comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. Posui
dico: ut architectꝰ .i. prin
ceps ȩdificii sapiens .i. diᷤ
ꝑ apłatum michi gratis
hoc habui. Ego posui¬
fundamentum: alius¬

Expanded text:
r dilectionem operatur. Posui, dico, ut architectus, id est ceps aedificii, sapiens, id est ostolatum mihi gratis hoc habui. Ego posuifundamentum; aliu
Abbreviated transcription (Latin):
quod michi apposuerat. sed audi uocem medici &
dñs meliꝰ michi ꝓuidens: dixit michi ꝑ inspiratio¬
lem. & de ꝑsecutore: apłm. ⁊ plus omnib laborantẽ.
& archana iudentem. iures quoꝙ stimulos tolerandi
tibi addidi. & ideo: noli hoc orare: ut discedat stimulꝰ¬

Expanded text:
quod mihi apposuerat, sed audivi vocem medici. Et Dominus melius mihi providens, dixit mihi, per inspiratiolem, de persecutore Apostolum, et plus omnibus laborantem et arcana videntem; vires quoque stimulos tolerandi tibi 138 addidi. Et noli hoc orare, ut discedat stimul
Abbreviated transcription (Latin):
amens qͥ crrand ẽ ille: euiꝰ
uiscera tumebant: rogat ille¬
medicũ: cũ illo medicam̃to crn¬
ciari ceꝑit: ut auferat. Medicꝰ¬
autẽ: osolat᷑ & monet patienti

Expanded text:
ens quo curandus est ille cujus viscera tumebant, rogat illemedicum, cum illo medicamento cruciari coeperit, ut auferat; medicautem consolatur et monet patienti
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quia si ad głam di ꝓficit mendacium hor̃õ.
ut ille solus uerus appareat: pecc̃ores ñ sunt
dicendi: qui peccant. qr ñ uoluntate. s impulsu
eiꝰ uidebutur peocare. qd̾ absit. Et accipitur hic
uerax apparet: quare me iudicat tanquam pec¬
catorẽ. etiam in p̾senti. ñ modo in futuro: uel
quid iudieor tanqͣm pec. euã ad huc .i. post eon
comisionẽ: postquam dedit bona indigno. uñ:
głosus apparet. Ante conu̾sionẽ enĩ cum male
munc certumẽ: qd dimittendiuitas ñ habundaᷤᷤ¬
set ingłam: nͥ peccassem. Seqͣr. Et ñ sicut. Item.

Expanded text:
est quia si ad gloriam Dei proficit mendacium hominum, ut ille solus verus appareat, peccatores non sunt dicendi qui peccant; quia non voluntate, sed impulsu ejus videbuntur peccare: quod absit. Et non, sicverax appareat, quare me judicat tanquam peccatorem etiam in praesenti, non modo in futuro? Vel, quid judicor tanquam peccator etiam adhuc, id est post conversionem, postquam dedit bona indigno, unde gloriosus apparet. Ante conversionem enim cum male m, quia nunc certum est quod dimittendi veritas non abundasset in gloriam, nisi peccassem. Et non sicut, item a
Abbreviated transcription (Latin):
qdđs non ẽ iniqꝰ.: unde
co qd dictum est sensu¬
accipienda: redit apłe
ad ꝓbationẽ carnalis.
nitens ꝓbare: qd̃ si d̾s
punit malos: iniqꝰ est¬
iusticiã di cõmendat:¬
inquus est d̾s qui pu

Expanded text:
Deus non est iniquus, unde eo quo dictum est senaccipienda, redit Apostolus ad probationem carnalis ntis probare quod si Deus punit malos iniquus esjustitiam Dei commendiquus est Deus q
Abbreviated transcription (Latin):
athesauro uero .uł. non
destituim᷑. om̃ĩoa deo.
quia d̾s pascit nos.⁊ pa¬
timͣ ꝑsecutionẽ. de loco
ad locum. s ñ d̾elinquim
ad̾o. qͥn thesaurũ custo¬
diat. humiliam᷑ .i. affl¬
gim᷑. s ñ confundimur:
Quid ꝑ singula. Semꝑ
sumꝰ circũ ferentes .i. alii
ꝓpinantes: & ostenden¬
des. incorpore nr̃o. ñ so¬
lum in amino: mortifi

Expanded text:
a thesauro nostro. Vel non destituimur omnino a Deo, quia Deus pascit nos. Et patimur persecutionem, de loco ad locum; sed non derelinquimur, a Deo, quando thesaurum custodiat. Humiliamur, id est affligimur, sed non confundimur, id Qui per singula semper sumus circumferentes, id est aliis propinantes, et ostendentes in corpore nostro, non solum in animo, mor
Abbreviated transcription (Latin):
etiã casus cadentis.
qͥ putatur cad̾e. Uł suo.do. stat aut cadit. quia
qua conscientia edat uł ñ edat. d̾s iudex ẽ. cuiiꝰ
seruus ẽ. Stabit aũ .i. stare pot̾it: dũo suo. qͥa
neq siedit: reus ẽ. neq si ñ edit: culpabilis est.
sitñ deuotione hoc agit. Uł ita. Stabit autẽ.
qͣmuis omĩb regeneratis: & pre uiuentibus:
loqueretur apłc. dicens: seruum alienũ: conti¬
nuo tñ respexit ad p̾destinatos. cũ ait: stabit
aut̃. hoc de p̃destinatis dicit. Et ne sͥ stare ar
stat: aut cadit. ostendit¬
re iluin se nescire: quo animo ille
se agat in dubiis. Cũ uo
addit: stabit aũ: hoc innuit. qd̾ ambigui debe¬
mꝰ in meliorẽ partẽ uertere. & plus salutẽ qͣm
mortẽ reoꝵ optare. &̾ in futuro. spem boni ha¬
bere. & sialit̾ fit in p̾senti. Namaliꝰ. supͣ dixit.

Expanded text:
etiam casus cadentis,  putatur cadere; vel, suo domino stat aut cadit, quia qua conscientia edat vel non edat, Deus judex est, cujus servus est. Stabit autem, id est stare poterit, domino suo, quia neque si edit reus est; neque si non edit, culpabilis est, si tamen devotione hoc agit. Vel ita: Stabit autem, quamvis de omnibus regeneratis, et pie viventibus loqueretur Apostolus, dicens servum alienum, continuo tamen respexit ad praedestinatos cum ait, stabit autem, hoc de praedestinatis dicit. Et ne sibi stare arstat aut cadit, ostenditse nescire quo animo ille se agat in dubiis. Cum vero addit, stabit autem, hic innuit quod ambigua debemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi aliter sit in praesenti. Nam alius judicat.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ tẽpore putant eẽ abstinendũ. Unꝰquisq
ã eoꝵ in suo sensu. id¬
habundet in melius.
Nut qui edit: cũ gr̃a¬
rum actione edat.¬
& qͥ abstinet: ꝓ deo
faciat. Uł in suo sen¬

Expanded text:
tempore putant esse abstinendum. Unusquisque autem eorum in suo sensu, iabundet, in melius, ut qui edit cum gratiarum actione edat, abstinet pro Deo faciat. Vel, in suo sen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatum in xp̃o.
ꝑ temptationes
enum inuentus ẽ¬
iste fidelis in xp̃o.
quem salutat. & si
stobolus iste. sole¬
bat congregare fr̃s
in xp̃o. quos salu¬
tat apłe. ado pro¬
bans factum illius.
S alutate herodi¬
onem cognatũ meũ
Salutate eos qui
sunt ex narcissi
domo. Narcissus
iste dicitur fuisse
presbit̃. sicut legi¬
tur in aliis codicib.¬

Expanded text:
batum, in Christo. Per tentationes enim iste inventus est fidelis in Christo, quem salutat, etsi stobolus ille solebat congregare fratres in Christo, quos salutat Apostolus adeo probans factum illius. Salutate Herodionem cognatum meum. Salutate eos qui sunt ex Narcissi domo. Narcissus iste dicitur fuisse presbyter sicut legitur in aliis codicib
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in fide xp̃i. Sa¬
lutate ampliatũ
dilectissimum mͥ
indomino. Iste a¬
micꝰ erat apło in
domino. s ñ con¬
captiuus. Salu¬
tate urbanum
adutorem nrm¬

Expanded text:
 in fide Christi. Salutate Ampliatum dilectissimum mihi in Domino. Iste amicus erat Apostolo in Domino, sed non concaptivus. Salutate Urbanum adjutorem n
Abbreviated transcription (Latin):
tamini. Cõmendo
lem uob̃ ostendo: phe¬
bem sororẽ nr̃am uł
meam. in fide. quȩ
be: ditissima muli¬
er fuit & nobilissima
que eccłiam in loco
qui dicitur cenchris.
sustentabat sua sub¬
stantia. sa uͭ. tẽ tẽꝑis
paliqͦ negocio: romã¬
ꝑfecta ẽ. ꝑ qͣm forsan

Expanded text:
ti. » Commendo lem vobis ostendo Phoeben sororem nostram vel meam, in fide, quae be ditissima mulier fuit, et nobilissima, quae Ecclesiam in loco quae dicitur Cenchris sustentabat sua substantia. Ea vero tunc temporis pro aliquo negotio Romfecta est per quam forsan
Abbreviated transcription (Latin):
nobiles inapħ
qui & ante me
fuerunt in xp̃c
alutate am¬
pliatũ. dilectis¬
simũ mͥ in dño
Salutate ur¬
banum adiu
dilectum meũ
Calutate appel¬
Salutate eos qͥ
sunt ex aristo¬
Salutate he¬
rodionẽ cog¬

Expanded text:
nobiles in apostolis qui et ante me fuerunt in Christo salutate Ampliatum dilectissimum mihi in Domino salutate Urbanum adiutdilectum meum salutate Apelsalutate eos qui sunt ex Aristosalutate Herodione
Abbreviated transcription (Latin):
dñi libent̾ facit. ac ꝑ hoc: ad pecandũ lib̾ est:
qui peccati seruus ẽ. Sic de iusticiȩ lib̾e seruit
qui amat qd̾ letatur. Ipsa est uera libertas:
ꝓpt̾ recte facti leticiam. simul & pra seruitus.
ꝓpt̾ precepti obedientiam. hec est gͦ bona ser¬

Expanded text:
i libenter facit. Ac per hoc ad peccandum liber est quia peccati servus est, sic et justitiae libere servit, qui amat, qui laetatur. Ipsa est vere libertas propter recte facti laetitiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Haec est ergo bona ser
Abbreviated transcription (Latin):
mixtionis: pret̾ legitim̃
concubitum. Auaricia.¬
Auaricia ẽ. multa acqui¬
rere. nec suꝑflua pauꝑi¬
b erogare. Neqͥcia. Nequi¬
cia ẽ. temitas: quandoqͥs
audet qd̾ neqͥt. Uł neqͥ¬
cia est. intẽꝑantia sui.

Expanded text:
mistionis praeter legitimum concubitum. AvaritiaAvaritia est multum acquirere nec superflua pauus erogare. Nequitia. Nequitia est temeritas, quando audet quod nequit; vel, nequitia est intemperantia s
Abbreviated transcription (Latin):
uelatione capitis: ubi
dincacena agere. iqͣ
ipsi idem multum pec
bans: qd̾ conuenitis ad dominicam cenã. non
in melius .s. ut deceret. s in det̾ius .i. ñ adusũ¬

Expanded text:
velamine capitis, ubi Dominica coena agere, in i iidem multum peccam convenitis ad Dominicam coenam, non in melius, scilicet ut diceret, sed in deterius, id es
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Nãtura ñ docet.
si comam nutriat: ig¬
nominia est illi. hoc
scd̾m legẽ locutus est.
que ꝓhibet uirũ esse
comatum. Qd siqͥs op¬
ponat de samuele: ce
ti:. qui capita sua non
tondebant: cogitet: qͥd
tum mysticum: & hanc

Expanded text:
os? Natura nos docet si comam nutriat, ignominia est illi. Hic secundum legem locutus est, quae prohibet virum esse comatum. Quod si quis opponat de Samuele, et ti qui capita sua non tondebant, cogitet quod entum mysticum et hanc
Abbreviated transcription (Latin):
moysi .i. uelamen lectionis uet̾is. test̃.
Hec aut̃ tonsura: reuelationẽ euangłicȩ gr̃e
significat. Coma gͦ samuelis: &e ꝓpħarum:
ꝓ uelamine uet̾is testam̃ti olim habita: nc̃
in reuelatione euangłii deponitur. de q̃ dicit
apłs. Cum transieris ad

Expanded text:
id est velamen lectionis Veteris Testamenti. Haec autem tonsura revelationem evangelicae gratiae significat. Coma ergo Samuelis et prophetarum pro velamine Veteris Testamenti olim habita, nunc in revelatione Evangelii deponitur. De qua dicit Apostolus: Cum transieris ad
Abbreviated transcription (Latin):
facit caritas. que ẽ ꝓprium donũ
sp̃s scĩ Patientia aut̃: oꝑatur ꝓbationẽ .i. purifi¬
cationem. Quantomagis cnm quis patitur:
tanto purior reddit᷑. dum anima fidelis ñ resi¬
stits ordinatiom dei. ñ diligit eiꝰ uoluntatẽ: cui
malicie potestas datur in bonos. ẜ eius uolun¬
tatẽ. a quo hec potestas datur. Cum gͦ quis in¬
telligens ꝗd non est potestas uł demonũ. uel
ꝑsecutoꝵ. nisi a do. sustinet patient̾. ꝓbatur .i.¬

Expanded text:
 quae est proprium donum Spiritus sancti. Patientia operatur probationem, id est purificationem. Quanto magis enim quis patitur, tanto purior redditur, dum anima fidelis non resistens ordinationi Dei, non diligit ejus voluntatem, cujus malitiae potestas datur in bonos, sed ejus voluntatem a quo haec potestas datur. Cum ergo quis intelligens quod non est potestas, vel daemonum, vel persecutorum, nisi a Deo, sustinet patienter, probatur, i
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatio. augmentũ
facit p̾mii. in dexq est
fixs spei. tͥbulatio. Non c̃ em̃ magnũ głari in leti¬
ciis. recti corde: etiam intribulationib głantut.
magnitudinem p̃mii cognoscentes. de tͥbulatio¬
ne fimenda: insinitum p̾mium ad quisituri. Seq̃r¬

Expanded text:
tribulatio augmentum facit praemii, indexque est fixae spei tribulatio. Non enim est magnum gloriari in laetis; recti corde, etiam in tribulationibus gloriantur, magnitudinem praemii cognoscentes, de tribulatione finienda, infinitum praemium acquisituri.
Abbreviated transcription (Latin):
abhominabant᷑. ẜ¬
pensius enĩ malum
est. dignitatẽ ꝑdidis¬
se: quam ñ habuisse.
Dcĩn mĩtose dolere
ostendit. subdens
qͥ sunt cognati mei.
plius sunt iuuandi.
qͥ sunt isrłite ueri. se¬
cundum bonos. uł
Igen̾e scdm om̃es. &
tur popłs peculiaris dei. uł mͦ est cis gła. ꝑ mira
racula. que faciunt boni nunc. & testam̃tum no

Expanded text:
abominabantur. Propensius enim malum est dignitatem perdidisse, quam non habuisse. Deinde merito dolere ostendit se, subdens; qui sunt cognati mei plius juvandi. Qui sunt Israelitae veri, secundum bonos, vel genere secundum omnes, et tur populus peculiaris Dei, vel modo est eis gloria, per miracu
Abbreviated transcription (Latin):
frat̃ qui iuit cum pri
ma epła ad corinthioᷤᷤ.
&ẽ renunciauit apło¬
omĩa. que fiebant ap̃
illos. &e id̃o hic ponitur¬
ut sciant: ea quȩ faci¬
uis. apłm ñ latere. Pay¬
lus inquam: &e tymo¬
theus. scribunt ułman¬
quȩ est corm¬

Expanded text:
frater, qui ivit cum prima la ad Corinthios, et renuntiavit Apoomnia quae fiebant apud illos. Et ideo hic poniturut sciant ea quae faciunt, Apostolum non latere. Palus, inquam, et Timotheus scribunt vel manquae est Cori
Abbreviated transcription (Latin):
ubet etatẽ gerat. A pariuuilo enĩ recens nato: usq
ad decrepitum senẽ: sicut nullus ẽ ꝓhibenduis
a baptismo. ita nullus ẽ qui pecco ñ moriatur in
baptismo. s paruuli tm̃ originali. maiores u̾o
etiã. actualib. quȩ original addiderunt. Nota
etrã qd̾ apłc hec dicendo: uoluit intelligere: mor¬
tem d̾mũ fecisse: quam utiq ds ñ fecit. s homo
manib & u̾bis: arcessiuit. Attende qd̃ hic &e ali¬
bi aug̃ dicit. dm̃ mortẽ non fecisse. Idem tam̃
alibi ita dicit. Uidendum ẽ ne male intelliga¬
tur. qd̃ dixi. Ds̃ mali auctor ñ est. qui & om̃ium
q̃ sunt: auctor ẽ. quia in quantũ sunt:. intantũ
bona sunt. Et ne in de tñ putetur ñ ab illo esse
penã maloꝵ: quȩ utiq malum ẽ: his qui puni¬
untur. s hoc ita dixi: quẽddmodum dictum est.
Ds mortẽ non fecit. cum alibi scriptum sit. morᷤ
& uita a dño do est. Maloꝵ gͦ pena: quȩ ado ẽ.
malum ẽ quidẽ malis. s in bonis oꝑib di est

Expanded text:
bet aetatem gerat. A parvulo enim recenter nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est qui peccato non moriatur in baptismo, sed parvuli tantum originali, majores vero etiam actualibus quae originali addiderunt. Nota etiam quod Apostolus hoc dicendo voluit intelligere morDeum non fecisse, quam utique Deus non fecit, sed homo manibus et verbis accersivit. Attende quod hic et alibi Augustinus Deum mortem dicit non fecisse. Idem tamen alibi ita dicit: Videndum est ne male intelligatur quod dixi, Deus mali auctor non est, qui et omnium quae sunt auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt; et ne tamen inde putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his qui puniuntur. Sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: Deus mortem non fecit ; cum alibi scriptum sit: Mors et vita a Domino Deo est . Malorum ergo poena, quae a Deo est, malum est quidem malis, sed in bonis Dei ope
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ semel. Semel
morte fecit: q̃ ad hoc suf¬
ficit. uł mortuus ẽ pec¬
cato .i. peccati similitu¬
dini .i. carni. in q̃ ñ erat¬
E pecc̃m. s similitudo pecẽi
cui mortuus ẽ qndo mo
riendo exutus ẽ carne
mortali. simili peccatͥt.

Expanded text:
mortuus est semel; semel morte fecit, quae ad hoc sufficit. Vel mortuus est pecest peccati similitudini, id est carni in qua non erat peccatum, sed similitudo peccati, cui mortuus est quando riendo exutus est carne mortali simili peccatrici
Abbreviated transcription (Latin):
sensꝰ tudoꝵ: sunt
obtusi. & ue̾. qr ñ so¬
lum tunc: s etiam
usq in hodiernũ diẽ.
.i. etiã hodie: quan¬
dou̾itas claret. ma¬
net i dip̃m uelamen
qͥa ñ alit̾ modo intel¬
ligunt: quamante
net dico: in lectione

Expanded text:
Sensus Judaeorum sunt obtusi. Et vere, quia non solum tunc, sed etiam usque in hodiernum diem, id est etiam hodie quando veritas claret, manet idipsum velamen, quia non aliter modo intelligunt quam ante net dico, in lectione
Abbreviated transcription (Latin):
faciem eiꝰ quod
euacuat᷑. sed
obtusi sunt
sensꝰ eoꝵ. Usq
in hodiernum
diem: idipsum
uelamen in lec¬
tione ueteris
testam̃ti ma¬

Expanded text:
faciem ejus: quod evacuatur: sed obtusi sunt sensus eorum usque in hodiernum diem. Id ipsum velamen in lectione veteris testamenti ma
Abbreviated transcription (Latin):
his certus sũ: qd baptira¬
uerim cos. cet̾um. nescio
siquẽ aliũ urm̃ qͥsit de con¬
tentiosis baptirauim. Non
enim. Ratio hic ostñdio.¬
cur tam paucos baptira
baptizaui:. quia ñ misit

Expanded text:
his certus sum quod baptizaeos. Caeterum nescio si quem alium vestrum, qui sit de contentiosis, baptizaverim. Non enim. Ratio hic ostendicur tam paucos baptizavi. baptizavi, quia non misit
Abbreviated transcription (Latin):
fecte enĩ bapticare: etiam
minus docti possunt. Fer¬
fecte autẽ euangłitare.
multo difficilioris ⁊ ra¬
rioris ẽ oꝑis. Iõo: doc¬
tor gentium płib ex¬
cellentior: euangłizare¬
se missũ dicit. ñ bap¬
tizare. Hoc tñr: neces¬
sitate instante: int̾dũ¬

Expanded text:
fecte baptizare etiam minus docti possunt, perfecte autem euangelizare multo difficilioris rioris est operis. ideo doctor gentium pcellentior euangse missum dicit, non baptizare. Hoc tamen neces69 instante interdu
Abbreviated transcription (Latin):
rum ẽ. uocare enĩ est. cogitationẽ de fide ad¬
iuuare. uł cõpungere eum: quẽ sciat audire.
Et hec uocatio ut diximus: ẽ electoꝵ tm̃. Hac
uocatione implet᷑ p̃destinatio. Est & alia uo¬
catio quȩ fit ꝑ p̾dicatores. De qua dictum ẽ. mul¬
ti uocati. pauci uero elech. Sequitx ꝑ.
Et quos uo

Expanded text:
rum est. Vocare enim est cognitionem de fide adjuvare, vel compungere eum quem sciat audire, et haec vocatio, ut diximus, est electorum tantum. Hac vocatione impletur praedestinatio. Est et alia vocatio quae fit per praedicatores, de qua dictum est: Multi vocati, pauci vero electi . Et quos vo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit .i. non eẽ intelli¬
atur homini: s deo.
Sapientiã aut̃. Qt¬
Int̾ uos incapaces:. lo
de secretis der. loquim᷑¬
hic dicit: ñ ꝑfectoscog¬

Expanded text:
 id est non esse intelliatur homini, sed Deo. Sapientiam autem. QInter vos incapaces simplde secretis Dei, loquimHic dicit non perfectos cog
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣ. equał est patͥ. ut in forma dĩ. & in forma ser¬
iii. id̃e ipsc sit ungenitus filiꝰ. E. st gͦ dĩ filiꝰ. do pa¬
trinatura eqͣlis. habituminor. In forma enĩ ser¬
ui qͣm accepit. minor ẽ patre. In forma dĩ in qua
erat: añ qͣm hanc accepisset: equalis ẽ pat̾. In for¬
ma di. u̾bum. Informa serui. factus ẽ ex muliere.
facto naturalit̾ hominis filio. qui unꝰ est nat᷑a¬
lit̾ filiꝰ di patͥs. qui om̃ium naturarũ creator ẽ
& dñs: creauit uirginẽ: creandꝰ ex uirgine.¬
Hic aut̃ ds. humanã naturã in unitate ꝑso¬
ne suscepit. qui se humilians ꝑmiscdiam:. incor
ꝑsonã. Nonenĩ accepit ꝑsonã hoĩs. s naturam.
Cunq tota t̾mtas oꝑata sit formationẽ suscep

Expanded text:
s Patri, ut in forma servi, et in forma Dei idem ipse sit unigenitus Filius. Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor: in forma enim servi quam accepit minor est Patre; in forma Dei, in qua erat antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei, Verbum: in forma servi, factus est ex muliere. facto naturaliter hominis filio, qui unus est naturaliter Filius Dei Patris, qui omnium naturarum Creator et Dominus creavit Virginem, creandus ex Virgine.Hic autem Deus humanam naturam in unitate personae suscepit, qui se humilians per misericordiam incorruppersonam, non enim accepit personam hominis, sed naturam. Cumque tota Trinitas operata sit formati
Abbreviated transcription (Latin):
matre. Natus est enĩ de patre:ds u̾bum. natus
de matre. u̾bum caro fẽm. Unus igit᷑ atꝙ id̃e
est di filius. natus ante scła ce nat᷑ in seculo:
¶tem. Ds̃ unigenit᷑ dũ conciꝑet᷑ uitatem carniᷤ
accepit ex uirgine. ⁊ cũ nascetur. integͥtatẽ uir¬
ginitatis seruauit in matre. Istaq causa ẽ: qua
geniti d̾i. ut quẽ pater genuit ex et̾nitate: ip̃m
nẽ hoĩs. aĩamꝙ mundaret. susceptione carnis:

Expanded text:
matre. Natus est enim de Patre, Dei Verbum; natus de matre, Verbum caro factum. Unus igitur atque idem est Dei Filius, natus ante saecula, et natus in saeculo. Item: Deus unigenitus dum conciperetur, veritatem carnis accepit ex virgine, et cum nasceretur integritatem virginitatis servavit in matre. Ista causa est qua Degeniti Dei: ut quem Pater genuit ex aeternitate, ipsum nem hominis animamque mundaret, susceptione carnis a
Abbreviated transcription (Latin):
mã serui susciꝑet. ñ erat totꝰ. & creuit: cũ homo
diuuntati eiꝰ accessit. ¶ S ciendũ tñ. qd̾ ñ semꝑ.
factũ esse: ad creationc̃ refertur. sicut ibi. Dñe re¬
fugium factꝰ es nob. Et item. factus es mͥ in sał.
Nonutiq ereationis diffinitio. uł editio. hic decla¬
ratur. s nob in refugiũ uł salutẽ dicit᷑ cẽ qd priꝰ
cũ aliud sit fieri. alud nasci. qui etiã alio loco:.
dicto. Quia enim ñ humano semmne. ꝯcretu est
caro dm̃i. inut̾o uirginis: & corpꝰ effecta. s effectu.
Aliud ẽ enĩ semine admixto. &e sanguinis coa¬
gulo genari: aliud ñ ꝑmixtione. s uirtute ꝓcre¬
ari. Possunt homines: gen̾are filioᷤ hoĩes. s ñ fac̾e:
¶Item. Et si ñ int̾cessit sem̃ hominis: in concepti¬
onc uirginis. tñ. qr ex ea carne xp̃c formatꝰ est:
quȩ constat ex semine: recte dr̃ factꝰ ex semine.
uerens aut̃: utrũ xp̃c debeat dici ercatura: uł
res ereata. simplicit̾. audiat aug̾m. suꝑ hoc ita

Expanded text:
et, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Sciendum tamen quod non semper factum esse, ad creationem refertur, sicut ibi: Domine, refugium factus es nobis . Et item: Factus es mihi in salutem . Non utique creationis diffinitio, vel editio hic declaratur, sed nobis in refugium, vel salutem esse dicitur quod prius cum aliud sit fieri, aliud nasci. Qui etiam alio loco dit hoc dicto. Quia enim non humano semine concreta est caro Domini in utero Virginis et corpus effecta, sed effectu Aliud enim est semine admisto, et sanguinis coagulo generari; aliud non permistione, sed virtute procreari. Possunt homines generare filios homines, sed non facere. Item, etsi non intercessit semen hominis in conceptione Virginis, tamen, quia ex ea carne Christus formatus est, quae constat ex semine, recte dicitur factus ex semine. Quaerens autem utrum debeat dici creatura, vel res creata simpliciter, audiat Augustinum super hoc ita
Abbreviated transcription (Latin):
humanatꝰ d̃s̃. qui &ẽ in assumptione carnis:
ds cẽ non destitit. inconu̾tibilis manens: as¬
sũpto ꝯutibili homine. naturam suã ñ minu¬
ens: hoĩs assumpta natura. Scđm carnẽ gͦ. ex
semine dauid. factus c̃. Ds aut̃: ante scła. exd̾o
natus ẽ. Quigͦ erat. factus ẽ. S: quid erat: Qͥd
c̃factus: bum erat. filiꝰ dierat. filiꝰ hominis
factus ẽ. ds erat. homo factus ẽ. Suscepit huma¬
uitatẽ: ñ amisit diuinitatẽ. factus ẽ humił. man¬
sit sublimis. Dei gͦ filius:. hominis factus ẽ filiꝰ.

Expanded text:
humanatus Deus, qui etiam in assumptione carnis, Deus esse non destitit, inconvertibilis manens assumpto convertibili homine, naturam suam non minuens hominis assumpta natura. Secundum carnem ergo ex semine David factus est. Deus autem ante saecula ex Deo natus est. Qui ergo erat, factus est. Sed quid erat? quid est factus? Verbum erat, Filius Dei erat, filius hominis factus est; Deus erat, homo factus est; suscepit humanitatem, non amisit divinitatem; factus est humilis, mansit sublimis. Dei ergo Filius, hominis factus est filius;
Abbreviated transcription (Latin):
petere a domino sig¬
num: neꝙ in alto. neq
in ꝓhundo: remedium de xp̃o. qui neq elatus
dc̃ potestate fuit. qͣ cqualis erat patri. neq tͣba¬
tus deiectione mortis: qd̾ ẽ signum in alto & in
ꝓfundo. ne ille achar. uł regia potestate extolłet᷑.
uł crumpna turbaret᷑. sicut tunc erat: ꝓ bello
assyriorum. neq creatura quelibet alia a p̾dictiᷤ.
bipes. si fiat. ut fecit iamnes & mambres. qui
fuerunt magi pharaonis. Nil inq̃m istoꝵ. po¬
terit nos seꝑare a caritate di. qua eũ diligimꝰ.
quia om̃ib melior ds est. Sigͦ nulla res ab eius
caritate nos separat. quid eẽ non solum meltꝰ.
s: etiam c̾tius hoc bono pot̾: Idipsum enĩ qd̃ dil¬
gimus đm. mori ñ pot̾. nisi dum quis ñ diligit
dm. cui mors ipsa est. ñ diligere dm. qd̾ nicħ ali¬
ud ẽ: quam ei quieqͣm in diligendo p̃ponere: Ca¬
ritasigitur di hic dicta est uirtꝰ. que animi nr̃i¬

Expanded text:
petere a Domino signum, neque in alto, neque in profundo , remedium de Christo qui neque elatus fuit de potestate qua aequalis erat Patri, nec turbatus dejectione mortis: quod est signum in alto, et in profundo, ne ille, vel regia potestate extolleretur, vel aerumna turbaretur, sicut tunc erat pro bello Assyriorum. Neque creatura quaelibet, alia a praedictibipes, si fiat ut fecit Jamnes et Mambres, qui fuerant magi Pharaonis. Nil inquam istorum, poterit nos separare a charitate Dei, qua eum diligimus, quia omnibus melior est. Si ergo nulla res ab ejus charitate nos separat, quid esse non solum melius, sed etiam certius hoc bono potest? Id ipsum enim quod diligimus Deum mori non potest, nisi dum quis non diligit Deum, cui mors ipsa est non diligere Deum, quod nihil aliud est quam ei quidquam in diligendo praeponere. Charitas igitur Dei hic dicta est virtus quae animi n
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib. quẽm indu¬
sideriis illicitis. Sicut enim sumenda sunt
alimenta: qu ẽ ad modũ medicamenta. fames
em̃ ce sits. quidam dolores sunt. & urunt. ⁊ sic̃
febres necant: nisi alimentorum medicina sue¬
currat. quȩ p̾sto ẽ ex consolatione muncrũ dei.
quiregnum dei querentib omĩa adicienda ꝓ¬
misit. Sic gͦ sumenda est alimonia: ut med̾ici¬
na.s dum adqͥetem satietatis ab indigen¬
tia transitur: in ipsotransitu insidiatur laq̃
us ꝯcupiscentiȩ. & cum salus debeat eẽ causa e
at. qd̾ salutis causa faciendum erat. & sepe in
certum fit. utrum adhuc necessaria corꝑis cu¬
ra. subsidium petat. an uoluntaria cupiditas
fallacis. ministium suppetat. ad hoc incertũ.

Expanded text:
omnibus, quem indusideriis illicitis. Sic enim sumenda sunt alimenta quemadmodum medicamenta. Fames enim et sitis ut quidam dolores urunt, et sicut febres necant, nisi alimentorum medicina succurrat, quae praesto est ex consolatione munerum Dei, qui regnum Dei quaerentibus omnia adjicienda promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur laqueus concupiscentiae, et cum salus debeat esse causa eat quod salutis causa faciendum erat, et scertum fit utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat an uoluntaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. ad hoc incertum h
Abbreviated transcription (Latin):
re surge̾ debent. Qtͣ.
dies auit a P qͥa nox infidelitatis
ignorantie: p̃cessit.
nemoria monet: ut
ꝑ gr̃am. Uł ita. debetis surge: quia nox pͥces¬
sit .i. uetus homo qͥ in baptismo preteriit. scił
ius luce: ueritatẽ didicerunt. ut sciant quid
agendũ sit. Priꝰ eñ ignorantes xp̃m: in tenebͥs
erant. At ubi lux orta est: transierunt a falso
roꝑa mala que ex tene¬
bris ignorantie uenert̃¬
S oꝑatene ul que tenebras amait
a̾ ad tenebras ducunt.

Expanded text:
r surgere debent, quasi re, quia, nox infidelitatis et ignorantiae praecessit, memoria monet, ut per gratiam. Vel ita, debetis surgere, quia nox praecessit, id est vetus homo qui in baptismo praeteriit, scilicet us luce veritatem didicerunt, ut sciant quid agendum sit. Prius enim ignorantes Christum in tenebris erant. At ubi lux orta est, transierunt a falso opera mala quae ex tenebris ignorantiae venerunt, vel quae tenebras amant, et ad tenebras ducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
namentũ:ar. lucis.
ma: que exigit lux.
subdens. Non in
cõmessationib. Qͣ
Ambulemus hone¬
ste. s ñ in his .s. non¬
sis conuiuiis. que¬
aut collatione om¬
nium celebrari: aut
deratis potationib
tiom. a quo d̾r ebrictas: quȩ est numia potatioui¬
iii. Non in cubilib .i. inpigricia dormientium. &
in pudicicus .i. in luxuria que de cibo & potu
nimio uenit. & ido: post cõmessationẽ & ebrie¬
ambulem. sicut solebant. face: se inuicẽ prefe¬
nos in his tangi. & id̾o ñest eis:uis głandi.ho¬
rum aut̃ morborũ: suꝑbia mat̾ est. & huma¬
nç laudis auiditas. quȩ etiam hy pocrisin se¬
pe generat. huic ñ resistitur: nͥ diunoꝵ libro¬

Expanded text:
namentum, arma lucis, ma, quae exigit lux, , subdens: Non in commessationibus. Ambulemus honeste, sed non in his, sis conviviis, qaut collatione omnium celebrantur, aut deratis potationibusquo dicitur ebrietas, quae est nimia potatio vini. Non in cubilibus, id est in pigritia dormientium, et impudicitiis, id est in luxuria quae in cibo et potu nimio venit. ambulemus, sicut solebant facere se invicem praefenos in his tangi, et ideo non est eis jus gloriandi. Horum autem morborum superbia est mater, et humanae laudis aviditas, quae etiam hypocrisim saepe generat. Huic non resistitur nisi
Abbreviated transcription (Latin):
goeus ł uaut̃ in om̃ib operib tuis labora.
ñ pptꝰ amorem scłi. s. ꝓ sempiterna reqͥe. quam
pͥmittit deus. honora pattem tuũ. & matrẽ.
tangis qͣrtam cordam: ut honorẽ deferaᷤpa
cecidit bestia crudesitatis. Non furtum facies.
Sangis septimã cordã ⁊ cccidit bestia rapacitatᷤ.
Irii falsum testimonium uices. Tangis octarrã
cordain: ccrsdit bestia falsitatis. N concupisces
urorem pximi tui. ⁊̃ angis nonã cordam. &e ceci¬
dit bestia adultine cogitationis Aludem̃ est

Expanded text:
gotiis, tu autem in omnibus operibus tuis labora, non propter amorem saeculi, sed pro sempiterna requie quam promittit Deus. Honora patrem tuum et matrem tuam, tangis quartam chordam, ut honorem parentibuscidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimam chordam, et cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices, tangis octavam chordam, et cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui, tangis nonam chordam, et cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa in omĩb. sequit᷑. Dilectio. Qiͣ. uere qui
diligit ꝓximum benc¬
TIOPXI facit: quia dilectio ꝓri¬
imi. noꝑatur malum.
.i. diligens ꝓximum.
nullum mortale pecca¬
omnẽ hominẽ opor¬
tes intelligi. quia ne¬
mo ẽ: cum quo sit ope¬
randum male. Qui gͦ¬
amat homines. aut¬
isti sunt. aut ut in iusti
sunt: amare debet. Sic enĩ seipsum amare de¬
bet .s. uł quia iustus ẽ. uł ut iustꝰ sit. Qui enĩ
alitꝰ se diligit. miuste se diligit. quia ad hoc se
diligit. ut sit imustus. ad hoc gͦ. ut sit malus.
ꝙ̾ iam ñ se diligit. Qui cñ diligit inquitatẽ:
odit aĩam suam. Et quia dilectio ñ agit malũ:
gͦ dilectio ẽ plenitudo legis .i. qͥ diligit plene:
lege implet. Ubi enim caritas c̃. quid ẽ qd̾ pos¬
ste deesse: Dbi aũt non ẽ. quid ẽ qd possit ꝓdes

Expanded text:
omnia in omnibus . Dilectio. Quasi dicat: Vere qui omnia in omnibus . Dilectio. Quasi dicat: Vere qui diligit proximum, bene facit, quia dilectio proximi non operatur malum, est diligens proximum, nullum malum mortale operaomnem hominem oportet intelligi, quia nmo est, cum quo sit operandum malum. Qui amat homines, aui sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et seipsum amare debet, scilicet vel quia justus est, vel ut justus sit. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit ut sit injustus. Ad haec ergo ut sit malus, ergo jam non se diligit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Et quia dilectio non agit malum: Ergo dilectio est plenitudo legis, id est qui diligit plene implet legem. Ubi enim charitas est quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit
Abbreviated transcription (Latin):
non facit. hic dicit:
tem parat: bene oꝑan¬
ui. Qĩ scimꝰ: quia di¬
lectio malum ñ oꝑat᷑.
.i. magis debita per
cum tantũmodo cre¬
didimus. Manifestũ¬
c̃ enĩ: quia post laua¬
crum aliquis bene o¬
perans. ⁊ studens est. caritati. uicinus ẽ uite
et̾nȩ. bona eni uita signum ẽ. & causa. salutis
future. Gaptismus u̾o: est ad ueniã. uita uͦ bo¬
na: etiã ad coronam. Quia gͦ credidimꝰ. &r oꝑ.i¬

Expanded text:
non facit. Hic dicit tem parat bene operandicat: Scimus quia dilectio malum non operatagis debita per cum tantummodo credidimus. Manifest est quia post lavacrum aliquis bene operans et studens charitati vicinus est aeternae vitae. Bona enim vita signum est et causa salutis futurae; baptismus vero est ad veniam; vita bona etiam ad coronam. Quia ergo credidimus et o
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ quantomagis est in homine: tantomagi
ẽ uirtute p̾ditꝰ. Quanto aut̃ minus: tantominꝰ
mest uirtus. ⁊ qntominus inest uirt᷑: tanto
tus &̾ uicium. In hac decalogꝰ legis impletur.
Decalogus enĩ legis. decẽ ꝑrecepta ħt. quȩ sic
sunt distributa. ut tria ꝑtineant addm. sep¬
tem ꝑtineant ad hominẽ. Est enĩ bellũ. quod
sccum agit homo. dunicans cont᷑ concupiscen¬
tras malas. & frenans auariciam elidens suꝑ¬
biam. suffocans ambitionẽ trucidans libidi¬
nem. has pugnas. fac in occulto. ⁊ ñ uinceris
in apto Ad hoc docentur manus nr̃ȩ ad p̾liũ.
ñ est hoc in spectacłis nr̃is uenator qd̃ cytha¬
rista. alud agit uenator. aliud cytharista. In
spectacłodei unum est. Tangis easdem decem
cordas & feras occidis. utrunq suul facis. Tangiᷤᷤ
u̾mam cordam qͣ ursꝰ colit᷑ ds. cecidit bestia suꝑst¬

Expanded text:
 quanto magis est in homine, tanto magis est uirtute praeditus, quanto autem minus. tanto minus inest uirtus, quia ipsa est uirtus, et quanto nest vitium. In hac Decalogus legis impletur. Decalogus enim legis decem praecepta habet, quae sic sunt distributa ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad hominem. Est enim bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens subiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in apNon est hoc in spectaculis vestris venator, quod citharista. Aliud agit venator, aliud citharista. In spectaculo Dei unum est, tangis easdem decem chordas, et feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia su
Abbreviated transcription (Latin):
ud ꝑ singula: Demini
quicquam debeatis
nisi: ut inuicẽ diligatiᷤ.
.i. cetera ita soluite. ut
ñ debeatis aliquid. Ca¬
ritatẽ uo ita soluite. ut
semꝑdebeatis. Sola eni¬
caritas ẽ. que etiamred¬
dita. semꝑ detinet de¬
bitorẽ. Redditur enim.
cum impenditur. Debe¬
tur aut̃: etiã. si reddita
fuit. quia nullum est.¬
tempꝰ quo unpenden
da ñ sit. nec cum reddi¬
tur: amittit᷑. s potiꝰ red¬
dendo multiplicatur.
Habendo enu reddtt᷑.
carendo. ut pecunia. qͥa red¬
di ñ pot̾ insi habcatur. nec haberi nsi redret.
Immo cum redditur ab homine: crescitin ho¬
mine. & tanto maior acquirit᷑. quanto plius¬
b aedditur. hic aut Eit mentio de caritate q
pacem supra nos monuit habere ad omnes.
Inc aut̃ dilectionẽ dieit habendam eẽ int̃ frẽs.¬

Expanded text:
 singula? Nemini quidquam debeatis nisi ut invicem diligatis, caetera ita solvite ut non debeatis aliquid. Chritatem vero ita solvite ut semper debeatis. Sola echaritatem, quae sola, etiam reddita, semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur, debtur autem etiamsi reddita fuerit; quia nullum estempus quando impendenda jam non sit. Nec cum reddtur amittitur, sed potius reddendo multiHabendo enim redditur non carendo; ut pecunia quae reddi non potest, nisi habeatur, nec haberi nisi reddatur. Imo cum redditur ab homine, crescit in homine, et tanto major acquiritur, quanto pluribus redditur. Hic autem fit mentio de charitate, pacem nos supra monuit habere ad omnes. Hic autem dilectionem dicit esse habendam inter fr
Abbreviated transcription (Latin):
hec omĩa bona un¬
minat. qui cũ possint arguere: dissimulani.
Participes enĩ erant: dũ pat̾entur reũ. S siqͥs
potestatẽ ñ ht̃ quẽ scit reum abic̾e̾: uł ꝓbare
ũ ualet: ĩmunis est. & iudicis ñ est sine accu¬
satore dampnare. ut nec xp̃c iudam abiecit:
qͥa ñ est accusatus. Uł modicũ. fer .i. iste unus
forncator: alios suo exemplo ad peccatum¬

Expanded text:
ec omnia bona imminat, qui cum possint arguere dissimulant. Participes enim erant dum paterentur reum. Sed si quis potestatem non habet quem scit reum abjicere vel probare non valet, immunis est, et judicis non est sine accusatore damnare, ut nec Christus Judam abjecit, quia non est accusatus. Vel, modicum fermentum, id est unus fornicator alios suo exemplo ad peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ senscrit: Ip̃c aut̃ saluus erit. quia ñ interibit
substantia qua ꝯstat .i. bona doctrina: in qua
fundatus est. Sicut doctͥna mala ꝑibit: que
accidens ẽ. Saluus crit dico: sic tñ. qͣsi ꝑ ignẽ.
qͥa ñsine pena: erit saluus. ẜhoc enim: oftendit
saluum illum futurũ. s penas ignis passurũ.
ut ꝑ ignẽ purgatus: fiat saluus: & cum ꝑfi¬
quia templu damento ñ discedit.
s siquis: uł pseudo apo¬
homo ei assentiendo:
estis uiolauit. in se¬
uł in aliis: uolens
subutere fundam̃tũ

Expanded text:
non sentit? Ipse autem salvus erit, quia non interibit non sentit? Ipse autem salvus erit, quia non interibit substantia qua constat, id est bona doctrina in qua fundatus est, sicut doctrina mala peribit, quae accidens est. Salvus erit, dico, sic tamen quasi per ignem, quia non sine poena erit salvus. Per hoc enim ostendit salvum illum futurum, sed poenas ignis passurum, ut per ignem purgatus fiat salvus, et cum perfia fundamento non discedit; sed si quis, vel pseudoapohomo ei assentiendo, estis, violaverit in seel in aliis volens subver
Abbreviated transcription (Latin):
loquens: sua cõmenta cõmendaret. Iõo qͣmuis
aliqui ħetici sint: ñ tñ docent: nͥ sub nomine xͥ
ut res contrias & absurdas: nominis dignitas
acceptabiles faciat. Siquis aut̃ suꝑedificat sr̃
op᷑. manifestũ erit. In auro: & argento: & lapidi
friuola: & uana doctrina sig̾eat᷑. que & si modo
fallit. migne tñ apparebit. quia ardebit bona
declarabit. qd̾ in igne reuelabit᷑ .i. mala doct᷑na.
in igne omnib apparebit. Nunc enĩ: qͦs dam fal¬
lit. & uniꝰ cuiꝰq opꝰ quale fu̾it: igne ꝓbabit᷑. qr
simaliquo ñ inuenerit quod exurat. manife¬
stat illum bonum suisse doctorem. Mala uͦ doc¬
trina:. ignis esca est. Si cui opꝰ mans̾it: qd̾ suꝑe¬
dificauit: mercede accipiet. Cum enĩ nichil in il
losordis inuentum fu̾it praue doctrine. sic̃ igniᷤ
ñ consumit aurum. argentũ. lapides p̾ciosos.
ita & bonꝰ magist̾. incorruptibilis ꝑmanebit.¬
& erit ei merces: uita et̾na. Si cuiꝰ opꝰ arserit. de¬

Expanded text:
loquens sua commenta commendaret, ideo quamvis aliqui haeretici sint, non tamen docent nisi sub nomine Christi, ut res contrarias et absurdas nominis dignitas acceptabiles faciat. Si quis autem superaedificet supra  lapidloquens sua commenta commendaret, ideo quamvis ribus aliis vana doctrina signatur, quae si modo fallit, in igne apparebit: quia ardebit bona declarabit quia in igne revelatur, id est mala doctrina in igne omnibus apparebit, nunc enim quosdam fallit. Et uniuscujusque opus quale fuerit ignis probabit, quia si in aliquo non invenerit quod exurat, manifestat illum fuisse bonum doctorem; mala vero doctrina ignis esca est. Si cujus opus manserit quod superaedificavit, mercedem accipiet. Cum enim nihil in eo sordis inventum fuerit pravae doctrinae, sicut ignis non consumit aurum, argentum, lapides pretiosos, ita et bonus magister incorruptibilis permanebit, et erit ei merces vita aeterna. Si cujus opus arserit, de
Abbreviated transcription (Latin):
ut stipule comparentur. feno. & lignis: Sci
ẽ in sũmo. Iõoꝙ. sicut parietum pondꝰ tendit᷑
adima. ubi ẽ suum fundam̃tum: tta. sp̃ualis
cdificatio. dendit ad sũma. uͥ suum c̃ fundam̃¬
tum. Nam & ponderum gemina st̃ gen̾a. quoꝵ
alia. ima petunt. ut lapis. suꝑ aquã positus.
&e aqͣ suꝑ olcum. alia uõ: sũma petunt. ut ig
oleum etiam: sub aqua fusum. non se patit᷑ sub¬
ter. sic eccłia. nunc in imo posita. tendit ad ce¬
lum ubi fundam̃tum eiꝰ est xp̃c. sedens ad dex¬
teram patris. Uł alit̾ pot̾ accipi. ab illo locõ:
ut sapiens architectus fundam̃tum posui. Sa¬
piens architectus est: qui scd̾m disciplinam
auctoris: collocat fundamentum .i. qui scđm¬

Expanded text:
ut stipulae comparentur, feno et lignis. Scieut stipulae comparentur, feno et lignis. Scieest in summo: ideoque sicut parietum pondus tendit ad ima, ubi est suum fundamentum, ita spiritualis aedificatio tendit ad summa, ubi suum est fundamentum. Nam et ponderum gemina sunt genera, quorum alia ima petunt, ut lapis super aquam positus, et aqua super oleum. Alia vero summa petunt, ut ignoleum etiam subter aquam fusum non se patitur. Sic Ecclesia nunc in imo posita tendit ad coelum, ubi fundamentum ejus est Christus, sedens ad dexteram Patris. Vel aliter potest accipi ab illo loco: Ut sapiens architectus fundamentum posui.--Sapiens architectus est qui secundum disciplinam auctoris collocat fundamentum, id es
Abbreviated transcription (Latin):
num. stipłam .i. peccata minima. atq leuissi¬
ina. quȩ ignis facile consumat. de quib tam̃
licet minimis: illic nichil purgationis quis
obtinebit: nͥ in hac uita positꝰ. hoc ꝓmereatur.
habens nefaria oꝑa:. regnũ dei. & dicat: qm̃ ha¬
beo signum xp̃i. & sacramenta: ñ delebor in
et̾̃num. s ꝑ ign̾e saluus ero. Ait enĩ apłs. fun¬
damentũ positum est. ⁊c̃. Quid gͦ est etiam in¬
quiunt qd sequit᷑: alius suꝑedificat aurũ. ar¬
gentum. lapides p̾ciosos. alius: ligna. fenũ. sti¬
pulam: Hoc est: qui supra fundam̃tum iusta
oꝑa ȩdificat: aurum. argentũ. lapides p̾cio¬
sos.edificat. Si aut̃ pccc̃a. ligna. fenũ. stipłam
Cyrillus quoq ait. Natura peceati. similis ẽ
matic. que eit̾o consumit᷑ igni. quam ȩdificari
apłc: apecc̃orib dicit. Qui suꝑ funcdamentum
xp̃i edificant: ligna. fenũ. stipulam. in qͦ ma¬
nifeste ostenditur: eẽ quedam pec̾ea ita leuia.

Expanded text:
num, stipulam, id est peccata minima atque levissnum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumat. De quibus tamen, licet minimis, illic nihil purgationis quis obtinebit, nisi in hac vita positus hoc promereahabens nefaria opera regnum Dei; et dicat: quoniam habeo signum Christi, et sacramenta, non delebor in aeternum, sed per ignem salvus ero. Ait enim Apostolus: Fundamentum positum est, etc. Quid est etiam inquiunt, quod sequitur, alius superaedificat aurum, argentum, lapides pretiosos; alius lignum, fenum, stipulam. Hoc est qui supra fundamentum justa opera aedificat, aurum, argentum, lapides pretiosos aedificat; si autem peccata, lignum, fenum, stipulam. Grillius quoque ait: Natura peccati similis est materiae, quae cito consumitur igni, quam aedificari Apostolus a peccatoribus dicit, qui supra fundamentum Christi aedificant lignum, fenum, stipulam. In quo manifeste ostenditur esse quaedam peccata ita levia,
Abbreviated transcription (Latin):
solet. quomͦ opus illiꝰ exuri dicatur. qͥ edificat:
ligna. fenũ. stipulam. cum ñ de malis accipiant᷑
oꝑib. ut dictum ẽ. Non enĩ opꝰardet: uł detri¬
mentum patit᷑. uisi malum fu̾it. Aut gͥ non ar¬
dent oꝑa ꝑ illa tria signata: aut mala st̃. Ad
qd̾ dicunt qͥdam ꝑ illa tria.: mala oꝑa ñ intel¬
ligi. s bona. que ao sustentationẽ sur & suoꝵ.
aliqui faciunt. uł ad sustentationẽ indigenti
amore temporalium. Ido. hec oꝑa dicuntur
arsura. ñ qd co puniant᷑. qr hec faciunt: sed
faciunt. Nec ille trenꝰ affectus ẽ adeo malus:
ut destruat fundamentum .i. fidẽ quȩ per
stipula accipiunt᷑: ñ bona oꝑa. nec mala: quȩ
sint dampnabilia. s pecca uenialia. Unde gre¬
purgationis accipiat: pensandũ sollicite est.
quia illum dixit ꝑ ignẽ posse saluari: ñ qui:
suꝑ hoc fundam̃tum. ferrum. uł es. uł plum¬
bum edificat .i. pecc̃a maiora: & id̃o duriora: at¬
ꝙ tunc insolubilia: s qui edificat. lignum. fe¬

Expanded text:
solet quomodo opus illius exuri dicatur, qui aedificat lignum, fenum, stipulam, cum non de malis accipiantur operibus, ut dictum est. Non enim opus ardet, vel detrimentum patitur, nisi malum fuerit. Aut igitur non ardent opera per illa tria signata, aut mala sunt. Ad quod dicunt quidam per illa tria mala opera non intelligi, sed bona quae ad sustentationem sui, et suorum aliqui faciunt, vel ad sustentationem indigentiuamore temporalium, ideo haec opera dicuntur arsura, non quod eo puniantur, quia haec faciunt, sed faciunt: nec ille terrenus affectus est adeo malus, ut destruat fundamentum, id est fidem quae um, stipula accipiuntur non opera bona, nec mala quae sint damnabilia, sed peccata venialia. Unde Grepurgationis accipiat, pensandum sollicite est, quia illum dixit per ignem posse salvari, non qui super hoc fundamentum ferrum, vel aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et ideo duriora, atque tunc insolubilia; sed qui aedificat ligna, fe
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ quale fuit .s. firmum: uł solubile. ignis p̾¬
sentis iudicii ꝓbabit. & hoc igne: illiꝰ opꝰ non ex¬
uritur: qui ñ ea dilexit. quoꝵ amissione crucie¬
tur. cuĩ. ñ est natum. qͥcquid tẽporalit̾ fluit.
Exuritur aut̃ illiꝰ opꝰ. qui hec temporalia dilexit.
qͦs amissio temꝑalium ñ cruciat: qd̾ suꝑedifi¬
cat. accipiet merced̾e. ñ solum post finẽ. qͣndo
hec sumet: unde cogitauit: s etiam in hac ui¬
ta. uͥ ħt requiem suam. anima contempnentiᷤᷤ
omĩa. Si cuiꝰ opus exars̾it .i. cremabile erit: pa¬
tict᷑ detͥmentum. quia qd̾ dilexit: ꝑdet.⁊ ꝓ eo
quia dilexit: hic:. uel in fut᷑o. punietur. S qm̃
alterutra conditione ꝓposita. eis potꝰ mallec ca¬
rere: qͣm xp̃o: nec timore amittendi talia dese¬
rit xp̃m: quãius doleat cum amittit. saliuis
qͥdem erit. iꝑse. qd. sic tñ erit. quasi ꝑ ignẽ. quia
&e si hic uritur dolore amissoꝵ: ñ t̾n ea p̾fercd̾o

Expanded text:
opus quale sit, scilicet firmum, vel solubile, ignis praesentis judicii probabit; hoc igne illius opus non exuritur, qui non ea dilexit, quorum amissione crucietur; cui non est natum quidquid temporaliter fluit. Exuritur autem illius opus, qui haec temporalia dilexit, quos amissio temporalium non cruciat. Qui superaedificat, mercedem accipiet non solum post finem quando hoc sumet unde cogitavit, sed etiam in hac vita ubi habet requiem suam anima contemnentis omnia. Si cujus opus arserit, id est cremabile erit, patietur detrimentum; quia quod dilexit perdet, et pro eo quod dilexit, hic vel in futuro punietur. Sed quoniam alterutra conditione proposita eis potius mallet carere quam Christo, nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus quidem erit ipse. Quod sic tamen erit, quasi per ignem, quia etsi uritur dolore amissorum, non tamen ea praefert Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
pit a domo di .i. a saluandis incipit pena:
quȩ consũmabit᷑ in repbis. Id̃o enĩ hic puni¬
unt᷑ electi. ut ibi ñ pun̾antur. In qͦ die: est cẽ¬
ignis tͥbulationis: quourit᷑ amor temꝑalium¬
&e dicit᷑. ł ribulationẽ carnis habebunt huimͦ¬

Expanded text:
pit a domo Dei, id est, a salvandis incipit poena, quae consummabitur in reprobis. Ideo enim puniuntur electi, ut ibi non puniantur. In quo die est ignis tribulationis quo uritur amor rerum temet dicitur: Tribulationem carnis habebunt hu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑedificat .s. illi: qui uemientes post apłos:
Unꝰquisq aut̃ uideat: quom suꝑedificet. utrum
ne si obliqua fu̾int & friuola quȩ suꝑedificant:
ruinam faciant manente tñ incolumi funda¬
mento. quia &e si male aliquis docu̾it: tñ xp̃i
nomen ꝑmanet. Iõo desuꝑedificatione. uiden¬
dum ẽ. fundam̃tum enĩ aliud nemo pot̃ ponere:

Expanded text:
scilicet illi qui venientes post apostolos dUnusquisque autem videat quomodo superaedificet, utrum ne si obliqua fuerint et frivola quae superaedificant, ruinam faciant, manente tamen incolumi fundamento, quia etsi male aliquis docuerit, tamen Christi nomen permanet. Ideo de superaedificatione videndum est. Fundamentum enim ne
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: eui nchil p̃po¬
suit. sic tñ saluus e¬
rit: quasi rem cre¬
mabilem ferens:
mortem: donec ueniat᷑ ad diem dãpnationi
defunctoꝵ. qͥ edificauerunt ligna. fęnũ. stipu.¬
lam. huiꝰmodi ignẽ dicuntur ꝑpeti: quẽ alii
ñ sentiunt: qui huiꝰmodi edificia secum ñ por¬
tauerunt: ut inueniant ignẽ transitorie
tͥbulationis: uenialia concremantẽ: ñ redar¬
guo quia forsitan uerum ẽ. s qͥa dr: saluus

Expanded text:
m cui nihil praeposuit. Sic tamen salit, quasi rem cremabilem ferens, mortem, donec veniatur ad diem damnationidefunctorum qui aedificarunt lignum, fenum, stipulam. Hujusmodi ignem dicuntur perpeti, quem alii non sentiunt, qui hujusmodi aedificia secum non portaverunt, ut inveniant ignem transitoriae tribulationis, venialia cremantem: non redarguo, quia forsitan verum est, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
hos p̾dictos misimꝰ. de¬
uitantes hoc. neqͥs in
hac plentudine largi¬
tionis elemosinarum:
uituꝑet nos. dicens
nos fraudare. Uł neqͥs
nos. tanqͣm negligen¬
tes. circa curam sc̃oꝵ
ut dicatur bn p̃dicat
s ñ est memor scoꝵ:
sic̃ alii apłi. & sic̃ sibi
p̾ceptum ẽ. uituꝑare¬

Expanded text:
Hos praedictos misimus, devitantes hoc, ne quis in hac plenitudine, largitionis eleemosynarum, vituperet nos, dicens nos fraudare. Vel, ne quis nos, tanquam negligentes circa curam sanctorum; ut dicatur: Bene praedicat, sed non est memor sanctorum sicut alii apostoli, et sicut sibi praeceptum est. Vituperare