comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlata sic̃ misit me pat̾ & ego mitto
uos. quoꝵ remiseritis peccã remittun¬
tur eis. & quoꝵ retinueritis retenta
sunt: subito fiunt sicut fuerant. ñ
hominũ sed pisciũ piscatores His
ergo quos hoc mouet respondendũ
est: non eos fuisse ꝓhibitos arte sua.
licita scilicet atq concessa. uictũ ne¬
cessariũ quęrere. su apostolatus inte¬
gritate seruata : si quando unde ui-¬
uerent aliud non haberent: nisi for¬
te quispiã reputare audebit aut
dicere apłm paulũ non ꝑtinuisse ad
eorũ ꝑfectionẽ qui relictis om̃ibus
eorum grauaret quib euangelium
p̃dicabat. suũ uictũ suis manibus
transigebat Ubi magis impletũ est
poterat usq adeo plus om̃ib illis la¬
borare: ut neq cessaret ab euangłio
predicando: neq tam̃ ex euangelio

Expanded text:
prolata, Sicut misit me Pater, et ego mitto prolata, Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt : subito fiunt sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores. 3. His ergo quos hoc movet respondendum est, non eos fuisse prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui Apostolatus integritate servata, si quando unde viverent aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere, apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem qui relictis omnibus eorum gravaret quibus Evangelpraedicabat, suum victum suis manibus transigebat . Ubi magis impletum est poterat usque adeo plus omnibus illis laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque tamen ex Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
tro. aptus est regno cęlorũ: Qđ si
fecissent defuncto iħu. priusquã
resurrexisset a mortuis. qđ quidẽ
non poterant. qm̃ dies quo crucifixꝰ
est totos eos tenebat attentos usq
ad eiꝰ sepulturam. quȩ ante uespe¬
rum facta est: sequens autẽ dies
erat sabbati. quando eis patriũ morẽ
seruantib operari utiq non licebat:
t̃cio uero die dñs resurrexit. eosq
reuocauit ad sp̃e quã de illo non
habere iam ceperant: tam̃ si tunc fecis¬
sent. putaremꝰ eos illa quȩ animos
eoꝵ occupa t desꝑatione fecisse:
Nunc uero post eum sibi de sepulero
redditũ uiuum: post oblatam suis
oculis & manib non solũ uidendã
uerũ etiam tangendã atq palpandã
rediuiuȩ carnis eiudentissimã ueri¬
tatẽ: post inspecta uulnerũ loca.
usq ad apłi thomȩ confessionẽ. qui
se alit̾ crediturũ non esse p̾dixerat:
post acceptuĩ eius insufflatione sp̃m
scm̃: post uerba in suas aures eiꝰ ore

Expanded text:
tro, aptus est regno coelorum ? Quod si tro, aptus est regno coelorum ? Quod si fecissent defuncto Jesu prius quam resurrexisset a mortuis quod quidem non poterant, quoniam dies quo crucifixus est totos eos tenebat attentos usque ad ejus sepulturam, quae ante vesperam facta est; sequens autem dies erat Sabbati, quando eis patrium morem servantibus operari utique licebat; tertio vero die Dominus resurrexit, eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam coeperant, tamen si tunc fecissent, putaremus eos illa quae animos eorum occupaverat desperatione fecisse; nunc vero post eum sibi de sepulcro redditum vivum, post oblatam suis oculis et manibus non solum videndam, verum etiam tangendam atque palpandam redivivae carnis evidentissimam veritatem; post inspecta vulnerum loca, usque ad apostoli Thomae confessionem, qui se aliter crediturum non esse praedixerat; post acceptum ejus insufflatione Spiritum sanctum, post verba in suas aures ejus ore
Abbreviated transcription (Latin):
incipit ita
qui dicitur didimꝰ: & nathana el
qui erat a chana galileȩ : &e filii tebe¬
dei: ce alii ex discipłis eius duo Dicit
eis symon petrus: Uado piscari: Di¬
cunt ei Uenimꝰ & nos tecũ Quęri
solet de hac piscatione discipłorũ:
cur redierint petrus & filii zebe¬
dei ad id qđ fuer̃ priusquã ad nõ
uocarentur Erant enĩ piscatores:
quando dixit eis: Uenite post me :
&e faciam uos piscatores hominũ:
Iunc quippe eum illi sunt sequuti:¬
aret ut magistͤro eius relictis om̃ib¬
tur. E adhererent: in tantũ ut cũ
ab eo ille diues tristis abscede¬
ret cui dixerat. uade & uende om̃a
quȩ habes &da pauperib & habe¬
bis thesaurũ in cęlo. &e ueni seque¬
re me. diceret ei petrus  Eoce nos
dimisimus om̃a: ce sequuti sumus
te: Quid est ergo qđ qͣuasi aposto¬
latu relicto fuit qđ fuerunt. &
qđ dimiserant repetunt: tam quã
obliti qđ audierant. nemo ponens
manũ suꝑ aratrũ & respiciens re-¬

Expanded text:
incipit ita:qui dicitur Didymus, et Nathanael qui erat a Cana Galilaeae, et filii Zebedaei, eeis Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei: Venimus et nos tecum. » 2. Quaeri solet de hac piscatione discipulorum, cur redierint Petrus et filii Zebedaei ad id quod fuerunt priusquam a Domino vocarentur: erant enim piscatores quando eis dixit, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Tunc eusunt, ut magisterio ejus, relictis omnibus, adhaererent, in tantum, ut cum ab eo dives ille tristis abscederet, cui dixerat: Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me , diceret ei Petrus: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te . Quid est ergo quo nunc quasi apostolatu relicto fiunt quod fuerant, et quod dimiserant repetunt, tanquam obliti quod audierant, Nemo ponens manum super aratrum, respiciens re
Abbreviated transcription (Latin):
unũ diem. quocienscũq se. & quibus¬
cũq die illo quo resurrexit ostendit :
scđa post dies octo: & hȩc tercia & dein¬
ceps quociens uoluit usq ad diẽ quadra¬
gesimum quo ascendit in cęlũ. quãuis
non scripta sint om̃a: Cũ ergo prandis¬
sent: dicit simoni petro: Simon ioħ is
diligis me plus his: Dicit ei : Etiã dnẽ
tu scis: quia amote Dicit ei Pasce agnos

Expanded text:
unum diem, quotiescumque se et quibusunum diem, quotiescumque se et quibuscumque, die illo quo resurrexit, ostendit; secunda post dies octo, et haec tertia, et deinde quoties voluit usque ad diem quadragesimum, quo ascendit in coelum, quamvis non scripta sint omnia. 4. « Cum ergo prandissent, dicit Simoni Petro: Simon Joannis, diligis me plus his? Dicit ei: Etiam Domine, tu scis quia amo te. Dicit ei: Pasce
Abbreviated transcription (Latin):
sociari Hoc dñi prandiũ est cũ dis-¬
ret. magna ut existimo. & rerũ magna-¬
rũ contẽplatione. conedudit Hic eni
ȩccła qualis in solis bonis futura ẽ. sig¬
nificatur ꝑ capturã centũ quinquagin¬
ta triũ piscium : & eis qui hȩc credunt¬
sperant. diligunt. participatio tantȩ
beatitudinis. ꝑ hoc prandiũ: Hoc iam
inquit tercio manifestatus est is disci¬
płis suis: cũ resurrexisset a mortuis:
Qđ non ad ipsas demonstrationes : sed ad
dies referre debemus: Idest primo die
cum resurrexit: & post dies octo quan¬
do discipłs thomas uidit & credidit:¬
& hodie quando hoc de piscib fecit:
Post quot autem dies hoc fecerit: dictũ
non est: Nam ipso primo die non semel
uisus est. sicut euangelistarũ testimo¬
nia collata demonstrant: sed sicut dic¬
tũ est scđm dies numerandȩ sunt ma-¬
nifestationes: ut ista sit tercia: Prima
quippe habenda sit eademq una. ꝓpt̃

Expanded text:
sociari. Hoc Domini prandium est cum dissociari. Hoc Domini prandium est cum disret, magna, ut existimo, et rerum magnarum contemplatione concludit. Hic enim Ecclesia qualis in solis bonis futura est, significatur per capturam centum quinquaginta trium piscium; et eis qui haec credusperant, diligunt, participatio tantae beatitudinis per hoc prandium deminquit, manifestatus est Jesus discipulis suis, cum resurrexisset a mortuis. Quod non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus id est primo die, cum surrexit; et post dies octo, quando discipulus Thomas vidit et credidit, et hodie quando hoc de piscibus fecit; post quot autem dies id fecerit, dictum non est: nam ipso primo die non semel visus est, sicut Evangelistarum omnium testimonia collata demonstrant: sed, sicut dictum est, secundum dies numerandae sunt manifestationes ejus, ut ista sit tertia; prima quippe habenda sit, eademque una propter
Abbreviated transcription (Latin):
ita pocius Uider̃ prias positas &e pis¬
panẽ: lubente etiam dño attuler &de pis¬
cibus quos ipsi ceꝑant: Qđ eos fecisse
quamius a narrante non est expressũ:
tamen dñm uississe non tacitũ est
Ait enĩ: Adferte de piscib quos prendidis¬
tis nunc Et utiq uibente eo illos non
fecisse quiscredat : Hinc ergo fecit dñs¬
prandiũ illis septem discipłis suis: de
pisce scilicet quẽ prunis suꝑpositum
uiderant. Huit aduingens ex illis
quos ceperant. &e de pane quẽ nichilo¬
minus eos uidisse narratũ est Piscis
assus: xp̃c est passus Ipse est & panis
qui de cęlo descendit Hinc corporatur
eccła ad ꝑcipiendã beatitudinẽ sempi¬
ternam : ꝓpt̃ qđ dictum est afferte
de piscibus quos p̃ndidistis nunc: ut
om̃s qui hanc spem gerimus. ꝑ illũ sep¬
tenarium numerũ discipłoꝵ. ꝑ quem
potest hoo loco nr̃a uniuersitas intelli¬
gi figurata tanto sacramento. nos cõ¬
municare nossemꝰ : & eidẽ beatitudini

Expanded text:
ita potius: Viderunt prunas positas, et pispanem. Jubente etiam Domino attulerunt et de piscibus quos ipsi ceperant. Quod eos fecisse, quamvis a narrante non est expressum, tamen Dominum jussisse non tacitum est; ait enim: Afferte de piscibus quos nunc prendidistis. Et utique jubente illo eos non fecisse quis credat? Hinc ergo fecit prandium Dominus illis septem discipulis suis, de pisce, scilicet, quem prunis superpositum viderant, huic adjungens ex illis quos ceperant. De pane quidem nihilominus eos vidisse narratum est. Piscis assus, Christus est passus: ipse et panis qui de coelo descendit. Huic concorporatur Ecclesia ad participandum beatitudinem sempiternam. Propter quod dictum est: Afferte de piscibus quos prendidistis nunc, ut omnes qui hanc spem gerimus, per illum septenarium numerum discipulorum, per quem potest hoc loco nostra universitas intelligi figurata, tanto sacramento nos communicare nossemus, et eidem beatitudini
Abbreviated transcription (Latin):
inquit: & fructum afferatis Imus ut
afferamus: & ipse. ẽ. uia qua imus in
qua nos posuit ut eamus ꝙ inde in
om̃ib miscđia eius p̾uenit nos Et fruc¬
tus inquit ur̃ maneat : ut qđ cumq
petieritis patrem in nomine meo det
uobis Maneat ergo dilectio Ipsa est
enim fructus nr̃ Quȩ dilectio nunc
est in desiderio: nondũ in saturitate:
Et ipso desiderio qđ cumq petierimus
in nomine unigeniti filiĩ : dat nobis
pater Qđ autem accipere saluandis
non expedit nobis. Non existimemus
nos petere in nomine saluatoris Sed
hoc petimus in nomine saluatoris:
qđ petinet ad racionem salutis Exelic̾¬

Expanded text:
inquit, et fructum afferatis. Imus ut inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit, ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio, ipse enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod pertinet ad rationem salutis. TRAC
Abbreviated transcription (Latin):
tionem gr̃ȩ saluȩ factȩ sunt: Onde sub
ungit: Si autem gr̃ã: non ex oꝑib:: Ali¬
oquin gr̃a iam non est gr̃a: Audi in¬
grate. ingrate audi Non uos me elegis¬
tis: sed ego uos elegi Non est ut dicas:¬
Ante quam crederem iam bona oꝑabar:
idõ electus sum Quid enim est boni
oꝑis ante fidem: cum dicat apłs. om̃e
ergo dicturisumus audiendo. non uos
me elegistis. nisi quia mali eramus. &
electisumus ut boni ꝑ grãm nos eli-¬
gentis essemus: Non est enm gr̃a
si p̃cesserant merita Est autẽ gr̃a:
hȩc igitur non inuenit. sed efficit
merita Et uidete hem̃i. quem ad mo¬
dum non eligat bonos: sed quos eligit.
faciat bonos Ego inquit elegi uos: &
posui uos ut eatis & fructum affera¬
tis & fructus ur̃ maneat: Nonne
iste est fructus. de quo iam dixerat.
sine me nichil potestis facere: Elegit
ergo: & posuit ut eamus & fructum
afferamus Nullum itaq fructum un
de nos eligeret habebamus Ot eatis

Expanded text:
tionem gratiae salvae factae stionem gratiae salvae factae sjungit. « Si autem gratia, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est gratia. » Audi, ingrate, audi: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem? cum dicat Apostolus: t . » Quid ergo dicturi sumus audiendo: « Non vos me elegistis, » nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus. Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et videte, charissimi, quemadmodum non eligat bonos, sed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potestis facere? » Elegit ergo et posuit, ut eamus et fructum afferamus. Nullum itaque fde nos eligeret habebamus. Ut eatis,
Abbreviated transcription (Latin):
in eum: ut eligeret nos Nam si iã
credentes elegit: electus elegit: Cur
ergo diceret non uos me el egistis:
nisi quia miscđia eius p̃uenit nos:
Hic certe uacat uana illorum raciocina¬
tio qui prescientiam dĩ defendunt
contra grãm dĩ: &e idõ dicunt nos elec¬
tos ante mundi constitutionẽ. quia
presciuit nos ds futuros bonos. non
se ipsum nos facturum bonos Non
hoc dicit qui dicit. non uos me elegis¬
tis: qm̃ si ꝓpterea nos elegisset. quia
bonos futuros esse presciꝰ erat: simul
etiam prȩscisset. qđ eum nos fuissemᷤ
prius electuri Non enim alit̾ esse
possemus boni: nisi forte dicendus . ẽ.
bonus. qui non elegit bonum: Quid
ergo elegit in non bonis: Non enim
electi sunt quia boni fuerunt: qui
boni non essent nisi electi essent Ali¬
oquin grã iam non est gr̃a: si p̾cessisse
contendimus merita: ł ȩc qrippe
electio grȩ ẽ: de qua dicit apł̃s. Sic
ergo & in hoc tempore reliquiȩ ꝑelec¬

Expanded text:
in eum, ut eligeret nos: nam si jam in eum, ut eligeret nos: nam si jam credentes elegit, electus elegit. Cur ergo diceret, Non vos me elegistis, nisi quia misericordia ejus praevenit nos ? Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, Non vos me elegistis. Quoniam si propterea nos elegisset, quia bonos futuros esse nos praesciverat; simul etiam praescisset quod eum non fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus qui non elegit bonum. Quid ergo elegit in non bonis? Non enim electi sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent. Alioquin gratia jam non est gratia, si praecessisse contendimus merita. Haec quippe electio gratiae est, de qua dicit Apostolus: Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per elec
Abbreviated transcription (Latin):
paulus. uerum etiam salutem anima¬
rum nr̃arum de qua dicit apłs petrus:
Utriusq enim rei felicitas in spe pocius
talitate : quam in re tenetur Gerum
hoc inter est: qđ exterior nr̃ homo id
est corpus. adhuc corrumpitur inte¬
rior autem id est anima. iam renouat᷑
de die in diem: Itaq sicut immortali.¬
tatem carnis & salutem animarum
futuram expectamus. quamuis iam
pignore accepto. salui facti esse dicam᷑ :
ita om̃iũ noticiam quecumq unigenitꝰ
auduit a patre. futuram sꝑare debe¬
mus: quauis hoc se iam fecisse dixerit
xp̃s. Non uos me elegistis inquit: sed
ego elegi uos Hȩc est illa in effabilis grã
Quid enim eramus. quando nondum
mus : Nam qui eum non elegit : quo¬
modo diligit: Numquid iam in nob̾
erat. qđ in psalmo canitur. elegi ab iec¬
tus esse in domo dĩ mei magis quam
habitare in tabernaculis peccatorũ:
Non utiq Quid ergo eramus nisi ini¬
qui &e ꝑditi: Heq enim iam credideramꝰ

Expanded text:
Paulus ; verum etiam salutem animaPaulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore aabetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaqtatem carnis, et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur, ita omnium notitiam quaecunque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus. Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. HQuid enim eramus quando Christum mus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Numquid jam in nobis erat quod in Psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum ? Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine scientiȩ dȩ qua dicit
tum .ẽ. qđ ex parte . ẽ euacuabitur:
bi quippe dicit Nuno scio ex parte
tunc autem cognoscam. sicut ce cog¬
nitus sum Et nunc ꝑ speculum
&c enigmate : tunc autẽ facie ad
faciem Nam &e ipse apłs saluos
nos dicit esse factos ꝑ lauacrum
regenerationis. Qui tamen alio
loco spe inquit salui facti sumus:
Spes autem quȩ uidetur non est
spes Quod enim uidet quis quid
sꝑat: Si autem qđ non uidemus
Unde etiam eius coapłs petrus : in quẽ
modo inquit non uidentes creditis
Quencumq uideritis exaltabitis gau¬
dio in enarrabili. & honorato: perci¬
pientes mercedem fidĩ. salutem ani¬
marum ur̃arum Si ergo nunc tem¬
pus est fidĩ. salus autem animarũ
merces est fidĩ: quis dubitet in fide
quȩ ꝑ dilectionem oꝑatur ꝑ agendum
diem atq in fine diei recipiendam
esse mercedem: non solum redempti¬
onem corporis nr̃i. de qua dicit apłs

Expanded text:
plenitudine scientiae, de qua dicit plenitudine scientiae, de qua dicit tum est, quod ex parte est evacuabitur. Ibi quippe dicit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autUnde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
autem dixi
amicos. quia
om̃a quȩcumq audiui a patre
meo nota feci uobis Quis autem
audeat affirmare uel credere ullũ
hominem scire om̃a quȩcumq audi-¬
uit a patre unigenitus filius.
quando ne hoc quidẽ quisquam
capit. quomodo audiat a patre
ullum uerbum. cum ipse sit patris
unicum uerbum: Quid᷑ qđ aliꝗto
post in hoc ipso sermone. tamen
quem post cenam ante passionem
ad disci płos habuit: multa inquit¬
habeo uobis dicere. sed non potestis
portare modo: Quo igitur pacto
intellecturisumus om̃a eum nota
fecisse discipłis quȩcumq audiuit a
patre: cum ꝓpterea quȩdã multa
non dicat. quia scit eos modo por¬
tare non posse: Sed nimirum qđ
facturus est fecisse se dicit: qui
ea quȩ futura sunt fecit Sicut
enim dicit ꝑ ꝓpħam. foderunt ma-¬
nus meas &e pedes. nec ait fossuris:
uelut p̃terita dicens. & xa tamen
futura prȩdicens: ita & hoc loco ait.
om̃a se nota fecisse discipłis. quȩ se
nouit nota esse facturum in illa

Expanded text:
autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecunque a Patre audivit unigenitus Filius, quando nec hoc idem quisquam capit, quomodo audiat a Patre ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquithabeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enim dicit per prophetam, Foderunt manus meas et pedes meos ; nec ait, fossuri sunt; velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝓdest Non ergo in illis quamus
bonis munerib meis quȩ habere possut
etiã non discipłi mei : sed in hoc cognoscen
om̃s. quia discipłi mei estis: si dilectio¬
nem habueritis ad inuicem O sponsa
xp̃i pulchra inter mulieres: odealba¬
ta ascendens &e incunbens suꝑ fratru¬
elem tuum. qm̃ cuius lumine illustra¬
ris ut candeas. eius ad iutorio fulciris
ne cadas o quã bene cantatur tibi in ͥcan.¬
tico canticoꝵ. uelut epitalamio tuo.
quia caritas in delici is tus Ipsa non
perdit cum impiis animam tuã: ipsa
discernit causam tuam Et sicut mors
ualida ẽ: & in deliciis tius est Quã miran¬
di generis mors est: cui parũ fuit non
esse in pęnis nisi esset in suꝑdelici is:
Sed hic iam sermo iste claudatur: Ab alio
exordio tractanda sunt quȩ sequunt᷑:¬

Expanded text:
lis prodest . Non ergo in illis quamvis lis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis, quae habere possunt etiam non discipuli mei; sed in hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi pulchra inter mulieres! o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum! quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas: o quam bene cantatur tibi in illo Cantico canticorum velut epithalamio tuo, Quia charitas in deliciis tuis ! Ipsa non comperdit cum impiis animam tuam; ipsa discernit causam tuam, et sicut mors valida est, et in deliciis tuis est. Quam mirandi generis mors est, cui parum fuit non esse in poenis, nisi esset insuper in deliciis! Sed hic jam iste sermo claudatur: ab alio exordio tractanda sunt quae sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
nit expellere: Sic ergo &e nos inuicẽ
diligamus: ut quantũ possumus inui-¬
cem ad habenclum in nobis dm̃ cura
dilectionis attrahamur Hanc dilecti¬
onem donat nobis ipse qui ait: Sicut
dilexi uos: ut ce uos diligatis inuicem:
Ad hoc ergo nos dilexit ut &e nosdiligamꝰ
muicem: hoc nobis conferens diligendo
nos. ut mutua dilectione constringua¬
mur. inter noẜoe tam dulci uinculo
conexis menbris corpus tanti capitis
simus In hoc cognoscent om̃s inquit
quia mei discipłi estis: si dilectionem
habueritis ad inuicem: Tamquã diceret
Alia munera mea habent uobiscum etiam
non mei : non solum naturã. uitã. sensũ.
racionẽ. & eã salutẽ quȩ hominib pec¬
coribq cõmunis. ẽ: uerum etiam linguas:
sacramenta : ꝓpħiam : scientiam : fidẽ:
distributionem rerum suarum pauꝑib:
& traditionẽ corporis sui ut ardeant:
Sed qm̃ caritatem non habent: ut cruba¬
la concrep nt: nichil sunt: nichil il¬

Expanded text:
nit expellere? Sic ergo et nos invicem nit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut, quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem, hoc nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris, corpus tanti capitis simus. In hoc, inquit, cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem. Tanquam diceret: Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum etiam linguas, Sacramenta, prophetiam, scientiam, fidem, distributionem rerum suarum pauperibus, et traditionem corporis sui ut ardeant: sed quoniam charitatem non habent, ut cymbala concrepant, nihil sunt, nihil il
Abbreviated transcription (Latin):
mus dñm dm̃ nr̃m ex toto corde ex
tota anima. ex tota mente: Iam quã
hoc p̃termisso uidetur dictũ ut dili¬
gatis inuicem uelut hoc ad illud al¬
terum ꝑtineat quo dictum. ẽ: Dili¬
ges ꝓrimum tuum tamquam te ip¬
sum In his enim duob mandatis in qͥt
tota lex pendet ce ꝓpħe Sed bene in¬
telligentib utrũq inuenitur in singu¬
lis Nam ce qui diligit dm̃ non eum
potest contempnere p̃cipientẽ ut oi¬
ligat ꝓximum: ce qui scẽ ac sp̃ualiter
diligit ꝓximum quid in eodiligit ni¬
sidm̃ : Ipsa ẽ. dilectio ab om̃i munda¬
na dilectione discreta: quam distinguen
do addidit dñs sicut dilexi uos Quid
enim nisi dm̃ dilexit in nobis: Non qđ
habebamus sed qͣđ haberemus: ut ꝑdu¬
cat nos sicut paulo ante iam dixi. ubi
sit cds̃ om̃a in omib: Sic enim medicus
recte dicitur egros diligere: Et quid
in eis diligit nisi salutem quam cupit
utiq reuocare: non morbũ quem ue.¬

Expanded text:
mus Dominum Deum nostrum ex toto corde, et ex mus Dominum Deum nostrum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente: tanquam enim hoc praetermisso videtur dictum, ut diligatis invicem, velut hoc ad illud alterum non pertineat, quo dictum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his enim duobus praeceptis, inquit, tota Lex pendet, et Prophetae . Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis. Nam et qui diligit Deum, non eum potest contemnere praecipientem ut diligat proximum; et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distdo addidit Dominus: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quod habebamus, sed ut haberemus, ut perducat nos, sicut paulo ante dixi, ubi sit Deus omnia in omnibus ? Sic etiam medicus recte dicitur aegros diligere; et quid in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem ve
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ aliquid desiderio non deerit:
quando om̃a in om̃ib ds̃ erit: Ialis finis:
non habet finem: Nemo ibi moritur:
quo nemo ꝑuenit nisi huic soło moria¬
tur . non morte om̃ium qua corpus ab
anima deseritur: sed morte electors
qua etiam cũ in carne mortali ad huc
manetur cor sursum ponitur De
quali morte dicebat apłs Mortui enĩ
estis: & uita ur̃a abscondita ẽ. cũ xp̃o
in dõ: Hinc fortasse dictum. ẽ: Vali¬
da .ẽ. sicut mors dilectio Hac enim
dilectione fit. ut isto adhuc corrup¬
tibili corpore constituti moriamur
huic scło: ce uita nr̃a abscondatur cũ
xp̃o indõ: Immo ipsa dilectio est mors
nr̃a scło: &e uita cum dõ Sienim mors
.ẽ. quando de corpore anima exit: quo¬
modo non ẽ. mors quando de mundo
amor nr̃ exit. Ualida ẽ. ergo sicut
mors dilectio Quid ea ualiduis qua
uincitur mundus: Nolite ergo pu
diligatis. illud mauis p̃termissũ. eẽ.¬
mandatum: quo p̃cipitur ut diliga¬

Expanded text:
Tunc enim aliquid desiderio non deerit, Tunc enim aliquid desiderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Talis finis non habet finem. Nemo ibi moritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus ab anima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali morte dicebat Apostolus, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Hinc fortasse dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Hac enim dilectione fit ut in isto adhuc corruptibili corpore constituti moriamur huic saeculo, et vita nostra abscondatur cum Christo in Deo: imo ipsa dilectio est mors nostra saeculo, et vita cum Deo. Si enim mors est quando de corpore anima exit, quomodo non est mors quando de mundo amor noster exit? Valida est ergo sicut mors dilectio. Quid ea validius, qua vincitur mundus? 2. Nolite itaque, diligatis, illud magnum praetermissum esse, quo praecipitur ut diliga
Abbreviated transcription (Latin):
gamus inuicẽ sicut ipse dilexit nos
Dilectio ista nos innouat: ut simus ho
mines noui : heredes testamenti noui:
cantatores cantici noui: hec dilectio
patriatchas ce ꝓpħas. sicut postea be¬
atos apłos. innouauit. Ipsa & nunc
innouat gentes: & ex uniuerso gene¬
re humano qđ diffunditur toto orbe
terrarum facit ce colligit popłm nouũ.
corpus nouȩ nuptȩ. filii dei unigeni¬
ti sponse: de qua dicitur in cantico
canticoꝵ Quȩ ẽ. ista quȩ ascendit
dealbata. Dealbata: quia innouata:
ꝓinuicem in ea sollicita sunt menbra.
tur om̃a menbra. Audiunt enim: &
custodunt. Mandatum nouũ do uo.¬
bis: ut uos inuicẽ diligatis Non sicut
sediligunt qui corrumpunt: nec sic̃
sed sicut sediligunt qm̃ dii sunt or
filii altissimi om̃s. ut sint filio eius
uico fr̃s: ea dilectione inuicem dili¬
gentes qua ipse dilexit eos: ꝑductu¬
rus eos ad illũ finem qui sufficiat eis:
ubi satietur in bonis desideriũ eoꝵs

Expanded text:
gamus invicem, sicut ipse dilexit nos. gamus invicem, sicut ipse dilexit nos. Dilmines novi, haeredes Testamenti Novi, cantatores cantici novi. Haec dilectio,Patriarchas et Prophetas, sicut postea beatos Apostolos innovavit: ipsa et nunc innovat gentes, et ex universo genere humano quod diffunditur toto orbe tecorpus novae nuptae, Filii Dei unigeniti sponsae, de qua dicitur in Cantico canticorum: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Utique dealbata, quia innovata. d pro invicem in ea sollicita sunt membra? t omnia membra . Audiunt enim, atque custodiunt, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis: non sicut se diligunt qui corrumpunt, nec sicut sed sicut se diligunt, quoniam dii sunt et filii Altissimi omnes, ut sint Filio ejus unico fratres, ea dilectione invicem diligentes, qua ipse dilexit eos, perducturus eos ad illum finem qui sufficiat eis, ubi satietur in bonis desiderium eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
datum nouum sẽ
discipłis suis dare
estatur: ut dili¬
gant inuicem:
Mlandatum in qͥt
nouũ do uobis: ut
diligatis inuicem
Nonne iam erat hoc mandatũ in antiqua
dĩ lege. ubi scriptũ .ẽ. diliges ꝓrimum
tuũ sicut teipsum: Cur ergo nouum
appellatur adno: qđ tam uetus esse
comuncitur: An idõ .ẽ. mandatum no.¬
uum : quia exuto uetere induit nos
hominẽ nouũ: Innouat quippe audi.¬
entem. uł pocius obedientem. non
om̃is sed ista dilectio: quã dñs ut
a carnali di¬
lectione distingue¬
ret. addidit
sicut dilexi uos: Hã
diligunt iniicẽ mariti & uxores: pa-¬
rentes &ẽ filii : ce quecũq alia inter se
homines necessitudo humana deuinxe¬
rit : ut taceamꝰ de dilectione culpa¬
bili atq dampnabili qua diligunt inui-¬
cem aduteri &e adultere: scortatores
& meretrices: & quoscũq alios non hu¬
mana necessitudo. sed humane uite
noxia turpitudo coniumit: Manda¬
tũ ergo nouũ nobis dedit xp̃s: ut dili¬

Expanded text:
datum novum se discipulis suis dare testatur, ut diligant invicem: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem. Nonne jam erat hoc mandatum in antiqua Dei lege, ubi scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ? Cur ergo novum appellatur a Domino, quod tam vetus esse convincitur? An ideo est mandatum novum, quia exuto vetere induit nos hominem novum? Innovat quippe audientem, vel potius obedientem, non omnis, sed ista dilectio quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit, sicut dilexi vos. Nam diligunt invicem mariti et uxores, parentes et filii, et quaecumque alia inter se homines necessitudo humana devinxerit: ut taceamus de dilectione culpabili atque damnabili, qua diligunt invicem adulteri et adulterae, scortatores et meretrices, et quoscumque alios non humana necnoxia turpitudo conjungit. Mandatum ergo novum nobis dedit Christus, ut dili
Abbreviated transcription (Latin):
mittebat : ille p̃noscebat: Qui nesciebat
audebat: qui p̃sciebat docebat: Quantũ
sibi assumpserat petrus: intuendo quid
uellet. ignorando quid posset Quantũ
sibi assumpserat : ut cum dñs uenisset
animã suã ponere pro amicis suis. ac ꝑ hoc
&e ꝓ ipso. ille hoc offerre dño confideret:
ar nondum ꝓse posita anima xp̃i. ani¬
mam suam polliceretur positurũ esse
ꝓ me pones: p̃ire potes qui sequi nonma pue¬
potes: Quid tantũ p̾sumis: Quid te pones:
sentis: Quid esse te credis: Audi quid
sis Amen amen dico tibi: non cantabit
gallus. donec ter me neges: Ecce quomͦ
tu cito apparebis: qui magna loqueris.
& te paruulũ nescis Qui michi promit¬
tis mortem tuã : ter negabis uitam

Expanded text:
omittebat, ille praenoscebat. Qui nesciebat omittebat, ille praenoscebat. Qui nesciebat audiebat, qui praesciebat docebat quantum sibi assumpserat Petrus, intuendo quid vellet, ignorando quid posset; quantum sibi assumpserat, ut cum Dominus venisset animam suam ponere pro amicis suis, ac per hoc et pro ipso, ille hoc Domino offerre confideret, et nondum pro se posita anima Christi, animam suam pollicetur positurum esse pro me pones? Praeire potes, qui sequpotes? Quid tantum praesumis? quid de te sentis? quid esse te credis? Audi quid sis: Amen, amen dico tibi; non cantabit gallus, donec ter me neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter negabis vitam
Abbreviated transcription (Latin):
scãm dilectionẽ qua
se inuicem diligerenł
discipłis comm̃daret:
dixit magistro disci¬
pulus. &e dño seruus:
tãquam sequi paratus P ropt̾ara quippe
dñs qui eius animũ uidit quare hoc int̾¬
rogauerit : sic ei respondit Quo ego ua-
do: non potes me motdo sequi Iamꝗ di¬
ceret Propt̃ qđ in terrogas : non potes¬
me modo sequi Non ait non potes: sed
non potes modo Dilationẽ intulit: nõ
spem tulit Et eandẽ spem quã non
tulit. sed pocus dedit. sequenti uoce cõ¬
firmauit : addendo atq dicendo Seque¬
ris autem postea Quid festinas petre:
nondũ te suo spu solidauit petra Noli
extolli presumendo: non potes modo:
Noli deici desperando: sequeris autem pos¬
tea Sed adhuc ille qui dicit quare non
possum te sequi modo. animam meã pro
te ponam. quid in animo eius. eẽt. cupidi¬
tatis uidebat. quid uirium non uidebat:
Uoluntatem suam iactabat infirmus: sed
inspiciebat ualitudinẽ medicus Iste ꝓ.¬

Expanded text:
am dilectionem, qua se invicem diligerent, discipulis commendaret, dixit magistro discipulus, et Domino servus, tanquam sequi paratus. Propterea quippe Dominus, qui ejus animum vidit, quare hoc interrogaverit, sic ei resdo, non potes me modo sequi. Tanquam diceret: Propter quod interrogas, non potes modo. Non ait Non potes, sed non potes modo. Dilationem intulit, non spem tulit; et eamdem spem quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce confirmavit, addendo atque dicendo: Sequeris autem postea. Quid festinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra. Noli extolli praesumendo, non potes modo. Noli dejici desperando, sequeris postea. Sed adhuc ille quid dicit? Quare non possum te sequi modo? Animam meam pro te ponam. Quid in animo suo esset cupiditatis videbat, quid virium non videbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed inspiciebat valetudinem medicus. Iste pr
Abbreviated transcription (Latin):
dubio enim si pudicum diligo: hoc .ẽ.
ipse qđ diligo Ergo etiam ipsum dili¬
go ce nescio Et si inpudicum odi: ñ
ipsum ergo odi: quia non est qđ odi:
Et tamen dilecto meo cum quo semper
in caritate pudiciciȩ habitat anima
mea. facio ignarus in uriam: non errats
sed in cordium tenebris humanorum
ꝓinde sicut fieri potest ut homo bonus
oderit bonum hominem nesciens. uel
pocius diligat nesciens. ipsum enim
diligit cum bonum diligit. quia id
nesciens non ipsum. sed qđ putat esse
ipsum: ita fieri potest ut etiam homo

Expanded text:
dubio enim si pudicum diligo, hoc est dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse quod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impudicum odi, non ergo ipsum odi; quia non est quod odi: et tamen dilecto meo, cum quo semper in charitate pudicitiae habitat anima mea, facio ignarus injuriam, non errans sed in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id utem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo
Abbreviated transcription (Latin):
mus : uidicia tamen. id .ẽ. definitas fir-¬
masq sentencias continere debemus:
nec ante tempus quicquam iudicare:
quoadusq ueniat dñs. & illuminet
abscondita tenebrarum & manifestet
cogitationes cordis: & tunc lauserit
unicuiq adõ. Quando ergo non erra-¬
tur in rebus: ut recta sit improbatio
uiciorum. uirtutumq approbatio:
ꝓfecto si erratur in hominib: uenialis
est humana temptatio Per has autem
humanorum cordium tenebras res
multum miranda. ce multũ dolenda
contingit: ut eum nonnumquã quem
ciam in eo nescientes diligimus. deui¬
temus : auersemur: a nr̃o ꝓhibeamus
accessu: communẽ cum illo uitã uictũq
habere nolimus: eumq etiam si discipli¬
ne inponende necessitas cogit. siue ne
ali is noceat. siue ne fiat ipse correcti¬
or. asperitate salubri ꝑsequamur: ce
hominem bonum tamquam malum
affligamus: quem nescientes amamus
Hoc fit: siquis uerbi gr̃a cum sit pudi-¬
cus a nobis creditur inpudicus Sine

Expanded text:
mus; judicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. 3. Per has autem humanorum cordium tenebras, res multum miranda et multum dolenda contingit, ut eum nonnunquam quem est et justitiam in eo nescientes diligimus, devitemus, aversemur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamus, quem nescientes amamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, cum sit pudicus, a nobis creditur impudicus. Sine
Abbreviated transcription (Latin):
diligamus: & quicquid aliud p̃cepit
faciemus: qm̃ quicquid .ẽ. aliud hic
habemus Discernitur quippe ista di¬
lectio: ab ea dilectione qua se inui-¬
tem diligunt homines. sicut homines
Nam ut discerneret᷑. uerum: ad uinctũ
.ẽ. sicut dilexiuos Utquid enim nos di
cum xp̃o: Ad hoc ergo &e nos inuicem
diligamus: ut dilectionem nr̃am discer¬
namus a ceteris. qui non ad hoc se in¬
uitem diligunt. quia nec diligunt:
Qui autem se ꝓpt̃ habendum dm̃ dili¬
gunt : ipsi se diligunt. Ergo ut se dili-¬
gant : dm̃ diligunt Non est hec dilec¬
tio: in om̃ib hominib Pauci se ꝓpt̃¬
ea diligunt: ut sit dĩ om̃a in om̃ib

Expanded text:
diligamus; et quidquid aliud praecepit, diligamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: quoniam quidquid est aliud hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab illa dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines: nam ut discerneretur, adjunctum est, sicut dilexi vos. Utquid enim diligitus cum Christo? Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cluduntur duo illa precepta: maior
tamen dicta est esse non sola: De fi¬
de igitur nobis quam multa manda.¬
ta sunt. quam multa de spe. quis po-¬
test cuncta colligere. quis enumeran.¬
do sufficere: Sed intueamur qđ ait
idem apłs: plenitudo legis caritas.
Ubi ergo caritas ẽ. quid .ẽ. qͦđ possit de¬
esse: ubi autem non ẽ. quid ẽ. qđ
possit ꝓdesse : Demon credit: nec
diligit Nemo diligit : qui non credit:
Frustra quidem. sed tamen potest
sperare ueniam: qui non diligit: Ne¬
mo autem potest desperare: qui dili¬
git: Itaq ubi dilectio est: ibi necessa.¬
rio fides & spes Et ubi dilectio ꝓxi-¬
mi: ibi necessario dilectio dĩ Qui enim
non diligit dm̃ quomodo diligit ꝓxi-¬
mum tamquam se ipsum: quandoqui-¬
dem non diligit se ipsum: Est quip¬
pe impius & iniquus Qui autem
diligit iniquitatem : non plane diligit
sed odit animam suam Hoc ergo pre¬
ceptum dñi teneamus. ut nos inuicẽ

Expanded text:
cluduntur duo illa praecepta; major cluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam & antea dixerat: de qua
ut potui disputasse meminisse debetis:
Ibi enim sic ait Mandatum nouum do
uobis: ut diligatis inuicem sicut di¬
Huius itaq mandati repeticio. comm̃¬
datio. ẽ: nisi qđ ibi. mandatum inquit
nouum do uobis: hic autem. hoc est
inquit mandatum meum: Ibi tanquã
non fuerit ante tale mandatum: hic
tamquam non sit aliud eius manda.¬
tum: Sed ibi dictum .ẽ. nouum. ne
in uetustatt nr̃a perseueremus: hic
dictum . ẽ. meum. ne contemnendum
putemus Qđ autem hic ita dixit. hoc
.ẽ. mandatum meum. uelut non sit ali-¬
ud: quid putamus fr̃s mei : Numqͥd¬
nam solum eius de ista dilectione man¬
datum est qua diligimus inuicem:
Nonne .ẽ. ce aliuid mauis ut diligamus
dm̃ : Aut uero de sola nobis ds̃ dilec-¬
tione mandauit ut alia non inquira-¬
mus : Tria certe commendat apłs: di-
cens Aanent autem fides. spes caritas.
tria hȩc Maior autem horum: caritas
Et si in caritate hoc. ẽ. in dilectione con-¬

Expanded text:
sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut diHujus itaque mandati repetitio, commendatio est, nisi quod ibi mandatum novum, inquit, do vobis; hic autem, hoc est, inquit, mandatum meum. Ibi tanquam non fuerit antea tale mandatum, hic tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus; hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. Quod autem hic ita dixit, hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione mandavit, ut alia non requiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum charitas . Et si in charitate, hoc est in dilectione con
Abbreviated transcription (Latin):
tui. ubi tecum habitabunt tui. Aut si
accipis eos ad te ipsum : quomodo iterum
uenis. qui non recedis: Ista bem̃i si breui¬
ter explicare conemur. quantũ iudetur
hodierno satis esse sermoni : coarctata utiq
non clarebunt: ceerit ipsa breuitas altera
obscuritas Proinde hoc debitum differa¬
mus: qđ oportunius uobis patrefamilias¬
nr̃o largiente reddamus:
EBERI UOBIS

Expanded text:
tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si tui, ubi tecum habitabunt tui! Aut si accipis eos ad teipsum, quomodo iterum venis qui non recedis? Ista, charissimi, si breviter explicare conemur, quantum videtur hodierno satis esse sermoni, coarctata utique non clarebunt, et erit ipsa brevitas altera obscuritas: proinde hoc debitum differamus, quod opportunius vobis Patrefamiliastro largiente reddamus. eberi vobis
Abbreviated transcription (Latin):
domum non manu factam ęt̃nã incelis.
Honne ista . ẽ. domus de qua cantamus dõ
B eati qui habitant in domo tua. in scła
scłoꝵs laucdabunt te: Ergone uos nõ
domũ cuiusq baptitati fr̃is. sed domũ
ipsius dĩ patris. cui om̃s fr̃s dicimus.
pat̾ nr̃ qui es in cęlis. a regno cęlorum
separare. aut eam sic diidere aude¬
bitis. ut aliquȩ mansiones eiꝰ sint in
regno cęloꝵ. aliquȩ autem extra regnũ
cęloꝵ : Absit ut qui uolunt habitare
in regno cȩloꝵs: in hac stulticia uelint
habitare uobiscum: Absit inquã ut cũ
om̃is domus regnantium filioꝵ non sit
alibi nisi in regno: ipsius regiȩ domus
pars aliqua non sit in regno. Et si abi¬¬
ero inquit &e preparauero uobis locum:
iterum ueniam ce accipiam uos ad me¬
ipsum: ut ubi ego sum ce uos sitis. Et
quo ego uado sc̃itis: & uiam scitis O dñe
iħu quomodo uadis parare locum. si iã
multȩ mansiones sunt in domo patris

Expanded text:
domum non manufactam, aeternam in coelis ? domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista est domus de qua cantamus Domino, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regno coelorum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit ut qui volunt habitare in regno coelorum, in hac stultitia velint habitare vobiscum: absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi nisi in regno, ipsius regiae domus pars aliqua non sit in regno. 4. Et si abiero, inquit, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. O Domine Jesu, quomodo vadis parare locum, si jam multae mansiones sunt in domo Patris
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ipse non habet: Non erit itaq aliqua
inuidia imparis claritatis: qm̃ regna¬
bit in om̃ib unitas caritatis Proinde
respuendi sunt a corde xp̃iano : qui
putant idõ dictũ multas eẽ. mansiones.
quia extra regnum celoꝵ erit aliquid
ubi beati maneant in nocentes. qui sine
baptismo ex hac uita migrauerunt.
potuerunt: Hec fides non est fides.
qm̃ non est uera ce catholica fides: Itane
tandem stulti homines ce carnalib cogi-¬
tationib excerati: cum reprobandi esse¬
tis si mansionem non dico petri. pauli.
uł cuius libet apłoꝵ. sed ciuuscũq par¬
uuli baptitati a regno çeloꝵ sẽparare¬
tis: non uos putatis esse reprobandos.
qui domum dĩ patris inde separatis:
Non enimcdñs in uniuerso mundo. aut in
uniuersa creatura. aut in uita uel bea¬
titudine sempiterna. mansiones multȩ
sunt: sed indomo inquit patris mei.
mansiones multȩ sunt Nonne ista est
domus. ubi ȩdificationẽ habemus ex deo.

Expanded text:
quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, n poterunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem habemus ex Deo,