comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fontem aquarum gion. et auer¬
tit eas subter ad occidentem urb̃¬
dauid In omib oꝑib suis fecit ꝓs¬
pere que uoluit. At tamen in
legatione principum babilo¬
nis. qui missi fuerant adeum
ut interrogarent de porcento
quod acciderat suꝑ terram. re¬
liquit eum ds̃. ut cemptaretur:
et nota fierent omnia que erãt
incorde eius. Idcirco autem tẽp¬
tationi relictus est: quia pꝰtan¬
tam uictoriam et solis regressũ.
et congratulationem regni po¬
tentissimi cor. illius eleuatum.
est: Deniq in eodem uolumine
scribitur. Nulti deferebant hos¬
tias et sacrificia domino in iherłm:
et munera etechie regi uide.
et exaltatus ẽ coram cunctis
gentib. In diebus illis egrota¬
uit usq ad mortem. et orauit
dominum et exaudiuit eum.
deditq ei signum: s non iuita
beneficia que acceperat retribu¬
it: quia exaltatum ͤ cor. enis. et
facta ẽ contra eum ira et con¬
tra uidam et iherłm. Rursum¬
q scriptura sc̃ã elationem cor¬

Expanded text:
fontem aquarum Gihon, et averfontem aquarum Gihon, et avertit eas subter ad occidentem urbDavid. In omnibus operibus suis fecit prospere quae voluit. » Attamen in legatione principum Babylonis, qui missi fuerant ad eum, ut interrogarent de portento quod acciderat super terram, dereliquit eum Deus ut tentaretur, et nota fierent omnia quae erant in corde ejus. Idcirco autem tetationi relictus est, quia post tantam victoriam, et solis regressum, et congratulationem regni potentissimi: cor illius elevatum est. Denique in eodem volumine scribitur: « Multi deferebant hostias et sacrificia Domino in Jerusalem, et munera Ezechiae regi Judae; et exaltatus est coram cunctis gentibus. In diebus illis aegrotavit usque ad mortem, et oravit Dominum, et exaudivit eum, et dedit ei signum . Sed non juxta beneficia quae acceperat retribuit: quia exaltatum est cor ejus, et facta est contra eum ira, et contra Judam et Jerusalem . » Rursumque Scriptura sancta elationem cor
Abbreviated transcription (Latin):
es fieret: nunc iegimus quod
in tempore illo. hoc ẽ in eadẽ
munera aderechiam. Non asora¬
don qui sennacherib patri ap̃¬
assirios in regnum successerat.
de ciũ seu morte seu uita scriptu¬
ra conticuit. ex quo ꝑspicuum ẽ
aliud fuisse cunc regnum assi¬
rcorum: et aliud babulomorum.
cepere assyrii: uidam autem
et iherłm postea legimus cepis¬
se calileos: quorum rex nabugo¬
donosor . Et quia apud eos astroꝵ.
obseruantia ẽ. stellarumq cur¬
sus longo usu et exercitatione
cognitus. quod et in domini na-¬
tiuitate monstratur: intellexe¬
duplicata seruire eum quem
solum dm̃ idẽ solem putabat᷑.
Cumq causas huiꝰ miraculi rati¬
onemq ꝑquirerent: fama ꝑ
om̃s gentes uolitante didice¬
runt propter egrotationem regis
uide &iam cursum signi claris¬
simi cõmutatum: quam non eẽ
opinationem meam sed scripturȩ
scẽ fidem dierum uerba testant᷑.
que dixere post alia: Iyse est ete¬
chias qui obturauit suꝑiorem

Expanded text:
es fieret ; nunc legimus quod es fieret ; nunc legimus quod In tempore illo, hoc est, in eodemunera addon, qui Sennacherib patri apud Syrios in regnum successerat, de cujus seu morte seu vita Scriptura conticuit. Ex quo perspicuum est, aliud fuisse tunc regnum Assyriorum, et aliud Babyloniorum. cepere Assyrii, Judam autem et Hierusalem postea legimus cepisse Chaldaeos, quorum rex Nabuchodonosor fuit.. Et quia apud eos astrorum observantia est, stellarumque cursus, longo usu et exercitatione cognitus, quod et in Domini nativitate monstratur, intellexeduplicata, serviere ei quem solum deum, id est, solem putabant. Cumque causas hujus miraculi rationemque perquirerent, fama per omnes gentes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Ezechiae, etiam cursum signi clarissimi commutatum, quam non esse opinationem meam, sed Scripturae sanctae fidem Dierum verba testantur , quae dixere post alia: « Ipse est Ezechias qui obturavit superiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ntempore illo: misit berodach
baladam filius baladan rex ba¬
biloniorum literas et munera
ad ezechiam. Audierat enuco
egrotasset ezechias. Letatus autẽ
in aduentu eorum etechias: osten¬
dit eis domum aromatum. et au¬
rum et argentum: et pigmenta
uaria. Ungenta quoq et domũ
uasorum suorum: et omnia que
habere poterat ĩ thesauris suis.
non fuit qͣuod non monstra.¬
ret eis ezechias indomo sua.
et in om̃i potestate sua. Supra
ascendisse sennacherib regem
assyriorum super omnes ciuito¬
tes uida munitas. et cepisse eas:
et postea obsedisse lachis. transis¬
se lobuam. misisse iherłm partẽ
exercitus sui: cesaq ꝑ angłm
centum occoginta quinq milia
exercitus eius: et ipsum fugasse
inniniuen: interfectumq afi¬
liis in phano dĩ sui: et regnasse
ꝓeo. asaradon filium eius: egro¬
tasse erechiam et recepisse ꝓpłie
nuntio sospitatem: factum sig¬
num incredibile. solem. ͤ ho¬
rarum spatiis reuersum ador¬
tum suum. ut pene duplex di¬

Expanded text:
tempore illo misit Berodach Baladan filius Baladan, rex Babyloniorum, litteras et munera ad Ezechiam. Audierat enim quod aegrotasset Ezechias. Laetatus est autem in adventu eorum Ezechias, et ostendit eis domum aromatum, et aurum et argentum et pigmenta varia, unguenta quoque et domum vasorum suorum, et omnia quae habere poterat in thesauris suis. Non fuit verbum quod non monstraret eis Ezechias in domo sua, et in omni potestate sua. » SuprEzechiae ascendisse Sennacherib regem Assyriorum super omnes civitates Juda munitas, et cepisse eas, et postea obsedisse Lachis, transisse Lobnam, misisse Hierusalem partem exercitus sui, caesaque per angelum centum octoginta quinque millia exercitus ejus, et ipsum fugisse Niniven, interfectumque a filiis in fano Dei sui, et regnasse pro eo Asarhadon filium ejus; aegrotasse Ezechiam, et recepisse, propheta nuntio, sospitatem; factum signum incredibile, ut sol decem horarum spatiis reverteretur ad ortum suum, et pene duplex di
Abbreviated transcription (Latin):
ammonente. ac dicente. facite uob̾
amicos de mammona iniquitatis:
ut cum defeceritis. recipiant uos
in eterna cab̃nacula. Bene atriũ
sacerdotum tribus ordinib lapi¬
dum politorum. & uno ordine
lignorum cedri edificatum ẽẽ
memoratur. Tres quippe ordines
sunt lapidum politorum. fides.
spes caritas et recte politorum:.
quia certa necesse. ẽ. discendi sol¬
lercia: quisꝰ. quomͦ credere. quid
sperare. suie diligere debeat dis¬
noscat. Unus autem ordo lignoꝵ
cedri ipsa. ẽ. bona oꝑatio ae siue
corruptione simul ate dilectio¬
nis ex̾ibita: sine cuius suꝑ adiecti¬
one fides spes ⁊ caritas uera eẽ ñ ualet.
Dictũnanq ẽ sepius quod ligna cedri
ꝓpt̃ odoris grãm . iĩputribilẽ suȩ nat᷑e
potentiam ꝑ seuerantiam fa¬
mainq pie designant actionis.
Ad hoc atrium usq unuiersi con¬
scendunt electi: qui fide. spe dilec¬
tione. atq oꝑe dõ placere appetũt.
hoc alta meritorum gr̃a transcen¬

Expanded text:
admonente ac dicente: « Facite vobis admonente ac dicente: « Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . » Bene atrium sacerdotum tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri aedificatum esse memoratur. Tres quippe ordines sunt lapides politorum, fides, spes, charitas. Et recte politorum, quia certa necessaria est dicendi solertia qua quisque quomodo credere, quid sperare sive diligere debeat dignoscat, unus autem ordo lignorum cedri ipsa est bona operatio, ac sine corruptione simulationis exhibita, sine cujus superadjectione, fides, spes, charitas, vera esse non valet. Dictum namque est saepius, quod ligna cedri propter odoris gratiam et imputribilem suae naturae potentiam, perseverantiam famamque pie designant actionis. At hoc atrium usque universi conscendunt electi, qui fide, spe, dilectione atque opere Deo placere appetunt: hoc alta meritorum gratia transcen
Abbreviated transcription (Latin):
sum etiam templum cum aperie¬
batur intuitum suum alonge diri¬
gebat. Nec tamen atrium sacerdotũ
intrandi facultatem habebat: uerũ
deinferiorib clamabat ad dñm:
quia noc carualium in eccłia simpli¬
citas adño despicitur: quando fide¬
liter ea que ualent illi uota pietatis
offerunt. Dirigunt enim uisus
alonge intemplum di:cum uitã
sublimium discere & ad mirari se¬
dulo gaudent. & quos uirtutis imi¬
tatione sequi nequeunt: pie uene¬
rationis cõplectuntur affectu. Ui¬
dent hostias sacerdotum in altari
igne sacro scõ consummi: quia mag¬
na magnorum opera cognoscunt
sacerdotum. offerendas dño ꝑ illos:
dum bona que p̃ualent operantes
maiorum ac doetiorum e ꝯfirmant᷑
ex hortatione. & intercessione dño
cõm̃dantur. Offecunt etiam cunc
hostias suas sacerdotib ꝑ eos dũo
cõmendandas: cum scĩs quibq e
gentib necessaria mundi huius
quib ipsi habundant summe
mercedis intuitii dño tribuunt

Expanded text:
sum etiam templum, cum aperiesum etiam templum, cum aperiebatur, intuitum suum a longe dirigebat, nec tamen atrium sacerdotum intrandi facultatem habebat. Verum de inferioribus clamabat ad Dominum. Quia nec carnalium in Ecclesia simplicitas aliter ea quae valent illi voto pietatis offerunt. Dirigunt enim visus a longe in templo Dei, cum vitam sublimium discere, et admirari sedulo gaudent: et quos virtutis imitatione sequi nequeunt, piae venerationis complectuntur affectu. Vident hostias sacerdotum in altari igne sacro sanctoque consumi: quia magnorum opera cognoscunt sacerdotum offerendas Domino pro illis, dum bona quae praevalent operantes, majorum ac doctorum, et confirmantur exhortatione et intercessione Domino commendantur. Offerunt etiam tunc hostias suas sacerdotibus per eos Domino commendandos, cum sanctis quibusque egentibus necessaria mundi hujus, quibus ipsi abundant, summae mercedis intuitu, Domino tribuunt
Abbreviated transcription (Latin):
dubietate multo maior. in scã ecc¬
łia calium. quam ꝑfectorum est¬
numerus. S quantum numero
prestant: cantum suc cumbiit
merito. Unde apte basilica hec
grandis et si plurimos capit: non
eos camem initeriora cempli de¬
aurati. ad altaris officium.
non in ipsum saltem atrium sac̃¬
dotum intromictit. Quia carnales
quiq atq infirmi adhuc in eccła
et si obmeritum caste fidei acpi¬
etatis dño deuote ad electorum
sortem ꝑtinent: longe tamen ab¬
.ẽ. ut illis equentur qui cum fidu¬
cia ꝓfantur. Non enim audeo ali¬
qd loqui eorum quȩ ꝑme non
efficit xp̃c: in obedientiam genti¬
um uerbo & fact̾is. & iterum. Bo¬
num certamen certaui: cursumcn¬
summaui. fidem seruaui. Decet̾o:
reposita ẽ. michi corona iusticie.
Accedebat quidem uulgus usq ad
atrium sacerdotum. hostias suas
ad huius quoq ianuam defecebat¬
susceptas a sacerdotib atq in altari
oblatas oculis ꝓsequebatur: In ip¬

Expanded text:
dubietate multo major est in sancta Eccdubietate multo major est in sancta Ecclesia talium quam perfectorum numerus. Sed quantum numero praestant, tantum succumbunt merito. Unde apte basilica haec grandis etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non in ipsum saltem atrium sacerdotum intromittit: quia carnales quique atque infirmi adhuc in Ecclesia, etsi ob meritum castae fidei ac pietatis Domino devotae ad electorum sortem pertinent, longe tamen abest ut illis aequentur, qui cum fiducia proloquuntur. Non enim audeo aliquid loqui eorum quae per me non efficit Christus in obedientiam gentium, verbo et factis . Et iterum: « Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . » Accedebat quidem vulgus usque ad atrium sacerdotum, hostiasque suas ad hujus usque januam deferebatusceptas a sacerdotibus, atque in altari oblatas oculis prosequebatur. In ip
Abbreviated transcription (Latin):
tummͦ s et plurib ꝓsunt: qui
dum corpora sua hostiam uiuentẽ
scam̃ dõ placentem exibent. sacerdo¬
tale profecto minisfiũ spiritalit̃ exercẽt.
Neq enim epis et presbiteris solum:
uerum omĩ dĩ eccłie loquebatur
apłs petrus. cum ait. Uos autẽ
genus electum. regale sacerdotiũ.
gens sca: popłs ad quisitionis. Cuiꝰ
honore dignitatis etiam antiquus
popłs dĩ erat in signitus: dicente
ipso ad moysen. Hec dices domui
iacob et annuntiabis filiis isrł.
Et paulo pꝰ. Et uos eritis michi reg¬
num sacerdotale: et gens sc̃a. Ba¬
silica uero grandis que erat extra
atrium sacerdotum. inqua omĩs
popłi multitudo adorare siue ad
uerbum audiendum confluere
solebat: carnalium in sc̃a eccłia ui¬
tam moresq figuraliter insinuat:
tut uob̾ loqui quasi spãlib s
quasi carnalib tanquam paruls
in xp̃o lac uob̃ potum dedi. non
escam. Qui bene ꝑ basilicam grin¬
dem designantur. quia absq ulla

Expanded text:
tummodo, sed et pluribus prosunt. Qui tummodo, sed et pluribus prosunt. Qui dum corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem exhibent , sacerdotale profecto ministerium spiritaliter exercent. Neque enim episcopis et presbyteris, verum omni Ecclesiae Dei loquebatur apgenus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis . » Cujus honore dignitatis etiam antiquus populus Dei erat insignitus, dicente ipso ad Moysen: « Haec dices domui Jacob, et annuntiabis filiis Israel. » Et paulo post: « Et eritis vos mihi regnum sacerdotale, et gens sancta . » Basilica vero grandis, quae erat extra atrium sacerdotum, in qua omnis populi multitudo adorare sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium in sancta Ecclesia vitam moresque figuraliter insinuat, tui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus: tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam. » Qui bene per basilicam grandem designantur, quia absque ulla
Abbreviated transcription (Latin):
erat: quam ubi fundate porticus
fuere. Nam sicut iosephus scribit
extreme atriorum fabrice. cum in
quadr̃igentis cubitis eẽnt erectȩ.
tantum aduerticem usq montis. in
quo templum edificatum. ẽ. ꝑuene¬
runt. hec quidem destructura cẽpli:
studioso lectori credidimus intiman¬
da uerum in eis quȩq scriptura sacra
referre cõmodum duxit. figuras
misteriorum quȩ ramus: cet̾is ꝓhis¬
torie cognitione simpliciter utam.
Edificium gͦ templi intra atrium
sacerdotum ꝑfectorum in sca eccłia
et sublimium uitam ex primit
uitorum: eorum uidelicet qui et
excellentia uirtutum dño ad ꝓpͥn¬
quare: et aliis uerbo atq oꝑe du¬
catum solent ostendere salutis¬
Sacerdos namq ab eo larine nom̃
accepit: quod sacrum p̾bere ducatũ
scripturis mistice non soli altaris mi
nistri ep̃i uidelicet & presbiteri s
& om̃s utiq censentur: qui altitudi¬
ne recte cõu̾sationis ac doctrine sa¬
lutaris eminent: nec sibimet ipsi tan-¬

Expanded text:
erat, quam ubi fundatae porticus erat, quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephus scribit extremae atriorum fabricae cum in quadringentis cubitis essent tantum erectae, ad verticem usque montis, in quo templum aedificatum est, pervenerunt. Haec quidem de structura templi studioso lectori credidimus intimanda. Verum in eis quaecunque Scriptura sacra referre commodum duxit, figuras mysteriorum quaeramus, caeteris pro historiae cognitione simpliciter utamur. Aedificium templi intra atria sacerdotum, perfectorum in sancta Ecclesia, et sublimium vitam exprimit virorum: eorum videlicet qui et excellentia virtutum Domino appropinquare, et aliis verbo atque opere ducatum solent ostendere salutisSacerdos namque ab eo Latine nomen accepit, quod sacrum praebere ducatum Scripturis mystice non soli altaris nistri, episcopi videlicet et presbyteri, sed et omnes utique censentur, qui altitudine rectae conversationis ac doctrinae salutaris eminent, nec sibimetipsis tan
Abbreviated transcription (Latin):
se: neque uirum tam eruditum
uoluisse in exemplum legendi
ꝓponere: que non ipse prius uera
eẽ. cognouisset. Hec sunt loca. quoꝵ
meminit sup̃mus gradium psal¬
mus: qui ita incipit. Ecce nunc
benedicite dnm om̃s serui dñi: qui
statis indomo dñi. in atriis domꝰ
dĩ nr̃i. In his porticibꝰ hieremias
a temptantib phariseis mulier¬
illi ad ultera iudicanda oblata ẽ.
In his inuenit uendentes et em̃tes
oues et boues et columbas: hosq¬
cum suis mercimoniis elimina¬
uit e cemplo. In his petrus et io¬
hes claudum iuuenientes sana¬
uetunt: ac setum ingredientes. int̾ius
ad orandum duxerunt. In his ora¬
bat omis multitudo popłi quan¬
do incensum ponenti ⁊acharie au¬
głs ad altare t̾uniamatis apparu¬
it: eumq de p̃cursoris dñi natiui¬
tate ꝑdocuit. Non autem hec atria
cum porticib suis aspect̾um cẽpli
de longe aspect̾antib abscondere
potuerunt: quia locus in quo tem¬
plum erat situm multo sublimior.

Expanded text:
se, neque virum tam eruditum se, neque virum tam eruditum voluisse in exemplum legenti proponere quae non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca quorum meminit supremus graduum psalmus, qui ita incipit: Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . In his porticibus Jeremias attentantibus Pharisaeis, mulier adultera illi judicanda oblata est . In his invenit vendentes et ementes oves et boves et columbas, hosqcum suis mercimoniis eliminavit e templo . In his Petrus et Joannes claudum invenientes sanarunt, ac secum ingredientes interius ad orandum duxerunt . In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate docuit . Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt, quia locus in quo templum erat situm multo sublimior
Abbreviated transcription (Latin):
tum. fact̾o pauimento sub diuo.
inter edificia singula de marmo¬
re. & parietib domorum urtetio¬
rib hoc ẽ eis qui ad cemplum res¬
pitiebant fact̾is in colũnsi: ex¬
teriorib uero solidis. sicq fiebat
ut omĩs structura cempli: ꝓgra¬
duum eẽt. uarietate rationabi¬
liter distinct̾a. Namq in scã
scorum ingrediebatur pontifer.
iu ipsum templum sacerdotes pu¬
rificati: mnatrium sacerdotum
sacerdotes purificati & non purisi¬
cati una cum leuitis & cantorib:
mintimum atrium basilice ma¬
ioris uiri uidȩi purificati. stantes ce
orintes sub diuo si serenum eẽt:
si cempestas: in porticus ꝓximas se
tcipientes In exterius atrium muli¬
etes uidee purificate.: in extremum
atrium gentiles & uidei. qui nuꝑ
uenerant ex gentib usq ad sextum
purificationis diem Hec ĩn pictu
ia cassiodori distinct̾a reppẽrimꝰ.
breuiter annotare curaumus. rati
cum ab antiquis hec uideis didicis¬

Expanded text:
tum: facto pavimento sub divo, tum: facto pavimento sub divo, inter aedificia singula de marmore et parietibus domorum interioribus, hoc est, eis qui ad templum respiciebant factis in columnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat, ut omnis structura templi per graduum esset varietatem rationabiliter distincta. Namque in Sancta sanctorum ingrediebatur pontifex, in ipsum templum sacerdotes purificati: in atrium sacerdotum, sacerdotes purificati: et non purificati una cum levitis et cantoribus: in intimum atrium basilicae majoris viri Judaei purificati stantes et orantes sub divo, si serenum esset: si tempestas, in porticus proximas sese recipientes. In exterius atrium mulieres viduae purificatae. In extremum atrium gentiles et Judaei, qui nuper venerant ex gentibus usque ad sextum purificatra Cassiodori distincte reperimus breviter adnotare curavimus, rati eum ab antiquis haec in dies didicis
Abbreviated transcription (Latin):
De exteriori uero atrio quod uerba
dierum basilicam grandem uocãt.
ita scribit iosephus. Extrui secus
autem huiꝰ templi. aliam edificiũ
aulam quadrangulo schemathe¬
factam: erigens maximas portiẽ
atq latas. & portas ex celsas et am¬
plas ꝑ quatuor. mundi partes in
eo constituens: quarum singule
ad unum quẽq uentum iͭii.
angulis at tendebant: ubi aureas
ianuas colocauit. eł paulo pꝰ. In
hoc eigo sacrarium om̃s popłi
quib purgatio & obseruatio leg¬
tiorum inerat: introibant. has
uͦ porticus cassiodorus senator in
pictura templi quam in panderte
posuit. ut ipse in psalmorum ex¬
positione cõmemorat. triplici ordi¬
ne distiuxit: pͥmum uidelicet e¬
diuem ponens extra atrium sac¬
dotum ex omi parte ꝑ quadrum
scđm eodem mͦ extra intimas po¬
ticus undiq uersum in gyro. ex¬
tremum similiter. ex om̃i latere
pͥorum porticum̃ incireuitu. Sic¬
q cemplum criformi edificiorum
p̃sidio ab om̃i erat parte muni¬

Expanded text:
De exteriori vero atrio, quod Verba De exteriori vero atrio, quod Verba Dierum basilicam grandem vocant, ita scribit Josephus: « Extrinsecus autem hujus templi aliam aedificavit aulam quadrangulo schematfactam. Erigens maximas porticus atque latas, et portas excelsas et amplas per quatuor mundi partes in eo continens, quarum singulae ad unumquemque ventum quatuor angulis attendebant, ubi aureas januas collocavit. Et paulo post: In hoc ergo sacrarium, omnes populi quibus purgatio et observatio legitimorum inerat introibant. Has vero porticus, Cassiodorus Senator, in pictura templi quam in Pandectis posuit ut ipse in Psalmorum expositione commemorat triplici ordine distinxit. Primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte per quadrum. Secundum, eodem modo extra intimas porticus, undique versum in gyro. Extremum, similiter ex omni latere priorum porticuum in circuitu. Sicque templum triformi aedificiorum praesidio, ab omni erat parte muni
Abbreviated transcription (Latin):
fecit etiam atrium sacerdotum. &
basilicam grandem: & hostia in ba¬
silica. que texit ere attium gͦ in¬
terius quod uocatur sacerdotum.
eo quod sacerdotes et leuite ineo
ministrarent. ex om̃i parte erat
templo circundatum: s aborien¬
te unde templi erat ingressus mul
to longius a templo quam acetis
trib plagis secretum: quia nimitũ
in ea plaga idẽ. in facie templi fie¬
bant ministi̾a scorum: ibi altare
eneu ad hostias dño offerendas:
ibi decem luteres ad lauandas eas¬
dem oͥstias: ibi mare eneum erat
positum ad lauandas manus. pedes¬
q sacerdotum: cum ad ministran¬
dum intrarent: habebat autem
hoc atrium tres cubitos altitudi¬
nis ut iosephus narrat: quatinus
abingressu templi ceteros ꝓhibe¬
ret: & solis sacerdotib hoc licere
significaret: Erat q ei ianua adori¬
entalem plagam. ad quam usq
popłs hostias suas & sacrificia
inferebat: inde suscipienda a sa¬
cerdotib atq ad altare ꝑferenda.

Expanded text:
Fecit etiam atrium sacerdotum et Fecit etiam atrium sacerdotum et basilicam grandem, et ostia in basilica quae texit aere . Atrium ergo interius, quod vocatur sacerdotum, eo quod sacerdotes et Levitae in eo ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum, sed ab Oriente, unde templi erat ingreto longius a templo quam a caeteris tribus plagis secretum, quia nimirum in ea plaga, id est, in facie templi fiebant ministeria sanctorum. Ibi altare aeneum ad hostias Domino offerendas; ibi decem luteres ad lavandas easdem hostias; ibi mare aeneum erat positum ad lavandas manus pedesque sacerdotum, cum ad ministrandum intrarent. Habebat autem hoc atrium tres cubitos altitudinis, ut Josephus narrat, quatenus et ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc licere significaret. Eratque ei janua ad Orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas et sacrificia inferebat, inde suscipienda a sacerdotibus atque ad altare perferenda.
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. ueraciter unus ꝑ omĩa.
& continuatim extentus paries
uideretur: unum decoris grã p̃¬
cendens. aliud misterii dispensa¬
tionẽ p̃figurans. Quod uͦ descrip¬
tis cempli hostiis sequitur.
et sculpsit cherubum & palmas &
celaturas ualde eminentes. operuitq
omĩa laminis aureis opere quadro
ad regulam: qͥa nimirum eadem
archana fidi. spei. & caritatis. quȩ
sublines quiq ac ꝑfecti sublunit᷑
capiunt. queq om̃s electi plene in
diuina uisione ꝑcipiunt: & iam ca¬
tecitandi rudib ꝓ suocuiq captu
discenda & confitenda traduntur:
quatinus sacris iniciati mnisteriis
quandoq etiam ad capienda eaqͦ
pie credidere ꝑueniant. xxi. Et edi¬
ficauit rex salomon atrium interiꝰ
trib ordinib lapidum politorum:
&e uno ordine lignoum cedri. De
interiori atrio breuiter loquitur.
de exteriori. prorsus tacere uidet᷑.
uerum inuerbis dierum utrius q
fit mentio: ubi ita scriptum est:

Expanded text:
habebat, veraciter unus per omnia habebat, veraciter unus per omnia et continuatim extentus paries videretur, unum decoris gratia praetendens, aliud mysterii dispensatione praefigurans. Quod vero, descriptis templi ostiis, sequitur: « Et sculpsit cherubim, et palmas et caelaturas valde eminentes, operuitque omnia laminis aureis, opere quadro ad regulam, » quia nimirum eadem arcana fidei, spei et charitatis, quae sublimes quique ac perfecti sublimiter capiunt, quaeque omnes electi plene in divina visione praesciunt, etiam catechizandis rudibus, pro suo cuique captu discenda et confitenda traduntur, quatenus sacris initiati mysteriis, quandoque etiam ad capienda ea quae pie credidere, perveniant. « Et aedificavit rex Salomon atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri, etc. » De interiori atrio breviter loquitur, de exteriori prorsus videtur tacere. Verum in Verbis Dierum utriusque fit mentio, ubi ita scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
nificentia benignitatis.: uibi nemo
indiget opus.ẽ. hec de ostiorum
figura ꝓ modulo nĩo sequentes
patrum uestigia disseriumus ue¬
tum uuta formam ipsius oꝑis
decoris gra ꝓuisum est. ut in uno
codemq templi ingressu duo eẽnt
ostia. Necesse et enim erat parietes
domus. que .c. inginti cubitos ha¬
bebant in altitudine: non nullos
diam grossitudinis cubitos habere.
incuiꝰ nimirum grossitudinis extre¬
ma parte ostia erant affixa: ita ut
cquale parieti eẽt ostium utrũq
& siue intus siue foris templum
quis positus ostium in spiceret:
unus ei ꝑomĩa paries e̾ẽ. uide¬
retur. Similiter et cedrinus paries
cum uicenorum longitudine &¬
decem altitudine. eẽt. cubitorum:
non paruam & ipse debuic habe̾
grossitudinem. Qua ꝓpter & in
huius ingressu duo facta sunt
stia: ut uidelicet abutroq latere
hoc ẽ & untus & foris. equale pa¬
rieti ostium pareret. E qm̃ easdẽ
picturas ostium quas & paries

Expanded text:
nificentia benignitatis, ubi nemo nificentia benignitatis, ubi nemo indiget, opus est. Haec de ostiorum figura pro modulo nostro, sequentes Patrum vestigia, disseruimus. Verum juxta formam ipsius operis decoris gratia provisum est ut in uno eodemque templi ingressu duo essent ostia. Necesse etenim erat parietes domus, qui centum viginti cubitos habebant in altitudine, nonnullos etiam crassitudinis cubitos habere, in cujus nimirum crassitudinis extrema parte ostia erant affixa, ita ut aequale parieti esset ostium utrumque, ut sive intus, sive foris templum quisque positus ostium inspiceret, unus ei per omnia paries esse videretur. Similiter et cedrinus paries cum vicenorum in longitudine et altitudine esset cubitorum, non parvam et ipse debuit habere crassitudinem. Quapropter et in hujus ingressu duo facta sunt ostia, ut videlicet ab utroque latere, hoc est, et intus et foris aequale parieti ostium pateret. Et quoniam easdem picturas ostium, quas et paries,
Abbreviated transcription (Latin):
nitate sublimior. ⁊ ꝑ illam
adhanc intratur:qͥa in amore ꝑ¬
ximi discitur: qualiter amari con¬
dudr debeat. Notandum sane qͦs
in ingressu oraculi duo quidem fu¬
isse ostia dicuntur: s hec dupplieu
fuisse non dicuntur: Incempli uͦ
id ẽ. domus pͥoris introitu ita eeit̃
duo ostia ut duplex eẽt utrumq
quia nimirum in p̃senti eccłia aẽ
nos ingredi ac ducere iutam necs¬
mus In futura autem uita ubi
dm̃ & ꝓximos in luce interne be¬
titudinis uidebimus. eadem ut¬
q dilectione gemina absq ullo
ꝓrsus labore unmo in magna
multitudine diuine dulcedinis
fruemur. Unde apte introitus
interioris domus duo quidem
ostia: s hec simplicia habebat.
Non enim ibi fides. necessatia. ẽ
ubi ea que nunc credimus ac spe¬
ramus. omĩa manifesta luce ui¬
debimus. Non labor. oꝑum necessa¬
rius ubi mercede ꝑpetua eorum
qͣ hic laboramus donabunur.
Non necessaria patientia: ubi nemo
aduersi aliquid itrogat. Non mu¬

Expanded text:
initate sublimior, et per illam initate sublimior, et per illam ad hanc intratur, quia in amore proximi discitur qualiter amari Conditor debeat. Notandum sane quod in ingressu oraculi, duo quidem fuisse ostia dicuntur, sed haec duplicia fuisse non dicuntur. In templi vero, id est, domus prioris introitu, ita erant duo ostia, ut duplex esset utrumque, quia nimirum in praesenti talem nos ingredi ac ducere vitam necestatem servemus; in futura autem vita, ubi Deum et proximos in luce internae beatitudinis videbimus, eadem utique dilectione gemina absque ullo prorsus labore, imo in magna multitudine divinae dulcedinis fruemur. Unde apte introitus interioris domus duo quidem ostia, sed haec simplicia habebat. Non enim ibi fides necessaria est, ubi ea quae nunc credimus ac speramus, omnia manifesta luce videbimus. Non labor operum necessarius, ubi mercede perpetua eorum quae hic laboramus donabimur. Non necessaria patientia, ubi nemo adversi aliquid irrogat. Non mu
Abbreviated transcription (Latin):
Quas unꝰ uersiculo uututes ꝓpħa
breuiter complectitur dicens.
tio uidelicet. ut que agere de¬
beamus edoceat: salus uero. ut ad hȩc nos
ꝑagenda confirmet. Cemperantia ẽ:
qua discernimus. ne plus aut minꝰ
iusto. prudentie. suie forcitudini
oꝑam dare inueniamur. E quia
quisquis prudentia ac fortitudine
temperanter utitur. absq ulla con¬
tradictione iustus ẽe̾. ꝓbabitur. uir¬
tus quarta pꝰ prudentiam. foraitu¬
dinem & cemperantiam. iusticia
sequitur. Duo ostia que in unum
ingressum facta sunt: dilectio di ẽ.
& ꝓrimi. Que bene altrin secus
fac̾ta eẽ dicuntur: quia adinuicẽ
respiciunt: ad eo ut una sine alte¬
ra nequaquam possit haberi. Omis
.ẽ. ex eo. Q sicut iterum dicit. Qui
non diligit frem suum quem uidet:
din quem non uidet quomͦ potest
diligere: Unde recte ostium ex¬
terius. dilectio fraterna: interius
ẽ. dilectio intelligenda diuina:
quia illa ptior. cemporẽ. hec ẽ dig¬

Expanded text:
Quas uno versiculo virtutes Propheta Quas uno versiculo virtutes Propheta breviter complectitur, dicens: tio videlicet, ut, quae agere debeamus, edoceat; salus vero, ut ad haec nos peragenda confirmet. Temperantia est, qua discernimus ne plus aut minus justo prudentiae sive fortitudini operam dare inveniamur. Et quia quisquis prudentia ac fortitudine temperanter utitur, absque ulla contradictione justus esse probabitur. Virtus quarta post prudentiam, fortitudinem et temperantiam, justitia sequitur. Duo ostia, quae in hunc ingressum facta sunt, dilectio est Dei et proximi. Quae bene altrinsecus facta esse dicuntur, quia ad invicem respiciunt adeo ut una sine altera nequaquam possit haberi. « Omnis V. » Et sicut iterum dicit: « Qui non diligit fratrem suum, quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere? » Unde recte ostium exterius dilectio fraterna, interius est dilectio intelligenda divina. Quia illa prior tempore, haec est div
Abbreviated transcription (Latin):
drangulatos. & duo ostia de lig¬
nis abiegnis altrinsecus. & utrũ
q ostrum duplex erat: et se in¬
uicem tenens. aꝑiebatur. Sicut
ingressus oraculi quo ad archã
dñi cherubim q ꝑueniebatur.
introitum significat regni celestis.
quo adiusionem nr̃i conditoris su¬
ꝑnorumq eiuium nos introduci
speramus ac desideramus: ita in¬
troitus intemplum primordia
nr̃e structure ad dm̃ conu̾sionis
quando in presentem eccłiam in¬
gredimur. typice demonstrat.
ste ingressum nr̃m ad fidem. ille
designat ad spetiem. Unde apte
po̾tes huius introitus quadran¬
trina infide ueritatis erudimur:
seu ꝓpter totidem uirtutes pͥnci¬
pales. prudentiam. fortitudinẽ.
temperantiam. iusticiam: quarũ
ueluti fundamine quodam
firmissimo. om̃is bonorum ac¬
⁊ tuum struetura in nititur. Pru¬
dentia: namq qua discimus qd
nos agere. qualiter uiuere dece¬
at fortitudo: ꝑ quam ea que a¬
genda didicimus. implemus.

Expanded text:
drangulatos; et duo ostia de ligdrangulatos; et duo ostia de lignis abiegnis altque ostium duplex erat, et se invicem tenens aperiebatur. Sicut ingressDomini cherubimque perveniebatur, introitum significat regni coelestis, quo ad visionem nostri Conditoris supernorumque civium nos introduci speramus ac desideramus: ita introitus in templum, primordia nostrae structurae ad Deum conversionis, quando in praesentem Ecclesiam ingredimur, typice demonstrat. Iste ingressum nostrum ad fidem, ille designat ad speciem. Unde apte postes hujus introitus quadrantrina in fide veritatis erudimur, seu propter totidem virtutes principales, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, justitiam, quarum veluti fundamine quodam firmissimo, omnis bonorum actuum structura innititur. Prudentia est namque qua discimus quid nos agere, qualiter vivere deceat. Fortitudo, per quam ea quae agenda didicimus, implemus.
Abbreviated transcription (Latin):
castigationem carnis nr̃e insino¬
at: Ciuꝰ quasi humorem ingeni¬
tum ex siccari uibet apł̃s dicers.¬
Vortificate menbra ura que sunt
suꝑ cerram: fornicationem. inmũ¬
ditiam. libidinẽ. concupiscentiã
malam et auaritiam:que est si¬
mulachrorum seruitus. Ad quan¬
cam uero candoris grãm hanc ue¬
lit ꝑduci: alias ostendit. dicens. Ob¬
leatis corpora uia oͥstiam uiuen¬
tem. scãm. dõ placentem: rationa¬
bile obsequium ur̃m: Intexun¬
tur uero cherubim. eisdem q .uͦii.
eximiis colorib conficiuntur. cũ
inuniuersis que pie agimus. a
uenenatis demonum delis ꝑan
głica p̃sidia dño donante ꝓtegi¬
mur. Intexuntur uero cherubim:
cum in bonis que agimus. mul¬
atudint  scientie in desinent᷑
utimur: respitientes semꝑ ad
eloquia diuina: et ne forte auir¬
tutum calle abexremus. horum
intuitu continuo uestigia nr̃a
tegimus. fecitq in introitu templi
potes de lignis oliuarum qua¬

Expanded text:
castigationem carnis nostrae insinucastigationem carnis nostrae insinuat, cujus quasi humorem ingenitum exsiccari jubet Apostolus, dicensMortificate membra vestra quae sunt super terram: fornicationem, immundimalam, et avaritiam, quae est simulacrorum servitus . » Ad quantam vero candoris gratiam hanc velit perduci, alias ostendit, dicens: « Obbeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum . » Intexuntur vero cherubim eisdem, quae quatuor eximiis coloribus conficiuntur, cum in universis, quae pie agimus, a venenatis daemonum telis per angelica praesidia, Domino donante, protegimur. Intexuntur velo cherubim, cum in bonis quae agimus, multitudine scientiae indesinenter utimur, respicientes semper ad eloquia divina; et ne forte a virtutum calle aberremus, horum intuitu continuo vestigia nostra regimus. « Fecitque in introitu templi postes de lignis olivarum qua
Abbreviated transcription (Latin):
ac ueritas euangłii archanaq
celestia. et ipse celi ingressus ñ
ad huc ꝓphetandus. ac figura lit̃
significandus. s iam iam ꝙ eẽt.
ꝓrime omĩbus aperiendus: quiab
initio mundi usq ad id tempors
infide ueritatis de mundo tiansi¬
erunt. Bene idem uelum suba̾
in oraculum intrabatur ex iachi¬
to. purpura. coccino. & bisso. pur¬
pura. factum. ẽ: Ei quoq cherubi
intexti eẽ memorantur.acincꝰ
quippe qui celi colorem imitatur.
fert spetiem: non inmerito sacra¬
mentum dnĩce signat passionis:
quod nos imitari. crucem nr̃am
portando debemus. Coccino quod
rubeo colore flammescit: congrue
iurtus expͥmitur amoris. Dequo
mirantes dixere: qui cum dño am¬
bulauerant discipuli. Non ne
cor. nr̃m ardens erat in nob̃ dum
loqueretur inuia: & aꝑiret nob̃
scripturas: Bissus quide ter¬
ra uirenti germine nascitur. &
longo artificum exercitio na¬
tium̃ ęxuit. uirorem. atq alben¬
tem ꝑducitur speciem: congue

Expanded text:
ac veritas Evangelii, arcanaque ac veritas Evangelii, arcanaque coelestia, et ipse coeli ingressus, non adhuc prophetandus ac figuraliter significandus, sed jamjamque esset proxime omnibus aperiendus, qui ab initio mundi usque ad id temporis in fide veritatis de mundo transierunt. Bene idem velum, sub quo in oraculum intrabatur, ex hyacintho, purpura, coccino, et bysso factum esse, ei quoque cherubim intexti eim qui coeli colorem imitatur, fert speciem, non immerito sacramentum Dominicae signat passionis, quod nos imitari, crucem nostram portando, debemus. Coccino, quod rubeo colore flammescit, congrue virtus imprimitur amoris, de quo mirantes dixere qui cum Domino ambulaverant discipuli: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? Byssus, quae de terra virenti germine nascitur, et longo artificum exercitio nativum exuit virorem, atque ad albentem perducitur speciem, congrue
Abbreviated transcription (Latin):
uelum fuisse additum: uerba
dierum narrant. fecit quoq
uelum inquit ȩx iacunto. purpu¬
ra. coccino. et bisso: & intexiit ei che¬
rubim. Quod decoris quidem grã
factum. ẽ: ut inter parietes de au-¬
ratos etiam olosericum fulgeret:
S in eiusdem misteriĩ cuius et os¬
tiola congrua significatione ante
archam atq ingressum oraculi ap¬
pensum: ut sicut ostiola congru¬
is horis aꝑiebantur: sic et uelum
reuelaretur:quotiens aduenirẽt.
quib in scã scõrum e̾e̾t ingredien¬
dum. Unius ergo ueli sedula re¬
uelatio scđm legem. aꝑtionem
significat regni celestis. que nob̃
ꝑ incarnationem diũ et saluato¬
ris nr̃i donata . ẽ. Unde et bapti¬
tato eo cęli aꝑti sunt: ut osten¬
deretur quia ꝑ baptisma quoo
nob̾ in se consecrauit: ianuam
patrie celestis deberemus ingredi.
Et moriente illo in cru&e. idem
uelum scissum. ẽ. medium a
summo usq deorsum: ut apte
doceretur. quia figure legales
iam tunc ad finem uenissent:

Expanded text:
velum fuisse additum Verba velum fuisse additum Verba dierum narrant: « Fecit quoque velum, inquit, ex hyacintho, purpura, cocco et bysso, et intexuit ei cherubim , » quod decoris quidem gratia factum est, ut inter parietes deauratos etiam holosericum fulgeret. Sed in ejusdem mysterii, cujus et ostiola, congrua significatione, ante arcam atque ingressum oraculi appensum, ut sicut ostiola congruis horis aperiebantur, licet velum revelaretur quoties advenirent, quibus in Sancta sanctorum esset ingrediendum. Hujus ergo veli sedula revelatio, secundum legem apertionem significat regni coelestis, quae nobis per incarnationem Domini et Salvatoris nostri donata est. Unde et « baptizato eo coeli aperti sunt ; » ut ostenderetur quod per baptisma, quod nobis ipse consecravit, januam patriae coelestis deberemus ingredi; et moriente illo in cruce, idem « velum scissum est medium a summo usque deorsum , » ut aperte doceretur quia figurae legales jam tunc ad finem venissent,
Abbreviated transcription (Latin):
quia uirtutum oꝑib que ꝑto
tum orbem eccłia in scĩs suis ac ꝑfec¬
tis exercet. illi p̃cipue quib fideli¬
um cura cõmissa. & claues regni
celorum sunt dati: omĩ debeut
sollercia insistere: uit quantum gra¬
du preminent cet̾is. tantum &
merito precellant bonȩ accionis.
habent namq inse picturam che¬
rubin sculptam: cum angłicam
unterris uitam quantum morta¬
lib possibile. ẽ. & mente inmitan¬
tur &oꝑe. habent palmarum
speties: cum dona suꝑne retri¬
butionis fixa semꝑ intentione
meditantur. Palma namq ma¬
nus uictricis ornatus.ẽ. habent
anaglifa ualde ꝓminentia cũ
certissima bonorum oꝑum do¬
cumenta. & que nemo in sinistrã
partem interp̃tari ullatenus ua-¬
leat. cunctis sese intuentib often¬
dunt. Et hec omĩa sunt auri
laminis oꝑta: cum sicut sepe die¬
cum et semꝑ dicendum est. cetis
uirtutũ florib specialius in mag¬
nis eccłie menbris fulgor. suꝑ¬
eminet amoris. his ostiolis etiã

Expanded text:
quod virtutum operibus, quae per totum orbem Ecclesia in suis sanctis ac perfectis exercet, illi praecipue, quibus fidelium cura commissa, et claves regni coelorum sunt datae, omni debeant solertia insistere, ut quantum gradu praeminent caeteris, tantum et merito praecellant bonae actionis. Habent namqrubim sculptam, cum angelicam in terris vitam quantum mortalibus possibile est et mente imitantur et opere. Habent palmarum species, cum dona supernae retributionis fixa semper intensione meditantur. Palma namque manus victricis ornatus est. Habent anaglypha valde prominentia, cum certissima bonorum operum documenta, et quae nemo in sinistram partem interpretari ullatenus valeat, cunctis sese intuentibus ostendunt. Et haec omnia sunt auri laminis operta, cum sicut saepe dictum et semper dicendum est caeteris virtutem floribus specialius in magnis Ecclesiae membris, fulgor supereminet amoris. His ostiolis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecti quiq uisti in hac uita ubi
nec dum palam de patre audi¬
re idẽ. nec dum palam patrem
uidere queunt: fidem & opus uis¬
ticie diuino ornant amore. ꝑ quem
ad plenam dĩ coguitionem mere¬
antur attingere. Lamine auri qͥb
oꝑta. ẽ. domus. opationes sunt mul¬
tifarie pietatis: quas in obsequiũ
uł sui creatoris uł fraterne necessi¬
tatis amor castus exhibet. Claui
aurei quib erant affixe lamine.
ipsa sunt p̾cepta caritatis. siue
ꝓmissa eterne claritatis: ꝑ que in
exercitatione studioq uirtutum
ne deficiamus. donante xp̃i grã
continemur: unde bene de eisdẽ
clauis in libro paralipomenon scri¬
ptum. ẽ. S & clauos fecit aureos: i ta
ut singuli claui siclos quinquage
nos appenderent. quinquagena¬
rio uamq numero solet inscrip¬
turis remissio peccatoꝵ. & grã sp̃c
quinquagenorum erant siclorum
claui singuli quib lamine auri
affigebantur in pariecib domͦ
dñi: quia nimirum uerba celes¬

Expanded text:
perfecti quique justi in hac vita, ubi perfecti quique justi in hac vita, ubi necdum palam de Patre audire, id est, necdum palam Patrem videre queunt, fidem et opus justitiae divino ornant amore, per quem ad plenam Dei cognitionem mereantur attingere. Laminae auri, quibus operta est domus, operationes sunt multifariae pietatis, quas in obsequium vel sui creatoris, vel fraternae necessitatis, amor castus exhibet. Clavi aurei, quibus erant affixae laminae, ipsa sunt praecepta charitatis, sive promissa aeternae claritatis, per quae in exercitio studioque virtutum ne deficiamus, donante Christi gratia, continemur. Unde bene de eisdem clavis in libro Paralipomenon scriptum est: « Sed et clavos fecit aureos, ita ut singuli nos appenderent . » Quinquagenario namque numero solet in Scripturis remissio peccatorum, et gratia  figurari. Et quinquagenorum erant siclorum clavi singuli, quibus laminae auri affigebantur in parietibus domus Domini. Quia nimirum verba coeles
Abbreviated transcription (Latin):
quia tales non adhuc peccata carnis
& illecebras cogitationum in se mac¬
tare opus habent: s tantum orati-¬
onum spalium et celestium desi-¬
deriorum odoramenta ꝑ ignem
interni amoris inconspectu sui con¬
ditoris offerunt. Domũ quoq
ante oraculum oꝑuit auro puris¬
simo: & affiit laminas clauis
aureis. Domum ante oraculum
p̃sentis eccłie tipum tenere diximꝰ:
ubi ita redemptoris nr̃i amore
flagramus: ut nec dum ipsum ui¬
de facie ualeamus ad faciem. Unde
apte domus hec auro quidem pu¬
rissimo cooꝑta: s interposito erat
medio pariete ab oraculo secreta.
Uraculum namq uocatur: cum uł
diuina hominib uł angłica allo¬
cutio. cum secretorum quorumq
reuelatione. conceditur. Unde
bene ora culum in abditis. hoc ẽ.
interiori domo factum. ẽ: quia
in suꝑna patria & angłorum
nob uisio. aq allocutio. & ipsa di
p̃sentia reuelabitur. Domus gͦ an¬
de oraculum auro tecta. ẽ: quia

Expanded text:
quia tales non adhuc peccata carnis quia tales non adhuc peccata carnis et illecebras cogitationum in se mactare opus habent, sed tantum orationum spiritualium et coelestium desideriorum odoramenta per ignem intimi amoris in conspectu sui conditoris offerunt. « Domum quoque ante oraculum operuit auro purissimo, et affixit laminas clavis aureis. » Domum ante oraculum praesentis Ecclesiae typum tenere diximus: ubi ita Redemptoris nostri amore flagramus, ut tamen necdum ipsum videre facie valeamus ad faciem. Unde apte domus haec auro quidem purissimo cooperta, sed interposita erat medio pariete ab oraculo secreta. Oraculum namque vocatur, cum vel divina hominibus, vel angelica allocutio, cum secretorum quorumque revelatione conceditur. Unde bene oraculum in adytis, hoc est, in interiori domo factum est, quia in superna patria, et angelorum nobis visio atque allocutio, et ipsa Dei praesentia revelabitur. Domus ergo ante oraculum auro tecta est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. & latitudine & altitu¬
dine. idẽ ꝑ quadrum: quia in
suꝑna illa patria ubi regẽ xp̃m
in decore suo uident oculi scorum:
sola caritatis diuine ac fraterne
grã ꝑ omĩa fulget. Quod sequen¬
tib quoq uerbis astruitur cum
dicir᷑: & oꝑuit illud atq uestuitt
auid purissimo. quod. ẽ. aꝑte
dicere: quia suꝑne menia cui¬
catis grã caritatis impleuit .xuii
Sed et altare uestiuit cedro.
Altare dicit thimiamatis quod erat
ante maculum: de quo paulo
post subinfertur. S totum alta¬
re oraculi: texit auro. Unde intellig
datur quod idem altare de lapide
quidem fuerit factum. & cedro
uestitum: ac deinde auro cooꝑtũ.
Significat autem tipice ꝑfectorũ
uitam ustorum. qui quasi in ui¬
cintͣ oraculi sunt positi: quia de¬
sertis infimis delectationib de solo
regni celestis ingressu ciuiam omem
impedunt. Unde bene in hoc
altari non carnes uic̾timatum ħ
sola incendebantur chimiamata:

Expanded text:
tudine, et latitudine et altitutudine, et latitudine et altitudine, id est, per quadrum, quia in superna illa patria, ubi Regem Christum in decore suo vident oculi sanctorum, sola charitatis divinae ac fraternae gratia per omnia fulget. Quod sequentibus quoque verbis astruitur, cum dicitur: « Et operuit illud atque vestivit auro purissimo. » Quod est aperte dicere: quia supernae moenia civitatis, gratia charitatis implevit. « Sed et altare vestivit cedro. » Altare dicitur thymiamatis, quod erat ante oraculum, de quo paulo post subinfertur: « Sed totum altare oraculi texit auro. » Unde intelligi datur quod idem altare de lapide quidem fuerit factum, et cedro vestitum, ac deinde auro coopertum. Significat autem typice perfectorum vitam justorum, qui quasi in vicinia oraculi sunt positi, quia, desertis infimis delectationibus, de solo regni coelestis ingressu curam omnem impendunt. Unde bene in hoc altari non carnes victimarum, sed sola incendebantur thymiamata,
Abbreviated transcription (Latin):
etes templi albo de lapide factos:
illi figuraliter ad cedrinas ꝑtine¬
bunt tabulas uttiq p̾mia ad ñõ
ppetue lucis. quasi auri laminas
quib decorentuir. expectant. St̃
in aditis lapides pretiosi: sunt ca¬
bule ligni aromatici utraq auro
cooꝑta: quia et illi qui in lege dni
in maculati ambulauerant &
qui gram euangelii ꝑfecte sus¬
ceperant. pariter eterna uita ꝑ¬
fruuntur. Oraculum autem in
medio domus interiori parce fece¬
rat. ut poneret ibi archam federis. xuii¬
dñi. hoc suꝑius p̃occupando ex po¬
situm. ẽ. quia uidelicet interior.
domus secreta patrie celestis: archa
fedis dnm̃ saluatorem in quo solo
sedus pacis apud patrem habemꝰ
designaret: qui post resurrectio¬
nem suam ascendens in celum:
carnem quam exiurgine sump¬
serat. in patris dextera collocauit.
significat cedrinum. qui oraculũ
id ẽ. scã scõrum. ab ede ext̾iori se¬
gregabat: sicut et supͣdixunus
Oraculum uero ubi erat artha ha¬
bebat uicenos cubitos in longi¬

Expanded text:
etes templi albo de lapide factos, illi figuraliter ad cedrinas pertinent tabulas; utrique praemia a Domino perpetuae lucis, quasi auri laminas, quibus decorentur, exspectant. Sunt in aliis lapides pretiosi, sunt tabulae ligni aromatici, utraque auro cooperta, quia et illi qui in lege Domini immaculati ambulaverant, et qui gratiam Evangelii perfecte susceperant, pariter aeterna vita perfruuntur. « Oraculum autem in medio domus in interiori parte fecerat, ut poneret ibi arcam foederis Domini. » Hoc superius praeoccupando expositum est. Quia videlicet interior domus, secreta patriae coelestis; arca foederis, Dominum Salvatorem, in quo solo foedus pacis apud Patrem habemus, designaret; qui post resurrectionem suam, ascendens in coelum, carnem, quam ex Virgine sumpserat, in Patris dextera collocavit. significat cedrinum, qui oraculum, id est, Sancta sanctorum ab aede exteriori segregabat, sicut et supradiximus. Oraculum vero, ubi erat arca, habebat vicenos cubitos in longi
Abbreviated transcription (Latin):
habentes inuolatam in se sui condi¬
cous imaginem. seruata ꝑpetuo sc̃i¬
tate. et iusticia. et ueritate: quam in¬
pͥma conditione ꝑceperunt. Bena¬
rius namq decem obolis constat:
et continere in se imaginem regis
et nomen consueuit. Qua ꝓptͣ
et figure regni celestis aptissime
congruit: ubi & angłi scĩ inima¬
gine sui conditoris. ad quam facti
sunt semꝑ manent: et electi ho¬
mines imaginem eiꝰ. quam peccan¬
do amiserant. accipiunt. Qumq
cubitorum ala cherub una: &
quinq cubitorum ala cherub al

Expanded text:
habentes inviolatam in se sui condihabentes inviolatam in se sui conditoris imaginem, servata perpetuo sanctitate, et justitia, et veritate, quam prima conditione perceperunt. Denarius namque decem obolis constat, et continere in se nomen regis et imaginem consuevit. Quapropter et figurae regni coelestis aptissime congruit, ubi et angeli sancti in imagine sui conditoris, ad quam facti sunt, semper manent, et electi homines imaginem ejus, quam peccando amiserant, recipiunt. Quinque cubitorum ala cherub una, et quinque cubitorum al