comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inmiinẽ ñ credat substantiam deitatis:
Cumsꝑantib inse hoc ut suꝑent xp̃s
dederit. quod ꝓnobis ipse uoluntate
ꝑsenserit: ꝓpter quod diuinitꝰ inspi¬
ratus ꝑfidis ac mortiferis cogitatiõib
ysaias obnititur. dicens. Ds̃ et̃nus. ds̃
qui fecit fines tr̃ę. non esuriet neq la-¬
borabit. neq inueniri potest prudentia
eiꝰ. Prestans esurientib ures: & ñ dolen¬
tibꝰ merorem. Esurient enim iuuenes et
laborabunt adolescentes: et electisine
uiribꝰ erunt. Qui uero expectant dñm
exultabunt cum uirtute. ꝓducent pen¬
nas sicut aquilẽ current et ñ laborabt̃:
ambulabunt et nonesurient. Ipse qͦq
panis qui decȩlo descendit. credentib
unse ꝑfectam satietatem ueracit̃ repro¬
mittit. dicens. Quiuenit ad me ñ esuri&:
et qui credit inme ñ sitiet inȩt̃nũ. Rogo
qualiter hȩc uirtus concedet᷑ hominib
si eamhabere ñ potuit ds̃. aut quomͦ
xp̃c insua diuinitate ñ habuit quod

Expanded text:
immunem non credat substantiam deitatis, immunem non credat substantiam deitatis, cum sperantibus in se, hoc ut superent Christus dederit, quod pro nobis ipse voluntate persensit ? Propter quod divinitus inspiratus perfidis ac mortiferis cogitationibus Isaias obnititur, dicens: Deus aeternus, Deus qui fecit fines terrae, non esuriet, neque laborabit, neque inveniri potest prudentia ejus praestans esurientibus vires, et non dolentibus moerorem. Esurient enim juvenes, et laborabunt adolescentes, et electi sine viribus erunt. Qui vero exspectant Dominum exsultabunt cum virtute, producent pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient . Ipse quoque Panis qui de coelo descendit credentibus in se perfectam satietatem veraciter repromittit dicens: Qui venit ad me non esuriet, et qui credit in me non sitiet in aeternum . Rogo, qualiter haec virtus concedetur hominibus, si eam habere non potuit Deus? Aut quomodo Christus in sua divinitate non habuit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gregari suscepto. Sicut gͦ passionẽ
mortis et morrẽ propter unitatẽ ꝑsonȩ.
dei quidem filio scriptura prorsus as-¬
signat. et tam̃ dcitatem inpassibilem
inmortalemq pronuntiat᷑: ita ce aĩe
tristiciam et ꝑturbationẽ quam uolun-¬
tariã in anima dĩ filius habuit. sicha-¬
huisse credat᷑: ut etiamipsas humanȩ
animȩ passiones et ex uoluntate ueras
et inueritate uoluntarias. nonnegemꝰ.
Ipsa quoq. xp̃i diuinitas quȩ scđm a¬
in passibilis predicanda. Quȩ quia uerũ
hominẽ suscepit: idõ cunctas naturȩ
humanȩ infirmitates ueras quidẽ sed
uoluntarias: in eadem ueritate naturȩ
duntaxat humanȩ sustinuit. Quis aũt
tam mortiferam sectetur improuidus
de xp̃osententiam: ut fam̃ illam sitim.
lassitudinem. passionem & mortẽ. & rur-¬
sustristiciam ꝑturbationem. metũ et
tediũ quȩ carnis et animȩ. ẽẽ. nemopo¬
test aliquatenus dubitare. sic uera fu¬
isse credat innatura hominis ut abhis

Expanded text:
gregari suscepto. Sicut ergo passionem gregari suscepto. Sicut ergo passionem mortis et mortem propter unitatem personae, Dei quidem Filio Scriptura prorsus assignat, et tamen deitatem impassibilem 133 immortalemque pronuntiat, ita et animae tristitiam et perturbationem, quam voluntariam in anima Dei Filius habuit, sic habuisse credatur, ut etiam ipsas humanae animae passiones, et ex voluntate veras, et in veritate voluntarias non negemus. Ipsa quoque Christi divinitas, quae secundum aet impassibilis praedicanda. Quae quia verum hominem suscepit, ideo cunctas naturae humanae infirmitates, veras quidem, sed voluntarias, in eadem veritate naturae duntaxat humanae sustinuit. Quis autem tam mortiferam sectetur improvidus de Christo sententiam, ut famem illam, sitim, lassitudinem, passionem et mortem, et rursus tristitiam, perturbationem, metum et taedium quae carnis et animae esse nemo potest aliquatenus dubitare, sic vera fuisse credat in natura hominis, ut ab his
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ ũbum: & uita cuius ẽ ũbum. Idõ
gͦ xp̃s qui mortuus ẽ ex infirmitate ui¬
uit ex uirtute dei: qm̃ illi diuinitati
hoc ẽ uitam eẽ. qd̾ uirtutẽ. eẽ. Et prop¬
terea hoc est illi posse: qd̾ uiuere. Et idõ
nec inpassione uirtutem uita deseruit:
nec in morte xp̃i uirtus auita discessit:
ꝑsonȩ in xp̃o firmissime cõmendanda:
sic paulus scribens romanis ponit dicens
de dõ. Qui filio ꝓprio non peꝑcit. s nob̃
omnib tradidit illum. Atq ut illa tra¬
ditio uoluntaria ex potestate filu mon¬
straretur effecta: filium quoq pronob̃
se memorat tradidisse dicens alioloco.
Quod autem nunc uiuo incarne. infide
uiuo filii dei qui dilexit me: &e tradidit
semet ipsum ꝓme. S ut ostenderetur
quid in xp̃o potuerit tradi: ꝓpħice di¬
cit liber scĩ iob. Terra tradita ẽ in manꝰ
dicione salua ꝓprietate utriusq natu¬
rȩ. nec homo susceptus potuit separa

Expanded text:
vita cujus est Verbum. Ideo vita cujus est Verbum. Ideo ergo Christus qui mortuus est ex infirmitate, vivit ex virtute Dei, quoniam illi divinitati hoc est vitam esse, quod est virtutem esse, et propterea hoc est illi posse quod vivere. Et ideo, nec in passione virtutem vita deseruit, nec in morte Christi virtus a vita discessit, personae in Christo firmissime commendanda sic Paulus scribens Romanis ponit , dicens de Deo: Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Atque ut illa traditio voluntaria ex potestate Filii monstraretur effecta, Filium quoque pro nobis se memorat tradidisse, dicens alio loco: Quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei, qui dilexit me, et tradidit semetipsum pro me . Sed ut ostenderetur quid in Christo potuerit tradi, prophetice dicit liber Job: Terra tradita est in manus ditione, salva proprietate utriusque naturae, nec homo susceptus separari potui
Abbreviated transcription (Latin):
cifixus ẽ ex infirmitate s uiuit exuir¬
tute. et ñ ad didisset dei: nec sic debuit
infirmitas passibilitatis humanȩ. cũ
diuinȩ uirtutis impassibilitate con¬
fundi. At cum uirtutẽ deitati paulus
assignet: quis ñ uideat qd̾ ea que in¬
firmitatis uidentur hominis. eẽ. denun¬
tiet: Nam et qd̾ dicit de xp̃o quia ui¬
uit exuirtute dĩ: exsua deitate utiq
uiuit quia ipse uirtus dei. Et sic ui¬
ritas & uita. Nam ut unam uitam patͥs
filiiq ioħs nobis insinuaret apłs: epłe
suȩ hoc ponere curauit ex ordium. Qđ
erat abinitio. qđ audiuimꝰ. quod uidi¬
mꝰ oculis nr̃is. quod inspeximꝰ: & manꝰ
nr̃ȩ contrectauerunt de u̾bo uice. et
uita palam facta ẽ. Et uidimꝰ et testa¬
mur et nuntiamꝰ uobis uitam ȩtñam que
crat apud patrem: et palam facta est nob̾.
filium dei quem ũbum deisuꝑus dixit.
uitam insubsequentib nominauit. Qđ
ẽ autem ũbum uite. nisi ũbum dei: et

Expanded text:
cifixus est ex infirmitate, sed vivit ex vircifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute, et non addidisset, Dei, nec sic debuit infirmitas passibilitatis humanae cum divinae virtutis impassibilitate confundi: at cum virtutem deitati Paulus assignet, quis non videat quod ea quae infirmitatis videntur hominis esse denuntiet? Nam, et quod dicit de Christo, quia vivit ex virtute Dei, ex sua deit te utique vivit, quia ipse est virtus Dei, et sic viveritas et vita. Nam ut unam vitam Patris Filiique Joannes nobis insinuaret Apostolus, Epistolae suae hoc ponere curavit exordium: Quod erat ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod inspeximus, et manus nostrae contrectaverunt de Verbo vitae, et vita palam facta est: et vidimus, et testamur, et nuntiamus vobis Vitam aeternam, quae erat apud Patrem, et palam facta est nobis . Filium Dei, quem Verbum Dei superius dixit, Vitam in subsequentibus nominavit: quod est autem Verbum vitae, nisi Verbum Dei? Et
Abbreviated transcription (Latin):
posuerunt iħm. Uere diuino spũ ple¬
nus. sc̃s ȩuangłista locutus ẽ: ut pͥmitꝰ
quid in xp̃o mortuũ fuerit & scpul¬
tum ostendens. diceret. acceptũ corpꝰ
iħu et ligatum linteis cũ aromatib
Et quia qd̾ ds̃ coniunxit homo ñ sepa¬
ret: propterea ñ corpusiħu. s iħm dic̃
inmonumento positum. Sciebat
enim qd̾ ille susceptor pleni hominis.
ds totus eẽt cum carne sua in sepul¬
chro: totus cum anima sua in inferno:
totus inmundo. totus in cȩlo: totus in
unitate natuȩ inpatre de quo exti¬
tit: totus ꝑ omĩ potentiã diuinitatis
suȩ in tota creatura quam fecit. Hanc¬
rinthiorum infide ueritatis confirmat
ȩccłam. Tradidi enim uobis in pͥmis qd̃
seruaret. Ut autem substantialẽ ꝓpͥe¬
tatem deitatis & humanicatis ostend̾et.
alio loco sicut suꝑuis iam posiumus
dicit. Nam & si crucifixus est ex infir¬
mitate: sed uiuit ex uirtute dei. Adten¬
denda ẽ apłicorum uirtus p̃clara dictoꝵ
Si enim paulus dixisset de xp̃o quia cru¬

Expanded text:
. Vere divino Spiritu plenus sanctus evangelista locutus est, ut primitus, quid in Christo mortuum fuerit et sepultum ostendens, diceret acceptum corpus Jesu, et ligatum linteis cum aromatibus. Et quia quod Deus conjunxit homo non separat , propterea non corpus Jesu, sed Jesum dicit in monumento positum: sciebat enim quod ille susceptor pleni hominis Deus totus esset cum carne sua in sepulcro, totus cum anima sua in inferno, totus in mundo, totus in coelo, totus per unitatem naturae in Patre, de quo exstitit, totus per omnipotentiam divinitatis suae in tota creatura quam fecit. CArinthiorum in fide veritatis confirmat Ecclesiam: Tradidi enim vobis imprimis, quoservaret; ut autem substantialem proprietatem deitatis et humanitatis ostenderet, alio loco sicut superius jam posuimus dicit: Nam etsi crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . Attendenda est apostolicorum virtus praeclara dictorum. Si enim Paulus dixisset de Christo, quia cru
Abbreviated transcription (Latin):
gitatem diuini muneris. et pocestatẽ
ñ minuas largitoris. Ut qui tibi tem¬
porale donauit regnum: donec etiã
sempitñum. Ipse enim dicit. Fos qui
me glorificant. glorificabo. Quod ipsa
trinitas faciat. quȩ unus et uerus ẽ ds̃
qͥ potest omĩa facere supra quam pe¬
timꝰ aut in telligimus: ex ipso enim &
ꝑipsum et in ipso sunt omĩa: ipsi gła

Expanded text:
gitatem divini muneris, et potestatem gitatem divini muneris, et potestatem non minuas largitoris; ut qui tibi temporale donavit regnum, donet etiam sempiternum. Ipse enim dicit: Eos qui me glorificant, glorificabo . Quod ipsa Trinitas faciat, quae unus et verus est Deus: Qui potest omnia facere supra quam petimus aut intelligimus ; ex ipso enim, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . Ipsi gloria
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis implere. Hȩc ut dñs dedit¬
clementissime rex malui tue pietati
scribere. quam omĩmodis reticere.
ne silendo aut estimarer suꝑbus. aut
de fidei nr̃ȩ ueritate putarer ambigu¬
uscum ȩccłam catholicam solam. xp̃s
columbam suam uoluerit appellari
dicens. U̾na est columba mea: una ẽ.
dilecta mea. Incolumbȩ nomine cari¬
tas et simplicitas designatur. Sola
autem ueram possidet caritatem. quȩ
filium dei quem diligit ñ dicit in diui¬
nitatem minorem. sed patri fatet᷑ ȩqua¬
lem.: sola uero possidet ueritatẽ simpli¬
citatis: quȩ unam ueram & simplicẽ
credit substantiam trinitatis. Oramꝰ
autem dm̃ ut auresclementiȩ tuȩ u̾bo
ueritatis placidas reddat. et pio cordi
tuo lum̃ sapientiȩ spiritalis infundat:
honorifices. sicut honorificas patrem.
Meretur enim hoc ate ut eum qui te fec̃
patre tuo meliorem: patri suo scdm
diuinam naturam fatearis ȩqualem.
Queso rex gloriose ut inte consideres lar¬

Expanded text:
nitatis implere. CAPUT nitatis implere. CAPUT clementissime rex, malui tuae pietati scribere quam omnimodis reticere, ne silendo, aut aestimarer superbus, aut de fidei nostrae veritate putarer ambiguus, cum Ecclesiam catholicam solam Christus columbam suam voluerit appellari, dicens: Una est columba mea, una est dilecta mea . In quo columbae nomine caritas et simplicitas designatur . Sola autem veram possidet caritatem, quae Filium Dei quem diligit, non dicit in divinitate minorem, sed Patri fatetur aequalem. Sola vero possidet veritatem simplicitatis, quae unam veram et simplicem credit substantiam Trinitatis. Oramus autem Deum, ut aures clementiae tuae verbo veritatis placidas reddat, et pio cordi tuo lumen sapientiae spiritalis infundat, honorifices, sicut honorificas Patrem: meretur enim hoc a te, ut eum qui te fecit Patre tuo meliorem, Patri suo secundum divinam naturam fatearis aequalem. Quaeso, gloriose rex, ut in te consideres lar
Abbreviated transcription (Latin):
Dicaturgͥ. si cęlorum uirtutẽ potuit fir¬
mare qui non est ds̃. si potest iuuifica¬
re qui non ẽ ds̃: si potest inbaptismatis
regeneratione scĩficare qui non ẽ ds̃:
si potest caritatem tribuere qui non ẽ
ds̃. si potest incredentibꝰ habitare qͥ ñ ẽ.
ds̃. si potest grãm dare qui non ẽ ds̃:
si potest templum xp̃i menbra habere
qui non est ds̃: et digne sp̃s sc̃s negabi¬
tur ds̃. Rursus dicatur si ea quȩ de spũ
scõ cõmemorata sunt potest aliqua
creatura facere. et digne sp̃s sc̃s dicet᷑
creatura. Si autem hec creaturȩ possi¬
bilia numquam fuerunt & inueni¬
untur inspũ scõ quȩ tantum soli cõ-¬
petunt dõ. ñ debeiniis naturalit di¬
ũsum apatre filioq dicere quẽ in ope¬
rum potentia diũsum nonpossumꝰ
inuenire. Ac siex unitate oꝑis: unitas
est agnoscenda uututis. Hec quisquã
sa sua uoluntate condere: qui potest
cuncta uirtutis omĩpotentia gub̾na-¬
re. qui omĩa potest inm̃sitate diui¬

Expanded text:
itur si coelorum virtutem potuit firmare qui non est Deus? si potest vivificare qui non est Deus? si potest in baptismatis regeneratione sanctificare qui non est Deus? si potest caritatem tribuere qui non est Deus? si potest in credentibus habitare qui non est Deus? si potest gratiam dare qui non est Deus? si potest templum membra Christi habere qui non est Deus? et digne Spiritus sanctus negabitur Deus. Rursus dicatur si ea quae de Spiritu sancto commemorata sunt potest aliqua creatura facere? et digne Spiritus sanctus dicetur creatura. Si autem haec creaturae possibilia nunquam fuerunt, et inveniuntur in Spiritu sancto, quae tamen soli competunt Deo, non debemus naturaliter diversum a Patre Filioque dicere, quem in operum potentia diversum non possumus invenire. Ac sic ex unitate operis unitas est agnoscenda virtutis; nec quisquam rsa sola voluntate condere, qui cuncta potest virtutis omnipotentia gubernare, qui omnia potest immensitate divi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam carnem nram id est infirmũ
nt̃m susciꝑe quia cotum hoci. minẽ
uenerat liberare. nec potuit infirmo nr̃o
infirmus fieriꝑquem infirmũ nr̃m in
illud nom̃ qd̾ suꝑ omne nom̃ ẽ. meruit
etiam illos tormentis ẽ. in t̃minabilibꝰ
traditurus qui scĩ sp̃s naturam a sub¬
stantia patris filiiq discernant. ut uł
omĩno eum ꝑsonaliter esse ñ putent:
ut canquam ministrũ meriti prorsus
inferiorisȩxistiment. ipsi sibi sua pro¬
fessione contrarii. quise uel i illo qui
omĩno nonẽ. uł in eo qui ds̃ non est.
credere confitent᷑. Ut enim pauca huiꝰ
oꝑis causa subiciant dicatur qͥd minꝰ
habet sp̃s sc̃s quam habet pater et
filius qui et initium creationis nr̃e
cum patre ac filio simul fecit. et effec¬
tum redemptionis nr̃ȩ cũ patre si¬
mul filioq ꝑfecit. Cȩlum fecisse di¬
citur ds̃ sed oꝑante patre. simul et
Nerbo enim domini cȩli firmati sunt.
et spũ oris eius omnis uirtus eoꝵ. Qd

Expanded text:
etiam carnem nostram, id est infimum etiam carnem nostram, id est infimum nostrum suscipere, quia totum hominem enerat liberare; nec potuit infimo nostro infimus fieri, per quem infimum nostrum in illud nomen quod super omne nomen est meruit etiam illos tormentis est interminabilibus traditurus, qui sancti Spiritus naturam a substantia Patris Filiique discernunt, ut vel omnino eum personaliter esse non putent; vel, tanquam ministrum, meriti prorsus inferioris existiment; ipsi sibi sua professione cotrarii, qui se vel in illo qui omnino non est, vel in eo qui Deus non est, credere confitentur. operis causa subjiciam, dicatur quid minus habet Spiritus sanctus quam habet Pater et Filius, qui et initium creationis nostrae cum Patre ac Filio simul fecit, et effectum redemptionis nostrae cum Patre simul Filioque perfecit? Coelum fecisse dicitur Deus; sed operante Patre, simul et sanctus: Verbo enim Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter et illos condempnaturꝰ ad¬
ueniet qui exoꝑationis unitate. unũ
dm̃ patrem et filium credentes alterũ
ex altero sic natum denegant. ut ꝑ-¬
sonaliter patrem filiũq confundañ.
Quiq patri humanã pariter natiuita-¬
tem assignantes et mortem: ipsum pa-¬
tr̃e dicunt natum ex uirgine. ipsũ etiã
passum fatentur in carne. Illos etiam
ȩterno condempnabit gehennalis tor¬
menti supplicio. qui corpus xp̃i ñ ex
uirgine fatentur substantialit̾ sũp¬
tum. sed confingunt de cȩlo depositũ:
Cum dei filius propterea de homine
naturam fuerit dignatus corporis t̃¬
reni susciꝑe. quia non uenerat eos qͥ
in cȩlo sed eos qui fuerant intra salua-¬
re: sicut apłs dicit. Nusquam emm
angłos app̃hendit. sed semen abrahe
app̃hendit: unde debuit ꝑ omĩa frĩb
similare. Suscepit gͦ filius dei animã
nrãm. id est melius nr̃m: quia melior
ẽ meliore nr̃o. de quo iohannes dicit.

Expanded text:
Similiter et illos condemnaturus adSimiliter et illos condemnaturus adveniet qui, ex operationis unitate unum Deum Patrem et Filium credentes, alterum ex altero sic natum denegant, ut personaliter Patrem Filiumque confundant; quique, Patri humanam pariter nativitatem assignantes et mortem, ipsum Patrem dicunt natum ex Virgine, ipsum etiam passum fatentur in carne. Illos etiam aeterno condemnabit gehennalis tormenti supplicio, qui corpus Christi non ex Virgine fatentur substantialiter sumptum, sed confingunt de coelo depositum: cum Dei Filius propterea de homine naturam fuerit dignatus corporis terreni suscipere, quia non venerat eos qui in coelo, sed eos qui fuerant in terra salvare, sicut Apostolus dicit: Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit, unde debuit per omnia fratribus similari . Suscepit ergo Filius Dei animam nostram, id est melius nostrum, quia melior est melior nostro; de quo Joannes dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
inseparabilis xp̃c. scđ̾m totum homi¬
nem quem accepit. tram localit̃ dese¬
rens ad cȩlum ascendit & in dextris
dei sedet. Scđm eundem totum ho¬
minem uenturus ad uidicandũ uiuos
& mortuos coronaturus fid eles et pios.
Illos scilicet qui eum inutraq id. ẽ. in
humana diinaq substantia uerum
plenum et ꝑfectum. credentes. nec dei
filio aliquid paternȩ substantiȩ minu¬
unt. et totum ꝓse susceptum hominẽ
sine peccato cognoscunt. Condempna¬
turus autem infideles. qui diũsos cuiꝰ¬
libet ꝑfidiȩ sectantur errores: quiq in
eis ita simul obdurato corde ꝑdurant.
ut eos usq ad uitȩ p̃sentis obitum ñ
relinquant:. In quib sunt illi quimn
xp̃o fantasiam carnis audent credere
et eum ueritatem carnis. denegant ac¬
cepisse. Illi etiam qui in eo diuinitatẽ
omĩmodis ab negantes. solam homi-¬
nis putant fuisse substantiam. Sed
& hi qui eum uł de dõ patre dm̃ na-¬

Expanded text:
inseparabilis Christus secundum totum homiinseparabilis Christus secundum totum hominem, quem accepit, terram localiter deserens ad coelum ascendit, et in dextris Dei sedit ; secundum eumdem totum hominem venturus ad judicandum vivos et mortuos; coronaturus fideles et pios, illos scilicet qui eum in utraque, id est in divina humanaque substantia, verum, plenum et perfectum credentes, nec Dei Filio aliquid paternae substantiae minuunt, et totum pro se susceptum hominem sine peccato cognoscunt. Condemnaturus autem infideles, qui diversos cujuslibet perfidiae sectantur errores, quique in eis ita simul obdurato corde perdurant, ut eos usque ad vitae praesentis obitum non relinquant: in quibus sunt illi qui in Christo phantasiam carnis audent credere, cum eum veritatem carnis denegant accepisse; illi etiam qui, in eo divinitatem omnimodis abnegantes, solam hominis putant fuisse substantiam; sed et hi qui eum vel de Deo Patre D
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ qui xp̃m amortuis suscitauit.
Igitur et qui suscitauit semet ipsum
et suscitatus ẽ: xp̃s: quia sicut in eo
qđ ipse fecit ipse dignatus ẽ fieri.
Et in eo quod inse tradidit. ipse dignatꝰ
est tradi. et in eo quod inse occidi ꝑ¬
musit. ipse dignatus est mori: sic in eo qd̾
inse suscitauit. ipse dignatus est susci¬
ta in sepulchro fuit. nec tota in inferno:
nem quam insepulchro reliquerat
rediit: scđm diuinitatem uero suã
quȩ nec loco tenetur nec finem con¬
cluditur:. totus fuit in sepulchro cum car¬
ne: totus in inferno cum anima: acꝑ
hoc plenus fuit ubiq xp̃e. quia ñ est
ds̃ abhumanitate quam susceꝑat se¬
paratus qui & in anima fuit ut solutis
inferni dolorib ab inferno uictrix re¬
diret. Et incarne sua fuit: ut celerire¬
surrectione corrumpi non posset. Lo¬
tum gͥ hominẽ cum suis infirmitatibꝰ
sine peccato dei filius ꝓnob̾ accepit:
nem de sepulchrosurrexit. idem atq

Expanded text:
et Deus qui Christum a mortuis suscitavit. et Deus qui Christum a mortuis suscitavit. Igitur et qui suscitavit semetipsum, et suscitatus est Christus: quia sicut in eo quod in se fecit ipse dignatus est fieri, et in eo quod in se tradidit ipse dignatus est tradi, et in eo quod in se occidi permisit ipse 140 dignatus est mori, sic in eo quod in se suscitavit ipse dignatus est suscita in sepulcro fuit, nec tota in inferno, nem, quam in sepulcro reliquerat, rediit; secundum divinitatem vero suam, quae nec loco tenetur, nec fine concluditur, totus fuit in sepulcro cum carne, totus in inferno cum anima, ac per hoc, plenus fuit ubique Christus, quia non est Deus ab humanitate quam susceperat separatus, qui et in anima sua fuit, ut solutis inferni doloribus ab inferno victrix rediret, et in carne sua fuit, ut celeri resurrectione corrumpi non posset. Totum igitur hominem cum suis infirmitatibus, sine peccato, Dei Filius pro nobis accepit: nem de sepulcro surrexit; idem atque
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. Non minore cautela eundem
filium qui suã carnem illa qua ȩquał
.ẽ. patri potentia suscitauit. dm̃ ueris¬
sime p̃dicaret: sicut loci huiꝰ textus
clara manifestatione uulgauit. Deus
enim qui suscitauit xp̃m amortius
quiq nos cũ mortui eẽmꝰ indelictis
et pputio carnis nĩȩ coniuiuficauit
cum illo. idem nobis delieta omnia
donauit: & qui donauit delicta cyro¬
graphum quod adũsum noserat dele¬
uit: et sublatum de medio cruci affixit.
Qui cy rographum cruci affixit. idẽ se
carne exuit: qui se carne exuit. ille etiã
principatus et potestates traduxit cõ¬
fidenter palam triumphans illos in
semet ipso. Et si hȩc omĩa pat̃nȩ potue
rint coaptari ꝑsone: digne negabit᷑
filius hic ab apło designatus. ille scili¬
cet ds̃ qui xp̃m amortius suscitauit.
Si autem omĩa suꝑius designata filio
magis quam patri conueniunt cog¬
noscatur unus atq idem ab apło pre¬
dicatus xp̃s quiamortius resurrexit

Expanded text:
buntur ; non minore cautela eumdem buntur ; non minore cautela eumdem Filium, qui suam carnem illa qua aequalis est Patri potentia suscitavit, Deum verissime praedicaret, sicut hujus loci textus clara manifestatione vulgavit. Deus enim qui suscitavit Christum a mortuis, quique nos, cum mortui essemus in delictis, et praeputio carnis nostrae, convivificavit cum illo , idem nobis delicta omnia donavit, et qui donavit delicta, chirographum quod adversum nos erat delevit, et sublatum de medio cruci affixit; qui chirographum cruci affixit, idem se carne exuit; qui se carne exuit, ille etiam principatus et potestates traduxit confidenter, palam triumphans illos in serint coaptari personae, digne negabitur Filius hic ab Apostolo designatus, ille scilicet Deus qui Christum a mortuis suscitavit. Si autem omnia superius designata Filio magis quam Patri conveniunt, cognoscatur unus atque idem ab Apostolo praedicatus Christus qui a mortuis resurrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
bis omĩa delicta: delens quod adũsum
nos erat cy rographum decreti qd̃ erat
contrarium nobis. & ipsum tulit de me¬
dio affligens illud cruci. exuens se car¬
ne. pͥncipatus et potestates traduxit
confidenter: palam triumphans illos
inseiet ipso. Nonne scimus hunc lo¬
cũ ad ꝑsonam patris añnullis referri:
sed ex conexione ũborum sicut legen¬
tis accedat intentio magis id capituli
huiꝰ sensus ostendit. ut unus idemq
filiꝰ ñ solum xp̃s qui suscitatus est. s
etiam ds̃ ipse qui xp̃m suscitauit ap¬
pareat: ut constet apłm in hoc loco
d ei nom̃ ad illam sempit̾nam filii q̃ ẽ
expatre substantiam. nom̃ uero xp̃i ad
eam quam ex homine dei filius sũp-¬
sit retulisse naturam. dignũ p̃ omĩb
ducens doctor gentium infide & ueri-¬
tate. ut sicut eundem xp̃m qui susci-¬
tatus ẽ p̃dicauit hominẽ dicens. ꝑ ho
minẽ mors et ꝑhominẽ resurrectio
mortuorum: sicut enim in adam om̃s
moruncur. ita in xp̃o om̃s uiuifica¬

Expanded text:
sum nos erat chirographum decreti quod erat contrarium nobis, et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, exuens se carne; principatus et potestates traduxit confidenter, palam triumphans illos in semetipso . Non nescimus hunc locum ad personam Patris a nonnullis referri; sed ex connexione verborum, si cauta legentis accedat intentio, magis id capituli hujus sensus ostendit, ut unus idemque Filius, non solum Christus qui suscitatus est, sed etiam Deus ipse qui Christum suscitavit, appareat: ut constet Apostolum in hoc loco Dei nomen ad illam sempiternam Filii, quae est ex Patre, substantiam, nomen vero Christi ad eam, quam ex homine Dei Filius sumpsit, retulisse naturam, dignum prae omnibus ducens Doctor gentium in fide et veritate, ut sicut eumdem Christum, qui suscitatus est, praedicavit hominem, dicens: Per hohominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita in Christo omnes vivifica
Abbreviated transcription (Latin):
bitabo in illis. et in ambulabo. Defilio
quoq dicit apłs. In interiorem homne
Sp̃m̃ quoq scm̃ his uerbis in nobis ha¬
bitare confirmat. Nescitis quia cẽplũ
dei estis. et sp̃s dei habitat inuobis : et
cens. Bonum depositum custodi ꝑ
grãm pater dat grãm filius. dat grãm

Expanded text:
bitabo in illis, et inambulabo . De Filio bitabo in illis, et inambulabo . De Filio quoque dicit Apostolus: In interiore homine m quoque sanctum his verbis in nobis habitare confirmat: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? Et,cens: Bonum depositum custodi pegratiam Pater, dat gratiam Filius, dat gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
in uob̃. Regenerat pater. regenerat
filius regenerat sp̃s sc̃s. Quia cum bap¬
inciuus nomine baptiratur. Cum
gͦ in nomine trinitatis datur bap¬
tisma. simul tota trinitas regenerat:
quȩ unus et solus ẽ ds̃. Proꝑterea de
fidelibus iohannes dicit. Quinon ex
sanguinib neq ex uoluptate carnis
neq ex uoluptate uri sed ex dõ nati
sunt. Est in nobis caritas patris quia
dicit paulus. Commendat aũt suã
caritatem ds̃ innobis. qm̃ cum adhuc
peccatores eẽmus: xp̃c pronobis mor¬
tuus ẽ. Multomagis gͥ iustificati nc̃
insanguine ipsius salui erimus abira
ꝑ ipsum. Est innobis etiam caritas xp̃i.
dicente apło. Quis nos separabut a ca-¬
ritate xp̃i: Et alio loco. Scire etiam
suꝑ eminentem scientiȩ caritatẽ xp̃r.
ut impleamini in omnẽ plenitudinẽ
dei. Eadem est in nobis etiã caritas
sp̃s scĩ. de qua paulus dicit. Obsecro
tus autem sp̃s ẽ caritas gaudium par
Habitat in nobis pater. habitat filius.
habitat sp̃s sc̃s. Suia scriptum ẽ. Inha¬

Expanded text:
in vobis . Regenerat Pater, regenerat Filius, regenerat Spiritus sanctus; quia cum bapin cujus nomine baptizatur. Cum ergo in nomine Trinitatis datur baptisma, simul tota Trinitas regenerat, quae unus et solus est Deus. Propterea de fidelibus Joannes dicit: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Est in nobis caritas Patris, quia dicit Paulus: Commendat autem suam caritatem Deus in nobis; quoniam si, cs pro nobis mortuus est, multo igitur magis justificati nunc in sanguine ipsius salvi erimus ab ira per ipsum . Est in nobis etiam caritas Christi, dicente Apostolo: Quis nos separabit a caritate Christi ? Et alio loco: Scire etiam supereminentem scientiae caritatem Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei . Eadem est in nobis etiam caritas Spiritus sancti, de qua Paulus dicit: Obsecro tus autem Spiritus est caritas, gaudium, pax . Habitat in nobis Pater, habitat Filius, habitat Spiritus sanctus, quia scriptum est: Inha
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitas peꝑit: cuispiritaliter scã uir¬
ginitas nubit. A quoscã uirginitas fe¬
cundat᷑ ut ꝑseueret intacta: a quo deco¬
ratur ut ꝑmaneat pulchra:aquo coro¬
natur ut regnet ꝑhenniter gloriosa.
Quaꝓpter bonum depositum custodi. et
meritum tantiboni quod ut haberes ds̃
dedit. et ut dõ uoueres ipse fecit ex no¬
minis ipsius significatione ꝑpende.:
Tam magnum quippe. ds̃ uoluit. eẽ. bo¬
num uirginitatis: ut illud ñ alunde
sed ex uocabulo dignaret᷑ nominare uir¬
tutis. Hirginis itaq si quis uelit diligen¬
ter considerare uocabulum: ex uirtutis
inueniet nomine diriuatũ. Uirgo enĩ
dicit᷑. quasi uirago. Hiraginẽ uerũ de¬
scriptura sc̃ã ñ ob aliud uocatam dicit:
nisi quia de uiro sumpta.ẽ. Hoc aũt
tatem libri geneseos docet expressa
translatio: in qua sic habetur. Inmisit
gͣ dominꝰ ds̃ soporem in adam. Cũq ob¬
dormisset tulit unam decostis eiꝰ et reple¬

Expanded text:
virginitas peperit; cui spiritaliter sancta virvirginitas peperit; cui spiritaliter sancta virginitas nubit; a quo sancta virginitas fecundatur, ut perseveret intacta; a quo decoratur, ut permaneat pulchra; a quo coronatur, ut regnet perenniter gloriosa. 7. Quapropter bonum depositum custodi , et meritum tanti boni, quod ut haberes Deus dedit, et ut Deo voveres ipse fecit, ex nominis ipsius significatione perpende: tam magnum quippe Deus voluit esse bonum virginitatis, ut illud non aliunde, sed ex vocabulo dignaretur nominare virtutis. Virginis itaque si quis velit diligenter considerare vocabulum, ex virtutis inveniet nomine derivatum: virgo enim dicitur, quasi virago: viraginem vero Scriptura sancta non ob aliud vocatam dicit, nisi quia de viro sumpta est. Hoc autetatem libri Geneseos docet expressa translatio, in qua sic habetur: Immisit ergo Dominus Deus soporem in Adam: cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et reple
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑseueranter habere nisi fuerit ipso
custode seruatum. Ab ipso gͥ posco red¬
di huius debiti facultatem: a quo red
dere aliquatenus uellem: nisi misericors
ipse donaret ut uellem. Si quiditaq
in hoc oꝑe dixero. quod placeat ce suffi¬
ciat. uł sinon sufficiat. saltem placeat
scõ desiderio tuo. non est meȩ in digen¬
tiȩ. s diuinȩ sufficientiȩ. Siqͥd uͦ ita
forsitan dixero ut nec sufficere tuo scõ
possit desiderio nec placere. non est sus¬
ficentie diuinȩ sed indigentiȩ meȩ. Prom¬
de xp̃iana caritas utrobiq oꝑis sui par-¬
tes exhibeat: ut et sufficientiã deihumilit̃
agnoscat: et indigentiȩ seruili patienter
re gratuito fecit qui omĩa quȩcũq uolu¬
it fecit. Aquoidõ grã. nullis precedentib
meritis datur. ut illi semꝑ grãtum actio
pura cordis humilitate reddatur. Hic ẽ.
num sponsus. scẽ uirginitatis fructus
decus &e munus: quem corporaliter scã

Expanded text:
nec perseveranter habere, nisi fuerit ipso nec perseveranter habere, nisi fuerit ipso custode servatum. Ab ipso igitur posco reddi hujus debiti facultatem, a quo redddere aliquatenus vellem, nisi misericors ipse donaret ut vellem. Si quid itaque in hoc opere dixero quod placeat et sufficiat, vel, si non sufficiat, saltem placeat sancto desiderio tuo, non est meae indigentiae, sed divinae sufficientiae. Si quid vero forsitan ita dixero, ut nec sufficere tuo sancto possit desiderio, nec placere, non est sufficientiae divinae, sed indigentiae meae. Proinde Christiana caritas utrobique operis sui partes exhibeat, ut et sufficientiam Dei humiliter agnoscat, et indigentiae servili patienter re gratuito fecit, qui omnia quaecunque voluit fecit ; a quo ideo gratia nullis praecedentibus meritis datur, ut illi semper gratiarum actio pura cordis humilitate reddatur. Hic est num sponsus, sanctae virginitatis fructus, decus et munus; quem corporaliter sancta
Abbreviated transcription (Latin):
prome ad dñm. In hoc debito qd̾ exi¬
gitis a nobis et redditis nobis aduiua¬
ri me ñdubito: ut ds̃ qui oꝑatur in
suis &e uelle & ꝑficere ꝓbona uoluntate¬
ipse donet ut quod digne cogitem di¬
gne dicam. in bonis enim cogitationibꝰ
ñ sumꝰ idonei cogitare aliquid a nobis
quasi ex nobis s sufficientia nr̃a ex dõẽ.
Et obhoc non deficimus indigentia. qͥa
gratuito munere ab illo sufficientia
nr̃a .ẽ: in quo indigentia ulla ñ . ẽ. Qui
sicut bonorũ nr̃orum non neget: sic sẽ
ꝑ abundat ut donet. Hec donando
fit indiguus quia hoc donat quosẽꝑ
ẽ plenus. Non ẽ quodilli a nobis offerat᷑
cogitationis. sermonis aut oꝑis placitũ
munus: quod ñ ipse fuerit gratuita be¬
nignitate largitus. Iccireo autem gra¬
tuita semꝑ est dei scã largitio quia hu¬
manorum meritorum nulla umquam
cuiꝰlibet hominis meritum: ab ipso est¬
utiq a quo ẽ omne datum optimũ. et
omne donum ꝑfectum. Quod nec hab̃e
potest homo nisi ab ipso fuerit datũ:

Expanded text:
re. --5. In hoc debito quod exigitis a nobis et redditis nobis, adjuvari me non dubito, ut Deus, qui operatur in suis et velle et perficere pro bona voluntateipse donet quod digne cogitem, digne dicam. In bonis enim cogitationibus non sumus idonei cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Et ob hoc non deficimus indigentia, quia gratuito munere ab illo sufficientia nostra est, in quo indigentia ulla non est; qui sicut bonorum nostrorum non eget, sic 165 semper abundat ut donet, nec donando fit indigus, qui hoc donat quo semper est plenus; nec est quod illi a nobis offeratur cogitationis, sermonis aut operis placitum munus, quod ipse non fuerit gratuita benignitate largitus. Idcirco autem gratuita semper est Dei sancta largitio, quia humanorum meritorum nulla unquam cujuslibet hominis meritum, ab ipso utique est, a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum : quod nec habere potest homo, nisi ab ipso fuerit datum,
Abbreviated transcription (Latin):
patris sumus templũ filii. sumꝰ tẽplũ
sp̃s scĩ sicut paulo doctore didicimꝰ qͥ
ait. Uos enim estis templũ dĩ uiuii. ft
alio loco. Siquis autem templũ dei
iuiolauerit. disꝑdet illum ds̃: templũ
enĩ ins dei sc̃m̃ est: quod estis uos:
F ilii quoq templum sumus. cuiꝰ domꝰ sumꝰ
Nam & ipse filius templũ domũ uocauit.
d̾ ocente euanglista. Ascendit iħc iheroso¬
limam. et inuenit intemplo uendentes
boues et oues & cet̾a. Quos cum de tẽplo
protinus eiecisset: uendentibꝰ colũbas dix̃.
Auferte ista hinc. & nolite facere domũ
patris mei domũ negotiationis. Similit̃

Expanded text:
Patris, sumus templum Filii, sumus templum Spiritus sancti, sicut Paulo doctore didicimus, qui ait: Vos enim estis templum Dei vivi . Et alio loco: Si quis autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus: templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; Filii quoque templum sumus, cujus domus sumus. Nam et ipse Filius templum domum vocavit, dicente evangelista: Ascendit Jesus Hierosolymam, et invenit in templo vendentes boves et oves , etc. Quos cum de templo protinus ejecisset, vendentibus columbas dixit: Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum neg
Abbreviated transcription (Latin):
inpsalmo ostendit dicens. Ego autẽ
in multitudine miscđiȩ tuȩ introibo
in domũ tuam: ad orabo ad templum
scm̃ tuũ incimore tuo. Cum hoc gͦ sit
templũ dei quod domus dei: templũ
nos filii demonstrat apłs: cuius nos do¬
mũ itascribens hebreis appellat. Ap̃s
autem tanquam filius in domosua. quȩ
ipsum corpus filii et domũ scriptura
scã nominauit et templũ: cum dicit sa¬
lomon. Sapientia ȩdificauit sibi domũ
Et euangłista huic sensui concordat dicers.
Ipse autem dicebat de templo corporis
sui. Si gͦ quod corpus ẽ. xp̃i templum ẽ.
corpus eiꝰ esse confirmat apłs dicens. Uos
estis corpus xp̃i et membra. Templũ etiã
sp̃s scĩ nos esse manifeste comiñdat: nes¬
citis inquiens quia m̃bra ur̃a templũ
st̃ sp̃s scĩ qui inuobis ẽ. quem habetis
a dõ: Ibi eum dm̃ quoq monstrauit.

Expanded text:
ns: Ego autem in multitudine misericordiae tuae introibo in domum tuam; adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo . Cum hoc ergo sit templum Dei quod domus Dei, templum nos Filii demonstrat Apostolus, cujus nos domum, ita scribens Hebraeis, appellat: Christus autem tanquam filius in domo sua, quae amus . Nam et ipsum corpus Filii, et domum Scriptura sancta nominavit et templum, cum dicit Salomon: Sapientia aedificabit sibi domum ; et evangelista huic sensui concordans ait: Ipse autem dicebat de templo corporis sui . Si ergo quod corpus est Christi templum est corpus ejus esse confirmat Apostolus, dicens: Vos estis corpus Christi, et membra . Templum etiam Spiritus sancti nos esse manifeste commemorat, Nescitis, inquiens, quia membra vestra templum est Spiritus sancti, qui in vobis est, quem habetis a Deo ? Ubi eum Deum quoque monstravit,
Abbreviated transcription (Latin):
dabis sc̃m cuũ uidere corruptionẽ.
Notas michi fecisti uias uitȩ: & ad imple¬
bis me iocunditate cum facie tua. Ibi
beatus petrus diuino uere spũ illu¬
minatus. et scđm dñi sermonẽ lux
mundi effectus: qualit̃ hunc locũ
intelligere debemus. clarissima luce
predicationis ostendit: ne quis in xp̃o
ueram carnem sic in telligeret: ut ue¬
ram in illo animã denegaret. Seqͥtꝰ
gͦ. Uiri fr̃s liceat audenter dicere ad
uos de patriarcha clauid. quia et
defunc tus est et sepultus ẽ. et sepulchrũ
eus ẽ apud nos usq in hodiernum diẽ.
Propħa igitur cum esset et sciret quia
uire uirando iurasset illi ds̃ defructu
lumbi eius sedere: suꝑ sedem euis: pro¬
uidens locutus de resurrectione xp̃i.
quia neq derelicta est anima eus in

Expanded text:
is sanctum tuum videre corruptionem. Notas mihi fecisti vias vitae, et adimplebis me jocunditate cum facie tua . Ibi beatus Petrus divino vere spiritu illuminatus, et secundum Domini sermonem lux mundi effectus, qualiter hunc locum intelligere deberemus, clarissima luce praedicationis ostendit, ne quis in Christo veram carnem sic intelligeret, ut veram in illo animam denegaret. Sequitur ergo: Viri fratres, liceat audenter dicere ad vos de patriarcha David, quia et defunctus est, et sepultus est, et sepulcrum eius est apud nos usque in hodiernum diem propheta igitur cum esset et sciret quia iureiurando iurasset illi Deus de fructu lumbi eius sedere super sedem eius providens locutus est de resurrectione Christi quia neque derelictus est in in
Abbreviated transcription (Latin):
tem sustineo propter electos: ut & ipsi
rexisse. in quo utiq communio natu¬
re manifestatur humane: in quo eum
mortuũ nouerat. in eo nos illi cõmor¬
tuos esse commemorat: dicens: fidelis
sermo. Namsi cõmortui sumꝰ & conui-¬
uemꝰ. Si sustinebimus & c̃regnabimꝰ.
Pontifex gͦ ille qui semet ipsum ꝓnob̃
obtulit sicut apłs dicit oblationẽ & ho¬
stiamdõ in odorem suauitatis. Sicut
mortuus pronobis. om̃s nos cõmori fe¬
cit. sic solutis dolorib inferni om̃s fide¬
les abhisdem dolorib liberauit. Siẽ
beatus petrus testificatur et dicit. Iħm
anazarech uirum approbatum adõ
in uob̃ uirtutibꝰ & signis & prodigiis
quȩ fecit ꝑ illum ds̃ in medio uri sic̃

Expanded text:
tem sustineo propter electos, ut et ipsitem sustineo propter electos, ut et ipsia mortuis surrexisse in quo utique communio naturae manifestatur humanae, in quo eum mortuum noverat, in eo nos illi commortuos esse commemorat, dicens: Fidelis sermo: nam si commortui sumus, et convivemus; si sustinebimus, et conregnabimus . Pontifex ergo ille qui semetipsum pro nobis obtulit sicut Apostolus dicit oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis , sicut mortuus pro nobis, omnes nos sibi commori fecit; sic solutis doloribus inferni, omnes fideles ab iisdem doloribus liberavit, sicut beatus Petrus testificatur, et dicit: Jesum a Nazareth, virum approbatum a Deo in vobis, virtutibus, et signis, et prodigiis, quae fecit per illu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt xp̃i: si tam̃ compatim᷑ ut & conglo¬
rificem᷑ beatus p̾etrus quoq ad huius
nos grãm compassionis hortatur dicens.
Rarissimi nolite ex pauescere inferuorẽ
qui ad temptationem uobis fit: nolite
pauere tanquam noui uobis aliquid con-¬
tingat. sed ut cominunicantes xp̃i passi¬
onib gaudete: ut in reuelatione glorie
eius gaudeatis exultantes. Innatura
gͦ humana pontifex ille ueritatẽ susti¬
nens passionis: in ea utiq nouit com¬
pati membris suis. Propterea et beatꝰ
paulus dicebat. It ad impleam ea quȩ
dest̃passionum xp̃i incarne mea. ꝓcorpo¬
rũ qm̃ pontifici nr̃o naturali cominu¬
nione compatimur cũ nos heatꝰ apłs
etiam cũ illo mortuos esse testet᷑ his uer¬
bis: Si mortui estis cum xp̃o. quid adhuc
tanquam uiuentes inmundo decernitis:
Dicit enim timotheo. Memor esto iħm
xp̃m resurrexisse amortuis ex semine
dauid scđm euangłm meũ in quo laboro
usq ad uincula quasi male oꝑans. sed
ũbum dĩ non est alligatum. Omĩa au¬

Expanded text:
ti. Si tamen compatimur, ut et conglorificemur . Beatus quoque Petrus ad hujus nos gratiam compassionis hortatur, dicens: Carissimi, nolite expavescere in fervore, qui ad tentationem vobis fit. Nolite pavere, tanquam novi vobis aliquid contingat; sed ut communicantes Christi passionibus gaudete, ut et in revelatione gloriae ejus gaudeatis exsultantes . In natura ergo humana pontifex ille veritatem sustinens passionis, in ea utique novit compati membris suis. Propterea et beatus Paulus dicebat: Ut adimpleam ea quae desunt passionum Christi in carne mea, pro corporum quoniam pontifici nostro naturali communione compatimur, cum nos beatus Apostolus etiam cum illo mortuos esse testetur his verbis: Si mortui estis cum Christo, quid adhuc tanquam viventes in mundo decernitis? Dicit etiam Timotheo: 137 Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis, ex semine David, secundum Evangelium meum, in quo laboro usque ad vincula, quasi male operans; sed verbum Dei non est alligatum. Omnia au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter nom̃ meũ centuplũ accipiet. & ui-¬
tam ȩtñam possidebit. Hoc uero dicens.
xp̃c ñ diuortiũ fieri ussit. sed iusta dis¬
cretione quamuis dĩ munera tam̃ tem¬
poralia ȩternis caduca ꝑmanentibꝰ. par-¬
ua magnis. asius fidelib post ponen-¬
da. monstrauit. Non dampnat bona.
sed meliora plus laudat. Illa non odit:
sed ista plus diligit. Illorum enĩ siue
ad eptio siue amissio. non ẽ recributio
fides s probatio. fides autem nra. ñ tẽ¬
poralibꝰ sed eternis. cẽ. debet intenta.
Propt̾ quod uas electionis ad tolerantiã
nos p̃sentis tribulationis exhortans:
p̃cipit ut a contemplatione tempora¬
lium rerũ cordis nri penitus auertamꝰ
obtutũ dicens. Id enim qđ inp̃senti ẽ.
mom̃taneũ et leue tribulationis nr̃e. supͣ
modum insublimitate ȩternũ głȩ pon

Expanded text:
tuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Hoc autem dicens Christus, non divortium fieri jussit, sed justa discretione, quamvis Dei munera, tamen temporalia aeternis, caduca permanentibus, parva magnis, a suis fidelibus postponenda monstravit. Non damnat bona, sed plus laudat meliora; illa non odit, sed ista plus diligit. Illorum enim sive adeptio, sive amissio, non est retributio fidei, sed probatio. poralibus, sed aeternis esse debet intenta. Propter quod Vas electionis, ad tolerantiam nos praesentis tribulationis exhortans, praecipit ut a contemplatione temporalium rerum cordis nostri penitus avertamus obtutum, dicens: Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae supra modum in sublimitate aeternum glo
Abbreviated transcription (Latin):
affigentes interemistis. Quem ds̃ sus-¬
citauit solutis doloribꝰ inferni: iuxta
quod impossibile erat teneri illũ ab eo
Ubi etiam dauiticũ illud inpͥmo libro
posuimus testimonium: ita protulis¬
semonstrat᷑. Dauid enim dicit in ipsũ.
Prouidebam dñm coramme semꝑ. qm̃¬

Expanded text:
eremistis: quem Deus suscitavit, solutis doloribus inferni, juxta quod impossibile erat teneri illum ab eo . Ubi etiam Davidicum illud quod in primo libro posuimus testimonium ita protulisse monstratur: David enim dicit in ipsum: Providebam Dominum coram me sem
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. Huic dicit᷑. Tuessaccidos mnȩc̃-¬
num scđm ordinem melchisedech. Et
sacerdos tam̃ et hostia. humanȩ nature
tam offitia cognoscuntut esse quam
nomina. Et qm̃ idem pontifex infirmi¬
tates nr̃as suscepit et habuit: Propt̾ea
de ipso apłs dicit. Non enim habemꝰ
pontificem: qui non possit compati
infirmitatib nr̃is. Et ut sȩde huma¬
na natura loqui diceret: adiecit. Tẽp¬
tatum autem ꝑ omia prosimilitudine.
absq peccato. Et paulo inferus sub¬
didit. Omĩs enim pontifex ex homi¬
nibꝰ assumptus prohominib consti.¬
tuitur inhis quȩ sunt ad dm̃. ut of¬
ferat dona &e sacrificia ꝓpeccatis: qui¬
condolere possit his qui ignorãt et
errant. qm̃ et ipse circundatus ẽ infir¬
mitate. In eo gͦ quo circundatus fuit
infirmitate. in eo qui condoluit igno¬
rantiȩ et errorib nr̃is: et in eo compas¬
sus ẽ infirmitatib nrĩs. Ibi ẽ enim
unitas compassionis: ubi est unitas

Expanded text:
suscepit. Huic dicitur: Tu es sacerdos in aetesuscepit. Huic dicitur: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech . Et sacerdos tamen, et hostia, humanae naturae tam officia cognoscuntur esse quam nomina. Et quoniam idem pontifex infirmitates nostras suscepit et habuit, propterea de ipso Apostolus dicit: Non enim habemus pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris ; et ut se de natura humana loqui doceret, adjecit: Tentatum autem per omnia pro similitudine, absque peccato; et paulo inferius subdidit: Omnis enim pontifex ex hominibus assumptus pro hominibus constituitur in his quae sunt ad Deum, ut offerat dona possit his qui ignorant et errant, quoniam et ipse circumdatus est infirmitate . In eo ergo quo circumdatus fuit infirmitate, in eo condoluit ignorantiae et erroribus nostris, et in eo compassus est infirmitatibus nostris; ibi est enim unitas compassionis, ubi est unitas
Abbreviated transcription (Latin):
iusto iniuste peccasset. Ut aũt pecca¬
tor fuisset gratuito munere liberatꝰ:
factũ est ut mortem corporis quã a dõ
iusto peccator homo ꝑtulerat iuste:
dĩ filius apeccatore pateret᷑ iniuste.
Et ad sepulchrũ ꝑueniret caro iusti:
quo usq fuerat caro de uoluta peccati
Et usq ad infernum descenderet aĩa
saluatoris: ubi peccati merito torque¬
batur anima peccatoris. Hoc aũt idõ
facram ẽ : ut ꝑ morientẽ temporalit̃
carnem iusti donaret᷑ uita ȩtña carni:
et ꝑdescendentem ad infernũ animã
iusti: dolores soluerentur inferni.
Utrũq autem scriptura scã ñ tacuit:
de resurrectione quidẽ carnis. sicbe¬
ato paulo loquente. ꝑ hominẽ mors:
et ꝑ hominẽ resur rectio mortuorũ.
Et sicut in adam om̃s moruint᷑: ita &
in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Idem homo
xp̃c. ẽ. qui pronobis et pontifex factꝰ
ẽ. dum semet ipsũ passiomi obtulit:
et hostia factus ẽ. dum passionem ipse

Expanded text:
justo injuste peccasset. Ut autem peccajusto injuste peccasset. Ut autem peccator esset gratuito munere liberatus, factum est ut mortem corporis, quam a Deo justo peccator 136 homo pertulerat juste, Dei Filius a peccatore pateretur injuste; et ad sepulcrum perveniret caro justi, quousque fuerat caro devoluta peccati; et usque ad infernum descenderet anima Salvatoris, ubi peccati merito torquebatur anima peccatoris. Hoc autem ideo factum est, ut per morientem temporaliter carnem justi, donaretur vita aeterna carni, et per descendentem ad infernum animam justi, dolores solverentur inferni. Utrumque autem Scriptura sancta non tacuit, de resurrectione quidem carnis, sic beato Paulo loquente: Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum: et sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Idem homo Christus est, qui pro nobis et pontifex factus est dum semetipsum passioni obtulit, et hostia factus est dum passionem ipse