comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest aut facere aut scire. Nũ potest inci¬
pere ut qͥeqͣm prouideat aut scrat: Sed
sicut potentia eiꝰ nequit inciꝑe: ita nec
scit. ita potest. ñ ut t̃ ceꝑit: s ut ab eterno
ꝓuic̾it. scierit. uoluerit. Quod si rationiͤ
fauctores & auctoritatis. eadem enim
auctoritas que cogit et plura deum pos¬
se & pauciora fecisse. requirit ut quicqͥd
potest facere. potuerit ꝓrudisse. Nam qr
facere potest quod ñ facit: consequens ẽ
ꝓuidere posse quod ñ ꝓuidet: plane enĩ
desiꝑet qui diceret. deum quid posse ad
actum ducere. quod nequiuerit ante
actum p̃nosse: si in quã tali ratione ꝑ¬
suacdi dm ita dicamꝰ ea que sunt p̃scisse.
ut que nunqͣ. sunt nicħominꝰ ꝓuiden¬
do potuerit ordinasse: hanc potentiã
adiudicandi subsistr̃tie que nunquã
subsistunt. ꝓfecto semꝑ simul habet
cũ in mutabiliũ discretione euentuũ.
Sicut dum antixp̃m adiudicat ꝑdi¬

Expanded text:
potest facere aut scire, num potest incipotest facere aut scire, num potest incipere ut quidquam provideat aut sciat? Sed, sicut potentia ejus nequit incipere, ita nec scit, ita potest, non ut incoeperit, sed ut ab aeterno providerit, scierit, voluerit. Quod si rationis fautores et auctoritatis eadem enim auctoritas quae cogit, et plura Deum posse, et pauciora fecisse, requirit ut quidquid potest facere, potuerit providisse: nam, quia facere potest quod non facit, consequens est providere posse quod non providet; plane enim desiperet qui diceret Deum quid posse ad actum ducere, quod nequiverit ante actum praenosse, si, inquam, tali ratione persuasi Deum ita dicamus ea quae sunt praescisse, ut quae nunquam sunt, nihilominus providendo potuerit ordinasse; hanc potentiam adjudicandi subsistentiae quae nunquam subsistunt: profecto semper habet, cum immutabilium discretione eventuum. Sicut dum Antichristum adjudicat perdi
Abbreviated transcription (Latin):
et sanabit. Ipse sicut lac mulsit me: et sicut
caseum me coagulauit. E quia neq qui
plantat ẽ aliquid neq qui rigat: ipse in¬
crementũ dat. futura itaq ds̃ ita scit. aut
ut sine eo fiant. quał ẽ culpa: aut cumes
fiant. qualia sunt rationis consilra: aut
ꝑ ipsum fiant. qualia sunt nature oꝑa.
hec futura. si ds ita ꝓuiłet. ut ꝓuisionẽ
qͣͥndoq inchoaret: in choationẽ de liberato
antecodẽt. quid inter multa electione dig¬
nissimũ iudicarẽt. Uerum qͥa ipsum sua
ꝓuidentia antiquiorẽ ẽe ratio ñ sinit: dif¬
ficile ẽ apud ãm alii ꝓuidentie locum in¬
uinite. & quidem aliam ꝓuidentiã nũꝙͣ.
hu̾it. s quod habuisse potuerit: ratio exun¬
cit. Nam que necc̃itas omĩpotentẽ cog̾et.
ut hanc uiã ñ aliam disponendo teneret:
Quod si angłs ex quo ẽ aliud facit et aliud
qd̃ cum nob̾: multo pociꝰ ip̃i ẽ notum. non
enim nr̃o more qͥcqͣm ignorat. ex om̃ibꝰq

Expanded text:
et sanabit . Ipse sicut lac mulsit me, et sicut et sanabit . Ipse sicut lac mulsit me, et sicut caseum me coagulavit . Et quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat , ipse incrementum dat. Futura itaque Deus ita scit, aut ut sine eo fiant, qualis est culpa; aut cum eo fiant, qualia sunt rationis consilia, aut per ipsum fiant, qualia sunt naturae opera. Haec futura si Deus ita provideret, ut provisionem, quandoque inchoaret, inchoationem deliberatio antecederet; quid inter multa, electione dignissimum judicaret? Verum quia ipsum sua providentia antiquiorem esse ratio non sinit, difficile est apud Deum, alii providentiae locum invenire. Et quidem aliam providentiam nunquam habuit, sed quod habuisse potuerit ratio evincit. Nam quae necessitas omnipotentem cogeret, ut hanc viam, non aliam disponendo teneret? quod si angelus ex quo est, aliud facit, et aliudquod cum nobis, multo potius ipsi est notum, non enim nostra more quidquam ignorat, ex omnibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ ñ infert pret̾itis aut p̃sentib:
nec ẽ illatura futuris: Sit ꝓphe reuesamte
dõ: norunt futura. Num talis notio. adã
cogit: Sic etiam nos anno iugit̃ redeunte
rerum in nouationẽ edocti: pleraq p̃uide¬
mus. Preuidentes autẽ sponte futuris. na¬
lam subsistendi causam administramus.
Puidentia igitur di: omĩa ⁊ futura comp̃¬
hendit. Mala tantũ uidet. & ñ enam agen¬
ti fauet. quia sine ĩpo: factum ẽ nichil ue¬
rum fieri sinit. ꝓpt̾ bonum quod inde fit.
Unde. Impius uunt pio. Qm̃ dum suꝑbit
impiꝰ: incendit᷑ pauꝑ caritate iudelicet ĩ¬
flaminat᷑. Bona autẽ as ñ solum scit: sed
et cum faciente facit. Unde ad am ꝑ ppħã
Sed quẽ in bono uult iuuare. ñ uult co¬
gere. ne hominis nullum sit meritum:
ꝑeatq liberum arbitͥum. flagella. et ua¬
rias nature uices. ita precogitat: ut preco¬
gitata et sine nob̃ compleat. qm̃ ipse ꝑcutit

Expanded text:
necessitatem non infert praeteritis aut praesentibus, necessitatem non infert praeteritis aut praesentibus, nec est illatura futuris. Sic prophetae, revelante Deo, norunt futura: num talis notio ad esse cogit? Sic et nos, anno jugiter redeunte, rerum innovatione edocti, pleraque praevidemus; praevidentes autem sponte futuris nullam subsistendi causam administramus. Providentia igitur Dei omnia etiam futura comprehendit, mala tantum videt, non etiam agenti favet quia sine ipso factum est nihil , verum fieri sinit propter bonum quod inde fit. Unde impius vivit pio, quemadmodum superbit impius, incenditur pauper , charitate videlicet inflammatur. Bona autem Deus non solum scit, sed et cum faciente facit: unde ad Deum per PrSed quem in bono vult juvare, non vult cogere, ne hominis nullum sit meritum, pereatque liberum arbitrium: flagella et varias naturae vices ita praecogitat, ut praecogitata et sine nobis compleat, quoniam ipse percutiet
Abbreviated transcription (Latin):
existendi: uerum ꝑspicacitate noscendi.
Namq diuersis temporib fuint: simul
ẽẽ nec apud dm̃ queunt. Simul enim
stare nequeas et iacere. uigilare et dormi¬
re. sanus et eger. puer et senex. iiiuus
deniq et mortuus: uno tempore existẽ.
Non ergo fallicur ds̃. ubi homo est certus.
ut que simul eẽ ñ possunt: simul ẽẽ cre¬
dat aut cernat. Nam ubi aut qͥndo tam
discordia ꝓmisceri uideat: Cũ autẽ adam
iam dudum extra paradisum corpore cine¬
ratus: sp̃u celo contentus. qͦmͦ mortalis apd̾
dm̃ in paradiso ad huc uetito uesceris fructu.
quomͦ in quio te ignorante etiam nunc
ininferno es. sine dolore. sicut ce prius in
celo eras nescius absq uolupitate: Ergo omĩa
oĩum temporum: presentia sunt apud
deum. non ita ut existant: s uc ñ magis qͣm
presentia deum lateant. Sic dicit᷑ fecisse que
futura sunt. ñ quidem existente natura.
uerum preeunte scientia : que qͥa existentu

Expanded text:
existendi, verum perspicacitate noscendi: existendi, verum perspicacitate noscendi: nam quae diversis temporibus fiunt, simul esse nec apud Deum queunt; simul enim stare nequeas et facere, vigilare et dormire, sanus et aeger, puer et senex, vivus denique et mortuus uno tempore existere. Non ergo fallitur Deus ubi homo est certus, ut quae simul esse non possunt, simul esse credat aut cernat. Nam ubi aut quando tam discordia permisceri 60 videat? Tu autem Adam jamdudum extra paradisum corpore cineratus, spiritu coelo contentus. Quomodo mortalis, apud Deum in paradiso adhuc vetito vesceris fructu? Quomodo, inquio, te ignorante, et nunc in inferno es sine dolore, sicut et prius in coelo eras nescius absque voluptate? Ergo omnia omnium temporum praesentia sunt apud Deum, non ita ut existant, sed ut non magis quam praesentia Deum lateant: sic dicitur fecisse quae futura sunt, non quidem existente natura; verum praeeunte scientia, quae, quia existentiae
Abbreviated transcription (Latin):
coacta: hunc quem uidemus ordinẽ malu¬
crit euentuũ. Unde dns. Non uos me ele¬
gistis: s ego elegi uos. Quid est enim electio.
nisi quedam de diuersis ꝓlibitu facta porti¬
onis assũptio: Hec prenotionis uolun¬
taria dispositio: ut supra diximus initio
caruit: & fine car.Iebit. Prenotio quidẽ
et dispositio ex quo id quod p̃scitum est
uenerit et transierit: desinunt utiq sie
uocari. s non desinunt ẽẽ quod sunt.
Nam quid ẽ p̃notio. quid uero dispositio
nisi prescientia futuris suum reb ordinẽ
assignans: Prescientia autẽ: omĩo ẽ scien¬
tia. Scĩam autem dñi. uel inminimo
deficere. &e ad metam deduci existentiȩ: ne¬
fas ẽ ĩ cogitari. Quippe dum res uarian¬
comitatur. transactas quoq res ꝑsecut᷑a.
omĩa simul ꝑspicati uestigatione conplec¬
tens. Uniuersã quippe multiplicitatem
eorum que fuerunt et erunt. p̃sentario
intuitu diuinus ꝑlustrat oculus. ut ot̃a
deo iuxta auctoritatẽ sint presentia. ñ actu

Expanded text:
hunc quem videbimus ordinem maluerit eventuum. Unde Dominus: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Quid est enim electio, nisi quaedam de diversis pro libito facta portionis assumptio? Haec praenotionis voluntaria dispositio, ut supra diximus, initio caruit et fine carebit; praenotio quidem, et dispositio ex quo id quod praescitum est evenerit et transierit, desinunt utique sic vocari, sed non desinunt esse quod sunt; nam quid est praenotio, quid vero dispositio, nisi praescientia futuris suum rebus ordinem assignans? praescientia autem omnino est scientia; scientiam autem Domini vel in minimo deficere, et ad metam deduci existentiae, nefas est etiam cogitare; quippe dum res variancomitatur, transactas quoque res prosecutura omnia simul perspicaci vestigatione complectens. Universam quippe multiplicitatem eorum quae fuerunt et erunt praesentario intuitu, divinus perlustrat oculus, ut omnia Deo juxta auctoritatem sint praesentia, non actu
Abbreviated transcription (Latin):
id peterit: si ditati impossibile foret: s
quia fieri potuit: ne fieret obediendo
impetrauit. Nunqͣm timens lapsum.
fastigii sui sine dubio p̃nouit constantiã:
qͣm se ꝓmeriturũ: sc̃issimo militiȩ suȩ
obsequio: nullo mͦ dubitauit. Plura ergo
di cõplectitur potestas: quam uoluntas.
licet ad plenum minime id liqueat. Qa
siquid potest ds̃ quod non uelit. neq pro¬
uidit: uidetur ut dictum ẽ posses contra¬
riꝰ eẽ. Non tamen potestas maior ẽ: quam
uoluntas. & enim potestas et uoluntas
eadem ẽ: qͥa utraq idem quod deus ẽ. Sic
d̃s̃ cum plura sciat quam doceat: in ipso
tamen doctrina ñ excedit᷑ a scientĩa utraq
enim est deue .xui. de dĩ prouidentia.
Rouidisse quoꝙ aliud potuit. quem
& aliud liquet potuisse ac egerit. Nã
quemadmodũ potestas libere ꝓ arbitrioo¬
perat᷑: ita ꝓuidentie libertas. sponte elegit
hoc aut illud. Ut sicut potentia. sola uolũ¬

Expanded text:
id peteret, si divinitati impossibile foret; sed id peteret, si divinitati impossibile foret; sed quia fieri potuit, ne fieret obediendo impetravit, nunquam timens lapsum fastigii sui sine dubio praenovit constantiam, quam se promeriturum sanctissimo militiae suae obsequio nullo modo dubitavit. Plura ergo Dei complectitur potestas quam voluntas; licet ad plenum id minime liqueat, quia, si quid potest Deus quod non velit, neque providit, videtur, ut dictum est, posse sibi contrarius esse; non tamen potestas major est quam voluntas: etenim potestas et voluntas eadem est; quia utraque idem quod Deus est, sic Deus cum plura sciat quam doceat, in ipso tamen doctrina non exceditur a scientia; utraque enim est Deus. CAPUT XVI. De Dei providentia. Providisse quoque aliud potuit quem et aliud liquet potuisse, ac egerit. Nam, quemadmodum potestas libere pro arbitrio operatur, ita providentiae libertas sponte elegit hoc aut illud, ut sicut potentia sola volun
Abbreviated transcription (Latin):
contulit. s beneficio potentiã suã ñ inclusit.
Salua enim iusticia. reuocare potest bene¬
ficiũ: qd̃ ñ ex merito accipientis. s affectu
largitoris noscit᷑ cõmendatũ. Multum quidẽ
meruit homo ille. s uirtute dĩ: ñ sui.
Ut si reddat ds̃ quod homo ꝓmeruerit ex
se: retineat autẽ quod ipse fecit in hõie:
nec homo ille habeat unde gaudeat. Sic
salutẽ quam aduersario miscdit᷑ contu¬
lisse potuit: eqͥssima negauit seu̾itate &
negabit. Nonne glam quam filio homĩs
filius łi unit᷑ contulit. adhuc grãm dicis:
sileas ame: & assimi labor desordentib
in lacum. Ne sileas: ne ame diuinita¬
tem separes. quã dũ metum habeo:
ipsa docente nichil ig noro. Et enim si
silueris: dum ꝑsonalit̾ unito mͥ te disiun¬
xeris: assimilabor m lacum. Descendentib:
in iniquitatis et inferni ꝑfundum. ut ñ
disconueniã in pena: quib ꝯuenerim in
culpa. Omĩa sciens homo iħc: nequaquã

Expanded text:
contulit, sed beneficio potentiam suam non inclusit. contulit, sed beneficio potentiam suam non inclusit. Salva enim justitia revocare potest beneficium quod non ex merito accipientis, sed affectu largitoris noscitur commendatum: multum quidem meruit homo ille, sed virtute Dei non sui, ut si reddat Deus quod homo promeruerit ex se, retineat autem quod ipse fecit in homine, nec homo ille habeat unde gaudeat. Si salutem quam adversario misericorditer contulisse potuit, aequissima negavit severitate et negabit. Nonne gloriam quam filio hominis Filius Dei unicus contulit, adhuc gratiam dicissileas a me, et assimilabor descendentibus in lacum . Ne sileas, ne a me divinitatem separes, quam dum mecum habeo ipsa docente nihil ignoro. Etenim si silueris, dum personaliter unito mihi te disjunxeris, assimilabor descendentibus in lacum, descendentibus in iniquitatis et inferni profundum, ut non disconveniam in poena, quibus convenerim in culpa. Omnia sciens homo Jesus nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
ant fac̾et. Pot̃ itaq talia. qi qͣntũ inse. honeste fierent.
neste facere q̃ ab et̾no potiut. ⁊bñ i honeste faciẽda
male facere: nonne igitur potest male
uelle. et male facere: ne¬
&ͥ hoc absit. Argumentatio subdola ueri si¬
militudine palliata: uit̾iꝰ rimanti turpi¬
tudinẽ suã denudat. dum ꝑ uera concessa:
falsum concedi intendat. Miraris forsan. si
qͥd potest ds uelle uel facere contra ꝓpositũ.
Uelle autẽ uel facere contra ꝓpositum quid
ẽ nisi idem quod uelse uel facere aliud qͣm
ꝓpositum sit: Quod constat deum posse.
Quod si agere contra ꝓpositum ẽ. cassare pro¬
positum: non id utiq decet dm̃. Audatius
dixerim. & hodie dm̃ posse diabolo cõpuncti¬
onẽ infundẽ. & penitenti ueniã dare. satis¬
facientiq salutẽ indulgere. Audacissime
c̃te grãm suã retrahere. ut iam purus homo
sine deo. ruat inuicium: de uitio in infer¬
num. Quod ne unqͣra fiat: beneficiũ quidẽ

Expanded text:
aut faceret. Potest itaque talia, quia quantum in se honeste fierent; neste facere, quia ab aeterno potuit, et bene et honeste facienda male facere, nonne igitur potest male velle et male facere? et hoc absit! Argumentatio subdola verisimilitudine palliata, interius rimanti turpitudinem suam denudat, dum per vera concessa falsum concedi intendit. Miraris forsan si quid potest Deus velle vel facere contra propositum: velle autem vel facere contra propositum, quid est nisi idem quod velle vel facere aliud quam propositum sit. Quod constat Deum posse; quod si agere contra propositum, est cassare propositum, non id utique decet Deum. Audacius dixerim et hodie Deum posse diabolo compunctionem infundere, et poenitenti veniam dare, satisfacientique salutem indulgere. Audacissime ctae gratiam suam retrahere, ut jam purus homo sine Deo ruat in vitium, de vitio in infernum, quod ne unquam fiat beneficium quidem
Abbreviated transcription (Latin):
informẽ creauerat terram sub aqͥs. quã
de tec̃tam: pꝰmodũ multiplicib depinxit
formis. Omĩa gͦ simul cõdidit: qͥa pꝰ qui¬
etem. nil dissimile. aut noua de materia:
adiecit. Nam que diuersarũ specierum ꝑ¬
mixtione generant᷑: ut mulus. uel que
de corruptione erumpunt. ut uermium
quoddam ginus. et que nat᷑e repugnan¬
tia de occultis d̃i ideo ꝓdeunt ut mira¬
bilem dm̃ rememorent. quales sunt enor¬
mes partus: succedunt quidem qͣntum
ad formam: inter pͥma tamen oꝑa fuert̃.
qͣntum ad mat̾iã. uetus igit᷑ materia. re¬
cente induitur forma: cũ qͥd de in solito in
mundum nascit᷑. Nerum nat᷑alia: se pͥ¬
mis oꝑib ꝓfitent᷑ cognata. m̃n substantie
nigiem: indi sortua qlulitatẽ. Onũa gͥ

Expanded text:
informem creaverat terram sub aquis, quam informem creaverat terram sub aquis, quam detectam; postmodum multiplicibus depinxit formis. Omnia ergo simul condidit, quia post quietem nil dissimile aut de nova materia adjecit. Nam quae diversarum specierum permistione generantur, ut mulus; vel quae de corruptione erumpunt, ut vermium quoddam genus; vel quae naturae repugnantia de occultis Dei ideo prodeunt, ut mirabilem Deum rememorent, quales sunt enormes partus, succedunt quidem quantum ad formam, inter prima tamen opera fuerunt quantum ad materiam. Vetus igitur materia recente induitur forma, cum quid de insolito in mundum nascitur. Verum naturalia se primis operibus profitentur cognata, inde substantiae originem, inde sortita qualitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
it: mundum condidit. potens et
hunc prius condidisse. &e hunic
alios qͦtqͦt cogitaueris: ad iecisse. Nam sũm
facultatis artifex. unde prius uacatiom
astͥngeretur: Ant si unum mundum
ex nichilo creare potuit. unde factura
multorũ arceretur: Unus gͦ unum. bo¬
nus bonum. eternus sempiternum: cõ¬
ponere maluit. qͣnto antiquior: tanto it
inmensior eo: & melior. in nullo egens
mundo ante quẽ sic̃ nusqͣm erat: ita be¬
atus ut beatior ẽẽ ñ posset: existebat. Liqͥ
itaq dm̃ ñ ut sͥ bene cẽt. s ut bono suo
alii participarent: oꝑatum fuisse. scd̃m
moysen: sex dieb qͥcquid celi ambitu
continetur. scdm alt̾am scͥpturã: qui ui¬
uit ineternũ. creauit omĩa simul. Me
tamen temporali opꝰ erat. ut t̾ra mnanis.
&e uacua. uaporali aquarũ raritate obducta.
ut appareret arida: detegeret᷑ &e rurore uesti¬
ta: animantib ornaretur. Nec iure de li¬
mo ꝑhiberet᷑ factus homo: nisi limus pre¬
cesserit. unde homo ꝓdierit. Prius ergo

Expanded text:
it mundum condidit, potens et hunc prius condidisse, et huic alios quotquot cogitaveris adjecisse. Nam summae facultatis artifex unde prius vocationi astringeretur, aut si unum mundum ex nihilo creare potuit, unde factura multorum arceretur? Unus ergo unum, bonus bonum, aeternus sempiternum componere maluit, quanto antiquior, tanto et immensior, eo et melior, in nullo egens mundo: ante quem sicut nusquam erat, ita beatus, ut beatior esse non posset, existebat. Liquet itaque Deum, non ut sibi bene esset, sed ut bono suo alii participarent, operatum fuisse, secundum Moysen, sex diebus quidquid coeli ambitu continetur, secundum alteram Scripturam: Qui vivit in aeternum creavit omnia simul . Mora tamen temporali opus erat, ut terra inanis et vacua, vaporali aquarum raritate obducta, ut appareret arida, detegeretur, et virore vestita animantibus ornaretur. Nec jure de limo perhiberetur factus homo, nisi limus praecesserit unde homo prodierit. Prius ergo
Abbreviated transcription (Latin):
illis similes. Quieuit itaq d̾s die septima:
nouicate. Que enim p̾ cond̾dit: et ante
fecit. aut mat̾ia p̃iacente: aut simili¬
tudinis exp̃ssionẽ. uel certe omĩa simł
creauit: qͥa informẽ corporum mat̾iam.
& ade animã. omnẽq in celo anglicam
naturam: in creatione coniuxit. que ideo
om̃ia dicunt᷑. qͥa quecũq ea ꝓsequunt᷑.
de substantiis loqͦr: inde contrahunt. aut¬
n originẽ: aut siłitudinẽ. Originẽ: ab in¬

Expanded text:
t itaque Deus die septima : novitate: quae enim prius condidit, et ante fecit, aut materia praejacente, aut similitudinis expressione: vel certe omnia simul creavit, quia informem corporum materiam, et Adae animam, omnemque in coelo angelicam naturam in creatione conjunxit: quae ideo omnia dicuntur, quia quaecunque ea prosequuntur de substantiis loquor, inde contrahunt 63 aut originem, aut similitudinem: omnia
Abbreviated transcription (Latin):
bonitate conuertit: cumq infantie inno¬
centiã. deo regnantione pacatã. sua salua
Si enim libram iudicii attenderet: neq
aliud impio quã qd̾ meritis suis dignũ
ẽ uidelicet infernum. neq infantie. qm̃
nichil ꝓmereri ualet: recõpensaret celum.
Nunc autẽ bonitatẽ suã utriꝰq cũ in opla
librans: ma uult miseratione uti quã ni¬
ditio. Atq ideo fatendum ẽ. q̃m ita uere ẽ
quedam ꝓ ut iusticia postulat. minime
erat ut qm̃ in sordib ẽ: sordesceret adhuc.
uerum miscd̾it̾: a sorde purgat᷑. Sicut autẽ¬
in huiusmodi seueritatẽ iusticie. blanddi¬
menta miscłie excludt̃: ita quoq alia
libram iusticie ad mictunt: mansuetudi¬
nem ñ inuenumt̃. Unde. Iudienum sine

Expanded text:
bonitate convertit; cumque infantiae innobonitate convertit; cumque infantiae innocentiam Deo regeneratione pacatam, sua salvarSi enim libram judicii attenderet, neque aliud impio quam quod meritis suis dignum est, videlicet infernum, neque infantiae quoniam nihil promereri valet, recompensaret coelum. Nunc autem bonitatem suam utriusque cum inopia librans mavult miseratione uti quam judicio; atque ideo fatendum est, quoniam ita vere est, quaedam prout justitia postulat minime erat ut quoniam in sordibus est, sordesceret adhuc; verum misericorditer a sorde purgatur. Sicut autem hujusmodi severitatem justitiae blandimenta misericordiae excludunt, ita quoque alia libram justitiae admittunt, mansuetudinem non inveniunt, unde: Judicium sine
Abbreviated transcription (Latin):
aut nelut in carne. etram ad huc arbitrii
carebit libertate. Igitur ne sp̃c rationalis.
usum numquã habebit ratiomie: Sed
corpus aggrauat animã. et terrena in ha¬
bitatio sensum intilta cogitantẽ. Aninra
ergo. corpore et terrena in habitatione ex¬
uta: exuetur etiam agrauatione: quam
caro ĩportat. et sensus post hominẽ expe¬
ditus: multa cogitabit: quod in paruulo
ita ẽẽ saluando constat: constet quoq quia
ita decet et inꝑdito. Aut gͦ caritatem habedit.
et celo dignus. in merico tenebit᷑ inferno:
aut ñ habebit. & nemo tam dubitet qͥn
iure careat gaudio. Si ita se habenit predi¬
cta: ꝓculdubio constat cum clementra in
sanctos dei iusticia. sine clementia in reꝑ¬
bos sola iusticia S si eius mĩa nunqͣm est¬
Sicut enim ñ miserenir in iuste: ita inde¬
cens ẽ ut crudelit̾ iudicet. Notandũ tam̃
quod cum uirum impium. nulliꝰ uone
conuersationis habentẽ respectum. dñs sua

Expanded text:
aut velut in carne et adhuc arbitrii aut velut in carne et adhuc arbitrii carebit libertate; igiturne spiritus rationalis usum nunquam habebit rationis? sed corpus aggravat animam, et terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Anima ergo corpore et anima inhabitatione exuta, exuetur et aggravatione, quam caro importat et sensu post hominem expeditus intellecta cogitabit. Quod in parvulo ita esse salvando constat, constet quoque quia ita decet et in perdito. Aut ergo charitatem habebit, et coelo dignus in merito, tenebitur inferno. Aut non habebit, et nemo jam dubitet quin jure careat gaudio. Si ita se habent praedicta, procul dubio constat cum clementia in sanctos Dei justitia; sine clementia in reprobos sola justitia. Sed si ejus misSicut enim non miseretur injuste, ita indecens est ut crudeliter judicet. Notandum tamen quod cum virum impium, nullius bonae conversationis habentem respectum, Dominus sua
Abbreviated transcription (Latin):
reri ꝑseuerantiã erũpne: aut requiei. Que
enim in hac uita agimꝰ: digne merita. que
uͦ in alt̾a uita uolumꝰ: digniꝰ meritoꝵ p̃mia
nuncupari solent. Presentia qͥppe: futuroꝵ
sunt causa. Huic uite: actionem. alt̾i. do uolũ¬
tatem. Nam defunctis. oꝑum cessante opa: so¬
la cogitatio erit reliqua. In adultisgͦ. merito
ꝑseuerat pena: quia ñ recedit culpã. uetum
paruulus. qui solum ab origine at nullam
ꝓpͥo maculã contraxit. ab actu: cur sempit̾no
affliget᷑ cruciatu: Num et hoc int̃ occulta
filii: Si uͦ adeo conterit᷑ qui pec̃t̃m ñ fecit ñ
fecit. qͥd fict ei qui tota die offencut: apud di¬
strictum originał culpa iudicẽ. licet octulte:
tam̃ iuste. regioni ꝓscͥbit ꝑeuntiũ. Leuntib
autẽ ꝓpetiuitatẽ ut dixi pene. ꝑpetiitas im¬
portat culpe. Quod forsan et in paruulos ca¬
dit. Parulus enim a carnis carcere educt.
iam sui compos. aut in lib̾am euadit rõnẽ:

Expanded text:
reri perseverantiam aerumnae aut requici. Quae reri perseverantiam aerumnae aut requici. Quae enim in hac vita agimus digne merita, quae vero in altera vita volumus, dignius meritorum praemia nuncupari solent. Praesentia quippe futurorum sunt causa. Huic vitae actionem, alteri do voluntatem. Nam defunctis operum cessante opera, sola cogitatio erit reliqua. In adultis ergo merito perseverat poena, quia non recedit culpa. Verum parvulus qui solum ab origine, at nullam proprio maculam contraxit ab actu, cur sempiterno affligetur cruciatu? Num et hoc inter occulta filii? Si vero adeo conteritur qui peccatum non fecit, quid fiet ei qui tota die offendit? Apud districtum originalis culpa judicem licet occulte, tamen juste regioni proscribit pereuntium. Pereuntibus autem perpetuitatem, ut dixi, poenae perpetuitas importat culpae: quod forsan et in parvulos cadit. Parvulus 52 enim a carnis carcere eductus, jam sui compos, aut in liberam evadit rationem,
Abbreviated transcription (Latin):
agimꝰ uoluntas et̾na suecedit: ideo ne carebit
retͥbutione: an potius temporał eterne uolũ¬
tas uindicabit uoluntati recõpensationẽ e tiã¬
siens namꝙ manentis causa ẽ. uoluntas uo¬
ce gaudium: idoneũ sͥ locum optinuisse. hẽ
mindũ. qͥ &e ip̃e: medꝰ inter celum et inferñ
iocundicate celi exhilaram᷑. poriꝰ cõparatione
inferi quasi in celo regnamꝰ: cõparatione celi:
quasi in inferno exulamꝰ. Hinc nob̾ p̃sto est:
descendẽ & ascendẽ. ꝑ nos descende: ꝑ deum as¬
cendẽ. Ultramlibet harũ extremitatũ adeptꝰ
fueris: mnibi ꝑmaneb̾. nec alt̾utrã uitare po¬
teris. Hec gͦ uita ẽ: ad ꝓmerendũ. futura: ad
accipiendũ. In corpore agimꝰ. aut pꝰ corpus ee
item recepto corpore: cum digna ricipiam᷑.
Solum gͥ illa hominũ merita apłica memo¬
rat sententia: que in requiẽ aue erũpnam
introducunt: licet introducti ñ cessent ꝑme¬

Expanded text:
agimus voluntas aeterna succedit, ideone carebit agimus voluntas aeterna succedit, ideone carebit retributione? An potius temporalis aeternae voluntas vindicabit voluntati recompensationem? Transiens namque manentis causa est. voluntas voet gaudium idoneum sibi locum obtinuisse hunc mundum, qui et ipse medius inter coelum et infernum jucunditate coeli exhilaramur; potius comparatione inferni quasi in coelo regnamus, comparatione coeli quasi in inferno exsulamus; hinc nobis praesto est descendere et ascendere; per nos descendere, per Deum ascendere. Utramlibet harum extremitatum adeptus fueris, inibi permanebis, nec alterutram vitare poteris: haec ergo vita est ad promerendum, futura ad accipiendum. In corpore agimus, ut post corpus, et item recepto corpore, condigna recipiamus. Solum igitur illa hominum merita apostolica memorat sententia quae aut requiem, aut aerumnam introducerent licet introducti non cessent prome
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ corpus. Alter: in celo alter: in inferno. Sed
huic contrariꝰ uidet᷑ apłs. asserens qd̾ in ui¬
ditio unusqͥsq referat ꝓpͥa corporis: ꝓ ut gessit.
ꝓpria: quia ñ iudicabitur qͥs ꝓpt̾ aliena. Coꝑi.
qr ñ ꝓpt ea que agunt᷑ extͣ. Sut gessit: qͥa ante
acta discutit ds̃. ñ futura. In hac discussione:
uoluntas maxime inquiricur. cuiꝰ iuxta na¬
turam: quecunq fiunt estimant᷑. Sed mirũ
ualde ẽ si uoluntas huiꝰ scłi meret᷑ rependi:
ñ etiam futi. cum tunc longe et in bono meli¬
or et in malo comꝓpbet᷑ peior. Quippe si ut an¬
geli ita hoĩes. nimqͣm mutati uoluntate nͥ
umqͣm mutandi morte. hii miseriã. illi reciꝑ¬
ent felicitatẽ. et utramq concinuiã ꝓpt̾ uolun¬
tatis continuationẽ ꝓfecto om̃s rite fieri dic̾ent
in hõib. qd̾ rite fc̃m ñ negant in angłis. Nũc
qd̾ mortẽ uoluntas precedit. q utͥq ea qua de

Expanded text:
post corpus, alter in coelo, alter in inferno. Sed post corpus, alter in coelo, alter in inferno. Sed huic contrarius videtur Apostolus asserens quod in judicio Unusquisque referet propria corporis prout gessit . Propria, qur ea quae aguntur extra; prout gessit, quia ante acta discutit Deus, non futura. In hac discussione voluntas maxime inquiritur, cujus juxta naturam quaecunque fiunt, aestimantur. Sed mirum valde est, si voluntas hujus saeculi meretur rependi, non et futura, cum tunc longe et in bono melior, et in malo comprobetur pejor. Quippe si ut angeli ita homines nunquam mutati voluntate, nec unquam mutandi morte, ii miseriam, illi reciperent felicitatem, et utramque continuam propter voluntatis continuationem, profecto omnes rite fieri dicerent in hominibus, quod rite factum non negant in angelis. Nunc quod mortem voluntas praecedit, et utrique ea de qua
Abbreviated transcription (Latin):
uendicat crucramenta: i᷑tissimo iudicante. s
iꝰtinã nob̾ celante nͥ testante dño qͥ minor: ĩ regno
et̾nitate. Icixta illud. qͥ ineternũ diligit.
in eternũ meret᷑ habere quod diligit. Quod:
suꝑ illũ locũ quere. iustificationes turasinet᷑¬
num ꝓpt̾ retͥbutionẽ. Econt᷑ autẽ. malitia hͥ
inchoata. ibi accumulata nec exinde dimi¬
nuenda: meret᷑ Eagellum.  hoc indefectũ.
Sicut enim bonitas munere dĩ: ita quoq
malitia reatu sui. meretur ampliorẽ et mͦ
et maxime in fut᷑o. ꝓmeritorũ qͣntitate
librata recõpensationẽ. Ad quã. qͥa ad malũ
proni sumꝰ: sufficit culpa. Quia uͦ in bono
infirmi sumꝰ. ñ sufficut merita.Sufficit
illa: & ñ sufficiunt ista. Quia his rependitur
longe ampliꝰ quam debeat᷑. illi. id solum quod
ꝓmeret᷑. Di ita ẽ: ꝑdito & saluo constat merceᷤ.
ñ solum ꝓ eo qd̾ gessit in corꝑe: s etiam quod

Expanded text:
vindicat cruciamenta justissimo judicante, sed vindicat cruciamenta justissimo judicante, sed justitiam nobis celante, nisi testante Domino: Qui minor est in regno aeternitate juxta illud: Qui in aeternum diligit, in aeternum meretur habere quod diligit; quod super illum locum quaere: Justificationes tuas in aeternum propter retributionem . Contra autem malitia hic inchoata, ibi accumulata, nec exinde diminuenda meretur flagellum, et hoc interminatum: sicut enim bonitas munere Dei, ita quoque malitia reatu sui meretur ampliorem, et modo, et maxime in futuro pro meritorum quantitate librata recompensationem. Ad quae quia ad malum proni sumus sufficit culpa; quia vero in bono infirmi sumus, non sufficiunt merita. Sufficit illa et non sufficiunt ista, quia his rependitur longe amplius quam debeatur, illi id solum quod promeretur. Si ita est, perdito et salvo constat merces; non solum pro eo quod gessit in corpore, sed et quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia nullum dampnat. s multos in m̾itos
lib̾at. Itaq uniuerse uie dñi misciłia et ũritas.
utrorumq equa retbrtio. qͥa reddet unicui¬
q: iuxta oꝑa. Si autẽ non sunt condigne
passiones hꝰ tẽporis ad fut᷑am głam que reuela¬
plus minꝰ ue acciꝑet: nisi priꝰ different̃ meru¬
isset. Sic regnum celorum ñ est dantis: s acci¬
pientis. Sic in domo patͥs mansiones multe
sunt. S qͥa nulliꝰ sufficẽt m̃ita ut pote paruta.
ut pote temꝑalia: misericors ds̃ ꝑfuit: quod
meritũ incipit. Si uͦ huiꝰ scłi bona uita qͥa est
et breuis et parua. nͥ largitoris benignitate ñ
rependeret᷑ et̾nitate. cur scłaris culpa ꝓpetua
exigit᷑ pena : An qd̾ ñ meruit culpa supplit
iusticia: S hoc ñ ẽ iusticie. que cuiq quod
suũ ẽ reddit. ĩ mo tirannidis que miolenta
dñatione p̃mit. At sic̃ p̾sens bonum ad quirit
futurum. deo miserante et iꝰto. licet latent̃ iri
dice: ita scelus mundi finiendũ. infinitas

Expanded text:
itum damnat, sed multos immeritos liberat. Itaque Universae viae Domini misericordia et veritas. utrorumque aequa retributio; quia reddet unicuique juxta opera sua . Si autem: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelaplus minusve acciperet, nisi prius differenter meruisset. Sic: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis ; sic: In domo Patris mansiones multae sunt ; sed quia nullius sufficerent merita, utpote parva, utpote temporalia; misericors Deus perficit quod meritum incipit. Si vero hujus saeculi bona vita, quia est et brevis et parva, nisi largitoris benignitate, non rependeretur aeternitate, cur saecularis culpa perpetua exigitur poena? An quod non meruit culpa, supplet justitia? Sed hoc non est justitiae, quae cuique quod suum est reddit, imo tyrannidis, quae violenta dominatione premit. At sicut praesens bonum acquirit futurum, Deo miserante, et justo, licet latenter, judice; ita scelus mundi finiendum infinita sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ocuioꝵ : Sol enina eqͣlit̾ utsq chorusiat. eqͣlit̾
calet. s ex equalit calente. ñ equasit̃ irradiata
calefiunt. QRe quia ħ quã illa calefieri: habilior
mat̾iã. Sic ds̃ in se unꝰ. inniutat᷑. uarietati m̾i¬
torũ se cõmodat. ut amet piũ plus. minus ue
oderit impiũ: ꝓut qͥlitas ẽ uite. amorẽ in ixie
contrahens ex suo. odiũ autẽ t̃m ex alieno.
Memorat enim scͥptura qd̾ nicħ eorum odit q̃
fecit. ñ tacens quod prauos odit. sic ad ip̃m eli¬
rignis sermonẽ. Odisti om̃s qui oꝑanturr mni¬
quiratẽ. Estq hec sententia in scͥpturis creber¬
rima: pͥor uero rara. Ne gͦ sacre septure sacris

Expanded text:
oculorum? sol enim aequaliter utrisque coruscat, aequaliter oculorum? sol enim aequaliter utrisque coruscat, aequaliter calet; sed ex aequaliter calente non aequaliter irradiata calefiunt. Quare? quia haec quam illa calefieri habilior materia. Sic Deus in se unus, immutatus varietati meritorum se accommodat, ut amet pium plus minusve, oderit impium prout qualitas est vitae: amorem maxime contrahens ex suo; odium autem tantum ex alieno. Memorat enim Scriptura quod nihil eorum odit quae fecit ; non tacens quod pravos odit, sic ad ipsum dirigens sermonem: Odisti omnes qui operantur iniquitatem . Estque haec sententia in Scripturis creberrima, prior vero rara. Ne ergo sacrae Scripturae sacris
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣm fides ũ hãt meritũ. cui hũaua ratio
prebet exꝑimentũ : fides enim uixta apłm est
sꝑandarum sub̃a rerum argumentum ñ ap¬
parentiũ. An ñ posst̃ apud dm̃ secretiora ẽẽ qͣm
ñr intuitꝰ ualeat penetrare: Homo ũdũ norit
terrena. et iã comprehendet celestia : Anima ñdũ
nouit se. & iã cuiꝰ ad imaginẽ facta ẽ agnosut:
Si homo unũ plus ht̃ cordi qͣm alterũ que mu¬
tatio ẽr Non qͥa hunc habet cariorẽ. ideo in se
suscipit alt̾ationẽ. Quid si semꝑ cariorẽ hu̾at.
ñne semꝑmintensa caritate quieuit: quid
uero hoc ad alt̾ationẽ ꝑtinuit. que ñ ẽ nͥ cũ ab
affectione. affectũ mouet᷑ : Manet gͥ homo. dũ
hunc et illum plus et minus diligit. At ds̃ ñ
Numqͥd similit̾ et ds̃ : Accedunt sam. accedunt
saucii ocłi adintuendũ solẽ. Delectat᷑ sanꝰ: offen¬
dit᷑ sauciꝰ oculus. Diuersitas hec: solis ẽ an potiꝰ

Expanded text:
inquam, Fides non habeat meritum, cui humana ratio inquam, Fides non habeat meritum, cui humana ratio praebet experimentum. Fides enim juxta Apostolum, est Sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium . An non possunt apud Deum secretiora esse, quam noster intuitus valeat penetrare? homo nondum novit terrena, et jam comprehendet coelestia? anima nondum novit se, et eum cujus ad imaginem facta est, agnoscit? Si homo unum plus habet cordi quam alterum, quae mutatio est? non quia hunc habet chariorem, ideo in se suscipit alterationem. Quid si semper chariorem habuit, nonne semper in intensa charitate quievit? quid vero hoc ad alterationem pertinuit, quae non est nisi cum ab affectione in affectum movetur? manet igitur homo, dum hunc et illum et minus diligit; at Deus non Nunquid similiter et Deus? accedunt sani, accedunt saucii oculi ad intuendum solem; delectatur sanus, offenditur saucius oculus, diversitas haec solis est, an potius
Abbreviated transcription (Latin):
talis ds̃ ẽẽ ñ potest. Nonne sciens plus suos docet
minꝰ: Anne plus minus ut sit penes eum: menti¬
emur. ñ plus scire qͣm docere : an ut plus minꝰ¬
ue sit sciat qͣm doceat. mentiem᷑ ꝑ plus et minꝰ.
in equalem sͥ et a se diuersũ eẽ: fãtebim᷑ gͦ. pluᷤ
scue: cum suos minus doceat. plus reddere: cũ suiͤ
minꝰ debeat. itaq plus hunc diligere: cum minꝰ
illum diligat. nec qr hec plusminus ue agit: ma¬
ior minor ue erit. ñ ob hoc muitat᷑. s potiꝰ iustus
Nam sit̃ melior ẽ quã aliꝰ: ita amantior huiꝰ quã
illiꝰ. idẽ sic̃ magis ẽ bonus: ita magis diligit.
Quis enĩ negaret. fac̃tor̃ẽ fac̃tura meliorem e
Quid enim si explicite nequimꝰ expedire que
sentimꝰ. nũ ideo fidei nr̃e in concinna noua.
in usitata. precipitabimꝰ. cum ex parte nurnc
cognoscamꝰ. cũ ꝑ specł̾m in enigniate uideamꝰ.
cũ meliꝰ sit pie ignorare qͣm stulte diffinre. cũ

Expanded text:
talis Deus esse non potest. Nonne sciens plus, suos docet talis Deus esse non potest. Nonne sciens plus, suos docet minus? An, ne plus minusve sit penes eum, mentiemur, non plus scire quam docere? An, ut plus sciat quam doceat, mentiemur per plus et minus in aequalem sibi et a se diversum esse? Fatebimur ergo plus scire, cum suos minus doceat, plus reddere, cum suis minus debeat. Itaque plus hunc diligere, cum illum minus diligat. Nec quia hic plus minusve agit, major minorve erit, non ob hoc mutatus, sed potius justus: nam sicut melior est quam alius, ita amantior hujus quam illius, id est, sicut magis est bonus, ita magis diligit. Quis enim negaret factorem factura meliorem? quid enim si explicare nequimus, et expedire quae sentimus, num ideo fidei nostrae, inconcinna, nova, inusitata praecipitabimus? cum ex parte nunc cognoscamus, cum per speculum in aenigmate videamus? , cum melius sit pie ignorare, quam stulte definire, cum,
Abbreviated transcription (Latin):
amicũ. filii traditorem: qͣntũ ipsiꝰ ꝯfessorẽ. filii
uili ꝓ precio uenditorẽ: qͥntũ ꝯfessionis gr̃a p̃ciose
aĩe effuscrẽ. Patet in quã qd̾ d̃s amat sathanã sui
contẽptorẽ. seruoꝵ oppssorẽ: ñ minus qͣm michae¬
lem deitatis cultorem. eccl̃ie adiutorem.Si uͦ satha¬
nam: ꝯstat qr & filiũ suũ amat unigenitum
Amaret ne aduersarium. & ñ cõsud̾alem filiũs
amat gͥ filiũ. s ñ płꝰ qͣm aduersariũ: non plꝰ
in quã dm̃: quã diabolum. ne si plus diligeret.
ds̃ ñ eẽt. Aut gͥ coactus in competent̃ amat coaẽn¬
one nefaria a dñatione ac ꝑ hoc deitate destitutꝰ:
aut spontaneꝰ amorẽ male crdinat in se: quem
bene ordinat in hõie. qui ait. ordinauit in me
caritatẽ. qi prudens ip̃e inprudent᷑ agit. dum
diabolũ scm̃q hoĩem. ĩ mo dm̃ &e demonẽ eqͥlit̾̃
diligit. Si uͦ sic ẽ inprudens: et in uistꝰ est. Sed

Expanded text:
amicum, Filii traditorem, quantum 45 ipsius confessorem; Filii amicum, Filii traditorem, quantum 45 ipsius confessorem; Filii vili pro pretio venditorem, quantum confessionis gratia pretiosae animae effusorcontemptorem, servorum oppressorem, non minus quam Michaelem divinitatis cultorem, Ecclesiae adjutorem. Si vero Satanam, constat quia et Filium suum amat unigenitum: amaretne adversarium, et non consubstantialem Filium? amat igitur Filium, sed non plus quam adversarium; non plus, inquam, Deum quam diabolum, ne si plus diligeret, Deus non esset. Aut igitur coactus incompetenter amat, coactione nefaria a dominatione, ac per hoc divinitate destitutus; aut spontaneus amorem male ordinat in se, quem bene ordinat in homine, qui ait: Ordinavit in me charitatem ; quia prudens ipse imprudenter agit, dum diabolum sanctumque hominem, imo Dominum et daemonem aequaliter diligit. Si vero sic est, imprudens et injustus est; sed
Abbreviated transcription (Latin):
indidit nat᷑e. citͣ qͣs resistere ñ liceat: ica termi¬
nos fixit quos excedere nefas sit: Ut. De dilectiõe
odit que fecit. Si enim odisset. quis õĩpotertiᷤ
odium sustineret: Aut quid eiꝰ uoluntati resistẽ
ualeret: Plane gͦ ꝑiret. siquid odisset. Quem
enim alium digne hc̃ et effectum cunctipo¬
tentis odiũ: Si gͦ nichil odit qd̾ fecit. nunqͥd
ñ diligit: An indiciũ diligentie. ue ꝑseuieran¬
na ẽ existentis. Ergo quod fec̃. ñ solũ ñ odit: s etiam
diligit. Conuersũ itaq et subuersũ. tum hoĩem
quã angłm: diligit. Sed aut parilit̃: aut dispa¬
rilit̾.Si disparilit̾: magis bonum. minus ma¬
lum. Nam e ꝯuerso dr̃e: nimiũ disquenit. Amat
gͦ ds: magis et minus. Sed qͥa magis et minus in
deo ẽ: in eqͣlitas ibi et diuersitas ẽ. Ac ꝑ hoc ds̃ ñ ẽ:
quisͥ in equał et diuersus ẽ. Parilit gͥ diligit. qͦs
ne ñ sit ds̃: disparilit̾ diligere nequit. Unde patet
dm̃i amare iudam: qͥntum petrũ. inimicũ: qͣnt̃

Expanded text:
indidit naturae, citra quas resistere non liceat, ita terminos fixit, quos excedere nefas sit? CAPUT XI. De dilectione odit quae fecit: si enim odisset, quis omnipotentis odium sustineret? aut quid ejus voluntati resistere valeret? plane ergo periret, si quid odisset: quem enim alium digne haberet effectum Cunctipotentis odium? Si ergo nihil odit quae fecit, nunquid nec diligit? At indicium diligentis, vel perseverantia est existentis. Ergo quod fecit, non solum non odit, sed et diligit? Conversum itaque et subversum tam hominem quam angelum diligit. Sed aut pariliter aut dispariliter: si dispariliter, magis bonum, minus malum: nam e converso dicere nimium disconvenit. Amat ergo Deus magis et minus; sed quia magis et minus in Deo est, inaequalitas ibi et diversitas est: ac per hoc Deus non est, qui sibi inaequalis et diversus est. Pariliter igitur diligit, quos, ne non sit Deus, dispariliter diligere nequit: unde patet Deum amare Judam, quantum Petrum, inimicum quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Unde in ꝓpħa. Cum exarserit in breui ira eiꝰ ĩ.
Ira qͥppe dei in rȩpbos teste expositione ħ loci. dr̃¬
in iuiditio exarsura: quia nulla apud eum
tunc patiencia.Si autẽ inpuniendo nichil
habebit patientie. qͥs locꝰ reliquus mĩe. Em
Si autẽ ꝑditum hoĩem ñ diligit: multomi¬
nus diabolum. Illam autẽ ꝓpħicã scͥpturam

Expanded text:
unde in Propheta: Cum exarserit in brevi ira ejus, etc. . Ira quippe Dei in reprobos, teste expositione hujus loci, dicitur in judicio exarsura, quia nulla apud eum tunc patientia: Si autem in puniendo nihil habebit patientiae, quis locus reliquus misericorSi autem perditum hominem non diligit, multo minus diabolum. Illam autem propheticam Scripturam,
Abbreviated transcription (Latin):
dituri erant. Sic̃ uͦ et̃nalit̾: ita equalit̾. pͥus reum
pͦ sc̃m diligere uidet᷑. Amat enĩ reum ut conũtat.
conuersum ut scĩficet: sc̃ificatũ ut saluet. Hec
uult inimico. Quidampliꝰ uolet amico: Sic ra¬
cob dilexit. esau autẽ odio habuit. utrumq totiꝰ
masse macula inqͥnatũ equalit̾. Unum ꝑ mi¬
sericordiã elegit. alt̾m ꝑ iusticiã reꝓbauit. & qd̾
utͥꝙ debuit: alteri ꝑ miscdiã ñ exsoluit. Quid uͦ
si quẽ amat adhuc reũ. ante reconciliationẽ mor¬
te preueniret᷑. ñ quidem erit. s quod potest
fieri si eueniret. quid contingeret: Alterutrũ¬
ne neçesse foret. aut ut examore impium co¬
ronaret. aut ut ex impietate sͥ carum dãpna¬
ret: p̃mortuũ utiq ꝑderet. Nam ñ ita amat:
ut in reatu s a reatu absolutum saluificet. S
tamen sic contingeret: quẽ nc̃ amat ut saluet.
ñ saluaret qr tc̃ ñ amaret qͥppe quẽ ab et̾no dãp¬

Expanded text:
dituri erant? Sicut vero aeternaliter, ita aequaliter, prius reum, dituri erant? Sicut vero aeternaliter, ita aequaliter, prius reum, post sanctum diligere videtur: amat enim reum ut convertat, conversum ut sanctificet, sanctificatum ut salvet: hoc vult inimico, quid amplius volet amico? Sic Jacob dilexit, Esau autem odio habuit . Utrumque totius massae macula inquinatum aequaliter; unum per misericordiam elegit, alterum per justitiam reprobavit, et quod utrique debuit, alteri per misericordiam non exsolvit. Quid vero si quem amat adhuc reum, ante reconciliationem morte praeveniretur, non quidem erit, sed quod potest fieri, si eveniret, quid contingeret? alterutrumne necesse foret, aut ut ex amore impium coronaret, aut ut ex impietate, sibi charum damnaret? praemortuum utique perderet; nam non ita amat ut in reatu, sed a reatu absolutum sanctificet. Si tamen sic contingeret, quem nunc amat ut salvet, non salvaret, quia tunc non amaret, quippe quem ab aeterno damn
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt conuersorẽ. ibi penarum finem. mi¬
tigationẽq desꝑantes: necesse ẽ iuxta natuã
affectuũ oderint itrogantẽ. Nam si sunt hic
qui oderunt. unde illud. suꝑbia eoꝵ qui te
ẽ in regno celoꝵ. maior ẽ ioħe. nonne e contra
apud inferos. in malitia minores. excedunt
etiã flagitiosos morantes apud nos: Utiq aut
ẽ uerũ. aut ueri simillimũ. Si uͦ sic ds̃ dili¬
git iustum. ut oderit inustum. inuistꝰ aũ
nͥ ex deo ñ fiat i̾tus. quomͦ iustificabit quẽ
ñ diligit: aut quomͦ diligit quẽ odibilem
nouit: diligit ꝓfecto malum: qr̃a ip̃e pͥor
malum: ut faciat bonum. Diligit ꝓfecto ñ solũmͦ:
s ab et̾no. Que enĩ ratio ut iniquũ amet qͦmͦ ñ
priꝰ. aut cur mͦ et priꝰ ñ autẽ ult̾iꝰ: Nonne dñs
ihe eos qui ñdum erant uel si erant ñdum cre¬
debant: credituros tam̃ amabat: cum orabat. ñ
solum ꝓhis qui tunc credebant. s et ꝓ his qui cre¬

Expanded text:
diligunt conversorem; ibi poenarum finem midiligunt conversorem; ibi poenarum finem mitigationemque desperantes, necesse est juxta naturam affectuum oderint irrogantem: nam si sunt hic qui oderunt, unde illud: Superbia eorum quiest in regno coelorum, major est Joanne . Nonne e contra apud inferos, in malitia minores excedunt et flagitiosos apud nos morantes? utique, aut est verum aut verisimillimum. Si vero, sic Deus diligit justum, ut oderit injustum, injustus autem nisi ex Deo non fiat justus; quomodo justificabit quem non diligit? aut quomodo diligit quem odibilem novit? Diligit profecto malum: Quoniam ipse prior  autem malum ut faciat bonum; diligit profecto, non solummodo, sed ab aeterno. Quae enim ratio ut iniquum amet modo, non prius; aut cur modo et prius, non autem ulterius? Nonne Dominus Jesus eos qui nondum erant, vel si erant, nondum credebant, credituros tamen amabat, cum orabat non solum pro his qui tunc credebant, sed et pro his qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. s potius diligit iustura quem fecit: et
bominẽ & angłm. Odit autẽ in iustum: quẽ
fecit. errãs homo et angłs. In iusticia ẽ meh.
Ergo inplicans se in iusticie: iuxta auctoritatẽ
efficit᷑. et ip̃e nichil: ce euͣgłium de deo aic.
Sine ip̃o fr̃m ẽ nichil. Aut gͦ sic exponemus.
nichil eorũ odit que fecit. ꝑstantiũ in ordine
assignato. Aut sit. Id quod ẽ nichil: odit. eorñ
que fecit: idẽ inter ea que fecit. Quippe cũ int̾
ea que fecit existentia. nichil offendit: illud
solum tanqͣm alienũ ab amore suo excludit.
nisi si qͣndo libeat qd̾ ad ñ eẽ desipiendo creauit.
adẽe reuocare. ut amet ad se conuersum: od̾it
autẽ oĩo aduersum. Argumentũ odii. pena
est miseri. Quia qui odit: ds ẽ eternus. qui
punit᷑: miser ẽ ꝑpetuus. Quem enim et̾na¬
liter odit. quia ille sine fine mniquitatẽ dili¬
git: ñ enum emendationis gr̃a ad inferos
descendit:si ne fine ce punit. Nam hic in
spe uenie conuersionisq peccantes: quodãmͦ

Expanded text:
t. Sed potius diligit justum quem fecit, et hominem et angelum. Odit autem 46 injustum quem fert errans homo et angelus. Injustitia est nihil: ergo implicans se injustitiae juxta auctoritatem efficitur et ipse nihil: et Evangelium de Deo ait: Sine ipso factum est nihil . Aut ergo sic exponemus: Nihil eorum odit quae fecit perstantium in ordine assignato. Aut sic: id quod est, nihil odit eorum quae fecit, id est, inter ea quae fecit. Quippe cum inter ea quae fecit existentia nihil offendit, illud solum tanquam alienum ab amore suo excludit: nisi si quando libeat quod ad non esse desipiendo erravit, ad esse revocare, ut amet ad se conversum, oderit autem omnino aversum. Argumentum odii poena est miseri; quia qui odit Deus est aeternus, qui punitur miser est perpetuus: quem enim aeternaliter odit, quia ille sine fine iniquitatem diligit: non enim emendationis gratia ad inferos descendit sine fine et punit. Nam hic in spe veniae conversionisque, quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
extiterit. Non ergo ita facere alit̾ potest. ut
ista fuerit. et incompleta relicta sit: qd̾ um¬
possibile ẽ. uerum ita ut absq hac alia
extiterit. & ñ eo quod ẽ. s quod eẽ potest. cõ¬
pleta sit: quod impossibile ñ ẽ. Quo tirca hꝰ¬
modi districtione utendũ puto. quod nich̃
eorum dignum ẽ deum posse: qur est in se
noscunt᷑ in decora. Quales sunt suꝑbia. in¬
uidia. gula. et luxuriã. uUerum ea tantũ
que honeste fierent: et si horum quã płi¬
mis diuini circũspectio consilii suꝑ seden¬
dum censeat. Quod genus iude ꝑseueratt̃
.ibñ fieri potiit. ibñ infectũ cessauit. hmõi pͭ d̾s iuelle

Expanded text:
exstiterit. Non ergo ita facere aliter potest ut exstiterit. Non ergo ita facere aliter potest ut ista fuerit, et incompleta relicta sit, quod impossibile est. Verum ita ut absque hac alia exstiterit, et non eo quod est, sed quod esse potest completa sit, quod impossibile non est. Quocirca hujusmodi districtione utendum puto, quod nihil eorum dignum est Deum posse, quae in se noscuntur indecora, quales sunt superbia, invidia, gula, luxuria. Verum ea tantum quae honeste fierent, etsi horum quamplurimis divini circumspectio consilii supersedendum censeat; quod genus est, Judae perseet bene fieri potuit, et bene infectum cessavit. Hujusmodi pote