comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fixus ÷ cum illo. & de peccato dampna¬
uit peccatũ. & eũ qui ñ nouerat pecca¬
tum. peccatũ ꝓ nob̃ fecit. & multa huius¬
modi. Uos aut̃ cum horretis maledictũ
xꝑm. fatemini uos horrere mortẽ xͥ:
Ubi apparet ur̃a ñ anicularis maledicto
s diabolica simulatio. qui mortẽ corporiꝰ
xpi animę ur̃ę mortẽ ñ creditis. quã
tam̃ mortẽ xꝑi non uerã s simulatã sua

Expanded text:
de peccato damnauit peccatum et: eum, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit et multa huiusmodi. uos autem cum horretis maledictum Christum, fatemini uos horrere mortem Christi. ubi adparet uestra non anicularis maledictio, sed diabolica simulatio, qui mortem corporis Christi animae uestrae morte non creditis. quam tamen mortem Christi non ueram, sed simul
Abbreviated transcription (Latin):
inse credentiũ saluacorẽ. cuiꝰ nomen
& cuius eceła ita exhibent p̃sentia
tempora. sicut pͣterita nuntiarunt. ñ
ꝑquenlib&. de cauernosis latebris ꝓcedẽ¬
cem. sed quadã gente & quodã regno
ad hoc ꝓpagato & instituto ut ibi de illo
cuncta figuris p̃nocarentur. que nunc
exp̃ssa reb agnoscerent᷑. & ibi ꝑ ꝓpħas p̃¬

Expanded text:
in se credentium saluatorem: cuius nomen in se credentium saluatorem: cuius nomen et cuius ecclesiam ita exhibent praesentia tempora, sicut praeterita nuntiarunt. non per quemlibet de cauernosis latebris procedentem, sed quadam gente et quodam regno ad hoc propagato et instituto. ut ibi de illo cuncta figuris praenotarentur, quae nunc expressa rebus agnoscerentur, et ibi per p
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ex eius initio dicꝰtũ fue¬
rit. immortali. inuisibi li. incorrupti¬
bili dõ. qͥd factura erat gens cenebraꝵ
sicũ ea pugnare noluissa: Et de medi¬
o eius quomͦ est incorruptibilis & incon¬
caminabilis ds̃. cuius membra in pomĩ
& holerib manducando & digerendo
conteritis ut purgetis: Et de fine eiꝰ
qͥd fecit anima misera. ut inglobo ce¬
nebrarũ ꝑpetuo uinculo punuatur. q̃
non suo uicio sed alieno maculata deo
suo deficiente mundari non potuit.
quo mittente polluta est: Hesitantib
uobis & qͥd respondeatis non inuenien¬
cib conspicuntur tam multi & tam
grandeui tam p̃ciosi codices ur̃i. &
multũ dolentur labores antiquari¬
orum. & sacelli miseror . & panis de¬
ceptoꝵ. Si gͦ nec scripturaꝵ aucto¬
ricatis antiqͥtas. nec miraculoꝵ po¬
cestas. nec morũ sanitas. nec racionis
ueritas. uos asserit: abite confusi. &
redite confessi ipsũ ẽẽ xp̃m omnium

Expanded text:
uobis ex eius initio dictum fueuobis ex eius initio dictum fuerit: inmortali, inuisibili, incorruptibili deo quid factura erat gens tenebrarum, si cum ea pugnare noluisset ? et de medio eius: quomodo est incorruptibilis et incontaminabilis deus, cuius membra in pomis et oleribus manducando et digerendo conteritis. ut purgetis? et de fine eius: quid fecit anima misera, ut in globo tenebrarum perpetuo uinculo puniatur. quae non suo uitio, sed alieno maculata deo suo deficiente mundari non potuit, quo mittente polluta est? haesitantibus uobis et quid respondeatis non inuenientibus conspiciuntur tam multi et tam grandes et tam pretiosi codices uestri et multum dolentur labores antiquariorum et saccelli miserorum et panis deceptorum. si ergo nec scripturarum auctoritatis antiquitas nec miraculorum potestas nec morum sanitas nec rationis ueritas uos adserit. abite confusi et redite confessi ipsum esse Christum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
si moysen & ꝓpħas ñ audiunt. nec siqͥs
amortuis resurrexerit credent ei. Uñ¬
huc existis. unde. unde ꝯfiditis qui scri¬
pturas tanta auctoritate firmatas cõ¬
m̃datas respuitis e Miracula ñ facitiꝰ.
signa ⁊ ꝓdigia multa. ut fallant si fieri
potest &̃ electos. ecce p̃dixi uob̃. Usq ad¬
eo nichil credi uoluit ad uersũ ꝯfirmatã
scripturarũ auctoritatẽ. quȩ sidem suã¬
in reb ipsis ꝓbat. quȩ ꝑ temꝑoꝵ succes¬
ssiones hec impleri & effici ostendit. quȩ
tanto ante quã fierent p̃nunti¬
auit. Restat ut rationẽ uos ex¬
hibere dicatis tam certã & inuictã. ut
ꝑ se ipsam delarata ueritate nullam
cestis auctoritatẽ millam miraculi
uirtutẽ requirat. Quid dicitis. qͥd
ꝓfertis. quã rationẽ. quã ueritatẽ:
Fabula illa est longa & uana. puerile
ludibriũ. & muliebrȩ auocam̃tũ
& aniculare deliram̃tũ. continerᷤ
initiũ truncũ. & mediũ putcͥ¬
dum & finẽ ruinosũ. Cũ enĩ

Expanded text:
Si Moysen et Prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent ei ! Unhuc existis? unde confiditis? scripturas tanta auctoritate firmatas commendatasque respuitis, miracula non facitis: signa et prodigia multa, ut fallant, si fieri potest, etiam electos; ecce praedixi uobis. usque adeo nihil credi uoluit aduersus confirmatam scripturarum auctoritatem, quae fidem suam rebus ipsis probat, quae per temporum successiones haec inpleri et effici ostendit, quae tanto antequam fierent, praenuntiauit. Restat, ut rationem uos exhibere dicatis, tam certam et inuictam, ut per se ipsam declarata ueritate nullam testis auctoritatem, nullam miraculi ueritatem requirat. quid dicitis ? quid profertis? quam rationem, quam ueritatem? fabula illa est longa et uana, puerile ludibrium et muliebre auocamentum et aniculare deliramentum continens initium truncum et medium putridum et finem ruinosum. cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ m̃dacẽ doctrinã fit nͥ ⁊ipsi
tamꝗͣ imitatores uĩ ⁊ xp̃i sui
m̃daces habeant᷑. Eama uͦ &̃ ipsa Ø¬
sulta. & uos pessimos iactat. & xp̃m ex
semine dđ ꝯtra uos p̃dicare non cessat
de se ipso testificabat᷑ ñ uidistis. codices inqͥbꝰ
hȩc scripta s̃ ut spetie xͥana fallatis uelut
accipitis. ne tñ contͣ uos legant᷑ in falsatoᷤ
dicitis. Profertis inde. xp̃m dicentẽ. si mͥ
ñ creditis oꝑib credite. et ego sũ qͥ testimo¬
niũ ꝑhibeo de me. et cestimoniũ ꝑhibet
de me qͥ me misit pat̾. & ñ uultis ꝯtra uoᷤ

Expanded text:
eorum mendacem doctrinam fit, nisi et ipsi eorum mendacem doctrinam fit, nisi et ipsi tamquam imitatores dei et Christi sui mendaces habeantur. fama uero etiam ipsa consulta et uos pessimos iactat et Christum ex semine Dauid contra uos praedicare non cessat. de se ipso testificabatur, non uidistis; codices, in quibus haec scripta sunt, ut specie christiana fallatis, uelut accipitis; ne tamen contra uos legantur, infalsatos dicitis. profertis inde Christum dicentem: si mihi non creditis, operibus credite, et: ego sum, qui testimonium perhibeo de me, et testimonium perhibet de me, qui me misit pater, et non uultis contra u
Abbreviated transcription (Latin):
abipsis apłis ꝯstituta ᷤ ñ accipit. ut inde
ad posteros firmata cõm̃datione cͦͣnscur¬
rerete. Quomͦ ille cui ñ credo ꝓfert mͥ
scripturas qub de illo credã & cis ipse co¬
nat᷑ dare auctoritatẽ. cũ ego ipsi ñ creda.¬
magnis angustiis coartatꝰ transeunt᷑
attingit. ne scilicet aut eos libros ꝓferre
cogeret᷑. quoꝵ actoritas nulla ẽ. aut ad
eos ligaret᷑ quoꝵ acdtoritas ei ꝯtraria
ẽ. Ergo si de xͦ famȩ credidistis. uidece
utrũ idonea cestis sit. diligent̃ ꝯsidera¬
te quo uos p̃cipicetis. Mala it multa
de uob̾ fama bisseminat. cui credi ñ
uultis. Que gͥ ratio ẽ. hanc be.xͦ uelle
pe clarior. ea p̃pollentior. aures & m̃tes
& linguas omniũ gentiũ tenet. quȩ xͦ
disseminatio implet. quod ibi scriptũ ẽ
ꝓmissũ abrahȩ ⁊ ẏsaac et iacob. in semi¬
ne cuo benedicent᷑ om̃s gs̃. Quid ergo
respondetis cui nã de xͦ credideritis qͥb
testes alienigenȩ. ñ platent. Nr̃ore por

Expanded text:
ab ipsis Apostolis constitutas non accepit, ut inde ad posteros firmata commendatione transcurreret? Quomodo ille, cui non credo, profert mihi Scripturas quibus de illo credam; et eis ipse conatur dare auctoritatem, cum ego ipsi non credaenim et Faustus magnis angustiis coartatus transeunter adtigit, ne scilicet aut eos libros proferre cogeretur, quorum auctoritas nulla est, aut ad eos ligaretur, quorum auctoritas ei contraria est - ergo si de Christo famae credidistis, uidete utrum idonea testis sit, diligenter considerate. quo uos praecipitetis. mala enim multa de uobis fama disseminat, cui credi non uultis. quae igitur ratio est hanc de Christo uelle pe clarior, ea praepollentior, aures et mentes et linguas omnium gentium tenet, quae Chrdisseminato inplet, quod ibi scriptum est promissum Abrahae et Isaac et Iacob. in semine tuo benedicentur omnes gentes. quid ergo respondetis, cuinam de Christo credideritis, quibus testes alienigenae non placent? nostrorum porr
Abbreviated transcription (Latin):
ret &̃ ista uerba ex corde simplici discere q̃
sub sequutꝰ ꝯtexit idem hieremias. Iacientia
isrł dñe. umũsi qui te dereliquer̃ t̾reantur.
Cum et de ꝑdice dixisset. quȩ clamat ⁊ ꝯgre¬
gat que ñ peꝑit: cõmendauit ex cellentiã
ciuitatis suꝑ montẽ positȩ quȩ abscondi
ñ potest. ut ab ȩccłia catholica heretici ho¬
minẽ ñ separarent. dicens. sedes aut̃ głȩ
exaltata ẽ sc̃ificatio nr̃a. Deinde quasi ue¬
niret inmentẽ. quid gͦ facimꝰ de tam mul¬
cis malis qui tãto amplius ubiq ꝑ mixti
gentium: subiecit statim. Patientia isrł
dñe. Patient̃ it ferendũ ẽ quod ait. sinite
utraq crescere usq ad messem. ne in pati¬
entia tolerandõ malos. relinquant᷑ boni
quunt᷑. ille relinquit᷑. Vnde subietit. atq
addidit. Umuersi qui te derelinquunt. t̾re¬
antur. Confundant᷑. qui recesser̃ int̾ram.

Expanded text:
ret etiam ista verba ex corde simplici dicere, quae ret etiam ista verba ex corde simplici dicere, quae subsequenter contexit idem ipse Jeremias: Patientia ine; uniuersi, qui te dereliquerunt, terreantur. cum enim de perdice dixisset, quae clamat et congregat, quae non peperit, commendauit excellentiam ciuitatis super montem positae, quae abscondi non potest, ut ab ecclesia catholica haereticum hominem non separaret dicens: sedes autem gloriae exaltata est. sanctificatio nostra. deinde, quasi ueniret in mentem: quid ergo facimus de tam multis malis, qui tanto amplius ubique permixtgentium ? subiecit statim: patientia Israhel, domine. patienter enim ferendum est, quod ait: sinite utraque crescere usque ad messem nec inpatientia tolerandi malos relinquantur boni.quuntur. ille relinquitur. unde subiecit atque addidit: uniuersi, qui te derelinquunt, terreantur; confun
Abbreviated transcription (Latin):
accedit. cum multis aut̃ scĩtatem sacram̃ti
qđ qui manducat ⁊ bibit indigne. uidi¬
ciũ sibi manducat ⁊ bibit. qͥ aut̃ man¬
ducare contẽpnit. non habebit in
se uitã. et ideo non ꝑueniet ad uitam ȩãnui.
eosdemq paucos incõparatione multi¬
tudinis maloꝵ paucos dici. ẽẽ aut̃ ꝑsi
ipsos ꝯsideratos inmagno num̃ro diffusos
coto orbe t̾rarũ. crescentes int̾ ⁊Nania
& cum palea usq ad diem messis & uen¬
cilationis. Hoc in eugłio dictũ est. hoc
a ꝓpłns ante p̃dictũ. Ante it p̃dictũ ẽ
sicut lilium in medio spinarũ: ita ꝓximi
mea in medio filiarũ. Ante ꝓdictum ẽ.
in habitaui cum tabernaculis cȩdar. cũ
his qui oder̃ pacem: eram pacificus.
Ante p̃dictum ẽ. signa tau infronte eoꝵ qui
gemunt ⁊ merent obinqͥtates quȩ fiunt in
alloquio firmaremꝰ: sam factus quis scõꝵ
⁊ domesticus dñ : nec iam alienus ab isrł. s
uerus israhelita in quo dolus non eẽt. disce¬

Expanded text:
itatem sacramenti, quod qui manducat et bibit indigne iudicium sibi manducat et bibit: qui autem manducare contemnit, non habebit in se uitam et ideo non perueniet ad uitam aeternam. eosdemque paucos in conparatione multitudinis malorum paucos dici; esse autem per se ipsos consideratos in magno numero, diffusos toto orbe terrarum. crescentes inter zizania et cum palea usque ad diem messis et uentilationis. hoc in euangelio dictum est, hoc a prophetis ante praedictum. ante enim praedictum est: sicut lilium in medio spinarum. ita proxima mea in medio filiarum: ante praedictum est: inhabitaui cum tabernaculis Cedar; cum his, qui oderant pacem, eram pacificus: ante praedictum est: signa in fronte eos. qui gemunt et maerent ob iniquitates populi alloquio firmaremus, jam factus civis sanctorum et domesticus Dei, nec jam alienus ab Israel , sed verus Israelita, in quo dolus non esset , disce
Abbreviated transcription (Latin):
quam libet ꝑtinacissimos ipsa rerum
manifestatione confundit. añs diẽ ad
me filiꝰ meus escu. ego hodie genui te.
postula ame & dabotͥ gͣs hereditatem¬
uit dd̾. xxp̃i aut̃ nõie longe lateq om̃s
g̃s occupante nemo dubitat ẽẽ comple¬
cũ: credo moueret᷑. cum hinc & alia mul¬
gũ est. Uideret etiã ipsos reges t̾rȩ xp̃i im¬
perio iã salubrit᷑ subuigatos. om̃sq g̃s ser
rate tanquã in salomone dr̃. si legere uel¬
let inuenir&. xp̃m uere regẽ pacificũ.
hoc eñi salomonis nomen int̾p̃tat᷑. inquo
cognosceret completa om̃ia que ibi dicun¬
cur. longe remotissima ab illo homine sa¬
lomone rege israheli. Illũ itidem psalmũ
ipsa eccła dicta sunt. quȩ ibi qͥdẽ p̃dicta
legeret. in orbẽ aut̃ t̾rarũ impleta cons¬
picer&. uideretq quoq ipsa simulachra
gentiũ ꝑ xp̃i nom sic ꝑire de orbe t̾ra¬
rũ. utq ipsũ a ꝓpħis p̃dictũ ẽẽ disceret:

Expanded text:
quamlibet pertinacissimos ipsa rerum quamlibet pertinacissimos ipsa rerum manifestatione confundit, Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me, risti autem nomine longe lateque omnes gentes occupante nemo dubitat esse conpletum — credo, moueretur, cum hinc et alia mulgum est. uideret etiam ipsos reges terrae Christi imperio iam salubriter subiugatos omnesque rate tamquam in Salomonem dicitur, si legere uellet, inueniret Christum uere regem pacificum — hoc enim Salomonis nomen interpretatur ■— in quo cognosceret conpleta omnia, quae ibi dicuntur, longe remotissima ab illo homine Salomone rege Israhel. illum itidem psalmum,ipsa ecclesia dicta sunt, quae ibi quidem praedicta legeret, in orbe autem terrarum inpleta conspiceret, uideret quoque ipsa simulacra gentium per Christi nomen sic perire de orbe terrarum idque ipsum a prophetis praedictum esse disceret,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃starent᷑. Proinde constituite nobis aliq̃m
catecizandũ gentilẽ. inquo faustus defe-¬
cisse nos risit. ubi non ridendus s plan¬
gendus ipse defecit. Si eñi dixerimꝰ
homini gentili crede xp̃o quia deus ẽ.
& responderit unde credo. ꝓlataq auc¬
toritate ꝓpħarũ. eis se non credere dixe¬
rit. qd̾ illi hebrei sint ipse paganus: os¬
tendimꝰ fidem ꝓpħarũ ex his que uentu¬
ra cecinert᷑ & uenisse cernunt᷑. Credo
enĩ qd̾ ex̃ non lateret quantas a regib
huius scłi ꝑsecutiones pͥus ꝑtulerit xp̃i¬
ana religio. aut si lateret ꝑ ipsã hys¬
touã gentiũ & imperiales leges litte¬
ris memouaq mandatas ei facile ꝓba¬
retur. Qd̾ cũ canto ante p̾dictũ exꝑ-¬
pħa cognosceret dicente. ut qͥd fremu¬
erunt gs & popłi meditati sunt in ani¬
a adstiterunt reges cerre & pͥncipes
conuenert᷑ inum̃. aduersus dñm & ad¬
dictũ in eodẽ ipso psalmo facile appa-¬
ret. Ibi eñĩ dicit᷑ etiã illud qd hoĩes

Expanded text:
starentur ? Proinde constituite nobis aliquem catechizandum gentilem. in quo Faustus defecisse nos risit, ubi non ridendus, sed plangendus ipse defecit. si enim dixerimus homini gentili: crede Christo, quia deus est. et responderit: unde credo? prolataque auctoritate prophetarum eis se non credere dixerit, quod illi Hebraei sint, ipse paganus: ostendimus fidem prophetarum ex his, quae uentura cecinerunt et uenisse cernuntur. credo enim, quod eum non lateret, quantas a regibus huius saeculi persecutiones prius pertulerit christiana religio; aut si lateret, per ipsam historiam gentium et imperiales leges litteris . memoriaeque mandatas ei facile probaretur. quod cum tanto ante praedictum ex propheta cognosceret dicente: utqerunt gentes, et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae, et principes conuenerunt in unum aduersus dominum et addictum, in eodem ipso psalmo facile apparet. Ibi enim dicitur etiam illud, quod homines
Abbreviated transcription (Latin):
Apl̃m quippe eus se dicit. impudentisans
satis fallacia. N lam constat non solũ post
certullianũ. uerũ etiam post cyprianum
hanc heresim exortã. om̃s tam̃ enis epłȩ ita
Quẽ nam uob̃ testem sui aposto¬
latus adduxit e Nom̃q ipsum
E quod nõscimꝰ ñ nͥ in regno iudeoꝵ
insacerdotibꝰ  & regib institutũ. ut nõ
solum ille aut ille homo s uniu̾sa ipsa
uit. qui ꝓpħ̃is hebreis uos uetat credre.
ut uos falsi xͥ fallaces dicipłos falsu ᷤ ⁊ fal¬
lax apłs faciat : Postremo ne diceret᷑
Quid facietis ei qualem faustus catecizan¬
dũ sub exemplo ꝓposuit. qui neq ipsiᷤ necꝙ
illi crede uoluerit e. An apostolos nr̃os
ꝓse testes uocabit. Non opmor homine̾
ꝓducet. s libros aꝑiet. quos ñ ꝓse.s. cont̃¬
aꝑtos repperiet. Ibi it xp̃m natũ ex ora¬
RIA uirgine. ibi filiũ dĩ factũ ex semine
dd scdm carnẽ legimꝰ ⁊ docemꝰ. Quod si
eos infalsatos dixerit. ipse cestiũ suorũ

Expanded text:
lum quippe ejus se dicit, impudentissima quidem fallacia; nam constat non solum post Tertullianum, verum etiam post Cyprianum hanc haeresim exortam. Omnes tamen ejus epistolae ita Quemnam testem vobis sui apostolatus adduxit? nomenque ipsum quod non scimus nisi in regno Iudaeorum in sacerdotibus et regibus institutum. ut non solum ille aut ille homo, sed uniuersa ipsa uit. qui prophetis Hebraeis uos - uetat credere, ut uos falsi Christi fallaces discipulos falsus et fallax apostolus faciat? postremo ne diceretur aenuntiantes. quid facietis ei. qualem Faustus catechizandum sub exemplo proposuit, qui neque ipsis neque illi credere uoluerit? an apostolos nostros pro se testes uocabit? non, opinor, homines producet. sed libros aperiet: quos non pro se. sed conttos reperiet. ibi enim Christum natum ex Maria uirgine. ibi filium dei factum ex semine Dauid secundum carnem legimus et docemus. quod si eos infalsatos dixerit, ipse testium suorum
Abbreviated transcription (Latin):
Audiamꝰ gͦ quid dicat filio suo pude. decuiꝰ
sicut apostolica doctrina testatur. Iuda in¬
quid. te laudent fr̃s cui. Mamis tuȩ
suꝑ dorsa inimicoꝵ tuoꝵ. Ad orabunt
te filii patris tui. Catulus leoris iyda de¬
germinatione filius m̃s ascendisti. recũ¬
bens dormisti ut leo. ⁊ ut catulus leonis.
Quis suscitabit eũe Non deerit pͥnceps
ex iuda ⁊ dux defemorib eius. donet ue¬
niant que reposita st̃ ei et ipse ex pestatio
gentiũ. Alligans ad umeã pullũ suũ
et cilicio pullum asinc. Lauabit in ui¬
no stolam suã ⁊ ĩ sanguine uuȩ amictũ
suũ. Fulgentes oculi eiꝰ a umo. & dentes
candidiores lactȩ. Falsa sunt ista. obscu¬
ra s̃ ista. si non in xͦ eiudentissima lucę
ipsius. si ñ sunt manus eiꝰ suꝑ dorsa imi¬
micoꝵ eiꝰ si non de pͥmunt᷑ atq curuã¬
tur crescentib popłis xp̃ianis quicũq illi
ad uersant᷑ ad huc. si non eũ ad orauer̃t

Expanded text:
audiamus ergo, quid dicat filio suo Iudae, de cuiaudiamus ergo, quid dicat filio suo Iudae, de cuisicut apostolica doctrina testatur. Iuda, inquit, te laudent fratres tui; manus tuae super dorsa inimicorum tuorum, adorabunt te filii patris tui. catulus leonis Igerminatione filius meus, ascendisti recumbens, dormisti ut leo, et ut catulus leonis: quis suscitabit eum? non deerit princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita sunt ei; et ipse expectatio gentium alligans ad uineam pullum suum et cilicio pullum asinae; lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum; fulgentes oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. falsa sint ista. obscura sint ista, si non in Christo euidentissima luce cipsius; si non sunt manus eius super dorsa inimicorum eius; si non deprimuntur atque curua crescentibus populis christianis, quicumque illi adhuc aduersantur; si non eum adorauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiant bona. Uidetis certe quẽ ad modum
ñ p̃dicationẽ doctrinȩ apostolicȩ ꝓpheticũ
cestimoniũ comitet᷑. Ut it ñ ꝯtẽpnerent᷑.
p̃dicta. qr et si actestabant᷑ miracula:. ñ
de fuissent sicut &̃ nc̃ adhuc quidã mu¬
sitant qui magicȩ potentre cuncta tribu¬
erent. nͥ talis eoꝵ cogitatio ꝯcestatione ꝓ-¬
phetica uinceret᷑. Magicis it artib longe
p̃nunciarent᷑. nemo utiq diceret. S uide¬
licet uetat nos faustus de uͦ xp̃o hebreᷤᷤ
ꝑ sarũ errorib credidit. Uerũ disciplina
catholica ꝓpterea simplici fide prius nu¬
triri oportere docet m̃tẽ xp̃ianã. ut eam

Expanded text:
m praedicationem doctrinae apostolicae propheticum testimonium comitetur. ut enim non contemnerentur praedicta, quia etsi adtestabantur miracula, non defuissent — sicut etiam nunc adhuc quidam mussitant — qui magicae potentiae cuncta illa tribuerent, nisi talis eorum cogitatio contestatione prophetica uinceretur. magicis enim artibus longe nuntiarentur, nemo utique diceret. sed uidelicet uetat nos Faustus de uero Christo HebPersarum erroribus credidit. Uerum disciplina catholica propterea simplici fide prius nutriri oportere docet mentem christianam. ut eam
Abbreviated transcription (Latin):
isti responderent. cui nã de xͦ ipsi credi¬
dissent. an illam uocẽ de cȩlo audier̃ hic
est filuis m̃s. Ci quippe uoci faustus potiꝰ¬
hominibꝰ credi. qua si ad nos &̃ eiusdem
uocis notitia sine homine teste ꝑuenerit:
cã et manifestũ sit sic &̃ eam ꝑuenisse.
Et aplo dicit. Quom̃ aut̃ inuocabunt
inquẽ ñ credider̃ : Aut quomͦ credent
ei quẽ ñ audier̃ e. Quomͦ aut̃ audient si

Expanded text:
isti responderent, cuinam de Christo ipsi crediisti responderent, cuinam de Christo ipsi credidissent; an illam uocem de caelo audierunt: hic est filius meus? ei quippe uoci potihominibus credi, quasi ad nos etiam eiusdem uocis notitia sine homine teste peruenerit, cum et manifestum sit sic eam peruenisse, et apostolus dicat: quomodo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quomodo credent ei, quem non audierunt? quo
Abbreviated transcription (Latin):
ta cognoscimꝰ. orte turpissima ꝯdẽ¬
nemꝰ illũ. erit it respectus ex sermonib
illius. Si i uere filius dĩ est. suscipiet il¬
lum. et liberabit illũ de manibꝰ ꝯtrarioꝵ.
Hec cogitauer̃ & errauer̃ excecauit it illos
malitia illoꝵ. Quod &̃ de istis uerissi¬
me dici potest. qui intanta multitudine
testimomioꝵ. in tanta dispositione p̃nun¬
ciatarũ rerũ. in tanta manifestatione
iterũ dicant: nos iterũ atq iterũ possu¬
mꝰ docum̃ta ꝓferre. ad unante illo qui
tantã copiã p̃buit ad uersus calũpnias
erroris humani. ut ea quȩ iam cõmemo¬
rauimꝰ ñ repetamꝰ. Iam porro aliam fau¬
sti tergiuersationẽ ꝗͣ credo cũ ipse p̃da¬
rissima lucȩ ꝓphetiȩ ꝑ cuteret᷑ callidis¬
simã se in uenisse arbitratꝰ. ẽ. etiã refelle¬
re piget. ne ꝓpterea putet᷑ aliqͥd dixisse.
qr ei responderi dignũ habitũ ẽ. Quis
N dementissimꝰ diceret. in ermis ẽc̃ fidi
de xp̃o sine teste ñ credere Uelleminͥ

Expanded text:
gnoscimus: morte turpissima condemnemus illum; erit enim respectus in sermonibus illius; si uere filius dei est, suscipiet illum et liberabit illum de manibus contrariorum. haec cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim illos malitia illorum. quod etiam de istis uerissime dici potest. qui in tanta multitudine testimoniorum, in tanta dispositione praenuntiatarum rerum. in tanta manifestatione iterum dicant, nos iterum atque iterum possumus documenta proferre adiuuante illo, qui tantam copiam praebuit aduersus calumnias erroris humani, ut ea, quae iam commemorauimus, non repetamus. Iam porro aliam Fausti tergiuersationem, quam credo cum et ipse praeclarissima prophetiae luce percuteretur, callidissimam se inuenisse arbitratus est. etiam refellere piget, ne propterea putetur aliquid dixisse, quia ei responderi dignum habitum est. quis enim dementissimus diceret eneruis esse fidei de Christo sine teste non credere ? uellem mihi
Abbreviated transcription (Latin):
gs. Apłi uerba s̃. Ad cuius tam clarã
tamq omnib notissimã uocẽ si a ur̃is
fallacissimis somniis eiugilareti: seque¬
remini uestigia patris nr̃i abrahã. &in
eiꝰ semine benediceremini. cũ omnibꝰ ge¬
cib. Ipse it accepit sicut dicit apłs signuĩ
circũcisionis signaculũ iusticiȩ fidĩ quȩ
ẽ in p̃putio. ut sit pat̾ omniũ credentiũ

Expanded text:
ostoli uerba sunt. ad cuius tam claram tamque omnibus notissimam uocem. si a uestris fallacissimis somniis euigilaretis, sequeremini uestigia patris nostri Abraham et in eius semine benediceremini cum omnibus gentibus. ipse enim accepit, sicut dicit apostolus, signum circumcisionis signaculum iustitiae fidei, quae est in praeputio. ut sit pater omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcinet ut ꝓpħis credatur. prius ꝗͣ purga¬
ta & roborata m̃te possit in telligi. quod
ꝑꝓpħas sic loquebatur. At .it. si xꝑm ꝓ
suã prophetationẽ uixer̃. Unde hot scitiᷤ
an quid sit uł bene uł male uiuere iudi¬
care uos potestis. quoꝵ iusticia ẽ potius
succurrendũ ẽẽ meloni ñ sentienti. ut eum
uos manducetis. quã m̃dico esurienti ut
mauducandũ aliquid detis : Catholi¬
cis aut̃ paruulis ante quã sciant q̃ sit
aĩȩ humanȩ ꝑfecta iusticia. et quantũ
int̾ sic int̃ ipsam cui suspirat᷑. et istam qͣ
hic uiuit᷑: sufficit de illis uiris hoc existi¬
mare. quod cõmendat apłicȩ doctrinȩ
sanitas. qr istus ex fide uiiit. Credidit
aut̃ abraham dõ. et reputatũ ẽ illi ad¬

Expanded text:
inet, ut prophetis credatur, priusquam purgata et roborata mente possit intellegi, qui per prophetas sic loquebatur. At enim si Christsua prophetatione uixerunt. unde hoc scitis? an quid sit uel bene uel male uiuere, iudicare uos potestis, quorum iustitia est potius succurrendum esse meloni non sentienti, ut eum uos manducetis. quam mendico esurienti ut manducandum aliquid detis? catholicis autem paruulis, antequam sciant, quae sit animae humanae perfecta iustitia, et quantum intersit inter ipsam, cui suspiratur, et istam, qua hic uiuitur, sufficit de illis uiris hoc existimare, quod commendat apostolicae doctrinae sanitas. quia iustus ex fide uiuit. credidit autem Abraham d
Abbreviated transcription (Latin):
ante p̃dictam. nͥ q in illa stulticia quȩ sa¬
pientior ẽ hominib. et iilla infirmitate
quȩ fortior ẽ homimbꝰ. magnũ aliquid
latet ad iustificationẽ et glorificationẽ
tica ubera. lactis alim̃ta ꝯtempserit. & cãꝗͣ
infantilẽ uictũ quasi p̃gnandi ȩtate
fastidiens. prius inuenena hereticoꝵ quã
insapientiȩ cybum cui se idoneũ cemere
arbitrat᷑ irruerit. Non gͦ quod dicimꝰ ne¬
cessariã simplicẽ fidem. ꝯtrariũ est ei qd̃¬

Expanded text:
lla stultitia, quae sapientior est hominibus, et in illa infirmitate. quae fortior est hominibus. magnum aliquid latet ad iustificationem et glorificationem tica ubera lactis alimenta contempserit et tamquam iufantilem uictum quasi praegrandi aetate fastidiens prius in uenena haereticorum quam in sapientiae cibum, cui se idoneum , temere arbitratur, inruerit. non ergo quod dicimus necessariam simplicem fidem, contrarium est ei. q
Abbreviated transcription (Latin):
ro suo. ⁊ isrł electeͦ ͥ. post hȩc int̾ris ui¬
sus ẽ ⁊ cũ hominib ꝯuersatꝰ est : Et quis
ñ eundẽ saluacorẽ cognoscat apud da-¬
nielem. cũ antiqͦ dierũ offert᷑ filius ho¬
minis. et accepit regnũ sine fine ut ser¬
uiant ei om̃s gs̃ : Iam uͦ si locũ illum
quẽ cõmemorauit dñs ex eiusdẽ dani¬
helis ꝓphetia. cũ uideritis ab ominatiõẽ
uastationis stantẽ in loco scõ qui legit
sine cõputatione tempoꝵ manifestis re¬
rũ effectib iudeos urgere soleamꝰ. cum
iam uenerit passusq fuerit disceptatioẽ.
Con uincunt᷑ aut̃ rebus ipsis aptissimꝰ
ñ solum de fide omniũ gentiũ quas ciser¬
uituras eadẽ cui cedere cogunt᷑ script᷑a
p̃dixit. quȩ ita clarescit toto orbe t̾rarũ
ut omniũ t̃guersantiũ oculos feriat.
uerũ etiã de his quȩ inipsa iudeoꝵ gen¬
te iam facta s̃ quod sacrariũ euersum
est. qđ cessauit hostia et sacerdos & un¬
ctio pristina. Quȩ om̃ia p̃mnciauit

Expanded text:
electo suo; post haec in terris uisus est, et cum hominibus conuersatus est? Quis non eundem saluatorem agnoscat apud Danihelem, cum antiquo dierum offertur filius hominis et accipit regnum sine fine. ut seruiant ei omnes gentes? iam uero si locum illum, quem commemorauit dominus ex eiusdem Danihelis prophetia: cum uideritia Daniele, stantem in loco sancto; qui legit, sine computatione temporum, manifestis rerum effectibus Judaeos urgere soleamus, cumjam venerit, passusque fuerit disceptatio est. Convincuntur autem rebus ipsis apertissimis, non solum de fide omnium gentium, quas ei servituras eadem, cui cedere coguntur, Scriptura praedixit, quae ita clarescit toto orbe terrarum, ut omnium tergiversantium oculos feriat; verum etiam de iis quae in ipsa Judaeorum gente jam facta sunt, quod sacrarium eversum est, quod cessavit hostia, et sacerdos, et unctio pristina: quae omnia Daniel t
Abbreviated transcription (Latin):
cernat cõmemorabunt᷑ et ꝯuertent᷑ ad
dñm uniu̾si fines t̾rȩ. & ad orabunt in
ꝯspectu eius umiũsȩ patriȩ gentiũ : Qd
illud in euangelio. tristis ÷ aĩa mea usq
ad mortẽ. ⁊ nc̃ aĩa mea turbata ẽ nonne
pͥus inpsalmo sonuit dormiui ꝯturbatꝰ:
Et unde factũ est ut dormiret ⁊ Suoꝵ
uocib acclamatũ ẽ crucifige crucifige.
nonne & inpsalmo sequutꝰ ad iunxit
filii hominũ dentes eoꝵ arma ⁊ sagnte
et lingua eoꝵ gladius acutus: Quid
aut̃ fecerunt. quid nocuer̃ resurrecturo
& suꝑ cęlos ascensuro. et totũ orbem t̃ra-¬
rũ gła si nominis possessuro: Ulide
utrũ hoc psalmus ante tacuerit. Seqͥtur
dubitauit. dñs dixit adme filius m̃s es
tu. ego hodie genui te. postula ame et
dabo tͥ gs̃ hereditatẽ tuã. ⁊ possionẽ tuã

Expanded text:
et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium? quid illud in euangelio: tristis est anima mea usque ad mortem, et: nunc anima mea turbata est? nonne prius in psalmo sonuit: dormiui conturbatus? et unde factum ' est, ut dormiret? quorum uocibus adclamatum est: crucifige, crucifige, nonne et in psalmo secutus praenuntiat: filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus? quid autem fecerunt, quid nocuerunt resurrecturo et super caelos ascensuro et totum orbem terrarum gloria sui nominis possessuro? uide, utrum hoc psalmus ante tacuerit; sequiturdubitauit: dominus dixit ad me, filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me, et dabo tibi gentes hereditatem tua
Abbreviated transcription (Latin):
s de aduentu eiꝰ tantũ disceptarent.
nͥ bene nossent eũ in suis libris ꝓpheta¬
tum: Cur a ioħe querunt utrũ ipse
sit xp̃c. cur ipsi dño dicunt. quã diu
palam.cur petrus ⁊ andreas et phy¬
lipus dicunt nathanaheli in ueninuiᷤ
sciebatur et expectabatur : Nam nul¬
lagens alia reges et sacerdotes suos xp̃o
habuit & uocauit. quoꝵ significatiuã
unctionẽ cessare fas ñ fuit nͥ cum ille
uenisset. qui meis p̃nunciabat᷑. Sic
It iudei nouerant illos xp̃os suos. is
tam̃ unũ sꝑarent. ꝑ quẽ dm̃ libera¬
rent᷑. S ex cetati occulta iustia dĩ dũ
solam eꝰ uirtutẽ cogicant. in firmitato
in qua ꝓ nob̾ mortuus ẽ ñ intellexer̃. Hinc

Expanded text:
 de aduentu eius disceptarent. nisi bene nossent eum in suis libris prophetatum ? cur a Iohanne quaerunt, utrum ipse sit Christus? cur ipsi domino dicunt: quamdiu palam? cur Petrus et Andreas et Philippus dicunt Nathanaheli: inuenimus mlitteras et sciebatur et expectabatur ? nam nulla alia gens reges et sacerdotes suos christos habuit et uocauit, quorum significatiuam unctionem cessare fas non fuit, nisi cum ille uenisset, qui in eis praenuntiabatur. sic enim Iudaei nouerant illos christos suos, ut tamen unum sperarent. per quem demum liberarentur; sed excaecati occulta iustitia dei dum solam eius uirtutem cogitant, infirmitatem, in qua pro nobis mortuus est, non intellexerunt. hin
Abbreviated transcription (Latin):
mentis & boni & mali u̾sant᷑. Qd̃ septena
sunt munda & bina ĩmunda: ñ qr pau¬
ciores mali sunt quã boni. s qr boni ser
ꝑatione ꝯm̃dat. sapientiȩ & intellectꝰ. cõ¬
silii & fortitudinis. scientiȩ &pietatis.
& timoris dĩ. Unde & ille numerus dierũ

Expanded text:
mentis et boni et mali uersantur. quod septena mentis et boni et mali uersantur. quod septena sunt munda et bina inmunda: non quia pauciores sunt mali quam boni, sed quia boni seruperatione commendat sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timoris
Abbreviated transcription (Latin):
cus. Quod eiꝰ altitudo triginta cubitis sur¬
git. quẽ numerũ decies habet intrecentiꝰ
triginta annor ȩtatẽ gerens doctrinã
eugłicã ꝯsecrauit. ꝯstestans legẽ ñ se uenis¬
se soluere s ad implere. Legis aut̃ cor. in
decẽ p̃ceptis agnoscit᷑. Unde decies triceniꝰ
archȩ longitudo ꝑficit᷑. unde uipse noe
ab adam decimꝰ cõputat᷑. Quod bitumi¬
ne glutinant᷑ archȩ ligno intrinsecus
⁊extrinsecꝰ ut in cõpage unitatis signifi¬
cet᷑ tolerantia karitatis. ne scandalis ȩc¬
cłam tẽptantib siue ab eis qui intꝰ sue
ab eis qui foris st̃ cȩdat fr̃na iunctura.⁊
soluat᷑ uinculsi pacis. Est u bitum̃ fer¬
uentissimũ ⁊ uiolentissimũ gluten signi¬
ficãs dilectionis ardorẽ ui magine fortitu¬
dinis ad tenendã societatẽ sp̃uase omĩa
tolerantẽ. Quod cunta aĩaliũ genera in
etro demonstratꝰ discus ille significat:
ȩccła continet. Quod & munda & ĩmunda
ibi sunt aiumalia. sicut in extlesiȩ sacra¬

Expanded text:
tus. Quod ejus altitudo triginta cubitis surgit, quem numerum decies habet in trecentistriginta annorum aetatem gerens, doctrinam evangelicam consecravit, contestans Legem non se venisse solvere, sed implere . Legis autem cor in decem praeceptis agnoscitur: unde decies tricenis arcae longitudo perficitur; unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur . Quod bitumine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus : ut in compage unitatis significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantibus, sive ab eis qui intuab eis, qui foris sunt, cedat fraterna iunctura et soluatur uinculum pacis. est enim bitumen feruentissimum et uiolentissimum gluten significans dilectionis ardorem ui magna fortitudinis ad tenendam societatem spiritalem omnia tolerantem. Quod cuncta animalium genera in s etiam Petro demonstratus discus ille significat, ecclesia continet. qucd et munda et inmunda ibi sunt animalia: sicut in ecclesiae sacra
Abbreviated transcription (Latin):
orent ꝓ eis ipsis inquoꝵ regno ꝑ egrinã¬
tur. qr in illoꝵ pace c̃ẽ pax ẽẽ istoꝵs et
ȩdificarent domos. ⁊ nouellarent uineas.
⁊ plantarent hortos. qͥs ñ agnoscat quid
p̃figurauerit qui attenderit ueros isrłi¬
tas inquib dolus non ẽ ꝑ apłicam dispen¬
sationẽ. cũ euangelico sacram̃to ad regnũ
pͥmo ommũ fieri dep̾cationes ad oratiõe.
interpellationes. gr̃arũ actiones. ꝓ om̃ib
hominib. ꝓregibꝰ. ⁊ his qui in sublimita

Expanded text:
orent pro eis ipsis, in quorum regno peregrinanorent pro eis ipsis, in quorum regno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedificarent domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat quid figurauerit, qui attenderit ueros Israhelitas, in quibus dolus non est, per apostolicam dispensationem cum euangelico sacramento ad regnum primum omnium fieri deprecationes, adorationes, interpellationes, gratiarum actiones pro omnibus homini
Abbreviated transcription (Latin):
a demonib ꝑeunt. Mittit hely seus
ꝑseruũ baculũ suꝑ mortuũ et ñ reuius
uenit ipse. ꝯiungit ⁊ coaptat se moiti euis
reuiuiscit. Misit sermo di legẽ ꝑseruũ
sũ. nec ꝓfuit inpeccatiᷤ mortuo generi
misit. qui sciret eam pͥus ẽẽ mittendam.
enit ipse. ꝯformauit se nob̾ factus parti¬
ceps mortis ñrȩ. ⁊ uiuificati sumꝰ. Cum
exiliens in ꝑfundũ fluminis mersũ ẽ atq
in lignũ desuꝑ ab helyseo ꝓiectũ reuer¬
sum ẽ. Ita cum impios iudeos ꝑ corpus
oꝑata p̾sentia xp̃i tamꝗͣ infructuosaᷤᷤ
arbores cederet: qi de illo ioħs dixerat
ecce securis ad radicẽ arbor posita est.
ab eis int̾ueniente passione corpꝰ ipsum
deseruit. in inferm ꝓfunda descendens.
Quo in sepultura posito de suꝑ. tamꝗͣ ad
manubriũ suũ sp̃u redeunte surrexit.
Quã multa p̃tereã breuitatis necessitate
ostrictus: norunt qui legunt. Lam ipsa
babylonia transmigratio. quo &̃ sp̃c dĩ

Expanded text:
a daemonibus pereunt. mittit Heliseus a daemonibus pereunt. mittit Heliseus per seruum baculum super mortuum et non reuiuescit; uenit ipse, coniungit et coaptat se morti eius et reuiuescit: misit sermo dei legem per seruum suum nec profuit in peccato mortuo generi misit qui sciret eam prius esse mittendam. uenit ipse, conformauit se nobis factus particeps mortis nostrae et uiuificati sumus. cum exiliens in profundum fluminis mersum est atque in lignum desuper ab Heliseo proiectum reuersum est: ita cum impios Iudaeos per corpus operata praesentia Christi tamquam infructuosas arbores caederet, — quia de illo Iohannes dixerat: ecce securis ad radices arboris posita est — ab eis interueniente passione corpus ipsum deseruit in inferni profunda descendens, quo in sepultura desuper posito tamquam ad manubrium suum spiritu redeunte surrexit. Quam multa praeteream breuitatis necessitate constrictus norunt qui legunt. iam ipsa in Babyloniam transmigratio, quo etiam spirit
Abbreviated transcription (Latin):
solis sacerdotib. in una ꝑ sona utrũq
futurũ. id ÷. in uno iñu xp̃o regnũ et
sacerdoqũ figurauit e Nonne cũ decẽ
trib a templo separatȩ s̃. ⁊ duȩ dereuc¬
cȩ. satis indicat qd̃ de tota ipsa gente
uȩ factȩ s̃: Pascitur helias cemꝑe fami
coruis manc afferentib panẽ. ⁊ ad ueꝑã
carnes. ⁊ manichei ñ intelligunt in illis
libris xp̃m. cui quodãmͦ salutẽ nr̃am
esurienti ꝯ fitent᷑ peccatores fidem. pͥmi¬
cias sp̃c ñt habentẽ. infine aut̃ uelut
Mititur helias pascendus ad aliemgenã
iuduã. quȩ uolebat duo ligna colligeri
priusꝗͣ moreret᷑. Non hoc solo ligni
nomine: s etiã numero lignoꝵ signi
crucis ex pͥmitur. Denedicit᷑ farina eiꝰ
⁊ oleum fructus & hẏlaritas karitatis.
quȩ cũ impendit᷑: ñ deficit. Hylarẽ
it datorẽ diligit ds. Helyseo pueros
insultantes ⁊ clamantes calue caluȩ belti
ȩ comedunt. puerili stultitia dexidend
xp̃os in loco caluariȩ crucifixũ: inuasi

Expanded text:
sona utrumque futurum, id est in uno Iesu Christo regnum et sacerdotium figurauit? nonne cum decem tribus a templo separatae sunt et duae derelictae. satis indicat, quod de tota ipsa gente uae factae sunt?_ Pascitur Helias tempore famis coruis mane adferentibus panem et ad uesperam carnes: et Manichaei non intellegunt in illis libris Christum, cui quodam modo salutem nostram esurienti confitentur peccatores fidem primitias spiritus nunc habentem, in fine autem uelut ctionem. mittitur Helias pascendus ad alienigenam uiduam. quae uolebat duo ligna colligere. priusquam moreretur: non hic solo ligni nomine sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. benedicitur farina eius et oleum: fructus et hilaritas caritatis, quae cum inpenditur. non deficit; hilarem enim datorem diligit deus. Heliseo pueros insultantes et ce comedunt: puerili stultitia deridentes Christum in loco Caluariae crucifixum innasi
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate ꝑ lubrica tempoꝵ uoluim᷑.
s fine nouissimo uelud cauda sđi. ꝑ ma¬
nũ. id ÷. ꝑ potestatẽ iudicii. ne ult̾ ꝓlaba¬
tur app̃hensa reparabit᷑. ⁊ noiuissima un¬
mica morte destructa: resurgentes
in dextera dĩ uirga regni erimꝰ. Tam
de exitu isrł ex egypto: ñ ego s apłs
loquitꝰ᷑. Nolo aut̃ uos ignorare fr̃s qd
patres nr̃i om̃s sub nub̾e fuer̃. ⁊ om̃s¬

Expanded text:
mortalitate per lubrica temporum uoluimur, mortalitate per lubrica temporum uoluimur, sed fine nouissimo uelut cauda saeculi per manum, id est per potestatem iudicii, ne ultra prolabatur adprehensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa resurgentes in dextera dei uirga regni erimus. Iam de exitu Israhel ex Aegypto non ego, sed apostolus loquatur: nolo autem uos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube f
Abbreviated transcription (Latin):
biq illarũ scripturarũ ꝑ agranti ⁊ an¬
helanti insudore illo dãpnationis hu¬
mane. siue ex aꝑto siue ęx occulto occur¬
rit. & reficit: Ipse mͥ ⁊ ex ñ nulla¬
difficultate in uentionis suȩ¬
sideriũ inflãmat. qͦ id quod in uenero
a uide sorbeam. medullisq reꝯditũ salu¬
brit̃ teneã. Ipse mͥ in ioseph innuit. qͥ
ꝑsequentib ⁊ uendentib fr̃ib in egyp¬
to post labores honorat᷑. Didicimꝰ eñi
labores xͥ in orbe gentiũ quẽ significa¬
bat egyptꝰ. ꝑuarias passiones martyrũ
⁊ñc uidemꝰ honorẽ xͥ in eodẽ orbe t̾rarũ.
erogatione frum̃ti sui om̃ia subiugan.¬
tis. Ipse mͥ innuit inuiga moysi q̃
int̾ra serpens effecta. eius mortẽ figura¬
uit. a serpente uenientẽ. S quod appre¬
bensa cauda significat posterius ꝑ actis
iam omnibꝰ infine actionis: ad id quod
fuerat resurgendo reuertit᷑. ubi ꝑ uitę
reparationẽ consũpta: nichil serpentis
apparet. Nos quoq corpꝰ enis in eadem

Expanded text:
bique illarum scripturarum peragranti et anhelanti in sudore illo damnationis humanae siue ex aperto siue ex occulto occurrit et reficit. ipse mihi et ex ndifficultate inuentionis siderium inflammat, quo id quod inuenero, auide sorbeam medullisque reconditum salubriter teneam. Ipse mihi in Ioseph innuit, qui persequentibus et uendentibus fratribus in Aegypto post labores honoratur. didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi in eodem orbe terrarum erogatione frumenti sui sibi omnia subiugantis. ipse mihi innuit in uirga Moysi, quae in terra serpens effecta eius mortem figurauit a serpente uenientem; sed — quod adprehensa cauda significat - posterius peractis iam omnibus in fine actionis ad id, quod fuerat, resurgendo reuertitur, ubi per uitae reparationem morte consumpta nihil serpentis adparet. nos quoque, corpus eius, in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
aptissime testificans. cũ quendam natha-¬
naelẽ dixisset uere israhelitã in quo do¬
lus non ẽẽt. et cũ ille tamꝗͣ lapidẽ illum
habens ad caput ꝯfessus eũ ẽẽt filiũ di et
regẽ isrł. ista ꝯfessione quodãmͦ ungueis
lapidẽ. id ÷. ipsum ẽẽ ꝯfitens xp̃m: ibi o

Expanded text:
apertissime testificans, cum quendam Nathaapertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esset filium dei et regem Israhel - ista confessione quodam modo unguens lapidem, id est ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
raham exit de t̾ra sua ⁊ de cognatiõi
sua ut aput exteros dicetur. & locuple¬
tet᷑. nͥ qui relicta t̾ra et cognatione iu¬
deoꝵ. unde scdm carnẽ natus ẽ. aput
gentes ita p̃pollet et p̃ualet. ut uidemꝰ:
Quis alius in ysaãc lignũ sͥ portabat ad
inctimã. nͥ qui crucẽ sibi ad passionẽ ip¬
se portauit: Quis aliis aries ĩmo¬
landus in uepre cormb ad herebat. nͥ
qui crucis patibulo ꝑ nob offerendus
uis alius mnangelo cũ iacob luctatꝰ eũ
sibi p̃ualentẽ quasi fortiorẽ infirmior
inccusq uictorẽ partim benedicit. partĩ
laticudinẽ femoris eius daudã reddit. nͥ
qui p̃ualere ad uersus se passus popłm.
isrł. quosdam qͥ credider̃ benedixit in
eis. latitudo aut̃ femoris iacob. in mul¬
titudinẽ carnalis popłi claudicauit:
Iuis alius lapis positus ad caput iacob.
ab unctione appellarie Qui &̃ hoc ip¬
sũ ieugłio cõmemorans. ⁊ de se figuram

Expanded text:
raham exit de terra sua et de cognatione raham exit de terra sua et de cognatione sua. ut apud exteros ditetur et locupletetur, nisi qui relicta terra et cognatione Iudaeorum, unde secundum carnem natus est, apud gentes ita praepollet et praeualet, ut uidemus? quis alius in Isaac lignum sibi portabat ad uictimam, nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus us in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersus se passus populum Israhel quosdam. qui crediderunt, benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad caput Iacob, ab unctione appellari? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum
Abbreviated transcription (Latin):
les s̃ ȩccłȩ. Nam et de hereticis dictũ ẽ.
Oportet & hereses. ẽẽ. ut ꝓbati manifesti
fiant in uob̃̾. Ite nc̃ et obiectate ca¬
lumpnias ueterib literis sacris: Hoc
agite serui cham. Ite. quib uiluit
nutada caro. ex qua nati estis. Neq
set de uinea sua calicẽ illũ qui transiri
ñ potuit. dormisset inpassione sua tãqͥ
in ebrietate stultitiȩ. quȩ sapientior ho
minib atq ita nudaret᷑ mortalis carni
infirmitas ꝑ occultũ dĩ ꝯsilium fortio
hominib. quã nͥ dĩ uerbũ suscepisset.
irrident̾ ꝓdite. quod nos reuerent̃ ho¬
noremꝰ. Utatur uob ȩccłia tamꝗͣ subdi¬
tis sͥ. ut ꝓbati manifesti fiant in ea.
locis ur̃is inueniamꝰ inuanitate ꝑmo¬
osa ad reꝓbos capiendos. utiłi aut̃ ad
ꝓbatos manifestandos. Ap̃m dicitis
ab isrłiticis ꝓpħis non eẽ p̃dictũ. cui
p̃dicendo omnes ille paginȩ uigilant.
si eas ꝑscrutari pietate : quã exagitari
leuitate maletis. Quis alius in ab¬

Expanded text:
e. nam et de haereticis dictum est: oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. ite nunc et obiectate calumnias ueteribus litteris sacris; hoc agite, serui Cham; ite, quibus uiluit nudata caro. ex qua nati estis; neque set de uinea sua calicem illum, qui transire non potuit, dormisset in passione sua tamquam in ebrietate stultitiae. quae sapientior est hominibus; atque ita nudaretur mortalis carnis infirmitas per occultum dei consilium fortior hominibus; quam nisi dei uerbum suscepisset, inridenter prodite, quod nos reuerenter honoremus: utatur uobis ecclesia tamquam subditis sibi, ut probati manifesti fiant in ea. locis uestris inueniamus in uanitate perniciosa ad reprobos capiendos, utili autem ad probatos manifestandos. Christum dicitis ab Israhelitis prophetis non esse praedictum, cui praedicendo omnes illae paginae uigilant, si eas perscrutari pietate quam exagitare leuitate malletis. quis alius in Ab
Abbreviated transcription (Latin):
erant ⁊ apłi. nec inisto. qͥ ex p̃putio ÷ uñ
s̃ om̃s ex ceteris gentib in eandẽ unita¬
tẽ fidei tamꝗͣ in pacis angulo ꝯcurren¬
tes. S & om̃s qui qͦslibet nr̃i kanonᷤ
libros accipuint. & legunt. ubi xp̃o
mortalit̾ natus ⁊ passus ostendit᷑. nec
tam̃ eandẽ mortalitatẽ in passione nu¬
datã ꝯsociato unitatis sacram̃to hono¬
rifice uelant. s sine scientia pietatis et
karitatis nuntiant illud unde nati
sumꝰ. quã uis int̾se discentiant ⁊ indei
ab hereticis. ⁊ ipsi heretici ab aliis una

Expanded text:
erant et apostoli, nec in isto, qui est ex praeputio, unde erant et apostoli, nec in isto, qui est ex praeputio, unde sunt omnes ex ceteris gentibus in eandem unitatem fidei tamquam in pacem anguli concurrentes. sed et omnes, qui quoslibet nostri canonis libros accipiunt et legunt. ubi Christus mortaliter natus et passus ostenditur, nec tamen eandem mortalitatem in passione nudatam consociato unitatis sacramento honorifice uelant, sed sine scientia pietatis et caritatis nuntiant illud, unde omnes nati sumus, quamuis inter se dissentiant, et Iudaei ab haereticis et ipsi haeretici alii a
Abbreviated transcription (Latin):
unde hoc factũ est nͥ ex benedictione ia-¬
feche In populo it gentiũ totum orbẽ
t̾rarũ occupauit ȩccła. Noc ꝓrsus. hoc
ꝓnũtiabat᷑. cum diceret᷑. Letificet ds̃ ia¬
feth. et habitet indomib sem. Iidete
manichei. uidete. Ecce in ꝯspectu ũro
est orbis trarũ. Hoc stupetis. hoc doletis
in popłis ur̃is. qr letificat ds iafeth. Uide¬
runt. Audite quid dicat saulus. iam
fidelib gentib. Qui eratis in quid in
habitat iafeth. indomib sem. D pau¬
lopost quem ad modũ ꝯdudat ad u̾tite.
gitur iam inquid ñ estis peregrin ⁊ in¬
quilini s estis cui es scõr ⁊ domestici dei.
suꝑ edificati suꝑ fundam̃tũ apłoꝵ ⁊ ꝓpħa¬
rum. ipso sũmo angulari lapide ȩxisten¬
te x p̃o i tĩ u. Ecce quomͦ dilatatur
deputauerĩ. nͥ in illa maledicta medie¬
tate. cui ñ est lapis angularis x p̃ce
Quia nec in illo pariete uos agnoscimꝰ qͥ
excirtũcisione credidit in xꝑm. unde

Expanded text:
unde hoc factum est nisi ex benedictione Iapunde hoc factum est nisi ex benedictione Iapheth? in populo enim gentium totum orbem terrarum occupauit ecclesia. hoc, prorsus hoc praenuntiabatur, cum diceretur: latificet deus Iapheth et habitet in domibus Sem. uidete, Manichaei, uidete; ecce in conspectu uestro est orbis terrarum: hoc stupetis, hoc doletis in populis nostris, quia latificat deus Iapheth. uiderunt. audite, quid dicat Paulus iam fidelibus gentibus: qui eratis, inquit, ilhabitabat Iapheth in domibus Sem. sed paulo post quemadmodum concludat, aduertite. igitur iam, inquit, non estis peregrini et inquilini, sed estis ciues sanctorum et domestici dei superaedificati supra fundamentum aporum ipso summo angulari lapide existente Christo Iesu. ecce quomodo dilatatur deputauerim, nisi in illa maledicta medietate, cui non est lapis angularis Christus? quia nec in illo pariete uos agnoscimus, qui ex circumcisione credidit in Christum, unde