comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spacio cotidie tandiꝰ oi. tar¬
uł occiderat. solet ct̃iam mariᷤ
estus ut̾q siue diurͣnꝰ sit ⁊ noe¬
turnus. seumatutinus ⁊ uesꝑ¬
tinus. eits dem pene tepmoo¬
ris intuallo. tardiꝰ cotidie
uenire. tardiꝰ redire non
desinit. Functꝰ autem qͥnta
pans hore est. Quinqs enim
pͣrneti: horam faciunt. uͣn¬
de fit. ut quia luna in .iͫ.
suis mensib. id est dieb
lix. quinquagies d eptie

Expanded text:
spacio quotidie tardius oriri, tarvel occiderat solet, ita etiam maris aestus uterque, sive diurnus sit, et nocturnus, seu matutinus et vespertinus, ejusdem pene temporis intervallo tardius quotidie venire, tardius redire non desinit. Punctus autem quinta pars horae est, quinque enim puncti horam faciunt. Unde fit ut quia luna in duobus suis mensibus, id est, diebus LIX, quinquagies et septie
Abbreviated transcription (Latin):
tate de occidet morientem
uesꝑtina refundit᷑. & que ma
orientem tenebat post dieᷤ xu.
matutina in occidente  uide¬
bitur: ita etiam estꝰ occeani.¬

Expanded text:
tate de occidente in orientem vespertina refunditur, et Orientem tenebat, post dies XV matutina in Occidente videbitur, ita etiam aestus Ocean
Abbreviated transcription (Latin):
ascensionem dominicam ut
uideł famuli designauerunt:
cendit dñs ostendit. Nam
enoch qͥdem ⁊ uxorem ⁊ fili¬
os habuit: helyas uͦ neq uxo.¬
rem neq filios legit᷑ habuisse.
mulos. ⁊ ꝑascendentis dñi ꝑso¬
nam patent̾ ostendit᷑. Translatꝰ
nanq est enoch ꝑcoitum genttꝰ:
&e ꝑcoitum generans. Raptꝰ ẽ he¬
lyas ꝑ coitum genit᷑: s non iam
ꝑ coitum generans. Assumptꝰ uͦ¬
neq ꝑ coitum generans.¬

Expanded text:
ascensionem dominicam, ut ascensionem dominicam, ut videlicet famuli, designaverunt, cendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit; Elias vero neque uxorem, neque filios legitur habuisse. mulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur; translatus namque est Enoch per coitum genitus, et per coitum generans. Raptus est Elias per coitum genitus, sed non jam per coitum generans. Assumptuneque per coitum genitus
Abbreviated transcription (Latin):
ascende pot̾at : quem naturȩ
sciȩ infirmitas grauabat. Re¬
demptor autem nr̃. ñ currũ.
ñ angłis. subleuatꝰ legit᷑: qͥa
is qͥ fecerat omnia: nimirum
suꝑ omnia sua uirtute fere¬
bat᷑. Illo enim reu̾tebat᷑ ub
erat : & inde redi bat ubi re¬
manebat: qͥa cum ꝑ huma¬
nitatem ascendet in cȩlum:
parit̾ continebat ⁊ cęlum.
Sicut autem ios eph a fr̃ib
uenditꝰ. uenditionem redẽp.¬
toris nr̃ri figurabat: sic enoch
alium sub lege: ut quandoq
ueniret ipse qui ueraciter
cȩlos perietrasset. Unde ⁊ ip¬
se ordo in eorum qͦq utraq sub¬
leuatione: ꝑ quedam increm̃ta
distinguit᷑. Nam enoch tͣnslatꝰ.
helyas uͦ ad cȩlum subuectus
ẽẽ memorat᷑. ut ueniret post¬
modum. quinec translatus.
nec subuectꝰ. cȩlum ethereum
fua uirtute penetraret: qui
nobis in se credentib carnis
sub eo ꝑ incrementa tempoꝵ
uirtꝰ castitatis excresceret. In
ipsa qͦq eoꝵ tͣnslatione qui

Expanded text:
ascendere poterat, quem naturae ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redenon angelis sublevatus legitur: quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc enim revertebatur ubi erat; et inde redibat ubi remanebat: quia qui per humanitatem ascendebat in coelum, pariter continebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem nostri Redemptoris figuravit : sic Enoch alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret, in ipsa quoque eorum translatione qui
Abbreviated transcription (Latin):
porum & pͥma ce octaua. Pri¬
ma scilicet: quod in hac pͥmã
dei creaturam factam legimꝰ.
id est lucem. Oc̾taua autem:
quia est post septimam: eo qͦd
eadem resurrectio. ⁊ pͥmum
in capite nr̃o ea die p̃cessit. &
nr̃a omnium. qui sumus m̃
uocem.omnes qui in monum̃¬
dent. Porro si t̾minꝰ ide.xiiii. lu¬
na dominica euenerit die:pas¬
chalis festi leticiam in aliam
dominicam transferimus: ut qͥ¬
dam dicunt. neunqͣm cum iu¬
deis pascha celebremus.ne cum
eisumbre legali deseruire ui¬
deamur. Ut uͦ theophilus alex¬
andrinus archiep̃s scͥbit. ne ł
.xii. luna. sabbato occurrente
fimre cogam᷑ ieiunium. contra
legem facientes. cum necdum lu¬
na plenum luminis sui orbem
exhibeat: uel ne in dominico
die.xiiii. luna existente. aucto¬
ritate legis que hac die agnũ
aduesꝑum immolare iubet
ieiunare cogam. contͣ eccłie fa

Expanded text:
porum, et prima et octava. Prima scilicet die, quia in hac primam Dei creaturam factam legimus, id est lucem. Octava autem, quia est post septimam, eo quod eadem resurrectio et primum in capite nostro ea die praecessit, et nostra omnium, qui sumus memocem omnes qui in monumedent. Porro si terminus, id est, XIV luna Dominica die evenerit, Paschalis festi laetitiam in aliam Dominicam transferimus, ut quidam dicunt, ne unquam cum Judaeis Pascha celebremus, neve cum eis umbrae legali deservire videamur. Ut vero Theophilus Alexandrinus episcopus scribit, ne vel XIII luna Sabbato occurrente finire cogamur jejunium contra legem facientes, cum necdum luna plenum luminis sui orbem exhibeat, vel ne in Dominico die XIV luna existente auctoritate legis, quae hac die agnum ad vesperum immolare jubet, jejunare cogamur contra Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tis. gła ⁊ honore coronatꝰ non
inconuement̃ accipi:qͥ ante
passionem quidem suam qͣ¬
si clausum adhuc lilium fuit:
cum signis miracłoꝵs qͤ fecit
clarꝰ homorefulsit. Post resur.¬
rectionem uͦ ce ascensionem suã
repandũ ẽ lilium suꝑnȩ patriȩ
citub exhibuit: qͥb in assumpta
humanitate potentiam diuinȩ
claritatis. quam habuit apud
patrem pͥusqͣm muncdꝰ eẽt. osten¬
dit. Unde ce in amoris cantico.
lilii seuocabulo des ignari tio¬
luit: dicens. Ego flos campi: & li¬
lium conuallium. Labium gͦ
maris in qͦ sacerdotes lauabant᷑.
quasi labium fuit calicis. & fo¬
lium repandi lilii: qͥa lauacrũ
salutare. qͦ membra summi sa¬
cerdotis efficim᷑. infide nos sacͦ¬
labe purificat: ac purificatos
ad uisionem głȩ ipsiꝰ ꝑhennnis
intromitct. In qͦ nimirum la¬
uacro. utq̃ popłs ⁊ circumcisio¬
nis uidelicet ⁊ p̃putii. ꝑ fidem ⁊
spem.⁊ dilectionemunꝰ in dño

Expanded text:
tis gloria et honore coronatus, non tis gloria et honore coronatus, non inconvenienter accipi; qui ante passionem quidem suam, quasi clausum adhuc lilium fuit, cum signis miraculorum quae fecit clarus homo refulsit; post resurrectionem vero et ascensionem suam repandum se lilium supernae patriae civibus exhibuit, quod in assumpta humanitate potentiam divinae claritatis, quam habuit apud Patrem priusquam mundus esset, ostendit. Unde in amoris Cantico, lilii se vocabulo designare voluit, dicens, Ego flos campi, et lilium convallium . Labium ergo maris, in quo sacerdotes lavabantur, quasi labium fuit calicis, et folium repandi lilii; quia lavacrum salutare quo membra summi Sacerdotis efficimur, in fide nos sacrlabe purificat, ac purificatos ad visionem gloriae ipsius perennis intromittit. In quo nimirum lavacro uterque populus, et circumcisionis videlicet, et praeputii, per fidem, spem et di
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ nos innouitate uitȩ am¬
bulemꝰ. Si enim complantati
facti sumꝰ in similitudinem
mortis eiꝰ. simul ⁊ resurrectio¬
nis erimus. Quod in factura
qͦq maris ȩnei typice signatũ
est. cum consequent̃ adiungit᷑:
labiumq eiꝰ quas i labium ca¬
licis. ⁊ folium repandi lilii. ꝑ
labium nanq calicis. gustus
dñicȩ passionis: ꝑfolium lilii¬
repandi. patefact᷑a clauitas re¬
surrectionis ipsiꝰ expͥmitur.
Nam qͦd in calice pocłm passioĩs
des ignet᷑: testat᷑ ipse dñs qui
ueniens ad passionem. patrẽ
orat dicens. Lat̾ si uis. tͣns fer
calicem istum a me. Lilium uͦ
qͦd comitante iocundis simi
odoris gr̃a. candidum foris eo¬
lorem. intꝰ ostendit aurosum.
apte gaudium resurrectioĩs
eius insinuet: quȩ corporis
immortalitatem foris osten¬
dit discipłis: & animam diui¬
na luce choruscam. simul sibi
iẽe ꝑdocuit. Potest etiam in
lilio repando. ipse mediator di
⁊ hominum ꝓpt̃ passionẽ mor¬

Expanded text:
te vitae ambulemus; si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . Quod in factura quoque maris aenei typice signatum est, cum sequenter adjungitur: Labiumque ejus quasi labium calicis, et folium repandi lilii. Per labium namque calicis, gustus Dominicae passionis, repandi, patefacta claritas Resurrectionis ipsius exprimitur. Nam quod in calice poculum passionis designetur, ait ipse Dominus, qui veniens ad passionem Patrem orat dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me . Lilium vero quod comitante odoris jucundissimi gratia candidum foris colorem, intus ostendit aurosum, apte gloriam Resurrectionis ejus insinuat, qui et corporis immortalitatem foris ostendit discipulis, et animam divina luce coruscam, simul sibi inesse perdocuit. Potest etiam in lilio repando ipse Mediator Dei et hominum, post passionem mor
Abbreviated transcription (Latin):
aut intrare ad uitam potest.
Unde recte subiungit᷑. Grossi¬
tudo autem lut̾is trium uncia¬
rum erat. Grossitudo etemm
lutis inmari. firmitas ẽ uir¬
tutis in baptismo: & triũ un¬
tio baptismi communit᷑. Neq
alit̃ ꝓspͥicuum ẽẽ accipienti¬
bus ostenditur: nisi harum
firma certitudouirtutum.
mentem accipientium simul
& oꝑa confirmet. Accipit᷑ au¬
tem ⁊ celebrat᷑ baptismi la¬
uacrum. in exemplũ dm̃cȩ
passionis. & resurrectionis a
mortuis. Iuxta que apłs expo¬
nens ait.Quia quicunq bap¬

Expanded text:
ue intrare ad vitam valet. Unde recte subjungitur: Grossitudo autem luteris trium unciarum erat. Grossitudo etenim luteris in mari firmitas est virtutis in baptismo. Et trium untio baptismi communitur. Neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma certitudo virtutum mentem accipientium, simul et opera confirmet. Accipitur autem, et celebratur baptismi lavacrum in exemplo dominicae Passionis et Resurrectionis a mortuis; juxta quod Apostolus exponens ait: Quia quicunque bap
Abbreviated transcription (Latin):
decem cubitoꝵ fieri: quomͦ legi cõ¬
trarium est. si hẏstorras scõꝵ ac
martyrum xp̃i sculpamꝰ. siue pm¬
gamus in tabulis: qͥ ꝑcustodiam
diumȩ legis. ad głam meruert
ȩt̾nȩ retͥbutionis attingere: Ue¬
rum si diligenti u̾ba legis atten¬
damus: forte apparebit ñ int̾die¬
tum imagines rerum. aut aĩali¬
um facere: s hȩc idolatͥȩ gratiã
facere. omnimodis ẽẽ ꝓhibitum.
Deniq dicturꝰ in monte sc̃o dñs.
ñ facias tͥ sculptile. neq omnẽ
similitudinem: p̃misit. ñ habe¬
bis deos alienos coram me. Ac

Expanded text:
decem cubitorum fieri; quomodo legi condecem cubitorum fieri; quomodo legi contrarium putabitur, si historias sanctorum ac martyrum Christi sculpamus sive pingamus in tabulis, qui per custodiam divinae legis ad gloriam meruerunt aeternae retributionis attingere? Verum si diligentius verba legis attendamus, forte patebit non interdictum imagines rerum aut animalium facere, sed haec idololatriae gratia facere omnimodis esse prohibitum. Denique dicturus in monte sancto Dominus: Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem, praemisit: Non habeb
Abbreviated transcription (Latin):
bri. ⁊uario picturarum ge¬
nere fecit. Uel certe ipsiꝰ moy¬
si oꝑa considassent: qͥ iuben¬
te domino ce cherubin priꝰm
ꝓpitiatorio: & postea serpentem
fecit encum in heremo: cuiꝰ in¬
pentium ueneno saluaret᷑. Si
enim licebat serpentem ex alta¬
ri ȩneum in ligno. quem aspi¬
ciebant filii ifrł ut uiuerent:
cur ñlicet exaltationem dñĩ
saluatoris in cruce. qͣ mortem
uicit. ad memoriam fidelib
depingendo reduei: uel alia
eius miracła ce sanationes qͥb
de eodem mortis auct̃ore mi-¬
rabiliter tͥumphauit: cũ hoꝵs
aspectꝰ multum sepe compun¬
ctionis soleat p̃stare contuen¬
tib. ⁊ eis qͦq qͥ litt̾as ignorant.
quasi uiam dñicȩ hystoriȩ
pande lectionem. Nam &e pictu¬
ra grece hcospyt iea. id est uia
scͥpturȩ uocata ẽ. Silicuit .xii.
boues eneos facere qͥ mare suꝑ¬
baptizantes eos in nomine pa¬
designari scͥpturam si eiꝰ legi
non obfuit in eodem mari
scultis hystruatas ingyro.

Expanded text:
bim et vario picturarum gebim et vario picturarum genere fecit; vel certe ipsius Moysi opera considerassent, qui, jubente Domino, et cherubim prius in propitiatorio, et postea serpentem fecit aeneum in eremo, cujus inpentium veneno salvaretur. Si enim licebat serpentem exaltari aeneum in ligno, quem aspicientes filii Israel viverent; cur non licet exaltationem Domini Salvatoris in cruce, qua mortem vicit, ad memoriam fidelibus depingendo reduci; vel ad alia ejus miracula et sanationes, quibus de eodem mortis auctore mirabiliter triumphavit; cum horum aspectus multum saepe compunctionis soleat praestare contuentibus, et eis quoque qui litteras ignorant, quasi vivam Dominicae historiae pandere lectionem? Nam et pictura Graece ζωγραφία, id est, viva scriptura vocatur. Si licuit duodecim boves aeneos facere, qui mare superbaptizantes eos in nomine Padesignari scriptura? Si contra legem non fuit in eodem mari sculpturas historiatas in gyro
Abbreviated transcription (Latin):
stitui. Batosq mille capiebat
mare: cum aqͣ baptis matis
plebem iudeoꝵ abluens ad
regnum cȩleste transmisit. Re¬
cipiebat ⁊ alios mille: cum etiã
t᷑bas nationum eodem forte re¬
natas. ⁊ oꝑib iusticiȩ confirma¬
tas. eiꝰdem regni ꝑhenins fecit
ẽẽ participes. Notandum sane
hoc in loco. qͥa sunt qui putãt
lege d̃ ꝓhibitum. ne uł hõrũ
uel quoꝵ libet ammalium. si¬
ue rerum similitudines sccil¬
pamus aut depingamꝰ in ȩccł̃a.
calogo legis dixerit. ñ facies tͥ
sculptile. neq omnem simili-¬
tudinem quȩ ẽ in cęlo defuꝑ.
& que in t̾ra deorsum : nec eoꝵ
quȩ funt in aqͥs sub t̾ra. Qui
nequaqͣm hoc putarent. siuł
salomonis opꝰ ad memoriam
reuocassent: qͦd ce in templo
intꝰ palmas fecit & cherubin.
cum uariis celat᷑is. in locum
illiꝰ malogranata. &e retes. In
uasis lutum ut in seqͣntibus
legit᷑. leones eum bub. pal¬
mas.axes̃.⁊ rotas. cum cheru¬

Expanded text:
stitui. Batosque mille capiebat stitui. Batosque mille capiebat mare, cum aqua baptismatis plebem Judaeorum abluens, ad regnum coeleste transmisit. Recipiebat et alios mille, cum etiam turbas nationum eodem fonte renatas, et operibus justitiae confirmatas, ejusdem regni perennis fecit esse participes. Notandum sane hoc in loco, quia sunt qui putant lege Dei prohibitum, ne vel hominum, vel quorumlibet animalium, sive rerum similitudines sculpamus, aut depingamus in ecclesiacalogo legis dixerit: Non facias tibi sculptile, neque omnem similitudinem, quae est in coelo desuper, et quae in terra deorsum, nec eorum quae sunt in aquis sub terra . Qui nequaquam hoc putarent, si vel Salomonis opus ad memoriam revocassent, qui et in templo intus palmas fecit, et cherubin cum variis caelaturis; in columnis illius mala granata et retiacula, in vasibus laterum, ut in sequentibus legitur, leones cum bobus, palmas, axes et rotas, cum cheru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ significationem solet poni in
strum qͣdratum ⁊ solidum fac̃.
Decem qͥppe decies duct̾a. centũ
faciunt. Quȩ uidelicee figura
iam qͣdratum s adhuc plena ẽ.
uerum ut in altitudinem sur¬
gat. ⁊ solidum efficiat᷑: multi¬
plica centum ꝑ decem.⁊ fiunt
mille. Quo ꝑfecto numero: sta¬
biles ⁊ insuꝑabiles.⁊ uelut cũ¬
quadrata iustoꝵ conscientia
designant᷑. Q uocunq enm
u̾teris quadratum stabit. Sic
⁊ ammꝰ electoꝵ. nullo tempta¬
dionum occursu nouit astatu
suȩ rectitudinis melinani. Ba-¬
tus autem. hebreoꝵ m̃sura ẽ
qͣm ipsi bath nominant: ca¬
piens modios tres. Ipsa ẽ &
oephi: qm illi & epha nuncu¬
pant. S & oephi ad mensurã
ꝑtinet uariarum figurarum
tritici. ordei. leguminum:
batꝰ uͦ ẽ in specieb liquidis.
umno. oleo. aqͣ. Itaq batꝰ quȩ
certȩ norma mensure ẽ oꝑa
designat ȩqͥtatis ⁊ iusticiȩ: qͥbꝰ
hi qͥ in remissione peccatoꝵ
baptizant᷑ necesse habent in¬

Expanded text:
 perfectionis solet poni in merum quadratum solidum facit. Decem quippe decies ducta centum faciunt: quae videlicet figura jam quadrata, sed adhuc plena non est. Verum ut in altitudinem surgat, et solida efficiatur, multiplica centum per decem, et fiunt mille. Quo perfecto numero stabilis et insuperabilis et velut conquadrata justorum conscientia designatur; quocunque enim verteris quadratum, stabit. Sic et animus electorum nullo tentationum occursu novit a statu suae certitudinis inclinari. Batus autem Hebraeorum mensura est, quam ipsi Bath nominant, habens modios tres. Ipsa est ephi, quod illi epha nuncupant. Sed ephi ad mensuram pertinet variarum frugum, tritici, hordei, leguminum. Batus vero est in speciebus liquidis, vino, oleo, aqua. Itaque Batus, quia certae norma mensurae est, opera designat aequitatis et justitiae, quibus hi qui in remissionem peccatorum baptizantur, necesse habent in
Abbreviated transcription (Latin):
sculptile neq omnem similitu¬
dinem quȩ est in cȩlo desuper.
⁊ qͤ est in t̾ra deorsum: neq eoꝵ
que st̃ in aqͥs sub terra: atq ita
conclusit: ñ ad orab̾ ea neq co¬
les. Quib u̾b̃ aꝑte declaratur.
qͦd illȩ similitudines fier ꝓhi¬
bent᷑ ab oĩb quȩ in ueneratiõe
deoꝵ alienoꝵ face solent impĩs.
queq ad colendum atq ado¬
randum gentilitas errabun¬
da repꝑit. Cet̾m similit̾ hec fi¬
eri: nulla ut reor legis diuinȩ
littera uetuit. Alioquin ⁊ dñs
temptantibꝰ se phariseis de
tͥbuto ceo ani reddendo. in qͦ
nomen ⁊ imaginem ces aris
exp̃ssam ẽẽ dicebant. neqͣquã
ita respond̾et. reddite quȩ ft̃
ꝑcusfura auri ur̃i. iaginem
facere cesaris: qͥa talem sculp¬
turam lex diuina ꝓhibet esse.¬
Nunquam locutꝰ ut ostenso
sibi numinismate censꝰ. hoc
diceret. simed ces aris imago
causa idolatͥe. & non ad indi¬
cium magis regiȩ potestatis
ẽẽt deformata. De .x. basib

Expanded text:
 omnem similitudinem quae est in coelo desuper, et quae in terra deorsum, nec eorum quae sunt in aquis sub terra. Atque ita conclusit: Non adorabis ea, neque coles . Quibus verbis aperte declaratur quod illae similitudines fieri prohibentur ab hominibus, quae in venerationem deorum alienorum facere solent impii, quaeque ad colendum atque adorandum gentilitas errabunda reperit. Caeterum simpliciter haec fieri nulla, ut reor, legis divinae littera vetat. Alioquin et Dominus tentantibus se Pharisaeis de tributo Caesari reddendo, in quo nomen et imaginem Caesaris expressam esse dicebant, nequaquam ita responderet: Reddite quae suntpercussura auri vestri imaginem facere Caesaris, quia talem sculpturam lex divina neque locutus ostenso sibi numismate census hoc diceret, si in eo Caesaris imago causa idololatriae, et non ad judicium magis regiae potestatis esset deformata. CAPUT XX. De basib
Abbreviated transcription (Latin):
ue: ascende calue. Ille tamen
ñ tam crudelit. qͣm mystice
fecit illos pueros ab ursis ex¬
euntib deuorari. Si non de¬
uorarent᷑ illi pueri: nunqͥd
possent mortales nati. etiam
febre int̾cipi: Mist̾ium tam̃
ubi postera terrerent᷑. Nemo
gͦ irrideat erucem domini.
Iudei sunt possess a demoni¬
bus. ⁊ deuorati. Nam in calua¬
rie locum crucifigentes xp̃m.
⁊ eleuantes incruce. tanquã
ipsi dicebant sensu puerili.
non intelligentes qͥd loque¬
rent᷑: ascende calue: ascende
cifige. crucifige. Ponit᷑ enim¬
posita a domino est: qͣndo
uocauit ad se pueros. ⁊ cum
ꝓhiberent᷑ ab illo. dixit. Si¬
enim regnum cȩlorum. ꝓpo¬
situm exemplum puericie ad
ad cauendam fatuitatem ab
apło est: fr̃s inquit nolite eẽ¬
pueri sensib. Et rursꝰ ponit ad
imitandum: s malicia paruu

Expanded text:
ve, ascende calve: ille autem non tam crudeliter quam mystice, fecit illos pueros ab ursis exeuntibus devorari . Si non devorarentur illi pueri, numquid possent mortales nati etiam febre intercipi? Mysterium in ubi posteri terrerentur. Nemo ergo irrideat crucem Domini: Judaei sunt possessi a daemonibus et devorati. Nam in Calvariae loco crucifigentes Christum, et levantes in cruce, tanquam ipsi dicebant sensu puerili, non intelligentes quid loquerentur, Ascende calve. Quid cifige, crucifige a Domino est, quando vocavit ad se pueros, et cum prohiberentur ab illo, dixit: Sienim regnum coelorum . Propositum exemplum pueritiae ad cavendam fatuitatem ab Apotolo est: Fratres, nolite pueri esse sensibus. Et rursum proponit ad imitandum: Sed malitia
Abbreviated transcription (Latin):
amore feruescere. Quia uͦ ad
ses factȩ. pot̾at ita mystice int̾p̾¬
tari: qͥa ministͥ lauacͥ uitalis ad
et̾nȩ gaudia beatitudinis. quȩ
eos qͦs imbuant uocent. Uerũ
qͥa de eisdem lut̾ib distincte
insequentib scͥptum ẽ. quod
uidelicet. E. ex his positi sunt
ad dext̾am partem templi. ⁊ uͦ.
ad sinstm: magisin eis qͥnarii
numeri sunt intuenda
mist̾ĩa. In utͣꝙ & enim parte
templi fc̾ positȩ bas es lut̾um:
ut utͥq dei popło sacri fontis
cubitos altum ẽ. lam diximus.
liquerant ꝑ lauacrum baptis.¬
mi ẽẽ remittenda. Sic̃ gͦ muno
mari.xͣii. boues supposito uni¬
tas expͥmit᷑ baptis matis. que per
apłos toto erat orbe p̃dicanda:.
ita & ꝑ duos ordines luterum
mystice ostendit᷑. qͥa gentilitas
cum iudea inunum fidei con

Expanded text:
amore fervescere. Quia vero ad amore fervescere. Quia vero ad ses factae, potest ita mystice interpretari quia ministri lavacri vitalis ad aeternae gaudia beatitudinis, quae eos quos imbuunt vocent. Verum quia de eisdem luteribus distincte in consequentibus scriptum est, quod videlicet quinque ex his positi sint ad dexteram partem templi, et quinque ad sinistram, magis in eis quinarii numeri sunt intuenda mysteria. In utraque etenim parte templi sunt positae bases luterum, ut utrique Dei populo sacri fontis cubitis altum esse jam diximus, liquerant, per lavacrum baptismatis esse remittenda. Sic ergo in uno mari duodecim bubus superposito unitas exprimitur baptismatis, quae per apostolos toto erat orbe praedicanda. Ita etiam per duos ordines litterarum mystice ostenditur quod gentilitas cum Judaea in unum fidei con
Abbreviated transcription (Latin):
hec omnis electoꝵ multitudo
potest intelligi: quȩ iuxta tio¬
cem p̃cursoris. baptizanda e¬
rat ab ipso in sp̃u scõ &e igne.
Sic̃ gͦ sac̾dotes. qͥ in mare la¬
uabant᷑. formam exprimunt
eoꝵs. qͥ ꝑbaptisma efficiunt᷑
sumini consortes sacerdotii.
aptissime p̃tendunt. cũ
ꝑ ablutio¬
nem baptismi
implent᷑. La¬
uatur nãq in lutere hostia:.
cum qͥs fidelium aqͣ baptis¬
matis ꝑfundit᷑. Offert᷑ gͦ in
holocaustum: cum ꝑ imposi¬
scĩ accipit. Phylippꝰ euangłista
cum p̃dicaret in samari a.
quid nͥ in lut̾e templiho stiaᷤ
domini lauabat: S qͥa
necdum in quenquam eorũ
sp̃s ses descendebat. s baptirat
erant tantum in nomine dñi
iħu: uelut ablutȩ hostiȩ nec¬
dum ad sacroscm̃ altaris ignẽ
ꝑuenerant. At cum missi illo
petrꝰ & iohs imponebant bap¬
tizatis manꝰ ⁊ accipiebant sp̃m
sc̃m. loquebant᷑q linguis: iam
ad ignem altaris ꝑuenerant ho¬
stiȩ. ut fierent holocaustum qͦd
latine đr totum incensum: qͥa

Expanded text:
er omnis electorum multitudo potest intelligi, quae juxta vocem Praecursoris baptizata est ab ipso in Spiritu sancto et igne . Sicut ergo sacerdotes, qui in mari lavabantur, formam exprimunt eorum qui per baptisma efficiuntur summi consortes sacerdotii, aptissime praetendunt, cum post ablutionem baptismi implentur. Lavatur namque in lutere hostia, cum quis fidelium aqua baptismi perfunditur. Offertur vero in holocaustum, cum per impositi accipit. Philippus evangelista cum praedicaret in Samaria, quid nisi in lutere templi hostias Domini lavabat? Sed quia necdum in quemquam eorum Spiritus sanctus descenderat, sed baptizati erant tantum in nomine Domini Jesu, velut ablutae hostiae necdum ad sacrosancti altaris ignem pervenerant; at cum missi illo Petrus et Joannes imponebant baptizatis manus, et accipiebant Spiritum sanctum, loquebanturque linguis, jam ad ignem altaris pervenerant hostiae, ut fierent holocaustum, quod Latine dicitur totum incensum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ti in nouembri faciunt: innul¬
lis kł. lunam scđm regłares
inuenies:. s in kł. septembris.
necnon ⁊ octobs. iiii. occurrit:
cum scđm regłares in utͥsq
uͣ. eẽ. debeat. In kł. enim no¬
ẽẽ.uiiͦ. ratione regłarium. ꝑ¬
acto enim saltu in nouembͣ.
deinceps inuiolatum custo.¬
diet cursum. S omnem hãe
controuersiam euitare pot̾is:
siut supͣ diximus scdm egyp¬
tios mense iulii. saltus diem
transilire uolueris: p̾t̾ dũtax¬
at. klͫ. aus: in qͥbꝰ lunam.iii.
computab̃: que scđm epactas
.IIͦ. ꝓnunciat᷑. Dane ubicũq
saltum int̾ponas:.obseruabis
ut .iiͦiͦ. parit̃ lunationes. xxixͣ
non repugnant. hoc solũm

Expanded text:
ti in Novembre faciunt, in nullis Kal. lunam secundum regulares inveniens, sed in Kal. Sept. necnon et Octob. IVa occurrit, cum secundum regulares in utrisque Va esse debeat. In Kal. enim Noesse VIIa ratione regularium. Peracto enim saltu in Novembri deinceps inviolatum custodiet cursum. Sed omnem hanc controversiam evitare poteris si, ut supra diximus, secundum Aegyptios mense Julio saltus diem transilire volueris, praeter duntaxat in Kal. Augusti in quibus lunam IIIam computabis, quae secundum epactas IIa pronuntiatur. Sane ubicunque saltum interponas, observabis, ut III pariter lunationes XXIXas non repugnant, hoc solummo
Abbreviated transcription (Latin):
uobus modis in conspec¬
tu domini uenimꝰ. Uiuo
quidem. qͦdhic peccata nr̃a
subtilit̾ ppendentes. in eiꝰnos
conspec̾tu pommꝰ: ce flendo
diuidicamus. Alio uͦ modoin
conspectu domini uenimus:
cum mextremo iudicio ante
tͥbunal eiꝰ asfistimꝰ. Nam quo¬
tiens conditoris nr̃i potentiã
ad sensum reducimꝰ: totiens
in conspectu illiꝰ stamꝰ. Unde
recte nẽ ꝑuirtm dei helyam

Expanded text:
uobus modis in conspectu Domini venimus, uno quidem, quo hic peccata nostra subtiliter perpendentes, in ejus nos conspectu ponimus, et flendo dijudicamus, alio vero modo in conspectu Domini venimus, cum in extremo judicio ante tribunal judicis adsistimus: nam quotiens conditoris nostri potentiam ad sensum reducimus, totiens in conspectu illius stamus. Unde recte nunc per virum Dei Heliam
Abbreviated transcription (Latin):
lacum.⁊ sarmatas usq boriste¬
nen.atq ita ꝑdacos. partemq
germamie gallia. occeanilit¬
tora ampleri. qͦd eẽt horarã¬
boreos.⁊ bratanniam. hdraꝵs
xuii. postrȩmum seythi ꝑsci¬
cum. a ripheis uigisin ui¬
thilen. in quo dies continua¬
rentuꝵ ut diximꝰ nocꝰtes q ꝑͦ
pia que fecimꝰ posuere Eien¬

Expanded text:
lacum, et Sarmatas usque Borysthenem, atque ita per Dacos partemque Germaniae, Gallias, Oceani littora amplexi, quod esset horarboreos et Britanniam, horarum XVII. Postremum Scythicum a Riphaeis jugis Thulen, in quo dies continuarentur, ut diximus, noctesque per pia quae fecimus, posuere ci
Abbreviated transcription (Latin):
nigidio placuit .uͣ. parce. Sep¬
tima diuisio ab alta caspii
maris ora incipit. uadit su¬
per callatim. bosphoꝵs. boris¬
thenem. thomos. tracie au̾sa
triuallos. illmieireliqͣ. adri¬
aticum mare. aquilegiam
altinum. uenetiam. niceciã
patauiam. ueronam.cͥfe¬
monam. rauennam. ancho¬
nam.picenũ. marsos. pelig¬
nos. sabinos. umbriam. ari¬
minum.bononiam. placen¬
tiam. mediolantm. omnia

Expanded text:
Nigidio placuit, quinta. 218 Septima divisio ab altera Caspii maris ora incipit, vadit super Callatim, Bosporum, Borysthenen, Tomos, Thraciae aversa, Triballos, Illyrici reliqua, Hadriaticum mare, Aquileiam, Altinum, Venetiam, Vicetiam, Patavium, Veronam, Cremonam, Ravennam, Anconam, Picenum, Marsos, Paelignos, Sabinos, Umbriam, Ariminum, Bononiam, Placentiam, Mediolanum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
t quia supͣ dies.
distantiam dierum sol¬
sticialium int̾ eos qui ad
meridiem ⁊ septemtrionem
ab inuicem st̃ remoti. plinii
sccłi dictis ostendimꝰ᷑: uidet᷑
oportunum ⁊ eadem nẽ latꝰ.
⁊ consonantiam qͦq dierum
int̾ eos qui in quacunq mũ¬
di parte. sub eadem ab oriente
in occidentem ducente linea
commorant᷑. eiusdem decla¬
rare sermonib. gͥ in sexto
nat᷑alis hystorie libro de his
sexibens: plura sunt inquit

Expanded text:
t quia supra distantiam dierum solstitialium inter eos, qui ad meridiem et septentrionem ab invicem sunt remoti Plinii Secundi dictis ostendimus, videtur opportunum et eadem nunc latius, et consonantiam quoque dierum, inter eos qui in quacunque mundi parte sub eadem ab Oriente in Occidentem ducente linea commorantur, ejusdem declarare sermonibus. Igitur in sexto Naturalis historiae libro de his scribens: « Plura sunt, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
nem biranaum. lisimachiã
cheronesum. melam̃e inum
abdera. samotraciam. maro¬
neam. aenum. bessiam.tra.¬
ciam. medicam. peoniam il¬
liricos. dirrachium. canusiũ
apulie ęxcima. campaniam
ethuriam. pisas. lunam. lucã.
genuam. liguriam. antipo¬
lim. masiliam. narbonem
traronem. hispaniam. Traco¬
rensem mediam. ⁊ inde ꝑ
lusianam.Gnomoni pedes
ix.umbre uiii. longissima
spacla horaꝵ eq noctialium

Expanded text:
nem, Byzantium, Lysimachiam, nem, Byzantium, Lysimachiam, Chersonesum, Melanensium, Abderam, Samothraciam, Maroneam, Oenum, Bessicam, Thraciam, Mediam, Paeoniam, Illyrios, Dyrrachium, Canusium, Apuliae extima, Campaniam, Hetruriam, Pisas, Lunam, Lucam, Genuam, Liguriam, Antipolin, Massiliam, Narbonem, Tarraconem, Hispaniam, Tarraconensem mediam, et inde per Lusitaniam, Gnomoni pedes IX, umbrae VIII. Longissima diei spatia, horarum aequinoctialium
Abbreviated transcription (Latin):
ua. ⁊ inde ad occasum. Bno¬
monz .xxi. pedum. respondent
umbre .xui. pedum. Longissimꝰ diẽ
ht̃ equi noctales horas .xiiii.
& t̾cias duas unuis hore. Qͥn¬
do continent᷑ segm̃to ab ininut¬
tu caspii maris. bactͥ. hybia.
armenia. mysia. phrigia. hel¬
les. pontꝰ. troecdas. tenedos. abi¬
dos. cepsis. iliuim. ida mons.
cracim. lamsacum. senope. a¬
misum. eraclea in ponte pal
carandria. thes salia. macedo¬
nia larissa amphypolis. thes¬
salonice. pella. edesꝰ. beroea.
pharsalia. caristum. exboea.
boreotoum. calcis. delphia.
carnania. etholia. apollonia
brundusrum. tarentum. tu¬
Ri. locri. regium. lacani. nea¬
polis. puteoli. thuscum ma¬
re. corsica. baleares. hispania
media. gnomonis.Uii. pede
umibͥs.uiͦ. magnitudo diei fũ¬
ma horars equinoctialiũ
xu. Sextã comp̃hensio. qua
continet᷑ urbs roma. ample¬
ctit᷑ caspias gentes. cͣaucasũ.
septemtonalia armͣeme. apol¬
loniam supͣ rhindacum. in¬
comediam. niceam. calido¬

Expanded text:
va et inde ad occasum. gnova et inde ad occasum. gnomoni XXI pedum respondent umbrae XVI pedum. longissimus dies habet aequinoctiales horas XIIII et tertias duas unius horae. o continentur segmento ab introitu Caspii maris Bactri, Hiberia, Armenia, Mysia, Phrygia, Hellespontus, Troas, Tenedus, Abydos, Scepsis, Ilium, Ida mons, Cyzicum, Lampsacum, Sinope, Amisum, Cassandria, Thessalia, Macedonia, Larissa, Amphipolis, Thessalonice, Pella, Edesus, Beroea, Pharsalia, Carystus, Euboea, Boeotum, Chalcis, Delphi, Acarnania, Aetolia, Apollonia, Brundusium, Tarentum, Thurii, Locri, Rhegium, Lucani, Neapolis, Puteoli, Tuscum mare, Corsica, Baleares, Hispania media. Gnomoni VII pedes, umbrae VI. Magnitudo diei summa horarum aequinoctialium XV. Sexta comprehensio, qua continetur urbs Roma, amplectitur Caspias gentes, Caucasum, Septentrionalia Armeniae, Apolloniam supra Rhyndacum, Nicomediam, Nicaeam, Chalcedo
Abbreviated transcription (Latin):
ii. monta Tereius cireulus
ab indis imiaio ꝓximis orit᷑.¬
tendit ꝑ caspias portas. medie
ꝓrime. cathaoniam. cãpado¬
eiam. taurum. amammsstm
qthias portas. solos. tarsum.
cyprum. phesidiam. pamphi¬
liam. sydon. lycaoniam. lciã.
patharum. Santhum. cauriũ.
rhodum. coum. alicar nasũ.
gnidum. doridachium. delũ
cycladas. medias. cythium.
malean. Argos. lacomam. elim.
olẏmpiam. mesanam.pelopo¬
nensi. syracus as. catinam. si¬
cillam. mediam. sardinie au¬
xxxiii. tinciarum faciunt.
Longissimꝰ dies ẽ equinoctia¬
lium horars.xiiii.atq ddimi¬
uniꝰ hore. Quarto subiacent.
circło que ft̃ ab alto lateE
imaui. capadotie austrina
galat᷑ia. mutya. sardis. smyr¬
na. Sypulꝰ imonꝰ. mons lydia
carta. ionia. trallis. colophon
ephesꝰ. miletꝰ. chios. samos.
icarͥum marie . eycladum.
septentͥon.athene. megara.
corinthus. sycion. achara.
patras. istumus. epirꝰ. septẽ.¬
trionalia sicũie. narbonen¬
sis galliȩ exortuia hispanie
maritima.a kartagine no¬

Expanded text:
e. Tertius circulus ab Indis Imao proximis oritTendit per Caspias portas Mediae proximas, Cataoniam, Cappadociam, Taurum, Amanum, Issum, Cilicias portas, Solos, Tarsum, Cyprum, Pisidiam, Pamphiliam, Siden, Lycaoniam, Lyciae Patarum, Xanthum, Caunum, Rhodum, Coum, Halicarnasum, GCycladas medias, Gythium, Malean, Argos, Laconicam, Elim, Olympiam, Messaniam Peloponnesi, Syracusas, Catinam, Siliciam mediam, Sardiniae auLXXVII unciarum faciunt. longissimus dies est aequinoctialium horarum XIIII atque dimiunius horae. 215 Quarto subiacent circulo quae sunt ab altero latere Imavi, Cappadociae austrina, Galatia, Mysia, Sardis, Zmyrna, Sipylus, Tmolus mons, Lydia, Caria, Ionia, Trallis, Colophon, Ephesus, Miletus, Chios, Samos, Icarium mare, Cycladum septentrio, Athenae, Megara, Corinthus, Sicyon, Achaia, Patrae, Isthmus, Epirus, septentrionalia Siciliae, Narbonensis Galliae exortiva, Hispaniae maritima a Carthagine No
Abbreviated transcription (Latin):
circlos appellauiere greci pa¬
a rallelos. Principium¬
t sar habet indie pars u̾sa
ladanffrum. padet usq¬
s adarabiam ce rubiii
maris accolas conneut᷑¬
siane. mes opotamia. Selem¬
cia cognominata babilonia.
arabia ad petras usqͣ s yria¬
celesina. pelusium egrpͥti
inferiora que chora uocat᷑.
alexandria affrace maniti¬
ma.cyrenaica oppida omnia.
thapsꝰ. adrumetum. clypea.
numidia. mauntania utraq.¬
¶i. iuxta athlanticum mare¬
atnonte coltmme hereulis. In¬
umbilicꝰ quem gnomonem
uocant . uii. pedes longͦ. um¬
bram ñ ampliꝰ. qm .iiii. pedeᷤᷤ
longam reddit. nocti suȩ di¬
horas equinortiales habent.
breuissima ex contrario decẽ.
Sequens circłs incipit ab in¬
dia u̾gente ad occasum uadit
ꝑmedios parthos ꝑsepolimo:
scͣytima. ꝑsidis. arabiam citiorẽ.
iudeam. libani montis ample¬
meam.samariam. iherosoli¬
mam. ascalonem.ioppen.cesa.¬
riam.phenicen.ptolomaidẽ
sy donem. tyrum. beritum.
biblum. antiochiam tenraipa

Expanded text:
circulos appellavere, Graeci parallelos. Principium habet Indiae pars versa ad austrum. patet usque Arabiam et Rubri maris accolas. contsiana, Mesopotamia, Seleucia, cognominata Babylonia, Arabia ad petras usque Syriacoele, Pelusium Aegypti; inferiorque ora quae Cora vocatur, Alexandria, Africae maritima, Cyrenaica oppida omnia, Tapsus, Hadrumetum, Clupea, Numidia, Mauritania utraque, Atlanticum mare, columnae Herculis. Inumbilicus, quem gnomonem vocant, septem pedes longus, umbram non amplius quatuor pedes longam reddit. Noctes vero dihoras aequinoctiales habent, brevissima e contrario decem. Sequens circulus incipit ab India vergente ad occasum, vadit per Medos, Parthos, Persepolin, citima Persidis, Arabiam citeriorem, Judaeam, Libani montis accolamaeam, Samariam, Hierosolymam, Ascalonem, Joppen, Caesaream, Phoenicen, Ptolemaidem, Sidonem, Tyrum, Berytum, Byblum, Antiochiam, Laodicea
Abbreviated transcription (Latin):
rcłos duos: pͥmum¬
ptolomaidem ĩ rubro mari
ad elephantorum uenatꝰ con¬
ditam. tibi longis simꝰ dies .xii.
horaꝵs ẽẽt. dimidia hora am¬
plior. scołm ꝑ syenen egypti

Expanded text:
rculos duos: primPtolemaidem in Rubro mari ad elephantorum venatus conditam, ubi longissimus dies XII horarum esset dimidia hora amplior, secundum per Syenen Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
qui morabant᷑ int̾ eos. Scͥp.¬
tumnãq est in libro parali¬
pomenon. Numera uit gͥ salo¬
mon õs uiros ꝓselitos qͥ erant
in t̾ra isrł. post dinumeratio¬
citq eos seꝓtuaginta milia qͥ hu¬
liti aut̃ uocabant᷑ grece: qui ex
aliis nationibꝰ ꝓgeniti. in fidem
⁊ consortium popłi di accepta
circumcis ione tͣnsiert̾. fuer t̃q
oꝑarii domꝰ dm de filiis israel.
fuert̾ de ꝓselitis: fuert̃ de genti¬
bus: de filiis ui delicet is rael.
octoginta milia. qͥ ad p̃ciden¬
das de libano cȩdros missi sunt.
de ꝓselitis. isti nẽ de quib locu¬
ti sumꝰ. lapidum ces ores: de
gentib. yram ipse. ⁊ serui eiꝰ:
qͥ cum seruis salomomis ligna
cedebant de libano. Omne gͥ
hõium genꝰ ꝑ qͦs ȩdificanda erat
eccłia. in edificatione templi p̃¬
cess it. Iudei nanq ꝓseliti. &¬
gentiles conu̾si adueritatem &¬
eccłiam. siue recte tiruendo si¬
ue etiam docendo construunt.
De quali lapide templum sit

Expanded text:
qui morabantur inter eos. Scriptum namque est in libro Paralipomenon : Numeravit igitur Salomon omnes viros proselytos, qui erant in terra Israel, post dinumeratiocitque eos septuaginta millia qui hulyti autem vocabantur Graece, qui ex aliis nationibus progeniti, in fidem et consortium populi Dei accepta circumcisione transierunt. Fuerunt itaque operarii domus Domini de filiis Israel, fuerunt de proselytis, fuerunt de gentibus. De filiis videlicet Israel, triginta millia, qui ad praecidendos de Libano cedros missi sunt: de proselytis isti, de quibus nunc locuti sumus, lapidum caesores. De gentibus, Hiram ipse, et servi ejus, qui cum servis Salomonis ligna caedebant de Libano. Omne igitur hominum genus, per quos aedificanda erat Ecclesia, in aedificio templi praecessit: Judaei namquegentiles conversi ad veritatem EEcclesiam, sive recte vivendo, sive etiam docendo construunt. CAPUT IV. De quali lapide templum sit
Abbreviated transcription (Latin):
gacis animi a terra ad lunam¬
cxxui. milia stadio¬
rum ẽẽ collegit. ad¬
solem ab ea drplũ.
tͥplicatum.S meri

Expanded text:
gacis animi, a terra ad lunamCXXVI millia stadiorum esse collegit,solem ab ea duplum, plicatum. Sed meri
Abbreviated transcription (Latin):
Q apłs iacobꝰ. Ecce beatificamꝰ
inqͥt eos qui sustinuert̃. Suffe¬
rentiam iob audistis: & finem
dñi ui distis. Naut̃ frustra com¬
memoratis iustoꝵ p̃ssuras ad¬
didit. & finem dñi uidistis: qͥa
neq ille hinc sine flagello exiit.
qͥ hic sine culpa uixit: qͥq ad sal¬
uandos infirmos. mortuosq sus¬
citandos. apparuit in mundo.
ipse ad p̃monstrandum nobis
exemplum patientie. & ꝑ infir¬
mitatem mortis uoluit redim̾e
mundum. unde psalmista cũ
dixisset. ds ñr d̾s saluos facien

Expanded text:
e beatificamus, inquit, eos qui sustinuerunt. Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis . Non autem frustra commemoratis justorum pressuris addidit: Et finem Domini vidistis, quia neque ille hinc sine flagello exiit, qui hic sine vitio vixit; quique ad sanandos infirmos, mortuosque suscitandos apparuit in mundo, ipse, ad praemonstrandum nobis exemplum patientiae, per infirmitatem mortis voluit redire de mundo. Unde Psalmista cum dixisset: Deus n
Abbreviated transcription (Latin):
circo ꝑ.xxuiͦii. annos reuol¬
uit᷑. ut single concurrentes
ibissextum ueniant. Quod.
fieri ñ potest nisi ꝑ tot annos:
cumipse concurrentes. usq ad
septenarium ꝓficiant nũm:
uiii. sunt. Qͦ ciclum solarem
inuenire cupiens:ad nume¬
rum annorum dñi semper
addito.ixͣ: qͥa totanni p̃ces¬
serant de eodem numero. in¬
ipsa incarnatione. Tẽ hanc
summam diuide ꝑ .xxuiii.

Expanded text:
circo per XXVIII annos revolvitur, ut singulae concurrentes in bissextum veniant, quod fieri non potest, nisi per tot annos, cum ipsae concurrentes usque ad septenarium proficiant numeruVIII sunt. Ergo cyclum solarem invenire cupiens, ad numerum annorum Domini semper addito IX, quia tot anni praecesserunt de eodem numero ipsam incarnationem, tumque hanc summam divide per XVII
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦd idem psalmista de sacram̃¬
tis dominice incarnationis loqͣns
ex ꝑsona eoꝵ qͥ pꝰcompleta eius¬
dem incarnationis archana
audiuimꝰ ea ĩ effrata inuenimꝰ ea m
cãpiᷤ silue. Audiuimꝰ qͥtpe ĩ effrata .i.

Expanded text:
hoc quod idem psalmista de sacramentis Dominicae incarnationis loquens, ex persona eorum qui post completa ejus incarnationis arcana audivimus ea in Ephrata, invenimus ea in campis sylvae . Audivimus quippe in Ephrat
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentis euangłii. fructũ
debent rect̃e oꝑationis ostende:¬
idem apte lut̾es singłi. in quib
capiebant. Quod uͦ sequit᷑. erat
dine seu in latitudine signifi¬
catio intellectꝰ mystici in ꝓmp¬
tu est. Luter enim unꝰ.iiͦii. eu
cardinales uirtutes. sine qͥb
est. debet institui: uł certe ꝓpt̃
.iiͦiͦi. mundi plagas. qͥb laua¬
crum salutis ministrat᷑. dicen¬
te psalmographo: qͦs redemit
de manu inimici be regionibꝰ
conggauit eos: a solis ortu ⁊
occasu ab aquilone ⁊ mari.¬
an amplidudinem significa¬
ret. adiecit. uidet᷑ quia fun¬
dum ipsiꝰ lut̾is. huiꝰ eẽ ampli¬
tudinis uolu̾it intelligi qͦd
qua positꝰ crat quisq lut̃ fa¬
cillime conicit᷑ qͦd ita sebit᷑.
Insummitate autem bas is
erat quedam rotunditas
umꝰ ⁊ dimidii cubiti ita fabri¬
cata. ut lut̃ posset desuꝑ impo¬
ni. Latitudo gͦ funch in lut̾ib
unius erat cubiti ⁊ dimidii:
ipsa uͦ capacitas lut̾um. iiiͬiͬ.
habebat cubitos. s utrum in la¬

Expanded text:
sacramentis Evangelii fructum debent rectae operationis ostendere, apte luteres singuli, in quibus capiebant. Quod vero sequitur: « Erat dine seu in latitudine, quid significet, intellectus mysterii in promptu est. Luter enim unus quatuor ecardines virtutesque quibus est debet institui; vel certe propter quatuor mundi plagas, quibus lavacrum salutis ministratur, dicente psalmographo, Quos redemit de manu inimicorum, de regionibus congregavit eos; a solis ortu et occasu, ab aquilone et merian altitudinem significaret, non adjecit: videtur quod fundum ipsius luteris hujus esse amplitudinis voluerit intelligi, quod qua positus erat quisque luter, facillime conjicitur, quod ita describitur: In summitate autem basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabricata, ut luter desuper possit imponi. Latitudo ergo fundi in luteribus unius erat cubiti ac dimidii; ipsa vero capacitas luterum quatuor habebat cubitos; sed utrum in al
Abbreviated transcription (Latin):
domum ꝑegͥno & hospiti aꝑiat:
ubi om̃s simul electi habitatio¬
nem ex deo habent. domum
non manufactam et̾nam in
cȩlis: Quis mͥ illic panem e¬
surienti. potum ue afferat si¬
tienti: ubi dñs pascet me. &e
nichil mͥ deerit. Diruptis gͦ for¬
mis uasoꝵs qͦndam neces sari¬
is. uasa ipsa indomo domini
splendida iam resplendent:
quia cessantib in fine scłi non
solum ꝑsecutionib quas ꝓpt̾

Expanded text:
domum peregrino et hospiti aperiat, domum peregrino et hospiti aperiat, ubi omnes simul electi habitationem ex Deo habent, domum non manufactam, aeternam in coelis? Quis mihi illic panem esurienti, potumve afferat sitienti, ubi Dominus pascet me, et nihil mihi deerit? Diruptis ergo formis vasorum quondam necessariis, vasa ipsa in domo Domini splendida jam refulgent, quia cessantibus in fine saeculi non solum persecutionibus, quas p
Abbreviated transcription (Latin):
ma siue diuine caritatis. siue
etiam humane adu̾sitatis e¬
mollit. uiam patrum bene¬
oꝑando intramꝰ. ut ad p̃mia
patrum bñ currendo ꝑuenia¬
mus. Neq enim semꝑ nos regłis
necesse ẽ bone oꝑationis apta¬
ri: s completa oꝑatione bona.
palma ẽ beatȩ retributionis
sꝑanda: quia nec semꝑuasa in¬
formis argille tenebant᷑ inclusa:
uerum ubi ad ꝑfectionem sui
ꝑuenerant. fractis formarum
claustris ꝑducebant᷑ in lucem:
& in templo domini ꝓsuis q̃q
locis disponebant᷑. Hoc autem
dicimꝰ. non qͦd oꝑa sc̃oꝵ unqͣm
sint int̾itura: s quia ubi coro¬
nam iusticiȩ qm bñ oꝑando
meruerunt acceꝑint: laborio¬
sȩ oꝑationis cunc̃ta iam ces¬
sant officia. Quis enmin illa
uita ꝓfide xp̃i martyrium pa¬
tiatur. ubi expulsis adu̾sita¬
tibus om̃s elecꝰti inp̃sentia xp̃i
lȩtant᷑ : quis ibi mortuum se¬
peliat: ubi sola uiuentium
t̾ra est: Quis lugentem conso¬
let: ubi abst̾get d̾s omnem la¬

Expanded text:
ma sive divinae charitatis, seu ma sive divinae charitatis, seu etiam humanae adversitatis emollitoperando intramus, ut ad praemia patrum bene currendo perveniamus. Neque enim semper nos regulis necesse est bonae operationis arctari, sed, completa operatione bona, palma et beatae retributionis speranda; quia nec semper vasa informis argillae tenebantur inclusa, verum ubi ad perfectionem sui pervenerant, fractis formarum claustris producebantur in lucem, et in templo Domini pro suis quoque locis disponebantur. Hoc autem dicimus non quod opera sanctorum unquam sint interitura, sed quia ubi coronam justitiae, quam bene operando meruerant, acceperint, laboriosae operationis cuncta cessent officia. Quis enim in illa vita pro fide Christi martyrium patiatur, ubi, expulsis adversariis, omnes electi in praesentia Christi laetantur? Quis ibi mortuum sepeliat, ubi solum viventium terra est? Quis lugentem consoletur, ubi abstergit Deus omnem la
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ carne uent᷑ũ. Inuenimꝰ ea in cãpis
silue: qi reuelata ÷ ĩ latittidine gen¬
tiũ ꝑ orbẽ. Ipsi cognoium dad ipsi
uidimꝰ. ipsi participe sumꝰ facti fũ¬
dit gͦ rex uasa domꝰ dñi in cãpest̃
regione iordanis q̃ura dominꝰ
baptismo salutis
de quo uas a miscdie faceret
ꝑ totam mundi latitudinem
impleuit. Argillosa autem
erat t̾ra de qua fact̾ȩ st̃ formȩ.
ad fundenda uasa domꝰ dñi.
sacra scͥptura de qua regulam
bñuiuendi accipimꝰ ualet in¬
telligi: Quasi enim argillos a¬
t̾ra. ignib durata. formamua
sorum domini qͣnta ⁊ qualia
fiera debeant. exhibet: cũ nob̃
scͥptura regłam iusticiȩ quam
sequam᷑ ostendit: scõꝵq nob̃
exempla. qͥ in igne tͥbulationũ
inuincibiles ꝑdurarunt. in
oĩb sequenda p̃monstrat. Si
uasa in domo dñi elect̃a ac p̃¬
in igne liquefactum argille
formas ingͥdit᷑ qͦuas possit ap¬
tũ minist̾iis cȩlestib effici. cum
ipsi salubrit humiliati. & flã¬

Expanded text:
 ea in campis silvae, quia revelata in latitudine gentium per orbem, ipsi cognovimus, ipsi vidimus, ipsi participes sumus facti. Fudit ergo rex vasa domus Domini in campestri regione Jordanis, quia Dominus baptismum salutis, de quo vasa misericordiae faceret, per totam mundi latitudinem implevit. Argillosa autem terra, de qua factae sunt formae ad fundenda vasa domus Domini, sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi? Quasi enim argilla ignibus durata formam vasis Domini, quanta et qualia fieri debeant, exhibet, cum nobis Scriptura regulam justitiae quam sequamur ostendit, sanctorumque nobis exempla, qui in igni tribulationum invincibiles perdurarunt, in omnibus sequenda praemonstrat. Si vasa in domo Domini electa ac pres igni liquefactum argillae formas ingreditur, quo vas possit aptum ministeriis coelestibus effici, ita et ipsi salubriter humiliati, et flam
Abbreviated transcription (Latin):
cit quoq decem luteres ereos.
Quare decem ft̃̾ bases facte toti¬
demq eis suppositi lut̾es. supͣrã
oictum ẽ: quoduͦ una erat fu¬
fura mensuraq &e scultura con¬
similis omnium basiũ. siue lu¬
terum. ñ in ea significatione
factum ẽ. qͣ equalia possint ẽẽ
omnium merita doctoꝵ: s in
ea potiꝰ. qua una fides euangłii
quo instituunt᷑. unum sacram̃¬
tum baptismi. quo abluunt᷑.
secrant᷑ electi: tam ce si donatio¬
nes habent diu̾sas in ipso sp̃u.
qui diuidit singłis ꝓut uult.
Quadraginta batos capiebat
lut̃ unꝰ. Qua dragenariꝰ nume¬
rus solet magnȩ ꝑfectionis ty¬
oꝑadio in lege diuina p̃fixa est.
quatuor uͦ euangłioꝵ libri. qͥ

Expanded text:
cit quoque decem luteres aereos. » Quare decem sint bases factae, totidemque eis superpositi luteres, supra jam dictum est. Quod vero una erat fusura, mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sive luterum, non in ea significatione factum est, quod aequalia possint esse omnium merita doctorum, sed in ea potius, quod una fides Evangelii, quo instituuntur, unum est sacramentum baptismi, quo abluuntur, secrantur electi, tametsi donationes habent diversas in ipso Spiritu, qui « dividit singulis, prout vult . » « Quadraginta batos capiebat luter unus. » Quadragenarius numerus solet magnae tra operatio in lege divina praefixa est; quatuor vero Evangeliorum libri, in