comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cata nr̃a ipse ꝑtulit in corpore suo
suꝑ lignũ: ut a peccatis nr̃is separa¬
trcum iusticia uiuamꝰ. Cuiꝰ liuo¬
re sanati estis: qui sicut oues erraba¬
tis. S nunc conu̾timini ad pasto¬
rem: & uisitatorem animarũ ur̃aꝵ.¬
Est gͥ dĩ filius animarum nr̃arum
uisitator & pastor: quia fieri dig¬
gnatus ẽ animȩ humanȩ susceptor.
Cui ex ꝑsona future susceptionis hu¬
manȩ: dr̃ inpsalmo. Suscipe me
pastor nr̃ ẽ: cuius nos oues ẽẽ apłi¬
ca testatur auctoritas. Qui tamen
ut plene susceptorem se nr̃ȩ naturȩ
dignaretur ostende: non solum pa¬
storem. s & ouem se ñ dedignatus ẽ
appellare. Ut pote de quo sc̃õ spũ
agnus coram tondente se sine uo¬
ce. sic ñ aꝑuit os suũ. Et ipse denu¬
o ꝑiheremniã. Ego sicut agnus in¬
nocens adductiis sum. ut immolarer
et nesciui. In me cogitauerunt
cogitationẽ malam: diccntes. Uenite:
mittamus lignũ in panem eius. De
quo etiam ioħs baptista:proclamat.

Expanded text:
t in corpore suo super lignum, ut a peccatis nostris separati, cum justitia vivamus, cujus livore sanati estis . Qui sicut oves errabatis; sed nunc convertimini ad pastorem, et visitatorem animarum Est igitur Dei Filius animarum nostrarum visitator et pastor, quia fieri dignatus est animae humanae susceptor, cui ex persona futurae susceptionis humanae dicitur in psalmo: Suscipe me pastor noster est, cujus nos oves esse apostolica testatur auctoritas; qui tamen, ut plene susceptorem se nostrae naturae dignaretur ostendere, non solum pastorem, sed et ovem se non dedignatus est appellare , ut pote de quo, sancto Spiagnus coram tondente sine voce, sic non aperuit os suum ; et ipse per Jeremiam: Ego sicut agnus innocens adductus sum ut immolarer, et nescivi: in me cogitaverunt cogitationem malam dicentes: Venite, mittamus lignum in panem ejus ; de quo etiam Joannes Baptista proclamat:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ẽẽ.:unde benedictionẽ possimꝰ
maledicentib redhibere. Ut autem
beatus petrus. & animȩ nob̃ & carnis
in xp̃o demonstraret exemplũ:cum
dixisset qui cum malediceret᷑ ñ rema¬
ledicebat: secutus ad iunxit. Qui cũ

Expanded text:
ionem possimus maledicentibus redhibere. Ut autem beatus Petrus, et animae nobis, et carnis in Christo demonstraret exemplum, cum dixisset: Qui cum malediceretur, non remaledicebat , secutus adjunxit: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
in conuigium sibi ꝑpetue in corru¬
ptibilitatis assciuit. Cuiꝰ desponsa¬
tionis mirabile sacram̃tũ sic fidelis
sponsi seruus ipsi sponse cõm̃dat ut
mentis intelligat᷑ magis ẽt quã cor¬
poris. Dicit enim. Dispondi enim
uos uniuiro. uirginẽ castam exibebe

Expanded text:
in conjugium sibi perpetuae incorruptibilitatis ascivit, cujus desponsionis mirabile sacramentum sic fidelis sponsi servus ipsi sponsae commendat, ut mentis intelligatur magis esse quam corporis, dicens: Despondi enim vos uni viro, virginem castam exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum ñ fecit: nec inuentus est
dolus more cuis. Namsi dĩ filius
animã humanã in carnis suscepti¬
oñe non habuit. & hoc beatus petrꝰ
de eius credit᷑ diuinitate dixisse. qͥd
ẽ qđ ꝓ magno in laudẽ dicit᷑ xp̃i.
quia diunitas eius immunis esse
potuit a labe peccati: cum dĩ sit
propriũ non solum ñ peccare. sed
etiam a peccato saluare: Qui ꝓpt̃¬
ea solus pocest donare indulgen¬
tiam: quia solus ad mittere ñ pot̃
culꝑam. Ido solus ẽ uulneratoꝵ
medicus: quia diuina natura nũ¬
quam inse recipit uulnus . Si
aũt hoc ad xĩi carnem credit᷑ refe¬
rendum: quomͦ ab animab nr̃is
seruari iusticia poterit: quib exẽ¬
plum apłicȩ memoratum suscepti
o xp̃i non dedit: S ut ostenderet
beatus petrus & in anima simul
& in carne xp̃i p̃cessisse iusticiam.
quam nob imꝑat imitandam: se¬
cutus adiunxit. Quicũ maledi¬
ceretur ñ maledicebat: qđ proprie
ad animȩ patientiam ꝑtinet. ꝓpt̃¬

Expanded text:
nec inventus est dolus in ore ejus . Nam si Dei Filius animam humanam in carnis susceptione non habuit, et hoc beatus Petrus de ejus creditur divinitate dixisse, quid est quod pro magno in laudem dicitur Christi, quia divinitas ejus immunis esse potuit a labe peccati, cum Dei sit proprium, non solum non peccare, sed etiam a peccato salvare: qui propterea solus potest donare indulgentiam, quia solus admittere non potest culpam; ideo solus est vulneratorum medicus, quia divina natura nunquam in se recipit vulnus? Si autem hoc ad Christi carnem creditur referendum, quomodo ab animabus nostris servari justitia poterit, quibus exemplum apostolice memoratum susceptio Christi non dedit? Sed ut ostenderet beatus Petrus et in anima simul et in carne Christi praecessisse justitiam, quam nobis imperat imitandam, secutus adjunxit: Qui cum malediceretur, non remaledicebat ; quod proprie ad animae patientiam pertinet; p
Abbreviated transcription (Latin):
corrumꝑe querit castitatẽ uirginał
matrimonii: uͥ cernit celesti sponso
fidem connubii deb̾c seruari. In a¬
nĩt aut̃ animȩ caritatem custodiri
mandat apłs: si hurꝰ primitias con¬
iunctionis homoinise non habuit
adõ susceptus: p̃sertim cum apud
& corpus. xp̃m eccłiamq doctor

Expanded text:
corrumpere quaerit castitatem virginalis matrimonii, ubi cernit coelesti sponso fidem connubii debere servari. Inaniter autem animae castitatem custodiri mandat Apostolus, si hujus primitias conjunctionis in se non habuit homo a Deo susceptus; praesertim cum caput et corp
Abbreviated transcription (Latin):
hoc pro remedio nĩȩ salutis. effectꝰ
pie susceptionis exegit: ut dum ca¬
ro & anima rationalis a do suscipit᷑:
utraq parit̃ saluaretur. Nam nec
caro ipsa fuit adĩ filio suscipienda:
nisi fuisset diuina susceptione sal¬
uanda. Qđ si ds̃ carne non eguit
s ut eam saluaret accepit: ita nec ani¬
ma rationali ds eguit: s eam saluã¬
dam cum carne suscepit. Cuius am¬
mȩ humane susceptionẽ. ꝓphetico
more dauid sc̃s intimat: dicens. Ecce
em̃ ds̃ adiuuat me: dñs susceptor
c̃ ammȩ mȩȩ. Adiuuit utiq quã

Expanded text:
hoc pro remedio nostrae salutis effectus hoc pro remedio nostrae salutis effectus piae susceptionis exegit, ut dum caro et anima rationalis a Deo suscipitur, utraque pariter salvaretur: nam nec caro ipsa fuit a Dei Filio suscipienda, nisi divina fuisset susceptione salvanda. Quod si Deus carne non eguit, sed ut eam salvaret accepit, ita nec anima rationali Deus eguit, sed eam salvandam cum carne suscepit: cujus animae humanae susceptionem prophetico more David sanctus intimat dicens: Ecce enim Deus adjuvat me, et Dominus susceptor est animae meae . Adjuvit utique qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur ignorasie: An illã filii dei
naturam diuinã ignorantie boni
maliq subicimus: uit humanã in xͦ
animam denegemꝰ: Itaq nec ere¬
dendus ẽ homo susceptus a dõ quȩ
dĩ sunt aliquatenus potuisse sapere:
in quo ipsa sapientia cognitione bo¬
nimaliq dr̃ carusse. Anima igit᷑
humana quȩ rationis capax nat᷑alit̃
facta ẽ. bonũ malũq in infante xp̃o
ritatem in puero iħu sapientia & grã
ꝑfecisse narrat᷑. sicut lucas ponit &
dieit. Puer. aũt crescebat & con¬
fortabat᷑: plenus sapientiȩ. & gr̃adĩ
erat in illo. & paulo post. Iħs ꝓfi¬
ciebat sapientia & ętate & grã. apud
dm̃ & homines. Nam sic̃ carnis ẽ
etate ꝑficere: sic ẽ animȩ sapientia
&e gr̃a ꝓfecisse. Quitam̃ in sapientia
nullatenus ꝑficeret: si naturalem in¬
telligentiã quȩ hominib rationis
causa ẽ. concessa non haberet. Non
quia hoc ds̃ susceptor eguit. s quia

Expanded text:
dicitur ignorasse? An illam divinam Filii Dei dicitur ignorasse? An illam divinam Filii Dei naturam ignorantiae boni malique subjicimus, ut humanam in Christo animam denegemus? Itane credendus est homo susceptus a Deo quae Dei sunt aliquatenus potuisse sapere, in quo ipsa sapientia cognitione boni malique dicitur caruisse? Anima igitur humana, quae rationis capax naturaliter facta est, bonum malumque in infante Christo gelicam veritatem in puero Jesu sapientia et gratia profecisse narratur: sicut Lucas ponit et dicit: Puer autem crescebat, et confortabatur, plenus sapientiae, et gratia Dei erat in illo . Et paulo post: Jesus proficiebat 76 sapientia, aetate, et gratia apud Deum et homines . Nam sicut carnis est aetate proficere, sic est animae sapientia et gratia profecisse, quae tamen in sapientia nullatenus proficeret, si naturalem intelligentiam quae hominibus rationis causa concessa est non haberet, non quia hoc susceptor Deus eguit, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
filium: & uocabit᷑ nom̃ eiꝰ emmanu¬
el: butirum &e mel manducabit. Priꝰ¬
quã sciat. aut ꝑferat maligna. mu¬
tabit bonũ: qm prius quam sciat
puer bonũ aut malũ. noncredat
maliciȩ ut eligat qđ bonũ ẽ. & relin¬
quetur terra desolata: qm priꝰ quã
sciat puer uocare patrem aut matrẽ
accipiet uirtutẽ damasci: & spolia
samariȩ. In hoc testimonio: tota con¬
tinetur salutaris mysteru plenitudo.
Nam uitas carnis in uirginali con-¬
ceptu cognoscit᷑. & melectione boni.
anima intellectualis ostendit᷑: & in
emmanuel nomine.uera deitatis
natura monstrat᷑. Ac sic in uero dõ.
nec falsa fuit hominis nec seiple¬
na susceptio. Dignum & enĩ fuit
ut insacram̃to redemptionis huma¬
nȩ.nec uĩtas defuisset ꝑfectioni:
nec ꝑfectio ueritati. Nam siuera ca¬
ro in xp̃o ñ fuit: quid in utero uirgo
concepit: Q si anua uel intellectus
naturȩ in xp̃o defuisse creditur hu¬
mane : qͥd in infante bonũ malũq

Expanded text:
filium, et vocabitur nomen ejus Emmanufilium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel. Butyrum et mel manducabit, priusquam sciat aut proferat maligna, mutabit bonum; quoniam priusquam sciat puer bonum aut malum, non credit malitiae, ut eligat quod bonum est, et relinquetur terra desolata; quoniam priusquam sciat puer vocare patrem aut matrem, accipiet virtutem Damasci, et spolia Samariae . In hoc testimonio tota continetur salutaris mysterii plenitudo: nam veritas carnis in virginali conceptu cognoscitur, et in electione boni anima intellectualis ostenditur, et in Emmanuel nomine vera deitatis natura monstratur; ac sic in vero Deo, nec falsa fuit hominis, nec semiplena susceptio. Dignum etenim fuit ut in sacramento redemptionis humanae, nec veritas defuisset perfectioni, nec perfectio veritati. Nam si vera caro in Christo non fuit, quid in utero Virgo concepit? et si anima vel intellectus naturae in Christo defuisse credatur humanae, quid in infante bonum malumque
Abbreviated transcription (Latin):
atus ẽ homo sanus. passibile suscipi¬
ens ꝑ quod sanaret᷑ infirmus: sic isti
nescio qua deceptione fallunt᷑ ut qͥc¬
quid dñs ueram forme seruilis su¬
sceptionẽ monstrans. humilit̃ gessit
aut dixit: totum ad contumeliam
diuinitatis diriuare non metuant.
Quam passioni mutabilitatis subici¬
unt: dum utriusq naturȩ u̾itatẽ
tam dictoꝵ quam oꝑũ manifestati¬
one clarissima resplendentẽ. nulla
consideratione distingunt: Non at¬
tendentes ubi demonstret᷑ infirmitas
ab inuicta & impassibili uirtute
suscepta: ubi ꝑmfirmitatẽ resplen¬
deant inuicte uirtutis insignia. at¬
q ita diuini misterii frustrare ni¬
tuntur effectum: quia reuera hõ
saluari non potuit. si uel susceptor
hominis. naturalit̃ uerus ds̃ ñ fuit:
uł in dĩueri susceptione aliqͥd ho¬
minis defuit. & ut omine submo¬
apłicis testimoniis demonstranda.
saias sicut supra memorauimꝰ dicit.
Ecce uirgo inutero concipiet & pariet

Expanded text:
atus est sanus, passibile suscipiatus est sanus, passibile suscipiens per quod sanaretur infirmus sic isti nescio qua deceptione falluntur, ut quidquid Dominus, veram formae servilis susceptionem monstrans, humiliter gessit aut dixit, totum ad contumeliam divinitatis derivare non metuant, quam passioni mutabilitatis subjiciunt, dum utriusque naturae veritatem tam dictorum quam operum manifestatione clarissima resplendentem nulla consideratione distinguunt: non attendentes ubi demonstretur infirmitas ab invicta et impassibili virtute suscepta, ubi per infirmitatem resplendeant invictae virtutis insignia: atque ita divini mysterii frustrare conantur effectum, quia revera homo salvari non potuit, si vel susceptor hominis naturaliter verus Deus non fuit, vel in Dei veri susceptione aliquid hominis defuit. CAPUT VIII. Mtolicisque testimoniis demonstranda. Isaias, sicut supra memoravimus, dicit: Ecce Virgo in utero concipiet, et pariet
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ex dõ patre ueram natiuitatt̃
negant substantialit extitisse: uolen¬
tes dõ filio naturam ueri hominis
adimere: cui nequeunt nom̃ nat᷑alis
ui̾tatis auferre. Dicunt enĩ inuni¬
geniti dĩ nomine ñ naturalẽ ex pat¬
tris gen̾atione substantiam: s nun¬
cupationẽ solus ẽẽ uocabuli dona¬
tione concessam. Humanã quoq
naturam sic in xp̃o credunt. ut qd̃
ẽ melius hominis. ad imant: quod
ẽ inferius hoc relinquant. Ꝙ minꝰ
considerantes magnum pietatis qd̃
apłs memorat sacram̃tum. ab illa
mediatoris mirabili susceptione
rationalẽ intunt᷑ animam separare:
quã inmediatore dĩ & hominum
penitus asserunt ñ fuisse. Aliud qͦ
ab istis adicit᷑ memorato errori pi¬
aculum: quo confusionis admit¬
tunt te terrime cauponatũ. Nam in
triusq uĩtatẽ nature cõm̃dans. uerũ
se dm̃ diuinis oꝑib uerũq hominẽ
humanis passionib demonstrauit.
impassibile habens. ꝑ quod homo cre¬

Expanded text:
cujus ex Deo Patre veram nativitatem cujus ex Deo Patre veram nativitatem negant substantialiter exstitisse, volentes Deo Filio naturam veri nominis adimere, cui nequeunt nomen naturalis veritatis auferre. Dicunt enim in unigeniti Dei nomine non naturalem ex Patris generatione substantiam, sed nuncupationem solius esse vocabuli donatione concessam. Humanam quoque naturam sic in Christo credunt, ut quod est melius hominis adimant; quod est inferius, hoc relinquant: et minus considerantes magnum pietatis, quod Apostolus memorat, sacramentum, ab illa Mediatoris mirabili susceptione rationalem nituntur animam separare, quam in Mediatore Dei et hominum penitus asserunt 75 non fuisse. Aliud quoque ab istis adjicitur memorato errori piaculum, quo confusionis admittunt teterrimae cauponatum. Nam in triusque veritatem naturae commendans, verum se Deum divinis operibus verumque hominem humanis passionibus demonstravit, impassibile habens per quod homo cre
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis auferret: qđ apud dm̃ erat.
ꝑsonȩ utriꝰq inconfusa ꝓprictas
unionẽ sabelliam erroris excluðet.
Od̾ aũt ds̃ erat: eẽntialis nominis ue¬
ritas. unitatẽ substantiȩ genitoris
genitiq monstraret. Non eñi dixit
bum: Ut dum in dõ u̾bo eẽntiȩ di¬
uinȩ uitas naturalis agnoscit᷑: con¬
sequent̃ non nuncupatiui. s nat̾ał
nominis ueritas ꝓbaretur. Ueritas
enim naturȩ: Nunquã priuatur
nominis ueritate: Ae sic illa u̾bi¬
non platiui s substantialis uera in car¬
natio. tunc salubrit credit᷑: si ȩternũ
u̾bum qd carnẽ suscepit ex tempore
non initio existendi subditũ. ñ ꝑsõa
cum patre confusum: ñ aliud nat᷑a
ti qđ in xp̃o dõ scilicet uero homine¬
q ꝑfecto. sic se asserunt acciꝑe dei
hominisq naturam: ut unã falsam
alteram semiplenã. ñ dubitent in dĩ
filio p̃dicare substantiam. Nam ue¬
ram xp̃i deitatem nolunt credere.

Expanded text:
vitatis auferret; quod apud Deum erat vitatis auferret; quod apud Deum erat personae utriusque inconfusa proprietas unionem Sabelliani erroris excluderet; quod autem Deus erat essentialis nominis veritas unitatem substantiae genitoris genitique monstraret. Non enim dixit bum: ut dum in Deo Verbo essentiae divinae veritas naturalis agnoscitur, consequenter non nuncupativi, sed naturalis nominis veritas probaretur. Veritas enim naturae nunquam privatur nominis veritate. Ac sic illa non prolativi, sed substantialis vera incarnatio tunc salubriter creditur, si aeternum Verbum, quod carnem suscepit ex tempore, non initio existendi subditum, non persona cum Patre confusum, non aliud natura ti, quod in Christo, Deo scilicet vero homineque perfecto, sic se asserunt accipere Dei hominisque naturam, ut unam falsam, alteram semiplenam non dubitent in Dei Filio praedicare substantiam. Nam veram Christi deitatem nolunt credere,
Abbreviated transcription (Latin):
ut peccata tolleret: & peccatum in eo
non ẽ. Iterum. In hoc apparuit
ret. Ignorat etiam fotinus magnũ
pietatis qđ apłs memorat sacͣm̃tũ:
qui xp̃i ex itei uirgine fatet᷑ exor¬
dium: Ignorans in uno xp̃o sic eẽ cre¬
dendam u̾itatẽ carnis ex tempore. ut
neganda non sit naturalis ueritas.
sempit̾nȩ diuinitatis expatre. Et ꝓpt̃¬
ea non credit sine initio substantialit̃
dm̃natum ex dõ patre: in quo carnis
ueritatẽ conficetur ex uirgine: Non
intelligens de patre dõ substantialit̃
natum illud ũbũ. qđ inplenitudine
tempoꝵ caro factum habitauit in
ex patre substantiã. inprincipio erat.
& apud dm̃ erat: & ds̃ erat. Quib
trib eugłistȩ sententiis. & sempit̾na
u̾bi natiuitas. & ꝑsonalis in confu¬
sa propͥetas. & indiscreta substan¬
tialis unitas patris filiiq monstrat᷑.
ut in u̾bo carnem facto & habitãte
in nob̾. qđ inpͥncipio erat. sempit̃ni¬
tatis agnitio. suspitionẽ cepte nati¬

Expanded text:
ut peccata tolleret, et peccatum in eo ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est . Iterum: In hoc apparuit . Ignorat etiam Photinus magnum pietatis, quod Apostolus memorat, sacramentum , qui Christi ex Virgine fatetur exordium: ignorans in uno Christi sic esse credendam veritatem carnis ex tempore, ut neganda non sit naturalis veritas sempiternae divinitatis ex Patre. Et propterea non credit sine initio substantialiter Deum natum ex Deo Patre, in quo carnis veritatem confitetur ex Virgine, non intelligens de Patre Deo substantialiter natum illud Verbum quod, in plenitudine temporum caro factum, habitat in ex Patre substantiam in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat . Quibus tribus evangelistae sententiis, et sempiterna Verbi nativitas, et personalis inconfusa proprietas, et indiscreta substantialis unitas Patris Filiique monstratur, ut in Verbo caro facto, et habitante in nobis, quod in principio erat sempiternitatis agnitio suspicionem coeptae nati
Abbreviated transcription (Latin):
potentis dĩ sinceris : & ido nichil inqͥ¬
nam̃ti in illam incurrit. Splendor ẽ enĩ
lucis eternȩ. & speculum sine macula
dĩ maiestatis: & imago bonitatis illiꝰ.
& cum sit una omia potest: & ꝑmanẽs
in se om̃ia innouat. De qua sapientiȩ
in coinquinabilitate atq incarnatio¬
nis u̾itate. securus ille qui de pectore
ipsius sapientiȩ mysterioꝵ celestium
meruit intelligentiam illuminatus
haurire: fiducialit dic̃. Om̃is sp̃c qui
conficetur iħm xp̃m in carne uenisse:
ex dõ ẽ. Omĩs sp̃e qui ñ conficetur iħm
xp̃m incarne uenisse. ex dõnon est:
& hic ẽ antixp̃s. feculenta quippe car¬
nis inquinam̃ca non sensit: qui ad
suscipiendam ueram substantiam car¬
nis & eandem mundandam carnis fe¬
culentiã uenit. Qm̃ idõ carnẽ inma¬
culatã dignatus ẽ sumere: ut carnẽ
saluans. omnẽ posset carnis maculã
submouere: Memorato rursus ioħe.
testante. Scimus quia ille apparuit

Expanded text:
potentis Dei sincera; et ideo nihil inqupotentis Dei sincera; et ideo nihil inquinamenti in illam incurrit. Splendor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius. Et cum sit una, omnia potest; et permanens in se, omnia innovat . De qua sapientiae incoinquinabilitate atque incarnationis veritate securus ille qui de pectore ipsius sapientiae mysteriorum coelestium meruit intelligentiam illuminatus haurire, fiducialiter dicit: Omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est. Omnis spiritus qui non confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo non est, et hic est Antichristus : fetulentae quippe carnis inquinamenta non sensit, qui ad suscipiendam veram substantiam carnis et eamdem mundandam carnis fetulentiam venit. Quoniam ideo carnem immaculatam dignatus est sumere, ut carnem salvans omnem posset carnis maculam submovere, memorato rursus Joanne testante: Scimus quia ille apparuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis fecunditas abnegat᷑. Hinc etiã
formidat credere: cum humanam
carnẽ non uicio culpȩ s naturali
credens proprietate pollutam. nat᷑e
mali quam sibi mendacit fingit tã¬
tam uirtutẽ cecus attribuit: utsi
credidit uerum dm̃ ueram carnis
assumpsisse naturam. diuinitatem
quã fallaci ꝓfessione dicit incoin¬
quinabilẽ carnis non credat polluti¬
onis exꝑtem: & idõ inxp̃o carnis fan¬
tasiam credere maliuit quam naturã:
& dum in firmitatem humanã ab illa
susceptam medicinali uirtute non
udit: semetipsum miserum remedio
salutis exclusit. S hȩc impurt clem̃¬
tiȩ falsitas. scĩ spc̃ p̃scientia resisten
te. prius ẽ ex tincta quam genita. in¬
coinquinabilem sapientiȩ statum his
u̾bis instrumenta ueteris serie cõm̃¬
dante. Om̃iũ mobilitatiũ mobilior
ẽ sapientia. Attingit aũt ubiq ꝓpt̃
suam mundiciam. Napor ẽ em̃ uirtu¬
tis dĩ & manatio quȩdam claritatis õi¬

Expanded text:
tis fecunditas abnegatur. CAPUT V. Error tis fecunditas abnegatur. CAPUT V. Error formidat credere, cum humanam carnem non vitio culpae, sed naturali credens proprietate pollutam, naturae mali, quam sibi mendaciter fingit, tantam virtutem caecus attribuit, ut, si crediderit verum Deum veram carnis assumpsisse naturam, divinitatem quam fallaci professione dicit incoinquinabilem carnis non credat pollutionis expertem; et ideo in Christo carnis phantasiam credere maluit quam naturam, et dum infirmitatem humanam ab illa susceptam medicinali virtute non vidit, semetipsum miser a remedio salutis exclusit. Sed haec impurae dementia fate, prius est exstincta quam genita, incoinquinabilem sapientiae statum his verbis Instrumenti Veteris serie commendante: Omnium mobilitatum mobilior est sapientia: attingit autem ubique propter suam munditiam. Vapor est enim virtutis Dei, et emanatio quaedam claritatis omni
Abbreviated transcription (Latin):
post hoc de ipso testat᷑. E cce posi¬
cus ẽ hic inruinã & in resurrectio¬
nem multoꝵ. Ibigͦ male credentib
ruinam ꝑfidia generat: ubi recta
credulitas fideles exaltat. In uno eo¬
demq xp̃o uero dĩ ueroq hominis
filio. minus ꝑspicientiũ tenebrat᷑
hactenus lippitudo: in quo illumi¬
natis. ueri luminis claret manife¬
sta cognitio. Inde ẽ qđ iud̃s. homi¬
nem xp̃m cecus uidit & cecidit: Cui
iam pridem ysaias ñ destitit p̃dicare.
Aure audietis & non intelligetis. &
uidentes uidebitis & non uidebitis. Sd
uero eẽnt non uisuri uidentes: subse¬
cutus ostendit: dum dm̃ ex uirgine
nasciturum euidenti uaticinatione
destatur. Ecce inquiens uirgo in u¬
tero concipiet & pariet filium: & uo¬
cabitur nomen eius ẽmanuhel: quod
int̃p̃tat᷑ eugłista dicens. nob̃cũ ds̃ Au¬
diens gͦ iuds̃ remansit surdus. &
uidens magis factus ẽ cecus: a qͦ nec
ueri patris sempit̃nus atq unigenitꝰ
filius credit᷑ & incorruptȩ uirginita¬

Expanded text:
testatur: Ecce positus 73 est hic in ruinam et resurrectionem multorum . Ibi ergo male credentibus ruinam perfidia generat, ubi recta credulitas fideles exaltat. In uno eodemque Christo, vero Dei veroque hominis filio, minus perspicientium tenebratur hactenus lippitudo, in quo illuminatis veri luminis claret manifesta cognitio. Inde est quod Judaeus hominem Christum caecus vidit, et cecidit, cui jam pridem Isaias non destitit praedicare: Aure audietis, et non intelligetis, et videntes videbitis, et non videbitis . Quid vero essent non visuri videntes, subsecutus ostendit, dum Deum ex Virgine nasciturum evidenti vaticinatione testatur: Ecce, inquiens, virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel , quod interpretatur evangelista, dicens: Nobiscum Deus . Audiens ergo Judaeus, remansit surdus, et videns, magis factus est caecus; a quo nec veri Patris sempiternus atque unigenitus Filius creditur, et incorruptae virginita
Abbreviated transcription (Latin):
in dõ meo. Quia induit me uestim̃¬
to salutis. & indum̃to iusticiȩ circũ¬
dedit me: quasi sponsũ decoratum
corona: & quasi sponsam decoratam
mo nilib suis. Ecce unus ẽ sponsus
& sponsa: quise etiam animam habe
testat᷑. Quam ut ostendet ñ sine in¬
tellectu susceptam. cor qđ propriũ ẽ
animȩ humanȩ simul cum carne in
dõ exultasse: exꝑsona hominis susce¬
pti monstrauit dicens. Cor meum
& caro mea: exultauerunt in dm̃ui

Expanded text:
t me vestimentum salutis, et indumentum justitiae circumdedit me, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam decoratam monilibus suis . Ecce unus est sponsus, est et sponsa, qui se etiam animam habere testatur: quam ut ostenderet non sine intellectu susceptam, cor quod proprium est animae humanae 78 simul cum carne in Deo exsultasse ex persona hominis suscepti monstravit dicens: Cor meum et caro mea exsultaverunt in D
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam animȩ deputandũ. Illa scili¬
cet ratione quoniam & si ab homine
corporalit uideat᷑ aliqđ admitti pec¬
catum. excorde sumit exordiũ: Nec
ex trinsecus quicquã ꝑficit᷑. nisi hoc
intrinsecus cogitationis iudicio por¬
rigat᷑. Cuius reiueritatẽ ueritas.
nob̾ ipsa monstrauit: ita discipłis lo¬
quens. De corde enim exeunt cogi¬
tationes male: homicidia. adultĩa.
fornicationes. furta. falsa testimo¬
nia: blasphemiȩ. Hec sunt quȩ com

Expanded text:
sed etiam animae deputandum; illa scilised etiam animae deputandum; illa scilicet ratione, quoniam etsi ab homine corporaliter videatur aliquod admitti peccatum, ex corde sumit exordium, nec extrinsecus quidquam perficitur, nisi hoc intrinsecus cogitationis judicio porrigatur. Cujus rei veritatem Veritas nobis ipsa monstravit, ita discipulis loquens: De corde enim exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, bla
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs intimat dicens. Quidic̃ se in xͦ
manere: debet quem admodum ille
ambulauit: & ipse sic ambulare. Qua
uia se p̃cipit xp̃c ipse sequendum: di¬
cens. Siuis ꝑfectus eẽ: uade uende
omĩa quȩ habes & da pauꝑib & ha¬
bebis thesaurum in cęlo:& ueni seque¬
reme. Nongͦ corporali gressu solo
quisquam sequitur xp̃m aut errat
axp̃o. Equidem erroris huiꝰ quali¬
tatem dñs ipse saluatorq nr̃ dũ
saduceos increparet: ostendit dicens.
Erratis. nescientes scͥpturas. neq uir¬
tutem dĩ. Pptea utiq miserabilit̃
errabant: quia illum qui dĩ uirtꝰ ẽ
nesciebant. Sicut gͦ uirtutis dĩ sci¬
entia tenax ẽ cȩlestis itineris: sic ẽ in¬
scientia mat̾ erroris. Quod etiam
beatus dauid ostendit dicens de qͥb̾dã.
Nescierunt neq intellexert̃. intenebris
ambulant. His atq hutꝰscemodite¬
stimoniis euidentissime demonstrat᷑
oius illius errorẽ. non solum corpori:

Expanded text:
Joannes intimat dicens: Qui dicit se in Christo Joannes intimat dicens: Qui dicit se in Christo manere, debet quemadmodum ille ambulavit, et ipse ambulare . Qua via se praecipit Christus ipse sequendum, dicens: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae 77 habes, et da pauperibus; et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me . Non ergo corporali gressu solo quisquam sequitur Christum, aut errat a Christo. Equidem erroris hujus qualitatem Dominus ipse Salvatorque noster, dum Sadducaeos increparet, ostendit, dicens: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei . Propterea utique miserabiliter errabant, quia illum, qui Dei virtus est, nesciebant. Sicut ergo virtutis Dei scientia tenax est coelestis itineris, sic est inscitia mater erroris. Quod etiam beatus David ostendit, dicens de quibusdam: Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant . His atque hujusmodi testimoniis evidentissime demonstratur ovis illius errorem, non solum corpori,
Abbreviated transcription (Latin):
gaudens: & ueniens domũ conuo¬
cat amicos & uicinos dicens illis. Cõ¬
gratulamini mͥ: quia inueni ouem
meam quȩ ꝑierat. Hanc ouẽ in qua
peccatoris hominis natura signat᷑:
quali errore dicemus errasse. cordis
ancorporis: Errore pedum: aner¬
rore moꝵ: Non opinor quẽquam
sic humane cogitationis ex sortem:
qui putet hominẽ quelibet adõ lon¬
gii quitate habitationis: & non ꝑ¬
uersitate cogitationis errare. In uĩa
dĩ non gressu corporis. s m̃tis ambulat᷑
in cessu. Uia dĩ fides est recta: quȩ intan¬
tum uia prorsus ostendit᷑. ut in ea apł̃s¬
nos ambulare testecur. ꝑfidem inqui¬
ens ambulamus: & non ꝑspetiem. Uia
dñi iusticia ẽ: ꝑquam se bcatus dauid
deductum ẽẽ. commemorat dicens.
Suꝑ aquã refectionis educauit me:
animam mncam conũtit. Dedux me
suꝑ semitas iusticiȩ: ꝓpt̃ nom̃ suũ.
quas utiq non corporis gressu.s am-¬
mȩ magis ambulatur in cessu. Hanc
nob̃ ambulandi doctrinam: beatus

Expanded text:
iens domum, convocat amicos et vicinos, dicens illis: Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam quae perierat . Hanc ovem, in qua peccatoris hominis natura signatur, quali errore dicemus errasse? cordis an corporis? errore pedum an errore morum? Non opinor quemquam sic humanae cogitationis exsortem, qui putet hominem quomodolibet a Deo longinquitate habitationis et non perversitate cogitationis errare. In via Dei non gressu corporis, sed mentis ambulatur incessu. Via Dei fides est recta, quae in tantum via prorsus ostenditur, ut in ea nos Apostolus ambulare testetur: Per fidem inquiens ambulamus, non per speciem . Via Domini justitia est, per quam se beatus David deductum esse commemorat, dicens: Super aquam refectionis educavit me, animam meam convertit: deduxit me super semquas utique non corporis gressu, sed animae magis ambulatur affectu. Hanc nobis ambulandi doctrinam beatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea se mediator di⁊ hõĩum plenũ aͣm
plenũq dignatus ẽ hominẽ. demon¬
strare. Qđ siquis ambigit. aut oĩ
no non credit. eligat utrũ sibi no¬
mine anoꝑe uelit qđ asserimus
demonstrari. Neq enim scͥptura
scã in uno eodemq xp̃o: aut dei
uocabulũ p̃t̃misit aut hominis:
eugłista dicente. In principio erat
ds̃ erat u̾bum. Hoc erat inprin¬
cipio apud dm̃. omnia ꝑ ipsũ facta¬

Expanded text:
Propterea se Mediator Dei et hominum plenum Deum Propterea se Mediator Dei et hominum plenum Deum plenumque dignatus est hominem demonstrare. ino non credit, eligat utrum sibi nomine an opere velit quod asserimus demonstrari: neque enim Scriptura sancta in uno eodemque Christo, aut Dei vocabulum praetermisit, aut hominis, evangelista dicente: In principio erat Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum; omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& redemptor. qui potuit & qđ non
erat. facere: & qđ dilapsum fuerat.
ẽẽ cupuint ȩternȩ participes. oportet
agnoscere parit & tenere non incas¬
sum hominẽ iħm xp̃m mediatorem
dĩ &e hominum nuncupatũ: nisi
quia idem ds̃ totam in se naturam
suscepit hominis: & idem homo to¬
tam inse habet substantiã dĩtatis.
Nam quia ꝑ peccatum homo fuit
separatꝰ adõ: int̃ dm̃ irascentẽ ho¬
minẽq peccantẽ. talis utiq medi¬
atoris debuit int̾uenire ꝑsona: ͦ
ad ppitiandum dm̃ homini. totũ.
uerũq in se d̾m de dõ natũ hab̾e̾t: et
ad reconciliandũ deo hoĩem: totũ u̾ũq
inse de hoĩe natũ hõinẽ ꝯtine̾t. Atq ita
diuinitatis. susceptũ ñ ꝯsume̾̃t. s ꝓuehẽt
hominẽ: et plenitudo humanitatis nec
minoraret inmensum nec mutaret ĩ¬
passibilẽ deitatem: ac sic bominis na¬
tura quȩ mutata fuerat in
deterius : ꝑ illum totam redin¬
tegraretur. quo nichil ẽ melius.

Expanded text:
et Redemptor, qui potuit et quod non et Redemptor, qui potuit et quod non erat facere, et quod dilapsum fuerat resse cupiunt aeternae participes oportet agnoscere pariter et tenere non incassum hominem Jesum Christum Mediatorem Dei et hominum nuncupatum, nisi quia idem Deus totam in se naturam suscepit hominis, et idem homo totam in se habet substantiam deitatis . Nam quia per peccatum homo fuit separatus a Deo, inter Deum irascentem hominemque peccantem talis utique Mediatoris debuit intervenire persona, quae ad propitiandum Deum homini totum verumque in se Deum de Deo natum haberet, et ad reconciliandum hominem Deo totum verumque in se de homine natum hominem contineret, atque ita deitatis susceptum non consumeret, sed proveheret hominem, et plenitudo humanitatis nec minoraret immensam, nec mutaret impassibilem deitatem: ac sic hominis natura, quae mutata fuerat in deterius, per illum tota redintegraretur, quo nihil est melius.
Abbreviated transcription (Latin):
extͣmũ dicat᷑ cũ ab illa in effabili diuini¬
tate ñ fui̾t aĩȩ nat᷑a susceptacũ carne:
utrũ adeo non fu̾it facta. an peccato
non fuit uiciata: an carne uiliorẽ uniu̾¬
sał medicina oͤspex̃ anpeccĩ uulne̾ saucra¬
uł aliquã creaturã putant adõ non
factam: uł ad salutẽ animȩ conferẽ¬
dam. potestatẽ dicunt om̃ipotentis
inualidam. Duob uͦ mediis: nec pec¬
catũ considerant rationalis creaturȩ.
nec meritũ: Non intelligentes carne
sua uiliorẽ ẽẽ ñ posse. quȩ uitã tri¬
buit carni: & illã grauius uulna̾tã.
quȩ ꝑ intelligentiã magis potuit
resistere temptatori. Illa gͥ om̃ps
uelut extraneã. quã a se nouerat
factam: nec spreuit sanandã. quã scie¬
bat grauius uulneratã: nec cã quam
carne potiorẽ fecit. a remedio salutis
exclusit. S sicut totum hominẽ dia¬
bolus decipiendo ꝑcussit: ita ds̃ to¬
tum suscipiendo saluauit: ut agno¬
sceretur idẽ creaturȩ totus conditor

Expanded text:
extremum dicatur cur ab illa ineffabili divinitate non fuerit animae natura suscepta cum carne? utrum a Deo non fuerit facta? An peccato non fuerit vitiata? an carne viliorem universalis medicina despexit ? An peccati vulnere sauciavel aliquam creaturam putant a Deo non factam, vel ad salutem animae conferendam potestatem dicunt omnipotentis invalidam. Duobus vero mediis, nec peccatum considerant rationalis creaturae, nec meritum; non intelligentes carne sua viliorem esse non posse quae vitam tribuit carni, et illam gravius vulneratam, quae per intelligentiam magis potuit resistere tentatori. Illa igitur omvelut extraneam quam a se noverat factam, nec sprevit sanandam quam sciebat gravius vulneratam, nec eam quam carne potiorem fecit a remedio salutis exclusit: sed sicut totum hominem diabolus decipiendo percussit, ita Deus totum suscipiendo salvavit: 82 ut agnosceretur idem creaturae totius conditor
Abbreviated transcription (Latin):
ui: ne forsitan aut fastidio putarer tu¬
miduᷤ. aut taciturnitatis culpa iudica¬
rer obstrictus: quẽ ur̃a celsitudo suspi¬
caretur aut suꝑbia responsionẽ non
reddere: aut uere fidĩ differentia tacu-¬
isse. Nam studio ur̃o clem̃tissimȩ rex
pti sunt. pene idẽẽ fidem nolle asse¬
rere: qđ negare. Quippe cum ipse
unigenitus ds̃ humani generis condi¬
tor & redemptor: sicut se confessuꝵ
confitentem se. negaturum negantẽ.
certa prorsus denuntiatione testat᷑
dicens. Quime confitebitur coram
hominib conficebor & ego eum corã
patre meo qui ẽ incelis. Qui autem
negauerit me coram hominib. ne¬
gabo & ego eum coram patre meo
qui ẽ in cęlis. Ita denuo erubescentẽ
se suosq sermones: ipse quoq insu¬
a maiestate ueniens erubescat. Cuiꝰ
dicti normã tali lucas sententia co¬
gnoscitur posuisse. uͥ huiꝰ confes¬
sionis. sic exitiale firmat tacituris
silentiũ. ut erubescentẽ ꝑditioni

Expanded text:
vi, ne forsitan aut fastidio putarer tuvi, ne forsitan aut fastidio putarer tumidus, aut taciturnitatis culpa judicarer obstrictus, quem vestra celsitudo suspicaretur, aut superbia responsionem non reddere, aut verae fidei diffidentia tacuisse. Nam studio vestro, clementissime rex, pti sunt, pene id esse, fidem nolle asserere, quod negare. Quippe cum ipse unigenitus Deus humani generis conditor et redemptor, sicut se confessurum confitentem, ita se negaturum negantem, certa prorsus denuntiatione testatur, dicens: Qui me confitebitur coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo, qui est in coelis: qui autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, qui est in coelis . Ita denuo erubescentem se suosque sermones ipse 70 quoque in sua majestate veniens erubescet. Cujus dicti normam tali Lucas sententia cognoscitur posuisse, ubi hujus confusionis sic exitiale firmat tacituro silentium, ut erubescentem perditioni
Abbreviated transcription (Latin):
Riumphalib tuis
sensib piissime rex
nequaquã credide¬
rim obliuione sub
m̃ baiulo felice preceperis destina¬
ri ubens me ilico respondere. Cuiꝰ
quia tanta fuit ꝓlixitas ut egeret
aliquanto diutius recenseri. & diur¬
ni finis aderat nocte propinqͣnte
curriculi: uix eius dem uoluminis
pͥncipia citato delibans lectionis
excursu. poposceram ut ad cuncta
plene recensionis ordine ꝑlegenda:
noctis unius nob̃ spaciũ fuisset in¬
dultũ. Qđ ur̃ȩ mansuetudinis uo¬
luntas om̃ino statuit abnegandũ:
ita ut nec saltem ad residua ꝑlegẽ¬
da scriptura nob̃ p̃cepisse attri¬
bui. Ego uero cum spacio qͦrũdã
dierum ordinationẽ tui culminiᷤ
p̃stolarer. ac deinceps int̃ro gatio¬
nis illius tenore subtracto. sola fuis-¬
set a nob̾ flagitata responsio: pauca
quib dño adiuuante nr̃i paruitas
sufficit ingenii de eadem int̾rogati¬
one ꝗͣ expͥncipio tenuit̾ cognoui: tuȩ re¬
censendam mansuetudini destina¬

Expanded text:
riumphalibus tuis sensibus, piissime rex, nequaquam crediderim oblivione subtm volumen, bajulo Felice, praeceperis destinari, jubens me illico respondere. Cujus, quia tanta fuit prolixitas, ut egeret aliquanto diutius recenseri, et diurni finis aderat, nocte propinquante, curriculi, vix ejusdem voluminis principia citatae delibans lectionis excursu, poposceram, ut ad cuncta plenae recensionis ordine perlegenda noctis unius nobis spatium fuisset indultum; quod vestrae mansuetudinis voluntas omnino statuit abnegandum, ita ut nec saltem ad residua perlegenda Scripturae nobis praecepisses attribui. Ego vero, cum spatio quorumdam dierum ordinationem tui culminis praestolarer, ac deinceps, interrogationis illius tenore subtracto, sola fuisset a nobis flagitata responsio, pauca, quibus, Domino adjuvante, nostri parvitas sufficit ingenii, de eadem interrogatione, quam ex principio tenuiter cognovi, vestrae recensendam mansuetudini destina
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ cum error isteanimȩ simul in¬
telligat᷑ & corporis: si dĩ filius abs¬
q: anima rationali solam accepit ho
rori ꝑpetuo dereliquit. Nam mani¬
festum ẽ. qm̃ hoc reuocauit: qđ ꝓpͥis
humeris reportauit. Si aũt ipse to¬
tam se ꝓfitetur ouẽ propis humetis
impositam reportasse. totus homo
nis credenda redemptio: sunfiliodĩ
susceptionis humane. idest ouis illiꝰ
reportate. non defuit plenitudo.
Hocenim ds̃ in nob̾ saluauit. qdđ
ꝓ nob̃ accepit. Et illamds̃ dĩ filius
naturã fecit participem salutis ȩt̃nȩ:
quã sibi coniunxit inunitate ꝑsonȩ.
Illam in celeste palacium introduxit:
cum qua sponsus de thalamo uteri
uirginalis exiuit. Ipse enĩ tanquã
sponsus procedens de thalamo suo:
exultauit ut gigas adcurrendam
uiam. Quis aũt moliat᷑ dicere u̾bi
dĩ sponsam carnẽ fuisse ñ animã:
Cui animȩ iampridem dictum est.

Expanded text:
 cum error iste animae simul intelligatur et corporis, si Dei Filius absque anima rationali solam accepit homrori perpetuo dereliquit: nam manifestum est quoniam hoc revocavit, quod propriis humeris reportavit. Si autem ipse totam se profitetur ovem propriis humeris impositam reportasse, totus homo  est hominis credenda redemptio si in Filio Dei susceptionis humanae, id est ovis illius reportatae, non defuit plenitudo. Hoc enim Deus in nobis salvavit, quod pro nobis accepit; et illam Deus Dei Filius naturam fecit participem salutis aeternae, quam sibi conjunxit in unitate personae: illam in coeleste palatium introduxit, cum qua sponsus de thalamo uteri virginalis exivit: ipse enim, tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam . Quis autem moliatur dicere Verbi Dei sponsam carnem fuisse, non animam? cui animae jam pridem dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
ni autem spũ mentis ur̃e. & induite
nouũ hominẽ eum qui scđm dm̃
creatus est iniusticia & scĩtate ũtatis:
Ille gͥ symeon mundanc cernens ad¬
ẽẽ saluationis ac renouationis effe¬
ctum. non enim misit ds̃ filiũ suũ
ut iudicet mundũ. s ut saluetur

Expanded text:
rae, et induite novum hominem, eum qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis ; ille igitur Simeon, mundanae cernens adesse salvationis ac renovationis effectum  non enim misit Deus Filium suum ut judicet mundum, sed ut salvetur
Abbreviated transcription (Latin):
quã mutabihor tatis non metuat
impiis mortiferisq contumeliam
Unde non inmerito dauitici carminis
illo sit cõm̃dandusn eloquio: Dixit in¬
sipiens incorde suo non ẽ ds̃. Quia
reuera si localis. non imm̃sus: simuta¬

Expanded text:
squam mutabilitatis non metuat squam mutabilitatis non metuat impiis mortiferisque contumeliam unde non immerito Davidici carminis illo sit condemnandus eloquio: Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus . Quia revera, si localis, non immensus; si muta
Abbreviated transcription (Latin):
ritas euacuat᷑ errore. si uł inuna ꝑ¬
diu̾sum substantialit̃ constat esse
confundit᷑. uel indiuinitate patris
& filii & sp̃s sc̃i substantiali diu̾sita¬
te credita. qđ unum atq indiuisi¬
bile trinitatis ẽ separatur: cum nec
diuina simplicitas. particłarem sͥ
diu̾sitatẽ ascribi ꝑmittat. Un de ñ
inmerito compositioni subiaceat:
nec rationalis intelligentia cultu
diu̾sitatis ullatenus egeat. quȩ u¬
nius tantum simplicis sempiternȩ¬
q nature fidem ad salutis suȩ ple¬
nitudinẽ sat ẽẽ cognoscat. Ut poti
quȩ non ignoret ipsum dm̃ sibice¬
lestib oraculis in tonare. Audiisrł¬
tuum adorabis & illisoli seruies. &
non erunt tͥ dii absq me: S nec il¬
lud humanis m̃tib ignorandum. qͣn¬
to salutis muͥcetur eternȩ dispendio:
quis quis ueri dĩ ꝓpͥo unigenitoq
filio quantum ad diuinitatis atti¬
net imm̃sam sempit̾nãq substanti¬
am. uł localis motionis. uel cuiꝰ¬

Expanded text:
ritas evacuatur errore, si, vel in una pritas evacuatur errore, si, vel in una pdiversum substantialiter constat esse confunditur, vel in divinitate Patris et Filii et Spiritus sancti, substantiali diversitate credita, quod unum atque indivisibile Trinitatis est separatur: cum nec divina simplicitas particularem sibi diversitatem ascribi permittat, 72 unde non immerito compositioni subjaceat; nec rationalis intelligentia cultu diversitatis ullatenus egeat, quae unius tantum simplicis sempiternaeque naturae fidem ad salutis suae plenitudinem sat esse cognoscat, ut pote quae non ignoret ipsum Deum sibi coelestibus oraculis intonare: Audi, Isrtuum adorabis, et illi soli servies. Et Non erunt tibi dii absque me. Sed nec illud est humanis mentibus ignorandum, quanto salutis mulctetur aeternae dispendio, quisquis veri Dei proprio unigenitoque Filio, quantum ad divinitatis attinet immensam sempiternamque substantiam, vel localis motionis, vel cuju
Abbreviated transcription (Latin):
rando regimim: ut magis desides
animȩ spacia dilatare quã regni.
Nosti uenerabilis rex & ut non am¬
bigo firma tenes sententia comp¬
batum: quanto meliorib in hȩc cõ¬
modis qui ueritatẽ desiderat nosse.
quã qui subactis gentib fines regni
temporalis cupit latius propagare.
ueritatis: quȩ tam̃ tunc desidera¬
to non frustratur effectu: si rectis
adueri cognitionẽ lineis animus
innitat᷑. Tunc etiam ueloci ꝓderit
ingenio cucurrisse: te sitendentes
adueritatẽ gressus nullo prauita
salubris ẽ credulitas estimanda: qͣ
putat in eo cultum religionis diui¬
nȩ consistere. ut uel naturali ueri¬
tate sit priuanda diuinitas. dum
negatur in re qđ non negat᷑ in no¬
mine: uł cum redemptionis nr̃ȩ
ꝑũtitur incerta confusione. my¬
re ꝑfectum: aut si subiacuisse diuini¬
tas estimetur passionib hominis uł
non totus homo fuisse credat᷑ inuir¬
tutib dĩtatis: ac sic non dissimili ue¬

Expanded text:
rando regimini, ut magis desideres rando regimini, ut magis desideres animae spatia dilatare quam regni. Nosti, venerabilis rex, et ut non ambigo firma tenes sententia comprobatum quanto melioribus inhaereat commodis qui veritatem desiderat nosse, quam qui, subactis gentibus, temporalis fines regni cupit latius propagare. veritatis, quae tamen tunc desiderato non frustratur effectu, si rectis ad veri cognitionem lineis animus innitatur. Tunc etiam veloci proderit ingenio cucurrisse, si tendentis ad veritatem gressus nullo pravitatsalubris est credulitas aestimanda, quae putat in eo cultum religionis divinae consistere, ut vel naturali veritate sit privanda divinitas, dum negatur in ea quod non negatur in homine , vel cum redemptionis nostrae pervertitur incerta confusione myre perfectum; aut si subjacuisse divinitas aestimetur passionibus hominis, vel non totus homo fuisse credatur in virtutibus deitatis? Ac sic non dissimili ve
Abbreviated transcription (Latin):
Huius qui minorat honorificenti¬
am. auget inuriam: nec in gra¬
ti refugit culpam: qui creatoris in¬
m̃sitatem ꝑpetuã & ꝑpetuitatẽ mi¬
m̃sam. creaturarum putauerit qua¬
litatib estimandam. hoc benigna
mansuetudo tua ꝓculdubio ꝑspicit:
hoc ingenii studiiq tui sagacitas
recognoscit: quam uere mirandam
quisquis nouit considerare. ꝓnun¬
tiat: ñ qđ insolitũ sit hominẽ scͥp¬
turarum studiis insistere: s quod
rarum hactenus habeat᷑. barbari
regis animũ. numerosis regni curis
iugit̃ occupatũ. tam feruenti co¬
gnoscendȩ sapientiȩ delectatione
flamari: cum hu iꝰcemodi semper
infatigales nisus. non nisi uł otiosus
quis habere soleat uelromanus. ꝑte
clem̃tissime rex. ꝑte inquam discipli¬
ne studia moliunt᷑ iura barbarice gen¬
tis inuadere: quȩ sibi uelut uernacła
ꝓprietate solet inscithia uindicare.
Inuentus es quite ipso potior extitis¬
ses. dum sic affricano p̃sides mode¬

Expanded text:
hujus qui minorat honorificentihujus qui minorat honorificentiam, auget injuriam; nec ingrati refugit culpam, qui creatoris immensitatem perpetuam et perpetuitatem immensam creaturarum putaverit qualitatibus aestimandam. Hoc benigna mansuetudo tua procul dubio perspicit, hoc ingenii studiique tui sagacitas recognoscit; quam vere mirandam quisquis novit considerare pronuntiat, non quod insolitum sit hominem Scripturarum studiis insistere, sed quod rarum hactenus habeatur barbari regis animum numerosis regni curis jugiter occupatum tam ferventi cognoscendae sapientiae delectatione flammari, cum hujuscemodi semper infatigabiles nisus non nisi vel otiosus quis habere soleat, vel Romanus. Per te, clementissime rex, per te, inquam, disciplinae studia moliuntur jura barbaricae gentis invadere, quae sibi velut vernacula proprietate sole inscitiam vindicare. Inventus es qui te ipso potior exstitisses, dum sic Africano praesides mode
Abbreviated transcription (Latin):
cum nec nr̃ȩ humilitatis nec regiȩ
simus dignitatis in memores: sciam¬
q dõ timorem. honorẽ regib exhi¬
bendũi: apłica nos ita premonente
doctrina. Reddite om̃ib debita.
Et paulo post. Cui cimorem. timo¬
rem: Cui honorẽ. honorem. Huiꝰ
timoris honoris iuq manifesta
nob beatus pettꝰ : aꝑuit discreti¬
onc noticiam: dicens. Sicut serui
dĩ. om̃s honorate. fr̃nitatẽ diligite:
dm̃ timete: regem aũt honorificate.
Non aũt parum clem̃tiȩ tuȩ dilecti¬
onis exhibet & honoris: quisqͥs int̃¬
roganti tͥ hoc respondet. qđ ad fi¬
dem ꝑtinet ueritatis. Competens
gͥ mansuetudini tuȩ deferimus ho¬
noris obsequiũ: cui regalis apicem
culminis diuina cernimꝰ largitate
collatum. Nec tam̃ quẽquã sapi¬
entem fugit. quanto sempit̃nꝰ ille rex
regum & dñs dñantiũ timore de¬
beat suscipi: qui temporales etiam
reges p̃cipit honorari. hunc siqͥ
parum metuit.: ualde contempnit.

Expanded text:
cum nec nostrae humilitatis, nec regiae cum nec nostrae humilitatis, nec regiae simus dignitatis immemores, sciamusque Deo timorem, honorem regibus exhibendum, apostolica ita nos praemonente doctrina: Reddite omnibus debita, et paulo post: Cui timorem, timorem; cui honorem, honorem . Hujus timoris honorisque manifesta nobis beatus Petrus aperuit discretione notitiam, dicens: Sicut servi Dei omnes honorate, fraternitatem diligite, Deum timete, regem autem honorificate . Non autem parum clementiae tuae dilectionis exhibet 71 et honoris, quisquis interroganti tibi hoc respondet quod ad fidem pertinet veritatis. Competens igitur mansuetudini tuae deferimus honoris obsequium, cui regalis apicem culminis divina cernimus largitate collatum. Nec tamen quemquam sapientem fugit quanto sempiternus ille Rex regum et Dominus dominantium timore debeat suspici, qui temporales etiam reges praecipit honorari. Hunc si quis parum metuit, valde contemnit;