comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isotietur. ⁊i comungatur ei. Uidebit &iam micda
seuientis. luis enini capit boc: nͥ qͥ impletus fuerit cari¬
tate: Defitiant peccatores at̾ra. Contrennscis: quia
naledicit. Et quis maledicit: Sc̃s : fine dubio exauditur.
Sed dictum ẽ. scĩs. Benedigte: molite maledicere. Linid
ẽ. gͦ. quod dicit: deficiant peccatores at̾ra: Elane defici¬
ant. Auferatur sp̃i eoꝵ ⁊ deficiant: ut emittat spm̃ suũ
irecreentur. Deficiant peccatores at̾ra: niqui ita ut
ñ suit. Quid ñ sint. nͥ miqui: Ergo iustificentur: m̃sint
iniqui. Uidit boo nimpletus ẽ. gaudio. ⁊ reuocat pri¬
ificultitem ⁊ sermonem nobis: ⁊ uob̾ intentionem
istudiũ. Qmꝰ qͥsq ut potest recordetur. quod audiuit.
collocutionem iniicem ructate. Sagmam urãm ru¬
minate: quod accepistis ñ eat inuiscera oblunonis
ur̃ȩ. Thesaurus desid̾abilis. requiescat more ur̃o.
Magno labore quesita ⁊ iuenta sunt: magno labore

Expanded text:
onjungatur ei! videbit etiam misericordiam saevientis. Quis enim capit hoc, nisi qui impletus fuerit charitate? «Deficiant peccatores» «a terra.» Contremiscis, quia maledicit. Et quis maledicit? Sanctus. Sine dubio exauditur. Sed dictum est sanctis: «Benedicite, et nolite maledicere» . Quid est ergo quod dicit, «Deficiant peccatores a terra?» Plane deficiant; auferatur spiritus eorum, et deficiant, ut emittat spiritum suum, et recreentur. «Deficiant peccatores a terra, et iniqui, ita ut non sint.» Quid non sint, nisi iniqui? Ergo justificentur, ut non sint iniqui. Vidit hoc, et impletus est gaudio, et revocat veret facultatem et sermonem nobis, et vobis intentionem et studium. Unusquisque ut potest recordetur quod audivit; collocutione invicem ructate saginam vestram, ruminate quod accepistis, non eat in viscera oblivionis vestrae. Thesaurus desiderabilis requiescat in ore vestro . Magno labore quaesita et inventa sunt, magno labore
Abbreviated transcription (Latin):
citumdo. Sed qui aᷤ i niquis ñ sola rustitia. uerũ &ĩã
miscdia dĩ orm̃potentis.⁊ clem̃itis apparuit: de illis
sequens loquit᷑ psalms cũ laua ib dĩ: tm̃ utriq
inimo ppło fuer̃ : nec istos illi sarũ imquitatũ con¬
tigione polluer̃. Nouit enĩ dñs qui sunt eius.
incorpore psalmi huiꝰ uelut latentem quodammͦ eiꝰ
aminã cõm̃demus: hoc ẽ. in uerbis quasi extieribus
uitiorem intellectum: uidetur michi admoneri se.¬
m̃ abrahę. qui sunt om̃s filii ꝓmisionis. ꝑtientes ad
etnam bereditatem testam̃ti et̃m. ut tanquã ipsã
hereditatem sibi eligant dm̃i ⁊ eũ graitis colant. idẽ.
ꝓpt̃ ipsum. ni ꝓpt̃ aliquod emoluñtum mercedis ex¬
tra ipsum:.⁊ hoc ficiant laudnites. inuocantes. adñ¬

Expanded text:
citum Deo. Sed quia et iniquis non sola justitia, verum etiam misericordia Dei omnipotentis et clementis apparuit; de illis sequens loquitur psalmus cum laudibus Dei. Et tamen utrique in uno populo fuerunt, nec istos illi suarum iniquitatum contagione polluerunt. «Novit» enim «Dominus qui sunt ejus:» in corpore psalmi hujus velut latentem quodammodo ejus animam commendemus, hoc est, in verbis quasi exterioribus interiorem intellectum: videtur mihi admoneri semen Abrahae, qui sunt omnes filii promissionis pertinentes ad aeternam haereditatem testamenti aeterni, ut tanquam ipsam haereditatem sibi eligant Deum, et eum gratis colant, id est, propter ipsum, non propter aliquod emolumentum mercedis extra ipsum; et hoc faciant laudantes, invocantes, annu
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationes eiꝰ legem eiꝰ requirant. Deniq qm̃ se¬
men abrahe tales hic intelligi uoluit. qii uere eeñt
sem̃ abrahȩ. quales utiq necͣ illo ppło defuer̃. quod

Expanded text:
justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Denique, quoniam sejustificationes ejus, et legem ejus requirant.» Denique, quoniam semen Abrahae tales hic intelligi voluit, qui vere essent semen Abrahae, quales utique nec in illo populo defuerunt: quod
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm suũ hoc repetiit electos suos: ⁊ quod ait in exultati.¬
one: hoc repetiuit inletitia. Et dedit illis regiones genti¬
um: n labores ppłtn ppłoꝵ posseder̃. Quod sunt regio¬
illis : hec repetituniẽ. posseder̃. Et tanquam querere¬
mus cui bono ista clata sunt. ne hoc ipsum pittaretur
sũnum bonũ quod ista felicitas rerũ temporaliũ ppło
cdĩ data ẽ. continuo eam ad aliũ retulit. ubi sũmũ bonũ
oport& inquiri. Ut custodiant iustificationes eius.¬
⁊ legem eiꝰ requirant. Qbi intelli genctumẽ. dĩ seruos
n⁊ electos filios repinisionis uerum n germanũ sem̃ abra¬
hȩ. unitantes fidem abrhȩ ꝓpt̾aa ista bona t̾rena sume¬
re. adeo it ñ meis luxu diffluant. siue ꝑuersa secu¬
ritate torpescint: s idõ habeint diuina misccła hȩs
ominia p̃parata. in quibus querendis possent nego¬
tiosissimis laboribus occupari: ut ad hoc uacent un.¬
de bonii et̃mim possit aclquiri. hoc ẽ. ut custodiãt

Expanded text:
ulum suum;» hoc repetivit, «electos suos:» et quod ait, «in exsultatione;» hoc repetivit, «in laetitia. Et dedit illis regiones gentium, et labores populorum possederunt.» Quod sunt, «regioillis;» hoc repetitum est, «possedermus cui bono ista data sunt, ne hoc ipsum putaretur summum bonum, quod ista felicitas rerum temporalium populo Dei data est; continuo eam ad aliud retulit, ubi summum bonum oportet inquiri: «Ut custodiant,» inquit, «jusUbi intelligendum est Dei servos et electos filios promissionis, verum et germanum semen Abrahae, imitantes fidem Abrahae, propterea ista bona terrena sumere a Deo, ut non in eis luxu diffluant, sive perversa securitate torpescant; sed ideo habeant divina misericordia haec omnia praeparata, in quibus quaerendis possent negotiosissimis laboribus occupari, ut ad hoc vacent unde bonum aeternum possit acquiri, hoc est, «Ut custodiant
Abbreviated transcription (Latin):
et̾iutis erit. Uita uite mortalis. spes ẽ. uite immortał.
Cantabo dño inuita mea. psallam dõ meo quã diusũ.
Q uomiã m illo sine fine sũ. quã diu sum psallã dõ mes.
Nȩforte cum ceꝑimus psallere dõ milla ciuitate pute¬
mus nos aliud aliquid acturos. tota inta nr̃ã erit
psallere do. Si uem& in fastidiũ quod laucdamus.
potest uenire infastidium nr̃a laudatio. Si semꝑ ille
amatur: somꝑ anob̾ laudatur.¶ Sallam dõ meo ouã¬

Expanded text:
immortalis. «Cantabo Domino in vita mea; psallam Deo meo, quamdiu sum.» Quoniam in illo sine fine sum, quamdiu sum, psallam Deo meo. Ne forte cum coeperimus psallere Deo in illa civitate, putemus nos aliquid aliud acturos: tota vita nostra erit psallere Deo. Si veniet in fastidium quod laudamus, potest venire in fastidium et nostra laudatio. Si semper ille amatur, semper a nobis laudatur: «Psallam Deo meo, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dñs plantauit. Impius quilib&. infelox anima roga¬
re dm̃ nescit: nuult se rogari ab hominibus. Mons ẽ.
opusẽ. ut tangat illum dc̃. ⁊ fumiga&. Quando ce¬
perit fumigare. dabit dõ p̃cẽ. Tanquã sacrificium
cordis fumigat ad dinĩ: Beinde tundit pectus. inci¬
pit flere. quia ⁊ fumus excutit lacrinas. Qui tangit

Expanded text:
s plantavit Dominus. Impius quilibet, infelix anima, rogas plantavit Dominus. Impius quilibet, infelix anima, rogare Deum nescit, et vult se rogari ab hominibus. Mons est, opus est ut tangat illum Deus, et fumiget: quando coeperit fumigare, dabit Deo precem, tanquam sacrificium cordis. Fumigat ad Deum, deinde tundit pectus: incipit et flere, quia et fumus excutit lacrymas. «Qui tangit
Abbreviated transcription (Latin):
opaule. oꝑamini: dicis ut oꝑemur. Quare cũ cimore¬
n tremore. Ds̃ enĩ ẽ: inquit. qui oꝑatur in uobis. Idõ
ꝓͦ cum tremore. quia ds̃ oꝑatur: quia ipse dedit. Non
ex te ẽ. quod habes. cum timore utremore. oꝑ iberis.
llam siñ treiueris eũ: aufer& quod dedit. Cum tre¬
more gͦ oꝑare. Uide alium psalmũ. Seruite dño
intimore : n exulta te ei cũ tremore.Sicũ tremore
exultandum ẽ. dĩ aspicit: fit t̾remotus. Aspiciente
dõ. trement corda nr̃a. Tunc ibi requiescit as.
Audi illũ alio loco. Suꝑ quẽ requiescet sp̃i ins. nͥsuper
humilem ⁊ quietũ. ⁊ trem̃tẽ uerba mea: Iui aspi¬
cit t̾ram n fac̃ eã tremere: qui targit montes. ⁊ fumi¬
gabunt. Montes suꝑbi erant: iactabant se: ne coste
suꝑbi montes: ingentes: ñ rogabant dm̃. Se rogiri
uolebant. ⁊ supiorem ñ rogibant. Iiris enĩ potens et
tumidus. ⁊ suꝑbus ẽ. int̾ra qui dignetur humiliter
regare dm̃: De impiis loquor: ñ decedris libam. quas¬

Expanded text:
o Paule, «Operamini;» dicis ut operemur: quare «cum tremore? Deus enim est,» inquit, «qui operatur in vobis.» Ideo ergo «cum tremore,» quia «Deus operatur.» Quia ipse dedit, non ex te est quod habes, cum timore et tremore operaberis: nam si non tremueris eum, auferet quod dedit. Cum tremore ergo operare. Vide alium psalmum: «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore» . Si cum tremore exsultandum est, Deus aspicit, fit terrae motus: aspiciente Deo, tremant corda nostra; tunc ibi requiescet Deus. Audi illum alio loco: «Super quem requiescet spiritus meus? Super humilem, et quietum, et tremet terram, et facit eam tremere; qui tangit montes, et fumigabunt.» Montes superbi erant, jactabant se, non eos tesuperbi, montes ingentes, non rogabant Deum: se rogari volebant, et superiorem non rogabant. Quis enim potens, et tumidus, et superbus in terra, qui dignetur humiliter rogare Deum? De impiis loquor, non de cedris Libani qua
Abbreviated transcription (Latin):
ñ intelligentibus. Ille aut̃ gestabat. ꝑsonam magnam.
migne ꝓphetie. Etmam inquit loquens ad dm̃. u¬
uasiꝰ int̃ nos tudicarte. ⁊ quo uidi cante cansam iuncer&.
Sic accipitur ad primum sonum: sed discitte ne labaris.
Attendit enĩ semꝑ. ille serpens calcaneũ tuum. Quid ui¬
medius aliquis qui iudicar&: int̾ me ⁊ te. hoc ciõ. hoc.¬
homo. hoc inst̃core homo. hoc uł incelo angis. dõ nti¬
nam eet᷑ nob̾ arbĩs : Sed quid p̃uidebat. quid obcabat:
arbit̃. Medius ad componaendam causam. Nonne in¬
nnici eramus dĩ. umalam causam habebamus adu̾sus
dm̃: luis frais exenuat causat istam malam. nisi ille

Expanded text:
non intelligentibus: ille autem gestabat personam magnam non intelligentibus: ille autem gestabat personam magnam magnae prophetiae: «Utinam,» inquit loquens ad Deum, «uui inter nos judicaret, et quo judicante causa mea vinceret. Sic accipitur ad primum sonum: sed discute te, ne labaris; attendit enim serpens ille semper calcaneum tuum. Quid vimedius aliquis qui judicaret inter me et te! Hoc Deo homo, hoc in stercore homo, hoc vel in coelo angelus Deo: Utinam esset nobis arbiter! Sed quid praevidebat? quid optabat? arbiter? Medius ad componendam causam. Nonne inimici eramus Dei, et malam causam habebamus adversus Deum? Quis finiret causam istam malam, nisi ille
Abbreviated transcription (Latin):
tempneretur ds̃. tiblasphemetur ds̃. Ualuit tunc in
integrun: minc uictus ẽ. aputredine. Inparadiso de¬
iecit.: instrore suꝑatus ẽ. At tendebat aut̃ ille araco utrũ
iob lingua laberetur. Onñs eñ homo mactu suo pe¬
des habet: ineo quod agit. In quo mouetur ibi tanqũã
imbulat. Dicebat aut̃ ille multa. Quanta enĩ dix̃ iob.
qui legunt nouer̃. Intam multis illis uerbis. obserua.¬
bat serpens calcaneum labentis. Ille aut̃ qui caput
obseruabat serpentis: reppulit omnẽ suggestionem.
Respondit mulieri. sicut dignum erat. Responeł¬
respondemulieri. Locuta es inquit tanquam una de insi
pientibus mulieribus. Si bona ꝑcepimus de manu
que diẽ. nusquã lapsus ẽ. Quod mubti millis uerbis ñ
intelligunt. ⁊ que clam ibi sic accipiunt. quasi aliquid
durum dixerit iob indm̃. Nam int̾ imitta hoc &ĩam
dix̃. uelut stomachans aduersus dm̃. sicut uidebatur

Expanded text:
ntemneretur Deus, modo ut blasphemetur Deus. Valuit tunc in ntemneretur Deus, modo ut blasphemetur Deus. Valuit tunc in integrum, nunc victus est a putri: in paradiso dejecit, in stercore superatus est. Attendebat autem ille draco utrum Job lingua laberetur. Omnis enim homo in actu suo pedes habet in eo quod agit; in quo movetur, ibi tanquam ambulat. Dicebat ille multa; quanta enim dixit Job, qui legunt, noverunt: in tam multis illis verbis observabat serpens calcaneum labentis. Ille autem qui caput observabat serpentis, repulit omnem suggestionem. Respondit et mulieri, sicut dignum erat respondere mulieri: «Lopientibus mulieribus. Si bona percepimus de manu ae dixit, nusquam lapsus est» . Quod multi in illis verbis non intelligunt, et quaedam ibi sic accipiunt, quasi aliquid durum dixerit Job in Deum. 8. Nam inter multa etiam hoc dixit, velut stomachans adversus Deum, sicut videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
cuit itafactum ẽ. sit nom̃ dr̃u benediotum. Dñs de.¬
dit. dñs alistulit. Louerat rectorem sium. ntempta
Niclul sibi inquit. diabolus tribuat. Uoluntatẽ babie
nocendi potestatem aut̃ nisi acciꝑ& ñ haber&. Firan¬
cum accipit il le potestatis: tantum ego patior. Non
ego abillo patior: s ab eo qui potestatem dedit. Contẽp¬
natur suꝑbia. temptatoris mei. sustineantur flagella
potris inei. Repulsus ẽ. temptator: obseruatum ẽ. ca¬
put serpentis. Peiutrare ñ potuit incor. Muratam ci¬
uitatem formsecus obpugnauit: sed non expugnauit.
Accessit alia temptatio. ꝑmissus ẽ. ad corpus eius. ꝑ¬
cussit. graui uulnere a capite usq ad pedes. Conta¬
bescebat putredine: sc atebat uermibus : amissa de¬
mo. sedebat inst̃core. Ibi eua captiuata. adiabolo.
ad adiutorium marito subposita: ad lapsum suggerit¬
ut bl apͥhemetur as̃. Rimno suggessit inparadiso ut ẽ¬

Expanded text:
cuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum. Dominus decuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum. Dominus dedit, Dominus abstulit:» noverat rectorem suum, et tenta sui noverat. Nihil sibi, inquit, diabolus tribuat; voluntatem habet nocendi, potestatem autem nisi acciperet, non haberet; quantum accepit ille potestatis, tantum ego patior: non ergo ab illo patior, sed ab eo qui potestatem dedit; contemnatur superbia tentatoris mei, sustineantur flagella patris mei. Repulsus est tentator, observatum est caput ejus, penetrare non potuit in cor. Muratam civitatem forinsecus oppugnavit, sed non expugnavit. Accessit alia tentatio: permissus est ad corpus ejus, percussit gravi vulnere a capite usque ad pedes; contabescebat putredine, scatebat vermibus, amissa domo sedebat in stercore. Ibi Eva captivata, a diabolo non ad adjutorium marito supposita, sed ad lapsum, suggeritut blasphemetur Deus. Primo suggessit in paradiso ut co
Abbreviated transcription (Latin):
eñ ad temptando quosdam scõs uiros. famulos dĩ. su¬
ꝑauer̃ eum. quia de uia ñ recesser̃. Non lapsi sunt.
quoꝵ obseruabat calcaneum. lob ille sc̃s sedebat inst¬
core: ic urrebat inuia. Uidete que madmodũ obser¬
uauerit caput eius: ⁊ quomͦ ille calcaneũ eiꝰ adtende¬
bat. Ille repellebat suggerentem: ille sꝑabat labentẽ.
Cepit neuis mulierculam: subtrax̃ omnia quȩ habebat.
Solam diabolus. dimisit suam adiutricem: ñ mariti
consoltricem: s potius temptatricem. Cępit & ĩam
ipsam non obseruantem caput. eius. Ad huc enĩ illa
eua erat: s iani ille adam ñ erat. Ablatis omnbus:
remansit iob. cum itxore ꝑ quã temptaretar. ncum
dõ a quo regeretur. Quid illo pauꝑius. subito factum.
si domum enis consideres.uid illo ditrus: si cor ens
cogites: Dide pauꝑtatem demus: Ab lata sunt oim̃a.
Uide diuitias cordis. bñs dedit dñs abstulit: siout dño pla

Expanded text:
enim ad tentandos quosdam sanctos viros famulos Dei: suenim ad tentandos quosdam sanctos viros famulos Dei: superaverunt eum, quia de via non recesserunt, non lapsi sunt, quorum observabat calcaneum. Job ille sanctus sedebat in stercore, et currebat in via: videte quomodo observaverit caput ejus, et quemadmodum ille calcaneum ejus attendebat. Ille repellebat suggerentem, ille sperabat labentem: cepit et ejus mulierculam; subtraxit omnia quae habebat, solam dimisit adjutricem suam, non mariti consolatricem, sed potius tentatricem; cepit etiam ipsam non observantem caput ejus. Adhuc enim illa Eva erat; sed jam ille Adam non erat. Ablatis omnibus, remansit Job cum uxore, per quam tentaretur; et cum Deo, a quo regeretur. Quid illo pauperius subito factum, si domum ejus consideres? Quid illo ditius, si cor ejus cogites? Vide paupertatem domus: ablata sunt omnia. Vide divitias cordis: «Dominus dedi
Abbreviated transcription (Latin):
iego sum uia uergas ⁊ uita. Per meis. adme is. Si
gͦ ipse ẽ. lum̃: nipse ̾ uia: si ab illo recesseris: nec inlu¬
mine eris. nec imua. Et qurid te sequitur. Iued oi¬
cit deimpiis quidam psalimis. Fiat uia illoꝵ tene¬
bre. ⁊ lubricum. hic gͦ draco. antiquus hostis nost̾.
nra feruidus. inssidus astutus: inmari ma gno est.
D ineo ine quem fincisti adilluctenctum ei. lam tu illu¬
de dracom. Adhoc enĩ factiis ẽ. draco ipse. cadens
peccato suo. de sublum habitatione cęloꝵ: nexangło
factus ẽ. diabolus: accepit quenclam locum suum.
in hoc mari magno ⁊ spatioso. Regnũ enis quod pu¬
tas: caͣcer eius ẽ. Multi emĩ clicunt. Quare tantam
potestatem diabolus accepit. ut dominetur in isto
scło: ntantum ualeat: tantum possit: Auantum
ualet: aut quantum potest: Nisi ꝑmisfus. nchil postest¬
usic age ne ꝑintitatur inte: aut si ꝑmissus fierit. adtẽp¬
tamdumꝰ uictus abscedat. ⁊ ñ possideat. Piissus est

Expanded text:
Ego sum via, et veritas, et vita» . Per me is, ad me is. Si ergo ipse est lumen, et ipse est via; si ab illo recesseris, nec in lumine eris, nec in via. Et quid te sequitur? Quod dicit de impiis quidam psalmus: «Fiat via illorum tenebrae et lubricum» . 7. Hic ergo draco, antiquus hostis noster, ira fervidus, insidiis astutus, in mari magno est. «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Jam tu illude draconi: ad hoc enim hic factus est draco. Ipse cadens peccato suo de sublimi habitatione coelorum, et ex angelo factus diabolus, accepit quemdam locum suum in hoc mari magno et spatioso. Regnum ejus quod putas, carcer ejus est. Multi enim dicunt: Quare tantam potestatem diabolus accepit, ut dominetur in isto saeculo, et tantum valeat, tantum possit? Quantum valet, aut quantum potest? Nisi permissus, nihil potest. Tu sic age, ne permittatur in te; aut si permissus fuerit ad tentandum, victus abscedat, et non possideat. Permissus est
Abbreviated transcription (Latin):
tuam: turbabuntur Seo quarẽ hoc facis  Iuare
faciem tuam mertist turbentur: Auferes soñ
ibi tribuunt: seipsos iustificant. Auerte gͥ faciẽtui
ten adte cito exaudi me. dnẽ d̾efecit spc̃ ms: ne a¬
uertas ficiem tuam ame. Auferes spm̃ eoꝵ defici
ent. ⁊iimpuluerem suum reuertentur. Inu̾enit
s homo penttens de peceito suo. quia non habebat
ures ex se. i confitetur cdõ dicens. se et̃. t̾ram. ⁊ cine¬
rem. Osupbe conuersus es inpuluerem tuũ. ablatꝰ
ẽ sp̃c tuus. Iam ñ te iactas. ñ te extollis. ñ te uistis.¬
cis. Dides quia de puluere factus es: ⁊ auertente
Ficiẽ suã dño. intitũ puluerẽ recidisti. Roga g. con¬
fitero puluerem tuum. ⁊ infirmitatẽ tuam: nude¬

Expanded text:
tuam, turbabuntur.» 13. Sed quare hoc facis? quare avertis faciem tuam, ut turbentur? «Auferes spiritum at: gloriantur, sibi tribuunt, seipsos justificant. A verte ergo faciem tuam, ament ad te, «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus. Ne avertas faciem tuam a me» . «Auferes spirient, et in pulverem suum convertentur.» Invenit se homo poenitens de peccato suo, quia non habebat vires ex se; et confitetur Deo, dicens se esse terram et cinerem. O superbe, conversus es in pulverem tuum , ablatus est spiritus tuus; jam non te jactas, non te extollis, non te justificas; vides quia de pulvere factus es, et avertente faciem suam Domino, in tuum pulverem recidisti. Roga ergo, confitere pulverem tuum et infirmitatem tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
flixise. non utiq errante iuditio. Et hoc ẽ. forte uoci¬
uit famiẽ. i dẽ. angłi p̃positũ famis: ⁊ eius rei nomine
cuiꝰe p̃positus appellatũ  Exqua opimione romam
ueteres dõs quosdam tales consecrauer. sicut deam
fe̾brẽ. dm̃q pallon̾ ẽ. Anquod ẽ. credibilius uocrut
famẽ. intelligendumẽ. dix̃ ut fames eẽt. ut hoc sit
uocare quod appellare: hoc appellare qcł dicere:
hoc dicere. quod iubere. Nnille uocauit fame. quiuo¬
cat ea quȩ ñ sunt. tanquam sint. Nec i bi apłs dix̃: qui
uocat ea quȩ non sunt ut sint: s tanquam sint. Apud
dm̃ quippe iamfactum ẽ. quod eiꝰ dispositione futurum
ẽ. quia de illo alibi ar̃: qui fecit quȩ futura sunt. Et
hic quando fames facta ẽ. tunc dĩct᷑a ẽ. uocata: idest
ut adeet: quȩ iam fuerat ineius occulta gubernatione
disposita. Deniq quomͦ uocauerit fame: statim expo¬
suit dicens. Oniẽ firmam̃tũ panis contriuit. Et hȩe in¬

Expanded text:
 non utique errante judicio, et hoc est forte, «Vocavit famem,» id est angelum propositum famis, et ejus rei nomine cujus est praepositus, appellatum? Ex qua opinione Romani veteres quosdam deos tales consecrarunt, sicut deam Febrem, deumque Pallorem. An quod est credibilius, «Vocavit famem,» intelligendum est, Dixit ut fames esset; utlare quod dicere; hoc dicere, quod jubere? Nam ille vocavit famem, qui «vocat ea quae non sunt, tanquam quae sunt». Nec ibi Apostolus dixit, «Qui vocat ea quae non sunt,» ut sint; sed, «tanquam sint» . Apud Deum quippe jam factum est quod ejus dispositione futurum est; quia de illo alibi dicitur, «Qui fecit quae futura sunt» . Et hic quando fames facta est, tunc dicta est vocata, id est, ut adesset quae jam fuerat in ejus occulta gubernatione disposita. Denique quomodo vocaverit famem, statim exposuit, dicens, «Omne firmamentum panis contrivit.» Et hae
Abbreviated transcription (Latin):
magnuis sum. ⁊ facti sibi sunt placentes: n soniit eis
apłs. Iuid eñ habes. quod ñ accepiti: Uolens aũ pro¬
bare as homni. quod ab illo habeat. quiecquia habetꝰ
ut cũ bonitate habeat ihumilitatem: aliquando eũ
ꝑturbat. Auertit ab illo faciem suã. ⁊ decidit intẽp¬
tationem.: n ostendit illi q quod iustus erit. ⁊ recte ã.¬
bulabit. ipso regente fiebat. Auertente aut̃ te faciẽ
cuam: turbabuntur. llidete quid dicat. nmalio ꝑ¬
salmo. Eģo drei ibabuncdantia mea: ñ inoriebor in
et̃num. Presumsit de se. impletus erat bonitate. ⁊ipu¬
tabat ase sibi cẽ. totam bonitatem. ciẽ in cordesuo.
ron mouebor met̾nũ. Sed quia iam senserat di grã.
se ꝑcopisse. ꝑeo quod erat exptus. reciddit garum¬

Expanded text:
sibi placentes. Et sonuit eis Apostolus: «Quid enim habes quod non accepisti» ? Volens autem probare Deus homini quod ab illo habeat quidquid habet, ut cum bonitate habeat et humilitatem, aliquando eum perturbat; avertit ab illo faciem suam, et decidit in tentationem; et ostendit illi quia quod justus erat, et recte ambulabat, ipso regente fiebat. «Avertente autem te faciem tuam, turbabuntur.» Videte quid dicat et in alio psalmo: «Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum.» Praesumpsit de se; impletus erat bonitate, et putabat a se sibi esse totam bonitatem, et dixit in corde suo: «Non movebor in aeternum. » Sed quia jam senserat Dei gratiam se percepisse, pro
Abbreviated transcription (Latin):
futura p̃dicenae. Sed qm̃ dix̃ donec uenirae uerbumeiꝰ
ne om̃imodo eus sic intelligeremus ut quis quã remt̃atã
homini tribuendam. putaret: contiio subiecit. Eloqũ
dm̃ inflammauit eum. uł quod magis de greco exp̃sum
alii codices habent. eloquiũ dm̃ igm̾uit eum. ut & iã ipse
int̾ eos computaretur quib dictũ ẽ. Laudamim innio¬
mine sco eiui. Eiogutũ admĩ i gmiuit cum. derto es spẽ
quando a dno mislis ẽ. insȩsunt illis lingue aiise uelut
ignis. Et apłs dicit. Spĩi feruentes. A quo igne discedunt
eum. Ipse ẽ. rer: qui ni pruceps ppłoꝵ. Soluit conpeditũ.
dimisit inclusum. Constituit eum dnm domus sue.
iprincipẽ omĩs possessionis suȩ. ut erudirae pricipes eiꝰ
sic̃ semetipsum. isenes eiꝰ prudentiam docerer&. Grecus

Expanded text:
donec veniret verbum ejus,» ne omni modo «ejus» sic intelligeremus, ut quisquam rem tantam homini tribuendam putaret; continuo subjecit, «Eloquium Domini inflammavit eum:» vel, quod magis de graeco expressum alii codices habent, «Eloquium Domini ignivit eum;» ut etiam ipse inter eos computaretur, quibus dictum est, «Laudamini in nomine sancto equando a Domino missus est, visae sunt illis linguae divisae velut ignis : et Apostolus dicit, «Spiritu ferventes» . A quo igne discedunt, eum.» Ipse est «rex,» qui «princeps populorum: solvit» compeditum, «dimisit» inclusum. «Constituit eum dominum domus suae, et principem omnis possessionis suae. Ut erudiret principes ejus sicut semetips
Abbreviated transcription (Latin):
Maues: eccłas intelliginus. Comineant int̾ tempes¬
tates. int̾ ꝓcellas temptationum: int̾ fluctus scli:
int̾ amimalia pusilla n magna. Gubernator ẽ. xp̃c.
in ligno crucis sue. Illic naues cõieabunt. Llon time¬
ant naues: ñ ualde attendant ubi natant: s a quo
gubernentur. Illic naues cõmeabt̃. Quem cõineatum
repperiunt : tristem: Quando gubnatorem sentrunt
xp̃i: sẽmeabiuit secure. Cõmeent ꝑseuerant᷑. ueni¬
ent adfinem debitum: ꝑducentur ad t̾ram quietis.
Est muto mari aliquid &lm quod suꝑat. om̃i ani¬
malia pusilla ⁊ magna. Iuidẽ. hoc : Palmũ audianꝰ.¬

Expanded text:
commeant inter tempestates, inter proeellas tentationum, inter fluctus saeculi, inter animalia pusilla et magna. Gubernator est Christus in ligno crucis suae. «Illic naves commeabunt.» Non timeant naves, non valde attendant ubi natent, sed a quo gubernentur. «Illic naves commeabunt.» Quem commeatum reperiunt tristem, quando gubernatorem sentiunt Christum? Commeabunt secure, commeent perseveranter, venient ad finem debitum, perducentur ad terram quietis. 6. Est in isto mari aliquid etiam quod superat omnia animalia pusilla
Abbreviated transcription (Latin):
suggessit. Magnum ibi luchruniẽ. mnagnũ ibi aurũ ẽ.
Si banc fraudem feceris. diues eris. Caput serpentis ẽ.
calca. Iuidẽ calca: Contempne quod suggessit. Sed
iagnum aurũ suggessit. T quid ꝓdest homini si
totum mundũ lucheetur. anime nt̃ suę detrim̃¬
tum patiatur. Pereat mundi luchrum: ne fiat
animę dampnum. hec dicens. obseruasti caput
serpentis. ⁊ calcasti. Ile aut̃ diabolus calcmeũ tuũ
obseruat. Iuid ẽ. obseruat calcaneũ tirum: luan¬
do labaris auia dĩ. lu obseruas primam suggestio¬
nem. ille obseruat lapsum tuum. Siemꝰ lapsiis fue¬
ris. cades. Sicecideris. pessidebit. Et aut ũ caclasi
noli exire deuna. Angustã tibi semitam. strauit
as̃. Quicquid extra illamẽ lubricũ ẽ. Exoptea lum̃¬

Expanded text:
suggessit: magnum ibi lucrum est, magnum ibi aurum est; suggessit: magnum ibi lucrum est, magnum ibi aurum est; si hanc fraudem feceris, dives eris. Caput serpentis est, calca. Quid est, calca? Contemne quod suggessit. Sed magnum aurum suggessit. Et quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Pereat mundi lucrum, ne fiat animae damnum. Haec dicens, observasti caput serpentis, et calcasti. Ille autem diabolus calcaneum tuum observat. Quid est, observat calcaneum tuum? Quando labaris a via Dei. Tu observas primam suggestionem, ille observat lapsum tuum. Si enim lapsus fueris, cades; si cecideris, possidebit. Ut autem non cadas, noli exire de via. Angustam tibi semitam stravit Deus; quidquid extra illam, lubricum est. Propterea lum
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. Nostis enĩ i quid dictum ẽ. mulieri. uł po¬
tius serpenti: uł cum audir&e ds̃ peccatum primi
homins. Ipsa tuum obseruabit caput. ⁊ tu obserua¬
bis calcaneum eius. In magno mistio dictum ẽ. infi¬
gura dictum eccłȩ futurȩ.Facte de lat̾e uiri sii. &
obdormentis. Erat aut̃ adam forma futuri. hoc apłs
dicit. qui ẽ. forma fituri. Prefiguratumẽ. quod futurũ
erat. Facta ẽ. eccła de latere dñi. dormientis incruce.
Nam de latere crucifixi ꝑcusso: sacram̃ta eccłȩ ꝓfluxer̃.
Quid gͦ dictum ẽ. eccle.: lam mͦ audite: intelligite. ca¬
uete. Ipsa tuum obseruabit caput: ⁊ tu eius calcaneũ.
Deccła: caput serpentis obserua. Quid ẽ. caput serpen¬
tis: Prima peccati suggestio. Senit tibi uimentẽ.
nescio quid illicitum. Noli ibi tenere m̃tem tuam.
noli consentire hos quod uenit mm̃temn: caput ser¬
pentis ẽ. Caput calca: ⁊ euadis ceteros motus. Quid

Expanded text:
peccato. Nostis enim et quid dictum est mulieri, vel popeccato. Nostis enim et quid dictum est mulieri, vel potius serpenti, cum audiret Deus peccatum primi hominis: «Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus observabis calcaneum» . In magno mysterio dictum, in figura dictum Ecclesiae futurae, factae de latere viri sui, et hoc dormientis. Erat autem Adam forma futuri. Hoc Apostolus dicit: «Qui est forma futuri» . Praefiguratum est quod futurum erat, facta est Ecclesia de latere Domini dormientis in cruce. Nam de latere crucifixi percusso , Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Quid ergo dictum est Ecclesiae? Jam modo audite, intelligite, cavete: «Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus calcaneum.» O Ecclesia, caput serpentis observa. Quod est caput serpentis? Prima peccati suggestio. Venit tibi in mentem nescio quid illicitum; noli ibi tenere mentem tuam, noli consentire. Hoc quod venit in mentem, caput serpentis est; caput calca, et evades caeteros motus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
pentia quoꝵ. ñ ẽ. numerus. n aramalia pusilla ⁊imag¬
na. ẜ nec draconẽ qui ibi ẽ. quẽ fiixisti inquit dõ ad
illudendum ei. Magnũ secretum: ⁊ tm̃ quoa nostis
dicturus sum. Nestis inuncum eccłe. quendam draconẽ.
N on uidistis ocłis carnis. s uidetis oculis fidĩ. Ipse c̃. ⁊ qͥ
leo dr̃. De illo scriptura chcit. Conculeabis leonem et
draconem. Subditus ẽ. iste capta tuo: subdetur ⁊ cor¬
pori eius. hercant tantum m̃bra capiti suo. ut m̃bra
eius sint. dictũ ẽ. de prima femina quã sedux̃̾ hic dra¬
co eua scilic & illa cui consilium mortis dedit: ⁊ ꝑsua¬
sione astuta. in cor femineũ serpentis more irropsit.
Fac tum est quod nounmis: quod ibi inos ficmmiꝰ.
quod  dolemus. In illis enim duobus homimbus. totũ
gemis humanum: inde ꝓpago mortis: inde umpar¬
iuilis debita delicta. Iuis eñ mundus ait scriptura
in conspectii tuo: Ilec infans cinus ẽ. uita unius diei
suꝑ t̾ram. Tradux peccati: tradux mortis: de primo

Expanded text:
on est numerus, et animalia pusilla et magna, sed nec draconem qui ibi est: «Quem finxisti,» inquit Deo, «ad illudendum ei.» Magnum secretum, et tamen quod nostis dicturus sum. Nostis inimicum Ecclesiae quemdam draconem: non vidistis oculis carnis, sed videtis oculis fidei. Ipse est qui et leo dicitur: de illo Scriptura dicit, «Conculcabis leonem et draconem» . Subditus est iste capiti tuo, subdetur et corpori ejus; haereant tantum membra capiti suo, ut membra ejus sint. Dictum est de prima femina, quam seduxit hic draco; Eva scilicet illa cui consilium mortis dedit, et persuasione astuta in cor femineum more serpentis irrepsit. Factum est quod novimus, quod ibi et nos fecimus, quod dolemus. In illis enim duobus hominibus totum genus humanum: inde propago mortis, inde et in parvulis debita, delicta. «Quis» enim «mundus,» ait Scriptura, «in conspectu tuo? Nec infans cujus est unius diei vita super terram» . Tradux peccati, tradux mortis de primo
Abbreviated transcription (Latin):
clausus ẽ incorde seuitia. Ilam oit̃s siuc pusilli. siue
magni. animalia pusilla ⁊ magna. quę modo do.¬
lent templa clausa eẽ : aris euersas simulachira ẽ¬
fracta: leges latas. ut sacrificire idolis capitale sit
crim̃: om̃s qui dolent hec. in mari sunt ad hic.
Quid gͦ nos ad patriam. qua ituri suimus. ꝑsfum mare:
S ed inligno noli timere ꝑicłm. Lignum te portat: qđ
continet scłm. Ergo adtendite hoc mare magnum.
spatiosum. ibi repentia quoꝵ ñ c̃. inimerus: ammalia
pusilla .⁊ magna. Noli timere: noli t̾reri: desidera pa¬
triam. intellige ꝑegrinationem. Illic naues cõmeabt᷑.

Expanded text:
clausa est in corde saevitia. Nam omnes sive pusilli, sive clausa est in corde saevitia. Nam omnes sive pusilli, sive magni, «animalia pusilla et magna,» quae modo dolent templa clausa esse, aras eversas, simulacra confracta, leges latas ut sacrificare idolis capitale sit crimen; omnes qui dolent haec, in mari sunt adhuc. Quid ergo nos? ad patriam qua ituri sumus? Per ipsum mare, sed in ligno. Noli timere periculum; lignum te portat quod continet saeculum. Ergo attendite: «Hoc mare magnum et spatiosum, ibi repentia quorum non est numerus; animalia pusilla et magna.» Noli timere, noli terreri; desidera patriam, intellige peregrinationem. 5. «vers.
Abbreviated transcription (Latin):
sit: Aueti sequentia. hoc mare magnũ ispatiosuĩ.
ibi repentia quoꝵ nonẽ. numerus: ammalia pusil¬
la ⁊ magna. Terribile mare significat. Ibi sunt re¬
pentia. quoꝵ ñ ẽ. numerus. Insidiȩ repunt in hoc
scło: nincautos repente occupant. Repentes aut̃ tẽp¬
tationes quis enumerit: Repunt: seo cauqͥne subri¬
piant. Uigletur in ligno. &iam in aquis. Ireruce¬
nauigamus: & iam influctibus tuti sumus. Non
doriiat xp̃c: nondormiat fides. Et si dormierit exci¬
tetur: imꝑabit uentis. placabit mare : fiietur uia:
gaudebitur in patria. Ibi repentia quoꝵ ũ ẽ. numerꝰ.
animalia pusilla ⁊ magna. Uideo enĩ ad huc in ma¬
ri isto formidoloso: nindum credentes. Ipsi enim
uersantur in maris nsterilibus. Iilic aut̃. ⁊pusilli.i
magni sunt. Nouuimus hoe. Multi pusilli scli ñ dũ
mari. Oder̃ eccłam. p̃muntur xp̃i nontie. Nlon se¬
uiunt: quia ñ ꝑmittuntur. In manus non erumpẽs

Expanded text:
sit? Audi sequentia: «Hoc mare magnum et spatiosum, sit? Audi sequentia: «Hoc mare magnum et spatiosum, ibi repentia quorum non est numerus; animalia pusilla et magna.» Terribile mare significat: «ibi» sunt «repentia quorum non est numerus.» Insidiae repunt in hoc saeculo, et incautos repente occupant: repentes autem tentationes quis numerat? Repunt, sed cave, ne subripiant. Vigiletur in ligno; etiam in aquis, etiam in fluctibus tuti sumus: non dormiat Christus, non dormiat fides; et si dormierit, excitetur; imperabit ventis, placabit mare ; finietur via, gaudebitur in patria. «Ibi repentia quorum non est numerus; animalia pusilla et magna.» Video enim adhuc in mari isto formidoloso nondum credentes: ipsi enim versantur in amaris aquis et sterilibus; illi autem et pusilli et magni sunt. Novimus hoc; multi pusilli saeculi nondmari. Oderunt Ecclesiam, premuntur Christi nomine; non saeviunt, quia non permittuntur: in manus non erumpens,
Abbreviated transcription (Latin):
atura tua. Nondiun in patria cantannus boc: ñdũ
in illa requie quȩ ꝓmittitur. nuundum confirina¬
tis uectibus portarum iherłm. s ad huc inꝑegrinatio¬
ne intuentes mundum istum totum. ⁊ undiq homi¬
nes currentes adfidem: tuñtes gebennas: contempnen¬
tes mortem: amantes uitam ȩt̾nam: sꝑnentes p̃sentem.
itali spectaculo completi gaudio: dicimus. repleta est
bulationum ⁊i tumorum turbatur. ac tm̃ itur mine¬
tur licet mare. ⁊ tumeat fluctibus. ꝓcellasq parturut.
hac ꝑdatum ẽ. nobis lignum in quo nauigemus. Reple¬
ta ẽ. tra creatura tua: s niidum sumus int̾ra ui¬
uentiũ. Adhuc ista t̾ra morientnum ẽ. Clamamus
aut̃ ⁊i dicimus. Spes mea esti: portio mea int̾ra ui¬
uentium. Intra morientiuni spes mea: intra uiuen¬
tium portio mea. Ecce ista t̾ra quȩ repleta ẽ. crea.¬
tcura dĩ:. qui ad huc inista t̾ra ẽ. morientium: nondũ¬

Expanded text:
atura tua.» Nondum enim in patria cantamus hoc, nondum atura tua.» Nondum enim in patria cantamus hoc, nondum in illa requie quae promittitur, nondum confirmatis vectibus portarum Jerusalem ; sed adhuc in peregrinatione intuentes mundum istum totum, et undique homines currentes ad fidem, timentes gehennas, contemnentes mortem, amantes vitam aeternam, spernentes praesentem, et tali spectaculo completi gaudio dicimus, «Repleta est bulationum et tumorum turbatur: hac tamen itur. Minetur licet mare, et tumeat fluctibus, procellasque parturiat; hac itur, datum est nobis lignum in quo navigemus: «Repleta est terra creatura tua.» Sed nondum sumus in terra viventium, adhuc ista terra morientium est; clamamus autem, et dicimus: «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» . In terra morientium spes mea, in terra viventium portio mea. Ecce ista terra quae repleta est creatura Dei. Qui adhuc est in ista terra morientium, nondu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra: dnmib arboribus . ⁊ frutectis: om̃ib antmalib .i
peccoribus. nunuerso genere humano. Repleta est
creatura dĩ. Uidemus: nouimus legimus agnosci¬
mus: laudamꝰ:. uii ins p̃dicamus: imhis ñ sufficimus
laucdare tantum quantum habundat exbona in¬
spectatione cor nr̃m. s illam magis creaturam dobe¬
mus attende̾. unde dicit apłs. Si qua igitur in xꝑo
noua creatura uet᷑a transier̃: ecce facta sunt noua.
Quę uet̾a transier̃: In gentibus omis idolatria in
ipsis iudeis omnis illa seruitus legis: omma illa saeri¬
ficia p̃mintiantia p̾sens sacrificium. habundabat et̃
uetustas hominis: uenit qui renouarae opꝰ suu. ue¬
nit qui conflarae argentum suum: qui formaret
monetam suani: ⁊⁊ attendimus plenam t̾ram xp̃ia¬
nis credentibus indm̃: auertente s se aprioribus suis¬
imnunditiis nidolatria: abspe p̃terita adspeni noui
scłi ⁊ ecce nundum ẽ. inre. ⁊ iam tenetur inspe. ⁊ꝑ
ipsam spem iam cantamus idicimus. repleta ẽ. t̾ra cre¬

Expanded text:
s, omnibus animalibus et pecoribus; et universo ipso genere humano, repleta est terra creatura Dei. Videmus, novimus, legimus, agnoscimus, laudamus, et in his praedicamus; et in his non sufficimus laudare tantum, quantum abundat ex bona inspectione cor nostrum. Sed ad illam magis creaturam debemus attendere, unde dicit Apostolus, «Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt; eccQuae «vetera transierunt?» In Gentibus omnis idololatria, in ipsis Judaeis omnis illa servitus Legis, omnia illa sacrificia praenuntiantia praesens sacrificium. Abundabat tunc vetustas hominis; venit qui renovaret opus suum, venit qui conflaret argentum suum, qui formaret monetam suam, et attendimus plenam terram Christianis credentibus in Deum, avertentibus se a prioribus immunditiis suis et idololatria, a spe praeterita ad spem novi saeculi: et ecce nondum est in re, et jam tenetur in spe, et per ipsam spem jam cantamus et dicimus, «Repleta est terra cre
Abbreviated transcription (Latin):
INII CARITASVRA
⁊ sit unis sermo dĩm
& permulta ora scõꝵ unum uerbum sonet. quod
cum sit inprincipio cls abud dm̃ ibi non hab&e silla¬
bas. quia non habet tempora. Nec mirandum sit nob̾
quia ꝓpt̃ infirmitatem nr̃ãm descendit ad particłas
sonerum nr̃oꝵ: cum descendit adsuscipiendam in fir¬
mitatem corporis nr̃i. Istum tm̃ psalmum iam mul¬
tos nobis fecisse sermones. myftĩaq ipsa quȩ inc clau¬
sa tenentur. ut pulsantibus aperirentur. attulisse
nobis non paruas nobis ꝑaliquos dies moras temporis:
cum ꝓnuntiantur: cũ cõm̃dantur : cũ clausa eẽ. mõ¬
strantur: cum aꝑiuntur.  ͥ cũ eruunitur. cum ostẽ¬
duntur ac ꝑhoc meninit ut dixi caritas ur̃a. nec
p̃tito die ad eius t̃minum psalmi nos ꝑuenire po¬
tuisse: ndistulisse in hunc diem. QQuit dñs ⁊ tẽpꝰ
redditionis nobis exhibere. nne debitorem debito sa¬
tisfacere: n exactores securiores efficere. Det gͦ ipse bonũ
quod reddamus: qui non reddidit quic quid inali

Expanded text:
init Charitas Vestra, cum sit unus sermo Dei in  per multa ora sanctorum unum Verbum sonet, quod cum sit in principio Deus apud Deum, ibi non habet syllabas, quia non habet tempora; nec mirandum nobis sit, quia propter infirmitatem nostram descendit ad particulas sonorum nostrorum, cum descenderit ad suscipiendam infirmitatem corporis nostri : istum tamen psalmum jam multos nobis fecisse sermones, mysteriaque ipsa quae hic clausa tenentur, ut pulsantibus aperirentur, attulisse nobis non parvas per aliquot dies moras temporis, cum pronuntiantur, cum commendantur, cum clausa esse monstrantur, cum aperiuntur, cum eruuntur, cum ostenduntur; ac per hoc meminit, ut dixi, Charitas vestra, nec praeterito die ad ejus terminum psalmi nos pervenire potuisse, et distulisse in hunc diem. Voluit Dominus et tempus redditionis nobis exhibere, et me debitorem debito satisfacere, et exactores securiores efficere: det ergo ipse bonum quod reddamus, qui non reddidit quidquid mali fe
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nũ. cũ t̾rena illa hereditas. et̃na eẽ. ñ possit. Ndõ uetꝰ
testam̃tũ uocat᷑: quia ꝑnouũ aboletur: Mille uͦ gene¬
rationes. nec et̃nũ identur aliquid significare: quia u¬
tiq finẽ babent . dipsa temporalia ninis multe sunt.
Quamlib& enĩ paucis aiis generatio det̾minetur. quã
genẽañ greci dicunt. quã ininimã quidã quindecim
amnnis t̃minauer̃. ex qua homo incipit posse generare.
quȩ sunt iste mille generationes. ñ solũ a tempore abra¬
ham quando ei facta ẽ. ista ꝓmissio usq ad tempꝰ noui
testam̃ti. s abipso adam usq adt̾minũ scłi: Iuisenĩ
audeat dicero quindecim annoꝵ milib hoc scłm
extendi : Romde mͥ uidetur. ñ hic uetus testam̃tum
intelligendum. quod nouo eẽt. tollendum. Dr̃ ꝑꝓpħã.
testam̃tũ nouum. ñ scd̾m tostam̃tum quod constitui
patribus eoꝵ cũ eduxissem eos de t̾ra egypti. s testam̃¬
tum. fidĩ quod laudat apłs cum abraham nob̾ ꝓponit

Expanded text:
ernum,» cum terrena illa haereditas aeterna esse non possit? Et ideo Vetus Testamentum vocatur, quia per Novum aboletur. «Mille» vero «generationes,» nec aeternum videntur aliquid significare; quia utique finem habent, et ad ipsa temporalia nimis multae sunt. Quamlibet enim paucis annis generatio determinetur, quam Graeci γενεάν dicunt; quam minimam quidam quindecim annis terminaverunt, ex qua homo incipit posse generare; quae sunt istae mille generationes, non solum a tempore Abraham, quando ei facta est ista promissio, usque ad tempus Novi Testamenti, sed ab ipso Adam, usque ad terminum saeculi? Quis enim audeat dicere quindecim annorum millibus hoc saeculum extendi? 7. Proinde mihi videtur non hic Vetus Testamentum intelligendum, quod Novo esse tollendum dicitur per pTestamentum Novum; non secundum Testamentum quod constitui patribus eorum, cum eduxissem eos de terra Aegypti» : sed testamentum fidei, quod laudat Apostolus, cum Abraham nobis proponit
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: dicit alio loco. Mediator aut̃ unius nonẽ. ds̃ aut̃ u¬
mis ẽ. Int̾ duos mediator. Ergo xp̃c mediator: int̾ homi¬
nem. ⁊ dimñ Non quia dĩ s quia homo: ñ quia ds̃ eqͣlis
patri. Siͦ equalis patri: non mediator. Et aut̃ sit me¬
diator. descendat asuꝑiore ad inferiorem: abequalita.¬
te patris : faciat quod ait apłs. semetipsum exinanuit
formam serui accipiens. insimilitudinẽ hominũ factꝰ.
& nabitu inuentus ut homo. fundat sanguinem
suum. deleat ciro graphum nrin  omponat᷑ int̾
nos ⁊dm̃ nrãm uoluntatem. corrigens ad iustiti ã.
illius sententiani flactens ad miscdam. Sic̃ gͦ hoc u.¬
num exposumus. quintum dñs dedit: quod durũ
uidetur dictum a iob sic ⁊cct̾a que ibi uidentur.
quasi asꝑa ⁊ bl asphema. habent intellectus suos. hued
sine querela: uerax dĩ cultor. Drẽ hoc ds. dix̃ boc
annte temptationem illiuis. Nequis aut̃ millius uͥ

Expanded text:
Deus. Dicit alio loco: «Mediator autem unius non est; Deus autem unus est» . Inter duos mediator: ergo Christus mediator inter hominem et Deum. Non quia Deus, sed quia homo: nam quia Deus, aequalis Patri; sed aequalis Patri, non mediator. Ut autem sit mediator, descendat a superiore ad inferiorem, ab aequalitate Patris; faciat quod ait Apostolus: «Semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo» . Fundat sanguinem suum, deleat chirographum nostrum , componat inter nos et Deum; nostram voluntatem corrigens ad justitiam, illius sententiam flectens ad misericordiam. Sicut ergo hoc unum exposuimus, quantum Dominus dedit, quod durum videtur dictum a Job; sic et caetera quae ibi videntur quasi aspera et blasphema, habent intellectus suos. Quod sine querela, verax Dei cultor» . Dixit hoc Deus, dixit hoc ante tentationem illius. Ne quis autem in illis
Abbreviated transcription (Latin):
ducentes sp̃m. erigunt ut dixi fidem ͤ ocłum cordis. &
circunspitiunt m̃te unᷤsum mundum. t̾ram: mare:
cȩlum: ⁊uidentes omĩa pulchra. disposita: ordinate
currere: digeri generibus: fulciri semimbus mutari
successionibus: currere temporibus: placet eis inhis ar¬
Quã maginficata sunt oꝑa tua dñe : Dnia insapientia
fecisti. Ebiẽ. ipsaspientia. in qua omĩa fecisti:: Quosen¬
sua: Iui donauit ut simus: don& ut boni simus. Lonat
comiersis qui ante quã conuterentur. ⁊ aduersi irent
post uias utas suas: nonne quesiuit eos: Nonne descen¬
dit: Nonne tibum caro factum ẽ. ⁊ habitauit innobis:
Ionne accendit lucernam carnis suę dum penderae
in cruce. ⁊ quesiuit dragmam ꝑditam: Quesiuit .⁊
inuenit: uicinis congratulantibus. idest om̃i creatura
spĩtali: que dm̃ ꝓxime attingit. Uicins letantibus
muenta ẽ. dragia. angłis letantibus inuenta ẽ. anima¬

Expanded text:
ducentes spiritum, erigunt, ut dixi, fidentem oculum cordis; et ducentes spiritum, erigunt, ut dixi, fidentem oculum cordis; et circumspiciunt mente universum mundum, terram, mare et coelum, et videntes omnia pulchre disposita, ordinata currere, digeri generibus, fulciri seminibus, mutari successionibus, currere temporibus placet eis in his ar«Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Omnia in sapientia fecisti.» Ubi est ipsa sapientia in qua omnia fecisti? quo sensua? Qui donavit ut simus, donat ut boni simus. Donat conversis, qui antequam converterentur, et cum aversi irent post vias suas, nonne quaesivit eos? nonne descendit? nonne Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ? nonne accendit lucernam carnis suae, dum penderet in cruce, et quaesivit perditam drachmam ? Quaesivit et invenit, vicinis congratulantibus, id est omni creatura spirituali quae Deum proxime attingit. Vicinis laetantibus inventa est dra
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: lon gͦ exigit ds̃ intellectum de equo ⁊mulo:
s hominib dicit. Nolite eẽ. sic̃ equs innilus: quib
ñ ẽ. intellectus. Iuod equo naturai ẽ homim crium̃ ẽ.
Hoc gͦ dicit as̃. Non exigo participationẽ sapientie mes.
ab eis que non feci ad sumilitudiem meam. s ubi feci.
inde exigo nrusum eius. rei postulo quam donaui. homi¬
nes gͦ reddentes dõ quȩ dĩ sunt. si cesari redlunt quȩ ce¬
saris sunt. ichẽ. reddentes cesari imagnnẽ suam. aireadden¬
tes dõ unagnem suam: erigunt ipsam m̃tem suã. non
ad sei s ad artificem slum. ⁊ ad lum̃ unde sunt. ⁊ adca¬
lorem quendam spũalẽ unde feruescunt: nnde remo¬
ti frigescunt: & unde recedentes contenebrantur: nqͥ
reuertentes illuminantur: quia pie illi dixer̃. tu illumi¬
nabis lucernam meam dñe: dĩ ñs illumina tenebras
meas. discussis tenebris t̾renȩ stultitie : apꝑientes os &

Expanded text:
sunt? Non ergo exigit Deus intellectum de equo et mulo: sunt? Non ergo exigit Deus intellectum de equo et mulo: sed hominibus dicit, «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus» . Quod equo natura est, homini crimen est. Hoc ergo dicit Deus: Non exigo participationem sapientiae meae ab eis quae non feci ad imaginem meam; sed ubi feci, inde exigo, et usum ejus rei postulo, quam donavi. Homines ergo reddentes Deo quae Dei sunt, si Caesari reddunt quod Caesaris est ; id est, reddentes Caesari imaginem suam, et reddentes Deo imaginem suam, erigunt ipsam mentem suam, non ad se, sed ad artificem suum, et ad lumen unde sunt, et ad calorem quemdam spiritualem unde fervescunt, et unde remoti frigescunt, et unde recedentes contenebrantur, et quo revertentes illuminantur: et quia pie illi dixerunt, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas» ; discussis tenebris terrenae stultitiae, aperientes os et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quic quid ñ nouit sapientiam: ⁊ tm̃ increatura dĩ
ẽ : insapientia factumẽ. ⁊ ꝑsapientiã factumẽ. Qui
cognoscunt sapientiam: lucem habent sapientiam.
Qui ñ cognoscunt: ͥ habent tm̃ artificem sapientiam:
cum sint ipsi decenti in insapientia. Et qui eam
lum̃ habent. & ĩam artificem habent: non quicunq
artificem habent. aĩin lucem habent. Et quidem in
hominbus multi sunt. qui eiꝰ participes fiunt. uisa¬
pientes uocantur: multi eius exꝑtes stulti nominan¬
tur. Ropt̃ hoc uitioso uomnine stulti nominantur. qr
si studeant sapientiȩ. si petant: si querant: si pulsent:
possunt ꝑuenire adeius participationem. Non enim
nature: s negligentie denegatur. Sunt aut̃ aliȩ crea¬
turȩ. quȩ ñ possunt fieri participes sapientię. sicut
omĩs bestiȩ. oͥmĩa peccora: om̃s arbores: q̃ nec sensum
habent ullum. Nunquid quia participes sapientiȩ
ẽẽ. ñ possunt. icdõ ñ a sapientia. ⁊ ꝑsapientiam fac ta

Expanded text:
n novit sapientiam, et tamen in creatura Dei est, in sapientia factum est, et per sapientiam factum est. Qui cognoscunt sapientiam, lucem habent sapientiam; qui non cognoscunt, habent tamen artificem sapientiam, cum sint ipsi detenti insipientia: et qui eam lucem habent; etiam artificem habent; non quicumque artificem habent, etiam lucem habent. Et quidem in hominibus multi sunt qui ejus participes fiunt, et sapientes vocantur; multi ejus expertes, stulti nominantur. Propter hoc vitioso nomine stulti appellantur, quia si studeant sapientiae, si petant, si quaerant, si pulsent, possunt pervenire ad ejus participationem: non enim naturae, sed negligentiae denegatur. Sunt autem aliae creaturae, quae non possunt fieri participes sapientiae; sicut omnes bestiae, omnia pecora, omnes arbores, quae nec sensum habent ullum. Numquid quia participes sapientiae esse non possunt, ideo non in sapientia et per sapientiam facta