comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fecta plusqͣm centum milia: p̃da
omnis abducta. Ita solimannꝰ. ex ma¬
nubiis francoꝵ claras manib suis na¬
ctus inferias: dispendium nicee ultꝰ
est. S quia multis tramitib itume¬
rat: nec omnes cesi. nec omnia direp¬
ta. Nam p̃ter pictauiensem. qui pene
ad pudenda nudatus erat: cet̾i comiteᷤ
ꝓmptȩ sua defensitaũant. Omnes gͦ re¬
collectis ex fuga militib. pret hugonẽ
magnum. quem mortuum tharsen¬
sis ciuitatis urna excepit: antiochi¬
am conuolarunt. In quibe tancredꝰ
egregiȩ pietatis miles. ingentem¬
suȩ munificentiȩ gr̃am ostendit:
cunctos quatinus pot̾at. pecuniis
sustentans. Wilłmum p̃cipue. quẽ
fortunȩ uicissitudo. so afflictau̾at
inuidiosus.⁊ quo ante ꝓuex̾at sere¬
nius. Qui. p̃ter garas quarum dã
no ñ adeo afficiebatur. quod caducȩ
sunt ⁊ reparabiles: ex tot eximiis
solus pene remanserat suꝑstes. Ita
recreatis animis it̾ moliti: undec̃q

Expanded text:
Interfecta igitur plusquam centum millia, praeda Interfecta igitur plusquam centum millia, praeda omnis abducta; ita Solimannus, ex manubiis Francorum claras manibus suorum nactus inferias, dispendium Niceae ultus est. Sed quia multis tramitibus itum erat, nec omnes caesi, nec omnia direpta; nam praeter Pictavensem, qui pene ad pudenda nudatus erat, caeteri comites prompte sua defensitaverant. Omnes ergo, recollectis ex fuga militibus, praeter Hugonem magnum, quem mortuum Tarsensis civitatis urna excepit, Antiochiam convolarunt; in quibus Tancredus, egregiae pietatis miles, ingentem munificentiae suae gratiam ostendit, cunctos quatenus poterat pecuniis sustentans; Willelmum praecipue, quem fortunae vicissitudo eo afflictaverat invidiosius quo ante provexerat serenius, qui praeter gazas, quarum damno non adeo afficiebatur, quod caducae sunt et reparabiles, ex tot 593 eximiis solus pene remanserat superstes. Ita recreatis animis iter moliti, undecunque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunt uictorie: quodmagis inconsid̾a¬
ta uirtute qͣm timore ꝓueneruit: sic̃
ꝑaucis insertis lector agnoscet.
pͣliũm fuit: wilłmꝰ comes pictaui¬
ensis. ierosolimam ꝑrex̃: multa sec̃
ditum. Iuit cum eo stepħs comes bur¬
gundie: ⁊ hugo lizi anensis. frat̾ rai¬
mundi comitis: ⁊ hugo magnꝰ: ⁊ ste¬
phanꝰ blesensis: antique discessionis
imꝓꝑium. noua ⁊ excogitata uͥtute.
sarcire cupientes. Ita ꝑ constanstino¬
ti. ut suꝑius dixi. alexium offendis¬
set: illo ñ curante. ł pocius ꝓcuante:¬
insidias solimanni incurrit. Qui sci¬
ens exercitum fameꝰ nͨ siti laborare.
quod aliqͣntis dieb errabundi ꝑ pa¬
lustria et inuia loca iuerant: cũ. ccͥe.
inlib sagittarioꝵ occurrit. Nulla un¬
qͣm luctuosior francis pugna uisa: qͥa
nec tinidum fuga. nec audacem pote
rat uirtus eriꝑe discrimini: quod in
arcto loco pugnaretur: et in consercos.¬
nubes sagittarum ñ frustraretur Igͥ

Expanded text:
perunt victoriae, quod magis inconsideraperunt victoriae, quod magis inconsiderata virtute quam timore provenerint, sicut paucis insertis lector agnoscet. § 383. praelium fuit, Willelmus comes Pictavensis Ierosolymam perrexit, multa secum ditum. Ivit cum eo Stephanus comes Burgundiae, et Hugo Lizianensis, frater Raimundi comitis, et Hugo magnus, et Stephanus Blesensis, antiquae discessionis improperium nova et excogitata virtute sarcire cupientes. Ita per Constantinoso ut superius dixi Alexium offendisset, illo non curante, vel potius procurante, Solimanni incurrit insidias, qui sciens exercitum fame et siti laborare, quod aliquantis diebus errabundi per palustria et invita loca iverant, cum trecentis millibus sagittariorum occurrit. Nulla unquam luctuosior Francis pugna visa, quia nec timidum fuga, nec audacem virtus, poterat eripere discrimini; quod in arcto loco pugnaretur, et in consertos sagittarum nubes non frustraretur.
Abbreviated transcription (Latin):
exercitu extinctum nunciauerat: ue¬
ratiori scripto correxit. Iamq tancre¬
dus it̾ ad ierosolimam ꝑauerat: cum
Longum ẽ. si uelim explicare omnia
eius certamina: quomͦ tiberiadem. sy¬
tas urbes maritimas subegerit: quomͦ¬
pene omnem diem mortib turcorũ
insignierit: aut assultu olamdestino:
aut bello publico. Ingentes oꝑas eius¬
modi desiderat relatio: hominis qͥ
ampullato colloquio. et curioso abun¬
det ocio. Nobis utrumq deest: et quod
maxime obest rerum expedita scientia.
Omnia autem indulgenti famȩ cre¬
dere: ⁊ facilitatem auditoꝵ fallere:
ueracis historici ñ debet ẽẽ. Quo cir¬
ca illa solummͦ que scͥpto comꝑi apponã:
quibus adunguem comꝓbetur głosa
uiri deuotio: et gr̃a uictura in scło.
Illudq constanter asseruerim: pau¬
ca manu. magna illum p̃lia ꝑ sepe lu¬
sisse:nec unqͣm campum fugisse: p̃t
apud ramulam.⁊ apud acharonem.
Enimu̾ ambas fugas. p̃dicabiles exce¬

Expanded text:
exercitu extinctum nunciaverat, veexercitu extinctum nunciaverat, veraciori scripto correxit: jamque Tancredus iter ad Ierosolymam paraverat, cum Longum est si velim explicare omnia ejus certamina: quomtas urbes maritimaspene omnem diem Turcorum mortibus insignierit, aut assultu clandestino aut bello publico. Ingentes operas ejusmodi desiderat oratio hominis qui ampullato eloquio et curioso abundet otio; nobis utrumque deest, et, quod maxime obest, rerum expedita scientia; omnia vero indulgenti famae credere, et facilitatem auditorum fallere, veracis historici non debet esse. Quocirca illa solummodo quae scripto comperi apponam, quibus ad unguem comprobetur gloriosa viri devotio, et gratia victura in seculo: illudque constanter asseruerim, parva manu magna illum praelia persaepe lusisse, nec unquam campum fugisse, praeter apud Ramulam et apud Accaronem. Enimvero ambas fugas praedicabiles exce
Abbreviated transcription (Latin):
ctoriam. si morerent᷑. głam ꝓmitteret:
si fugerent longe ẽẽ franciam cõmone¬
rec: pͥmꝰ in hostes irruit. ꝓductoꝙ ali¬
qͣntum certamine: cum a ciessuas laba¬
re cerneret: desꝑatis reb occurrit. Itaq
nota sui spe turcosꝓturbans: contodu¬
cem ꝓstrauit. Quo int̾empto: tota dif¬
fugere agmina. Nr̃i qui pͥncipio ita cir¬
cumsepti fuerant. ut neut̾ alt̾m uidẽt:
tunc dñicȩ crucis uexillo p̃uio. adeo
francis. lxxx. eqͥtes plus pedites paulo
desiderati. Porro successꝰ sequens sola¬
tio fuit: quod. d ͦ equites arabas int̾e¬
merunt. Illi ante ioppen biduo cucur¬
rerant: s parum explicantes. ascalo¬
nem redibant. uisoꝙ eminus exerci¬
tu nr̃o. suos eẽ sꝑantes. tanqͣm tͥumphã¬
tib ꝯgͣtulaturi obuiam ibant. S tan¬
dem aliqͣndo iaculis in se emissis. in¬
telligentes francos ẽẽ: ꝑ inde palluere.
sicut nudis qui p̃ssit calcib anguem: ut
credo ab ioppitis missa. falsoregem cũ

Expanded text:
ctoriam; si morerentur, gloriam promitteret; si fugerent, longe Franciam esse commoneret; primus in hostes irruit: productoque aliquantum certamine, cum acies suas labare cerneret, desperatis rebus occurrit. Itaque nota sui specie Turcos proturbans, conto ducem prostravit; quo interemto, tota diffugere agmina. Nostri, qui principio pugnae ita circumsepti fuerant ut nullus alterum videret, tunc, Dominicae crucis vexillo praevio, adeoFrancis octoginta equites, pedites paulo plus desiderati. Porro sequens successus solatio fuit, quod quingentos equites Arabas interemerunt. Illi ante Joppen biduo cucurrerant, sed, parum explicantes, Ascalonem redibant; visoque eminus exercitu nostro, suos esse sperantes, tanquam triumphantibus congratulari obviam ibant: sed tandem aliquando in se aculis emissis intelligentes Francos esse, perinde palluerunt, sicut nudis pressit qui calcibus anguem, ut uae, Tancredo a Joppitis missa, falso regem cum
Abbreviated transcription (Latin):
uomeret. Nam miseri extremȩ inopi¬
e metu. mares intra ginguias. femi¬
ne intͣ ñ dicenda. nũmos abscond̾ant
uides quod aꝑte loqui erubescit or̃õ:
s intelligit ꝓfecto leccor. quod uolo.
ummo quod uolo dicere:
tum ad expugnandos francos misi¬
taret. Illi naiugio ascalonem appu̾si:
mox iuxta ramulam cursitarunt:
curis regis abutentes: qui tunc cesa¬
riensi bello tenebatur. Agroꝵ gͦ
depopulatione: ad congrediendũ
crebrius illum irritarunt. At ille ñ
impari calliditate. ite calor indomitꝰ
deferuesceret. uetito instantes passs
languescere bello: hac cunctatione¬
berentur. Reliquos. qui eẽnt. xi. eqͥ¬

Expanded text:
os evomeret; nam miseri, extremae inopiaos evomeret; nam miseri, extremae inopiae metu, mares intra gingivas, foeminae intra non dicenda, nummos absconderant. Vides quod aperte loqui erubescit oratio: sed intelligit profecto lector quod volo, immo quod nolo, dicere. § 381. tum ad expugnandos Francos mistaret. Illi, navigio Ascalonem appulsi, mox juxta Ramulam cursitarunt, curis regis abutentes, 590 qui tunc Caesariensi bello tenebatur. Agrorum igitur depopulatione ad congrediendum crebrius illum irritarunt. At ille non impari calliditate, ut calor indomitus defervesceret, vetito instantes passus languescere bello: hac effecit cunctationberentur; reliquos, qui essent unde
Abbreviated transcription (Latin):
tis uirib ⁊ obfirmato robore obsi¬
densꝰ: cũ uideret ciuiũ ꝑtinaciam.
et expugnandi difficultatem: machi¬
nas compaginari fecit. Factȩ gͦ petra¬
muri altitudinem uincens. At u̾o
nr̃i. morȩ impatientes. et tam duti
nȩ expectationis impotes: scalis erec¬
tis. mirism suꝑare aggressĩ obstina¬
tione uirium. ad suꝑiora euasere.
Conscientia uirtutis frem̃tes: qd̾
iam qͥndecĩ dieb sarracenicis belliͤ
intenti. tanti temporis spacium ꝑdi¬
dissent. Quamuis gͥ extrema ui a
ce sariensib certaretur. multos mo¬
lares in ascendentes uoluentib⁊illi.
dissimulato ꝑiculo.cuneos obstanteᷤ
gladiis rem agentes. Turci ult̾ius
ñ ferentes. fugamq adorsi: uel ipsise
p̃cipitarunt: uel hostili manu occu¬
buerunt. Plures seruituti. pauci re¬
demptioni seruati: int̾ quos. admiratꝰ
urbis et ep̃c. quẽ arcadium uocant.
Eratq spectacłm. quod uidenti cachin¬
num excuteret: cum turcus in collo.

Expanded text:
tis viribus et obfirmato robore obsitis viribus et obfirmato robore obsidens, cum videret civium pertinaciam et expugnandi difficultatem, machinas compaginari praecepit: factae ergo petramuri altitudinem vincens. At vero nostri, morae impatientes, et tam diutinae impotes expectationis, scalis erectis murum superare aggressi, obstinatione virium ad superiora evasere; conscientia virtutis frementes, quod, jam quindecim diebus Saracenicis bellis intenti, tanti temporis spatium perdidissent. Quamvis igitur extrema vi a Caesariensibus certaretur, multos molares in ascendentes volventibus, illi, dissimulato periculo, cuneos obstantes gladiis rem agentes. Turci ulterius non ferentes, fugamque adorsi, vel ipsi se praecipitaverunt, vel hostili manu occubuerunt; plures servituti, pauci redemptioni servati, inter quos admiratus urbis, et episcopus quem Archadium vocant. Eratque spectaculum quod videnti cachinnum excuteret, cum Turcus, in collo
Abbreviated transcription (Latin):
ui ianuensium ⁊ pisanoꝵ laodieiã
a pplicuerat.:⁊ et inde ioppem. ꝓsꝑo flatu
nauigauerat: nauteꝙ tractis ad t̾ram
rum ipse uirtutẽ p̃cio uadatꝰ: t̾ciam
partem pecuniȩ pepigit de omnib ur¬
bib quas aquirere parit̾ possent: et
uicum unum ciuitatis quẽ eligerent.
Ita p̃cipites. auriq cupidine cecos. ma¬
gis qͣm ꝓ dei amore. impulit. ut san¬
guinem suum nundinantes. statim
arotum obsiderent: et ad deditionẽ.
pꝰ tres dies flecterent. Nec uͦ difficile
oppidani se dedidere: iram regis. siui
caꝑentur. reueriti: quia p̃teritoan¬
no godefridum idem aggressum a¬
criter repulerant: maleficio fortu.¬
nȩ adiuti. Siquidem cum ille suos
ascensu scalarum in murum ꝓmo¬
uisset: iam uictores. iam fastigia
menium tenentes. repentinꝰ ligneȩ
turris casus. quȩ forinsecus muro
adiecta erat. uiros tan uictoria pͥ¬
uauit: ⁊ plures extinxit. Plures ca¬
pti: et seuicia sarracenoꝵ dilaniati.
Inde cesaream palestinȩ. baldumꝰ to¬

Expanded text:
um Januensium et Pisanorum Laodiciam applicuerat, et inde Joppen prospero cursu navigaverat; nautaeque, tractis ad terramorum ipse virtutem pretio vadatus, tertiam partem pecuniae pepigit de omnibus urbibus quas adquirere pariter possent et vicum unum civitatis quem eligerent: ita praecipites, aurique cupidine caecos magis quam pro Dei amore, impulit, ut, sanguinem suum nundinantes statim Azotum obsiderent, et ad deditionem post tres dies flecterent. Nec vero difficulter oppidani se dedidere, iram regis, si vi caperentur, reveriti; quia praeterito anno Godefridum idem aggressum acriter repulerant, maleficio fortunae adjuti: siquidem cum ille suos ascensu scalarum in murum erigeret, jam victores, jam fastigia moenium tenentes, repentinus ligneae turris casus, quae forinsecus muro adjecta erat, viros victoria privavit, et plures extinxit; plures capti, et saevitia Saracenorum dilaniati. Inde Caesaream Palestinae Baldewinus to
Abbreviated transcription (Latin):
ora ꝯueq in arcis uel seriniolis abscon¬
sa concludexet. ecce repente domꝰ inflã¬
mata a referentib illi nunciatũ est.
Qui concitꝰ accurrens ⁊ ꝑ medios flãmerir
globos in conclaue quo seͥnia auro ple¬
na seruabant᷑ irrumpens ⁊ cũ uno exi¬
re uolens. singła singulis imposurt hu¬
meris ⁊ exire cepit. Int̾ea trabes una
ꝑ gͣndis ignib euieta. cecidit soꝑ eũ.
⁊ corpꝰ ⁊uidem mat̾ali combussit in¬
ñ succenditur. Ita diuinũ iudiciũ ꝑ re

Expanded text:
ora quęque in arcis vel scriniis absconora quęque in arcis vel scriniis absconsa concluderet, ecce repente domus eius inflammata a referentibus illi nuntiatum est. Qui concitus accurrens et per medios flammarum globos in conclave, quo scrinia auro plena servabantur, irrumpens et cum uno tantum exire nolens, singula singulis imposuit humeris et exire cępit. Interea trabes una pergrandis ignibus evicta cecidit super eum et corpus quidem materiali combussit in , qui non succenditur. Ita divinum iudicium pr
Abbreviated transcription (Latin):
impr̃. K. aliom reqͥem habere potu¬
illet. ñ ocio corpere .s diuinis seruitus
uoluit insudare. ad eo ut ingenitali solo
basilicam antiquis romanoꝵ oꝑib pre¬
stantioremfabricare ꝓpria dispositiõe
molitus. in breui compotem se sui uoti
gauderet. Ad cuiꝰ fabricam de omnib
cis marinis regionib magistros ⁊ opifi¬
cesomnium id genꝰ artium aduocauit.
Suꝑ quos unum abbatem cunctoꝵ ꝑtcissi.¬
mum ad executionem oꝑis. ignarus eiꝰ
fraudium constituit. Qui mox ut au¬
gustus quoqͣm discessit. p̃cio accepto.
ciͦs uolebat ad ꝓpͥa remisit: qui uͦ sere¬
dimere neqͥuerunt. uel a dnĩs suis ab¬
soluti ñ sunt. sic̃ qͦndam egiptu ppłm
oei miquis oꝑib afflixerunt ra:mm̃¬
sis laboribe opp̾̃ssit. ut nun qͣm ens aliqͣn¬
tulũcũq requiescere pateret᷑. De tali
gͦ fraudulentia. cũ infinitũ pondꝰ aur.
⁊ argent sericoꝵ ꝙ pallioꝵ cong̾gassec.
⁊ uiliora suspendens in camera. p̃cios

Expanded text:
rolus aliquam requiem habere potuisset, non ocio torpere sed divinis servitiis voluit insudare, adeo ut in genitali solo basilicam, antiquis Romanorum operibus praestantiorem, fabricare propria dispositione molitus in brevi compotem se voti sui gauderet. Ad cuius fabricam de omnibus cismarinis regionibus magistros et opifices omnium id genus artium advocavit. Super quos unum abbatem cunctorum peritissimum ad executionem operis, ignarus eius fraudium, constituit. Qui mox, ut augustus quoquam secessit, precio accepto quos volebat ad propria remisit; qui vero se redimere nequiverunt vel a dominis suis absoluti non sunt, sicut quondam Egyptii populum Dei iniquis operibus afflixerunt, ita inmensis laboribus opptulum requiescere pateretur. De tali ergo fraudulentia cum infandum pondus auri et argenti sericorumque palliorum congregasset, et viliora suspe
Abbreviated transcription (Latin):
custos eccłe. uelreliqui capellani. nec ñ
⁊erronei tirones illud ad sonitũ ꝑduc̾e
alii succedentes aliis niterent᷑. ⁊ nichil
efficere potuissẽt. tandem indignatꝰ
auctor oꝑis:⁊ cõmentor In audite frau¬
dis. aip̃henso fune traxit eram̃tũ. Et
ecce ferrum de medio elapsum in u̾ticẽ
ipsius cum iniqͥtate sua descendit. ⁊ ꝑ

Expanded text:
custos ęcclesię vel reliqui capellani nec non custos ęcclesię vel reliqui capellani nec non et erronei tyrones illud ad sonitum perducere, alii succedentes aliis, niterentur et nihil efficere potuissent, tandem indignatus auctor operis et commentor inauditę fraudis apprehenso fune traxit eramentum. Et ecce ferrum de medio elapsum in verticem ipsius cum iniquitate sua descendit et per
Abbreviated transcription (Latin):
rat ibidem alius opifex. in omni
oꝑe eris ⁊ uitri cunctis excellen¬
tior. Cũ ꝙ tancho monachꝰ scĩ galli
campanam optimam conflaret. ⁊ eiꝰ soni¬
tum cesar ñ medioerit̾ miraret᷑. dixit ille
ut excoquã illud ad purũ. ⁊ in uice stan¬
ni fac mͥ qnͣtũ opus ẽ de argento dari. sal¬
tim centũ libras. ⁊ fundo tibi tale campa¬
nũ. ut istudin eius comparatione sit
mutum. Tum lib̾alissimꝰ regum. eui li¬
cet diuitie affluerent. ipse tam̃ cor illis
ñ apponeret. facile iussit omnia q̃ pete¬
bantur exhibere. Que miser ille assum̃s
letus exiuit. ⁊ es quidem conflans:⁊ emũ¬
dans. in locũ uͦ argenti p᷑gatissimũ stagnũ
subiciens. multo melius optimo illo dead¬
ulterato metallo. campanũ in breui tẽ¬
pore ꝑfecit. ꝓbatum ꝙ cesari p̃sentauit.
Qd ille ꝓpt̾ in comparabilem conforma.¬
tionem satis admiratꝰ. immisso ferro
pulsatorio. iussit in campantirio suspen¬
di. Quod scũ sine mora factum fuisset: ⁊

Expanded text:
rat ibidem alius opifex in omni opere aeris et vitri cunctis excellentior; cumque Tancho monachus sancti Galli campanum optimum conflaret, et ejus sonitum cęsar non mediocriter miraretur, dixit ille ut excoquam illud ad purum, et in vice stagni fac mihi quantum opus est de argento dari, saltim centum libras, et fundo tibi tale campanum, ut istud in eius comparatione sit mutum'. Tum liberalissimus regum, cui licet divitię affluerent, ipse tamen cor illis non apponeret, facile iussit omnia, quę petebantur, exhibere. Quę miser ille assumens lętus exivit et ęs quidem conflans et emundans, in locum vero argenti purgatissimum stagnum subiciens multo melius optimo illo de adulterato metallo campanum in brevi tempore perfecit probatumque cęsari praesentavit. Quod ille propter incomparabilem conformationem satis admiratus, inmisso ferro pulsatorio iussit in campanario suspendi. Quod cum sine mora factum fuisset et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ homo sub celo qui hoc audeat attẽp¬
tare. Quo ille confidentior exurgens
de throno:i extracta spata ꝑ ceruicem
leonis ceruicem tauri diuisit ab armiᷤ.
et statim spata in uaginam remissa
qui d fec̾it paruus daud ingenti illi go¬
liat᷑: Uel breuissimꝰ alexander ꝓt̾uis

Expanded text:
non est homo sub cęlo, qui hoc audeat attempnon est homo sub cęlo, qui hoc audeat attemptare'. Quo ille confidentior, exurgens de throno et extracta spata per cervicem leonis cervicem tauri divisit ab armis, et spata in vaginam remissa quid fecerit parvus David ingenti illi Goliath vel brevissimus Alexander
Abbreviated transcription (Latin):
num. ut ꝓpt̾ amorem sc̃i petͥ sib qͣntotꝰ
in auxiliũ ueniro dignarecur. Qui absq
mora subiugaris hostib. or̃onis tm̃ gr̃a
romam uictor ing̾ditur.⁊ a ciuib ac lau¬
lib̾are ppłm dni. Cuiꝰ uim carminis et
originem qͥdem ignorantes. hoc in nata¬
liciis apłoꝵ canere consuerunt Ipse uͦ
inui diam romanoꝵ. immo ut ueriꝰ loqͣr.
constant nopolitanoꝵ. declinans. mox
infranciam reutit᷑. Comꝑto autẽ quod
pͥmates ex̾citus. eum clancło despicien¬
tes. carꝑe solerent. p̃cepit adduq tau¬
rum magnitudine t̾ribilem:⁊ aninis
in domabilem. leonem ꝙ ferocissimu
in illum dimitti. Qui impetu ualidiss¬
mo in eum irruens. app̃hensa c̾uice tau¬
ri ꝓiecit int̾ram. ẽunc rex ad circũstanteᷤ¬
dixit. Abstraite leonem a tauro uel occi
dite illum. Qui spectantes ad alterutrũ
congelatis p̃cordiis pauefacti. uix hec sin¬
gultando musitare potuerunt. Onẽ

Expanded text:
num, ut propter amorem sancti Petri sibi quantocius num, ut propter amorem sancti Petri sibi quantocius in auxilium venire dignaretur. Qui absque mora subiugatis hostibus orationis tantum gratia Romam victor ingreditur et a civibus hac lauliberare populum Domini'. Cuius vim carminis et originem quidam ignorantes hoc in nataliciis apostolorum canere consueverunt. Ipse vero invidiam Romanorum, immo ut verius loquar Constantinopolitanorum, declinans, mox in Franciam revertitur. Comperto autem, quod primates exercitus eum clanculo despicientes carpere solerent, praecepit adduci taurum magnitudine terribilem et animis indomabilem leonemque ferocissimum in illum dimitti. Qui impetu validissimo in eum irruens apprehensa cervice tauri proiecit in terram. Tunc rex dixit ad circumstantes: ' Abstrahlte leonem a tauro vel occidite eum super illum!' Qui spectantes ad alterutrum congelatisque praecordiis pavefacti vix hęc singultando musitare potuerunt: 'Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
suras ꝓcĩb suis de taligestu ⁊ lacͥmatio¬
ne satis faciens. seitis inqͥt ofideleᷤ mei qͥd
tantoꝑe ploraium: Non hoc ait tumeo
quodisti nugas ⁊ nichil mͥ aliqͥd nocẽ
p̃ualeant. s nimiũ contͥstor quod me
uiuente ausi sunt istud litus atting̾e̾.
⁊ maximo dolore corqueor. quia pusde¬
o qnta mala post̾is meis ⁊ eoꝵ sint fac¬
turi subiectis. Quod ne adhuc fiat xp̃i
adiuncto sib inucrone karlomanni
frĩs ur̃i tincto qͥdem in eoꝵ cruore s
nunc ñ ꝓpt̾ ignauiam. s ꝓpt̾ inopiam
rerum. angustiamꝙ t̾rarum fidelissi¬
m ur̃i arnoldi ita in rubiginem u̾sꝰ
ut cñ uissu ⁊ uoluntate potentie urẽ.
haut difficultate possit ad acum̃ ⁊
splendorem ꝑduci. Hic enim solus ra
inusculus cum tenuissima bennoli astu¬
la. de fecundissima ludoiic radice. sub
aliqͥd inseratur. quod concedente diui¬
naclem̃tia mox futurus karolaster
serunt legatos suos ad eundem pipi¬

Expanded text:
simis proceribus suis de tali gestu et lacrimatiosimis proceribus suis de tali gestu et lacrimatione satisfaciens: 'Scitis,' inquit 'o fideles mei, quid tantopere ploraverim? Non hoc' ait 'timeo, quod isti nugę et nihili mihi aliquid nocere praevaleant. Sed nimirum contristor, quod me vivente ausi sunt litus istud attingere, et maximo dolore torqueor, quia praevideo, quanta malas posteris meis et eorum sunt facturi subiectis'. Quod ne adhuc fiat, Chriadiuncto sibi mucrone Kfratris vestri, tincto quidem in eorumdem cruore, sed nunc non propter ignaviam, sed propter inopiam rerum angustiamque terrarum fidelissimi vestri Ardnoldi ita in rubiginem versus, ut tamen jussu et voluntate potentiae vestrae haud difficulter possit ad acumen et splendorem perduci. Hic enim solus ramusculus cum tenuissima Bennolini astula de fecundissima Hludowici radice sub aliquid inseratur, quod concedente clementia divina mox futurus Karolaster serunt legatos suos ad eundem Pippi
Abbreviated transcription (Latin):
ontigit quoq ad qͣndam mariti¬
mam gallie narbonensis urbem.
uagabundum .K. inopinate uenire.
Ad cuiꝰ porcum eo pͥndente signorato.
alii brictannos mercatores eẽ dicerent.
sapientissimꝰ .k. ex instructione uel agils¬
tate ñ m̃catores s hostes dep̃hendens¬
eẽ dix̃ ad suos. Non iste naues conferre
m̃cimonus s hostib fete sunt acerri¬
mis. His auditis. alt̾ alt̾mn p̃uenire cu¬
pientes. festine ꝓꝑant ad naues. Sed
frustra.Nam comꝑto nortinanni quod
ibidem eẽt. ut ipsi eum nuncupare so¬
lebant. marcellꝰ karolꝰ. ne omnis ar¬
matura sua in illo aut retonderetur.
aut in minutissimas resoluta parti¬
culas disꝑiret. effugio satis in comꝑa¬
bili insequentiũ ñ solum gladios. s
et ocłos euitauerunt. Religiosissimꝰ
autẽ. k. iustus ⁊ timoratus. exurgens
de m̃sa. ad fenestram orientalem con¬
sticit. ⁊ inestimabilib lacͥmis duitissime
ꝑfusus. cum nullus eum appellare p̃su¬
meret. tandem aliqͣndo ipse bellicosis¬

Expanded text:
ontigit quoque ad quandam maritimam Gallię Narbonensis urbem vagabundum Karolum inopinato venire. Ad cuius portum, eo prandente sed ignorato, alii Brittannos mercatores esse dicerent, sapientissimus Karolus ex instructione vel agilitate non mercatores sed hostes esse deprehendens, dixit ad suos: 'Non istę naves confertę mercimoniis, sed hostibus fetę sunt acerrimis'. His auditis alter alterum praevenire cupientes festine properabant ad naves. Sed frustra. Nam compertoNordmanni, quod ibidem esset, ut ipsi eum nuncupare solebant, Martellus Karolus, ne omnis armatura sua in illo aut retunderetur aut in minutissimas resoluta particulas disperiret, effugio satis incomparabili insequentium non solum gladios sed et oculos evitarunt. Religiosus autem Karolus, iustus et timoratus, exurgens de mensa ad fenestram orientalem constitit; et inestimabilibus lacrimis diutissime perfusus, cum nullus eum compellare praesumeret, tandem aliquando ipse bellicosis
Abbreviated transcription (Latin):
albas eẽ ñ possit. Qd̃ eccłiasticȩ digni¬
tates a nullo emant᷑. uel uendant᷑. Qd̾
nullꝰ cuiuslibet sacͥ ordinis. carnali ꝯ¬
mercio utatur. Qd̃ eis qui ignorantes
canonum ꝓhibitionẽ. canonias eme¬
ferantur. Qd̃ nemo laicoꝵ a capite ieui¬
nii: nemo cłicoꝵ a qͥnqͣgesima usq in
pascha: carnes comedat. Qd̃ omni
mada quadragesimȩ fiat. Qd̾ ordines.
omni tp̃re. uel in uesꝑe salbati uel ꝑse¬
u̾ante ieiunio. indñĩca celebrentur.
celebretur. Ut ieiumũ scd̃m. in ebdo¬
mada pentecostes fiat. Qd̃ ab aduen¬
tu dñi usq ad octauas epiphaniȩ. ⁊ a
septuagesima. usq ad octauas pasche.
⁊ a pͥma die rogationũ usq ad octa¬
uas pentecosten. ⁊ a qͣrta feria occi¬
dente sole. omni tpre usq ad scd̾am fer̾.
oriente sole. treuia dei custodiat᷑. Qd̾
Qd̃ qͥ sacriordinis uiros. uel eoꝵ famu¬
los ceꝑit. anathema sit. Qd̃ qui ep̃oꝵ ł¬

Expanded text:
abbas esse non possit. Quod ecclesiasticae dignitates a nullo emantur vel vendantur. Quod nullus cujuslibet sacri ordinis carnali commercio utatur. Quod eis qui, ignorantes canonum prohibitionem, canonicas emeferantur. Quod nemo laicorum a capite jejunii, nemo clericorum a Quadragesima usque in Pascha, carnes comedat. 525 Quod omni mada Quadragesimae fiat. Quod ordines omni tempore vel in vespere Sabbati, vel, perseverante jejunio, in Dominica celebrentur: celebretur; ut jejunium secundum in hebdomada Pentecostes celebretur. Quod ab Adventu Domini usque ad octavas Epiphaniae, et a Septuagesima usque ad octavas Paschae, et a prima die Rogationum usque ad octavas Pentecostes, et a quarta feria occidente sole omni tempore usque ad secundam feriam oriente sole trevia Dei custodiatur. QuoQuod qui sacri ordinis viros vel eorum famulos ceperit, anathema sit. Quod qui ep
Abbreviated transcription (Latin):
ad pb̃ratũ ñ ꝓuehant᷑: nͥ pͥus ad religi¬
osam uitam tͣnsierint. Qd̾ qui ad eccle¬
siam uel ad crucem ꝯfug̾it. data m̃¬
broꝵ impunitate. iusticiȩ tradatur.
uel innocens liberet᷑. Quod una q̃ꝙ
eccłia decimas suas hãt: nec ad alt̾am
tͣnseant. Qd̃ laicus decimas nec uen¬
dat. nec retineat. Qd̾ ꝓ sepult᷑a mor¬
tuoꝵ. p̃cium ñ exigatur. In eo ꝯcilio.
ex ꝯmunicaũ doninꝰ papa philippũ re
Similit̾ ullam maledictam ꝯiugẽ
eus. ⁊ om̃s qui eam reginam. ł dñam
nominau̾int: qͦusq ad em̃dationem
uen̾int. ⁊ ita ut alt̾ ab alt̾o discedat.
Similit̾ Guibtũ rauennatem. qͥ se pa¬
pam appellat: ⁊ henricũ imꝑatorem
alemannoꝵ qͥ eũ manutenet: ⁊c̃.

Expanded text:
ratum non provehantur, nisi prius ad religiosam vitam intraverint. Ut qui ad ecclesiam vel ad crucem confugerit, data membrorum impunitate justitiae tradatur, vel innocens liberetur. Ut unaquaeque ecclesia decimas suas habeat, nec ad alteram transeant. Ut laicus decimas non vendat, nec retineat. Ut pro sepultura mortuorum pretium non exigatur. In eodem concilio excommunicavit dominus papa Philippum regSimiliter et illam maledictam conjugem ejus, et omnes qui eam reginam vel dominam nominaverint, quousque ad emendationem venerint, ita ut alter ab altero discedat. Similiter Guibertum Ravennantem, qui se papam appellat; et Henricum imperatorem Alamannorum, qui eum manutenet.
Abbreviated transcription (Latin):
ni deuen̾ant: ut nullis uł minimis ex
tantib causis. qͥsq alium caꝑet: nec nisi
maguo redemptum. abire sineret. Pt̾ea.
sẏmonicꝰ auguis. ita lubricũ caput erexe¬
rat: ita uenenato fotu mortiferi g̾mi¬
nis oua uaporau̾ant: ut totus orbis
sibilo letali infectꝰ. eccłiasticos honores
corrumꝑet. Tunc enĩ ñ dicam ep̃i ad ec
clesias: s nec quilibet ad qͦscũq ordines.
nͥ ꝑ pecunias aspirabat. Tc̃ legitimis ux¬
orib exclusis. in ulti ꝯtrahebant diuor¬
tiũ: alienũ expugnantes matͥmoniũ.
Quare. qr in his ⁊ in illis erat ꝯfusa cri¬
minum silua: ad penam qͦrdam potñ¬
tioꝵ designata st̃ nomina. Uñ. ne longr̃
faciam: totam actionem ꝯ ci lii subnec¬
tam: quedam meis sermonily ꝓ compen
ni pape ħ capitła finita sunt. Qd̃ eccłia¬
sit catholica. in fide: casta. pudicitia. lib̾a.
ab omni sclari seruitute. Ut ep̃i uel ab¬
bates. uel aliquis de clero: aliqͣm eccłia¬

Expanded text:
ni devenerant, ut nullis vel minimis causis ni devenerant, ut nullis vel minimis causis extantibus quisque alium caperet, nec nisi magno redemptum abire sineret. Praeterea symonicus anguis ita lubricum caput erexerat, ita venenato foetu mortiferi germinis ova vaporaverat, ut totus orbis lethali sibilo infectus ecclesiasticos honores corrumperet. Tum enim non dicam episcopi ad 524 ecclesias, sed nec quislibet ad quoscunque ordines, nisi per pecunias aspirabat. Tunc, legitimis uxoribus exclusis, multi contrahebant divortium, alienum expugnantes matrimonium; quare, quia in his et illis erat confusa criminum sylva, ad poenam quorundam potentiorum designata sunt nomina. Unde, ne longum faciam, totius actionem concilii subnectam; quaedam meis sermonibus pro compni papae, haec capitula finita sunt. Quod ecclesia catholica sit in fide, casta, libera ab omni servitute; ut episcopi, vel abbates, vel aliquis de clero, aliquam ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
postolico culmini: euasis alpib.
uenit in gallias. Aduentꝰ causas fereba¬
tur ꝑspicua: qd̾ uiolentia Gub̃ti. roma
extrusꝰ: cit᷑ montanas ad sui reu̾entiã.
sollicitaret eccłas. Illd̾ repositius ꝓposi¬
tũ ñ ita uulgabatur: qd̾ boamundi
consilio. totam pene europam. in asiati¬
cam expeditionem moueret: ut intan¬
to tumultu omniũ ꝓuinciaꝵ. facile ob¬
erratis auxiliarib. ⁊ urbanꝰ romã: et
boamundꝰ iliricum ⁊ macedoniã ꝑuade¬
ret. Nam eas t̾ras et quicqͥd p̃terea a di¬
rachio. usq in thessalonicã ꝓtendit᷑
Guischarilꝰ pat̾. suꝑ alexium acqͥsierat.
Iccirco illas boamundꝰ iuri suo cõpet̾e
clamitabat. inops appule hereditatis:
quã genitor. rogerio minori filio dele¬
gau̾at. Uerũtñ. quecũq tnseundi fu̾it
occasiomagno ⁊ illustri. aduentꝰ eiꝰ xp̃ia¬
de catholica fide .⁊ eoꝵ qui int̾ se disside¬
flagitia. quib licent̾ singuli incuba¬
bant: ad hoc calamitatis. om̃s cis alpi¬

Expanded text:
postolico culmini, evasis Alpibus venit in Gallias: adventus causa ferebatur perspicua, quod, violentia Guiberti Roma extrusus, citramontanas ad sui reverentiam sollicitaret ecclesias. Illud repositius propositum non ita vulgabatur, quod Boamundi consilio pene totam Europam in Asiaticam expeditionem moveret; ut, in tanto tumultu omnium provinciarum facile obaeratis auxiliaribus, et Urbanus Romam, et Boamundus Illyricum et Macedoniam, pervaderent: nam eas terras, et quidquid praeterea a Dirachio usque in Tessalonicam protenditur, Guiscardus pater super Alexium acquisierat, iccirco illas Boamundus juri suo competere clamitabat; inops haereditatis Appulae, quam genitor Rogero comiti filio delegaverat. Veruntamen, quaecunque transeundi fuerit occasio, magno et illustri adventus ejde catholica fide, et inter se dissideflagitia quibus singuli licenter incubabant, ad haec calamitatis omnes Cisalpi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdens: cursum patͥarchȩ accełauit.
Ille clauib quas gestabat. aditum ec¬
clesiȩ sepulcralis aꝑiens. ͥ celeste munꝰ
cereo accenso extulit: omnib ad hoc
concurrentib. ⁊ municans. Mox ꝑ
omnem eccłiam cet̾e diuinitꝰ accensȩ
sunt lampades: mirum in modum
illa quȩ ꝓxime illummnanda esset.
fumo p̃misso uicinam accensionem
docente. Sic mirũ uetꝰ xp̃i artificium.
nouit quosamat t̾rere. ut mulceat:
⁊in mat̾iam tͣnseat laudis. cõminati¬
o potestatis. Quia enim dei dona usi¬
tata. assiduitate ipsa uiluerunt ho¬
minib: plerumq assensum indul¬
gentiȩ suȩ. raritate cõmendat. ut a

Expanded text:
prodens, cursum patriarchae acceleravit. prodens, cursum patriarchae acceleravit. Ille, clavibus quas gestabat adytum aediculae sepulchralis aperiens, coeleste munus cereo accenso extulit, omnibus ad hoc concurrentibus communicans. Mox per omnem ecclesiam caeterae divinitus accensae sunt lampades; mirum in modum illa, quae proxime illuminanda esset, fumo praemisso vicinam accensionem 588 docente. Sic nimirum Christi vetus artificium novit quos amat terrere ut mulceat, et in materiam transeat laudis comminatio potestatis. Quia enim dona Dei, usitata, assiduitate ipsa vilescunt hominibus; plerunque assensum indulgentiae suae caritate commendat, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
sacratus. qui solebat uigiliam pas¬
che illustrare:: tardauit plus solito.
Salbato enim lectis alt̾natim lectio¬
nib grecȩ ⁊ latine: repetito ꝙ ter ki¬
rieleyson. clara syroꝵ melodia ꝑstre¬
pente: cum nec dum appareret ignis.
⁊ iam occiduus sol uesꝑam urgeret.
noctem inueheret: ab omnib eum
merore in domos discessum. Placue¬
rat enim ꝑpenso consilio. ut illa no¬
cte omni homine uacaret sci sepul¬
cri eccłia: ne aliquis cui ulcerosa sqͣ¬
bat conscientia. d̾m magis irritaret.
ingerendi imprudentia. Iamꝙ dilu¬
culo sensim in lucem serpente: ꝓcessio
latinoꝵ ad templum salomonis edicit᷑::
ut ibi oraturi dei miscdiam inuita¬
rent. Idem circa sepulcrũ dñi facie¬
bant sẏri: ui doloris capilos ⁊ barbas
uellicantes. Nec diu potuere pati di¬
uina uiscera: ꝯfestim igne in unam
lapidem sepuleriimmisso. Quẽ cum
animadu̾tiss sẏrus. ꝑ fenestellas scin¬
tillantem: plausu manuũ lecitiam

Expanded text:
sacratus, qui solebat vigiliam Passacratus, qui solebat vigiliam Paschae illustrare, tardavit plus solito. Sabbato enim lectis alternatim lectionibus Graece et Latine, repetitoque ter Kyrie eleison, et clara Syrorum melodia perstrepente, cum necdum appareret ignis, et jam occiduus sol vesperam urgeret, noctem inveheret, ab omnibus cum moerore in domos discessum. Placuerat enim perpenso consilio ut illa nocte omni homine vacaret sancti Sepulchri ecclesia, ne aliquis, cui ulcerosa squalebat conscientia, Deum magis irritaret ingerendi impudentia. Jamque diluculo sensim in lucem serpente, processio Latinorum ad templum Salomonis edicitur, ut ibi oraturi Dei misericordiam invitarent: idem circa sepulchrum Domini faciebant Syri, vi doloris barbas et capillos vellicantes. Nec diu potuere pati divina viscera, confestim igne in unam lampadem sepulchri immisso. Quem cum animadvertisset Syrus per fenestras scintillantem, plausu manuum laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
fauore adeptus: qͣmuis minimi et pe¬
ne dico pudendi regni dñs. Quare de
tentię illius ꝯtuitu spaciari: cuiꝰ suffra¬
gio. timeri xp̃ianipossent. qui office̾
neqͥrent. uix enim in tota militia. qͣ¬
dringenti exant milites: et tot pedi¬
tes. qui ierosolimã:iramulam ⁊ cai¬
pham. et iopẽ custodirent. Nam qui
ueniebant naiuigio. in tuto tñ int̾ tot
hostium portus animo̾.scĩs adoratis.
statim repatͥandum censebant: pede¬
stri uia penitus int̾clusa. Cumulabat
qͥuimino difficultatem: quod mar¬
cio m̃se tancredus discesserat. antio¬
chiȩ pͥncipaturus: et nec ipse regi.
nec rex ipsi auxilium. ꝓ uiȩ longitu¬
dine conferre ualebat. Ad de. quod si
necessitas exposceret: sine ir reparabi¬
lis discriminis metu. gentem suam
de uno in aliud castrum ñ tͣnsducẽt.
Euidens gͦ miracłm ꝓnuncio: quod
dei solius tutum suffragio. tanta bar¬
baroꝵ horrebat natio.
llo anno. qui fuit dñicȩ incarnati¬
onis millesimꝰ centesimꝰ pͥmꝰ: ignis

Expanded text:
favore adeptus, quamvis minimi et pene dico pudendi regni dominus. Quare dectentiae illius contuitu spatiari, cujus suffragio timeri Christiani possent qui officere nequirent; vix enim in tota militia quadringenti milites erant, et tot pedites, qui Ierosolymam, et Ramulam, et Caipham, et Joppe custodirent. Nam qui veniebant navigio, intuto tamen inter tot hostium portus animo, sanctis adoratis, statim repatriandum censebant, pedestri via penitus interclusa. Cumulabat quinimmo difficultatem quod Martio mense Tancredus discesserat Antiochiae principaturus, et nec ipse regi, nec rex ipsi, auxilium pro viae longitudine ferre valebat; adde quod, si necessitas exposceret, 587 sine irreparabilis discriminis metu gentem suam de uno in aliud castrum ne transduceret. Evidens ergo miraculum pronuncio, quod Dei solius tutum suffragio tanta barbarorum horrebat natio. § 379. Illo anno, qui fuit Dominicae incarnationis millesimus centesimus primus, ignis
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ aufugeret. ut uix eam iam uidere
potuissem. eleuata manu adiuraui eã
dicens. In nomine diũ mei rechonis sta.
⁊ ñ mouearis ultra. Et ecce qͣs cathenis
obligata stetit in loco fixa. donec eam
quasi ouum derelictũ tollerem. Tune
ille inani gestione ꝑflatꝰ. dix̃ coram oĩb
Nc̃ apparet scĩtas mea. nẽ scio qͥ sim. nẽ
agnosco qͥd futurus sim. Ex illo die. ex¬
sum illum hominem. suꝑ om̃s familia¬
res suos miro coluit amore.

Expanded text:
citer aufugeret, ut vix eam iam videre citer aufugeret, ut vix eam iam videre potuissem, elevata manu adiuravi eam dicens: „In nomine domini mei Rechonis sta et non movearis ultra!" Et ecce quasi catenis obligata stetit in loco fixa, donec eam quasi ovum derelictum tollerem.' Tunc ille inani gestione perflatus dixit coram omnibus: 'Nunc apparet sanctitas mea; nunc scio, qui sim; nunc agnosco, quid futurus sim'. Ex illo die exosum illum hominem super omnes familiares suos miro coluit amore.
Abbreviated transcription (Latin):
assumpste duos canicłos in manũ suã. qsͣ
gallica lingua ueltres uocant. q̃ agilitate
sua uulpes ⁊ cet̾as minores bestiolas facil¬
lime capientes. quacaras ⁊̃ et alia uolati¬
lia assensu cełiore sepe fallent. et dum
in uia uulꝑem murib insidiantem ui¬
deret. ex imꝓuiso canes illi tacitꝰ unmi¬
sit. Qui uolatu rapidissimo ruentes pꝰ
ipsam. intra iactum sagite comp̃hende¬
runt. Ipse quoq cursu p̃cipiti consecu¬
tus uiuam ⁊ sanam dentib canũ uel
unguib excussit. Canes autem ubipo¬
tuit abscondit. tripudians cũ illo mu¬
nere ad dñm suũ introuiit. ⁊ simplicit̃
infit. Ecce dñe quale munꝰ ego pauꝑ¬
comp̃henderet. At ille ꝓpius accedens.
⁊ ꝑ salutem ipstus añ sui uirans. quod ue¬
ritatem ab eo ñ celaret. intulit. Dñe ꝑ cã¬
pum istum cauallicans. ⁊ uulpem istã
ñ longe aspiciens. laxis habenis pꝰ illam
tendere cepi. Norro cum ipsa tamꝑni¬

Expanded text:
assumpsit duas caniculas in manu sua, quas assumpsit duas caniculas in manu sua, quas Gallica lingua veltres nuncupant, quę agilitate sua vulpes et ceteras minores bestiolas facillime capientes, quacaras etiam et alia volatilia ascensu celeriore sepe fallerent; et dum in via vulpem muribus insidiantem videret, ex inproviso canes illi tacitus inmisit. Quę volatu rapidissimo ruentes post illam intra iactum sagittę comprehenderunt. Ipse quoque cursu praepetis consecutus vivam et sanam dentibus canum vel unguibus excussit; canes autem ubi potuit abscondens, tripudians cum illo munere ad dominum suum introivit et suppliciter infit: 'Ecce, domine, quale munus ego et paupcomprehenderet. At ille propius accedens et per salutem ipsius domini sui iurans, quod veritatem ab eo non celaret, intulit: 'Domine, per campum istum cavallicans et vulpem istam non longe aspiciens laxis habenis post illam tendere cępi. Porro cum ipsa tam perni
Abbreviated transcription (Latin):
quã p̃ceptũ suũ p̃t̾mitt̾e ausum. licet in¬
nis cognatꝰ regis optime in quadam
Qui iuxrta stulticiam suam ioculartt̾ il¬
la u̾ba suscipiens: ⁊lle imꝑatoris cogna¬
rii possunt bub agͥcolantib ue trenere.
mineas in eum acies impr̃ intorquens.
uit alius epc̃ paruissime strarbure¬
sorem ad dm̃ haberi.s ipse diuinis culti¬
b uoluit honorari. S talem suꝑbiam
retur. ne omnib abhominabilis cũ ydolẽ
gentium reputaret᷑. Hic habuit unũ ua¬
sallum ñ ignobilem ciuitim suoꝵ. ualde
strenuũ ⁊ induistriam. cui tñ ille ñ dicam
aliquod beneficiũ. s ne ullum qͥdem ali¬
qͣndo blandum sermonẽ impendit. Qͥ
nesciens qͥd ag̾e̾ posset. ut immites esꝰ aiõs
placaret. excogitauit ut si aliquõd signũ
in nomine illiꝰ se fecisse comꝓbaret ad gra¬
tiam ipsiꝰ ꝑuenire ualeret. Cum gͦ de do¬
mo de domosua ad ep̃m̃ uenire disponet.

Expanded text:
quam praeceptum suum praetermittere ausum, licet inquam praeceptum suum praetermittere ausum, licet innis, cognatus regis, optime in quadam Qui iuxta stulticiam suam ioculariter illa verba suspiciens et illum imperatoris cognariipossunt bubus agricolantibus vetrenere'. mineas in eum acies imperator intorquens a. 20. Fuit alius episcopus parvissimę sorem ad Deum haberi, sed ipse divinis cultibus voluit honorari. Sed talem superbiam retur, ne omnibus abhominabilis cum idolis gentium reputaretur. Hic habuit unum vassallum, non ignobilem civium suorum, valde strennuum et industrium, cui tamen ille, non dicam aliquod beneficium, sed nec ullum quidem aliquando blandum sermonem impendit. Qui nesciens, quid agere posset, ut inmites eius animos placaret, excogitavit, ut, si aliquod signum in nomine eius se fecisse comprobaret, ad gratiam ipsius pervenire valeret. Cum ergo de domo sua ad episcopum venire disponeret,
Abbreviated transcription (Latin):
stomachis tepebant in manib. Int̾ea uͦ
pistores. iani. coci. ⁊ fartores plenis uentͥb
omnimoda gule irritam̃ta exqͥsitis artib
p̃parabant. qualis ñ quã cena magno cõ¬
posita est. k. Mane autẽ facto cũ aliqͣntisꝑ
ad sobrietatem rediret epc̃. ⁊ luxũ quẽ
pͥdie coram satellitib imꝑatoris expen¬
derat ꝑ horrore cepisset. ussit eos adduci
ad se ⁊ regiis muñib honoratos adiurauit.
ut de se bona ⁊ modesta apud t̾ribilem. R
narrare dignarent᷑. ⁊ qͥa publice in eccłia
ipsis audientib p̃dicaret. Quos cũ reu̾sos
tatem nrãm honoraret. ⁊ adiecert̃. fide¬
summoꝙ sac̾dotio dignissimꝰ est.Nam si
nr̃e uilitati credere dignamin fatem᷑
sublimitati ur̃e. quia declamatore illũ
conscius. de modo p̃dicationis inquireret.
u illi eum fallere ñ auderent. omma ꝑ
ordinem retexuerunt. ẽunc intelligens
causa timoris sui aliqͥd illũ conatũ loqui.

Expanded text:
stomachis tepebant in manibus. Interea vero stomachis tepebant in manibus. Interea vero pistores, lanii, coci et fartores plenis ventribus omnimoda gulę irritamenta exquisitis artibus praeparabant, qualis numquam cena magno composita est Karolo. Mane autem facto cum aliquantisper ad sobrietatem rediret episcopus et luxum, quem pridie coram satellitibus imperatoris expenderat, perhorrere cępisset, iussit eos adduci ad se et regiis muneribus honoratos adiuravit, ut de se bona et modesta apud terribilem Karolum narrare dignarentur, et quia publice in ęcclesia ipsis audientibus praedicaret. Quos cum reversos ritatem nostram honoraret'. Et adiecerunt: 'Fidesummoque sacerdotio dignissimus est. Nam si nostre vilitati credere dignamini, fatemur sublimitati vestrę, quia declamatorie audivius imperitię conscius de modo praedicationis inquireret et illi eum fallere non auderent, omnia per ordinem retexerunt. Tunc intellegens causa timoris sui aliquid illum loqui conatum,
Abbreviated transcription (Latin):
geminis uasis immissũ. fastidio ł nausia
laborantes. in sui desidium posset allicẽ.
Sedebat autem ipse mol lissimis plumis.
p̃ciosissimo serico uestitis exstructꝰ. imꝑ¬
atoria purpura indutus. ita ut nichil il¬
li nisi sceptrũ. ⁊ nom̃ regium deeẽt. ditis
comꝑatione illi palatini. hoc ẽ iniucts¬
simi .k. ÷ ceres uilissimi sibimet uide¬
rentur. Qui cũ pꝰ ammirabile illud ⁊
regib inusitatum conuiuiũ. licentiam
abeundi pet̾ent. ille ut eis magnificenti¬
am suam ⁊ głam manifestius ostendẽt.
uissit ꝓcedere ꝑitissim os cantandi magi¬
stros. cũ omnib organis musicoꝵ de qͦꝵ
uocib ⁊ sonitu fortissima corda molles¬
cerent. ⁊ liqui dissima rem fluenta dure¬
sc̾ent. Potuũ uͦ diu̾sissima gen̾a uariis
pigm̃tis. aut medicaminib contẽꝑata.
herbis ⁊ florib geminaꝵ uel auri fulgo¬
rem in se tͣhentib suũꝙ ruborem illis in¬
fundentib coronata. restagnantib iam

Expanded text:
gemmeis vasis inmissum, fastidio vel nausia gemmeis vasis inmissum, fastidio vel nausia laborantes in sui desiderium posset allicere. Sedebat autem ipse mollissimis plumis preciosissimo serico vestitis exstructus, imperatoria purpura indutus, ita ut nihil illi nisi sceptrum illud et nomen regium deesset, ditissorum comparatione illi palatini, hoc est invictissimi Karoli proceres, vilissimi sibimet ipsis viderentur. Qui cum post admirabile illud et regibus inusitatum convivium licentiam abeundi peterent, ille, ut eis magnificentiam suam et gloriam manifestius ostenderet, iussit procedere peritissimos cantandi magistros cum omnibus organis musicorum, de quorum vocibus et sonitu fortissima corda mollescerent et liquidissima Rheni fluenta durescerent. Potuum vero diversissima genera variis pigmentis aut medicaminibus contemperata, herbis et floribus, gemmarum vel auri fulgorem in se trahentibus suumque ruborem illis infundentibus, coronata, restagnantibus iam
Abbreviated transcription (Latin):
censebantur. Uoca ad me p̃illeatũ¬
ulum hominem qͥstat iuxta ostiũ
eccłie. festinans ille mandatũ dñi
cõplere. app̃hendens miserũ cepit
eum trahere ad ep̃m. Qui timens
ne gͣui multaret᷑ uindicta. qͥa tecco
capite in domo d̾i stare p̃sumpse¬
rat. totis uirib cepit reniti. ne qͣi
ad tͥbunal seuerissimi uidicis duõe¬
tur. Tunc ep̃e de eminentiorib ꝓs¬
piciens. ⁊ nc̃ uassallum suũ alloquens.
nunc illũ milellũ in c̾pans. excelsauo
bes uenire.Cum gͦ aut ii. aut me¬
tu deuictꝰ appropinqͣret. etiam atq¬
etiam deuide app̃hensũ capitis tegi¬
ñ extͣxit. ⁊ ad plebem ꝓ clamauit. Ecce
uidecis oppł rufus ẽ iste ignauus. Ireu̾sꝰ
ad attare sollemnia consecrauit. ł se conse¬
crasse simulauit. ẽalib gͦ missis ad finem
ꝑductis in grediunt᷑ in aulam uariis tape¬
tib. ⁊ omĩgenis ornatam palliis. uͭ oppipa¬
re ulud conuui ũ auro. ł argento. siue

Expanded text:
censebantur: 'Voca ad me illum picensebantur: 'Voca ad me illum pilleatum hominem, qui stat iuxta ostium ęcclesię'. Festinans ille mandatum domini complere,apprehendens miserum, cępit eum trahere ad episcopum. Qui timens, ne gravi multaretur vindicta, quia tecto capite in domo Dei stare praesumpserit, totis viribus cępit reniti, ne quasi ad tribunal severissimi iudicis duceretur. Tunc episcopus de eminentioribus prospiciens et nunc vassallum suum alloquens, nunc illum misellum increpitans, excelsa vobes venire'. Cum ergo aut vi aut metu devictus appropinquaret, dixititis tegimen extraxit et ad plebem proclamavit: 'Ecce videtis, populi, rufus est iste ignavus'. Et reversus ad altare sollempnia consecravit vel se consecrasse simulavit. Talibus ergo missis ad finem perductis ingrediuntur in aulam variis tapetibus et omnigenis ornatam palliis, ubi oppipare illud convivium, auro vel argento sive
Abbreviated transcription (Latin):
dicarent. aut quicũq ñ faceret. ep̃atꝰ
honore careret.S quid dico honorẽ.
cum apłs ꝓtestetur. si quis ep̃ãtum de¬
sicdat bonũ opus desiderat: S uere
uobis occulte fateor quia magnꝰ ho¬
nor in eo: opꝰ uͦ bonũ nec minimum
reqͥritur. Supͣdictꝰ gͥ pͥmas. ad tale p̃¬
ceptum cont̾ritꝰ. cũ nichil aliud sciret
nͥ deliciis affluere. ⁊ suꝑbie. timens
autem ne si episcopio careret. luxu¬
ria sua parit̾ uiduaret᷑. uocauit du¬
os de pͥmorib palatinis ad diem fes¬
tum. ⁊ pꝰ euangelii lectionem ascen¬
dit in gradus. quasi ad alloquendũ
ppłm. Cũq ad tam inopinatam rem
om̃s ad miati concurrerent. excepto
uno pauꝑculo ualde rufo gallicu¬
la sua qͥa pilleum ñ habuit. ⁊ de co¬
lore suo nimis caput induto. Dixit
nominetenꝰ ñ reuera epẽ ad hostia¬
rium uł scarionem suũ cuiꝰ digni¬
tatis aut ministeriiunz apud an¬
tiquos romanoꝵ. edilicioꝵ nomĩe

Expanded text:
dicarent, aut quicumque non faceret, episcopatus dicarent, aut quicumque non faceret, episcopatus honore careret. Sed quid dico: honorem? cum apostolus protestetur: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. Sed vere vobis occulte fateor, quia magnus honor in eo, opus vero bonum nec minimum requiritur. Supradictus igitur primas ad tale praeceptum conterritus, cum nihil aliud sciret nisi deliciis affluere et superbire, timens autem, ne, si episcopio careret, luxuria sua pariter viduaretur, vocavit duos de primoribus palatinis ad diem festum et post evvangelii lectionem ascendit ad gradus quasi ad alloquendum populum. Cumque ad tam inopinatam rem omnes admirati concurrerent, excepto uno pauperculo valde rufo, gallicula sua, quia pilleum non habuit et de colore suo nimium erubuit, caput induto, dixit nominetenus non re vera episcopus ad hostiarium vel scarionem suum, cuius dignitatis aut ministerii viri apud antiquos Romanorum ediliciorum nomine