comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pensatione subiectus: donee ꝓfi¬
ciente huimilitatis magisterio. qͣntũ
omi nib creaturis ẽẽt p̃ferendus ag¬
noscerent. Quid ꝓhis nr̃a agat suꝑ¬
bia. obsecro paueis attendamus.
Certe cum ea que ũ ẽtnalit noui¬
mus. s iuuante dño ex tp̃r didiei¬
mus archana scripturarũ. simpli¬
ciores quosq fr̃s loquentib nobis
intelligere ñ posse sentimus: statĩ
extolli consueiumus. eisq despectis
de nr̃a nos quasi singulari ac ꝑplu¬
runa eruditione iactamus: quasi
ñ suit ꝑplures etiam nobis multi
doctiores. Et quia a doctorib nolu¬
mus despici. ip̃i indoctiores nobis
despicere. inimo etiam irridere
gaudemus. Neq reminiscicura¬
mus. quia ũ eis qui uł nust̾ia fid̾i
uł sui p̃cepta conditoris tantu
meditando ꝑcipiunt: s his potius
suꝑetiam scienti bonũ fac̾e ⁊ non
facienti. peccatum ẽ illi. Et sicut
dũs ip̃e testatur. om̃i cui multũ
datum ẽ: multũ queretur abeo.
Ne nos gͦ scientia inflet. s caritas

Expanded text:
pensatione subjectus, donec proficiente humilitatis magisterio, quantum omnibus creaturis esset praeferendus agnoscerent. Quid pro his nostra agat superbia obsecro paucis attendamus. Certe cum ea, quae non aeternaliter novimus, sed juvante Domino ex tempore didicimus, arcana Scripturarum, simpliciores quosque fratres loquentibus nobis intelligere non posse sentimus, statim extolli consuescimus, eisque despectis de nostra nos quasi singulari ac perplurima eruditione jactamus, quasi non sint perplures etiam nobis multo doctiores; et qui a doctioribus nolumus despici, ipsi indoctiores nobis despicere, imo etiam irridere gaudemus: neque reminisci curamus, quia non eis qui vel mysteria fidei, vel sui praecepta conditoris tantum meditando percipiunt, sed his potius super etiam scienti bonum facere, et non facienti, peccatum est illi. Et sicut Dominus ipse testatur: Omni cum multum datum est, multum requiritur ab eo . Ne nos ergo scientia inflet, sed charitas
Abbreviated transcription (Latin):
ad agintionem diuinitatis iusti¬
tueret. Cum enum dixisser. quid
ẽ qd me querebatis. an nesciebatis
quia in his que patͥi mei sunt opor¬
ter me ẽe. m ip̃i ñ intelligent uer¬
bum qd locirtus ẽ ad illos. sicut
euangłista consequent̃ insinuat.
descendit cum eis ⁊ueint naza¬
reth : erat subditus illis. Dicebat
gͦ archanum sue diuine uͥtiras
parentib sue humaue fragilitatie
matͥs scilicet uere sue carius. ⁊ castis¬
simo tutori castitatis illius: qui ꝑ
id temporis nec dũ ꝓpalata luce e¬
uanglica ab oĩb pene qui eos nos¬
se poterant cirnali coniuuctione
uir eius carnali adiinistratione
pat̃ estimabatur. simul ⁊ uocaba¬
tur ip̃ius dñi saluatoris. Dicebat
inquaui his: quia in his que pa¬
tris mei sunt oporter me eẽ. Oi
cum arcem tanti mist̾ii asceuders
urtelligendo ñ possent: neq alit̃
eent mauere decernerent. nͥ ut

Expanded text:
ad agnitionem divinitatis instiad agnitionem divinitatis institueret. Cum enim dixisset, Quid est quod me quaerebatis? an nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos, sicut evangelista consequenter insinuat: Descendit cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. Dicebat ergo arcanum suae divinae virtutis parentibus humanae suae fragilitatis, matri suae scilicet verae suae carnis, et castissimo tutori castitatis illius, qui per id temporis, nec dum prola a luce Evangelica, ab omnibus pene qui eos nosse poterant, carnali conjunctione vir ejus, carnali administratione pater aestimabatur simul et vocabatur ipsius Domini Salvatoris. Dicebat, inquam, his, Quia in iis quae Patris mei sunt, oportet me esse. Qui cum arcem tanti mysterii ascendere intelligendo non possent, neque aliter essent manere de
Abbreviated transcription (Latin):
uos manebit. yin uobis erit.
Qauia ũdelicet eiusdem sce tͥui¬
tatis. cuius una atq in diuisibi¬
lis natura diuiitatis ẽ mansio
incordib electoꝵ dispar ẽẽ ñ po¬
test. Ergo qͣd iħc in templo sedeis
dicit. in his que patris mei sunt
oportet me ẽẽ. declaratio ẽ sempi¬
t̃ue cum deo patre potestatis ⁊
głe. Qd autem rediens nata¬
reth erat subditus illis. Inuuiua¬
ne est u̾itatis iuidicium: simul.
humilitaris exemplum. In ea nãq
natura subditus erat hominibus:
uiqua minor ẽ patre. Unde ipse
dicit. Uado ad patrem: quia pat̃
maior me ẽ. In qua etiam unuo¬
ratus ẽ paulominus ab angłis.
In illa autem uiqua ip̃e ⁊ pater
uuum sunt. in qua ñ ex tempo¬
re uadit ad patrem: s semꝑ ip¬
ꝑ ipsum facta sunt: n sine ip̃o
randa ẽ magne dispensatio pie¬
tatis. quidum parentes suos mi¬
sterium diuine maiestatis sue.¬
nec dum caꝑe uidisset : erxhibuit
eis humane subiectionem humi¬
litatis. ut ꝑ hanc eos paulatim

Expanded text:
s erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Trinitatis, cujus una atque indivisibilis natura divinitatis est, mansio in cordibus electorum dispar esse non potest. Ergo quod Dominus in templo sedens dicit, In his quae Patris mei sunt oportet me esse, declaratio est consempiternae Deo Patri potestatis et gloriae. Quod autem rediens Nazareth erat subditus parentibus, humanae est veritatis indicium, simulque humilitatis exemplum. In ea namque natura subditus erat hominibus, in qua minor est Patre. Unde et ipse dicit: Vado ad Patrem, quia Pater major me est: in qua etiam minoratus est paulo minus ab angelis . In illa autem in qua ipse et Pater unum sunt, in qua non ex tempore vadit ad Patrem, sed per ipsum facta sunt, et ipse est randa magnae dispensatio pietatis, qui dum parentes suos mysterium divinae suae majestatis necdum capere vidisset, exhibuit eis humanae subjectionem humilitatis, ut per hanc eos paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
me ẽẽ : diuine maiestatis ẽ indici
um: de qua alibi dicit. Omnia
quecumq habet pãt̃. mea sunt.
Atq ideo rectissime templum non
muius ad se quam ad patrem ꝑti
domus ẽ. Nec solum mnat̾ialis dei
domus. que ad adorandum eum
ip̃ralit̃ fieri solet : sietiam domus
intellectualis. que ad laudandũ
eum uiet̃num construitur: eque
patri ⁊ filio. inio etiam sp̃ui sc̃o.
constat ẽe cõimunnis. Deniq idem
filius qui de se ac patͥ dilectori suo
ꝓmittit dicens. ueniemus ad eũ.
⁊ mansionem apud eũ faciemꝰ.
patrem ⁊ alium paraclitu da¬
bit uobis. ut maneat uobiscum

Expanded text:
me esse? Divinae majestatis indicium me esse? Divinae majestatis indicium fuit, de qua alibi dicit: Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt; atque ideo rectissime templum non minus ad se quam ad Patrem pertdomus est; nec solum materialis Dei domus, quae ad adorandum eum temporaliter fieri solet, sed etiam domus intellectualis quae ad laudandum eum in aeternum construitur, aeque Patri ac Filio, imo etiam Spiritui sancto constat esse communis. Denique idem Dei Filius, qui de se ac Patre dilectori suo promittit: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus , Patrem, et alium Paracletum dabit vo
Abbreviated transcription (Latin):
tiam mãme legis. gr̃a capiti nr̃o.
⁊ collo torques additur: quia quan¬
to quis diuinis intentus fuerit
abscultare p̃ceptis. quanto ea que
didicerit. munitate matͥs eccłe di¬
ligentius obseruare studuerit :
tanto ⁊ nunc dignius ad honorem
p̃dicañdi. ⁊nfuturo sublimius
ascender ad beatitudinem cũ rp̃o
siue fine regnandi. Nerũ neqͥs
aitumet dñm saluatorem obim¬
ꝑitie uecessitatem adisse. audisse.
uñrogasse magistios: uideamꝰ qͥd
sequitur. Stupebant autem oñis
qui eum audiebant. suꝑ pruden¬
tia ⁊ responsis eus: nuidentes am¬
homo. uerus erat . sdeus: ad oscen¬
dendum quia honio erat. homineᷤ
magistros. humilit audiebat: ad
comꝓbandum quia deuserat. eis¬
dem loquentib sublimit respon¬
debat. Quõd matͥ querenti ⁊ di¬
centi. fili quid fecisti nobis sie.
ecce pat tiuus ⁊ ego dolentes quere¬
bainus te. respondit ⁊ quid ẽ q̃d
ie querebatis. nesciebatis quia
in his que patͥs mei sunt oportet

Expanded text:
tia maternae legis gratia capiti nostro, tia maternae legis gratia capiti nostro, et collo torques additur: quia quanto quis divinis intentus fuerit auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quis autumet Dominum Salvatorem ob imperitiae necessitatem adiisse audisseque et interrogasse magistros, videamus quid sequitur: Stupebant autem omnes qui eum audiebant super prudentia et responsis ejus, et videntes mhomo et verus erat Deus, ad ostendendum quia homo erat, homines magistros humiliter audiebat, et ad comprobandum quia Deus erat eisdem loquentibus sublimiter respondebat. Quod matri quaerenti ac dicenti: Fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te. Respondit: Et quid est quod me quaerin his quae Patris mei sunt, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
conditores legum iusta decernuit:
beatus homo qui audit me. qui ui¬
gilat ad fores nieas cotidie. obser¬
uat ad postes ostii mei: ip̃a hominẽ
induta. ad audiendos homines ad¬
uenire dignata ẽ: ut nimirum ho¬
miuib. quamus summo ingenio
p̃ditis. necessariam discendi u̾bi
formam p̃rogaret : ne si qui u̾ita¬
tis discipłi fieri refugent. magistͥ
effic̾entur erroris: Et quia iuue¬
nis erat doctrine subiturus offici¬
um ÷ puerulus adhiie semores au¬
dit n⁊ int̾rogat: ut uidelicet eor ꝓ
uida dispensatione compescat audactiã ÷
qui ñ solum iudocti. setiam impii¬
bes ad docendum ꝓrumꝑe. magiꝰ
quaui ad discendum uolunt sub¬
mitti. Sequamur ĩt huiuanita¬
tis eius. si nos mansio diuine delec¬
tat uisionis: memores semꝑ illuis
p̃cepti. Audi filimi p̃cepta patris
tui ⁊ ne dimittas legem matris ⁊¬
tue: ut addatur gratia capiti tuo :¬
⁊ torques collo tuo. Pauditũ quip¬
pe discipline pat̾ne. ac ꝑ obseruan¬

Expanded text:
m justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo . Per auditum quippe disciplinae paternae ac pro observan
Abbreviated transcription (Latin):
aunos cũ parentib in pascha ihero¬
solimam uenit: humane nunirũ
est. humilitatic iuditium. hoĩs
naiq ẽ. ad offerendã deo sacͥficioꝵ
sp̃ualium uota concurrere: et
auctorem suum orationib lacͥmmꝰ
legem quam dedit: ut nobis qui
puri homines sumus. seruandu
ꝑ õia quicquid deus iubet osten¬
deret. Sequamur it̃ hiuiuaue
delectamur intueri: si obtamus
habitare in domo eus et̃na ince¬
lis. om̃ib: dieb uite nr̃e: siuiuat
gi a templo sc̃o eus. Et ne ulla
int̃noꝵ maloꝵ aura pulsem᷑:
menuiuerinius p̾sentem eccłe do¬
mun. necessariis p̃cum munda¬
rum frequentare mun̾ib Qd
ip̃e duõdenns in templo sedet in
mecdio doctoꝵ. aisdiens : int̾rogans
illos. humane humilitatis ẽ indi¬
tium: imo etiam eximum dis¬
cende humilitatis exemplũ. Dei qͥp¬
pe uͥtus. ⁊ dei sapientia. et̃naq diui¬
nitas que loquitur egosapientia
habito in consilio. neruditis int̾sum
cogitationib. meum: consilium.
nequitas. irea prudentia. mea est¬

Expanded text:
tibus in Pascha Hierosolymam venit humanae nimirum est humilitatis indicium. Hominis est namque ad offerenda Deo sacrificiorum spiritualium vota concurrere, et auctorem suum orationibus lacrymirvavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamur igitur iter hdelectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat gi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus, Dei sapientia aeterna quae divinitus loquitur: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
diligit me. Qui autem diligit me.
diligetur a patre nieo : ⁊ ego diligã
eun: manifestabo ei mneip̃m. Me¬
ipsum inquit manifestabo: id:
ĩ qualem me om̃s conspicere : qͣ¬
leni etiam inuidi uidere possunt
nciucifigere: s qualem in decore
suo regem scłoꝵ soliuidere possunt
ocłi mundi scõꝵ: talem me ad re¬
pendendam uicem dilectionis his
qui me diligunt ostendani. Igit᷑
spenius nos ut diximus ꝑhuma¬
uitatis eius sacramenta. ad uiden¬
dam diuinitatis specieni posse con¬
sceudere: si tamen eadem sacraũita
diguo iusticie. ⁊ sc̃itatis ⁊ u̾itatis
honore. ut accepunus. illibata ser¬
uainus: si humaue conu̾satioĩs
euis erempla. si dostrine quam
ꝑ hominem nob̾ ministrauit.
humilit̾ dicta sequamur. Nam
qui hunulitatis eius uestigia seqͥ
dedignatur: qua temitate sꝑat
se ad uituenda claritatis eius pos¬

Expanded text:
diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Meipsum, inquit, manifestabo, id est, non qualem me omnes conspicere, qualem etiam infideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda claritatis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
euangłi lectio recita¬
ta: neq opus est ut in
monendo loquamur. Describit
namq infantian pueritiamq
nr̃i redemptoris: qua nr̃e parti¬
ceps humanitatis fieri dignatus ẽ:¬

Expanded text:
Evangelii lectio recitata, neque opus est ut in nendo loquamur. Describit namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus e
Abbreviated transcription (Latin):
cor nr̃m ardeus erat in nob̾: dum
loqueretur muia ⁊ aꝑiret nobis
scripturas: Dic̃ gͦ iħc ministris.
Implete hydrias aqua. Et imple¬
uerunt eas: usq ad suminum.
ipleuerunt hydrias aqua: non
quidem ip̃i p̃teritas mundi etates
tura que aꝑiendo ꝓpħis ministra¬
ta ẽ ⁊ salubris ẽẽt ad haustum sa¬
pientie celestis : ⁊ad oꝑm castigati¬
onem utilis. Impleuerunt autẽ
eas usq ao suminũ: quia recte n¬
tellereruit nullum fuisse tempꝰ
scłi a scĩs alienũ doctorib : qui si¬
ue u̾bic siue eremplis. siue etiã
scriptis uiam uite mortalib pan¬
derent. Et dicit eis. Haurite nẽ:
illuis temporis ẽ : fortasse nicho¬
demus uł gamaliel. uł discipss
tunc eius saulus. nunc autem
magister tocus eccłe paulus
apłs. Et dum talib euangelii¬
u̾bum credinir. q̃d in littera
legis ⁊ ꝓphie latebat occultum:
uiium utiq architrielino de
aqua factum ꝓpmatur. Et bene
in domo harum inptiarun que

Expanded text:
cor nostrum ardens erat in nobis, cum cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas? Dicit ergo Jesus ministris: Implete hydrias aqua. Et impleverunt eas usque ad summum. impleverunt hydrias aqua? Non quidem ipsi praeteritas mundi aetates tura, quae a prophetis ministrata est, et salubris esset ad haustum sapientiae coelestis, et ad operum castigationem utilis. Impleverunt autem eas usque ad summum, quia recte intellexerunt nullum fuisse tempus saeculi a sanctis alienum doctoribus, qui sive verbis, sive exemplis, sive etiam Scripturis viam vitae mortalibus panderent. Et dicit eis: Ite, et hauriillius temporis est, fortasse Nicodemus vel Gamaliel, vel discipulus tunc ejus Saulus, nunc autem magister totius Ecclesiae Paulus apostolus; et dum talibus verbum Evangelii creditur, quod in littera legis et prophetiae latebat occultum, vinum utique architriclino de aqua factum propinatur. Et bene in domo harum nuptiarum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
plum cum hostiis intellexeris
quando post resurrectionem uniu̾¬
sali expleto iuditio. scĩ iam in cor¬
ruptibiles facti ad contemplan¬
dam ꝑpetuo speciem diuine ma¬
iestatis. cum bonoꝵ oꝑm mnure¬
rib intrabiunit : tantum ꝓfecto
iunum de aqua fieri uidebis: cuiꝰ
conditori recte ꝓtesteris ⁊ dicas.
gaudia nuptiarum ñ de nichilo
facere uoluit: s hydrias sex imple¬
ri. aqua p̃cipiens. hane iirabile
conittit inuinun: quia sex mun¬
di etates. sapientie salutaris lar¬
gitate donauit: quain tamen ip̃e
ritalib sp̃alit̃ seutienda reserauit.
Uultis audire fr̃s ͥ qualit̾ de aqua
rectionem suam duob discipłis am¬
bulantib inuia: ibatq cum illis.
Et incipieus a moyse ⁊ om̃ib ꝓpħis:
int̃p̃tabatur illis in om̃ib script᷑is
que de ip̃o erant. Hultis it̾m audi¬
re: quomodo eodem sint uino me¬
briati: Postinodum cognoscentes
quis ẽẽt qui eis u̾bum uite ꝓpina¬
bat: dicebant adinuicem. Nonne

Expanded text:
plum cum hostiis intellexeris, plum cum hostiis intellexeris, quando post resurrectionem, universali expleto judicio, sancti jam incorruptibiles facti, ad contemplandam perpetuo speciem divinae majestatis cum bonorum operum muneribus intrabunt; tunc profecto vinum de aqua fieri videbis, cujus conditori recte protesteris, et dicas: gaudia nuptiarum, non de nihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri aqua praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum, quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit, quam tamen ipse ritalibus spiritaliter sentienda reseravit. Vultis scire qualiter de aqua rectionem suam duobus discipulis ambulantibus in via, ibatque cum illis, et incipiens a Moyse et omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant . Vultis iterum audire quomodo eodem sint vino inebriati? Postmodum cognoscentes, quis esset qui eis verbum vitae propinabat, dicebant ad invicem: Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e afferens. qui legem littere de¬
dit. ueterum pͥmo cerimoniarũ
ritu consecrari. qui cuncta di¬
uinitus consecrat. ⁊ sic noua gr̃e
sacraiuenta susciꝑe simul ⁊ tra¬
dere curauit. Ecce hydria sexta:
ad abluenda peccati contagia. ad
potanda uite gaudia. mundio¬
rem cet̾is afferens undam. Uerũ
si in octaus diei circũcisione bap¬
tisma q̃d in mist̾ium dñice re¬
surrectionis. a peccatoꝵ. nos
morte redeiit itelligis: iin¬
ductione intemplum. ⁊oblati¬
one hostie purificantis. figura¬
tum coguoscis. fideles quosq de
baptisterio ad altare sc̃m ingrẽdi.¬
ac dĩnei corpons ⁊ sanguuns uic¬
tuna suigulari debere consecrari:
uino quidem de aqua facto. ⁊⁊ qui¬
dem meracissimo donatus es. Por¬
ro si circumessionis diem. ad ge¬
neralem humani gen̾is. resurrec¬
tioueni quañdo mortalis ꝓpago ces¬
sabit. mortalitas tota inuninor¬
talitate. cessabit mutabitur inter¬
p̃taris: ⁊ circucisos induci urtem¬

Expanded text:
gratiae afferens, qui legem litterae degratiae afferens, qui legem litterae dedit, prius eam caeremoniarum ritu consecravit, qui cuncta divinitus constituit; et sic novae gratiae sacramenta suscipere simul et tradere curavit. Ecce hydria sexta ad abluenda contagia peccati, ad portanda vitae gaudia mundiorem caeteris astruens undam. Verum si in octavi diei circumcisione, baptisma, quod in mysterium divinae resurrectionis a peccatorum nos morte redemit, intelligis, in inductione in templum, et oblatione hostiae purificantis, figuratum cognoscis, fideles quoque de baptisterio ad altare sac Dominici corporis et sanguinis victima singulari debere consecrari, vino quidem de aqua facto et quidem meracissimo donatus es. Porro si circumcisionis diem ad generalem humani generis resurrectionem, quando mortalis propago cessabit, mortalitas vero tota in immortalitatem mutabitur, interpretaris; et circumcisos induci in tem
Abbreviated transcription (Latin):
tam reedificat. Hec legens sirie audi¬
ens quisq peccandi metũ corripit:
ad penitendi remẽdium confugit:
aqua hydrie purificantis ẽ ablutꝰ.
Si uͦ intelligere didicerit. iherłm.
templum dei ⁊ eccłam xp̃i: babilo¬
nem confusionem peccatoꝵ:: Na¬
buchõdonosor diabolum: iħm sacer
tur. uidelicet ꝓpt̾ decalogum ⁊ sep¬
tiformeni eiusdem sp̃e gr̃am: ui¬
deritq hoc cotidie uiderit fieri. aliis
nimirum a diabolo de eccła peccan¬
ciliatis: uinum de aqua factum
habet: quia ad se ꝑtinere que scͥp¬
tasinit intelligens. magno mor
compunctioinis ardore quasi musto
incalescens : quicquid sͥ peccati cap¬
choante scli etate. dñs in carne appa¬
rens. octaua die uatiuitatis iuixta
legem circuincisus ÷: tricesima¬
n ĩcia die post hec ad templum de¬
latus: ⁊ legalia ꝓeo sunt munera
oblata. Hec intuentes ad litteram:
aꝑte discimus. quanta nobis dili¬
gentia e uangłice fidei subeunda
mist̾ia: quando ip̃e benedictionẽ

Expanded text:
est, reaedificat. Haec legens sive audiens quisque cum peccandi metum corripit, et ad poenitendi remedium confugit, aqua hydriae purificantis ablutus est. Si vero intelligere didicerit Hierusalem et templum Dei Ecclesiam Christi, Babylonem confusionem peccatorum, Nabuchodonosor diabolum, Jesum sacetur, videlicet propter decalogum et septiformem ejusdem Spiritus gratiam, videritque hoc quotidie fieri, aliis nimirum a diabolo de Ecclesia peccanciliatis, vinum de aqua factum habet; quia ad se pertinere quae scripta sunt intelligens, magno mox compunctionis ardore, quasi musto incalescens, quidquid schoante saeculi aetate, Dominus in carne apparens, octava die nativitatis, juxta legem, circumcisus est ; tricesima et tertia post haec ad templum delatus, et legalia pro eo sunt munera oblata . Haec intuentes ad litteram, aperte discimus quanta nobis diligentia sunt evangelicae fidei subeunda mysteria, quando ipse benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dolorem: quasi filius offertur ÷
s aries iunnolatur. Si intelligis
benedictionis que ꝓmissei ẽ abra¬
he. uite qus de gentib credis. mu¬
nus ẽe completum. uniurum de
aqua tͥ uiuum fecit: quia sp̃alẽ
sensum cuius noua fraglantia de
isrłitice gentis soritur: humilis
innocens.⁊ mitis: erul ꝓ illo. euiꝰ
iniuista dui ꝑsecutione cruciabatur.
Coce hydria quarta: fonte salutari re¬
pleta. Quisquis bec audieus bium¬
litati atq innocentie studere. ꝯsuꝑ¬
biam ceꝑit atq inuidiam suo corde
repellere: quasi haustum aque lim¬
pidissime quo reficiatur inuenit.
At si in saule uideos ꝑsequentes.
nale simul inꝑuim. ⁊ sp̃ale destru¬
ctum: xp̃i autem ⁊ eccłe regnum
semꝑ ẽe mansurum: poculum
utiq uini de aqua factum senti¬
et: quia se suamq uitã ⁊ regnum
s⁊ ip̃i regem ibi scriptum legere
nouit. uͥ pͥus quasi de aliis ueterem
legebat hystoriam. Quinta eta¬

Expanded text:
et dolorem, quasi filius offertur, et dolorem, quasi filius offertur, sed aries mactatur. Si intelligis benedictionem quae promissa est Abrahae, in te, qui de gentibus credis, munus esse completum, nimirum de aqua vinum fecit tibi, quia spiritalem sensum, cujus nova fragrantia debIsraeliticae gentis sortitur, humilis, innocens et mitis, exsul pro illo cujus injusta diu persecutione cruciabatur. Ecce hydria quarta fonte salutari repleta. Quisquis haec audiens humilitati atque innocentiae studere, et superbiam coeperit atque invidiam suo de corde repellere, quasi haustum aquae limpidissimae, quo reficiatur, invenit. At si in Saule Judaeos persequentes, nale simul imperium et spirituale destructum, Christi autem et Ecclesiae regnum semper esse mansurum, poculum utique vini de aqua factum sentiet; quia se suamque vitam et regnum, sed et ipsum regem ibi scriptum legere novit, ubi prius quasi de aliis veterem legebat historiam. Quinta aeta
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatoꝵ differentiam: in co¬
lumba que post diluinium ramũ
oliue intulit in arebam. unctionẽ
sp̃c scĩ qua baptizati unbuuntur.
iutellexerit: unum ꝓfecto de
aqua factum miratur: quia in
uet̾is historia facti. suam ablu¬
tionem. sc̃ificationem. iustifica¬
tionem. ꝓpħari contemplatur.
Tercia scłi etate. deus temptans
obedientiam abrahe: filium uni¬
cum eius eum quem diligit. in
holocaustum sͥ offerri p̃cepit.
Non differt abraham fac̾e que ni¬
betur: s ꝓfilio iniolatur ariec:
ip̃e tainen ꝓ obedieutie uͥtute exuma.
ꝑpetue benedictionis hereditate do¬
natur. Ecce habes hydriam ĩciam.
Audiens eium quanta uͥtus obedi¬
entie. quanta u̾cẽde remuneretur :¬
⁊ ip̃e obedientiam discere atq ha¬
niolatione filii unici dilecti. pas
sionem euis itelligis. de quo diõ
pater. hic ÷ filius meus dilectus
in quo mnͥ complacui: in qua quia
diuinitate in passibili ꝑ manente
sola humauitas mortem passa ẽ

Expanded text:
baptizatorum differentiam, in cobaptizatorum differentiam, in columba, quae post diluvium ramum olivae intulit in arcam , unctionem Spiritus sancti, qua baptizati imbuuntur, intellexerit, vinum profecto de aqua factum miratur, quia in veteris historia facti, suam ablutionem, sanctificationem, justificationem prophetari contemplatur. Tertia saeculi aetate Deus tentans obedientiam Abrahae, filium unicum, eum quem diligebat, in holocaustum sibi offerre praecepit . Non differt Abraham facere quae jubetur, sed pro filio immolatur aries. Ipse tamen pro obedientiae virtute, eximia perpetua benedictionis haereditate donatur. Ecce habes Hydriam tertiam. Audiens namque quanta virtus obedientiae, quanta mercede muneratur, et ipse obedientiam discere atque hafilii unici dilectsionem ejus intelligis de quo dicit Pater: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , in qua quia, divinitate impassibili permanente, sola humanitas mortem passa est
Abbreviated transcription (Latin):
salubrit abluti. potatiq gauderent.
S si uitellex̾uit in cayn honncidam.
uideoꝵ. ẽẽ ꝑfidiam: occisio iem abel.
passiouem ẽẽ dñi saluatoris: t̾raui
que aꝑuit os suum. ⁊ suscepit eius
sanguinem de manu cayn. ecclam
ẽe que effusum a uideis xp̃i sangui¬
nem. innust̾ium sue renouacio¬
nis accepit: nmirum aquam in
uinum inutatam repꝑiunt: quia
sacre dicta legis sacratius intellig̃t.
est aquis diliiui mundus. ob pes¬
catoꝵ magnitudinem: s solus
noe. ꝓpt̾ iusticiam cum domo sua
liberatus ÷ in areba. Huius pla¬
ge audita uastatione horribili.
paucoꝵq liberatione mirabili: qͥs¬
quis emendatis iuinere ceꝑit. libe¬
rari desideraus cum electis. timens¬
fecto aque qua mundaretur uł
reficeretur accepit. At uͦ dũ altius
saꝑe ceꝑit. ⁊ mnarcba. eccłã: in noe
rp̃m: inaqua diluente peccatores.
aquam baptisini que peccata dilu¬
it : in hominib uł animalib q̃
archa continebat. multifariam

Expanded text:
salubriter abluti potatique gaudeant. salubriter abluti potatique gaudeant. Sed si intellexerint in Cain homicidam Judaeorum esse perfidiam; occisionem Abel passionem esse Domini Salvatoris; terram, quae aperuit os suum et suscepit ejus sanguinem de manu Cain, Ecclesiam esse, quae effusum a Judaeis Christi sanguinem, in mysterium suae renovationis accipiat, nimirum aquam in vinum mutatam reperiunt, quia sacrae dicta legis sacratius intelligunt.est aquis diluvii mundus ob peccatorum magnitudinem ; sed solus Noe propter justitiam cum domo sua liberatus in arca. Hujus plagae audita vastatione horribili, paucorumque liberatione mirabili, quisquis emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum electis, extermrofecto aquae, qua mundaretur, vel reficeretur, accepit. At dum altius sapere coeperit, et in arca Ecclesiam, in Noe Christum, in aqua delente peccatores, aquam baptismi, quae peccata diluit, in hominibus et in animalibus quae arca continebat multifariam
Abbreviated transcription (Latin):
plere ydrias uiuo: qui mexordio
uiundane comu̾sationis. cuucta
creauit ex inclulo. Si maluit de
aquã facere uinum: qͣo typice do¬
ceret. ñ se adsoluendam inꝑban¬
damq. si ad implendam potius
legeni. ꝓpħasq uenisse : neq alia
se ꝑ euangłicam grãm face ⁊ doce.
quaiq̃ legalis ⁊ ꝓpħica scriptura.
eum facturum docturumq sig¬
naret. Llideamus gͦ se frs kñn ser
ydrias. scripturarũ aqua saluta¬
ri repletas: uideamus eandem
aquani insuauissimũ uini õdoris
gustumq conu̾sam. In pͥma etate
occidit: ⁊ ob hoc ip̃e ꝑpetua marti¬
rii gła beatus. etiam in euangli¬
cie ⁊ apłicis luteris. iusticie laudem
acrepit: fratricida inipius et̃ue
ialedictionis penas luit. Qus¬
cumq his auditis metuunt cũ impi¬
is dampuari. cupientes benedici eum
pus: oũnium odioꝵ ꝯunuidie fomitẽ
abituurt. deo placere ꝑ sacrificium
ustieie. modestiani ininocentie. iur
tutem pacientie curant: uas ꝓfecto
aque in seriptura inuenerunt: ũn

Expanded text:
plere hydrias vino, qui in exordio mundanae creationis cuncta creavit ex nihilo; sed maluit de aqua facere vinum, quo typice doceret, non se ad solvendam improbandamque, sed ad implendam potius legem prophetasque venisse, neque alia se per evangelicam gratiam facere et docere quam quae legalis et prophetica Scriptura eum facturum docturumque signaret. Videamus ergo, fratres, sex hydrias Scripturarum aqua salutari repletas, videamus eamdem aquam in suavissimum vini odorem gustumque conversam. In prima aetate occidit ; et ob hoc ipse perpetua martyrii gloria beatus, etiam in evangelicis et apostolicis litteris justitiae laudem accepit, fratricida impius aeternae maledictionis poenas luit. Quicunque, his auditis, metuentes cum impiis damnari, cupientes benedici cum piis, omnem odiorum et invidiae fomitem abjiciunt, Deo placere per sacrificium justitiae, modestitutem patientiae curant, vas profecto aquae in Scriptura invenerunt, unde
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse de matre : siet̃uitatẽ semꝑ
habusse de patre. Quid mͥ inquit¬
semꝑ ex patre hiabui: cũ tua carne
ex qua carnem suscepi. cõmune¬
ut fragilitatem sumpte exte hu¬
inauitatis moriendo demoustrem.
pͥus ẽ ut potentiam et̃ue deitatis
u̾tutes oꝑaudo patefaciam. Ue¬
uit autem hora. ut qͣd sͥ ⁊ matͥ
comuinune ẽẽt ostendet: cumeã
moriturus incruce. discipło uir¬
gun uirginem cõmendare eu¬
rauit. Carnis namq infirma
ꝑpessus ÷ matrẽ de qua hec susce¬
perat. pie coguitam ei quemiua¬
rune diligebat discipło cõmenda¬
uit: quam̃ duuna facturus qua¬
si incognitam se nosse dissimulat:
quia hane diuine natuutatis aus¬
tricem ũ ẽe cognoscit. Erant autẽ
ibi lapidee ydrie sexposite. scd̾m pu¬
rificationem uideoꝵ: capientes sin¬
gule metretas. binas uł t̃uas. hy

Expanded text:
accepisse de matre, sed aeternitatem semper accepisse de matre, sed aeternitatem semper habuisse de Patre. Quid mihim ex Patre semper habui, cum tua carne, ex qua carnem suscepi, communiut fragilitatem sumptae ex te humanitatis moriendo demonstrem: prius est ut potentiam aeternae deitatis virtutes operando patefaciam. Veniet autem hora ut quid sibi et matri commune esset ostenderet, cum eam moriturus in cruce discipulo virgini virginem commendare curavit. Carnis namque infirma perpetiens, matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus quasi incognitam se nosse dissimulat, quia hanc divinae nativitatis auctorem non esse recognoscit. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas bina
Abbreviated transcription (Latin):
rabili ordine facto. manifestare¬
tur gła latentis i ꝯomine dei:
ut credentium fides acta ꝓficeret.
Qd si mist̾ium querimus: appa¬
rente incarne dño. meraca illa
legalis sensus suauitas. paulatun
ceꝑat obcarnalem phariseoꝵ. int̃pre¬
tationem a pͥsca sua uirtute deficere.
Qui mor ea que carualia uideban¬
tur mandata. ad sp̃alem conu̾tit
doetrinam: cunctamq litt̾e legalis
suꝑficiem. euangłica celestis gr̃e
uͥtute mutauit: qdẽ uinum fe¬
mea. Neq enim matrem suam
in honoraret. qui nos ubet hono¬
rare patrem ⁊ matrẽ. aut eam
sibi ẽe matrem negaret. ex cuius
carne uͥginea. carnem susciꝑe
ñ despexit: etiam apło teste qui
ait. Qui factus ẽ ex semine dd:
sedm caruem. Quomͦ enun exse¬
sin ex corpore marie scdm caruem.
S ineoq̃d miraculum facturus
ait. quid mͥ ⁊tͥ est mulier: significar
se diuinitatis quam nuracłm erat
patrandum. ñ pͥncipium tp̃ralit

Expanded text:
rabili ordine facto, manifestarerabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelicae coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum femea. Neque enim matrem suam inhonoraret, qui nobis jubet honorare patrem et matrem: aut eam sibi esse matrem negaret, ex cujus carne virginea carnem suscipere non despexit, etiam Apostolo teste qui ait: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Quomodo ex sesi non ex corpore Mariae secundum carnem, Sed in eo quod miraculum facturus ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis, qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei homo fieri. ⁊eccłam sus
one cousecrare. sui sp̃c pignore
infide confirmare dignatus est.
S uocatis ad fidem gentib: usq
ad fines orbis t̃re earundem nup¬
tiarum uotiua gaudia ꝑuener̃t.
Nec uacat a mistio. qd die t̾cio pꝰea
que suꝑior euangłii sermo descrip
sibi eccłã uenisse designat. Primum
quippe scli tempus aute legem pa¬
triarcharum exemplis: sodi sub
lege ꝓpharum scripus: t̾cium sub
gr̃a p̃coniis euangłistarum: quasi
ĩcie diei lux inuido refulsit: in quo
paruit. S ⁊ hoo q̃d iichana gali¬
lee. id: in delo transinigrationis
ꝑpetrate. heedem nuptie facte ꝑ¬
hibentur: tipice denuntiat eos
marune gr̃a xp̃i dignos existere:
qui zelo ⁊ feruore pie deuotiois.
nemulari carisinata maiora. ac de
uitis. ad uͥtutes bona oꝑando. de
t̾renis ad em̃a noruut sꝑañdo:
amando transinigrare. Discum¬
bente ad nuptias dño. uiniun de¬
fecit: ut uiuo meliore ꝑ ip̃m mi¬

Expanded text:
Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui one consecrare, suique Spiritus pignore in fide confirmare dignatus est: sed vocatis ad fidem gentibus, usque ad fines orbis terrae earumdem nuptiarum votiva gaudia pervenerunt. Nec vacat a mysterio quod die tertia, post ea quae superior Evangelii sermo descsibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ad legem, patriarcharum exemplis; secundum sub lege, prophetarum scriptis; tertium sub gratia, praeconiis evangelistarum, quasi tertiae diei luce mundo refulsit; in quo paruit. Sed et hoc, quod in Cana Galilaeae, id est, in coelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae facterhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charismata majora, ac de vitiis ad virtutes, bona operando, de terrenis ad aeterna norunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliori per ipsum mi
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentiam: in abstinentia ãi
bet. Miserisipus: nlugeamus
n ploremus coram dño qui fecit nos.
Risus ñr inluctum conu̾tatur:
⁊ gaudium in merorem. B̾eati.
enim lugentes: q̃m ip̃i consola.¬
buntur. Suꝑ aquas sedere consu¬
euit: ut uenturi raptũ accipitris
p̃uisa inaquis umnbra decliuet.
Et nos mundi simus. acmunda
torus scripturarũ fluentis. sedu¬
li assidere curenius. quarĩ specu¬
lis edocti. dignoscere ⁊ p̃caue uale¬
anius insidias hostis iniqui. Cales¬

Expanded text:
n abstinentia autebet. Miseri simus, et lugeamus, et ploremus coram Domino qui fecit nos. Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Beati enim lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos mundi simus, toriis Scripturarum fluentis seduli assidere curemus, quarum speculis edocti, dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis iniqui. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum uenire. s ⁊ miraculũ¬
ibidem quo comunias letificarei
facere dignatuse: exceptis celesti¬
um sacram̃toꝵ figuris. etiam iuixta
luterani fidem recte credentium con¬
firmat. Porro taciani ⁊ martionis
ceterorũq qui nuptiis detrahunt.
ꝑfidia quam sit dampuabilis: insi¬
nuat. Sieiuum thoro uninaculato
⁊ nuptiis debita castitate celebratis.
culpa mẽẽt: nequaquã dñs adhas
uenire: nequaquam eas signoꝵ
suoꝵ initus consecrare uoliuisset.
Nunc autem quia bona ẽ castitas
conuigalis : melior continentia ui¬
dualis: optina ẽ ꝑfectio uͥginał:
ad comꝓbandam om̃ium electio¬
nem graduum. discernendum
merato marie uͥginis utero nasc
dignatus ẽ: a ꝓpħico anne uidue
orermor uatus benẽdicitur: anup¬
tiaruni celebratorib iam uiue¬
nis inuitatur: ⁊ hos sue p̾sentia
uͥtutis honorat. S altior:¬
celestium letcia figurarum. Mi¬
seẽe doceret. de quo sub tẏpo solis psal¬
iuista cecut. Et ipe tanquã sponsus

Expanded text:
n solum venire, sed et miraculuibidem, quo convivas laetificaret, facere dignatus est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venire, nequaquam eas signorum suorum initiis consecrare voluisset. Nunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum merato Mariae virginis utero nasci dignitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis honorat. Sed nunc rcoelestium laetitiam figurarum. Mise esse diceret de quo sub typo solis Psalmista praecinuit: Et ipse tanquam sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
illud eiusdem psalmographi. Uer
deus intellige tͥnitatem. S quan¬
tum ĩt aquã ⁊unũ ÷ tantiu
distat int̃ sensum illum quo scrip¬
ture ante aduentii saluatoris in¬
telligebantur. ꝯeum quem ueui¬

Expanded text:
erbDeus, intellige Trinitatem. Sed quantum inter aquam et vinum, tantum distare inter sensum illum quo Scripturae ante adventum Salvatoris intelligebantur, et eum quem veni
Abbreviated transcription (Latin):
nitudine suꝑ xp̃m requiescente.
psalinus ait. Unrit te deus. d̃s
tuus oleo lecicie: p̃consortib tuis.
De cuius dono. consortib xp̃sda¬
to: loquitur iohannes. Nos unc¬
tionem habetis a sc̃o: ⁊ nostis oĩa.
Et pulcherrima comparatione.
umibra u̾itati concunt. Ramũ
oliue columba corporalis abliitã
diluuii aquis detulit in archã:
baptiratum aqua iordanis descen¬
dit in dĩm. Nos quoq xp̃i eccłeq¬
m̃bra. quos ũ solum homines qui
erant in arcba cũ noe. sꝯ amman¬
tia que archa continebat. ⁊ ip̃a qͦ
ligna. exquib eadem facta ẽ archa
figurabaut: post acceptum unde
regũatricis lauachrum. ꝑunctio¬
namur: quam conseruare iiuo¬
bis intemeratan dignetur ip̃e qͥ

Expanded text:
nitudine super Christum requiescente, nitudine super Christum requiescente, psalmus ait: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae, prae consortibus tuis . De cujus dono consortibus Christi dato loquitur Joannes: Vos unctionem habetis a sancto, et nostis omnia . Et pulcherrima comparatione umbra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam diluvii aquis detulit in arcam, Sbaptizatum aqua Jordanis descendit in Dominum. Nos quoque Cra, quos non solum homines qui erant in arca cum Noe, sed et animantia quae arca continebat, et ipsa quoque ligna ex quibus eadem facta est arca, figurant post acceptum undae regenerationis lavacrum: per unctionamur, quam conservare in nobis intemeratam dignetur ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
cõinemorasse sufficiat. Et recte for¬
tasse: quia sp̃e seĩ qui incolumba
descendit. septiformis ẽ gr̃a. Ne¬
rum exom̃ib que de eius natu¬
ra moralĩt iñpretanda. huma¬
ua potest comꝑire sollertia: p̃stat
unum q̃d de enis actu nustico sa¬
cra narrat historia. Cui enun
dñs in figuram futuri baptisma¬
tis. originalis mundrscelera di¬
luuii aquis ablueret: transacta
imiĩdatione. scire uoleus noe
qualiter se t̃re facies haberet:
emisit coruum. Qui ad archan
rẽdire contempsit: significans
eos qui abluti licet unda baptis¬
matis. ingerrimum tamen
tius uiuendo deponere negligunt:
reautur. Statim abuitima catho¬
lice pacis ⁊ quietis unitate. ext̾iora
idẽ scłi desideria sequendo desciscunt.
Et misit post eum columbam. At
illa uenit adeum uesꝑe: portaus
ramum oliue iurentib foliis in ore
suo. Anmadu̾titis credo fr̃s. ⁊ me
loquentem nr̃o intellectu p̃ueni¬
bis habuñdantem. De cuius ple¬

Expanded text:
commemorasse sufficiat. Et recte forcommemorasse sufficiat. Et recte fortasse, quia Spiritus sancti, qui in columba descendit, septiformis est gratia. Verum ex omnibus quae de ejus natura moraliter interpretanda humana potest comperire solertia, restat unum quod de ejus actu mystico sacra narrat historia. Cum enim Dominus in figuram futuri baptismatis originalis mundi scelera diluvii aquis ablueret, transacta mundatione scire volens Noe qualiter se facies haberet terrae, emisit corvum, qui ad arcam redire contempsit, significans eos qui abluti licet unda baptismatis nigerrimum tamen tius vivendo deponere negligunt, reantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo, fratres, et me loquentem vestro intellectu praeveniis abundantem: de cujus ple
Abbreviated transcription (Latin):
dib cantat. Oculi eius sicut colũbe
que lacte sunt lote: ⁊ resideut sicut
fluen ta plenissima. Nidifica¬
reso let inforaminib petrȩ:
est. Cuins incruce clauis
manus. latus est lancea ꝑforatũ:
unde continuo sanguis ⁊ aqua.
nr̃e uidelicet sc̃ificationis⁊ abluti¬
onis mist̾ium exiuit. Maceria
teueriores fidelium animos dũ
ad fidei. spei. ⁊ dilectionis. ꝑfecti¬
onis nutͥendos suscipuut : qua¬
si iidificantib columbis inse lo¬
cum pandunt. Hec gͦ fortiorum
aurilia qui ad huc pusilli infide
sumus. humilit subeamus: his
dñice passionis sacrainentis sẽꝑ
scĩficari cureinus. Talem namq
om̃ium nr̃m conu̾sationen dñs
querit : talib intentam stũdiis
siderat: talium uoce suas laudes
decantari ac p̃dicari gratulatur. Sur¬
ge inquit amica mea. sponsa mea
⁊ ueni: columba mea inforamini¬
bus petre: incau̾na macerie. Osten¬
de nͥi faciem tuam: sonet uoxtua
maurib meis. Hec de natura co¬
lumbe septem uirtutis exempla.

Expanded text:
dibus cantat: Oculi ejus sicut columbae, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Nidificare solet in foraminibus petrae, est, cujus in cruce clavis manus, latus est lancea perforatum, unde continuo sanguis et aqua, nostrae videlicet sanctificationis et ablutionis mysterium, exivit. Maceria teneriores fidelium animos dum ad fidei, spei et dilectionis perfectionem nutriendos suscipiunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Haec ergo fortiorum auxilia, qui adhuc pusilli in fide sumus, humiliter subeamus, his Dominicae passionis sacramentis semper sanctificari curemus. Talem namque omnium nostrum conversationem Dominus quaerit, talibus intentam studiis dere desiderat, talium voce suas laudes decantari ac praedicari gratulatur. Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis . Haec de natura columbae septem virtutis exempla
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ testimonium ꝑhibui: quia
hic ẽ filius dei. Supradixerat
post me uenit uir qui ante me
factus ẽ: nunc testimonium
phibet. quia hicẽ filius dei. utͥ¬
uidelicet ⁊⁊ diuine. inuna eademq
xp̃i ꝑsoua manifeste designans.
Crubescat manicheus: audiens.
uenit uir. Conticescat fotimis:
audiens hic ẽ filius dei. Audiant
mansueti ⁊ letentur: quia uenit
uir post iohem fortior iohanne.
qui baptitat in sp̃u sco. ⁊ quia hic
est filius dei. Quia enim ꝑ suꝑ¬
biam recessimus homines a deo:
filius dei ꝑ miscd̃iam factus ẽ ho:
ut ĩdem ip̃e ⁊ ꝑ diuinitatem patͥ.
⁊ ꝑ humanitatẽ congrueret nob.
ꝓ nobis eum hoste confligere. ꝑ
diuinitatem patͥ consubstantia¬
lem adimnaginem nos dei ⁊ simi¬
litudiuem quam peccando aiui¬
simus posse digne recreare. Per
mortem nr̃e fragilitatis destru¬
eret eum qui habebat mortis
imꝑium. ⁊ ꝑ impassibilitatem
sue diuinitatis potentiam recon

Expanded text:
et testimonium perhibui, quia et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei. Supra dixerat, Post me venit vir qui ante me factus est, nunc testimonium perhibet, Quia hic est Filius Dei, utrvidelicet et divinae, in una eademque Christi persona manifeste designans. Erubescat Manichaeus audiens, Venit vir; conticescat Photinus audiens, Hic est Filius Dei. Audiant mansueti et laetentur, quia venit vir post Joannem fortior Joanne, qui baptizat in Spiritu sancto, et quia hic est Filius Dei. Quia enim per superbiam recessimus homines a Deo, filius Dei per misericordiam factus est homo, ut idem ipse et per divinitatem Patri, et per humanitatem congrueret nobis: nobis cum hoste confligere, per divinitatem Patri consubstantialem ad imaginem nos Dei et similitudinem, quam peccando amisimus, posset digne recreare: per mortem nostrae fragilitatis destruere eum qui habebat mortis imperium, et per impassibilem suae divinita
Abbreviated transcription (Latin):
met̃num. sp̃m u̾itatis. Et paulopꝰ.
Quia apud uos manebit: ⁊ inuo¬
biserit. Si enum apud seruos dei
electos mauet. ⁊uullis erit sp̃e
quid magni ẽ filio dei q̃d in ipo
manere sp̃c astruatur: Notan¬
dumq q̃d semꝑ in dño man
gestai̾nt. partim maneat i
et̃uum. partim rediturus sece¬
dat. ⁊ manet quippe apud eos
ut bonis insistant actibus: uo¬
luntariam pauꝑtatem diligarł.
mansuetudinem sequantur: ꝓ
em̃ioꝵ desid̾io lugeant. esuriant
nsitiaut iusticiam: miscdiam.
munditiam. cordis ⁊ tranquilli¬
tatem pacis amplectantur. s ⁊
ꝓobseruatione usticie. ꝑsecutio¬
uem pati ñ uereantur: elemosi
cedit autem ad temipus. ne sẽꝑ
infirmos curandi. mortuos
suscitaudi. lepsos mundandi.¬
demones eiciendi. uł etiam ꝓpħan¬
di possint habere uͥtutẽ. Mauet
semꝑ ut possint habere uͥtutẽ:
ut mirabilit̾ ip̃i iuuant. Henit
ad tempus ut etiam alis ꝑmi
raculoꝵ signa quales suit uitꝰ
effulgeant. Et ego inquit iudi.

Expanded text:
aeternum, Spiritum veritatis . Et paulo post: Quia apud vos manebit, et in vobis erit. Si enim apud servos Dei electos manet, et in illis erit Spiritus, quid magni est Filio Dei quod in ipso manere Spiritus astruatur? Notandumque quod semper in Domino mansgestaverint, partim manet in aeternum, partim rediturus secedat. Manet quippe apud eos, ut bonis insistant actibus, voluntariam paupertatem diligant, mansuetudinem consequantur, pro aeterno desiderio lugeant, esuriant et sitiant justitiam, misericordiam, munditiam cordis, et tranquillitatem pacis amplectantur: sed et pro observatione justitiae persecutionem pati non vereantur, eleemosycedit autem ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetandi possint habere virtutem. Manet semper, ut possint habere virtutem qua mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant. Et ego vidi, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ecce tu pulchia ocłi tui columba¬
rum. Unde quia nobis ad discendã
deo placitani simplicitatem colũbe
forma ꝓponitur: diligentius eius¬
naturam uideamus: ut ꝑsuigu¬
la innocentie eius exempla. uite
nobis emendatioris instituta su¬
manius. A malicia fellis aliena÷
Om̃is amaritudo ⁊ ira ⁊ indigna¬
tio: tollatur a uobis cum oinni
malicia. Nullum ore uł ungu¬
bus ledit: nec minimas quidẽ
mãsculas. uł i̾miculos quibus
minores peue oñis auieule se
ab inuicem. Contineamꝰ manus
a rapinis. Qui furabatur: iam
suos ferunt alere pullos. Ip̃a t̾re
fructib ⁊ semine pascitur. Audiamꝰ
apłm. Bonun ẽ uͭ manducare car¬
uem: ⁊ ñ bibere uinum. Et apłs
petrus: munistrate inqͥt infi¬

Expanded text:
ecce tu pulchra: oculi tui columbaecce tu pulchra: oculi tui columbarum . Unde quDeo placitam simplicitatem columba proponitur, diligentius naturam videamus, ut per singula innocentiae ejus exempla, vitae nobis emendatioris instituta sumamus. A malitia fellis aliena est. Omnis amaritudo, et ira et indignatio tollatur a nobis, cum omni malitia . Nullum ore vel unguibus laedit, ne minimas quidem musculas, vel vermiculos, quibus minores pene omnes aviculae seab invicem. Contineamus manus a rapinis: qui furabatur, jam suos fertur alere pullos. Ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Et apostolus Petrus: Ministrate, inq