comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quia oportebat ut dñs baptrTaretur. Quare opor¬
tebat ut dñs bapti ⁊aretur. qͣui a multi contempturi
erant baptismũ: eo quod iam maiore grã p̾diti uiderentur
quam uiderent alios fideles. Uerbi grã. Iam continent᷑ uiuen.
cathecuminus contempner& coniugatũ: & dicer& se melio¬
rẽ quam ille sit fidelis. Ille cathecuminꝰ potest dicere in cor¬
de suo. Quid michi opus ẽ baptismum accipere: ut hoc ha¬
beam quod & iste. quoiam melior. sum : Ne ergo ceruix
ista p̾cipitar& quosdam dęmeritisiustitię suȩ plurimũ
clatos. baptrdari uoluit dñsaseruo. tamquam alloquens
filios capitales. Quid uos extollitis. quid erigitis: quia ha¬
betis. Ille prudentiam. ille doctrinam. ille castitatẽ. ille
fortitudinẽ patientiȩ : Num quit tantũ habere potestis.
quantum ego quidedi: Et tamenego bapti Latus sum
a seruo: uos de dignamini adnõ : hõc ẽ ut impleaturom̃ĩs

Expanded text:
quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oporquia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Su ntenebrises. lumen tibiẽ: quia in corruptibilis ma¬
n&. Sinuduses in mortalitate uestis tibiest. Cũ cor¬
ruptibile hoc induerit in corruptionẽ: & mortale
hoc in duerit in mortalitatem. Omã possunt dicide
dõ. & nichil digne dicitur dedõ. Nichil latius hac in¬
opia. Queris congruũ nomen ñ inuenis. Quȩris quo¬
quomodo dicere omã. in uenis. Quidsimile agnus &
leo : Dexp̃o utrumq dictumẽ. Ecce agnus dĩ. Q uomo¬
doleo: Uicit leo detribu uida. Audiamus iohannẽ.
Baptilabat ihc̃ Dirimus quia baptiZabat ihc̃. Quo¬
modo ihcꝰ : Quo modo dñs : Quomodo dĩfilius: Quo
modo uerbũ : Sed uerbum caro factumẽ. Erat aut̃ &
iohannes bapti Zans inennon: iuxtasalim. locus quidã.
Nam intellegitur quia locuserat: quia aquȩ multȩ
erant ibi. & ueniebant & baptr labantur. Nondum
enim missus erat in carcerẽ iohannes. Si meministis.
ecce iterum dico. quod dixi. Quare baptiLabat ioħs.

Expanded text:
si in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis masi in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis manet; si nudus es, immortalitatis vestis tibi est, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Omnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaeris congruum nomen, non invenis; quaeris quoquo modo dicere, omnia invenis. Quid simile, agnus et leo? De Christo utrumque dictum est: Ecce agnus Dei . Quomodo leo? Vicit leo de tribu Juda . 6. Audiamus Joannem: Baptizabat Jesus. Diximus quia baptizabat Jesus. Quomodtum est. Erat autem et Joannes baptizans in Aenon juxta Salim. Lacus quidam Aenon. Unde intelligitur quia lacus erat? Quia aquae multae erant ibi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcerem Joannes. Si meministis ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes:
Abbreviated transcription (Latin):
tegra ꝑman&. Sihoc potuit ds̃ deluce corporea cor¬
poreis oculis exhibere: ñ ex hib& mundis cordib lucẽ
illam in fatigabilẽ. in te gram. ꝑ seuerantẽ. nulla ex par¬
te defitientẽ : Quãlucẽ : In principio erat uerbũ &¬
uenias adfontẽ quȩris uicẽ. Etsidiesñ ẽ accendis iu¬
cernan: ut adfontẽ ꝑ uenias. fonsille ipsa est lux.
Sitienti fons ẽ cexo lux ẽ. Aperiantur oculi: ut uideant
lucẽ Aperiantur fauces cordis. ut bibant fontẽ. Quod
bibis hoc urd es hoc audis. Totum tibifit ds̃. quia horum
quediligis totũ tibiẽ. Si uisibilia attaendas. nec panis est
ds nec aqua ẽ ds̃. nec lux ista ẽ ds̃. nec uestisẽ ds̃. nec do¬
musẽ ds̃. Omã enim hec : uisibilia sunt. & singulasunt.
Quodẽ panis ñ hocẽ aqua. Et quodẽ uestis ñ ẽ hoc do¬
mus Etquodsunt ista ñ hoc ẽ ds̃. uisibilia enĩ sunt.
Ds̃ tibi totumẽ. Siesuris panis tibiẽ. Sisitis. aqua tibiẽ.

Expanded text:
tegra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea cortegra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mundis cordibus lucem illam infatigabilem, integram perseverantem, nulla ex parte deficientem? Quam lucem? In principio erat Verbum, epervenias ad fontem, quaeris lucem: et si dies non est, accendis lucernam, ut ad fontem pervenias. Fons ille, ipsa est lux; sitienti fons est, caeco lux est: aperiantur oculi ut videant lucem, aperiantur fauces cordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc vides, hoc audis. Totum tibi fit Deus; quia horum quae diligis, totum tibi est. Si visibilia attendis, nec panis est Deus, nec aqua est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus est Deus. Omnia enim haec visibilia sunt, et singula sunt: quod est panis, non hoc est aqua; et quod est vestis, non hoc est domus; et quod sunt ista, non hoc est Deus: visibilia enim sunt. Deus tibi totum est: si esuris, panis tibi est; si sitis, aqua tibi est;
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Panẽ angłoꝵ manducauit homo. Quisẽ panis
angłoꝵ:. Inprincipio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃¬
& ds̃ erat . U uomodo panẽ angłoꝵ manducauit homo
& uerbum caro factũ ẽ & habitauit in nobis. Sed quia
diximus manducare angłos fr̃s. ne putetis morsibus fieri.
Namsihoc intellexeritis quasi dilaniatur d̾s̾ quẽ man¬
ducant angłi: quisdilaniat iustitiã : Sed rursum mihi
aliquis dicoo. Etquis ẽ quimanducat iustitiã : Unde
ergo beati quiesuriunt & situint ustitiã : qm̃ ipsisatu¬
rabuntur. Cibus quẽ manducas ꝑ carnẽ: ut refitiaris
tir ille deficit: ut repar& te consumitur. Manduca iusti¬
ipsoꝵ quasi ieuinio lucis fraudati oculi cibo suo. Luce
quippe pascuntur. Defatigantur ieiunio & debilitan¬
tur: ita ut ipsam lucẽ qua refitiuntur uidere ñ possint.
Et siduitius fuerit extinguntur: tamquã moritur in eis
ipsa aties lucis. Quto ergo: Quia tot oculi cotidie iuce
ista pascuntur. minor fit : Et illi refitumtur & ipsa in¬

Expanded text:
t homo . Quis est panis Angelorum? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud DeDeus erat Verbum. Quomodo panem Angelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et quis est qui manducat justitiam? Unde ergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justiipsorum, quasi jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio et debilitantur, ita ut ipsam lucem qua reficiuntur, videre non possint: et si diutius abfuerit, exstinguuntur, et tanquam moritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et ipsa in
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ & uid eamus cui credendũ sit. Dicunt enimã
saxis nullo ꝑsequente p̃cipitant ñ credamus. Quid mirũ
si fecerunt illi quod solent : Nampotestates romanȩ nũquã
talib supplitus usesunt. Nonenim ñ poterant occidere
apte: sedilli quise mortuos coliuoluerunt: famosiorẽ mor¬
tem ñ inuener̃: postremo quicquid illudẽ ñ noui E t sipas¬
saes opars donati corporalem afflictionẽ ab ȩccła catholi¬
ca asara passa esagar. Rediad dominã tuã. Locus qu¬
dem necessarius aliquando diutius nos tenuit. ut totũ textõ
euangelicȩ lectionis exponere minime ualeremus. Suffiti¬
at interim caritati ur̃ẽ. ne hȩc quȩ dicta sunt. dicendo alia
excludantur de cordib uris. haec tenete. talia dicite. fłã¬
mantes illuc ꝓcedite: accendite frigidos. FINIT SEROIO XI.¬
decarne caro est & quoo natumẽ ex sp̃u spẽ ẽ. usq¬

Expanded text:
Romanarum, et videamus cui credendum sit. Dicunt nostri Romanarum, et videamus cui credendum sit. Dicunt nostri saxis nullo persequente praecipitant, non credamus: quid mirum, si fecerunt illi quod solent? Nam potestates Romanae nunquam talibus suppliciis usae sunt. Num enim non poterant occidere aperte? Sed illi qui se mortuos coli voluerunt, famosiorem mortem non invenerunt. Postremo quidquid illud est, non novi. Et si passa es, o pars Donati, corporalem afflictionem ab Ecclesia catholica, a Sara passa es Agar; redi ad dominam tuam. Locus quidem necessarius aliquanto diutius nos tenuit, ut textum totum evangelicae lectionis exponere minime valeremus. Fratres, sufficiat interim Charitati vestrae, ne haec quae dicta sunt, dicendo alia, excludantur de cordibus vestris. Haec tenete, talia dicite, flammantes illuc procedite, accendite frigidos. TRACTATUS XIde carne, caro est
Abbreviated transcription (Latin):
misac abdenago. in interitum erunt. & domus eoꝵ inꝑdi¬
tionẽ: Quomodo isti reges moueantur quiñ trespueros
adtendunt liberatos de flamma. sed seipsos liberatos de
gehenna. Quando uident xpm̃. a quo liberatisunt ex¬
sufflari in xp̃ianis. quando audiunt dicixp̃iano. dic n
lunt. Nam uidete qualia faciunt & qualia patiuntur.
Occidunt animas: affliguntur in corpore. Sempit̾nas
mortes faciunt: & tẽporalesse ꝑpeti conquetur: & tamen
quas patiuntur ꝓferunt nobis. nescio quos inꝑsecimone
suos martires. Ecce marcellus de p&ra p̾cipitatus c̾.: ec ce
donatus uagainsis inputeũ missusẽ. Quando potestates
romanȩ talia supplitia decreuer̾. ut p̾cipitarentur homi¬
nes: quid aũt respondent nr̃i : Qurosit gestum nescio. la¬
men quid tradent nr̃i. quia ipsi se p̾cipitauer̾ & potestatieꝰ
in famauerunt : Recordemur consuetudinẽ potestatum

Expanded text:
Misac, et Abdenago, in interitum erunt, et domus eorum in perdiMisac, et Abdenago, in interitum erunt, et domus eorum in perditionem: quomodo isti reges non moveantur, qui non tres pueros attendunt liberatos de flamma, sed seipsos liberatos de gehenna, quando vident Christum, a quo liberati sunt, exsufflari in Christianis, quando audiunt dici christiano, Dilunt. 15. Nam videte qualia faciunt, et qualia patiuntur. Occidunt animas, affliguntur in corpore: sempiternas mortes faciunt, et temporales se perpeti conqueruntur. Et tamen quas patiuntur? Proferunt nobis nescio quos in persecutione suos martyres. Ecce Marculus de petra praecipitatus est: ecce Donatus Bagaiensis in puteum missus est. Quando potestates Romanae talia supplicia decreverunt, ut praecipitarentur homines? Quid autem respondent nostri? Quid sit gestum nescio: tamen quid tradunt nostri? Quia ipsi se praecipitaverunt, et potestates infamaverunt. Recordemur consuetudinem potestatum
Abbreviated transcription (Latin):
cretum: Quicumq dixerit᷑ blasphemiã in dm̃ sidrac misac
ab denago. in interitũ erunt. & domus eoꝵ inꝑditionem.
Ecce quomodo sȩuit rexalienigena. ne blasphemetur d̾s
isrł. Quia potuit trespueros deigne liberare. & nolunt
tres pueri sedorbis terrarum cum ipsis regib a gehennaru
igne liberatur. Namtres illi pueri fr̃s mei liberati sunt ab
igne temporali Numquid ñ ipse ds machabeoꝵ: qui &
trium pueroꝵ : illos abigne liberauit: Illi intormentis ig¬
neis corpore defecerunt: sed inlegitimis mandatis animo
ꝑ manserunt Illiaꝑte liberati sunt: illi occulte corona¬
tisunt. ꝑlusẽ liberari de flamma gehennarũ : quam de
fornace potestatis humanȩ. Siergo nabuchodonosor
laudauit & p̃dicauit & glam dedit dõ. quiliberauit de
igne trespueros. & tantam głam dedit. ut decretum mitte¬
r& ꝑ regnum suũ. quicumq dixerit᷑ blasphemiã in dm̃ sidrac

Expanded text:
cretum? « Quicumque dixerint blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, cretum? « Quicumque dixerint blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago, in interitum erunt, et domus eorum in perditionem » . Ecce quomodo saevit rex alienigena, ne blasphemetur Deus Israel, quia potuit tres pueros de igne liberare: et nolunttres pueri, sed orbis terrarum cum ipsis regibus a gehennarum igne liberatur? Nam tres illi pueri, fratres mei, liberati sunt ab igne temporali. Numquid non ipse est Deus Machabaeorum, qui et trium puerorum? Illos ab igne liberavit: illi in tormentis igneis corpore defecerunt, sed in legitimis mandatis animo permanserunt. Illi aperte liberati sunt, illi occulte coronati sunt . Plus est liberari de flamma gehennarum, quam de fornace potestatis humanae. Si ergo Nabuchodonosor rex laudavit et praedicavit et gloriam dedit Deo. quia liberavit de igne tres pueros, et tantam gloriam dedit, ut decretum mitteret per regnum suum, Quicumque dixerint blasphemiam in Deum Sidrac,
Abbreviated transcription (Latin):
sarȩ : Quȩcum questaeẽt de dominaͫ quid audit abangle
Reuertere ad dominã tuam. Ad hoc ergo affligitur. ut
reuertatur. Atq utinam reuertatur. quia ꝓles eius sicut filu
iacobcũ fr̃ib hereditatẽ tenebit. Mirantur aut̃. quia com¬
mouentur potestates xp̾iane aduersus de testand os dissipato
catam uelint matrẽ sũam eccłam. unde spĩtalit̾ natisunt.¬
Legimus danihelis uisiones & gesta ꝓphetica. Trespueri
inigne laudauer̾ dm̃: miratus est nabuchodonosor rex lau¬
dantes dm̃ pueros. & circa eosignẽ ñ nocentẽ. Etcũ ammira¬
tus eet᷑. quid ait nabuchodonosor rex: Nonuł uideus. ułcir¬
cum cisus ille quistatuam suam erexerat. & adeã adorandã
om̃s coegerat. tamen laudib trium pueroꝵ. commotꝰ a tubi
uidit maiestatẽ dĩ p̃sentes inigne. quidait. Et egoꝓponã
decretum ꝯm̃ĩb tribub & linguis. in om̃iterra. Qualede¬

Expanded text:
Sarae? Quum questa esset de domina, quid audivit ab angelo? Sarae? Quum questa esset de domina, quid audivit ab angelo? Revertere ad dominam tuam. Ad hoc ergo affligitur, ut revertatur, atque utinam revertatur, quia proles ejus, sicut filii Jacob, cum fratribus haereditatem tenebit. Mirantur autem, quia commoventur potestates Christianae adversus detestandos dissipatorecatam Legimus Danielis visiones et gesta prophetica. Tres pueri in igne laudaverunt Dominum: miratus est Nabuchodonosor rex laudantes Deum pueros, et circa eos ignem innocentem; et cum admiratus esset, quid ait Nabuchodonosor rex, non vel Judaeus vel circumcisus, ille qui statuam suam erexerat, et ad eam adorandam omnes coegerat; tamen laudibus trium puerorum commotus, ubi vidit majestatem Dei praesentis in igne, quid ait? « Et ego proponam decretum omnibus tribubus et linguis in omni terra. » Quale de
Abbreviated transcription (Latin):
qui tibi uult dare alterum. in ludere teuult Caue anime
& uidete in ipsis ueteribus factis omã futurarum rerum
signa & inditia. Inuenitur sara afflirisse agar ancillã
Sara liberac̃ postea quam suꝑbire coepit ancilla: quȩsta
est abrahe sara & dirit. Cice ancillam. Crexit aduersũ
me ceruicẽ suam & quasi ab abraham fiero. De abrahã
di tenebatur. sed offitio generandi: qm̃ sara ei dederat
unde ꝓłẽ susciper&. aitei. Ecce ancilla tua utere ea sicut
uis. Et afflixit eam grauit̾ sara: & fugit a facie eius. Ecce
gitis quidsignificatum sit: Sicergo quando uult ds con¬
citare potestates aduersus hereticos. aduersus scimatiços
aduersus dissipatores eccłȩ. aduersus ex sufflatores xp̃i.
aduersus blasphematores baptismi: non mirentur quia
ponat ceruicẽ. Quȩ cum humiliata disceder& adomina
sua: occurrit ei angłs & dirit ei. Quid ẽ agar ancilla

Expanded text:
qui tibi vult dare alterum, illudere te vult. Cave animaequi tibi vult dare alterum, illudere te vult. Cave animaem spiritus. Audite et videte in ipsis veteribus factis, omnia futurarum rerum signa et indicia. Invenitur Sara afflixisse Agar ancillam: Sara libera est: posteaquam superbire coepit ancilla, questa est Abrahae Sara, et dixit, Ejice ancillam; erexit adversum me cervicem suam. Et quasi ab Abraham fieret, de Abrahamdi tenebatur, sed officio generandi, quoniam Sara ei dederat unde prolem susciperet, ait ei: Ecce ancilla tua, utere ea sicut vis. Et afflixit eam graviter Sara, et fugit a facie ejus. Ecce gitis quid significatum sit? Sic ergo quando vult Deus concitare potestates adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores Ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blasphematores Baptismi, non mirentur; quia ponat cervicem; quia, quum humiliata discederet a domina sua, occurrit ei angelus, et dixit: Quid est Agar, ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
enim heres erit filuis ancille: cum filio meo isaac. Etcum
constristatuscet᷑ abraham: confirmauit ei dñsdictum uro¬
scriptura uidisse saram: hanc ꝑ secutionẽ aitͣ apłs. ꝑ lusergo
uos ꝑ sequuntur : quiuos in ludendo seducunt. Ueni ueni
baptizare hic: hic habes uerum baptismũ. Noli ludere: unꝰ
Melius erat ut hismahelẽ tulucrareris adregnum: sed non
uult hismahel. quia ludere uult. Tene tuhereditatẽ patris.
& audi. Eice ancillam & filiũ eius. Nonenim hereserit filius
ancille: cum filio meo isaac. Isti etiam audent dicere quod
ꝑsecutionẽ solent pati acatholicis regib: aut acatholicis
principib: quam ꝑ secutionẽ tolerant: afflictionẽ corporis:
sitamen aliquando passisunt. aut quomodo passisunt ipsi
sciant. & conueniant conscientias suas: tamen afflictionẽ
Caue quando uult ludere hismahel cum isaac: quando
tibiblanditur: quando offert alterum baptismum. Respor¬
de iam habeo baptismũ. Sienim uerus ẽ iste baptismus.

Expanded text:
enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et cum contristatus esset Abraham, confirmavit ei Dominus dictum uxoScriptura vidisse Saram, hanc persecutionem dicit Apostolus. Plus ergo vos persequuntur qui vos illudendo seducunt: Veni, veni; baptizare hic, hic habes verum baptismum. Noli ludere, unus bi erat ut Ismaelem tu lucrareris ad regnum; sed non vult Ismael, quia ludere vult. Tene tu haereditatem patris, et audi: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. 13. Isti etiam audent dicere quia persecutionem solent pati a catholicis regibus, aut a catholicis principibus. Quam persecutionem tolerant? Afflictionem corporis: si tamen aliquando passi sunt, aut quomodo passi sunt, ipsi sciant, et conveniant conscientias suas; tamen afflictionem Cave quando vult ludere Ismael cum Isaac, quando tibi blanditur, quando offert alterum baptismum: responde, Habeo jam Baptismum. Si enim verus est iste baptismus,
Abbreviated transcription (Latin):
genere autẽ humano cõmixtionẽ. Et qđ ñdũ locis separa¬
tũ ẽ. separauit intellectu: separauit cordis aspectu. & uidit
duos popłos infideliũ & fideliũ. At tendit insideles: & ait qui
decȩlo uenit supra om̃s ẽ & qđ audiuit & uidit. loquit᷑¬

Expanded text:
genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separagenere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infideles, et ait, Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vi
Abbreviated transcription (Latin):
turi nouit ds̃. quisint ꝑseueraturi in eo qđ crediderunt. &¬
quisint lapsuri : nouit dr̃ Enumerati sunt dõ om̃s fturi in
uitã xternã & nouit iã illũ popłm distinctũ. Et si ipse no¬
uit. & ꝓphetis dedit nosse ꝑ spm̃ suũ: dedit & ioħi. Attende¬
bat ergo ioħs non occulo suo. Nã quantũ ad ipsũ ꝑtinet.
t̾ra ẽ & de terra loquitur: sed in ea grã sp̃s quã accepit adõ
Uidit quẽdã popłm impiũ. infidelẽ. attendens illũ in infideli¬
tate sua ait. Testimoniũ eius qui uenit decelo: nemo acci¬
pit. Quorũ nemo : eorũ qui adsinistrã futuri sunt : eorũ quib:
dicetur. Ite in ignẽ at̃nu qui p̃paratus ẽ diabolo & angelis eiꝰ
Qui ergo accipiunt. illi qui ad dexterã futuris unt: illi quib:
dicet᷑. Uenite benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ qđ uobis pa¬
ratũ ẽ aborigine mundi. At tendit ergo in spũ diuisionẽ : in

Expanded text:
turi, novit Dominus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt, et turi, novit Dominus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri, novit Deus; et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse per Spiritum suum, dedit et Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est, et de terra loquitur: sed in ea gratia Spiritus, quam accepit a Deo, vidit quemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Qui ergo accipiunt? Illi qui ad dexteram futuri sunt, illi quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in
Abbreviated transcription (Latin):
creauit om̃a tẽpora. Cũ ergo uerbũ dĩ filius sit: filius autẽ.
sed uerbũ patrisise nobis loqui uoluit. qui uerbũ patris loque¬
bat᷑. Hoc ergo quomodo decuit & oportuit. doc̃ ioħs: quomodo
potuimus nos exposuimus. Cui ad cornandũ ꝑuenit dignus
detanta re intellectus. habet quose conuertat. habet qđ pulse
habet a quo querat. habet a qͦ petat: habet a quo accipiat. Qui
decaelo uenit supra om̃s ẽ. & qđ uidit & audiuit hoc testatur:
& testimoniũ eius nemo accpit. Sinemo: ut quid uenit.: quo
nandus cũ diabolo. Horũ nemo accepit testimoniũ xp̃i. Nã
si onnino neno: nullus homo. Quid ẽ qđ sequitur. qui acci¬
pit testimoniũ eius. signauit quia ds̃ uerar ẽ. Certe ergo
nemo. Si tu ipse dicis. Qui accipit testimoniũ eius. signauit qͥa
ds̃ uerax ẽ : Responderet ergo fortasse in t̾rogatus & diceret.
& ad hoc p̃cognitus. Quisint enĩ credituri. & qui non sint credi¬

Expanded text:
creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo nandus cum diabolo. Horum nemo accipit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo, quid est quod sequitur: Qui accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est? Certe ergo nemo, nisi, ut ipse dicis, qui accipit testimonium ejus, signavit, quia Deus verax est. Respondit ergo fortasse interrogatus Joannes, quet ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quo loquaris. Si latinus ẽ uocẽ latinã quȩris Si grecusẽ greca
uerba meditaris. Si punicus ẽ: attendis sinosti linguã punicã. Pro
diuersitate ergo auditorũ. diuersas linguas adhibes: ut ꝓferas uerbũ
conceptũ. Illud autẽ qđ corde conceperas: nulla lingua tenebat᷑
Cũ ergo ds̃ loquens. linguã non quęreret. & genus elocutionis non
assumeret : quomodo auditus ẽ a filio cũ ipsũ siliũ sit locutus ds̃:
quo modo enĩ ti uerbũ qđ loqueris incorde habes. & apudte ẽ
et ipsa conceptio spiritalis ẽ. Nã sicut anima tua sp̃s ẽ ita & uer¬
bũ qđ concepisti sp̃s ẽ. Nondũ enĩ accepit sonũ. ut ꝑsillabas di¬
uidatur : sed manet in conceptione cordis & inspectaculo m̃tis
Sic ds̃ edidit uerbũ. hoc ẽ genuit filiũ. Et ti quidẽ extẽpore gig¬
nis uerbũ etiã in corde: ꝑs sine tẽpore genuit filiũ ꝑ quẽ

Expanded text:
cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
principro erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbũ
Nos loquim᷑ uerba uolantia & transeuntia. Mox ut sonuerit
ore tuo uerbũ tuũ. transit. Per agit strepitũ suũ. & transit in
silentiũ. Nũ quid poces sequi sonũ tuũ & tenere ut stet: co¬
gitatio tam̃ tua manet : & de ipsa cogitatione manente. dicis
multa uerba transeitia. quid dicimus fr̃s. ds̃ cũ loqueret᷑
adhibuit uocẽ s adhibuit sonos: adhibuit sillabas: Si adhibuit
ista qua lingua locutus ẽ hebrea. angreca. anlatina ibi necessa¬
riȩ linguȩ: ubi distinctio gentiũ. Ibi autẽ nemo potest dicere
illa lingua. uel illa lingua. locutũ eẽ dm̃. Cortiuã innobatam
illud comphendamus. quando enĩ concipis uerbũ qđ ꝓferas. rẽuis dicere
et ipsa rei conceptio in corde tuo. iã uerbũ ẽ. Nondũ ꝓcessit. sed iã
natũ ẽ in corde & manet ut ꝓcedat. Adtendis autẽ adquẽ ꝓcedat:

Expanded text:
principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut sonuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa cogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi autem nemo potest dicere, illa lingua, vel illa lingua locutum esse Deum. Cor tuum attende. illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ iħs xp̃s : de quo suꝑius dictũ ẽ. Nemo ascendit incȩlũ nisi qͥ
decelo descendit : filius hominis qui ẽ in celo. Est autẽ suꝑ om̃s & qđ
uidit & audiuit hoc loquit᷑. habet enĩ & patrẽ ipse filius dĩ. ha¬
bet patrẽ & audiuit apatre. Et qđ audiuit apatre. qͥdest. quis
hoc explicat quando in lingua mea. quando cor meũ sufficere po¬
test. uel cor adintelligendũ: uel lingua ad ꝓferendũ. quidẽ qđ si¬
lius audiuit a patre: forte silius. uerbũ patris audiuit : immo
filius. uerbũ patris ẽ. Uidetis quẽ ad modũ hic fatigetur: omĩs co¬
natus humanus. Uidetis quẽ ad modũ hic deficiat omĩs coniectu¬
ra pectoris nr̃ĩ & omis intentio mentis caligantis. Audio dicen¬
tẽ scripturã : quia ipse filius hoc loquit᷑. qđ audiuit a patre. Et
rursus audio dicentẽ scripturã : quia ipse silius uerbũ patris ẽ. In

Expanded text:
e quo superius dictum est, Nemo ascendit in coelum, nisi qui e quo superius dictum est, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . Est autem super omnes; et quod vidit et audivit, hoc loquitur. Habet enim et Patrem ipse Filius Dei; habet et Patrem, et audit a Patre. Et quod audit a Patre quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum, quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius Verbum Patris audivit? Imo Filius Verbum Patris est. Videtis quemadmodum hic fatigetur omnis conatus humanus; videtis quemadmodum hic deficiat omnis conjectura pectoris nostri, et omnis intentio mentis caligantis. Audio dicentem Scripturam quia Filius hoc loquitur, quod audit a Patre; et rursus audio dicentem Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: In
Abbreviated transcription (Latin):
totũ. Ioħs de t̾raẽ & de terra loquit᷑. Totũ testimoniũ qđ
ꝑhibet de xp̃o. det̾ra loquit᷑. non uoces dĩ audiunt᷑ a ioħe.
ubi testimoniũ ꝑhibet de xp̃o. quomodo ergo det̾ra loquitur.
adõ. Nã sinon eet illuminatus terra terrã loqueret᷑. Ergo seor¬
sũ ẽ grã dĩ scorsũ ẽ natura hominis. Modo naturã hominis in¬
terroga. Nascitur crescit : usitata ista hominũ discit : quid
nouit nisi terrã : de terra humana loquitur: humana nouit:
humana sapit : carnalis carnalit̃ estimat. carnalit̃ suspicat᷑. Ecce
ẽ totus homo. Ueniat grã dĩ: illuminet tenebras illius. sicut dicit
u illuminabis lucernã meã dñe. ds̃ ms̃ illumina tenebras
meas. Assumat mentẽ humanã: conuertat adlucẽ suã. Inci¬
loquit᷑. Seđ quid diuinũ audisti a ioħe: illuminantis ẽ non recipi¬
entis. Q uidecelo uenit suꝑ om̃s ẽ & qđ uidit & audiuit hoc testi¬
ficat᷑ & testimoniũ eius nemo accepit. Decęlo uenit. supra om̃s ẽ¬

Expanded text:
de terra loquitur? totum testimonium quod perhibet de Christo, de terra loquitur? non voces Dei audiuntur a Joanne, ubi testimonium perhibet de Christo? Quomodo ergo de terra loquitur? a Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat ad lucem suam: inciloquitur: si quid divinum audisti a Joanne, illuminantis est, non recipientis. 7. Qui de coelo venit, supra omnes est; et quod vidit et audivit, hoc testificatur; et testimonium ejus nemo accipit. De coelo venit, supra omnes e
Abbreviated transcription (Latin):
possunt in hominib: quia non ẽ tanta coniuncto. Ibi autẽ unũ
dm̃ licet ut dicas: duos aut tres deos ñlicet ut dicas. Hinc tibi
cõmendat᷑ suꝑ eminentia x sumitas caritatis tanta : ut maior
e nõpossit. Quẽ eni misit ds̃: uerba di loquit᷑. hoc utiq de xp̃o
dicebat: ut se ab illo distingueret. quid enĩ ĩpsũ ioħm ñ ne
misit dĩ : annon ipse dixit mis sus sũ ante eũ & qui me
misit baptitare inaqua: & de illa dictii ẽ: ecce mitto angelũ
meũ antete x p̃parabituiã tuã. Nonne & ipse uerba dĩ loꝗt
de quo etiã dictũ ẽ. qđ sit ãplius quã ꝓpheta : Si ergo & ipsũ ds̃
Emisit & uerba dĩ loquit᷑. quomodo ad distinctionẽ de
xpo dixisse accepimus : Quẽ enĩmisit ds̃ uerba dĩ loquit᷑ : sed uide
quid ad uingat. Nomn enĩ ad mensurã dat deus spm̃. quide hoc

Expanded text:
possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio: ibi autem, unum possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio: ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major e non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit, Missus sum ante eum , et, Qui me misit baptizareet praeparabit viam tuam . Nonne et ipse verba Dei loquitur, de quo etiam dictum est quod sit amplius quam propheta? Si ergo et ipsum Deus misit, et verba Dei loquitur, quomodo ad distinctionem de Christo eum dixisse accepimus: Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur? Sed vide, quid adjungat: 498 -- Non enim ad mensuram dat De
Abbreviated transcription (Latin):
quia multi crediderunt. quando oma que habebant. ad pedes apłor
uendita posuerunt: ut distribueret᷑ unicuiq siciit opus erat. Et
de illa congregatione scõrũ. quid dicit scriptura: erat illis ani¬
ma una: & cor unũ in dm̃. Si caritas detot animis fecit ani¬
mã unã & detot cordib: fecit corunũ : quanta ẽ caritas int̃
patrẽ & siliũ. Maior utiq: potest eẽ : quã int̃ illos homines qͥb
erat cor unũ. Si ergo multorũ frm̃ coriũ propt̃ caritatẽ. & mul¬
torũ srm anima una propt̃ caritatẽ. ds̃ pat̃ & ds̃ silius. dicturus
es quando duosunt. Si duo disunt: non ẽ ibi sũma caritas. Sienĩ
hic tanta caritas ẽ ut animã tuã & animã amici tui unã ani¬
mã faciat : quomodo ibi nonẽ unus ds̃ pat̃ &filius. absit ut
hoc sentiat fides nonficta. Prorsus quantia tũ excellat caritas
illa. hinc intelligite: multȩ animȩ sunt multorũ hominũ x si
se diligunt. una anima ẽ. Sed possunt dici & multȩ̨ animȩ⁊

Expanded text:
quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor unum. Si ergo multorum fratrum cor unum propter charitatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae,
Abbreviated transcription (Latin):
baptitabat. sed discipuli eius: an utrũq ueris ẽ. quia iħs & baptitabat
& non baptitabat . Baptitabat enĩ quia ipse mundabat. Non bap¬
titabat : quia ñ ipse tinguebat. Prebebant discipuli eius ministeruĩ
corporis : p̃bebat ille adiutoriũ maicstatis. ꝗuãdo cessaret abaptitando
quando cessat᷑ amundando. de qͦ dictũ ẽ. ab codẽ ioħe. ꝑ iohis baptiste
ꝑsonã dicentis hic ẽ quibaptitat: Ẽ rgo iħs adhuc baptitat: & quo aduss¬
non incorpore : quasi uero alterius dono quã illius. quisquã etiã sacramto
corporalis & usibilis baptis matis imbuatur. Uis nosse quia ipse lapti¬
uerbo ut exhiberet sibi głosam ȩccłam. non habentẽ maculã aut
rugã. aut aliquid eius modi. Mundans eã Unde : Lauacro a quȩ
in uerbo quid ẽ baptismus xp̃i. lauacrũ aquȩ in uerbo Tolle aquã
non ẽ baptismus. Tolle uerbũ non ẽ baptis mus. Iã ergo his ꝑactis ꝑque

Expanded text:
 sed discipuli ejus? An utrumque verum est, quia et Jesus baptizabat, et non baptizabat? Baptizabat enim, quia ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, quamdiu non cessat a mundando? De quo dictum est ab eodem Joanne, per Joannis Baptistae personam dicentis, Hic est qui baptizat . Ergo non in corpore. Quasi vero alterius dono quam illius quisquam etiam sacramento corporalis et visibilis baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptiverbo, ut exhiberet ipse sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi » . Mundans eam. Unde? Lavacro aquae in verbo. Quid est baptismus Christi? Lavacrum aquae in verbo. Tolle aquam, non est baptismus: tolle verbum, non est baptismus. 5. Jam ergo his praejactis, pe
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ eius. signauit quia ds̃ uerax ẽ. Quid ẽ signauit quia
ds̃ uerax ẽ. nisis homo mendax ẽ. & deus ueraxẽ. quia nemo
hominũ potest dicere qđ ueritatis ẽ. nisi illuminet᷑ ab eo
qui mentiri non potest. Ps ergo uerax. xp̃s autẽ ds̃. Uis ꝓbare
accipe testimoniũ eius & inuenis. Qui enĩ accipit testimoniũ
eius signauit quia ds̃ uerax ẽ. quis. ipse qui decęlo uenit & suꝑ
om̃s ẽ. Ds uerax ẽ. Sed si nondũ illũ intelligis dm̃: nondũ accepisti¬

Expanded text:
navit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui mentiri non potest. Deus ergo verax, Christus autem Deus. Vis probare? Accipe testimonium ejus, et invenis: Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et supra omnes e
Abbreviated transcription (Latin):
tur: p̾mit atq opprimit. hoc facit sentina neglecta: qd
facit fluctus irruens. ꝑ aulatim ꝑsentinam intrat. sed
diu intrando & ñ ex au riendo. mergit nauim. Quro ẽ
aut̃ exaurire. nisi bonis operib agere neobruant pecca¬
ta: Gemendo. pęnitendo. ieiunando. tribuendo. ig¬
noscendo. Iter aut̃ huiꝰ scłi molestũ ẽ. plenũ ẽ temptatio¬
nibus: In rebus prosperis neex tollat. in rebus ad uersis ne
frangat. Qui tibi dedit felicitatem huiusseli: ad consola¬
tionem tuam dedit. ñ ad temptationẽ. Rursus quite fla¬
gellat inisto scło ademendationẽ. ñ ad dampnationem
facit. Fẽrto patrem erudientẽ: nesentias uidicem puni¬
entem. Haec cotidie dicimus uobis. & sepe dicenda sunt
quia bona & salutariasunt. FiNit sȩRmꝯ. .xii.¬

Expanded text:
tur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod tur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis ne extollat, in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tuam dedit, non ad corruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad emendationem, non ad damnationem facit. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Haec quotidie dicimus vobis, et saepe dicenda sunt, quia bona et salutaria sunt. TRACTATUS X
Abbreviated transcription (Latin):
uis eẽ ante dm̃. Siaut̃ postẽ feceris peccatũ tuũ. retorqu&¬
tibiillud ds̃ ante oculos tuos & tunc retorqu& quando
iam penitentiȩ fructus nullus erit. Currite ne tenebrȩ
uos comp̃hendant. fr̃s mei: euigilate ad salutẽ uram̃. Lucos
dies. xp̃c ẽ dies. p aratus ẽ ignoscere se agnoscentib puni¬
re aut̃ defendentesse. & uistosse iactantes: & putantes
se eẽ aliquid cũ nichilsint. Indilectione aut̃ eius & in mi¬
sericordia eius qui ambulat. etiam liberatus ab illis lȩtalib
& grandib peccatis. qualia sunt facinora. homicidia. fur¬
ta. adulteria: p̃t̾ illa quȩ minuta uidentur eẽ peccata.
linguȩ aut cogitationũ. aut in moderationis in rebus
concessis. facit ueritatẽ confessionis & uenit ad lucẽ in
operibus bonis: qm̃ minuta plura peccata sineglegant᷑
occidunt. Minutȩ sunt gutte : quod flumina implent.
Minuta sunt grana arenę. sedsi multa harena impona¬

Expanded text:
vis esse ante Deum. Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquevis esse ante Deum. Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet illud tibi Deus ante oculos tuos; et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. 14. Currite, ne tenebrae vos comprehendant , fratres mei: evigilate ad salutem vessed agnoscentibus; punire autem defendentes se, et justos se jactantes, et putantes se esse aliquid, cum nihil sint. In dilectione autem ejus et in misericordia ejus qui ambulat, etiam liberatus ab illis lethalibus et grandibus peccatis, qualia sunt facinora, homicidia, furta, adulteria; propter illa quae minuta videntur esse peccata linguae, aut cogitationum, aut immoderationis in rebus concessis, facit veritatem confessionis, et venit ad lucem in operibus bonis: quoniam minuta plura peccata si negligantur, occidunt. Minutae sunt guttae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena impona
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti: inde incipiunt bona opera tua: quia accusas mala
opera tua. Initium operũ bonoꝵ: confessioẽ operũ maloꝵ
facis ueritatẽ & uenis ad lucẽ. Quidẽ facis ueritatẽ: Honte¬
palpas ñ tibiblandiris. ñte adulãs. ñ dicis iustussũ. cumsis ini¬
quus & incipisfacere ueritatẽ. Uenis adluce̾ ut manifesten¬
tur opera tua quia sunt indõ facta: Quia & hoc ipsum qđ
tibi displicuit. peccatũ tuũ. ñ tibi displicer& nisi ds̃ tibi
ñ arguantur opera eius malaquȩ diligit. Quiaut̃ facit ueri¬
tat̾e. accusat inse mala sua. ñ sibi parcit. ñ sibi ignoscit. ut ds
ignoscat. Quia quoduult ut ds ignoscat. ipse agnoscit: &
uenit adlucẽ. cui grãs agit. quod illi quid inse odiss& osten
derit. dicit dõ. Auerte faciem tuam apeccatis meis. Et
qua fronte dicit. nisi iterũ dicat Qm̃ facinus meũ &goag¬
nosco: & peccatũ meu̾ corã mee̾ sẽꝑ: Sit antete quod non

Expanded text:
fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium operum bonorum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, Facis veritatem? palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis: justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem, ut manifestentur opera tua quia in Deo sunt facta, quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem, cui gratias agit quod iderit. Dicit Deo, Averte faciem tuam a peccatis meis: et qua fronte dicit, nisi iterum dicat, Quoniam facinus meum ego cognosco, et peccatum meum coram me est semper ? Sit ante te quod non
Abbreviated transcription (Latin):
taẽ mors dnĩ eossanat qui morsi fuerant : Et ꝓpt̃ morsum
serpentis erectus ẽ serpens. ioẽ mors dñĩ. ꝓpt̾ mortales
homines. quos inuenit in uistos. Quomodo intellegitur
hocͤ iuditium : qm̃ lux uenit inmundũ & dilexerunt homine̾
magis tenebras quam lucẽ. E rant enim mala opera eorum:
Quid ẽ hoc: Quorum enim erant bona opera: Nonne ue¬
nistiuit uistifices impios. Sed dilexerunt inquit tenebras
magis quam lucẽ. Ibi posuit uim. Multienĩ dilexer peccata
sua multi confessisunt peccata sua. Quia quicontͥetur pec¬
cata sua & accusat peccata sua. iamcum dõfacit. Accusat
ds peccata tua: si& tu accuses: Coniungeris dõ quasi duȩ
ressunt. Homo & peccator. Quod audis homo: d̃ fecit.
Quod audis peccator: ipse homo fecit. Dele quod fecisti:
ut ds̃ salu& quod fecit. Oport& ut oderis inte opus tuỹ.
& ames inte opusdĩ. Cum aut̃ coeperit tibi displicere qd

Expanded text:
ta est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant, et propter morsum ta est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant, et propter morsum serpentis erectus est serpens, id est mors Domini, propter mortales homines, quos invenit injustos; quomodo intelligitur, Hoc est judicium, quia lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucQuid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunmagis quam lucem. Ibi posuit vim: multi enim dilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod
Abbreviated transcription (Latin):
um: sediam factumẽ uiditiũ. tiouit enĩ dñs quisunt eiꝰ.
Nouit quiꝑmaneant adcoronam: quiꝑmaneant ad flã¬
ma. Nouit inarea sua triticũ: nouit paleã. nouit segetẽ:
nouit Chilaniam. Iam uidicatus ẽ quiñ credit. Quare
iudicatus : Quia ñ credit in nomine unigeniti filui dĩ.
Hocẽ aut̃ iuditium quia lux uenit inmundũ. & dilexe¬
runt homines magis tenebras quã lucẽ. Er̃ant enĩ mala
opera eoꝵ. fr̃s merquoꝵ operabona inuenit dñs: Nulloꝵ:
Oi&̃ mala opera inuenit. Quꝯ modo ergo quidã fecer̃
ueritatẽ. & uenerunt ad lucẽ. Et hoc enim sequit᷑. Qui
aut̾ facit ueritatẽ uenit ad lucẽ. ut manifestentur eiꝰ
opera. quia indõ sunt facta. Quomodo: Qui a bonum
opus fecerunt. ut uenirent. ad lucẽ. idẽ ad xpm. Et quomo¬
do quidam dilexerunt tenebras: Sienim om̃s peccatores
inuenit. & om̃s apeccato sanat: Et serpens ille quo figura¬

Expanded text:
udicium. Novit enim Dominus qui sunt ejus: udicium. Novit enim Dominus qui sunt ejus: novit qui permaneant ad coronam, qui permaneant ad flammam; novit in area sua triticum, novit paleam; novit segetem, novit zizania. Jam judicatus est qui non credit. Quare judicatus? Quia non credidit in nomine unigeniti Filii Dei. 13. Hoc est autem judicium, quia lux venit in mundum, et dilexeruFratres mei, quorum opera bona invenit Dominus? Nullorum: omnium mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Et hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo quidam opus bonum fecerunt, ut venirent ad lucem, id est ad Christum? et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille in quo figura
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ex altauit serpentẽ inheremo: sic exaltari opor¬
t& filium hominis. ut omĩs quicredit ineũ ñ pereat. sed
habeat uitam et̾nam. Quomodo qui intuebantur illum
serpentẽ ñ periebant morsib serpentium. sic qui intuen¬
tur fide mortẽ: xp̃i. sanantur a morsib peccatoꝵ. Sedilli
sanabantur a morte aduitam temporalẽ. hic aut̃ ait
ut habeant uitam ȩt̾nã. hoc enim int̾ ẽ int̾ figuratam ima¬
ginẽ. & rem ipsam. figura p̾stabat uitam tẽporasẽ: res ip¬
sa cuius illa figura erat p̾stat uitã ȩ t̾nã. ionenĩ misit¬
ds̃ filiũ suũ inmundũ ut uidic& mundũ. sedut saluet᷑
mundus ꝑipsũ. Ergo quantũ in medicoẽ. sanare uenit
egrotum. Se interimit: quip̃cepta mediciobseruare
nonuult. Uenit saluator admundũ. Quare saluator
uidicaberis : Uide quid ait. Quicredit in eum n̾iudi¬
catur. Quiaut̃ ñ credit: quid dicturũ speras nisi iudica

Expanded text:
inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oporinquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa cujus illa figura erat, praestat vitam aeternam. Item isuum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum, se interimit qui praecepta medici observare non vult: venit salvator ad mundum: Quare Salvator judicaberis. Vide quid ait: Qui credit in eum non judicabitur, qui autem non credit, quod dicturum sperabas, nisi, judicatus