comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibus popło teste surrexit:
TEM PORE TETRA DII
cuius dam procon sularis
uiri seruus daemonio correptus.
dolendo exitu cruciabatur Roga¬
tus ergo maRtInus. ut ei manũ
inponeret : deduci eum adse uibet.
Sednequam sps̃: nullo proferri modo
excella inqua erat potuit. ita in
aduenientes rabidis dentib saeiuiebat:
Tum tetradius ad gena beati iuri
aduoluitur : orans ut ad domum
inqua demoniachus habebatur
ipse descenderet: Tum uero mar¬
tinus negare se ꝓfani & gentilis domũ
adire non posse: N am te tradius
eodem tempore ad huc gentilitatis
errore. implicitus tenebatur.
Spondet ergose sidepuero demon
fuiss& exactus: xristianum fore.
ta martinus in posita m anu puero:
inmundũ ab eo sp̃m eiecit. Quo uiso
tetradius dnm nrm iħm credidit.
statimq caticuminus factus. nec
multum post baptizatus est:
semperq mastinum sclutis suȩ
ac torem miro coluit effectu.
ERIDE M
tempus in eodem oppido in¬
gressus patris familias
ciuusdam domum in limine

Expanded text:
sibus, populo teste, surrexit. sibus, populo teste, surrexit. tempore Tetradii cujusdam proconsularis viri servus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. Rogatus ergo Martinus, ut ei manum imponeret, deduci eum ad se jubet; sed nequam spiritus nullo proferri modo ex cella in qua erat potuit: ita in advenientes rabidis dentibus saeviebat. Tum Tetradius ad genua beati viri advolvitur orans, ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. Tum vero Martinus negare, se profani et gentilis domum adire posse nam Tetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. spondet ergo se, si de puero daemon fuisset exactus, Christianum fore. ita Martinus inposita manu puero inmundum ab eo spiritum eiecit. quo uiso Taetradius Dominum Iesum credidit: statimque catechumenus factus nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu. Per idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine
Abbreviated transcription (Latin):
genua eius amplectitur dicens. filia
mea moutur misero genere lan¬
guoris: & qđ ipsa est morte crudelius.
solo spu uiuit: iam carne prae mortua
rogo ut eam adeas: atq benedicas.
Confsido enim: quod perte reddenda sit
sanitati. Quauoce ille confusus.
obstupuit & refugit. dicens. hoc suȩ
non. eẽ. uirtutis. senem errare udi¬
tio: non esse  dignum perquem dñs
signum uistutis ostenderet Perstare
uẽhementius flens pater et orare.
ut exanimem uisitaret
Postremo
acir cum stantibus epĩs ire conpulsus.
descendit addomum puellȩ: Ingens
turba proforibus. expectans. quid¬
nam dei seruus. eẽt. acturus: Ac
primum quae erant illius familiaria
inistius modi rebus armasolo pros
tratus orauit Deinde egram in¬
tuens: dari sibi oleum postulat: qđ
cum benedixisset : in os puellȩ uim
scĩ liquoris infudit. Statimq
uox reddita est Tum paulatim
singula contactu eiꝰ coeperunt mem¬
bra uiuiscere: donec firmatis gres¬

Expanded text:
genua eius amplectitur dicens: filia genua eius amplectitur dicens: filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati. qua ille uoce confusus obstipuit et refugit dicens, hoc suae non esse uirtutis: senem errare iudicio, non esse se dignum, per quem Dominus signum uirtutis ostenderet. perstare uehementius flens aterpater et orare ut exanimem uisitaret: postremo a circumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad domum puellae. ingens turba pro foribus expectabat, ; quidnam Dei seruus esset facturus. ac primum quae erant illius familiaria in istius tratus oravit; deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat; quod cum benedixisset, in os puellae vim sancti liquoris infudit, statimque vox reddita est. Tunc paulatim singula contactu ejus coeperunt membra viviscere, donec firmatis gres
Abbreviated transcription (Latin):
hiuic fuit illud. cum eum idola
destruentem cultro quidaͣm
ferire uoluisset:: in ipso ictu ferrum ei
demanib excussum non comparuit:
lerumq autem contradicentibus sibi
rusticis ne eorum fana destrueret: ita
praedicatione scã gentilium animos
mitigabat : ut luce eis ueritatis
ostens ipsi sua templa subuerterent.
Curationum uero tam potens in eo gratia
erat : ut nullus fere ad eum egrotus
accesserit. qui non continuo ceperit
scinitatem: qđ uel exconsequenti. lique¬
bit exemplo
REUE RIS
PUELLA QUEDAM DIRA
paralssis aegritudine tene¬
batur : ita ut iam ꝑmultum
tempus nullo adhum ancis usus corpo¬
ris offitio fungeretur: om̃i exparte¬
prȩmortua uixtenui spũ palpitabat.
tristes adsolam funeris expectationẽ
ad sistebant propinqui: C¬
Cum subito
nuntiatur ad ciuitatem illam uenisse
mastinum: quod ubi puellȩ pater
conperit : currit exanimis profilia
rogaturus Et forte martinus iam
aecclesiam fuerat ingressus Ibi
inspectante populo. multisq aliis

Expanded text:
huic fuit illud. cum eum idola destruentem cultro quidam ferire uoluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non conparuit. plerumque autem contra dicentibus sibi rusticis, ne eorum fana destrueret, ita praedicatione sancta gentiles animos mitigabat, ut luce eis ueritatis ostensa ipsi sua templa subuerterent. Curationum uero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non continuo receperit sanitatem: quod uel ex consequenti liquebit exemplo. Treueris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam per mul-, tum tempus nullo ad humanris officio fungeretur: omni ex partepraemortua, vix tenui spiritu palpitabat. Tristes ad solam funeris exspectationem assistebant propinqui, cum subito nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. Quod ubi pater puellae comperit, cucurrit exanimis, pro filia rogaturus. Et forte Martinus jam Ecclesiam fuerat ingressus. Ibi inspecta
Abbreviated transcription (Latin):
hymnorũ uoces. suis V adstantibus dis-¬
cip̃lis: scam dõ xp̃o reddidit animã.
Cuius scm̃ corpus a clericis ciuita tum¬
ac popłoꝵ turbis cũ laudib & hymnis
ad turonicã porta batũr ciuitatẽ: ibi q in
poliandro publico ẽ sepultus. ubi post¬
modũ beatus perpetuus antistes laudabi
li ac uenerabili cuttu construxit aeccłiam:
tanti patris condignã meritis: In qua
raculoꝵ signa. plurime sanitatũ uirtu-

Expanded text:
hymnorum voces, suis astantibus dishymnorum voces, suis astantibus discipulis, sanctam Deo Christo reddidit animam.tatumet populorum turbis, cum laudibus et hymnis ad Turonicam portatur civitatem, ibique in polyandro publico sepultus est, ubi postmodum beatus antistes Perpetuus laudabili re, et venerabili cultu construxit ecclesiam tanti Patris condignam meritis: in qua raculorum signa, plurimae sanitatum virt
Abbreviated transcription (Latin):
cestate : mansuet. in suum redire gregẽ
mandauit: Etiam tante fuit misericor.¬
diȩ: ut canib sequentib lepusculũ im-¬
ꝑauerit stare. & miserã bestiolã a morte¬
prȩsenti eripuerit Uilla quedã in seno¬
nico grandinea sepius uastata tempestate:
ad preces scĩ maRđini multis liberata
est annis: Mulier a sanguinis fluxu:
uestim̃toꝵ illius tactu sanata est Talib
&iam electus dei sacerdos mũdo clari¬
it miraculis: ut in omĩ uita & conuer-¬
satione perfectus. in omĩ pietate & re-¬
ligione preclarus: in omĩ bonitate et
benignitate iocumdus. anno atatis suȩ
simo sexto. annis maturus & meritis utar
cȩlestia euocatusesit regna: quatinus
cũ multiplici laboris sui mercede perpe-
obitus sui multo ante prenoscens. & qui¬
busdã suis predicens fratribus : appropin-¬
quanteq hora febriũ tactus doloribus
letus in dei laude int̾ diuina prȩdicati:¬
onis uerba: inter angelicas cȩlestium

Expanded text:
testate, et mansueta in suum redire gregem testate, et mansueta in suum redire gregem mandavit. Etiam fuit tantae misericordiae, ut canibus sequentibus lepusculum imperaverit stare; et miseram bestiolam a praesenti morte eripuit. Villa quaedam in Senonico grandinea saepius vastata tempestate, ad preces sancti Martini, multis liberata est annis. Mulier a sanguinis fluxu vestimentorum illius tactu sanata est. X. Obiit. --Talibus etiam electus Dei sacerdos mundo claruit miraculis; et in omni vita et conversatione perfectus, in omni pietate et retate et benignitate jucundus, anno aetatis suae i XXVI, annis maturus et meritis, in coelestia advocatus est regna; quatenus cum multiplici sui laboris mercede, perpetdiem obitus sui multo ante pernoscens, et quibusdam suis praedicens fratribus, appropinquanteque hora, febrium dolore tactus, laetus in laude Dei, inter divina praedicationis verba, inter angelicas coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
figuris horribiles aspectus. nichil mecu¬
ens: nec ullis eoꝵ fallatiis illudi potuit.
multa predixerit futura. ueluti maxime
ignis subito de uertice fulxit illius Luã¬
tius quidã egrotus properante ad se be¬
ato uiro. prius sanitatẽ recepit: quã se s
MANTINUS domũ intrar&e: In eadẽ quoq
domo puerũ a serpente percussum: scõrs
tactu digitorũ a periculo mortis eruit
uitia non doluit. ob ꝓbria non sensit: Immo
&e quorũcdã rusticoꝵ flagella placido sustr¬
nuit animo: eoꝵꝥfoxa terris animalia solo
soluebat sermone Nemini adulando blã-¬
diebatur principi: nulli ueritatis uerba
tacuit. ad nota semꝑ orationũ subsidia re¬
currens: Unde si quid ei potestas renuit se¬
cu laris: mox duina prestitit pietas.: Nuie-¬
dã persona demoniaco arrepta sp̃u: pro
stramine ubi sc̃s̃ alartirius sederat a potes¬
tate eruta est inimica. Non solũ homines
sed ceiã animalia a demonũ liberans po¬

Expanded text:
figuris horribiles aspectus nihil metufiguris horribiles aspectus nihil metuens, nec ullis eorum fallaciis illudi potuit. Smulta praedixerit 161 futura: veluti Maximo igneus subito de vertice fulsit illius. Evantius quidam aegrotus, properante ad se beato viro, prius sanitatem recepit, quam sanctus Martinus domum intraret. In eadem quoque domo puerum a serpente percussum, sanctorum tactu digitorum a periculo mortis eruit.vicia non doluerit, opprobria non senserit: imo et quorumdam rusticorum flagella placido sustinuit animo, eorumque fixa terris animalia solo solvebat sermone. Nemini adulando blandiebatur; principi nulli veritatis verba tacuit, ad nota semper orationum subsidia recurrens. Unde si quid ei potestas renuit saecularis, mox divina praestitit pietas. Quaedam puella daemoniaco arrepta spiritu, stramine, ubi sanctus Martinus sedebat, a potestate erepta est inimica. Non solum homines, sed etiam animalia a daemonum liberans po
Abbreviated transcription (Latin):
nã conuersus est religionẽ: Cuiusdã
quoq patris familias puerũ a demone
arreptũ : digitos in os mittens. spm̃ ma¬
lignũ per pudenda patientis exire con-¬
pulit Leprosũ in porta paliacȩ ciui-¬
tatis: a deformitate sui corꝑis solo sal¬
uauit oscoͥio. Sed & finbrias uestim̃ti
eius uł fila cilitii: multos sanare morbos
cõpertum est. Filia arborii p̃fecti ꝑ
in positionẽ epistolȩ scĩ MARTINI: a gra-¬
uissimis liberata est febribus. Paulini
oculũ p̾eniculo suꝑposito. sanauit do-¬
cadens ꝑ gradus: grauit̾ pęne totis at-¬
tritus est menbris. nocte ab angło ad in-¬
tegrã recreatus est sanitatẽ: Sepiusq
angelicis uisitationib: & famili ari
locutione fruebatur: Quadã uero die
beatissimȩ genitricis dei &e dnĩ nrĩ iħu
& scãrum uirginũ telȩ ⁊ agnetis uisita-¬
tione: uir dei honoratus & confortatꝰ est
Nã demonũ fantasmata & in diuersis

Expanded text:
nam conversus est professionem. Cujusdam nam conversus est professionem. Cujusdam quoque patrisfamilias puerum a daemone arreptum atrocissimo, digitos in os mittens, spiritum malignum per pudenda patientis exire compulit. Leprosum in porta Parisiacae civitatis a deformitate sui corporis solo salvavit osculo; sed et fimbrias vestimenti ejus, et fila cilicii multos sanare morbos compertum est. Filia Arborii praefecti per impositionem epistolae sancti Martini a gravissimis liberata est febribus. Paulini oculum peniculo superposito sanavit a docadens per gradus, graviter pene totus attritus membris, nocte ab angelo ad integram recreatus est sanitatem: saepiusque angelicis visitationibus et familiari locutione fruebatur. Quodam vero die beatissimae Genitricis Dei et Domini nostri sanctarum virginum Theclae et Agnetis visitatione vir Dei honoratus et confortatus est. Nam daemonum phantasmata, et in diversis
Abbreviated transcription (Latin):
permisit dominari uestigiis. Ruentẽ
pinũ suꝑ se: signo crucis obposito auer-¬
tit : mirantẽq turbã xpõ credere fe-¬
cit Se ipsũ in tectu cususdã domus
flãmis obposuit: ne innocua lederae ig.¬
nis tecta. qui fanũ incendit idolatriȩ. Ui.¬
Aliud quoq templũ antiquo errore
demonib dedicatũ : dũ manu non po¬
tuit humana. angelico suffultus auoci-¬
lo subuertit. Necnon alio loco gen-¬
tilium sacra subuertens. a quodã pa-¬
gano gladio appetitus. ille nudum
ferientis ictui collũ opposuit: sed in-¬
pius retro cadens. suã intelligens impieta¬
tẽ: ueniã postulauit a scõ. Alteroq ui¬
brante ictũ in scm̃ capud: ferrũ fugit de
manibus: Treueris paraliticã puellam
totisq reso lutis menbris: sacra bene.¬
dicti olei infusione aostante populo
pristinȩ reddidit sanitati: Tetradii ꝓ.¬
consularis uiri seruũ: manus inpositi¬
one a demonio liberauit: Unde & ille
tetradius cum tota domi sua: ad apĩa¬

Expanded text:
permisit dominari vestigiis. Ruentem pinum super se signo crucis opposito avertit, mirantemque turbam Christo credere fecit. Seipsum in tecto cujusdam domus flammis opposuit, ne innocua laederet ignis tecta, qui fanum incendit idololatriae. Aliud quoque templum antiquo errore daemonibus dedicatum, dum manu non potuit humana, angelico fultus auxilio subvertit. Nec non alio loco gentilium sacra subvertens, a quodam pagano gladio appetitus, ille nudum ferientis ictui collum opposuit; sed ipius retro cadens, suam intelligens impietatem, veniam postulavit a sancto; alteroque librante ictum in sanctum caput, ferrum effugit de manibus. Treveris paralyticam puellam, totisque resolutam membris, sacra benedicti olei infusione, astante populo, pristinae reddidit sanitati. Tetradii proconsularis viri servum manus impositione a daemonio liberavit. Unde et ille Tetradius cum tota domo sua ad Christia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m nisi in eo habituie formaq: qua
passus. ẽ. nisi crucis stigmata profe¬
rentem: uenisse non credam. Ad hanc
ille uocem statim ut fumus euanuit:¬
& cellulam tanto foetore compleuit
ut in dubia indicia relinqueret di abo lũ
se fuisse. Hoc ita gestum ut supra¬
retulimus. exipsius martini ore cog¬
noui nequis forte existimeg fabulosũ
AM .CUM. O LIM

Expanded text:
tum, nisi in eo habitu formaque qua passus est, nisi crucis stigmata praeferentem, venisse non credam. Ad hanc ille vocem statim ut fumus evanuit, et cellulam tanto fetore complevit, ut indubia indicia relinqueret, diabolum se fuisse. Hoc ita gestum ut supraretulimus, ex ipsius Martini ore cognovi, ne quis forte existimet fabulosum. XXV. Nam cum olim
Abbreviated transcription (Latin):
modisunt. Nosquoq cumtali uiro
oderint. Allud facile confido: om̃ib:
scis. opusculum istud gratum fore:
Decetero siquihȩc infideliter legerit:
ipse percapit. Ego michi conscius
sum: me rerum fide. & amore xp̃i
in pulsum ut scriberem: manifesta
exposuisse. uera dixisse. Paratumq
ut spero habebit adõ premium: non
quicumq legerit. sedquicumq cre¬
diderit.

Expanded text:
modi sunt, nos quoque cum tali uiro oderint. illud facile confido, omnibus sanctis opusculum istud gratum fore. de cetero si qui haec infideliter legerit, ipse peccabit. ego mihi conscius sum me, rerum fide et amore Christi inpulsum ut scriberem, manifesta exposuisse, uera dixisse: paratumque, ut spero, habebit a Deo praemium, non quicumque legerit, sed quicumque crediderit.
Abbreviated transcription (Latin):
tati atq scutati instar miliciae
cȩlestis se obtulerunt: dicentes
missos se adnõ. ut rusticã multitu¬
dinem fugarent. Presidiumq
martino ferrent. nequis dũ templũ
dirueretur obsister& : redir& ergo
& opus coeptum deuotus impleret:
ta regressus aduicũ: inspectantibus
gentilium turbis & quiescentibus.
dum profanam aedem. usque ad fun¬
damenta dirueret : aras omnes atq
simula chra redegit inpuluerem.
Quo uiso rustici cumse intelligerent
diuino nutu obstupe factos atq
perterritos. ne epis copo repugna-¬
rent : omnes fere indnm iħm cre-¬
diderunt. clamantes palam et
confi tentes deum martini colendũ:
sibi
UID ETIAM.¬
INPAGO EDUO RUM GESTŨ
sit : referam: ubi dumtem¬
plum itidem
ȩuerteret : furens gen

Expanded text:
tati adque scutati instar militiae tati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarent praesidiumque Martino ferrent, ne quis, dum templum dirueretur, obsisteret: rediret ergo et opus coeptum deuotus impleret. ita regressus ad uicum, inspectantibus gentilium turbis et quiescentibus , dum profanam aedem usque ad fundamenta dirueret, aras omnes adque simulacra redegit in puluerem. quo uiso rustici, cum se intellegerent diuino nutu obstupefactos adque perterritos, ne episcopo repugnarent, omnes fere Iesum Dominum crediderunt, clamantes palam et confitentes, Deum Martini colendum, sibi uid etiampago Aeduorum gestum sit, referam. ubi dum templum itidem euerteret, furens gen
Abbreviated transcription (Latin):
SUBIDEM FERE TEMPORO
eodem in opere. uirtutem
edidit: N amcum inuico quodam fano
antiquissimo. & celeberrimo ignem
in misisset : in proximam immo ad¬
herentem domum. agente uento flam¬
marum globi ferebantur Quod ubi¬
MARTINUS aduertit: rapido cursu
tectum domus scandit. obuium se
aduenientib flammis inferens:
um uero mirum in modum cerneres
contra ium uenti ignem retorquera.
ut compugnantium interse ȩlemen¬
torum. quidam conflictus uideretus.
ta uirtute martini. ibi tantum.ẽ.
ignis operatus: ubi iusfus est.
NUICO AUTEM¬
ILIO CUI LE PROSUM NOMEN EST.
cum idem templum opulentissimũ
super sticione religionis uoluisset
euertere : restitit ei multitudo genti¬
lium. Adeo ut non absq iniuria sit
repulsus: Itaq secessit ad proxima
loca : ibiq ꝑtriduum cilicio tectus
et cinere. ieiuntis semꝑ atq orans
precabatur addnm̃ : ut quia templũ
illud euertere humana manii non
potuisset. uirtus illud diuina dirue¬
ret: Tum subito ei duo angłi has¬

Expanded text:
sub idem fere tempus eodem in opere uirtutem edidit. nam cum in uico quodam fano antiquissimo et celeberrimo ignem inmisisset, in proximam, immo adhaerentem domum agente uento flammarum globi ferebantur. quod Martinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum cerneres contra uim uenti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est operatus, ubi iussus est. In uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulentissimum superstitione religionis uoluisset euertere, restitit ei multitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaque secessit ad proxima loca, ibique per triduum cilicio tectus et cinere, ieiunans semper adque orans, precabatur ad Dominum, ut, quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli has
Abbreviated transcription (Latin):
princeps arriginorum grauissime in¬
sectatus est: Multisq affectũ in uirus
deciuitate exturbauit Caedendũ
itaq tempori arbitratus. ad insula cui
gallinaria  romen est secessit:
omite quodam presbitero magna¬
rum uirtutum uiro: Sic aliquandiu.
radicibus uixit herbarum. Quo
tempore elleborum uenenatum
ut ferunt gramen incrbum supsit:
Sedcum uim ueneni inse crassantis
uicina moste sensisset : imminens
ꝑiculũ oratione repulit: statimq
om̃is dolor fugatus. ẽ Ne multo post.
cũ scõ hylario conperisset regis¬
paenitentia potestatẽ indultã fuisse
redeundi: Romae ei temptauit
occurrere. profectusq est adurbẽ.
UMI IAM
HYLARITIS
praeterissec: ita cũ est
uestigus pro secutus
Cumq ab eo gra¬
tissime fuisset susceptus. haud longe
sibi ab oppido monasterium colloca

Expanded text:
princeps Arrianorum, grauissime inprinceps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbitratus ad insulam, cui Gallinaria nomen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo tempore helleborum, uenenatum, ut ferunt, gramen, in cibum sumpsit. sed cum uim ueneni in se grassantis uicina iam morte sensisset, imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regispaenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectusque ad urbem est. Cum iam Hilarius praeterisset, ita eum est uestigiis prosecutus: cumque ab eo gratissime fuisset susceptus, haut longe sibi ab oppido monasterium conloca
Abbreviated transcription (Latin):
speciȩ assumpta se ei obuium tulit.
quotenderet querens Cumq id amar¬
tipo responsi accepisset. se quo dñs
uocar& intendere : ait adeum: Quo¬
cumq ieris uelquȩcumq tẽptaueris.¬
dicibolus tibi aduer sabitur.
proph&ica uoce respondit D ñs mi
adiutor est : nontimebo quid faciat
mihi homo. Dtatimq: econspectu
eius inimicus euanuit: Itaq ut
animo acmente conceperat: matrẽ
gentilitatis ab soluit errore. patre
inmalis perseuerante. plures tamen
suo saluauit exemplo. Deinde cũ
heresis arriana pertotum orbem. et
maxime intra illiricum pullulass&.
cum aduersus perfidiam saccerdotum
solus pȩne acerrime pugnaret
multisq suppliciis essec ad fectus.¬
am et publice uirgis caesus est. & ad
extremum deciuitate exire conpul¬
sus: italiam repetens. Cum intra¬
gallias quoq discessu scĩ hylaRii.
quẽ ad exilium hereticorum uis coege¬
rat turbatam aeccłam conperisset.
mediolani sibi monasterium statuit:
bi quoq eum auxentius auctor. et

Expanded text:
specie assumpta se ei obvium tulit, quo tenderet quaerens; cumque id a Martino responsi accepisset, se, quo Dominus vocaret, intendere, ait ad eum: Quocumque ieris uel quaecumque temptaueris,diabolus tibi aduersabitur. tunc ei prophetica uoce respondens, Dominus miadiutorest: non timebo, quid faciat mihi homo. statimque de conspectu eius inimicus euanuit. itaque ut animo ac mente conceperat, matrem a gentilitatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solus paene acerrime repugnaret multisque suppliciis esset adfectus—nam et publice uirgis caesus est et ad extremum de ciuitate exire conpulsus — Italiam repetens, cum intraGallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et
Abbreviated transcription (Latin):
UERO UIR MASNI
postmodum futurus exem¬
pli Gum oculum grauiter
dolere coepiss&. et iam pupillã eiꝰ
erassior nubessiꝑducta texisset.
oculum ei martinus peniculo conti¬
git. pristinamq ei sanitatem sub¬
lato omni dolore restituit.

Expanded text:
ero, vir magni postmodum futurus exempli, cum oculum graviter dolere coepisset, et jam pupillam ejus crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus peniculo contigit, pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
rei familiaris intellegit: Ac prope
limen panis assupti fragmenta
tibus dieb scđm consu&udinem bestia
nonuenisset : nimirum audacis
facti conscia ad eum uenire dissimu¬
lans. cui feciss& imuriam: aegrȩ
patieb atus heremita. sealup̃nȩ solacio
destitutum. Postremo illius oratione
reuocata : septimum postdiem ad fuit
ut solebat ante caenanti. S ed ut facile
cerneres uerecundiam pęnitentis : non
ausa propius accedere. deiectis in t̾rã
profundo pudore luminibus. qđ palã
licebat intelligi : quandam ueniam
heremita miseratus. iubet eam ꝓpius
accedere : acmanublanda caput triste
ꝑ mulc&: D emn pane duplicato:
ream suam refecit Ita indulgentiã
consecuta: officii consu&udinem
deposito merore reparauit: Intuemini
quȩso xp̃i &iam in hac parte uirtutẽ.
cui sapit ome qđ brutum est. cui mite

Expanded text:
rei familiaris intellegit ac prope rei familiaris intellegit ac prope limen panis absumpti fragmenta tibus diebus secundum consuetudinem bestia non ueniret nimirum audacis facti conscia ad eum uenire dissimulans, cui fecisset iniuriam —, aegre patiebatur eremita se alumnae solacio destitutum. postremo illius oratione reuocata septimum post diem adfuit, ut solebat ante, cenanti. sed, ut facile cerneres uerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intellegi, quandam ueniam  confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. ita indulgentiam consecuta officii consuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiam in hac parte uirtutem, cui sapit omne quod brutum est, cui mite
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ uidimus paruo tuguno.
in qͦ non nisi unus recipi posset habi¬
tantem: Dehoc illud ferebatur:
quod ei lupa solita erat adstare çenanti¬
Nec facile umquã bestia falleret᷑: quin
illi adlegittimam horam refeccionis
occur reret. Et tam diu proforibus
expectaret : donec ille panem qui
caenulȩ suꝑ fuiss& offerr& Illam
manum eius lambere solitam: atq
ita quasi impleto officio. & prestita
consolatione discedere. Sed forte
accidit: ut sc̃s ille dum frem qui ad
eum uenerat deducit ab euntem
diutius abeẽt. & nonfusi subnocte
remearet Interim bestia ad consu¬
etudinarium illud caenȩ tempus oc¬
currit: uacuã cellulã cum familiarẽ
patronum ab. eẽ. sentiret ingressa.
curiosius explorans ubinam. eẽt. ha¬
bitator : casu contigua cũ panib: quinq
palmitia sportellit pendebat Ex his
unum presumit: & deuorat Dem:
ꝑp&rato scelere : discedit Regressus
heremita: uidit sportulam dissolutã.
non constante panum riumero: damnũ

Expanded text:
uirum uidimus, paruo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. de hoc illud ferebatur, quod ei lupa solita esset adstare cenantinec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret et tam diu pro foribus expectaret, donec ille panem, qui cenulae superfuisset, offerret: illam manum eius lambere solitam, adque ita quasi inpleto officio et praestita consalutatione discedere. sed forte accidit, ut sanctus ille, dum fratrem, qui ad eum uenerat, deducit abeuntem, diutius abesset et nonnisi sub nocte remearet. interim bestia ad consuetudinarium illud cenae tempus occurrit. uacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans ubinam esset habitator. casu contigua cum panibus quinque palmicia fiscella pendebat. ex his unum praesumens deuorat, dein perpetrato scelere discedit. regressus eremita uidet sportulam dissolutam, non constantem panum numerum: damnum
Abbreviated transcription (Latin):
labore uictum: nec morte uncendũ.
qui in nullam se partẽ pronior in cli¬
nauerit: nec moritimuit : nec ui¬
uere recusauit Itaq cum iam per
aliquot dies ui febrium teneretur
nõ tamen adei opere cessabat: per¬
nox in orationibus ec uigilus. fatis.¬
centes artus spiritui seruire cogebat
nobili illo stratu suo incinere & cilicio
recubans Et cum adiscipulis roga¬
retur. ut saltim uilia sibi sineret stra¬
menta subponi: nondecet inqui ĩ filii¬
xpianum nisi incinere mori Ego si
aliud uobis exemplum relinquo: ipse¬
peccaui O culis acmanib in caelũ
semꝑ intentis : inuictũ ab oratione
spm non rexabat Et cũ a pres biteris
quitum ad eum confluxerant rogaret᷑.
ut corpusculum lateris mutatione re¬
leuaret : sinite inquit sinite me
fratres caelum potius respicere quã
terram. ut suo iam itinere iturus ad
dnm sps̃ dirigatur. Haec locudus:
diabolum uidet ꝓpter ad sistere:
uidhic inqui ĩ adstas cruenta bestia.
nichil in me funeste repperies. a¬

Expanded text:
labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: A
Abbreviated transcription (Latin):
aetatis suae anno. epis copatus
autem uicesimo sexto. apud con
ad xristum:Transiit autem
ransiit autem
media nocte quae dominica
habebatur : attico caesareoq
consulibus Multi enim in euis
transitu
psallentium uoces audi¬
erunt in caelo: quod in libro uir¬
tutum eius primum plenius ex¬
posuimus. Nam cum primum
sanctus dei. apud condaten sem
ut diximus uicum aegrotare

Expanded text:
aetatis suae anno, episcopatum aetatis suae anno, episcopatum autem vicissimo sexto, apud Condad Christum. Transiit autemransiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare
Abbreviated transcription (Latin):
tulare gaudentibus. Quia et pium est
martinum : dum unus quisq et sibi prestat
ut doleat: & illi debet ut gaudeat:
Ho cigitur beati uiri corpus. usq ad
locum sepulchri : hymnis canora cȩ¬
lestibꝰ turba prosequitur Comparet᷑
siplacet secularis illa pompa: nõdicã
funeris : sed triumphi Quid simile
martini exequiis conferretur.:
ducnt illi prȩcurrib suis uinctos
posterga captiuos: martini corpus hii
quimundum ductu illius uicerant
prosecuntur: I llͦs confusis plaulib po¬
płorum honoret insania: Imartino
diuinis plauditur psalmis: Mastinus.
hymnis caelestibus honoratur Illi
posttrium phos suos intartara su̾a tru¬
dentur : martinus habrahȩ sinu
lȩtus excipitur Martinus hic pauꝑ
et modicus : caelum diues ingreditur:
Elline nos ut spero castodtens : me
hȩu scribentem respicit te legentẽ.
ES MARTINUS
turonorum episcopus.
plenus uirtutibus.
t fanccitate prebens infirmis
multa beneficia: octogesimo primo

Expanded text:
tulare gaudentibus. Quia. Resp. Cum tulare gaudentibus. Quia. Resp. Cum tibus, dum unusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos, ut spero, custodiens me haec scribentem respicit, te legentem.us Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octuaginsimo et primo
Abbreviated transcription (Latin):
Quis istum umquã cilicio
tectum qui scinerib crederet inuo¬
cionis gloua: & natura demutatȩ
carnis ostensus est Iam uero in obseqͥũ
funeris credi non potest: quanta hominiũ
multitudo conuenerit:¬
o̾ta obuiam
corpori: ciuitas ruit. Cunctꝗͥ exagris
atq uicis: multiq exuicinis etiam urbib
ad fuerunt O quantus luctus omnium.
quanta precipue merentium lacmenta
monachorum: qui eodie fere adduo
milia conuenisse dicuntur.: specialis
martim gloria Euis exemplo : indm̃
seruittite. st frps tanta fructificauerat.
Agebat nimirum ante se pastor exinctꝰ¬
gregessuos: scȩ̃ illius multitudinis
pallidas turbas. agmina palliata.¬
Et aut emeritorum laborum senes: aut
iuratos xp̃i in sacram̃to tirones. tam
uirginum chorus fletu abstinens prępu¬
dio quod dolebat Siquidem fides
flere prohiberet : gemitum extorquer&
affectus Et enimtam erat scã deillius
gloria exultatio : quampia demorte
confusio:Ignosce flentibus ÷ gra¬

Expanded text:
quis istum umquam cilicio tectum, quis in cineribus crederet inuotionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exuconfusio. Ignosceris ignosce flentibus, gra
Abbreviated transcription (Latin):
actibus inuidebat: cum esset annoꝵ
quindecim. ratus. & cathenatus. sa¬
cramentis militaribus inplicatus est :
uno tantum seruo comite contentusa
Cui tamen uersa uice dominus serur¬
ebat : adeo ut plerumq ei & calcia
menta ipse dethraheret. et ipse de¬
tergeretꝰ Erbum una caperent:
hic sępius ministraret. Trie
fere ante baptisma in armis fuit.
in teger tamen abhis uiciis quib illud
hominum genus inplicari solet
Sulta illi circa conmilitones be:¬
nignitas: mira caritasͥ patientia
uero atq humilitas. ultra humanũ
modum N̾ am frugalitatẽ in eo
laudari non est necesse : quaita
usus est.ut iam illo tempore non
miles sed monachus putaretur:
uib rebus ita sibi omnes conmilitones
suos deuinxerat: ut eum miro affer-¬
tu uenerarentur Necdum tam̃
regͥeneratus inxp̃o s agebat quendã
bonis operib baptismatis candida¬
tum: Adsistere scilic& laboran¬
tibus opem ferre miserisꝰ alere

Expanded text:
actibus inuidebat, cum esset annorum actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, admenta ipse detraheret et ipse detergeret; cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis vitiis, quibus illud hominum genus implicari solet. Multa illi circa commilitones benignitas, mira caritas; patientia vero atque humilitas ultra humanum modum. Nam frugalitatem in eo laudare non est necesse, qua ita usus est, ut jam illo tempore non miles, sed monachus putaretur. Quibus rebus ita sibi omnes commilitones suos devinxerat, ut eum miro affectu venerarentur. Nec dum tamen regeneratus in Christo, agebat quemdam bonis operibus baptismatis candidatum: assistere scilicet laborantibus, opem ferre miseris, alere
Abbreviated transcription (Latin):
ABARI E PANNONIARŨ
ꝓpido oriundus fuit.
Sed intra italiam ticini
altus est: Parentibus
cđm scłi dignitatẽ ñ infimis
gentilib tamen Pater
ttus miles primum : post
tribunus militum fuit
Inse armuitan miliciam in adolescentia.
secutus. inter scolares alas sub sege
constanti o: deinc subiuliano cęsare
militauit: N ontamen sponte . quia
a primis fę̧re annis diuinã potius ser¬
uitutẽ sacra in lustris pueri inspi¬
rauit infantia H amcum esset an¬
norum decem. inuitis parentibus ad
aeccłam confugit: seq cattcuminũ
fieri postulauit: Mox mirum in
modum totus indei op: conuersus.:
cum ess& annorũ duodecim heremũ
concupiuit Fecissetq uotis satis.
si &atis infirmitas non obstitisset:
Animus tamen: aut circa monasteria
aut circa aeccłam semꝑ intentus.
meditabatur adhuc in aetate puerili.
qđ postea deuotus impleuit:
cum edictum. eet̃. a regibus. ut uete¬
ranorum filii admiliciam scriberent᷑.
prodente patre. qui felicibus eius

Expanded text:
abaria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius
Abbreviated transcription (Latin):
consistere: ubi recens fraternȩ cladis
feruebat inuidia. Ñ am et si fortasse
uideantur parere epĩs debuisse : non
obhanc causam multitudinem tantã
sub xp̃i confessione uiuentem. prȩsercĩ
ab epis opoituisset affligi.
GTTUR. IN DE .DI¬
GRESSUS : BETHLEEM OEPIDŨ
p&ii. qđ ab ierosolimis sex milib
disparatur. ab alexandria autem
Nam parroechia est ep̃i : qui hierosolimã
enet. Michi iam pridem hieronim
superiore illa mea peregrinatione
conꝑtus. facile obtinuerat: ut nullũ
mihi expetendum rectius arbitrarer:
Uir enim preter fidei meritum. dotemq
uirtute̾m non solum latinis atq grecis
sedebreis eciam ita litteris institutus. ẽ.
ut se illi in om̃i scientia nemoaudeat com¬
parare Nisor autẽ sinon & uobis per

Expanded text:
consistere, ubi recens fraternae cladis consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione uiuentem, praesertim ab episcopis, oportuisset adfligi. Igitur inde digressus Bethleem oppidum petii, quod ab Hierosolymis sex milibusdisparatur, ab Alexandria autem nam parochia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. Mihi jam pridem Hieronymus superiore illa mea peregrinatione compertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum rectius arbitrarer: vir enim praeter fidei meritum dotemque virtutum, non solum Latinis atque Graecis, sed et Hebraeis etiam ita litteris institutus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat comparare. Miror autem, si non et vobis per
Abbreviated transcription (Latin):
reprimi scicerdotum auctoritate nõ
posset : stȩuo exemplo ad regendam
aeccdȩ disciplinã p̃fectus ad sumitur:
Cui terrore disꝑsi fr̃s. ac ꝑdiuersas
horas monachi sunt fugati ita ut
p̃positis edictis innulla consistere sede
sinerentur Illud me ad modum permo¬
uebat: qđ hieronimus uir maxime
catholicus et sacrȩ legis peritissimus.
origenem secutus: Primo tempore
putabatur. quem nunc idem prȩcipuȩ
uel omnia illius scripta dap̃naret:
Uec uero ausus sũdequo quam temere ui¬
dicare: Prestantissimi tamen uiri
& doctissimi ferebantur in hoc certa¬
mine dissidere: Sat̾amen siue error
est ut egosentio. siue heresis ut putat᷑.
non solum reprimi non potuit multis
anim aduersionib sacerdotum . s. et
nequaquam late se potuisset effundere
pisi contentione creuisset:
stius modi
ergo turbatione. cum ueni alexandriam:
fluctuabat Mequidem ep̃s illius
ciuitatis benigne admodum & melius
quam opinabar excepit : & secum tenere
temptabat. S ed nonfuit animus ibi

Expanded text:
reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaeuo exemplo ad regendam ecelesiae disciplinam praefectus adsumitur, cuius terrore dispersi fratres ac per diuersas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla consistere sede sinerentur. illud me admodum permouebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen siue ille est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nobis coepit. eẽ. contigua : hi qui
eam eminis sequebantur praedicere
magna uoce coeper̃. ut caueremus:
Sed postquam ad nos torus furibunda
luminib: propius accessit : martinus
eleuata obiuam manũ. pecudem con¬
sistere iubet. Quaemox aduerbum
illius stare coepit immobilis. Cum
interea uidet mastinus dorso illius
dęmonem suꝑ sedentem: Quemin¬
crepans discede inquit funeste
depecude : & innoxium animal agi¬
tare desiste Paruit nequã sp̃s. et
recessit: nec defuit sensus inbuccula
quinse intelligeret liberatam: ante
pedes scĩ recepta quiȩte ꝓsternitur:
Dein: iubente martino. gregem suum
p&it. seq agmini ceterarum oue
placidior inmiscuit Hoc illud fuit
tempus: quo inter medias flammas
positus non sensit incendium. Quod
mihi non arbitror. eẽ. referendum.
quia hoc plenius iste sulpicius lic&
inlibro suo praeteritum. in epistola
tamen postea quã ad tisebium. tum
prȩsbiterum. modo ep̃m fecit  ex¬
posuit: quam tu postumiane aut credo

Expanded text:
ubi nobis coepit esse contigua, hi qui eam eminus sequebantur, praedicere magna voce coeperunt, ut caveremus. Sed pluminibus propius accessit, Martinus eleuata obuiam manu pecudem consistere iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste. paruit nequam spiritus et recessit. nec defuit sensus in bucula, quin se intellegeret liberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, dein iubente Martino gregem suum petiit seque agmini ceterarum oue placidior inmiscuit. hoc illud fuit tempus, quo inter medias flammas positus non sensit incendium , quod mihi non arbitror esse referendum, quia hoc plenius iste Sulpicius, licet in libro suo praeteritum, in epistula tamen postea, quam ad Eusebium, tunc presbyterum, modo episcopum fecit, exposuit: quam tu, Postumiane, aut credo
Abbreviated transcription (Latin):
Ut exꝑti sumus : in minutã ad
tempus grãm. multiplici mercede repa¬
rauit Uidi postea ad pseudophorum
monasteri i ipsius adductũ energuminũ.
et prius quã lim̃ attingeret. fuisse curatũ.¬
ES TAN TEM
QUENDAM NUPER AUDIUI:
cum intyreno mari cursu
illo quoromam tenditur nauigaret.

Expanded text:
ut experti sumus, inminutam ad tempus gratiam multiplicata mercede reparauit. uidi postea ad pseudoforum mo- nasterii ipsius adductum. energumenum, et prius quam limen adtingeret, fuisse curatum.estantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret
Abbreviated transcription (Latin):
sulpici: martinum
solitum. Nequaquã sibi in epis¬
copatu eã uirtutũ gram suppe¬
tisse : quam priusse habuisse meminisset.
Quod si uerum est. qui auerum est. conicere.

Expanded text:
Sulpici, Martinum tibi dicere solitum, nequaquam sibi in episcopatu eam uirtutum gratiam suppetisse, quam prius se habuisse meminisset. quod si uerum est, immo quia uerum est, conicere
Abbreviated transcription (Latin):
eq sunt tam parua quȩ gessit : ut
om̃a potuerint cõprehendi Sedtam̃
hoc dequo questio incidit. latere nõ
patiar : et rem omẽm ut gesta est
referam. neforte consulta hoc qđ
aduituperationem beatiuiri poterat
opponi: prȩter mi sisse uideamur:
UM AD DIO CEPE
QUANDART PROSOL¬
lemni consu&udine sic̃ epls
uisitare aeccłas suasmous .ẽ. media
nui pauimento sub diderunt: Liectũ
ei plurimo stramine extruxerunt:
Demn. cũso martinuis cubitũ conlocassec
insuȩtam mollitiem strati male blan¬
dientis horrescit. quippe quinuda
humo. unotantũ cilicio suꝑ iecto
accubare consueuerat: Itaq quasi
ꝑ motus iniuria accepta: stramentũ
pse ut erat moris : nuda
humo lassitudine itineris urguente
requieuit: Ad mediam fere noctem
ꝑinter ruptũ ut supͣdiximꝰ paium̃tum
ignis aestuans: arescentes paleas ad¬
prehendit M

Expanded text:
neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omnia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne forte consilio hoc, quod ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media  et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum t, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. M
Abbreviated transcription (Latin):
in pro furdo: an su pramaris profunda
transissi:  sed hȩc tu ut arbitror stulte
non le geras : aut lecta nõ audieras
Toq enim absq diuino consilio istius
modi exemplum beatus euangelista
sacris licteris protulisset: nisi ut exhis
humana mens erudiretur: naufragioꝵ
atq serpentium casus Et sicut apłs
refert : quinuditate. fame. latronũq
periculis gloratur : omã hȩc scĩs
hominib atq om̃ib ad perpetiendũ
quidem . eẽ. com munia: Ded his
tolerandis atq uincendis precipiã
semꝑ iustorum fuisse uirtatem: dũ
ꝑom̃a temptamenta pacientes sõꝑ
inuicti tnito fortius uiacerent:
quanto grauius ꝑtulissent Vndehos
quod amartini in firmitaten ito¬
gatur : plenum est dignitatis ecge
siquidem periculosissimo casu teptaus
in libello  quẽ deuita illius scripsimus
nemo miretus : cũ ibidem sim professus.
me nõ om̃a illius facta complexum.
quia si ꝑ sequi uniuersa uoluissem.
in mensum uolumen legentib edidissẽ:

Expanded text:
in profundo an supra maris profunda transisse. sed haec tu, ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque periculis gloriatur, omnia haec sanctis hominibus ad perpetiendum quidem esse communia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatuin libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem.
Abbreviated transcription (Latin):
non possum. non solũ illos dequib in¬
terrogas nichil meliores quã noueras
factos: sed unũ illũ nr̃i quondam aman¬
tem in qͦ respirare abistoiũ in sectaci

Expanded text:
non possum, non solum illos de quibus interrogas, nihil meliores quam noveras factos; sed unum illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectati