comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onesq altare
contra uelũ qd̾ ante arch̃a
pendet testimonii. corã propici¬
atorio. quo tegit᷑ testimonium:
ubiloquartibi. Contra uelũ nãq
ponit᷑ altare. & ñ intra uelũ: qͣti¬
nus et abom̃b uideat᷑: et chimi¬
amatis odore qd ineo adolet᷑. om̃s
ꝑfundat & repleat. Hoc ẽ eñi qd̃
añs ait. Ego palam locutussum
mundo: semꝑq docui insyna¬
gogis. ubi om̃s iudei conuene¬
rant. Stat ante altare coĩã ꝓpi¬

Expanded text:
onesque altare contra velum, quod ante arcam pendet testimonii coram propitiatorio, quo tegitur testimonium, ubi loquar tibi. » Contra velum namque ponitur altare, et non inter velum, quatenus et ab omnibus videatur, et thymiamatis odore, quod in eo adoletur, omnes perfundat et repleat. Hoc est enim quod Dominus ait: « Ego palam locutus sum mundo semperque docui in synagoga, ubi omnes Judaei conveniunt . » Stat autem altare coram propi
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis doctrina. & oꝑatione cessa¬
re ñ possunt. His eñi quasi qͥbdã
retinaculis predicatio & oꝑatio
sibi iungunt᷑. seq secunt᷑: & con¬
cordant̾ sibi mutuo obsequunt᷑.
Sequitur.
ortabitq aaron nomina
filiorũ isrł inrational ui¬
dicii suꝑ pectus suũ: quando in

Expanded text:
ritatis doctrina et operatione cessaritatis doctrina et operatione cessare non possunt: his enim quasi quibusdam retinaculis praedicatio, et operatio sibi junguntur, seque sequuntur, et concorditer sibi mutuo obsequuntur. Sequitur: « Portabitque Aaron nomina filiorum Israel in rationali judicii super pectus suum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
le habebant: sed suꝑ humerale
ñ habebant. Si enĩ suꝑ humera¬
le habuissent: ñ solũ digito alie¬
na onera tangerent: uerũ etiam
suꝑ humeros ea portarent. Here¬
ticorũ aut̃ quã plures fuisse legi-¬
mus: qui bene quidẽ oꝑabant᷑:
sed male docebant. Ieiunare nãq
ungilare. elemosinas dare &e sum¬
la: bonũ opus est. Hec aut̃: ma¬
nicheoiũ arrianorũ. & donatista¬
rũ. epõs. fecisse legimus. uł audi-
uimus. S qm̃ male docebant
& errorẽ predicabant: quãuis ħ
etsimilia agendo suꝑhumera¬
le ferre uidebant᷑: rationale ta¬
men penitus ñ habebant. Sieñi¬
rationale habuissent. irrationabi¬
lia idẽ falsa & eronea predicare¬
le &e rationale sibi mutuo comune¬
ta. et ligata portat: qui ce bene agit
&e bene docet. S quid ꝑ anulos ce
catenulas aureas uittãq iacinthi¬
sibi iungunt᷑: nͥ fidẽ sp̃e & caritatẽ
& sapientiã. et alias uirtutes intel¬
ligimus: Qui em̃ has habent: Me¬

Expanded text:
le habebant, sed superhumerale le habebant, sed superhumerale non habebant; si enim superhumerale habuissent, non solum digito aliena opera tangerent, verum etiam super humeros ea portarent. Haereticorum quamplurimos fuisse legimus, qui bene quidem operabantur, sed male docebanre, eleemosynas dare, et similia, bonum opus est. Haec autem Manichaeorum, Arianorum et Donatistarum episcopos fecisse audivimus; sed quoniam male docebant, et errorem praedicabant, quamvis haec et similia agendo superhumerale facere viderentur, rationale tamen penitus non habebant; si enirationale habuissent, irrationabilia, id est falsa et erronea non praele et rationale sibi mutuo conjuncta et ligata portat, qui et bene agit, et bene docet. Sed qui per annulos, et catenulas, vittamque hyacinthisibi ju et alias virtutes intelligamus? Qui enim has habent, a ve
Abbreviated transcription (Latin):
duo anul deorsũ inutroq latere
suꝑ humeralis. ꝑquos uitta iacin¬
china trahebatur: quȩ duos quoq
rationalis anulos continens: sic
rationale ce suꝑhumerale adse ui
cissim constringebat. ut ase sepa¬
tari ñ possent. Quid eñi rationale
ist. Dicamus igitur quid signifi¬
cet qd̾ sic alterutrũ iungunt᷑: ut
ase separari ñ ualeant. Tunc em̃
rationale & suꝑ humerale sibi
iungunt᷑: quando pontificis pre¬
licatio &e oꝑatio bene simul con¬
ueniunt. Sic̃ eñi ꝑ rationale. doc¬
limerale. onus ce oꝑatio desig¬
nit.Si enĩ ep̃s bene docet &e ma¬
ł opatur: aut si econtra bene
oꝑatur & male docet: eiꝰ suꝑ hu¬
merale et rationale ñ iunguntur.
Dehis eñi qͥ bene docent ce male
agunt: ipsa ꝑse ueritas ait. Suꝑ
cathedrã moysi sedert̃ scͥbe & pha-¬
te & facite: scđm oꝑa uero eorum
nolite facere. Dicunt eñi & ñ faci¬
unt. Alligant eñi onera grauia
& inportabilia et inponunt inhu
nolunt ea mouere. Isti gͦ rationa¬

Expanded text:
duo alii annuli deorsum in utroque latere superhumeralis, per quos vitta hyacinthina trahebatur, quae duos quoque rationalis annulos continens, sic rationale et superhumerale vicissim ad se constringebant ut a se separari non possent. Quid autem rationale  Dicamus quid significet quod sic alterutrum junguntur, ut a se separari non valeant; tunc enim rationale et superhumerale sibi junguntur, quando pontificis praedicatio et operatio bene simul conveniunt; sicut per rationale dochumerale onus et operatio designatur. Si enim episcopus bene docet, et male operatur; aut si econtra bene operatur, et male docet, ejus superhumerale et rationale non junguntur. De his enim, qui bene docent, et male agunt, ipsa per se Veritas ait: « Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Phate et facite, secnndum opera uero eorum nolite facere: dicunt enim et non faciunt. alligant autem onera grauia et inportabilia et inponunt ea super nolunt ea movere . » Isti autem rationa
Abbreviated transcription (Latin):
dño mȩt̾nũ. In pectore em̃ & cor¬
de pontificis. scõrũ nomina. con¬
uersatio. uita. & memoria semꝑ
eẽ debet: ut eorũ iudicio. doctri¬
na. & exẽplo. omnia doceat et
oꝑet᷑. Habeat etiã totius popłz
nomina incorde scripta: ut om¬
nũ memor. semꝑ ꝓ omnib ad
đm intercedat.

Expanded text:
n aeternum. » In pectore enim et corde pontificis sanctorum nomina, conversatio, vita et memoria semper esse debet, ut eorum judicio, et doctrina, et exemplo omnia doceat et operetur. Habeat etiam totius populi nomina in corde scripta, ut omnium memor semper pro omnibus ad Deum inte
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hȩc tumca capitiũ: quo dotũ
caput oꝑiens: uisũ & auditum
gustũ & odoratũ. qui meo sunt.
ꝑ illicita et nociua uagari ñ patia
tiũ partib fieri solet ne facile rũ¬
pat᷑: ꝑ quã ꝑseuerantia inbonis
intelligit᷑. Deqͣ scriptũ ẽ. Qui eñi¬
ꝑseuerauerit usq infinẽ: hic sal¬
uus erit. Tunc eñi tunica. id est
scã conuersatio int̾rũpit᷑. qͣndo
abincepto oꝑe bono.qualibet

Expanded text:
 haec tunica capitium, quo totum caput operiens, visum et auditum, gustum et odoratum, quae in eo sunt, per illicita et nociva vagari non patiatium partibus fieri solet, ut non facile rumpatur; per quam perseverantia in bonis intelligitur; de qua scriptum est: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Tunc enim tunica, id est sancta conversatio interrumpitur, quando ab incoepto opere qualibet
Abbreviated transcription (Latin):
facies & duos anulos aureos quos
pones insũmitatib rationalis: ce in
horis quȩ eregione st̃ suꝑhumeraliꝰ.
&e posteriora eius aspiciunt. Nec
ñ et alios duos anulos aureos. qui
ponendi sunt inutroq latere suꝑ¬
humeralis deorsũ. qd̾ respicit con¬
tra faciem iuncturȩ inferioris: ut
gatur rationale anulis suis cũanu¬
lis suꝑ humeralis uitta iacinthim.
ut maneat iunctura fabrefacta. a&
ase iruicẽ rationale &e suꝑ hume

Expanded text:
los aureos quos pones in summitatibus rationalis et in oris quae e regione sunt superumeralis et posteriora eius aspiciunt nec non et alios duos anulos aureos qui ponendi sunt in utroque latere superumeralis deorsum quod respicit contra faciem iuncturae inferioris ut gatur rationale anulis suis cum anulis superumeralis vitta hyacinthina ut maneat iunctura fabrefacta et a se invicem rat
Abbreviated transcription (Latin):
rito quidẽ lapides preciosi dicun¬
tur: qm̃ in ȩccłie edificuis. & sapi¬
entia &e scĩtate preominib rutilant.
Hi aut̃ lapides ponunt᷑ inrationa
tutib. & exemplis. semꝑ cor eius
et pectus illuminet᷑. Seꝑq eoꝵ
nomina pontifex cernens ce le¬
gens: ipsorũ conuersationẽ ap¬
petat: uitã teneat: &e fidẽ seqͣtur.
Ponunt᷑ aũ terni lapides ꝑ qua¬
tuor ordines : qm̃ trimitatis fides
inquatuor euangłiis apłooũ offi¬
& quã uis singula nomina singu¬
lis lapidib impͥmant᷑: unusqͥsq
tamen ñ singłis sed om̃ib lapidi¬
bus decoratur. Ynusquisq eñi:
omniũ colorẽ. omniũ splendorẽ
& pulchitudinẽ imitat᷑. Om̃senm
et martirio rubei. & fide uirides. et
caritate igniti & celesti contẽplatiõe
clari. & pudicitia candidi: et pem¬
tentia nigri cẽ uident. Nichil denis
ẽ incolorib nichil inmonb. mehisl
insplendorib. nicħ inuirtute. mes
insapientia. nich indecore qd̃ insẽc̃¬

Expanded text:
to quidem lapides pretiosi dicuntur, quoniam in Ecclesiae aedificiis et sapientia et sanctitate prae omnibus rutilant. Hi autem lapides ponuntur in rationaltutibus et exemplis, semper ejus cor et pectus illuminetur, semperque eorum nomina pontifex cernens et legens, ipsorum conversationem appetat, vitam teneat, et fidem sequatur. Ponuntur autem terni lapides per quatuor ordines, quoniam Trinitatis fides in quatuor Evangeliis apostolorum offiEt quamvis singula nomina singulis lapidibus imprimantur, unusquisque tamen non singulis, sed omnibus lapidibus decoratur; unusquisque enim omnium colorem, omnium splendorem et pulchritudinem imitatur; omnes enim et martyrio rubei, et fide virides, et charitate igniti, et coelesti contemplatione clari, et pudicitia candidi, et poenitentia nigri esse videntur. Nihil denique est in coloribus, nihil in moribus, nihil in splendoribus, nihil in virtute, nihil in sapientia vel in decore, quod in sanc
Abbreviated transcription (Latin):
lapis sandius &e toparius et smarag¬
dus. Inscđo: carbunculus. saphi¬
lnqͣto c solitꝰ onichinꝰ & beriu. Inclusi
auro erunt ꝑordines suos. Habe¬
buntq nomina filiorũ isrł. Du¬
odecim nominib celabunt᷑. Sin¬
guli lapides nominib singłis.

Expanded text:
lapis sardius, et topazius, et smaraglapis sardius, et topazius, et smaragdus; in secundo carbunculus, sapphiarto chrysolitus onychinus et berillus inclusi auro erunt per ordines suos habebuntque nomina filiorum Israhel duodecim nominibus celabuntur singuli lapides nominibus singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
n qd̾ intelligit: & intelligere qd̾
oꝑatur. Unde sicut insequentib
dedatabit᷑: rationale &e suꝑhume¬
rale sib iungunt᷑. Tunc eñi una
eadẽq textura fit utrũq: quando
doctrina &e oꝑatio concoidat. Est
aut̃ rationale qͣdrangulũ: qm̃ qͣ
tuo uirtutib quasi quatuor an.¬
gulis ꝑficit᷑. Hinc eñi prudentia.
inde iusticia. hinc fortitudo inde
tẽꝑãtia: & rationale et pontificis
pectus exomant. Has eñi quatu¬
or untutes: iacinthus. & purpu¬
ra. coccus. & byssus significant. Est
aut et duplex propt̾ actiuã uitã.
& contẽplatiuã: siue propt̾ dupli¬
cẽ sc̃arũ scripturarũ intelligentiã.
Qui eñi ep̃s hanc duplicitatẽ ñ ha¬
bet: popłm sibi cõmissũ sicut opor¬
cet regere ñualet. Habet aut̃ et
mensurã palim tã in longitudi¬
ne qũa mlatitudine: ut &e pect̾o¬
ris contineat quantitatẽ. et des
palmo seꝑ & manu claudat᷑: se¬
cundũ illud. Cor regis inmanu
lapidũ. Inpͥmo uersu ent

Expanded text:
d intelligit, et intelligere quod operatur; unde sicut in sequentibus declarabitur, rationale et superhumerale sibi junguntur. Tunc enim una eademque textura fit utrumque, quando doctrina, et operatio concordant. Est autem rationale quadrangulum, quoniam quatuor virtutibus, quasi quatuor angulis per ficitur: hinc enim prudentia, inde justitia, hinc fortitudo, inde temperantia et rationale, et pontificis pectus exornant. Has enim quatuor virtutes hyacinthus et purpura, coccus et byssus significant. Est autem et duplex propter activam vitam et contemplativam, sive propter duplicem sanctarum Scripturarum intelligentiam. Qui enim episcopus hanc duplicitatem non habet, populum sibi commissum, sicut oportet, regere non valet. Habet autem et mensuram palmi tam in longitudine quam in latitudine, ut et pectoris contineat quantitatem, et in Dei palma et manu claudatur, secundum illud: « Cor regis in manu lapidum. In primo versu erit
Abbreviated transcription (Latin):
magnalia. inquatuor ordinib lapi¬
dũ erant sculpta. Sequit᷑.
acies & tunicã suꝑ humeralĩ
totã iacinthinã: incuius me¬
dio supra erit capituĩ. & hora per
grũ eiꝰ textilis: sicut fieri solet in
yxtremis uestiũ partib: ne facile rũ¬
patur. Quia eñĩ suꝑ humerale suꝑ
banc tunicã ponebat᷑: ideo super¬
humeralis tunica uocat᷑. Hac aũt¬
dimca: totus pontifex cegebatur.
aeo a&e iuxta collũ capitiũ habe¬
l. quo caput etiã tegeret̃. Phanc
uons intelligimus: ut sic sc̃a uita
atur: quatinus nichilnudũ. icħ
indecens. nichil ñ omnatũ. ineo ap¬
pareat. Unde & tunica tota iacin¬
tina fuisse dr̃: qua uidelicet ponti¬
fex indutus: ñ terra sed cęlũ. ñ hõ
sed ds ẽẽ putaret᷑. Iacinthus enim
ut sepe diximus. qm̃ aerii coloris ẽ:
celũ significat. Hac aut̃ ueste in¬
dutus erat apłs: qui dicebat: nr̃a¬
aut̃ conuersatio incęlis est. Int̾ra¬
aũt adhuc degens ista dicebat: sed

Expanded text:
uor ordinibus lapidum erant sculpta . » Sequitur: « Facies et tunicam superhumeralis totam hyacinthinam, in cujus medio supra erit capitium, et ora per gyrum ejus textilis, sicut fieri solet in extremis vestium partibus, ne facile rumpatur. » Quia enim superhumerale super hanc tunicam ponebatur, ideo superhumeralis tunica vocatur. Hac autem totus pontifex tegebatur, et ideo juxta collum capitium habebat, quo caput etiam tegeretur. Per hanc tionem intelligimus, ut sic sancta vita atur, quatenus nihil nudum, vel indecens, vel non ornatum in eo appareat, unde et tota tunica hyacinthina fuisse dicitur, qua videlicet pontifex indutus non terra, sed coelum; non homo, sed Deus esse putaretur. Hyacinthus enim, ut jam saepe diximus, quoniam aerei coloris est, coelum significat. Hac autem veste indutus erat Apostolus, qui dicebat: « Nostra conversatio in coelis est . » In terra adhuc degens ista dicebat; sed
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ nomina et memonã sẽg
debent ep̃i mente tenere. Ideoq
hic dr̃. ut aaron portet ea obrto¬
dationẽ. Quo portabit ea: Coramn
dño. Adquid. Ut uel eonũ iner¬
cessione admiscdiã flectat̃ dñs. Hon
sinc his uadat ep̃s: hossecũ ferat:
hosint̾cessores habeat: habeat. et
dicat. Miserere dñc miscrere porsi
tuo. ut qui in suis meritis ñ confiate
apłorũ cuorũ int̾cessionib libert̃.
& hi quidẽ lapides inquib scõum
nomina continent᷑. auro sunt cit¬
cundati & inclusi: qm̃ sci dei om̃is
sapientiȩ et scientiȩ luce clarescunt.
ationale quoq iudicii
facies oꝑe polimito: iuxta tx¬
turã suꝑ humeralis. ex auro iacm¬
tho ce purpura. coccoq bistincto.

Expanded text:
quorum nomina, et memoriam semper quorum nomina, et memoriam semper debent episcopi mente tenere; ideoque hic dicitur, ut Aaron portet ea ob recordationem. Quomodo portabit ea coram Domino? At quid? Ut vel eorum intercessione ad misericordiam flectatur Dominus: non sine his vadat episcopus, hos secum deferat, hos intercessores habeat, et dicat: miserere Deus, miserere populo tuo, ut qui in suis meritis non confidit, apostolorum tuorum intercessionibus liberetur. Et hi quidem lapides, in quibus sanctorum nomina continentur, auro sunt circumdati et inclusi, quoniam sancti Dei omnis sapientiae et scientiae luce clarescunt. « Rationale quoque judicii facies opere polymito, juxta texturam superhumeralis ex auro, hyacintho
Abbreviated transcription (Latin):
umesq duos lapidesoni¬
chinos: & sculpes ineis no¬
mina filiorũ isrł: sex nomina in
lapide uno. & sex reliqua malte¬
ro. iusta ordinẽ natiuitatis eorum.
Oꝑe sculptoris &e celatura gẽmaris
sculpes cos nominib filiorũ isrł:
inclusos auro atq circũdatos.
& pones inutroq latere suꝑ hu¬
meralis: memoriale filiis isrł. Por¬
tabitq aaron nomina eorũ coram
dño suꝑutrũq humerũ: obrecor¬
dationẽ. Sume inquit duos la¬
pides onichinos. qui &e aspectu
pulchri. & adscripturã retinendã
satis fortes sunt: quorũq magni¬
tudinis alii lapides ñ inueniunt̃.
Q sculpes ineis nomina filiorum
isrł. Ad hoc eñi nomina scribun¬
tur. ne obliuioni tradant᷑.: de ut
legentes instruant᷑. Sẽꝑ gͥ antiqͦrũ
patrũ sit memor antistes: sẽꝑ qͣlit̃
uixerint &e deo seruierint recordet:
imitet᷑ eorũ uitã. sequat᷑ doctrinã.
teneat oꝑationẽ. Duodeci nãq fi¬
lii isrł duodecĩ sũt filii xp̃i: quorũ¬

Expanded text:
umesque duos lapides onychinos et sculpes in eis nomina filiorum Israhel sex nomina in lapide uno et sex reliqua in altero iuxta ordinem nativitatis eorum opere sculptoris et celatura gemmarii sculpes eos nominibus filiorum Israhel inclusos auro atque circumdatos et pones in utroque latere superumeralis memoriale filiis Israhel portabitque Aaron nomina eorum coram Domino super utrumque umerum ob recordationem pides onychinos, qui et aspectu pulchri, et ad scripturam retinendam satis fortes sint, quorumque magnitudinis alii non inveniuntur, et sculpes in eis nomina filiorum Israel. Ad hoc enim nomina scribuntur, ne oblivioni tradantur, ut et legentes instruantur. Semper ergo antiquorum Patrum sit memor antistes, semper qualiter vixerint et Deo servierint, recordetur: imitetur eorum vitam, sequatur doctrinam, teneat operationem. Duodecim namque filii Israel duodecim sunt filii Christi, quoru
Abbreviated transcription (Latin):
tã in longitudine quã inlatitudi¬
ne. Quid eñi rationale significet:
& nomine ipso & loco suꝑqũe po¬
nitur. intelligi potest. Ponitur
enĩ suꝑ pectus pontificis: ad cordis
thesaurũ. & sapientiȩ secretarium
custodiendũ. Nisi em̃ hoc iatiori¬
ic suꝑ pectus psalmista haberet:
nquaquã cdiceret. Incorde meo abs¬
condi eloquia tua: ut ñ peccẽ tibi.
Ubi em̃ ẽ rationale: ibi ẽ ratio ce
sapientia &e scientia. Hoc eñi ratio
nale significat. In quo gͥ pect̾ore
&eide ista ñ fuerint: ibi rationa¬
ic ponindebet. Si eñ pomit᷑. in¬
utile ẽ: & quasi sigillũ nichil cus¬
todiens est. Dr̃ aut rationale iudi¬
cii: ut qui eo utit̃. rationabilit̃ iu¬
nchil temere. nichil incaute. ni¬
chil mnordinate iudicet. Fit aucẽ
rationale hoc oꝑe polimito pul¬
traq uarietate distincto: ut & mł¬
us uitutib pectus omet᷑: omnesq
uno cẽꝑam̃to &e concordia regan¬
tur. Eadẽ aũt textura ẽ inrationa¬

Expanded text:
e quam in latitudine. » Quid rationale significet ex nomine ipso et loco, super quem ponitur, intelligi potest. Ponitur enim super pectus pontificis ad cordis thesaurum et sapientiae secretarium custodiendum. Nisi enim hoc rationale super pectus Psalmista haberet, nequaquam diceret: « In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . » Ubi est rationale, ibi est et ratio, et sapientia, et scinale significat. In quo igitur pectore et corde ista non fuerint, ibi rationale poni non debet: si enim ponitur, inutile est et quasi sigillum nitodiens est. Dicitur autem rationale judicii, ut qui eo utitur rationabilhil temere, vel incaute, nihi inordinate judicet. Fit autem hoc rationale opere polymito, pulchraque varietate distincto, ut multis virtutibus pectus ornetur, omnesque uno tempera mento et concordia regantur. Eadem autem textura est in rationa
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i audiant: hoc dili gentissime
attendant: consident quid signi¬
ficet. qd̾ suꝑ pectus aaron. doati¬
na &e ueritas ponitur. Ile enim
ep̃s rationale inpectore ñ habetꝰ m¬
mo neq eor. neq pectus habei.: n
cuius corde ñ ẽ doctrina neq uen¬
tas. Quid em̃ sine doctrina docebit
Quid sine ueritate iuidicabit: Ideo
Neñi rationale iudicii dr̃: ut intatio¬
nali sit doctrina: in iudicio uerttas
ep̃s intueat᷑: sufficit illi lib̾ iste. bo¬
ta lex. utriusq testam̃ti scientiam
inpectore habet: si tam̃ intelligit
qd̃ inpectore habet. S quomodo
intelligit pectus qd̾ inpectore ẽ.
Quomodo cor illud ñ uideat. eu¬
ius pondere premit᷑: Ideo eñi cã
prope &e supra ipsũ cor rationalẽ
uelit. facile intelligat. Scat al
onale suꝑcor: quasi magister super
aicipłm. Clamat uoce amirabil:
si am̃ scit qd̾ audiat. Ammonet
cndis oculos: rogat ut ad se dirigan¬
iu: inspiciant & legant. Legant
ae intelligant: quid aurũ. iacinthus.

Expanded text:
pi audiant, hoc diligentissime attendant; considerent quid significet quod supra pectus Aaron doctrina et veritas ponitur. Ille enim episcopus rationale in pectore non habet, imo neque cor neque pectus habet, in cujus corde non est doctrina et veritas. Quid enim sine doctrina docebit? Quid sine veritate judicabit? Ideo enim rationale judicii dicitur, ut in rationali sit doctrina, in judicio sit episcopus; sufficit ibi liber iste, tota lex utriusque Testamenti; scientiam in pectore habet, si tamen intelligit quod in pectore habet. Sed quomodo non intelligat pectus quod in pectore est? Quomodo cor illud non videat cujus pondere premitur? Ideo enim tam prope et super ipsum cor rationale pificet facile intelligat. Stat rationale super cor, quasi magister super discipulum; clamat voce admirabili, si tamen sit qui audiat; admonet cordis oculos, rogat ut ad se dirigantur, inspiciant et legant, legant et intelligant quid aurum, hyacinthus,
Abbreviated transcription (Latin):
La malech delere preceptt.
Unde & regnũ amisit: ut de eiꝰ
stẏrpe rex ulderius ñ nasceretur.
Longa ẽ hystonia. quã qui lege¬
rit clarius hȩc intelligere pote¬
upta
iterũ parabola ait.
Tixit balaam filiꝰ beor. dixit
homo cuius opturatus est ocu¬
cob. & consurget uirga de isrł.
et ꝑcutiet duces moab. uasta¬
bitq om̃s filios sech. & erit
idumea possessio eiꝰ. hereditaᷤᷤ
seyr. cedet inimicis suis. Isrł
uͦ fortiter aget. De iacob erit
qui dñiet̃. & ꝑdat reliquias
ciuitatis. Balaam eñi quia
scient peccat deo:de se rectissi¬
me dicit. qd̾ cadens aꝑtos
oculos habeat. Sicut econ¬
tra ille clausis oculis cadit.
qui nesciens &e ignoranter
peccat. Qd̃ aũt ait uidebo eũ.
s ñ mͦ. intuebor illũ s ñ prope.
de ultimo iudicio intelligi
potest. quando &e boni &e ma¬
li om̃s astabimus ante tribumais
xp̃i. Dequo statim subinferens
ait. Oriet᷑ stella ex iacob. quato¬
tus mundus illuminabit᷑. & con¬

Expanded text:
Amalec delere praecepit, Amalec delere praecepit, unde et regnum amisit, ut de ejus stirpe rex ulterius non nasceretur. Longa est historia, quam, qui legerit, clarius haec intelliget. « Sumpta erum parabola ait: Dixit Balaam filius Beor: Dixit homo, cujus obturatus est ocucob, et consurget virga de Israel, et omnes duces Moab, vastabitque omnes filios Eth; et erit Idumea possessio ejus. Haereditas Seir cedet inimivero fortiter aget. De Jacob erit, qui dominetur, et perdat reliquias civitatis. » Balaam enim, quia scienter peccat, ideo de se rectissime dicit: Quod cadens apertos oculos habeat, sicut econtra ille clausis oculis cadit, qui nesciens et ignoranter peccat. Quod autem ait: « Videbo eum sed non modo, intuebor illum, sed non prope, » de ultimo judicio intelligi potest, quando et boni, et mali omnes astabimus ante tribunal Christi, de quo statim subinferens ait: « Orietur stella ex Jacob, » quia totus mundus illuminabitur; « et con
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ. Qui benedixerit tͥ erit ip̃e
benedictus. & qui maledixerit
tͥ. maledictione reputabit᷑. Ecce
enĩbalaam se ipsũ opturatũ. et
excecatũ dicit. cuiꝰ ocli ñ aꝑiunt᷑.
nisi meiꝰ ruina & dãpnatione.
Nemo eñi ẽ. cuiꝰ ocłi adueritatẽ
cognoscendã. uel post mortem
ñ aꝑiant᷑. Tab̃nacła aut̃ homi¬
nũ. collectiones. singłasq ȩccle¬
sias dicit. quȩ qm̃ uirtutibus
& sapientia. et scĩtate. habun¬
dant: ualli nemoiose. & orto
irriguo. & cedris cõꝑant᷑. Desi¬
tula aut̃ illiꝰ fluit aqua. deciiꝰ
pectore semꝑ manat indefici¬
ens sapientia. Sem̃ aũt illius
erit inaquas multas. ꝑ quas
ex illo popło multas gentes
fieri designat. Extollet᷑ ꝓpt̾ agag
rex eius. Primꝰ eñ huiꝰ popłi
rex fuit saul. qui sicut legitur
inlibris regũ pugnauit contra
agag. regẽ amalech. Pro quo
insuꝑbiam eleuatꝰ. quasi ad glo¬
riam sui triunphi eũ reserua¬
uit. & deo in obȩdiens fuit. qui
abhomine usq ad pecus totũ

Expanded text:
. Qui benedixerit tibi, erit ipse benedictus; qui maledixerit tibi, in maledictione reputabitur. » Ecce enim Balaam se ipsum obturatum, et excaecatum dicit, cujus oculi non aperiuntur, nec in ejus ruina et damnatione. Nemo enim est, cujus oculi ad veritatem cognoscendam vel post mortem non aperiantur. Tabernacula autem, hominum collectiones, singulares Ecclesias dicit, quae quoniam virtutibus, et sapientia, et sanctitate abundant, valli umbrosae, et horto irriguo, et cedris comparatur. De situla autem illius fluit aqua, de cujus pectore semper manat indeficiens sapientia. Semen autem illius erit in aquas multas, per quas ex illo populo in multas gentes fieri designat; extolletur propter Agag rex ejus. Primus enim hujus populi rex fuit Saul qui, sicut legitur in libris Regum, pugnavit contra Agag regem Amalec, pro quo in superbia elatus, quasi ad gloriam sui triumphi eum reservavit, et Deo inobediens fuit, qui ab homine usque ad pecus totum
Abbreviated transcription (Latin):
tis mundi nationib dñat᷑. Et
ipse quidẽ ꝑdet reliquias cuu¬
quie st̃ om̃s iniqui. solis bonis
inesꝰ edificia introductis. Potest
aiiͣt & iuxta litterã intelligi. de
dauid hoc qd̾̃ dr̃. Oriet᷑ stellaex
iacob. & consurget uirga de sit
& cetera. Ipse eñĩ in illo populo
precunctis regibus &. fortitudi¬
ne. & sc̃itate clarior fuit. Ipse per¬
cussit moab. & mensus eũ fun¬
culo coequans terre. Quere hoc
inlibris regũ. Ipse quoq uasti¬
uit filios sech. ꝑquos chanane¬
prius interra reꝓmissionis ha¬
bitauerant. intelligere debe¬
mus. Be quo & rebecca ingenesi
loquit᷑ dicens. Tedet me uit¬
acob uxorẽ dessyrpe huiꝰ terre.
nolo uiuere. facta aut̃ idumea¬

Expanded text:
tionibus dominatur. Et ipse quidem perdet reliquias civquiae sunt omnes iniqui, solis bonis in ejus aedificia introductis. Potest autem et juxta litteram intelligi de David hoc, quod dicitur: « Orietur stella ex Jacob, et consurget virga de Israel, » etc. Ipse enim in illo populo cunctis regibus, et fortitudine, et sanctitate clarior fuit. Ipse percussit Moab, et mensus est cum funiculo, coaequans terrae. Quaere hoc in libris Regum. « Ipse quoque vastavit filios Heth, » per quos Chananprius in terra promissionis habitaverant, intelligere debemus. De quo et Rebecca in Genesi loquitur, dicens: « Taedet me vitJacob uxorem de stirpe hujus terrae, nolo vi
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Beat eñi mortui qui indo¬
mino moriunt᷑. Quid aut̃ ꝑsũ¬
mos silices. & colles. nͥ utriꝰq desta¬
menti altos. difficiles & figura¬
tos sermones intelligamus:Ad
hos gͥ accedat. hos uideat. & le¬
gat. quicũq dei popł uitã conu̾¬
sationẽ. głam. felicitatẽ ceteraq
uidere. & considare desiderat.
In hoc eñĩ speculo. uidet eccłiȩ
pulchritudo. Et istequidẽ ppłs
solus habitabit. ubi: Utiq int̃¬
ra uiuentiũ. Nec reputabit᷑ in¬
tergentes sine baptismate mo¬
rientes. Qui qm̃ innumerabilis
est:puluis uocatur.
terũ balaam: assũpta parabola
ait. Sta balac & auscuu̾a. audi
fili sephor. Nonẽ ds qͣsi homo.
ut mentiat᷑. nec ut filius hominisꝰ
ut mutet᷑. Dixit gͦ & ñ faciet: lo¬
cutus est. & ñ implebit: Adbene¬
dicendũ ad ductus sũ. benedicto¬
nẽ prohibere ñ ualeo. Nonẽ iao¬
lũ iniacob: nec uidet᷑ simulachtũ

Expanded text:
bat: « Beati enim mortui, qui in Domino moriuntur . » Quid autem per summos silices et colles, nisi utriusque testamenti altos, difficiles et figuratos sermones intelligamus? Ad hos ergo accedat, hos videat et legat, quicunque Dei populi vitam, conversationem, gloriam, felicitatem, caeteraque videre et considerare desiderat. In hoc enim speculo Ecclesiae pulchritudo videtur. Et iste quidem populus solus habitabit. Ubi? Utique in terra viventium. Non reputabitur inter gentes, sine baptismate morientes; qui quoniam innumerabilis est, pulvis vocatur. « Iterum Balaam assumpta parabola ait: Sta, Balac, et ausculta; audi, fili Sephor. Non est Deus quasi homo, ut mentiatur, nec ut Filius hominis, ut mutetur. Dixit ergo, et non faciet? Locutus est, et non implebit? Ad benedicendum adductus sum, benedictionem prohibere non valeo. Non est idolum in Jacob, nec videtur simul
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥt᷑ aũde ba. laã qͥcupiditateductꝰ iuit
eũ nimiũ eundi cupidũ. postea
abire ꝑmisit. tamen ne popłõ
malediceret interdixit. Infeliceᷤᷤ
gͥ qͥ inmalis desideriis ad nõ exau¬
diunt᷑. Et qm̃ auari facile cupi¬
ditate decipiunt᷑. iterũ & mira¬
culo asine loquentis.et angłiuo¬
ce idipsũ qd̃ prius iubentis am¬
monet᷑. Iuit gͥ balaam. & quia¬
popło maledicere ñ fuit: aliam
uiam inuenit. ne promissa pe¬
cuma priuaret᷑. Hoc aut̃ diximꝰ.
ut quantũ sit auaricie malum
intelligat᷑. Uerba aut̃ balac. et
sacrificia balaam. alius exponat.
Ego em̃ incis laborare ñcuro.
Solagͥ illa exponamꝰ. quȩ pro¬
pħic spũ balaam dixisse uidet᷑.¬

Expanded text:
em de Balaam, qui cupiditate ductus ivit eum nimirum eundi cupidum, postea abire permisit, tamen ne populo malediceret, interdixit. Infelices ergo, qui in malis desideriis a Domino exaudiuntur; et quoniam avari facile cupiditate decipiuntur, et miraculo asinae loquentis, et angeli voce, idipsum quod prius jubentis admonetur. Ivit ergo Balaam, et quia maledicere ausus non fuit, aliam viam invenit, ne promissa pecunia privaretur. Hoc autem diximus, ut quantum sit avaritiae malum, intelligatur. Verba autem Balac, et sacrificia Balaam alius exponat; ego enim in eis laborare non curo. Sola ergo exponamus, quae prophetiae spiritu Balaam dixisse videt
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce popłs ut lȩena consurget.
&e qͣsi leo eriget᷑. Non accubabit
donec deuoret predã. & occisoy
sanguinẽ bibat. Quare omsipi¬
ens balaam totiens dm̃tẽptaᷤ quẽ
tu ipse nec mentiri. nec mutars
debuerat qd̃ semel dixit. cuius
uoluntas nec sacrificiis. nec
locorũ mutatione mutat᷑. Un¬
de manifestũ ẽ. quia ñ sponte
nedictionẽ prohibere ñ uales.
Doles quia ñ ẽ ydolũ imacob.
ideoq tuo nefando confilio ac¬
tũ ẽ: ut postea sacrificarent.
beephegor. Dñs eduxit eum¬

Expanded text:
 ut leaena consurget, et quasi leo erigetur. Non accubabit donec devoret praedam, et occisorum sanguinem bibat. » Quare, o insipiens 189 Balaam, toties Deum tentas, quem tu ipse nec mentiri, nec mutari,debuerat, quod semel dixit, cujus voluntas nec sacrificii, nec locorum mutatione mutatur; unde manifestum est, quia non sponte nedictionem prohibere non vales. Doles, quia non est idolum in Jacob; ideoque nefando tuo consilio factum est ut postea sacrificarent Beelphegor. D
Abbreviated transcription (Latin):
a imocerotis. qm̃ singlari om̃i¬
potentia omia suꝑat. sicut hoc
immal uno cornu quicquid in¬
uadit prosternit. Et quãuis ñ
st mͦ idolũ in iacob: suo tamen
t̃pore dicet᷑ de illo. qd̃ aurcos
negenteos ligneosq oꝑatus sit.
lege ꝓpħas. & hoc eos de isrł dixis¬
semuemes. Leoni aut̃ hic po¬
pls cõꝑat᷑ & predã deuorasse.
sanguinẽq bibisse refert᷑. quod
qui ñ intelligit. & hos & regũ
e machabeorũ libros legat. in
quib quã multũ sanguinis
fuderit inueniet.
rabola ait. Dixit balaam filius
beoi. dixit homo cuius obtura¬
tusest ocłs. dixit auditor sermo¬

Expanded text:
inocerotis, quoniam singulari omnipotentia omnia superat, sicut et hoc animal uno cornu quidquid invadit, prosternit. Et quamvis modo non sit idolum in Jacob, suo tamen tempore dicetur de illo, quod aureos, argenteos, ligneosque deos operatus sit. Lege prophetas, et hoc de Israel dixisse invenies. Leoni autem hic populus comparatur, et praedam devorasse, sanguinemque bibisse refertur, quod qui non intelligit, et hos, et regum, et Machabaeorum libros legat, in quibus quam multum sanguinis fuderit, inveniet.rabola ait. Dixit Balaam filius Beor. Dixit homo cujus obturatus est oculus. Dixit auditor sermo
Abbreviated transcription (Latin):
bo eraquã. Tunc cecinit isrł car¬
men istud. Ascendat puteus con¬
umabant. Puteus quẽ foderunt
hrincipes. & parauert̃ duces mł¬
itudinis in datore legis & inba-¬
culis suis. Iste eñputeus. nouũ
ustamentũ est. quẽ eccłie prin¬
cipes apłi uidelicet & doctores. in

Expanded text:
bo ei aquam. Tunc cecinit Israel carbo ei aquam. Tunc cecinit Israel carmen istud: Ascendat puteus; canite ei. Puteus quem foderunt principes, et paraverunt duces multitudinis in datore legis, et in baculis suis. » Iste puteus Novum Testamentum est, quem Ecclesiae principes, apostoli videlicet et doctores in
Abbreviated transcription (Latin):
exaltatus ẽ in ligno salutis: ut il¬
lũ deiceret. qui prius in lignum
concupiscentiȩ ascenderat.
enit deinde ppłs contra¬
dens moabitas & amorreos. Un¬
de dr̃ inlibro bellorũ dñi. Sicit
fecit inmari rubro: sic faciet in
torrentib arnon. Scopulr cor
rentiũ melinati sunt ut requies¬
cerent marnon. & recõberent
infinib moabitarũ. hoc inquis
scriptũ erat in libro bellorũ dñ.
as dinicante uictores extiterunt:
sicetiã uincerent intorrentib ar¬
non.Amorreos aut̃ quia duri
grant & fortes. metaforice scopuloᷤ
uocat. His tam̃ uictis & humilia¬
us. ineorũ finib. requieuerunt fi¬
li isrł. idẽ infra ipsos t̃minos
amorreorũ & moabitarũ. Prece¬
pat eñi dñs filiis isrł. ne tangerẽt
filios moab & arnon. quia fuerãt
filii loth. Similit̃ aut̃ nec filios
csau quihabitabant inseyr. &
dom. Exeo aut̃ loco apparuit pu¬
ttus. suꝑ quo locutus est dñs ad
moysen. Congrega popłm. & da¬

Expanded text:
exaltatus est in lignum salutis, ut ilexaltatus est in lignum salutis, ut illum dejiceret qui prius in lignum concupiscentiae ascenderat. Venit deinde pdens Moabitas et Amorreos unde dicitur in libro bellorum Domini sicut fecit in mari Rubro sic faciet in torrentibus Arnon scopuli torum inclinati sunt, ut requiescerent in Ar et recumberent in finibus Moabitarum. » Hoc, inquit, scriptum erat in libro bellorum Domineis dimicante, victores exstiterunt, sic et vincerent in torrentibus Arnon. Amorrhaeos autem, quia duri erant et fortes, metaphorice scopulos vocat. His tamen victis et humiliatis, in eorum finibus requieverunt filii Israel, id est infra ipsos fines Amorrhaeorum et Moabitarum. Praeceperat enim Dominus filiis Israel, ne tangerent filios Moab et Amor, qui fuerant filii Loth. Similiter autem nec filios Esaan, qui habitabant in Seir et Edom. « Ex eo autem loco apparuit puteus, super quo locutus est Dominus ad Moysen: Congrega populum, et da
Abbreviated transcription (Latin):
lam itinere & labore
fatigatus. murmurauerit con¬
tra moysen. Unde & dñs misit
ineos ignitos serpentes. qui eos
oceidebant. Mauitq moyses
pro eis.Cui precepit dñs ut
serpentẽ ȩneũ faceret. quẽ ꝑcus¬
si aspicientes sanarent᷑. Dehoc
eñĩ serpente dñs ait. Sicut mo¬
yses exaltauit serpentẽ indeser¬
co. ita exaltari oportet filium
hominis. ut om̃is qui credit
millũ ñ pereat. s habeat uitã
eternã. Aspicere gͥ serpentem
hoc ẽ credẽ inxpm. Igniti aut̃
nequiores igne ce furore crudeli¬
tatis omnia suꝑant. & isti qͥ de
corũ animas ꝑdunt: &. contra
eos maxime possũt. qui contra
xp̃m̃ murmurare. eiq male u¬
uendo detrahere ñcessant. Qui
gͥ abhis serpentib ꝑcussi fueriit.
currant ñ ad serpentẽ. s adsimiui.¬
tudinẽ serpentis. currant ad eum
qui iniquitatẽ ñ fecit. & tamen
int̃ iniquos deputatusẽ. Qui
insimilitudine carnis peccati
apparuit. ut de peccato dãpna¬
ret peccatũ incarne. Qui nunc

Expanded text:
jam itinere et labore fatigatus murmuravit contra Moysen. Unde et Dominus misit in eos ignitos serpentes, qui eos occidebant. Oravitque Moyses pro eis. Cui praecepit Dominus ut serpentem aeneum faceret, quem percussi aspicientes sanarentur. De hoc enim serpente Dominus ait: « Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam . » Aspice ergo serpentem, id est crede in Christum. Igniti autemtibus nequiores, igne et furore credulitatis omnia superant, et isti quidem eorum animas perdunt, et contra eos maxime possunt, qui contra Christum murmurare eique male vivendo detrahere non cessant. Qui ergo ab his serpentibus percussi fuerint, currant non ad serpentem, 188 sed ad similitudinem serpentis, currant ad eum, qui iniquitatem non fecit, et tamen inter iniquos deputatus est: « Qui in similitudinem carnis peccati apparuit, ut de peccato damnaret peccatum in carne : » qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
sui cellario condidert̃. Bene aũ
dicit᷑. ex om̃ib quȩ nascuntur
eo tempore. qm̃ & si prius littera
nata fuisset. licterȩ tam̃ intelli¬
gentia spũalis hoc cẽpore nata
est. De hac aut̃ decima uiuunt
leuitȩ.De hac decima uiuit cle¬
ricorũ ordo. de hac comedt̃ et
saturant̃. quicũq cibis spũali¬
bus delectant᷑. Hanc peregrini
idẽ gentiles ad fidẽ uenientes.
hanc pupilli & uiduȩ. nequis¬
simũ patrẽ et maritũ diabolũ
fugientes suscipiunt. Sũt igitur
duȩ decimȩ. duȩ decẽ manda

Expanded text:
sui cellario condiderunt. Bene autem dicitur ex omnibus, quae nascuntur eo tempore, quia et si prius littera nata fuisset, litterae tamen intelligentia spiritualis hoc tempore nata est. De hac autem decima vivunt levitae, de hac decima vivit clericorum ordo, de hac comedunt et saturantur quicunque cibis spiritualibus delectantur. Hanc peregrini, id est gentiles ad fidem venientes; hanc pupilli et viduae, nequissimum patrem et maritum diabolum deserentes, suscipiunt. Sint ergo duae decimae,
Abbreviated transcription (Latin):
o. Decẽ eñ uerba legis sunt: qͣͦ¬
prius quidẽ iudei adlitterã in¬
talligentes. & obseruantes. unã
aecunã dabant. Ueniente autẽ
itrcio anno. idẽ. tercio scłorum
tempore. iam alia decima datur.
quia eadẽ decẽ uerba spũaliter
intelligunt᷑. Tria eñi sunt tẽ¬
pora. primũ eñi antelegẽ. scdm¬

Expanded text:
o; decem enim sunt verba legis, quae prius quidem Judaei ad litteram intelligentes, observantes, unam decimam dabant. Veniente autem tertio anno, id est tertio saeculorum tempore, jam alia decima datur, quo eadem decem verba spiritualiter intelliguntur. Tria enim sunt tempora: Primum ante lege
Abbreviated transcription (Latin):
qui intra portas tuas sunt. st
comedent & saturabunt᷑. ut
benedicat tibi dñs ds̃. in cunc¬
tis oꝑib manuũ tuarũ quȩ
feceris. Multa eñĩ moyses in
suꝑiorib libris dedecimis lo¬
cutus est. nunc aut̃ aliã deci¬
mã introducit. quȩ ualde dis¬
nor ceteris ẽẽ uidet᷑. ꝑhanc eñi

Expanded text:
tas sunt, et comedent, et saturabuntur, ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in cunctis operibus manuum tuarum quae feceris. » Multa enim Moyses in superioribus libris de decimis locutus est; nunc autem aliam decimam introducit, quae valde dignior caeteris esse videtur. Per hanc eni
Abbreviated transcription (Latin):
am decimã ex om̃ibus
quȩ nascunt᷑ tibi eo tempore:
& repone intra ianuas tuas.
uenientq leuites qͥ aliã ñ ha¬
bent possessionẽ tecũ. & pere

Expanded text:
am decimam ex omnibus quae nascuntur tibi eo tempore, et repones intra januas tuas, venietque Levites, qui aliam non habet possessionem tecum, et pere
Abbreviated transcription (Latin):
ne dñi adipem qui oꝑit uita¬
lia & quicquid pinguedims
intrinsecus est. Duos renes cũ
adipe quo tegunt᷑ ilia: & reci¬
culũ iecoris. cũ renunculis. Ad¬
olebitq ea suꝑ altare inholo¬
caustũ. lignis igne supposito.
in oblationẽ suauissumi odo¬

Expanded text:
 « adipem qui operit vitalia, et quidquid pinguedinis intrinsecus est, duos renes cum adipe quo teguntur illa, et reticulum jecoris, cum renunculis, adolebuntque ea super altare in holocaustum lignis igne supposito in oblationem suavissimi odo
Abbreviated transcription (Latin):
estis: & uita ur̃a abscondita
est cũ xp̃o indeo. S quare
peccata nr̃a suꝑ altare fundt̃.
nisi ut igne consumantur.
semꝑq inmemona habean¬
tur: Quomodo aut̃ adipẽ. uen
omnẽq pinguedinẽ sacerdo¬
tes offerant: suꝑius dictumẽ.¬

Expanded text:
estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . » Sed quare peccata nostra super altare fundunt, nisi ut igne consumantur, semperque in memoria habeantur? quomodo autem adipem, renes omnemque pinguedinem sacerdotes offerant, superius dictum
Abbreviated transcription (Latin):
dis nr̃i altari accensa fucrint.
omnem no cuiam pinguedinem
i agirum obtulerit
coram dño. ponet manũ
suꝑ caput uictime sue. que in¬
molabitur inuestibulo taber¬
nacłi testimonii. fundentq filii
aaron sanguinem eł. suꝑ altaris

Expanded text:
dis nostri altari accensa fuerint, omnem nocivam pinguedinem i agnum obtulerit coram Domino ponet manum super caput victimae suae quae immolabitur in vestibulo tabernaculi testimonii fundentque filii Aaron sanguinem eius per altaris
Abbreviated transcription (Latin):
uenistis ad tabernaculum.
ibi uos expectant filii aaron.
ibi uos expectant pontisices¬
& sacerdotes insuũ collegum
uos recipere cupientes. uos pu¬
rificare uos consecrare. uosde
Undentq filii aaronsa¬

Expanded text:
ei tabernaculum; ibi enim vos exspectant filii Aaron, ibi vos exspectant praelati et sacerdotes in suum collegium vos recipere cupientes, vos purificare, vos consecrare, vos ndentque filii Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
lata offerat. Audite hoc qui ad
sacros ordines acceditis:audite
qui uos ipsos ad seruiendũ deo
offertis. Si innaculati estis. acce
nũ suꝑ caput uictimȩ ur̃e: repͥ

Expanded text:
laborant. Audite ergo hoc, qui ad sacros ordines acceditis. Audite qui vos ipsos ad serviendum Deo offertis. Si enim immaculati estis, secure num super caput
Abbreviated transcription (Latin):
Qui em̃i ea diligent̃ discutit:
sed insimile tenuitatẽ conte¬
diabolo abrenuntiantes. uir
thuris similitudinẽ habent.
Post quã aũt sue fidei oblatio¬
nẽ dño cathecumini obtule¬
rint: restat ut sacerdos eas do¬
ceat. & maiora intelligere faci¬
at. Accipiat gͥ partẽ fractifi

Expanded text:
qui enim ea diligenter discutit, sed in similae tenuitatem conteunt, quando diabolo abrenuntiantes, virtthuris similitudinem habent. Postquam autem hanc suae fidei oblationem Domino catechumeni obtulerint, restat ut sacerdos eos doceat, et majora intelligere faciat. Accipiat ergo partem farris
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Nisi credideritis ñ intel¬
ligetis. Et isti quidẽ primi¬
tias frugũ suarũ. idẽ prima
fidei rudimenta ñ quidẽ de
frumento & solido cibo. sed
de spicis adhuc uirentib du
offerunt: quando ea quȩ sa¬
cerdotibus illis dicunt᷑. & si
ñ intelligant. credere tamen

Expanded text:
a: « Nisi credideritis, non permanebitis . » Et isti quidem primitias frugum suarum, id est prima fidei rudimenta, non quidem de frumento et solido cibo, sed de spicis adhuc virentibus Domino offerunt, quando ea, quae a sacerdotibus illis dicuntur, etsi non intelligant, credere tamen
Abbreviated transcription (Latin):
no innocentẽ aliquẽ & simpli¬
cem: incapra uͦ. peccadores in¬
telligimus. Siue gͥ bouẽ. siue
agnũ. siue capr̃a aliquis offerat.
ponat manũ suꝑ caput uicti¬
affligat. Hoc aut̃ iuxta taber¬
ge sunt: nullũ eis sacrificium.
nulla abstinentia. nulla car¬
nis maceratio ꝓdest. Ideoq
omnis hostia ad tabernacu¬
Ergo filii aaron nos occidunt.

Expanded text:
et simplicem; per capram vero peccatorem intelligimus. Sive igitur bovem, sive agnum, sive capram aliquis offerat, ponat manum suam super caput victiimmolet. Hoc autem juxta tabercedet, nullum ei sacrificium, 131 nulla abstinentia, nulla carnis maceratio prodest: ideoque, omnis hostia ad tabernacuii Aaron nos occidu
Abbreviated transcription (Latin):
d si hostia pacificorum
fuerit oblatio eius. & de
bubus uoluerit offerre: mas¬
culũ uel feminã inmaculatã
offeret corã dnõ. Ponetq manꝰ
suꝑ caput uictimȩ suȩ: quȩ
immolabit᷑ in introitu taber¬

Expanded text:
d si hostia pacificorum fuerit ejus oblatio, et de bobus voluerit offerre, marem, sive feminam immaculata offeret coram Domino, ponetque manus super caput victimae suae, quae immolabitur in introitu taber
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur.¶ Et gad ait. Bene¬
dictus in latitudine ga̾d: quasi
leo requieuit. cȩpitq brachiũ
et uerticem. & uidit principatum
suum. qd̾ ĩ parte sua doctoreẽt re¬
positus. Qui fuit cũ principibus
popłi. &e fecit iusticias dñi. & iudi¬
cium suũ cũ isrł. Hunc aut̃ et ia¬
cob benedicens ait. Gad accinctꝰ
preliabit᷑ ante eum. Quid igit᷑
ꝑgad nisi apłos intelligimus. qui
gladio sp̃s accincti ĩ pͥmaacie
bella gesserunt: Isti aut̃ latitu¬
dine benedicunt᷑. siue quia ca
predicare raictunt̃. Inomnem¬
em̃ terrã exiuit sonus eorũ. Et
isti quidẽ quãuis aplurib ini¬
micis undiq inuadant᷑. securi
tamen ut leo requiescunt. Be
quo scriptũ est. Leo fortissimus
bestiarũ. ad nullius cimebit
occursũ. Ceperunt aut̃ brachi¬
um et uerticẽ. omnẽ uidelicet
mundi fortitudinẽ. et sublimi¬
catẽ sibi subiugantes. Ipsi enĩ
romã quȩ mundi caput est.
suꝑ auerunt: ipsi eius brachia.
idest imꝑatores et principes.

Expanded text:
arenarum. Et Gad ait: Benedictus in latitudine Gad: quasi leo requievit, cepitque brachtum et verticem. Et vidit principatum suum, quod in parte sua doctor esset repositus: qui fuit cum principibus populi, et fecit justitias Domicium suum cum Israel. » Hunc et Jacob benedicens ait: « Gad accinctus praeliabitur ante eum. » Quid per Gad nisi apostolos intelligimus? Qui gladio accincti spiritus, prima acie bella gesserunt. Isti autem in latitudine benedicuntur, sive quia in praedicare mittuntur. « In omnem terram exivit sonus eorum . » Et isti quidem quamvis a pluribus inimicis undique invadantur, securi tamen ut leo requiescunt, de quo scriptum est: « Leo fortissimus bestiarum ad nullius pavebit occursum . » Ceperunt autem brachium et verticem, omnem videlicet mundi fortitudinem et sublimitatem sibi subjugantes. Ipsi enim Romam, quae mundi caput est, superaverunt, ipsi ejus brachia, id est imperatores et principes
Abbreviated transcription (Latin):
domum dei iacob. Hoc eñi faci¬
unt. quando ad fidem et eccliam
popłos inuitant. Et ibi quidem ĩ¬
molant uictimas iusticiȩ. idest
sacrificium laudis ce iubilationiᷤᷤ.
Suggunt aut̃ inundationem
maris. quasi lac. siue quia mun¬
di huius iniurias et aduersitateᷤᷤ
pro deo libenter ferunt.siue qͥa
legis huius doctrinam quȩ aliis
amara. et inpotabilis eẽ uidet᷑.
spũali intelligentia quasi lac bi¬
bere gaudent. De qua et subdi¬
tur. et chesauros abscondidos ha¬
renarum. Sicut enĩ aurũ ĩ ha¬
rena. ita et spũalis indelligentia¬

Expanded text:
domum Dei Jacob . » Hoc enim facidomum Dei Jacob . » Hoc enim faciunt, quando ad fidem, et ad Ecclesiam gentes invitant. Et ibi quidem immolant victimas justitiae, id est sacrificium laudis et oblationis. Sugunt autem inundationes maris, quasi lac, sive quia mundi injurias et adversitates pro Deo libenter ferunt, sive quia legis hujus doctrinam, quae aliis amara et impotabilis esse videtur, spirituali intelligentia, quasi lac bibere gaudent. De qua subditur: « Et thesauros absconditos arenarum. » Sicut aurum in arena, ita et sp
Abbreviated transcription (Latin):
fructificans. alt̾̃ obliuio int̾pretat᷑.
Quȩ utraq satis cũuenient̃ conue¬
niunt scĩs. qui et bona fructificant
&e iniuriarũ suarũ omniũ obliuis.¬
cuntur.
t rabulon ait. Letareta¬
bulon ĩ exitu tuo. & ysa¬
char ĩ tabernaculis tuis. Popłos ad
montẽ uocabunt. ibi ĩmolabunt
uictimas iusticiȩ. Qui inundatio¬
nem maris. quasi lac suggent. et
chesauros absconditos harenarũ.
ysachar qui asinus fortis alibi uo¬
cat᷑. nisi sc̃ẽ eccłiȩ doctores significan¬
cur. Isti enĩ quasi curres. & forte
isti quasifortes asini aliorũ onera
ferunt. Letatur gͥ ⁊abulon ĩ exitu
suo. quia sentiens se dei fortitudine¬
cẽ munitũ. securus ad pugnam exit
contra hostes. ex quibus magnis
& ysachar ĩ tabernaculis suis. nul¬
lopre lȩtitia pondere pregrauatus.
cũ tot cotidie deo animas offerat.
Uocant autem popłos admontẽ:
dicentes cũpropħa. Uenite as¬
cendamus ĩ montem dñi. et ad

Expanded text:
fructificans, alter oblivio interpretatur. fructificans, alter oblivio interpretatur. Quae utraque satis convenienter conveniunt sanctis, qui et bona fructificant, et injuriarum suarum omnium obliviscuntur. « Et Zabulon ait: Laetare Zabulon in exitu tuo, et Issachar in tabernaculis tuis. Populos ad montem vocabunt. Ibi immolabunt victimas justitiae. Qui inundationem maris, quasi lac sugent, et thesauros absconditos arenarum. r Issachar, qui asinus fortis alibi vocatur, nisi sancti Ecclesiae doctores significantur? Isti enim, quasi turres, ineIsti, quasi fortes asini, aliorum onera ferunt. Laetatur igitur Zabulon in exitu suo, quia sentiens se Dei fortitudine munitum, securus ad pugnam exit contra hostes, ex quibus magnis Issachar in tabernaculis suis, nullo prae laetitiae pondere gravatus, cum tot quotidie animas offerat Deo. Vocant autem populum ad montem, dicentes cum propheta: « Venite, ascendamus ad montem Domini, et ad