comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia pacientia dei ao penitentiam te ad¬
ducit: Qͥ enĩ clamando ñ tibi ꝑsuasit
ut non rececses. parcendo clamat ut rede¬
as. Intuere dauid regem. lai utiq et ipse
illius temporis sacram̃ta ꝑceꝑat. iã utiq¬
rabili. qua regale sacerdotium p̃sigu¬
rabat᷑ eccłe. Repente aũt̃ factus & adul¬
terii ethomicidii reus. ñ frustra tamen
de tam immam & abrupto ꝓfundo sce¬
leris penitens: clamauit ad dñm. dicens:
Aũte faciem tuam a peccatis meis. et
omnes iniquitates meas dele. Quo tan
dem. nͥ quia item dicit. iniquitatẽ meã
ego agnosco. et peccatum meuni ante me
ostendit. Non enim sufficit mores in
meliꝰ cõmutare. et a factis malis receđe.
nͥ etiam de his quȩ facta sunt satis fiat
ãũo. ꝑ penitentie dolorẽ: ꝑ humilitatis
gemitum. ꝑ contrta cordis sacrificium. co¬
oꝑantib elemosinis. Deati enim miseri¬
cordes. qñi ipsis miserebit᷑ ds̃. Non enim

Expanded text:
quia patientia Dei ad poenitentiam te adquia patientia Dei ad poenitentiam te adducit ? Qui enim clamando non tibi persuasit ut non recederes, parcendo clamat ut redeas. Intuere David regem: jam utique et ipse illius temporis sacramenta perceperat, jam utiqurabili, qua regale sacerdotium praefigurabatur Ecclesiae. Repente autem factus et adulterii et homicidii reus, non frustra tamen de tam immani et abrupto profundo sceleris poenitens clamavit ad Dominum, dicens: Averte faciem tuam a peccatis meis, et omnes iniquitates meas dele. Quo tandem merito, nisi quia item dicit: Iniquitatem meam ego agnosco, et peccatum meum ante me ostendit. Non enim sufficit mores in melius commutare, et a factis malis recedere; nisi etiam de his quae facta sunt, satisfiat Deo per poenitentiae dolorem, per humilitatis gemitum, per contriti cordis sacrificium, cooperantibus eleemosynis. Beati enim misericordes, quoniam ipsorum miserebitur Deus . Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Si miqͥtates obseru aueris dñe. dñe quis
sustinebit: Qm̃ apud te ꝓpiciatio.ẽ. De
tali ꝓfundo nimuite claiauert̃. & hanc
ꝓpiciationẽ inuenerunt. faciliꝰ euacuata¬
⁊ cõminatio ꝓphetiȩ. quã humiliatio pe¬
nitentie. hic fortasse dicis. S ego iam
ta peccata dimissa sunt. uilis factꝰ nimis
iterans uias meas. et carnis horribilis
oculis dei. reu̾sus ad uomitũ suum. quo
abibo a spũ eiꝰ. & a facie eius qͦ fugiam:
enim recte fugit ab illo nͥ ad illum. ab eiꝰ
seueritate. ad eius bonitatẽ. Quis enĩ te¬
locus excipiet fugientem. ubi eiꝰ p̃sentia
te non inueniat. Si ascenderis in cȩlum
ibi .ẽ: si descenđis in infernum ad est. Re¬
cipe gͦ pennas tuas in directũ: ethabita
in spe. in extremo huius scłi. etenĩ illuc
inanꝰ sua deducet te: et ꝑducet te dextera
sua. Qͥ equid enim fȩceris. quecũq pecca¬
ueris. ad huc in hac uita es: unde te oĩno
si sanare nollet auferret. Curgͦ ignoras

Expanded text:
is sustinebit? Quoniam apud te propitiatio est . De tali profundo Ninivitae clamaverunt, et hanc propitiationem invenerunt: faciliusque est evacuata comminatio Prophetae, quam humiliatio poenitentiae . Hic fortasse dicis: Sed ego jam terita dimissa sunt; vilis factus sum nimis iterans vias meas, et canis horribilis oculis Dei, conversus ad vomitum suum. Quo abibo a spiritu ejus? et a facie ejus quo fugiam? enim recte fugit ab illo, nisi ad illum, ab ejus severitate ad ejus bonitatem. Quis enim locus te excipiet fugientem, ubi ejus praesentia te non inveniat? Si ascenderis in coelum, ibi est: si descenderis ad infernum, adest. Recipe ergo pennas tuas in directum, et habita in spe in extrema hujus saeculi: etenim illuc manus sua deducet te, et perducet te dextera sua . Quidquid enim feceris, quaecumque peccaveris; adhuc in hac vita es, unde te Deus omnino, si sanare nollet, auferret. Cur ergo ignoras
Abbreviated transcription (Latin):
pente ꝓpinata .ẽ. Tanꝗͣ gͦ cadentes de ma¬
nu dñi in t̾ram. mortales effecti sunt. Uñ
ꝓiecta uirga ex manu. serpens effecta ÷:
ecerunt et magi pharaoĩs similit̾. Hirgis
eoꝵ ꝓiectis: serpentes facti sunt. S prius¬
serpens moysi. id ÷ uirga moysi. deuorauit
om̃s serpentes magoꝵ. Tunc demũ cauda
cõp̾hensa idẽtidem uirga facta. ẽ: et reg¬
nũ remeauit ad manum. St̃ gͦ uirgẽ
magoꝵ. popłi impioꝵ. Uicti xp̃i nõie.
cum in eius corpꝰ transferunt᷑. tanquã
a serpente moysi deuorant᷑. donec redeat
regnũ dei. ad manũ dei. S in fide mor-¬
tałis scłi. qd̾ significat cauda serpentis.
Magnũ signũ: fiat fiat. Audistis que debe¬
atis desiderare. audite quid debeatis ui¬
tare. Primum p̃ceptũ in lege de colen¬
do uno dõ. Nerunt inqͥt t dii alii p̾t̃
me. Pruna plaga egyptioꝵ: aqͣ conu̾sa
÷ in sangͥnẽ. Compara pͥmũ p̃ceptum

Expanded text:
pente propinata est. Tanquam ergo cadentes de mapente propinata est. Tanquam ergo cadentes de manu Domini in terram, mortales facti sunt: unde projecta virga ex manu serpens effecta est. Fecerunt et magi Pharaonis similiter. Virgis eorum projectis, serpentes facti sunt: sserpens Mosi, id est uirga Mosi, deuorauit omnes serpentes magorum. tunc demum cauda comprehensa identidem uirga facta est et regnum remeauit ad manum. sunt ergo uirgae magorum populi impiorum uicti Christi nomine; cum in eius corpus transferuntur, tamquam a serpente Mosi deuorantur, donec redeat regnum dei ad manum dei, sed in fine mortalis saeculi, quod significat cauda serpentis; magnum signum! fiat, fiat ! audistis quid debeatis desiderare: audite quid debeatis uitare. Primum. praeceptum in lege de colendo uno deo: non erunt, inquit, tibi di alii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum: aqua conuersa est in sanguine. compara primum praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
semel dat᷑. et semel ueniam pollicetur.
Elemosinã aũt quotiens fȩceris. totiens
donant. Qui utrũq custodierit. regni
cȩlestis honore ditabit᷑. Qui aũt̃ macłato
fonte uiuo. ad miscđie se fiuenta contu¬
lerit: et ipse mĩam consequetur: Dm̃e¬
gestaꝵ firmitate. signi fican¬
tiam debemꝰ inquirere. ne sub¬
tracto fundam̃to. in aere uelle
edificare uideam᷑. Ad plagas decẽ non
ꝑtinet. qđ pͥmũ factũ ÷ signi causa: ut
uirga in serpentẽ conu̾teret᷑. Aditus
retur moyses: educturꝰ ex egypto popłm
dei. Nondũ aut contumaces ferieban¬
tur. s diuino signo iam t̾rebant᷑. Hir¬
ga significat regnũ dei. Idemq regnũ
Prima rubens unda. tabes ⁊ aneqr setunda
Inde culex tristis. post musta nocuioristis.
Quinta pecus strauit. uesicas sexta creauct
Pone subit grando. post brucus dente nephand
dei: eẽ. utiq popłin dĩ. Serpens autem:
tempꝰ mortalitatis huiꝰ. Mors enim a ser¬

Expanded text:
semel datur, et semel veniam pollicetur; semel datur, et semel veniam pollicetur; eleemosynam autem quoties feceris, toties vdonant; qui utrumque custodierit regni coelestis honore ditabitur, qui autem, maculato fonte vivo, ad misericordiae se fluenta contulerit, et ipse misericordiam consequetur. gestarum firmitate, significantiam debemus inquirere; ne subtracto fundamento, in aere velle aedificare videamur. Sed ad plagas decem non pertinet quod primum factum est signi causa, ut virga in serpentem converteretur. Aditus batur Moyses educturus ex Aegypto populum Dei: nondum autem contumaces feriebantur, sed divino signo jam terrebantur. Virga significat regnum Dei: idemque regnum Prima rubens unda, tabes ranaeque secunda. Inde culex tristis, post musca nocivior istis. Quinta pecus stravit, vesicas sexta creavit. Pone subit grando, post brucus dente nefandDei esse, utique populum Dei. Serpens autem, tempus mortalitatis hujus: mors enim a ser
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ. si in baptismi sacram̃to aꝑiat᷑ infer¬
num. cum tc̃ quoq reseret᷑ et celũ. Aꝑiunt
enĩ hȩc elem̃ta. ut ad lauacrũ xͥ conueniat
ib̾tas enĩ resurrecturis tribuit᷑. gr̃a re¬
gnaturis. lili eruunt᷑ de pena. hũ assu¬
muntur ingła. Illi qui erant serui peccati.
libi fiut̃ iusticiȩ. hii qui angustus scłi te-¬
nebant᷑. para dysi amena ꝑcipiunt. In bap.¬
Inde ut sp̃c sc̃s aduenat. illuc ut miscdđia
saluatoris accedat. Deferat᷑ de celo uita.
mors a tartaro destruat᷑. Ita gͥ elemosina
extinguit peccata. sic̃ aqua baptismi ge¬
hennę restinguit incendia. Ergo elenio¬
sina quodã mͦ animaꝵ aliud ÷ lauacrũ.
ut siqͥ forte post baptismũ humana fra¬
gilitate deliq̃rit: suꝑsit ei ut iterũ ele¬
mosinis emundet᷑: sicut ati dñs. Date
elemosinã. et ecce omã munda st̃ uobis.
Nisi qđ salua fide dixerim. in dulgentior
÷ elemosina ꝗͣ lauacrũ. Lauacrũ enĩ

Expanded text:
mirum, si in baptismi sacramento aperiatur infermirum, si in baptismi sacramento aperiatur infernum, cum tunc quoque reseretur et coelum; aperiuntur enim haec elementa, ut ad lavacrum Christi conveniat  enim resurrecturis tribuitur, gratia regnaturis. Illi eruuntur de poena, hi assumuntur in gloriam; illi, qui erant servi peccati, liberi fiunt justitiae: hi, qui angustiis saeculi tenebantur, paradisi amoena percipiunt. In bapinde ut Spiritus sanctus adveniat, illuc ut misericordia Salvatoris accedat; deferatur de coelo vita, mors a tartaro destruatur. Ita igitur eleemosyna exstinguit peccata, sicut aqua baptismi gehennae exstinguit incendium: ergo eleemosyna quodammodo animarum aliud est lavacrum, ut si quis forte post baptismum humana fragilitate deliquerit, supersit ei, ut iterum eleemosynis emundetur, sicut ait Dominus: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis ; nisi quod salva fide dixerim, indulgentior est eleemosyna quam lavacrum. Lavacrum enim
Abbreviated transcription (Latin):
conualescant. ita ut uideat᷑ a qͦ ñ extin¬
xisse incendia s auxisse. Quenã . ẽ. illa
aqua. quȩ consumit flãmas. nec ipsa con¬
sumit᷑. Illa ÷ puto: quȩ in lauachro
de xͥ fonte ꝓfuiens. ñ c̃sumit᷑ a peccatorib
s gehenne consumit in cendia. quȩ dũ ꝑ
baptismum infundit᷑. & ipsa in hominib
tartari restinguit ardorem: uiuit plane
in hominib sicut ait dñs. Aqua aute ꝗͣ
ego dabo ei. fiet ui eo fons aque salientis.
et reł. Mirũ gͦ in modũ aqua xp̃i una eadẽm
oꝑatione et uiuificat et extinguit. Uiuifi¬
cat enun animas. delicta restinguit. Has
lauacri sui refrigerio reparat. illa gurgi¬
tis sui unda consumit. Ee qd̾ ad maiorẽ
baptismatis ꝑtinet grãm. apud suꝑos
mysterium celebrat᷑. et apud inferos ge¬
henna restinguit᷑. Hic fluunt aquȩ. et illic
tepescit incendium. Hic in fonte homo
mergit᷑. et illic de tartaro libatur. S nec

Expanded text:
convalescat; ita ut videatur aqua non exstinconvalescat; ita ut videatur aqua non exstinxisse incendia, sed auxisse. Quaenam est illa aqua quae consumit flammas, nec ipsa consumitur? Illa est, puto, quae in lavacro de Christi fonte profluens, non consumitur a peccatoribus, sed gehennae consumit incendia. Quae dum per baptismum infunditur et ipsa in hominibus et tartari restinguit ardorem, vivit plane in hominibus, sicut ait Dominus: Aqua autem quam ego dabo ei fiet in eo fons aquae salientis , et reliqua. Mirum ergo in modum aqua Christi una eademque operatione, et vivificat, et exstinguit; vivificat enim animas, delicta restinguit; has lavacri sui refrigerio reparat, illas gurgitis sui unda consumit; et quod ad majorem baptismatis pertinet gratiam, apud superos mysterium celebratur, 330 et apud inferos gehenna restinguitur: hic fluunt aquae, et illic tepescit incendium: hic in fonte homo mergitur, et illic de tartaro liberatur. Sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
lierem eccłam. eẽ. puto de gentib ẽgrega¬
tã. quȩ et tͣnsactis annis qͥnq milib cũ
in sexto millesimo anno ydoloꝵ fornica¬
tioĩb subiac̾et. omnẽ ignominiã suam
adueniente xͥ fonte purgauit: et maculas
quas adulterinis sacrileguis contrax̾at
fide saluatoris abftsit. ac relinq̃ns sicut
in anẽ ydriã priorẽ patriũ cultũ. uniu̾so
orbi dñi annunciauit aduentũ. Hȩc inꝗͣ
illa: meretrix. q̃ postea quã lota ÷ nichĩ
dicit fȩcisse prauũ. Postꝗͣ enĩ ȩccła baptis¬
mi nitore purgata ẽ: diabolicę impietatis
non meminit. religione ueritatis exultat.
factaq de meretrice uirgoñ recordatur
ꝓpħa. Sicut aqͣ extinguit ignẽ. ⁊ reł. Sepe
quidẽ uidemꝰ hec fieri. ut aqua effusa. flã¬
marũ restinguat incendia. S et e cont᷑.
fluenta consumant. et ueluti ab aquis
accepta esca. uehem̃tiꝰ rediuiuis arborib

Expanded text:
lierem Ecclesiam esse puto de gentibus congregalierem Ecclesiam esse puto de gentibus congregatam, quae et transactis annis quinque millibus, cum in sexto millesimo anno idolorum fornicationibus subjaceret, omnem ignominiam 329 suam adveniente Christi fonte purgavit, et maculas quas adulterinis sacrilegiis contraxerat, fide Salvatoris abstersit, ac relinquens, sicut inanem hydriam, priorem patrium cursum, universo orbi Domini annuntiavit adventum. Haec, inquam, illa est meretrix, quae posteaquam lota est, nihil se dicit fecisse pravum; posteaquam enim Ecclesia baptismi nitore purgata est, diabolicae impietatis non meminit, religione veritatis exsultat, factaque de meretrice virgo non recordatur propheta: Sicut aqua exstinguit ignem, ita elequidem videmus haec fieri, ut aqua effusa flammarum restinguat incendia: sed e contrarioobi aquarum fluenta consumant, et veluti ab aquis accepta esca vehementius redivivis ardoribus
Abbreviated transcription (Latin):
etinet ur̃a dilectio. ante dies cum ser.¬
monem ad uos de elemosinis fac̾emꝰ.
uoluisse. et reꝑto cius fonte uircutis. os¬
tendisse qđ mulieris samaritane sordes
tantũ corporis cutẽ abluit: miscđiȩ aũt
bonitas animȩ int̾na purificat. Hoc etiã
demonstrasse. qđ huic euangłicȩ mulieri
illa ꝓpħica meretrix conueniret. que pꝰea
quã uiua aqua se lauit obliuione pos¬
sessa prauitatis. nitore puritatis exultat.
Neq enim de meretrice huiꝰ mundi talẽ
sententiam ꝓpħa diceret: cuiꝰ pollicio ñ
solũ ñ aqua diluit᷑. sed etiã polluit ipsa
qđ tangit: dicente apło. Qui aut̃ se iun¬
git meretrici: unum corpꝰ.ẽ. Qđ si unũ
corpꝰ tactu suo efficit. et in choherentem
S ignominie suȩ m̃bra tnͣsfundit. quomͦ
potest purificari ipsa cum polluat: Que
gͦ sit ista meretrix. q̃ ista famarit samari¬
tana mulier. cuiꝰ adulterii sordes fons
xͥ det̾serit: solliticiꝰ reqͥramͦ. Ego hanc mu¬

Expanded text:
etinet vestra dilectio, ante dies aliquot, cum sermonem ad vos de eleemosynis faceremus, uaerere voluisse; et reperto earum fonte virtutum, ostendisse, quod mulieris Samaritanae sordes tantum corporis cutem abluit, misericordiae autem bonitas animae interiora purificat. Hoc etiam demonstrasse, quod huic evangelicae mulieri illa prophetica meretrix conveniret, quae postea quam viva aqua se lavit, oblivione possessa pravitatis nitore puritatis exsultat; neque enim de meretrice hujus mundi talem sententiam propheta diceret, cujus pollutio non solum aqua non diluitur, sed etiam polluit ipsa quod tangit, dicente Apostolo: Qui autem se jungit meretrici, unum corpus est. Quod si unum corpus tactu suo efficit, et in cohaerentem sibi ignominiae suae membra transfundit; quomodo potest purificare ipsa cum polluat? Quae ergo sit ista meretrix, quae ista Samaritana mulier, cujus adulterii sordes fons Christi deterserit, sollicitius requiramus. Ego hanc mu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dicoꝵ Ceterũ qui sic abstinet. ut nicħ
pauꝑib de suis epulis largiat᷑. udetͣ
questũ sͥ suũ fecisse ieiunium. et negocia¬
tionẽ exercuisse parcendo. Ad hoc enun
abstinuit. non ut plac̾et deo: s ne ampliꝰ
erogaret. Atq ideo: bona elemosina cum
ieinio. Quasi enim qͦddã nego ciationis
genus. ẽ. ut tam parce uirat. ut absti-¬
nentia sua monachos elericosq p̃cedat
Hisi hoc int̾est. qđ illi hoc quest̾ causa facutt̾.
nos salutis: illi peccunie compendio aiãs
suas macerant. nos ꝓpt̃ animaꝵ lucrum.
nr̃a corpora castigamus: FR .UI. Sermo

Expanded text:
mendicorum. Caeterum qui sic abstinet, ut nihil mendicorum. Caeterum qui sic abstinet, ut nihil pauperibus de suis epulis largiatur, videtur quaestum sibi fecisse suum jejunium, et negotiationem exercuisse parcendo. Ad hoc enim abstinuit, non ut placeret Deo, sed ne amplius erogaret; et ideo bona est eleemosyna cum jejunio. Quasi enim quoddam negotiationis genus est, ut tam parce vivat, ut abstinentia sua monachos clericosque praecedat. Nisi hoc interest, quod illi hoc quaestus causa faciunt, nos salutis: illi pecuniae compendio animas suas macerant; nos propter animarum lucrum nostra corpora castigamus. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
di ad extraneos: misericordes ad pauꝑes.
Surgentes pͥmo diluculo ad eccłam festi¬
nemus. referamͦ deo gr̃as. peccatis ueniã
postulantes: rogantes p̃teritis delictis in¬
dulgentiam. cautelã futuris. Totadie sit
nob assidua. uel oratio: uel lectio. Qui
litteras nescit. scm̃ uirum ꝑquirens: eiꝰ
actus diuinitatis impediant. Nulli ludꝰ
tabulȩ m̃tẽ auocet. Non uoluptas canũ
sensus abducat. non negotii compendiũ
animã auiditate ꝑu̾tat. Quicqͥd enim
aliud p̃t̃ mandatũ dĩ fȩceris. quãuis
abstineas. ñ ieiunas. Hoc ÷ enĩ salutare
ieiunium. ut sicut abstinet᷑ corpꝰ ab escis.
fr̃s ad ꝑfeccionẽ ieuinii tacendũ non ẽ.
ut qui abstinemꝰ & minime pͣndemꝰ. hoc
est uera iusticia. si te esuriente. de cibo
tuo alius saturet᷑. et tu ꝓ deliccis tuis ie¬
unus dñm roges. et ille ꝓ te satiatꝰ exoret.
N trumq tibi ꝓfĩciet. et tua fames: et satitas

Expanded text:
di ad extraneos, misericordes ad pauperes, di ad extraneos, misericordes ad pauperes, surgentes primo diluculo ad ecclesiam festinemus, referamus Deo gratias, peccatis veniam postulemus, rogantes praeteritis delictis indulgentiam, cautelam futuris; tota die sit nobis assidua vel oratio, vel lectio. Qui littactus divinitatis impediant: non ludus tabulae mentem avocet, non voluptas canum sensus abducat, non negotii compendium animum aviditate pervertat. Quidquid enim aliud praeter mandatum Dei feceris, quamvis abstineas, non jejunas. Hoc est enim jejunium salutare, ut sicut abstinetur corpus ab epulis, fratres, ad perfectionem jejunii tacendum non est, ut qui abstinemus, et minime prandemus, hoc est vera justitia, si te esuriente, de tuo cibo alius saturetur: et tu pro delictis tuis Dominum roges, et ille pro te satiatus exoret. Utrumque tibi proficiet, et tua fames, et saturitas
Abbreviated transcription (Latin):
scđiam ꝓuocaret: s ut clamorẽ familiȩ
ingemiscentis effundet. Quisqͥs aut cup̃
.ẽẽ. misericors. S cͥptũ ÷ enĩ. Qua m̃sura
in his dieb seruo ñ parcit minime respi¬
ciens. qđ et si seruus ÷ conditione: gr̃a t̾m̃
fr̃ est. E tenim similit̾. xp̃m indunt. hisdẽ
participat sacram̃tis. Eodẽ quo et tu utit᷑
patre. curte non utat᷑ ut fr̃e: S unt enĩ
pleriq qui de uenatib redeuntes. inagis
canũ quã seruoꝵ curã gerunt. et faciũt
eos iuxta se. uł recumbere. uł dormire.
cotidianũ illis cibum sui p̃sentia mini¬
strantes. qui utrũ serui eoꝵ fame mori¬
ant᷑. ignorant. & qđ ẽ. grauiꝰ. nͥ diligent̃
his p̃paratum fũit. ꝓcane seruus afficit᷑.
Uideas enĩ in ñnulloꝵ domib ntidos
et crassos canes discurrere. homines aut̃
pallentes. et titubantes uicede. Isti gͦ
miserebunt᷑ aliqnͣdo pauꝑib. qui mini¬
mus. Suus ad seruulos mittes. blan¬

Expanded text:
sericordiam provocaret, sed ut clamorem familiae sericordiam provocaret, sed ut clamorem familiae ingemiscentis effunderet. Quisquis autem cupit prior misericors: scriptum est enim: In qua mensura in his diebus servo non parcit, minime respiciens quod si servus est conditione, gratia tamen frater est. Etenim similiter Christum inducit, iisdem participat sacramentis; eodem qui et tu utitur Deo Patre, cur te non utatur ut fratre? Sunt enim plerique qui de venationibus redeuntes magis canum quam servorum curam gerunt, et faciunt eos juxta se vel recumbere, vel dormire, quotidianum illis cibum sui praesentia ministrantes, qui utrum servi eorum fame moriantur ignorant: et, quod est gravius, nisi diligenter his praeparatum fuerit, pro cane servus afficitur. Vides enim in nonnullorum domibus nitidos et crassos canes discurrere, homines autem pallentes 460 et titubantes incedere. Isti ergo miserebuntur aliquando pauperibus, qui minimus. Simus ad servulos mites, blan
Abbreviated transcription (Latin):
Hec enim potes uideri uoluptatẽ tuã exercens
fecisse dñi uoluntatẽ. Hȩc enim uoluntas
ẽ dñi. ut ieinemꝰ a cybis parit̃ et pecca¬
tis. Abstinentiã in dicamꝰ corpori. ut a
uiciis magis animã abstinere possimꝰ.
renũ enĩ ÷ quoddã luxuriantis animȩ:
corpꝰ exhaustum. Qsqͥs enĩ ieuinat et pec¬
cat. lucrũ escarũ fȩcisse uidet᷑. ñ salutis:
et parcendo copiis replesse cellarium. non
nĩtẽ saginasse uirtutib. Non nulli autẽ¬
diuinoꝵ inimemores p̃ceptoꝵ. ita circa
seruos suos. et subditos sͥ potestatẽ dñati¬
oĩs exercent: ut in his dieb ñ dubitent¬
flagris eos cede. pęnis afficere. cõpedib
p̃pedire: et si forte cũ ad reficiendũ uenit᷑
tardiꝰ minister affuerit. statĩ eũ ubib la¬
niare: et priꝰ se satiare seluili sangͥne. ꝗͣ
coniuuii uoluptate. Hoꝵ tale ieiuniũ:
qđ ideo ieuinatũ ÷: ñ ut diuinitatis mi

Expanded text:
Nec enim potes videri voluntatem tuam exercens, Nec enim potes videri voluntatem tuam exercens, fecisse Domini voluntatem. Haec enim voluntas est Domini, ut jejunemus a cibis pariter et peccatis. Abstinentiam ivitiis magis animam abstinere possimus. Frenum enim est quoddam luxuriantis animae corpus exhaustum. Quisquis enim jejunat et peccat, lucrum escarum fecisse videtur, non salutis; et parcendo copiis replesse cellarium, non mentem saginasse virtutibus. Nonnulli autem immemores praeceptorum, ita circa servos suos et subditos sibi potestatem dominationis exercent, ut in his diebflagris eos caedere, poenis afficere, compedibus praepedire; et si forte cum ad reficiendum venitur, tardius minister adfuerit, statim eum verberibus laniare, et prius se satiare servuli sanguine, quam convivii voluptate. Horum tale jejunium est, quasi ideo jejunatum est, non ut divinitatis mi
Abbreviated transcription (Latin):
debilitat: et animã a ꝑdicione ñ lib̾at.
rũ mr̃m loca sc̃a ꝑquirit: s surgens con¬
gregat seruulos. disponit recia. canes pro¬
ducit. saltus siluasqr ꝑlustrat : Seruulos
inquã secũ ꝑtrabit. fortasse magis adeccłã
cumulat aliena: nesciens reũ se futurũ.
tam de suo delicto: ꝗͣde ꝑditione seruoꝵ.
Tota gͥ die uenatib immorat᷑. nc̃ clamorẽ
ĩmodatum efferens. nc̃ silentium latent̃
ũ habebat amiserit: & tanto studio gerit.
quasi ideo indictum ieiunium fu̾it. ut
uenet᷑. In his gͦ luxuriis fr̃s dicite quis
cultus sit dĩ. que m̃tis eiꝰ possit eẽ. deuotio:
qͥ ꝓpt̾ea ieunat. ñ ut deo atq orationib
uaccet: s ut tota die ociosus et liber. ꝓpͥas
exerceat. uoluptates: Quãuis gͥ qͥ eiꝰ mõi
esfr̃ uesꝑead domũ redeas. quãuis decli-¬
uante iam sole manduces: potes uideri
tarduis refȩcisse. non tam̃ dño ieuinasse.

Expanded text:
debilitat, et animam a perditione non liberat, debilitat, et animam a perditione non liberat, rum martyrum loca sancta perquirit; sed surgens congregat servulos, disponit retia, canes producit, saltus silvasque perlustrat: servulos, inquam, secum pertrahit, fortasse magis ad ecclescumulat aliena, nesciens reum se futurum tam de suo delicto, quam de perditione servorum? Tota igitur die venatibus immoratur, nunc clamorem immoderatum efferens, nunc silentium latenter  id quod non habebat, amiserit: et tanto studio gerit, quasi ideo indictum jejunium fuerit, ut venetur. In his ergo luxuriis, fratres, dicite quis cultus sit Dei, quae mentis possit esse devotio; qui propterea jejunat, non ut Deo aut orationibus vacet, sed ut tota die otiosus et liber proprias exerceat voluptates? Quamvis igiere ad domum redeas, quamvis declinante jam sole manduces; potes videri tardius refecisse, non tamen Domino jejunasse.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e opus. ut boꝵ quadraginta dieꝵ
curriculo deuotissime ieuinemꝰ. uͤt is¬
tam. eẽ. causam salutis nr̃e. si hoc tp̃r
abstinentiȩ oꝑam cõmedemꝰ. Atq ideo fr̃s
dilectissimi inspicere debemꝰ. quȩ sit huius
forma ieuimii. ut respiciamꝰ qnͣta sit eius
utilitas. Est enĩ int̃dum inutile ⁊ inane
ieiunium: qđ licet uentrem et omnia uis¬
cera succo saturitatis exhauriat. ñ tamen
acceptũ ÷ deo. qr m̃tẽ et intimos sensus
minime uincło iniqͥtatis euacuat. Qd
enim ꝓdest ieiunare uiscerib etluxuria¬
re uenatib. abstiñe a cibis. errare peccatis.
uinũ forte ñ bibere. et ebrium cogitati oe
malignitatis incede. nͥ qđ facilior causa
⁊ saturi siue tumulenti. quã iniqͥ parit̃
et ieuini: Ille enĩ peccare aliqnͣdo desi¬
nit. qui ebrius aliqͣndo obdormit: hic
aut̃ errare ñ cessat. qͥ exercitatꝰ malis. ie¬
uiniis semꝑ inuigilat. Unde inutile et
inane : tale ieuinum qd inedia m̃bra

Expanded text:
rimum, ut horum quadraginta dierum curriculo devotissime jejunemus, et istam esse causam salutis nostrae, si hoc tempore abstinentiae operam commodemus, atque ideo, fratres dilectissimi, inspicere debemus quae sit hujus forma jejunii, ut respiciamus quanta sit ejus utilitas. Est enim interdum inutile et inane jejunium, quod licet ventrem et omnia viscera succo saturitatis exhauriat, non tamen acceptum est Deo, quia mentem et intimos sensus minime vinculo iniquitatis evacuat. Quid enim prodest jejunare vis ceribus, et luxuriare venatibus; abstinere cibis, et errare peccatis; vinum forte non bibere, et ebrium cogitatione malignitatis incedere? Nisi quod facilior causa est saturi sive temulenti, quam iniqui pariter et jejuni. Ille enim peccare aliquando desinit, qui ebrius aliquando obdormit; hic autem errare non cessat, qui exercitatus malo, jejuniis semper invigilat; unde inutile et inane est tale jejunium, quod inedia membra
Abbreviated transcription (Latin):
tasinatib et compungentib te. ñ sit. Ita
uacare ñ uis. contentionũ tuaꝵ corrupti¬
one cecatꝰ. exigis uidere qđ ñ potes. At¬
tende enim et contrariam tc̃iã plagã:
huic p̃cepto t̾c̃io. Scinifes natisunt in
t̾ra egypti: delimo. Muscȩ quedã sunt
minutissimȩ. in quietissime. in orditate
uolantes. in ocłos irruentes: ñ ꝑmitten¬
tes hominẽ quiescere. dũ abiguntur et
irrunnt: dũ ab aetȩ rursus redeunt. Sic¬
st̃ omnino uana fantasinata cordis con¬
tentiosoꝵ. T̃enete p̃ceptum. cauete plagã
Quartũ p̃ceptum. ẽ: honora patrẽ tuũ &
matrẽ. Huic cont᷑ria. quarta egiptiorũ
plaga eynominta. ẽ Auid÷

Expanded text:
tasmatibus et compungentibus te. Non sit ita. tasmatibus et compungentibus te. Non sit ita. n uis, contentionum tuarum corruptione caecatus exigis uidere quod non potes. attende enim et contrariam tertiam plagam huic praecepto tertio: scinifes natae sunt in terra Aegypti de limo. muscae quaedam sunt minutissimae, inquietissimae, inordinate uolitantes, in oculos irruentes, non permittentes hominem quiescere, dum abiguntur, et irruunt, dum abactae rursus adeunt, sicut omnino uana phantasmata cordis contentiosorum. tenete praeceptum, cauete plagam. Quartum praeceptum est: honora patrem tuum et matrem tuam. huic contraria quarta Aegyptiorum plaga
Abbreviated transcription (Latin):
manes. quia in omnẽ t̾rã exint sonus
eoꝵ. et in fines orbis t̾re u̾ba eoꝵ Si aũt¬
uis et ranas econtrario intelligere. illũ
ũsum recole. Uana locuti sunt. unus qͥsq
ad ꝓximum suum. Tercium p̾ceptum.
mem̃to diem sabbati sq̃ficare. ln t̾cio
isto p̃cepto insinuatur quedã ugͣ catioĩs
indicio. quȩ. ẽ. cordis tͣnqͥllitas ac m̃rus.
quã facti bona conscientia. Ibi scĩficatio.
qr ibi sp̃s dĩ. Demq uidete uacationem
id: quietem. Suꝑ quẽ inqͥt requiescit
sp̃u scõ. Rixarum amatores. calupnia¬
rum seminatores: contentionis ꝗͣ ueri¬
tatis cupidiores. in quietudine sua ñ
ad se admittunt quietem sabbati sp̃italem
Cont᷑ istoꝵ in quietudinẽ dr̃. tanꝗͣ ut saba¬
tum hãnt in corde. scĩficationẽ sp̃s di. Esto¬
mansuetꝰ ad audiendũ u̾bũ. ut intelligas.
Qͥ d uitellecturꝰ sum: Dm dicente Cessa ab
inqͥetudine tua: ñ sit tumultus quidã in
corde tuo. ꝑ corruptionẽ uolitantib fan¬

Expanded text:
sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. si autem et ranas contrario uis intellegere, illum uersum psalmi recole: uana locuti sunt unusquisque ad proximum suum. Tertium praeceptum: memento diem sabbati sanctificare eum. in tertio isto praecepto insinuatur quaedam uacationis indictio, quae est cordis tranquillitas ac mentis, quam facit bona conscientia; ibi sanctificatio, quia ibi spiritus dei. denique uidete uacationem, hoc est quietem: super quem, inquit, requiescet Spiritu sancto, rixarum amatores, calumniarum seminatores, contentionis quam veritatis cupidiores, inquietudine sua non ad se admittunt quietem sabbati spiritalem. Contra istorum inquietudinem dicitur, tanquam ut sabbatum habeant in corde sanctificationem Spmansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas. Quid intellecturus sum? Deum dicentem: Cessa ab inquietudine tua; non sit tumultus quidam in corde tuo per corruptionem, volitantibus phan
Abbreviated transcription (Latin):
in similitudinẽ imaginis corruptibilis
hominis. Cła incorrũptibilis dĩ. sieut
aqua. Similitudo imaguus corrupti¬
bilis hominis. sic̃ sanguis. & hoc qͥdẽ
sit in corde impioꝵ. Nã ds̃ in cõmuta¬
bilis manet. Neq enĩ qr & apłs dixit
cõmutauerunt. ideo mutatꝰ ÷ ds. Sedm¬

Expanded text:
in similitudinem imaginis corruptibilis hominis. Gloria incorruptibilis Dei sicut aqua, similitudo imaginis corruptibilis hominis sicut sanguis. Et hoc quidem fit in corde impiorum, nam Deus incommutabilis manet; neque enim quia Apostolus dixit: Commutaverunt, ideo mutatus est De
Abbreviated transcription (Latin):
cłi timore frangi. nec scłi amore corrũpi. Ita te
ñ inuenientẽ qui excuses. ñ solũ p̃ceptoꝵ in eui¬
tabilis rectitudo. si etiã exẽploꝵ in numerabił¬
smulti¬
tudo circumdabit. S de utilitate ac sa¬
lubritate penitentiȩ ut qd̃ instituimus
aliqͣndo ꝑagamꝰ: si iam de sanitate desꝑans
addis peccata peccatis sicut scriptũ ÷ Pec¬
cator cum uen̾it in ꝓfundũ maloꝵ contẽ.¬
puet. uoli contempnere. noli desꝑare.

Expanded text:
culi timore frangi, nec saeculi amore corrumpi. Ita te culi timore frangi, nec saeculi amore corrumpi. Ita te non invenientem quid excuses, non solum praeceptorum inevitabilis rectitudo, sed etiam exemplorum innumerabilis multitudo circumdabit. CAPUTlubritate poenitentiae, ut quod instituimus aliquando peragamus: si jam de sanitate desperans addis peccata peccatis, sicut scriptum est, Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnit : noli contemnere, noli desperare;
Abbreviated transcription (Latin):
mali sunt. partim tim̃do inuenire. dum
mali eẽ. semꝑ uolunt. s tam̃ concedamus
ñ apparere nc̃ homines dignos imitatioe.
quisqͥs hoc putas m̃te dm̃ intuere qͥ hõ
factꝰ ẽ: ut hominẽ uiuere doceret. Si habi¬
tat per fidem ap̃c in interiore homine. in
Etcum aliꝰ uiderit. de bonoꝵ inoꝑia conq̃ri
desinet. Sienm non nosti quid sit recte
uiuere. diuina p̾cepta cognosce. fortassis
nosti. age qd̾ nosti: ut et ti qd̃ queris ha¬
beas. et aliis qd̃ imitent᷑ ostendas. Xp̃m
animo attende. attende apłos: quoꝵ est
nouissimꝰ ille qui dicit. Imitatores mei
estote. sic̃ et ego xp̃i. Attende aĩo tot mr̃m
milia. Cur enim te natalicia eoꝵ conui¬
uiis turpib celebrare delectat. et eoꝵ uitã
sequi honestis morib non delectat: lbi
uidebis non solum uiros. s etiam feminas.
postremo pueros et puellas: nec impru¬
dentia decipi. nec in iquitate ꝑu̾ti. ne peri¬

Expanded text:
mali sunt; partim timendo invenire, dum mali sunt; partim timendo invenire, dum mali esse semper volunt. Sed tamen concedamus non apparere nunc homines dignos imitatione. Quisquis hoc putas, mente Dominum intuere, qui homo factus est, ut hominem vivere doceret. Si habitat Christus in interiore homine per fidem in et cum te alius viderit, de bonorum inopia conqueri desinet. Si enim non nosti quid sit recte vivere, divina praecepta cognosce. Fortassis nosti, age quod nosti; ut et tu quod quaeris habeas, et aliis quod imitentur ostendas. Christum animo attende, attende Apostolos, quorum novissimus est ille qui dicit, Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Attende animo tot martyrum millia. Cur enim te Natalitia eorum conviviis turpibus celebrare delectat, et eorum vitam sequi honestis moribus non delectat? Ibi videbis non solum viros, sed etiam feminas, postremo pueros et puellas, nec imprudentia decipi, nec iniquitate perverti, nec peri
Abbreviated transcription (Latin):
qui et tanto ante p̃dix̃. ut legi dei potꝰ
obtemꝑet᷑. qũa imitandi uideant᷑ illi qͥ
ea q̃ dicunt ñ faciunt: et traditorẽ suum
tolerans usq in finẽ. etiã ad euangłiran¬
dum cum cetis misit. Tam sunt aũt isti
absurdi. p̃posteri et miseri. qͥ p̃positoꝵ suoꝵ
malos mores imitari eligunt. quã ꝑ eos
p̃dicata dñi p̃cepta seruare: ꝗͣ si quisquã
uiator remanendũ sͥ existim & in itinere
cũ uidit miliaria lapidea litt̾is plena uiã
docere: et non ambulare. Cur enĩ ñ poti
si ꝑuenire desid̾at tales comites intuet᷑.
et sequitur. qui et uiam bene demonstrãt.
et in ea ꝑsererant. atq alacrit̾ ambulant
Qđ si isti desint. uł potiꝰ minꝰ appareant. nã
deẽẽ non possunt: non enim sic querunt
homines caritate studiosa qd̃ p̃dicent ad
imitationem. quomͦ querunt. iniqͥtate su¬
spiciosa qd̃ murmurent ad deceptionẽ:
partim non inueniendo bonos dũ ip̃si

Expanded text:
qui et tanto ante praedixit, ut legi Dei potius qui et tanto ante praedixit, ut legi Dei potius obtemperetur, quam imitandi videantur illi, qui ea quae dicunt non faciunt : et traditorem suum tolerans usque in finem, etiam ad evangelizandum cum caeteris misit. Tam sunt autem isti absurdi et praeposteri et miseri, qui praepositorum suorum malos mores imitari eligunt, quam per eos praedicata Domini praecepta servare; quam si quisquam viator remanendum sibi esse existimet in itinere, cum viderit milliaria lapidea litteris plena viam docere, et non ambulare. Cur enim non potius, si pervenire desiderat, tales comites intuetur et consequitur, qui et viam bene demonstrant, et in ea perseveranter atque alacriter ambulant? Quod si isti desint, vel potius minus appareant, nam deesse non possunt: non enim sic quaerunt homines charitate studiosa quod praedicent ad imitationem, quomodo quaerunt iniquitate suspiciosa quod murmurent ad deceptionem, partim non inveniendo bonos, dum ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio suspicionis. uł etlam extra ordina
ordinẽ ȩccłȩ. siue ultro confessũ: siue ac¬
cusatũ atq conuictũ. Alioqͥn illud cur dix̃
si qͥs fr̃ nominet᷑ aut formcator. aut ydo¬
lis seruiens et cęt̾a. uͥ qi eam nominationẽ
intelligi uoluit. q̃ fit in quẽꝗͣ cum sentert¬
tentia. ordine uidicͥaro. atq integritate
ꝓfert᷑: Nam si nominatio sufficit. multi
dampnandi sunt in nocentes: qr sepe
falso in aliquo crimine nominant᷑. Non¬
gͦ illi quos monemꝰ agere penitentiã. q̃rant
sibi comites ad supplicium: nec gaudeant
qr plures inueniunt. Non enĩ ꝓpt̾ea minꝰ
ardebunt. quia cum multis ardebunt.
Lon ÷ enĩ hoc sanitatis certũ c̃siliũ. s ma¬
liuolentiȩ malũ solatium. An forte atten¬
dunt multos etiam in ipsis honorib ex
ent̃ uinere sermonib et sacram̃tis. quȩ
ꝑ eos populis ministrant᷑. O miseros ho¬
mines qui hos intuendo xp̃m obliuscunt᷑

Expanded text:
bibiordinem aecclesiae, sive ultro confessum sive accusatum atque convictum. Alioquin illud cur dixit: 'Si quis frater nominatur aut fornicator aut idolis serviens' et caetera, nisi quia eam nominationem intelligi voluit, quae fit in quemquam, cum sententia et ordine iudiciario atque integritate profertur? Nam si nominatio sufficit, multi dampnandi sunt innocentes, quia sepe falso in quoquam crimine nominantur. ergo illi, quos monemus agere poenitentiam, quaerant sibi comites ad supplicium; nec gaudeant quia plures inveniunt. Non enim propterea minus ardebunt, quia cum multis ardebunt. Non est enim hoc sanitatis certum consilium, sed malevolentiae vanum solatium. An forte attendunt multos etiam vivere sermonibus et sacramentis quae per eos populis ministrantur. O miseros homines, qui hos intuendo Christum obliviscuntur!
Abbreviated transcription (Latin):
git. Nunc aũt scͥpsi uob̾ ñ cõmisceri.
Sĩ quis fr̃ nominat᷑ forncator. aut ydolis
ebriosus. aut rapax. cum enisorodi nec¬
his qͥ foris st̃ iudicare: Nonne de his qui
intus: uos iudicatis: De his aũt qͥ foris
st̃. ds̃ iudicabit. Auferte malũ a uob̃
ipsis. Quib u̾bis satis ostendit. ñ teme¬
re. et quomͦlibet. S ꝑ iudicium auferen¬
dos. ẽẽ. malos ab ȩccłȩ cõmunione. ut si
ꝑ iudicium auferri ñ possunt. tolerent᷑
potiꝰ. ne ꝑũse malos euitando quisq
ab eccła ipse discedens: eos quos fuge
uidet᷑ uincat ad gehennã. Ea ad hoc
nob sunt in scͥpturis exempla ꝓposita.
uł in messe. ut palea sufferat᷑ usq ad
ultimũ uentilabrũ. uł infra illa recia.
uͥ pisces bomi cũ malis. usq ad segregati¬
onẽ q̃ fut᷑a ẽ. in litore. ħ ẽ. in fine scłi. eqͦ aĩo
alio loco
dicit apłs. Tu quies quiꝰ uidices alienũ
seruum: Suo dño stat aut cadit. Noluit
enĩ hominẽ ab homine iudicari ex ar¬

Expanded text:
. nunc autem scripsi uobis non commisceri, si quis frater nominatur fornicator aut auarus ebriosus aut rapax, cum eiusmodi nechis qui foris sunt judicare? nonne de his qui intus sunt vos judicatis? de his autem qui foris sunt Deus judicabit. Auferte malum a vobis ipsis. Quibus verbis satis ostendit non temere et quomodolibet, sed per judicium auferendos esse malos ab Ecclesiae communione: ut si per judicium auferri non pospotius, ne perverse malos evitando quisque ab aecclesia ipse discedens eos, quos fugere videtur, vincat ad gehennam, quia ad hoc nobis sunt in scripturis exempla proposita vel in messe, ut palea sufferatur usque ad ultimum ventilabrum, vel infra retia illa, ubi pisces boni cum malis usque ad segregationem, quae futura est in litore, hoc est in fine saeculi, aequo animo alio loco dicit Apostolus: Tu quis es qui judicas alienum servum? Suo domino stat, aut cadit . Noluit enim hominem ab homine judicari ex ar
Abbreviated transcription (Latin):
lores insigius: quã cum plagas peccatoꝵ
nr̃oꝵ confitendo. et penttendo sanamus:¬
ercia actio ÷ penitentiȩ. q̃ ꝓ illis peccatis
subeunda ÷ que legis decalogus continet.
nitentia maiorem in se quisq seu eritatt̃
debet exercere: ut a seipso uidicatꝰ ñ iudi¬
cetur a dũo sicut idem apłs ait. Si enĩ¬

Expanded text:
lores infligimus, quam cum plagas peccatorum lores infligimus, quam cum plagas peccatorum nostrorum confitendo et poenitendo sanamusertia actio est poenitentiae, quae pro illis peccatis subeunda est, quae legis Decalogus continet, nitentia majorem quisque in se severitatem debet exercere, ut, a se ipso judicatus, non judicetur a Deo, sicut idem Apostolus ait: Si eni
Abbreviated transcription (Latin):
peccat. et qđ in eadem ioħis epła legimus.
Si dixerimus quia peccatum ñ habemus.
nos ipsos decipimus: & ueritas in nob̾ non
est. luud enim ex pͥmiciis noui hominis:
hoc ex reliquiis ueteris dictũ.ẽ. Utrũq
enim agimus in hac uita. Paulatim aut̃
nouitaͤ accedit: & paulatĩ uetustate ceden¬
te succedit. Cum uͦ utrũq agit᷑. in stadio
sumꝰ. Nec solum ꝑcutimus adu̾sarium bo¬
nis oꝑib. s etiam peccata in cautiꝰ euitan¬
do ꝑcutim᷑. Neq nunc qͥs nr̃m uicerit.
s quis crebriꝰ feriat. quis fortiꝰ confligat.
attenditur. donec alios secum in sempit̾nã
mortem ꝑtrahat: qui homini stanti lapsꝰ
inuidit: & aliis triumphantib in finedi¬
catur. Ubi ÷ mors contentio tua. ubi÷ mor
aculeus tius: Si neq facilius ab inimi¬
co deicim᷑. quã cũ eũ suꝑbiendo imitam᷑:
nec uehem̃tiꝰ eum ꝓst̾nimus. quã cum hu-¬
iilitate dñm sequim᷑: nec acriores ei do¬

Expanded text:
peccat, et quod in eadem Joannis epistola legimus, peccat, et quod in eadem Joannis epistola legimus, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est: Illud enim ex primitiis novi hominis, hoc ex reliquis veteris dictum est. Utrumque enim agimus in hac vita. Paulatim autem novitas accedit, et paulatim vetustate cedente succedit. Cum vero utrumque agitur, in stadio sumus; nec solum percutimus adversarium bonis operibus, sed etiam peccata incautius evitando percutimur. Neque nunc quis nostrum vicerit, sed quis crebrius feriat, quis fortius confligat attenditur; donec alios secum in sempiternam mortem pertrahat, qui homini stanti lapsus invidit, et ab aliis triumphantibus in fine dicatur: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Sed neque facilius ab inimico dejicimur, quam cum eum superbiendo imitamur; nec vehementius eum prosternimus, quam cum humilitate Dominum sequimur; nec acriores ei do
Abbreviated transcription (Latin):
et ieiunioꝵ. & ipsarũ orationum. ac suppli¬
cationum. quisq ꝓsuis uirib offerre
non cessat. Qͥsq itaq se diligent̃ attendens
nulla se adulatione seducit: satis intelligit
cum qnͣto ꝑicło mortis sempit̾ne. & cum
qnͣta penuria ꝑfecte iusticiȩ peregͥnetur a
dño: quãuis iam in xp̃o hoc ÷ in uia con-¬
stitutus. redire conet᷑. Nam si ñ habemus
nullo dubitante peccamꝰ. cum int̾ ipsa
sacramenta m̃timur. Quã obrẽ in qͣntũ
deo nr̃o fide et spe et caritate conectimur.
et eum quantum possumus imiitamur. ñ
peccamus. et filii dei sumꝰ. In qͣntuni autẽ
ex occasione carnalis iufirmitatis. qr ñdũ
morte resolitta. ñdũ resurrectione mutata
.ẽ: motus rep̃hensibiles imꝓbiq subrepuis:
peccamꝰ. Quod fateri nos conuenit. ne dura
ceruice. non languoris nr̃i sanitatẽ. s dam¬
ptionem suꝑbiȩ meream᷑. Unde utrũq ue¬
rissime scͥptum ÷. E qui natꝰ ÷ ex deo non¬

Expanded text:
, jejuniorum, et ipsarum orationum ac suppli, jejuniorum, et ipsarum orationum ac supplicationum quisque pro suis viribus offerre non cessat. Quisquis itaque se diligenter attendens, nulla se ipsum adulatione seducit, satis intelligit cum quanto periculo mortis aeternae, et cum quanta penuria perfectae justitiae peregrinetur a Domino; quamvis jam in Christo, hoc est, in via constitutus redire conetur. Nam si non habemus nullo dubitante peccamus, cum inter ipsa Sacramenta mentimur. Quamobrem, in quantum Deo nostro fide, spe et charitate connectimur, et eum in quantum possumus, imitamur, non peccamus, sed filii Dei sumus: in quantum autem ex occasione carnalis infirmitatis, quia nondum morte resoluta, nondum resurrectione mutata est, motus reprehensibiles improbique subrepunt, peccamus. Quod utique fateri nos convenit; ne dura cervice, non languoris nostri sanitatem, sed damnationem superbiae mereamur. Unde utrumque verissime scriptum est: et, Qui natus e
Abbreviated transcription (Latin):
siue in uendendis et em̃dis reb caritatis
et uilitatis uota ꝑũsa. Piget cuncta colli¬
dit. si diuinarũ scͥpturaꝵ speculum ñ ne¬
gligent̃ attendit. Quȩ quãus singula
non lȩtali uuln̾e ferire sentiant᷑ sicut ho¬
mcidumi et adulterium. et cȩt̾a huiꝰmodi:
tam̃ simulomnia congregata uelut sca¬
bie quo plura sunt necant: aut nr̃m decꝰ
ita ext̾minant: ut ab illuis sponsi speciosi
forma p̃ filiis hominũ castissimis amplexi¬
b separent. nͥ medicam̃to cotidianȩ peni¬
die tundimꝰ pectora. qd̃ nos quoq antisti¬
tes ad altare. assistentes. cũ omnib facimus:
Unde etiam orantes dicimꝰ. qđ in tota uita ista
oportet dicamꝰ: dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃
et nos dimittimꝰ dibittorib nr̃is: N enĩ
ea dimitti dep̃camur. quȩ iã in baptismo
nͥ dimissa credimꝰ de ipsa fide dubitamꝰ:
s utiq de cotidianis peccatis hoc dicimꝰ.
ꝓ quib etiam sacrificia elemosinarum¬

Expanded text:
sive in vendendis et emendis rebus charitatis sive in vendendis et emendis rebus charitatis et vilitatis vota perversa. Piget cuncta collidit, si divinarum Scripturarum speculum non negligenter attendat. Quae quamvis singula non lethali vulnere ferire sentiantur, sicuti homicidium et adulterium, vel caetera hujusmodi: tamen omnia simul congregata velut scabies, quo plura sunt necant, aut nostrum decus ita exterminant, ut ab illius sponsi speciosi forma prae filiis hominum castissimis amplexibus separent, nisi medicamento quotidianae poenidie tundimus pectora? Quod nos quoque antistites ad altare assistentes cum omnibus facimus. Unde etiam orantes dicimus, quod in tota ista vita oportet ut dicamus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Non enim ea dimitti precamur, quae jam in Baptismo nisi dimissa credimus, de ipsa fide dubitamus: sed utique de quotidianis peccatis hoc dicimus, pro quibus etiam sacrificia eleemosynarum
Abbreviated transcription (Latin):
illud. Quisine uxore. ẽ: cogitat que sunt
dĩ. quomͦ placeat deo. Q ui aũt matrimo¬
nio uinctus. ẽ: cogitat ea quȩ sunt mundi
quomͦ placeat uxori. Quod etiam de femi¬
na similit notat. Uelut illud cũ ait. Q
it̾m ad idipsum estote. ne uos temptet satha¬
nas ꝓpt̃ intemꝑantiã ur̃am. Qd̃ ut peccatũ
.ẽẽ. demonstraret. s infirmitati concessum:
subiecit statim. Hoc aũt dico scđm ueniam:
non scđm imꝑium. Sola enĩ generandi
causa: ÷ inculpabilis sexꝰ utriꝰq cõmixtio.
Quã multa sunt alia peccata. siue in loqͥn¬
do de reb et negociis alienis. quȩ ñ ad te
ꝑtinent. siuie in uanis cachinnationib.
cum scͥptũ sit. stultꝰ in risu exaltat uocẽ
suam. sapiens aut̃ iuix tacite ridebit: siue
in ipsis escis quȩ ad necessitatẽ sustentan¬
dȩ huius uitę preꝑant᷑ auidior atq:
immodatior appetitus: sepe excessum mo-¬
dum post triduana crudelitate contestans.

Expanded text:
illud: Qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt illud: Qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt Dei, quomodo placeat Deo: qui autem matrimonio conjunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. Quod etiam de femina similiter notat. Vel illud cum ait, Et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter intemperantiam vestram. Quod ut peccatum esse demonstraret, sed infirmitati concessum; subjecit statim: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium . Sola enim generandi causa est inculpabilis sexus utriusque commixtio. Quam multa sunt alia peccata, sive in loquendo de rebus et negotiis alienis, quae non ad te pertinent; sive in vanis cachinnationibus, cum scriptum sit, Stultus in risu exaltat vocem suam, sapiens autem vix tacite ridebit : sive in ipsis escis, quae ad necessitatem sustentandae hujus vitae praeparantur, avidior atque immoderatior appetitus, saepe excessum modum postridiana cruditate contestans:
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis a furtis. a rapinis. a fraudib. ab
adulteriis et fornicationib. omniq luxu¬
ria. a crudelitate odioꝵ. et inimiciciarum
ꝑtinatia. ab omni deniq ydolatriȩ feditate.
spectaculoꝵ nugacitate. heresum atq scis¬
matum impia uanitate. atq ab omnib
huiꝰcemodi flagitiis et facinorib immunes.
puri atq integri. ẽẽ. debeant: tam̃ ꝓpt̾ am¬
munistrationem rerum familiarium & con¬
uigioꝵ artissima iuincła tam multa pec-¬
cant: ut non tam de isto puluere asꝑgi
dicit. lam qͥdẽ omĩno delictum ÷ in uobis:
quia udicia habetis uobcum. Quare ñ
magis iniquitatẽ patimini: qͣre non potiꝰ
fraudamini: Nam illud exsecrabile ⁊. qd̾
ꝓpt̾ quosdam addit. & dicit. S uos iniqͥ¬
tatem facitis. et fraudatis: & hoc fr̃s. Excep¬
tis tam̃ imquitatib et fraudib. hoc ipsũ
habere uit̃ se iudicia & littes de scłaribus.
cio lites huiꝰcemõi fininiant᷑. Hinc ÷ etiã

Expanded text:
quamvis a furtis, a rapinis, a fraudibus, ab quamvis a furtis, a rapinis, a fraudibus, ab adulteriis et fornicationibus omnique luxuria, a crudelitate odiorum et inimicitiarum pertinacia, ab omni denique idololatriae foeditate, spectaculorum nugacitate, haeresum atque schismatum impia vanitate, atque ab omnibus hujuscemodi flagitiis et facinoribus immunes, puri atque integri esse debeant: tamen propter administrationem rerum familiarium, et conjugiorum arctissima vincula, tam multa peccant, ut non tam de istius mundi pulverlictum est in vobis, quia judicia habetis vobiscum. Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Nam illud exsecrabile est, quod propter quosdam addit et dicit: Sed vos iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc fratribus . Exceptis tamen iniquitatibus et fraudibus, hoc ipsum habere inter se judicia et lites de saecularibus rebus, cio lites hujuscemodi finiantur. Hinc est etiam