comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ultimo iudiciidĩ
quod ipse dona¬
uerit loquuturi
eumq ad serturi
aduersus impios
manis raciunculis falsis atq fallacib ẽtra uenire co¬
nantur adhoc. ut aut aliud significare contendans
qͦd adhibetur testimoniũ de littĩs sacris. aut om̃ino
diunitꝰ eẽ dictum negent Nã nullũ existimo
eẽ mortaliũ : qui cum ea slc̃ dicta st̃ intellexerit. &
a sũmo ac uͦdõ ꝑ animas scãs dicta ec̃ crediderit.
ñ os cedat atq consentiat. siue id eciam ore fattat᷑̃.
siue aliquo iudicio fattri erubescat atq metuat. uł
etiã ꝑ uicatia simillima in sanic id quod falsum
eẽ nouit aut credit. contͣ id quod uerũ eẽ nouit
Aut credit. etiã contentiosissime defendere moliat᷑.
Qͦd gͦ in confessione ac ꝓfessione ten& om̃isecdã
dĩ ueri. xpiñ de celo eẽ uenturũ ad uiuos & mortuos
iudicandos. hunc diuini udicii ultimũ dic̃ dicimꝰ
id ẽ nouissimũ tempꝰ: Nã ꝑ qͦt dies hoc udicium

Expanded text:
ultimi iudicii Dei quod ipse donauerit locuturi eumque adserturi aduersus inpios manis ratiunculis falsis adque fallacibus contrauenire conantur, ad hoc ut aut aliud significare contendant quod adhibetur testimonium de litteris sacris, aut omnino diuinitus esse dictum negent. Nam nullum existimo esse mortalium, qui cum ea, sicut dicta sunt, intellexerit et a summo ac uero Deo per animas sanctas dicta esse crediderit, non eis cedat adque consentiat, siue id etiam ore fateatur siue aliquo uitio fateri erubescat aut metuat, uel etiam peruicacia simillima insaniae id, quod falsum esse nouit aut credit, contra id, quod uerum esse nouit aut credit, etiam contentiosissime defendere moliatur. Quod ergo in confessione ac professione tenet omnis ecclesia Dei ueri Christum de caelo esse uenturum ad uiuos ac mortuos iudicandos, hunc diuini iudicii ultimum diem dicimus, id est nouissimum tempus. Nam per quot dies hoc iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ: quod int̾ficia᷑ spũ oris sui. & euacua¬
ꝓit illuminatione p̃sentiȩ suȩ Hic queri so¬
Met quando istud erit importune omĩno: Si enim
hoc nob nosse ꝓdess&. a quo melius quã ab ipso dõ
magistro int̾rogantib discipulis diceret᷑ : Non
enim siluer̃ inde apud eũ. s a p̾sente quesierunt
posuit in sua potestate. Non utiꝙͥ illi de hora.
cũ hoc scire ñ ec̃ nrm̃ ex ore ueritatis audiamꝰ
qͦs tam̃ alii qua dringentos. alii qͥngentos. alii
etiam mille ab ascensione dñi usq ad eiꝰ ultimũ
aduentũ cõpleri posse dixer̃. Quem ad modũ aũ
quisꝙ eoꝵ adstruat opinionẽ suã. longũ est
de monstrare. & ñ necessariũ: Coniecturis qͥppe
utunt᷑ humanis ñ ab eis certũ aliquid de scriptȩ
canonice auctoritate ꝓfert᷑

Expanded text:
 eum interficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione praesentiae suae . Hic quaeri solet, Quando istud erit? Importune omnino. Si enim hoc nobis nosse prodesset, a quo melius quam ab ipso Deo magistro interrogantibus discipulis diceretur? Non enim siluerunt inde apud eum; sed a praesente quaesierunt,in sua posuit potestate . Non utique illi de hora, cum hoc scire non esse nostrum ex ore Veritatis audiamus. Quos tamen alii quadringentos, alii quingentos, alii etiam mille ab ascensione Domini usque ad ejus ultimum adventum compleri posse dixerunt. Quemadmodum autem quisque eorum astruat opinionem suam, longum est demonstrare, et non necessarium. Conjecturis quippe utuntur humanis, non ab eis certum aliquid de Scripturae canonicae auctoritate profert
Abbreviated transcription (Latin):
cumibi ñ eẽnt nͥ catholici. quoꝵ plurimi mar¬
tirio coronati sunt : sic̃ a quibdã frĩb qͥ tẽ
illic pueri fuerant. & se ista uidisse in cunctan¬
t̃ recordabant᷑ audiuimꝰ: Qd modo in ꝑside:
Nonne ita in xpãnos ferbuit ꝑsequutio. sitam̃ iã qͥcut
ut fugientes inde ñ nulli usꝙ̃ ad romana oppida ꝓue¬
nirent : Hȩc att̃ huiꝰ modi michi cogitanti. ñ uidet᷑
et̃ definiendus numerꝰ ꝑsequutionũ quib exercere
oportuit ȩcclam. S rursꝰ affirmare aliquas futuras
a regib p̃t̃ illam nouissimã deqͣ nullꝰ ambigit xp̃a¬
nꝰ. ñ minoris ẽ temeritatis: Itaq hoc in medio relin¬
qͥmꝰ. neutrã partẽ questionis huiꝰ astruentes siue des¬
truentes. s tantũ modo ab affirmanti quod lib& hoꝵ
audaci p̃sumptione reuocantes: Lii¬

Expanded text:
cum ibi non essent nisi catholici, quorum plurimi marcum ibi non essent nisi catholici, quorum plurimi martyrio coronati sunt, sicut a quibusdam fratribus, qui tunc illic pueri fuerant et se ista uidisse incunctanter recordabantur, audiuimus? Quid modo in Perside? Nonne ita in Christianos ferbuit persecutio si tamen iam quieuit, ut fugientes inde nonnulli usque ad Romana oppida peruenerint? Haec adque huius modi mihi cogitanti non uidetur esse definiendus numerus persecutionum, quibus exerceri oportet ecclesiam. Sed rursus adfirmare aliquas futuras a regibus praeter illam nouissimam, de qua nullus ambigit Christianus, non minoris est temeritatis. Itaque hoc in medio relinquimus neutram partem quaestionis huius adstruentes siue destruentes, sed tantummodo ab adfirmandi quodlibet horum audaci praesumtione reuocantes.
Abbreviated transcription (Latin):
discere uetuit : Sub qͦ ualentinianꝰ maior. qͥ pꝰeũ
terciꝰ imꝑator fuit fidei xpãnę c̃fessor excitit. mi¬
liciaq pͥuatꝰ ẽ. ut omittã qͦ apud antiochiam fa¬
cere ceꝑat. nͥ unuis fidelissimi & constantissim
iuuenis. qͥ multis ut torqͤrentur appͣhensis. ꝑto¬
tũ diem pͥmꝰ est tortꝰ. inter ungulas cruciatꝰ q
psallentis libãlitatẽ atq̃ hilaritatẽ miratꝰ hor¬
russ&. & in cetĩs deformius erubescere timuis¬
s&: Postremo nrã memoria ualens supͣ dicti
ualentiniani fr̃ arrianꝰ. nonne magna ꝑsequu¬
tione ꝑ orientis partes. catholicã uastauit ȩc¬
clãm: Qualeẽ aut̃ ñ considerare ȩcclãm ꝑ
totũ mundũ fructificantẽ atq crescentẽ posse
in aliquib gentib ꝑsequutionẽ pati a regib.
& quando in aliis ñ patit᷑. nͥ forte ñ est ꝑsequu¬
tio cõputanda. quandorex gothoꝵ in ipsago

Expanded text:
discere uetuit? Sub quo Valentinianus maior, qui post eum discere uetuit? Sub quo Valentinianus maior, qui post eum tertius imperator fuit, fidei Christianae confessor exstitit militiaque priuatus est; ut omittam quae aput Antiochiam facere coeperat, nisi unius fidelissimi et constantissimi iuuenis, qui multis, ut torquerentur, adprehensis per totum diem primus est tortus, inter ungulas cruciatusque psallentis libertatem adque hilaritatem miratus horruisset et in ceteris deformius erubescere timuisset. Postremo nostra memoria Valens, supradicti Valentiniani frater, Arianus, nonne magna persecutione per Orientis partes catholicam uastauit ecclesiam? Quale est autem, non considerare ecclesiam per totum mundum fructificantem adque crescentem posse in aliquibus gentibus persecutionem pati a regibus, et quando in aliis non patitur? Nisi forte non est persecutio conputanda, quando rex Gothorum in ipsa Go
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qua ipsũ caput ẽ appetitũ & occisũ. qͥd agentde
illa ꝗͦ postea quã xp̾c ascendit in celũ iheroso¬
apls petrus ut occideret᷑ indusꝰ & ꝑ angłm libãtꝰ.
ubi fugati atq disꝑsi de iherosolimis frs. ubi saubꝰ
qui postea paulus apłs factus ẽ uastabat ȩcdãm.
ubi ipse quoq iã fidẽ ꝗͣ ꝑsequebat᷑ euuangelilanᷤ
qͣlia faciebat ẽ passꝰ. siue ꝑ iudeã siue ꝑ aliasgen¬
tes qͥcumq xpm̃ feruentissimꝰ p̃dicabat: Curgͦ
eis anerone iudetur ordiendũ. eũ ane ronis tẽꝑa
int̃ atrocissimas ꝑsequutiones de qͥb nimis longũ ẽ
cuncta diccre ȩcclã crescendo ꝑuenerit : Qͦa si
a regib factas ꝑsequutiones innumõ existimant
ec̃ debere. rex fuit herodes qͥ etiã pꝰ ascensũ dñi gra¬
ussimã fec̃: Deinde quid respondent etiã de uili¬
ano. quẽ humerant in decẽ: An ipse ñ est ȩcclãm

Expanded text:
non qua ipsum caput est adpetitum et occisum: quid agent de non qua ipsum caput est adpetitum et occisum: quid agent de illa. quae, postea quam Christus adscendit in caelum, Hierosoapostolus Petrus ut occideretur inclusus et per angelum liberatus, ubi fugati adque dispersi de Hierosolymis fratres, ubi Saulus, qui postea Paulus apostolus factus est, uastabat ecclesiam, ubi ipse quoque iam fidem, quam persequebatur, euangelizans, qualia faciebat, est passus, siue per Iudaeam siue per alias genteseis a Nerone videtur ordiendum, cum ad Neronis tempora inter atrocissimas persecutiones, de quibus nimis longum est cuncta dicere, ecclesia crescendo peruenerit? Quod si a regibus factas persecutiones in numero existimant esse debere: rex fuit Herodes, qui etiam post adscensum Domini grauissimam fecit. Deinde quid respondent etiam de Iuliano, quem non numerant in decem? An ipse non est ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Sodãm a domitiano. a traiano t̾ciam. qͥrtã
ab antonio. a scucro quintã. Sextã a maxi¬
mo. Adecio septimã. O ctauã a ualeriano.
ab aureliano nonã. Decimã a diacliciano.
putant ad hunc intellectũ eẽ referendas. ut
nouissima antichristi ꝑ sequutio. similis uideat᷑
undecime plage. q̃ egiptii dũ hostilit̾̃ ꝑseque¬
rentur hebreos in mari rubro. popło dĩ ꝑsiccũ
transeunte. ꝑierunt S ed ego ꝑ illa rem ges¬
tã inegipto. istas ꝑsequutiones ꝓphĩcę significa¬
tas et̃ ñ arbitror. quam uis ab eis qui hoc putant
exqͥsite & ingeniose illa singula his singulis cõ
mentis humanȩ. ꝗͦ aliꝗ̃do ad uerũ ꝑuenit. aliꝗͥdo
fallit᷑. Qͥd oñ qͥ hoc sentiunt dictun sunt: de ꝑse¬
quutione qͥ ipse dñs crucifixꝰ ẽ: in qͦ eã numo st̃
posituri: Si aũ hac excepta existimant cõputan¬
dũ. tanꝗͣ ille numerande sint q ad corpꝰ ꝑtinent.

Expanded text:
 secundam a Domitiano, a Traiano tertiam, quartam  secundam a Domitiano, a Traiano tertiam, quartam ab Antonino, a Seuero quintam, sextam a Maximino, a Decio septimam, octauam a Valeriano, ab Aureliano nonam, decimam a Diocletiano putant ad hunc intellectum esse referendas, ut nouissima Antichristi persecutio similis uideatur undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur Hebraeos, in mari Rubro populo Dei per siccum transeunte perierunt. Sed ego illa re gesta in Aegypto istas persecutiones prophetice significatas esse non arbitror; quamuis ab eis. qui hoc putant, exquisite et ingeniose illa singula his singulis conpmentis humanae, quae aliquando ad uerum peruenit, aliquando fallitur. Quid enim, qui hoc sentiunt, dicturi sunt de persecutione, qua ipse Dominus crucifixus est? in quo eam numero posituri? Si autem hac excepta existimant conputandum, tamquam illae numerandae sint, quae ad corpus pertinent,
Abbreviated transcription (Latin):
illauox ẽ. scdm̃ multitudinẽ doloꝵ meoꝵ in
corde meo Non eni ait in corpore meo Sed
rursꝰ qm̃ cogitant᷑ immutabilia diuina ꝓmis¬
lu sui. ex cis ꝑire nullꝰ potest: ideo sequitur in
illo psalmo Consolationes tuȩ iocundauer a iãm
meã. Dolor aut̃ ipse qui fit in cordib pioꝵ. qͦs
ꝓdest dolentib. qm̃ de caritaie descendit. qua
eos ꝑire nolunt. nec impedire alioꝵ salutem:
Deniq magnȩ consolationes fuint. etiã de cor¬
rectionib eoꝵ quę pioꝵ animas tanta iocun¬
ditate ꝑfundunt. quantis dolorib de sua ꝑditi¬
one cruciaucrant: Sic in hoc sdõ in his diebima¬
cidit. & danceps usꝙ̃ in huiꝰ sclĩ finẽ. inter ꝑsequu¬
tiones mundi. & consolationes dĩ ꝑegrinando
cucurrit ȩcclã¬
Roinde ne illud quidem temere pu¬
to et̃ dicendũ. siue credendr̃ quod
ñ nullis uisũ ẽ.: uł uidetur. non am¬
plius ȩoclam passurã ꝑsequutiones usq ad tẽ

Expanded text:
illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo. Non enim ait: In corpore meo. Sed rursus quoniam cogitantur inmutabilia diuina promislii sui ; ex eis perire nullus potest; ideo sequitur in illo psalmo, Consolationes tuae jucundaverunt animam meam. Dolor autem ipse, qui fit in cordibus piorum, quos  falsorum, prodest dolentibus; quoniam de charitate descendit, qua eos perire nolunt, nec impedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta jucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciaverunt. Sic in hoc saeculo, in his diebus maoccidit, et deinceps usque in hujus saeculi finem, inter persecutiones mundi et consolationes Dei peregrinando procurrit Ecclroinde ne illud quidem temere puto esse dicendum siue credendum, quod nonnullis uisum est uel uidetur, non amplius ecclesiam passuram persecutiones usque ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ ẽ de eẽ posse temꝑib. qr & cũ abas qui
foris sunt. ñ sciuientib iudetur et̃ tranquillitas.
& reuera ẽ: plurimũq c̃solationis ad fert maxi¬
me infirmis. ñ tam̃ de sunt. unmo multi suntintꝰ.
qͥ corda pic uiuentiũ sins ꝑditis morib cruciant.
nom̃ Qͦd quanto ẽ cariꝰ eis qͥ uolunt pie uiue¬
re in xpõ : tantomagis dolent qͦd ꝑ malos mul¬
tos intꝰ positos fit ut minꝰ quã pioꝵ mentes desi¬
derant diligat᷑. Ipsi quoq heretici cũ cogitant᷑
habere nomꝰ . &. sacramenta xpĩana. & scriptu¬
ras. & ꝓfessionẽ. magnũ dolorẽ faciunt in cor¬
dici etiam in his inueniunt matheriã blasphe¬
appellant᷑. His atq huius icei prauis morib
&errorib hominũ ꝑsequutionẽ patiuntur qͥ
uolunt in xp̃o pie iuuere. etia nullo infestanit
neq uexante corpꝰ illoꝵ. Patiunt quippe hanc
ꝑsequutionẽ. ñ incorporibs in cordib:. Vnde

Expanded text:
tandum est deesse posse temporibus. Qtandum est deesse posse temporibus. Qforis sunt, non saeuientibus uidetur esse tranquillitas et re uera est plurimumque consolationis adfert, maxime infirmis: non tamen desunt, immo multi sunt intus, qui corda pie uiuentium suis perditis moribus cruciant; nomen: quod quanto est charius eis, qui volunt pie vivere in Christo, tanto magis dolent, quod per malos intderant, diligatur. Haeretici quoque cum conantur habere nomen et sacramenta Christiana et scripturas et professionem, magnum dolorem faciunt in cordici etiam in his inueniunt materiam blaspheappellantur. His adque huius modi prauis moribus et erroribus hominum persecutionem patiuntur, qui uolunt in Christo pie uiuere, etiam nullo infestante neque uexante corpus illorum. Patiuntur quippe hanc persecutionem non in corporibus, sed in cordibus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
gendi. exercent ciꝰ patientiã. Sitantũmͦ ma¬
le sentiendo aduersant᷑. exeraent eiꝰ sapientiã: Ut
aut̃ etum inimici diligant᷑. exercent ciꝰ beniuolen¬
tiam. aut etiam benc ficientiam. siue suadibili
doctrina cum as agat᷑. siue t̃ribili disciplina. Ac
ꝑ hoc diabolꝰ princeps impie ciuitatis aduers
ꝑegrinantẽ in hoc mundo ciuitatt̃ dĩ. uasa ꝓ¬
pria cõmouendo. nichil ei nocere ꝑmittit᷑. cui
ꝓcul dubio & reb ꝓ̾ꝑis consolatio ut ñ frangat᷑
adũsis . & reb aduersis exercitatio ut ñ corrũpat᷑
peratur : utrũq ab alterutro. ut in psalmo illã
uocẽ ñ aliunde agnoscamꝰ exortã scdm̃ multitu¬
dinẽ doloꝵ meoꝵ in corde meo consolationes tu¬
ȩ iocundauer̃ animã meã Hinc ẽ & illud aplĩ.
spe gaudentes. in tribulatione patientes Nã &
id quod ait idem doctor. quicumq uolunt in xp̃o
pie iuuert. ꝑ sequutionẽ patiunt᷑: nullattnꝰ pu¬

Expanded text:
gendi, exercent eius patientiam; si tantummodo magendi, exercent eius patientiam; si tantummodo male sentiendo aduersantur, exercent eius sapientiam; ut autem etiam inimici diligantur, exercent eius beneuolentiam aut etiam beneficentiam, siue suadibili doctrina cum eis agatur siue terribili disciplina. Ac per hoc diabolus princeps inpiae ciuitatis aduersus peregrinantem in hoc mundo ciuitatem Dei uasa propria commouendo nihil ei nocere permittitur, cui procul dubio et rebus prosperis consolatio, ut non frangatur aduersis, et rebus aduersis exercitatio, ut non corrumpatur peratur utrumque ab alterutro. ut in psalmo illam uocem non aliunde agnoscamus exortam: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae iucundauerunt animam meam. Spe gaudentes, in tribulatione patientes . 2. Nam et id, quod ait idem doctor, Quicumque volunt in Christo pie vivere, persecutionem patientur , nullis pu
Abbreviated transcription (Latin):
tores dĩ ueri fuerant antea ꝑsequuti:¬
Sidens aut̃ diabolꝰ templa demonũ descri.
& in nom̃ libantis mediatoris currere genꝰ
humanũ: hereticos mouit. qͥ sub uoca¬
possent indifferent̃ sine ulla correptione haberi
inciuitate dĩ. sic̃ ciuitas c̃fusionis in different̃ ha¬
buit philosophos int̃ se diuersa & ad uersa senti¬
entes Qui gͦ in ȩcclã xp̃i morbidũ aliquid pͣ¬
uũ ꝙ̃ sentiunt. si correcti ut sanũ rectũꝙ sapi¬
unt. resistunt centumacit suaꝙ pestifera & mor¬
tiftra dogmata emendare nolunt. si defensart ꝑsis¬
tunt. heretici fiunt. & foras extunits habentur in ex
ercentib inimicis etiam. sic quippe ueris illis catholi¬
cis menbris xp̃i. malo suo ꝓsunt dũ dsꝰ utitur & ma¬
lis benc & diligentib eũ omã cooꝑant᷑ in bonũ: Ini¬
micienĩ om̃s ȩcclẽ: qͦlib& crrore cecent᷑. uł malicia
dep̾uentur. si accipiunt potestatt̃ corporalit̾ affli¬

Expanded text:
tores Dei ueri fuerant antea persecutitores Dei ueri fuerant antea persecutientu videns templa daemonum deseri, et in nomen liberantis mediatoris currere genus humanum, haereticos movit, qui sub vocapossent indifferenter sine ulla correptione haberi in civitate Dei, sicut civitas confusionis indifferenter habuit philosophos inter se diversa et adversa sentientes. Qui ergo in Ecclesia Christi morbidum aliquid pravumque sentiunt, si correpti ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter, suaque pestifera et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt. Genus hercentibus inimicis. Etiam sic quippe ueris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum Deus utitur et malis bene et diligentibus eum omnia cooperantur in bonum. Inimici enim omnes ecclesiae, quolibet errore caecentur uel malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfli
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ iudea & samaria. & usꝙ̃ infines terreꝰ. pͥmum
se ab iherlm̃ diffudit ȩcclã. & cũ in iudea att
samaria plurimi credidissent. & in alias gerits
itũ ẽ: cis ad nunciantib cuuglm̃ quos ipse sic̃
luminaria & aptauerat uerbo. & accenderat spũ
scõ. Dixerat enĩ cis nolut timert eos qͥ corpꝰ acidt̃.
aiam aũ ñ posst̃ occidert Qui ut frigidi timore
ñ eẽnt. igne caritatis ardebant: Deniq ñ solum
ꝑ ipsos quicũ & anit passionẽ &. pꝰresurrectionem
uiderant & audierant. uerũ ctiã post obitũ eoꝵ ꝑ
posteros eoꝵ int̾ horrendas ꝓ sequutiones & uaros
cruciatꝰ ac funcra martirũ. p̃dicatũ ẽ toto orbee.
credentes in ed̃ qͥ pro eoꝵ redemptione crucifixꝰ ẽ.
xpiano amore uenerasit᷑ sanguinẽ martirũ. quẽ
diabolico furore fuder̃. ipsiq reges. quoꝵ legib
subdernt᷑. quod de terra crudelit̃ auferre conati
sunt: & falsos deos inciꝑent ꝑsequi. quoꝵ causa cul¬

Expanded text:
Iudaeam et Samariam et usque in fines terrae, primum se ab Hierusalem diffudit ecclesia, et cum in Iudaea adque Samaria plurimi credidissent, et in alias gentes itum est, eis adnuntiantibus euangelium, quos ipse sicut luminaria et aptauerat uerbo et accenderat Spiritu sancto. Dixerat enim eis: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. Qui ut frigidi timore non essent, igne caritatis ardebant. Denique non solum per ipsos, qui eum et ante passionem et post resurrectionem uiderant et audierant, uerum etiam post obitum eorum per posteros eorum inter horrendas persecutiones et uarios cruciatus ac funera marcredentes in eum, qui pro eorum redemtione crucifixus est, Christiano amore uenerarentur sanguinem martyrum, quem diabolico furore fuderunt, ipsique reges, quorum legibus subderentur, quod de terra crudeliter auferre conati sunt, et falsos deos inciperent persequi, quorum causa cul
Abbreviated transcription (Latin):
Agitt poenitentiã. apppinqͣuit enĩ regnũ cȩloꝵ
Fleg̃ disciplos quos & aplõs nominauit. humiliter
natos. in honoratos. in litieratos. ut qͥcqͥd magnũ
eeñt & facerent ipse in eis eẽt & facer&. Habuit
int̃ eos unũ qͦ malo utens bene & suȩ passionis in¬
pler& dispositũ. & ȩccłȩ suȩ tolerandoꝵ maloꝵ p̃¬
ber& exemplũ Seminato quantd̃ ꝑ eiꝰ op ortebat p̃¬
sentiã corporalẽ scõ euuangło. passus ẽ: mortuus ẽ:
resurrexit. passione ostendens quid sustinere ꝓue
ritate. itsurrectione. quid spart in ec̃nitait debea¬
dentib ascen. dit in celũ. & pꝰ dies x. misit ꝓmis¬
sũ patris sui spm scm̃. cuiꝰ uenientis in eos qͥ credi¬
derant. tt̃ signũ erat maximũ & maxime ne¬
cessariũ. ut unꝰ quisq eoꝵ linguis oĩum gentiũ

Expanded text:
Agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum. Agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum. Elegit discipulos, quos et apostolos nominauit, humiliter natos, inhonoratos, inlitteratos, ut, quidquid magnum essent et facerent, ipse in eis esset et faceret. Habuit inter eos unum, quo malo utens bene et suae passionis inpleret dispositum et ecclesiae suae tolerandorum malorum praeberet exemplum. Seminato, quantum per eius oportebat praesentiam corporalem, sancto euangelio passus est, mortuus est, resurrexit, passione ostendens quid sustinere pro ueritate, resurrectione quid sperare in aeternitate debeadentibus adscendit in caelum et post dies decem misit promissum Spiritum sanctum; cuius ueni. entis in eos qui crediderant tunc signum erat maximum et maxime necessarium, ut unusquisque eorum linguis omnium ge
Abbreviated transcription (Latin):
separabit: non appar& tanta glã domꝰ huiꝰ qͣta
tt̃ apparebit. quando quis quis ibi erit semꝑerit:¬
IN hoc gͦ sclõ maligno. XI UIII¬
in his dieb malis ubi ꝑ humilitatẽ p̃sentẽ. futurã
cõparat ȩcclẽ celsitudinẽ. & timoꝵ stimulis. doloꝵ
tormentis. laboꝵ molestus. temptationũ ꝑiculis
eruditur. sola spe gaudens. quando sanĩ gaud&
multi reꝓbi miscent᷑ bonis. & utriq tanqͣ. in sa¬
genã euuanglĩcam colligunt᷑. & in hoc mundo
tanꝗͣ in mari utriq inclusi retib in discrae na¬
tant. donec ꝑueniat᷑ ad litꝰ. ubimali segregent᷑
abonis. ut in bonis tãꝗͣ in templo suosit d̃ oiã
in om̃ib. Promde nunc uoce eiꝰ agnoscimꝰ imple¬
ri qui loquebat᷑ in psalmo atq dicebat Adnun¬
tiaui & loquutꝰ sũ multiplicati sunt suꝑ numerũ:
Hoc fit nc̃ exqͦ pͥmũ ꝑ os p̃cursoris sui iohĩs. de¬
inde ꝑos ꝓpͥum adnunciauit & loquutꝰ ẽ dic̃s.

Expanded text:
separabit, non apparet tanta gloria domus hujus, quanta tunc apparebit, quando quisquis ibi erit, semperIn hoc ergo saeculo maligno, in his diebus malis, ubi per humilitatem praesentem futuram conparat ecclesia celsitudinem et timorum stimulis, dolorum tormentis, laborum molestiis, tentationum periculis eruditur, sola spe gaudens, quando sanum gaudet, multi reprobi miscentur bonis et utrique tamquam in sagenam euangelicam colliguntur et in hoc mundo tamquam in mari utrique inclusi retibus indiscrete natant, donec perueniatur ad litus, ubi mali segregentur a bonis, et in bonis tamquam in templo suo sit Deus omnia in omnibus. Proinde uocem nunc agnoscimus eius inpleri, qui loquebatur in psalmo adque dicebat: Adnuntiaui et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. Hoc fit nunc, ex quo primum per os praecursoris sui Iohannis, deinde per os proprium adnuntiauit et locutus est dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uictoria fuerit. cos qui scripscrꝰ. legant qͥ uolunt:
Sed hoc ut dixi omito. Nec maricę nescio cui tribuo
marii sanguincã felicitatẽ: sed occultȩ potius ꝓuiden¬
tiȩ dĩ ad istoꝵ ora claudenda eosq ab errore libe¬
randos. qͥ ñ studiis agunt. s hȩc prudent᷑ ad uertunt:
Quia & si aliqͥd in his reb demones possunt: tantũ pos¬
sunt: quanto secreto omĩpotentis arbitrio ꝑmittuntur:
Nec magni pendamꝰ terrenã felicitatẽ. quę sicut mario
malis etiam plerũq concedit᷑. Nec eã rursus qͣsi malã
arbitram. cũ ea multos etiam pios ac bonos unius ue¬
ri dĩ cultores. inuitis demonib p̃pollusse uideamus.
laue terrena ꝓpitiandos aut timendos existime¬
mꝰ. quia sic̃ ipsi mali homines in t̾ra. sic etiam illiñ
omã quȩ uolunt faccre possunt. nͥ qͣntũ illiꝰ ordinatio¬
ne sinitur: cuiꝰ plena iudicia nemo cõp̃hendit. uistę

Expanded text:
eius uictoria fuerit, eos qui scripserunt legant qui uolunt. eius uictoria fuerit, eos qui scripserunt legant qui uolunt. Sed hoc, ut dixi, omitto, nec Maricae nescio cui tribuo Marii sanguineam felicitatem, sed occultae potius prouidentiae Dei ad istorum ora claudenda eosque ab errore liberandos, qui non studiis agunt, sed haec prudenter aduertunt, quia, etsi aliquid in his rebus daemones possunt, tantum possunt, quantum secreto omnipotentis arbitrio permittuntur, ne magnipendamus terrenam felicitatem, quae sicut Mario malis etiam plerumque conceditur, nec eam rursus quasi malam arbitremur, cum ea multos etiam pios ac bonos unius ueri Dei cultores inuitis daemonibus praepolluisse uideamus, laue terrena propitiandos aut timendos existimemus, quia, sicut ipsi mali homines in ten\'a, sic etiam illi non omnia quae uolunt facere possunt, nisi quantum illius ordinatione sinitur, cuius plene iudicia nemo conprehendit, iuste
Abbreviated transcription (Latin):
ta eligenda uideat᷑: quia magis mario. ꝗͣ regulo dii
fauisse existimantur Metellus enĩ romanoꝵ lax¬
datissimꝰ. qͥhabuit quinq filios consulares. &iam rerũ
temporalium felix fuit Et catilina pessimꝰ oppressꝰ
in opia. & in bello suis scelerib ꝓstratꝰ infelix. & ueris¬
sima atq certissima felicitate ppollent boni dm̃ colen¬
tes. a quo solo conferri potest. Illa gͥ respublica mo¬
rib malis cũ perir&: nichil dii eoꝵ ꝓdirigendis. uel
ꝓ corrigendis eger morib ne perir&: ĩmo dep̾uan¬
dis & corrumpendis ad diderꝰ morib ut perir& Nec
se bonos fingant: qͦd uelut offensi ciuiũ iniqͥtate dis¬
cesser ꝓrsus si ibi erant ꝓduntur. conuincunt᷑. nec
subuenire pcipiendo. nec latere docendo potuer̃: Omit¬
one reuersus in columis in urbẽ. dux̃ crudelẽ crudelis
exerciti. Ubi q̃ in cruerta. qͦ incuilis. hostilisq imanior

Expanded text:
ma eligenda uideatur, quia magis Mario quam Regulo di ma eligenda uideatur, quia magis Mario quam Regulo di fauisse existimantur. Metellus enim Romanorum laudatissimus, qui habuit quinque filios consulares, etiam rerum temporalium felix fuit, et Catilina pessimus obpressus inopia et in bello sui sceleris prostratus infelix, et uerissima adque certissima felicitate praepollent boni Deum colentes, a quo solo conferri potest. Illa igitur res publica malis moribus cum periret, nihil di eorum pro dirigendis uel pro corrigendis egerunt moribus, ne periret; immo deprauandis et corrumpendis addiderunt moribus, ut periret. Nec se bonos fingant, quod uelut offensi ciuium iniquitate discesserint. Prorsus ibi erant; produntur, conuincuntur; nec subuenire praecipiendo nec latere tacendo potuerunt. Omitx summa desperatione reuersus incolumis in Urbem duxit crudelem crudelis exercitum; ubi quam cruenta, quam inciuilis hostilique inmanior
Abbreviated transcription (Latin):
cedunt compendio nichil eos ꝓdesse. & coli suꝑfluo
confitentur Nã si uirtutib animi & ꝓbitati uite
cuiꝰ p̃mia pꝰ mortẽ speranda sunt: magis conf̾ria ut
popłs discer& instituer̃. si nichil etiã in his transe¬
cuntib & temporilib bonis. uel eis qͣ odcr᷑ notent. uł
cis quos diligunt ꝓsunt. ut quid colunt. ut qͥd tan¬
to studio colendi requirunt᷑ : Cur laboriosis tristi¬
b q temporib tanꝗ offensi abscęsserint murmura¬
tur. & ꝓpter eos xp̃ana religio conuicus indigussimas
leditur  Si autꝰ habent in his reb uel beneficii.
uel maleficii potestatẽ.cur in eis affuer pessimo uiro
mario. & optimo regulo defucrꝰ : An ex hoc ipsi intel¬
ligunt᷑ in iustissimi & pessimi: Qd si ꝓptã magistim̃¬
di & colendi putantur. neq hoc putentur. Neq enĩ minꝰ
eos inuenit᷑ regulus coluisse ꝗͣ mariꝰ. nec ideo pessima ui¬

Expanded text:
cedunt, conpendio nihil eos prodesse et coli superfluo cedunt, conpendio nihil eos prodesse et coli superfluo confitentur. Nam si uirtutibus animi et probitati uitae, cuius praemia post mortem speranda sunt, magis contraria ut populus disceret institerunt; si nihil etiam in his transeuntibus et temporalibus bonis uel eis quos oderunt nocent, uel eis quos diligunt prosunt, ut quid coluntur, ut quid tanto studio colendi requiruntur? Quur laboriosis tristibusque temporibus, tamquam offensi abscesserint, murmuratur et propter eos Christiana religio conuiciis indignissimis laeditur? Si autem habent in his rebus uel beneficii uel maleficii potestatem, quur in eis adfuerunt pessimo uiro Mario, et optimo Regulo defuerunt? An ex hoc ipsi intelleguntur iniustissimi et pessimi? Quod si propterea magis timendi et colendi putantur, neque hoc putentur; neque enim minus eos inuenitur Regulus coluisse quam Marius. Nec ideo uita pessi
Abbreviated transcription (Latin):
tas p̃cepta contẽpserat N c̃ uͦ quales queso du fuqr. sino¬
luer̃ cũ poplõ cultore suo uiucre. quẽ male uiuentem
ñ docuerant benc uiucro :¬
io qͦd ctiam uidentur coꝵ affuisse cupiditatib
implends & ostendintur nĩ ꝓfiusse r tfrenandis
Qui enim mariũ nouũ hominẽ & ignobilẽ. cruentissimũ
auctort̃ belloꝵ ciuium. atq gestoꝵ. ut septies consul
fier&. adiuuer̃. atq ut in septimo suo consulati moreret᷑
senex ne in manꝰ sylle futuri mox uictoris irruer&. non¬
rũ ẽ qͦd fatent᷑. etiam non ꝓpicus dus sus posse accide¬
re homini istã temporalẽ quã nimis diligunt tantam
felicitatẽ. & posse homines sic̃ fuit marius salute.
uirib. opib. honorib dignitate. longruitate cumu¬
lari: & ꝑfrui diis iratis: Posse etiam homines sicut fiut
regulus. captiuitate. seruitute. inopia. ugiliis. dolo¬
rib excruciari. & emori dus amics Qͦdsi ita ẽ: con¬

Expanded text:
tas praecepta contemserat. Nunc uero quales, quaeso, di fuerunt, si notas praecepta contemserat. Nunc uero quales, quaeso, di fuerunt, si noluerunt cum populo cultore suo uiuere, quem male uiuentem non docuerant bene uiuerod etiam videntur eorum adfuisse cupiditatibus implendis, et ostenduntur non praefuisse refrenandis? Qui enim Marium, novum hominem et ignobilem, cruentissimum auctorem bellorum civilium atque gestorem, ut septies consul fieret adjuverunt, atque ut in septimo suo consulatu moreretur senex, nec in manus Syllae futuri mox victoris irruerrum est quod fatentur etiam non propitiis dis suis posse accidere homini istam temporalem, quam nimis diligunt, tantam felicitatem et posse homines, sicut fuit Marius, salute uiribus, opibus honoribus, dignitate longaeuitate cumulari et perfrui dis iratis; posse etiam homines, sicut fuit Regulus, captiuitate seruitute inopia, uigiliis doloribus excruciari et emori dis amicis. Quod si ita esse con
Abbreviated transcription (Latin):
ge anteqͣ mores corrumperent᷑ antiqͥ. agallis roma
capta & incensae: An p̃sentes forte dormiebant: Tẽ
enĩ tota urbe in hostiũ potestate redacta: solus collis
capitolinꝰ remanserat: Qui etiam ipse caperctur: nisi
saltẽ anseres dus dormientib iugilarent. Unde pene
insuꝑstitione egẏptioꝵ bestias auesq colentiũ romade¬
ciderat. cũ anseris sollẽpnia celebrabant: Uerũ de his
aduentitiis & corporis potiꝰ ꝗͣ animi malis. quę̧ uł ab
hostib uł alia clade accidunt. nondũ interim dispu¬
to. Nc̃ ago de labe moꝵ. qͥb pͥmũ paulatĩ deto¬
loratis. de hinc torrentis modo p̃cipitatis: tanta qͣuis
integris tectis menibq facta ẽ ruma rei publice.
ut magni auctores eoꝵ. eã tt̃ amissã ñ dubitent dice¬
re. Recte aut̃ absorsserant. ut amitterent᷑ om̃s. aditis
arisq rdictis dii. si coꝵ de bona uita atq iusticia ciui¬

Expanded text:
ge antequam mores corrumperentui antiqui, a Gallis Roma ge antequam mores corrumperentui antiqui, a Gallis Roma capta et incensa est? an praesentes forte dormiebant? Tunc enim tota Urbe in hostium potestatem redacta, solus collis Capitolinus remanserat; qui esaltem anseres dis dormientibus uigilarent. Unde paene in superstitionem Aegyptiorum bestias auesque colentium Roma deciderat, cum anseri sollemnia celebrabant. Verum de his aduenticiis et corporis potius quam animi malis, quae uel ab hostibus uel alia clade accidunt, nondum interim disputo: nunc ago de labe morum, quibus primum paulatim decoloratis, deinde torrentis modo praecipitatis tanta quamuis integris tectis moenibusque facta est ruina rei publicae, ut magni auctores eorum eam tunc amissam non dubitent dicere. Recte autem abscesserant, ut amitteretur, omnes adytis arisque relictis di, si eorum de bona uita adque iustitia ciui
Abbreviated transcription (Latin):
illi ciuitan datas. contẽpserint grachi. ut seditionib
cuncta turbarent. quas mariꝰ. & cinna. & carbo. ut in
bella etiam ꝓgrederent᷑ ciuilia. causis iniquissimis sus¬
cepta. & crudelit̾ gesta. crudeliꝰq finita Quas deniq
sylla ipse cuiꝰ uitã. mores. facta. describente salustio
aluisq scriptorib hystorie. quis non exhorreat: Quis
illã rem publicã nec tunc pcrisse fateatur: Anforte ꝓpt̾
huiꝰ cemodi ciuum mores. uingilianã illã sententiã sic̃
solent ꝓ defensione doꝵ suoꝵ opponere audebt̃. disces
sere om̃s aditis arisq relictis. di quib imperiũ hocste¬
terat : Primũ siita ẽ: non habent cur querant᷑. dere¬
ligione xpana. qͦd hac offensi eos dii sui deser uerur.
Qm quidem maiores eoꝵ. iã p̾ͥdem morib suis ab ur¬
bis altarib ta multos ac minutos deos. tãꝗͣ muscas ab¬
eger. Sed tam̃ hec numinũ turba ubi erat: cum lon¬

Expanded text:
illi ciuitati datas contemserint Gracchi, ut seditionibus illi ciuitati datas contemserint Gracchi, ut seditionibus cuncta turbarent, quas Marius et Cinna et Carbo, ut in bella etiam progrederentur ciuilia causis iniquissimis suscepta et crudeliter gesta crudeliusque finita, quas denique Sylla ipse, cuius uitam mores facta describente Sallustio aliisque scriptoribus historiae quis non exhorreat? quis illam rem publicam non tunc perisse fateatur? An forte propter huiusce modi ciuium mores Yergilianam illam sententiam, sicut solent, pro defensione deorum sere omnes adytis arisque relictis Dî, quibus imperium hoc steterat? Primum si ita est, non habent cur querantur de religione christiana, quod hac offensi eos dii sui deseruerint: quoniam quidem majores eorum jam pridem moribus suis ab Urbis altaribus tam multos ac minutos deos, tanquam muscas abegerunt. Sed tamen haec numinum turba ubi erat, cum lon
Abbreviated transcription (Latin):
licã plac& dicere. qm̃ ea rem popli negare non pos¬
sumꝰ. Si aũ hoc nom̃ qͦd alibi alit̾q uulgatũ ẽ ab uso
nr̃e loquutionis ẽ forte remotiꝰ: in ea certe ciuitate ẽ
uera iusticia. dequa scriptura scã dic̃. glõsa dicta st̃¬
ciuitas dĩ:¬
ed qͦd ꝑtinet ad psentẽ questionẽ qualib&
lauclabilẽ dicant istã fuisse uel esse re publi
cã scdm̃ auctores doctissimos. iam longe ante
xp̃i aduentỹ. pessima ac flagiosisima facta erat im¬
mo uero nulla crat. atq om̃ino perierat ꝑcditissimis morib
Ut gͦ non perir&. dii custodes eiꝰ poplõ cultori suo dare
p̃cipuc uitȩ ac moꝵ p̃cepta debuer̃. a qͦ tot templis
tot sacerdotib & sacrificioꝵ gnib tã multiplicib ua¬
rusq sacris. tot festis sollempnitatib tot tantoꝵ ꝰ ludoꝵ
celebritatib colebantur. ubi nichil demones nͥ negoti¬
tam̃ honori suo illa om̃a subditi mety ministrarent.
Aut si deder̃. ꝓferat᷑. ostendat᷑. logat᷑. quas deoꝵ leges

Expanded text:
lacet dicere, quoniam eam rem populi esse negare non possumus. Si autem hoc nomen, quod alibi aliterque uulgatum est, ab usu nostrae locutionis est forte remotius, in ea certe ciuitate est uera iustitia, de qua scriptura sancta dicit: Gloriosa dicta sciuitas Ded quod pertinet ad praesentem quaestionem, quamlibet laudabilem dicant istam fuisse uel esse rem publicam, secundum eorum auctores doctissimos iam longe ante Christi aduentum pessima ac flagitiosissima facta erat; immo uero nulla erat adque omnino perierat perditissimis moribus. Ut ergo non periret, di custodes eius populo cultori suo dare praecipue uitae ac morum praecepta debuerunt, a quo tot templis, tot sacerdotibus et sacrificiorum generibus, tam multiplicibus uariisque sacris, tot festis sollemnitatibus, tot tantorumque ludorum celebritatibus colebantur; ubi nihil daemones nisi negotitamen honori suo illa omnia metu subditi ministrarent. Aut si dederunt, proferatur ostendatur legatur, quas deorum leges
Abbreviated transcription (Latin):
se cicero nesciens cũ eã p̃ferr& exp̃ssit. sed alias si d÷̃ uo¬
luerit hoc uidebimꝰ. Et enitar etiã suo loco. ut osten¬
dã sedm̃ diffinitiones ipsiꝰ ciceronis. qͥb qͥd sit res publi¬
ca. & quid sit popłs. loquente scipione breuit̾ exposu¬
it. attestantib etiã multis siue ipsiꝰ. siue eoꝵ qͦs loquist¬
cit in eadẽ disputatione sententias. nũꝗͣ illã fiusse rem
publicã. quia nuꝗͣ in ea fuit uera iusticia Sodm̃ ꝓba

Expanded text:
se Cicero nesciens, cum eam praeferret, expressit. Sed alias, si Deus uose Cicero nesciens, cum eam praeferret, expressit. Sed alias, si Deus uoluerit, hoc uidebimus. Enitar enim suo loco, ut ostendam secundum definitiones ipsius Ciceronis, quibus quid sit res publica et quid sit populus loquente Scipione breuiter posuit adtestantibus etiam multis siue ipsius siue eorum quos loqui fecit in eadem disputatione sententiis, numquam illam fuisse rem publicam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
liniamenta seruar&: Quid enĩ man&̃ ex antiquis mori¬
b quib ille dix̃ rẽ stare romanã. quos ita obliuione
obsoletos uidemꝰ. ut ñ modo ñ colant᷑. s iã ignorant᷑:
Nã de uiris quid dicã: Mores enĩ ipsi interier uiroꝵ pe¬
nuria. cuiꝰ tanti mali non mͦ reddenda ratio nobis. sed
etiam taꝗ̃ reis capitis qͦdã modo dicenda causa ẽ Nris
eni uiciis ñ casu aliqͦ rẽ publicã uerboretinemꝰ. re uͦ ip¬
sa iã pͥdem amisimꝰ. Hȩc cicero fatebat᷑ longe quidem
pꝰ mortẽ affricani. quẽ in sius libris fecit dere publica
disputare: ad huc tam̃ ante aduentu: Quȩ si diffama¬
retur illa res publica. ꝗͣ cicero longe anteꝗ̾ xp̃c in
carne uenisset : tam lugubrit᷑ deplorat amissa : Ui¬
der̃ laudatores esꝰ. etiã illis antiquis uiris & morib qͣ¬
lis fuerit. utrũ inea iuguerit uera iusticia. anforte
ne tc̃ fuerit uiua morib sui picta colorib. Qͦd & ip¬

Expanded text:
liniamenta seruaret. Quid enim manet ex antiquis moriliniamenta seruaret. Quid enim manet ex antiquis moribus, quibus ille dixit rem stare Romanam, quos ita obliuione obsoletos uidemus, ut non modo non colantur, sed iam ignorentur? Nam de uiris quid dicam? Mores enim ipsi interierunt uirorum penuria, cuius tanti mali non modo reddenda ratio nobis, sed etiam tamquam reis capitis quodam modo dicenda causa est. Nostris enim uitiis, non casu aliquo, rem publicam uerbo retinemus, re ipsa uero iam pridem amisimus.\' Haec Cicero fatebatur, longe quidem post mortem Africani, quem in suis libris fecit de re publica disputare, adhuc tamen ante aduentum Christi; quae si diffamaretur illa res publica, quam Cicero longe, antequam Christus in carne uenisset, tam lugubriter deplorat amissam? Viderint laudatores eius etiam illis antiquis uiris et moribus qualis fuerit, utrum in ea uiguerit uera iustitia an forte nec tunc fuerit uiua moribus, sed picta coloribus; quod et ip
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. sicut etiã ipse tulliꝰ non scipionis nec cuiꝰ ꝗͣ alte¬
rius sed sermone suo loquens in pͥncipio quinti libri.
cõmemorato prius ennii poetȩ uersu qͦ dixerat.
Morib antiquis resstat romana uirisq. Quẽ qͥdẽ
ille uersum inqͥt uel breuitate uł ueritate. tãquã
ex oraculo mͥ quodã esse asfatꝰ uidetur Nã neq
uiri nͥ ista morãciuitas fuisset. neq mores nͥ hi ui¬
ri p̃fuissent. aut fundare. aut tandio tenere potu¬
isent. tantã & tã iuste lateq impantẽ rẽ publicã:
Itaq ante nr̃am memoriã. & mos ipse patriꝰ p̃stantes uiros
adhibebat. & ueterẽ morẽ ac maioꝵ instituta retinebant
excellentes uiri: Nra uͦ etas cũ rem publicã sic̃ picturã
acccpisset egregiã. sed euanescentẽ uetustate. non mͦ
eã colorib iscdem quib fuerat renouare neglexꝰ. sed ne
id quidẽ curauit. ut formã saltẽ eiꝰ & extrema tã quã

Expanded text:
fecit. Sicut etiam ipse Tullius non Scipionis nec cuiusquam altefecit. Sicut etiam ipse Tullius non Scipionis nec cuiusquam alterius, sed suo sermone loquens in principio quinti libri commemorato prius Ennii poetae uersu, quo dixerat:. Moribus anille versum, inquit, vel brevitate vel veritate tanquam ex oraculo mihi quodam esse effatus videtur. Nam neque viri, nisi ita morata civitas fuisset, neque mores, nisi hi viri praefuissent, aut fundare, aut tam diu tenere potuissent tantam et tam iuste longe lateque imperantem rem publicam. Itaque ante nostram memoriam et mos ipse patrius praestantes uiros adhibebat, et ueterem morem ac maiorum instituta retinebant excellentes uiri. Nostra uero aetas cum rem publicam sicut picturam accepisset egregiam, sed euanescentem uetustate, non modo eam coloribus isdem quibus fuerat renouare neglexit, sed ne id quidem curauit, ut formam saltem eius et extrema tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
tas. atq ex illis diffinitionib suis colligit tt̃ rempub¬
licã. id est rem popłi. eũ benc ac iuste gerit᷑ siuc ab
uno rege. siuic a paucis optimatib. siue ab uniuerso po¬
plõ Cũ uͦ iniustis ẽ rex. quẽ tyrannũ more greco ap¬
pellauit. aut in iusti optimates. quoꝵ consensũ dicit eẽ
factionẽ. aut in iustꝰ ipse popłs cui nom̃ usitatĩ ñ repe¬
rit nͥ ut etiã ipsũ tẏrannũ uocar&. ñ iã uiciosã. sicut
pridic fuerat disputatũ. sed sic̃ ratio ex illis diffinitio¬
multitudo iuris consensu & utilitatis cõmunione so¬
ciata. sic̾ popls fucrat diffinitꝰ: Quando gͦ respubli¬
ca romana talis erat. qualc̃ illã describit salustius.
ñ iã pessima ac flagitiosissima. sicut ipse ait. sed
omĩno nulla erat. scdm̃ istam rationẽ. ꝗ̃ disputatio de
rt publica int̾ tã magnos eiꝰ principes habita pate¬

Expanded text:
tas: atque ex illis suis definitionibus colligit tunc esse rempubtas: atque ex illis suis definitionibus colligit tunc esse rempublicam, id est rem populi, cum bene ac iuste geritur, sive ab uno rege, sive a paucis optimatibpulo. Cum uero iniustus est rex, quem tyrannum more Graeco appellauit, aut iniusti optimates, quorum consensum dixit esse factionem, aut iniustus ipse populus, cui nomen usitatum non repperit, nisi utuerat disputatum, sed sicut ratio ex illis definitio non esset multitudo iuris consensu et utilitatis communione sociata, sicut populus fuerat definitus. Quando ergo res publica Romana talis erat, qualem illam describit Sallustius, non iam pessima ac flagitiosissima, sicut ipse ait, sed omnino nulla erat secundum istam rationem, quam disputatio de re publica inter magnos eius tum principes habita pate
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ eoꝵ qͥ sentirent sine in iusticia regi non posse rẽ pub¬
licã: purgans p̾cipue. ne hoc ipse sentire crederetur:
Egitq sedulo ꝓ iniusticia cont᷑ iusticiã. ut hanc esse uiti¬
le rei publice. illã uͦ in utilẽ. ueri similib rationib &
exemplis uelut conaretur ostendere: Tx̃ lelius rogan¬
tib om̃ib iusticiã defendere agoressus ẽ. asseruitq qͣtũ
potuit. nichil tã inimicy ꝗͣ iniusticiã ciuitati. nec omino
nisi magna iusticia geri aut stare rempublicã. Qua
questionc quantũ satis uisum ẽ. ꝑtractata: scipio ad in¬
t̃missa reuertit᷑. recolitq suã atq comendat breuem
rei publice definitionẽ qua dixerat ea et̃ rem popłi:
ẜopłm̃ aũ ñ omẽm cetũ multitudinis. sed cety uris con¬
sensu & utilitatis cõmunione sociati eẽ det̾minat. Do¬
c& deinde quanta sit in disputando diffinitionis utili¬

Expanded text:
tionem eorum, qui sentirent sine iniustitia geri non posse rem pubtionem eorum, qui sentirent sine iniustitia geri non posse rem publicam, purgans praecipue, ne hoc ipse sentire crederetur, egitque sedulo pro iniustitia contra iustitiam, ut hanc esse utilem rei publicae, illam uero inutilem, ueri exemplis velut conaretur ostendere. Tum Laelius rogantibus omnibus, justitiam defendere aggressus est; asseruitque quantum potuit, nihil tam inimicum quam injustitiam civitati, nec omnino nisi magna justitia geri aut stare posse rempublicam. 2. Qua quaestione, quantum satis visum est, pertractata, Scipio ad intermissa revertitur, recolitque suam atque commendat brevem reipublicae definitionem, qua dixerat eam esse rem populi . Populum autem non omnem coetum multitudinis, sed coetum juris consensu et utilitatis communione sociatum esse determinat. Docet deinde quanta sit in disputando definitionis utili
Abbreviated transcription (Latin):
to esse  ac de inde cũ aliqto latiꝰ & uberiꝰ disseruiss&.
quantiꝰ ꝓdess& iusticia ciuitati. quantũq obess& si
ab fuiss&: suscepit deinde pilus unꝰ eoꝵ qͥ disputatio¬
ni aderant. & poposcit ut hȩc ipsa questio diligen¬
tiꝰ tractaret᷑. ac de iustitia plura dicerent᷑ ꝓpter
allud qͦd iã uulgo ferebat᷑. rem publicã regi sine in uiria
non posse hanc ꝓ inde questione discutiendã & enodan¬
dã ec̃ assensus ẽ scipio. responditq nichil ẽt̃ qͦd ad huc
dere publica dictũ putar&. & qͦ possent longiꝰ ꝓgre¬
di ñ eẽt confirmatũ. ñ mͦ falsum ẽẽ illu̾d sine miura
non posse. sed hoc uerissimo ẽẽ. sinc ĩusticia summa rem
publicã regi non posse: Cuiꝰ questionis explicatio. cũ in
diem sequentẽ dilata esset. intercio libro magna con¬
flictatione res facta ẽ Suscepit enĩ pilus ipse disputa¬

Expanded text:
to esse posse,\' ac deinde cum aliquanto latius et uberius disseruisset, to esse posse,\' ac deinde cum aliquanto latius et uberius disseruisset, quantum prodesset iustitia ciuitati quantumque obesset, si afuisset, suscepit deinde Philus, unus eorum qui disputationi aderant, et poposcit, ut haec ipsa quaestio diligentius tractaretur ac de iustitia plura dicerentur, propter illud, quod iam uulgo ferebatur rem publicam regi sine iniuria non posse. Hanc proinde quaestionem discutiendam et enodandam esse adsensus est Scipio responditque nihil esse, quod adhuc de re publica dictum putaret, quo possent longius progredi, nisi esset confirmatum non modo falsum esse illud, sine iniuria non posse, sed hoc uerissimum esse, sine summa iustitia rem publicam regi non posse. Cuius quaestionis explicatio cum in diem consequentem dilata esset, in tertio libro magna conflictione res acta est. Suscepit enim Philus ipse disputa
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ: quando p̾sentiebat᷑. ea corruptione quã describit
salustius iã iãq periturã: Eo quippe tempore dispu¬
tatur. qͦ iã unꝰ gracoꝵ occisus fuit. a quo scribit sedi¬
tiones graues cepisse salustiꝰ Nam mortis eiꝰ.: fit in eisdẽ
libris cõmemoratio Cum aut̃ scipio inscdĩ libri fine
dixisset. ut infidib ac tibiis atq canti ipso ac uocib
concentꝰ ẽ qͥdã tenendꝰ ex distinctis sonis. quẽ in mutatĩ
aut discrepantẽ aures erudite ferre ñ possunt. isq con¬
centus ex dissi millimarũ uocũ moderatione concors
tam̃ efficitur. & congruens. sic ex summis. & infimis. &
mediis int̾iectis ordinib ut sonis moderata ratione
ciuitatẽ consensy dissimillimorũ concinere. & quȩ ar¬
monia a musicis dicitur in canty eã esse incuutate
concordiã. artissimũ atq optimũ om̃i inre publica
uinculũ in columitatis. eãq sine iusticia nullo pac¬

Expanded text:
tantem, quando praesentiebatur ea corruptione, quam describit tantem, quando praesentiebatur ea corruptione, quam describit Sallustius, iam iamque peritura. Eo quippe tempore disputatur, quo iam unus Gracchorum occisus fuit, a quo scribit seditiones graues coepisse Sallustius. Nam mortis eius fit in eisdem libris commemoratio. Cum autem Scipio in secundi libri fine dixisset, ut in fidibus aut tibiis adque cantu ipso ac uocibus concentus est quidam tenendus ex distinctis sonis, quem inmutatum aut discrepantem aures eruditae ferre non possunt. isque concentus ex dissimillimarum uocum moderatione concors tamen efficitur et congruens: sic ex summis et infimis et mediis interiectis ordinibus, ut sonis, moderata ratione ciuitatem consensu dissimillimorum concinere, et quae harmonia a musicis dicitur in cantu, eam esse in ciuitate concordiam, artissimum adque optimum omni in re publica uinculum incolumitatis, eamque sine iustitia nullo pac