comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natus est. In qua nos salubrit᷑
si aduertamus ammonuit.
non gloriari in sapientia hu.¬
mana non inmoꝵ dignitate:
si humilitas fidei catholice
in xp̃m desit. Multi enim st̃
pagani qui scd̃m quandam
uite huius consuetuoinem.
dicuntur boni homines. ĩn¬
nocentes: et quasi obseruan¬
tes ea que in lege precepta st̃:
deferentes honorem paren¬
tibus suis. non mechantes. non ho¬
micidium ꝑpetrantes: non fur¬
tum faciente ẜ non falsum adif
quemquam testimonium ꝑ¬
hibentes: et cetera quȩ in lege
mandata sunt. uelut obseruãt
et xpͣiani non sunt: & plerũ¬
q se iactant. quomodo isti pha¬
risei. dicentes. Num quid et
nos ceci sumus: s hec omnia
inaniter faciunt: quia non
intrant ꝑ ostium s aliunde
tumido fastu quasi ꝑ se ipsos
ascendere querunt. Oua ꝓpt̃
dñs similitudinem proposuit
de grege suo. et de ostio. quo
intratur ad ouile. Quid enĩ
prodest uana iactantium de
bene uiuendo inflatio: dum

Expanded text:
natus est; in qua nos salubriter, natus est; in qua nos salubriter, si advertamus, admonuit, non gloriari in sapientia humana, non in morum dignitate, si humiliin Christum desit. Multi enim sunt pagani qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt, deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes, et caetera, quae in lege mandata sunt, velut observant, et Christiani non sunt, et plerumque se jactant, quomodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant per ostium, sed aliunde tumido fastu quasi per seipsos ascendere quaerunt. Quapropter Dominus similitudinem proposuit de grege suo, et de ostio, qua intratur ad ovile. Quid enim prodest vana jactantium de bene vivendo inflatio, dum
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt enim uerbis istis qͥdã
ex phariseis: & dixerunt ei.
Num quid et nos ceci sumus:
Audiiam quid ẽ quod mouebat.:
It qui uident ceci fiant. Dixcit
eis iħs. Si ceci essetis. non ha¬
beretis peccatum: Cum sit
cecitas ipsa peccatum. Si ceci¬
essetis: id ẽ si uos cecos auer¬
& ad medicum curreretis. Si
ergo ita ceci essetis: non habe¬
retis peccatum. Nunc uero
dicitis quia uidemus: pecca
tum urͣm manet. Quare : quia
dicendo uidemus. medicum nõ
queritis: in cecitate ur̃a remane¬
tis. Sequitur. Amen xxui.¬
ꝑ ostium in ouile ouium. sed¬
ascendit aliunde. ille fur est &¬
latro: usque in eum locum.
Hoc prouerbium diocit eis iħs.
illi autem non cognouerunt
quid loqueretur eis. Propt̃
phariseoꝵ qui se uidere iacta¬
bant cum ceci erant. uenena¬
tam. et suꝑbam.et insanabilẽ
arrogantiam: dñs iħs ista con¬
texuit. que in hac parabola
leguntur: quam ipse illis nõ
intellegentibus. ex ponere dig¬

Expanded text:
ti sunt enim veti sunt enim veex Pharisaeis, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Audi jam quid est quod movebat, Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum. Si cessetis, id est, si vos caecos adver ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis, non haberetis peccatum. Nunc vero dicitis, quia videmus, vestrum peccatum manet. Quare? Quia dicendo, Videmus, medicum non quaeritis, in caecitate vestra remanetis. » Sequitur: CAPUT XXV.per ostium in ovile ovium, ascendit aliunde, ille fur est, et latro; usque in eum locum: Hoc proverbium dixit eis Jesus: Illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. « Propter Pharisaeorum qui se videre jactabant cum caeci erant, venenatam, et superbam, et insanabilem arrogantiam, Dominus Jesus ista contexuit, » quae in hac parabola leguntur, quam ipse illis non intelligentibus exponere dig
Abbreviated transcription (Latin):
hunc mundum ueni: ut qͥ
non uiclent uideant: & qui
uident. ceci fiant. Quid est
quod dicit. inuidicium ego
in hunc mundum ueni du
alio loco dicit. non enim ue¬
ni ut udicem mundum.:
nisi qr aliud ẽ uidicium dis¬
cretionis. aliud ẽ uidicium
damnationis: De quo ipse
dñs ait alibi. Oui non credit
in me. iam uidicatus ẽ: idẽ
damnatus. Hoc enim in lo-
co sicut in sequentibus uer¬
bis patet. udicium discre¬
tionis significat. dum ait.
It qui non uident uideant.
& qui uioent. ceci fiant. qͥd
est. ut qui non uident. uide
fitentur: & medicũ querũt.¬
tant uidere. et medicum
tionem uocauit iudicium: quia
discernit humiles a suꝑbis: cre¬
dentes a non credentibus: me¬
dicum querentes. ab eis qui
medicum querere contẽpnũt.
Odñe: uenisti. ut qui non uidẽt
uideant. Pecte: quia lumenes:
recte quia dies es: recte: quia
de tenebris liberas homines.
Hoc omĩs anima accipiat: hoc
omĩs anima intellegat: ut nõ
maneat in tenebris: s in lumi

Expanded text:
hunc mundum veni, ut qui hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quidquod dicit, In judicium ego in hunc mundum veni, dum alio loco dicit: Non enim veni, ut judicem mundum ? nisi quia aliud est judicium discretionis, aliud est judicium damnationis, de quo ipse Dominus ait alibi: Qui non credit in me, jam judicatus est, id est, damnatus. Hic enim in hoc loco, sicut in sequentibus verbis patet, judicium discretionis significat, dum ait: Ut qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant. « Quid t, ut qui non uident, uideafitentur et medicum quaerutant videre, et medicum tionem vocavit judicium; » quia discernit humiles a superbis, credentes a non credentibus, medicum quaerentes ab eis qui medicum quaerere contemnunt. O Domine, venisti, ut qui non vident, videant; recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas homines. Hoc omnis anima accipiat, hoc omnis anima intelligat, ut non maneat in tenebris; sed illumin
Abbreviated transcription (Latin):
MNodo lauat faciem cordis. Respon¬
dit ille. & dixxit. quasi ad huc in¬
unctus. Quis est dñe: ut credã
in eum: Et dixcit ei iħs. Et ui¬
disti eum: & qui loquitur tecũ.
ipse est. Tunc prost̾atus adora
cordis. Deniq iam facie lota¬
cordis. et mundata conscien¬
tia agnoscens illum non fili¬
um hominis tantum quod
ante crediderat. s iam filiũ
dĩ quem uidebat: ait credo
dñe. Sed parũ est dicere cre¬
do. Uis uidere qualiter credat.
ꝓcidens adorauit eum. Si
dm̃ dĩ filium non credidis¬
set. quem uidebat: nullate¬
nus ad orasset eum. Incum¬
bite gͦ orationibus peccatores
confitemini peccata ur̃a: ora¬
te. ut deleantur: orate. ut mi¬
nuantur: orate ut uobis ꝓ¬
ficientibus.ipsa deficiant.
Tamen nolite desperare: & per¬
catores orate: Ouis enim
non peccauit: q̃ sacerdotibꝰ
incipe: sacerdotibus dicꝰtum ẽ.
Prius offerte sacrificia pro pec¬
catis uris: & sic ꝓpopulo. Se¬
quitur. Inuidicium ego in

Expanded text:
Modo lavat faciem cordis. ResponModo lavat faciem cordis. Respondit ille, et dixit, quasi adhuc inunctus: Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. Tunc prostratus adoravcordis. Deniqcordis, et mundata conscientia, agnoscens illum non Filium hominis tantum, quod ante crediderat, sed etiam Filium Dei, quem videbat, ait: Credo, Domine. Sed parum est dicere Credo; vis videre qualem credat? Procidens adoravit eum. Si eum Dei Filium non credidisset, quem videbat, nullatenus adorasset eum. Incumbite ergo orationibus, peccatores, confitemini peccata vestra, orate ut deleantur, orate ut minuantur, orate ut vobis proficientibus ipsa deficiant; tamen nolite desperare, et peccatores orate. Quis enim non peccavit? A sacerdotibus incipe. Sacerdotibus dictum est: Prius offerte sacrificia pro peccatis vestris, et sic pro populo . Sequitur: In judicium ego in
Abbreviated transcription (Latin):
do a discipulis talia fierent᷑: ni¬
si in eis dñs habitaret: Respõ¬
derunt: & dixerunt᷑. In peccatis
natus es totus. Quid ẽ totus:
cum oculis clausis. Sed qui
aperuit oculos saluat & totũ.¬
Ipse dabit incorde resurrectio¬
nem: qui in faciem dedit in¬
luminationem. In peccatis
totus natus es. & tu doces nos:
Et eiecerunt eum foras. Ipsi il¬
lum magistrum fecerant: ip¬
si ut discerent toties in terro¬
gauerunt: s interrogati do¬
centem proiecerunt. Sed qͥd
dixi iam dudum fratres: Illi
pellunt: dñs suscepit. Magis
enim quia expulsus est: xp̃i-¬
anus factus est. Certe pro¬
iectus est. iste de synagoga.
Audiuit dñs. uenit ad eum &
diocit ei. Tu credis in filium
dĩ: Et ille. Quis esidñe: ut
credam in eum: uidebat. &
non uidebat. Uidebat oculis
tantum: s corde adhuc non
uidebat. Ait illi dñs. Et ui¬
des eum. Hoc est oculis. Et qͥ
loquitur tecum. ipse ẽ. Dum¬
xit ei . Tu credis in filium dĩ:

Expanded text:
do a discipulis talia fierent, nido a discipulis talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? Responderunt, et dixerunt: In peccatis natus es totus. Quid est totus? Cum oculis clausis, sed qui aperuit oculos, salvat etIpse dabit in corde resurrectionem, qui in facie dat illuminationem. In peccatis totus natus es. Et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerant; ipsi, ut discerent, toties interrogaverunt, et interrogati docentem projecerunt. Sed quid dixi jamdudum, fratres. Illi pellunt, Dominus suscipit; magis enim quia expulsus est, Christianus factus est. Certe projectus est iste de synagoga. Audivit Jesus, et venit ad eum, et dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Et ille: Quis es, Domine, ut credam in eum? Videbat autem, et non videbat. Videbat oculis tantum, sed corde adhuc non videbat. Ait illi Dominus: Et vides eum, hoc est, oculis: et qui loquitur tecum, ipse esxit ei: Tu credis in Filium Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
nescitis unde sit: & aꝑuit oculos
meos. Scimus autem. quia pec¬
catores ds̃ non exaudit: Sed si
quis dĩ cultor ẽ. & uoluntatem
eius facit. hunc exaudit. Adhuc
inunctus loquitur. Nam & pec¬
catores exaudit ds̃. Si enim
peccatores ds̃ non exaudiret:
frustra ille publicanus oculos
in terram dimittens. et pectus
suum ꝑcutiens. diceret. Dñe:
ꝓpitius esto michi peccatori.
Ht ista confessione meruit uis¬
tificationem: quomͦ iste cecus
inluminationem. Sed pecca¬
toribus lauandum est cor.
penitentiȩ lacrimis. ut exau¬
diantur: et fiat in corde illoꝵ.
quod factũ ẽ in facie ceci huiꝰ:
Et sentirͣnt dm̃ illos exaudire.
qui ut peccatores saluaret:
uenit in hunc mundum.
Ascł̃o non ẽ auditum: quia a¬
peruit quis oculos cecinati.
N isi esset hic adõ: non poterat
facere quicquam. Libere:. uon¬
stanter: confessus ẽ ueritatem.
Hec enum quȩ facta sunt a dño.⁊¬
a quo fierent nisi adño: aut quã¬

Expanded text:
nescitis unde sit, et aperuit oculos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus non exaudit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur; nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram demittens, et pectus suum percutiens, diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori ; et ista confessione meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. Sed peccatoribus lavandum est cor poenitentiae lacrymis, ut exaudiantur; et fiet in corde illorum quod factum est in facie caeci hujus; et sentient Deum illos exaudire, qui, ut peccatores salvaret, venit in hunc mundum. A saeculo non est auditum quia aperuit quis oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam. Libere et constanter confessus est veritatem. Haec enim, quae facta sunt a Doa quo fierent, nisi a Domino? aut quan
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit tibi oculos: Et ille iam
stomachans aduersus duritiam
iudeoꝵ: et exceco uidens non
ferens cecos: respondit eis. Di¬
xi uobis iam & audistis: quid
iterum uultis audire: Nũqͥd
& uos uultis discipuli eius fie¬
ri: quid ẽ num quid & uos. nͥ
quia ego iam sum: Num quid
& uos uultis: Iam uideo: sed
non uiaseo uos uidere. Nale¬
dixerunt ei et dixerunt. Tu
discipulus eius sis. Tale ma¬
ledictum: suꝑ nos. & suꝑ filios
nr̃os. Maledictum ẽ enĩ. si cor
discutias: non si uerba ꝑpen¬
das. Nos autem: moysi disci.¬
puli sumus. Nos scimus qr
moysi locutus ẽ ds̃. Utinam
sciretis quia moysi locutus
est ds: si sciretis quis ꝑ moy¬
sen predictus est ds̃. Habe¬
tis enim dñm dicentem.
Sicrederetis moysi: credere¬
tis & michi. De me enim scͥp¬
sit. Ita ne sequimini seruĩr&
dorsum ponitis contra dñm:
s nec seruum sequimini:
Iam ꝑ illum ad dñm ducere¬
mini Respondit ille homo: et di¬
xit eis. In hoc mirabile ẽ. quia uos

Expanded text:
uit tibi oculos? Et ille jam stomachans adversus duritiam Judoeorum, et ex caeco videns, non ferens caecos. Respondit eis, Dixi vobis jam et audistis quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Quid est, Nunquid et vos? nisi, quia ego jam sum? Nunquid et vos vultis? jam video, sed non video vos videre. Maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus ejus sis. Tale maledictum super nos, et super filios nostros. Maledictum est enim, si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Mosi discipuli sumus. Nos scimus, quia Mosi locutus est Deus. Utinam sciretis quia Mosi locutus est Deus! sciretis quod per Mosen praedictus est Deus. Habetis enim Dominum dicentem: Si crederetis Mosi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane? sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini, nam per illum ad Dominum duceremini. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos
Abbreviated transcription (Latin):
rentes: & dixerunt. Scimus
quia hic est filius nr̃. et quia
cecus natus ẽ. Quomodo aut̃
nc̃ uideat. nescimus. Et dire¬
runt. Ipsum interrogate: ȩ¬
tatem habet ipse de se loqua¬
tur. Scimus autẽ filius noster e
ẜ uiste cogeremur loqui proii¬
fante:diuia ipse: ꝓse loqui non
posset. Oum loquit᷑ modoni¬
det. Cecum a natiuitate non¬
mus: loquentem olim scimus
uidentem modo uidemus ip¬
sum interrogate: ut instrua¬
mini. Hec dicrerunt parentes
eius: quia timebant uideos.
Iam enim conspirauerant un¬
dei: ut si quis eum confiteret᷑
xp̃m. extra synagogai fiera
Tam non erat malum. extra sy¬
nagogam fieri. Illi expelle¬
bant: s xp̃s excipiebat. Pro¬
ꝑterea parentes eius dixert.
quia etatem habet ipsum
interrogate. Tocauerunt gͦ
rursum hominem qui fue¬
rat cecus: & dicer unt ei. Da
gloriam dõ. Quid est da glo¬
riam dõ: nega quod accẽpi¬
sti. Hoc plane non ẽ dõ glo¬
riam dare: s dm̃ potius blas¬
phemare. Da inquiunt glo¬

Expanded text:
t dixerunt: Scimus quia hic est filius noster, et quia caecus natus est; quomodo autem nunc videat, nescimus. Et dixerunt: Ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. Scimus autem, quia filius noster est; sed juste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset: olim loquitur, modo videt, caecum a nativitate novimus. Loquentem olim scimus, videntem modo videmus, ipsum interrogate, ut instruamini. Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos; jam enim conspiraverant Judaei, ut si quis eum confiteretur Christum, extra synagogam fieret. Jam non erat malum extra synagogam fieri. Illi expellebant, sed Christus excipiebat: propterea parentes ejus dixerunt: quia aetatem habet, ipsum interrogate. Vocaverunt ergo rursum hominemrat caecus, et dixerunt ei: Da gloriam Deo. » Quid est « da gloriam Deo? » Nega quod accepisti. Hoc plane non est Deo gloriam dare, sed Deum potius blasphemare. « Da, inquiunt, glo
Abbreviated transcription (Latin):
sus. Tauit gͦ oculos in ea pis¬
cina quȩ interp̾tatur missus.
baptiratus ẽ in xp̃o. Si ergo
quando eum inse ipso quodã¬
modo baptizauit. tunc uilu¬
minauit: quando inunaeit.
fortasse caticuminum fecit.
Potest quidem aliter atq alit̾
tanti sacram̃ti exponi. & ꝑtuic¬
tari profunditas: s hoc suf¬
ficiat caritati ur̃e. Enguit᷑
caticuminus: id ẽ docetur.
ut credat in xp̃m. Nutitur
ad piscinam baptismi ut in¬
luminetur: ut lumen uerũ
agnoscat: ut remissionem
peccatoꝵ accipiat: ut ex filio
irȩ efficiat᷑ filius dĩ: inlumi¬
natusq ueniat predicare

Expanded text:
sus. Lavit ergo oculos in ea pissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur missus, baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in se ipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit, quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potest quidem aliter atque aliter tanti sacramenti exponi et pertractari profunditas; sed hoc sufficiat charitati vestrae. » Ungitur catechumenus, id est, docetur ut credat in Christum; mittitur ad piscinam baptismi, ut illuminetur, ut lumen verum agnoscat, ut remissionem peccatorum accipiat, ut ex filio irae efficiatur filius Dei, illuminatusque veniat praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
est tempus oꝑationis: aliud
receptionis. Reo det enim u¬
nicuiq scđm oꝑa sua. Audia¬
mus sollicita mente apostolũ.
exhortantem nos oꝑari: dum
tempus habemus. Dicit enĩ.
Dum tempus habemus: oꝑem᷑
do malos audiuimus. ẜ uioe¬
amus quid fecerit. Hȩc cum
dixisset. ex puit in terram &
fecit lutum ex sputo. & liniũ
lutum suꝑ oculos eius. et dix̃
ei. Uade & laua in natatoria
siloe: quod interp̾tatur missꝰ.
Quid fecit dns: ꝑspicuum est.
Inluminatio enim facta est
in ceco: s magnum mysteri¬
um commendatur in huma
no genere. Eocpuit in terrã.
de saluia lutum fecit: quiu̾
bum caro factum ẽ. & unocit
oculos ceci. Inunctus erat.
et non dum uidebat. Mit¬
tit illum ad piscinam: quȩ uocat
siloe. Pertinuit autẽ ad euang¬
listam cõmendare nobis nom
huius piscine. et ait: quod int¬
pretatur missus. Iam quis ẽ
missus agnoscitis. Nisi enim
ille fuisset missus: nemo nr̃m
fuisset ab iniquitate dimis¬

Expanded text:
est tempus operationis, aliud est tempus operationis, aliud receptionis: reddet enim unicuique secundum opera sua. » Audiamus sollicita mente Apostolum exhortantem nos operari, dum tempus habemus. Dicit enim: Dum tempus habemus, operemdo malos, audivimus; sed videamus quid fecerit. Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos ejusei: Vade, et lava te in natatoria Siloe, quod interpretatur, missus. Quod fecit Dominus, perspicuum est. Illuminatio enim facta est in caeco, sed magnum mysterium commeno genere. « Exspuit in terram, de saliva lutum fecit, quia Verbum caro factum est. Et unxit oculos caeci. Inunctus erat, et nondum videbat. Mittit illum ad piscinam, quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad evangelistam commendare nobis nomen hujus piscinae, et ait: Quod interpretatur missus. Jam quis est missus, agnoscitis: nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum fuisset ab iniquitate dimis
Abbreviated transcription (Latin):
diebus usq ad consummatio.¬
nem seculi : qui tunc corꝑali
p̃sentia fuit in mundo: nunc
diuina potentia presens est
ubiq in mundo. Audiuimus
diem: audiamus que sit nox
ista. Quid igitur. quid dice.¬
mus de nocte ista. quando erit.
quando nemo poterit oꝑari.
Nox ista impioꝵ erit. Hax ista
eoꝵ erit. quibus infine dice¬
tur. Ite in ignem eternum qͥ
paratus ẽ diabolo & angelis
eius. Sed et nox dicta ẽ: non
flamina. non ignis. Nudi qr
et nox ẽ. De quodam seruo di¬
citur. Tigate illi manus & pe¬
des: et proicite eum intene¬
bras exteriores. Oꝑetur eͦ ho
mo ne uła nocte preueniat᷑.
ubi nemo possit oꝑari. Modo
est ut operetur fides ꝑ dilec¬
tionem. It si modo oꝑamur.
hic ẽ dies.hic ẽ xp̃s. Audi ꝓ¬
mittentem: et ne arbitreris
absentem. Ecce ego uobiscum sũ.
omĩbus diebus. usque ad consũ¬
mationem seculi. Ibi enim erit
nar. ubi nemo possit oꝑari: s
reciꝑe quod oꝑatus est. Aliud

Expanded text:
diebus usque ad consummatiodiebus usque ad consummationem saeculi ? Qui tunc corporali praesentia fuit in mundo, nunc divina potentia praesens est ubique in mundo. Audivimus diem, audiamus quae sit nox ista. « Quid igitur? Quid dicemus de nocte ista? Quando erit, quando nemo poterit operari? Nox ista impiorum erit; nox ista eorum erit, quibus in fine dicetur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Sed et nox dicta est, non flamma, non ignis. Audi, quia et nox est. De quodam servo dicitur: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores . Operetur ergo honquit, sum in hoc mundo, lumen ubi nemo possit operari. Modo est, ut operetur per dilectionem: et si modo operamur, hic est dies, hic est Christus. Audi promittentem, et ne arbitreris absentem. « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » Ibi enim erit nox ubi nemo possit operari, sed recipere quod operatus est. Aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ri oꝑa eius qui misit me:do¬
nec dies est. Memento quo¬
modo uniuersam głam illi
dat dequo est: quia ille ha¬
bet filium qui de illo sit. ip¬
se non hab& de quo sit.Oue
sunt oꝑa dñi ꝓpter quȩ uenit
filius dĩ in mundum. nisi
cecitatem humani generis
inluminare: uulnerata queq
sanare: ꝑdita requirere: de.¬
formia reformare: Sed quid
est quod dixit. me oportet
oꝑari oꝑa eius qui misit me.
donec dies est.Tenit enim
nax in qua nemo potest oꝑa¬
ri. Constat ex pressum ac de¬
finitum diem cõmemorasse
dñm hoc loco se ipsum: idẽ
lumen mundi. Quam du
inquit sum in hos lumen
sum mundi. Ergo ipse ope¬
ratur. Ouam dui est autẽ
in hoc mundo. Putamus
fr̃s eum fuisse hic tunc. et
modo non hic esse: Sihoc
putamus: iam gͦ post ascen¬
sam dñi facta ẽ nocx ista me¬
tuenda: ubi nemo possit oꝑari.
Si post ascensionem facta est nax
ista: auid ẽ quod ait discipłĩs
suis ascendens in celum. Ecce
ego uobiscum sum om̃ibus

Expanded text:
ri opera ejus qui misit me, dori opera ejus qui misit me, donec dies est. » Memento quomodo universam gloriam illi dat, de quo est, quia ille habet Filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Quae sunt opera Domini propter quod venit Filius Dei in mundum, nisi caecitatem humani generis illuminare, vulnerata quaeque sanare, perdita requirere, deformia reformare? Sed quid est, quod dixit: Me oportet operari opera ejus qui me misit, donec dies est? Venit enim nox, in qua nemo potest operari. Constat expressum ac definitum diem commemorasse Dominum hoc loco seipsum, id est, lumen mundi. Quamdinquit, sum in hoc mundo, lumen sum mundi. Ergo ipse operatur. Quandiu est autem in hoc mundo? Putamus, fratres, eum fuisse hic tunc, et modo non hic esse? Si hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari. » Si post ascensionem facta est nox ista, quid est, quod ait discipulis suis ascendens in coelum: Ecce ego vobiscum sum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃s. Nequȩ hic peccauit. neq
parentes eius. ut cecus nasce¬
retur. Ouidẽ quod dixcit: sira¬
lus homo sine peccato numqͥi
parentes huius ceci. sine pecca¬
to erant. Sum quid ipse surx
originali peccato natuserat.
uel uiuendo nichil addioe¬
habuerunt peccatum. et iste
non habuit peccatum: qr̃ dns
dixit. neq hic peccauit neq
parentes eius. nisi ad rem ies¬
pondit. de qua interrogatus
est. cur cecus nasceretur: ha¬
bebant enim peccatũ paren¬
tes euis: sed non ipso peccato
factum ẽ. ut cecus nasceret᷑.
Si ergo non peccato parentũ
factũ ẽ. ut cecus nasceret᷑: qua¬
re cecus natus est. Audi ma¬
gistrum docentem. Quent
credentem. ut faciat intelle̾¬
gentem. Ipse causam dicit.
quare sit ille cecus natus.
Neque hic peccauit inquit.¬
neq parentes eius: s ut ma¬
nifestentur oꝑa dĩ in illo.
Non solum quid in hoc tantũ¬
modo ceco acturus sim. sed
ni generis ꝑme agendum
cus adiunait. Ne oportet oꝑa¬

Expanded text:
Jesus: Neque hic peccavit, neque Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Quid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, numquid parentes hujus caeci sine peccato erant? Numquid ipse vel sine originali peccato natus erat, vel vivendo nihil addideha habuit peccatum, quare Dominus dixit: « Neque hic peccavit, neque parentes ejus, » nisi ad rem respondit de qua interrogatus est, cur caecus nasceretur? Habebant autem peccatum parentes ejus, sed non in ipso peccatum factum est ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem, quaerit credentem, ut faciat intelligentem: ipse causam dicit quare sit ille caecus natus. « Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in illo. » Non solum quid in hoc tantummodo caeco acturus sim, sed ni generis per me agendum tus adjunxit: « Me oportet opera
Abbreviated transcription (Latin):
lum mortis. s etiam iniquita¬
tis. Si enim cecitas ẽ infide¬
litas. & inluminatio fides. quẽ¬
fidelem quando uenit xp̃s inue¬
nit: Idõ euangelista de xp̃o di¬
cit. & preteriens. Sic preteriit
enim xp̃s. et non inuia pecca¬
toꝵ nrͣoꝵ stetit: sicut in quadã
parabola ipse dñs ait. Tenit
enim samaritanus secus uiã.
Qui uenit sanare uulneratum
semiiuum: preterit cecum
inluminare. Qui uulneratꝰ
in parabola dicitur. Hic in re
gesta cecus inluminatur. Ui¬
dit gͦ hominem cecum. Non
tiuitate. Om̃s enim homines.
preter illum solum qui exx uir¬
gine natus ẽ. originali pecca¬
to ceci idẽ cum peccato nati
sunt: quod ex radice peccatͥce
primi parentis traxerunt.
Interro gauerunt eum disci¬
puli eius. Q aͬbi: Sciͣs. quia
rabbi. magister ẽ. Magistrũ
appellabant: quia discere de¬
siderabant. Questionem qͥp¬
pe dño proposuerunt: tamqͣm
magistro. Quis peccauit. hic
aut parentes euis: Respondit

Expanded text:
lum mortis, sed etiam iniquitalum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, illuminatio est fides, quefidelem, quando venit Christus, invenit, ideo Evangelista de Christo dicit, Et praeteriens. Sic praeterit enim Christus, et non in via peccatorum nostrorum stetit, sicut in quadam parabola ipse Dominus ait: Venit enim Samaritanus secus viam . Qui venit sanare vulneratum semivivum, praeteriens caecum illuminat. Qui vulneratus in parabola dicitur, hic in re gesta caecus illuminatur. Vidit ergo hominem caecum, non tivitate caecum. Omnes enim homines praeter illum solum, qui ex virgine natus est, originali peccato caeci, id est, cum peccato nati sunt, quod ex radice peccatrice primi parentis traxerunt. Interrogaverunt eum discipuli ejus, Rabbi. Scis quia Rabbi magister est. Magistrum appellabant, quia discere desiderabant. Quaestionem quippe Domino proposuerunt tanquam magistro. Quis peccavit? hic, aut parentes ejus? Respondit
Abbreviated transcription (Latin):
um nolebat. Certe sub ipso
passionis tempore & quantũ
poterat ostendit: & tamen hoc
ad quod uenerat ꝑtulit. Nã
cum ꝑ secutoribus suis seque¬
rentibus diceret. ego sum:
sola hac uoce. eoꝵ suꝑbiam
ꝑtulit: & om̃s in terram stra¬
uit. Oui ergo hoc in loco
potiit manus lapidantiũ
non se abscondendo euadẽ.
cur abscondit se: nisi quod homo
inter homines factus redemptor
nr̃ alia nobis uerbo loquituralia
exemplo: Quid autem nobis
hoc exemplo loquitur. nisi ut
etiam cum resistere possumus.
iram suꝑbientium humiliter
set dñs de templo uide¬
oꝵ quid fecisset in populo gen¬
tium. immo totius humani ge¬
neris: audiamus. Sequitur
Preteriens uidit hominem ce
cum a natiuitate. ꝑa quippe
uerba sunt. Oꝑa que facta st̃.
uerba quȩ signa sunt. Siergo
quid significet hoc quod fac¬
tum ẽ. cogitemus: genus hu¬
manum est iste cecus. Hȩc enĩ
cecitas contigit in primo homi¬
ne ꝑ peccatum. de quo om̃s
originem duxrimus. Non so¬

Expanded text:
um nolebat. Certe sub ipso um nolebat. Certe sub ipso passionis tempore, et quantum poterat ostendit, et tamen hoc ad quod venerat, pertulit. Nam cum persecutoribus suis se quaerentibus diceret: Ego sum, sola hac voce eorum superbiam perculit, et omnes in terram stravit . Qui ergo hoc in loco potuit manus lapidantium non se abscondendo evadere, cur abscondit se, nisi quod homo inter homines factus Redemptor noster, alia nobis verbo loquitur, alia exemplo? Quid ahoc exemplo loquitur, nisi ut etiam, cum resistere possumus, iram superbientium humiliter set Dominus de templo Judaeorum, quid fecerit in populo gentium, imo totius humani generis, audiamus. Sequitur raeteriens vidit hominem caecum a nativitate. Ea quippe,verba sunt. Opera, quia facta sunt: verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc, quod factum est, cogitemus, genus humanum est iste caecus. Haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non so
Abbreviated transcription (Latin):
est sum. presentis. Et quia
diuinitas non hab&. s sem¬
ꝑ esse hab&: non ait. ante a
braham ego fui: s ante abra¬
ham ego sum. Unle ad mo¬
ysen dicitur. Igo sum qui
sum. Et dices filiis isrł O
est. misit me ad uos. Ante
ergo uel post abraham ha¬
buit. qui et accedere potuit
ꝑ exhibitionem p̾sentie. et
recedere ꝑ cursum uite.
Ueritas uero semꝑ esse habet
quia ei quicquam nec prio¬
re tempore incipit᷑: nec sub¬
sequenti terminatur. Sed susti¬
uere ista eternitatis uerbam̃¬
tes infidelium non ualentes:
ad lapides currunt. It quem
intellegere non poterant: ob¬
ruere querebant. Quid aut̃
contra furorem lapidantium
dñs fecit. ostenditur cum pro¬
tinus subinfertur. Iħs autẽ
abscondit se: & exriuit de tem
abscondendo declinauerit:
qui si diuinitatis suȩ potenti¬
am exercere uoluisset. tacito
nutu mentis. in suis eos ictibꝰ
ligaret: aut in penam mortis
subite obrueret. Sed quia
pati uenerat: exercere iudici¬

Expanded text:
est, sum praesentis. Et quia est, sum praesentis. Et quia divinitas non habet, sed semper esse habet, non ait: Ante Abraham ego fui: sed, ante Abraham ego sum. Unde ad Moysen 557 dicitur: Ego sum, qui sum; et, dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Ante ergo vel post Abraham habuit, qui et accedere potuit per exhibitionem praesentiae, et recedere per cursum vitae. Veritas vero semper esse habet, quia ei quidquam nec priore tempore incipitur, nec subsequenti terminatur. Sed sustinere ista aeternitatis verba, mentes infidelium non valentes, ad lapides currunt, et quem intelligere non poterant, obruere quaerebant. Quid autem contra furorem lapidantium Dominus fecit, ostenditur cum protinus subinfertur: Jesus autem abscondit se, et exivit de tempabscondendo declinaverit, qui si divinitatis suae potentiam exercere voluisset, tacito nutu mentis in suis eos ictibus ligaret, aut in poena mortis subitae obrueret. Sed quia pati venerat, exercere judici
Abbreviated transcription (Latin):
uitatur: ut ueritas relinqua¬
tur. Sed scio eum: et sermonẽ
eiuis seruo. Sermonem ꝑatris
tamquam filius loquetur. &
ipse erat uerbum patris. quiᷤ
hominibus loquebatur. Et
notandum quod uidit eosdo¬
minus aꝑta sibi inpugnatio¬
ne resistere: & tamen eis se ite¬
rata non desinit uoce predi¬
care dicens. Abraham pat̾ ur
exultauit ut uideret diem
meum: et uidit. & gauisus ẽ.
Punc quippe diem dñi abrahã
uidit: cum infigura summe
trinitatis. tres angelos hos¬
picio recepit. Quibus ꝓfec¬
to susceptis: sic tribus. quasi
imi loqutus est. Quia et si
in ꝑsonis. numerus trinita¬
tatis. Sed carnales mentes ai¬
dientium: oculos a carne non
subleuant. In eo solam carns
etatem pensant dicentes. Sim¬
quaginta annos non dum̃ ha¬
bes & abraham uidisti: quos
benigne redemptor nr̃ a car¬
nis sue intuitu sub mouet:
et ad diuinitatis contempla¬
tionem trahit dicens. Am̃
amen dico uobis: antequã
te enim. preteritum tempꝰ

Expanded text:
vitatur, ut veritas relinquavitatur, ut veritas relinquatur. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris tanquam Filius loquebatur, et ipse erat verbum Patris, quod hominibus loquebatur. Et notandum, quod vidit eos Dominus aperta sibi impugnatione resistere, et tamen eis se iterata non desinit voce praedicare, dicens: Abraham pater vester exsultavit, ut videret diem meum; vidit, et gavisus est. Tunc quippe diem Domini Abraham vidit: cum in figura summae Trinitatis tres angelos hospitio recepit : quibus profecto susceptis, sic tribus quasi uni locutus est: quia etsi in personis numerus Trinitat divinitatis. Sed carnales mentes audientium, oculos a carne non sublevant: in eo solam carnis aetatem pensant, dicentes: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti? Quos benigne Redemptor noster a carnis suae intuitu submovet, et ad divinitatis contemplationem trahit, dicens: Amen, amen dico vobis, Antequam te enim praeteriti temporis
Abbreviated transcription (Latin):
impiis uero ad penas ꝑpetu¬
as: quẽ hic mortis nomine: ue¬
ritas designare uoluit. Sed
ista morte quam dñs uult in¬
tellegi. nec abraham mortuus
ẽ: nec prophete mortui sunt.
Iui enim mortui sunt. & uiuuĩt:¬
et isti uiuebant. et mortui
erant. Quem te ipsum facis
inquiunt. ut dicas mortem
non uidebit in eternũ. qui ser¬
uauerit sermonem meum.
cum scias & abraham mortu.¬
um. et ꝓphetas mortuos: Res¬
pondit iħs. Si ego glorifico
me ipsum: gloria mea nichil
est. Est pater ms qui glorifi¬
cat me: Hoc ait. ꝓpt̾ illud qđ
dixcer unt: quid te ipsum fa¬
cis. Nefert gͦ gloriam suam
ad pacrem: de quo est. qđ ds̃
est. Dicit patrem suũ dñs
dm̃ suum: et non cognouerunt.
Si enim ipsum cognouissent. eiꝰ
filium recepissent. Igo autem
inquit noui eum. Secundum
carnem udicantibus. potuit
et hinc arrogans uideri: quia
dicit. ego noui eum. Sed uide
quid sequitur. Si dixero non
noui eũ: ero similis uobis men¬
dax. Prgo arrogantia non ita

Expanded text:
impiis vero ad poenas perpetuimpiis vero ad poenas perpetuas: quas hic mortis nomine veritas designare voluit. Sed ista morte, quam Dominus vult intelligi, nec Abraham mortuus est, nec prophetae mortui sunt. Illi enim mortui sunt, et vivunt: isti vivebant, et mortui erant. Quem teipsum facis, inquiunt: ut dicas, mortem non videbit in aeternum, qui servaverit sermonem meum, cum scias et Abraham mortuum, et prophetas mortuos? Respondit Jesus: Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est: est Pater meus, qui glorificat me. Hoc ait propter illud, quod dixerunt: Quem teipsum facis? Refert enim gloriam suam ad Patrem, de quo est quod Deus est. Dicit Patrem suum Domindominum suum, et non cognoverunt. Si enim ipsum cognovissent, ejus Filium recepissent. Ego autem, inquit, novi eum. Secundum carnem judicantibus potuit et hinc arrogans videri, quia dixit: Ego novi eum. Sed vide quid sequitur: Si dixero, Non novi eum, ero similis vobis, mendax. Ergo arrogantia non ita
Abbreviated transcription (Latin):
solam mortis carnem aspice¬
rent. in ueritatis ser mone ca¬
ligabant dicentes. Abrahã
mortuuis ẽ & ꝓphete: et tu di¬
cis. si quis sermonem meum
seruauerit. mortem non gus¬
tabit ineternũ. Unde & ipsi
ueritati. eundem abraham
& prophetas: quasi ueneran¬
tes preferunt. Sed aꝑta no¬
bis ratio ostendit᷑: quia qui
dm̃ nesciunt. dĩ quoq famu¬
los. falso uenerantur. Uos ita¬
q dicitis demonium hab& es:
ego uos ad uitam uoco. Ser¬
uate sermonem meum: & nõ
moriemini. Illi audiebant.
mortem non uidebit ineter¬
num. qui seruauerit sermo¬
nem meum. et irascebantur:
quia iam mortui erant illa
morte que uitanda erat.
Nam illam mortem uitare nõ
potuerunt. qua mortuus ẽ
abraham & prophete: id ẽ
carnis mortem. Nam abra-¬
ham spiritu uiuebat: et deo
de eo ipsa ueritas ait alio loco.
tem damnationis: cum diabo¬
lo & angelis euis. Nam ista
mors. corporis. migratio que¬
dam ẽ scĩs ad meliorem uitã. ⁊¬

Expanded text:
solam mortis carnem aspicesolam mortis carnem aspicerent, in veritatis sermone caligabant, dicentes: Abraham mortuus est, et Prophetae: et tu dicis, Si quis sermonem meum servaverit, mortem non gustabit in aeternum? Unde et ipsi veritati eumdem Abraham et prophetas quasi venerantes praeferunt, sed aperta nobis ratio ostenditur, quod qui Deum nesciunt, Dei quoque famulos falso venerantur. Vos, inquit, dicitis, Daemonium habes; ego vos ad vitam voco: servate sermonem meum, et non moriemini. Illi audiebant: mortem non videbit in aeternum, qui servaverit sermonem meum, et irascebantur, quia jam mortui erant illa morte, quae vitanda erat: nam illam mortem vitare non potuerunt, qua mortuus est Abraham, et prophetae, id est, carnis mortem. Nam Abraham Spiritu vivebat: et ideo de eo ipsa veritas ait alio loco: tem damnationis cum diabolo, et angelis ejus. Nam ista mors corporis migratio quaedam est sanctis ad meliorem vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
querat & uidicet. Scimus cer.¬
te quod scriptũ est. quia pater
omne uidicium dedit filio it
tamen ecce isdem filius iniuri¬
as accipiens. gloriam suam nõ
querit. In latas contumelias
patris iudicio reseruat: ut no¬
bis ꝓfecto insinuet. quantũ
nos esse patientes debemus:
dum adhuc se ulcisci non uilt.
& ipse qui uidicat. Cũ uero
maloꝵ ꝑuersitas crescit. nõ
solum frangi predicatio nõ
deb&. s etiãm augeri. Quoo
suo dñs exremplo nos ammo¬
net: qui postquam habere
demonium dictus ẽ p̃dica¬
tionis sue beneficia. largius
impenoit dicens. Amen am
dico uobis. si quis sermonẽ
meum seruauerit: mortem
non uidebit in eternũ. S
sicut bonis necesse ẽ. ut me¬
liores etiam ꝑ contu melias
eristant: ita semꝑ reprobi.
de beneficio peiores fuint:
Nam accepta predicatione
iterũ dicunt. Nunc cogno¬
uimus quia demoniũ habes
Suia enim ȩterne morti inhe¬
serant. & eandem mortem cui
inheserant non uidebant: dũ

Expanded text:
556 quaerat et judicet. Scimus cer556 quaerat et judicet. Scimus certe quod scriptum est, quia Pater omne judicium dedit Filio : et tamen ecce idem Filius injurias accipiens, gloriam suam non quaerit. Illatas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet quantum nos esse patientes debemus, dum adhuc se ulcisci non vult et ipse qui judicat. Cum vero malorum perversitas crescit, non solum frangi praedicatio non debet, sed etiam augeri. Quod suo Dominus exemplo nos admonet, qui postquam habere daemonium dictus est, praedicationis suae beneficia largius impendit dicens: Amen, amen dico vobis, si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Sed sicut bonis necesse est, ut meliores etiam per contumelias existant, ita semper reprobi de beneficio pejores fiunt, nam accepta praedicatione iterum dicunt: Nunc cognovimus, quia daemonium habes. Quia enim aeternae morti inhaeserant, eamdem mortem cui inhaeserant, non videbant; dum
Abbreviated transcription (Latin):
negauit. & alterũ tacendo con¬
sensit. Custos namq humani ge¬
neris uenerat. Et si samaritanũ
se non esse dicer&: esse custodem
negar&. S tacuit quod recog¬
nouit.: & patienter reppulit. qđ
dictum fallacit᷑ audiuit. dicens.
go demonium non habeo. Hic
uero insemet ipso nobis dñs
patientie p̾buit exemplum.
Qui si respondere uoluisset ui-¬
deis. uos demoniũ habetis.
uerum utiq dixisset: Quia
nisi pleni demonio. tamꝑuer¬
se de dõ loqui non possent. S
accepta in uiria. etiam quod
uerum erat. dicere ueritas no.¬
luit: ne non dixisse ueritatẽ.
s prouocatus contumeliam red.¬
didisse uideretur. Ex qua re
quid nobis innuitur. nisi ut
eo tempore quo apraximis ex
falsitate contumelias accipi¬
mus. eoꝵ etiam uera mala ta¬
ceamus: ne ministerium uis¬
te correptionis. in arma uer¬
tamus furoris. S quid nob
ad ista faciendum sit: adhuc
eemplo nos ammnonet cũ
subiungit. Ego autẽ non
quero gloriam̃ meã est qui

Expanded text:
negavit, et alterum tacendo connegavit, et alterum tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat, et si Samaritanum se non esse diceret, esse custodem negaret, sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit, quod dictum fallaciter audivit dicens: Ego daemonium non habeo. Hic vero in semetipso nobis Dominus patientiae praebuit exemplum. Qui si respondere voluisset Judaeis, vos daemonium habetis, verum utique dixisset, quia nisi impleti daemonio, tam perverse de Deo loqui non possent. Sed accepta injuria, et jam quod verum erat dicere veritas noluit, ne non dixisse veritatem, sed provocatus contumeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitur, nisi ut eo temfalsitate contumelias accipimus, eorum etiam vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis in arma vertamus furoris? Sed quid nobis ad ista faciendum sit, adhuc exemplo nos admonet, cum subjungit: Ego non quaero gloriam meam, est qui
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ non estis. Si enim ipse
uerba dĩ audit qui ex dõ ẽ.
et audire uerba eius non po¬
test.quis quis ex illo non est.
Interroget se unusquisq si
uerba dĩ inaure cordis ꝑcipit.
& intellegit unde sit. Celestẽ
iubet: carnis desideria conteri:
mundi gloriam declinare: alie
na non rapere: ꝓpria largiri.
Denset gͦ apud se unusquisq
ur̃m. si hec uoo dĩ in cordis eiꝰ
aure conualuit: & quia iam ex
dõ sit. agnoscit. Dixerunt gͦ
uidei. Nonne benedicimus nos.
quia samaritanus estir & de¬
monium habes: Accepta aut̃
tanta contumelia: quid ds res¬
pondeat audiamus. Ego demo¬
nium non habeo: s honorifico
patrem meum. & uos in hono¬
rastis me. Quia enim samari¬
tanus interp̃tatur custos et ip¬
se ueraciter custos est. de quo
psalmista ait. nisi dñs custo¬
dierit ciuitatem. in uanum
uigilant qui custodiunt eam.
& cui ꝑisaiam. custos quid
de nocte custos. quid de noc
monium non habeo. Duo qͥp¬
pe ei in lata fuerant: unum

Expanded text:
ex Deo non estis. Si enim ipse ex Deo non estis. Si enim ipse verba Dei audit, qui ex Deo est, et audire verba ejus non potest quisquis ex illo non est, interroget se unusquisque, verba dei in aure cordis percipit, et intellegit, unde sit. Caelestem iubet, carnis desideria conteri, mundi gna non rapere, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque vestrum, si haec vox Dei in cordis ejus aure convaluit, et quia jam ex Deo sit agnoscit. Dixerunt ergo Judaei: Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes? Accepta autem tanta contumelia, quid Dominus respondeat audiam. Ego daemonium non habeo, sed honorifico patrem meum, et vos inhonorastis me. Quia enim Samaritanus interpretatur custos, et ipse veraciter custos est, de quo Psalmista ait: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant, qui custodiunt eam, et cui per Isaiam, Custos quid de nocte, custos quid de noctmonium non habeo. Duo quippe ei inlata fuerant, unum
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Ouis exx uobis argue
me de peccato: Hon dedigi
ex ratione ostendere. se peccai¬
torem non esse: qui ex uirtu¬
te diuinitatis. poterat pecea¬
tores iustificare. Interrogat eos
quare ueritat̾em non uelint cre¬
dere: dicente. Siueritatem lo¬
cutus sum uobis. quare non cre¬
ditis michi: nisi quia filii dia¬
boli estis & non ueritatis filii:
Niaboli non natura: s imitatio¬
ne. Neddiditq causam.cur ue¬
ritati non crederent: cum dicit.
dõ uos non auditis: quia ex dõ
non estis. Tterum noli adten¬
dere naturam: s uitium. Sic
sunt isti ex dõ: & non ex deo.
Iatura ex dõ: uitio non ex dõ.
Natura uero bona quȩ ex deo
est. peccauit uoluntate. cre¬
dendo quod diabolus ꝑsuasit.
& uitiata ẽ. I dõ medicum que¬
rat: quia sana non ẽ. Agnosca.¬
tur natura. unde creator lau-¬
detur: agnoscatur uitium ꝓ¬
pter quod medicus aduocet᷑.
Perribile ẽ quod sub didit. Qui
est ex dõ uerba dĩ audit: prop¬
terea uos non auditis. quia

Expanded text:
dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato? Non dedignatur ex ratione ostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis potuit peccatores justificare. Interrogat eos, quare veritatem non velint credere, dicens: Si veritatem locutus sum vobis, quare non creditis mihi? Nisi quia filii diaboli estis, et non veritatis? Filii diaboli non natura, sed imitatione. Redditque causam cur veritati non crederent, cum dicit: Ideo vos non auditis, quia ex Deo non estis. Iterum noli attendere naturam, sed vitium. Sic sunt isti ex Deo, et non sunt ex Deo. Natura ex Deo, vitio non ex Deo. Natura vero bona, quae ex Deo est, peccavit voluntate, credendo quod diabolus persuasit; et vitiata est: ideo medicum quaerat, quia sana non est. Agnoscatur natura, unde Creator laudetur: agnoscatur vitium, propter quod medicus advocetur. Terribile est quod subdit: Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
serui. Proprium dñi est equa¬
litas patris: munus serui est.
participatio saluatoris. Que¬
rebant ergo eum ad prehen¬
dere. Utinam ad prehenderent.:
Sed credendo et intellegendo:
non seuiendo et occidendo.
Querebant gͦ eum aprehende¬
re. Dum eum ad prehendere uolebant.
uolebãt quid fecit : exiuit demanib
eoꝵ. Non eum adprehende¬
runt: quia manus fidei non
habuerunt. Et quia noluit.
qui potestatem habuit ani¬
mam suam ponere: non ad¬
prehenderunt eum. Dum
autem uoluit ad prehensus
est ab eismanibus iniquitatis.
It abiit iterum transiordanen
ad eum locum ubi erat iohannes

Expanded text:
servi. Proprium Domini, est aequaservi. Proprium Domini, est aequalitas Patris: munus servi, est participatio Salvatoris. 11. Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehensed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Quaerebant ergo eum apprehendere; dum eum apprehendere voluerunt, quid eis fecit? Exivit de manibus eorum. Non eum apprehenderunt, quia manus fidei non habuerunt: » et quia noluit qui potestatem habuit animam suam ponere, non apprehenderunt eum; dum autem voluit, apprehensus est ab eis manibus iniquitatis. Et abiit iterum trans Jordanem ad eum locum ubi erat Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
cimus dõ patri. scĩficetur no¬
men tuum: Si non facio oꝑa
patris mei: nolite credere mͥ.
Siautem facio. & si michi non
uultis credere: oꝑibus credi¬
te. It agnoscatis. et credatis.
quia in me ẽ pater. & ego in
illo: Honsic dicit filiꝰ. in me ẽ pater
si enĩ bene cogitemus indeo sumus.
e si bene uiuamꝰ ds̃ in nobis est.
fideles participantes eiꝰ graciam
iluminati ab ipso in illo
illo sumus & ipse ui nobis:
sed non sic unigenitus fili¬
us: ille in patre. & pater in illo:
tamquam equalis. in eo cui
est ȩqualis. Denique nos aliquan¬
do possumus dicere: in dõ sumꝰ.
& ds̃ in nobis. Ego & d̾s̃ unum
sumus: num quid posumus di¬
cere. In dõ es. quia ds̃ te continet.
D̾s est in te. quia templum dĩ
factus es. Sed num quid quia
in dõ es & ds̃ est inte. potes di-¬
cere. qui me uidet. dm̃ uidet.
quomodo uni genitus dixxit.
qui me uidet uidet et patrem
meũ & ego & pater unũ sumlis: Ag¬
nosce proprium dñi. & munus

Expanded text:
cimus Deo Patris, « Sanctificetur nocimus Deo Patris, « Sanctificetur nomen tuum? » « Si non facio opera Patris mei, nolite credere mihi. Si autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, in me est Pater, Si enim bene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Filius: ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere, In Deo sumus, et Deus in nobis: Ego et Deus unum sumus, numquid possumus dicere? In Deo es, quia Deus te continet; Deus est in te, quia templum Dei factus es: sed numquid quia in Deo es, et Deus est in te, potes dicere, Qui me videt, Deum videt: quomodo Unigenitus dixit, Qui me vidit, vidit et Patrem ; et, Ego et Pater unum sumus? Agnosce proprium Domini, et munus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficauit et misit in mũdũ
uos dicitis. blasphemas. quia
dixxi. filius dĩ sum: Si sermo
dĩ factus ad homines ut di¬
cerentur dii ipsum uerbũ
dĩ quod est apud dm̃. quomͦ
non est ds̃: Si per sermonẽ
di fuint homines dii: si par
lumina inluminata dii st̃
lumen quod inluminat.
quomodo non ẽ d̃s: Si cale¬
facti quo dam modo igne
salutari. dii efficiuntur. un
de calefiunt. non est d̾s:
Accedis ad lumen: in lumina¬
ris. & inter filios dĩ nume¬
raris.Si recedis alumine.
obscuraris: et in tenebris
computaris. Iuud tamen
lumen nec accedit ad se: quia nõ
recedit a se. Si ergo uos dõs fa:¬
cit sermo dĩ: quomodo non ẽ
scificauit filium suum: & mi¬
sit in mundum. Forte aliquis
dicat. Si pater eum sc̃ificauit.¬
aliquando non erat sc̃s. Sic
sanctificauit: quomodo genu¬
it. Ut enim sc̃s esset: gignendo
ei dedit: quia scm eum genu¬
it. Nam si quod scĩficatur an¬
te non erat scm: quomodo di

Expanded text:
sanctificavit et misit in mundum, sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis blasphemare, quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines, ut dicerentur dii, ipsum Verbum Dei, quod est apud Deum, quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii; si partlumina illuminata dii sunt, lumen quod illuminat quomodo non est Deus? Si calefacti quodammodo igne salutari dii efficiude calefiunt non est Deus? Accedis ad lumen et illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sermo Dei, quomodo non est sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis dicat: Si Pater eum sanctificavialiquando non erat sanctus? Sic sanctificavit, quomodo genuit. Ut enim sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum eum genuit. Nam si quod sanctificatur, ante non erat sanctum; quomo