comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ubi dictum ẽ. exaltare suꝑ celos ds̃.
de xp̃o resurgente et ascendente:ibi statim
sequitur. Et suꝑ omnẽ t̃ram gła tua. Spon¬
sus in cęlo est: sponsa int̾ra ẽ. Ille suꝑ oms
celos : illa suꝑomnẽ tram. Oheretice cre
dis quod incelo ñ uides: negas qͦd in t̾ra
suas. Et saluabo ĩqͥt oues meas. et iamñ ert̃
inuastationẽ: et iudicabo int̾ ouem et
ouem: et excitabo suꝑ eas pastorem unũ.
Nonne ipse insuꝑiore lectione dixerat.
ego pascam: Modo excitat pastorem unũ
ille qui pascit. Anforte intra tam paruũ
int̃uallum lectionis. tedio affectus ẽ pas¬
cendo. et excitauit pastorem cui cõmen¬
daret curam ouiũ. ut eẽt ipse securus:
Audiamus quẽ pastorem dicit: et ibi intel¬
ligimus. quare et ipse pastor etiam excita¬
to isto pastore. ipse pascat. et solus pascat.
Excitabo suꝑ eas pastorem unũ: qui pascet
eas. Seruus ms̃ dauid ipse pascet eas. Pro¬

Expanded text:
fratres, ubi dictum est, Exaltare super coelos, Deus, fratres, ubi dictum est, Exaltare super coelos, Deus, de Christo resurgente et ascendente; ibi statim sequitur, Et super omnem terram gloria tua. Sponsus in coelo est, sponsa in terra est: ille super omnes cdis quod in coelo non vides; negas quod in terrsuas. Et salvabo, inquit, oves meas, et jam non erunt in devastationem: et judicabo inter ovem et ovem, et excitabo super eas pastorem unum, Nonne ipse in superiori lectione dixerat, Ego pascam? Modo excitat pastorem unum ille qui pascit. An forte intra tam parvum intervallum lectionis taedio affectus est pascendo, et excitavit pastorem, cui commendaret curam ovium, ut esset ipse securus? Audiamus quem pastorem dicit; et ibi intelligimus, quare et ipse pastor etiam excitato isto pastore ipse pascat, et solus pascat. Excitabo super eas pastorem unum, et pascet eas servus meus David; ipse pascet eas. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
compͥmebatis. quoadusq expellebatis eas
foras. Et saluabo ouesmeas. Sicut detestan
da ẽ. illoꝵ iniquitas et crudelitas. italau¬
minimos seruos suos. forte ꝑ iaignos hoc
facit: cum hoc dicimus saluet oues suas:
audiant uocem pastorissui. et sequant᷑ eũ.
Non querant eccłam ex ore hominũ: exore
dei querant: ex ore xp̃i querant. Iue quẽ
dicit impiũ. impius ẽ. quem dicit iustũ
iustus ẽ. quem dicit ouem. ouis ẽ. quẽ di¬
cit hyrcum. hyrcus ẽ ipse ẽ ueritas ipse et¬
loquat᷑. ab illo eccłia querat. Dic nobis do¬
mine ubi ẽ eccłia tua. Et ille omnib. Ubi
ego simscitis: Respondeant oms. In celo
ad dexteram patris.Integra fides: hanc do¬
cui:hanc seminaui: s ꝑmundũ seminaui.
Cũ me inquit confitemim in celo. ueniat
uob̾ certe in mentẽ ille psalmus: exaltare
suꝑ celos ds̃. Eccłiam queritis: Legite
qͦd sequit᷑. Et suꝑ omnẽ tram gła cua. Ibi

Expanded text:
comprimebatis, quousque dispergeretis eas comprimebatis, quousque dispergeretis eas foras: et salvabo ovesda illorum iniquitas et crudelitas; ita lauminimos servos suos, forte per indignos hoc facit, cum hoc dicimus. Salvet oves suas: audiant vocem pastoris sui, et sequantur eum. Non quaerant Ecclesiam ex ore hominum: ex ore Dei quaerant, ex ore Christi quaerant. Ille quem dicit impium, impius est; quem dicit justum, justus est; quem dicit ovem, ovis est; quem dicit hircum, hircus est. Ipse est veritas, ipse loquatur, ab illo Ecclesia quaeratur. Dic nobis, Domine, ubi est Ecclesia tua? Et ille omnibus: Ubi ego sim, scitis? Respondeant omnes: In coelo ad dexteram Patris. Integra fides: hanc docui, hanc seminavi; sed per mundum seminavi. Cum me, inquit, confitemini in coelo, venit vobis certe in mentem ille psalmus, Exaltare super coelos, Deus. Ecclesiam quaeritis? Legite quod sequitur, Et super omnem terram gloria tua . Ibi,
Abbreviated transcription (Latin):
hic. uidet ibi. Attendat iam dm̃ qͥd dicat
de eccłia sua. inuenit dm̃ dicentem ꝑom̃s
gentes eccłiam suam: inuenit dm̃ in ista¬
etiam similitudine zizanioꝵ dicentem.
Ager ẽ hic mundꝰ. Non ager ẽ affrica: s
hic mundus. ꝑtotũ mundũ frumentũ:
ꝑ totũ mundũ zizania.Tamen ager est
mundus. seminator filius hominis: messores
angłi. non pͥncipes circũcellionũ. Crescere
utrunq usq ad messem: non crescere ⁊ua¬
nia. & de crescere frumenta: s utrunq cre¬
scere usq ad messem. Quam messem: Ip¬
sum audi. Messisẽ. finis seculi. Audit hec
plane. et recte iudicans. quid dicit: Non
ero in illa concisione: hac ero. et bonus ero
derans. Intrat: fit catholicus. Ecce ipse
abluit ingressum suũ: ablue et tu exitũ
tuum. Non potes. filius enim malus ipse
se iustum dicit: exitum sium ñ abluit.
Laterib et humeris nr̃is impellebatis: et cor¬
nib ur̃is ꝑcutiebatis. et omne qͦd deficiebat.

Expanded text:
hic, videt et ibi. Attendat jam Deum, quid dicat hic, videt et ibi. Attendat jam Deum, quid dicat de Ecclesia sua: invenit Deum dicentem per omnes gentes Ecclesiam suam; invenit Deum etiam in ista similitudine zizaniorum dicentem, Ager est hic mundus. Non ager est Africa; sed hic mundus. Per totum mundum frumentum, per totum mundum zizania tamen ager est mundus, seminator Filius hominis, messores Angeli, non principes Circumcellionum, crescere utrumque usque ad messem: non crescere zizania, et decrescere frumenta; sed utrumque crescere usque ad messem. Quam messem? Ipsum audi: Messis est finis saeculi . Audit haec plane, et recte judicans quid dicit? Non ero in illa concisione; hac ero, et bonus ero derans. Intrat, fit catholicus. Ecce ipse abluit ingressum suum, ablue et tu exitum tuum. Non potes: Filius enim malus ipse se justum dicit, exitum autem suum non abluit.Lateribus et humeris vestris impellebatis, et cornibus vestris percutiebatis, et omne quod deficiebat
Abbreviated transcription (Latin):
Sic itaq inspiciens mores ipsoꝵ. et ea que
paulo ante cõmemoraui: dicat illis. Ro¬
go uos. Iustosuos dicitis.  idõ recte separasse
contenditis. Quare apud uos sunt tales et
tales: Et illi fortasse quia negare ñ audent.
quia ea dicunt᷑. quȩ oculis obiciunt᷑. sunt
quidem apud nostales. Et nunqͥd om̃s. su¬
mus tales: Optime. Uideo te gͦ foris cũ pec¬
catorib. Quare non intus: Merces enĩ sepa¬
rationis tuȩ eẽ debuit: cũ peccatore ñ uiue¬
re. Siforis sic eẽs. ut qualeste fingis fugis¬
se non haberes: quoquo mͦ ferrem separatio¬
nem tuam. Attendat ergo iste cupiens esse
xp̃ianus ubi sit xp̃ianus. Uidet illos sepa¬
ratos quasi apeccatorib: plenos peccato¬
cundũ quos morespotest etiam ipse ueni¬
ens de scło utcũq iudicare. Uideat et hic
aliquos sobrios. aliquos ebrios. aliquos
pascentes pauꝑes.aliquos rapinam rerum
alienarum appetentes. et cȩtera talia: uidet

Expanded text:
Si itaque inspiciens mores ipsorum, et ea quae Si itaque inspiciens mores ipsorum, et ea quae paulo ante commemoravi, dicat illis: Rogo vos, justos vos dicitis, et ideo vos recte separasse contenditis; quare apud vos sunt tales et tales? Et illi fortasse quia negare non audent, quia ea dicuntur quae oculis objiciuntur: Sunt quidem apud nos tales, sed numquid omnes sumus tales? optime. Video ergo te foris cum peccatoribus: quare non intus? Merces enim separationis tuae esse debuit, cum peccatore non vivere. Si foris sic esses, ut quales te fingis fugisse non haberes, quoquo modo ferrem separationem tuam. Attendat ergo iste cupiens esse christianus, ubi sit christianus: videt illos separatos quasi a peccatoribus, plenos peccatocundum quos mores potest ipse etiam veniens de saeculo utcumque judicare: videt et hic aliquos sobrios, aliquos ebriosos; aliquos pascentes pauperes, aliquos rapinam rerum alienarum appetentes, et caetera talia: videt
Abbreviated transcription (Latin):
alienum: abluat exitum suum. Uides quia
Non ego. s ipse. S uult ut ego dicam iustũ:
Ueniat: bonos fructus incatholica pace affe¬
inquit afferent cum tolerantia: quia et fru¬
uidere quead modum grandinatus sit: Au¬
di exalioloco. Ue his qui ꝑdiderunt toleran¬
tiam. Modo aliquem puta cogitare: quia
et sepe contingit. ubi sit xp̃ianus. Motus ẽ ut
sit xp̃ianus. Attendit in nom̃ xp̃i concurrere
genꝰ humanũ: nulla temporali ꝓposita cõmo¬
ditate uult ẽẽ xp̃ianus: non ut maiorẽ ami¬
cum conciliet: non ut ad concupitam uxo¬
rem ꝑueniat. non ut aliquam p̃ssuram huiꝰ
tes corrigant᷑ ingressi. S faciamus aliquẽ
cogitantem de anima sua: et uolentẽ eẽ xͥa¬
num. Attendit ubi. Duas partes uidet: quȩ¬
rit causas quare illi ab illis se separauert̃.
Respondent illi. Separauimus nos: tanꝗͣ
iusti apeccatorib. Quasi uͦ cȩco loquant᷑. au¬
dienti quid dicant: non uidenti qͥd agant.

Expanded text:
alienum, abluat exitum suum. Vides quia alienum, abluat exitum suum. Vides quia Non ego, sed ipse. Si vult ut ego dicam justum, veniat, bonos fructus in catholica pace affeinquit, afferent cum tolerantia dicere quemadmodum grandinatus sis? Audi ex alio loco: Vae his qui perdiderunt tolerantiam et saepe contingit, ubi sit christianus. Motus est ut sit christianus, attendit in nomen Christi concurrere genus humanum: nulla temporali proposita commoditate vult esse christianus, non ut majorem amicum conciliet, non ut ad concupitam uxorem perveniat, non ut aliquam pressuram hujus tes corriguntur ingressi. Sed faciamus aliquem cogitantem de anima sua, et volentem esse christianum: attendit ubi duas partes videt, quaerit causas, quare se illi ab illis separaverunt. Respondent illi: Separavimus nos tanquam justi a peccatoribus. Quasi vero caeco loquantur audienti quid dicant, non videnti quid agant.
Abbreviated transcription (Latin):
Tua separatio illoꝵ ẽ purgatio. Tizania erañ.
Quid ea uoluisti ande tempus separare:Cũ
ipsis ꝑmixtum triticum esses. et eodem a gro
radicareris: et eadem pluuia rigareris. Qͭ¬
re gͦ existi: Nunquid inuenis causam: Qes
accusas non conuincis: exeundo aut̃ ante
tempus. et te separando ipse conuinceres. Ui¬
de quia filius malus es. Ipse te iustum dicis:
exitum autẽ tuũ ñ abluis. Ego non dico tͥ.
tues potius traditor. Quod si dicam. facile ꝓ¬
bo. S idõnolodicere: qr tui fecerunt ñ
tu fecisti. Non tibi imputo aliena facta. etiã
tuoꝵ. Tuum factum attendo. Quod foris es
arguo: exitum tuũ arguo. Prsus omĩa remo¬
ueo quȩ inuos dicipossunt. Omitto ebriosi¬
tates urãs. fenus. usuras. et suꝑ usuras: omit¬
to greges et furias circũcellionũ: omitto hȩc
omnia. et quȩcunq talia. que numerare non
possũ. Non om̃s forte apud uos ista faciunt.
Ille qui ibi ista non facit. ille cui displicent

Expanded text:
Tua separatio, illorum est purgatio. Si zizania erant, Tua separatio, illorum est purgatio. Si zizania erant, quid ea voluisti ante tempus separare? Cum ipsis permixtum triticum esses, et eodem agro radicareris, eadem pluvia rigareris. Quare ergo existi? Numquid invenis causam? Quos accusas, non convincis: exeundo autem ante tempus, et te separando, ipse convinceris. Vide quia filius malus es; ipse te justum dicis, exitum autem tuum non abluis. Ego non dico tibi, Tu es potius traditor. Quod si dicam, facile probo: sed ideo nolo dicere, quia tui fecerunt, non tu fecisti. Non tibi imputo facta aliena, etiam tuorum: tuum factum attendo; quod foris es, arguo. Exitum tuum arguo. Prorsus omnia removeo quae in vos dici possunt. Omitto ebriositates vestras, fenus et usuras super usuras; omitto greges et furias Circumcellionum: omitto haec omnia, et quaecumque alia quae enumerare non possum. Non omnes forte apud vos ista faciunt. Ille qui ibi ista non facit, ille cui displicent
Abbreviated transcription (Latin):
tasti. Inunc: et iacta cornua. Extende late¬
ra. infla humeros tuos. et impelle oues: et dic
iustus sum. Respondebit tibiscriptura. Ma¬
lus non iustus. filius malus. ipse se iustũ di¬
cit. Si iustus es. quid exisforas: Quid eieis
foras: Quid cumhis facis. qͦs eicis foras: Tan¬
quam ouis hyrcos fugisti. Melius ab ipsis
apastore ad dexteram separaris: quam cũ ipsis
ad sinistram confutaris. Hyrcierant: et tu o¬
iuis. Pasceres cumhyrcis.Quid te pascua. qͥd
te fontes offenderant: Postremo quid te ipse
pastor offendit. qui ad tempus gregem utrũ¬
q ꝑmiscuit: qui etiam sibi quandolibet hoc
bene facienti tamen separationẽ infinẽ ser¬
uauit: Neq enim ille etiamsi modo separa¬
ret erraret. Ille infinem differt: tu ante tẽpꝰ
separas non expectas finem.nesciens qͣndo
tibi sit finis. Unde hoc. nisi quia et ipsos
quos tanquã hyrcos accusasti. falso accusa¬
sti: Nam siuerũ accusasses: non te separasses.

Expanded text:
tasti. I nunc, et jacta cornua, extende latetasti. I nunc, et jacta cornua, extende latera, infla humeros tuos, et impelle oves; et dic, Justus sum. Respondebit tibi Scriptura, Malus, non justus. Filius malus ipse se justum dicit. Si justus es, quid exis foras? Quid ejicis foras? Quid cum his quos ejicis facis foras? Tanquam ovis hircos fugisti. Melius ab ipsis a pastore ad dexteram separaris, quam cum ipsis ad sinistram confutaris. Hirci erant, tu ovis: pasceres cum hircis. Quid te pascua, quid te fontes offenderant? Postremo, quid te ipse pastor offenderat? qui ad tempus gregem utrumque permiscuit; qui etiam sibi quando libet hoc bene facienti, tamen separationem in finem servavit. Neque enim ille etiamsi modo separaret, erraret. Ille in finem differt, tu ante tempus separas. Non exspectas finem, nesciens quando tibi sit finis. Unde hoc, nisi quia et ipsos quos tanquam hircos accusasti, falso accusasti? Nam si vere accusasses, non te separasses.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis exierunt.sed non erant ex nobis:
ille loquebatur qui i ȩccłia erat. Et ec¬
clesia toto orbe diffusa ẽ. Tu quid facis fo¬
ris: Neq enim ego annuntio ȩccłiam to¬
to orbe disfusam. Prophȩ annunciauert̃
apłi annuntiauerunt: ipse dñs annuntiauit.
Eccłiam toto orbe diffusam. modo cũ psalmus
legeret᷑ audiuimꝰ. Non repellit dñs plebem
suam. Tanquam quereret᷑ quare: qm̃ in ma¬
nu eiꝰ inquit om̃s finestre. Ipse ñ repellit. et
tu impellis. uentilas. excludis: iactas tradito¬
res. non pbas:cornua sunt ista uentilantis.
non mansuetudo pascentis.Ecce plebs dei in
finib tre. ecce plebs digemens et plorans an¬
te dm̃ qui fecit nos: dicit inpsalmo ipsi do¬
mino. ante quemplorat. Afinib tre ad te cla¬
maui:cũ angeret᷑ cor meũ. Uide quẽad mo¬
dum sehumiliat inangore cordis. Et qͥd si¬
bi p̃stitum dicit. In petra exaltastime. In pe¬
tra xp̃o exaltasti non de monte donati p̃cipi¬

Expanded text:
nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nobis exierunt, sed non erant ex nobis; ille loquebatur qui in Ecclesia erat. Ecclesia toto orbe diffusa est, tu quid facis foris? Neque enim ego annuntio Ecclesiam toto orbe diffusam: Prophetae annuntiaverunt, Apostoli annuntiaverunt, ipse Dominus annuntiavit Ecclesiam toto orbe diffusam. Modo cum Psalmus legeretur, audivimus, Non repellit Dominus plebem suam. Tanquam quaereretur, Quam? Quoniam in manu ejus, inquit, fines terrae . Ipse non repellit, et tu impellis. Impellis, ventillas, excludis, jactas traditores, non probas. Cornua sunt ista ventilantis, non mansuetudo pascentis. Ecce plebs Dei in finibus terrae: ecce plebs Dei gemens et plorans ante Deum qui eam fecit, dicit in Psalmo ipsi Domino ante quem plorat, A finibus terrae ad te clamavi, cum angeretur cor meum. Vide quemadmodum se humiliat in angore cordis. Et quid sibi praestitum dicit? In petra exaltasti me . In petra Christo exaltasti, non de monte Donato praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
erigeret: colafizarise dicebat. Propt̃ quod
inquit dominũ rogaui. ut auferret eum
ame. Et dixit michi. Sufficit tͥ grã mea.
Namuntus ininfirmitate ꝑficit᷑. Quã ẽ
gͦ utilior infirmitas quȩ ꝑficit᷑: quã illa
firmitas quȩ impellit oues que uentilat
ut excludat. filius gͦ malus est: tu te iustũ
dicis. Filius malus. ipse se iustum dicit: exi¬
tum autẽ suum non abluit. Attendite fr̃s
mei sententiam quandam breuẽ numero
uerboꝵ. s ingentem pondere ueritatis.
Iustum se dicit ut exeat et excludat: iustũ
se dicit. s malus ẽ: idõ exitum suũ ñ ablu¬
it. Quid ẽ non abluit: Non purgat. non
defendit: non excusat. Quare enim te sepa¬
rasti: Quare existi:Quare tͥ tremit cor
quando audis ex libris diuinis: ex nobis
exierunt. s non erant ex nobis: Si tam̃
illa mala fortitudo qua oues di impellis
et ĩpingis et uentilas: ꝑmitat intrare tre¬
morem ad cortuũ. Namutiq cũ audis ex

Expanded text:
erigeret, colaphizari se dicebat. Propter quod, erigeret, colaphizari se dicebat. Propter quod, inquit, ter Dominum rogavi, ut auferret eum a me; et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate per ficitur . Quam est ergo utilior infirmitas quae perficitur, quam illa firmitas quae impellit oves, quae ventilat ut excludat. Filius ergo malus ipse es, tu te justum dicis. Filius malus ipse se justum dicit, exitum autem suum non abluit. Attendite, fratres mei, sententiam quamdam brevem numero verborum, sed ingentem pondere veritatis. Justum se dicit, ut exeat et excludat. Justum se dicit, sed malus est: ideo exitum suum non abluit. Quid est, non abluit? Non purgat, non defendit, non excusat. Quare enim te separasti? quare existi? Quare tibi tremit cor, quando audis ex Libris divinis, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis : si tamen illa mala fortitudo, qua oves Dei impellis, et impingis, et ventilas, permittit tremorem ad cor tuum? Nam utique cum audis, Ex
Abbreviated transcription (Latin):
scio ubi te inueniant: utrũ ad purgandũ
qui in horreo recondaris:an ad alligan¬
dum qui inignẽ ꝓiciaris. Idõ enim dico
forte: quia non audeo iudicare.Modo
te foris doleo: utrũ sis futurus intus igno
nio de te scriptum eẽ dum uiuis: et no¬
li uelle zizanta eradieare quando tempus ñ
est: sed tu ipse intro redi cum tempus ẽ. Dic̃¬
et aliadĩ seriptura. filius malus ipse se iustũ
dicit. Hii sunt humeri. et latera. et cornua
tua. male fortis. Quanto melius esses infir¬
mus. Male fortis. s ñ sanus. Alale fortis fre¬
neticus: cedit et medicum. Dicis te ꝑfectum:
ut facias defectum. Quanto potius. quanto
utilius esses infirmus: ut ille te ꝑficeret qui
onis ne extolleret᷑ in reuelationib. qͦd dicere
non auderemꝰ nisi ipsi dicenti crederemus:
inmagnitudine inquit reuelationũ ne ex¬
tollar datusẽ michi stimulus carnis meȩ.
angłs sathane qui me colafiret.Ne cornua

Expanded text:
scio ubi te inveniant, utrum purgandum scio ubi te inveniant, utrum purgandum qui in horreo recondaris, an alligandum qui in ignem projiciaris. Ideo enim dico, forte, quia non audeo judicare. Modo te foris doleo: utrum sis futurus intus, ignonio de te scriptum esse, cum vivis; et noli velle zizania eradicare, quando tempus non est; sed tu ipse intro redi, cum tempus est. Dicit alia Dei Scriptura: Filius malus ipse se justum dicit . Hi sunt humeri et latera et cornua tua. Male fortis, quanto melius esses infirmus? Male fortis, sed non sanus. Male fortis phreneticus caedit et medicum. Dicis te perfectum, ut facias defectum. Quanto potius, quanto utilius esses infirmus, ut ille te perficeret, qonis, ne extolleretur in revelationibus quod dicere non auderemus, nisi ipsi dicenti crederemus: In magnitudine, inquit, revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Ne cornua
Abbreviated transcription (Latin):
tinacie.Cornua erecta: elata suꝑba. Im¬
pelle laterib. et humeris: uentila cornib
mitte foras qͦd non emisti. Certe ipsa tota
causa ẽ. quia tuiustus et alii iniusti: et
indignum erat ut iustus eẽt cum iniustis:
indignum uidelicet ut frum̃ta eẽnt cũ
tizaniis: indignum ut ouesint̃ hyrcos
pascerent:donec pastor uentret. qui insepa¬
rando non erret. Itanc cu angłs eradicans
rizania: Nonte agnoscerem angłm eradi¬
cantem zirania. nec si iam messis uenisset
Ante messem. nontus quisqͥs fuerit. non ẽ
uerus. Qui designauit messores. designa¬
uit et tempus. Possent et homines se an¬
głos dicere. Inuenimus fortasse inscriptu¬
ris. et homines dictosangłos: s tam̃ ego
tempus messis attendo. Angłi nom̃ tibi
potes imponere: tempus messis non po¬
tes breuiare. Itaq falsum dicis. Qui scis qͥa
nondum uenit: quando.scis: Proinde cũ
uenerit. et ueri messores missi fuerint. ne¬

Expanded text:
ertinaciae: cornua erecta, elata superbia: imertinaciae: cornua erecta, elata superbia: impelle lateribus et humeris, ventila cornibus, mitte foras quod non emisisti: Certe ipsa tota causa est, quia tu justus et alii injusti, et indignum erat ut justus esset cum injustis: indignum videlicet, ut frumenta essent inter zizania; indignum, ut oves inter hircos pascerent, donec pastor veniret qui in separando non errat. Itane tu angelus eradicans zizania? Non te agnoscerem angelum eradicantem zizania, nec si jam messis venisset. Ante messem non tu, sed quisquis fuerit, non est verus. Qui designavit messores, designavit et tempus. Possent et homines se angelos dicere. Invenimus fortasse in Scripturis et homines dictos angelos, sed tamen ego tempus messis attendo. Angeli tibi nomen potes imponere, tempus messis non potes breviare. Itaque falsum dicis, quia sis: quia nondum venit quando sis. Proinde cum venerit, et veri messores missi fuerint, ne
Abbreviated transcription (Latin):
infine separabunt᷑ notum sit om̃ib. Modo
tanquam int̃ ouem et ouem discerno. Non
scit p̃destinatione et p̃scientia oueset hyr¬
cos: nisi ille solus qui p̃destinare potuit.
qui p̃scire. Modo quia om̃s subsigno xp̃i
sunt. et om̃s ad gr̃am dei accedunt. ouẽ
te putas: hyrcum te forte ds̃ nouit. S tan¬
quam ouis audi quod audis. Ecce ego iu¬
dico int̃ ouem fortem. et int̃ ouem imbe¬
quod deficiebat comprimebatis. quo adusq
Quis non exhorrescat:Si nulle oues foris
sunt. non ẽ factum. Si autem multas oues
foras errare plangimus: ue quoꝵ humeris
et lateribus et cornibus factum ẽ. Non
enĩ hec facerent. nisi fortes oues. Qui sunt
fortes: De suis uirib p̃sumentes. Qui sunt
fortes: De sua iusticia głantes. Non diuise¬
runt oues.non foras miserunt: nisi qui se
iustos ẽẽ dixerunt. Humeri. atidaces ad im¬
pellendum:quia nonportant sarcinã dei.
Latera mala conspirantes amici:societas ꝑ¬

Expanded text:
in fine separabuntur, notum sit ovibus: modo in fine separabuntur, notum sit ovibus: modo tanquam inter ovem et ovem discerno. Non scit nisi praedestinatione et praescientia oves et hircos, ille solus, qui praedestinare potuit, quia praescire. Modo qui omnes sub signo Christi sunt, et omnes ad gratiam Dei accedunt, ovem te putas, hircum te forte Deus novit: sed tanquam ovis audi quod audis, Ecce ego judico inter ovem fortem, et inter ovem imbequod deficiebat comprimebatis, quousque quis non exhorrescat? Si nullae oves foris sunt, non est factum. Si autem multas oves foras errare plangimus, vae quorum humeris et lateribus et cornibus factum est. Non enim haec facerent, nisi fortes oves. Quae sunt fortes? De suis viribus praesumentes. Quae sunt fortes? De sua justitia gloriantes. Non diviserunt oves, non foras miserunt, nisi qui se justos esse dixerunt: humeri audaces ad impellendum, quia non portant sarcinam Dei: latera mala, conspirantes amici, societas p
Abbreviated transcription (Latin):
ram hominib: bene conuersari. Nec tantũ¬
curemꝰ habere bonã conscientiam. s qͣntũ
potest nr̃a infirmitas. quantum uigilantia
fragilitatis humanę. curemus nich il etiã fa¬
cere qͦd ueniat in malam suspicionẽ infirmo
frĩ. Ne forte puras herbas mandendo. et
puras aquas bibendo. conculcemus pas¬
cua di: et ouesinfirmȩ conculcatũ manducen.
et turbatum bibant: et ue ꝓpter istũ qui
dicit. ego iudico int̃ ouem. et ouem ꝓ istis.
Hec dicit dñs ds̃ ad eos. Ecce ego iudico in¬
ter ouem fortem: et int̾ ouem imbecillam.
Aliud aliquid dicat. Iam audiuimꝰ de his
qui conculeant herbas. et conturbant aqͣs.
Audiamus aliud genus mali: et magnũ
genus mali. Postea de hyrcis nullam fecit
mentionẽ: semel illos nominauit. ut sci¬
remus ẽẽ. Ipse enim illos bene nouit. Postea
sic loquit᷑. tanquam om̃s ouessint. Primo
quomͦ ipse uid et. postea uͦ qͦmͦ nos uidemꝰ
locutus ẽ. Hyrcienim quia insunt. & qͥa

Expanded text:
ram hominibus bene conversari; nec tantram hominibus bene conversari; nec tantum habere bonam conscientiam, sed quantum potest nostra infirmitas, quantum vigilantia fragilitatis humanae, curemus nihil etiam facere quod veniat in malam suspicionem infirmo fratri: ne forte puras herbas mandendo, et puras aquas bibendo conculcemus pascua Dei, et oves infirmae conculcatum manducent, et turbatum bibant. Et vae, propter istum qui dicit, Ego judico inter ovem et ovem. CAPUT X.haec dicit Dominus Deus ad eos: Ecce ego judico inter ovem fortem, et inter ovem imbecillam. Aliud aliquid dicat. Jam audivimus de his qui conculcant herbas, et perturbant aquas: audiamus aliud genus mali, et magnum genus mali. Postea de hircis nullam facit mentionem: semel illos nominavit, ut sciremus esse. Ipse enim illos bene novit. Postea sic loquitur, tanquam omnes oves sint. Primo quomodo ipse videt, postea vero quomodo nos videmus, locutus est. Hirci enim quia insunt, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
bom oꝑis ur̃i uideri abeis. Nolite gͦ sic:
ut uideamini ab eis. Hac autẽ non ibi ponit
finẽ. ut uideam᷑ ab hominib coram quib
uult ẽẽ bona facta nr̃a: s ait. Luceant oꝑa
ur̃ã coram hoĩb: ut uideant bona oꝑa urã.
Non quieuit. neq hic remansit: s duxit
hinc de sursum: et tulit te ate. Caderes enĩ
si eẽs inte: et ubi tutus esses posuit te. Uide¬
ant inquit oꝑa ur̃a bona: et głificent pa¬
trem ur̃m quincelis ẽ. Noli irasci: quia
ille głificat᷑. Apud illũ esto: et in illo głifica¬
beris. Ut non głetur ait apłs omnis caro
coram dõ. Ergo sine gła remanebimꝰ: Non.
Ait enim ipse. Qui glat᷑ in dño głet᷑. Nam et
testimoniũ conscientiȩ nr̃ȩ. ita nob̃ gła est:
quia millo ẽ. Nam si ita ẽ gła nr̃a ut nobis
placeamus. & efficiam᷑ placentes nob: ualde
stulto homini placet. qui sibi placet. Cure¬
mus gͦ fr̃s ñ tantũ bene uiuere. s etiam co¬

Expanded text:
operis vestri, videri ab eis. Nolite ergo sic, operis vestri, videri ab eis. Nolite ergo sic, ut videamini ab eis. Hac autem non ibi ponit finem, ut videamur ab hominibus, coram quibus vult esse bona facta nostra: sed ait, Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona opera vestra. Non quievit, neque hic remansit: sed duxit hinc te sursum, et tulit te a te caderes enim, si esses in te, et ubi tutus esses, posuit te. Videant, inquit, bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est. Noli irasci, quia ille glorificatur: apud illum esto, et in illo glorificaberis. Ut non glorietur, ait Apostolus, omnis caro coram illo. Ergo sine gloria remanebimus? Non: ait enim ipse, Qui gloriatur, in Domino gloriettestimonium conscientiae nostrae ita nobis gloria est, quia in illo est. Nam si ita est gloria nostra, ut nobis placeamus, et efficiamur placentes nobis; valde stulto homini placet, qui sibi placet. mus ergo, fratres, non tantum bene vivere, sed etiam co
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ urm̃. qui in cęlis ẽ: id est quiuos fecit
tales. Nos enim popłs pascuȩ eiꝰ. et oues
manuũ eiꝰ. Ille gͦ laudet᷑ qui te fecit bonũ
si bonus es: non tu. qui ꝑte ipsũ non pote¬
ras eẽ nisi malus. Quid us autẽ incontͣriũ
ducere ueritatẽ. ut quando boni aliquid
facis te uelis laudari: quando malialiquid
facis. dñm uelis uituperari: Utiq enĩ qͥ dix̃
luceant oꝑa ur̃ã corã hominib: ipse dix̃ in eo¬
dem sermone. nolite facere iusticiam uram
agnosces pacemscripturarũ: et habebis cũ
eis et tu pacem. Si autem cum eis habere
nolueris pacem: tu inte cõmittes litẽ tuã:
ille non amittent pacẽ suam. Propt̃ illos
in laude hominũ ponant. eandemq laudẽ
hominũ quasi ꝓmercede computent bono
uete iusticiam ur̃am facere coram hominib
Proinde sequit᷑ ut uidcamini abeis. Ultra
non porrexit intentionẽ. hic fecit finẽ. No¬
lite sic facere coram hominib qͥcqͥd boni fa¬
citis. ut uideamini ab eis: ut ipse sit finis

Expanded text:
fecit tales. Nos enim populus pascuae ejus, et oves manuum ejus . Ille ergo laudetur, qui te fecit bonum, si bonus es; non tu, qui per te ipsum non poteras esse nisi malus. Quid vis autem in contrarium ducere veritatem, ut quando boni aliquid facis, te velis laudari; quando mali aliquid facis, Dominum velis vituperari? Utique enim qui dixit, Luceant opera vestra coram hominibus; ipse dixit in eodem sermone, Nolite facere justitiam vestragnosces pacem Scripturarum, et habebis cum eis et tu pacem. Si autem tu cum eis habere nolueris pacem, tu in te committis litem tuam, illae non amittent pacem suam. Propter illosin laude hominum ponant, eamdemque laudem hominum quasi pro mercede computent bonorvete justitiam vestram facere coram hominibus. Proinde sequitur, Ut videamini ab eis . Ultra non porrexit intentionem, hic fecit finem. Nolite sic facere coram hominibus, quidquid boni facitis, ut videamini ab eis, ut ipse sit finis
Abbreviated transcription (Latin):
attulit pellem. Reddat de pelle rationẽ.
Forte mentiturus ẽ. Uidebit desuꝑ: qui
postea iudicat. Cui uerbaͦ Ille facta nume¬
rat: cogitationes inspicit. Reddat ratio¬
nem malus pastor. depelle ouis mortuȩ
Clamaui ei uerba tua: et sequi noluit. Dedi
oꝑam ut agrege non aberraret: et ñ obtem¬
perauit. Plane si hoc dicat. et uerum dicat:
nouit autem ille utrum uerũ dicat: reddit
bonã rationẽ de oue mala. Si autem inspiẽ
ds̃ quia neglexit errantem quia ñ quesiuic
pereuntẽ: quid ꝓdest quod inuenit pellẽ
quã referret: Ipsam reuocaret: ne pellem
mortue demonstraret. Si gͦ ñ bonã ratio¬
nem reddit qui non quesiuit errantẽ: qua¬
lem reddit qui fecit errantẽ: Hoc ẽ qͦd di¬
nam rationem reddit de oue.si non quesi¬
erit errantẽ a grege dĩ: qualem rationẽ
redditurus ẽ hereticus quinonsolum ñ re¬
uocauit aberrore. s et compulit merrorẽ:¬

Expanded text:
attulit pellem: reddat de pelle rationem. attulit pellem: reddat de pelle rationem. Forte mentiturus est? Videbat desuper, qui postea judicat. Cui verba ille ficta numerat, cogitationes inspicit. Reddat pastor malus rationem de pelle ovis mortuae. Clamavi ei verba tua, et sequi noluit: dedi operam ut a grege non aberraret, et non obtemperavit. Plane si hoc dicat, et verum dicat novit autem ille utrum verum dicat, reddit bonam rationem de ove mala. Si autem inspicit Deus quia neglexit errantem, quia non quaesivit pereuntem; quid prodest quod invenit pellem quam referret? Ipsam revocaret, ne pellem mortuae demonstraret. Si ergo non bonam rationem reddit, quia non quaesivit errantem; qualem reddet, qui fecit errantem? Hoc est quod dion bonam rationem reddit de ove, si non quaesierit errantem a grege Dei; qualem rationem redditurus est haereticus, qui non solum non revocavit ab errore, sed etiam impulit in errore
Abbreviated transcription (Latin):
sed se. S qm̃ terret non solum cȩcum du¬
centem. sed cȩcum sequentẽ: neq enĩ ait.
cadit infoucam ducens. et ñ cadit seqͦns.
s cecus cecum ducens ambo in foueam
cadunt: ammonuit oues et ait. Quȩ di¬
cunt facite: quȩ faciunt facere nolite.
Cum enim non facitis que faciunt mali
pastores: non uos ipsi pascunt. Cum autẽ
facitis quȩ dicunt: ego uos pasco. Mea
enim dicunt. et non faciunt. Securi in¬
quiunt sequimur epõs nros. Dicunt hoc
sepe heretici: qm̃ ueritate manifestissima
conumcunt᷑. Nos oues sumus: illi ꝓno¬
bis reddent rationem. Reddent plane
malamde morte urã. De morte ouis ma¬
lignȩ. reddet malus pastor malam ratio¬
nem. Nunquid idõ uiuit ouis: quia
assignatur pellis ipsius: Increpatur
pastor quia neglexit ouem errantẽ. et ꝓpt̃ea
infauces lupurruit ut deuoraret᷑. Quid illi
ꝓdestq affert pelle signatam: Pater familias
uitamouis inquirit. S ecce malus pastor

Expanded text:
sed se. Sed quoniam terret non solum caecum dused se. Sed quoniam terret non solum caecum ducentem, sed et caecum sequentem neque enim ait, Cadit in foveam ducens, et non cadit sequens: sed, Caecus caecum ducens, ambo in foveam cadunt ; admonuit oves, et ait, Quae dicunt, facite; quae faciunt, facere nolite. Cum enim non facitis quae faciunt mali pastores, non vos ipsi pascunt: cum autem facitis quae dicunt, ego vos pasco: mea enim dicunt, et non faciunt. Securi, inquiunt, sequimur episcopos nostros. Dicunt hoc saepe haeretici, quando veritate manifestissima convincuntur: Nos oves sumus, illi de nobis reddent rationem. Reddent plane malam de morte vestra. De morte ovis malignae reddet malus pastor malam rationem. Numquid ideo vivit ovis, quia assignatur pellis ipsius? Increpatur pastor, quia neglexit ovem errantem, et propterea in fauces lupi irruit, ut devoraretur. Quid illi prodest, quia affert pellem signatam? Paterfamilias vitam ovis inquirit. Sed ecce malus pastor
Abbreviated transcription (Latin):
immninentẽ gladiũ. et uenerit gladiꝰ et int̃¬
fecerit eum⁊ ille inpeccato suo morietur:
tu autẽ animã tuam liberasti. Propt̃ hoc
ad nos quidem ꝑtinet non tacere. Ad uos
autem etiam si taceamus. de scripturis
scĩs uerba pastoris audire. Uideamus gͦ¬
quia sic ꝓposueram. utrũ auferat a pasto¬
rib malis: & det eas pastoribus bonis. Ui¬
deo enim auferentem oues a pastorib malis.
Hoc enim dicit. Ecce ego suꝑpastores: et in¬
quiram oues meas demanib eoꝵ.et auer¬
tam ab eis ut non pascant ouesmeas:et ñ
cant oues meas: illi se pascunt. ñ oues meas.
Auertam ut non pascant oues meas. Quo¬
modo auertet ut non pascant oues ipsiꝰ:
Quȩ dicunt facite: quȩ autẽ faciunt face¬
re nolite.Tanquam diceret. Meadicunt:
sua faciunt. Si diceret᷑. facite securi qͦd fa¬
ciunt: ipsos damnabo male uiuentes. uo¬
bis autem parcam. quia secuti estis p̃po¬
sitos uros. si hoc diceret: dederat malis pa¬

Expanded text:
imminentem gladium, et venerit gladius, et inteimminentem gladium, et venerit gladius, et interfecerit eum; ille in peccato suo morietur, tu autem animam tuam liberasti . Propter hoc, ad nos quidem pertinet non tacere; ad vos autem, etiamsi taceamus, de Scripturis sanctis verba pastoris audire. CAPUT quia sic proposueram, utrum auferat oves a pastoribus malis, et det eas pastoribus bonis. Video eum auferentem oves a pastoribus malis. Hoc enim dicit: Ecce ego ipse super pastores, et inquiram oves meas de manibus eorum, et avertam ab eis, ut non pascant oves meas; et non cant oves meas; illi se pascunt, non oves meas. Avertam, ut non pascant oves meas. Quomodo avertit, ut non pascant oves ipsius? Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Tanquam diceret, Mea dicunt, sua faciunt. Si diceret, Facite securi quod faciunt, ipsos damnabo male viventes; vobis autem parcam, quia secuti estis praepositos vestros: si hoc diceret, deterreret malos pa
Abbreviated transcription (Latin):
domuusrł. Audies ex ore meo sermonẽ: et
p̃monstrabis eis exme. In eo cum dixero pec¬
catori morte morieris. et non fueris locutꝰ.
ut caueat se impius auia sua. ille facinorosꝰ
infacinore suo moriet᷑. sanguinem autẽ eiꝰ
de manu tua exquiram. Tu autẽ si p̃nunci¬
aueris facinoroso uiam eius ut auertat᷑
ab ea. et non fuerit auersus auia suariste ex
facinore suo morietur: et tu animã tuã libe¬
rabis. Quid ẽ fr̃s. Uidetis quam sit tacere
ꝑiculosum. Morit᷑ ille: et recte morit᷑. In
impietate sua. & peccato suo morit᷑. Negli¬
gentia eium eiꝰ occidit eum. Nam pastorem
inueniret uiuentẽ. qui ait. uiuo ego dicit
dñs. S cum fuerit negligens. ñ ammonen¬
te illo qui ad hoc ẽ p̃positus. et speculator
ut ammoneat: et ille iuste morietur: et iste
iuste damnabit᷑. Si audem dixeris inquit
impio. morte morieris. cui ego fuero gladi
um comminatꝰ. et ille neglexerit uitare

Expanded text:
domui Israel: audies ex ore meo sermonem, et domui Israel: audies ex ore meo sermonem, et praemonstrabis eis ex me. In eo cum dixero peccatori, Morte morieris, et non fueris locutus, ut caveat impius a via sua; ille facinorosus in suo facinore morietur, sanguinem autem ejus de manu tua exquiram. Tu autem si praenuntiaveris facinoroso viam ejus, ut avertatur ab ea, et non fuerit aversus a via sua; iste in facinore suo morietur, et tu animam tuam liberabis. Quid est, fratres? Videtis quam sit tacere periculosum? Moritur ille, et recte moritur: in impietate sua et peccato suo moritur; negligentia enim ejus occidit eum. Nam pastorem inveniret viventem, qui ait, Vivo ego, dicit Dominus: sed cum fuerit negligens, non admonente illo qui ad hoc est praepositus et speculator, ut admoneat, et ille juste moritur, et iste juste damnatur. Si autem dixeris, inquit, impio, Morte morieris, cui ego gladium fuero comminatus, et ille neglexerit vitare
Abbreviated transcription (Latin):
nec deerunt. Uideamus gͦ quid dicat do¬
minus qui se dicit uiuere: utrũ dicat ablatu¬
rum se oues apastorib malis.pascentib se¬
ipsos non oues: et daturum se eas pastorib
bonis pascentib oues ñse. Uiuo ego dicit
dñs ds̃. nisi peo qͦd facte sunt oues meȩ in
comesturam omnib bestus campi. eo qͦd ñ
eẽt pastor. Rursus pastorem dicit. et pau¬
lo ante et nunc ñ ait eo qͦd ñ sint pastores.
Ouibus enimtalib male errantib. male ꝑe¬
untibus. non ẽ pastor: et si p̃sens ẽ pastor.
Quia et cum p̃sens est lux: non ẽ cȩcis lux.
Et non quesierunt pastoresouesmeas: et pa¬
uerunt pastores se ipsos:oues autẽ meas non
dic̃ dñs ds̃. Ecce ego suꝑ pastores: et inqui¬
ram oues meas de manibus eoꝵ. Audite et
discite ouesdei. Amalis pastorib inquirit
ds̃ ouessuas: et demanib eoꝵ inquirit mor¬
tem illarũ. Dicit enim alio in loco ꝑeundem
ꝓpħam. filihominis speculatorem dedi te

Expanded text:
nec deerunt. Videamus ergo quid dicat Donec deerunt. Videamus ergo quid dicat Dominus, qui se dicit vivere: utrum dicat ablaturum se oves a pastoribus malis, pascentibus seipsos, non oves; et daturum se eas pastoribus bonis, pascentibus oves, non se. Vivo ego, dicit Dominus Deus, nisi pro eo quod factae sunt oves meae in comesturam omnibus bestiis campi, eo quod non esset pastor. Rursus pastorem dicit, et paulo ante, et nunc. Non ait, Ex eo quod non sint pastores. Ovibus enim talibus male errantibus, male pereuntibus non est pastor, et si praesens est pastor: quia et cum praesens est lux, non est caecis lux. Et non quaesierunt pastores oves meas, et paverunt pastores se ipsos, oves autem meas non dicit Dominus Deus: Ecce ego super pastores, et inquiram oves meas de manibus eorum. Audite et discite, oves Dei: a malis pastoribus inquirit Deus oves suas, et de manibus eorum inquiret mortem earum. Dicit enim alio in loco per eumdem prophetam: Fili hominis, speculatorem dedi te
Abbreviated transcription (Latin):
Uitis aut̃ erescens ꝑ omĩa. ⁊ sarm̃ta sua nouit. q̃ in
illa mansert̃: ⁊ iuxtase q̃de illa p̃cisa st̃. Inde tñ
reuocat errantes: qͥa ⁊ de ramis fractis dic̃ apłs.
Potens ẽ enĩds̃ iterũ inserere illos Siuedicas
oueserrantes ag̃ge. siue dicas lignap̃cisa d uite:
nec ad reuocandasoues. necrurs ad ĩserenda ligna.
quereret: non fuit qui reuocaret. S in il¬
lis pastoribus malis ñ fuit homo. qui re¬
quireret. Proptea pastores audite uerbũ
domini. Uiuo ego dicit dñs. Uidete unde
cȩpit. Tanquã iuratio ẽ dei: testificatio ui¬
tȩ suȩ. Uiuo ego dicit dñs. Mortui sunt
pastores. s securȩ sint ouesuiuit dñs. i¬
uo ego dicit dñs. Qui autẽ pastores mortui
suntꝰ Sua querentes: non quȩ iħu xp̃i.
Erunt gͦ et inuenient᷑ pastores. nonq̃ sua
sunt querentes. s quȩ iħu xp̃i. Erunt
plane: et inuenientur plane. Nec desunt.

Expanded text:
Vitis autem crescens per omnia, et sarmenta sua novit quae in Vitis autem crescens per omnia, et sarmenta sua novit quae in illa manserunt, et juxta se quae de illa praecisa sunt. Inde tamen revocat errantes: quia et de ramis fractis dicit Apostolus, Potens est enim Deus iterum inserere illos , Sive dicas oves errantes a grege, sive dicas ligna praecisa de vite; nec ad revocandas oves, nec rursus ad inserenda ligna mrequireret, non fuit qui revocaret. Non fuit, sed in illis pastoribus malis: non fuit, sed homo, qui requireret. propterea, pastores, audite uerbum domini: uiuo ego, dicit dominucoepit. Tanquam juratio est Dei, testificatio vitae suae. Vivo ego, dicit Dominus. Mortui sunt pastores: sed securae sunt oves, vivit Dominus. Vivo ego, dicit Dominus Deus. Qui autem pastores mortui sunt? Sua quaerentes, non quae Jesu Christi . Erunt ergo, et invenientur pastores non quae sua sunt quaerentes, sed quae Jesu Christi? Erunt plane, et invenientur; plane nec desunt,
Abbreviated transcription (Latin):
trȩ: non oms̃ heretici ꝑ totam faciẽ t̃re.
alii hic: alii ibi. Nusquam tamen dest̃.
Ipsi se norunt. Alia secta in affrica: alia
heresis inoriente:alia inegypto:alia in meso
Non gͦ mirum. si suꝑbia parit discissionem:
caritas unitatem. Tamen ipsa catholica mat̃.
ipse pastor inea. ubiq quȩrit errantes: con¬
fortat infirmos: curat languidos: alligat
confractos: alios ab istis. alios ab illis. Non
se inuicem scientib: s tamen illa om̃s nouit:
quia cum omnib fusa ẽ. Uerbi gr̃ã. Est in
affrica pars donati. Eunomiamini. non sunt
in affrica: sed cum parde donati ẽ hic catholi¬
ca. Sunt moriente eunomiamini: ibi autẽ
non ẽ. pars donati:s cum eunominianis ibi
ẽ. catholica. Illa sic ẽ. tanquam uitis crescen¬
do ubiq diffusa. Illȩ sic sunt tanquã sarm̃¬
ta inutilia. agricolȩ falce p̃cisa merito ste¬
rilitatis suȩ. ut uitis putaret᷑. non ut ampu¬
taret᷑. Sarm̃ta gͦ illa uͥ p̃cisast̃. ibi remansert̃.

Expanded text:
terrae: sed tamen haeretici per totam faciem terrae. Alii hic, alii ibi, nusquam tamen desunt: ipsi se non norunt. Alia secta in Africa, alia haeresis in Oriente, alia in Aegypto, alia in MesopNon ergo mirum, si superbia parit discissionem, charitas unitatem. Tamen ipsa Catholica mater, ipse pastor in ea ubique quaerit errantes, confortat infirmos, curat languidos, alligat confractos, alios ab istis, alios ab illis non se invicem scientibus. Sed tamen illa omnes novit, quia cum omnibus fusa est. Verbi gratia, est in Africa pars Donati, Eunomiani non sunt in Africa; sed cum parte Donati est hic Catholica. Sunt in Oriente Eunomiani, ibi autem non est pars Donati; sed cum Eunomianis ibi est Catholica. Illa sic est, tanquam vitis, crescendo ubique diffusa: illi sic sunt, tanquam sarmenta inutilia, agricolae falce praecisa merito sterilitatis suae; ut vitis putaretur, non ut amputaretur. Sarmenta ergo illa ubi praecisa sunt, ibi remanserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quit explear.s ne uos mn anes remaneatis. Qui
gͦ non possunt facere quod paulus. ut mani¬
bus suis se transigant: accipiant de lacte oui¬
um. Sustentent suã necessitatẽ. s non negli¬
gant ouium infirmitatẽ. Non hoc ibi que¬
rant tanquã cõmodũ suũ. ut ex necessitate
penuriȩ suȩ uideant᷑ annuntiare euangłm:
s hominib illuminandisparent lucẽ uer¬
bi ueritatis. Sunt enĩ tanquã lucerne. sic̃
dictũ ẽ. Sint lumbiur̃ĩ accinc̃ti. et lucernȩ

Expanded text:
quit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui quit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum suum, ut ex necessitate penuriae suae videantur annuntiare evangelium, sed hominibus illuminandis parent lucem verbi veritatis. Sunt enim tanquam lucernae, sicut dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et lucern
Abbreviated transcription (Latin):
ctum largius impendunt. Possunt: et qͦd pos¬
sunt faciunt. Laudent᷑ hii: nec damnent᷑ illi.
Nam et ipse apłs.datum non querebat. fru¬
ctuosas tam̃ oues suas esse cupiebat: nonste¬
riles sine lactis ubertate. Itaq cũ eẽt quodã
tempore in magna indigentia uinctus in confes¬
sione ueritatis: missum ẽ illi a fr̃ib unde neces¬
fitati et indigentie eius ministraret᷑. Respon¬
dit autem illis grãs agens: et dicit. Bene fe¬
cistis: communicare necessitatib meis. Ego
enĩ didici. in quib sum sufficiens ẽẽ. Scio et
abundare: noui et pęnuriam pati. Omnia pos¬
sum in eo qui me confortat. Ueruntam̃ uos
deret in eo qͦd illi benefecerunt. quid ipse
quereret: ne int̾ illos eẽt. quise ipsos pascunt
non oues. non tam suȩ gaudet subuentũ eẽ
necessitati. quã illoꝵ gratulat᷑ fecunditati.
Quid gͦ ibi querebat: Non quia quȩro in¬
quit datum. s requiro fructũ. Non ut ego in¬

Expanded text:
cium largius impendunt: possunt enim, et quod poscium largius impendunt: possunt enim, et quod possunt faciunt. Laudentur hi, nec damnentur illi. Nam et ipse Apostolus datum non quaerebat. Fructuosas tamen oves suas esse cupiebat, non steriles, sine lactis abertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum est illi a fratribus, unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respondit autem illis gratias agens, et dixit: Benefecistis communicantes necessitatibus meis: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos deret in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd diligant. qͥd negligant. Quid gͦ diligunt:
quida plebe distribuit᷑ p̃positis. ad sustentan¬
Quis plantat uineã: et de fructu eiꝰ non su¬
mit: Quis pascit gregẽ: et de lacte gregis ñ
ꝑcipit: Inde enim loquebat᷑ apłs: cum hec
diceret quȩ cõmemoraui. Equidẽ apls qn
ipsum lac quȩrere ab ouib:tamen lactis ꝑci¬
piendi potestatẽ habere se dixit: et sic dnm̃n
disposuisse. ut qui ȩuangłium annuntiant.
de eugłio uiuant. Et dicit alios coapłos suos
usos fuisse hac potestate: non usurpata. s da
ta. Plus ille fecit: ut nec qͦd debebat᷑. acciꝑet.
Ipse gͦ donauit et debitum: s alioꝵ nemoere¬
git indebitum. Ille plus fecit. Fortassis eiuim
ipsũ significabat: qui egrum cum adduceret
ad stabulum dix̃. Siquid ampliꝰ erogaueris:
in redeundo reddam tibi. De his gͦ qui ñ in¬
digent lacte gregis. quid plura dicamus:
Misericordessunt: uł potius ipsiꝰ miscdie affe¬

Expanded text:
quid diligant, quid negligant. Quid ergo diligunt? quid diligant, quid negligant. Quid ergo diligunt? quid a plebe Dei tribuitur praepositis ad sustentanQuis plantat vineam, et de fructu ejus non sumit? Quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit diceret quae commemoravi. Et quidem apostolus, quanqipsum lac quaerere ab ovibus, tamen lactis percipiendi potestatem habere se dixit, et sic Dominum disposuisse, ut qui evangelium annuntiant, de evangelio vivant. Et dicit alios coapostolos suos usos fuisse hac poteta. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur acciperet . Ipse ergo donavit et debitum: sed alius non exigit indebitum: ille plus fecit. Fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid pMisericordiores sunt, vel potius ipsius misericordiae offi
Abbreviated transcription (Latin):
attendant. s eoꝵ quib ministrant: quisqͥs ita
p̃positus ẽ. ut in eo qͦd p̃positus ẽ gaudeat.
et honorem suum querat. et cõmoda sua sola
respiciat:se pascit ñ oues. Ad hos sermodir⁊¬
git᷑. Audite tanquam oues dei: et uidice quẽ¬
ad modum uos securos fecerit ds̃. Quales¬
cunq sint qui uob̃ p̃sunt. idest. qualesẽq
nos simus: uob̃ securitatem dedit. qͥ pascit
isrł. Namsi ds̃ ñ deserit ouessuas: et mali
pastores pęnas luent. et oues ꝓmissa ꝑcipieñ.
Uideamus gͦ qͥd alloquat᷑ pastores se ipsos
pascentes non oues. sermodiuinus: neminẽ
palpans. Ecce lac consumitis.et lanis uos
tetigitis: et qͦd crassum ẽ. int̃ficitis: et oues
meas non pascitis. Qđ infirmatum ẽ ñ con¬
fortastis. et qͦd egrotat non corroborastis:
inquisitis: et qͦd forte fuit confregistis: et
disꝑsȩ sunt ouesmeȩ. eoqͦd non sit pastor.
Dicit᷑ in pastores pascentes se ipsos non oues:

Expanded text:
attendant, sed eorum quibus ministrant: quisquis ita attendant, sed eorum quibus ministrant: quisquis ita praepositus est, ut in eo quod praepositus est, gaudeat, et honorem suum quaerat, et commoda sua sola respiciat, se pascit, non oves. Ad hoc sermo dirigitur. Audite, tanquam oves Dei, et videte quemadmodum vos securos fecerit Deus. Qualescunque sint qui vobis praesunt, id est, qualescunque nos simus, vobis securitatem dedit, qui pascit oves Israel. Nam si Deus non deserit oves suas, et mali pastores debitas poenas luent, et oves promissa percipient. Videamus ergo quid alloquatur pastores seipsos pascentes, non oves, sermo divinus neminem palpans: Ecce lac consuntitis, et lanis vos tegitis, et quod crassum est interficitis, et oves meas non pascitis. Quod infirmum est, non confortastis, et quod aegrotat, non corroborastis: inquisistis: et quod forte fuit, condispersae sunt oves meae, eo quod non sit pastor . Dicitur ad pastores pascentes seipsos, non oves,