comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
factor ñ tibi tradidissemus eũ. Dixit ergo
eis pilatus. Accipite eũ uos. & scđm legẽ
uram̃ iudicate eũ. Dixerunt ergo iudaei.
Nobis ñ licet int̾ficere quẽ quã. Qđ ergo
in axime uideri fecisse nolebant. hoc eos
hora tercia fecisse marcus ostendit. ueris¬
sime iudicans magis fuisse dnĩ necatricẽ
linguã iudaeorũ. quã militũ manus. Facile
Autẽ uidet᷑. qui sine impietatis duricia
uoluerit adtendere quã oportuno loco
marcus hoc de tercia hora posuerit. ut
quisq ibi recordet᷑ qua hora iudei crucifixer̃
dnm̃ qui uolebant in roma nos uel principes
uel milites transferre ipsũ facinus. ubi
factũ ministrorũ militũ cõmemoratũ ẽ.
Ait enĩ. Et crucifigentes eũ. diuiserunt
uestim̃ta eius mittentes sortes suꝑ eis
quis quid tolleret. Qui hoc nisi milites.
sicut ioħs manifestat: Ergone quis quam
cogitationẽ tanti criminis auersus a iu¬
dȩis in milites illos conuerteret. erat autẽ

Expanded text:
tradidissemus eum. dixit ergo tradidissemus eum. dixit ergo eis Pilatus: accipite eum uos et secundum legem uestram iudicate eum. dixerunt ergo Iudaei: nobis non licet interficere quemquam. quod ergo maxime uideri fecisse nolebant, hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, uerissime iudicans magis fuisse domini necatricem linguam Iudaeorum quam militum manus. Facile autem uidebit qui sine impietatis duritia noluerit attendere, quam opportuno loco Marcus hoc de tertia hora posuerit, ut quisque ibi recordetur, qua hora Iudaei crucifixerint dominum, qui nolebant in Romanos uel principes uel milites transferre ipsum facinus, ubi factum ministrorum militum commemoratum est. ait enim: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eiuquis quid tolleret. Qui hoc, nisi milites, sicut Joannes manifestat? Ergo, ne quisquam cogitationem tanti criminis aversus a Judaeis, in milites illos converteret: Erat autem,
Abbreviated transcription (Latin):
recapitulando significare. qđ quęsitũ inue¬
niret᷑. cũ scriptura ipsa illis tẽporib lege¬
ret᷑ quib uniuersae eccłae notũ erat. qua
horadñs ligno sus pensus ẽ. unde posset
huius uel error corrigi. uel m̃daciũ refutari:
Sed qr sciebat a militib. suspensũ dnm̃ non
Aiudaeis. sicut ioħs apertissime dicit. occulte
ostendere uoluit eos magis cruci fixisse qui
clamauerunt ut cruci figeret᷑. quã illos
quiminis teriũ principi suo scđm suum
officiũ p̃buerunt. Intelligit᷑ ergo fuisse
hora tertia cũ clamauerunt iudei ut
dñs crucifigeret᷑. & ueracissime demons¬
trat᷑ tunc eos crucifixisse quando clama¬
uerunt. maxime quia nolebant uideri
se hoc fecisse. & ꝓpt̃ea eũ pilato tradideraNt.
qđ eorũ uerba satis indicant scđm ioħem.
ũ enĩ dixisset eis pilatus. quã accusationẽ
affertis aduersus hominẽ hunc: Respon¬
derunt & dixerunt ei. Si non eãẽ. hic male

Expanded text:
recapitulando significare, quod quaesitum inuerecapitulando significare, quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum erat, qua hora dominus ligno suspensus est, unde posset huius uel error corrigi uel mendacium refutari? sed quia sciebat a militibus suspensum dominum, non a Iudaeis, sicut Iohannes apertissime dicit, occulte uoluit ostendere eos magis crucifixisse qui clamauerunt, ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. intellegitur ergo fuisse hora tertia, cum clamauerunt Iudaei, ut dominus crucifigeretur; et ueracissime demonstratur tunc eos crucifixisse, quando clamauerunt, maxime quia nolebant uideri se hoc fecisse; et propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum uerba satis. indicant secundum Iohannem. cum enim dixisset eis Pilatus: quam accusationem affertis aduersum hominem hunc? responderunt et dixerunt ei: si non esset hic male
Abbreviated transcription (Latin):
diceret sexta. sed quasi sexta Qđ siita ñ
diceret. sed tantũ modo sexta diceret.
possemus nos ita intelligere quẽ ad modũ
lo qui scripturae solent. sicut diaei a parte
totũ. ut ꝑ acta quinta & inchoata sexcta
gererent᷑ haec quae narrant᷑ incrucifixio¬
ne dñi nr̃i. donet cõpleta sexta illo penden¬
te fierent tenebrae. quib. tres euangłiste
ad testant᷑. matheus. marcus & lucas.
Q uaeramus iã c̃sequent̃ cur dixerit marcus
cũ cõmemorasset qđ crucifigentes eum
diuiserunt uestim̃ta eius mittentessortẽ
suꝑ eis quis quid tolleret. & secutꝰ ad iunxe¬
rit. Erat autẽ hora t̃cia. & crucifixeruNT
eũ. Iã certe dixerat. & crucifigentes eũ
diuiserunt uestim̃tatius. Sic etiã cȩteri
Ad testant᷑ qđ eo crucifixo uestim̃ta diui¬
sasunt. sieius reigestae tẽpus uoluit cõme¬
morare marcus. sufficeret dicere : Erat
autẽ hora tercia. ut quid ad iunxit. &
crucifixerunt eũ. nisi qr uoluit aliquid

Expanded text:
diceret: "sexta" sed: quasi sexta. quod si ita non diceret: "sexta" sed: quasi sexta. quod si ita non diceret, sed tantummodo sextam diceret, possemus nos ita intellegere, quemadmodum loqui scripturae solent, sicut dixi, a parte totum, ut peracta quinta et inchoata sexta gererentur haec quae narrata sunt in crucifixione domini nostri, donec completa sexta illo pendente fierent tenebrae, quibus tres euangelistae attestantur, Matthaeus, Marcus et Lucas.\' Quaeramus iam consequenter, cur dixerit Marcus, cum commemorasset quod crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius, mittentes sortes super eis, quis quid tolleret, et secutus adiunxerit: erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. iam certe dixerat: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius. sic etiam ceteri attestantur, quod eo crucifixo uestimenta diuisa sunt. si eius rei gestae tempus uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia; ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
QUASI SEXTA EX UBRODECORSER¬
SUEUANGEUSTARŨIII .TIT̃ XIII.
ligit᷑ hora quasi sexta pilato sedente
ꝓtribunali traditus ẽ. crucifigendus
iudais. quo modo hora t̃cia cruci ficus ẽ.
sicut uerba marciñ intelligentes quidã¬
putauerunt: Prius erũ qua hora crucifigi
potuerit uideamus. deinde uidebimus
cur hora tertia crucificũ dixerit marcus.
Hora erat quasi sexta cũ traditus ÷ cruci¬
figendus. pilato sedente ut diximus ꝓ¬
tribunali. Nonenĩ iã plena sexta erat.
sed quasi sexta. id ẽ ꝑ acta quinta. & aliqͥd
etiã de sexta eẽ ceperat. Nũquã autem
ista dicerent. quinta & quadrans. aut
quinta trienna. aut quinta semis. aut
Aliquid huius modi. Habent enĩ istum
morẽ scripturae. ut a parte totũ ponant.
maxime in tẽporib. sicut deocto illis dieb.
post quos eũ dicunt ascendisse in montẽ.
quorũ medios intuens matheus & marcus.
dixerunt post sex dies. Presert̃ quia tam
moderate idẽ iohannes locutus ẽ. ut non

Expanded text:
quasi sexta, ex libro III de Consenquasi sexta, ex libro III de Consensu evangelistarum, titulo XIII. Si igitur hora quasi sexta, Pilato sedente pro tribunali, traditus est crucifigendus Judaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut verba Marci quidam non intelligentes putaverunt? Prius enim qua hora crucifigi potuerit videamus; deinde videbimus cur hora tertia crucifixum dixit Marcus: Hora erat quasi sexta, cum traditus est crucifigendus, Pilato sedente ut dictum tribunali. non enim iam plena sexta erat, sed quasi sexta, id est peracta quinta et aliquid etiam de sexta esse coeperat. numquam autem isti dicerent "quinta et quadrans" aut ,,quinta triena" aut "quinta semis" aut aliquid huius modi. habent enim istum morem scripturae, ut a parte totum ponant, maxime in temporibus; sicut de octo illis diebus, post quos eum dicunt ascendisse in montem; . quorum medios intuens Matthaeus et Marcus dixerunt: post sex dies. praesertim quia tam moderate idem Iohannes locutus est, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
ad caput ascendimus. Cȩtera factihuius.
nullã mihi uident᷑ habere quȩstioriẽ.
Qđ enĩ alii dicunt discipłos murmurasse
de unguenti effusione p̃ciosi. lohannes autẽ
ludt̃i cõmemorat. & ideo qr fur erat. mani¬
festũ puco eẽ. discipłorũ nomine eumdem
iudã significatũ. locutione illa quã de
philippo inquinq panib. insinuaui mus
plurali numero ꝓsingulari usurpato.
Potest etiã intelligi. qđ & alii discipłi aut
senserint hoc aut dixxerint. aut eis iuda
dicente ꝑsuasũ sit. atq om̃iũ uoluntatẽ
matheus & marcus etiã uerbis ex presserint.
Sed iudas ꝓpt̃ea dixerit. qr fur erat. cȩteri
uero ꝓpt̃ pau perũ curã. Iohannẽ autẽ u¬
de solo illo id cõmemorare uoluisse. cuius
ex hac occasione furandi consuetudinẽ
credidit intimandã. ClxXII.
DEHORA DOMINITAE PASSIONIS AŨE¬
AD MODUNONINTERSE DISSENTIANT̃
MARCUS QUIDICIT HORA TERTIA
ET IOHARNES QUIDICIT HORA

Expanded text:
ad caput ascendimus. 156. Caetera facti hujus ad caput ascendimus. 156. Caetera facti hujus nullam mihi videntur habere quaestionem. Quod enim alii dicunt discipulos murmurasse de unguenti effusione pretiosi, Joannes autem Judam commemorat, et ideo quia fur erat; manifestum puto esse discipulorum nomine eumdem Judam significatum, locutione illa quam de Philippo in quinque panibus insinuavimus, plurali numero pro singulari usurpato . Potest etiam intelligi quod et alii discipuli aut senserint hoc, aut dixdicente persuasum sit, atque omnium voluntatem Matthaeus, Marcus etiam verbis expresserint, sed Judas propterea dixerit, quia furerat, caeteri vero propter pauperum curam. Joannem autem de solo illo ideo commemorasse voluisse, cujus ex hac occcredidit intimandam. CAPUT CLXXII. De hora Dominicae passionis, quemadmodum non inter se dissentiant Marcus qui dicit, hora tertia, et Joannes qui dicit, hora
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ubi singuli euangeliste cõmemorant.
utrũq factũ intelligere. Pro inde & hic
ñ solũ caput. sed & pedes dnĩ accipiamus
ꝑ fudisse mulierẽ. nisi forte qm̃ marcus
fracto a laba ustro ꝑfusũ caput cõmemorat.
tã quisq absurdus & calũ mosus ẽ. ut aliquid
in uase fracto neget remanere potuisse
unde etiã pedes ꝑfunderet. Sed cũ iste con¬
tenderit sic eẽ. fractũ ut nihil ibi residui
quanto melius & religiosius contendet
Alius ñ eẽ. ita fractũ ut totũ effunderet.
nitens ꝓueritate euangelii : Ille autem
calũ niator sitã ꝑtinacit̃ caecusẽ. ut.
euangelistarũ concordiã de alaba stro
fracto frangere conet᷑. prius accipiat
ꝑ fusos pedes antequã illud fractũ eẽt. ut
in in tegro remaneret unde etiã caput
ꝑ funderet᷑ ubi fractura illa totũ effunderet.
A capite quippe nobis ordinate consuli ag
noscimus: sed ordinate etiã nos apedibus

Expanded text:
etiam ubi singuli euangelistae commemorant, etiam ubi singuli euangelistae commemorant, utrumque factum intellegere. proinde et hic non solum caput sed et pedes domini accipiamus perfudisse mulierem. nisi forte, quoniam Marcus fracto alabastro perfusum caput commemorat, tam quisque absurdus et calumniosus est, ut aliquid in uase fracto neget remanere potuisse, unde etiam pedes perfunderet. sed cum iste contenderit sic fuisse fractum, ut nihil ibi residui quanto melius et religiosius contendet alius non esse ita fractum, ut totum effunderet, nitens pro ueritate euangelii? ille autem calumniator si tam pertinaciter caecus est, ut euangelistarum concordiam de alabastro fracto frangere conetur, prius accipiat perfusos pedes, antequam illud fractum esset, ut in integro remaneret, unde etiam caput perfunderetur, ubi fractura illa totum effunderet. a capite quippe nobis ordnoscimus, sed ordinate etiam nos a pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
narrationẽ ñ ꝑtinet. sed parit̃ narratur
Atribus. lo hanne scilicet matheo & marco.
nt̃ istos igit᷑ tres. matheũ. marcũ &e loħm.
quẽ ad modũ hoc conueniat attendamꝰ.
dequib nonẽ. dubiũ qđ eamdẽ rem
narrent gestã in bethania. ubi etiã discipłi
qđ om̃s tres cõmemorant. murmurauer̃
ad uersus mulierẽ. tã quã deꝑditione
p̃ciosissimi unguenti. Qđ ergo matheus &
marcus caput dñi unguento illo ꝑ fusũ
dicunt. lohannes autẽ pedes. regula illa
ostendit᷑ noneẽ. contrariũ quã demons¬
trauimus cũ dequinq panib pasceret
turbas. Ibi enĩ quia non defuit qui &
quinquagenos & centenos discubuisse
cõmemoraret : cũ alius quinquagenos
dixerit ñ potuit uideri contrariũ . Potuisset
autẽ. si alius centenos tantũ posuisset. sicut
alius quinquagenos. & tamen
inueniri utrũq factũ eẽ. Quo exẽplo iN¬
formari nos oportuit sicut illic an monui

Expanded text:
narrationem non pertinet, sed pariter narratur narrationem non pertinet, sed pariter narratur a tribus, Iohanne scilicet, Matthaeo et Marco. Inter istos igitur tres, Matthaeum, Marcum et Iohannem, quemadmodum hoc conueniat attendamus; de quibus non est dubium, quod eandem rem narrant gestam in Bethania, ubi etiam discipuli, quod omnes tres commemorant, murmurauerunt aduersus mulierem tamquam de perditione pretiosissimi ungenti. quod ergo Matthaeus et Marcus caput domini ungento perfusum dicunt, Iohannes autem pedes, regula illa ostenditur non esse contrarium, quam demonstrauimus, cum de quinque panibus pasceret turbas. ibi enim, quia non defuit qui et quinquagenos et centenos discubuisse commemoraret, cum alius quinquagenos dixerit, non potuit uideri contrarium; potuisset autem, si alius centenos tantum posuisset, sicut alius quinquagenos. et tamen debuit inueniri utrumque factum esse. quo exemplo informari nos oportuit, sicut illic admonui,
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimis. & tersit capillis. & unxit ut¬
guento: cuius dñs adibita similitudine
deduob debitorib ait dimissa eẽ. peccata
multa . qm̃ dilexit multũ. Sed eandem
mariã bis hoc fẽcisse. semel scilicet quod
lucas narrauit. cũ primo accedens cũ illa
humilitate & lacrimis. meruit peccatorũ
quẽ ad modũ factũ eã. narrauerit. tamen
ipsã mariã cõmendans cõmemorauit. cũ iã
de lataro resuscitando cȩpisset loqui. ante¬
quã ueniret in bechaniã. qđ ita ibi narrat.
Erat autẽ quidã inquit languens lazarus
A bethania decastello mariae & marthȩ
sororis eius. Maria autẽ erat quae unxit
dnm̃ unguento. & ex t̃sit pedes eius capillis
suis. cuius frat̃ latarus infirmabat᷑. Hoc
dicens ioħs attestat᷑ lucae. qui hoc indomo
pharisei cu iusdã simonis factũ eẽ. narra¬
uit. Iã itaq hoc maria fecerat. Qđ autẽ in
bethania rursus fecit. aliud ẽ. qđ ad lucae

Expanded text:
lacrimis et tersit capillis et unxit unlacrimis et tersit capillis et unxit ungento — cuius dominus adhibita similitudine de duobus debitoribus ait dimissa esse peccata multa, quoniam dilexit multum — sed eandem Mariam bis hoc fecisse, semel scilicet, quod Lucas narrauit, cum primo accedens cum illa humilitate et lacrimis meruit peccatorum quemadmodum factum esset narrauerit, tamen ipsam Mariam commendans commemorauit, cum iam de Lazaro resuscitando coepisset loqui, antequam ueniret in Bethaniam. quod ita ibi narrat: erat autem quidam, inquit, languens Lazarus a Bethania de castello Mariae et Marthae, sororis eius; Maria autem erat, quae unxit dominum ungento et extersit pedes eius capillis suis, cuius frater Lazarus infirmabatur. hoc dicens Iohannes attestatur Lucae, qui hoc in domo Pharisaei cuiusdam Simonis factum esse narrauit. iam itaque hoc Maria fecerat. quod autem in Bethania rursus fecit aliud est, quod ad Lucae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius recũ bentis. & cętera usq ad illud ubi
Ait. dicet᷑ & qđ haec fecit in memoriã eius.
Nunc iã demuliere atq unguento p̃cioso
qđ in bechania gestũ est considerenius. Lucas
enĩ quã uis simile factũ cõmemoret. nom̃q
conueniat eius apud quẽ conuiuat᷑ drĩs.
nã & ipsũ simonẽ dicit. Tam̃ quia nonẽ.
contra naturã uel contra morẽ homitiũ
ut si potest unus homo habere nomina
duo multo magis possint & unũ nomen
habere homines duo. Potius credibile est
aliũ fuisse illũ simonẽ ñ lepsũ in cuius
domo hoc in bethania gerebat᷑. Nã neclucas
in bethania rẽ gestã dicit. quã narrat. Et
quã uis ñ cõmemoret ciuitatẽ aut castellũ
ubi factũ sit. tam̃ ñ uidet᷑ in eodẽ loco
uersari eius narratio. Nihil itaq aliud
intelligendũ arbitror. nisi non quidem
Aliã fuisse mulierẽ quae petcatrix tunc
Accessit ad pedes iħu. & osculata ẽ. & lauit

Expanded text:
ipsius recumbentis et cetera usque ad illud, ubi ipsius recumbentis et cetera usque ad illud, ubi ait: dicetur et quod haec fecit in memoriam eius. nunc iam de muliere atque ungento pretioso quod in Bethania gestum est consideremus. Lucas enim, quamuis simile factum commemoret nomenque conueniat eius apud quem conuiuatur dominus — nam et ipsum Simonem dicit — tamen, quia non est contra naturam uel contra morem hominum, ut, si potest unus homo habere nomina duo, multo magis possint et unum nomen habere homines duo, potius credibile est alium fuisse illum Simonem, non leprosum, in cuius domo hoc in Bethania gerebatur. nam nec Lucas in Bethania rem gestam dicit, quam narrat; et quamuis non commemoret ciuitatem aut castellum, ubi factum sit, tamen non uidetur in eodem loco uersari eius narratio. nihil itaque aliud intellegendum arbitror nisi non quidem aliam fuisse mulierem, quae peccatrix tunc accessit ad pedes Iesu et osculata est et lauit
Abbreviated transcription (Latin):
modo quo pars ꝓ toto cõmemorat᷑. Itẽ qđ
lucas ait demorse & helia & factũ ẽ. cũ
discederent ab illo. ait petrus ad iħm.
Prȩceptor bonũ ẽ. nobis hic eẽ & cȩtera ñ
debet putari contrariũ ei qđ matheus
martusq. con iunxerunt petrũ hoc sugges¬
sisse. quasi adhuc mor̃ses & helias cũ dño
loquerent᷑. Non enĩ exp̃sserunt qđ tunc
sed ta cuerunt potius qđ iste addidit. illis
descendentib hoc petrũ de trib tabernacu¬
lis faciendis dño suggessisse. Addidit etiã
lucas intrantib illis in nubẽ. factã esse
uocẽ denube. qđ illi ñ dixerunt sed nec
contradixerunt. CLXXI. DEALABAS¬
TRO UXCUENTAUOMODONORRE¬
PUONET MATHEO ETMARCO DICEN¬
NEUSANTEBIDUŨ PASCHE IOħS
QUIPICIT ANTE SEXDIES. EX
CODEM LIBRO DECONSENSU
Iueaẽ iħs in bethania indomosi monis
leꝓsi. accessit ad eũ mulier habens a la-
ba strũ ungenti p̃ciosi. & effudit suꝑ caput

Expanded text:
modo, quo pars pro toto commemoratur. Item quod modo, quo pars pro toto commemoratur. Item quod Lucas ait de Moyse et Helia: et factum est, dum discederent ab illo, ait Petrus ad Iesum: praeceptor, bonum est nos hidebet putari contrarium ei, quod Matthaeus Marcusque ita conjunxerunt Petrum hoc suggessisse, quasi adhuc Moyses et Elias cum Domino loquerentur. Non enim expresserunt quod tunc, sed tacuerunt potius, quod iste addidit, illis discedentibus, hoc Petrum de tribus tabernaculis faciendis Domino suggessisse. Addidit etiam Lucas, intrantibus illis in nubem factam esse vocem de nube, quod illi non dixerunt, sed nec contradixerunt. CAPUT CLXXI. De alabastro unguenti; quomodo non repugnet Matthaeo et Marco dicentibus: Ante biduum Paschae; Joannes qui dicit: Ante sex dies; ex eodem libro II de Consensu esset Jesus in Bethania, in domo Simonis Leprosi, accessitbastrum ungenti pretiosi et fudit super caput
Abbreviated transcription (Latin):
uocis ꝑ hibitũ ẽ. a trib euangelistis eodẽ
ordine memorat᷑. & ad easdẽ omino sen¬
tentias. Sed cȩtera scđm ea genera locutio¬
nũ diuersa. si ne ulla sententiarũ diuersi¬
tate quae multis locis superius de monstra¬
uimus uideri alegentib possunt. Quod
Autẽ marcus post sex dies factũ dicit¬
sicut matheus. lucas autẽ post octo. Non
contẽnendi sunt siquos mouet. sed racio¬
ne reddita instruendi. Dies enĩ quando
enuncia mus dicentes post tot dies aliquan¬
do ñ annumeramus in quo loquimͦ. & eũ
quo res ipsa fa tura ẽ. quã p̃nunciamus
uel pollicem. sed medios. post quos reuera
plenos atq integros illud futurũ ẽ. Hoc
fecit matheus & marcus. excepto eo die
quo haec loquebat᷑ iħs. & illo quo exhibuit
memoratã in monte uisionẽ. medios dies
in tuentes dixerunt. post sex dies. quod
ille annumeratis finalib. idẽ . primo atq
ulti modiocit post octodies. eo loquendi

Expanded text:
uocis perhibitum est, a tribus euangelistis eodem uocis perhibitum est, a tribus euangelistis eodem ordine commemoratur et ad easdem omnino sententias; sed cetera secundum ea genera locutionum diuersa sine ulla sententiarum diuersitate, quae multis locis superius demonstrauimus, uideri a legentibus possunt. Quod autem Marcus post sex dies factum dicitsicut Mattheus, Lucas autem post octo, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera plenos adque integros illud futurum est. hoc fecit Mattheus et Marcus. excepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisionem. medios dies intuentes dixerunt post sex dies, quod ille adnumeratis finalibus, id est primo adque ultimo, dixit post octo dies, eo loquendi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ conuenerit. ali cui eorũ hinc putet eẽ.
contrariũ. cũ intelligere debeat iterũ alibi
de factis obseruare debere. Nihil enĩ
ꝓhibet hoc idẽ iterũ factũ credere.
Calũ niari autẽ euangłio dũ ñ credit iterũ
factũ. qđ iterũ fieri ñ potuisse nemo con¬
uincit. sacrilegȩ uanitatis est .CLxx
DICUNT POSTSEXDIES FACTŨ LUCAS
DICIT POSTOCTO. EXEODEMLIBRO
DECONSENSU EUANGEUSTARŨ
ł quit᷑ matheus. Amendico uobis sunt
quidã dehic stantib. qui ñ gustabunt
mortẽ. donet uideant filiũ hominis ueni¬
entẽ in regno suo. Et post diessex. assupsit
iħs petrũ & iacobũ. & loħem fratrẽ eius.
& duxit illos in montẽ excelsũ seorsum.
& cȩtera usq ad illud ubiait. nemiNi
dioceritis uisionẽ. donec filius hominis
Amortuis resurgat. Haet uisio dñi in monte
orantib discipulis. petro. lacobo & lohanne
ubi etiã decaelo illi testimoniũ pa ternae

Expanded text:
non conuenit, alicui eorum non conuenit, alicui eorum contrarium, cum intelligere debeat iterum alibi de factis observari debere. Nihil enim prohibet hoc idem iterum factum credere, calumniari autem Evangelio; dum non credit, iterum factum, quod iterum fieri non potuisse nemo convincit, sacrilegae vanitatis est. CAPUTdicunt: Post sex dies factum; Lucas dicit, post octo; ex eodem libro II de Consensu Evangelistarum. quitur Matthaeus: Amen dico vobis, sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem donec videant Filium hominis venientetrum et Iacobum et Iohannem fratrem eius et duxit illos in montem excelsum seorsum et cetera usque ad illud, ubi ait: nemini dixeritis uisionem, donec filius hominis a mortuis resurgat. haec uisio domini in monte coram tribus discipulis, Petro, Iacobo et Iohanne, ubi etiam de caelo illi testimonium paternae
Abbreviated transcription (Latin):
modo dubitandũ ẽ. partĩ ꝓpriȩ. partim
figurate. sed euangelistas alia istũ. alia
illũ inseruisse scriptis suis. Quaedã uero uł duos
eadẽ uel tres eorũ quos libet. uel om̃s quãtuor
posuisse. nec sic tam̃ omĩa eẽ. conscripta
quae abillo sea dicta seu facta sunt. Quisquis
autẽ putat ñ potuisse dnm̃ in uno sermone
quadã figurate. quaedã ꝓprie ponere.
eloquia cȩtera eius inspiciat. uidebit quã
hoc temere atq inerudite arbitretur.
otest enĩ iste ut unũ aliquid dicã quod
Animo interĩ occurrit. qm̃ monet ut nesciat
sinistra quid facit dextera. & ipsas helemo¬
sinas. & quicquid illic aliud precipit. figu¬
rate accipiendũ putare. Sane rursus
Admoneo qđ oportet meminisse lectorẽ.
netali ad monitione sȩpissime indigeat.
Aliis atq aliis sermonũ suorũ locis dnm̃
iã multa iterasse quae alibi dixerat. neforte
ipsorũ locorũ ordo cũ ex alio euangelista

Expanded text:
modo dubitandum est partim proprie, partim modo dubitandum est partim proprie, partim figurate, sed euangelistas alia istum, alia illam inseruisse scriptis suis, quaedam uero eadem uel duos uel tres eorum quoslibet uel omnes quattuor posuisse; nec sic tamen omnia esse conscripta, quae ab illo seu dicta seu facta sunt. quisquis autem putat non potuisse dominum in uno sermone quaedam figurate, quaedam proprie ponere eloquia, cetera eius inspiciat: uidebit quam hoc temere atque inerudite arbitretur. potest enim iste, ut unum aliquid dicam, quod animo interim occurrit, quoniam monet, ut non sciat sinistra quid faciat dextra, et ipsas elemosynas et quidquid illic aliud praecipit figurate accipiendum putare. Sane rursus admoneo, quod oportet meminisse lectorem, ne tali admonitione saepissime indigeat, aliis atque aliis sermonum suorum locis dominum iam multa iterasse, quae alibi dixerat, ne forte ipsorum locorum ordo, cum ex alio euangelista
Abbreviated transcription (Latin):
ficatione positã tollendã dixit. ei qui uirgã
rursus aliud significantẽ ñ tollendã diacit
eẽ. contrarius. sediã ratione reddita non
putet᷑. Sc & calciam̃ta cũ dicit matheus
in uia ñ eẽ. portanda curã ꝓhibet. quia
ideo portanda cogitant᷑ nede sint. Hoc &
deduab. tunicis intelligendũ. nequis quã
eorũ p̃ter eã quã eaẽ. indutus aliã portandã
putaret. sollicitus ne opus eaẽ. cũ ex illa potes¬
tate posset accipere. Proinde marcus dicen¬
do calciari eos sandaliis uel solcis. Aliquid
hoc calciam̃tũ mỹsticȩ significationis hab̾e
Adimonet. ut pes neq tectus sit. nec nudus
Ad terrã. Idẽ. nec occultet᷑ euangłiũ. nec
t̃renis cõmodis innitat᷑. Et qđ ñ portari
uel haberi duas tunicas. sed exp̃ssius indui¬
ꝓhibet dicens. & ne induerent᷑ duab. tunicis.
quid eos monet nisi ñ duplicit̃ sed simplicit᷑
Ambulare: Ideo dnm omĩa dixcisse nullo

Expanded text:
ficatione positam tollendam dixit ei qui uirgam ficatione positam tollendam dixit ei qui uirgam rursus aliud significantem non tollendam dixit esse contrarius; sed iam ratione reddita non putetur. Sic et calciamenta cum dicit Matthaeus in nia non esse portanda, curam prohibet, qua ideo portanda cogitantur, ne desint. hoc et de duabus tunicis intellegendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus aliam portandam putaret sollicitus, ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. proinde Marcus dicendo calciari eos sandaliis uel soliis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis commodis innitatur. et quod non portari uel haberi duas tunicas, sed expressius prohibet indui dicens: et ne induerentur duabus tunicis, quid eos monet nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Ita dominum omnia dixisse nullo
Abbreviated transcription (Latin):
possiderent neq portarent huic uitae
necessaria. nec magna nec minima. Ideo
posuit nec uirgã. ostendens a fidelib. suis
omĩa deberi ministrissuis nulla suꝑflua
requirentib. Ac ꝑ hoc addendo dignus ẽ
enĩ operarius cỹbo suo. prorsus a peruit &
illustrauit unde & quare haec omĩa loque¬
ret᷑. Hanc ergo potestatẽ uirga nomine
significauit cũ dioxit. nequid tollerent in
uia nisi uirgã tantũ. Potuit enĩ etiã sic brruit̃
dici. Nihil necessariorũ uobiscũ feratis. nec
uirgã. nisi uirgã tantũ. Ut illud qđ dictũ ẽ.
nec uirgã. in telligat᷑ ne minimas quidẽ res.
Qđ uero ad iunctũ ẽ. nisi uirgã tantũ. in¬
telligat᷑ qr ꝑ potestatẽ ad ño acceptã qua
uirgae nomine significataẽ. etiã quae non
portantꝰ ñ deerunt. Utrũq. ergo dñs dixit.¬
sed quia ñ utrũq unus euangelista cõme¬
morauit. putat᷑ ille qui uirgã sub alia signi¬

Expanded text:
possiderent neque portarent huic uitae possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit nec uirgam ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo dignus est enim operarius cibo suo prorsus aperuit et inlustrauit, unde et quare haec omnia loqueretur. hanc ergo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit: ne quid tollerent in uia nisi uirgam tantum. potuit enim etiam sic breuiter dici \'nihil necessariorum uobiscum feratis nec uirgam nisi uirgam tantum\', ut illud quod dictum est nec uirgam intellegatur \'ne minimas quidem res\', quod uero adiunctum est nisi uirgam tantum intellegatur, quia per potestatem a virgae nomine significata est, etiam quae non portantsed quia non utrumque unus euangelista commemorauit, putatur ille qui uirgam sub alia signi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc p̃ceptũ fecit idẽ apłs. qui uictũ de
manu ũ suarũ laborib transigebat ne cuiquã
grauis eã. sed potestatẽ dedisse inqua
scirent sibi ista deberi. Cũ autẽ Ad Ño
Aliquidimperat᷑ . nisifiat in obȩdientiae
culpa ẽ. Cũ autẽ potestas dat᷑. licet cuiq
ñ uti & tãquã desuo iure cedere. Haec
ergo dñs loquens discipłis id agebat qđ ipse
apłs paulo post aꝑtius ita explicat.
Nescitis qm̃ qui intẽplo operant᷑ quae detẽplo
sunt edunt: qui altari deseruiunt. altari
cõpartiunt᷑ : Sic & dñs ordinauit his qui
euangłiũ annunciant de euangłio uiuere.
Ego autẽ. nihil horũ usussũ. Cũ itaq dicat
ita dñm ordinasse. se autẽ usũ non esse :
utiq. ostendit utendi potestatẽ datam.
ñ impositã seruiendi necessitatẽ. Hocergo
ordinans dñs. qđ eũ ordinasse dicit apłs:
qui euangłiũ annunciant de euangłio
uiuere. illa apłis loquebat᷑ ut securi non

Expanded text:
hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui victum de hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset : sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est: cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Haec ergo Dominus loquens discipulis, id agebat, quod ipse Apostolus paulo post apertius ita explicat: Nescitis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt edunt? qui altari deserviunt, altari compartiuntur? Sic et Dominus ordinavit iis qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum ordinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non inpositam seruiendi necessitatem. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non
Abbreviated transcription (Latin):
satis ostendit cur eos haec possidere ac
ferre noluerit. ñ quo necessaria non sint
sustentationi huius uitae. sed quia sic eos
mittebat ut eis haec deberi demonstraret
Abillis ipsis quib euangłiũ credentibus
annunciarent. tã quã stipendia militantib.
tã quã fructũ uineae plantatorib. tã quã lac
gregis pastorib. Unde paulus dicit. Quis
militat suis stipendiis um quã: quisplantat
uineã. & de fructu eius ñ edit: quis pascit
gregẽ. & delacte gregis ñ ꝑcipit: Hinc enĩ
loquebat᷑ dehis quae necessaria sunt p̃dicato¬
rib. euangłii. Unde paulo post dicit. Sinos
uobis sp̃iritalia seminaui mꝰ. magnũ est
si ur̃a carnalia metamus: Sialii potestati
uraẽ participant. ñ magis nos: Sed ñ sumus
usi hac potestate. Unde apparet haec ñ ita
p̃cepisse dnm̃. tã quã euangłistȩ uiuere
Aliunde ñ debeant. quã eis p̃bentib. quib.
Annunciant euangłm. Alio quin contra

Expanded text:
satis ostendit cur eos haec possidere ac satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quo necessaria non sint sustentationi huius uitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi demonstraret ab illis ipsis quibus euangelium credentibus annuntiarent, tamquam stipendia militantibus, tamquam fructum uineae plantatoribus, tamquam lac gregis pastoribus. unde Paulus dicit: quia militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edet? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? hinc enim loquebatur de his quae necessaria sunt praedicatoribus euangelii. unde paulo post dicit: si nos uobis spiritalia seminauimus, magnum, si uestra carnalia metamus? si alii potestatis uestrae participant, non magis nos? sed usi hac potestate. Unde apparet haec non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus quibus annuntiant Evangelium; alioquin contra
Abbreviated transcription (Latin):
inuna sententia tã uicine positis uerbis.
Quicũ paulo ante diceret. alt̃ alterius
onera portate. postea dixxit. unus quisq. ꝓpͥũ
onus portabit. Sed alia sunt onera partici¬
pande infirinitatis. alia reddendae rationis
dõ deactib nr̃is. Illa cũ fr̃ib sustentanda
cõmunicant᷑. haec ꝓpria ab uno quoq
portant᷑. Ita & uirga intelligit᷑ s piritalit̃.
lequa dicebat a płs. In uirga ueniã ad uos.
Et corporalit̾ qua utimꝰ siue ad equum.
siue ad aliquid aliud opus fuerit. Ut in¬
terim omitã & alias huius nominis figu¬
ratas signi ficationes. utrũq. ergo accipi¬
endũ ẽ. ad nõ apłis dictũ. & ut nec uirgã
ferrent. & ut ñ nisi uirgã ferrent. Cũ enĩ
scđm matheũ diceret eis. nolite possidere
aurũ neq argentũ. neq peccuniã in onis
urĩs. ñ perã in uia. neq duas tunicas. neq
calciam̃ta neq uirgã. continuo subiecit.
Dignus ẽ enĩ operarius. cybosuo. Unde

Expanded text:
in una sententia tam uicine positis uerbis; in una sententia tam uicine positis uerbis; qui cum paulo ante diceret: alter alterius onera portate, postea dixit: unusquisque proprium onus portabit. sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis deo de actibus nostris; illa cum fratribus sustentanda communicantur, haec propria ab unoquoque portantur. ita et uirga intellegitur spiritaliter, de qua dicebat apostolus: in uirga ueniam ad uos; et corporaliter, qua utimur siue ad equum siue ad aliquid aliud opus fuerit, ut interim omittam et alias huius nominis figuratas significationes. Vtrumque ergo accipiendum est a domino apostolis dictum, et ut nec uirgam ferrent et ut non nisi uirgam ferrent. cum enim secundum Matthaeum diceret eis: nolite possidere aurum neque argentum neque pecuniam in zonis uestris, non peram in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam, continuo subiecit: dignus est enim operarius cibo suo. unde
Abbreviated transcription (Latin):
quae ñ habent unã significationẽ. sed di¬
uersis locis congruent̃ posita diuerso modo
intelligunt᷑. & aliquando cũ expositione
dicunt᷑. ut est illud. Nolite pueri effici
sensib sed malicia paruuli estote. ut
sensibus ꝑfecti sitis. Hoc enĩ breuiter
clausa sententia dici potuit. Nolite ẽẽ.
pueri. sed estote pueri. Et illud. Si quis
putat se sapientẽ eẽ. in uobis in hoc scło stultꝰ
fiat ut sit sapiens. Quid enĩ aliud quã
ñ sit sapiens ut sit sapiense Aliquando
Autẽ clause ita dicunt᷑ ut exerceant in¬
quirentẽ. ut est qđ ait ad galathas. In¬
uicẽ honera ur̃a portate. & sic ad implebitis
nihilsit seipsũ seducit. Opus autẽ s ꝓbet
unus quisq & sic insemet ipso habebit głam
& ñ in altero. Unus quisq. ꝓpriũ honus
portabit. Nisi honeris nom̃ sub diuersis
significationib acceperis. ꝓculdubio putabis
cumdẽ sibi raloquendo eẽ. contrariũ. & hoc

Expanded text:
quae non habent unam significationem, sed diquae non habent unam significationem, sed diuersis locis congruenter posita diuerso modo intelleguntur et aliquando cum expositione dicuntur, ut est illud: nolite pueri effici sensibus, sed malitia paruuli estote, ut sensibus perfecti sitis. hoc enim breuiter clausa sententia dici potuit nolite esse pueri, sed estote pueri\'. et illud: si quis putat se sapientem esse in uobis in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens. quid enim aliud dixit quam non sit sapiens, ut sit sapiens\'? aliquando autem clause ita dicuntur, ut exerceant inquirentem, ut est quod ait ad Galatas: inuicem onera uestra portate et sic adimplebitis pus autem suum probet unusquisque, et sic in semet ipso habebit gloriam et non in altero; unusquisque enim proprium onus portabit. nisi oneris nomen sub diuersis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Nolet itẽ quaeri. quomodo matheus &
lucas cõmemorauerint dixisse dñm
discipulis ut nec uirgã ferrent. cũ
dicat marcus: Et p̃cepit eis nequid
tollerent in uia. nisi uirgã tantũ. Et seqͣt᷑
etiã ipse. Nonperã. ñ panẽ neq inzona
xes. ut ostendat in eodẽ loco uersari narra¬
tionẽ suã. in quo & illorũ quidixerunt nec
uirgã ferendã. Qđ ita soluit᷑. ut intelliga¬
mus sub alia significatione dictã uirgã quae
scđm marcũ ferenda ẽ. & sub alia illã quae
scđm matħm & lucã ñ est ferenda. sicut
sub alia significatione intelligit᷑ tẽptatio
dequa dictũ ẽ. dĩ neminẽ tẽptat. & sub
haec ꝓbationis. Sicut iudiciũ alit̃ accipit᷑
dequo dictũ ẽ. quibene feceriit in resur¬
rectionẽ uitae. qui male fecerunt. in resur¬
rectionẽ iudicii. & alit̃ dequo dictũ est.
Iudicame ds̃. & discerne causã meã degente
ñ scã. Illud enĩ iudiciũ dãpnationis est.
hoc discretionis. Et multa alia sunt uerba.

Expanded text:
olet item quaeri, quomodo Mattheus et Lucas commemorauerint dixisse dominum discipulis, ut nec uirgam ferrent, cum dicat Marcus: et praecepit eis, ne quid tollerent in uia nisi uirgam tantum, et sequatur etiam ipse: non peram, non panem, neque in zona aes, ut ostendat in eodem loco uersari narrationem suam, in quo et illorum qui dixerunt nec uirgam ferendam. quod ita soluitur, ut intellegamus sub alia significatione dictam uirgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Mattheum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significatione intellegitur temtatio, de qua dictum est: deus neminem temtat, et sub haec probationis, sicut iudicium aliter accipitur, de quo dictum est: qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae; qui male fecerunt, in resurrectionem iudicii, et aliter, de quo dictum est: iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta. illud enim iudicium damnationis est, hoc discretionis. Et multa alia sunt uerba,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓpt̃ hoc ipsũ conseruatus ẽi ut ostendã
inte uirtutẽ meã & ut annunciet᷑ nom̃
meũ in uniuersa t̃ra. Haec scripturae uerba
& apłs posuit. cũ in eodẽ loco ꝑdifficili uer-¬
saret᷑. Ubi autẽ &e hoc ait si autẽ ds̃ uolens
ostendere irã & demonstrare potentiã
suã. attulit inmulta padientia uasa irae.
parcendo utiq his quos malos futuros eẽ.¬
p̃scierat: quaet uasa dicit ꝑ fecta in ꝑditione.
& ut notas inquit faceret diuitias gloriae
suae in uasa miscđiae. Unde uasorũ miscłia.
uox ẽ. in psalmis. Ds̃ m̃s. miscđia eius p̃ue¬
niet me. ds̃ m̃s de monstrauit mihi in imi¬
cis meis. Nouit ergo ds̃ bene uti malis.
fert eos patient̃. quo usq scit eos oportere
ñ in anit̃ sed utens eis ad amonitionẽ¬

Expanded text:
Et propter hoc ipsum conseruatus es, ut ostendam in te uirtutem meam et ut adnuntietur nomen meum in uniuersa terra. haec scripturae uerba et apostolus posuit, cum in eodem loco perdifficili uersaretur. ibi autem et hoc ait: si autem uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae — parcendo utiqpraesciebat: quae nasa dicit perfecta in perditione - et ut notas, inquit, faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae. unde uasorum misericordiae uox est in psalmis: deus meus, misericordia eius praeueniet me; deus mens demonstrauit mihi in inimicis meis. nouit ergo dcreat, sed perfert eos patienter, quonsque scit oportere: non inaniter, sed utens eis ad admonitione
Abbreviated transcription (Latin):
uel exercitationẽ bonorũ. Ecce enĩ ut annun¬
ciaret᷑ nom̃ dĩ in uni uersa t̾ra : uasĩs miscđiae
utiq ꝓdest. Ad eorũ utiq utilitatẽ pharao
seruatus ẽ. sicut & scriptura testat᷑ & exitus
docet.

Expanded text:
uel exercitationem bonorum. ecce enim ut annuntiaretur nomen dei in uniuersa terra, uasis misericordiae utique prodest. ad eorum utique utilitatem Pharao seruatus est, sicut et scriptura testatur et exitus docet.
Abbreviated transcription (Latin):
post uxores. qr ñ uultis ut mȩchent᷑ post uos
ux ores uraẽ. Nolite ire uos. quo eas sequi
ñ uultis. Sine causa uos excusare conamini.
quando dicitis. Nũquid eo ad uoxorẽ alienã :
Adancillã meã eo. Uis ut dicat tibi. Nũ quid
eo ad uirũ alienũ : ad seruũ meũ eo.Dicis.
Nonẽ. uxor aliena. ad quã uado. Nũquid uis
dicat᷑ tibi . ñ ẽ. uir alienus adquẽ uado : ab sit
ut dicat hoc illa. Melius enĩ dolette. quã
imitat᷑ te. Illa enĩ casta & scã femina. & uera
xp̃ĩana. quae dolet fornicantẽ uirũ. & non
dolet ꝓpt̃ carnẽ. sed dolet ꝓpt̃ caritatem.
Non ideo ñ uult ut facias. qr ipsa ñ facit. sed
quia tibi ñ expedit. Nãsi ꝓpt̃ ea ñ facit ut
tu ñ facias. si feceris faciet. Si autẽ dõ illud
debeat. sixp̃o illud debeat. qđ tu exigis. & ideo
reddat qr iubet ille. Et si fornicat᷑ uir. casti¬
tatẽ illa dõ ex hibet. Xp̃s enĩ loquit᷑. in cordib.

Expanded text:
post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat tibi: "numquid eo ad uirum alienum? ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem uado" ? absitut dicat hoc illa. Melius enim dolet te, quam imitatur te. Illa enim casta et sancta femina et vere christiana, quae dolet fornicantem virum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter charitatem; non ideo non vult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. Nam si propterea non facit, ut tu non facias; si feceris, faciet. Si autem Deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu exigis, et ideo reddat, quia jubet ille; etsi fornicatur vir, castitatem femina illa Deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Inquib duab. tabulis lapideis. con¬
scripta erant decẽ p̃cepta legis. qđ ẽ. psalte¬
riũ decẽ chordarũ. Tria in una tabula ad
ẽ honora patrẽtuũ & matrẽ tuã. scđm
ñ mechaberis. t̃ciũ ñ occides. quartũ ñ furabe¬
ris. quintũ . ñ falsũ testimoniũ dices. sextũ
ñ concupisces uxorẽ ꝓximitui. septimũ. ñ
c̃cupisces rẽ ꝓxximi tui. Haec iungamus illis
tribus ad dilectionẽ dĩ ꝑtinentib siiNł uirituđ
p̃salterio decẽ cordarũ uolumus cantare
canticũ nouũ. Modo ñ me in tueamini. sed
sermonẽ dnĩ. Nolite irasci. medicam̃to ur̃o
Nomieni enĩ aliud qͣ transirẽ ueni ad quintã
chordã. homo qui tango psalteriũ decẽ cͥordarũ.¬
Nũ quid p̃t missurus erã quintã : immo assidue
ꝑ cussurus. In illa enĩ uideo iacere totũ pȩne
genus humanũ in illa uideo plus laborari.
psã ꝑ cutiendo quid dico : nolete mȩchari

Expanded text:
dedit, in quibus duabus tabulis lapideis condedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta legis — quod et psalterium decem chordarum — tria in una tabula ad est: honora patrem tuum et matrem tuam; secundum: non moechaberis; tertium: non occides; quartum: non furaberis; quintum: non falsum testimonium dices; sextum: non concupisces uxorem proximi tui; septimum: non concupisces rem proximi tui. haec iungamus illis tribus ad dilectionem dei pertinentibus, si in psalterio decem chordarum uolumus cantare canticum nonam. Modo non me intueamini, sed sermonem dei. nolite irasci medicamento uestro; non inueni enim aliud qua transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarunumquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari
Abbreviated transcription (Latin):
CORDIS PSALTERII.
otalex induobus p̃ceptis ẽ.¬
indilectione dĩ. & dilectione ꝓacimi.
Ad duo itaq p̃cepta. id est ad dilectionẽ dĩ
& ꝓocimi ꝑtinet decalogus. Ad primũ
p̃ceptũ tres chordȩ ꝑtinent. qr ds̃ trinitas.
Ad alterũ uero p̃ceptũ idẽ ad dilectionẽ
pximi. septẽ chordȩ. quo modo uiuat᷑ int̃
homines. Nã & ipse numerus septenarits.
tãquã septẽ chordarũ. incipit ab honorẽ.
parentũ. Honora patrẽ tuũ & matrẽ tuã.
Ad parente s enĩ suos homo aperit oculos. &
haec uita ab illorũ amicitia sumit exordiũ.
Quis quis autẽ suis parentib. ñ defert honorẽ.
quib parcere poterit: Honora patrẽ tuũ
& matrẽ tuã. ut dicit apłs. Honora patrẽ
& matrẽ qđ ẽ mandatũ primũ. Quo modo
primũ. quando quartũ mandatũ ẽ. nisi
qr inseptenario numero ẽ. pͥmum ad di¬
lectionẽ ꝓximi primũ ẽ. in altera tabula.
Nã ideo due tabulȩ legisdatȩ sunt. Ds̃ enĩ
famulo suo morsi in monte . duas tabulas

Expanded text:
ORDIS PSALTEBII. Tota lex in duobus praeceptis est, dilectione dei et dilectione proximi; ad duo itaque praecepta, id est ad dilectionem dei et proximi, pertinet decalogus. ad primum praeceptum tres chordae pertinent, quia deus trinitas. ad alterum praeceptum uero, id est ad dilectionem proximi, septem chordae: quomodo uiuatur inter homines. nam ipse numerus septenarius tamquam septem chordarum incipit ab honore parentum: honora patrem tuum et matrem tuam. ad parentes enim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere poterit? honora patrem tuum et matrem tuam; et dicit apostolus: honora patrem et matrem, quod est mandatum primum. quomodo primum, quando quartum mandatum est, nisi quia in septenario numero est primum ? ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. nam ideo duae tabulae legis datae sunt. deus enim famulo suo Mosi in monte duas tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
einiurus tuis torqueris. quid tibi enĩ fecit:
dole. sed ipsũ noli iitari ut male facias.
sed ipsete imitet᷑ inbono. Nã in eo qđ male
facit. noli eũ putare caput tu ũ . sed me. Nã
corpus caput suũ. eunt ambo ꝑ precepsi
Ut autẽ ñ sequat᷑ malũ caput suũ. teneat se ad
huic deferens honorẽ suũ. Absens situir. p̃sens
sit uir. ñ peccat illa. qr nũquã ẽ. absens eui
debet᷑ ut ñ peccet.

Expanded text:
De injuriis viri tui torqueris, quid tibi enim fecit? Dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, sed ipse te imitetur in bono. Nam in eo quod male facit, noli eum putare caput tuum, sed me Deum tucorpus caput suum; eunt ambo per praeceps. Ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad tem suam, huic deferens honorem suum, absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa; quia nunquam est absens, cui debet ut non peccet.
Abbreviated transcription (Latin):
copulet᷑. Uria nãq int̃p̃tat᷑ lux mea dĩ.
Cetheus autẽ abscisus. siue qđ inueritate ñ
stetit. sed aluce sua suꝑna quã dedõ habebat.
suꝑbiae suae merito abscisus ẽ . siue qđ cadendo
ueris uirib ꝑditis. trans figurat se tam̃ in
Angłm lucis. audens adhuc dicere. lux mea
dĩ est. Ergo iste quidẽ dauid grauit̃. scelera¬
teq peccauit: qđ scelus eius etiã ꝑ ꝓphetã dĩ
arguit increpando & ipse abluit penitendo
Uerũ tam̃ ille desiderabilis om̃ib gentibus.
ad amauit ȩccłam suꝑ tectũ se lauantẽ.
id ẽ mundantẽ se a sordib. sđi. & domum
luteã spiritali c̃tẽplatione transcendentẽ.
atq calcantẽ & inchoata cũ illa primae
conuentionis noticia post ab ea penitus
separatũ diabolũ occidit: eãq. sibi ꝑpetuo
conubio copulauit. Oderimus ergo pecca¬
tũ sed ꝓphetias ñ extinguamus: A memus
illũ dauid quantũ amandus ẽ. qui nos a

Expanded text:
copuletur. Uria namque interpretatur "lux mea dei." copuletur. Uria namque interpretatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est. " ergo iste quidem Dauid grauiter scelerateque peccauit; quod scelus eius etiam per prophetam deus arguit increpando et ipse abluit paenitendo. uerumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetiam non extinguamus; amemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a