comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cdi ꝑ om̃s gentes crescit sicut stellȩ celi & sicut
arena maris. & utrum ꝓpter occultata quibusu¬
bet causis nescio qua africa ⁊irania.tam copio¬
sa messis ꝑagrum mundum ꝑire potuerit. atide
dicere. aude credere. aude si ullus inte timordĩẽ.
cogitare. Exaggeras ꝑsecutiones quas uos patidi
dicitis. quib intam sacrilega & manifesta obsti¬
natione aduersus pacem scȩ eccłiȩ rebellantib
mirabili mansuetudine parcitur. & dicis in pri¬
mis partib epłȩ tuȩ qͦd imꝑatori constantino
ceciliani crimen cum fieret manifestum. ipse
quoq eum ut brixe in exilio degeret sua sentñ¬
tia condemnauit. In quo te quis dubitet ut fal¬
li uel fallere quando & felicem aptugnensem
commemorasti iniuidicio ꝓ consulis. auincen¬
tio nescio quo de traditione conuictum: Ecce
ego insero sententiam eliani ꝑconsulis. qua
purgatus atq absolutus ẽ felix. Si tota gesta

Expanded text:
dei per omnes gentes crescit sicut stellae caeli et sicut dei per omnes gentes crescit sicut stellae caeli et sicut arena maris, et utrum propter occultata quibuslibet causis nescio qua Africana zizania tam copiosa messis per agrum mundum perire potuerit aude dicere, aude credere, aude, si ullus in te dei timor est, cogitare. Exaggeras persecutiones quas uos pati dicitis, quibus in tam sacrilega et manifesta obstinatione aduersus pacem sanctae ecclesiae rebellantibus mirabili mansuetudine parcitur, et dicis in primis partibus epistulae tuae, quod imperatori Constantino Caeciliani crimen cum fieret manifestum, ipse quoque eum ut Brixae in exilio degeret sua sententia condemnauit. in quo te quis dubitet uel falli uel fallere, quando et Felicem Aptugnensem commemorasti in iudicio proconsulis ab Ingentio nescio quo de traditione conuictum? Ecce ego insero sententiam Aeliani proconsulis, qua purgatus atque absolutus est Felix. si tota gesta
Abbreviated transcription (Latin):
cognita et ad se omino non delata uire dã¬
nari: Aut quomͦ debuerunt afri xp̃iam non
dieo illi qui eos putauerant innocentes. uerũ
etiam illi si qui eos nouerant traditores. ꝓpter
zirania quȩ in ȩccłia ẽẽ cernebant afrumentoꝵ
tam longe lateq crescentium. & hos ignoran¬
tium. tam manifesta se innocentia separare.
ut ꝓpter crimen alienum quo ꝓunitate tole¬
rato non macularentur. uiolate ipsius unitatis
crimine damnarentur: Quid tͥ ergo ad eausam p¬
des̾ hoc exillis quatuor ꝓpositis elegisse. ut ur̃a
documenta sint uera. contra urõs autem que ꝑ¬
ferimus falsa ẽẽ deputentur: Eẽce et hic uincens
qm̃ ueris quȩ putas documentis tius non potu¬
erunt ubi debuerunt coniunci traditores. siue
aur̃is eadem documenta occultã sint. siue ipsi
traditores qualibet astutia se iudicib occulta¬
ueri nt siue abipsis pratus iudicib occultati ñ¬
sint. Semen abrahȩ respice quod intestamento

Expanded text:
incognita et ad se omnino non delata iure damincognita et ad se omnino non delata iure damnari? aut quomodo debuerunt Afri christiani, non dico illi, qui eos putauerant innocentes, uerum etiam illi, si qui eos nouerant traditores, propter zizania, quae in ecclesia esse cernebant, a frumentorum tam longe lateque crescentium et hos ignorantium tam manifesta innocentia se separare, ut propter crimen alienum, quo pro unitate tolerato non macularentur, uiolatae ipsius unitatis crimine damnarentur? Quid tibi ergo ad causam prodest hoc ex illis quattuor propositis elegisse, ut uestra documenta sint uera, contra uestros autem quae proferimus falsa esse deputentur? ecce et hic uinceris, quoniam ueris quae putas documentis tuis non potuerunt ubi debuerunt conuinci traditores, siue a uestris eadem documenta occultata sint siue ipsi traditores qualibet astutia se iudicibus occultauerint siue ab ipsis prauis iudicibus occultati sint. semen Abrahae respice, quod in testamento
Abbreviated transcription (Latin):
me potuistis. orbem xp̃ianum ꝑfunditis. qͥa
i ea causa in qͣ intereẽ ñ potuit eleg̃ iudieib
credere. ñ accusatorib uictis: Non itaq ideo
rei estis. quia bonam causam ut scđm uos lo¬
quar intransmarino iudicio ꝑdidistis. s qͥa
crimen retorum atq ut mmium uobis ceda¬
tur & iudicum. tot innocentib populis xp̃i¬
anis ꝑ tot gentes longe lateq diffusis obi t̃ẽ
minime dubitatis. quorum communionitã¬
quam frumentis dñicis coherendo. et ulos ui¬
ros sicut dicitis traditores. & illos malos sic̃
arbitramin iudices. scdm ȩuangłicas litteras
etiam monente cypriano.usq ad temptis
uentilationis tanquam paleam tolerare debu¬
istis: ne aream deserendo ꝑiretis. Si autẽ cau¬
sa illa ur̃a cum ueris quod tibi elegisti docu¬
mentis sius adiudicium transmarinarum
eccłiarum non ẽ ꝑducta. quomͦ ab eis potue¬
runt tot ep̃i in suis plebib constituti. causam

Expanded text:
me potuistis, orbem christianum perfunditis, quia me potuistis, orbem christianum perfunditis, quia in ea causa, in qua interesse non potuit, elegit iudicibus credere, non accusatoribus uictis? non itaque ideo rei estis, quia bonam causam, ut secundum uos loquar, in transmarino iudicio perdidistis, sed quia crimen reorum atque - ut nimium nobis cedatur—et iudicum tot innocentibus populis christianis per tot gentes longe lateque diffusis obicere minime dubitatis; quorum communioni tamquam frumentis dominicis cohaerendo et illos uiros, sicut dicitis, traditores et illos malos, sicut arbitramini, iudices secundum euan gelicas litteras etiam monente Cypriano usque ad tempus uentilationis tamquam paleam tolerare debuistis, ne aream deserendo periretis. si autem causa illa uestra cum ueris, quod tibi elegisti, documentis suis ad iudicium transmarinarum ecclesiarum non est perducta, quomodo ab eis potuerunt tot episcopi in suis plebibus constituti causa
Abbreviated transcription (Latin):
pudenter dieatur aduertas. tamen ea ipsa
uera ur̃a. si qua essent humana documen¬
ta ili ȩcclie ꝓbari debuert̃ qͣ ꝓbãt documta di¬
fiuna. Dic mͥ obsccͤ
te. ẜ noli offim¬
dere nebulas imꝑitis. ut qͣm traditores accu¬
satos nonuales conuincere. identidem uelis
artes dialec̾ticas accusare. dic gͦ rogo te. eausa
ista ur̃a cum ueris documentis uris ꝑduc̾ta
ẽ adiudicium transmarinarum eccłiarum
labore apłico fundatarum. an non ẽ ꝑducta:
Si ꝑducta ẽ. uicistis in eo iudicio anuidi estꝰ:
Si uicisse uos dicitis. cur eis eccłiis in quarũ
iudicio uicistis ñ communieastis: Si autem
quod satis ipsa indieat ab eis alienata ur̃a cõ¬
munio uicti estis. quid nobiscum uł mala t
bona causa ꝑdita litigatis. id habentes ma¬
ximum crimen. quod erimine traditoꝵ quos
inuidicio transmarinarum ȩccłiarum etiam
uera documenta ꝓferentes. eomuneere mini¬

Expanded text:
pudenter dicatur aduertas, tamen ea ipsa pudenter dicatur aduertas, tamen ea ipsa uera uestra si qua essent humana documenta, illi ecclesiae probari debuerunt, quam probant documenta diuina. Dic mihi, obsecro te — sed noli offundere nebulas imperitis, ut, quoniam traditores accusatos non uales conuincere, identidem uelis artes dialecticas accusare —, dic ergo, rogo te, causa ista uestra cum ueris documentis uestris perducta est ad iudicium transmarinarum ecclesiarum labore apostolico fundatarum an non est perducta? si perducta est, uicistis in eo iudicio an uicti estis? si uicisse uos dicitis, cur eis ecclesiis, in quarum iudicio uicistis, non eommunicastis? si autem, quod satis ipsa indicat ab eis alienata uestra communio, uicti estis, quid nobiscum uel mala uel bona causa perdita litigatis, id habentes maximum crimen, quod crimine traditorum, quos in iudicio transmarinarum ecclesiarum etiam uera documenta proferentes conuincere mini
Abbreviated transcription (Latin):
sib cum dilatatur toto orbe terrarum. ex
omni gente.tribu et lingua parit multitudi¬
nem candidatorum et palmatorum. sicut
in apocalipsi scriptum ẽ quam numerare ne¬
mo potest. Huic inquam eccłiȩ cui partem
donati non communicare manifestum est.
maiores ur̃i ꝓbare debuerunt quecunq uera
documenta de traditorib habuerunt. Q uod
si fecissent. ipsi in illa mansissent. extra ulam
uero illi quos accusassent. Nunc autem
cum accusatos in illa ꝑmansisse uideamꝰ.
quid boni de accusatcrib sentire debemus
quos extra illam iuidemus: Ac ꝑhoc in il
la quadriptita distributione ubi dixi. cum
detraditorib ꝓferuntur exutraq parte do¬
cum̃ta. aut utraq uera ẽẽ. aut utraq falsa.
aut nr̃a uera. & ur̃a falsa. aut nr̃a falsa iũra uera c̃
iuideris insuꝑiorib trib uos facillimȩ suꝑ¬
an: frustra tib hoc extremum quasi qua
eua deres elegsti. Quamiuis enim quam im¬

Expanded text:
sibus, cum dilatatur toto orbe terrarum, ex sibus, cum dilatatur toto orbe terrarum, ex omni gente, tribu et lingua parit multitudinem candidatorum et palmatorum, sicut in Apocalypsi scriptum est, quam numerare nemo potest, huic, inquam, ecclesiae, cui partem Donati non communicare manifestum est, maiores uestri probare debuerunt quaecumque uera documenta de traditoribus habuerunt. quod si fecissent, ipsi in illa essent, extra illam uero illi quos accusassent. nunc autem cum accusatos in illa permansisse uideamus, quid boni de accusatoribus sentire debemus, quos extra illam uidemus? ac per hoc in illa mea quadripertita distributione, ubi dixi, cum de traditoribus proferuntur ex utraque parte documenta, aut utraque uera esse aut utraque falsa aut nostra uera et uestra falsa aut nostra falsa et uestra uera, cum uideres in superioribus tribus uos facillime superari, frustra tibi hoc extremum quasi qua euaderes elegisti. quamuis enim quam in
Abbreviated transcription (Latin):
si sapiant corrigendos appositi. quos multo
pauciores prefidentia multitudinis sue ꝑsecuti
sunt. et ꝑsequendo ad suã communionem ali¬
quos eoꝵ denuo conuerterunt. ac sic cȩteros
iustissimos quo paucissimos reliquerunt. N
inquis communicat oriens africȩ. nec affriea
orienti. Non sane s in paleis hereticis. ab area
dñica separatis. in frumentis autem catholiciᷤ
& interiorib paleis. omnino communeat ori¬
ens africs. et africa orienti. Alii quippe hie.
alii uero alibi. atq alib ħetici cũ diffusa ubiq ca¬
tholiea unitate confligunt. ubiq ẽ enim illa
de qua exierunt qui esse ubiq minime potue¬
runt dicentes. scđm id quod de ulis predictũ ẽ.
ecce hic ẽ xp̃c. ecce illic. alii hoc loco. alio alii
uariarum presumptionum uł potiuis ampu¬
tationum ꝓprias particulas ostendentes atq
impia suꝑbia radicem unde fracti sunt ab¬
negantes. Huic gͦ eccłiȩ quȩ copiosis succes¬

Expanded text:
si sapiant corrigendos appositi, quos multo si sapiant corrigendos appositi, quos multo pauciores praefidentia multitudinis suae persecuti sunt et persequendo ad suam communionem aliquos eorum denuo conuerterunt ac sic ceteros iustissimos quo paucissimos reliquerunt. Non, inquis, communicat oriens Africae nec Africa orienti. non sane, sed in paleis haereticis ab area dominica separatis; in frumentis autem catholicis et interioribus paleis omnino communicat oriens Africae et Africa orienti. alii quippe hic, alii uero alibi atque alibi haeretici cum diffusa ubique catholica unitate confligunt. ubique est enim illa, de qua exierunt qui esse ubique minime potuerunt, dicentes secundum id quod de illis praedictum est: ecce hic est Christus, ecce illic, alii hoc loco, alio alii suarum praesumptionum uel potius amputationum proprias particulas ostendentes atque impia superbia radicem unde fracti sunt abnegantes. huic ergo ecclesiae, quae copiosis succes
Abbreviated transcription (Latin):
quas numerare ñ possumus. equib tã grande
cȩlum undiq circum fulget. paueas dicimus
in comparatione harenȩ maris. Forte stelle si¬
gnificauerint spiritales xp̃ianos. maris autẽ
harena carnales. ꝑ quos ex quib etiam herese
& scismata fiunt. Utroq tamen genere plenꝰ
ẽmundus: quia idem dñs dicit. ager est hic
mundus. Et tuipse tibi ueritate extorquente
dixisti. innomen xp̃i cotidie totus uertitur mũ¬
dus. ꝑ totum gͥ agrum hoc ẽ ꝑ totum mun¬
dum frumenta. ꝑ totum ⁊irania: quia de utͦq
dixit qui falli non potest. sinite utraq crescere
usq ad messem. Cohibeant itaq se frumentoꝵ
ꝑ totum mundũ tanta ubertate crescentium
impii desertores. & non audeant de quorundã
⁊kaniorum separatorum paucitate gloriari.
Quod si gloriantur: etiam in hoc ipso ꝓcedunt
aduersus eos idem illi maximianenses uidi¬
cio diuino ad eos inomnib confundendos. et

Expanded text:
quas numerare non possumus, e quibus tam grande quas numerare non possumus, e quibus tam grande caelum undique circumfulget, paucas dicimus in comparatione harenae maris. forte stellae significauerint spiritales christianos, maris autem harena carnales, per quos et ex quibus etiam haereses et schismata fiunt, utroque tamen genere plenus est mundus, quia idem dominus dicit: ager est hic mundus et tu ipse tibi ueritate extorquente dixisti: in nomen Christi totus cotidie uertitur mundus. per totum igitur agrum, hoc est per totum mundum frumenta, per totum zizania, quia de utroque dixit qui falli non potest: sinite utraque crescere usque ad messem. Cohibeant itaque se frumentorum per totum mundum tanta ubertate crescentium impii desertores et non audeant de quorundam zizaniorum separatorum paucitate gloriari. quodsi gloriantur, etiam in hoc ipso procedunt aduersus eos idem illi Maximianenses in iudicio diuino ad eos in omnibus confundendos et
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ questionem quomͦ ipse dñs dicat. quam arta
& angusta ẽ uia que ducit aduitam. & pauci
sunt qui inueniunt eam. & idem ipse alibi di¬
eat multi ab oriente & occidente uenient. et
recumbent cum abraham et ysaac et iacob
in regno cȩlorum. quomͦ etiam in apocalipsi
demonstratur eoꝵ multitudo qͣm numerare
nemo potest. ex omm gente et tribu et lingͣ.
habentium stolas albas. palmasq ferentiũ
qui pressuras ꝓpter fidẽ xp̃i sustinuerant. Qͦ¬
modo idem sint pauci qui multi. neq enim
alterum horum ẽ uerum. alterum falsum. cũ
sit utrumq diuna ueritate ꝓlatum. nisi quia
idem ipsi bom ueriq xp̃iani qui ꝑ se ipsos mł¬
ti sunt. in comꝑatione maloꝵ falsorumq iti¬
dlem pauci sunt: Sic multa grana quib hor¬
ira magna complentur.pauca dicimus i
comparatione palearum. sic etiam ut de ipso
dĩ testamento dicam quod factum ẽ ad abra¬
ham de semine eius quod ẽ xp̃c. multas stellaᷤ

Expanded text:
ergo quaestionem, quomodo ipse dominus dicat: quam arta ergo quaestionem, quomodo ipse dominus dicat: quam arta et angusta est uia quae ducit ad uitam, et pauci sunt qui inueniunt eam, et idem ipse alibi dicat: multi ab oriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham et Isaac et lacob in regno caelorum, quomodo etiam in Apocalypsi demonstratur eorum multitudo, quam numerare nemo potest, ex omni gente et tribu et lingua. habentium stolas albas palmasque ferentium, qui pressuras propter fidem Christi sustinuerant, quomodo idem sint pauci qui multi. neque enim alterum horum est uerum, alterum falsum, cum sit utrumque diuina ueritate prolatum, nisi quia idem ipsi boni uerique christiani, qui per se ipsos multi sunt, in conparatione malorum falsorumque itidem pauci sunt. sic multa grana, quibus horrea magna conplentur, pauca dicimus in comparatione palearum, sic etiam — ut de ipso dei testamento dicam, quod factum est ad Abraham de semine eius, quod est Christus — multas stellas,
Abbreviated transcription (Latin):
respondere. et quomodo implebitur quod sc̃¬
ptum ẽ . filius malus ipse se iustum dicit ex¬
tum autem suum non abliut: Da gͦ ad fili¬
um malum marimiauenses.damnet ce ꝑse¬
quatur. damnatis & ꝑsecutis reconcilietur.
Uel sie conuneatur. ut sic confundatur. uł sic
corrigatur. Quomͦ inquis totus orbis cõmu¬
nione ur̃a plenus ẽ. ubi tam multȩ sunt he¬
reses. quarum uobis nulla communieat: Im¬
mo non tantum hereticis. uerum etiam cęt̾is
hominib malis plenus ẽ orbis. Et scĩs acfi¬
delib dei seruis plenus ẽ orbis. Quia et ma¬
re plenum ẽ amaris fluctib. plenum ẽ &
dulcib piscib. In paucis inquis frequenter
ẽ ueritas. errare multorum ẽ. Et ne uerbis tu¬
is tantȩ illius sterilis fecunditati contradic̃e
uidereris. cui dictum ẽ. multi filii desertȩ magis qͣm
eus que habet uirum. adhibuisti ex euangłio te¬
stimonium. qm̃ pauci sunt qui saluantur. Solue

Expanded text:
respondere. et quomodo implebitur quod scrrespondere. et quomodo implebitur quod scriptum est: filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit? coarguat filium malum, Maximianenses damnet et persequatur, damnatis et persecutis reconcilietur: uel sic conuincatur, uel sic confundatur, uel sic corrigatur. quomodo, inquis, totus orbis communione uestra plenus est, ubi tam multae sunt haereses, quarum uobis nulla communicat? immo non tantum haereticis, uerum etiam ceteris hominibus malis plenus est orbis et sanctis ac fidelibus dei seruis plenus est orbis, quia et mare plenum est amaris fluctibus, plenum est et dulcibus piscibus. In paucis, inquis, frequenter est ueritas, errare multorum est, et ne uerbis tuis tantae illius sterilis fecunditati. contradicere uidereris, cui dictum est: multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum, adhibuisti ex euangelio testimonium: quoniam pauci sunt qui saluantur. solue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħiarum istarum futuram ꝑfectionem non
negas. qui tantum ꝓuec̾t̾um cui debetur ipsa
ꝑfectio negare non dubitas. non dico aduersuis
uoces diumas. sed iam et aduersus tuas: Nam
& de te u magna ipsius ueritatis expressumẽ
ut diceres nesciens uł non attendens qͥd dixens.
quod inxp̃ianum nomen totus cotidie uertit᷑
mundus. Cur gͦ huic ȩccłiȩ quȩ toto mundo
crescendo dilatatur non communieat pars do¬
nati: Uidelicet ne apeceatorib polluatur. se
ubi ẽ quod nonistam urãm quȩ in africa rema¬
nens orbi terrarum ealumniatur. aut ex africa
in paucis latentib ꝑegrinatur sed illam que
ramos suos ꝑunuersam terram copia uberta¬
tis extendit. noluit deseri cypriantis. etiam si
ineius eommunione non tantum sint uerũ
appareant peccatores dicens. nam et si uiden
debet. uel fides uł caritas nr̃a. ut qm̃ tirania
ẽẽ ineccłia cernimus. ipsi de eccłia recedamus:
Hic et tu responde si tibi placet ueri aliquid

Expanded text:
prophetiarum istarum futuram perfectionem non prophetiarum istarum futuram perfectionem non negas, qui tantum provectum, cui debetur ipsa perfectio, negare non dubitas, non dico adversus voces divinas, sed jam et adversus tuas? Nam et de te vi magna ipsius veritatis expressum est, ut diceres nesciens, vel non attendens quid dixeris, quod in Christianum nomen totus quotidie vertitur mundus. Cur ergo huic Ecclesiae, quae toto mundo crescendo dilatatur, non communicat pars Donati? Videlicet ne a peccatoribus polluatur. Et ubi est quod non istam vestram, quae in Africa remanens orbi terrarum calumniatur, aut ex Africa in paucis latentibus peregrinatur, sed illam quae ramos suos per universam terram copia ubertatis extendit, noluit deseri Cyprianus, etiamsi in ejus communione non tappareant peccatores, dicens: nam etsi uidentudebet uel fides uel caritas nostra, ut quoniam zizania esse in ecclesia cernimus ipsi de ecclesia recedamus? Hic et tu responde, si tibi placet ueri aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
magis quam eius quȩ habet uirum. Dirit enĩ
dñs. dilata locum tabernaculi tui. & aulas
tuas confringe. Non ẽ quod parcas. porrige
longius fumculos. palos ualidos confirma.
etiam atq etiam in dextram atq sunstram
extendes. semen enim tuum hereditabit gen¬
tes & ciuitates quȩ desertȩ erant inhabitab.
Non ẽ quod metuas preualebis enim. nec eru¬
beseas quod detestabilis fueris. confusionẽ
enim imꝑpetuum obliuisceris. ignominie
uiduitatis tuȩ non eris memor. qm̃ ego fũ
dñs qui facio te. dñs nomen meum. & qui
anus. ut diceret. sic eccłia dñĩ luce ꝑfusa ꝑ
orbem totum radios suos porrexit ramos
suos ꝑ uniuersam terram copia ubertatis
extendit. Huic tu cresconi tante manifestationi
diuinorum eloquiorum calumniaͬs. intuendore¬
sidua gentium quȩ nonclum occupauit ȩcełia.
quanta occupauerit unde ad residua tenenda
cotidie diffunditur non atcendis. Quomͦ enim

Expanded text:
magis quam eius quae habet uirum. dixit enim magis quam eius quae habet uirum. dixit enim dominus: dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige — non est quod parcas —, porrige longius funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detesenim in perpetuum oblivisceris, ignominiae viduitatis tuae non eris memor: quoniam ego sum Dominus qui facio te, Dominus nomen ei; et qui anus, ut diceret: Sic Ecclesia Domini luce perfusa, per orbem totum radios suos porrexit, ramos suos per universam terram copia ubertatis extendit . Huic, Cresconi, tantae manifestationi divinorum eloquiorum calumniaris, intuendo residua gentium, quae nondum occupavit Ecclesia; et quanta occupaverit, unde ad residua tenenda quotidie diffunditur, non attendis. Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
cium tuum regi da. & iusticiam duam filio
regis. & non agnoscis ȩccłiam meo qͦd psalmꝰ
ipse destatur. dominabitur amari usq ad ma¬
re & aflumine usq ad terminos orbis terrȩ
coram illo decident ethiopes. & inimici euis
terram lingent reges tbarsis & insulȩ mune¬
ra offerent reges arabum & saba dona adcdu¬
cent & ad orabunt eum om̃s reges terrȩ. om̃s
gentes seruient illi. Agnoseis cp̃m ubi dicit᷑
sacrificia iudeorum. & non agnoseis eccłiam
in eo quod sequitur. qm̃ ab ortũ solis usq ad
occasum glorificatum ẽ nomen meum ingñ¬
tib. & in omni loco incensum adolebitur no¬
mini meo. & hostia pura.magnum enim no¬
men meum ingentib dicit dñs omp̃s. Agno¬
scis xp̃m in eo quod dicit ꝓpħ̃a. sicut ouis ad
immolandum ductus ẽ et cȩtera quȩ ibi de
illo tanquam in euangłio leguntur. et no
agnoscis ȩccłiam in eo quod paulopost dieit
Letare sterilis quȩ non paris. erumpe & cla¬
ma quȩ non parturis.qm̃ multi filii deserte.

Expanded text:
cium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis: et non agnoscis Ecclesiam in eo quod Psalmus ipse testatur, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae: coram illo decident Aethiopes, et inimici ejus terram lingent. Reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum et Saba dona adducent. et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi. agnoscis Christum ubi dicsacrificia Iudaeorum —, et non agnoscis ecclesiam in eo quod sequitur: quoniam ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum admouebitur nomini meo et hostia pura. magnum enim nomen meum in gentibus, dicit dominus omnipotens. agnoscis Christum in eo quod dicit propheta: sicut ouis ad immolandum ductus est et cetera quae ibi de illo tamquam in euangelio leguntur, et non agnoscis ecclesiam in eo quod paulo post dicit: laetare, sterilis, quae non paris, erumpe et clama quae non parturis, quoniam multi filii desertae
Abbreviated transcription (Latin):
sa africa cotidie minuatur:: Quesana ꝑuer¬
sitas hominum. Laudari te credis. de xp̃o
credendo quod non uides. & damnari de nõ
credis. de ȩccłia negando quod uides. cũ il¬
lud caput incęlo sit. hoc corpus interra᷑
Agnoscis xp̃m in eo quod scriptum ẽ. exalta¬
re suꝑ cęlos ds̃. et non agnoscis ȩccłiam in eo
quod sequitur. et suꝑ omnẽ terrã gloria tua.
Agnoscis. xp̃m in eo quod scriptum ẽ. fodeit̃
manus meas et pedes. dinumerauerunt
omnia ossa mea. ipsi uero considerauerunt
& conspexerunt me. diuiserunt sibi uestim̃¬

Expanded text:
sa Africa cotidie minuatur? o uesana peruersa Africa cotidie minuatur? o uesana peruersitas hominum! laudari te credis de Christo credendo quod non uides, et damnari te non credis de ecclesia negando quod uides, cum illud caput in caelo sit, hoc corpus in terra. Agnoscis Christum in eo quod scriptum est: exaltare super caelos, deus, et non agnoscis ecclesiam in eo quod sequitur: et super omnem terram gloria tua. agnoscis Christum in eo quod scriptum est: foderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea. ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me, diuiserunt sibi uestim
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem. quod ideo nobis non totus orbiᷤ
communicet. quia uł adhuc multȩ sunt
gentium barbararum quȩ inxp̃m nondum
crediderunt. uel sub nomine xpi hereseᷤᷤ mul¬
tȩ acõmunione nr̃ȩ societatis alienȩ. Nec
attendis. nec saltem abscientib quens. quam
multȩ ipsarum barbararum gentium qͣs
commemorasti. xp̃i iam nomini mancipa¬
tȩ sint: & quemadmodum in ceteras euan¬
gelium crescendo fructificare non cesset. do¬
nec in omnib cũ fuerit predicatum ueni¬
at finis. Sic enim ipse dñs ait. Et p̃dica¬
bitur hoc euangelium in uniuerso orbe. in
testimonium omnib gentib. & tune ueni¬
et finis. Nisi forde etiam intantum uos pre
cipitat insana suꝑbia. ut hoc quod p̃dictũ ẽ
de parte donati putetis incipiendum. non
ex illis eccłiis quas apłi plantauerunt qͥb
non communicat pars donati. An et ipsas
ut mundum impleat rebaptirare conabit᷑
cum catholica ꝑcuncta crescente illa & inip¬

Expanded text:
ueritatem, quod ideo nobis non totus orbis ueritatem, quod ideo nobis non totus orbis communicet, quia uel adhuc multa sunt gentium barbararum, quae in Christum nondum crediderunt, uel sub nomine Christi haereses multae a communione nostrae societatis alienae. Nec attendis nec saltem ab scientibus quaeris, quam multa ipsarum barbararum gentium quas commemorasti Christi iam nomini mancipata sint et quemadmodum in ceteras euangelium crescendo fructificare non cesset, donec in omnibus cum fuerit praedicatum ueniat finis. sic enim ipse dominus ait: et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet finis. nisi forte etiam in tantum abruptum uos praecipitat insana superbia, ut hoc quod praedictum est de parte Donati putetis incipiendum. non ex illis ecclesiis quas apostoli plantauerunt, quibus non communicat pars Donati. an et ipsas, ut mundum impleat, rebaptizare conabitur, cum catholica per cuncta crescente illa et in ip
Abbreviated transcription (Latin):
adillum patrem nr̃m do diccnte. insemine tuo
benedicentur om̃s gendes. quod testamentũ
tamen hominis confirmatum testamentũ.
nemo irnitum facit aut suꝑordinat: abra¬
hȩ dictȩ sunt ꝓmissiones & semini eius. Non
dicit & semmib tanquam in multis: s tan¬
quam in uno & semini tuo quod ẽ xp̃c Huiꝰ¬
seminis fecunditas tam copiosa ꝓmissa ẽ: ut di¬
ceretur ei. sic erit semen tuum sicut stelle eli.
& sicut arena maris que non potest dimme¬
rari. Huic tu multiplicatiom atq libertati
ȩccłie quȩ toto orbe dilatatur. que ꝓphata
sic creditur. sic omnium etiam infidelium
oculis exhibetur. ut claudat etiam ora pa¬
ganorum qui aduersus eam paucissimi re¬
manserunt. pardem donati audes p̃ponere.
dicens quod et preter africam nescio quos
habeatis. quib tamen non apparentib ex
africa uos soli remitere ep̃os non negatis.u¬
num aut duos aut ut multum tres: & argu¬
mentaris inaniter contra euidentissimam

Expanded text:
ad illum patrem nostrum deo dicente: in semine tuo ad illum patrem nostrum deo dicente: in semine tuo benedicentur omnes gentes. quod testamentum tamen hominis confirmatum testamentum, nemo irritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones, et semini eius. Non dicit, In seminibus, tanquam in multis: sed tanquam in uno, Et semini tuo quod est Chriseminis fecunditas tam copiosa promissa est, ut diceretur ei: sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut arena maris quae non potest dinumerari. huic tu multiplicationi atque ubertati ecclesiae, quae toto orbe dilatatur, quae prophetata sic creditur, sic omnium etiam infidelium oculis exhibetur, ut claudat etiam ora paganorum, qui aduersus eam paucissimi remanserunt, partem Donati audes praeponere, dicens quod et praeter Africam nescio quos habeatis, quibus tamen non apparentibus ex Africa uos solere mittere episcopos non negatis unum aut duos aut ut multum tres, et argumentaris inaniter contra euidentissimam
Abbreviated transcription (Latin):
riaris: Si iusticiȩ signum ẽ. iustior ẽ pars ma¬
ximiani. Nlam & ate passa ẽ & patitur. & au¬
dite psalmum diuinum. Nolite ẽe sicut equus
& mulus. non habentes intellectũ. ꝑsecutores enĩ
ur̃os nos dicitis. cumuos saluos fieri cupientes.
ur̃a quȩ sanari uolumꝰ uulnera medicinaliter
ꝑsequamur. Unde & clericis & circum cellionib
tanquam dentib & calcib ur̃is. grauiter dũ
uos curamus affligimur. Nolite eẽ ingrati tali
medicinȩ. quam estis imitati et uos. Felicianũ
& pretextatum ꝑsecutionib correxistis. atq
utinam totum corrigeretis. & sicut illi aduoᷤ.
ita illi & uos ad matrem eatholicam redireti ᷤ
Contͣ quã frater cresconͭ es elatus audatia. ut
ame commemorata etiam illa diuina testi¬
monia refellert conareris. et obstrepere di uo¬
cib. Hoc enim posui in epła contraquam lo¬
queris. quod in scõ libro ẽ de semine abrahȩ.

Expanded text:
riaris? si iustitiae signum est, iustior est pars Mariaris? si iustitiae signum est, iustior est pars Maximiani; nam et a te passa est et patitur tecum. audite psalmum diuinum: nolite esse sicut equus et mulus non habentes intellectum. persecutores enim uestros nos dicitis, cum uos saluos fieri cupientes uestra quae sanari uolumus uulnera medicinaliter persequamur, unde a clericis et circumcellionibus tamquam dentibus et calcibus uestris grauiter, dum uos curamus, adfligimur. nolite esse ingrati tali medicinae quam estis imitati; et uos Felicianum et Praetextatum persecutionibus correxistis. atque utinam totum corrigeretis et sicut illi ad uos, ita illi et uos ad matrem catholicam rediretis! Contra quam. frater Cresconi, tanta es elatus audacia, ut a me commemorata etiam illa diuina testimonia refellere conareris et obstrepere dei uocibus. hoc enim posui in illa epistula contra quam loqueris, quod in sancto libro est de semine Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
accusaui: & hoc tamen orbi xp̃iano dicitur.
Quod si uni homini dictretur. non dico iniquiᷤ¬
simum. s insanissimum uideretur. Orem mi¬
rabiliter indignam. Accusarunt afri afros cͥ¬
mine traditionis. Accusatos transmarini ud¬
ces ab soluerunt. & traditores facti sunt ppł̃
gentium. quia iudicib absoluentib pottus
quam accusatorib criminantib crediderur.
Merito tibi ẽ pars donati. maximianensium
causa ꝓpinata. Bibe calicem de manu dñi cor¬
ripientis & admonentis. Si intelligis & adqui¬
escis. miscđia ẽ ista emendantis. ne incidas in
iudicium punientis. Tib dicitur. Suꝑba &
dura ceruice. reconciliare. xp̃ianis usq quaq
populis ate inque aecusatis. saltem iamtal
rconciliata damnatis. Quid rescindis baptis¬
ma. xp̃i. in illis uł ex illis ȩccłiis quas apostoli
fundauerunt: Iam baptisma recepisti. qͦd tii
damnati antequam tibi reconciliarentur de¬
derunt. Quid de ꝑsecutione quam pateris glo¬

Expanded text:
accusaui\'? et hoc tamen orbi christiano dicitur, accusaui\'? et hoc tamen orbi christiano dicitur, quod si uni homini diceretur, non dico iniquissimum, sed insanissimum uideretur. o rem mirabiliter indignam! accusarunt Afri Afros crimine traditionis, accusatos transmarini iudices absoluerunt, et traditores facti sunt populi gentium, quia iudicibus absoluentibus potius quam accusatoribus criminantibus crediderunt. Merito tibi est, pars Donati. Maximianensium causa propinata: bibe calicem de manu domini corripientis et admonentis. si intellegis et adquiescis, misericordia est ista emendantis, ne incidas in iudicium punientis. tibi dicitur: superba et dura ceruice, reconciliare christianis usque quaque populis a te inique accusatis, saltem iam tuis reconciliata damnatis. quid rescindis baptisma Christi in illis uel ex illis ecclesiis quas apostoli fundauerunt? iam baptisma recepisti, quod tui damnati, antequam tibi reconciliarentur, dederunt. quid de persecutione quam pateris glo
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. uerum etiam om̃s xp̃ianos catholicos
inquiblibet gentib constitutos qui ut ulã
dissensionem afroꝵ penitus nescierunt. uel
mea iudicib sicut eis uisum ẽ suo ꝑiculo ꝓ¬
nuntiantib. qͣm uictis accusatorib credere
maluerunt. ceciliani criminib. uł fictis. uł
certe non ꝓbatis. ꝑfundere audacissima impro¬
bitate conati sunt. et om̃s negare ẽẽ xp̃ianol
Missa ẽ uobis tandem aliquando maximiua¬
nensiũ causa. in qua ipsi damnarent. ipsi dĩ¬
natos ꝑsequerentur. ipsi ꝑsecutos in eodem ho¬
nore reciꝑent. ipsi baptismum damnatorum
acceptarent. Ut qui innocentes ausi sunt accu¬
sare. nocentes cogerentur absoluere. non quos
innocentes ẽẽ crediderant. sed quos ut dicuns
dei p̃sentis arbitrio. ueridico plenarii concilii
sui ore damnauerant. Quis cuiqͣm dixit ali¬
quando. qm̃ uidiei absoluenti potius qͣm mͥ
accusanti credidisti. reus es cum ipsis quos

Expanded text:
tus est, uerum etiam omnes christianos catholicos tus est, uerum etiam omnes christianos catholicos in quibuslibet gentibus constitutos, qui uel illam dissensionem Afrorum penitus nescierunt uel in ea iudicibus, sicut eis uisum est. suo periculo pronuntiantibus quam uictis accusatoribus credere maluerunt, Caeciliani criminibus uel fictis uel certe non probatis perfundere audacissima inprobitate conati sunt et omnes negare esse christianos, missa est uobis tandem aliquando Maximianensium causa, in qua ipsi damnarent, ipsi damnatos persequerentur, ipsi persecutos in eodem honore reciperent, ipsi baptismum damnatorum acceptarent, ut, qui innocentes ausi sunt accusare, nocentes cogerentur absoluere, non quos innocentes esse crediderant, sed quos. ut dicunt, dei praesidentis arbitrio ueridico plenarii concilii sui ore damnauerant. quis cuiquam dixit aliquando: \'quoniam indici absoluenti potius quam mihi accusanti credidisti, reus es cum ipsis quos
Abbreviated transcription (Latin):
consumpti sunt. aquib eum ꝑ calumniam
consumi noluerunt. Optinemus etiam quod¬
libet de iudicib. presens iudicio transmari¬
no absolutus ẽ cecilianus. Quodlibet de ipso
apud quem maiores ur̃i cecilianum accusaue¬
runt. cuius postremo iudicium ep̃ali prela¬
tum iudicio delegerunt. constantinum im¬
ꝑatorem tanquam corruptum gr̃a. suit ĩen¬
tiatis. siue fingatis. om̃s tamen qui tunc
erant. uł in ꝓpinquis uł in remotis terris.
tam longe lateq diffusi catholici xp̃iani. ad
quos fama de ceciliano & collegis eius potuit
ꝑuenire. non debuisse accusatorib uictis sed
eccłiasticis iudicib credere. Ubi enim iudices
om̃s ẽẽ non possumus. melius his qui esse
potuerint iudicib credimꝰ. quam credendoli¬
tigatorib uictis. quorum ẽẽ uidices non po¬
tiumus de ipsis udieare uidicib audeam᷑.
Proinde qm̃ illi quib accusantib presens abso¬
lutus ẽ cecilianus. ñ solum eos aquib absolu¬

Expanded text:
consumpti sunt, a quibus eum per calumniam consumpti sunt, a quibus eum per calumniam consumi uoluerunt. optinemus etiam, quodlibet de iudicibus, a quibus praesens iudicio transmarino absolutus est Caecilianus, quodlibet de ipso, apud quem maiores uestri Caecilianum accusauerunt, cuius postremo iudicium episcopali praelatum iudicio delegerunt, Constantino imperatore tamquam corrupto gratia siue sentiatis siue fingatis, omnes tamen, qui tunc erant uel in propinquis uel in remotis terris tam longe lateque diffusi catholici christiani, ad quos fama de Caeciliano et collegis eius potuit peruenire, non debuisse accusatoribus uictis, sed ecclesiasticis iudicibus credere. ubi enim iudices omnes esse non possumus, melius his qui esse potuerint credimus quam credendo litigatoribus uictis, quorum esse iudices non potuimus, de ipsis iudicare iudicibus audeamus. Proinde quoniam illi, quibus accusantibus praesens , absolutus est Caecilianus, non solum eos a quibus absolu
Abbreviated transcription (Latin):
tem dixerunt. et apud eundem constantinũ
sicut seriptis siuis ipse indieat assidius inter¬
pellationib accusarunt. Proconsularia testã¬
tur archiua. Resistitis reclamatis. repugnatis
aꝑtissimȩ ueritati. Dicitis etiam transmari¬
nos iudices aceciliano ẽẽ corruptos: ipsum
imꝑatorem nescio qua gr̃a deprauatum. Co
quippe ẽ impudentior uictus accusator. quo
fit etiam iudicis calumniator. Ueruntamen
inter omĩa illa ur̃a mendatia. quib transma¬
rims uidicib calumniamini. saltim hoc opti¬
nemus. quod primi maiores ur̃i. adimꝑato¬
rem causam istam detulerunt. Prumi apud
imperatorem cecilianum et eius ordinatorẽ
accusauciunt: prumi apud imꝑatorem ceci¬
lianum & socios eius ꝑsecuti sunt. Unde no¬
bis sicut uobis uidetur grauissimam conci¬
tatis inuidiam: quia uicti patimini qͦd utiq
faceretis. Uelut si danielem criminari uelleñ
qui illo innocente liberato ipsi ab eis leonib

Expanded text:
tem\' dixerunt et apud eundem Constantinum, tem\' dixerunt et apud eundem Constantinum, sicut scriptis suis ipse indicat, adsiduis interpellationibus accusarunt, proconsularia testantur archiua. resistitis reclamatis repugnatis apertissimae ueritati, dicitis etiam transmarinos iudices a Caeciliano esse corruptos, ipsum imperatorem nescio qua gratia deprauatum; eo quippe est inpudentior uictus accusator quo fit etiam iudicis calumniator. uerumtamen inter omnia illa uestra mendacia, quibus transmarinis iudicibus calumniamini, saltem hoc optinemus, quod primi maiores uestri ad imperatorem causam istam detulerunt, primi apud imperatorem Caecilianum et eius ordinatorem accusauerunt, primi apud imperatorem Caecilianum et eius socios persecuti sunt. unde nobis, sicut uobis uidetur, grauissimam concitatis inuidiam, quia uicti patimini quod uictores utique faceretis, uelut si Danihelem criminari uellent, qui illo innocente liberato ipsi ab eis leonibus
Abbreviated transcription (Latin):
pamus. ñ inuidemus. Non frustra laborastis.
non incassum terruistis. ñ maniter agitastiᷤ.
Displicuit eis afflictis animositas sua. fracti
sunt. emendati sunt. correcti ac recepti sunt:
post suam damnationem. post aliorum di¬
lationem. post urãm ꝑsecutionem. Recepti
sunt autem sicut fuerant honorati. nulla
penitentiȩ grauioris humiliatione uł ex¬
piati. uł degradati. nec ipsi nec illi cũ quib
recepti sunt. qͦs secũ seꝑauerant contra uos
baptirauerant extra uos quos rebaptirauerãt
fortasse post uos. Nichil habetis iam unde
caligidiosa mendatia hominib ignaris. de
reb longe preteritis ingeratis. Quod uestri
apud constantinum tunc imꝑatorem accu¬
sauerunt cecilianum. publica monimenta
ꝓclamant dictam ẽẽ eausam. et ad debitũ
finem ẽẽ ꝑductam. usq ad purgationem fe¬
licis aptugnensis ordinatoris ceciliani quem
in concilio earthaginensi maloꝵ omniũ fon¬

Expanded text:
pamus, non inuidemus: non frustra laborastis, pamus, non inuidemus: non frustra laborastis, non in cassum terruistis, non inaniter agitastis. displicuit eis adflictis animositas sua, fracti sunt, emendati sunt, correcti ac recepti sunt post suam damnationem, post aliorum dilationem, post uestram persecutionem. recepti sunt autem sicut fuerant honorati, nulla paenitentiae grauioris humiliatione uel expiati uel degradati nec ipsi nec illi, cum quibus recepti sunt, quos secum separauerant contra uos, baptizauerant extra uos, quos rebaptizauerant fortasse post uos. Nihil habetis iam unde caliginosa mendacia hominibus ignaris de rebus longe praeteritis ingeratis. quod uestri apud Conatantinum tunc imperatorem accusauerunt Caecilianum, publica monumenta proclamant. dictam esse causam et ad debitum finem esse perductam usque ad purgationem Felicis Aptugnensis ordinatoris Caeciliani, quem in concilio Carthaginiensi \'malorum omnium fon
Abbreviated transcription (Latin):
nec qui facit consequenter iniustus ẽ. Turur¬
sus artes dialecticas accusabis. me tamen
uerum dicere saltim tacitus approbabis. &
eliges tuam sententiam potius corrigere. qͣ
nullam iustam ꝑsecutionem ẽẽ dixisti. quã
maximianensium ꝑsecutores dicere iniustoᷤ.
quos uros ẽẽ tandem gestis ꝓ consularib ag¬
ꝑsecuti estis errorem. Nam felicianum & p̃¬
textatum. eodem conflictu & molestiis correxi¬
stis. E optatum quidem dildonianum gra¬
uiora exitia comminantem. mustitani & as¬
suritani. sicut abeis quoq presens audiui ti¬
muisse dicuntur. & suos ep̃os coegisse ut ad
primiani communionem reuerterentur. Sed
cum hoc optatus nullis gestis pub licis exe¬
gerit. ut quid agam talib aduersum uos pa¬
ratos negare quicquid negare potueritis: Ae¬
ta extant ꝓconsularia & municipalia quib
recitatis ostendimus. quanta ui memorati
aur̃is ut locis cederent urgebantur: Noncul¬

Expanded text:
nec qui facit consequenter iniustus est. Tu rurnec qui facit consequenter iniustus est. Tu rursus art-es dialecticas accusabis: me tamen uerum dicere saltem tacitus adprobabis et eliges tuam sententiam potius corrigere, qua nullam iustam persecutionem esse dixisti, quam Maximianensium persecutores dicere iniustos, quos uestros esse tandem gestis proconsularibus agtrorum persecuti estis errorem; nam Felicianum et Praetextatum eodem conflictu et molestiis correxistis. et Optatum quidem Gildonianum grauiora exitia comminantem Mustitani et Adsuritani, sicut ab eis quoque praesens audiui, timuisse dicuntur et suos episcopos coegisse, ut ad Primiani communionem reuerterentur. sed cum hoc Optatus nullis gestis publicis exegerit, ut quid agam talibus aduersus uos, paratos negare quidquid negare potueritis? acta extant proconsularia et municipalia, quibus recitatis ostendimus, quanta ui memorati a uestris ut locis cederent urgebantur. non cul
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. non aur̃is credantur immissi. ipsi reꝑi¬
entur forsitan ur̃i. aut certe ur̃is adiuuando
ꝑmirti. Sed quid ad nos: Respondes enĩ. Non
fecimus. non immisimus. qui nam illi fuert̃
ignoramus. ꝑsecutionem tamen aquibc̃q
passum eum quem fateris iniustum qm̃ cla¬
iares ẽ ea quȩ patimini uos iustos demonstra¬
re non possunt.S aquib etiam marimi¬
anenses ꝑsecutionem passi sunt ꝓconsularia
gesta testantur. Instruct̾i sunt aduocati. adita
udicia. & tanquam in hereticos excitata. Illi
sibi tuitionem possidentib postulabant. alle¬
gabant ur̃i bagaiense concilium. et damnatoᷤ
flagitabant sacris sedib pelli Instabatur. di¬
cta causa ẽ cum presente saluio menbresita.¬
no hereticum ostendistis. uicistis. expulistis. f¬
secutionem gͥillos pessos ẽe. uos fecisse uid eo.
Iustos quero uos eẽ ꝑhibebis. Ego concludo.
Non gͦ qui eam patitur consequenter iustus.

Expanded text:
ratur — non a uestris credantur inmissi —, ipsi repperiratur — non a uestris credantur inmissi —, ipsi repperientur forsitan uestri aut certe uestris adiuuando permixti. sed quid ad nos? respondes enim: non feci-mus, non inmisimus, quinam illi fuerunt ignoramus. persecutionem tamen a quibuscumque passum eum, quem fateris iniustum, quoniam clara res est, ea quae patimini uos iustos demonstrare non possunt. sed a quibus etiam Maximianenses persecutionem passi sunt, proconsularia gesta testantur. instructi sunt aduocati, adita iudicia et tamquam in haereticos excitata, illi sibi tuitionem possidentibus postulabant, allegabant uestri Bagaiense concilium et damnatos flagitabant sacris sedibus pelli, instabatur, dicta causa est, cum eos praesente Saluio Membresitano haereticos ostendistis uicistis expulistis. persecutionem igitur illos - passos esse, uos fecisse uideo; iustos quaero, uos esse perhibebis; ego concludo: non ergo qui eam patitur consequenter iustus
Abbreviated transcription (Latin):
dicum ꝑsequendo sedib expulistis. qͥd uos
ꝑimꝑatores qui eosdem iudices mittunt in¬
digna pati querimini. qui uos ab eius ȩccłia
de quo scriptum ẽ. quod adorabunt eũ om̃s
reges terre.om̃s gentes seruient illi. et quod
dominabitur amari usq ad mare. & aflumi¬
ne usq ad terminos orbes terrȩ. nefanoscisma¬
te discidistis: Ecce iam non dico si ꝑsecutio¬
nem facere non licet. fecit optatus. ne adhuc
dicas non ꝑtinere ad ur̃os. quicquid optat᷑
eis ignorantib fecit. cum ipsi dicere non per¬
mittant terras ab africa remotissimas.qui dra
cerint ignoramus. S plane dico. si ꝑsecutio¬
nem facere non licet. ur̃i maximianensib ita
ut non possitis negare fecerunt. Si ꝑsecutionẽ
qui patiuntur innocentes sunt: passi sunt
maximinianenses. Nunquid & nunc dicturus
es basilicam uł speluncam maximiani ppłs
nullo nr̃orum auctore destruxit: Quam qͣm
si cuius communionis turba illa fuerit inqui¬

Expanded text:
dicum persequendo sedibus expulistis, quid uos dicum persequendo sedibus expulistis, quid uos per imperatores, qui eosdem iudices mittunt, indigna pati querimini, qui uos ab eius ecclesia, de quo scriptum est, quod adorabunt eum omnes reges terrae. omnes gentes seruient illi, et quod dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, nefario schismate discidistis? Ecce iam non dico: \'si persecutionem facere non licet, fecit Optatus\', ne adhuc dicas non pertinere ad uestros quidquid Optatus eis ignorantibus fecit, cum ipsi dicere non permittant terras ab Africa remotissimas non percerint ignoramus; sed plane dico, si persecutionem facere non licet, uestri Maximianensibus ita ut non possitis negare fecerunt. si persecutionem qui patiuntur innocentes sunt, passi sunt Maximianenses. numquid et nunc dicturus es: basilicam uel speluncam Ma.cimiani populus nullo nostrorum auctore destruxit? quamquam si cuius communionis turba illa fuerit inqui
Abbreviated transcription (Latin):
in causa maximianensium fecisse. negare ut
arbitror non potestis. Si enim baptismꝰ xp̃i
ẽ. & ideo nullomͦ destruendus qui datus ẽ
ꝑfelicianum & pretextatum. cum separatia
uobis maximiano coniungerentur.cum illo
auobis ꝓnefarii scismatis crimine condem¬
nati. quomodo non ẽ baptismus xp̃i ul q̃m̃
destiuendus ẽ. qui datur in ȩccłia quȩ ramos
suos ut uerbis cypriani utar. ꝑ uniuersam ter¬
ram copia ubertatis extendit. qui dat᷑ postremo
in illis ȩccłiis quas nun quam in litteris aplicis
recitare cessastis. nunquam ullo concilio sic̃
felicianum precextatumq damnastis: Si
damnatos in integrum restituere placuit. ꝓ
resarcienda parte donati.quid uos offendit
toto orbe diffusa unitas xp̃i. quȩ uł damna¬
re non potuit inauditos. uł omnino nec
damnauit nec absoluit incognitos. uł ĩno¬
centes credidit quos didicit absolutos: Si
discissos a uobis maximianenses ꝑ iussa iu¬

Expanded text:
in causa Maximianensium fecisse negare, ut in causa Maximianensium fecisse negare, ut arbitror, non potestis. si enim baptismus Christi est et ideo nullo modo destruendus, qui datus est per Felici anum et Praetextatum, cum separati a uobis Maximiano coniungerentur, cum illo a nobis pro nefarii schismatis crimine condemnati, quomodo non est baptismus Christi uel quomodo destruendus est, qui datur in ecclesia, quae ramos suos, ut uerbis Cypriani utar, per uniuersam terram copia ubertatis extendit, qui datur postremo in illis ecclesiis, quas numquam in litteris apostolicis recitare cessastis, numquam ullo concilio sicut Felicianum Praetextatumque damnastis? si damnatos in integrum restituere placuit pro resareienda parte Donati, quid uos offendit toto orbe diffusa unitas Christi, quae uel damnare non potuit inauditos uel omnino nec damnauit nec absoluit incognitos uel innocentes credidit quos didicit absolutos? si discissos a uobis Maximianenses per iussa iu
Abbreviated transcription (Latin):
quod eosdem ipsos famosi criminis reos. et pͦt
sententiam damnationis ipsorum. et post dila¬
tionis diem aliis constitutum. tamen ꝓpt̃ po¬
pulos infirmos qui eis adheserunt. recordan¬
tes credo patrisfamilias sollicitudinem. ne si¬
mul cum zianiis eradicaretur & criticum. sint
aliqua detractione colligendos. & ipsa abu¬
dantia caritatis expiandos ẽẽ credidistis. Nec
illud reprehendimus. quod eos cum adhuc fa¬
moso scismatis sacrilegio denerentur. etiam ꝑ
terrenas potestates ꝑsecuti estis. fiebat enim
hoc quantum res ipsa consecuta indicauit cor¬
rigendi studio non nocendi: ut illis molestiis
agitati. suum scelus cogitare cogerentur: & re¬
pressis ammositatis furiis emendare.S qͥa
ista non reprehendimꝰ. ideo ur̃i scismatis cri¬
men iure cu lpamus. merito decestamur. om̃i
ratione conuincimꝰ. quo uos anobis immo
ab orbis terrarum catholica communione
separatis.talia nobis obiciendo. qualia uos

Expanded text:
quod eosdem ipsos famosi criminis reos et post quod eosdem ipsos famosi criminis reos et post sententiam damnationis ipsorum et post dilationis diem aliis constitutum tamen propter populos infirmos, qui eis adhaeserunt, recordantes credo patris familias sollicitudinem, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, sine aliqua degradatione colligendos et ipsa abundantia caritatis expiandos esse credidistis. nec illud reprehendimus, quod eos, eum adhuc famoso schismatis sacrilegio tenerentur, etiam per terrenas potestates persecuti estis. fiebat enim hoc, quantum res ipsa consecuta indicauit, corrigendi studio, non nocendi, ut illis molestiis agitati suum scelus cogitare cogerentur et repressis animositatis furiis emendare. sed quia ista non reprehendimus, ideo uestri schismatis crimen iure culpamus, merito detestamur, omni ratione conuincimus, quo uos a nobis. immo ab orbis terrarum catholica communione separatis, talia nobis obiciendo, qualia uos