comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominidĩ & sinccrissimo frĩ a ꝑeriadehac
quȩstione quid sentiã error quidẽ in utroq
uitandus ẽ. quantũ ab homine uitari potest.
siue citiussiue tardius quã futurũ ẽ. dñs
uenturus eẽ credat᷑. Sed mihi quisquã ñ uidet᷑
errare. cũ aliquid nescirese scit. sed cũ se
putat scire qđ nescit. Remoueamus itaq de
medio seruũ illũ malũ quidicens in corde
suo. morã facit dñsm̃s uenire. dominat᷑ con¬
serus suis. & ebriosis c̃uiuando miscet᷑. Is te
quippe ꝓculdubio dnĩ sui odit aduentũ.
Quo seruo malo semoto constituamus ante
oculos tresseruos bonos familiã dominicã
diligent̃ sobrieq tractantes: aduentũ dni
sui sitient̃ desiderantes. uigilant̃ ex pectantes:
fidelit̃ amantes. Siunus eorũ citius. alt̃ tar¬
dius. dnm̃ putant eẽ uenturũ t̃cius uero
de hacre suã ignorantiã c̃fitet᷑. quãquã om̃s
c̃sonent euangłio. qr om̃s diligunt manifes¬

Expanded text:
homini dei et sincerissimo fratri aperiam, de hac homini dei et sincerissimo fratri aperiam, de hac quaestione quid sentiam: error quidem in utroque uitandus est, quantum ab homine uitari potest, siue citius siue tardius quam futurum est dominus uenturus esse credatur. sed mihi quisquam non uidetur errare, cum aliquid nescire se scit, sed cum se putat scire quod nescit. remoueamus itaque de medio seruum illum malum, qui dicens in corde suo: moram facit dominus meus uenire, dominatur conseruis suis et ebriosis conuiuando miscetur; iste quippe procul dubio domini sui odit aduentum. quo seruo malo semoto constituamus ante oculos tres seruos bonos familiam dominicam diligenter sobrieque tractantes, aduentum domini sui sitienter desiderantes, uigilanter exspectantes, fideliter amantes: si unus eorum citius, alter tardius dominum putat esse uenturum, tertius uero suam de hac re ignorantiam confitetur, quamquam omnes consonent euangelio, quo omnes diligunt manifes
Abbreviated transcription (Latin):
nolebat ut crederent eis aquib audiebant
instare diem dñi. neforte cũ transisset tẽpus
quo eũ crediderant eẽ. uenturũ & uenisse
ñ cernerent. etiã cȩtera fallacit̃ sibi ꝓmitti
arbi trantes & de ipsa mercede fidei despera¬
rent: Nonergo ille diligit aduentũ dnĩ.
qui cũ asserit ꝓpinquare. nec ille quieũ asse¬
rit ñ ꝓpinquare. sed ille potius qui eũ siue
ꝓpe siue longe sit. sinceritate fidei . firmi tate
spei. ardore caritatis ex pectat. Nã sitanto
magis diligit᷑ dñs. quanto magis credit᷑ &
p̃dicat᷑ citius eẽ. uenturus. magis eũ dilige¬
bant qui eius ad uentũ iã instare ꝑlabebant¬
dicebant. quã hi quos apłs eis credere ꝓhibebat.
uel ipse apłs qui hoc utq: ñ credebat. Siergo
latet qđ ȩccła fruetificante atq crescente.
uniuersus omĩno a mari usq ad mare orbis
implebit᷑ ꝓcul dubio latet quando finis erie
nte quippe ñerit. Utautẽ ibi tãquã scõ

Expanded text:
nolebat ut crenolebat ut creinstare diem domini, ne forte, cum transisset tempus, quo eum crediderant esse uenturum et uenisse non cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini qui eum asserit propinquare, nec ille qui eum asserit \' non propinquare, sed ille potius qui eum, siue prope sine longe sit, sinceritate fidei, firmitate spei, ardore caritatis exspectat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum diligebant qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique non credebat. Si ergo latet, quando ecclesia fructificante atque crescente uniuersus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet, quando finis erit; ante quippe non erit. \'Vt autem tibi tamquam sancto
Abbreviated transcription (Latin):
iligendus ergo ẽ. & expectandus dñĩ
sicut scae lortaris aduentus. magriã
dicens eẽ beatitudinẽ diligentib. eius ad¬
uentũ. adhibens apłi testimoniũ. cuius
uerba sic ponis. Decȩtero reposita ẽ. mihi
corona iusticiae. quã reddet mihidñs in
enĩ sicut ex euangłio cõmemoras. iusti fud¬
gebunt sicut sol in regno patris sui. Et quod
ꝓpheta dicit. Ecce enĩ caligo & tene brae
operient t̃rã suꝑ gentes. inte uero appare¬
bit chĩs. & maiestas eius inte uidebit᷑. Item
qđ scriptũ ẽ. Quiuero ex pectant dñmex ul¬
tabunt cũ uirtute. ꝓducent pennas sicut
aquilae. current & ñ laborabunt. ambulabuNt
& ñ esurient. Hoc plane piissime & uerissi me
dicis. cõm̃dens eorũ beatitudinẽ quidiligunt
aduentũ dnĩ. Sed & illi quib dicebat apłs. ñ
cito moueamini m̃te. quasi instet dies drĩi.
diligebant uaq ad uentũ dñi. Nec eos haec
dicens doctor gentiũ ab illa dilectione frange¬
bat. qua ut in flã marent᷑ uolebat. & ideo

Expanded text:
iligendus ergo est et exspectandus domini, sicut sancte hortaris, aduentus, magnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentum et adhibens apostoli testimonium, cuius uerba sic ponis: de cetero reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus. tunc enim, sicut ex euangelio commemoras, iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestas eius in te uide- bitur. item quod scriptum est: qui uero exspectant dominum, exsultabunt cum uirtute, producent pinnas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. hoc plane piissime et uerissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt aduentum domini. sed et illi quibus dicebat apostolus non cito moueadiligebant utique adventum Domini, nec eos haec dicens Doctor gentium ab illa dilectione frangebat, qua ut inflammarentur volebat, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
uod martha excepit illũ indomũ suã.
Ad pedes dni. & audiebat uerbũ eius. signi¬
ficat eandẽ ȩccłam sed in futuro scło. ubi
cessans ab opere mi nisterioq indigentiae.
sola sapientia ꝑ fruet᷑. Martha autẽ occu¬
pata ẽ. circa multũ ministeriũ. qr nunc
talibus operib exercet᷑ ȩcclesia. Qđ autẽ
quęrit᷑ qđ se soror eius ñ ad iuuet. occasio
dat᷑ sententiae dnĩ. qua ostendit istã ȩccłam
sollicitã eẽ. & turbari circa plurima. cũ
sit unũ necessariũ. ad qđ ꝑministerii
huius merita ꝑ uenit᷑. Mariã uero dicit
optimã partẽ elegisse. quae ñ auferetur
abea. Et ideo intelligit᷑ optima. qui a &
ꝑhanc ad illã tendit᷑ & ñ auferet᷑. Illa
uero ministerii quã uis sit bona. ta men
Auseretꝰ. quando indigentia cui ministrat᷑
transierit.

Expanded text:
uod Martha excepit illum in domum suam,ad pedes domini et audiebat uerbum eius, significat eandem ecclesiam, sed in futuro saeculo, ubi cessans ab opere ministerioque indigentiae sola sapientia perfruetur. Martha ergo occupata est circa multum ministerium, quia nunc talibus operibus exercetur ecclesia. quod autem queritur, quod se soror eius non adiuuet, occasio datur sententiae domini, qua ostendit istam ecclesiam sollicitam esse et turbari circa plurima, cum sit unum necessarium, ad quod per ministerii huius merita peruenitur. Mariam uero dicit optimam partem elegisse, quae non auferetur ab ea; et ideo intellegitur optima, quia et per hanc ad illam tenditur et non auferetur; illa uero ministerii quamuis sit bona, tamen auferetur, quando indigentia, cui ministratur, transierit.
Abbreviated transcription (Latin):
uel addita. sed alit̃ dicta sunt siue alium
sensũ faciant etiã ipsũ ñ ab horrentẽ. siue
alio modo eu ndẽ sensũ explicare monstra¬
rent᷑. nisi utrisq codicib inspectis nequeunt
re periri. Siergo ut oportet nihil aliud intue¬
am̃ inscripturis illis. nisi quid ꝑ homines dixerit
dĩ sp̃s. quic quid ẽ. inhebreis codicib & ñ ẽ. apud
int̃p̃tes laxx. noluit ea ꝑ istos sed ꝑ illos ꝓpħas¬

Expanded text:
aut addita, sed aliter dicta sunt, siue alium aut addita, sed aliter dicta sunt, siue alium sensum faciunt etiam ipsum non abhorrentem, siue alio modo eundem sensum explicare monstrentur, nisi utrisque codicibus inspectis nequeunt reperiri. si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in scripturis illis, nisi quid per homines dixerit dei spiritus, quidquid est in hebraeis codicibus et non est aput interpretes LXX, noluit ea per istos, sed per illos p
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. quos ꝓfecto auctoritate diuina & aliud
dicere potuit tãquã ꝓpheta. ille utrũq. docis¬
set. qi utrũq idẽ sp̃s diceret. & hoc ipsũ alit̃
ut ñ eadẽ uerba idẽ tam̃ sensus bene incelli¬
gentib dilucesceret. & aliquid p̃t̃ mitteret
& aliquid adderet. ut etiã hinc ostenderet᷑
ñ humanã fuisse in illo tẽpore seruitutẽ.
quã uerbis debebat int̃pres. sed diuinam
potius potestatẽ quȩ m̃tẽ replebat & regebat
int̃p̃tis. Non nulli autẽ codices grecos
int̃ p̃tationis septuaginta. ex hebreis codi-¬
cibus emendandos putarunt. nec ta men
quae in hebreis inuenta apud lxx. ñ erant.
ad capita eoru dẽ uersuũ notauerunt. que
signa astericos uocant. Illa uero quae non
habent hebrei. habent autẽ lxx. similit̃
ad capita uersuũ iacentib uirgulis sicut
scribunt᷑ untiae signa uerunt. & multi
codices has notas habentes usquequaq
diffusi sunt. & latini. Quae autẽ ñ p̃t̃ missa

Expanded text:
sunt; qui profecto auctoritate diuina et aliud sunt; qui profecto auctoritate diuina et aliud dicere potuit, tamquam propheta ille utrumque dixisset, quia utrumque idem spiritus diceret, et hoc ipsum aliter, ut non eadem uerba, idem tamen sensus bene intellegentibus dilucesceret et aliquid praetermitteret et aliquid adderet, ut etiam hinc ostenderetur non humanam fuisse in illo opere seruitutem, quam uerbis debebat interpres, sed diuinam potius potestatem, quae mentem releuabat et regebat interpretis?. nonnulli autem codices graecos interpretationis Septuaginta ex hebraicis codicibus emendandos putarunt, nec tamen quae in hebraeis inuenta apud Septuaginta nonad capita eorundem uersuum notauerunt, quae signa asteriscos uocant. illa uero quae non habent hebraei, habent autem LXX, similiter ad capita uersuum iacentibus uirgulis, sicut scribuntur unciae, signauerunt; et multi codices has notas habentes usquequaque diffusi sunt et latini. quae autem non praetermissa
Abbreviated transcription (Latin):
eaq utunt᷑ greci popłi xp̃i ani. quorum
pleriq utrũ alia sit aliqua ignorant. Ex hac
quã uis ñ defuerit tẽporib nr̃is presbiter
hyeronimus homo doctissimus. & om̃i ũ
triũ linguarũ peritus. qui ñ ex greco. sed
ex hebreo in latinũ eloqui ũ ȩasdẽ scriptu-¬
ras conuerterit. Sed eius ta litterarũ laborẽ
quã uis iudei fateant᷑ eẽ. uera cẽ. septuaginta¬
tunc pontifice adhoc tantũ opus electorũ.
nemint iudicat p̃ferendũ. Quia & si ñ in eis
unusa peruisset sp̃s sine dubitatione diui-¬
nus. sed int̾se uerba int̾p̃tationis suae
septuaginta docti more hominũ c̃tulissent.
ut qđ placuisset om̃ib maneret nullus eis
unus int̃pres debuit ante poni. Cũ uero
tantũ in eis signũ diuinitatis apparuit.
ꝓfecto quisquis alius illarũ scripturarũ echebrea
in quã libet aliã linguã int̃pres ẽ. uerax aut c̃¬
uidet᷑. altitudo ibi ꝓphetica eẽ. credenda est.

Expanded text:
eaque utuntur Graeci populi christiani, quorum eaque utuntur Graeci populi christiani, quorum plerique utrum quamvis non defuerit temporibus nostris presbyter Hieronymus, homo doctissimus et omnium trium linguarum peritus, qui non ex Greco, sed ex Hebreo in Latinum eloquium easdem Scripturas converterit. 38 Sed eius tam litteratum laborem quamvis Iudei fateantur esse veracem”, ac “Septuagintatunc pontifice ad hoc tantum opus electorum neminem indicat praeferendum, quia, etsi non in eis unus apparuisset spiritus sine dubitatione diuinus, sed inter se uerba interpretationis suae septuaginta docti more hominum contulissent, ut quod placuisset omnibus hoc maneret, nullus eis unus interpres debuit anteponi; cum uero tantum in eis signum diuinitatis apparuit, profecto quisquis alius illarum scripturarum rum ei hebraea in quamlibet aliam linguam interpres est uerax, aut conuidetur, altitudo ibi prophetica esse credenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
guli sederent. Ita enĩ eorũ rtholomeo placuit
explorare. innullo uerbo qđ idẽ significare
& tantudẽ ualeret. uel in uerborũ ordine
alter ab altero discreparet. sed tãquã unus
tã mirabile dĩ munus acceperant. ut illarũ
scripturarũ ñ tã quã humanarũ. sed sicut
erant tãquã diuinarũ etiã istomodo cõ m̃¬
laret᷑ auctoritas. credituris quandoq gen¬
tib ꝓfutura. qđ iã uidemus effectũ.
CCCXXUIII. DEAUETORITATE SEPTUACINTA
IN TER PRETŨ QUAE SALUO HONOREHEDREI
STII OMNIBUS SIT IN ITUERETEUS
PREFERENDA EX LPRO SCDO
ã cũ fuerint & aliunt̃ p̃tes. qui eche-¬¬
bresa lingua ingretã sacra illa eloquia trans¬
tulerunt. sicut aquila. si machus & theodo¬
tion. sicut etiã illa int̃ p̃tatio cuius auctor
ñ apparet. & obhoc sine nomine int̃p̃tis
quinta editio nucupat᷑. hanc tam̃ quae
septuaginta tã quã sola eaẽ. sic recepit ȩccła.

Expanded text:
guli sederint ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit guli sederint ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare, in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret, uel in uerborum ordine alter ab altero discreparet; sed tamquam unus tam mirabile Dei munus acceperant, ut illarum scripturarum non tamquam humanarum, sed, sicut erant, tamquam diuinarum etiam isto modo commendaretur auctoritas, credituris quandoque gentibus profutura, quod iam uidemus effectum. CAPUT XXXXIII. De auctoritate septuaginta interpretum, quae, saluo honore Hebraei stili, omnibus sit interpretibus prNam cum fuerint et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecam sacra illa eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus, Theodotion; sicut etiam illa est interpretatio, cujus auctor non apparet, et ob hoc sine nomine interpretis, Quinta editio nuncupatur; hanc tamen quae Septuaginta est, tanquam sola esset, sic recepit Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
sed potius dissipassent bellis omĩa uastaturi.
primus lai filius. multos ex iudȩa captiuos
in aegr̃ptũ transtulit. Hiuc autẽ succedens
Aliusptholo meus qui ẽ. appellatus phila delphus.
om̃s quos ille adducerat subiugatos. liberos
redire ꝑ misit. in suꝑ & donã regia intẽplũ
dĩ misit. Petiuitq ab eleazaro tunc ponti fice
dari sibi scripturas quas ꝓfecto audierat
fama p̃dicante diuinas. & ideo c̃cu pierat habere
in bibliotheca quã nobilissimã fecerat. Has ei cũ
idẽ ponti fex misisset hebreas. post ille etiã in t̃
p̃tes postulauit. & dati sunt septuaginta duo.
desingulis duodetĩ tribubus seniores homines.
linguae utriusq doctissimi. hebreae scilicet atq
greta. quorũ in t̃p̃tatio ut septuaginta uocet᷑
iã obtinuit c̃suetudo. Traditꝰ sane tã mirabile
ac stupendũ. planeq diuinũ in corũ uerbis
fuisse consensũ. ut cũ ad hoc opus separatĩ sin-¬

Expanded text:
sed potius dissipassent, bellis omnia vastaturi, sed potius dissipassent, bellis omnia vastaturi, primus Lagi filius, multos ex Judaea captivos in Aegyptum transtulit. Huic autem succedens alius Ptolemaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes quos ille adduxerat subjugatos, liberos redire permisit: insuper et dona regia in templum Dei misit, petivitque ab Eleazaro tunc pontifice, dari sibi Scripturas, quas profecto audierat fama praedicante divinas; et ideo concupiverat habere in bibliotheca, quam nobilissimam fecerat. Has ei cum idem pontifex misisset hebrpretes postulauit; et dati sunt septuaginta duo, de singulis duodecim tribubus seni homines, linguae utriusque doctissimi, Hebraeae scilicet adque Graecae, quorum interpretatio ut Septuaginta uocetur, iam obtinuit consuetudo. Traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in eorum uerbis fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim sin
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sustinere homines qui ñ renunti ant om̃ib
quae possident & pacẽ cũ eo facere c̃sentien¬
do illi ad cõmittenda peccata. Turrẽ quippe
Aedificare. c̃tra regẽ illũ dimicare. esse
discipłm xp̃i ẽ. Habere autẽ sũptus ad per¬
ficiendã turrẽ & habere fortia decẽ milia
contra uiginti milia regis. renunciari est
QUA DISPENSATIONE PROUIENTIAE
PĨ. SCRIETURAE UETERAS TESTAMEN TI
EX HEPREO INORE CŨELOQUIŨ TRANS¬
Acras litteras etiã unus ꝓholomeorũ regũ
Negypti nosse studuit. & habere. Nã post
alexandri machedonis qui etiã magnus
cognominatus ẽ mirificentissimã minimeq
diuturnã potentiã . qui uni uersã asiam
Immopęne totũ orbẽ partim ui & armis.
partĩ terrore subegerat. quando int̃ cȩtera
orientis etiã iudeã ingressus optinuit. Co
mortuo comites eius cũ regnũ illud amplis¬
simũ ñ pacifice int̃se possessuridiuisissent.

Expanded text:
non sustinere homines, qui non renuntiant omnibus, non sustinere homines, qui non renuntiant omnibus, quae possident, et pacem cum eo facere consentiendo illi ad committenda peccata. turrem quippe aedificare, contra regem illum dimicare, esse discipulum Christi est; habere autem sumtus ad perficiendam turrem et habere fortia decem milia contra uiginti milia regis renuntiare est Qua dispensatione providentiae Dei Scripturae sacrae Veteris Testamenti ex hebraeo in graecum eloquium transacras Litteras etiam unus Ptolemaeorum regum Aegypti nosse studuit et habere. Nam post Alexandri Macedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua universam Asiam, imo pene totum orbem, partim vi et armis, partim terrore subegerat, quando inter caetera Orientis etiam Judaeam ingressus obtinuit; eo mortuo comites ejus, cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri divisissent,
Abbreviated transcription (Latin):
uissima hominis peiora quã erant prima.
Ipulatũ xp̃i optinendũ. Et decẽmilia
prȩliaturi cũ rege quihabet ugintimilia
simplicitatẽ xp̃i dimicaturi cũ duplicitate
diaboli. hocẽ. cũ dolis & fallaciis eius in
affectu constituit renuntianti antis om̃ib.
quae sunt eius. Ita enĩ c̃dudit. Sic ergo
om̃is ex uobis qui ñ renuntiat om̃ib quȩ suNt
eius ñ potest m̃s eẽ discipłs. Int̃quȩ om̃ia.
etiã ipsa tt̃poralis uita intelligat᷑ necesse ẽ.
quã oportet sic possidere ad tẽpus. ut non
te impediat ab xt̃na. qui eã fuerit minatus
au ferre. Sicut autẽ de turri ñ ꝑfecta per
ob ꝓbriũ de t̾ruit dicentiũ. qr hic ho mocȩpit
xlificare & ñ potuit c̃sũ mare. sic in rege
cũ quo dimicandũ ẽ ipsã pacẽ accusauit
cũ ait. Adhuc illo longe agente. legationẽ
mittens rogat ea quae pacis sunt . significans
etiã minas imminentiũ adiabolo tẽptationũ

Expanded text:
vissima hominis illius pejora quam erant prima. vissima hominis illius pejora quam erant prima. pulatum Christi obtinendum: et decem millia praeliaturi cum — simplicitatem Christi dimicaturi cum duplicitate diaboli, hoc est cum dolis et fallaciis eius — in affectu constituit renuntiantis omnibus, quae sunt eius. ita enim concludit: sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat omnibus, quae sunt eius, non potest meus esse discipulus. inter quae omnia etiam ipsa temporalis uita intellegatur necesse est, quam oportet sic possidere ad tempus, ut non te impediat ab aeterna qui eam fuerit minatus auferre. sicut autem de turri non perfecta per obprobrium deterruit dicentium: quia hic homo coepit aedificare et non potuit consummare: sic in rege,. . cum quo dimicandum est, ipsam pacem accusauit, cum ait: adhuc illo longe agente legationem mittens rogat ea quae pacis sunt, significans etiam minas imminentium a diabolo temtationum
Abbreviated transcription (Latin):
EXXIERIT ABHOMINE ETCETERA EX UBRO
RUESTIONU EUANGELII PRIMO
ũ sps immundus exierit ab homine.
& cȩtera. Significat quos dã ita credituros. ut
ñ possint ferre labores c̃tinentiae & ad sđm
redituri sunt. Qđ dictũ ẽ. assũ mit secũ alios
septẽ. Intelligit᷑ quia cũ quis ceciderit de iusti¬
cia. etiã simulationẽ habebit. Cupidita senĩ
cariis expulsa ꝑpenitentiã a consueais operib
cũ ñ inuenerit in quib delectationib requi¬
escat. auidius redit. & rursus occupat m̃tẽ
hominis. si cõpulsa e&̃ neglegentia subsecuta
ẽ. ut ñ introduceret᷑ tã quã habitator
mundatȩ domui serui dĩ ꝑsanã doctrinã
Et qm̃ ñ solũ habebit illa septẽ uitia quae
septẽ uirtutib spiritalib sunt contraria.
sed etiã ꝑ hypo chrisin seipsas uirtutes habere
simulabit. Propt̃ea assuptis secũ aliis septẽ
ne qui orib hoc ẽ ipsa septenaria si mulati¬
one. redit illa con cupiscentia. ut sint no-

Expanded text:
EXIERIT AB HOMINE ET CETERA. EX LIBRO QVAESTIONVM EVANGELII PRIMO. Cum spiritus immundus exierit ab homine et cetera, significat quosdam ita credituros, ut non possint ferre labores continentiae et ad saeculum redituri sint. quod dictum est: assumit secum alios septem, intellegitur, quia cum quis ceciderit de iustitia, etiam simulationem habebit. cupiditas enim carnis expulsa per paenitentiam a consuetis operibus, cum non inuenerit in quibus delectationibus requiescat, auidius redit et rursus occupat mentem hominis, si, cum pulsa esset, neglegentia subsecuta est, ut non introduceretur tamquam habitator mundatae domui sermo dei per sanam doctrinam. et quoniam non solum habebit illa septem uitia, quae septem uirtutibus spiritalibus sunt contraria, sed etiam per hypocrisin se ipsas uirtutes habere simulabit, propterea assumtis secum aliis septem nequioribus — hoc est ipsa septenaria simulatione — redit illa concupi
Abbreviated transcription (Latin):
ixit ds̃ ad morsen. Loquere ergo setreco
in aures popłi. & petat unus quisq a
ꝓximo suo. & mulier a ꝓxima. uasa argen¬
tea ae aurea. & uestẽ. Nonhinc quis que
sum̃dũ exẽplũ putare debet. ad expolian¬
dũ isto modo ꝓximũ. Hoc enĩ ds̃ iussit. qui
nouerat. quid quẽq pati oporteret. Nec
is rahelitȩ furtũ fecerunt. sed dõ iubenti
ministeriũ p̃buerunt. Quẽ ad modũ cũ
minis t̃ iudicis occidit eũ. quẽ iudex ̃¬
iussit occidi. Profecto si id sponte faciat
homicida ẽ. etiã si eũ occidat quẽ scit occidi
a iudice debuisse

Expanded text:
I. Deus ad Mosen: loquere ergo secreto in aures populi, et petat unusquisque a proximo, et mulier a proxima, uasa argentea et aurea et uestem. non hinc quisquam exemplum sumendum putare debet ad expoliandum isto modo proximum. hoc enim deus iussit, qui nouerat quid quemque pati oporteret. nec Israhelitae furtum fecerunt, sed deo iubenti ministerium praebuerunt: quemadmodum cum minister iudicis occidit eum quem iudex iussit occidi, profecto si id sponte faciat, homicida est, etiam si eum occidat quem scit occidi a iudice debuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Sed con uicimus eos induo decimo huius operis
libro habere animas scđm ipsos ab om̃i etiã
corporis labe purgatas. dirã cupiditatẽ qua
rursus incipiunt incorpora uelle reuerti.
Ubi autẽ potest et̃. cupiditas ꝓfecto etiam
dolor potest. Frustata quippe cupiditas. siue
ñ ꝑ ueniendo quo tendebat. siue amitendo
quo ꝑuenerat: uerat᷑ indolorẽ. Qua propt̃
s̃ anima quae uel sola. uel maxime dolet
habet tam̃ quandã ꝓsuo modo immostalita¬
tẽ su ã. ñ ideo mori poterunt illa corpora
qr dolebunt. Postremo si corpora faciunt ut
Animae doleant. cur eius dolorẽ possunt.
mortẽ uero inferre ñ possunt nisiq ñ est
c̃sequens ut mostẽ faciat qđ dolorẽ facit:
Cur ergo in credibile ẽ. ita ignẽ illis corporib.
dolorẽ posse inferre. ñ mortẽ. sicut ipsa
corpora dolẽre animas faciunt quas ta m̃¬
ñ ideo mori cogunt. Non ẽ igit᷑ necessariũ
future mortis argum̃ tũ dolor.

Expanded text:
Sed conuicimus eos in duodecimo huius operis Sed conuicimus eos in duodecimo huius operis libro, habere animas secundum ipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem. quae rursus incipiunt in corpora uelle reuerti. Ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. Frustrata quippe cupiditas, siue non perueniendo quo tendebat, siue amittendo quo peruenerat, uertitur in dolorem. Quapropter si anima, quae uel sola uel maxime dolet, habet tamen quandam pro suo modo inmortalitatem suam, non ideo mori poterunt illa corpora, quia dolebunt. Postremo si corpora faciunt, ut animae doleant, quur eis dolorem possunt. mortem uero inferre non possunt, nisi quia non est consequens, ut mortem faciat quod dolorem facit? Quur ergo incredibile est ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quas tamnon ideo mori cogunt: non est igitur necessarium futurae mortis argumentum dolor.
Abbreviated transcription (Latin):
itaq anima cũ corpore. in eo loco eius ubi
Aliquid c̃tingit ut doleat. Dolet & sola quã-¬
uis sit incorpore. cũ aliqua causa etiã in¬
uisibilit̃ tristisẽ ipsa. corpore in colomi.
Dolet etiã ñ incorpore constituta. Nã utiq dole¬
bat diuesille. apud inferos quando dicebat.
crucior in hac flãma. Corpus autẽ nec exanimȩ
dolet. nec animatũ sine anima dolet. Siergo
adolore argu m̃tũ recte sumeret᷑ ad mortẽ
Ad animã ꝑtineret mori. ad quã magis ꝑti¬
net & dolere. Cũ uero illaquae magis dolere
potest ñ possit mori. quid mom̃ti affert.
curilla corpora qm̃ futura sunt indolorib
ideo etiã moritura eẽ. credamus: DixeruNt
quidã platonici. ex t̃renis corporib moribun¬
disq m̃bris eẽ animȩ. & metuere. & cupere.
& dolere : atq. gaudere. Unde uirgilius. Hinc
in quit. idẽ ex moribundis t̃rȩni corporis
m̃bris. metuunt. cupiuntq dolent gaudentq

Expanded text:
itaque anima cum corpore in eo loco eius, ubi itaque anima cum corpore in eo loco eius, ubi aliquid contingit ut doleat; dolet et sola, quamuis sit in corpore, cum aliqua causa etiam inuisibili tristis est ipsa corpore incolumi; dolet etiam non in corpore constituta; nam utique dolebat diues ille aput inferos, quando dicebat: Crucior in hac flamma. Corpus autem nec exanime dolet nec animatum sine anima dolet. Si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ad animam pertineret mori, ad quam magis pertinet et dolere. Cum uero illa, quae magis dolere potest, non possit mori, quid momenti adfert quur illa corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam moritura esse credamus? Dixerunt quidem Platonici ex terrenis corporibus moribundisque membris esse animae et metuere et cupere et dolere adque gaudere; unde Vergilius: lHinc, inquit, id est ex moribundis terreni corporis membris metuunt cupiuntque, dolent gaudentque.\'
Abbreviated transcription (Latin):
cõ munit̃ id habet᷑. ut qđ ñ uult anima de
suo corpore patiat᷑. Adtendunt autẽ isti
c̃tradictores. nullã eẽ. nunc carnẽ quae
dolorẽ pati possit. mortẽq ñ possit. & non
ad tendunt eẽ. tam̃ aliquid tale qđ corpore
ma iussit. Ipse quippe animus cu ius p̃sen¬
tia corpus inuita regit᷑. & dolorẽ pati potest.
& mori ñ potest. Ecce inuenta resẽ. quae
cũ sensũ doloris habeat immortalis est.
Hoc igit᷑ erit tunc etiã incorporibdã natoꝵ.
qđ nunc eẽ scimus in animis om̃iũ. Si autẽ
consideremus diligentius: dolor quidicit᷑
corporis. magis ad animã ꝑtinet. Animae
ẽ. enĩ dolere ñ corporis. etiã quando ei dolen¬
dicausa existit a corpore. cũ in colo co
dolet ubi ledit᷑ corpus. Sicut ergo dicimꝰ
corpora sentͥentia. & corpora uiuentia.
cũ ab anima sit corporis sensus & uita.
ita corpora dicimus & dolentia. cũ dolor
corpori nisi ab anima eẽ . ñ possit. Dolet

Expanded text:
communiter id habetur, ut quod non vult anima de communiter id habetur, ut quod non vult anima de suo cocontradictores nullam esse nunc caris, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non adtendunt esse tamen aliquid tale quod corpore maius sit. Ipse quippe animus, cuius praesentia corpus uiuit et regitur, et dolorem pati potest et mori non potest. Ecce inuenta res est, quae, cum sensum doloris habeat, inmortalis est. Hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Si autem consideremus diligentius, dolor, qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. Animae est enim dolere, non corporis, etiam quando ei dolendi causa exsistit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. Sicut ergo dicimus corpora sentientia et corpora uiuentia, cum ab anima sit corpori sensus et uita: ita corpora dicimus et dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. Dolet
Abbreviated transcription (Latin):
lia. & utiq moritura. om̃is dolor occidit.
Et ut dolor aliquis possit occidere: illa causa
ẽ. qm̃ sic ẽ. anima conexa huic corpori.
ut sũ mis dolorib. cedat atq discedat. qm̃
ipsa cõpago m̃brorũ atq uitaliũ sic iN¬
firma ẽ. ut eã uĩ quae magnũ uel sũ mũ
dolorẽ facit ñ ualeat sustinere. Tunc
autẽ tali corpori anima. & eo conectit᷑
modo. ut illud uinculũ sicut nulla
tẽporis longitudine soluit᷑. ita nullo
dolore rũpat᷑. Pro inde etiã sicaro nunc
talis nulla ẽ. quae sensũ doloris ꝑpeti possit.
mortẽq ñ possit: eric tam̃ tunc talis caro
qualis nunc non ẽ. sicut talis erit & mors
qualis nunc ñ ẽi Nonenĩ nulla. sed sẽpit̃ na
mors erit. quando nec uiuere anima
poterit dm̃ ñ habendo. nec dolorib. corporis
carere moriendo. Prima mors animã
nolentẽ uellit ecorpore. scđa mors. animã
nolentẽ in corpore tenet. Ab utraq morte

Expanded text:
lia et utique moritura omnis dolor occidit, lia et utique moritura omnis dolor occidit, et ut dolor aliquis possit occidere. illa causa est, quoniam sic est anima conexa huic corpori, ut summis doloribus cedat adque discedat; quoniam et ipsa conpago membrorum adque uitalium sic infirma est, ut eam uim, quae magnum uel summum dolorem facit, non ualeat sustinere. Tunc autem tali corpori anima et eo conectetur modo, ut illud uinculum, sicut nulla temporis longitudine soluetur, ita nullo dolore rumpatur. Proinde etiamsi caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit: erit tamen tunc talis caro, qualis nunc non est, sicut talis erit et mors qualis nunc non est. Non enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec uiuere anima poterit Deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendo. nolentem pellit e corpore, secunda animam nolentem tenet in corpore. Ab utraque morte
Abbreviated transcription (Latin):
Ed nullũ eẽ. inquiunt corpus
quidolere possit. nec possit mori. Et hoc
unde scimus : Nã de corporib qui certis ẽ
demonũ utrũ in eis doleant quandose affligi
magnis cruciatib c̃fitent᷑. Qđsi respondet᷑
t̃renũ corpus solidũ scilicet atq conspicuũ
nullũ eẽ. atq ut uno potius nomine id
explicẽ. nullã eẽ. carnẽ quae dolere possit
moriq ñ possit: quid aliud dicit᷑ nisi quod
sensu corporis homi nes & experientia colle¬
gerunt : Nullã nãq carnẽ nisi mortalẽ
sciunt. & haec ẽ. eorũ tota ratio. ut qđ exꝑti
ñ sunt: nequa quã eẽ. arbitrent᷑. Nã cuius
rationis ẽ. dolorẽ facere mortis argum̃tũ
cũ uitae potius sit inditiũꝰ Et si enĩ quȩ¬
rimus utrũ sẽ ꝑ possit uiuere: certũ tam̃
ẽ. uiuere om̃e qđ dolet. dolorẽq omnẽ
nisi in re uiuente eẽ. ñ posse. Necesse ẽ.
ergo ut uiuat dolens. ñ ẽ. necesse ut
occidat dolor. qr nec corpora ista morta¬

Expanded text:
ed nullum esse inquiunt corpus, quod dolere possit nec possit mori. et hoc unde scimus? nam de corporalibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant, quando se affligi magnis cruciatibus confitentur? quod si respondetur terrenum corpus solidum scilicet adque conspicuum nullum esse, adque ut uno potius nomine id explicem, nullam esse carnem, quae dolere possit morique non possit: quid aliud dicitur, nisi quod sensu corporis homines et experientia collegerunt? Nullam namque carnem nisi mortalem sciunt; et haec est eorum tota ratio, ut, quod experti non sunt, nequaquam esse posse arbitrentur. Nam cuius rationis est dolorem facere mortis argumentum, cum uitae potius sit indicium? Etsi enim quaerimus, utrum semper possit uiuere: certum tamen est uiuere omne quod dolet doloremque omnem nisi in re uiuente esse non posse. Necesse est ergo ut uiuat dolens, non est necesse ut occidat dolor, quia nec corpora ista morta
Abbreviated transcription (Latin):
credereꝰ quomodo in patrẽ cui ae qualis c̃.
qđ aꝑte alio locodicit. Credite indm̃ &
inme credite. Idẽ sicut creditis indm̃.
sic & inme. quia ego & pat̃ unus dis̃. Sicut
ergo hic tãquã abstulit a se fidẽ hominũ.
& in patre transtulit dicendo ñ in me
credit sed in eũ qui me misit: A quo ta m̃
se ñ utiq separa uit. sic etiã qđ ait ñ ẽ. meũ
dare sed quib: paratũ ẽ a patre meo. puto
clarere scđm quid utrũq accipiendũ sit.
Tale ẽ enĩ & illud. Ego ñ iudicabo. cũ ipse
iudicaturus sit uiuos & mortuos. Sed quia
ñ ex potestate humana.: ꝓpterta recur¬
rens addeitatẽ sursũ crigit corda hominũ.
ꝓpt̃que fubleuanda descendit. ce xl¬

Expanded text:
crederetur, quomodo in patrem, cui aequalis est. crederetur, quomodo in patrem, cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: credite in deum, et in me credite, id est "sicut creditis in deum, sic et in me, quia ego et pater unus deus". sicut ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem transtulit dicendo: non in me credit, sed in eum qui me misit, a quo tamen se non utique separauit: sic etiam quod ait: non est meum dare, sed quibus paratum est a patre meo puto clarere, secundum quid utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudicaturus sit uiuos et mortuos, sed quia non ex potestate humana, propterea recurrens ad deitatem sursum erigit corda hominum, propter quae subleuanda descendit. CCX
Abbreviated transcription (Latin):
scđm aliud suã dixxerit. scđm aliud ñ suã
Scđm formã dĩ suã. scđm formã serui ñ suã¬
Cũ enĩ dicit ñ ẽ. mea. sed eius qui me misit.
ad ipsũ uerbũ nos facit recurrere.
Doctrina enĩ patris ẽ. uerbũ patris. quiẽ.
unicus filius. Quid sibi & illud uult. qui
in me credit ñ in me credit: quo modo
in ipsũ : quomodo ñ in ipsũ  quo modo tã
contrariũ sibiq ad uersũ potest intelligi.
qui in me credit inquit ñ in me credit.
sed in eũ qui me misit. nisi ita in celligas.
Qui inme credit. ñ in hoc qđ uidet credit.
ne sit spes nr̃a increatura sed in illo qui
suscepit creaturã inqua humanis oculis
appareret. Acsic adse aequalẽ patri cor¬
tẽplandũ ꝑ fidẽ corda mundaret. ideoq
ad patrẽ referens intentionẽ credentiũ
& di cens. ñ in me credit. sed in eũ qui me
misit. ñ utiq se a patre idẽ. ab illo qui eũ
misit uoluit separari. sed ut sic in eum

Expanded text:
secundum aliud suam dixerit, secundum aliud non suam, secundum aliud suam dixerit, secundum aliud non suam, secundum formam dei suam, secundum formam serui ncum enim dicit, Non est mea, sed ejus qui me misit, ad ipsum Verbum nos facit recurrere, doctrina enim Patris est Verbum Patris, qui est unicus Filius. Quid sibi et illud vult, Qui in me credit, non in me credit? Quomodo in ipsum? quomodo non in ipsum? quomodo tam contrarium sibique adversum potest intelligi? Qui in me credit, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit, nisi ita intelligas: Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nsuscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, et sic ad se aequalem patri contemplandum per fidem corda mundaret. ideoque ad patrem referens intentionem credentium et dicens: non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a patre, id est ab illo qui eum misit, uoluit separari, sed ut sic in eum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ eẽ. dicit. & mandatũ patris. ipsũq
mandatũ uitã &ȩ t̃nã.: Et scio inquit quia
mandatũ eius uita aet̃na ẽ. Quero itaq
quo modo intelligamus. ego ñ iudicabo sed
uerbũ qđ locu tussũ iudicabit. qđ ex con¬
sequentib apparet ita dictũ. acsidiceret.
Ego ñ iudicabo sed uerbũ patris iudicabit.
Uerbũ autẽ patris. est ipse filius dĩ. Sicine
in telligendũ ẽ. ego ñ iudicabo. sed ego iudi¬
cabos Quomodo istud potest eẽ uerũ
nisi ita. ego scilicet ñ iudicabo e potestate
humana. qua filius hominis sũ. sed ego
iudicabo ex potestate uerbi. qm̃ filius dĩ
sue aut si contraria ex rep̃ugnantiã
uident᷑. ego ñ iudicabo sed ego iudicabo.
quid illic dicemus ubiait : M ea doctrina
ñ eꝰ mea : Quomedo mea : quo modo ñ mea:
Non enĩ dixit Ista doctrina ñẽ. mea. sed mea
doctrina ñ ẽ. mea. Quã dioeit suã. eandẽ
dixit ñ suã. Quo modo istud uerũ ẽ. nisi

Expanded text:
verbum esse dicit et mandatum Patris, ipsumque verbum esse dicit et mandatum Patris, ipsumque mandatum vitam aeternam? Et scio, inquit, quia mandatum ejus vita aeterna est. 27. Quaero itaque quomodo intelligamus, Ego non judicabo; sed verbum quod locutus sum judicabit: quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret, "ego non iudicabo, sed uerbum patris iudicabit." uerbum autem patris est ipse filius dei. sicine intellegendum est: "ego non iudicabo, sed iudicabo"? quomodo istud potest esse uerum nisi ita: negoego scilicet non iudicabo ex potestate humana, quia filius hominis sum, sed ego iudicabo ex potestate uerbi, quoniam filius dei sum." aut si contraria et repugnantia uidentur: „ego non iudicabo, sed iudicabo", quid illic dicemus, ubi ait: mea doctrina non est mea? quomodo mea? quomodo non mea? non enim dixit: "ista doctrina non est mea," sed: mea doctrina non est mea; quam dixit suam, eandem dixit non suam. quomodo istud uerum est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse ut haberet . gonuisse : ut esset. Non
enĩ sicut creatura ita dĩ filius ante in car¬
nationẽ & assũptionẽ creaturae uni genitꝰ
ꝑ quẽ facta sunt omĩa. aliudẽ. aliud hab&.
sed hoc ipsũ ẽ. id qđ habet &uod illo loco mani¬
festius dicit᷑ siquis ad capiendũ sit ĩdoreus
ubiait. Sicut habet pat̃ uitã insemet ipsc
nita dedit filio uitã habererinsemet ipso. Faeq
enĩ iã existenti: & uitã ñ habenti dedit̾
ut haberet uitã insemet ipso. cũ eo ipso
qđ ẽ. uita sit. Hoc est ergo dedit filio habere
iuitã in semet ipso. genuit filiũ eẽ. in cõmu¬
tabilẽ uitã. qđ ẽ. uita aet̃na. Cũ ergo
uerbũ dĩ sit filius dĩ. & filius dĩ sit uerus
ds̃ & uita aet̃na. sicut in epła sua dicit
loħs : etiã hic quid aliud agnoscimus cũ dicit
dñs uerbũ qđ locutus sũ ipsũ iudicabit
eũ in nouissi modie. & ipsũ uerbũ patris

Expanded text:
dedisse ut haberet, genuisse est ut esset. Non dedisse ut haberet, genuisse est ut esset. Non enim sicut creatura, ita Dei Filius ante incarnationem et assumptionem creaturae, unigenitus per quem facta sunt omnia, aliud est et aliud habet: st, quod est id quod habet. quod illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: sicut habet pater uitam in semet ipso, ita dedit filio habere uitam in semet ipso; neque enim iam exsistenti et uitam non habenti dedit, ut haberet uitam in semet ipso, cum eo ipso quod est uita sit. hoc est ergo: dedit filio habere uitam in semet ipso, genuit filium esse incommutabilem uitam, quod est uita aeterna. cum ergo uerbum dei sit filius dei et filius dei sit uerus deus et uita aeterna, sicut in epistula sua dicit Iohannes, etiam hic quid aliud agnoscimus, cum dicit dominus: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit eum in nouissimo die? et ipsum uerbum patris
Abbreviated transcription (Latin):
mihi dedit quid dicã & quid loquar. Et scio
quia mandatũ eius uita aet̃naẽ quia ego
lo quor sicut dexit mihi pat̾sic loquor.
Siergo ñ iudicat filius. sed uerbũ qđ locutus
ẽ. filius. Ideo autẽ iudicat uerbũ quod
lo cutus ẽ. filius. quia ñ ex se locutus est
filius. sed qui misit eũ pat̾ manda tũ ei
dedit quid dicat & quid loquat᷑. Pater utiq
iudicat. cuius uerbũ ẽ. qđ locutus ẽ. filius.
atq ipsũ uerbũ patris. idem ipse ẽ filius.
Nonem̃ aliud ẽ. mandatũ patris. aliud
uerbũ patris. Nã uerbũ patris. hoc appel-¬
lauit & mandatũ. Uideamus ergo neforte
qđ ait. ego ñ ex me locutus sũ hoc intelligi
uoluerit. ego non exme natussũ. Si enĩ
uerbũ patris loquit᷑. seipsũ toquit᷑. quia
ipse ẽ. uerbũ patris. Plerũq enĩ dicit.
dedit mihi pat̃. in quo uult in telligi quod
eũ genuerit pat̃. Ut non iã tã quã existen¬
ti & ñ habenti dederit aliquid sed ipsum

Expanded text:
mihi dedit, quid dicam et quid loquar. et scio, mihi dedit, quid dicam et quid loquar. et scio, quia mandatum eius uita aeterna est. quae ego loquor ita ut dixit mihi pater, sic loquor. si ergo non iudicat filius, sed uerbum, quod locutus est filius, ideo autem iudicat uerbum, quod locutus est filius, quia non ex se locutus est filius, sed qui misit eum pater mandatum ei dedit, quid dicat et quid loquatur: pater utique iudicat, cuius uerbum est, quod locutus est filius, atque ipsum uerbum, uerbum patris, idem ipse est filius. non enim aliud est mandatum patris, aliud uerbum patris; nam et uerbum hoc appellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plerumque enim dicit: dedit mihi pater; in quo uult intellegi, quod eum genuerit pater, ut non iam tamquam exsistenti et non habenti dederit al
Abbreviated transcription (Latin):
ista do. Sed quibus paratũ ẽ. a patre meo.
Sed iã tu intellige. quia siomĩa quae habet
pat̃ mea sunt. & hoc utiq meũ ẽ. & cũ patre
ista paraui. Nã & illud quaero quomodo
dictũ sit. Siquis ñ audit uerba mea. ego
ñ iudicabo illũ. Fortassis enĩ ita hoc dixit
ego ñ iudicabo illũ. quẽ adi modũ ibi. ñ ẽ.
meũ dare. Sed quid hic sequit᷑ : non enĩ
ueni inquit ut iudicẽ mundũ. sed ut saluũ
faciã mundũ. Deinde ad iungit. & dicit.
ui me sꝑnit. & ñ accipit uerba mea. habet
qui se iudicet. Hiciã intelligeremus patrẽ.
nisi ad iungeret & diceret. Uerbũ quod
locutussũ ipsũ iudicabit illũ in nouissima
die. Quid igit᷑ : iã nec filius iudicabit quia
dicit. ego ñ iudicabo illũ. nec pat̃. sed uerbũ
qđ locutus ẽ filius: Immo audi ad huc qđ
sequit᷑. Quia ego inquit. ñ ex me locutus sũ.
sed ille qui me misit pat̃. ille mandatũ

Expanded text:
ista do, sed quibus paratum est a patre meo; ista do, sed quibus paratum est a patre meo; sed iam tu intellege, quia, si omnia quae habet pater mea sunt, et hoc utique meum est et cum patre ista paraui" . Nam et illud quaero, quomodo dictum sit: si quis non audit me, ego non iudicabo illum. fortassis enim ita hoc dixit: ego non iudicabo illum, quemadmodum ibi: non est meum dare uobis. sed quid hic sequitur? non enim ueni, inquit, ut indicem mundum, sed ut saluum faciam mundum. deinde adiungit et dicit: qui me spernit et non accipit uerba mea, habet qui se iudicet. hic iam intellegeremus patrem, nisi adiungeret et diceret: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit illum in nouissima die. quid igitur? iam nec filius indicabit, quia dixit: ego non iudicabo illum, nec pater sed uerbum, quod locutus est filius? immo audi adhuc quod sequitur: quia ego, inquit, non ex me locutus sum, sed ille qui misit me pater, ille mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
qua si tantũ filius eũ missurus ex̃. ñ ce pater
cũ alio loco dicit. Haec locutus sũ uobis. apud
rabit omĩa. Hic rursus ita dictũ ẽ. qua si
ñ eũ missurus eaẽ & filius. sed tantũ pater
Sicut ergo ista. ita & illud qđ ait. sed quibus
paratũ ẽ. a patre meo. Cũ patre se in telligi
uoluit parare sedes głae. quib. uellet. Sed dicit
aliquis. Illic cũ de sp̃ũ scõ loqueret᷑. ita se¬
missurũ ait. ut ñ negaret patrẽ missurum.
& alio loco ita patrẽ. ut ñ negaret se mis¬
surũ. Hic uero aꝑte ait. non ẽ. meũ dare.
Atq ita secutus. a patre dixit ista p̃parata.
Sed hoc ẽ qđ prestruximus. scđm formã serui
dictũ. ut ita intelligeremus. ñ ẽ. meũ dare
uobis acsi diceretꝰ ñ ẽ. humanȩ potestatis
hoc dare. Ut ꝑ illud intelligat᷑ hec dare.
ꝑ quod ds̃. & aequalis ẽ. patri. Non ẽ. meũ
inquit dare. idẽ ñ humana potestate

Expanded text:
quasi tantum filius eum missurus esset, non et pater, quasi tantum filius eum missurus esset, non et pater, cum alio loco dicat: haec locutus sum uobis apud rabit omnia. hic rursus ita dictum est, quasi non eum missurus esset et filius, sed tantum pater. sicut ergo ista, ita et illud quod ait: quibus paratum est a patre meo cum patre se intellegi uoluit parare sedes gloriae quibus uellet. sed dicit aliquis: „illic, cum de spiritu sancto loqueretur, ita missurum se ait, ut non negaret patrem missurum, et alio loco ita patrem, ut non negaret se missurum; hic uero aperte ait: non est meum dare, atque ita secutus a patre dixit ista praeparata." sed hoc est quod praestruximus secundum formam serui dictum, ut ita intellegeremus: non est meum dare uobis, ac si diceretur: "non est humanae potestatis hoc dare", ut per illud intellegatur hoc dare, per quod deus et aequalis est patri. non est meum, inquit, dare, id est: "non humana potestate
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm formã dĩ. dñs głae. Unde manifestũ est.
qđ ipse glori ficet scõssuos. Quos en ĩ p̃destinauit.
ipsos & uocauit. Et quos uocauit. ipsos & iusti¬
ficauit. Quos autẽ iustificauit. ipsosae glori¬
ficauit. Deillo quippe dictũ ẽ. qđ iustificet
impiũ. Deillo dictũ ẽ. qđ sit iustus & iustifi¬
cans. Siergo quos iusti ficauit. ipsos &e glori¬
satagentib discipulis de glorificatione sua.
respondit. Sedere addex terã meã aut
si nistrã. ñ ẽ. meũ dare uobis. sed quib. para¬
tũ ẽ. apatre meo. Qđ autẽ paratũ ẽ. a patre
eius & abipso filio paratũ est. quia ipsẽ &
pat̃ unũ sunt. Iã enĩ ostendimus in hac trinus¬
tate ꝓmultos locutionũ diuinarũ modos
etiã desingulis dici qđ om̃iũ ẽ. ꝓpt̃ insepara¬
bilẽ operationẽ unius eiusdẽq substantiae.
sicut &e de spũ scõ dicit. Cũ ego abiero. mutã
illũ aduos. Nondioxit mittemus sed ita

Expanded text:
secundum formam dei dominus gloriae, unde manifestum est, secundum formam dei dominus gloriae, unde manifestum est, quod ipse glorificet sanctos suos: quos enim praedestinauit, ipsos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit de illo quippe dictum est, quod iustificet impium; de illo dictum est, quod sit iustus et iustificans. si ergo quos iustificauit ipsos et glorisatagentibus discipulis de glorificatione sua respondit: sedere ad dexteram meam aut ad sinistram non est meum dare uobis, sed quibus paratum est a patre meo. Quod autem paratum est a patre eius, et ab ipso filio paratum est, quia ipse et pater unum sunt. iam enim ostendimus in hac trinitate per multos locutionum diuinarum modos etiam de singulis dici quod omnium est propter inseparabilem operationem unius eiusdemque substantiae. sicut et de spiritu sancto dicit: cum ego iero, mittam eum ad uos. non dixit: "mittemus", sed ita,
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat. Deniq sciebat int̃ ꝑfectos. qđ inter
paruulos nesciebat. Ibi quippe ait. Sapien¬
tiã loquim᷑. int̃ ꝑfectos. Eonãq. genere locu¬
tionis nescire quisq dicit᷑ qđ occultat. quo dr̃
fossa ceca qua occulta ẽ. Neq eni aliquo
genere loqͥunt᷑ scripturȩ qđ in consuetudi¬
ne humana ñ in ueniat᷑. qi utiq hominib
loqunt᷑. Scđm formã dĩ dictũ ẽ. ante om̃s
colles genuit me. idẽ. ante om̃s altitudines
crea turarũ. Et ante luciferũ genuite. id ẽ.
suarũ quia scđm formã dĩ dixit. ego sũ ueritas.
Et scđ̃n formã serui. egosũ uiauia enĩ ipseẽ.
primogenitus a mortuis. iter fecit ȩccłe suae
ad regnũ dĩ. ad uitã aet̃nã. cui caput ẽ. ad im¬
mor talitatẽ etiã corporis. Ideo creatus est
in principio uiarũ dĩ. inopera eius. Sedm
formã enĩ dĩ principiũ ẽ. qđ & loquit᷑ nobis.
Sđm formã serui : ipse caput corporis ȩclesiae.

Expanded text:
oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter paruulos nesciebat; ibi quippe ait: sapientiam loquimur inter perfectos. eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. neque enim aliquo genere locuntur scripturae, quod in consuetudine humana non inueniatur, quia utique hominibus locuntur. Secundum formam dei dictum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, et: ante luciferum genui te, id estsuarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis; ideo creatus est in principio uiarum dei in opera eius. secundum enim formam dei principium est, quod et loquitur nobis, secundum formam serui ipse est caput corporis ecclesiae.