comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nib dominari: prius uitiis suis et passio¬
nib dominet᷑. Quodcũꝙ enimuitiũ ꝓpͥȩ passi¬
onis abicceris: huiꝰuitii demonẽ poteris etiã
de obsessis corporib effugare. Et idõ conandũ ẽ
accipiens ex farina: nec poterat iam acciꝑe
aliam escam. neꝙ ȩtate neq consuetudine
q ex monachis quosdam uolentes accedere ad
cõmunionẽ: retinebat dicens. Quomͦ ausi estis
accedere ad sacramenta diuma: cũ mens ur̃a
et ꝓpositum sit in malo: Demq aiebat. Iu hac
nocte habuisti cogitationẽ forncandi. Tuuͦ
drxisti in corde tuo: nichil interest. siue iustꝰ
ad sacramenta. siue peccator accedat. Et alius
dubitationẽ habuit in corde suo. dicens. Qͣd
enim me scĩficare cõmunio pot̃: Hos gͦ singłos
remouebat a cõmunione sacramenti: et dice

Expanded text:
nibus dominari, prius vitiis suis et passionibus dominari, prius vitiis suis et passionibus dominetur. Quodcumque enim vitium propriae passionis abjeceris, hujus vitii daemonem poteris etiam de obsessis corporibus effugare. Et ideo conandum estaccipiens ex farina, nec poterat jam accipere aliam escam, neque aetate, neque consuetudine que ex monachis quosdam volentes accedere ad Communionem, retinebat dicens: Quomodo ausi estis accedere ad Sacramenta divina, cum mens vestra et propositum sit in malo? Denique aiebat: Tu hac nocte habuisti cogitationes fornicandi. Tu vero dixisti in corde tuo: Nihil interest, sive justus ad Sacramenta, sive peccator accedat. Et alius dubitationem henim me sanctificare communio potest? Hos ergo singulos removebat a communione sacramenti, et dice
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea redeuntes exthebaida: uidimꝰ montem
quendam p̾ruptum fluuio imminentẽ elatioẽ
minacis saxi: etiam aspectu ipso terribilem:
inquo erant ꝑipsa p̃cipitia speluncȩ diffici¬
les ascensu. In his monachorum plurimi cõma¬
nebant: quorum pat̃ erat nomine pytrion. Hic
ex discipulis beati antonis fcut: et pꝰ illiꝰ obi¬
tum. cũ scõ habitauerat antmone. Post hupꝰ
quoq ab scessum: in hoc constituerat se monte.
S et tanta erat in eo uirtutũ copia. tanta grã
sanitatum: et potestas aduersus demones: ut
duoꝵ merito summoꝵ uirors solus hereditatẽ
consecutus. duplicem habere uideret᷑. Hic gͦ
multis monitis ȩdificans. multaq doctrina¬
nos instruens: p̃cipue tamen de discretione
spĩtum nos docebat: dicens esse quosdamde¬
mones. quicertis quib q uitiis obsecuntur:
quiq cum affectus animȩ passibilit̃ et uiti¬
ose uiderint moueri: conuertunt eos ad omẽ
facinus malum. Siquis gͦ ẽ qui uult demo¬

Expanded text:
Interea redeuntes ex Thebaide, vidimus montem quemdam praeruptum fluvio imminentem, elatione minacis saxi, aspectu etiam ipso terribilem, in quo erant per ipsa praecipitia speluncae difficilis adscensus. In his monachorum plurimi commanebant, quorum pater erat nomine Pithyrion. Hic et ex discipulis beati Antonii fuit, et post illius obitum cum sancto habitaverat Ammone. Post hujus quoque abscessum in hoc se constituerat monte: sed et tanta in eo erat virtutum copia, tantaque gratia sanitatum, et potestas adversus daemones, ut duorum merito summorum virorum solus haereditatem consecutus duplicem videretur. Hic ergo multos monitis aedificans, multaque doctrina instruens, praecipue tamen de discretione spirituum nos docebat dicens, esse quosdam daemones, qui certis quibusque vitiis obsequantur, quique cum affectus animae passibiliter et vitiose viderint moveri, convertunt eos ad omne facinus malum. Si quis ergo est, qui vult daemo
Abbreviated transcription (Latin):
ergo scientie admirationẽ quã ille talis. ac ton¬
tus gentium magister expauit. euacuare conabi¬
tun iisqͥs crediderit illits mestimabilis abys
qui ad plenum dispensationes dĩ. quib salutẽ
in hominib oꝑat᷑. uel mente concipe. tiel ore disse¬
rẽ. se posse confidet: ꝓculatibio impugnans apłi¬
ce sententiȩ ueritatẽ. scrutabiliq dĩ ẽ iudicia. et
scrutabiles uias eiꝰ. ꝓfana pntuglabit audatia:
ipso quoq dnõ hȩc add eos ita testante. Non enĩ cogi¬
tationes meȩ. ut cogitationes urg̃. neꝙ tnȩ meȩ¬

Expanded text:
ergo scientiae admirationem quam ille talis ac tantus gentium magister expavit, evacuare conabitur quisque crediderit illius inaestimabilis abyssqui ad plenum dispensationes Dei quibus salutem in hominibus operatur, vel mente concipere, vel ore disserere se posse confidit, procul dubio impugnans Apostolicae sententiae veritatem, scrutabilia Dei esse judicia et scrutabiles vias ejus profana pronuntiavit audacia, ipso quoque Domino haec ad eos ita testante: Non enim cogitationes meae ut cogitationes vestrae, neque
Abbreviated transcription (Latin):
meç a cogitationib uris. Hanc igit᷑ dispensationẽ
atq amorem suũ quẽ nob tribuere ans̃ indefes¬
sa pietate dignat᷑: uolens motu humane affectio¬
nis &xpͥmere: nec inueniens in hac creatura talẽ
caritatis affectum. cui eum comparare digniꝰ pos¬
sit: tenerrimis pie matris uiscerib comparauit.
E utit᷑ quidẽ hoc exemplo: qr cariꝰ aliud inna¬
tura hominis non potest inuenire dicens. Nun¬
qͥd obliuisci potest mulier infantẽ suũ: ut ñ mise

Expanded text:
a pronuntiabit audacia. hanc igitur dispensationem atque amorem suum, quem nobis tribuere dominus indefessa pietate dignatur, uolens motu humanae affectionis exprimere nec inucharitatis affectum, cui eum comparare dignius posset, tenerrimis piae matris visceribus comparavit, et utitur quidem hoc exemplo, quia charius aliud in natura hominum non potest inveniri, dicens: Nublivisci potest muli
Abbreviated transcription (Latin):
tionis di multiplicem largitatẽ beatꝰ apłs mente
ꝑtractans. ⁊ in qdam immensũ. atq int̃minabi¬
le pietatis dei pelagus se incidissȩ conspiciens: ex¬
clamatit. Oaltitudo diuitiarũ sapientiȩ et scien¬
tiȩ ddĩ : quam inscrutabilia iudicia eiꝰ. ⁊ inuestiga

Expanded text:
tionis dei multiplicem largitatem beatus apostolus mente tionis dei multiplicem largitatem beatus apostolus mente pertractans et in quoddam inmensum atque interminabile pietatis dei pelagus se incidisse conspiciens exclamauit: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei: quam inscrutabilia iudicia dei et inu
Abbreviated transcription (Latin):
er hȩc igit᷑ exempla. quȩ de euangłicis ꝓtulimus.
monimentis. euidentissime pot̾imꝰ aducitere. drũ¬
sis atq innumeris modis. et inscrutabilib uiis. dm̃
salutẽ humani generis ꝓcurare: et quorundã qͥ¬
dem uolentiũ. ac sitientiũ cursũ ad amorẽ incitare
flagrantiam: quosdam uͭ etiam nolentes mintosq
compellere. Et nunc qͥdem ut impleant᷑ ea que u¬
tiliter a nob̃ desiderata ꝑspexerit adiuuare: nunc
ucro etiam ipsius sc̃i desiderii inspirare pͥncipia: et¬
uel inidium bom oꝑis. uel ꝑseuerantiam condonare.
Inde ẽ qł addorantes ñ solũ ꝓtectorem. ac saluatorẽ:
s etiam adiutorẽ. ac susceptorem añm ꝓclamamꝰ.
In eo enim quod pͥor aduocat. et ignorantes nos
atq inuitos attrahit ad salutem. ꝓtector atq salua¬
tor est: in eo autẽ qđ adintentib nob̾. opem ferre.
refugientesq suscipe. ac munire consueuit: susce¬
ptor ac refugium nominat᷑. Denq hanc dispensa¬

Expanded text:
er haec igitur exempla, quae de evangelicis protulimus monumentis, evidentissime poterimus advertere, diversis atque innumeris modis et inscrutabilibus viis Deum salutem humani generis procurare: et quorumdam quidem volentium ac sitientium cursum ad majorem incitare flagrantiam; quosdam vero etiam nolentes invitosque compellere: et nunc quidem, ut impleantur ea, quae utiliter a nobis desiderata conspexerit, adjuvare; nunc vero etiam ipsius sancti desiderii inspirare puel initium boni operis uel perseuerantiam condonare. inde est quod orantes non solum protectorem ac saluatorem, sed etiam adiutorem ac susceptorem dominum proclamamus. in eo enim quod prior aduocat et ignorantes nos atque inuitos adtrahit ad salutem, protector atque saluator est, in eo autem quod adnitentibus nobis opem ferre refugientesque suscipere ac munire consueuit, susceptor ac refugium nominatur. denique hanc dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
Inpͥncipio erat uerbum: et uerbũ erat
apud dm̃: et ds̃ erat uerbum. De cuiꝰ etiam
untute subiungit᷑ Omnia ꝑ ipsũ facta st̃.
Quid gͥ miram᷑. si uerba edere sine lingua po¬
tiit uerbum quod linguam fecit: Petrꝰ.
Placet quod dicis. GR Hii itaq eo tem¬
pore ꝓfugi ad constantinopolitanã urbẽ
uenerunt: eoq tempore. quo ꝓ explendis re¬
sponsis eccł̃iȩ. ad pͥncipem ipse transmissus
sum. seniorem quendam epm̃ repperi: qͥ
se adhuc eoꝵ ora. sine linguis loquentia
iudisse testabat᷑: ita ut apertis orib cla¬
marent. Ecce uidete: quia linguas ñ habemꝰ.
et loquim᷑. Uidebat᷑ enim a respicientib
ut ferebat. quia abscisis radicitus linguis.
quasi quoddam baratrũ patebat ingutau¬
re: et tamen ore uacuo.plena ad integrũ
u̾ba formabant᷑. Quorum illic unꝰ inlu¬
xuriã lapsus. mox pͥuatus ẽ dono miri¬
culi: recto uidelicet omĩpotentis dei iu¬
dicio: ut qui carnis continentiam ser¬

Expanded text:
In principio erat Verbum, et Verbum erat In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . De cujus etiam virtute subjungitur: Omnia per ipsum facta sunt . Quid igitur miramur, si verba edere sine lingua potuit Verbum quod fecit linguam? PETR. Placet quod dicis. GREGOR. Hi itaque, eo tempore profugi, ad Constantantinopolitanam urbem venerunt. Eo quoque tempore quo pro explendis responsis Ecclesiae ad principem ipse transmissus sum, seniorem quemdam episcopum reperi qui se adhuc eorum ora sine linguis loquentia vidisse testabatur, ita ut apertis oribus clamarent: Ecce videte, quia linguas non habemus et loquimur. Videbatur enim a respicientibus, ut ferebat, quia abscissis radicitus linguis, quasi quoddam barathrum patebat in gutture, et tamen ore vacuo plena ad integrum verba formabantur. Quorum illic unus in luxuriam lapsus, mox privatus est dono miraculi; recto videlicet omnipotentis Dei judicio, ut qui carnis continentiam ser
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit: adoptinendam fidẽ animarũ se
surrexit. Petrꝰ Resmira:
et nostris stupenda temporibus. GREgORꝰ
ustiniani quoq augusti temporib. dũ con¬
tra catholicoꝵ uitam exorta auuandalis
arriana ꝑsecutio. in affrica uehement̃ insa¬
niret: quidam ꝓdefensione ueritatis epĩ
fortiter ꝑsistentes. ad mediũ sunt deducti:
quos uuandaloꝵ rex. uerbis ac muneribꝰ
flectere ad ꝑfidiam ñ ualens: tormentis
frangere posse se credidit. Namcũ eis in
ipsa defensione ueritatis silentum indice¬
ret: nec tamen ipsi contra ꝑfidiam tace
rent. ne tacendo forsitan consensisse ui¬
derentur: raptus infurorem.eoꝵs linguas
abscidi radicitus fecit. Resmira: et mul¬
tis nota semoribus: quia ita post. ꝓ defen¬
sione ueritatis etiam sine lingua loque¬
bantur : sicut pͥus loqui ꝑ linguam con¬
sueuerant. Petrꝰ. Mrandũ ualde: et
uehementer stupendum.GREGO RIUS.¬
criptum petre ẽ. de unigenito sũmi patͥs.

Expanded text:
cecidit ad obtinendam vitam animarum, sececidit ad obtinendam vitam animarum, seges multa surrexit. PETR. Res mira, et nostris stupenda temporibus. 346 ustiniani quoque augusti temporibus dum contra catholicorum vitam exhorta a Wandalis Arriana persecutio in Africa vehementer insaniret, quidam in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt deducti. Quos Wandalorum rex verbis ac muneribus flectere ad perfidiam non valens, tormentis frangere posse se credidit. Nam cum eis in ipsa defensione veritatis silentium indiceret, nerent, ne tacendo forsitan consensisse viderentur, raptus in furorem, eorum linguas abscidi radicitus fecit. Res mira et multis nota senioribus, quia ita post pro defensione veritatis etiam sine lingua loquebantur, sicut prius loqui per linguam consueverant. 349 PETR. Mirandum valde et vehementer stupendum. GREGOR. Scriptum, Petre, est de Unigenito summi Patris:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendatione expleta: defunctus ẽ. Post
cuiꝰ mortem recharedus rex ñ patrem ꝑ¬
fidum s fr̃em maityrem sequens. ab ar¬
rianȩ heresis prauitate conuersus ẽ: to¬
tamq: Wisigothor gentem. ita adueram
ꝑduxit fidem: ut nullum suo regno mili¬
tare ꝑmitteret: qui in regno dei hostis exi¬
stere ꝑhereticam ꝑfidiam. non timeret.
Nec mirũ. quod uerȩ sidei p̃dicator factꝰ
ẽ. qui fũ est martyris: cuiꝰ hunc quoq merita
adiuuant. ut ad omipotentis dei gremiũ
tam multos reducat. Qua in re considerandũ
nobis ẽ: quia totum hoc aginequa quã pos¬
set: si erminigildus rex ꝓueritate mortuus
ñ fuisset. Nam sicut scriptum ẽ. nisi granum
frum̃ti cadens int̾ram mortuũ fuerit. ipsũ
solũ manet.⁊ si autẽ mortuũ fuerit multũ
fructũ affert: hoc ficri uidemus in menbris.
qͦd factum scimus in capite. In wisigothoꝵ
etenim gente. unus ẽ mortuus. ut multi
uiuerent: et dum unũ granum fideliter

Expanded text:
commendatione expleta, defunctus est. Post commendatione expleta, defunctus est. Post cuius mortem Reccharedus rex non patrem perfidum, sed fratrem martyrem sequens, ab Arrianae hereseos pravitate conversus est, totamque Wisigotharum gentem ita ad veram perduxit fidem, ut nullum suo regno militare permitteret, qui regno Dei hostis existere per hereticam perfidiam non timeret. Nec mirum, quod verae fidei praedicator factus est qui frater est martyris, cuius hunc quoque merita adiuvant, ut ad omnipotentis Dei gremium tam multos reducat. Qua in re considerandum nobis est, quia totum hoc agi nequaquam posset, si Herminigildus rex pro veritate mortuus non fuisset. Nam sicut scriptum est: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Hoc fieri videmus in membris, quod factum scimus in capite. In Visigothorum etenim gente unus mortuus est, ut multi viverent; et dum unum granum fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
da uera eius gła. suꝑna quoq non defuere
miracula. Namcepit innocturno silentio
psalmodiȩ cantus ad corpꝰ gusdem regis
et martyris audiri: atq ideo ueraciter
regis. quia martyris. Quidam etiam fe¬
runt. qͦd illic noct᷑ no tempore accensȩ lampa¬
des apparebant. Unde factum ẽ: quatinꝰ cor¬
pus illius. ut udelicet martyris iure acum¬
ctis fidelibus uenerari debuisset. Pater tͦ ꝑ
fidus. et parricida. cõmotus penitentia. hoc
fecisse se doluit: nec tamenusq ad oꝑtinen¬
dam saludem.Nam quiauiera eẽt catholica
fides agnouit: s gentis suȩ timore ꝑt̾ritus:
adhanc ꝑuenire ñmeruit. Qui oborta
egritudine. ad extrema ꝑductus.leandro
epõ. quem pͥus uehemender asflixerat. re¬
charedum regẽ filium. quẽ in sua heresi
relinquebat. cõmendare curauit: ut in p¬
so quoq talia faceret ⁊ qualia infratre illiꝰ
suis exhortatiomibus fecisset. Qua uidelicet

Expanded text:
da vera eius gloria superna quoque non defuere da vera eius gloria superna quoque non defuere miracula. Nam coepit in nocturno silentio psalmodiae cantus ad corpus eiusdem regis et martyris audiri, atque ideo veraciter regis, quia martyris. Quidam etiam ferunt, quod illic nocturno tempore accensae lampades apparebant; unde factum est, quatinus corpus illius, ut videlicet martyris, iure a cunctis fidelibus venerari debuisset. Pater vero perfidus et parricida commotus paenitentia, hoc fecisse se doluit; nec tamen usque ad optinendam salutem. Nam quia vera esset catholica fides, agnovit, sed gentis suae timore perterritus, ad hanc pervenire non meruit. Qui oborta aegritudine ad extrema perductus, Leandro episcopo, quem prius vehementer adflixerat, Reccharedum regem filium, quem in sua heresi relinquebat, commendare curavit, ut in ipso quoque talia faceret, qualia in fratre illius suis exortationibus fecisset. Qua videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
re: quanto et religatus agnouerat. nil fuis¬
se qͦd potuit auferri. Suꝑueniente autem
paschalis festiuitatis die. intempeste no¬
ctis silentio. ad eum ꝑfidus pater arrianũ ep̃m
misit: ut ex eiꝰ manu sacrilega. consecrationis
cõmunionẽ ꝑeiꝑet: atq ꝑhoc ad patris grãm
redire mereretur. Sed uir deo deditus. arri¬
ano epõ uemienti exꝓbrauit ut debuit :⁊ eiꝰ¬
q ase ꝑfid am dignis increpationibꝰ rep¬
pulit : quia et si exterius iacebat ligatus.
apud se tamen in magno mentis culmine
stabat securus. Ad se itaq reuerso epõ. arri¬
anus pater infremuit: statimq: suos appa¬
ritores misit: qui constantissimũ confesso¬
rem dei.illic ubitacebat occiderent. Qd̃¬
et factum ẽ. Nam mox ut ingressi sunt. se¬
curim cerebro illius infigentes:⁊ uitam cor¬
poris abstulerunt: hocq in eo ualuert̃
ꝑimere: qͦd ipsum quoq qui ꝑemptꝰ ẽ.
inse constiterat despexisse. S ꝓostenden¬

Expanded text:
re, quanto et religatus agnoverat, nihil fuisre, quanto et religatus agnoverat, nihil fuisse quod potuit auferri. Superveniente autem paschalis festivitatis die, intempestae noctis silentio ad eum perfidus pater Arrianum episcopum misit, ut ex eius manu sacrilegae consecrationis communionem perciperet atque per hoc ad patris gratiam redire mereretur. Sed vir Deo deditus Arriano episcopo venienti exprobravit ut debuit eiusque a se perfidiam dignis increpationibus reppulit, quia, etsi exterius iacebat ligatus, apud se tamen in magno mentis culmine stabat securus. Ad se itaque reverso episcopo, Arrianus pater infremuit statimque suos apparitores misit, qui constantissimum confessoreni Dei illic ubi iacebat occiderent. Quod factum est. Nam mox ut ingressi sunt, securem cerebro illius infigentes, vitam corporis abstulerunt. Hocque in eo valuerunt perimere, quod ipsum quoque qui peremptus est in se constiterat dispexisse. Sed pro ostenden
Abbreviated transcription (Latin):
icut multoꝵ qui ab ispaniaꝵ partibꝰ
uenerunt relatione cognouimus: nuꝑ
erminigildus rex leouigildi regis uisigo¬
torum filius ab arriana heresi ad catholicã
fidem reuerentissimo leandro hispalitano
epõ. dudũ michi in amiciciis familiariter
iuncto. p̃dicante. conuersus ẽ. Quẽ pater
arrianꝰ. ut ad eandem heresim rediret: et
p̃miis suadere. & minis terrere conatꝰ est.
Cumq ille constantissime responderet. nun¬
quam se ueram fidem posse reunquere. quã
semel agnouisset: iratus pater: eũ pͥuauit
regno: rebusq: omnib expoliauit. Cumq
nec sic uirtutẽ mentis illiꝰ emollire ualuisset:
in arta illum custodia concludens. collũ ma¬
nusq illius ferro religauit. Cepit itaq isdẽ
erminigildus rex iuuenis. terrenũ regnũdes¬
picere: et forti desiderio cileste querens. in
cilitiis iacere uinculatus: omnipotenti deo
ad confortandũ se p̃ces effundere :⁊ tantoq
sublimius głam transeuntis mundi despice¬

Expanded text:
ab Hispaniarum partibus veniunt, relatione cognovimus, nuper Hermenigeldus rex, Lewigeldi regis Wisigotharum filius, ab Arriana hereses ad catholicam fidem, viro reverentissimo Leandro Hispalitano episcopo, dudum mihi in amicitiis familiariter iuncto, praedicante conversus est. Quem pater Arrianus, ut ad eandem heresem rediret, et praemiis suadere et minis terrere conatus est. Cumque ille constantissime responderet, numquam se veram fidem posse relinquere, quam semel agnovisset, iratus pater eum privavit regno rebusque omnibus expoliavit. Cumque nec sic virtutem mentis illius emollire valuisset, in arta illum custodia concludens, collum manusque illius ferro religavit. Coepit itaque isdem Hermenigeldus rex iuvenis, terrenum regnum dispiciens et forti desiderio caeleste quaerens, in cyliciis iacere vinculatus, omnipotenti Deo ad confortandum se preces effundere, tantoque sublimius gloriam transeuntis mundi dispice
Abbreviated transcription (Latin):
ext. inctis lampadib custos ex eadẽ eccłia e¬
gressus fuisset: post paululum intrauit:
et lampades quas extinxerat. lucentes rep
perit.Quas negligenter extinxisse se credi¬
dit: atq eas iam sollicitius extinxit. Qͥ
exiens. ȩccłam clausit: sed post horarũ tri
um spatium regressus.lucentes lampades
quas extinxerat inuenit: ut uidelicet ex
eodẽ lumine aꝑte claresceret.quia locus
ille de tenebris adlucem rediret. Petaꝰ
t si inmagnis sumꝰ tribulationib positi:
quia tam̃ a conditore nr̃o ñ sumꝰ omĩno
despecti: testantur ea quȩ audio eiꝰ stupen¬
da miracula.
uamuis solaquȩ initalia gestasunt narra¬
re decreueram: uisne tam̃ut ꝓ ostenden¬
đa ciusdem̾ arriane herescos damnatione tͣn¬
seamus uerbo ad ispanias: atq inde per
affricam aditaliam redcamus: Pet&
Serge quolibet: namletus ducor: letus
reducor.t uo¬

Expanded text:
exstinctis lampadibus custos ex eadem ecclesia eexstinctis lampadibus custos ex eadem ecclesia egressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes repperit, quas negligenter exstinxisse se credidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sed post horarum um spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claresceret quia locus ille a tenebris ad lucem venisset. Petr. Etsi in magnis sumus tribulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda miracula. Gregor. Quamvis sola quae in Italia gesta sunt narrare decreveram, visne tamen ut, pro ostendenda ejusdem Arianae haereseos damnatione, transeamus verbo ad Hispanias, atque inde per Africam ad Italiam redeamus? PETR. Perge quo libet; nam laetus ducor, laetus reducor.
Abbreviated transcription (Latin):
or sonitus excreuit: cũ subito tanto terro¬
re insonuit : acsi omĩs illa eccł̃ia. a fun¬
dam̃tis fuisset euersa: et protinꝰ recessit:
ac nulla illic ulteriꝰ inquietudo antiqͥ ho¬
stis apparuit: s ꝑterroris sonitũ quẽ fe¬
cit. innotuit aloco quem diu tenuerat.
quã coactus exibat. Post paucos uͦ dies
II.magna serenitate acris. suꝑ altare eitisdẽ
ȩciłie rubes cẽiitus descendit: suoq illud
uelamine oꝑuit: omnẽq ecclam tanto ter¬
rore ac suaiitate odoris repleuit: ut pa¬
tentib ianuis. nullus illic p̃sumeret intͣ¬
re: et sacerdos et custodes. uel hii qͥ ad cele¬
branda missarũ sollemnia uenerant. rem
uidebant:⁊ ingredi minime poterant: et
suauitatem mirifici odoris trahebant.
Die uero alio. cum in ea lampades sine
lumine dependerent: emisso diuinitus
lumine s ũt accensȩ. atꝙ post paucos
iterũ dies. cum expletis missarũ sollemniis.

Expanded text:
or sonitus excrevit, cum subito tanto terroor sonitus excrevit, cum subito tanto terrore insonuit, ac si omnis illa ecclesia a fundamentis fuisset eversa; et protinus recessit, et nulla illic ulterius inquietudo antiqui hostis apparuit; sed per terroris sonitum quem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quam coactus exibat. Post paucos vero dies, in magna serenitate aeris super altare ejusdem Ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque Ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris replevit, ut patentibus januis nullus illic praesumeret intrare. Sacerdos quoque et custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trabebant. Die vero alio, cum in ea lampades sine lumine dependerent, emisso divinitus lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies, cum, expletis missarum solemniis,
Abbreviated transcription (Latin):
introductiᷤ illic beati sebastian et scẽ aga¬
the martyrum reliquiis. dedicari debuis.¬
set. Quod fact̾um ẽ. Nam cũ magna popłi
multitudine aduemientes : atq om̃ipotent
dõ laudes canentes: eandem ȩccłam ingressi
popłi se turba compͥmeret: quidã exhis
qui extra sacrariũ stabant. porcũ subito
intra suos pedes. huc illucq discurrere sen¬
serunt. Quẽ dum unusquisq sentiret. et iu¬
xta se stantibus indicaret.:⁊ isdem porcus
ȩccłiȩ ianuas petiit. et om̃s ꝑ quos transi¬
uit in admirationẽ cõmouit: s uideri a
nullo potuit: quamuis sentiri potuisset.
Quod iccirco diuma pietas ostendit: ut
cunctis patesceret. quia de loco eodẽ in¬
mundus habitator exiret. Pacta igit᷑ mis¬
sarũ celebratione: recessimus.S adhuc no¬
cte eadem magnus in eiusdẽ eccłiȩ dectisstre¬
pitus factus ẽ: ac si mea aliquis errando
discurreret. Sequenti autem nocte. graui¬

Expanded text:
introductis illic beati Sebastiani et sanctae Againtroductis illic beati Sebastiani et sanctae Agathae martyrum reliquiis, dedicari debuisset; quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes, atque omnipotenti Domino laudes canentes, eamdem Ecclesiam ingressi populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium stabant porcum subito intra suos pedes huc illucque discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes per quos transiit in admirationem commovit; sed videri a nullo potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendit, ut cunctis patesceret quia de loco eodem immundas habitator exiret. Peracta igitur celebratione missarum recessimus; sed adhuc nocte eadem magnus in ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in eis aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravi
Abbreviated transcription (Latin):
lumine. om̃s quȩ extinc̃te fuerant lampades
accensȩ sunt. Arrianus uͦ ep̃s qui uim fa¬
cturus aduenerat. subita cecitade ꝑcussus
est: atq alienis iam manibꝰ ad suũ habi¬
taculũ reductus. Quod dũ longobardi.
in eadẽ regione posra. om̃s agnoscerent:
nequaquã ulterits p̃sumoserunt eatho¬
lica locatemerare. Miro etenĩ modo res ge¬
sta ẽ: ut quia eiusdẽ arriam cansa lampa¬
des in eccłia beati pauli fuerant extinc̾te:
uno eodeq tempore. et ipse lum̃ ꝑderet:
et in eccłia lumen rediret
ed neq hoc sileam: quod ad eiusdem
Darrianȩ hereseos damnationẽ. inhac
qͦ urbe ante biennũ pietas superna
monstrauit. Ex his dipe quȩ nario. ali¬
ud popłs agnouit: alia autẽ sacerdos et cu¬
stodes eccłȩ. se audisse. se uidisse testant᷑. Ar
rianoꝵ ȩccłia. in regione huiꝰ urbis quȩ
subura dicitur. cũ clausa usq ante biennũ
remansisset: placuit ut infide catholica.

Expanded text:
lumine, omnes quae exstinctae fuerant lampades lumine, omnes quae exstinctae fuerant lampades accensae sunt. Arianus vero episcopus, qui vim facturus advenerat, subita caecitate percussus est, atqtaculum reductus. Quod dum Langobardi in eadem regione positi omnes agnoscerent, nequaquam ulterius praesumpserunt catholica loca temerare. Miro etenim modo res gesta est, ut, quia eiusdem Arriani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant extinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet, et in ecclesia lumen rediret. 30. Sed neque hoc sileam, quod ad s eiusdem Arrianae hereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe quae narro aliut populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes ecclesiae se aurianorum ecclesia in regione urbis hujus quae Subura dicitur , cum clausa usque ante biennium remansisset, placuit ut in fide catholica,
Abbreviated transcription (Latin):
GREGORꝰ
oc petre facere plerunq: conatisunt:
sed eoꝵ seuiciȩ miracula suꝑna restite¬
ante triduũ agnoui. Cum ad spolitanã ur¬
bem longobardoꝵ eps̃ scilicet arrianꝰ ue¬
nisset : et locũ illic ubi sollemnia sua a¬
geret ñ haberet: cepit ab eiꝰ ciuitatis ep̃o
ȩccłiam petere. quam suo errori dedicaret.
Quod dumualde ep̃c negaret: isdem qͥ uene¬
rat arrianus. beati pauli apłi illic eccłiam
cõminus sitam. se die altero uiolender intͣ¬
turum esse ꝓfessus ẽ. Quod eiusdẽ custos
eccłe audiens. festinus cucurrit: eccl̃am
clausit: seris muniuit. Facto autẽ uesꝑe.
lampades oms̃ extinxit: seq iinteriori¬
b abscondit. Impso autem subsequentis
lucis crepusculo. arrianus epẽ collecta mul¬
ditudine aduenit: clausas eccłie ianuas ef¬
fringere paratus.S repente cunctȩ simul
regiȩ diumitꝰ coneussȩ. abiectis longiꝰ se¬
ris aꝑte sunt. atq cũ magno sonitu. omĩa
eccłiȩ claustra patuerunt: effusoq destip

Expanded text:
GREGORIUS. Hoc, Petre, facere plerumque conati sunt, sed eorum saevitiae miracula superna restiteante triduum agnovi. Cum ad Spoletanam urbem Langobardorum episcopus, scilicet Arianus, venisset, et locum illic ubi solemnia sua ageret non haberet, coepit ab ejus civitatis episcopo Ecclesiam petere, quam suo errori dedicaret. Quod dum valde episcopus negaret, idem qui venerat Arianus, beati Pauli apostoli Ecclesiam illic cominus sitam se die altero violenter intraturum esse professus est. Quod ejusdem ecclesiae custos audiens, festinus cucurrit, ecclesiam clausit, seris munivit; facto autem vespere, lampades omnes exstinxit, seque in interioribus abscondit. In ipso autem subsequentis lucis crepusculo Arianus episcopus collecta multitudine advenit, clausas ecclesiae januas effringere paratus. Sed repente cunctae simul portae divinitus concussae, abjectis longius seris, apertae sunt, atque cum magno sonitu omnia ecclesiae claustra patuerunt; effuso desuper
Abbreviated transcription (Latin):
lesta fuerit: non contristem᷑ tanquã qui¬
ꝓinfirmitate et uulnere corporis ñ possimus
stare adorandũ aut psallendũ aduocẽ. Hȩc
autẽ omnia nobis ꝓficie nt ad destruenda
corporis desideria: qm̃ ieiunia et labores ꝓpt̃
turpes delectationes nobis constituta sunt.
Sigͥ egritudo ista retudit suꝑflua: de his
obseruandis ratio ẽ. Sicut enim ex forti medi¬
corporis recedunt uitia. Et hȩc est magna uir¬
ñ feramus grauit: extollentiȩ enim instru¬
mentũ amisimus⁊ et interiorib oculis glo¬
riam domini speculam᷑. Surdi facti sumus:
ñ curemus: quia auditũ uanũ amisimus.
Manus nr̃t ex aliqua passione debilitate fc̃.
s interiores paratas habemus aduersus
inimici temptationes. Infirmitas totũ cor
tas crescit.

Expanded text:
lesta fuerit, non contristemur, si tanquam infirmitate et molestia corporis non possimus stare ad orandum et psallendum ad vocem. Haec autem omnia nobis proficiunt ad destruenda corporis desideria. Quoniam jejunia et labores propter turpes delectationes nobis constituta sunt. Si enim aegritudo ista redundet et superflua: de his observandis radio sit. Sicut enim magno et forti medicorporis vitia reciduntur. Et haec est magna virttimus oculos, non feramus graviter. Extollentiae enim instrumentum amisimus, sed interioribus oculis gloriam Domini speculemur. Surdi facti sumus? non contristemur, quia auditum vanum amisimus. Manus vestrae ex aliqua passione debilitatae sunt? sed interiores paratas habeamus adversus inimici tentationes. Infirmitas totum corptas crescit.
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem monasterii monachos tristes
uehementer inuenerunt. Quibus cũ dicerent.
qͥd habetis quod uos intantum merorem de¬
primitis: responderunt dicentes. Loci huiꝰ
desolationẽ gemimus: quia unꝰ frater
cuius nos in hoc monasterio uita contine¬
bat. hodie quartus ẽ dies. quod exhac lu¬
ce subtractus ẽ. Cumq frs qui uenerant stu¬
diose requirerent qualiter dictus fuisset:
responderunt. Ursus. Qui uocationis eꝰ
horam subtiliter inquirentes. ipso eum mo¬
mento cognouerunt exisse de corpore: quo
ꝑ iohannẽ qui apud eos defunctus ẽ. fue¬
rat uocatus. Qua ex re colligitur. quia u¬
trorumq par fuit meritum: eisq datũ ẽ.

Expanded text:
ejusdem monasterii monachos tristes ejusdem monasterii monachos tristes vehementer invenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus desolationem gemimus, quia unus Frater, cujus nos vita in hoc monasterio continebat, hodie quartus est dies quod ex hac luce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subtiliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum e
Abbreviated transcription (Latin):
um fr̃ib exitum p̃dixit Cumq decrescen¬
tes cotidie computaret dies: ante triquũ
quam uocaret᷑ ex corpore. febie correptus
est. Adhoramuer⁊ mortis tieniene miste¬
riũ dominici corporis et sanguinis a cce¬
pit: uocatosq fr̃s coramie psallere p̃ce¬
pit. Quibus tamen antiphona ipse pse¬
mecipsũ de se ipso imposuit dicens. Ape¬
rite michi portas iusticiȩ; et ingressus in eas.
confitebor domino: hec porta domini.iu¬
sti intrabunt ꝑ eam. Simq coram eo ad¬
sistentes fr̃s psallerent: emissa subito ec ꝑ¬
ducta uoce clamauit dicens. Urse ueni. Qd̾
mox ut dixit: eductus e corpore. mortalẽ
uitam finuit. Mirati sunt fr̃s: quia hoc
qͦd moriens frater clamauerat. ignorabat
Quo defuncto: in monasterio fac̾ta est
magna tristicia. Quarto autem die: quibꝰ¬
dam fratribus necessarium fuit. ut ad mo¬
nasterium aliud longe positum trans¬
mitterent. Illuc igit᷑ euntes fr̃s: omnes

Expanded text:
um fratribus exitum praedixit. Cumque decrescenum fratribus exitum praedixit. Cumque decrescentes quotidie computaret dies, ante triduum quam vocaretur ex corpore, febre correptus est. Ad horam vero mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis accepit. Vocatisque fratribus, coram se psallere praecepit, quibus tamen antiphonam ipse per semetipsum imposuit, dicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino: haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit, eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliud longe positum transmitterent. Illuc ergo euntes 428 fratres, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
spitiunt: quid ẽ. quod ibi nesciant. ubi sci¬
entem omnia sciunt:
rẽtur̃. sicut religiosi alii qui p̃sentes fuerant
testati sunt: in hora exitus sui ionam ꝑpħam.
ezechielem quoq et danihelem cepit aspice̾:
cosq dños suos ex nomine clamare. Quos
dũ ad se uenire diceret: et depressis lumi¬
nib eis reuerentiȩ obsequiũ preheret: ex
carne eductus ẽ. Qua inre aperre datur in¬
telligi. quȩ erit inilla icorruptibili uita.
noticia: si uir iste incarne adhuc corrup¬
tibili positus. ꝓphetas scõs quos nmirũ nũ¬
quam uiderat. agnonit. Solet autẽ plerũ¬
q contingere: ut egressura anima. eos etiã
recognoscat. cum quib pro equalitate cul¬
parum uł etiam p̃miorum inuna ẽ mansi¬
one deputanda. Nam uir uite uenerabilis
eleuterius senex. de quo inp̃cedenti libro
multa narraui. in monasterio suo germa¬
nũ frẽm iohannẽ nomine. se habuisse ꝑ¬
hibuit: qui ante dies quatuor decim. sũ¬

Expanded text:
spiciunt, quid est quod ibi nesciant, ubi scispiciunt, quid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt? retur, sicut relitestati sunt, in hora exitus sui Jonam prophetam, Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere, eosque dominos suos ex nomine clamare. Quos dum ad se venisse diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne eductus est. Qua in re aperte datur intelligi quae erit in illa incorruptibili vita notitia, si vir iste adhuc in carne corruptibili positus prophetas sanctos, quos nimirum nunquam viderat, agnoque contingere, ut egressura anima eos etiam recognoscat cum quibus pro aequalitate culparum, vel etiam praemiorum, in una est mansione deputanda. Nam vir vitae venerabilis Eleutherius senex, de quo praecedente libro multa narravi, in monasterio suo germanum fratrem nomine Joannem se habuisse perhibuit, qui ante dies quatuordecim su
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et diues ab abraham cognoscit᷑. cui dictũ
ẽ. recepistibona inuita tua: et electus lara¬
rus areprobo diuite cognoseit᷑. quẽ mitti
p̃catur ex nomine dicens. Mitte lararũ ut
intinguat extremũ digiti sui maquã: et
refrigeret linguã meã. In qua uidelicet cogn
tione utriusq partis. cumultis retͥbutionis ex¬
crescit: ut et boni amplius gaudeant qr
eos secum letari conspitut quos amauert̃:
et mali dum cum eis torquent᷑ quos in hoc
mundo despecto dõ dilexerunt: eos ñ solũ
sua. s etiã eoꝵ pena consumat. Fit autẽ
in electis qͥddam mirabiliꝰ: qr ñ solũ eos
agnoscunt quos inhoc mundo nouerant:
s uelut uisos ac cognitos recognoscunt
bonos. quos nunquam uiderunt.Nam
cum antiquos patres in illa ȩterna here¬
ditate uiderint⁊ eis incogniti ꝑuisio¬
nem n erunt: quos in oꝑe semꝑ nouert᷑.
Quia enĩ illic om̃s communit̃ claritatẽ anĩ con¬

Expanded text:
Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua; et electus Lazarus a reprobo est divite cognitus, quem mitti precatur ex nomine, dicens: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam . In qua viditione utriusque partis cumulus retributionis excrescit, ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt, et mali dum cum eis torquentur quos in hoc munde despecto Deo, dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius, quia non solum eos cognoscunt quos in hoc mundo noverunt, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos Patres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum con
Abbreviated transcription (Latin):
in aqua.et refrigeret linguã meã. Qui a¬
braham dicebat. Fili recordare qr recepist
bona inuita tua: et lazarus sim:lit̃ mala.
Diues autem de se ipso iam spẽ salutis ñ hñs
ad ꝓmerendam suoꝵ salutẽ conuertit᷑. dicens
Rogo te pater ut mittas eũ in domo patris
mei: habeo enim quinq fr̃s: ut testet᷑ illis
ne et ipsi ueniant in locũ hunc torm̃toꝵ
Quibus uerbis aꝑtissime declarat᷑ : qr et bo¬
nbonos et mali cognoscunt malos.Si gͥ
abraham lararũ minime recognouisset:
nequaquam ad diuidem intormentis posi¬
tum de transacta eius contritione loqueret᷑
dicens. qͦd mala receꝑit inuita sua. Et si
mali malos ñ recognoscerent: nequaqũa
diues intormentis positus. fr̃m suoꝵs etiã
absentiũ meminisset. Quomͦ enĩ p̃sentes
ñ posset agnoscere : qui etiã ꝑabsentiũ me¬
moria curauit exorare: Qua mre illud qͦq
ostenditur. quod nequaquã ipse requisisti:
quia et boni malos et mali cognoscunt bonos.

Expanded text:
Cui Abraham dixit: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Dives autem de seipso jam spem salutis non habens, ad promerendam suorum salutem convertitur, dicens: Rogo te, pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum . Quibus verbis aperte declaratur quia et boni bonos, et mali malos cognoscunt. Si enim Abraham Lazarum minime recognovisset, nequaquam ad divitem in tormentis positum de transacta ejus contritione loqueretur, dicens quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset agnoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur, quod nequaquam ipse requisisti, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos.
Abbreviated transcription (Latin):
erribile etiam qͥadam inualerie ꝓum¬
cia condigisse: uir uite uenerabilis ma¬
ximianus siracusanus ep̃s. qͥ du in hac
urbe meo monasterio p̃fuit. narrare consu¬
euit dicens. Quidam curialis illic. sacratis¬
simo paschali sabbato iuuenculã cuiꝰdam
filiam. inbaptisinate suscepit. Qui post
ieiunũ domũ reuersus. multoq uino
debriatus: eandem filiã suam secũ ma¬
nere petiit: eamꝙ nocte illa quod dictu nefas ẽ ꝑ
didit. Cumq manefacto surrexisset : reus cogi¬
tare cepit. ut adbalneum ꝑgeret: acsi aqua bal¬
nei. lauaret maculam peccati. Prexit qͥ: lauit:
cepitq trepidare. eccłam ingredi. S si tanto
die non iret adeccłam. erubescebat homines:
sinuͦ iret: ꝑtimescebat iudierũ dei. uUicit ica¬
q: humana uerecundia: prexit ad eccłam. S¬
tremebundus ac pauidus. stare cepit: atq
ꝑsingula  momenta suspectus. quahoram¬
mundo spũi traderct᷑: et coram omĩ popło ue¬
xaret᷑. Cumq uehementer timeret. et ei in

Expanded text:
erribile etiam quiddam in Valeriae provincia contigisse vir vitae venerabilis Maximianus, Syracusanus episcopus, qui diu in hac urbe meo monasterio praefuit, narrare consuevit, dicens: Quidam Curialis illic sacratissimo paschali Sabbato juvenculam cujusdam filiam in baptismate suscepit. Qui post jejunium domum reversus, multoque vino inebriatus, eamdem filiam suam secum manere petiit, eamque nocte illa quod dictu nefas est perdidit. Cumque mane facto surrexisset, reus cogitare coepit ut ad balneum pergeret, ac si aqua balnei lavaret maculam peccati. Perrexit igitur, lavit, coepitque trepidare ecclesiam ingredi. Sed si tanto die non iret ad ecclesiam, erubescebat homines; si vero iret, pertimescebat judicium Dei. Vicit itaque humana verecundia, perrexit ad ecclestremebundus ac pavens stare coepit atque per singula momenta suspectus, qua hora immundo spiritui traderetur, et coram omni populo vexaretur. Cumque vehementer timeret, ei in
Abbreviated transcription (Latin):
clesia crederet se exhortatoriũ plebi factre sermonẽ.
Cum subsistens senex audisset eũ finisse traccatũ: et
mutato rursũ officio. celebrare uelut diaconũ ca¬
thecuminis missã: tum demũ pulsauit ostium.
Qui egͥssus occurrensq seni ueneratione solita. in¬
troducensq cũ: quã olim uencrit. cogitationũ sua¬
rũ conscientia remordente ꝑquirit: ne scilicet
larit̾ scnex grateq respondit: mͦ inquiens ueni.
qñ tumissã cathecuminis celebrabas.

Expanded text:
clesia facere se crederet exhortatorium plebi sermonem. clesia facere se crederet exhortatorium plebi sermonem. cumque subsistens senex audi sset eum finisse tractatum et mutato rursus officio celebrare uelut diaconum catechumenis missam, tum demum pulsauit ostium. qui egressus occurrensque seni ueneratione solita introducens que eum, quam olim uenerit, cogitationum suarum conscientia remordente perquirit, ne scilicet lariter senex grateque respondit: modo, inquiens ueni, quando tu missam catechumenis celebrabas.
Abbreviated transcription (Latin):
ac monastĩa m̃te atq animo circiure: et plurimoꝵ
conu̾siones sub incitam̃to imaginariȩ exhortati¬
onis adquirere. Agit᷑ itaq infelix anima tali uani¬
tate uelut ꝓfundissimo sopore delusa: ut plerũꝙ hu¬
iusmodi cogitationũ illecta dulcedine. et his supple¬
cta simulachris. ne p̃sentes qͥdẽ actus uł fr̃s ualeat con¬
templari: dũ his quȩ cogitationũ ꝑuagatione uigilais
somniauit. delectat᷑ inherere quasi ueris. Memini
cuiꝰdam senis: cũ in heremo sithii cõmorarer. Qͥ cũ ad
cellã cuiꝰdã fr̃is grã uisitationis adueniens hostio
ꝓximasset: audissetq eũ quiddã obmurmuran¬
tẽ intrinsecus. paululũ substitit: cognosc̾e uolens
qͥdnã de scͥpturis legeret: uel sicut moris ẽ oꝑans
memorit̃ recenseret. Cumq piissimꝰ explorator au¬
re diligent̃ applicata curiosius auscultaret: ita eũ
repꝑit huiꝰ sp̃s impugnatione pellectum: ut in ec¬

Expanded text:
ac monasteria mente atque animo circumire et plurimorum ac monasteria mente atque animo circumire et plurimorum conuersiones sub incitamento imaginariae exhortationis adquirere. Agitur itaque infelix anima tali uanitate uelut profundissimo sopore delusa, ut plerumque huiusmodi cogitationum inlecta dulcedine et his oppleta simulacris ne praesentes quidem actus uel fratres ualeat contemplari, dum his, quae cogitationum peruagatione uigilans somniauit, delectatur inhaerere quasi ueris. Memini cuiusdam senis, cum in heremo Sciti commorarer. qui cum ad cellam cuiusdam fratris gratia uisitatio nis adueniens ostio proximasset audissetque eum quiddam obmurmurantem intrinsecus, paululum substitit, cognoscere uolens quidnam de scripturis legeret uel, sicut est moris, operans memoriter recenseret.. cumque piissimus explorator aure diligenter adplicita curiosius auscultaret ita eum repperit huius spiritus inpugnatione pellectum, ut in ec
Abbreviated transcription (Latin):
scientia ꝓfecerunt. aut ꝓpt̃ uocis sonũ extollere. qͦd sci¬
licet modulatius psallant: aut qͦd sint exesis carnibꝰ
uel corpore lautiores: aut qͦd parentes diuites aut no¬
biles habcant: uel qͦd militiã honoresq contẽpser̃t. In¬
t̃dum ctiã dignitates et opes quȩ forte ne app̃hendi qͥ¬
dem aliqñ potuissent ꝑsuadet. quẽpiã ꝑfacile funs¬
se adepturũ. si ꝑseuerasset inscło: uana spe etiã de
incertis inflans eum: de his quȩ nunquã possedit.
uelut qͥ ea contempserit gła uanitatis extollens. Non¬
nunꝗͣ clericatꝰ gradũ. et desideriũ p̾sbiterii uł dia¬
conatꝰ immitcit. Quẽ si uł inuitꝰ fuisset indeptꝰ: tan¬
ta expleturũ scĩtate ac rigore depingit. ut cet̾is qͦq
sacerdotibꝰ p̃bere potuerit scĩtatis exempla: dem
multos ñ solum conu̾sationis forma. uerũ etiã do¬
ctrina sua sermoneq lucraturũ. facit etiã insoli¬
tudine uel incellula cõmorantẽ. diũsoꝵ domos

Expanded text:
scientia profecerunt, aut propter sonum uocis extollere, quod scilicet modulatius psallant, aut quod sint uel exesis carnibus uel corpore lautiores, aut quod parentes diuites ac nobiles habeant, uel quod militiam honoresque contempserint.. interdum etiam dignitates et opes, quae forte ne adprehendi quidem aliquando potuissent, persuadet quempiam perfacile fuisse adepturum, si perseuerasset in saeculo, uana spe etiam de incertis inflans eum et de his, quae numquam possedit, uelut qui ea contempserit, gloria uanitatis extollens. Nonnumquam uero clericatus gradum et desiderium presbyterii uel diaconatus inmittit. quem si uel inuitus fuisset indeptus, tanta expleturum sanctitate ac rigore depingit, ut ceteris quoque sacerdotibus praebere potuerit sanetitatis exempla, deinde multos non solum conuersationis forma, uerum etiam doctrina sua. sermoneque Iucraturum. facit etiam in solitudine uel in cella commorantem diuersorum domos
Abbreviated transcription (Latin):
somni torpore ingruentis. estꝰ eiꝰ ad horã euapo¬
rare malueris: s tolerantia potiꝰ et conflictu didice¬
ris triumphare. Uñ exꝑimento ꝓbatum ẽ: accidiȩ
impugnationẽ ñ declinando fugiendã. s resisten¬

Expanded text:
somni torpore ingruentes aestus eius ad horam euaposomni torpore ingruentes aestus eius ad horam euaporare malueris, sed tolerantia potius et conflictu didiceris triumphare. unde experimento probatum est acediae inpugnationem non declinando fugiendam, sed resisten
Abbreviated transcription (Latin):
laborauerat. singulis annis supposito igne concrema¬
bat: in tantũ ꝓbans sine oꝑe manuũ nec in loco pos¬
se monachũ ꝑdurare. nec ad ꝑfectionis culm̃ aliq̃n
conscendere: ut cũ hoc fieri nequaꝗͣ necessitas tii¬
ctus exigeret: ꝓsola purgatione cordis et cogita¬
tionũ soliditate ac ꝑseuerantia cellȩ. uł accidiȩ ip¬
sius uictoria et expugnatione ꝑficeret.
um incipiens inheremo cõmorari. abbati moy¬
si omniũ scõꝵ sũmo. dixissẽ me egͥdidine accidie
hestno die fuissegͣuissime confectũ: nec ab ea pottiisse
aliaᷤ lib̾ari. nisi ad abbatẽ paulũ ꝓtinꝰ cucurrissẽ ille.
Non de inquit ab ea libasti: s magis ei dediticium
ac subditũ p̃busti. Grauius enĩte ut deserdorẽ ac
fugitiuũ deinceps aduersariꝰ impugnabit: quẽ
de conflictu suꝑatũ ꝑtinꝰ aufugisse conspexit: nͥ
aecet̾o cõmissa cong̾ssione. ñ desertione cellȩ uel

Expanded text:
laborauerat annis singulis igne subposito concremalaborauerat annis singulis igne subposito concremabat, in tantum probans sine opere manuum nec in loco posse monachum perdurare nec ad perfectionis culmen aliquando conscendere, ut, cum hoc fieri nequaquam necessitas uictus exigeret, pro sola purgatione cordis et cogitationum soliditate ac perseuerantia cellae uel acediae ipsius uictoria et expugnatione perficeret. Cum incipiens in heremo commorari abbati Moysi omnium sanctorum summo dixissem me aegritudine acediae hesterno die grauissime fuisse confectum nec ab ea potuisse alias liberari, nisi ad abbatem Paulum protinus cucurrissem, ille: non te, ait, ab ea liberasti, sed magis ei te dediticium ac subditum praebuisti. grauius enim ut desertorem te ac fugitiuum deinceps aduersarius inpugnabit, quem de conflictu superatum protinus aufugisse conspexit, nisi de cetero commissa congressione non desertione cellae uel