comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa humiliato sua sponte miseri¬
cordie auctore. necesse ẽ eos qͥ mi¬
scdia plurimũ indigent. humili¬
tatis eus uestigia qͣntũ p̃ualent
imimarẽ. Necesse ẽ in qͣm nos intu¬
entes qͦm᷑ iħs demonte oliueti de¬
scendit. id÷ cum informa dĩ esset
humiliauit semetipsum factus obe¬
diens usq admortẽ mortẽ autem
crucis. Numiliemur et ipsi subpo¬
tenti manu eius. ut exdltari me¬
reamur intempore uisitacionis:
Sypeꝵ om̃ib quas uiderant uir¬
tutib dicentes. Henedictus qͥ ue¬
nit rex in nomine dñi. Muitas
qͥdẽ uirtutes dñi uiderant. s ma¬
ximȩ lazari resurrectionẽ que nu¬
per facta erat. stupebant. testimo¬
nium ꝑhibente turba. que erat
cum eo. qͣndo illũ uocauit demo¬
numento. et suscitauit amortuis.
Nam et ꝓpterea obuiã uenit ei tur¬
ba qͥa audierunt eũ fecisse hoc
signum: Notandũ ẽ enĩ. non nũc
pͥmum uenientẽ degalilea salua¬
torẽ id÷ ante quinq dies pasche ie¬

Expanded text:
Quia humiliato sua sponte miseriQuia humiliato sua sponte misericordiae auctore, necesse est eos qui misericordia plurimum indigent, humilitatis ejus vestigia quantum praevalent imitari. Necesse est, inquam, nos intuentes quomodo Jesus de monte Oliveti descendit, id est, cum in forma Dei esset humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis , humiliemur et ipsi sub potenti manu ejus, ut exaltari mereamur in tempore visitationis. Super omnibus quas viderant virtutibus dicentes: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini. Multas quidem virtutes Domini viderant, sed maxime Lazari resuscitationem, quae nuper facta erat, stupebant: testimonium perhibente turba, quae erat cum eo, quando illum vocavit de monumento et suscitavit a mortuis . Nam et propterea obviam venit ei turba quia audierunt eum fecisse hoc signum. Notandum est enim non nunc primum venientem de Galilaea Salvatorem, id est, ante quinque dies Paschae Hie
Abbreviated transcription (Latin):
frigida qͦ xͦ sessore digna fiant. o¬
periunt. Eunte autẽ illo: subst̾¬
nebant uestimenta sua iniula:
Portante dñm asino. discipuli uesti¬
menta uiuia sternunt. qͥa ꝓprii cor¬
ꝑis se exuentes amictu: uiã simpli¬
ciorib dĩ famulis suo sanguine pa
rant ut uidelicet inoffenso gressu
licet ium̃tum suũ. adꝑacis inti¬
eccłiȩ uniũsalit̃ p̃sidet eamq in
suꝑne pacis desidium accendit.
Quia uͦ uirta alios euuangłistas
ñ discipuli tm̃. sed et plurimi de
turba sternebant uestimenta sua
iniua:Possunt ꝑeos etiam hi de¬
signari. qͥ exempla martẏrum se¬
cuti. corꝑa sua ꝑabstinentiã edo-¬
mant. ut dño iter admentẽ parẽt.
uel exempla bona sequentib p̃be¬
ant. Et cum adꝓpinquaret iã
ad descensum montis oliueti. cȩ¬
perunt om̃s turbe descendentiũ
gaudentes laudare dm̃ uoce mag¬
na. Descendente demonte oliua¬
rum dño. gaudentes laudantesq
turbã et ipse simul descendunt.

Expanded text:
frigida, quo Christo sessore digna fiant, ofrigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Eunte autem illo substernebant vestimenta sua in via. Portante Dominum asino, discipuli vestimenta in via sternunt, quia proprii se corporis exuentes amictu, viam simplicioribus Dei famulis suo sarant, ut videlicet inoffenso gressu licet jumentum suum ad pacis intiliter praesidet, eamque in supernae pacis desiderium accendit. Quia vero juxta alios evangelistas non discipuli tantum, sed et plurimi de turba sternebant vestimenta sua in via, possunt per eos etiam hi designari qui, exempla martyrum secuti, corpora sua per abstinentiam edomant, ut Domino iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Et cum appropinquaret jam ad descensum montis Oliveti, coeperunt omnes turbae descendentium gaudentes laudare Deum voce magna. Descendente de monte Olivarum Domino, gaudentes laudantesque turbae simul et ipsae descendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. solius dei ẽ. et cum nullã commu¬
nis ẽ. Qui autem peccator ẽ. et in¬
mundus: multorũ ẽ. Muiti enim
demones possident eum: et ido com¬
munis appellatur. t illi dixerd̃
quuia dñs eum necessariũ habet. E
duxerunt illum adiħm. Qui sol¬
uendo pullo contra dixerant. au¬
dito xp̃i nomine qͣuiescunt. Qͥa
magistri erroꝵ qui uenientibꝰ ad
salutem gentium doctorib obsi¬
stebant. eatenus suas tenebras de¬
fendere. donec miraculis adtestanti¬
bus ueri possessoris ac dñi uirtus
emicuit. At postq̃m fidei dnĩcȩ po¬
testas apparuit. Cedentib passim
adũsarioꝵ querelis. liber credenti¬
um cȩtus qͥ dm̃ corde portet addu¬
citur. Et iactantes uestimenta
sua supͣ pullum imposuerunt iħm.
¶ estimenta apłoꝵ. uel doctrina uir¬
tutum. uel edisertio scripturarum.
uel certe eccłiasticoꝵ dogmatũ ua¬
rietates intelligi possunt. qͥb ill
corda hominum ante nuda &

Expanded text:
est, solius Dei est, et cum nullo ei commuest, solius Dei est, et cum nullo ei communis est. Qui autem peccator est et immundus, multorum est. Multi enim daemones possident eum, et ideo communis appellatur. At illi dixerunt: Quia Dominus eum necessarium habet. Et duxerunt illum ad Jesum. Qui solvendo pullo contradixerant, audito Domini nomine quiescunt, quia magistri errorum, qui venientibus ad salutem gentium doctoribus obsistebant, eatenus suas tenebras defendere, donec, miraculis attestantibus, veri possessoris ac domini virtus emicuit. At postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis, liber credentium coetus, qui Deum corde portet, adducitur. Et jactantes vestimenta sua supra pullum, imposuerunt Jesum. Vestimenta apostolorum, vel doctrina virtutum, vel edissertio Scripturarum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus illi corda hominum ante nuda et
Abbreviated transcription (Latin):
inuentũ: Ianua autẽ ipse ẽ qui ait.
fgo sum ianua ouiũ. ꝑme si quis
introierit. saluabitur: & in grediet᷑
et egredietur. et pascua inueniet.
Quib uitȩ pascus iste pullus id:
populus gentiũ carebat. qͣndo ad¬
huc extra hanc ianuam inbuuo
ligatus stabat. Et recte inbiuio.
qͥa ñunam certus uitȩ fideiq uiã
tenebat. sedplures dubiosq sectarũ
calles sequebatur erroneus. deqͥb
apte subiungitur. Soluentibꝰ au¬
tem illis pullũ. dixerunt dñi eius
adillos. Quid soluitis pullũ: Mul¬
tos quippe habebat dnõs. qͥ ñ uno
dognati et suꝑsticioni deditus. s
phibitu inmundoꝵ spirituũ ad
uarios diuersosq miser raptaba¬
tur errores. adsimulacra muta ꝓ¬
ut ducebatur incedens: Deniq uer¬
nacula quadã scripturȩ consuetu¬
dine commune ẽẽ dicitur: qͦd in¬
mundũ ẽ Sic̃ et ad petrum uox
decelo dic̃it. Quod ds̃ mundauit.
tu commune ne dixeris. Quia qͥ sc̃s

Expanded text:
inventum. Janua autem ipse qui ait: inventum. Janua autem ipse qui ait: Ego sum janua ovium; per me si quis introierit salvabitur, et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Quibus vitae pascuis iste pullus, id est, populus gentium carebat, quando adhuc extra hanc januam in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio, quia non unam certus vitae fideique viam tenebat, sed plures dubiosque sectarum calles sequebatur erroneus. De quibus apte subjungitur: Solventibus autem illis pullum, dixerunt domini ejus ad illos: Quid solvitis pullum? Multos quippe habebat dominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser raptabatur errores ad simulacra muta, prout ducebatur, incedens. Denique vernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dicitur quod immundum est, sicut et ad Petrum vox de coelo dicit: Quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris . Quia qui sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ta salutis qͥb spiritalit calefieret
utilia suadendo contulerat: Sede¬
ret illi namq homo: si qͥa ratione
utens euis stulta depͥmendo corri¬
geret. Unde ñ inmerito possunt
duo discipul adexhibenda dño
animalia destinati. uirta parabo¬
lȩ suꝑioris exemplũ duo p̃dicatoꝵ
ordines. unus ingentes. alt incircũ¬
cisionẽ directus: intelligi: Et notan¬
dum. qͦd tres euuangłistȩ qͥ greco
sermone scͥpsere. pullũ tantummͦ
cominemorant. Matħs uͦ solus
qͥhebreis hebreorũq suũ enuangłi¬
um descͥpsit eloquio. Asinã qͦ so¬
lutã et dño refert adductã. ut eius¬
am etiã gentis hebreȩ si penituerit.
n desperandam monstret eẽ salutẽ.
Soluite inquit. et ad ducite. Quecũq
enim solu̾itis suꝑ derrã. erunt soluta
et ineȩlis. Abierunt aut̃ qͥ missi e¬
tant. & inuenerunt sic̃ dirit illis
stantem pullũ. Marcus scribit
pullum ante ianuã foris inbuuio

Expanded text:
ta salutis, quibus spiritaliter calefieret, ta salutis, quibus spiritaliter calefieret, utilia suadendo contulerat. Sederet namque illi homo, si qui ratione utens ejus stulta deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati, juxta parabolae superioris exemplum, duo praedicatorum ordines, unus in gentes, alter in circumcisionem directus intelligi. Et notandum quod tres evangelistae qui Graeco sermone scripsere, pullum tantummodo commemorant; Matthaeus vero solus, qui Hebraeis Hebraeoque suum Evangelium descripsit eloquio, asinam quoque solutam et Domino refert adductam, ut ejusdem etiam gentis Hebraeae, si poenituerit, non desperandam monstret esse salutem. Solvite, inquit, et adducite. Quaecunque enim solveritis super terram, erunt soluta et in coelis . Abierunt autem qui missi erant, et invenerunt, sicut dixit illis, stantem pullum. Marcus scribit, pullum ante januam foris in bivio
Abbreviated transcription (Latin):
licet et ꝓximi sacram̃tum. toto or¬
be p̃dicandum. Iii qͦd introeunteᷤᷤ
inuenietis pullũ asinȩ alligatum.
cui nemo umqͣm hominũ sedit.
Soluite illũ et ad ducite. Q si qͥs uos
int̾rogau̾it. quare soluitis: sic diceds
quia dñs opera euis desiderat. Intro¬
euntes mundũ p̃dicatores. inuene¬
runt ppłm nationũ ꝑfidiȩ uincłis
irretitũ. Funiculis enĩ peceatoꝵ su¬
orũ unus quisq constrictus erat.
Nec solum nationũ. sed et iudeoꝵ Os̃
enĩ peccauerunt. et egent gła dei
Unde bene apd̃ matheũ. Asina qͦq
cum pullo alligata repperit᷑. Asina
qͥppe que subuigalis fuit. et edomi¬
ta iugũ legis traxerat: sẏnagogã
significat. Pullus a sine lasciuus et
liber. populũs nationum demon
strat. Cui nemo umquã hominũ se¬
dit. id÷ nemo rationabiliũ doctoꝵ
frenum correptionis qͦ uel linguam
amalo cohibere: uel inartã uiã ui¬
ten ire cogeretur. Nemo indumẽ¬

Expanded text:
licet et proximi, sacramentum, toto orlicet et proximi, sacramentum, toto orbe praedicandum. In quod introeuntes, invenietis pullum asinae alligatum, cui nemo unquam hominum seillum, et adducite. Et si quis vos interrogaverit, quare solvitis, sic dicetis ei: Quia Dominus operam ejus desiderat. Introeuntes mundum praedicatores invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, sed et Judaeorum, omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit, et edomita jugum legis traxerat, synagogam significat; pullus asinae lascivus et liber, populum nastrat. Cui nemo unquam hominum sedit, id est, nemo rationabilium doctorum frenum correptionis, quo vel linguam a malo cohibere, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, nemo indumen
Abbreviated transcription (Latin):
donis pie confessionis et obedientie
spãlis impleuit. Quȩ pulchtȩ cuu¬
tates uimonte oliueti positȩ referũ¬
tur: hoc ẽ inipso dño. qui nos uncꝰti
one sp̃alium carismatum. et scien¬
tiȩ pietatisq luce refouet. Unde a¬
libi cum dicẽt. non potest cuuitas ab¬
scondi supͣ montẽ posita. Continuo
subiecit. Neq accendunt lucernã.
et ponunt eã submodio:Quia idem
mons oliueti. id÷ summus spirita¬
lium distributor gratiarũ. qͥ cuis¬
tatẽ suã ut emineat exaltat. Hãc
qͦ oleo exultacionis ut lucere pos¬
sit inflammat᷑. Et qͥa idẽ lumen
subinodio ꝑoni noluit: misit dis¬
cipulos incastellum qͦd contͣ eos e¬
rat. Id÷ doctores qͥ indocta ac bar¬
bara dociꝰ orbis littora qͣsi contra
positi castelli meniȩ̾ euuangłiran¬
do penetrarent. destinare curauit:
Recte autẽ duo mittunt᷑. sue ꝓpt̃
scientiã ueritatis. et mundiciã oꝑis:
seu ꝓpt̃ geminȩ dilectionis dĩ uide¬

Expanded text:
donis piae confessionis et obedientiae donis piae confessionis et obedientiae spiritalis implevit. Quae pulchrae civitates in monte Oliveti positae referuntur, hoc est, in ipone spiritalium charismatum, et scientiae pietatisque luce refovet. Unde alibi cum diceret: Non potest civitas abscondi supra montem posita , continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio , quia idem mons Oliveti, id est, summus spiritalium distributor gratiarum, qui civitatem suam, ut emineat, exaltat, hanc quoque oleo exsultationis, ut lucere possit, inflammat. Et quia idem lumen sub modio poni noluit, misit discipulos in castellum, quod contra eos erat, id est, doctores, qui indocta ac barbara totius orbis littora, quasi contra positi castelli moenia Evangelizando penetrarent, destinare curavit. Recte autem duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis, et munditiam operis, seu propter geminae dilectionis, Dei vide
Abbreviated transcription (Latin):
Et his dictis p̃cedebat ascendens ie¬
rosolimam. finita parabola ascendit
iherosolimam. ut ostendat de euisdẽ
maximȩ ciuitatis euentu parabo¬
lam fuisse p̃missam. que non longo
post tempore. et ipsũ occisura. &
obodium regni eus hostili sit cla¬
de ꝑitura. Et factũ ẽ cum appro¬
pinquasset adbethfage. et betha¬
niã admontẽ qͥuocatur oliueti. mi¬
sit duos discipulos suos dicens. Ite
incastellum quod contra uos ẽ. Bet¬
phage erat uiculus sacerdotũ. inmõ¬
te oliueti. Bethania qͦ uillula. si¬
ue ciuitas in latere montis eiusdẽ.
qͣsi stadus qͥndecim abierus alem.
sic̃ iohannes euuangłista manifestat.
ybi lazarus ẽ suscitatus amortius.
Cuius & monumentũ eccłia nunc
ibidem construct᷑a demonstrat. bet¬
phage autẽ domus buccȩ: betha¬
miȩ domus obedientie dicit. Quas
hierosolimã uenturus saluator p̃sen¬
tiȩ suȩ dignatione sublimauit. quia
multos ante passionẽ suã docendo.

Expanded text:
Et his dictis, praecedebat, ascendens JeEt his dictis, praecedebat, ascendens Jerosolyma. Finita parabola, ascendit Jerosolyma, ut ostendat de ejusdem maxime civitatis eventu parabolam fuisse praemissam, quae non longo post tempore et ipsum occisura, et ob odium regni ejus hostili sit clade peritura. Et factum est, cum appropinquasset ad Bethphage et Bethaniam, ad montem qui vocatur Oliveti, misit duos discipulos suos, dicens: Ite in castellum quod contra vos est. Bethphage erat viculus sacerdotum in monte Oliveti. Bethania quoque villula sive civitas in latere montis ejusdem, quasi stadiis quindecim a Jerusalem, sicut Joannes evangelista manifestat, ubi Lazarus est suscitatus a mortuis. Cujus et monumentum ecclesia nunc ibidem constructum demonstrat. Bethphage autem domus buccae, Bethania domus obedientiae dicitur. Quas Jerosolyma venturus Salvator praesentiae suae dignatione sublimavit, quia multos ante passionem suam docendo,
Abbreviated transcription (Latin):
tum quoq t̾ribile ẽ. multi qui ad
docendum uidebantur ydonci. ob
neglientiȩ suȩ norã. int̾ indoctos re¬
putabuntur. At alii simpliciores fr̃s
et elementoꝵ penitus ignari. ob con¬
ũsationis tam̃ eximię deuotionẽ
int̃ apłicos doctores p̃mia sũma
ꝑcipient. Qui enĩ recipit ꝓpħam
crumtameꝵ inimieos meos iuoᷤᷤ
qͥ noluerunt me regnare. suꝑse ad¬
ducite huc. et int̃ficite ante me.
ficat indie iudicii puniendã. ut
ꝑduos seruos fideles. utriusq ppłi
doctores. ꝑdece et .u. mnas idẽ cre¬
dentes populi. ꝑseruum neqͣm ma¬
li catholici. ꝑ inimieos qͥ eũ suꝑse re¬
gnare noluerunt: impietas eoꝵ qui
ũbum fidei aut numqͣm audire. aut
male intp̃tando corrumꝑe malue¬
runt. ꝑmessionẽ ruris ñ seminati.
eoꝵ etiã qͦs uerbum dĩ nec audire
contingit discussio signetur. Quib
quinq ꝑsonis: om̃e genus humanr̃
qͥd indie uidicii futurũ ẽ. expͥmitur.

Expanded text:
tu quoque terribile est, multi qui ad tu quoque terribile est, multi qui ad docendum videbantur idonei, ob negligentiae suae noxam inter indoctos reputabuntur. At alii simpliciores fratres, et elementorum penitus ignari ob conversationis tamen eximiae devotionem inter apostolicos doctores praemia summa percipient. Qui enim recipit prophetam Verumtamen inimicos meos, illos qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite ante me. ficat, in die judicii puniendam, ut per duos servos fideles, utriusque populi doctores, per decem et quinque minas idem credentes populi, per servum nequam mali catholici, per inimicos qui eum super se regnare noluerunt impietas eorum qui verbum fidei aut nunquam audire, aut male interpretando corrumpere, maluerunt, per messionem ruris non seminati eorum etiam quos verbum Dei nec audire contigit, discussio signetur. Quibus quinque personis omne genus humanum quod in die judicii futurum est exprimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
torib ẽẽ conferendam.
Dico autẽ uobis. qͥa omni haben¬
ti dabitur abeo autẽ qͥ ñ habet.
et qͦd habet auferetur abeo. Nec
adsuꝑiorẽ sententiã respicit do¬
cens et illum posse amittere mu¬
nus dĩ. qui habens ñ habet id:
non utitur. Et ineo augeri. qͥ habẽs
habet. hoc ẽ bene utitur. Quȩ gra¬
ciarum mutacio qm̃ in hac iu¬
ta geri solet notandum qͦd ullud
dñi redeuntes examen etiã nunc
irparte celebratum. s tunc ẽ uni¬
ũsalit̃ implendum. Cottidie nãq
accepto apatre regno redit. quia
ꝑegrinantis interra ȩcclia semꝑ
statum conspicit: cottidie uitanto
tideliũ seruoꝵ numero. huic pe¬
cuniam negociaturo cõmodat.
naltero modum consummati o¬
peris examinat: hunc fidelit̃ pru¬
denterq laborantẽ amplioris gr̃ȩ
munere donat. Illũ desidias mol¬
les. et marcida luxu ocia sectantẽ
et eo qͦd ded̾at priuat. Uerũ uniu̾¬
sali manifestato iudicio qͦd dic¬

Expanded text:
toribus esse conferendam . toribus esse conferendam . Dico autem vobis quia omni habenti dabitur: ab eo autem qui non habet, et quod habet, auferetur ab eo. Haec ad superiora sententia respicit, docens et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est, non utitur; et in eo augeri qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia peregrinantis in terra Ecclesiae semper statum conspicit: quotidie in tanto fidelium servorum numero huic pecuniam negotiaturo commodat, in altero modum consummati operis examinatur: hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat, privat. Verum universali manifestato judicio, quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
suris soluat oꝑando. ut qͦd auditu
didicit. exsequatur et actu: Inu¬
sura quippe pecunia etiã ñdata
recipitur. Nel accepto certe uerbi fe¬
qui exeo quod audit etiã alia stu¬
det intelligere. quȩ nec dũ expre¬
dicatoris õre didicit. Et astan¬
tib dixit. duferte abillo innam.
et date ei qui decem innas habet.
et dixerunt ei: dñe. habet decem
mnas Recte amittit collatam
grãm. qͣm p̃dicando aliis cõmuni¬
care neglerit. ut ei augeat᷑ qͥ indela¬
borauit uixta qͦd angelo ephesi ec¬
cłie dicitur & mouebo candela¬
brum tuũ deloco suo. nͥ peniten¬
ciam egeris: & cum regiũ crisma
qͦd suꝑbiendo saul amisit. dauid
obediendo ꝓmeruit: Sp̃s inquit
dñi discessit asaul. et directus est
indauid. adie illa. et deinceps. Qd
uͦ ablata anequã seruo mna ei
qͥ decẽ mnas habet. dari uissa est.
Mistice ut reos indicat. intrante
plenitudine gentiũ omnẽ israhel
ter exercemus. illius populi doc¬

Expanded text:
suris solvat operando, ut quod auditu suris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fequi ex eo quod audit etiam alia studet intelligere, quae necdum ex praedicatoris ore didicit. Et astantibus dicit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet deminas. Recte amittit collatam gratiam, quam praedicando aliis communicare neglexit, ut ei augeatur qui inde laboravit. Juxta quod angelo Ephesi Ecclesiae dicitur: Et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Et cum regium chrisma, quod superbiendo Saul amisit, David obediendo promeruit: Spiritus, inquit, Domini discessit a Saul, et directus est in David a die illa , et deinceps. Quod vero ablata a nequam servo mina, ei qui decem minas habebat dari jussa est, mystice, ut reor, indicat, intrante plenitudine gentium omnem Israel ster exercemus, illius populi doc
Abbreviated transcription (Latin):
durũ acrudelem eẽ me noueras.
& aliena sect᷑ari. Ibiq metere. ubi ñ
seminaium. qͣre non tibi istiꝰ mͦ
cogitacio incussit timorẽ: ut scires
me mea diligentius quesiturum.
et dares pecuniam meã siue ar¬
gentũ admensam: Utrũq enĩ
aprypiõ grecus sermo significat:
Hloquia dñi inquit eloquia cãsta.
argentum igne examinatũ. Pe¬
cunia gͦ et argentũ. p̃dicatio euuan¬
gelii ẽ. et sermo diuinus: Quia dari
debuit admensã. hoc ẽ. promptis
paratisq fideliũ cordib intimari:
Ad qͣm uidelicet mensã idẽ mentem
auditoꝵ ñ alia qͣm dñcã deferen¬
da pecunia. ut omnis sermo docẽ¬
tis. scͥpturȩ sensũ sequit᷑. Nã qͦd hic
dñs ñ qͣmlibet pecuniã. s suã dic̃
numulariis ẽẽ fenerandã: exponit
apłs dicens. Si qͥs loquitur: quasi
sermones dĩ Et ego ueniens cũ
usuris utiq exigissem illud: Qui
ũbi pecuniam adoctore ꝑcepit.
emitq credendo. necesse ẽ. eã cũ u¬

Expanded text:
durum et crudelem esse me noveras, durum et crudelem esse me noveras, et aliena secta sectari, ibique metere, ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem? ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam, sive argentum ad mensam. Utrumque enim ἀργύριον Graecus sermo significat: Eloquia Domini, inquit, eloquia casta, argentum igne examinatum. Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, mentem auditorum, non alia quam dominica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur. Nam quod hic Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei . Et ego veniens, cum usuris utique exegissem illud. Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum u
Abbreviated transcription (Latin):
redoat. Quid opus ẽ aliis p̃dicare.
ut etiam de ipsis rationẽ reddere
quisq cogatur: cũ apud dñm etiam
illi sunt in excusabiles. quib lex da
ta ñ ẽ. neq audito euuangłio dormi¬
erunt. quia ꝑcreaturã poterant cre¬
atorem cognoscere. hoc ẽ enĩ qͣsi me¬
tere. ubi ñfeminauit. idẽ. etiã eos
impietatis reos tenere: quib u̾bũ
legis aut euuangełii nõministratũ
est. hoc autẽ ueluti periculũ iudi¬
ci deuitantes. pigro languore aũ¬
bi ministratione conquiescunt.
E hoc ẽ qͣsi insudario ligare quod
acceꝑunt. Dicit ei. De ore tuo te
iudico serue nequã. Seruus neqͣm
uocatur. qͥã pier ãc deses ẽ. ad ex¬
eitendum negotiũ. et ꝓcax ac suꝑbꝰ
ad accusandum dnũi iudicium.
Sciebas qͦd ego austerus homo sũ.
tollens qͦd ñ posui. et metens qͦd ñ
seminaui. et qͣre non dedisti mͥ pe¬
tauerat se ꝓexcusatione dixisse. in
culpã ꝓpriam uestitur Si inquit

Expanded text:
reddat. Quid opus est aliis praedicare, reddat. Quid opus est aliis praedicare, ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cogatur, cum apud Dominum etiam ita non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant Creatorem cognoscere? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Servus nequam vocatur, quia et piger ac deses est ad exercendum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas quod ego austerus homo sum, tollens quod non posui, et meto quod non seminavi, et quare non dedisti taverat se excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur, si, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
et seruituti subicit. Qͥ potest dicere
cum apło. xp̃i bonus odor sumꝰ dõ:
huius ciuitates loquuntur lingua
mutata. qͦd int̃pretatur chanaan.
Et qͥ eas tenebras docendo commuta¬
uerat: rec̾te qͥnq ciuitatib p̃fici
memoratur: Quia ñ desuis tantum.
std et de aud̾ctoꝵ suoꝵ qͦs adlucẽ uo¬
cauit ꝓfectib honoratur.
Et atter uenit dicens. Dñe ecce
mna tua. qͣm habui repositã ii
sudario. Timui enĩ qͥa homo au¬
sterus es. toluis qͦd ñposuisti. &
metis qͦd ñseminasti. Seruus qͥ
negociatori uissus acceptã dñi
pecuniã insudario reposuit: os¬
tendit eos. qͥ adp̃dicandũ ydonei
p̃dicationis officiũ iubente dño
ꝑeccłiã uel saltem suscipe. uel
susceptũ digne gerere detrectant.
Pecuniã quippe insudario ligare ẽ:
ꝑcepta dona subotiolenti torporis
abscondere. Sunt enĩ homines hac
sͥ ꝑuersitate blandientes. ut dicant
Sufficit ut de se unusqͥsq rationem

Expanded text:
et servituti subjicit , qui potest dicere et servituti subjicit , qui potest dicere cum Apostolo, Christi bonus odor sumus Deo , hujus civitates loquuntur lingua mutata, quod interpretatur Chanaan. Et qui eas a tenebris docendo commutaverat, recte quinque civitatibus praefici memoratur, quia non de suis tantum, sed et de auditorum suorum, quos ad lucem vocavit, profectibus honoratur. Et althabui repositam in sudario. Timui enim te, quia homo austerus es: tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Servus qui negotiari jussus acceptam domini pecuniam in sudario reposuit, ostendit eos qui ad praedicandum idonei, praedicationis officium jubente Domino per Ecclesiam vel saltem suscipiendum susceptum digne gerere detrectant. Pecuniam quippe in sudario ligare, est percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem
Abbreviated transcription (Latin):
cisiom credita ẽ. prestiterat. S hȩc
quinq mnas fec̃. qͥa gentes qͥnq cor¬
poris sensib antea mancipatas adfides
euuangłicȩ grãm conuertit.
Et huic ait. & tu esto supra quinq
ciuitates hoc ẽ exearũ qͣs inbueras
animarũ fide et conũsione magnꝰ
sublimisq fulgeto: Deqͥb mystice
dic̃ ẏsaias. Indie illa erunt qͥnq
ciuitates iiterra egẏpti loqñtes lin¬
do utim. iudelicet uis auditꝰ gust᷑ꝰ
olfactꝰ itactus. Et qͥ uiderit mulicrẽ
ad concupiscendam
cã qͥ au̾tit aures suas ne audiat
pauꝑem. Qui inebriatur uino in qͦ
ẽ luxuria. Qui coronare se gaudet
rosis ante qͣm marcescant. cuius
sanguine plene manus. et dextera
ẽrepleta murerib. huiꝰ quinq ci¬
uitates loquuntur lingua egypti.
idẽ unuisi sensus faciunt oꝑa tene¬
brarũ Egẏptus enĩ tenebras sonat.
dt qͥ obturat aures suas ne audiat
sangunẽ et claudit ocłos suos ne
uideat malũ. Qͥgustat et uidet qͣm

Expanded text:
cisioni credita est, praestiterat. Sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus ante mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc est, ex earum quas imbueras animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lindo utimur, videlicet visus, auditus, gustus, olfactus, et tactus. Et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam ; qui avertit aures suas, ne audiat pauperem ; qui inebriatur vino, in quo est luxuria ; qui coronare se gaudet rosis antequam marcescant ; cujus sanguine plenae manus, et dextera est repleta muneribus , hujus quinque civitates loquuntur lingua Aegypti, id est, universi sensus faciunt opera tenebrarum. Aegyptus enim tenebras sonat. At qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum , qui gustat et vi
Abbreviated transcription (Latin):
lista lucas inter quatuor celi anima¬
lia ꝑutulum cuius uictimatione
qui insacerdotiũ eligebantur initia¬
ri sunt uissi. designatus accipit᷑: eo
qͦd ipse sacerdotiũ xp̃i cȩt̾is ampliꝰ
exponendum susceꝑit. pulcherrimȩ
qui euuangłium suũ aminist̾io
templi ꝑsacerdociũ zachariȩ cȩpit
sanguine. sed in laude dei. et bene¬
dictione conelusit a me

Expanded text:
lista Lucas, inter quatuor coeli animalista Lucas, inter quatuor coeli animalia per vitulum, cujus victimatione qui in sacerdotio eligebantur initiari sunt jussi, designatus accipitur, eo quod ipse sacerdotium Christi caeteris amplius exponendum susceperit, pulcherrime qui evangelium suum a ministerio templi per sacerdotium Zachariae coepit, sanguine, sed in laude Dei et benedictione conclusit. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
deuotiones ꝓmissum scĩ sp̃s ad¬
uentũ. promtis ꝑ omĩa paratisq
cordib expecꝰtent. Et nos autem
discipuloꝵ exemplo post celebra¬
ta iherosolimis hoc ẽ inuisione
pacis dnĩcȩ passionis et resurrec¬
tionis sollempnia. bethanie. mox
arua. xp̃o duce petamus. ut cum
mente quieta. & ab omni discor¬
diarũ turbinȩ iã paccata. carnis
eius et sanguinis sacramentis un¬
biumur. ipsi domus obedientiȩ
curemus existere: illius nimirũ
uestigia sequentes. qͥ ut nob̶ for¬
mã uiuendi tribueret. factus ẽ
obediens usq ad mortem. Sic &¬
enĩ eottidiana illius etiã nos
meremur benedictione subliman.
cottidiȩ triumphalis illius ineȩ¬
lum ascensionis memores. laudan¬
des etbenedicentes dm̃ iniherus a¬
lem. id÷ insuꝑna pacis speratam
iam iamq ac desiderata uisione
quiescimus similes hominib ex¬
pectantib dnm̃ suũ qͣndo reu̾tatur
anuptiis. Quia uͦ beatus euuange¬

Expanded text:
devotiones promissum sancti Spiritus addevotiones promissum sancti Spiritus adventum promptis per omnia paratisque cordibus exspectent. Et nos autem discipulorum exemplo post celebrata Jerosolymis, et hoc in visione pacis, dominicae passionis et resurrectionis solemnia, Bethaniae mox arva Christo duce petamus, ut cum mente quieta, et ab omni discordiarum turbine jam pacata, carnis ejus et sanguinis sacramentis imbuamur: ipsi domus obedientiae curemus existere, illius nimirum vestigia sequentes, qui ut nobis formam vivendi tribueret, factus est obediens usque ad mortem . Sic etenim quotidiana illius etiam nos meremur benedictione sublimari, si, quotidie triumphalis illius in coelum ascensionis memores, laudantes et benedicentes Deum, in Jerusalem, id est, in supernae pacis sperata jam jamque ac desiderata visione quiescimus, similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis . Quia vero beatus evange
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs omnẽ iuuendi & sperandi regu¬
lam edoeuit. eos quindecim stadi¬
is in locum quo eis benediceret &
p̃cepta docendi traderet. eduxit.
Recte quindecim stadiis locũ głose
ascensionis. aloco uictoriosissimȩ
passionis secreuit: ut om̃s ꝓse uel
iuere uel mori eupientes. et pͥmo
quiescendi post mortẽ. et infine pꝰt
amortiuis resuscitandi desiderio
parit̃ et amore firmaret: Et ipsi
ad orantes regressi sunt iniheru¬
salẽ eum gaudio magno. eterãt
semꝑ uitemplo laudantes et be¬
nedicentes dm̃. Ascendente incȩ¬
lum dño. discipuli adorantes in
loco ubi steterunt nouissimȩ pedeᷤᷤ
eius. confestim iherosolumã re¬
deunt. quia ibi ꝓmissionẽ patris
quã audire ꝑ os dñi. sunt expec̾ta¬
re p̃cepti.gaudia magna referunt.
qͥa dm̃ ac dñm suũ post triũphũ
resurrectionis etiam cȩlos penetras¬
se lȩtantur: Manent semꝑ uitem¬
plo. laudantes et benedicentes dm̃
ut in loco orationis. et int̃ laudum

Expanded text:
quos et omnem vivendi et sperandi reguquos et omnem vivendi et sperandi regulam edocuit, eos quindecim stadiis in locum quo eis benediceret, et praecepta docendi traderet, eduxit. Recte quindecim stadiis locum gloriosae ascensionis a loco victoriosissimae passionis secrevit, ut omnes pro se vel vivere vel mori cupientes, et primo quiescendi post mortem, et in fine a mortuis resuscitandi desiderio pariter et amore firmaret. Et ipsi adorantes regressi sunt in Jerusalem cum gaudio magno, et erant semper in templo laudantes et benedicentes Deum. Ascendente in coelum Domino, discipuli adorantes in loco ubi steterunt novissime pedes ejus, confestim Jerosolyma redeunt, quia ibi promissionem Patris quam audiere per os Domini, sunt exspectare praecepti. Gaudia magna referunt, quia Deum ac Dominum suum, post triumphum resurrectionis etiam coelos penetrasse laetantur. Manent semper in templo laudantes et benedicentes Deum ut in loco orationis et inter laudum
Abbreviated transcription (Latin):
delicet obedientis eccłiȩ domus. Apli¬
co digna hospicio. ñ alibi qͣm in
ipsius summi montis id÷ xp̃i la¬
tere. fidei. spei. dilectionisq suȩ fun¬
damenta locauit. De qͦ nimirum
latere lancea patefacto. sacramenta
sͥ sanguinis et aquȩ quib nascat᷑
simui et nutriatur gaudet emanaᷤ¬
se. Decuius uerticȩ uberrimo idest
apice diuinitatis. unctionis spi¬
ritalis munera desiderat: lucisq
ac pacis ꝑpetuȩ ꝓmissa in hianter
expectat. tercio: quia sic̃ iohs scribit.
erat bethania uixta iherosolunam.
qͣsi stadiis quindecim Qui ꝓfecto
numerus ꝓpter septem et octo. qͥb
constat scͥpturarum mysteriis accõ¬
modius. uel uitã quȩ nunc ẽ et futu¬
ram. uł uetus. et nouum destam̃tum.
uel sabbatum animarũ infuturo:
carnis resurrectionem. Uel certe ali¬
ud aliquid celestis semꝑ et spãlis
continet archani. Et ideo recte qͥb
utriusq testam̃ti scientiam aꝑuit.

Expanded text:
delicet obedientis Ecclesiae domus, apostolidelicet obedientis Ecclesiae domus, apostolico digna hospitio, non alibi quam in ipsius summi montis, id est, Christi latere, fidei, spei, dilectionisque suae fundamenta locavit. De quo nimirum latere lancea patefacto sacramenta sibi sanguinis et aquae, quibus nascatur simul et nutriatur, gaudet emanasse. De cujus vertice uberrimo, id est, apice divinitatis, unctionis spiritalis munera desiderat, lucisque ac pacis perpetuae promissa inhianter exspectat. Tertio, quia sicut Joannes scribit, erat Bethania juxta Jerosolyma quasi stadiis quindecim . Qui profecto numerus, propter septem et octo, quibus constat, Scripturarum mysteriis accommodus, vel vitam quae nunc est et futuram, vel Vetus et Novum Testamentum, vel sabbatum animarum in futuro et carnis resurrectionem, vel certe aliud aliquid coelestis semper et spiritalis continet arcani. Et ideo recte quibus utriusque Testamenti scientiam aperuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cum diuina uirtute ꝑfecte indui¬
mur. tc̃ qͣsi a nobmet ipsis foras
etiã alios instruentes exeamus. Edu¬
xit autem eos foras in bethaniã. &
eleuatis manib suis benedixit eis.
Et factum ẽ dũ benediceret illis. reces¬
sit. abeis ⁊ ferebat᷑ incelũ. Pret̃missis
omnib quȩ ꝑquadraginta dies agi
abillo cũ discipłis potuerunt pͥmo
die resurrectionis eius. adiungit ta¬
cite nouissimum quo ascendit incȩ¬
lum. Pulchix autẽ ascensurus incȩ¬
lum. discipulos quib benedieat fo¬
ras inbethaniam educit pͥmo qͥdẽ
ꝓpter nomen ciuitatis. quȩ domus
obedientiȩ dicit᷑ quia qui ꝓpter in¬
obedientiam ꝑu̾soꝵ descendit. ꝓpt̃
obedientiã nimirum conuersorum
ascendit. Mortuus ẽ enim sic̃ apłs
ait. ꝓpter delicta nr̃a. et resurrexit
ꝓpter iustificationem nrãm. Deinde
etiã ꝓpter situm eiusdem uillȩ siue
cuutatule. quȩ inlatere montis oli¬
uarum posita ẽẽ narratur. Quia ui¬

Expanded text:
cum divina virtute perfecte induicum divina virtute perfecte induimur, tunc quasi a nobismetipsis foras etiam alios instruentes exeamus. Eduxit autem eos foras in Bethaniam, et elevatis manibus suis benedixit eis. Et factum est dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum. Praetermissis omnibus quae per quadraginta dies agi ab illo cum discipulis potuerunt, primo diei resurrectionis ejus conjungit tacite novissimum diem quo ascendit in coelum. Pulchre autem ascensurus in coelum, discipulos quibus benedicat foras in Bethaniam educit. Primo quidem propter nomen civitatis, quae domus obedientiae dicitur. Quia qui propter inobedientiam perversorum descendit, propter obedieascendit: Mortuus est enim, sicut Apostolus ait, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Deinde etiam propter situm ejusdem villae, sive civitatulae, quae in latere montis Olivarum posita esse narratur. Quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
breuit intimatur. cum sequitur.
Uos autẽ sedete inciuitate qͦ ad
usq induamini uirtute exalto. De
ui uirtutẽ deme exisse. S et ipse lu¬
sessionis meminit Precepit inquit
eis abiherosolimis ne discedent. sed
expectarent ꝓmissionẽ. qͣm audistis¬
ni spũ scõ. ñpost multos hos dies. E
paulo post. S accipietis uirtutem
suꝑuenientis sp̃c sc̃i inuos. eteritis
mͥ testes. Notandũ sane: quia sunt.
qͦs a p̃dicationis officio inꝑfectio
uel ȩtas ꝓhibet. et tam̃ p̃cipitacio
impellit. Qui ammonendi sunt. ut
considerent. qͦdipsa ueritas quȩ re¬
pente qͦs uellet roborare potuisset.
ut exemplũ sequentib daret. ne in¬
ꝑfecti p̃dicare p̃sumerent. postqͣm
plene discipłos deiurtute p̃dicatio¬
nis instruxit. ilico adiunxit. Uos au¬
tẽ sedete incuutate. qͦ adusq indua¬
mini uirtute ex alto: Inciuitate qͥp¬
pe consetdemus. si intra mentium
nr̃arũ nos el austra constringimus.
ne loquendo exterus euagemur. ut

Expanded text:
breviter intimatur cum sequitur: Vos autem sedete in civitate, quoad usque induamini virtute ex alto. Devi virtutem de me exisse . Sed et ipse Lusessionis meminit. Praecepit inquit eis a Jerosolymis ne discederent, sed exspectarent promissionem Patristu sancto non post multos hos dies . Et paulo post: Sed accipietis virtutem supervenientis Spiritus sancti in vos, et eritis mihi testes . Notandum sane quod sunt quos a praedicationis officio vel imperfectio, vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit, qui admonendi sunt ut considerent quod ipsa Veritas quae repente quos velle roborare potuisset, ut exemplum sequentibus daret ne imperfecti praedicare praesumerent, postquam plene discipulos de virtute praedicationis instruxit, illico adjunxit: Vos autem sedete in civitate quoad usque induamini virtute ex alto. In civitate quippe considemus, si intra mentium nostrarum nos claustra constringimus, ne loquendo exterius evagemur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
benedictus inscła. Uerũ etiã. ut gen¬
tes quȩ uariis erant errorib et fa¬
cinorib implicate. hoc maxime di¬
uinȩ pietatis indicio adspem im¬
petrande ueniȩ ꝓuoearet qͦd eis
qͦ qͥfilium dĩ crucifixerunt ñtm̃
ueniam reatus apatre. sed et uite
ȩternȩ gaudiũ uiderent ẽẽ dona¬
tum. Uos autẽ estis destes horun.
et ego mutto ꝓmissũ patͥs mei in

Expanded text:
benedictus in saecula , verum etiam, ut gentes quae variis erant erroribus et facinoribus implicatae, hoc maxime divinae pietatis indicium ad spem impetrandae veniae provocaret, quod eis quoque qui filium Dei crucifixerunt, non tantum veniam reatus a patre, sed et vitae aeternae gaudium viderent esse donatum. Vos autem estis testes horum, et ego mitto promis
Abbreviated transcription (Latin):
dieb: Peregrinum putabant illũ. cuiꝰ
uultum ñ agnoscebant: S et reuera
peregrinus erat eis: aquoꝵ nature
eis aquoꝵ fide adhuc ut pote resur¬
rectionis eius nescia. manebat extra¬
neus: Quib ille dixit. Que Et dixe¬
runt. De ih̾u nazareno. qͥ fuit uir ꝓ¬
pheta. potens inoꝑe et sermone co¬
ram deo et om̃i populo. ꝓph̃am
et magnũ fatentur filiũ dĩ tacent:
uel scisicet nondũ ꝑfec̾te credentes.
uel solliciti ne inciderent inmanus ui
pͥncipes nr̃i. incondempnationẽ mor
dis. et crucifixerunt eũ. Nos autem
sperabamus. quia ipse esset redemp¬
turus isrł. Merito tristes incedebat
qͥa et se ipsos quodãmͦ arguebant
qͦd millo redemptionẽ sperauerint.
quẽ iã mortuũ uiderant. nec resur¬
recturũ credebant: et maxime dole¬
bant eũ sine culpa occisũ. qͥa noue¬
rant in nocentẽ. Et nc̃ suꝑ hec omĩa
tercia dies ẽ hodic. qͦ hȩc fac̾ta sunt.

Expanded text:
diebus? Peregrinum putabant eum, cujus diebus? Peregrinum putabant eum, cujus vultum non agnoscebant; sed et revera peregrinus erat eis, a quorum natueis, a quorum adhuc fide utpote resurrectionis ejus nescia, manebat extraneus. Quibus ille dixit: Quae? Et dixerunt: De Jesu Nazaraeno, qui fuit vir propheta, potens in opere et sermone coram Deo et omni populo. Prophetam et magnum fatentur, Filium Dei tacent, vel, scilicet, nondum perfecte credentes, vel solliciti ne inciderent in manus Jurincipes nostri intis, et crucifixerunt eum; nos autem sperabamus, quia ipse esset redempturus Israel. Merito tristes incedebant, quia et seipsos quodammodo arguebant quod in illo redemptionem speraverint; quem jam mortuum viderant, nec resurrecturum credebant, et maxime dolebant eum sine culpa occisum, quia noverant innocentem. Et nunc super haec omnia tertia dies est hodie, quod haec facta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
meii. Et factum ẽ dum fabularent᷑.
ce secum quererent. et ipse iħs ad pro¬
pinquans ibat cum illis: Loquentes
de se dñs adꝓpinquans comitatuꝵ.
ut et fidem suȩ resurrectionis eoꝵ
mentib incendat. et occultȩ p̃sen¬
tia maiestatis semꝑ se qͦd ꝓmisit
impleturum designet Ubi enĩ sunt
duo uel tres congregati fuerint inno¬
mine meo. ibi sũ inmedio eoꝵ. Ocłĩ
autẽ illoꝵ tenebantur. necum agnos
cerent. Eait ad illos. oui sunt hi sermo¬
nes. quos confertis adinuicem am¬
bulantes et estis tristes: Apparuit
agebatur intus inocłis cordis. Ipsi nãq
apud semetipsos intus & amabant
& dubitabant: eis autẽ dñs foris de
p̃sens aderat. & qͥs esset non ostendebat.
De se gͦ loquentib p̃sentiam exhibuit:
sed de se dubitantib cognitionis sue
spẽm abscondit. Et respondens unus
cui nom̃ eleophas dicit ei. Tu solus
peregrinus es iniherusalẽ et ñ cog¬
nouisti que facta sunt in illa his

Expanded text:
men. Et factum est dum fabularentur, men. Et factum est dum fabularentur, et secum quaererent, et ipse Jesus appropinquans ibat cum illis. Loquentes de se Dominus appropinquans comitatur, ut et fidem suae resurrectionis eorum mentibus incendat, et occultae praesentia majestatis semper se quod promisit impleturum designet: Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi, ait, sum in medio eorum . Oculi autem illorum tenecerent. Et ait ad illos: Qui sunt hi sermones quos confertis ad invicem ambulantes, et estis tristes? Apparuit agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant; eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Et respondens unus, cui nomen Cleophas, dixit ei: Tu solus peregrinus in Hierusalem, et non cognovisti quae facta sunt in illa his
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ greci auc̾tore ut dicunt hercule
uiarum spacia mensurant. octaua
ẽ pars miliarii: & ideo. lxta stadia.
yͣu. milia passuũ. et quingentos sig¬
nificant. Quod bene spacium itincris
congruit eis. qui de morte ac sepult̾a
saluatoris certi: dubii deresurrectio¬
ne gradiebant᷑. Nã resurrecꝰtionẽ quȩ
post septimã sabbati facta ẽ: octauo
numero concinere qͥs ambiget Di¬
scipuli ergo qui de dño loquentes
incedebant: et sextum cepti itineris
miliariũ compleuerunt. quia illum
sine querela uiuentẽ usq admortẽ
qͣm serta sabbati subiit. ꝑuenisse
dolebant: compleuerunt et septim̃.
qͥa hunc insepulchro quieuisse non
dubitant: uerũ de octauo dimidiũ
tantum ꝑegerunt. quia głam cȩle¬
bratȩ ia resurrectionis nondũ ꝑfec
te cẽdebant. Emaus autẽ. ipsa ẽ ni¬
copolis. ciuitas insignis palestine.
que post expugnationẽ uideȩ. sub
marco aurelio antonino principe
restaurata: cũ statu mutauit et no¬

Expanded text:
quo Graeci, auctore ut dicunt Hercule, quo Graeci, auctore ut dicunt Hercule, viarum spatia mensurant, octava est pars milliarii, et ideo sexaginta stadia, septem millia passuum, et quingentos significant. Quod bene spatium itineris congruit eis qui de morte ac sepultura Salvatoris certi, dubii de resurrectione gradiebantur. Nam resurrectionem, quae post septimam Sabbati facta est, octavo numero concinere quis ambiget? Discipuli ergo qui de Domino loquentes incedebant, et sextum coepti itineris milliarium compleverunt, quia illum sine querela viventem usque ad mortem, quam sexta Sabbati subiit, pervenisse dolebant, compleverunt et septimum, quia hunc in sepulcro quievisse non dubitabant. Verum de octavo dimidium tantum peregerunt, quia gloriam celebratae jam reste credebant. Emaus autem ipsa est Nicopolis, civitas insignis Palestinae, quae post expugnationem Judaeae, sub Marco Aurelio Antonino principe restaurata, cum statu mutavit et no
Abbreviated transcription (Latin):
gens cucurrit admonumentũ. et pro¬
cumbens uidit linteamina sola posi¬
ta. et abiit secum mirans qͦd factũ
fuerat. Lucas brruit̃ decursu petri
commemorat: sedhoc quomͦ gestum
sit plenuis exsequitur ioħs. dicens
etiã illum discipłm quẽ diligebat
iħs cucurrisse cum petro. se uidelicet
insinuans Unde queritur. qͦmͦ lucaᷤᷤ
de petro dicat & ꝓcumbens uidit
linteamina sola posita. cum ioħs se
potius hoc fecisse significet: petrũ
uͦ introeuntẽ inmonumentũ. uidis¬
se ñ solum linteamina. sed et suda¬
rium qͦd fuerat suꝑ caput eius. S
intelligendũ ẽ petrũ primo ꝓcum¬
bentẽ uidisse. qͦd lucas cõmemorat.
iohannes tacet: post autem ingres¬
sũ ut diligentius interiora dinosc̾et.
ingressum tamen ante qͣm iohanneᷤᷤ
intraret. Etecce duo exillis ibant ip¬
sa die incastellũ. qͦd erat inspacio sta¬
dioꝵ sexaginta abicrłm. nomine
emaus. et ipsi loquebant᷑ ad inuicẽ
dehis om̃ib quȩ acciderant: Stadiũ

Expanded text:
currit ad monumentum, et procumbens vidit linteamina sola posita, et abiit, secum mirans quod factum fuerat. Lucas breviter de cursu Petri commemorat; sed hoc quomodo gestum sit plenius exsequitur Joannes, dicens etiam illum discipulum quem diligebat Jesus, cucurrisse cum Petro, se videlicet insinuans. Unde quaeritur quomodo Lucas de Petro dicat: Et procumbens vidit linteamina sola posita , cum Joannes se potius hoc fecisse significet, Petrum vero introeuntem in monumentum vidisse non solum linteamina, sed et sudarium quod fuerat super caput ejus. Sed intelligendum est Petrum primo procumbentem vidisse quod Lucas commemorat, Joannes tacet; post autem ingressum, ut diligentius interiora dignosceret, ingressum, tamen antequam Joannes intraret. Et ecce duo ex illis ibant ipsa die in castellum quod erat in spatio stadiorum sexaginta a Jerusalem nomine Emmaus, et ipsi loquebantur adinvicem de his omnibus quae acciderant. Stadium,
Abbreviated transcription (Latin):
pore. qͣlis apud illos inmente erat.
ꝓbandi autẽ erant. si hi qͥ eũ et si nec¬
dũ uel dm̃ diligerent saltẽ ut pe¬
regrinum amare potuissent. S qͥa
ẽẽ extranei acaritate ñ poterant. hi
cum quib ueritas gradiebatur. eũ
adhospicium q̃si ꝑegrinũ uocant.
Cur autẽ dicimus. uocant. cũ illic scͥp¬
tum sit. et coegerunt illũ: ex quo ni¬
mirũ exemplo colligitur. qͥa pere¬
grin ñ solum adhospiciũ inuitan¬
di sunt. sed etiam trahendi. Et fac¬
tum ẽ dũ recumberet cũ illis. acce¬
pit panẽ et benedixit. ac fregit &¬
scripturȩ sacrȩ expositione ñ cogno¬
uerant. inpanis fractione cognoscãt.
Audiendo p̃cepta dĩ. illuminati non
sunt faciendo illuminati sunt. qͥa
scriptũ ẽ: Non enĩ auditores legis
iusti sunt apud dm̃: sed factores leg̃
iustificabuntur. Quisqͥs gͦ uult au¬
dita intelligere. festinet ea quȩ iam
intelligere potuit. opere implere. Et¬

Expanded text:
pore qualis apud illos in mente erat. pore qualis apud illos in mente erat. Probandi autem erant sibi, qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, saltim ut peregrinum amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant, hi cum quibus veritas gradiebatur, eum ad hospitium, quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus, vocant, cum illic scriptum sit, et coegerunt illum? ex quo nimirum exemplo colligitur, quia peregrini non solum ad hospitium invitandi sunt, sed etiam trahendi. Et factum est dum recumberet cum illis, accepit panem et benedixit, etScripturae sacrae expositione non cognoverant, in panis fractione cognoscunt. Audiendo ergo praecepta Dei illuminati non sunt, faciendo illuminati sunt, quia scriptum est: Non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Quisquis ergo vult audita intelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. E