comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sũ fuisse maximnũ sy dꝰ. regnante ex echiamͦ cõ¬
memorauimꝰ Quod uͦ delucifero uarro scripsit.
ñ ẽ illic dictũ alicui petenti homini id fuisse con¬
cessum Non gͦ de notitia naturaꝵ caligniem
sibi faciant infidles. quasi ñ possit in aliqua re di¬
uinitꝰ ficri aliud. quã in eiꝰ natura ꝑ humanã suã
exꝑientiã. cognouer̃: quã uis & ipsa quȩ in reꝵ
natura om̃ib nota s̃ ñ minꝰ mira cent. eẽntq stu¬
penda c̃siderantib cunctis. si solerent homines
mirari mira. nͥ rara Quis enĩ consulta racione ñ
uideat᷑ hominũ innumerabili numerositate &
tanta naturę similitudine ualde mirabilit̾ sic ha¬
bere singilos singulas facies. ut nisi int̃ se similes
t̾ẽnt. ñ discernerent᷑ species eoꝵ ab animalib cetis. &
rurs nͥ interse dissimiles c̾ent. ñ discernerent᷑ singuli
ab hominib ceteris: Qͦs gͦ similes c̃fitem᷑: eosdem

Expanded text:
rsum fuisse maximum sidus regnante Ezechia modo comrsum fuisse maximum sidus regnante Ezechia modo commemorauimus. Quod uero de Lucifero Varro scripsit, non est illic dictum alicui petenti homini id fuisse concessum. Non ergo de notitia naturarum caliginem sibi faciant infideles, quasi non possit in aliqua re diuinitus fieri aliud, quamdiu eius natura per humanam suam experientiam cognouerunt; quamuis et ipsa, quae in rerum natura omnibus nota sunt, non minus mira sint, essentque stupenda considerantibus cunctis, si, solerent homines mirari mira nisi rara. Quis enim consulta ratione non uideat in hominum innumerabili numerositate et tanta naturae similitudine ualde mirabiliter sic habere singulos singulas facies, ut nisi inter se similes essent, non discerneretur species eorum ab animalibus ceteris; et rursus nisi inter se dissimiles essent, non discernerentur singuli ab hominibus ceteris? Quos ergo similes confitemur, eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
quos canones sequendo ausi s̃ dicere. hoc qͦd de lucife¬
ro contigit. nec antea nec postta contigisse: Hos
aut̃ in diuinis libris legimꝰ etiam solem ipsum
stetisse. cum hoc adnõ dẽ petiuiss& uir ses ihesu
nauȩ. doneo coeptũ proliũ uictoria terminas¬
r&. & retrorsum redisse ut regi ezechiȩ xͦu anni
ad uiuendũ additi. hoc etum ꝓdigio ꝓmissionis
dĩ significarentur adiuncti S ista quoꝙ miricula
quȩ meritis s̃ concessa scoꝵ: quando credunt isti
facta magicis artib tribuunt. Unde illud ÷ quod
suꝑiꝰ cõmemoraui. dixisse uirgiliũ: Sistere aquã
fluuiis. & uertere sydera retro Nã & fluuium
fccisse suꝑiꝰ inftriusq fluxisse. cum popłs dĩ duc¬
tore sup̾manorito ihũ nauę uiam carꝑet. & he¬
lia ꝓphã transeunte. ac postea discipulo ciꝰ hdli¬
seo id ec̃ factũ in sacris littĩs logimꝰ: Et retroue¬

Expanded text:
quos canones sequendo ausi sunt dicere. hoc, quod de Lucifequos canones sequendo ausi sunt dicere. hoc, quod de Lucifero contigit, nec antea nec postea contigisse. Nos autem in diuinis libris legimus etiam solem ipsum et stetisse, cum hoc a Domino Deo petiuisset uir sanctus Iesus Naue, donec coeptum proelium uictoria terminaret, et retrorsum redisse, ut regi Ezechiae quindecim anni ad uiuendum additi hoc etiam prodigio promissioni Dei significarentur adiuncto. Sed ista quoque miracula, quae meritis sunt concessa sanctorum, quando credunt isti facta, magicis artibus tribuunt. Unde illud est, quod superius commemoraui dixisse Vergilium: Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro. Nam et fluuium stetisse superius inferiusque fluxisse, cum populus Dei ductore supra memorato Iesu Naue uiam carperet, et Helia propheta transeunte ac postea discipulo eius Helisaeo id esse factum in sacris litteris legimus, et retro ue
Abbreviated transcription (Latin):
÷ enĩ cont᷑ naturaĩ. quod dĩ fit uoluntate. cũ uoluntas tn¬
ti utiq conditoris conditt rei cuiꝰ q natura sit : Portentĩ er¬
go fit ñ cont naturã. s cont᷑ quȩ ÷ nota tiaturã. Quis
aut̃ portentoꝵ numerat multitudinẽ. quȩ historia gen¬
tiũ continetur: Sed nc̃ in hoc uno ad tendamꝰ. quod
adrẽ de q̃ agimꝰ ꝑtin& Quid ita dispositũ ÷ ab aucto¬
re naturę cęli & terrȩ quemad modũ cursus ordinatis¬
simꝰ sẏderũ : Quid tam ratis legib fixisq firmatũ :
Et tam̃ quando ille uoluit qui sumo regit imꝑio ac
potestate quod condidit. stella p̃ cetis magnitudine
ac splendore notissima. colorem. magnitudinẽ. fi¬
gurã. & quod ÷ mirabiliꝰ sui cursꝰ ordinẽ legẽꝙ muta¬
uit. turbauit: ꝓfecto tc̃ si ulliam fuer̃ canones
astrologoꝵ. quos udut in errabili computatione
de p̾ceritis ac futuris astroꝵ motibx onscriptos habent.

Expanded text:
est enim contra naturam, quod Dei fit uoluntate, cum uoluntas tanest enim contra naturam, quod Dei fit uoluntate, cum uoluntas tanti utique conditoris conditae rei cuiusque natura sit? Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Quis autem portentorum numerat multitudinem, quae historia gentium continetur? Sed nunc in hoc uno adtendamus, quod ad rem, de qua agimus, pertinet. Quid ita dispositum est ab auctore naturae caeli et terrae, quem ad modum cursus ordinatissimus siderum? Quid tam ratis legibus fixisque firmatum? Et tamen, quando ille uoluit, qui summo regit imperio ac potestate quod condidit. stella prae ceteris magnitudine ac splendore notissima colorem, magnitudinem, figuram et quod est mirabilius sui cursus ordinem legemque mutauit. Turbauit profecto tunc, si ulli iam fuerunt, canones astrologorum, quos uelut inerrabili conputatione de praeteritis ac futuris astrorum motibus conscriptos habent,
Abbreviated transcription (Latin):
ageremꝰ. de litteris eoꝵ qui doctissimi apud illos
fuer̃. aliquid ꝓferendũ ÷. quo apparrat posse fi¬
eri. ut alit̾ habeat qͦq res. quã prius in reb in¬
notuerat suȩ determinatione naturȩ: E.st in
marci uarronis libris. quoꝵ inscriptio ÷ degen¬
te poplĩ romani. qͦd cisdẽ uerbis in quib legit᷑.
& hic ponã: Incęlo inqͥt mirabile extitit portentĩ
Ham stella ueneris nobilissima ꝗͣ plautꝰ uesꝑu¬
ginẽ. homerꝰ hesperon appellat. pulcherrimã
dios. castor scribit tantũ portentũ extitisse. ut mu¬
tar& colorẽ. magnitudinẽ. fignrã. cursũ. Qͦd
factũ ita. neq̃ antea nec post ea sit hoc factũ
o sigo regi dicebant ad rastos. syuice nees. &
dion neapolites mathematici nobiles. Hoc certe
uarro tantꝰ auctor portentũ ñ appellar &. nͥ
eẽ cont᷑ naturã uideretur Omã quippe por¬
tenta cont̾ naturã dicimꝰ eẽ. sedñ sunt. Quom̃

Expanded text:
ageremus: de litteris eorum. qui doctissimi aput illos ageremus: de litteris eorum. qui doctissimi aput illos fuerunt, aliquid proferendum est, quo appareat posse fieri, ut aliter se habeat quaeque res, quam prius in rebus innotuerat suae determinatione naturae. Est in Marci Varronis libris, quorum inscriptio est: De gente populi Romani, quod eisdem uerbis, quibus ibi legitur, et hic ponam: \'In caelo, inquit, mirabile exstitit portentum: nam stellam Veneris nobilissimam, quam Plautus Vesperugiuem, Homerus Hesperon appellat, pulcherrimam dicens, Castor scribit tantum portentum exstitisse, ut mutaret colorem, magnitudinem, figuram, cursum; quod factum ita neque antea nec postea sit. Hoc factum Ogygo rege dicebant Adrastos Cyzicenos et Dion Neapolites, mathematici nobiles.\' Hoc certe Varro tantus auctor portentum non appellaret, nisi esse contra naturam uideretur. Omnia quippe portenta contra naturam dicimus esse; sed non sunt. Quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
dere quȩ de humanis semꝑ arsuris nec unꝗͣ mo¬
rituris corporib dicimꝰ. qr humanoꝵ corpoꝵ
naturã nouimꝰ. longe alit̾ institutã unde nec illa
racio reddihinc potest qͤ de illis naturis mirabi¬
lib reddebatur. ut dici possit. uis ista naturał
istã ñ ẽt̃ nat᷑am. habeamꝰ qͥdem quid respondea¬
mꝰ. de littĩs sacris: Hanc ipsam scilic& humanã
carnẽ. alit̃ institutã fuissc ante peccatũ. id ÷ ut
possit nũꝗ̃ ꝑpeti mortem. alit̾ aũ pꝰ peccatũ. qͥl
in erumna huiꝰ mortalitaus innotuit. ut ꝑpetẽ
uitam tenere ñ possit. Sic gͦ alit̃ quã nobis nota
÷ instituetur in resurrectione mortuoꝵ. Sed qm̃
isti non credunt litteris ubi legitur. qualis in pa¬
radiso uixerit homo. quantumq fucrit a necessi¬
tate mortis alienꝰ. quib utiq si crederent ñ cũ
illis de poena dampnatoꝵ. quę futura ÷ operosiꝰ

Expanded text:
dere quae de humanis semper arsuris nec umquam modere quae de humanis semper arsuris nec umquam morituris corporibus dicimus, quia humanorum corporum naturam nouimus longe aliter institutam, unde nec illa ratio hinc reddi potest, quae de illis naturis mirabilibus reddebatur, ut dici possit: \'Vis ista naturaliistam non esse naturam: habemus quidem quod respondeamus de litteris sacris, hanc ipsam scilicet humanam carnem aliter institutam fuisse ante peccatum, id est, ut posset numquam perpeti mortem; aliter autem post peccatum, qualis in aerumna huius mortalitatis innotuit, ut perpetem uitam tenere non possit; sic ergo aliter, quam nobis nota est, instituetur in resurrectione mortuorum. Sed quoniam istis non credunt litteris, ubi legitur qualis in paradiso uixerit homo quantumque fuerit a necessitate mortis alienus quibus utique si crederent, non cum illis de poena damnatorum, quae futura est, operosius
Abbreviated transcription (Latin):
arboꝵ sodomitaꝵ. ñ tantũ littere fide digne in¬
dicant. uerum etiam tãmulti se locunt᷑ exꝑtos.
ut hinc dubitart ñ possim: Cetã uͦ sic habco:
ut neq neganda. neq ad firmanda decreucrim.
D ideo tiam ipsa posui. qm̃ apud eos contra
quos agimꝰ historicos legi. ut ostenderem qͥlia
multa multiq illoꝵ nulla reddita racione in su¬
oꝵ literatoꝵ secripta littis credant. qui nob̾ cre¬
dere quando id quod eoꝵ exꝑientia sensũꝙ trains¬
greditur. omĩpotentẽ dm̃ dicimꝰ et̃ factuꝵ nec red¬
ditaracione dignant᷑: Nã que melior & ualidior
raciode reb talib redditur. ꝗͣ cũ om̃ipc ea posse
facere ꝑhibctur. & facturꝰ dicitur quȩ p̾nunciasse
ibi legitur. ubi alia multa p̾nunciauit. quȩ fecis¬
se monstratur : Ipse quippc faci& quia se factu¬
rũ ec̃ p̃dix̃. quȩ impossibilia putantur. qͥ ꝓ¬
misit & fec̃. ut ab increduł gentib incredibilia

Expanded text:
arborum Sodomitarum non tantum litterae fide dignae inarborum Sodomitarum non tantum litterae fide dignae indicant, uerum etiam tam multi se loquuntur expertos, ut hinc dubitare non possim. Cetera uero sic\' habeo, ut neque neganda neque adfirmanda decreuerim; sed ideo etiam ipsa posui, quoniam aput eorum, contra quos agimus, historicos legi, ut ostenderem qualia multa multique illorum nulla reddita ratione in suorum litteratorum scripta litteris credant, qui nobis credere, quando id, quod eorum experientiam sensumque transgreditur, omnipotentem Deum dicimus esse facturum, nec reddita ratione dignantur. Nam quae melior et ualidior ratio de rebus talibus redditur, quam cum Omnipotens ea posse facere perhibetur et facturus dicitur, quae praenuntiasse ibi legitur, ubi alia multa praenuntiauit, quae fecisse monstratur? Ipse quippe faciet, quia se facturum esse praedixit, quae inpossibilia putantur, qui promisit et fecit ut ab incredulis gentibus incredibilia
Abbreviated transcription (Latin):
dific&. & cont᷑ eundc̃ suũ fulgorẽ urendo pluri¬
ma offuso& : Taleẽ & quod ingre maculę of¬
fenduntur ex oleo splendido. similit̃ nigre linet
de candido impͥmunt᷑ argento: De carbonib
etiam quod accoidente igne sic uertantur in con
trarium. ut de lignis pulcherrimis tetri. fragiles
de duris. imputribiles de putribilib funt: Hȩc
ipse qued am cũ multis. quedã cũ om̃ib noui. &
alia plurima. quȩ huc libro inserere longũ fuit:
De his aut̃ quę posui. ñ exꝑta s. lecta. p̃tor de fon¬
te illo ubi faces & extinguntur ardentes. &. accen¬
duntur extincte & de pomis t̾re sodomor forinsetꝰ
quasi maturis intrinsecꝰ fuminas. nec testos aliqͦs
idoncos. a quib utrũ uera eẽnt audirt̃ potu rep¬
pire. & illum quidem fontẽ ñ inucni. qͥ in epiro ui¬
disse se dicortnt. s ꝗͥ in gallia similem nossent. ñ
longe a gratianopoli ciuitate. De fructib aut̃

Expanded text:
dificet et contra eundem suum fulgorem urendo pluridificet et contra eundem suum fulgorem urendo plurima obfuscet. Tale est et quod nigrae maculae offunduntur ex oleo splendido, similiter nigrae lineae de candido inprimuntur argento, de carbonibus etiam, quod accendente igne sic uertantur in contrarium, ut de lignis pulcherrimis tetri, fragiles de duris, imputribiles de putribilibus fiant. Haec ipse quaedam cum multis, quaedam cum omnibus novi, et alia plurima, quae huic libro inserere longum fuit. De his autem quae posui non experta, sed lecta praeter de fonte illo, ubi faces exstinguuntur ardentes et accenduntur exstinctae, et de pomis terrae Sodomorum forinsecus quasi maturis, intrinsecus fumeis, nec testes aliquos idoneos a quibus utrum vera essent audirem, potui reperire. Et illum quidem fontem non inveni, qui in Epiro vidisse se dicerent, sed qui in Gallia similem nossent longe a Gratianopoli ciuitate. De fructibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
lũ quȩ ignotissima apud nos ucrũ etiã que notis¬
sima posui: Illa enĩ qͦ apudnos p̃ter cos quoꝵ dehis
libris legimꝰ ñ habent testẽ. & abcis c̃scripta st̃. qͥ ñ
st̃ diumitꝰ docti atꝙ humanitus falli forte potuer̃.
lic& cuiq sine recta rep̃hensione ñ credert: Nã
nec ego uolottmere credi cuncta quę posui. qr
noc ame ipso ita credunt̾. tãꝗͣ nulla de illis sit
in mea cogitatione dubitatio. exceptis his qͣ uł
ipse sũ ex ꝑtꝰ. & cuiiꝰ facile ÷ exꝑiri. sic̃ de calce qͦd
feru& in aqua. in oleo frigida ÷. de magnete lapi¬
de quod nescio qͥ sorbitione in sensibili stipulã ñ
moueat & ferrũ rapiat. de carne non putrescen¬
te pauonis. cum putrucrit & platonis. de palea
sic frigente ut flucsaere niuẽ ñ suat. siccalente
ut maturescert poma compellat. de igne fulgido
quod scdm̃ suũ fulgorem lapides eoquendo can¬

Expanded text:
lum quae ignotissima aput nos, uerum etiam quae notislum quae ignotissima aput nos, uerum etiam quae notissima posui. Illa enim quae aput nos praeter eos, quorum de his libros legimus, non habent testem et ab eis conscripta sunt, qui non sunt diuinitus docti adque humanitus falli forte potuerunt, licet cuique sine recta reprehensione non credere. Nam nec ego uolo temere credi cuncta quae posui, quia nec a me ipso ita creduntur, tamquam nulla de illis sit in mea cogitatione dubitatio, exceptis his, quae uel ipse sum expertus et cuiuis facile est experiri; sicut de calce, quod feruet in aqua, in oleo frigida est; de magnete lapide, quod nescio qua sorbitione insensibili stipulam non moueat et ferrum rapiat; de carne non putescente pauonis, cum putuerit et Platonis; de palea sic frigente, ut Suescere niuem non sinat, sic calente ut maturescere poma conpellat; de igne fulgido, quod secundum suam fulgorem lapides coquendo can
Abbreviated transcription (Latin):
molesta tangentib. Hȩc & de illo alio. quicũ sit
c̃tictantib frigidꝰ. & facẽ sic̃ alii fontes extinguat
accensam. dissimilit̾ tamen atq mirabilit̾ idemip¬
se accendit ex tinctam: Hȩc & de lapide asbesto qͥ
ard& alicno. ut ñ possit extingui. Hex de cetis
quȩ pig& retexert. quib lic& uis insolita cont᷑na¬
turã in cẽ uideat᷑. alia tam̃ de illis ñ reddit̾ racio.
nͥ ut dicatur hanc eoꝵ eẽ naturam: Breuis sane
ista ÷ racio fateor. sufficiensq responsio S cũ ds̃
auctor sit natarũ om̃iũ. c̃ nolt̃ fortiorẽ nos redde¬
re racionẽ. quando aliqͥd uelut impossibile nolus
crederc. eisq redditionẽ racionis poscentib. res¬
pondemꝰ hanc et uoluntatĩ om̃ipis dĩ. qͥ certe ñ¬
creart tã multa qͦ nͥ ostenderent᷑ aut a credendis hodie
dicerent᷑ testib. ꝓfecto impossibilia putarent᷑. ñ so¬

Expanded text:
molesta tangentibus. Haec et de illo alio, qui cum sit molesta tangentibus. Haec et de illo alio, qui cum sit contrectantibus frigidus, et facem sicut alii fontes exstinguat accensam, dissimiliter tamen atque mirabiliter idem ipse accendit exstinctam. Haec et de lapide asbesto, quardet alieno, ut non possit exstingui. Haec de caeteris quae piget retexere, quibus licet vis insolita contra naturam inesse videatur, alia tamen de illis non redditur ratio, nisi ut dicatur, hanc eorum esse naturam. Brevis sane ista est ratio, fateor, sufficiensque responsio. Sed cum Deus auctor sit naturarum omnium, cur nolunt fortiorem nos reddere rationem, quando aliquid velut impossibile nolunt credere, eisque redditionem rationis poscentibus respondemus, hanc esse voluntatem omnipotentis Dei; qui certe ncreare tam multa, quae nisi ostenderentur aut a credendis hodieque dicerentur testibus, profecto inpossibilia putarentur, non so
Abbreviated transcription (Latin):
dus ipse miraculũ: Sed isti cũ qͥb uł cont̃ qͦs agimꝰ
qui & dm̃ et̃ credunt. aqͦ factus ÷ mundꝰ.&. deos ab il¬
tu quolib& impetratoꝵ. siuc etiam magicoꝵ. mun¬
dinas uł ñ negant uł insuꝑ & p̃dicant potestites.
q̃do cis reꝵ uĩ mirabilẽ ꝓponimꝰ aliaꝵ. quȩ nec a¬
niinalia sunt racionalia. nec ullarat̾ione p̾diti
spc̃. sic̃ s̃ ea quoꝵ pauca cõ memorauimꝰ. responde¬
rt assolent. Uis ẽ istanatẽ. nat᷑a eoꝵ sic se haba¬
ꝓpͥaꝵ istȩ st̃ efficatic naturaꝵ: Tota itaq racio ÷
cui agrigentinũ salem flamina fluere faciat. aqͣ
crepitare: quia hec ÷ natã ciꝰ. At hoc ÷ͣ tẽpotiꝰ c̃t᷑
natam uidetur. quȩ ñ igni sed aque dedit salẽ solue¬
it. torrert aut̃ igninꝰ aqͦ. Sed ista inquiunt salis
huiꝰ nat᷑alis ÷ uisꝰ ut his c̃traria patutur. Hȩc gͥ
ricio redditur. & de illo fonit garamantico. ubi
una uena frig& dieb. noctib feru&. in utraq

Expanded text:
s ipse miraculum? Sed isti cum quibus vel contra quos agimus, qui et Dominum esse credunt a quo factus est mundus, et deos ab iltu quolibet imperatorum, sive etiam magicorum mundanas vel non negant, vel insuper et praedicant potestates, quando eis rerum uim mirabilem proponimus aliarum, quae nec animalia sunt rationalia nec ulla ratione praediti spiritus, sicut sunt ea quorum pauca commemorauimus, respondere assolent: "uis est ista naturae, natura eorum sic sese hab istae sunt efficaciae naturarum. Tota itaque ratio est, cur Agrigentinum salem flamma fluere faciat, aqua crepitare, quia haec est natura ejus. At hoc esse potius contra naturam videtur, quae non igni, sed aquae dedit salem solvere; torrere autem igni, non aquae. Sed ista, inquiunt, salis hujus naturalis est vis, ut his contraria patiatur. Haec igitur ratio redditur et de illo fonte Garamantico, ubi una vena friget diebus, noctibus fervet, vi utraque
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nas. ñ solũ baptirctur. uerũ etiã iustificetur
in xpõ. ac sicuerc transeit adiabolo ad xpm̃.
Purgatorias dut̃ pocnas nullas futuras opinctur
nͥ antt illud ultimũ tremendumq iudicium. Ne¬
quaquã tamon negandũ ÷ etiam ipsum et ernũ
ugiẽ ꝓdiuersitate meritoꝵ quamuis maloꝵ ali¬
is leuort̃. alis futurũ et̃ grauiorẽ. siuc ipsĩ uisatq
ardor ꝓpocna digna cuiꝰꝙ uanctur. siuc ipse eq̃¬
lit̃ ardeit. si ñ equali molestia sentiatur: Nc̃ aũ¬

Expanded text:
izetur, uerum etiam iustificetur in Christo, ac sic uere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullas futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tremendumque iudicium. Nequaquam tamen negandum est etiam ipsum aeternum ignem pro diuersitate meritorum quamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur, siue ipse aequaliter ardeat, sed non aequali molestia sentiatur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
corporib animȩ : Sic gͦ incorporalis & illa flãma qͦ
ex arsit. & illa guttula ꝗ̃ poposeit. qualia sunt etiam
uuisa dormientiũ siue inextasi cernentiũ res in corporales
habentes tam̃ similitudinc̃ corpoꝵ Nam &ipse homo
cũ spũ ñ corpore sit intalib uisis. ita se tam̃ tt̃ similẽ
suo corpoit uid&. ut discernicre om̃ino ñ possit. At uero
ghenna illa quod etiã stagnũ ignis & sulphinis dictĩ
÷ corporeus ignis crit. & cruciabit corpora dampnatoꝵ
aut & hominũ & demonũ solida hominũ acria de¬
monũ aut tantũ hominũ corpora cũ spĩb. dano¬
nes aut̃ spc̃ sine corporib aercntes. sum̃do pocnã ñ un¬

Expanded text:
corporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua corporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit, et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam visa dormientium, sive in exstasi cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus visis, ita se tamen tunc similem suo corpori videt, ut discernere omnino non possit. At vero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est , corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum; solida hominum, aerea daemonum; aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corporibus, haerentes
Abbreviated transcription (Latin):
menbrũ. & tc̃ pot cr̃ coipoꝵ suoꝵ uinculis in solubi¬
lit̃ alligiri : Ad herebunt gͦ sicis nulla st̃ corpori sp̃c̃
demonũ. immo spc̃ domones. lie& in corporei corpore
isignib cruciandi. ñ ut ignis ipsi quib ad herebiinꝰ
eoꝵ iunctura in spirent᷑ x animalia fiant qͦ c̃stent spũ
& corpore. s ut dixi miris & in effabilib modis ad¬
herendo. accipicutes ex ignib pęnã. ñ dantes ignib
uitam: Quia & iste aliꝰ moꝰ qͦ corporib ad herent spꝰc
& animalia fiunt. omĩno mirꝰ ÷. nec comp̃hendi ab
hominc potest Et hoc ipse homo ÷ Dicerẽ quidem
sic asuros sine ullo suo corpore. sp̃c̃. sic̃ ardebat apud
inferos ile diues quando dicebat crucior in hac flãma.
nͥ c̃uenient᷑ respondor cernarẽ. talẽ fuisse illam flãmã
cui humort̃ exiguũ deidãuit infundi. qͥlis digitus
lat ari de qͦ id sibi ficri postulauit. ubi tam̃ erant sine

Expanded text:
membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubimembris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? Adhaerebunt ergo, si eis nulla sunt corpora, spiritus daemonum, imo spiritus daemones, licet iis ignibus cruciandi : non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum junctura inspirentur, et animalia fiant, quae constent spiritu et corpore; sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis adhaerendo, accipientes ex ignibus poenam, non dantes ignibus vitam. Quia et iste alius modus, quo corporibus adhaerent spiritus, et animalia fiunt, omnino mirus est, nec comprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. Dicerem quidem : sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat apud inferos ille dives, quando dicebat : Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem, talem fuisse illam flammam,cui humorem exiguum desideravit infundi, qualis digitus Eleazari de quo id sibi fieri postulavit; ubi tamen erant sine
Abbreviated transcription (Latin):
si corporali tactu noxiꝰ. ut eo possint corpora cru¬
ciari. qͦmͦ in eocrit etiam poena sp̃uũ malignoꝵ:
Idem quippe ignis erit supplicio scilic& hominũ at¬
ledicti in ignẽ ȩternũ. qui paratꝰ ÷ diabolo & an¬
glis eiꝰ. nͥ qr sunt quedã sua etiam demonib cor¬
pora sic̃ doctis hominib iusum ÷ ex isto aere cras¬
so atq huinido: cuiꝰ impulsꝰ uento flante sentit᷑
Qa genꝰ dlementi si nichil igne ppeti possa. ñ
uitretur. ferue factꝰ in balncis Ut enĩ urat. pͥor urit᷑. fac̃q̃
quod patitur: Si aũ qͥsqͣ nulla habere corpora demones
ad scuerat. ñ ÷ de hacre aut laborandũ operosa in qͥsiti¬
one. aut ẽtentiosa disputatione certandũ Cur enĩ non
dicamꝰ qͣuis miris tam̃ uersinodis etiam spc̃ in corporcos
posse pena corporilis ignis affugi. si sp̃c hominũ etũ
ipsi ꝓfccto incorporei & nc̃ potuer̃ indudi corporalib

Expanded text:
sed corporalis tactu noxius, ut eo possint corpora crused corporalis tactu noxius, ut eo possint corpora cruciari, quomodo in eo erit etiam poena spirituum malignorum, idem quippe ignis erit supplicio scilicet hominum at diabolo et angelis ejus . Nisi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus corpora, sicut doctis hominibus visum est, ex isto aere crasso atque humido, cujus impulsus vento flante sentitur. Quod genus elementi si nihil igne perpeti posset, non ureret fervefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur, facitque quod patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora daemones asseverat, non est de hac re aut laborandum operosa inquisitione, aut contentiosa disputatione certandum. Cur enim non dicamus, quamvis miris, tamen veris modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
dandũ etiam dñs ihc̃ cũ menbra quȩ hominẽ
scandalizant ꝓhis hominib poner&. qͦsut sua
menbra dextra qͥs diligit. eaq ꝑ̃cipera amputa¬
ri. bonũ c̃ tͥ inquid debilẽ uł daudũ introire in
uitam ȩcernã ꝙͣ duas manꝰ habenit̃ ire in gehen¬
nam ignis in exainguibił. ubi uerinis eoꝵ ñ mo

Expanded text:
dandum, etiam Dominus Jesus, cum membra quae hominem scandalizant pro his hominibus poneret, quos ut sua membra dextra quis diligit, eaque praeciperet amputari: Bonum est, inquit, tibi debilem introire in vitam, quam duas manus habentem ire in gehenna
Abbreviated transcription (Latin):
gis impio suscipiendũ ẽ bellũ cont᷑ uitia & gaen¬
dũ acnt᷑. ne ad dam pnabilia pecata ꝑducat.
Et siquidam ñdũ uictoriarũ csuetudine robora¬
A s. faciliꝰ uincunt᷑ & cedunt: Si au uincert att
imꝑare cͥsuer̃. laboriosa difficultate suꝑ antur
Neq id fit ueracit᷑ atꝙ sincerit̃. nͥ uot delat¬
tatione iusticiȩ: Hec ÷ aut̃ in fide xp̃i. Nĩs
lo iuibens adst &r spcͣ uiuans dest. ꝑ ipsam
ꝓ hibitionẽ desiderio crescente atq uincent peccati
etiam reatꝰ p̃uiricationis accedit. Non ñ ꝗ sanc aꝑtissi¬
ma uitia alis uitus uincuntur occultis. que putant᷑
et̃ urtutes. in qͥb regnat suꝑbia & quedã sibi pla¬
tendi altitudo. uinosa Iunc itaq uicta intra de

Expanded text:
gis imperio, suscipiendum est bellum contra uitia et gerengis imperio, suscipiendum est bellum contra uitia et gerendum acriter, ne ad damnabilia peccata perducat. Et si quidem nondum uictoriarum consuetudine roborata sunt, facilius uincuntur et cedunt; si autem uincere adque imperare consuerunt, laboriosa difficultate superantur. Neque id fit ueraciter adque sinceriter nisi uerae delectatione iustitiae; haec est autem in fide Christi. Nam si lex iubens adsit et sprohihitionem desiderio crescente atque vincente peccati, etiam reatus praevaricationis accedit. Nonnunquam sane apertissima vitia aliis vitiis vincuntur occultis, quae putantur esse virtutes, in quibus regnat superbia et quaedam sibi placendi altitudo ruinosa. Tunc itaq
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ tanti boni spes nulla eẽt. malle debiumtꝰ in
huiꝰ conflictionis molestia remanere. quã uici¬
is in nos dominationẽ ñ cis resistordo ꝑmatare:¬
fantia quȩ sine ullo rtuisu subiac& carni. & sadã
quę pueritia nuncupitur. ubi ñ dũ racio suscipit
hanc pugnam. & stre sub om̃ib uitiosis dedlecta¬
tionib iac&. quia lic& fariiam ualeat. & ideo
infantiã transisse uideat᷑ ñ dũ in ca p̃cepti ÷ capax
infirmitas mentis. si sacramenta mediatoris accepit
etiam si hanc ineis annis uitã finat. translata scili¬
et a potestate tenebraꝵ in regnũ xp̃i. non solum
poenis ñ p̃paretur ettrnis s ne ulla qͥdẽ pꝰmortẽ
purgatoria tormenta patiatur. Suffic̃ enĩ sola
spãlis regeneritio. ne pꝰmortem obsit quod cartat
generatio cũ morte c̃trax̃ : Cum aut̃ uentũ fucrit
đ etatẽ quȩ p̃ceptũ im capit . a subdi potest le¬

Expanded text:
illius tanta boni spes nulla esset, malle debuimus in illius tanta boni spes nulla esset, malle debuimus in hujus conflictionis molestia remanere, quam vitiis in nos dominationem, non eis resistendo, pefantia, quae sine ullo renisu subiacet carni. et secunda, quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit hanc pugnam et fere sub omnibus uitiosis delectationibus iacet, quia, licet fari iam ualeat et ideo infantiam transisse uideatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis, si sacramenta Mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis uitam finiat, translata scilicet a potestate tenebrarum in regnum Christi non solum poenis non praeparetur aeternis, sed ne ulla quidem post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritalis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio cum morte contraxit. Cum autem uentum fuerit ad aetatem, quae praeceptum iam capit et subdi potest le
Abbreviated transcription (Latin):
sto umpletũ sumo bono in ciꝰ nature bontate st¬
uemꝰ. De eri ꝑ unũ homine peccante in hoc
tam g̾uc mnalũ deucnimꝰ: ita ꝑ unum honinẽ eundẽq
dm̃ iustifiaatẽ. ad illud bonũ tam sublime uenicinꝰ.
Nec quisq̃ sedeb& ab isto ad illũ transisse confidere:
nͥ cũ ibi fuerit ubi temptatio nulla erit nͥ pacẽ tenue¬
querit: Hoc aũ bellum numꝗͣ ullũ eẽt. si natura
humana ꝑliberũ arbitriũ in rectitudine in qͣ fac
luit: secũ pugnat infelix Et cum sit hoc malũ mi
confligitur quippe cũ uicuis. quã sine ulla conflic¬
tationẽ dñatur Meluis ÷ inquã bellũ cum spe pa¬
cis ettrnȩ. quã sine ulla libãtionis cogitatione cap¬
tiuitas Cupimꝰ quidem etiam hoc bello carere.
& ad capescondam ordinatissimã pacẽ. ubi fir¬
missima stabilitate potiorib inferiora subdant᷑
igne diuini amoris accendim᷑. Sed si quod absit

Expanded text:
fecit, impleti summo bono in ejus naturae bonitate sfecit, impleti summo bono in ejus naturae bonitate santem in hoc tam graue malum deuenimus, ita per unum hominem eundemque Deum iustificantem ad illud bonum tam sublime ueniemus. Nec quisquam se debet ab isto ad illum transisse confidere, nisi cum ibi fuerit, ubi tentatio nulla erit; nisi pacem tenuequaerit. Hoc autem bellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc. . . . . confligitur quippe cum vitiis, quam cum sine ulla conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae, quam sine ulla liberationis cogitatione captivitas. Cupimus quidem etiam bello carere, et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne divini amoris succendimur: sed si, quod absit,
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ usq indic̃ scpultur in matit̃ om̃iũ. etiam hoc
miraible malũ repꝑit᷑. ut sobrĩ simus. atq intal¬
legamus han uitam de peccato illo nunis nefario
quas in paradiso ꝑ pet̾tũ c̃ factã nob cẽ pocnalem
totum q quod nobis cũ agitur. ꝑ testamentũ nouũ
non ꝑtinere nisi ad noui scli hereditatẽ nouam
ut hic pignort acccpto. illud cuiꝰ hoc pignꝰ ẽ. suo tt̃¬
prẽ c̃sequamur. nc̃ aut̃ ambulemꝰ in spe & ꝓficient
de dic in dic̃. sp̃u facta cariiis mortificemus. No
tura dĩ fuiꝰ. ꝓpter nos miscricordia factus÷ homi¬
nis filus ut nos natura filii hominis. filii dĩ ꝑ illu
grã fiercmur: M ancns quippe illa inmutabilis
nitam nram in qua nos susciꝑet. suscepit a nobis a¬
tenax diuinitatis suę. nre infirmitatis particeps
factꝰ e. ut nos in meliꝰ cõmutati. quod petcatores
mortales q sumꝰ eiꝰ in mortalitatis & uisticiȩ pari¬
aipatione amitamꝰ. a quod in natura nra bonũ

Expanded text:
usque in diem sepulturae in matrem omnium, etiam hoc malum mirabile reperitur, ut sobrii simus adque intellegamus hanc uitam de peccato illo nimis nefario, quod in paradiso perpetratum est, factam nobis esse poenalem totumque, quod nobiscum agitur per testamentum nouum, non pertinere nisi ad noui saeculi hereditatem nouam, ut hic pignore accepto illud cuius hoc pignus est suo tempore consequamur, nunc autem ambulemus in spe et proficientes de die in diem spiritu facta carnis mortificemus. Noutura Dei filius propter nos misericordia factus est hominis filius, ut nos, natura filii hominis, filii Dei per illum gratia fieremus. Manens quippe ille inmutabilis naturam ntenax divinitatis suae, nostrae infirmitatis particeps factus est; ut nos in melius commutati, quod peccatores mortalesque sumus, ejus immortalitatis et justitiae participatione amittamus; et quod in natura nostra bonum
Abbreviated transcription (Latin):
be ꝑuencrint ciuitates. quaꝵ ÷ una dĩ. altera
diaboli. cuiꝰ modi sit suppliciũ futuꝵ diaboli
& omium ad eũ ꝑtinentũ: in hoc libro nob quan¬
tũ ope diuina ualebimꝰ. diligentiꝰ disputandũ ÷
Ideo aũ hunc tenerr ordinẽ malui: ut postta dis¬
cruciatib. ꝗ̃ sinc dolore ullo in ȩccrna beatitudine ꝑ¬
mancre: Ac ꝑhoc cũ illam penã ñ debereeẽ incredi¬
bilẽ demonstrauero. ad uuibit me plurimũ. ut multo
faciliꝰ om̃i carens molestia in mortalitas corpoꝵ in scis
futina eredatur: Nec a diumnis ordo iste abhorra elo¬
quus. ubi aliquando quidem bonoꝵ beatitudo prius
ponitur. ut c̃ illud Qui bona fecer̃ in resurractonẽ
uite. qͥ aut mala eger̃. in resurrectionẽ iudicii Sed
aliquando & posteriꝰ ut ẽ Mitt& filiꝰ hominis anglos
suos. & colligent de regno ciꝰ oma scandala. & mita

Expanded text:
 una Dei, altera diaboli, cuius modi supplicium sit futurum diaboli et omnium ad eum pertinentium. in hoc libro nobis, quantum ope diuina ualebimus, diligentius disputandum est. Ideo autem hunc tenere ordinem malui, ut postea discruciatibus quam sine dolore ullo in aeterna beatitudine permanere; ac per hoc cum illam poenam non debere esse incredibilem demonstrauero, adiuuabit me pluri- u mum, ut multo facilius omni carens molestia inmortalitas corporum in sanctis futura credatur. Nec a diuinis ordo iste abhorret eloquiis, ubi aliquando quidem bonorum beatitudo prius ponitur, ut est illud: Qui bona fecerunt, in resurrectionem uitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem iudicii; sed aliquando et posterius, ut est: Mittet filius hominis angelos suos, et colligent de regno eius omnia scandala
Abbreviated transcription (Latin):
infiga ponens magni cuniusdã montis.
hȩc loquit᷑. Erit in nouissimis dieb:
manifest us mons domꝰ dm̃ paratꝰ suꝑ uertices
montiũ. & ex iltabitur suꝑ colles. & festinabt̃
ad cum plebes. Et ibt̃ gentts multe & dicent:
Uenite ascendamꝰ in montẽ dm̃. & in domũ dĩ
ia cob & ostend& nob̾ uiã suã. & ibimꝰ in semi

Expanded text:
in figura ponens magni cuiusdam montis haec loquitur: Erit in nouissimis diebus manifestus mons Domini paratus super uertices montium et exaltabitur super colles. Et festinabunt ad eum plebes, et ibunt gentes multae et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini et in domum Dei Iacob, et ostendet nobis u
Abbreviated transcription (Latin):
fecto aptiꝰ quã si ciꝰ mortẽ & resurrictionẽ uo¬
ce clamar& Vt qͥd enĩ exceptꝰ c̃ uentre belu¬
in o. & dicĩtio redditur. nͥ ut significar& xp̃m
de ꝓfundo inferni die t̾cio rediturũ: Iohel
omã quę ꝓpħat multis uerb̾ cõpellit expo
cescant: Unũ tam̃ quod etiam aplĩ cõme¬
morauer. quando in c̃gregatos eredentes

Expanded text:
fecto apertius, quam si eius mortem et resurrectionem uoce clamaret. Ut quid enim exceptus est uentre beluino et die tertio redditus, nisi ut significaret Christum de profundo inferni die tertio rediturum? Ioel omnia, quae prophetat, multis uerbis conpellit exponcescant. Unum tamen, quod etiam apostoli commemorauerunt, quando in congregatos credentes
Abbreviated transcription (Latin):
te remanentib. ut ideo dicatur. memento dnẽ
miserante dño. & ipsi post hoc obꝓbriũ creditu¬
ri sunt: Sed ille quẽ pͥus posui. c̃uenientior mͥsensꝰ
Ñ enĩ serui dĩ. ñcupandi sunt tales uidei: S eis
uerba ista cõpetunt. qͥ cũ gͣues humiliationes ꝑ¬
sequutionũ ꝓ xp̃i nomine paterentur. recorda¬
ri potuer̃ excelsũ regnũ semini dđ fuisse ꝓmis¬
sũ & eius dicere desiderio dicere. ñ desꝑando
s petendo. querendo pulsando: Ubist̃ miscdẽ¬

Expanded text:
te remanentibus, ut ideo dicatur: Memento, Domite remanentibus, ut ideo dicatur: Memento, Domimiserante Domino et ipsi post hoc obprobrium credituri sunt. Sed ille, quem prius posui, conuenientior mihi sensus non enim serui Dei nuncupandi sunt tales Iudaei; sed eis uerba ista conpetunt, qui, cum graues humilitates persecutionum pro Christi nomine paterentur, recordari potuerunt excelsum regnum semini Dauid fuisse promissum, et eius desiderio dicere, non desperando, sed petendo quaerendo pulsando: Ubi sunt mis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd c̃tinui insinu meo multarũ gentiũ. qͦd
ex ꝓbrauer̃ inimici tui dñe. qͦd ex ꝓbrauer̃
c̃mutationc̃ xp̃itui & reliqͣ. utrũ ex ꝑsona
dicta sint illoꝵ isrlitarũ. qͥ desiderabant red¬
disibi ꝓmissionẽ qͦ facta ẽ ad dđ. anpotiꝰ ad
tȩ. merito qͦri potest Dicta st̃ quippe ista uł scrip¬
ta. tẽꝑe qͦ fuit ethan. de cuiꝰ nomine. titulum
iste psalmꝰ accepit. & idem tempore regni dqđ
fuit: Ac ꝑhoc ñ dicerctur. ubi sunt miscratio¬
nes tue antique dnẽ. quas urasti dauid in
gurar&. qui longe postea futuri crant. qͥb
hoc tempꝰ eẽt antiquũ. quando regi dauid
ista ꝓmissa sunt: P otest aũ intelli oni gi mil¬
tas gentes quando xpĩanos ꝑsequebant᷑ exꝓbrasse illis
passionẽ xp̃i. quã scriptura cõmutationẽ uocat. qm̃
moriendo inmortał ẽ factꝰ. Potest & cõmutacio xp̃i
factus ẽ gentiũ. & hoc asnc̃ ex ꝓbrant mulie gentes
qͥ credider̃ in eũ ꝑ testamentũ nouũ. illis inuetusta¬

Expanded text:
gentium; quod exprobrauerunt inimici tui, Domine; quod exprobrauerunt, commutationem Christi tui, utrum ex persona dicta sint illorum Israelitarum, qui desiderabant reddi sibi promissionem, quae facta est ad Dauidtae, merito quaeri potest. Dicta sunt quippe ista uel scripta tempore, quo fuit Aethan, de cuius nomine titulum iste psalmus accepit; et idem tempus regni Dauid fuit; ac per hoc non diceretur: Ubi sunt miserationes tuae antiquguraret, qui longe postea futuri erant, quibus hoc tempus esset antiquum, quando regi Dauid ista promissa sunt. Potest autem intellegi multas gentes, quando Christianos persequebantur, exprobrasse illis passionem Christi, quam scriptura commutationem uocat. quoniam moriendo inmortalis est factus. Potest et commutatio Christi factus est gentium, et hoc eis nunc exprobrant multae gentes, quae crediderunt in eum per testamentum nouum, illis in uetusta
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliis factos ꝑsonc ipsi ꝰ fuisse coaptatos. Quę
opinio uoce euuanglica saluatoris ipsiꝰ refutat᷑
suũ. qm̃ psalmꝰ. cuiiii. sic incip̃ Dix̃ dñs dño
meo. sede ad extris meis. donet ponã inimicos
tuos scabellũ pedũ tuoꝵ Et certe idem psalmꝰ
aliquos p̃notasse etiam nominib alioꝵ aliqͥd
quod adrem ꝑtineat figurantib. cetõs aut̃ nul¬
liꝰ hominis nom̃ in titulis habere uoluisse. sic̃
ci uarietatis huiꝰ dispostionẽ quã iuis latebrosa
ñ tam̃ inanc̃ dñs inspirauit: Nec mouere deb&
adhoc ñ credendũ. quod ñ nulloꝵ nomina ꝓ¬
pharũ. qui longe pꝰ dđ regis temp̃a fuer̃ quib¬
dam psalmis in eo legunt᷑ libro in scripta. & que
ibi dicunt᷑ uelut abeis diciuident᷑: N eq enĩ ñpotuit
ꝓpħicꝰ sp̾c ꝓphãnti regi dd hec etiã futuroꝵ
ꝓphãrũ nomin a reuelare. ut aliquid quod eoꝵ

Expanded text:
ab aliis factos personae ipsius fuisse coaptatos. Quae ab aliis factos personae ipsius fuisse coaptatos. Quae opinio uoce euangelica Saluatoris ipsius refutatur, ic incipit: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Et certe idem psalmus aliquos praenotasse etiam nominibus aliorum aliquid, quod ad rem pertineat, figurantibus, ceteros autem nullius hominis nomen in titulis habere uoluisse, sicut ei uarietatis huius dispositionem. quamuis latebrosaru, non tamen inanem Dominus inspirauit. Nec mouere debet ad hoc non credendum, quod nonnullorum nomina prophetarum. qui longe post Dauid regis tempora fuerunt, quibusdam psalmis in eo libro leguntur inscripta et quae ibi dicuntur uelut ab eis dici uidentur. Neque enim non potuitprophetanti regi Dauid haec etiam futurorum prophetarum nomina reuelare, ut aliquid, quod eor
Abbreviated transcription (Latin):
te ac secure habitationis. etnus ẽ eenisq debe¬
tur. in matre ierlm̃ libã. ubi erit ueracit̃ popłꝰ
isił. Hoc enĩ nom̃ int̾p̃tatur uidens dm̃: Cuiꝰ p̃¬
mu desiderio. pia ꝑfidẽ uita. in hac erumnosa
pegrinatione ducenda c̃:¬
Ro currente gͥ ꝑ temꝑa ciuitate dĩ.
primo in umbra futuri. in terrena sci¬
uir in canticis eruditꝰ. qui armoniã musicã ñ
uulgari uoluptate . s fideli uoluntate dilexe¬
rit. eaq dõ suo qͥ uerꝰ ds̃ c̃ mistica rei magnę
figuratione seruicrit Diuersoꝵ cnĩ sonoꝵ racio¬
bnabilis moderatꝰ q c̃centꝰ. c̃ cordi uarietate cõpac¬
tã benc ordinatt ciuitatis insinuat unitatẽ. De¬
niq om̃is fere ꝓphetia ciꝰ in psalmis ẽ : qͦs cl. lib̾¬
c̃tinet quc̃ psalmoꝵ uocamꝰ. in quib ñ nulliuo¬
lunt eos solos factos eẽ a dđ. quiciꝰ nomine scrip¬
ti sunt: Sunt item qui putant ñ ab eofactos nͥ

Expanded text:
tae ac securae habitationis, aeternus est aeternisque debetae ac securae habitationis, aeternus est aeternisque debetur in matre Hierusalem libera, ubi erit ueraciter populus Israel; hoc enim nomen interpretatur cuidens Deum\'; cuius praemii desiderio pia per fidem uita in hac aerumnosa peregrinatione ducenda rocurrente igitur per tempora ciuitate Dei, primo in umbra futuri, in terrena sciuir in canticis eruditus, qui harmoniam musicam non uulgari uoluptate, sed fideli uoluntate dilexerit eaque Deo suo, qui uerus est Deus, mystica rei magnae figuratione seruierit. Diuersorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus concordi uarietate conpactam bene ordinatae ciuitatis insinuat unitatem. Denique omnis fere prophetia eius in psalmis est, quos ctinet, quem psalmorum uocamus. In quibus nonnulli uolunt eos solos factos esse a Dauid, qui eius nomine inscripti sunt. Sunt item qui putant non ab eo factos, n
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo sub iunctũ ẽ. Sic̃ ab ucio. adieb
qͥb constitui uidices suꝑ popłm meũ isrł
Iudices namq priusquã reges ibi eẽ coepis¬
sent. suꝑ illum popłm fuerant c̃stituti. ex quo
t̾ram ꝓ missionis accepit Et utiq humiliabat c̃
filiꝰ iniquitatis hocẽ hostis alicingena. ꝑ intĩ¬
ualla tempoꝵ qͥb legunt᷑ paces altrnasso cũbils
Et inueniunt᷑ illic puacis tempã ꝓlixiora qͣ salo¬
cis fuer̃ Absit gͦ. ut salomonis temꝑa in hac ꝓ¬
missione p̃dicta eẽ credantur: Multominꝰ itaq
cuiꝰ lib& regis alitriꝰ. Nonenĩ qͥsꝗͣ eoꝵ. in tanta
quanta ille pacc regnauit: Hec unꝗͣ gens om̃ino
illa ita regnũ tenuit. ut sollicita ñ fuerit ne
hostib subderet᷑. quia intanta mutabilitate
rerũ humanarũ nulli aliquando poplõ conces¬
sa ẽ tanta securitas. ut huic uitt hostiles ñ for¬
midaret incursus Locꝰ gͦ iste qͥ ꝓmittit᷑ tã paca¬

Expanded text:
tinuo subiunctum est: Sicut ab initio a diebus, tinuo subiunctum est: Sicut ab initio a diebus, quibus constitui iudices super populum meum Israel. Iudices namque, priusquam reges ibi esse coepissent, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostis alienigena, per interualla temporum, quibus leguntur paces alternasse cum bellis; et inueniuntur illic pacis tempora prolixiora quam Salocis fuerunt. Absit ergo ut Salomonis tempora in hac promissione praedicta esse credantur; multo minus itaque cuiuslibet regis alterius. Non enim quisquam eorum in tanta, quanta ille, pace regnauit; nec umquam omnino gens illa ita regnum tenuit, ut sollicita non fuerit ne hostibus subderetur; quia in tanta mutabilitate rerum humanarum nulli aliquando populo concessa est tanta securitas, ut huic uitae hostiles non formidaret incursus. Locus ergo iste, qui promittitur tam paca
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ domũ edificabis ipsi. postea dictũ ẽ in uerb̾¬
dđ Qm̃ tu dñs om̃ip̃c ds isrł reuelasti aure
scrui tui: dic̃s Domũ ȩdificabo tͥ Hanc enĩ
domũ & nos edificamꝰ bene uiuendo. & ds ut
bene uiuamus opitulando. Quia nͥ dñs edifica¬
uerit domũ. in uanũ laborauer̃ edificantes eã:
Cuiꝰ domꝰ cũ uenerit in ultima dedicatio. tc̃fiet
illud. quod hic ꝑ nathan locutꝰ ẽ ds̃ dicens. Et
ponã locũ poplõ moo isrł: & plantabo illũ. & in¬
quib ẽstitui uidices suꝑ popłm meum isrł:
oc tã magnũ bonũ quisqͥs
in hoc scło & in hac terra sꝑat. insipient̃
sapit: An quispiã putabit in pace reg¬
ni salomonis id eẽ completũ : Pacẽ quippe ilꝰ¬
lã. scriptura in umbra futuri excelleti p̃dicaᷤ¬
tione cõmendat Sed huic suspicioni iugilan¬
t occursumẽ. cum postea quã dictumẽ. &
ñ appon& filiꝰ iniquitatis humiliare cũ.: con¬

Expanded text:
quoniam domum aedificabis ipsi: postea dictum est in verbquoniam domum aedificabis ipsi: postea dictum est in verbelasti aurem serui tui dicens: Domum aedificabo tibi. Hanc enim domum et nos aedificamus bene uiuendo, et Deus ut bene uiuamus opitulando; quia nisi Dominus aedificauerit domum, in uanum laborant aedificantes eam. Cuius domus cum uenerit ultima dedicatio. tunc fiet illud, quod hic ponam locum populo meo Israel, et plantabo illum et inquibus constitui judices super populum meum Israel. » oc tam magnum bonum quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter sapit. An quispiam putabit in pace regni Salomonis id esse conpletum? Pacem quippe illam scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Sed huic suspicioni uigilanter occursum est, cum. postea quam dictum est: Et non adponet filius iniquitatis humiliare eum, con
Abbreviated transcription (Latin):
ueterc an tequã reuelaretur nouũ. siue in his
qui iã. testamento nouo reuelato manifeste ꝑti¬
nere cernuntur ad xp̃m: satis c̃griut᷑
Benedictio quippc dm̃ in somine đđ ñ ad aliqͣd tep̃
qualis dicb salomonis apparuit. s in et̃nũ sꝑanda c̃
in qͣ certissima spe dr̃. fiat fiat: Illius enĩ spcic̃ c̃fir¬
matio. uerbi huiꝰ itratio. Hoc gͦ intelligens dauid
ait in sedõ regnoꝵ libro. unde ad istũ psalmũ di¬
gressi sumꝰ: Et locutꝰ es ꝓdomo serui tui diuid. in
longinquũ: Ideo aut̃ pꝰ paululũ ait. nc̃ incipe &¬
tt̃ geniturꝰ erat filiũ ex qͦ ꝓgenies eiꝰ duceretur ad
eadem ipsa. ꝓpt̾ templũ dĩ de hominib factũ.
ñ de lapidib. ubi babit& in ȩternũ popłs cũ
& popłs plenꝰ dõsuo. cũ ds̃ erit om̃a in om̃ib
ipse in pace p̃miũ. qͥ uirtꝰ in bello: Ideo cũ in
uerbis nathan dictũ sit. & nunciabit tibi dñs

Expanded text:
uetere, antequam reuelaretur nouum, siue in his, uetere, antequam reuelaretur nouum, siue in his, qui iam testamento nouo reuelato manifeste pertinere cernuntur ad Christum, satis congruit. Benedictio quippe Domini in semine Dauid non ad aliquod tempus, qualis diebus Salomonis apparuit, sed in aeternum speranda est, in qua certissima spe dicitur: Fiat, fiat. Illius enim spei est confirmatio uerbi huius iteratio. Hoc ergo intellegens Dauid ait in secundo regnorum libro, unde ad istum psalmum digressi sumus: Et locutus es pro domo serui tui in longinquum. Ideo autem post paululutunc geniturus erat filium, ex quo progenies eius duceretur ad eadem ipsa propter templum Dei de hominibus factum, non de lapidibus, ubi habitet in aeternum populus cum et populus plenus Deo suo, cum Deus erit omnia in omnibus , ipse in pace praemium, qui virtus in bello. Ideo cum in verbis Nathan dictum sit, Et nuntiabit tibi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
meis pati patient̃ ꝑtuli Qͦd exꝓbrauer̃ inunicitui
dnẽ. qͦd ex ꝓbrauet̃ cõmutationẽ xp̃i tui. ñ eã
putantes cõmutationẽ. s c̃sũ mationẽ. Qd ÷ aut̃
memento dnẽ nͥ ut miserearis. & ꝓ tolerata pati¬
ent̃ humilitatt mea. reddas celsitudinẽ quã iu¬
rasti dđ in ueritatt tua: Si aũ uideis ad signe¬
mꝰ hȩc uerba. illi seruidĩ talia dicerc potuer̃. qͥ
manitꝰ nasceretur. in captiuitatẽ ducti sunt: intel
carnalis ꝙ felicitas qualis paucis annis regis salo¬
monis apparuit. s clestis ac sp̃alis eẽt fideliter
expectanda : Quã it̃ ignorans infidelitas genti¬
ũ cũ dĩ popłm exultabat atqꝰ insultabat ec̃ cap¬
tiuum. quid aliud quã xp̃i cõmutationẽ. s scien¬
tib nesciens exꝓbrat : Et ideo quod sequitur ubi
psalmꝰ iste conduditur. benedictio dñi in ȩt̾nũ fi¬
at fiat. uniuerso poplõ dĩ ad celestt̃ iherlm̃ ꝑti¬
nenti. suit in illis qui latebant intestamento

Expanded text:
 patienter pertuli; quod exprobrauerunt inimici tui. Domine; quod exprobrauerunt, commutationem Christi tui; non eam putantes commutationem sed consumtionem. Quid est autem: Memento, Domine, nisi ut miserearis et pro tolerata patienter humilitate mea reddas celsitudinem. quam iurasti Dauid in ueritate tua? Si autem Iudaeis adsignemus haec uerba, illi serui Dei talia dicere potuerunt, qui stus humanitus nasceretur, in captiuitatem ducti sunt, intell terrena carnalisque felicitas, qualis paucis annis regis Salomonis apparuit, sed caelestis ac spiritalis esset fideliter exspectanda; quam tunc ignorans infidelitas gentium, cum Dei populum exultabat adque insultabat esse captiuum, quid aliud quam Christi commutationem, sed scientibus nesciens, exprobrabat? Et ideo quod sequitur, ubi psalmus iste concluditur: Benedictio Domini in aeternum: fiat, fiat, uniuerso populo Dei ad caelestem Hierusalem pertinenti siue in illis, qui latebant in testamento