comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
udouico dei gratia illustri
regi francorum. et duci acquitanorũ
Hugo autisiodorensis qualiscunq
sapienter. Diu est quod egressi de domi¬
b nr̃is. expositis ꝓpͥis utilitatib. pro
pace ur̃a et regni fideliter sicut nobis
deus destis est laboramus. Tristamur
autem: quod aut nullum aut exiguũ
nr̃i laboris fructum adhuc tenemus:
Ad hue pauꝑes clamant post nos: ad¬
huc terra uadit cotidie in desolacionem.
Queritis quȩ terra: Urã: non alia. Intra
regnum enim et contra regnum urm̃: ista
omĩa mala ꝑpetrantur. Nam siue amici
siuie inimici ur̃i sint qui de guerra ista pari¬
ꝑantur. captiuantur. conteruntur:non
aliunde quam de regno ur̃o sunt. In quo
manifeste imminere iamiamq uidet᷑
sermo saluatoris dicentis: om̃e regnum
in se ipsum diuisum desolabitur. Htic
accedit quod ipsi diuisores et desolatores
uos constituerunt sͥ huius nequitiȩ ca¬
put et pͥncipem: quem p̃cipue debue¬
rant metuere defensorem. et sentire ul¬

Expanded text:
UDOVICO Dei gratia illustri regi Francorum et duci Aquitanorum, HUGO Autissiodorensis qualiscunquesapienter. 1. Diu est quod egressi de domibus nostris, expositis propriis utilitatibus pro pace vestra et regni, fideliter, sicut nobis Deus est testis, laboramus. Tristamur autem quod aut nullum aut exiguum nostri laboris fructum adhuc tenemus. Adhuc pauperes clamant post nos, adhuc terra vadit quotidie in desolationem. Quaeritis quae terra? Vestra, non alia. Intra regnum enim, et contra regnum vestrum ista omnia mala perpetrantur. Nam sive amici, sive inimici vestri sint qui de guerra ista pauperantur, captivantur, conteruntur; non aliunde quam de regno vestro sunt. In quo manifeste imminere jamjamque videtur sermo Salvatoris dicentis: Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur . Huc accedit quod ipsi divisores et desolatores vos constituerunt sibi hujus nequitiae caput et principem, quem praecipue debuerant metuere defensorem, et sentire ul
Abbreviated transcription (Latin):
semel manno. Hic fultus orationib
ur̃is. et benedictionib consolatus.
paucis dieb quib nunc milito. expe¬
cto donec ueniat immutatio mea.
Propitius sit michi deus: ut non a¬
moueat orationem uram. et miseri¬
cordiam suam ame. Fractus sum
uirib. et legitimam habeo excusatio¬
nem: ut iam non possim discurrere ut
solebam. Sedebo et silebo. si forte exꝑi¬
ar quod de plenicudine intime sua¬
uitatis sc̃s ꝓpħa eructuat. bonum est
inquiens expectare dnm insilentio. Et
ne solus uideamini michi lusisse. puto
iam nonaudebitis me de hoc silentio¬
meo reprehendere. et more ur̃o appel¬
lare soporem.quodut puto congruen¬
tius ac mag̃ ꝓprie sẽs ysaias culcum
iusticie nominat: et de quolegitis in
hoc ipso ꝓpħa dicente dño. In silentio
et spe: erit fortitudo ur̃a. Comiñdate
me orationib scĩ conuentus clumacen¬
sis. salucati ex me pͥus seruo om̃ium.

Expanded text:
semel in anno. Hic fultus orationibus semel in anno. Hic fultus orationibus vestris, et benedictionibus consolatus, paucis diebus, quibus nunc milito, exspecto donec veniat immutatio mea. Propitius sit mihi Deus, ut non amoveat orationem vestram et misericordiam suam a me. Fractus sum vitibus, et legitimam habeo excusationem, ut jam non possim discurrere ut solebam. Sedebo et silebo, si forte exar quod de plenitudine intimæ suauitatis sanctus Propheta eructuat, Bonum est, inquiens, expectare Dominum cum silentio. Et ne solus videamini mihi lusisse, puto iam non audebitis hoc nostrum silentium reprehendere, & more vestro appellare soporem: quod, vt puto, congruentius ac magis proprie, Esaias cultum iustitiæ nominat: & de quo legitis in hoc ipso Propheta, dicente Domino, In silentio & in spe erit fortitudo vestra. Commendate me orationibus sancti Conuentus Cluniacensis, salutato prius ex me, seruo omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
riarum. En ego qui fueram ur̃e ꝓfecto
sanctitatis seruus: et nunc et ante. Grãs
ago. optime locatus sum: intimus uobis
denuo factus. sicut dignamini scribere.
Si forte inte pueram ut arguitis: haud
dubium quinuelociter recalescam: fotꝰ
euit scribere:obuiis manib suscepit:
Legi auide. libenter relego: et placet se¬
pius repetitum. Placet fateor iocꝰ. Esst
eñi et iocunditate gratus: et serius gra¬
uitate. Nescio siquid quomͦ inter iocun¬
dum ita disponitis sermones itrõs imu¬
dicio. ut et iocꝰ leuitatem non redoleat.
et auctoritas conseruata hylaritatisñ
minuat grãm. Porro auctoritas ita ser¬
uatur: ut illud sc̃i uiri merito uob pos¬
sit aptari. Si quando ridebam: non
credebant michi. Eia rescripsimus:
et puto iam iure exigimus ampliora
quȩ ꝓmisistis. Dignum est ut sciatis
que penes nos sunt: Decretum est m
ultra non egredi monasterio. nisi ad
conuentum abbatum ap̃cistercium:

Expanded text:
riarum. En ego, qui fueram vestrae profecto riarum. En ego, qui fueram vestrae profecto Sanctitatis servus, et nunc, et ante, gratias ago: optime locatus sum, intimus vobis denuo factus, sicut dignamini scribere. Si forte intepueram, ut arguitis, haud dubium quin velociter recalescam, fotuscuit scribere obviis manibus suscepi. Legi avide, libenter relego, et placet saepius repetitum. Placet, fateor, jocus. Est enim et jucunditate gratus, et serius gravitate. Nescio siquidem quo modo inter jocandum ita disponitis sermones vestros in judicio, ut et jocus levitatem non redoleat, et auctoritas conservata hilaritatis non minuat gratiam. Porro auctoritas ita servatur, ut illud sancti viri merito 212 vobis possit aptari: Si quando ridebam, non credebant mihi . Eia rescripsimus vobis, et puto jam jure exigimus ampliora quam promisistis. Dignum est ut sciatis quae penes nos sunt. Decretum est mihi ultra non egredi monasterio, nisi ad conventum abbatum Cistercium
Abbreviated transcription (Latin):
dignanter sane atq amicabiliter. xxxii.¬
s si ita luditis. ut non illudatis. Nolite
mirari hoc. Nam suspectum id michi fac̃
ur̃a ipsa tam subita et inopinata digna¬
tio. Non enim multum temporis est qđ
distis michi u̾bum. Nec multo ante rur
Modo miramini quod reuertenti nuꝑ
de hẏspania. nugas meas denuo ingere¬
re non p̃sumpsi: Quod si culpa est qua¬
cunq excausa non scͥpsisse. sine etlpa
ꝓfecto nonerit noluisse ne dicam contẽp¬
sisse rescribere. En in quo ꝓ me faceret
iusticia. quia id ame flagitatis. nisi mal¬
lem occurrere gr̃ȩ redeunti. qm retarda¬
re eam mͥ:dum uel me inutiliter excusa¬
re uolo. uł alium accusare.Sz hoc dixi.
ne quid clausum inmente retineremqͥd
ore non ꝓmerem:quod id uera recuset
amicicia:De cȩtero quia caritas om̃ia
credit: iam omĩs suispicio de medio fiat:
Gaudeo quod recaluistis pͥ sce amicicre
recordari:et uel lesum reuocare amicũ.
Libenter redeo reuocatus. Felix quire¬
uocor. Hullarum iam memor sum iniu¬

Expanded text:
Dignanter sane atque amicabiliter: sed si ita luditis ut non illudatis. Nolite mirari hoc. Nam suspectum id mihi facit vestra ipsa tam subita et inopinata dignatio. Non enim multum tedistis mihi verbum. Nec multo ante rursModo miramini, quod reuertenti nuper de Hispania nugas meas denuo ingerere non præsumpsi? Quod si culpa est, quacunque ex causa non scripsisse: sine culpa profecto non erit, noluisse, ne dicam contempsisse, rejustitia quia id a me flagitatis, nisi mallem occurrere gratiae redeunti, quam retardare eam mihi, dum vel me inutiliter excusare volo, vel alium accusare. Sed hoc dixi, ne quid clausum in mente retinerem quod ore non promerem, quod id vera recuset amicitia. De caetero quia charitas omnia credit , jam omnis suspicio de medio fiat. Gaudeo quod recaluistis priscae amicitiae recordari, et vel laesum revocare amicum. Libenter redeo revocatus. Felix qui revocor. Nullarum jam memor sum inju
Abbreviated transcription (Latin):
pastorem p̃fici non sinatis: insuꝑ
balistariisq domos epales contra ius
et fas inhabitandas. et res eccłie in huiꝰ¬
modi nefarios usus ꝓfligandas. au¬
dacter nimium exponatis. Dico uob
non erit diu multum:si hec ita facere
ꝑgitis. Et ideo dñe mirex amicabilit̃
moneo uos. et fideliter consulo uobis.
ut citius ab hac malicia desistatis. si
forte iam ferire parantis manum.ni¬
niuite regis exemplo penitentia et hu¬
militate p̃uenire possitis: Dure lo¬
quor quia duriora uobis formido. s
mementote a sapiente dictum meliora
ẽẽ uerb̃a amici. quam fraudulenta

Expanded text:
pastorem praefici non sinatis: insupepastorem praefici non sinatis: insupeballistariisque domos episcopales contra jus et fas habitandas, et res Ecclesiae in hujusmodi nefarios usus profligandas audacter nimium exponatis. Dico vobis: non erit diu inultum, si haec ita facere pergitis. Et ideo, domine mi rex, amicabiliter moneo vos et fideliter consulo vobis ut citius ab hac malitia desistatis, si forte jam ferire parantis manum, Ninivitae regis exemplo, poenitentia et humilitate praevenire possitis. Dure loquor, quia duriora vobis formido: sed mementote a Sapiente dictum, Meliora esse verbera amici, quam fraudulenta
Abbreviated transcription (Latin):
diffit̃i non debeo contra me indignad¬
onem. ego inquam assiduis ur̃is que
ninouare cotidie non cessatis excesib
ꝓuocatus. dico tobis incipio penite¬
re suꝑ insipientia mea pͥori. qua plus
iusto ur̃ȩ adolescentiȩ hucusq faui.
et de cȩtero ꝓ mea exiguitate non
deero ueritati. Non tacebo quod
cum excommunicatis iterato fedus
et societatem inire satagitis. quod
in necẽ hominum. cõbustionẽ domoꝵ.
destructionem eccłiarũ. disꝑsionem
pauꝑum. raptorib et p̃donib sicut
dicitur adħetis: iuxta illud ꝓphete:
Siuidebas furem.currebas cum eo:
et cum adulteris portionem tuam
ponebas. Quasi non satis ꝑuos: mala
facere tialeatis. Hon silebo quod illi¬
citum illud maledictumq iuramen¬
tum. inconsultissime usurpatum
a uobis. contra bituricensem eccłiam.
ꝓ quo heu tot et tanta mala iã meri¬
to ꝓuenerunt. nunc ita tandem cor¬
rigitis ut xͥ  ouib ap̃ catalaunũ

Expanded text:
diffiteri non debeo contra me indignatidiffiteri non debeo contra me indignationem; ego, inquam, assiduis vestris, quos innovare quotidie non cessatis, excessibus provocatus, dico vobis, incipio poenitere super insipientia mea priori, qua plus justo vestrae adolescentiae hucusque favi; et de caetero pro mea exiguitate non deero veritati. 4. Non tacebo quod cum excommunicatis iterato foedus et societatem inire satagitis: quod in necem hominum, combustionem domorum, destructionem ecclesiarum, dispersionem pauperum, raptoribus et praedonibus, sicut dicitur, adhaeretis, juxta illud Prophetae: Si videbas furem, currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas ; quasi non satis per vos mala facere valeatis. Non silebo quod illicitum illud maledictumque juramentum inconsultissime usurpatum a vobis contra Bituricensem Ecclesiam pro quo, heu! tot et tanta mala jam nunc merito provenerunt non ita tandem corrigitis, ut Christi ovibus apud Catalaunum
Abbreviated transcription (Latin):
cepti furoris habeant effectricem. qũẽ
suis se posse adimplere turib non confi¬
dunt inimei corone ur̃e. regni mani¬
festissimi turbatores. At quiequid uo¬
bis de regno ur̃o. de anma et corona ut̃
facere placeat. nos ecclie filii. matris in¬
iurias. contemptum et conculcationem
omĩo dissimulare non possumus. que
illi p̃ter illa que meam iam p̃cessisse mi¬
serabiliter plangimus. it̃m de nouo
partim inferri. partim imminere senti¬
mus. ꝓfecto stabimus. et pugnabimus
usq ad mortam si ita oportuerit ꝓma
tre nr̃a armis quib licet. non scutis et
gladis. s p̃cib fletibq ad dm̃. Et ego
quidem qui me memini p̃ter cotidia¬
nas p̃ces. quas ꝓpace et salute ur̃a atq
regno coram dño supplex ipso teste fin¬
debam. etiã apud sedem apłicam litt̾is
et nuntiis causam urãm egisse. fatco
usq pene ad ꝓprie conscientie lesione.
et ipsius sũmi pontificis iustam quod

Expanded text:
cepti furoris habeant effectricem, quem cepti furoris habeant effectricem, quem suis se posse adimplere viribus non confidunt, inimici coronae vestrae, regni manifestissimi turbatores. 3. At quidquid vobis de regno vestro, de anima et corona vestra facere placeat, nos Ecclesiae filii, matris injurias, contemptum et conculcationem omnino dissimulare non possumus, quae illi, praeter illa quae in eam jam praecessisse miserabiliter plangimus, iterum de novo partim inferri, partim imminere sentimus. Profecto stabimus et pugnabimus usque ad mortem, si ita oportuerit, pro matre nostra, armis quibus licet, non scutis et gladiis, sed precibus fletibusque ad Deum. Et ego quidem, qui me memini, praeter quotidianas preces quas pro pace et salute vestra atque regno coram 205 Domino supplex ipso teste fundebam, etiam apud Sedem apostolicam litteris et nuntiis causam vestram egisse, fateor, usque pene ad propriae conscientiae laesionem, et ipsius summi Pontificis justam quod
Abbreviated transcription (Latin):
excusationes inpeccatis:cum uir ille pa¬
ratum sedicat. et hoc om̃imodis dep̃cetur
uenire ad contientionẽm quȩ inter uos
cueuirrerunt. quando facta est pax:et se¬
cundum iudicium diligentium nomen
ur̃m. eorum scilicet qui mediatores int̾
uos extiterunt. ꝑ omĩa satis facere uelti:
ut si p̃uaricationis forte abipsis argui
poterit. quod non existimat: continuo
adhonorem ur̃m corrigere non cunctet̃.
Uerum uos nec u̾ba pacis rccipitis. nec
pacta ur̃a tenetis. nec sanis consiliis ac¬
quiescitis. s nescio quo dei iudicio. omĩa
uobis ita tiertitis inꝑu̾sum. ut ꝓbra ho¬
nore. honorẽ ꝓbra ducatis. tuta timeatis. tim̃¬
da contẽnatis: et qđ olĩ scõ et głoso regi daud
ioab legitur exꝓbrasse. diligitis cos qͥ uos o¬
maliciã adu̾stis ñmerente quer̃t ĩ hocbo¬
nore ur̃m: s sut̃ commodum. Immonee
suum cominodum.s diaboli uolunta¬
temiut regis quod absit potentiam con¬

Expanded text:
excusationes in peccatis , cum vir ille paexcusationes in peccatis , cum vir ille paratum se dicat, et hoc omnimodis deprecetur, venire ad conventiones quae inter vos cucurrerunt quando facta est pax, et secundum judicium diligentium nomen vestrum, eorum scilicet qui mediatores inter vos exstiterunt, per omnia satisfacere velit, ut, si praevaricationis forte ab ipsis argui poterit quod non existimat continuo, ad honorem vestrum corrigere non cunctetur. 2. Verum vos nec verba pacis recipitis, nec pacta vestra tenetis, nec sanis consiliis acquiescitis: sed nescio quo Dei judicio, omnia vobis ita vertitis in perversum, ut probra honorem, honorem probra ducatis, tuta timeatis, timenda contemnatis: et, quod olim sancto et glorioso regi David Joab legitur exprobrasse, diligitis eos qui vos omalitiam adversus non merentem, quaerunt in hoc honorem vestrum, sed suum commodum, imo nec suum commodum, sed diaboli voluntatem; ut Regis quod absit! potentiam con
Abbreviated transcription (Latin):
cit deus quantum uos ex qͦ notii.
dileri. et ur̃m honorem uolui: sci¬
tis uos. quanto labore quantaq
sollieitudine. toto anno p̃terito querende
paci ur̃e intendi. una cum aliis fidelib ur̃is
Timeo autem ne sine causa laborauerimus
inuob̃. Uos nanq ut manifestum est. a
bono et sano consilio quod acceꝑatis. nimi¬
um cito nimiumq leuiter resilitis: et ad
mala pͥora que dudum non inm̾ito ꝑpe¬
transse uos plangebatis. adhuc recentib
illis plagis. rursum ut audio nescio quo
diabolico consilio festinatis. A quo enim nͥ
adiabolo ꝑcedẽ hoc consilium dixerim.
ꝑ quod fit ut incendiis incendia. homici¬
diis homicidia addantur: clamor denuo
pauꝑum.et gemitus compeditorum. et
sanguis interfectorum. aurib ꝑtonent
patris orphanorum et iudicis uiduarum:
Plane his hostiis hostis ille antiquus nr̃i
generis oblectatur: qm̃ ipse homicida ẽ
ab initio. Et nolite frustra occasionem
sumere de comite theobaldo ad excusandas

Expanded text:
cit Deus quantum vos, ex quo novi, dilexi, et vestrum honorem volui: scitis vos quanto labore quantaque sollicitudine toto anno praeterito quaerendae paci vestrae intendi una cum aliis fidelibus vestris. Timeo autem ne sine causa laboraverimus in vobis. Vos namque, ut manifestum est, a bono et sano consilio quod acceperatis, nimium cito nimiumque leviter resilitis: et ad mala priora, quae dudum non immerito perpetrasse vos plangebatis, adhuc recentibus illis plagis, rursum, ut audio, nescio quo diabolico consilio, festinatis. A quo enim nisi a diabolo procedere hoc consilium dixerim, per quod fit ut incendiis incendia, homicidiis homicidia addantur, clamor denuo pauperum, et gemitus compeditorum, et sanguis interfectorum auribus personent Patris orphanorum, et Judicis viduarum? Plane his hostiis hostis ille antiquus nostri generis oblectatur, quoniam ipse homicida est ab initio . Et nolite frustra occasionem sumere de comite Theobaldo ad excusandas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectu ad huc questio est. Seminauimꝰ
multum: et intulimus parum. Fatem᷑
nos eguisse ur̃a oꝑa et p̃sentia. Uerum
quod eam non requisiuimus intanta
necessitate: ꝑ amicum cõmunem scĩ
chonisii abbatem docebimini. Nunc
itaq ne de cęt̾o dissimuletis. s scdm
sapientiam uob̃ a deo datam. studeatis
que ad pacem sunt. motiemus scãm
sollicitudinem urãm. Nam rogandus
non estis ꝓtali re. qua titiq constat ñ
modo ualde honorificari ministeriũ
ur̃m.s et turpari admodum.si negli¬
gitis. In indicta celebritate ap̃ scm dy¬
onisium speramus uidere uos. Ad¬

Expanded text:
fectu adhuc quaestio est. Seminavimus multum, sed intulimus parum. Fatemur nos eguisse vestra opera et praesentia. Verum quod eam non requisivimus in tanta necessitate, per amicum communem sancti Dionysii abbatem docebimini. Nunc itaque ne de caetero dissimuletis, sed secundum sapientiam vobis a Deo datam studeatis quae ad pacem sunt, monemus sanctam sollicitudinem vestram. Nam rogandus non estis pro tali re, qua utique constat non modo valde honorificari ministerium vestrum, sed et turpari admodum si negligitis. In indicta celebritate apud Sanctum-Dionysium speramus videre vos.
Abbreviated transcription (Latin):
egouł tenuit̾ suspicer istud de taliuiro: &
tanto amatore honestatis. Etqͥdem qͥ ꝓmouit
ipse ⁊ amouit. ñ negatum. Quaratione hoc fe¬
cerit uidit ipse: nam multis displicuisse fac¬
tum cognoscit᷑. Nempe nec rationẽ nec ordi¬
nem. nec consuetudinẽ in eiꝰ amotione c̃nen¬
tibus. Tm̃ archiep̃s sic uoluit: ⁊ ne contͥstarem
eũ nr̃ohortatuiste inpace cessit. ⁊ dedit locũirȩ.

Expanded text:
ego vel tenuiter suspicer illud de tali viro, et ego vel tenuiter suspicer illud de tali viro, et tanto amatore honestatis. Et quidem qui promovit ipse et amovit; non negaverim: qua ratione hoc fecerit viderit ipse. Nam multis displicuisse factum cognoscitur, nempe nec rationem, nec ordinem, nec consuetudinem in ejus amotione cernentibus. Tantum archiepiscopus sic voluit; et ne contristaremus eum, nostro hortatu is
Abbreviated transcription (Latin):
sicut accepimus displicet sanctitati. N ec
latet causa. In honestũ ut aiunt publice p̃dica¬
tis ⁊ ob t᷑pitudinis notam. priori monaste¬
rio trusum cui ante prefuerat. Potest ita
ercitisse: me quantum recoroaꝵ ualeous¬
q ad hoc tempus non audisse huiuis cemͦs
uerbum de illo: deum testor & angelos eiꝰ.
Sed neq: ipse archiepis copus cum eum
amouere omnimodis nnteretur: tale ali¬
quid uel scripto uel nuncio nobis aliqͣn¬
do significauit. Ego ne turpitudinis assen
tator forem aut inhonesti: Si ita de me
Sentitis: uidete ne uestram quoq excellen¬
tiam parit᷑ muoluat hoc nubilum. Qp¬
pe qͥcum eiꝰmꝰi tã notam om̃ib familiaritatẽ
atq amiciciam semel initã. tantostudiohuc¬
usq fouistis. Et de archiep̃o qͥd dicitis qͥd sen¬
titis: an & ipse quem talem sciret. nec enĩ po¬
terat nescire cumnotͦ eẽc ei ex longo. pͥor ꝓ¬
moueret ⁊ inloco curipse p̃fuerat: Mimme

Expanded text:
sicut accepimus, displicet Sanctitati. 3. Nec sicut accepimus, displicet Sanctitati. 3. Nec latet causa. Inhonestum, ut aiunt, publice praedicatis, et ob turpitudinis notam e priori monasterio trusum, cui ante praefuerat. Potest ita exstitisse: me, quantum recordari valeo, usque ad hoc tempus non audisse hujuscemodi verbum de illo, Deum testor et angelos ejus. Sed neque ipse archiepiscopus, cum eum amovere omnimodis niteretur, tale aliquid vel scripto, vel nuntio nobis aliquando significavit. Egone turpitudinis assentator  al. fautor forem aut inhonesti? Si ita de me sentitis, videte ne vestram quoque Excellentiam pariter involvat hoc nubilum: quippe qui cum ejusmodi tam notam omnibus familiaritatem atque amicitiam semel initam, tanto studio hucusque fovistis. Et de archiepiscopo quid dicitis? quid sentitis? An et ipse quem talem sciret nec enim poterat nescire, cum notus esset ex longo prior promoveret et in loco cui ipse praefuerat? Minime
Abbreviated transcription (Latin):
ptauimus nichilominus tameniN
multis argumentis. nunc blandiendo.
nunc terrendo. quomodo res effectum
sortiretur: sedut unanimiter ita ce per¬
tinacit obstiterunt. Possemus iuim face̾:
sedsic michi parcat deus. quomodo par¬
cendo illi omis imus: ne homo uerecun¬
dus &e pusillus corde ut nostis & fugitãs
oneris. inhoc tanto tarbine remaneret.
Nam preterea quȩ extrinsecus sunt que
probastis &e uos: suyratures eius esse om¬
nia tudebantui. Itaq tollentes eum eum
suis imposuimus onus quod eoleuius
ferret: quo a nostris pariter portaretur.
Est enim locus nouiter ordinatus de fra¬
tribus nostris &e uicinior nobis: ut pos¬
sit a nobis facilius frequentari. De ab¬
batibus ad locum ꝑtinentibus quia as¬
sensum uestrum non tenebamus nichil
ausi. fratrem Robertum. quonemo magis
idoneus admanum esse tunc uisus est
dare uoliimus: cum responsum est nobis
a uestra discretione fuisse prohibitum. Qͥd
plura: Aeceperunt hominem. qui uestre

Expanded text:
ntavimus nihilominus tamen in ntavimus nihilominus tamen in multis argumentis, nunc blandiendo, nunc terrendo quomodo res effecum sortiretur; sed ut unanimiter ita et pertinaciter obstiterunt. Possemus vim facere: sed sic mihi parcat Deus quomodo parcendo illi omisimus, ne homo verecundus et pusillus corde ut nostis et fugitans onus, in hoc tanto turbine remaneret. Nam praeter ea quae extrinsecus sunt, quae probastis et vos, supra vires ejus esse omnia videbantur. Itaque tollentes eum cum suis imposuimus onus, quod eo levius ferret, quo a nostris pariter portaretur. Est enim locus noviter ordinatus de fratribus nostris et vicinior nobis, ut possit a nobis facilius frequentari. De abbatibus ad locum pertinentibus, quia assensum vestrum non tenebamus, nihil ausi, fratrem Robertum, quo nemo magis idoneus ad manum esse tunc visus est dare voluimus: cum responsum est nobis 287 a vestra discretione fuisse prohibitum. Quid plura? Acceperunt hominem qui vestrae,
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiam expectati sunt: sodomite
non de auditu sed magis de uisu puni¬
tisunt. Meeum eo differentius quocon¬
temptibilius actum est. Nonsum repu¬
tatus qui ponerer ad rationem: qui mui¬
tarer ad satis factionem: qui caus am re¬
quirerer: qui prome respondendi fa¬
cultatem acciperem. Non conuentus
iudicatus sum: non conuictus condem¬
natus sum. Et nune audite si dignami¬
ni excusationem nr̃am: & si forte mini¬
me sufficientem uobis: ueram tameN.
Uoluistis loco ur̃i substitui fratrem nicho¬
laum: & ego memini non diffiteor. Ita
conuenit uobis partter & michi. fõre
eredidi propter quod locutus sum. Qo
ita non est factum necess itas fecit: non
duplicitas. Res in discordiam uersa est
Quid dicom dis cordiam: Concordia
magis fuit. Tam concordit̾ discordes ab
hac nostra coniuentia omnes inuenti st̃.
ut nec unus quidem siue monachus
siue conuersus preter duos aut tres qui
uestrates erant acquieu it assentire. Tem¬

Expanded text:
poenitentiam exspectati sunt : Sodomitae poenitentiam exspectati sunt : Sodomitae non de auditu, sed magis de visu puniti sunt : Mecum eo differentius, quo contemptibilius actum est. Non sum reputatus qui ponerer ad rationem, qui invitarer ad satisfactionem, qui causam requirerer, qui pro me respondendi facultatem acciperem. Non conventus judicatus sum; non convictus condemnatus sum. 2. Et nunc audite, si dignamini, excusationem nostram, et si forte minime sufficientem vobis, veram tamen. Voluistis loco vestri substitui fratrem Nicolaum; et ego memini, non diffiteor. Ita convenit vobis pariter et mihi: fore credidi propter quod locutus sum. Quod ita non est factum, necessitas fecit, non duplicitas. Res in discordiam versa est. Quid dico in discordiam? Concordia magis fuit. Tam concorditer discordes ab hac nostra conniventia omnes inventi sunt, ut nec unus quidem monachus sive conversus, praeter duos aut tres, qui vestrates erant, acquieverit assentire. Te
Abbreviated transcription (Latin):
ut se tali indignum putet prerogatiua. Ita¬
q prose direxit istum sciens quod ad pa-¬
trem dirigeret. Scire placet quid iniun¬
ctum sit ei: Nichil ex imuncto ageRe
sed totum committere uestroconsilio:
de quo totus pendet ipse. Nempe fidu¬
ciam habet non modo iudicari caus am
Stiam a uobis: sed iuuari. sed foueri. sed ma¬
nuteneri. Si placet eam committere do¬
mino remensi archiepis copo.maturum
posse sortirifinem domino auxiliante cõ¬
fidimus: si tamen appellandi suffugium
turoldi de tribus fontibus. ee ex
scandalizo: Ego uobis scandalo
sume Quis hoc crederet posse
contingere: nisi cui nota non esset nostra
unanimitas. nostra mutua karitas: &
quomodo indomodei ambusammus
cum consensu: Subita & dosenda mi¬
chi mutatio. Qui me portabat. nunc
parat opprimere: quime defens abat
mine derret minis. blasphemiis impetit:
arguit preuaricationib. Prothoplasti
super graui de singulari peccato co¬
fessionem requisitisunt: ninuite ad

Expanded text:
ut se tali indignum putet praerogativa. Itaut se tali indignum putet praerogativa. Itaque prosse direxit istum, sciens quod ad patrem dirigeret. Scire placet quid injunctum sit ei? Nihil ex injuncto agere, sed totum committere vestro consilio, de quo totus pendet ipse. Nempe fiduciam habet, non modo judicari causam suam a vobis, sed juvari, sed foveri, sed manuteneri. Si placet eam committere domino Remensi archiepiscopo, maturum posse sortiri finem Domino auxiliante confidimus, si tamen appellandi suffugium TUROLDI DE TRIBUS-FONTIBUS. Purgat scandalizo? ego vobis scandalo sum? Quis hoc crederet posse contingere, nisi cui nota non esset nostra unanimitas, nostra mutua charitas, et quomodo in domo Dei ambulavimus cum consensu? Subita et dolenda mihi mutatio! Qui me portabat, nunc parat opprimere; qui me defensabat, nunc terret minis, blasphemiis impetit, arguit praevaricationis! Protoplasti super gravi et singulari peccato confessionem requisiti sunt : Ninivitae ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicerem & nostrum nisi insolentiam
redoleret appellatus ad uestram pre¬
sentiam ueniebat & ubens. utpote & de
sua securus iusticia: & de uestro paterno
fauore non dubius. Sed ob̾stiti ego: &
uix eum potui retinere: quippe cupidum
uidendi faciem uestram. Quod autemre¬
tinere uolui cum multe occurrerent cau¬
sȩ: illud precipuum fuit. quod de uestra
dubitauimus uoluntate. Deinde preter
alias incommoditates non paucas que ob¬
uiare uiderentur. ipse & frater suus non
ambulant inuno spiritu: & nonerat sa¬
tis tutum diu absentari a suis. Nolo ame
queratis cuius sit culpa: non est meum in¬
culpare quemquam. Sufficit michi excu¬
sare episcopum. Quicquid humilitatis.
quicquidobsequii prosua persona potuit:
uidimus exhibentem & nichil proficientẽ.
Seitote tamen quicquid timeat quicqͥd
accidere debeat sine mora uenturum:
ubi uobis placiturum cognouerit. Rona
eius & causa eius in manu uestra. Nec enĩ
insibi credito ita agit uel ita conuers atur.

Expanded text:
dicerem et nostrum, nisi insolentiam redoleret appellatus ad vestram praesentiam veniebat, et libens, utpote de sua justitia securus, et de vestro paterno favore non dubius. Sed obstiti ego, et vix eum potui retinere, quippe cupidum videndi faciem vestram. Quod autem retinere volui, cum multae occurrerent causae, illud praecipuum fuit, quod de vestra dubitavimus voluntate. Deinde praeter alias incommoditates non paucas, quae obviare viderentur, ipse et frater suus Rex non ambulant in uno spiritu, et non erat satis tutum diu absentari a suis. Nolo a me quaeratis cujus sit culpa: non est meum inculpare quemquam. Sufficit mihi excusare episcopum. Quidquid humilitatis, quidquid obsequii pro sua persona potuit, vidimus exhibentem, 286 et nihil proficientem. Scitote tamen, quidquid timeat, quidquid accidere debeat, sine mora venturum, ubi vobis placiturum cognoverit Persona ejus, et causa ejus in manu vestra. Nec enim in sibi credito ita agit, vel ita conversatur,
Abbreviated transcription (Latin):
et illa ex his tolerabiliora reddantur. Benedic
acceꝑunt ołm pꝰtinũ uulũa nr̃a. Raptores. et p̃¬
dones. conpuncti humiliantur. Sac̾dotem
dñi inquẽ ausi sunt mittere manꝰ: cũ honore re¬
mittunt. Spolia quȩ diripu̾ant. et sine desidia
recolligunt. et sine fraude restituunt. Siꝙͥ. horũ
est ꝙ intieniri non possit: dalphinꝰ ꝓ eo satis faci¬
et ad beneplacitũ ur̃m. hoc quippe manusua:
in irã firmauit. Pro qͥsua ꝓmissione ad inplen¬
da. si uenerit ad pedes ur̃e maiestatis.ꝙ. et ꝓpo¬
suit: mitiꝰ quã meruit. supplicamꝰ agi cũ iuuene:
N qd̾ uelmꝰ inpunitũ ẽẽ tam grande facinus.
s ut eccłia ita si fieri pot̾ debita satisfactiõe honore¬
tur: ut is qui satisfacit supra uires patientiȩ suȩ
non exasꝑetur: et peniteat hominẽ nrĩs acqui¬

Expanded text:
et illa ex his tolerabiliora reddantur. Benedictet illa ex his tolerabiliora reddantur. Benedictacceperunt oleum post vinum vulnera nostra. Raptores et praedones compuncti humiliantur: sacerdotem Domini, in quem ausi sunt mittere manus, cum honore remittunt; spolia quae diripuerant, et sine desidia recolligunt, et sine fraude restituunt. Si quid horum est quod inveniri non possit, Dalfinus pro eo satisfaciet ad beneplacitum vestrum: hoc quippe manu sua in nostra affirmavit. Pro qua sua promissione adimplenda si venerit ad pedes vestrae majestatis, quod et proposuit, mitius quam meruit supplicamus agi cum juvene: non quod velimus impunitum esse tam grande facinus,  ut Ecclesia, si fieri potest, debita satisfactione honoretur; ut is qui satisfacit, supra vires patientiae suae non exasperetur, et poeniteat hominem nostris acqui
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ mag̃ congelata st̃. et nemo est qui iuxta ꝓ¬
pħam cõpatiatur sr̃ contritione ioseph: S hec
alias. Nunc autẽ ego minimus in regno ur̃o. s
dignitate non fidelitate: dico uob̃ non expedit
uelle impedire tm̃. et tã necessariũ bonũ. Nec
de st̃ euidentes cause quib id manifestũ facere
possẽ. quas et nunc ꝓferre inmediũ ad manum
mͥ est: ñ quod sat arbitror dictũ sapienti. Tam̃
siquid ex apłice auctoritatis rigore ꝓcessit. unde se
merito ẽẽ turbatam celsitudinis ur̃e serenitas
arbitretur: qualiter hoc ipsum reuocetur aut
temꝑet᷑ ꝓ ut oportet ad honorẽ ur̃m. fideles
quos nos quoq siquid possumus: non dissimu¬
Si semꝑ ꝓsꝑa. quis non contẽpneret: Sic
rerum cauta gubnatrix sapientia. horũ ꝑnec̾aria
uicissitudine eo moderamine electis suis cursum
uite tẽꝑalis alt̾nat: tit nec adu̾sa frangant. nec
leta dissoluant: cum potiꝰ et ista ex illis gratiora.

Expanded text:
nobis magis congelata sunt, et nemo est qui, juxta pnobis magis congelata sunt, et nemo est qui, juxta prophetam, compatiatur super 257 contritione Joseph? Sed haec alias. Nunc autem ego minimus in regno vestro, sed dignitate, non fidelitate, dico vobis: Non expedit velle impedire tantum et tam necessarium bonum. Nec desunt evidentes causae, quibus id manifestum facere possem, quas et nunc proferre in medium ad manum mihi est, nisi quod sat arbitror dictum sapienti. Tamen si quid ex apostolicae auctoritatis rigore processit, unde se merito esse turbatam celsitudinis vestrae serenitas arbitretur; qualiter hoc ipsum revocetur, aut temperetur, prout oportet ad honorem vestrum, fideles quos nos quoque, si quid possumus, non dissimusi semper prospera, quis non contemneret? Sed rerum cauta gubernatrix Sapientia, horum pernecessaria vicissitudine eo moderamine electis suis cursum vitae temporalis alternat, ut nec adversa frangant, nec laeta dissolvant: cum potius et ista ex illis gratiora,
Abbreviated transcription (Latin):
rege regũ. et dñõ dominantiũ. ipsi et dilecte
eiꝰ et filiis eius. Regna terrȩ et iura regnorũ
tunesane sana stus dnĩs atq illesa ꝑfistunt:
si diuinis ordinationib acditionib ñ resis¬
tunt. Our dñe irascitur furor tuus contra
dei electum. quẽ tua quoq sublimitas susce¬
pit et p̃elegit. tibi quidem inpatrem. filio
atitẽ tuo etiã in samuelem: Armatur regia
sepe ut nec maifestum om̃ib adu̾tas ꝑicłm.
sentias dãpnum. Colligitur conciliũ. qͥd in hoc
ur̃e ꝓmpta et sp̃alis deuotio. ꝙ regũ pͥmꝰ aut
certe int̾ pͥmos. rabiei ꝑsequentiũ eandẽ ma-¬
tis. Ibi gloriose ab ingenti illa multitudine
debite grẽ referent᷑ uobis: ĩbi amilib scõrum
orabitur ꝓ uiob̃. et ꝓur̃is. Alias autẽ quam sit
hoc tp̃e necessarius conuentus epõrũ nullus
ignorat: nisi qui durꝰ corde matris ȩccłie ang̾ti¬
as non attendit. At calor inquiunt nimius est:
quasi nos glacialia corpora habeamꝰ. Ancorda

Expanded text:
et dilectae ejus, et filiis ejus. 1. Regna terrae et jura regnorum tunc sane sana suis dominis atque illaesa persistunt, si divinis ordinationibus ac dispositionibus non resistunt. Cur, domine, irascitur furor tuus contra Dei electum quem tua quoque sublimitas suscepit, et praeelegit, tibi quidem in patrem, filio autem tuo etiam in Samuelem? Armatur regia saepe ut nec manifestum omnibus advertas periculum, sentias damnum. Colligitur concilium. Quid in hoc vestrae prompta et specialis devotio, quod regum primus, aut certe inter primos, rabiei persequentium eamdem matis. Ibi, gloriose, ab ingenti illa multitudine debitae gratiae referentur vobis: ibi a millibus sanctorum orabitur pro vobis et vestris. 2. Alias autem quam sit hoc tempore necessarius conventus episcoporum, nullus ignorat, nisi qui durus corde matris Ecclesiae angustias non attendit. At calor, inquiunt, nimius est. Quasi nos glacialia corpora habeamus. An corda
Abbreviated transcription (Latin):
uscepimꝰ caritatẽ ur̃am incaritate: ⁊ñ
Inuoluptate. Qͤ enĩ uoluptas uͥtotumsͥ
uendicat amaritudo: Nͥ qͦd solũ nicłi come¬
dere: uteunq delectabile ẽ. Somnꝰ recessit
ame: ne uł bnficiosopitisens dolorunꝗͣ. re¬
modũ qͣliẽq liq̾re: nã ad solidũ õe inexora¬
bilit indignat᷑. hoc parũ qͦd dignat᷑ adiit¬
tere ñ sine gͣui molestia sumit:s timet gͣuio¬

Expanded text:
uscepimus charitatem vestram in charitate, et non in voluptate. Quae enim voluptas, ubi totum sibi vindicat amaritudo? nisi quod solum nihil comedere utcunque delectabile est. Somnus recessit a me, ne vel beneficio sopiti sensus dolor unquam remodum qualicunque liquore: nam ad solidum omne inexorabiliter indignatur. Hoc parum quod dignatur admittere, n
Abbreviated transcription (Latin):
Rouide ut uidetis et non frustra erro¬
nea ouicła ur̃a contra morẽ nostrũ
a nob̃ non nob̃. s sibi et uob̃ detenta
est.cum tali circumuentione. immo utili sub¬
uentione. et fr̃i ꝓartioris uitȩ desiderio. et
ꝓfr̃is reditu ur̃ȩ tandẽ nichilominus uo

Expanded text:
rovide, ut videtis, et non frustra erronea ovicula vestra contra morem nostrum a nobis, non nobis, sed sibi et vobis detenta est, cum tali circumventione, imo utili subventione, ut fratri pro arctioris vitae desiderio, et pro fratris reditu ve
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. quã ꝑquicquuid facere possũ uix suffic̾em
sic̃ est demonstrare. s ut certũ habeatis quod
ante tiob̃ dixisse. me memini. quia sepe inquie¬
tos ammos quib stia inqua sunt uita non suf¬
ficit districtior ex ꝑta compescit. Consiliũ nr̃m
suꝑ ipso fre reconciliato uelle uos scripsistis
atidire. s non putatii necẽe fore. cum paratus
ficultatẽ ingressus quã ualde timet ꝓ ipso
et cũ ipso supplicamus pie tẽꝑari: et aliqͣnto
Imitiꝰ cumeo agi quã cum cet̾is solet fugitiuis.
Insimilib enim factis: causa dissimilis simi¬
le recusat iudiciũ Multũ quippe differt̃ a
se is qͥ tumore aut odio religionis de mona¬
sterio fagit: et qui eiꝰdem amore et desiderio

Expanded text:
acere possum, vix sufficerem, sicut est, demonstrare: sed ut certum nunc habeatis, quod et ante vobis dixisse me memini, quia saepe inquietos animos, quibus sua, in qua sunt, vita non sufficit, districtior experta compescit. Consilium nostrum super ipso fratre reconciliato velle vos scripsistis audire: sed non putavi necesse fore, cum paratus ficultatem ingressus, quam valde timet, pro ipso et cum ipso supplicamus pie temperari, et aliquanto mitius cum eo agi, quam cum caeteris solet fugitivis. In similibus enim factis causa dissimilis simile recusat judicium. Multum quippe differunt a se, qui timore aut odio religionis de monasterio fugit, et qui ejusdem amore et desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
c̃dipossit. Qd tñdixim absq p̃iudicio diuine
ꝓuidentiȩ q̃ ⁊ mortuos suscitare pot̃. E in hoc
parit̾ dño tuscula no plenissimas gͣces refera¬
tis ꝓtanta dignatione. ⁊ sollicitudine tãpia.
cͥtum sit uob̾. Hir ille aggssẽ it cum multa
pecunia ⁊ honorabili comitatu ꝓut decebat
tantũ archiep̃m: ⁊ ecce undiq ĩ ipsopene ꝓ¬
cinctu insidie immicoꝵ. Qd faceret uir de¬
siderii :  grediñlicebat: ⁊ desiste a ꝓposito
sͥ grauiꝰ omni captiuitate iudicabat. somi¬
tessuos partĩ remisit. partim disꝑsit. massa
pecume se eronauit: modiẽ retinens unde
cum paucis posset ꝑficere uiã. Qdplura:
uenit cum tͥb aut qͣtuor minist̾s ipse nicħ¬
ominꝰ in habituministnͣtis. sicq strata pu¬
blica cũ turba ꝓmis cua ꝑegͥnoꝵ tanquã
unꝰ ex illis ꝑuenit ad sc̃m egidium. Cumq
infirmaretur:usq ꝑtransiit ad montẽ pes¬

Expanded text:
credi possit. Quod tamen dixerim absque praejudicio divinae credi possit. Quod tamen dixerim absque praejudicio divinae providentiae, quae et mortuos suscitare potest. Et in hoc pariter domino Tusculano, plenissimas grates referatis pro tanta dignatione, et sollicitudine tam pia.certum sit vobis. Vir ille aggressus est, iter cum multa pecunia et honorabili comitatu, prout decebat tantum archiepiscopum: et ecce undique in ipso pene procinctu insidiae inimicorum. Quid faceret vir desiderii? Progredi non licebat, et desistere a proposito sibi gravius omni captivitate judicabat. Comites suos partim remisit, partim dispersit. Massa pecuniae se exoneravit, modicum retinens, unde cum paucis posset perficere viam. Quid plura? venit cum tribus aut quatuor ministris, ipse nihilominus in habitu ministrantis, 289 sicque strata publica cum turba promiscua peregrinorum, tanquam unus ex illis, pervenit ad Sanctum Aegidium. Cumque infirmaretur, pertransiit usque ad Montem Pes
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o ꝑsuasisse ad aures nr̃as ñdũ õĩoꝑuenit:
⁊ imir̃ si ad uos potuit ꝑuienire qͦdlate nos po¬
tuit. Dabo tñ oꝑam facẽ qͦduultis de reuoca¬
tione eiꝰ. si qñ honeste ⁊ oportune potuero. Iã¬
q fecissẽ si cũ pace ep̃i potuissẽ: ⁊ ñ timuissem
mutiliorẽ huic subrogandũ. In .xl. uenit ad
nosipse ep̃s. paratꝰ ire ad curiã causa cuiꝰdam
appellationis: ⁊ uenisset nͥ nos dissuasissemꝰ.
Porro disfuasionis intentiofuit. qͦd ñ ita uidet᷑
ẽẽ paratꝰ siue ĩ ꝯsilio. siue ĩ comitatu: ut iuue¬
nis ep̃i ꝑsonam dectisset : spositum tñeiꝰ ẽ ꝓfi¬
ut adu̾sarii eiꝰmñ p̃ualeant adũsꝰ eũ. Hellẽ uos ad
ipsũ potꝰ ꝗͣ ad nosscͥpsisse: ⁊ fr̃ne monuisse suꝑ
his q̃ de eo audistis. Dem̃ suꝑ statu corꝑis mei cog.¬
notiuos ẽẽ sollicitũ. Nerũ ẽ qͦd audistis. ĩfirmat᷑
sũusq ad mortẽ. s int̾im reuocatꝰ ad mortẽ atq
hocut me sentioñhu. Longe enĩ debilior qͣm

Expanded text:
episcopo persuasisse, ad aures nostras nondum omnino pervenit: et mirum si ad vos potuit pervenire, quod latere nos potuit. Dabo tamen operam facere quod vultis de revocatione ejus, si quando honeste et opportune potuero. Jamque fecissem, si cum pace episcopi potuissem, et non timuissem inutiliorem huic subrogandum. In Quadragesima venit ad nos ipse episcopus, paratus ire ad curiam causa cujusdam appellationis: et venisset, nisi nos dissuasissemus. Porro dissuasionis intentio fuit, quod non ita videretur esse paratus, sive in consilio, sive in comitatu, ut juvenis episcopi personam decuissetut adversarii ejus non praevaleant adversus eum. Vellem vos ad ipsum potius, quam ad nos scripsisse, et fraterne monuisse super his quae de eo audistis. 2. Deinde super statu corporis mei cognovi vos esse sollicitum. Verum est quod audistis; infirmatus sum usque ad mortem, sed interim revocatus adior quam
Abbreviated transcription (Latin):
hec in infirmitate mea ipse dict̾aus: qͦd non
ẽet tẽ alt̾ ad manum. De dñobeluac̃. qͦd pͥ¬
mum posuistis: pͥmum ita respondeo. Sui
iuris est.Iam ñ in mea ẽ potestate: s neq in
eiuitate uita eiꝰ ce conũsatio. Si secꝰ quam de¬
bet uel decet int̾dum agit: dolere possum:
semendare ꝓut uolo ñ ualeo Ueruntam̃
qͥd uobsuggestum ẽ de uagatione eiꝰ miniũ
extitisse ĩ eatisq adhuc nos ñ cõꝑimꝰ: nec inde

Expanded text:
haec in infirmitate mea ipse dictavi, quod non haec in infirmitate mea ipse dictavi, quod non esset tunc alter ad manum. De domino Belvacensi quod primum posuistis, primum ita respondeo. Sui juris est: jam non est in mea potestate, sed in civitate vita ejus et conversatio. Si secus quam debet, vel decet interdum agit, dolere possum; sed emendare prout volo non valeo. Verumtamen quod vobis suggestum est de vagatione ejus, nimium exstitisse
Abbreviated transcription (Latin):
conueniens fuꝑtienerit: qͦd fortasse ꝓcess u
tp̃ris accid̾e pot̃. Si uultis uos amouere cũ.
potestatẽ habetis. N obsisto: ñ me oppono tor¬
renti. Iniq ñ egiisi insipient uideor in ꝓmp¬
tuẽ uob̃ insipientiã meã corrigere: aut si hoc
formam meã hic nͥ & hoc indignamini: p̃sen
s mox uob̃ de uob ꝑ p̃sentia scͥpta conqueri. De
cȩto bndietꝰ d̾s qui & hoc qͦd ded̾at.⁊ de quo mͥ
forte immodatꝰ blandiohar solatium ante eri¬
tum tulit urãm scilicet & dñ mei grãm: ut uł
ꝓprio exꝑimento discam ñ ponere syemmeã
Uestine ista dict̾o. & obhoc minꝰ festiue: si¬
quidem uiator tͣnsire festinans urget:
Resmira: s magis leta. fr̃at᷑ .G. fulcheriꝰ.
cum litt̾is dm̃ mei parit̾ & urĩs simulq p̃sen¬
titim lator ꝑegrinꝰ unopene momento affue¬
runt. do itasine dubio ꝓuidente: ut hab̾em
ꝑ quemfestinant̾ rescͥb̃em. qͦd utiq ecipien
timͥñ poterat satis ẽẽ festinum. Inde est qͦd

Expanded text:
t: quod fortasse processu temporis accidere potest. Si vultis vos amovere eum, potestatem habetis. Non obsisto, non me oppono torrenti. Inique non egi. Si insipienter videor, in promptu est vobis insipientiam meam corrigere; aut, si hoc formam meam hic, nisi et hoc indignamini praesensed mox vobis de vobis per praesentia scripta conqueri. De caetero benedictus Deus, qui et hoc quod dederat, et de quo mihi forte immoderatius blandiebar, solatium ante exitum tulit: vestram scilicet et domini mei gratiam, ut vel proprio experimento discam, non ponere spem meam Festine ista dicto, et ob hoc minus festive: siquidem viator transire festinans urget. Res mira, sed magis laeta. Frater G. Fulcherius cum litteris domini mei pariter et vestris, simulque praesentium lator peregrinus, uno pene momento adfuerunt, Deo ita sine dubio providente, ut haberem per quem festinanter rescriberem: quod utique cupienti mihi non poterat satis esse festinum. Inde est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ab oĩbꝰ: nicħin eo qͥd ꝓmotiõi huic obuiaret
cõꝑtum ẽ. Sine q̃rela conũs atꝰ ẽ. Ad ħñ deẽ hõi
litt̾atura congruens. ñ doctͥna. ñ affabilitas. ñ
gr̃a inuultu ⁊ sermone. S suspecta ẽ uoħbre¬
uitas tpris qͦd nob̃c̃ fuit: fateor ⁊ mͥ. fortassis
bnfaciet: fortassis male. Uereor oĩa oꝑa mea:⁊
qͦd oꝑor ñ intelligo. Unde certꝰ ñ sum: certũ uos
fac̾e minime possũ. factum ẽ. ⁊ qͦd fact̾um est.
ñ pot̃ ñ fieri. Si ꝓpħa fuissem:. ñ ꝓfect̾o fecissem
unde amicũ offendem: sc̃m turbarem. cp̃m
scandalizarẽ. Qͥduuitis ut faciam: Sic fc̃mẽ
talinecessitate. taliq ordine. Hexcusatiomea.
Si suffic̃: toslat᷑ de meoscandalũ. Siminꝰ: ego
iudiciũ portẽ. qͦd ⁊ qͥle decreũitis. Nã siqͦd edifi

Expanded text:
in eo quod promotioni huic obviaret compertum est. Sine querela conversatus est. Adhuc non deest homini litteratura congruens, non doctrina, non affabilitas, non gratia in vultu et sermone. Sed suspecta est vobis brevitas temporis quod nobiscum fuit: fateor et mihi. Fortassis bene faciet: fortassis male. Vereor omnia opera mea, et quod operor non intelligo. Unde certus non sum certum vos facere minime possum. Factum est; et quod factum est, non potest non fieri. Si propheta fuissem, non profecto fecissem unde amicum offenderem, sanctum turbarem, episcopum scandalizarem. Quid vultis ut faciam? sic factum est tali necessitate, talique ordine. 5. Haec excusatio mea. Si sufficit tollatur de medio scandalum: si minus, ego judicium portem, quod et quale decreveritis. Nam si quod aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdintdũ ad mitte acqͥescat. id gͣuissimũ. se¬
des ⁊ crura intumuert̃: qͣmadmodũ idropi¬
cis ꝯtinge solet. ¶ ĩ his õibꝰ neqͥdiateat amicõ
Orate saluatorẽ qͥ ñ uult mortẽ peccõriᷤ ut tẽpe¬
stiuũ iã exitũ ñ differat. sctodiat. Curate miu¬
nire uotiᷤᷤ calcaneũ nudũ m̃itis: ut is qͥ insidiatͥ
ĩuenire ñ possit uñ figat dentẽ. ⁊ uulnꝰ infligat.
ħ ipse dictaui sic me habens ut ꝑ notamuob̃
manũ agnoscatis affectũ. Ueruntn rescͥpsssse

Expanded text:
interdum admittere acquiescat, id gravissimum. Pedes et crura intumuerunt, quemadmodum hydropicis contingere solet. Et in his omnibus, ne quid lateat amicum Orate Salvatorem, qui non vult mortem peccatoris, ut tempestivum jam exitum non differat, sed custodiat. Curate munire votis calcaneum nudum meritis: ut is qui insidiatur, invenire non possit unde figat dentem et vulnus infligat. Haec ipse dictavi, sic me habens, ut per notam vobis manum agnoscatis affectum. Verumtamen rescripsisse,
Abbreviated transcription (Latin):
me debetis amplecti: letus nimirum quod
salua iusticia. pietas ur̃a locum intenerit.
Ecce hoc secundo tr̃e supplico eximietati.
ut sicut dm̃ uobis uultis misereri. ita uos
humb̃to misereaminr siue illa
uob̃ ꝓmissione dominica blandiente.
beati misericordes qm̃ ipsi miscdiam conse¬
quentur: siue illa uos comminatione terren¬
te. iudicium sitie miscdia illi qui non fecerte

Expanded text:
me debetis amplecti, laetus nimirum quod me debetis amplecti, laetus nimirum quod salva justitia, pietas vestra locum invenerit. Ecce hoc secundo vestrae supplico Eximietati, ut sicut Deum vobis vultis misereri, ita vos Humberto misereamini: sive illa vobis promissione dominica blandiente: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur ; sive illa vos comminatione terrente: Judicium sine m
Abbreviated transcription (Latin):
tis quod plene se purgauerit. quia hoc inura
curia non fecit. eiusdem rursus uos inuri pre¬
sentia recipiatis satisfactionem. et sic conse¬
quatur indulgentiam: An ignoratis quis
minetur. cum acceꝑo tempus ego iusticias
iudicabo: Quod si iusticias. quanto magis
in iurias: An non timetis quod rursum sc̃p¬
tum est. quia inqua mensura mensus fueritis.
remetietur uobis : An nescitis quia quam fa¬
cile tios humb̃tum. tam facile immo incom¬
parabiliter facilius deus theobaldum quod
absit exhercdare possit ͤ Et quidem intalib
tibi culpa tam aꝑta atq inexcusabilis ẽẽ uide¬
tur. quatinꝰ nulla isi cum iusticie ꝑiculo mi¬
sericordie occasio relinquatur: etiam tunc
tremens et dolens uindicem uos exhibere
debetis: magis uidelicet officii compulsus
necessitate. quam tundicandi libidine. Ubi
autem obiectum erimen aut minus certum
ẽẽ cognoscitur. aut excusandum suscipitur:
hoc non solum non renuere. s et libentissi¬

Expanded text:
tis quod plene se purgaverit, quia hoc in curia tis quod plene se purgaverit, quia hoc in curia vestra non fecit; ejusdem rursus vos in vestri praesentia recipiatis satisfactionem, et sic consequatur indulgentiam. 2. An ignoratis quis minetur: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo? Quod si justitias, quanto magis injurias? An non timetis quod rursum scriptum est: Quia in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis? An nescitis quia quam facile vos Humbertum, tam facile, imo incomparabiliter facilius Deus Theobaldum quod absit! exhaeredare possit? Et quidem in talibus, ubi culpa tam aperta atque inexcusabilis esse videtur, quatenus nulla nisi cum justitiae periculo misericordiae occasio relinquatur; etiam tunc tremens et dolens vindicem vos exhibere debetis 50; magis videlicet officii compulsus necessitate, quam vindicandi libidine. Ubi autem objectum crimen, aut minus certum esse cognoscitur, aut excusandum suscipitur; hoc non solum non renuere, sed et libentissi