comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis conu̾sione credendo recurrit ad di̾n:
ut libertas et agnoscatur arbitrii ꝑ pro¬
priam uoluntatem: et beneficium gr̾e
ꝑ acceptam fidei ueritatem. In corde
respicit ds̃ fidem. ubi se non possunt
homines excusare: qui ore simulant
ueritatis ꝓfessionẽ : et corde retinent
erroris impietatẽ. Sicut non ꝓficit fi¬
des que ore retinetur et corde non credit᷑
ita nichil ꝓfutura est fides. que corde
tenetur: siore non ꝓferatur. De tali enĩ
fide: ꝓpħa quosdam obiurgat diceus.
Periit fides: ablata ẽ. de ore eorũ. Fides
enim quȩ corde creditur: confessione
oris ad salutem. ꝓfertur. Uacuam con¬
stat esse sine oꝑib fidem: et frustra
sibi de sola fide blanditur: qͥ bonis
oꝑib non ornatur. Qui crucẽ portat
xꝑi: debet mundo mori. Nam fer
ferre et non mori: simulatio ypocri¬
tarũ est: qui ꝑ fidem cognitionẽ
dĩ habent. et oꝑib obscurantur. Exẽ¬
plũ balaam secuntur. qui cadens oꝑe

Expanded text:
tis conversione credendo, recurrit ad Deum, tis conversione credendo, recurrit ad Deum, ut et libertas agnoscatur arbitrii per propriam voluntatem, et beneficium gratiae per acceptam fidei veritatem. 6. In corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore retinetur, et corde non creditur, ita nihil profutura fides, quae corde tenetur, si ore non proferatur. De tali enim fide propheta ita quosdam objurgat, dicens: Periit fides, ablata est de ore eorum . Fides enim quae corde creditur, confessione oris ad salutem profertur . 8. Vacuam esse sine operibus fidem, et frustra sibi de sola fide 193 blanditur, qui bonis operibus non ornatur. 9. Qui crucem portat debet et mundo mori. Nam ferrm est; ferre, et non mori, simulatio hypocritarum est. 10. Qui per fidem cognitionem Dei habent, et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere,
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑ simplicitatem aliquã de elemen¬
tis indigne sentiat: dum modo de
deo uerd ꝓnuntiet. Nam quãuis
de incorporeis. corꝑeisq naturis ne¬
queat quisq disputare: beatũ tam̃
illũ facit uita recta cum fide. De fide
aut esse qui et recte credendo
bene uiuit: et bene uiuendo¬
rect᷑am fidem custodit. Ds̃ si creditur
merito inuocatur. et queritur. ⁊ ac ꝑ hoc
tunc ꝑfecte laudatur: quando et cre
quod sensu carnis dinoscimus: sed magis
etiam quod intellectu mentis conspici¬
mus idẽ dm̃. Sine fide: nemo potest
placere deo. Omne quod non est ex fide. ẽnĩ¬
peccatũ ẽ. Fides nequaqu̾ã ui extorque¬
tur. sed ratione atq exemplis suadetur.
Quib aut̃ exigitur iuolenter: ꝑseuerare
in eis non potest. exemplo ut ait quidã
nouellȩ arboris: cuiꝰ si quisqu̾a cacum̃
iuolent̃ impresserit. denuo dum laxat᷑:
iñ id quod fuerat confestim reuertitur.
Sicut homo libero arbitrio conditus: sua
sponte diuertit a deo. ita ex ꝓpria men¬

Expanded text:
si per simplicitatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pronuntiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen illum facit vita recta cum fide. 192 CAPUautem esse, qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo, fidem rectam custodit. 2. Deus, si creditur, merito invocatur et quaeritur; ac per hoc tunc perfecte laudatur, quando invocatedendum est, quod sensu carnis dignoscimus, sed magis etiam quod intellectu mentis conspicimus, id est, Deum. Sine fide nemo potest placere Deo : Omne enim quod non est ex fide peccatum est . 4. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur. A quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest: exemplo, ut quidam ait, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria men
Abbreviated transcription (Latin):
delinquit. Nequius aũt et de in¬
idustria peccant. ⁊ qui non solu̾ non
bene uiuunt. sed adhuc et bene ui¬
uentes. si possunt a ueritate diu̾tunt.
Sunt enĩ qui ignorant̃ peccant: et st̃
qͥ scient̃. Sunt etiã et qͥ pro ignorantiȩ
excusatione scire nolunt. ut minus
culpabiles habeantur: qui tam̃ seip¬
sos non muniunt: sed magis decipiunt.
Hescire simplicit̃ ad ignorantiam perti¬
net: noluisse uero scire. ad contuma¬
cẽ suꝑbiam. Uoluntatẽ et enĩ ꝓprii
dñi uelle nescire: quid aliud est quã
uelle dnm̃ suꝑbiendo contempnere :
N emo se igitur de ignorantia excuset:
quia deus non solum eos iudicat. qͥ
a cognitione sua diu̾tuntur. ⁊ sed etiã¬
& illos qͥ nescierunt: testante eodem
mines a facie terrȩ. et eos qui auer¬
tuntur post tergum dñi: et non
quesierunt dñm. nec inuestigauerut̃
eum. Unde et psalmus. E ffunde in¬
habere possunt: sine peccato ñ possiñ.
Nam quamuis in hoc scł̃o magna

Expanded text:
delinquit. Nequius autem et de indelinquit. Nequius autem et de industria peccant qui non solum non bene vivunt, sed adhuc et bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. 5. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter. Sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habeantur qui tamen seipsos non muniunt, sed magis decipiunt. 6. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet; noluisse vero scire, ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire, quid aliud est quam velle dominum superbiendo contemnere? Nemo igitur se de ignorantia excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua se avertunt, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem mines a facie terrae, et eos qui avertuntur post tergum Domini, et qui non quaesierunt Dominum, nec investigaverunt eum . Et psalmus: Effunde, inhabere possunt, sine peccato non possunt. Nam quamvis in hoc saeculo magna
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe. nunc latent̾. nunc palam: nunc
consuetudine. nunc desꝑatione. Istis
ergo gradib et corde delinquitus.
et oꝑis malitia ꝑpetratur. Trib mo¬
dis peccatum geritur. hoc est igno¬
rantia. infirmitate. industria: ꝑicło
aut penarũ diu̾so. Ignorantiȩ namq
modo peccauit in paradisi eua: sicut
apłs ait. Uir nonest seductus: mulier
autem seducta inpreuaricatione
fuit. Ergo eua peccauit ignorantia:
adam uero industria: quia nonse¬
ductus. sed sciens. prudens q pecca¬
uit. Qui uero seducitur: quid con¬
sentiat euident̃ ignorat. De infir¬
mitate autem petrus deliquit. quan¬
do ad metum int̾rogantis ancillȩ
xp̃m negauit: unde et post pecca¬
tum amarissime fleuit. Grauius ẽ.
infirmitate quam ignorantia qu̾e¬
quã delinquere: grauius q industria.
quam infirmitate᷑ peccare. Industria
namq peccat. qͥ studio ac delibera¬
tione mentis malum agit: infirmi¬
tate aut̃. qui casu uel p̾recipitatione

Expanded text:
opere, nunc latenter, nunc palam, nunc opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. In istis ergo gradibus et corde delinquitur, et opere malitia perpetratur. Tribus modis peccatum geritur, hoc est ignorantia, infirmitate, industria, periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namque modo peccavit Eva in paradiso , sicut Apostolus ait: Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quemquam delinquere; graviusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoribus dicit. Lauamini: mun¬
di estote. Lauatur itaq et mundus
ẽ: qͥ et p̾terita plangit. et flenda
iterum non admittit. Lauatur et
non ẽ mundus. qͥ plangit que ges¬
sit. nec deserit: et post lacrimas
ea que fleuerat repetit. Sic deniq
et alibi anima penitentem. atq i¬
terum cielinquentem sermo diui¬
nus increpans dicit. Quam uilis
facta es nimis: iterans uias tuasͤ.
Quisquis ergo culpas preteritas plo¬
rat: hunc necesse est modũ teneat.
ut sic admissa defleat: ne iterum
flenda cõmutat. Ue mͥ misero isi¬
doro. qui et penitere retro acta ne¬
gligo: et adhuc penitenda cõmito.
modis peccatũ committitur.
idest aut ui cupiditatis. aut
metu timoris: dum uel quisq uult
adipisci quod cupit: uel timet ne
incurrat quod metuit. Quatu or
modis cõmutitur peccatum in cor¬
de: quatuor ꝑpetratur et oꝑe. Cõ¬
mittitur incorde suggestione de¬
monũ: delectatione carnis: con¬
Isensione mentis:
defensione elationis. Cõmittitur it

Expanded text:
peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mundus est, qui et praeterita plangit, et flenda iterum non admittit. Lavatur itaque, et non est mundus qui plangit quae gessit, nec deserit, et post lacrymas ea quae fleverat repetit. Sic denique et alibi animam poenitentem atque iterum delinquentem sermo divinus increpat, dicens: Quam vilis facta es nimis, iterans vias tuas ! Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, ut sic admissa defleat, ne iterum flenda committat. Vae mihi misero Isidoro, qui et poenitere retro acta negligo, et adhuc poenitenda committo. modis peccatum committitur, id est aut amore cupiditatis, aut metu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor et perpetratur in opere. Admittitur in corde suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur in
Abbreviated transcription (Latin):
RRidoR est non penitens: tuntur.¬
qui adhuc agit quod peniteat: nec
uidetur dm̃ poscere subditus: sed
subsantiare suꝑbus. Canis reuer¬
sus ad uomitum: est penitens ad
peccatũ. Multi enĩ lacrimas inde¬
sinent̃ fundunt: et peccare non
desimunt. Quosclam accipere la
crimas ad penitentiã. et effectum
one peccati lacrimas funclunt: et¬
reuiuescente usu ea quȩ fleuerant
iterando cõmittunt. Qui et prete¬
rita uult plangere. et actionib
scłarib incumbere: iste mundati¬
oñe non habet: qm̃ adhuc agit.
quȩ penitendo deflere possit. Qui

Expanded text:
rrisor est, non poenitens, qui adhuc agit quod poenitet; 215 nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. 2. Canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatum. Multi enim lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrymas ad poenitentiam, et effectum one peccati lacrymas funduntreviviscente usu, ea quae fleverant iterando committunt. 3. Qui et praeterita vult plangere, et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit quae poenitendo deflere possit. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
Iustorum ex compassione cdamp¬
natorum condolendi affectio: ubi¬
tantũ erit scõrũ de dĩ contemplatione
gaudiũ: ut tristiciȩ nullus tribuatur
introitus. Sicut comꝑatus color can¬
didus nigro colori. fit pulchrior: ita
et scõꝵ requies comꝑata dampnati¬
onq malorum. gloriosior erit. Sicut
impii pena. Post resurrectionem
sc̃ĩs in carne ꝓmissa est celorũ ascen¬
sio: dicente ad patre xp̃o. Uolout
ubi ego sum: et ipsi sint mecum.
Si enĩ membra capitis sumus ⁊ et in
scd̾m dm̃ sapiens est: be¬
atus est. Beata uita: cog¬
nitio diuinitatis est. Cog¬
nitio dimitatis: uirtus boni oꝑis

Expanded text:
justorum compassione damnatorum condolendi affectio, ubitantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium, ut tristitiae nullus tribuatur introitus. 2. Sicut comparatus color candidus nigro colori fit pulchrior, ita et sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit. 3. impii poena. 4. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi sum ego, et ipsi sint mecum . Si enim membra capitis sumus, et unus in Deum sapiens est beatus est. Beata vita cognitio divinitatis est. Cognitio divinitatis virtus boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
Culpe cumulum ꝑtinet scire qũẽquã
quod sequi debeat. et seqͥ nolle qͦd sciat.
Unde et dñs. Seruus inquit sciens uo¬
luntatem dnĩ sui. et non faciens digna.
plagis uapulabit multis. Et iacobus.
Scienti inquit bonũ et nonfacienti:
peccatum est illi. Simplicitatem uero¬
cum ignauia. uocari stulticiam. sim¬
plicitatem uͦ cũ prudentia: uocari sa¬
pientiam. Utile est niulta scire: et
recte uiuere. Quod si utrumq non
ualemus: melius est ut bene uiuenc̾i
studium. quã multa sciendi sequam᷑
Non ꝑtinere ad beatitudinẽ consequ̾e¬
dam. scientiam rerũ: nec esse beatũ
multa scire. sed esse magnũ beatȩ ui¬
uere. Nichil ꝓdesse hominẽ scire pru¬
dentiam cum ignorantia dei : et nichil
obesse scientib dm̃: ignorantiam inun¬
di. Perfecte aũt scit. qui dm̃ prius et
ista non ꝓ se. sed ꝓ deo scit: & qui a¬

Expanded text:
culpae cumulum pertinet scire quemquam culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapulabit multis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium quam multa sciendi sequamur. 12. Non pertinere ad beatitudinem consequendam scientiam rerum, nec esse beatum multa scire, sed esse magnum beate vivere. 13. Nihil prodesse omnem scire prudentiam cum ignorantia Dei, et nihil obesse scientibus Deum ignorantiam mundi. Perfecte autem scit, qui potius Deum et ista non pro se, sed pro Deo scit.
Abbreviated transcription (Latin):
scientia. Primũ est scientiȩ studiũ que¬
rere diñ: deuide honestatem uitȩ. cũ
innocentiȩ oꝑe. Nullus sapientiam dĩ
plene recipit: nisi qui se ab onũ abstra¬
here actionũ cura contendit. Unde &
scriptũ est. Sapientiam scribe in tẽꝑe¬
ipse ꝑcipiet eam. Non ad paruȩ in¬
qui scit secreta dei se penetrare non
Int̾dum quedam nesciri conuenit.
Hullus aũt in culpa maior est: quã
ille quidm̃ nescit. Inuestigationem
ueri multorum est querere: sed pau¬
corũ est inuenire. Ea aũt que supra
hominis intelligentiam sunt: scru¬
tanda non sunt. Quicquid supra
hominis intellectum est: querendũ
non est consilio aut diumno seruan¬
dum est: ut hoc credatur esse iusticia
quod diuinȩ placuerit uoluntati.
Non enĩ poterit esse iniustum: quod
iusto complacet iudici. Omĩs sapi¬
entia: scientia. et opinione consistit.
Melior ẽ. aũt ex scientia ueniens quã
ex opinione sententia. Nam illa
uera est: ista dubia. Ad maioris

Expanded text:
t scientiae studium quaerere Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempipse percipiet eam . 5. Non ad parvae inqui scit secreta Dei se penetrare non Interdum quaedam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum est invenire. Ea autem quae supra hominis intelligentiam sunt, scrutanda non sunt. Quidquid supra hominis intellectum est quaerendum non est. Consilio autem divino reservandum est, ut hoc credatur esse justitia, quod divinae placuerit voluntati. Non enim poterit esse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris
Abbreviated transcription (Latin):
parte eiꝰ erunt. in ignem ȩternum mit¬
tendus est. Dum sublatus fuerit diabo
lus ut dampuetur: multi electi qͥ in
corꝑe sunt inueniendi. dño ad udici¬
um ueniente. metu concutiendi sunt.
uidentes tali sententia impium esse
punitum. Quo terrore purgandi sunt:
quia si quid eis ex corꝑe adhuc peccati
remanserit: miitu ipso quod diabolũ
dampnari conspiciunt. purgabuntur.
hinc est quod iob ait. Cũ sublatꝰ fuerit
timebunt angłi: et exterriti purgabun¬
tur. Multos posse ꝑire ex eis indieiu¬
dicii qui nunc electi esse uidentur et
adignem: et deuorabit abyssum mult̾a:
et comedet partem domꝰ. Pars ꝯuippe
domꝰ deuorabitur: quia illos etiam in¬
fernus absorbebit: qui nunc in precep¬
tis celestib głiantur. De quib et dñs
dicit. Multi dicent mͥ in illa die. dñe¬

Expanded text:
parte ejus erunt, in ignem aeternum mitparte ejus erunt, in ignem aeternum mittendus est. Dum sublatulus ut damnetur: multi electi qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum; quo terrore purgandi sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quod diabolum damnari conspiciunt, purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et exterriti purgabuntur. Multos posse perire ex eis in die judicii, qui nunc electi esse videntur et ad ignem, et devorabit abyssum multam, et comedet partem domus. Pars quippe domus devorabitur, quia illos etiam infernus absorbebit, qui nunc se in praeceptis coelestibus gloriantur. De quibus et Dominus dicit: Multi dicent mihi in illa die: Dom
Abbreviated transcription (Latin):
lignorũ ad combustionẽ de si¬
milib colligantur: ita in iudi¬
cii diem simmilis culpe reos. similibus
iungere ut eos ex equo pena constrin¬
gat. quasi infasciculũ: quos actio
similes fecit in malum. Sicut unus¬
quisq sc̃s in futuro iudicio ꝓ quan¬
titate uirtutũ glorificabitur. ita et
unusquisq impius ꝓ quantitate
facinorũ condempnabitur. Nec de¬
erit insupplicio futurus dampnati¬
onis ordo: sed uixta qualitatem cri¬
minũ discretio erit penarũ ꝓpħa af
firmante. De carorum quoq suppli¬
ciis additur etiam pena defunctis:
sicut apud iuferos de diuite sermo
predicat euangłicus: sicut ꝓ augen¬
do iudȩ supplicio dicit etiam psalmꝰ.
Cominoti amoueantur filii eius: et
mendicent. Impii ex hoc durius in
iudicio pumendi sunt. mentis dolo¬
re: ex quo usuri sunt iustos glȩ be
atitudinem meruisse. Cunctis ui¬
dentib est precipitandus diabolus:
quando sub aspectu omniũ bonorũ
angłorũ et hominũ. cũ eis qui de

Expanded text:
signorum ad combustionem de similibus colligantur, ita in die judicii similis culpae rei suis similibus jungentur, ut ex aequo poena constringat quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabitur, ita et unusquisque impius pro quantitate facinorum condemnabitur. Nec deerit in supplicio futuro damnationis ordo, sed juxta qualitatem criminum discretio erit poenarum, propheta firmante. De charorum suorum quoque suppliciis additur etiam poena defunctis, sicut apud inferos diviti sermo praedicat evangelicus , sicut pro augendo Judae supplicio dicit etiam psalmus: Commotione moveantur filii ejus, et mendicent . Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum et hominum, cum eis qui de
Abbreviated transcription (Latin):
sẏmoniata. Ut ꝯquis renunciat ecͣce
illa ꝯditõe uł pacto: uͭ detur nepoti
suo uł alii. In talib non suffic sola

Expanded text:
simoniaca, ut cum quis renunciat ecclesie, illa conditione vel pacto ut detur nepoti suo vel alii. In talibus non sufficit sola
Abbreviated transcription (Latin):
ałi hr̃e fidem in dcĩs illuis et exped
ei hr̃e cautõem ab eo.licz ille peccz¬
nctat. iste recipiendo. et possunt
et abymelech. sitũ abymelech per
deos suos uirauit sicut laban ꝑdõs¬

Expanded text:
abere fidem in dictis illius et expedit ei habere cautionem ab eo, licet ille peat iste recipiendo. Nam etet Abimelech, si tamen Abimelech per deos suos juravit, sicut Laban
Abbreviated transcription (Latin):
cio ꝙ uidex si ꝑpedit qd̃ testes ueluit
depoñe S istum et peierare d ĩ niti ex
officio suo ⁊̃ si accusatꝰ taceat ad repellen¬
d̃ illos atestimoĩo uł qr sunt ignoti uł
infames uł gͣuis opinionis. uł opponẽ¬
do eis aliqͣm similem cãm .ii . q uu. Q

Expanded text:
iudex si perpendit, quod testes velint deponere contra istum et peierare, debet niti ex offici suo, etiamsi accusatus taceat, ad repellendum illos a testimonio, vel quia sunt ignoti, vel infames, vel gravis opinionis, vel opponendo eis aliq
Abbreviated transcription (Latin):
atur uxor q̃ extͣcerat eum de m̃o¬
nastĩo ñ quid tẽ redire ad mõas¬
terium uł nũquid pot̾it cluc̾e aliã
uxorem ł ñquid saltem tenebit mͣ
exigẽ debitum: ad pͥm̃ clico ꝙ cessãte

Expanded text:
tur uxor, que extraxerat eum de monasterio, nunquid tenetur redire ad monasterium? Vel nunquid poterit ducere aliam uxorem? Vel nunquid saltem tenebit matexigere debitum? Ad primum dico, quod cessante
Abbreviated transcription (Latin):
es ꝑtinent excõicatꝰ aũt ñ d ꝯaliis dice̾ horas qr ñ est
ei ꝯmunicand̾. Si ãꝯ aliqͥs suspendit᷑ ant excõitat᷑ aut
de gradat᷑ ꝓhib̾et prelatus ne dicẽt horas p̾uatu erite
ess exp̃ssus ĩ mandato nec ten̾et᷑ obedire ñ fr̃et excã
n odiũ .s. ⁊ horrorẽ cͥiminis ꝑpetrati sit̃ prohibet᷑ aliqñ
ne reliqͥe ciboꝵ excõicati misceant᷑¬

Expanded text:
icere horas, quia non est ei communicandum. Si autem cum aliquis suspenditur aut excommunicatur aut degradatur prohiberet prelatus, ne diceret horas privatim, error esset expressus in mandato nec tenetur obedire, nisi fieret ex causa in odium et terrorem criminis perpetrati, sicut prohibetur aliquando, ne reliq
Abbreviated transcription (Latin):
Item si ita dictum est ꝗ semel uł
bis inãno ouẽiant om̃s ꝯfrẽs ad tra¬
ctand̃ de salute aĩaꝵ ad audiendũ
u̾bum dei. ad celebrand̃ missas et
or̃ones ꝓuuns et defũttis et ad exci¬
tandam deuotõem et ideo pont sin¬
głis ãnis c̾tam ꝙͣtitatẽ ex qͣ refician¬
mͦ intentões sĩt mũde et pͥncipalit̃

Expanded text:
tem, si ita dictum est, quod semel vel bis in anno conveniant omnes confratres ad tractandum de salute animarum, ad audiendum verbum dei, ad celebrandum missas et orationes pro vivis et defunctis et ad excitandum devotionem et ideo ponunt singulis annis certam quantitatem ex qua reficiando intent
Abbreviated transcription (Latin):
et cliunos et sõmatores et augures
et maleficos qui dicũt uob̃ ñ seruie¬
tis regi babylonis. qr mendaciũ pro¬
ph̾ant uob̾. ut longe faciant uos de
terra ur̃a.et eiciant uos ⁊ꝑeans. Inle

Expanded text:
et diuinos et somniatores et augures et maleficos, qui dicunt uobis: non seruietis regi Babylonis, quia mendacium prophetant uobis, ut longe faciant uos de terra uestra et eiciant uos et pe
Abbreviated transcription (Latin):
tis leurl. Quartus si testator abuno
hede legau̾it crelitori ħeditario cõ¬
pensãdi aĩo. tc̃.ii. heres ille us ad ꝙͣ¬
titatẽ legati honꝰ illi debiti sustinebͤ
sa fuĩs uxoris. q̃ ñ tm̃ abstring̃ here

Expanded text:
tur. Quartus, si testator ab uno heredum legaverit creditori, hereditaria compensandi animo. Tunc enim heres ille usque ad quantitatem legati onus debiti illius sa f
Abbreviated transcription (Latin):
nusot. uͦ. si emit a beneficiato
ꝑꝓetuo .i. dũ ip̃e uenditor teneat
beneficium non est sy. nec est ꝓ¬
hibitum. ñ tũ honestum. et ħ̾ita
intellige qd̃ nichil sp̃uale int̾¬

Expanded text:
ndo si emit a beneficiato perpetuo, id est dum ipse venditor teneat beneficium, non est simonia nec est prohibitum, non tamen honestum et hoc ita intellige quod nihil spirituale int
Abbreviated transcription (Latin):
ad ħ dico ꝙ ibi retinit censum
retinuit non pro redemptõne
niriditõis s in signum sb̃iectio¬
tali uicario ꝯstitueret postea sa
ditus tp̃rales posst̃ uendi ad tp̃s¬

Expanded text:
Ad hoc dic, quod retinuit censum retinentur non pro redemptione iurisdictionis, sed in signum subiectiotali vicario constitueret postea salditus temporales possunt vendi ad t
Abbreviated transcription (Latin):
culũ. ex quo fecit iͥ ꝓfessionẽ s utrũ
cogatur i mañe clistin.aut erat ꝑi¬
ñ cogetur iͥ man̾e.s tnͣsibit ad aliũ
ordinẽ ꝙ̃ ualeat sustine.Si uͦ nõ
expressit credo qd̾ debeat manere
nec p̾ allegare dolum nec deceptio¬
nem qr fit melior sua ꝯditõ ⁊ p̾ mag̃
ĩputare fatuitati sue qr ũ examia¬

Expanded text:
culum, ex quo fecit ibi professionem. Sed utrum ibi cogatur manere, distinguo: aut erat perinon cogetur ibi manere, sed transibit ad alium ordinem quem valebit sustinere. Si vero non expressit, credo quod debeat manere nec potest allegare dolum nec deceptionem, quia fit melior sua conditio et potest magis imputare fatuitati sue, quod non examina
Abbreviated transcription (Latin):
chil deꝑire credimus ecc̃asticis utilita¬
tib siq̃sunt aliena reddant᷑. di. liui.
restisime dr᷑ q̃ dui sepostide ignorat
alieũ cum uͦ stuu̾̃t non ab aliena posses¬
sione recesserit: tunc male fidei ꝑhibet᷑¬

Expanded text:
hil perire credimus ecclesiasticis utilitatibus, si quae sunt aliena reddantur. II rectissime dicitur, quamdiu se possidere ignorat alienum, cum uero scierit nec ab aliena possessione recesserit, tunc malae fidei perhibet
Abbreviated transcription (Latin):
pena ÷ apposita inꝯtractu nu¬
tui ñquid saltẽ pena illa po¬
terit peti absq ꝑiculo usure
ad h dito ꝙ si pena uucdlicial
rauidice imposita et statuta p̃p
puniendam tumaciam debitoris
qui cũ possit contempnit uit̾mĩo
statuto solũe petũam creditori ũ¬

Expanded text:
pena est apposita in contractu mutui; numquid saltem pena illa poterit peti absque periculo usure? Ad hoc dico, quod si pena est iudicialis et a iudice imposita et statuta propter puniendam contumaciam debitoris; qui, cum possit, contemnit in termino statuto solvere pecuniam creditori
Abbreviated transcription (Latin):
It sunt quedã ꝑͣ quib indic¬
tincte tẽ qͥs restitũe qͥcq̃d abe¬
is lucratus÷. malea. ut furio¬
si ꝓcligi. minores .xxu. ãnis ⁊
maxĩe pupilli. It m̃te capti sur¬
di muti occi ⁊ qͥ morbo ꝑpetuo
laborãt qr tales reb siuis sr̃ce

Expanded text:
 sunt quedam persone quibus indistincte tenetur quis restituere, quicquid ab eis lucratus est in alea, ut furiosi, prodigi, minores XXV annis et maxime pupilli. Item mente capti, surdi, muti, ceci et qui morbo perpetuo laborant, quia tales rebus suis supe
Abbreviated transcription (Latin):
tõis. ãtudisliaa qbͥ secuius qͥ die sancte
mr̃is ecc̃e:Nonum ÷ omissio tp̃is et
bonoꝵ que in illo tp̃re tenent᷑ fa¬
cẽ. It de pena ꝯ̃ tales legitur. S e
etati deseruiens aut desistat auͭ
certe dampnet᷑.sublyaconus
aut lector aut cantor silia faciẽs

Expanded text:
ancte matris ecclesie. Nonum est amissio temporis et bonorum que in illo tempore tenerentur facere. Item de pena contra tales legitur in carietati deserviens, aut desinat aut certe damnetur. Subdiaconus autem, lector aut cantor similia faciens
Abbreviated transcription (Latin):
religiõem credo aliq̃ trahendũ eẽ ꝑ nuera danda ꝓp̃
fidem recipiendami uł iugressum religiõis expacto. s
siqͥs infideł uell baptitari nͥ tim̾et pauꝑtatẽ int̾ x̾a¬
nos uł si quis desid̾ans intrare religiõem si ess solut᷑
a debetis aut si studuiss ꝑ aliqͦt ã nos ut capatigͭeẽt ad
intelligenda q̃ legẽt in religiõe. ab aliquosciente euis
sirut liberarẽ a debitis aut reciꝑet expensas ĩ scoł qnͣt

Expanded text:
religionem credo aliquem trahendum esse per munera danda propter fidem recipiendam vel ingressum religionis ex pacto. Sed si quis infidelis vellet baptizari, nisi timeret paupertatem intnos, vel si quis desideraret intrare religionem, si esset solutus a debitis, aut si studuisset per aliquot annos, ut capacior esset ad intelligenda que legerentur in religione, et ab aliquo sciente eius liberaretur a debitis, aut ut recipe
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantiũ induello ⁊ est deposi¬
tio si erant cłici. s si ex inde nͨ mors
teut erga eos suus ep̃c cdispensare
si alias ncc̃itas uł utilitas hoc ex¬
cłicus in duello sponte oblato uł sus¬
cepto ab ipso amisiss ꝑtem cligiti s
non tantam qͥn sũ scandalo poss ce¬

Expanded text:
pugnantium in duello est depositio, si erant clerici. Sed si exinde nec mors poterit erga eos suus episcopus dispensare, si aliter necessitas vel utilitas hoc exclericus, in duello sponte oblato vel suscepto ab ipso, amisisset partem digiti, sed non tantam quin sine scandalo posset ce
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ uiͣ recta uoluntas ab om̃ib t̃¬
renis ac p̃sentib prorsus adu̾sa
iuncta deo inseꝑabilit̾ ⁊ ignita
nulli uicio mutabilitatis obuo¬
xia. sr̃ oĩa q̃ carnalit liliguntur
extelsa. affectionũ ni nelut õiuz

Expanded text:
ur, recta voluntas, ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus aversa, juncta Deo inseparabiliter et unita, nulli vitio mutabilitatis obnoxia, supra omnia, quae carnaliter diliguntur, excelsa, affectionum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
catõ.u̾. Iteni adde. Item si aliqui
Dampnificati sũt occ̃oe tał legis
ut statuti tenentur ꝯditores et
eoꝵ hedes ad restitutõem sic̃ dc̃m
z de pedagiis ⁊ questis. ⁊ sicut iidex

Expanded text:
communicati. Item si aliquid damnificati sunt occasione talis legis vel statuti, tenentur conditores et eredes ad restitutionem, sicut dictum est de pedagiis et questis supra, et sicut iudex
Abbreviated transcription (Latin):
tur in solid̃ qui induxert̃ pͥncipẽ
ad ꝯdend̃ tales leges. It om̃s obĩ¬
uantes peccanc mortałr ⁊ tenẽ¬
tur ad restitutõem eoꝵ que tali¬
um leguni oc̃c̃one luctati st̃. R¬

Expanded text:
 in solidum qui induxerunt principem ad condendum tales leges. Item omnes observantes peccaverunt mortaliter et tenentur ad restitutionem eorum que talium legum occasione lucrati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suũ in rare uł hoĩes suo uł familiã ꝗ dicent ei siꝙ̃
scierint uł audient̃ cũripuisse aͥd detoresta sua uł de
stamus aut iuuariis siis aut de cet̾is reb suis. Item
qͥd demarito deloripo uł auaro qͥ extorq̃t uiram̃tũ a fa¬
milia sua ꝗ reuelabt̃ ei qͥcqͥd sciuerint de adult̾io uxo

Expanded text:
suum iurare vel homines suos vel familiam, quod dicent ei, si quem scierint vel audierint surripuisse aliquid de foresta sua vel de stagnis aut vinariis suis aut de ceteris rebus suis? Item quid de marito zelotipo vel avaro, qui extorquet iuramentum a familia sua, quod revelab
Abbreviated transcription (Latin):
adme et reu̾tar aduos dicit cdñs exer¬
cituum. et clixistis in quo reu̾temur
si afflig̃ hõ dm̃ qr uos configitis me¬
gens tota et dixistis in quo confiximꝰte
maledci estis. ¶ Inferte õc̃m decimam

Expanded text:
ad me, et revertar ad vos, dicit Dominus exercituum. Et dixistis, in quo revertemur? Si affiget homo Deum, quia vos configitis me? Et dixistis: In 975 quo confiximus tmaledicti es
Abbreviated transcription (Latin):
iuost̃᷑. in ñ nulł. Item cogendi sunt
solũe eccłiis decimas prediales. ex̃¬
postulantes debẽt .xi. dieb in pña
et abstinencia probari. Dꝯ. duu. Ne¬

Expanded text:
is balneare. Item cogendi sunt solvere decimas prediales. Ipostulantes, debent XL diebus in penitentia et abstinentia probari.
Abbreviated transcription (Latin):
probabłr t ex iusta cã licite imposi¬
ta fuit ⁊ soluta. pt̾ exigẽ. ita tñ qd̃ et
ipse ꝯpleat siquid exilla tãuł insti

Expanded text:
od ex iusta causa et licite imposita fuerit et soluta, potest exigere, ita tamen quod et ipse compleat, si quid ex illa caus
Abbreviated transcription (Latin):
ganus. Sixͥanus in disancte li¬
befficitur nullo pretio dato: qr
serui heticoꝵ ĩpune possũt ⁊ do¬
minos relinq̃re ⁊ad eccam cõfu¬
aut cã seruitii aut m̃cunõii. in pͥ

Expanded text:
ganus. Si christianus, indistincte liber efficitur nullo pretio dato, quiservi hereticorum impune possunt et dominos relinquere et ad ecclesiam confuau
Abbreviated transcription (Latin):
deputandos qui de infidelib
bapticatos subũt̾e attemptau̾ĩt.
et similes penas interclũ ⁊̃pecu¬
marias ꝓut qualitas delicti ex¬
poscit Sepe statuit ecͣcͣa cͣ tales.
illa tm̃ mod̾atõe adhibita in fla¬
gellis ꝙ statutũ eius ĩuindictã
transire minime uideat: Lal .n.¬
pena indistincte relinꝙ̃da ẽbra¬

Expanded text:
deputandos, qui de infidelibus baptizatos subvertere attentaverunt. Et similes penas, interdum et pecuniarias, prout qualitas delicti exposcit. Sepe statuit ecclesia contra tales, illa tamen moderatione adhibita in flagellis, quod statutum eius in vindictam transire minime videatpena indistincte relinquenda est bra
Abbreviated transcription (Latin):
cã dacris. Ille aut qui sponte sus¬
cipit. Item qui offert. Itẽ uidex
qui defert łprestat auctoritatem
Item assessores et qui daut ad h
consilium auxilium uł fauorẽ
Item sacerdotes qui dant bene

Expanded text:
 rerum. Ille autem qui sponte suscipit, item qui offert, item iudex qui defert vel prestat auctoritatem, item assessores et qui dant ad hoc consilium, auxilium vel favorem, item sacerdotes qui dant bene
Abbreviated transcription (Latin):
latus negugẽs. Discipłs in obedi¬
ens. Iuuenis occiosus senex obsti¬
regłaris. Causidic᷑. ħitus p̃ciosus.
Cib exqͥsitꝰ.Rumor in claustro. lis
incapitulo Dissolutõ inthoro. Irre¬

Expanded text:
latus negliens, discipulus inobediens, juvenis occiosus, senex obstihus causidicus, habitus preciosus, cibus exquisitus, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolucio in choro, et irre
Abbreviated transcription (Latin):
in orcline.⁊ monastiũ satifface tlño
qr fuit in culpa recipiendo eũ . ar.¬
si iste erat incognitꝰ ⁊ assẽbat selib̾m
cũ int̾rogabã de ħ uł forte probabͣt
ħ ꝑ falsos testes et corruptos. si ddñs
noliũt eum ex gr̃a dimitt̾e spoliabi
tanqm indignus et uił habitu ꝙ̃

Expanded text:
in ordine et monasterium satisfacere domino, quia fuit in culpa recipiendo eum, si iste erat incognitus et asserebat se liberum cum interrogabatur de hoc vel forte probabat hoc per falsos testes et corruptos, si dominus noluerit eum ex gratia dimittere, spoliabitur tanquam indignus vel vilis habitu
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ gͦ quid sit usura. uñ dica᷑¬
tantur uł ꝓhibeantur. quomͦ usu¬
rariꝰ feuis heres ad reddendas u¬
suras ꝯpellantur.Ultuuo de qͥb¬
dam dubitabłib ¶ Usura zex mu¬
tuo luctũ pacto debitum ⁊ exactũ
Non .n. puto usurã ꝯmitti si gratis
oblatũ gratis accipia᷑ ar.q.uu.q.¬

Expanded text:
dicatttantur vel prohibeantur, quomodo usurarius et heres eius ad reddendas usuras compellantur ultimo de quibusdam dubitabilibus. Usura est ex mutuo lucrum, pacto debitum vel exactum. Non enim puto usuram committi, si gratis oblatum gratis accipiatur. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
cos ep̃c si nolunt se corrigẽ. ad ħ¬
clicas.ꝙ si illi recognoscũt se pe¬
care inh̾ de quo rep̃hencluntur
tũ uoluit cessare. ⁊ sic infligat᷑
simulari.fiant tũ ꝯminatõnes
de scͥpturis ⁊ int̾um caute atfͣhã¬

Expanded text:
copus, si nolunt se corrigere? Ad hoc dicas, quod si illi recognoscunt se peccare in hoc de quo reprehenduntur, tamen nolunt cessare. Et si infligatur simulari. Fiant tamen comminationes de scripturis et interim caute attrahan
Abbreviated transcription (Latin):
xitatem nõ ꝙ alia: iuris
diu̾sas auctoritates sͥ ad ĩuitẽ op¬
cordiam ÷ soluenda. Nam ĩuuire¬
bolus suggestione sua mala ut
ait gͣg̾. plerosq ita p̾care facit
qͣtinus si fortasse pc̃ci fug̾e ap¬

Expanded text:
xitatem nota quod alia est iuris,diversas auctoritates sibi adinvicem recordiam est solvenda. Nam icti est, cum diabolus suggestione sua mala, ut ait Gregorius, plerosque ita peccare facit, quatenus si fortasse peccatum fugere ap
Abbreviated transcription (Latin):
magr mar qͦndam ab eugenio ppͣ
rent singłos magr̃os liberaliũ
artiũ ad minus gͣmatice. qui
carundem eccl̃iaꝵ cł̃icos. ⁊ alios
scolares pauperes gͣtis instrue

Expanded text:
m fuit quondam ab Eugenio papa, rent singulos magistros liberalium artium, ad minus grammatice, qui earundem ecclesiarum clericos et alios scolares pauperes gratis institue
Abbreviated transcription (Latin):
homicidio iusticie iusta et recta inten¬
aliꝙͣ ĩponendã. extepta sola irrͣitate
scd̃m azo .h. ⁊̃ si añ baptismũ ꝯmisit
tale homicidiũ qr feum in baptismo
deletur om̃is irrͣitas: quã quis ꝓpͥo per¬
cato ꝯtraxerat. s illa qmͣ sũ pc̃co non
baptꝰ .ii. non tollit nͥ pc̃cm ⁊ sequelas

Expanded text:
homicidio iustitie, iusta et recta intenaliquam imponendam, excepta sola irregulariundum Ar. etiam si ante baptismum commisit tale homicidium, quia secundum eum in baptismo deletur omnis irregularitas quam quis proprio peccato contraxerat, sed illa quam sine peccato, non. Baptismus enim non tollit n
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ licite rei dabat oꝑam. ut qr ma¬
gr̃ cã discipline uerberabat discipu¬
et siłia. ħ si adhibuit diligentiam
mando. ñ nunis tarde uł demisse. s
b̾ando cdiscipłm ñ imputatur. toni¬
ntingͥat. E alias si dabat oꝑam rei li¬
cite et non adhibuit diligentiã de¬
bitam ut dcm̃ est imputat᷑ ei. ħ clis

Expanded text:
Si vero licite rei dabat operam, ut quia magister causa discipline verberabat discipuet similia. Hic si adhibuit diligentiam mando, non nimis tarde vel demisse, sed rberando discipulum, non imputatur ei. Alias si dabat operam rei licite et non adhibuit diligentiam debitam, ut dictum est, imputatur ei. Ius
Abbreviated transcription (Latin):
homicidii spiritualis tollitur per
pnĩam. uñ cuca penam corporalẽ
insistimus. pena homicidii com¬
missi lingua .i. pretepto in iusto¬
defensione ut puta si clissuadet¬

Expanded text:
homicidii spiritualis tollitur per penitentiam, unde circa penam corporalem insistamus. Pena homicidii commissi lingua, id est precepto, iniustodefensione, utputa hic dissuaden
Abbreviated transcription (Latin):
ascrib̾e qr intantam potuit uenire ne¬
cessitatẽ bonaꝵ Awaoen. In.mentui¬
est ibi culpas suas agnosc̾e uͥ culpa
alius transiliens ex insperato ꝑcutitur
⁊ moritur. uł incidit arborem et casu
noicdur arboris as opprimitur et siłia
hic clistingue. aut dabat oꝑam illicite
rei. aut licite. si illicite ut puta proitie¬
bat lapidem u̾sus loca uͥ ꝯsueu̾nt hoĩ
transitum facere. uł clum furabatur
cussus est et siłia. hic inclistincte ĩpu¬

Expanded text:
in tantam potuit venire necessitatem. Bonarum enim mentiest, ibi culpas suas cognoscere, ubi culpa alius transiliens ex insperato percutitur et moritur; vel incidit arborem et casu boris aliquis opprimitur et similia. Sed hic distingue, quod aut dabat operam illicite rei aut licite, utputa proiiciebat lapidem versus loca ubi consueverunt hominis transitum facere, vel dum furabatur cussus est et similia. Hoc impu
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Iusticia ut cum iudex uł minist̃¬
su exeqͥtor reum iuste ꝯdempnatum
occidit. ħ homitidiũ si sit ex liuore uł
delectatõne fundendi humanũ san¬
guinem lic ĩ iuste occidat᷑ iste tũ pec¬
tat mortalit̾ pp̃ intentõem corruptã
Si uͦ sit ex amore iusticie non pectat
iidex ip̃m condempnando ad mor¬
tem et precipiendo ministro uͭ occidat
eum.nec minister si missus auiclice occi¬
dit ꝯdempnatum. peccaret tũ ut̃q morta¬
lit̾ si fac̾et iuris ordine non seruato ꝓ¬

Expanded text:
titia quidem, ut cum iudex vel minister reum iuste condemnatum occidit. Hoc homicidium, si fit ex livore vel delectatione fundendi humanum sanguinem, licet ille iuste occidatur, iste tamen peccat mortaliter propter intentionem corruptam. Si vero fit ex amore iustitie, nec peccat iudex ipsum condemnando ad mortem et precipiendo ministro ut occidat eum, nec minister si iussus a iudice occidit condemnatum. Peccaret tamen uterque mortaliter, si faceret iuris ordine non servato
Abbreviated transcription (Latin):
alii doctores om̃s dicunt ꝙ siue cum
pcc̃o siue absq pcc̃o ut uidex uł offici¬
alis octidiss .m. hoĩes aũ baptm̃ non
impediretur post baptm̃ ꝓeis .d.Si¬
timam opinionẽ approbo ⁊ ĩtenz eccͣ.¬
tbũ qr itritas homitidii non eist ex detũ satramĩti ficut¬
utͣitas bigamie ⁊ qi utr᷑itas bigamie ẽ ex deftũ sacram̃ti

Expanded text:
Alii doctores omnes dicunt, quod, sive cum peccato sive absque peccato, si iudex vel officialis occidisset mille homines ante baptismum, non impediretur post baptispinionem approbo et ita tenet eccularitas homicidii non est ex defectu sacramenti, sicut irregularitas bigamie que, quia ex defectu sacramenti,
Abbreviated transcription (Latin):
ganis qui ꝑ infidelitatẽ
clm̃ in honorant. Nc̃ agendum
est de h̾ecicis qͥ a fide deuiantes
ĩ dm̃ młtiplicit᷑ p̾tant. Uideam̃
gͦ quot modis dicatur hetitus. ¶
peua feriatur. qualit̾ abhesi re¬
nionẽ uł gignit uł seqͣ. giguͭ ut
hesiarcha. puta arii. Sabellus
Seqͣ. ut qui hesiarchã unitat᷑ ue¬
lut arriani et sabellin .xxiiii.q

Expanded text:
ganis, qui per infidelitatem deum inhonorant, nunc agendum est de hereticis, qui a fide deviantes in deum multipliciter peccant. Videamus ergo quot modis dicatur hereticus, qua pena feriatur, qualiter ab heresi renionem vel gignit vel sequitur. Gignit ut heresiarcha, puta Arius, Sabellius; sequitur ut qui heresiarcham imitatur, velut ariani et sabelliani, causa
Abbreviated transcription (Latin):
aritranteio. nc̃ uenit ad satiffatõe
assẽns seignorantia et simpli  pͤtas
intuitu dei ⁊ elemosine qd̃ accepͭ uł
retinuit in pret̾ito tp̃re cũ ałr opor¬
terz eum cum familia sua m̃cdica¬
re. ¶ Ad ħ dico qd̃ pot̃ ecca petere
om̃is decimas pret̾iti temporis .xui.¬
istum contricũ ⁊ preces suas nitiu̾i¬

Expanded text:
as, nunc venit ad satisfactionem asserens se ignorantia et simplicitate pintuitu dei et eleemosyne, quod accepit vel retinuit in preterito, cum aliter oporteret eum cum sua familia mendicare. Dico quod potest ecclesia petere omnes decimas preteriti temporis,istum contritum et preces suas niti
Abbreviated transcription (Latin):
quidam extende ad colonias rusti¬
coꝵ qd non approbo. ĩmo clico ꝙ si es¬
cłia recipit coloniam colomi si ĩpig¬
declucto ure suo et laborib ⁊ expen¬
sis . q suꝑ ħ nullũ priuilegiũ ĩuẽio

Expanded text:
quidam extendere ad colonias rusticorum, quod non approbo; immo dico, quod si ecclesia recipit coloniam coloni sui in pigdeducto iure suo et laboribus et expensis, quia super hoc nullum privilegium invenio
Abbreviated transcription (Latin):
¶Purgatõ ÷ de obiecto crumĩe ĩno¬
uulgaris. canõĩca q̃ fit ꝑuiram̃¬
ua. Utilis ⁊ honesta ineccͣa deru.
q̃ auulgozinuẽta. ut ferri caudẽ¬
⁊ saser monomachie .i duelli ⁊

Expanded text:
Purgatio est de obiecto crimine innoulgaris. Canonica, que fit per iuramena, utilis et honesta in ecclesia que a vulgo est inventa ut ferri candentis, monomachie, id est duelli et
Abbreviated transcription (Latin):
mas noualium ĩmo debent solui ec¬
clesie.qr talia priuilegia artanda
sunt non amplianda.exͣ .e. tua. sec̃

Expanded text:
mas novalium, immo debent solvi ecclesie, quia talia privilegia arctanda sunt, non amplianda. Secus dic
Abbreviated transcription (Latin):
oi s ut dict̃ qͦndam comiti barthnͦ¬
ñ. in fauorem xͥanitatis ⁊ fidĩ catholi¬
ce.ut .s. detimas om̃ium locoꝵ q̃ pa¬
ganis expulsis reduc̾ent ad cultum
der possent licite retin̾e ⁊ int̃ milites
⁊ pͥncipes terre sue qui ip̾m iuuarent
ad ħ luud̾e. ñquid possunt tales de¬
cunas licite retiñe. It ñquid lib̾antur
et extusant᷑ rustici apct̃o soluendo n¬
militib. It posito ꝙ possint retinere:

Expanded text:
o, ut dicunt, quondam comiti Barcenonensi in favorem christianitatis et fidei catholice, ut scilicet decimas omnium locorum, que paganis expulsis reduceret ad cultum dei, posset licite retinere et inter milites et principes terre sue, qui ipsum iuvarent ad hoc, dividere; nunquid possunt tales decimas licite retinere? Item nunquid liberantur et excusantur rustici a peccato solvendo militibus. Ad pri
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ad dm̃ de magna eqͥtate dicam eos
talt lib̾ati. dum mͦ de pcc̃o alt recta cõ¬
exigi pena quadrupli ut dixi sͣ .e. S.¬
pena ⁊acheus. siꝙ̃ defraudaui reddo¬
quadruplũ. ⁊ pena uniꝰ ñ lib̾at alium¬

Expanded text:
tum ad deum, de magna equitate dicam eos taliter liberari, dummodo de peccato recte conexigi pena quadrupla, unde Zacheus: Si quem defraudavi, reddoquadruplum. Pena enim uni
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em euentũ tut seruare te qͥtquid reliq faciat. si artĩ
nescit qͦmͦ uiranit ut quid intendit dic ꝗsi emolum̃tũ
m̃sure sit ꝯmue duob a qͦcuim portetur ex ilł uno pe¬
isrante reliquus nichilominꝰ te setuare uiram̃tum cum
nullũ exħ fiat ei p̃iudiciũ. Si aut̃ soluis portantis m̃su
fidem se scruat᷑am ñ ꝓmiserit tum dãpno suo ⁊ lutro
ait̾ius. Uñ ñ teͣ sertiare uiram̃tũ si reliq̃ ñ seruet. Ad scd̾e

Expanded text:
t. Si autem nescit quomodo iuravit vel quid intendit, dic quod si emolumentum mensure sit commune duobus, a quocumque portetur ex illis, uno peierante, reliquus nihilominus tenetur servare iuramentum, cum nullum ex hoc fiat ei preiudicium. Si autem solius portantis mensufidem se servaturum non promisit, cum damno suo et lucro alterius, unde non tenetur servare iuramentum, si reliquus
Abbreviated transcription (Latin):
expensis. indistin. si sunt precliales . exͣ¬
ꝑsonales .i. de negotio uł artifitio uel
de aliis que non ꝯputantur ĩ fructib
t̾̃re. distinguit᷑ utͣ surgãt ex reb suif
decimatis aut ñ. In pͥmo casu declu¬

Expanded text:
expensis indistincte, si sunt predialessonales, id est de negotio vel artificio vel de aliis que non computantur fructibus terre, distinguitur utrum surgant de rebus decimatis, an non. In primo casu dedu
Abbreviated transcription (Latin):
alie precliales.in ꝑͣlibz distingue. qi
aut est translatũ dñium petune te¬
cimande in accipientẽ ⁊ non ꝯpetit
repetitio ut in m̾etrice ⁊ ystriõe aut
non ut infure raptore.symoniaco.¬

Expanded text:
alie prediales. In personalibus distinguitur, quia aut est translatum dominium pecunie decimande in accipientem et non competit repetitio, ut in meretrice et histrione, vel non, ut in fure, raptore, symoniaco
Abbreviated transcription (Latin):
sa. ¶ ã seqͣ uifta annũ ĩtellige uͥ
annꝰ statut̾ : ad probatõem. id̾ .i. cͤ¬
d̃em de alio tp̃re si eẽt ad ħ statut̃
Quid̃ si non apparz eident̾ ꝙ no
lĩt uitam mutare et ĩ religiõe
nitẽtie ꝯfitetur qd̃ tali uolũtate
ꝯpos sui et p̃missa delib̾atõe intͣ

Expanded text:
annum, intellige ubi annus statutus est ad probationem. Idem enim crederem de alio tempore, si esset ad hoc statutum. Quid si non apparet evidenter quod voluit vitam mutare et in religione penitentie confitetur, quod sui voluntatis compos fuit et p
Abbreviated transcription (Latin):
deb ei succed̾e̾ ab intestato te susciꝑe tutelã eiꝰ. It̃ datiua
q̃ dat᷑ auidice qũ nullo tutore dato ĩ testõ ł nullis existen¬
tib ꝯsangiuneis. ł ydoneis ad tutelã ud̾ de officio suo dat
es uł datiuam nullomͦ possunt
reciꝑe.⁊ ĩ possunt intelligi iuraoͣ¬
moãchis intelligo ⁊ de canonicis

Expanded text:
debet ei succedere ab intestato, tenetur suscipere tutelam huius. Item dativa, que datur a iudice, quando nullo tutore dato in testamento et nullis existentibus consanguineis vel idoneis, de officio suo datvel dativam nullo modo possunt recipere et ita possunt intelligi iumonachis, intelligo et de canonicis
Abbreviated transcription (Latin):
t.ꝙ ñ lic clico eniere uiliꝰ ut uen¬
dat cariꝰ. ita intelligas si eiꝰ iitẽ¬
tio zut uendat catiꝰ in ead̃ forma
s ut uendat cariꝰ mutata for bñ
p. puta emit tabłas ut fac̾et sc̃¬
niũ. uł cartasut scrib̾et libros uł
luiũ ut facet retia ł siłia . drlxxx

Expanded text:
n licet clerico emere vilius, ut vendat carius, ita intelligas, si eius intentio est ut vendat carius in eadem forma, sed ut vendat carius mutata forma bene potest. Puta emit tabulas ut faceret scrinium vel chartas ut scriberet libros vel linum ut faceret retia et simil
Abbreviated transcription (Latin):
caute si ille spuriꝰ uł suppositus sitho¬
cent eũ setreto ⁊ corã muliere ⁊ suuͣ ex¬
pedire recepto eiꝰ sacram̃to ab ip̃a ꝙñ
salũpniose procedat ⁊ ⁊̃ ab illo ꝙ ft̃m̃
secreto teneat potert̃ oĩa reuelare sͥ et
inde. ꝯsułe ut ingrediat᷑ religiõem. nł
ut tnͣfferat se ad longinꝙͣ regionem
ĩ ut nil suscipiat de bonis illiꝰ ꝙ̃ credebat
ẽẽ patrem suum. ea uͦ que ꝯsũpsit debo¬
mũ dum hũit bonam fidem. restituat
uł ꝯponat. ut petat remistiõem auiro
mulieris si uiuit. sinaũt ab ħedib legit¬
timis. ñ tũ ꝑ se n faciat ne fcm̃ reueletur

Expanded text:
tacite, si ille spurius vel suppositus sit hocent eum secreto et coram muliere et si videtur expedire recepto prius sacramento ab ipsa quo non calumniose procedat et etiam ab illo quod factum secretum teneat. Poterunt enim tunc revelare sibi et inde consulere ut ingrediatur religionem vel transferat se ad longinquam regionem, ut sic nihil percipiat de bonis illius quem credebat esse patrem suum. Ea autem que consumpsit de bo dum habuit bonam fidem, credens componat vel petat remissionem a viro mulieris si vivit, sin autem ab heredibus legitimis. Non tamen per se hoc faciat, ne factum revelet
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ħ ab illo exige usurã cui
m̃ito uotere desid̾as. cui iure
in referunt᷑ arma huic legitite
auferuntur usure. ꝙ̃ bello it¬
uic̾e non potes adħ usurã exi¬
ge ꝙ̃ non sit c̾men occid̾e quia¬
ñ fro climitat ꝙ usuras flagi

Expanded text:
s: Ab illo exige usuram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem non sic crimen occidere sine ferro dimicat, qu