comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum isto oremus: cum isto plangamus.
et dicamus securi. redimet inpace ani¬
mam meam: Contra illos qui ñamant
pacem. inpace redimet animam meam:
quia cum his qui oderunt pacem eram
pacificus: Redimet inpace animã meã:
abhis qui appropinquant mͥ: Nam abillis
qui longe sunt ame: facilis causa ẽ. Hon
me tam cito fallit. qui dicit. Hen ydolũ
meam abhis qui appropinquant mͥ: qm̃
inmultis erant mecum: Quare dixi ꝓ¬
pinquant mꝰ quia inmultis erant mecũ
In hoc uersu duȩ sententiȩ occurrunt In
multis erant mecum: baptismum habe¬
mecũ festa mariyrum celebrabamꝰ. erant
ibi mẽcũ Paschȩ sollempnitatẽ frequenta¬
bamus: erant ibi mecũ: s ñ omnino mecũ
Inscismate ñ erant mecũ: inheres ñmecũ:
inmultis mecum: in paucis ñmecũ S in
his paucis inquib ñ mecũ: ñ eis ꝓsunt mul¬
ta in quib mecum Et enim fr̃s uidete.
quã multa enarrauit apłs paulus. Unum

Expanded text:
cum isto oremus, cum isto plangamus cum isto oremus, cum isto plangamus et dicamus securi: Redimet in pace animam meam? Contra illos qui non amant pacem, In pace redimet animam meam: quia cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Redimet in pace animam meam, ab his qui appropinquant mihi. Nam ab illis qui longe sunt a me, facilis causa est: non me tam cito fallit qui dicit, Veni, idolum meam, ab his qui appropinquant mihi: quoniam in multis erant mecum. Quare dixi, appropinquant mihi? Quia in multis erant mecum. In hoc versu duae sententiae occurrunt. In multis erant mecum: Baptismum habem; festa martyrum celebrabamus, erant ibi mecum; Paschae solemnitatem frequentabamus, erant ibi mecum. Sed non omnino mecum: in schismate non mecum, in haeresi non mecum. In multis mecum, in paucis non mecum. Sed in his paucis in quibus non mecum, non eis prosunt multa in quibus mecum. Etenim, fratres, videte quam multa enarravit apostolus Paulus: unum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ declinatur inoccasum: Inmeridie enim
lux excelsa ẽ: splendor sapientię: feruor
dilectionis: Nesꝑe & mane &meridie: Ne¬
spere dñs incruce: mane inresurrectione:
meridie inascensione: Enarrabo uespere
patientiam morientis: annuntiabo mane
uitam resurrectonis: orabo ut ex audias
meridie: sedens addexteram patris: Ex¬
audiet uocem meã: qui interpellat ꝓnob.
Quanta huius securitas. quanta conso¬
latio. quanta refectio. apusillanimitate
& tempestate. contra malos. contra iniqͦs.
et foris et intus: et inhis qui foris sunt.
ipsa congregatione parietum horum
uidetis turbulentos. suꝑbos. sua queren¬
tes. elatos. ñ habentes zelum di. castũsanũ.
quietum: sed multum sibi tribuentes. ad
dissensionem paratos. s occasionem non
inuenientes: ipsa. ẽ palea dñcȩ areȩ. Hinc
illos paucos: suꝑbiȩ uentus excussit lota
palea ñ uolabit: nͥ cum ille multimo uen¬
dilabit: S quid nos. nͥ cum isto cantemꝰ.

Expanded text:
non declinatur in occasum. In meridie enim non declinatur in occasum. In meridie enim lux excelsa est, splendor sapientiae, fervor dilectionis. Vespere, et mane, et meridie. Vespere Dominus in cruce, mane in resurrectione, meridie in ascensione: enarro vespere patientiam morientis, annuntio mane vitam resurgentis, orabo ut exaudiat meridie sedens ad dexteram Patris; exaudiet vocem meam qui interpellat pro nobis . Quanta hujus securitas, quanta consolatio, quanta refectio a pusillanimitate et tempestate, contra malos, contra iniquos et foris et intus, et in his qui foris sunt, ipsa congregatione parietum horum videtis turbulentos, superbos, sua quaerentes, elatos, non habentes zelum Dei castum, sanum, quietum, sed multum sibi tribuentes; ad dissensionem paratos, sed occasionem non invenientes, ipsa est palea dominicae areae . Hinc illos paucos superbiae ventus excussit: tota palea non volabit, nisi cum ille in ultimo ventilabit. Sed nos quid, nisi cum isto cantemus,
Abbreviated transcription (Latin):
inmecdio eorum iniquitas: Nullum tã me¬
dium eoꝵ: quam cor eorum: Ego addm
angore. intedio. inmolestia. inconturbati¬
one exercitationis suȩ: ille unus homo.
inuno corpore posita unitas : cũ tederet
animã eius. clamans afinib terrȩ. afinib
terrȩ adte clamaui inquit. cum angeret᷑
cor meum: Ipse unus: s unitas unus:
Et ipse unus: non inuno loco unus: s afini¬
bus terrȩ clamat unus. Quomodo afinib
terre clamaret unus: nͥ inmultis eẽt unꝰ
Ego addominũ clamaui: Recte tu excla¬
ẽẽ conseruus Ego addñm exelamaui:
ridie. nartabo & annuntiabo: & exaudiet
uocem meam: Cuangelira tu: noli tacere
tu. Dic qđ accepisti: uesꝑe depreterttis ma¬
ne defuturis: meridie de sempiternis. Ideo
adid qđ ait uesꝑe: ꝑtinet qđ enarrat. Ad
iad qd aut mane: ꝑtinet q annuntiat:
Ad id qđ ait inmeridie: ꝑtinet qđ exaudit̃
uox eius: Finis enim inmeridie. ẽ: s unde

Expanded text:
in medio eorum iniquitas: nullum tam mein medio eorum iniquitas: nullum tam medium eorum quam cor eorum. 17. versangore, in taedio, in molestia, in conturbatione exercitationis suae; ille unus homo, in uno corpore posita unitas, cum taederet animam ejus exclamans a finibus terrae: A finibus terrae ad te clamavi, inquit, cum angeretur cor meum . Ipse unus, sed unitas unus: et ipse unus, non in uno loco unus, sed a finibus terrae clamat unus. Quomodo a finibus terrae clamaret unus, nisi in multis esset unus? Ego ad Dominum exclamavi. Recte. Tu exclaesse conservus. Ego ad Dominum exclamavi: ridie, enarrabo, et annuntiabo, et exaudiet vocem meam. Evangeliza tu, noli tacere tu quod accepisti, vespere, de praeteritis; mane, de futuris; meridie, de sempiternis. Ideo ad id quod ait, vespere, pertinet quod enarrat: ad id quod ait, mane, pertinet quod annuntiat: ad id quod ait, meridie, pertinet quod exauditur vox ejus. Finis enim in meridie est, sed unde
Abbreviated transcription (Latin):
scendebant: Ergo aminorib cepit: ad
maiores conclusit: Ueniat mors super
eos: qui consenserunt et consecuti sunt:
Quid iili duces et principes: Descendant in
infernum uiuentes. quia ipsas scripturas
tract᷑ant: & nouerunt. bene cotiche legen¬
do quomodo ȩccłia catholica ꝑtotum orbẽ
terrarum ita diffusa ẽ. ut omnino contra¬
dictio uacet. nec inueniri possit aliquod
testmonium ꝓscismate eoꝵ:nouerunt be¬
ne: Ideo adinferos uiuentes descendunt:
qͥa malum qđ faciunt. malũ ẽẽ nouerunt.
Illos autẽ de diuina iracundia ignis ab¬
sumpsit Studio em̃ condentionis accensi:
aducib suis malis recedere noluerunt: Ue¬
uit suꝑ ignem ignis: suꝑ ardorem dissensi¬
oms. ardor consumptionis: Ueniat mors
suꝑ illos: & descendant ininfernum uiuen¬
tes Qm̃ nequitia inhospiciis eoꝵ: inme¬
dio eorum: Inhospiciis: ubi peregrinant̃
& transeunt: Non enim hic semꝑ futuri s̃.
gnant: Inhospiciis ergo eoꝵ iniquitas:

Expanded text:
scendebant? Ergo a minoribus coepit, ad scendebant? Ergo a minoribus coepit, ad majores conclusit. Veniat mors super eos, qui consenserunt et consecuti sunt. Quid illi duces et principes? Descendant ad infernum viventes: quia ipsi Scripturas tractant, et noverunt bene quotidie legendo quomodo Ecclesia catholica per totum orbem terrarum ita diffusa est, ut omnino contradictio omnis vacet, nec inveniri possit aliquod testimonium pro schismate eorum, noverunt bene; ideo ad inferos viventes descendunt, quia malum quod faciunt, malum esse noverunt. Illos autem divinae iracundiae ignis absumpsit. Studio enim contentionis accensi, a ducibus suis malis recedere noluerunt: venit super ignem ignis, super ardorem dissensionis ardor consumptionis. Veniat mors super illos, et descendant ad infernum viventes. Quoniam nequitia in hospitiis eorum, in medio eorum. In hospitiis, ubi peregrinantur et transeunt. Non enim hic semper futuri sugnant. In hospitiis ergo eorum iniquitas,
Abbreviated transcription (Latin):
iungis & rebaptirationis: Agnosce inme
qđ habes: Et si tu me odisti:xp̃o in me
parce: Ethoc eis malum: plerumq: et ma¬
xime displicet: Uere inquiunt male fit:
Ntinam possit non fieri S quid facimus
destatutis maiorum nr̃orum: Descendunt
adinfernum uiuentes: Si mortuus de¬
scenderes: quid ageres ignorares: Cũ uͦ
scis malum eẽ qđ facis. & facis: tamen non¬
ne uiuus descendis adinferos: S quare
maxime ipsos duces terrȩ hiatus absorbu¬
it uiuos: popłm autem illis consentien¬
dem. ecęlo irruens ignis absumpsit: Pro¬
pterea hanc penam commemorans psal¬
mus iste apopulo cȩpit: & adduces con¬
clusit: Ueniat mors suꝑ eos: Propter eos
dixit: suꝑ quos uenit ignis decęlo Et
statim adiunxit. descendant in infernum
uiuentes: ꝓpter duces quos terrȩ hiatus
absorbuit: Nam quomodo descenderunt
in infernum uiuentes: dequib dixerat.
ueniat mors suꝑ eos: Si iam suꝑ eos
mors uenerat: quomͦ uiui ad inferos de¬

Expanded text:
jungis et rebaptizationis? Agnosce in me jungis et rebaptizationis? Agnosce in me quod habes; et si tu me odisti, Christo in me parce. Et hoc eis malum plerumque et maxime displicet: Vere, inquiunt, male fit; utinam posset non fieri! sed quid facimus de statutis majorum nostrorum? Descendant ad infernum viventes. Si mortuus descenderes, quid ageres ignorares: cum vero scis malum esse quod facis, et tamen facis; nonne vivus descendis ad inferos? Et quare maxime ipsos duces terrae hiatus absorbuit vivos, populum autem illis censentientem e coelo irruens ignis absumpsit ? Propterea hanc poenam commemorans psalmus iste, a populo coepit, et ad duces conclusit. Veniat mors super eos, propter illos dixit, super quos venit ignis de coelo: et statim adjunxit, Descendant ad infernum viventes, propter duces quos terrae hiatus absorbuit. Nam quomodo descenderent ad infernum viventes, de quibus dixerat, Veniat mors super eos? si jam super eos mors venerat, quomodo vivi ad inferos de
Abbreviated transcription (Latin):
illa deserta ẽ. ubi dulces simul capiebamꝰ
et recolere nos fecit primum illud scisma¬
tis initum: Quando in illo primo ppło
iudeoꝵ quidã suꝑbi se separauerunt. et extͣ
sacrificare uoluerunt: noua mors suꝑ eos
uenit. Apuit se terra: et uiuos absorbuit.
Ueniat inquit mors suꝑ cos: & descendant
iminfernum uiuentes Quid. ẽ uiuentes:
Scientes qͥa ꝑeunt: & tam̃ ꝑeuntes: Auchi
uiuentes ꝑire. & absorberi hiatu derre:
id÷ deuoratione t̾renarum cupiditatum
absorberi: Dicis homini: Quid pateris
sr̃: Er̃s sumus: unũ dm inuocamus :
mnunum xp̃m credimus: unum eugeli¬
um audimus: unum psalmum cantamꝰ:
unum amen respondemus: unũ alleliuia
resonamus: unum pascha cȩlebramus:
Quid tu foris es. et ego intus sum: Plerũq
angustatus. et considerans quã uera dican¬
tur: reddat ait dñs maiorib nr̃is Ergo ui¬
uus perit: Deinde addis. et mones Saltẽ
solum sit malum segregationis: cur ad¬

Expanded text:
illa deserta est, ubi dulces simul capiebamusilla deserta est, ubi dulces simul capiebamuset recolere nos fecit primum illud schismatis initium, quando in illo primo populo Judaeorum quidam superbi se separaverunt, et extra sacrificare voluerunt. Nova mors super eos venit: aperuit se terra, et vivos absorbuit . Veniat, inquit, mors super eos, et descendant ad infernum viventes. Quid est, viventes? Scientes quia pereunt, et tamen pereuntes. Audi viventes perire et absorberi hiatu terrae, id est devoratione terrenarum cupiditatum absorberi. Dicis homini: Quid pateris, frater? Fratres sumus, unum Deum invocamus, in unum Christum credimus, unum Evangelium audimus, unum Psalmum cantamus, unum Amen respondemus, unum Alleluia resonamus, unum Pascha celebramus: quid tu foris es, et ego intus sum? Plerumque angustatus et considerans quam vera dicantur, Reddat, ait, Deus majoribus nostris. Ergo vivus perit. Deinde addis et mones: Saltem solum sit malum segregationis, cur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuꝑbiam mͥ insultasset: magnificaret
se suꝑ me.minaretur mͥ quicquid posset:
absconderem me utiq abeo: Abillo qui
foris ẽ ubi te absconderes: Inter illos qͥ
intus sunt Hẽ autem uide: si non nicħ
aliud restat. nͥ ut solitudinem queras:
Su uero inquit homo unanmis: dux m̃s
& notus ms: Forte aliquando bonũ con¬
silium dedisti: forte aliquando p̃cessisti
me: aut salubre aliquid moniusti me:
nȩccłia di simul fuimus. Tuuͦ homo una¬
nimis. dux m̃s & notus m̃s: qui simul
mecum dulces capiebas cibos: Qui ft̃
dulces cibi: Non om̃s qui adsunt noue¬
runt: S non amaricent qui nouerunt:
ut possint illis qui adhuc non nouerunt
dicere gustate & uidete qm̃ dulcis. ẽ dñs:
Qui simul mecum dulces capiebas cibos:
indomo di ambulauimus cũ consensu:
Unde gͦ dissensio: Qui intus erat: foris
factus. ẽ Ambulauit mecum indomo q̃:
cum consensu: Aliam domum erexit:
contra domum di: Quare illa reliciꝰa ẽ
ubi ambulauimus cum consensu: Quare

Expanded text:
biam mihi insultasset, magnificaret se super me, minaretur mihi quidquid posset: absconderem me utique ab eo. Ab illo qui foris est, ubi te absconderes? Inter illos qui intus sunt. Nunc autem vide, si non nihil aliud restat, nisi ut solitudinem quaeras. Tu vero, inquit, homo unanimis, dux meus et notus meus. Forte aliquando bonum consilium dedisti, forte aliquando praecessisti me, et salubre aliquid monuisti: in Ecclesia Dei simul fuimus. Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus: qui simul mecum dulces capiebas cibos. Qui sunt dulces cibi? Non omnes qui adsunt noverunt; sed non amaricent qui noverunt, ut possint illis qui adhuc non noverunt dicere: Gustate, et videte, quoniam dulcis est Dominus . Qui simul mecum dulces capiebas cibos. In domo Dei ambulavimus cum consensu. Unde ergo dissensio? Qui intus erat, foris factus est. Ambulavit mecum in domo Dei cum consensu: aliam domum erexit contra domum Dei. Quare illa relicta est, ubi ambulavimus cum consensu? quare
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib & disputationib sius obscura
legis inpublieum deduxerunt: Ergo illi di¬
uisi sunt pre ira uultus cius: & nobis ad
intelligendum appropinquauit cor eius.
Itaq intelligite ulud qđ inpsalmo alio cõ
cornupetarum inter uaccas populorum:
Quas dixit uaccas: Animas seductibiles. Yt¬
quidd hoc: Ht excludantur hi. id: appare¬
ant qͥ latebant: qͥ ꝓbati sunt argento Q a
.ẽ argento: E loquio dĩ Eloquia dñi. eloqͥa
casta: argentum igne examinatum: ꝓbabi¬
le terrȩ. purgatum septies tantũ hunc sen¬
sum obscurum: uidete quemadmodũ in
luce excludat apłs Oportet inquit et here¬
ses esse: ut ꝓbati manifesti fiant inter uos
Quid. ẽ ꝓbati: ꝓbati argento: ꝓbati eloquio
Q uid. ẽ manifesti fiant: Excludant᷑. Quare
hoc: ꝓpter hereticos: Quid.ẽ ꝓpt̃ heretieos:
Propt̃ congregationem tauroꝵ. int̾ uaccas

Expanded text:
sermonibus et disputationibus suis obscura sermonibus et disputationibus suis obscura Legis in publicum deducerent. Ergo illi divisi sunt prae ira vultus ejus, et nobis ad intelligendum appropinquavit cor ejus. Itaque intelligite illud quod in psalmo alio commperborum cornupetarum, inter vaccas populorum. Quas dixit vaccas? Animas seductibiles. Utquid hoc? Ut excludantur hi, id est appareant qui latebant, qui probati sunt argento. Quid est, argento? Eloquio Dei. Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probabile terrae, purgatum septies tantum . Hunc sensum obscurum, videte quemadmodum in lucem excludat Apostolus: Oportet, inquit, et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos . Quid est, probati? Probati argento, probati eloquio. Quid est, manifesti fiant? Excludantur. Quare hoc? Propter haereticos. Quid est, propter haereticos? Propter congregationem taurorum inter vacca
Abbreviated transcription (Latin):
popłoꝵ: ut excludant᷑ hi qui ꝓbati suñ
argento Excludantur enim dixit emi¬
neant. eant. appareant. Inde dicunt᷑ & in
arte  argentaria exclusores: id÷ exquadã
confusione massȩ. adsuã formã exp̃ssores:
Ergo multi qui optime possunt scripturãs
dinoscere & ꝑtract̾are. latebant inpopło dei.
nec asserebant solutionem questionũ diffici¬
lium: cũ calumpniator nullus instaret.
unquid enim ꝑfecte detrinitate tractatum
ẽ. ante quam oblatrarent arnani: Hunqͥi
ꝑfecte depenitentia tractatum. ẽ ante qͣm
obsisterent nouitiani: Sice non ꝑfecte de
baptismate tractatum ẽ: ante quam con¬
tradicerent foris posit rebaptiratores: Nec
de ipsa unitate. xp̃i. enucleate dicta eranͭ
quȩ dicta sunt: nͥ postea quã separatio illa
urguere cȩpit fr̃s infirmos: ut iam illi qui
nouerant hec tractare atq dissoluere. ne pi¬
rent infirmi sollicitati questionib impioꝵ.

Expanded text:
populorum, ut excludantur hi qui probati sunt populorum, ut excludantur hi qui probati sunt argento . Excludantur enim dixit, emineant, appareant. Unde dicuntur et in arte argentaria exclusores, id est, ex quadam confusione massae, formae expressores. Ergo multi qui optime possent Scripturas dignoscere et pertractare, latebant in populo Dei; nec asserebant solutionem quaestionum difficilium cum calumniator nullus instaret. Numquid enim perfecte de Trinitate tractatum est, antequam oblatrarent Ariani? numquid perfecte de poenitentia tractatum est, antequam obsisterent Novatiani? Sic non perfecte de Baptismate tractatum est, antequam contradicerent foris positi rebaptizatores; nec de ipsa unitate Christi enucleate dicta erant quae dicta sunt, nisi posteaquam separatio illa urgere coepit fratres infirmos, ut jam illi qui noverant haec tractare atque dissolvere, ne perirent infirmi sollicitati quaestionibus impiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
confirmatum. nemo irritum facit aut
suꝑordinat: Abrahȩ dictȩ sunt ꝓmissio¬
nes: & semini eius. Non dicit & seminib
tanquam inmultis. s tanquam inuno:
missum . ẽ. testamentum: Insemine tuo bene¬
dicentur om̃s gentes lu qui dimisisti unita¬
tem omĩum gentium. & in parte remansisti:
pollusti destamentum eius. Quid tͥ gͦ contig̃.
ut extermminareris: ut abhereditate separare¬
ris. De ira di. ẽ. Adtende enim quid sequatur.
olluerunt testamentum eius. duiisi sunt p̃
ira uultus eius. Quid expect̾atis: qua ma¬
iore nota ostendantur heretier. Diuiisis̃
p̃ira uultus eius: & apꝓpinquauit eor il¬
lius Cuius intelligimus: nͥcurꝰ ira diuisi
sunt: Quomͦ apꝓpinquauit cor illius: ut
intelligamus uoluntatem illi: Et enim
male sentiunt. ꝓbati sunt qͥ bene sentiunt.
Multa enim latebant inscripturis Et cum
ꝓcessissent heretici: questionib agitauert̃
eccłiam di Apta sunt quȩ latebant: et in¬
psalmo Congregatio tauroꝵ int̃ uaccas

Expanded text:
testamentum, nemo irritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones, et semini eius. Non dicit, In seminibus, tanquam in multis: sed tanquam in uno, missum est testamentum? In semine tuo benedicentur omnes gentes. Tu qui dimisisti unitatem omnium gentium, et in parte remansisti, polluisti testamentum ejus. Quod tibi ergo contigit, ut exterminareris, ut ab haereditate separareris, de ira Dei est. Attende enim quid sequatur: Polluerunt testamentum ejus; divisi sunt prae ira vultus ejus. Quid exspectatis, qua majore nota ostendantur haeretici? Divisi sunt prae ira vultus ejus. 22. Et appropinquavit cor illius. Cujus intelligimus, nisi cujus ira divisi sunt? Quomodo appropinquavit cor illius? Ut intelligamus voluntatem illius. Etenim male sentiunt, probati sunt, qui bene sentiunt. Multa enim . latebant in Scripturis, et cum praecisi essent haeretici quaestionibus agitaverunt Ecclesiam Dei. Aperta sunt quae latebant, et inpsalmo, Congregatio taurorum inter vaccas
Abbreviated transcription (Latin):
Contradicis: filius dei. Habet filium ds̃: con¬
tradicis: Natus. ẽ. deuirgine: passus resur¬
rexit. Et unde hoc fieri potest: contradi¬
cis: Adtende saltim głam crucis ipsius:
Lam infronte regũ crux illa fixa ẽ: cui effect¬
muit orbem: ñ ferro s ligno Lignũ crucis.
contumeliis dignũ uisum. ẽ inimicis: &
ante ipsum lignũ stantes. caput agitabãt
& dicebant: Si filius di ẽ: descendat de-
cruce: Extendebat ille manus suas acd
popłm ñcredentem: & contradicentem:
Si enim iustus ẽ. qͥ exfide uiuit: iniquus ẽ

Expanded text:
contradicis? Filius Dei. Et habet filium Deus, concontradicis? Filius Dei. Et habet filium Deus, contradicis? Natus est de virgine, passus, resurrexit. Et unde hoc fieri potest, contradicis? Attende saltem gloriam crucis ipsius. Jam in fronte regum crux illa fixa est, cui muit orbem, non ferro, sed ligno. Lignum crucis contumeliis dignum visum est inimicis, et ante ipsum lignum stantes caput agitabant, et dicebant: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Extendebat ille manus suas ad populum non credentem et contradicentem. Si enim justus est, qui ex fide vivit , iniquus est
Abbreviated transcription (Latin):
derat: una lingua humilib ꝓderat. At uͥ
illa collectio inconspiratione. suꝑbiȩ p̃cipi¬
tata. ẽ peꝑcit illis ds̃ ut diuideret lingua s:
ne se intelligendo ꝑnitiosam facerent um¬
tatem: ꝑsuꝑbos homines. diuisȩ sunt lin¬
guȩ: ꝑhumiles apłos congregatȩ sunt lin¬
congregauit linguas. Quando enĩ uenit
ti sunt: abomĩb intellecti sunt: linguȩ
disꝑce inunum congregatȩ sunt Ergosi
adhuc seuiunt & gentiles sunt: expedit
eis diuisas habcre linguas Nolunt unã
linguam:ueniant adeccłiam: qͥa et indi¬
uersitate linguarum carnis. una ẽ. lingua
sertum querebat: qm̃ uidit iniquitatem
& contradictionem inciuitate. Est quȩ¬
dam ciuitas turbulenta: Ipsa erat: quȩ t̃¬
rim ȩdificauerat: Ipsa confusa ẽ: et appel¬
lata babylonia. Ipsa ꝑinnumerabiles gen¬
tes dispsa: Inde congregatur eccłia: inde¬
sertũ bone conscientie: Nidit enim cont̃¬

Expanded text:
derat, una lingua hominibus proderat: at ubi derat, una lingua hominibus proderat: at ubi illa collectio in conspirationem superbiae praecipitata est, pepercit illis Deus ut divideret linguas, ne se intelligendo perniciosam facerent unitatem. Per superbos homines divisae sunt linguae, per humiles Apostolos congregatae sunt lincongregavit linguas. Quando enim Spiritti sunt, ab omnibus intellecti sunt : linguae dispersae, in unum congregatae sunt. Ergo si adhuc saeviunt et gentiles sunt, expedit eis divisas habere linguas. Volunt unam linguam, veniant ad Ecclesiam; quia et in diversitate linguarum carnis, una est lingua sertum quaerebat, quoniam vidit iniquitatem et contradictionem in civitate. Est quaedam civitas turbulenta: ipsa erat quae turrem aedificaverat, ipsa confusa est, et appellata Babylonia, ipsa per innumerabiles gentes dispersa : inde congregatur Ecclesia in desertum bonae conscientiae. Vidit enim contr
Abbreviated transcription (Latin):
& diuide linguas eoꝵ: Adtendit tribulan¬
tes se & adumbrantes se: & optauit hoc ñ
deira frm̃ qͥ se male extulerunt Expedit
eis ut submergantur. qͥ male conspitauert̃.
expedit eis ut linguȩ eoꝵ diidantur. Ad
bonum consentiant: & concordent linguȩ
eoꝵ: Si autem inidipsum: adũsum me
susurtabant ait. om̃s inimici mey ꝑdant
idipsum inmalo: Diuidantur linguȩ eoꝵ:
ñ sibi consentiant. Submerge dñe: et di¬
uide linguas eoꝵ: Submerge: Quare:
Quia se extulerunt: Ouiide Quare: Quia
inmalum conspirauerunt: Turrem illam
recordare suꝑboꝵ: fact᷑am post diluuium:
Quid dixerunt suꝑbi: Ne pereamus diluiio:
faciamus altam tiurrem: Suꝑbia se muni¬
dos ẽẽ arbitrabantur: Exstruxerunt altã
turrem: & dñs diuisit linguas eoꝵ: Tunc
se ceꝑunt ñ intelligere: Hinc fact̾a ẽ origo
linguarum multarum: Antea enĩ una
lingua erat: S una lingua. concordib ꝓ¬

Expanded text:
et divide linguas eorum. Attendit tribulanet divide linguas eorum. Attendit tribulantes se et adumbrantes se, et optavit hoc, non de ira, fratres. Qui se male extulerunt, expedit eis ut submergantur: qui male conspiraverunt, expedit eis ut linguae eorum dividantur: ad bonum consentiant, et concordent linguae illorum. Si autem in idipsum adversum me susurrabant, ait, omnes inimici mei , perdant idipsum in malo; dividantur linguae eorum, non sibi consentiant. Submerge, Domine, et divide linguas eorum. Submerge, quare? Quia se extulerunt. Divide, quare? Quia in malum conspiraverunt. Turrem illam recordare superborum factam post diluvium: quid dixerunt superbi? Ne pereamus diluvio, faciamus altam turrem . Superbia se munitos esse arbitrabantur, exstruxerunt altam turrem; et Dominus divisit linguas ipsorum. Tunc se coeperunt non intelligere: hinc facta est origo linguarum multarum. Antea enim una lingua erat; sed una lingua concordibus pro
Abbreviated transcription (Latin):
tem dormiebat: Tandem aliquando uisum
ẽ illis: quia inter illos dormiebat. uentoꝵ
imꝑator & creator Accesserunt: & excitaue¬
runt. xp̃m Imꝑauit uentis: & fact᷑a est
tranquillitas magna: Merito gͦ forte tur¬
batur eor tuum: quia excidit t inquẽ cre¬
didis Intollerabilit pateris: quia ñuenit
tͥ inmentem. quid ꝓte ꝑtulerit. xp̃c. Si
xp̃m: recole fidem: Iunc enim dormit in¬
te xp̃c: si uerum illum filiũ dĩ abnegas eẽ:
si oblitus es passiones xp̃i Tc̃ enĩ inte uigi¬
lat xp̃c: si meminis passionum xp̃i Cũ
autem pleno corde intuitus fueris. qͥd ille
fuerit passus: nonne ȩquo animo & tu to¬
lerabis: Es fortasse gaudens: quia inuen¬
tus es inaliqua similitudine passionum
regis tui Cum gͦ ita cogitans. consolari
& gaudere ceꝑis: ille surrexit. ile uentis
imꝑauit: ideo fact̾a ẽ. tranquillitas Expec¬
tabam eũ qͥsaluũ me faceret: apusillan

Expanded text:
autem dormiebat: tandem aliquando visum autem dormiebat: tandem aliquando visum est illis quia inter illos dormiebat ventorum imperator et creator; accesserunt et excitaverunt Christum: imperavit ventis, et facta est tranquillitas magna . Merito ergo forte turbatur cor tuum, quia excidit tibi in quem credideris: intolerabiliter pateris, quia non venit tibi in mentem quid pro te pertulerit ChriChristum, recole fidem. Tunc in te dormit Christus, si verum illum filium Dei abnegas esse, si oblitus es passiones Christi: tunc in te vigilat Christus, si meministi passionum Christi. Cum autem pleno corde intuitus fueris quid ille fuerit passus, nonne aequo animo et tu tolerabis? et fortasse gaudens, quia inventus es in aliqua similitudine passionum regis tui. Cum ergo ista cogitans consolari et gaudere coeperis, ille surrexit, ille ventis imperavit: ideo facta est tranquillitas. Exspectabam eum qui me salvum faceret a pus
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio conturbat eum: Solus erat incon¬
scientia: s non solus incaritate. Intus con¬
solabatur conscientia: s forinsecus tͥbula¬
tiones non relinquebant: Itaq in se quictꝰ
exaliis pendens.cum conturbaretur adhuc.
qͥd ait: Expect̾abam eum qui saluum¬
me faceret: apusillo animo ettempestate:
Nare ẽ: tempestas ẽ: nichil tͥ restat nisi ex¬
clamare: dñe pereo: Porrigat manum
ille: qui fluctus calcat intrepidus Sub¬
leuet trepidationem tuã: firmet inse secu¬
ritatem tuam: Auoquatur te intus: et
dicat tͥ. Me adtende: quid ꝑtulerim: fra¬
trem malum forte pateris: aut inimicum
forinsecus pateris. Qͥd non passus sum:
Fremebant forinsecus iude: intrinsecus di¬
scipłs tradebat. Seuit gͦ tempestas: s ille
saluos facit apusillanimitate & tempestate.
Forte naius tua ideo turbatur: quia ille inte
dormit. Seuiebat mare: turbabatur naui¬
cula. inqua discipłi nauigabant: xp̃c au

Expanded text:
dilectio conturbat eum: solus erat in condilectio conturbat eum: solus erat in conscientia, sed non solus in charitate; intus consolabatur conscientia, sed forinsecus tribulationes non relinquebant. Itaque in se quietus, ex aliis pendens, cum conturbaretur adhuc, quid ait? Exspectabam eum qui me salvum faceret a pusillanimitate et tempestate. Mare est, tempestas est: nihil tibi restat nisi exclamare, Domine, pereo . Porrigat manum ille qui fluctus calcat intrepidus, sublevet trepidationem tuam, firmet in se securitatem tuam, alloquatur te intus, et dicat tibi: Me attende, quid pertulerim: fratrem malum forte pateris, aut inimicum forinsecus pateris; quos non passus sum? Fremebant forinsecus Judaei, intrinsecus discipulus tradebat. Saevit ergo tempestas, sed ille salvos facit a pusillanimitate et tempestate. Forte navis tua ideo turbatur, quia ille in te dormit. Saeviebat mare, turbabatur navicula in qua discipuli navigabant, Christus
Abbreviated transcription (Latin):
Quo uolaturus: Ybi requieturus: Ecce
elongaui fugiens: & mansi indeserto: In
qͦ deserto: Ubicumq fueris: congregabt̃
se cȩteri Desertum tecũ petent: affectabt̃
iutã tuã: tu repellere non potes socretatem
fr̃m Miscentur tͥ etiam mali Adhuc tibi
exercitatio debetur Ecce elongaui fugiens:
& mansi indeserto: In quo deserto: forte in
conscientia. ubi nullus hominum intrat:
ubi nemo tecum ẽ: ubi tu. et ds̃ ẽ. Flam si in
deseito inaliquo loco es. quid facies de con¬
gregantib se: Hon enim agenere humano
sepatatus ẽe poteris: quamdiu inhominib
uiuis. Adtende potius consolatorẽ illum
dñm. & regem: imꝑatorem. et creatorem
nr̃m: cieatum eẽ etiam inter nos. Adten¬
de quia duodecim sius miscuit unũ quẽ
pateretur Dicit Ecce elongaui fugiens:
et mansi indeserto. Forte iste ut dixi fugit
adconscientiam suã: ibi aliquantum de¬
sertum inuenerit ubi requiesceret: S ula

Expanded text:
quo volaturus? ubi requieturus? Ecce quo volaturus? ubi requieturus? Ecce elongavi fugiens, et mansi in deserto. In quo deserto? Ubicumque fueris, congregabunt se caeteri, desertum tecum petent, affectabunt vitam tuam, tu repellere non potes societatem fratrum: miscentur tibi etiam mali; adhuc tibi exercitatio debetur. Ecce elongavi fugiens, et mansi in deserto. In quo deserto? Si forte in conscientia, quo nullus hominum intrat, ubi nemo tecum est, ubi tu et Deus es. Nam si in deserto, in aliquo loco, quid facies de congregantibus se? Non enim a genere humano separatus esse poteris, quamdiu in hominibus vivis. Attende potius consolatorem illum Dominum et regem, imperatorem et creatorem nostrum, creatum etiam inter nos: attende quia duodecim suis miscuit unum quem pateretur. 10. vers. 9. Dicit, Ecce elongavi fugiens, et mansi in deserto. Forte iste, ut dixi, fugerit ad conscientiam suam, ibi aliquantum desertum invenerit ubi requiesceret. Sed illa
Abbreviated transcription (Latin):
gregatione multitudinis. necesse ẽ. ut inue¬
mantur mali. Ds̃ enim qui nouit exercen¬
dos nos. miscet nob & ñ ꝑseueraturos: aut
certe ita simulatos. ut nec inchoauerint in
quo ꝑscuerare deberent. Nouit enim neces¬
sarium ẽẽ nob ut sufferamus malos: et ꝓfi¬
ciat qđ bon sumus. Diligamus inimicos:
corripiamus: castigemus: ex communicemꝰ:
cum dilectione a nob etiam separemus: Hi¬
dete enim qͥd dicat apłs. Si quis autẽ non
et nolite commisceri eum eo S ne subriꝑet
ł exhoc iracundia. & turbaret ocłm tuum:
ñ inquit ut inimicum eũ existimetis: sed
corripite ut frc̃m: ut erubescat A quo in¬
dirit separationem: ñ precidit dilectionẽ:
Uiuit ille ocłs: uiuit uita tua Est enim
amissa dilectio: mors tua. Hanc ule amit¬
tere timuit qui dixit: metus mortis ceci¬
dit suꝑ me: Itaq ne amittam dilectionis
uitam: quis dabit mͥ pennas sic̃ eolumbe.
& uolabo & requiescam: Quo iturus es:

Expanded text:
gregatione multitudinis necesse est ut invegregatione multitudinis necesse est ut inveniantur mali. Deus enim qui novit exercendos nos, miscet nobis et non perseveraturos, aut certe ita simulatos, ut nec inchoaverint in quo perseverare deberent. Novit enim necessarium esse nobis ut feramus malos, et proficiat quod boni sumus; diligamus inimicos, corripiamus, castigemus, excommunicemus, cum dilectione a nobis etiam separemus. Videte enim quid dicat Apostolus: Si quis autem non et nolite commisceri cum eo. Sed ne subreperet tibi ex hoc iracundia, et turbaret oculum tuum, Non, inquit, ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem, ut erubescat . A quo indixit separationem, non praecidit dilectionem. Vivit ille oculus, vivit vita tua. Etenim amissa dilectio, mors tua. Hanc ille amittere timuit qui dixit: Metus mortis cecidit super me. Itaque ne amittam dilectionis vitam, quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Quo iturus es?
Abbreviated transcription (Latin):
lunt pie uiuere inxp̃o. ꝑsecutionẽ patiun¬
tur: Non pateris ꝑsecutionem: non uis pie
uiuere inxp̃o: Ut ꝑtineat adiuscera tua:
qđ ait apłs. Quis infirmatur. et ego non
infirmor: Quis scandalitatur. et ego non
uror: Alioꝵ infirmitates. alioꝵ scandala:
ꝑsecutiones illi fuerunt. Hunqͥd gͦ desunt
hoc tempore: Plures habundant: illis qui
ea curant: Et plerumq delonginquo uide¬
tur homo: et dicitur bene. ẽ illi. Et ule qͥ
dicit aut sua gustat & aliena ñ potest:
aut apud se qđ gustet ñ habeat: et alteri
gustanti immo deuoranti ñ compatitur:
gere. & manere indeserto. Unde enĩ pu¬
tatis fr̃s. seruis di impleta esse deserta:
Si bene ulis esset int̃homines: recedent
abhominib: Et tam̃ qͥd faciunt & ipsi:
Ecce elongant fugientes: manent indeserto:
S: nunquid singillatim tenet eos caritas.
ut cum multis maneant: et de ipsis multis
existunt qui exerceant. Quia iomni con¬

Expanded text:
lunt pie vivere in Christo, persecutionem patienlunt pie vivere in Christo, persecutionem patientur . Non pateris persecutionem: non vis pie tineat ad viscera tua quod ait Apostolus: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror Aliorum infirmitates, aliorum scandala, persecutiones illi fuerunt. Numquid ergo desunt hoc tempore? Plures abundant illis qui eas curant. Et plerumque de longinquo videtur homo, et dicitur, Bene est illi. Et ille qui dicit, aut sua gustat, et aliena non potest; aut apud se quod gustet non habet, et alteri gustanti, imo devoranti non compatitur. gere, et manere in deserto. 9. Unde enim putatis, fratres, servis Dei impleta esse deserta? Si bene illis esset inter homines, recederent ab hominibus? Et tamen quid faciunt et ipsi? Ecce elongant fugientes, manent in deserto: sed numquid singillatim? Tenet eos charitas, ut cum multis maneant: et de ipsis multis existunt qui exerceant. Quia in omni con
Abbreviated transcription (Latin):
me: ꝓ desse uus non possum: Utinam requie¬
scam alicubi. ab eis separatiis corꝑe non a¬
more: non inme conturbetur ipsa dilectio.
mines: s plerumq ita ligantur. ut uolare
non possint: Forte enim non ligantur uisco.
s ligantur officio: Si autem ligantur eura
et officio. & deserere non possunt: dicant.
Optabã dissolui & eẽ cum xp̃o: multo enĩ
magis optimum: manere incarne neces¬
sarium ꝓpt̃ uos: Columba religata affec¬
tu ñ cupiditate: uolare ñ poterat ꝓpt̃ im¬
plendum officium: ñꝓpter paruum me¬
ritum: Iam̃ desidium incorde necesse. ẽ
ut sit: nec patit᷑ hoc desiderium. nͥ qui c¬
ꝑit ambulare angustã illã uiam: ut noue¬
rit quia non desunt eccłiȩ ꝑsecutiones etiã
in hoc tempore. qͣndo tranquillitas uidet᷑
eccłiȩ abhis quidem ꝑsecutõnib. quaᷤᷤ mar¬
tyres xp̃i passi sunt. Non autem desunt ꝑse¬
cutiones: quia uerum ẽ. illud. om̃s qͥ uo¬

Expanded text:
me; prodesse illis non possum: utinam requieme; prodesse illis non possum: utinam requiescam alicubi ab eis separatus corpore, non amore; ne in me conturbetur ipsa dilectio: mines, sed plerumque ita ligantur ut volare non possint. Forte enim non ligantur visco, sed ligantur officio. Si autem ligantur cura et officio, et deserere non possunt, dicant: Optabam dissolvi, et esse cum Christo, multo enim magis optimum; manere in carne necessarium propter vos . Columba religata affectu, non cupiditate, volare non poterat propter implendum officium, non propter parvum meritum. Tamen desiderium in corde necesse est ut sit: nec patitur hoc desiderium, nisi qui coeperit ambulare angustam illam viam ; ut noverit quia non desunt Ecclesiae persecutiones, etiam in hoc tempore quando tranquillitas videtur Ecclesiae ab his quidem persecutionibus, quas martyres nostri passi sunt. Non autem desunt persecutiones, quia verum est illud: Omnes qui vo
Abbreviated transcription (Latin):
Corrigere non potest:pati necesse. ẽ Et qui
corrigi ñpotest tuus ẽ aut consortio gene¬
ris humani. aut plerumq eccłiastica cõ¬
munione: Intus.ẽ. Quid facies: Quo ibis:
Quo de seꝑabis: ut ista ñpatiaris: S adesto:
loquere. exhortare:blandire: minare.cor¬
ripe. feci omĩa: quicquid uinum habui.
impendi et expressi: ncħ me uideo ꝓfeciᷤ¬
se: Omĩs oꝑa consuminata ẽ: dolor
remansit. Quomͦ gͦ requiescet cor me¬
um atalibus: nͥ ut dicam. qͥs dabit michi
pennas sic̃ columbȩ : & tam̃ ñ sic̃ coruo
Columba amolestiis quȩrit auolationem:
s ñ amittit dilectonem: Columba enim
ꝓsigno dilectionis ponitur: & inea gemi¬
tus amatur: Nicħ tam amicũ gemitib:
quam columba. Die noccuq gemit: tan¬
quam hic posita ubi gemendũ. ẽ Quid g̾
dicit iste dilector: Conuicia hominum
ferre ñpossum: strident: rabie feruntur:
accenduntur iracundia: inira adumbrant

Expanded text:
corrigere non potest, pati necesse est. Et qui corrigere non potest, pati necesse est. Et qui corrigi non potest tuus est, aut consortio generis humani, aut plerumque ecclesiastica communione; intus est, quid facies? quo ibis? quo te separabis, ut ista non patiaris? Sed adesto, loquere, exhortare, blandire, minare, corripe. Feci omnia, quidquid virium habui impendi et expressi, nihil me video profecisse; omnis opera insumpta est, dolor remansit. Quomodo ergo requiescet cor meum a talibus, nisi ut dicam, Quis dabit mihi pennas? sicut columbae tamen, non sicut corvo. Columba a molestiis quaerit avolationem, sed non amittit dilectionem. Columba enim pro signo dilectionis ponitur, et in ea gemitus amatur. Nihil tam amicum gemitibus quam columba: die noctuque gemit, tanquam hic posita ubi gemendum est. Quid ergo dicit iste dilector? Convicia hominum ferre non possum, stridunt, rabie feruntur, accenduntur iracundia, in ira adumbrant
Abbreviated transcription (Latin):
pennas: Hidet se sine pennis: an pocius li¬
gatis pennis: Si desunt: dent᷑. Si ligate
sunt. soluant᷑: quia etiã qͥ soluit pennas aui.
aut dat. aut reddit illi pennas suas. Non
enim habebat eas tanquã suas: quib uo¬
lare ñ poterat: Ligatȩ pennȩ: onus faciunt.
Quis inqͥt dabit mͥ pennas sicut columbȩ:
& uolabo et requiescã: Requiescet. Ubi:
Duos dixit sensus hic ẽẽ. aut sic̃ ait apłs.
dissolui et eẽ cum. xp̃o. multo enim magis
optimum: Et enĩ & ipse quamuis fortis:
qͥmuis magnus: quamuis corde robustis¬
simus: qͣmiuis inxp̃o miles inuictus in ex¬
ercitatione sua: qͣntum legimus conturba¬
tus.ẽ. & ait. De cȩtero nullus mͥ molestꝰ sit.
Tanquam diceret deilo psalmo: Tedium te
nuit me apeccatorib: derelinquentib le¬
gem tuã Conatur gͦ homo plerumq cor¬
rigere homines distortos.prauos ꝑtinentes
quidẽ adcuram suã: s inquib deficiat
omĩs humana industria &uigilantia

Expanded text:
pennas? Videt se sine pennis, an potius lipennas? Videt se sine pennis, an potius ligatis pennis? Si desunt, dentur; si ligatae sunt, solvantur: quia etiam qui solvit pennas avi, aut dat aut reddit illi pennas suas. Non enim habebat eas tanquam suas, quibus volare non poterat. Ligatae pennae onus faciunt. Quis, inquit, dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Requiescet, ubi? Duos dixi sensus hic esse: aut sicut ait Apostolus, Dissolvi, et esse cum Christo, multo enim magis optimum. Etenim et ipse quamvis fortis, quamvis magnus, quamvis corde robustissimus, quamvis in Christo miles invictus, in exercitatione sua, quantum legimus, conturbatus est, et ait: De caetero nemo mihi molestus sit . Tanquam dtinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam . Conatur ergo homo plerumque corrigere homines distortos, pravos, pertinentes quidem ad curam suam, sed in quibus deficiat omnis humana industria et vigilantia:
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt suꝑ me: & contexerunt me tene¬
bre. Et dixi: Qui odit frẽm suũ inteneb̾s
est usq adhuc Si dilectio lum̃. ẽ: odium
tenebre Et. quid sibi ait inilla infirmita¬
te positus: & inilla exercitatione turbatus:
uis dabit mͥ pennas sicut columbȩ: & uola¬
bo & requiescam: Aut mortem optabat:
aut solitudinem desiderabat: Quam du in¬
quit id mecum agitur. id mͥ precipitur ut
inimicos diligam: conuitia istoꝵ crebrescen¬
tia. &. adumbrantia me. commouent ocłm
meũ. ꝑturbant lumen meũ. appetunt cor
meum. int̾ficiunt animã meã: uellem ut
abirem si infirmus sum. ne manendo au¬
geam peccata peccatis: aut certe seꝑari
paululũ agenere humano: non patiatur
uulnus meũ crebras plagas: ut sanatũ ex¬
ercitationi reddatur Fit hoc fr̃s: & surgit
plerumq in animo serui d̃i desideriũ soli¬
tudinis. ñobaliud. nͥ ꝓpt̃ turbam tribulatio¬
num & scandaloꝵ: & dicit Quis dabit michi

Expanded text:
venerunt super me, et contexerunt me tenevenerunt super me, et contexerunt me tenebrae. Et dixi. Qui audit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc. Si dilectio lumen est, odium tenebrae . Et quid sibi ait in illa infirmitate positus, et in illa exercitatione turbatus? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Aut mortem optabat, aut solitudinem desiderabat. Quamdiu, inquit, id mecum agitur, id mihi praecipitur ut inimicos diligam, convicia istorum crebrescentia et adumbrantia me, commovent oculum meum, perturbant lumen meum, appetunt cor meum, interficiunt animam meam. Vellem ut abirem, sed infirmus sum, ne manendo augeam peccata peccatis: aut certe separarer paululum a genere humano, ne patiatur vulnus meum crebras plagas, ut sanatum exercitationi reddatur. Fit hoc, fratres, et surgit plerumque in animo servi Dei desiderium solitudinis, non ob aliud nisi propter turbam tribulationum et scandalorum, et dicit: Quis mihi dabit
Abbreviated transcription (Latin):
tus iste orabat. et contristatus: luctans adu̾sꝰ
eoꝵ conuicia referendo uinceret: s ne aliquẽ
eorum odisset. Hinc orat: hinc petit: Auoce
inimici: & atribulatione peccatoris: Qm̃ de¬
clinauerunt inme iniquitates: & inira ad¬
umbrabant me Cor meum contristatũ
ẽ inme. Hoc ẽ illud alibi dictum: turbatꝰ
.ẽ preira ocłs m̃s: Et si ocłs turbatur: quid
sequitur. Et metus mortis cecidit suꝑ me:
Nita nr̃a: dilectio: Si uita dilectio: mors odi¬
um. ẽ. Cum ceꝑit homo timere ne odit quẽ
diligebat: mortẽ timet. et acriorem mortem
& interiorem: qua occiditur anima. ñ corpꝰ
Adtendebas hominem seuientẽ inte: Quid
erat facturus. contra quem securitatẽ tuus
dñs dederat dicens: nolite tumere eos qui cor¬
pus occidunt: Ille seiuendo corpꝰ occidit.
tu odio habendo animam occidisti. Et ille
corpꝰ alienum: tu animam tuã. Metus gͦ
mortis: cecidit suꝑ me Timor et tremor

Expanded text:
tus iste orabat et contristatus, luctans adversutus iste orabat et contristatus, luctans adversueorum convicium referendo vinceret, sed ne aliquem eorum odisset. Hinc orat, hinc petit. A voce inimici, et a tribulatione peccatoris: quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira adumbrabant me. Cor meum conturbatum est in me. Hoc est illud alibi dictum: Turbatus est prae ira oculus meus . Et si oculus turbatus est, quid sequitur? Et metus mortis cecidit super me. Vita nostra dilectio est: si vita dilectio, mors odium est. Cum coeperit homo timere ne oderit quem diligebat, mortem timet; et acriorem mortem, et interiorem mortem, qua occiditur anima, non corpus. Attendebas hominem saevientem in te: quid erat facturus, contra quem tibi securitatem tuus Dominus dederat, dicens, Nolite timere eos qui corpus occidunt ? Ille saeviendo corpus occidit, tu odio habendo animam occidisti; et ille corpus alienum, tu animam tuam. Metus ergo mortis cecidit super me. 8. ver
Abbreviated transcription (Latin):
citate: diabolum autẽ uincis inimici dile¬
ctione: Quomͦ gͦ ambit homo auferre tibi.
et detruncare. aut auertere felicitatem qua
uincitur: sic & diabolus hominẽ uult fa¬
uincere. auferendo unde uincitur: S cura
incorde seruare. inimici dilectionem: qua
idiabolum uincis. Seiuat homo quantum
potest: auferat quicquid potest Si diligitur
aꝑte seuiens: uictus. ẽ occulte seuiens. At iste
conturbatus & contristatus orabat: tanquã
turbato preira ocło suo: Ira uero frĩs si fuerit
inueterata: iam odium. ẽ. Ira turbat ocłm:
odium extinguit: Ira festuca. ẽ odium trabeᷤᷤ
ẽ Aliquando odis: & corripis irascentem:
nte.s̃ odium: millo. ẽ ira quẽ corripis: Me¬
rito tͥ dicitur: eice primũ trabem deocło
tuo: & sic uidebis eicere festucam de oculo
frĩs tui. Nam ut noueritis qͣntũ int̾sit int irã
codium: cotidie homines irascuntur filiis
suis: Date qui oderint filios suos: Conturba¬

Expanded text:
citate, diabolum autem vincis inimici dilecitate, diabolum autem vincis inimici dilectione. Quomodo ergo homo ambit auferre tibi, et detruncare, aut evertere felicitatem qua vincitur, sic et diabolus hominem vult vincere auferendo unde vincitur. Sed cura in corde servare inimici dilectionem, qua diabolum vincis. Saeviat homo quantum potest, auferat quidquid potest; si diligitur aperte saeviens, victus est occulte saeviens. 7. At iste conturbatus et contristatus orabat, tanquam turbato prae ira oculo suo. Ira vero fratris si fuerit inveterata, jam odium est. Ira turbat oculum, odium exstinguit: ira festuca est, odium trabes est. Aliquando odisti et corripis irascentem; in te est odium, in illo ira quem corripis: merito tibi dicitur, Ejice primum trabem de oculo tuo, et sic videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Nam ut noveritis quantum intersit inter iram et odium: quotidie homines irascuntur filiis suis; date qui oderint filios suos. Conturba
Abbreviated transcription (Latin):
iue homo caro & sanguis. qđ uidet inte
appetit Alius enĩ inimicus occultus. re¬
ctor harum tenebraꝵ. qͣs tu pateris incar¬
ne & sanguine. alterum occultum tuũ pe¬
tit: thesauros tuos interiores depredari &
uastare molit̃: Duos gͦ inimicos. constitue
tante ocłos: unum aꝑtum: alterum occul¬
tum: Aꝑtum hominem: occultũ diabo¬
lum. Homo ille hoc ẽ qđ tu scđm naturã
humanã: et scđm fidem autẽ et dilectionẽ
nondum qđ tu: s poterit ẽẽ qđ tu: Cum
ꝗͣ sunt duo: unum uide: alterum intellige.
Inum dilige: alterum caue. Namq et in¬
micus ule quem uides: hoc inte uult humi¬
liare unde uincitur. Uerbi gr̃a. Si chuitiis
tuis iuncitur: pauꝑem te uult facere. Si ho¬
nore tuo uincitur: humilem te uult facere:
Si uirib tuis uincitur: debilem te uult fa¬
cere : Ea gͦ attendit inte uł deiccre uł aufer¬
re quib uincitur: & ille occultus inimicꝰ
Homo enim hominẽ uincis humana feli¬

Expanded text:
ille homo, caro et sanguis, quod videt in te ille homo, caro et sanguis, quod videt in te appetit. Alius autem inimicus occultus, rector harum tenebrarum quas tu pateris in carne et sanguine, alterum occultum tuum petit, thesauros tuos interiores depraedari et vastare molitur. Duos ergo inimicos constitue tibi ante oculos; unum apertum, et alterum occultum: apertum, hominem; occultum, diabolum. Homo ille hoc est quod tu secundum naturam humanam, secundum fidem autem et dilectionem nondum quod tu, sed poterit esse quod tu. Cum ergo sint duo, unum vide, alterum intellige; unum dilige, alterum cave. Namque et inimicus ille quem vides, hoc in te vult humiliare unde vincitur. Verbi gratia, si divitiis tuis vincitur, pauperem te vult facere; si honore tuo vincitur, humilem te vult facere; si viribus tuis vincitur, debilem te vult facere: ea ergo attendit in te vel dejicere vel auferre quibus vincitur. Et ille occultus inimicus Homo enim hominem vincis humana feli
Abbreviated transcription (Latin):
inquitates: & mira adumbrabant mͥ
Audistis fluctus &uentos: Tanquam hu¬
miliato insultabant: & ille orabat. Indiq
illi strepitu insultationis seuiebant: at ille
intus inuocabat quẽ non uidebant Cum
aliquid tale patitur xp̃ianus: non debet fa¬
cile uelut odio ire ineum a quo patit᷑ & uel¬
le uentũ uincere: s conuertere se adoratio¬
nem: ne amictat dilectionẽ: Neq enim tim̃¬
dum.ẽ ne aliquid faciat homo inimicus.d
enĩ facturus. ẽ Multa mala dic̾turus: ob¬
ꝓbria iaculaturus: inconuiciis seuiturus:
S qͥd tibi: Gaudete inquit et exultate: qm̃
merces ur̃a magna. ẽ incȩlis: Ille interra ger¬
minat conuitia: tu incȩlo lucra S seuiat
amplius: possit & aliquid amplius. Qͥd te
securius: eui dictum. ẽ nolite timere eos
qui corpus occidunt. animã autẽ ñpossunt
occidere: Quid. ẽ ergo timendũ: quando
pateris inimicum: Ne conturbetur inte dilec¬
tio: qua diligis inimicum. Et enim inimicꝰ

Expanded text:
iniquitatem, et in ira adumbrabant me. iniquitatem, et in ira adumbrabant me. Audistis fluctus et ventos: tanquam humiliato insultabant, et ille orabat; undique illi strepitu insultationis saeviebant, at ille intus invocabat quem non videbant. 6. Cum aliquid tale patitur christianus, non debet facile velut odio ire in eum a quo patitur, et velle ventum vincere; sed convertere se ad orationem, ne amittat dilectionem. Neque enim timendum est ne aliquid faciat homo inimicus. Quid enim facturus est? Multa mala dicturus, opprobria jaculaturus, in conviciis saeviturus: sed quid tibi? Gaudete, inquit, et exsultate quoniam merces vestra magna est in coelis . Ille in terra geminat convicia, tu in coelo lucra. Sed saeviat amplius, possit et aliquid amplius: quid te securius, cui dictum est, Nolite timere eos qui corpus occidunt. animam autem non possunt occidere ? Quid est ergo timendum quando pateris inimicum? Ne conturbetur tibi dilectio qua diligis inimicum. Etenim inimicus