comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuillos hereticos qui aliqͥoboni de munerib sci sp̃c habent sicut testamentalec iͥ¬
considere. quia non imꝑplamꝰ quod ꝑeos accepisse concedimꝰ. sed oporet eos cog uos¬
cere unitatem & societatem in uiculo pacis. sine qua qͥcquid habere potuereiu et
qu̾auis sc̃m sit atq uenerandũ: ipsi tamen nichilominꝰ sunt torto indigraoteti ef¬
fecti pͥmio uite ȩterne. quanto illis donis nonbene usi st. que inhac ut& qtian¬
sitoria est. acceperit. Item exemplũ & imago huius saul nuncioꝵ q eĩ saul
in hoc loco udeoꝵ non in congrue gestat ꝑsonam qͥ dum aduersari cupilintt. apͥo
habent more sacram̃ta legis & ꝓpħarũ: ad testimonium xp̃i. & eũ ȩccła qͦsi cũ ꝓ¬

Expanded text:
uosdam haereticos, qui aliquid boni de munere Spiritus sancti habent, sicut testamenta legiconfidere, quia non improbamus quod illos accepisse credimus; sed oportet eos cognoscere unitatem, et societatem in vinculo pacis, sine qua omnino quidquid habere potuerunt, quamvis sit sanctum atque venerandum, ipsi tamen nihilominus sunt tanto indigniores effecti praemio vitae aeternae, quanto illis donis non bene usi sunt, quae in hac vita, quae transitoria est, acceperunt. Item exemplum atque imago hujus Saul nuntiorumque ejus in hoc loco, Judaeorum non incongrue gestat personam, qui dum adversari cupiunt Christo, habent in ore sacramenta legis et prophetarum ad testimonium Christi, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce cdauid in achioth inrana. Nachioth locus ẽ in rama uibi seda. &
Rama uͦ intribu benamin ciuitas. ẽ sauł in sexto miliario abhelia & sept̃¬
aser. Nachotn int̃pretat᷑ pulcrͣitudo & rama excelsũ. Bene gͦ conueniunt hec los
nomina reb in his expletis. qͥ a ꝓpħaꝵ dicła & celsitudinẽ habent scientie & uenus¬
tate locutionis. Misit gͦ saul lictores ut raperent dđ. Qui cũ uidissent eunel ꝓ¬

Expanded text:
Ecce David in Naioth in Rama. » Naioth locus est in Rama; ubi sedit David. Rama vero in tribu Benjamin civitas est Saulis, in sexto milliario, ab Helia ad septeritudo interpretatur; et Rama, excelsum. Bene ergo conveniunt haec nomina locorum rebus in his expletis, quia prophetarum dicta et celsitudinem habent scientiae ac venustatem locutionis. « Misit ergo Saul lictores, ut caperent David. Qui cum vidissent cune
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatur: qͥa cũ sensus iudeoꝵ ꝑblasphemiã infurorẽ uertit᷑. dignu. e ut adsalu¬
tem m̃tis eoꝵ qͣsi dulcedine cythare locutiõis euũ głicȩ tranqͥllitate reuocent᷑:
Lisus est saul ddđ psallentẽ consigere lancea inparietẽ. & declmauit dcł afacie
Abscessit aut̃ clauid nocte & fugit atq saluatꝰ. ẽ. Gũq uenissent nuntii sa¬
uł inuener statuã in lecto positã. & pelłe pilosam capͣrũ ad cap̃ eiꝰ. Aucdiam̃¬
qͥd hoc signisicet. qͦd miserit saul ad custodienda dom̃u dđ. ut int̾ficeret᷑: Hoc
non ad erucẽ dñi. s tam̃ ad passion̾e eiꝰ ꝑtinet. Crucifixus eñi xp̃c. & mortuus. ẽ.¬
quia dormientib nob̃̾ uener̃ discipłi eiꝰ. & abstuler̃ eum. Hoc .ẽ. itaq xp̃m
ficere ut memoriã xp̃i deleret. Isti aut̃ qͥ de saul uirtute idẽ de regno iudo¬

Expanded text:
 ut ad salutem mentes eorum, quasi dulcedine citharae, locutionis evangelicae tranquillitate revocentur. Nisus est Saul David psallentem configere lancea in parietem, et declinavit David a facie Abscessit autem David nocte, et fugit, atque salvatus est. Cumque venissent nuntii Saul, invenerunt statuam in lecto positam, et pellem pilosam caprarum ad caput ejud hoc significet, quod miserit Saul ad custodiendam domum David, ut eum interficeret. Hoc non ad crucem Domini, sed tamen ad passionem ejus pertinet; crucifixus enim Christus, et mortuus, eQuia, dormientibus nobis, venerunt discipuli et abstulerunt eum . » Hoc est itaque ficere, ut memoriam Christi deleret. Isti autem qui de Saul virtute, id est, de regno Jud
Abbreviated transcription (Latin):
dociut. Cũ gͥ ñ suã s patͥs uoluntatẽ fac̃. eos qͥ ad se ueniunt. foras ñ eicit. qͥa dũ erẽ¬
plo suo nos obedientiȩ subicit. uiã nob̾ egressionis claudit. Hs inc rursũ ait. Non pos¬
sũ ego amemet ipso facere qͥcqu̾a. s sic̃ audio iudico. Nob̃ qͥppe obedientia usq ad

Expanded text:
docuit. Cum igitur non suam, sed Patris voluntatem facit, eos qui ad se veniunt foras non ejicit quia, dum exemdocuit. Cum igitur non suam, sed Patris voluntatem facit, eos qui ad se veniunt foras non ejicit quia, dum exemplo suo nos obedientiae subjicit viam nobis egressionis claudit. Hinc rursum ait: Non possum ego a meipso facere quidquam, sed sicut audio, judico . Nobis quippe ob
Abbreviated transcription (Latin):
uictimis iure p̾ponit᷑ qͥa ꝑ uictimas aliena caro. ꝑ obedientiã uͦ uoluntaf ꝓp̾a macta¬
t. Danto gͥ qͥsq dm̃ citius placat. quato ante eiꝰ occłos rep̾ssa arbitrii sui suꝑbię gla¬
dio p̃cepti se iimolat. Quod cont᷑ ariolandi peccatũ inobedientia dr̃. ut quanta sit
unrt̾ obedientiȩ demonstret᷑. Ex adu̾so gͦ meli ostendit᷑. qͥd in eiꝰ laude sentiat᷑. Si eñiqͥsi¬
peccatũ ariolandi. ẽ. repugnare. & qͦsi scelꝰ idolatriȩ nolle ad qͥescere: sola.ẽ. que fit̾i me
ostensione obedientiȩ dr̃. Uir obediens loquit᷑. uctorus. Uir qͥppe obediens loquitur
uictorias. qͥa dũ alienę uoce humilit̾ subdimͣ. nosmet ipsos in corde suꝑamꝰ. Hinc in¬
tatem meã s uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit mȩ. Quid enĩ Si sua̾ faceret. eos qͥ ad se ueni¬
homunũ ueniens dũ uoluntat̾e se patͥs. & ñ suã facere ostendit ꝑmanere nos intus

Expanded text:
ure praeponitur, quia per victimas aliena caro, per obedientiam vero voluntas propria mactatur. Tanto igitur quisque Deum citius placat, quanto ante ejus oculos, repressa arbitrii sui superbia, gladio praecepti se immolat. Quo contra ariolandi peccatum inobedientia dicitur, ut quanta sit virtus obedientiae demonstretur. Ex adverso ergo melius ostenditur qpeccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nollo acquiescere, sola est obedientia, qalomonem in ostensione obedientiae dicitur: Vir obediens loquitur victorias . Vir quippe obediens loquitur victoriam, quia, dum alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in corde superamus. Sed tatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . » Quid enim, si suam faceret, eos qui ad se venihominum veniens, dum voluntatem se Patris et non suam facere ostendit, permanere nos intus
Abbreviated transcription (Latin):
nec uoluit disꝑd̾e om̃a uxta mandatũ dñi: Irascit᷑q ꝓhoc ei dñs. & uenit sauiuhel
pꝰ hec adsaul. & increpauit eũ ꝓ hoc facto dicens Nonne cũ paruulꝰ esses inoccłis tuis
caput intͥbub isrł factus es: Unxitq te dñs in regẽ suꝑ isrł. & cet̾a. Quid ꝑ inere¬
pation̾e dñcȩ uocis. nisi suꝑbia elati regis abicit᷑. Quod ad correptionẽ suã poterit qͥs
tribub isrł factꝰ. ẽ: s fultus tẽporali potentia ĩa se paruulũ non uidebat Cęteroꝵ nãq¬

Expanded text:
a juxta mandatum Domini. Irasciturque pro hoc ei Dominus, et venit Samuel post haec ad Saul, et increpavit eum pro hoc facto dicens: « Nonne cum parvulus esses in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es? Unxitque te Dominus in regem super Israel? » etc. Quid per increpationem Dominicae vocis, nisi superbia elati regis abjicitur? Quod ad correctionem suam poterit salutribubus Israel factus est; sed fultus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum na
Abbreviated transcription (Latin):
Hipagi non erant sub potestate achis Habitati in terra antiquitꝰ dicunt᷑ quia qͥeti
& securi habitati fuerant: & nullus hostis dep̃datiõe ꝑpessi. Samuhel aut̃ mortus ẽ
fleuitq eũ om̃is isrł & sepelier̃ eũ in rama urbe sua. Sura ñanq dr sepultus fuisse
in domo sua inrama: in domo sua in familia uidelicet & cognatione sua: Queritur
ñaq cũ suꝑius iam mortuus legat᷑. cuir hic mortutꝰ repetatut. Mortuus hic ut hebrei

Expanded text:
» Hi non erant sub po» Hi non erant sub poet securi habitati fuerant, et nullius hostis depraedationes perpessi. Samuel autem mortuus est, flevitque eum omnis Israel. Et sepelierunt eum in Rama urbe sua. Supra namque dicitur sepultus fuisse in domo sua in Rama. In domo sua, in familia videlicet et cognatione sua. Quaeritur namque, cum superius jam mortuus legatur, cur hic repetatur mortuus. Mortuus hic, ut Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
chilȩ que est ex adu̾so solitudinis. E surrerit saul & descendit in desertum
⁊ph. & reliqua. Iterũ idẽ dauid fugiens a facie saul incastra regis. cũ dor¬
mientẽ offendisset. non ꝑcussit. non occidit. s solam lanceã que ad caput̾ eiꝰ erat. &
lenticulam sustulit. Pormuientib cunctis egressus e castris transuui in cacumi ne
qͥa ñ uigilabant corde. Pormiebant in qu̾a. Duricia em̃ cordis obdoriitio .ẽ. Bor¬
mrunt in uita ueteri ñ uigilant in noua Uenit xp̃c ñ eos occidit: s tulit ab
eis seyphũ aquȩ. id. ẽ. grãm legis. tulit & sceptrũ regale regni scilic& potestat̾e:
qũa ꝓmagno habebant. & unde se ꝓtegebant tẽꝑaliter. & qu̾a ad u̾sus dñm ꝑ in¬
credu̾litatem gerebant. De inde uictor dauid ñr de castris eoꝵ regressus. trans¬
cendit in altitudinẽ montis celoꝵ. & ascendit dauid & iuri eiꝰ. & agebant p̾das
de gessuri. & de gexri. & de amalechitis. Hi eñi pagi habitant᷑ anti qͥtus in t̾ra

Expanded text:
solitudinis. Et surrexit Saul, et descendit in desertum Ziph, » etc. Iterum item David fugiens a facie Saul in castra regis, cum dormientem offendisset, non percussit, non occidit; sed solam lanceam, quae ad caput ejus erat, et lenticulam sustulit. « Dormientibus cunctis egressusque e castris, transivit in cacumine quia non vigilabant corde. Duritia enim cordis obdormitio est. Dormiunt in vita veteri: non vigilant in nova. Venit Christus: non eos occidit, sed tulit ab eis scyphum aquae, id est, gratiam legis; tulit et sceptrum regale, regni scilicet potestatem, quam pro magno habebant, et unde se protegebant temporaliter, et quam adversus Dominum per incredulitatem gerebant. Deinde victor David noster de castris eorum regressus transcede Gessuri, et de Gezri, et de Amalechitis. Hi enim pagi habitabantur in terra
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis. qͥ bene potest significare diaboli suꝑbiã. qũa dauid ñr singłari certamine ẽ¬
gressus ꝓstrauit. ac ppłm di atimore eiꝰ eripuit: qͥ leonẽ & ursũ necauit. ursũ uidelica¬

Expanded text:
tudinis, qui bene potest significare diaboli superbiam, quem David noster singulari certamine cotudinis, qui bene potest significare diaboli superbiam, quem David noster singulari certamine congressus prostravit, ac populum Dei a timore ejus eripuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
urius. dr. qͥ apatre gygaute. matre uͦ gethcea natꝰ erit. Pauid aut̾ erat filiꝰ iuiri effra
debethlem iuda. cui nom̃ erat ysai: qͥ habelat octo filios Querit᷑ cur hie octosilios h¬
bere dicat᷑. cũ inparalipomenon non ampliꝰ qu̾a septe legant᷑. Quod ita soluit᷑: Na¬
than itaq ꝓpħam filiũ seminaa sili sui. qu̾e in loco filii educauerat & nutͥerat int̾
silios ad numerat. Nã ce corã samuhele septẽ eiꝰ filii legunt᷑ adducti fuisse. & octa¬
nus. Eẽ. inpascius int̃ qͦs nathan ad ductũ fiusse manifestũ. ẽ. qͥ &. ionathan uocatur
De qͦ in eitrema parte samuhelis dr̃. ꝑcussit aut̃ eũ ionathani filiꝰ seminaa fr̃is dauid
Ꝙ notandũ qͦd ubicũq ꝓpħa uocatur. nathan scribit᷑ ñ ionathan. Pugna uͦ phylisti
noꝵ contͣ isrł: non conuenient᷑ malignoꝵ sp̃uum p̃liũ ad u̾sũ ęccłam dĩ accipi potest
nde egredit᷑ de castris scilicet phylistinoꝵ uir spurius nomine goliath. nimię magni¬

Expanded text:
uia ex patre gigante, matre vero Gethaea, natus erat. David autem erat filius viri Ephrataei de Bethlehem Juda, cui nomen erat Isai, qui habebat octo filios. Quaeritur cur hic octo filios habere dicatur, cum in Paralipomenon non amplius quam septem leguntur? Quod ita solvitur: Nathan itaque prophetam, filium Samaa filii sui, quem in loco filii educaverat et nutrierat, inter filios numerat. Nam et coram Samuele septem ejus filii leguntur adducti, et octavus esse in pascuis: inter quos Nathan adductum fuisse manifestum est, qui et Jonathan vocatur. De quo in extrema parte Samuelis dicitur: Percussit autem eum Jonathan filius Samaa, fratris David. Et notandum quod ubicunque propheta vocaton inconvenienter malignorum spirituum praelium adversus Ecclesiam Dei accipi potest. Inde egreditur, de castris scilicet Philisthinorum, vir spurius, nomine Goliath, nimiae magni
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdot̾e ad se uenientẽ dñm uidelicet ap̃m reciꝑe noluer᷑. Porro triũphator inisił non¬

Expanded text:
sacerdotem ad se venientem, Dominum videlicet Chrisacerdotem ad se venientem, Dominum videlicet Chri
Abbreviated transcription (Latin):
explere ncurauit. p̃cepitq eũ regnũ amissurũ. qͥa rectitudinẽ mandatorũ di seqͥ noluit
R merito ille de potestatis culnime abicit᷑. qͥrite regim̃ cenere nescit. Ipse enĩ rite regim̃
tenet. qͥ se suꝑiori ꝑ humilitatẽ ad obediendũ subicit. & inferiori ꝑ auctoritatẽ ad docendũ
ante ponit. Si en̾i saul d̃i mandatis obediret rite ppło p̃e̾e̾t. E eonu̾sus. ẽ samuhel
ut abiret ille aut̃ app̾hendit sũmitat̾ẽ pallii eiꝰ que & scissa ẽ. & ait ad eũ samuhei
Seidit dñs regͣnũ isrł ate. & dedit illud ꝓxmo tuo meliorite. Nota misteriũ qͦd sic̃
inpassioe dñi pontifex uestim̃tũ suũ scĩdit. ita & rex saul uestẽ ꝓphe ne semd̾e descri
bitur. Putr̃ãq eñi potestatẽ & regalẽ uidelicet & sacerdotałe scusio uestim̃toꝵ facta est.
ut demonstret᷑ stabilitat̾e regni seu sacerdotii in ppło iudeoꝵ fieri ñ posse. qͥ uerũ regẽ ae

Expanded text:
explere non curavit, praedixitque ei regnum dimissurum, quia rectitudinem mandatorum Dei sequi noluit. Et merito ille de potestatis culmine abjicitur, qui rite regimen tenere nescit. Ipse enim regimen rite tenet, qui se superiori per humilitatem ad obediendum subjicit, et inferiori per auctoritatem ad docendum anteponit. Si enim Saul Dei mandatis obediret, rite populo praeesset. « Et conversus est Samuel ut abiret; ille autem apprehendit summitatem pallii ejus, quae et scdie, et tradidit illud proximo tuo, meliori te. » Nota mysterium, quod sicut in passione Domini, pontifex vestimentum suum scidit , ita rex Saul vestem prophetae nunc scibitur. Per utramque enim potestatem, et regalem videlicet ac sacerdotalem, scissio vestimentorum facta est: ut demonstretur stabilitatem regni seu sacerdotii in populo Judaeorum fieri non posse, qui verum regem et
Abbreviated transcription (Latin):
uuln̾a ꝑlinea fom̃ta mollescunt. & furor insanoꝵ sepe ad salutẽ medico blandiente re¬
ducit᷑: Cũq in dulcedinẽ eis condescendit᷑. languor insanie mitigat᷑. Neq eñi negligen.

Expanded text:
vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem, medico blandiente, revulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem, medico blandiente, reducitur; cumque eis in dulcedinem condescenditur, languor insaniae mitigatur. N
Abbreviated transcription (Latin):
erat. & potestate qua ñ sua s dñi orñiũ eqͥtate acceꝑat łi erat: Fornudari gͥ nͣ debei
qͥa nichil nis ꝑmissus ualet. Nã & ineugło expellenda de homine legio dño
dicelut. Sieicis nos: mate nos in grege̾ porcoꝵ. Sola gͦ ius illa timȩnda .ẽ. qͣ cłi hostẽ
seuire ꝑmiserit. ei adusum iusti iudicii. & in iusta illiꝰ uolantas seruit. Erat aut̃ dauid. in
canticis musicis erudit᷑. Diu̾soꝵ eni sonoꝵ rationabił moderat᷑q concentꝰ concordi ua.¬
rietate cõpacta ordinate. ȩccłȩ insinuat unitat̾ẽ. que uariis modis cotidie resonat & sua¬
uitate mystica modulat᷑ Iste ad huc puer iney thara suauit᷑ ĩmo fortit̾ canens. maligñ
que deligno & extensione neruoꝵ mistice gerebat᷑. ipsaq passio que cantabat᷑. iã tẽ
spc̃ demonicos obpͥmebat. Tropologice aut̃ hoc facto dauid. ad cõpatiendũ ꝓximo in¬
imͣ. Plerũq eñi suꝑb diues exortationis blandmm̃to placandꝰ. ẽ qͥa & plerumiq lura

Expanded text:
nium aequitate acceperat, Dei erat; formidari igitur non debet, quia nihil, nisi permissus, valet. Nam et in Evangelio expellenda de homine Legio Domino dicebat: « Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . » Sola ergo vis illa timenda est, quae cum hostem saevire permiserit, ei ad usum justi judicii et injusta illius voluntas servit. Erat autem David in canticis musicis eruditus. Diversorum enim sonorum rationabilis moderatusque concentus, con cordi varietate compacta, ordinate Ecclesiae insinuat unitatem, quae variis modis quotidie resonat, et suavitate mystica modulatur. Iste adhuc puer in cithara suaviter, imo fortiter canens, malignumquae de ligno et extensione nervorum mystice gerebatur, ipsaque passio, quae cantabatur, jam tunc spiritus daemoniacos opprimebat. Tropologice autem, hoc facto David ad compatiendum proximo instruimur. Plerumque enim superbus dives exhortationis blandimento placandus est: quia et plerumque dura
Abbreviated transcription (Latin):
eñ achrismate appellat᷑. Reꝓbatis septẽ siliis isai maiorib minimꝰ etate elect.e. ad
qe seruabat: xp̃e dñs ñr̃ cap̃ inmoris popłi sacerdotio ꝑpetuo funct᷑ ẽ & in regen
unct ciũ regnũ ñ habet finẽ : & ciu om̃s gentes linguę & trib seruient. Dauid ab ot¬
hcio pastorali peccoꝵ ad hominũ regnũ tͣnsfert᷑. ñr aut̃ dauid ipse iħe abouib iudai¬
ceplebis ablat᷑. ẽ & in regnũ gentiũ tͣnslatꝰ.ẽ. In iudea eñi ñ ẽ. modo xp̃c. Ablatus
est inde nune gentium greges pascitUl sdo¬
In hoc loco queri solet de spũ qͥ agitabat saul: si dñi cur mal. si malꝰ cur dñi dicat. Hes
sentenda duob u̾b comp̃hensa ẽ & indo potestas iusta. & indiabolo potestas in iusta¬

Expanded text:
enim a Chrismate appellatur. Reprobatis septem filiis Isai majoribus, minimus aetate electus est ad stus Dominus noster, caput minoris populi, sacerdotio perpetuo functus est, et in regem unctus, cujus regnum non habet finem, et cui omnes gentes, linguae et tribus servient. David ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum transfertur. Noster autem David, ipse Jesus, a bobus Judaicae plebis ablatus est, et in regnum gentium translatus est. In Judaea enim non est modo Christus, ablatus est inde, nunc gentium greges pascit. IIn hoc libro quaeri solet de spiritu qui agitabat Saul: si Domini, cur malus; si malus, cur Domini dicatur? Haec sententia duobus verbis comprehensa est, et in Deo potestas jus
Abbreviated transcription (Latin):
abieris inde & ultra transieris & ueneris ad quercũ thabor: inuenient te ibi tre
uiri ascendentes ad dñm in bethel. ¶ii uiri. causa oratiõis ibant bethel ubi iacob la¬
de gog & magog: & de premiis iustoꝵ. & pena impioꝵ. Quando gͦ uenerint signa
se poteris. quia ds te regẽ. ẽẽ. uoluit. & id circo ad om̃a quȩ tͥ agenda st̃ regalit̾
& ipse saul ꝑtransito quercu thabor qͥ mons ẽ. inmedio galileȩ cãpo mire rotundi¬
tatis sublimis. & int̾pretat᷑ ueniens lum̃. ad collẽ dñi ꝑueniens. ita gͦ ipse uocabat᷑
nificat qͦd iudeis om̃a que de eis legis lator & ꝓpħe p̃dixerant. ita euener̾ siue in ꝑs¬
noscunt᷑. Quod aut̃ de ipso saul scriptũ ẽ qͦd uidentes eũ om̃s qͥ eũ nouerant heri

Expanded text:
abieris inde, et ultra transieris, et veneris ad quercum Thabor, invenient te ibi tres abieris inde, et ultra transieris, et veneris ad quercum Thabor, invenient te ibi tres viri ascendentes ad Dominum in Bethel. Hi viri causa orationis ibant in Bethel, ubi Jacob lade Gog et Magog, et de praemiis justorum et poena impiorum. Quando ergo venerint signa se poteris, quia Deum te regem fore voluit. Et idcirco ad omnia quae tibi agenda sunt regaliter et ipse Saul, pertransita quercu Thabor, qui mons est in medio Galilaeae, campo mirae rotunditatis sublimis, et interpretatur veniens lumen, ad collnificat quod Judaeis omnia quae de eis legislator et prophetae praedixerant, ita evenerunt, sive in prosnoscuntur. Quod autem de ipso Saul scriptum est quod videntes eum omnes qui eum noverant heri
Abbreviated transcription (Latin):
regni gub̃nacła futura p̾dicta st̃. inqͥb frẽs suos ad tẽpus de manib hostiũ suoꝵ eri¬
perent Quod aut̃ samuhel saul in excelsũ ducit. & ibi illi refectionẽ p̃parat. signifi¬
cat moysen & õs ꝓpħas doctrinis siuis ppłm ebreoꝵ sẽꝑ ad altiora ꝓuocasse. ut sri¬
entia spiritali refecti inculmine uirtutũ consisterent. nec relaberent᷑ infouea̾
uicioꝵ. Quod aut̃ samuhel sauli uidente querenti apparens locutꝰ. ẽ dicens. ego sũ
iudens ascende ante me in excelsũ ut comedatis mecũ hodie. & dimittã te meͣ &
& om̃a qͦ st̃ in corde tuo indicabo tͥ. & de asinis quas ꝑdidisti nudius terciꝰ ne sollici¬
tus sis. quia inuentȩ st̃. Erat incorde saul sic̃ ebrei tradunt. qͦd rex futurꝰ. eͥet̾. quia
uiderat ꝑuisũ se in u̾tice arboris palmȩ collocari. Que uisio signũ regale erat. Cũq

Expanded text:
regni gubernacula futura praedicta sunt, in quibus fratres suos ad tempus de manibus hostium suorum eriregni gubernacula futura praedicta sunt, in quibus fratres suos ad tempus de manibus hostium suorum eriperet. Quod autem Samuel Saul in excelsum ducit, et ibi refectionem praeparat, significat Moysen et omnes prophetas doctrinis suis populum Hebraeorum semper ad altiora provocasse, ut scientia spiritali refecti, in culmine virtutum consisterent, nec relaberentur in foveam vitiorum. Quod autem Samuel Sauli Videntem quaerenti apparens locutus est, dicens: « Ego sum Videns, ascende ante me in excelsum, ut cot omnia quae sunt in corde tuo indicabo tibi et de asinis quas perdidisti nudius tertius ne sollicitviderat per visum se in vertice arboris palmae collocari. Quae visio signum regale fuit. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
xpͣm ꝑtinet qu̾a adipsũ saul. Deqͦ ꝓpħa dicit exꝑsona dñi. Ecce ꝓuer m̃s electꝰ qu̾e
elegi. poña suꝑ eũ sp̃m meũ & iudicium meũ gentib nuntiabit Qc hieremias ita ait.
Orex gentiũ. tuũ. ẽ. eñi decus int̾ cunctos sapientes gentuũ. & uniu̾sis regnis illoꝵ nulł
est similis tui. & inpsalmo. Em̃ inqͥt qͥs innubib ȩqͣbit᷑ dño. aut qͥs similis erit dõ
int̾ filios dĩ: Quod aut̃ saul asmas patris sui cis ꝑclitas quęsiuit. & initinere qͦ per¬
rexit ad ꝓpħam uenit qͥ eũ inregẽ unxit. significat qͦd uidei scultitiã carnalis sensul
sequentes. ꝑ erroris cleuia luxũ istꝰ mundi ꝑquirebant. Asinus eñi brutũ & luxurio
sum.ẽ. animal. Cui ad ꝓpħam uenientes hoc ẽ. ad mox sen. inuentas. ẽc asmas ab eo au¬
dierant. hoc. ẽ. bona t̾re comessuros se. e̾ẽ. didicerant. aqͦ eis unctionis oleũ infusũ. et

Expanded text:
 Ecce puer meus electus, quem elegi, ponam super eum Spiritum meum, et judicium gentibus nuntiabit . » Et Jeremias ita dicit: « O rex gentium, tuum est enim decus inter cunctos sapientes gentium, et in universis regnis illorum nullus est similis tui . » Et in psalmo: « Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei? » Quod autem Saul asinas patris sui Cis perditas quaesivit, et in itinere quo perrexit ad prophetam venit, qui eum in regem unxit, significat quod Judaei stultitiam carnalis sensus sequentes, per erroris devia luxum istius mundi perquirebant.uirebant. Qui ad prophetam venientes, hoc est, ad Moysen, inventas esse asinas ab eo audierant, hoc est, bona terrae comesuros esse didicerant, a quo eis unctionis oleum infusum, et
Abbreviated transcription (Latin):
Iã utiq inde erant apłi inde tot martires. quoꝵ pͥmꝰ stephanꝰ. inde tot ȩccłe qͦs apłs
paulus cõmemorat in conu̾sione magnificantes dm̃. De qͣ re ñ dubito intelligen
erant. uelut abrabã adhuc adheret ancillȩ donec sterilis ꝑ xp̃i grãm fecundata ela¬
maret. Eice ancillã & filiũ eiꝰ. Ppt̾ peccatũ qͥdẽ salomonis regnante filio eiꝰ roboã
scimꝰ isrł induo fuisse diuisũ. atq ita ꝑseuerasse habentib singłis partib reges suos.
donec illa gens tota achaldeis. ẽet. ingenti uastatione subuersa atq trañlata. S
cuiꝰ filiꝰ erat salomon  Postremo nẽ int̾ se hebrea diuisa ñ est. s indifferent᷑ in eiꝰ¬
de erroris societate disꝑsa ꝑ t̾ras. Diuisio uͦ illa qu̾a d̾s sub ꝑsona sauł illiꝰ regni . &

Expanded text:
inde erant apostoli, inde tot martyres, quorum prior Stephanus: inde tot ecclesiae, quas apostolus Paulus commemorat, in conuersione eius magnificantes Deum. De qua re non dubito intellegenderant, uelut Abraham adhuc adhaereret ancillae. donec sterilis per Christi gratiam fecundata clamaret: Eice ancillam et filium eius. Propter peccatum quidem Salomonis regnante filio eius Roboam scimus Israel in duo fuisse diuisum adque ita perseuerasse, habentibus singulis partibus reges suos, donec illa gens tota a Chaldaeis esset ingenti uastatione subuersa adque translata. Sed  cuius erat filius Salomon? Postremo nunc inter se gens Hebraea diuisa non est, sed indifferenter in eiusdem erroris societate dispersa per terras. Diuisio uero illa, quam Deus sub persona Saulis, illius regni et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit dñs regnũ isrł de manu tua: & hoc intelligat᷑ de manu tua qͦd. ẽ. abisrł. Popłi qͦq
isrł ꝑsonã figurate gerebat homo iste. qͥ ppłs regnũ fuerat amissurꝰ xp̾o iħu dño nr̃o¬
ꝑ nouu testam̃tũ ñ carnalit̾ spiritalit̾ regnaturo Pe qͦ dũ dr̃ & dabit illud ꝓximo tuo
ad ditũ.ẽ. bono suꝑ te : potest qͥd̃e intelligi meliori te Nã & qͥda sic st̃ interp̃tati:
S meliꝰ sic accipit᷑ bono suꝑ te: ut qͥa ille bonꝰ. ẽ. ido sit suꝑ te. iuxta illud aliud ꝓpħicũ

Expanded text:
egnum ab Israel de manu tua; ut hoc intellegatur de manu tua, quod est ab Israel. Populi ergo Israel personam figurate gerebat homo iste, qui populus regnum fuerat amissurus, Christo per nouum testamentum non carnaliter, sed spiritaliter regnaturo. De quo cum dicitur: Et dabit illud proximo tuo, additum est: bono super te, potest quidem intellegi meliori te\'; nam et quidam sic sunt interpretati; sed melius sic accipitur bono super te, ut, quia ille bonus est, ideo sit su
Abbreviated transcription (Latin):
etiã sua uota comitant᷑. Pebet gͦ obedientia & in adũsis ex suo aliqͥd habere. & rursũ in ꝑs¬
ꝑis ex suo aliqͥd om̃i mͦ ñ habere. qͦtinꝰ & in adu̾sis tanto sit głosior. qͣnto diumo ordini etĩa
exdesiderio iungit᷑ & in ꝓspis tanto sit uerior. qͦnto apsenti ipsa qũa diucnitꝰ ꝑeiit gloria

Expanded text:
etiam sua vota comitantur. Debet ergo obedientia et in adversis ex suo aliquid habere, et rursum in prosetiam sua vota comitantur. Debet ergo obedientia et in adversis ex suo aliquid habere, et rursum in prosperis ex suo aliquid omnimodo non habere, quatenus et in adversis tanto sit gloriosior quanto divino ordini etiam ex desiderio jungitur, et in prosperis tanto sit verior quanto a praesenti ipsa quam divinitus percipit gloria
Abbreviated transcription (Latin):
to faciliꝰ abuna restringẽt. qͣnto ad cunctas latĩ relaxaret. S qͥa ññuꝙͣ nob̾ huiꝰ taua¬
di ꝓsꝑa. ñnũꝗͣ uͦ iubent᷑ ad u̾sa. sciendũ sũmoꝑe. ẽ. qͦd obedientia aliꝗͣdo si de suo aliqͥd ha¬
beat nulla ẽ aliqͥndo si de suo aliqͥd ñ habeat minima. Nã cũ hiũ inundi suesessus pcipi¬
tur. cũ locꝰ supior ĩpe rat᷑. is qͥ ad ꝑclenda hec obedit. obedientie sibi ututẽ euacuat. si
ad hec etiã ex ꝓpͥo desiderio anhelat. Neq eñi se sub obedientia dirigit. qͥ ad ꝑcipien¬
bra ad ipisci & contumeliȩ iubent᷑. nisi hȩc & exsemet ipso anmꝰ appetat. obedientiȩ s
meritũ minuit. qͥ ad ea que in hac uita despecta st̃ inuitꝰ nolensq ddescendit. Addetͥ¬
mentũ qͥꝑpe obedientia ducit᷑ cũ ment̾ẽ ad suscipienda ꝓbra huiꝰ scłi neqͥqũa ex parte aliqͦ

Expanded text:
to facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius relaxaret. Sed quia nonnunquam nobis huto facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius relaxaret. Sed quia nonnunquam nobis hum vero jubentur adversa, sciendum summopere est quod obedientia aliquando si de suo aliquid habeat, nulla est; aliquando si de suo aliquid non habeat, minima. Nam cum hujus mundi successus praecipitur, cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat si ad haec etiam ex proprio desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad percipien appetat, obedientiae sibi meritum minuit, quia ad ea quae in hac vita despecta sunt invitus nolensque descendit. Ad detrimenta quippe obedientia ducitur, cum mentem ad suscipienda probra hujus saeculi nequaquam ex parte aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
cũ obedientes remunãt ñ relinqͥt  Sciendũ uͦ ẽ. ñ qu̾a ꝑobedientia̾ malũ fieri
Aliquando aut̃ debet ꝑ obedientiã bonũ qͦd agit᷑ int̾mitti. Neq eñi mala in paradis
arbor suit. qu̾a d̾s homini ne contingẽt intdixit. s ut ꝑmeliꝰ obedientiȩ meritũ ħo be¬
ne conditꝰ cresceret. dignũ fuerat ut hunc etiã abono ꝓhib̾et. qͥtinꝰ tanto ueriꝰ hoc qͦd a¬
geret uͥtus. ẽẽt. quanto & abono cessans auctori suo se subditũ humiliꝰ exibẽt. Sed nota
dũ qͦd illic r. exom̃i ligno paradisi edite. de ligno aut̃ scientiȩ boni & mali ne tetige¬
ritis. Quiem̃ abuno qͦlibet subiectos uetat. necesse. ẽ. ut miulta concedat: ne obedientis
mens funditꝰ inte̾at. si abonis om̃ib penitꝰ repulsa ieiunat. Om̃s aut̃ paradisi arbores ad
esũ dñs concessit cũ abtina ꝓhibuit. ut creaturã suã qũa nolebat extingui s ꝓuehi. tan¬

Expanded text:
 obedientiam malum fieri, aliquando autem debet per obedientiam bonum quod agitur intermitti. Neque enim mala in paradiso arbor exstitit, quam Deus homini, ne contingeret, interdixit. Sed ut per melius obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut hunc etiam a bono prohiberet, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans auctori sndum quod illic dicitur: Ex omni ligno paradisi edite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunet. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tan
Abbreviated transcription (Latin):
lib distans. Duma int̾pretat᷑ silentiũ. siue gaudiũ. Porro saul & uiri ⁊ srł. congrega¬
ti st̃ in ualle terebinthi. Terebint᷑. ẽ. insiccius sub qͦ abscondit iacob idola iust ne¬
apobm. Et tdirexer̃ aciẽ ad pugnandũ contͣ phy listam. & cetã. Hinc iosephus. Post
ñ multa siqͥde tẽpora palestini denuo congregati. & magnũ suꝑ õs isrłitas exercitũ
colligentes int̾ socbot & azecha castrametati st̃. Contra qͦs denuo saul ꝑdurit exer¬
citũ: Q suꝑ quendã montẽ castra ponens coegit palestinos pͥora qͥde ca̾stra relinqͤre
exad u̾so moritis. qu̾e saul app̃hend̾at ad uenirẽ. diuisitq eoꝵ exereitꝰ mediꝰ moni qͥ
erat positꝰ int̾ eos E egressus. ẽ. uir spiriꝰ de castris pblistinoꝵ nomine goliath de

Expanded text:
libus distans. Duma interpretatur silentium sive gaudium. « Porro Saul et viri Israel congregati in valle Terebinthi. » Terebinthus est in Sichimis, sub qua abscondit Jacob idola juxta Neapolim. « Et direxerunt aciem ad pugnandum contra Philisthiim, » etc. Hinc Josephus: « Post non multa siquidem tempora Palaestini denuo congregati, et magnum super omnes Israelitas exercitum colligentes inter Socho et Azecha castrametati sunt. Contra quos denuo Saul produxit exercitum, et super quemdam montem castra ponens, coegit Palaestinos priora quidem castra relinquere, et ex adverso montis, quem Saul aprehenderat, advenire. Divisitque eorum exercitus medius mons, qui era
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ tab̾nacło postea hec ab abimelech sacerdote accepit Eo aut̃ temꝑe qͦd uderat sa¬
ul dauid egredientẽ contͣ phxlistium. ait ad abner pͥncip̃e militie. Dequa stirpe descen¬
dit hic adolesceus abner: Pntq abner. Uuut anima tua rex si noui. Scd̾m illud
locutionis geñ dictũ est hoc. qͦd dictũ est illud. Benedixit naboth dõ & regi. Ac
si diceret. Non uiuat anumna tua rex si noui. aut iudeã mortẽ tuã si noui. Aliter
Si conunctio aliqͦndo pr onit᷑ ꝑn̾adu̾bio ut ẽ. illud ꝑsalmiste. si introibt̃ in requi
em meã. ꝓñ introib̾t in reqͥem meã. si noui potest̃ pñ noui dictũ accipi. Utit᷑
eñi modo uirandi ꝑ uitã regis. & affirmat se nͥ nosse unde daud sit. Hoc eñi mͦ
& ingenesi ioseph patͥarcha contͣ fr̃s suos usus. ẽ qͣndo dix. ꝑsalutem pharaonus¬

Expanded text:
tabernaculo postea haec ab Abimelech sacerdote accepit. Eo autem tempore quo viderat Saul David egredientem contra Philisthaeum, ait ad Abner principem militiae: « De qua stirpe descendit hic adolescens, Abner? Dixitque Abner: Vivat anima tua, rex, si novi. » Secundum illud locutionis genus hoc dictum est quo dictum est illud: « Benedixit Naboth Deo et regi . » Ac si diceret: Non vivat anima tua, rex, si novi; aut: Videam mortem tuam, si novi. Aliter: quia si conjunctio aliquando ponitur pro non adverbio, ut est illud Psalmistae: « Si introibunt in requit in requiem meam, » Si novi potest pro non novi dictum accipi. Utitur enim modo jurandi per vitam regis, et affirmat se non nosse unde David sit. Hoc enim modo et in Genesi Joseph patriarcha contra fratres suos usus est, quando dixit: « Per salu
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ om̃s illecebras uoluptatũ in scło debere contẽpnere is qͥ do nititur militare. &
nom̃ expͥmit. Int̾pretat᷑ em̃ colũbe donũ uł donũ dmi. Recte qͥd̾e ille colũbe uł
dñi donũ dr̃. qͥ gra spẽ scĩ accepta mundi parat sꝑmnere illecebras. Non eñ potest
contͣ allophylos spiritales id ẽ ad u̾sus pͥncipes tenebrarũ uirilib animis concurẽre.
qͥ ad huc huiꝰ mundi negligit dulcedm̃e declinare. M el eñi distillant labia mere¬
tricis hoc ẽ. uoluptas carnalis delectationẽ ingerit illicita. de qua putat᷑ iuxta my¬
sticos intellectꝰ hunc gustasse ionathan. & depͥrehensũ ux p̾cib ppłi lib̾atũ. Unde
regule resragatꝰ.ẽ. tanto maiore eget auxilio plurimoꝵ. ut qͥ suo merito saluari
ñ potest. alioꝵ deuotis p̃cib reconciliat᷑. ab instanti ꝑicło lib̾etur. De fatigatꝰ est

Expanded text:
mur omnes illecebras voluptatum in mur omnes illecebras voluptatum in nomen exprimit. Interpretatur enim, columbae donum, vel donum Domini. Recte quidem ille coitus sancti accepta, mundi parat spernere illecebras. Non enim potest contra Allophylos spiritales, id est adversus principes tenebrarum, virilibus animis incurrere, qui adhuc hujus mundi negligit dulcedinem declinare: « Mel enim distillant labia meretricis , » hoc est voluptas carnalis delectationem ingerit illicitam, de qua putatur juxta mysticos intellectus hunc gustasse Jonatham, et sorte deprehensum vix populi precibus liberatum. Unde regulae refragatus est, tanto majore eget auxilio plurimorum: ut qui suo merito salvari non potest, aliorum devotis precibus reconciliatus ab instante periculo liberetur. « Defatigatus est
Abbreviated transcription (Latin):
possinti ꝑ inuidiã eñ diaboli mors introuut in totũ orbẽ terraꝵ. imitant᷑ aut̃ eũ qͥ
st̃ exparte eiꝰ. Unde & duplici reatu diabolus constrngit᷑. hoc. ẽ. suꝑbie & inuidie:
Suꝑbie qͥ ipse cecidit. inuidie qͦ alios deicere contendit. Phylistum eñi int̾pretantur
duplex ruma. & hebrei transeuntes Non eñi hic habemꝰ domũ manentem sed et̃¬
nam requirunus incelis
Nterea saul dũ ꝑgeret dimicaturus adu̾sus phylistum: indixit cuncto exercitiu ie¬
iunũ qͦ usq reu̾terent᷑ ap̃lio. Sed ionathas filiꝰ eiꝰ siꝑ facic̃ agri mel uidens eitendit
sũmitat̾e uirge. & inturxit infau̾u mellis & gustauit. &. illuminati st̃ occłi eiꝰ Non
utiq ad uidendũ illuminati qͥ ante iudebat. sed ad discernendũ qͥa uetita tetigerat
unc eñi casus ille sicut & adam fec̃ illũ adtentũ redditq consusũ. Ouo facto inone¬

Expanded text:
possit. « Per invidiam enim diaboli mors introivit in totum orbem terrarum . » Imitantur eum enim qui possit. « Per invidiam enim diaboli mors introivit in totum orbem terrarum . » Imitantur eum enim qui sunt ex parte ejus. Unde et duplici reatu diabolus constringitur, hoc est superbiae et invidiae: superbiae, qua ipse cecidit; invidiae, qua alios dejicere contendit. Philisthiim enim interpretantur duplex ruina, et Hebraei, transeuntes. « Non enim hic habemus domum manentem, sed aeternam requirimus in coelis nterea Saul, dum pergeret dimicaturus adversus Philisthiim, indixit cuncto exercitui jejunium, quousque reverterentur a praelio. Sed Jonathas filius ejus, super faciem agri mel videns, « et in favum mellis, et gustavit, et illuminati sunt oculi ejus, non utique ad videndum illuminati, qui antea videbat, sed ad discernendum quia vetita tetigerat. Tunc enim casus ille, sicut et Adam, fecit illum attentum, reddiditque confusum. 2. Quo facto admone
Abbreviated transcription (Latin):
uod aut̃ phylistei qͦ facilius hebreos possent suꝑare. ꝓhibuer̃ nȩ fabet fertariꝰ. ẽet inom̃i t̾ra
isrł. ne forte facerent gladiũ aut lancea. significat᷑ qͦd diaboł partim ꝑpaganos ꝓͣtm ꝑ
hereticos. parti ꝑfalsos ꝙp̃ianos. ꝓhibere studet. ne sint doctores in ȩccła qͥ spiritalia arma
fabricantes accõmodent pugnantib ꝓp̃ianis. Pagani eñi. ut inh storiis legimꝰ ꝓhi¬
buer ne xp̃ianis lib̾alib studuis quas illi ꝑmaximo ducebant imbuerent᷑. Hereticos
similit̾ legimꝰ ꝑsuadere pͥncipib gentiũ ut catholice fidei defensores inęxiliũ trude¬
rent. qͦ faciliꝰ plebẽ pastore destituto aueritate au̾tere possent. Nc̃ etiã idẽ hostis anti¬
quus simili m in pace ȩccłȩ eos qͥ ppłis p̃sint. qͦsciq potest ab instantia eruditionis au̾¬
tere satagit. ne subditis dogina ueritatis ĩpendant. qͥtinꝰ illos incautos leuiꝰ deciꝑe

Expanded text:
i terra Israel, ne forte facerent gladium aut lanceam, significat quod diabolus partim per paganos, partim per haereticos, partim per falsos Christianos prohibere studet ne sint doctores in Ecclesia qui, spiritualia arma fabricantes, accommodent pugnantibus Christianis. Pagani enim ut in historiis legimus prohibuerunt ne Christiani liberalibus studiis, quae illi pro maximo ducebant, imbuerentur. Haereticos similiter legimus persuasisse principibus gentium ut catholicae fidei defensores in exsilium truderent, quo facilius plebem pastore destitutam a veritate avertere possent. Nunc etiam idem hostis antiquus simili modo in pace Ecclesiae eos qui populis praesunt, quoscunque potest, ab instantia eruditionis avertere satagit, ne subditis dogma veritatis impendant, quatenus illos incautos lenius decipere
Abbreviated transcription (Latin):
uictimaꝵ int̾rã fundi. de his uidelicet uictimis qͥs ad suos esus pparabant. Quan¬
do uͦ scũariũ p̃sens erat. sanguis hostiarũ suꝑ altare dñi iubebatur fundi sic̃ est
illud in libro leuteronomii. Sangͥnẽ hostiarũ tuarũ fundes in altari. carnib aut̃
altare dño. Querendũ itaq cũ antea legat᷑ edificasse altare quando asamuhele. in¬
erepatꝰ. ẽ cur hic dicat᷑ t̾e pͥmũ cepit ȩdificare altare dño Edisicasse itaq antea legi¬
t altare. s qͥa mobedient᷑ illud ȩdificauit. ñ dño ędificasse int̾elligit᷑. Hic aut̃ qͥa o

Expanded text:
undi in terram, de his videlicet victimis quas ad suos esus praeparabant. Quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domini jubebatur fundi, sicut est illud in libro Deuteronomii: Sanguinem hostiarum tuarum fundes in altari, carnibus autem t primum. Quaerendum itaque cum antea legatur aedificasse altare, quando a Samuele increpatus est, cur hic dicatur, tunc coepit aedificare altare Domino. Aedificasse itaque antea legitur altare: sed quia inobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic a
Abbreviated transcription (Latin):
synagoga conubio suo sponderet nisi ante głosus ingentib sieret. Priꝰ eñ in
nationib resecauit carnis pollutioñe. & postea copulat᷑. e sy nagoge. Scriptũ est

Expanded text:
Synagogam connubio suo sponderet, nisi ante gloriosus in gentibus fieret. Prius enim in Synagogam connubio suo sponderet, nisi ante gloriosus in gentibus fieret. Prius enim in nationibus resecavit carnis pollutionem, et postea copulatus est Synagogae. Scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
cussit saul mille. & dauid. x milia. Quod animꝰ regis indigne tulit. ħmn in uidia
saulis. & sem̃ odioꝵ ad u̾sũ dauid orta st̃. Ita & iudei audientes ap̃m pdicari
inȩccliis qu̾e ipsi neci tradider. & de uictoria eiꝰ ꝗͦ hostẽ antiquũ tͥumphauit cre¬
dentes in laudib ipsiꝰ congͣtulari. gͣuit̃ inde offensi st̃. Nã sauł callidꝰ simu¬
lator. ut sine insidiis suis posset dauid offerre discrimini. studuit cũ michol filie
sue nuptiis alligari. si centũ sibi allophyloꝵ p̾putia uictor offerret ꝓ qͥb centũ
ducenta dedit ille. Ee unde credit̾ est regio ꝑire uoto. inde auctus. ẽ. głosio¬
re tropheo. Ita & iudei dũ contͣ uoluntat̾e di xp̃m int̾ficere itunt᷑. ꝑ id sa¬
lutẽ gentiũ eger̃ ꝑ qͦd extinguere credider̃. Quod uͦ dd pͥus pputia aliena¬
genarũ attulit. & sic denuo saul filiȩ nuptiis hesit: significat qͦd ap̃s ñ p̾ris

Expanded text:
Percussit Saul mille, et David decem millia. » Quod regis animus indigne tulit. Hinc invidia Percussit Saul mille, et David decem millia. » Quod regis animus indigne tulit. Hinc invidia Saulis, et semina odiorum adversum David orta sunt. Ita et Judaei audientes Christum praedicari in Ecclesiis, quem ipsi neci tradiderunt, et de victoria ejus, quo hostem antiquum triumphavit, credentes in laudibus ipsius congratulari, graviter inde offensi sunt. Nam Saul, callidus simulator, ut sine suis insidiis possit David offerre discrimini, studuit eum Michol filiae suae nuptiis alligare, si centum sibi Allophylorum praeputia victor offerret. pro quibus centum ducenta dedit ille; et unde creditus est regio perire voto, inde auctus est gloriosiore tropaeo: ita et Judaei, dum contra voluntatem Dei Christum interficere nituntur, per id salutem gentium egerunt a attulit, et sic denuo Saul filiae nuptiis haesit, significat quod Christus non prius
Abbreviated transcription (Latin):
eracta uictoria qͣ dauid gygantẽ interfeẽ. dic̃ script̾a qͦd anima ionathe. col¬
ligata est anime dauid: e ita dilexisset eũ ionathas qͣsi aiimã suã & cetera:
Ionathas optime tenet tipũ eoꝵ qͥ ex iudeis in xp̃m credider̃. qͥ accepta
sp̃s sc̃i gr̾a. ꝓxp̃i amore relictis om̃ib que inmudo habere poterant. ipsũ redẽpto
qͥmꝰ om̃a & secuti sum̃ te. Ee in actib apłoꝵ ita scriptũ est. Quot qͦt possesiores agror
erant ueniebant & uendebant & afferelant p̃tia eoꝵ ante pedes apłor dinidebat᷑ aut̃
singłis ꝓ ut cuiq opꝰ erat. Sic eñi ionathas dedit dauid uestim̃ta sua atinica usq
adbalt᷑heũ. cũ credentes qͥq qͥcqͥd habere poterant in hoc mundo om̃a inlucrũ
xp̃i conferre satagebant Porro cũ reuteret᷑ dauid ꝑcusso phylisteo. egresse sunt
mulieres de uniu̾sis urbib isrł cantantes corosq ducentes moccursũ saul regis
in tympanis leticiȩ & insystris. & p̃cmebant mulieres ludentes atq dicentes

Expanded text:
ictoria qua David gigantem interfecit, dicit Scriptura quod « anima Jonathae conglutinata est animae David, » et ita dilexisset eum Jonathan « quasi animam suam, » etc. Jonathas op time typum tenet eorum qui ex Judaeis in Christum crediderunt, qui, acceptapro Christi amore relictis omnibus quae in mundo habere poterant, ipsum Redemptoruimus omnia, et secuti sumus te . » Et in Actibus apostolorum ita scriptum est: « Quotquot possessores agrobant et afferebant pretia eorum ante pedes apostolorum. Dividebatur autem singulis, prout cuique opus erat . Sic enim Jonathas dedit vestimenta sua, a tunica usque ad balteum, cum credentes quique quidquid habere poterant in hoc mundo, omnia in lucrum Christi conferre satagebant. « Porro cum reverteretur David, percusso Philisthaeo, egressae sunt mulieres de universis urbibus Israel, cantludentes atque dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ fastigio lenocinante corrũpit᷑. Qu̾a udelicet potentiã bene regit. qͥ & tenere ilła
nouerit & ĩpugnare Pene hanc regit qͥ scit ꝑ ilła suꝑ culpas erigi scit milla cũ cȩt̾is
ȩqͣlitate cõponi. Humana & eñi mens plerũq extollit᷑ cũ nulla etiã potestate fulcit᷑
qͣnto magis maltũ se erigit cũ se ei etiã potestas ad iungit. Qu̾a tam̃ potestat̾ẽ
recte dispensat. qͥ sollicite nouerit sumere ex illa qͦd ad iuuet. & expugnare qͦd t̾ẽp¬
tat. & ȩqłe se cũ cęteris cernere & tam̃ se peccantib zelo ultionis ante ferre. Scrip
qͦd om̃a seruauerit uxta qͦd s p̃ceptu fuerat atq dicente. audi ^ͥ uocẽ dm̃. & ãbulaui

Expanded text:
lenocinante, corrumpitur. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas erigi, scit in illa cum caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur; quanto magis in altum se erigit, cum se ei etiam potestas adjungit? Quam tamen potestatem certe dispensat, qui sollicite noverit sumere ex illa quod adjuvet, et expugnare quod tentat, et aequalem secum caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Scriptuquod omnia servaverit, juxta quod sibi praeceptum fuerat, atque dicente: « Audivi vocem Domini, et ambulavi
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs aut̃ dixerat se deleturũ memoriã amalech de sub celo. ideirco p̾cipit᷑ sapli ut eñ
penitꝰ ab homine usq ad ium̃ta deleret. Et qͥa eiꝰ memoria id. ẽ amalech. penitꝰ deleta
nomii di O em̃to que fecerit tͥ amalech inuia quando egͦdiebaris ex egypto quotͦa
occurrerit tͥ: & extremos agminũ tuoꝵ qͥ las si residebant ciciderit. Laxos hic he
brei ĩ mundos sedm̃ legẽ extra castra manentes intelligiit. qͦs cicidisse amalechite
dicunt᷑ qͥa sic̃ ipsi tradunt eoꝵ circũcisionẽ ãputauer̃. & subsatmation̾ẽ di incelũ ꝓie¬
cer̃. Dix̃q sauł cineo. Abite recedite atq discedite. ne forte in uolua te cũ eo Tu
eñi fecisti miscdiam cũ om̃ib filii isrł. cũ ascenderent de egypto. Cineus ipse. ẽ ietro
cognatꝰ moysi de cũ gene̾ erant cynei qͥ descenda̾nt ad amalech. & habitabant c̃ eo
qͣliter multitudiñe popłi gub̾naretXUii.

Expanded text:
nim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo: idcirco praecipitur Sauli, ut eam penitus ab homine usque ad jumenta deleret. Et quia ejus memoria penitus deleta nomii dicitur: « Memento quod fecerit tibi Amalec in via quando egrediebaris ex Aegypto, quomodo occurrerit et extrembraei immundos secundum legem extra castra manentes intelligunt: quos cecidisse Amalecitae dicuntur: quia sicut ipsi tradunt, eorum circumcisionem amputaverunt et in subsannationem Dei, in coelum projecerunt. Dixitque Saul Cinaeo, abite, reced cum ascenderent de Aegypto. Ceni ipse est Jethro cognatus Moysi, de cujus genere erant Cinaei qui descenderant ad Amalec, et habitabant cum eoqualiter multitudinem populi gubernaret.
Abbreviated transcription (Latin):
gladio uiroꝵ. Et hoc signũtͥ qͦd ueniet suꝑ duos filios tuos ofi & finees. die una morient᷑ ãbo
Noc gͦ signũ factũ ẽ. mutan di sacerdotii de domo huꝰ. qͦ siguo signuficatũ. ẽ. mutandũ sacer¬

Expanded text:
gladio virorum. Et hoc tibi signum, quod venturum est duobus filiis tuis, Ophni et Phinees die uno morientur ambo. gladio virorum. Et hoc tibi signum, quod venturum est duobus filiis tuis, Ophni et Phinees die uno morientur ambo. » Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo hujus: quo signo significatum est mutandum sacer
Abbreviated transcription (Latin):
domũ ꝑatͥs eiꝰ. ñ eum de ꝓximo patre dic̾e. s de illo aaron qͥ pͥmꝰ sacerdos. ẽ. institut᷑. de cuꝰ ꝓgenie
ceti seqͣrent᷑ suꝑiora de monstrant uli ait. Reuelatꝰ sũ ad domũ patͥs tui. cũ e̾e̾nt interia egypti
serui in domo pluraonis. e elegi domũ pat̾s tiui ex om̃ib sceptris isi ł mͥ sacerdotio fungi so
patrũ sut huiꝰ milla egipti seruitute. unde cũ libati eent. electus est ad sacerdotiũ nͥ aaron e De huiꝰ
pͣ stuirpe isto loco dix situru suisse. ut ñ ẽent ult̾us saceidotes. qͦd iã uidemꝰ impletũ: Nullꝰ sacerdoᷤ
e scd̃m ordiñe a aͥron. Et qͥcũq ex eiꝰ gene̾ .x̃. homo. cũ uidet sacͥsiciũ xp̃ianoꝵ toto obe polle. s aut̃
honorẽ illũ magñ. ẽẽ subtractũ: desiciuNT̃ occłi eiꝰ. & defluit anima eiꝰ p̃ninuetate meroris ꝓ pͥe
aut̃ ad hiũ domũ heli cui hec dicebant᷑. qͦd seqͥt᷑ ꝑtinet E om̃is qͥ suꝑerit domui tuȩ decidet in

Expanded text:
domum patris eius, non eum de proximo patre dicere, sed de illo Aaron, qui primus sacerdos est institutus. de cuius progenie ceteri sequerentur, superiora demonstrant, ubi ait: Reuelatservi in domo Pharaonis: et elegi domum patris tui ex omnibus sceptris Israel mihi sacerdotio fungi. » Quis patrum fuit hujus in illa Aegypti servitute, unde cum liberati essent electus est ad sacerdotium, nisi Aaron? De hujus ergo stirpe isto loco dixit futurum fuisse ut non essent ulterius sacerdotes, quod jam videmus impletum. Nullus sacerdos est secundum ordnimietate moeroris. Proprie autem ad hujus domum Heli, cui haec dicebantur, quod sequitur pertinet: « Et omnis qui supererit domui tuae decidet in
Abbreviated transcription (Latin):
effecbusi ẽ ita ut eos seruili honere magis p̃meret quã libertate donaret. sic & ppłs
uitute generabat. nũꝗ lib̾tatẽ ꝑfectã ꝑ ipsã unctione̾̃ conseqͥ potuit. maxtine qͥa illũ
ad se uenientẽ. qui uere rex erat. & mansuet̾ ad eos uenerat. reciꝑe noluer̃. ꝑ cuiꝰ do¬
pũ udoꝵ. Beniamm qde int̾pretat᷑ siliꝰ dextere. Cis durus. uł uonitꝰ uiri. uł uoniens uir

Expanded text:
effectus est, ita ut eos servili onere magis premeret, quam libertati donaret: sic et populus effectus est, ita ut eos servili onere magis premeret, quam libertati donaret: sic et populus ae in servitutem generabat, nunquam libertatem perfectam per ipsam unctionem consequi potuit: maxime quia illum ad se venientem, qui vere rex erat, et mansuetus ad eos venerat, recipere noluerunt, per cujus dopum Judaeorum. Benjamin quidem interpretatur filius dextrae. Cis, durus vel vomitus viri, vel vomens vir.