comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quamini uestigia eius: qui peccatũ ñ fecit.
nec dolus inuentus ẽ in ore eiꝰ. Qui cũ
malediceretur. ñ remaledicebat: cũ pate¬
retur ñ cõminabatur : tradebat autẽ se
iudicanti iniuste. Inuenimus deniq
pat̾archas ⁊ ꝓpħas. ⁊ iustos om̃s. qui fi¬
guram xp̃i imagine p̃eunte portabant.
nichil magis custodisse in laudẽ uirtu¬
tũ suarũ: quã quod pacientiã forti ⁊ sta¬
bili equammitate tenuerunt. Sic abel
originem martyrii ⁊ passionem iusti
initians primꝰ ⁊ dedicans. adu̾sus fratrẽ
parricidam ñ resistit. nec reluctatur: s
humilis ⁊ mitis pacient̃ occiditur. Sic
abraham deo credens. ⁊ radicem ac fun¬
damentũ fidei pͥmus instituens. tẽptatꝰ
in filio. ñ dubitat neq cunct̾atur: sed
p̃ceptis dei tota pacientia deuotionis obse¬
quitur. Et ysaac ad hostiȩ dñicȩ simili¬
tudinẽ p̃siguratus: qͣndo apatre immo¬
landus offertur. paciens inuenitur. Et

Expanded text:
quamini uestigiquamini uestigie eius, qui cum malediceretur non remaledixit, cum pateretur non minabatur, tradebat autem se iudicanti iniuste. Inuenimus denique et patriarchas et prophetas et iustos omnes qui figuram Christi imagine praeeunte portabant nihil magis custodisse in laude uirtutum suarum quam quod patientiam forti et stabili aequanimitate tenuerunt. sic Abel originem martyrii et . passionem iusti initians primus et dedicans aduersus fratrem parricidam non resistit nec reluctatur, sed humilis et mitis patienter occiditur. sic Abraham Deo credens et radicem ac fundamentum fidei primus instituens temptatus in filio non dubitat neque cunctatur, sed praeceptis Dei tota patientia deuotionis obsequitur. et Isaac ad hostiae dominicae similitudinem praefiguratus quando a patre immolandus offertur, patiens inuenitur. et
Abbreviated transcription (Latin):
sidetur. Usq ad finẽ ꝑseuerant̃ ⁊ iugiter
dolerantur om̃ia: ut consũmetur in xp̃o
uenerint suscipit:⁊ pacientia salutari
ad conuersandũ benignus ⁊ paciens ȩccle¬
siam suã nemini claudit. Illos aduersa
rios. illos blasphemos. illos nominis sui
semꝑ inimicos. si pęnitentiã delicti agañ
si admissũ facinus agnoscant ⁊ ñ solum
ad indulgentiã criminis: sed ⁊ ad premi¬
um regni celestis admitcit. Quid pot̃
pacientius. qͥd benigniꝰ dici: Uiuifica¬
tur xp̃i sanguine: etiam qui fudit
ipsũ indiumus. si ipse ẽ salutis nr̃e uia ÷
qui xp̃m uestigiis salutarib sequim᷑.
ꝑ xp̃i exempla gradiam᷑: sicut iohannes
apłs instruit dicens. Qui dicit se in xp̃o
manere: debet quom᷑ ille ambulauit
⁊ ipse ambulare. Item petrus suꝑ quẽ
eccłia dñi dignatione fundata est: in
epła sua ponit ⁊ dicit. Ap̃c passus ẽ pro
nobis. relinquens uob̃ exemplũ. ut se.¬

Expanded text:
fitetur. Usque ad finem perseveranter ac jugiter fitetur. Usque ad finem perseveranter ac jugiter tolerantur omnia, ut consummetur in Chrisvenerint, suscipit; et patientia salutari ad conservandum benignus et patiens, Ecclesiam suam nemini claudit. Illos adversarios, illos blasphemos, illos nominis sui semper inimicos, si paenitentiam delicti agant, si admissum facinus agnoscant, non solum ad indulgentiam criminis sed ad praemium regni caelestis admittit. quid potest patientius, quid benignius dici ? uiuificatur Christi sanguine etiam qui fudit ipsum induimus, si ipse est salutis nostrae uia, qui Christum uestigiis salutaribus sequimur per Christi exempla gradiamur, sicut Iohannes apostolus instruit dicens: qui dicit se in Christo manere debet quomodo ille ambulauit et ipse ambulare. item Petrus super quem ecclesia Domini dignatione fundata est in epistula sua ponit et dicit: Christus passus est pro uobis relinqens uobis exemplum, ut se
Abbreviated transcription (Latin):
ceci oculos paulo ante formasset:⁊ cuius
nomine a seruis nunc eiꝰ. diabolus cum
anglis suis flagellatur. flagella ipse pate¬
retur: coronaretur spinis. qui martyres
florib coronat ȩc̃nis ÷ palmis in faciem
uerberaretur. qui palmas ueras uincenti.¬
bus tͥbuit ⁊ spoliaretur ueste trena. qui
indum̃to immortalitatis cȩt̃os uestit ⁊
cibaretur felle. qui cibũ celestem dedit:
acedo potaretur. qui salutare poculum
ꝓpinauit: Ille innocens. ille iustus.
immo innocentia ipse. ⁊ ipse iusticia. int̃
facinorosos deputatur: ⁊ testimoniis fal¬
sis ueritas p̃mitur. Iudicatur iudicat᷑us:
⁊ dei sermo ad uict̾imã tacens ducitur.
Et cũ ad crucem dñi confundant᷑ sydera.
elem̃ta turbent᷑. contremiscat t̾ra. nox di¬
em claudat. sol ne iudeoꝵ facinꝰ aspice¬
re cogatur. ⁊ radios ⁊ oculos suos subtra¬
hat: ille nec loquit᷑ nec mouetur: nec
maiestatẽ suã sub ipsa saldẽ passione pro¬

Expanded text:
caeci oculos paulo ante formasset et cuius caeci oculos paulo ante formasset et cuius nomine a semis eius nunc diabolus cum angelis suis flagellatur flagella ipse pateretur, coronaretur spinis qui martyras floribus coronat aeternis, palmis in faciem uerberaretur qui palmas ueras uincentibus tribuit, spoliaretur ueste tindumento immortalitatis caeteros vestit, cibaretur felle qui cibum coelestem dedit, aceto potaretur qui salutare poculum propinavit! Ille innocens, ille justus, immo innocentia ipsa et ipsa justitia, inter facinorosos deputatur, et testimoniis falsis veritas premitur, judicatur judicaturus, et Dei Sermo ad victimam tacens ducitur. Et cum ad crucem Domini confundantur sidera, elementa turbentur, contremiscat terra, nox diem claudat, sol, ne Judaeorum facinus aspicere cogatur, et radios et oculos suos subtrahat, ille non loquitur, nec movetur, nec majestatem suam sub ipsa saltem passione pro
Abbreviated transcription (Latin):
ut dũ circa seruos talis est dñs: exem¬
plo suo doceret qualis circa compares
nt equales debeat ẽẽ conseruus. Hec
mirandũ si circa obȩdientes talis extite¬
rit. qui iudam maluit usq ad extre.¬
mũ longa pacientia sustinere ⁊ cibum
cũ mimico caꝑe: hostem domesticũ sci¬
re. nec palam ostendere: draditoris oscu¬
lum ñ recusare. In iudeis uͦ tolerandiᷤ
equanimitas qͣnta.⁊quanta pacientia.
incredulos ad fidem suadendo flectere :
obsequio ingratos fouere : contradicen¬
tibus respondere leniter ⁊ suꝑbos susti.¬
nere clem̃ter⁊ humilit̃ ꝑsequentib cẽde¬
rebelles. usq ad crucis ⁊ passionis horã
uelle colligere: Sub ipsa autẽ passione
⁊ cruce. pͥusqͣm ad credulitatẽ necis ⁊ ef¬
susionẽ sanguinis ueniretur. quȩ conuitio¬
rum probra pacient̃ audita. quȩ contu¬
meliarũ dolerata ludibria. ut insultanti¬
um sputamina exciperet. qui sputo suo

Expanded text:
ut dum circa seruos talis est dominus, exemut dum circa seruos talis est dominus, exemplo suo doceret qualis circa conpares et aequales debeat esse conseruus. nec mirandum quod circa obaudientes talis extiterit qui ludam potuit usque ad extremum longa patientia sustinere, cibum cum inimico capere, hostem domesticum scire nec palam ostendere, traditoris osculum non recusare. in Iudaeis uero tolerandis aequanimitas quanta et quanta patientia incredulos ad fidem suadendo flectere, obsequio ingratos fouere, contradicentibus respondere leniter, superbos sustinere clementer, humiliter persequentibus cederebelles usque ad crucis et passionis horam uelle colligere. Sub ipsa autem passione et cruce, priusquam ad crudelitatem necis et effusionem sanguinis ueniretur, quae conuiciorum probra patienter audita, quae contumeliarum tolerata ludibria, ut insultantium sputamina exciperet qui sputo suo
Abbreviated transcription (Latin):
rantiȩ denore seruauit. Omnis demq
actus eius ab ipso statim aduentu pa-¬
cientia comite signatur: quod pͥmum
de illa sublimitate celesti ad terrena
descendens. ñ asꝑnatur dei filius carnẽ
hominis induere : ⁊ cũ peccator ipse ñ
esset: aliena peccata portare. Immor¬
talitate interim posita. fieri se morta¬
lem patitur: ut innocens ꝓ nocentiũ
salute ꝑimatur. Uñs baptizatur aser¬
uo: ⁊ remissam peccatoꝵ daturus. ipse
ñ dedignat᷑ lauacro regenerationis corpꝰ
abluere. Diebus quadraginta ieiunat:
ꝑ quẽ cȩteri saginantur. Esurit ⁊ famẽ
sencit: ut qui in fame sermonis ⁊ gr̃ȩ
fuerant. cȩlesti pane saturentur. Cum
diabolo demptante congreditur ⁊⁊ ini¬
micũ tantũ uicisse contentus. nichil ul¬
tra uerba conatur. Discipulis ñut ser¬
uis dñica potestate prefuit: sed benignꝰ
⁊ mitis frat̾na eos caritate dilexit: Dr¬
gnatus est etiam pedes apłoꝵ lauare ⁊

Expanded text:
rantiae tenore seruauit. omnis denique rantiae tenore seruauit. omnis denique actus eius ab ipso statim aduentu patientia comite signatur, quod primum de illa sublimitate caelesti ad terrena descendens non aspernatur Dei filius carnem hominis induere et cum peccator ipse non esset aliena peccata portare. inmortalitate interim posita fieri se mortalem patitur ut innocens pro nocentium salute perimatur. Dominus baptizatur a seruo et remissam peccatorum daturus ipse non dedignatur lauacro regenerationis corpus abluere. diebus quadraginta ieiunat per quem ceteri saginantur: esurit et famem sensit ut qui in fame sermonis et gratiae fuerant caelesti pane saturarentur. cum diabolo temptante congreditur et inimicum tantum uicisse contentus nihil ultra uerba conatur. discipulis non ut semis dominica potestate praefuit, sed benignus et mitis fraterna eos caritate dilexit, dignatus etiam pedes apostolorum lauare,
Abbreviated transcription (Latin):
patris ur̃i qui in gelis est: qui solem suũ
oriri facit suꝑ bonos ⁊ malos. ⁊ pluit sup
iustos ⁊ iniustos. Si enĩ dilexeritis eos
qui uos diligunt : qͣm mercedem habe¬
bitis: Nonne ⁊ publicani sic faciunt:
Et si salutaueritis fr̃s ur̃os tantũ: quid
amplius facitis: Honne ⁊ echinci id ip¬
sum faciunt: Estote itaq uos ꝑfecti:
quomͦ pader ũr cȩlestis ꝑfectus est. Sic
ꝑfectos dixit fieri dĩ filios. sic consũmari
ostendit ⁊ docuit cȩlesti natiuitate repa¬
ratos.si pacientia dei patͥs maneat in
nobis: si similitudo diuma quã peccato
adam ꝑdiderat. manifestet᷑ ⁊ luceat in
actibus nr̃is. Quȩ gła est similem dõ
fieri⁊ qualis ⁊ qͣnta felicitas. habere
in uirtutib quod diuimis laudibus
impleuit ⁊ factis. Et quia ad hoc descen¬
disse se dixerat ut uoluntatẽ patͥs im¬
pleret ⁊ int̾ cedera ammirabilia uirtutũ¬
suarũ. quib indicia diuinȩ maiestatis
exp̃ssit: paternã quoq pacientiã tole¬

Expanded text:
elis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. si enim dilexeritis eos qui uos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et publicani sic faciunt? et si salutaueritis fratres uestros tantum, quid amplius facitis? nonne et ethnici id ipsum faciunt? eritis itaque uos perfecti, quomodo pater uester caelestis perfectus est. sic perfectos dixit fieri Dei filios, sic consummari ostendit et docuit caelesti natiuitate reparatos, si patientia Dei patris maneat in nobis, si similitudo diuina quam peccato Adam perdiderat manifestetur et luceat in actibus nostris. quae gloria est similem Deo fieri, qualis et quanta felicitas habere in uirtutibus quod diuinis laudibus impleuit et factis. et qui ad hoc descendisse se dixerat ut uoluntatem patris faceret inter cetera mirabilia uirtutum quibus indicia diuinae maiestatis expressit paternam quoque patientiam tole
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterũ. Heu̾timini ad dñm dm̃ ur̃m¬
qm̃ misericors ⁊ pius est. paciens ⁊ mul¬
te miserationis: ⁊ qui sententiã flect᷑at
aduersũ malitias irrogatas. Qd beatꝰ
apl̃s paulus cõmemorans ⁊ peccatorem
ad pęnitentiã reuocans: proponit ⁊ dicit.
An nunqͥd opulentiã bonitatis eius.⁊
sustinentiã longanimitatis contẽpnis :¬
ignorans qm̃ pacientia ⁊ bonitaᷤᷤ d̃i ad

Expanded text:
et iterum: reuertimini ad me, et iterum: reuertimini ad me, m misericors et pius est et patiens et multae miserationis et qui sententiam flectat aduersus malitias inrogatas. quod beatus apostolus Paulus commemorans et peccatorem ad paenitentiam reuocans proponit et dicit: an numquid opulentiam bonitatis eius et sustinentiam et patientiam contemnis ignorans quoniam patient
Abbreviated transcription (Latin):
iustis similit̃ ⁊ in iustis indiscretas plu¬
uias largiatur. Uidemus inseparabili
equalitate pacientiȩ. nocentib ⁊ innoxi¬
is. religiosis ⁊ impiis. grãs agentib ⁊
ingratis. dei nutu tempora obsequi. ele-¬
menta famulari⁊ spirare uentos. fontes
fluere: grandescere copias messiũ. fru¬
ctus nitescere uinearũ: exuberare pomiᷤ
arbusta. nemora frondescere. prata flore¬
re. Et cũ crebris. immo continuis exa¬
cerbetur offensis ds. indignadionẽ suam
demꝑat : ⁊ p̃stitutũ semel redͥbutionis di¬
em. pacient expectat. Cũq habeat in
potestate uindict᷑am. mauult diu dene-¬
re pacientiã ⁊ sustinens scilicet clem̃ter
⁊ differens. ut si fieri potest mulcũ ma¬
litia ꝓtract᷑a. aliq̃n mudecur:⁊ homo
in erroꝵ ⁊ scelerum contagione uolu¬
tatus. uel sero ad dm̃ conu̾tatur. ipso
monente ⁊ dicente. Nolomortẽ mori¬
entis: quantũ ut reuertatur ⁊ uiuat.

Expanded text:
iustis similiter et iniustis indiscretas pluiustis similiter et iniustis indiscretas pluuias largiatur. uidemus inseparabili aequalitate patientiae nocentibus et innoxiis, religiosis et impiis, gratias agentibus et ingratis Dei nutu tempora obsequi, elementa famulari, spirare uentos, fontes fluere, grandescere copias messium, fructus mitescere uinearum, exuberare pomis arbusta, nemora frondescere, prata florere. et cum crebris immo continuis exacerbetur offensis Deus, indignationem suam temperat et praestitutum semel retributionis diem patienter expectat, cumque habeat in potestate uindictam, mauult diu tenere patientiam sustinens scilicet clementer et differens, ut si fieri potest multum malitia protracta aliquando mutetur et homo in errorum et scelerum contagio uolutatus uel sero ad Deum conuertatur ipso monente et dicente: nolo mortem morientis, quantum ut reuertatur et uiuat.
Abbreviated transcription (Latin):
serui ⁊ cultores dei pacientiã quã magi
steriis cȩlestib discimꝰ. obsequiis spirita¬
lib p̃beamus. Est enĩ nobis cũ do uir¬
tus ista cõmunis: inde pacientia incipit:
inde claritas eiꝰ ⁊ dignitas caput sumit.
Origo ⁊ magnitudo pacientiȩ: do au¬
ctore ꝓcedit. Diligenda res homini:
quȩ deo cara est.Donũ quod amat: ma¬
iestas diuina cõmendat. Si dñs nobis
⁊ pater d̾s est: sectemur pacientiã dñi
parit̃ ⁊ patͥs : quia ⁊ seruos oportet eẽ¬
obsequentes: ⁊ filios ñ decet c̃ẽ degẽneres.
Qualis uͦ in deo ⁊ qͣnta pacientia: qđ
in contumeliã suȩ maiestatis ⁊ honoris.
instituta ab hominib prophana tẽpla.
⁊ t̾rena figm̃ta. ⁊ sacra sacrilega. pacien¬
tissime sustinens. suꝑ bonos ⁊ malos
equalit̃ facit diem nasci: ⁊ lum̃ solis
oriri: Et cũ imbribus t̾ras rigat : ne¬
mo a beneficiis eius excluditur: qͦ minꝰ

Expanded text:
serui et cserui et csteriis coelestibus discimus obsequiis spiritalibus praebeamus. Est enim nobis cum Deo virtus ista communis. Inde patientia incipit, inde claritas ejus et dignitas caput sumit. Origo et magnitudo patientiae Deo auctore procedit. Diligenda res homini quae Deo chara est: bonum quod amat majestas divina commendat. Si dominus nobis et pater Deus est, sectemur patientiam domini pariter et patris, quia et seruos esse oportet obsequentes et filios non decet esse degeneres. Qualis uero in Deo et quanta patientia, quod in contumeliam suae maiestatis et honoris instituta ab hominibus profana templa et terrena figmenta et sacra sacrilega patientissime sustinens super bonos et malos aequaliter facit diem nasci et lumen solis oboriri, et cum imbribus terras rigat, nemo a beneficiis eius excluditur quominus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ scdm xp̃m: quia in ipso in habitat
om̃is plenitudo diuinitatis. Et alio loco.
Nemo se inqͥt decipiat. Siquis se pu¬
tat sapientẽ esse in uobis: mundo huic
stultus fiat. ut sit sapiens. Sapientia
eñ huius mundi: stulaicia ẽ apud dm̃.
Scriptũ est em̃. Comprehendã sapien¬
tes in astutia eoꝵ Et iderũ. Cognouit
dñs cogitationes sapientiũ: quia st̃ stultȩ.
Quare si sapientia illic uera ñ est: esse
ñ potest ⁊ uera pacientia. Nam si paci¬
ens ille est qui ẽ humilis ⁊ micis. philoso¬
phos autẽ nec humiles uidemꝰ esse nec
mites. sed sͥ multũ placentes. ⁊ hoc ipso
qͦd sibi placent deo displicentes: apparec
illic ñ esse pacientiã. uibi sit insolens affe¬
ctate bibertatis audacia:⁊ exerti ac semi¬
nudi pectoris inuerecunda lactantia.
uerbis sed factis sumꝰ. nec uestitu sapien¬
diam s ueritate p̃ferimus. qui uirtutũ
conscientiã magis quã iact̾antiã nouimꝰ.
qui ñ loquim᷑ magna s uiuimus ⁊ qͣsi

Expanded text:
ndum Christum, quia in ipso habitat omnis plenitudo diuinitatis. et alio loco, nemo se, inquit, decipiat. si qui putat sapientem se esse in uobis, mundo huic stultus fiat ut fiat sapiens. sapientia enim huius mundi stultitia est aput Deum. scriptum est enim: reprehendens sapientes in astutia ipsorum. et iterum: cognouit Deus cogitationes sapientium quia sunt stultae quare si sapientia illic uera non est, esse non potest et uera patientia. nam si patiens ille est qui est humilis et mitis, philosophos autem nec humiles uidemus esse nec mites sed sibi multum placentes et hoc ipso quod sibi placeant Deo displicentes, apparet illic non esse patientiam, ubi sit insolens adfectatae libertatis audacia et exerti ac seminudi pectoris inuerecunda iactantia. uerbis sed factis sumus, nec uestitu sapientiam sed ueritate praeferimus, qui uirtutum conscientiam magis quam iactantiam nouimus, qui non loquimur magna sed uiuimus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mentis cruciabundus flaminȩ cre¬
mantis ardorib adurebatur. inter
omnes corporis partes magis oseiꝰ  lin¬
gua penas dat: quia scilicet plus lin¬
gua sua & ore peccauerat. Nam cum
scriptum sit. neq maledici regnum
dei possidebunt: & iterum dñs in ȩuan¬
gelio suo dicit. quidixerit fr̃i suo fa¬
tue. & qui dixerit racha: reus erit ge
hennȩ ignis: quomͦ possunt censurã
dñi ultoris euadere. qui talia inger̃t̃¬
non solum fr̃ib sed & sacerdotib. quib
honor tantus de dei dignatione conce¬
ditur: ut quisq sacerdoti eius & ad tẽ¬
pus hic iudicanti non obtemꝑaret
statim necaretur: In deuteronomio
loquit᷑ dñs d̾s dicens. Homo quicun¬
q fuerit in suꝑbia. ut non exaudiat
sacerdotem aut iudicem quicunq fu¬
erit in dieb illis: morietur homo ille:
& omnis popłs cum audierit time¬
bit: e non agent impie etiam nunc.
Item ad samuelem cum a iudeis sꝑne¬
retur. ̾s dicit: non te spreuer̃t s me.

Expanded text:
mentis cruciabundus flammae crementis cruciabundus flammae cremantis ardoribus aduratur , inter omnes corporis partes magis os ejus et lingua poenas dat; quia plus scilicet lingua sua et ore peccaverat. IV. Nam cum scriptum sit: Neque maledici regnum Dei consequentur , et iterum Dominus in Evangelio suo dicat: Qui dixerit fratri suo, Fatue; et qui dixerit: Raca, reus erit in gehennam ignis , quomodo possunt censuram Domini ultoris evadere, qui talia ingernon solum fratribus, sed et sacerdotibus; quibus honor tantus de Dei dignatione conceditur, ut quisquis sacerdoti ejus et ad tempus hic judicanti non obtemperaret, statim necaretur? In Deuteronomio loquitur Dominus Deus dicens: Et homo quicumque fecerit in superbia, ut non exaudiat sacerdotem aut judicem quicumque fuerit in diebus illis, morietur homo ille; et omnis populus cum audierit, timebit; et non agent impie etiam nunc . Item ad Samuelem, cum a Judaeis sperneretur, Deus dicit: Non te spreverunt, sed me
Abbreviated transcription (Latin):
est in t̾ram suam: & cogitatio eius ꝑ¬
bit. E iterum. Uidi impium suꝑ exal
iact᷑atio non de xp̃i magisterio qui
humilitatẽ docet. sed de antixp̃i sp̃u
tuo: in cęlum ascendam. suꝑ astra cȩli
ponam sedem meam: sedebo in mon
didit dicens. Tu uero ad inferos des¬
cendes in fundamenta t̾rȩ: & qui ui¬
debunt te mirabuntur suꝑ te. Un¬
de & parem talib penam. scriptura
diuina loco alio comminatur & dicit.
Dies enim dñi sabaoth suꝑ omnem
iniuriosum & suꝑbum: & suꝑ omnẽ
elatum. & excelsum. De ore itaq & de
xp̃m habeat loquendo detegitur:
scđm quod dñs in ȩuangelio suo di¬
cit. Pgenies iuꝑarum: quomͦ potestic
bona loqui cum sitis mali: De ha¬
bundantia enim cordis: os emitut. Bo¬
nus homo de bono thesauro emitcit
bona: & malus homo de malo thesau¬
ro emittit malã. Unde & diues ille
peccator. qui de lazaro in sinu abra¬
hȩ posito atq in refrigerio constitu¬
to implorat auxilium: cum in tor¬

Expanded text:
est in terram suam, et cogitatio eius pest in terram suam, et cogitatio eius peribit. et iterum: uidi impium exaltatumiactatio non de Christi magisterio, qui humilitatem docet, sed de antichristi sptuo: in caelum ascendam, super stellas Dei ponam sedem meam, sedebo in montdidit dicens: tu uero ad inferos descendes in fundamenta terrae: et qui uidebunt te, mirabuntur super te. unde et parem talibus poenam scriptura diuina loco alio comminatur et dicit: dies enim Domini Sabaoth super omnem iniuriosum et superbum et super omnem elatum et excelsum. de ore itaque ac de christum habeat, loquendo detegitur, secundum quod Dominus in euangelio suo dicit: progenies uiperarum, quomodo potestis bona loqui, cum sitis nequam? de abundantia enim cordis os emittit. bonus homo de bono thesauro emittit bona et nequam homo de nequam thesauro emittit nequam. undepeccator, qui de Lazaro in sinu Abrahae posito, atque in refrigerio constituto, implorat auxilium, cum in tor
Abbreviated transcription (Latin):
dñs tradi ꝑmittit & coronariꝰ neq
nob̾ ignominia ẽ pati a fr̃ib quod
passus est xp̃s: nec illis gła ẽ facere¬
quod fecit iudas. Quȩ autem sui ela¬
tio est. quȩ comminantium tumens
inflata & uana iact᷑atio: illic absenti
minari. cum hic me habeant in po¬
testate presentẽ: Conuicia eortm qͥb
se & uitam suam cotidie lacerant non
timemus: fustes & lapides & gladios
quod uerbis parricidalib iactitant
non ꝑhorrescimus. Quod in illis ẽ ho¬
micidȩ sunt apuo dm̃ tales: necare
ciplina. aut sacerdotalis soluenda cen¬
sura. qm̃ conuiciis infestamur: ac terro¬
ribꝰ qͣtimur: qͣndo occurrat ⁊ moneat scͥpt᷑a
qui presumit & contumax ẽ uir sui
iactans nichil omnino ꝓficiet: qui
dilatauit tanqͣm inferꝰ animam suã.
Citerum. E a uerbis uiri peccatoris ne
timueritis: quia gła eius in stercore
erit & in uermes. Hodie extolletur &
cras non inuemetur:qm̃ conuersus

Expanded text:
Deus tradi permittit et coronari. neque Deus tradi permittit et coronari. neque nobis ignominia est pati a fratribus quod passus est quod fecit Judas. Quae autem sui elatio est, quae comminantium tumens et inflata et vana jactatio; illic absenti minari, cum hic me habeant in potestate praesentem? Convicia eorum, quibus se et vitam suam quotidie lacerant, non timemus; fustes et lapides et gladios, quos verbis parricidalibus jactitant, non perhorescimus. Quod in illis est, homicidae sunt apud Deum tales: necare ciplina, aut sacerdotalis solvenda censura, quoniam conviciis infestamur, aut terroribus quatimur; quando occurrat et moneat Scriptura qui praesumit et contumax est, vir sui jactans, nihil omnino perficiet, qui dilatavit tamquam infernus animam suam . Et iterum: Et verba viri peccatoris ne tierit et in uermes. hodie extolletur et eras non inuenietur: quoniam conuersus
Abbreviated transcription (Latin):
Manere apuo nos debet frat᷑ km̃e fidei
robur immobile: & stabilis atq incon¬
cussa uirtus. contra omnes incursus atq
impetus oblatrantium fluctuũ uelut
petrȩ obicientis fortitudine & mole. de¬
bet obsistere: nec inter est. unde ep̃o aut
terror aut ꝑiculũ ueniat. qui terrorib
ce ꝑiculis uiuit obnoxius: & tam̃ fit de
ipsis t̾rorib ac ꝑiculis głosus. Neq enĩ
solas gentilium uel iudeoꝵ minas cogi¬
tare & expectare debemus: cum uideamꝰ
ipsum dñm a fr̃ib esse detentum & ab
eo quem inter apłos ipse elegerat ꝓ.¬
ditum. inter inicia quoq mundia
bel iustum nonnisi chaim frat oc¬
ciderit: & iacob fugientẽ. ꝑsecutus sit
frat᷑ infestus: & ioseph puer uenerit
uendentib fr̃ib in ȩuangelio etiam
legerimus predictum. magis domes¬
ticos inimicos futuros: & qui prius
copulati sacramento unanimitatis fue¬
rint ipsos inuicem tradituros. Nichil
inter est quis tradat aut seuiat: cum

Expanded text:
Manere apud nos debet, frater charissime, fidei Manere apud nos debet, frater charissime, fidei robur immobile; et stabilis atque inconcussa virtus contra omnes incursus atque impetus oblatrantium fluctuum, velut petrae objacentis fortitudine et mole, debet obsistere. Nec iterror aut periculum ueniat, qui terroribus et periculis uiuit obnoxius et tamen fit de ipsis terroribus ac periculis gloriosus. neque enim solas gentilium uel Iudaeorum minas cogitare et spectare debemus, cum uideamus ipsum Dominum a fratribus esse detentum et ab eo quem inter apostolos ipse delegerat proditum, inter initia quoque mundi Abel iustum non nisi frater occiderit et Iacob fugientem persecutus sit frater infestus et Ioseph puer uenierit uendentibus fratribus, in euangelio etiam legamus esse praedictum magis domesticos inimicos futuros et qui prius copulati sacramento unanimitatis fuerint ipsos inuicem tradituros. nihil interest quis tradat aut saeuiat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
aduenerant aliquantulũ esse cõmotum:
cum te scđm quod scripsisti aggressi
essent cum summa desperatione com¬
minantes: quod si litteras quas attule¬
rant ñ accepsses: publice eas recitarent.¬
& multa turpia & probros &e ore suo
digna ꝓferrent. Quos si ita res est fr̃
kme ut nequissimoꝵ timeatur audacia.
& quod mali iure atq ȩquitate ñ posst.
temeritate ac desꝑatione ꝑficiant: factũ
est de ep̃atus uigore & de ȩccłȩ gubernan¬
dȩ sublimi ac diuina potestate ne xp̃am
ultra aut durare. aut esse iam possimus.
si ad hoc uentum ẽ ut ꝑditorũ minas at¬
q insidias ꝑtimescamus. Nam & gentiles
& iudei minantur. & heretici: atq om̃s
quorum pectora & mentes diabolus pos¬
sidet. uenenatam rabiem suam cotidie
furiosa uoce testant᷑: non tamen iccirco
cedendum ẽ quia minant᷑: aut inde adu̾¬
sarius & inimicus maior est xp̃o: quia¬
sibi tantum uendicat & assumit in scło.

Expanded text:
venerant, aliquantum esse commotum; venerant, aliquantum esse commotum; cum te, secundum quod scripsisti, agressi essent, cum summa desperatione comminantes, quod si litteras quas attulerant, non accepisses, publice eas recitarent, et multa turpia ac probrosa et ore suo digna proferrent. Quod si ita res est, fracharissime, ut nequissimorum timeatur audacia, et quod mali jure atque aequitate non possunt, temeritate ac desperatione perficiant, actum est de episcopatus vigore et de Ecclesiae gubernandae sublimi ac divina potestate: nec Christiani ultra aut durare aut esse jam possumus, si ad hoc ventum est, ut perditorum minas atque insidias pertimescamus. Nam et Gentiles et Judaei minantur, et haeretici atque omnes, quorum pectora et mentes diabolus obsedit, venenatam rabiem suam quotidie furiosa voce testantur: non tamen idcirco cedendum est, quia minantur; aut ideo adversarius inimicus major est Christo, quia tantum sibi vindicat et assumit in saeculo.
Abbreviated transcription (Latin):
satyrum fr̃em nr̃maco¬
litum misisti: &e dilectionis frat̾nȩ & ec¬
cłiasticȩ disciplinȩ & sacerdotalis censu¬
rȩ satis plenas. quib significasti te fe¬
licissimum. hostem xp̃i non nouum:
sed etiam pridem ob crimina sua plu¬
rima &e grauissima abstentũ ⁊ &e ñ tantũ
mea. sed & plurimorum coep̃orũ senten¬
tia condemnatum & reiectum: e ate il¬
set stipatus caterua & factione desꝑato¬
rum: uigore pleno quod coep̃m agere
oportet pulsum de ȩccła esse: de qua iã
depulsus ẽ: ne scismatis &e discidu auc¬
tor. ne pecuniȩ sibi commissȩ frauda¬
tor. ne stuprator uirginũ. ne matrimo¬
niorum multorũ depopulator atq cor¬
ruptor. ultra ad huc sponsam xp̃i incor¬
ruptam. sc̃ãm. pudicam. suȩ presentiȩ
dedecore. & impudica atq incesta conta¬
gione uiolaret.Sedenim lect̾a alia epła
tua frat quam primis litteris subiun¬
xisti. satis miratus sum. cum animas¬
uertissem te minis ac t̾rorib eorũ qui

Expanded text:
Saturum fratrem nostrum acoluthum misisti et dilectionis fraternae et ecclesiasticae disciplinae et sacerdotalis censurae satis plenas, quibus significasti a te Felicissimum hostem Christi non nonam, sed iam pridem ob crimina sua plurima et grauissima abstentum et non tantum mea sed et plurimorum coepiscoporum sententia condemnatum reiectum a te ilset stipatus caterua et factione desperatorum, uoportet, pulsum de Ecclesia esse: de qua jam depulsus est; ne schismatis et discidii auctor, ne pecuniae commissae sibi fraudator, ne stuprator virginum, ne matrimoniorum multorum depopulator atque corruptor ultra adhuc sponsam Christi incorruptam, sanctam, pudicam, praesentiae suae dedecore et impudica atque incesta contagione violaret. II. Sed enim lecta alia epistola tua, frater, quam primis litteris subjunxisti, satis miratus sum: cum animadvertissem, te minis ac terroribus eorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nem condens. Item denuo monet dicens.
Sepi autes tuas spinis: & noli audire
linguam nequam. &iterũ. Malus obau¬
dit linguȩ iniquoꝵ. iustꝰ autẽ ñ inten¬
dit labus mendacib. Quod quãqͣm sciã
illic frat̃nitatẽ nr̃am ur̃a scilicet ꝓuid̾n¬
tia munitã. sed & sua uigilantia satis cau¬
tam. nec capi hereticorũ uenenis posse nec
decipi in tantũq apud illos preualere
magisteria & precepta diuina. qͣntꝰ illis
in dm̃ timor est: tam̃ ex habundantiuł
sollicitudo nr̃a uel caritas scribere ad
uos ista ꝑsuasit: ut nulla cum talib
commertia copulentur: nulla cum
malis conuiuia uel colloquia misceant᷑.
simusq ab eis tam separati. quã sint
illi de ȩccła ꝓfugi: quia scriptũ ẽ Si au¬
tantũ: sed & iubet ut a talib recedat᷑.
Precipimꝰ inqͥt uob̾ in nomine dñ
nr̃i iħu xp̃i. ut recedatis ab omnibꝰ fr̃ibꝰ
ambulantib inordinate: & ñ scdm tradi¬
tionẽ quã acceꝑunt a nob̃. Nulla societas

Expanded text:
nem condit . Item denuo monet dicens: Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam . Et iterum: Malus obaudit linguae iniquorum justus autem non intendit labiis mendacibus . Quod quamquam sciam illic fraternitatem nostram, vestra scilicet providentia munitam, sed et sua vigilantia satis cautam, nec capi haereticorum venenis posse, nec decipi, tantumque apud illos praevalere magisteria et praecepta divina, quantus illis in Deum timor est: tamen ex abundanti vel sollicitudo nostra, vel charitas scribere ad vos ista persuasit, ut nulla cum talibus commercia copulentur, nulla cum malis convivia vel colloquia misceantur, simusque ab eis tam separati, quam sunt illi de Ecclesia profugi; quia scriptum est: Si autantum, sed et jubet a talibus recedatur. Praecipimus, inquit, vobis in nomine Domini Jesu Christi, ut recedatis ab omnibus fratribus ambulantibus inordinate, et non secundum traditionem quam acceperunt a nobis. Nulla societas
Abbreviated transcription (Latin):
pestiferȩ seminationis irrepserat: id om
ne fr̃m aurib & pectorib exuat᷑: & bono¬
rũ integra ac sincera dilectio ab omnib
Declinent autẽ decetero fortit᷑. & euitent
dilectissimi fr̃s nr̃i uerba & colloquia
eorũ quorũ sermo ut cancer serpit.
sicut apłs dicit: corrumpunt ingenia
bona: confabulationes pessimȩ. Q iterũ.
Hereticum hominẽ post unã correptio¬
nẽ deuita: sciens quia ꝑuersus ẽ huius

Expanded text:
pestiferae seminationis irrepserat, id omne pestiferae seminationis irrepserat, id omne de fratrum auribus et pectoribus exuatur, et bonorum integra ac sincera dilectio ab omnibusur. XXI. Declinent autem de caetero fortiter, et evitent dilectissimi fratres nostri verba et colloquia eorum, quorum sermo ut cancer serpit: sicut Apostolus dicit: Corrumpunt ingenia bona confabulationes pessimae . Et iterum: Haereticum hominem post unam correptionem evita, sciens quia perversus
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ lumen agnoscant: & magis pe¬
tant fundi ꝓse preces & orationes an¬
tistitis: quam ipsi fundant sanguinẽ
sacerdotis.Si autẽ in suo furore ꝑman¬
serint. atq in istis insidiis atq minis
suis parricidalib crudeliter ꝑseuera¬
uerint: nullus dei sacerdos sic infirmꝰ c̃.
sic iacens ⁊ abiectꝰ. sic inbeccillitate humane
uigore ⁊ robore dñi ꝑtegentis amimet̃. Hich̾ uia it̃¬
est aut a quo aut quando ꝑimamur:
mortis & sanguinis premium de dño
recepturi. Illorũ flenda & lamentanda
condito ẽ: quos sic diabolus excecat: ut
antixp̃i iam appropinquantis aduen¬
tũ conent᷑ imitari. Et qmqͣm sciam frat̃¬
cũ presidenti. & scĩssimȩ atq amplissimȩ
plebi legere te semꝑ lit̾teras nr̃as: tam̃
nunc & ammoneo & peto. ut quod alias
sponte atq honorifice facis: etiam me¬
petente facias: ut hac epła mea lecta. si
quod illic contagiũ uenenati sermonis &

Expanded text:
tentiae lumen agnoscant; et magis petentiae lumen agnoscant; et magis petant fundi pro se preces atque orationes antistitis, quam ipsi fundant sanguinem sacerdotis. Si autem in suo furore permanserint, atque in istis insidiis ac msuis parricidalibus crudeliter perseuerauerint, nullus Dei sacerdos sic infirmus est, sic iacens et abiectus, sic inbecillitate humanae uigore et robore Domini protegentis animetur. nostra nihil inest aut a quo aut quando pereamus mortis et sanguinis praemium de Domino recepturi. illorum flenda et lamentanda condicio est quos sic diabolus excaecat ut antichristi iam propinquantis aduentum conentur imitari. Et qcum praesidenti, et sanctissimae atque amplissimae plebi legere te semper litteras nostras, tamen nunc et admoneo et peto, ut quod alias sponte atque honorifice facis, etiam petente me facias, ut hac epistola mea lecta, si quod illic contagium venenati sermonis et
Abbreviated transcription (Latin):
di largior &e plenior materia prestetur:
si mͥ qui sacrificauerunt & xp̃m publice
negauerunt. ñ tantum rogare & sine ac¬
ta penitertia admitti: sed adhuc insuꝑ
ceꝑint tempͣoris sui potestate dñari:
Si pacem postulant: arma deponant.
Si satisfaciunt: quid minantur:dut si
comminant᷑. sciant quia a sacerdotib di
aut armis eiꝰ & in olentiȩ cedetur: quia
resitentes ꝑditurũ se esse ꝓfitet᷑. drmar
nos heretici dum nos putãt sua cõminatõe
t̾reri: nec in facie nos deiciunt. s magis
erigunt & accendunt: dum ipsã pacẽ
ꝑsecutione peiorẽ fr̃ib faciunt. Et
optamus quidem ne quod locuntur
furore impleant crimine: ne qui uerb
ꝑfidis & crudelib peccant: factis qͦq
delinquant.Oramus ac deprecamꝰ dm̃
quẽ ꝓuocare illi & exacerbare ñ desinunt:
ut eorum corda mitescant: ut furore
deposito ad sanitatẽ mentis redeant:
ut peccatores a delictoꝵ tenebris peni¬

Expanded text:
di largior et plenior materia praestetur, di largior et plenior materia praestetur, si hi qui sacrificauerunt et Christum publice negauerunt non tantum rogari et sine acta paenitentia admitti, sed adhuc insuper coeperint terroris sui potestate dominari? si pacem postulant, arma deponant: si satisfaciunt, quid minantur ? ant si comminantur, sciant quia a sacerdotibus Dei aut armis ejus et violentiae ceditur, quia resistentes perempturum se esse profitetur. Armant nos haeretici, dum nos putant sua comminatione terreri: nec in pace nos dejiciunt, sed magis erigunt et accendunt, dum ipsam pacem persecutione pejorem fratribus faciunt. Et optamus quidem, ne quod loquuntur furore, impleant crimine; nec qui verbis perfidis et crudelibus peccant, factis quoque delinquant. Oramus ac deprecamur Deum, quem provocare illi et exacerbare non desinunt, ut eorum corda mitescant, ut, furore deposito, ad sanitatem mentis redeant, ut pectora operta delictorum tenebris poeni
Abbreviated transcription (Latin):
quia pauci temerarii & imꝓbi. cȩlestes
& salutares uias dñi derelinquunt: &
scã ñ agentes a scõ sp̃u deserunt᷑ : ideo
nos diuinȩ traditionis immemores ẽẽ
debemus: ut maiora eẽ furentiũ scelera.
quã sacerdotũ iudicia censeam᷑: aut plꝰ
existimemꝰ ad impugnandũ posse hu¬
mana conamina: quã qd̃ ad ꝓtegendũ
tas. & plebis intus positȩ fidelis atq in¬
corrupta maiestas. & sacerdotalis quoq
auctoritas & potestas: ut iudicare se uel
le dicant de ȩccłȩ preposito extra ȩcclã
constituti: de xp̃iano heretiei: de sano
sauci: de integro uulnerati: de stante¬
lapsi: de iudice rei: de sacerdote sacͥlegioᷤ
Quid suꝑ ẽ. quã ut eccła capitolio cedat:
&e recedentib sacerdotib ac dñi altare
remouentib in cleri nr̃i sacrum ueneran¬
dumq congestum. simulachra atq ydola
cum aris suis transeant: & nouatiano
declamandi adu̾sum nos atq increpan¬

Expanded text:
quia pauci temerarii et improbi, coelestes quia pauci temerarii et improbi, coelestes et salutares vias Domini derelinquunt, et sancta non agentes a sancto Spiritu deseruntur; ideo et nos divinae traditionis immemores esse debemus, ut majora esse furentium scelera, quam sacerdotum judicia censeamus; aut plus existimemus ad impugnandum posse humana conamina, quam quod ad protegendum tas, et plebis intus positae fidelis atque incorrupta majestas, et sacerdotalis quoque auctoritas ac potestas, ut judicare velle se dicant de Ecclesiae praeposito extra Ecclesiam constituti, de Christiano haeretici, de sano saucilapsi, de iudice rei, de sacerdote sacrilegi? quid superest quam, ut ecclesia Capitolio cedat et recedentibus sacerdotibus ac Domini altare remouentibus in cleri nostri sacrum uenerandumque congestum simulacra adque idola cum aris suis transeant, et Nouatiano declamandi aduersum nos adque increpan
Abbreviated transcription (Latin):
mulo: studeo & uoto colligendȩ fr̃mta¬
tis. etiam quȩ in dm̃ commissa sunt ñ
pleno iudicio religionis examino delic¬
tis plusqͣm oportet remittendis pene
ipse delinquo. mplector ꝓmpta &e ple¬
na dilectione. cum penitentia reu̾tentes.
peccatum suum satisfactione humili
& simplici confitentes. Si qͥ autẽ sunt
qui putant se ad ȩccłam non precibs
sed minis regredi posse. aut existimait
aditum sibi non lamentationib & sa¬
tisfactionib. sed terrorib facere: ꝓ certo
habeant. contra tales clausam stare ec¬
clesiam dei: nec castra xp̃i inuicta &
fortia & dño tuente munita. minis ce
uinci ñ potest. Suggerit & subministrat
nobis exempla uirtutis ac fidei racha¬
rias antistes dei.qui cum t̾reri minis
& lapidatione ñ posset. in templo dei
occisus ẽ: clamans & idemtidẽ dicens: qd̃
nos quoq contra hereticos clamamus &
dicimus. Hec dicit dñs. Dereliqͥstis uiã
dñi: & dñs derelinquet uos. Neq enĩ

Expanded text:
mulo studio et uoto colligendae fraternitamulo studio et uoto colligendae fraternitatis. etiam quae in Deum commissa sunt non pleno iudicio religionis examino. delictis plus quam quod oportet remittendis paene ipse delinquo. amplector prompta et plena dilectione cum paenitentia reuertentes, peccatum suum satisfactione humili et simplici confitentes. Si qui autem sunt qui putant se ad ecclesiam non precibus sed minis regredi posse aut existimant aditum se sibi non lamentationibus et satisfactionibus sed terroribus facere, pro certo habeant contra tales clusam stare ecclesiam Domini nec castra Christi inuicta et fortia et Domino tuente munita minis ceduinci non potest. suggerit et subministrat nobis exempla uirtutis ac fidei Zacharias antistes Dei: qui cum terreri minis et lapidatione non posset, in templo Dei occisus est damans et identidem dicens quod nos quoque contra haereticos clamamus et dicimus: haec dicit Dominus: dereliquistis uias Domini, et Dominus derelinquet uos. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
falsus: Qũaẽ eis peccatoꝵ multiplex con¬
scientia. qmͣ execrabilis uita. quã tur¬
pis: ut & si in ȩccła essent. eici de eccłia
tales debuissent: deniq qͥa conscientiã
suã norunt. nec audent adire. ut ad ȩc¬
clesiȩ lim̃ accedant: s foris ꝑ ꝓiunciã
naiigant. Neq enĩ potest illis frons eẽ.
adnos accedendi aut apud nos consisten¬
di: cum sint acerbissima & grauissima
crimina que eis a fr̃ib ingerẽnt᷑ si iu¬
diciũ nr̃m uoluerint exꝑiri. Ueniant:
deniq si qua illis excusatio & defensio
potest ẽe̾: uideamꝰ quẽ habeant satisfacci¬
onis suȩ sensum.quẽ afferant peniten¬
tiȩ fructũ: nec ȩccła ist cuiquã claudit᷑.
nec ep̃atus alicui denegatur: patientiȩ
facilitas & humanitas nr̃a uenientib
presto ẽ. Opto omnes in ȩccłam regre¬
di opto uniuersos cõmilitones nr̃os.
intra xp̃i castra & dei patris domiciba
concludi. Omito omnia: multa dissi¬

Expanded text:
falsus, quam est eis peccatorum multiplex confalsus, quam est eis peccatorum multiplex conscientia, quam execrabilis uita, quam turpis, ut etsi in ecclesia essent, eici tales de ecclesia debuissent ? denique quia conscientiam suam norunt, nec audent uenire aut ad ecclesiae limen accedere, sed foris per prouinciam nauigant. neque enim potest illis frons esse ad nos accedendi aut apud nos consistendi, cum sint acerbissima et grauissima crimina quae eis a fratribus ingerantur. si iudicium nostrum uoluerint experiri ueniant. denique si qua illis excusatio et defensio potest esse, uideamus quem habeant satisfactionis suae sensum, quem adferant paenitentiae fructum. nec ecclesia istic cuiquam cluditur nec episcopus alicui denegatur. patientia et facilitas et humanitas nostra uenientibus praesto est. opto omnes in ecclesiam regredi, opto uniuersos conmilitones nostros intra Christi castra et Dei patris domicilia concludi. remitto omnia, multa dissi
Abbreviated transcription (Latin):
suadere patientiã fr̃ib nr̃is: ut animi
dolore sopito. recipiendis malis curan¬
disq consentiant. Namq ut gaudent
&eletantur cum tolerabiles & minus
culpabiles redeunt: ita contra fremun
& reluctantur quotiens inemendabi¬
les &ꝓterui & uel adulteriis uel sacͥ¬
ficiis contaminati. & post hȩc adhuc
insuꝑ & suꝑbi. sic ad eccłam remeant:
ut bona intus ingenia corrũpant. Ux
plebi ꝑsuadeo. immo extorqueo. ut ta¬
les patiant᷑ admito: & iustior factus ẽ
fraternitatis dolor ex eo quod unꝰ atq
alius obnitente plebe & contradicente
mea tamen facilitate suscepti. peiores
exstiterunt qͣm prius fuerunt: nec fidẽ
penitentiȩ seruare potuerunt: quia
nec cum uera penitentia uenerant.
De istis uero quid dicam. qui nunc
ad te cũ felicissimo omniũ criminũ
reo nauigauerunt legati a fortunato pse¬
udo ep̃o missi: sic tã falsas adte litteras
ꝑferentes qm ẽ ipse cuiꝰ litteras ferunt

Expanded text:
suadere patientiam fratribus nostris, ut animi suadere patientiam fratribus nostris, ut animi dolore sopito recipiendis malis curandisque consentiant. namque ut gaudent et laetantur cum tolerabiles et minus culpabiles redeunt, ita contra fremunt et reluctantur quotiens inemendabiles et proterui et uel adulteriis uel sacrificiis contaminati et post haec adhuc insuper et superbi sic ad ecclesiam remeant, ut bona intus ingenia corrumpant. uix plebi persuadeo, immo extorqueo, ut tales patiantur admitti. et iustior factus est fraternitatis dolor ex eo quod unus adque alius obnitente plebe et contradicente mea tamen facilitate suscepti peiores extiterunt quam prius fuerant nec fidem paenitentiae seruare potuerunt, quia nec cum uera paenitentia uenerant. De istis nero quid dicam qui nunc ad te cum Felicissimo omnium criminum reo nauigauerunt legati a Fortunato pseudoepiscopo missi, tam falsas ad te litteras adferentes quam est et ipse cuius litteras ferunt
Abbreviated transcription (Latin):
pseudo ep̃m factum. frustratos ae decep¬
tos se esse didicerunt: &e remeant cotioie
atq ad ȩccłam pulsant. Nobis tamen
a quib dño ratio reddenda ẽ. anxie
ponderantib & sollicite examinantibꝰ
qui recipi & admitti ad ȩccł̃am debe¬
ant ÷ quibdam enim ita aut crimi¬
na sua obsistunt. aut fr̃s obstinate &
firmit᷑ renitunt᷑. ut recipi omnino ñ
possint. nisi cum scandalo & ꝑiculo
plurimorum: neq enim sic putrami¬
na quedam colligenda sunt.ut quȩ
integra sunt & sana uulnerent᷑: nec u¬
tilis aut consultus ẽ pastor. qui ita mor¬
bidas & contactas oues gregi admiscet:
ut gregem totum mali choherentis
afflictatione commaculet. Non atten¬
das ad locum illorum. Melior ẽ enĩunꝰ
timens dm̃. qͣm mille filii impii: sicut
iocunderis in filiis impiis si multipli¬
cent᷑ t̾: cum ñ fuerit timor dĩ in ipsis
cum: cum praui isti & ꝑuersi de scismate
reuertunt᷑: uideres quimͥ labor sit per¬

Expanded text:
pseudoepiscopum factum, frustratos et deceppseudoepiscopum factum, frustratos et deceptos se esse didicerunt, et remeant quotidie, atque ad Ecclesiam pulsant: nobis tamen, a quibus ratio Domino reddenda est, anxie ponderantibus et sollicite examinantibus, qui recipi et admitti ad Ecclesiam debeant. Quibusdam enim ita aut crimina sua obsistunt, aut fratres obstinate et firmiter renituntur, ut recipi omnino non possint cum scandalo et periculo plurimorum. Neqna quaedam colligenda sunt ut quae integra et sana sunt uulnerentur, nec utilis aut consultus est pastor qui ita morbidas et contactas oues gregi admiscet ut gregem totum mali cohaerentis adflictatione contaminet. non attendas ad numerum illorum: melior est enim unus timens Deum quam mille filii impii, sicut iocunderis in filiis impiis, si multiplicentur tibi, cum non fuerit timor Dei in ipsis.cum cum praui isti et peruersi de schismate reuertuntur.: uideres quis mihi labor sit per
Abbreviated transcription (Latin):
minor insletur esse auctoritas ep̃oꝵ in
affrica constitutoꝵ. qͥ de illis iã iudita¬
uerunt: & eoꝵ conscientiã multis delic¬
torũ laqueis uinct᷑am. iudicu sui nuꝑ
grauitate damnarunt. Iam causa eoꝵ
cognita ẽ. iam de eis dicta sententia ẽ:
nec censurȩ congruit sacerdotũ. mobilis
atq inconstantis animi leuitate repre¬
hendi: cum dñs moneat & dicat: sit
sermo ur. ẽ. ẽ. non. non.Sĩ eorum qui de
illis priore anno iudicauerunt. nume¬
rus cum presbit̾s & diaconis cõputet᷑.
plures tunc affuerunt iudicio &e cog¬
nitioni. quam sunt idem isti. qui cũ
fortunato nunc uidentur esse con¬
iuncti. Scire enim debes frat᷑ km̃e.¬
eum postea quam pseudo ep̃e ab
hereticis factus ẽ: iam pene ab omnibꝰ
ẽẽ desertũ. Nãq hi qͥb in p̾teritũ presti¬
giȩ obtendebant᷑ & dabant᷑ uerba fal¬
lacia. quod simul ad ȩccłam regressuri di¬
cerentur: postea quam uiderunt illũ

Expanded text:
minor uidetur esse auctoritas episcoporum in minor uidetur esse auctoritas episcoporum in Africa constitutorum, qui de illis iam iudicauerunt et eorum conscientiam multis delictorum laqueis uinctam iudicii sui nuper grauitate damnarunt. iam causa eorum cognita est, iam de eis dicta sententia est, nec censurae congruit sacerdotum mobilis adque inconstantis animi leuitate reprehendi, cum Dominus doceat et dicat: sit sermo uester, est est, non non. Si eorum qui de illis priore anno indicanerunt numerus cum presbyteris et diaconis conputetur, plures tunc adfuerunt iudicio et cognitioni quam sunt idem isti qui cum Fortunato nunc uidentur esse coniuncti. scire enim debes, frateum, postea quam pseudoepiscopus ab haereticis factus est, jam pene ab omnibus esse desertum. Namque ii, quibus in praeteritum praestigiae obtendebantur, et dabantur verba fallacia, quod simul ad Ecclesiam regressuri dicerentur; postea quam viderunt illic
Abbreviated transcription (Latin):
dent: & ad petri cathedram &e ecclam
principalem unde unitas sacerdota¬
lis exorta ẽ.a scismaticis & ꝓphanis
litteras ferre: nec cogitare eos esse ro¬
manos quorũ fides apło predicante
laudata est: ad quos ꝑfidia habere
non possit accessum. Quȩ autẽ cau
ep̃os factum nunciandi. Aut enim
placet illis quod fecerunt: & in suo
scelere ꝑseuerant:aut si displicet & re¬
cedunt. sciunt quo reuertant᷑. Nam
cum statutum sit ab omnib nobis &
ȩquum sit pariter ac iustum: ut uniꝰ¬
cuiꝰq causa illic audiat᷑ ubi ẽ crimen
admissum: & singulis pastorib portio
gregis sit asscripta quã regat unꝰqͥsq
& gub̃net. rationẽ suiauctus dño reddi¬
turus: oportet utiq eos quibꝰ p̾sumus
ñcircumcursare. nec ep̃oꝵ concordiã
coherentẽ sua subdola e fallaci temeritate
collidere: sed agere illic causã suã ubi &
accusatores habere. & testes sui criminis
possint: nisi paucis desꝑatis &e ꝑditis

Expanded text:
dent et ad Petri cathedram adque ad ecclesiam dent et ad Petri cathedram adque ad ecclesiam principalem unde unitas sacerdotalis exorta est ab schismaticis et profanis litteras ferre nec cogitare eos esse Romanos quorum fides apostolo praedicante laudata est, ad quos perfidia habere non possit accessum. quae autem causra episcopos factum nuntiandi? aut enim placet illis quod fecerunt et in suo scelere perseuerant: aut si displicet et recedunt, sciunt quo reuertantur. nam cum statutum sit ab omnibus nobis et aequum sit pariter ac iustum ut uniuscuiusque causa illic audiatur ubi est crimen admissum, et singulis pastoribus portio gregis sit adscripta quam regat unusquisque et gubernet rationem sui actus Domino redditurus, oportet utique eos quibus praesumus non circumcursare nec episcoporum concordiam cohaerentem sua subdola et fallaci temeritate conlidere, sed agere illic causam suam ubi et accusatores habere et testes sui criminis possint: nisi si paucis desperatis et perditis