comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
letur. curratur in uia dñi:. benedicant᷑ pusilli cũ
magnis. iocundati in his qͥdicunt eis indomũ
dñi ibimus. ꝑ recedant illi. ⁊ sequantur isti.⁊¬
mitatores facti eoꝵ. sicut ⁊ illi xp̃i. Ferueat it̃
scãrum formicarum. fraglent oꝑa sc̃arũ apũ.
feratur fructus intolerantia cũ salute ꝑseu̾andi
usq in finem. nec sinat dñs temptari supra qͣm
possumus ferre. s faciat cũ temptatione etiam
exitum ut possimus sustinere. Orate ꝓ nobis.
digni exaudiri. Cum tanto quippe sacrificio ac¬
ceditis ad dm̃ sincerissime dilectionis ⁊ laudis
eius in oꝑib ur̃is. O rate ut etiam nobis hȩc li¬
ceant. qm nouit iue quem oratis cum quanto
nr̃o gaudio uobis liceant. N ȩc s̃ uota nr̃a. hac
multitudine solatioꝵ scdm multitudinẽ doloꝵ
nr̃oꝵ in corde nr̃o iocundant animam nr̃am:
Ita ẽ. quia ita ꝓmissum ẽ. ita erit quod restat sic̃

Expanded text:
letur, curratur in uia domini; benedicantur pusilli cum letur, curratur in uia domini; benedicantur pusilli cum magnis iucundati in his, qui dicunt eis: In domum domini ibimus; praecedant illi et sequantur isti imitatores facti eorum sicut et illi Christi; ferueat iter sanctarum formicarum, fraglent opera sanctarum apum, feratur fructus in tolerantia cum salute perseuerandi usque in finem nec sinat dominus temptari supra, quam possumus ferre, sed faciat, cum temptatione etiam exitum ut possimus sustinere. Orate pro nobis digni exaudiri; cum tanto quippe sacrificio acceditis ad deum sincerissimae dilectionis et laudis eius in operibus uestris. orate, ut etiam nobis haec luceant, quoniam nouit ille, quem oratis, cum quanto nostro gaudio uobis luceant. haec sunt uota nostra, haec multitudines solatiorum secundum multitudinem dolorum nostrorum in. corde nostro iucundant animam nostram. ita est, quia ita promissum est; ita erit. quod restat, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
OMINO beatissimo & uene¬
rabilit̃ suspiciendo. sincerissi
tuis scãm cogita tionẽ tuam adiuuante año
qui eam inspirauit. ⁊ ad effectum ẽẽ ꝑductam.
de omnib ordinatis fr̃ibus nr̃is. & p̃cipue de
sermone p̃sbitoꝵ qui te p̃sente populo infun¬
duntur. ꝑ quoꝵ linguas clamat caritas tua:
maiore uoce in cordib hominũ quam illi in
auribus dõ gr̃as: Nam quid melius ⁊ animo
geramus. ⁊ ore ꝓmanius. ⁊ calamo cxpͥmamus.
quam dõ gr̃as: Hoc nec dici breuius. nec audi¬
ri letius. nec inteiugi gratius. nec agi fructuosi:
potest. D eo grãs qui te etiam fideli pectore di¬
cauit erga filios tuos.⁊ id quod in intimo aĩe
habebas quo humanus oculus ñpenetrat edu¬
xit in lucem donando tͥ ñ solum ut bñ uelles.
uerum etiã in quib poss& apparere qd uelles
ita plane fiat fiat. Luceant hȩc oꝑa corã homi
eis orantem dignetur exaudire: quem tu ꝑ eos
loquentem ñ dedignaris audire. E atur. ambu¬

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET VENERABILITER SUSCIPIENDO SIN- CERISSIMtuis sanctam cogitationem tuam adiuuante domino, qui eam inspirauit, ad effectum esse perductam de omnibus ordinatis fratribus nostris et praecipue de sermone presbyterorum, qui te praesente populo infunditur. per quorum linguas clamat caritas tua maiore uoce in cordibus hominum quam illi in auribus. deo gratias. nam quid melius et animo geramus et ore promamus et calamo exprimamus quam \'deo gratias? hoc nec dici breuius nec audiri laetius nec intellegi grandius nec agi fructuosius potest. deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditauit erga filios tuos et id, quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem donando tibi, non solum ut bene uelles, uerum etiam in quibus posset apparere, quod uelles. ita plane fiat, fiat. luceant haec opera coram homeis orantem dignetur exaudire, quem tu per eos loquentem non dedignaris audire; eatur, ambu
Abbreviated transcription (Latin):
Nameã cumalypio ꝑfici nequaquã sinerẽ etiam si
uellet. R uult autẽ. ñ enĩ ẽ humanitatis eiꝰ nc̃ mo¬
cum oꝑamdare: ut inqͣm multis possemꝰ litt̾ss te
nob̾cum teneamꝰ nescio qua necessitate fugientem

Expanded text:
nam eam cum Alypio perfici nequaquam sinerem, etiam si nam eam cum Alypio perfici nequaquam sinerem, etiam si uellet. non uult autem; non enim est humanitatis eius non mecum operam dare, ut in quam multis possemus litteris te nobiscum teneamus nescio qua necessitate fugientem
Abbreviated transcription (Latin):
losophya monet frenare atq sopire. ut se tot anim
etiam dum hoc corp̃ agit in eaqus semꝑ eĩdẽ modi s̃
neq ꝑegrino pulchro placent. ferat᷑ atq estuec. Nue
cum ita sint: et cunte uerũ ac simplicẽ qualis sino
ulla sollicitudine amari potes in semet ipsa mens
uideat: fatem̃ tam̃ congressum istũ atq conspetũ
tuum cum a nob̃ corꝑe discedis locisq serungeris
bene noui amas in nob̾. et cumoĩa bona optes km̃is
familiarissimiᷤᷤ duis ab hoc eos sanari metius. Si
aittẽ tam potenti animo es ut et agnoscere hune la¬
queum. et eo captos irridere ualeas: ne tu magnus
atq aliꝰ. Ego quidẽ qmdiu desidõ absentẽ. desid̾ar
me uolo: inuigilo tam̃ qͣntum queo et nitor. ut n¬
chil amem qd abẽẽ a me inuito pot̾. Quo cũ officio
admoneo te int̾im qualiscumq sis inchoatã tecũ
disputationẽ ꝑficiendã: si curȩ nob̃met ipsis sumꝰ

Expanded text:
iuina philosophia monet frenare atque sopire, ut se toto animus, iuina philosophia monet frenare atque sopire, ut se toto animus, etiam dum hoc corpus agit, in ea, quae semper eiusdem modi sunt neque peregrino pulchro placent, feratur atque aestuet. quae cum ita sint et cum te uerum ac simplicem, qualis sine ulla sollicitudine amari potes, in semet ipsa mens uideat, fatemur tamen congressum istum atque conspectum tuum, cum a nobis corpore discedis locisque seiungeris, bene noui, amas in nobis et, cum omnia bona optes carissimis et familiarissimis tuis, ab hoc eos sanare metuis. si autem tam potenti animo es, ut et agnoscere hunc laqueum et eo captos inridere ualeas, ne tu magnus atque alius. ego quidem quamdiu desidero absentem, deside- \' rari me uolo. inuigilo tamen, quantum queo, et nitor, ut nihil amem, quod abesse a me inuito potest. quod dum officio, commoneo te interim, qualiscumque sis, inchoatam tecum disputationem perficiendam, si curae nobismet ipsis sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
ignores: Quare si ad melius cogitandũ quies aliqua
data ẽ: utere diuino beneficio. Nec enĩ nob̃ debemꝰ
cum ista ꝓueniunt. s illis ꝑ qͦs ꝓueniunt gratu¬
lari: qm̃ iusta et officiosa et ꝓ suogne pacatior.
atq tͣnquillior rerũ tẽꝑalium administratio. re¬
cipiendoꝵs et̾noꝵs m̃itum gignit. si ñ tenet cũ dene¬
tur. ñ implicet cũ multiplicat᷑. siñ cum putatur
inuoluat. Ipsiꝰ enĩ ueritatis ore dictumẽ. Si in alie¬
no fideles ñ fuistis: qđ ur̃m ẽ qͥs dabit uob̃: Lara¬
tisgͦ curis mutabiliũ rerũ. uona stabilia et certa q̃¬
ramꝰ. suꝑuolemꝰ t̾renis opib nr̃is. Nã & in mellis
copia: ñ frustra pennas habet auicula Necat enĩ
enobio augustinꝰ. Hene int̾ nos conuenit
ut opinor: oĩa que corporeus sens attingit.
ne puncto quidẽ temporis eodem mͦ manere
posse. s labi. effluere. et p̃sens nicħ obtinere. idẽ

Expanded text:
ignores. quare si ad melius cogitandum quies aliqua ignores. quare si ad melius cogitandum quies aliqua data est, utere diuino beneficio. nec enim nobis debemus, cum ista proueniunt, sed illis, per quos proueniunt, gratulari, quoniam iusta et officiosa et pro suo genere pacatior atque tranquillior rerum temporalium administratio recipiendorum aeternorum meritum gignit, si non teneat, cum tenetur, non implicet, cum multiplicatur, si non, cum ......... putatur, inuoluat. ipsius enim ueritatis ore dictum est: Si in alieno fideles non fuistis, uestrum quis dabit uobis? laxatis ergo curis mutabilium rerum bona stabilia et certa quaeramus, superuolemus terrenis opibus nostris. nam et in mellis copia non frustra pennas habet apicula; necat enim ZENOBIO AUGUSTINUS. Bene inter nos conuenit, ut opinor, omnia, quae corporeus sensus adtingit, ne puncto quidem temporis eodem modo manere posse, sed labi. effluere et praesens nihil obtinere, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
sic inopiã carte indicat: ut m̃branas saltem
abundare testet᷑. Labellas eburneas qͣs habeo:
auunculotuo cum litu̾is misi. Tu enĩ huic pelliculȩ
faciliꝰ ignosces. quia differri ñ potuit qd̃ ei scripsi:
et tͥ ñ scrib̾e etiam ineptissimũ existimaui. Sed ta¬
bellas si que ibi nr̃e sunt: ꝓpt̾ huiꝰmodi necessita¬
tes. mutas peto. Scͥpsi qͥddam de catholica religi¬
one qͣntum dñs dare dignat᷑ ẽ: qđ tͥ uolo atite ad¬
uentũ meũ mitt̾e si carta int̾im ñ desit. Tolera¬
bilis enĩ qͣlemcũq scͥpt᷑am ex officina maiorini.
de codicib p̃t̾ libros. de oratore totũ mͥ excidit.
S nicħ ampliꝰ rescͥbe potui. qmut ipse sum̾es qͦs
liberet: et nc̃ in eadem maneo sententia. Absens
enim qͥd plus faciã ñ inuenio. Gratissimũ mͥ ẽ qd̾ in
ultima epła me parcicipẽ domestici tuigaudii fac̾e
uoliusti.S me ne salis placidi uultũ fluctusq qͥe¬
tos ignorare iubes. qͣmqm nec me iubeas nec ipse

Expanded text:
sic inopiam chartae indicat, ut membranas saltem abundare testetur? tabellas eburneas, quas habeo, auunculo tuo cum litteris misi. tu enim huic pelliculae facilius ignosces, quia differri non potuit, quod ei scripsi, et tibi non scribere etiam ineptissimum existimaui. sed tabellas, si quae ibi nostrae sunt, propter huius modi necessitates mittas peto. scripsi quiddam de catholica religione, quantum dominus dare dignatus est, quod tibi uolo ante aduentum meum mittere, si charta interim non desit. tolerabis enim qualemcumque scripturam ex officina Maiorini. de codicibus praeter libros de Oratore totum mihi excidit. sed nihil amplius rescribere potui, quam ut ipse sumeres, quos liberet, et nunc in eadem maneo sententia. absens enim quid plus faciam, non inuenio. Gratissimum mihi est, quod in ultima epistula me participem domestici tui gaudii facere uoluisti. sed Mene salis placidi uultum fluctusque quietos ignorare iubes? quamquam nec me iubeas nec ipse
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum diffusam uidemꝰ: arbitͣmur nos ñ
tata est. sic̃ de illa p̃dictum erat. Nam ⁊ in
capite sacͦsci psalterii. scͥptũ est de filio dei:
dñs dix̃ ad me filius meus estu. ego hodie ge¬
nui te. postula a me & dabo tͥ gentes hedita¬
tem tuam. ⁊ possessionẽ tuã t̃minos t̾re: ⁊ ip̃e

Expanded text:
arum diffusam uidemus, arbitramur nos non tata est, sicut de illa praedictum erat. nam et in capite sacrosancti psalterii scriptum est de filio dei: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me et dabo tibi gentes hereditat
Abbreviated transcription (Latin):
ũ tiũ multum nob̾ placuit. qđ per¬
frẽm herotem carissimum nob̾ ⁊ in xp̃o lauda¬
bilem uirum mandare dignatus es. ut litteris
int̾ nos agamus. uͥ nullus turbarum tumul¬
tus ꝑturbare possit disputationem nrãm: que
cum tota pace. ⁊ lenitate. ⁊ pace ammi suscipien¬
lem. patientem. in modestia corripientem di¬

Expanded text:
um tuum multum nobis placuit, quod frtrem Herotem, carissimum nobis et in Christo laudabilem uirum, mandare dignatus es, ut litteris inter nos agamus, ubi nullus turbarum tumultus perturbare possit dispositionem nostram, quae cum tota pace et lenitate animi suscipienlem, patientem, in modestia corripientem di
Abbreviated transcription (Latin):
nes ds̃ eam eẽ uoluit ⁊ p̃dixit: pars autẽ ur̃a
que donati dicitur. ñ ẽ in illis omnib locis. in
quib & litere. ⁊ sermo. ⁊ facta apłica concurre¬
runt. Sed ne dicatis ñ uocari eccłam nrãm
catholicam. sed macharianam. sicuti eã uos ap¬
pellatis: nosse debes quo facillime potest ni
illis omnibus partib unde istas t̾ras enugli
um xp̃i ꝑfudit. nec nomen donati sciri: nec
nomen macharii. Urã autem qͥa donatipars
dicitur. nec uos negare potestis: & omnib no¬
tum ẽ. ubicũq ẽ ur̃a cõmunio. Dignare ergo
rescͥbere nob̾: ut sciamus quomͦ fieri possit ut
eccłam suam xp̃c de toto oibe ꝑdidit: & in uo-¬
bis solis habere ceꝑit. Urm̃ ẽ enim ħ ostendde.
nam nob̃ sufficit ad causam nram. qđ comple
mus. Hoc autem ego augustinꝰ dictaui: qͥa olĩ
uolo loqui inde tecum. Uidetur enim mͥ. uel
ꝓpter ipsam uicuntatem posse nos ꝑ litteras de

Expanded text:
eus esse uoluit et praedixit. pars autem uestra, eus esse uoluit et praedixit. pars autem uestra, quae Donati dicitur, non est in illis omnibus locis, in quibus et litterae et sermo et facta apostolica cucurrerunt. sed ne dicatis non uocari ecclesiam nostram catholicam sed Macarianam, sicuti eam uos appellatis, nosse debes, quod facillime potest, in illis omnibus partibus, unde istas terras euangelium Christi perfudit, nec nomen Donati sciri nec nomen Macarii; uestra autem quia Donati pars dicitur, nec uos negare potestis et omnibus notum est, ubicumque est uestra communio. dignare ergo rescribere nobis, ut sciamus, quo modo fieri possit, ut ecclesiam suam Christus de toto orbe perdiderit et in uobis solis habere coeperit. uestrum est enim haec ostendere; nam nobis sufficit ad causam nostram, quod comus. hoc autem ego Augustinus dictaui, quia olim uolo loqui inde tecum; uidetur enim mihi uel propter ipsam uicinitatem posse nos per litteras de
Abbreviated transcription (Latin):
sermo dĩ in affricam uenisset. in ip̃o capite
epłe quam scͥpsit ad romanos. ꝑ quem acce¬
pius inquit gr̃am ⁊ apłatum. ad obedien¬
dum fid̃i in omnib gentib ꝓ nomine eiꝰ: de¬
inde ip̃e ab hirłm in circuitu ꝑ totam asiam
q fundauit: non ip̃e. sed grã dĩ cum eo: sicut
ip̃e testatur. Quid autem euidentiꝰ apparẽ pot̃
inuenimus ad romanos. ad corinthi os. ad ga
lat᷑as. ad ephesios. ad philipenses. ad thessalo¬
eccłias qͣs cõmemorat. in illis partib constituta
in qͥb &̃ uniũsam eccłam septenario numero
intelligimus commendari. ephesum. sinitña
satdos. philadel phiam. laodiciam. ꝑgamum.
thiatiram: qͥb omnib ecclesus nos hodie cõ¬
municare manifestum ẽ: sicut manifestum ẽ
uos istis eccłiis ñ communicare. Querimus gͦ
ut nob respondere non graueris: quam causã
in solis affris. nec ip̃is omnib remanẽt. Ꝙ enĩ
eccła catholica ẽ &̃ in affrica᷑ qͥa ꝑ om̃s natio¬

Expanded text:
sermo Dei in Africam pervenisset, in ipso capite Epistolae quam scripsit ad Romanos: Per quem accepimus, inquit, gratiam et apostolatum, ad obediendum fidei in omnibus gentibus pro nomine eius. deinde ipse ab Hierusalem in circuitu per totam Asiam s constituit atque fundauit, non ipse sed gratia dei cum eo, sicut ipse testatur. quid autem euidentius apparere potinuenimus? ad Rolatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad ThessaloEcclesias, quas commemorat in illis partibus constitutas, in quibus etiam universam Ecclesiam septenario numero intelligimus commendari, Ephesum, Smyrnam, Sardos, Philadelphiam, Laodiciam, Pergamum, Thiatyram . Quibus omnibus Ecclesiis nos hodie communicare manifestum est, sicut manifestum est vos istis Ecclesiis non communicare 3. Quaerimus ergo ut nobis respondere non graveris, quam causam in solis Afris, nec ipsis omnibus remaneret. Etenim Ecclesia catholica est etiam in Africa, quia per om
Abbreviated transcription (Latin):
GUSCINUSEPISCOPUSI
e salute tua quam & in hoc scło & in xp̃o
esse cupio: sc̃ȩ matris tuȩ uotis sum for¬
tasse etiam ipse non impar. Unde meritis
tuis reddens salutationis obsequium.
hortor ut ualeo: ut litt̾arum uere certeq scãrum te

Expanded text:
GUSTINUS EPISCOPUS. De salute tua, quam et in hoc saeculo et in Christo esse cupio, sanctae matris tuae uotis sum fortasse etiam ipse non inpar. unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te
Abbreviated transcription (Latin):
abest ille regnator: atq ad unum corpusculũ dociꝰ
mundi eura transfertur. Deinde in somnos resoluit᷑:
cibo alitur: om̃s mortalium sentit affectus: nec ułł
competentib signis tante maiestatis indicia clares-¬
cunt. Larualis illa purgatio. debilium curae. reddi-¬
ta uita defunctis: hec si & alios cogites. đo parua
sunt. Intuenimus ulterius inquirenti: solutoq ꝯ
uentu. ad potioris ꝑitiȩ merita distulimus: ne dũ
incautius secreta temerant᷑. in culpam deflecteret
erior in noeuus: Necepisti uir totius głȩ capaxim

Expanded text:
abest ille regnator atque ad unum corpusculum totius abest ille regnator atque ad unum corpusculum totius mundi cura transfertur; deinde in somnos resoluitur, cibo alitur, omnes mortalium sentit affectus nec ullis competentibus signis tantae maiestatis indicia clarescunt; larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis haec, si et alios cogites, deo parua sunt\\ interuenimus ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulimus, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. accepisti, uir totius gloriae capax,
Abbreviated transcription (Latin):
ctatio: quid ille disputator exporticu: quid phisicoꝵ
ꝑitia: quid epicureorũ uoluptas: quid int̾ om̃s infi¬
nita disputandi libido. Tuncq magis ignorata ue¬
ritas: pꝰquam p̃sumptum ẽ quod possit agnosci
Dum in his confabulatio nr̃a remoratur: unus e mu¬
ltis. & quis inquit ẽ sapientia ad ꝑfectum xp̃ianita¬
tis imbutus. qui ambigua inquib hereo possit aꝑi¬
re:. dubiosq assensus meos uera uel ueri simili cre¬
dulitate firmare: Stupemus tacentes. Tunc in hȩc
sponte ꝓrumpit. Miror utrum mundi dominus
& rector. intemerate uirgnis corpus impleuerit᷑: ꝑ¬
tulerit decem mensium longa illa fastidia mater: &
tam̃ uirgo enixa sit sollemnitate pariendi: & pꝰ hȩc
uirginitas putatur intacta. His & alia subnectit:
Intra corpusculũ uagientis infantiȩ latet. cui par
uix putatur uniu̾sitas: patitur puerilitatis annos::
adolescit: iuuentute solidatur: tamdiu a sedib suis

Expanded text:
ctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum ctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam praesumptum est, quod possit agnosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus e multis: \'Et quis\\ inquit, est sapientia ad perfectum Christianitatis inbutus, qui ambigua, in quibus haereo, possit aperire dubiosque adsensus meos uera uel uerisimili credulitate firmare?\' stupemus tacentes. tunc in haec sponte prorumpit: \'Miror, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium longa illa fastidia mater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas putatur intacta\'. his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, patitur puerilitatis annos, adolescit, iuuentute solidatur; tam diu a sedibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
erat tam̃ sermo rethorica particio. Apud agno̾centẽ
loquor: etiam ista paulo ante dociusti. Astruebatur.
quid ess& inuentionis acrimonia: quantus disponen¬
di labor: que translationis gr̃a: quȩ oeconismatum
pulchritudo: & ꝓingenio naturaq materiȩ. apposita
etiã dicendi facultas. Alii rursum poeticam eleua-¬
bant fauentes: ne hanc quidẽ eloquentiȩ partem ta¬
citam aut inhonoram reliquis: ut conuenienteR
poeta dix̾it. inter uictrices hederas tͥ serꝑe lauros.
Dicebatur ergo quantus oeconomie ess& ornatꝰ que
metaphorarum uenustas: quanta in comꝑatione
sublimitas: iam leues enodesq uersus: atq ut ita
dix̃im cesurarum modulata uariatio Tunc ad fa-¬
miliarem tuam philosophiam sermo deflectit: qͣm
ipse aristotileo more. tanquã esothericam fouere cõ¬
sueueras. Querebamus & quid egerit preceptor ex
uchio: quid achademie multiplex & continuata cun¬

Expanded text:
erat tamen sermo rhetorica partitio. apud agnoscentem erat tamen sermo rhetorica partitio. apud agnoscentem loquor; etiam ista paulo ante docuisti. adstruebatur, quid esset inuentionis acrimonia, quantus disponendi labor, quae translationis gratia, quae iconismatum pulchritudo et pro ingenio naturaque materiae adposita etiam dicendi facultas. alii rursum poeticam eleuabant fauentes; ne hanc quidem eloquentiae partem tacitam aut inhonoram relinquis, ut conuenienter poeta dixerit: Inter uictrices hederam tibi serpere laurus. dicebatur ergo, quantus oeconomiae esset ornatus, quae metaphorarum uenustas, quanta in comparatione sublimitas; iamleues enodesque uersus atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata uariatio. tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, quam ipse Aristoteleo more tamquam esotericam fouere consueueras. quaerebamus, et quid egerit praeceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex et continuata cun
Abbreviated transcription (Latin):
habetur. semꝑ uacat ad legendum. cum uacat legenti:
nec onerosum fit presens. quod cum uoles sumitur.
omino uere sc̃o ac merito
uenerabili patͥ augustino ep̃o: uolusianus.
Petis me uir ꝓbitatis iusticiȩq docum̃tũ:
ut aliqua ex ambiguis lectionis perite discenda per¬
cuncter. Amplector grãm muneris imꝑati: meq li¬
benter in disciplinas tuas offero. uet̾is sententiȩ aue¬
toritatem secutus: que nullam ad ꝑdiscendum abun¬
dare credit ȩtatẽ. Neq imm̃ito sapiens prudentiȩ
studia nullis terminis neq fine conclus it. quãdo
pͥmordiis suis remota uirtus numquã adeo reserat᷑
adeuntib. ut om̃is ꝓtinus ad agnitionẽ patescat:
dñe uere scẽ ac merito uen̾abilis pat̃. Est oꝑe p̾ciũ.
cognoscere habitam int̾ nos ꝓximȩ confabulationẽ
Quibusdã amicorum conuentib aderamus: freq̃n¬
tes ꝓferebantur illic ꝓingeniis studiisq sententiȩ:

Expanded text:
habetur, semper uacat ad legendum, cum uacat legenti, habetur, semper uacat ad legendum, cum uacat legenti, nec onerosum fit praesens, quod, cum uoles, sumitur, OMINO EXIMIO ET MERITOVENERABILI PATRI AUGUSTINO EPISCOPO VOLUSIANUS. Petis me, uir probitatis iustitiaeque documentum, ut aliqua ex ambiguis lectionis peritae discenda perconter. amplector gratiam muneris imperati meque libens in disciplinas tuas offero ueteris sententiae auctoritatem secutus, quae nullam ad perdiscendum abundare credit aetatem. neque inmerito sapiens prudentiae studia nullis terminis neque fine conclusit, quando primordiis suis remota uirtus numquam adeo reseratur adeuntibus, ut omnis protinus ad agnitionem patescat, domine uere sancte ac merito uenerabilis pater. est operae pretium cognoscere habitam inter nos proxime confabulationem. quibusdam amicorum conuentibus aderamus, frequentes proferebantur illic pro ingeniis studiisque sententiae.
Abbreviated transcription (Latin):
e salute tua quam & in hoc scło & in xp̃o
esse cupio: sc̃ȩ matris tuȩ uotis sum for¬
tasse etiam ipse non impar. Unde meritis
curam non pigeat impendere. S incera enim & solida
res est: nec fucatis eloquiis ambit ad animu: nec
ullo linguȩ tectorio mnane aliquid ac pendulum
crepitat. Multum mouet non u̾borum s rerum
auidum: & multum terret factura securum. P reci
enim ad cognoscendos prophetas excitaberis: quoꝵ
testimoniis utuntur apłi. Siquid autẽ uel cum le¬
gis. uel cum cogitas tibi oritur questionis. in quo
dissoluendo uidear necessarius: scribe ut rescribam:
Magis enim hoc forte adiuuante domino potero.
quam talia presens loqui tecum: non solum propt̃
occupationes uarias & meas & tuas. qm non cum mͥ
uacat occurrit ut & tibi uacet: uerum etiam propt̾
eorũ irruentem p̃sentiam. qui plerumq non sunt ap¬
ti tali negotio: magisq linguȩ certaminib quam
scientiȩ luminib delectantur. Quod autem scͥptum

Expanded text:
e salute tua, quam et in hoc saeculo et in Christo esse cupio, sanctae matris tuae uotis sum fortasse etiam ipse non inpar. unde meritis curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum terret factura securum. praecipenim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecum non solum propter occupationes uarias et meas et tuas, quoniam non, cum mihi uacat, occurrit, ut et tibi uacet, uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio magisque linguae certaminibus quam scientiae luminibus delectantur. quod autem scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium liberum. ꝓpt̃ qđ solum nos
manifestari ante tribunal xꝑ̃i magister
gentium scribit. ut reportet unusquisq
ꝓpͥa corporis prout gessit siue bonum
siue malum.sicut catholici qui dõ con¬
ficentur: ita uos ñ solum cũ manichȩo.
s etiam cum iouiniano quẽ nob̃ audes
impingere. diu̾so quidem genere. s im-¬
pietatẽ simili. denegatis. Qđ ut plantꝰ¬
fiat: diuisionũ adhibeat᷑ examen: nos di¬
cimus. peccato hominis nature statum
mutari. s meriti qualitatem: idest. et
inpeceante banc ẽẽ lib̃i arbitrii naturã.
ꝑquã potest a peccato de sinere:. quȩ
fuit idõ ut posset a iusticia deuiare.
augꝰtinꝰ. Scimus. uos idõ dicere peccato
hominis nature statum ñ mutari. qui¬
a deseruistis fidem catholicam. quȩ di¬
cit primũ hominẽ sic factum. ut ñ
haberet moriendi necessitatem . pecca¬
to autem ita hunc statum naturȩ fuis¬
se mutatum. ut hominẽ necesse sit mo¬

Expanded text:
arbitrium liberum, propter quod solum nos arbitrium liberum, propter quod solum nos manifestari ante tribunal Christi, Magister Gentium scribit, ut reportet unusquisque propria corporis, prout gessit, sive bonum, sive malum , sicut Catholici quidem confitentur; ita vos non solum cum Manichaeo, sed etiam cum Joviniano, quem nobis audes impingere, diverso quidem genere, sed impietate simili denegatis. Quod ut planifiat, divisionum adhibeatur examen. Nos dicimus peccato hominis, non naturae statum mutari, sed meriti qualitatem; id est, et in peccante hanc esse liberi arbitrii naturam, per quam potest a peccato desinere, quae fuit in eo ut posset a justitia deviare. AUG. Scimus vos ideo dicere, peccato hominis naturae statum non mutari, quia deseruistis fidem catholicam, quae dicit primum hominem sic factum, ut non haberet moriendi necessitatem; peccato autem ita hunc statum naturae fuisse mutatum, ut hominem necesse sit mo
Abbreviated transcription (Latin):
lum discretionis adipiscim̃: bonȩ itaq uo¬
luntati. innumeras adiutorii diuni ad ẽẽ
speties non negamꝰ: s ita. ut ñ ꝑaduitorui
genera. aut fabricet᷑ quȩ fucrit arbitru de¬
structa libertas. aut aliquando ea exclusa.
uelboni ułmali cuiquam necessitas credat᷑
incumbere: uerum arbitrio libero. omne
aduitorium cooꝑat᷑. augꝰ. Siñ p̃uenit
ut oꝑaretur cã.s prius ex istenti uoluntati
beatificum bonũ: Aut siscientia legis et
eloquioꝵ dĩ. caritatem oꝑat᷑ in nob̃. ut
non ꝑdonum dĩ. s ꝑ nr̃e uoluntatis ar¬
bitrium diligamus. quod cẽ diligendum
dõ docente cognoscimus: quomͦ res mi-¬
nor ex dõ nobis ẽ. & maior ex nob̃. quia
sine dõ donante scientiam hocẽ docente.
nosse non possumꝰ Illo aũt caritatem
quȩ suꝑeminet scientiȩ ñdonante. dilige
possumꝰ Sic non sapuint. nͥ noui here¬
tici: & grẽ dĩ nimis inimici. Iul̃. Hoc gͦ

Expanded text:
lum discretionis adipiscimur. Bonae itaque volum discretionis adipiscimur. Bonae itaque voluntati innumeras adjutorii divini adesse species non negamus; sed ita ut non per adjutorii genera aut fabricetur quae fuerit arbitrii destructa libertas, aut aliquando ea exclusa, vel boni vel mali cuiquam necessitas credatur incumbere; verum arbitrio libero omne adjutorium cooperatur. AUG. Si non praevenit, ut operetur eam, sed prius existenti voluntati beatificum bonum? Aut si scientia legis et eloquiorum Dei charitatem operatur in nobis, ut non per donum Dei, sed per nostrae voluntatis arbitrium diligamus, quod esse diligendum Deo docente cognoscimus; quomodo res minor ex Deo nobis est, et major ex nobis? quia sine Deo donante scientiam, hoc est docente, nosse non possumus; illo autem charitatem quae supereminet scientiae , non donante, diligere possumus. Sic non sapiunt, nisi novi haeretici et gratiae Dei nimis inimici. XCVI. JUL. Hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ũbum caro fieret ut habitaret in nobis:
reposcens enim ds̃ abimagine sua amo-¬
ris uicẽ. palam fecit. quam totum in nos
mestimabili egisset affectu: & uel sero re¬
damaremus eum qui cõm̃dans caritatem
suam nob̃. filio suo non peꝑcit. s ꝓnobis
illum tradidit: pollicens. quia si uoluisse¬
mus deinceps uoluntati etꝰ obȩdire. uni¬
geniti sui p̃staret nos eẽ coheredes. augͣ.
Homo pelagiane. caritas uult bonum.
& caritas ex dõ ẽ: ñ ꝑlegis. litterã. s ꝑ¬
sp̃m gr̃e. In hoc ẽ p̃destinatis ad iutoriũ
littera. quia iubendo & non uiuando.
admonet infirmos confugere ad sp̃ingr̃ȩ:
sic lege legitime utuntur. quib bona ẽ.
idest utilis. Alioqͥn ꝑse ipsã littera occi¬
cum hoc indulgentiȩ beneficio. & ꝓuehit
ce aptat &e consecrat: hȩc inquã grã. mitũ
mutat reoꝵ. non liberum condit arbitriũ:
quodeo accipimꝰ tempore quo crcamur:
utimur aut̃. qͦ ualentiam int̾bonũ & ma¬

Expanded text:
Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Reposcens enim Deus ab imagine sua amoris vicem, palam fecit quam totum in nos inaestimabili egisset affectu, ut vel sero redamaremus eum, qui commendans charitatem suam nobis , Filio suo non pepercit, sed pro nobis illum tradidit: pollicens quia si voluissemus deinceps voluntati ejus obedire, Unigeniti sui praestaret nos esse cohaeredes . AUG. Homo Pelagiane, charitas vult bonum, et charitas ex Deo est; non per legis litteram, sm gratiae. In hoc est praedestinatis adjutorium littera, quia jubendo et non juvando, admonet infirmos confugere ad spiritum gratiae. Sic lege legitime utuntur, quibus bona est , id est, utilis: alioquin per se ipsam littera occicum hoc indulgentiae beneficio, et provehit, et adoptat, et consecrat: haec, inquam, gratia, meritum mutat reorum, non liberum condit arbitrium; quod eo accipimus tempore, quo creamur: utimur autem, quo valentiam inter bonum et ma
Abbreviated transcription (Latin):
monib honesta̾ti: ẜ ornam̃ta ip̃sa t᷑pasti.
Nos tam̃ ea quȩ ate iuncta sunt separamꝰ.
ut gr̃e diuinitas absceuis colligationib.o
enodata. nec responsione quatiat᷑. & gra¬
uitate catholicoꝵ. ñ manicheoꝵ adula¬
conficeinur. Primum munus eiꝰ ẽ. quod
facti ex inchilo sumus: scđm qđ ut uiuen¬
tib sensu. ita sentientibus ratione p̃stamꝰ:
que imp̃ssa ẽ animo. ut conditoris imago¬
inago doccretur: ad cuiꝰ eque respicit di¬
gnitatem. arbitrii concessa libertas: ipsi
etiam gr̃e. beneficioꝵ quȩ nob̃ prestare
nondesinit augm̃ta reputamus. ipsa gr̃a¬
legem madiucorium misit. ad ciꝰ specta¬
bat officium: ut rationis lum̃ qđ praui¬
tatis exempla hebetabant & consuetudo ui¬
cior. multimodis eruditionib excitaret.
atq imĩcatos suos foueret. Ad istius ergo
giẽ idest diuinȩ beniuolentie quȩ rebus
causam dedit. plenitudinẽ spectauit ut

Expanded text:
monibus honestasti, sed ornamenta ipsa turpasti. monibus honestasti, sed ornamenta ipsa turpasti. Nos tamen ea quae a te juncta sunt separamus, ut gratiae divinitas ab scaevis colligationibus enodata, nec responsione quatiatur; et gravitate Catholicorum, non Manichaeorum adulaconfitemur. Hoc primum munus ejus est, quod facti ex nihilo sumus; secundum, quod ut viventibus sensu, ita sentientibus ratione praestamus, quae impressa est animo, ut conditoris imago diceretur; ad cujus aeque respicit dignitatem arbitrii concessa libertas; ipsi etiam gratiae beneficiorum quae nobis praestare non desinit augmlegem in adjutorium misit : ad ejus spectabat officium, ut rationis lumen, quod pravitatis exempla hebetabant et consuetudo vitiorum, multimodis eruditionibus excitaret, atque invitatu suo foveret. Ad istius ergo gratiae, id est, divinae benevolentiae, quae rebus causam dedit, plenitudinem spectavit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec liberum in bono erit qđ lib̃ator
non lib̃auĩt. S in malo liberum ha¬
bet arbitrium. cui delectationẽ mali¬
ciȩ. uel occultus uel manifestus decep¬
tor inseuit. uelsibi ipse ꝑsuasit. Non
itaq sicut dicunt nos quidam dicere.
& iste audet insuꝑ scribere. om̃s in pec¬
catum uelut inuiti carnis suȩ necessi¬
tate coguntur: s si iam in ea etate surł
ut ꝓpriȩ mentis utant᷑ arbitrio: & in pec¬
cato sua uoluntate retinentur. & apec¬
cato in peccatum suauoluntate p̃cipi¬
tantur. S hȩc uoluntas quȩ libera est
inmalis quia delectatur malis.ideo li
ba in bonis nonest. quia lib̾ata non ẽ.
Nec potest homo boni aliquid uelle. nͥ
adiuuetur abeo. qui malum ñ potest
ita uideo gr̃e nom̃ cum lib̃i arbitrii ne¬
gatione consertum. aut ñ tam mala sen¬
sus tui appellationum bonis uindicari
queant. quam dignitas nominũ. dogmatũ
tuoꝵ adhesione uilescat. Non gͦ te hisser¬

Expanded text:
quia nec liberum in bono erit, quod liberator quia nec liberum in bono erit, quod liberator non liberauerit, sed in malo liberum habet arbitrium, cui delectationem malitiae uel occultus uel manifestus deceptor inseuit uel sibi ipse persuasit. Non itaque, sicut dicunt nos quidam dicere et iste audet insuper scribere, \'omnes in peccatum\' uelut inuiti \'carnis suae necessitate coguntur\', sed si iam in ea aetate sunt, ut propriae mentis utantur arbitrio, et in peccato sua uoluntate retinentur et acato in peccatum sua voluntate praecipitantur. Sed haec voluntas, quae libera est in malis, quia delbera in bonis non est, quia liberata non est. Nec potest homo boni aliquid velle, nisi adjuvetur ab eo qui malum non potest ita video gratiae nomen cum liberi arbitrii negatione consertum, ut non tam mala sensus tui appellationum bonis vindicari queant, quam dignitas nominum dogmatum tuorum adhaesione vilescat. Non ergo te his ser
Abbreviated transcription (Latin):
ris: ꝓpt̃ qđ admirabilis doctor etiã u̾ba
ipsa discreuit. Cum enim serui eẽtis inqͥt
peccati: liberi fuistĩ iusticie. Quẽ gͦ tũc
fructum habuistis in his in quib minc¬
erubescitis: Nam finis illoꝵ. mors ẽ. Nunc
aũt lib̾ati ãpeccato. serui aũt factidĩ. habetiᷤᷤ
fructum ur̃m inscĩficationẽ: finẽ uͦ uitam
eternam. Lib̃os dixit iusticiȩ. ñ lihos. A
peccato aũt ñ liberos. ne sibihoc tribu¬
erent:s uigilantissime maluit dicere li¬
beratos. referens hoc ad illam dñi senten¬
tiam: siuos filius liberauit. tunc uere
libi eritis. Cumitaq non uiuant be¬
ne filii hominum. nͥ effecti filiidĩ. qͥd ẽ
qđ iste libero arbitrio uult bene uiuen¬
di tribuere potestatem: Cum enĩ hec
receperunt cum dedit cis potestatem fi¬
lios dĩ fieri: & item post modicum. dat᷑
credunt in eum. quȩ potestas nisi detͣ
a dõ nulla ẽẽ potest ex libero arbitrio.

Expanded text:
ris. propter quod ammirabilis doctor etiam uerba ris. propter quod ammirabilis doctor etiam uerba ipsa disereuit: cum enim serui essetis, inquit, peccati, liberi fuistis iustitiae. quem ergo tunc fructum habuistis in his, in quibus nerubescitis? nam finis illorum mors est. nunc autem liberati a peccato, serufructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam » . « Liberos dixit justitiae, non liberatos: a peccato autem non liberos, ne sibi hoc tribuerent, sed vigilantissime maluit dicere liberatos; referens hoc ad illam Domini sententiam, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. Cum itaque non vivant bene filii hominum, nisi effecti filii Dei, quid est quod iste libero arbitrio vult bene vivendi tribuere potestatem; cum enim haec receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri » . Et item post modicum: « Datcredunt eum. Quae potestas, nisi detur a Deo, nulla esse potest ex libero arb
Abbreviated transcription (Latin):
bitrium uos liberum denegare. ita disse¬
ris constantissimus & subtilissimꝰ dispu¬
tator. Quis autem nr̃m dicat. qđ pͥmi
hominis peccato perierit liberum arbi¬
trium de genere humano:Libtas qͥdẽ
ꝑiit ꝑpeccatũ:. s illa quȩ inparadiso fu¬
it: habendi plenam cum immortalitate
iusticiam. Ppt̃ qđ natura humana di¬
uina indiget gr̃ã. dicente dño in eugłio
suo: siuos filius lib̃au̾it. tunc uere libi
eritis. Utiq lib̃r adbene iusteq uiuen¬
dum. Nam liberum arbitrium usq ad¬
eo in peccatore non ꝑut: ut ꝑipsum pec¬
cent maxime om̃s qui cum delectatione¬
peccant. & amore peccati. & eis placet
qd eos libet. Vnde & apłs. cum cẽtis in¬
quit serui peccati:. lib̃i fuistis iusticie.
Ecce ostendunt᷑ etiam peccato minime
potiusse. nisi alia libertate seruire. Liberi
gͦ a iusticia non sunt: nͥ arbitriolib̾tatis.
Lib̃i aũt apeccato non fiunt. nͥ grã saluato¬

Expanded text:
bitrium vos liberum denegare, ita dissebitrium vos liberum denegare, ita disseris constantissimus et subtilissimus disputator. « Quis autem nostrum dicat, quod primi hominis peccato perierit liberum arbitrium de genere humano? Libertas quidem periit per peccatum, sed illa quae in paradiso fuit, habendi plenam cum immortalitate justitiam; propter quod natura humana divina indiget gratia, dicente Domino in Evangelio suo, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis » : « utique liberi ad bene justeque vivendum. Nam liberum arbitrium usque adeo in peccatore non periit, ut per ipsum peccent, maxime ompeccant et amore peccati et hoc eis placet quod eos libet. unde et apostolus: cum essetis, inquit, serui peccati, liberi fuistis iustitiae. ecce ostenduntur etiam peccato minime potuisse nisi alia libertate seruire. liberi ergo a iustitia non sunt nisi arbitrio uoluntatis; liberi autem a peccato non fiunt nisi gratia saluato
Abbreviated transcription (Latin):
etur inscitia: nulla cupiditate uincet᷑.
& cętera huiꝰ modr: ut cũ inuenissent
inse ipsis uictrices cupiditates. ad pro¬
pellendum malũ scirent ã quo deberẽt
poscere auxiliũ: idõ dictũ ẽ. ecce relin¬
quetur uob̾ domꝰ ur̃a deserta: quia pli¬
res ibierant. qͦs obduratione & deseitio¬
ne uidicauerat dignos. occulto uidicio.
iustotam̃. Nam siut dicis. ab intentione
ꝓpria utiq mala. ñ debet homo nulla
necessitate reuocari. Cur apls paulus
adhuc saulus. cedem spirans. & sanguinẽ
sitiens. uiolenta corporis cęcitate. & terri¬
bili desuꝑ uoce. ã sua pessima incentiõe
reuocatur. & exꝑsecutore ꝓstrato. illius
cuglii qđ oppugnabat. laboriosior cȩ¬
teris futurus p̃dicator erigit᷑. Agnosce
grãm Alium sic. alium autem sic ds̃ quẽ
mam misisse: audacius quid sentires a¬
ꝑuisti. In primo enim libro. cum tibi
similit ꝓposuisses qđ nos obicimus. ar¬

Expanded text:
etur inscitia, nulla cupiditate vincetur.etur inscitia, nulla cupiditate vincetur.et caetera hujusmodi: ut cum invenissent in se ipsis victrices cupiditates, ad propellendum malum scirent a quo deberent poscere auxilium. Ideo autem dictum est, Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta; quia plures ibi erant, quos obduratione et desertione judicaverat dignos, occulto judicio, justo tamen. Nam si, ut dicis, « ab intentione propria » utique mala, « non debet homo ulla necessitate revocari: » cur apostolus Paulus adhuc Saulus, caedem spirans et sanguinem sitiens, violenta corporis caecitate, et terribili desuper voce, a sua pessima intentione revocatur; et ex persecutore prostrato, illius Evangelii, quod oppugnabat, laboriosior caeteris futurus praedicator erigitur ? Agnosce gratiam: alium sic, alium autem sic Deus, quemam misisse, audacius quid sentires aperuisti. In primo enim libro, cum tibi similiter proposuisses quod nos objicimus, ar
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ gͦ tu arbitrium liberũ ñ negas:
qđ ñ quidẽ sermone tuo. s eugłii testimo¬
mo. sensu aut̃ tuo. ñ liberũ ꝓnuntiasti:
auoꝰ. Ignoscendum ẽ: quia inre multũ
abdita ut homo falleris. Absitꝰ ut im¬
pediatur abhomine. om̃ĩptis & cuncta
p̃sentis intentio. Parum de re tanta co¬
gitant. uł ei excogitandȩ ñ sufficiunt:
qui putant dm̃ omĩpocentẽ aliquid
uelle. & homine infirmo impediente
non posse. Sicut certũ ẽ. iherłm filios
suos ab illo colligi noluisse Itacertũẽ.
eũ etiã ipsa nolente quoscũq eorũ uoluit
collegisse. Ds̃ enĩ. sicut homo eiꝰ dixit
ambrosius. qͦs dignat᷑ uocat: & quem
uult religiosum facit. Conuenit aũt
scͥptura plerũq hominis uoluntatem.
ut qd ñ habet uel ñ potest. admonitꝰ
sentiat : & abeo quo st̃ bona omĩa. indi¬
gens poscat. Siem̃ exauditus fuerit. in
eo qđ dicere iussi sumꝰ. ne nos inferas
intemptationẽ: ꝓculdubio nulla decipi¬

Expanded text:
Quomodo ergo tu arbitrium liberum non negas, Quomodo ergo tu arbitrium liberum non negas, quod non quidem sermone tuo, sed Evangelii testimonio, sensu autem tuo, non liberum pronuntiasti? AUG. Ignoscendum est, quia in re multum abdita ut homo falleris. Absit ut impediatur ab homine omnipotentis et cuncta praescientis intentio. Parum de re tanta cogitant, vel ei excogitandae non sufficiunt, qui putant Deum omnipotentem aliquid velle, et homine infirmo impediente, non posse. Sicut certum est Jerusalem filios suos ab illo colligi noluisse, ita certum est eum etiam ipsa nolente quoscumque eorum voluit collegisse. Deus enim, sicut homo ejus dixit Ambrosius, quos dignatur vocat, et quem vult religiosum facit . Convenit autem Scriptura plerumque hominis voluntatem, ut quod non habet, vel non potest, admonitus sentiat; et ab eo a quo sunt bona omnia, indigens poscat. Si enim exauditus fuerit in eo quod dicere jussi sumus, Ne nos inferas in tentationem; procul dubio nulla decipi
Abbreviated transcription (Latin):
equitas iudicii: qđ omnino iniquũ eẽt:
si non traherent originale peccatũ. ꝑ qd
homo uanitatis similis factus ẽ. Iubianꝰ.
Audisane: uͥ ium humane lib̃tatis osten¬
dit. Ego ueni innomine patris mei: et
non suscepistis me. Si alius uenerit inno¬
mine suo: illum accipietis. & item Aut
facite arborem bonam. & fructumciꝰ bo¬
num: aut facite arborem malam. & fru¬
dum eius malum. & item. Si michi ñ
uultis credere: oꝑibus credite. Atq oĩb
uehementius: qđ dicit intentionem suã
humana uoluntate impeditam fuisse.
non sequit᷑. s te nolente collegĩ uerũ relin¬
quetur uobis domus ur̃a deserca ut illos
ostendat pro malo quidẽ oꝑe iure puniri:
s abintentione ꝓpria non debuisse ulla
necessitate reuocari. Ssenim & ꝑ ꝓpħam
locutus erat. Si uolucritis. & audieritis
me: quȩ bona sunt terre edetis. Si nolue¬
ritis & non audieritis: gladiꝰ uos comedet.

Expanded text:
aequitas judicii: quod omnino iniquum esset, aequitas judicii: quod omnino iniquum esset, si non traherent originale peccatum, per quod homo vanitati similis factus est . XCIII. JUL. Audi sane ubi vim humanae libertatis ostendit: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me; si alius venerit in nomine suo, illum accipietis , Et item: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum . Et item: Si mihi non vultis credere, operibus credite . Atque omnibus vehementius, quod dicit intentionem suam humana voluntate impeditam fuisse: non sequitur, Sed te nolente collegi: verum, Relinquetur vobis domus vestra deserta ; ut illos ostendat pro malo quidem opere jure puniri, sed ab intentione propria non debuisse ulla necessitate revocari. Sic enim et per prophetam locutus erat: Si volueritis, et audieritis me, quae bona sunt terrae comedetis; si nolueritis, et non audieritis, gladius vos comedet .
Abbreviated transcription (Latin):
peccantes. non arbitrii libertatẽ. s conscien¬
tiam iusticiȩ ꝑdiderunt. Liberum autẽ
arbitrium. & post peccata tam plenũ ẽ.
quam fuit ante peccata. Si quidẽ ipsius
oꝑa fiat. ut abdicent pleriq occulta dede¬
coris. & flagitioꝵ abiectis sordib uirtutũ
comantur insignibus. auoꝰ. Te audi saltẽ.
uͥdicis ꝓpt̃ consuetudinẽ peccatoꝵ scͥptũ
cẽ. non quod uolo ago: s quododi hoc fa¬
cio quomodo gͦ post peccata liberum ẽ.
quorum & sinon ꝓpagine quia ñ uultis.
certe tam̃ consuetudine quam solam hu¬
ic necessitati ucti contortiq conceditis.
sic ꝑdidit libertatem. ut gemitus eius feriat
aures urãs. frontẽq collidat. cum audicis
nefas restat. xꝑ̃i u̾ba sic exponendo. ut
ille arbitrium negasse liberum uideat᷑.
sine cuiꝰ indegritate. ȩquitas ei ꝓpͥi non
potest constare iudicii. auoꝰ. I imo idõ
graue iugum ẽ suꝑ filios adam. adic exitꝰ
deuentre matris eoꝵ. quia ei constat

Expanded text:
cantes non arbitrii libertatem, sed conscientiam justitiae perdiderunt. Liberum autem arbitrium et post peccata tam plenum est, quam fuit ante peccata: siquidem ipsius opera fiat ut abdicent plerique occulta dedecoris , et flagitiorum abjectis sordibus, virtutum comantur insignibus. AUG. Te audi saltem, ubi dicis propter consuetudinem peccatorum scriptum esse, Non quod volo, ago; sed quod odi, hoc facio. Quomodo ergo post peccata liberum est, quorum etsi non propagine, quia non vultis, certe tamen consuetudine, quam solam huic necessitati victi contortique conceditis, sic perdidit libertatem, ut gemitus ejus feriat aures vestras, frontemque collidat; cum auditis,nefas restat, Christi verba sic exponendo, ut ille arbitrium negasse liberum videatur, sine cujus integritate aequitas ei proprii non potest constare judicii. AUG. Imo, ideo grave jugum est super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum , quia ei constat
Abbreviated transcription (Latin):
ciã scõrum orationib contradicitis.
Ut quideni indõ dicit᷑. ne nos inferas
intemptationẽ: siut hoc non fiat in
liberi arbitrii nr̃i est potestate. quod
nisi ueniam dando p̃teritis: Iulianꝰ:
D eniq qͥd exhortatio ipsius teneret
ostendit. premittens: humanum est
qđ dico ꝓpter infirmitatem carnis
uĩȩ. Sicut enim exhibuistis m̃bra ur̃a ser¬
iure immundicie & iniquitati ad iniqͥ

Expanded text:
etiam sanctorum orationibus contradicitis. etiam sanctorum orationibus contradicitis. Utquid enim Deo dicitur, Ne nos inferas in tentationem; si, ut hoc non fiat, in liberi arbitrii nostri est potestate, quod nisi veniam dando praeteritis? CIX. JUL. Denique quid exhortatio ipsius teneret, ostendit, praemittens: Humanum est quod dico, propter infirmitatem carnis vestrae: sicut enim exhibuistis membra vestra servire immun
Abbreviated transcription (Latin):
retur: debuit dicere lib̃i fuistis peccato.
non lib̃i fuistis iusticie: ut illł diceret᷑
cẽ liber. cui oꝑabat᷑ ipsa libertas. Si
enim placet etiam casuum pensart mo¬
menta: huic illos iusticiȩ dixit esse
liberos. non abhac iusticia liberos.
Consequentiꝰ gͦ hac elocutione nos
adiuuaremur: sietiam tam leues res
premere uellemus s absithoc sensum
intelligimus apłi: & elocutionum sim¬
plicit ꝓlatarum officio contenti sumꝰ.
Nichil aliud dixit magister gentium
nisi liberi fuistis. non seruistis rꝰticie.
libati estis. peccatoꝵ ueniam suscepi¬
stis: manente arbitrii libertate: ꝑquã
potuerunt. & ante peccato. & postea
obedire iusticiȩ. augꝰ. Ex isto heretico
sensu. quo dicitis ñ fieri ꝑ grãm lib̾ati¬
onem a peccato. nisi cum de preterito
accipit᷑ uenia: non aut̃ etiam ne do¬
minetur peccatum. cum quisq a con¬
cupiscentia sua trahit᷑ in eiꝰ assensum.

Expanded text:
retur; debuit dicere, Liberi fuistis peccato; retur; debuit dicere, Liberi fuistis peccato; non, Liberi fuistis justitiae: ut ille diceretur esse liber cui operabatur ipsa libertas. Si enim placet etiam casuum pensare momenta, huic illos justitiae dixit esse liberos, non ab hac justitia liberos. Consequentius ergo hac elocutione nos adjuvaremur, si etiam tam leves res premere vellemus. Sed absit hoc: sensum intelligimus Apostoli, et elocutionum simpliciter prolatarum officio contenti sumus. Nihil aliud dixit Magister Gentium, nisi, Liberi fuistis, non servistis, justitiae: liberati estis, peccatorum veniam suscepistis, manente arbitrii libertate; per quam potuerunt et ante peccato, et postea obedire justitiae. AUG. Ex isto haeretico sensu, quo dicitis non fieri per gratiam liberationem a peccato, nisi cum de praeterito accipitur venia; non autem etiam ne dominetur peccatum, cum quisque a concupiscentia sua trahitur in ejus assensum;