comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerandis. & humana erubescere. & diui¬
na iudicia formidare. Iuł. Hȩc mnutͦq
sexi positos inimicos nr̃os urtica com¬
mouit: quȩ olun quidem uicio malȩ con¬
suetudinis mordax. tam̃ exhortationũ
salutarium uelut quib dam curabatur
unguentis. auõ. Artica pungente pru¬
rit: s qui libidinem laudat. Si aũt ꝓpt̃
malam consuecudinem sicut sapis cla-¬
mat homo. ñ qđ uolo facio bonũ. sed
qđ nolo malum hocago: certe uel in isto
fatemini. humanam uoluntatem uires
bonoꝵ oꝑum ꝑdidisse: cui nͥ diuinȩ
gr̃e subueniat ad iutorium. quid ei ꝓd
copiosum & ornatum cuiꝰ libet ex hor¬
tantis eloquium: Iuł. At nunc pꝰtquã
ꝓ medica mine cȩpit offerri. & delectati¬
oni accessit auctoritas. ut consensu pe¬
ne mundi. menbripotens regina m̃tiũ
ex pugnatrix honestatis. & inuicta ani-¬
morum om̃iũ captiuatrix. turpitudo ba¬
charetur: nob̃ quanto honestior tanto

Expanded text:
cerandis et humana erubescere et divicerandis et humana erubescere et divina judicia formidare. X. JUL. Haec in utroque sexu positos inimicos nostros urtica commovit, quae olim quidem vitio malae consuetudinis mordax, tamen exhortationum salutarium velut quibusdam curabatur unguentis. AUG. Urtica pungente prurit, sed qui libidinem laudat. Si autem propter malam consuetudinem, sicut sapis clamat homo, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago : certe vel in isto fatemini humanam voluntatem vires bonorum operum perdidisse, cui nisi divinae gratiae subveniat adjutorium, quid ei prodest copiosum et ornatum cujuslibet exhortantis eloquium? XI. JUL. At nunc postquam pro medicamine coepit offerri, et delectationi accessit auctoritas, ut consensu pene mundi, membripotens regina mentium, expugnatrix honestatis, et invicta animorum omnium captivatrix turpitudo baccharetur: nobis quanto honestior, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
originalis passio nuncupat᷑. aug. Re¬
spondec tͥ ambrosiꝰ pontifex magnus.
heresiarchȩ ur̃i excelent̃ ore laudatꝰ. et
dicit: male eua parturiuit: ut partus
relinqueret mulierib hȩreditatem: atq
unusquisq concupiscentie uoluntate
concretus. & genitalib uiscerib in fu¬
sus. & coaguiatus in sanguine. ĩ pan¬
nis inuolutus. priꝰ subiret delictoꝵ
contagium. quam uitalis sp̃s munus
hauriret. Sananda ẽ itaq uliane
humana dõ mniserante natura: non te inani¬
ter declamante. tanquam sana laudanda.
Iul̃. Hȩc gͦ manicheoꝵ scorta dogmatũ
inpurissimoꝵ: lenocinant᷑ aurib. auõ
Ambrosium si audes. criminare maniche¬
um. Attende in quem dicas. qđ ins uide¬
ri tanquam in me dicere. Ꝙ si ullus tͥ uel
ditimor uelhumanus pudor ẽ. conti¬
cesce. Me oporcet cum talib. tua conui¬
cia non solum patient. uerum etiã gra¬
tulant̃ audire: s tudebes in talibus la¬

Expanded text:
originalis passio nuncupatur. AUG. Reoriginalis passio nuncupatur. AUG. Respondet tibi Ambrosius pontifex magnus, haeresiarchae vestri excellenter ore laudatus, et dicit: « Male Eva parturivit, ut partus relinqueret mulieribus haereditatem, atque unusquisque concupiscentiae voluptate concretus, et genitalibus visceribus infusus, et coagulatus in sanguine, in pannis involutus, prius subiret delictorum contagium, quam vitalis spiritus munus hauriret » . Sananda est itaque, Juliane, humana, Deo miserante, natura: non, te inaniter declamante, tanquam sana laudanda. IX. JUL. Haec ergo Manichaeorum scorta dogmatum impurissimorum lenocinantur auribus. AUG. Ambrosium, si audes, criminare Manichaeum. Attende in quem dicas, quod vis videri tanquam in me dicere: et si ullus tibi vel Dei timor, vel humanus pudor est, conticesce. Me oportet cum talibus tua convicia, non solum patienter, verum etiam gratulanter audire: sed tu debes in talibus la
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate filioꝵ hominis. ãma lo lib̃ari:
nisi grã dĩ det potestatem filios dĩ ficri.
ꝓpt̃ hoc. ñhis qui flagitia sicut dicis
in necessitatem carnis refundunt. sed
his qui ut intemptationes flagitiorũ
non inferant᷑. p̃ces dõ fundunt. figit᷑
aculeus sollicitudinis & timoris: ne con¬
sentiant suꝑbissimis & dõ ingratissimis
eccłiis quȩ magnum honorem & mag¬
num popłm possideant. p̃dicari tantã
iuim ẽẽ peccati. ut ante menbroꝵ formã.
ante inicium aduentumq anime. iactis
seminib suꝑuolans insecretũ matris.
inuadat & reos faciat nascituros. or¬
tuq ipso antiquior expectet culpa
substantiam: que lex peccati habitans
deinceps in menbris. captiuũ hominẽ
cogat seruire criminib. ñ castigatio¬
ne inturpitudinib s miscd̃ia dignio¬
rem: Quandoquidẽ qđ nos uitia pra¬
uȩ uoluntatis eẽ dic̾amꝰ. id in ęccłia a
uiris & feminis magnisq pontificib

Expanded text:
in potestate filiorum hominis a malo liberari, in potestate filiorum hominis a malo liberari, nisi gratia Dei det potestatem filios Dei fieri . Propter hoc, non his qui flagitia, sicut dicis, in necessitatem carnis refundunt; sed his qui ut in tentationes flagitiorum non inferantur, preces Deo fundunt, figitur aculeus sollicitudinis et timoris, ne consentiant superbissimis et Deo ingratissimis Ecclesiis quae magnum honorem et magnum populum possideant, praedicari tantam vim esse peccati, ut ante membrorum formam, ante initium adventumque animae, jactis seminibus supervolans, in secretum matris invadat, et reos faciat nascituros, ortuque ipso antiquior exspectet culpa substantiam; quae lex peccati habitans deinceps in membris, captivum hominem cogat servire criminibus, non castigatione in turpitudinibus, sed misericordia digniorem: quandoquidem quod nos vitia pravae voluntatis esse dicimus, id in Ecclesia a viris et feminis magnisque pontificibus
Abbreviated transcription (Latin):
rasceris. qui em̃dationis effectũ tanto
certius appetimus: quanto fidelius
cum ã domino petimus  fr̃ustra infla¬
tam linguam. uoce suꝑbiente dilatas.
Nolumus ꝓrsus. nolumꝰ ȩis ad nume¬
rari: qui confidunt in uirtute sua. Am
mant̃a dõ sitit: cui dicit. Diligamte
dñe uirtus mea. Potest enim homo bo¬
num uelle: s p̃parat᷑ uoluntas a dño
Inmalum uero libens ũgit uitiata: ꝓpt̃
qđ est sananda natura. Iuł. Uanos uͦ
hominum hereticosq sermones: qui
asserant dm̃ iustum adbonum opus
liberum hominẽ condidisse. & ẽẽ inu¬
nius cuiꝰq potestate recedere amalo.
ac stuidiis splendere uirtutis: ut his qͥ
flagitia in necessitatem carnis refun¬
dunt. sollicitudinũ & timorũ aculeus
hereticosq sermones: qui asserunt dm̃
iustum adbonum opus liberum homi¬
nem condidisse. Talem quippe adam
condidit. in quo fuimꝰ om̃s: s peccando
ꝑdidit se. & om̃s uise. Unde nunc ñ ẽ

Expanded text:
irasceris, qui emendationis effectum tanto irasceris, qui emendationis effectum tanto certius appetimus, quando fidelius eum a Domino petimus? Frustra inflatam linguam voce superbiente dilatas: nolumus prorsus, nolumus eis annumerari qui confidunt in virtute sua . Anima nostra Deo sitit , cui dicit, Diligam te, Domine, virtus mea . Potest enim homo bonum velle; sed praeparatur voluntas a Domino : in malum vero libens vergit vitiata, propter quod est sananda natura. VII. JUL. Vanos vero hominum haereticosque sermones, qui asserant Deum justum ad bonum opus liberum hominem condidisse, eniuscujusque potestate recedere a malo, ac studiis splendere virtutis, ut his qui flagitia in necessitatem carnis refundunt, sollicitudinum et timorum aculeus haereticosque sermones, qui asserunt Deum justum ad bonum opus liberum hominem condidisse. Talem quippe Adam condidit, in quo fuimus omnes: sed peccando perdidit se, et omnes in se. Unde nunc non est
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in adam om̃s moriunt᷑. ita inxp̃o
om̃s uiuificabunt. Sicut in illo illud.
ita inisto istud. Ipsa ẽ forma: s hec for¬
ma ñ om̃i ex parte conformisẽ. Unde
hic apłs secutus adiunxit. S ñ sicut de

Expanded text:
Sicut in Adam omnes moriuntur, ita in Christo Sicut in Adam omnes moriuntur, ita in Christo omnes vivificabuntur » . « Sicut in illo illud, ita in isto istud: ipsa est forma. Sed haec forma non omni ex parte conformis est: unde hic Apostolus secutus adjunxit, Sed non sic
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Iuł̃. S iam ꝑgamꝰ ad reliqua: ut
cui dogmati apls concinat. sicut ex mul¬
ta parte claruit. ꝓcessib sacͥ sermonis o¬
stendat: qͥd aũt aliud indicãt. etiã seqͣn¬
tia u̾ba apłica: Cumenĩ hoc dixisset: ad¬
iunxit. Usq ad legem peccatum in mũ¬
do fuit: idest. quia nec lex potuit aufer¬
re peccatum: peccatum aũt ñ deputabat᷑.¬
cum lex ñ eẽt. Erat gͦ. s ñ deputabatur.
quia ñ ostendebat᷑ qđ deputaret᷑. Sic̃
enimalibi dicit: ꝑ legem cognitio peccati.
S regnauit inquit mors. ab adam usq
ad moyseit. Hoc ẽ qđ supra dixerat usq¬
ad legem. ñ usq ad moysen. ut deinceps ñ
eẽt peccatũ: s quia nec lex ꝑ moysen data.
regnũ potuit mortis auferre. que ñ regnat
utiq nͥ ꝑ peccatũ. Regnũ porro eiꝰ est: ut
hominẽ mortalem in sccłam etiã que sem¬
pit̃na ẽ p̃cipicet mortẽ. Regnauit autẽ:
in quib etiam in his inquit. qui ñ peccaue¬
runt in similitudinẽ p̃uaricationis adeqͥ

Expanded text:
. JUL. Sed jam pergamus ad reliqua, ut cui dogmati Apostolus concinat, sicut ex multa parte claruit, processibus sacri sermonis otum. Quid autem aliud indicant etiam sequentia uerba apostolica? cum enim hoc dixisset, adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, id est, quia nec lex potuit auferre peccatum. peccatum autem, inquitur, quia non ostendebatur quod deputaretur: sicut enim alibi dicit, Per legem cognitio peccati » . « Sed regnavit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen; hoc est quod supra dixerat, usqad legem: non usque ad Moysen, ut deinceps non esset peccatum; sed quia nec lex per Moysen data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. Regnum porro ejus est, ut hominem mortalem in secundam etiam, quae sempiterna est, praecipitet mortem. Regnavit autem. In quibus? Etiam in his, inquit, qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
causam ꝑtinẽs dicere .s tantũ tacere no¬
luisse. disputamus enim. ñ de quocũq
peccatore. qui quandocũq peccauit
in mundo: s de illo ꝑquem peccatum
intrauit in mundum uͥ si querat᷑ exem¬
plum imitationis. diabolus inuenitur:
si contagium generationis. adam: ꝓin
nis enĩ peccatum: non ꝑunũ hominẽ.
s ꝑ diabolum intrauit inmundum.
uł. Nam cum utrũq ex more dicatur.
aliquando. qđ diabolum quiꝰ imitatus
ia uideat. aliquando. qđ hominẽ emu¬
latus aut inuidia aut flagitiosorum
sordib oblinatur: hoc quoq imitatio¬
nis nom̃ utriq possit conuenire ꝑsone.
idest et cum de homine & cũ dediabolo
dicitur: tu ꝑridicule in eptire uoluisti.
pimitationis intellectum adam non
potuisse monstrari. aug Nunquid ꝑ quẽ¬
cũq hominẽ quẽ peceando alius imi¬
tatur. peccatum intrauit in mundum:
Dic si potes qͥd sit. ꝑunum hominem
peccatum intrauit in mundum. & per

Expanded text:
causam pertinens dicere; sed tantum tacere nocausam pertinens dicere; sed tantum tacere noluisse. Disputamus enim, non de quocumque peccatore, qui quandocumque peccavit in mundo; sed de illo per quem peccatum intravit in mundum: ubi si quaeratur exemplum imitationis, diabolus invenitur; si contagium generationis, Adam. Proinis enim peccatum, non per unum hominem, sed per diabolum intravit in mundum. L. JUL. Nam cum utrumque ex more dicatur, aliquando quod diabolum quis imitatus, invideat; aliquando quod hominem aemulatus, aut invidia, aut flagitiosorum sordibus oblinatur; hoc quoque imitationis nomen utrique possit convenire personae, id est, et cum de homine, et cum de diabolo dicitur: tu perridicule ineptire voluisti, per imitationis intellectum Adam non potuisse monstrari. AUG. Numquid per quemcumque hominem, quem peccando alius imitatur, peccatum intravit in mundum? Dic, si potes, quid sit, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo eẽ scͥptũ. imitantur eum qui sunt
ex parte ipsius: & ego assentior dictũ cẽ
prudenter ab eo quicũq libri ipsiꝰ au¬
diaboli imitatione peccare. nͥ docueris
ñ posse hominum imitatione delinqui.
auoꝰ. Non hic querit᷑ utrũ hominũ imita¬
tione peccetur. Quis eñi nesciat etiã ho¬
minũ imitatione peccari: S queritur
quale peccatum ꝑunũ hominẽ intrarit
inmundũ. Utrum qđ imitando cõmit¬
teret᷑. an qđ nascendo traheret᷑. quia illud
primũ. idest qđ imitando cõmitteretur.
ñ nͥ ꝑeũ intrauit in mundum. qͥ primꝰ
neminẽ imitatus. cęteris imitaturis pec¬
candi introduxit exemplum. hoc ẽ dia¬
bolus. Hoc aut̃ alterum. idest qđ nascen¬
do traheret᷑. ñ nͥ ꝑeum intrauit inmun¬
dum. qui primꝰ a nemine generatꝰ. gene¬
randis cȩteris originis ingessit initiũ:
hic ẽ adam. De imitatione igitur ange¬
loꝵ & hominum. intellige de nichil ad

Expanded text:
diabolo esse scriptum, Imitantur eum, qui sunt diabolo esse scriptum, Imitantur eum, qui sunt ex parte ipsius: et ego assentior dictum esse prudenter ab eo, quicumque libri ipsius audiaboli imitatione peccare, nisi docueris non posse hominum imitatione delinqui. AUG. Non hic quaeritur utrum hominum imitatione peccetur: quis enim nesciat, etiam hominum imitatione peccari? Sed quaeritur, quale peccatum per unum hominem intrarit in mundum; utrum quod imitando committeretur, an quod nascendo traheretur. Qest, quod imitando committeretur, nonnisi per eum intravit in mundum, qui primus neminem imitatus caeteris imitaturis peccandi introduxit exemplum, hoc est, diabolus: hoc autem alterum, id est, quod nascendo traheretur, nonnisi per eum intravit in mundum, qui primus a nemine generatus, generandis caeteris originis ingessu initium; hic est Adam. De imitatione igitur Angelorum et hominum intellige te nihil ad
Abbreviated transcription (Latin):
uitioꝵ. inualuisse peccata: grandi imꝑiti¬
a collegisti. apłm de diabolo ꝓfecto dictu¬
rum fuisse. si imitationẽ uoluissẽ intelligi.
auoꝰ Nonne antedixi. nichil te ẽẽ dictu¬
rum. fuissc homo nichil loquendo loqͣcis¬
sime: Sunt quidem peccata imitationis
inmundo: cum homines peccantũ homi¬
num exempla sectantur. Non tam̃ ꝑ eos
homines quos quilibet imitant᷑. peccatũ
qđ peccantes imitarentur intrauit in mũ¬
dũ: s ꝑeum qui primꝰ nullũ imitando
peccauit. Hic ẽ diabolus. quẽ imitantur
om̃s qui sunt ex parte ipsius. Sic & pecca¬
tum. qđ ñ imitando cõmittitur. s nascen¬
do trahitur: ꝑhunc intrauit inmundũ.
qui primus hominẽ genuit. Nichil ergo
dixisti. & non nͥ ad quosdam decipiendos
qͦsdam fatigandos lectores.tacere nolui
hominum. non solum consequent̃. s et
necessario dici: hoc interim argum̃tum
tuum iacere ꝑspicuũ ẽ. Qđ uͦ addis de

Expanded text:
vitiorum invaluisse peccata, grandi imperitivitiorum invaluisse peccata, grandi imperitia collegisti Apostolum de diabolo profecto dicturum fuisse, si imitationem voluisset intelligi. AUG. Nonne ante dixi nihil te esse dicturum, homo nihil loquendo loquacissime? Sunt quidem peccata imitationis in mundo, cum homines peccantum hominum exempla sectantur, non tamen per eos homines, quos quilibet imitantur, peccatum quod peccantes imitarentur, intravit in mundum; sed per cum qui primus nullum imitando, peccavit: hic est diabolus, quem imitantur omnes qui sunt ex parte ipsius. Sic et peccatum, quod non imitando committitur, sed nascendo trahitur, per hunc intravit in mundum, qui primus hominem genuit. Nihil ergo dixisti, et nonnisi ad quosdam decipiendos, quosdam fatigandos lectores, tacere noluihominum non solum consequenter, sed et necessario dici; hoc interim argumentum tuum jacere perspicuum est. Quod vero addis, de
Abbreviated transcription (Latin):
morare debuerat. S quia degenatione
uoluisset incelligi. hominẽ dicere malu¬
isse. quam demonẽ. Int̃rogo gͦ. quȩ fue¬
rit tͥ huiꝰ opinionis occasio. Quid enim:
negas tu hominũ imitatione delinqui:
Et licet res ab soluta scͥpturarum atte¬
statione ñ egeat: tam̃ audi dauid. Nolie¬
mulari int̾ malignantes: neq ⁊ elatꝰ fue¬
ris facientes inquitatẽ. Ne emulatus fu-¬
eris facientes eum qui ꝓsperat᷑ in uia sua.
Deinde om̃s scͥpturȩ ueteris testam̃ti. com¬
monent tsrłem: ne ritum ꝓfanȩ gentis ii¬
tetur. Quȩ igit᷑ necessitas id cogebat. ut
apłs si imitationẽ uellet intelligidiabolũ
magis quam hominem nominaret: cum
et hominum & diaboli nosset imitatio¬
ne delinqui: Aut gͦ tu ꝓba non posse
hominum imitatione peccari. nec hoc in
legeuspiam contincri. et sic asseres suspi¬
ciom tuȩ locum paratũ: Aut certe si mani-¬
festum ẽ. nulla magis re quã imitatione

Expanded text:
morare debuerat; sed quia de generatione morare debuerat; sed quia de generatione voluisset intelligi, hominem dicere maluisse, quam daemonem. Interrogo ergo, quae fuerit tibi hujus opinionis occasio: quid enim? negas tu hominum imitatione delinqui? Et licet res absoluta Scripturarum attestatione non egeat, tamen audi David: Noli aemulari inter malignantes, neque zelatus fueris facientes iniquitatem; ne aemulatus fueris eum qui prosperatur in via sua . Deinde omnes scripturae Veteris Testamenti commonent Israelem, ne ritum profanae gentis imitetur. Quae igitur necessitas id cogebat, ut Apostolus, si imitationem vellet intelligi, diabolum magis quam hominem nominaret, cum et hominum et diaboli nosset imitatione delinqui? Aut ergo tu proba, non posse hominum imitatione peccari, nec hoc in lege uspiam contineri, et sic assere suspicioni tuae locum paratum; aut certe si manifestum est, nulla magis re quam imitatione
Abbreviated transcription (Latin):
ratio utiq hominũ cepit: ut ꝑ generati¬
onẽ doceret isse ꝑom̃s originale peccatũ.
At ego uideo. apłm nichil qđ ad infama¬
tionẽ generationis spectaret humanȩ. ni¬
chil qđ ad condempnationẽ in nocentie
naturalis. Nichil qđ ad crim̃ diuini o¬
ꝑis: ꝓtulisse. auo Diudicis nichil: et
cum hoc u̾bum repetere destiteris. dictu¬
rus es nichil. Quis enĩ non te rideat. ꝑ¬
suadere conantem. ñ ꝑtinere ad generatio
homo ñ sit genitus abaliquo de qͦ cȩteri
gignerentur. S ꝑtinere dicitis ad exem¬
plum. cum exemplum peccati qđ posteri¬
ores imitarentur. ñ intrarit inmundum.
nisi ꝑcum qui nullum imitando pecca¬
uit: Primus nãq peccauit. Hunc aut̃
non adam s diabolum eẽ. quis xꝑ̃ianus
ignorat: qͥd ẽ gͦ qđ tt libet. nͥ et ñ tacere.
et nichil dicere: Iul. Deniq id qd̃
ipsa u̾ba non indicauerant. tu colligere
argum̃tatione conatus: subdis. quia si
de imitatione loqueret᷑. diabolum cõme¬

Expanded text:
minum coepit, ut per generationem doceret iisse per omnes originale peccatum » . At ego video Apostolum nihil quod ad infamationem generationis spectaret humanae, nihil quod ad condemnationem innocentiae naturalis, nihil quod ad crimen divini operis, protulisse. AUG. Diu dicis Nihil, et cum hoc verbum repetere destiteris, dicturus es nihil. Quis enim non te rideat persuadere conantem, non pertinere ad generationhomo non sit genitus ab aliquo, de quo caeteri gignerentur; sed pertinere dicitis ad exemplum, cum exemplum peccati, quod posteriores imitarentur, non intrarit in mundum, nisi per eum qui nullum imitando peccavit? Primus namque peccavit. Hunc autem non Adam, sed diabolum esse, quis christianus ignorat? Quid est ergo quod te libet, nisi et non tacere, et nihil dicere? XLVIII. JUL. Denique id quod ipsa verba non indicaverant, tu colligere argumentatione conatus, subdis, quia si de imitatione loqueretur, diabolum comme
Abbreviated transcription (Latin):
malum in hominib s inueniunt: et eo
malo bene utunt᷑ intentione generandi:
quãuis trahant inde qui generant᷑ origi¬
nale peccatũ. ꝓpt̾ qđ sunt regenerandi.
Iuł. Quam mecum nichil egeris. lite¬
rarum om̃ium testatur eruditio: quã ue¬
ro contra apłm nitaris. & contra dm̃ insani¬
as. sententiarum tuarum pugna deiłirat.
S ostenso iam. ñ posse hec coniũgi. quȩ re¬
rum natura dissotiat: interrogemꝰ et apłm.
ne illiꝰ putetur inẽẽ sensib. quȩ in tuis
ẽ sententiis ꝑbata barbaries. auoꝰ Dic iã
nunc saltem: qđ tantis anfractib differe¬
bas. Iuł. Audio itaq paulum ꝓnuntian¬
tem. quia ꝑunum hominẽ peccatum
intrauit in mundũ & ꝑpeccatum mors:
et ita in om̃s homines mors ꝑtransi it:¬
exemplum peccati . s. ꝓpt̃ generationc̃ dicꝰ¬
tumeẽ confirmas: Nos qułe hereticos uocas.
qui id ad exempla referamus. Illoq de u¬
uari estinas argum̃to ꝓfecto si apłs imi¬

Expanded text:
malum in hominibus, sed inveniunt; et eo malum in hominibus, sed inveniunt; et eo malo bene utuntur intentione generandi, quamvis trahant inde qui generantur, originale peccatum, propter quod sunt regenerandi. XLVI. JUL. Quam mecum nihil egeris, litterarum omnium testatur eruditio: quam vero contra Apostolum nitaris, et contra Deum insanias, sententiarum tuarum pugna demonstrat. Sed ostenso jam, non posse haec conjungi, quae rerum natura dissociat; interrogemus et Apostolum, ne illius putetur inesse sensibus, quae in tuis est sententiis probata barbaries. AUG. Dic jam nunc saltem, quod tantis anfractibus differebas. XLVII. JUL. Audio itaque Paulum pronuntiantem, quia, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiexemplum peccati, sed propter generationem dictum esse confirmas: nosque haereticos vocas, qui id ad exempla referamus; illoque te juvari aestimas argumento: « Profecto si Apostolus imi
Abbreviated transcription (Latin):
liginẽ quȩ te non ꝑmittit malitiam uitio¬
rum a nature bonitate discernere: et usq¬
ad odiosum fastidiũ eadem ꝑeadem repe¬
tens. nondum dicis quomͦ sit accipien¬
dum. qđ ꝑunũ hominẽ peccatum in¬
trauit in mundũ. Iuł. Non gͦ argui
meretur ab aplõ.et a diabolo possidecur:
Adõ instituitur. & criminũ fons ẽ: Adõ
postremo ut confiteris benedicit᷑: & ã te
frutex diabolicus accusat᷑. Eua uptias
benedixit ds̃: non resistentẽ spũi concupi¬
scentiam carnis. quȩ ñ fuit ante peccatũ.
Peccatum aũt: sicut nec illam concupi¬
scentiam quȩ resistit spũi. ñ benedixit
ds̃. Nuptiȩ porro qͣs benedixit. si peccatũ
non fuisset admissum quo natura uiciata
ẽ. aut sic uterent᷑ genitalib m̃bris. quem¬
admodum aliis utimͣ. sine ulla libidine
obedientib uoluntati: aut pudenda ibi
ente dissentis. Nuptiȩ tam̃ etiam nunc
laudabiles sunt: quia neq instituunt hoc

Expanded text:
liginem, quae te non permittit malitiam vitioliginem, quae te non permittit malitiam vitiorum a naturae bonitate discernere: et usqad odiosum fastidium eadem per eadem repetens, nondum dicis quomodo sit accipiendum, quod per unum hominem peccatum intravit in mundum. XLV. JUL. Non ergo argui meretur ab Apostolo, et a diabolo possidetur; a Deo instituitur, et criminum fons est; a Deo postremo, ut confiteris, benedicitur, et a te frutex diabolicus accusatur. AUG. Nuptias benedixit Deus, non resistentem spiritui concupiscentiam carnis, quae non fuit ante peccatum: peccatum autem, sicut nec illam concupiscentiam quae resistit spiritui, non benedixit Deus. Nuptiae porro, quas benedixit, si peccatum non fuisset admissum, quo natura vitiata est, aut sic uterentur genitalibus membris, quemadmodum aliis utimur, sine ulla libidine obedientibus voluntati; aut pudenda ibi ente dissentis. Nuptiae tamen, etiam nunc laudabiles sunt: quia neque instituunt hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tum. & ꝑpeccatum mors. & ita mom̃s ho¬
mines ꝑtransiit. in quo om̃s peccauerunt:
Qđ intp̃taris hoc mͦ. ut peccatum ab illo
dicat apłs. generatione in posteros fuisse
tranfmissum. Supra concesseras. magistrũ
gentiũ nuptias quib ds̃ benedixerat in¬
chil accusare. uoluntatẽ ad peccandum
innascente non eẽ: Parentes aut̃. inqͣn¬
tum parentes sunt. licite sibi legitimeq
ad procreandos filios coniugari. Et ad¬
dis ilico. quasi dormiens priora dixisses.
crim̃ ad posteros generatione transmit¬
tit. Sienim intantum generant in qñtũ
parentes sunt. in quantum aũt parentes
sunt licite sibi legitimeq iungunt᷑. et hec
coniunctio ab apło non imꝓbat᷑. quia a
dõ non solum instituta uerum etiã benedi¬
cła ẽ. quo ore. qua lege. qua fronte.hane
generationẽ. reatus causam. radicẽ crimi¬
num seruam diaboli eẽ confirmas : auoꝰ.
Iam nescio quotiens hecdicta sunt: eisq
responsum ẽ. Multilo quio tͥ excitas ca¬

Expanded text:
peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt » ? quod interpretaris hoc modo, ut peccatum ab illo dicat Apostolus generatione in posteros fuisse transmissum. Supra concesseras Magistrum Gentium nuptias, quibus Deus benedixerat, nihil accusare; voluntatem ad peccandum in nascente non esse; parentes autem, in quantum parentes sunt, licite sibi legitimeque ad procreandos filios conjugari: et addis illico, quasi dormiens priora dixisses, crimen ad posteros generatione transmitti. Si enim in tantum generant, in quantum parentes sunt; in quantum autem parentes sunt, licite sibi et legitime junguntur; et haec conjunctio ab Apostolo non improbatur, quia a Deo non solum instituta, verum etiam benedicta est; quo ore, qua lege, qua fronte, hanc generationem reatus causam, radicem criminum, servam diaboli, esse confirmas? AUG. Jam nescio quoties haec dicta sunt, eisque responsum est. Multiloquio tibi excitas ca
Abbreviated transcription (Latin):
aut qđ negaras inferre. aut qđ affirmaue¬
ras denegare. In libro uͦ tuo.quẽ nulla pu¬
doris censura castigat. & qđ catholici di¬
cunt & qđ manichei confic ent. adͤ glone¬
ras:Hac sola opinione contentꝰ si respon¬
disse dicaris. Qd aut̃ habeat ponderis
oratio tua. quid constantie: cogitare etiã
ineptam putas. augꝰ Rogo iam dic: quo¬
mͦ intelligendum sit. ꝑ unum hominem
peccatũ intrauit in mundum. Quid ad¬
huc calumpniaris. conuiciaris. tergi u̾¬
saris: Siinconcilio cuiꝰ uideris desi¬
derare iudicium sederent. cyprianꝰ. hyla¬
rius. ambrosius. gregoriꝰ. basilius. ioħ̃s con-¬
stantinopolitanus. ut alios taceam: nun¬
quid doctiores. prudentiores.ueratiores
iudices. querere auderes: Ipsi contra do¬
gmata ur̃a clamant: ipsi scͥptis suis ur̃a
scripta condempnant. Qͥd queris ampltꝰ.
Hoc iam in primo & scdo libroꝵ meoꝵ sa¬
tis docui: quos contra tuos quatuor. ego

Expanded text:
aut quod negaveras inferre, aut quod affirmaveaut quod negaveras inferre, aut quod affirmaveras denegare: in libro vero tuo, quem nulla pudoris censura castigat, et quod Catholici dicunt, et quod Manichaei, confidenter agglomeras, hac sola opinione contentus, si respondisse dicaris; quid autem habeat ponderis oratio tua, quid constantiae, cogitare etiam ineptum putas. AUG. Rogo, dic jam quomodo intelligendum sit, Per unum hominem peccatum intravit in mundum: quid adhuc calumniaris, conviciaris, tergiversaris? Si in concilio, cujus videris desiderare judicium, sederent Cyprianus, Hilarius, Ambrosius, Gregorius, Basilius, Joannes Constantinopolitanus, ut alios taceam; numquid doctiores, prudentiores, veraciores judices quaerere auderes? Ipsi contra dogmata vestra clamant, ipsi scriptis suis vestra scripta condemnant: quid quaeris amplius? Hoc jam in primo et secundo librorum meorum satis docui, quos contra tuos quatuor ego
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ unum hominẽ peccatum intra¬
uit inhunc mundũ. & ꝑpeccatum mors:
& ita mom̃s homines ꝑtransiit. in quo
om̃s peccaucit̃. Illuis igitur culpa: mors
om̃ium ẽ. E idem ipse alibi. fuit adam:
& in illo fuimꝰ om̃s. Periit adam: & in
illo om̃s perierunt. Ambrosiꝰ ẽ ille. ñ qͥ¬
cunq de uulgo: cuius imperitam
multitudinẽ ñ ualentem de tuis disputa¬
tionib iudicare. ninis alta ceruice. & ꝓ¬
terua fronce contempnis. Ambrosius
ẽ inquam: cui nulla ex parte in ipsis lit¬
teris sclarib de quib multũ inflaris.
ȩquaris. In eccłiasticis uͦ quis ille sit. au¬
di uel lege pelagium doctorem tuum:
& noli amare sensum. a sensuhuiꝰ tanti
docꝰtoris alienum. Iuł. Et hoc ẽ ꝓpter
qd maxime miserantes eccłiarum ruinas.
adiuiroꝵ prudentiam illustrium ꝓuo¬
camus examen: ut ñ qͥd dicat᷑. s quid con¬
sequent̃ dicatur appareat si enim sub ta¬
li concilio disceptaretur. t̃ utiq ñ liceret

Expanded text:
ravit in hunc mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. » Illius igitur culpa mors omnium est . Et idem ipse alibi: Fuit Adam, et in illo fuimus omnes; periit Adam, et in illo omnes perierunt . Ambrosius est ille, non quicumque de vulgo, cujus imperitam multitudinem non valentem de tuis disputationibus judicare, nimis alta cervice et proterva fronte contemnis: Ambrosius est, inquam, cui nulla ex parte in ipsis litteris saecularibus, de quibus multum inflaris, aequaris; in ecclesiasticis vero quis ille sit, audi vel lege Pelagium doctorem tuum, et noli amare sensum a sensu tanti hujus doctoris alienum. XXXVII. JUL. Et hoc est propter quod maxime, miserantes Ecclesiarum ruinas, ad virorum prudentia illustrium provocamus examen, ut non quid dicatur, sed quid consequenter dicatur appareat. Si enim sub tali concilio disceptaretur; tibi utique non liceret,
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit in mundum: & ꝑ peccatũ mors:
& ita in om̃s homines ꝑtransuit. in quo
om̃s peccauerunt. Qđisti si catholicis
aurib mentib q ꝑciperent. adũsũ fidẽ
grãmq xp̃i rebelles animos ñhaberẽt:
Neq conarent᷑ in aniter ad suum pͥum
& hereticũ sensum. hec apłica ũba tam
dilucida & tammanifesta conu̾tere: ad¬
serentes hoc idõ dictum eẽ. qđ adam pec¬
cauerit primum. in quo de cȩtero qͥsqͣs
peccare uoluit. peccandi inuenit exem¬
plumꝰ. ut peccatum scilicet ñ generatiõe
ab illo uno in om̃s. s illiꝰ unius imita¬
tione cransiret: cum ꝑfecto si apls̃ hic i¬
mitationem intelligi uoluisset. non ꝑ
unum hominẽ. s ꝑdiabolũ potiꝰ in hẽ
mundum peccatum intrasse. & ꝑ om̃s

Expanded text:
intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Quod isti si catholicis auribus mentibusque perciperent, adversum fidem gratiamque Christi rebelles animos non haberent, neque conarentur inaniter, ad suum proprium et haereticum sensum haec apostolica verba tam dilucida et tam manifesta convertere, asserentes hoc ideo dictum esse, quod Adam peccaverit primum, in quo de caetero, quisquis peccare voluit, peccandi invenit exemplum; ut peccatum scilicet non generatione ab illo uno in omnes sed illius unius imitatione transiret. Cum profecto, si Apostolus hic imitationem intelligi voluisset, non per unum hominem, sed per diabolum potius, in hunc mundum peccatum intrasse,
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ dixit.a quo generatio utiq homi¬
num cȩpit: ut ꝑ generationẽ doceret isse
ꝑom̃s originale peccatum. augꝰ Dixisti
ũba libri mei. dic ĩa quemadmodũ
accipienda sint. quȩ ibi posu u̾ba apłi
ut magis magisq manifesteris ħeticꝰ.
laudatorem de supponendo.ut auferas
paruulis saluatorem. Iuł. Abutite im¬
ꝑitia fauentum tͥ. & delitescere sub ambi¬
guitate u̾boꝵ: quicũq ille fuerit oꝑum
nr̃oꝵ eruditus lector intelligit. Reliquũ
uero uulgus de quo ꝓpħa loquit᷑ ad dm̃.
estimasti homines sicut pisces maris. mu
eretionis ignarum. totum putat coniun¬
gi posse rebus. qđ uiderit uocib esse so¬
ciatum. Quid uero sit consequens. quid
repugnans. quib q concessis. qͥd lex inex¬
pugnabilis &e reuerenda rationis cogat
inferri: nͥ doctissimꝰ attentissimꝰq non
iudicat. augꝰ Addhuc circuis. querendo
dialecticos: & uitando eccłiasticos iudices.
Dic iam quomͦ accipiendum sit ꝓ unũ
hominem peccatũ intrauit inmundũ:

Expanded text:
tio utique hominum coepit, ut per generationem doceret iisse per omnes originale peccatum . AUG. Dixisti verba libri mei, dic jam quemadmodum accipienda sint quae ibi posui verba Apostoli: ut magis magisque manifesteris haereticus, laudatorem te supponendo, ut auferas parvulis Salvatorem. XXXVI. JUL. Abuti te imperitia faventium tibi, et delitescere sub ambiguitate verborum, quicumque ille fuerit operum nostrorum eruditus lector, intelligit. Reliquum vero vulgus, de quo propheta loquitur ad Deum, Aestimasti homines sicut pisces maris Habcretionis ignarum, totum putat conjungi posse rebus, quod viderit vocibus esse sociatum. Quid vero sit consequens, quid repugnans, quibusque concessis quid lex inexpugnabilis et veneranda orationis cogat inferri, nisi doctissimus attentissimusque non judicat. AUG. Adhuc circuis quaerendo dialecticos, et vitando ecclesiasticos judices. Dic jam quomodo accipiendum sit, Per unum hominem peccatum intravit
Abbreviated transcription (Latin):
non credidit condempnabit᷑: Qͥsqͥs autẽ
negat paruulos credde ꝑora gestantium:
neget eos & acciꝑe baptismũ. quia in ma¬
nib gestantium reluctant᷑. Iuł. Sedadõ
mala nonest:ut nͥ ut manicheus eã accu¬
sare ñ possit. Auoꝰ Manichcus gͦ dixit.

Expanded text:
non crediderit, condemnabitur ? Quisquis autem non crediderit, condemnabitur ? Quisquis autem negat parvulos credere per ora gestantium, neget eos et accipere Baptismum, quia in manibus gestantium reluctantur. CC. JUL. Sed adeo mala non est, ut nisi Manichaeus eam accusare non possit. AUG. Manichaeus ergo dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑: & accusas uniu̾sam catholicã ȩccłiã
magnocrimine maiestatis. Non enim
legibus huniꝰ ⁊ mundi alio crimine tenet᷑
reus: quisquis imaginẽ quãuis ñ uiuam
tam̃ imꝑatoris. exsufflat. Ex sufflant̃
aut̃ paruulim exorcismo. priusquã bapti¬
zentur Exsufflant᷑ gͥ uiue imagines. ñ
regis cuiꝰ cũq s dĩ. Immo uͦ exsufflat᷑.
s diabolus: qui contagione peccati tenet
paruulũ itũ: ut illo foras misso. paruulꝰ
trans ferat᷑ ad xp̃m. Exsufflet᷑ itaq uili¬
aniamentia: ne maiestatis rea in paruui loꝵ¬
rum mundatione & exsufflatione. dicat᷑
ȩccłia. Si aũt ñ eruit᷑ ã potestate tenebraꝵ.
& illic remanet paruulus: qͥd miraris ini¬
gne ȩcerno cũ diabolo futurum. qui in dĩ
regnũ intrare ñsinit᷑ : Anquia pelagiani
nescio quẽ paruulis ñ baptitatis p̃t̃ dei
regnũ quietis & uite et̃nȩ locũ p̃parant:
&e baptiratus stiorit saluus erit. qͥ autẽ

Expanded text:
fertur; et accusas universam catholicam Ecclesiam fertur; et accusas universam catholicam Ecclesiam magno crimine majestatis. Non enim legibus hujus mundi alio crimine tenetur reus, quisquis imaginem, quamvis non vivam, tamen imperatoris exsufflat: exsufflantur autem parvuli in exorcismo, priusquam baptizentur: exsufflantur igitur vivae imagines, non regis cujuscumque, sed Dei. Imo vero exsufflatur, sed diabolus, qui contagione peccati tenet parvulum reum, ut illo foras misso parvulus transferatur ad Christum. Exsuffletur itaque Juliani amentia, ne majestatis rea in parvulorum mundatione et exsufflatione dicatur Ecclesia. Si autem non eruitur a potestate tenebrarum, et illic remanet parvulus; quid miraris in igne aeterno cum diabolo futurum, qui in Dei regnum intrare non sinitur? An quia Pelagiani nescio quem parvulis non baptizatis, praeter Dei regnum, quietis et vitae aeternae locum praeparant, fuerit, salvus erit; qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. nec surgentes in pucriciã domarẽ¬
tur u̾berib aut crudirent᷑ laboribus.
nec ulli eoꝵ tam uano & obtunso nasce¬
rent᷑ ingenio. ut nec labore nec dolore ul¬
lo em̃idarent᷑: s excepta ꝓpt̃ incapaces u¬
teros matrum sui corporis qͣntitate. ta¬
les om̃ino qualis adam factus ẽ gigne¬
rent᷑. Nunc aũt nec tales eeñt quales ui¬
demꝰ. nec talia paterent᷑: nͥ peccato illo ma¬
gno. natura humana in has miscrias mu-
statis: quia ille inqͥs malã eam fatet᷑. Tu
gͦ siid abnuis. bonã eam ẽt̃ ꝓnuntia: et
sublata contentio ẽ. Capieris statim ueri¬
tatis retib insalutẽ: s reclamas. Audiamꝰ
gͦ qͥd parias. aristotiles pendoꝵ. Tantum
inquis malũ ei mẽ. ut possideat᷑ ã diabo¬
lo. atq ecernũ mereatur incendiũ. Auoꝰ.
Tuaũt qui eã negas adiabolo possideri:
ꝓculdubio negas ã pocestate erui tenebra¬
rum. cum inxp̃i regnũ regeneratione tranᷤ¬

Expanded text:
rentur, nec surgentes in pueritiam domarenrentur, nec surgentes in pueritiam domarentur verberibus, aut erudirentur laboribus, nec ulli eorum tam vano et obtunso nascerentur ingenio, ut nec labore, nec dolore ullo emendarentur; sed excepta, propter incapaces uteros matrum, sui corporis quantitate, tales omnino qualis Adam factus est, gignerentur. Nunc autem nec tales essent quales videmus, nec talia paterentur, nisi peccato illo magno natura humana in has miserias mutastatis? Quia ille, inquis, eam malam fatetur. Tu ergo si id abnuis, bonam eam esse pronuntia; et sublata contentio est: capieris statim veritatis retibus in salutem. Sed reclamas. Audiamus ergo quid parias, Aristoteles Poenorum. Tantum, inquis, malum ei inest, ut possideatur a diabolo, atque aeternum mereatur incendium. AUG. Tu autem qui eam negas a diabolo possideri, procul dubio negas a potestate erui tenebrarum, cum in Christi regnum regeneratione trans
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate sua arguis: an.conditione
nascendi:. si ꝓpͥa uolũtate. ut ui delicet
illi paruusi suis studiis peccasse dicant᷑:
monstrum quidem ꝓmissionis exorit᷑
peccati tam̃ tradux negat᷑. Non enĩ acce¬
pit abalio: qđ potuit ipse cõmittere: sin
aũt tot mala. ñ actione sua s conditione
sortit᷑: naturalit̃ iniqua coniuncit᷑. Auoꝰ.
Nec sua uoluntate arguo naturam par¬
uuloꝵ. nemo cñi quia uult nascit᷑. nec
conditione nascendi. nisi quia miseri
benedictione fecunda. etiam si nemo pec¬
casset. donec dõ p̃cognitus scõꝵ numerꝰ
compleret᷑: s illi paruuli nec flerent
in paradiso. nec muti eeñt. nec aliqͣndo
uti ratione ñ possent. nec sine usu men¬
broꝵ infirmi & inhertes iacerent. nec mor¬
bis affligerent᷑. nec abestiis lederent᷑. nec ue¬
nenis necarent᷑. nec aliquo casu uulnera¬
rent᷑. uel ullosensu aut ulla parte corpo¬
ris pruarentur. nec ã demonib uexa¬

Expanded text:
sua voluntate arguis, an conditione sua voluntate arguis, an conditione nascendi? Si propria voluntate, ut videlicet illi parvuli suis studiis peccasse dicantur; monstrum quidem opinionis exoritur, peccati tamen tradux negatur; non enim accepit ab alio, quod potuit ipse committere: sin autem tot mala non actione sua, sed conditione sortitur, naturaliter iniqua convincitur. AUG. Nec sua voluntate arguo naturam parvulorum; nemo enim quia vult nascitur; nec conditione nascendi, nisi quia miseri i benedictione fecunda, etiamsi nemo peccasset, donec Deo praecognitus sanctorum numerus compleretur. Sed illi parvuli nec flerent in paradiso, nec muti essent, nec aliquando uti ratione non possent, nec sine usu membrorum infirmi et inertes jacerent, nec morbis affligerentur, nec a bestiis laederentur, nec venenis necarentur, nec aliquo casu vulnerarentur, vel ullo sensu, aut ulla parte corporis privarentur, nec a daemonibus vexa
Abbreviated transcription (Latin):
laudauerit condicoris. Auõ. Hoc uerũ
dixisti. E idõ etiã in mala natura opꝰ lau¬
dabile est conditoris: quia & natura ma¬
la. in qͣntum natura ẽ bonũ ẽ. atq ut
hoc bonũ lib̾et᷑ ãmalo. grã necessaria ẽ.¬
hominum questio. s desola nascentiũ
qualitate u̾sat᷑: in quib nature exami¬
nat᷑ status. Hanc tu itaq naturam. si¬
ne : aliquo ꝓpriȩ uoluntatis ad mixtu.
ream. dampnatã. malis idest criminib
plenã: cum manichȩo tam̃ asseris. quã
nos. sine scelert . sine peccati malo. innoxi¬
am & capacẽ uirtutis tuem̃. AuoꝰA gnosci¬
mus te. agnoscimꝰ magnũ tutorẽ: qui par¬
uulis quos tueris. ñ sinis succurrere sal¬
uatorẽ. Si aũt sinis. dic queso. quando sal¬
ui corpore baptizant᷑. ex quo malo ex quo
uitio. ex qua parte saluent᷑. Sed qͥddictu¬
rus es. homo qui facis tͥ paradisum tuũ:
quẽ non erubescis implere penis inmeri
lis. criminosam. uitiosam & dampnatã

Expanded text:
laudaverit Conditoris. AUG. Hoc verum laudaverit Conditoris. AUG. Hoc verum dixisti: et ideo etiam in mala natura opus laudabile est Conditoris; quia et natura mala, in quantum natura est, bonum est; atque ut hoc bonum liberetur a malo, gratia necessaria ehominum quaestio, sed de sola nascentium qualitate versatur, in quibus naturae examinatur status. Hanc tu itaque naturam sine aliquo propriae voluntatis admixtu ream, damnatam, malis, id est, criminibus, plenam, cum Manichaeo tamen asseris: quam nos sine scelere, sine peccati malo innoxiam, et capacem virtutis tuemur. AUG. Agnoscimus te, agnoscimus magnum tutorem, qui parvulis quos tueris, non sinis succurrere Salvatorem. Si autem sinis, dic, quaeso, quando salvi corpore baptizantur, ex quo malo, ex quo vitio, ex qua parte salventur. Sed quid dicturus es, homo qui facis tibi paradisum tuum, quem non erubescis implere poenis immerio tu in parvulis, criminosam, vitiosam, et damnatam
Abbreviated transcription (Latin):
da non cẽt. Habendo uĩciũ qĩippe mala
ẽ. quo consumpto sine dubitatione fit
saluanda ñ ipsa uiciũ ẽ. Alioqͥn. ipsacon¬
sumerctur. cũ consumit᷑ uiciũ. Cum uͦ
salute uiciũ consumatur: qͥd isto modo
nͥnatura saluat᷑. Cum itaq dicit᷑ sana¬
ri uicium: ñ ipsum uiciũ. s illa cui hoc
inerat natura saluatur. Que si uiciũ
ẽẽt. ñ saluaret᷑. s. finiret᷑ potiꝰ sanitate. Im¬
mo santas hoc mͦ fieri ulla non posset:
Qm̃ si fieret. maneret natura sanata. con¬
sumpto uicio quo ñ erat sana si autẽ
natura uicium eẽt: ñ utiq consumpto
uitio sanaret᷑. s. ipsa consumeret᷑. Ac ꝑ
hoc natura humana ñ simala eẽt. s simalũ
eẽt hoc est̃ siuiciũ eẽt. saluanda ñ eẽt: sici
nichil mali ineẽt. id est siuicio mala non
eẽt. saluanda ñ eẽt. Ecce qđ dixi. Nolimu¬
tatis abste u̾bis meis. uelle facere locum:
grãm xp̃i: nisi qui innatura. bonũ opꝰ

Expanded text:
da non esset. Habendo quippe vitium mala da non esset. Habendo quippe vitium mala est, quo consumpto, sine dubitatione fit salva: non ipsa vitium est; alioquin ipsa consumeretur, cum consumitur vitium. Cum vero salute vitium consumatur, quid isto modo nisi natura salvatur? Cum itaque dicitur sanari vitium, non ipsum vitium, sed illa cui hoc inerat, natura esset, non salvaretur, sed finiretur potius sanitate: imo sanitas hoc modo ulla fieri non posset; quoniam si fieret, maneret natura sanata, consumpto vitio quo non erat sana; si autem natura vitium esset, non utique consumpto vitio sanaretur, sed ipsa consumeretur. Ac per hoc, natura humana non si mala esset, sed si malum esset, hoc est, si vitium esset, salvanda non esset; si ei nihil mali inesset, hoc est, si vitio mala non esset, salvanda non esset. Ecce quod dixi; noli mutatis a te verbis meis velle facere locum, gratiam Christi, nisi qui in natura bonum opus
Abbreviated transcription (Latin):
eo reuolutus es: ut manicheũ quẽ ꝓfessio¬
ne contempseras argum̃tatione reparares.
Nam dicendo.simala eẽt saluanda ñ cẽt.
spetiem pugnantis indueras: subdendo
aũt. s si nichil in ea malieẽt saluanda
ñ eẽt. ipsi te fidelit̃ militare docuisti.
Cum gͦ apparuerit hoc tua qđ mani¬
chei sententia contineri. idest malam eẽ
hominum naturam. cui ille & tu parit̃
inẽẽ malũ dicitis:.tuq pronuntiaueris
malam naturã ñ ẽẽ saluandã: absolutiᷤᷤ¬
sime confectum ẽ. fidem ur̃am iunctis
om̃ino turmis. tam naturã impugnare
quã grãm. Aug̃. Nunqͥd qm̃ u̾ba mea
mutas ut alquid respondisse uidearis.
idõ difficile aut impossibile facis legen¬
tib uł recołe animo. uel certe in hoc ipso
tuo libro paulo suꝑiꝰ relegere. & uidere
qͥd dixerim. uͥ ce ipse illa sicut ame sunt
dicta posuisti: Ego enĩ ñ dixi . simala eẽt
saluanda non eẽt: cum idõ saluanda sit.
ut ñ sit mala: sed dixi. simalũ eẽt saluan¬

Expanded text:
eo revolutus es, ut Manichaeum, quem professione contempseras, argumentatione reparares. Nam dicendo, Si mala esset, salvanda non esset, speciem pugnantis indueras: subdendo autem, sed si nihil in ea mali esset, salvanda non esset, ipsi te fideliter militare docuisti. Cum ergo apparuerit hoc tua quod Manichaei sententia contineri, id est, malam esse hominum naturam, cui ille et tu pariter malum inesse dicitis, tuque pronuntiaveris malam naturam non esse salvandam; absolutissime confectum est, fidem vestram junctis omnino turmis tam naturam impugnare, quam gratiam. AUG. Numquid quoniam verba mea mutas, ut aliquid respondisse videaris, ideo difficile aut impossibile facis legentibus, vel recolere animo, vel certe in hoc ipso tuo libro paulo superius relegere, et videre quid dixerim, ubi et ipse illa sicut a me sunt dicta posuisti? Ego enim non dixi, Si mala esset, salvanda non esset; cum ideo salvanda sit, ut non sit mala: sed dixi, Si malum esset, salvan
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ñ est ã patre. ẜ ex mundo ẽ. idz
ex hominib quoꝵ fetib impletus est
mundus. Hanc aũt manichȩi genti tri¬
buunt tenebrarum: adiuuantib uob̃.
qui hoc malũ nob̃ ꝑ p̃uaricationẽ pͥmi¬
hominis. scđm ambrosianã hocẽ catho¬
licã fidẽ. in naturam u̾tisse nonuultis.
uł. Uideamus gͦ. quomͦ huc redeat
etiam pars tuȩ scđa sententie. Dixisti
enim. Qui dicit naturam hrimanam
bonũ ñ eẽ. bonũ negat conditȩ crea¬
torem: qui uero negat ei malum inẽe.
misericordẽ uiciate inuidet saluatorẽ.
sigͦ ut tu ꝓfiteri coactus es. qui negat cã
bonũ eẽ. bonũ etiam condicorẽ eius
idest dm̃ negat. & nichil aliud est ma¬
lam eẽ naturam. quã malum meritũ
habere naturalit: ueritati nr̃e admini¬
culat᷑ etiam ur̃a confessio. Negare uos

Expanded text:
carnis non est a Patre, sed ex mundo est; id est, carnis non est a Patre, sed ex mundo est; id est, ex hominibus, quorum fetibus impletus est mundus: hanc autem Manichaei tribuunt genti tenebrarum, adjuvantibus vobis, qui hoc malum nobis per praevaricationem pnis, secundum Ambrosianam , hoc est, catholicam fidem, in naturam vertisse non vultis. CCVI. JUL. Videamus ergo quomodo huc redeat etiam pars secunda sententiae tuae. Dixisti enim: Qui dicit naturam humanam bonum non esse, bonum negat conditae creatorem: qui vero negat ei malum inesse, misericordem vitiatae invidet salvatorem . Si ergo, ut tu profiteri coactus es, qui negat eam bonum esse, bonum etiam conditorem ejus, id est, Deum negat; et nihil aliud est malam esse naturam, quam malum meritum habere naturaliter; veritati nostrae adminiculatur etiam vestra confess
Abbreviated transcription (Latin):
turale malũ. Nichilẽ gͥaliud uere malũ:
quã meritum malũ. Auoꝰ. Non tantum
meritũ malũ: uerũ etiã pena que malo
merito redditur. malũ est. Non enĩ uere
malum ẽ peccatum: & ñẽ uere malum
pena peccati. Sigͦ nullum eẽt in par¬
uulis ex origine maltim meritum: qͥe¬
qͥd mali patiunt᷑. ẽẽt iniustum. Et idõ
ista mala in paradiso ẽẽ ñ possent: quia
nullũ ibieẽt meritum malum. si felix obe¬
dientia ꝑmaneret. Ac ꝑhoc. quia hic st̃
obaliud dicit malam naturã. quã qđ
eã mali meriti arbitrat᷑. cui putat infe¬
renda supplicia: & tunature humane
malum in ẽẽ confirmas. nec aliud malũ
quã qđ manicheus. idest concupiscenti¬
am carnis quã adiabolo contionaris
infusam. eãq sic mali meriti eẽ dicis.
ut ȩternis eam ꝑsistas adiudicare tor¬
mentis: ñ alit̃ sinedubio quam mani¬
cheus. pessimã illã dampnatãq ꝓnun¬
tias. auõ. Iam erubesce: concupiscentia

Expanded text:
turale malum: nihil est igitur aliud vere malum, turale malum: nihil est igitur aliud vere malum, quam meritum malum. AUG. Non tantum meritum malum, verum etiam poena, quae malo merito redditur, malum est. Non enim vere malum est peccatum, et non est vere malum poena peccati. Si ergo nullum esset in parvulis ex origine malum meritum, quidquid mali patiuntur, esset injustum. Et ideo ista mala in paradiso esse non possent; quia nullum esset ibi meritum malum, si felix obedientia permaneret. Ac per hoc, quia hic suntob aliud dicit malam naturam, quam quod eam mali meriti arbitratur, cui putat inferenda supplicia; et tu naturae humanae malum inesse confirmas, nec aliud malum quam quod Manichaeus, id est, concupiscentiam carnis, quam a diabolo concionaris infusam; eamque sic mali meriti esse dicis, ut aeternis eam persistas adjudicare tormentis: non aliter sine dubio quam Manichaeus, pessimam illam damnatamque pronuntias. AUG. Jam erubesce. Concupiscentia