comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stro nouna est astroꝵ
lex q̃ cursus syderũ
et figuras. et hĩtu¬
dines stellarũ circa
se et circa terram.
unda gabili racione
stronomiam pͥmi egiptii nomie¬
iuuenerunt: astrologiam uͦ et
natiuitatis obseruanciam chal¬
dei pͥmi docuerunt. Abraham autem
instituisse egiptios astrologiani iosephus
auctor assueuerat. Gretiꝰ autẽ dicunt
hanc artem ab athlante p̾us excogitatã
ideoq dictus est substinuisse celum: Q sq̃s
autem ille fuit. motu celi et ratione amim
excitatus ꝑ tẽꝑũ uices. ꝑ astroꝵ raros diffi¬
nitos q cursus. ꝑ int̾ualloꝵ spacia mode¬
rata. asid̾auit dmm̃siones quasoã numeros¬
q diffimendo ac seceruendo in ordinem
ectens astrologiam repperit: cap̃ .iii. do¬

Expanded text:
stronomia est astrorum lex, que cursus syderum, et figuras, et habitudines stellarum circa se, et circa terram, indagabili ratione tronomiam primi Egyptii invenerunt: astrologiam vero et nativitatis observantiam, Chaldei primi docuerunt. Abrinstituisse Aegyptios astrologiam Josephus auctor asseverat. Graeci 144 autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam; ideoque dictus est sustinuisse coelum. 2. Quisquis autem ille fuit, motu coeli et ratione animae excitatus, per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numerosae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit. De i
Abbreviated transcription (Latin):
Undus est is qui constat noiẽ eiꝰ
uentis concessa est: cap̃.uii. de foc¬
ita demonstratur. Nam ꝙͣad
facies mũdi orientalis regio est. ultima
rotundũ uolubile atq ardens

Expanded text:
undus est is qui constat ex caelo, mentis concessa est. § 30 De foita demonstratur. Nam quemafacies, orientalis regio est, ultima rotundum, volubile, atque ardens
Abbreviated transcription (Latin):
etia in in diebus pentecosten et ipĩ celebrans
post dñi resuriectionem remissa culpa. et
Ecula generationib et atib¬
ꝯstant et inde secula. quod se
sequant᷑ Abeuntibus .n. aliis
alia succedunt: hunc quidẽ qͥnquagesimũ
annũ dnc̃.quen hebrci iubeleum uotant:
Ob hant causam et ille hebreus qui propt̾
uxoreni et lib̾os amans dominum suũ aure
ꝑtusa seruitio subiugatꝰ seruire iubetͣ
ni seculum. hoc est usq ad anniũ qͥnqua¬
gesimum : Etas plerumq dicit᷑ et pro
uno anno. ut in annalib. et pro septem
multis seculis instruit᷑. Et dicta etas.
neq extremun nostit᷑ quod greci dñt
eonas. quod aliqũ apud eos pro seculo.
aliqñ pro et̾no ponit  Unde et apud
latmos est diruuatum. Etas autem
ꝓp̾e duobus modis dicit᷑. Aut eñ hoĩs
sicut infancia. iiuetus. senectus. aut
mundi. cuiꝰ p̃ma etas est ad adam

Expanded text:
etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et t. Saecula generationibus constant; et inde saecula, quod se sequantur: abeuntibus enim aliis alia succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei iubileum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus, qui propter uxorem et liberos amans dominum suum aure pertusa servitio subiugatus, servire iubetur in saeculum, hoc est usque ad annum quinquagesimum. Aetas plerumque dicitur et pro uno anno, ut in annalibus, et pro septem,multis saeculis instruitur. Et dicta aetas, neque extremum noscitur: quod Graeci vocant eonas: quod aliquando apud eos pro saeculo, aliquando pro aeterno ponitur. Unde et apud latinos est derivatum. Aetas autem prope duobus modis dicitur. Aut est enim hominis, sicut infantia, juventus, senectus: aut mundi, cujus prima aetas est ab Ada
Abbreviated transcription (Latin):
rum redit Annus autem dictus. qr¬
in se redeat: Unde u̾gilius: Atq in si
sua per uestigia uoluitur aiuis: Sic
enĩ apud egiptios indicabat᷑ añ inuẽtas
literas. picto dracone. caudã suam
mordente qr in se recurrit: Aln dicũt
x ab innouatione. renouat᷑ .n. semperi
Tria sunt gn̾a annorum: Aut enim
lunaris anuꝰ est .xxx. dieꝵ. aut soltia¬
alis. qui .xii. cõtinet menses. aut ma¬
gnus om̃ibus planetis: in eunden lotũ
recurientib. qui fit post annos saltia¬
ales plurmios Era singulorum ãne
est constituta a cesare augusto. qñ
pͥmũ tensũ exegit. ac romanum orben
descripsit: Dicta autem era. ex eoquo
oninis crbis es reddere professus esta
tib. et ob hoc elidum cert aminis
tempus olmipiadem uocauerito
quadrienno in uno olimpiade suppul
adi propt᷑ olimpiades a ⁊omanis
adhut enim consules. ad hue eri
et seenio et ninmerus. qui septens ẽs
antiqua possessio. debita absoluebant᷑. con¬
firmabant᷑ libertates: hunc numerum

Expanded text:
rum redit. Annus autem dictus qin se redeat. Unde et Virgilius : Atque in se sua per vestigia volvitur annus. Sic enim apud Aegyptios indicabatur ante inventas litteras, picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii  ab innovatione; renovatur enim semper. Tria sunt autem genera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere professus est rtibus, et ob hoc Elidum certaminis tempus olimpiadem vocaverunt quadriennio in una ocondi propter olimpiades a Romanis. Adhuc enim consules; adhuc non et sermo et numerus, qui septenis annantiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. Hunc numerum
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. Tercia ab abraham usqr ad
dand Quarta a daiud usq ad trans
migrationem uide in babilonem. Qn¬
ta deinde usq ad aduentũ saluatoris
in carnem: Sexta que nunt agit᷑ ust
mundus iste fimatur. Quarũ decursus¬
rationes et regna ita inspicit᷑
mundi. Primo.n. die ds in rũ¬
lucis nomine ꝯdidit angelos: Scdo in
fitmamenti appellatione celos. Tercia
in distretionis nocabulo spem̃ aquaꝵ
et terre: Quarto luminaria toli. Ento
anmantia ex aquis Sexto e aiãncia
ex terra. et hominem quẽ appellauit
adam. Prima etas.
¶Dam amio. ccxxx. genuit sech
a quo filii di .cc.xix. anĩ ceb.
seth genuit enos. qui cepit
inuocare nomen dñi. crc.xxxu. Enos
anũ .cxc. gen̾ chanam. dc xxu. Ghainã
anno. clxx. genuit malelehel. dccxxu.
malelehel amñ.clou. genuit iarech¬
deccclx. Iareth anno. clrii. gen̾ enoch¬
qui translatus est.ĩ.cxxni. Enoch anñ
.cxu. genuit matusalem.ĩ cclxxxuni.
Matusalẽ ãnũ. clebi. genuit lamech

Expanded text:
raham: tertia ab Abraham usque ad David: quarta a David usque ad migrationem Juda in Babyloniam: quinta deinde usque ad adventum Salvatoris in carne: sexta, quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. Sic ergenerationes et regna ita inspiciturmundi. Primo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto animantia ex terra et hominem, quem appellavit Adam. Prima aetas. dam ann. CCXXX genuit Seth, a quo filii Dei. CCXXX. Seth ann. CCV genuit Enos, qui coepit invocare nomen Domini. CCCCXXXV. Enos ann. CXC genuit Cainan. DCXXV. Cainan ann. CLXX genuit Malalehel. DCCXCV. Malelehel anno LXII. genuit Iareth. Iareth anno CLXII. genqui translatus est, M. CXXII. Enoch, an. CLXV, genuit Mathusalem, M.CCLXXXVII. 4. Mathusalem, an. CLXVII, genuit Lamech
Abbreviated transcription (Latin):
lis et radios declinandos. siue ut
nide uel homines uel bestiolas que
insidiari solent natis frugibus abi¬
gant. hant rustici cabannam uo¬
quidam putant else tugnria. quidã
edificia numidaꝵ agrestium. ob¬
longua in curuis laterib tecta.
quasi nauium carine sunt. siue
cotunda in modum furnorum et
magalia dicta. quasi magaria. qr
magat punici nouam uillã dñt
una litera cõmutata .l. pro .r. ma¬
goria.teguria. capitulum.xiii de

Expanded text:
lis et radios declinandos, sive ut lis et radios declinandos, sive ut nde, vel homines, vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigant, Hanc rustici capannam voquidam putam esse tuguria, quidam aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sint, sive rotunda in modum furnorum. Et Maga lia dicta, quasi magaria, quia Magar Punici novam villam dicunt, una littera commutata l pro r, magaria, tuguria. CAPUT XIII. De
Abbreviated transcription (Latin):
caro.fagus comedere dicitur. Illã¬
solea sunt sepulcra seu monum̃¬
ta regũ. a mausoleo rege egipti¬
tiorum dicta. Nam eo defuncto
uror eiꝰ mire magnitudinis et
pulcritudinis extrurit sepulchrũ
eius mauseola nũcupentur. Py.
excelsitatem que fieri manu pos¬
set. unde et mensuram umbraꝵ
egresse nullam habere unibiim
dicunt᷑. Tali autẽ edificatione
surgunt ut alato incipiant et
in angustum fiuiantur. sicut ig¬
nis. pir enĩ dicit᷑ ignis. Hos egip¬
tus habet. Apud maiores enim
potentes aut sub montions aut
in montibus sepeliebant᷑. Inde
tractum est. suꝑ cadauera ut aut
pyramides fierent aut ingentes
e collocarent. cap̃ xii. de edi¬
asa est ficiis rusticis
agreste habitaculum
palis atq uirgultis ha¬
rundinibus qr contertum. quibo
possunt homines tueri a ui frigo¬
ris uel caloris iniria. Tnguriũ
casula est. ꝙ faciunt sibi custodes
uinearum ad tegumen sui qͣi te¬
gurium. siue propter ardorem so¬

Expanded text:
caro, φάγεῖν comedere dicitur. Maucaro, φάγεῖν comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum eius Mausolea nuncupentur. Pyraexcelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato inciin angustum finiantur, sicut-ignis. Πῦρ enim dicitur ignis. Has Aegyptus habet. Apud majores enim potentes, aut sub montibus, aut in domibus sepeliebantur. Inde tractum est, ut super cadavera, aut pyramides fierent, aut ingentes columnae collocarentur. CAPUT XII. De aedificiis rusticis. 1. Casa est agreste habitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris, vel caloris injuria. 2. Tugurium casula est, quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem so
Abbreviated transcription (Latin):
temptoria sunt militũ
quibus m itinere solis
ardorem tempestatesq imbriũ
frigorisq iniurias uitant. Dicta
autem tabernacula quod curti¬
ne discente fumbus tabulis iu¬
terstantibus appenderent᷑. que
temptoria sustinerent. Tempto¬
rium uocatum eo quod tendat᷑
funibus atq palis. Unde et hodie
pretendere dicuntur. Papiliones
uocant᷑ a similitudine paruili
amialis uolantis que maxime
habundat florentib malus. hec
sunt auicule que lumine acten.¬
so conueniunt et circa uolitãtes
igne proxime interire cogunt᷑.
prius autẽ quisq in domo
sua sepeliebatur. Post ea uetitum
est legibus. ne fetore ipso corpora
uiuentium contacta mificerent᷑.
Monumentum ideo nũcupatur
eo quod menten moneat ad defuc¬
ti memoriam. Cum enĩ non iud̾is
Cum autẽ iuideris monet mẽtẽ
et ad memoriam te reducit ut mor
morie pro mentis ad monitione
dicte. Tumulus dictus q̃i tume¬
nes tellus. Sarcofagum grecũ
est nomen. eo quod ibi corpora
ad sumantur. Sarcina enĩ grete

Expanded text:
tentoria sunt militum, quibus in itinere solis ardores, tempestatemque imbrium, frigorisque injurias vitant. Dicta autem tabernacula, quod cortinae distentae funibus, tabulis interstantibus, appenderentur, quae tentoria sustinerent. Tentorium vocatum quod tendatur funibus atque palis. Unde et hodie praetendere dicitur. 3. Papiliones vocantur a similitudine parvuli animalis volantis, quod maxime abundat florentibus malvis. Hae sunt aviculae quae lumine accenso conveniunt, et circa volitantes ab igne proximo interire coguntur.Prius autem quisque in domsua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non viderisCum autem videris, monet mentem et ad memoriam te reducit ut mortmoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus quasi tumens tellus. Sarcophagus Graecum est nomen, eo quod ibi corpora absumantur; σάρξ enim Graece
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et apud amaronas systro ad bellũ
feminaꝵ exercitus uocabatur: Tintina¬
bulun de sono uotis nomen habet. sicut
et plausus. manuum. stridor ualuarũ:
Symphonia nulgo appellatut lignutm
canum ex utraq ꝑte pelle extenta: quã
uirgulis hinc et inde musici feruint. fit¬
et acuti som suauissimꝰ tantus ⁊ ca p̃
¶ autemscd̾m musitam ita til¬
queris positis extremis. ut puta sex
et decus dispondiuis: Uides quot mona¬
dibus suꝑetur.ui. ad xn. et sex mona¬
dibus ductis ꝑ quadratum. sexies semi
faciunt . xxxui. Coniũgis extrema
illa p̾ͥma sex. ad .xii. simul efficiunt
xuin. Partiris tricies sexies ꝑ decẽ
octo. efficit dispondius: hos iũgis
cum sũma minore .i. sex erunt octo.
et erit medium int̾ sex et. xn. Qua ꝓptͥ
tercia de sexis. et superant᷑ octo a xii.
mi ͦ ͬ monadibus tercia portione: Qua
ꝑte ergo suꝑat eadem suꝑatur: Sed
hec ratio ꝙͣ admodum in mundo est
ex uolubilitate circuloꝵ. ita et in

Expanded text:
Unde et apud Amazonas sistro ad bellum Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinabulum de sono vocis nomen habet, sicut et plausus manuum, stridor valvarum. Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt, fitet acuti suavissimus cantus. § 23 De s autem secundum musicam ita quaeris. Positis extremis, utputa VI et decas dipondius, vides quot monadibus superetur VI a XII, et est VI monadibus: ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt VIII et erit medium inter VI et XII. Quapropter tertia de VI, et superantur VIII a XII quattuor monadibus, tertia portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit. qui eiꝰ ⁊ ei maxime studiosus erat:
Unde et existimat᷑ adem arte non feras
tantum sed et saxa. atq siluas tantus
modulatione applicuisse  Hant musiti
propter studii amorem et carmãs laudẽ
etiam inter sydera fabulaꝵ suarũ ꝯmẽ¬
tis collatam esse finxerunt. Tympanũ
est pellis uel coriũ ligno ex una ꝑte ex¬
tentũ. Est enim pars media symphonie
in similitudinem cribri Tympanum
autem dictũ quod medium est unde et
margaritum medium tympanum dicit᷑.
it ipm̃ ut symphoma ad uirgulam ꝑ tutit᷑.
Cymbala a cetabula quedam sunt. que
ꝑcussa inuicem se tangunt. et faciunt
tia simul ꝑcutiuntur: Cum enim greci¬
dicunt cym. bala balle matia: Systrum¬
est ab inuent̾te uocatum: ysis enim re¬
gina egyptiorum id genus ĩuenisse pro¬
batur: Inuenalis ysis et irato feriat mea
lumina systro Inde et hoc mulieres ꝑtu¬
ciunt qr ĩuentrix huiꝰ generis mulier:

Expanded text:
tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione adplicuisse. Hanc musici propter studii amorem et carminis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est, unde et margaritum medium tympanum dicitur; et ipsud, ut symphonia, ad virgulam percutitur. CYMBALA acitabula quedam sunt que percussa invicem se tangunt et faciunt tia simul dicunt σύν, βαλά ballematia. Sistrum ab inventrice vocatum. Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Iuvenalis13, 93: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, quia inventrix huius generis mulier.
Abbreviated transcription (Latin):
dictas a corde. qr sicut pulsus est cordis in
pectore. ita pulsus corde in ꝙthara: has
pͥmus m̾curius excogitauit. idemq prior¬
in neruos sonum struxit: Psal teruini.
quod uulgo canticum dicitur. apsellendo
nominatum. quod adeiꝰ uotem chorus conso¬
nando respondeat Est autẽ simulitudo
cythare barbarice in modum delte littere:
Sed psaltera et cythare hec differencia
est. quod psalterium lignum illud conca¬
uũ unde sonus redditur suꝑiꝰ habet. et
deorsum feruitur torde et de suꝑ sonant
Eythara uero ꝯtauitatem ligni inferius
habet. Psalterio autem hebrei detacordo
usi sunt. propter numerum de calogilegis
am̾curio ĩuentam fuisse dicũt hoc mode
Cum regrediens nilus in suos meatus
uaria i campis reliquisset aiãlia. relit¬
ta etiam testitudo ẽ: Que cũ putrefacta
esset et nerui eius remansissent extẽti.
intͣ coriũ ꝑcussa a m̾turio sonitum dedit
ad cuiꝰ spem̃ m̾cutius lyram fecit et orpheo

Expanded text:
dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit; idemque prior nervos in sonum strinxit. 7. Psalterium, quod vulgo canticum nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est autem similitudo citharae barbaricae in modum Δ literae; sed psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde sonus redditur, superius habet, et deorsum feriuntur chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum Decalogi legis. a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo
Abbreviated transcription (Latin):
apolline creditur: Storma ꝙthare initio
simul fuisse traditur pectori humano quod
uti uox ex pectore ita ex ipã cantus ede̾tꝰ
appelsata q eadem de causa: Nam pectus
dorica lingua sytharam uocari: Paulatĩ
autem plures eius spẽs excruerunt. ut
psalteria .lyre. barbite.fenices. et pectides
et que dicuntur indice. et ferunt᷑ a duob
simul: Item alie atq alie. et quadra tu
forma uel t̾gonali. Cordacũ etiam nũs¬
si multiplicatus est. non est mutatum genꝰ.
ueteres aut̃ cytharam fidiculam uel fĩdicẽ
nominauerutit. qr tam ꝯtinunt int̾ se
corde euis. quam bene cõuenit int̾ quos
fides sit. Anciqua autem cythara. un.
cordis erat unde et uirgilius. seꝑtem
disc̾mina uocum: Disc̾mina autem ideo
quod nulla corda uitine corde simi lene
sonum reddat: Sed ideo .un. corde uel
qr totam uocem ĩplent. uel qr septem
motibus sonat celum : Cordas autem

Expanded text:
Apolline creditur. Forma citharae initio Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quod uti vox de pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellataque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocatur. 3. Paulatim autem plures ejus species exstiterunt, ut psalteria, lyrae, barbiti, phoenices, et pectides, et quae dicuntur indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae, atque aliae, et quadrata forma, et trigonali. 4. Chordarum etiam numerus multiplicatus est, et commutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae ejus, quam bene conveniunt inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septem chordis erat; unde Virgilius: Septem discrimina vocum. 5. Discrimina autem ideo, quod nulla chorda vicinae chordae similem sonum reddat, sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quod septem motibus sonat coelum. 140 6. Chordas autem
Abbreviated transcription (Latin):
tuus nomen ꝓpͥum arboris. a calendo .i.
fundendo uoces nocatus: ffistul am qbã
putant a m̾curio inuentam. alii a fauno
quem greci uocant pau. non nulli etiam
ab yde pastore a grigentino ex silicia ⁊ ffistu¬
la autem dicta quod uocẽ emittat: Nan
fos grece uox. stolia missa appellatur:
Sambuta in musicis. spẽs est symphoniaꝵ.
Est enim genus ligni fragilis. uñ tibie com¬
cõuinge̾ plures instituit. pancurat oues
ouium q magistros: ffuit em̃ apud gentiles
d̾s pastoralis. qui pͥmum dispares calamos
ad cãtum aptauit. et studiosa arce compo
ꝑtinens ad neruos. et pulsum:
Cui dantur spẽs cythararum diu̾satum.
tympanum quoq ꝙynibalũ. systrum. ace¬
tabula enea et argentea. uel allia que
met allico rigore ꝑcussa. reddunt cum
suauitate tmnitũ et ceten huiꝰ re modi
Cytlire ac psalterii reꝑtor tubal ut pre¬
dictum est ꝑhibet᷑. Iuxta opimonem aũt
grecorum cythare usus reꝑtus fuisse ab

Expanded text:
mus nomen est proprium arboris a calendo, id mus nomen est proprium arboris a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam, alii a Fauno, quem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam φώς Graece vox, στύλια missa appellatur. Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde et tibiae conconiungere plures instituit, Pan curat ovis oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte conposo rythmica, pertinens ad nervos et pulsum, cui dantur species cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbalum, sistrum, acetabulmetallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum, et caetera hujusmodi. 2. Citharae ac Psalterii repertor Jubal, ut praedictum est, perhibetur. Juxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab
Abbreviated transcription (Latin):
organica in hns que spũ reflãte
completa n sonũ uocis ani¬
mantur. ut sunt tube. calami. fistule
organa. pandoria. et hus similia instru¬
menta: Organum uocabulum est
generale. uasoꝵ omĩum musicorum:
hoc autem cuifolles adhibentur. alio greci
nomine appellant: Ut autem organum
dicatur. magis ea uulgaris est grecoꝵ
hibebatur autẽ non solum in p̾lis sed¬
et in omibus festis diebus propter laudis
uel gaudii claritaten: Unde et psalte¬
rio dicitur. Canite in mitio mensis tuba.
ium sigii die sollempnitatis urẽ. Pre¬
ceptumꝰ .n. fuerat uideis ut ñ mitio noue
lune tuba claugerent. quod etiã et
huc usq faciunt. Tybias excogitatus
in phrigia ferunt: has diu quidem fu¬
m̾bus tantum adhibitas. mos et sacris
gentilium: Eybias autem appellatas
putant. quod p̾mum de cermiius cbris
truribus q hymnuloꝵ fierent: Demde
ꝑ abusionem ita ceptas uocari etiam
que non de truribus ossib ue essent.
Hic et tybicen qͥi tybiarũ cantus: Cala¬

Expanded text:
organica in his, quae spiritu reflante completa in sonum vocis animantur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandoria, et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem, cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum hibebatur autem non solum in proeliis, sed in omnibus festis dvel gaudii claritatem. Unde et in Psalterio dicitur: Canite initio mensis tuba in die insigni solemnitatis vestrae. Praeceptum enim fuerat Judaeis ut initio lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Cala
Abbreviated transcription (Latin):
mercandi tausa a domo proficis¬
ci. et cũ incolarũ amimos ꝯm̃tio
rerũ huis ante incognitarũ. sibi
conciliassent. loca que conden¬
dis urbibus idonea uidebant᷑.
capere. Ex hiis profecta dido in
litus affrice ur bem condidit ⁊

Expanded text:
mercandi causa, a domo proficismercandi causa, a domo proficisci, et cum incolarum animos, commercio rerum iis ante incognitarum, sibi conciliassent, loca, quae condendis urbibus idonea videbantur, capere. 30. Ex iis profecta et Dido in littus Africae urbem cond
Abbreviated transcription (Latin):
qñ isrł transtulit. medos ibi cu
stodes ꝯsticuit. Hanc ossidione
captam antiochus solo coequauit.
Quam postea berodes a fundamẽ¬
tis instaurans in honorẽ augusti
angustam .ad est sabastem greco
sermone uocauit. Ibi siti sunt ab¬
dias et hesyseus prophete. et quo
maior inter natos mulieꝵ non fu¬
uero herodes aliꝰ in iudea i noĩe
tybern cesaris odidit. Tyrꝰ urbs
phenitũ ꝯdita. a phenicib fuit.
Hec est ciuitas ex qua aurũ regi¬
salomom deferebatur. in qua op¬
tima purpura. tingit᷑. unde et
tyria nobilis purpura dicit᷑. Phe¬
nices a rubro profecti mari: sꝑdo
nem opulentissimã urbeni con¬
in spria. ip̃i uticam in affrica.
ipponem. leptĩ. aliasq urbes in
ora maritima odiderunt. Ipĩ the¬
bas in boetiam duce cadino. Ip̃i
postremo in ultima orbis tendẽte
urbem in octeano ostruxerunt.
eamq lingua sua cades nomina.¬
uerunt. Nlam mos erat antiquus
phenicum gentis. multos simul

Expanded text:
quando Israel transtulit, quando Israel transtulit, stodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit. Ibi siti sunt Heliseus et Abdias Prophetae, et, quo maior inter natos mulierum non fuvero Herodes alius in Iudaea in nomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est ciSalomoni deferebatur, in qua optima purpura tingitur. Unde et Tyria dicitur nobilis purpura. 28. Phoenices a Rubro profecti mari, Sidonem urbem opulentissimam conin Syria; ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim, aliasque urbes in ora maritima condiderunt. 29. Ipsi Thebas in Boeotia, duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes, urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis, multos simul,
Abbreviated transcription (Latin):
est. hic et porta celi. Hac ex cau sa
nomen locus accepit bethel. id est
domus dei. Qñ autẽ ibi a ieroboã
uituli aurei fabricati sunt. nocata
est bethanen id est domus ydoli. q̃
autea uocabat᷑ domꝰ dei. Uelleem
uida cuutas dauid q̃ mũdi genuit
saluatorem. a iebuseis odita fert᷑
et uocata.p̾mũ effrata. Qñ autẽ
ibi iacob pecora sua paicit eidẽ loco
bechlecm nomen quodã uaticimo fu¬
turi imposuit. quod domꝰ panis ĩtꝑe
propt̾ eũ dico panẽ qui ibi de celo dei¬
cendit. Ebron ciuitas udee. que qͦndã
uocabat᷑ arbe. condita est agigan¬
tibus ante .uni. annos quã ab eis ta¬
nis urbs egipti dderet᷑. Ipã est arbe.
a numero ita uocata. quod ibi tres
prĩarche sepulti sunt. et quar tus
Uadam. Ipã est et mambre uocata.
ex uno amico abrahe. Samariã
aqua omĩs regio que circa eani
fuit nomen accepit. sennacherib
rer assiriorum ostruxit. uocauit
q samariam.ad est custodem. qr

Expanded text:
est et porta caeli,' hac ex causa est et porta caeli,' hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis intepropter eum panem qui ibi de coelo descendit. 24. Chebron civitas Judaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt, et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. 25. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit, vocavitque 199 Samariam, id est, custodiam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quondam potentissima. et
uersa uite straconis turris. Post¬
ca ab herode rege iudee i honotẽ
cesaris augusti tesarea nũcupata.
in qua cornelu domꝰ xpĩ iuidẽtur
ecclĩa. et pbilippi edicule. et cubi¬
culũ .mi ͦ. uirgniũ prophetarum.
quod iũculoꝵ andromede uestigia
ad huc retinet. Cuiꝰ belue forma
eminentior elefantis fuit. Ierito a
iebus eis condita tradit᷑ a quibus
et nomẽ traxisse ꝑbibetur. hant
subuectit ihs post ꝙͣ instruxit aliã
ozani. de bethel ex tribu effraim.
Sed hec eo tempore quo ihrłm op¬
pugnabatur a romanis propt̾ ꝑfi¬
diam cuuũ capta atq destructa ẽ.
propt᷑ quã tercia edificata est urbs
que usq hodie ꝑmanet. Sichem
lamarie uebem. que la tine et gre¬
ce sichima uocatut. edificauit᷑ emor
Ipã est nunc neopolis ciuitas sama¬
ritanorũ. Bethel urbem samarie
condiderunt iebusei. que prius
uocabatur luza. Sed postꝙͣ ibi
dormiens iacob uidit scalã init¬

Expanded text:
fuit quondam potentissima; et fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Corneli domum Christi vidit Ecclesia, et Philippi aediculas, et cubiculum quattuor virginum prophetarum. quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vidit scalam inni
Abbreviated transcription (Latin):
lui noiẽ anthiochiam nũcupauit.
et sprie caput instituit. Ip̃e quoq
laodiciam et seleuciam. ipẽ apa¬
miã et edessam urbes ꝯstrurit.
Damas cũ syrie conditam et nũ¬
cupatam ad amasco dispensatoris
habrahe filio. hec antea in omi
syria tenuit p̾ncipatũ. Necdum
enim florebant atthiochia. lao¬
dicia. et a panna. quas iubes post
alexandrũ ꝯstructas esse cognos¬
timus. Hic est damascus quem
abrabam futurũ sibi heredem di¬
xerat anteꝙͣ esset illi promissus
ysaat. Gara opidũ palestine cõ¬
diderunt euei. in qua habitaue¬
uint capadoces p̾stims cultoribꝰ
int̾fectis. Uocata autẽ guza eo
quod ibi cambises rex ꝑsarũ thes¬
sauros suos posuit cum bellũ egip¬
chs intulisset. Persaꝵ em̃ lingua¬
thesaurus gara nominat᷑. Phi.¬
listim urben condiderunt allo.¬
pbili. Ipã est et ascalon de qua
superius memorauimꝰ. nũcupata
ex noĩe ceslomi. qui fuit nepos
cham. et filius mesrami. Doriubs.

Expanded text:
sui nomine Antiochiam nuncupavit, sui nomine Antiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laodiciam, et Seleuciam, ipse Apamiam, et Edessam urbes construxit. 15. Damascus Syriae, condita et nuncupata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus, quem Abraham futurum sibi haeredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. 16. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Hevaei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza, eo quod ibi Cambyses rex Persarum thesauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset. Persathesaurum 'gaza' nominatur. Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham et filius Mesraim. Dor urbs
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt. in emulatione urbis
babilome. Susis opidũ ꝑside
aiunt mẽnoms fratrem᷑ ꝯstitu.¬
isse. Dictũ aũt susis quod ĩmi¬
neat suse fluuio. Ibi est regia cui
lapide candido et uario cũ colũnis
aureis et lacunaubus. gemiis q
gnatum. et cetera humanis mẽ¬
t̾ibus incredibilia. Bactrum opi.¬
dum bact̾am condiderunt. ex pro¬
prio eũ ame cognominãtes. qui
bactros uotatur. Carza ciuitas
mesopotanne trans edessam cõ¬
dita a parchis. u̾ quondã roma¬
nus eit cesui exertitus. et tras¬
sus dux captus. Edessam urbẽ
mesopotamie condidit menitoth
filius chus. postꝙͣ de babilone
migrauit. in qua et regnauit
que antea iare cognominata ẽ.
Ipẽ construxit et talanne que
postea uerso nomine a seleuco ie¬
ge dicta est. seleucia. Fila delphi¬
am iubem a rabie odidit raphaĩ
gens antiquissima. quã int̾ fece¬
runt filu loch. Seleutus unus
gno orientis iubeni in spriam cõ¬
didit eam q ex anthiochi patris

Expanded text:
diderunt in aemulationem Babyloniae diderunt in aemulationem Babyloniae urbis. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis fratrem constituisse. Dicta autem Susis quod inmineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri, lapide candido et vario cum columnis aureis et lacunaribus gemmisque gnatum, et cetera humanis mentibus incredibilia. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros vocatur. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Edessam urbem Mesopotamiae condidit Nembroth, filius Chus, postquam de Babylone migravit, in qua, et regnavit, quae ante Arach cognominata est. Ipse construxit, et Chalannen, quae postea verso nomine a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. 14. Seleucus unus gno Orientis, urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris
Abbreviated transcription (Latin):
lium noc quẽ dñt melchisedech
p̾mũ post dilirurũ in syria condis.¬
se urbem salem. in qua regnum
fuit eiuldem melchisedech. Hanc
postea tenuerunt iebusei ex q̃bus
et sortita est uocabulum. iebus.
sic q duobus nomĩbus copulatis
iebus et salem. uocata est ihrłm.
Que postea a salomone ierosoli¬
ma quasi ierusalomoma dicta ẽ.
hec et corrupte a poetis solima
nũtupata est. et post modum ab
constituta sit. et de longe ueĩen
cia cõtempletur. Ihrlm̃ autem
pacifica in nrõ sermone transfer¬
tur. Oppida autẽ nobilia qui uel
que constituerunt. Dionisius q̃
et liber pat̾ cũ indiam iuctor ꝑ¬
ambulasset. nisam urbem ex
suo nomine iuxta indũ fluuium
mediam construxit. Unde et re¬
gio eiꝰ medie nomẽ sortita est.
Psi polimi urbem caput ꝑsici ree¬
ni. ꝑseus achei filiꝰ ꝯdidit. fam̾o¬
sissimam cõfertissimam q opibꝰ.
a qͣ et ꝑsida dicta est. Itesifontẽ
quoq parchi apud parthiam cẽ¬

Expanded text:
lium Noe, quem dicunt Melchisedech, lium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et poconstrutia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia, qui vel quae constituerunt. Dionysius, qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine iuxta Indum fluvium Mediam construxit; unde et regio eius Mediae nomen sortita est. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus †Adeae† filius condidit famosissimam confertissimamque opibus; a quo et Persida dicta est. Ctesiphontem quoque Parthi apud Parthiam con
Abbreviated transcription (Latin):
E aucto.¬
ribus cõ¬
ditarum
urbium
plerum¬
qr dissen¬
sio inueĩ¬
go possit
diligenter agnosti. Nam salustius
ꝑi condidere atq habit auere in initio
troiani. et cum hiis ab origenes.
Alii dicunt ab euandro. scom̃ quod
ta roma. Si gͥ tante ciuitatis cer¬
ta ratio non apparet. ñ est mirum
si in aliaꝵ opimone dubitatur. Uñ
nec istoricos nec cõmenta tores ua¬
ria dicentes in ꝑicie ꝯdempnare
debenius. qr antiquitas ipã treauit
errorem. Sane quasdã de quibus
ut sancte sẽpture aut hystorie gẽ¬
cium certã originẽ referunt. pau¬
tis ad modũ u̾bis retexere oportet.
Primus ante diluiuũ cam ciuitatẽ
enoc ex nomine filii sui in india cõ¬
didit. quam urbem sola multitu¬
dine sue posteritatis impleuit. Pri¬
mus post dilinium nenroth gi.¬
gas babylonem urbem mesopo̾ta¬
mie fundauit. hanc semiramis
regina assyriorum ampliauit. mu.¬
ritm q urbis bitumine et cocto late¬
re fecit. uocabulum autẽ sumpsit
um turrẽ. Iudei asserunt sem fi.¬

Expanded text:
e auctoribus, conditarum urbium plerumque dissensio invenigo possit diligenter agnosci. Nam Sallustiuspi, condere atque habitare initio Troiani et cum his Aborigines.' Alii dicunt ab Evandro, secundum quta Roma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit um turrem. Iudaei asserunt Sem, fi
Abbreviated transcription (Latin):
cosium celariensis maurit a me o¬
pidum hecule illic transeunte
xx. a comitatu eius discedẽtes cõ¬
strurerunt. Hant ne quis impoĩ¬
to a se noiẽ p̾uatĩ gloriaretur. de
condentium numero urbi hicosio
nomendatum. Cirene regina fuit
libie que ex suo noiẽ ciuitatẽ cire¬
nem ꝯdidit. a qua et libiã cire nẽ

Expanded text:
cosium Caesariensis Mauretaniae ocosium Caesariensis Mauretaniae oppidum, Hercule illuc transeunte, viginti a comitatu eius discindentes construxerunt. Hanc ne quis inposito a se nomine privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen datum. Cyrene regina fuit Libyae quae ex suo nomine civitatem Cyrenen condidit, ex qua et Libyam Cyrene
Abbreviated transcription (Latin):
hystoriographi dũt̃ celi a t̾ra. et
maria distĩgunt᷑ a terris. Hispa¬
lim cesar uilius ꝯdidit. quã ex suo
et romane urbis uocabulo iuliã
romulam nũcupauit. Hispalis
citem a situ cognominata est.
eo quod in solo palustei sb̾ fixis
in profundo palis locata sit. ne
lubrico atq instabili fundamẽto
cederet. Gaddes oppidũ apoenis
ꝯditum. qui etiam et kartaginẽ
spartariam ꝯdiderunt. Septẽ
oppida a montibus . uii. qli a sin¬
litudine fraties uocati gaditano
ĩminent freto. Tigis ciuitatis
et lix. anteus auctor est quem
hercules fertur lucte certamine
suparatũ in t̾ fecisse. Lix autem
a lixo flumine mauritane nãcia¬
pata. ũ antei fuit regia. Et sala.
quod ĩmineat sale flumini. Eesa.¬
ieam mauritame oppidum. iuba
rex maurorum in honorem cesaris
augusti ꝯdidit. qua ex eiꝰ nomine
cesaream appellauit. sicut hero¬
des aliam cesaream in palestina
que nunc urbs est clarissima. Hi¬

Expanded text:
historiographi dicunt, caelum a terra et historiographi dicunt, caelum a terra et maria distinguuntur a terris. Hispalim Caesar Iulius condidit, quam ex suo et Romae urbis vocabulo Iuliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam et Carthaginem Spartariam condiderunt. Septe oppidum a montibus septem, qui a similitudine Fratres vocati Gaditano inminent fretu. Tingis civitatis et Lix Antaeus auctor est, quem Hercules fertur luctae certamine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine Mauretaniae nuncupata, ubi Antaei regia fuit, et Sala, quod inmineat Salae flumini. Caesaream Mauretaniae oppidum Iuba rex Maurorum in honorem Caesaris Augusti condidit, quam ex eius nomine Caesaream appellavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. I
Abbreviated transcription (Latin):
Tarraconam in hispamã scipio¬
nes ꝯstruxerunt ideo caput est
tarraconensis prouĩtie. Cesaulu¬
gusta tarraconensis hispanie op¬
pidum.a cesare augusto et sitũ
et nominatum. loci amenitate
et deliciis prestancius. ciui tatib
hispanie cunctis. atq illustrius
florẽs scõꝵ martirũ sepulcris.
Affri sub annibale maritima
bispanie occupantes. kartaginẽ
spartariam ꝯstruxerunt.que
mox a romanis capta. et coloma
facta. nomẽ etiã prouĩcie dedit.
Nunc aut̃ agothis subuersa atq
in desolutionẽ redacta est. Sa¬
guutum greci ex insula iacincto
profecti in hispaniã odiderunt.
quã affri pꝰ ea impetitam bello¬
deleuerunt. Emeritam cesar du¬
gustus edificauit. postꝙͣ lusita¬
niam et quasdã occeam insulas
cepit. Dans ei nouien ab eo ꝙ ibi
mlites ueteranos osticuisset. Nã
emneriti dnr̃ ueteran. solutiq mi¬
licia. Olisipona ab ulire est con¬
dita. et nũcupata. Quo loco sicut

Expanded text:
Terraconam in Hispania ScipioTerraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Terraconensis provinciae. Caesaraugusta Terraconensis Hispaniae oppidum a Caesare Augusto et situm et nominatum, loci amoenitate et deliciis praestantius civitatibus Hispaniae cunctis atque inlustrius, florens sanctorum martyrum sepulturis. Afri sub Hannibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta et colonia facta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa atque in desolationem redacta est. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho profecti in Hispania condiderunt; quam Afri postea bello inpetitam deleverunt. Emeritam Caesar Augustus aedificavit, postquam Lusitaniam et quasdam Oceani insulas cepit, dans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
apoll mis templum fuit. bellum
augustus ꝯtra antonium gessit.
Quo uicto. urbem in actiaco sinu
condidit. quã auictoria taco polĩ
appellauit. Palantus parche moꝵ
dux. parthemos ꝯstituit. Taras
neptum filius fuit. a quo tarẽtũ
ciuitas. et condita et appellata ẽ.
Cum cirus maritimas urbes gre¬
cie occuparet. et phocenses ab eo
expugnati omĩb austiis augusti¬
is p̃merent᷑. iurauerunt ut pro¬
fugerent. quã longiss mmie ab im¬
perio ꝑsarum.u ne noraẽ quidẽ
eorum audirent. Atq ita in ul¬
timos gallie sinꝰ nauib profecti.
armmis qr se adu̾sus gallicam feri¬
tatem tuentes massiliam condi¬
derunt. et ex noiẽ ducis nũcupi¬
uerunt. hos uarro trilingues ẽẽ¬
ait. quod et grece loquant᷑. et
latine et gallice. llarbonam et
arelatũ. et pictauis colomi prop̾i
condiderunt. Burdigalim appel¬
latam ferunt quod burgos gallos
pͥmũ colonos habuerit. quibus
antea cultoribus ad impleta est.

Expanded text:
Apollinis templum fuit, bellum Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas et condita et appellata est. Cum Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet, et Phocaeenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent; atqtimos Galliae sinus navibus provecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt et ex nomine ducis nuncupaverunt; ADRV hos Varro trilingues eait, quod et Graece loquantur et Latine et Gallice. Narbonam et Arelatum et Pictavis coloni proprii condiderunt. Burdigalim appellatam ferunt quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est.
Abbreviated transcription (Latin):
pilii natus. Hic urbem in exitu tp¬
beris ꝯdidit. que et ꝑegrinas mer¬
ces exciperet. et bostei mora ret
quam ab ipo situ hostiam appella¬
uit. Galli quidã intestina discor¬
dia et assiduis dissenfionibus su¬
orũ ꝑ moti. sedes nouas querẽtes¬
in italiam profecti sunt. sedib¬
q propriis tuscis expulsis medio¬
lanum atq alias urbes odiderũt
Uocatũ autẽ mediolanũ. ab eo qd̾
sus media lanea ꝑhibet᷑ ibi muẽ¬
ta. Historicis placet a mesopo
greco messapie datã originẽ. u̾sa
post modum in nomẽ calabrie.
quam in exordio cenotrii frater
pencetiꝰ peucetiã noiãuerat.
Manto tyresie filia post interi¬
tum thebanorũ dicit᷑ delata in
italiani. et mantuam ꝯdidisse.
Est autẽ in uenecia. que galli¬
a scisalpina dicit᷑. et dicta man¬
tua quod manes intuetur. Parte¬
nepia apartenope quadã uirgi
ta. Quod oppidũ post ea augustꝰ
ueapolim esse maluit. Ad pro¬
muntoriũ leucatẽ in quo actii

Expanded text:
pilii natus: hic urbem in exitu Tipilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Galli quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse: est autem in Venetia, quae Gallia Cisalpina dicitur: et dicta Mantua quod manes tuetur. Parthenope a Parthenope quadam virginta; quod oppidum postea Augustus Neapolim esse maluit. Ad promuntorium Leucaten, in quo Actii
Abbreviated transcription (Latin):
condidit. Ascanius uero relicto la¬
uinie nouerçe sue regno. Albam
longam edificauit. Alba autẽ uo¬
cat᷑a propter colorẽ suis. longua q
longun est oppidũ iuxta prolixi.¬
tatem tollis in quo sita est. Ex hͨ etiã
urbe reges albanorum appellari ce¬
perunt᷑. Capnam capis liluiꝰ rex al¬
banorum ostruxit. appellatã noiẽ
conditoris. licet sint qui dicant a
capacitatẽ eam rapuamdictã. quod
euis terra omne uite fructũ capiat.
Alui a locis campestribus in quibus
sita est. Est autẽ caput urbiũ cam¬
panie inter tres maximas romam
kartaginem q munerata. ex qua
et prom̃cia italie campama dicta
est. Romulus cum int̾ fecto apud
albam amullo. auumi muntorem
in regno restituisset. in eum locũ
u̾ nunt roma est deuenit. ibiq se¬
des posuit. menia construxit. ur¬
bemq ex suo noiẽ romam uocauit.
Hanc autẽ antea euander dicitur
condidisse. ut est illud. Tunc pat̾
Ancꝰ marchus ex filia nume põ¬

Expanded text:
condidit. Ascanius vero relicto Lacondidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appellatam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem antea Evander dicitur condidisse, ut est illud Virg. Aen.Ancus Marcius ex filia Numae Pom