qui

Expanded text:
sermonem convertit dicens: Per quem fecit et sermonem convertit dicens: Per quem fecit et saecula, » ut ostenderet eumdem novissimis diebus venisse in mundum, per quem fecit et mundum, magnitudinem ejus ostendens, qui fuit novi testamenti lator et auctor. « Post haec quibusdam gradibus eleganter utens pervenit ad id, quod omnibus intellectu, maxime autem ubi de Deo loquimur vel audimus: quoniam neque ad loquendum digne de Deo lingua sufficit neque ad percipiendum praevalet intellectus. » Oportet etiam, ubi vel sermo deficit, vel cogitatio explicare de Deo nontalem Deum habemus, qui et intellectum transcendit et cogitationis intuitum. Merito splendorem eum dixit gloriae, utpote qui ipsum sciebat dicentem: Ego sum lux mundi » . Ostendens eum lumen de lumine, sicut Deum de Deo esse; animasque nostras illuminantem et Patrem nobis insinuantem. Per splendorem quippe unitatem declaravit essentiae cum Deo Patre, « et mirabili modo unam substantiam st. Unde etiam subjungit: « Qui
Abbreviated transcription (Latin):
quasi diceret ꝑfilium suum quia in p̃positio
ꝓ ꝑ accipit᷑. sic̃ multis in locis epłarum eiꝰ in¬
uenitur his p̃positionib indifferent̃ uti: tacuit
adhuc de xp̃i nomine qͥa płimos illoꝵs sciebat
negasse filium di eẽ. Hon enim dixit xp̃s lo¬
cutus ẽ: qmus ipsum locutum conster esse
manifestum: ita necdum uideos aꝑto noĩe
malignos eẽ nefariosq constabat.: & necdum
de istis rationem mouere uoluit: s interim
generali sermone de munerib disputat: q̃
illis diuna largitate donabant᷑. Quem cõ¬
stiauit heredem uniũsoꝵ. Qͥd ẽ quem con¬
stituit heredem uniũsoꝵ: Hic incarnatum
dic̃ filium de qͦ supius locutꝰ est sic̃ etiam
it uniũsoꝵ. Heredis aut̃ utit᷑ nomine. ut duo
quedam ꝑhoc astruat &e ostendat quod pro¬
prius sit filiꝰ & quod dominationis illinul¬
la contingat amissio. Heredem autem õium
dicit. id est mundi totiꝰ deinde ad altiora

Expanded text:
quasi diceret, per Filium; quia in praepositio quasi diceret, per Filium; quia in praepositio pro per accipitur, » sicut multis in locis Epistolarum ejus invenitur his praepositionibus indifferenter uti. Tacuit adhuc de Christi nomine, quia plurimos illorum sciebat negasse Filium Dei esse. « Non enim dixit, Christus locutus est; quamvis ipsum locutum constet esse manifestum. Ita necdum Judaeos aperto nomine malignos esse nefariosque constabat; et necdum de istis rationem movere voluit, sed interim generali sermone de muneribus disputat, quae illis divina largitate donabantur. Quem constituit haeredem universorum. Quid est, quem constituit haeredem universorum? » Hic incarnatum dicit Filium, de quo superius locutus est, sicut etiam it universorum. Haeredis autem utitur nomine, ut duo quaedam per hoc astruat et ostendat, quod proprius sit Filius, et quod dominationis illi nulla contingat amissio. Haeredem autem omnium dicit, id est, mundi totius. Deinde ad altiora
Abbreviated transcription (Latin):
ultipharie &e multis modis olim ds
loquens patrib in ꝓpħis. Tota in¬
tentio beati apłi fuit in hac episto¬
la hebreos id est gentem suam ad
ꝑfilium data est a legalib discernere umbͥs
quȩ angłicis ministrationib fuerunt: iccir¬
co pͥmo posuit ꝓpħas diũsis modis patribus
locutꝰ. esse dicens. Multipharie & muitis
modis olim ds locutus est patrib nr̃is in ꝓ¬
phetis. signi ficat enĩ quod aubi dictum est.
Ego enĩuisiones multiplicaui & in manib
ꝓpħarum assimilatꝰ sum. Pinde non sed̾m
hoc solum eminentia noui testam̃ti decla¬
ratur. qͥa patͥb quidem ꝓpħe missi st̃. nobis
aut̃ filius: s etiam qͦd ꝓpħarum uel patriar¬
charum nemo nͥ insimuitudinib uidit dm̃.
filium uͦ unigenitum incarnatum ẽẽ. atq in
ea carne uisum constat: qͥa idem homo a ũbo
dei susceptꝰ unigenitꝰ est fiuuis dei ideo mox ad¬
didit. Nouissime dieb istis locutꝰ est nobis
in filio. Dicendo enim in filio tancdem ualet

Expanded text:
ultifarie et multis modis olim Deus loquens patribus in prophetis. Tota intentio beati Apostoli fuit in hac epistola, Hebraeos, id est, gentem suam ad , quae per Filium data est, a legalibus discernere umbris, quae angelicis ministrationibus fuerunt. Idcirco primo posuit prophetas diversis modis patribus locutos esse dicens: Multifarie et multis modis olim Deus locutus est patribus nostris in prophetis: significans enim quod alibi dictum est: Ego enim visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum . « Proinde non secundum hoc solum eminentia Novi Testamenti declaratur, quia patribus quidam prophetae missi sunt, nobis autem Filius; sed etiam quod prophetarum vel patriarcharum nemo nisi in similitudinibus vidit Deum, Filium vero unigenitum incarnatum esse, atque in ea carne visum constat, » qua idem homo a Verbo Dei susceptus unigenitus est Filius Dei. Ideo mox addidit: Novissime diebus istis locutus est nobis in Filio. « Dicendo enim in Filio, tantumdem valet
Abbreviated transcription (Latin):
probatur. In seruo enim cogitur satisfa¬
cere. qui se ipsum debito onerat. Ita fr̃.
sic ego te fruar in domino refoue iusce¬
ra mea in xp̃o. fiduciam habens obaudi¬
tionis tuȩ scripsi tibi sciens quia suꝑ quã
dico facies. Modo blanditur. ut obauditio
eius uoluntaria sit. ut possit fructum ha¬
bere. Sic enim prouocat cum ut amplius
faciat quam postulatur ab eo. solet entm
fieri ut qui uidet bene de se sentiri meli¬
orem se prebeat. Simul autẽ & p̃para m
hospictum. sꝑo enim qd̃ ꝑorationes ur̃as
donabor uobis. Ut sollititiorem illum
faciat & magis obediat. uenturum se eẽ
illis significat. Solent enim absentes cõ¬
tempni. & ut quid apłs hic adhuc ẽẽ nõ
dedignatur. qui semꝑ tedia passus ẽ. et
exitia. cedes.persecutiones. ac uincula.
et cuius requies nonerat nisi in solo

Expanded text:
probatur. In servo enim cogitur satisfaprobatur. In servo enim cogitur satisfacere; quia seipsum debito onerat. Ita frater, sic ego te fruar in Domino, refove viscera mea in Christo. Fiduciam habens obauditionis tuae, scripsi tibi, sciens quia supra quam dico, facies. Modo blanditur, ut obauditio ejus voluntaria sit; ut possit fructum habere. Sic enim provocat eum, ut amplius faciat, quam postulatur ab eo; solet enim fieri, ut qui videt bene de se sentiri, meliorem se praebeat. Simul autem et praepara mihi hospitium; spero enim quod per orationes vestras donabor vobis. Ut sollicitiorem illum faciat, et magis obediat, venturum se esse illi significat; solent enim absentes contemni. Et ut quid Apostolus hic adhuc esse non dedignatur, qui semper taedia passus est et exitia, caedes, persecutiones, ac vincula, et cujus requies non erat, nisi in solo
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cum fides accedit media. quȩ
omnem suꝑbiam amputat. Si gͦ habes
me socium. assume illum sicut me. Tan¬
tum se affectum habere circa onesimum
ostendit. ut tunc philemonem quem su¬
ꝑius laudat. participem suum dicat. si
enim qd̾ dixit salomon. Seruo sapienti
lib̾i seruient. Quod dictum terrori est
philemoni. ut saltim uł hac causa as¬
sumeret eum. si caritate flecti non poss
Si aũt aliquid lesit te aut debitor est.
hoc michi imputa. Nunc excusationẽ ira¬
cundiȩ conuellit. ne forte sic lesum se ab
eo quereretur. ut illi ignoscendum mini¬
me uideretur. qd̾ si eẽt. sͥ imputandum
dicit ꝑ quem regni celorum hȩredes fut᷑i
sunt. qui ante peccauerunt. Ego paulus
scripsi mea manu. ego reddam.ut non di¬
cam tͥ quod etiam te ipsum michi debes.
iqua offensa ẽ onisimi cautionem suam
testatur eẽ idoneam. ut pro illo satisfac iat̃.
ce ut uerum loquatur. suberigit se cedi¬
cit. quia mintis ab illo exigit. quam debe

Expanded text:
maxime cum fides accedit media, quae maxime cum fides accedit media, quae omnem superbiam amputat. Si ergo habes me socium, assume illum sicut me. Tantum se affectum habere circa Onesimum ostendit, ut tunc Philemonem, quem superius laudat, participem suum dicat, si Hoc est enim quod dixit Salomon: Servo sapienti liberi servient . Quod dictum terrori est Philemoni, ut saltem vel hac causa assumeret eum, si charitate flecti non posset. Si autem aliquid laesit te, aut debitor est, hoc mihi imputa. Nunc excusationem iracundiae convellit; ne forte sic laesum se esse ab eo quereretur, ut illi ignoscendum minime videretur. Quod si esset, sibi imputandum dicit, per quem regni coelorum haeredes futuri sunt, qui ante peccaverunt. Ego Paulus scripsi manu mea, ego reddam; ut non dicam tibi quod etiam te ipsum mihi debes. Si qua offensa est Onesimi, cautionem suam testatur se esse idoneam; ut pro illo satisfaciat. Et ut verum loquatur, suberigit se, et dicit quia minus ab illo exigit, quam debere
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt in custodia urbis romȩ baptirauit
apłs. uidens in illo utilitatis spem. quẽ
sic commendat. ut suum animum in il¬
Io significet. idoneum ex inutili factũ.
tam est scłarib quam diuinis obsequi¬
is forsitan enim iccirco secessit ad horam.
ut in ȩt̃num illum reciꝑes. non iam ue¬
lut seruum. sed pro seruo dilectum frẽm
maxime michi. quanto autem magis
tibi et in carne et in domino. Onysimus
offenso domino proprio confugit longa
ꝑegrinatione ad apłmn. ut ostenderet se
non adhoc recessisse. ut delicti ẽẽt obno¬
xius sed ut oblitteratis peccatis utilis re¬
uerteretur. in tantum ut non solum do¬
mino suo ȩqualis fieret meritis. sed ipsi
magistro fr̃. ne philemon aliquod ut
assolet quasi dominus aduersum seruũ
fastidium inflationis pateretur. humi¬
liat illum cum dicit illum frẽm. et in
carne et in domino. ut sublata huma¬
nȩ conditionis causa. quia om̃s ex uno
sumus adam fr̃s nos cognoscamus.

Expanded text:
esset in custodia urbis Romae baptizavit esset in custodia urbis Romae baptizavit Apostolus , videns in illo utilitatis spem. Quem sic commendat, ut suum animum in illo significet idoneum ex inutili factum tam saecularibus, quam divinis obsequiis. Forsitan enim idcirco secessit ad horam, ut in aeternum illum reciperes: non jam velut servum, sed pro servo dilectum fratrem, maxime mihi; quanto autem magis tibi et in carne et in Domino? Onesimus, offenso domino proprio, confugit longa peregrinatione ad Apostolum; ut ostenderet se non ad hoc recessisse, ut delicti esset obnoxius, sed ut obliteratis peccatis, utilis reverteretur in tantum, ut non solum domino suo aequalis fieret meritis, sed et ipsi magistro frater. Et ne Philemon aliquod, ut assolet, quasi dominus adversum servum, fastidium inflationis pateretur, humiliat illum, cum dicit illum fratrem et in carne et in Domino; ut sublata humanae conditionis causa, quia omnes ex uno sumus Adam, fratres nos cognoscamus:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter nomen eius subiectum uncłis. sic̃
erant & ipsi apłi. Tales enim fuerunt.
uidas et sileas. qui cum ex plebe eẽnt pͥ¬
mores inter fr̃s. obligauerant semet ip¬
sos dominicis actibus. ut una cum apłis
coagonitarent ꝓpter fidem dĩ unde sileas
particeps laborum inuenitur apłi. Obse¬
ero te de meo filio quem genui inuincłis
onesymo. quondam tibi inutilem nunc
uero tibi michiq utilem qͤm remisi. tu
autem illum id est. sicut mea uscera sus¬
cipe: quem ego uolueram apud memet
ipsum retinere. ut prote michi ministra¬
ret in uinculis euangłi sed c̃itra tuum
consilium nichil uolui facere. ut. ñ uelut
ex necessitate bonum tuum eẽt. s uolun¬
tarium. Non magnum ẽ. humilem ui¬
clinare se. laudabile uero. sublimem
iurum humiliare se. idõ apłs rogat
eum. cui imꝑandi habet potestatem.
ut in omnib forma sit ad profectum
meritorum. Onesymum gͦ profuguide¬
currentem ad diuinum auxilium. cum

Expanded text:
propter nomen ejus subjectum vinculis, sicut propter nomen ejus subjectum vinculis, sicut erant et ipsi apostoli. Tales enim fuerunt Judas et Silas, qui cum ex plebe essent primores inter fratres, obligaverant semetipsos Dominicis actibus ; ut una cum apostolicis coagonizarent propter fidem Dei. Unde Silas particeps laborum invenitur Apostoli. Obsecro te, pro meo filio, quem genui in vinculis, Onesimo quondam tibi inutili, nunc vero tibi mihique perutili, quem remisi ad te. Tu autem illum, sicut mea viscera suscipe: quem ego volueram apud me ipsum retinere, ut pro te mihi ministraret in vinculis Evangelii: sed citra tuum consilium nihil volui facere; ut non velut ex necessitate bonum tuum esset, sed voluntarium. Non magnum est humilem inclinare se, laudabile vero sublimem virum humiliare se; ideo Apostolus rogat eum, cui imperandi habet potestatem, ut in omnibus 318 forma sit ad profectum meritorum. Onesimum ergo profugum recurrentem ad divinum auxilium, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ens dominum sibi imputat᷑um qͥcqͥd cõsti¬
terit erogatum in seruis. apis tamen
hoc se dicit addere precibus. ut oꝑatio eiꝰ¬
fiat cum cognitione bonitatis. hoc est
ut tali hoc mente oꝑetur. ut in futu¬
rum. huius rei exspectet mercedem.:
Gaudium enim magnum habui & con¬
solationem suꝑ caritate tua qr uiscera
scõrum requieuerunt ꝑte fr̃. Manifestũ
scõrum necessitatib utensilia ministra¬
bat. unde plus gaudet. & certus ex hoc
quia obsequeretur & mandatis eius. quẽ
constat ẽe potiorem. Quaꝓpter multam
fiduciam habens in xp̃o imꝑandi tibi
quod ad rem ꝑtinet. ꝓpter caritatem ma¬
gis deprecor. cum talis sis. ut paulus se¬
nex. nunc autem et iunctus xp̃i ihu:
uantum ratio exigebat. dignum erat
imꝑare discipulo magistrum ex fiducta
apłicȩ auectoritatis.s quia uir bonus
erat philemon. ꝑ affectum. illum ꝓuocat
obaudire. qͣsi coeuũ ȩtatis & iunctum xp̃i
iħu. id est obligatum negociis dñicis uł

Expanded text:
ens Dominum sibi imputaturum quidquid constiterit erogatum in servis. Apostolus tamen hoc se dicit addere precibus, ut operatio ejus cum cognitione fiat bonitatis; hoc est, ut tali hoc mente operetur, ut in futurum hujus rei exspectet mercedGaudium enim magnum habui et consolationem in caritate tua, quia uiscera sanctorum requieuerunt per te, frater. sanctorum necessitatibus utensilia ministrabat: unde et plus gaudet, certus ex hoc quia obsequeretur et mandatis ejus, quem constat esse potiorem. Quapropter multam fiduciam habens in Christo imperandi tibi, quod ad rem pertinet; propter charitatem tamen magis deprecor, cum sis talis, ut Paulus senex: nunc autem et vinctus Christi Jesu. Quantum ratio exigebat, dignum erat imperare discipulo magistrum ex fiducia apostolicae auctoritatis: sed quia vir bonus erat Philemon, per affectum illum provocat obaudire, quasi coaevum aetatis, et vinctum Christi Jesu, id est, obligatum negotiis Dominicis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
oe fortunati &e achaici q̃m id qd̾ uobis
Ideerat ipsi adimpleuerunt. Quia p̃sen
des apud uos & in illis magnum potestis
habe profectum. Siue quia mͥ uenerunt
ꝓ uob̃ minstiare officium caritatis. Refe¬

Expanded text:
et Fortunati et Achaici, quoniam id quod vobis deerat, ipsi suppleverunt. Quia praesentes sunt apud vos, et in illis magnum potestis habere profectum. Sive quia mihi venerunt pro vobis ministrare officium charitatis. Refe
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m sit anathema. Sic̃ illis qui eũ
amant. redemptio uenturus ẽ xp̃c. ita
ut illos abominet᷑ & ꝑdat. Maranatha.
Magis syrum ẽ quam hebreũ tamet si ex
confinione utrarumq linguaꝵ aliquid
cum om̃ib uob̃. Ut quomͦ uos egodiligo
tio ẽ benedictionis hic sermo. sic̃ suꝑuis
ipse demonstrat. Quomͦ inquiens dicit
amen super tuam benedictionem. expł

Expanded text:
m, sit anathema. Sicut illis, qui eum amant, redemptio venturus est Christus:ut illos abominetur, et perdat. Maranatha. Magis Syrum est, quam Hebraeum: tametsi ex confinio utrarumque linguarum aliquid cum omnibus vobis. Ut quomodo vos ego diligotio est benedictionis hic sermo, sicut superius ipse demonstrat: quomodo, inquiens, dicit amen super tuam benedictionem? IN
Abbreviated transcription (Latin):
di. Unde alibi ait. Cognoscite eos qui ta
ambulant ut habetis formam nr̃am. hic
cognoscite. honorate cognoscentes eoꝵ
studium uł laborem. Salutant uos ec¬
clesiȩ asiȩ. salutant uos in dño aquila
multum ⁊ priscilla cum ea q̃ ui domo

Expanded text:
de, et alibi ait: Cognoscite eos, qui ita ambulant, ut habetis formam nostram. Hoc cognoscite, honorate cognoscentes eorum studium vel laborem. Salutant vos Ecclesiae Asiae. Salutant vos in Domino multum
Abbreviated transcription (Latin):
mis aduentus intelligitur xp̃i. Mor¬
tui aũt uel peccatores intelligendi s̃
qui etiam uiuentes mortui ẽẽ dicuntur
ut ad penam aut immortales ut absq
aliqͣ m̃broꝵ diminutione resurgant. uel
certe simplicit̃ om̃s mortuos resurgere diẽ
ce solos scõs cum his qui uui iusti inuenti
fuerint ingłam ĩmutari. Oportet enĩ in¬
ccrruptibile hoc. necesse ẽ fieri qd̵ ꝓmissũ
ẽ. Induere incorruptela & mortale hoc
induere ĩ mortalitatẽ. & qd induit & est

Expanded text:
mus adventus intelligitur Christi: mortui autem, vel peccatores intelligendi sunt, qui etiam viventes mortui esse dicuntur, ut ad poenam aut immortales, aut absque aliqua membrorum diminutione resurgant: vel certe simpliciter omnes mortuos resurgere dicit, et solos sanctos, cum his qui vivi justi inventi fuerint, in gloriam immutari. Oportet enim corruptibile hoc. Necesse est fieri quod promissum est. Induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Est quod indu
Abbreviated transcription (Latin):
rius hec
principalis est causa qm̃ in
prima pro quorundam peceatiᷤ
doccores eorum precipue corri¬
puerat. Et multum fuerant contristati.
unc eos consolatur suum eis ꝓponens exẽ¬
plum. Et docens non deb̃e egre ferre
quod ꝓ aliorum sunt salute correpti cum
ipse ꝓ aliena salute ꝑiculis cotidie ⁊ mor¬
ti subiaceat

Expanded text:
us haec principalis est causa. Quoniam in prima pro quorumdam peccatis doctores eorum praecipue corripuerat, et multum fuerant contristati; nunc eos consolatur, suum eis proponens exemplum, et docens non debere aegre ferre, quod pro aliorum sunt salute correpti; cum ipse pro aliena salute periculis quotidie et morti subjaceat
Abbreviated transcription (Latin):
moram ht̃ ubi plures egrotant. Manebo
aũt ephes usq ad pentecosten. Ostium
uersarii multi. Ideo ibi ꝑmanebo qr cum
mͥ euidens datus sit aditus predicandi. s̃
plurimi qui resistant. Si aũt uenerit
timotheus. uidete ut sine timore sit ap̃
aũt illum in pace ut ueniat adme. Ex¬
specto enim illũ cum frĩb. Nicħ admit¬
tentes qd̵ ad animi eiꝰ ꝓficiat lesionẽ. De
apollo aũt fr̃e notum uob̃ facio qr młtũ¬

Expanded text:
grotant. Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten. Ostium versarii multi. Ideo ibi permanebo, quia cum mihi evidens datus sit aditus praedicandi: sunt plurimi, qui resistant. Si autem venerit Timotheus, videte ut sine timore sit apudite autem illum in pace, ut veniat ad me. Exspecto enim illum cum fratribus. Nihil admittentes, quod ad animae ejus faciat laesionem. De Apollo autem frat
Abbreviated transcription (Latin):
deduxeritis quoc̃q iero. Nolo enimuos nẽ
Iintransitu uidẽ. Sꝑo enim me aliqͣntum
Itpr̃is mansurũ apud uos si dñs ꝑmiserit
Q uia ita se agunt macedonas ut ñ sit neces¬
se mͥ apud eos duitius remanere. apud uos
necesse est ut maneã uł hieme. Multa enĩ¬

Expanded text:
deducatis quocumque iero. Nolo enim vos modo in transitu videre. Spero enim me aliquantulum temporis manere apud vos: si Dominus permiserit. Quia ita se agunt Macedones, ut non sit necesse mihi apud eos diutius demorari: apud vos autem necesse est, ut maneam, vel hieme
Abbreviated transcription (Latin):
mus imaginẽ illius terreni. portemi: de
imaginem huius celestis. Peccator imagi
nem ade portat. iustus uͦ imaginẽ xp̃i.
rgo sicut portauimꝰ ueterem hominem
ante baptismum. ita ce pꝰ baptismũ por¬
neq corruptio incorruptelam possidebit.
requent scriptura carnem ꝓ oꝑib nomi¬
nat carnis. Ut ibi. Uos autem in carne ñ
estis. s in sp̃u. Aliter caro sic̃ ẽ regnum dĩ
ñ possidebit. nͥ unmortalitate uestita.
cce mysterium dico. Obscuritatẽ signifi¬
cat nominando mysterium. Om̃s quid̃
resurgemur ñ om̃s immutabim᷑. O m̃s¬
aũt homines resurgent. s soli qui reg¬
naturis̃ in głam mutabunt᷑. Siue ita¬

Expanded text:
mus imaginem terreni, portemus et mus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis. Penem Adae, portat justus vero imaginem Christi. Ergo sicut portavimus veterem hominem ante baptismum, ita et post baptismum porneque corruptio incorruptelam possidebit. Frequenter Scriptura carnem, pro operibus nominat carnis, ut ibi: Vos autem in carne non estis, sed in Spiritu. Aliter: Caro sicut est regnum Dei non possidebit, nisi immortalitate vestita. Ecce mysterium vobis dico. Obscuritatem significat, nominando mysterium. Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur. Omnes homines resurgent, sed soli qui regnaturi sunt in gloria, mutabuntur. Sive ita
Abbreviated transcription (Latin):
ut iuiuat. Sp̃ale aũt cum hoꝵ nicħ indi¬
gebit conuersum in uitam. Omĩa supra¬
dicta hoc sensu claudunt᷑. Non enĩ corpus
ire obuiam xp̃o. Sic̃ scͥptum ẽ. fãctus ẽ
primus hõ adam in animã uiuentem.
Nouissimus adã in spm uuificantẽ. No¬
tandumẽ qđ̵ cum duos adã dic̃. eiusdẽ
naturȩ utrosq demonstrat. Qd̃ contra
manicheos ⁊ apollinaristas fac̃ qͥ negãt
dĩ uerbo ꝑfectum hominẽ eẽ susceptum
de qd̾ sp̃ale. Primus hõ de tra terrenus.
scds homo de celo celestis. Qualis trenus¬
fragilitatis ritu. s diuine maiestatis nu.¬
tu &e conceptus est ce enixus. Nam usq
adeo naturam nr̃i habuit. ut scdmadã
dicatur &e homo. Et qualis celestis. talis
& celestes. Si ideo ut heretiei uolunt nr̃i
generis assumptꝰ ñ fuit. qui cȩlestis dr̃.
gͦ nec isti naturȩ nr̃e s̃ qui celestes appel¬
lantur. Si uͦ de his nemo dubitat. nec de
illo est ambigendum. Igitur sic̃ portaui¬

Expanded text:
ut juvat, spiritale autem cum horum nihil indiut juvat, spiritale autem cum horum nihil indigebit conversum in vitam. Omnia supradicta hoc sensu clauduntur, non enim corpus ire obviam Christo. Sicut scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam viventem, novissimus Adam in spiritum vivificantem. Notandum est, quod cum duos Adam dicit ejusdem naturae utrosque demonstrat. Quod contra Manichaeos et Apollonaristas facit, qui negant Dei verbo perfectum hominem esse susceptum. Dsecundus homo de coelo coelestis dicitufragilitatis ritu, sed divinae majestatis nutu, et conceptus est, et enixus. Nam usque adeo naturam nostram habuit, ut secundus Adam it. Et qualis coelestis, tales et coelestes. Si ideo, ut haeretici volunt, nostri generis assumptus homo non fuit, quia coelestis dicitur: ergo nec isti naturae nostrae sunt, qui coelestes appellantur. Si vero de his nemo dubitat, nec de illis est ambigendum. Igitur sicut portavi
Abbreviated transcription (Latin):
suo cooptus obcecatur. ita &e hi ꝑfidia
sua erroris tenebris cucũdati luce care¬
bunt. Ita erit & resurrectio mortuorum
Exempla dat ut ñ sit dubium resurrectio¬
nẽ futurã mortuoꝵ ut acceꝑta ratione
nemo ambigat. Seminatur in corruꝑte¬
la surgit in corruptela. Seminare ẽ sepe¬
lire ut corrumpat᷑. Resurgere aũt in in¬
corruptela lam exsuscitatum ñ posse cor¬
rumpi. s hab̃e claritatem ĩmortalitatis
Seminatur in ignominia resurget r
głam. In ignomuua seminatur dumin
terra pouitur. fit fetidum & scatetur
uermib. Surgere ẽ aũt ingła quia ex¬
citatum & in lumine erit & nullam squalo¬
ris uuuriam ꝑatietur. Seminatur in in¬
firmitate surget in uirtute. In infirmi¬
tate seminatur qr immobile ẽ & inregi¬
bile. Surget aũt in uirtute. qr iam do¬
tum uium erit ac uegetatũ. Seminat᷑
corpus animale surget corpus spãle.:¬
Animale corpus ẽ dum cibis sustentatu

Expanded text:
suo coopertus obcaecatur, ita et hi perfidia suo coopertus obcaecatur, ita et hi perfidia sua erroris tenebris circumdati, luce carebunt. Ita erit et resurrectio mortuorum. Exempla dat, ut non sit dubium resurrectionem mortuorum futuram; ut accepta ratione, nemo ambigat. Seminatur in corruptela, surget in incorruptela. Seminare est sepelire, ut corrumpatur: resurgere autem in incorruptela, jam exsuscitatum non posse corrumpi, sed habere claritatem immortalitatis. Seminatur in ignominia, surget in gloria. In ignominia seminatur; quia dum in tetrico ponitur, fit fetidum, et scatet vermibus: surget autem in gloria; quia excitatum et lumen erit, et nullam squaloris injuriam patietur. Seminatur in infirmitate, surget in virtute. In infirmitate seminatur; quia immobile est, et irregibile: surget autem in virtute, 166 quia jam totum unum erit ac vegetum. Seminatur corpus animale, surget corpus spAnimale corpus est, dum cibis sustentatur
Abbreviated transcription (Latin):
dissimiles erunt in gła ut claritati soł
illoꝵ dignitas exsequetur qͥcentesimum
numerum habent. Qui ut ꝑfecti eẽnt pͥ¬
mi gͣdus emuli fuer̃ de quib dictum ẽ.
unc iusti fulgebt̃ sicut sol in regno patͥs
sui. Lunari aũt claritate hi comꝑandi
sunt qui sexagesimũ numerũ bonis oꝑi¬
bus mercati s̃ ut scdi gradus meritũ
habent. Stellis autem clariorib eorũ
merita comꝑanda s̃ qui trigesimum
numerũ tercii gradus dignitatẽ iustis
laborib quesiuerunt. Sequentib uͦ stellie
quȩ inter claras & obsturiores mediȩ sũt
peccatores homtnes coaptandi s̃ qui de
trib nullius gradus honorẽ adipisciuo
lucrunt. Titricis aũt stellis & om̃ium no¬
uissimis ꝑfidoꝵ resurrectio similis ẽ. Qͥa
errorẽ secuti stellis in errorẽ ducentib cõ¬
parandi s̃.Sicut dicit in epła sua iudas
apts. Infidelitas enĩ ñ potest claram resur¬
rectionẽ hab̾e. Quia sicut carbo cinere

Expanded text:
dissimiles erunt in gloria; ut claritati solis dissimiles erunt in gloria; ut claritati solis illorum dignitas exaequetur, qui centesimum numerum habent, qui ut perfecti essent, primi gradus aemuli fuerunt, de quibus dictum est: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Lunari quidem claritati hi comparandi sunt, qui sexagesimum numerum bonis operibus mercati sunt; ut secundi gradus meritum haberent. Stellis autem clarioribus eorum merita comparanda sunt, qui trigesimum numerum, tertii gradus dignitatem justis laboribus quaesierunt. Sequentibus vero stellis, quae inter claras et obscuriores mediae sunt, peccatores homines coaptandi sunt, qui de tribus nullius gradus adipisci honorem voluerunt. Tetricis autem stellis, et omnium novissimis, perfidorum resurrectio similis est; quia errorem secuti, stellis in errorem ducentibus comparandi sunt, sicut dicit in Epistola sua Judas apostolus . Infidelitas enim non potest claram resurrectionem habere; quia sicut carbo cinere
Abbreviated transcription (Latin):
uerb̃ cõmendaret doctrinã. Sic̃ &e deus
discreuit disciplinȩ nr̃ȩ. quȩ ñ uerb̾is ꝓbat᷑
sed u̾tute cui ñ possunt uerba resiste¬
re. Quemadmodũ gͦ ex una impensa di¬
uersa anmantiũ caro ẽ. ita ce uniꝰ car.¬
nis homines diuersi erunt dignitate
in resurrectione ut tał unusqͥsq apꝑa¬
reat qualis fuerit meriti. Qͥppe cum õẽ
hic diuersitatẽ corpr̃m uideamus. Et
autem anteꝗͣ moriantur aut surgant. Lit
quia xp̃c celestis ẽ ex eo corpr̃a celestia di¬
cantur. E x adam uͦ quia t̾restris ẽ terre¬
stria corpr̃a. Alia claritas solis alia claritã
lunȩ. alia claritas stellaꝵ. stella enim ab
stella differt in claritate. Unus naturȩ
comparatione utit᷑ ad indiscrete substan¬
tiȩ reddendam rationẽ. Quia sic̃ solce lu¬
na &e stelle cum sint unius quidẽ nat᷑e
diuerse tam̃ claritatis s̃. ita ⁊ homines
cum sint unius generis merito tamen

Expanded text:
verbum commendat doctrinam sicut et Deus verbum commendat doctrinam sicut et Deus discrevit disciplinam nostram quae non verbis probatur, sed virtute, cui non possunt verba resistere. Quemadmodum enim ex una impensa diversa animantium caro est, ita et unius carnis hominis diversae erunt dignitates in resurrectione, ut talis unusquisque appareat, qualis fuerit meriti, quippe cum hic etiam diversitatem corporum videamus: Et autem antequam moriantur, aut surgant, ut quia Christus coelestis est, ex eo corpora coelestia dicantur. Ex Adam vero quia terrestris est terrestria corpora. Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum, stella enim ab stella differt in claritate. Unius naturae comparatione utitur ad indiscretae substantiae reddendam rationem; quia sicut sol et luna et stellae cum sint unius quidem naturae, diversae tamen claritatis sunt: ita et homines cum sint unius generis, merito tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tum substancia ñ numero multiplicatũ:
Quid gͦ requiritur ab infideli quo corpr̃e
resurgant mortui cum exẽpla p̃cedant
ad fidem hanc meliorade resurrectionis
ñ amissȩ substantiȩ qr ꝓprium corpus
recipiet in qͦ creatus adam ẽ iuxta exẽpla
supradicta. Non om̃is caro. eadẽ caro alia
quidem hominis alia aũt pecoris. alla
caro uolatilium. alia caro pisciũ. Cum
ex eadem massa omĩs caro sit. uñ i qͦmͦ
in his tanta diuersitas ẽ. ut una ĩpen¬
sa faceret genera diuersa: Dicant nunc
sofiste mundi. & scrutatores syderum si¬
derum si ualent comp̃hendẽ q̃extͣ se s̃
cum quid intra se sit nesciant. Deniq
om̃s mundani philosophi q m̃tẽ suam
legi dĩ humiliare & fidem eiꝰ susciꝑe no
luer̃. Diuersa semꝑ & contraria asserentes
inanissimis disputationib inuicẽ se cõ¬
fuder̃ quia in nullo hoꝵ testificate ueri¬
tatis signũ agnitum ẽ qd antepositum

Expanded text:
tum substantia, non numero multiplicatum? tum substantia, non numero multiplicatum? Quid ergo requiritur ab infideli, quo corpore resurgant mortui, cum exempla praecedant ad fidem hanc melioratae resurrectionis, non amissae substantiae? Quia proprium corpus recipiet, in quo creatus est Adam, juxta exempla supra dicta. Non omnis caro, eadem caro: sed alia quidem hominis, alia vero pecoris: alia caro volatilium, alia caro piscium. Cum ex eadem massa omin his tanta diversitas est, ut una impensa faceret genera diversa, dicant nunc sophistae mundi et scrutatores siderum, si valent comprehendere, quae extra se sunt cum quid intra se sit nesciant. Denique omnes mundani philosophi, quia mentem suam legi Dei humiliare, ut fidem ejus susciperent noluerunt, diversa semper et contraria asserentes, inanissimis disputationibus invicem se confuderunt, quia in nullo horum testificatur veritatis signum. Agnitum est, quod ante positum
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ deprauatȩ sententiȩ uerba ꝓtulit
dicens. Quẽadinodũ resurgent mortus¬
qͦ aũt corpre uenient: Cun congrue rẽs¬
pondit dicens. Stulte tu qd seminas nõ
uiuificatur nͥ moriatur. Cum animali
homine ñ utiq legis auctoritate agit.
ut exemplis suadeat quȩ si receꝑit ñ er¬
raret s fisica ratione de qua sͥblanditur
ut ñ credat resurgere resoluta ⁊ emortua
corpr̃a. O stendit enim mortua rursũ re¬
parari ad uitam ⁊ multiplicata ut confũ¬
datur error humanꝰ. & qd seminas nos
corpus qđ futurum ẽ seminas s nudũ
gratiũ irtputa tritici aut aliciniꝰ cet̾oꝵ¬
Ds̃ autem illi dat corpus ꝓut uoluit.
⁊ unicuiq seminũ ꝓprium corpꝰ. Si ergo
nudum granum seminatur oꝵ dĩ nutu qͦdã¬
mͦ elem̃toꝵ ministerio uestitũ resurgit.
multa secum habens increm̃ta utilitatis
humanȩ. cur ñ credibile sit dĩ urtute
mortuum posse resurgere. meliorata tan¬

Expanded text:
quorum depravatae sententiae verba protulit, quorum depravatae sententiae verba protulit, dicens: Quemadmodum resurgent mortui? quove corpore venient? Cui congrue respondit, dicens: Stulte, tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur? Cum animali homine non utique Legis auctoritate agit; ut exemplis suadeat, quae si reciperet, non erraret: sed physica ratione, de qua sibi blanditur, ut non credat resurgere soluta et mortua corpora. Ostendit enim mortua rursum reparari ad vitam, et multiplicata; ut confundatur error humanus. Et quid seminas? Non corpus quod futurum est, seminas: sed nudum granum, ut puta tritici, aut alicujus cs autem 165 illi dat corpus, prout vult: et unicuique seminum proprium corpus. Si ergo nudum granum seminatur, et Dei nutu quodammodo elementorum ministerio vestitum resurgit, multa secum habens incrementa utilitatis humanae; cur non credibile sit Dei virtute mortuum posse resurgere, meliorata tan