comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solum diu̾sis pulsata molestus in¬
concussa ꝑmaneat: s etiam nullis ille¬
Alioqͥnsi impetꝰ quidem malorum secuii¬
endium frangat. si calamitatib qͥb libet
iiͫ pececatis obsistat. siint̃ inturiarton
scua. int ꝓcellas angenttum p̃ssurarum.
int̾ inimicicias ac damna p̃sentia atq
mtltimodas ꝑsecutiones infatigata ꝑsi¬
stat: ⁊ tam̃ de ipsa aduersariorum fusti¬
uentia iactet. nec de domo dei qͦ illustrat᷑
erultet: s carnalit de utilgi fauore qͥd p̃¬
dicatur oblectet: plusq gaudeat et eo qͥd
latidat᷑. quam ex eo quod habet tnde
laudet᷑: & ꝑhoc humanam laudem ditii¬
nis munerib anteponat: quis dabitet
banc animi intentionẽ ttrtatem diciñ
mollib. q̃ adiuuante dño dura queq ł
les. aspis passionib facit mundi euipidi¬
tas: in quib ñ patientia laudanda est
s miranda duricia. Eos autem quos ad
tolerantiam passiont̃ fortes di caritas
reddit. nulla delectatio carnis mala.

Expanded text:
solum diversis pulsata molestiis insolum diversis pulsata molestiis inconcussa permaneat, sed etiam nullis voluAlioquin si impetus quidem malorum saevientium frangat, si calamitatibus quibuslibet impactis obsistat, si inter injuriarum saeva, inter procellas angentium pressurarum, inter inimicitias ac damna praesentia, atque multimodas persecutiones infatigata persistat, et tamen de ipsa se adversariorum sustinentia jactet, nec de dono Dei, quo illustratur, exsultet, sed carnaliter se de vulgi favore, quo praedicatur, oblectet; plusque gaudeat ex eo quod laudatur, quam ex eo quod habet unde laudetur; et per hoc humanam laudem divinis muneribus anteponat: quis dubitet hanc animi intentionem virtutem dici nomollibus quae, adjuvante Domino, dura quaeque vel les asperis passionibus facit mundi cupiditas: in quibus non patientia laudanda est, sed miranda duritia. 2. Eos vero quos ad tolerantiam passionum fortes Dei caritas reddit, nulla delectatio carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
ad loquendũ p̃stolamͣ imꝑium: quod
ñ actollimꝰ immodatum in collatiombꝰ
sonum: qͦd risum ꝓrumꝑe ñ ꝑmittimꝰ
in cachinnũ: quod nulli detrahimus.
nec detrahentes eqͣnumit̃ sustinemꝰ: scien¬
tes quod tam illi qͥ detrahunt. quam illi
qͥ detrahentib adqͥescunt. uanitatis mor¬
bo corrupti sunt: qͥa ad hoc aliosuiles
uideri uolunt. ut se comm̃dent eorum
comparatione qͦs carpunt: & uuideant᷑
ea uitia ñ hab̾e: q̃ maliciose in aliosre¬
prehendunt. Quod malum temꝑan¬
tia tollit: cui qui seruire uoluerit. ñ
quod rep̃hendat in frat᷑b. s unde dm̃
laudet attendit. Ae ꝑhoc ipsiꝰ temper¬
antiȩ est. quod ñ solum temꝑantes in
omnium mbrorum officiis fcim. s etiã
qͦd omnia libent̃ quȩ nos modatos ac
sobrios factunt obseruamts. S de tẽ¬
ꝑ antia hec dict̾a sufficiant: nc̃ de for¬
atudine disseramus.x x. Quales
esse debeant quos animi fortitudo nobilitat.
nimi fortitudo ea debet intelligiq̃ ñ

Expanded text:
stolamur imperium, quod non attollimus immoderatum in collocutionibus sonum, quod risui prorumpere non permittimus in cachinnum, quod nulli detrahimus, nec detrahentes aequanimiter sustinemus: scientes, quod tam illi qui detrahunt quam illi qui detrahentibus acquiescunt, vanitatis morbo corrupti sunt; qui ad hoc alios viles videri volunt, ut se commendent eorum comparatione quos carpunt, et videantur ea vitia non habere, quae malitiose in aliis reprehendunt, quod malum temperantia tollit; cui qui servire voluerit, non quod reprehendat in fratribus, sed unde Deum laudet attendit. Ac per hoc ipsius temperantiae est, quod non solum temperantes in omnium membrorum officiis sumus, sed etiam quod omnia libenter, quae nos moderatos ac sobrios faciunt, observamus. Sed de temperantia haec dicta sufficiant, ut et de fortitudine disseramus. CAPUT XX. Quales esse debeant quos animi fortitudo nobilitat. 1. Animi fortitudo ea debet intelligi quae non
Abbreviated transcription (Latin):
tatem numeri huiꝰ abunde cõm̃dant.
Et id̃o turtutes iste q̃ tĩn continent ꝑ¬
fect̾ionis nũm. sollicite consicłare debe¬
mus. quantam sc̃itatem conferant aĩo
sit. quod inistis uͥtutib ñ sit. Hamsi
facit temꝑantia. temꝑantem. pruden¬
tia prudentẽ. iusticia iustum. & forti
tudo fortem: eo qͥ temꝑant̃ ⁊ iuste prui¬
denter agit & fortit̃. nescio qͥd possit
eẽ ꝑfectiꝰ. Itaq difficile quidem nob̃ ẽ.

Expanded text:
de commendant: et ideo virtutes istae quae tantum continent perfectionis in numero, sollicite considerare debemus, quantam sanctitatem conferant animo sit, quod in istis virtutibus non sit. Nam si facit temperantia temperantem, prudentia prudentem, justitia justum, forttudo fortem, eo qui temperanter, et juste, prudenter agit ac fortiter, nescio quid possit esse perfectius. Itaque difficile quidem nobis est
Abbreviated transcription (Latin):
dat: aut gule ñȩ intemꝑans appetitus.
appareat: nec iudicemꝰ eos qui nolunt
cundiam faciamꝰ: qͥa qͥb fas ips absti¬
nemus forte ꝑcipiunt. ⁊ deo gr̃as agunt.
cerꝗ qͦd satis miserum sit auqͥs de cibił
potꝰ ꝑceptione damnare. aue nob arro¬
gare ꝑ abstmnentiã scũatem. Tempantia
est qͦd reu̾entiã scmoribꝰ chibemꝰ: equales
germanitate honoramꝰ: iuniorib grãm

Expanded text:
dat, aut gulae nostrae intemperans appetitus dat, aut gulae nostrae intemperans appetitus appareat; nec judicemus eos qui volunt cundiam faciamus qui ea quibus ipsi abstinemus, forte percipiunt, et Deo gratias agunt: certi quod satis miserum sit aliquos de cibi vel potus perceptione damnare, aut nobis arrogare per abstinentiam sanctitatem. 2. Temperantiae est quod reverentiam senioribus exhibemus, aequales g
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit. Ueruntam̃ hoc in p̾mis nos
dei: & quod nuiꝰ eas ht̃. hũit aut habe
dentes ex fide uixerint: illiꝰ dono tẽpan¬
tes ac prudentes iusti uł fortes fieriuti¬
q potuerint. Qui autẽ nescientes dm̃
uł etiamblasphemantes sine fide tux¬
erunt: incħ illarum uirdatũ a deo ac¬
cipere uel habere potuisse credendift̃.
R I X. De temꝑantie qͣlitate uel opere
ed iam uideamꝰ quiȩ sit ꝓpͥetas sin¬
gularum. Temꝑantia temꝑartem
facit: abstmentẽ. parcum sobrrtm. mo¬
frenat: affectꝰ temꝑat: desicłia sc̃a mtl¬
tiplicat: uitiosa castigat. O mĩa intra
nos confusa ordinat: infirma corrobo¬
rat: cogitationes pͣuas remouet. inserit
scãs. Ignem libidmosȩ uoluptatis excin¬
guit: animi teporem desidio fit᷑e remu¬
nerationis accendit: m̃tem placida tr¬
quillitate cõponit: ⁊ totam semꝑ ab omi
uitiorum tempestate defendit. Temꝑan¬
da intemꝑantiã nrãm ad omnem hone¬
stum modũ redigit: in cyboipso uł potu.

Expanded text:
apparebit. 3. Verumtamen hoc imprimis nossDei; et quod nullus eas habet, habuit, aut habebdentes ex fide vixerunt, illius dono temperantes ac prudentes, justi, ac fortes fieri utique potuerunt. Qui autem nescientes Deum, vel etiam blasphemantes, sine fide vixerunt, nihil earum virtutum a Deo accipere, vel habere potuisse credendi sunt. CAPUT XIX. De temperantiae qualitate, vel opere. 1. Sed jam videamus quae sit proprietas singularum. Temperantia temperantem facit, abstinentem, parcum, sobrium, mofrenat, affectus temperat, desideria sancta multiplicat, vitiosa castigat, omnia intra nos confusa ordinat, ordinata corroborat, cogitationes pravas removet, inserit sanctas, ignem libidinosae voluptatis exstinguit, animi teporem desiderio futurae remunerationis accendit, mentem placida tranquillitate componit, et totam semper ab omni vitiorum tempestate defendit. Temperantia intemperantiam nostram ad honestum modum redigit in cibo ipso vel potu,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rem cupiditatis. s nescio euiꝰ utilita¬
tis existimant. ut illa q̃ dixi.⁊ alia
multa similia ñ solum libent̃ ex̾ceat̃:
s cẽ hinc eos obiurgantes derideant:
ineptire credentes illos qͥlicita ⁊ usi¬
tata nobilib cͥmine ambigonis infa¬
ment. S qͥ hoc quoq malum diui¬
nitus adiutus euicerit: &e sp̃ualis con¬
tinendie uirib fultꝰ. omnia quibus
potest a ꝑfect̾one retardari calcau̾it:
m̃tem stiam scẽ uirtuti studio bonȩ
uoluntatis inelinet: tẽ delectabilit
ac detiote motꝰ om̃s regit: uͥtutes in se reg¬
nantes obseruat: ce sic cum deo suo unꝰ sp̃c
factꝰ : nicħ aliud agit semꝑ aut cogitat.
nͥunde clarior ac nobilior fiat: ce oblec¬
tationes omnium uitioꝵ puris delectatio¬
nib uincat. xUIII. Que sit quat̾narii
numeri credenda ꝑfectio. ⁊ qͦd .iiͦiͦi. uircioes

Expanded text:
are; non rem cupiditatis, sed nescio cujus utilitaare; non rem cupiditatis, sed nescio cujus utilitatis existimant: ut illa quae dixi, vel alia multa similia, non solum libenter exerceant, sed etiam hinc eos objurgantes irrideant, ineptire credentes illos qui licita et usitata nobilibus crimine ambitionis infamant. Sed qui hoc quoque malum divinitus adjutus evicerit, et spiritalis continentiae viribus fultus, omnia quibus potest a perfectione retardari, calcaverit; mentem suam sanctae virtuti, studio bonae voluntatis inclinat; tunc delectabiliter ac devote nutus omnes reginae virtutis in se regnantis observat; ac sic cum Deo suo unus spiritus factus, nihil aliud agit semper aut cogitat, nisi unde clarior ac nobilior fiat, et oblectationes vitiorum omnium, puris delectationibus vincat. CAPUT XVIII. Quae sit quaternarii numeri credenda perfectio; et quod quatuor virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
usi ꝑsuasione ac pulchritudine
u̾tutis illectꝰ. aliquantulum a pͥ¬
oii conũsatione recesserit: statm et
alia temptatio cum qͣ luctet᷑ occurrit.
Nam quem carnał uoluptas suꝑata
dimiserit. mundi uanitas occupabit:
sic̃ illi nob̃ exempla funt. qͥ delectatio¬
nem sibi sue libidinis int̃dicunt: ⁊ uen¬
tosȩ tianitatis licentiam suȩ uoluptati
ambitioni succumbunt. Atunt᷑ deli¬
ciis ac uestib accuratis ad luxgriam:
comatuł pucris ac potentib eqͥs ad põ¬
ꝑam. accipitb ac saginatis canib ad
uenatum: uenationib creb̾s adluscm:¬
ce ambitios apparat᷑. iactancia. necessa¬
rium m̃tiunt᷑ ornatum. Iam ridere ef¬
fuisam uocem: ⁊ ꝓcacib cachinnis at¬
tollere. turpes iocos libent̃ atidire:
alioꝵ penam suã facere fatigandolȩ¬
ticiam: urbanos quosq & quamuis
turpes explere deliciis sericis. necessa¬
riis indigentes abicere: domos ampli¬
simas ⁊ ornatas exstruere:.facultates
suas indesinent̾ atigere: aliens ꝑua

Expanded text:
suasione ac pulchritudine virtutis illectus, aliquantulum a priore conversatione recesserit, statim ei alia tentatio, contra quam luctetur, occurrit. Nam quem carnalis voluptas superata dimiserit, mundi vanitas occupabit: sicut nobis illi exemplo sunt qui delectationem sibi sativae libidinis interdicunt, et ventosae vanitambitioni succumbunt; utuntur deliciis ac vestibus accuratis ad luxuriam, comatulis pueris, ac potentibus equis ad pompam, accipitribus ac saginatis canibus ad venatum, venationibus crebris ad luxum, ambitiosi apparatus jactantiam necessarium mentiuntur ornatum. 2. Jam ridere effuse, vocem procacibus cachinnis attollere, turpes jocos libenter audire, aliorum poenam suam facere fatigando laetitiam, urbanos quosque quamvis turpes, explere deliciis, serios necessariis indigentes abjicere, domos amplissimas et ornatas exstruere, facultates suas indesinenter augere, alienis per
Abbreviated transcription (Latin):
uelut qͣsdam origines maloꝵ omnrũ
ñ solum phylosophi sentiunt: s etiam
nr̃i consentiunt. s qͣre .iiͦiͬi. uł̃ quȩ sint
oꝑasingłors. hoc dño illuminante de¬
benius breuit̃ demonstrare. Qtiat̃na¬
ritm nũm ꝑfectioni sacratum. pene nullꝰ
ignorat. Siquidem totꝰ orbis. oriente ⁊
occidente. aqͥlone. ⁊ meridie .iiii. det̃mi¬
nari partib. siue angulis inuenit᷑. Et
ipse adam qͥ ẽ humani gm̃s pat̃. uel
gñale nom̃ qͦd dr homo: uͦiͬi. litteris ex¬
tum: quat̃narii numeri in se continet
qͥb uel ad bona utumͣ. uel ad mala. et
antiqͥ fubtilit̃ inuenert̃: &e eoꝵ inuenta
ꝓbantes posteri susceꝑunt. S ce .iinͬ.
flumina q̃ de paradys fonte ꝓcedunt:¬

Expanded text:
elut quasdam origines malorum omnium non solum philosophi sentiunt, sed etiam nostri consentiunt. Sed quare quatuor, vel quae sint opera singularum, hoc, Domino illuminante, debemus breviter demonstrare. Quaternarium numerum perfectioni sacratum pene nullus ignorat. Siquidem totus orbis Oriente et Occidente, Aquilone et Meridie, quatuor determinari partibus sive angulis invenitur; et ipse Adam, qui est humani generis pater, vel generale nomen, quod dicitur homo, quatuor litteris extum quaternarii numeri in se continet quibus vel ad bona utimur, vel ad mala; et antiqui subtiliter invenerunt, et eorum inventa probantes posteri susceperunt. Sed et quatuor flumina quae de paradisi fonte procedunt
Abbreviated transcription (Latin):
ita ad eos malast̾ referenda qui peccant.N
enim relictis unt adeo. ut relinquerent dm̃:
s reliquerunt & relictisunt. ce ex bono iN
malum ꝓpͥa uoluntate mutatisuric: atq ob
hoc licet fũint renati. fuerint iustificatiꝰ. ab
eo tñ qui illos tales p̃sciuit. ñ st̾ p̾destinati

Expanded text:
a ad eos sunt referenda qui peccant. Non enim relicti sunt a Deo ut relinquerent Deum, sed reliquerunt eum et relicti sunt, et ex bono in malum propria voluntate mutati sunt, atque ob hoc, licet fuerint renati, licet fuerint justificati, ab eo tamen qui illos tales praescivit, non sunt praedestinati
Abbreviated transcription (Latin):
eadem causa eiꝰdem uiri dissentit antiqͥtas:
ce aut inutile aut incongruum iudicet᷑.
quod ab his q̃ contra pelagianos condidit.
dissonans inueit᷑. Ut itaq omittamꝰ ea
uolumina. in qͥb ab exordio ep̃atus sui.
intilto priꝰqͣm impugnatores gr̃e exsurge¬
rent. pro gr̃a disputauit: legant᷑ tres ad
marcellinũ ipsius libri: ad sc̃m paulinũ

Expanded text:
eadem causa ejusdem viri dissentit antiquitas; eadem causa ejusdem viri dissentit antiquitas; et aut inutile aut incongruum judicetur, quod ab his, quae contra Pelagianos condidit, dissonans invenitur. Ut itaque omittamus ea volumina, in quibus ab exordio episcopatus sui multo prius quam impugnatores gratiae exsurgerent, pro gratia disputavit: legantur tres ad Marcellinum ipsius libri. Ad sanctum Paulinum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ẽ recordationis uirum. ꝓuita fua atqpp
meritis. in nr̃a semꝑ cõmunione habtii¬
mus: nec unquam hc̃ simstre susꝑicio¬
nis saltem rumor asꝑsit. Quem tante¬
scientiȩ olin fuisse meminimꝰ: ut inter
magistros obtimos. ce ⁊am ameis semper
decessorib haberetur. Bene gͦ de eo om̃s
in commune senscrunt: utpote qͥuibiq
cunctis & amorifuerit ce honori. Contͣ
istam clarissime laudationis tubam.
contra istam sacratissumi testimonii dig¬
ntatem. audet quisquam maligne int̾¬
pretationis murmͣ emittere: & ꝑspicue
sincerissimeq sententie. nubem oblique
ambiguitatis obtendere: ut scilicet qͥa
in epła pape.librorum ꝓ quib act̾um
est ñ expressus est titulus. hinc eos appa¬
reat. non ꝓbatos: & istam in scm augusti¬
ntm laudationem ꝙꝓ anteriorum scͥp¬
toꝵ meritis fuisse collatam: Maneat
plane maneat ista conditio: ut horũ
librorum nouitas repudiatauideat᷑. si in

Expanded text:
sanctae recordationis virum, pro vita sua atque sanctae recordationis virum, pro vita sua atque meritis in nostra communione semper habuimus; nec unquam hunc sinistrae suspicionis saltem rumor asscientiae olim fuisse meminimus, ut inter magistros optimos etiam a meis semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes in commune senserunt; utpote qui ubique cunctis et amori fuerit, et honori . 59. Contra istam clarissimae laudationis tubam, contra istam sacratissimi testimonii dignitatem, audet quisquam malignae interpretationis murmur emittere, et perspicuae sincerissimaeque sententiae nubem obliquae ambiguitatis obtendere? ut scilicet, quia in epistola Papae librorum, pro quibus actum est, non expressus est titulus, hinc eos appareat non probatos, et istam in sanctum Augustinum laudationem pro anteriorum scriptorum meritis fuisse collatam. Maneat plane, maneat ista conditio, ut horum librorum novitas repudiata videatur, si in
Abbreviated transcription (Latin):
lam studet seruare catholicam: fecit etiã
barbaram xp̃ianam. Phẽ inrum. etiam
orientales eccłiȩ. gemina peste purgate ft̃:
qñ cẏrillo alexandrinȩ urb̃ antistiq. gło¬
sissimo fidei catholicȩ defensori. ad excu¬
sandam nestorianam impietatem. apłico
auxiliatꝰ est gladio: qͦ etiam pelagiam
dum cognatis confȩdant᷑ errorib: iterum
ꝓsternerent᷑. Phc̃ uirum. intra gallias.
istis ipsis qui sc̃e memorie augustini scͥpta
rep̃hendunt. malȩ eloquentie est ademp¬
ta lib̾tas: quando consulentium act̾io¬
ne suscepta. & librorum qui errantibus
displicebant pietate laudata. quid opor¬
teret de eors auctoritate sentiri. scõ ma¬
nifestauit eloqͥo: euident̃ ꝓntincians.
quantum sͥ p̃sumꝑtionis istitis nouitas
displiceret. qua audent quidam. adu̾s
antiquos magistros insolent̃ insurgere:
&e indisciplinata calumnia p̃dicationi
ueritatis obstreꝑe: augustinum inqͥens

Expanded text:
lam studet servare catholicam, fecit etiam lam studet servare catholicam, fecit etiam barbaram Christianam. Per hunc virum etiam Orientales Ecclesiae gemina peste purgatae sunt: quando Cyrillo Alexandrinae urbis antistiti, gloriosissimo fidei catholicae defensori, ad debellandam Nestorianam impietatem apostolico auxiliatus est gladio, quo etiam Pelagiani, dum cognatis confoederantur erroribus, iterum prosternerentur. Per hunc virum intra Gallias istis ipsis, qui sanctae memoriae Augustini scripta reprehendunt, maleloquentiae est adempta libertas: quando consulentium actione suscepta, et librorum qui errantibus displicebant pietate laudata, quid oporteret de eorum auctoritate sentiri sancto manifestavit eloquio, evidenter pronuntians, quantum sibi praesumptionis istius novitas displiceret, qua auderent quidam adversus antiquos magistros insolenter insurgere, et indisciplinata calumnia praedicationi veritatis obstrepere: « Aug
Abbreviated transcription (Latin):
ca deuotione gaudebat. & cont᷑ immicos
grẽ dei. ñ solum apłicis s etiam regus ute¬
batur edict̃is: & qñ idem cum eẽt doctis¬
simts. aduersum libros tñ pelagianoꝵ
beati augustini ep̃i responsa poscebat.
Unde ce uenerabilis memore pontifer
celestimis. eui ad catholicȩ eccłiȩ p̃sidrũ.¬
multa dñs gr̃e sue dona largitꝰ est. sciens
damnatis non examen iudicii. s solum
sententiȩ remedium ẽẽ p̃standum: celesti¬
um. qͣsi ñ discussi negotui audientiam po¬
stulantem. totiꝰ italie finib iussit ertruich.
Adeo ce p̃decessorum suorum statuta. ⁊ de¬
creta synodalia iniiolabilit̃ seruanda cen¬
sebat:ut quod semel meruerat abscich.
nequaquam admitt̾et retactari. Necu̾
seginore eura. ab hoc eodemq morbo
britannias ub̃auit: qñ quosdam inimi¬
cos gr̃ę. solum suȩ originis occupantes.
etiam ab illo secreto exclusit occeanii: ce or¬
dinatoscotus ep̃o: dum romanam insu¬

Expanded text:
ca devotione gaudebat, et contra inimicos ca devotione gaudebat, et contra inimicos gratiae Dei non solum apostolicis, sed etiam regiis utebatur edictis; et quando idem, cum esset doctissimus, adversum libros tamen Pelagianorum beati Augustini episcopi responsa poscebat. 58. Unde et venerabilis memoriae pontifex Coelestinus, multa Dominus gratiae suae dona largitus est. sciens damnatis non examen judicii, sed solum sententiae remedium esse praestandum, Coelestium quasi non discussi negotii audientiam postulantem totius Italiae finibus jussit extrudi. Adeo et praedecessorum suorum statuta et decreta synodalia inviolabiliter servanda censebat, ut quod 19 semel meruerat abscidi nequaquam admitteret retractari. Nec vero segniore cura ab hoc eodem morbo Britannias liberavit: quando quosdam inimicos gratiae, solum suae originis occupantes, etiam ab illo secreto exclusi Oceani, et ordinato Scottis episcopo, dum Romanam insu
Abbreviated transcription (Latin):
damentum dei stat: s congruent̃ ist ñ
desunt partib sins. Dignum quippe est.
ut quorum sequunt᷑ sententiam: umiten¬
tur insaniam. Nec enmpossunt alia di¬
cere: quam q̃ damnatoꝵ querelis. & ꝓ¬
cacissimi tuliani sunt uulgata conuitii.
Paria sunt uniꝰ seminis germina : ce qͦd
latebat in radicib: manifestatur in
fructib. Non gͦ eum istis noua acie di¬
micandum ẽ: nec quasi contͣ ignitos
hostes. specialia funt in eunda certamina.
Tc̃ istorum machinȩ fract̾ȩ sunt. tunc in
suꝑbie sue socus ac pͥncigib corruerunt:
qñ beate memoriȩ in nocentius nefandier¬
roris capita. apłico mucrone ꝑcussit. qñ
pelagium. ad ꝓmerendam inse suosq
beate. recordationis papa ⁊ osimꝰ sententie
suȩ robur annexute. & adimpiorum de¬
truncationem gladio petͥ dext̃as omntũ
arinauit antistitum: qñ sc̃e memorie . p̃p.
bonefaciꝰ. piissimoꝵ imꝑatorum cathol¬

Expanded text:
damentum Dei stat : sed congruenter isti non damentum Dei stat : sed congruenter isti non desunt patribus suis. Dignum quippe est, ut quorum sequuntur sententiam, imitentur insaniam. Nec enim possunt alia dicere, quam quae damnatorum querelis, et procacissimi Juliani sunt vulgata conviciis. Paria sunt unius seminis germina, et quod latebat in radicibus, manifestatur in fructibus. Non ergo cum istis nova acie dimicandum est; nec quasi contra ignotos hostes specialia sunt ineunda certamina: tunc istorum machinae fractae sunt, tunc in superbiae suae sociis ac principibus corruerunt, quando beatae memoriae Innocentius nefandi erroris capita apostolico mucrone percussit: quando Pelagium ad proferendam in se suosque beatae recordationis papa Zosimus sententiae suae robur annexuit, et ad impiorum detruncationem gladio Petri dexteras omnium armavit antistitum: quando sanctae memoriae papa Bonifacius piissimorum imperatorum catholi
Abbreviated transcription (Latin):
litatem in ominb ẽẽ hominib nat᷑alem
s ñ omnes in generatis sibi tiquelle⁊ tir¬
tutib. Tantam autem circauniuersos
homines bonitatem ẽẽ creatoris: ut alii
ab eo. quia sponte ueniant. suscipiant᷑
laudati: alii qͥa resistunt. attrahantur
inuiti: atq: ideo uolenttum susccptor:
nolenttum uͦ saluator sit. Et cumpars
eccłiȩ ex gr̃a. pars autem ex libo iustifice¬
tur arbit̾o: głosiores sint quos natura ꝓ¬
uexerit. quam quos gr̃a liberarit: qͥa
ad omne opꝰ bonum tam liba sit uolun¬
tasin adeposteris. quã in adam fuerit
sunt magistri: qͥ tit catholicarum m̃ti¬
um castitatem. gr̃e defensorib calum¬
mando corrumꝑant. p̃cipuum in nr̃o
tp̃r in doctͥna eccłiastica uirum rabi¬
do ore concerpunt:ereduntq se oĩa
auct̾oritatum munimina posse con¬
uellere: si hanc pastoralis specłȩ uali¬
dissimam turrem. crebra pelagiani arictis
illisione pulsau̾int. firmtm quidẽ fun¬

Expanded text:
litatem in omnibus esse hominibus naturalem, litatem in omnibus esse hominibus naturalem, sed non omnes ingeneratis sibi uti velle virtutibus. Tantam autem circa universos homines bonitatem esse Creatoris, ut alii ab eo, quia sponte veniant, suscipiantur laudati; alii quia resistunt, attrahantur inviti: atque ideo volentium susceptor, nolentium vero salvator sit. Et cum pars Ecclesiae ex gratia, pars autem ex libero justificetur arbitrio; gloriosiores sint, quos natura provexerit, quam quos gratia liberarit: quia ad omne opus bonum tam libera sit voluntas in Adae posteris, quam in Adam fuerit sunt magistri, qui ut catholicarum mentium castitatem gratiae defensoribus calumniando corrumpant, praecipuum in nostro tempore in doctrina ecclesiastica virum rabido ore discerpunt, creduntque se omnia auctoritatum munimina posse convellere, si hanc pastoralis speculae validissimam turrem crebra Pelagiani arietis illisione pulsaverint. Firmum quidem fun
Abbreviated transcription (Latin):
tum. His itaq definitionib hoc docet᷑.
hoc scribitur. hoc editis disputationib
p̃dicatur. quod adam peccante anima
eiꝰ lesa ñ fucrit: sanumq in eomanserit.
unde peccauit: siqͥdem scientiam boni
qͣm acceꝑat ñ amiserit: nec potuerint
posteri idꝑdere. cuius damnum nec il¬
le ꝑtulerit. Inẽe audem omni anime na¬
turalit̃ uirtutum semina. beneficio crea¬
toris inserta: ut possit qui uoluerit indi¬
cio nat᷑ali. de grãm p̃uenire. & adiutori¬
um eius qͦ facilius ad ꝑfectionem ꝑueni¬
at promereri:qͥantillius sit laudis ac
meriti. qͥ donatis bonis. ñ ꝓpriis adorna¬
tur. Cauendum qͦq ẽẽ. ne ita ad deum
omniascõrum merita referant᷑. quasi ꝑse
nicħ bonipossit agere ipsahumana na¬
tura: cum tanta sit uirium eius integͥ¬
tas: ut contͣ ipscm diabolum seuitiãq
eiꝰ usq ad extrema supplicia sine auxilio
deiualeat dimicare. Hanc aut̃ possibi¬

Expanded text:
tum. His itaque diffinitionibus hoc docetur, tum. His itaque diffinitionibus hoc docetur, hoc scribitur, hoc editis disputationibus praedicatur, quod, Adam peccante, anima ejus laesa non fuerit, sanumque in eo manserit unde peccavit: si quidem scientiam boni, quam acceperat, non amiserit, nec potuerint posteri ejus perdere, cujus damnum nec ille pertulerit; inesse autem omni animae naturaliter virtutum semina, beneficio Creatoris inserta, ut possit, qui voluerit, judicio naturali Dei gratiam praevenire, et adjutorium ejus, quo facilius ad perfectionem perveniat, promereri: quia nullius sit laudis ac meriti, qui donatis bonis, non propriis adornatur. Cavendum quoque esse, ne ita ad Deum omnia sanctorum merita referantur, quasi per se nihil boni possit agere ipsa humana natura: cum tanta sit virium ejus integritas, ut contra ipsum diabolum saevitiamque ejus usque ad extrema supplicia sine auxilio Dei valeat dimicare. Hanc autem possibi
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ erts ñ auxiliator fuit. Et in quo e¬
rit necessarium gr̃e adiutorium : Si
humanis solisuirib tanta illa ẽ par¬
ta uictoria: Undecima definitione
dict̾um est de centurionis fide. Mirat᷑
eum ddñs atq collaudat. cunctisq illiᷤᷤ
qͥ ex isrłis popło credidant. p̃fert dicẽs:
amen dicotiobis. non inuem tantam
fidem inifrael. nullius enm laudis
qͥ putat beatiorem ẽe hominem. cui
deus nicħ dederit: quam cui untuer¬
sa contulerit.Duodecima definitio¬
ne dictum est. Inde est quod oranteᷤᷤ
non solum ꝓtectorem. s etiam suscep¬
torem dominum ꝓclamamus. in eo
enim quod prior aduocat.⁊ ignoran¬
des nos atq inuitos attrahit ad salutẽ
ꝓtector atq saluator est.in eo autem
quod annitentib nobis opem ferre.
refugientesq susciꝑe ac mumre cõ¬
sueuit. susceptor ac refugium no¬
minatur. Huic sententiȩ.is pocest p̃bere
consensum: qͥ se a xp̃o non uult ẽẽ salua¬

Expanded text:
tiae ejus, non auxiliator fuit. Et in quo etiae ejus, non auxiliator fuit. Et in quo erit necessarium gratiae adjutorium, si humanis solis viribus tanta illa est parta victoria? Undecima definitione dictum est de Centurionis fide: Miratur eum Dominus atque collaudat, cunctisque illis, qui ex Israelis populo crediderant, praefert dicens: « Amen dico vobis, non inveni tantam fidem inqui putat beatiorem esse hominem, cui Deus nil dederit, quam cui universa contulerit. Duodecima diffinitione dictum est : « Inde est quod orantes non solum protectorem, sed etiam susceptorem Dominum vocamus. In eo enim quod prior advocat et ignorantes nos atque invitos attrahit ad salutem, protector atque Salvator est. In eo autem quod annitentibus nobis opem ferre, refugientesque suscipere ac munire consuevit, susceptor ac refugium nominatur. » Huic sententiae is potest praebere consensum, qui se a Christo non vult esse salva
Abbreviated transcription (Latin):
micum. ñ sua urtute s dei solius fuiss
gr̃a ꝓtegente congressꝰ. ⁊ absq ulla ur¬
tute patientiȩ suȩ. diuina tm̃ opitulatio¬
ne suffultꝰ. multiplices illas ac tota inimi
ci crudelitate quesitas temptationum
moles &e exitia ꝑtulisset: qͦmodoñ illam
calumniosam diabolus quam prius
emiserat uocem aduersus eum iustitis
iterasset. nunquid iob gratis colit dm̃.
ñne tuuallasti eum &e umiuers am scib¬
stantiam eius ꝑcircuitum. s aufer ma¬
decertare. nͥ in faciem tuam b̃ndixerit
tͥ: S cum nullam huius cemod que¬
rimoniam calummosus hostis post cõ¬
flictum audeat it̃are. non deis illius
seuict̾um uirib conficet᷑: licet etiam
gr̃a dei ñ in totum ill defuisse credenda
sit. quȩ tantam demptatori demptandi
tͥbuit potestatem: quantam &e illum.
res istendi nouerat hab̃e uirtutem. Si
ds scunt tantummꝰ quidiob posset. ñ
etiam donauit ut posset: testis patien¬

Expanded text:
micum non sua virtute, sed Dei solius fuisset micum non sua virtute, sed Dei solius fuisset gratia protegente congressus, et, absque ulla virtute patientiae suae, divina tantum opitulatione suffultus, multiplices illas acci crudelitate quaesitas temptationum moles et exitia pertulisset, quomodo non illam calumniosam diabolus quam prius emiserat uocem aduersus eum iustius iterasset: numquid gratis Iob colit deum? nonne tu uallasti eum et uniuersam substantiam eius per circuitum.? sed aufer madecertare, nisi in faciem tuam benedixerit tibi. sed oum nullam huiuscemodi querimoniam calumniosus hostis post conflictum audeat iterare, non dei, sed illius se euictum uiribus confitetur: licet etiam gratia dei non in totum illi defuisse credenda sit, quae tantam temptatori temptandi tribuit potestatem, quantam et illum resDeus scivit tantummodo quid Job posset, non etiam donavit ut posset; testis patien
Abbreviated transcription (Latin):
boni est. bonum ñ nosse. Octaua defi¬
intione dictum est. Unde cauendum
nobis est. ne ita ad dm̃n omniascõrum
merita referamus. ut nicħ nisi id quod
malum est humanȩ ascribamꝰ nature:
quasi nat᷑a ante grãm non sit in dam¬
natione: non sit in cecitate: ñ sit in
uulnere: aut ñ gͣcis iustificatisint. qͦꝵ
inde sunt merita: unde iusticia. No¬
na definitione dictum est. Dubitari gͦ
ñ potest incẽ. omni amme naturaliter
uirtutum semina b̃nficio creatoris in¬
serta: s nͥ hec opitulatione dei fuerint
excitata. ad incrementum ꝑfectionis
non poterunt ꝑuenire: quasi de sp̃ita¬
lib bonis ichil adam p̃uaricandoꝑ
diderit: ce uirtꝰ nonut habeat᷑ danda.
s ut facilius ꝑfect̾ionem app̃hendat.
hortanda sit. Decima definicione di¬
ctum ẽ. Qͦd etiam in iob ꝓbatissimo
athleta suo. cum eum diabolus expetiss
ad singlare certamen.diuinam legimꝰ
ꝓuidisse iusticiam: si enim contra ini¬

Expanded text:
boni est bonum non esse. Octava diffboni est bonum non esse. Octava diffinitione dictum est : « Unde cavendum nobis est ne ita ad Deum omnia sanctorum merita referamus, ut nihil nisi id quod malum est, humanae adscribamus naturae. Quasi natura ante gratiam non sit in damnatione, non sit in caecitate, non sit in vulnere: aut non gratis justificati sint, quorum inde sunt merita, unde justitia. Nona definitione dictum est: Dubitari ergo nesse quidem omni animae naturaliter uirtutum semina beneficio creatoris inserta: sed nisi haec opitulatione dei fuerint excitatnon poterunt pervenire. » Quasi de spiritualibus bonis nihil Adam praevaricando perdiderit, et virtus non, ut habeatur, danda, sed, ut facilius perfectionem apprehendat, hortanda sit. Decima diffinitione dictum est : « Quod etiam in Job, probatissimo athleta suo, cum eum diabolus expetisset ad singulare certamen, divinam legimus providisse justitiam. Si enim contra ini
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ desid̃ĩo suo ium quandam regnis cȩle¬
stib inferentes. specialia uocationis mo¬
uita p̃uenerunt: In crrore esse dđr & is
qui ex gr̃a nasci bonam uoluntatem: &
is qui dicit. gr̃ãm ex bona uoluntate pen¬
dere. Etcñ utraq sententia suscipienda
ta definitione dict̾um ẽ. Hȩc gͦ duo. id ẽ
giã uł lib̃̾m arbitrium. sibi quidem inti¬
cem uident᷑ aduersaz S utraq concordãt.
& utraq nos parit̃ deb̃e susciꝑe. pietatis
ratione colligimus. ne unum horum hõi
sit. ut in aliis hominib uoluntas grãm.
in aliis gr̃a p̃ueniat uoluntatẽ: ce ñita
nitur. Septima definitiõe dictũ ẽ. Cõcep̃ gͦ¬
tiam non amisit: cum utrumq sit fal¬
sum: qͥa ce a qͣnto malo adam eauere de¬
beret. deomonente p̃didicit: ce in qͣnto
bono ẽẽt constitutꝰ. dum diabolo credit.
oblitꝰ est. Sic̃ autem pessimascientia ma¬
li est. malum ẽẽ: ita pessima ignorantia

Expanded text:
qui desiderio suo vim quamdam regnis coelequi desiderio suo vim quamdam regnis coelestibus inferentes, specialia vocationis monita praevenerunt? » In errore esse dicitur, et si qui ex gratia nasci bonam voluntatem, et is qui dicit gratiam ex bona voluntate pendere: et tamen utraque sententia suscipienda ta definitione dictum est: Haec ergo duo, id est, gratia vel liberum arbitrium, sibi quidem invicem videntur adversaet utramque nos pariter debere suscipere pietatis ratione colligimus, ne, unum horum homini sit ut in aliis hominibus voluntas gratiam, in aliis gratia praeveniat voluntatem; et non ita nitur. Septima diffinitione dictum est : rat, non amisit: » Cum utrumque sit falsum, quia et a quanto malo Adam cavere deberet, Deo monente praedidicit, et in quanto bono esset constitutus, dum diabolo credidit, oblitus est. Sicut autem pessima scientia mali est malum esse, ita pessima ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
gant᷑. ad consummationem uirtutum
ꝑuenire ñ possunt. apls testis est dicens.
uelle autem adiacet mͥ. ꝑficere autem
bonum ñ possum: quasi apłs ex nat᷑ali
affectu. & ñ ex gr̃ȩ dono bonam habeat
uoluntatem: qui ꝓfitet᷑ ex deo sibi esse
sufficientiam cogitandi. Quinta defin
int̃ multos magna questione uoluatur:
id ẽ utrũ quia initium bonȩ uoluntatiᷤ
p̃buerimꝰ. misereat᷑ nr̃id̾s. an quia ds
miseret᷑: conseqͣmͣ bonȩ uoluntatis ini¬
tium. Mult entm singła hec credenteᷤ.
ac iusto ampliꝰ asserentes. uatiis sibiq
contrariis sunt errorib inuoluti: si enĩ
dixerimꝰ nr̃e ẽẽ bone pͥncipium uolun¬
tatis. quid fuit in ꝑsecutore paulo. qͥd
inpublicano matheo: quoꝵ unus cru¬
ori ac supplicus innocentum. alius uio¬
lentiis ac rapinis publicis incubans at¬
trahit᷑ ad saludem: sinuͦ ꝓ gr̃a dei semꝑ
inspirari bone uoluntatis principia
dixerimꝰ. quid de ⁊achei fide. quid de
illiꝰ ineruce latronis pietate dicemus.

Expanded text:
irtutum pervenire non possunt, Apostolus testatus est dicens: Velle adjacet mihi, perficere autem bonum non possum. » Quasi Apostolus ex naturali affectu, et non ex gratiae bono, bonam habeat voluntatem, qui profitetur ex Deo sibi esse sufficientiam cogitandi. Quinta diffiniinter multos magna quaestione volvatur, id est, utrum, quia initium bonae voluntatis praebuerimus misereatur nostri deus, an quia deus ++ misereatur consequamur bonae uoluntatis initium multi enim singula haec credentes ac iusto amplius adserentes uariis sibique contrariis sunt erroribus inuoluti. si enim dixerimus nostrum esse bonae principium uoluntatis, quod fuit in persecutore Paulo, quod in publicano Matthaeo, quoori ac suppliciis innocentum, alius violentiis ac rapinis publicis incubans attrahitur ad salutem? Sin vero gratia Dei semper inspirari bonae voluntatis principia dixerimus, quid de Zachaei fide, quid de illius in cruce latronis pietate dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
norum fidem: ce ꝓhoc bono eorum. agit
Adcorinthios qͦq simili scribit affectu:
dicens. Gr̃as ago deo mcosemꝑ ꝓuob̃. in¬
in omnib diuites factiestis in illo. in om̃i
uerbo. & in ominscientia. Punqͥd agen¬
do grãs deo. eredentib fcistulit laudem :
aut latidando credentes. meriti negariit
auctorem: De ephesiorum etiam fide. qͥd
sentiat audiam. Propt̾ẽa inquit ce ego ar¬
diens fidem urãm q̃ ẽ in dñoiħu. & dilee¬

Expanded text:
norum fidem, et pro hoc bono eorum agit gnorum fidem, et pro hoc bono eorum agit gAd Corinthios quoque simili scribit affectu, dicens: Gratias ago Deo meo semper in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo et in omni scientia. Numquid agendo gratias Deo, credentibus sustulit laudem? aut laudando credentes, meriti negavit auctorem? De Ephesiorum etiam fide quid sentiat audiamus. Propterea, inquit , et ego audiens fidem vestram, quae est in Domino Je
Abbreviated transcription (Latin):
dattm optimũ. ⁊ omne donũ ꝑfectum
desursum ẽ: des cendens a patre lumnũ.
Et. nemo potest acciꝑe quicquam: ñe
datum fuerit de celo.An dicendum est.
om̃s qͥdem un tutes int̃ dei dona nume¬
randas: sin illis hominem quras de ꝓpͥo
habuerit ẽẽ laudabilem: & ibi ẽẽ merita.
so. ar laudem & meritum ꝑdiderunt: nec
habent ueramgłam. qͥnon inse. s in dño
glareiir. S rectius audituimꝰ ꝓpħam di¬
centem Maledict hõ quispem fuam ht̃
in homine: ce firmat carnẽ brachii fui: ce
a dño discedit cor eiꝰ. Et illum: qui ait. Di¬
ligamte dñe iitus mea. Et in dño latida¬
bitur aĩa mea. Et. fortitudomea & lauda¬
tio mea dñs: ut manifestissime nouertmꝰ.
nec laudem eosullam hab̃e nec meritũ in
qͥb ñ inueniunt᷑: que nͥ dñs decłit. non ha¬
bent᷑. Sic autem putast de testimoniolau¬
date fidei. p̃iudicium donis gr̃e posse ge¬
nerari: quasi fides ubi ostendent᷑ laudata.
ñ doceret᷑ eẽ donata. Laudat apłs roma¬

Expanded text:
ctum desursum est, descendens a Patre luminum : et, Nemo potest accipere quidquam, nisi ei datum fuerit de coelo . An dicendum est, omnes quidem virtutes inter Dei dona numerandas; sed in illis hominem, quas de proprio habuerit, esse laudabilem; et ibi esse merita, so, et laudem et meritum perdiderunt; nec habent veram gloriam, qui non in se, sed in Domino gloriantur. Sed rectius audimus prophetam dicentem, Maledictus homo qui spem habet in homine, et firmat carnem brachii sui, et a Domino discedit cor ejus : et illum qui ait, Diligam te, Domine virtus mea ; et, In Domino laudabitur anima mea ; et, Fortitudo mea et laudatio mea Dominus . Ut manifestissime noverimus, nec laudem eos ullam habere, nec meritum, in quibus non inveniuntur, quae nisi Dominus dederit non habentur. 50. Sic autem putasti de testimonio laudatae fidei praejudicium donis gratiae posse generari, quasi fides, ubi ostenderetur laudata, non doceretur esse donata. Laudat Apostolus Roma
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Nonenim conturbat nos suꝑbi¬
entium inepta querimonia. ꝗͣ liberũ
ꝙ infinem dei dona ẽẽ dicant᷑: qm̃ o
pitulationes diumȩ gr̃ȩ. stabilimenta
sunt uoluntatis humanȩ. Uolentes o¬
ramus: et tam̃ misit ds̃ spm̃ ĩ corda nr̃a
clamantem abba pat̾. Uolentes loqͥmͣ.
ettam̃ si gium est quod loquimͣ. non
sumꝰ nos loquentes. s sp̃e patͥs nostri
qui loquit᷑ in nob̃. Uolentes oꝑamur
salutem nrãm: eccñ idipsum uelle atq
oꝑarids est. qͥ oꝑatur in nob̃. Uolen¬
des diligimꝰ dm̃ ce ꝓximum: s tñ caritaᷤᷤ¬

Expanded text:
sunt. Non enim conturbat nos superbisunt. Non enim conturbat nos superbientium inepta querimonia, qua liberumque in finem, Dei dona esse dicantur: quoniam opitulationes divinae gratiae, stabilimenta sunt voluntatis humanae. Volentes oramus: et tamen misit Deus Spiritum in corda nostra clamantem, Abba, Pater . Volentes loquimur: et tamen si pium est quod loquimur, non sumus nos loquentes, sed Spiritus Patris nostri qui loquitur in nobis . Volentes operamur salutem nostram: et tamen id ipsum velle atque operari Deus est qui operatur in nobis . Volentes diligimus Deum, et proximum:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iana corda suscipiunt. quod ꝑsuade
conatus es. eos qui gr̃a di sunt quod sunt.
nec laudemullam hab̃e nec meritum :¬
& ab eo qͥuenit saluare quod ꝑierat. par¬
tem xp̃ianorum saluatam. partem uͦ ẽẽ
susceptam: qm̃ discipłi euangłieȩ apłi¬
cȩq doct̾rinȩ ñ alta sapientes s humili¬
bus consentientes. insaniam istam su¬
perbe elationis horres eunt. In toto qͥp¬
pe eccłiȩ corꝑe. atq in singłis membs
quod mortuum erat. uiuificatum est:
quod captiuũ erat. redemptum ẽ. qͦd
cecatum erat. illuminatum ẽ : quod
ꝑietat. quesitum est. quod errabat.
inuentum ẽ. Nec sedm nouam istam
particionem. aliorum saluator. alioꝵ
susceptor: s omnium usq quaq fide¬
lium &e saluator ⁊ susceptor est xp̃c. Nec
merito nec laude pͥuant᷑: qui unde ecet¬
na bona mereant᷑ accipiunt. Tantoq bea¬
tiores fiunt. qͣndo pauciora habuerint
quȩ ipsorum funt: & quanto plura q̃ di

Expanded text:
tur modo christiana corda suscipiunt, quod persuadere tur modo christiana corda suscipiunt, quod persuadere conatus es, eos qui gratia Dei sunt quod sunt, nec laudem ullam habere, nec meritum, et ab eo, qui venit salvare quod perierat, partem Christianorum salvatam, partem vero esse susceptam: quoniam discipuli evangelicae ape doctrinae, non alta sapientes, sed humilibus consentientes, insaniam istam superbae elationis horrescunt. In toto quippe Ecclesiae corpore, atque in singulis membris, quod mortuum erat, vivificatum est; quod captivum erat, redemptum est; quod caecatum erat, illuminatum est; quod perierat, quaesitum est; quod errabat, inventum est. Nec secundum novam istam partitionem aliorum salvator, aliorum susceptor: sed omnium usquequaque fidelium et salvator et susceptor est Christus. Nec merito ac laude privantur, qui unde aeterna bona mereantur accipiunt: tantoque beatiores fiunt, quanto pauciora habuerint quae ipsorum sunt, et quanto plura quae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. Non ad om̃s ꝑtineat. quod ait
euangłista. erat lum̃uerum quod illum¬
nat omnem hominẽ uenientẽ in hunc
mundum: sisunt. qͥ aut ita inhẽ mun¬
dum uenert̃. ut ñ eẽnt tenebre : aut ita
lux ẽẽ cȩꝑunt. ut illuminatione ueri lu¬
minis ñ egeant. Uec de omnib adopta¬
tis accipiendum sit quodait apłs. qui
eruit nos de potestate tenebrarum. et
tͣnstulit in regnum filii dilectionis fuȩ:
siqͥdem ipsi rumpant uincła sua. &e iugo
uet̃is capquitatis excusso. a dñatione di¬
aboli. in regnum dei lib̃a alacritate tͣns¬
currant. Hȩc si possunt intͣ unam eccłiã
p̃dicari. ut neutra opinio alt̾ cedat. sed
inuicem sibi utraq fuccumbant: potest
fieri ut recipiamꝰ quod pelagiani denent:
ae pelagiani recipiant quod denemtis:
S hoc mͦ non tam illicatholici: quam
noserimꝰ quod absit pelagiani. Contͣ¬
riorum enim ꝑmixtio: meliorum defec¬
tio ẽ. Qͥa cum uirtꝰ uigum recipit:. ñ a

Expanded text:
erunt: non ad omnes pertineat, quod ait erunt: non ad omnes pertineat, quod ait evangelista, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum ; si sunt qui aut ita in hunc mundum venerunt, ut non essent tenebrae; aut ita lux esse coeperunt, ut illuminatione veri luminis non egeant: nec de omnibus adoptatis accipiendum sit, quod ait Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae ; siquidem ipsi rumpant vincula sua, et jugo veteris captivitatis excusso, a dominatione diaboli in regnum Dei libera alacritate transcurrant. Haec si possunt intra unam Ecclesiam praedicari, ut neutra opinio alteri cedat, sed invicem sibi utraque succumbat; potest fieri ut recipiamus quod Pelagiani tenent, et Pelagiani recipiant quod tenemus. Sed hoc modo non tam illi catholici, quam nos erimus quod absit Pelagiani. Contrariorum enim permixtio meliorum defectio est: quia cum virtus vitium recipit, non a
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. nec enim ẽ aliud nom̃ subcȩ¬
lo datum hominib. in qͦ oporteat saluoᷤ
fieri. ñ omniũ xp̃ianoꝵ. s quortumdã
saluator. quorumdam uͦ susceptor sit:
ut hi tm saluati. quos ad suscipiendam
gr̃am ds̃ adu̾sos reluctantesq compule¬
rit: hi autem suscepti sint: qͥ uocationẽ
spontaneicursus feruore p̃uenerunt.
Et illis qͥdem conferat᷑ gratuitum donõ:
istis uͦ debitum p̃mium rependat᷑. Iui
nulliꝰ sint laudis ac meriti. qͥ nicħ boni
habent nͥ quod acceꝑint: isti autem et
gła abundent. & remuneratione dites¬
cant. qͥ propͥa facultate deuoti. quod ñ
acceꝑant obtulerunt. ftq ita iħe xp̃s
alios lib̾atos inuenerit. alios lberarit.
ce ñ ad om̃s ꝑtineat. qͦd ait. ⁊ on uos me
elegistis. h ego elegi uos: si sunt a quib¬
cum eos non elegisset. electꝰ est.Non ad
omnes ꝑtineat. nemo potest uenire ad
me. nͥ datum fuerit ei apatre meo: sist̃.
qͥ ñ dante patre. ad filium uenire potu¬

Expanded text:
d nomen sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri ; non omnium Christianorum, sed quorumdam salvator, quorumdam vero susceptor sit: ut hi tantum salvati, quos ad suscipiendam gratiam Deus aversos reluctantesque compulerit; hi autem suscepti sint, qui vocationem spontanei cursus fervore praevenerint: et illis quidem conferatur gratuitum donum, istis vero debitum praemium rependatur: illi nullius sint laudis ac meriti, qui nihil boni habeant nisi quod acceperint; isti autem et gloria abundent, et remuneratione ditescant, qui propria facultate devoti, quod non acceperant obtulerunt. Atque ita Jesalios liberatos invenerit, alios liberarit: et non ad omnes pertineat quod ait, Non vos me elegistis, sed ego elegi vos ; si sunt a quibcum eos non elegisset, electus est: non ad omnes pertineat, Nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo ; si sunt qui non dante Patre ad Filium venire potu
Abbreviated transcription (Latin):
lentes inuitosq compellere: &e nc̃ qͥdẽ
ut impleant᷑ ea q̃ utilit̾ a nobis deside¬
rata conspexerit adiuuare: nc̃ uͦ etiã
ipsius scĩ desiderii inspirare pͥncipia:
ce uel initiũ bom oꝑis. uł ꝑseuerantiã
condonare. Inde est quod orantes.ñso¬

Expanded text:
lentes inuitosque conpellere, et nunc quidem lentes inuitosque conpellere, et nunc quidem ut inpleantur ea quae utiliter a nobis desiderata perspexerit adiuuare, nunc uero etiam ipsius sancti desiderii inspirare principia et uel initium boni operis uel perseuerantiam condonare. inde est quod orantes non so
Abbreviated transcription (Latin):
Inconuementiam miscere conaris: &
unitatem m̃broꝵ corporis xp̃i in duo¬
bus generib fidelium. noua p̃sumytio¬
ne constituis. In unoscilicet ad quod o¬
tineat illud quod in pͥncipio dixisti. ñ
solum actutum s etiam cogitationum
bonarum ex deo ẽe pͥncipium: qui et
incipit quȩ bonasunt & exequitur. &
confũmat in nob: in alio autem cui
congruat regła ista. qua dicis centurio¬
nem. nec laudem ullam habiturum
furisse nec meritum:. si id in eo dũs qd̃
ipse donauerat p̃tulisset. Et licet totũ
disputationis tuȩ textum ad has duaᷤ
formulas. q̃ nullo mͦ conformes posst̾
ẽẽ ꝓduxeris: nẽ tam̃ distinetiꝰ atꝙ ex¬
p̃ssius quid uolueris firmare ꝓminei
sime poterimus aduertere. diuersis
atq innumeris modis. & inscrutabi¬
lib uiis. dm̃ salutẽ humani generis ꝓcu¬
rare.Et quorundam qͥdem uolentiũ
ac sitientrũ cursum. ad maiorem inci¬
tare flagrantiã: quosdam uͦ etiam no¬

Expanded text:
inconvenientia miscere conaris, et inconvenientia miscere conaris, et unitatem membrorum corporis Christi in duobus generibus fidelium nova praesumptione constituis: in uno scilicet, ad quod pertineat illud, quod in principio dixisti, « Non solum actuum, sed etiam cogitationum bonarum ex Deo esse principium; qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur et consummat in nobis; » in alio autem, cui congruat regula ista, qua dicis, « Centurionem nec laudem ullam habiturum fuisse, nec meritum, si id in eo Dominus, quod ipse donaverat, praetulisset. » Et licet totum disputationis tuae textum ad has duas formulas, quae nullo modo conformes possunt esse, produxeris; nunc tamen distinctius atque expressius quid volueris firmare pronuntsime poterimus advertere, diversis atque innumeris modis et inscrutabilibus viis Deum salutem humani generis procurare: et quorumdam quidem volentium ac sitientium cursum ad majorem incitare flagrantiam; quosdam vero etiam no
Abbreviated transcription (Latin):
itm. Hec ẽ uoluntas patris mei. ut om̃isqͥ
uidec filium. & credit in cum. habeat
uitam et̃nam: ce egoresuscitem eum ĩ
nouissimo cdie. Et rõn. Hec est autem
uita et̃na: ut cognoscant te solum uerũ
deum & quem mis isti iħm xp̃m. Cum
itaq huic fidei. quam ideo meritis et
lauctib honorasti. quia mauis eam int̃
ubi arbitbona. quam inter dei dona
numetari. eternam beatamq uitam
constet eẽ p̃paratam: qͦmͦ hoc tiulnus
declinabis. quo ce ipse configis. pro¬
nunciando cosꝓphanos. qui gratiam
dispensari scdm merita humana dif¬
finiant: asserendo quod nec laudem
constec hab̃e nec meritum eos qui ex do¬
no gr̃e sint fideles: Quo qͦ uersum gͦ
te conferas: a temetipso & uinceris ce
uincaris. Si enim gr̃am merita non
p̃cedunt: &e fides ñ potest ẽẽ sine meri¬
tis: fides grãm non p̃cedit. Et omnimꝰ
ꝓ gr̃a habet᷑. quicquid illud ẽ. ex qͦme¬
ritum nascitur: quod ante grãm non
absarditas non sibi repugnare uideat᷑.

Expanded text:
st autem voluntas Patris mei, ut omnis qui videt Filium et credit in eum, habeat vitam aeternam; et ego resuscitem eum in novissimo die : et iterum, Haec est autem aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Cum itaque huic fidei, quam ideo meritis et laudibus honorasti, quia mavis eam inter liberi arbitrii bona, quam inter Dei dona numerari, aeternam beatamque vitam constet esse praeparatam: quomodo hoc vulnus declinabis, quo te ipse configis, pronuntiando eos profanos, qui gratiam dispensari secundum merita humana definiant; et asserendo quod nec laudem constet habere nec meritum eos, qui ex dono gratiae sint fideles? Quoquoversum ergo te conferas, a temetipso et vinceris, et vinciris. Si enim gratiam merita non praecedunt, et fides non potest esse sine meritis; fides gratiam non praecedit, et omni modo ex gratia habetur, quidquid illud est ex quo meritum nascitur, quod ante gratiam noabsurditas non sibi repugnare videatur,