comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo. filius homi nis. & filius dĩ: Hoctotũ quod dixi
non simi litudo. s& resẽ:: Noner gopigead nos fr̃s.
secm quas dãt similitu des. ipsũ ac ciꝑe hostium.
ipsũ hosti arium. Quid enĩ hostium : qua intramꝰ:
Quis est hostiarius: qui aperit: Quis ergo seaperit. nisi
quiseipsũ exponit: Ec ce dñs dixerat. hostium : & non
intellex eramus : Quã donon intelleximus. clausu me¬
rat : duia peruit. ipseẽ hostiarus:: Nulla est er¬
gonecessitas. aliut aliquid quȩrere : nullaẽ neressi¬
tas. s& fortasse est uoluntas.: Si est uoluntas. noli
ex orbitare. nolia trinitate discedere: haliã ꝑse
a queris hostiarii: sp̃s scsoccurrat Non enĩ

Expanded text:
homo, filius hominis et Filius Dei. Hoc totum quod dixi, homo, filius hominis et Filius Dei. Hoc totum quod dixi, non similitudo, sed res est. 4. Non ergo pigeat nos, fratres, ndum quasdam similitudines ipsum accipere ostium, ipsum ostiarium. Quid est enim ostium? Qua intramus. Quis est ostiarius? Qui aperit. Quis ergo se aperit, nisi qui seipsum exponit? Ecce Dominus dixerat ostium, non intellexeramus; quando non intelleximus, clausum erat: qui aperuit, ipse est ostiarius. Nulla est ergo necessitas aliquid aliud quaerere, nulla necessitas: sed fortasse est voluntas. Si est voluntas, noli exorbitare, noli a Trinitate discedere. Si personam m quaeris ostiarii, Spiritus sanctus occurrat: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc aliquid scđm is tassimi litu dines. minc bili¬
us sũ dictur: & agnus enĩ. & ouis. & pastor. interse ami ca
sunt. : Contraleones autem. a pastorib oues custodiri.
solent: Etta men dexp̃o. cunsit ouis & pastor: legi¬
mufdictũ.⁊ Uicit leo de tribuiuda. : Hec om̃ia fr̃s.
scđm similitu dinesac¬
cipite. non scđm pro¬
priȩtates Solemus
uiderepastores sedere
supre petr: & in deconmis sa sibi. pecora custodit.
tiquȩ melior pastor quã petra: suꝑ quã sedit pastor:
Ettamen xp̃s. & pastor. & petra.: lotũ boc setłm simili¬
tudinem.: Pdroprietatẽ autem siqueras ame: in prin¬
cipioerat uer : bum. & uerbum erad apud dm̃. a di erãd
uerbum.: Siquȩ ras ame proprietatemi filius imic depa¬
trȩ mȩter nũ abȩternogenitus. & qua lisgigneita ꝑ quã
omia facta sunt: cum patre. In conmutabilis. & accep¬
taforma hominis. non mutatus. ex in carnatione

Expanded text:
Adhuc aliquid secundum istas similitudines mirabiliAdhuc aliquid secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus enim et ovis et pastor inter se amica sunt; contra leones autem a pastoribus oves custodiri solent: et tamen de Christo, cum sit ovis et pastor, legimus dictum, Vicit leo de tribu Juda , Haec omnia, fratres, secundum similitudines accipite, non secundum proprietates. Solemus videre pastores sedere supra petram, et inde commissa sibi pecora custodire: utique melior pastor quam petra, super quam sedet pastor; et tamen Christus et pastor et petra. Totum hoc secundum similtudinem. Proprietatem autem si quaeras a me; In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Si quaeras a me proprietatem; Filius unicus de Patre in aeternum ab aeterno genitus, aequalis gignenti, per quem facta sunt omnia, cum Patre incommutabilis, et accepta forma hominis non mutatus, ex incarnatione
Abbreviated transcription (Latin):
Conmelat&. non sũ dimissus coniȩoturȩmȩ ȩ. non mihi hu¬
manarst relaxata sus picio⁊ Ds dixit. ueritas dixit.:
Mutarinon potest. qđ
inmuta bił dixit.
Dicã ergo in huius profundita¬
de questionis. quim
uideatur ⁊eligat unus quisq qđ plac&. pietamen
sentiad qđ scriptũ est. : Sentite de dño inbonitate & insi¬
plicitate. cordis quȩrite illum:: Hostiarium forte ipsum
oñm debemus ac cipere : Mułtđsunt enim interset diuer¬
sa in reb humanis. pastor & hostiũ quã hostiarius ad hos¬
tium. Ettamen dñs. & pastorẽ sedixit & hostium.
Qu ergo non tellt gamus ipsum & hostiarium: si enĩcon¬
eum faber fecit: Siautem scđm & liquẽ similitudi¬
nẽ. & hostium. & pastor est: audeo dicert & ouis est.:
Duis nẽpe : subpastoreest.: Iamenille: & pastor&
ius adimmolandũ ductus est.: Interroga & mi cum.
sponsi.: Ecceagnus di: ec cequito llit pecatũ mundi::

Expanded text:
non me latet, non sum dimissus conjecturae meae, non mihi hunon me latet, non sum dimissus conjecturae meae, non mihi humana est relaxata suspicio; Deus dixit, veritas dixit, mutari non potest quod immutabilis dixit. 3. Dicam ergo in hujus profunditate quaestionis quid mihi videatur: eligat unusquisque quod placet; pie tamen sentiat, sicut scriptum est, Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . Ostiarium forte ipsum Dominum debemus accipere. Multo sunt enim inter se diversa in rebus humanis pastor et ostium, quam ostiarius et ostium; et tamen Dominus et pastorem se dixit, et ostium. r ergo non intelligamus ipsum et ostiarium? Si enim coneum faber fecit: si autem secundum aliquam similitudinem, et ostium et pastor est; audeo dicere, et ovis est: ovis nempe sub pastore est, tamen ille et pastor est vis ad immolandum ductus est . Interroga amicum sponsi: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi .
Abbreviated transcription (Latin):
quit aid. deostiario: huic inquid hostiarius aperit: Cuia pe¬
rit: pastori Quid aperit pastori: hostium. Equis
tor. Auder& quis qtiã nr̃m dicere quod ipseap̃ssit. &
pastor & hostium sienim dicerae. Egosũ pastor. & non di¬
cer&. egosunt hostium. quȩ siturieramus. quid eẽ hostium
Et forte aliud putantes ante hostiuni. remansari ⁊ Grati¬
aillius & miseridia nobis exposuit. Pastorem. seipsumdixit.:
Exposct hostium. serpsum dixit. hostium ⁊ Querendum
nobis reliquiđ̃ quẽ nos dicturisumus. hostiarium : quem¬
libet in uenerimus. Cauendũ est nemaior existimet᷑
quam ipsum hostium. Qua hostiarius in domib maior¬
est hominũ hostio. : Hostiarius eni hostio. non hostiũ
prȩ ponitur. hostiario: Quia hostiarius hostium: non
hostium custodit hostiarium.: Mon audeo dicere a¬
liquẽ hostio. maiorẽ  Nludiui iã enĩ quidsit hostium ⁊

Expanded text:
 ait de ostiario? Huic, inquit, ostiarius aperit. Cui ape ait de ostiario? Huic, inquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperit pastori? Ostium. Et quis tium , auderet quisquam nostrum dicere quod ipse Christus sit et pastor et ostium? Si enim diceret, Ego sum pastor, et non diceret, Ego sum ostium; quaesituri eramus quid esset ostium, et forte aliud putantes ante ostium remansuri. Gratia illius et misericordia nobis exposuit pastorem, seipsum dixit; exposuit ostium, seipsum dixit: ostiarium quaerendum nobis reliquit. Quem nos dicturi sumus ostiarium? Quemlibet invenerimus, cavendum est ne major existimetur quam ipsum ostium; quia ostiarius in domibus hominum major est ostio. Ostiarius enim ostio, non ostium praeponitur ostiario; quia ostiarius ostium, non ostium custodit ostiarium. Non audeo dicere aliquem ostio majorem; audivi enim jam quid sit ostium:
Abbreviated transcription (Latin):
iã oues eiꝰ erant. quȩ futurȩ erant oues eius. Itempresenti¬
lius &e futuris. er illis. & nobis. & quot quod &iam postnos
erunt oue seius. quis adeas missus cet ostenditizomĩs ergo
auduut uoeem e pastoris suidicentis.⁊dgosumm pastor honus :
Non ad deret. bonus : nisi essent pastores mali.: S& pastores.
mali. ipsi serut fures & lapanes. Aut cerae ut multum mur̃ cenmario:
Dm̃s enũ hic ꝑfonas quas posuit: requirere. eastinguaire.
nos sede bemus: Aperuit eñ aã duas res dñs. quas quodã¬
modo clausas proposuerit.⁊ Iã scimus. ꝗe hostium ipse est.
Scimus. qr pastor ipseest ⁊ fures & latrones qui sint: in es¬
ternalectione patefactũ est.: hodie autẽ audiuimusmer¬
cennariũ. audiuimus & lupum. herinomina tus est. & hos¬
tiarius : Inbonis ergo. hostium est hostiari us. pastor& oufs.¬
nrm accipimus. pastorem ipsum. hostiarium que. Heo enim
duo ipse exposuit. hostiarium nobis. que rendum reli quid¬

Expanded text:
erant, quae futurae erant ejus oves: item praesentibus et futuris, et illis et nobis, et quotquot etiam post nos fuerint oves ejus, quis ad eas missus esset, ostendit. Omnes ergo audiunt vocem pastoris sui dicentis, Ego sum pastor bonus. Non adderet, bonus, nisi essent pastores mall. Sed pastores mali, ipsi sunt fures et latrones: aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas posuit, requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim jam duas res Dominus, quas quodammodo clausas proposuerat: jam scimus quia ostium ipse est, scimus quia pastor ipse est. Fures et latrones qui sint, in hesterna lectione patefactum est; hodie autem audivimus mercenarium, audivimus et lupum: heri nominatus est et ostiarius. In bonis ergo ostium est, ostiarius, pastor et ovinum Christum accipimus, pastorem ipsum: ostiarium quem? Haec enim duo ipse exposuit; ostiarium nobis reliquit quaerendum. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑxp̃m omẽs oues ingrederentur : & donatũ nullaseque¬
retur : Uerũ tamen. unde hoc proprie dixerit dns. scitis ap¬
par& Ioque batur enĩ: apud iudaeos. Missus autẽfue¬
rat ad ipsoluideos. non ꝓpter quos det imnan odio ꝑtina¬
ces. & ꝑ seuerantes in tenebris. s& propter quos dc̃ impsa
gente: quas dicit ouessuas .: dequib cit. Non summissus.
nisi a doues queperierunt. domꝰ isrł⁊ Nouerat etiã eosin
turba furentium: & preuidebat in pacecredentiũ:: Quid
ergoest. non sũmissus nisiadouesquȩ perierunt. domĩsrł.
nisi qr presenti am suã corporalẽ non exibuit. nisi ppło isrł.

Expanded text:
m omnes oves ingrederentur, et Donatum nulla sequem omnes oves ingrederentur, et Donatum nulla sequeretur. Verumtamen unde hoc proprie dixerit Dominus, satis apparet. Loquebatur enim apud Judaeos, missus autem fuerat ad ipsos Judaeos, non propter quosdam immani odio pertinaces et perseverantes in tenebris, sed propter quosdam in ipsa gente quas dicit oves suas: de quibus ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Noverat etiam eos in turba furentium, et praevidebat in pace credentium. Quid est ergo, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; nisi quia praesentiam suam corp
Abbreviated transcription (Latin):
dñs xp̃s. & hostium sit & pastor : hostium pandendo
Pastor intran do ꝑse.: Et quidẽ fr̃s. qđ pastor est.
dedit in menbrissuis: Lã& petrus pastor. x paułpas¬
tor & ceteri apłi pastores. ÷ & boni epis copipastores:
Hostium uero. nemonrm̃ sedicit: Hoc sibupse propri-
a perhostium intrabat .: a tubi oues indisciplinate. coe¬
perunt facere scęsmata. & alia hostia ponere sibi. non
qua intrarent. ut congregarentur. s& qua errarent
utdiuiderentur.. Dicentes alii. egosum pauli. elu
egosum cephe. aluegosũ apollo. alii ego xp̃i. Ex¬
pauescens adeos qui dixerunt. egosũ pauli. tan quã
clamens adoues. Miserȩ t. quaitis. non sum hostium.
Aoquid paulus inquid̃. ꝓuobis crucifixus ẽ. aut in nomi¬
nepauli. babtiza tiests: Quiue ro dicebant. egosum
xp̃i: inuenerunt hostiũ.⁊ deuno autem ouili. & uno
pastore : iã quidẽ assiduosoletis audire.: Multũ enĩ
conmenda uimus. unũ ouile predicante sunitatem. ut

Expanded text:
s et ostium sit, et pastor: ostium pandendo se, pastor intrando per se. Et quidem, fratres, quod pastor est, dedit et membris suis: nam et Petrus pastor, et Paulus pastor, et caeteri Apostoli pastores, et boni episcopi pastores. Ostium vero nemo nostrum se dicit; hoc sibi ipse proprium a per ostium intrabat. At ubi oves indisciplinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere, non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent ut dividerentur, dicentes, alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Qui vero dicebant, Ego sum Christi, invenerant ostium. 4. De uno autem ovili et uno pastore, jam quidem assidue soletis audire: multum enim commendavimus unum ovile, praedicantes unitatem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mp̃dicat. quia seipsũ predicat. & ideo pastor
ꝑseipsũ intrat. lumencũ iliamonstrat quȩ ui¬
dentur. in lumine: Ad̃ quid aliquo alioin digae.
ut monstre turlum̃: Ergo & alia de monstrad &¬
seipsũq cũq intellegimꝰ intellectu intellegimus.
& ipsũ intel lectũ undeniss intellectumtelle gi¬
mꝰ: Non quid sic oculo carnis & aliauides. & ipsũ.
Quã uisenĩ. uideant homine s oculis suis. nontamen
uident. oculos suos.: Oculus carnis. aliauida
senom potest: Intellectus autẽ. & alia intellegit.
& seipsũ. Nuomo do intellectus uid& se: sic &
xp̃s predicat se.: Si predicatse. & predicando
intrat adte : ꝑseintrat adte. & ad patrẽ .⁊ Ipse
est hostiũ. quianonest quaue niatur ad pa¬
trem. nisiꝑ ipsũ. ⁊ Unus e nim deus . &. mediator
dei& hominũ. homo iħs xp̃s. : Uerbamulta dicuntur :¬

Expanded text:
praedicat, quia seipsum praedicat; et ideo pastor per seipsum intrat. Lumen cum alia monstrat quae videntur in lumine, numquid aliquo alio indiget ut monstretur? Lumen ergo et alia demonstrat Quaecumque intelligimus, intellectu intelligimus; et ipsum intellectum unde, nisi intellectu, intelligimus? Numquid sic oculo carnis et alia vides et ipsum? Quamvis enim videant homines oculis suis, non tamen vident oculos suos. Oculus carnis alia videt, se non potest: intellectus autem et alia intelligit, et seipsum. Quomodo intellectus videt se, sic et Christus praedicat se. Si praedicat se, et praedicando intrat ad te, per se intrat ad te. Et ad Patrem ipse est ostium; quia non est qua veniatur ad Patrem, nisi per ipsum. Unus enim Deus et unus mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus . Verbo multa dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ ne gandum qđ necessarium est : sic nonẽ
cor infirmũ  pabulimultitudinepre grauandũ:
Nonsit ergomolestũ. caritatiurẽ : quia om̃i a que
hic discutienda adhuc arbitror. hodie nondis¬
cũtion Sunt iterũ nobis in nominedũ diebus redden¬
disermones eadẽ leotioecitabitur. & diligentius illo
Beeo quod dicrx.¬

Expanded text:
non est negandum quod necessarium est, sic non est non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum Charitati vestrae, quia omnia quae adhuc discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermonis eadem lectio recitabitur, et diligentius, illo b eo quod scr
Abbreviated transcription (Latin):
gisti. & ta cuisti.: Iaciuusti qr t̾ muisti. Fuga ani¬
mitimoresto
Corporestitis : spũ fugisti ..
Quod ille
non faciebat : quidi cebat .: &¬
sicorpore
Quomodo
enĩ sp̃ufugebat. qui etiã corpore
absens.
fornicatores. litteris arguebat. affec¬
tione snr̃e : motus animorũ sunt
tia. animi diffusio. tristicia
animi contractio. cupiditas animi
progre ssio.¬
progre ssio. Iimor animi fugaest : Diffunde¬
ris. enĩ animo. cũ delectaris : : Contraeͥris animo:
cb molestaris: Progrederis animo cũ appaeis:
fugis animo: cũ metuis: Ecceunde illemer cen¬
narius. uisolupo dittur fugere : Qua re : quia
nonẽ ei curadeouib. quia mereennarius est:
quȩ rens. & in domo in& ernũ non habita bit :
Sunt hic adhuc. quȩrenda & discitoenda uobis¬
cũ . sed honerareuos. non ẽ consili :: Dominica
enĩ cibaria. cãseruis ministramꝰ.: In pascuis do¬
minicis. oues pascimꝰ. & siulpascimus Sicut

Expanded text:
gisti, quia tacuisti, quia timuisti. Fuga anigisti, quia tacuisti, quia timuisti. Fuga animi timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti, quod ille non faciebat, qui dicebat: Esi corpore Quomodo enim spiritu fugiebat, qui etiam corpore absens, fornicatores litteris arguebat? Affectiones nostrae motus animorum sunt. Laetitia, animi diffusio; tristitia, animi contractio: cupiditas, animi progressio; timor, animi fuga est. Diffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris: progrederis animo, cum appetis; fugis animo, cum metuis. Ecce unde ille mercenarius viso lupo dicitur fugere. Quare? Quia non est ei cura de ovibus. Quare non est quaerens, et in domo in aeternum non habitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tudixistieis. quos fideles pastores es seutiq uolebas
quostua menbra rẽ formidabas. siuos ꝑsecuti fuerint fugi¬
te. In iuri am ergo illifacis quando reprehen dismer¬
cennarios. qui uident lupũ uenientem. & fugiunt.
Nogamus. indices nobis. quid abeat altitudo questionis:
Pul Cemus aderit qu aperiad. s& hosti arius hos
tii qđ est ipse. Quis ẽ mercen narius. qui uidit
lupum & fugit: qui suaquerit non que iħu xp̃i.
Pecantem. non libare. aud&e arguere Eecenestio.
quispecauit. grauiter pecauit. Increpand est. ex¬
conmuni candus ẽ. Sed ex cõmunicatus. inimi¬
cus erit. insy dicibitur. nocebit cdi. potuerit.
sectat᷑ humane amicicie. com moditatẽ. & mimi¬
ticiarũ humanarũ incurratinolestiã tac&e. non cor¬
ripit : Eccelupus. ouiguttur. ad prehendit: diabolus.
fideliadul terium ꝑ suasit: Iutaces. non increpas. O
mer cennari lupũ uenientẽ. uidisti & fugisti.
respondoe forte &dicit. Ec ce hicsũ: non sugi. fu¬

Expanded text:
tu dixisti eis quos fideles pastores esse utique volebas, quos tua membra esse formabas, Si vos persecuti fuerint, fugite. Injuriam ergo illis facis, quando reprehendis mercenarios, qui vident lupum venientem et fugiunt. Rogamus indices nobis quid habeat altitudo quPulsemus, aderit qui aperiat; sed ostiarius est ostii, quod est ipse. « Quis est mercenarius qui vidit lupum, et fugit? Qui sua quaerit, non quae Jesu Christi , peccantem non libere audet arguere. Ecce nescio quis peccavit, graviter peccavit, increpandus est, excommunicandus est. Sed excommunicatus, erit inimicus, insidiabitur, nocebit cum potuerit. sectatur, humanae amicitiae commoditatem, et inimicitiarum humanarum incurrat molestiam; tacet, non corripit. Ecce lupus ovi guttur apprehendit. Diabolus fideli adulterium persuasit; tu taces, non increpas. O mercenarie, lupum venientem vidisti, et fugisti. Respondit forte, et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fu
Abbreviated transcription (Latin):
Ebsit . pastores ergo illi: planepastores.: & unđunꝰ
pastor . ĩa dixi pastores : qui a menbra pastoris.
Illo capite gaudebant. subillo capite con cordabant.
Unospũ. inuenias cor poris conpageui uebant. ac ꝑ
hoc: om̃s adunũ pastorẽꝑ tinebant.⁊ Si ergo pastores.
non mer cennari. qua refugi ebant. cd̃. ꝑsecutionẽ
patebantur : expone nobis. o dñe.⁊ Uidi inepistola fu¬
gi entempaulũ.i. Permurũ its porta sũmis susẽ. ut
manus ꝑ sequentes eua derae: Nonergo il licura su¬
it deouibus. quas lupouenihente deserebat. fuitpla¬
ne. S& easpastori. in celosedenti. orationibus coni¬
mendabat. seautẽ utilitati earũ fugi endoseruabat.
si cut quo dã loco ait.⁊ Manereincarne neces farium
propteruos.: Ebipsonanque pastore. om̃s audierunt.¬

Expanded text:
bsit. Pastores ergo illi? Plane pastores. Et unde unus bsit. Pastores ergo illi? Plane pastores. Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra pastoris. Illo capite gaudebant, sub illo capite concordabant, uno spiritu in unius corporis compage vivebant: ac per hoc omnes ad unum pastorem pertinebant. Si ergo pastores, non mercenarii, quare fugiebant quando persecutionem patiebantur? Expone nobis, o Domine. Vidi in Epistola fugientem Paulum: per murum in sporta submissus est, ut manus persequentis evaderet . Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo veniente deserebat? Fuit plane, sed eas pastori in coelo sedenti orationibus commendabat: se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait, Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ xp̃m adnunciant. non ceti ate. ex istiman¬
tes ribulationẽ sus cititairi uin culis meis. H
mercen necruerant. paulo apostolo inuidebant.
Quare inuidebant: niss qs temporar equirebant.
s& quid adiungat. ad tendite. : Quidenĩ. dũomi
mõdo siue deoccasione. siueueritate. xp̃s ad nun¬
tiur. & in hoc gaudeo. s& & gaudebo ⁊ Ueritas
est xps. :Ueritas. a mercennari is. oc casione
adnunti &ͬ. ueritas. afiliis ueritate. adnuntie¬
tur: filiĩ ae ter nã hereditatẽ patris. patien¬
ter expectant. Mercennarii temporalia
mercedẽ condu cintes. festi nanter ex obtant᷑
Mihi. humanagła. cuimercen narior. & filiorum.¬
diuina xp̃i gła. difametur. co. siue occasione.
siue ueritate. xp̃s ad nũtiae ur.: Uidimus. quisit¬
& iam mercenna rius.⁊ Quis est lupus. nisi diabolus:
& quid dietũ ẽ demer cennario: cũ uiderit lupũue¬
nientem fugit. qr non suit oues eius propriȩ nec ei
curaest deouibus.: Nonquid taliserat apłs paulus :¬

Expanded text:
annuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari vinculis meis. » Isti mercenarii erant, Paulo apostolo invidebant. Quare invidebant, nisi quia temporalia requirebant? Sed quid adjungat, attendite: Quid enim? Dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Veritas est Christus: veritas a mercenariis occasione annuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercenarios inviderdivina Christi gloria diffametur, cum sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. 7. Vidimus qui sit etiam mercenarius. Quis est lupus, nisi diabolus? Et quid dictum est de mercenario? Cum viderit lupum venientem, fugit; quia non sunt ejus oves propriae, nec ei cura est de ovibus. Numquid talis erat apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
bunt ine ternũ. Subauđ tanquã eis dixerit. uospe¬
ribitis in& ernũ. qr non estis exouib meis.: Non
rapi&
eas quis quã. demanumea.⁊ Intentius ac¬
cipite
Paterm̃s quode ditmihi. maius estomĩb
Quid po¬
test lupus. quid potest fur & latro. ñom ꝑ¬
dunt : nisi ad interitũ predestinatos. Deillis autem

Expanded text:
bunt in aeternum: subaudis, tanquam eis dixerit, Vos pebunt in aeternum: subaudis, tanquam eis dixerit, Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. Non rapiet eas quisquam de manu mea. Intentius accipite: Pater meus quod dedit mihi, majus est omnibus. Quid potest lupus? quid potest fur et latro? Non pdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem
Abbreviated transcription (Latin):
toremnon contẽpnendosunt.: Oues ꝑ hostiũ. intran¬
closunt: Oues ex eundo: & pas cuainueniendo sunt:
Oues gernaꝑ fruendo sunt.: Quomodo ergo istis dixit.
non estis ex ouib meis : quiauidebat eos ad sẽpiternum
interitũ predestinatos. non aduitã eternã. suis an bui¬
nis precio cõparatos Ouesmea euocẽmeã audient: &
cognoscoeas. & secunturme. & ego uitã & ernã do eis. ⁊¬
Eccesunt pascua: sirecolitis.: Superius dixerat: & in¬
gredi&eur. & egre diȩt᷑. & pascua inueni&.: Ingressi
credendo : egredimur moriendo.: S& quomodo ꝑhos¬
tiũ fideungres sisumus. sic fideles decorpore exeamus.:
Sic enĩ peripsũ hostium. egredim᷑. ut pascua inuenire
possimus. ⁊ Bona pascua. uita ȩterna dicitus.: Ib inulla
uit. ibisolũ uiuereinuenitur Uitã ecernã in quiđ. da¬
boeis. ouib. meis. Lios calũpnias propterea queritis.
quia deuita prȩsente cogitatis . & non peris¬

Expanded text:
torem non contemnendo sunt, oves per ostium intrantorem non contemnendo sunt, oves per ostium intrando sunt, oves exeundo et pascua inveniendo sunt, oves vita aeterna perfruendo sunt. Quomodo ergo istis dixit, Non estis ex ovibus meis? Quia videbat eos ad sempiternum interitum praedestinatos, non ad vitam aeternam suinis pretio comparatos. 5. Oves meae vocem meam audiunt, et cognosco eas, et sequuntur me: et ego vitam aeternam do eis. Ecce sunt pascua. Si recolitis, superius dixerat, Et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingressi sumus credendo, egredimur moriendo. Sed quomodo per ostium fidei ingressi sumus, sic fideles de corpore exeamus: sic enim per ipsum ostium egredimur, ut pascua invenire possimus. Bona pascua, vita aeterna dicitur: ibi nulla viva: ibi solum vivere invenitur. Vitam aeternam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos calumnias propterea quaeritis, quia de vita praesenti cogitatis. 6. Et non peri
Abbreviated transcription (Latin):
đd inspũditid eũ dnm̃. quomo dofilius eius est: Non
disxps. si senegarae. cactos sic eũ in uocantes. nonin¬
luminar&. Ransiebat eni aliquando: & duocae¬
cisedentes. ius tauiã clamauerunt.: Ousererenrĩsili
dauid: Quauoce audita: misertus e. stetit. & sana¬
uit:: Lumendedit : quia nomenapiouit: Dicid& a
postoł. pauł.: Qui factusẽ ei ex eminedaud scđm
carnem .: & adtimotheum : Memor esto xp̃m
iħm resurrexisse amortuis ex emme dauitd. scđm euan¬
gelium meũ .: Quia deseminedauit. originem uirgo
rẽtur. & quosibi arrogar&. regiã potestatemi
Plus ẽ : quotł eis respondit.⁊ Illidefilio dđ ca lũpnia
re uolebant: illesilium dĩ. sees serespondit.: & quo¬
non creditis. Opera quȩ egofatio in nomine patris
mei. hectestimoniũ ꝑhibent deme : Sa uosnon
creditis. quianon estis exouib meis  Iam supra di¬
dicistis. quesint. oues.: Estoteoues: Ques creden¬
dosunt : ouespastorẽ sequendosunt Oues redemp¬

Expanded text:
itu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non ominus Christus si se negaret, caecos sic eum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce audita, misertus est; stetit, sanavit, lumen dedit ; quia nomen agnovit. Dicit et apostolus Paulus, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem : et ad Timotheum, Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum . Quia de semine David originem Maria rentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Plus est quod eis respondit: illi de filio David volebant calumniari, ille Filium Dei se esse respondit. Et quonon creditis; opera quae ego facio inmei, haec testimonium perhibent de me: sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis. Jam supra didicistis quae sint oves: estote oves. Oves credendo sunt, oves pastorem sequendo sunt, oves redemp
Abbreviated transcription (Latin):
nte istaquȩ nunc sumꝰ adiuuante dño tractaturi dixerat iħs:
hȩc locutꝰ sũ uob. ut inme pacẽ habeatis. Iuȩ ñ recentiora paulo
superius ab eodicta sed om̃ia debemꝰaccipere. siue quȩ cũq illis lo¬
quutꝰ est exqͦ eoscepit habere disciplos. siuecerte ex qͦ post eȩnã ex
or susest hunc admirabilẽ ꝓlixũq: sermonẽ .: Talẽ quippe cõmemora¬
uit causam cursit eis loquutꝰ ut ad eũ finẽ rectis sime referant᷑
ł om̃ia quȩ loquutꝰ esteis ł ea maxime quȩ dix̃ĩa ꝓeis moriturꝰ tãꝗ
uerba nouissima: postea quã descõ conuiuio ille quieũ fuerat tra¬
diturꝰ egress est. Hanc ergͦ causam cõmendauit sermonissu: ut
in illo pacẽ haberent : Ept̃ hanc sacramentis eumbuim᷑ ꝓpt̃ hane
mur: hac pace in pressuris om̃ib consolam᷑ hacͥ pressuris om̃ib libe¬
ram̃. Propt hanc tribulationẽ omnẽ fortit̃ sustinem: ut in hac feli¬
cit sine ulla tribulatione regnemꝰ. Merito ad eã clausit uerba.

Expanded text:
nte ista quae nunc sumus adjuvante Domino tractaturi, dixerat Jesus, Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecumque illis locutus est ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe elixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc enim commendavit causam sermonis sui, ut in illo pacem haberentmur. Hac pace in pressuris omnibus consolamur, hac pressuris omnibus liberamur, propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus.
Abbreviated transcription (Latin):
seloqui nesciens & quid eis contigit narrans nos inqͥd sperabam qđ ip¬
se eã redẽpturꝰ isrł Ecce qͦmodo eũ reliqrant : deserendo etiã ipsam
fidẽ qua in eũ ante crediderant. In eauerop̃s sura quã posteiꝰglorificati¬
onẽ acceptoscõsp̃ũ ꝑtuler̃. ñ eũ reliquer̃. Et quãuis fugerent deciuita¬
te inciuitatẽ: ab ipso ñ refugerunt: seduthabentes p̃ssurã in mundo.
in illo pacẽ tenerent ñ abipso refugeñ nt. sedipsũ refugiũ potius ha¬
enĩ uiciss& ille mundũ si mẽ bra eiꝰ uincer& munđ. Vnde ait apłs. Gras
deo qͥd at nob̵uictoriã. Continuoq: subiecit . ꝑ dñm nr̃ miħm xp̃m q̃ui

Expanded text:
se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans: Nos, inquit, sperabamus quod ipse loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans: Nos, inquit, sperabamus quod ipse fuerat redempturus Israel . Ecce quomodo eum reliquerant, deserendo etiam ipsam fidem, qua in eum ante crediderant. In ea vero oppressura, quam post ejus glorificatincto pertulerunt, non eum reliquerunt: et quamvis fugerent de civitate in civitatem, ab ipso non refugerunt; sed ut habentes pressuram in mundo, in illo pacem tenerent, non ab ipso refugae fuerunt, sed ipsum potius refugium haenim vicisset ille mundum, si ejus membra vinceret mundus. Unde ait Apostolus, Gratias Deo, qui dat nobis victoriam;
Abbreviated transcription (Latin):
sent quȩ cũq: magna & diuina dixiss& ait. Mod ocreditis : ecceue¬
nit hora & iauenit : ut disꝑgaminiunꝰ qͥsq: in ꝓpͥa. Ecceinitiũ prȩs¬
surȩ : sed ñ eo modo ꝑseueraturȩ. Iđ enĩ adiumx̃ & me solũ relinqͣtis.
ñ uult eos tales eẽ in c̃sequenti prȩssura. quã pꝰ ascensionẽ inmundo
fuerant habituri. ut relinquant eũ sed ut in illo pacẽ habeant ꝑ¬
manentesineo. Nonenĩ quando cõp̃hens est tantũ modo carne sua eiꝰ
carnẽ : uerũ etiã mente reliquer̃ fidẽ. Ad hoc ꝑtin& qđ ait : modocre¬
ditis ecceuenit hora utdis ꝑgaminiin ꝓpͥa & mere linquatis : Tamquã¬
dicer& Tunc it a ꝑturba bimini ut etiã qđ modo creditis relinquatis.
Vener̃ enĩ ad tantã desperationẽ & suȩ pristinȩ fide iut itadixerin
mortẽ . quanta apparuit in illo cleopa quipꝰ eiꝰre surrectionẽ cũ illo

Expanded text:
sent quaecumque magna et divina dixisset, ait, Modo creditis? Ecce vesent quaecumque magna et divina dixisset, ait, Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria. Ecce initium pressurae, sed non eo modo perseveraturae. Quod enim adjunxit, et me solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequenti pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum; sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait, Modo creditis? Ecce venit hora, ut dispergamini in prdiceret: Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei ut ita dixerim mortem, quanta apparuit in illo Cleopa, qui post ejus resurrectionem cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
essent a quib: int̃rogabat᷑ ostender&. eoq: modonossemꝰ. uł quib: non
circũ ueniret̃ fraudib: uł quib: apđ eũ ꝓficeret᷑ accessib: Preuidere aut̃
cogitationes hominũ. & ideo ñ opꝰ habere ut eũ qͥs int̃rogar&. magnũ
deo ñerat sed magnũ paruulis erat. qͥ eidicebant. in hoc credimꝰ qrad eo
existi. Multo aut̃ maiꝰ erat. ad qđ intelle gendũ eos uolebat extendi.
& crescere. In cũ illidixissent uerũq: dixissent adeo existi: Atille.
lat̃ mecũ ẽ. Ne sic a patrefiliũ cogitarent exisse. ut putarentetiã
recessisse. De inde sermonẽ istũ magnũ ꝓlixumq: concludens:
loȩc inqͥd locutꝰ sũ uob ut inme pacẽ habeatis. In mundo prȩssurã
habebitis. sed confidite : ego uicimundũ : illũ initiũ fuerat habi¬
tura ista prȩssura qͦ superius ut eosostender & paruulos quib: ad huc
ñ intellegentib: & aliud ꝓalio sentientib: ꝓuerbia quodã modo es¬

Expanded text:
essent, a quibus interrogabatur, ostenderet; eoque modo nossemus vel quibus non essent, a quibus interrogabatur, ostenderet; eoque modo nossemus vel quibus non circumveniretur fraudibus, vel quibus apud eum proficeretur accessibus. Praevidere autem cogitatDeo non erat, sed magnum parvulis erat qui ei dicebant: In hoc credimus quia a Deo existi. Multo autem majus erat ad quod intelligendum eos volebat extendi et crescere, quod cum illi dixissent, verumque dixissent: A Deo existi, ait ille: Pater mecum est, ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, ut putarent etiam recessisse. Deinde sermonem istum magnum prolixumque concludens: Haec, inquit, locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In mundohabebitis; sed confidite, ego vici mundum. Illud initium fuerat habitura ista pressura, de quo superius ut eos ostenderet parvulos, quibus adhuc non intelligentibus et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo es
Abbreviated transcription (Latin):
& int̃ rogasse scilic& dñm &int̾rogatũ fuisse : ed hoc cito soluit᷑ ꝗr hoc
non eisedillis potiuserat opꝰ quos int̃ rogabat uł aquib: int̃rogabat᷑.
Neq eniille aliquos int̃rogabat ut ab eis aliquid discer& sed ẽospotius
ut docer&. quiint̃rogabant eũ uolentes ab illo aliquid discere . Illis pro¬
fecto id opꝰerat. ut scirent aliqͣ ab illo quinouerat om̃ia. Nimirũ ergͦ
ꝓpterea non operat ut eũquis int̃rogar&. qm̃ nos quando int̃ rogamur
ab eis qui uolunt aliqͥd a nobscire : ex ipsi s int̃rogationib: eoꝵ cognos¬
cimꝰ quiduelint dicere. Opis est ergͦ nob ab eis int̃ rogari. quos docere
aliqͥd uolumꝰ. ut inquisitiones eoꝵ quib: respondendũ ẽ. nouerimꝰ. Illi
aut̃ neid quidemopꝰerat qͥom̃ia nouerat. nec opꝰ habebat . qđ ab eo quis qͥs
scire uell& ꝑ ei in t̃rogationẽ cognoscere. qi prius quit̃ rogaret᷑ int̃ro¬
gaturi nouerat uoluntatẽ. Sed ideo sẽpatiebat᷑ int̃rogari ut ueleis qui

Expanded text:
 interrogasse scilicet Dominum, et interrogatum fuisse? Sed hoc cito solvitur: quia hoc non ei, sed illis potius opus erat quos interrogabat, vel a quibus interrogabatur. Neque enim aliquos ille interrogabat, ut ab eis aliquid disceret, sed eos potius ut doceret. Et qui interrogabant eum, volentes ab eo aliquid discere, illis profecto id opus erat, ut scirent aliqua ab illo qui noverat omnia. Nimirum ergo propterea non opus erat ut eum quis interrogaret. Quoniam nos quando interrogamur ab eis qui volunt aliquid a nobis scire, ex ipsis interrogationibus eorum cognoscimus quid velint discere; opus est ergo nobis ab eis interrogari, quos docere aliquid volumus, ut inquisitiones eorum quibus respondendum est noverimus: illi autem ne id quidem opus erat, qui omnia noverat; nec opus habebat quod ab eo quisque scire vellet, per ejus interrogationem cognoscere, quia prius quam interrogaretur, interrogaturi noverat voluntatem. Sed ideo se patiebatur interrogari, ut vel eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
Eccenune tẽpꝰ acceptabile eccenunc diessalutis. Dic ap ergͦ sãt uenit
hora qͥcũ patredisposuit omis horas Iãꝗdicenss: Pat qũa ꝓpt̃ homines
&& a pđ homines ad me clarificandũ simul constitium ueñ hora : elam
si pas sionẽ clarificatꝰ dr̃ quantomagis re surrettione: nã inpassione na¬
gisei humlitas quã elaritas cõmendat᷑. a plłõteste qͥdic: humiliauit series¬

Expanded text:
Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis » . Dicat ergo, Pater, venit hora, qui cum Patre disposuit omnes horas: tanquam dicens, Pater, quam propter homines et apud homines ad me clarificandum simul constituimus, venit hora, clsi passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit, « Humi
Abbreviated transcription (Latin):
piunt eũ solidũ cibũ: lacte ũ non deneg& alimentũ. Ex hoc alimento
est quosciebant eũ nos se om̃ia. nec opꝰ eiessẽ ut eũquis int̃rog&.
qđ quidẽ curdixerint : quȩripotest. Videt᷑ enĩ potius fuis sedicendũ
non opest tibi ut quemquẽ int̃roges . ñ ut quis te int̾rog&. Dixer̃
quippe : scimꝰ qi nostiomĩa. Et utiq qͥ nouit om̃ia. magis anescienti¬
b: int̃rogarisol& ut int̃rogantes audiant qđ uolunt ab eoquinouit
om̃a ñ ipse int̃rogare tã quã uolens aliqͥd scire qͥ nouit omia. Iuid
sibiergͦ uult qđ sil eique sciebant nosse om̃ia cũ dicere debuis se uide¬

Expanded text:
piunt, solidum cibum, saltem lacteum non denegat alimentum. Ex hoc alimento est, quod sciebant eum nosse omnia, nec opus ei esse ut eum quis interroget: quod quidem cur dixerint, quaeri potest. Videtur enim potius fuisse dicendum, Non opus est tibi ut quemquam interroges; non, ut quis te interroget. Dixerunt quippe, Scimus quia nosti omnia: et utique qui novit omnia, magis a nescientibus interrogari solet, ut interrogantes audiant quod volunt, ab eo qui novit omnia; non ipse interrogare, tanquam volens aliquid scire, qui novit omnia. Quid sibi ergo vult,
Abbreviated transcription (Latin):
misis sefacturum: Quam uis ñdum tales. qua les eximus
quando spiritale asiam corpus habȩbimꝰ: sed qualis erat qui
dicebat: sapientiam loquimur:. interꝑfectos: Siñ potui uob
loqui. qua sispiritalibus: saquasicar nalibus: Etñ spmibi uis

Expanded text:
misisse facturum, quamvis nondum tales, quales erimus, misisse facturum, quamvis nondum tales, quales erimus, quando spiritale etiam corpus habebimus, sed qualis erat, qui dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos ; et: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed qua
Abbreviated transcription (Latin):
dicere hanc dequaloquit᷑ horam. sutm opor terescłm intel¬
legi: ubiuidebimꝰ palam quodbeatus paulus diẽ. fatiꝑ adfatiẽ.
Vtquodait. hec in prouerbus locutus sum uobis. hoc sit quod
ab eo̾dem apło dictum est. uidemꝰ nunc perspeculum ineig¬
mate: Ad nuntiabo autem uobis. quiaꝑfilium pater iudebit᷑.¬
iuxtaillud quodalibiait: Neq patrẽ quis cognoscit. nisi flius.
a cui uoluerit fliusreuelare: Sed istum sensum uido urm¬
pedirȩ quod sequitur: Illodie : in nõe meo paetis : in st̃o enĩ
scło. cũ peruenerinius ad regnum. ubisimiles eierimꝰ. qm̃
uidebimꝰ eum sicuti est Iuidpas iturisumꝰ. quã deo satiabi¬
tur in nobis desiderium nrm̃: Unde & in alio psalmo legit̃¬
satiabor dũmanifestabitur gloriatua s&e itionãq. alicui
estindigenti a : qua ibi nullaerit. ubi haec satietas erit:
Relinquitur itaq quã tũ sapereualeo. ut intelligatur lis
discipulos suos decarnalib: uelanimalibus. sespiritales pro¬

Expanded text:
dicere hanc de qua loquitur horam, futurum oportere saeculum intelligi, ubi videbimus palam, quod beatus Paulus dicit, facie ad faciem; ut quod ait, Haec in proverbiis locutus sum vobis, hoc sit quod ab eodem apostolo dictum est, Videmus nunc per speculum in aenigmate : annuntiabo autem vobis, quia per Filium Pater juxta illud quod alibi ait: Neque Patrem quis cognoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impedire quod sequitur: In illo die in nomine meo petetis. In futuro enim saeculo cum pervenerimus ad regnum, ubi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , quid petituri sumus, quando satiabitur in bonis desiderium nSatiabor, cum manifestabitur gloria tua . Petitio namque alicujus est indigentiae, quae ibi nulla erit, ubi haec satietas erit. Relinquitur itaque, quantum sapere valeo, ut intelligatur Dominus Jesus discipulos suos de carnalibus vel animalibus se spirituales pro
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit angłis: predicatũ est ingentib: creditumẽ.
telligere ubiait. ma iora horum fati&. nul lanos netes¬
sitascogit horum enĩ forsitan dix quae illahora fa¬
ciebat. ⁊ lunc autem uerba sidei fati ebat: & deus ope¬
ribus fuerat prelocutus dicens. Merbaquȩ a ploquor¬
uobis ame ipsonon loquor sater autem in memanens:
facit opera ipsẽ ⁊ Aric igitur uer baei erant opera eiꝰ:
& utiq minusẽ. uerba iusticia predicare. quod fe¬
cit preternos quã impios iustisicare. quod ita facit
in nobis ut fatiamꝰ & nos Restat in quirere : quo¬
modo accipiendumsit. quod cumq: paeiaeritis in no¬
mine meo. hocfatiam . ⁊ Propter multa enĩ qua̧ petunt
si deleseiꝰ nec accipiunt. non par uahino exoritur
randȩ atq: tractandȩ tribuatur saltłm parua di¬
latio ⁊¬

Expanded text:
itu, uisum angelis, praedicatum gentibus, creditum itu, uisum angelis, praedicatum gentibus, creditum telligere ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus dicens, Verba quavobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens, ipse facit opera. Tunc igitur verba ejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos. Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt fideles ejus, nec accipiunt, non parva hinc exoritur randae atque tractandae tribuatur saltem parva dilatio
Abbreviated transcription (Latin):
facit. quicdinti more &tremore suam ipsius salutem
operatur : quod utiq: in illo. so non sine illo xp̃soperat᷑ :
Pror sus maius hoc eẽ. dixerim: quã est caelum & terra.
& que cumq: cernuntur incaelo & in terra :& celum
enim ceterra transibunt. redistinatorum autem
id esteorum quos prescit salus & iustificatio permane¬
bit. IIn illistantum operadei : in istis autem &iam ima¬
go dei. : S& & in calis sedes. dominationes. principatus.
potestates. angeli . arcangeli opera sunt xp̃i. ⁊ Nun¬
quid & iam hisoperib maiora facit qui operante in
sexp̃o cooperatur & ernamsalutem ac iustisicationẽ
suam: Non hic au deo precipitare sententiam. An¬
tellegat qui potest. uidic& qui potest: utrum magis
sit iustoscreare quam impios iustisicare . ⁊ Certe enĩ
siequa lis est utrumq potentiae : hoc maioris est miseri¬
cordiae . ⁊ Hoc estenim magnum pi&atis sacramentum :
quodmanifestatum est in carne. iustisicatum in spũ:¬

Expanded text:
facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur ? Quod utique in illo, sed non sine illo Christus operatur. Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est coelum et terra, et quaecumque cernuntur in coelo et in terra. Et coelum enim et terra transibit ; praedestinatorum autem, id est eorum quos praescit, salus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem etiam est imago Dei. Sed et in coelis, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, Archangeli, Angeli opera sunt Christi; numquid etiam his operibus majora facit, qui operante in se Christo, cooperatur aeternam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam: intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim magnum pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justi
Abbreviated transcription (Latin):
aut om̃ino nec audit  Nui credit in me inquid :¬
lic& moriatur uiu&. :Quiergo non uiu&. non uti¬
q: creditu.⁊ laledĩam hoc est: qui credit in me :
faci& nonutiq credit: qui nonfacio: Quidẽ. hor
frs : nonquid inter eredentes in xp̃m nonẽ conpu¬
tan dus. qui nonfecerit opera maiora quaxp̃s: Du¬
rum ẽ: absurdum et ferrinon pocest. Nontolerat᷑ :
nisi intelligatur ⁊ A postolimꝰ audiamus igitur: ⁊¬
Credenti inquiden eam qui iustisicat inpĩum . de¬
putatur sides ei ad iusti eiam.⁊ In hoc operefatiamꝰ
op eraxp̃i : quia & ipsumere derrin epd̾. opus est
xp̃ i. ⁊Hoc operatur in nobis: non utiq sine nobis
Audi ergoiam  & intellice.⁊ Quicre dit inme:
opera quȩ egosatio. & ipsefãci&: Prius e gofati¬
o. deinde ipsefati&. quia fatio ut fatiad: Que opera:
nisiut ex impio iustus siat : & maiora horum fati&. ⁊
Quorum obsecro: numquid na om̃i umoperũ xp̃i maiora

Expanded text:
aut omnino nec audit, nec facit. Qui aut omnino nec audit, nec facit. Qui licet moriatur, vivet : qui ergo non vivet, non utique credit. Tale etiam hoc est, Qui credit in me, faciet: non utique credit qui non faciet. Quid est hoc, fratres? Numquid inter credentes in Christum non est computandus, qui non fecerit opera majora quam Christus? Durum est, absurdum est, ferri non potest: non toleratur nisi intelligatur. Apostolum igitur audiamus: Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . In hoc opere faciamus opera Christi, quia et ipsum credere in Christum, opus est Christi. Hoc operatur in nobis, non utique sine nobis. Audi ergo jam, et intellige, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet: prius ego facio, deinde et ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? 3. Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Numquidnam omnium operum Christi majora
Abbreviated transcription (Latin):
tur perdiscipulos Mauster bonus cͥaut era tibilis¬
eiquẽ diuitem ꝑ serplimmoinuit. amabilis eis
quos exdiuitib pauperes ꝑpauperes fecit. Eccema¬
iora fecit predicatus acredenibus : quam lo outus audi¬
entib. Meriun hoc al huemo u&ꝰ: quod hȩt maiora ꝑa pos¬
tolos fecit. non autẽ ipsostantum sionificans. ait¬
Operaquaȩ egofatio & uosfacia is. & maiora horũ faciodis:
Sa som̃s ad sua i familiam ptinentes intelligiuolens
Quicredit imme inquid. opera quae ego fatio &e ipse faci¬
& : & maiora horum facio. Sier quicredit facio : non
credit utiq qui non faci& sicutiest. Quidiligitine :
mandata mea custodit. Un deprofecto qui non cus¬
todit : nondiligit. ⁊ Item alio loco. Iuiaudit inquid
uerbamea haec & facitea : similabo eum uirosapi¬
enti. qui e disicauit domu suam supra poeram
Qui ergo nonẽ. similis huic uiro prudenti . pro¬
culdi bio aut uerba haer audit & non facit.

Expanded text:
tur per discipulos matur per discipulos maei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. 2. Verum hoc adhuc movet, quod haec majora per Apostolos fecit: non autem ipsos tantum significans aitOpera quae ego facio et vos facietis, et majora horum facietis: sQui credit in me, inquit, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet; sicuti est: Qui diligit me, mandata mea custodit : unde profecto qui non custodit, non diligit. Item alio loco: Qui audit, inquit, verba mea haec, et facit ea, similabo eum viro prudenti, qui aedificavit domum suam super petram. Qui ergo non est similis huic viro prudenti, procul dubio aut verba mea haec audit et non facit,
Abbreviated transcription (Latin):
opera qua egpfatio & ipse facia & maiorahorum fatio :
continuo secutus ad iunx̃: quia ego ad patrẽ uado : & quae¬
cumq paieritis inõe meo hoc fatiam. Nuid ixerat faci¬
&. postait faciam: Tam quã dicer&: non uobis in pos¬
sibi le hociudeatur Ionenĩ poterit eẽ. maior me.
qui credit inme : S&sego sum facturus & tunc maiora
qua nunc: maiora ꝑeum qui credit in me: quap̃t̃ eũ
ꝑmȩ. E gotamen ipseꝑeum . pretereũ ego ipse. :
Socꝰ quan do p̃ter eũ non faci& ipse : quando autem
ꝑ eum. quã uis non ꝑseipsum facia & ipse :: Porro au¬
tem maiora facere ꝑ eũ. quã p̃tereum. nonẽ. defec¬
tio : scꝰ cuignatio Quid em̃ retribuant seruid ño. pro om̃n¬
b: que retribuit eis Quando quidẽ inter caerabona
& iam hoc illis donare dignatus est. ut &iam maiora fate¬
ille tristis abscessit : quando uitae ater neconsilium quae¬
ditum non fecit unus. secerunt mubti criloquere¬

Expanded text:
opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, continuo secutus adjunxit, Quia ego ad Patrem vado, et quaecumque petieritis, in nomine meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ait faciam; tanquam diceret, Non vobis impossibile hoc videatur: non enim poterit esse major me qui credit in me, sed ego facturus sum et tunc majora quam nunc; majora per eum qui credit in me, quam praeter eum per me: ego tamen ipse praeter eum, ego ipse per eum: sed quando praeter eum, non faciet ipse; quando autem per eum, quamvis non per semetipsum, faciet et ipse. Porro autem majora facere per eum quam praeter eum, non est defectio, sed dignatio. Quid enim retribuant servi Domino, pro omnibus quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceille tristis abscessit, quando vitae aeternae consilium quaeditum non fecit unus, fecerunt multi, cum loquere