comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n qui piantat est aliquid. n quirigat. s
qui increm̃tum dat dẽ. om̃nes autem iniiͣ
edificatione laborant. quiin eccłia p̾dicãt
sibum d̾i. ministrisactam̃coꝵ d̾i postqram
egit de edificatione. subdit decustroia. di¬
custodierit.
de domo transit ad
ciuitatem. q̃ płes
bt̃ domos. ut noc ĩ
singłis. nec inmu
nita collectione sit̃
p̾sumptio. ⁊ quam

Expanded text:
qui plantat aliquid est, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Aug. Omnes autem in hac aedificatione laborant, qui in Ecclesia praedicant verbum Dei, ministri sacramentorum Dei. Postquam egit de aedificatione, subdit de custodia, dcustodierit de domo transit ad civitatem, quae bet domos, ut nec in singulis, nec in nita collectione sit praesumptio, et quam
Abbreviated transcription (Latin):
lomonis. qr bis edificauit templum in figã
est. de duob parictib. Ne gͦ accipes illum
salomon cecidit: qui templum edificaue¬
tat. Ille cnim salomon uehemẽs amatoꝵ
mulierum. ⁊ usq ad eo laq̃us fuit illiilla cu¬
piditas. uͣt ẜdolis a mudierib sacrificare

Expanded text:
lomonis, quia is aedificavit templum in figuraest, de duobus parietibus. Ne ergo acciperes illum Salomon cecidit, qui templum aedificaverat. Ille enim Salomon vehemens amator mulierum, et usque adeo laqueus fuit illi illa cupiditas, ut idolis a mulieribus sacrificare
Abbreviated transcription (Latin):
altus. nͥ ille humili suit᷑. it filis ⁊epẽtano
luerunt. qui añquam humcliarentꝰ. scdm
passionem .xͥ. sibi loca eligebant. uͥ sedents̃
regno d̾i. imus ad dext̾am. alius ad sunstram
ante lucem nolebant isti surg̾e. s suctio.⁊.

Expanded text:
us, ut ille humilis fuit, ut filii Zebedaei voluerunt: qui antequam humiliarentur secundum passionem Christi, sibi loca eligebant, ubi sederent in regno Dei, unus ad dexteram, alius ad sinistram . Ante lucem volebant isti surgere, sed surrectio,
Abbreviated transcription (Latin):
dexrerani. uł ad sinistram. ut ⁊ dominus ie¬
gem uiandi filiis isd. commneantibus de¬
dit. precedens eos: incolumpna nubis indie.
⁊ ignis. in nocte. quecum ante ibat: ip̃i seque¬
bantur. ⁊ cõnstabar uel euanebat. ip̃i mora

Expanded text:
dexteram vel ad sinistram, ut et Dominus legem viandi filiis Israel commeantibus dedit, praecedens eos in columna nubis in die, et ignis in nocte, quae cum anteibat, ipsi sequebantur; et cum stabat vel evanescebat, ipsi mora
Abbreviated transcription (Latin):
ore enim suo contͣ se
dicunt. quos aspidi
las leonum .i. incla¬
matiões mortis. qͣs
iudei fecerunt. ꝯfrm.¬
Nota quia aspides erant uidei.
dum insidiose demptabant. leones. dũmor¬
tem inclamaũnt. horum mole. fracte sunt.
qnͣ surrex̃. ꝙ aꝑtuis exponit suldens. Qui
Ad nichilum¬
nm deuentent. tan

Expanded text:
Ore enim suo contra se dicunt quos aspidi molas leonum, id est inclamationes mortis, quas Judaei fecerunt, Nota quod aspides erant Judaei, dum insidiose tentabant; leones, dum mortem inclamaverunt. Horum molae fractae sunt, quando surrexit; quod apertius exponit subdens, qui Ad nihilum devenient tan
Abbreviated transcription (Latin):
oneg suas machinando.
turre suꝑbe edifican¬
da. diuide. ne sit suꝑ¬
ba unitas. ne malicia¬
hãt effc̃m. hoꝵ figura
fuerunt illi: qui mo¬
uerunt pedes suos ab
ouiente. ⁊ uenerunt¬
que ꝑtingeret usꝙ ad celum. ut sic
nom̃ eorum celebraretur. s ibi confu¬
sa est: liuguo eoꝵ. ne efficerent: qd̾ uolebant.
ita pecit iste de malis fi̾. iõ diuide. qm̃ iudi .iii.¬

Expanded text:
ones suas machinando, turre superbiae aedificanda, divide, ne sit superba unitas, ne malitiaat effectum. Horum figura fuerunt illi qui mount pedes suos ab Oriente, et veneruntertingeret usque ad coelum, ut sic nomen eorum celebraretur. Sed ibi confusa est lingua eorum, ne efficerent quod volebant , ita petit iste de malis fieri. Ideo divide, quoniam vidi
Abbreviated transcription (Latin):
rum. ñ uidñr. qr ibi miseri sunt: qui feuces
putantur. nõ uident: qr contemptum iułͥt
tesolita securitas. Yt autẽ eotum culpam
D bmidantia. non ex ma¬
i onit quidam mali ex matie.
d mam rectam. modũ
at uuta. nputredo: post moitem eq̃ confumat.
ip̃i dico tendentes. in affectum coidis.s. faci
mitis. de niciĩs in uicia. ruentes in affectm̃

Expanded text:
rum; non videntur, quia ibi miseri sunt qui felices putantur; non vident, quia contemptum nutrit resoluta securitas. Ut autem eorum culpamabundantia, non ex manim quidam mali ex macie, viam rectam, modum a et putredo post mortem aeque consumat. Ipsi dico tendentes in affectum cordis, scimitis de vitiis in vitia ruentes, in affectum
Abbreviated transcription (Latin):
inuidi eis. ⁊ grauit̃
tuli. auid meis ze¬
lani: ecce. ego dico
gitur. oculos eludit.¬
est enim fruxa: atq
est respectꝰ. Exponit

Expanded text:
invidi eis, et graviter tuli: Quid in eis zelavi? Ecce ego dico gitur, oculos eluditest enim fluxa atque est respectus mort
Abbreviated transcription (Latin):
uentib hominũ sedri¬
la curiositate miscen¬
Etur i dicit ergo passio.¬
d̃ẽ fabulam. ut nullus
exciperetr: qui huius¬

Expanded text:
entibus hominum, sedula curiositate, miscentur. Dicit enim passiosse fabulam, ut nullus exciperetur qui
Abbreviated transcription (Latin):
enunentiorem uiam uob̾ demonstro. ⁊ c̃. ⁊ illi qui
etas femi. s uiriditas scĩs comꝑatur: qui de ista
ciuitate p̃sentis eccłie migrantes: iuilla celesti
beatitudine fiorebunt. ł ꝑ femun. fenum fructi¬
ferum .i. frum̃tum pot̃ intelligi. sic̃ ingenesi. fe¬
ui nomĩe : ⁊̃ frim̃ĩtum intlħgitur. cum ait. Iussi
.s. fructiferum. ut est semun frum̃ti. ⁊ q ambig¬
ne posita est einitas. Non enim addidit. ⁊ euis.
lonia. que incepit achaim. q̃ comꝑatur feno. scdm̃
illud. omtus caro fentim. omnis namq claritas ey¬
uitatis qͣm cep̃ edificare chaim: est sicut flos fe

Expanded text:
eminentiorem viam vobis demonstro, etc. . Et illi qui etas feni, sed viriditas sanctis comparatur, qui de ista civitate praesentis Ecclesiae migrantes, in illa coelesti beatitudine florebunt. Vel per fenum, fenum fructiferum, id est frumentum potest intelligi, sicut in Genesi feni nomine etiam frumentum intelligitur, cum ait: Jussit scilicet fructiferum, ut est fenum frumenti. Vel quia ambigue posita est civitas, non enim addidit vel ejus lonia, quae incoepit a Cain, quae comparatur feno, secundum illud: Omnis caro fenum . Omnis namque claritas civitatis quam coepit aedificare Cain, est sicut flos fen
Abbreviated transcription (Latin):
medicam̃ti medicati
m̃tum confectum. Medieam̃tum uõ ꝯfectam:
est ꝯm̃ia p̃cepta. legis. ⁊ ꝓphãrum. om̃ia p̃ceꝑ¬
s ñ medicatummi . quia nemo eo curabatur. sĩ
aduentu xp̃i. medicatum ÷. qui impleuit
Dalcorat᷑a est aqua. ũ possent bibere fiłi isrł.
Ante non ualentes gustare: pnumia amari¬
tudine. hec ÷ legis amaritioo. que. gr̃a eiũm¬
gelii dolcorata est. uꝙ in sacͣmentis legalib
latebat᷑. in lucem positum est. demonstrata
est nobis ciuitas conftituta suꝑ montẽ. que¬
nimpleuit faciem t̃re. ssõne ip̃e ⁊ serpens.
inligno suspensus. quem intuendo ꝑtussi. a
serpentib sanantur. hic ÷ ergo sapiens. aquo:

Expanded text:
medicamenti medicati mentum confectum. Medicamenvero confectum est omnia praecepta legis et prophetarum. Omnia praecepsti, sed non medicatum, quia nemo eo curabatur; sed adventu Christi medicatum est qui implevitdulcorata est aqua, ut possent bibere filii Israel, ante non valentes gustare prae nimia amaritudine . Haec est legis amaritudo, quae gratia Evangelii dulcorata est. Et quod in sacramentis legalibus latebat, in lucem positum est, demonstrata est nobis civitas constituta super montem, quet implevit faciem terrae? Nonne iste est serpens in ligno suspensus, quem intuendo percussi a serpentibus sanantur. Hic est ergo sapiens a quo
Abbreviated transcription (Latin):
menbris corꝑis ambignũ
ñ ẽ. quia sioculus uel pes
capiatr aliqua egridi¬
ne totum corpͥꝯdolet. ita
⁊ nos docet ꝯdołe fr̃ib. si qͥd
adu̾sitas em̃serit ⁊ letari
sibncesserit. uñ subd̾.Si¬
negłatur de bomis unũ
m̃brum om̃ia menbrar
⁊ h adnos ista redet sub
me membra cinus p̃dica¬
tione instiuta estis. Ec¬
ce ostenlit aꝑte itr̃am sẽ
tĩam ꝑ m̃brorum carua

Expanded text:
membris corporis ambiguum non est, quia si oculus vel pes capiatur aliqua aegritudine, totum corpus condolet. Ita et nos decet condolere fratribus si quid adversitatis emerserit, et laetari si bene cesserit. VERSgloriatur de bonis unum membrum, omnia membra Quid ad nos ista? Respondet subdme, membro cujus praedicatione instituta estis. Ecce ostendit aperte nostram se causam per membrorum carna
Abbreviated transcription (Latin):
ig̾e exemplo ⁊ u̾bo. ⁊ si incognitum ẽ quo quis animo
de occultis nõ iudicetis eum reum. Nõ ẽ enumdamp¬
nandtuiꝰ cogitano nõ ẽ aꝑta. uel de quo nescimꝰ quał¬
gitatões aliorum s do̾ p̃beamus cogitatões uiris. et
fatiem boniuidentes gaudeamꝰ. cor uͦ deo ꝯmtitamꝰ
ꝓ quoorem̃. Dico assum̾e infirmum ⁊ sunt int̃ uos
quidã possunt. Alius eñi ur̃m in fide ꝑfecte ꝑfectus
credit se. posse. manducare omĩa. humans usibus

Expanded text:
igere exemplo et verbo, etsi incognitum est quo quis animo de occultis judicetis eum reum. Non est enim damnandus, cujus cogitatio non est aperta, vel de quo nescimus quagitationes aliorum, sed Deo praebeamus cogitationes nostras, et faciem boni videntes gaudeamus; cor vero Deo committamus, pro quo oremus. Dico, assumite infirmum, et sunt inter vos quidam qui hoc possunt. Alius enim vestrum, in fide perfectus, credit se posse manducare omnia, humanis usibus
Abbreviated transcription (Latin):
de credentib. Non creden¬
tes eñi accusabunt cogi¬
tatões male credentes uͦ
defendent bone ⁊ hoc ĩter
se qr ille illos aitusabũt.¬

Expanded text:
de credentibus. Non credentes enim accusabunt cogitationes malae; credentes vero, defendent bonae. Et hoc, inter se, quia illae illos accusabunt
Abbreviated transcription (Latin):
pra gentilem dampna
ri simale oparctur ⁊ sai¬
nesciat quid sit bonum
quid ue malum uidetur¬
sͥ neutrũ debe̾ imputan¬
nõ hãt scͥtam legem
sit malum. Lex enu
naturał ẽ. iniuriam¬
tiemini inferre nicħ
de ⁊ ꝑiurio abstinere. a¬
lieno oiugio non insidi
uit̃ dicatur. uolle alii fac̾e quod tͥ nõ uis fieri qd̾ euangłice
gr̾a hoc eñi agit sp̃s gr̃e ut ymagnẽ dei. in qua naturałr fã
sumꝰ instannaret muobis. uicium quippe contͣ naturam ẽ qd̾
utiq sanat gm̃. Nongͦusq usq ad in anima humana yma

Expanded text:
pra gentilem, si male operaretur, damnesciat quid sit bonum, quidve malum, viderbi neutrum debere imputaat scriptam legem,  malum. Lex enim naturalis est, injuriamemini inferre, nihil perjurio abstinere, alieno conjugio non insidiiter dicatur, nolle aliis facere quod tibi non vis fieri: quod evangelicae gratia. Hoc enim agit spiritus gratiae, ut imaginem Dei in qua naturaliter facti sumus instauret in nobis. Vitium quippe contra naturam est quod utique sanat gratia. Non
Abbreviated transcription (Latin):
.i. scͥptam. ip̃i sibi sunt lex .i. ualent sibi legem. qui ostẽdt̃
rationi eor dum illa oꝑa laudant. que lex ubex illa daꝑnãt
dib .i. inintimo affectu uͥ fides ꝑ dilectõemn oꝑatur. qͣm cũ
quis exhibet deo naturali uidicio ostend̾ semet ip̃m lege̾
sͥ ẽẽ qr quod mandat lex facit .s. ut credat in xp̃m. Seqrͣ.

Expanded text:
in scriptam, ipsi sibi sunt lex, id est valent sibi legem, qui ostenduntrationi eorum, dum illa opera laudant, quae lex jubet, illa damnantd est in intimo affectu, ubi fides per dilectionem operatur, quam cum quis exhibet Deo, naturali indicio ostendit semetipsum legem  quod mandat lex, facit, scilicet ut credat in Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. aut auaricia .i. im
mod̾ata cupiaitas hnd
nec nõietur in uobis .⁊.
nec etiam suspitio sit
de uob ꝓbabilis sicut
decet sc̾os aut turꝑitu¬
do. ut in osculis et mñ
ampletib. aut sticiti¬
loqͥum. ut ulanda ũ¬
.i. aditilitãtem noñ
cunt. quod omĩs for

Expanded text:
fiat, aut avaritia, id est immoderata cupiditas habendi, nec nominetur in vobis, id est nec etiam suspicio sit de vobis probabilis, sicut decet sanctos, aut turpitudo, ut in osculis et in amplexibus, aut stultiloquium, ut plana veest ad utilitatem, non cuntur, quod omnis for
Abbreviated transcription (Latin):
licut filii nm̃m . ⁊ non
ambulate. oꝑm exhi¬
bitõe in ailectr̃e. pone¬
tes etiamanimas pro
cere sicut xp̃s cliletit

Expanded text:
icut filii charissimi. Et non ambulate, operum exhibitione, in dilectione, ponentes animas pro cere, sicut Christus dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
firmmus in hiis que cli¬
liis annunties. ꝑma¬
rit̾ retinens a quo .i. a¬
ditlisc̾is. ⁊ iõ nõ debent
tͥ uenire in dubium. ⁊
ideo etiam ꝑmane qr
ab infantia tua nõsti
lecte p̾sunt te instrũe
ad salutem. obstin̾edã
ꝑ fidem. q̃ in ip̃edocent.
que fides ẽ. in xp̃o iħu.¬

Expanded text:
firmus in his quae diliis annunties; permariter retinens, a quo, id didiceris. Et ideo non debent tibi venire in dubium. Et ideo etiam permane, quia ab infantia tua nosti sllectae possunt te instruere ad salutem obtinendam, per fidem, quam ipsae docent, quae fides est in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
mittit ⁊ id eam habere no inflantem scĩam. addite
scientia cũ caritate utilis ẽ ꝑse instat insuꝑbiam sic̃
demones quig̾es nomine a scientia sic sunt nõiatt
sathane a quo tunditur ne erigatur pponenda est
nram qͣm naturas rerum. Laudabilior eñi ẽ. animꝰ
cui nota ẽ infirmitas sua qmͣ qui ea nõ respecta sideru̾

Expanded text:
mittit. Et ideo eam habete, non inflantem scientiam. Addiscientia, cum charitate utilis est; per se inflat in superbiam, ut daemones, qui Graeco nomine a scientia sic sunt nominatiSatanae, a quo tunditur ne erigatur. Augustinusnostram, quam naturam rerum. Laudabilior enim est animus cui nota est infirmitas sua, quam qui ea non respecta, siderum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i quesierant. hic agit de ydolattthis .i. immolatitis
i dolorum in quib adeo indiscretum usum quidam hẽ¬
bant ut ex eo aut scandalizarentur aut saltem ꝯ fui¬
d̾entur infirmi. ⁊ ip̃i qui licitis mordinate utebantur et¬
cłiasticam in se formam ꝯflndent ⁊ unitatem scind̾ent
Scientes enimomĩia ex creatõe munda inmolara ydo
mi uidentes putalunt eos edere sub uen̾atione ydo li
⁊ exemplo eorum sub uen̾atione ydoli edebant᷑. Illos
hoc ẽ. quod ait. De hiis autem qui ydolis sacrificantur
anliceat edere uel non.cimus aũt .&. egoscio
scimus ego ⁊ uox. quoni¬
creatore ⁊ creaturis hoc
licit de hiis mt̾ eos maioril qui hñtes scientiam t̃
offentliculo minoꝵ edebant quos pͥmũ arguit nec

Expanded text:
ipsi quaesierant. Hic agit de idolothytis, id est immolatitiis idolorum, in quibus adeo indiscretum usum quidam habebant, ut ex eo aut scandalizarentur, aut saltem confunderentur infirmi: et ipsi qui licitis inordinate utebantur, ecclesiasticam in se formam confunderent, et unitatem scinderent. Scientes enim omnia ex creatione munda, immolata idomi videntes, putabant eos edere sub veneratione idoli, et exemplo eorum sub veneratione idoli edebant. Illos hoc est quod ait: De his autem quae idolis immolantur, an licet edere vel non? Scimus. Quasi scimus ego et vos, quoCreatore et creaturis. Hoc dicit de his inter eos majoribus, qui habentes scientiam cum offendiculo minorum edebant: quos primum argui
Abbreviated transcription (Latin):
minari. ita quedam
sunt occulta de qͥb
sine p̃examinatõe
nõ pot̃ fieri iucliciũ
⁊ hoc ẽ. quod ait. Quo¬
ita ꝯtinua. ideo bibe
unum quia ⁊ siñ¬

Expanded text:
minari, ita quaedam sunt occulta, de quibus sine praeexaminatione non potest fieri judicium. Et hoc est quod ait, quoita continua: Ideo bibe vinum, quia et si n
Abbreviated transcription (Latin):
ut inimetate debiles stant ⁊ pꝰ medicorũ suffra¬
a requirant. Temꝑand̾ ẽ enim ut si fieri potest
ceptum obsectuium graidaum ꝓne heat᷑ pocius
iua inosidantia minuat᷑. Cporumdã hõm̃
hominum pcc̃a

Expanded text:
ut nimietate debiles fiant, et post medicorum suffragia requirant. Temperandum est enim, ut si fieri potest coeptum obsequium gradatim provehatur, potius quam per inconsiderantiam minuatur. Quorumdam homi
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃catis ꝯmunicat si
s ut̾e motito uino.
sic en̾i nocet castita¬
ti. ut̾e dico ꝑꝑ tuum
stomac̃. ubi sedes ẽ¬
egrituttinis. ⁊ freq̃n¬

Expanded text:
peccatis communicat, si sed utere modico vino; sic enim non nocet castitati. Utere, dico, propter tuum stomachum, ubi sedes aegritudinis, et freq
Abbreviated transcription (Latin):
ħ putando uos ẽẽ. tales .s. spinis plengs. s tim̾do ne tales
sitis t̾reo ũb̾. ne ip̃a redoleatis. ⁊ nota qd̾ ait. ꝯfidi. de uo.
antiqua eis in mentẽ reuocans. ⁊ facit eꝙ existimare
dm̃ nõ oblitum bonoꝵ que fẽc̾unt. uñ subd̾.Non eñ¬
on enim ui

Expanded text:
 putando vos esse tales, scilicet spinis plenos, sed timendo ne tales sitis. Terreo verbis ne ipsa re doleatis. Et nota quod ait, confidimus de vobis; antiqua eis in mentem revocans; et facit eos non existimare Deum oblitum bonorum quae fecerunt. Unde subdit: Non enim.
Abbreviated transcription (Latin):
gando. ⁊ cur her fatis: & tu
sit̃ ip̃e ait. Quime recipit
nõ me solum recipit s eũ
qui memisit. ⁊ ideo inter
gentes blasphematur nom̃
Et nota qr ubis ezechielis

Expanded text:
aei. Et cur hoc facis? Et tu sicut ipse ait: Quinon me recipit, sed eum qui me misit . Et ideo inter gentes blaspEt nota quia verbis Ezechielis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ potestatẽ diaboli tradit᷑ ẽ genꝰ humanũ. pcc̾o pͥmi
hominis. moniẽs utq ser . mixtione nascentes oru¬
nalit̃ tͣnseunte ⁊ debito pͥmoꝵ parentũ obligante.
ecͥca oñs homines ab oritine sunt sub pͥncipe diabo¬
lo. unde apłs erañ nanira filii ire. natura s. ut est
il lico inuasit ño tam̃ deus ꝯtimut in ira sua misera¬
cões suas. nec hominẽ a lege sue potestatis amisit qñ
in potestate diaboli ẽẽ ꝑmisit. s int̾ mala penalia etiã
mał multa p̃stitit bona. ⁊ tandem honiẽ quẽ ꝯmiiꝰ¬
sio pcc̃oꝵ diabolo sulid̾. remissione pecc̃oꝵ denata ꝑ sangͥ¬

Expanded text:
in potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi in potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi omnes utriusque sexus commistione nascentes originaliter transeunte, et debito primorum parentum obligante, quocirca omnes homines ab origine sunt sub principe diabolo. Unde Apostolus: Eramus natura filii irae , Augustinus illico invasit: non tamen Deus continuit in ira miserationes suas, nec hominem a lege suae potestatis amisit, quando in potestate diaboli esse permisit, sed inter mala poenalia, etiam malis multa praestitit bona, et tandem hominem quem commistio peccatorum diabolo subdidit, remissione pecc
Abbreviated transcription (Latin):
ño etiam cum illo our̾ia nob donauit. Dicend̾ utiq hoc
erat .s. qͣntum nos diler̾it. ⁊ quales. quantum ne desꝑa¬
remus.⁊ ip̾a desꝑatõe non au deremꝰ erggi in eũ. qͣles ne
suꝑbirenius ⁊ suꝑbientes de m̾itis nris magis ab eo re¬
siliremus ⁊ in u̾ra fortitudine magas defic̾emꝰ. Allad
qͦ attendend̾ ẽ quod dicit nos iustificatos in sangune
are. ⁊ tͥtificare nͥ ꝑ mortẽ rͥ de quo ditimꝰ quod fuit ⁊
ałi mod̾ possibił deo qui om̃ia pot̃. s issłs alius nr̃e mi¬
serie sanande fuit ꝯuenientior. Quid eñ m̃tes nr̃as
tm̃ erigit ⁊ ab inimortalitatis desꝑatõe lib̾at quam eiͦ
tanti nos ferit deus. ut dei filiꝰ mmmutadłr bonꝰ in se ma¬
nens quod erit ⁊ a nobis ꝓ nob̾ accipiens quod non
do ꝑferret. ⁊ credentib dona sua sine ułł ñutis nr̃is
ni debita largitate ꝯferret. qr ⁊ ea que dũr m̃ita no¬
isto modo qͣm alio liberre uolitit. qr sic .s. ꝑ mortem¬

Expanded text:
non etiam cum illo nobis omnia donavit? Dicendum utique hoc erat, scilicet quantum nos dilexerit, et quales: quantum, ne desperaremus, et ipsa desperatione non auderemus erigi in eum; quales, ne superbiremus et superbientes de meritis nostris magis ab illo resiliremus et in nostra fortitudine magis deficeremus. Illud quoque attendendum est quod dicit nos justificatos in sanguineimus, quod fuit et alius modus possibilis Deo, qui omnia potest, sed nullus alius nostrae miseriae sanandae fuit convenientior. Quid enim mentes nostras tantum erigit, et ab immortalitatis desperatione liberat, quam quod tanti nos fecit Deus, ut Dei Filius immutabiliter bonus in se manens quod erat, et a nobis et pro nobis accipiens quod non do perferret, et credentibus dona sua sine ullis meritis nostris indebita largitate conferret? Quia et ea quae dicuntur merita noisto modo q
Abbreviated transcription (Latin):
illos desiguans no sigilla¬
tim ue maior uasc̾etur diᷤ¬
illo .i. meliori qͣm ille .i. qͣm sit alius ab illo .i. meli¬
or qi nullus est quant̃ ad se uł qnͣtum ad munst̾ũ
uel infletur ꝓ doctore alio a innustris aliis meliore
quam illi sint infletur clico agendo supra .i. ultra
⁊ alit̾ qm scriptum est in ieremia .s. qui głiatur ĩ¬

Expanded text:
illos designans, non sigillatim, ne major nasceretur disillo, id est meliori quam ille, id est quasi sit alius ab illo, id est melior qui nullus est quantum ad se, vel quantum ad ministerium. Vel, infletur pro doctore alio, a ministris aliis, id est meliore quam alii sint. Infletur dico, agendo supra, id est ultra, et aliter quam scriptum est in Jeremia, scilicet:
Abbreviated transcription (Latin):
uelitis ⁊ ut etiam oꝑe
faciatis uoluntatem
eiꝰ .i. ea que ip̾e nult.
enĩ in uob̾ quod place¬
ar coram se. quia non
ẽ ex nob bonum s ip̃e
fatit. Nicħ ẽnim boni
hr̃e potestis nisi illo p̃¬

Expanded text:
e faciatis voluntatem ejus, id est ea quae ipse vult. ens in vobis quod placeat coram se, quia non est ex vobis bonum, sed ipse facit. Nihil enim boni habere potestis, nisi illo p
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ hq̃s qui diligunt
aduentũ eiꝰ. mali tinẽt¬
aduentum eiꝰ. quia ibi
dampnantli sunt. bo¬
ni uero diligunt qr
ibi saluandi sunt. Fe¬
tp̃s resolutionis. festi¬
na cito uenire ad me.

Expanded text:
 his qui diligunt adventum ejus. Mali timeadventum ejus, quia ibi damnandi sunt; boni vero diligunt, quia ibi salvandi sunt. Fmpus resolutionis ina cito ve
Abbreviated transcription (Latin):
auferat idem tͥ sꝑare
potes. quam reddet mͥ
probonis quia piueo¬
misericors retͥbuendo
bona ꝓmalis. ⁊ ip̃a t̾n¬
iusticia qua ret̾binint᷑
bona pro bonis nõ ẽ. sñ
mĩa. ⁊ nota quod ait. reddet. s¬
uita et̾na qͣi m̃ces fidei. uidetur quidem deus uitam

Expanded text:
auferat, idem tibi sperare potes. Quam reddet mihpro bonis, quia pmisericors retribuendo bona pro malis; et ipsa tjustitia qua retribuuntur bona pro bonis non est sia. Et nota quod ait reddet. Svita aeterna, quasi merces est fidei. Videtur quidem Deus vitam
Abbreviated transcription (Latin):
signatur quam ip̃a figuraut ubi gratia. regnum
celorum meluis ÷ quam t̾ra ꝓmissionis. Ita in malis
longe peius ÷ quod fignificatur qͣm significans figa
ut gehenna peior ẽ quantlib atroci pena tꝑali. Om̃es
enim pene minores gehenna sunt ⁊ ideo gehenna iugi

Expanded text:
signatur quam ipsa figura, ut regnum coelorum melius est quam terra promissionis, ita in malis longe pejus est quod significatur quam figura significans, ut gehenna pejor est quantumlibet atroci poena temporali. Omnes enim poenae minores gehenna, et ideo vigi
Abbreviated transcription (Latin):
ficentia saluatoris se
ut hic pro illo patiens
infideles istum clignũ
n. hic ostentlit quo de se
boro ⁊ insto officio mͥ

Expanded text:
ficentia Salvatoris secut hic pro illo patiens,infideles, istum dignum s. Hic ostendit quo de se boro
Abbreviated transcription (Latin):
qui adũsi sunt a me.
.i. qui recelserunt a me
mad sunt in asia. ex
quib ẽ. philetus ⁊ her¬
mogenes. a quib tibi
maxime cauñd̾ ẽ. hii¬

Expanded text:
qui aversi sunt a me, id est qui recesserunt a me, modo sunt in Asia, ex quibus est Phyletus et Hermogenes, a quibus tibi maxime cavendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
rauit in dño.
Salutate rufũ
electum in do¬
mino ⁊ mat¬
am. Salutat̃
ansicritumf
cum eis sunt
fratres. Salu
phylogolum
reum et sororẽ

Expanded text:
ravit in Domino. Salutate Rufum electum in Domino, et matam. Salutate Asyncritum, cum eis sunt, Fratres. Salutate Philologum reum et sororem
Abbreviated transcription (Latin):
dignis mec̃c exhorta¬
tio necͣcia ẽ. qua ilł ali¬
quis honor detur ut fi
in honesta. absit ut in
menbris scõꝵ sit aliqua
turpttudo s clũr in ho¬
nesta. qr nõ hñt eã spẽm
decoris quam hñt ea que

Expanded text:
dignis in Ecclesia exhortatio necessaria est, quia illis aliquis honor detur, ut fiainhonesta. Absit ut in membris sanctorum sit aliqua turpitudo! sed dicuntur inhonesta, quia non habent eam speciem decoris quam habent ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
ter mandat fiũnt scruata. in quib no uidentur
pbati. si nõ sit qd̾ suld̾̃ .i. si nonim pleant gaudu
amini. s ut idemsapiatis: nõ diu̾sa infidẽ hñtes
eandem caritarem. ad om̃es unamies. unius uo¬
luntatis ad ipͥm semientes. ut mala cuiusq sint
liiꝯtendat ꝓponi. Nota

Expanded text:
ter mandat fuerint servata: in quibus non videntur probati, si non sit quod subdit, scilicet non impleant gaudiuamini, sed ut idem sapiatis, non diversa in fide. Habentes eamdem charitatem ad omnes, unanimes, unius voluntatis, idipsum sentientes, ut mala cujusque sintlii contendant praeponi. Nota
Abbreviated transcription (Latin):
et menbra h̃t
multa. omi¬
a autem mẽ¬
bra corꝑis cum
sint multau
num corpus
nos inunum
corpus baptira
sumus. siue
dei siuie genti¬
les siue serui
suie liben et
omnes inuno
sp̃u potati sumꝰ.
Nlam ⁊ corpus
nõe unũ mẽ¬
brum s multa.

Expanded text:
et membra habet multa, omnia autem membra corporis, cum sint multa, unum tamen corpus nos in unum corpus baptizati sumus sive Judaei, sive gentiles, sive servi, sive liberi, et omnes in uno Spiritu potati sumus. Nam et corpus non est unum membrum, sed multa.
Abbreviated transcription (Latin):
no unde głosus apparet. ante oũsionem enm tum male
merer̾ ex meis non erat głosior ⁊ ẽ sensus. ac si drẽt quad
añ remissione uidei pot̾at. post uideri nõ debet .s. quod ego
pec̾or uiditandus sim. ꝙ. nunc c̾tum ẽ. quod dunutendiũ¬
tas nõ habundass in głam nͥ peccassem Sec̃. ⁊ nõ fitut. Itẽ¬
sicut blasphemamur. nos apłi ⁊ siciti auuit quidimi nõ
dr̃e faciamus .i. sicut imponitur nob̾ apłis b lasphemando
a quibaun hoc sentire ⁊ dixisse ⁊ ⁊̃ p̃ditasse quod ẽ blaspbe

Expanded text:
no, unde gloriosus apparet. Ante conversionem enim cum male mererer, ex meis non erat gloriosior. Et est sensus, ac si diceret, quod ante remissionem videri poterat, post videri non debet, scilicet quod ego peccator judicandus sum, quia nunc certum est quod dimittendi veritas non abundasset in gloriam, nisi peccassem. ESicut blasphemamur, nos apostoli. Et sicut aiunt quidam nos dicere, id est sicut imponitur nobis apostolis blasphemando a quibusdam hoc sentire et dixisse, et etiam praedicasse quod est blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
ueris incorde tuo .i. nec sa¬
lurem cogites quis ascetid
in celim .i. nullus homo
ascetider in celuta. Ideo ne
hoc cogites qr qui hoc cogirat¬

Expanded text:
eris in corde tuo, id est ne saltem cogites: Quis ascendet in coelum, id est nullus homo ascendet in coelum. Ideo ne hoc cogites, quia qui hoc cogita
Abbreviated transcription (Latin):
id immobłia crant. ꝑ
semel ergo notat qd̾
it̃ius no sunt mouẽ¬
da. ꝑ adhuc notat ea mo¬
uenda. Itaq. ee qr¬

Expanded text:
id immobilia erunt. Per semel, ergo notat quod ulterius non sunt movenda, per adhuc, notat ea movenda. Itaque. Q
Abbreviated transcription (Latin):
filii oftendendam utẽs¬
filio ⁊ ad filium ait ita.¬
⁊ tuodomine fili dei m
principio rerum .i. an¬
quam res eẽnt fundasti
t̾ram. ad litt̾am. Icẽo dĩ¬

Expanded text:
Filii ostendendam, utensFilio et et ad Filium ait it tu, o Domine, fili Dei, in principio rerum, id esquam res essent, fundasti terram ad litteram. Ideo di
Abbreviated transcription (Latin):
onis ẽ. nec ungebant᷑ atibi reges ⁊ sac̾dotes nisi millo
regno uideaꝵ. ꝑ hoc ergo quod cłicit eumẽe unccum
regeni ⁊ sacerdotem sig̾t. unctꝰ ẽ ergo deus adeo et
ipe deus ut ung̾etur homo erat ita homo erat ut dẽ
go unctꝰ ẽ. quia homodeus. s quo oleo: nõ nͥ sp̾uali uñ
suldꝰ unxit cdico sleoleticie. uel exultationis. quia un¬
muis fuit a pcc̃o. u̾n ⁊ conscia hylari̾s fuit ei. unx̃¬
quem scͥptum nomine exultationis fignrata ut so¬
let locutione sig̃t. hac unctione filius qui sic homo
głio legit᷑. Iħs aũit plenus sp̃u sc̃o reu̾sus ẽ. a iordane
ideo addit p̃ participib tuis .i. p om̃ib sanctis parti¬
cipos eus sunt om̃es sc̃i s ille singłarit᷑. sc̃s sanctuꝵ¬

Expanded text:
 alibi reges et sacerdotes, nisi in illo regno Judaeorum. Per hoc ergo quod dicit eum esse unctum regem, et sacerdotem significat. Unctus ergo est Deus a Deo, et ipse Deus ut ungeretur, homo erat. Ita homo erat ut Deusgo unctus est, quia homo Deus. Sed quo oleo, non nisi spirituali? Unde subdit: Unxit, dico, oleo laetitiae, vel exsultationis, quia immunis fuit a peccato. Unquem Scriptura nomine olei exsultationis figurata, ut solet, locutione significat. Hac unctione Filius qui sic homo io legitur: Jesus autem plenus Spiritu sancto reversus est a Jordane . Ideo addit: Prae participibus, id est prae omnibus sanctis. Participes enim ejus sunt omnes sancti, sed ille singulariter Sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
fluis est quem non corri¬
ꝑit pater .i. cui ño det tlis¬
ciplinam. ut n̾o aifferat
manu patris flagłłantiᷤᷤ
iniquo sensu ⁊ puerili.¬

Expanded text:
us est quem non corripit pater? id est cui non det disciplinam, ut non auferat mmanu patris flagellantis,iniquo sensu et puerili
Abbreviated transcription (Latin):
uere deus inuob̃
sit. Quicl ergo ẽ
frẽs cum ꝯuenitiᷤᷤ
psalmum habet.
linguam habet.
Siue lingua qui
loquitur setund̃
duos aut ut ml¬
tum. tres ⁊ per par¬
tes ⁊unus int̾p̃te¬
tur.Si au̾t non¬

Expanded text:
us in vobis est quid ergo est fratres cum convenitis psalmum habet inam habet asive lingua quis loquitur secundum duos aut ut multum tres et per partes et unus interpretetur si aut
Abbreviated transcription (Latin):
tres dicant ⁊ce¬
teri cluudicent
Quocd si aliire¬
uelatum fuĩt se¬
denti priortace¬
at. Potestis eñt
omnes per sin¬
glos ꝓphare. ut
omnes discant¬
⁊ omnes exhor
dissensionis cls̃
s pacis sicut in
omnib ecclesii

Expanded text:
tres dicant et ceteri diiudicent quod si alii revelatum fuerit sedenti prior taceat potestis enim omnes per singulos prophetare ut omnes discant et omnes exhortdissensionis Deus sed pacis sicut in omnibus ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
sit natumlie dei filius. ⁊ sit deue tta in quant̃ homo ꝑ
gr̃am habet ut sit idem filius dei nͣł unde ier. de fi
cum patre fuit ⁊ nunqͣm cum patre nõ eẽt uoluntaᷤᷤ
prna p̾cessit. ⁊ ille quidẽ natura filiꝰ ẽ. Nox uͦ adopti
p̃destinati fuimus ⁊ tunt sp̃m adoptionis accepim
qñ credidimꝰ in filiũ dei. Contendunt hetici adim̾e
pr̃i qd̃ pat̾ ẽ. dum uolunt filio auferre quosd filius ẽ
adiunt aũ cum dñt. qd̾ nõ de nat᷑a sit filius. non

Expanded text:
sit naturalis Dei Filius, et sit Deus; ita, in quantum homo per gratiam habet, ut sit idem Filius Dei, naturalis. De Filiocum Patre fuit, et nunquam cum, ut esset, voluntas paterna praecessit; et ille quidem natura Filius est, nopraedestinati sumus, et tunc spiritum adoptionis accepimus, quando credidimus in Filium Dei. Contendunt haeretici adimere Patri quod Pater est, dum volunt Filio auferre quod Filius est. Adimunt autem, cum dicunt, quod non de natura sit Filius. Non
Abbreviated transcription (Latin):
homo ut a u̾bo patri cret̾no munitatem ꝑsone assũ¬
ꝑtꝰ filius dei iungenitꝰ cẽt. Unde hoc m̃uit quod̾ eius
bonum qualeaumq p̃cessit ut ad hanc in effabilem
extellentiam gueniretur fatiente ac faciꝑiente. dõ
u̾bo. Ip̃e homo ex quo ẽe cepit filius dei ẽe ceꝑit iumĩ¬

Expanded text:
ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unicus esset, unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret, et faciente aut suscipiente Deo Verbo, ipse homo ex quo esse coepit, Filius Dei uni
Abbreviated transcription (Latin):
sẽa ẽ p̾ea atrendend eit
lad̾ quam natam sit p̃de¬
stmata. p̃destinatio est
terno deus horaini xp̃o
formes fieri ymaginis filii sui. lonsi siae Sherttt co¬

Expanded text:
sona est, postea attendendum est, secundum quam naturam sit praeinata. Praedestinatio est terno Deus homini Christo formes fieri imagini Filii sui, bona sine meritis p
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ualet recte intłłigentiũ elatua ũitatis hunra¬
pcedentia mita singularis illuis gn̾ationis mus¬
nerit ip̃e in nobis menbris eiꝰ p̃cedentia m̃tta fidei
ner nobis ꝓaliquo mito s gratis tributum. ille
quippe nos feat coed̾e iti xꝑ̃m qui nobis ferit in qũe
mediator. Quisquis gͦ fideł uult eam bñ intlłigere
dot̃bo ita sublimatam. ut qui suscepit ⁊ qued su¬
scepͥ una eẽt in trintate ꝑsona. Neq enimlxie aᷤ¬

Expanded text:
non valet, recte intelligentium eloquia veritatis. Hupraecedentia merita singularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentinec nobis pro aliquo merito, sed gratis tributum est. Ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem mediator. Quisquis ergo fidelis vult eam bene intelligere,Deo Verbo ita sublimatam, ut qui suscepit et quod suscepit, una esset in Trinitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos det nec magis ĩne¬
liores ꝑ quos dat in bap̾to
qͣm ꝑ minus bonos ⁊ ideo
set sicut dominus dedit
asitgłis. namego paulus
plantaui .i. a predicatõe ad
fidem ꝯũti. apollo rigauit
bapt̃o. set deus. non nos
incrementum. Qui autẽ.
apollo. Qui autem plant.
⁊ qui rigat unum sunt.
frustra quod oꝑarius om¬
tia moliretur. extrĩsetꝰ
nͥ creator intrinsecus latẽ¬
ter oꝑaret᷑. Ideo ait uñde
sunt sicut gn̾e nature¬

Expanded text:
quos det; nec magis per meliores dat in baptismo, quam per minus bonos. Et ideo sed sicut Dominus dedit ia singulis. Nam ego Paulus plantavi, id est praedicatione ad fidem converti; Apollo rigavit baptismo; sed Deus, non nos,incrementum. Qui autem. rigat; qui autem plantat, et qui rigat, unum sunt, id Frustra quidem operarius omnia moliretur extrinsecus, nisi Creator intrinsecus latenter operaretur. Ideo ait, unum sunt, sicut genere natur
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ hic redarguit illũ
formcatorem qui uxd
dum ꝑat̾entur reu̾tã
ingents põcisetum in¬
corruptum s uenire. Nõ
gͦ solum illum reñ mor

Expanded text:
etc. Hic redarguit illum fornicatorem qui uxordum paterentur reum tam ingentis peccati secum incorreptum convenire. Non ergo solum illum aper
Abbreviated transcription (Latin):
ni sicut domi¬
no et non ho¬
minibus sci¬
entes quedaa
domino acci¬
pietis retribu¬
tionem here¬
ditatis. Domi¬
no xp̃o seruite

Expanded text:
ni sicut Domino et non hominibus scientes quod a Domino accipietis retributionem hereditatis Domino Christo servite
Abbreviated transcription (Latin):
plece mesuram pr̃m ur̃oꝵ. Quando aut hec cdixit apłs¬
uenientib romanis. unde subd̾. ꝑuenit enim .a. quas
ẽ. aduentus romanoꝵ. qn ꝑditi sunt glatlio fame pe¬
stilentia captiuitate que mi durat eic captuus usq
infinem scłi. qr semꝑ erunt captiu. uel sicut quidã coli

Expanded text:
plete mensuram patrum vestrorum . Quando autem haec dixit Apovenientibus Romanis. Unde subdit: Pervenit enim, quasest adventus Romanorum, quando perditi sunt gladio, fame, pestilentia, captivitate, quae ira durat eis usque in finem saeculi, quia semper erunt captivi. Vel sicut quidam codi
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo ⁊ nos gr̃as a¬
gunus deo sine
itt̾missione q̃m
cum accepissetis
a nobis uerbum
auclitus dei acce¬
pistis illud non
ut uerbum homi¬
num set sicut ẽ
uere ũbum dei:
qui operatur ĩ uo¬
bis qui creditdistiˢ.

Expanded text:
Ideo et nos gratias agimus Deo sine intermissione, quoniam cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei, accepistis non ut verbum hominum, sed sicut est vere verbum Dei, qui operatur in vobis qui credidistis .
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. ⁊ nos non solũ
uos agimus gras deo. qr
hõc fecit deus. agrmnus
dico sine int̾missi. uo¬
quia nos cito ⁊ sirmit᷑
recepistis quia ita ait.

Expanded text:
et nos, non solum vos, agimus gratias Deo, quia hoc fecit Deus, agimus, dico, sine intermissione. Voquia vos cito et firmiter recepistis. Quod ita ait:
Abbreviated transcription (Latin):
aliis. quia ille hostie
ꝯsũmatr̃e. hec semei¬
oblata ad patriam te
inonce qd sufficit õt¬
b semel oblat᷑ ⁊ ñõ ẽ.

Expanded text:
s, quia illae hostiae consummatione. Haec semeoblata ad patriam redin cruce, quia sufficit s semel oblatus, et non est
Abbreviated transcription (Latin):
ãu homines appłłatos inuemimis millo psalmo. deus
le possit reꝑii angłos dc̃os deos sigͦ nusqua inluinus
edequiis reꝑttur ea michicã potissimum occurrit qua¬
reangłi nodicantur dii. ne ad hominib putarentur
colenui. ne homines ad ht intlinarentur. ut sod̾ iliti¬
um religionis que grece liturgia uł latria appłłatur
.s. angłi qui lat̾ hãr mntii ut ille colatur cuiꝰ sunt nũ¬
mus c̃e omnia ⁊ uere pat̾ ẽ. qr creclimus nos foĩti millo

Expanded text:
autem homines esse appellatos invenimus in illo psalmo: Deus aperte angelos dictos deos. Si ergo nusquam in divinis eloquiis reperitur ea mihi causa potissimum occurrit, quare angeli non dicuntur dii, ne ab hominibus putarentur colendi; ne homines ad hoc inclinarentur, ut servitium religionis quae liturgia vel latria dicitur angeli, qui Latine dicuntur nuntii, ut ille colatur, cujus sunt nunmus esse omnia. Et vere Pater est, quia credimus nos foveri in illo,
Abbreviated transcription (Latin):
est de me quid de aliis. hoc̃ ddicit de se neilli quos in
hac epła laudat ⁊ in quorum fide deuoroe se gaud̾e
tes.atur ut homines inflatõe excollat᷑. s laborent
add̾e ut ip̃e facit qͥ tantus ẽ. Si eñi ip̃e qui tanta pre¬
ditus ẽ. dignitate adhuc deẽe sibi aci ꝑfectõem ꝯ fite

Expanded text:
est de me, quid de aliis? Hoc dicit de se, ne illi quos in laudat, et in quorum fide et devotione se gaudere testatur, ut homines inflatione extollantur; sed laborent addere ut ipse facit, qui tantus est. Si enim ipse qui tanta praeditus est dignitate adhuc deesse sibi ad perfectionem confite
Abbreviated transcription (French):
ce pessessor qui retcs iti
nere de die inliem sp̃u¬
ali renouatõe ꝓficiens.¬
iam ꝑfettus sum factus
fect᷑ eñierat uiator set¬

Expanded text:
e possessor, qui, recto nere de die in diem spirituali renovatione proficiens,perfectus sum factus fectus enim erat viator, se
Abbreviated transcription (Latin):
apłm. Salutate. andͦ¬
nicum ⁊ iuliam cogna¬
tos meos qr u̾idei sunt.
⁊ ꝯcaptiuos meos. quia
omsa fidei passi sunt

Expanded text:
m. Salutate Andronicum et Juniam cognatos meos, quia Judaei sunt; et concaptivos, quia causa fidei passi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ⁊ hoc nd sccłm m̃ita. s sccłm ꝓpositum eius. qui ĩ
etiam inapłis oꝑatur omnia. etiam uelle bnũ. Ip̾e
er̃go ut cred̾e incipiamus oꝑatur: ñõ eñi quia cretli¬
mus s ut credamus elegit no dieo. elegit nos ⁊ oꝑ¬
auir om̃ia ⁊ hor sed̾ ꝯsilium. uoluntatie sue .i. sccłm
quod ait. nõ uos me elegistie. s ego elegiuos. La̾ue
aũt głe deiẽ. cum multi acquiruntur ad fidem situt
gła mediciẽ. cum multos curat. Simuis inqͣm ĩ laudẽ¬

Expanded text:
ti: et hoc non secundum merita, sed secundum propositum ejus, qui, etiam in apostolis, operatur omnia, etiam velle bonum. Ipse ergo ut credere incipiamus operatur. Non enim quia credimus, sed ut credamus elegit nos et operatur omnia. Et hoc secundum consilium voluntatis suae, id est quod ait: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Laus autem gloriae Dei est, cum multi acquiruntur ad fidem, sicut gloria medici est cum multos curat. Simus, inquam, in laude
Abbreviated transcription (Latin):
minor gr̾a fuit eim apłatu. nõ fuit uattia clico
s habundanciꝰ ott̃ub istis. sigillatim. laboraui qr
in tot pplis in quot in quot n̾o laborau̾nt ħ tamẽ
magis impletum ẽ. qr ⁊ de oꝑe manuum uixit nͨ¬
trio. plane cum data fi̾it

Expanded text:
minor gratia fuit ei in apostolatu. Non fuit vacua dico, sed abundantius omnibus illis, sigillatim laboravi, quia in tot populis in quot illi non laboraverunt, hoc tamen magis impletum est, quia et de opere manuum vixit, ntrio.
Abbreviated transcription (Latin):
ti mem̾ sarre. de alia
yxore .s. cetura alios genuit qui ñ ꝑtinent ad:¬
multi legentes apłm. li¬
brum aĩi genescos ignorantes putant solos duos filios
hũise abraham. s solos ꝯmemorat apłs. quia de hiis duo¬
de. an. ⁊ u. de li. Non enim hoc frustra distinx̾. u̾terq qd̾̃
de abraham natus ẽ. s diu̾sa oꝑatõe. quia qui de ancil¬
la sccm carnis naturam natus ẽ. quia uiuencla de se¬
ne solet ꝯciꝑe. Qui aũt de libͥa nd scam ium carnis ut
uetula ⁊ st̾ilis de uetulo cociꝑet. s ꝑ oꝑatõem dei qui ꝓ¬

Expanded text:
tem enim Sarae, de alia cet Cethura, alios genuit, qui non pertinent admulti legentes Apostolum, librum autem Geneseos ignorantes, putant solos duos filios habuisse Abraham. Sed hos solos commemorat Apostolus, quia de his duoet unum de libera. Non enim hoc frustra distinxit. Uterque quidem de Abraham natus est, sed diversa operatione, quia qui de ancilla secundum carnis naturam natus est, quia juvencula de sene solet concipere. Qui autem de libera, non secundum vim carnis, ut vetula et sterilis de vetulo conciperet, sed per ope
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quam similitudine explanat ⁊ ꝑbit quod dix̾at
Sicut eñi mulieruiuente uiro alligata ẽ legi uiri. si
aũt mortuus fu̾̃it soluta ẽ. tta dumlex statum ht̃
ei subiectus ẽ. homo. cum nͦ desunt hr̃e statũ solui᷑
homio. uelita anignoratie agit de lege nat᷑ali fir¬

Expanded text:
quod dixerat. Sicut enim mulier vivente viro, alligata est legi viri. Si autem mortuus fuerit, soluta est, ita dum lex statum habet ei subjectus est homo, cum vero desinet habere statum, solvitur homo. Vel ita, an ignoratis? Agit de lege naturali
Abbreviated transcription (Latin):
hominis est em̃ falłe. ⁊ falli quam tꝑa ⁊ nature in becillitas
faciunt ẽẽ mittabilem. Nlatura eñi que fallit᷑ non absur
dicitur m̃dax. Deus autẽ apud qu̾e nl fut᷑m ẽ. ĩmutabilis
misit deus. qui negat deum implesse ꝓmissa. hoc facit
maxime iud̾. qui diffidens de ꝓmissis dei. mendax ẽ et
dm̃ mendacem ꝓnunciat. qñ pmissis eiꝰ nõ credit. qu̾e

Expanded text:
Hominis est enim fallere et falli: quem tempora et naturae imbecillitas faciunt esse mutabilem. Natura enim quae fallitur non absurde dicitur mendax. Deus autem apud quem nil futurum est immutabilismisit Deus, qui negat Deum implesse promissa. Hoc facit maxime Judaeus, qui diffidens de promissis Dei, mendax est, et Deum mendacem pronuntiat, quoniam promissis ejus non credi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ĩo fides euatuata ẽ. ⁊ hocẽ
dulitas eorum
euacuauit .i. in expletam fe¬
cit fidem dei absit. Quod eua¬
cuata sit fides dei dicit uel
did̾unt deo ił exhibttoẽn
ciꝰ bom quod dẽ homimp
miserat quorumdam aũt infidelitas nõ effecit. ut quidã
ad fidem xͥ nõ acced̾ent. ił ut deus ꝓmissionẽ suam creden¬
cum sic ftã sit ꝓmissio ut credentib ꝓfio̾et. ut aũt firmaret

Expanded text:
n ideo fides evacuata est. Et hoc est: dulitas eorum evacuavit, id est inexpletam fecit fidem Dei? Absit, quod evarigenes Fidem Dei dicit, vel diderunt Deo; vel exhibitionem ejus boni, quod Deus homini promiserat. Quorumdam autem infidelitas non effecit ut quidam ad fidem Christi non accederent, vel ut Deus promissionem suam credencum sic facta fuerit promissio, ut credentibus proficeret
Abbreviated transcription (Latin):
iocunda magnam felicitatẽ putabat s ueniente
lege .q. oppõito obite. uidit homo malũ suũ uoluͭ
homo de se pfum̃s ꝯcupiscentie fliuiiũ fueare s ñ
ualuit frenat᷑ ẽ quidẽ ftunuus ꝯecipiscentie oppo¬
sitis obicib legis s nõ siccat᷑. imo qr de se nõ de gr̃a
homo p̾sũpsit aucta ẽ ꝯcupiscentia oppõita lege.
⁊ que prius eũ ducebat obice nłło obrunt eũ obite
rial. ⁊ sdeobñ dicit om̃em ꝯcupiscentiã Onũs eñiẽ
qͣn tͣnscendit legem sequiti¬
ine lege enim

Expanded text:
jucundas magnam felicitatem putabat. Sed veniente lege quasi opposito obice, vidit homo malum suum, voluit homo de se praesumens concupiscentiae fluvium siccare, sed non valuit. Frenatus quidem est fluvius concupiscentiae, oppositis obicibus legis, sed non siccatus; imo quia de se non de gratia homo praesumpsit, aucta est concupiscentia opposita lege, et quae prius eum ducebat obice nullo, obruit eum obice r; et ideo bene dicit omnem concupiscentiam. Omnis enim est quando transcendit legem. VERine lege enim
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiam dicẽs. cuncta pect̾a sig̃tat. Erat enim
ercasionẽ accepit ꝑmandatũ. qr talis ẽ. nr̃a carua¬
litas ut ardentius desid̾et ꝓhibita. quib nõ meno
pit occ̃oem qr uidẽs legem in auxiltum hominb
datam magis erarsit gratundia adu̾sus hominem

Expanded text:
cupiscentiam, dicens, cuncta peccata signat. Erat enim casionem accipit per mandatum, quia talis est nostra carnalitas, ut ardentius desideret prohibita, quibus non memopit occasionem, quia videns legem in auxilium hominibus datam, magis exarsit iracundia adversus hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
mausint. quia ex om̃i gn̾e homunũ tolligenda ẽ etͥ t¬
etiam de hiis qui fastu ⁊ supbia setulari a fide ⁊ hũi¬
litate uidentur aberrare. Qͥuare aut ꝓ regib et sub¬
etiam hoc nob ꝑdent ad hoo ut agamꝰ uitam quietã
aꝑsecutõe ⁊ tranquillam .i. sine inquietatõe aliqͣ
quoo ꝑdẽ. teneris ĩ etcͣ agamus dico in õĩ pietate
.i. cultu ⁊ religione diuina. ⁊ castitatẽ .i. integrita

Expanded text:
sint, quia ex omni genere hominum colligenda est Ecclesia, et de his qui fastu et superbia saeculari a fide et humilitate videntur oberrare. Quare autem pro regibus et subetiam nobis proderit, ad hoc, ut agamus vitam quietam, a persecutione: et tranquillam, id est sine inquietatione aliqua quod prodest teneris in Ecclesia. Agamus dico, in omni pietate, id est in cultu et religione divina; et castitate, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
in solentẽ p̃positionem .i. p̃t̾ solitum hic positam que a
pꝰcͥcumcisionem dr̃etur ex ea hoc accepuse. hic agit depa¬
t̾nitate qũa ꝑ fidem abraham ꝯsetutus ẽ. Nãm ꝑ car
nem uideorum tm̃ pat᷑ est .ꝑ. fidem uͦ om̃ium credenci¬
um tam iudeorum quam genturm. ita eorum pater
ẽ. ut ⁊ illis credentib reputetur. ip̃m cred̾e ad iusticiã¬

Expanded text:
insolentem praepositionem, id est praeter solitum hic positam, quae post circumcisionem, diceretur ex ea hoc accepisse, hic agit de paternitate, quam per fidem, Abraham consecutus est. Ambrnem Judaeorum tantum pater est; fide vero omnium credentium tam Judaeorum quam gentium, ita eorum pater est. Ut et illis, credentibus, reputetur, ipsum credere, ad justitia
Abbreviated transcription (Latin):
homo nascitur quem ad modum ⁊ cum originali pct̃o¬
⁊ cͥcumctsus p̃puciant grgnit. T tahiciens nulłu quoipe
iam caruit. sic̃ baptuatus infilium qu̾e gn̾at cartie re¬
atum trabuit ortginie a quo ip̃e iam liber erat. In carne
p̃pucii ideo uissa ẽ sieri q in remediũ instituta ẽ .s. contͣ¬

Expanded text:
homo nascitur, quemadmodum cum originali pet circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum quo ipse jam caruit, sicut baptizatus in filium quem carne generat reatum trajicit originis, a quo ipse jam liber erat. In carne praeputii ideo jussa est fieri, quia in remedium instituta est
Abbreviated transcription (Latin):
cͥciuntisio⁊ mendata est ut sub lege mandata eẽt. ⁊ sit ꝓ¬
baretur anopleret uł non. sicut adam mandatũ accepit
ne de ligno mauduc aret ad ꝓbõem obedientie. ⁊ sicut p̃¬
cepta fuit cͥcumcilo abrahe. ita ⁊ semini eius .i. ehebreis
ex eo nascituris ⁊ fielat .uiii. die de lapideo cultro. in car¬
hani plac̾et deo. cui ꝑ pͥuarica cõem adam displicuerat.
Scd̾o in signum magne fidei abzalsͣm. Credidit aũt se
ħitur filium in quo bñdicͥentur om̃es gentes ꝑfidem.
⁊ ꝑ quem sp̃nalis cͥcumasio impsetur. sic̃ iustificatꝰ eͥ.
ĩ ip̾e. Tercio ut hoc signo disc̾netur a cet̾is nationib ille
ppłs. Quarta ut cͥcunicisio facta inuirili menbro ꝑ quad

Expanded text:
circumcisio commendata est, ut sub lege mandati esset, et sic probaretur an compleret vel non. Sicut Adam mandatum accepit, ne de ligno manducaret, ad probationem obedientiae, et sicut percepta fuit circumcisio Abrahae, ita et semini ejus, id est Hebraeis ex eo nascituris. Et fiebat octava die, lapideo cultro in carham placeret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat. Secundo, in signum magnae fidei Abrahae. Credidit enim se habiturum filium in quo benedicerentur omnes gentes per fidem, et per quem spiritualis circumcisio impleretur, sicut justificatus est et ipse. Tertio, ut hoc signo discerneretur a caeteris nationibus ille populus. Quarto, ut circumcisio facta in virili membro per quod
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ quod ex gn̾e corꝑis nr̃i suscep̾ cor
sunt templum sp̃s sancti. ⁊ nõ pot̾ nõ ee̾ sanctum corpꝰ
quo scificato uitur sp̃s. ⁊ ut alia taceam nõpossunt si
manducare corpꝰ xp̃i q̃ sunt mbra metͥtis. hoc eñi ẽ nõ
satm̃to teniiss re uera corpꝰ xp̃i manducare in xp̃o ma¬

Expanded text:
r sunt templum Spiritus sancti. Et non potest non esse sanctum corpus, quo sanctificato utitur spiritus. Ut alia taceam non possunt simanducare corpus Christi qui sunt membra meretricis. Hoc est enim non sacramento tenus, sed revera corp