comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derit. Potest et simplicit̃ diq. Si qͥs
ita neres oarius nobis eẽ uidetur
ut manus. pes.⁊ ocls. utilis uidelie
atq sollicitus et acutus ad ꝑspicia¬
dum. scandalum autem nobis face
et ꝑ dissonantiam moꝵ nos trahit
ingehennam: nec sicqͥdẽ temꝑalib
eius commodis cum ꝑ iclo animarũ
nis fecit et̾ni: restat dicere quomod
fetorem uermis. et ignis ualeamus
euitare tormentum. Sequitur. Dĩs
enim igne salietur: et om̃is uictima
sale salietur. fetor qͥppe uermium.
de corruptione solet nasci carnis&
sanguinis. Ideoq caro recens sale
conditur: ut exsiccato humore san¬
guineo. uermescere nequeat.Caro
gͦ &e sanguis uermes creat: qͥa dele¬
ctatio carnalis cui condimentum
continentie non resistit. penam lu¬
xuriosis generat eternam. Cuiꝰ fi¬
torem qͥsqͥs euitare desiderat: & co¬
pus sale contientie:⁊ mentẽ stude¬
at condimento sapientie. aberrons
et uicioꝵ labe castigare. Mire auĩ

Expanded text:
derit. Pderit. Pita necessarius nobis esse videtur, ut manus, pes, et oculus, utilis videlicet atque sollicitus et acutus ad perspiciendum, scandalum autem nobis facit, et per dissonantiam morum nos trahit in gehennam, ne sic quidem temporalibus ejus commodis cum periculo animarum nis fecit aeterni, restat dicere quomodo fetorem vermis, et ignis valeamus evitare tormentum. Sequitur: Omnis enim igne satietur, et omnis victima sale salietur. Fetor quippe vermium de corruptione solet nasci carnis et sanguinis. Ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo vermescere nequeant. Caro ergo et sanguis vermes creant, quia delectatio carnalis, cui condimentum continentiae non resistit, poenam luxuriosis generat aeternam. Cujus fetorem quisquis vitare desiderat, et corpus sale continentiae, et mentem studeat condimento sapientiae ab erroris et vitiorum labe constringere. Mire autem
Abbreviated transcription (Latin):
nis in extingiubilis: ⁊ cȩtera. Inpede
sicut et inmanu caros in emendabileᷤᷤ
docet alienandos anobis: ne ꝑ un¬
munditiam eoꝵ qͦs castigare neqͥmꝰ
et ipsi polluti pereamꝰ Si manus ꝓ¬
pter opus necessarium nobis. pes st̃
dicti tales ꝓpter ministerium dis¬
cursusq in nris usib ac commobaᷤ¬
.tos. Quod si oculus tuus scandalicat
te.: eice eum. Bonum ẽ tibi lusciun
introire in regnum di: qͣi duos ocu¬
los hũtem mitti ingehennã ignis.
nocło qͦ ꝓpter scandalum eruendo.
idẽ nr̃i carnales amiq. spiritaliter
ũ aduersarii designantur: si cum
nos eoꝵ consultu ac ꝓuisione opus
habemus: illi uͦ consilio nos prauo
deciꝑe. atq uitter erroris deflectere
grecus ẽ: quod nos offendiculum ł
ruinam uel in pactionem pedis dicẽ
possumus. Quidam scandalum gre:
latine scrupulum dicunt. Ille gͦ scan¬
dalieat frẽm: qui ei dicto factoue
minus recto. occasionem ruine de¬

Expanded text:
nis inexstinguibilis, etc. In pede nis inexstinguibilis, etc. In pede sicut et in manu charos, inemendabiles docet alienandos a nobis, ne per immunditiam eorum quos castigare nequimus, et ipsi polluti pereamus. Sed manus propter opus necessarium nobis, pes sunt dicti tales propter ministerium discursusque in nostris usibus accommodos. Quod si oculus tuus scandalizat te, ejice eum. Bonum est tibi luscum introire in regnum Dei, quam duos oculooque propter scandalum eruendo iidem nostri carnaliter amici, spiritaliter vero adversarii designantur. Sed cum nos eorum consultu ac provisione opus habemus, illi vero consilio nos pravo decipere, atque in iter erroris deflectere Graecus est, quod nos offendiculum, vel ruinam et impactionem pedis dicere possumus. Quidam scandalum Graece, Latine scrupulum, dicunt. Ille ergo scandalizat fratrem, qui ei dicto factove minus recto occasionem ruinae de
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ credunt in eum: nc̃ conseq̃nter
ammonet. quantum cauere debeainꝰ
eos: qͥ scandalizare nos idẽ uerboł
exemplo suo. ad ruinam peccati ꝓ¬
pellere certant. Manum qͥppe no¬
stram appellat necessarium amieũ:
cuius ope atq auxilio cottidiano
opus habemꝰ. S talis si nos ledẽ
in causa animȩ uoluerit. excluden¬
dus ẽ a nr̃a societate: ne si cum ꝑdi¬
to in hac uita partem hr̃e uolumus.
simul infutura cum illo pereamus.
Qd autem subiungit᷑. ubi uermis
eoꝵ non moritur. et ignis non extin¬
guitur. Inuerme. putredinem ge¬
henne. sic̃ inigne ardorem designat.
Siue uermẽ dic̃. seram scelerum peni¬
tudinem. que nunqͣm intormentiᷤ
conscientiam afflict̾oꝵ mordere
cessabit: ut ignis sit pena extͥnsecꝰ
seuiens: uermis dolor interius ac¬
cusans. Et si pes tuus scandalitat tẽ.
ampitta illum. Bonum ẽ tibi claudũ
introire inuitam eternam: ꝗqͣm duo
pedes hntem mitti in gehennam ig¬

Expanded text:
eos, qui credunt in eum, nunc consequenter eos, qui credunt in eum, nunc consequenter admonet, quantum cavere debeamus eos qui scandalizare nos, id est, verbo vel exemplo suo ad ruinam peccati propellere certant. Manum quippe nostram appellat, necessarium amicum. Cujus opere atque auxilio quotidiano opus habemus. Sed talis si nos laedere in causa animae voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere volumus, simul in futuro cum ipso pereamus; quod autem subjungitur: Ubi vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguitur, in verme putredinem gehennae, sicut in igne ardorem designat, sive vermem dicit: seram scelerum poenitudinem, quae nunquam in tormentis conscientiam afflictorum mordere cessabit. Ut ignis sit poena extrinsecus serviens, et vermis dolor interius accusans. Et si pes tuus te scandalizat, amputa illum: bonum est tibi claudum introire in vitam aeternam, quam duos pedes habentem mitti in gehennam ig
Abbreviated transcription (Latin):
otandum sane quia in nr̃o bono oꝑe
aliqñ cauendum ẽ scandalum pro
dum. Inquantum enim sine peccato
possum ⁊uitare. ꝓtimoꝵ scandalum
debem: Si aũ de ueritate scandalũ
ponitur: utilius ꝑmittitur scandalũ
nasqi. qͣm ueritas relinquatur. Item
ꝑ molam asinariam. scłaris uite cir¬
cuitus. ac labor expͥmitur: et ꝑ ꝓ fun¬
dum maris. extrema dampnatio de¬
signatur. Quigͦ ad sc̃itatis speciẽ
deductus. uel uerbo ceteros destru¬
it. uel exemplo: melius ꝓfecto erat.
ut hunc ad mortem sub exteriori ha¬
bitu terrena act̾a conungerent. quã
sacra officia inculpa cęteris unitabi¬
lem demonstrarent: quia nimirum
si solus caderet. ut cumq hunc tole¬
rabilior inferni pena cruciaret. E si
scandalizauerit te manus tua: absci¬
de illam. Bonum ẽ tibi debilem in¬
trare inuitam: qͣm duas manꝰ ha¬
bentem ue ĩ gehennã et iignẽ ĩ extingiubilẽ
R Quia supra docuerat. ne scandalizemꝰ

Expanded text:
Notandum sane, quod in nostro bono opere, Notandum sane, quod in nostro bono opere, aliquando cavendum est scandalum proxdum. In quantum enim sine peccato possumus vitare proximorum scandalum, debemus. Si autem de veritate scandalum oritur, utilius permittitur scandalum nasci, quam veritas relinquatur. Item per molam asinariam, saecularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et per profundum maris, extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductus, vel verbo caeteros destruit, vel exemplo; melius profecto erat ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent. Quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poena cruciaret. Et si scandalizaverit te manus tua, abscinde illam. Bonum est tibi debilem introire in vitam, quam duas manus habentem ire in gehennam, in ignem inexstinguibil. Quia supra docuerat ne scandalizemus
Abbreviated transcription (Latin):
apłos dictum intelligi pot̃: qui inter
se disputantes qͥs eẽt illoꝵ maior.
uidebantur inuicem de dignitare
contendere. Et si inhoc uitio ꝑma¬
sissent. poterant eos qͦs ad fidem uo¬
cabant. ꝑ suum scandalum ꝑdere:
dum apłos uident inter se de ho¬
nore pugnare. Quod auit̃ dit bonũ
asinaria collo eius. scđm ritum ꝓ¬
uuntie loquitur: quo maioꝵ cruninum
isto apud ueteres uideos pena fuerit.
it in ꝓfundo ligato saxo demergerẽt᷑.¬
iis atrocissima temꝑali tam̃. uitã
fuure corꝑeam: qͣm ledendo frẽm. mor¬
tem anime mereri ꝑ petuam. Rect̃e
autem qͥ scandalizari potest. pusillus
appellatur. Qͥ enim magnus ẽ qͦdẽq
uiderti. qͥdẽq passus fuerit: non de¬
dinat a fide. Qui autẽ pusillus ẽ ani¬
mo et parius: occasiones querit. qͣmͦ
scandaliretur. ꝓpterea deniq oportet
nos maxime his consulere qͥ parui s̃
infide: ne occasione nr̃i offendantur.
& recedant a fide: ac decidant a salute.

Expanded text:
apostolos dictum intelligi potest, qui inter apostolos dictum intelligi potest, qui inter se disputantes, quis esset illorum major, videbantur invicem de dignitate contendere, et si in hoc vitio permansissent, poterant eos quos ad fidem vocabant, per suum scandalum perdere, dum apostolos viderent inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: asinaria in collo ejus, secundum ritum provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerenturvis atrocissima temporali, tamen vitam finire corpoream, quam laedendo fratrem, mortem animae mereri perpetuam. Recte autem qui scandalizari potest, pusillus appellatur. Qui enim magnus est, quaecunque viderit, quaecunque passus fuerit, non declinat a fide. Qui autem pusillus est animo et parvus, occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime iis consulere, qui parvi sunt in fide, ne occasione nostri offendantur, et recedant a fide, ac decidant a salute.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis et renum. futuras cogitationeᷤᷤ
in singlis contuetur: et dixerat. Qs¬
qͥs eram unum paruulum receperit
in nomine meo: me recipit. Poterat
aliqͥs causari et dicere. Paupertate
ꝓhibeor. tenuitas me retinet: ut hos¬
pitalis eẽ non possim. Et hanc ex¬
cusationem. leuissimo p̃cepto diluit:
ut calicem aque & huncfrigide iuxta
matheum. toto animo porrigam:
Frigide inquit aque non calide. ne &
incalida. pauꝑtatis et penuriȩ lignoꝵ
occasio quereretur. Tale quid & aplo
gistroꝵ refrigeria cohortatur. E
quia poterat quilibet p̃tendere par
q̃stionem dicens. Holite errare. ds ñ
irridetur. Que enim seminauerit
homo:hec et metet.
t qͥs qͥs scandalizauerit unum ex
pusillis istis credentib in me:
bonum ẽ ei magis si circum daretur
mola asinaria collo eius. et inmart
mitteretur. Quamqͣm hȩc general
possit ẽẽ sententia aduersus omne
qui aliquem scandalizant: tñ iuxta
consequentiam sermonis. etiã cont̃

Expanded text:
cordis et renum, et qui futuras cogitationes cordis et renum, et qui futuras cogitationes in singulis contuetur, dixerat: Quisquis unum parvulum receperit in nomine meo, me recipit. Poterat aliquis causari et dicere, Paupertate prohibeor, tenuitas me retinet, ut hospitalis esse non possim, et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae et hoc frigidae juxta Matthaeum toto animo porrigamus: frigidae, inquit, aquae, non calidae, ne et in calida paupertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Aposgistrorum refrigeria cohortatur: et quia poterat qualibet tendere  Fortquaestionem, dicens: Nolite errare, Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet qui scandalizaverit unum ex pusillis credentibus in me, bonum est ei magis si circumdaretur mola asinaria collo ejus et in mare mitteretur. Quanquam haec generalis possit esse sententia adversum omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis, etiam contra
Abbreviated transcription (Latin):
Hac doctus sententia dic̃ apostolus:
S siue occasione siue ueritate. xp̃c
annuncietur. et in hoc gaudeo: s &
gaudebo. S licet ille gaudeat de
cere: et tales aliqñ in nomine xp̃i
signa facientes obalioꝵ salutẽ cen¬
seantur non eẽ ꝓhibendi: non tam̃
ipsis ꝑ talia signa secura sua con¬
scientia redditur: qͥn potius in illa
tutes multas fecimꝰ responsum acci
pient. quia nunqͣm noui uos: disce¬
dite ame qͥ oꝑamini iniquitatẽ. Itaq
in hereticis & malis catholicis. non
sacramenta communia inquib nob̃¬
cum sunt. et aduersum nos non sutt.
s. diuisionẽ pacis ueritati contra¬
riam. qua adusum nos sunt. et dñm
non sequuntur nobiscum: detestari
et ꝓbibere debemus.
Qs qͥs enim potum dederit uobis ca¬
licem aque in nomine meo. qͥa xp̃i
estis: amen dico uobis. non ꝑdet mer¬
cedem suam. Legiius in propheta
dauid. ad excusandas excusationes
inpeccatis: qͦd multi peccatoꝵ suoꝵ
qͣsi iustas p̃tendant occasiones: ut

Expanded text:
 Apostolus: Sed sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Sed licet ille gaudeat, etcere, et tales aliquando in nomine Christi signa facientes ob aliorum salutem censeantur non esse prohibendi; non tamen ipsis per talia signa, secura sua conscientia redditur, quin potius in illa rtutes multas fecimus ? Responsum accipient, quia nunquam novi vos, discedite a me, qui operamini iniquitatem. Itaque in haereticis et malis catholicis non sacramenta communia in quibus nobiscum sunt et adversum nos non sunt, sed divisionem paci veritatique contrariam qua adversum nos sunt et Dominum non sequuntur, nobiccum detestari et prohibere debemus. squis enim potum dederit vobis calicem aquae in nomine meo, quia Christi estis: amen, dico vobis, non perdet mercedem suam. Legimus in propheta David ad excusandas excusationes in peccatis, quia multi peccatorum suorum quasi justas praetendunt occasiones, ut
Abbreviated transcription (Latin):
testate hec facis:i qͥs tibi dedit
hanc potestatem ut ista facias:
IDiuersis modis eandem qͣm supra
calumpniam struunt: q̃n dixert̃
in beelt ebub pͥncipe demoniorũ
eicit hic demonia. Qñ enim di¬
cunt. in qua potestate hec facis:
de dĩ dubitant potestate: et sub¬
intelligi uolunt. diaboli eẽ qͦd
faciat. Addentes qͦ qͥs tibi hanc
dedit potestatem: manifestissime
dĩ filium negant: quem putant ñ
suis.s alienis uirib signa facere.
Ih̾c autem respondens. ait. Interro¬
gabo uos et ego unum uerbum:
& respondete mͥ ⁊̃i dicam uobis. inq
potestate hȩc facio. Baptismumi

Expanded text:
testate haec facis? Et quis tibi dedit testate haec facis? Et quis tibi dedit hanc potestatem ut ista facias? Diversis modis eamdem quam supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Quando enim dicunt, In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quae faciat. Addentes quoque: Quis tibi dedit hanc potestatem? manifestissime Dei Filium negant, quem putant non suis, sed alienis viribus signa facere. Jesus autem respondens ait: Interrogabo vos et ega unum verbum, et respondete mihi, et dicam vobis in qua potestate haec faciam. Baptismu
Abbreviated transcription (Latin):
uobis peccata ur̃a. ⁊ cetera. Notan¬
da distinctio dep̃cantium. Qui ꝑ¬
fectam habet fidem que ꝑdilec¬
tionem oꝑatur. ille orando. uel etiã
tes spiritales. quomͦ fecit paulus
de elima mago. quẽ et ocłis & ar¬
te nefanda pͥuauit: quomͦ defitoniˢ¬
sa inphilippis. de qua sp̃m malig¬
num montem uidelicet suꝑbissi¬
mum ciecit. S idem mons in ma¬
re ꝓiectus. quantum furibundi ig¬
nis huic intulerit: subsecuta confe¬
stim contra eum gentilium ꝑsecu¬
dio ꝑ docuit. Qui uͦ tante fastigiũ
ꝑ fectionis necdum conscendere q̃¬
unt. postulent sͥ peccata dimitii.
ꝑpetuam: et absq dubio impetra¬
bum quod petunt: si tamen in se
peccantib aliis pͥmo ipsi duit¬
tunt. Sinautem hoc facere con¬
tempnunt: non solum orando uir¬
tutes facere.s nec suoꝵ possunt
ueniam consequi peccatoꝵ. E cum
ambularet intemplo. accedunt
ad eum summi sacerdotes & sc̃be.
et seniores: ⁊ dicunt illi. In qua po¬

Expanded text:
vobis peccata vestra, etc. Notanvobis peccata vestra, etc. Notanda distinctio deprecantium. Qui perfectam habet fidem, quae per dilectionem operatur, ille orando, vel etiam re spiritales. Quomodo fecit Paulus de Helyma mago, quem et oculis et arte nefanda privavit. Quomodo de Pythonissa in Philippis, de qua spiritum malignum, montem videlicet superbissimum, ejecit. Sed idem mons in mare projectus quantum furibundi ignis huic intulerit, subsecuta confestim contra eum gentilium persecutio perdocuit. Qui vero tantae fastigium perfectionis necdum conscendere queunt, postulent sibi peccata dimitti, rpetuam, et absque dubio impetrabunt quod petunt, si tamen in se peccantibus aliis primo ipsi dimittunt. Sin autem hoc facere contemnunt, non solum orando virtutes facere, sed nec suorum possunt veniam consequi peccatorum. Et cum ambularet in templo, accedunt ad eum summi sacerdotes, et scribae, et seniores, et dicunt illi: In qua po
Abbreviated transcription (Latin):
deterra:⁊ inmare ꝓicitur:cum pre¬
dicantib uerbum doctorib scĩs.
immundus sp̃c ab eoꝵ corde re¬
pellitur. qui ad uitam sunt p̃or¬
dinati: et inturbulentis amarisq
in fidelium mentib uesaniam suȩ
tyrannidis exercere ꝑmittitur. non
qͦd ibi et antea sedem regnumq ñ
habuerit: s quia tanto acriꝰ ineos
qͦs licet deseuit. qͣnto amplius do¬
let se alesione pioꝵ fuisse depulsũ.
Cui simile ẽ illud apocalipsis. S secũdꝰ
angłs tuba cecinit: et ecce tanquã
mons magnus igne ardens. missꝰ
ẽ inmare: Canente ⁊ eñi angło tuba.
mons igneardñs miss: ẽ ĩmare: qͥa p̃dicante
ũbũ doctore ueritatis antiqꝰ hostis iu die facibꝰ accen¬
sus ꝑu̾isoꝵ animos gͣuius corrupturꝰ adut:
ut dolorem expulsionis sue de fide¬
lib uindicaret in ꝑfidis. Et cum
stabitis ad orandum. dimitite si
qͥd habetis aduersus aliquẽ: ut
et pater ur̃ qui incelis ẽ dimittal

Expanded text:
de terra, et in mare projicitur, cum praede terra, et in mare projicitur, cum praedicantibus verbum doctoribus sanctis immundus spiritus ab eorum corde repellitur qui ad vitam sunt praeordinati, et in turbulentis amarisque infidelium mentibus vesaniam suae tyrannidis exercere permittitur, non quo ibi et antea sedem regnumque non habuerit, sed quia tanto acrius in eos quos licet desevit, quanto amplius redolet a laesione piorum fuisse devulsum. Cui simile est illud Apocalypsis: Et secundus angelus tuba cecinit, et ecce tanquam mons magnus igne ardens missus est in mare . Canente etenim angelo tuba, mons igne ardens missus est in mare, quia praedicante verbum doctore veritatis, antiquus hostis invidiae facibus accensus, perversorum animos gravius corrupturus adiit, ut dolorem expulsionis suae de fidelibus vindicaret in perfidis. Et cum stabitis ad orandum dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et pater vester, qui in coelis est, dimittat
Abbreviated transcription (Latin):
amistitis uiri. meritis et uirtutibꝰ
eximu: ut mons interra tantũ loco
ederet. quantum incole ciuitatis opꝰ
sabebant. Cum enim uolens edifi¬
cart ȩccłiam in loco apto. ⁊tt uideret
cum angustiorem eẽ. quam res exi¬
gebat. eo quod ex una parte ripe ma¬
tis exalia monte ꝓximo coartaret᷑:
uenit nocte ad locum:i genib fle¬
ris. ammnonuit dm̃ ꝓmissionis sue:
ut montem longuis iuxta fidem
petentis ageret. E mane facto reũ¬
sus. inuenit montem tantum spa¬
cu reliquisse struct̾orib ecclłiȩ. qͣn¬
tum opus habuerant. Poterat ergo
bic. poterat alius qͥs eiusdem me¬
riti uir. si oportunitas exegisset.
impetrare adomino merito fidei
ut etiam mons tolleretur: & mit¬
teretur inmare. Uerum qͥa mon¬
ts nomine non nunqͣm diabolus
significatur. uidelicet ꝓpt̃ suꝑbiã
qua se contra dm̃ erigit. et ẽẽ uult
similis altissimo: mons ad precep¬
tum eoꝵ qͥ fortes fide sunt tollit᷑

Expanded text:
antistitis, viri meritis et virtutibus antistitis, viri meritis et virtutibus eximii, ut mons in terra tantum loco cederet, quantum incolae civitatis opus habebant. Cum enim volens aedificare ecclesiam in loco apto, videret eum angustiorem esse quam res exigebat, eo quod ex una parte, rupe maris, ex alia, monte proximo coarctaretur, venit nocte ad locum et genibus flexis admonuit Deum promissionis suae, ut montem longius juxta fidem petentis ageret. Et mane facto reversus, invenit montem tantum spatii reliquisse structoribus ecclesiae, quantum opus habuerant. Poterat ergo hic, poterat alius quis ejusdem meriti vir, si opportunitas exegisset, impetrare a Domino merito fidei, ut etiam mons tolleretur et mitteretur in mare. Verum quia montis nomine nonnunquam diabolus significatur, videlicet propter superbiam, qua se contra Deum erigit, et esse vult similis Altissimo, mons ad praeceptum eorum qui fortes fide sunt, tollitur
Abbreviated transcription (Latin):
plebs. non solum humana gła fo¬
rinsecus: uerum etiam diuinoinꝰ
fauore funditus eẽ destituenda . si
et salutem uitamq qͣm acciꝑe
poterat incęlis: et quam iamꝑce¬
ꝑat patriam. ꝑdidit in terris. Et
respondens ih̾c:ait illis. Flabete
fidem dĩ. Amen dico uobis. quia
qͥcumq dixerit huic monti tol¬
lere. et mittere inmare: & non he
sitauerit incorde suoͬs credidert
quia quodcumq dixerit fiat ifi¬
et ei. Solent gentiles qui contra
eccłiam maledicta scͥpsere: imꝓpe¬
rare nr̃is. qͦd non habuerint ple¬
nam fidem di: qͥa nunqͣm mon¬
tes trans ferre potueruit. Quib
respondendum. non omnia scͥpta
ẽẽ que in eccłia sunt gesta: Sic̃ etũ
de factis ipsius. xp̃i dĩ et domini
nr̃i scͥptura nr̃a testatur. Unde &
hoc qͦ fieri potuisse. ut mons ab¬
latus de derra mitteretur in ma
re. si necessitas id fieri poposcis¬
sit. quomꝰ legimus factum precibus
beati patris gregorii neocesarie ponti

Expanded text:
plebs non solum humana gloria foplebs non solum humana gloria forinsecus, verum etiam divino intus favore funditus esse destituenda. Nam et salutem vitamque quam accipere poterat in coelis, et quam jam perceperat patriam, perdidit in terris. Et respondens Jesus, ait illis: Habete fidem Dei. Amen dico vobis, quia quicunque dixerit huic monti: Tollesitaverit in corde suo, sed crediderit quia quodcunque dixerit fiat, fiet ei. Solent gentiles qui contra Ecclesiam maledicta scripsere, improperare nostris quod non habuerint plenam fidem Dei, quia nunquam montes transferre potuerint. Quibus respondendum, non omnia scripta esse quae in Ecclesia sunt gesta, sicut etiam de factis ipsius Christi, Dei et Domini nostri Scriptura nostra testatur, unde et hoc quoque fieri potuisse, ut mons ablatus de terra mitterere, si necessitas id fieri poposcisset. Quomodo legimus factum precibus beati patris Gregorii, Neocaesariae Ponti
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑaliter ꝑsequi: aut dantes spiri¬
taliter necare. Templum qͦ & domꝰ
dĩ ẽ ipsa mens atq conscientia fi¬
delium: que si quando inlesione ꝓ¬
ximi ꝑuersas cogitationes ꝓfert.
qͣsi in spelunca latronis resident:
et simpliciter gradientes interfici¬
unt: qñ in eos qui innullo rei sunt.
lesionis gladios defigunt. Mens
enim fidelium noniam domꝰ ora¬
tionis. s spelunca latronis ẽ: qñ
relicta innocentia et simplicitate
sanctitatis. illud conatur agere.¬
& uñ ualeat ꝓximis nocere. & cum
mane transirent: uiderunt ficũ
aridam fact̾am aradicib. Non ra¬
mi tantum aut stipes infruetuo¬
sȩ fici s ipsa etiã radixarefiendosen
deretur gens impia non ad tempꝰ
uel ex parte corripienda externoum
incursib et mox miserante domin
post act̾am penitentiam pͥscȩ resi¬
tuenda libertati ut sepe factum
Sacra historia refert. s: eterna pot
dampnatione ferienda. Arefacta.
radicitus: ut intimaretur nefand

Expanded text:
corporaliter persequi, aut dantes spiricorporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium, quae si quando in laesione proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latronum resident. Et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium non jam domus orationis, sed spelunca latronum est, quando, relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud conatur agere, unde valeat proximis nocere. Et cum mane transirent, viderunt ficum aridam factam a radicibus. Non rami tantum aut stipites infructuosae fici, sed ipsa etiam radix arefiendo, sederetur gens impia, non ad tempus vel ex parte corripienda externorum incursibus, et mox, miserante Domino, post actam poenitentiam priscae restituenda libertati, ut saepe factum sacra historia refert; sed aeterna potius damnatione ferienda, arefacta est radicibus, ut intimaretur nefanda
Abbreviated transcription (Latin):
qñ non solum de eccłia om̃s repellit.
ac deturbat reꝓbos: uerum etiam
ne ultra ad turbandam eccłiam in¬
trent. eterno eos uerbere cõpescit.
cordis fidelium purificatio. ut ñ
tantum peccata que inerant diui¬
nitus immissa compunctio tollat:
s etiam ne ultra repetantur. diui¬
na in eis grã ꝑseueransadiuuet. Et do¬
cebat dicens eis. Honne scͥptum ẽ.
qua domus mea. domus orationiᷤ
uocabitur. om̃ib gentibꝰ: Om̃ĩb
inquit gentib. nonuni genti ui¬
dee. nec inuno ierosolime urbis
loco. s in toto orbe terrarum: &
nequaqͣm tauroꝵ et hircorum
et arietum. s orationis. Hos aut̃¬
S fecistis eam speluncam latronũ. Qui
ad accipienda munera intemplo re¬
sidebant: ꝓfecto quia quib dam ñ
dantib lesiones exquirerent:dubi¬
um nonerat. Domus gͦ orationis
spelunca latronum facta fuerat: qͥa
ad hoc intemplo ad sistere nouerañ.
ut aut nondantes munera student

Expanded text:
quando non solum de Ecclesia omnes repellit quando non solum de Ecclesia omnes repellit ac deturbat reprobos, verum etiam, ne ultra ad turbandam Ecclesiam intrent, aeterno eos verbere compescit. cordis fidelium purificatio, ut non tantum peccata quae inerant divinitus immissa compunctio tollat, sed etiam ne haec ultra repetant, divina in eis gratia perseverans adjuvet. Et docebat, dicens eis: Nonne scriptum est quia domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus? Omnibus, inquit, gentibus non uni genti Judaicae, nec in uno Jerosolymae urbis loco, sed in toto orbe terrarum, et nequaquam taurorum et hircorum et arietum, sed orationis. Vos autem fecistis eam speluncam latronum. Qui ad accipienda munera in templo residebant, profecto quin quibusdam non dantibus laesiones exquirerent, dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent
Abbreviated transcription (Latin):
iutem sunt intemplo dĩ. hodie
qui columbas uendunt. nisi qui
ineccłia p̃cium de impositione
manus accipiunt:᷑ ꝑ quam uide¬
licet impositionẽ. sp̃c sc̃s accipit᷑
celitus datus: Columba gͥ uendi¬
turduia manis impositio ꝑ qͣm
sp̃c sc̃s accipitur. ad p̃tium p̃bet᷑.
S redemptor nr̃ cathedras uendẽ¬
tium columbas euertit. quia tali¬
um negociatoꝵ sacerdotium de¬
ri. qui de largiendis ordinibuᷤ
p̃cium quęrunt. Cathedra ergo
uendentium columbas eu̾titur: R¬
quia hi qui spiritalem grãm ue¬
nundant. uel ante humanos. uel
ante di ocłos. sacerdotio pͥuant᷑.¬
E non sinebat. ut qͥs quã transfer¬
ret uas ꝑ templum. De uasis dic̃
illis: q̃ mercandi gr̃a inferebant᷑.
Ceterum absit. ut uasa dõ dicata
dñs eiceret de templo. uel intro¬
ferri prohiberet intemplum
ubi futuri sui examinis insig¬
ne p̃tendit exemplũ:s pociꝰ imunda
et ꝓfana eliminat uasa de templo.
ac ne amplius inferantur. ꝓhibet:

Expanded text:
autem sunt in templo Dei, hodie, autem sunt in templo Dei, hodie, qui columbas vendunt, nisi qui in Ecclesia pretium de impositione manus accipiunt? per quam videlicet impositionem Spiritus sanctus coelitus datur. Columba ergo venditur, quando manus impositio, per quam sanctus accipitur, ad pretium praebetur. Sed Redemptor noster cathedras vendentium columbas evertit, quia talium negotiatorum sacerdotium deraecipiunt, qui de largiendis ordinibus pretium quaerunt. Cathedra ergo vendentium columbas evertitur quando hi qui spiritalem gratiam venundant, vel ante humanos, vel ante Dei oculos, sacerdotio privantinebat ut quisquam transferret vas per templum. De vasis dicit illis quae mercandi gratia inferebant. Caeterum absit ut vasa Deo dicata Dominus ejiceret de templo, vel introferri prohiberet in templum, ubi futuri sui examinis insigne praetendit exemplum; sed potius immunda et profana eliminat vasa de templo, ac ne amplius inferantur prohibet,
Abbreviated transcription (Latin):
tantum uendi uel emi repperert
in templo que ad ministerium
necessaria essent eiusdem templi
iuxta hoc qͦd alias factum legi¬
mus: cum idem templum ingre¬
diens. inuenit ineo uendentes &
ementes. oues.etboueᷤ.⁊ columbas.
Que nimirum om̃ia. non nisi ut of¬
ferrentur indomo dñi: eos qͥ de
longe uenerant abindigenis cõ¬
parare. credendum ẽ. Si gͦ dñs
dari. quȩ intemplo uolebat offer¬
ri. uidelicet ꝓpt̾ studium auari¬
te siue fraudis. quod ꝓpͥum solet eẽ
negotiantium facinus: quanta pu¬
tas anima du̾sione puniret. si inue¬
uisset aliqͦs ibi risui uel uaniloqͥo
uacantes. aut alicuibet uitio man¬
cipatos: Si enim ea que alibi libẽ
giri poterant. dñs indomo sua tẽ¬
palia negotia geri non patit̃: qͣn¬
tomagis ea quȩ nusqͣm fieri licet.
plus cȩlestis ire merentur. si inedi¬
bus deo sacratis aguntur: Herũ
quia sp̃c sc̃s incolumba suꝑ dñm
ipparuit: recte ꝑcolumbam sanct
spc̃ carisiata designantur. Qui

Expanded text:
tantum vendi vel emi repererit tantum vendi vel emi repererit in templo, quae ad ministerium necessaria essent ejusdem templi, juxta hoc quod alias factum legimus, cum idem templum ingrediens invenit in eo vendentes et ementes oves et boves et columbas. Quia nimirum haec omnia, nonnisi ut offerrentur in domo Domini, eos qui de longe venerant ab indigenis comparare credendum est. Si ergo Dominus mplo, quae in templo volebat offerri, videlicet propter studium avaritiae, sive fraudis, quod proprium solet esse negotiantium facinus, quanta putas animadversione puniret, si invenisset ibi aliquos risui vel vaniloquio vacantes, aut alii cuilibet vitio mancipatos? Si enim ea quae alibi liberi gerere poterant, Dominus in domo sua temporalia negotia geri non patitur, quanto magis ea quae nusquam fieri licet plus coelestis irae merentur, si in aedibus Deo sacratis aguntur? Verum quia Spiritus sanctus in columba super Dominum apparuit, recte per columbas sancti Spiritus charismata signantur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cepit eicere uendentes:⁊ ementes
in templo:⁊ mensas nummulari¬
orum:⁊ cathedras uendentium
columbas euertit. Quod maledi¬
cendo ficum infructuosam ꝑ fi¬
templo. Neq enim aliquid pec¬
cauit arbor. quȩ esuriente dño
poma non habuit. quoꝵ necdũ
tempꝰ aduenerat: s peccauere sa¬
cerdotes. qui in domo domini se¬
cularia negotia gerebant: & fru¬
ctum pietatis quẽ debuerant. ꝗͣq
in eis dñs esuriebat. ferre super¬
soderant. Are fecit dñs arborem ma¬
ledicto: ut homines hȩc uidentes
siue audientes. multo magis intel¬
ligerent ses e diuino condempnan¬
dos eẽ iuditio: si absq oꝑum fru¬
ctu. de plausu tantum sͥ religiosi
sermonis. uelut de sonitu & tegu¬
ctionem merite ultionis exercuit:
eiecitq cõmertia rerũ humana¬
rum de domo illa: in qua diuind
tantum res agi hostias et oratio¬
nes dõ offerri. uerbum dĩ legi
audiri et decantari preceptum
erat. E qͥdẽ credendum ẽ qͥa ea

Expanded text:
coepit ejicere vendentes et ementes coepit ejicere vendentes et ementes e templo, et mensas nummulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit. Quod maledicendo ficum infructuosam per fitemplo. Neque enim aliquid peccavit arbor, quod, esuriente Domino, poma non habuit, quorum necdum tempus advenerat; sed peccare sacerdotes qui in domo Domini saecularia negotia gerebant, et fructum pietatis quem debuerant, quemque in eis Dominus esuriebat, ferre supersederant. Arefecit Dominus arborem maledicto, ut homines haec videntes sive audientes, multo magis intelligerent sese divino condemnandos esse judicio, si absque operum fructu de plausu tantum sibi religiosi sermonis, vel ut de sonitu et teguctionem meritae ultionis exercuit. Et ejecit commercia rerum humanarum de domo illa, in qua divinas tantum res agi, hostias et orationes Deo offerri, verbum Dei legi, audiri et decantari, praeceptum erat. Et quidem credendum est quia ea
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc anno.usq dum fodiam cir¬
ca illam: ⁊ mittam stercora:i si
qͥdem fecerit fructum: Sinautẽ.
infuturum succides eã. Cultor
autem uinee ordo apostolorum:
doctoꝵq spiritalium: qui synago¬
gam ne ꝑiret. diligenter ad peni¬
tentiam uocare. ꝓq eiꝰ salute
domino supplicare studuerunt:
p̃cipue iacobus frater domini.
qui regende ierosolimoꝵ ȩccłie
p̃latus ẽ. Herum quia illa nec in
legalib edictis. nec inꝓpheticis
contestationib. nec in ipsa corũ¬
cantis euangłii gr̃a. fructum obedi¬
entie ferre consensit: qͣsi trib anniˢ
ficus sterilis ꝑmanens. abiecta ẽ a
dño: ⁊ eterna maledictione subu̾sa.
Namq non solum abelectorum sor¬
te repulsa:s abipsa etiam qͣm in¬
anis occupabat terra abscisa ẽ.S:
et tu si non uis audire iniudicio
axp̃o. discede ame maledicte in ignẽ
care: arbor eẽ sterilis inhac uita ca¬
esurienti. fructum pietatis quo in¬
diget offer. Et ueniunt ierosoli¬
mam. & cum introisset templũ:

Expanded text:
odiam circa illam et mittam stercora. Et si quidem fecerit fructum: sin autem, in futurum succides illam . Cultor autem vineae ordo est apostolorum doctorumque spiritalium qui Synagogam, nei periret, diligenter ad poenitentiam vocare proque ejus salute Domino supplicare studuerunt. Praecipue Jacobus frater Domini, qui regendae Jerosolymorum Ecclesiae praelatus est. Verum quia illa nec in legalibus edictis, nec in propheticis contestationibus, nec in ipsa coruscantis Evangelii gratia fructum obedientiae ferre consensit, quasi tribus annis ficus sterilis permanens, abjecta est a Domino, et aeterna maledictione subversa. Namque non solum ab electorum sorte repulsa, sed ab ipsa etiam quam inanis occupabat terra abscissa est. Sed et tu, si non vis audire in judicio a Christo: Discede a me, maledicte, in ignem care , arbor esse sterilis in hac vita ca et esurienti fructum pietatis quo indiget offerto. Et veniunt Jerosolymam. Et cum introisset templum,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. s sunt sicut angłi incȩlis:
spiritalis repmittitur conu̾satio.
Sunt enim sicut angłi incelis. qui
gła resurrectionis innouati. absq
ullo mortis metu.absq ulla
labe corruptionis. absq ullo ter¬
reni status actu. ꝑpetua dĩ uisio¬
ne fruuntur. Ad qͣm necesse ẽ
anglice dignitatis equalitatem
qͥs qͥs ascendere desiderat: nunc
inminimis frĩb pie agendo con¬

Expanded text:
tur, Sed sunt sicut angeli Dei in coelo , tur, Sed sunt sicut angeli Dei in coelo , spiritalis repromittitur conversatio. Sunt enim sicut angeli in coelis, qui gloria resurrectionis innovati, absque ullo mortis metu, absque ulla labe corruptionis, absque ullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur. Ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis ascendere desiderat, nunc minimus fratribus pie agendo con
Abbreviated transcription (Latin):
uersatio. qͣm illi absq fructu ui¬
talis oꝑis exegerant. qͣsi uxor in¬
fecunda transiuit. Q respondenᷤ
iħc:ait illis. Nonne ideo erratis
non scientes sc̃pturas. neq uirtu¬
tem dĩ: ꝓpterea errant: quia scͥp¬
turas nesciunt. Et qͥa scͥpturas
ignorant: consequenter nescuit
uirtutem dĩ. hoc ẽ xp̃m: qui est
dĩ uirtus. et dĩ sapientia. Cum
Senim amortuis resurrexerint. neq
do: greco idiomati. non respondit. Nu¬
bere enim ꝓprie dicuntur mulieres:
et uiri uxores ducere. S nos simpli¬
citer dictum intelligamus: qͦd nu¬
bere de uiris.:⁊ nubi de uxorib scp¬
tum sit. Sic in resurrectione non
nubent neq nubentur. Resurgeñ
gͥ corꝑa: que possunt nubere & mui¬
bi. Nemo quippe dicit de lapide
et arbore. ⁊ his rebus quȩ ñ habent
menbra genitalia. quod ñ nubant
neq nubantur .s de his qui cum
possint nubere. tam en alia ratio¬
ne non nubunt. Quod aictẽ infer¬

Expanded text:
versatio, quam illi absque fructu viversatio, quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infecunda transibit. Et respondens Jesus, ait illis: Nonne ideo erratis, non scientes Scripturas neque virtutem Dei? Propterea errant quia Scripturas nesciunt. Et quia Scripturas ignorant, consequenter nesciunt virtutem Dei, hoc est Christum, qui est Dei virtus et Dei sapientia . Cum enim a mortuis resurrexerido Graeco idiomati non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus scriptum sit. Si in resurrectione non nubent neque nubentur, resurgent ergo corpora quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus, quae non habent membra genitalia, quod non nubant, neque nubantur, sed de his qui, cum possint nubere, tamen alia ratione non nubunt. Quod autem infer
Abbreviated transcription (Latin):
non erãt: Priorib et corꝑis ⁊ ani¬
me resurrectionẽ credentib con¬
fitentib q: ⁊anglõs et sp̃c: sequen¬
tes. iuxta act̾a apłorum omnia
denegabant. E interrogabant
cum dicentes. Aagister: mos¬
ses nobis scͥpsit. ut si cuius frat᷑
mortuus fuerit. et dimiserit ux¬
orem:⁊ filios non reliquerit: acci¬
piat frater eius uxorem ipsius:
et resuscitet semen frĩ suo. Sep¬
tem gͦ fr̃s erant: et pͥmus accep̃
uxorem: ⁊ mortuus ẽ non relicto
nem corꝑum noncredebant. anunas
udicantes interire cum corporib:
recte istius modi fingunt fabulam:
quȩ deliramenti arguat eos.qui re
eam uxorem. Turpitudinẽ fabu¬
le opponunt: ut resurrectionis de¬
Unegent ueritatẽ. Uerum mystice
septem fr̃s hi sine filus defun¬
cti. reꝓbis quibusq congruunt:
qui ꝑ totam huiꝰ scłi uitam. que
septem dieb uoluitur. abonis
oꝑib steriles existunt: quib ui¬
rium misera morte p̃reptis. ad
ultimum et ipsa mundana con¬

Expanded text:
ioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus, confitentibusque et angelos et spiritus, sequentes, juxta Acta apostolorum, omnia denegabant. Et interrogabant eum dicentes: Magister, Moyses scripsit nobis ut si cujus frater mortuus fuerit, et dimiserit uxorem, et filios non reliquerit, accipiat frater ejus uxorem ipsius, et resuscitet semen fratri suo. Septem ergo fratres erant, et primus accepit uxorem, et mortuus est, non relicto nem corporum non credebant, animam judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui reseam uxorem. Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem; verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti, reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt. Quibus viritim misera morte praereptis, ad ultimum et ipsa mundana con
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd enim ꝓpter nos natus et passus ẽ.
qͦd resurrexit & ascendit incelum.
q̃si transut ihc: quia hec nimirum
pensatio demꝑalis. ita uerbi ȩterni¬
tas transut:que inse manens in no¬
uat omnia. Stare enim dĩ ẽincõ¬
mutabili cogitatione. mutabilia
cunct᷑a disponẽ. Qui gͦ uoces peten¬
reddidit: quia et si propter nos tẽ¬
poralia ꝑtulit: inde tamen nobis

Expanded text:
Quod enim propter nos natus et passus est, Quod enim propter nos natus et passus est, quod resurrexit, ascendit in coelum, quasi transit Jesus, quia haec nimirum pensatio temporalis, ita verbi aeternitas transit, quae in se manens innovat omnia. Stare enim Dei, est incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petenreddidit, quia etsi propter nos temporalia pertulit, inde tamen nobis
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine de iericho. cȩcus se¬
debat iuxta uiam mendicans: qͥa
ascendente ad celos domino:⁊ mul¬
tis fidelium sequentib. immo cun¬
ctis ab inicio mundi electis una
cum illo ianuam regni cȩlestis in¬
gredientib. mox gentium populꝰ
diu ꝑfidia cecus. audito saluatorĩ
aduentu. cepit et ipse sue salutis atq
illuminationis spem habere. De quo
benedicitur: quia sedebat iuxta uiã
mendicans. Mendicat enim iuxta uiã
sedens. qui necdum tter ueritatis in¬
grediens. necdum cognoscens. sedula
intentione. atq inquisitione desidu
salutaris adhoc ꝑuenire contendit:
quiᷤ sit uerus religionis cultus. inue¬
stigare ꝑsistit. Qd̃ in historia corne¬
lii centurionis precipue declaratũ
ẽ: qui dm̃ quem colebat. crebris p̃¬
orabat. Qdẽ autem transeundo au¬
dire. stando lumen restituere.nisi
qͦd ꝑhumanitatem suam misertũ
ẽ. qui ꝑ diuinitatis potentiam. a
nobis mentis nr̃e tenebras exclusit:

Expanded text:
multitudine de Jericho, caecus semultitudine de Jericho, caecus sedebat juxta viam mendicans; quia ascendente ad coelos Domino, et multis fidelium sequentibus, imo cunctis ab initio mundi electis, una cum illo januam regni coelestis ingredientibus, mox gentium populus diu perfidia caecus, audito Salvatoris adventu coepit et ipse suae salutis atque illuminationis spem habere. De quo bene dicitur, quia sedebat juxta viam mendicans. Mendicat enim juxta viam sedens, qui necdum iter veritatis ingrediens, necdum cognoscens, sedula intentione atque inquisitione desiderii salutaris ad hoc pervenire contendit, et qui sit verus religionis cultus investigare persistit. Quod in historia Cornelii centurionis praecipue declaratum est, qui Deum quem colebat crebris prQuid est autem transeundo audire, stando lumen restituere, nisi quod per humanitatem suam nobis misertus est, qui per divinitatis suae potentiam a nobis mentis nostrae tenebras exclusit?
Abbreviated transcription (Latin):
bene marcus qui gentib scͥbebat
euangłium. unum dic̃ illumina¬
tum. ut eoꝵ qͦs instituebat ad
fidem saluationi figura congru¬
eret: Maths uͦ qui credentib ex he¬
breis suum scbebat euangłium. qͦd
ingentium qͦ noticiam erat ꝑuen¬
turum. rect̾e duos dicit illumina¬
tos: ut adutrumq populum unã
eandemq fidĩ grãm ꝑtinere doce¬
ret᷑. qd etiam insequenti lectione
de asino in quo dominus sedere
dignatus ẽ. eadem euanglica ser¬
uare scͥptura curauit. Matheus
namq qui fidelib exiudeis euan¬
głirabat: asinum simul et pullũ
ad ductos dño refert. Porro cȩteri
tres euangłiste qui congregate
de nationib eccłie scͥpserunt. asi¬
ni solum mͦ ad dominum adduc¬
ti faciunt mentionẽ: de matre
ominino reticent: qͥa illi simplici¬
ter fidem gentium figurant: iste aũ
natum ex fideli synagoga. fidelẽ
onis intimare curauit. ꝓficiscente
gͥ dño et discipulis eius et plurima

Expanded text:
bene Marcus, qui in gentibus scribebat bene Marcus, qui in gentibus scribebat Evangelium, unum dicit illuminatum, ut eorum quos instituebat ad fidem salvationi figura congrueret. Matthaeus vero qui credentibus ex Hebraeis suum scribebat Evangelium, quod in gentium quoque notitiam erat perventurum, recte duos dicit illuminatos, ut ad utrumque populum unam eamdemque fidei gratiam pertinere doceret. Quod etiam in sequenti lectione de asino, in quo Dominus sedere dignatus est, eadem Evangelica servare Scriptura curavit. Matthaeus namque qui fidelibus ex Judaeis evangelizabat, asinam simul et pullum adductos Domino refert. Porro caeteri tres Evangelistae qui congregatae de nationibus Ecclesiae scripserunt, asini solummodo ad Dominum adducti faciunt mentionem, de matre omnino reticent. Quia illi simpliciter fidem gentium figurant; iste autem natum ex fideli synagoga fidelem ge narrationis intimare curavit. Proficiscente ergo Domino et discipulis ejus et plurima
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem et confessionẽ diuine
cognitionis ad duxit. NIon enin
pͥmis in carnationis suȩ temꝑibus.
s. paucis anteqͣm pateretur annis.
id postqͣm triginta ẽẽ ceꝑat an¬
noꝵ: ministerium uerbi mundo
qͥ illuminaretur exhibuit. S & de
iericho ꝓficiscens. cecos illumina¬
uit uia resurgens amortuis. atq
ascendens incelum. misit sp̃m scm
um ppłoꝵ disꝑsit inmundũ. Qͦd
autem apꝓpinquans iericho. unũ
illuminauit. aut ꝓficiscens de ie¬
richo duos: hoc intimauit tipice.
qͥd ante passionem suam. uni tan¬
resurrectionem uͦ. atq ascensionẽ
suam manifestius ꝑ apłos et uide¬
is. et gentib et eterne diuinitatis
& assumpte a se humanitatis ar¬
chana pate fecit. Quod uͦ marcus
unum illuminatum scͥbit: ad gen¬
tium salutem specialit̃ respicit:
qui omnimodis extorres fuerant.¬
mosa infidelitatis eoꝵ fuerat ce¬
citas: tantum famosa facta ẽ illu¬
minantis eos gra saluatoris. Et

Expanded text:
ad fidem et confessionem divinae ad fidem et confessionem divinae cognitionis adduxit. Non enim primis incarnationis suae temporibus, sed paucis antequam pateretur annis, id est, postquam triginta esse coeperat annorum, ministerium verbi mundo quo illuminaretur exhibuit. Sed et de Jericho proficiscens, caecos illuminavit: quia resurgens a mortuis atque ascendens in coelum, misit Spiritumum populorum dispersit in mundum. Quod autem appropinquans Jericho unum illuminavit, et proficiscens de Jericho duos, hoc intimavit typice, quod ante passionem suam uni tan atque ascensionem suam manifestius per apostolos et Judaeis et gentibus, et aeternae divinitatis et assumptae a se humanitatis arcana patefecit. Quod vero Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem specialiter respicit, qui omnimodis a luce veritatis extorres fuerant.mosa infidelitatis eorum erat caecitas, tantum famosa facta est illuminantis eos gratia Salvatoris. Et
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiam mendicus sedebat. hinc
ẽ gͦ quod ipsum solum uoluit com¬
memorare marcus: cuiꝰ illumina¬
tioñ tamelaram famã huic mira¬
clõ comparauit: quam illius nota¬
.s. calamitas. Ceci gͦ qͦs dñs ad secla¬
donante ad cognoscendam confiten¬
damq suam cecitatẽ. ac petendam
ueritatis lucem compuncti. lericho
autem que interpretari dicit᷑ lu¬
na. defectum nr̃e mutabilitatis
ac mortalitatis significat: qd̃ exil¬
la maxime euangłu parabola cla¬
ruit. ubi homo descendens abie¬
rusalem in iericho. incidit inlat᷑¬
nes:⁊ uulneratus ẽ ab eis ac despo¬
liatus. ꝓpiã samaritani industriã
ad salutem reuocatus ẽ: qͥa nmi¬
rum genus humanum auisione
summe pacis in desideria seculi
huiꝰ labe mortifera decidens. ꝑ
dñm saluatorem ad uitam quã
errando ꝑdiderat reducitur. Ap¬
ꝓpinquans gͦ dñs iericho. ceco
lumen reddidit: quia ueniens incar¬
ne. et passiom ꝓpinquans. multõ

Expanded text:
rum etiam mendicus sedebat. hinc rum etiam mendicus sedebat. hinc est ergo quod ipsum solum uoluit commemorare Marcus, cuius inluminatio tam claram famam huic miraculo conparauit, quam erat illius nota calamitas. Lucdonante ad cognoscendam confitendamque suam caecitatem ac petendam veritatis lucem compuncti. Jericho autem quae interpretari dicitur luna, defectum nostrae mutabilitatis ac mortalitatis significat. Quod ex illa maxime Evangelii parabola claruit, ubi homo descendens a Jerusalem in Jericho incidit in latrones, et vulneratus ab eis ac despoliatus, per piam Samaritani industriam ad salutem revocatus est, quia nimirum genus humanum a visione summae pacis, in desideria saeculi hujus labe mortifera decidens, per Dominum Salvatorem ad vitam quam errando perdiderat, reducitur. Appropinquans ergo Dominus Jericho, caeco lumen reddidit, quia veniens in carnem et passioni appropinquans multos
Abbreviated transcription (Latin):
in loco duos iuxta uiam sedentes
& ad dominum clamantes. cecos
dicit ẽẽ illuminatos: Lucas autẽ
cum appropinquaret iericho.pa¬
ri ordine illuminatum ab eo cecũ
ẽẽ ꝑhibet. Ubi nemo sanum sapi¬
ens autumet euanglistas sibimet
contraria sc̃bere: s alium scͥbere.
pleniꝰqd que alter dimisit. Qd uͦ
matheo referente. qͥa dñs duos il¬
luminauerit cecos. marcus unum
tam̃ alterum affuisse nonnegat:
intelligendum ẽ unum eoꝵ fuisse
notissimum. Qͦd ex hoc loco satis
apparet. qͥa. nomen eius et nomen¬
patris eius marcus commemora¬
uit. Qͦd intot suꝑius sanatis a
domino non facile occurrit. nisi
cum iairum archisynagogum
etiam nomine expressit: cuiꝰ fili¬
am resuscitauit dñs in quo etiã
magis iste sensus apparet: quia
& ille archisynagogus utiq in
loco illo nobilis fuit. Pcul dubio
itaq barthimeus iste thimei filiꝰ
exaliqua magna felicitate deie¬
ctus. notissime et famosissime¬
miserie fuit: qͦd non solum cecus. ue¬

Expanded text:
in loco duos juxta viam sedentes, et ad Dominum clamantes caecos dicit esse illuminatos. Lucas autem cum appropinquaret Jericho, pari ordine illuminatum ab eo caecum esse perhibet. Ubi nemo sapiens autumet Evangelistas sibimet contraria scribere, sed alium scribere plenius quod alter omisit. Quod vero Matthaeo referente, quia Dominus duos illuminaverit caecos, Marcus unum tamen alterum adfuisse non negat, intelligendum est unum eorum fuisse osissimum ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen eius et patris eius Marcus commemorauit, quod in tot superius sanatis a domino non facile occurrit, nisi cum Iahirum archisynagogum etiam nomine expressit. cuius filiam resuscitauit Iesus. in quo etiam magis iste sensus appareat, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. procul dubio itaque Bartimeus iste Timei filius ex aliqua magna felicitate deiectus notissimae et famosissimmiseriae fuit, quod non. solum caecus, ue