comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
No uenerabili ec in xp̃i caritate suscipiendo
uenert̃. postea cum illas cũ remeassem qmius iam
inde ꝓfecto earum ꝑlatore leg̾e potui: hec prima
eademq gratissima resebendi occurrit occasio ꝓ di¬
lectissimum filiũ nr̃m albinũ accolitũ. Qđ autẽ
quib simul scͥpsisti tc̃ñ eramꝰ simul: ideo factum
ẽ. ut singloꝵs singłas ñ unam ãboꝵ epłam siun̾es.
A me qͥppe digressus ẽ ꝑlator huiꝰ ꝑuen̾abilẽ frem
et crep̃m meũ alippium qui tuȩ scĩtati aliam rescͥ¬
beret. transiturus. ad quẽ etiã ipsas qs ego iam le¬
geram. litt̾as tuas ipse portauit. Que nos qͣnta ¶¬
lecitia ꝑfudert̃: qd homo nitat᷑ loqui. qd̾ ñ pot̃
eloqui: Nec te ipsum satis nosse arbitu. S nob̾
erede qnͣtum uoni feceris: talia nob scͥpta mitten¬
do. Sic̃ enĩ tu testis es animitui. ita nos nr̃i.
quẽ adinodũ sit affectus illarũ luculentissimã¬
ꝑleonem accolitũ duxristi exultanti alacͥtate des¬

Expanded text:
BILI ET IN CHRISTI CARITATE SUSCIPIENDO uenerunt, postea quam illas cum remeassem quamuis iam inde profecto earum perlatore legere potui. haec prima eademque gratissima rescribendi occurrit occasio per dilectissimum filium nostrum acolithum Albinum. quod autem, quibus simul scripsisti, tunc non eramus simul, ideo factum est, ut singulorum singulas. non unam amborum epistulam sumeres. a me quippe digressus est perlator huius per uenerabilem fratrem et coepiscopum meum Alypium, qui tuae sanctitati aliam rescriberet. transiturus. ad quem etiam ipsas. quas ego iam legeram. litteras tuas ipse portauit. quae nos quanta laetitia perfuderint, quid homo nitatur loqui, quod non potest eloqui? nec te ipsum satis nosse arbitror, sed nobis crede, quantum boni feceris talia nobis scripta mittendo. sicut enim tu testis es animi tui, ita nos nostri, quem ad modum sit affectus illarum sinceritaper Leonem acolithum direxisti, exultanti alacritate des
Abbreviated transcription (Latin):
parua tam̃ crebra subrepunt: que si collecta
contra nos fu̾int ita nos grauabunt &e oppri¬
ment sicut unũ aliquod grande peccatum:
Qͥd enim interest ad naufragium utrum uno
grandi fluctu nauis oꝑiatur & obruatur an
paulatim subrepens aqua in sentinam. & ꝑ
negligentiã derelicta atq contempta ĩpleat
nauem atq demergat: Propter hoc ieiuma
& elemosinȩ & orationes inuigilant. in quibꝰ
cum dicimus dimitte nob̃ sicut & nos di-¬
mittimus manifestamꝰ habere nos qđ nob̃
dimittat᷑. atq in his uerbis humiliantes
animas nr̃as. cotidianã quodammͦ agere
penitentiã ñ cessamus. Id ea quȩ scͥpsisti
puto me breuit̃. s sufficient̃ respondisse:
Suꝑest ut ille ut ñ sit contentiosus propter
quem lucrandum ad me tales litt̾as desti¬

Expanded text:
parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per neglegentiam derelicta atque contempta impleat nauem atque submergat\'? propter hoc ieiunia et elemosynae et orationes inuigilant. inquibus cum dicimus: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus. manifestamus habere nos. quod nobis dimittatur, atque in his uerbis humiliantes animas nostras cotidianam quodam modo agere paenitentiam non cessamus. ad ea, quae scripsisti, puto me breuiter sed sufficienter respondisse; superest, ut ille non sit contentiosus, propter quem lucrandum ad me tales litteras d
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nr̃i iħu xp̃i: & dimittentur uob̾ pec¬
cata ur̃a. Agunt etiam homines peniten¬
tiam si post baptismũ ita peccau̾int ut
excõmunicari. & postea reconciliari me¬
reantur: sicut agunt in om̃ib eccłiis illi qͥ
ꝓpriȩ penitentes appellant᷑. De tali enim
penitentia locutus ẽ apłs paulus ubi ait.
ne iderũ cum uenero humilice me ds̃ aduos.
& lugeam multos ex his qui ante peccauer
& ñ egerunt penitentiã suꝑ immundicia.
& luxuria & fornicatione quam egerunt:
N eq enim sc̾bebat ista. nifi eis qͥ iam fu̾ant
baptizati. Habemus etiam in actib apłoꝵ
simonẽ iam baptizatũ. cum pecunia uell&
sp̃c sc̃s admonitum apetro ut de hoc gͣui
peccato ageret penitentiã. Est etiam peni¬
tentia bonoꝵ & humiliũ fidelium pęne co¬
tidiana inqua pectora tundimus dicentes
dimitte nob̾ debita nr̃a sicut & nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. Neq enim ea dimitti

Expanded text:
domini Iesu Christi; et dimittentur uobis pecdomini Iesu Christi; et dimittentur uobis peccata uestra. agunt etiam homines paenitentiam. si post baptismum ita peccauerint. ut excommunicari et postea reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus ecclesiis illi. qui proprie paenitentes appellantur. de tali enim paenitentia locutus est apostolus Paulus, ubi ait: Xe, iterum cum uenero. humiliet me deus ad uos et lugeam multos ex his, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et luxuria et fornicatione, quam egerunt; neque enim scribebat ista nisi eis, qui iam fuerant baptizati. habemus etiam in actibus apostolorum Simonem iam baptizatum, cum pecunia uelletetur spiritus sanctus, admonitum a Petro, ut de hoc graui peccato ageret paenitentiam. Est etiam paenitentia bonorum et humilium tidelium paene cotidiana, in qua pectora tundimus dicentes: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. neque enim ea nobis dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
quod apłi deder int penitentiã ꝓbaptismo:
ñ euidenter exp̃ssum ẽ. Si enĩ ꝓbaptis mo
idõ dicit quia ꝑpenitentiam remittundur
pecc̃ã. habet aliquid radionis quod dicit. sed
talis penitentia pꝰbaptismũ potest ẽẽ utilis.
siquis peccauit. Iste audẽ q̃m negat pꝰ baptiᷤᷤ¬
mum dari penitentie locum. cum dicit sic̃
scͥpsisti penitentiã solam ante baptismum
ẽẽ: datur intelligi sic eũ dixisse quod apli
dederant penidentiã ꝓbaptismo. ut añ bap¬
tismum eam dedint. adq hi quib data sit
ptea ñ fu̾int baptizati. quia eis illa ꝓbaptis¬
mo fuit. quod nouatianos dic̃e nunquam
audiui. Inde quere diligent̃ ne forde alicuiꝰ
altius erroris sic. & nouatianũ se eẽ confin¬
gat. uel pudet. aut si & hoc nouatiam dict̃
ante baptismũ penitentiã de suis prioribꝰ
peccatis ita tam ut etiam baptizentur sic̃
scͥptum ẽ in actibus apłoꝵ loquente pet᷑
ad iudeos & dicente. Agide penitentiam.
& baptizetur unusquisq ur̃m in noĩe

Expanded text:
erint paenitentiam pro baptismo, non euidenter expressum est. si enim pro baptismo\' ideo dicit. quia per paenitentiam remittuntur peccata, habet aliquid rationis. quod dicit. sed talis paenitentia post baptismum potest utilis esse. si quis peccauerit. iste autem quoniam negat post baptismum dari paenitentiae locum, cum dicit, sicut scripsisti. paenitentiam solam ante baptismum esse, datur intellegi sic eum dixisse. quod apostoli dederant paenitentiam pro baptismo. ut ante baptismum eam dederint atque hi, quibus data sit. postea non fuerint baptizati, quia eis illa pro baptismo fuit, quod Nouatianos dicere numquam audiui. unde quaere diligenter, ne forte alicuius alterius erroris sit et Nouatianum se esse confingat uel putet. aut, si et hoc Nouatiani dicunt, ante baptismum paenitentiam de suis prioribus peccatis ita tamen, ut etiam baptizentur, sicut scriptum est in actibus apostolorum loquente Petro ad Iudaeos et dicente: Agite paenitentiam et baptizetur unusquisque uestrum in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo ioħis sicut ñmnulli arbitrant᷑. siue qd̃
magis credendum ẽ baptismo xp̃i. Neq emĩ
ministium baptizandi defugeret ut habero
baptizatos seruos. ꝑ quos cȩtos baptizaret.
qui ñ defuit memorabilis illiꝰ hmilitatis mi¬
nisterio qñ eis lauit pedes. & petenti pecro ut
ñ tantum pedes. uerum &̃ manus & caput
ci lauar& respondit. Qlotus ẽ n indiget nͥ
ut pedes lauet. s ẽ mundus totus: uͥ intelli

Expanded text:
is, sicut nonnulli arbitrantur, siue. quod magis credibile est, baptismo Christi. neque enim ministerium baptizandi defugeret, ut haberet baptizatos seruos, per quos ceteros baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lauit pedes et petenti Petro. ut non tantum pedes uerum etiam manus et caput ei lauaret, respondit: Qui lotus est, non indiget, nisi ut pedes lauet, sed est mundus totu
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tum: ad discipulos autẽ baptisi⁊
cum eis & baptizabat: tunc paulopꝰ de illo
loquens ait. Ut gͦ cognouit ih̾c quia audie¬
runt pharisei quod discipulos iħc plures
hab̾et. & baptizaret plus quã ioħs. quamꝗͣ

Expanded text:
sacramentum, ad discipulos autem baptizandi sacramentum, ad discipulos autem baptizandi cum eis et baptizabat, tunc paulo post de illo loquens ait: Ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quod Iesus plures discipulos haberet et baptizaret plures q
Abbreviated transcription (Latin):
angustia passionis inuenit. & nolendes nega¬
re xp̃m anteꝗͣ baptizarent᷑ occisis̃: quibꝰ
ipsa passio ꝓbaptimo deputata ẽ. Sed
nunqͥd hoc possumꝰ de apłis dic̃e qui usq
adeo largum dempꝰ habuer̃ quo bapti⁊arẽt᷑
ut alios cẽ baptizau̾int: S ñ om̃ia q̃ facta
ex cȩt̾is docum̃tis ꝓbantur. Scͥptum ẽ qñ
baptizat᷑ sit apłs paulus. & scͥptum ñ ẽ
qñ baptizati sint alii apłi: ueruntam̃ oẽ
ipsos baptizatos intelligere debemꝰ. quẽ¬
admodum scͥptum ẽ qñ baptizate sint
autẽ baptizate sint alie plebes gendium
minime dubitamus. propt̃ illam domi¬
nisententiã. nͥ quis renatus fũit ex aqua
& sp̃u scõ. ñ intrabit in regnum cęlorum
Ttrunq autẽ de dño scͥptum ẽ. & qr bap¬
dizabat plus ꝗͣ ioħ̾s. & quia ipse ñbapti¬
tabat s discipuli eius: ut intelligeremus
& ipsum quidem baptizasse presentia ma¬
iestatis. ñ tam̃ ipsum quide baptizasse
manib suis. Ipsius enim erat baptismi¬

Expanded text:
ia passionis inuenit et nolentes negare Christum, antequam baptizarentur, occisi sunt, quibus ipsa passio pro baptismo deputata est. sed numquid hoc possumus de apostolis dicere, qui usque adeo largum tempus habuerunt, quo baptizarentur, ut alios etiam baptizauerint? sed non omnia, quae facta ex caeteris documentis probantur. Scriptum est quando baptizatus sit apostolus Paulus , et scriptum non est quando baptizati sint alii Apostoli; verumtamen etiam ipsos baptizatos intelligere debemus: quemadmodum scriptum est quando baptizatae sint autem baptizatae sint aliae plebes gentium,minime dubitamus propter illam Domini sententiam, Nisi quis renatus fuerit ex aqua  sancto, non intrabit in regnum caelorum. Vtrumque autem de domino scriptum est, et quia baptizabat plus quam Iohannes, et quia ipse non baptizabat, sed discipuli eius, ut intellegeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia maiestatis, non tamen ipsum baptizasse manib
Abbreviated transcription (Latin):
aut recipca inimicorũ a qͥb passi sunt pena
decoloretis: sed potiꝰ refracta iudiciaria seueri¬
tate. ⁊ urãm fidẽ quia filii estis eccłe. ⁊ ipsus
omnib augeat. dñe eximie ⁊ m̃ĩto insignis
Sibli omino beatissimo. merito tiũ p̃p

Expanded text:
haud reciproca inimicorum, a quibus passi sunt, poena haud reciproca inimicorum, a quibus passi sunt, poena decoloretis, sed potius refracta iudiciaria seueritate et uestram fidem, quia filii estis ecclesiae, et iomnibus augeat, domine eximie et merito insignis SI
Abbreviated transcription (Latin):
tem: in qͦ inueniendo noliusti adhib̃e torto¬
rem. Postremo ꝓ eccłe utilitate missus es ħ
eccłe catholice. aut ut modum dispensatio¬
nis mee ñ suꝑgredi uidear. hoc eccłe ad ippo¬
nensium regionum diocesim ꝑtinenti ꝓdec̃
hoc expedire contestor. Si non audis amicũ
petentẽ: audi ep̃m̃ consulentem: qũauis qͣm
ganter dixerim: audire de ep̃m conuenit
iubentem: dñe eximie.⁊ ñito insignis atq
kñie fili. Unde scio qͥdem causas eccłasticas
excellentie tue potissimum iniunctas: s qͥa
credo istam curam ad uirũ clarissimum
atq expectabilem ꝓconsulẽ ꝑtinẽ ad eum
qͦq litteras dedi. quas rogo ut ip̃e illi trade
⁊ allegare si opꝰ ẽ ñ gͣueris: atq ambos ob¬
secro. ne importunam᷑ arbitremini. uel int̾tes¬
sionem. ł suggestionẽ uel sollicitudinem nr̃am.
⁊ pasdiones catholicorum seruorũ. qͦ infirmis
ad edificationem sp̃italem utiles eẽ debent.

Expanded text:
rem, in quo inueniendo noluisti adhibere tortorem, in quo inueniendo noluisti adhibere tortorem. Postremo pro ecclesiae utilitate missus es. hoc ecclesiae catholicae aut, ut modum dispensationis meae non supergredi uidear, hoc ecclesiae ad Hipponiensium-Regiorum dioecesim pertinenti prodesse, hoc expedire contestor. si non audis amicum petentem, audi episcopum consulentem, quamuis, quoganter dixerim, audire te episcopum conuenit iubentem, domine eximie et merito insignis atque carissime fili. unde scio quidem causas ecclesiasticas excellentiae tuae potissimum iniunctas, sed quia credo istam curam ad uirum clarissimum atque spectabilem proconsulem pertinere, ad eum quoque litteras dedi, quas rogo ut ipse illi tradere et allegare, si opus est, non graueris. atque ambos obsecro, ne importunam arbitremini uel intercessionem uel suggestionem uel sollicitudinem nostram et passiones catholicorum seruorum dei, quae infirmis ad aedificationem spiritalem utiles esse debent,
Abbreviated transcription (Latin):
um. ⁊ ab ipsis parentib. ⁊ sepe &̃ in iudicus so¬
let ab ep̃is haberi. Noli gͦ atrotiꝰ uindicare. qđ
lenius inucnisti. Inqͥrendi quam puniendi ne¬
cessitas maior ẽ. Ed hoc enim ⁊ mitiscimi homi¬
nes faemus ocultatum diligent atq instant᷑ era¬
minant: ut inuemant quibus parcant. unde
plerumq neceẽ ẽ exerceat᷑ acriꝰ inqͥsitio: ut ma¬
nifestato scelere. sit ubi appareat mansuetudo
Omina qͥppe bona oꝑa. amant in lucẽ consticui ñ
ꝓpt̾̃ humanam glam. sed ut uideant ait ddo¬
eam &̃ notam omnib facẽmꝰ Mansuctudo
loco. Mansuetudinem ostentantes ad om̃s
homines. Unde nec illa scĩ d. quando in¬
imico sͥ in manus tradito clem̃ter peꝑcit.
p̃clarissima lenitas eminẽt: nͥ potestas pari¬
ter apparẽt. Non te gͦ exasꝑet uiudicandi po¬
testas: cui lenitatem ñ excussit examinandi
necessitas. Noli facinore inuento q̃rere ꝑcusso¬

Expanded text:
um et ab ipsis parentibus et saepe etiam in iudiciis soum et ab ipsis parentibus et saepe etiam in iudiciis solet ab episcopis haberi. noli ergo atrocius uindicare, quod lenius inuenisti. inquirendi quam puniendi necessitas maior est; ad hoc enim et mitissimi homines. facinus occultatum diligenter atque instanter examinant, ut inueniant, quibus parcant. unde plerumque necesse est, exerceatur acrius inquisitio, ut manOmnia quippe bona opera amant in luce constitui; non propter humanam gloriam, sed ut videant, ait Doed ut eam etiam notam omnibus faceremus: Mansuetudo, loco, Mansuetudinem ostentantes ad omnes homines . Unde nec illa simico sibi in manus tradito clementer pepercit, praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. non te ergo exasperet uindicandi potestas, cui lenitatem non excussit examinandi necessitas. noli facinore inuento. quaerere percusso
Abbreviated transcription (Latin):
ferri: sed hoc magis sufficẽ uolumus. ut uiui. ⁊
nulla parte corꝑis truncati. uel ab inqͥetudine
insana. ad sanitatis otium. legum cohertitione
dirigantur. ł a malignis oꝑibus alicui utili oꝑi
deputentur. Uocatur qͥdem & ista dampnatio
Sed si qͥs ñ intelligat magis beneficium quam
supplicium mincupandum: ubi nec seuiendi
relaret᷑ audatia. nec penitendi medicina subtͣ¬
hatur: Imple ap̃iane udex: pii patͥs officiũ. Sic
succense iniqͥtati ut consulere humanitati me¬
mineris: nec in peccatorum adcocitatib exerceaᷤ
ulciscendi libidinem: s peccatorum uuln̾ib cu¬
randi adhibeas uoluntatem. Noli ꝑdere pat̾¬
nam diligentiã. quam in ip̃a inqͥsitione ser¬
uasti: qñ tantorum scelerum confessionem. ñ
extendente eculeo. ñ sulcantib ungłis. ñ urenti¬
bus flammis. s uirgarum ũberibus erustr qͥ
modus cohercitionis. ⁊ a magist̾s artium liberali¬

Expanded text:
ferri, sed hoc magis sufficere uolumus, ut uiui et ferri, sed hoc magis sufficere uolumus, ut uiui et nulla corporis parte truncati uel ab inquietudine insana ad sanitatis otium legum cohercitione dirigantur uel a malignis operibus alicui utili operi deputentur. uocatur quidem et ista damnatio, sed quis non intellegat magis beneficium quam supplicium nuncupandum, ubi nec saeuiendi relaxetur audacia nec paenitendi medicina subtrahatur? Imple, Christiane iudex, pii patris officium, sic suscense iniquitati, ut consulere humanitati memineris nec in peccatorum atrocitatibus exerceas ulciscendi libidinem, sed peccatorum uulneribus curandi adhibeas uoluntatem. noli perdere paternam diligentiam, quam in ipsa inquisitione seruasti, quando. tantorum scelerum confessionem non extendente eculeo, non sulcantibus ungulis, non urentibus flammis sed uirgarum uerberibus eruisti. qui modus cohercitionis et a magistris artium liberali
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximio. ⁊ mĩto insigni atq
lm̃o filio marcellino. auoustinus e¬
pc̃ in dño salutem. Circumcelliones
illos ⁊ clericos partis donati. quos
de ipponiensi ad iudicium ꝓ factis
eorum publice discipline cura dedux̾at a tua nobilitate¬
cõꝑi auditos. ⁊ płimos eorum de homicidio. qđ in re¬
stitutũ catholicum prb̃m commisert̃. ⁊ de cede in¬
nocentii altiꝰ catholici prb̃i. atq de ocło eius effos¬
so. ⁊ digito eius p̃ciso fuisse confessos. Unde mͥ solli¬
citudo maxima incussa ẽ. ne forte sublimitas tua
lia fecert̃. talia patiantur: ido q his littĩs obtestor
ꝑmittas. Quamuis enim ab eorum interitu diˢ¬
simulare possemꝰ. qͥ non accusantibus nob̾. sed
illoꝵ notaria ad qͦs tuende publicepacis itigilan¬
tia ꝑtinebat. p̃sentati uideantur examini: nolu¬
mus tam̃ passiones seruorum cdei quasi uce tali¬
onis paribus supplicus uindicari: ñ quo scelestiᷤ
hominibus licentiam facinorum ꝓhibeamus au¬

Expanded text:
OMINO EXIMIO ET MERITO INSIGNI ATQVE CARISSIMO FILIO MARCELLINO AUGUSTINUS EPISCOPUS IN DOMINO SALUTEM. Circumcelliones illos et clericos partis Donati, quos de Hipponiensi ad iudicium pro factis eorum publicae disciplinae cura deduxcomperi auditos, et plurimos eorum de homicidio, quod in Restitutum catholicum presbyterum commiserunt, et de caede Innocentii alterius catholici presbyteri, atque de oculo ejus effosso et de digito praeciso fuisse confessos. Unde mihi sollicitudo maxima incussa est, ne forte sublimitas tua alia fecerunt, talia patiantur. ideoque his litteris obtestor permittas. quamuis enim ab eorum interitu dissimulare possumus, qui non accusantibus nostris sed illorum notoria, ad quos tuendae publicae pacis uigilantia pertinebat, praesentati uideantur examini, nolumus tamen passiones seruorum dei quasi uice talionis paribus suppliciis uindicari, non quo scelestis hominibus licentiam facinorum prohibeamus au
Abbreviated transcription (Latin):
ficabuntur. Ut gͦ alia omitamus. que contra
scãs scͥpturas płima dieserunt: hec interim duo
dm̃. ut contra peccati malũ. atq ad oꝑandã iu¬
sticiam sit nr̃ adiutor. ⁊ non opitulari pariuiliᷤᷤ
ñ opus habemꝰ multa dicẽ. ⁊ tantã impietatem
uerbis exaggerare: cũ ꝓculdubio te ita ꝑmo¬
ueant. ut ab eis corrigendis ne latiꝰ serpant. mul¬
tos q contaminent. ł potiꝰ int̾imant. dum sub
dissimulare ñ possis. Huius autem ꝑnitiosissimi er¬
ronis auctores ec̃ ꝑhubentur. pelagiꝰ ⁊ celestĩ. qͦs qui¬
dem in eccła sanari malumtis. quam desꝑata
salute ab cccła resecari: si necrositas nulla com¬
pellat. Qͦrum unus id est celestiꝰ. etiam ad p̃sbi¬
terium in asia dicitur ꝑuenisserde quo ante
paucos annos qͥd gestũ fuĩt scĩtas tua de carta¬
ginensi eccła meliꝰ instruit᷑. pelagiꝰuͦsic̃ a qͥb̃dã fr̃ibꝰ¬
nr̃is misse loquunt᷑ epłe iherosolimi constitutꝰ. ñ¬

Expanded text:
ficabuntur . Ut ergo alia omittamus, quae contra sanctas Scripturas plurima disserunt, haec interim duo,Deum ut contra peccati malum atque ad operandam justitiam sit noster adjutor, et non opitulari parvulis adnon opus habemus multa dicere, et tantam impietatem verbis exaggerare; cum procul dubio te ista permoveant, ut ab eis corrigendis, ne latius serpant, multosque contaminent, vel potius interimant, dum sub dissimulare non possis. Hujus autem perniciosissimi erroris auctores esse perhibentur Pelagius et Coelestius, quos quidem in Ecclesia sanari malumus, quam desperata salute ab Ecclesia resecari, si necessitas nulla compellat. Quorum unus, id est Coelestius, etiam ad presbyterium in Asia pervenisse dicitur. De quo ante paucos annos quid gestum fuerit, sanctitas tua de Carthaginensi ecclesia melius instruitur. Pelagius vero, siris missae loquuntur epistolae, Jerosolymis constitutus no
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ tuus frat̾ ⁊ conp̃sbiter noster iherominus.
Sed arbitramur aduiuante miscłia dñi dĩ no¬
stri. qͥ te regere consulentem. ⁊ orantem exau¬
dire dignatur. auctoritati scĩtatis tue de scãrũ
scͥptarum auctoritate deꝓmpte. facilius eos qͥ
tam ꝑu̾sa ⁊ ꝑnitiosa sentiunt eẽ cessuros: ut de
correctione potiꝰ eorum congratulemur. quã
eligant: certe uel aliis quos płimos possuns
si ab eis cdissimuletur suis laqueis implica¬
re. cernit uenerabilitas tua instant̃ ⁊ celerit̃
ꝓuidendum. Hec ad sc̃itatem tuam de conci¬
lio mumidie scͥpta clireximus: imitantes car
nr̃os quos ad sedem apłicam. quam beatus

Expanded text:
filius tuus, frater et compresbyter noster Hieronymus. Sed arbitramur, adjuvante misericordia Domini Dei nostri, qui te et regere consulentem, et orantem exaudire dignatur, auctoritate sanctitatis tuae, de sanctarum Scripturarum auctoritate depromptae, facilius eos, qui tam perversa et perniciosa sentiunt, esse cessuros; ut de correctione potius eorum congratulemur, quam eligant, certe vel aliis, quos plurimos possunt, si ab eis dissimuletur, suis laqueis implicare, cernit venerabilitas tua instanter et celeriter providendum. Haec ad sanctitatem tuam de concilio Numidiae scripta direximus, imitantes Cartcoepiscopos nostros, quos ad sedem apostolicam, quam beatus
Abbreviated transcription (Latin):
uero qđ sequitur. ne nos inferas intẽptatio¬
nem. ñ ita intelligendum. tanquam diuinum
adiutorium poscere debcamꝰ. ne in peccatũ temp¬
tati decidamus: sed hoc in nr̃a eẽ positum potes¬
tate. ⁊ ad hoc implendum. solũ suffic̃e hominis
uoluntatẽ: tamquam frustra apłs dixĩt. ñ uolen¬
cis neq currentis. sed miserentis ẽ dĩ. ⁊ fidelis ds¬

Expanded text:
vero quod sequitur, Ne nos inferas in tentatiovero quod sequitur, Ne nos inferas in tentationem , non ita intelligendum, tamquam divinum adjutorium poscere debeamus, ne in peccatum tentati decidamus; sed hoc in nostra esse positum potestate, et ad hoc implendum solam sufficere hominis voluntatem: tamquam frustra Apostolus dixerit, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei ; et, Fidelis D
Abbreviated transcription (Latin):
felix. asiaticꝰ. Ruifimnianus. Froces sus. Seruiꝰ. teren
tius. Cresconius. Separantiꝰ. faustimus lucillus.
sabinus. faustimis. cresconiꝰ. Qͣd̾atꝰ. Gigantiꝰ. fossi¬
nus. Quia te dñs gr̃e sue p̃cipuo munẽ in se¬
de apłica collocauit. talem q nr̃is temporb
p̃stitit. ut nob̃ potns ad culpã negligenti¬
e ualeat. si apud tuam uenerationem q̃ ꝓ
eccła suggerenda sunt tacuerimus. quã ca
tu possis ł fastidiosus ł negligent̃ accipe. ma¬
gnis ꝑiculis infirmorum menbrorum xp̃i
pastoralem diligentiam qs adhib̃e digne¬
ris. Noua qͥppe heresis. ⁊ ninium ꝑnitiosa
omibus conantur auferte. Cum enim dñs do¬
cuerit ut dicamus dimitte nob̃ debita no¬
stra. sicut & nos dimittimus debitorib nr̃is.
tis di cognitis. ad tantã ꝑfectionem iusticie.
sine adiutorio grẽ saluatoris ꝑ solũ libetũ at¬
bitum uoluntatis ꝑuenire: ut ei ñ sit neccosa¬
rium iã dicere: dimitte nob̃ debita nr̃a. Illud

Expanded text:
FELIX, ASIATICUS, RUFINIANUS, FAUSTINUS, SERVUS, TTIUS, CRESCONIUS. SPE- RANTIUS, QVADRATUS, LUCILLUS, SABINUS, FAUSTINUS, CRE- SCONIUS, VICTOR, GIGANTIUS, POSSIEM. Quia te dominus gratiae suae praecipuo munere in sede apostolica conlocauit talemque nostris temporibus praestitit, ut nobis potius ad culpam neglegentiae ualeat, si apud tuam uenerationem, quae pro ecclesia suggerenda sunt, tacuerimus, quam ea tu possis uel fastidiose uel neglegenter accipere. magnis periculis infirmorum membrorum Christi pastoralem diligentiam, quaesumus, adhibere digneris. Noua quippe haeresis et nimium perniciosa disputationibus conantur auferre. cum enim dominus docuerit, ut dicamus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, tis dei cognitis ad tantam perfectionem iustitiae sine adiutorio gratiae saluatoris per solum liberae uoluntatis rium dicere, Dimitte nobis debita nostra: illud
Abbreviated transcription (Latin):
et̾num: De quib ut unũ aliqͥd dicam. qͥs
ñ uideat qd̃ multi homines tͥ coheieant ad
tuendã tuam potentiã uł salutẽ: Qͥ etiã
si łͥ sint. omnino fideles. nec ab aliqͦ eorum
ulle timeant᷑ insidiȩ. nempe tam̃ ad ea bo¬
gunt. ꝑ ce cupuint ꝑuenire. Ac ꝑ hoc qui
refrenare et compescere debuisti cupiditates
tuas: explere cogeris alienas. Qđ ut fiat: neces¬
se ẽ multa que do displicent. fiant. Nec sie
tam̃ explent᷑ tales cupitates. Uam faciliꝰ rese¬
cantur ineis qui dm̃ diligunt: qm in eis qui
mundũ diligunt aliqͣndo sanant᷑. Ppt̾ qd̾
dicit scͥptura diuina. Noltte dilig̾e mundum.
nec ea quȩ inmundo sunt. Si qͥs dilȩx̾it mun¬
dum. dilectio patͥs ñ ẽ in eo. quia qd̾ omne in¬
mundo ẽ. concupiscentia carnis ẽ: et concupis¬
centia ocłoꝵ & ambitio scłi. quȩ ñ ẽ ex patre. s

Expanded text:
aeternum? De quibus ut uiium aliquid dicam, quis aeternum? De quibus ut uiium aliquid dicam, quis non uideat, quod multi homines tibi cohaereant ad tuendam tuam potentiam uel salutem, qui. etiam si tibi omnes fideles sint nec ab aliquo eorum ullae timeantgunt, per te cupiunt peruenire, ac per hoc, qui refrenare et compescere debuisti cupiditates tuas. explere cogeris alienas? quod ut fiat, necesse est multa, quae deo displicent, fiant. nec sic tamen explentur tales cupiditates; nam facilius resecantur in eis, qui deum diligunt, quam in eis, qui mundum diligunt, aliquando satiantur. propter quod dicit scriptura diuina: Nolite diligere mundum nec ea, quae in mundo sunt. si quis dilexerit mundum, dilectio patris non est ineo. quia omne quodinmundoost, concupiscentia carnis est et concupiscentia oc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianus es: cor habes. di times. Tu ipse con¬
sidera quȩ nolo dicere. et inuenies de quantis
agas eam sic̃ agenda ẽ: s si illud audias qđ
scriptum ẽ. ne tardes conũti ad dñm. ⁊ ne
differas de die indiem. Iustam quidẽ dicis
partes ambas audire ñ possum.S qualiscũq
sit tua causa de qua mͦ querere uł dispitare
ñ opus ẽ. numqͥd coxnidõ potes negare. qd̾ in
istam necessitatẽ ñ ꝑuenisses: nͥ bona huius
scłi dilexisses. quȩ tam̃ seruus di quẽ te ante
noueram᷑ contẽpnere oĩno. et ꝓnichilo hab̃e
debiusti. et oblata quidẽ sumere ut eis utererĩ
ad pietatem. ñ autẽ negata uł delegata sic
querere. ut ꝓpt̾ illã in istam necessitatẽ ꝑdu¬
cereris. ubi cum amant᷑ bona ꝑpetrant᷑ mala.
pauca quidẽ ade. s multa ꝓpt̾ te. et cum ti¬
ment᷑ quȩ ad exiguum tempꝰ nocent. si tamen
nocent. cõmittunt᷑ ea que uere noceant in

Expanded text:
Christianus es, cor habes, deum times. tu ipse conChristianus es, cor habes, deum times. tu ipse considera, quae nolo dicere, et inuenies, de quantis agas eam, sicut agenda est, sed si llud audias, quod scriptum est: Ne tardes conuerti ad dominum neque differas de die in diem. iustam quidem dicis partes ambas audire non possum; sed qualiscumque sit tua causa, de qua modo quaerere uel disputare non opus est, numquid coram deo potes negare, quod in istam necessitatem non peruenisses, nisi bona huius saeculi dilexisses. quae tamquam seruus dei, quem te ante noueramus, contemnere omnino et pro nihilo habere debuisti et oblata quidem sumere, ut eis utereris ad pietatem, non autem negata uel delegata sic quaerere, ut propter illa in istam necessitatem perducereris, ubi, cum amantur uana, perpetrantur mala pauca quidem a te sed multa propter te et, cum timentur, quae ad exiguum tempus nocent, si tamen nocent, committuntur ea. quae uere noceant in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓposito gauderemꝰ: nauigasti. uroremq
apłm debebas sublimiorib potestatib uerorem
autẽ ñ duxisses: nͥ susceptam deserens continẽ¬
tiam. concupiscentia uictus eẽs. Qđ ego cum cõ¬
ꝑissem: fatem mirat᷑ obstupui. Dolorẽ aũ meũ
ex aliqua parte consolabat᷑. qd̾ audiui te illã
ducere noluisse: nͥ pͥus catholica fuiss facta.
Q tam̃ heresis eoꝵ qui uerũ filiumdĩ negant.
t̾m p̃ualuit in domo tua. ut ab ipsis filia tua
baptizaret᷑. Iam uͦ si ad nos ñ falsa ꝑlata sc̃.
quȩ utinã falsa sint. qd̾ ab ipsis hereticis etiã
ancillȩ dõ dicatȩ rebaptizate sint: quantis
tantum malũ plangendũ ẽ fontib lac̾marũ:
Ipsam qͦ uxorẽ ñ tͥ suffecisse. s concubinarum
nescio quarũ cõmixtione pollutũ loquunt᷑
homines. et forsitan m̃tiunt᷑. Itaq omnib
patent dot et tanta mala: que a te postea¬
quã coniugat᷑ es consecuta s̃. Quid gͦ dicam:

Expanded text:
hoc proposito gauderemus, nauigasti uxoremque hoc proposito gauderemus, nauigasti uxoremque ndum apostolum debebas sublimioribus potestatibus: uxorem autem non duxisses, nisi susceptam deserens continentiam concupiscentia uictus esses. quod ego cum comperissem. fateor. miratus obstipui; dolorem autem meum ex aliqua parte consolabatur, quod audiui te illam ducere noluisse, nisi prius catholica fuisset facta. et tamen haeresis eorum, qui uerum filium dei negant, tantum praeualuit in domo tua, ut ab ipsis filia tua baptizaretur. iam uero, si ad nos non falsa perlata sunt, quae utinam falsa sint, quod ab ipsis haereticis etiam ancillae deo dicatae rebaptizatae sint, quantis tantum malum plangendum est fontibus lacrimarum ! ipsam quoque uxorem non tibi suffecisse, sed concubinarum nescio quarum commixtione pollutum loquuntur homines et forsitan mentiuntur. Ista, quae omnibus patent, tot et tanta mala, quae a te, posteaquam coniugatus es, consecuta sunt, quid ego dicam?
Abbreviated transcription (Latin):
ris seruitutẽ di. Nos nouimꝰ. nos testes sumꝰ:
qͥd nob̾cum apud tubanas de animo et uo¬
luntate tua fueris collocut᷑. Soli tecũ eram̃.
ego et frat̃ alipĩ. Non enĩ existimo tantũ ua¬
luisse t̾renas curas quib impletꝰ es. ut hoc
de memoria tua penit̾ delere potuerint. Nẽpe
om̃s actus publicos quib occupatus eras. re¬
linquere cupiebas. et te in ocium sc̃m confer¬
re. atq in ea uita uiuere. in qua serui dĩ mo¬
nachi uiuunt. Tu autẽ ne faceres. qͥd te reuo
dentione ageres. ut defense ab infestationib
barbaroꝵ quietam et tranquillã uitam age¬
rent. sic̃ dicit apłs. in omni pietate. et casti¬
tale. tu autẽ nicħ ex hoc mundo quereres
nisi ea que necessaria ẽẽnt. huic uitȩ susten¬
tandȩ tue ac tuoꝵ. accinctus baltheo castissi¬
mȩ continentiȩ. et int̾ arma corporalia. sp̃ali¬
b armis tutiꝰ fortiꝰq munitꝰ: Cumngͦ te ẽẽ in

Expanded text:
ris seruitutem dei. nos nouimus, nos testes sumus, ris seruitutem dei. nos nouimus, nos testes sumus, quid nobiscum apud Tubunas de animo et uoluntate tua fueris conlocutus. soli tecum eramus ego et frater Alypius. non enim existimo tantum ualuisse terrenas curas, quibus impletus es, ut hoc de memoria tua penitus delere potuerint. nempe omnes actus publicos, quibus occupatus eras, relinquere cupiebas et te in otium sanctum conferre atque in ea uita uiuere, in qua serui dei monachi uiuunt. ut autem non faceres, quid te reuoctentione ageres, ut defensae ab infestationibus barbarorum quietam et tranquillam uitam agerent, sicut dicit apostolus, in omni pietate et castitate, tu autem nihil ex hoc mundo quaereres nisi ea, quae necessaria essent huic uitae sustentandae tuae ac tuorum, accinctus balteo castissimae continentiae et inter arma corporalia spiritalibus armis tutius fortiusque munitus? Cum ergo te esse in
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃sens sapiunt. nescientes qͥd contingat. se¬
quenti die. Scđd̾m autẽdm ne ꝑeat animatua:
ñ facile tͥ quisqͣm consulit. ñ quia desunt qͥ
hoc faciant. s qͥa difficile ẽ inuenire qͣndo tecũ
ista possinit. loqui. Nam et ego semꝑ desid̃aui et
nunqͣm inueni locũ uł tempꝰ ut agerem tecum
qd̃ me agere oportebat cũ homine quẽ multũ
diligo in xp̃o. Scis autẽ qualem me apud yppo¬
nem uidis. qͣndo ad me dignatus es uenire.¬
qͥa uix loquebar imbecillitate corpons fatigat᷑.
Nunc gͦ fili audi me saltẽ ꝑ litteras sermoci¬
nantem. quas in ꝑiculis tius nunqm tͥ mit¬
tere potui. ꝑiculum cogitans ꝑlatoris. et ca¬
uens ne ad eos ad qͦs nollem mea epła ꝑueni¬
ret. Unde peto ut ignoscas si putas me plus
in corpore constituta religiose memoriȩ pͥore
coniuge tua. et recenti eiꝰ obitu. quomͦ tibi ua¬
nitas scłi huiꝰ horruerit. et quomͦ concupie¬

Expanded text:
ad praesens sapiunt nescientes, quid contingat sead praesens sapiunt nescientes, quid contingat sequenti diei. secundum autem deum, ne pereat anima tua, non facile tibi quisquam consulit, non quia desunt, qui hoc faciant, sed quia difficile est inuenire, quando tecum ista possint loqui. nam et ego semper desideraui et numquam inueni locum uel tempus, ut agerem tecum, quod me agere oportebat cum homine. quem multum diligo in Christo. scis autem, qualem me apud Hipponem uideris, quando ad me uenire dignatus es, quia uix loquebar inbecillitate corporis fatigatus. nunc ergo, fili, audi me saltem per litteras tibi sermocinantem, quas in periculis tuis numquam tibi mittere potui periculum cogitans perlatoris et cauens, ne ad eos, ad quos nollem, mea epistula perueniret. unde peto, ut ignoscas, si putas me plus in corpore constituta religiosae memoriae priore coniuge tua et recenti eius obitu quo modo tibi uanitas saeculi huius horruerit et quo modo concupie
Abbreviated transcription (Latin):
Ño filio in p̃sentẽ et in et̾nam salutẽ dĩ
miscđia ꝓtegendo et regendo bonefacio:
augͣtinus. E ideliorẽ hominem et qͥ
faciliores haberet accessus ad aures tuas ferens
litteras meas nunqͣm potui reꝑire: quã nc̃
dñs obtulit seruum et ministrum xp̃i diaco¬
num paulũ ambob nob̃ karissimũ. ut aliqͥd
tͥ loquerer. ñ ꝓ potentia tua et honore quẽ
geris in scł̃o isto maligno. nec ꝓ incolumitate
carnis tuȩ corruptibilis atq mortalis. quia et.
ipsa transitoria ẽ. et qͣmdui sit semꝑ incertũ ẽ:
hic exhonorat᷑ et crucifixus ẽ: ut doceret nos
bona scłi huiꝰ magis contẽpnere quã diligere.
et hoc amare et sꝑare ab illo qd̾ in sua resur recti¬
one monstrauit. Resuriexit enĩ amortius. nec
iam morit᷑. et mors ei ultra ñ dñabit᷑. Scioñ deeẽ
homines qͥ te scd̾m uitam mundi huiꝰ diligunt.
et scdmipsam tͥ dant consilia. aliqͣndo utilia.
aliqͣndo inutilia. quia homines sc̃. et sic̃ posst̃

Expanded text:
NO FILIO IN PRAESENTEM ET IN AETERNAM SALUTEM DEI MISERICORDIA PROTEGENDO ET REGENDO BONIFATIO AUGUSTINUS. Fideliorem hominem et qui faciliores haberet accessus ad aures tuas ferens litteras meas, numquam potui reperire, quam nunc dominus obtulit seruum et ministrum Christi diaconum Paulum ambobus nobis carissimum, ut aliquid tibi loquerer non pro potentia tua et honore, quem geris in isto saeculo maligno. nec pro incolumitate carnis tuae corruptibilis atque mortalis. quia et ipsa transitoria est et, quam diu sit, semper incertum est, hic exhonoratus atque crucifixus est, ut doceret nos bona saeculi huius magis contemnere quam diligere et hoc amare et sperare ab illo, quod in sua resurrectione monstrauit; resurrexit enim a mortuis nec iam moritur et mors ei ultra non dominabitur. Scio non deesse homines, qui te secundum uitam mundi huius diligunt et secundum ipsam tibi dant consilia aliquando utilia aliquando inutilia, quia homines sunt et. sicut possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ano loquor. Noli reddere uł mala ꝓbonis. uel
mala ꝓ malis. Dicis mͥ fortasse. In tanta neces¬
sitate quid uis ut faciam: Siconsiliũ ame scd̾m
hoc scłm queris. quomͦ ista salus tua tͣnsito¬
ria tuta sit et potentia atq opulentia. uł ista
seruet᷑ quã nc̃ habes. uł etiam maior addatur:
qͥd tͥ respondeã nescio. Incerta quippe ista: cer¬
tum consiliũ habete ñ possunt. Si aũ scđm
dm me consulis. ne animatua ꝑeat. et times
u̾ba ueritatis dicentis. qͥd ꝑdest homini si to¬
tum mundũ lucret᷑. anime autẽ sue dampnũ
patiat᷑. habeo plane qd̾ dicã. Est apud me. cõ¬
silium: qd̾ ame audias. Quid autẽ opus ẽ ut
aliud dicam. qmͣ illud qd̾ supͣdixi: Noli dilig̾e
mundum: nec ea quȩ in mundo sunt. Si quis
enĩ dilex̾it mundũ. ñ ẽ caritas patͥs in eo. qm̃

Expanded text:
ano loquor: noli reddere uel mala pro bonis uel ano loquor: noli reddere uel mala pro bonis uel mala pro malis. Dicis mihi fortasse: \'In tanta necessitate quid nis ut faciam?\' si consilium a me secundum hoc saeculum quaeris, quo modo ista salus tua transitoria tuta sit et potentia atque opulentia uel ista seruetur, quam nunc habes, uel etiam maior addatur, quid tibi respondeam, nescio: incerta quippe ista certum consilium habere non possunt. si autem secundum deum me consulis, ne anima tua pereat, et times uerba ueritatis dicentis: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae damnum patiatur, habeo plane, quod dicam; est apud me consilium, quod a me audias. quid autem opus est, ut aliud dicam quam illud, quod supra dixi: Noli diligere mundum nec ea. quae in mundo sunt. si quis enim dilexerit mundum, non est caritas patris in illo. q
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs uoluerit. Ipsis namq iniqͥs nisi correcti fue
erint. seruat et̾na supplicia. quoꝵ malicia ĩte
utitur. ut aliis mala ingerat dẽporalia. Tu
dm attende. tu xp̃m consid̃a. qui tantabona
p̃stitit. et tanta mala ꝑtulit. Quicũq ad euis
rognum cupiunt. ꝑtinere: et cum illo ac sub illo
semꝑ beate uiuere. diligunt. etiã inimicos suos
benefaciunt. illis qͥ eos ođunt. et orant. ꝓ eis
a quib ꝑsecutionẽ patiunt᷑. Ꝙ si qͣndo adhi¬
bent ꝓ disciplina molestã seueritatẽ. ñ tam̃
amiitunt sincerissimã caritatẽ. Sigͦ bona
tͥ sunt p̃stita qͣmius t̾rena. tͣnsitoria ab imꝑio
romano. quia et ipsum t̾renum ẽ ñ cȩleste. nec
potest p̃stare nͥ qđ habet in potestate. si ergo
bona in te collata sunt: noli reddere mala
ꝓ bonis. Si autẽ mala tͥ irrogata sunt: no¬
li reddere mala ꝓ malis. Quid istoꝵ duoꝵ. sit
nec discutere uolo. nec ualco iudicare. Ego xp̃i¬

Expanded text:
quos uoluerit. ipsis namque iniquis, si correcti non quos uoluerit. ipsis namque iniquis, si correcti non fuerint, seruat aeterna supplicia, quorum malitia iuste utitur, ut aliis mala ingerat temporalia. tu deum adtende, tu Christum considera, qui tanta bona praestitit et tanta mala pertulit. quicumque ad eius regnum cupiunt pertinere et cum illo ac sub illo semper beate uiuere, diligunt etiam inimicos suos, bene faciunt illis, qui eos oderunt, et orant pro eis, a quibus persecutionem patiuntur, et, si quando adhibent pro disciplina molestam seueritatem, non tamen amittunt sincerissimam caritatem. si ergo bona tibi sunt praestita quamuis terrena transitoria ab imperio Romano. quia et ipsum terrenum est non caeleste nec potest praestare, nisi quod habet in potestate, si ergo bona in te conlata sunt, noli reddere mala pro bonis: si autem mala tibi inrogata sunt, noli reddere mala pro malis. quid istorum duorum sit, nec discutere uolo nec ualeo iudicare; ego Christi
Abbreviated transcription (Latin):
bant qͣndocũq tu comitiuã sumeres potesta¬
dem. assros barbaros ñ solũ domitos. s etiã tri¬
butarios futuros romanȩ rei publicȩ: Ꝙ nc̃
qͣm incontrariũ u̾sa sit spes hominũ uides.
Nec duitiꝰ hinc tecũ loquendũ ẽ: quia plus
ca tu potes cogitare quã nos dicere. S forte
ad ista respondes. illis hoc potiꝰ ẽẽ imputan¬
dum. qui te leserunt. qͥ tuis officiosis uirtu¬
tib ñ paria s contraria reddidunt. Qͣs cau¬
sas ego audire et iudicare ñ possum. Tuã cau-¬
sam potiꝰ aspice et inspice. qͣm ñ cũ hominib
quiblibet. s cum dõ habere te cognoscis. Qa
inxp̃o fidelit̾ uiuis: ipsum debes timere ne
offendas. Nam causas ego suꝑiores poti atten¬
do. quia ut affrica tanta mala patiat᷑. sius
debent imputare homines peccatis uerũta¬
men nolo te ad eorum numerũ ꝑtinere. ꝑ qͦs
inalos et iuiqͦs d̃s flagellat. penis tẽporalib

Expanded text:
bant, quandocumque tu comitiuam sumeres potestabant, quandocumque tu comitiuam sumeres potestatem, Afros barbaros non solum domitos sed etiam tributarios futuros Romanae rei publicae? et nunc quam in contrarium uersa sit spes hominum, uides. nec diutius hinc tecum loquendum est, quia plus ea tu potes cogitare quam nos dicere. Sed forte ad ista respondes illis hoc esse potius inputandum, qui te laeserunt, qui tuis officiosis uirtutibus non paria sed contraria reddiderunt. quas causas ego audire et inspice non possum; tuam causam potius aspice et inspice, quam non cum hominibus quibuslibet sed cum deo habere te cognoscis; quia in Christo fideliter uiuis, ipsum debes timere ne offendas. nam causas ego superiores potius adtendo, quia. ut Africa tanta mala patiatur, suis debent inputare homines peccatis. uerum tamen nolo te ad eorum numerum pertinere, per quos malos et iniquos deus flagellat poenis temporalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tia eiꝰ. Qui autẽ facit uoluntatẽ di manet
in ȩt̾num. sicut et d̾s manet in ęt̾nũ. Qnͣdo
gͦ pot̾is tot hominũ armatoꝵ quoꝵ fouenda
ẽ cupiditas. timet᷑ atrocitas. qͣndo inqͣm pot̾is
eoꝵ concupiscentiã qͥ diligunt mundũ. ñ dico
saciare. qđ fieri nullo mͦ potest. s aliqua ex
parte pascere. ne uniu̾sa plus peant: nͥ tu
facias que ds ꝓhibet et facientib cõminat᷑:
Ppt̾ qł uides tam multa contrita: ut iamuile
aliqͥd qd rapiat᷑ uix inueniat᷑. Quid autẽ dicã
de uastatione affrice. qͣm faciunt affri barbari
resistente nullo. dum tu talib necessitatib oc¬
cuparis. nec aliqͥd ordinas unde ista calamitas
auertat᷑ : Quis autẽ crederet. qͥs autẽ timeret
bonefacio domesticoꝵ. et affrice comite in af¬
frica constituto cũ tam magno exereitu et po¬
testate. qui tͥbunꝰ cũ paucis fecdatis õs ipsas
uastaturos. Tanta rapturos. tanta loca q̃ ple¬
na ppłis fuerant. deserta facturos: Qui ñ dice¬

Expanded text:
ia eius; qui autem facit uoluntatem dei, manet in aeternum. sicut et deus manet in aeternum. quando ergo poteris tot hominum armatorum, quorum fouenda est cupiditas, timetur atrocitas, quando, inquam, poteris eorum concupiscentiam. qui diligunt mundum, non dico satiare, quod fieri nullo modo potest. sed aliqua ex parte pascere, ne uniuersa plus pereant. nisi tu facias, quae deus prohibet et facientibus comminatur? propter quod uides tam multa contrita, ut iam uile aliquid, quod rapiatur, uix inueniatur. Quid autem dicam de uastatione Africae, quam faciunt Afri barbari resistente nullo, dum tu talis tuis necessitatibus occuparis nec aliquid ordinas, unde ista calamitas auertatur? quis autem crederet. quis autem timeret Bonifatio domesticorum et Africae comite in Africa constituto cum tam magno exercitu et potestate. qui tribunus cum paucis foederatis omnes ipsas uastaturos. tanta rapturos, tanta loca, quae plena populis fuerant. deserta facturos? qui non dice
Abbreviated transcription (Latin):
illa tua u̾ba tubanensia ducere ñ debeas. illa
tͥ tñ nicħ horũ sciens innocent̾ et simplicit̾
nupsit. Atq utinã posses ei ꝑsuadẽ continẽ¬
tiam. ut sine impedim̃to reddeieᷤ dõ. qd̾ te de¬
bere cognoscis. S si cum illa ag̾e ñ potes. serua
saltẽ pudiciciã coniugalẽ. et rogadm̃ qui de
de necessitatib eruat. ut qd̾ ñ potes mͦ. possis
aliqndo. Ueruntñ ut dm̃ diligas. ñ diligas
mundũ. ut in ipsis bellis si adhuc ineis te
u̾sari opus ẽ. fidem teneas. pacem queras. ut
ex mundi bonis facias oꝑa bona. et ꝓpt̾ mun¬
di bona ñ facias oꝑa mala. aut ñ impedit
coniunx. aut. impedire ñ debet. Hec ad te fili
dilectissime ut scrib̾em caritas iussit. quate
tans qd̾ scͥptum ẽ. corripe sapientẽ ⁊ amabit.
te. corripe stultũ ⁊ adiciet odisse de. ñ te uti¬
q stultum. s sapientem debui cogitare.

Expanded text:
illa Tubunensia verba tua ducere non debebas, illa illa Tubunensia verba tua ducere non debebas, illa tibi tamen nihil horum sciens innocenter et simpliciter nupsit. Atque utinam posses ei persuadere continentiam, ut sine impedimento redderes Deo quod te debere cognoscis. Sed si id cum illa agere non potes, serva tamen pudicitiam conjugalem, et roga Dede necessitatibus eruat, ut, quod non potes modo, possis aliquando. uerum tamen, ut deum diligas, non diligas mundum; ut in ipsis bellis, si adhuc in eis te uersari opus est, fidem teneas, pacem quaeras; ut ex mundi bonis facias opera bona et propter mundi bona non facias opera mala, aut non impedit coniunx aut impedire non debet. haec ad te, fili dilectissime, ut scriberem, caritas iussit, qua tetans, quod scriptum est: Corripe sapientem et amabit te, corripe stultum et adiciet odisse te, non te utique stultum sed sapientem debui cogitare.
Abbreviated transcription (Latin):
lesione tui corporis potes. Bona uͦ illa t̾rena
noli dilige̾. Quantalibet tͥ abundent: sic
eis utere. ut bona multa ex eis. nullũ autẽ
malũ facias ꝓpt̾ illa. Om̃ia quippe talia ꝑi¬
bunt. S bona oꝑa ñ ꝑeunt. etiam que de
bonis ꝑcuntib fiunt. Si enĩ coniugem ñ
hab̾es. dicerem tͥ qd̾ et tubanis diximꝰ. ut in
castitate continentie uiueres addem qͦd tẽ fie¬
ri ꝓhibiumꝰ. ut iam te qͣntum humanarũ
salua pace potiusses. ab istis bellicis reb ab¬
straheres. et ei uite uacares in societate sc̃orũ.
cui tc̃ uacare cupiebas. uͥ in silentio ꝑugnãt
miltte xp̃i. ñ ut occidant homines. s ut
expugnent pͥncipes et potestates ⁊ sp̃ualia
nequitiȩ. id ẽ diabolũ et angłos eiꝰ. Hos enĩ
hostes sc̃i uincunt. qͦs uidere ñ possunt. ꝙ tñ
qͦs ñ uident uincunt. ista uincendo quȩ sen¬
tiunt. S ut te ad istam uitã ñ exhorter. con

Expanded text:
laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena noli diligere, quanta libet tibi abundent. sic eis utere, ut bona multa ex illis nullum autem malum facias propter illa. omnia quippe talia peribunt, sed bona opera non pereunt, etiam quae de bonis pereuntibus fiunt. Si enim coniugem non haberes, dicerem tibi, quod et Tnbunis diximus, ut in castitate continentiae uiueres; adderem. quod tunc fieri prohibuimus, ut iam te, quantum rerum humanarum salua pace potuisses, ab istis bellicis rebus abstraheres et ei uitae uacares in societate sanctorum, cui tunc uacare cupiebas ubi in silentio pugnant milites Christi, non ut occidant homines, sed ut expugnent principes et potestates et spiritalia nequitiae, id est diabolum et angelos eius. hos enim hostes sancti uincunt, quos uidere non possunt; et tamen, quos non uident, uincunt ista uincendo, quae sentiunt. sed ut te ad istam uitam
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾alit̾ deuincas. et sic ittaris hoc mundo tãꝙͣ
ñ utens. ut ex bonis eiꝰ facias. ñ malus fias:
quia et ipsa bona sunt. nec dant᷑ hominib
nisi abilloqͥ habet oĩum cȩlestiũ et t̾restriũ
potestatem. S ne putent᷑ mala: dant᷑ et bo¬
nis. Ne putent᷑ magna⁊fũma bona: dantur &
malis. Itemq auferunt᷑ ista ⁊ bonis ut ꝓbent᷑.
et malis ut crucient᷑. Qs enĩ nesciat. qͥsita sit stultꝰ
ut ñ uideat. quod salus huiꝰ mortalis corꝑis ⁊ mẽ¬
broꝵ corruptibiliũ uirtus et uictoria de ho¬
minib inimicis. ⁊ honor atq potentia tem¬
poralis: ⁊ cetera bona ista t̾rena et bonis dent᷑
et malis. et bonis auferant᷑ et malis: salus uͦ
animȩ cũ immortalitate corporis uirtͦq iusti¬
dilige ista concupisce. ista modis õib quere.
Ppt̾ hec acqͥrenda et obtinenda. fac elemosi¬
nas. funde orationes. ereite ieiunia qͣntũ sine

Expanded text:
spiritaliter uincas et sic utaris hoc mundo tamquam spiritaliter uincas et sic utaris hoc mundo tamquam non utens, ut ex bonis eius bona facias, non malus fias, quia et ipsa bona sunt nec dantur hominibus nisi ab illo, qui habet omnium caelestium et terrestrium potestatem. sed ne putentur mala, dantur et bonis; ne putentur magna uel summa bona, dantur et malis itemque auferuntur ista et bonis, ut probentur, et malis, ut crucientur. Quis enim nesciat, quis ita sit stultns, ut non uideat. quod salus huius mortalis corporis et membrorum corruptibilium uirtus et uictoria de hominibus inimicis et honor atque potentia temporalis et cetera ista bona terrena et bonis dentur et malis et bonis auferantur et malis? salus uero animae cum inmortalitate corporis uirtusque iustinis. ista ergo dilige, ista concupisce, ista modis omnibus quaere. propter haec adquirenda et obtinenda fac elemosynas, funde orationes, exerce ieiunia. quantum sine