comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Usq ad babilonem uenies: & ibi
liberaberis.
ec interior uastitas. ex curꝰ
merito exterior accidit: iã
sibi totum orbem subiugauit.
yq seuit ubiq crassatur: & tĩi
tantominus om̃s de hac se plan¬
gunt: qͣntomagis uniuĩsi manꝰ
dñio eius summiserunt. Exteri¬
orem uͦ cuncti fugiunt: que ut
dictum ẽ animarum saluti pro¬
desse consueuit. S contra inte¬
riorẽ fuerat laborandũ: & suffu¬
gium certatim querendum. S
qͥs medebitur his qui sponte
uulnerantur: qͥ libentius secun¬
tur symonem magum. uel ana¬
niam. qui heresiarche huiꝰ ma¬
licie fuerunt: qͣm scõs omnes qui
ab exordio fidelium contra ꝑuer¬
sitatem istam semꝑ pugnauert
Maliciam dicimus. qua malig¬
nus hostis ita mentes earnaliũ
inficit: ut ea q̃ d̾i sunt non pro do
s ꝓlucro terreno. uel ꝓhumanis
laudib gerant: imitantes symo¬
nẽmagum qui donum scĩ sp̃c ad
hoc comꝑare uoluit: ut aliis ad
lucrum uenderet: uel ea q̃ ꝓ dõ

Expanded text:
Vsque ad Babylonem venies, & ibi Vsque ad Babylonem venies, & ibi liberaberis. Hæc vitiorum vastitas, ex cuius merito exterior accidit, iam sibi totum orbem subiugauit, vbique sæuit, vbique grassatur: & tamen tanto minus omnes de hac se plangunt, quanto magis vniuersi manus dominio eius submiserint. Exteriorem vero cuncti fugiunt, quæ, vt dictum est, animarum saluti prodesse consueuit. Sed contra interiorem fuerat laborandum, & suffugium certatim quærendum. Sed quis medebitur his, qui sponte vulnerantur, qui libentius sequūtur Simonē magum, vel Ananiam, qui hæresiarchæ huius malitiæ fuerūt, quam sanctos omnes qui ab exordio fidelium contra peruersitatem istam semper pugnauerūt? Malitiam dicimus, qua malignus hostis ita mentes carnalium inficit, vt ea quæ Dei sūt non pro Deo, sed pro lucro terreno, vel pro humanis laudibus gerant: imitans Simonem magum, qui donum sancti spiritus ad hoc comparare voluit, vt aliis ad lucrū venderet: vel ea quæ pro Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sib corporeis seruire facit. & so¬
phar qui ꝓbabat tyrones. id ÷ mo¬
gistros pueroꝵ uel conu̾sorũ qͦs
ad hoc insuo discipłãtu suscipũ.
ut eos indisciplina domini eruo¬
ant: s econtra magis aut ꝑ inma¬
turam lib̃tatem. aut etiam ꝑ ma¬
lum exemplum illos corrũpunt
ce dissipant. Uñ & sophar dissi¬
pans interpretatur. Hos gͥ om̃s
rex babilonis tunc historialiter
de uida captiuauit. & qͦs dam in¬
terfecit. quosdam uͦ inbabilonẽ
duxit. quia rex confusionis diabi¬
lus. multos qui ineccłia statum
religionis fulcire debuerant. aut
ꝑ se aut ꝑ exempla carnaliumã
religione detorquet. E sicut ille
qͦs dam interfecit: sic iste inͣ reuo¬
cabiliter non nullos peccati gla¬
dio trucidat. Illi uͦ qͦs captiuauti
eos significant: qui miseriis hurꝰ
uite. tanqͣm in aliena patria sub¬
iciuntur ut resipiscant. Unde ꝓ¬
pheta taliũ cuiꝰ libet pͥstinam re¬
ꝓmittens iusticie lib̃tatem. dic̃

Expanded text:
sibus corporis seruire facit. Et Sosibus corporis seruire facit. Et Sophar qui probabat tyrones, id est magistros puerorum vel conuersorum, quos ad hoc in suo discipulatu suscipiunt, vt eos in disciplina Domini erudiant. Sed e contra magistri aut per immaturam libertatem, aut etiam per malum exemplum, illos corrumpunt & dissipant. Vnde & Sophar dissipans interpretatur. Hos igitur omnes rex Babylonis tunc historialiter de Iuda captiuauit, & quosdam interfecit, quosdam vero in Babylonem duxit, quia nunc rex confusionis diabolus multos, qui in Ecclesia statum religionis fulcire debuerant, aut per se, aut per exempla carnalium a religione detorquet. Et sicut ille quosdam interfecit, sic iste irreuocabiliter nonnullos peccati gladio trucidat. Illi vero, quos captiuauit, eos significant qui miseriis huius vitæ tanquam in aliena patria subiiciuntur, vt resipiscant. Vnde propheta talium cuiuslibet pristinam repromittens iustitiæ libertatem, dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
renis actib implicare. E incluso¬
res. id÷ eos qui muros uirtutum
ꝑ aliquod uiciũ interruptos. ce¬
mento p̃dicationis resarcire de¬
buerant: abstudio corrigendi ces¬
sare facit. Et sacerdotem pͥmum.
idẽ episcopos. & sacerdotem se¬
cundũ. id÷ alios inferioris gradꝰ.
qui tanto facilius imp̃ceps ruũt:
quanto eosdem ep̃os qui sibi ad
imitandum prelati sunt: q̃si lici¬
te sequunt᷑ E ianitores id÷ eos
qui habentes clauem scientie. re¬
liqͦs introducere debuerant. ita
subuertit: ut nec ipsi intrent. nec
alios intrare sinant. E eunuchu
unũ: id÷ abstinentes. Vnus dr̃:
ob singłarem continentiã: & eu¬
nuchus: ob ꝓfessam castitatem.
qͥs ita plerumq fallit: ut de ip¬
sis iurtutib non dõ s hominib
placere gestiant. Touit & qͥnq
iuros qui steterant coram rege.
id: illos qͥ ad sacsc̃m altaris my¬
sterium deputati. seruientes qͣsi
p̃sentiores dõ assistunt: qnq sen¬

Expanded text:
renis actibus implicare. Et inclusorenis actibus implicare. Et inclusores, id est eos qui muros virtutum per aliquod vitium interruptos cæmento prædicationis resarcire debuerant, ab studio corrigendi cessare facit. Et sacerdotem primum, id est episcopos, & sacerdotem secundum, id est alios inferioris gradus, qui tanto facilius in præceps ruunt, quanto eosdem Episcopos, qui sibi ad imitandum prælati sunt, quasi licite sequuntur. Et ianitores, id est eos, qui habentes clauem scientiæ reliquos introducere debuerant, ita subuertit, vt nec ipsi intrent, nec alios intrare sinant. Et eunuchum vnum, id est abstinentes. Vnus dicitur, ob singularem continentiam, & eunuchus ob professam castitatem: quos ita plerumque fallit, vt de ipsis virtutibus non Deo, sed hominibus placere gestiant. Tollit & quinque viros, qui steterant coram rege, id est illos, qui ad sanctum altaris ministerium deputati seruientes quasi præsentiores Deo assistunt, quinque sen
Abbreviated transcription (Latin):
appareat absentasse: & hi qͥ serui
sunt uicioꝵ ꝑ aliqͦd munus locũ
scĩtatis obtineant: qͦd ẽ ꝑ nabugo¬
donosor mathaniã in sedechiã
uerti. hinc salomon. Uidi inqͥt
seruos inequis. Hinc namq illa
sẏmoniaca heresis: qͣm pͥnceps
apłdrum in ipso auctore. & beatꝰ
gregorius insequatib eiꝰ terri¬
l anathemate muitauit. Hic gͦ
mathanias. undecim annis reg¬
nauit. Q numerus ꝓeo quod de¬
narium excedit: decalogi trans¬
gressionẽ signat. Itaq sub tali
rege captiuant᷑ de uida pͥncipẽ.
quia uidelicet his in eccłie pͥncipa¬
tu insidiante diabolo constitutĩ.
ita intoto grege fraus ipsius di¬
aboli debachatur: ut pͥncipes
id÷ illos quiboni operis agilita¬
te ceteros p̃ire debuerant. ꝑ qd̃¬
libet uicium sibi substernat. E
fabros captiuat id÷ eos qui spi¬
cła uer horũ inigne diuinize¬
li con ficere debuerant: atq
alios adspiritale certamen arma¬
re talentum ingenii coegit inter¬

Expanded text:
appareat, absentasse, & hi qui serui appareat, absentasse, & hi qui serui sunt vitiorum per aliquod munus locum sanctitatis obtineant, quod est per Nabuchodonosor Mathaniam in Sedechiam verti. Hinc Salomon, Vidi, inquit, seruos in equis. Hinc namque illa Simoniaca hæresis, quam Princeps Apostolorum in ipso auctore, & beatus Gregorius in sequacibus eius terribili anathemate multauit. Hic ergo Mathanias vndecim annis regnauit, qui numerus pro eo quod denarium excedit, decalogi transgressionem signat. Itaque sub tali rege captiuantur de Iuda Principes, quia videlicet his in Ecclesiæ principatu insidiante diabolo constitutis, ita in toto grege fraus ipsius Diaboli debacchatur, vt principes, id est illos qui boni operis agilitate cæteros præire debuerant, per quodlibet vitium sibi susternat: & fabros captiuat, id est eos qui spicula verborum in igne diuini zeli conficere debuerant, atque alios ad spiritale certamen armare, talentum ingenij coegit in ter
Abbreviated transcription (Latin):
ec sane captiuitas que foris
ingeritur. tanto leniꝰ dole¬
tinda ẽ quanto & animarũ sa¬
liti ꝓbatur accominoda. Ceterũ
c̃alia uastatio. uidelicet spirita¬
lis. qua non reb sed iitutibus
spoliamur: q̃ tanto uehem̃tior ẽ.
qͣnto & occultius ꝑstringit. Quã
scilicet uastationẽ. illa captiuitã
specialit̃ designat: quia tribus
uida inbabilonem trans lata ẽ.
Deillanamq scͥbitur: quia rex
lubilonis regem ioachim capti¬
uauit. de uida pͥncipes. & fabros.
& inclusores. & sacerdotẽ pͥmĩ.
it sacerdotem scđm: & ianitoreᷤᷤ
E eunuchum unii. & quinq ui¬
ros. qui steterunt coram rege. et
sophar qui ꝓbabat tyrones. Rex
g lubilonis ioachim rege capti¬
uato. mathaniam qui interpre¬
tatur munus. ꝓeo instituit: &
uocauit eũ sedechiam. quod
ẽ iustus domini: qͥa Sut ie¬
ronimus ait ineccłiaste. diabolꝰ
qui ẽ rex confusionis idagit. ut
sapientes & religiosi uiri quasi
uiles premant᷑: ne inpopulis ap¬
pareant quod ẽ ioachim regem ne

Expanded text:
c sane captiuitas, quæ foris ingeritur, tanto leuius toleranda est, quanto & animarum saluti probatur accommoda. Cæterum est alia vastatio, videlicet spiritalis, qua non rebus, sed virtutibus spoliamur, quæ tanto vehementior est, quanto & occultius perstringit. Quam scilicet vastationem illa captiuitas specialiter designat, qua tribus Iuda in Babylonem translata est. De illa namque scribitur, quia Rex Babylonis regē Ioachim captiuauit, & de Iuda principes & fabros & inclusores, & sacerdotem primū, & sacerdotē secundum, & ianitores, & Eunuchum vnum, & quinq. viros qui steterunt coSophar qui probabat tirones. Rex igitur Babylonis Joachim rege captato Mathaniam, qui interpretatur, mimus, pro eo instituit, & vocauit eum Sedechiā quod est iustus Domini: quia, vt Hieronymus ait in Ecclesiaste, diabolus, qui est rex confusionis, id agit, vt sapientes & religiosi viri quasi viles premantur, ne in populis appareāt, quod est Ioachim regem, ne
Abbreviated transcription (Latin):
quirere: peregrinos excipere:et
eis humiliter non solum pedes
abluere. sed etiam inquantum
iuires suppetunt necessaria lar¬
giri: pacem non solum ipsi cũ
om̃ibus custodire. s etiam illo s
qui discordes sunt ad concor¬
diam reuocare. Si nos tam scĩs
operibꝰ dies transitus nostri fi¬
deliter occupatos inuenerit. sic̃
iam dixi. etiam si inhora mortiͤ
nr̃e penitentiam accipiam: se
curi de hac luce migrabimus. et
non solum penam euadere: s etiã
ad eternam uitam poterimus do¬

Expanded text:
quirere, peregrinos excipere, et quirere, peregrinos excipere, et eis humiliter non solum pedes abluere, sed etiam in quantum vires suppetunt necessaria largiri, pacem non solum ipsi cum omnibus custodire, sed etiam illos qui discordes sunt ad concordiam revocare. Si nos tam sanctis operibus dies transitus nostri fideliter occupatos invenerit, sicut jam dixi, etiamsi in hora mortis nostrae poenitentiam non accipiamus, curi de hac luce migrabimus; et non solum poenam evadere, sed etiam ad aeternam vitam poterimus Do
Abbreviated transcription (Latin):
presumptio ẽ. ut nos longa tẽpo¬
ra ad agendam penitentiam re¬
seruemus: qui unius diei uitam
inpotestatem habere non possu¬
mus. E so cum tremore et timo¬
re audiamus dominum ꝑ prophe¬
tam dicentẽ: et pia nos exhorta¬
tione monentem. Nolite darda¬
re conuerti ad dñm: nec differa¬
tis de die indiem. Qui enim dix̃
in quacumq die ingemueris sal¬
uus eris: ipse dixit. nolite tarda¬
re conuerti ad dominũ. Et hoc
obtinere dõ auxiliante possumꝰ.
si uigiter supplicemꝰ. ut nobis
pius dominus inspirare digne¬
tur om̃ia mala uelociter fugere
et ea que bona sunt infatigabi¬
liter exercere:res alienas noncon¬
cupiscere: capitalia crimina non
admittere: minuta peccata sine
quibꝰ esse nonpossumꝰ ꝑ indul¬
gentiam uumicorum. et elemo¬
sinam pauꝑum indesinenter re¬
dimere scđm uires nr̃as ieiunus
uigilus et orationibꝰ cũ ꝑfecta
caritate frequenter insistere: in¬
firmos uisitare: incarceratos re¬

Expanded text:
praesumptio est, ut nos in longa tempopraesumptio est, ut nos in longa tempora ad agendam poenitentiam reservemus, qui unius diei vitam in potestatem habere non possumus. Et ideo cum timore et tremore audiamus Dominum per prophetam dicentem, et pia nos exhortatione monentem, Nolite tardare converti ad Dominum, nec differatis de die in diem . Qui enim dixit, In quacumque die ingemueris, salvus eris ; ipse dixit, Nolite tardare converti ad Dominum. Et hoc obtinere Deo auxiliante possumus, si jugiter supplicemus, ut nobis pius Dominus inspirare dignetur omnia mala velociter fugere, et ea quae bona sunt infatigabiliter exercere, res alienas non concupiscere, capitalia crimina non admittere, minuta peccata, sine quibus esse non possumus, per indulgentiam inimicorum et eleemosynam pauperum indesinenter redimere, secundum vires nostras jejuniis, vigiliis et orationibus cum perfecta charitate frequenter insistere, infirmos visitare, in carcere positos re
Abbreviated transcription (Latin):
uitam abonis xp̃ianis agitur.
ꝑ quam om̃ia et capitalia pecca¬
da dampnantur. et minora pec¬
cata uigiter redimuntur atten¬
tius cogitemus: que si qͣm dui
iuiumꝰ cum bonis operib agi¬
mus: plenam nobis securitatẽ
d̃ĩ miscdia pollicetur. Cum ib
om̃s homines penitentiam uelint
infine uite sue accipere et ux
paucos uideamꝰ eam. scđm qd̃
desiderauerãt ꝓmereri. qͣre non
cottidie ipsam penitentiam agamꝰ.
ut rem certam denentes. de rebꝰ in¬
certis et dubiis liberemur:: Qnͣti
enim qui se ad extremum uite sue
penitentiam accepturos esse cre¬
debant. aut subita ruina oppressi¬
sunt. aut forte ꝑ naufragium de¬
mersi sunt. aut flumine incerfe¬
cti. aut sanguinis icꝰtu. uel illa
infirmitate que apoplexia dicit᷑.
ita ꝑcussi sunt. ut non solum pe¬
nitentiam petere: sed etiam signa¬
re se. aut orationem domini eam
dicere om̃ino non possint. Cum
enim tantis casibus fragilitas hu¬
mana subiaceat: nimis periculosa

Expanded text:
vitam a bonis Christianis agitur, vitam a bonis Christianis agitur, per quam omnia et capitalia crimina damnantur, et minora peccata jugiter redimuntur, attentius cogitemus; quae, si quamdiu vivimus cum bonis operibus agimus, plenam nobis securitatem de Dei misericordia pollicetur. Cum enim omnes homines poenitentiam velint in finem vitae suae accipere, et vix paucos videamus eam, secundum quod desiderant, promereri; quare non quotidie ipsam poenitentiam agimus, ut rem certam tenentes, de rebus incertis et dubiis liberemur? Quanti enim qui se ad extremum vitae suae poenitentiam accepturos esse credebant, aut subita ruina oppressi, aut forte per naufragium demersi sunt, aut fulmine interfecti, aut sanguinis ictu, aut illa infirmitate quae apoplexia dicitur, ita percussi sunt; ut non solum poenitentiam petere, sed etiam signare se aut orationem Dominicam dicere omnino non possent? Cum enim tantis casibus fragilitas humana subjaceat; nimis periculosa
Abbreviated transcription (Latin):
Ds tamen qui om̃ium conscien¬
dias nouit. et unumquẽq scd̃m
suum meritum iudicabit: ipse
scit qua fide aut qua intentio¬
ne anime penitentiam petit.
Ego uero timeo. ne forte iste tał
penitens. nec inconscientia sua
habuerit: quod inoperibꝰ nonos¬
tendit. Quia et si cor uidere non
possumus. tamen scđm ȩuuan¬
głicam sententiam ex fructibus
eorum cognoscimus eos: dũ ea
que supra scͥpta sunt penituꝰ im¬
plere nonuidemus. Cum hec ita
sint. qͥs nos poterit ꝓhibere ut ñ¬
eum credamus nonbene de hac
luce migrasse quem bona ope¬
ra agnoscimus non fecisse Ecce
quid mͥ de subitanea peniten¬
tia uideatur: caritati ur̃e expo¬
sui. Si quis ẽ cui ex his que supͣ
diximus. aliqua dubitatio nasci¬
tur: et optamus et desideramus
ut dari sͥ anobis rationem cum
ꝑfect᷑a caritate requirat. Nos tam̃¬
fratres km̃i ea que sunt incerta ut
dubia relinquentes. dotis uiribꝰ
de illa penitentia que ꝑ omnem

Expanded text:
Deus tamen, qui omnium conscienDeus tamen, qui omnium conscientias novit; et unumquemque secundum suum meritum judicabit, ipse scit qua fide aut qua intentione animi poenitentiam petiit. Ego vero timeo ne forte iste talis poenitens nec in conscientia sua habuerit, quod in operibus non ostendit: quia etsi cor videre non possumus, tamen secundum evangelicam sententiam, ex fructibus eorum cognoscetis eos , dum ea quae supra scripta sunt implere penitus non videmus. Cum haec ita sint, quis non poterit prohibere, ut eum credamus non bene de hac luce migrasse, quem bona opera cognoscimus non fecisse? Ecce, quid mihi de subitanea poenitentia videtur, Charitati vestrae exposui. Si quis est, cui ex his quae diximus aliqua dubitatio nascatur; et optamus et desideramus, ut dari sibi a nobis rationem cum perfecta charitate requirat. 4. Tcharissimi, ea quae sunt incerta vel dubia relinquentes, totis viribus de illa poenitentia, quae per omnem
Abbreviated transcription (Latin):
agat. nec portionem sibi et. xp̃o
ꝓ redemptione peccatorum de
sub̃a sua cũ filus suis faci at
Sic accepta penitentia N a lai¬
ne istis remedus que i si cũ¬
supra memorauimus iam lloᷤ¬
exierit de hac uita qͥd de eofu¬
turum sit licet nos dicere dubii
simus: dominꝰ tamen in euuan¬
glio definitissime dixit Si non
poterit. qui dimittere noluit:
aut quomͦ ei dabitur. qui non
dedit: Et quia dominꝰ de illiᷤ¬
dicturus ẽ. qui elemosinas non
paratus est diabolo et angłis eiꝰ.
quia esuriui et non dedistis mͥ
manducare. et cetera: Si ille in
ignem mittitur. qui de ꝓpͥa fa¬
cultate non erogauit: quid de
isto penitente facturus ẽ qui ñ
solum de ꝓprio nichil dedit ue¬
rum etiam res alienas qͣs male
tulerat nec insimplo reddere uo¬
luit: Qui talis ẽ si ame peniten¬
tiam pecierit. et est illi etas. cui
aut dari possit aut debeat:
penitentiam illi darepos¬
tate .p. sum: integram securi¬
tat n d tatem dare non possũ.

Expanded text:
agat, nec portionem sibi et Christo agat, nec portionem sibi et Christo pro redemptione peccatorum de substantia sua cum filiis suis faciat. Sic accepta poenitentia, si sine istis remediis quae supra memoravimus, exierit de hac vita; quid de eo futurum sit, licet nos dicere dubii simus, Dominus tamen in Evangelio definitissime dixit: Si, inpoterit, qui dimittere noluit? aut quomodo ei dabitur, qui non dedit? Et quia Dominus de illis qui eleemosynas non paratus est diabolo et angelis ejus; quia esurivi, et non dedistis mihi manducare, etc. , si ille in ignem mittitur, qui de propria facultate non erogavit; quid de isto poenitente facturus est, qui non solum de proprio nihil dedit, verum etiam res alienas, quas male tulerat, nec in simplo reddere voluit? Qui talis est, si a me poenitentiam petierit, et est illi aetas cui aut dari possit aut debeat; poenitentiam illi dare possum, integram securitatem dare non possum:
Abbreviated transcription (Latin):
restituat: et om̃ib inimicis suis
toto corde indulgeat: et de sub̃a
sua unam portionem xp̃o et sibi
cum filus suis faciat: et inipsa in¬
firmitate sua quantum pot lar¬
gas elemosinas erogare precipiat
Si hec fideliter humili et con¬
drido corde implere uoluerit: et
possumus et debemꝰ credere. qd̃
ei dominꝰ om̃ia dignetur pec¬
cata dimittere. scđm illud. ꝓphe¬
ticum. Peccator inquacumq die
conuersus fuerit: om̃s iniquitateᷤ
eius obliuoni tradent᷑. Et illud.
Inquacumq die conuersꝰ inge¬
dus penitentie aliquibꝰ iudet᷑¬
eẽ. si aliqͥs semꝑ male uiuens in
exitu uitȩ se reseruet ad peniten¬
tiam. et ea spe peccet. ut ꝑ ipsam
cta estimet peccata dimitti: et
tamen postquã eam acceperit. ꝙ
illud qd̃ male rapuit uel insum¬
plo reddat nec inimicis suis do¬
to corde indulgeat. nec in corde
suo deliberet ut si euaserit qͣm¬
dui uiuit cum grandi compun¬
ctione et humilitate penitentiã

Expanded text:
restituat , et omnibus inimicis suis restituat , et omnibus inimicis suis toto corde indulgeat, et de substantia sua unam portionem Christo et sibi cum filiis suis faciat, et in ipsa infirmitate sua, quantum potest, largas eleemosynas erogare praecipiat: si haec fideliter humili et contrito corde implere voluerit, et possumus et debemus credere quod ei Dominus omnia dignetur peccata dimittere, secundum illud propheticum, Peccator in quacumque die conversus fuerit, omnes iniquitates ejus oblivioni tradentur ; et illud, In quacumqdus poenitentiae aliquibus esse videtur, si aliquis semper male vivens, in exitu vitae se reservet ad poenitentiam, et ea spe peccet, ut per ipsauncta conjuncta aestimet peccata dimitti; et tamen postquam eam acceperit, et illud quod male rapuit nec in simplo reddat, nec inimicis suis toto corde indulgeat, nec in corde suo deliberet, ut si evaserit, quamdiu vivit, cum grandi compunctione et humilitate poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
si penitentiam non accipiat. qͥa
semꝑ illam fructuose et fidelit̃
agit: bene hinc exit. Et si eo dem¬
pore quo moriturus ẽ eam acce¬
perit. et unam pardem sibi et
xp̃o ad sub̃am suã cum filus¬
sius fecerit: non solum ueniam
peccatorum credimꝰ obtinere.
sed etiam premia eterna ꝑcipe.¬
tie ut etiam si aliqͥs quam dui ui¬
xerit non solum parua. sed forte
etiam capitalia committat pec¬
cata: et tamen mala ipsa igno¬
ranter magis quam spe peniten¬
tie agat. nec iõ animam suã ad
peccata relaxat. ut ad illam subi¬
taneam penitentiam se reseruet.
et in transitu suo cum grandi hu¬
militate et cordis contritione. cũ
rugitu et mugitu ipsam penitñ¬
tiam petat. et hoc definitissime
incorde suo deliberet: ut si euase¬
rit qͣm dui uixerit toto corde et
totis uiribus fructuosam penitẽ¬
tiam agat: et ꝗeꝗͥ se male tulisse co¬
gnouitad integrum reddat. et se¬
cundum illud ꝓpheticum rapinã

Expanded text:
si poenitentiam non accipiat; quia si poenitentiam non accipiat; quia semper illam fructuose et fideliter egit, bene hinc exiet: et si eo tempore quo moriturus est, eam acceperit, et partem sibi et Christo ad substantiam suam cum filiis fecerit; non solum eum veniam peccatorumcredimus obtinere, sed etiam praemia aeterna percipetiae, ut etiamsi aliquis, quamdiu vixerit, non solum parva, sed forte etiam capitalia committat peccata; et tamen mala ipsa ignoretur qua spe poenitentiae agat, nec ideo animam suam ad peccata relaxet, ut ad illam subitaneam poenitentiam se reservet; et in transitu suo cum grandi humilitate et cordis contritione, cum rugitu vel gemitu ipsam poenitentiam petat; et hoc definitissime in corde suo deliberet, ut si evaserit, quamdiu vixerit, toto corde et totis viribus fructuosam poenitentiam agat; et quidquid se male tulisse cognoscit, ad integrum reddat, ut secundum illud propheticum rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
ylti de fratribꝰ uel fili¬
is nr̃is solliciti s̃ utrũ
statim defunc̾tus fuerit: ad ple¬
nam possit indulgentiam ꝑue¬
nire. Et dum hec inquirunt: non
sine parua inter se animositate
contendunt. Alii enim dicunt
eum qui sic acceperit ad inte¬
grum liberare: alii enim parum
ꝓdesse confirmant. Quid tamen
de hac re nobis scđm sc̃oꝵ patrũ
regulas iudeatur. breuiter cari¬
tati ur̃e uolo suggerere. NoN
incongrue potest credi. tribus
modis. ad istam subitaneam pe¬
nitentiam ꝑuenire. Primus et
precipuus modus ẽ ut xp̃ianꝰ
crimina capitalia non admit¬
mittat. aut si force admisit. sic
ꝓillis peniteat. et bonis operibꝰ
deleat: ut postea ad peccata ip¬
sa non redeat. De om̃ibꝰ fructibꝰ
decimas reddat: et de nouem
partibꝰ quicquid sius necessita¬
tibus suꝑ fuerit: minuta pecca¬
ta que cottidie subripiunt re¬
dimat: et illam caritatem tene¬
at. que non solum amicos: sed
ipsos diligit inimicos. Qui hec
fideliter implere uoluerit: etiã¬

Expanded text:
lti de fratribus vel filiis nostris solliciti sunt, utrum statim defunctus fuerit, ad plenam possit indulgentiam pervenire: et dum haec inquirunt, non sine parva inter se animositate contendunt. Alii enim dicunt eum qui sic acceperit, ad integrum liberari; alii autem parum prodesse confirmant. Quid tamen de hac re nobis secundum sanctorum patrum regulas videatur, breviter Charitati vestrae volo suggerere. Non incongrue potest credi tribus modis ad istam subitaneam poenitentiam perveniri. Primus et praecipuus modus est, ut christianus crimina capitalia non admittat; aut si forte admiserit, sic pro illis poeniteat, et ea bonis operibus diluat, ut postea ad peccata ipsa non redeat; de omnibus fructibus decimas reddat, et de novem partibus quidquid suis necessitatibus superfuerit, minuta peccata quae quotidie subrepunt redimat, et illam charitatem teneat quae non solum amicos, sed ipsos diligit inimicos. Qui haec fideliter implere voluerit, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
decem annos talem ẽẽ qualis fu¬
it illa die. quando plantata est.
Si inserit oliuetum: iudeamus
si ei placeat ut post plures annoͤ
tale sit quale fuit quando inser¬
tum est. Si illi natus est filius:
consideret si hoc uult ut post
annos quinq: in ea qua natus
est modicitate. infantia. atq eta¬
de ꝑduret. Cum gͦ nullus sit cui
hoc placeat de rebus suis: quom
dolet aliquis de uinea et oliue¬
to. uel filio si nullum augmen¬
tum habuerit: sic doleat. si se ip¬
sum ex eo tempore quo inxp̃o
renatus est nichil ꝓfecisse cos¬
nouerit. Certissime enim nosse
debemꝰ: quia quomͦ nos uolu¬
mus ut quicquid ad nos ꝑtinet
siue ingregibus siue inquibus¬
cumq agrorum fructibꝰ ut in
om̃i bono crescant atq ꝓficiant:
hoc sine dubio et ds noster de
nobis et desiderat et exspect᷑at.
cius afferat quam spinas: sicut
inquit plantaui: et expec̾taui ut
faceret uuas: fecit autem labruͤ¬
cas. Et quia sicut dicit apostolꝰ.

Expanded text:
decem annos talem esse, qualis fudecem annos talem esse, qualis fuit illa die quando plantata est. Si inseruit olivetum, videamus si ei placeat ut post plures annos tale sit, quale fuit quando insertum est. Si illi natus est filius, consideret si hoc vult, ut post annos quinque in ea qua natus est modicitate infantiae atque aetate perduret. Cum ergo nullus sit cui hoc placeat de rebus suis; quomodo dolet aliquis de vinea et oliveto vel filio si nullum augmentum habuerint, sic doleat si se ipsum, ex eo tempore quo in Christo renatus est, nihil profecisse cognoverit. Certissime enim nosse debemus quia quomodo volumus ut quidquid ad nos pertinet, sive in gregibus, sive in quibuscumque agrorum fructibus, in omni bono crescant atque proficiant; hoc sine dubio et Deus noster de nobis et desiderat et exspectat. Pas potius afferat quam spinas: ne de inquit, plantavi, et exspectavi ut faceret uvas; fecit autem labruscas . Sed quia, sicut dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
tant sufficere si mala nonfece¬
rint: solent et hoc dicere. Stinã
in diem mortis talis merear in¬
ueniri: qualis de baptismi sa¬
cramento ꝓcessi. Bonum quidẽ
ẽ: ut unusquisq indiem iudicu
purgatus inueniatur abom̃ibꝰ
malis. S graue malum ẽ: si ꝓ¬
fectum non habuerit in operibꝰ
bonis. Et ipsi enim soli sufficit
talem ẽẽ qualis de baptismi sa¬
cramento ꝓcessit: qui statim ptꝰ
acceptum baptismum de hac
luce migrauerit. Non habuit
spacium: quo se ibonis operibꝰ
exerceret. Ille uero qui ad longũ
tempꝰ uiuendi. et etatem posse
bene operandi habuit. non ei suf¬
ficit ociosum esse amalis: si etiã
lem ut michi diceret ille qui ta¬
lis uult insuo transitu inueniri.
qualis fuit eo tempore. quo bap¬
tismi meruit sacramenta susci¬
pere licet bonum ẽ ut sit sempex
purgatus amalis: sed graue ma¬
lum ẽ si non proficiat inbonis.¬
Et si plantauit nouellam in agro
suo uineam: utrum uelit eam pꝰ

Expanded text:
tant sufficere si mala non fecetant sufficere si mala non fecerint, solent et hoc dicere: Utinam in diem mortis talis merear inveniri, qualis de Baptismi sacramento processi. Bonum quidem est ut unusquisque in die judicii purgatus inveniatur ab omnibus malis; sed grave malum est si profectum non habuerit in operibus bonis. Ipsi enim soli sufficit talem esse qualis de Baptismi sacramento processit, qui statim post acceptum Baptismum de hac luce migraverit; non habuit spatium in quo se bonis operibus exerceret: ille vero qui et longum tempus vivendi, et aetatem posse bene operandi habuit, non ei sufficit otiosum esse a malis, si etiam a lem ut mihi diceret ille qui talis vult in transitu suo inveniri, qualis fuit eo tempore quo Baptismi meruit sacramenta suscipere licet bonum est ut sit semper purgatus a malis, sed grave malum si non proficiat in bonis, si plantavit novellam in agro suo vineam, utrum velit eam post
Abbreviated transcription (Latin):
uo. quod ipse facit dño suo. Nũ¬
quid enim uult. ut ei seruus su¬
us nec bona faciat omnino nec
malum.Omnes enim hoc uolu¬
mus. ut serui nostri. non solum
non faciant mala que ꝓhibemus
sed etiam impleant opera. que ui
bemus. Qmuis enim seruus tu¬
us grauiter reus sit. si animalia
tua furto abstulerit: tamen nec
ille sine culpa erit: qui animalia
illa negligenter seruare uolue¬
rit Non est ergo iustum ut faci¬
amus domino nr̃o: quod fieri no¬
lumus aseruo nostro. Seruos
enim nr̃os nec facimus nec quasi
et nos enim et ipsos ds noster
creauit. et pascit. et tantum̃ ser¬
uos quos ipsi non fecimus: ut no¬
bis cum grandi diligentia ser¬
uiant uolumus. Inde iustum
ẽ ut agnoscamus legitimũ do¬
minum: qui sic exercemus in
subditis dominatum. Hoc totũ
fratres iõ diximus. ut de ipsis
serus nris possimus agnoscere.
quod nobis non sufficiat mala
non facere:si bona noluerimus
implere. Illi enim qui sibi pu¬

Expanded text:
uo, quod ipse facit Domino suo. Numuo, quod ipse facit Domino suo. Numquid enim vult ut ei servus suus nec bonum faciat omnino nec malum? Omnes enim hoc volumus, ut servi nostri non solum non faciant mala quae prohibemus, sed etiam impleant opera quae eis jubemus. Quamvis enim servus tuus graviter reus sit, si animalia tua furto abstulerit; tamen nec ille sine culpa erit, qui animalia illa negligenter servare voluerit. Non est justum ut faciamus Domino nostro, quod fieri nolumus a servo nostro. Servos nostros nec fecimus, nec quasi et nos enim et ipsos Deus noster creavit et pascit: et tamen servi, quos ipsi non fecimus, ut nobis cum grandi diligentia serviant volumus. Unde justum est ut agnoscamus legitimum Dominum, qui sic exercemus in subditis dominatum. Hoc totum, fratres, ideo diximus, ut de ipsis servis nostris possimus agnoscere quod nobis non sufficiat mala non facere, si bona noluerimus implere.
Abbreviated transcription (Latin):
dicet. Discedite ame maledicti
inignem eternum: qͥa esuruu.
et non dedistis mͥ manducare.
Sitiui: et non dedistis mͥ bibere.
Diligenter attendite quod dixi
Non enim ait uenite benedic̾ti.
ꝑcipite regnum. quia res aliena
non tulistis: sed quia de rebꝰ ue¬
stris elemosinas erogastis. Sicut
et ipsis asinistris positis nonerit
dic̾turus. discedite ame male¬
dicti inignem eternum. quia
fraudem fecistis: sed quia desub¬
stantia ur̃a. pauperibꝰ non de¬
distis. Rogo uos fratres: diligen¬
ter sententiam istam attendi¬
te. Et sicut uos ammonui: etiã
memoriter retinete. Si inignem
mittitur qui pauperibꝰ sub̃am
suam non dedit putas ubi mit¬
tendus erit. qui ꝑ qͣslibet fraudeᷤ
alienas alienas inuasit: Si inig¬
nem mittitur. qui non uestiuit
nudum: uos uidete ubi mitten¬
dus est. qui exspoliauit uestitũ.
llle ergo qui credit quod illi suf¬
ficiat malum᷑ fecisse. etiam sibo¬
na nonfecerit: uellem ut michi
diceret. si sibi hoc uult fieri a ser¬

Expanded text:
me, maledicti, in ignem aeternum; quia esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere . Diligenter attendite quid dixit. Non enim ait, Venite, benedicti, percipite regnum, quia res alienas non tulistis; sed, quia de rebus vestris eleemosynas erogastis. Sicut et ipsis a sinistris positis non erit dicturus, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, quia fraudem fecistis; sed, Quia de substantia vestra pauperibus non dedistis. Rogo vos, fratres, diligenter sententiam istam attendite; et sicut vos admonui, etiam memoriter retinete. Si in ignem mittitur qui pauperibus substantiam suam non dedit; putas, ubi mittendus erit qui per quaslibet fraudes res alienas invasit? Si in ignem mittitur qui non vestivit nudum; vos videte ubi mittendus erit qui exspoliavit vestitum? Ille ergo qui credit quod illi sufficiat malum non fecisse, etiamsi bona non fecerit; vellem ut mihi diceret, si sibi hoc vult a servo s
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i expulsus ẽ. reuertatur. Et si
nos abonis operib inuenerit
sima nostra peiora prioribꝰ. Hec¬
consuetudinẽ libenter accipitis
et atcentius cogitatis: non de so¬
la fide sed etiam et de bonis ope¬
ribꝰ confidenteᷤ. ita amalis om̃i¬
bus abstinere poterimus: ut. xp̃o
auxiliante in operibꝰ bonis uos
iugiter exerceatis: ut illam be¬
atam et desiderabilem uocem
cum exultatione et gaudio fe¬
liciter audire mereamini. uenite
benedict. ꝑcipite regnum quod
uobis paratum ẽ ab origine mũ¬
di. Quod ipse prestare dignet᷑.

Expanded text:
Christi expulsus est, revertatur, et si Christi expulsus est, revertatur, et si nos a bonis operibus invenerit aciat nouissima nostra peiora prioribus. consuetudinem libenter accipitis et attentius cogitatis, non de sola fide, sed etiam et de bonis operibus confidentes, a malis actibus ita abstinere poteritis, ut Christo auxiliante in operibus bonis vos jugiter exerceatis: ut illam beatam et desiderabilem vocem cum exsultatione et gaudio feliciter audire mereamini, Venite, benedicti, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi : quod ipse praestare dignetur,
Abbreviated transcription (Latin):
suggessimus. rogo fratres ut
nullus ex uobis credat qđ̵ ei so¬
lum hoc sufficiat si opera mala
non fecerit: sed quantis potest
uirib sic diuertat amalo. ut
faciat bonum: et audiat domi¬
num dicentem in euuangelio.
Quid ꝓoest quod dicitis michi
domine domine: et non facitis q̃
dico: & illud. Si diligitis me:
mandata mea seruate. Que autẽ
sunt que in euuangłio facienda
preceperit xp̃c: do propicio bene
nostis. Diligite inquit inimicos
ur̃os: bene facite his qui uos ode¬
runt: ut sitis filu patris uestri.
Et iterum. Qerumptamen date
elemosinam: et ecce omnia mun¬
da sunt uobis. dequa re audi¬
amus. et beatum iacobum: libe¬
ra uoce clamantem. Sicut enim
si tales simus quales fiuimꝰ eo
tempore quo baptismi sacram̃ta
accepimus. E baptismum enim
uac̾ati sumus om̃ib malis: sed
cum di gr̃a bene agendo. debemꝰ
repleri om̃ibus bonis. ne forte
si sine operibꝰ bonis de soluis bap¬
tismi sacramento confidimus: sp̃c
inmundus qui de nobis ꝑ grãm

Expanded text:
suggessimus, rogo vos, fratres, ut nullus ex vobis credat quod ei solum hoc sufficiat si opera mala non fecerit; sed quantis potest viribus sic divertat a malo, ut faciat bonum, et audiat Dominum dicentem in Evangelio, Quid prodest quod dicitis mihi, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? et illud, Si diligitis me, mandata mea servate . Quae autem sunt quae in Evangelio facienda praeceperit Christus, Deo propitio bene nostis. Diligite, inquit, inimicos vestros, benefacite eis qui vos oderunt, ut sitis filii Patris vestri : et iterum, Verumtamen date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . De qua re audiamus et beatum Jacobum libera voce clamantem, Sicut enim si tales sumus, quales fuimus eo tempore quo Baptismi sacramenta accepimus. Per Baptismum enim vacuati sumus ab omnibus malis; sed Dei gratia bene agendo debemus repleri omnibus bonis: ne forte si sine operibus bonis de solius Baptismi sacramento confidimus, spiritus immundus, qui de nobis per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
crudelissimo morbo: ꝑ artam et an¬
gustam uiam ascendere meruisset.
dĩ adiutorio in nr̃a potestate con¬
sistit: peccatoꝵ nr̃orũ uulnera q̃si
uenena mortifera horrescentes. ele¬
mosinis. orationibꝰ ieiunisq insis
tentes. et precipue ꝑ caritatem que
non solum amicos. sed etiam ipsoᷤᷤ
diligit uumicos. tamquã ꝑ medi¬
camenta sp̃ualia pro recipienda
sanitate animarum nr̃arum ad
illius celestis medici miscđiam re¬
curramus. Ipse enim dicit. Nolo
mortem peccatoris: sed ut conuer¬
tatur et uiuat. Et iterum. Cum
conuersus ingemueris: saluus eri
Ad quam salutem nos ꝓsua pie¬
tate ꝑducat: qui cum patre et sp̃i

Expanded text:
crudelissimo morbo, per arctam et ancrudelissimo morbo, per arctam et angustam viam ascendere meruisset Dei adjutorio in nostra potestate consistit, peccatorum nostrorum vulnera quasi venena mortifera horrescentes, eleemosynis, orationibus, jejuniis insisentes, et praecipue per charitatem, quae non solum amicos, sed etiam ipsos diligit inimicos, tanquam per medicamenta spiritualia, pro recipienda sanitate animarum nostrarum ad illius coelestis medici misericordiam recurramus. Ipse enim dixit, Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat; et iterum, cum conversus ingemueris, salvus eris . Ad quam salutem nos pro sua pietate perducat, qui cum Patre et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
tus cum medico: duo sunt. Uincit᷑
morbus. Si se egrotus magis mor¬
bo qͣm medico uoluerit iungere et
ibi quia duo sunt uincitur medicꝰ¬
Nam si medico consentiret. pereunte
morbo egrotus euaderet: qͥa duos
contra se pugnantes uincere. nulla¬
tenus posset. Quare istam similitu¬
dinem posuerim: diligent̃ attendi¬
te. Medicus: as ẽ. Egrotus: homo ẽ
Leccatum: morbus ẽ Si se tunxerit
peccator cum do qui est uerus me¬
dicus: statim perit morbus. et libe¬
cator diligit morbum suum. ut
magis se peccatis suis tamquam
mortiferis morbis uelit iungere
quã celesti medico adherere. mor¬
bum. id÷ peccatum suũ nonsolum
accusare non adquiescit: s etiam
fronte impudentissima defensare
contendit: Dum se peccatis suis
uult iuingere: qͣsi uidetur celestẽ
medicum uincere Sed ꝑ istam in¬
felicem uic̾toriam: tamqͣm ꝑlatã
et spaciosam uiam descendit inge¬
henuam. Quia si medico consentire
uoluisset. pereunte peccato. tã qͣm

Expanded text:
tus cum medico; duo sunt, vincitur tus cum medico; duo sunt, vincitur morbus. Si se aegrotus magis morbo quam medico voluerit jungere; et ibi, quia duo sunt, vincitur medicnam si medico consentiret, pereunte morbo aegrotus evaderet; quia duos contra se pugnantes vincere nullatenus posset. Quare istam similitudinem posuerim, diligenter attendite. Medicus, Deus est: aegrotus, homo est; peccatum, morbus est. Si se jungit peccator cum Deo, qui est verus medicus, statim perit morbus. cator diligit morbum suum, ut magis se peccatis suis, tanquam mortiferis morbis, velit jungere, quam coelesti medico adhaerere; morbum, id est, peccatum suum, non solum accusare non acquiescit, sed etiam fronte impudentissima defensare contendit: dum se peccatis suis vult jungere, quasi videtur coelestem medicum vincere; sed per istam infelicem victoriam, tanquam per latam et spatiosam viam descendit in gehennam. Quia si medico consentire voluisset, pereunte peccato, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
derantes quia nec illi qui ꝑ latam¬
labore uident᷑er ascendere. longo tem¬
pore laborare uidentur. Nam qͥm
illi qui cum infelici gaudio auari¬
cie uel luxurie seruiunt. cã sumpto
itinere uie late cum diabolo arsuri
sunt ininferno: ita econtrario illi q̃
falsa gaudia ue late uel uite lux¬
uriose despiciunt: ubi cursum uie
anguste cum labore compleuerint.
ad angłoꝵ consortium ꝑuenire me¬
riori paradysi loco ubi est uera be¬
atitudo. et de duobꝰ infernis locu¬
ti sumꝰ et quid fugere uel quid de¬
sidetare debeamus scđm possibilita¬
tem quam ds dedit breuit̃ demon¬
strauimus. sunt alia tria de eadem
re ꝑtinentia. que caritati ur̃e cupi¬
mus intimare. Tria enim sunt: de
quibꝰ utilit̾ ac fidelit̃ cogitare et
possumus et debemus. Et ista tͥa
in conuersatione humana fierieti¬
am corporalibꝰ oculis frequenter
agnoscimꝰ Est enim medicus. ẽgro¬
tus. et morbus. Si se iunxerit egro¬

Expanded text:
derantes quia nec illi, qui per aderantes quia nec illi, qui per alabore videntur ascendere, longo tempore laborare videntur. Nam quomodo illi qui cum infelici gaudio avaritiae vel luxuriae serviunt, consumpto itinere viae latae cum diabolo arsuri sunt in inferno: ita e contrario illi qui falsa gaudia viae latae vel vitae luxuriosae despiciunt, ubi cursum viae angustae compleverint, ad Angelorum consortium pervenire meriori paradiso, loco ubi est vera beatitudo, et de duobus infernis locuti sumus, et quid fugere vel quid desiderare debeamus, secundum possibilitatem quam Deus dedit, breviter demonstravimus; sunt alia tria ad eamdem rem pertinentia, quae Charitati vestrae cupimus intimare. Tria enim sunt, de quibus utiliter ac fideliter cogitare et possumus et debemus: et ista tria in conversatione humana fieri etiam corporalibus oculis frequenter agnoscimus. Est enim medicus, aegrotus, et morbus. Si se junxerit aegro
Abbreviated transcription (Latin):
facientes: nullũ contra nullum
hominem odium incorde seruantẽ:
ꝑ artam et angustam uiam ad suꝑ¬
na ascendunt. Et licet adhuc bie
corpore habitare uideant᷑ in terris:
tumen sedm apłm conuersatio il¬
lorum incelis est ut sacerdote di¬
cente sursum corda. securi respon¬
deant se habere ad dñm. Conside¬
rate rogo fratres. ut non solum cũ
dolore sed etiam cum timore. eos
qui ꝑ uiã latam et spaciosam pre¬
cipitantur arguite: dicentes et con¬
dium. habituri sunt sine fine sup¬
plicium. Illis uero qui ꝑ artam et
angustam conantur ascendere. cõ¬
gaudete. et eis uos fidelit̃ sociate
et cum ipsis ad altitudinẽ uel bea¬
titudinem eterne uite contendite ꝑ¬
uenire. Nec timeatis quia laborem
habituri estis inura: s gaudete qͥa
magnum premium inuenietis in
patria. Unde iterum atq iterum
post prauũ laborem eternum gau¬
dium consideremus: et peccatorum
post transitoriam leticiã sine ullo
fine supplicium timeamus: consi¬

Expanded text:
facientes, contra nullum facientes, contra nullum hominem odium in corde servantes, per arctam et angustam viam ad superna ascendunt. Et licet adhuc hic in corpore habitare videantur in terris, tamen secundum Apostolum conversatio illorum in coelis est : ut sacerdote dicente, Sursum corda; securi respondeant se habere ad Dominum. Considerate, rogo, fratres; et non solum cum dolore, sed etiam cum timore, eos qui per viam latam et spatiosam praecipitantur, arguite, dicentes et condium habituri sunt sine fine supplicium. Illis vero qui per arctam et angustam conantur ascendere, congaudete, et eis vos fideliter sociate, et cum ipsis ad altitudinem vel beatitudinem aeternae vitae pervenire contendite. Ne timeatis quia laborem habituri estis in via: sed gaudete, quia magnum praemium invenietis in patria. Unde iterum atque iterumpost parvum laborem aeternum gaudium consideremus, et peccatorum post transitoriam laetitiam sine ullo fine supplicium timeamus; consi
Abbreviated transcription (Latin):
uia ẽ quȩ ducit ad uitã. et paucis
qui inueniunt eam. Et quia ꝑistã
artam et angustam reditur ad para¬
disum. et ꝑillam latam in illo infe¬
rior inferno descenditur. dum ad¬
huc cum dei adiutorio possumus
et inpotestate nr̃a consistit. sic̃ iam
sup᷑ suggessimus magis conemur
ꝑ artam et angustam ad gaudiũ¬
paradysi conscendere: quã ꝑ illam
latam et spaciosam ad inferni sup¬
ꝑiculoso gaudio ꝑ latam descen¬
dunt: qui autem sint illi qui per
artam et angustam cum labore
conscendunt. Om̃s enim amatoreᷤ
mundi. suꝑbi. auari. raptores. in¬
uidi. ebriosi. et adulteria cõmit¬
tentes: stateras dolosas et mensuras
dupplices habentes: odiũ incorde
seruantes: malum ꝓmalo reddenteᷤ
spectacula uel cruenta uł furiosa
uel turpia diligentes: ꝑ latam et
spaciosam descendere comꝓbant᷑.
Casti uero ac sobrii. miscdes. iusti¬
ciam tenentes: scd̾m uires suas ele¬
mosinas prõpto et hilari animo

Expanded text:
via est, quae ducit ad vitam; et pauci sunt via est, quae ducit ad vitam; et pauci sunt qui inveniunt eam. Et quia per arctam et angustam reditur ad paradisum, et per illam latam in illum inferiorem infernum descenditur; dum adhuc cum Dei adjutorio possumus et in potestate nostra consistit, sicut jam supra suggessimus, magis conemur per arctam et angustam ad paradisum conscendere, quam per illam latam et spatiosam ad inferni suppericuloso gaudio per latam descendunt; qui autem sint illi, qui per arctam et angustam cum labore conscendunt. Omnes enim amatores mundi, superbi, avari, raptores, invidi, ebriosi, et adulteria committentes, stateras dolosas et mensuras duplices habentes, odium in corde reservantes, malum pro malo reddentes, spectacula vel cruenta et furiosa vel turpia diligentes, per latam et spatiosam descendere comprobantur: casti vero et sobrii, misericordes, justitiam tenentes, secundum vires suas eleemosynas prompto et hilari animo
Abbreviated transcription (Latin):
dirannide suꝑbie ꝑ quam saudente
diabolo cecidimꝰ uelimus iugiter
ꝑmanere: ad inferioris inferni pro¬
funda unde iam reditus esse non
possit peccati pondere prememur
hec ergo fr̃s km̃i non transitorie.
secd cum grandi tuore ac tremore
considerantes intelligamus nos ad¬
huc inisto superiori inferno ꝑ dei
miscłiam positos. ut magis ad il¬
lum qui nos creauit desideremus
bonorum oꝑum gradibꝰ remeare.
quam cum illo qui nos decepit ad
inferioris inferni ꝓfunda descend̾e.
Et quia positi sumus tamqͣm int̾
aquã et ignem uelud int̾ summũ
honũ et sũmum malũ. qͣsi inter
tunã inferioris inferni et altitu¬
dinem paradisi: audiamus do¬
minum inscͥpturis cum admira¬
bili pietate clamantẽ. Posui te inqͥt
inter mortem et uitam. elige uitã.
ut uiuas. De istis duabꝰ uus nos
dominus ineuuangłio ammonuit:
quando dixit Lata et spaciosa uia
ẽ quȩ ducit ad mortẽ: et multi ia
qui intrant ꝑeam. Arta et angusta

Expanded text:
tyrannide superbiae, per quam suadente tyrannide superbiae, per quam suadente diabolo cecidimus, velimus jugiter permanere, ad inferioris inferni profunda, unde jam reditus esse non possit, peccati pondere premeres charissimi, non transitorie, sed cum grandi timore ac tremore considerantes, intelligamus nos in isto superiori inferno per Dei misericordiam positos, ut magis ad illum qui nos creavit, desideremus bonorum operum gradibus remeare, quam cum illo qui nos decepit, ad inferioris inferni profunda descendere. Et quia positi sumus tanquam inter aquam et ignem, velut inter summum bonum et summum malum, quasi inter ruinam inferioris inferni et altitudinem paradisi, audiamus Dominum in Scripturis cum admirabili pietate clamantem: Posui te, inquit, inter mortem et vitam; elige vitam, ut vivas . De istis duabus viis nos Dominus in Evangelio admonuit, quando dixit, Lata et spatiosa est via, quae ducit ad mortem; et multi sunt qui intrant per eam: arcta et angusta
Abbreviated transcription (Latin):
Dcio fr̃s km̃i. quod nonpos¬
sit ignorare scã caritas ue¬
stra. adam patrem nostrũ
locatum: sed ꝑ suadente diabolo
d̃i precepta cotempnens. in istius
mundi miserias uelud de suꝑiori
loco. ad inferiorem fiusse deiectũ.
Suꝑnum gͦ ẽ paradisus: infernũ
ẽ hic mundus. Aliud infernũ ẽ:
in quo post mortẽ peccatores et
impii demergunt᷑. Nam quod duo
suit inferna: ꝓpħa hoc euidenter
ostendit dicens. Ds qui eripusti
anina meã: ex inferno inferiori.
Non enim diceret inferiorem in¬
fernum: nisi esse et suꝑiorem scurt.
Ds autem noster miserator et mi¬
sericors. paciens et multum mise¬
ricors. qͣndo nos madam patrẽ
nostrum de altitudine paradysi
iusto iudicio suo in infernũ mun¬
di istius deposuit. ꝓ ineffabili pi¬
etate ad inferiorem infernum nõ
sed quodam mͦ inter paradisũ. et in¬
feriorem infernum uelud inmediũ
collocauit: ut si penitentiã uellemꝰ
agere: ad altitudinem pͥncipalis pa¬
trie meremuꝵ ascende. Siuͦ in illa

Expanded text:
charissimi, quod non possit ignorare sancta Charitas vestra, Adam patrem nostrum locatum; sed, persuadente diabolo, Dei praecepta contemnens in istius mundi miserias, velut de superiori loco ad inferiorem, fuisse dejectum. Supernum ergo est paradisus, infernum est hic mundus. Aliud infernum est, in quo post mortem peccatores et impii demerguntur. Nam quod duo sunt inferni, propheta hoc evidenter ostendit dicens: Deus, qui eripuisti animam meam ex inferno inferiori . Non enim diceret inferiorem infernum, nisi esse et superiorem sciret. Deus autem noster miserator et misericors, patiens et multum misericors, quando nos in Adam patre nostro de altitudine paradisi justo judicio suo in infernum mundi istius deposuit, pro ineffabili pietate ad inferiorem infernum nos sed quodam modo inter paradisum et inferiorem infernum velut in medio collocavit: ut si poenitentiam vellemus agere, ad altitudinem principalis patriae mereremur ascendere; si vero in illa