comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑmansit. donec inuidia iudeoum in ec¬
clesia persecucionem concitaret. & ereden
cutionis procella seurente. disꝑsi fideles dui¬
sa terrarum loca adño sibi delegata peciet..
ut uerbum salutis gentib xp̃m ignorantib
constauter predicarent. Erat autem tunc tẽ¬

Expanded text:
ne permanserant, donec, invidia Judaeorum in Ecclesia persecutionem concitante, Jacobum acutionis procella saeviente, dispersi fideles, diversa terrarum loca, sibi a Domino delegata, petierunt, ut verbum salutis gentibus Christum ignorantibus constanter praedicarent. Quibus abeunt
Abbreviated transcription (Latin):
esse credebat: ut corpus dominicum centũ
libris mirrȩ cucumlitum estimaret ab una
muliere posse portari. Uerum dñs non pas¬
deuocioni: uocat eam ex nomine. ut quẽ
facie non cognoscebat. uoce intelligeret.

Expanded text:
ea, quod putabat corpus domini centum libris mirre circumlitum ab una muliere posse portari. Sed dominus compauocauit eam ex nomine, ut quem facie non cognoscebat, uoce intelligeret,
Abbreviated transcription (Latin):
so celestis uite premia inter choros angelo¬
rum gaudens & exultans sine fine ꝑciꝑet.¬
angelis. celestium uirtutum coheres effec¬
ta: dignaq cum illis sempiterne clarita¬
tis gloria perfrui. regemq seculorum in
pus beatus maximinus antistes diuersis
conditum aromatib in mirifico collocauit.
mausoleo: ac deinde suꝑ beata menbra ho¬
norifice architecture construxit basilicani.
Monstratur autem sepulchrum eius ex can¬
dido marmore. continens in se sculptum
qualiter in domo symonis delictorum ue¬
niam ꝓmeruit. simulq officium humani¬

Expanded text:
so coelestis vitae praemia, inter choros angeloso coelestis vitae praemia, inter choros angelorum gaudens et exultans, sine fine peangelis: coelestium virtutum cohaeres effecta, dignaque cum illis sempiternae claritatis gloria perfrui, REGEMQUE SAECULORUM IN pus, beatus Maximinus antistes, diversis conditum aromatibus, in mirifico collocavit mausoleo; ac, deinde super beata membra, honorificae architecturae construxit basilicam. Monstratur autem sepulcrum ejus, ex candido marmore, continens in se sculptum qualiter, in domo Simonis, delictorum veniam promeruit; simul officium humani
Abbreviated transcription (Latin):
petentes. doctrine celestis seminaria genti¬
lium cordib inspergebant. die noctuq p̃¬
tes. ut populum ipsius regionis incredulũ.
ad agnitionem & cultum dei omipoten¬
tis perdicerent. Postqͣm uero predicatio¬
ne euangelica noua fidei seges excreuit.
beatus maximinus aquensi ecclesis p̾sidẽs.
multis & diuersis miraculorum uitutib
effulsit. Interea beata maria magclale¬
ne suꝑnȩ contemplationi uacans. & partẽ
obtimam quam elegit conseruans. licet adhuc
in terris corpore peregrinaretur: mente tamẽ
paradisi amenitatem deambulabat. & illa in¬
effabili dulcedine. quantum fas est mortali¬
bus pascebatur. Quis autem explicare suffi¬
ardebat desideriis. cupiens esse cum xp̃o.
ut quem uiderat in seruili forma humilẽ.
in maiestate cerneret regnantem. Appro¬
pinquante tandem tempore. quo eius sc̃is¬
sima anima carnis ergastulo solueretur.
ficiebat ingrederetur. dñoq plenius iunge¬
hominib conuersanti temporalis uite subsi¬

Expanded text:
ngressus, doctrinae coelestis semina gentilium cordibus inspargebat, die noctuque, prs, ut populum ipsius regionis incredulum ad agnitionem et cultum Dei omnipotentis perduceret. Postquam vero, praedicatione evangelica, nova fidei seges excrevit, beatus praesul Maximinus, Aquensi Ecclesiae praesidens, multis et diversis miraculorum virtutibus effulsit. na supernae contemplationi vacans, et partem optimam, quam elegit conservans, licet adhuc in terris corpore peregrinaretur, mente tamen paradisi amoenitatem deambulabat, et illa ineffabili dulcedine, quantum fas mortalibus, pascebatur. Quis autem explicare suffiam, desideriis ardebat, cupiens esse cum Christo ; ut quem viderat in servili forma humilem , in majestate cerneret regnantem. Appropinquante tandem tempore, quo ejus sanctissima anima carnis ergastulo solveretur eficiebat , ingrederetur, Dominoque plenius jungehominibus conversanti , temporalis vitae subsi
Abbreviated transcription (Latin):
flata sp̃u. mentisq intuitũ ĩ sese reũberans ac
pristine uitȩ detrimenta non sustinens.
gelista in domum uenisse symonis phari
de sui conditoris diffidens clementia. p̃¬
crosissimo accepto ungento. Ad ipsum mi¬
sericordie fontem. concito properauit gͣ¬
dinem ꝑ uberem lacrimarum exagge¬
sui plasmatoris cepit pedes rigare. capilliꝰq
io deuocionis ungento ꝑungere. Nichil¬

Expanded text:
flata spiritu, mētisque intuitum in se reuerberans, ac pristinæ vitę detrimenta nō sustinens, neris, in domum venisse Symonis, de sui Conditoris diffidens clementia, pretiosissimo accepto unguento ad ipsum misericordiae fontem concito properavit grauberem lacrymarum exaggesui Plasmatoris pedes cœpit rigare, capillisquesuæ dilectionis vnguento perungere.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ut patrum asse¬
runt tradiciones. a
magdlalo castro mag
dalene nuncupata est: quam non solum¬
sui germinis dignitas. uerum ętiam patri¬
monii iura parentum successii splendidã
reddiderant: adeo ut duplicatus honor.
nominis excellentiam circum quaq diffũ¬
deret. Solent enim apud hoĩes plus diuitũ
qͣm pauꝑũ noia sciri. S qi rerũ affluentiã int̃¬
dũ uolũptas comes seqͥt᷑: adolescẽtioris uite tẽ¬

Expanded text:
t Patrum asserunt traditiones, a Magdalo castello Maria Magdalenæ nuncupata est. Quam non solum germinis dignitas, verum etiam patrimonij iura parentum excessu splendidam reddiderunt: adeo vt duplicatus honor nominis excellentiam circumquaque diffunderet. Solent enim apud homines, plus diuitum quam pauperum nomina sciri. Sed quia rerum affluētiā, interdum voluptas comes sequitur, adolescentioris
Abbreviated transcription (Latin):
gelista manifestat. ubi quatriduan larari
mirandam. & inauditam describit resusci¬
tacionem. Diligebat inquit iħs marcham
& sororem eius mariam: & lazarum. O fe
lix & gloriosa generacio. Quamuis enim
ueritas dicat. ego diligentes me diligo: ra¬
ro tamen inueniuntur in scripturis fide¬
les. qui a domino diligi specialiter designen¬

Expanded text:
gelista manifestat: vbi quatriduani Lazari venerādam inauditamque describit resuscitationem. Diligebat, inquit, Iesus Martham, & sororem eius Mariam, & lix et gloriosa generatio! quamvis enim Veritas dicat: Ego diligentes me diligo, raro tamen inveniuntur, in Scripturis, fideles qui a Domino diligi specialiter designen
Abbreviated transcription (Latin):
Qdñe clementissime tu qui omnia scis.
s. oetelium inspector es uerus. qui non ius
mortem peccntoris. s magis ut conũtat᷑
suiaiuat: tu ipse intelligis quid mei deposcat
singultus. quid lacrimȩ. ab ino eruptpesca¬
difente &ł quid meus amarus exoret gemi¬
nium criminum labe polluta. S quia me¬
am ab annis priorib contaminaui uitam.
ad de dominum meum qui es uita ȩcerna
confugio: ut male ꝑditam restituas uitam.
& me de baratri faucib clementer eripias.
misericorditer abstrahas. qui solus laborem
& dolorem consideras. Quid autem ex hu¬
secuta sit: ipse dñs manifestat. qui symoni
indignanter cur ad se mulierem peccatri¬
illum. respondit inter cȩt̾a. Amen dico t̾:¬
domini adepta clementiam. ilico post ha¬
bitis omnib. adeo familiaris ei effecta est.
ut ipsum non solum mente. uęrum ȩtiam
corpore sequeretur. atq de ꝑropria substau¬
tum & uestitum mira affectione: sedula¬

Expanded text:
 clementissime, qui omnia scis et cordium inspector es verus, qui non vis mortem peccatorum, sed magis ut convertantur et vivant, tu ipse intelligis quid mei deposcant singultus, quid lacrymae ab imo erutae flagitent, quid meus amarus exoret gemi nefandorum criminum labe polluta. Sed quia meam ab annis prioribus contaminavi vitam, ad te Dominum meum qui es vita aeterna confugio, ut male perditam restituas vitam, et me de barathri faucibus clementer eripias, misericorditer liberes, potenter abstrahas, qui solus laborem et dolorem consideras. Quid vero ex husecuta sit; ipse Dominus manifestat, qui Simoni indignanti cur ad se mulierem peccatriillum respondit inter caetera: Amen dico tDomini adepta clementiam, ut Lucas describit, illico posthabitis omnibus, ita familiaris effecta est, ut ipsum non solum mente, sed et corpore sequeretur, de propriis facutum et vestitum ei
Abbreviated transcription (Latin):
excurrunt pontificib de toto orbe in arimi¬
nensi concilio uel apud seleutiam amputatũ
est predampnarent. Quod nequaqͣm facere
uoluerunt: uniuersa ad seditionem ꝑ se con¬
cttati populi reuocantes. Quin immo & se¬
cunda die dum eis mandaremus. ut de eadẽ
fide sicut ꝓpositum fuerat responderent. ħ
uidentur assumpsisse temeritate transacta
ut seditione & clamorib omnia ꝑturbantes
clau̾derentur. hac illis conditione p̾scripta.
ut tam diu essent clause. qͣm du mallent
ad conflictum propositum perueniNe:
Quod ea obstinatione facere noluerunt:
quam prauuis uidentur assumpsisse con¬
silus. adeo in his est necessarium ac uil¬
tissimum retorquere quod ipsarum legũ
continentia demonstratur: quas induxis
se cum terrore imperatores diu̾soꝵ tẽpoꝵ. ꝯtig̃¬

Expanded text:
excurrunt pontificibus de toto orbe in Arimiexcurrunt pontificibus de toto orbe in Ariminensi concilio vel apud Seleuciam amputatum est, praedamnarent. Quod nequaquam facere voluerunt, universa ad seditionem per se concitati populi revocantes. Quin immo et secunda die, dum eis mandaremus ut de eadem fide, sicuti propositum fuerat, responderent, hoc videntur adsumpsisse temeritate transacta, ut seditione et clamoribus omnia perturbantes clauderentur, hac illis condicione perscripta, ut tamdiu essent clausae, quamdiu mallent ad conflictum propquod ea obstinatione facere noluerunt, quam prauis nidentur adsumpsisse consiliis. Adeo in his est necessarium ac iustissimum retorquere, quod ipsarum legum continentia demonstratur, quas inductis secum in errore imperatoribus temporum di
Abbreviated transcription (Latin):
assumtinus. Auctoritatib enuim cunctis popu¬
lis fecimus innotesci. ut in sortib uuandaloꝵ
nullos conuentus omousyon sacerdotes assume¬
rent. nec aliquid mysteriorum quȩ magis
polluunt sibimet uendicarent. Quod cum
uideremus esse subiect̾um & plurimos esse
repertos dicentes se integram regulam fi¬
dei retinere. postiodum uniuersos constat
fuisse cominonitos. spacia temporis p̾roga¬
ta mensium nouem. quȩ contencionis si
quid ab eorum proposito possit aptari. ut
ad kalendas februarias anni octaui regni
nr̃i. sine metu aliquo conuenirent. Q dũ
huc ad karthaginensem confluerent ciuita¬
tem. post moram temporis prestititi. aliam
quoq dilationem aliquantorum dierum
dedisse cognoscimur: Et dum se conflictui
paratos astruerent. primo die a uenera¬
bilib episcopis nostris eis uidetur esse ꝓ¬
positum. ut omousyon sicut ammoniti e¬
rant ex diuinis scripturis p roprie appro¬
barent: aut certe quod a mille ad quod

Expanded text:
ad- sumimus. Auctoritatibus enim cunctis popuad- sumimus. Auctoritatibus enim cunctis populis fecimas nullos conventus homousiani sacerdotes adsumerent, nec aliquid mysteriorum, quae magis polluunt, sibimet vindicarent: quod cum videremus esse neglectum et plurimos esse repertos, dicentes se integram regulam fidei retinere, postmodum universos constat fuisse commonitos, spatio temporis praerogato mensuum novem novae contentioni, si quid ab eorum proposito posset aptari, ut ad Kalendas Fnostri sine metu aliquo conuenirent. Qui dum huc ad Carthaginiensem confluerent ciuitatem, post moram temporis praestituti aliam quoque dilationem aliquantorum dierum dedisse cognoscimur. Et dum se conflictui paratos adstruerent, primo die a uenerabilibus episcopis nostris eis uidetur esse propositum, ut omousion, sicut ammoniti erant, ex diuinis scripturis proprie adprobarent, aut c
Abbreviated transcription (Latin):
coporum & ecclesiarum suis episcopis muñe
condonauit. Nesciens quoq quid loqueret᷑
neq de quib affirmabat. legem quam du¬
dum xp̃iani imperatoris nostri contra eos
x contra alios hereticos ꝓpter honorificentiã
ecclesiȩ catholicȩ dederant. aduersum nos
illi propouere non erubuerunt: addentes
multa de suis sicut placuit tẏrannice po¬
testati. Hec enim series date & proposite le
umphalis & maiestatis regie probatur ẽ
untutis. mala in auctores consilia retorque¬
re. Quisquis enim aliquid prauitatis in¬
uenerit: sibi inꝑutat quod incurrit. In qͣ
re nutum diuini udicu clementia nostra
secuta est. quod quibq personis prout eoꝵ
facca meruerint. seu bona seu forte talib
contraria. dum facit expendit. simul etiã
proueni compensari. Itaq his prouocanti¬
bus qui preceptioni inclite recordationis pa¬
tris nostri. uel mansuetudinis nr̃e credide¬
rint esse renitendum: censuram seueritatis

Expanded text:
coporum et ecclesiarum suis episcopis munere coporum et ecclesiarum suis episcopis munere condonauit. Nesciens quoque quid loqueretur neque de quibus adfirmabat, legem, quam dudum Christiani imperatores nostri contra eos et contra alios beretioos pro honorificentia ecclesiae catholicae dederant, aduersum nos illi proponere non erubuerunt, addentes multa de suis, sicut placuit tyrannicae potestati. Haec mt enim series datae et propositae riumphalis et maiestatis regiм probatur esse uirtutis, mala in auctores consilia retorquere : quisquis enim aliquid prauitatis inuenerit, sibi imputat quod incurrit. In qua re nutum diuini iudicii clementia nostra. secuta est, quod quibusque personis, prout eorum facta meruerint, seu bona seu forte talibus contraria, dum facit expendi, simul etiam prouenit compensari. Itaque his prouocantibus, qui praeceptionem inclitae recordationis patris nostri uel mansuetudinis nostrae crediderint esse temnendam, censuram seueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
nib uobis. Hec est fides nostra. euuange¬
licis & apostolicis traditionib. & omniũ
que in mundo sunt catholicarum eccle¬
siarum societate fundata. in qua nos ꝑ
graciam dei omnipotentis permanere usq
in finem terre huius confidimus & spera¬
mus. Durct̾a duodecimo kalendarum ma¬
larum per ianuarium raterensem uilla¬
tioum a casis medianis episcopis numidiȩ
ob latus. ucrrtatis lumen neqiqͥen
sufferre cecis oculis potuerunt. insanientes
uocib inferentes. grauiterq ferentes. qͣre
nos nomine nostro catholicos dixerimus.
Salitunq mentientes suggerunt regi de
nobis eo quod strepitum fecerimus: audien¬
tiam fugientes. Qui eadem hora accensus
&e crodens mendatio festinauit facere quod
uolebat. etiam conscriptum decretum hñs.
q occulte cum eodem decreto ꝑ diuersas ꝑ¬
uiicias suos homines diriges. episcopis car¬
thagine positis una die unuersȩ affricȩ ec¬
clesias clausit: unuersamq substantiam epis¬

Expanded text:
nibus uobis. Haec est fides nostra, euangenibus uobis. Haec est fides nostra, euangelicis et apostolicis traditionibus et omnium, quae in hoc mundo sunt, catholicarum ecclesiarum societate fundata, in qua nos per gratiam dei omnipotentis permanere usque ad finem uitae huius confidimus et speramus. Directa duodecimo Kal. Maiarum per Ianuarium Zattarensem Uillaticum a Caais Medianis episcopos Numidiae, oblatus, ueritatia lumen nequaquam sufferre caecis oculis potuerunt, insanientes uoeibaa inferendis grauiterque ferentes, quare BOS nomine nostro catholicos dixerimus. Statimque mentientes svggeunt regi de nobis, eo quod strepitum fecerimus audientiam fugientes; qui eadem hora accensus et credens mendacio festinauit facere quod uolebat. Et iam conscriptum decretum habens et occulte com eodem decreto per diuersas prouincias suos homines dirigens, episcopis Carthagine positis una die uniuersae Africae ecclesias clausit, uniuersamque substantiam epis
Abbreviated transcription (Latin):
confidunt. cuius nomine se renatos. cuius
seruos se nominari gloriantur. Nam si¬
cut ad nomen dei patris homines dei ap¬
pellantur. ut helyas homo dei dictus ẽ.
ut moyses homo dei appellatus est: sic a
cetur quis homo dei & non sit xp̃ianus.
nichil est. Qui si xxpĩanus uocetur. & ñ
fuerit spiricualis: nec sibi satis de salu
taris baptismi confessionem fides integͣ
trinitatis: sit una deuotio pietatis. Nec̃
more gentil ium potestatũ diũsitateᷤ opinan.
aut creaturam quantum ad deitatem
in trinitate suspicemur. S nec udeorũ
scandalo moueamur qui filium dei ne¬
gant. qui spiritum sanctum non ado¬
rant: s potius perfectam trinitatem ad¬
orantes. & magnificantes. sicut in mys¬
teriis ore nr̃o dicimus. ita consciencia
tiam confitemur. quia una est religio
una glorificatio trinitatis: ut audiamus
apostolũ sicut audierunt corithii. Gr̃a
domini nostri ihesu xp̃i & dilectio dei:
& commnunicatio spiritus sanct̾i cum om¬

Expanded text:
confidunt, cuius nomine se renatos, cuius confidunt, cuius nomine se renatos, cuius seruos se nominari gloriantur? Nam sicut ad nomen dei patris homines dei appellantur, ut Elias homo dei dictus est, ut Moyses homo dei appellatus eat, sic a cetur quis homo dei et non sit Christianus, nihil est; qui si Christianus uocetur et non fuerit spiritalis, nec sibi satis de saluttaris baptismi confessionem fides integra trinitatis, sit una deuotio pietatis, nec more gentilium potestatum diuersitates opinemur, aut creaturam quantum ad deitatem in trinitate suspicemur. Sed nec Iudaeorum scandalo mogant, qui spiritum sanctum non adorant, sed potius perfectam trinitatem adorantes et magnificantes, sicut in mysteriis ore nostro dicimus, ita conscientia tiam confitemur, quia una est religio, una glorificatio triniapostolos, sicut audierunt Corinthii: gratia domini nostri Iesu Christi et dilectio dei et communicatio spiritus sancti cum om
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo infideles cadunt in faciem. & ad¬
orant spiritum sanctum perterriti. & cõ¬
fitentur inuicti: quanto magis fidelibus
expedit ut uoluntarie & ex affectu ado¬
rent spiritum sanctum: Adoratur autẽ
spiritus sanct̾us non quasi seꝑaratim mo¬
re gentilium. sicut nec filius separati
ad oratur. quia in dextera patris est: sed
rogamus. a filio nos exaudiri confidimꝰ:
sicut ipse dñs dixit. Quicquid petieritis
patrem in nomine meo hoc faciam: ut
honorificetur pater in filio. Et si spiri¬
tus sanct̾us adoratur: ille utiq adorat᷑
quia diuine maiestati nec addi quicꝗͣ.
nec minui humanis supplicationibus
pocest: s unusquisq scdm propositum uo¬
luntatis suȩ. aut gloriam sibi acquirit fi¬
deliter uenerando aut confusionẽ ꝑpetuã per¬
tinaciter resistendo. Certum est enim qͥa
rificentia uero fructum deuotionis expec¬
tat. Quare autem fideles non honorificẽt
integre trinitatem ad quam se pertinere

Expanded text:
Si ergo infideles cadunt in faciem et adSi ergo infideles cadunt in faciem et adorant spiritum sanctum pertequti et confitentur inuiti, quanto magis fidelibus expedit, ut uoluntarie et ex adfectu adorent spiritum sanctum Adoratur autem spiritus sanctus non quasi separatim more gentilium. sicut nec filius separatim adoratur, quia in dextera patris est: sed rogamus, a Filio nos exaudiri confidimus, sicut ipse Dominus dixit: Quidquid petieritis Patrem in nomine meo, ego faciam, ut honorificetur Pater in Filio . Et si Spiritus sanctus adoratur, ille utique adoratuquia diuinae maiestati nec addi quicquam nec minui humanis supplicationibus potest, sed unusquisque secundum propositum uoluntatis suae ant gloriam sibi adquirit fideliter uenerando,. aut confusionem perpetuam pertinaciter resistendo: certum est enim, quia rificentia uero fructum deuotionis expectat. Quare autem fideles non honorificent integre trinitatem, ad quam se pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
iubeor: etiam ei debite supplicabo. Adora¬
bo ergo patrem & filium. adorabo & spi¬
ritum sanct̾um. una eademq ueneratioe.
Quod siquis durum hoc putat: audiat
quomodo dauid ad culturam dei fide¬
les hortatur. Adorate inquit scabellum
si eius adoretur ille utiq spiritus. quem
beatus petrus in tanta sublimitate predi¬
cauit dicens. spiritu sancto misso de celis.
in quem concupiscunt angeli prospicere.
negemus eum: ne forte & nobis dicatur.
sicut dictum est ad iudeos. Uos semper
clinant animum ad uenerandum sp̃m
sc̃m: accipe adhuc aliquid fortius. Sic
enim paulus instruit prophetas ecclesie.
in quib utiq & per quos spiritus scͣs lo¬
quebatur. Si inquit omnes prophetaue¬
rint. intret autem aliquis infidelis aut
quoq cordis eius manifesta fiunt. Et tcͣ
cadens in saciem adorabit deum : pronũ¬
tians quod uere deus in uobis est. Et utiq
in eis spiritus sanctus est qui prophetant.

Expanded text:
iubeor, ei etiam debite supplicabo. Adoraiubeor, ei etiam debite supplicabo. Adorabo ergo patrem, adorabo et filium, adorabo et spiritum sanctum una eademque ueneratione. Quod Si quis dnrum hoc putat, audiat quomodo Dauid ad culturam dei fideles hortatur: adorate, inquit, scabellumsi eius spiritus adoretur! ille utique spiritus, quem beatus Petrus in tanta sublimitate praedicauit dieenB: spiritu sancto miaso de caelis, in quem concupiscunt angeli prospicere. ebemus, ne forte et nobis dicatur, sicut dictum est ad Iudaeos: uos semper clinant animam ad uenerandum spiritum sanctum, accipe hac aliquid fortius. Sic enim Paulus instruit prophetas ecclesiae, in quibus utique et per quos spiritus sanctus loquebatur: si, inquit, omnes prophetauerint, intret autem aliquis infiqulis aut quoque cordis eius manifesta sunt; et tunc cadens in faciem adorabit deum, pronuntians quia uere deus in uobis est. Et utique in eis spiritus sanctus est, qui prophetant.
Abbreviated transcription (Latin):
cat. si temptatores suos interficit. si is qui
eum blasphemauerit non habet remissi¬
onem neq in hoc seculo neq in futuro. qđ
utiq deo proprium est: hec cum ita sint.
cur de eo dubitatur quod deus sit. cum eũ
operum magnitudo quod est ipse manifes¬
tet: Non utiq alienus est a patris & filii
maiestate: qui non est ab oꝑum uitute ali¬
enus. Frustra illi nomen diuinitatis negat᷑:
cuius potestas non potest abnegari. Frustra
ꝓhibeor eum cum patre & filio uenerari:
quem exigor cum patre & filio confiteri. Si
ille michi cum patre & filio confert remissi
ꝑpetuam. ingratus sum nimis & impiissi¬
mus. si ei cum patre & filio non referam glo¬
riam: aut si non est cum patre & filio colen
dus. ergo nec confitendus in baptismo est.
Si autem omnimodo confiendus est scđm¬
dictum domini & traditionem apostoloꝵ
ne seimplena sit fides: quis me pot̾it ab e¬
ius cultu ꝓhibere: In quem enim credere

Expanded text:
cat, si temptatores suos interficit, si is, qui cat, si temptatores suos interficit, si is, qui eum blasphemauerit, non habet remissionem neque in hoc saeculo neque in futuro, quod utique deo proprium est: haec cum ita sint, quur de eo dubitatuoperum magnitudo quod est ipse manifestet? Non utique alienus est a Patris et Filii majestate, qui non est ab operum virtute alienus. Frustra illi nomen divinitatis negatur, cujus potestas non potest abnegari. Frustra prohibeor eum cum Patre et Filio venerari, quem exigor cum Patre et Filio confiteri. Si ille mihi cum Patre et Filio confert remissio et vitam perpetuam, ingratus sum nimis et impiissimus, si ei cum Patre et Filio non refero gloriam, 32 aut si non est cum Patre colendus et Filio, ergo nec confitendus est in baptismo. Si autem omnimodo confitendus est dictum Domini, et traditionem apostolorum, ne semiplena sit fides, quis me potius cultu prohibere ? in quem enim credere
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & una remissio peccatorum: aposto¬
lo affirmante. Abliiti inquit estis. & ius¬
tificati. & sanctificati in nomine dñi nr̃i
ihesu xp̃i. & spiritu dei nr̃i. Possemus plu¬
ra adhuc de diuinis scripturis proferre
testimonia. quȩ uixta baꝑtisim sacramen¬
tum trinitatem unius glorie. operationis
ac potenciȩ manifestant: s quia ex his ple¬
nus est sapientib intellectus. multa pre¬
teriuimus studio breuitatis. faciamus gͦ
Si de patre procedit sp̃c sc̃s. si liberat. si
dñs est & sanctificat. si creat cum patre &
filio. & si uiuificat. si prescienciam habet
cum patre & filio. si ubiq est & implet oĩa.
si habitat in electis. si arguit mundum.
si iudicat. si bonus & recdus est. si de eo cla¬
matur. Hȩc dicit spiritus sanctus. si pro¬
phecas constituit. si apostolos mittit. si e¬
piscoꝑos preficit. si consolator est. si cuncta
dispensat prout uult: si abluit & iustifi¬

Expanded text:
sicut et una remissio peccatorum, apostosicut et una remissio peccatorum, apostolo adfirmante: abluti, inquit, estis et iustificati estis in nomine domini nostri Iesu Christi et spiritu dei nostri. Possemus plura adhuc de diuinis scripturis proferre testimonia, quae iuxta baptismi sacramentum trinitatem unius gloriae, operationis ac potentiae manifestant; sed quia ei his plenus est sapientibus intellectus, multa praeteriuimus studio breuitatis. III, 21 FaSi de patre procedit spiritus sanctus, si liberat, si dominus est et sanctificat, si creat cum patre et filio et si uiuificat, si praescientiam habet cum patre et filio, si ubique est et implet omnia, si habitat in electis, si arguit mundum, si iudicat, si bonus et rectus est, si de eo clamatur Chaec dicit spiritus sanctus\', si prophetas constituit, si apostolos mittit, si episcopos praeficit, si consolator est, si cuncta dispensat prout uult, si abluit et iustifi
Abbreviated transcription (Latin):
tem in eodem loco. Attendite uobis & u¬
niuerso gregi: in quo uos spiritus sanctꝰ
constituit episcopos. Ne quis autem
spiritum sanctum quia paraclitus dictus
est. contemptibile aliquid estimet. Para¬
clitus enim aduocatus est: uel potius con¬
solator scd̃m latinam linguam. Que appel¬
latio etiam filio dei comiunis est : sicut
docet iohannes. Hec inquit scribo uobis
ne peccetis. S & siquis peccauerit: paracli¬
tum habemus apud patrem iħm xp̃m. Nã
& ipse dñs cum dicit ad apostolos. alt̃m
paraclitum mittet uobis pater: sine dubio
cum dicit alterum paraclitum. se quoq
paraclitum manifestat. S neq a patre
hoc nomen paracliti alienum est. Bene¬
ficientiȩ enim nomen est. non naturȩ. Beniq
ad chorinthios paulus ita scribit. Benedic
onis. qui nos consolatur. Et cum consola¬
tor dicitur pater. consolator dicitur filius.
consolator etiam spiritus sanctus: una ta¬
men nobis consolatio a trinitate prestatur.

Expanded text:
Item in eodem libro: adtendite vobis et uItem in eodem libro: adtendite vobis et universo gregi, in quo vos spiritus sanctus constituit episcopos. XX. Ne quis autem spiritum sanctum, quia paraclitus dictus est, contemptibile aliquid aestimet: paraclitus enim advocatus est, vel potius consolator secundum latinam linguam, quae appellatio etiam filio dei communis est, sicut docet Iohannes: haec, inquit, scribo vobis, ut non peccetis; sed et si quis peccaverit, paraclitum habemus apud patrem Iesum Christum. Nam et ipse dominus cum dicit ad apostolos, alterum paraclitum mittet vobis pater, sine dubio cum dicit alterum paraclitum, se quoque paraclitum manifestat. Sed neque a patre hoc nomen paracliti alienum est; beneficentiae enim nomen est, non naturae. Denique ad Corinthios Paulus ita scribit: benedictonis, qui nos consolatur. Et cum consolator dicitur pater, consolator dicitur filius, consolator etiam spiritus sanctus, una tamen nobis consolatio a trinitate praestatur
Abbreviated transcription (Latin):
clamat ad dominum. Quo ibo a spiritu
quod bonus pater. bonus filius. bonus sit¬
spiritus sanctus: sic probatur. Dicit ꝓph̾a.
Bonus estu domine: & in bonitate tua do¬
ce me iustificationes tuas. De se autem ip¬
se unicus ait. Ego sum pastor bonus. De
spiritu sancdo eque dauid in ꝑsalmo dicit.
Spiritus tuus bonus deducet me in terrã
scĩ possit tacere : Antiqui enum prophete
clamabant. Hec dicit dñs. Hanc uocem xͤ
adueniens in suam personam reuocat di¬
cens. Ego autem dico uobis. Noui autẽ
prophece clamant sicut agabus pro¬
pheca in actib apostolorum. Hec dicit
spiritus sanctus. Et paulus ad thimote¬
um. Spiritus inquit manifeste dicit. Q
uox omnino demonstrat indifferentiã
sancto sit segregatus & missus: sic scriptũ
est. Hec dicit sp̃c sanctus. Segregate michi
harnabam & saulum. inopus quo uocaui
eos. Et paulopost. Ipsi inquit missi ab spi¬
ritu sancto: descenderunt seleuthiam.

Expanded text:
clamabat ad dominum: quo ibo ab spirituclamabat ad dominum: quo ibo ab spiritu 18 Nam et quod bonus pater, bonus filius, bonus spiritus sanctus, sic probatur. Dicit propheta: bonus es tu, domine, et in bonitate tua dooe me iustificationes tuas. De se autem ipse unigenitus: ego sum pastor bonus. De spiritu aeque sancto Dauid in psalmo dicit: spiritus tuus bonus deducet me in terram sancti possit tacere? Antiqui enim prophetae clamabant: haec dicit dominus. Hanc vocem Christus adveniens in suam personam revocavit dicens: ego autem dico vobis. Novi autem prophetae quid clamabant? sicut Agabus propheta in actibus apostolorum: haec dicit spiritus sanctus. Et Paulus ad Timotheum spiritus, inquit, manifeste dicit. Quae vox omnino demonstrat indifferentiam sancto sit segregatus et missus. Sic enim scriptum est: haec dicit spiritus sanctus: segregate mihi Barnaban et Saulum in opus, quod vocavi eos. Et paulo post ipsi, inquit, missi ab spiritu sancto descenderunt Seleuciam.
Abbreviated transcription (Latin):
in sanct̾is suis: socundum p romissionẽ
qua dixerat. habitabo in illis. Qđ uero
dñs ihesus dicit in euuangelio. manete
in me & ego in uobis: probat hoc pau¬
lus dicens. An nescitis. quia ihc xp̃c est
in uobis: Hoc autem totum in sp̃c ha¬
bitatione adimpletur: sicut memorat io¬
hannes. Ex hoc inquit scimus. quia in
nobis est: quia de spiritu suo dedit no¬
bis. Similiter & paulus. Nescitis quia tẽ¬
plum dei estis. & spiritus dei habitat in
uobis: Et iterum dicit. Glorificate & por¬
tate deum in corpore uestro. Quem de
pater. arguat filius. arguat sp̃c sanctus:
ita probandum est. In psalmo quadra¬
gesimo nono legitur. Peccatori autem
dicit deus. Et infra. Arguam te & statu¬
am contra faciem tuam. Dauid simili¬
tua arguas me: quia ipse uenturus ẽ
arguere omnem carnem. Quid uero de
spiritu sanct̾o saluator in euuangelio¬
dicit : Cum uenerit inquit paraclitus: il¬
le arguet mundum de peccato. & de iusti¬
cia. & de iudicio. Hoc prouidens dauid :¬

Expanded text:
in sanctis suis secundum promissaonem qua dixerat: habitabo in illis. Quod uero dominus Iesus dicit in euangelio: manete in me et ego in nobis, probat hoc Paulus dicens: an nescitis quia Iesus Christus est in uobis? Hoc autem totum in spiritus habitatione adimpletur, sicut memorat Iohannes: ex hoc, inquit, scimus quia in nobis est, quia de spiritu suo dedit nobis. Similiter et Paulus: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis ? Et iterum dicit: glorificate et portate deum in corpore uestro. Quem deupater, arguat filius, arguat spiritas sanctus, ita probandum est: In psalmo quadragesimo nono legitur: peccatori autem dicit deus; et infra: arguam te et statuam contra faciem tuam. Dauid simili in ira tua argnas me: quia ipse uenturus est arguere omnem carnem. Quid uero de spiritu sancto saluator in euangelio? cum n enerit, inquit, paracletus, ille arguet mundum de peccato, de iustitia et de iudicio. Hoc prouidens Damid
Abbreviated transcription (Latin):
sanctus unusquisq cognoscit. Deus quod
ubiq sit presens. & impleat omnia: ore diᷤ¬
cimus ysaye. Ego inquit ds approximãs:
& non de longinquo. Si absconditus fue¬
rit homo in absconditis. ergo ego non ui¬
debo eum: Nonne celum & terram ego
impleo: Quid aũt de sua ubiq presentia
saluator in euuangelio dicit: Ubicumq
ait fuerint duo uel tres collecti in nomine
meo: ibi & ego sum in medio eorum. De
spiritu eque sancdo quod assit ubiq pro¬
pheta dicit ex persona dei. Ego in uobis:
&e spiritus meus stat in medio uestrum.
Et salomon ait. Spiritus domini reple¬
uit orbem terrarum : & hoc quod conti¬
net omnia scienciam habet uocis. Item
dauid dicit. Quo ibo a spiritu tuo. & qͦ
a facie tua fugiam: Si ascendero in cę¬
lum tu illic es: si descendero in infernũ

Expanded text:
sanctus unusquisque cognoscit. sanctus unusquisque cognoscit. ubique sit praesens et impleat omnia, ore discimus Esaiae: ego, inquit, deus adproximans et non de longinquo. ai absconditus fuerit homo in abscouditis, ergo ego non uidebo eum? nonne caelum et terram ego impleo? Quid autem de snasua ubique praesentia saluator in euangelio P ubicumque, ait, fuerint duo uel tres collecti in nomine meo, ibi et ego sum in medio eorum. De spiritu adaeque sancto, quod adsit ubique, dicit propheta ex persona dei: ego in uobis et spiritus " meus stat in medio uestrum. Et Salomon ait: spiritus domini repleuit orbem terrarum, et hoc, quod continet omnia, scientiam habet uocis. Item Daiid dicit: quo ibo ab spiritu tuo et a facie tua quo fugiam? si ascendero in caelum, tu illic es; si descendero in inf
Abbreviated transcription (Latin):
percussus uirtute eius cui mentiri uo¬
luetat. expirauit. Quid hic uult beatus
petriis intelligi spiritum sc̃m: Utiq cla¬
rum est quod dicit. Non es mentitus ho¬
minib. s deo. Manifestum est ergo qͦ¬
niam qui mentitur spiritui sanct̃o. deo
mentitur. Et qui credit in spiritum sc̃m.
in deum credit. Tale aliquid unmo for¬
tius quiddam dñs in euuangelio osten¬
dit dicens. Omne peccatum & blasphe¬
mia remittetur hominib: qui autem
blasphemauerit in spiritum sc̃m. non
remitetur ei neq in hoc seculo. neq in fu¬
turo. Eoce terribilis sentencia. Irremissi¬
bile dicit esse peccatum ei. qui in sp̃m
sanctum blasphemauerit. Compara hu¬
ic sentencie illud quod scriptum est in
libro regum. Si peccando peccauerit uir
in uirum: orabunt pro eo. Si uero in de¬
um peccauerit. quis orabit pro eo.Si
ergo blasphemare in spiritum sauctͥum
& peccare in leum simile ẽ &e iexpia¬
bile crimen est: iam quantus sit spiritus

Expanded text:
percussus uirtute eius, cui mentiri uopercussus uirtute eius, cui mentiri uoluerat, expirauit. Quid hic uult beatus Petrus intellegi spiritum sanctum, utique clarum est, cum dicit: non es mentitus hominibus sed deo. Manifestum est ergo, quoniam qui mentitur spiritumentitur: et qui credit in Spiritum sanctum, credit in Deum. Tale aliquid, imo fortius quiddam Dominus in Evangelio ostendit, dicens: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus: qui autem blasphemaverit in Spiritum sanctum, non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro . Ecce terribili sententia irremissibile dicit esse peccatum ei qui in Spiritum sanctum blasphemaverit.  al. Comparat Compara huic sententiae illud quod scriptum est in libro Regnorum: Si peccando peccaverit vir in virum, orabunt pro eo: si autem in Deum peccaverit, quis orabit pro eo ? Si ergo blasphemare in Spiritum sanctum, et peccare in Deum simile, id est, inexpiabile crimen est, jam quantus sit Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
uel quiessent credentes in eum. Quod
sit autem occultorum cognitor. ex hoc
manifestum est. cum occulta consilia
iudeorum traducens dicebat. Quid co¬
gitatis neqͣm in cordib uestris: Similit̃¬
spiritus sanctus prescire omnia non du¬
bitatur. quia ipse scrutatur altitudines
dei. & nouit omnia quȩ in deo sunt. sic̃
memorat paulus dicens. Spiritus enum
omnia scrutatur: etiam altitudines di.
Item in codem loco. Sicut nemo scit ho¬
minum quȩ sunt hominis. nisi spiritus
qui in ipso est. tta nemo scit quȩ sunt
lib proferamus. Uendiderat possessio¬
nem ut scriptum est in act̾ib apostoloꝵ
suppressa parte pecuniȩ dolosus discipu¬
lus: reliquum ꝑro toco ante pedes posu¬
it apostolorum. Offendit spiritum sco
quem putabat se latere. S quid ad eũ
dixit continuo beatus petrus: Anania
quare sathanas repleuit cor tuum ut m̃¬
tireris spiritui sanct̃o: Et infra. Nor
es mentitus hominib sed deo. Atq ita

Expanded text:
uel qui essent non credentes in eum. Quod uel qui essent non credentes in eum. Quod sit autem occultorum cognitor, - ex hoc manifestum est, cam obscura consilia Iudaeorum traducens dicebat: quid cogitatis nequam. in cordibus uestris? Similitibetur, praescire omnia non dubitatur, quia ipse scrutatur altitudines dei et nouit omnia quae in deo sunt, sicut memorat Paulus dicens: spiritus enim omnia scrutatur, etiam altitudines dei Item in eodem loco: sicut nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus qui in ipso est, ita nemo scit quae sunt libus proferamus. Uendiderat possessionem, ut scriptum est in actis apostolorum, suppressa parte pecuniae dolosus discipulus, reliquum pro toto ante pedes posuit apostolorum: offendit spiritum sanctum, quem putabat latere. Sed quid ad eum dixit continuo beatus Petrus? Annania, quare satanas repleuit cor tuum, ut mentires spiritui sancto? Et infra: non es mentitus hominibus sed deo. Atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
est qui fecit me: & spiritus omnipotentis
qui locet me. Et dauid dicit. Emitte spi¬
ritum tuum & creabuntur: & renouabis
faciem terrȩ. Si creatio & renouatio per
spiritum erit: sine dubio & principium
creationis sine spiritu non fuit. Post crea¬
tionem igitur ostendamus. quod uiuificat
etiam sp̃c sanctus sicut pater & filius. Et qͥ¬
dem de persona patris refeit apls. Testor
in conspectu dei qui iuuificat omnia. Ui¬
tam uero dat xp̃c. Oues inquit mee uocẽ
meam audient: & ego uitam ȩternam do
illis. Uiuificamur uero ab sꝑintu sc̃õ. ip̃o
icente domino. Spiritus est qui uiuifi¬
cat. Ecce una uiuificatio patris & filii. &
cognitionem. licet nemo xp̃ianus ignoret:
tamen ex damhelis libro monstrandum
est. Deus inquit qui occultorum es cogni¬
tor: qui prescius es omnium anteqͣm nas¬
cantur. Hec eadem presciencia in xp̃o est:
sicut referc ȩuuangelista. ab initio autẽ
sciebat iħc quis essec eum traditurus.

Expanded text:
eat qui fecit me, et spiritus omnipotentis eat qui fecit me, et spiritus omnipotentis quidocet me. Et Dauid dicit: emitte spiritum tuum et creabuntur, et renouabis faciem terrae. Si renouatio et recreatio per spiritum erit, sine dubio et principium creationis sine spiritu non fuit. Post creationem igitur ostendamus, quia uiuificat etiam spiritus sanctus, sicut pater et filius. Equidem de persona patris refert apostolus: testor in conspectu dei, qui uiuificat omnia. Uitam uero dat Christus: oues, inquit, meae uocem meam audiunt, et ego uitam aeternam do illis. Uiuificamur uero ab spiritu sancto ipso dicente domino: spiritus est qui uiuificat. Ecce una uiuificatio patris et filii etcognitionem, licet nemo Christianus ignoret, tamen ex Danihelis libro monstrandum est: deus, inquit, qui occultorum cognitor es, qui praescius es omnium antequam nascantur. Haec eadem praescientia in Christo est, sicut refert euangelista: ab initio autem s quis esset eum traditurus
Abbreviated transcription (Latin):
hec autem omnia operatur unus atꝙ
idem sp̃c. diuidens propria unicuiq ꝓ ut
uult. Unde nullius ambiguitatis relinqͥt᷑
locus. quin clareat spiritum sc̃m & deũ
esse. ꝙ sue uoluntatis auctorem. qui cuc̃¬
ta operari. & scdm proprie uoluntatis ar¬
bitrium diuinȩ dispensationis dona largi¬
ri. apertissime olemonstratur. Quia ubi
uoluntaria graciarum distributio predica¬
tur: non potest uideri conditio seruitutis.
In creatura enim seruitus intelligenda est.
in trinitate uero dominatio ac libertas.
Et ut adhucclarius unius diuinitatis esse
cum patre & filio spiritum sc̃m doceamꝰ:
iohannis euuangelistȩ testimonio com¬
probatur. Ait namq. Tres sunt: qui tes
Hunquid ait. tres in differentie qualitate
se iunct̾i. aut quib libet diuersitatum gͣ¬
dib longo separationis interuallo diuisi:
filio una diuinitas in creandis rebus om̃i¬
bus demonstretur. habes creatorem sp̃m
scm in libro iob. Sꝑiritus inquit diuinus

Expanded text:
haec autem omnia operatur unus atque haec autem omnia operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout uult. Unde nullus ambiguitatis relinquitur locus, quin dareat spiritum sanctum et deum esse et suae uoluntatis auctorem, qui cuncta operari et secundum propriae uoluntatis arbitrium diuinae dispensationis dona largiri apertissime demonstratur; quia ubi uoluntaria gratiarum distributio praedicatur, non potest uideri condicio seruitutis: in creatura enim seruitus intellegenda est, in trinitate uero dominatio ac libertas. Et ut adhuc luce clarius unius diuinitatis esse cum patre et filio spiritum sanctum doceamus, Iohannis euangelistae testimonio conprobatur. Ait namque: tres sunt qui testunt. Numquid ait: Ctres in differentiae qualitate seiuncti aut quibuslibet diuersitatum gradibus longo separationis interuallo diuisi?\' patre et filio una diuinitas in creandis rebus omnibus demonstretur, habes creatorem spiritum sanctum in libro Iob: spiritus, inquit, diuinus
Abbreviated transcription (Latin):
custodiat te. illuminet dñs faciem suam
suꝑer te. ꝙ misereatur tibi. Attollat dñs fa¬
ciem suam suꝑ te: & det tibi pacem. Qđ
hoc ipsum ꝑropheta dauid confirmat dicẽs.
Benedicat nos deus deus noster. benedicat
nos deus: & metuant eum omnes fines t̃¬
re. Quam trinitatis unitatem suꝑne an¬
gelorum uirtutes in uno uenerantur: &
indesinenti cantantes ore. in unius fasti¬
gio dominationis gloriam exaltant. Qd̾
ut adhuc aꝑtius fideliũ m̃tib inculcet᷑:
cȩlestium mysteriorum conscium ꝑduci¬
mus paulum. Ait enim. Diuisiones aũ
donationum sunt: idem autem spiritus.
Et diuisiones ministeriorum sunt idem
autem dñs. Et diuisiones operationum
sunt. idem uero ds qui operatur om̃ĩa
in omnib. Et certe has diuisionum
differentias ꝑro qualitate ac merito
participantium. spiritum sc̃m docuit¬
operari: qͥ cũ ipsarum graciarũ differen¬
tĩas partiretur. in ultimis intulit dicẽs̃.

Expanded text:
custodiat te. Illuminet Dominus faciem suam custodiat te. Illuminet Dominus faciem suam super te, et misereatur tui. Attollat Dominus faciem suam super te, et det tibi pacem . Quod hoc ipsum propheta David confirmat, dicens: benedicat nos deus, deus noster, benedicat nos deus et metuant eum omnes fines terrae. Quam trinitatis unitatem supernae angelorum uirtutes hymno uenerantur, etindesinenti canentes ore in unius fastigium dominationis gloriam eius exaltant. Quod ut adhuc apertius fidelium sensibus inculcetur, caelestium mysteriorum conscium mus Paulum. Ait enim: divisiones autem donationum sunt, idem autem Spiritus, et divisiones ministeriorum sunt, idem autem dominus, et divisiones operationum sunt, idem vero deus, qui operatur omnia in omnibus. Et certe has divisionum differentias pro qualitate ac merito participantium spiritum soperari: cum ipsarum gratiarum differentias partiretur, in -ultimis intulit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ predicans ait. Cuntes docete gentes.
baptirantes eos ĩnomine patris. & filii. &
spiritus sancti. Et iterum cȩlestia chorin¬
thiis predicans apostolus hec subdidit. Gra
bis. Et ut apertius in hac truutate unitatẽ
substantie fateamur. illud etiam nobis ẽ
ĩtimandum. quomodo ds cũ de mũdi &̾
hominis creatione disponeret. sacram̃tum
trinitatis ostendit dicens. Faciamus homi¬
nem ad ymaginem & symilitudinem noᷤ¬
ꝑsonarum insinuat: ut in eodem sit tri¬
nitatis aperta cognitio. in quo noc plurali
tas causa est. nec similitudo dissentiens:
dum & consequentia sic soquuntur. Et
se est. ut creationis totius auctor ds̃ unꝰ
sit. Quam fidei racionem antiqua deniꝙ
per moysen benedict̃io pandit & compro¬
bat: qua benedicere populum sacram̃to
trine inuocationis iubetur. Ait enim ds̃
ad moysen. Sic benedices populum: &
ego benedicam illos. Benedicat te dñs et

Expanded text:
sanctum praedicans ait: euntes docete omnes gentes, sanctum praedicans ait: euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine patris et filii et spiritus sancti. Et iterum caelestia Corinthiis precatus apostolus haec subdidit: gratbis. Et ut apertius in hac trinitate unitatem substantiae fateamur, illud etiam nobis est intuendum, quomodo deus, cum de mundi et hominis creatione disponeret, sacramentum trinitatis ostenderet dicens: faciamus hominem adimar ginem et similitudinem nospersonarum insinuat; ut in eodem opere sit Trinitatis aperta cognitio, in quo nec pluralitas  al. causa cassa est, nec similitudo dissentiens, dum et consequentia sic loquuntur: Et se est ut creationis totius auctor Deus unus sit. Quam fidei rationem antiqua denique per Moysen benedictio pandit, et comprobat, qua benedicere populum sacramento trinae invocationis jubetur. Ait enim Deus ad Moysen: Sic benedices populum meum, et ego benedicam illos: Benedicat te Dominus et
Abbreviated transcription (Latin):
turus. ipse rudib elementis ignis ꝓpru
fomenta pr̃aret: & eciã tunc mysterio e¬
micante baptismatis. uirtutem sancc̾ifica¬
tionis liquoris natura perciperet. prima¬
ꝙ ad uitam corpora animata perduc̾et.
Pauid proinde deo aspirante testatur.
Uerbo domini celi firmati sunt: & spiritu
oris eius omnis uirtus eorum. Uide quã
plena sit breuitas. & qͣm clate in sacram̃¬
to uitas recurrit. Patrem in domino.
uerbi significatione filium ponens sp̃m
scm̃ ex ore altissimi nuncupauit. Et ne
uocis editio acciperetur in uerbo: celos
per eum asserit esse confirmatos. Ne aũ
flatus in spiritu reputetur: cȩlestis in co
urtutis plenitudinem demonstrauit.
Nam ubi uirtus. ibi necesse est ꝑsora
subsistens: ubi omnis. non ablata a pa¬
tre & filio. s consuminata significat᷑
in spiritu sancto. Nonut solus habeat
quod in patre & filio est: s totum ha¬
uatra unum diuinitatis nomen sp̃m

Expanded text:
turus ipse rudibus elementis ignis proprii turus ipse rudibus elementis ignis proprii fomenta praestaret, et iam tunc mysterio emicante baptismatis uirtutem sanctificationis liquoris natura perciperet, primaque ad uitam corpora animata produceret. Dauid proinde deo aspirante testatur: uerbo domini caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis nirtus eorum. Uide quam plena sit breuitas et quam clare in sacramentum unitatis recurrit: patrem in domino, uerbi significatione filium ponens, sanctum spiritum ex ore altissimi nuncupauit. Et ne uods . editio acciperetur in uerbo, caelos per eum adserit esse firmatos; ne autem flatus in spiritu reputetur, caelestis in eo uirtutis plenitudinem demonstrauit. Nam ubi uirtus, ibi necesse est persona subsistens; ubi omnis, non ablata a patre et filio, sed consummata significatur in spiritu sancto, non ut solus habeat quod in patre et filio est, sed ut totum ha loqueretur, intra unum diuinitatis nomen spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
uocabuli appellatione significatio est u¬
nius substantiȩ. non unius ꝑsone. Ad ꝗͣ.
rem fidelib comꝑbandam. in testimoni¬
um sui diuinitas ipsa multis & creber¬
rimis contestationib semper affuit. Li¬
ceat ergo breuitatis compendio ex mul¬
tis pauca proferre. quoniam uera pro¬
batio maiestatis. tam & si habet plura¬
litatem testimoniorum. pluralitate tñ
non indiget: quoniam credenti pauca
sufficiunt. Primum igitur de uet̾is testa¬
menti libris. post etiam noui. patrem
ciȩ. libro genesis sic inchoante. In principio
fecit deus celum & terram. Terra autem
erat inuisibilis & incomposita. & tene¬
brȩ erant super abẏssum: & spiritus di
ferebatur suꝑ aquas. Illud̃ principium:
qui iudeis quis esset interrogantib dixit.
Principium qui & loquor uobis. Suꝑfe¬
rebatur autem dei spiritus suꝑ aquas. ut¬
pote creator uirtute potencie sue continẽs
creaturam. ut ex his uiua omnia produc̃¬

Expanded text:
uocabuli appellatione significatio est uuocabuli appellatione significatio est unius substantiae, non unius personae. Ad quam rem fidelibus conprobaodam in testimonium sui diuinitas ipsa multis et creberrimis contestationibus semper adfuit. Liceat ergo ob breuitatis conpendium ex multis pauca proferre, quoniam uerae probatio maiestatis, tametsi habet pluralitatem testimoniorum, pluralitate tamen non indiget, quoniam credenti pauca sufficiunt. III, 10 Primum igitur de ueteris testamenti libris, post etiam noui, patrem tiae, libro Genesis sic inchoante :. in principio fecit deus caelum et terram; terra antem erat inuisibilis et inconposita, ettenebrae erant super abyssum, et spiritus dei superferebatur super aquas. Ille principium, qui Iudaeis quis esset interrogantibus dixit; principium quod et loquor uobis. Superferebatur autem dei spiritus super aquas utpote creator, uirtute potentiae suae continens creaturam, ut ex his uiua omnia produc