comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi displicentes & se dolentes: & ex hoc humi¬
liati atq commoti ad confitenda peccata &
pie querendum dm̃. Sic enim mancus hoc
dicit. Nequando conũtant᷑ &e dimittant᷑ eis
peccata. Ubi intelligunt᷑ peccatis sius merius¬
de ut non inteligerent: & tam̃ hoc ipsum
misericordit᷑ eis factum. ut peccata sua cogno¬
scerent: &e conũsi ueniam mererent᷑. Qͦt aut̃
ioh̾s hunc locum ita dicit. ꝓpt̾ea non pot̾ant
credere quia tt̾m dixit ysaias. excecauit ocy¬
los eoꝵ & indurauit cor eoꝵs ut ñ uideant
ocłis & intelligant corde. & conu̾tantur &
sanem eos: aduersari uidetur huic senten¬
tiȩ. & omnino eogere. ut quod hic dictum
est nequando oclis uideant. non accipiat᷑.
ne uel sic aliquando ocłis uideant. s rursꝰ
ut non uideant: quandoquidem aꝑte ita
dicit. ut ocłis ñ uideant. Q qͦd ait. ꝓpterea
ñ pot̾ant credẽ. satis ostendit non ideo factã

Expanded text:
sibi displicentes, et se dolentes, et ex hoc humisibi displicentes, et se dolentes, et ex hoc humiliati atque commoti ad confitenda peccata sua, et pie quaerendum Dominum? Sic enim Marcus hoc dicit, Nequando convertantur, et dimittantur eis peccata . Ubi intelliguntur peccatis suis meruisse ut non intelligerent, et tamen hoc ipsum misericorditer eis factum, ut peccata sua cognoscerent, et conversi veniam mererentur. Quod autem Joannes hunc locum ita dicit. « Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Isaias, Excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum, ut non videant oculis, et intelligant corde, et convertantur, et sanem eos » ; adversari videtur huic sententiae, et omnino cogere ut quod hic dictum est, Nequando oculis videant, non accipiatur, Ne vel sic aliquando oculis videant, sed prorsus, Ut non videant: quandoquidem aperte ita dicit, Ut oculis non videant. Et quod ait, Propterea non poterant credere, satis ostendit non ideo factam
Abbreviated transcription (Latin):
discussis omnib carnalib tegminib ꝑuenit̃.
qͥb siue ꝑ u̾ba humana siue ꝑ similitudines
circumpositas oꝑit᷑. ut purꝰ & solidus & nus¬
quam a se dissonans certa ratione cernat᷑.
Oͦs tamen om̃s ueros &e firmos & ꝑfectos in¬
tellectus. unꝰ ille continet ꝑ quem facta sunt
nificet᷑. p̃cium eiꝰ est. nos ipss:. qui ad eam possi¬
dendam ñ sumus lib̃i. nͥ omnibꝰ ꝓ nr̃a libatio.¬
ne contemptis. quȩ temporalit̃ possidentur.
Uenditis enim reb nr̃is. nullum earum maiꝰ
accipimꝰ p̃cium qͣm nos ipsos: qͥ talib impl¬
cati nr̃i non eramꝰ. ut rursꝰ nos ipsos pro illa
margarita demꝰ: non qͥa uel tanto ualet: s
qͥa plus dare non possumus.xiii.Et
Id est ipsi causa fuerunt. ut ds̃ eis ocłos clari¬
derit. Aluuis enim euangłista dicit: excecauit
ocłos eoꝵ. S utrum ut nunquam uideant.
anuͦ ne uel sic aliqñdo uideant cȩcitate sua

Expanded text:
discussis omnibus carnalibus tegminibus pervenitur, discussis omnibus carnalibus tegminibus pervenitur, quibus sive per verba humana, sive per similitudines circumpositas operitur, ut purus et solidus et nusquam a se dissonans, certa ratione cernatur. Quos tamen omnes veros et firmos et perfectos intellectus unus ille continet, per quem facta sunt nificetur, pretium ejus est nos ipsi: qui ad eam possidendam non sumus liberi, nisi omnibus pro nostra liberatione contemptis, quae temporaliter possidentur. Venditis enim rebus nostris, nullum earum majus accipimus pretium, quam nos ipsos; quia talibus implicati, nostri non eramus: ut rursus nos ipsos pro illa margarita demus, non quia tanti valeamus, sed quia plus dare non possumus. XIV. Iid est, ipsi causa fuerunt ut Deus eis oculos clauderet. Alius enim evangelista dicit, Excaecavit oculos eorum. Sed utrum ut nunquam videant? an vero ne vel sic aliquando videant, caecitate sua
Abbreviated transcription (Latin):
hominib recte coner set᷑. inuenit dilectionẽ
ꝓximi. in quo uno dicit apłs omnia contine¬
ri:ut ñ occides. ñ mechab̃is. ñ furab̃is. ñ fal¬
sum testimonium dices. & siquod ẽ aliud
mandatum. singłȩ margaritȩ sint. quȩ in
hoc sermone recapitulantur. diliges ꝓxi¬
mum tuum tanquam te: aut bonos intel¬
lectus homo qtierit. & inuenit unum illũ
quo cuncti continent᷑. in pͥncipioũbum & ũ¬
bum apud dm̃ & uerbum dm̃. lucidum can¬
dore ueritatis. & solidum firmitate xt̾nitatis.
& undiq sui similẽ pulchritudine diumita¬
tis: qͥ ds penetͣta carnis testudine intelligendꝰ
est. Ille enim ad margaritam ipsam iam ꝑ¬
uenerat. quȩ in tegumentis mortalitatis q̃si
concharum obstacło in ꝓfundo huius seculi
.atq int̾ duricias saxeas iudeoꝵ aliquandola¬
tuerat: ille gͦ ad ipsam margaritam iam ꝑue¬
lectus margaritȩ nomine dignꝰ ẽ: nisi ad qͣm

Expanded text:
hominibus recte conversetur, invenit dilectionem hominibus recte conversetur, invenit dilectionem proximi, in quo uno dicit Apostolus omnia contineri; ut, Non occides, non moechaberis, non furaberis, non falsum testimonium dices, et si quod est aliud mandatum, singulae margaritae sint, quae in hoc sermone recapitulantur, Diliges proximum tuum tanquam teipsum . Aut bonos intellectus homo quaerit, et invenit unum illud quo cuncti continentur, in principio Verbum, et Verbum apud Deum, et Verbum Deum , lucidum candore veritatis, et solidum firmitate aeternitatis, et undique sui simile pulchritudine divinitatis, qui Deus, penetrata carnis testudine, intelligendus est. Ille enim ad margaritam ipsam jam pervenerat, quae in tegumentis mortalitatis, quasi concharum obstaculo, in profundo hujus saeculi, atque inter duritias saxeas Judaeorum aliquando latuerat: ille ergo ad ipsam margaritam jam pervelectus margaritae nomine dignus est, nisi ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. siue ut eoꝵ comparatio magna illis exor¬
tatio fiat. ut nitant᷑ ad meliꝰ. quib subleuatis
altitudo caritatis qͣsi euulsa marcescat. qͦd
ẽ eradicari. nam sic ait apłs. ut in caritate ra¬
dicati & fundati pos sitis comp̃hendere: an
forte ideo simul eradicat᷑ tͥticum cum aufe¬
runtur zizania. quia mult pͥmo zizania dt̃.
& postea tͥticum fiunt: qui nisi patient̃ cum
mali funt tolerent᷑. ad laudabilem mutatio¬
nem ñ ꝑueniunt. Itaq si euulsi fuerint. Si¬
mul eradicat᷑ & tͥticum: quod fut᷑i essent si eis
homini negotiatori:querenti bonas marga¬
ritas. Inuenta autem una p̃ciosa marganita.
abiit & uendidit omnia que habuit: ⁊ emit
eam. Questio est.cur a numero plurali ad
singłarem transierit:ut cum querit homo
bonas margaritas unam inueniat p̃ciosam ÷
qͣm uenditis omnib quȩ habet emat. dut gͦ
mediatorem dei & hominum bominem xp̃m
iħm: aut p̃cepta querens quib seruatis cum

Expanded text:
tur, sive ut eorum comparatione magna illis exhortur, sive ut eorum comparatione magna illis exhortatio fiat, ut nitantur ad melius, quibus sublatis altitudo charitatis quasi evulsa marcescat, quod est eradicari? Nam sic ait Apostolus: Ut in charitate radicati et fundati, possitis comprehendere . An forte ideo simul eradicatur triticum, cum auferuntur zizania, quia multi primo zizania sunt, et postea triticum fiunt? qui nisi patienter, cum mali sunt, tolerentur, ad laudabilem mutationem non perveniunt: itaque si evulsi fuerint, simul eradicatur et triticum, quod futuri essent, si eis ri quaerenti bonas margaritas. Inventa autem una pretiosa margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit eam. Quaestio est cur a numero plurali ad singularem transierit, ut cum quaerat homo bonas margaritas, unam inveniat pretiosam, quam venditis omnibus quae habet, emat. Aut ergo mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum : aut praecepta quaerens, quibus servatis cum
Abbreviated transcription (Latin):
unum fascem aut unum aceruum ⁊ranioꝵ
fieri dixerit: nisi forte ꝓpt̃ tiarietatem hereti¬
corum & ñ solum a tͥtico uerum etiam a se¬
ipsis dis crepantium. ipsa uniꝰcuiusq here¬
seos ꝓp̾a contienticła in qͥb singillatim sua
cominunione detũcti sunt. nomine fascicłoꝵ
Significauit. ut iam tc̃ incipiant alligari
ad comburendum. cum a catholica cõmu¬
mone segregati. suas ꝓpͥas quasi eccłias ha¬
bere cȩꝑint: ut combustio earum sit infine
scłi: non alligatio fascicłoꝵ. S si ita ẽẽt. non
iam multi resipiscendo & in catholicam re¬
ieando ab errore desciscerent. Qua ꝓpt̃ &
alligatio fas cicłoꝵ in fine fut᷑a est: ut ñ con
fuse s ꝓmͦ ꝑu̾sitatis suȩ uniꝰcuiꝰq erroris ꝑ¬
tinatia puniat᷑. Ne forte colligentes ⁊ izania.
eradicetis simul & tͥcicum. Utrum quia etiã
boni cum adhuc in firmi st̃ opꝰhabent in qͥb¬
dam malors ꝑmixtione. siue ut ꝑ eos exercean¬

Expanded text:
unum fascem aut unum acervum zizaniorum unum fascem aut unum acervum zizaniorum fieri dixerit, nisi forte propter varietatem haereticorum, et non solum a tritico, verum a seipsis discrepantium, ipsa uniuscujusque haereseos propria conventicula, in quibus sigillatim sua communione devincti sunt, nomine fasciculorum significavit; ut jam tunc incipiant alligari ad comburendum, cum a catholica communione segregati suas proprias quasi ecclesias habere coeperint, ut combustio earum sit in fine saeculi, non alligatio fasciculorum. Sed si ita esset, multae non jam resipiscendo et in catholicam remeando ab errore desciscerent. Quapropter et alligatio fasciculorum in fine futura est, ut non contis suae uniuscujusque erroris pertinacia puniatur. 4. Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et triticum. Utrum quia etiam boni cum adhuc infirmi sunt, opus habent in quibusdam malorum commixtione, sive ut per eos exercean
Abbreviated transcription (Latin):
ddicunt. Uis imus & colligimus ea: quibus
ueritas ipsa respondet. non ita hominem
constitutum eẽ in hac uita. ut certꝰ esse pos¬
sit qualis qͥsq futurꝰ sit postea. cuius in p̃¬
sentia cernit errorem. uel qͥd etiam error
eius conferat ad ꝓfectum bonoꝵe ideo ñ ẽẽ
tales auferendos de hac uita. ne cũ malos
int̾ficere conat᷑. bonos int̾ficiat. quod forte
fut᷑i sunt. aut bonis obsit. quib & inuiti for¬
de utiles ꝯt̃:s tẽ oportune fieri. cum iam in
fine ñ restat uel tempꝰ commutandȩ uitȩ. uł
ꝓficiend ad ueritatem ex occasione atq com¬
paratione erroris alieni. tc̃ autem hoc ñ ab
hominib s ab angłis fieri. Inde ẽ quod res.¬
pondet pat̾familias. non. ne forte colligen¬
des ⁊nania. eradicetis simul & tͥticum. S
in tempore messis dicam messorib. & cȩtera.
e mos reddit. Queri auitem potest quod ait.
alligate fas cicłos ad comburendum. cur ñ

Expanded text:
dicunt, Vis, imus, et colligimus ea? Quibus dicunt, Vis, imus, et colligimus ea? Quibus quia Veritas ipsa respondet, non ita hominem constitutum esse in hac vita, ut certus esse possit qualis quisque futurus sit postea, cujus in praesentia cernit errorem, vel quid etiam error ejus conferat ad provectum bonorum; non esse tales auferendos de hac vita, ne cum malos conatur interficere, bonos interficiat, quod forte futuri sunt; aut bonis obsit, quibus et inviti forte utiles sunt: sed tunc opportune fieri, cum jam in fine non restat vel tempus commutandae vitae, vel proficiendi ad veritatem ex occasione atque comparatione alieni erroris; tunc autem hoc non ab hominibus, sed ab Angelis fieri: inde est quod respondet paterfamilias, Non; ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et triticum: sed in tempore messis dicam messoribus, ete sufficiat. Quaeri autem illud potest, quod ait, alligate ea in fasciculos ad comburendum, cur non
Abbreviated transcription (Latin):
quam ȩccłiȩ filium deb̃e arbitrari ad se hoc
officium ꝑtinere. Cum gͥ esse quisq sp̃italis
ceꝑit. cognoscit error es hereticoꝵ. & omnino
ditridicat. atq discernit quicquid audierit
aut legerit abhorrere aregła ueritatis: sed
donec in eis dem sp̃italib ꝑficiat᷑. & qͦdam¬
modo maturas eat in fructum quem herba
dedit. potest eum mouere. quare sub noĩe
xp̃iano tam multe hereticoꝵ extiterunt
faloitates Inde est quod scruidicunt. sine
bonum sem̃ seminasti in agrotuo: Unde
gͦ habes ⁊rtanta: Deinde cum cognou̾it
hanc excogitasse diabolum fraudem. cum
cont᷑ tanti nominis auctoritatem nichil se
ualere sentiret. ut fallacias suas eodem no¬
ut tales homines de reb humanis auferat:
si aliquam temporis habeat facultatem. S
utrum facere debeat iusticiam di consulit.
utrum hoc ei p̃cipiat uł ꝑmittat: & hoc offi¬
cium ẽẽ hominum uelit. Hinc est qͦd serui

Expanded text:
quam Ecclesiae filium debere arbitrari ad se hoc quam Ecclesiae filium debere arbitrari ad se hoc officium pertinere. 2. Cum igitur esse quisque spiritualis coeperit, cognoscit errores haereticorum, et omnino dijudicat atque discernit quidquid audierit aut legerit abhorrere a regula veritatis: sed donec in eisdem spiritualibus perficiatur, et quodammodo maturescat in fructum quem herba dedit, potest eum movere, quare sub nomine christiano tam multae haereticorum exstiterint falsitates. Inde est quod servi dicunt, Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde ergo habet zizania? Deinde cum cognoverit hanc excogitasse fraudem diabolum, cum contra tanti nominis auctoritatem nihil se valere sentiret, ut fallacias suas eodem nout tales homines de rebus humanis auferat, si aliquam temporis habeat facultatem; sed utrum facere debeat, justitiam Dei consulit utrum hoc ei praecipiat, vel permittat, et hoc officium esse hominum velit: hinc est quod servi
Abbreviated transcription (Latin):
creuisset herba & fructum fecisset: tunc ap¬
paruerunt & zizania. Cum enim sp̃italis
ei. Uis unꝰ ce colligimꝰ ea÷ utrum ipsi sint
serui qͦs paulo post messores appellat:an
quia inecpositione parabolȩ messores dix̃
ei angłos. nec qͥs qͣm facile dicere ausꝰ fu̾it
angłos nescisse quis zizania suꝑsemina¬
uerit. & ea tc̃ appartusse angłis cum herba
fructum fecisset: magis oportet intelligi ho¬
mines ipsos fideles seruoꝵ nomine hoc lo¬
co significatos: qͥs etiam bonum semen dic̃.
ħec mirum si & bonum sem̃ ipsi dicunt᷑
& serui patrifamilras sicut & de se ait. qͦd
& ipse sit ianua ipse sit pastor. Ex diuersis
enim significationibꝰ una res etiam plures
& diũsas dimilitudines recipit. Presertim
quia cum ad seruos loqueret᷑. non ait in
tempore messis dicam uobis. colligite pri¬
mum zirania: s dicam inquit messorib.
Unde intelligitur colligẽdoꝵ zizanioꝵ ad
comburendum alia esse minist̾ia: nec quen-¬

Expanded text:
crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania. Cum enim spiritualis ei: Vis, imus, et colligimus ea? Utrum ipsi sunt servi, quos paulo post messores appellat? an quia in expositione parabolae messores dixit esse Angelos, nec quisquam facile dicere ausus fuerit Angelos nescisse quis zizania superseminaverit, et ea tunc apparuisse Angelis cum herba fructum fecisset; magis oportet intelligi homines ipsos fideles servorum nomine hoc loco significatos, quos etiam bonum semen dicit? Nec mirum si et bonum semen ipsi dicuntur, et servi patrisfamilias: sicut et de se ait, quod et ipse sit janua, ipse sit pastor . Ex diversis enim significationibus una res etiam plures et diversas similitudines recipit. Praesertim quia cum ad servos loqueretur, non ait, In tempore messis dicam vobis, Colligite primum zizania; sed Dicam, inquit, messoribus. Unde intelligitur colligendorum zizaniorum ad comburendum alia esse ministeria, nec quem
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligit᷑ panis caritas ꝓpt̃ maiorem appeti¬
tum. & tam necessarium ut sine illa cȩta
nichil sint: sicut sine pane mensa inobs.
Cui contraria ẽ cordis duricia: quam lapidi
comparauit. Piscis autem intelligit᷑ fides.
inuis ibilium: uel ꝓpt̃ aqm baptismi: uł qͥa
de inuisibilib locis capit᷑. Quod etiam fi¬
des huiꝰ mundi fluctib circumlatrata non
frangit᷑. recte pisci comparat᷑. Cui cont̾riũ
posuit serpentem. ꝓpt̾ uenena fallaciȩ: que
etiam pͥmo homini male suadendo p̃semi¬
nauit. In ouo intelligit᷑ spes. Ouum enim
nondum est fetꝰ ꝑfectꝰ. s fduendo sꝑatur.
Cui contͣrium posuit scorpionem. cuiꝰ acu¬
leus uenenat᷑ retro gmendꝰ est: sicut spei cõ¬
trarium ẽ retͦ respicere: cum spes futuroꝵ
iudeoꝵ. tulistis clauem scientiȩ. ipsi non
introistis. & eos qui intrabant ꝓhibiustis.
quod in scͥptura dei humilitatem xp̃i nec

Expanded text:
Intelligitur panis charitas, propter majorem appetiIntelligitur panis charitas, propter majorem appetitum, et tam necessarium ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops: cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Piscis autem intelligitur fides inuisibilium uel propter aquam baptismi uel quia de inuisibilibus locis capitur. quod etiam fides huius mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. cui contrarium posuit serpentem propter uenena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminauit. in ouo intellegitur spes; ouum enim nondum est fetus perfectus, sed fouendo speratur. cui contrarium posuit scorpionem, cuius aculeus uenenatus retro timendus est, sicut spei contrarium est retro resJudaeorum, Tulistis clavem scientiae; ipsi non introistis, et eos qui intrabant, prohibuistis: quod in Scriptura Dei humilitatem Christi nec
Abbreviated transcription (Latin):
a consuetudine reuocat᷑. S si ñ cons olat᷑
int̾ius gaudium de doct̾na sp̃itali qua
creatoris tͥnitas p̃dicat᷑: magnȩ angustię
sunt in homine quem p̾mit erumna
mortalis: cum ab his quȩ foris delectant p̃¬
cipitur abstinentia: & intꝰ non est refectio de
leticia salutaris doctͥnȩ. Et ipsa angustra
est media nox: qͦ cogitur uehement̃ instare
petendo. ut accipiat tres panes. Quod au¬
tem ei dr deint᷑. iam ostium clausum eẽ po¬
erosq eiꝰ cum eo ẽẽ in cubili. significat tem¬
pus famis uerbi. cum intelligentia claudit᷑:
&e illi qui euangłicam sapientiam tanqͣm
panem erogantes ꝑ orbem tr̃ȩ p̃dicauert̃.
pueri patͥs famnilias iam sunt insecreta qui¬
ete cum domino. Et tam̃ orando efficitur.
ut accipiat desiderans intellectum abipso deo:
ctiam si homo desit ꝑ quem sapientia p̃dicet᷑.¬
De pane & pisce & ouo: quibꝰ cont᷑ria.xxi
posuit. lapidem. serpentem. & scorpionem.

Expanded text:
a consuetudine reuocatur. sed si non consolatur a consuetudine reuocatur. sed si non consolatur interius gaudium de doctrina spiritali, qua creatoris trinitas praedicatur, magnae angustiae sunt in homine, quem premit haerumna mortalis, cum ab his quae foris delectant praecipitur abstinentia et intus non est refectio de laetitia doctrinae salutaris. et ipsa angustia est media nox, qua cogitur uehementer instare petendo, ut accipiat tres panes. quod autem ei dicitur de intus iam ostium clausum esse puerosque eius cum eo esse in cubili, significat tempus famis uerbi, cum intellegentia clauditur. et illi qui euangelicam sapientiam tamquam panem erogantes per orbem terrae praedicauerunt, pueri patris familias, iam sunt in secreta quiete cum domino; et tamen orando efficitur, ut accipiat desiderans intellectum ab ipso deo, etiam si homo desit, per quem sapientia praedicetDe pane, pisce, et ovo, quibus contraria posuit, lapidem, serpentem et scorpionem.
Abbreviated transcription (Latin):
illam tenditur: & non auferetur. Illa uͦ
ministerii quamuis sit bona. tam̃ auferet᷑.
ut accommodet tres panes.utiq ad sing¬
litudinem ponit᷑: scdm quam qͥs dm̃ ro¬
gat. in media tͥbulatione constitut᷑. ut ei tri¬
buat intelligentiam tͥnitatis. qͣ p̃sentis uite
consolet᷑ labores:s comparatio ẽ aminore.
Si enim amicus homo surgit de lecto & dat.
non amicicia s dedio compulsꝰ: quanto
magis dat ds. qui sine tedio largissime
quod petit᷑ donat : s ad hoc se peti uult. ut
capaces donoꝵ eiꝰ fiant qui petunt. In t̾b
autem panibꝰ etiam illud significat᷑: uniꝰ
cẽ substantiȩ trinitatem. Amicus autem
quem dicit ille qͥ pecit uenisse de uia. &
non se hab̃e quod ponat ante illum: intel¬
ligitur hominis appetitꝰ: qui debet obtem¬
perare rationi. Seruiebat aut̃ consuetu.¬
dini temporali.quam uiam uocat. ꝓpter
omnia ꝑ tempꝰ trans euntia. Conuerso au¬
tem homine ad dm̃: etiam ille appetitus

Expanded text:
illam tenditur, et non auferetur; illa vero illam tenditur, et non auferetur; illa vero ministerii, quamvis sit bona, tamen auferetur, ut accommodet tres panes, utique ad similitudinem ponitur, secundum quam quis Deum rogat in media tribulatione constitutus, ut ei tribuat intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consoletur labores. Sed comparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat, non amicitia, sed taedio compulsus; quanto magis Deus dat, qui sine taedio largissime donat quod petitur, sed ad hoc se peti vult, ut capaces donorum ejus fiant qui petunt? In tribus autem panibus etiam illud significatur, unius esse substantiae Trinitatem. Amicus aquem dicit ille qui petit uenisse de uia et non se habere quod ponat ante illum, intellegitur hominis appetitus, qui debet obtemperare rationi. seruiebat autem consuetudini temporali, quam uiam uocat propter omnia per tempus transeuntia; conuerso. autem homine ad deum etiam ille appetitus
Abbreviated transcription (Latin):
domini ñ habeo. consilium autem do:
aut qͦd etiam manib suis. oꝑatꝰ est. ne in¬
firmoꝵ aliquem in nouitate euangelii gͣ¬
uaret: cum eiliceret pasci ex euangelio.
Quod martha excepit illum in .xix.¬
domum suam:significat ȩccłiam quȩ nc̃
est: excipientem dñm in cor guum. Maria
soror eius que sedebat ad pedes domini.
& audiebat u̾bum eius: significat eandẽ
ȩccłiam. s in fut᷑o sclo ubi ces sans ab oꝑe
ministĩoq indigentiȩ. sola sapientia ꝑfru¬
etur. Martha gͦ occupata ẽ circa multũ
ministĩum: qͥa nunc talibꝰ oꝑib exercetur
eccłia. Qͦd aut̃ querit᷑ quodse soror eiꝰ
ñ adiuuet: occasio dat᷑ sententiȩ domini.
qͣ ostendit istam eccł̃iam sollicitam ẽe &
turbari circa plurima. cum sit unum
necessarium: ad quod ꝑ minist̾ii huiꝰ me
rita ꝑuenit᷑. Mariam uͦ dicit optimam
partem elegisse:quȩ non auferetur ab ea.
Et ideo intelligit᷑ optima: qͥa & ꝑhanc ad

Expanded text:
Domini non habeo, consilium autem do : Domini non habeo, consilium autem do : aut quod etiam manibus suis operatus est, ne infirmorum aliquem in novitate Evangelii gravaret, cum ei liceret pasci ex EvangeliQuod Martha excepit illum in domum suam, significat ecclesiam, quae nunc est, excipientem dominum in cor suum. Maria soror eius, quae sedebat ad pedes domini et audiebat uerbum eius, significat eandem ecclesiam, sed in futuro saeculo, ubi cessans ab opere ministerioque indigentiae sola sapientia perfruetur. Martha ergo occupata est circa multum ministerium, quia nunc talibus operibus exercetur ecclesia. quod autem queritur, quod se soror eius non adiuuet, occasio datur sententiae domini, qua ostendit istam ecclesiam sollicitam esse et turbari circa plurima, cum sit unum nmum suam, significat ecclesiam, quae nunc rita pervenitur. Mariam vero dicit optimam partem elegisse, quae non auferetur ab ea: et ideo intelligitur optima, quia et per hanc ad
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ &e leuita qui eo uiso p̾t̾ierunt. Sacer¬
docium & ministerium uet̾is testam̃tt sig-¬
nificat: qͦd ñ poterat ꝓdess e ad salutem. Sa¬
maritanus custos int̃p̾tat᷑: & ideo ipse dñs
significat᷑ hoc nomine. Alligatio tulnerũ.
est cohibitio peccatoꝵ. Oleum: cons olatio
spei bonȩ ꝓpt̾ indulgentiam datam ad re¬
conciliationem pacis. Uinum: exortatio ad
oꝑandum feruentissimo sp̃u. Iumentum
eius.est caro: in qua ad nos uenire digna¬
tus est. Imponi ium̃to est: in ipsam incar¬
nationem xp̃i crecłẽ. Stabulum ẽ eccl̃a:
ubi reficiunt᷑ uiatores. de pegrinatione in
et̾nam patͥam redeuntes. Altã dies est. post
res urrectionem domini. Duo denarii st̃
duo p̃cepta caritatis: quam ꝑ sp̃m sc̃m ac¬
ceꝑunt apł̃i ad euangłiandum cȩt̾is: uel
ꝓmissio uitȩ p̃sentis &e fut᷑e. Scdm enim
duas ꝓmissiones dictum ẽ. accipiet in hoc
ẽ quod ait. de uirginib autem p̃ceptum

Expanded text:
autem et leuita, qui eo uiso praeterierunt, sacerautem et leuita, qui eo uiso praeterierunt, sacerdotium et ministerium ueteris testamenti significat, quod non poterat prodesse ad salutem. Samaritanus custos interpretatur, et ideo ipse dominus significatur hoc nomine. alligatio uulnerum est cohibitio peccatorum. oleum consolatio spei bonae propter indulgentiam datam ad reconciliationem pacis. uinum exhortatio ad operandum feruentissimo spiritu. iumentum eius est caro, in qua ad nos uenire dignatus est; imponi iumento est in ipsam incarnationem Christi credere. stabulum est ecclesia, ubi reficiuntur uiatores de peregrinatione in aeternam patriam redeuntes. altera dies est post resurrectionem domini. duo denarii sunt uel duo praecepta caritatis, quam per sceperunt Apostoli ad evangelizandum caeteris: vel promissio vitae praesentis et futurae. Secundum enim duas promissiones dictum est, Accipiet in hoc m quod ait, De virginibus autem praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit.Dicit etiam similes eos ẽẽ uct̾ibus
utͥb: qͦs nouo uno. id est sp̃italib p̃ceptis
facilius dirumpi. quam id posse contine¬
re dicit. Erant autem iam utres noui: cum
post ascensum dñi. desidio cons olationis
eiꝰ. orando & sꝑando innouabant᷑. Tunc
linguis loquerent᷑ dicti sunt musto pleni.
Nouum enim uinum. iam nouis utrib
debat ab irłm iniericho. Ipse adam intelli-¬
gitya. in genere humano. Ihrłm. ciuitas
pacis illa cȩlestis: a cuiꝰ beatitudine lapsꝰ ẽ.
Ihericoluna int̾p̾tat᷑. & significat mortalita¬
tem nr̃am: ꝓpt̃ quod nascit᷑. crescit. senescit.¬
& occidit: latrones: diabolus &e angłi eius.
qui eum spoliauerunt immortalitate: & pla¬
gis impositis peccata suadendo. reliqueruts
semiuiuum: qͥa ex parte qua potest intelli¬
gere & cognoscere dm̃ uiuus est homo: ex
parte qua peccatis contabes cit & p̃mitur
mortuus est. Et ideo semiuiuus dr. Sac̃dos

Expanded text:
uenit. dicit etiam similes eos esse ueteribus uenit. dicit etiam similes eos esse ueteribus utribus, quos uino nouo, id est spiritalibus praeceptis, facilius dirrumpi quam id posse continere dicit. erunt autem iam utres noui, cum post ascensum domini desiderio consolationis eius orando et sperando innouantur. tunc linguis loquerentur, dicti sunt musto pleni. nouum enim uinum iam nonis utribus debat ab Jerusalem in Jericho: ipse Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem, civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus est. Jericho, Luna interpretatur, et significat mortalitatem nostram, propter quod nascitur, crescit, senescit, et occidit. Latrones, diabolus et angeli ejus: qui eum spoliaverunt immortalitate: et plagis impositis, peccata suadendo: reliquerunt semivivum: quia ex parte qua potest intelligere et cognoscere Deum, vivus est homo; ex parte qua pecmortuus est; et ideo semiuiuus dicitur. sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
spons. Tunc enim desolabunt᷑. & in mero¬
re ac luctu erunt: donec eis ꝑ sp̃m sc̃m
gaudia consolatoria retribuant᷑. Quo do¬
no ꝑcepto:etiam ieiunii alterum genꝰ. quod
fiat ꝑ lȩticiam. iam renouati in uitam spi¬
ritalem. conuenientissime celebrabunt.
Quod antequam accipiant: dicit eos tan-¬
quam uet̾a uestimenta. quib inconue¬
nient̃ nouus pannꝰ assuit᷑. id est aliqua
particła doctrinȩ. quȩ ad nouȩ uite tem¬
ꝑantiam ꝑtinet. Quia si hoc fiat: e ip¬
Sa doctrina qͦdam mͦ scindit᷑. Cuiꝰ particła
que adieiunium ciboꝵs ual et inoportu¬
ne tradit᷑: cum illa doceat generale ieiun:¬
um :ñ a concupis centia ciboꝵ tantum: S
ab omni lȩticia temporalium delectatio¬
num.Cuius quasi pannum. id est partẽ
aliquam quȩ ad cibos ꝑtinet. dicit ñ opor¬
tere hommib adhue ucti consuetudini
deditis imꝑtiri. Quia &e illinc quasi con¬
scissio uidet᷑ fieri: & ipsi uecustat non con¬

Expanded text:
sponsus: tunc enim desolabuntur, et in moerosponsus: tunc enim desolabuntur, et in moerore ac luctu erunt, donec eis per Spiritum sanctum gaudia consolatoria retribuantur. Quo dono percepto, etiam jejunii alterum genus, quod fiet per laetitiam, jam renovati in vitam spiritualem convenientissime celebrabunt. Quod antequam accipiant, dicit eos tanquam vetera vestimenta, quibus inconvenienter nouus pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae, quae ad nonae uitae temperantiam pertinet; quia, si hoc fiat, et ipsa doctrina quodam modo scinditur, cuius particula., quae ad ieiunium ciborum ualet, inopportune traditur, cum illa doceat generale ieiunium, non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium delectationum. cuius quasi pannum, id est partem aliquam, quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc ueteri consuetudini deditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio uidetur fieri et ipsi uetustati non con
Abbreviated transcription (Latin):
siue quia eoꝵs exitum etiam ipsi nescimꝰ.
id est qͦm exeant atq ꝓueniant eis. quib
nos ea bono animo impendimus.Perũq
enim beneficuis nr̃is male utendo corrum¬
puntur: quib nos ea mis cdit̾ beniuola
intentione p̾stamus.xUIunc uos¬
pharisei quod deforis est calicis & catini
mundatis. Hinc & deinceps Quod dicit
inpharis eos &e legis doctores: hoc est qͦd suꝑ¬
ius dixit. Obfirmarat faciem in irłm. ut
nem donorum. que in eo dant᷑: unicuiq
ꝓpͥa. siue hominum. siue angłoꝵ. In uullis
enim memb̾s nr̃is magis apparet partitio:
aut in tͥbulatione ẽ. aut in gaudio. In dri¬
In gaudio uͦ. cum tanto minꝰ delectant car¬
nalia: qͣnto sp̃italium maior sagina est.
Cum gͦ dñs int̾rogatꝰ eẽt. cͣ̃ discipłi eius ñ
ieuinarent: de utroq ieiunio respondit.
Nanq ad illud quo in tribulatione ieiu¬
nari solet. ꝑtinet quod ait sponsi filios
tc̃ ieuinat᷑os. cum ab eis ablatus fuerit

Expanded text:
sive quia eorum exitum etiam ipsi nescimus, sive quia eorum exitum etiam ipsi nescimus, id est, quomodo exeant atque proveniant eis quibus nos ea bono animo impendimus. Plerumque enim beneficiis nostris male utendo corrumpuntur, quibus nos ea misericorditer benevola intentione praestamus. XVI. Pharisaei, quod deforis est calicis et catini mundatis. Hinc et deinceps quod dicit in Pharisaeos et Legis doctores, hoc est quod superius dixit, Obfirmaverat faciem in Jerusalem , ut nem donorum quae in eo dantur, unicuique propria, sive hominum, sive Angelorum. In nullis enim membris nostris magis apparet partitio, aut in tribulatione est, aut in gaudio: in triin gaudio vero, cum tanto minus delectant carnalia, quanto spiritualium major sagina est. Cum ergo Dominus interrogatus esset cur discipuli ejus non jejunarent, de utroque jejunio respondit. Namque ad illud quod in tribulatione jejunari solet, pertinet quod ait, sponsi filios tunc jejunaturos, cum ab eis ablatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ligi cum ait. cupio dissolui & ẽẽ cum xp̃o.
multomagis optimum. manere autemin
carne necessarium ꝓpt̾ uos: ut sic quisq in¬
telligat post remissionem peccatoꝵ redeun¬
dum sibi ẽe in cons cientiam bonam. & ser¬
uiendum euangłio ꝓpt̃ auoꝵ etiam salu¬
tem. ut deinde cum xp̃o requies cat:: ne
cum p̾proꝑe iam uult ẽẽ cum xp̃o. negli¬
gat ministĩum p̃dicationis. fr̃nȩ redemp¬
tioni accommodatum.xiiii Sieut ui
ita ministĩum illustrandi orb̃ ꝑ euangłm
tͥnitatis. in septuaginta duob discipulis
ginta dipondius. Quod autem binos
mittit: sacramentum est caritatis : siue
quia duo sunt caritatis p̃cepta: siue qͥa
omnis caritas minꝰ qͣm int̃ duos ẽẽ non po
test.x Si quod lumen est in te dene¬
brȩ sunt. ip̃se tenebre quante: lum̃ dixit
bonam intentionem mentis qua oꝑam.
Tenebras aut̃ ipsa oꝑa appellat: siue quia
ignorat᷑ ab aliis quo anmo illa faciamus:

Expanded text:
ligi, cum ait, Dissolvi et esse cum Christo, ligi, cum ait, Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum; manere in carne, necessarium propter vos . Ut sic quisque intelligat post remissionem peccatorum redeundum sibi esse in conscientiam bonam, et serviendum Evangelio propter aliorum etiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat: ne cum praepropere jam vult esse cum Christo, negligat ministerium praedicationis, fraternae redemptioni accommodatum. XIV. Iita mysterium illustrandi orbis per Evangelium Trinitatis in septuaginta duobus discipulis ginta duobus ponimus. Quod autem binos mittit, sacramentum est charitatis: sive quia duo sunt charitatis praecepta, sive quia omnis charitas minus quam inter d. Si lumen quod est in te, tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae ? Lumen dicit bonam intentionem mentis, qua operamur: tenebras autem ipsa opera appellat, sive quia ignoratur ab aliis quo animo illa faciamus,
Abbreviated transcription (Latin):
tati sunt. Significat quod iam clarifica¬
ta ȩccłla. & lib̾ato popło gentium a dñatio¬
ne demonioꝵ. in abditis agt̃ sacrilegos
ritus suos. qui xp̃o credere noluerunt: ee¬
ca & ꝓfunda curiositate submersi. Qͦ
autem pastores porcorum fugientes ista
nunciarunt: Significat quosdam etiam
pͥmates impioꝵ quanquam xp̃ianam le¬
gem fugiant.potentiam tam̃ eius ꝑgentes
stupendo & mirando p̃dicare. Quod ihe¬
ras eni ꝓdeunt uidere quod factum est. o
inueniunt hominem uestitum. ce mente
Sana. sede ad pedes iħu. &e cognoscentes
quod factum sit. rogant iħm ut ab eis dis¬
cederet. magno timore ꝑculsi: Significat
multitudinem uetusta uita delectatam.
honorare quidem.S nolle padi xp̃ianam
legem: dum dict̃ quod eamimplere non
possint. ad mirantes tamen fidelem popłm
apͥstina ꝑdita conũsatione sanatum. Qͦd
domum tuam. & narra quanta t̃ fecit
deus: ex apłi sententia recte potest intel¬

Expanded text:
tati sunt, significat quod jam clarificatati sunt, significat quod jam clarificata Ecclesia, et liberato populo Gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere noluerunt, caeca et profunda curiositate submersi. Quod autem pastores porcorum fugientes, ista nuntiaverunt, significat quosdam etiam primates impiorum, quanquam christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus per gentes stupendo et mirando praedicare. Quod Geraseni prodeunt videre quod factum est, et inveniunt hominem vestitum, et mente sana sedere ad pedes Jesu, et cognoscentes quid factum sit, rogant Jesum ut ab eis discederet, magno timore perculsi; significat multitudinem vetusta sua vita delectatam, honorare quidem, sed nolle pati christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possint; admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum. Quod domum tuam, et enarra quanta tibi fecit Deus; ex illa Apostoli sententia recte potest intel
Abbreviated transcription (Latin):
abscondit. ipsam carnem utiq p̾ponit ma¬
nifestationi ueritatis: & ea quasi cooꝑit uer.¬
bum timendo p̾dicare. Cam itaq uasis ce
lecti nomine appellauit: sub qͦ lucernam
ponere ait. eum qui hoc facit.xiii.Qͦo
eum in quo erat legio demonioꝵ: significa¬
te sunt gentes: quȩ multis demonib serui¬
ebant. Quod sine uestimento erat: non
habebant fidem. Quod in domo ñ habi¬
tabat: in conscientia sua ñ requiescebant.
Quod in monumentis manebat. mortius
oꝑib hoc ẽ peccatis delectabant᷑. Qͦd autẽ
compedib ferreis &e catenis ligabat᷑: Signifi¬
cabat graues & duras leges gentium: quib
in heremum: significat quod etiam ipsis
tͣnsgressis legib. ad ea scelera cupiditate
ducebat᷑. quȩ iam uulgarem consuetudi¬
nem excederent. Quod in porcos pascen¬
des in montib ire demonia ꝑmissa st̃:
Significat immundos & suꝑbos homi¬
nes. quib demonia dominantur ꝑ cultꝰ

Expanded text:
abscondit, ipsam utique carnem praeponit maabscondit, ipsam utique carnem praeponit manifestationi veritatis, et ea quasi cooperit verbum, timendo praedicare: eam itaque vasis et lecti nomine appellavit, sub quo lucernam ponere ait eum qui hoc facit. XIII. Ieum in quo erat legio daemoniorum, significatae sunt Gentes quae multis daemonibus serviebant. Quod sine vestimento erat, non habebat fidem, etc. Quod in domo non habitabat, in conscientia sua non requiescebat. Quod in monumentis manebat, in mortuis operibus, hoc est peccatis, delectabatur. Quod autem compedibus ferreis et catenis ligabatur, significat graves et duras leges Gentium, quibusin eremum, significat quod etiam ipsis transgressis legibus, ad ea scelera cupiditate ducebatur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Quod autem in porcos pascentes in montibus daemonia ire permissa sunt, significat immundos et superbos homines, quibus daemonia dominantur per idol
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓ sue ualitudinis necessitate qͥs capiat. s
quanta facilitate & serenitate animi careat.
cum his uel oporteat uel etiam necesse est
carere ut illud in anmo xp̃iano complea¬
tur. qͦd apłs dicit. Scio & minus habere:
scio & abundare. In omnib & in omnia.
ibutꝰ sum. Et satiari & esurire: & ab un¬
dare. & penuriam pati.Omnia possum:
in eo qui me confortat. Et illud. Neq si man¬
ducauerimus abundabimꝰ. neq si ñ man¬
ducauerimus egebimus. Et illud. Non est
enim regnum dĩ esca & potꝰ: S iusticia &s pax
ce gaudium. Et quia solent homines
multum gaud̃e de carnalib epulis: ad
renis. tempora oportuna eẽ debere: facilitatẽ
uͦ carendi talib & amorem fruendi et̾nis. ñ
uariari oportere ꝑ tempora: s ꝑpetuo reti
tem lucernam accendens oꝑit eam uase
aut subtꝰ lectum ponit. s suꝑcandelabrum
ponit. ut intrantes uideant lumen: qui uer.¬
bum dei timore carnalium incommodoꝵ

Expanded text:
pro suae ualetudinis necessitate quis capiat, sed pro suae ualetudinis necessitate quis capiat, sed quanta facilitate et serenitcum his vel oportet vel etiam necesse est carere: ut illud in animo christiani compleatur quod Apostolus dicit, « Scio et minus habere, scio et abundare in omnibus et in omnibus imbutus sum, et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati: omnia possum in eo qui me confortat ; et illud, « Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, egebimus ; et illud, » Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax et gaudium. » Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addrenis tempora opportuna esse debere; facilitatem vero carendi talibus, et amorem fruendi aeternis, non variari oportere per tempora, sed perpetuo retintem lucernam accendens operit eam vase, aut subtus lectum ponit; sed super candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen; qui verbum Dei timore carnalium incommodorum
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit filios sapientiȩ intelligere. nec in
abstinendo nec in manducando ẽẽ iusticiã.
s in ȩquammitate tolerandi inopiam. & tẽꝑ¬
antia ꝑ abundantiam ñ se corrumpendi:
atq oportune sum̃di. uel non sumendi. ea
quoꝵ non usꝰ. s concupis centia rep̃henden¬
da est. Non enim int̾est omnino quid alñ¬
torum fumas. ut succurras necessitati cor¬
poris: dum mͦ congruas ingenerib alim̃toꝵ
his cum quib tibi uiuendum est. Neq qͣn¬
tum sumas multum int̾est. cum uideamꝰ
alioꝵ stomachum ciciꝰ satiari.⁊ eos tamen il¬
li ipsi paruo qͦ satiant᷑. ardent̃. & intolerabi¬
liter & omnino turpit̃ in hiare: alios aut̃
plusculo quidem satiari. S tolerabilius in¬
opiam ꝑpeti: & ante horam positas ȩpulas.
si id in tempore aut opꝰ sit aut neces se. cũ
tranquillitate aspieere neq: tangere. Mag̃
gͦ int̾est non quid uel quantum alim̃toꝵs.
ꝓcongruentia hominum atq ꝑsone suȩ.

Expanded text:
ostendit filios sapientiae intelligere, nec in ostendit filios sapientiae intelligere, nec in abstinendo, nec in manducando esse justitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam et temperantiam per abundantiam, non se corrumpendi atque opportune sumendi uel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. non enim interest omnino quid alimentorum sumas, ut succurras necessitati corporis, dummodo congruas in generibus alimentorum his cum quibus tibi uiuendum est. neque quantum sumas multum interest, cum uideamus aliorum stomachum citius satiari et eos tamen illi ipsi paruo, quo satiantur, ardenter et intolerabiliter et omnino turpiter inhiare; alios autem plusculo quidem satiari, sed tolerabilius inopiam perpeti et uel ante horam positas epulas, si id in tempore aut opus sit aut necesse sit, cum tranquillitate aspicere neque tangere. magis ergo interest non quid uel quantum alimentorum pro congruentia hominum atque personae suae et
Abbreviated transcription (Latin):
exhaurire de corde suo. ne ꝓpt̃ aliquid tale
dm̃ colat. In altum aut̃ fodere donec ad pe¬
tiam ꝑueniat. in tantum xp̃m gratis sequi.
&e gratis eum colere: ut non solum non ꝓpt̃
suꝑflua s nec ꝓpt̃ illa quȩ uident᷑ huic ui¬
te necessaria. & quȩ sine culpa a quouis
iusto sumi & haberi possunt. tamen tem¬
Ie pueras sedentib in foro & ad .xi.
inuicem clamantib: conu̾so ordine ad ꝓ̃¬
posita respondit. Nam qͦd ait. lamenta¬
uimus & ñ plorastis. ad ioħm ꝑtinet: cuiꝰ
abstinentia a cibis & potu. luctum pęniten¬
tiȩ significabat. Qͦ d autem ait. cantaui¬
mus tibũs & non saltastis.ad ipsum dnm̃:
qui utendo cum çȩt̾is cibo & potu. lȩticiam
regni significabat. At illi nec humiliari
cum iobe. nec cum xp̃o gaudere uoluert̃:
dicentes illum demonium hab̃e: istum uo¬
racem & ebriosum. & amicum publicanoꝵ
& peccatoꝵ. Quod aut̃ subiungit. & iusti¬
ficata est sapientia ab omnib filiis suis:

Expanded text:
exhaurire de corde suo, ne propter aliquid tale Deum colat. In altum autem fodere, donec ad petram perveniat: in tantum Christum gratis sequi, et gratis eum colere, ut non solum non propter superflua, sed nec propter illa quae videntur huic vitae necessaria, et quae sine culpa a quovis justo sumi et haberi possunt, tamen teme pueris sedentibus in foro, et ad invicem clamantibus, converso ordine ad proposita respondit. Nam quod ait, Lamentavimus, et non plorastis, ad Joannem pertinet, cujus abstinentia a cibis et potu, luctum poenitentiae significabat. Quod autem ait, Cantavimus tibiis, et non saltastis, ad ipsum Dominum, qui utendo cum caeteris cibo et potu, laetitiam regni figurabat. At illi nec humiliari cum Joanne, nec cum Christo gaudere voluerunt; dicentes illum daemonium habere, istum voracem et ebriosum, et amicum publicanorum et peccatorum. Quod autem subjungit, Et justificata est sapientia ab omnibus filiis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam unam & cor unum in laudes dei.
Uoeat unum de seruis: &e int̾rogat quȩ illa
sint. Sumit utiq ad legendum aliquem
ꝓpħarum: & in eo querens quodammodo
int̾rogat. unde ista festa mȩccłia celebrent᷑.
in qua se cẽ non uidet. Respondet ei ser¬
uus patͥs. propħa. fr̃ tuus uenit: & occidit
pat̾ tuus uitulum saginatum: quia saluũ
illum recepit. In extremis enim t̾re fuit
frat᷑ tuus:s inde maior exultatio cantan¬
dum deo canticum nouum: quia laus eiꝰ
ab extremis tr̃ȩ. Et ꝓpt̃ eum qui absens
erat occisꝰ est uir in plaga positꝰ. & sciens
ferre imbecillitatem: quia quib non est
narratum de eouiderunt: & qui non au¬
dierunt intellexerunt. S indignatur
etiam nc̃: ce adhuc non uult introire. Cũ
gͦ plenitudo gentium intrauerit: eg̾diet᷑
oportuno tempore pat̃ ciꝰ: ut etiam omĩs
ta est. uelut absentia in agro: donec ple¬
nitudo minoris filii longe in idolatria
gentium constituti redix ad manducan¬

Expanded text:
animam et cor unum in laudes Dei. Vocat unum de servis, et interrogat quae illa sint: sumit utique ad legendum aliquem Prophetarum, et in eo quaerens, quodammodo interrogat unde ista festa in Ecclesia celebrantur, in qua se esse non videt. Respondet ei servus patris propheta: Frater tuus venit, et occidit pater tuus vitulum saginatum, quia salvum illum recepit. In extremis enim terrae fuit frater tuus. Sed inde major exsultatio cantantium Domino canticum novum, quia laus ejus ab extremis terrae ; et propter eum qui absens erat, occisus est vir in plaga positus, et sciens ferre imbecillitatem ; quia quibus non est narratum de eo, viderunt; et qui non audierunt, intellexerunt . Sed indignatur etiam nunc, et adhuc non vult introire. Cum ergo plenitudo Gentium intraverit, egredietur opportuno tempore pater ejus, ut et jam omnis ta est, velut absentia in agrum, donec plenitudo filii minoris longe in idololatria gentium constituti redux ad manducan
Abbreviated transcription (Latin):
dicit semel se locutum continua quadam
locutione in tota uita uet̾is hominis: cum
eẽt sp̃s ambulans &e. non reũtens. Nunc aut̃
manum imponens ori. ne ultͣ ꝓgrediat᷑.
ꝓmitat se non adicere it̃m. ne recedat a

Expanded text:
dicit semel se locutum continua quadam dicit semel se locutum continua quadam locutione in tota uita ueteris hominis cum esset spiritus ambulans et non reuertens. nunc autem manum inponens ori, ne ultra progrediatur, promittit se non adicere iterum, ne recedat a
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ iudicer commonttꝰ & increpat᷑
a dño audiens talia cum nicħ sim: Id est.
quid gͦ michi iudicium comparo cum me
cõmonet & arguit dñs. si ei contradicam
audiens talia d est intelligens quanta
iusticia & miscđia mecum sic agat᷑ cum ꝑ
me ipsum utiq nicħ sim: qͦd responsum
dabo: Id est quid potero contradicere ue¬
ri tati: Manum ponam ad os meum. Id
est tenebo atq cohibebo loquacita¬
tem meam. Semel locutꝰ sum: it̾m non adi¬
ciam. Nisi in mist̾io accipiat᷑. quomodose¬
mel locut᷑ est iob. qͥ totiens locutꝰ est: aut qͦ¬
modo it̃m non aditiet. post paululum lo¬
cuturus: S locutio hic intelligenda est ꝓ¬
gressus animȩ in hec ext̃iora: quo relinqͥt
dm̃. & ei resistit. Unde maior iste ꝓgressus
etiam clamor in scͥptura appellat᷑: cum dic̃
ds clamorem sodomoꝵ ad se ꝑuenisse. Cui
locutioni atq clamori contrarium ẽ beatis¬
simum illud silentium de qͦ dr: & silebit si¬
ne timore ab omni malignitate. Bene itaq

Expanded text:
quid ergo iudicer commonitus et increpatus a domino audiens talia, cum nihil sim? id est: quid ergo mihi iudicium comparo, cum me commonet et arguit dominus, si ei contradicam. audiens talia, id est talia intellegens quanta iustitia et misericordia mecum sic agatur, cum per me ipsum utique nihil sim. quod responsum dabo? id est: quid potero contradicere ueritati? manum ponam ad os meum, id est: tenebo atque cohibebo loquacitatem meam. semel locutus sum, iterum non adiciam: nisi in mysterio accipiatur, quomodo semel locutus est Iob qui totiens locutus est? aut quomodo iterum non adiciet post paululum locuturus? sed locutio hic intellegenda est progressus animae in haec exteriora, quo relinquit deum et ei resistit. unde maior iste progressus etiam clamor in scriptura appellatur, cum dicit deus clamorem Sodomorum ad se peruenisse. cui locutioni atque clamori contrarium est beatissimum illud silentium de quo dicitur. et silebit sine timore ab omni malignitate. bene itaque
Abbreviated transcription (Latin):
st etiam liser nr̃ de caterizandis ru¬
dibus: hoc ipso titulo p̃notatus. In qͦ
lbro qͦd dixi. nec angłs qui cum sp̃itibus
aliis satellitib suis suꝑbiendo deseruit
obȩdientiam dei & diabolus factꝰ est. aliqͥd
nocuit deos sibi: nouit enim ds ordinare
deserentes se animas:conuenientiꝰ diceret᷑
deserentes se sp̃s: qm̃ de angelis agebatur.
Hic liber sic incipit. Petisti me frat̃ do gr̃as.

Expanded text:
st etiam liber unus de catechizandis rudibus hoc ipso titulo praenotatus. in quo libro, ubi dixi: nec angelus, qui cum spiritibus aliis satellitibus suis superbiendo deseruit oboedientiam dei et diabolus factus est, aliquid nocuit deo, sed sibi; nouit enim deus ordinare deserentes se animas, conuenientius diceretur: deserentes se spiritus, quoniam de angelis agebatur. Hic liber sic incipit: Petisti me, frater Deogratias.
Abbreviated transcription (Latin):
salub̃rime sentiebat᷑. etiam remotis
dubitationib firmaretur : ex euan¬
gelio ꝓfero certa docum̃ta: quibus
domino iuuante demonstro. quam
recte placuerit. & uere scđm deum.
ut hoc in quoquam scismatico uel
heretico eccliastica medicina cura

Expanded text:
saluberrime sentiebatur etiam remotis saluberrime sentiebatur etiam remotis dubitationibus firmaretur, ex euangelio profero certa documenta, quibus domino adiuuante demonstro quam recte placuerit et uere secundum deum, ut hoc in quoquam schismatico uel haeretico ecclesiastica medicina cura
Abbreviated transcription (Latin):
doto orbe t̾rarum qua eccłia catholica
expandit᷑. nec in ipsa grandiore parte
donati. nec in cȩt̾is p̾t̾ se unam ex minu¬
tissimis partib : quȩ om̃s particłe si adũ¬
tere uoluerint uocem non hominis.S
ipsius manifestissimȩ ueritatis. & ani¬
mosum sp̃m suȩ pũsitatis edomare: ñ
utiq ad partem donati maiorem de qͣ
p̾cisa precise sunt: s ad ipsam uiridita¬
tem radicis catholicȩ de ariditate ꝓpͥa
reu̾tent᷑. Omnes quippe isti ubi contra
nos non sunt: ꝓnobis st̃. Ubi autem
nobiscum non colligt̃: spargunt. Iam
enim ne uidear humanis argumentis
id agere. qm̃ questionis huius obscuri¬
tas pͥorib eccłiȩ temporib ante scisma
donati magnos uiros. & magna cari¬
tate p̃ditos patres ep̃os ita int̾ se com¬
pulit salua pace dis ceptare.atq flue¬
tuare. ut diu coneiliors in suis qͥb q
regionib diũsa statuta nutauerint.
donec plenario totiꝰ orb̃ concilio quod

Expanded text:
toto orbe terrarum qua ecclesia catholica toto orbe terrarum qua ecclesia catholica expanditur nec in ipsa grandiore parte Donati nec in ceteris praeter se unam ex minutissimis partibus! quae omnes particulae si aduertere uoluerint uocem non hominis, sed ipsius manifestissimae ueritatis, et animosum spiritum suae peruersitatis edomare, non utique ad partem Donati maiorem de qua praecisa praecisae sunt, sed ad ipsam uiriditatem radicis catholicae de ariditate propria reuertentur. omnes quippe isti ubi contra nos non sunt pro nobis sunt, ubi autem nobiscum non colligunt spargunt. Iam enim, ne uidear humanis argumentis id agere, quoniam quaestionis huius obscuritas prioribus ecclesiae temporibus ante schisma Donati magnos uiros et magna caritate praeditos patres episcopos ita inter se conpulit salua pace disceptare adque fluctuare, ut diu conciliorum in suis quibusque regionibus diuersa statuta nutauerint, donec plenario totius, orbis concilio quod