comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc aut̃ẽ que ad scribendi do¬
modũ congrue referri ualeant: ꝓpo
accessibilis est. Ea que aꝑta continet: qͣsi
amicus familiaris sine fuco ad corloqͥt᷑
indoctorũ atq doctorum. Eauͦ que miste¬
riis occultat: nec ipsa eloquio suꝑbo erigit.
qtio non atideat accedere mens tardiuscu¬
la et inerudita. quasi pauꝑ ad diuitem:
s inuitat om̃s humili sermone. qͦs non
solũ manifesta pascat. s etiã secreta exer¬
ceat ueritate. His salubrider et praua cor¬
riguntur. et parua nucriunt᷑: et magna
oblectantur ingenia. Sũma euangłii
rie distinguit᷑. i inhystoria. anmorib. an
allegoria. Rurstis istatria multifarie
diuidunt᷑ :i. qͥd adeo. quid ab angłis. uel
hominib gestũ dictũq sit. quid a ꝓpħis
nuntiatũ de xp̃o et corpore eiꝰ: qͥd de dia¬
bolo et menbris ipsius: quid de ueteri
et nouo popło:quid de p̃senti scło
et fucuro regno. atq iudicio. Ieronimꝰ

Expanded text:
unc autem quae ad scribendi modum congrue referri valeant, propaccessibilis est. Ea quae aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum. Ea vero quae mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita, quasi pauper ad divitem; sed invitat omnes humili sermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat veritate. His salubriter et parva corriguntur, et parva nutriuntur, et magna oblectantur ingenia. Summa Evangelii, rie distinguitur id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur, id est quid a deo, quid ab angelis vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis pronunciatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris eius; quid de veteri et novo populo; quid de presenti seculo et futuro regno atque iudicio. DE
Abbreviated transcription (Latin):
clx.
clxi.
clxii.
clxiii.
clxiiii.
clxoi.
clxuiii.
clixi.
clxxii.
clxxiii.
clxxu.
clxxui.
clxxuii.
clxxuiii.
clxxix.
clxxx.
clixxi.
clxxxii.
clxxxiii.
clxxxuii.
clxxxuiii.
clxxxix.
cxci.
cxcii.
cxciii.
cxciiii
cxcu.
cxcui.
cxcuii.
cxcuiii
ccii

Expanded text:
CLX CLXI CLXII CLXIII CLXIIII CLXV . CLXVIII CLXXI CLXXII CLXXIII CLXXV CLXXVI CLXXVII CLXXVIII CLXXIX CLXXX CLXXXI CLXXXII CLXXXIII CLXXXVII CLXXXVIII CLXXXIX CXCI CXCII CXCIII CXCIV CXCV CXCVI CXCVII CXCVIII CXCIX
Abbreviated transcription (Latin):
xlii
xiii
lxix
lxxi
clxiiii
lxiiii
cxxiii.
lxxix
lxxxi
cxxxii.
lxxxii
clxxiii
xxxuii
lxxxiii
lxxxiiii
lXXXUI
xliiii

Expanded text:
II III LXIX LXX LXXII LXXIII LXXVIII LXXIX LXXX LXXXI LXXXII LXXXIII LXXXIIII LXXXV LXXXVII LXXXIX XII
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc dicet itx his qui adextus ciꝰ crũt.
Uenite benedicti. patͥs mci. possidete pa¬
ratum uob regnũ. a constitutioẽ mũdi.¬
Rex regum sine strepitu uerboꝵ loquet᷑.
.i. manifestabit conscientiaᷤ & merita.
uitȩ. p̃destinatum uob̃ a constitutione
mundi. E suriui enĩ: et dedistis michi
manducare. Situn: et dedisti̾m̃ bibere.
Hospes eram: et collegistis me. Nudus.
& oꝑuistis me. Infirmus: et uisitastis
me. In carceit: & uenistis ad me. Mani¬
festa st̃ oꝑa misccłiȩ: ad corꝑis miscrias ꝑ¬
tinentia. Ad animas uͦ spectat. ut esuri¬
entem & sicientẽ iusticiã pane uerbi dĩ
reficias: uł potii sapientiȩ refrigeres. Er¬
tantẽ in domũ mat̾s eccłiȩ reuoca:. nudũ
a bono oꝑe. uirtutib orna. infirmũ in
fide corrobora. in tͥbulatione aliqua. seu
cartere tristiciȩ opp̾sso. subueni compati¬
endo uel consolando ucra dilectione. Tũc
respondebunt ei iusti dicentes. Dñe qñ

Expanded text:
Tunc dicet rex his qui a dextris ejus erunt: Tunc dicet rex his qui a dextris ejus erunt: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi.Rex regum sine strepitu verborum loquetur, id est, manifestabit conscientias et merita. vitae, praedestinatum vobis a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manduchospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me; infirmus et visitastis me; in carcere, et venistis ad me. Manifesta sunt opera misericordiae, ad corporis miserias pertinentia. Ad animas vero spectat, ut esurientem et sitientem justitiam pane verbi Dei reficias, vel potu sapientiae refrigeres. Errantem in domum matris Ecclesiae revoca; nudum a bono opere, virtutibus orna; infirmum in fide corrobora. In tribulatione aliqua seu carcere tristitiae oppresso subveni, compatiendo vel consolando vera dilectione. Tunc respondebunt e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ regnabit suꝑ ęccł̃iam. in qua t̾e
apparebit omnipotentia eius. In ma¬
iestate diuinitatis iudicaturris adue¬
niet. qui in humilitate serui iudican¬
dus appariut. Itaq tradenduᷤ in ꝓxi¬
mo cruci. recte ꝓmittit głam tͥum¬
phantis. In famulatu eius uenient
angłi. tanqmͣ testes humanorꝓ actiũi.
Et congregabit᷑ ante eum om̃s
gt̃s. et seꝑabit eos abintucem. sic̃ pa¬
stor segregat oues ab hedis. ꝙ statues
oues quidem adextͥs siuis. hedos auttẽ
a sinistris. In dextris et̃ne beatitudi¬
nis confirmabunt᷑ qui amauerunt
et̃na: in sinistris uͦ ct̃nȩ miserie. qui
cupierunt p̃sentia. Nam et ipsa tͣnͣ¬
sitoria dĩ dona. respectu et̃noꝵ dicunt᷑
tͣ potiora. Hinc ẽ illud. Gor sapientis in
dextera euis. & cor stulti. in simstriᷤ illiꝰ.
Hedos uocat peccatores. qͥa ꝓ peccato
hedi offerebant᷑. Non dicit capras quȩ
possunt habere fetꝰ. s lascum̃i animal ce pe¬
tulcũ. & semꝑ feruens ad coitũ ponit.

Expanded text:
Hoc est, regnabit super Ecclesiam, in qua tunc apparebit omnipotentia ejus. In majestate divinitatis judicaturus adveniet, qui in humilitate servi judicandus apparuit. Itaque tradendus in proximo cruci, recte praemittit gloriam triumphantis. In famulatu ejus venient angeli tanquam testes humanorum actuum. Et congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabit eos ab invicem sicut pastor segregat oves ab haedis, et statuet oves quidem a dextris suis, haedos autem a sinistris. In dextris aeternae beatitudinis confirmabuntur, qui amaverunt aeterna; in sinistris vero aeternae miseriae, qui cupierunt praesentia. Nam et ipsa transitoria Dei dona, respectu aeternorum dicuntur t potiora. Hinc est illud: Cor sapientis in dextera ejus, et cor stulti in sinistris illius . Haedos vocat peccatores, quia pro peccato haedi offerebantur. Non dicit capras, quae possunt habere fetus, sed lascivum animal et petulcum, et semper fervens ad coitum, ponit.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dñi redeuntis examen ctiã nunc
ex parte celebrat᷑ ꝓpt̃ gr̃e mutationẽ
quȩ uni dat᷑. & alteri aufert᷑. s in ge¬
nerali iuidicio uniuersalit̾ implebi¬
tͣ. Cotidie namq conspicit statũ ex¬
cdie. & pecuniam negotiatorib com¬
modat. Prudent̾q laborantẽ ampli¬
ori gr̃ã donat: &. otia sectantẽ ab eo
criuntñ inimicos mͥcos illo ᷤᷤ qui
noluerunt me regnare suꝑ se. addu¬
cite huc: & interficite ante me. Ini
uetti nolentiũ. qui uerbũ fidi uel ñꝗͣ
audire. uel male interp̃tando corrum¬
pere malunt. significat in die uidicii
mali catholici. ꝑ messionem ruris ũ
seminati. etiam illi qͦs uerbũ dci nec
audire contigit exprimunt᷑. His qͥnq
psonis.omne genus hominũ indie
uidicii discutiendum designant᷑: clu

Expanded text:
Domini redeuntis examen, etiam nunc ex parte celebratur propter gratiae mutationem, quae uni datur, et alteri aufertur; sed in generali judicio universaliter implebitur. Quotidie namque conspicit statum Ecclesiae, et pecuniam negotiatoribus commodat. Prudenterque laborantem ampliori gratia donat, et otia sectantem ab eo n inimicos meos illos qui noluerunt me regnare super se, adducite huc et interficite ante me. Iniqum converti nolentium, qui verbum fidei vel nunquam audire, vel male interpretando corrumpere malunt, significat in die judicii mali Catholici; per messionem ruris non seminati, etiam illi quos verbum Dei nec audire contigit, exprimuntur. His quinque personis omne genus hominum in die judicii discutiendi designatu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit de caritate. Si linguis hominum
loquar et angłor. caritatem autẽ ñ ha¬
beam: factus sũ uelut es sonans aut cun¬
balum tuniens. Omnib humorib suꝑ¬
eminet oleum. sic̃ suꝑeminens uia ẽ car¬
tas ꝑueniendi ad cclũ. Littetam sic lege.
Tunc sd in fine mundi et in hora ignota
ruis facit denatium. qͥa ex utroq sexu col¬
ligit᷑ multitudo fidelium. Acceptio lampa¬
dum. ostensio ẽ bonoꝵ oꝑum. qͥb equȩ
suꝑsticiosi ut uere ieligiosi estimant᷑ oc¬
p̃ꝑamur occurrere: in resurrectione quȩ ẽ
a mortuis. Uel sponsum & sponsam in¬
tellige dm̃ in homine. scđm tempꝰ q para¬
bolam dixit. Nam ut sp̃c carni sponsus.
sit in xp̃o. Quinq autẽ exeiscrant fatuȩ.
et quinq prudentes. S quinq fatuȩ:
acceptis lampadib non sumpscĩt oleũ

Expanded text:
is hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans aut cymbalum tinniens . Omnibus humoribus supereminet oleum, sicut supereminens via est charitas perveniendi ad coelum. Litteram sic lege: Tunc, scilicet in fine mundi et in hora ignota,inatus quinarius facit denarium, qiua ex utroque sexu colligitur multitudo fidelium. Acceptio lampadum, ostensio est bonorum operum, quibus aeque superstitiosi ut vere religiosi, aestimantur octae praeparamur occurrere in resurrectione, quae est a mortuis. Vel sponsum et sponsam intellige Deum in homine, secundum tempus quo parabolam dixi. Nam ut spiritus carni sponsus, sit in Christo Quinque autem ex eis erant fatuae, et quinque prudentes. Sed quinque fatuae, acceptis la
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt ei tͥginta argenitos. Et ex
odecim numcto. ñ incrito. corpore ñ
animo. a principib ñ inuitat᷑. nulla
necessitate constringit᷑: s ꝓpͥa sponte
scelciatȩ m̃tis inut consiliũ. Ncc in
uenditione magistti certam postulat
sũmã. ut de cata re s quasi uile tra¬
dens mancipiũ in potestate posuit
ementiũ. Multi hodie iuide scelus
exhorrent: nec tam̃ cauent. Nam cũ
ꝓ munerib falsũ testimoniũ dicunt.
ꝓfecto ueritatẽ negando. dnm̃ pecum¬
a uendunt. Cum societat̾e fiat̃nita¬
tis discordiȩ peste commaculant: dñm
ꝓdunt. Ꝙ sic̃ ioħs baptista ꝓ u̾itate.
&r ideo ꝓ xp̃o qui ueritas ẽ martytiũ
suscepit: ita ccontiario qͥ ui̾tatis uita¬

Expanded text:
t eum odecim, numero, non merito; corpore, non animo, a principibus non invitatur, nulla necessitate constringitur, sed propria sponte sceleratae mentis iniit consilium. Nec in venditione magistri certam postulat summam de chara re, sed quasi vile tradens mancipium, in potestate posuit ementium. BEDA. Multi hodie Judae scelus exhorrent, nec tamen cavent. Nam cum pro muneribus falsum testimonium dicunt, profecto veritatem negando, Dominum pecunia vendunt; cum societatem fraternitatis discordiae peste commaculant, Dominum produnt. Et sicut Joannes baptista pro veritate, et ideo pro Christo qui veritas est, martyrium suscepit; ita
Abbreviated transcription (Latin):
abiahȩ lazarũ uidit. Ex libro ꝓ¬
nosticoꝵ. Est ut ait beatus augusti¬
nus inferors sub̃a incorporał. Et
ideo merito querit᷑ unde sub t̾nis dicunt᷑
ẽẽ inferi si corporalia loca ñ sunt. aut
unde inferi appellant᷑: si lub t̾ris ñ sunt.
S idem doctor dicit. Ideo sub t̾ris dicunt᷑
inferi uel credunt᷑. quia congruent̃ in sp̃u
ꝑ illas corꝑaliũ terũ similitudines sic de¬
monstrant᷑. ut qm̃ sie defunctor animȩ
inferis digne carnis amore peccauerunt.
ad illas corꝑalium rerũ similitudines
exhibeant᷑. quib carne mortui solent
sub t̾ra condi. Nonnulli ex hac sententi¬
a augustim sentiunt. qd uͥcũq peccator
fuerit. ibi elem̃ta cruciabunt eũ. & in
corpore suo. & ex locis adiacentib. Est
enĩ ꝓbabile ut anima que sua sponte
siunit a carne fomentũ peccandi: nolenᷤᷤ
ab cadem iccipiat fomentũ cruciatus.
& quia pene ille acutissime ac sempi¬

Expanded text:
Abrahae Lazarum vidit . » Ex libro PAbrahae Lazarum vidit . » Ex libro Prognosticorum: « Est, ut ait beatus Augustinus, inferorum substantia incorporalis. Et ideo merito quaeritur, unde sub terris dicuntur esse inferi, si corporalia loca non sunt; aut unde inferi appellantur, si sub terris non sunt. » Sed idem doctor dicit: « Ideo sub terris dicuntur inferi vel creduntur, quia congruenter in spiritu per illas corporalium rerum similitudines sic demonstrantur. Ut quoniam defunctorum animae inferis dignae, carnis amore peccaverunt, ad illas corporalium rerum similitudines exhibeantur, quibus carne mortui solent sub terra condi. » Nonnulli ex hac sententia Augustini sentiunt quod ubicunque peccator fuerit, ibi elementa cruciabunt eum et in corpore suo, et ex locis adjacentibus. Est enim probabile ut anima, quae sua sponte sumit a carne fomentum peccandi, nolens ab eadem recipiat fomentum cruciatus. Et quia poenae illae acutissimae ac sempi
Abbreviated transcription (Latin):
ille cuiꝰmodi. & in qua mundi uł rer̃
parte futurus sit. hominẽ scire arbitͦr
stendit. s Ex codem. Unus quide ẽ ge¬
hennȩ ignis. s ñ uno mͦ om̃s cruciat
peccatores. Iniꝰciuusq et enim qnͣtum
erigit culpa: tantũ illic sentiet penam
Nam sic̃ in hoc mundo ñ om̃s ȩqualit
sentiunt ardorem sol. ita illic in uno
igne ñ unus modus ẽ incendi: s dis¬
similit̃ peccatores exurit. Angustinꝰ
in uicesimo pͥmo de cuutate dĩ. Ne¬
quaqm negandum ẽ ȩternũ ignem
ipse ęqualit̾ ardeat. s ñ equali mole-¬
iob. Miro ualde mͦ gehenne ignis cor¬
porcus ẽ. nec lignis nutrit᷑. nec succen¬
sione indiget. & est in extiguibilis
creatus a deo. ab ipsa mundi origine.
Idem nono iob. Ultrix flamma uiti¬
oꝵ ciemationẽ ht̃: lum̃ ñ ht̃. Ignis
ille ad consolationẽ ũ lucet: & tam̃
ut magis torqueat. ad aliquid lucet.
Nam reꝓbi se uisuri st̃ in inferno ut
magis doleant. quia & diues in sinu

Expanded text:
ille cujusmodi et in qua mundi vel rerum ille cujusmodi et in qua mundi vel rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror ostendit. » Ex eodem: « Unus quidem est gehennae ignis, sed non uno modo omnes cruciat peccatores. Uniuscujusque etenim quantum exigit culpa, tantum illic sentiet poenam. Nam sicut in hoc mundo non omnes aequaliter sentiunt ardorem solis, ita illic in uno igne non unus modus est incendii, sed dissimiliter peccatores exurit. » Augustinus in vigesimo primo De civitate Dei: « Nequaquam negandum est, aeternum ignem ipse aequaliter ardeat, sed non aequali moleJob: « Miro valde modo gehennae ignis corporeus est, nec lignis nutritur, nec succensione indiget et est inexstinguibilis creatus a Deo ab ipsa mundi origine. » Idem octavo Job: « Ultrix flamma vitiorum cremationem habet, lumen non habet. Ignis ille ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat, ad aliquid lucet. Nam reprobi se visuri sunt in inferno, ut magis doleant; quia et dives in sinu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid incitt᷑ qui alicna rapit. si gernalit̃
dampnat᷑ qui de suo ñ dedit: Iudici¬
um sine miscłia fict ei: qui ñ fecit mi¬
sericordiam. Notandum qr ꝑfectoꝵ unꝰ
ordo ẽ in iudicio. qui cũ deo nidicat.
& ñ iudicat᷑. De his dñs ait. Sedbi¬
tis et uos suꝑ sedes duodecim. Auus
ordo ctiam uidicat exemplo suo repboᷤ.
& indicat᷑ cum ci dicit᷑. Esurun. &. de¬
distis mͥ manducare. Mali uͦ qui intͣ
eccłiam st̃. utiq ñ uidicant. s iudican¬
t᷑. cum eis dicit᷑. E suriui: ꝙ ñ dedistieᷤ
m̾ manducate. De his autẽ qui exta
eccłĩam inueniendi ft̃: dicit psalmista.
Non resurgent impii in iudicio: ut
uel iudicent. uł iubicent᷑. Gemina
punit᷑ sententia impiꝰ. dũ aut hic ꝓ
siris meritis m̃tis cecitate ꝑcutit᷑. ne
ueritat̾e iudeat. aut dum in fine dam¬
nabit᷑. ut debitas penas exsoluat. Pe
igne autẽ et̃ni supplicii. quid sc̃i patres
senserint in mediũ ꝓferamus. Ex libro
ꝓnosticoꝵ de dictis augustini. Ignis

Expanded text:
pit, si aeternaliter damnatur, qui de suo non dedit? Judicium sine misericordia fiet ei qui non fecit misericordiam . Notandum quia perfectorum unus ordo est in judicio, qui cum Deo judicat, et non judicatur. De his Dominus ait: Sedebitis et vos super sedes duodecim . Alius ordo etiam judicat exemplo suo reprobos, et judicatur cum ei dicitur: Esurivi, et dedistis mihi manducare. Mali vero, qui intra Ecclesiam sunt, utique non judicant, sed judicantur, cum eis dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare. De his autem qui extra Ecclesiam inveniendi sunt, dicit Psalmista: Non resurgunt impii in judicio , ut vel judicent, vel judicentur. Gemina punitur sententia impius, dum aut hic pro suis meritis mentis caecitate percutitur, ne veritatem videat; aut dum in fine damnabitur, ut debitas poenas exsolvat. De igne autem aeterni supplicii quid sancti Patres senserint, in medium proferamus. Ex libro prognosticorum de dictis Augustini: « Ignis
Abbreviated transcription (Latin):
pascha fiet. &. filius hominis tradet᷑
ut cuicifigat᷑. Consummatis uerbo
& oꝑe sermonib cunctis ab initio¬
ȩuangelii. uel his completis de scdõ
aduentu dñi uͥ se uenturũ in dartate
p̃dixit. passurum se ostendit. ut saera¬
mentũ crucis admixtũ eẽ głẽ et̃nitatis
aminoncat. Erubescant qui putant
saluatorem passionis pauore dixisse. pa-¬
t̃ si fieri pot̾. transcat a me calix iste.
Nam p̃sciuit se tradendũ: nec territuᷤ
fugit. Post biduũ .i. pꝰ duos dies cele¬
braturi erant uidei suum pascha. uideł
cha solus dies appellat᷑. in quo agnus
occidebat᷑. ad uesꝑam hoc ẽ .xiiii. luna¬
pͥmi m̃sis. Quinta decima autẽ luna
qñ egiessus ẽ ppłs ille de egipto. succede¬
bat c̾estiuitas arimors. Cuiꝰ septẽ dieb
diem ad uesꝑam. est statuta sollempni¬
arimor ponere pascha solet: unde
lucas dicit. dies festus arimoꝵ. qͥ dicit᷑
ñ introietunt in p̃torium ut ñ contami¬
narent᷑. s manducarent pascha qͥa et pas¬

Expanded text:
pascha fiet, et Filius hominis tradetur ut crucifigatur. Consummatis verbo et opere sermonibus cunctis ab initioEvangelii, vel his completis, de secundo adventu Domini, ubi se venturum in claritate praedixit, passurum se ostendit, ut sacramentum crucis admistum esse gloriae aeternitatis admoneat. Erubescant, qui putant Salvatorem passionis pavore dixisse; Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Nam praescivit se tradendum, nec territus fugit. Post biduum, id est, post duos dies celebraturi erant Judaei suum pascha, videlicha solus dies appellatur, in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quaprimi mensis; quinta decima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas Azymorum, quae VII diebus, dem ad vesperam est statuta solemniazymorum ponere pascha solet, unde Lucas dicit, dies festus azymorum qui dicitur non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha , quia et pas
Abbreviated transcription (Latin):
Qui debuerant uicno pascha uelima
pare. parietes templi leuigare. pauim̃ta
uerreit. uasa mundare. incunt consi¬
lium qͦmͦ occidant dñm. Iddeo autẽ
nolebant in die festo conscntut neci
cius. qđ tam̃ fecerunt. ne ppłs̃ qͥ dili¬
gebat eum insurgeret illis: & dotu¬
deret in nocentem: m eclxxui. ⁊ch¬

Expanded text:
Qui debuerant vicino pascha victimas parare, parietes templi levigare, pavimenta verrere, vasa mundare, ineunt consilium quomodo occidant Dominum. Ideo autem nolebant in die festo consentire neci ejus, quod tamen fecerunt, ne populus qui diligebat eum, insurgeret illis, et defenderet innocentem. M.
Abbreviated transcription (Latin):
stis me. Xp̃e caput ẽ eccłiȩ: corpus eis
ecclĩa. In nr̃o corpore caput sursum ẽ:
pedes in t̾ra. In aliqua constipatione ho¬
iminũ qñ aliqͥs tͥ pedem calcat. nonne
dicit caput calcas me: Quomͦꝰ gͦ lingͣ
qmͣ nemo tangit dicit calcas me. sic xͦ.
& ñ dedistis mͥ manducare. & cetera.
Tunc respondebunt & ipsi dicentes.
sicientẽ. aut hospitem. aut nudũ. aut
infirmũ. uel in carcere. ⁊ ñ ministraui¬
mus tͥ: Excusare satagunt ex consu¬
etudine qua solebant homines falle¬
re: s non hñt excusationẽ qui conuer¬
tia mał. & agere bona nolucrunt.
Tunc respondebit illis dicens. Am̃ dico
uob̾. qmͣdui ñ fecistis um de minorib
his: nec mͥ fecistis. Ꝙ ibunt hn in sup¬

Expanded text:
stus, caput est Ecclesiae; corpus ejus, Ecclesia. In nostro corpore caput sursum est, pedes in terra. In aliqua constipatione hominum, quando aliquis tibi pedem calcat, nonne dicit caput, calcas me? Quomodo ergo lingua quam nemo tangit, dicit, calcas me, sic Chriet non dedistis mihi manducare, etc. Tunc respondebunt et ipsi, dicentes: sitientem, aut hospitem, aut nudum, aut infirmum, vel in carcere, et non ministravimus tibi? Excusare satagent ex consuetudine, qua solebant homines fallere; sed non habent excusationem, qui converti a malis et agere bona noluerunt. Tunc respondebit illis, dicens: Amen dico vobis, quandiu non fecistis uni de minoribus his, nec m
Abbreviated transcription (Latin):
Am̃ dico uob: qmͣdiu fecistis uni de his
frĩb meis minimis. mͥ fecistis. Non uid̃r¬
hoc generalit̃ dixisse de pauꝑib. s de
his qui pauꝑes sunt sp̃u. Dicit enĩ alibi.
fres mei sc̃: qui faciunt uoluntatẽ pat̾s
mei. Tunc dicet & his qui a sinists eiꝰ
erunt. Discedite a me maledicti in igñe
etetnũ: qui patus ẽ diabolo & anglis eiꝰ.¬

Expanded text:
dico vobis: Quandiu fecistis uni de his atribus meis minimis, mihi fecistis. No videtur generaliter haec dixisse de pauperibus, sed de his qui pauperes sunt spiritu. Dicit enim alibi: Fratres mei sunt, qui faciunt voluntatem Patris mei . Tunc dicet et his qui a sinistris erunt. Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
Ab eo hic ẽ repecitum uel ꝓpt̃ int̾posi¬
tionem. uł ad inculcationem ablatio¬
nis. Qui amorcm ht̃ uetbi. dabit᷑ illi
sensus intelligendi. Auoquin nulla
uerȩ sapientiȩ dulcedine gaudebit. ꝙ¬
si uideat᷑ sͥ callere uel naturali inge
usum çuangelii: etiam honor legis
reddit᷑. Non nabenti aut̃ẽ fidem xp̃i:
ctiam qd habere sͥ uidebat᷑ nonoris ex
lege. aufert᷑. Aut̃. Habcnti bonũ ustĩ
in dĩ muncre: augebit᷑ gr̃a. Ab eo
autẽ qui in di muncre bonũ usum

Expanded text:
Ab eo, hic est repetitum, vel propter interpositionem, vel ad inculcationem ablationis. Qui amorem habet Verbi, dabitur etiam ei sensus intelligendi. Alioquin nulla verae sapientiae dulcedine gaudebit, etiamsi videatur sibi callere vel naturali ingenusum Evangelii etiam honor legis redditur. Non habenti autem fidem Christi, etiam quod habere sibi videbatur honoris ex lege, auferetur. Aliter: Habenti bonum usum in Dei munere, augebitur gratia. Ab eo autem qui in Dei munere bonum us
Abbreviated transcription (Latin):
mcũ. Qui ñsolum p̃scntem usq ad mor¬
tem crucis oderant. s post resurrectionẽ
eiꝰ miserunt ꝑsequittionẽ apłis. & p̃di¬
cationẽ regni cclestis spreuerunt. Et
factum ẽ dum tediret acccpto regno. et
iussit uocari scruos quib dedit pecu¬
niam. ut scuet quantũ quisq negoti¬
atus cẽt. Qđ dicit ut rediret: significat
scdm aduentũ eius. Ut sciret inquit hoc
ẽ. ut scire om̃s faccret. tunc enĩ omnium
oꝑa et cogitationes palam omnib osten¬
dent᷑. Uenit autẽ pͥmus diccus. Dñe inna
tua. decem innas acquisiuit. Primꝰ scruꝰ.
ordo doctor ẽ in circum cisionẽ missoꝵ.

Expanded text:
meum . Qui non solum praesentem usque ad mormeum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderunt, sed post resurrectionem ejus miserunt persecutionem apostolis, et praedicationem regni coelestis spreverunt. Et factum est, dum rediret accepto regno, et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Quod dicit, ut rediret, significat secundum adventum ejus. Ut sciret, inquit, hoc est, ut scire faceret omnes, tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostendentur, Venit autem primus, dicens: Domine, mna tua decem mnas acquisivit. Primus servus, ordo
Abbreviated transcription (Latin):
ocatis autẽ decem scriuis suis: dedit
illis decem mnas. Denarius ad legem
discipulos ꝑ litteram legis imbutos. Dat
illis ddec̃e mnas: quia legis dicta spũaliter
intelligenda reuelat. Post resurrectionem¬
quippe suam aꝑuit illis sensum: ut intel¬
ligerent scͥpturas. Mna scd̾m grecos centũ
dragmis appendit᷑. & sermo scupturȩ qͥa
uite celestis ꝑfectionem suggerit. qͣsi cente¬
narii pondere fulgescit. Et ait ad illos.
Negotiamim dum uenio. Mystica legis
mistam. Sumite psalmũ inqͥt: & date
tympanũ: hoc ẽ laudẽ p̃dicationis in cor¬
de ꝑcipite: et deuotionẽ oꝑis in carnis ca¬
stigationẽ redigite. Tympanũ ẽ pellis in
ligno extenta: & significat carñe nrãm
ad exempłũ dominicȩ ciucis affligend̾a.
Ciues. autẽ euis oderant illũ: & miscrũt
legationem post illũ dicentes. Nolumus
hunc regnare suꝑ nos. Ciues unpios dic̃
iudeos: de quib alibi ꝓtestat᷑. Nunc aut̃
et uiderunt. ꝙ oderunt. & me et patr̃e

Expanded text:
ocatis autem decem servis suis, dedit illis decemminas. Denarius numerus adiscipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda requippe suam aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Mna secundum Graecos, centum drachmis appenditur, et sermo Scripturae, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi centenarii pondere fulgescit. Et ait ad illos: Negotiamini dum venio. Mystica prophemistam: Sumite, inquit, psalmum et date tympanum . Hoc est laudem praedicationis in corde percipite, et devotionem operis in carnis castigationem redigite. Tympanum est corium in ligno extentum, et significat, carnem nostram ad exemplum Dominicae crucis affligendam. Cives autem illius oderant illum, et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus hunc regntestatur. Nunc autem et viderunt et oderunt et me et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ministraturũ. Orima gͦ iugilia. pͥme¬
uum tempꝰ ẽ: idẽ. puericia. Scda ad¬
olescentia uel iuuentus: quȩ unũ sit̃t¬
anctoritate sacͥ eloquii dicentis. Letare
iuuenis in adolescentia tra. Tercia
uigilia ẽ senectus. In qua saltem sene¬
ccute resipiscat: qui in pͥma & scd̃a
etate ñ euigilat ad uias uitę:cli.

Expanded text:
ministraturum. Prima ergo vigilia primaeministraturum. Prima ergo vigilia primaevum tempus est, id est, pueritia; secunda, adolescentia vel juventus, quauctoritate sacri eloquii, dicentis: Laetare juvenis in adolescentia tua . Tertia vigilia est senectus, in qua saltem senectute resipiscat, qui in prima et secunda aetate non evigilat ad vias vitae. L.
Abbreviated transcription (Latin):
gete. N iñ dico uob̃ qđ p̃cinget se et fa¬
ciet illos discumbere: & transiens mun¬
strabit illis. Precingit se .i. ad retbuti¬
onem p̃parat. faciet illos discumbere:
.i. in ȩc̃na quiete refouen. Unde alibi
ipse dñs dicit. Recumbent cũ abrahã
et ysaac et iacob. Transiens ministra¬
bit. qͥa rediens de iudicio ad regnũ.
post ipsum iudiciũ nos lucis suȩ il¬
lustratione saciabit. Qũe enĩ in hu¬
ianitate in iudicio cernemus. etiã
in diuinitate pꝰ iudiciũ uidebimuᷤ.¬
8.
Uel certe transicns dicit᷑ ministrare: qͥa
suos felicit transire faciet cũ de specu¬
latione humanitatis. ad contempla¬
tionẽ diuinȩ claritatis eleuabit. Et
si uenĩt in scda uigilia. et si n tertia
iugilia uenerit & ita inueni̾t: beati
sunt serui illi. Uigilias uocat a simi¬
litudine excubantiũ in nocte: qͥa in
nocte huius scł̃i. debemꝰ semꝑ contͣ ho¬
stem eẽ solliciti. et expectare uidicẽ. õĩb
in qualibet etatȩ ꝑatis luc̃ẽ ꝓpetuam

Expanded text:
gere . Amen dico vobis, quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecingit se, id est, ad retributionem praeparat. Faciet illos discumbere, id est, in aeterna quiete refoveri. Unde alibi ipse Dominus dicit: Recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob . Transiens ministrabit, quia rediens de judicio ad regnum, post ipsum judicium nos lucis suae illustratione satiabit. Quem enim in humanitate in judicio cernemus, etiam in divinitate post judicium videbimus. el certe transiens dicitur ministrare, quia suos feliciter transire faciet, cum de speculatione humanitatis ad contemplationem divinae claritatis elevabit. Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Vigilias vocat a similitudine excubantium in nocte; quia in nocte hujus saeculi semper debemus contra hostes esse solliciti, et exspectare judicem omnibus in qualibet aetate paratis, lucem perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
uł suscipe reranuit. uł suisceptũ ñ bene
gent. s ꝑcepta dona sub otio torporis
abscondit: secum dicens. Sufficit mͥ
ut de me rationẽ teddam. Quid enĩ opꝰ
ẽ aliis p̃dicare: et de ipsis rationẽ readdere:
Apud dm̃ etiam illi sunt in excusabiles.
quib lex non ẽ data. quia ꝑciratura m
ẽ quasi metere uͥ ñ scminauit. cos etiã
impietatis reos tenete quib uerbũ legis
aut eũglii non ministrauit. Idem est m¬
scđm mathm congregas uͥ ñ sparsisti.
scdm lucã tollis qd̾ ñ posuisti. Et est
sensus. Intm̃ omnia tollis et congiegas.
ut etiã fructum uonȩ uitȩ ꝑ naturam
coꝵ quib ñ dedisti p̃dicatores recipias.
Et sicuti omĩa bona recipis: ita onnia
mala punis. Qđ mͥ uidet᷑ cẽ magna
duricia: & fera austeritas. Timens gͦ
giauiꝰ ꝑiculũ iudicii: ñ p̃dicaui qd̾ te
donante intellexi. Hie seruus qͥa stulte
loquit᷑: de ore suo iudicat᷑. Dicit ei.

Expanded text:
vel suscipere renuit, vel susceptum bene non vel suscipere renuit, vel susceptum bene non gerit, sed percepta dona sub otio torporis abscondit, secum dicens: Sufficit mihi ut de me rationem reddam. Quid enim opus est aliis praedicare, et ipsis rationem reddere? Apud Deum etiam illi sunt inexcusabiles , quibus lex non est data, quia per creaturam est quasi metere ubi non seminavit, eos etiam impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministravit. Idem est secundum Matthaeum, congregas ubi non sparsisti, et secundum Lucam, tollis quod non posuisti. Et est sensus: In tantum omnia tollis et congregas, ut etiam fructum bonae vitae per naturam eorum, quibus non dedisti praedicatores, recipias. Et sicut omnia bona recipis, ita omnia mala punis. Quod mihi videtur magna esse duritia et fera austeritas. Timens ergo gravius periculum judicii, non praedicavi quod te donante intellexi. Hic servus quia stulte loquitur, de ore suo judicatur. Dicit ei:
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̃ seruus. cetus cor ẽ. qui p̃putio çuan¬
głitare missi sunt. quoꝵ mna qnq mnaᷤᷤ
fecit: qͥa gt̃s quinq sensib antea manci¬
patas ad fidĩ euangłice gr̃am conuertit.
Et̃ hinc ait. E tu esto sup̃ quinq cuu¬
tates. Hoc ẽ fulgeto ex fide animarũ
qua imbuisti eas. et de illoꝵ ꝓfectib
honoreris: in quib quinq sensus de oꝑi¬
b tenebraꝵ ad oꝑa lucis commutasti. hĩe
ysaias ait. In die illa crunt quinq ei¬
iitates in t̾ra egypti loquentes lingua
chanaan:i. lingua mutata. Et altet ue¬
nit dicens.Dñe. ecce mna tua quã habui
repositam in sudario. Timui enĩ qͥa nõ
austerus es. tollis qd̃ non posusti. & inctis
qd̾ ñ seminasti. Tertius seruus. st̃ illi qui
pꝰ collectos udcos et gentes. negligent̃ u¬
tunt᷑ cominisso officio p̃dicationis. In su¬
dario mnã ligant. quia mollit̃ et delicate
uiuendo. doctrinã cominissam eneruãt.
Omnis insudario pecumam reponit. qͥ
ad p̾dicatidũ idoneus. offictũ p̃dicandi

Expanded text:
us eorum est qui praeputio evangelizare missi sunt, quorum mna quinque mnas fecit; quia gentes quinque sensibus antea mancipatas, ad fidei Evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto super quinque civitates. Hoc est, fulgeto ex fide animarum qua imbuisti eas, et de illorum profectibus honoreris, in quibus quinque sensus de operibus tenebrarum ad opera lucis commutasti. Hinc Isaias ait: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti loquentes lingua Chanaan , id est, lingua mutata. Et alter venit dicens: Domine, ecce mna tua quam habui repositam in sudario. Timui enim te, quia homo austerus es, tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Tertius servus sunt illi qui post collectos Judaeos et gentes negligenter utuntur commisso officio praedicationis. In sudario mnam ligant, qui molliter et delicate vivendo, doctrinam commissam enervant. Omnis in sudario pecuniam reponit, qui ad praedicandum idoneus, officium praedicandi
Abbreviated transcription (Latin):
durum & erudelem noncras. quare
ista cogitatio ñ incussit tͥ timorem. ut¬
seires me mea diligcutiꝰ quesiturum:
Ad mensã quȩ intelligit᷑ mens creden¬
tiũ. distribuit pecuniam xp̃i: qͥ euan¬
glicam predicationẽ ꝓmptis ꝑatisꝙ
fidelium cordib digne deo uitimat.
Unde apls̃. Siquis loquit᷑: quasi ser¬
mones dĩ. Qui autẽ uerbi pecumã
adoctore emit ciedendo. necẽẽ ẽ ut
cum usuris soluat oꝑando. Uelde
accepto uerbi fenore usuras soluit. qͥ
ex eo qd̃ audit. etiam alia studet in¬
telligere. Et astantib dixit. Aufcrte¬
ab illo mña: et date illi qui decem
innas ht̃. Et dyxerunt ei. Domine
habet decem mnas. Astantes intel¬
ligunt᷑ angli. ꝑ qͦs dñs maloᷤ punit.
ꝙ. bonos remuncrat. Recte amittit
collatam grãm qui cam aliis com mu¬
icare p̃dicando negligit. Hinc ẽ qd̃
saul suꝑbiendo regium ensina amisit.
ptum ẽ. Sp̃c domini discessit a saul:
et duectus ẽ in dauid adie illa & dem¬
ceps. Mystice cum omnis isrł salins

Expanded text:
durum et crudelem noveras, quare ista cogitatio non incussit tscires me mea diligentius quaesiturum? Ad mensam quae intelligitur mens credentium, distribuit Christi pecuniam, qui evangelicam praedicationem promptis paratisque fidelium cordibus digne Deo intimat. Unde Apostolus: Si quis loquitur quasi sermones Dei . Qui autem Verbi pecuniam a doctore emit credendo, necesse est ut cum usuris solvat operando. Vel de accepto Verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit, etiam alia studet intelligere. Et astantibus dixit: aufertab eo mnam, et date illi qui decem mnas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem mnas. Astantes intelliguntur angeli, per quos Dominus malos punit, et bonos remunerat. Recte amittit collatam gratiam, qui eam aliis communicare praedicando negligit. Hinc est quod Saul superbiendo regium chrisma amisit, ptum est: Spiritus Domini discessit a Saul, et directus est in David a die illa et deinceps . Mystice, cum omnis Israel salvus
Abbreviated transcription (Latin):
Quia gͦ neqm̃ scruus in totũ scło subdr
& fatuę uirgines scłatis intuitu laudis
dõ seruiunt. pulchre suos docet & lum¬
bos p̃cingere ab amore scłarium. et lu¬
cernas habere. ut hoc ipsum faciant
ce doceant recta intentione. Auit̃. Lum
in manib tentinus cũ ꝑ bona oꝑa luciᷤ
exempla monstramus. Redempͥtori et¬
eñi nr̃o unũ neqͦqmͣ placet sine altero.
si aut is qͥs bona agit inquinam̃ta lux¬
urie ñ deserit. aut is qui castitate p̃mi¬
net. ñ se ꝑbona oꝑa exercet. Et uos si¬
miles hominib expectantib dnm̃ suti

Expanded text:
Quia ergo nequam servus in totum saeculo subditur, et fatuae virgines saecularis intuitu laudis Deo serviunt; pulchre suos docet, et lumbos praecingere ab amore saecularium et lucernas habere, ut hoc ipsum faciant et doceant recta intentione. GREGOR. Ain manibus tenemus, cum per bona opera lucis exempla monstramus. Redemptori etenim nostro unum nequaquam placet sine altero, si aut is qui bona agit inquinamenta luxuriae non deserit; aut is qui castitate praeeminet non semper bona opera exercet. Et vos similes ho
Abbreviated transcription (Latin):
Homo nobilis ẽ xp̃c. longinqua regio
eccłia ẽ ex gentib: de qua ei loquenti
ego autẽ constitutus sum rex ab eo. d̃r
a patre. Postula a me et dabo tͥ gentes
heredicatem tuam: & possessionc̃ tuã
t̃minos t̃rȩ. Que heredicas aut posses¬
sio bifariȩ regio longinqua uocatur.
uel quia a finib t̾re clamat ad dñm.
uel qͥa longe ẽ a peccatorib salus. Cum
tris. s qui erant longe facti sunt ꝓpe in

Expanded text:
Homo nobilis est Christus. Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus, de qua ei loquenti, ego autem constitutus sum rex ab eo, dicitur a Patre; Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae . Quae haereditas aut possessio, bifarie regio longinqua vocatur; vel quia a finibus terrae clamat ad Dominum, vel quia longe est a peccatoribus salus . Cum tris, sed qui erant longe, facti sunt prope in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ht̃. dabit᷑ gr̃a suꝑ gram. Om̃is aut̃ẽ
res quȩ dando ñ deficit. dum habet᷑ et
ñ datur. fitidum habet᷑ qͦmͦ habenda ẽ
Timeat gͦ qui id uidet᷑ habere qͦ abutit᷑
ne ꝓrsus ab eo austiat᷑: m cclrru. ⁊cexmxi.¬
t mittilem seruũ cicite in tenebras ex¬
teriores: illic crit fictus & stridor dentiũ.
Dominus lum̃ ẽ. qͥ autẽ ab eo foras mit¬
tit᷑ caret uero lumine. Numꝗ̃ gͦ soluet᷑
a carcere tenebraꝵ. qui quadiantẽ uerbi
nouissimũ. ñ soluerit ante finẽ uitȩ.
Quatuor namq partib fundat᷑ denariꝰ
uitȩ et̾nȩ. ut qd̃ corde crtdis. ore confitea¬
ris. & qd̾ confiteris. oꝑe compleas: et
qđ com pleueris docere ñ cessaueris. Qui
enĩ fecerit ꝙ docuerit: nic magnus uo¬
cabit᷑ in regno celor el. Leliii.

Expanded text:
quod habet, dabitur gratia super gratiam. Omnis autem quod habet, dabitur gratia super gratiam. Omnis autem res quae dando non deficit, dum habetur et non datur, nondum habetur quomodo habenda est. Timeat ergo qui id videtur habere quo abutitur, ne t inutilem servum ejicite in tenebras exteriores, illic erit fletus et stridor dentium. Dominus lumen est, qui autem ab eo foras mittitur, caret vero lumine. Nunquam ergo solvetur a carcere tenebrarum, qui quadrantem verbi novissimum non solverit ante finem vitae. Quatuor namque partibus fundatur denarius aeternae vitae, ut quod corde credis, ore confitearis; et quod confiteris, opere compleas; et quod compleveris, docere non cessaveris. Qui enim fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum .
Abbreviated transcription (Latin):
ralit̃ habentes acum̃ ingenii et desidia
cortumpentes illud. ꝑdunt bonũ nat᷑ȩ
qͥa ñ excrcent illud. et ꝓmissũ p̃mium
uident transite ad illos qui qđ minus
hũt. labore & industria augent. Uelita.
Habens fidẽ et bonam indomino uolun¬
tatem. etiam siqͥd minus oꝑet᷑ ut homo.
donabit᷑ tam̃ a bono uidice. His aut̃ẽ
carens. ceteras ctiam uirtutes qͣs iudebat᷑
naturalit possidere. ꝑdet. Elegant̃ dictũ
dona ꝑcipit. Hac autẽ carens: etiam quȩ
habebat amutit. Nullus dicat talentum
minime accepi. non ẽ unde rationẽ redd̃e
cogar. Unicuiq enĩ hoc ipsum reputabit᷑.
qd̾ uel minimũ accepit. Alius intelligen¬
tiam ht̃ p̃dicationis: ministeriũ debet
extalento. Alius tertenã sub̃am: eroget
de talento sub̃ȩ. Alius artem qua pascit᷑:
ars est ei ꝓ talento. Alius familiaris ẽ
diuiti. talentũ ht̃ familiaritatis. & loqͥ
debet ꝓ indigentib. Omni gͦ habenti
qͦmͦ debet sct ut cum benignitate utat᷑

Expanded text:
raliter habentes acumen ingenii, et desidia corrumpentes illud perdunt bonum naturae, quia non exercent illud, et promissum praemium vident transire ad illos qui quod minus habent labore et industria augent. Vel ita: Habens fidem et bonam in Domino voluntatem, etiamsi quid minus operetur ut homo donabitur tamen a bono judice. His autem carens, caeteras etiam virtutes quas videbatur naturaliter possidere perdet. Eleganter dictum dona percipit, hac autem carens, etiam quae habebat amittit. Nullus dicat, talentum minime accepi, non est unde rationem reddere cogar. Unicuique enim hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius intelligentiam habet praedicationis? ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam? Eroget de talento substantiae. Alius artem qua pascitur? ars est ei pro talento. Alius familiaris est diviti? talentum habet familiaritatis, et loqui debet pro indigentibus. Omni ergo habenti quomodo debet, scilicet ut cum benignitate utatur
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uigilare. dixit autẽ de p̾latiꝰ ercłie
qd̾ rarus inueniat᷑ fidelit dispensans.
iarus quẽ constitucrit dñs uocando
tanqm̃ aaron. & qui ñ magis se inges¬
serit. qui ñ magis se pascat. qmͣ oues.
fidelis seruus bene erogando pecuni
Orudens sapit et intelligit. ac nouis¬
sima ꝓudet. singuloꝵ capacitatem
discernit. ut det illis cibũ in temꝑe¬

Expanded text:
dixit autem de praelatis Ecclesiae, quod rarus inveniatur fideliter dispensans; rarus, quem constituerit Dominus vocando tanquam Aaron; et qui non magis ingesserit, qui se magis non pascat quam oves. Fidelis servus bene erogando pecunia Christi pascit. Prudens sapit et intelligit, ac novissima providet, singulorum capacitatem discernit, ut det illis cibum in tem
Abbreviated transcription (Latin):
choris anglicis sic intuis letare de mune.
qd̾ nec oculus uidit. nec auris audunt.
nec in cor hominis ascendit. ut iam
ñ sit qđ exterius doleas de corruptiõe.
Presentia licet magna uideaut᷑. in
compatione tam̃ futuroꝵs parua sunt¬
& pauca. nec sine admixtione aliciuꝰ
cũ dño : Accessit autẽ et qui duo talen

Expanded text:
de munere, quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , ut jam non sit quod exterius doleas de corruptione. Praesentia, licet magna videantur, in comparatione tamen futurorum parva sunt et pauca, nec sine admistione alicujus cum Domino? Accessit autem et qui duo talen
Abbreviated transcription (Latin):
Nespondens aut̃e dñs cius: dixit ei. Ser¬
ue male et piger: sciebas quia meto uͥ
ñ semino. & congrego uͥ ñ sparsi. Opor¬
tuit gͦ te committete pecuniã meam
nummulatus: & ueniens ego recepis¬
sem utiq qđ meũ ẽ cum usura. Ser¬

Expanded text:
espondens autem dominus ejus, dixit ei: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi: oportuit ergo te committere pecuniam eam nummulariis, et veniens ego, recepissem utique quod meum est cum usura. Tol
Abbreviated transcription (Latin):
et ad comꝑationẽ eoꝵ qui naturali
legi seruiunt. condempnari eoᷤ qui
ginem tenet. qui melioris uite uias
aggredi metuunt: ꝙ tam̃ iaceie in
sui torporis ignauia ñ ꝑtunescunt.
Cumq se peccatores considerant. sc̃ita¬
tis uias arriꝑe trepidant: & remane

Expanded text:
et ad comparationem eorum qui naturali et ad comparationem eorum qui naturali legi serviunt, condemnari eos qui ervus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt. Cumque peccatores se considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et rem
Abbreviated transcription (Latin):
Ait illi dñs cius. Euge serue bone et
fidelis: qͥa suꝑ pauca fiusti fideł. sup̃
multa te constituam. int̾ in gaudiũ
dñi tui. Euge. hoc ẽ bene & ẽ congra¬
tulatio blandientis dñi seruo. bono
Set ꝓximo: ac fideli ꝑ omnia domino
Accedens autẽ & qui unũ calentum
acceꝑat: ait. Domine scio qͥa homo
durus eo. metis uͥ ñ seminasti. & con¬
gregas uͥ ñ sparsisti. ꝙ timens abii et
abscondi talentũ tuũ in t̾ra. Ecee ha¬
bes qđ tuũ ẽ. Ac sidicat. Intellectum
dedisti: incellectũ habeo Inflicissimũ
habens a sui conscientia testimonium.
cum debuit simplicit̾ inerciam confi¬
teri. & orare ueniam. calumpinat᷑ dm̃
duriciam. Et ideo qđ putabat ꝓ excu¬
satione dicere: uertit᷑ ei in culpam. Du
tiles: quib scupturã legis ñ commisi¬
sti. Congregas etiam in regno tuo de
gentib ubi sem̃ p̃dicationis ñ sparsi¬
sti. Hinc intelligimꝰ etiã gentiliũ et
philosophor bonã uitã reciꝑe dnm̃.

Expanded text:
Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium domini tui. Euge, hoc est, bene, et est congratulatio blandientis domini servo bono sibi et proximo, ac fideli per omnia domino. Accedens autem et qui unum talentum acceperat, ait: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti, et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra. Ecce habes quod tuum est. Ac si dicat: Intellectum dedisti, intellectum habeo. Infelicissimum habens a sui conscientia testimonium, cum debuit simpliciter inertiam confiteri et orare veniam, calumniatur domini duritiam, et ideo quod putabat pro excusatione dicere vertitur ei in culpam. Durtiles, quibus Scripturam legis non commisisti. Congregas etiam in regno tuo de gentibus, ubi semen praedicationis non sparsisti. Hinc intelligimus etiam gentilium et philosophorum bonam vitam recipere Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ie ẽ scientiam p̾dicationis impendere us
qͥ hanc ualeant dictis & oꝑib exercere.
Golite itaq ab eo talentum. & date ei qͥ
habet decem talenta. Tollit᷑ talcntũ. & dat᷑
habenti decem talenta. ut intelligamꝰ maiꝰ
premiũ deberi plus laboranti. licet ȩqͣle
tum dat᷑ uire illiᷤᷤ qui exteuora uire mini¬
stra nit: qđ cotidie fit in eccłia. Dicriq
cñi dum bñ ministrant exteriora: ad in¬
tellectum qͦ mysticũ ꝑducunt᷑ diuina
gr̃a. In iudicio qͦ multi qui idonei ad
docendum uidebant᷑ ob negligentiam
suam. int̾ indoctos reputabunt᷑. quidã
simplitiores ob conuersationis deuotio¬
nem int̾ apłicos doctores summa p̾mia
ꝑcipient. Qui cũi recipit ꝓpħam in nõie¬

Expanded text:
dere his qui valeant hanc dictis et operibus exercere. Tollite itaque ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. Tollitur talentum, et datur habenti decem talenta: ut intelligamus majus praemium deberi plus laboranti, licet aequale jure datur illi qui exteriora jure ministravit, quod quotidie fit in Ecclesia. Plerique enim dum bene ministrant exteriora, ad intellectum quoque mysticum perducuntur divina gratia. In judicio quoque multi qui idonei ad docendum videbantur, ob negligentiam suam inter indoctos reputabuntur: quidam simpliciores, ob conversationis devotionem inter apostolicos doctores summa praemia percipient. Qui enim recipit prophetam in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
familias si sciret ugilaret illa hora que
uigilare et sobrii ẽẽ: ꝑati sine macula
& ruga. Nesciente patit familias fur
domĩno ꝑfodit. qͥa dũ a sui custodia
spẽ dor: mit. imꝓuisa mors carnis
habitaculũ urumpit: & animã ad
suppliciũ trahit. Furi acitẽ resisteret si
animo uigilaret: qͥa ei penitendo occur¬
reret. ne impenitens peruit. Uetereꝰ codi¬
ces hñt ꝑfodiri ñ ꝑfodi: ut quid̃a corri¬
gunt. Lit autẽ ei petrus. Dñe ad noᷤ
dicis hanc ꝑabolam. an ad om̃s:
đ autẽ uob̃ dico. omnib dico iugi¬
late. Nonsolũ rectores eccłiȩ ẜ om̃s uigi¬
lait piecipim᷑. ianuas cordiũ custodien¬
tes. ne callidi hostis mala suggestio sub¬
uitatt: ne nos dñs dormientes inueniat.

Expanded text:
familias, si sciret, vigilaret illa hora quaed debent vigilare et sobrii esse, parati sine macula et ruga. Nesciente patrefamilias, fur domum perfodit; quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors carnis habitaculum irrumpit, et animam ad supplicium trahit. Furi autem resisteret, si animo vigilaret; quia ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Veteres codices habent perfodiri, non perfodi, ut quidam corrigunt. L. Ait autem ei Petrus: Domine, ad nos dicis hanc parabolam, an ad omnes? R. Quod autem vobis dicoA. Non solum rectores Ecclesiae, sed omnes vigilare praecipimur, januas cordium custodientes, ne callidi hostis mala suggestio subintret, ne nos Dominus dormientes inveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis seruicrit. t̾rcna uͦ siqua eccłiȩ uel
panꝑib obtulerit. ideo faciet. ut quasi
seruicns dño amplius habundet. Duo
in lecto uno. unus assumet᷑: & alter re¬
linquet᷑. Pduos in lecto significat illo ᷤᷤ
qui ociũ et quict̃e diligunt. neq nego¬
ciis scłarib. neq negocus ȩccłiasticis oc¬
cupati. Non de duob hominib dictũ
ẽ. s de duob gem̾b affectionũ. Qui
eiũ ꝓpt̃ dm̃ continentiȩ studuerit ut

Expanded text:
carnis servierit; terrena vero, si qua Ecclesiae vel carnis servierit; terrena vero, si qua Ecclesiae vel pauperibus obtulerit, ideo faciet, ut quasi serviens Domino amplius abundet. Duo in lecto uno, unus assumetur, et alter relinquetur. Per duos in lecto, significat illos qui otium et quietem diligunt, neque negotiis saecularibus, neque negotiis ecclesiasticis occupati. Non de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus affectionum. Qui enim propter Deum continentiae studuerit, u