comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suis: ñ ipse unus fecit. & tamen si illi
fecerunt membra eius sunt: id ẽ. ipse
unus hoc fecit. Ipse enim potuit hoc¬
facere sine illis. ipsi sine illo unde po¬
tuerunt. cum ipse dixerit. sine me ni¬
chil potestis facere : hinc aut̃ oftendi¬
mus quod & alii fecerunt. quia ipse
Debemus dixit debitores nos fecit qui
primus exhibuit. Ido quodam loco
scriptum ẽ.Si sederis cenare ad mensã
potentis. sapienter incellige qͦ apponunt᷑
tibi. & mitte manum tuam. sciens qr
talia te oportet p̾parare. M ensa po-
tentis que sit nostis. Ibi ẽ corpꝰ ⁊ san¬
guis xͥ. Qui accedit ad talem mensam.
preparet talia. Quid ẽ p̃paret talia:
Quomodo ipse ꝓ nobis animã suã posuit.
bonum ñ inipso petro s in corꝑe suo:
ait. Pecre amas me: pasce oues meas:
Hoc semel hoc iterum. hoc tercio. usq
ad eius tristiciani. Q̾ cum tantum in¬
terrogasset dominꝰ qͣntum interrogan¬
dum eẽ. iudicauit. ut ter confiteret᷑¬

Expanded text:
us, non ipse unus hoc fecit: et tamen si illi qui us, non ipse unus hoc fecit: et tamen si illi qui fecerunt membra ejus sunt, idem ipse unus hoc fecit. Ipse enim potuit facere sine illis; ipsi sine illo unde potuerunt, cum ipse dixerit, Sine me nihil potestis facere ? Hinc autem ostendimus quod et alii fecerint, quia ipse pro fratribus ponere . Debemus, dixit; debitores nos fecit qui primus exhibuit. Ideo quodam loco iam: si sederis cenare ad mensam potentis, sapienter intellege quae adponuntur tibi, et inmitte manum tuam, sciens quia talia te oportet pratentis quae sit, nostis; ibi est corpus et sanguis Christi: qui accedit ad talem mensam, praeparet talia. Et quid est, praeparet talia? Quomodo ipse pro nobis animam suam posuit, bonum, non in ipso Petro, sed in corpore suo ait: Petre, amas me? pasce oves meas. Hoc semel, hoc iterum, hoc tertio usque ad ejus tristitiam. Et cum tantum interrogasset Dominus, quantum interrogandum esse judicavit, ut ter confiteret
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ostium intrat. & ipse ẽ p̃cipue pastor
bonus & ipse ẽ ostium: intelligere ñ
possum nͥ & ipsum ꝑ seipsum ad oues
suas intrare. & uocem suam illis dare
ut sequantur eum easq intrantes & ex-¬
eunces pascua inuenire qd ẽ uita ȩt̃na:
Cito gͦ dico ego querens intrare ad oues.
cem. ꝑ aliam partem conabor ascendere
ñ ad parietes ur̃os. s ad corda ur̃a. Qͥ d
tis. Quare xp̃m inme libent᷑ audicis:¬
Quia oues xͥ estis. sanguine xͥ cõparatȩ
estis. Agnoscitis p̾tium ur̃m. qd ñ ã me
datur. s ꝑme pͣdicatur. Ille quippe emit.
qui p̃tiosum sanguinem fudit. Pxetiosus
sanguis ẽ illius. sine peccato. Fecit tam᷑
ipse etiam suorum sangumem p̾tiosum.
ꝓ quib dedit sanguinis p̾tium. Nam si
suorum sanguinem ñ faceret p̾tiosum.
nͨ diceret᷑. p̾ciosa in conspectu dñi mors
scõrum eius. Itaq etiam quod ait. pas¬
tor bonus animam suam poit ꝓ ouib¬

Expanded text:
per ostium intrat, et ipse est praecipue pastor per ostium intrat, et ipse est praecipue pastor bonus, et ipse est ostium; intelligere non possum, nisi et ipsum per seipsum ad oves suas intrare, et vocem suam illis dare ut sequantur eum, easque intrantes et exeuntes pascua invenire, quod est vita aeterna. 2. Cito ergo dico. Ego quaerens intrare ad vos, cem, per aliam partem conabor ascendere. n ad parietes vestros, sed ad corda vestra. Per stis. Quare Christum in me libenter audistisQuia oves Christi estis, sanguine Christi comparati estis. Agnoscitis pretium vestrum: quod non a me datur, sed per me praedicatur. Ille quippe emit, qui pretiosum sanguinem fudit: pretiosus sanguis est illius sine peccato. Fecit tamen ipse etiam suorum sanguinem pretiosum, pro quibus dedit sanguinis pretium: nam si suorum sanguinem non faceret pretiosum, non diceretur, Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Itaque etiam quod ait, Pastor bonus animam suam ponit pro ovib
Abbreviated transcription (Latin):
UI SERMONEM đI NRI
non solum libenter sed
lectio euangłica & hodie lecta ẽ. quȩ lecta
fuerat ꝓximo dominico die. ꝓpterea qm
inquibusdam necessitate immorati ñ
potinmus omnia discutere quȩ ur̃is
sensib debebamus. Promde quȩ iam
dicta atq tractata sunt hodie ñ queri¬
mus. ne adhuc eadem repetendo ad illa
quȩ ñ dicta sunt ꝑuenire minime ꝑ¬
mittamur. Nostis iam in nomine dñi
qui sit pastor bonus. & qͦmadmodum
pastores bomi membra sint eiꝰ. & ido
sit pastor unus. Nostis qui sit mercen¬
narius ferendus. qui lupus & fures &
latrones cauendi. quȩ sunt oues. qͥ sit
ostium. quia & oues ingrediunt᷑: ⁊ pas¬
tor quomodo sit intelligendus ostiarius:
N ostis etiam qm̃ quisquis ñ ꝑ ostium
intrauerit fur ẽ: ⁊ latro. nec u̾enit nisi
& sufficient᷑ qͣntum exiftimo ꝑtctata
sunt. Hodie debemus dicere quantum
& pastorem bonum dixit intrare ꝑ
ostium. quomodo ipse ꝑse ipsum in¬
tret. Si enim nemo bonus ẽ nisi qui

Expanded text:
ui sermonem Dei nostri non solum libenter, sedlectio evangelica et hodie lecta est, quae lecta fuerat proximo dominico die: propterea quoniam in quibusdam necessitatibus immorati, non potuimus omnia discutere quae vestris sensibus debebamus. Proinde quae jam dicta atque tractata sunt, hodie non quaerimus; ne adhuc eadem repetendo, ad illa quae nondum dicta sunt pervenire minime permittamur. qui sit pastor bonus, et quemadmodum pastores boni membra sint eius, et ideo sit unus pastor bonus. Nostis, quis sit mercennarius ferendus, qui lupus et fures et latrones cavendi, quae sint oves; quod sit hostium, qua et oves ingrediuntur et pastor; quomodo sit intellegendus hostiarius. Nostis etiam, quando quisque non per hostium intraverit, fur est et latro, nec venit, nisi , sufficienter, quantum existimo, pertractata sum. Hodie debemus dicere, quantumet pastorem bonum dixit intrare per ostium, quomodo ipse per seipsum intret. Si enim nemo pastor bonus est, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
moriuntur. Qhabundantius habeant
uitam ueniendo quo pastor ille p̾cessit.
ubi numqͣm deinde moriant᷑. Qͣmuis gͦ
& hic in ipso ouili ñ desint pascua. qͣm
ad utrumq possumis intelligere quod
dictum ẽ. & pascua inuenient id ẽ &
adingressum ⁊ ad egressum: cam tunc
uera pascua inuenient. ubi saturent᷑
qui estiriunt & sitiunt iustitiam qͣlia
pascua inuenit cui dictumẽ. hodie
mecum eris in paradyso. Qͦmͦ autem
ipse sit ostium. ipse pastor. ut ꝑ se¬
ipsum quodãmodo ĩ ipse ingredi ⁊
egredi intelligat᷑. quis nam sit ostia¬
rius longum ẽ. hodie querere. ⁊ disse¬
rendo sicut ipse donauerit explicare:¬
Ab eo qͦd dictum ẽ. Ego sum pastor

Expanded text:
moriuntur, et abundantius habebunt moriuntur, et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicareAb eo quod scriptum est, Ego sum pas
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ẽẽ scdm ipsam fidem cogitare.
etiam foris id ẽ coram hominib oꝑari:
Unde & inpsalmo dr. Exiet homo ad
opꝰ suum. & ipse dominꝰ dicit. Luceant
oꝑa ur̃a coram hominib. S plus me de¬
lectat quod ipsa ueritas tanqͣm pastor
nos ammonuit: quemadmodum intel¬
ligere debeamus qͦd ait. in grediet᷑ &
egrediet᷑. & pascua inueniet: cum secutꝰ
adiunxit. Fur ñ uenit nͥ ut furetur: ⁊
mactet & ꝑdat. Ego ueni ut uitam
habeant: & habundantius habeant.
Uidetur enim michi dixisse ut uitam
habeant ingredientes. & habundantiꝰ
habeant egredientes. Non aut̃ potest
ꝑ ipsum ostium hoc ẽ ꝑ eundem xp̃m
in eccłam eius qd ẽ ouile eius intͣuerit
ad uitam temꝑalem que est in fide:
Ido ait. Ego ueni ut uitam habeant.
hoc ẽ fidem quȩ ꝑ dilectionem oꝑat᷑. ꝑ
qͣm fidem in ouile ingrediuntur ut
uiuant. quia iustus ex fide uiuit. &
habundantius habeant. qͥ ꝑseuerando
usq in finem ꝑ illud ostium idẽ ꝑ

Expanded text:
m esse secundum ipsam fidem cogitare; fidem etiam foris, id est, coram hominibus operari. Unde et in Psalmo legitur, Exiet homo ad opus suum : et ipse Dominus dicit, Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa veritas tanquam pastor nos admonuit, quemadmodum intelligere debeamus quod ait, « ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet; » cum secutus adjunxit, « Fur non venit nisi ut furetur, et mactet, et perdat: ego veni ut vitam habeant, et abundantius habeant. » Videtur enim mihi dixisse, Ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non autem potestper ipsum ostium, hoc est per eumdem Christum in Ecclesiam ejus, quod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait, Ego veni, ut vitam habeant, hoc est fidem, quae per dilectionem operatur ; per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit : et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum genuit omnia gignendo dedit:
ta illi dedit suam equalitatẽ. quem ñ
genuit inequalem. S hec loquente dño.
qͣm lux lucebat intenebris.⁊ tenebre
eam ñ comp̃hendebunt. Dissensio iterũ
facta ẽ inter iudeos ꝑpt̃ sermones hos:
Dic ebant aut̃ multi ex ipsis. Demoniũ
ht̃ & insanit. Quid eum auditis : Iste
fuerant densissimȩ tenebre. Alis dice¬
bant. Hec uerba ñ sunt demonium
habentis. Nunquid demonium pot᷑¬

Expanded text:
perfectum genuit, omnia gignendo dedit. perfectum genuit, omnia gignendo dedit. Ita illi dedit suam aequalitatem, quem non genuit inaequalem. Sed haec loquente Domino, quoniam lux lucebat in tenebris, et tenebrae eam non comprehendebant , Dissensio iterum facta est inter Judaeos propter sermones hosDicebant autem multi ex ipsis: Daemonium habet, insanit: quid eum auditis? Istae fuerant densissimae tenebrae. Alii dicebant: Haec verba non sunt daemonium habentis: nunquid daemonium pot
Abbreviated transcription (Latin):
ma di que accepit formam serui. &
anima & caro in forma serui. quȩ ac-¬
metipsum. factus obediens usq ad mortẽ:
Iam inmorte caro sola ẽ. a iudeis occisa
Sienim discipłis dicit. nolite timere eos
occidere : nunquid in ipso potuerunt płꝙͣ
corpꝰ occidere: & tamen carne occisa. xp̃c
occisus ẽ. Ita cum caro animã posuit. xͦ
animã sumpsit: x animã sumpsit. Nee
tamen potestate carnis hoc fac̾tum est.
s eiꝰ qui & aniniã icarnẽ ubi hec imple¬
rentur assumpsit. Hoc inquit mandatũ
accepi a patre meo. U̾bum ñ u̾bo accepit
mancdatum. s in ũbo unigenito patris ẽ.
omine mandatum. Cum aut̃ dr̃ filius
a patre acciꝑe qͦd substantialit᷑ habet:
quomodo dictum ẽ sicut ht̃ pat̾ uitã
insemecipso. sic dedit filio uitam hab̾e
insemetipso. cum filius ipse sit uita :
ñ potestas minuit᷑. s generatio eiꝰ osten¬
aitur: qm pat̾ ñ quasi eifilio qui in¬
ꝑfectus natus ẽ. aliquid addit. s ei qͦm

Expanded text:
ma Dei, quae accepit formam servi; et anima et caro in forma servi, quae acmetipsum, factus obediens usque ad mortem . Jam in morte sola caro est a Judaeis occisa. Si enim discipulis dixit, Nolite timere eos occidere ; numquid in ipso potuerunt plus quam corpus occidere? Et tamen carne occisa Christus occisus est. Ita cum caro animam posuit, Chranimam sumpsit, Christus animam sumpsit. Nec tamen potestate carnis hoc factum est; sed ejus qui et animam et carnem, ubi haec adimplerentur, assumpsit. 14. Hoc, inquit, mandatum accepi a Patre meo. Verbum non verbo accepit mandatum, sed in Verbo unigenito Patris est omne mandatum. Cum autem dicitur Filius a Patre accipere quod substantialiter habet, quomodo dictum est, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso , cum Filius ipse sit vita; non potestas minuitur, sed generatio ejus ostenditur. Quoniam Pater non quasi ei filio qui imperfectus est natus, aliquid addidit; sed ei quem
Abbreviated transcription (Latin):
domincis oues pascimus. & simul
pascimur. Sicut ñ ẽ negandum quod
necessarium ẽ. sic ñ ẽ. cor infirmum pa¬
buli multitudine pgrauandum. Non
sit gͦ molestum caritati ur̃ȩ.qr omnia
que hic discutienda adhuc arbitror
hodie ñ discutio. s iterum nob̾ in nomine
domini dieb reddendi sermonis eadem
lecꝰtio recitabitur. & diligentius illo
adiuuante tractabitur: Exeliort¬
Ab eo quod dictum est. Ego sum pastor

Expanded text:
dominicis oves pascimus, et simul dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum Charitati vestrae, quia omnia quae hic adhuc discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermonis eadem lectio recitabitur, et diligentius, illo adjuvante, tractabitur. TAb eo quod scriptum est, Ego sum p
Abbreviated transcription (Latin):
tacuisti. Tacuisti qr timuisti. Fuga
animi timor ẽ. Corpore stecisti: sp̃u fu¬
gisti. quod ille ñ faciebat qui dicebat:
& si corpore absens sum. sp̃u uobiscum
sum. Quomodo enim sp̃u fugiebat. qui
etiam corꝑe absens formcatores litteris
arguebat: Affectiones nr̃ȩ. motꝰ animoꝵ
sunt. Leticia: animi diffusio. tristitia:
animi contractio. cupiditas: anumi pro¬
gressio. timor. animi fuga ẽ. Diffuinde.¬
ris enim animo cum delectaris. con¬
traheris animo cum molestaris. pro¬
grederis animo cum appetis. fugis
animo cum metuis. Ecce unde ille
mercennarius uiso lupo dr fugere.
Quare: Quia ñ ẽ ei cura de ouib. Qñ
illi ñ ẽ cura de ouib: Quia mercenna¬
rius ẽ. Quid ẽ mercennarius ẽ : tempo¬
ralem mercedem querit. indomo inet̾¬
num ñ habitabit. Sunt hic adhuc que.¬
renda & discutienda uob̾cum. s onerari
uos ñ ẽ consiliĩ. Dominica enim ciba¬
ria conseruis ministramus. in pascns

Expanded text:
tacuisti; tacuisti, quia timuisti. Fuga tacuisti; tacuisti, quia timuisti. Fuga animi, timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti: quod ille non faciebat qui dicebat, Etsi corpore absens sum, spiritu vobiscum sum . Quomodo enim spiritu fugiebat, qui etiam corpore absens, fornicatores litteris arguebat? Affectiones nostrae motus animorum sunt. Laetitia, animi diffusio; tristitia, animi contractio: cupiditas, animi progressio; timor, animi fuga est. Diffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris: progrederis animo, cum appetis; fugis animo, cum metuis. Ecce unde ille mercenarius viso lupo dicitur fugere. Quare? Quia non est ei cura de ovibus. Quare non est ei cura de ovibus? Quia mercenarius est. Quid est, mercenarius est? Temporalem mercedem quaerens, et in domo in aeternum non habitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter uos. Ab ipso namq pastore om̃s
audierant. si uos ꝑsecutt fueruit in
una ciuitate : fugite inaliam. Hanc
questionem nobis dominus dignetur
exponere. Domine. tu dixisti eis. quoᷤ
fideles pastores eẽ utiq uolebas. quos
tua membra ẽe formabas. Si uos ꝑse.¬
inaliam. In iuriam gͦ illis facis qͣndo
rep̃hendis mercennarios. qui uident
lupum uenientem & fugiunt: Roga¬
mus indices nobis. quid habeat alti¬
tudo questionis. Pulsemus. aderit qͥ
Ecce nescio quis peccauit. grauit᷑ pec¬
cauit. increpandus ẽ. excõmunicandꝰ ẽ
S ex cominuncatꝰ inimicus erit. insi¬
diabit᷑. nocebit cum potuerit. Iam
cõmoditatẽ. & inmicitiarum humana¬
rum incurrat molestiam: tacet ñ
corripit. Ecce lupus. ouis guttura ap¬
prehendit. Diabolus fideli adulteriũ
ꝑsuasit. tu taces. ñ increpas: O mer¬
cenuariȩ. lupum uenientẽ uidisti &
fugisti. Respondet forte & dicit.
Ecce hic sum ñ fugi. ł ugisti. quia

Expanded text:
propter vos . Ab ipso namque pastore omnes propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam. Hanc quaestionem nobis Dominus dignetur exponere. Domine, tu dixisti eis quos fideles pastores esse utique volebas, quos tua membra e. Injuriam ergo illis facis, quando reprehendis mercenarios, qui vident lupum venientem et fugiunt. Rogamus indices nobis quid habeat altitudo quaestionis: pulsemus, aderit qui Ecce nescio quis peccavit, graviter peccavit; increpandus est, excommunicandus est: sed excommunicatus, inimicus erit, insidiabitur, nocebit cum potuerit. Jam commoditatem, et inimicitiarum humanarum incurrat molestiam, tacet, non corripit. Ecce lupus ovi guttur apprehendit: diabolus fideli adulterium persuasit; tu taces, non increpas: o mercenarie, lupum venientem vidisti, et fugisti. Respondet forte et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fugisti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
narius. Quid ẽ lupus. nisi diabolus :¬
& quid dictum ẽ de mercennario:
Cum uiderit lupum uenientẽ fugit.
quia ñ sunt eiꝰ oues ꝓpriȩ. nec ei cura ẽ
de ouib. N unquid talis erat apłs
paulus : absit. Nunquid talis erat¬
petrus : absit. Nunquid tales erant¬
ceteri apłi. excepto iuda filio ꝑdici¬
onis : absit. Pastores gͦ illi : plane pas¬
Iores. Q unde unus pastor : iam dixi:
Pastores. quia membra pastoris. Illo ca¬
pite gaudebant. sub illo capite con¬
cordabant. uno sp̃u in unius corporis
compage uiuebant. ac ꝑ hoc omnes
ad unum pastorem ꝑtinebant. Si g
pastores ñ mercennarii. qͣr fugiebant
qͣndo ꝑsecutionẽ patiebant᷑: expone nob̾ õ dñe:¬
rum insporta subinissum. ut manus ꝑse¬
quentis euaderet. Non gͦ illi fuit cura
de ouib. quas lupo ueniente deserebat:
Fugit plane. s eas pastori incelo sedenti
orationib commendabat. se aut̃ utilitati
earum fugiendo seruabat. sic ut quodã
loco ait. Manere in carne necessarium

Expanded text:
narius. Quis est lupus, nisi diabolus? Et quid dictum est de mercenario? Cum viderit lupum venientem, fugit; quia non sunt ejus oves propriae, nec ei cura est de ovibus. Numquid talis erat apostolus Paulus? Absit. Numquid talis Petrus? Absit. Numquid tales caeteri Apostoli, excepto Juda filio perditionis? Absit. Pastores ergo illi? Plane pastores. Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra pastoris. Illo capite gaudebant, sub illo capite concordabant, uno spiritu in unius corporis compage vivebant: ac per hoc omnes ad unum pastorem pertinebant. Si ergo pastores, non mercenarii, quare fugiebant quando persecutionem patiebantur? Expone nobrum, et in sporta submissum , ut manus persequentis evaderet. Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo veniente deserebat? Fuit plane, sed eas pastori in coelo sedenti orationibus commendabat, se autem ad utilitatem earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait, Manere in carne necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
Potest quidem alit̾ atq alit̾ tanti sacra
grande my sterium. Interroga homiẽ.
xp̃ianus es : Respondet tibi. ñ sum. si
paganus ẽ aut iudeus. Si aut̃ dixerit
sum. adhuc queres ab illo. Cathicumi¬
nus an fidelis es : Si responderit ca¬
thicuminus in unctus ẽ : ñdum locus:
S unde inunctus : Quere. ⁊ respond&
Quere ab illo in quem credat. eo ipso
Ecce mͦ loquor & fidelib. & cathicumi¬
nis. Quid dixi de sputo & luto: Quia
ũbum caro factum est. Hoc & cathicu¬
mini audiunt. s ñ eis sufficiat quod
inuncti sunt: festinent ad lauachrũ

Expanded text:
Potest quidem aliter atque aliter tanti sacramPotest quidem aliter atque aliter tanti sacramgrande mysterium. Interroga hominem, Christianus es? Respondet tibi, Non sum, si Paganus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; adhuc quaeris ab eo, Catechumenus, an fidelis? Si responderit, Catechumenus; inunctus est, nondum lotus. Sed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso Ecce modo loquor et fidelibus et catechumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia Verbum caro factum est. Hoc et catechumeni audiunt: sed non eis sufficit ad quod inuncti sunt; festinent ad lavacrum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo natura. nisi qr peccante
primo homine uicium ꝓ natura
ioleuit: si uitium ꝓ natura mnole¬
uit : scđm mentẽ om̃nis homo cecꝰ ẽ.
natus. Si enim uidet ñ opus habet
ductore.Si opꝰ habet ductore & illu¬
minatore. cecus ẽ gͦ ã natiuitate. Ue
nit dñs quid fecit : Magnum mys¬
terium cõmendauit. Spuit inter¬
ram. de saluia sua lutum fecit. qͥ
u̾bum caro facꝰtus ẽ ⁊ intunxit ocłoᷤ
ceci. Inunctus erat. ⁊ ñdumi ui-¬
debat. Mittit illum adpiscinã u.¬
quȩ uooabat᷑ sẏloe. ꝑtmuit aut̃ ad
ȩugłistam cõmendare nob̾ nomen
huius piscinȩ. & ait. qd interp̾tatur
missus. Iam quid sit missus agnos¬
citis. Nisi enim ille suisset missus.
nemo nr̃m ẽẽt ab inquitate dimissꝰ.
Lauit gͦ ocłos in ea piscina quȩ inter.¬
p̾tabatur missus. baptizatꝰ ẽ in xp̃o:
Si gͦ qͣndo eum in seipso quodammodo
baptizauit. tuno illuminauit: qͣndo
inunxit. fortasse cathicuminum fecit:

Expanded text:
Quomodo natura, nisi quia peccante Quomodo natura, nisi quia peccante primo homine, vitium pro natura inolevit? Si vitium pro natura inolevit, secundum mentem omnis homo caecus natus est. Si enim videt, non opus habet ductore; si opus habet ductore et illuminatore, caecus est ergo a nativitate. 2. Venit Dominus: quid fecit? Magnum mysterium commendavit. Exspuit in terram, de saliva sua lutum fecit: quia Verbum caro factum est . Et inunxit oculos caeci. Inunctus erat, et nondum videbat. Misit illum ad piscinam quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad Evangelistam commendare nobis nomen hujus piscinae; et ait, Quod interpretatur Missus. Jam quis sit missus agnoscitis: nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum esset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina quae interpretatur Missus, baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in seipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit; quando inunxit, fortasse catechumenum fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
e homine qͦm dominꝰ ih̃c
illuminauit qui cecus
natꝰ fuit. ꝓlixa lectio re-¬
citata ẽ. Qu̾am si uniu̾sã
ꝑtractare conemũr ꝓ sui dignitate
sicut ualemus singula considerantes. ñ
sufficit dies. Proinde peto ⁊ ammoneo
caritatem ur̃am. ut inhis quȩ aꝑta
sunt sermonem nr̃m ñ requiratis. Nã
nimis longum erit in singulis immo¬
rari. Breuit᷑ gͦ ceci huius illuminati
cõmendo mysterium. Ea quippe quȩ
atq admiranda: & oꝑa & uerba sunt:
O ꝑa quia facta sunt. uerba quia signa
sunt. Si gͦ quid significet hoc qͣ factũ ẽ
cogitemu s. genus humanum ẽ iste cecꝰ.
Hȩc enim cecitas contigit in primo ho¬
mine ꝑ peccatum. de quo omnes origi¬
nem duximus ñ solum mortis. s S
iniquitatis. Si enim cecitas ẽ infide¬
litas & illuminatio fides: quem fide¬
apłs natꝰ in gente ꝓpħarum dicit. fur¬
mus enim & nos aliquando natura
filii irȩ sicut & ceteri.Si filii ire:
filii uindicte. filiĩ penȩ filiĩ gehennȩ:

Expanded text:
e homine quem Dominus Jesus illuminavit, qui caecus natus fuit, prolixa lectio recitata est: quam si universam pertractare conemur, pro sui dignitate, sicut valemus, singula considerantes, non sufficit dies. Proinde peto et admoneo Charitatem vestram, ut in iis quae aperta sunt, sermonem nostrum non requiratis: nam nimis longum erit in singulis immorari. Breviter ergo caeci hujus illuminati commendo mysterium. Ea quippe quae atque miranda, et opera et verba sunt: opera, quia facta sunt; verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc quod factum est cogitemus, genus humanum est iste caecus: haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, et illuminatio fides; quem fides natus in gente Prophetarum dicit: Fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri . Si filii irae, filii vindictae, filii poenae, filii gehennae.
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi ẽ apłs paulus: modo siquis res¬
pondeat. in requie cum xͦ: uerũ dicit
Iterum si quis respondeat. rome in se
pulchro: & ipse uerum dicit. Illud m
deanima. hoc de eiꝰ carne respondet.
Nec tam̃ iđo duos dicimus apłos paulos
dicimus bonus homo. fidelis homo.
in pace ẽ cum dõ. Q continuo. G anius
ad ex equias ipsius sepeliamus illum:
Gum sepulturus es. qͤm iam dixeras¬
eẽ in pac e cum do. cum aliud sit anima
quȩ immortalit᷑ uiget. aliud corpus qđ
corruptibilit᷑ iacet. S ex quo consortiũ
corporis i aminiȩ hominis nom̃ accepit
iam & singulum atq separatum utrũ.¬
libet eorum. nom̃ hominis tenuit:
Nemo eͦ titubet qͣndo audit dnm̃ dix¬
isse. pono animã meã. uiterũ sumo
eam. Tonit eam caro. s ex potestate
Quomodo inquit ꝓbas: Audeo dicere.
& sola caro xp̃i dic̾tus ẽ xͦ. Credimus
ficeris etiam illud q habet eadem fi¬
des. in eum xp̃m te credere qui cruci
Sienim erat ibi anima. ñ erat mortuus: Si

Expanded text:
Ubi est apostolus Paulus modo? Si quis respondeat, in requie cum Christo, verum dicit. Item si quis repulcro; et ipse verum dicit. Illud mihi de anima, hoc de ejus carne respondet. Nec tamen ideo duos dicimus apostolos Paulos;dicimus, Bonus homo, fidelis homo, in pace est cum Domino: et continuo, Eamus ad exsequias ipsius, et sepeliamus illum. Eum sepulturus es quem jam dixeras in pace esse cum Deo: cum aliud sit anima quae immortaliter viget, aliud corpus quod corruptibiliter jacet. Sed ex quo consortium carnis et animae hominis nomen accepit, jam et singulum atque separatum, utrumlibet eorum nomen hominis tenuit. 13. Nemo ergo titubet, quando audit Dominum dixisse, Pono animam meam, et iterum sumo eam. Ponit eam caro, sed ex potestate Quomodo, inquit, probas? Audeo dicere, et sola caro Christi dictus est Christus. fiteris etiam illud quod habet eadem fides, in eum Christum te credere qui crucifSi enim erat ibi anima, non erat mortuus: si
Abbreviated transcription (Latin):
rit sicut lazarus mortuus ẽ. inuet:
Quia ñ ẽ d̾s mortuor. s uiuorum
Ds̃ olim mortuis patrib. hoc ẽ de abra¬
ham. de ysaac. & iacob: tale responsũ
iudeis dedit. Ego sum d̾s abraham &
s uiuorum. Om̃s enim illi uiuunt:
aut̃ ñ credis. & cum uiuis mortuus ẽs
ꝓbemus & hoc. qr si ñ credis & si uiuis.
mortuus es. Cuidam dñs differenti seqͥ
eum & dicenti. eam prius sepelire pa¬
trem meum: sine inquit mortuos sepe¬
lire mortuos suos. tu ueni sequere me
Erat ibi mortuus sepeliendus. erant ibi
& mortui mortuum sepulturi. Ille
mortuus in carne. illi in anima. Unde
inme inquit. ⁊ si mortuus fuerit in
carne. uiuet in anima: donec resurgat¬
& caro nunqͣm pꝰea moritura. Hoc ẽ
qui credit in me licet moriat᷑ uiuet:
&̾ omnis qui uiuit in carne & credit
in me. & si moriat᷑ ad tempꝰ ꝓpt̾ moitẽ¬

Expanded text:
rit, sicut Lazarus mortuus est, vivet; rit, sicut Lazarus mortuus est, vivet; quia non est Deus mortuorum, sed vivorum. De olim mortuis patribus, hoc est de Abraham, et Isaac, et Jacob, tale responsum Judaeis dedit: Ego sum Deus Abraham, et sed vivorum: omnes enim illi vivunt autem non credis; et cum vivis, mortuus es. Probemus et hoc, quia si non credis, etsi vivis, mortuus es. Cuidam Dominus differenti sequi eum, et dicenti, Eam prius sepelire patrem meum: Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos; tu veni, sequere me . Erat ibi mortuus sepeliendus, erant ibi et mortui mortuum sepulturi: ille mortuus in carne, illi in anima. Unde in me, inquit, etiamsi mortuus fuerit in carne, vivet in anima, donec resurgat caro, nunquam postea moritura. Hoc est, Qui credit in me, licet moriatur, vivet: et omnis qui vivit in carne, et credit in me, etsi moriat
Abbreviated transcription (Latin):
illa resurrectione secura sum. de hac
incerta sum. Dicit ei iħc. Ego sum
resurrectio & uita. Dicis. resurget fr̃
m̃s in nouissimo die. Uerum ẽ. s ꝑ
qͣm tunc resurget. pot̾ & modo quia
ego sum inquit resurrectio ⁊ uita:
Audite fr̃s. audite quid dicat. Certe
tota expectatio erat circum astantiũ
ut reuiuisceret lazarus. unus mortuu̾
quatriduanus. Audiamus & resur gamꝰ.
Qͣm multi sunt in hoc ppło qͦs p̃mit
consuetudinis moles. F orte audiunt
me quidam quib dr̃. nolite iebriari
uino in quo ẽ omnis luxuria. Dicunt
ñ possumus. ⁊ orte audiunt me aliqͥ
inmundi. lasciuiis & flagitiis inqui¬
nati. quib dr. nolite hoc facere ne
ꝑeatis. Q̾ respondent. N possumus
tolli a consuetudine nr̃a. O dñe istos
resuscita. Ego sum inquit resurrectio
& uita. Ido resurrectio. quia uita. Qui
credit inme. etiam si mortuus fuerit
mie: ñ morietur inȩt̾num. Quidẽ
hoc qui credit inme ĩ si mortuus sue¬

Expanded text:
illa resurrectione secura sum, de hac illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio et vita. Dicis: resurget frater meus in novissimo die. Verum est; sed per quem tunc resurget, poEgo sum, inquit, resurrectio et vita. Audite, fratres, audite quid dicat. Certe tota exspectatio erat circumstantium ut revivisceret Lazarus, unus mortuus quatriduanus: audiamus, et resurgamus. Quam multi sunt in hoc populo, quos premit consuetudinis moles! Forte audiunt me quidam, quibus dicitur, Nolite inebriari vino in quo est luxuria : dicunt, Non possumus. Forte audiunt me aliqui immundi, lasciviis et flagitiis inquinati, quibus dicitur, Nolite hoc facere, ne pereatis: et respondent, Non possumus tolli a consuetudine nostra. O Domine, istos resuscita. Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita. 15. Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, in me, non morietur in aeternum. Quid est hoc? Qui credit in me, etiamsi mortuus fue
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑ gehennam. uitam ꝓmittit
ȩternam: & ipse contempnitur. Rans¬
grediunt᷑ homines eugłm. ecce quartꝰ
dies mortis. merito iam putet. Nqͥd
& talib neganda ẽ miscdĩa: Ab sit:¬
Etiam ad tales dominꝰ excitandos ñ
dedigna t᷑ accedere. Multi aut̃ ex
iudeis uenerant ad martham & ma¬
riam. ut consolarent᷑ eas de fr̃e suo:
Martha aut̃ ut audiuit qr iħc uenit.
occurrit illi. Maria aut̃ domi sedebat.
Dixit gͦ martha ad iħm. Dñe si fuisses
hic fr̃ m̃s ñ fuisset mortuus. S & nunc
scio. quia quecumq poposceris a deo.
dabit ds̃. Non dixit ei. s modo rogo te
ut resuscites fr̃ẽm meum. Unde enim
hoc tantum dixit scio quia potes si uis
ñ p̃sumptionis meẽ. S & nunc scio.
quia quecumq poposceris ado. dabit
tibi ds̃. Nicit illi iħc. Resurget fr̃ tuus
Hoc ambiguum fuit. Non enim ait. mͦ
resuscito fr̃em tuum: s resurget fr̃
tuus. Dicit ei martha. Scio qr resurget
in resurrectione innouissimo die. Se

Expanded text:
minatur gehennam, vitam promittit aeternam, et ipsa contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium: ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Numquid et talibus est neganda misericordia? Absit:etiam ad tales Dominus ededignatur accedere. « Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo. Martha autem ut audivit quia Jesus venit, occurrit illi. Maria autem domi sedebat. Dixit ergo Martha ad Jess non esset mortuus. Sed et nunc scio, quia quaecunque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. « Non dixit: Sed et modo rogo te, ut suscites fratrem meum. Unde enim Hoc tantum dixit: Scio, quia potes; si vis, non praesumptionis meae. Sed et nunc scio, quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. 14. Dicit illi Jesus: Resurget frater tuus. Hoc ambiguum fuit. Non enim ait, Modo resuscito fratrem tuum; sed, Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione, in novissima die.
Abbreviated transcription (Latin):
originem uiȩ uitis hanc ꝓtulit ex ra¬
dice. Cathedra gͦ moysi uitis erat. pha-¬
riseorum mores spine erant. Doctrina
uͦ ꝑ malos. palmes in sepe. botrus int̾
spinas. Caute lege. ne dum queris fruc¬
tum laceres manum. & cum audis bo¬
na dicentem. imiteris mala facientẽ.
Quȩ dicunt facite. legite uuas. Quȩ
aut᷑ faciunt facere nolite. cauete spi-¬
nas. Etiam ꝑmercennarios uocem au¬
cum sitis membra pastoris. Ipse aut̃
habeo qui germane de uobis sollicitꝰ
filiosq distinguens. uidete quid dix¬
erit. Quidam ꝑ inuidiam ⁊ contenti¬
entes quia indefensione eugłii positꝰ sũ:
Quidam uͦ & ꝑ contumaciam xp̃m an¬
nuntiant nͨ caste: existimantes tribula¬
tionem suscitari uiculis meis. Isti
mercennarii erant. paulo apło inuide¬
bant. Quare inuidebant. nͥ temꝑalia
nuntiet᷑. ueritas a filiis ueritate an¬
nuntiet᷑. Filii et̾nam hereditatẽ patris
pacient̾ expectant. mercennarii tem¬

Expanded text:
originem uvae, vitis hanc protulit ex raoriginem uvae, vitis hanc protulit ex radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctrina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt facite, legite uvas: quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Etiam per mercenarios vocem pcum sitis membra pastoris. Ipse autemhabeo qui germane de vobis sollicitusfiliosque distinguens, videte quid dixinquit, per inuidiam et contentienquidam vero et per contumaciam Christum annuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari vinculis meis. » Isti mercenarii erant, Paulo apostolo invidebant. Quare invidebant, nisi quia tenuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii tem
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso dño demonstratos. Seribe inqͥt
& pharisei cathedram moysi sedent.
quȩ dicunt facite. quȩ aut̃ faciunt
facere nolite. Quid aliud dixit. nisi
ꝑ mercennarios uocem pastoris audite:
Sedendo enim cathedram moysi legẽ
d̃i docent. Q ds ꝑ illos docet. Sua uͦ illi
se uelint docere. nolite audire nolite fa¬
cere. Certe enim tales sua querunt. ñque
dra xp̃i. Inde ledit unde male facit. ñ
unde bona dicit. Botrum carpe. spinã
caue. Bene quia intellexistis. s ꝓꝑter
tardiores dicam hoc idem planius
Quomodo dixi botrum carpe spinam
caue. cum dominꝰ dicat. nunqͥd colligt̃
de spinis uuam. aut de tribulis ficus:
Uerum ẽ omnino. & tamen eciam ego
uerum dixi. botrum carpe. spinam
caue: qr botrus aliqͣndo de radice
uitis exortus pendet in sepe. Crescit
palmes. insertus spinis. & portat fruc̃¬
tum spina ñ suum. Non enim spinam
uitis atculit. s spiis palmes incubuit:
Noli interrogare: nisi radices. Quere
radicem spinȩ. extͣ inuenies a uite. Q re

Expanded text:
ratos: Scribae, inquit, et Pharisaei cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Quid aliud dixit, nisi, Per mercenarios vocem pastoris audite? Sedendo enim cathedram Moysi legem Dei docent: ergo per illos Deus docet. Sua vero illi si velint docere, nolite audire, nolite facere. Certe enim tales sua quaerunt, non qdra Christi: inde laedit unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Bene, quia intellexistis; sed propter tardiores dicam hoc idem planius. Quomodo dixi, Botrum carpe, spinam cave; cum Dominus dicat, Numquid colligunt de spinis uvam, aut de tribulis ficum ? Verum est omnino; et tamen etiam verum ego dixi, Botrum carpe, spinam cave. Quia botrus aliquando de radice vitis exortus, pendet in sepe, crescit palmes, inseritur spinis, et portat fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, sed spinis palmes incubuit. Noli interrogare nisi radices. Quaere radicem spinae, extra invenis a vite quaere
Abbreviated transcription (Latin):
se exorbitent. & facilius ꝑueniant tar-¬
diores. Omnes aut̃ ꝑducat cui dicimus
quia ipse ẽ. ostium intremus ad ea quȩ
ꝓposuit nec exposuit. Q pastor quidem
quis nam sit. qͣmuis ñ dixerit in ista
lectione quȩ hodie recitata ẽ: tam̃ in
ea quȩ sequetur aꝑtissime dicit. Ego
sum pastor bonus. Qͦd & si ñ diceret
qͦm alium p̃t̾ ipsum intelligere de¬
beremus meis uerbis ubi ait. qͥ intrat
ꝑ ostium pastor ẽ ouium. huic ostiariꝰ
aꝑit. & oues uocem eiꝰ audiunt. &
ꝓprias oues uocat nominatim ⁊ edu-¬

Expanded text:
se exorbitent, et facilius perveniant tarse exorbitent, et facilius perveniant tardiores. Omnes autem perducat cui dicimus:quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit: et oves vocem ejus audiunt; et proprias oves
Abbreviated transcription (Latin):
laudare eugłm. facile ẽ. acclamare
disputatori. ꝑseuerare usq in finem
hoc ẽ. ouium uocem pastoris audientium:
Temptatio accedit. ꝑseuera usq infinem.
Usq in quem finem ꝑseuerabis: Quousq
finas uiam. Qmdiũ enim ñ audis xp̃m:
aduersarius tuus ẽ in ista uia. hoc ẽ. in
ista mortali uita. S quid dicit: concor¬
da cum aduersario tuo cito. cum es
cum eo in uia. Audisti. credidisti. con¬
cordasti. Si aduersabaris: concorda. Si tͥ
prestitum ẽ concordare. noli ulterius
litigare. Qndo enim fimat᷑ uia nescis.
s tamen scit ille. Si ouis es. & si ꝑseue¬
raueris usq in finem. saluus eris. Ac
ꝑ hoc istam uocem ñ contempnunt sui.
n̾ audiunt alieni. Ut potui. ut ipse
donauit. ꝓfundam multum questionẽ
aut exposui uobis. aut tractam uo¬
biscum. Si qui minus intexerunt. ma¬
neat pietas. & reuelabit᷑ ueritas. Qui
aut̃ intellex erunt. ñ se extollant quasi
celeriores suꝑ tardiores. ne extollendo

Expanded text:
laudare Evangelium, facile est acclamare laudare Evangelium, facile est acclamare disputatori; perseverare usque in finem, hoc est ovium vocem pastoris audientium. Tentatio accidit, persevera usque in finem.Usque in quem finem perseverabis? Quousque finias viam. Quandiu enim non audis Christum, adversarius tuus est in ista via, hoc est in ista mortali vita. Sed quid dicit? « Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . » Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo
Abbreviated transcription (Latin):
litiam. Fr̃s mei credite. & conicite ex eo
ꝗ amatis. Amat aliquis ur̃m pecuniã:
Putas inuenio aliqͦm ur̃m qui ñ amet¬
pecuniam: ex hoc tamen ip̃so q̃ amat.
intelligat qͦ dico. Timet dampnum. Qr̾
cimet᷑ dampnum: Quia pecuniam diligit:
Qͣntum amat pecuniam. tantum timet ne
ꝑdat pecuniam. g inuenitur aliquis ama¬
tor iustitiȩ. qui plus incorde dampnũ
ꝑtimescat: qui plus timeat expoliari
fustitia qͣm tu pecunia. Ipse ẽ timor castꝰ.
ipse ꝑmanet in scłm scłi. Non eum tollit
caritas. nec foras mittit. s magis amples¬
titur. & comitẽ tenet. & simul possidet:
Uenimus enim ad dm̃ ut uideamꝰ faciȩ
ad faciem: ibi tunor castus nos seruat:
Timor enim ille ñ ꝑturbat. s confirmat:
simet mulier adultera ne uir eiꝰ ueniat:
timet casta ne uir eiꝰ abscedat. gͦ sicut
scđm aliam uͦ temptationẽ ds̃ neminem
temptat. scdm aliam uͦ temptat uos¬

Expanded text:
titiam. Fratres mei, credite, et conjicite ex eo titiam. Fratres mei, credite, et conjicite ex eo quod amatis. Amat aliquis vestrum pecuniam. Putas, invenio aliquem qui non amet? Ex hoc tamen ipso quod amat, intelligat quod dico. Timet damnum: quare timet damnum? Quia pecuniam diligit. Quantum amat pecuniam, tantum timet ne perdat pecuniam. Ergo invenitur aliquis amator justitiae, qui plus in corde damnum pertimescat, qui plus timeat exspoliari justitia, quam tu pecunia. Ipse est timor castus, ipse permanet in saeculum saeculi: non eum tollit charitas, nec foras mittit, sed magis complectitur, et comitem tenet simul et possidet. Venimus enim ad Dominum, ut videamus facie ad faciem: ibi timor castus nos servat; timor enim ille non perturbat, sed confirmat. Timet mulier adultera ne vir ejus veniat, timet et casta ne vir ejus abscedat. 8. Ergo sicut secundum aliam tentationem, Deus neminem tentat; secundum aliam
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentiȩ repperiunt᷑. De sermone nr̃o
facit. Aliquid &e de illis auctorib dicã:
tistes luꝑmos ait quidam hoo ẽ ama¬
ros: ñ quia sunt cristes. s quia gustati
contristant hoc ẽ tristes faciunt. Sunt
& inscripturis locutiones eiusmodi:
Qui in talib questionib cognoscendis la¬
borant: insoluendis talib questionib ñ
laborant. gͦ temptat uos dominꝰ ds ur̾
ut sciat. Quid ẽ ut sciat: ut scire uos
faciat si diligitis eum. Iob latebat se:
s dm̃ ñ latebat. Admisit temptatorem:
& fecit illum sui cognitorem. Qͥ d de
duob timorib: Gst timor seruilis. ẽ
timor castus. Est timor ne patiaris pe¬
nam: ẽ alius timor ne amittas iustitiã:
limor ille ne patiaris penam seruilis ẽ:
Qͥa magnum est timere penam: Hoc ⁊
nequissimus seruus. hoc & crudelissimꝰ
latro. N ẽ magnum timere penam. s
magnum ẽ. amare iustitiam. Qui gͦ
amat iustitiam. nichil timet: Timet plane.
nonne incidat inpenam. s ne amittat ius.¬

Expanded text:
eloquentiae reperiuntur. De sermone nostrfacit. Aliquid et de illis auctoribus dicam. Tristes lupinos ait quidam , hoc est amaros: non quia ipsi sunt tristes, sed quia gustati contristant, hoc est, tristes faciunt. Sunt ergo et in Scripturis locutiones ejusmodi. Qui in talibus quaestionibus cognoscendis laborant, in solvendis talibus quaestionibus non laborant. Ergo tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat: quid est, ut sciat? Ut scire vos faciat, si diligi is eum. Job latebat se, sed Deum non latebat; admisit tentatorem, et fecit cum sui cognitorem. 7. Quid de duobus timoribus? Est timor servilis, et est timor castus; est timor ne patiaris poenam, est alius timor ne amittas justitiam. Timor ille ne patiaris poenam, servilis est. Quid magnum est timere poenam? Hoc et nequissimus servus, hoc et crudelissimus latro. Non est magnum timere poenam, sed magnum est amare justitiam. Qui ergo amat justitiam, nihil timet? Timet plane: non ne incidat in poenam, sed ne amittat jus
Abbreviated transcription (Latin):
bono pastore laudari. ut diceret ingre¬
dietur & egredietur. & pascua inuemet:
Est gͦ aliquis ñ solum ingressus uerum
etiam egressꝰ bonus ꝑ ostium bonum.
di nos quando interius aliquid cogita¬
mus. egredi aut̃ qͣndo exterius aliqͥd

Expanded text:
bono pastore laudari; ut diceret, et ingrebono pastore laudari; ut diceret, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, di nos, quando interius aliquid cogitamus; egredi autem, quando exterius aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ante eas uadit. & oues illum sequunt᷑
quia sciunt uocem eiꝰ: quis enim aliꝰ
ꝓprias oues uocat nominatim ⁊ educit
eas hinc ad uitam ȩternam. nͥ qͥ nouit
nomina p̃destinatorum: unde dicit
discipłis suis. Gaudete. quia nomina
ur̃a scripta sunt incelo. H inc enim eas
uocat nominatim. Q̾ quis alius eas
emitit. nͥqͥ earum pecoata dimittit.
ut eum sequi duris liberati umculis
possint : & quis eas p̃cessit quo eum
sequantur nͥ qͥ surgens amortuis ĩã ñ
moritur. & mors ei ultra ñ dominabit᷑:
Pat᷑ quos dedistimͥ uolo ut ubi ego sũ
& ipsi sint mecum. Inde illud qͦd ait:
Ego sum ostium. ꝑ me si quis introie¬
rit saluabit᷑. & ingrediet᷑ & egrediet᷑.
& pascua inueniet. In hoc euidenter
oftendit ñ solum pastorem. s ⁊i oues¬
intrare ꝑ ostium. S quid ẽ ingrediet᷑
& egredietur & pascua inueniet: in¬
ualde bonum ẽ. exire aut̃ de eccłia sua.
nob̾ exierunt s ñ erant ex nobis: ñ ẽ
utiq bonum. Talis gͦ egressꝰ ñ posset a

Expanded text:
as vadit: et oves eum sequuntur, quia sciunt vocem ejus? » Quis enim alius oves proprias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur : Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum » ? Unde illud est quod ait: « Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur; et pascua inveniet. » In hoc evidenter ostenditintrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? In Christum, valde bonum est. Exire autem de Ecclesia, nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a
Abbreviated transcription (Latin):
& lapis angularis. Omnia ꝑ similitudi¬
nem. nichil horum ꝓpriȩ. Iam enini
dixi & commendaui uehement. & qui
capiunt sapiunt. & qui sapiunt capiunt:
& qui ñdum intellectu sapiunt. fide tene¬
ant qd intelligere ñdum possunt. E simi¬
ꝑ similitudinẽ & petra ẽ xꝑo. & ostium ẽ

Expanded text:
et lapis angularis: omnia per similitudiet lapis angularis: omnia per similitudinem, nihil horum proprie. 6. Jam enim dixi, et commendavi vehementer, et qui capiunt sapiunt, imo qui sapiunt capiunt; et qui nondum intellectu sapiunt, fide teneant quod intelligere nondum possunt. Per simiPer similitudin
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse dominꝰ ibi fuit. ibi matrem elegit.
ibi concipi. ibi nasci. ibi sanguinẽ fun¬
dere uoluit. ibi sunt uestigia eiꝰ. Modo
adorantur ubi nouissime stetit. unde
ascendit in cęlum. Ad gentes aut̃ misit:
S forte aliquis arbitratur. qm ñ ipse
ad nos uenit s misit ad nos. non nos au¬
disse uocem ipsius. s uocem eorum qͦs
misit. Absit. Pellatur ista cogitatio de
cordib ur̃is. Q̾ in his quos misit ipse
erat. Ipsum paulum audi qͣm misit:
Ad gentes enim p̾cipue paulum apłm
misit. Q̾ ait ipse paulus. terrens non
idẽ ingentib quȩ ñ sunt de ħ ouili:
hoc ẽ de ppło isrł: oportet me uillas ad¬
ducere. Ergo & ꝑ suos ñ alter adducit.
adhuc audi. Q uocem meam audient:
Ecce quia & ꝑ suos ipse loquitur. & ꝑ
eos quos mittit uox eiꝰ audit᷑: ut sit
unum ouile & unus pastor. Duob
istis gregib tanqͣm duob parietib :
factus ẽ lapis angularis. Ergo ⁊ ostiũ ẽ.

Expanded text:
Ipse Dominus ibi fuit, ibi matrem elegit; Ipse Dominus ibi fuit, ibi matrem elegit; ibi concipi, ibi nasci, ibi sanguinem fundere voluit; ibi sunt vestigia ejus, modo adorantur, ubi novissime stetit, unde ascendit in coelum: ad Gentes autem misit. 5. Sed forte aliquis arbitratur, quoniam non ipse ad nos venit, sed misit ad nos, non nos audisse vocem ipsius, sed vocem eorum quos misit. Absit; pellatur ista cogitatio de cordibus vestris: et in his quos misit ipse erat. Ipsum Paulum audi quem misit; ad Gentes enim praecipue Paulum misit apostolum: et ait ipse Paulus terrens non id est, in Gentibus: quae non sunt de hoc ovili, id est de populo Israel: oportet me et illas adducere. Ergo et per suos non alter adducit. Adhuc audi: Vocem meam audient. Ecce et per suos ipse loquitur, et per eos quos mittit vox ejus auditur. Ut sit unum ovile et unus pastor. Duobus istis gregibus tanquam duobus parietibus, factus est lapis angularis . Ergo et ostium est,
Abbreviated transcription (Latin):
alii ego sum pauli. aliĩ ego sum cephe.
alii ego apollo. alii ego xp̃i: expauescess
eos qui dixerunt ego sum pauli: tanqͣm
clamans ad oues miseri qua itis: ñ sum
ostium. Nunquid paulus inquit ꝓuob̾
crucifixus ẽ. aut in nomine pauli bap¬
tizati estis: qui uͦ dicebant ego sum xͥ.
inuenerant ostium. De uno aut̃ ouili.⁊
de uno pastore. iam quidem assiduȩ so¬
letis audire. Multum enim cõmendaur¬
mus unum ouile. p̾dicantes unitatem:
natum nulla sequeret᷑. Ueruntamen ħ¬
unde ꝓpriȩ dixerit dñs. satis apparet:
Loquebat᷑ enim ap̃ iudeos. Missus aut̃
fuerat ad ipsos iudeos. ñ ꝓpt̾ quosdlam
inmani odio ꝑtinaces & ꝑseuerantes in
tenebris. s ꝓpter quosdam inipsa gente
quas dicit oues suas. De quib ait. Non
sum missus. nisi ad oues quȩ ꝑierunt
domus isrł. Nouerat eas etiam inturba
furentium. & p̃uidebat in pace creden
merent: qr & p̃sentia ẽ illis exhibita:

Expanded text:
alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Qui vero dicebant, Ego sum Christi, invenerant ostium. 4. De uno autem ovili et uno pastore, jam quidem assidue soletis audire: multum enim commendavimus unum ovile, praedicantes unitatem, natum nulla sequeretur. Verumtamen unde hoc proprie dixerit Dominus, satis apparet. Loquebatur enim apud Judaeos, missus autem fuerat ad ipsos Judaeos, non propter quosdam immani odio pertinaces et perseverantes in tenebris, sed propter quosdam in ipsa gente quas dicit oves suas: de quibus ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Noverat etiam eos in turba furentium, et praevidebat in pace credentmerent, quia et praesentia est illis exhibita.