comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
labiis suis. immo. eũ male tractaretur.
ñ aꝑuit os suũ: ⁊ sicut oiuis. sicut agnus
coram tondente se. obmutuit. Dignus
gͦ. qui ppłm introduce̾t. in uerã reꝓmissi¬
onis t̾ram.xxxi.¬
ultũ e. qͦd de scͥpturis admota clarifi¬
cat lucerna u̾bi huiꝰ ꝓpħici. ⁊ requi¬
escet suꝑ eum sp̃c d̾nĩ: s in eiusmodi diutiꝰ
immorari p̃sentis ñ ẽ ꝓpositi. Heruntñ ut
ꝓposita si militudo decentiꝰ explicet᷑ hoc so¬
lum adhuc dicere libet: quia sicut ꝯtigit
suꝑbis illis ꝯtra quos. indeserto ut iam dietũ
ẽ uirga fioruit. ut noua ⁊ insolita ꝑditione
ꝑirent᷑ ita ꝯtigit excelsif ⁊ sublunib illis.
quoꝵ temporibꝰ egressa ẽ. uirga de radice ies¬
se: ⁊ flos de radice eiꝰ ascendit: ut dissimil
casu caderent: ⁊ inintĩtu suo. dissimiles ce¬
t̾is hominibꝰ qͥc̃q bello inti̾ erunt. existe̾nt:
Testatur hoc iosephus: qͥ miserabile illoꝵ

Expanded text:
labiis suis, immo cum male tractaretur, labiis suis, immo cum male tractaretur, non aperuit os suum et sicut ovis, sicut agnus coram tondente se obmutuit, – dignus ergo qui populum introduceret in veram repromissionis terram.ultum est quod de scripturis admota clarificat lucerna verbi huius prophetici: Et requiescet super eum spiritus domini; sed in eiusmodi diutius immorari presentis non est propositi. Verumtamen ut proposita similitudo decentius explicetur, hoc solum adhuc dicere libet, quia sicut contigit superbis illis, contra quos in deserto ut iam dictum est virga floruit, ut nova et insolita perditione perirent, ita contigit excelsis et sublimibus illis, quorum temporibus egressa est virga de radice lesse et flos de radice eius ascendit, ut dissimili casu caderent et in interitu suo dissimiles ceteris hominibus, quicumque bello interierunt, existerent. Testatur hoc Iosephus, qui miserabile illorum
Abbreviated transcription (Latin):
scił.iam dictũ speciosũ regẽ pariens. suꝑbiã
diaboli ꝑcussit̾. suꝑbis culpam de toto ge¬
ne̾ humano correxit: ⁊ iram di quȩ ꝓinde
suꝑuenerat au̾tit placatũq dm̃ nobꝰ red¬
didit᷑. Itaq suꝑ hunc florem requiescet ait.
tuã dñe: ⁊ auertes abira indignationis tus
Nunquã enĩte inquietabit flos iste. Mitis
quippe e᷑:⁊ humilis corde. Et moyses qͥdem.
mittissimꝰ erat suꝑ om̃s homines qͥ mora¬
bant᷑ interrã s ñ ita ut hic. ñ ita semꝑ. ñ
ita impassibilit᷑. Nexatus enĩ et exacerbatus.
distuixit in labiis suis: distrixit. ⁊ dnm ñ
głificauit ad aquas contradictionis. loquen¬
do ꝯisicut mitis: ialit̃. quã uoluisset audire
sp̃e dni: quia locutus ẽ. uerba meredulica¬
tis. Propt̾ea dñs ad moysen ⁊ aaron:. ñ in¬
troducetis ait ppłos istos. in t̾ram. ꝓ qua ui¬
iaui patrib eorũ. Iste. ñ quã distinxit in

Expanded text:
scilicet iam dictum speciosum regem pariens superbiam scilicet iam dictum speciosum regem pariens superbiam diaboli percussit, superbię culpam de toto genere humano correxit et iram dei, quę proinde supervenerat, avertit placatumque deum nobis reddidit. Itaque super hunc florem requiescet, ait,tuam, domine, et avertes ab ira indignitatis tuę. Numquam enim te inquietabit flos iste. Mitis quippe est et humilis corde. Et Moyses quidem mitissimus erat super omnes homines, qui morabantur in terra, sed non ita ut hic, non ita semper, non ita impassibiliter. Vexatus enim et exacerbatus distinxit in labiis suis, distinxit et dominum non glorificavit ad aquas contradictionis, loquendo non sicut mitis et aliter quam voluisset audire spiritus domini, quia locutus est verba incredulitatis. Propterea dominus ad Moysen et Aaron: Non introducetis, ait, populus istos in terram, pro qua iuravi patribus eorum. Iste numquam distinxit in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dũ inuchitur contra suꝑbiam assui: excel¬
si inquit statura succidentur. ⁊ sublimes hu¬
miliabunt᷑. ⁊ subu̾tentur condensa saltus
ferro. ⁊ libanꝰ eũ excelsis cadet: ⁊ subaudire
libet. sicut succisi uł humiliati sunt. sicut
subũsi sunt. ⁊cecidert̃ chore. dathaniatq
abẏron.⁊ ꝯplices coꝵ: statĩq subiungit:
negredietur uirga de radice iessẽ:⁊ flos de
sicut a sceudit flos de uirga aaron:. ⁊ sicut
requieuit. ids̾ ab pła sua cessauit ⁊ placatus
ẽ. sp̃ẽ dniꝰ quem exacerbauerant murmu¬
gitur. sed̾m illam similitudinẽ intelligen¬
dũ ẽ qͥd ait: ⁊ requiescet suꝑ eũ sp̃c dñ.
Nam ibi qͥdem aliquanta fuit similitu¬
do. hic aũ. res ẽmulto amplior. Ibi uirga
insensibilis. flores ⁊ folia. supͣ naturs usum
ꝓducens atq nuces. querelas paucoꝵ rebel¬
lium cessare fecit. hic uirga sensibilis. uyr¬
ga. idẽ. uirgo. siue uterus uirginalis. florẽ.

Expanded text:
qui dum invehitur contra superbiam Assur: Excelqui dum invehitur contra superbiam Assur: Excelsi, inquit, statura succidentur et sublimes humiliabuntur et subvertentur condensa saltus ferro et libanus cum excelsis cadet; et subaudire licet: sicut succisi vel humiliati sunt, sicut subversi sunt et ceciderunt Chore, Dathan atque Abiron et complices eorum; statimque subiungit: Et egredietur virga de radice Iesse et flos de sicut ascendit flos de virga Aaron, et sicut requievit, id est ab ira sua cessavit, et placatus est Spiritus Domini, quem exacerbaverant murmugitur secundum illam similitudinem intelligendum est, quod ait: Et requiescet super eum spiritus Nam ibi quidem aliquanta fuit similitudo, hic autem res est multo amplior. Ibi virga insensibilis flores et folia supra naturę usum producens atque nuces, id est querelas paucorum rebellium cessare fecit; hic virga sensibilis, virga id est virgo sive uterus virginalis, florem
Abbreviated transcription (Latin):
unde : ꝓpt̃ execrabius suꝑbiş malum. ñ cõ¬
sucta homiñ morte. interiert̃: s nouã rem fe
ei añs. ut aperiens t̾ra os suũ deglutiret eos:
descendert̃q uiuentes in infermĩ. quia blas¬
phemauert᷑ dnm̃. Prece̾a ignis egressus adño.
int̾ferit ducentos quinquaginata uiros. qͥ
offerebant incensum. Deinde loquere ait
dñs ad filios isrł. ⁊ accipe ab eis uirgas singłas.
peognationes suas: a eunctis pͥncipib tͥbuũ.
uirgas duodecim: unuiscinꝰq nom̃ suꝑ¬
seͥbes uirgȩ sus: si om̃ aũ aaronꝰ erit intribu
leui. Quem ex his elegero germinabit uir¬
ga eiꝰ i cohbebo ame querimonias filioꝵ isrł:
i cetã. factũ illud in lege. qͦd germinauit uir¬
ga aaron.⁊ turgentib geminis eruꝑunt flo¬
res ci eũ foliis fructufratq ita cessauit suꝑ¬
bia de sacerdotio conflictantiũ:. illudinquã
factũ in lege. confer cũ isto uaticinio ꝓpħs ⁊

Expanded text:
unde et propter exsecrabilis superbię malum non conunde et propter exsecrabilis superbię malum non consueta hominum morte interierunt, sed novam rem fecit dominus, ut aperiens terra os suum deglutiret eos descenderuntque viventes in infernum, quia blasphemaverunt dominum. Preterea ignis egressus a domino interfecit ducentos quinquaginta viros, qui offerebant incensum. Deinde: Loquere, ait dominus, ad filios Israel et accipe ab eis virgas singulas per cognationes suas a cunctis principibus tribuum virgas duodecim et uniuscuiusque nomen superscribes virgę suę. Nomen autem Aaron erit in tribu Levi. Quem ex his elegero, germinabit virga eius, et cohibebo a me querimonias filiorum Israel et cetera. Factum illud in lege – quod germinavit virga Aaron et turgantibus gemmis eruperunt flores et cum foliis fructus, atque ita cessavit superbia de sacerdotio conflictantium –, illud inquam factum in lege confer cum isto vaticinio prophetę,
Abbreviated transcription (Latin):
Uinum adhuc c̃ eiusdẽ capituli u̾bũ xxxix.
in quo tenem᷑. ne iam ꝓcessũ regis ꝓse¬
quamur: ne iam partũ beatȩ mulieris.
qualit᷑ deuorare uoluĩt draco ille. denarre¬
inꝰ. Quod ẽ. illud u̾bũ: Et requiescet ait.
quuiescet. dicere maluit. Nec dubiũ ẽ qͥn
aliqͥd plus significet: quã si dixisset maneb̾.
Attendam᷑. quia sermo ꝓpħicus ẽ:cui inqͥt
petruis apłs benefacitis attendentes. quas
lucerne lucenti in caliginoso locoł donec dies
elucescat: ⁊ lucifer oriatur in cordib ur̃is.
Ecce locus quidã occurrit. caliginosus qͥdẽ
s ista lucernȩ hiuiꝰ. idẽ. ꝓpħici sermonis flã¬
mula clarũ nob̾ illũ facit: ⁊ tanquã lucifer.
diem intelligentis addiicit. Indeserto. loq̃n¬
te dño ad moysen ut sacerdotio fungeretur
aaron: chore ⁊ dathan. acq abiron. aliiq
ꝓceres synagogs. stetert̃ ad u̾sus moy sen et
aaroniscetit omĩs globus eoꝵ contͣ dnm̃:

Expanded text:
Unum adhuc est eiusdem capituli verbum, Unum adhuc est eiusdem capituli verbum, in quo tenemur, ne iam processum regis prosequamur, ne iam partum beatę mulieris, qualiter devorare voluerit draco ille, denarremus. Quod est illud verbum? Et requiescet, ait,quiescet' dicere maluit. Nec dubium est, quin aliquid plus significet quam si dixisset: 'manebit'. Attendamus quia sermo propheticus est, cui, inquit Petrus apostolus, benefacitis attendentes quasi lucernę lucenti in caliginoso loco, donec dies elucescat et lucifer oriatur in cordibus vestris. Ecce locus quidam occurrit caliginosus quidem, sed ista lucernę huius, id est prophetici sermonis, flammula darum nobis illum facit et tamquam lucifer diem intelligentię adducit. In deserto loquente domino ad Moysen, ut sacerdotio fungeretur Aaron, Chore, Dathan atque Abiron aliique proceres synagogę steterunt adversus Moysen et Aaron; stetit omnis globus eorum contra dominum;
Abbreviated transcription (Latin):
Sagictȩ cuȩ accutȩ. qͥd ẽ nisi tͥ in doctrina.
siue p̃dicatione. scͥpturar̃ semꝑ paratȩ sunt
sententiş: quib ꝯfixa corda illoꝵ. qui fue¬
rant inmici. credunt ⁊ ad quiescunt ue¬
ritati. ⁊ cadunt ad orando te facti amici:
Ergo ꝑtinere hec ad spm̃ scientis. ñ du¬
bium ẽ. Unxitce ds d̾s tuus. oleo leticiȩ:
min. ⁊ ꝯcupiscet rex decorem tuũ: ad eun¬
dem spectat pietatis spm̃. siam regis huiꝰ
ꝯcupiscentia: ñ aliud ẽ. isi pietas. hoc ẽ.
oleum quo unctus ẽ.speciosus iste rex ut
inmultitudine mĩs benedictus adueniret:
lutis et̾ns tricliniũ. Sp̃c̃ timoris dñi. in
ed ñ ẽ. ut timeat: s ut cimeat᷑: i ut circa ip¬
sum religiosa scĩtas: scã ⁊ timorata sit reli¬
giositas. Hiic ꝑtinet illud. Hultũ tuũ de¬
p̃eabunt᷑ om̃s diuites plebis: Adducentur
regi uirgines: afferentur in leticia. ⁊ exulta¬
tionetͣadducent᷑ intemplũ regis: ippłi con¬
fidebuntur tibi in et̾num. ⁊ in scłm scli.

Expanded text:
utę, quid est nisi: Tibi in doctrina sive predicatione semper scripturarum paratę sunt sententię, quibus confixa corda illorum, qui fuerant inimici, credunt et acquiescunt veritati et cadunt adorando te facti amici? Ergo pertinere hęc ad spiritum scientię non dubium est. Unxit te deus, deus tuus, oleo lętitię minus et concupiscet rex decorem tuum ad eundem spectat pietatis spiritum. Nam regis huius concupiscentia non aliud est nisi pietas. Hoc est oleum, quo unctus est speciosus iste rex, ut in multitudine misericordię benedictus adveniret clutis ęternę triclinium. Spiritus timoris domini in eo non est, ut timeat, sed ut timeatur, et ut circa ipsum religiosa sanctitas, sancta et timorata sit religiositas. Huc pertinet illud: Vultum tuum deprecabuntur omnes divites plebis. Adducentur regi virgines, afferentur in lętitia et exsultatione, adducentur in templum regis, et populi confitebuntur tibi in ęternum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłis in corde suo: quia ⁊ fixi sunt sagitis eius
accutis. sagitis dictoꝵ eiꝰ salutiferis. ut dole¬
ant qͥd olim fuert inimiq regis: eũꝙ ado¬
rent cadentes: cadant in facies suas adoran
p̃coniis: ⁊ illoysaiano. ⁊ isto dauitieo:
pͥmũ ꝯtemplari ubet hoc dictũ dĩpats:
lingua mea calamꝰ scͥbs uelocit̾ scͥbentis.
gi: quia sicut lingua carnis adminiftrat
sine litt̾ĩs. ⁊ idiotas. deinceps ꝑitos .⁊ eloqͥn¬
tes facẽ ueniebat: in linguis igneis appara¬
it. Confestim cur ita apparere uolu̾it. se¬
quens effectus indicauit. facti sunt namq
caritate .⁊ zelo bono fortes ac feruidi.ͥ qͦd sig¬
nificauãt ignis. facti sunt eloquentes lin¬
disꝑticio p̃signauit. Cũ gͥ dicit in isto qͥdẽ.
lingua mea calamꝰ sc̾bȩ. uelocit̃ scͥbentis:
ꝑ illũ aũ. ⁊ reqͥescet suꝑ eum sp̃c dñi. sp̃c

Expanded text:
populis in corde suo, quia confixi sunt sagittis eius populis in corde suo, quia confixi sunt sagittis eius acutis, sagittis dictorum eius salutiferis, ut daleant, quod olim fuerunt inimici regis eumque adorant cadentes, cadant in facies suas adorantimoniis, et illo Isaiano, et isto Davidico, primum contemplari libet hoc dictum Dei Patris: « Linqua mea calamus Scribae velociter scribentis .gi, quia, sicut lingua carnis administrat sine litteris et idiotas, deinceps peritos et eloquentes facere veniebat, in linguis igneis apparuit. Confestim cur ita apparere voluerit, sequens effectus indicavit. Facti sunt namque karitate et zelo bono fortes ac fervidi, quod significaverat ignis; facti sunt eloquentes vadispertitio presignavit. Cum igitur dicit in isto quidem: Lingua mea calamus scribę velociter scribentis, per illum autem: Et requiescet super eum spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑsona ipsius d̾i patͥs. E ructauit corme¬
um. u̾bũ bonũ: dico ego oꝑa mea regi. lin¬
gua mea calamꝰ scͥbe. uelocit̾ sẽbentis. Sta¬
tim. ip̃ẽ ꝓpħa. ex sua ꝑsona succinit. Speci¬
osus forma p̃filiis hominũ: diffusa ẽ. gra
in labiis tuis ꝓpt̾ea benedixit te ds in et̾nũ
Accingere gladio tuo suꝑ femur tuum̃ po
tentissime. Specie tua ⁊ pulcͥtudinetua in¬
tende ꝓsꝑȩ. ꝓcede :⁊ regna: ⁊ cetã: Putet se
anima pauꝑcła nunc ad fontẽ sermonis
uenisse: unde haurire possit. qͦd loquatur.
ad grãm floris huiꝰ speciosi ⁊ puleri. ꝓbona
intentione. Magis. delectandi quã docen¬
di intentione. otu qͥc̃q hec legis uł audis.
me existimato immorari: quia dulce ẽ pul¬
chrũ .⁊ pium ẽ ĩ nota replicare atq freq̃n¬
tare deforma speciosi. de specie ⁊ pulcͥtudiẽ
inueritate. in mansuetudine ⁊ iusticia. mi¬
rabilit̾ dextã sua deduicit. cadentib sub ip̃o

Expanded text:
s: Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea regi. Lingua mea calamus scribę velociter scribentis. Statim ipse propheta ex sua persona succinit: Speciosa forma pre filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis, propterea benedixit te deus in eternum. Accingtentissime! Specie tua et pulchritudine tua, intende, prospere procede et regna et cetera. Putet se anima paupercula nunc ad fontem sermonis venisse, unde haurire possit, quid loquatur ad gratiam floris huius speciosi et pulchri pro bona intentione. Magis delectandi quam docendi intentione, o tu, quicumque hęc legis vel audis, me existimato immorari, quia dulce est, pulchrum et pium est etiam nota replicare atque frequentare de forma speciosi, de specie et pulchritudine  quem in veritate, in mansuetudine et iustitia mirabiliter dextera sua deducit. cadentibus sub ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Solent enĩ im̃uilli dicere. Ut qͥd as di
uerbũ. uenit ꝑ semet ipm̃:.⁊ hõ factus ẽ.
obsaluandũ genus humanũ.: cũ hoc idẽ.
fieri potuisset ꝑ alium: Curñ potiꝰ mi¬
sit aliquem legatũ: Cur ñ misit angłin:
siue arehangłm: Ad hecanquã. Hidelic .
quia nulli alii. millimͥ soli nature diui¬
nitatis. hoc fuit unꝙͣ possibile. assumere
qͦd ñ erat. ⁊ manẽ qͦd erat. Et unde hoc illi
possibile: Uideł. quia sola natura uł sub¬
stantia diuinitatis. tanto subtilior ẽ anima
rationali. ut cam penetrare possit. fideliter
Hoc int̾cet̾a. patres catholici sũpserunt: et
scͥpsert̃ ꝓ argum̃to ueritatis contra hereti¬

Expanded text:
Solent enim nonnulli dicere: Ut quid deus, dei Solent enim nonnulli dicere: Ut quid deus, dei verbum, venit per semetipsum et homo factus est ob salvandum genus humanum, cum hoc idem fieri potuisset per alium? cur non potius misit aliquem legatum? cur non misit angelum sive archangelum? Ad haec inquam, videlicet, quia nulli alii, nulli nisi soli naturae divinitatis hoc fuit unquam possibile, assumere quod non erat, et manere quod erat. Et unde illi hoc possibile, videlicet quia natura vel substantia divinitatis tanto subtilior est anima rationali, ut eam penetrare possit. Fideliter hoc inter caetera Patres catholici sumpserunt et scripserunt pro argumento veritatis contra haereti
Abbreviated transcription (Latin):
ces reb ꝯͣ significantur. tanto impares
sint. ut sunt in locutione p̃senti. Ut qͥd
gͥ calit̃ dictũ ẽ: Inmo quomͦ dicẽtur
alit̃ quã dictũ c̃: Ubi uerbã inuenirẽ¬
tur: ad rem sufficientia quȩ intelligitur
Sit quidem in u̾bis defectusis ꝑ eundẽ
defectum. ipãm uocũ minontatẽ si rite
ꝓendit studiosa mens edificatur. In quo
In eo uideł ut animadu̾tat opꝰ qͥd c̃ grande:
s deo ñ difficile. Quis enĩbono plenuse
dulio. fatigat᷑ eructando: Sie nimirũ. as̾
pat᷑ bono plenus u̾bo: ñ laborauit. nature
humanȩ alud inserendo. xxu
sũme bomus. Hoc ẽ qͦd patrib ꝓmi¬
sit: qd iurauit ad abraham: iurauit ad dd̾.
Tanquã sũ iȩ bomis sponte ꝓmisit. spõ¬
te iuirauit: tanquã sũmȩ pot̾ens adim¬
pleuit. Demq sicut sũmȩ bonitatis ẽ.
qͥd hoc facẽ uoluit: ita sũms potentiȩ e.
qd hoc facẽ potuit. Diligent᷑ amĩadũtendũ.

Expanded text:
ces rebus quae significantur tanto impares ces rebus quae significantur tanto impares sint, ut sunt in locutione praesenti. Ut quid igitur taliter dictum est? Immo quomodo diceretur aliter quam dictum est? Ubi verba invenirentur ad rem sufficientia, quę intelligitur? Sit quidem in verbis defectus, sed eundem defectum, ipsam vocum minoritatem, si rite perpendis, studiosa mens ędificat. In quo? In eo videlicet, ut animadvertat opus quidem grande, sed deo non diffdulio fatigatur eructando? Sic nimirum Deus Pater bono plenus verbo non laboravit, humanae naturae illud inserendo. CAPUsumme bonus, hoc est, quod promisit, quod juravit ad Abraham, juravitTamquam summe bonus sponte promisit, sponte iuravit, tamque summe potens adimplevit. Denique sicut summę bonitatis est, quod hoc facere voluit, ita summę potentię est, quod hoc facere potuit. Diligenter animadvertendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ies magna: dictũ aũ ñ ualde mag¬
Inum. rei comparatiõe. Quid enĩ hoc
uictũ eructauit. quid magnificũ ẽ. inter
ñ ẽ. Dicit aliquis opꝰ suumͥ s qͥ audit.
ñ statim ꝯsequitur auditi oꝑis effectũ:
ut faciat similit̃. qͥcqͥd ab illo factumẽ.
At ille qui hec loquitur eructauit cor
meũ u̾bũ bonũ: qͥ ait dico ego oꝑarnca
regiꝰ bonũ illud u̾bum. ipsã boni u̾bi
substantiã tota plenitudine edidit in
uterum uirginis:i regi. idẽ. homini qͣm
formabat de utero eiusdem uirginis. oꝑa
sua sic indidit. ut sit ⁊ ip̃e opifex. sine ar¬
tifex: ñ dissimilis. Magna hec ⁊ mixa p̃¬
dicantur. ꝑ hec duo uerba exigua: eruc
ci notare tropum quẽ dicunt tapynosyn:
qui modꝰ locutionis. humilitas est mag¬
ne rei uelut si mare intendens. dicat gur¬
gitem. si uastũ montẽ: dicat tumulũ. uł
sollem. E qui dẽ ñ ausim in maiestate tantȩ
quã reꝑiri existimo locutionẽ. inqua uo¬

Expanded text:
res magna, dictum autem non valde magres magna, dictum autem non valde magnum rei comparatione. Quid enim hoc dictum « eructavit? » quid magnificum est? Inter non est. Dicit aliquis opus suum, sed qui audit, non statim consequitur auditi operis effectum, ut faciat similiter quidquid ab illo factum est. At ille qui haec loquitur: « Eructavit cor meum verbum bonum, » qui ait, « dico ego opera mea regi, » bonum illud verbum, ipsam boni Verbi substantiam tota plenitudine edidit in uterum Virginis, et regi, id est homini, quem formabat de utero ejusdem Virginis, opera sua sic indidit, ut sit et ipse opifex sive artifex non dissimilis; magna haec et mira praedicantur per haec duo verba exigua: « Eruci vocare tropum, quem dicunt tapinosin, qui modus locutionis humilitas est magnae rei, velut, si mare intendens dicat gurgitem, si vastum montem, dicat tumulum vel collem. Equidem non ausim in majesstate tantae squam reperiri existimo locutionem, in qua vo
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo diuinitatis corporaliter. quãuiᷤ
in hoc tempore. fides xp̃iana sit firma:
⁊ hac assertione ñ indiget᷑. Cũ fide neces¬
saria. delectabile ⁊ utile ẽ. etiã ꝯpetentem
hab̾e scientiã. Nat.ira humana. de uir¬
gineȩ carnis substantia sic ẽ assũpta̾ ue¬
luti m̃branuila munda:⁊ bene accurata.
scͥptorioq oꝑi accõmoda: ⁊ ipsã. lingua
citer. tanquã calamꝰ scͥbȩ totã ꝑsc̃psit:. tota.
ũ̾bi substantia repleuit᷑. nichilq residui
fuit: s totum qͦd erat in corde patris illi
anunȩ inscͥpsit᷑. totã sapiãm. totũq intel¬
lectum di. totũ ꝯsiliũ. totãq fortitudinẽ
ui. totã scientiã. totãq pietatẽ di. ⁊ totum
timorem dñi. ut nichil eẽt qͦd ñ seiret.ͥuch.
qͦd ñ posset. nichil in deo patre. qͦd ñ ha¬
beret humana puieri huiꝰ natura: unde
n dsẽ. hoc intelligimꝰ eẽ. qͦd ait ip̃a ꝑsona
pat̾s: eructauit cormeũ u̾bũ bonu. dico¬
ego oꝑa mea regi.xxiiii.

Expanded text:
plenitudo divinitatis corporaliter , quamvis in hoc tempore, cum fides Christiana sit firma, et haec assertione non indigeat, cum fide necessaria delectabile et utile est etiam competentem habere scientiam. Natura humana de virgineae carnis substantia sic est assumpta velut membranula munda et bene accurata, scriptorioque operi accommoda, et ipsa lingua citer tanquam calamus scribae totam perscripsit, totam Verbi substantiam replevit, nihilque residui fuit, sed totum quod erat in corde Patris, illi animae inscripsit, totamque sapientiam, totumque intellectum dei, totum consilium totamque fortitudinem dei, totam scientiam totamque pietatem dei et totum timorem domini, ut nihil esset, quod non sciret, nihil, quod non posset, nihil in deo patre, quod non haberet humana pueri huius natura, unde et deus est. Hoc intelligimus esse, quod ait ipsa persona patris: Eructavit cor meum ego opera mea regi : »
Abbreviated transcription (Latin):
cinior ẽ. Huic oꝑi: quã fuit illa mat̾ia. neq
uiuens. noq sensibilis. Igitur. illa quidem
ꝑlasmatio. mirabilior: s ista uencrabilior.
cce speciosus forma: ecce poten xxuii¬
tissimus. gladio suo suꝑ femur accineᷤ¬
tus. Agnoscendꝰ ẽ. cuiꝰ uictoriã p̃dicamiis:
cuiꝰ triumphalem currũ laudando subseqͥ
optamꝰ. Oum u̾bum: nunc ⁊ caro. Oum
d̾s: nunc ⁊ homo. S ꝑrciosus inquit for¬
ma. Quid c̃ forma: Diuinitate: Diuinitaᷤᷤ
nãq forma ẽ: forma ñ formatũ. forma carr̃s
mat̾ia. Diuina substantia. sicut antr nos

Expanded text:
cinior est huic operi quam fuit illa materia neque cinior est huic operi quam fuit illa materia neque vivens neque sensibilis. Igitur illa quidem plasmatio mirabilior, sed ista venerabilior.cce speciosus forma, ecce potentissimus gladio suo super femur accinctus. Agnoscendus est, cuius victoriam predicamus, cuius triumphalem currum laudando subsequi optamus. Olim verbum, nunc et caro. Olim deus, nunc et homo. Speciosus, inquit, forma. Quid est forma? Divinitate. Divinitas namque forma est, forma non formatum, forma carens materia. Divina
Abbreviated transcription (Latin):
naturã: qͥ fecit naturam: ꝑ u̾bunromĩa
facta sunt. Si omĩa : ꝓfecto ⁊ natura femi¬
nea. Ergo ne fortior eẽt natura: quã isꝑqͥm
facta ẽ. natura: Nimirũ. rectȩ sapit homo
rationabilis. ut dicat. qi qͥ omĩa fecit :⁊ iꝑã
naturã: ꝯ sequenter omiã uinc̾.⁊ ip̃am na¬
turam. Quod si iudeo uł manicheo magni¬
tudo miracłi ad incredulitatẽ ꝓuenit: qͥd
rogo magis mirũ. id qͦd assũptꝰ uł formatꝰ
ẽ. homo de t̾ra animata ⁊ sensibili: an qͦd
plasinatꝰ ẽ. homo de t̾ra inanimata ⁊ insen¬
sibili: Deniq t̾ram animatã. ⁊ sensibilem.
mariã dixerim: qñ det̾ra ⁊ ip̃a ⁊ nos sum̃
facti: Porro t̾ra de qua pͥmus homo pla̾ma¬
tus ẽ.aanimata sinedubio fuit.⁊ insensibił.
Nonne gͦ plasmatio pͥmi adam. plasmatioẽ
scd̾i mirabilior fuit : s iqͥdẽ matĩa uiuens
⁊ sensibilis. id ẽfemina. quãuis uirgo. uĩ¬

Expanded text:
naturam, qui fecit naturam? Per verbum omnia naturam, qui fecit naturam? Per verbum omnia facta sunt. Si omnia, profecto et natura feminea. Ergone fortior esset natura quam is, per quem facta est natura? Nimirum recte sapit homo rationalis, ut dicat, quia qui omnia fecit et ipsam naturam, consequenter omnia vincit et ipsam naturam. Quod si Iudeo vel Manicheo magnitudo miraculi ad incredulitatem provenit, quid rogo magis mirum id, quod assumptus vel formatus est homo de terra animata et sensibili, an quod plasmatus est homo de terra inanimata et insensibili? Denique terram animatam et sensibilem Mariam dixerim, quoniam de terra et ipsa et nos sumus facti. Porro terra, de qua primus homo plasmatus est, inanimata sine dubio fuit et insensibilis. Nonne ergo plasmatio primi Adam plasmatione secundi mirabilior fuit? Siquidem materia vivens et sensibilis, id est femina quamvis virgo, vi
Abbreviated transcription (Latin):
eins ẽ. anima rationalis. Nisi enĩ d̾s eẽt:
neꝙ humano. neq angłico sp̃ui. capabił
eẽt. Oinde notandũ. qͦd quãuis dicatur
quis plenꝰ demonio: ñ sic implet hominẽ
ille sp̃c ut penetret animã eius: s caũnas
corpons irrepere potͣ qd fac̃ ebrietas si ue
febris: animãq dep̃hensam. in suis sedib
eragitat. atq affligit. Solus ds unus. pat̾
mansionẽ facit. Frustra gͥ dicit. uł que¬
rit qͥs. cur ñ legatum uł angłm miserit:
s ꝑsemet ipm̃ ad saluandum genus huma¬
nũ uenerit d̾s. u̾bũ di: quia uideł naturã
induere humanã ñ potuut nͥ sola nata di.
Unde. sicut bonũ. quia uoluit: ita omĩ potẽ¬
em p̃dicamꝰ. quia potuit.xxui
uid de salua matris nirginitate dicem:¬
ad laudem ipsius: Contra naturam
iudeus inquit. nirgo parere ñ potuit. Nos
lium supra naturã uirgo parere potuit. Nõ
dicimꝰ ꝯtra naturã: quia ñ ẽ. naturs in ni¬
Quȩ ratio ẽ dicẽ qͦd ñ potui̾t qͥcquã supra

Expanded text:
s. Nisi enim deus esset, neque humano neque angelico spiritui capabilis esset. Proinde notandum, quod quamvis dicatur quis plenus demonio, non sic implet hominem ille spiritus, ut penetret animam eius, sed cavernas corporis irrepere potuit, quo ebrietas sive febris animamque deprehensam in suis sedibus exagitat atque affligit. Solus deus unus, patmansionem facit. Frustra igitur dicit vel querit quis, cur non legatum vel angelum miserit, sed per semetipsum ad salvandum genus humanum venerit deus, verbum dei: quia videlicet naturam induere humanam non potuit nisi sola natura dei; unde sicut bonum, quia voluit, ita omnipotentem predicamus, quia potuit. 26. De salva matris virginitatead laudem ipsius? Contra naturam, Iudeus inquit, virgo parere non potuit. Nos lium supra naturam virgo parere potuit. Non dicimus contra naturam, quia naturę Quę ratio est dicere, quod non potuerit quidquam supra
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñ solũmͦ creat᷑a. s etiã creator ẽ. idẽ. ñ
solũmͦ hõ. s etiã dẽ ẽ. e elsitudinẽ iã di¬
abolus ꝑ suꝑbiam ambire p̃sũpsitꝰ dicen¬
do. ascendam & simił ero altissimo. At ille
scił altissimꝰ. tantã p̃sũptionẽ repulit ce
dampnauit. ñ quod eandẽ suã celsitudi¬
nẽ. rapinã arbitraret᷑. cuꝑetꝙ głari soluͦ:
s qd̾ scire creat᷑am ñ posse humilit᷑ susti¬
nere tantȩ felicitatis pondꝰ. nisi creatura
ipsa sic assumeret᷑. ut salua uitate ꝑso¬
nȩ. eẽt etiã creator idẽ ds̃. Res tanta tã
mirabilis. ingenti p̃lio decertata. tandẽ
adeffectũ ꝑuenit: uicto &e ꝯfuso diabolo.
qui ꝑ audacissiã impudentiã semꝑ ni¬
sus ẽ auert̾e ꝓpositũ dei. & hec ẽ. uictoria u̾bi
dei: cuiꝰ p̃dicare triumphũ. p̃sens opus

Expanded text:
eatura, sed etiam creator est, id est non solummodo homo, sed etiam deus est. Celsitudinem illam diabolus per superbiam ambire presumpsit dicendo: Ascendam et similis ero altissimo. At ille scilicet altissimus tantam presumptionem reppulit et damnavit, non quod eandem suam celsitudinem rapinam arbitraretur cuperetque gloriari solus, sed quod sciret creaturam non posse humiliter sustinere tantę felicitatis pondus, nisi creatura ipsa sic assumeretur, ut salva unitate personę esset etiam creator, id est deus. Res tanta tam mirabilis ingenti prelio decertata tandem ad effectum pervenit victo et confuso diabolo, qui per audacissimam impudentiam semper nisus est avertere propositum dei. Et hęc est victoria verbi dei, cu
Abbreviated transcription (Latin):
diti a scłis in d̾o. qͥ omĩa creauit. ut in¬
notescat pͥncipatib &e potestatib in ce¬
lestib ꝑ eccłiam. multiformis sap̃ia dei.
Qͥd erat absconditũ. uł quale erat iud̾
sacram̃tũ. N imirũ ut sũme beniuolentiȩ
largitas. largissima creatoris beniuolenꝰ¬
tia. de inope ce abiecta t̾re mat̾ia. qͦ tẽ sub
aquis latebat. głosam ce angłice clarita¬
ti consimilẽ ederet creat᷑am: ce uni ꝑsonȩ.
ex multitudine eiusdẽ creature suã daret
potestatẽ & honorem. & regnũ: nicħꝙ mi

Expanded text:
eavit, ut innotescat principatibus et potestatibus in celestibus per ecclesiam multiformis sapientia dei. Quid erat absconditum vel quale erat illud sacramentum? Nimirum ut summę betnevolentię largitas, largissima creatoris benevolentia, de inope et abiecta terrę materia, quę tunc sub aquis latebat, gloriosam et angelicę claritati consimilem ederet creaturam et uni personę ex multitudine eiusdem creaturę suam daret potestatem et honore
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum deunid̾sa cõstat electione gen̾is
humani . de om̃ib scĩs siue electis. p̾scitis
atq p̃destinatis. ad cõformitatem imaginis
filii dei: quia maiore gła dei. głosiore trium¬
pho uerbi deinc suscitant᷑. ã duplici morte
animȩ ⁊ corporis. ⁊ redeunt in illam cele¬
stẽ ihersm ciuitatem dei uiuentis: qũã si
nũquã eaptiui inde fuissent abduch: sinũꝗͣ

Expanded text:
nimirum de universa constat electione generis nimirum de universa constat electione generis humani de omnibus sanctis sive electis, prescitis atque predestinatis ad conformitatem imaginis filii dei, quia maiore gloria dei, gloriosiore triumpho verbi dei nunc suscitantur a duplici morte animę et corporis et redeunt in illam cęlestem Iherusalem civitatem dei viventis, quam si numquam captivi in de fuissent abducti, si nu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ẽ iniherłm: quia mirabile hoc egit. ut
p̃dam quam leena tulerat. ursus domum
reportaret: id ẽ ut captiuos. quos nabucho¬
donosor. rex babylonis. de iherłm adduxe¬
rat. ⁊ uasa dñi q̃ asportauerat. fialas aure¬
as. ⁊ fialas argenteas. sciphos aureos. et sci¬
phos argenteos. ⁊ uasa alia. uasa aurea. et
argentea. quinq milia quadringenta. uni¬
uersa hec redderet: hnc ꝑsarum ⁊ medoꝵ rex
& remitteret in iherłm. Nunqͥd minꝰ głe
minꝰ uirtutis dei ꝑ hoc factum illurit: quã
si custoditum fuisset celitꝰ templum. ut
ñ spoliaret᷑. siue incenderet᷑ a babyloniis:
Immo plus habet honoris. ⁊ plus experimẽ¬
ti: ad cognoscendam potentiam. atq ꝓui¬
dentiam ueri dei. Siẽ plus habet ammi¬
rationis. mortuum restaurasse hominẽ.
quam custodisse ne ꝑuneret᷑. ita plus ht̃
miraculi. talit̃ reparasse statum gentis et
loci. quã defendisse ut ñ destitueret᷑. Sic

Expanded text:
qui est in Iherusalem, quia mirabile hoc egit, ut qui est in Iherusalem, quia mirabile hoc egit, ut predam, quam leęna tulerat, ursus domum reportaret, id est ut captivos, quos Nabuchodonosor rex Babylonis de Iherusalem abduxerat et vasa domini, quę asportaverat, fialas aureas et phyalas argenteas, sciphos aureos et sciphos argenteos et vasa alia, vasa aurea et argentea quinque milia quadringenta, universa hęc redderet hic Persarum et Medorum rex et remitteret in Iherusalem. Numquid minus glorie, minus virtutis dei per hoc factum illuxit, quam si custoditum fuisset cęlitus templum, ut non spoliaretur sive incenderetur a Babyloniis? Immo plus habet honoris et plus experimenti ad cognoscendam potentiam atque providentiam veri dei. Sicut plus habet admirationis mortuum restaurasse hominem quam custodisse, ne perimeretur, ita plus habet miraculi taliter reparasse statum gentis et loci quam defendisse, ut non destitueretur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpitiatio ⁊ cet̾a. Iste legitiinꝰ ẽ ordo confes¬
sionis. quemq inpͥncipio accusare se ip̃m
demnde iustificare dm̃. ꝙ ab ipso querere
remissionem peccatoꝵ. At illi hoĩes scħ.
qualium hic unꝰ extitit: mnqͥd ad eiꝰ modi
confessionẽ descend̾e dignati sũt: Immo
direrunt᷑ lĩguã nr̃am magificabimus:
labia nr̃a a nobis sunt. Quis nr̃ dñs est :
Om̃s suꝑbi ⁊ circa animȩ eausam ꝓrsus indo¬
mit aut ipsi ꝓdiis habere uoluerunt᷑. aut
talib seruire diis quoꝵ ñ ẽ. dare consilum
decura aminaꝵ desollicitudine gerenda
ꝓpecc̃o q̃ mors ẽ. animarũ. Igitur talium
fortuita laudatio: ñ tam salubris confessio.
quã sterilis dicenda ẽ. adulatio .xxuii.
Ro iN de deore lupoꝵ rapiat lau¬
dem laudator fidelis ⁊ diligens. dicatq
mag̃ scienter quã iste dix̾it. ipse ẽ ds̃ qui ẽ.
iniherłm. Cum ꝓmultis. immo ꝓmnume.¬
rabilib. tum ⁊ ꝓcausa ista dicamꝰ. ipse ẽ. ds̃.¬

Expanded text:
pitiatio et cętera. Iste legitimus est ordo confessionis, quemque in principio accusare seipsum, deinde iustificare deum et ab ipso querere remissionem peccatorum. At illi homines seculi, qualium hic unus exstitit, numquid ad eiusmodi confessionem descendere dignati sunt? Immo dixerunt: Linguam nostram maglabia nostra a nobis sunt, quis noster dominus est? » Omnes superbi et circa animae causam prorsus indomiti, aut ipsi pro diis haberi voluerunt, aut talibus servire diis, quorum non est dare consilium de cura animarum, de sollicitudine gerenda pro peccato, quae mors est animarum. Igitur talium fortuita laudatio, non tam salubris confessio quam sterilis dicenda est adulatio. roinde de ore illorum rapiat laudem laudator fidelis et diligens dicatque magis scienter quam iste dixerit: Ipse est deus, qui est in Iherusalem. Cum pro multis, immo pro innumerabilib
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo. fidelis dñs inom̃ib uerbis suis.
⁊ sc̃s in om̃ib oꝑib suis: imirũ confessi¬
onẽ. id ẽ laudem ꝑficit. Non longe crempla
petaut᷑. danel ipse dierum illoꝵ exul
siue captiuus eo modo confitet᷑. Obsecro
inquit dñe ds̃ magne ⁊ t̾ribilis. custodi¬

Expanded text:
Fidelis dominus in omnibus verbis suis et sanctus in omnibus operibus suis, nimirum confessionem, id est laudem, perficit. Non longa exempla petantur. Danihel ipse dierum illorum exsul sive captivus eo modo confitetur: Obsecro, inquit, domine deus magne et terribilis custodi
Abbreviated transcription (Latin):
ed Nec illud facile concedendum.
qd̾ illa gratulatio confitentis deo. cũ
̾tus bene fecerit ei. sit confessio. immo dicat᷑
ut ẽ adulatio. Quid enĩ ẽ confessio. de qua
psalmista loquit᷑. confessio ⁊ pulchritudo
in conspectu eius: ÷ de qua item dicit. intro¬
ite portas eius inconfessione. atria eius inhyra¬
nis confitemim illi: Nimirum laus ẽ. integͣ:
laus deuota: laus ordinata. Quo uł quali or¬
dine. insut homo inprincipio acusset sc̃¬
ip̃m. de inde iustifieet dm̃: Iustꝰ namq in
principio acusator ẽ sui: qua ꝯͤeusatione

Expanded text:
ed nec illud facile concedendum, quod illa gratulatio confitentis deo, cum deus benefecerit ei, sit confessio; immo dicatur, ut est, adulatio. Quid enim est confessio, de qua psalmista loquitur: Confessio et pulchritudo in conspectu eius, et de qua item dicit: Introite portas eius in confessione, atria eius in ymnis, confitemini illi? Nimirum laus est integra, laus devota, laus ordinata. Quo vel quali ordine, nisi ut homo in principio accuset seipsum, deinde iustificet deum? Iustus namque in principio accusator est sui, qua accusa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. hoĩem allicere ñ pot̾: ad occidendũ
corpꝰ ꝑ ministros suos consurgit. ds̃ aut̃.
eius quidẽ a qͦ delus eius recessit. pecca¬
toris uł impii ꝓ eo qd̾ de iniqͥtate incor¬
rigibilis ẽ. &e corpꝰ & aĩam in gehennã
mitcit. eũ autẽ ꝓ quo delari dignatur.
punit temꝑalit̾. ne puniat et̾naliter.
De huiꝰmi apłs. Dũ uidicam᷑ autẽ inqͥt.
a dño corripim᷑. t ñ cũ hoc mundo dãp

Expanded text:
est, hominem allicere non potest, ad occidendum est, hominem allicere non potest, ad occidendum corpus per ministros suos consurgit. Deus autem eum quidem, a quo zelus eius recessit, peccatoris vel impii, pro eo quod de iniquitate incorrigibilis est, et corpus et animam in gehennam mittit; eum autem, pro quo zelari dignatur, punit temporaliter, ne puniat eternaliter. De huiusmodi apostolus: Dum iudicamur autem, inquit, a domino corripimur, ut non cum hoc mundo da
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes: diligere aut̃ hoĩum inuiqͥtates. ce
iste quidẽ dĩ. ille autẽ. ⁊elus diaboli ẽ. Os̃
nãꝙ primꝰ & p̃ omĩb diligit hominẽ: od̾
autẽ hominis iniquitatẽ initant᷑ autẽ
ħe: quic̃q hoĩes ꝓpximos suos ita dilig̃t:
ut odio habeant ce ꝑseqͣnt᷑ mala facta
ipsoꝵ. E contra. diabolus primꝰ ce p̃ omĩ¬
b odit hoĩem. diligit autẽ hoñis inigͥta¬
tem. Imitant᷑ aut̃ illũ. quicũq hoĩes ł
fr̃s suos ita oderunt. ut eoꝵ diligant ini¬
quitatẽ. id ẽ. ñ diligunt. nisi consentiant
uł consumiles fiant ad faciendã iniqͥ¬
tatem. I sta reli oppositio ꝯtraria diabo¬
lum deo ꝯtrarium. &e hominib ꝯstiture
inunicũ: & utriꝰq del ꝯtinuũ abiniqo
usq ad finẽ scłi ꝑseuerat duellũ: sem¬
ꝑ iuncente. relo dm̃ exercituũ: semꝑ
relo diaboli cadente in confusionẽ ce
obprob̾um. d iabolus in zelo amaritu¬
dinis. dũ ad iniquitatẽ. quȩ mors animȩ

Expanded text:
hominum iniquitates. Et iste quidem dei est, ille autem zelus diaboli est. Deus namque primus et pre omnibus diligit hominem, odit autem hominis iniquitatem. Imitantur autem hunc, quicumque homines proximos suos ita diligunt, ut odio habeant et persequantur mala facta ipsorum. Econtra diabolus primus et pre omnibus odit hominem, diligit autem hominis iniquitatem. Imitantur autem illum, quicumque homines vel fratres suos ita oderunt, ut eorum diligant iniquitatem, id est non diligunt, nisi consentiant vel consimiles sibi fiant ad faciendam iniquitatem. Ista zeli oppositio contraria diabolum deo contrarium et hominibus constituit inimicum, et utriusque zeli continuum ab initio usque ad finem seculi perseverat duellum semper vincente zelo domini exercituum, semper zelo diaboli cadente in confusionem et opprobrium. Diabolus in zelo amaritudinis, dum ad iniquitatem, quę mors animę
Abbreviated transcription (Latin):
flectet᷑. neq enĩ homo ẽ. ut agat penitẽ
tra ipsã miscd̃is largitatẽ exercet iudi¬
cium. neqͣ qͣm tam̃ a miscd̾ie ꝓposito ulla
penitudine deflectit᷑. ẽxempli grã. ut in
dauid:. suꝑ quẽ pꝰ multam miscd̃iam.
seuerũ. ꝓpt̾ uriam etheum. iudici¬
um ex ip ercuit: nec tam̃ eundẽ a fa¬
cie sua ꝓiecit: sic̃ ꝓiecerat saul. Scd̾m
hanc miscd̾e &e iudicii dispensationẽ pe¬
scdia. filiis dei impensa uł impenden¬
da transiuit adiudiciũ: ueruntam̃ eadẽ
penitudine flexus ñ est. ut bonũ dese¬
reret ꝓpositũ ꝓpt̾ qd̃ fecerat hominẽ pͥmũ.
Uid de hoc dicemꝰ. quod ñ .xxu.
solũ penituisse:. uerũ etiã intͥnsecus
dosore tactũ fuisse dm̃ scͥptura testatur.
Sic enĩ scͥptum e̾. ꝑ enituit eũ quod ho¬
minẽ feciss int̾ra: & p̃cauens infuturũ:
ce tactꝰ dolore cordis intͥnsecus. delebo in

Expanded text:
flectetur nflectetur nter ipsam misericordię largitatem exercens iudicium, nequaquam tamen a misericordię proposito ulla pęnitudine deflectitur. Exempli gratia, ut in David, super quem post multam misericordiam severum propter Uriam Etheum iudicium exercuit nec tamen eundem a facie sua proiecit sicut proiecerat Saul. Secundum hanc misericordię et iudicii dispensationem pęmisericordia filiis dei impensa vel impendenda transivit ad iudicium. Verumtamen eadem pęnitudine flexus non est, ut bonum desereret propositum, propter quod fecerat hominem primum. uid de hoc dicemus quod non solum poenituisse, verumetiam intrinsecus dolore tactum fuisse Dominum, Scriptura testatur? Sic enim scriptum est: « Poenituit eum quod hominem fecisset in terra » et praecavens in futurum, « et tactus dolore
Abbreviated transcription (Latin):
cadit. Sapiens nanq apud philosophoᷤ
seculi. ile ẽẽ concedit᷑: qui neq mali
uł iniusti quicqͣm. qd̾ penitendo corri¬
gat admisit. neꝙ bonũ aliquod uł ius¬
tũ qd̵ gessit in pͣuũ cõmutauit. Qd si
talis penitudo in sapientẽ ñ cadit. qͣnto
magis d̾o nunqͣm accidit. Ille nanꝙ.
ñ msi de bonis uł iustis. uñqͣm penitu¬
dinẽ gessit. aut gerere potuit: qͥa mali
qͥppiam uł iniusti cõmitt̾e nunꝙͣ pot̃.
aut potuit. M ultũ gͦ apenitudine ho¬
minis. differt. d̾i penitudo: quȩ nimir̃
ñ aliud e̾. nsi uł a miscd̾ia ad iudiciũ:
uł de iudicio ad miscd̾iã transitio. Nã
das iudicii. E st autẽ qͣndo de miscd̾ia
tͣnsiens ad iudiciũ. nequaqͣm penitu¬
dine flectit᷑ ut de iuidicio iursus tͣnseat
contͣ dm̃ ꝑmanet inpenicens. ut idem
saul: de quo cum dixisset dñs. penitet
me qd̃ constituerĩ saul regem. postmodũ
samuel contͣ eundẽ loquit᷑. P orro tͥum¬
phator in isrł ñ parcet: &e penitudine ñ

Expanded text:
namque apud philosophos seculi ille esse conceditur, qui neque mali vel iniusti quidquam, quod pęnitendo corrigat, admisit neque bonum aliquod vel iustum, quod gessit, in pravum commutavit. Quod si talis pęnitudo in sapientem non cadit, quanto magis deo numquam accidit? Ille namque nonnisi de bonis vel iustis umquam pęnitudinem gessit aut gerere potuit, quia mali quidpiam vel iniusti committere numquam potest aut potuit. Multum ergo a pęnitudine hominis differt dei pęnitudo, quę nimirum non aliud est, nisi vel a misericordia ad iudicium, vel de iudicio ad misericordiam transitio. Nam  veritas iudicii. Est autem, quando de misericordia transiens ad iudicium nequaquam penitudine flectitur, ut de iudicio rursus transeat contra deum permanet impęnitens, ut idem Saul, de quo cum dixisset dominus: Pęnitet me, quod constituerim Saul regem, postmodum Samuhel contra eundem loquitur: Porro triumphator in Israel non parcet et penitudine non
Abbreviated transcription (Latin):
l̾ituosus sͥ uideret᷑ c&e potens. siue fortis. qͥa
scd̾m intentionẽ suã ũ parũ ꝓfecisse sͥ
uisus ẽ. in eo qd̃ filios dei filiis siue filia¬
b hoĩum fecit conformes. ut nulla uł par¬
ua eẽt discretio gen̾ationis cain: & gen̾atio¬
nis sech. An parũ sͥ uisus ẽ fecisse:cũ is.
qͥ ꝓposuerat dicens. faciamꝰ hoĩem ad ima

Expanded text:
videretur, et potens sive fortis. Quia secundum intentionem suam non parum profecisse sibi visus est, in eo quod filios Dei, filiis sive filiabus hominum fecit conformes, ut nulla vel parva esset discretio generationis Cain et generationis Seth. An parum sibi visus est fecisse, cum is qui proposuerat, dicens: « Faciamus hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
do. uerũ etiã ce alt̾ius loci scͥptura quȩ di¬
cit. qͥa non ẽ ds̃ quasi filiꝰ hominis ut mu¬
tet᷑. i tẽq penitudine ait ñ flectet᷑. neq
enĩ homo ẽ. ut agat penitentiã. Si gͥ ds̃.
ñ quasi filius hoĩs ẽ. ut mutet᷑ tesi pe¬
nitudine ñ flectit᷑. ut u̾bi gr̃a. nec tunc
quidẽ qͣndo dicit. penitet me fecisse ho¬
minẽ. uniu̾sũ deleat hoĩem: qualiter
in ħ dicto & loquentis u̾itatem. & ñ pe
nitentis ĩmutabilẽ seruabimꝰ maiesta¬
tem: Hic pͥmo sciendũ ẽ̾. magnã. eius
quȩ d̾o ascribit᷑. & eiꝰ. quȩ homini acci¬
dit̾. penitudinis eẽ distantiã. Homo uã¬
q cũ sit mutabił. aliqͣndo de malis uł
iniustis: aliqͣn de bonis qͦ & iustis acci

Expanded text:
do, verum etiam et alterius loci scriptura, quę dido, verum etiam et alterius loci scriptura, quę dicit: Quia non est deus quasi filius hominis, ut mutetur; itemque: Pęnitudine ait: Non flectur neque enim Homo est, agat pęnitentiam. Si igitur deus non quasi filius hominis est, ut mutetur, et si penitudine non flectitur – ut verbi gratia nec tunc quidem quando dicit: Pęnitet me fecisse hominem, universum deleat hominem –, qualiter in hoc dicto et loqnitentis mutabilem servabimus majestatem? Hic primo sciendum est magnam ejus, quae Deo ascribitur, et ejus, quae homini accidit, poenitudinis esse distantiam. Homo namque, cum sit mutabilis, aliquando de malis vel injustis, al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ad anmantia. a reptili usq ad uolcͥres
celi: penitet enĩ me fecisse eos. Si gͦ rice
ꝑpendis uanitatẽ serpentis blasphemi
leuitatẽq ĩ imici p̃sũptuosi: haut dubiũ.
qͥn multũ res illa magnos flatus eiꝰ au¬
xerit. ut putaret se omĩno au̾tisse ꝓpositũ
dei: u̾bumq eiꝰ fecisse uacuũ ad ip̃m reu̾ti.
uel scͥptor de d̾o loquens penituit eũ ait.
quod hominẽ fecisset in t̾ra: uł qd̃ ip̃e ds̃.
cũ dixisset. delebo hominẽ quẽ creaui a
faciȩ t̾rȩ subiunxit: penitet enĩ me fecis¬
se eos: Si iccͥco delere se dicit hominẽ qͥa
penitet eũ. fecisse hoĩem: cur uł utiũ tan¬
topere. tantoq miracło reseruat hoĩem:
de euiꝰ posteritate rursus multiplicent᷑
hoĩes. uoni e mali. &e pauei quidẽ bom.
multi uͭ mal: U alde repugnat hoc sen¬
sui. quẽ significare uidet᷑ littera. dicens qͥa dm̃
penituit. Nec uͦ factũ ħ solũ repugnat: he sic̃
sonat litt̾a. passiua intelligat᷑ dei penitu¬

Expanded text:
mantia, a reptili usque ad volucres cęli. Pęnitet enim me fecisse eos. Si ergo rite perpendis vanitatem serpentis blasphemi levitatemque inimici presumptuosi, haud dubium quin multum res illa magnos flatus eius auxerit, ut putaret se omnino avertisse propositum dei verbumque eius fecisse vacuum ad ipsum reverti. vel scriptor de Deo loquens: « Poenituit eum, ait, quod hominem fecisset in terra? » Vel quod ipse Deus, cum dixisset: « Delebo hominem, quem creavi a facie terrae, » subjunxit, « poenitet enim me fecisse eos? » Si idcirco delere se dicit hominem, quia poenitet eum fecisse hominem, cur vel unum tantopere, tantoque miraculo reservat hominem, de cujus posteritate rursus multiplicentur homines boni et mali, et pauci quidem boni, multi vero mali? Valde repugnat hoc sensui, quem signare videtur littera dicens, quia Deum poenituit. Nec vero factum hoc solum repugnat, ne sicut sonat littera, passiva intelligatur Dei poenitu
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ fideł animꝰ. tangͣm in conuenient᷑ de
impassibili d̾o p̃dicet᷑. qd̾ sic̃ littera sacra
p̃dicat. dolore cordis tactꝰ fuerit intͥnsecus:
qͥa reuera sic̃ &e alibi c̾ictas ꝓphetica testat᷑
ds̃ ẽ emulator. & ulciscens dñs. Nec omĩno
qͥsqͣm dm̃ ueracit̾ imitat᷑. nisi sit participᷤ
O Lo R nãq cordis quo tactus est
intͥnsecus. tam fortis qͣm pius &e imn¬
passibilis ds̃: delus bonꝰ est: de icc̾co ñ passi¬
onẽ s u̾ͥtutem dicimꝰ dolorem eiꝰ ut uere ẽ.
e cont̾rio inuidia diaboli ꝑ qͣm mors intͦ¬
iuit in hunc mundũ zelus malus ẽ.: ceille

Expanded text:
ditur fidelis animus, tanquam inconvenienter de impassibili Deo praedicetur, quod sicut littera sacra praedicat, dolore cordis tactus fuerit intrinsecus, quia revera, sicut et alibi veritas prophetica testatur: « Deus est aemulator et ulciscens Dominus . » Nec omnino quispiam Deum veraciter imitatur, nisi sit particeps olor namque cordis, quo tactus est intrinsecus tam fortis tam pius et impassibilis deus, zelus bonus est, et idcirco non passionem, sed virtutem dicimus dolorem eius, ut vere est. E contrario invidia diaboli, per quam mors introivit in hunc mundum, zelus malu
Abbreviated transcription (Latin):
& imaginẽ suã: uocauitq nom̃ eiꝰ. sethNumi¬
rũ. ꝑ tot annos. adam potuit genuisse filioᷤᷤ
ce filias. nec solus adam. s ce ip̃e cain. qͥ iam
ciuitatẽ condebat. Rectȩ gͦ. & u̾acrt̃. sapienᷤᷤ
dixit: hereditas ad qͣm festinat᷑ in pͥncipio.
in nouissimis. benedictione carebit. Hoc N.
ñ solũ inqͦlibet homine. uerũ eciã in uni¬
u̾sitate hominũ. certisclaret exꝑim̃tis. qͥa
uideł. gen̾atio cain. sem̃ serpentis. &cũ festi¬
natione uenit: de cũ festinatione ciuitates
condidit: gen̾atio autẽ abel siue sech. sem̃
dei quod posuit ds̃ ꝓ abel. & tardiꝰ uenit:
ce ciuitatẽ hic manentẽ ñ habuit. s fut᷑ã

Expanded text:
et imaginem suam vocavitque nomen eius Seth. Nimiet imaginem suam vocavitque nomen eius Seth. Nimirum per tot annos Adam potuit genuisse filios et filias, nec solus Adam, sed et ipse Cain, qui iam civitatem condebat. Recte ergo et veraciter sapiens dixit: Hereditas, ad quam festinatur in principio, in novissimis benedictione carebit. Hoc enim non solum in quolibet homine, verum etiam in universitate hominum certis claret experimentis, quia videlicet generatio Cain, semen serpentis, et cum festinatione venit et cum festinatione civitates condidit, generatio autem Abel sive Seth, semen dei, quod posuit deus pro Abel, et tardius venit et civitatem hic mane