comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si uult: Iacet uoluntas: ubi facultas
non suppetit. Nam uelle ad iacet mͥ
inquit: ꝑficere autem bonum non in¬
uenio. Quid gͦ ille quem de psalmo in¬
duximus quęrit:Non plane aliud quã
queri: quod non quereret: nisi quesitus
fuisset. Et rursum non quereret: si fu¬
isset satis quesitus. Quod et postulat:
quere inquiens seruum tuũ: ut qui de¬
dit uelle. det et ꝑficere ꝓbona uoluntate.
Michi tamen non tudetur istitismodi
anime posse competere locus p̃sens: que
scdam grãm necdum ꝑ̃cepit: uolens
quidem s non ualens adire quẽ diligit
anima sua. Nam quomodo potest illi
conuenire quod ibi sequitur. surgere
et cireture ciuitatem. s et ꝑuicos et pla¬
teas querere dilectum: quȩ eget ipsa
queri : faciat hoc. quȩ potest:tantum
se meminerit quȩsitam prius. sicut et
prius dilectam: atq inde ẽẽ. et quod
querit. et quod diligit.Oremus et nos
karissimi. ut cito anticipent nos miseri¬

Expanded text:
si vult? Jacet voluntas, ubi facultas si vult? Jacet voluntas, ubi facultas non suppetit. Nam: Velle adjacet mihi, inquit, perficere autem bonum non invenio . Quid ergo ille, quem de psalmo induximus, quaerit? Non plane aliud, quam quaeri: quod non quaereret, nisi quaesitus fuisset; et rursum non quaereret, si quaesitus satis fuisset. Quod et postulat: Quaere, inquiens, servum tuum; ut qui dedit velle, det et perficere pro bona voluntate. 4. Mihi tamen non videtur istius modi animae posse competere locus praesens, quae secundam gratiam necdum percepit, volens quidem, sed non valens adire quem diligit anima sua. Nam quomodo potest illi convenire quod ibi sequitur, surgere et circuire civitatem, sed et per vicos et plateas quaerere dilectum , quae eget ipsa quaeri? Faciat hoc quae potest: tantum se meminerit quaesitam prius, sicut et prius dilectam; atque inde esse, et quod quaerit, et quod diligit. Oremus et nos, charissimi, ut cito anticipent nos miseri
Abbreviated transcription (Latin):
quem diligit anima mea. Querit anima
uerbum: s quȩ auerbo prius quesita sit
Alioquin. semel a facie uerbi egressa uel
eiecta: non reuertetur oculus eius. ut
tudeat bona: si non requiratur a uerbo.
Qtiasi tiero aliud anima nr̃a sit. quam
sp̃s uadens et non rediens: si sibi fuerit
derelicta. fudi ꝓfugam et deuiam: qͥd
doleat. et quid petat. Erraui ait sicut
ouis quȩ perit: quere seruum tuũ. O
homo: redire uis.S si in uoluntate res
est. quid opem flagitas: Quid aliunde
mendicas: in quo abundas tutibi Pa¬
grus agens qui nec uult. Quamquã
non omĩno illam anmã expositam dix¬
erim uel relictam. quȩ reu̾ti cupit: et
requiri pecit. Unde enim uoluntas hȩc
illi: Inde ni fallor. quod a uerbo uisita¬
ta iam sit: et quesita. Nec ociosa que¬
sitio. qtiȩ oꝑata est uoluntatẽ : sine qu̾a
reditus ẽẽ non poterat. Sed non sufficit
semel queri: tantus est animȩ languor:
tantaq in reditu difficultas. Quid enĩ

Expanded text:
quem diligit anima mea. Quaerit anima quem diligit anima mea. Quaerit anima Verbum, sed quae a Verbo prius quaesita sit. Alioquin semel a facie Verbi egressa vel ejecta, non revertetur oculus ejus ut videat bona, si non requiratur a Verbo. Quasi vero aliud anima nostra sit, quam spiritus vadens et non rediens, si sibi fuerit derelicta. Audi profugam et deviam, quid doleat, et quid petat. Erravi, ait, sicut ovis quae periit: quaere servum tuum . O homo, redire vis? Sed si in voluntate res est, quid opem flagitas? quid aliunde mendicas, in quo abundas tu tibi? Pagius agens, qui nec vult. Quanquam non omnino illam animam expositam dixerim vel relictam, quae reverti cupit, et requiri petit. Unde enim voluntas haec illi? Inde, ni fallor, quod a Verbo visitata jam sit et quaesita. Nec otiosa quaesitio, quae operata est voluntatem, sine qua reditus esse non poterat. Sed non sufficit semel quaeri: tantus est animae languor, tantaque in reditu difficultas. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
in magnum sibi de torqueat malum:
nouerit se preuentam in illo: et ante que¬
sitam. quam querentẽ. Sic enim de mag¬
nis bonis.mala oriri non minora so¬
lent: cum facti eximii de bonis dñi. uti¬
mur donis tanquam non datis: nec da¬
mus głam deo. Ita ꝓfecto qui maximi
uidebantur proaccepta grã: pro non
redibita. minimi reputantur apud dm̃.
Ego autem parco uobis. Usus sum mo¬
destiorib uocib.maximo minimoq: s
quod sentio non expressi: Discrimen
in uolui: ipse nudabo: optimum pessi¬
mumq dixisse debueram. Nam tiere
et absq dubio.eoquisq pessimus. quo
optimus est: si hoc ipsum quo est opti¬
mus. asscribat sibi. Nempe pessimum hoc
Quod sidicat quis. absit: agnosco. grã
dei sum id quod sum. studeat aut̃e cap¬
tare gloriolam.ꝓgra quam accepit:non¬
ne fur est.et latro: Audiet: qui eiusmodi
est.Ex ore tuote iudico. sertie nequam
Quid nequius seruo. usurpante sibi głam
dñi sui : In lectulo meo ꝑ noctes questui

Expanded text:
in magnum sibi detorqueat malum, in magnum sibi detorqueat malum, noverit se praeventam in illo, et ante quaesitam quam quaerentem. Sic enim de magnis bonis mala oriri non minima solent, cum facti eximii de bonis Domini, utimur 1560 donis tanquam non datis, non damus gloriam Deo. Ita profecto qui maximi videbantur pro accepta gratia, pro non redhibita minimi reputantur apud Deum. Ego autem parco vobis. Usus sum modestioribus vocibus, maximo, minimoque; sed quod sentio non expressi. Discrimen involvi, ipse nudabo: optimum, pessimumque dixisse debueram. Nam vere et absque dubio, eo quisque pessimus, quo optimus est, si hoc ipsum quo est optimus, ascribat sibi. Nempe pessimum hoc. Quod si dicat quis: Absit! agnosco, gratia Dei sum id quod sum; studeat autem captare gloriolam pro gratia quam accepit; nonne fur est et latro? Audiat qui ejusmodi est: Ex ore tuo te judico, serve nequam . Quid nequius servo usurpante sibi gloriam domini sui? 3. In lectulo meo per noctes quaesivi
Abbreviated transcription (Latin):
NLectulo meo ꝑ noctes quesiui. quem di¬
ligit anima mea. Magnum bonum: que¬
rere dm̃. Ego hoc nulli inbonis anime
secuntũ existimo. Primum in donis: ul¬
timum in ꝓfectib est. Uirtutum nulli
accedit: cedit nulli. Eui accedat. quam
nulla p̃cedit: cui cedat. quȩ om̃ium ma¬
gis constĩmatio est: Quȩ enim uircus.
ascribi possit non querenti dm̃: aut quis
cum inuentus fuerit: cessabitur a que¬
rendo. Non pedum passib: s desideriis
queritur ds̃. Et utiq non extundit de¬
siderium scm̃. felix inuentio: s extendit
Numquid consũmatio gaudii. desiderii
consumptio est : Oleum magis est illi.
Nam ipsum flãma. Sic est. Ad imple¬
bittir leticia: s desiderii non erit finis.
ac ꝑhoc. nec querendi. Tu uero cogita
si potes queritandi hoc stadium. sine
indigentia: et desideriũ sine anxietate.
Alterum ꝓfecto presentia: alterũ copia
excludit. Nunc iam uidete: cur ista p̃¬
miserim. Himirum ut om̃is inter uos
amma querens dm̃. ne magnũ bonum.

Expanded text:
lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea . Magnum bonum quaerere Deum. Ego hoc nulli in bonis animae secundum existimo. Primum in donis, ultimum in profectibus est. Virtutum nulli accedit, cedit nulli. Cui accedat, quam nulla praecedit? cui cedat, quae omnium magis consummatio est? Quae enim virtus ascribi possit non quaerenti Deum, aut quis cum inventus fuerit, cessabitur a quaerendo. Non pedum passibus, sed desideriis quaeritur Deus. Et utique non extundit desiderium sanctum felix inventio, sed extendit. Nunquid consummatio gaudii, desiderii consumptio est? Oleum magis est illi: nam ipsum flamma. Sic est. Adimplebitur laetitia; sed desiderii non erit finis, ac per hoc nec quaerendi. Tu vero cogita, si potes, quaeritandi hoc studium sine indigentia, et desiderium sine anxietate. Alterum profecto praesentia, alterum copia excludit. 2. Nunc jam videte cur ista praemiserim. Nimirum, ut omnis inter vos anima quaerens Deum, ne magnum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
fir.eius.Atq id quidem de lectulo. Iam de
ignorantie nocte. quid manifestius. quam
quod inalio idemtidem loquitur psalmo.
nesciertint. neq: intellexerunt. in tenebris
ambulant: ꝓcerto expͥmens ipsam inqua
nati sunt totius humanigeneris ignoran¬
tiam: Ipsa est ut opinor. cui se beatus apłs
et fatetur natum: et gloriatur creptum:
dicens. Qui eruit nos de potestate diaboli.
Inde et dicebat. Non sumus filii noctis: neq
tenebrarum. Item ad omnes ȩlectos. Ut filii

Expanded text:
ejus . Atque id quidem de lectulo. Jam de ignorantiae nocte quid manifestius, quam quod in alio identidem loquitur psalmo: Nescierunt neque intellexerunt, in tenebris ambulant? pro certo exprimens ipsam, in qua nati sunt, totius humani generis ignorantiam. Ipsa est, ut opinor, cui se beatus Apostolus et fatetur natum, et gloriatur ereptum, dicens: Qui eruit nos de potestate tenebrarum . Unde et dicebat: Non sumus filii noctis neque tenebrarum ; item ad omnes electos: Ut filii,
Abbreviated transcription (Latin):
non stecit: et erroris quã correptionis ma¬
gistrum habere malentes. Non solum aut̃.
s et propter uos occasione accepta. de
differentia imaginis et anime quȩ ad ima¬
ginem facta est. oꝑe precium credidiexcur¬
sum hunc facere: ut si qui forte. ex aquis fur¬
tiuis que dulciores uidentur. aliquando a¬
liquid biberint. sumpto antydoto. euomant
illud: et purgato mentis stomaco ad id qđ
secundum ꝓmissionem nrãm dicendum de
similitudine suꝑ est accedentes. puriora
iam ingaudio. non de nr̃is hauriant. s de
fontib saluatoris. sponsi eccłiȩ ihesu xpisti
domini nostri: qui est suꝑ omĩa deus bene¬
dic̾tus insectila. Explic sermo. lxxxꝰ. In

Expanded text:
non stetit, et erroris quam correctionis manon stetit, et erroris quam correctionis magistrum habere malentes. Non solum autem sed et propter vos, occasione accepta de differentia imaginis et animae, quae ad imaginem facta est, operae pretium credidi excursum hunc facere: ut si qui forte ex aquis furtivis, quae dulciores videntur , aliquando aliquid biberint, sumpto antidoto, evomant illud, et purgato mentis stomacho, ad id quod secundum promissionem nostram dicendum de similitudine superest accedentes, puriora jam in gaudio non de nostris hauriant, sed de fontibus Salvatoris, sponsi Ecclesiae Jesu Christi Domini nostri, qui est super omnia Deus bened
Abbreviated transcription (Latin):
qui ueracissime de ueritate loqueretur:qui
pie catholiceq sentiret de tiera et mera
diuine simplicitate substantiȩ: inqua ni¬
chil esse possit quod ipsa non sit. et ipsa ds̃.
Quamquã manifestius in nonnullis aliis
locis a rectitudine fidei liber ille prefati
ep̃i uisus est discrepare: quorum uerbi
causa adhuc unum pono. Nam dicente
auctore cum dicitur deus. ds̃. ds̃. ꝑtinet
ad substantiam : noster comentator intuilit.
non que est.s qua est: quod absit ut assenti
aliquam omnino rem qua ds̃ sit. et quie ñ
sit deus. Sed hec minime iam contra ipsũ
loquimur: quippe qui in eodem conuentu.
sententie episcoporũ humiliter ad quiescens
tam hoc quam cetera digna reprehensione
inuenta: proprio ore dampnauit: S ꝓpter
eos qui adhuc librum illum. contra aposto¬
licum utiq ꝓmulgatum. ibidem interdictũ.
transcribere et lectitare feruntur: contentio¬
sius ꝑsistentes sequi episcopum. in quo iyse

Expanded text:
qui veracissime de veritate loqueretur, qui qui veracissime de veritate loqueretur, qui pie catholiceque sentiret de vera et mera divinae simplicitate substantiae, in qua nihil esse possit, quod ipsa non sit, et ipsa Deus. Quanquam manifestius in nonnullis locis aliis a rectitudine fidei liber ille praefati episcopi visus est discrepare; quorum, verbi causa, adhuc unum pono. Nam dicente auctore, « Cum dicitur, Deus, Deus, Deus, pertinet ad substantiam: » noster commentator intulit, « Non quae est, sed qua est. » Quod absit, ut assentialiquam omnino rem qua Deus sit, et quae non sit Deus! 9. Sed haec minime jam contra ipsum loquimur; quippe qui in eodem conventu sententiae episcoporum humiliter acquiescens, tam haec quam caetera digna reprehensione inventa proprio ore damnavit; sed propter eos qui adhuc librum illum, contra apostolicum utique promulgatum ibidem interdictum, transcribere et lectitare feruntur, contentiosius persistentes sequi episcopum, in quo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
bonitas. iusticia. sapientia: quam ds̃ est
magnus. bontis. iustus. aut sapiens. Uñ
non inmerito nuꝑ in concilio. quod papa
eug̃. remis cȩlebrauit. tam ipsi quã cederis
episcopis ꝑuersa uisa est. et om̃ino suspec̃¬
ta expositio illa in libro gilleberti ep̃i ꝑicta¬
uensis: quo suꝑ uerba boetii detrinitate
sanissima quidem atq catholica. cõmenta¬
batur hoc modo. Pater est ueritas. idest
ueritas: idẽ unus uer̾. Oobscuram ꝑtier¬
samq explanationem. Qtiam uerius sa¬
niusq ꝑ contrarium ita dixisset. Pater est.
terus. idẽ. ueritas. filius est uerus. id est
ueritas: sp̃c sc̃s est uerus. id est ueritas: et
hitres unus uerus: idest una ueritas. Qđ
quidem fecisset: si sc̃m dignaretur fulgen¬
tium imitari. qui ait. Una quippe ueritas
unitis dei. immo una ueritas. unus deus:
non patitur seruatium. atq culturam cre¬
atoris. creatureq coniũgi. Bontis corrector.

Expanded text:
bonitas, justitia, sapientia, quam: Deus est bonitas, justitia, sapientia, quam: Deus est magnus, bonus, justus aut sapiens. 8. Unde non immerito nuper in concilio quod papa Eugenius Remis celebravit, tam ipsi quam caeteris episcopis perversa visa est et omnino suspecta expositio illa in libro Gilleberti episcopi Pictavensis quo super verba Boetii de Trinitate, sanissima quidem atque catholica, commentabatur hoc modo: 1549 « Pater est veritas, id est veritas, id est unus verus. » O obscuram perversamque explanationem! Quam verius saniusque per contrarium ita dixisset: Pater est verus, id est veritas; Filius est verus, id est veritas; Spiritus sanctus est verus, id est veritas. Et hi tres unus verus, id est una veritas. Quod quidem fecisset, si sanctum dignaretur Fulgentium imitari, qui ait: « Una quippe veritas unius Dei, imo una veritas unus Deus non patitur servitium atque culturam creatoris creaturaeque conjungi. » Bonus corrector,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec enim alitinde bonus. quam unde mag¬
ntis: nec aliunde iustus aut sapiens. quam
unde magnus.et bonus : nec aliunde demq
simui hec omĩa est quam unde deus: et hoc
quoq non nisi seipso. S dicit hereticus.
Quid:Deum diuinitate esse negas: Non.
s eandem diuinitatem qua est. dm̃ nicbiło¬
minus assero: ne deo excelentius aliquid
esse  assentiar.Nam et magnitudine dico
magnum: s quiȩ ipse est. ne maius aliquid
deo ponam: et bonitate fateor bonũ: s non
alia quam ipse est. ne melius ipso aliquia
iichi uidear inuenisse: et deceteris inhunc
modum.Securus et libens ꝑgo. noffenso
ut aiunt pede in eius sententiam: qui dice¬
bat: Os non nisi ea magnitudine magnꝰest:
que est quod ipse. Alioquin illa erit maior
magnitudo: quam ds̃. Augꝰstinꝰ hic est:
tialiddissimtis malleus hereticorũ. Si quid
itaq de deo propriȩ dici possit. rectius con¬
gruentiusq dicetur. deus est magnitudo.

Expanded text:
Nec enim aliunde bonus quam unde magNec enim aliunde bonus quam unde magnus, nec aliunde justus aut sapiens quam unde magnus et bonus, nec aliunde denique simul haec omnia est quam unde Deus, et hoc quoque nonnisi se ipso. 7. Sed dicit haereticus: Quid? Deum divinitate esse negas? Non, sed eamdem divinitatem, qua est, Deum nihilominus assero, ne Deo excellentius aliquid esse assentiar. Nam et magnitudine dico magnum, sed quae ipse est, ne majus aliquid Deo ponam; et bonitate fateor bonum, sed non alia quam ipse est, ne melius ipso aliquid mihi videar invenisse; et de caeteris in hunc modum. Securus et libens pergo inoffenso, ut aiunt, pede in ejus sententiam qui dicebat: « Deus nonnisi ea magnitudine magnus est quae est quod ipse. Alioquin illa erit major magnitudo quam Deus. » Augustinus hic est, validissimus malleus haereticorum. Si quid itaque de Deo proprie dici possit, rectius congruentiusque dicetur: Deus est magnitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens. et iusticiam. qua iustus. postre¬
mo diuinitatem. qua ds̃ est: dm̃ non esse.
impissime disputant. Diuinitate inquiunt
deus est:s dicutas non est as̃. Forsitan ñ
dignatur deus ẽẽ: que tanta est ut faciat
dm̃. Sed sideus non est. quid est: Aut enĩ
adeus est. aut aliqtid quod non est as: aut
nichil. Equidem non das dm̃ eẽ. Sed ne ni¬
chilum quidem ut opinor dabis: quã tisq
adeo necessariam deo esse fateris. ut non
modo absq ea deus ẽẽ. non possit:sed ea
sit. O uod si aliquid est quod non est deus:
auc minor erit deo.aut maior. aut par
At quomodo minor: qua ds̃ est: Restat
ut aut maiorem fateare: aut parem. Sec̃
si maior: ipsa est summũ bontm. non deus
Si par: duo sunt summa bona. non tintum
Quod utrumq catholicus refuigit sensus
sam de magnitudine. bonitate. iusticia.
sapientiaq. idem ꝑ om̃ia quod̃ de diuinita¬
te sentimus. Unum indeo sunt: et cumdeo.

Expanded text:
sapiens et justitiam, qua justus, postresapiens et justitiam, qua justus, postremo divinitatem, qua Deus est, Deum non esse impiissime disputant. Divinitate, inquiunt, Deus est, sed divinitas non est Deus. Forsitan non dignatur Deus esse, quae tanta est ut faciat Deum. Sed si Deus non est, quid est? Aut enim Deus est, aut aliquid quod non est Deus, aut nihil. Equidem non das Deum esse, sed ne nihilum quidem, ut opinor, dabis, quam usque adeo necessariam Deo esse fateris, ut non modo absque ea Deus esse non possit, sed ea sit. Quod si aliquid est quod non est Deus: aut minor erit Deo, aut major, aut par. At quomodo minor, qua Deus est? Restat ut aut majorem fatearis, aut parem. Sed si major, ipsa est summum bonum, non Deus; si par, duo sunt summa bona, non unum: quod utrumque catholicus refugit sensus. Jam de magnitudine, bonitate, justitia, sapientiaque, idem per omnia, quod de divinitate, sentimus: unum in Deo sunt, et cum Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ magnitudo. et si inseparabiles:
diuerse tamen ab inuicem sunt. Quomͦ
non diuerse: cum hec insubiecto. illa sub¬
iectum et substantia sit: Sola sumina
et increata natura. quiȩ est trinitas deus.
hanc sibi uendicat meram singularemq
sue essentie simplicitatem: ut non aliud
et aliud. non alibi quoq: et alibi: s ne modo
quidem et modo inueniatur in ea. Nempe
insemet manens.quod habet. est: et quod
est semꝑ et uno modo est. In ea et multa in
unum. et diuersa in idem rediguntur ⁊ ut
nec de ntmerdrositate rerum sumat plura¬
litatem. nec alterationem de uarietate senti¬
at. Loca omĩa continet: et queq stus ordi¬
nat locis: nusquam contenta locorũ. Tem¬
pora scib ea transeunt: non ei. Futura non
expectat: preterita non recogitat: p̃sentia
non extir. Recedant a uobis kim̃. rece¬
dant nouuli. non dialetici s heretici. qui
inaguitudinem qua magnus est ds̃. et itẽ
bonitatem qua bonus. s et sapientiam ꝗͥ

Expanded text:
animae magnitudo, etsi inseparabiles, animae magnitudo, etsi inseparabiles, diversae tamen ab invicem sunt. Quomodo non diversae, cum haec in subjecto, illa subjectum et substantia sit? Sola summa et increata natura, quae est Trinitas Deus, hanc sibi vindicat meram singularemque suae essentiae simplicitatem, ut non aliud et aliud, non alibi quoque et alibi, sed ne modo quidem et modo inveniatur in ea. Nempe in semet manens, quod habet est, et quod est, semper et uno modo est. In ea et multa in unum, et diversa in idem rediguntur, ut nec de numerositate rerum sumat pluralitatem, nec alterationem de varietate sentiat. Loca omnia continet, et quaeque suis ordinat locis nusquam contenta locorum. Tempora sub ea transeunt, non ei. Futura non exspectat, praeterita non recogitat, praesentia non experitur. 6. Recedant a nobis, charissimi, recedant novelli, non dialectici, sed haeretici, qui magnitudinem, qua magnus est Deus, et item, bonitatem, qua bonus, sed et sapientiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tamen et extra animam repperitur. Queris
tibi: In anglis. Inde quippe angli. unde am
eternitatis. Quod si eo consticit. animam
discrepare arectitudine sua. quod ea carere
possit:quia nieque liqueat ẽe diuersa et a
stia magnicudine. quam sibi ꝓpriam uendi¬
care non possit: Ctimitaq nec illa in om̃i.
nec ista in sola sit anima: patet utramq in¬
differenter differre abea. Item. Nulla
forma est id cuius est forma. Est autẽ
magnitudo forma animȩ. nec enim ideo
non forma. quia inseparabilis est illi.
hoc siquidem scint substantiales diffe¬
rentie omnes: hoc non modo propriȩ ꝓ¬
pria. sed et propria quȩdam: hoc etiam a¬
lie innumerabiles formȩ. Non igitur
sua magnitudo anima. Hon magisquã
sua ngredo coruus: quam stius candor
nix: quam sua risibilitas seu rationalitas
homo:eum tamen nec cor uum sine ni¬
gredine.nec sine candore muem:nec ho¬
minem qui non et risibilis sit et rationa¬
lis. unquam repperias. Ita et anma et

Expanded text:
tamen et extra animam reperitur. Quaeris tamen et extra animam reperitur. Quaeris ubi? In angelis. Inde quippe magni sunt angeaeternitatis. Quod si eo constitit animam discrepare a rectitudine sua, quod ea carere possit: quidni aeque liqueat esse diversam et a sua magnitudine, quam sibi propriam vindicare non possit? Cum itaque nec illa in omni, nec ista in sola sit anima, 1548 patet utramque indifferenter differre ab ea. Item, Nulla forma est id cujus est forma. Est autem magnitudo forma animae. Nec enim ideo non forma, quia inseparabilis est illi. Hoc siquidem sunt substantiales differentiae omnes, hoc non modo proprie propria, sed et propria quaedam, hoc etiam aliae innumerabiles formae. Non igitur sua magnitudo anima, non magis quam sua nigredo corvus, quam suus candor nix, quam sua risibilitas seu rationalitas homo: cum tamen nec corvum sine nigredine, nec sine candore nivem, nec hominem, qui non et risibilis sit et rationalis, unquam reperias. Ita et anima, et
Abbreviated transcription (Latin):
ingrediebar. In semet siquidem exꝑitur
teritatem illius sententie sapientis. Ds̃
rectum hominem fecit: ipse autẽ se im¬
plicuit dolorib multis. Et contintio uox
ludibrii adeum: incuruare. ut transeamtis
Sed unde uenimtis huc: Nempe inde cũ
docere uellemus. rectum magnumq quo
gemino bono diffinieramus imaginem. nec
in anima eẽ unum.nec cum anima: quem¬
admodum inuerbo et cum t̾bo ea unum
ẽẽ. fideli equie assertione doctumus. Et de
rectitudine quidem ex his quȩ dicta sunt
liquet. quod diũsa et ab anima sit. et ab ani¬
me magnitudine:quando quidem ea etiã
non existente. et anima manet et magna.
Uerum magnitudinis animeq diuersitas.
unde docebitur: Non enim inde potest.
unde rectitudinis animeq monstrata est:
cum non sicut rectitudine.ita et magnitu¬
dine sua priuari anima possit. Non est ta¬
men stia magnitudo anima. Namet si anima
non inuenitur absq magnitudine sua: ipsa

Expanded text:
ingrediebar . In semetipso siquidem experitur ingrediebar . In semetipso siquidem experitur veritatem illius sententiae Sapientis: Deus rectum hominem fecit, ipse autem se implicuit doloribus multis . Et continuo vox ludibrii ad eum: Incurvare ut transeamus . 5. Sed unde venimus huc? Nempe inde, cum docere vellemus, rectum magnumque quo gemino bono definieramus imaginem nec in anima esse unum, nec cum anima, quemadmodum in Verbo et cum Verbo ea unum esse fideli aeque assertione docuimus. Et de rectitudine quidem ex his quae dicta sunt, liquet quod diversa et ab anima sit, et ab animae magnitudine: quandoquidem ea etiam non existente, et anima manet, et magna. Verum magnitudinis animaeque diversitas unde docebitur? Non enim inde potest, unde rectitudinis animaeque monstrata est, cum non sicut rectitudine, ita et magnitudine sua privari anima possit. Non est tamen sua magnitudo anima. Nam etsi anima non invenitur absque magnitudine sua, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
intieterati stnt: et claudicauerunt a semitis
stus. Pulchre apellati sunt filiialieni. nã
filii ꝓpter retentam magnit̾udinẽ aliet.
ꝓpter amissam rectitudinem. Nec diriss
claudicauerunt: s corruerunt. aut quip¬
piam simile:siex toto homines imaginem
tum uero ad rectitudinem ueluti claudi¬
cans conturbatur. et deturbatur abima¬
gine: scriptura ita dicente. Ueruntamen
in imagine ꝑtransit homo: s et frustra
conturbatur. Frustra omĩno. Nam seqͥ¬
tur. Thessaurizat. et ignorat eui congre¬
gabit ea. Cur ignorat: nisi quia inclina¬
ns se ad hec infima et terrena. thesauri¬
⁊at sibi terram: Prorsus ignorat de his q̃
terre cõmittit. eui congregabit ea: cinee¬
ne de molienti. an furi effodienti. hosti
diripienti.anigni deuoranti. Et inde
misero homini incuruanti se. et incuban¬
tihis quȩ in terra sunt: flebilis uox illa
de psalmo. Miser factus sum et curuatꝰ
sum usq infinem:totadie contristatus

Expanded text:
inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Pulchre appellati sunt filii alieni: nam filii, propter retentam magnitudinem; alieni, propter amissam rectitudinem. Nec dixisset, claudicaverunt, sed: Corruerunt, aut quidpiam simile, si ex toto homines  alias htum vero ad rectitudinem, veluti claudicans, conturbatur et deturbatur ab imagine, Scriptura ita dicente: Verumtamen in imagine pertransit homo; sed et frustra conturbatur. Frustra omnino: nam sequitur: Thesaurizat, et ignorat cui congregabit ea . Cur ignorat, nisi quia inclinans se ad haec infima et terrena, thesaurizat sibi terram? Prorsus ignorat de his quae terrae committit, cui congregabit ea, tineaene demolienti, an furi effodienti; hosti diripienti, an igni devoranti. Et inde misero homini incurvanti se, et incubanti his quae in terra sunt, flebilis vox illa de psalmo: Miser factus sum, et curvatus sum usque in finem; tota die contristatus
Abbreviated transcription (Latin):
sursum sunt. sed quȩ suꝑ terram. non plane
est recta s curua: eum tamen ꝓhitiusmodi
magna eẽ non desinat:.manens utiq etiã
sic eternitatis capar. Neq enim illius ali¬
quando non capar erit. etiam si nũquam
capiens fuerit.ut sit quomodo scriptum
est:uerumtamen inimagine ꝑtransit ho¬
mo. Ox parte tamen: ut eminentia uerbi
apparrat. dde ipsa integritate. Quo enim
amagno. recto ue uerbum cadat: quod̃
sic ea utiq habet. ut sit quȩ habet: Uel idõ
ex parte:ne si toto priuaretur: non suꝑ eẽt
spes salutis. Nam si desinat magna esse.
et capar. O uippe de capacitate ut diri: esti¬
matur animȩ magnituido. Qui tiero spe¬
rare posset: cuius capar non foret: Itaq
ꝑ magnitudinem quam retentat. etiam ꝑ¬
dita rectitudine. in imagine ꝑtransit ho¬
mo: tino quasi claudicans pede: et factus
filius alienus. De talib enim reor dic̾tum
filii alieni mentiti stint michi: filii alieni

Expanded text:
sursum sunt, sed quae super terram, non plane sursum sunt, sed quae super terram, non plane est recta, sed curva, cum tamen pro hujusmodi magna esse non desinat, manens utique etiam sic aeternitatis capax. Neque enim illius aliquando non capax erit, etiamsi nunquam capiens fuerit, ut sit quomodo scriptum est: Verumtamen in imagine pertransit homo ; ex parte tamen, ut eminentia Verbi appareat de ipsa integritate. Quo enim a magno rectove Verbum cadat, quod sic ea utique habet, ut sit quae habet? Vel ideo ex parte, ne si toto privaretur, non superesset spes salutis. Nam si desinat magna esse, et capax. Quippe de capacitate, ut dixi, aestimatur animae magnitudo. Quid vero sperare posset, cujus capax non foret. 4. Itaque per magnitudinem, quam retentat etiam perdita rectitudine, in imagine pertransit homo, uno quasi claudicans pede, et factus filius alienus. De talibus enim reor dictum: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni
Abbreviated transcription (Latin):
que ad imaginem est.quia et huic magnũ
rectumq assignamus: Et plurimum. hec
ad mensuram accepit: illa ad equalitatem.
An non plus hoc : Aduerte et aliud. Huic
titrumq aut creatio aut dignatio contulit:
illi generatio. atq id magnificentius eẽ. non
duibium est. Sed ne hoc quidem eminentius
ẽẽ. qtus abnuat. quod cum adeo huic. illi et
de deo utrumq sit. idẽ. de dei substantia:
Est enim consubstantialis deo imago sua. et
omne quod eidem sue imagim imꝑtiri uide¬
tur. ambob est substantiale. non accidentale.
Adhuc unum adtende. in quo imago non
parum eminet. Magnum et rectum: ista
duo. natura a sese discrepare quis nesciat:
In imagine unum sunt. Neq hoc solum:
untim sunt et eum imagine. Imagini enim
nonita. Et magnitudo eius. et rectitudo ip¬
sius diuerse abea. diuerse ab inuicem sunt.
Sienm ut supra docui eo anima magna est.
quo caparet̾nortim: eo recta. quo appetens
suꝑnorum:que non querit. nec sapit que

Expanded text:
quae ad imaginem est, quia et huic magnum quae ad imaginem est, quia et huic magnum rectumque assignamus? Et plurimum. Haec ad mensuram accepit, illa ad aequalitatem. An non plus hoc? Adverte et aliud. Huic utrumque aut creatio, aut dignatio contulit; illi generatio. Atque id magnificentius esse non dubium est. Sed ne hoc quidem eminentius esse quis abnuat, quod cum a Deo huic, illi et de Deo utrumque sit, id est de Dei substantia. Est enim consubstantialis Deo imago sua, et omne quod eidem 1547 suae imagini impertiri videtur, ambobus est substantiale, non accidentale. Adhuc unum attende, in quo imago non parum eminet. Magnum et rectum ista duo natura a sese discrepare quis nesciat? in imagine unum sunt. Neque hoc solum: unum sunt et cum imagine. Imagini enim non ita. Et magnitudo ejus, et rectitudo ipsius diversae ab ea, diversae ab invicem sunt. Si enim, ut supra docui, eo anima magna est, quo capax aeternorum; eo recta, quo appetens supernorum: quae non quaerit nec sapit quae
Abbreviated transcription (Latin):
ad imaginem est. cum imagine conuenire:
et non inuacuum participare nomen ima¬
ginis: quem admodum nec imago ipsa.
solo uel uacuo nomine uocitatur imago. Ha¬
bes uero de eo qui imago est: quia cum in
forma dei eẽt. non rapinam arbitratus ẽ.
ẽẽ se equalem deo. Ubi tibi utiq eius et in for¬
ia dei. innuitur rectitudo: et in ęqualita¬
te maiestas: ut dum rectitudini rectitudo.
ec magnitudo magnitudini comparatur:
consonanter sibi altrinsecus respondere
appareat. quod ad imaginem est. et imagi¬
nem: sicut imago quoq nichilominus in
utroq respondet. illi cuitis imago est. Nem¬
pe ipse est. de quo scm̃ dauid audisti in psal¬
nis canentem. nunc quidem. magnus dñs
noster. et magna uirtus eits: nunc uero. rec¬
tus dominus ds̃ noster. et non est iniquitas
in eo. Abisto recto et magno deo. habet ima¬
go eitis. ut et ipsa recta et magna sit: habet
amma que adimaginem est. S dico. Nicħ¬
ne ergo amplius habet imago abanima

Expanded text:
ad imaginem est, cum imagine convenire, ad imaginem est, cum imagine convenire, et non in vacuum participare nomen imaginis, quemadmodum nec imago ipsa solo vel vacuo nomine vocitatur imago. Habes vero de eo qui imago est, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Ubi tibi utique ejus et in forma Dei innuitur rectitudo, et in aequalitate majestas: ut dum rectitudini rectitudo, et magnitudo magnitudini comparatur, consonanter sibi altrinsecus respondere appareat quod ad imaginem est, et imaginem; sicut imago quoque nihilominus in utroque respondet illi cujus imago est. Nempe ipse est, de quo sanctum David audistis in psalmis canentem, nunc quidem: Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus ; nunc vero: Rectus Dominus Deus noster, et non est iniquitas in eo . Ab isto recto et magno Deo habet imago ejus, ut et ipsa recta, et magna sit: habet anima, quae ad imaginem est. 3. Sed dico: Nihilne ergo amplius habet imago ab anima
Abbreviated transcription (Latin):
eadem nichilomints assignemus. S dicit
michi aliquis. Quid tu duo ista comungis:
Quid enim anime et uerbo: Multũ per
omnem modum. Primo quidem. quod na¬
turarum tanta cognatio est. ut hoc ima¬
go. illa adimaginem sit: deinde quod
cognationem similitudo testetur. Nem¬
pe non adimaginem tantum: et ad simi¬
litudinem facta est. In quo similis sit.
queris: Audi de imagine prius. Uerbũ
est ueritas: est sapientia: est iusticia: et
hȩc imago. Quius: Iusticiȩ: sapientie: ue
ritatis. Est enim imago hȩc iusticia de
iusticia : sapientia de sapientia: ueritas de
tieritate: quasi de lumine lumen:de deo ds̃.
Harum rercim nichil est anima: qm̃ non ẽ
imago. Est tamen earuidem capax. appe¬
tensq: et inde fortassis adimaginem. Celsa
crcatura. incapacitate quidem maiestatis:
in appecentia autem rectitudinĩ in signe
preferens.Legimus quia ds̃ hominem rec¬
tum fecit: quod et magnum: capacitas ut
dictum est ꝓbat. Oportet namq id quod

Expanded text:
eadem nihilominus assignemus. 2. Sed dicit eadem nihilominus assignemus. 2. Sed dicit mihi aliquis: Quid tu duo ista conjungis? quid enim animae et Verbo? Multum per omnem modum. Primo quidem, quod naturarum tanta cognatio est, ut hoc imago, illa ad imaginem sit. Deinde, quod cognationem similitudo testetur. Nempe non ad imaginem tantum, sed ad similitudinem facta est. In quo similis sit quaeris? Audi de imagine prius. Verbum est veritas, est sapientia, est justitia: et haec imago. Cujus? Justitiae, sapientiae et veritatis. Est enim imago haec justitia de justitia, sapientia de sapientia, veritas de veritate, quasi de lumine lumen, de Deo Deus. Harum rerum nihil est anima, quoniam non est imago. Est tamen earumdem capax, appetensque et inde fortassis ad imaginem. Celsa creatura, in capacitate quidem majestatis, in appetentia autem rectitudinis insigne praeferens. Legimus quia Deus hominem rectum fecit , quod et magnum capacitas, ut dictum est, probat. Oportet namque id quod
Abbreviated transcription (Latin):
UROam ur̃m ut comꝑi. minus
equo animo ferunt. quod ecce
iam ꝑ aliquot dies. dum stupo¬
ri et admirationi sacramen¬
torum inherere delectat: sermo quẽ mini¬
stramus. aut nullo fuerit aut exiguo ad mo¬
dtim moralitim sale conditus. Id quidem
preter solitum. Sed nũ quȩ dicta sunt re¬
uisere licet: Non ꝓcedo:nisi prius reuol¬
uam omĩa. Eia dicite si recordamini aquo¬
nam scripture loco ceꝑit de fraudatio hec:
ut rursum inde adoriar. Meum est resar¬
etre dampna. inmodomini: de quo totũ
presuminus. Quo itaq repetendum prin¬
cipio : Anindẽ. in lectalo meo ꝑ noctes que
siui. quem diligit amma mea: Ni fallor:
inde. Ab hinc tantũ et de inceps cura una
fuit michi: harum allegoriarũ densa dis¬
cussa caligine. ponere in lucem xp̃i et ec¬
clesie secretas delicias. Igitur redeamus
ad indaganda moralia: nec enim mn pote¬
rit esse pigrum: quod uobis commodum
fuerit. Atq hoc ita congrue fict: sique dic¬
ta sunt in xp̃o et in ȩccłia. uerbo anmeq

Expanded text:
um, ut comperi, minus aequo animo ferunt, quod ecce jam per aliquot dies, dum stupori et admirationi sacramentorum inhaerere delectat, sermo quem ministramus, aut nullo fuerit, aut exiguo admodum moralium sale conditus. Id quidem praeter solitum. Sed num quae dicta sunt, revisere licet? Non procedo, nisi prius revolvam omnia. Eia, dicite, si recordamini, a quonam Scripturae loco coeperit defraudatio haec, ut rursum inde adoriar. Meum est resarcire damna, imo Domini, de quo totum praesumimus. Quo itaque repetendum principio? An inde: In lectulo meo quaesivi per noctes quem diligit anima mea? Ni fallor, inde. Abhinc tantum et deincps cura una fuit mihi, harum allegoriarum densa discussa caligine, ponere in lucem Christi et Ecclesiae secretas delicias. Igitur redeamus ad indaganda moralia. Nec enim mihi poterit esse pigrum, quod vobis commodum fuerit. Atque hoc ita congrue fiet, si quae dicta sunt in Christo et in Ecclesia, Verbo animaeque
Abbreviated transcription (Latin):
lum genitricis mee. Qui ingreditur tha¬
lamum:sponsus est.Magna amoris poten¬
tia. Saltiator indignabundus exierat de
domo et hereditate sua:et nunc ad huius
grãm mittigatus inflectitur: ita ut re¬
deat. non modo saluator. s sponsus. Be¬
nedicta tua dño filia: que et indignatio¬
nem compescis: et hereditatem restitus.
Benedicta tu matri tuȩ: cuiꝰ bene¬
ficio auertitur ira. reuertitur salus: reu̾¬
titur qui dicat illi: salus tua ego sum. Non
scifficit hoc: addat. et dicat. Desponsabo
te michi in fide: desponsabo de michi in
iudicio et iusticia: desponsabo de michi in
miscłia et miserationib. Sed memento.
quia quȩ has conciliat amicicias: sp̃osa est
Quomodo ergosponsum. et hune sponsũ
altericȩdit. ne dicam ctipit ͤ Non est ita.
Cupit quidem illum matri filia bona. non
tamen ut cedat illi: s ut communicet.
Sufficit unus duab nisi quod iam non
erunt duȩ. s una inipso. Ipse est enim

Expanded text:
lum genitricis meae. Qui ingreditur thalum genitricis meae. Qui ingreditur thalamum, sponsus est. Magna amoris potentia! Salvator indignabundus exierat de domo et haereditate sua: et nunc ad hujus gratiam mitigatus inflectitur ita, ut redeat non modo Salvator, sed et sponsus. Benedicta tu a Domino filia, quae et indignationem compescis, et haereditatem restituistis. Benedicta tu matri tuae, cujus beneficio avertitur ira, revertitur salus, revertitur qui dicat illi: Salus tua ego sum . Non sufficit hoc; addat et dicat: Desponsabo te mihi in fide, desponsabo te mihi in judicio et justitia, desponsabo te mihi in misericordia et miserationibus . Sed memento quia, quae has conciliat amicitias, sponsa est. Quomodo ergo sponsum, et hunc sponsum alteri cedit, ne dicam cupit? Non est ita. Cupit quidem illum matri filia bona, non tamen ut cedat illi, sed ut communicet. Sufficit unus duabus, nisi quod jam non erant duae, sed una 1546 in ipso. Ipse est enim
Abbreviated transcription (Latin):
dibilis caritas: si non sermo quẽ locuta
est ipsa. fecisset fidem. Dixit enim si ad¬
uertisti. uelle se introducere quem tenebat.
non modo indomum matris. s et in cubi¬
culum quoq: quod est prerogatitie indi¬
cium. Sufficiebat ad salutem si domum
intraret. at secretum cubiculi: signat
grãm. Hodie ait. huic domtu salus facta
est. Quid ni sit domesticis salus: saluatore
ingresso domum: Sed que incubictlo
meretur recipere: seorsum habet secretũ
suum sibi. Salus domui sit: thalamo de¬
liciȩ recunduntur. In domum matris
meȩ introducam eum inquit. Inquam
domum:nisi de qua olim prenuntiarat
iudeis. ecce relinquetur uobis domus tir̃a
deserta: Fecit quod ditit: sicut habes et¬
.II. de hoc testimonium eius inpropheta.
Reliqui ait domum meam:dimisi heredi¬
tatem meam: et nunc ista pollicetur. redu¬
cere illum: et domui matris suȩ ꝑditam
salutem resticuere. Et si hoc parum uide¬
tur: audi quid boni adiciat. Et ineubicu¬

Expanded text:
dibilis charitas, si non sermo quem locuta dibilis charitas, si non sermo quem locuta est ipsa, fecisset fidem. Dixit enim, si advertisti, velle se introducere quem tenebat, non modo in domum matris, sed et in cubiculum quoque, quod est praerogativae indicium. Sufficiebat ad salutem, si domum intraret: at secretum cubiculi signat gratiam. Hodie, ait, huic domui salus facta est . Quidni sit domesticis salus, Salvatore ingresso domum? Sed quae in cubiculum meretur recipere, seorsum habet secretum suum sibi. Salus domui fit; thalamo deliciae reconduntur. In domum matris meae introducam eum, inquit. In quam domum, nisi de qua olim praenuntiarat Judaeis: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta? Fecit quod dixit, sicut habes et de hoc testimonium ejus in propheta: Reliqui, ait, domum meam, dimisi haereditatem meam : et nunc ista pollicetur reducere illum, et domni matris suae perditam salutem restituere. Et si hoc parum videtur, audi quid boni adjiciat: Et in cubicu
Abbreviated transcription (Latin):
tem potentia et miscdia dñi. Tenui eum.
nec dimictam: donec introducam illum in
domum matris meȩ: et incubieulum geni¬
tricis meȩ. Magna eccłie caritas: quȩ ne
emule quidem sinagoge. suas delitias
inuidet. Quid benignius: ut quem diligit
anima sua.ipsum cõmunicare parata sit
et inimice: Nec mirum tamen: quia salus
ex itdeis est. Ad locum unde exierat reuer¬
tatur saluator: ut reliquie istł saltie fiant.
Non rami radici: non matri. filii ingrati
sint. Non rami radici inuideant. quod
exea sumpsere: non filii matri.quod de
eius suxere uberib. Teneat itaq eccłia
firmiter salutem. quã iudea ꝑdidit. ipsa
apprehendit: donec plenitudo gentium
introeat: et sic om̃is isrł saluus fiat. Ue¬
lit in commune cõmunẽ uenire salutem
quȩ sic ab om̃ib capitur: ut nil singłis
mintiatur. Utiq hoc facit et plus. Quid
plus: Quod et nomen sponse illi optat:
et grãm. Prorsus suꝑ salutem hoc. Incre¬

Expanded text:
tem potentia et misericordia Domini. Tenui eum, tem potentia et misericordia Domini. Tenui eum, nec dimittam, donec introducam illum in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae. Magnaemulae quidem Synagogae suas delicias invidet. Quid benignius, quam ut, quem diligit anima sua, ipsum communicare parata sit et inimicae? Nec mirum tamen, quia salus ex Judaeis est . Ad locum unde exierat, revertatur Salvator, ut reliquiae Israel salvae fiant. Non rami radici, non matri filii ingrati sint. Non rami radici invideant quod ex ea sumpsere: non filii matri, quod de ejus suxere uberibus. Teneat itaque Ecclesia firmiter salutem, quam Judaea perdidit, ipsa apprehendit, donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Velit in commune communem venire salutem, quae sic ab omnibus capitur, ut nil singulis minuatur. Utique hoc facit, et plus. Quid plus? Quod et nomen sponsae illi optat, et gratiam. Prorsus super salutem hoc. 6. Incre
Abbreviated transcription (Latin):
mittam. Et sc̃s patriarcha. Non de in qͥt
dimittam:. nisi benedixeris michi. Ita ista¬
eum non uult dimittere: et forte magis
quam patriarcha id non uult: quia nec ꝓ
benedictione quidem. Siquidem ille bene¬
dictione accepta dimisit eum. Hȩc audem
non sic. Nolo inquit benedictionem tuam:
sedte.Quid enim michi est in celo: et ate
quid uolui suꝑ terram: Non dimittam
de: nec si benedireris michi. Tenui: nec di¬
mittam. Nec minus forsitan ille deneri
uult: cum ꝑhibeat dicens. Deliciȩ mee: esse
cum filiis hominum. Ouodq pollicens
ait. Ecce ego uobiscum sum omnib dieb:
usq ad consummationẽ scłi. Quid hac co¬
pła fortius: quȩ una duorum tam uehe¬
menti uoluntate firmata est: Tenui eũ
cui alibi dicit. Genuisti manũ dexteram
meam.Quȩ denetur et tenet: quomodo
iam cadere poterit : Tenet. fidei firmitate:
denet. deuotionis affectu. At nequaquã
diu deneret: si non deneretur.Tenetur au¬

Expanded text:
mittam. Et sanctus patriarcha: Non te, inquit, mittam. Et sanctus patriarcha: Non te, inquit, dimittam, nisi benedixeris mihi . Ita ista non vult eum dimittere, et forte magis quam patriarcha id non vult, quia nec pro benedictione quidem: siquidem ille benedictione accepta dimisit eum, haec autem non sic. Nolo, inquit, benedictionem tuam, sed te. Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui super terram . Non dimittam te, nec si benedixeris mihi. 5. Tenui eum, nec dimittam. Nec minus forsitan ille teneri vult, cum perhibeat dicens: Deliciae meae esse cum filiis hominum : quodque pollicens ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Quid hac copula fortius, quae una duorum tam vehementi voluntate firmata est? Tenui eum,quem tenet, cui alibi dicit: Tenuisti manum dexteram meam . Quae tenetur et tenet, quomodo jam cadere potest? Tenet fidei firmitate, tenet devotionis affectu. At nequaquam diu teneret, si non teneretur. Tenetur au
Abbreviated transcription (Latin):
planum: eur se ꝑtranssisse potius. quam
transisse dicere maluit. Et nos transeamꝰ
ad ea quȩ sccuntur. Tenui eum. nec dimittã:
donec introducam illũ in domũ matris mee :
et incubiculum genitricis meȩ. Ita est. ex
tunc et de inceps non deficit genus xp̃iant̃:
nec fides de terra: nec caritas de eccłia. Ue¬
nerunt flumina: flauerunt uenti:. et im¬
pegerunt in eam et non cȩcidit: quod fun¬
data esset supra firmam petram. Petra
autem est xp̃c. Itaq nec uerbositate pbilo¬
sophorum. nec cauillationib hereticorum.
nec glactiis ꝑsecutorum. potuit ista aut
poterit aliquando separari a caritate dei.
que est in xp̃o iħu: adeo forter tenet quẽ
diligit anima sua: adeo illi adherere deo
bonum est. Glutino bonum est: ait ysaias.
Quid hoc tenatius glutino: quod nec aqͥs
eluitur. nec uentis dissoluitur. nec scinditur
glatuis: Demq aquȩ multe non poterunt
extinguere caritatem. Tenui eum. nec di¬

Expanded text:
planum, cur se pertransisse potius, quam planum, cur se pertransisse potius, quam transisse dicere maluit. Et nos transeamus ad ea quae sequuntur. 4. Tenui eum, nec dimittam, donec introducam illum in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae. Ita est, ex tunc et deinceps non deficit genus Christianum, nec fides de terra, nec charitas de Ecclesia. Venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in eam, et non cecidit, eo quod fundata esset supra petram . Petra autem est Christus. Itaque nec verbositate philosophorum, nec cavillationibus haereticorum, nec gladiis persecutorum potuit ista, aut poterit aliquando separari a charitate Dei quae est in Christo Jesu : adeo fortiter 1545 tenet quem diligit anima sua, adeo illi adhaerere Deo bonum est. Glutino bonum est, ait Isaias . Quid hoc tenacius glutino, quod nec aquis eluitur, nec ventis dissolvitur, nec scinditur gladiis? Denique, aquae multae non poterunt exstinguere charitatem . Tenui eum, nec di
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ. nouerat illam: istam non nouerat.
Argo quod sibi de erat instructa ab illis.
quia scilicet qui resurrȩxerat. etiam ascen¬
disset: ascendit et ipsa pariter: hoc est.
lum cum ꝑtransissem eos. Et bene eos:
nam tam ipsos quam cetera menbra sua
quȩ sunt suꝑ terram. caput nr̃m puncꝰtis
precessit duob atq transcendit: refurrec¬
tione ut iam diximus. et ascensione. Et¬
enim primitie xp̃c. Quod si ille precessit:
et fides nr̃ã. Ubienim illa eum non seque¬
retur: Si ascenderit incelum. ipsa illic
est: si descenderit ininfernum: ad est.Et
si sumpserit pennas suas diluculo. et habi¬
tauerit in extremis maris. illuc ait manꝰ
tua deducet me: et tenebit me dextera tua
Nonne deniq scđm hanc. omnipotens et
scimme bonus pater sponsi consuscitauit
et consedere nos fecit indexdera sua: Atq¬
hoc. proeo qto dixit ecclĩa. quia ꝑtransiui
eos: qm̃ et semet ꝑtransiit: fide stans. quo
necdum re ipsa ꝑuenit. Arbitror et illudd

Expanded text:
e noverat illam, istam non noverat. Ergo, quod sibi deerat instructa ab illis, quia scilicet qui resurrexerat, etiam ascendisset; ascendit et ipsa pariter, hoc est lum cum pertransissem eos. Et bene eos: nam tam ipsos, quam caetera membra sua, quae sunt super terram, caput nostrum punctis praecessit duobus atque transcendit, resurrectione, ut jam diximus, et ascensione. Etenim primitiae Christus. Quod si ille praecessit; et fides nostra. Ubi enim illa eum non sequeretur? Si ascenderit in coelum, ipsa illic est; si descenderit in infernum, adest; et si sumpserit pennas suas diluculo, et habitaverit in extremis maris, illuc, ait, manus tua deducet me, et tenebit me dextera tua . Nonne denique secundum hanc omnipotens et summe bonus Pater sponsi consuscitavit, et consedere nos fecit in dextera sua hoc pro eo quod dixit Ecclesia, quia pertransivi eos; quoniam et semet pertransiit, fide stans, quo necdum re ipsa pervenit. Arbitror et illud
Abbreviated transcription (Latin):
cabant semet ipsos: s dñm suum
iħm: qui absq dubio et supra ipsos est. et
ultra. Unde et ait. Transite ad me. om̃s
qui concupiscitis me. Nec sufficiebat
transire: et ꝑtransire docctur. Siquidẽ
ꝑtransierat is: quem uestigabat. Non
modo enim de morte ad uitam transie¬
rat: s ꝑtransierat ad głam. Quidni
etiam hanc oportuit pariter ꝑtransi¬
re : Alioquin non poterat apprehende¬
re:quem non ꝑeadem uestigia sequeretur
quocumq ierat. Et ut quod dico clariꝰ
sit: si dñs m̃s iħc surrexisset quidem amor¬
tuis. s ad celos minime ascendiss: non
querentem tranlire solummꝰ oporteret. ñ
ꝑtransire. Nunc uero qm̃ iam resurgendo
transierat. et adiecerat ꝑtransire. utiq ascen¬
dendo: merito se etiam ista non transisse. s
ꝑtransisse ꝑhibuit: que hunc fide quidem
et deciotione. ad cȩlos usq secuta est. Igitur
credere resurrectionem transire est:crede¬
re etiam ascensionem ꝑtransire. Et forte¬

Expanded text:
cabant semetipsos, sed Dominum suum cabant semetipsos, sed Dominum suum Jesum, qui absque dubio et supra ipsos est, et ultra. Unde et ait: Transite ad me, omnes qui concupiscitis me . Nec sufficiebat transire, sed et pertransire docetur. Siquidem pertransierat is quem vestigabat. Non modo enim de morte ad vitam transierat, sed pertransierat ad gloriam. Quidni etiam hanc oportuit pariter pertransire? Alioquin non poterat apprehendere, quem non per eadem vestigia sequeretur quocunque ierat. 3. Et ut quod dico clarius sit, si Dominus meus Jesus surrexisset quidem a mortuis, sed ad coelos minime ascendisset, nonquaerentem transire solummodo oporteret, non pertransire. Nunc vero, quoniam jam resurgendo transierat, et adjecerat pertransire, utique ascendendo; merito se etiam ista non transisse, sed pertransisse perhibuit, quae hunc quidem fide et devotione ad coelos usque secuta est. Igitur credere resurrectionem transire est, credere etiam ascensionem pertransire. Et fort