comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ego mniniquitate conceptꝰ sum: & in
peccatis mat̾ mea in utero me alut:
Solus gͦ ille agnus. qui ñ sic uenit. Non
inpeccatis mat̾ eiꝰ inutero aluit. qͦm
uirgo concepit. uirgo peꝑit. ⁊ fide con¬
cepit. qr fide suscepit. Gecce agnus dĩ:
Ñ ħt iste tͣducem de adam. Carnẽ tantũ
assumpsit de adam i peccatum ñ assump¬
sit. Qui ñ assumpsit de nr̃a massa pec¬
catum: ipse ẽ qui tollit ur̃m peccatum:
Ecce agnus dĩ. qui tollit peccatũ mundi:
Nostis qr qͥdam homines dicunt. aliq̃n
nos tollimus peccata hominib qui sc̃i
sumus. Si enim ñ fuerit sc̃s qͥ baptizat.
q̃mͦ tollit peccatum alt̾ius. cum sit ipse
plenus peccato: Cont᷑ istas disputatiões.
u̾ba nr̃a ñ dicamus. Hunc legamus. Ecce
agnus dĩ. ecce qui tollit peccatum mun¬
di. N sit p̾sumptio hominib iihomineᷤ.
Non transmigret passer in montes. in
domino confidat. Q sileuat ocłos suos
inmonces. unde ueniet auxilium ei:

Expanded text:
Ego in iniquitate conceptus sum, et in Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non in peccatis mater ejus in utero aluit, quem virgo concepit, virgo peperit; quia fide concepit, et fide suscepit. Ergo ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem tantum sumpsit de Adam, peccatum non assumpsit. Qui non assumpsit de nostra massa peccatum, ipse est qui tollit nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. 11. Nostis quia quidam homines dicunt aliquando: Nos tollimus peccata hominibus, qui sancti sumus: si enim non fuerit sanctus qui baptizat, quomodo tollit peccatum alterius, cum sit homo ipse plenus peccato? Contra istas disputationes verba nostra non dicamus, hunc legamus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non transmigret passer in montes, in Domino confidat ; et si levat oculos in montes, unde veniet auxilium ei,
Abbreviated transcription (Latin):
liauit ut dic̃et ñ sum dignus corrigiam
soluere. qͦmͦ habent humiliari qͥ dicunt
diceret. qͣm hunulis eẽt: Si dignum se
diceret. & sic diceret. ille uenit pꝰ me
se humiliasset. Qnͣdo aut̃ nec adhoc se¬
dignum dicit. uere plenus sp̃u sc̃o erat.
q sic seruus dnm̃ agnouit. & ex seruo
amicus fieri meruit. Hȩc in bethania
facta sunt tnsiordanem. ubi erat ioħs
ħm uenientẽ ad se: & ait. Ecce agnus
dĩ. ecce qui tollit peccata mundi. Ne¬
mo sibi arroget ⁊ dicat. qr ipse aufert
peccatum mundi. Iam intendite contͣ qͦs
suꝑbos intendebat digitum ioħs. Ndũ
erant nati hereuci. ⁊ iam demonstrabant᷑.
Cont᷑ illos clamabat tunc aflumo. contͣ qͦs
mͦ clamat ex eugłio. Uenit iħc. & quid
dicit iller Ecce agnus đi. Si agnus. inno¬
cenf. Q ioħs agnus. Annon ⁊ ipse in¬
nocens: Si quis innocens: aut quantum
innocens: Onmes ex illa tͣduce ueniunt
& ex illa ꝓpagine. de qͣ cantat gemens dd̃

Expanded text:
liavit, ut diceret, Non sum ego dignus corrigiam solvere; quomodo habent humiliari, qui dicunt: diceret, quam humilis esset? Et si dignum se diceret, et sic diceret, Ille venit post mse humiliasset. Quando autem nec ad hoc dignum se dicit, vere plenus Spiritu sancto erat, qui sic servus Dominum agnovit, et ex servo amicus fieri meruit. 10. Haec in Bethania facta sunt trans Jordanem, ubi erat Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Nemo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David:
Abbreviated transcription (Latin):
qui tollit peccata mundi. Hic ẽ de quo
dixi. Pꝰme uenit uir qui ante me factꝰ
ẽ. qr prior me erat. Pꝰ me uenit. quia
posterius natꝰ ẽ. Ante me factus ẽ. qr
s ut manifestaretur in isrł. ꝑpt̾ea ueni
ego in aqua baptizans. Q testimonium

Expanded text:
it peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit, quia posterius natus est: ante me factus est, quia sed ut manifestaretur Israeli, propterea veni ego in aqua baptizans. Et testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa: Quasi audatię uidebatur eẽ bap¬
qrare. qr si inquiunt ꝑsonam querimus
utrum tu sis xͦ. tu dicis te ñ ẽẽ. Querioꝰ
ne forte p̃cursor illius sis. qr nouimꝰ ante
pͥueniens p̾co es id ẽ ꝓpħa: ⁊ accepifti
existis uidere indeserto. arundinẽ uẽto
agitari: Utiq ñ uento agitari sub audis
cameli. Ecce qui mollib uesturt᷑ in do¬
mib regum sunt. Non gͦ existis udere
hominẽ mollib uestitum. S qͥd existis

Expanded text:
a? Quasi audaciae videbatur esse baptizare, quasi, In qua persona? Quaerimus utrum tu sis Christus; tu dicis te non esse: quaerimus ne forte praecursor illius sis, quia novimus anpraeveniens praeco es, id est propheta, et accepisti existis in desertum videre? Arundinem vento agitari. Utique, Non vento agitari, subaudis;cameli. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Non ergo existis videre hominem mollibus vestitum. Sed quid exis
Abbreviated transcription (Latin):
Ego baptizo inaqua. medius aut̃ ur̃m
ftat quem uos nescitis. Humilis enim
ñ uidebat᷑. & ꝓpt̾ea lucerna accensa est:
Uidete qͦmͦ dat locum. qui aliud possit
putari. Ipse ẽ qui pꝰ me uenit:⁊ ance
me factus ẽ. sic̃ iam diximusi ad ẽ autẽ¬
positꝰ ẽ mͥ. cuiꝰ ego ñ sum dignus. ut sol

Expanded text:
Ego baptizo in aqua; medius autem vestrum stetit quem vos nescitis. Humilis enim non videbatur, et propterea lucerna accensa est. Videte quomodo dat locum, qui aliud posset putari. Ipse est qui post me venit, qui ante me factus est. Sicut jam diximus, id est, antepositus est mihi. Cujus ego non su
Abbreviated transcription (Latin):
sierunt. Et cum moyses homo di recessiss
ab ocłis eorum. idolum pecierunt. ⁊ dixer᷑.
Fac nob̃̾ deos qui nos p̾eant. qr ille homo
diisit nos. Tota spes eorum posita. erat
Numqͥd mortuus ẽ ds. qͥ eruerat eos de
terra egẏpti : Q̾ cum fecissent sibi ina.¬
ginem uituli. ad orauerunt ⁊ dixerunt.
Hi sunt dii tui isrł. qui te lib̾auerunt de
terra egypti. Qmcito obliti tam mam¬
festam grãm. Quib gͦ modis teneret᷑
ppłs talis. nisi ꝓmissis carnalib: Ea ibi
iub entur in decalogo legis quȩ ⁊ nobis.
s ñ ea ꝓmittunt᷑ que ⁊ nob̾. Nob̃ quid
ꝓmictitur : Uita ȩterna. Hec ẽ autem

Expanded text:
sierunt : et cum Moyses homo Dei recessisset sierunt : et cum Moyses homo Dei recessisset ab oculis eorum, idolum petierunt, et dixerunt: Fac nobis deos qui nos praeeant, quia ille homo dimisit nos. Tota spes eorum in homine posnumquid mortuus est Deus qui eruerat eos de terra Aegypti? Et cum fecissent sibi imaginem vituli, adoraverunt, et dixerunt, Hi sunt dii tui, Israel, qui te liberaverunt de terra Aegypti . Quam cito obliti tam manifestam gratiam! Quibus ergo modis teneretur populus talis, nisi promissis carnalibus? 20. Ea ibi jubentur in decalogo Legis quae et nobis; sed non ea promittuntur quae nobis. Nobis quid promittitur? Vita aeterna. Haec est autem
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe seruili : Apeccato. Et unde ꝓbamꝰ
Om interroga. Omnis qͥ facit peccatũ.
seruus ẽ peccati. Gͦ & nob̃. p̾cipitur
sp̃italit᷑ obseruatio sabbati. Iam illa
ominia p̃cepta magis nob̾ p̃cipiunt᷑.
& obseruanda sunt. Non occides ñ mecha¬
beris. ñ furaberis. ñ falsum testimonium
dices: honora patrem ⁊ matrem. Non
concupisces rem ꝓximi tui. ñ concupisces
uxorem ꝓximi tui. Nonne omnia ista
.inob precipiuntur: S quere mercedẽ ⁊
inuenies ibi dici. ut expellant᷑ hostes a
faue tua. & accipiatis terram qͣm ꝓmisit
ds patrib ur̃is. Quia ñ poterant capere
inuisibilia. ꝑ uisibilia teneant᷑. Qr̃ teneb̾at᷑
Ne penitus interirent. ⁊ ad idola laberent᷑.
Nam fecerunt hoc fr̃s mei sic̾ legit᷑. obliti
tanta miracula quȩ fecit ds coram ocłis
eorum. Mare discissum ẽ. uia facta ẽ in
medñs fluctib. Sequientes hostes eorum
hisdem aquis oꝑti sunt. ꝑ quas illi tran¬

Expanded text:
opere servili? A peccato. Et unde probamopere servili? A peccato. Et unde probamus? Dominum interroga: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Ergo et nobis praecipitur spiritualiter observatio sabbati. Jam illa omnia praecepta nobis magis praecipiuntur, et observanda sunt: Non occides, Non moechaberis, Non furaberis, Non falsum testimonium dices, Honora patrem et matrem, Non concupisces rem proximi tui, Non concupisces uxorem proximi tui . Nonne ista omnia et nobis praecipiuntur? Sed quaere mercedem, et invenies ibi dici: Ut expellantur hostes a facie tua, et accipiatis terram quam promisit Deus patribus vestris . Quia non poterant capere invisibilia, per visibilia tenebantur. Quare tenebantur? Ne penitus interirent, et ad idola laberentur. Nam fecerunt hoc, fratres mei, sicut legitur, obliti tanta miracula quae fecit Deus coram oculis eorum. Mare discissum est; via facta est in mediis fluctibus; sequentes hostes eorum eisdem aquis operti sunt, per quas illi tran
Abbreviated transcription (Latin):
typꝰ oftenderet᷑. Non utiq ipsa substant
demonstrabat᷑ ⁊ manifestabatur. Et hoc
attendat caritas ur̃a. lene docum̃tum:
Sapientia dĩ uideri ocłis ñ pot̾ f rs. si¬
u̾bum hominis oculis ñ uidetur. u̾bum
di uideri sic potest: Expellite gͦ de
cordib uris carnales cogitationes. ut
uere sitis sub gr̃a. ut ad nouum testa.¬
mentum ꝑtineatis. idõ uita ęt̾na ꝑmit¬
titur innouo testam̃to. Legite uetus
testam̃tum. & uidete qr carnali adhuc
ppło ea quidem p̃cipiebant᷑ quȩ ⁊ nob̾.
Nam unum łm cole. & nob̾ p̾cipitur.
sabbati. magis nob̾ p̾cipitur: qr sp̃italit̃
obseruandum p̾cipitur. Iudei enim ser.¬
uilit̾ obseruabant. diem sabbati ad lux¬
uriam. ad ebriositatẽ. Qͣnto meliꝰ femine
eorum lanam facerent. qͣm illo die inͣme¬
ni is saltareut: Absit fr̃s. ut illos dica¬
miis obseruare diem sabbati. Spitalit
obseruat sabbatum xͥanus. abstinens
se ab oꝑe ser auli. Quid ẽ enim ab

Expanded text:
typus ostenderetur: non utique substantia typus ostenderetur: non utique substantia ipsa demonstrabatur et manifestabatur. Et hoc attendat Charitas vestra lene documentum. Sapientia Dei videri oculis non potest. verbum hominis oculis non videtur, Verbum Dei videri sic potest? 19. Expellite ergo de cordibus vestris carnales cogitationes, ut vere sitis sub gratia, ut ad Novum Testamentum pertineatis. Ideo vita aeterna promittitur in Novo Testamento. Legite Vetus Testamentum, et videte quia carnali adhuc populo ea quidem praecipiebantur quae nobis. Nam unum Deum colere, et nobis praecipitur. sabbati, magis nobis praecipitur: quia spiritualiter observandum praecipitur. Judaei enim serviliter observant diem sabbati, ad luxuriam, ad ebrietatem. Quanto melius feminae eorum lanam facerent, quam illo die in maenianis saltarent? Absit, fratres, ut illos dicamus observare sabbatum. Spiritualiter observat sabbatum christianus, abstinens se ab opere servili. Quid est enim ab
Abbreviated transcription (Latin):
reuelat ñ tacemus. caritati ur̃ȩ. Illud
aut᷑ sciatis. qr omnia que corꝑalicer
uisa sunt. ñ erat illa substantia dei:
Illa erum ocłis carnis uidemus. dei
substantia unde uidet᷑: Gugłium
interroga. beati mundi cordes. qmͣ
ipsi dm̃ uidebunt. F uerunt hocẽs
qui dicerent uanitate cordis sui de¬
cepti. Pater inuisibilis ẽ.filius autẽ
uisibili s. Unde uisibilis: Si pot᷑
carnem. q suscepit carnẽ. manaifes¬
tum est. Illi aut̃ qui carnẽ. xpisti
uiderunt. aliqui crediderunt. aliqui
crucifixerunt. & qui crediderunt. illo
crucifixo nutauerunt: & nisi ipsam pꝰ
resurrectionẽ palparent. fides ad eos ñ
reuocaret᷑. Si gͦ ꝓpt̾ carnem uisibilis filiꝰ
& nos concedimis. & ẽ catholica fides:
Si autͣ ante carnem sic̾ ipsi dicunt. id ẽ
anteqͣm. incarnaret᷑: multum delirant.
multum errant. Facta enim sunt illa
uisibilia corꝑalit̾ ꝑ creaturam. in quib

Expanded text:
revelat, non tacemus Charitati vestrae. 18. Illud revelat, non tacemus Charitati vestrae. 18. Illud autem sciatis, quia omnia quae corporaliter visa sunt, non erant illa substantia Dei. Illa enim oculis carnis videmus: Dei substantia unde videtur? Evangelium interroga: Beati mundo corde; quia ipsi Deum videbunt . Fuerunt homines qui dicerent vanitate sui cordis decepti, Pater invisibilis est, Filius autem visibilis est. Unde visibilis? Si propter carnem, quia suscepit carnem; manifestum est. Illi enim qui carnem Christi viderunt, aliqui crediderunt, aliqui crucifixerunt: et qui crediderunt, illo crucifixo nutaverunt; et nisi ipsam post resurrectionem palparent, fides ad eos non revocaretur. Si ergo propter carnem visibilis Filius; et nos concedimus, et est catholica fides: si autem ante carnem sicut ipsi dicunt, id est, antequam incarnaretur; multum delirant, et multum errant. Facta enim sunt illa visibilia corporaliter per creaturam, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
patris. ipse enarrauit. Qd ẽ insiu patris:
uit. Non enim d̾s habet sinum quem
admodum nos habenius inuestib: aut
cogitandus ẽ sic sedere quomodo nos.
aut forte cincꝰtus ẽ ut sinum haberet:
s qr sinus nr̃ intus ẽ. secrecum patris
simis uocat᷑. In secreto patris qͥ patrem
nouit. ipse enarrauit. Nam dm̃ nemo
creatura tẏpum dñi sui gerebat. non
ipsius dñi p̾sentiam exhibebat. Namq
aꝑte habes in lege. & loquebat᷑ moyses
cum dño cont᷑ in cont᷑. sicut amicꝰ cum
amico suo. Sequeris ipsam scͥpturam.
&̾ inuenis moysen dicentẽ. Si inueni
gr̾am in conspectu tuo. ostende nichi te¬
ipsum manifeste ut uideam. Et parũ ẽ
qr dixit. responsum accepit: ñ potes
uidere faciem ir eam. Loquebatur gͥ fĩs
mei cum moyse angłs.portans typum
dm̃. & illa onnia quȩ ibi ꝑ angłm fac̾ta
sunt. futuram istam gr̾am ⁊ ueritatẽ
ꝓmitebant. Qui bene scrutant᷑ legom
nouerunt. & eum oportunumẽ ut &
nos aliquid inde dicamus. qͣntum dñs

Expanded text:
tris, tris. Non enim Deus habet sinum, sicut nos habemus in vestibus, aut cogitandus est sic sedere quomodo nos, aut forte cinctus est ut sinum haberet: sed quia sinus noster intus est, secretum Patris sinus Patris vocatur. In secreto Patris, qui Patrem novit, ipse enarravit. Nam Deum nemocreatura est; typum Domini sui gerebat, non ipsius Domini praesentiam exhibebat. Namque aperte habes in Lege, Et loquebatur Moyses cum Domino, contra in contra sicut amicus cum amico suo. Sequeris ipsam Scripturam, et invenis Moysen dicentem, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi teipsum manifeste, ut videam te. Et parum est quia dixit: responsum accepit, Non potes videre faciem meam . Loquebatur ergo, fratres mei, cum Moyse angelus, portans typum Domini: et illa omnia quae ibi per angelum facta sunt, futuram istam gratiam et veritatem promittebant. Qui bene scrutantur Legem, noverunt: et cum opportunum est, ut et nos aliquid inde dicamus, quantum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
lanta aut̃ excellentia erat in iohanne. ut
cͦ ħ ẽ testimonium ioħis. qñ miserunt
iudei ab iherosolimis sacerdotes ⁊ leuitas
ad eum. ut interrogarent eum tu qͥs es.
Ñ aut̃ micterent. nͥ mouerent᷑ excellentia
auctoritatis eiꝰ. qͥ ausus ẽ baptizare. Et
uerant enim. qr p̾cessurus erat helias xͫ:
Non enim alicui incognitum erat nom̃ xͥ
rant uenturum. sic offenderunt inp̾sentẽ:
Offenderunt tanqͣm in humilem lapidẽ:
Lapis enim ille adhuc paruus erat. Iam
quidem p̾cisus de monte sine manibꝰ sic̾
dixit danihel ꝓpħa uidisse lapide p̾cisũ
de monte sine manib. S qͥd sequitur:

Expanded text:
anta autem excellentia erat in Joanne, ut Ergo, Hoc est testimonium Joannis, quando miserunt Judaei ab Jerosolymis sacerdotes et Levitas ad eum, ut interrogarent eum, Tu quis es? Non autem mitterent, nisi moverentur excellentia auctoritatis ejus, quia ausus est baptizare. Et verant enim quia praecessurus erat Elias Christum. Non enim alicui incognitum erat nomen Chrarent venturum, sic offenderunt in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam quidem praecisus de monte sine manibus: sicut dicit Daniel propheta, vidisse se lapidem praecisum d
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ helẏas ẽ. A mbo p̾cones sibi
dederunt similitudines suas. ⁊ tenuert᷑
ꝓprietates suas. Unus aut̃ dñs iudex. siue
illo p̾cone p̾cedente siue illo. Q interroga¬
uerunt eum. Quid gͦ: helyas es tu: Et

Expanded text:
similitudinem Elias est. Ambo praecones sibi dederunt similitudines suas, et tenuerunt proprietates suas: unus autem Dominus judex, sive illo praecone praecedente, sive illo. 7. Et interrogaverunt eum: Quid ergo? Elias es tu
Abbreviated transcription (Latin):
lapidem. Quanta cecitas ẽ ñ uidere montẽ:
G uidebant humilẽ ⁊ ñ cognouerunt. de-¬
monstrabat᷑ illis ꝑ lucernam. Nam pͥmo
ille qͦ maior nemo surrexerat in natis
mulierum dixit. ñ sum ego xͦ. Nictumq
illi ẽ. Numquid tu ẽs helias. Respondit:
Et dixit. Ñ sum: & fecit nob̾ questionẽ:
Timendum ẽ enim ne minus intelligentes

Expanded text:
lapidem: quanta caecitas est non videre montem? 5. lapidem: quanta caecitas est non videre montem? 5. Ergo viderunt humilem, et non cognoverunt. Demonstrabatur illis per lucernam. Nam primo ille, quo major nemo surrexerat in natis mulierum, dixit, Non sum ego Christus. Dictumque illi est, Numquid tu es Elias? Respondit, et dixit, Non sum, et fecit nobis quaestionem. Timendum est enim ne minus intelligentes,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cisus sine manib ante ocłos iudeor.
s humilis erat. Non inmerito. qr ñdũ
creuerat lapis ille ⁊ impleuerat orbem
terrarum. qđ ostenderͥat in regno suo q̃ ẽ
eccła. qr impleuit totam faciem terrȩ.
Quia gͦ ñ creuerat. offenderunt in illur
tanqͣm in lapidem. & factum ẽ in eis qd̃
seriptum ẽ. Qui ceciderit suꝑ lapidem con¬
quassabitur. & suꝑ quos ceciderit lapis ille.
conteret eos. Primo supͣ humilẽ cecidert̃.
excelsꝰ supͣ illos uenturus ẽ. S ut eos uen¬
turus excelsꝰ conteret. pͥmo eos humilis
quassauit. Offenderunt in eum. ⁊ qͦssati st̃:
ñ contriti s quassati. Ueniet excelsus. &
conteret eos. S ignoscendum ẽ iudeis. qr
offenderunt in lapidem qui ñ creuerat:
Quales sunt illi. qui in ipsum montem
offenderunt: Iam de quib dicam cognos¬
citis. qͥ negant ȩccłam toto orbe diffusam:
lon inhumilem lapidem. s in ipsum mon¬
tem offendunt. qͥ factus ẽ ille lapis cum
cresceret. Ceci iudei. ñ uiderunt humiłe

Expanded text:
sine manibus, ante oculos Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito; quia nondum creverat lapis ille, et impleverat orbem terrarum: quod ostendit in regno suo, quod est Ecclesia, qua implevit totam faciem terrae. Quia ergo nondum creverat, offenderunt in illum tanquam in lapidem: et factum est in eis quod scriptum est, Qui ceciderit super lapidem istum, conquassabitur; et super quos ceciderit lapis ille, conteret eos . Primo super humilem ceciderunt; excelsus super illos venturus est: sed ut eos venturus excelsus conterat, primo eos humilis quassavit. Offenderunt in eum, et quassati sunt; non contriti, sed quassati: veniet excelsus, et conteret eos. Sed ignoscendum est Judaeis, quia offenderunt in lapidem qui nondum creverat. Quales sunt illi qui in ipsum montem offenderunt? Jam de quibus dicam cognoscitis. Qui negant Ecclesiam toto orbe diffusam, non in humilem lapidem, sed in ipsum montem offendunt: quod factus est ille lapis dum cresceret. Caeci Judaei non viderunt humilem
Abbreviated transcription (Latin):
Non tantum ualeant spinȩ curarun. ut
offocent semen qd seminat᷑ in nob̾. Quare
enim cogimur eadem repetere. nisi qr de
memoria cordis ur̃i securi ñ sumus: Si
gͦ solus dñs baptizatꝰ eẽt baptismo iohis.
ñ deẽent qui sic eum haberent. ut pu¬
tarent baptismum ioħis maiorem ẽẽ ꝗͣ.
ẽ baptismus xͥ. Dicerent enim. Usq ad eo
ille baptismus maior ẽ: ut solꝰ xͦ ab eo

Expanded text:
non tantum valeant spinae curarum, ut effocent semen quod seminatur in vobis: quare enim cogimur eadem repetere, nisi quia de memoria cordis vestri securi non sumus? si ergo solus Dominus baptizatus esset baptismo Joannis, non deessent qui sic eum haberent, ut putarent baptismum Joannis majorem esse, quam est baptismus Christi. Dicerent enim: Usque adeo illud baptisma majus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Q respondit. Non. Dixerunt gͦ ei. Quis es
ut responsum demus his qͥ miserunt nos.
qͥd dicis de te ipso: ait. Ego uox clamanus
indeserto. Isayas illud dixit. In iohannẽ
ꝓpħia ista completa ẽ. Ego uox clamantis
Aiudice repellit p̾co. ad iudicem uocat
ioħs: immo uocat ioħs ad humilem.
ne iudex sentiat᷑ excelsus. Ego uox da¬
mantis in deserto. dirigite uiam dñ
sic̾ dixit isaẏas ꝓpħa. N dixit ego sum

Expanded text:
 ei: Quis es tu? ut responsum demus his qui miseruut nos. Quid dicis de teipso? Ait: Ego vox clamantis in deserto. Isaias illud dixit In Joanne prophetia ista impleta est, Ego vox clamantis A judice repellit praeco, ad judicem vocat Joannes. Imo vocat Joannes ad humilem, ne judex sentiatur excelsus. Ego vox clamantis in deserto, dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Non dixit, Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd dicturi sunt: qr ñ scimus qͣndo uenerit
columba. Ne forte ibi lateat. legunt᷑ aliĩ
ȩugłiste qui plenius illud dixerunt. &
inuenimꝰ aꝑtissime tunc descendisse co¬
lumbam. cum dñs ab aqua ascendit:
Suꝑ baptizatum enim aꝑti sunt cęli:⁊
tizatum cognouit. uenienti ad baptismũ
qͦmͦ dicit. ego ã te debeo baptizari: Hanc
uob̾eum interim ruminate. Hanc uob̾ẽ
conferte. hanc uob̾cum tractate. Prestec
dñs d̾s nr̃. ut anteqͣ ⁊ ame audiatis ali¬
cui urm pͥori eam reuelet. Tam̃ fr̃s hoc
sciatis. qr ꝑ istius questionis solutionẽ. uocẽ
pars donati de baptismi gr̃a ubi nebulas
ostendunt imperitis. ⁊ retia tendunt auib
uolantib si frontem habeant omĩno nõ
habebunt. omĩno ora eors claudentur:.

Expanded text:
cturi sumus? Quia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi lateant, legantur alii evangelistae, qui planius illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperti sunt coeli, et tizatum cognovit, venienti ad baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum conferte, hanc vobiscum tractate. Praestet Dominus Deus noster ut antequam a me audiatis, alicui vestrum priori eam revelet. Tamen, fratres, hoc sciatis, quia per istius quaestionis solutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, omnino non habebunt: omnino eorum ora claudentur.
Abbreviated transcription (Latin):
forte aliquis dicat. & gr̃a ⁊ ueritas ñ ẽ
facta ꝑ moysen. qͥ uidit dm̃: statim
subiecit. Dm̃ nemo uidit unqͣm. & unde
ipse cum gr̃a & ueritate. dm enim
nemo uidit umqͣm. Q̃ unde illi ser¬
uo qͣntum caꝑe possit apparuit: S

Expanded text:
icat, Et Gratia et veritas non est facta per Moysen, qui vidit Deum? statim subjecit, Deum nemo vidit unquam. Et unde ipse cum Gratia et veritate. Deum enim nemo vidit unquam. Et unde illi servo quantu
Abbreviated transcription (Latin):
EUT OÑS UOLUITAS SISM
ꝓmissionis nr̃e ꝑuenimꝰ: p̃stabit
etiam ħ ut ad ip̃suis ꝓmissionis
redditionem ꝑuenire possimus:
Tunc enim ea que dicimus & nob̃ ⁊ uob̾
utilia sunt. si ab ipso sunt. Que autẽ ab
homine sunt. mendatia sunt: sic̃ ipse
mendatium ⁊ peccatum. Si quid autẽ
ħo ħt ueritatis atq iustitiȩ. ab illo fonte ẽ.
qͣm debemus sitire in hac heremo. ut ex
eo qͣsi guitis quibꝰdam inrorati. & in hac
ꝑegrinatione interim consolatione defici¬
amus in uia. uenire ad eiꝰ requiem sacie¬
tatemq possimus. Si gͦ qui loquit᷑ menda¬
cium de suo loquit᷑. qui loquit᷑ ueritatẽ de

Expanded text:
ut Dominus voluit, ad diem promissionis nostrae pervenimus: praestabit etiam hoc, ut ad ipsius promissionis redditionem pervenire possimus. Tunc enim ea quae dicimus, et nobis et vobis si utilia sunt, ab ipso sunt: quae autem ab homine sunt, mendacia sunt; sicut ipsemendacium et peccatum. Si quid autem homo habet veritatis atque justitiae, ab illo fonte est, quem debemus sitire in hac eremo, ut ex eo quasi guttis quibusdam irrorati, et in hac peregrinatione interim consolati, ne deficiamus in via, venire ad ejus requiem satietatemque possimus. Si ergo qui loquitur mendaciu
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipse ñ haberet qd ei dimitteret᷑. nec
qͥd in illo lauaret᷑. suscepit a seruo baptis¬
mum. ⁊ tanqͣm alloquutus ẽ filium suꝑ¬
bientẽ ⁊ extollentem se ac dedignantem
forte acciꝑe cum idiotis unde ei salus
uenire possit. & qͣsi dicens. Quantũ te
extendis. qͣntum excollis. qͣnta ẽ excellen¬
tia tua. qͣnta gr̃a tua. maior potest ẽẽ.
qͣm mea: Si ego ueni ad seruum. tu de-¬
dignaris uenire ad dñm: si ego suscepi
baptismum serui. tu dedignaris a dño
baptizar: Nam ut noueritis fr̃s mei.
qi ñ ex necessitate alicuuis uincłi peccati
dñs ueniebat ad ipsum iohannẽ. sicut
dicunt alii eugłiste cum adillum ueni¬
ret baptizandus dñs. ait ipse iohannes:
Tu ad me uenis. ego a te debeo baptizari:
Et qͥd ei respondit: Sine modo. ut im¬

Expanded text:
cum ipse non haberet quod ei dimitteretur, nec cum ipse non haberet quod ei dimitteretur, nec quod in illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu dedignaris a Domino baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non ex necessitate alicujus vinculi peccati Dominus veniebat ad ipsum Joannem; sicut dicunt alii evangelistae, cum ad illum veniret baptizandus Dominus, ait ipse Joannes: Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari. Et quid ei ipse respondit? Sine modo;
Abbreviated transcription (Latin):
debat. ⁊ distribuentẽ pauꝑib ⁊ catecuni¬
nus ẽ: instructus ⁊̃ forte doctrina sa¬
lutari supͣ multos fideles. Timendum ẽ
huic ne cadat. ap̃ semecipsum de baptis¬
mo sc̃o. qͦ peccata dimittunt᷑. Quid plus
accepturus sum: Ecce ego melior sum
ilo fidele. ⁊ illo fidele. cogitans sideles
aut coniugatos. aut idiotas. aut haben¬
tes ⁊ possidentes res suas qͣs ipse diftri¬
buit iam pauꝑib: ⁊ meliorem se arbi¬
trans eẽ qͣm ille qui iam baptiratꝰ ẽ.
dedignetur ad baptismura uenire di¬
sordeat ei hoc acciꝑe qd acceperunt in¬
feriores. qr iam uidetur ipse sibi me¬
lior. & tam̃ omĩa peccata supͣ illura
sunt. ⁊ nͥ aduenerit salutare baptisima
ubi peccata soluunt᷑. cum omni excellentia
sua ñ pot̾ intrare inregnum celoꝵ. S ut
illam excellentiam ininitar et dñs ad bap¬
tismum suum. ut peccata illi dimitt̾ent᷑:
uenit ipse ad baptismum serui sui. Et

Expanded text:
debat, distribuentem pauperibus; et catechumedebat, distribuentem pauperibus; et catechumenus est, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, disordeat illi hoc accipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse sibi melior: et tamen omnia peccata super illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi peccata solvuntur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum, ut peccata illi dimitterentur, venit ipse ad baptismum servi sui; et
Abbreviated transcription (Latin):
dentem ⁊ manentẽ suꝑ eum. hic ẽ qͥ
baptizat in sp̃u sco̾. Ꝙ ego uidi & cesti¬
monium ꝑhibui. q hic ẽ filius dei:
manifestaret᷑ in isrł dixit. Qͥd ꝓfuit
baptismus ioħis fr̃s mei: Si ꝑfuit
aliquid. & mͦ maneret. ⁊ baptirarent᷑
homines inbaptismo ioħis. ⁊ sic ue.¬
niret ad baptismum x.iS quid ait :
aqua. Accepit misterium baptismi ioħs
in aqua penitentiȩ. parare uiam dño nͦ
existens dñs. At ubi cognitꝰ ẽ dñs. suꝑfiu
ei uia parabatur. qr cognoscentib se ipse
factus ẽ uia. Itaq ñ diu durauit baptis¬
mus iohannis. S qͦmͦ demonstratꝰ ẽ dñs
O pꝰ erat dño mori : opꝰ erat dño sepeliri:
baptismum ñ erat suscepturus: & quid
ꝓfuit. qr suscepit baptismum serui:
Ut tu ñ dedignareris susciꝑe baptismũ
dñi. Intendat caritas ur̃a ⁊ uturi erant
Fit enim aliqͣndo. ut uideas catecuminũ
abstinentẽ ab omni concubitu. uale faci¬
entem scło. renuntiantẽ omnib qͦ possi¬

Expanded text:
 manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto: et ego vidi, et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei. manifestaretur Israeli, dixit. Quid profuit baptismus Joannis? Fratres mei, si profuit aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent ad baptismum Christi. Sed quid ait? Uaqua. Accepit ministerium baptismatis Joannes, in aqua poenitentiae parare viam Domino, non existens Dominus: at ubi cognitus est Dominus, superfluo ei via parabatur; quia cognoscentibus se ipse factus est via: itaque non duravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? baptismum non erat suscepturus? Et quid profuit quia suscepit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Charitas vestra. Futuri erant Fit enim aliquando ut videas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem saeculo, renuntiantem omnibus quae possi
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabat᷑ & p̃sens. uenerat enim humilit
primo & occultus. tanto occultior quanto
humilior. Popłi aut̃ sꝑnentes ꝑ suꝑbiar.
suam humilitatẽ di. crucifixerunt sal¬
uatorem suum. & fecerunt dampnatorẽ
suum. S qui pͥmo uenit occultus. qͥa
uenit humilis. numqͥd deinceps ñ ẽ
uenturus manifestus. quia excelsus:
car et᷑. ñ silebit cum ceꝑit uidicare. Non
diceretur manifestus ueniet. nͥ primo
uenisset occultus: nec diceret᷑ ñ silebit.
nisi qr pͥmo siluit. Quomodo siluit.
Interroga isayam. Sicut ouis ad occisio¬
nem ductus ẽ. ⁊ sicut agnus coram eo
qui se tonderet fuit sine uoce. sic ñ
aperuit os suum. Ueniet aut̃ manifestꝰ
⁊ ñ silebit. Quomodo manifestꝰ: Ignis
ante eum p̾̃ibit. & incircuitu eiꝰ tempes¬
tas ualida. Tempestas illa tollere habae
totam paleam de area que mͦ triturat᷑.
&ͥ ignis incende qd tempestas abstalerit:
psalmorum. qͥd eloquia ꝓpħaium: In
rebit omnib ⁊⁊ qui in eum ũ credunt.

Expanded text:
ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnatorem suum. 2. Sed qui primo venit occultus, quia venit humilis, numquid deinceps non est venturus manifestus, quia excelsus? caretur, non silebit cum coeperit judicare. Non diceretur, manifestus veniet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur, non silebit, nisi quia primo siluit. Quomodo siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa tollere habet totam paleam de area, quae modo trituratur; et ignis incendere quod tempestas abstulerit. Psalmorum, quid eloquia Prophetarum? In rebit omnibus, et qui in eum non credunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Liber ille ⁊ ñ ligatꝰ. bibit qͥ tͥ dabat:
Prior passus ẽ ut te consolaret᷑. tanqͣm
dicens. Qͦd times pati ꝓte. pͥor patior
ꝓ te. Hȩc ẽ gr̃ã. ⁊ magna gr̃a. Quis illam
digne collaudat: De humilitate xͥ loqͣ¬
quis loquit᷑ : In explicando ⁊ dicendo ut
quomodo humilitatẽ xͥ loqueremur ñ
sufficimus. immo deficimus. Totum cogi¬
tantib cõmittimꝰ. ñ audientib adimple¬
mus. Cogitate humilitatẽ xͥ. S qͥs nob̾
inquis eam explicat. nͥ tu dicas: Ille intꝰ
dicat. M elius illud dicit qͥ intꝰ habitat.
qͣm qui foris clamat. Ipse uob̾ osten
ficimus. maiestatem ipsiꝰ qͥs loquatur
Si u̾bum caro factum conturbat nos. in
principio erat u̾bum qͥs explicabit:
denete gͦ fr̃s soliditatem istam. Lex
fecit. Eimꝑatorem indulgentia data ẽ.
reos lib̾auit. Lex ꝑmoysen data ẽ ñ ibi
seruus aliquid am̃plius assignet. qͣm q̃
ꝑ illum factum ẽ. electꝰ ad magnum mis¬

Expanded text:
liber ille et non ligatus bibit quod tibi dabat; liber ille et non ligatus bibit quod tibi dabat; prior passus est ut te consolaretur, tanquam dicens, Quod times pati pro te, prior patior pro te. Haec est gratia, et magna gratia. Quis illam digne collaudat? 15. De humilitate quis loquitur? In explicando et dicendo ut quoquomodo humilitatem Christi loqueremur, non sufficimus, imo deficimus: totum cogitantibus committimus, non audientibus adimplemus. Cogitate humilitatem Christi. Sed quis nobis, inquis, eam explicat, nisi tu dicas? Ille intus dicat. Melius illud dicit qui intus habitat, quam qui foris clamat. Ipse vobis ostendficimus, majestatem ejus quis loquatur? Si Verbum caro factum conturbat nos, In principio erat Verbum quis explicabit? Tenete ergo, fratres, soliditfecit: per imperatorem indulgentia data est, et reos liberavit. Lex per Moysen data est; non sibi aliquid amplius servus assignet, quam quod per illum factum est. Electus ad magnum minis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nͥ homo. iste ds & homo. Ille homo.
peccati. iste iustitiȩ. Mortuus es in adã.
resurge in xpm. Nam utrumq debet᷑
tibi. Iam credidisti in xp̃m. reddes tñ
q debes de adam.S ñ te meternum
tenebit uinculum peccati. qr mortem
tuam ȩt̾nam occidit mors temporalis
batur. Iubebat. ñ sanabat. Languorem
ostendebat. ñ auferebat: s illi p̾ꝑabat
medico uenturo cum gra ⁊ ueritate:
tanqͣm ad aliquem qͦm curare uult
medicꝰ mittat pͥmo seruum suum.
ut ligatum illum inueniat. Sanus ñ
erat. ⁊ sanari nolebat. & ne sanaret᷑
sanum se ẽẽ iactabat. Missa lex ẽ. li¬
gauit eum. Inuenit se reum. iam cla¬
mat de ligatura. Uenit dñs. curat
amaris aliqͣntum ⁊ acrib medicam̃tis
Dicit enim egroto ferto. dicit tolera.
dicit noli diligere mĩt dum. habeto
pacientiam. Curet. te ignis conscientiȩ.
ferrum ꝑsequutionum tolerent uul¬
nera tua. Expauescebas qͣmuis ligatꝰ:

Expanded text:
nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortuus es in Adam, resurge in Christo: nam utrumque debetur tibi. Jam credidisti in Christum, reddes tamen quod debes de Adam. Sed non te in aeternum tenebit vinculum peccati; quia mortem tuam aeternam occidit mors temporalis batur; jubebat, non sanabat; languorem ostendebat, non auferebat: sed illi praeparabat medico venturo cum gratia et veritate; tanquam ad aliquem quem curare vult medicus, mittat primo servum suum, ut ligatum illum inveniat. Sanus non erat, sanari nolebat, et ne sanaretur, sanum se esse jactabat: missa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam clamat de ligatura. Venit Dominus, curat amaris aliquantum et acribus medicamentis: dicit enim aegroto, Ferto; dicit, Tolera; dicit, Noli diligere mundum, habeto patientiam, curet te ignis continentiae, ferrum persecutionum tolerent vulnera tua. Expavescebas quamvis ligatus:
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio mortuors: Nͥ oli festinare:
Sequit᷑ & dicit. Sicut enim madam
omnes moriunt᷑. sic ⁊ inxp̃o omnes
uiui ficabunt᷑. Qui ꝑtinent ad ad amr
omnes qui nati sunt de adam. Qui
p̾ter addam. Ut aut̃ nascerent᷑ ex
adam necessitatis fuit. Ex ea damp¬
tis ẽ & gr̃ȩ. Non coguntur homines
sunt ex adam. Omnes tñ qͥ ex adaur
cum peccato peccatores. omnes qͥ ꝑ
in illo. Nam inse si interroges adam
sunt. in illo si interroges xp̃i sunt:
traduce peccati uenit. s tamen ue¬
nit cum carne mortali. Mors pena
erat. ñ pena peccati. N enim aliqd habe¬
bat dñs. qr iuste moreret᷑. Ipse ait. Ecce
uenit pͥnceps hꝰ mundi. ⁊ in me nichil
inueniet. QRgͦ moreris : S ut sciant
omnes qr uoluntatẽ patris mei facio.
surgite eamus hinc. Non enim habe¬
bat ille qr̃ moreretur. & mortuus est:
Eu habes qr̃. & mori dedignaris : Dig.¬
nare ȩquo animo pati ꝑ meritum tuũ.
q ille pati dignatꝰ ẽ ut te a sempiterna
morte liberaret. H omo ⁊ homo. S ille

Expanded text:
stinare: sequitur, et dicit: Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Qui pertinent ad Adam? Omnes qui nati sunt de Adam. Qui praeter Adam. Ut autem nascerentur ex Adam, necessitatis fuit ex damtis est et gratiae. Non coguntur homines sunt ex Adam. Omnes tamen qui ex Adam, cum peccato peccatores: omnes qui pn in se, sed in illo. Nam in se si interroges, Adam sunt: in illo si interroges, Christi sunt. traduce peccati venit: sed tamen venit cum carne mortali. 13. Mors perat, non poena peccati. Non enim aliquid habebat Dominus quare juste moreretur. Ipse ait, Ecce venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit. Quare ergo moreris? Sed ut sciant omnesurgite, eamus hinc . Non habebat ille quare moreretur, et mortuus est: tu habes quare, et mori dedignaris? Dignare aequo animo pati per meritum tuum, quod ille pati dignatus est, ut te a sempiterna morte liberaret. Homo, et homo: sed ille,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ gr̃ã : Fide ꝓmeremur dm̃. & qͥ digni
ñ eramus qͥb peccata dimittent᷑. ex eo
q tantum donum indigni accepimus:
merces reddita ẽ: ñ gr̃a donata. Si aut̃
uere debebat᷑. bonus fuisti.Si aut̃ nͨ¬
merito tuo ut uerum ẽ: malꝰ fuisti.
credidisti aut̃ meum qui iustificat
impium. Qͥd ẽ iustificat impium: Ex
impio facit pium. Cogita qͥd tͥ ꝑ lege̾
umininere debebat. & qͥd ꝑ gr̃am con-¬
sequutus sis. Consequutꝰ aut̃ istã gr̃ã
fidei. eris iustus ex fide. iustus enim
ex fide uiuit: & ꝓmereberis dm̃ ui¬
pͥ gr̃a. Si enim fides gr̃ã ẽ. ⁊ uita ẽt̾ua
quasi merces ẽ fidĩ. iudetur quidem
d̃s uitam et̃nam. tanqͣm debitam
redðe. Cui debitam : Fideli. quia
paulum apłm confitentẽ gr̃am. & pꝰ ea de¬
bitum expecentem. Confessio gr̃ȩ que ẽ
in pauls: Qui prius fui blasphemus ⁊
ꝑsequutor ⁊ iniuriosꝰ. s miscdiam inquit
consequutus sum. Indignum se dixit
qui consequeret᷑. consequutum tamen

Expanded text:
 gratia? Fide promeremur Deum; et qui digni non eramus quibus peccata dimitterentur, ex eo quia tantum donum indigni accepimus, merces reddita est, non gratia donata; si autem vere debebatur, bonus fuisti: si autem, ut verum est, malus fuisti, credidisti autem in eum qui justificat impium Quid est, qui justificat impium? Ex impio facit pium; cogita quid per legem tibi imminere debebat, et quid per gratiam consecutus sis. Consecutus autem istam gratiam fidei, eris justus ex fide Justus enim ex fide vivit ; et promereberis Deum viPro gratia. Si enim fides gratia est, et vita aeterna quasi merces est fidei: videtur quidem Deus vitam aeternam tanquam debitam reddere Cui debitam? Fideli, quia Paulum apostolum confitentem gratiam, et postea debitum expetentem. Confessio gratiae quae est in Paulo? Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus: sed misericordiam, inquit, consecutus sum . Indignum se dixit qui consequeretur: consecutum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
lignum tͥ humilitatis eiꝰ necessariũ erat:
Suꝑbia enimttimueras. & longe ab illa
patria ꝓiectus eras. & fluctib hꝰ scłi
interrupta ẽ uia. & qua transeatur ad
patriam ñ ẽ. nͥ ligno p orteris. Ingrate
irrides eum. qui ad te uenit ut redeas.
ipse factus ẽ uia. & hoc ꝑ mare. Inde
re inmari ñ potes. naui portare lig¬
no portare. Crede incrucifixum. &
poteris ꝑuenire. Propt̾ te crucifixus ẽ.
ut humilitatẽ doceret: ⁊ quia si sic
ueniret ut d̾s ñ agnosceretur. Si enim¬
x sic ueniret ut d̾s. ñ ueniret eis qͥ
dm uidere ñ poterant. Ñ enĩ sed̾m
id q d̾s̃ ẽ. aut uenit. aut discedit.
cum sit ubiq p̃sens. ⁊ nullo loco con¬
tineat᷑. s scđm hoc uenit. qd apparuit
homo. Quia gͦ sic erat homo ut lateroe
in illo ds: missus ẽ ante illum magnꝰ
hõ. ꝑ cuius testimonium inueniret᷑
plꝰ quam homo. Q̾ quis ẽ hic : Fuit ho:
Q qͦmͦ possit iste de dõ uerum dicere:

Expanded text:
lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. Superbia enim tumueras, et longe ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde re in mari non potes, navi portare, ligno portare: crede in crucifixum, et poteris pervenire. Propter te crucifixus est, ut humilitatem doceret; et quia si sic veniret ut Deus, non agnosceretur. Si enim sic veniret ut Deus, non veniret eis qui videre Deum non poterant. Non enim secundum id quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco contineatur. Sed secundum quid venit? Quod apparuit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret in illo Deus, missus est ante illum magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plus quam homo. Et quis est hic? Fuit homo. Et quomodo posset iste
Abbreviated transcription (Latin):
obscuratum ẽ: Sequit᷑. ⁊ dicit aꝑtius:
Dicentes enim se ẽẽ sapientes. stulti
facti sunt. Uiderunt quo ueniendũ eẽt.
s ingrati ei qui illis p̾fticit ut uide¬
rent. sibi uoluerunt tribuere qd uide¬
bant. ⁊ facti suꝑbi amiserunt .⁊ quod
uidebant. ⁊ conuersi sunt inde ad
idola ⁊ simulachra:⁊ ad culturas demo¬
nioꝵ adorare creaturam⁊⁊ ꝯtempnere
creatorem. S iam isti elisi . asta fecerunt:
Ut aut̃ eliderent᷑ suꝑbierant. Cum aut̃
suꝑbirent. sapientes se ẽẽ dixerunt.
Hi gͦ de quib dixit. qui cum cognouis
omnia. Nam inueniunt᷑ ista ⁊⁊ inlibris
philosophors.⁊ qr unigentum filium
ħt d̾s ꝑ qͦm sunt omnia. S illud po-¬
iuerunt uide q̃ ẽ. S uiderunt de
longe. noluerunt tenere humilitatẽ xͥ.
transeundum ẽ: il ignum contempnis:
Osapientia suꝑba. irridens crucifixum
xꝑm: Ipse ẽ quem longe uidisti. In pͥn¬
cipio erat u̾bum. & u̾bum erat ap̃ dm̃ ⁊ds¬
erat u̾bum. S q̃r crucifixus ẽ: Quia

Expanded text:
 dicit apertius: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Viderunt quo veniendum esset: sed ingrati ei qui illis praestitit quod viderunt, sibi voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, et contemnere Creatorem. Sed jam isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de quibus dixit, Qui cum cognovissomnia. Nam inveniuntur et ista in libris philosophorum: et quia unigenitum Filium per quem sunt omnia. Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere humilitatem Chritranseundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidisti: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Sed quare crucifixus est? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus : ut nescio qͥd nos uoluerit
intellig̾e de plenitudine eiꝰ accepisse.⁊
insuꝑ grãm ꝓ gr̃a. Accepimus enim
Primo accepimus fidem. In fide ambu¬
lantes. in gr̃a ambulamus. Unde me
meritis : Non se quis compaloet. Re¬
deat inconscientiam suam. querat la¬
tebras cogitationum suarum. Redeat
ad seriem factorum suoꝵ. ñ attendat qͥd
sit si iam aliquidẽ s qͥd fuerit ut ẽẽt ali¬
quid. Inueniet ñ se dignum fuisse. nisi
supplicio. Si gͦ supplicio dignus fuisti. &
uenit ille qͥ ñ peccata puniret. s peccata
donaret: grã tibi data ẽ. ñ mexces reddita:
Unde uocat᷑ gr̃a : qr gratis dat᷑. Non enim
p̃cedentib meritis emisti qd accepisti. Hãc
gͦ accepit gr̃am pͥman peccator. ut eius
peccata dimitt̾ent᷑. Qͥd meruit: Inter¬
roget iustitiam. inuenit pęnam. Inter¬
roget miscđiam. inuenit gr̃am. S ħ .i¬

Expanded text:
accepimus: ut nescio quid nos voluerit intelligere de plenitudine ejus accepisse; et insuper gratiam pro gratia. Accepimus enim primo accepimus? Fidem. In fide ambulantes, in gratia ambulamus. Unde enidentibus meritis? Non se quisque compalpet, redeat in conscientiam suam, quaerat latebras cogitationum suarum, redeat ad seriem factorum suorum: non attendat quid sit, si jam aliquid est; sed quid fuerit, ut esset aliquid; inveniet non se dignum fuisse nisi supplicio. Si ergo supplicio dignus fuisti, et venit ille qui non peccata puniret, sed peccata donaret; gratia tibi data est, non merces reddita. Unde vocatur gratia? Quia gratis datur. Non enim praecedentibus meritis emisti quod accepisti. Hanc ergo accepit gratiam primam peccator, ut ejus peccata dimitterentur. Quid meruit? Interroget justitiam; invenit poenam: interroget misericordiam; invenit gratiam. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lumen uerum. qd̾ illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ:
Ab illo lumine illummatꝰ ẽ iohannes
baptista. ab illo & ipse ioħs eugłista
Ex ipso lumine plenus erat qͥ dixit:

Expanded text:
n verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminatus est Joannes Baptista; ab ipso et ipse Joannes evangelista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ante me factus ẽ. Qr ante te factꝰ ẽ
cum pꝰ te uenerit: Quia pͥor me erat:
Prior te iohannes. Quid magnũ si pͥor te :
b̾ene. qr tu illi ꝑhibes testimonium. Au-¬
diamus ipsum dicentẽ.: ⁊ ante abraham
ego sum. S & abraham in medio genere
humano mortuus ẽ. Multi ante illum.
multi pꝰ illum. Audi uocem patris ad
filium. ante luciferum genui te. Qante
luciferum genitꝰ ẽ. ipse os illuminat:
Dictus ẽ enim quidam lucifer qͥ cecidit:
Erat enim angłs. & factus ẽ diabolꝰ. Et
dixit de illo scriptura. Lucifer qͥ mane
oriebat᷑ cecidit. Unde lucifer: qr illuminatꝰ
lucebat. Unde aut̃ tenebrosꝰ factꝰ. qr in
ueritate ñ stetit. S ante ille luciferum.
ante omne illuminatum. Siqͥdẽ ante
omne illuminatum sit : necesse ẽ a quo
illuminant᷑ om̃s qͥ illuminari possunt:
Ido hoc sequit᷑. & de plenitudine eiꝰ nos
om̃s accepimus. Quid accepistis: Q gr̃am
ꝓ gr̃a. Sic enim habent u̾ba eugłica.

Expanded text:
hoc est, ante me factus est. Quare ante te factus est, cum post te venerit? Quia prior me erat. Prior te, o Joannes? Quid magnum, si prior te? Bene, quia tu illi perhibes testimonium: audiamus ipsum dicentem, Et ante Abraham ego sum . Sed et Abraham in medio genere humano ortus est; multi ante illum, multi post illum: audi vocem Patris ad Filium, Ante luciferum genui te . Qui ante luciferum genitus est, omnes ipse illuminat. Dictus est enim quidam lucifer qui cecidit: erat enim angelus, et factus est diabolus; et dixit de illo Scriptura, Lucifer qui mane oriebatur, cecidit . Unde lucifer? Quia illuminatus lucebat. Unde autem tenebrosus factus? Quia in veritate non stetit . Ergo ille ante luciferum, ante omnem illuminatum: siquidem ante omnem illuminatum sit necesse est, a quo illuminantur omnes qui illuminari possunt. 8. Ideo hoc sequitur: Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus. Quid accepistis? Et gratiam pro gratia. Sic enim habent verba evangelica,
Abbreviated transcription (Latin):
militas eiꝰ. ꝑ stellam eum magi cogno¬
uerunt. & erat ħ signum de dño datũ
celeste atq p̾clarum. Noluit stellam ẽẽ
in fronte fidelium. signum suum de
cruce sua. Unde humiliatꝰ ẽ. inde glo¬
rificatꝰ. Inde enim erexit humiles. qͦ
humiliatꝰ ipse descendit. ꝑtinemus gͦ
ad eugłium. ꝑtinemus ad nouum cesta¬
mentum. L ex ꝑ moy sen data ẽ gr̃a &¬

Expanded text:
militas ejus. Per stellam eum Magi cognomilitas ejus. Per stellam eum Magi cognoverunt ; et erat hoc signum de Domino datum, coeleste atque praeclarum: noluit stellam esse in fronte fidelium signum suum, sed crucem suam. Unde humiliatus, inde glorificatus: inde erexit humiles, quo humiliatus ipse descendit. Pertinemus ergo ad Evangelium, pertinemus ad Novum Testamentum. Lex per Moysen data est, Gra