comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Icrłm ẽ ȩccłia : apłi sunt sedes dĩ: fideles
homines. sunt sedes apłoꝵ. Doctrinis
itaq et exemplis patrũ condempnant᷑
cotidie nolentes credere. de duodetĩtͥbubs
isrł. Trib autẽ leui quȩ tcrtia decima ẽ
sub intelligit᷑ in.xuͭ: quia in diuisione
t̾re ꝓmissionis ñ accipiens partẽ diuisa
ẽ ꝑ duodecĩ tͥb: quarũ decimas & ob¬
maiestatis erit: in iudiciana potestate
regẽ gle appatere. Sedere namq udican¬
tis ẽ. Sedebunt gͦ idẽ. iudices apparebunt
qui ad iusticiam eruidiunt multos: ful¬
gentes quasi stelle in ꝑpetuas ec̃nitates.
Etunt itaq meritoꝵ. dignitate suꝑ. xii.
sedes: idẽ suꝑ uniuersitatẽ bonoꝵ. qͦs in
xp̃o docucrunt. Duodenarius enĩ uniũ¬
sitatẽ significat. sic̃ et septenariꝰ: cuiꝰ par¬
tes .i. tria et quatuor. altera ꝑ alteram mul¬

Expanded text:
salem est Ecclesia, apostoli sunt sedes Dei; fideles homines sunt sedes apostolorum. Doctrinis itaque et exemplis Patrum condemnantur quotidie nolentes credere de duodecim tribus Israel. Tribus autem Levi quae tertia decima est, subintelligitur in duodecim, quia in divisione terrae promissionis non accipiens partem, divisa est per duodecim tribus, quarum decimas et obere in sede majestatis, erit, in judiciaria potestate regem gloriae apparere. Sedere namque judicantis est. Sedebunt ergo, id est judices apparebunt, qui ad justitiam erudiunt multos, fulgentes quasi stellae in perpetuas aeternitates . Erunt itaque meritorum dignitate super duodecim sedes, id est super universitatem bonorum, quos in Christo docuerunt. Duodenarius enim universitatem significat, sicut et septenarius; cujus partes, id est tria et quatuor altera per alteram mul
Abbreviated transcription (Latin):
Siiuis ꝑfectus ẽẽ. uade uende quȩ nabes
& da panꝑib. et habebis thesaurũ in
celo: et uem sequere me. Non ẽ putandꝰ¬
hic de custodia mandatoꝵ. ẽẽ mentitus
s simplicit̃ cẽ confessus: qͥa si mendacii
noxa reus tencret᷑: nequaqmͣ iuntuitus
archana cordis cius eũ diligere diceret᷑
iħe. Diligit enim cos qui mandata legiꝰ
custodiunt: s qđ ibi minꝰ ẽ. nis qͥ ꝑfecti
c̃ẽ uolunt adiungit. Qui uult gͦ ꝑfectus
ẽẽ uendat quȩ habet. ñ ex parte ut ana¬
nias et saphira: & det pauꝑib. Nec noc
ad ꝑfectionẽ sufficit. nisi saluatorẽ sequa¬
ita. Iste ad olescens et diues. & suꝑb. et
temptator erat: atq ꝑ manẽ iactantiã
tanquã głans in lege. mentitus ẽ se man¬
data custodisse. Iħc uero quasi uera acci¬
ꝑet uerba illiꝰ: docuit que ꝑfectionis ft̃.
Et oculis milcdiȩ quib dignat᷑ impiũ
iustificare. quib respexit pecrũ ut ficret

Expanded text:
si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo: et hic de custodia mandatorum esse mentitus, sed simpliciter esse confessus, quia si mendacii noxa reus teneretur, nequaquam intuitus arcana cordis ejus, eum diligere diceretur Jesus. Diligit enim eos qui mandata legis custodiunt, sed quod ibi minus est, his qui perfecti esse volunt, adjungit. Qui vult ergo perfectus esse, vendat quae habet, non ex parte ut Ananias et Saphira, et det pauperibus . Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi Salvatorem sequaita: Iste adolescens et dives et superbus et tentator erat, atque per inanem jactantiam tanquam glorians in lege, mentitus est se mandata custodisse. Jesus vero, quasi vera acciperet verba illius, docuit quae perfectionis sunt. Et oculis misericordiae, quibus dignatur impium justificare, quibus respexit Petrum ut fleret
Abbreviated transcription (Latin):
bis: ñ furtũ facies: ñ falsũ testimonium
dices. Honora patr̃c tuũ & matr̃ẽ: et dili¬
ges ꝓximũ tuũ sicut ce ip̃m. Nota quia
iusticia legis suo temꝑe custodita: ñsolũ
bona t̾re s et uitã conferebat ȩccrñã. No¬
tandum etiã quia paulus p̾cipit uiris:
ut qͥsq diligat uxorem suam sic̃ scipm̃.
Si gͦ unusquisq sic̃ seip̃m diligete debet
ꝓximũ et uxorem. nulla erit diffeientia
int̃ ꝓximi & uxoris dilectionẽ: qđ ualde
absurdum ẽ. S in ꝓximo: sic̃ ad uerbium
ẽ fimilitudinis. In uxore autẽ sic̃. ñ simili¬
tudinem s approbationẽ & confirma¬
tionẽ cum quodam pondere sonat.: qͦmͦ
dicimus qͣsi uir fecit. Et de saluatore.
Nidimꝰ glam cus głam qͣsi ungeniti
a patre: ñ quo saluator głam habuerit
ad comparationẽ alteris unigeniti. Dic̃
illi adolescens. Omĩa hec custodiuia iuuen¬
titte mea: quid adhuc mͥ dcẽ: Rcuiii.¬
dilexit cũ: et dixit illi. Unum tibi deẽ.

Expanded text:
ium dices. Honora patrem et matrem tuam, et diliges proximum tuum sicut teipsum. Nota quia justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae, sed et vitam conferebat aeternam. Notandum etiam quia Paulus praecipit viris, ut quisque diligat uxorem suam sicut seipsum. Si ergo unusquisque sicut seipsum diligere debet proximum et uxorem, nulla erit differentia inter proximi et uxoris dilectionem, quod valde absurdum est. Sed in proximo, sicut, adverbium est similitudinis. In uxore autem, sicut, non similitudinem, sed approbationem et affirmationem cum quodam pondere sonat, quomodo dicimus, quasi vir fecit. Et de Salvatore: Vidimus gloriam ejus gloriam quasi unigeniti a Patre , non quo Salvator gloriam habuerit ad comparationem alterius unigeniti. Dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi a juventute mea: quid adhuc mihi deest? Jesdilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest:
Abbreviated transcription (Latin):
de ad olescentulo isto accipienda sc̃ de po¬
pło iudaico: qui adolescens erat ñ etate.
ħ leuitate: immaturꝰ morib ñ annis.
Considerat qͥa ñ int̾rogat quid credat
s quid faciendo uitã ȩternã possideat:
sine fide. Unde apls. Gentes quȩ non
sectabant᷑ iusticiam. ad legis iusticiam
ꝑuencrunt: qͥa ñ ex oꝑib. s ex fide. Is¬
rael autẽ sectando legis iusticiam ĩ legẽ
nusticie ñ ꝑuenit: qͥa ñ ex fide. s ex oꝑib.
Primna iusticia ẽ cognosc̾e tͥnitatẽ: nouissi
ma bñ oꝑari. Natiuitas iudeoꝵ fuit ex
temꝑe abrahe usq ad exitũ ex egipto: et
asq tunc fuit quasi infans. Iuuentꝰ fuit
ex temꝑe moysi: usq ad reges. Hirilitas
ex tempore regũ. usq ad transingrationẽ
babiloniȩ. Senectus inde usq ad xp̃m: qñ¬
mortuus ẽ ppłs ille. ꝓpͥam interficiens uitã.
Mentit᷑ gͦ qđ custodicrit mandata a ui¬
uentitit: s nec adhuc custodit in senectute.

Expanded text:
de adolescentulo illo, accipienda sunt de populo Judaico, qui adolescens erat, non aetate, sed levitate, immaturis moribus, non annis. Considera quia non interrogat quid credat, sed quid faciendo vitam aeternam possideat; sine fide. Unde Apostolus: Gentes quae non sectabantur justitiam, ad legis justitiam pervenerunt; quia non ex operibus, sed ex fide. Israel autem sectando legis justitiam, in legem justitiae non pervenit; quia non ex fide, sed ex operibus . Prima jusma, bene operari. Nativitas Judaeorum fuit, ex tempore Abrahae usque ad exitum ex Aegypto, et usque tunc fuit quasi infans. Inventus fuit, ex tempore Moysi usque ad reges. Virilitas, ex tempore regum usque ad transmigrationem Babyloniae. Senectus, inde usque ad mortuus est populus ille, propriam interficiens vitam. Mentitur ergo quod custodierit mandata a juventute, sed nec adhuc custodit in senectute.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scdm mathm quid me interrogas de
bono. et iuxta alios quid me dicis bonũ:
ut alterũ refcrat᷑ ad illud querentis qͥd boni
Solus cnim ds natura ẽ bonus: nam alii
boni ñ habent bonitatẽ a se. s adeo. Non
nec se magistrũ bonũ ñ eẽ ͭ s absq dõ nul¬
lũ bonũ testat᷑ cẽ. Si aut̃e ius ad uitã in¬
gredi: serua mandata. Dixit illi. Quȩ:

Expanded text:
et secundum Matthaeum, quid me interrogas de bono? et juxta alios, quid me dicis bonum? ut alterum referatur ad illud quaerentis, quid boni Solus enim Deus natura est bonus, nam alii boni non habent bonitatem a se, sed a Deo. Nonec se magistrum bonum non esse, sed absque Deo nullum bonum esse testatur. Si autem vis ad vitam ingredi, serva ma
Abbreviated transcription (Latin):
diuttis uberes fructus ager attulit: & cogi¬
tabat int̾ se dicens. Quid faciam: qd̃ ñ habeo
qͦ congregem fructꝰ meos: Ecce nimia solli¬
citudo ex auaricia studente bona sua in
futurũ luxuriȩ rescruare: & ex sollicitudine
sequit᷑ delib̾atio. Et dixit: hoc faciam.
Destruam horrea mea. et maiora faciam: et
illuc congregabo omnia quȩ nata sunt mͥ.
& bona mea: et dicam anime mee. Anima.
habes multa bona posita in annos plu¬
rimos: requiesce: comedeͣ bibe: epulare.
Congregabo inquit que nata st̃ plus so¬
lito michi: idẽ meo labore. uel ꝓpt̃ me ipm̃.
Dicens requiesce. pesti auaricie. pestẽ uin¬
git desidiȩ: ut nec ꝓ temꝑalib dm̃ int̃pel¬
let. Comede ac bibe contra esuriem &e si¬
tim. & epulare luxuriose: magno delicia¬
rum paratu. Dixit autẽ illi ds. Stulte
hac nocte animã tuã itpetũt a de quȩ aũ¬
p̃parasti. cuiꝰ erunt: Non sunt hominiᷤ

Expanded text:
es fructus ager attulit, et cogitabat intra se dicens: Quid faciam, quod non habeo quo congregem fructus meos? Ecce nimia sollicitudo ex avaritia studente bona sua in futurum luxuriae reservare, et ex sollicitudine sequitur deliberatio. Et dixit: Hoc faciam: destruam horrea mea, et majora faciam et illuc congregabo omnia quae sunt nata mihi, et bona mea, et dicam animae meae: Anima, habes multa bona posita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Congregabo, inquit, quae nata sunt plus solito mihi, id est meo labore, vel propter me solum. Dicens, requiesce, pesti avaritiae pestem jungit desidiae, ut nec pro temporalibus Deum interpellet. Comede ac bibe, contra esuriem et sitim, et epulare luxuriose magno deliciarum paratu. Dixit autem illi Deus: Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te, quae autem parasti, cujus erunt? Non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dic fr̃i meo. ut diuidat mecũ here¬
ditatẽ. At ille dicit ei. Homo: qͥs me
constituit uidicẽ aut diuisore suꝑ¬
uos: S. Merito refutat᷑ hic frat̃. ꝗtu
magistro suꝑne pacis. uult ingercre
molestiam t̾renȩ diuisionis. Merito
homo uocat᷑.i. carnalis: ut paulꝰ ait.
Cum eni sit int̾ uos zelus & contentio:
ñne carnales estis: Nonne homines estis
et scc̾m hominẽ ambulatis: Benc aut̃
t̃rena declinat. qͥ ꝓpt̃ diuina descenderat:
nec dignat᷑ eẽ itdex litium. uel arbiter
facultatũ: qͥ uiuoꝵ. & mortuoꝵ. Nabet
iudiciũ. et meritoꝵ. arbitriũ. Ditiq
ad illos. Uidete et cauete ab om̃i auari

Expanded text:
dividat mecum haereditatem. At ille dixit ei: Homo, quis me constituit judicem, aut divisorem super vos? Merito refutatur hic frater, qui magistro supernae pacis vult ingerere molestiam terrenae divisionis. Merito homo vocatur, id est carnalis, ut Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis? Bene autem terrena declinat, qui propter divina descenderat; nec dignatur esse judex litium vel arbiter facultatum, qui vivorum et mortuorum habet judicium et meritorum arbitrium. Dixitque ad illos: Videte et cavete
Abbreviated transcription (Latin):
comes ẽ defunctoꝵ. Non cam̃ in eo repre¬
hendit᷑ iste diues qd̾ terrã colucrit. & fru¬
ctus seruare uoluctit: s qđ omnẽ uite
suȩ fiduciam in sua habundantia posu¬
erit. et nil pauꝑib crogare constituerit:
iuxta impium dñi dicentis. Qđ suꝑẽ:
date clemosinã. In nocte aufert᷑ anima
illiꝰ. qͥ considerationis lucẽ habete ne¬
gligit: ut qd pot̃ pati p̃udcat. Unde
paulus dicit. Uos autẽ fr̃os ñ estis in tene¬
bris: ut uos dies illa tanquã fur comp̃¬
hendat. Omnes enĩ uos filii lucis estis:
q fiuii dici. O salmista etiã cum de aua¬
ro quolibet p̃misisset. s & frust̃ cont̾bat᷑:
adiunxit. chesaurirat et ignorat cui con¬
gregabit ea. Dicere autẽ cui ad ꝑuersos
e. p̃uas eoꝵ machinationes subita ani¬
maduersione compescere. Sic ẽ qui sͥ
rapiendus. cuiꝰ expectatio non ẽ dñs: qͥ transi¬
toria ñ distribuit pauꝑib. ut ab eis reciꝑet᷑
in ec̃nis tab̃naculis. In dm̃ autẽ diues ẽ: cuiꝰ

Expanded text:
o reprehenditur iste dives, quod terram coluerit et fructus servare voluerit, sed quod omnem vitae suae fiduciam in sua abundantia posuerit, et nil pauperibus erogare constituerit, juxta imperium Domini dicentis: Quod superest, date eleemosynam , in nocte aufertur anima illius, qui considerationis lucem habere negligit, ut quod potest pati praevideat. Unde Paulus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat. Omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei . Psalmista etiam cum de avaro quolibet praemisisset, sed et frustra conturbatur, adjunxit: Thesaurizat et ignorat cui congregabit ea . Dicere autem Dei ad perversos, est pravas eorum machinationes subita animadversione compescere. Sic est qui sirapiendus, cujus exspectatio non est Dominus, qui transitoria non distribuit pauperibus, ut ab eis reciperetur in aeternis tabernaculis. In Deum au
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ ait cauete ab auaricia s adiunxit¬
omni: qͥa ñnulla siplicit̃ hominib
geri uident᷑: quȩ internꝰ arbit̃ cernit.
qua intentione fiant. Quis cũ fr̃e he¬
reditatẽ diuidi. fructus agͥ in norrea
recondi. ꝓcͥmine deputaret: S ipse
testis ẽ ds: qͥa ñ bona intentione hoc
faciebat. Unde & exempłũ stutticie

Expanded text:
ete ab avaritia, sed omni adjunxit: Quia nonnulla simpliciter hominibus geri videntur, quae internus arbiter cernit qua intentione fiant. Quis cum fratre haereditatem dividi, fructus agri in horrea recondi, pro crimine deputaret? Sed ipse testis est Deus, quia non bona intentione hoc hic faciebat. Unde et exemplum stu
Abbreviated transcription (Latin):
reliquias ꝑ grãm c̃ẽ saluandas scires: mox
ibidẽ sanatio eius in parte sub incurue
mulieris spctiȩ subsequit᷑. Ide enĩ significat
ficulnea tescruata qđ muliet circta. &. idẽ
tercio dñm uenisse ad ficulneam infructu¬
osam: qd̃ mulierẽ decẽ et octo annis fuisse
incuruatam. Senarius eñ in quo mundi
cieatura ꝑfecta substitit. oꝑum ꝑfectionem
ostendit: et in trigonũ ductus. .xuiii. facit.
minicȩ uisitationis. scł ante legem. sub
lege. in exordio inchoantis gr̃ȩ ꝑ infirma
oꝑa languit: decẽ et octo annis mulier
curua fuit. Nec poterat sursũ aspicere:
qͥa uidea terrena sapiens de celestib ñ cogi¬
tabat. audiens ꝑ ꝓpħam. si uolucritis et
me audicritis. bona t̾re manducabitis.
Quo cont̾ m̃bris eccłie dic̃ apłs. Que sur
sũ fc̃ sapite: ñ quȩ suꝑ terrã. Quã cum

Expanded text:
reliquias per gratiam salvandas esse scires, mox reliquias per gratiam salvandas esse scires, mox ibidem sanatio ejus in parte sub incurvae mulieris specie subsequitur. Idem enim significat ficulnea reservata, quod mulier erecta, et idem tertio Dominum venisse ad ficulneam infructuosam quod mulierem decem et octo annis fuisse incurvatam. Senarius enim in quo mundi creatura perfecta substitit, operum perfectionem ostendit, et in trigonum ductus, decem et octo fminicae visitationis, scilicet ante legem, sub lege, in exordio inchoantis gratiae, per infirma opera languit, decem et octo annis mulier curva fuit. Nec poterat sursum aspicere, quia Judaea terrena sapiens, de coelestibus non cogitabat, audiens per prophetam: Si volueritis et me audieritis, bona terrae manducabitis . Quo contra membris Ecclesiae dicit Apostolus: Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Quam cum
Abbreviated transcription (Latin):
Et si quide fecerit fructũ: sin aut̾e in fu¬
turo succides eam. Qui hic ñ uult pingues¬
are ꝑ increpationẽ: illic cadet. uͥ ꝑ peni¬
tentiam ñ resurget. Cum diceret & si¬
quidẽ fecerit fructũ ñ subiunx̃ aliquid
s suspendit sententiam: qͥa uidebat fy¬
nagogam ꝓcliuiorem ad negandũ dm̃.
quã ad confitendũ. Cum uͦ adderet sin
autẽ: contintio iudiciũ uenture dam¬
pnationis annęruit dicens. in futurũ
succides eam. Et siquidẽ fecenit fructũ.
subaudis qđ iux credi pot̃: rescrua eam:
coꝵ sabb̃is. Et ecce mulier que habe¬
bat spm̃ infirmitatis annis decẽ et octo:
& erat inclinata: nec omnino poterat
sursũ respicere. Dicta de ficu ꝑabola dñs
in smagoga docuisse narrat᷑: ut intima¬
tet hoc cẽ fructũ in ficulnea querere et
ñ inuenire. qđ uerbũ synagoge p̃dica¬
bat: nec recipiebat᷑. Quam tam̃ ne tot̾a
ercir pandam ꝓ sterilitate putates. si

Expanded text:
Et siquidem fecerit fructum, sin autem, in fuEt siquidem fecerit fructum, sin autem, in futurum succides eam. Qui hic non vult pinguescere per interpretationem, illic cadet, ubi per poenitentiam non resurget. Cum diceret, et siquidem fecerit fructum, non subjunxit aliquid, sed suspendit sententiam, quia videbat Synagogam procliviorem ad negandum Deum, quam ad confitendum. Cum vero adderet, sin autem, continuo judicium venturae damnationis annexuit, dicens: In futurum succides eam. Et siquidem fecerit fructum, subaudis quod vix credi potest, reserva eam. quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo, et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Dicta de ficu parabola, dominus in Synagoga docuisse narratur, ut intimaret hoc esse fructum in ficulnea quaerere, et non invenire quod verbum Synagogae praedicabat, nec recipiebatur. Quam tamen ne totam exstirpandam pro sterilitate putares, sed
Abbreviated transcription (Latin):
calefieret: iuxta illud. Ue uob̃ scͥbȩ & phari¬
sei ypocheite: qui clauditis regnũ celoꝵ ante
homines. Et ille respondens. dixit illi. Dñe:
dimitte illam & hoc anno: usq dũ fodiã
circa illã. et mittã stercora. Idẽ. reducã ci
ad animũ abhominationẽ quã fecit: ut
compunctione suscitet᷑. qͣsi de putredine
stricoris. Peccata carnis: stercora uocant᷑.
Unde ꝓpħa. Computruerunt ium̃ta in
sttrcore suo: hoc ẽ carnales uitã finuere:
in fecore luxurie suȩ. Nouit cultor terram
excolere: qui nouit uicia rep̃hendere. Intel¬
ligens gͥ duriciã et suꝑbiam iudeoꝵ cau¬
sam cẽ stcrilitatis: pollicet᷑ se fodere doncc
radic̃e infructuose m̃tis ligone inuectionis
bis acutȩ humiliet: incittiens uidelicet
& p̃sentiũ p̾ssuram. et et̃nȩ dampnatioĩs
horiorem. fõssa quippe in uno ẽ: & inere¬
patio dũ incittẽ sͥ demonstrat. humiliat.

Expanded text:
calefieret, juxta illud: Vae vobis Scribae et Pharicalefieret, juxta illud: Vae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae, qui clauditis regnum coeloille respondens, dixit illi: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam et mittam stercora. Id est, reducam ei ad animum abominationem quam fecit, ut compunctione suscitetur quasi de putredine stercoris. Peccata carnis, stercora vocantur. Unde propheta: Computruerunt jumenta in stercore sua . Hoc est, carnales vitam finivere in fetore luxuriae suae. Novit cultor terram excolere, qui novit vitia reprehendere. Intelligens igitur duritiam et superbiam Judaeorum causam esse sterilitatis, pollicetur se fodere donec radicem infructuosae mentis ligone invectionis bis acutae humiliet, incutiens videlicet et praesentium pressuram, et aeternae damnationis horrorem. Fossa quippe in imo est, et increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus in sinagoga ꝑtres annos fructꝰ
ẽẽ potuit: qͥa neq temꝑe cutũcisionis
purificari poterant. qͥ cutumcisione
animi ñ querebant: nec ꝑ legẽ sc̃ĩfica¬
bant᷑. qui carnalia tm̃ in lege seque¬
bant᷑: neq in grã iustificabant᷑. qui
de peccatis penitere nolebant. Cũ gͦ
merito ecñt excidendi. qd̾ quidẽ ꝑꝰ
romanos factũ ẽ: iubet᷑ illis qui in
circumcisione laborabant: ut succisidis
cladẽ annuntiando penitentiã sugge¬
rant. Ꝙ hoc ẽ. Succide gͦ illam. Utqd
etiã terrã occupat: Annuntia scł udcis
uando occidunt xp̃m & suos. Cur etiã
temporali copia utunt᷑: Cerram occupat.
qui locũ qu̾e tenet bonis oꝑib ñ exercet:
qͥ exemplo pͣuitatis impedimentũ p̃stat
cet̾is. Pot̃ etiam ꝑ terrã sterili ficu occupa¬
tam iudaica plebs figurari: quȩ noxia
p̃positoꝵ. umbra p̾ssa fuit. ne ueritatis
lum̃ recipet. et ne sole dilectionis suꝑne

Expanded text:
Nullus in Synagoga per tres annos fructus Nullus in Synagoga per tres annos fructus esse potuit quia neque tempore circumcisionis purificari poterant, qui circumcisionem animi non quaerebant; nec per legem sanctificabantur, qui carnalia tantum in lege sequebantur; neque in gratia justificabantur, qui de peccatis poenitere nolebant. Cum ergo merito essent excidendi, quod quidem per Romanos factum est, jubetur illis qui in circumcisione laborabant, ut succisionis cladem annuntiando poenitentiam suggerant. Et hoc est: Succide ergo illam. Ut quid etiam terram occupat? Annuntia, scilicet vando occidunt Christum et suos. Cur etiam temporali copia utuntur? Terram occupat, qui locum quem tenet bonis operibus non exercet, qui exemplo pravitatis impedimentum praestat caeteris. Potest etiam per terram sterili fructu occupatam, Judaica plebs figurari: quae noxia praepositorum umbra pressa fuit, ne veritatis lumen reciperet, et ne sole dilectionis supernae
Abbreviated transcription (Latin):
inucnit. ficulnea conuenient̃ intelligit᷑
genꝰ humanũ: qͥa qñ pͥmus homo pecca¬
qͥa ad auctoris sui similitudinẽ ẽ creata.
at: specialit᷑ tam̃ synagoge typũ portat.
Dicut eñi sterilis ficus folus exubans spe
tructus possessorem decipit: sic doctores
sinagoge oꝑib infecundi. iam umbra
legis uerboꝵ glantes. subiectis nullũ opis
boni exemplum muustrant. Uinea gͣ
dñi sabaoth domus isrł ẽ. Synagoga
autẽ in cadẽ domo condita: fici arborẽ
in uinca. Dñs fructũ quesuut in illa.
s in phariscoꝵ m̃te ñ inuenit. Orrit
Saut̾ẽ ad cultoĩe uinee. Ecce anni ties
st̃. ex quo uenio querens fructũ in ficus¬
nea hac: & ñ inuenio. Cultor uineȩ
ac monitis plebi suggerit᷑ cura de deo
His et eñ dñs sepe de udeis infructuo¬
sis querebat᷑: qđ ꝑ tres annos suȩ uisi¬
tationis. in legalib edictis & ꝓpħicis
contestationib. et in grã coruschantis
eũgelii negligentes extiterint. Uel ita

Expanded text:
UST. Ficulnea convenienter intelligitur genus humanum, quia, quando primus homo peccaquia ad auctoris sui similitudinem est creata, at, specialiter tamen Synagogae typum portat. Sicut enim sterilis ficus foliis exuberans, spe fructus possessorem decipit; sic doctores Synagogae operibus infecundi, inani umbra legis verborum gloriantes, subjectis nullum operis boni exemplum ministrant. Vinea ergo Domini sabaoth, domus est Israel, Synagoga autem in eadem domo condita, fici arbor est in vinea, Dominus fructum quaesivit in illa, sed in pharisaeorum mente non invenit. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio quaerens fructum in ficulnea hac, et non invenio. Cultor vineae,um precibus ac monitis plebi suggeritur cura de Deo. His etenim Dominus saepe de Judaeis infructuosis querebatur, quod per tres annos suae visitationis, in legalibus edictis et propheticis contestationibus, et in gratia coruscantis Evangelii negligentes exstiterint. Vel ita:
Abbreviated transcription (Latin):
tis curat. E actum ẽ autt̃ ut moreret᷑ men¬
dicus: & portarct᷑ ab angłis in sinu abra¬
he. Mortuus ẽ autẽ et diues: ce sepuitus
ẽ in inferno. Sinus abrahȩ requies ẽ bca¬
toꝵi. pauꝑum: sepultura infcrni suꝑbis
&x inmiscricordib ꝓfunditas ẽ penarũ.
Unde gregoriꝰ.xiͦi. in iob. Non iustoꝵ aĩas
ad infernũ dicimus descendisse. ut in lo¬
cis penalib tencient᷑: s in suꝑiorib tequi¬
escerent. Idẽ .xiii. Tediũ quo iusti deside¬
rabant uidere saluatorem: uocat iob tene¬
bras. uͥ ait. In tenebris straui lectulũ meu
sic qui descendit ad inferos ñ ascendit. A si
aꝑte loqueret᷑ iob dicens. In altum cutrca
do deficit: qui suꝑbiendo ad interitũ tendit.
Qũẽ si semel culpa ad penã ꝑtranit. mĩa¬

Expanded text:
etur mendicus et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus autem et dives et sepultus est in inferno. » Sinus Abrahae requies est beatorum pauperum; sepultura inferni superbis et immisericordibus est profunditas poenarum. Unde Gregorius in lib. XII Job: Non justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur, sed ut in superioribus requiescerent. Idem, XIII: Taedium, quo justi desiderabant videre Salvatorem, vocat Job tenebras, ubi ait: « In tenebris stravi lectulum meum sic qui descendit ad inferos non ascendet. Ac si aperte loqueretur, dicens: In altum currendo 257 deficit, qui superbiendo ad interitum tendit; quem si semel culpa ad poenam pertrahit, mi
Abbreviated transcription (Latin):
Ego scio eũ qͥa ab ipso sum: &e ipse me s̃¬
: misit. & si dixero qͥa nescio eũ: ero simi¬
lis uob̃ mendax. Me scitis dictum ẽ
de facie hominis: qͥa nota eis crat. Uñ
sim scitis: scł a narareth. Ame ipso ñ
ueni : tale ẽ quasi dicat. scđm diuini¬
datẽ me nescitis: am̃ nemo uidit umꝗͣ.
Ego autẽ scio eñ qͥa sũ ueritas ab ipõ
qui ex se uerus ẽ: gͦ a me querite: in
me credite: qͥa uenit ad patĩe cui uo¬
luerit filius teuelare: A Lxxui.
uerebant gͦ eũ app̃hendere: et ne

Expanded text:
Ego scio eum, quia ab ipso sum, et ipse me misit. Et si dixero quia nescio eum, ero similis vobis mendax. Me scitis, dictum est de facie hominis, quae nota eis erat. Unde sim, scitis, scilicet a Nazareth. A me ipso non veni, tale est quasi dicat: Secundum divinitatem me nescitis: Deum enim nemo vidit unquam. Ego autem scio eum quia sum veritas ab ipso, qui ex se verus est: ergo a me quaerite, in me credite, quia venit ad Patrem cui voluerit Filius revelare. A. 77I aerebant
Abbreviated transcription (Latin):
He turba autẽ multi crediderunt in
eũ: et dicebant. Xp̃c cum uenerit ñqͥd
plura signa faciet. qũa que hic facit:
Utiq si duo ñ erunt. hic ẽ xp̃c. Hec t᷑ba
fuit commota miraculis: quȩ in eum
credens hoc dicebat: celix.¬

Expanded text:
urba autem multi crediderunt in eum, et dicebant: Christus cum venerit, nunquid plura signa faciet quam quae hic facit? Utique si duo non erunt, hic est Christus. Haec turba fuit commota miraculis, quae in eum credens, hoc dicebat. C
Abbreviated transcription (Latin):
nes iudeȩ transiordanẽ: et sequutȩ sũt
cũ turbȩ multȩ: et curauit eos ibi. Ga
lileos in iudea curare uoluit: ut gentes
in eam ueniam quȩ iudcȩ parabat᷑ ad¬
mitteret. Om̃is quidẽ uideoꝵ. ꝓtuntia
ad distinctionẽ aliarũ gentiũ iudea d̃r.
s specialiꝰ meridiana plaga: ad differen¬
tiam samariȩ. galileȩ. decapolis. & ce¬
terarũ regionũ eiusdẽ ꝓuintiȩ. Et
accesserunt ad eũ pharisei temptantes

Expanded text:
 trans Jordanem, et secutae sunt eum turbae multae, et curavit eos ibi. REMIG. Galilaeos in Judaea curare voluit, ut gentes in eam veniam quae Judaeae parabatur, admitteret. Omnis quidem Judaeorum provincia ad distinctionem aliarum gentium, Judaea dicitur, sed specialius meridiana plaga, ad differentiam Samariae, Galilaeae, Decapolis, et caeterarum regionum ejusdem provinciae. Et accesserunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
tia querebat᷑: mirabant᷑ qua potentia
ñ tenebat᷑ S hunc scimꝰ unde sit. xp̃e
autẽ cum ueni̾t nemo scit uñ sit. Hec
opinio nemo scit unde sit: ñ in aniter
ẽ nata. Nam scͥpturȩ dixerunt: qm̃
nacareus uocabit᷑. Pigo p̃dixerunt uñ
sit. Rursus conuocatis scbis ab hero¬
de. & inquisitis uͥ tp̃c nasceret᷑. dircit
in bechlecm uide. S isaias dixerat.
Generationẽ ciuis qͥs enarrabit: Hoc
autẽ scđm diuinitatẽ. Ꝙ scđm hoc
isti nesciebant unde xp̃c eẽt: s scđ̃m¬

Expanded text:
antur qua potentia non tenebatur. Sed hunc scimus unde sit, Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Haec opinio, nemo scit unde sit, non inaniter est nata. Nam Scripturae dixerunt quoniam Nazaraeus vocabitur. Ergo praedixerunt unde sit. Rursus convocatis Scribis ab Herode, et inquisitis ubi Christus nasceretur, dixerunt: In Bethlehem Judae . Sed et Isaias dixerat: Generationem ejus quis enarrabit? Hoc autem secundum divinitatem. Et secundum hoc isti nesciebant unde Christus
Abbreviated transcription (Latin):
cumcisio facta in uirili m̃bro ꝑ qđ geae¬
rat᷑ creatura mortaliũ: castitatẽ m̃tis de¬
bere obseruati indicat. Ileo autẽ qͥs ꝙ
cũ p̃putio nascit᷑. qͥa cum uicio ꝓpagins
nascit᷑. Dicebant gͦ quidã ex iicro soli¬
mis. Nonne hic ẽ que querunt uitatẽ:

Expanded text:
cumcisio facta in virili membro, per quod generatur creatura mortalium, castitatem mentis debere observari indicat. Ideo autem quisque cum praeputio nascitur, quia cum vitio propaginis nascitur. Dicebant ergo quidam ex Jerosolymis: Nonne hic est quem quaerunt i
Abbreviated transcription (Latin):
de quoꝵ uocatione scͥptum ẽ. Bos cogno¬
uit possessorem suũ: et asinus p̃sepe dñi
sui. Qui ut̃q peccati uinculis absolutus
ꝑ p̾̃dicationem: deposuit sitim nuiꝰ mũdi
haustu fontis dnĩci. filia abrahȩ ẽ ecclĩa
de utͦq ppło: quȩ impleto temꝑe legis et
dñicȩ resurrectionis ꝑ gram sc̃i sp̃c euasit

Expanded text:
de quorum vocatione scriptum est: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Qui uterque peccati vinculis absolutus per praedicationem, deposuit sitim hujus mundi haustu fontis Dominici. Filia Abrahae, est Ecclesia de utroque populo, quae, impleto tempore legis et Dominicae resurrectionis, per gratiam sanc
Abbreviated transcription (Latin):
posuit illi manus: et confestim erecta ẽ:
& głificabat dm̃. Uidit p̃destinando ꝑ
giãm ÷ uocauit illustrando ꝑ doctrinam
imposuit manus donis sp̃ualib adiuuan¬
do illam: erexit in oꝑib bonis ad dĩ głifi¬
cationẽ. Quos inquit apłs p̃destinauit
hos et uocauit: et qͦs nocauit. hos et iusti
ficauit: quos autẽ iustificauit. illos &. ma¬
guificauit. Hec mulier ñ nisi pꝰ decẽ ⁊ occo
annos crigi potuit: qͥa humana natura
hanc corruptionẽ deponere. & ad incorrp¬
telam et̃ne bcatitudinis erigi ñ potuitͤ
nͥ pͥus impleuerit legẽ quȩ in dece p̃ceptis
continet᷑. et grãm in qua xp̃i resurrectio

Expanded text:
anus et confestim erecta est, et glorificabat Deum. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus, donis spiritualibus adjuvando illam, erexit in operibus bonis ad Dei glorificationem. Quos, inquit Apostolus, praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, ficavit, quos autem justificavit, illos et magnificavit . Haec mulier non nisi post decem et octo annos erigi potuit, quia humana natura hanc corruptionem deponere, et ad incorruptelam aeternae beatitudinis erigi non potuit, nisi prius impleverit legem, quae in decem praeceptis continetur, et gratiam, in qua Christi resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
dicitͤ scenophegia: idẽ cabnaculoꝵ constru¬
ctio uel fixio. Scenophegia erat festiuitas
in qua m̃se septimo a marcio uidei septe
dieb habttabant in tabnaculis in meno¬
riam illoꝵ. in quib patres eoꝵ. habitaue¬
runt in deserto. Dicunt᷑ autẽ more coꝵ dics
septẽ ꝓpt̾ una festiuitatẽ: dies festus Di¬
xerunt autẽ ad eum firs eius. Transi hinc
et uade in iuideam: ut et discipuli tui u¬
deant oꝑa tua quȩ facis. Nemo quippc in¬
occulto aliquid facit: & querit ipse in pa¬
lameẽ. Si nec facis: manifesta teipm̃ mũ¬
do. Neq enĩ frẽs eius credebant in cum.
Cum auditis frẽs dñi: mariȩ cogitate
consanguinitatẽ. Oꝑa dñi diuinis lau¬
dib et ñ ppłari fauore efferenda. ueri dis¬
tes dabant ci consilit̃ consequendȩ scł̃ans
gle. Ac si diccitnt. Mua facis s in abscon¬
dito: transi in uideam uͭ ẽ principatus
gentis. et ciuitas caput regni. ut laudens
ab omnib: et nos cognati głẽ participes

Expanded text:
dicitur scenopegia, id est, tabernaculorum constructio vel fixio. Scenopegia erat festivitas, in qua mense septimo a Martio Judaei septem diebus habitabant in tabernaculis in memoriam illorum, in quibus patres eorum habitaverunt in deserto. Dicuntur autem more eorum dies septem, propter unam festivitatem dies festus: Dixerunt autem ad eum fratres ejus: Transi hinc, et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua ququaerit ipse in palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo. Neque enim fratres ejus credebant in eum. Cum auditis fratres Domini, Mariae cogitate consanguinitatem. Opera Domini divinis laudibus et non populari favore efferenda, veri distes, dabant ei consilium consequendae saecularis gloriae. Ac si dicerent: Mira facis, sed in abscondito, transi in Judaeam, ubi est principatus gentis et civitas caput regni, ut lauderis ab omnibus, et nos cognati gloriae participes
Abbreviated transcription (Latin):
ex negligentia ñ confiteat᷑. constat qͥa non
habet uerã cordis contritionẽ: et tum ꝓ
illo peccõ qđ ñ uult confiteri: tum quia
instituta eccłiȩ negligit. ȩccrnalit̃ puni¬
endus ẽẽ conuinett᷑. Bicunt atitẽ leo. am¬
brosius de sactam̃tis. et maximꝰ. lacͥmas
petͥ lego: confelsionẽ ñ inuenio. Delent
gͦ lacrine ꝑet̾ peccã: quȩ pudor ẽ confiteri
S sciendũ quia confessionis institutio.
ñdũ ꝓmulgata fuerat in pͥmitiua ȩccłia:
uł quia petrus confessus fuerit. licet scri¬
ptura ñ referat: sic̃ credere cogim̃ apłos ba¬
ptitatos fuisse: qđ qñ. uł quomͦ factũ sit
ñ legimꝰ. Quibꝰdã tam̃ uidet᷑ ex dispensa
dione petrũ reticuisse confessione de negati¬
one: qͥa si hunc tantũ eccłiȩ arthitectum
tam grauit̃ alii adhuc infirmi corruisse
nouissent: multũ aduersus cũ scandali¬
cati fuissent. Quo fic ut salubri dispen
qd̾ si alicui diceret celariũ posset. si sci¬

Expanded text:
a non confiteatur, constat quia non habet veram cordis contritionem, et tum pro illo peccato quod non vult confiteri, tum quia instituta Ecclesiae negligit, aeternaliter puniendus esse convincitur. Dicunt autem Leo, Ambrosius de sacramentis, et Maximus: « Lacrymas Petri lego, confessionem non invenio. » Delent ergo lacrymae Petri peccata, quae pudor est confiteri. Sed sciendum quia confessionis institutio nondum promulgata fuerat in primitiva Ecclesia, vel quia Petrus confessus fuerit, licet Scriptura non referat, sicut credere cogimur apostolos baptizatos fuisse: quod quando vel quomodo factum sit non legimus. Quibusdam tamen videtur ex dispensatione Petrum reticuisse confessionem de negatione; quia si hunc tantum Ecclesiae architectum tam graviter alii adhuc infirmi corruisse novissent, multum adversus eum scandalizati fuissent. Quo fit ut salubri dispensquod si alicui diceret, celari non posset; et si sci
Abbreviated transcription (Latin):
compungit᷑: ac plenus caritate iecedit.
Nonnusli etiã nec tunc ex corde redeũt:
s tam̃ forma penitentiȩ quã suscipiunt
paulatim nutrit in eis humilitatem
cũ caritate. Pierisq similit̃ cũ resipis¬
cant ꝑdẽ baptismus: ad quẽ tam̃ ficcȩ
accesserunt. M ensurã autẽ temꝑis in
agenda penitentia iccirco canones in
arbitrio sacerdotis intelligentis statu¬
unt: qͥa apud dm̃ ñ tam ualet m̃su¬
ra temꝑis quã doloris: nec abstinentia
tm̃ ciboꝵ: qũãtũ mortificatio uitioꝵ.

Expanded text:
compungitur, ac plenus charitate recedit. compungitur, ac plenus charitate recedit. Nonnulli etiam nec tunc ex corde redeunt, sed tamen forma poenitentiae quam suscipiunt paulatim nutrit in eis charitatem cum humilitate. Plerisque similiter, cum resipiscant, prodest baptismus ad quem tantum ficte accesserunt. Mensuram autem temporis in agenda poenitentia idcirco canones in arbitrio sacerdotis intelligentis statuunt, quia apud Deum non tantum valet mensura temporis quam doloris; nec abstinentia tantum ciborum quantum mortif
Abbreviated transcription (Latin):
ad et̃nam ꝑueniret. Sic qͣ actuał per¬
cati ꝑ iiuficationẽ m̃tis ec̃na penare¬
laxata. relinquit᷑ temꝑalis ut qđ illi¬
cita animȩ delectatione. siue etiã car¬
nali uoluptate commissũ ẽ. satisfacti¬
onis amaritudiue digne purget᷑ ab
homine dum licet: ne districtiꝰ a do
puniat᷑ in futuro. Nullũ enĩ malu̾
p̃terit impuuitũ. Confessio gͥ conuem¬
ent̃ instituta ẽ: ut qui in sua potesta¬
te positus a deo discesserat. sub alio po
situs cũ humilitate et deuotione rali
uicariũ. et quasi medicũ. cui peccõꝵ
uulnera ad sanandũ decegerent᷑: ut
peccator ñ a se. s ab alio maioris humi¬
litatis causa satisfactionis medicinam
suscipiat. St̃ enĩ sacram̃ta. quasi q̃d̾ã
emplaristia. Euenit itaq cor prius
contritũ et humiliatũ confirmari in
onfessione᷑: et plerũq peccator solo ti¬
more uel eccłiȩ consuetudine sacerdo
Dp̃sentatus. ꝑ sacerdotale officium u̾e

Expanded text:
ad aeternam perveniret. Sic quoque actualis pecad aeternam perveniret. Sic quoque actualis peccati per vivificationem mentis aeterna poena relaxata, relinquitur temporalis, ut quod illicita animae delectatione, sive etiam carnali voluptate commissum est, satisfactionis amaritudine digne purgetur ab homine, dum licet, ne districtius a Deo puniatur in futuro. Nullum enim malum praeterit impunitum. Confessio igitur convenienter constituta est, ut qui in sua potestate positus, a Deo discesserat, sub alio positus, cum humilitate et devotione redir vicarium et quasi medicum, cui peccatorum vulnera ad sanandum detegerentur, ut peccator non a se, sed ab alio majoris humilitatis causa satisfactionis medicinam suscipiat. Sunt enim sacramenta quasi quaedam emplastra. Evenit itaque cor prius contritum et humiliatum confirmari in confessione; et plerumque peccator solo timore vel Ecclesiae consuetudine sacerdoti praesentatus per sacerdotale officium vere
Abbreviated transcription (Latin):
homines ignoraturos: ñ peccarẽ. fr̃uctu¬
osa autẽ cordis contricio ẽ. cũ qͥs de pecc̃õ
qͦ dm̃ offendit dolet. et inde tuibat᷑. qa
iniqͥtas amore iusticiȩ sͥ displicet. Hinc
ẽ illud. Peccator quacũq hora ingemu¬
ent: saluus erit. Ꝙ enĩ cũ deo nicħ tar¬
uere penitet. tantociꝰ qui ẽ p̃sens dimit¬
misi contempñdo dm̃. exectare ꝓpt̃ am
accusando meip̃m Unde ulud. Iustuo
inpͥncipio sermonis. accusator ẽ sui. Is
autẽ dm̃ peccatũ dimittere: eternã pe
nam ꝓ illo debitam relaxare ꝑ collatio¬
ñe p̃scntis gĩe. Hoc equidẽ fit in par¬
uulis cũ baptismi lauachrũ suscipitꝰ:.
hoc et in adultis. cũ m̃tis cecitas compun¬
ctione soluit᷑. Hinc doctores sac̃ loqi
scͥpserunt originale peccm̃ in baptismo
transire teatu. s remauere actu: qͥa supẽ
corꝑis dissolutio: & numerosa tempalii
ret: et sic nec istam digne baberet. na

Expanded text:
homines ignoraturos, non peccarem. » Fructuhomines ignoraturos, non peccarem. » Fructuosa autem cordis contritio est, cum quis de peccato quo Deum offendit dolet, et inde turbatur, quia iniquitas amore justitiae sibi displicet. Hinc est illud: « Peccator, qua hora ingemuerit, salvus erit . » Etenim cum Deo nihil taruis poenitet, tanto citius qui est praesens dimitmisi contemnendo Deum exsecrare, propter Deum accusando meipsum. Unde et illud: « Justus in principio accusator est sui . » Est autem Deum peccatum dimittere, aeternanam pro illo debitam, relaxare per collationem praesentis gratiae. Hoc equidem fit in parvulis, cum baptismi lavacrum suscipitur; hoc et in adultis, cum mentis caecitas compunctione solvitur. Hinc doctores sacri eloquii scripserunt, originale peccatum in baptismo transire reatu, sed remanere actu; quia superest corporis dissolutio, et numerosa temporaliret: et sic nec istam digne haberet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uerant muliere. fortasse iam mysterium
sciebant. qđ utriusq ppłi uocatio debere¬
E. s cũ adhuc ordinẽ nescient: ex affectu
pͥmũ saluandi isrł. pueros inhibebant
et precationẽ: cessante legis oꝑe. erat gen¬
tib largiendum. Hic marchus ꝙ lucas
addunt qđ regnũ dĩ .i. doctrinã eũgelii
sic̃ puer accipiamꝰ: quia puer in discen¬
do neqp contradicit doctorib neq rõnes
componit aduersũ eos: s fidelit suscipit:
dicentes. qͥa hic peccatores recipit & man

Expanded text:
verant, fortasse jam mysterium sciebant, quod utriusque populi vocatio deberetur, sed cum adhuc ordinem nescirent, ex affectu primum salvandi Israel, pueros inhibebant et precationem cessante legis opere, erat gentibus largiendum. Hic Marcus et Lucas addunt, quod regnum Dei, id est, doctrinam Evangelii sicut puer accipiamus: quia puer in discendo neque contradicit doctoribus, neque rationes componit adversum eos, sed fideliter suscipit, dicentes: Quia hic pecca
Abbreviated transcription (Latin):
t cum hec dicetet. erubescebant omnes
abuersarii eius: & om̃is ppłs gaudebat
in unuiersis quȩ głose fiebant ab eo. Qui
de dictis saluatoris crubescunt ficulncȩ
sterili se comparandos ostendunt: qͥ gau¬
dent de miraculis eius: ad filiam abra¬
he hoc ẽ ad ȩccłiam fidĩ se ꝑtinere decla¬

Expanded text:
m haec diceret, erubescebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se comparandos ostendunt; qui gaudent de miraculis ejus, ad filiam Abrahae, hoc est, ad Ecclesiam fidei se pertinere decla
Abbreviated transcription (Latin):
Quales mͦ st̃ meũ ẽ.: quales futuri ipsoꝵ.
Qđ̃ gͦ meũ ẽ honorate: qđ ipsoꝵ. erit mi¬
ait istoꝵ. s talium: ut ostenderet ñ etatem
regnare s mores: et his qui simise habent
innocentiam & simplicitatẽ p̃miũ ꝓmit¬
tit: de quib paulus. Nolite pucri ficri
sensib: s malicia paruuli estote: sensu aũ
miles sua benedictione dignos significa¬
ret: et cotidie imponit. cũ humilib grãm

Expanded text:
Quales sunt modo, meum est; quales futuri, ipsorum. Quales sunt modo, meum est; quales futuri, ipsorum. Quod ergo meum est, honorate; quod ipsorum erit, miait istorum, sed talium, ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores, et his qui similem habent innocentiam et simplicitatem, praemium promittit, de quibus Paulus: Nolite pueri fieri sensibus, sed malitia parvuli estote, sensu autemiles sua benedictione dignos significaret. Et quotidie imponit, cum humilibus gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
terciũ sp̃uale. Duob pͥmis. nullũ õmo
debet̾ premiũ: tcitio geni ꝓmittit᷑. qͥa
cũ uiri c̾ẽ possint. uoluntate fiunt çumi¬
chi. In pͥmo genere sunt eunuchi: qͥ tam
frigidȩ naturȩ dicunt᷑. ut libidinẽ ñ ap¬
pet̾ant. In scdo genẽ st̃: qui uł abscidun¬
tͣ ᷤ. uł ꝑsuasione heretica simulant casti¬
tatẽ sub ficta religione. S nulli horũ tͥũ
ꝓmittit᷑ premiũ: nisi qͥ se castiat ꝓpt̾ am̃.
Unde infert hortando milites suos. qui
pot̾ caꝑe capiat: ut unꝰqͥsq consideret
utrum uirginalia possit implere pre
mundos obtulerunt. Putabant enim ut
corꝑe mundos tm̃ laudaret. & ñ uolunta¬
te: nescientes qͥa dñs ñ deatificauit ȩunii¬
chos puericie necessitate castos. ẜ continen
s ñdum plenissimã fidẽ habentes. puta¬
bant dm̃ importunitate lassari. Ih̃c uͦ
ait cis. Sinite paruulos: et nolite ꝓhibere
tores futuri sunt. utqͥd sententiam conde¬
pnationis ꝓfcitis. anteqmͣ culpã uideatiᷤ:

Expanded text:
o debetur praemium; tertio generi promittitur; quia, cum viri esse possint, voluntate fiunt eunuchi. In primo genere sunt eunuchi, qui tam frigidae naturae dicuntur, ut libidinem non appetant. In secundo genere sunt, qui vel absciduntur, vel persuasione haeretica simulant castitatem sub ficta religione. Sed nulli horum trium promittitur praemium, nisi qui se castrat propter Deum. Unde infert hortando milites suos: Qui potest capere, capiat, ut unusquisque consideret, utrum virginalia possit implere praemundos obtulerunt, putabant enim ut corpore mundos tantum laudaret, et non voluntate, nescientes quia Dominus non beatificavit eunuchos, pueritiae necessitate castos, sed continesed nondum plenissimam fidem habentes, putabant Deum importunitate lassari. Jesus vero ait illis: Sinite parvulos, et nolite prohibere tores futuri sunt, ut quid sententiam condemnationis profertis, antequam culpam videatis?
Abbreviated transcription (Latin):
tis. om̃s similit̃ ꝑibitis. sic̃ illi decẽ ⁊ octo
supͣ qͦs cecidit turtis in syloam: & occidit
cos. Ordo ẽ. Dico uob̃ ñ soli galilei fucre
peccatores : sic̃ et iherosolimite qͦs turris op¬
p̃ssit. ñ soli peccauerunt: s ctiã om̃s uos
uidĩ ꝑibitis ut ii galilei. si penitere nolu¬
eritis. ꝓ sequit᷑ de iherosolunitis. Putatis

Expanded text:
ibitis: sicut illi decem et octo, supra quos cecidit turris in Siloam, et occidit eos. Ordo est: Dico vobis, non soli Galilaei fuere peccatores, sicut et Hierosolymitae, quos turris oppressit, non soli peccaverunt; sed etiam omnes vos Judaei peribitis ut hi Galilaei, si poenitere nolueriti
Abbreviated transcription (Latin):
Hii galilei qui ab impio p̃side int̾ sua
sacrificia st̃ necati: suoꝵ. scelerũ penas mortẽ¬
scelcrata soluerunt. Quib tam̃ ñ ipsa mors
obfuit ut in scdam morte muterent᷑ s uita
imꝓba: nam et bonos sic sepe mortuos mar¬
tyrũ gła declarat. Ad correctionẽ uiuentiũ
ut flagellato pestilente stultus sapientior
fiat. uel ad exemplum corrigi nolentium.
ideoq pessime pccituroꝵ. talit̃ multi mo¬
riunt᷑: & pessima morte multant᷑. Unde
sequit᷑. Et respondens dixit illis. Quta¬
tis qđ hii galilci p̃ omnib galilcis pecca¬
tores fuctunt: qͥa talia passi st̃: Non

Expanded text:
Hi Galilaei, qui ab impio praeside inter sua sacrificia sunt necati, suorum scelerum poenas scelerata morte solverunt. Quibus tamen non ipsa mors obfuit, ut in secundam mortem mitterentur, sed vita improba. Nam et bonos sic saepe mortuos martyrum gloria declarat, ad correctionem viventium, ut flagellatio pestilente, stultus sapientior fiat ; vel ad exemplum corrigi nolentium, ideoque pessime periturorum, taliter multi moriuntur, et pessima morte mulctantur. Unde sequitur: Et respondens, dixit illis: Putatis quod hi Galilaei prae omnibus Galilaeis peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ciliet᷑. Non enĩ ꝑmittit᷑ mulicri ut nibat
si turũ suũ causa fornicationis dimiserit
aut apotasiȩ: aut si impellente lascuua
usum querat uxors inuert̾e: qͥa inferior
ñ hac lege om̃ino utit᷑. qua potior. Si
tam̃ apostatet uir aut usũ querat uro¬
ris inuertere: nec alii pot̾ nubere mulier.
nec reuerti ad illũ. Et uir uxorem ñ di¬
mittat: subaudit᷑ extepta causa fornica¬
tionis. Ꝙ ideo ñ subiecit sic̃ de muliere
licet ducere uxorem. si dimiserit urorem
peccantẽ: qͥa ñ ita lege constringit᷑ uir sic̃
mulier: cap̃ enĩ mulicris uir ẽ. Ioẽ in e¬
andẽ. Uxorem certe licet haberi: s si fue¬
rit fornicata abicienda ẽ. Ita et carnem
licet edcre: s si ydolis oblata fuerit respu¬
at Auctoritates qͥde multȩ nident᷑ oppo¬
ni posse: s dicunt non ẽẽ assertionem
ĩmo salubrẽ ammonitionẽ. ut qͥ ñ ꝓpt̃
libidinẽ s ꝓpt̃ inuiriam uimitit oĩe:

Expanded text:
cilietur, non enim permittitur mulieri ut nubat, cilietur, non enim permittitur mulieri ut nubat, si virum suum causa fornicationis dimiserit aut apostasiae, aut si impellente lascivia, usum quaerat uxoris invertere, quia inferior non hac lege omnino utitur qua potior. Si tamen apostatet vir aut usum quaerat uxoris invertere, nec alii potest nubere mulier, nec reverti ad illum. » Et vir uxorem non dimittat, subauditur, excepta causa fornicationis. Ideo non subjecit sicut de muliere,licet ducere uxorem, si dimiserit uxorem peccantem; quia non ita lege constringitur vir sicut mulier: caput enim mulieris, vir est. Idem in eamdem: « Uxorem certe licet habere, sed si fuerit fornicata, abjicienda est. » Ita et carnem licet edere; sed si idolis oblata fuerit, respuatur. Auctoritates quidem multae videntur opponi posse; sed dicunt non esse assertionem, imo salubrem admonitionem, ut qui non propter libidinem, sed propter injuriam dimittit uxorem,
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ suã nisi ob fornicationẽ & aliam
duxerit. mecbat᷑. Et qui dimissã duxent:
mechat᷑. Ex hoc loco ñnulli estimant. qd̾
qui uxorem fornicariam dimiscrit: illa
uiuente. aliam legittime ducere possit.
Siquis uͦ ñ ob fornicationẽ. s ꝓpt̃ aliud
dimiserit uxorem. facit qd̃ ñ licet: et si
duxerit aliam uiuente illa. constat quia
mechus ẽ. Quacũq autẽ ex causa dimissã
qͥcũq duxerit: reatũ adulttrii incurrit.
E enĩ si uir repudiauit eam ñ tam̃ ob
fornicationẽ. manet ex utq parte comu¬
giũ. s fit ei uiolentia. ꝑ repudiũ. Si uͦ u¬
xor repudiata fuerit qͥa unã carñc in aliã
diuiserit. et se fornicatione a marito sepa¬
tauit: culpa sua ut autumant a uincłõ
coniugii uirũ soluit. s ipsa manet obli¬
gata. Hinc ambrosius in pͥmã epłã ao
corinthios. Hoc uult apłs. ut si mulier
discedat ꝓpt̃ mała conuersationẽ uiri:
aut innupta maneat: aut uiro suo recon¬

Expanded text:
uxorem suam, nisi ob fornicationem, et aliam uxorem suam, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, maechatur. Et qui dimissam duxerit maechatur. Ex hoc loco nonnulli aestimant quod qui uxorem fornicariam dimiserit, illa vivente, aliam legitime ducere possit. Si quis vero non ob fornicationem, sed propter aliud dimiserit uxorem, facit quod non licet; et si duxerit aliam vivente illa, constat quia moechus est. Quacunque autem ex causa dimissam quicunque duxerit, reatum adulterii incurrit. Etenim si vir repudiavit eam, non tamen ob fornicationem, manet ex utraque parte conjugium, sed fit ei violentia per repudium. Si vero uxor repudiata fuit, quia unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione a marito separaverit, culpa sua, ut autumant a vinculo conjugii virum solvit, sed ipsa manet obligata. Hinc Ambrosius in primam Epistolam ad Corinthios: Hoc vult Apostolus, ut si mulier discedat propter malam conversationem viri, aut innupta maneat, aut viro suo recon