comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
interioris atrii posita monstrabatur. ut por¬
ta aquilonis ⁊ orientis recto ad eam aditu
tenderet. Quid ÷ gͦ quod porta interior recto
itinere posita contra portã orientis et aquiloniᷤᷤ
ostenditur. nͥ hoc quod aꝑte datur intellegi qͥa
siue iudaico et gentili populo. seu iustis et pecca¬
toribꝰ. s pꝰ peccata conuersis ęque aditus reg¬
ni cęlestis aꝑitur Larga est eñi miscdia cre¬
atoris nr̃i. Et porta interior ñ solũ portam
orientis respicit sed etiam aquilonis. quia ñ
solis his qͥ in innocentia ꝑmanent sed etiã pec¬
catoribꝰ peccata sua penitendo dãpnantibꝰ aꝑi¬
untur interioris atrii gaudia ut meffabilia mis¬
teria patriȩ celestis agnoscant. agnoscendo siciant.
sitiendo currant. currendo ꝑueniant. Hȩc inter¬
ni gaudii secreta cognouerat. qui dicebat. Sitiuit
anima mea ad dm̃ uiuum. quando ueniã et ap¬
parebo ante faciem dei : Predicator gentiũ ad

Expanded text:
interioris atrii posita monstrabatur, ut porinterioris atrii posita monstrabatur, ut porta Aquilonis et Orientis recto ad eam aditu tenderet. Quid est ergo quod porta interior recto itinere posita contra portam Orientis et Aquilonis ostenditur, nisi hoc, quod aperte datur intelligi, quia sive Judaico et gentili populo, seu justis et peccatoribus, sed post peccata conversis, aeque aditus regni coelestis aperitur? Larga est enim misericordia Creatoris nostri. Et porta interior non solum portam Orientis respicit, sed etiam Aquilonis, quia non solum his qui in innocentia permanent, sed etiam peccatoribus peccata sua poenitendo damnantibus aperiuntur interioris atrii gaudia, ut ineffabilia mysteria patriae coelestis agnoscant, agnoscendo sitiant, sitiendo currant, currendo perveniant. Haec interni gaudii secreta cognoverat, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Praedicator gentium ad
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Orationes tuȩ et elemosinȩ ascenderunt. in
conspectu dĩ. Si enĩ dõ uero ⁊ ante baptisimuĩ non
crediderat. quẽ orabat: uel quomodo hunc om¬
ii potens ds̃ exaudierat si non ab ipso se in bonis
ꝑfici petebat: Sciebat igitur creatorẽ om̃tũ diñ
sed qͥa eiꝰ omnipotens filius incarnatus ẽẽt. ig¬
norabat. Neq enĩ poterat bona agere nͥ ante cre¬
didisset. Scriptũ namq est. Sine fide impossĩbile
est placere deo. Fidem ergo habuit cuiuis ora¬
ciones ⁊ glemosinȩ placere potuerunt. B ona
auit actione ꝓmeruit ut dm̃ ꝑfecꝰte cognos¬
ceret. et incarnationis eiꝰ misteriũ crederet.
quatenus ad sacram̃ta baptismatis perue¬
est solidatꝰ in fide. Uestibulũ itaq ante gradꝰ
est. quia qui pͥus credid̾it. ipse pꝰ uirtutum gͣ¬
dib ad porte aditũ ascendit. Sequitur:¬
nis. ⁊ orientalẽ. Hoc loco contͣ ñ ꝓ adu̾sita¬
te ponitur. s ꝓ rectitudine. Ita enĩ porta

Expanded text:
e ascenderunt in conspectu Dei . Si enim Deo vero et ante baptismum non crediderat, quem orabat? vel quomodo hunc omnipotens Deus exaudierat, si non ab ipso se in bonis perfici petebat? Sciebat igitur Creatorem omnium Deum, sed quod ejus omnipotens Filius incarnatus esset ignorabat. Neque enim 1382 poterat bona agere, nisi ante credidisset. Scriptum namque est: Sine fide impossibile est placere Deo . Fidem ergo habuit, cujus orationes et eleemosynae placere Deo potuerunt. Bona autem actione promeruit ut Deum perfecte cognosceret, et incarnationis ejus mysterium crederet, quatenus ad sacramenta baptismatis perveest solidatus in fide. Vestibulum itaque ante gradus est, quia qui prius credidit, ipse post virtutum gradibus ad portae aditum ascendit. Sequitur:nis, et Orientalem. 10. Hoc loco contra non pro adversitate ponitur, sed pro rectitudine; ita enim porta
Abbreviated transcription (Latin):
intellecꝰtu ꝓficimꝰ. ꝑ intellectũ ad maturitatem
sapientiȩ ꝑuenimꝰ. sept̾e gradibꝰ ad portã ascendi¬
mꝰ. ꝑ quã nobis aditus uitę spiritalis aperitur.
Bene aũt dicitur qͥ a uestibulũ erat ante cam. qͥa
nisi qui priꝰ humilitatẽ habuerit ad hos gra
dus denorũ spiritaliũ non ascendit. sicut scriptũ
mistã dicitur. Ascensus in corde eiꝰ disposuit in
conualle lacrimarũ. Conuallis quippe humilis lo¬
cus est. Et peccator qͥsq dũ se in lacrimis humili¬
ter affligit. in corde ꝑ ascensũ uirtutũ ꝓficit. iui
rursus ait. Emittit fontes in conuallibꝰ. quia om
nipotens d̃s dona spiritalis gr̃ȩ hummilibꝰ prestat.
Potest quoq ꝑ uestibulũ fides intelligi. Ipsa quip¬
pe est ante gradus et portã. quia prius ad fidẽ
uenimus. ut pꝰmodũ ꝑ spiritaliũ donorũ gradiis
celestis uitȩ aditũ intremus. Non enĩ uirtutibꝰ

Expanded text:
intellectum proficimus, per intellectum ad maturitatem intellectum proficimus, per intellectum ad maturitatem sapientiae pervenimus, septem gradibus ad portam ascendimus, per quam nobis aditus vitae spiritalis aperitur. Bene autem dicitur quia vestibulum erat ante eam, quia nisi quis prius humilitatem habuerit, ad hos gradus donorum spiritalium non ascendit, sicut scriptum mistam dicitur: Ascensus in corde ejus disposuit in convalle lacrymarum . Convallis quippe humilis locus est, et peccator quisque dum se in lacrymis humiliter affligit in corde, per ascensum virtutum proficit. Qui rnipotens Deus dona spiritualis gratiae humilibus praestat. Potest quoque per vestibulum fides intelligi. Ipsa quippe est angulus et porta; qvenimus, ut postmodum per spiritalium donorum gradus, coelestis vitae aditum intremus: non enim virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
contra uicia circu̾specta ipsa sua p̃sũptione
in cassum ruit. Ascendat ergo ad consilrum.
ut ꝓuidendo premiuuat omne quod agere for¬
titer ꝓotest. Sed esse consilrim non potest si in¬
tellectus deest. qͥa qui non intellegit malũ qdđ
agentẽ grauat. quomodo potest honũ solidare
quod adiuuat: Itaq a consilio ascendamꝰ ad
intellectũ. Sed quid intellectus magno quidẽ
a eumine ingilet et moderari se nesciat per iua¬
tinitatem: Itaq a consilio ascenclamꝰ ad in¬
tellectũ.oet Sed quid si intellectus magno
quidem in i acumine uigilet et moderari se nes¬
ciat. ꝑ maturitat̾e : Ab intellectu gͦ ascencla¬
tur ad sapientiã. ut hoc quod acute intellectus
inuenit sapientia mature disponat. Quia igitur
ꝑ timorẽ surgimꝰ ad pietat̾ẽ. ꝑ pietatẽ ad scientiã.
ducumir. ꝑ scientiam ad fortitudine̾ roboramur.
Per fortitudinẽ ad consiliũ tendimꝰ. ꝑ consiliũ in

Expanded text:
contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione incassum ruit. Ascendat ergo ad consilium, ut providendo praemuniat omne quod agere fortiter potest. Sed esse consilium non potest, si intellectus deest, quia qui non intelligit malum, quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare, quod adjuvat? Itaque a consilio ascendamus ad intellectum. Sed quid, si intellectus magno quidem acumine vigilet, et moderari se nesciat per at? Itaque a consilio ascendamus ad intellectum. Sed quid si intellectus magno quidem acumine vigilet, et moderari se nesciat per maturitatem? Ab intellectu ergo ascendamus ad sapientiam, ut hoc quod acute intellectus invenit, sapientiae maturitate disponat. Quia igitur per timorem surgimus ad pietatem, per pietatem ad scientiam ducimur, per scientiam ad fortitudinem roboramur, per fortitudinem ad consilium tendimus, per consilium ad
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ tribulationi dissimulat. huiꝰ timor om̃ipoten¬
tis dĩ oculos. nulliis est. qͥ ñ subleuatur ad pieta¬
tẽ. Sed sȩpe pietas ꝑ mnordinatũ miscdiam errare
solet fortasse peꝑcerit quȩ parcenda ñ sunt. Pec¬
cata enim quȩ feriri gehennȩ ignibꝰ possunt dis¬
ciplinȩ st̃. uerbere corrigenda. sed mn ordinata pi¬
etas cũ tẽporalit̾ parcit. ad eternũ supplicium
ꝑtrahit. Ut ergo uera et ordinata sit pietas. ad
gradũ ẽ alium subleuanda. id ÷ ad scientiam. ut
sciat uł quid ex miscdia punuat. uł quid ex mise¬
ricorda dimittat. S ed quid sciat quid agere
quisq debeat. uirtutẽ uero agendi non habeat:
Scientia gͦ nr̃a crescat ad fortitudin̾e ut cum
udet quid agendũ sit. hoc agere ꝑ mentis forti¬
tudinẽ possit. ne timore trepidet et pauore con¬
lapsa non ualeat bona defendere. quȩ sentit.
Sed sȩpe fortitudo si improuida fuerit et muiꝰ

Expanded text:
ejus tribulationi dissimulat, hujus timor ante omnipotenejus tribulationi dissimulat, hujus timor ante omnipotentis Dei oculos nullus est, qui non sublevatur ad pietatem. Sed saepe pietas per inordinatam misericordiam errare solet, si fortasse pepercerit quae parcenda non sunt. Peccata enim quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae sunt verbere corrigenda. Sed inordinata pietas, cum temporaliter parcit, ad aeternum supplicium pertrahit. Ut ergo vera et ordinata sit pietas, ad gradum est alium sublevanda, id est, ad scientiam, ut sciat vel quid ex misericordia puniat, vel quid ex misericordia dimittat. Sed quid, si sciat quid agere quisque debeat, virtutem vero agendi non habeat? Scientia ergo nostra crescat ad fortitudinem, ut cum videt quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudinem possit; ne timore trepidet, et pavore collapsa non valeat bona defendere quae sentit. Sed saepe fortitudo, si improvida fuerit, et minus
Abbreviated transcription (Latin):
lestibꝰ loquens descendendo magis quã ascenden¬
do numerauit. udelicet sapientiã. intellecꝰtum.
consilium. fortitudiiẽ. scientiam. pietatẽ. timorẽ.
Et cũ scriptũ sit. initiũ sapientiȩ tumor dñi. con¬
stat ꝓcul dubio qͥa a timore ad sapientiã ascen¬
dit. non aut a sapientia ad timorem reditur. qͥa
nimirũ ꝑfecꝰtam habet sapientia caritatẽ. Et
scriptũ est. ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ.
Propheta gͦ qͥa de celestibꝰ ad una loquebatur
cȩpit mag̾is a sapientia & descendit ad tunorẽ.
Sed nos qͥa a terrenis ad cęlestia tendimꝰ eosdemgͣ¬
dus ascendendo numeranius. ut a timore ad sapi¬
entiã ꝑuenire ualeamꝰ. In mente et enĩ nr̃a primꝰ
ascensionis gradus est timor. dñi. sed̾s pietas. ter¬
cius scientia. quartus fortitudo. quintus consiliũ.
sextus intellecꝰtus. septimꝰ sapientia. Est enĩ timor
dñi in mente. sed qͣlis iste tumor est si cũ eo pietas
ñ est Iui enĩ misereri ꝓxuno ignorat qͥ compati

Expanded text:
endo magis quam ascendendo numeravit, videlicet sapientiam, intellectum, consilium, fortitudinem, scientiam, pietatem, timorem. Et cum scriptum sit: Initium sapientiae timor Domini , constat procul dubio quia a timore ad sapientiam ascenditur, non autem a sapientia ad timorem reditur, quia nimirum perfectam habet sapientia charitatem. Et scriptum est: Perfecta charitas foras mittit timorem . Propheta ergo, quia de coelestibcoepit magis a sapientia, et descendit ad timorem. Sed nos, quia a terrenis ad coelestia tendimus, eosdem gradus ascendendo numeremus, ut a timore ad sapientiam pervenire valeamus. In mente etenim nostra primus ascensionis gradus est timor Domini, secundus pietas, tertius scientia, quartus fortitudo, quintus consilium, sextus intellectus, septimus sapientia. Est enim timor Domini in mente. Sed qualis iste timor est, si cum eo pietas non est? Qui enim misereri proximo ignorat, qui compati
Abbreviated transcription (Latin):
exterioris mensus est. tam in longitudmñe quam
in latitudiñe. et thalamos eius tres hinc ⁊ tres inde
et frontes eius ⁊ uestibulũ eiꝰ scđ̾m mensurã por¬
te prioris. quinquaginta cubitorũ longitudine

Expanded text:
exterioris, mensus est tam in longitudine, quam exterioris, mensus est tam in longitudine, quam in latitudine. Et thalamos ejus tres hinc, et tres inde: et frontem ejus, et vestibulum ejus secundum mensuram portae prioris, quinquaginta cubitorum longitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
amoris captus est. dicitur. Stat̾iq eam sęquit᷑
quasi bos ductus ad uictim̾a. id ÷ sicut fatuus
trahitur ad mortem. hȩc igitur dixi ne quia
portam significare dñm uel predicatores. uel
scripturã sacr̃a uel fidem exposui. ubicũq iam
in hoc ꝓpheta porta legitur significare aliud
credatur. Cum enum de una porta ꝓpheta cli¬
utius loqueretur. recꝰte fides intellecta ẽ quia
una est om̃iũ electorũ fides. Cum uero aliȩ por¬
tũ est. ora predicatorũ possunt. ꝑ quę uera uita
cognoscitur. et ꝑ quȩ ascenditur ad sacramentoꝵ
spiritaliũ cognicionem. Nam porta ꝑ quã sig¬
nificari fidem diximus. notandum nobis est qr
inferior appellatur. In hac enim uita dum sumꝰ
quasi in imo positi adhuc inferiꝰ tenemur. Et rec¬
te inferior porta fides est. quia nobis in terra
positis aperit cognicionẽ dei. Itaq nunc dicitur.¬
Portã quoq quę respiciebat uiam aquilonis atrii

Expanded text:
amoris captus est, dicitur: Statimque eam sequitur, amoris captus est, dicitur: Statimque eam sequitur, quasi bos ductus ad victimam ; id est, sicut fatuus trahitur ad mortem. Haec igitur dixi, ne quia por tam significare Dominum, vel praedicatores, vel Scripturam sacram, vel fidem exposui, ubicunque 1377 jam in hoc propheta porta legitur signare aliud non credatur. Cum enim de una porta propheta loqueretur, recte fides intellecta est, quia una est omnium electorum fides. Cum vero aliae portelligi ora praedicatorum possunt, per quae vera vita cognoscitur, et per quae ascenditur ad sacramentorum spiritalium cognitionem. Nam porta per quam significari fidem diximus, notandum nobis est quia inferior appellatur. In hac enim vita dum sumus, quasi in imo positi adhuc inferius tenemur. Et recte inferior porta fides est, quia nobis in terra positis aperit cognitionem Dei. Itaque nunc diciturPortam quoque, quae respiciebat viam aquilonis atrii
Abbreviated transcription (Latin):
Ana leoent ium
debet esse discretio. ut in
acro eloquio cum qͥlibet
linus sermo dicitur non
semꝑ unam eandemq r̃e
significare credatur. Sicut
aliquando sol in bono. a¬
liquando uero accipitur in malo. Solis eñi nomi¬
Adtestante enĩ libro sapientiȩ. impii in inferno
dicturi sunt. Errauimus au̾ia ueritatis. ⁊ sol
iusticiȩ non luxit nob̾. Et de iactis seminib
dñs dicit. Orto sole aruerunt. qr uidelicet
facta ꝑsequutione in reproboꝵ çordib p̃di¬
cationis u̾ba siccant᷑. Sic leo dñm signat. Un¬
de scriptũ ÷. Uicit leo de tribu iuda. Sic leo¬
nis nomine diaboli similitudo expͥmit᷑. sic̃
ꝑ pͥmũ pastorẽ dicit᷑. Adu̾sarius ur diabolus
sicut leo rugiens circuit querens quẽ deuoret.
Sic bobus nomine sapiens designatur. Unde scriptũ
est. Non iungis bou̾e et asinũ. id ÷ sapient̾e cũ
stulto. in predicatione non socias. Sic ꝑ boueni
fatuus figuratur. sic de eo qui in turpitudine

Expanded text:
na legentium debet esse discretio, ut in sacro eloquio cum quilibet unus sermo dicitur, non semper unam eamdemque rem significare credatur, sicut aliquando sol in bono, aliquando vero accipitur in malo. Solis etenim nomiAttestante enim libro Sapientiae, in inferno impii dicturi sunt: Erravimus a via veritatis, et sol justitiae non luxit nobis . Et de jactis seminibus Dominus dicit: Orto sole aruerunt , quia videlicet, facta persecutione, in reproborum cordibus praedicationis verba siccantur. Sic leo Dominum signat. Unde scriptum est: Vicit leo de tribu Juda . Sic leonis nomine diaboli similitudo exprimitur, sicut per primum pastorem dicitur: Adversarius vester diabolus, sicut leo rugiens, circuit quaerens quem devoret . Sic bovis nomine sapiens designatur. Unde scriptum est: Non junges bovem et asinum , id est, sapientem cum stulto in praedicatione non socies. Sic per bovem fatuus figuratur, sicut de eo qui in turpitudine
Abbreviated transcription (Latin):
peccati suꝑbia. Qyis ergo erit ante dm̃ fruc¬
tus bom operis si ex radice putruit elacionis:
Sepe ut predictũ eiꝰ animꝰ temptatur ex ira.
sed ciciꝰ se ad se circũspiciendo recolligit. et
disciplinę se pondere deprimens. agit᷑ ne motꝰ
animi transeat in sermone. ne erumpat in uo¬
ce. Fit q ut ira ꝑturbati aiimi ubi ꝑ negle¬
gentiam oritur. ibi ꝑ iuditiũ suffocataᷤᷤ mo¬
riat᷑. Iua ex re agit᷑ ut ex concepta culpa
animus uirtutẽ pariat. qui & si se fortiter
custodire noluit. ne ad motũ surgeret. se
tam̃ in cõmotionẽ fortit᷑ uicit. Unde bene
ꝑ salomonẽ dicit᷑: melior est paciens uiro
forti. & qui dñatur aĩo suo expugnatore ur¬

Expanded text:
peccati superbia . Quis ergo erit ante Dei oculos frucpeccati superbia . Quis ergo erit ante Dei oculos fructus boni operis, si ex radice putruit elationis? Saepe, ut praedictum est, ejus animus tentatur ex ira; sed citius se ad se circumspiciendo recolligit, et disciplinae se pondere deprimens agit ne motus animi transeat in sermone, ne erumpat in voce. Fitque ut ira perturbati animi, ubi per negligentiam oritur, ibi per judicium suffocata moriatur. Qua ex re agitur ut ex concepta culpa animus virtutem pariat, quia etsi se fortiter custodire noluit ne ad motum surgeret, se tamen in commotione 1367 fortiter vicit. Unde bene per Salomonem dicitur: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore ur
Abbreviated transcription (Latin):
nos compellit ad laborẽ quando ꝑ hoc dixi¬
mus a uiciis refrenamur quia turpe nimis
est ibi nos neglegendo cadere. unde preclican¬
do conati sinus alios leuare. habent ergo ga¬
Zofilacia in circuitu paiuimentũ. qui a doc¬
torũ magna custodia est uita uenerabilis au¬
ditorũ. Et suus ei sermo ẽ in adiutorio. quia
erubescunt pulsantibꝰ uiciis non resistere qui
contra hec alios armauerunt.  yia enĩ quã¬
dui in hac uita uiuimꝰ. contra malignos sp̃s
ꝗd aliud quã in acie stamus: sicut prediximꝰ
docꝰtoris anmus forsan aliqua elacione pulsa¬
tur. S ed si ue ne ipse pereat seu ne ꝑ exemplũ
suũ alios ad ꝑdicionẽ trahat. uigilanter se et
festine circumspicit. in cogitacionibꝰ remordet
adducta auditorũ suorũ uita ad memoriam
semet ipsum humiliat. et quibꝰ preualet modis
agit ne elacio principetur in mente. ne domi¬
netur in oꝑe. Scriptũ quippe ẽ. Iniciũ omnis

Expanded text:
nos compellit ad laborem, quando per hoc quod dicinos compellit ad laborem, quando per hoc quod dicimus a vitiis refrenamur, quia turpe nimis est ibi nos negligendo cadere, unde praedicando conati sumus alios levare. Habent ergo gazophylacia in circuitu pavimentum, quia doctorum magna custodia est vita venerabilis audierubescunt pulsantibus vitiis non resistere qui contra vitia alios armaverunt. Quia enim quandiu in hac vita vivimus, contra malignos spiritus quid aliud quam in acie stamus? sicut praediximus, doctoris animus forsitan aliqua elatione pulsatur. Sed sive ne ipse pereat, sive ne per exemplum suum alios ad perditionem trahat, vigilanter se et festine circumspicit, in cogitationibus remordet; adducta auditorum suorum vita ad memoriam, semetipsum humiliat, et quibus praevalet modis agit ne elatio principetur in mente, ne dominetur in opere. Scriptum quippe est: Initium omnis
Abbreviated transcription (Latin):
zofilacia quia uit̾a audientiũ erudit quot¬
tidie ⁊ custodit lingua doctorũ. Docꝰtores
⁊ enĩ boni in sc̃ȩ̨ crudicionis uerbis. modo fo¬
mentis dulcedinis. modo asꝑitate increpacio¬
nis iniugilant. ut auditorũ suorũ uitã a
uiciis defendant. Sed. habent ipsa quoq
gazofilacia in circuitu pauimentũ. quia
sȩpe etiam docꝰtorũ cor.uiciorũ temptaci¬
onbꝰ tangitur. ut modo eleuetur iacꝰtaci¬
one suꝑbię modo ire stimulis infłametur.
Sed cũ bonorũ auditorũ uitã considerant.
eamq ꝓfecisse suis exhortaciõnibꝰ pensant.
erubescunt tales non ẽẽ quales auctor
dõ ꝑ se conspiciunt alios facꝰtos ẽẽ. et an¬
te se in mente restabiliunt. quã pene in
culpã labantur. Nam cũ ipsa sua doctoribꝰ
uerba ad memoriam redcunt. erubescant
non seruare quod dicunt. Unde ⁊ ꝑ salo¬
mon̾e̾ dicitur. Anima laborantis laborat
sibi quia compulit eum os suu̾. Os em̃ nr̃m

Expanded text:
zophylacia, quia vitam audientium erudit quozophylacia, quia vitam audientium erudit quotidie et custodit lingua doctorum. Doctores etenim boni in sanctae eruditionis verbis modo fomentis dulcedinis, modo asperitate increpationis invigilant, ut auditorum suorum vitam a vitiis defendant. Sed habent ipsa quoque gazophylacia in circuitu pavimentum, quia saepe etiam doctorum cor vitiorum tentationibus tangitur, ut modo elevetur jactationis superbia, modo irae stimulis inflammetur. Sed cum bonorum auditorum vitam considerant, eamque profecisse suis exhortationibus pensant, erubescunt tales non esse quales auctore Deo per se conspiciunt alios factos esse, et ante se in mente stabiliunt quam plene in culpam labantur. Nam cum ipsa sua doctoribus verba ad memoriam redeunt, erubescunt non servare quod dicunt. Unde per Salomonem quoque dicitur: Anima laborantis laborat sibi, quia compulit eum os suum . Os enim nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed unꝰquisq doctor ut in acꝰtiua uit̾a plene se
dilatet atq in contẽplatiua uigilanter surgat
in sc̃ȩ trinitatis fide debet ẽẽ ꝑfecꝰtus. Unde et
eadem gazophilacia trignnta ẽẽ memorantur. ut
cũ denariꝰ ter ducitur. uita ⁊ lingua docꝰtoris in
trinitate solidetur. Sed hac in re illud nobis est
uigilanter intuendũ. quod ꝓpheta dũ gazofila¬
cia descripsisset aduinxit. Pauim̃tũ ꝑ circuitum.
Atq infernis subiungit. Gazofilacia in circuitu
pauimenti. quatinus ⁊ gaz ofilacia in circuitu pa¬
uideatur. Pauim̃tũ quippe ⁊ gazofilacia eo st̃
ordine distincꝰta. ut ⁊ gazofilacia intra paui¬
mentũ. ⁊ pauĩtũ inter gazofilacia fuerit stra¬
tũ. Non hoc fr̃s sine magno misterio ẽ. quod
in circuitu gazofilaciorũ dicitur ẽt̃ pauimen¬
tũ. ⁊ in circuitu pauim̃ti narrantur ẽẽ gazo¬
filacia. Habet eni paiumentũ in circuitu ga¬

Expanded text:
Sed unusquisque doctor, ut in activam vitam plene se Sed unusquisque doctor, ut in activam vitam plene se dilatet atque in contemplativam vigilanter surgat, in sanctae Trinitatis fide debet esse perfectus. Unde et eadem gazophylacia triginta esse memorantur, ut cum denarius ter ducitur, vita et lingua doctoris in Trinitate solidetur. Sed hac in re illud nobis est vigilanter intuendum quod propheta, cum gazophylacia descripsisset, adjunxit pavimentum per circuitum, atque inferius subjungit gazophylacia in circuitu pavimenti: quatenus gazophylacia in circuitu pagazophylacia eo sunt ordine distincta, ut gazophylacia inter pavimentum et pavimentum inter gazophylacia fuerit stratum. Non hoc, fratres, sine magno mysterio est, quod in circuitu gazophylaciorum dicitur esse pavimentum, et in circuitu pavimenti narrantur esse gazophylacia. Habet enim pavimentum in circuitu ga
Abbreviated transcription (Latin):
quuntur. ⁊ porte sunt qͥa intus ducunt. ⁊ sculp¬
tę uiuendo custodiunt. quę aliis loquuntur.
Huiꝰ sceͤ ecclesiȩ uniuersos terminos in lapides
desiderabiles positos uidemꝰ. dũ in ea fideles qͦsq
fortes in fide ⁊ caritate conspicimꝰ. qͥ ut quos
dixerit lapicdes demonstraret. ad ixnxit. Om̃s
filios tuos docꝰtos a dño. Q uod ergo ysasas u
niuersos ȩcclesiȩ terminos lapides desiderabiles
uidit. hoc ierechihel pauimentũ lapide stra¬
tum ꝑ circuitũ ẽẽ ꝑhibuit. Qyi adhuc de ga¬
rofilaciis subdit. Trignita garofilacia in cir¬
cuitu pauumenti. Denarius numerus ꝓ ꝑfec¬
cione semꝑ accipitur. quia in dec̃e preceptis legiꝰ
custodia continetur. Ac tiua ⁊ enim ⁊ contem¬
platiua uita. simul in decalogi mandatis con¬
iuncta ẽ. quia in ea ⁊ amor dĩ ⁊ amor ꝓximi
seruari iubetur. Amor quippe dĩ ad contẽpla¬
tiu̾a. amor uero proximi ꝑtinet ad actiuam.

Expanded text:
quuntur, et portae sunt, quia intus ducunt; et sculpquuntur, et portae sunt, quia intus ducunt; et sculptae, quia vivendo custodiunt quae aliis loquuntur. Hujus sanctae Ecclesiae universos terminos in lapides desiderabiles positos videmus, dum in ea fideles quosque fortes in fide et charitate conspicimus. Qui, ut quos dixerit lapides demonstraret, adjunxit: Omnes filios tuos doctos a Dniversos Ecclesiae terminos lapides desiderabiles vidit, hoc Ezechiel pavimentum lapide stratum per circuitum esse perhibuit, quia adhuc de gazophylaciis subdit: « Triginta gazophylacia in circuitu pavimenti. » Denarius numerus pro perfectione semper accipitur, quia in decem praeceptis legis custodia continetur. Activa etenim et contemplativa vita simul in decalogi mandatis conjuncta est: quia in eo et amor Dei, et amor proximi servari jubetur. Amor quippe Dei ad contemplativam, amor vero proximi pertinet ad activam.
Abbreviated transcription (Latin):
nipotens enĩ ds sc̃ę ecclesiȩ ꝓpugnacula iaspidẽ
qui lapis uiridis coloris est. posuit. quia predi¬
catorũ illiꝰ mentes internę uiriditatis amore so¬
lidauit. ut transitoria cuncta despiciant. nil
in hoc mundo quod fine clauditur appetant.
cuncta eiꝰ gaudia uelut arida contempnant.
Unde ⁊ ipse pastor ecclesiȩ auditores suos ad pas¬
cua ęternę uiriditatis uocans de deo loqͥtur di¬
cens. S cđm magña miscđiam suam regenerauit
nos in spem uiuam ꝑ resurrecꝰtionẽ ił xꝑi ex
sc̃ȩ ecclesiȩ portȩ insculptos lapides ponuntur. qͥa
hn ꝑ quoꝵs nos uocẽ ad uitã eternã ingredimur.
sc̃a oꝑa quę diuinitus p̃cepta sunt. dũ insemet¬
ipsis ostenderent. hec quasi inse sculpta tenuer᷑.
Porte ⁊ eñi ñ sculpte sed purȩ eeñt si uocẽ qͥdem
ꝓmerent. sed sc̃a in se oꝑa non demonstrarent.
At ubi scđm hoc se ostendunt uiuere quod lo¬

Expanded text:
nipotens enim Deus sanctae Ecclesiae propugnacula jaspidem, nipotens enim Deus sanctae Ecclesiae propugnacula jaspidem, qui lapis viridis coloris est, posuit, quia praedicatorum illius mentes internae viriditatis amore solidavit, ut transitoria cuncta despiciant, nihil in hoc mundo qui fine clauditur appetant, cuncta ejus gaudia velut arida contemnant. Unde et ipse pastor Ecclesiae, auditores suos ad pascua aeternae viriditatis vocans, de Deo loquitur, dicens: Secundum magnam misericordiam suam regeneravit nos in spem vivam, per resurrectionem Jenctae Ecclesiae portae in sculptos lapides ponuntur, quia hi, per quorum nos vocem ad vitam aeternam ingredimur, sancta opera quae divinitus praecepta sunt, dum in semetipsis ostenderent, quasi in se sculpta tenuerunt. Portae etenim non sculptae, sed purae essent, si vocem quidem promerent, sed sancta in se opera non demonstrarent. At ubi secundum hoc se ostendunt vivere quod lo
Abbreviated transcription (Latin):
ducunt. ẽ eis a terrenis diuicis magna distancia
quia spiritales diuiciȩ erogatȩ ꝓficiunt. terre¬
nę aũt diuiciȩ aut erognntur ⁊ deficiunt.
aut retmentur et utiles non sunt. Q ui ergo
has in se ueras diuicias continent. recꝰte garo¬
filacia uocantur. Et habent ipsa gazofilacia
paumentũ ꝑ circuitũ. quia eis adheret et sub¬
iacet humilitas auditorũ. Q uod paiumentũ
recꝰte stratũ lapide in atrium dicitur. quia in
latitudine caritatis uicissim subiecꝰte sunt ani¬
me fideles. quȩ et lapides appellantur ꝓ for
fortitudine fidei ⁊ stratę in pauimento sunt
in compage humilitatis. has fidelium men¬
tes petrus apłs fortes in fide conspexerat.
cũ dicebat. Et uos tãquã lapides uiui super¬
edificamini domus spiritales. De his lapidi¬
bꝰ sc̃ȩ ecclesiȩ dñs ꝑ ysaram dicit. Poña iaspi¬
dem ꝓpugnacula tua. ⁊ portas tuas in lapi¬
des scultos uniuersos terminos tuos in lapides
desiderabiles. om̃s filios tuos. doctos a dño. Oi¬

Expanded text:
ducunt, est eis a terrenis divitiis magna distantia, quia spiritales divitiae erogatae proficiunt, terrenae autem divitiae aut erogantur et deficiunt, aut retinentur et utiles non sunt. Qui ergo has in se veras divitias continent, recte gazophylacia dicuntur. 1365 3. Et habent ipsa gazophylacia pavimentum per circuitum, quia eis adhaeret ac subjacet humilitas auditorum. Quod pavimentum recte stratum lapide in atrium dicitur, quia in latitudinem charitatis vicissim sibi junctae sunt animae fideles. Quae et lapides appellantur in fortitudine fidei, et stratae in pavimento sunt in compage humilitatis. Has fidelium mentes Petrus apostolus fortes in fide conspexerat, cum dicebat: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini domus spiritalis . De his lapidibus sanctae Ecclesiae Dominus per Isaiam dicit: Ponam jaspidem propugnacula tua, et portas tuas in lapides sculptos universos terminos tuos, in lapides os tuos doctos a Domino . Om
Abbreviated transcription (Latin):
excusare. de nr̃is tamen anunis adhuc ñ reces¬
sit. Quia qͣnto execrabileẽ. hoc desac̃ dote nar¬
rari. tanto utrum itanesit. districta ⁊ uera¬
ei oportet satisfactione cognosci. Unde si pꝰ
hoc eiudent̃ hec que adnos ꝑ lata siit fal¬
sa ẽẽ claruerint. neq uos nugis ⁊ secularibꝰ
utteris studere cͥstiterro. ⁊ de nr̃o deo gr̃as a¬
gemus. qͥcor ur̃m macłari blasphemus nefan¬
doꝵ laudibus ñꝑmisit. ⁊ deconcedendis que
trac tabimus.

Expanded text:
excusare, de nostro tamen adhuc animo non recesexcusare, de nostro tamen adhuc animo non recessit; quia quantum execrabile est hoc de sacerdote narrari, tanto utrum ne ita sit, districta et veraci oportet satisfactione cognosci. Unde si post hoc evidenter haec quae ad nos perlata sunt falsa esse claruerint, neque vos nugis et saecularibus litteris studere constiterit; et Deo nostro gratias agemus, qui cor vestrum maculari blasphemis nefandorum laudibus non permisit, et de concedendis quae  tractabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nectute nouimus. uteri taceamus.
Us om̃ino portifices. alectione libroꝵ genti¬
liũ gregͦriꝰ inhibebat. Qua ꝓpt̾. desiłio gal¬
liarum ep̃o palluĩ postulanti. scribit inquiens.
Cũ multa nob̃ boria deur̃is fuissert studiis nũ¬
tiata. ita cordi nr̃o nata c̃ letitia. ut negare ea
quȩ sibi fr̃nitas ur̃a concedenda deposcebat. mi¬
rume paterercmur. S pͦ hoc ꝑuenit adnos qͦd
sine uererundia memorare ñpossumꝰ. fr̾nctatẽ
tuã grãmaticã quibꝰdam exponere qu̾a rẽ ita¬
moleste suscepimꝰ. ac sumꝰ uehem̃t᷑ asꝑͥarti. ut
ea qͦprius dicta fuerant ingemitũ ⁊ tristitiã
ĩ teremus.qr inuno se ore cũ iouis laudibꝰ. xp̃i
iaudes ñ capiunt. Et quã grane nefandñq sit
cp̃is. qͦd nec laico religioso conueniͣt. ipse con¬
siderata. Nã qu̾auis dilectissimꝰ filiꝰ nr̃ candi¬
dus prb̃r pꝰmodũ ueniens hac dere subtilit̃
irquisitus negauerit. atq uos conatus fuerit

Expanded text:
nectute novimusnectute novimuss omnino pontifices a lectione librorum 100 gentilium Gregorius inhibebat. Quapropter Desiderio Galliarum episcopo, pallium postulanti, scribit, inquiens: « Cum multa nobis bona de vestris fuissent studiis nuntiata, ita cordi nostro est nata laetitia, ut negare ea, quae sibi fraternitas vestra concedenda poposcit, minime pateremur. Sed post haec pervenit ad nos, quod sine verecundia memorare non possumus, fraternitatem tuam grammaticam quibusdam exponere. Quam rem moleste suscepimus, ac sumus vehementius aspernati, ut ea quae prius dicta fuerunt in gemitum et tristitiam verteremus, quia in uno se ore cum Jovis laudibus Christi laudes non capiunt. Et quam grave nefandumque sit episcopos canere, quod nec laico religioso conveniat, ipse considera. Nam quamvis dilectissimus filius noster Candidus, presbyter, postmodum veniens, hac de re subtiliter inquisitus, negaverit, atque vos conatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Laqueus uiuenũ om̃s uos. Et rursum ꝓpha
dicit. Peccator centũ annoꝵ. maledic tꝰ erit.
Tarita autẽ nequitia ad aures meas detua se¬
nectute ꝑuentt. ut eam nͥ adhuc humanitꝰ
pensaremus. fixa iam maledictione ferire¬
mus. Dictum qͥppe mͥ ẽ. qđ di̾coꝵ die pͥusꝗͣ.
missarũ sollẽpnia celebrares. adęxarandã mes¬
sẽ latoris p̃sentiũ ꝑ rexisti. ⁊ pꝰ exarationẽ eius
inissarũ sollẽpiua celebrasti. Post missarũ uͦ¬
sollempiua. etiã t̃iinos possessionis aliꝰ eracui¬
care niune tunusti. qd factũ quȩ pena de¬
beat insequi. om̃s qui audiunt sennt. Dubii
aut̃ ddetanta hac ꝑũsttate fueramus. s filius
iui. gypuianꝰ aboas anob requisitus dũ esset car¬
diualis. ita se cognouisse ꝑhibuit. Et quia ad¬
huc canis tius parcimus. hortamur aliquan¬
uicinior efficens tanto fieri sollicitior atq
timidior debes. Et quidẽ pene sententia utte
fuerat iaculanda. s qͥa simplicitatẽ tuã eũ se¬

Expanded text:
queus juvenum omnes vos. Et rursus propheta dicit: Et peccator centum annorum maledictus est. Tanta autem nequitia ad aures meas de tua senectute pervenit, ut eam nisi adhuc humanitus pensaremus, fixa jam maledictione feriremus. Dictum quippe mihi est quod dominico die, priusquam missarum solemnia celebrares, ad exarandam messem latoris praesentium perrexisti, et post exarationem ejus missarum solemnia celebrasti. Post missarum solemnia etiam terminos possessionis illius eradicare minime timuisti. Quod factum quae poena debeat insequi omnes qui audiunt sciunt. Dubii autem de tanta hac perversitate fueramus; sed filius noster Cyriacus abbas a nobis requisitus, dum esset Caralis, ita se cognovisse perhibuit. Et quia adhuc canis tuis parcimus, hortamur, aliquanto morti vicinior efficeris, tanto fieri sollicitior atque timidior debes. Et quidem poenae sententia in te fuerat jaculanda; sed quia simplicitatem tuam cum se
Abbreviated transcription (Latin):
mus afĩnitate tua frustra se ex comunicatũ
anathematiatũq c̃ questus est. Qđ quã obrem
fac tum fuerit. dum aclero tuo qui p̃sens erat
uoluissemꝰ addiscere. ꝓnulla alia cansa nͥ
Quȩ res nos uehem̃t᷑ afflix᷑. quia sirta ẽ. iuchilte
cogitare decelestibꝰ ostendis. s t̾renã te conu̾sa
inuiriȩ qͦd sacris reguł ꝓhibet᷑. maledictionẽ
ariathematis inuexisti. Unde decetero omino¬
esto cirtũspectꝰ atq sollicitus. ⁊ alii ciuꝗͣ. prode¬
fensione inuiriȩ tuȩ. inferre denuo ñ p̾sunas.
Nã sitale aliquid feceris. inte scias p̾ca uin

Expanded text:
mus a fraternitate tua frustra se excommunicatum mus a fraternitate tua frustra se excommunicatum anathematizatumque conquestus est; quod quamobrem factum fuerit, dum a clerico tuo qui praesens erat voluissemus addiscere, pro nulla alia causa, nisi Quae res nos vehementer afflixit: quia si ita est, nichil te cogitare de coelestibus ostendis; sed terrenam te habere injuriae, quod sacris regulis prohibetur, maledictionem anathematis invexisti. Unde de cetero esto circumspectus atque sollicitus, et talia cuiquam pro defensione injuriae tuae inferre denuo non praesumas. Nam si tale aliquid feceris, in te scias postea vin
Abbreviated transcription (Latin):
minando apparuit: dicens. fgo quidẽ hinc uado. s
te uulneratũ dimitto. Quo dicto. lanceã uibrauit. mo¬
nachũq sicuti uidebat᷑ in sõnis ꝑcussit. Qui tantis
clamorib eulauit: tã ꝗͣ si reuera ꝑcuss extitit. Accur¬
ientib ꝙ monachis. lic& pauidꝰ qđ uid̾at indicauit.

Expanded text:
minando apparuit, dicens: Ego quidem hinc vado, sed minando apparuit, dicens: Ego quidem hinc vado, sed te vulneratum dimitto. Quo dicto, lanceam vibravit, monachumque sicut videbatur, in somnis percussit. Qui tantis clamoribus ejulavit, tanquam si revera percussus exstiterit; accurrentibusque monachis, licet pavidus, quod viderat indic
Abbreviated transcription (Latin):
ode nichilominꝰ tẽꝑe. pꝰ absidẽ oratoru sc̃ẽ ma¬
Riẜ sẽꝑ uirginis in oratorio scȩ̃ Barbare ubi gre¬
goriꝰ laudes dño celebrare solebat coniuncto. demon
apparuit: sibiq in antro qͦd illic cernit᷑ hospiciũ fa¬
ciens. nocturnis horis tanto crepitabat fragore. ut oĩa
fundam̃ta monasterii putaret᷑ conuellere. Nũnũ quã
equos de stabulis auferens. audiebat᷑ tota nocte discur¬
rere. quoꝵ duos p̃cipicio demersisse ꝓbatꝰ. ẽ. Cũq
pauoit̃ tanti sonit᷑ꝰ. monachi atriclinio qͦadlaurã ꝓpt̾ fer¬
uorẽ caumatis iacere solebant penitꝰ aduertissent. unꝰ¬
eoꝵ in uirtute dĩ omipotentis ante foram̃ decũbens. ora¬
tione facta cepit dormire. Cui demon in similitudinẽ
catti apparuit: eũq unguib ẽ aggressꝰ decerpere.
Quo monachꝰ oratione iepulso: identidẽ sopori se tdidit.
Cũ subito demon in similitudiuẽ cuiꝰdã ethiopis lancea

Expanded text:
Eodem nihilominus tempore post absidem oratorii sanctae MaEodem nihilominus tempore post absidem oratorii sanctae Mariae semper Virginis oratorio sanctae Barbarae, ubi Gregorius laudes Domino celebrare solebat, conjuncti, daemon apparuit, sibique in antro, quod illic cernitur, hospitium faciens, nocturnis horis tanto crepitabat fragore, ut omnia fundamenta monasterii putaretur convellere. Nonnunquam equos de stabulis auferens audiebatur tota nocte discurrere, quorum duos praecipitio demersisse probatus est. Cumque pavore tanti sonitus monachos a triclinio, in quo ad auram propter fervorem caumatis jacere solebant, penitus avertisset, un in virtute Dei omnipotentis ante foramen decumbens, oratione facta, coepit dormire. Cui daemon in similitudine catti apparuit, eumque unguibus est aggressus discerpere. Quo monachus oratione repulso, identidem sopori se tradidit, cum subito daemon in similitudine cujusdam Aethiopis lancea
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ supra & monacho. in sonis apparuit dicens. Uade.
& dic etonomo. Qiua diminuit consuetudinẽ ꝗ̃ ego
uit. pͥmo quidẽ contremuit. pꝰ uͦ tanto minc̾redidit.
quanto longiꝰ uitã suã cognoscebat extendi. Et ecce
sub ipsis albis paschalib inoratorio sci seuerini cũ
frib uesꝑtinis assistens officus. arde parietẽ uidit. quẽ
frĩb extinguere imꝑauit. Quibꝰ hc̃ uinolentũ creden¬
tib. ipse tandẽ ferulã quã tenebat ꝓiciens. manꝙ ꝑ pa
rietẽ curũducens. conabat᷑ foris flamas extinguere
quas constabat intima eiꝰ depascere. Deniq ad hospi¬
ciũ rediens. tanto febris ardore succensꝰ ẽ. ut ꝑuenire
ad diẽ .uii. nullatenꝰ potuisset. Quia gͦ dũ consuluisse¬
se putauit monachis. pauꝑib nocuisse ñ timuit. ac
ꝑ hoc qͦse placere posse gregorio credidit. ꝓris offendit.¬
ac frustra flamas parietis extinguere uoluit: qui tena¬
citatis suȩ flamas ex tinguere recusauit

Expanded text:
cui supra et monacho in somnis apparuit, dicens: Vade et dic hegumeno: Quia diminuit consuetudinem, quam ego vit, primo quidem contremuit, post vero tanto minus credidit, quanto vitam suam longius cognoscebat extendi. Et ecce sub ipsis albis Paschalibus in oratorio sancti Severini cum fratribus vespertinis assistens officiis, ardere parietem vidit, quem fratribus exstinguere imperavit. Quibus hunc vinolentum credentibus, ipse tandem ferulam quam tenebat projiciens, manusque per parietem circumducens conabatur foris flammas exstinguere, quas constabat intima ejus depascere. Denique ad hospitium rediens, tantae febris ardore succensus est, ut pervenire ad diem septimum nullatenus potuisset. Quia ergo dum consuluisse putavit se monachis, pauperibus nocuisse non timuit, ac per hoc quo se placare posse Gregorium credidit, prorsus offendit: frustra flammas parietis exstinguere voluit, quia tenacitatis suae flammas exstinguere recusavit. 89.
Abbreviated transcription (Latin):
sũptores rerũ gregoru de semet ipsis utiq sꝑare debius¬
monasteru athanasiꝰ fuit. uit quidẽ castitate conspi¬
cuus. & su monasteris cautissimꝰ exrsecutor. Qui cũ
seuientis inopiȩ tempꝰ aguoscer&. ne monachis nocessi
semel inanno decreuerat. refectionẽ subdux̃. Quod
impune se fecisse ꝑpendens. etiã.xii. pauꝑũ prandiũ
totideq denarios. qui die depositionis beati gregorii ꝓ
cõmemoratione. cxi. ab es quondã inuitatoꝵ quoꝵ¬

Expanded text:
sumptores rerum Gregorii de semetipsis utique sperare debusumptores rerum Gregorii de semetipsis utique sperare debumonasterio Athanasius praefuit, vir quidem charitate conspicuus et sui monasterii cautissimus executor. Qui cum saevientis inopiae tempus agnosceret, ne monachis necessitsemel in anno decreverat, refectionem subduxit. Quod impune se fecisse perpendens, etiam duodecim pauperum prandium totidemque denarios qui die depositionis beati Gregorii pro commemoratione duodecim ab eo quondam invitatoru
Abbreviated transcription (Latin):
nullatenꝰ incurrisse. Quẽ flendo curauit inquirere. ut
qm̃ amoriente p̃posito frustra uocari ñ potuit. quid
cũ ipso cõmiserat monachis reuelar&. si forte dñs euis
confessionẽ recipiens. eũ a tantis cruciatib lib̾ar&.
Atille cognoscens malũ qͣa ficerat latare non posse.
monasteru monachos conuocari rogauit. essq confes¬
sus. ẽ. cũ eodẽ p̃posito quasdã monasterii cartulas ra¬
puisse. ac susceptis p̾cuᷤ ext̾neis tradidisse: seq certum
exristere. quia ꝓ hoc flagitio mori ñ posset. qͦusq hoc
corã omĩb reuelar&. Qa uidelic& uerũ fuisse. rei exitꝰ
euident᷑ ostendit. Ilã max ut tantũ facinꝰcunctis in¬
notuit. is qui dudũ mori uolens ñ poterat. int̾ uerba
suȩ confessionis effiauit. Quẽ idcuro ds̃ omp̃s diu cru¬
ciari uoluit. mori aut̃ donec reatũ suũ confiteret᷑ non
posse ꝑmisit. ut exẽplo sui cruciatꝰ ostendd̾et. qͥd con¬

Expanded text:
nullatenus incurrisse. Quem flendo curavit inquirere, ut nullatenus incurrisse. Quem flendo curavit inquirere, ut quoniam a moriente praeposito frustra vocari non poterat, quid cum ipso commiserat monachis revelaret, si forte Dominus ejus confessionem recipiens, eum a tantis cruciatibus liberaret. At ille, cognoscens malum quod fecerat latere non posse, monasterii monachos convocari rogavit, eisque confessus est cum eodem praeposito quasdam monasterii chartulas rapuisse, ac receptis pretiis extraneis tradidisse, seque certum existere quia pro hoc flagitio mori non posset quousque hoc coram omnibus revelaret. Quod videlicet verum fuisse rei exitus evidenter ostendit. Nam mox ut tantum facinus cunctis innotuit, is qui dudum mori volens non poterat, inter verba suae confessionis efflavit. Quem idcirco Deus omnipotens diu cruciari voluit, mori autem, donec reatum suum confiteretur, non posse permisit, ut exemplo sui cruciatus ostenderet, quid con
Abbreviated transcription (Latin):
dudũ uidi & innuens uob̃ ostendã. Quib orantib totꝰ
cepit tremere. p allescere. sursũ desid̾ant᷑ aspicere. cũ subito
sps aduentare conspiciens. reuolutis tribilit̃ ocłis. mona¬
chis innuit & abscessit. eosq tatito trore ꝑculsos dimisit.
ut mulcis noctib soli iacere timuerint:
odẽ die sic̃ pꝰta dep̃hensũ. ẽ. eodeq mom̃to quando
prbr moriens andiee ꝑicłm fuerat imp̃catꝰ idẽ
andreas fundibarbiliani. positi scilic& uia ostiensi con¬
ductor. in lectũ decidit: in qͦ ꝑ multũ temꝑiĩ continuo
languore correptꝰ ita totꝰ emartuit. ut om̃e corpꝰ eiꝰ particu.¬
latim uidet᷑ dissolui. Cũq defluentib carnib consumi
posset. mori aut̃ ñ poss&. ux or quȩ fecorẽ uulnerũ. &¬
iuri cruciatꝰ iã sustinere ñ poterat. intellex tanta lan¬
guoris incõmoda. sine diuinȩ ultionis sententia hc̃

Expanded text:
videbam, et innuens vobis ostendam. » Quibus orantibus, totus videbam, et innuens vobis ostendam. » Quibus orantibus, totus coepit tremere, pallescere, sursum desideranter aspicere: cum subito spiritus adventare conspiciens, revolutis terribiliter oculis, monachis innuit, et abscessit; eosque tanto terrore perculsos dimisit, ut multis noctibus soli jacere timuerint. 87. Eodem die sicut postea deprehensum est, eodemque momento, quando presbyter moriens Andreae periculum fuerat imprecatus, idem Andreas, fundi Barbiliani, positi scilicet via Ostiensi, conductor, in lectulum decicit; in quo per multum temporis continuo languore correptus, ita totus emarcuit, ut omne corpus ejus particulatim videretur dissolvi. Cumque defluentibus cn posset, uxor, quae foetorem vulnerum virique cruciatus jam sustinere non poterat, intellexit tanti languoris incommoda sine divinae ultionis sententia hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ni sorti cõmuni. & nolite de eo iudicare. qͥ ad tã districti
iudicis cũ criminatore suo iudiciũ uadit. Hlis expletis.
cuncꝰtos ub& ab scede. solũ prb̃m qui sibi mortẽ p̃nunti¬
auerat secũ tenens. Qui solus remanere pauescens: altum
secũ retinuit. hortatqͦ ẽ. eũ ut causã ꝓ qua confluxerat.
salit̃ sibi pande ñ timer&. At ille uebemt̃ ingemuit.
& conũso ad parietẽ capite. clamabat dicens. Dandrea
andrea. hoc anno ꝑcas. qui me prauo consilio ad ꝑicłm
cõpulisti. E uestigio ⁊acharias medicꝰ. qui anno p̾terito
ad suos udelic& sarracenos apostatando reu̾sus. ẽ. affuit.
tactisq timporib urare cȩpit prb̃m ex eadẽ ualitudine
minime moriturũ. Quc̾ languidꝰ ut audiuit: cũ ingenti
animadũsione reppulit dicens. fr̃s iã omẽ corpꝰ ieũ. ẽ.
mortuũ. & in extremis faucib spm ꝑmissũ retineo. con¬
tinuo moriturꝰ Tantũ psallite ut reuidea angłos quos

Expanded text:
ni sorti communi, et nolite de eo judicare, qui ad tam districti judicis cum criminatore suo judicium vadit. » His expletis, cunctos jubet abscedere, solum presbyterum qui sibi mortem praenuntiaverat secum tenens. Qui solus remanere pavescens, alterum secum retinuit, hortatus ut causam pro qua conflixerat saltem sibi pandere non timeret. At ille 179 vehementer ingemuit, et converso ad parietem capite, clamabat, dicens: « O Andrea, Andrea, hoc anno pereas, qui me pravo consilio ad periculum compulisti. » E vestigio Zacharias medicus, qui anno praeterito ad suos, videlicet Sarracenos, apostatando reversus est, adfuit, tactisque temporibus, jurare coepit presbyterum ex eadem valetudine minime moriturum. Quem languidus ut audivit, cum ingenti animadversione repulit, dicens: « Fratres, jam omne corpus meum est mortuum, in extremis faucibus spiritum permissum retineo, continuo moriturus; tantum psallite, ut revideam angelos quos
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisse. Cuius gordiani habitꝰ. castanei coloris planc¬
deducta. nirides ocłi. barba modica. capilli conaensi
aluai eandido uelamine a dextis bumeio talit cont᷑ sinistrã
reuocate contesba. ut sub eomanꝰ tãquã de planctasuo duat
de erea pestꝰ sub gula inferior timca pscude lacha coloris ap¬
pareat. quȩ maguo sinuamine suꝑ pedes defiuat. duab
ronis ad suilitudinc̃ dalmaticarũ. s latiorib omino
distincta. Statuia plena. facies iotunda quidẽ & cundida.
ẜ senio iã rugosa. quã ipsa qͦ senet pulcherrimã fuisle
significat. ccłis glaucis. & grandib suꝑcilis modicis.
labellis modicis uultu bilaris: ferensin capite matͥnalc
mutrã. candentis brandei raritat niblatã. Duob dert̃t
digitis signacło erucis se munut uelle p̃tendens. in sinis¬
tra uͦꝰ patens psalteriũ retinens. in qͦhoc scriptũ. c̃. Uiuet
anima mea & laudabit te: & iudicia tua adiuuabunt
me. Aldectro uͦ cubitu. usq ad sinstrũ curta scapulas ũsus¬

Expanded text:
suscepisse. Cujus Gordiani habitus castanei coloris planededucta, virides oculi, barba modica, capilli condensi,Silvia, candido velamine a dextro humero taliter contra sinistram revoluto contecta, ut sub eo manus tanquam de planeta subducat, et circa pectus sub gula inferior tunica pseudolactini coloris appareat, quae magno sinuamine super pedes defluat; duabus zonis ad similitudinem dalmaticarum, sed latioribus, omnino distincta; statura plena, facies rotunda quidem et candida, sed senio jam rugosa, quam ipsa quoque senectus pulcherrimam fuisse significat; oculis glaucis et grandibus, superciliis modicis, labellis venustis, vultu hilaris, ferens in capite matronalem mitram candentis brandei raritate niblatam, duobus dexterae digitis signaculo crucis se munire velle praetendens; in sinistra vero patens psalterium retinens, in quo hoc scriptum est: Vivit anima mea, et laudabit te, et judicia tua adjuvabunt me. A dextero vero cubit
Abbreviated transcription (Latin):
insutã curiotissime gꝑ̃o querenti usq ad scabellũ pe¬
aũ eiꝰ portaui. S de una obiectione fateor conuictꝰ
erubui. ¶ E de qua nimiũ sic̃ uidistis laborando uetraui.
cme. Uad me adhuc libait ñ potui. Cũq fr̃s de cadẽ
rẽ Ninquiterent. ait̃. Nlon audeo dicete. q qͥdo
questꝰ. ẽ. putans qͦd me pat̾ ad penitentiã remisisset. Qua¬
ꝓpt̾ beatũ gregoriũ uadẽ dedi. ne cõmotã calũniã. cui

Expanded text:
mensuram curiosissime Christo quaerenti usque ad scabellum pemensuram curiosissime Christo quaerenti usque ad scabellum pedum ejus portavi. Sed de una objectione, fateor, convictus metui de qua nimium, sicut vidistis, laborando vexatus sum, et me adhuc liberare non potui. Cumque fratres de ea requirerent, ait: Non audeo dicere, quia quando questus est, putans, quod me Pater ad poenitentiam remisisset. Quapropter beatum Gre
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑgat. quia die tt̃ia funditꝰ extinguet᷑ a uita. Qͦd p̾po¬
sitꝰ ut audiuit. uehem̃t᷑ expauit. Et q mandato gregorii
in credulꝰ ẽ ñ potãt: penitentiã cȩpit. cuncta sua sanꝰ distri¬
buens: tantoq statĩ febris aidore correptꝰ. ẽ. ut a diluculo di¬
ei t̾cu. usq ad horã teiã cũ ingenti fragore p̃ incendio linguã
ab ore ꝓnciens. ultimũ flatũ ꝓthera&. Quẽ prb̃itã durit᷑ la¬
borare dolentes. depitatis illic monachis qͥ cũ psalmodus
in credibilit᷑ cũ morte lucꝰ tantẽ reliquerant. leuiꝰ se habere
uoluistis. qͥ ab ipso huiꝰ dici pͥncipio usq nc̃ corã xp̃o p̃siden¬
it cũ multis milib angłoꝵ cũ diabolo ad uidiciũ steti. & ad
uuiuiantib scĩs Andrea & Gregorio cunctis eiꝰ obiectionib
p̃ene respondi: Sciatis aut̃. quia monasterui. sextariũ.
mnodiũ. ubiã. consuetudinẽ elemosinarũ & luminũ. omñ

Expanded text:
dispergat: 178 quia die tertia funditus exstinguetur a vita. Quod praepodispergat: 178 quia die tertia funditus exstinguetur a vita. Quod praepositus ut audivit, vehementer exincredulus esse non poterat, poenitentiam coepit, cunctaque sua sanus distribuens, tanto febris ardore correptus est, ut, a diluculo diei tertii usque ad horam tertiam cum ingenti fragore prae incendio linguam ab ore projiciens ultimum flatum protraheret. Quem presbyteri tam duriter laborare videntes, deputatis illic monachis, qui cum psalmodiis incredibiliter cum morte luctantem reliquerant, levius se habere voluistis? Qui ab ipso hujus diei principio usque nunc coram Christo praesidenti multis millibus angelorum cum diabolo ad judicium steti, et, adjuvantibus me sanctis Andrea et Gregorio, cunctis ejus objectionibus bene respondi. Sciatis autem quia monasterii sextarium, modium, libram, consuetudinem eleemosynarum et luminum, omnemque