comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos metipsos. Tradent enim
uos inconriliis ⁊ insinagogis ua¬
pulabitis: iante p̃sides ⁊ reges
stabitis ꝓpt̾ me intestimonium
illis. Ea quippe iudaice genti
uel sola uel maxima causa erat
exitii: quia post occisionẽ dñi
saluatoris. nominis quoq ac fidi
eius p̃cones simul ⁊ cõfessores.
impia crudelitate uexabat. Et
momĩs gentes pͥmum oportet p̃¬
dicari euuangliũ. hoc ita fuisse
cõpletum ecclesiastice testantur
historie: inquib refertur quod
apłiom̃s multo ante excidiũ ui¬
deȩ ꝓuincie ad p̃dicandũ euuã¬
głiũ toto fuerint orbe disꝑsi. ex¬
cepto iacobo zebedei.⁊ iacobo fre
diũ: qui prius inuidea ꝓuerbo
euuangłii sanguinẽ fuderũt.
Qm̃ gͦ nouerat dñs corda disci¬
pulorũ de excidio acꝑditione
suȩ gentis eẽ contristanda: hoc
eos solatio alleuat. ut nossent
sibi etiam uideis abiectis. socios
ñ defore gaudii regni celestis:
immo plures multo ꝙͣ de iudea
ꝑirent. ex omĩb toto orbe natio¬

Expanded text:
t enim vos in conciliis, et in synagogis vapulabitis, et ante reges et praesides stabitis propter me in testimonium illis. Ea quippe Judaicae genti, vel sola vel maxima causa erat exitii, quia post occisionem Domini Salvatoris, nominis quoque ac fidei ejus praecones simul et confessores impia crudelitate vexabat. Et in omnes gentes primum oportet praedicari Evangelium Dei. Hoc ita fuisse completum Ecclesiasticae testantur historiae, in quibus refertur quod toli omnes multo ante excidium Judaeae provinciae ad praedicandum Evangelium toto fuerint orbe dispersi, excepto Jacobo Zebedaei, et Jacobo fratre Domini, qui prius in Judaea pro verbo Evangelii sanguinem fuderant. Quoniam ergo noverat Dominus corda discipulorum de excidio ac perditione suae gentis esse contristanda, hoc eos solatio allevat, ut nossent sibi etiam Judaeis abjectis, socios non defore gaudii regnique coelestis, imo plures multo quam de Judaea perirent ex omnibus toto orbe natio
Abbreviated transcription (Latin):
insublimi loco recipit saluato¬
rem. Nam qui ad huc occiden¬
tm literam seruauerit: qui ñ
aliud inagno quã peccus in¬
tellexerit: iste nimirum inimis
pascha facit: quia maiestatẽ
sp̃s inuerbis di cõp̃hendere.
nec dum didicit atquia que¬

Expanded text:
in sublimi loco recipit Salvatoin sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agno quam pecus intellexerit, iste nimirum minus pascha facit, quia majestatem spiritus in verbis Dei comprehendere necdum didicit. Atqui qu
Abbreviated transcription (Latin):
quippe lauacrũ grẽ: lagena fra¬
gilitatẽ designat eoꝵ ꝑ quoseadẽ
erat grã mundo ministranda
Unde auint. Habemus autẽ
thesaurum istũ inuasis ficcilib
Parant gͦ pascha discipuli. ubi
aqua infertur lagena: ut adet̃
tempus insinuent: quo cult¬
rib ueri pasche tẏpicus delimi¬
ne ac postib cruor auferatur:
⁊ adtollenda mundi crimina
iuuifici fontis baptisma cõse¬
cretur. Sequimini eum: i quocũq
introiertt dicite dnõ domusq
magister dicit. Ubiẽ refectio mea:
ubi pasca cum discipulis meis
manducẽ: Consulte suie aquȩ
bauili seudnĩ domus sunt p̃t̾¬
missa uocabula: ut omĩb uerũ
pasca celebrare uolentib. hoc ẽ
xpĩ sacramentis imbui. eumq
suȩ mentis hospicio suscipere
querentib. facultas danda si¬
gnetur. Et ipse uob demontra¬
bit cenaculũ grande stratũ ⁊
ibi parare:⁊ ceta. Cenaculum
magnum lex spiritał ẽ: quȩ
de angustiis littere egrediens.

Expanded text:
quippe lavacrum gratiae, lagena fraquippe lavacrum gratiae, lagena fragilitatem designat eorum, per quos eadem erat gratia mundo ministranda. Unde aiunt: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus . Parant ergo pascha discipuli ubi aquae infertur lagena, ut adesse tempus insinuent quo cultoribus veri Paschae typicus de limine ac postibus cruor auferatur, et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma consecretur. Sequimini eum, et quocunque introierit, dicite domino domus, quia magister dicit: Ubi est refectio mea, ubi pascha cummanducem? Consulte tam aquae bajuli quam domini domus sunt praetermissa vocabula, ut omnibus verum pascha celebrare volentibus, hoc est, Christi sacramentis imbui, eumque suae mentis hospitio suscipere quaerentibus facultas danda signetur. Et ipse vobis demonstrabit coenaculum grande stratum, et ibi parate nobis, etc. Coenaculum magnum lex spiritalis est, quae de angustiis litterae egrediens,
Abbreviated transcription (Latin):
paremus tibi comedere pasca:
Primũ diem azimorũ quartũ
decimum pͥmi mensis appellat:
quando fermento abiecto im¬
molare. idẽ agnũ occidere so¬
bebant ad uesperã. Quod expo¬
nens apłs ait. Et enim pascha
nrm̃ immolatus ẽ xp̃s. Quilicet
die sequenti hocẽ quinta decima
sit luna crucifixus: hac tamen
nocte qua agnus immolabat᷑.
⁊ carnis sanguinisq sui disci¬
pulis tradidit misteria celebra
Da auideistentus acligatis
ipsuis immolationis hocẽ pas¬
sionis suȩ sacrauit exordum.
Et mittit duos ex discipulissus.
idicit eis. Ite inciuitatẽ. & orii¬
ret uob homo lagenã aquȩ ba¬
uilans. Inditium quidẽ pscici¬
tiȩ diuinitatis ẽ. quod cũ disciple
loquens. quidalibi futurũ sit
nouit. Pulchre aut̃ paraturis
pascha. discpłis. homo lagenã
siue uixta alium euuãgłista
amphorã aquȩ bauilans occur¬
rit: ut ostendatur huius pasche
misterium. ꝓablutione ꝑfecta
mundi totius. eẽ celebrandũ. Aqͣ

Expanded text:
paremus tibi comedere pascha? paremus tibi comedere pascha? Primum diem Azymorum, quartum decimum primi mensis appellat, quando, fermento abjecto, pascha immolare, id est, agnum occidere solebant ad vesperam . Quod exponens Apostolus ait: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Qui licet die sequenti, hoc est, quinta decima sit luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, et carnis sanguinisque sui discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est, passionis suae sacravit exordium. Et mittit duos ex discipulis suis, et dicit eis: Ite in civitatem, et occurret vobis homo lagenam aquae bajulans. Indicium quidem praesciae divinitatis est, quia cum discipulis loquens quid alibi futurum sit novit. Pulchre autem paraturis pascha discipulis, homo lagenam, sive juxta alium evangelistam, amphoram aquae bajulans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua
Abbreviated transcription (Latin):
inpotestate ementium posuit.
cerdotes. ut ꝓderet eum illis:
ostendit eum ñ apͥncipib iu¬
tatum. ñ ulla necessitate constric¬
tum: s sponte ꝓpria scelerate
mentis inisseconsilium. Qui au¬
dientes gauisi sunt: ⁊ ꝓmiserũt
ei pecuniã sedaturos. Et quere¬
bant quomodo illum oportune
traderet. Multi hodie uide sce¬
lus qui dominũ ac magistrum
dm̃q suum pecunia uendiderit.
uelut immane ⁊ nefarium ex¬
horrent: nec tamen cauent. Nã
fecto quando ueritatẽ ꝓpecunia
negant dm̃ pecunia uendũt.
Ipse enim dixit. Ego sum ueritas.
Cum societatẽ frat̾nitatis aliqͣ
discordiȩ peste cõmaculãt. dm̃
ꝓdunt: quia d̾s haritas ẽ. Qui
nunt: dm̃ utiq qui ẽ caritas
⁊ ueritas ꝓdunt: maxime cũ nõ
infirmitate uel ignorantia pec¬
cant: s insimilitudinẽ uide
querunt oportunitatẽ. qualit̾
arbitris absentib mendatio
tent. Et pͥmo die arimorũ quã¬
do pasca immolakãt: dicunt
ei discipuli. Quouis eamus: ⁊

Expanded text:
in potestate ementium posuit, cerdotem, ut proderet eum illis, ostendit eum non a principibus invitatum, non ulla necessitate constrictum, sed sponte propria sceleratae mentis inisse consilium. Quod audientes gavisi sunt, et promiserunt ei pecuniam se daturos. Et quaerebat quomodo illum opportune traderet. Multi hodie Judae scelus quod Dominum ac magistrum Deumque suum pecunia vendiderit, velut immane et nefarium exhorrent, nec tamen cavent. Nam fecto, quia veritatem pecunia negant, Deum pecunia vendunt. Ipse enim dixit: Ego sum veritas . Cum societatem fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est. Qui nunt, Deum utique, qui est charitas et veritas, produnt, maxime cum non infirmitate vel ignorantia peccant, sed in similitudine Judae quaerunt opportunitatem, qualiter arbitris absentibus mendaciotent. « Et primo die Azymorum quando pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m sine nr̃e redẽptionis amore
pati potuisse: uel nos sine illius
passione saluariac patri offerri
posse confingat. Quod aut̃ dicit
hic ẽ sanguis meus noui testam̃¬
tĩ ad distinctionẽ respicit ueteris
testamenti. quod hyrcoꝵ ⁊ uituloꝵ
ẽ sanguine dedicatum: dicente
interasꝑgendũ legis latore: hic
sangius testamenti: quod mãda¬
uit ad uos ds̃. Necesse ẽ eñi exẽplaria¬

Expanded text:
Christum sine nostrae redemptionis amore Christum sine nostrae redemptionis amore pati potuisse, vel nos sine illius passione salvari ac Patri offerri posse contingat. Quod autem dicit: Hic est sanguis meus novi testamenti , ad distinctionem respicit veteris testamenti, quod hircorum et vitulorum est sanguine dedicatum, dicente inter aspergendum legislatore: Hic est sanguis testamenti, quod mandavit ad vos Deus . Necesse est en
Abbreviated transcription (Latin):
se peribet᷑. Grãs itaq agit qui
flagella alienȩ iniquitatis su¬
scipit: ⁊ qui nichil dignum ꝑ¬
cussione ex hibuit: humiliter
inꝑcussione benedicit ut hinc
uidelicet ostendat. quid unusqͥs¬
q in flagello culpȩ ꝓpriȩ facere
debeat. supse equanimit᷑ flagella
culpe portat alienȩ: ut hinc o¬
stendat quid incorrectione faciat
subditus: sunflagello positus.
patrigrãs agit equał. Et ait illis.
hic ẽ sanguis meus noui testamẽ¬
a.qui ꝓmultis esfundetur. Quia
panis corpus confirmat. uinum
lero sangunẽ oꝑat᷑ incarne: hic
ad corpꝰ xp̃i mistice. illud refert᷑
Ulinũ dominici calicis aqua
miscet᷑. Actestante enim ioħe: aq̃
ppłi sunt:i neq aquã solam neq
solum uinum. sicut nec granum
frumenti solũ sine aquae ad mix¬
tione ⁊ confectione inpanẽ ouiꝗͣ
libet offerre.: netalis uidelicet. ob¬
latio quasi caput amembris se¬
cernendum ẽẽ significet: ⁊ uel

Expanded text:
se perhibetur. Gratias itaque agit, qui se perhibetur. Gratias itaque agit, qui flagella alienae iniquitatis suscipit. Et qui nihil dignum percussione exhibuit, humiliter in percussione benedicit, ut hinc videlicet ostendat, quid unusquisque in flagello culpae propriae facere debeat, si ipse aequanimiter flagella culpae portat alienae; ut hinc ostendat quid in correptione faciat subditus, si in flagello positus patri gratias agit aequales. Et ait illis: Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur. Quia panis corpus confirmat, vinum vero sanguinem operatur in carne: hic ad corpus Christi mystice, illud referturvino dominici calicis aqua miscetur. Attestante enim Joanne, aquae populi sunt. Et neque aquam solam, neque solum vinum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae admistione et confectione in panem cuipiam licet offerre, ne talis videlicet oblatio quasi caput a membris secernendum esse significet, et vel
Abbreviated transcription (Latin):
transit ad nouũ quod insuȩ
frequentare uolebat: ut uide¬
licet ꝓcarne agni acsangiuine.
su corporis sanguinisq sacram̃¬
tum substitueret: ipsumq cẽ se
monstraret. cuii iurauit dñs ⁊
ñ penitebit eum: tues sacerdos
in eternum scđm ordinẽ melebi¬
sedech. Frangit aut̃ ipse panẽ
quẽ discipłis porrrigit: ut ostẽ¬
dat corporis sui fractionẽ. ñ absq
sua sponte acꝓcuratione uen¬
turam: s sicut alibi dicit̃. pote¬
statem se habere ponendi animã
suam. ⁊ potestatẽ se habere ite¬
rum sumendi eã. Quẽ udelicti
panẽ certi quoq grã sacramenti
pnusquã frangeret benedixit:
quia naturã humanã quã pas¬
git. qui hominẽ ad sũptum ita
morti subdere dignatus ẽ. ut ei
diuine inmortalitatis ueraciter
in eẽ potentiã demonstraret:
ułoq uelocius eum amorte resu¬
scitandum e̾ẽ doceret. Et accepto
calice grãs agens dedit eis. Et bi¬
berunt om̃s ex illo. Cũ ad ꝓpinqͣre
passioni dicit᷑ acceptopane grãs egis¬

Expanded text:
transit ad novum quod in frequentare volebat. Ut videlicet pro carne agni ac sanguine, sui corporis et sanguinis sacramentum substitueret, ipsumque esse monstraret: Cui juravit Dominus et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem discipulis porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et potestatem se habere iterum sumendi eam. Quem videlicet panem certi quoque gratia sacramenti, priusquam frangeret benedixit, quia naturam humanam quam pasgit, quia hominem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis veraciter inesse potentiam demonstraret, ideoque velocius eum a morte resuscitandum esse doceret. Et accepto calice gratias agens dedit eis, et biberunt ex illo omnes. Cum appropinquare passioni dicitur, accepto pane gratias egis
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit: Causa gͦ redenda ẽ.cur
ignorare dicatur. Apłs suꝑ salua¬
tore scribit: inquo sunt omnes
thesaurisa pientie ⁊ scientie abscon¬
dit. Sunt gͦ om̃s thesauri iuxp̃o
sapientiȩ ⁊ scientiȩ: s. absconditi
sunt. Quare abscondit: Post re¬
surectionem interrogatus ab apłis
de die iuditii manifestius respõ¬
dit. Non ẽ urm̃ scire tempora
⁊ momenta: quȩ pater posuit in
sua potestate. Quando dicit
ũ ẽ urm̃ scire tempora ostendit
quod ipse seiat s uexpediat sc̃ire
apłis ut semꝑ mcert deaduenta
udicis. sic ootidie iuuant quasi
die alia uidicandi sint Pemq
consequens euuangłii sermo io¬
ipsum cogit intelligi. Dicens qͥs
patrem solum nosse. in patre cõ¬
hendit ⁊ filium. Omĩs enim pat
filii nomenẽ. Uidete uigilate

Expanded text:
em: causa reddenda est cur ignorare dicatur. Apostolus super Salvatore scribit: In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Sunt ergo omnes thesauri in Christo sapientiae et sciesunt. Quare absconditi? Post resurrectionem interrogatus ab apostolis de die, manifestius respondit: Non est vestrum, nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate . Quando dicitostendit quod ipse sciat, sed non expediat nosse apostolis, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die 200 alia judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo idipsum cogit intelligi, dicens quoque Patrem solum nosse: in Patre comprehendit et Filium. Omnis enim pater, filii nomen est. Sicut aute
Abbreviated transcription (Latin):
florem cortexq folia parturit in¬
delligitis estatis aduentũ ⁊ fauo¬
nii ac ueris introitũ: ita cũ omũ
hec quȩ scriptasunt uideritis.
nolite putare iã ad cẽ consumma¬
tionẽ mundi. s quasi ꝓenua ⁊
p̃cursores quosdã uenire: ut ost¬
Edãt qͦd ꝓpe sit ⁊ inianius. Potest
aut̃ hec fructificatio fiq uita
misticos sensus altius intellig.
uidelicet suꝑ statu sẏnagoge. q̃
quondã ueniente ad se dño quia
fructum iustitiȩ ñ habebata ncis
qui tunc incredul erant ęxerua
ut ablata diutina cecitate ꝑfidie
omĩs istł lucẽ iecipiat ⁊ salute:
quid nͥ sterilis dui arbor fici fruc¬
tum quẽ negauerat reddit. uixta
illud beat iob. lignũ habet sp̃em.
si pcisum fuerit rursum iurescit.
⁊ rami eius pululant: si senuerit
interra radix eius. ⁊ inpuluerem
mortuum fuerit. truncus illius
ad odorem aque germinabit:⁊ fa¬
cuet comã quasi cũ pͥmũ planta¬

Expanded text:
florem, cortexque folia parturit, inflorem, cortexque folia parturit, intelligitis aestatis adventum, et favonii ac veris introitum; ita cum omnia haec quae scripta sunt videritis, nolite putare jam adesse consummationem mundi, sed quasi prooemia et praecursores quosdam venire, ut ostendant quod prope sit et in januis. Potest autem haec fructificatio fici juxta mysticos sensus altius intelligi, videlicet super statu Synagogae, quae quondam veniente ad se Domino, quia fructum justitiae non habebat, in eis qui tunc increduli erant, aeternaut ablata diutina caecitate perfidiae, omnis Israel lucem recipiat et salutem, quid nisi diu sterilis arbor fici fructum quem negaverat reddet? juxta illud beati Job: Lignum hasi precisum fuerit rursum virescit et rami eius pullulant; si senuerit in terra radix eius et in pulvere mortuus fuerit truncus illius, ad odorem aque germinabit et faciet comam quasi cum primum planta
Abbreviated transcription (Latin):
finibus simul ⁊ mediteͬraneis
regionib electos eẽ congregandoᷤ
apte sub iunxit. a sum moterrȩ
usq ad summũ cęli. idẽ ab extre¬
mis cerrȩ finib ꝑdirectũ usq ad
ultimos terminos euis: ubi lõge
aspectantib curculus cȩliterre
uidetur insidere. Nullus gͦ in
die illa remanebit electus. qui ñ
uenienti adiuditium dnõ in
aera occurrat siue uiuens ad huc
incorpore reꝑtus: seu de morte
iã resuscitatus ad iuitam. Uleni¬
ent adiuditiũ ⁊ reꝑbi. ⁊ ipsi alii
incorpore uiui inuenti: alii adui¬
tam amorte resuscitati: s ea nimi¬
rum distantia. quod iusti cõgre¬
gantur in gaudiũ dnĩ sui inimi¬
ciaut̃ eius ꝑ acto iuditio dissi¬
pentur ⁊ pereant a faciȩ dei. afi¬
cu aut̃ discite parabolã: cũiam
ramus eius tener fuerit. ⁊ nata
fuerint folia: cognose tis quia
arboris docuit consũ macions
aduentum: quomodo inquit
cum teneri fuerint in arbore fio
cauliculi. ⁊ gemma erumpit in

Expanded text:
finibus simul et mediterraneis finibus simul et mediterraneis regionibus electos esse congregandos, apte subjunxit: A summo terrae, usque ad summum coeli, id est, ab extremis terrae finibus per directum, usque ad ultimos terminos ejus, ubi longe aspectantibus circulus coeli terrae videtur indicere. Nullus ergo in die illa remanebit electus, qui non venienti ad judicium Domino in aera occurrat, sive vivens adhuc in corpore repertus, seu de morte jam resuscitatus ad vitam. Veniunt ad judicium reprobi et ipsi, alii in corpore viventes inventi, alii ad vitam a morte suscitati. Sed ea nimirum distantia, quod justi congregantur in gaudium Domini sui; inimici autem ejus peracto judicio dissipentur, et pereant a facie Dei. A ficu autem discite parabolam: cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerint folia, cognoscitis quod arboris, docuit consummationis adventum. Quomodo, inquit, cum teneri fuerint in arbore ficus cauliculi, et gemma erumpit in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ clarescente futurȩ gła uite. cũ
fuerit cȩlum nouũ ⁊ derra noua:
tunc fiet quodidẽ ꝓpħa dicit alibi.
Et erit lux lune sicut lux solis ⁊
lux solis erit septẽplicit̾ sicut lux
sept̾e dierũ. Et uirtutes quȩ sunt
in cęlis mouebunt᷑ Quid mirũ ho¬
mines qui inatura sunt ⁊ sensu
tecrestres. ad hoc iuditiũ ꝑturbari.
cuius aspectũ ⁊ ip̃secęloꝵ uirtu¬
tes hoc ẽ angłice tremunt potesta-¬
tes: beato quoq iob attestante
qui dicit colunne celi contremi¬
scunt ⁊ pauent adnutũ eius: Quid
gͦ faciunt tabulȩ: quando tremẽt
columne : Quid uirgula deserti
patitur.: cum cedrus paradisi con¬
cuticur: Et tunc mittet angłos
suos. ⁊ congregabit electos suos a
quatuor uentis: asumo terrȩ usq
ad summũ cęli. Aquatuor uẽtis
aquatuor mundi climatib dicit:
oriente. occidente. aquilone.⁊
austro. Et ne quisquã putaret
aquatuor solum modo plagis
terrȩ.⁊ ñ potius acunctis eius

Expanded text:
et clarescente futurae gloria vitae, cum et clarescente futurae gloria vitae, cum fuerit coelum novum et terra nova, tunc fiet quod idem propheta dicit alibi: Et erit lux luna sicut lux solis, et lux solis erit septempliciter sicut lux septem dierum. Et virtutes quae sunt in coelis movebuntur. Quid mirum homines, qui et natura sunt et sensu terrestres, ad hoc judicium perturbari, cujus aspectum et ipsae coelorum virtutes, hoc est angelicae trement potestates? Beato quoque Job attestante, qui ait: Columnae coeli contremiscunt, et pavent ad nutum ejus . Quid ergo facient tabulae, quando trement columnae? Quid virgula deserti patitur, cum cedrus paradisi concutitur? Et tunc mittet angelos suos, et congregabit electos suos a quatuor ventis, a summo terrae, usque ad summum coeli. A quatuor ventis, a quatuor mundi climatibus dicit, Oriente, Occidente, Aquilone et Austro. Et ne quisquam putaret a quatuor solummodo plagis terrae, et non potius a cunctis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
illam sol contenebrabit᷑: ⁊ luna ñ
dabit splendorẽ siuũi: ⁊ stellȩ celi
itdecidentes. Sydera indie iuditii
uidebuntur obscura. ñ diminuti¬
one sue lucis accedente. s suꝑue¬
niente claritate ueri luminis.
hoc ẽ summi uidicis cum uenerit
inma iestate sua. ⁊ patris ⁊ scõrũ
angłorũ: quãus nichil ꝓhibeãt
intelligi ueracit̾ solemtũc ⁊ lunã
cum siderib ceteris ad tempꝰ suo
sactũ constat tempore dnĩce
passionis.Luna enim dunc tẽpis
cũ eẽt plena: subabdito terrȩ late¬
bat. Unde inꝑfecta restat usq hodie
ꝓphetia illa iohel. qui cũ dixisset
sol conuertetur intenebras. ad didit
⁊ luna insangumẽ. ante quã ue¬
niat dies dnĩ magnus ⁊ manifestꝰ.
⁊ quod dedie iudicii loquens ysa¬
ẏas. ⁊ erubescet inquit luna ⁊ cõ¬
fundetur sol cum regnauerit dñs
exercituum inmonte syon ⁊ inierłm:¬
⁊ inconspectu senũ suoꝵ fuerit glo¬
rificatus. Ceterũ ꝑ acto die uiditii

Expanded text:
tenebrabitur, et luna non dabit splendorem suum, stellae coeli erunt decidentes. Sidera in die judicii videbuntur obscura, non diminutione suae lucis accedente, sed superveniente claritate veri luminis, hoc est summi judicis, cum venerit in majestate sua, et Patris, et sanctorum angelorum; quamvis nil prohibeat intelligi veraciter solem tunc et lunam cum sideribus caeteris ad tempus suo sole constat tempore dominicae passionis. Luna enim tunc temporis cum esset plena, sub abdito terrae latebat. Unde imperfecta restat usque hodie prophetia illa Joel, qui cum dixisset: Sol convertetur in tenebras, addidit: Et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et manifestus . Et quod de die judicii loquens Isaias: Et erubescet inquit luna et confundetur sol, cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion et in Hier in conspectu senum suorum fuerit glorificatus . Caeterum peracto die judicii
Abbreviated transcription (Latin):
falsus testis ẽ: qui ñ eodẽ sensu
dicta intelligit quo dicuntur
Dñs enum dixerat de templo corꝑis
⁊ paucis additis uel mutatis. qsi
uistã calũpniã faciunt. Salua¬
tor dixeratsoluite templũ hoc. ĩsti
cõmuitant iaiunt. ego dissoluã
templum hoc manufactũ. Uos
inquit soluite ñ ego: quia illici¬
tem. Deinde illi uertunt ⁊ ꝑtridu¬
um aliud ñ manufactũ ediffica¬
bo: ut ꝓpriȩ detemplo iudaico
dixisse udeat᷑ Dñs aut̃ ut ostẽ¬
deret animal uiuum ⁊ spirans
templum dixerat ⁊ ego intridi
suscitabo illud. Alud ẽ edistie¬
re: aliud ẽ suscitare. Et ersurgros
summus sacerdos minedium.
interrogauit iħm dicens. slor

Expanded text:
falsus testis est, qui non eodem sensu falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis  paucis additis vel mutatis quasi justam calumniam faciunt, Salvator dixerat: Solvite templum hoc; isti commutant, et aiunt: Ego dissolvam templum hoc manu factum. Vos, inquit, solvite, non ego, quia illicitem. Deinde illi vertunt: Et post triduum aliud non manu factum aedificabo, ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet animal vivum et spirans templum dixerat: Et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. Et exsurgens summus sacerdos in medium, interrogavit Jesum dic
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas: refrigescst caritas
multoꝵ. Quo frigore torpens
ad horam apłs petrus. quasi
prunis ministrorum caiphȩ
calefieri cupiebat: quia tẽporał
commodi solatium ꝑfidorum
societate querebat. S sine mora
respectus adnõ cum ignẽ pͣrioꝵ
corpore. tum infidelitate corde
reliquit: ac post resurrectionẽ
dnĩ scõ igne recreatus. funditus
excessum trmȩ negationis. trina
dilectionis confessione purgauut.¬
Tunc ⁊ enim cõpleta illa memo¬
rabili piscium captura cũ ueniret
ad dnm̃. iudit cũ condiscipulis
suis prunas positas ⁊ piscẽ suꝑ¬
positum ⁊ panẽ: moxq uidens.
sui cordis archana pruis inflã¬
mauit amoris. Et quidã surgẽ¬
tes falsum destimoniũ ferebant
ad uersus eum dicentes. Qm̃ nos
audiuimꝰ eum dicentem ego dis¬
soluã templum hoc manufac¬
tum. ⁊ ꝑtriduũ aliud ñ manu
factũ edifficabo. quomodo
falsi testes sunt. si ea dicunt.
que dñm dixisse legimus: Sed

Expanded text:
iniquitas, refrigescit charitas iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam apostolus Petrus, quasi prunis ministrorum Caiphae calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium, perfidorum societate quaerebat. Sed non mora, respectus a Domino cum ignem pravorum corpore, tum infidelitatem in corde reliquit. Ac, post resurrectionem Domini, sancto igni recreatus, funditus excessum trinae negationis trina dilectionis confessione purgavit.Tunc etenim completa illa memorabili piscium captura, cum venisset ad Dominum cum condiscipulis suis, prunas positas, et piscem superpositum et panem mox videns, sub cordis arcana prunis inflammavit amoris. Et quidam surgentes, falsum testimonium ferebant adversum eum dicentes: Quoniam nos audivimus eum dicentemsolvam templum hoc manu factum, et post triduum aliud non manu factum aedificabo . Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum dixisse legimus? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ra ⁊ transit ⁊ erit: quia ⁊ abea quã
nunc habet specie ꝑignẽ tergit᷑:
tur. Unde ⁊ ꝑpsalmistã dr̃. Muta¬
bis ea simutabunt᷑. Quã quidẽ
ultimam cõmutationẽ suã ipsis
nob nunc uicissitudinib nũtiãt:
quib nrĩs usib in desinenter alter¬
nant. Nam terra asua specie hye¬
mali ariditate deficit: uernali hu¬
more uridescit. Celũ cotidie ca¬
ligine noctis obducitur:idiur¬
na claritate renouatur. Hinc gͦ
hinc fidelis quisq colligat: unte¬
rire hȩc. ⁊ tamen ꝑinnouationẽ
refici: quȩ constat nuncassiduȩ
uelut ex de fectu reꝑari. De die aut
illo uel hora nemo scit: neq angłi
incelo. neq filius nͥ pater: Gaudet
arrius ⁊ eunomius. quasi ignorã¬
tia magistri. gła discipulorũ sit:⁊
dicunt: ñ potest equalis eẽ qͥ nouit:
iqui ignorat. Cum uero omiã tẽ¬
pora fecerit iħs. hocẽ uerbum
di. omĩa enim ꝑ ipsum facta sũt

Expanded text:
ra et transit et erit, quia et ab ea quam ra et transit et erit, quia et ab ea quam nunc habet specie, per ignem tergitur, tur. Unde et per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam, ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore virescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et dina claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari. De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Gaudet Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri, gloria discipulorum sit: et dicunt: Non potest aequalis esse qui novit, et qui ignorat. Cum vero omnia tempora fecerit Jesus, hoc est Verbum Dei omnia enim per ipsum facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
iterra eodem uerbo repositi sunt
igni reseruati indiem uiditii ⁊ ꝑ¬
ditionis hominil impiorũ: aꝑte
docens quia ñ alii cęli sunt igne
ꝑituri quã qui aqua ꝑditi.hoc ẽ
mania hec ⁊ nubilosa uentosi
aeris spatia. Neq eium aqua di¬
liuiui quȩ quindecim tantum cu¬
bitis montium cacumina trans¬
scendit: ultra aeris etherisq cõfi¬
nia ꝑuenisse credenda ẽ: quocũq
aut̃ ꝑuenire potuit: eo nimirum
iuxta p̃fatã beat petri sententiã.
ignis quoq iudicii ꝑueniet. Siaũt.
celum: iterra transibunt: mouere
potest. quomodo dicat eccłastes
generatio p̃terit ⁊ generatio adue¬
nit:terra uero meternũ stat. S aꝑ¬
ta ratione celũ ⁊ terra. ꝑ eã quã nũc
habent imaginẽ transeunt: atta¬
men ꝑessentiã sine fine subsistũt.
Pterit enim figura huuismundi.
Et ad ioħm angłs. Erit inquit ce¬
lum nouum ⁊ terra noua. Que
quidem ñalia condenda sunt: s
hec ipsa renouantur: Celũgͥ iter¬

Expanded text:
terra, eodem verbo repositi sunt igni reservati in die judicii et perditionis hominum impiorum . Aperte docens quia non alii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est, inania haec, et nubilosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii quae quindecim tantum cubitis montium cacumina transcendit, ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum juxta praefatam beati Petri sententiam et ignis judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra per eam quhabent imaginem transeunt, attamen per essentiam sine fine subsistunt. Praeterit enim figura hujus mundi . Et ad Joannem angelus: Erit, inquit, coelum novum et terra nova ; quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovanda. Coelum ergo et ter
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosius ẽ. Mistice aut̃ deuotio
hȩc mariȩ dnõ minuistrantis. fidẽ
ac pietatẽ designat eccłȩ scȩ̃. quȩ
loquitur inamoris cantico dicẽs
Dum eẽt rex in acubitu suo. nardus
mea dedit odorem suum. Quȩ¬
nimirum uerba ⁊ semel uixta
litteram manib mariȩ cõpleuit: ⁊
cotidie in omĩb menbris sius sꝑi¬
taliter implere ñdesinit. quȩ toto
diffusa orbe głant᷑. ⁊ dicunt. Dõ aut̃
grãs qui semꝑ triumphat nos inxpõ
nos inomĩloco quia xp̃i bonus
odor sumus dõ. Quȩ cũ potentiã
diuine iuitutis eius. que illi una
cumpatre ẽ. digna reuerentia con¬
fitetur laudat ⁊ p̃dicat: caput
ꝓfecto illius unguento ꝑfundit
p̃cioso. Cum uero ad sũpte myste¬
ria humanitatis digna reueren¬
tia suscipit. inpedes utiq dnĩ
unguentum nardi pisticum.
idẽ fidele acuerũ ꝑfundit: quia
illam eius naturam qua terram
contingere. hocẽ inter homines
conuersari dignatus ẽ. pia p̃dica¬

Expanded text:
pretiosius est. Mysticae autem devotio pretiosius est. Mysticae autem devotio haec Mariae Domino ministrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum, qunimirum verba et semel juxta litteram manibus Mariae complevit, et quotidie in omnibus suis membris spiritaliter implere non desinit; quae toto diffusa orbe gloriantur, et dicunt: Deo autem gratias qui semper triumphat nos in nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus Deo . Quae cum potentiam divinae virtutis ejus, quae illi una cum Patre est, digna reverentia confitetur, laudat et praedicat, caput profecto illius unguento perfundit pretioso. Cum vero assumptae mysteria humanitatis aeque digna reverentia suspicit, in pedes utique Domini unguentum nardi pisticum, id est, fidele ac verum perfundit, quia illam ejus naturam qua terram contingere, hoc est, inter homines conversari dignatus est, pia praedica
Abbreviated transcription (Latin):
igi iudorum: At illi iterũ clama¬
ueunt. Crucifige eum. Pilatus
uero dicebat eis. Quid enim mali
sitit: Multas liberandi saluatorẽ
pilatus occasiones dedit: pͥmũ la¬
aonem iusto conferens: deinde
ifirens. Quid gͦ uultis ut faciã
igi iuđorum: Cumq respõderẽt
icifigatur. ñ statim ad quie¬
int .s. iuxta suggestionẽ uxoris
que mandauerat ei. ut matheus
scribit. nichil tibi ⁊ iusto illi: ipse
nali fecit: Hoc dicendo. pilatus
bsoluit ihm. At illi magis cla¬
mabant. Crucifige eum. Ut im¬
pleretur quod iniuicesimo pͥmo
me canes multi: congregatio mali¬
gnantium obsedit me: ⁊ illud
iheremie facta ẽ mͥ hereditas mea
sicut leo ĩsilua: dederũt suꝑ me

Expanded text:
gi Judaeorum? At illi iterum clamaverunt: Crucifige eum. Pilatus vero dicebat eis: Quid enim mali fecit? Multas liberandi Salvatorem Pilatus occasiones dedit: primum latronem justo conferens, deinde inferens: Quid ergo vultis, ut faciam regi Judaeorum? Cumque responderent Crucifigatur, non statim acquievit, sed, juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat ei, ut Matthaeus scribit: Nihil tibi et justo illi , ipsemali fecit? Hoc dicendo Pilatus absolvit Jesum. At illi magis clamabant: Crucifige eum. Ut impleretur quod in vigesimo primo me canes multi, congregatio malignantium obsedit me ; et illud Jeremiae: Facta est mihi haereditas mea sicut leo in silva,
Abbreviated transcription (Latin):
in angłis stantes orant. ut uidean¬
tur ab hominib dampnationem
mereri:s et eos qui hec ꝓlixius qͣ¬
si religiosiores agendo. non solum
laudes ab hominib. uerum etiã
pecunias quęrunt. grauiori esse
iudicio plectendos. Sunt .ni. qui
se ustos et magni apud dm̃ me¬
riti simulantes: ut ab infirmis
quib libet. et peccatorum suorũ
conscientia turbatis. qͣsi patroni
peis inuiditio futuri. pecunias ac¬
ciꝑe non dubitant. Et cum porre¬
ct᷑a manus pauꝑi preces iuuare so¬
leat: illi ob hoc maxime inp̃cibus.
ut pauꝑi nummum tollant. ꝑno¬
ct᷑ant. Quib illa uide maledictio
non inmerito congruit: cum uidi¬
catur exeat condempnatus:i oratio
eius fiat inpeccatum. Condemp¬
natus qͥ ppe cum iudicatur exit.
et orationem suam inpeccatum recip̃:¬
quia qui magne nunc estimationis
apud homines habitꝰ. indiuino
tunc examine non solum se ꝓalus
interuenire nonposse. s nec sua sͥ
merita sufficere posse deprehendit:

Expanded text:
in angulis stantes orant ut videanin angulis stantes orant ut videantur ab hominibus damnationem mereri, sed eos qui haec prolixius quasi religiosiores agendo non solum laudes ab hominibus, verum etiam pecunias quaerunt, graviori esse judicio plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infimis quibuslibet et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri, pecunias accipere non dubitant: et cum porrectae manus pauperi preces juvare soleant, illi ob hoc maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Judae maledictio non immerito congruit: Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum . Condemnatus quippe cum judicatur, exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec sua sibi merita sufficere posse deprehendit,
Abbreviated transcription (Latin):
diues ille qui epulabatur cottidie
splendide. peccasse describitur. No¬
tandum autem quod non salutari
inforo non pͥmos sedere. uel discum¬
bere uetat eos quib hoc officii ordi¬
ne competit: s eos nimirum qͥ hȩc
siue habita seu certe non habita
in debite amant. a fidelib quibꝰq
q̃si imꝓbos docet eẽ cauendos: ani¬
mum uidelicet non gradũ iusta
districtione redarguens: qͣmius
& hoc culpa noncareat. si idem
inforo litibꝰ inter eẽ. qui incathe¬
dra moysi sẏnagoge magistri cu¬
piunt appellari. Duplici sane ra¬
done auane gle cupidis attendẽ
iubemur: ne scilicet eoꝵ uel simula¬
tione seducamur. estimantes bona
ẽẽ quȩ faciunt: uel emulatione in¬
flammemur. frustra gaudentes
inbonis laudari quȩ simulant. Qͥ¬
deuorant domos uiduarum. sub op¬
tentu ꝓlixe orationis: hi accipient
ꝓlixius iudicium. Non tantum ait
accipient iudicium. s adiunxit
plixius: ut insinuet etiam illos qui

Expanded text:
dives ille qui epulabatur quotidie dives ille qui epulabatur quotidie splendide peccasse describitur. Notandum autem quod non salutin foro, non primos sedere, vel discumbere vetat eos, quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita indebite amant, a fidelibus quibusque, quasi improbos docet esse cavendos, animum videlicet non gradum justa distinctione redarguens. Quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi synagogae magistri cupiunt appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne scilicet eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur frustra gaudentes in bonis laudari, quae simulant. devorant domos viduarum sub obtentu prolixae orationis, hi accipient prolixius judicium. Non tantum ait, Accipient judicium, sed adjunxit prolixiu, ut insinuet etiam illos qui
Abbreviated transcription (Latin):
rogatio iħu nobis ꝓficit usq ho¬
die contra uideos. Et hi enĩ qui
confitentur . xp̃m ẽẽ uenturum:
hominẽ simplicem et scm uirum
asserunt de genere dauid. Interro¬
gemus gͦ eos docti a dño. si simplex
homo ẽ.⁊ tantum filius dauid.
quomͦ dauid uocet eum dñm
rep̃henduntur qui dauid filiũ
dicunt: s qͦd dĩ filium eum eẽ
noncredunt.Si quidem ipse &
dñs dauid ẽ ante temꝑa ds̃ ma¬
nendo: & filius dauid apparuit ho
in temꝑis fine nascendo. Quo ᷤ aut̃
apatre subiciuntur ei inimici: non
infirmitatem filii. S unita¬
tm nature. qua in altero alt ope¬
ratur. significat. Nam et filius su¬
bicit inimicos patri: quia patrẽcla¬
nficat suꝑ terram. Et dicebat eis
indoctrina sua. Cauete a scͥbis qui uo¬
lunt instolis ambulare. & salutari
inforo: et inpͥmis cathedris sedere
insynagogis:i pͥmos discubitus in
cenis. Ambulare instolis. cultioribꝰ
uestimentis indutos ad publicum
pcede significat: in quo int̾ cȩtera

Expanded text:
rogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim qui confitentur Christum esse venturum, hominem simplicem et sanctum virum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex homo est, et tantum filius David, quomodo David vocet eum Dominum reprehenduntur, quia David filium dicunt, sed quia Dei Filium eum esse non credunt: siquidem ipse et Dominus David, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, quia in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat super terram. Et dicebat eis in doctrina sua: Cavete a scribis qui volunt in stolis ambulare, et salutari in foro, et in primis cathedris sedere in synagogis, et primos discubitus in coenis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat, in quo inter caetera
Abbreviated transcription (Latin):
libet potius in oratione quã eiꝰ
uisionẽ requirat: ad numerandꝰ
meis dequib ait ipse. quia re¬
ceperunt mercedẽ suã. Inimo
quippe cogitationẽ deponere:
quid ẽ aliud quã quedã ariditas
mentis: Qui aut̃ intellectu cȩlȩ¬
stium iã ꝑscã desideria desuꝑ
pascuntur:quasi largitori ali¬
mento pinguescunt. hacenim
pinguedine saginari psalmista
concupierat: cũ dicebat. Sicut
adipe ⁊ pinguedine repleatur
anuna mea. Quantum uero ad
ipsam diĩce passionis dispensa¬
tionem ꝑtinet: apte appropians
dñs morti. inualle pinguedinis
orauit: quia ꝑuallẽ humilita¬
ts ⁊ pinguedinẽ caritatis. ꝓ nob̾
mordem subiit. Humiliauit
enim semetipsum factus obedi¬
ens patri usq ad mortẽ: ̃ maio¬
iem hac dilectionẽ hemo habet.
ut animã suã ponat quis ꝓami¬

Expanded text:
libet potius in oratione quam ejus libet potius in oratione quam ejus visionem requirat, adnumerandus in eis de quibus ait ipse: Quia receperunt mercedem suam . In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud, quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta desideria de sup pascuntur, quasi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari psalmista concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quantum vero ad ipsam dominicae passionis dispensationem pertinet, apte appropians morti Dominus in valle pinguedinis oravit, quia per vallem humilitatis et pinguedinem charitatis pro nobis mortem subiit: Humiliavit enim semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem . Et majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam sua
Abbreviated transcription (Latin):
oliuet: nunc eccła desuꝑ ediftica¬
ta. Interp̃tat᷑ aut̃ gethsemani.
uallis pinguium: siue pingue¬
dinum. Quia uero ñsolum dicca
uel oꝑa nrĩ saluatoris. uerũ eta
loca ⁊ tempora in quib oꝑatur
⁊ loquitur. mysticis ut sepedic
tum ẽ sunt plena figuris: cum
inmonte orat dñs quasi tacite
nos aminonet sublimia tantũ
orando inquiri:⁊ ꝓcȩlestib bo¬
nis supplicatidebere. at cũm
ualle orat & hoc inualle pingu¬
tlmũ siue pinguedinis. ipsiꝰeque
neqͥs iudelicet orans dñi. iactare suametti
ĩexẽplũ pharisei suꝑbientis audeat qͥn
potiꝰ humili uoce acm̃te ꝓclamet dẽ ꝓitiꝰ
esto mͥ peccatori: nec aridũ ad
dilectionẽ ꝓximi corgestans
ad placandã sibi conditoris
gram genu flectat. uixta eum
qui centum denarios fratri qͦs
sibi debebat dimittere nolens.
decem milia talenta sibi adnõ
frustra p̃cabat᷑ remitt: neo
ieuinum abamore conditoris
pectus habens. temporalia quȩ¬

Expanded text:
Oliveti, nunc ecclesia desuper aedificaOliveti, nunc ecclesia desuper aedificata. Interpretatur autem Gethsemani vallis pinguium sive pinguedinum. Quod vero non solum dicta vel opera nostri Salvatoris, verum etiam loca et tempora in quibus operatur et loqtum est sint plena figuris, cum in monte orat Dominus, quasi tacite nos admonet, sublimia tantum orando inquiri, et pro coelestibus bonis supplicari debere. At cum in valle orat, et hoc in valle pinguium sive pinguedinis, ipsius aeqne quis, videlicet, orans Deum, jactare sua merita in exemplum Pharisaei superbientis audeat, quin potius humili voce ac mente proclamet: Deus propitius esto mihi peccatori , ne aridum a dilectione proximi cor gestans, ad placandam sibi Conditoris gratiam genu flectat, juxta eum qui centum denarios fratri quos sibi debebat, dimittere nolens, decem millia talenta sibi a Domino frustra precabatur remitti , ne jejunium ab amore Conditoris pectus habens, temporalia quae
Abbreviated transcription (Latin):
negantis ante pͥmũ cepta. ante
scđm aut̃ gallicantũ ꝑacta sit dota
illa trina negatio: tamen affecgo¬
ne animi. ⁊ timore petri ante pri¬
mum dota concepta ẽ. Nec inter¬
ẽ quantis morarũ interuallis tri¬
na uoce enuntiata sit. cũ cor
eius etiã ante pͥmũ galli can¬
tum dota possederit:
tã magna scilicet
formidine inbi¬
bita: ut posset
dim̃ ñ solũ semel.
s iterũ ⁊ tertio inder¬
rogatus negare. Ynde rectius
diligentiusq adtendentib quo¬
modo iã mechatus ẽ mulierem
incorde suo qui eam iuderit
ad concupiscendũ: sic petrus
quandocumq uerbis ediderit
timorem. quẽ tã uehementem
animo conceꝑat ut ꝑdurare
possit usq ad tertiã diũ negati¬
onẽ: tota trina negatio ei tempori
deputanda ẽ. quando eũ trine
negationi sufficiens timor in¬
uasic. Et ueniunt inp̃diũ cui
nomen gethsemani. Monstrat᷑
usq hodie locus gedbsemani i
quo dñs orauit ad radices mõts

Expanded text:
negantis ante primum coepta, ante negantis ante primum coepta, ante secundum autem galli cantum peracta sit tota illa trina negatio, tamen affectione animi et timore Petri ante primum tota concepta est. Nec interest quantis morarum intervallis trina voce enuntiata sit, cum cor ejus etiam ante primum galli cantum totam possideret, tam magna scilicet formidine imbibita, ut posset Dominum, non solum semel, sed iterum et tertio interrogatus negare, ut rectius diligentiusque attendentibus quomodo jam moechatus est mulierem in corde suo qui eam viderit ad concupiscendum, sic Petrus, quandocunque verbis ederet timorem, quem tam vehementem animo conceperat, ut perdurare posset usque ad tertiam Domini negationem, tota trina negatio ei tempori deputanda est, quando eum trinae negationi sufficiens timor invasit. Et veniunt in praedium, cui nomen Gethsemani. Monstratur usque hodie locus Gethsemani, in quo Dominus oravit, ad radices montis
Abbreviated transcription (Latin):
tet ter me negab̾. Tota enim petͥ
negatio: trina negatio ẽ. In eadẽ
namq ꝑmansit trepidatiõe ani¬
mi ꝓpositoq mendatii: donecam¬
monitus quid ei p̃dictũ sit ama¬
ro fletu ⁊ cordis dolore sanaret᷑.
hec aut̃ tota idẽ trina negatio.
si post pͥmum gal¬
li cantũ inciꝑet:
falsum dixisse
uiderentur tres.
qui dixerunt di¬
xisse dnm̃ qͦd ante¬
quã gallus cantaret. ter eũ petrꝰ
eẽt negaturus. Rursus sitotã
trinã negationẽ ante peregisset
quã cantare gallus inciperet:
suꝑfluo dixisse marcus dephẽ¬
deretur ex ꝑsona dnĩ. amen dico
tibi. quia tu innocte hac prius¬
quã gallus bis uocem dederit.
ter me negaturus es. S quia añ
pͥmum gallicantũ cepta ẽ illa
trina negatio: ad cenderũt illi
tres. ñ quando eã cõpleturus eẽt
petrus. s quanta futura eẽt et ꝗͣdo
galli cantum: quãquã inanimo
euis. ⁊ ante pͥmũ gallicantũ doca
possit intelligi. Quãius enĩ uerb̃

Expanded text:
tet, ter me negabis. Tota enim Petri tet, ter me negabis. Tota enim Petri negatio trina negatio est. In eadem namque permansit negatione, animo propositoque mendacii, donec, admonitus quid ei praedictum sit, amaro fletu et cordis dolore sanaretur. Haec autem tota, id est, trina negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse viderentur tres qui dixerunt dixisse Dominum quia antequam gallus cantaret, ter eum Petrus esset negaturus. Rursus si totam trinam negationem ante peregisset quam cantare gallus inciperet, superfluo dixisse Marcus deprehenderetur ex persona Domini: Amen dico tibi quia tu in nocte hac priusquam gallus bis vocem dederit ter me negaturus es. Sed quia ante primum galli cantum coepta est illa trina negatio, attenderunt illi tres non quando eam completurus esset Petrus, sed quanta futura esset, quandoque galli cantum, quanquam in animo ejus et ante primum galli cantum tota possit intelligi. Quamvis enim verbis
Abbreviated transcription (Latin):
ues: sexagesimo qͦq octauo psalmo qͥ totꝰ
año canit᷑ huic sensin congruente. gm̃¬
qĩ tuꝑcussistiipsi ꝑsecuti st̃ ꝑcutit᷑ aut̃
ptor bonꝰ ait ponat animã suã ꝓouib
ns et demultis gregib erroꝵ fiat unus
grret unꝰ pastor. Petrus aut̃ aitei
et siom̃s scandalitati fuerint:
iime s ñ ego. Non ẽ demeritas
iardens affectus erga dnm̃ sal¬
uatorẽ. Et ait illi iħs. Amen dico
tibi quia tu hodie: innocte hac
pꝰquã bisgallus uocẽ dederit:
tr me es negaturus. Et petrus
deardore fidei ꝓmittebat: ⁊ salua¬
dor quasi ds futura nouerat. Et
nota quia petrus innocte negat:
inegat tertio Postquã aut̃ gal¬
luscecinit: ⁊ decrescentib tenebris
ulicina lux nunciata ẽ. conu̾sus
fieuit amare terne negationis sordes
Rlacrimis lauans. Nonẽ sane ar¬
bitrandum eẽ contrariũ quod
marco dicente. pͥꝰquã gallus bis
uocem dederit ter me es negaturꝰ:
ceteri euuangłiste simpliciter
dixerunt. priusquã gallus can.¬

Expanded text:
es . Sexagesimo quoque octavo psalmo, qui totus a Domino canitur, huic sensui congruente: Quoniam tu percussisti, ipsi persecuti sunt. Percutitur autem pastor bonus, ut ponat animam suam pro ovibus suis, et de multis gregibus errorum fiat unus grex et unus pastor . Petrus autem ait ei: Etsi omnes scandalizati fuerint, sed non ego. Non est temeritas  Petri, et ardens affectus erga Dominum Salvatorem. Et ait illi Jesus: Amen dico tibi quia tu hodie, in nocte hac, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus. Et Petrus de ardore fidei promittebat, et Salvator quasi Deus futura noverat. Et nota quod Petrus in nocte neget, et neget tertio. Postquam autem gallus cecinit, et decrescentibus tenebris, vicina lux nuntiata est, conversus flevit amare, ternae negationis sordes lacrymis lavans. Non est sane arbitrandum esse contrarium quod Marco dicente: Priusquam gallus bis vocem dederit, ter me es negaturus, caeteri evangelistae simpliciter dixerunt: Priusquam gallus can
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm ꝓxpõ debenus offerre.
Ceterũ ipsexp̃s qui in nob̃ habi¬
fr̾ frẽm inmordem: pater filium.
quutionib fieri crebro uidemꝰ.
nec ullus ẽ inter eos fidus affẽc¬
tus. quorum diuersa fides ẽ. Cũ¬

Expanded text:
risto debemus offerre. Caeterum ipse Christus, qui in nobis habifrater fratrem in mortem, et pater filium, rsecutionibus fieri crebro videmus: nec ullus est inter eos fidus affectus, quorum diversa fides est. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
non sui ẽẽ meriti. sed diuini munis
intelligit dicens. Ds̃ ꝓpitius esto mͥ
peccatori. E iterum. Fortitudinem
meã ad te custodiam: qͥa tu ds̃ sus¬
ceptor m̃s es: ds m̃s miscdia eius p̃¬
ueniet me. Et cum egrederetur de¬

Expanded text:
non sui esse meriti, sed divini muneris non sui esse meriti, sed divini muneris intelligit, dicens: Deus propitius esto mihi peccatori . Et iterum: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus? misericordia ejus praeveniet me .