comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ. uł aliqͦ aeris ac derre corrupta
ẽ uitio. unum gͣnum repꝑit illesum
quod spem habcat adhuc maius fie¬
ri. &e ad maturitatem solitam ꝑueni¬
re: dicat alti. ne tangas istud s dimitte
ut crescat. qͥa bndictio dm̃ ẽ. ut in tan¬
ta acinorum multitudine. solum eua¬
deret siccitatem: sic inquit de innuime¬
dit dm̃ si paucos tustos inuenero. libe¬
rabo eos de int̃itu plurimoꝵ. Et hoc
faciam ꝓpt̾ seruos meos abraham.y
saac & iacob. ad qͦs facta ẽ reꝓmissio
siue ꝓpt̃ eos qͥint̃ plurtmos peceatorᷤ
seruiunt mͥ. Tale qͥd ae ingenesi legimꝰ
q̃n de .l. usq ad .x. paulatim q̃runt᷑
iusti. qui de pecco libent ciuitatem
&e loth de sodomis cum filiab suis
solus iustꝰ cripitur. De qͦ in canonica
epła scribitur qͦd cruciaret᷑ anma ty¬
stus uidentis nefanda commitq. & a
plurimam multictidinẽ solus raptus
clinantem omnẽ carnem a dñiseꝵ¬
uitude diltiutũ delere ñ potate. Sed

Expanded text:
fructus, vel aliquo aeris ac terrae corrupta fructus, vel aliquo aeris ac terrae corrupta est vitio, unum granum reperit illaesum, quod spem habeat adhuc majus fieri, et ad maturitatem solitam pervenire, dicat alteri, ne tangas illud, sed dimitte ut crescat, quia benedictio Domini est, ut in tanta acinorum multitudine solum evaderet siccitatem: sic, inquit, de Judaedit Deum, si paucos justos invenero, liberabo eos de interitu plurimorum. Et hoc faciam propter servos meos Abraham, Isaac et Jacob, ad quos facta est repromissio, sive propter eos, qui inter plurimos peccatores serviunt mihi. Talnta usque ad decem paulatim quaeruntur justi, qui de peccato liberent civitatem , et Lot de Sodomis cum filiabus suis solus justus eripitur . De quo in Catholica Epistola scribitur , quod cruciaretur anima ipsius videntis nefanda committi, et plurimam multitudinem solus raptus clinantem omnem carnem a Domini servitute, Diluvium delere non potuit . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
gligit cerinonias. & cultum łi de¬
monib tͥbuit. quoꝵ oꝑa reddenda sc̃
infinti eors. Omnisq hereticꝰ contem¬
nens eccłiasticam simplicitatẽ sacrifi¬
cat in montib & exꝓbrat deo. dum
eits p̃cepta condemnit. Hec dic̃ dñs
Quomͦ si inueniat᷑ granum in botro
ce dicat᷑. ne dissipes illud qm bndictio
ẽ. sic faciam ꝓpt̃ seruos meos ut ñ dis¬
ꝑdam totum. Lrx. Sic dicit dñs. No¬
modo siinueniat᷑ acinum in botro ⁊
dicat᷑. ne contingas illud qͥa bndict̾io
est in eo: sic faciam ꝓpt̃ seruum meũ.
ut ñ difꝑdam om̃s. Drcerat dñs isrł¬
ẽẽ ꝑiturum & omnia peccata illius
suis patere conspect̾ib. & redtit᷑um
se oꝑa singłoꝵ in sinu eorum. Post ħ
infert similitudinẽ. & comparatioĩs
exemplum. qͦ doceat unum quemq
suo ꝑire peccõ. & etiam si plurimasit
peccantium multitudo. uirũ iustum
cunctorum uitio ñ ꝑire. Siquis ait
in botro & uua q̃ ad matur itatem ꝑ¬
uenire ñ potuit & acescentes attulit

Expanded text:
it caeremonias, et cultum Dei daemonibus tribuit: quorum opera reddenda sunt in sinu eorum . Omnisque haereticus contemnens Ecclesiasticam simplicitatem, sacrificat in montibus, et exprobrat Deo, dum ejus praecepta contemnit. Haec dicit Dominus: Quomodo si inveniatur granum in botro, et dicatur: ne dissipes illud, quoniam benedictio est; sic faciam propter servos meos, ut non disperdam totum. LXX: Sic dicit Dominus: Quomodo si inveniatur acinum in botro, et dicatur: ne contingas illud, quia benedictio est in eo: sic faciam propter servum meum, ut non disperdam omnes. Dixerat Dominus, Isreriturum, et omnia peccata illius suis patere conspectibus, et redditurum se opera singulorum in sinu eorum. Post haec infert similitudinem, et comparationis exemplum, quo doceat unumquemque suo perire peccato, et etiamsi peccantium sit plurima multitudo, unum justum cunctorum vitio non perire. Si quis, ait, in botro et uva, quae ad maturitatem pervenire non potuit, et acescentes attulit
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ qͣsiuidet contemplabat᷑. De qͦ
& in ꝑsalmo legre̾. Opes ommum
fimum derre & in mari longe. Et in
genesi. Ipse erit expectatio gentium
Qͦdq sequit᷑. dixi ecce ego fum ad
gentem q̃ ñ inuocabat nom̃ mecim.
illi senfui conuenit. qͥ est misit me
ad uos. quieum in forma di eẽt. ñ¬

Expanded text:
 animo contemplabatur. De quo et in Psalmis legitur: Spes omnium finium terrae, et in mari longe . Et in Genesi: Ipse erit exspectatio gentium . Quodque sequitur: Dixi: ecce ego sum: ad gentem quae non invocabat nomen meum , illi sensui convenit: Qui est, misit me ad vos. Qui cum in forma Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
mane comeder ỹdam. & ad uesꝑam
dabit escas. stue ut in hebraico dr.
dtndet spolia. Quiꝰ doctͥna cib fu¬
it credentium. & qui in toto orbe
de suꝑatis actũsaruis trrumphacite
Igni autem credendi funt om̃s qͥ
qͥcunq uadit. Quos dñs petͦ tradi¬
dit ad pascendum dicens.pas ce
agnos meos. Leo qͦ &e bos comedit
paleas. qnuiri disertissimi & qͦn¬
dam ad scłm potentes scͥpturarum
setractunt rusticrtati ut nequaqͣm
scłari pascaut᷑ eloq̃ntia. que instar
meils stilat de labus meretricis.

Expanded text:
m dabit escas ; sive ut in Hebraico dicitur, dividet spolia. Cujus doctrina cibus fuit credentium, et qui in toto orbe de superatis adversariis triumphavit. Agni autem credendi sunt omnes, qui quocumque vadit , quos Dominus Petro tradidit ad pascendum dicens: Pasce agnos meos . Leo quoque ut bos comedet paleas, quando viri disertissimi, et quondam apud saeculum potentes, Scripturarum se tradunt rusticitati, ut nequaquam saeculari pascantur eloquentia, quae instar mellis stillat de labiis meretrici
Abbreviated transcription (Latin):
unoq atq eodem annors syaciono¬
tum ꝑopłm in tuuentute ꝑsistere.
&e ueterem in infidelitate morientẽ
ẽẽ maledictum. Hoc iuxta .lxx. int̃
pretes diximꝰ. quorum editio toto
orbe uulgata ẽ : ne in loco famosiᷤᷤ¬
simo uidemur ad hebree lingue
arcem confugere. Quod siue post
resurrectionem intellexeris ĩ scdo
saluatoris aduentu siue post bap¬
tisinum in pͥma resurrectione cre¬
dendum: ñ abhorret ab eccłiȩ fide.
Hebres hec ante resurrectionem in
mille annorum regno suꝑ terram fu¬
tura contenctunt. & tam longa fut᷑ȩ
uite spacia repromitcunt. ut .c. an¬
ni reputent᷑ infantiȩ. peccatorem aũt
uidelicet paratis oꝑib ꝑfruat᷑. s ob
pecc̃m maledictum se ẽẽ nouerit. Qd
siita ẽ. uͥ erit beatitudo ꝑfecta q̃ pecc̃o

Expanded text:
uno atque eodem annorum spatio, nouno atque eodem annorum spatio, novum populum in juventute persistere, et veterem in infidelitate mori, et esse maledictum. Hoc juxta Septuaginta interpretes diximus, quorum editio toto orbe vulgata est: ne in loco famosissimo videremur ad Hebraeae linguae arcem confugere. Quod sive post resurrectionem intellexeris in secundo Salvatoris advento, sive post baptismum in prima resurrectione credendum, non abhorret ab Ecclesiae fide. Hebraei haec ante resurrectionem in mille annorum regno super terram futura contendunt, et tam longa futurae vitae spatia repromitti, ut centum anni reputentur infantiae; peccatorem autemvidelicet paratis opibus perfruatur; sed ob peccatum, maledictum esse se noverit. Quod si ita est, ubi erit beatitudo perfecta, quae
Abbreviated transcription (Latin):
in apocalipsi ioħis legimꝰ. post resur¬
rectionem ex hibi p̃sentie iudicis
paruos ce magnos. non etatum s
meritorum sigcat differentias. Qi
enim paruus est. tuxta sententiã
salomonis dignus ẽ miscłia. Po¬
tentes autem potenter tormenta
patient᷑. In quem sensum. &e dñi
uerba consentiunt. Seruus qͥ scit
toluntatem dñi sui & nonfacit eã.
uapulabit multa. Qui uͦ nesere
a fecerit digna plagis: uapulabit
parcis. Beãtus apss paulus xp̃i
in se loquentis scͥpturam uieterem
edisserens abraham pat̾archam ñ
solum circumcisionis s p̃putii as¬
serit patrem. hoc ẽ duos ex eo po¬
pulos ẽe generatos. & eum qͥ iux¬
ta carnem natus fuerat centena
pe generatus est. in quem ille
miserit manus maledictioni
ꝑpetue subiacere. Hanc figurã
docent euangłia in qiĩb fertur tẽ
emorrousam egͦtare cȩpisse. q̃n nata
ẽ filia archisynagogi. & q̃n ista sa¬
nata sit statim illam ẽẽ mortuam.

Expanded text:
in Apocalypsi Joannis legimus , post resurin Apocalypsi Joannis legimus , post resurrectionem exhiberi praesentiae judicis parvos et magnos, non aetatum, sed meritorum significat differentias. Qui enim parvus est juxta sententiam Salomonis, dignus est misericordia: Potentes autem potenter tormenta patientur . In quem sensum et Domini verba consentiunt: Servus qui scit voluntatem Domini sui, et non facit eam, vapulabit multis . Qui vero nescit, et fecerit digna plagis, vapulabit paucis. Beatus apostolus Paulus, Christo in se loquente, Scripturam veterem edisserens, Abraham patriarcham non solum circumcisionis, sed praeputii asserit patrem , hoc est, duos ex eo populos esse generatos, et eum qui juxta carnem natus fuerat, centenape generatus est, in quem ille miserit manus, maledictioni perpetuae subjacere. Hanc figuram docent Evangelia , quibus fertur tunc haemorrhousam aegrotare coepisse, quando nata est filia archisynagogi, et quando ista sanata sit, statim illam esse mortuam,
Abbreviated transcription (Latin):
nis xp̃i. ut nec desint alicui annorũ
fꝑacia. nec suꝑsint. &e alio necdum
solidas habente uires aliꝰ desinat ẽẽ
qͦd fu̾it. & decrepita etate marcescat.
ꝑuenientq om̃s ad centenartum nu¬
merum. qualis futt abraham.qui
ꝓmissionem filii ysaac hac etate fus¬
cepit. De cuiꝰnumeri laudib ñ ne¬
cesse ẽ plura memorare: ne fuꝑflua
sit disputatio. Hoc tantum dicimꝰ
qͦd .xͨ. decades ęqualia habeant lat̾a
& quadre forme possideant firmita
terram sementis cadens. pͥmum ht̃
ub̃rimȩ frugis itumerum centenari¬
um. Deniq & ysaac unã sem̃tein
iaciens fidei: hoc ntimero laboris fui
oꝑa multiplicata suscepte. In illogͥ
tempore qn etas funit una cunct̾orũ
& sc̃s & peccator erunt simili resur¬
rectione ꝑfecti. nec int̾ se uariabun
tempore. s aliꝰ ad p̃mia. aliꝰ ad sup¬
plicia ꝑtrahet᷑. & in eo peccator ma¬
ledictus erit. qͦd incorrupto corpore
penas patiet᷑ et̃nas. Illud qͦq quod

Expanded text:
nis Christi, ut nec desint alicui annorum nis Christi, ut nec desint alicui annorum spatia, nec supersint, et alio necdum solidas habente vires, alius desinat esse quod fuerit, et decrepita aetate marcescat; pervenientque omnes ad centenarium numerum, qualis fuit Abraham, qui promissionem filii Isaac, hac aetate suscepit . De cujus numeri laudibus, non necesse est plurima memorare, ne superflua sit disputatio. Hoc tantum dicimus, quod decem decades aequalia habent latera, et quadrae formae possident firmitatterram sementis cadens, primum habet uberrimae frugis numerum centenarium. Denique et Isaac unam sementem jaciens fidei, hoc numero laboris sui opera multiplicata suscepit. In illo igitur tempore, quando aetas fuerit una cunctorum, et sanctus et peccator erunt simili resurrectione perfecti, nec inter se variabunt tempore; sed alius ad praemia, alius ad supplicia pertrahetur: et in eo peccator maledictus erit, quod incorrupto corpore poenas patietur aeternas. Illud quoque quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñ audietur in ea ultra uox fletus ce
uox clamoris. Non erit ibi ampliꝰ
maledictus erit .Lix. Et ñ audi¬
etur in ea ultͣ uor fletus ce uox cla¬
moris neq fict ibi ultra miaturꝰ
& sener qͥ ñ impleat tempꝰ suum.
qͥ moriet᷑ peccator centenartus. ma¬
ledictus erit. Neq enim congruũ
erit ut in cruitate irłm & populo
dei qͥ erultationis &e gaudii et̃nam
suscipiet creaturam audiatur ultͣ
uor fletꝰ & clamoris: qñ abierint
dolor. meror. ce gemitus. Contͣria
qͥppe simul ce non posfunt. & ubi
exultatio est & gaudrum qͥ fruct᷑ ẽ¬
sp̃e scĩ: ibi fletꝰ & planctꝰ ñ potest
commorari. qͥ aptus ẽ lam̃tanti¬
bus atq lugentib & p̃cipue elamor
quem de eccłia credentatm apls
expellit. ne insimiliccidine tudeo¬
In tali urbe dͥttise etates ñ erunt
infans & sener. paruulꝰ & magnꝰ qͥ ñ
impleat dies suos. s qͣsi filii resurre¬
ct̾ionis omnes ꝑuement inurrum ꝑ¬
fectum. in m̃suram ȩtatis plenitudi¬

Expanded text:
n ea Vulg. in eo ultra vox fletus, et vox clamoris: non erit amplius maledictus erit. LXX: Et non audietur ultra in ea vox fletus, et vox clamoris: neque fiet ibi ultra immaturus et senex, qui non impleat tempus suum.qui moritur peccator centenarius, maledictus erit. Neque enim congruum erit, ut in civitate Jerusalem et populo Dei, qui exsultationis et gaudii aeternam suscipiet creaturam, audiatur ultra vox fletus et clamoris; quando abierint dolor, moeror et gemitus. Contraria quippe simul esse non possunt. Et ubi exsultatio est, et gaudium, qui fructus esancti, ibi fletus et planctus non potest commorari, qui aptus est lamentantibus atque lugentibus, et praecipue clamor, quem de Ecclesia credentium Paulus expellit, ne in similitudinem JudaeoIn tali urbe diversae aetates non erunt: infans et senex, parvus et magnus, qui non impleat dies suos; sed quasi filii resurrectionis, omnes pervenient in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudi
Abbreviated transcription (Latin):
celorum. Et alibi. Beatꝰ qͥ intelligit
suꝑ egenum & pauꝑem. Et rursum
iquus autem. in hebraico ñ habet᷑. sed
simplicit̾ iungit & diẽ. Qui immolat
bouem. qͣsi qͥ int̾ficiat hominem. Qd
uolo a ñ sacficium. scĩam magis di
qͣm holocaustum. Et ꝑ malachiã
Omnia q̃ oderam faciebatis. ogienteᷤᷤ
lacͥmis altare incum. Hunquid dig¬
num est ut respiciam ad sacrifictum
ur̃m. & suscipiam placabile qͥd de
ñ q̃rat sacͥficium. s offerentiũ animum.
Et qͥ mac̾tat inqͥt pecꝰ. qͣsi qͥ excerebret
trix copulant᷑. qͥa utrumq animal
ꝓnum ẽ ad libidinem. Simulq con¬
fideremꝰ qͦd ñ dixcrit qͥ immolat arie¬
tem qͣsi qͥ immolet canẽ. s occidat in¬
quit canem. Qd u̾bum ñ ponit᷑ in
sacͥficus: s in his q̃ trucidant᷑ illicite
Qui offert oblationem &e sacrifictum
qͣsi qͥ sanguinem sullum offcrat. Qd
ce ipsum lege ꝓhibet̾. Tales funt ceri

Expanded text:
coelorum . Et alibi: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Et rursum:iquus autem, in Hebraico non habetur, sed simpliciter jungit et dicit: Qui immolat bovem, quasi qui interficiat hvolo, et non sacrificium: scientiam magis Dei, quam holocaustum . Et per Malachiam: Omnia quae oderam, faciebatis: operientes lacrymis altare meum: numquid dignum est ut respiciam ad sacrificium vestrum, et suscipiam placabile quid de non quaerat sacrificia, sed offerentium animum. Et qui mactat, inquit, pecus, quasi qui excerebret trix copulantur, quia utrumque animal pronum est ad libidinem. Simulque consideremus quod non dixerit: Qui immolat arietem, quasi qui immolat canem; sed occidat, inquit, canem. Quod verbum non ponitur in sacrificiis, sed in his quae trucidantur illicite. Qui offert oblationem et sacrificium, quasi qui sanguinem suillum offerat. Quod et ipsum Lege prohibetur, tales sun
Abbreviated transcription (Latin):
que prior mnundus mundatus di¬
luuio ꝑiit. Celi autem qui nunc
sunt & t̾ra: cadem ratione seruant᷑
igni. Quod qͦ senfu accipiendum
sit: post modum docet nos. Nouos
autem celos & nouam tram uidebi¬
mus: & reomssionem eiꝰ. Non dixit
alios celos & aliam t̾ram udebimꝰ.
s ueteres & antiqͦs in meltus cõmu¬
tatos. Fosfumus hoc dicere qͦd con¬
uersi ab idolata & ystino errore de¬
serto. nouos celos &e t̃ram nouam ui¬
deant. neguaquam arbitrantes ele¬
menta deos. & ea q̃ nascuntur er tor¬
ra. Htnc confitem celum & terram.
oꝑa ẽẽ mundi. Illo autem tempore
sertos & creaturam uenerabamur
obsequio dei: qͦd & dauid sentiens
cantat in psalmo. Uidebo celos oꝑa
digitorum tuorum. ñ qͦ eo tempore
cę̧los ñ uidit cum ista dicebat. s qͦꝑ
singła augm̃ta untutum & futuro¬
rum scientiam nouos undeat quos

Expanded text:
quae prior mundus inundatus diquae prior mundus inundatus diluvio periit. Coeli autem qui nunc sunt et terra, eadem ratione servantur igni : quo sensu accipiendum sit, postmodum docet: Novos autem coelos, et novam terram videmus, et repromissionem ejus : non dixit, alios coelos et aliam terram videbimus, sed veteres et antiquos in melius commutatos. Possumus et hoc dicere, quod conversi ab idololatria, et pristino errore deserto, novos coelos et novam terram videant: nequaquam arbitrantes elementa deos, et ea quae nascuntur ex terra. Nunc confitemur coelum et terram opera esse manuum Dei: illo autem tempore, servos et creaturam venerabamur obsequio Dei, quod et David sentiens cantat in psalmo: Videbo coelos opera digitorum tuorum : non quo eo tempore coelos non viderit, cum ista dicebat; sed quo per singula augmenta virtutum, et futurorum scientiam, novos videat, quos
Abbreviated transcription (Latin):
et̃na funt. Porro qͥ nouitatem cõmu¬
tationem in melius. & ñelementoꝵ
arbitrantar int̾itum: illo utuntur
exemplo. Apͥncipio terram tu fun¬
dasti dñe: &e oꝑa mantum tuarum
sunt celi. Ipsi ꝑibunt du autem ꝑma¬
nes. ce om̃s sic̃ uestim̃tum uet̾asceñ.
& quasi amictum intiolues cos. &
mutabunt᷑. In qͦ ꝑspicue demonst᷑¬
tur ꝑditionem ce int̃itum ñ aboli¬
tionem in nichili: s commutatio¬
nem sonare in melius. Neq enim
illud qͦd in alio locoscͬytum est. lu¬
na fulgebrt ut sol. &e sol septuplũ
lum̃ accipiet. inãtum significat
pͥstinorum: s commutationem in
melius. Quodut possit intelligi:
nr̃e conditionis ponamꝰ exempla.
Infans eum in ꝑuerum creuerit ⁊
puer in tutienem. & iutienis inui¬
rum. & uir insenem: nequaquã
ꝑ singlas etates ꝑit. Idem enim ẽ
qui prius fuit s paulatim immu
petiꝰ. Lacet eoshoc uolentes qm̃ce¬
lierant ab initio. & terra de aqua
& ꝑ aqͣm dei sermone subsistit.:p

Expanded text:
eterna . Porro qui novitatem, commutationem in melius, et non elementorum arbitrantur interitum, illo utuntur exemplo: A principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt coeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes, et omnes sicut vestimentum veterascent, et quasi amictum involves eos, et mutabuntur . In quo perspicue demonstratur perditionem et interitum, non abolitionem in nihili, sed commutationem sonare in melius. Neque enim illud quod in alio loco scriptum est: Luna fulgebit ut sol, et sol septuplum lumen accipiet , interitum significat pristinorum, sed commutationem in melius. Quod ut possit intelligi, nostrae conditionis ponamus exempla: Infans cum in puerum creverit, et puer in juvenem, et juvenis in virum, et vir in senem, nequaquam per singulas aetates perit. Idem enim est qui prius fuit; sed paulatim immutPetrus: Latet eos hoc volentes: quoniam coeli erant ab initio; et terra de aqua, et per aquam, Dei sermone subsistit: per
Abbreviated transcription (Latin):
mea posita ẽ. ut seruarent uiam lig¬
niuite. ne ĩ pecc̃o positꝰ adam. & nec¬
dum fua delicta cognosoens. come¬
deret ex eo. & impenttentie desꝑatio¬
nisq ac suꝑbie morte moreret᷑. Qd
sit hoc lignum uite. salomon erpo¬
nit manifestiꝰ. qͥ de sapĩa dei dispu¬
tans ait. Ligium uite est omnib
qͥ acceqͥtint ad eam: & qͥ unnitunt᷑
suꝑ illam qͥfi suꝑ dñm firmitas. Hec
dubrum qͥn t̃bum dei fig̃cet: quia
ipse ẽ uita atq sapĩa. Et de se loqͥt᷑
ego sumuita. Et de qͦ ꝓpħa decan¬
tat. Omnia in sapĩa fecisti. repleta
ẽ terra creatura tua. Et apłs paulꝰ.¬

Expanded text:
mea posita est, ut servarent viam ligni vitae, ne in peccato positus Adam, et necdum sua delicta cognoscens, comederet ex eo, et impoenitentiae desperationisque ac superbiae morte moreretur. Quod sit hoc lignum vitae, Salomon exponit manifestius, qui de sapientia Dei disputans ait: Lignum vitae est omnibus qui accedunt ad eam, et qui innituntur super illam, quasi super Dominum firmitas ; nec dubium quin Verbum Dei significet, qui ipse est via atque sapientia, et de se loquitur: Ego sum vita . Et de qua Propheta decantat: Omnia in sapientia fecisti: repleta est terra creatione tua ; et apostol
Abbreviated transcription (Latin):
nomicos t̃ra đr. considerantes iu dici¬
um di. qͥetem agc̃ a malis oꝑib. et se¬
dcutes in domo et̃no reqescunt sab¬
bato. ne moueant se ad opꝰ seruile
peccati. sic̃ edificatores turris moue¬
runt qͦndam de oriente pedes suos.
& ortum ucri luminis reliqueruñ.
nec audicrunt illud quod ad cam
dr peccasti qͥesce. S ruxta ꝓubia
salomonis qͥ audit dm̃ habitabit
confident̃: ce qͥescet absq timore &

Expanded text:
icitur, considerantes judicium Dei, quietem agunt a malis operibus; et sedentes in domo, aeterno requiescunt sabbato, ne moveant se ad opus servile peccati, sicut aedificatores turris moverunt quondam de Oriente pedes suos, et ortum veri luminis reliquerunt. Nec audierunt illud quod ad Cain dicitur: Peccasti, quiesce . Sed juxta Proverbia Salomonis: Qui audit Deum, habitabit confidens, et quiescet absque timore ab
Abbreviated transcription (Latin):
irłm: & letabor suꝑ popło meo. Ciau¬
dere inquit &e crultare debetis lȩticta
semyit̾na. in creationem notiorum cȩ¬
loru &e t̾re noue. & pͥorum penituᷤ
ñ meminisse. Neq uob̃ recordationiᷤ
antiq̃ oriatur tͥsticia: qͥa ñ solum ce¬
los nouos & t̃ram nouiam. s irłm qͦ¬
eius in gaudium. haud c̾aubitm qͥn
untũse terre: ut q̃uetꝰ unigeniti
gaudtum erat. noua cunctis natio¬
nib lecieta sit. In tm̃ autem exulta¬
tio erit omnium atq leticia super
urbe & popło dei. ut ego qͦ condi¬
tor eiꝰ exultem & gaudeam suꝑ irłm¬

Expanded text:
m, et laetabor super populo meo. Gaudere, inquit, et exsultare debetis laetitia sempiterna in creatione novorum coelorum, et terrae novae, et priorum penitus non meminisse: ne qua vobis recordationis antiquae oriatur tristitia: quia non solum coelos novos et terram novam, sed ejus in gaudio. Haud dubium quin universae terrae, ut quae vetus uni genti gaudium erat, nova cunctis nationibus laetitiae sit. In tantum autem exsultatio erit omnium, atque laetitia super urbe et populo Dei, ut ego quoque conditor ejus exsultem et gaudeam super
Abbreviated transcription (Latin):
cabunt domos & habitabunt &e plã¬
tabunt uineas: & comedent frucꝰ¬
tum earum. Non edificabunt & aliꝰ
habitabit. ñ plantabunt &e alius co¬
possidebit cam: & qui diligunt no¬
men etus habitabunt in ea Qte
omnia iudei acciptunt carnaliter
ut irłm urbesq tudee restituantur
in pͥstinum statum. Qd si eis dederi¬
ints. audiant ñ solum hoc irłm
s ce sodome reꝓmitti: dicente ihe¬
zechiele. restituet᷑ sodoma in anti¬
gitum. E domus in qͥb habitat᷑
sunt qͥ edificant eas. uel uirdates in¬
telligende funt. ul diũse mansiones

Expanded text:
habitabunt; et plantabunt vineas, et comedent fructus earum. Non aedificabunt, et alius habitabit: non plantabunt, et alius coejus possidebit eam: et qui diligunt nomen ejus, habitabunt in ea. Quae omnia Judaei accipiunt carnaliter, ut Jerusalem urbesque Judaeae restituantur in pristinum statum. Quod si eis dederimus, audiant non solum hoc Jerusalem, sed et Sodomae repromitti, dicente Ezechiele: Restituetur Sodoma in antiquum . Ergo domus, in quibus habitaturi sunt qui aedificant eas, vel Virtutes intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
Erit enim cęlum nouum. & t̃ra no¬
uia. & non recordabit̾ p̾ortm. ce non
uemet fupͣ cor eorum: s gaudium &
exultationem inuement in ea. Cau¬
sa leticiȩ ce confessionis derueri est.
quia ec̃na angustiarum dͥorum fuc¬
cedet obliuio. ut neqͣqͣm idolorum
meminerint & erroris pͥstim. s acd
lucem de tenebͥs tͣnseant. ce eterna
beatitudine ꝑfruantur. Obliuis¬
centur enimp̾stina mala. ñ obltui
bona obliuio malorum. Et alibi
in angustus constituti nequaquã
uoluptatib pͥstinis iuxta errorem
epicuri ammo ꝑfruantur. Licet
possie &e hoc dici.qͦd in celo noto⁊
terra noua omitis conuersationis
pstine memoria deleat᷑. ne hoc ipfũ
pars malorum sit. pͥoris angustiȩ re¬
cordari. Celtm autem nouum et
tram nouam qͥ putant interire oĩa¬

Expanded text:
terra nova: et non recordabuntur priorum, et non veniet super cor eorum; sed gaudium et exsultationem invenient in ea. Causa laetitiae et confessionis Dei veri est, quia aeterna angustiarum priorum succedet oblivio, ut nequaquam idolorum meminerint et erroris pristini, sed ad lucem de tenebris transeant, ut aeterna beatitudine perfruantur. Obliviscentur enim pristina mala, non oblivibona oblivio malorum . Et alibi:in angustiis constituti, nequaquam voluptatibus pristinis, juxta errorem, Epicuri animo perfruantur. Licet possit et hoc dici, quod in coelo novo, et in terra nova, omnis conversationis pristinae memoria deleatur: ne hoc ipsum pars malorum sit, prioris angustiae recordari. Coelum autem novum et terram novam, qui putant omnia interire qua
Abbreviated transcription (Latin):
braham. oꝑa abraham faccretis.
Et qͥa sem̃ sunt abraham & n filu
de quorum differentia fupͣ diximꝰ.
ꝓpterea eos increpat baptista iohs ddi¬
cens. Et ne uelitis dicere. patrem ha¬
bemius abtaham. Potens est enim ds
de lapidib istis suscitare filios a¬
braham. Quomͦ enim posfunt huiꝰ
c̃e filii. qͥ dixerunt ligno & lapidi te
genuisti me. eum ccontrario qͥ ex
fide sunt hi appellent᷑ filii abrahe
Uos autem inquit interficiet dñs
ut nequaqͣm appellemini circũ¬
cisio s concifio ut uita careatis et̃¬
na. ut ñ habeatis eum qui dicit.
egosum uita. Seruos autem ait
suos uocabit nomine alio. fiue no¬
uo: quod in toto orbe celebrabit᷑
&e erit benedictum in tantum ut qͥ
illo nomine fuit appellatꝰ. Onlica¬
tur ⁊̃ deo. & fignum uere circumei¬
sionis accrpiat am̃. Quo sepe in
approbationem eorum q̃ dicta funt
dñs uticͣ in euangłio. am̃ am̃ dico
uob̃. Nom̃ autem notrum fiue ali
riuatur: ut nequaquam uocetira
nim turauit in terra. nequaquam

Expanded text:
braham, opera Abraham faceretis . Et quia semen sunt Abraham, et non filii, de quorum differentia supra diximus: propterea eos increpat Baptista Joannes, dicens: Et ne velitis dicere, patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Quomodo enim possunt hujus esse filii, qui dixerunt ligno et lapidi, tu genuisti me: cum e contrario, qui ex fide sunt, hi appellentur filii Abrahae? Vos autem, inquit, interficiet Dominus, ut nequaquam appellemini circumcisio, sed concisio : ut vita careatis aeterna, ut non habeatis eum qui dicit: Ego sum vita . Servos autem, ait, suos vocabit nomine alio, sive novo, quod in toto orbe celebrabitur. Et erit benedictum: in tantum, ut qui illo nomine fuerit appellatus, benedicatur in Domino, et signum verae Circumcisionis accipiat, amen: quo saepe in approbationem eorum quae dicta sunt, Dominus utitur in Evangelio: Amen, amen dico vobis . Nomen autem novum sive aliuomine derivatur, ut nequaquam vocetur nim
Abbreviated transcription (Latin):
unt. & impii cruditatib distendunt᷑
Potꝰ autem ille accipiendꝰ. qͥ haurit᷑
de fontib ifrł: quem qͥ bibit habebit
in se fontem aq̃ salientis in uitam
ec̃nam. Quem &e saluator in regno
patͥs se bibiturum cũ aplis pollicet᷑:
qui lȩtificat cor hominis. tea ut bi¬
bentes possint dicere. dedisti leticiã
in corde meo. De hoc cibo & potuint
UIII.beatitudines dr. Beati qui esu¬
des impleuit bonis. qͥ prius cibum do¬
mini ñ habebant. & diuites dimisit
inanes. qͥ dati sunt ꝓ sepuiltura eius:
ce quem ꝓphe ꝓmiserant respuerunt.
De quib ce in alio loco psalmista de¬
cantat. Dtuites eguerunt &e efuriert̃.

Expanded text:
unt, et impii cruditatibus distenduntur! unt, et impii cruditatibus distenduntur! Potus autem ille accipiendus est, qui hauritur de fontibus Israel; quem qui biberit, habebit in se fontem aquae salientis in vitam aeternam . Quem et Salvator in regno Patris se bibiturum cum Apostolis pollicetur: qui laetificat cor hominis , ita ut bibentes possint dicere: Dedisti laetitiam in corde meo . De hoc cibo et potu inter octo beatitudines dicitur: Beati qui esutes implevit bonis , qui prius cibum Domini non habebant: et divites dimisit inanes, qui dati sunt pro sepultura ejus; et quem Prophetae promiserant, respuerunt. De quibus et in alio loco Psalmista decantat: Divites eguerunt, et esurierunt
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum est. Oꝑamini ñ cibum qͥ
ꝑit: s panem uite & u̾itatis &e carm
um xp̃i & fructũ ligni uitȩ comede¬
re cupientes: de qͦ saluator loquit᷑.
Ego sum panis qui de celo descen¬
di. Et ecclesiastes. Aꝑi oclos tuos.
&e saturare panib. Et psalmista
Iuuenis inquit fui etenim senui.
men eiꝰ querens panem. Tota die
miseretur & fenerat: ce semen eiꝰ in
b̃ndictione erit. De isto pane ce con¬
utino sp̃ital discipłos instruebat.
Uos qͥ ꝑseuerastis mecum in tempta¬
tionib meis edecis in mensa patris
mei in regno celorum. Qͦd si de fim¬
plici ꝑane accipiamꝰ. qͦmͦ illud expla¬
nare pot̾imꝰ. ñ interficiet fame dñs
animam iustam. et it̃m. cognoscit
dñs uias immaclatorum. & heredi¬
tas eoꝵ erit in et̾num. ñ confunden¬
tur in tempore pessimo. & in dieb
famis saturabunt᷑: Quanti em̃ scĩ
in ꝑsecutione moriunt᷑. fame & ege¬
state confecti: Quanti iusti esuri¬

Expanded text:
scriptum est: Operamini non cibum qui scriptum est: Operamini non cibum qui perit, sed panem vitae et veritatis , et carnem Christi, et fructum ligni vitae comedere cupientes. De quo Salvator loquitur: Ego sum panis qui de coelo descendi . Et Ecclesiastes: Aperi oculos tuos, et saturare panibus . Et Psalmista: Juvenis, inquit, fui et non senui, men ejus quaerens panem. Tota die miseretur et fenerat, et semen ejus in benedictionem erit . De isto pane et convivio spirituali, discipulos instruebat: Vos qui perseverastis mecum in tentationibus meis, edetis in mensa Patris mei in regno coelorum . Quod si de simplici pane accipiamus, quomodo illud explanare poterimus: Non interficiet fame Dominus animam justam . Et iterum: Cognoscit Dominus vias immaculatorum, et haereditas eorum erit in sempiternum. Non confundentur in tempore pessimo, et in diebus famis saturabuntur . Quanti enim sancti in persecutione moriuntur fame et egestate confecti; quanti justi esuri
Abbreviated transcription (Latin):
ae uos confundemim. Ecce sertni mes
laudabunt p̃ exciltatione cordis: &
uos clamabitis p̃ dolore cordis. ce p̃
cont̾cione sp̃e ululabitis. Lxx. łpt̃ca
hec dicit dñs. Ecce sertti mei come¬
dent: uos autem esurietis. Ecce ser¬
uimei bibent: uos attem sitictis.
Ecce serui mei gaudebunt: uos aũ
confuindemini. Sece serui mei ccul¬
tabunt in gaudio: uos autem clama¬
bitis ꝓpt̃ dolorem cordis cr̃i. & ꝓpter
contͥtionem sp̃c ur̃i ubulabtts. Non
solum gladio corruetis uos qͥ dereli¬
quistis dñm. & fecistis malum in cõ¬
spect̾a ciꝰ. & p̃sentem nolustis audire:
s multam tut̃ uos & gentium multi¬
tudinem cernetis differentiã. Iui e¬
nim qͥ sertuerunt mͥ comedent & bi¬
bent. ietabuntur & laudabunt p̃
eruiltatione cordis: uos autem econtͣ¬
rio esurietis atq sitietis. conftindemi¬
ni & p̃ dolore cordis & contͣcione sp̃c¬
in mille annis piitant c̃e cõplenda
cibum & potum regnum dei ẽe cre¬
dentes: nec urtelligentes ulltid quod

Expanded text:
i mei laudabunt prae exsultatione cordis, et vos clamabitis prae dolore cordis, et prae contritione spiritus ululabitis. LXX: Propterea haec dicit Dominus: Ecce servi mei comedent, vos autem esurietis. Ecce servi mei bibent, vos autem sitietis. Ecce servi mei gaudebunt, vos autem confundemini. Ecce servi mei exsultabunt in gaudio, vos autem clamabitis propter dolorem cordis vestri, et propter contritionem spiritus vestri ululabitis. Non solum gladio corruetis vos qui dereliquistis Dominum, et fecistis malum in conspectu ejus, et praesentem noluistis audire, sed multam inter vos et gentium multitudinem cernetis differentiam. Illi enim qui servi erunt mihi, comedent, et bibent, laetabuntur, et laudabunt prae exsultatione cordis. Vos autem e contrario, esurietis atque sitietis, confundemini et prae dolore cordis et contritione spirin mille annis putant esse complenda, cibum et potum, regnum Dei esse credentes, nec intelligentes illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
rianorum referimus ad ꝑsonam
dei pat̾s. de qͦ scͥptum est. ut cognoᷤᷤ
ioħe. Uenit filius dei &e dedit nob
de se loquit᷑. ego sum ueritas. conse¬
quenter uerus ds a ueritate nom̃
acccptt. ut nequagtiam scđm fal¬
sos deos appelletur deus. s scdmue
rum qͥm patrem. ce ipse sit uerꝰ ds.
Auoqͥn fi ñ est uerꝰ. erit idolorum
similis. qͦd redundet in capita corũ

Expanded text:
rianorum referimus ad personam tantum Dei Patris, de quo scriptum est: Ut cognoscaJoanne: Venit Filius Dei, et dedit nobis de se loquitur: Ego sum veritas , consequenter verus Deus a veritate nomen accepit, ut nequaquam secundum falsos deos appelletur Deus, sed secundum verum Deum Patrem, et ipse sit verus Deus. Alioquin si non est verus, erit idolo similis, quod re
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. Relinquetis enim nomen urm
in saturitatem electis meis: uos aut̃
interficiet dns.Deruientib autommn
uocabitur nomen nouum. eui bndi¬
cetur fuꝑ terram. Benedicent enim
dm̃uerum : &e qͥ turant suꝑ terram
iurabunt dm ucrum. ꝓ saturitate
q̃ hebraice łr sabaa. cet̃ turam̃tum
interp̃tati sunt. Qͦd ũbum multas
&e in hoc uolumine tib uii. mulie¬
res app̾hendent turum unum. Rear¬
suecedentib locum. nom̃ ur̃merit
iuramtum electis meis: ut ꝓ maloꝵ
etemplo uos habeant. & detestentur
talia fustinere. a iurent sie. Si non
hec pa iar. q̃ passus ẽ popłs iudeoꝵ.
Siue nom̃ ur̃m erit in satietatem.
qd his dic solet. quorum odiosa est
recordatio &e memoria. & qͥ usq ad
saturitatem nausiamq uenerunt.
Uel cerce dicendum hoc qͦd nomen
suum derelinqͣnt electis dm̃: ut ꝓ
illis gentium turba fuccedat. & tꝑ¬
si appellentur filu abtaham &e isrł̃.
De quib paulus loquit᷑ pax suꝑeoᷤᷤ.

Expanded text:
LXX: Relinquetis enim nomen vestrum in saturitatem electis meis. Vos autem interficiet Dominus: servientibus autem mihi vocabitur nomen novum, cui benedicetur super terram: benedicent enim Deum verum, et qui jurant super terram: jurabunt Deum verum. Pro saturitate, quae Hebraice dicitur SABAA , caeteri juramentum interpretati sunt; quod verbum multas et in hoc volumine , ubi septem mulieres apprehenderunt unum virum. Rursuccedentibus locum, nomen vestrum erit juramentum electis meis, ut pro malorum exemplo vos habeant et detestentur talia sustinere, et jurent sic; non haec patiar quae passus est populus Judaeorum. Sive nomen vestrum erit in satietatem: quod in his dici solet, quorum odiosa est recordatio et memoria. et qui usque ad saturitatem nauseamque venerunt. Vel certe hoc dicendum, quod nomen suum derelinquant electis Domini, ut pro illis gentium turba succedat; et ipsi appellentur filii Abraham et Israel. De quibus Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
& clamabunt p̃ dolore cordis ĩplen¬
ces illud qͦd scͥptum ẽ. ibi crit fletꝰ et
stridor dentium. qñ stecerint agni
gentiũ atq rustorum ad dexteram.
& hedi tudeoꝵ atq impiortm a si¬
nists. aliis recipientib et̃na p̃mia

Expanded text:
mabunt prae dolore cordis, implentes illud, quod scriptum est: Ibi erit fletus et stridor dentium , quando steterint agni gentium atque justorum ad dexteram, et haedi Judaeorum atque impiorum a sinistris, aliis recipientibus aeterna praemia,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s comedet carnes uulneratorum.
Aut credibile cẽ potest sagittas dm̃
inebriari sanguine: ce gladium il¬
uus uulnatorum saturari carnb
De his sagittis q̃ iob ꝑ singularum
horarum momĩta pungebant. loqͥt᷑.
Sagitte dm̃i in corpore meosunt:
quarum furor ebibit fp̃m meum
Cum enim cepero loqͥ: stimulant
me. Iurta tropologiam automhoc
dicendum est qͦd om̃s qͥ eccłiam de¬
serunt. & obliuiscunt᷑ montẽ sc̃m¬

Expanded text:
meus comedet carnes vulneratorum . meus comedet carnes vulneratorum . Haud credibile esse potest, sagittas Domini inebriari sanguine, et gladium illius vulneratorum saturari carnibus. De his sagittis quae Job per singula horarum momenta pungebant, loquitur. Sagittae Domini in corpore meo sunt: quarum furor ebibit spiritum meum; cum enim coepero loqui, stimulant me . Juxta tropologiam autem hoc dicendum est, quod omnes qui Ecclesiam deserunt et obliviscuntur montem s
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ tͣnstulerunt .i. mirtã potionẽ
Est autẽ in cuct̾is urbib ce maxtine
in egypto &e in alexandria idolatrie
uetus confcictudo: ut ultimo die an¬
ni ce m̃sis eortim qͥ excremꝰ ẽ ponant
mensam refertam uarqi generis epuł.
& pocłm mulso mittum. uł p̃tertan¬
ni uł fut᷑i fertilitatem atispicantes.
Hoc autem faciebant & istłite õtum
simulachrorum portenta uenerantes
modi m̃se liba fundebant. Qͦdq lo.
menni. qͦd syminachꝰ int̾precat᷑ est abs¬
q me: ut sit sensꝰ. Qui paratis forti¬
ne m̃sam &e impletis absq me pocionẽ
ut doceat n sͥ fieris demoni. Gladius
autem qͦ interficiunt᷑. ꝓ supplicio acei¬
pteur. Neq enim omnis popłs ifrael
gladio tͣditus ẽ. quoꝵ uidemꝰ quanca
milia in toto orbe dispsa sure. s pens
atq cruciatib. captruitati & ultime
seruitati: ureta illud qͦd alibi dr. In
gladio morient᷑ om̃s peccatores popłi
mei. Et in deutõnomii cantico. Ineb¬
bo sagittas meas sangume: & gladꝰ

Expanded text:
similiter transtulerunt, id est, mixtam potionem. Est autem in cunctis urbibus, et maxime in Aegypto, et in Alexandria idololatriae vetus consuetudo, ut ultimo die anni et mensis eorum qui extremus est, ponant mensam refertam varii generis epulis, et poculum mulso mixtum, vel praeteriti anni, vel futuri fertilitatem auspicantes. Hoc autem faciebant Israelitae, omnium simulacrorum portenta venerantes, modi mensae liba fundebant. Quodque SeMENNI , quod Symmachus interpretatus est, absque me: ut sit sensus: Qui paratis fortunae mensam, et impletis absque me potionem; ut doceat non sibi fieri, sed daemoni. Gladius autem quo interficiuntur, pro supplicio accipitur. Neque enim omnis populus Israel gladio traditus est, quorum videmus quanta millia in toto orbe dispersa sint; sed poenis atque cruciatibus, captivitati et ultimae servituti, juxta illud quod alibi dicitur: In gladio morientur omnes peccatores populi mei: et in Deuteronomii Cantico: Inebriabo sagittas meas in sanguine, et gladius
Abbreviated transcription (Latin):
cepimus & parturiuimus ce pepimꝰ
Dehis enim dictum erat. Benedic¬
ta ꝓgemes ut̃itari. Tales sunt filiia¬
braham qͥ factunt oꝑa eius. E in
uet̾i hystoria appellant᷑ filii ꝓpħaꝵ¬
qͣles &e innouo instrum̃to apłi gem¬
erunt. paulus ad thimotheum. li¬
cam. & titum. multosq alios: petrꝰ
ꝓpħa dicit. Beatus utr qͥ timec dñm
in mandatis eiꝰ uolet nmis. Potens
in t̾ra erit sem̃ eiꝰ: gencratio rectorũ¬

Expanded text:
cepimus, et parturivimus et peperimus . cepimus, et parturivimus et peperimus . De his enim dictum erat: Benedicta progenies uteri tui . Tales sunt filii Abraham, qui faciunt opera ejus: et in veteri historia appellantur filii Ples et in novo Instrumento Apostoli genuerunt , Paulus Timotheum, Lucam, et Titum, multosque alios; Petrus Propheta dicit: Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet nimis. Potens in terra erit seme
Abbreviated transcription (Latin):
qrum domꝰ fundata suꝑ harenam
fribita tempestate subuertit᷑. ce qui
edificauiert suꝑ fundamentum xp̃i
ligna sgnum. stipulam. Anñ tͥ ui
cletur cotidie inuet̾are oꝑa sua qui
ũu̾torum oblitꝰ in futurum exten
hebraicum dici potest. quod oꝑa
MMulti enim sunt uocati. patici
electi. Isti ñ laborabunt frustra
ut qͦndam laborauere tudei. sed¬
s labores mantum sutarum man¬
ducabunt. Neq generabunt ĩ con¬
turbatione siue in maledictione.⁊
ut in hebraico exp̃ssius ponicur. ei¬
p̃tatifunt. ut nequaqͣm festinent
absq: ratione crede.s imitentur na¬
thanael qͥ dñi uoce laudatus ẽ. eoce
uere isrłita in quo dolus non ẽ. qui
xp̃m auẽt̾oritate scͥpturarum quere¬
bat. & de ꝓpħis cuꝑiebat agnoscere
dicens. De natarcth potest aliquid
bom eẽ e Et est senfus. Quid mͥmes¬
siam adducius d̾e galilea &e naza¬
reth quem ego de bethleem tudascio
ita filios generabunt. ut de scͥptu¬
dicant. A timore tuo dñe inuto con¬

Expanded text:
ndata super arenam, subita tempestate subvertitur; et qui aedificaverunt super fundamentum Christi, ligna, fenum, stipulam. An non tibi videtur quotidie inveterare opera sua, qui praeteritorum oblitus, in futurum extendHebraicum dici potest, quod operMulti enim vocati, et pauci electi . Isti non laborabunt frustra, ut quondam laboravere Judaei; sed labores manuum suarum manducabunt. Neque generabunt in conturbatione, sive in maledictione, et ut in Hebraico expressius ponitur, εἰrpretati sunt: ut nequaquam festinent absque ratione credere: sed imitentur Nathanael, qui Domini voce laudatus est: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est , qui Christum auctoritate Scripturarum quaerebat, et de Prophetis cupiebat agnoscere dicens: De Nazareth potest aliquid boni esse? Et est sensus: Quomodo mihi Messiam adducitis de Galilaea, et Nazareth, quem ego de Bethleem Juda scioita filios generabunt, ut de Scriptudicant: A timore tuo, Domine, in utero con
Abbreviated transcription (Latin):
lio. Scio qͥa sem̃ abrahe estis. s nec¬
dum fitii. Si enm sem̃ ẽẽnt abrahe.
oꝑa utiq abrahe facerent. Qͥ autẽ
filius: iste & electꝰ est dm̃. Unde elecꝰ¬
tus possidet irłm. & serui habitant in
ea. Et de filiorum ac seruiorum diffe¬
rentia dr. Hon accepistis sp̃m seruititaᷤᷤ
qonis. Et erunt in quit camꝑestria
siue saltꝰ in caulas gregum. E campe¬
strib in hebreo saron ponitͣ. Omnis
regio circa lidiam. ioipen. & iamniã
apta ẽ pascendis gregib. De quo in
act̾ib aplorum scͥptum est. Saltꝰ autẽ
uercent᷑ in ouilia. iuxta illud quodin
psalmo cantt᷑. Uox dñi p̃parantis ce¬
dros. & reuelabit saltꝰ fiue condensa
siluarum. ut latͦntsibi latitare desistãt
& bestie. uienenataq ammalia. & loca
qͦndam insidiarum ce sanguinis in
eccłias dm̃ tnseant & pascant᷑ ibi gre¬
ges ab eo qͥpostut animam ꝓ otibus
fuis. & de quo scͥptum ẽ. ipse pascet no
in scła. Ista uox dñi ꝑsiciens certios &

Expanded text:
en Abrahae estis, sed necdum filii . Si enim semen essent Abraham, opera utique Abraham facerent. Qui autem filius, iste et electus est Domini. Unde electus possidet Jerusalem, et servi habitant in ea, et de filiorum ac servorum differentia dicitur: Non accepistis spiritum servitutis tionis . Et erunt, inquit, campestria, sive saltus, in caulas gregum. Pro campestribus in Hebraeo SARON ponitur. Omnis regio circa Lyddam, Joppen et Jamniam apta est pascendis gregibus. De quo et in Actibus Apostolorum scriptum est: Saltus autem vertentur in ovilia , juxta illud quod in psalmo canitur: Vox Domini perficientis cervos, et revelabit saltus , sive condensa silvarum, ut latrones ibi latitare desistant, et bestiae venenataque animalia, et loca quondam insidiarum et sanguinis, in ecclesias Domini transeant, et pascantur ibi greges ab eo, qui posuit animam pro ovibus suis. De quo scriptum est: Ipse pascet nos in saecula . Ista vox Domini perficiens cervos, et
Abbreviated transcription (Latin):
leis ad tͥcicum ddiẽ dñs: Et confide¬
raudum qͦdñ bos uertat᷑ in rabiem.
s lco mutat᷑ in in ansuctudinem. Ser¬
pens etiam qͥ obseruabat hominis
calcaneum. &e cuiꝰ ab homine obser¬
uatur caput. nequaqm aliorum nu¬
trietur int̾̃ccui: s tram siue puluerem
mortib pascebat᷑. eos tm̃ comedec qui
pultus ac terra sunt. ꝑ q̃ omnia de¬
monstratur maloꝵ in bonũ cominu¬
tatio. qͥ noxii erant antiqͣ feritate depo¬
sita. ñ foris s in monte sco dñi. hoc est¬

Expanded text:
ad triticum, dicit Dominus ? Et considerandum, quod non bos vertatur in rabiem, sed leo mutetur in mansuetudinem. Serpens etiam qui observabat hominis calcaneum, et cujus ab homine observabatur caput, nequaquam aliorum nutrietur interitu, sed terram, sive pulverem mortibus pascebatur, eos tantum comedat, qui pulvis ac terra sunt: per quae omnia demonstratur malorum in bonum commutatio, qui innoxii erunt, antiqua feritate deposita: non foris, sed in monte sancto
Abbreviated transcription (Latin):
monttum mons ẽ. & scõrum omniũ
sẽs. uł montem syon & ciuitatem des
uiuentis irłm cȩlestem. qͥ hec &e hec
facitis tͣdam uos gladio. ut om̃s inter¬
fecti parit̃ corruatis. Qui sit gladiꝰ
dicemꝰ postra. Pontos inqͥt fortune in¬
sam. ce libatis suꝑ eam. Diue ticta boc¬

Expanded text:
mons est, et sanctorum omnium sanctus, vel montem Sion, et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem, qui haec et haec facitis, tradam gladio, ut omnes interfecti pariter corrnatis. Qui sit gladius, dicemus postea: Ponitis, inquit, fortunae mensam, et libatis super eam: sive juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ce obliti estis montis scĩ mei. & pa¬
ratis fortune mensam. & impletis
demon portionem. ego tradam
uos in gladium. om̃s interfecti cor¬
ruetis. In locis qͦndam siluestribus
atq turbarum. in locis gentilium
to orbe credengum. uos autem o
popłe isrł qͥ dereliquistis dũm &
ad iracundiam ꝓuocastis scm isrł.
qͥ obliti estis montem sc̃m enis: de quo¬

Expanded text:
et obliti estis montis sancti mei, et paet obliti estis montis sancti mei, et paratis fortunae mensam, et impletis daemoni potionem: ego tradam vos in gladium: omnes interfecti corruetis. In locis quondam silvestribus atque turbarum. in locis gentilium iae de toto orbe credentium. Vos autem, o populi Israel, qui dereliquistis Dominum, et ad iracundiam provocastis Sanctum Israel, qui obliti estis montem san
Abbreviated transcription (Latin):
Et uallis achor in cubile anm̃toꝵ
&e in reqͥe popło meo qͥ reqͥsiert me.
De qua ce in libro iħu filii naue le¬
gimus. qͦd ibi interfectus sit achar
qui furatꝰ ẽ de anathemate &e de spo¬
luis iericho. & cum onrni domoftia
inter fectus. atq ex eo qͦd turbau̾it
popłm locꝰ ipse in qͦ hoc accidit a¬
chor .i. turbationis ac tumtiltus no
in arm̃torum reqͥem. Que paulus
edisserens att. Nunqͥd de bob cura
est deo: Anutiq de nob̃ dic̃: Quia
debet in spe qͥ arat arare. & qͥ terit
aream tertre cam in spe. ut partier¬
illius inde. ce uallem achor ad aꝑi¬
endam intelligentiam illiꝰ. Iccirco
enim uallis achor in possessionem
traditur arm̃torũ popło dei. ce sal¬
tus uertentur in caulas gregum.
ut apiatur intelligentia. & ueritas
dñi cognoscatur. Et uos qͥ dereli¬
quistis dnm. qui obliti estis montẽ
scm meum. qͥ ponitis fortune m̃sã
de libadissuꝑ eam: numerabo uos
in gladio. & om̃s in cede corructis.
Lex. Uos autem qͥ dereliquistiᷤᷤ me

Expanded text:
cubile armentorum, et in requiem populo meo qui requisierunt me. De qua et in libro Jesu filii Nave legimus, quod ibi interfectus sit Acham, qui furatus est de anathemate, et de spoliis Jericho, et cum omni domo sua interfectus, atque ex eo quod turbaverit populum, locus ipse in quo accidit, ACHOR , id est, turbationis ac tumultus nomin armentorum requiem. Quae Paulus edisserens, ait: Numquid de bobus cura est Deo ? an utique de nobis dicit, quia debet in spe qui arat, arare, et qui terit aream, terere eam in spe, ut particiillius inde, et vallem Achor, ut aperiat intelligentiam illius . Idcirco enim vallis Achor in possessionem traditur armentorum populi Dei, et saltus vertuntur in caulas gregum, ut aperiatur intelligentia, et Domini veritas cognoscatur. Et vos qui dereliquistis Dominum, et obliti estis montem sanctum meum. Qui ponitis fortunae mensam, et libatis super eam. Numerabo vos in gladio, et omnes in caede corruetis. LXX: Vos autem qui dereliquistis me,
Abbreviated transcription (Latin):
&e ꝑire ammam peccatͥtem. nec ext̃¬
na luere peccata. Ex qͦ intelligimus
uel in bonam partem uel in contra¬
riam eos accipiendos patres. qͥb
unusquisq aꝓponitͣ. cum de hac ui¬
ta excesserit. Sacͥficauit autem fuper
montes &e colles isrł. qnin bechel et

Expanded text:
et perire animam peccatricem, nec exteret perire animam peccatricem, nec externa luere peccata. Ex quo intelligimus, vel in bonam partem, vel in contrariam, eos accipiendos patres, quibus unusquisque apponitur, cum de hac vita excesserit. Sacrificavit autem super montes et colles Is
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. De qͦ psalmista dicebat. & oratio
mea in sinti meo conũtet᷑ Imtlligittr
sinꝰ in quemilibet. &e affectꝰ atq dilec¬
tio. q̃n ad maritum sermo dirigitux
q̃ in sinu tuo ẽ: & ad parentem ad¬
ducunt filios tuos in sinu. Unde &e
om̃s qͥ patrem hñt abraham. & ui¬
titum eiꝰ similes ẽẽ meruertint. reqͥ¬
escunt insinu eiꝰ. Neq enim nẽ pat̾s
quors nẽ iniquitates nob & peccata
reddtntur eoᷤ debenitis acciꝑe. de qͦ¬
rum semine nr̃a natafunt corpora.
Auoqͥn & ipse moyses qͥ dixerat pec¬
cata patrum filus ẽẽ reddenda in t̃¬
ciam c .iiiͦi. generationem. his qui
oderunt deum: interpretat᷑ senten¬
tiam fuiam dicens. Non morientuꝵ
filii ꝓpt̃ peccata patrum. s uñqͥsq¬
in suo peccato morietur. eandem ie¬
zechiele approbante sententiam. qd
nequaquam dicat᷑ illa parabola. pa¬
tres uuam acerbam comederunt. ce
dentes filiorum obstupuerunt. s eiꝰ
tm̃ dentes obstupescere qui comedit.

Expanded text:
oratio mea in sinu meo convertetur . Intelligitur sinus in quemlibet affectus atque dilectio, ut quando ad maritum sermo dirigitur, Uxor quae est in sinu tuo; et ad parentem, Adducent filios tuos in sinu . Unde et omnes qui patrem habent Abraham, et virtutum ejus similes esse meruerunt, requiescunt in sinu ejus. Neque enim patres, quorum nunc iniquitates nobis et peccata redduntur, eos debemus accipere, de quorum semine nostra nata sunt corpora. Alioquin et ipse Moyses qui dixerat, peccata patrum filiis esse reddenda in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt Deum , interpretatur sententiam suam, dicens: Non morientur filii propter peccata patrum: sed unusquisqin suo peccato morietur . Eamdem Ezechiele approbante sententiam, quod nequaquam dicatur illa parabola: Patres uvam acerbam comederunt, et dentes filiorum obstupuerunt , sed ejus tantum dentes obstupescere, qui comederit: