comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
głantur. Tales qͣntum mundo amore un¬
herescunt: tantũ inherendo in ordinate
agunt. Amor enĩ siue bonus siue malus
celare se ñ ualens. qͣlis qͣntus uesit: certis
declarat argumentis. S sicut amor sc̃s.
ita un compositus. sui. sueq ꝓcreationis.
recompensationẽ sꝑare debet: plus minꝰ¬
uẽ. Uñ suꝑ fundamentũ. alius ꝯstruit
stipulam: qui parum. alius fenum. qui
plus. alius lignum. qui płimum inpena
patiet᷑. Hi boni utiq sunt. uer̃ simul cum
bono. aut añ ñ nulla cõmisert̃ illicita. hi
nem. qui si ñ in hoo scło: ecurunt᷑ infutu¬
ro. Miratur forsan aliquis. quomꝰ resmũ¬
di debitas necessitati q̃rat seruet utatur.
si ñ amat. Agͥcola coac̾uat st̾cora. custodit.
ꝑagrum dissipat. patit᷑ fecorem. tolerat
ñ rem rerum gͦ usum quere. informarer
ñ delectare. ĩmo delectare indño: dum deco¬
rem mundi ad miraris: ad miranio treature
ad auctoris inflectatur uen̾ationem. Unde
bñdicite omnia oꝑa dñi dño. laudate et

Expanded text:
antur. Tales quantum mundo amore inhaerescunt, tantum inhaerendo inordinate agunt: amor enim sive bonus sive malus, celare se non 241 valens, qualis quantusve sit certis declarat argumentis. Sed, sicut amor sanctus, ita et incompositus, sui suaeque procreationis recompensationem sperare debet, plus minusve. Unde super fundamentum alius construit stipulam, quia parum; alius fenum, quia plus; alius lignum qui plurimum in poena patietur. Ii boni utique sunt, verum simul cum bono aut ante, nonnulla commiserunt illicita. Hi nem , qui si non in hoc saeculo, exuruntur in futuro. Miratur forsan aliquis quomodo res mundi debitas necessitati quaerat, servet utatur, si non amat. Agricola coacervat stercora, custodit, per agrum dissipat, patitur fetorem, tolerat non rem. Rerum ergo usum quaere, in forma rerum non delectare; imo delectare in Domino . Dum decorem mundi admiraris, admiratio creaturae ad auctoris inflectatur venerationem. Unde: Benedicite omnia opera Domini Domino; laudate et
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt aliqui p̾positis siuis in obedientes.
ut ñ solum corꝑe. s etiam uoluntate sup¬
ponat᷑. ñ in his q̃ ꝯtͣ rectum: s tantum
in dño. Nosse enun homo debet. nului
Deus a potestates instituit. ñ ꝯtͣ se s adse.
Itaq om̃is anima subdita sit potestatibus
querit᷑. qͣntum iuste potes enit̾e ne maia
staruat᷑. pꝰ qͣm aũ statuta ÷. qͣlis quał est.
ne blasphemes. ne maledicas pͥncipi. tu
tantũ subditꝰ esto: ñ solum bonis ⁊ modes¬
tis .s. ĩ discoł. ⁊ hoc ex. animo. qͣre:: quia non:
potestas nisi a deo. Qͣre ideo: quia qui resistit.
potestati. ordinationi dei resistit. Qd iñ dãp¬
ni: Audi quid seq̃t. Qui aũ resistunt. ip̃i
sibi dampnationẽ ad quir̃t̃. S qͥd boni
bñ. subiectis erit. ⁊ qui sunt bñ subiecti:

Expanded text:
Sunt aliqui praepositis suis inobedientes, cSunt aliqui praepositis suis inobedientes, cita non solum corpore, sed etiam voluntate supponatur, non in his quae contra rectum, sed tantum in Domino. Nosse enim homo debet nulli enim potestates instituit non contra se, sed ad se. Itaque omnis anima subdita sit potestatibus,quaeritur, quantum juste potes, enitere ne mala statuatur: postquam autem statuta est, qualis qualis est, ne blasphemes, ne maledicas principi ; tu tantum subditus esto, non solum bonis et modestis, sed etiam discolis. Et hoc ex animo. Quare? Quia Non est potestas nisi a Deo, quare ideo? Quia Qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Quid inde damni? Audi quid sequitur: Qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem acquirunt . Sed quid boni bene subjectis erit, et q
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝓꝑu̾ba labioꝵ dei custodit uias duras.
ñ longe ÷ a ꝯtemplationo. qm̃ ⁊locum qͥ¬
etis adiit. ⁊bonis acdib insistit. Huiꝰmõi
aũ magnoꝑe caueant. ne iuestim̃tis
ouium apparentes: intͥnsecus sint lupi
rapaces. opꝰ extͣ obtendentes bonum. cor
tu quoq nefandi. Quidam i q̃rentes q̃
sua sunt. ñ que iħu xp̃i: usurpatiue. aut
solitariam uitam ing̾diunt᷑: aut ing̾ssã
seruant. fessi plerumq scło. carni satissa¬
cere quer̃t in claustro. Qui in ꝯu̾satione
scłi diffidit exaltari. religionis habitum
ñ nũqͣm inuadit. suꝑstitiose agens. ut
possit sublimari. Alius neq frigidus ne¬
q calidus. pecudum more. ꝯsuetudinem
seq̃ns: om̃ia neglegent̾ fac̃. Alii suꝑbia
laborantes. aut in uidia estuantes. om̃s
accipiunt: qͥdam pietatis specie decepti.
excessus fr̃m rep̾hendere ñ audent. s qd̾
longe intolerabilius ⁊ aliqñ ⁊ fouent
ignorantes. qd̃ qui cum possit corriꝑe ñ

Expanded text:
da verba labiorum Dei, custodit vias duras, non longe est a contemplatione, quoniam et locum quietis adiit, et bonis actibus insistit. Hujusmodi autem magnopere caveant ne in vestimentis ovium apparentes, intrinsecus sint lupi rapaces; opus extra obtendentes bonum, cor quoque actu nefandi. Quidam enim quaerentes quae sua sunt non quae Jesu Christi; usurpative aut solitariam vitam ingrediuntur, aut ingressam servant; fessi plerumque saeculo, carni satisfacere quaerunt in claustro. Qui in conversatione saeculi diffidit exaltari, religionis habitum nonnunquam invadit, superstitiose agens ut possit sublimari. Alius neque frigidus, neque calidus, pecudum more consuetudinem sequens, omnia negligenter facit. Alii superbia laborantes, aut invidia aestuantes, omnesaccipiunt. Quidam pietatis specie decepti, excessus fratrum reprehendere non audent; sed quod longe intolerabilius est, aliquando et fovent ignorantes, quos qui cum possit corripere non
Abbreviated transcription (Latin):
on ÷ uita nisi harum. duarũ alt̾a:
qͣ possit homo in eo ꝙ facit placere
deo. Quisqͥs gͦ quiescit a scło nͥexamore re¬
ficitur dulcedine: quomͦ ꝯtemplatiue ÷
ꝓfessionis: Qui aũ in scło degit. nͥ carita¬
te tractꝰ. bñfacit. ⁊ male facere refugit:
quomͦ ⁊ actuius: ubi sꝑet salutem: Qͣm¬
obrem. qui malitiam ꝙͣ. mundꝰ in publico
ht̃. reformidans. solitudini se includit:
qͣmius ñ statim cepta cum religione deli¬
tiis ꝑfruatur. nimĩr cͥca exordium arcta est
uia que ducit ad uitam. inꝓg̾ssu aũ iugum

Expanded text:
on est vita nisi harum duarum altera qua possit homo in eo quod facit, placere Deo. Quisquis ergo quiescit a saeculo, nisi ex amore reficitur dulcedine, quomodo contemplativae est professionis? Qui autem in saeculo degit, nisi charitate tractus bene facit et male facere refugit, quomodo est activus? Ubi speret salutem? Quamobrem qui malitiam, quam mundus in publico habet, reformidans, solitudini se includit, quamvis non statim coepta cum religione deliciis perfruatur; nimirum circa exordium: Arcta est via quae ducit ad vitam , in progressu autem, jugum
Abbreviated transcription (Latin):
ir suo secum instratu uxorem ha¬
bens: de nocte consurgit: uentrẽ
purgaturus. ꝓdit: ipsa interim quã
malarum artium sunt mulieres ad
adult̾ium festinat: ⁊ ne id iuro com¬
ꝑtum fiat: consciã sibi famulam
suo supponit loco. Ille nichil minus
ratus quam huiꝰmodi submissionẽ.
pꝰ reditum sotiam lecti amplexatur:
⁊ qͣm nulla talis rei suspicatio. nul¬
la intactu distinctio se ingerebat: res
incomꝑta manet. uiro sompnolen¬
tia grauato: dña diluculo regredit᷑
famula elabitur. Quid ergo: Num
uirum dicemus ad ult̾asse. auit si
ꝓpinqua genere illa fuit etiam cog¬
nationem incestasse. an potius quan¬
tum inse erat conuige sua usum :¬

Expanded text:
ir suo secum in stratu uxorem hair suo secum in stratu uxorem habens, de nocte consurgit, ventrem purgaturus prodit. Ipsa interim qua malarum artium sunt mulieres ad adu terium festinat. Et ne id viro compertum fiat, consciam sibi famulam suo supponit loco. Ille nihil minus ratus quam hujusmodi submissionem, post reditum sociam lecti amplexatur, et quoniam nulla talis rei suspicio, nulla in tactu distinctio se ingerebat, res incomperta manet. Viro somnolentia gravato, domina diluculo regreditur, famula elabitur. Quid ergo? num virum dicemus 186 adulterasse? aut si propinqua genere illa fuit, etiam cognationem incestasse, an potius quantum in se erat conjuge sua usum
Abbreviated transcription (Latin):
Num ego parentum ignorans aduen¬
tum rite arguar paricidii: Uni. De¬
anducaturiis cultello in usum
uescendi ut fit: cibos p̃paro. dñs
int̾im ad se celeri gradu seruum ꝓpe¬
rare item itemq ꝓclamando: imꝑat:
at ille facto impetu ut uia erat ꝑiux¬
ta me tͣnsit casu inferrum qd̾ ẽẽ in¬
tendens manu tenebam: corruit obi¬
it. Quis trium homicida estͦ Nonne
unusquisq areatu se defendere potest:¬
ater causis p̃pedita idoneis. curã
nati gerere ñ sufficit: nuiͥtem
ꝓcurat satis ut ipsa exꝑiri potest acõ¬
modam. Alt̾cis negligentia paruu¬
lum necat. aut diligent̃ agenti: infor¬
tunium obstat. Exempli gr̃a. Dum
alumpno prebet obsequium: aut
ipsi limphaticus canis ex insꝑaco
irruens mortiferum uulnus infli¬
git. aut repente orta tempestate pars
corruens habitatuli: in fantem obru¬
it. Quid hic parentes peccauer̃t. quid
deniq nutrix. ñ dico negligens. sed
diligentie studens: x. d̾e uiro ancil

Expanded text:
num ego parentum ignorans advennum ego parentum ignorans adventum rite arguor parricidianducaturus cultello in usum vescendi, ut fit, cibos praeparo, dominus interim ad se celeri gradu servum properare, item itemque proclamando, imperat. At ille facto impetu ut via erat, per juxta me transit, casu in ferrum, quod escae intendens manu tenebam, corruit, obit. Quis trium homicida est, nonne unusquisque se a reatu defendere potestMater causis praepedita idoneis, curam nati gerere non sufficit, nutricem procurat; satis, ut ipsa experiri potest, accommodam; altricis negligentia parvulum necat, aut diligenter agenti infortunium obstat; exempli gratia, dum alumno praebet obsequium, aut ipsi lymphaticus canis ex insperato irruens, mortiferum vulnus infligit, aut repente orta tempestate pars corruens habitaculi infantem obruit. Quid hic parentes peccaverent, quid denique nutrix, non dico negligens, sed diligentiae studens? Vir suo secum
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝓpͥum. Item inter ꝓpͥa. alit̃ se ht̃
qd̾ ex corꝑis complexione est. qd̾ nature
s uiciate deputatur. ⁊ alit̾ qd̾ ex mentis
deuiatione qd̾ arbitrio datur. Affitimur
nimium quidem hereditatis infirmi¬
tate magis uero: complexionis corrup¬
tione maxime autem animi dissolun¬
one. Est combinatio originalis macu¬
ie sua cum ignorantia: est altera mo¬
tuum carnis: item forsan cum sua est
tandem absq forsan t̃tia: qua male fa¬
cimus. ⁊ male fatiendo praue intelli¬
gimus. Omes tres imputat deus
ante conu̾sionẽ. duas quidem occulto
iuditio. t̾ciam uero manifesto. Ultime
autem soli regeneratione suscepta in¬
tendere uidecur nisi ꝑ apostasiam p̾ua¬
ricato federe. federis gr̃a subtrahetur.
allum fures cimens atq hostes :
domui mee cͥcumdo: aquam in ne¬
cessarium molendini usum cauata t̃¬
ra deduco. hic pater. illic mater. delon¬
ge filium uisentes. incauti incidunt.

Expanded text:
atque proprium. Item inter propria aliter se habet atque proprium. Item inter propria aliter se habet quod ex corporis complexione est, quod naturae, sed vitiatae deputatur; et aliter quod ex mentis deviatione, quod arbitrio datur. Afficimur nimium quidem haereditatis infirmitate, magis vero complexionis corruptione, maxime autem animi dissolutione. Est combinatio originalis maculae sua cum ignorantia. Est altera motuum carnis, item fortasse cum sua. Est tandem, absque forsan tertia, qua malefacimus, et male faciendo prave intelligimus. Omnes tres imputat Deus ante conversionem, duas quidem occulto judicio, tertiam vero manifesto: ultimo autem, soli, regeneratione suscepta, intendere videtur, nisi per apostasiam praevaricato foedere foederis, gratia subtrabatur.Vallum, fures timens atque hostes, domui meae circumdo, aquam in necessarium molendini usum, cavata terra, deduco. Hic pater, illic mater de longe filium visentes incauti incidunt;
Abbreviated transcription (Latin):
habere: nec p̾cipitant̃ acta defendere. S
sicut ratio est ut quen culpa excecat. ig¬
norantia ñ defendat: ita questio est. cur
uel pagam seu parentali ex hereditate.
seu corporea aggrauatione suo absq cõ¬
misso quolibet innegotio nescii. de nesci¬
enter gestis recte debeant accusari. S scut
gr̃a huiꝰmodi inscitie succurrit: ita for¬
tasse ⁊ ira prauum ꝓpt̾ opus delinquit:
nisi magis oporteat᷑ arbitͣri originalẽ
maculam ⁊ eius comitẽ naturalem ig
occulto dei iuditio. modo incusari ꝑ irã:
modo extusari ꝑ gr̃am. Accusatur im¬
ꝑitia qͣm culpa parit actualis: s am¬
plius cur ñ accusetur ⁊ illa quam pa¬
rit originalis at minus. illa que ex mo¬
le carnis uascitur: medium nacta locũ e
uI. Uñ nascatur ignorantia ⁊ agguetur.
Ure hereditario. ignoramus. Ignorantiã
t̾rena inhabitatione aggrauamus. ag¬
grauatam. int̾minatis excessib cumu¬
lamus. Est differentia: int̾ hereditariũ

Expanded text:
habere, nec praecipitanter acta defendere. 185 Sed habere, nec praecipitanter acta defendere. 185 Sed sicut ratio est ut quem culpa excaecat, ignorantia non defendat, ita quaestio est: Cur vel pagani, seu parentali ex haereditate, seu corporea aggravatione, suo absque commisso quolibet in negotio nescii, de nescienter gestis recte debeant accusari? Sed sicut gratia hujusmodi inscitiae succurrit, ita fortasse et ita pravum propter opus derelinquit. Nisi magis oporteat arbitrari originalem maculam et ejus comitem ignorantiam occulto Dei judicio, modo incusari per iram, modo excusari per gratiam. Accusatur imperitia quam culpa parit actualis, sed amplius; cur non accusetur et illa quam parit originalis, at minus illa quae ex mole carnis nascitur, medium nacta locum? CAPUT VI. Unde nascatur ignorantia et aggravetur. Jure haereditario ignoramus, ignorantiam terrena inhabitatione aggravamus, aggravatam interminatis excessibus cumulamus. Est differentia inter haereditarium
Abbreviated transcription (Latin):
uero indurat: ñ pͥus sꝑes nosse qͣm beatus
Ionstat ergo ignorantiã quam culpa
facit: nec defensionem hr̃e. nec p̃cipi¬
tanter acta defendere. S ⁊ ignorantie cog
noscendoꝵ ⁊ obliuionis cognitoꝵ causa ẽ.
tͣnsgressio pͥmã. Utraq enum noram co¬
mitatur. ⁊ cum adueniente aduenit. et
cum ab eunte abibit. Quid ergo: Nichil¬
ne est. qd̾ excusetur ꝑ ignorantiam qͣn
ea habet eẽ ꝑculpam ÷ uerum ꝑ multa
differentia est. utrum ignores ex alieno.
an ex ꝓpͥo uitio. Nam ignorantia sicut
⁊ macula que ex parentib est: minus
utiq rea est. quam que ex te est. Igitur
sicut utraq culpa imputat᷑ ance baptis¬
ma. post tantummꝰ ꝓpͥa: ita fortasse igno¬
rantia neutͣ apud gentes excusationem
facit. altera ap̃ xp̃ianos facit illa uideli¬
cet que tibi ita est: qd̾ exculpa tua ñ ẽ.
ñ etiam alt̾a que extua tͥ est culpa. qͣm
ut dictum est. constat nec defensionem

Expanded text:
vero indurat , non prius speres nosse quam beatus vero indurat , non prius speres nosse quam beatus nstat ergo ignorantiam quam culpa facit, nec defensionem habere, nec praecipitanter acta defendere. Sed et ignorantiae coblivionis cognitorum causa est, transgressio prima utraque enim noxam comitatur, et cum adveniente advenit, et cum abeunte abibit. Quid ergo? Nihilne est quod excusetur per ignorantiam, quando ea habet esse per culpam? Verum permulta differentia est, utrum ignores ex alieno, an ex proprio vitio. Nam ignorantia, sicut et macula quae ex parentibus est, minus utique rea est, quam quae ex te est. Igitur sicut utraque culpa imputatur ante baptisma, post tantummodo propria; ita fortasse ignorantia neutra apud gentes excusationem facit, altera apud Christianos facit; illa videlicet quae tibi ita est, quod ex culpa tua non est, non etiam altera, quae ex tua tibi est culpa, quam, ut dictum est, constat nec defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ credit iam iudicatus sit. S quo¬
modo tunc p̃uideis excusatur gentilis:
Num id excusari qd̾ culpam minus ĩ¬
putari. ut quia ñ credit dampnetur
paganus. amplius uero uideus usq ado:
ut collatione int̾ ambos facta: gentilis
pecc̃m ñ habeat. ⁊ pec̾cm uideus habeat.
S qd̾ malum sciri nequit. atq ideo ꝯtͣ
conscĩam ñ fit. cum excorde exeant fur¬
ta. homicidia. adult̾ia. ceteraq punen¬
da. qua rõne arguitur: Num ⁊hocra¬
tio habet. s int̾ occulta filii latet: Nũ
sic̃ omni tempore alias exauditu alias
ex instinctu miscd̾iter illustrat fide fid̾i¬
q m̃ito. data notitia ualentiũ ad salu¬
tem. ualentium ad damp nationem
spoliat pͣuo. ornat honesto. mominib
gr̃a p̃ueniente. libero arbitͥo cooꝑ ante.
dat. aut enam si credidit ut indiscre¬
tione boni mali ue desipiat. modo aũ
in discussis uirtutem bene agendi ne¬
gat: Quare autẽ huic miseretur illũ

Expanded text:
qui non credit, jam judicatus sit. Sed quoqui non credit, jam judicatus sit. Sed quomodo tunc prae Judaeis excusatur gentilis? num id est excusari quod culpam minus imputari, ut quia non credit damnetur paganus, amplius vero Judaeus, usque adeo ut, collatione facta inter ambos, gentilis peccatum non habeat, et peccatum Judaeus habeat? Sed quod malum sciri nequit, atque ideo contra conscientiam non fit cum ex corde exeant furta, homicidia, caeteraque punienda, qua ratione arguitur? num et hoc ratio habet, sed inter occulta Filii latet? num sicut omni tempore alias ex auditu, alias ex instinctu misericorditer illustrat fide, fideique merito data notitia valentium ad salutem, valentium ad damnationem, spoliat pravo, ornat honesto, in omnibus gratia praeveniente, libero arbitrio cooperante; dat, aut etiamsi crediderit, ut indiscretione boni malive desipiat, modo autem in discussis virtutem bene agendi negat? quare autem huic miseretur, illum
Abbreviated transcription (Latin):
quib conscĩa rea tenetur. iuuditium
subicuri: Hoc siquis affirmauerit. ñ
tam ab humano sensu. quam a sen¬
tentia consueta discordabit. Quam
siquis tenere maluerit: aut dicet.alit̾
se hr̃e ignorantiam. qͣ nec xp̃e creditur.
nec debitis modis honoratur. alit̾ illã
qua cͥmina admittuntur. ut alta ñ credẽ¬
tem defendat alt̾a delinq̃ntem decipiat.
S qui ita dicit. cur ita dicat: rõne osten¬
dat. aut hac aut alia. Sensum huma¬
num si depͣuari ñ contigisset. id omnino
caꝑet: qd̃ religioni conueniret: atq ideo
uirib destitutus dum sordes coaceruat:
merico redarguitur. Uerum tam ⁊ si pri¬
mariam ꝓponas reu̾ti puritatem. non
tamen mist̾rum absconditum ascłis
absq reuelatione ualebit comp̾hend̃e
atq ideo fides in carnationis sine culpa¬
pa ignoratur: dum nichil inde audit᷑.
Aut demum parem utͥmq. statuet rõ¬
nem. ut hinc ignorans ignoretur. inde

Expanded text:
quibus conscientia rea tenetur judicium quibus conscientia rea tenetur judicium subituri? Hoc si quis affirmaverit, non tam ab humano sensu, quam a sententia consueta discordabit, quam si quis tenere maluerit, aut dicet aliter se habere ignorantiam, qua nec Christus creditur, nec debitis modis honoratur. Aliter illam qua crimina admittuntur, ut altera non credentem defendat, altera delinquentem decipiat. Sed qui ita dicit, cur ita dicat ratione ostendat, aut hac aut alia. Sensum humanum si depravari non contigisset, id omnino caperet quod religioni conveniret, atque ideo viribus destitutus, dum sordes coacervat, merito redarguitur. Verumtamen etsi primariam proponas reverti puritatem, non tamen mysterium absconditum a saeculis , absque revelatione valebit comprehendere; atque ideo fides incarnationis sine culpa ignoratur, dum nihil inde auditur. Aut demum parem utrinque statuet rationem, ut hinc ignorans ignoretur, inde
Abbreviated transcription (Latin):
dum. fides nr̃a. Igitur ñ placent quia
iusti ñ sunt. ⁊ displicent quia peccauer̃t.
ñ fortasse quia in xp̃m ñ credunt. Ni¬
mirum licet sine fide contingat displi¬
cere. pot̾ tamen id ñ inde fieri: s aliunde
cẽgo si inconiugatiss dum generat fi¬
lium offendit dm̃. non tamen qm̃ ge¬
nerat. uerum qm̃ stuprat: num simi¬
liter quispiam qui est sine fide deo mini
culpa est. quib de eo nichil intimatũ
pa ẽẽ debet: Si qua ergo culpa eo modo
ignoratur ac ꝑ hoc minime euitatur.
num reatus faciendo contrahitur: Sic
qui xp̃m absq culpa ignorat. que cul¬
pa est. si debitis obsequiis ñ honorat ͤ
Siccine igitur huiꝰmodi imꝑitos. ⁊ ap̃
gentes ab idolatrie. ⁊ ap̃ omnes qͣnteuis
a reatu macule absoluemus. ut quib¬
cumq qͣntacumq flagitia neqͣquam
imputentur.quotiens ea nec alio in¬
timante norunt. nec ꝑse quippe sen¬
su pusilli nouisse queunt exalus tñ

Expanded text:
dum fides nostra . Igitur non placent quia dum fides nostra . Igitur non placent quia justi non sunt, et displicent quia peccaverunt; non fortasse quia in Christum non credunt. Nimirum licet sine fide contingat displicere, potest tamen id non inde fieri, sed aliunde. Ergo si inconjugatus, dum generat filium, offendit Deum, non tamen quoniam generat, verum quoniam stuprat; num similiter quispiam qui est sine fide, Deo minimculpa est, quibus de eo nihil intimatum pa esse debet? Si qua ergo culpa eo modo ignoratur, ac per hoc minime evitatur, num reatus faciendo contrahitur? Sic qui Christum absque culpa ignorat, quae culpa est si debitis obsequiis non honorat? Siccine igitur hujusmodi imperitos, et apud gentes ab idololatria, et apud omnes quantaevis a reatu maculae absolvimus, ut quibuscunque quantacunque flagitia nequaquam imputentur, quoties ea, nec alio intimante norunt, nec per se quippe sensu pusilli novisse queant; ex aliis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Udei excusationẽ non hñt in pec̃co suo.
quo in xp̃m non credunt. qr ad eos ue¬
nit: ergo gentiles hñt quib de eo ni¬
Dunt. pect̃m est eis quomͦ ⁊ uideis e
s inꝑec̃co suo excusationẽ hñt. ⁊ iu¬
dei ñ habent⁊ S leuia pecc̃a uerbi
gr̃a baptizatis ⁊ coniugatis p̾ceden¬
tium uirtute sacͣmentoꝵ excusari
solent. ut non imputentur. S ubi
nullum ẽ remedium p̾sertim in
tenebris gentium. qd uere delinqͥt᷑
quomͦ excusatur: Num apud fide¬
les: remedia culpam excusant ap̃
in fideles id excusatur qd culpa ñ
est. s putatur. uerum quia sine
fide impossibile est placere deo. ñne
gentes deo cdisplicent: qm̃ fidem ñ hñt:
Utiq non placent. qm̃ iusti ñ sunt. ni¬
mirum sine fide iusti ẽẽ non possunt: im¬
mo displicent. qm qui sine lege peccaue¬
runt: sine lege ꝑibunt. Non possunt
ñ peccare: qui munim̃ non hñt ex fide:
quippe hec est uictoria que uincit mun¬

Expanded text:
udaei excusationem non habent in peccato suo, udaei excusationem non habent in peccato suo, quo in Christum non credunt, quia ad eos venit: ergo gentiles habent, quibus de eo nidunt peccatum est eis, quomodo et Judaeis, sed in peccato suo excusationem habent, et Judaei non habent? Sed levia peccata, verbi gratia, baptizatis et conjugatis praecedentium virtute sacramentorum excusari solent, ut non imputentur. Sed ubi nullum est remedium, praesertim in tenebris gentium, quod vere delinquitur, quomodo excusatur? num apud fideles remedia culpam excusant, apud infideles id excusatur quod culpa non est, sed putatur? Verum quia sine fide impossibile est placere Deo , anne inde gentes Deo displicent quoniam fidem non habent? utique non placent, quoniam justi non sunt, nimirum sine fide justi esse non possunt. Imo displicent, quoniam qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt . Non possunt non peccare quia munimen non habent ex fide, quippe haec est victoria quae vincit mun
Abbreviated transcription (Latin):
enim ait. Omni cui multum datum
est. multũ queret᷑ ab eo. Gen̾ale sine
dubio mandatum. ñ solum descien¬
dal: uerum etiam de uirtutib atq
pecunia. omni demum de cõmodo.
hominis tam int̾ioris qͣm extĩoris. S
si cui multum datum est. multum
queretur abeo. nonne cui minus da¬
tum est. minus quoq queretur ab
eo: Nonne tand̾ cui aliqua i re ni¬
chil datum est. ead̾ de re nicħ queret᷑
ab eo. sitamen sua culpa ñ est. qd̾ sibi
nichil datum est : Itaq certa res uidet᷑
eum minime accusandum. cui pecu¬
nia data ñ est: qd̾ eam ñ ded̾it. cui salꝰ
uirtusq corꝑis exhibita non est: qd̾
more sani robustiq uiri inagone ñ
contenderit. Cui ergo auttor ꝑom̃ia
sensum negauit: num reqͥret quod
morem sensati excessit: aut qui ali¬
quo innegotio consilio ꝓuidentie
natura lit̾ destituitur. num qm̃ sibi
minime p̾cauet.p̾cipue xp̃ianus
tamꝗͣ norius arguetur: ii. Quod
iudei et gentiles ñ excusantur. coooo¬

Expanded text:
enim ait: Omni cui multum datum enim ait: Omni cui multum datum est, multum quaeretur ab eo . Generale sine dubio mandatum, non solum de scientia: verum etiam de virtutibus atque pecunia, omni demum de commodo hominis, tam interioris quam exterioris. Sed si cui multum datum est, multum quaeretur ab eo, nonne cui minus datum est, minus quoque quaeretur ab eo? Nonne tandem cui aliqua in re nihil datum est, eadem de re nihil quaeretur ab eo? Si tamen sua culpa non est, quod sibi nihil datum est? Itaque certa res videtur eum minime accusandum cui pecunia data non est, quod eam non dederit; cui salus virtusque corporis exhibita non est, quod more sani robustique viri in agone non contenderit. Cui ergo auctor per omnia sensum negavit, num requiret quod morem sensati excessit? aut qui aliquo in negotio, consilio providentiae naturaliter destituitur, num quoniam sibi minime praecavet, praecipue Christianus, tanquam noxius arguetur? CAPUT IV. Quod Judaei et gentiles non excusantur. J
Abbreviated transcription (Latin):
pitis minus sue imputantur noxe.
qm minus utuntur rõne: Et sicut
naturalis ignorantia brutos ꝑ om̃ia
excusat. q̃m omnia ignorant: non ne
eadem alios quoq excusat. ubicumq
naturalit̾ ignorant. ut quicquid in
quocumq naturalis ignarantia octul¬
tat. id factum aut in fectum nec ꝓsit
nec noceat: Ignorantia enira quam
incuria aut culpa infundit. in co qd̾
agitur ueniam pecat. dicens deo. Igno¬
rantias meas ne memineris. Nimir̃
ignorantia nr̃a effectusq eius ut̃q cul¬
pandus est. Ignorantia nature effectus¬
ꝙ eius uĩq dolendus est. Ip̃a enim que¬
dam infide moribq subtilia dñice ui¬
delicet passionis fragm̃ta celat simpli¬
cib grossiori alimento pascendis. reser¬
uanda ꝑfectis. Unde simplitior turba
minus ualet infide. laxius seht̃ inoꝑe:
si qd̃ nescit ñ p̾cauet: exꝑs culpe uidet᷑
meo utiq facto: in quo ab intelligen¬
te cͥminalit̾ delinqueret᷑. Dominus

Expanded text:
peritis minus suae imputantur noxae, peritis minus suae imputantur noxae, quoniam minus utuntur ratione? Et, sicut naturalis ignorantia brutos per omnia excusat, quoniam omnia ignorant; nonne eadem alios quoque excusat ubicunque naturaliter ignorant, ut quidquid in quocunque naturalis ignorantia occultat, id factum aut infectum, nec prosit nec noceat. Ignorantia enim quam incuria aut culpa infundit, in eo quod agitur veniam petat, dicens Deo: Ignorantias meas ne memineris , nimirum ignorantia nostra, effectusque ejus uterque culpandus est. Ignorantia naturae effectusque ejus uterque dolendus est; ipsa enim quaedam in fide moribusque subtilia, Dominicae videlicet passionis fragmenta celat simplicibus, grossiori alimento pascendis, reservanda perfectis; unde simplicior turba minus valet in fide, laxius se habet in osi quod nescit non praecavet, expers culpae videtur; in eo utique facto in quo ab intelligente criminaliter delinqueretur. Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
fussent. ⁊ eiusmͦi culpam hr̃ent: utrũ
mali coꝵ motus ⁊ actus. ñ imputarẽt᷑.¬
qm sensu ut bestie carent: S si concu¬
piscentia nocet ⁊ innatis: cur ñ potius
natis ⁊ adultis licet male sanis: Qd̃
si amentes añ lauacrum gehenne ad¬
dicit concupiscentia: qͣntomagis euis
motus ipsa peiores. actis quoq neqͥo¬
res: S huiꝰ modi licet gͣndiusculi etate
tamen q̃m paruuli sensib ꝑmanẽt:
fere paruuloꝵ subeunt iuditium. In
eiusmͦi enim siue illotis siue etiã locis.
aln̾us aut bñfitiũ attendo. aut malesi¬
tium. qͣm actualia ac ꝓpͥa bona siue
mala aput eos inuenire. nescio. Quippe
thesaurum conscientie ñ hñt. unde bonꝰ
homo ꝓfert bonum: malus malum.
hi nimirum nec boni nec mali sunt
ex se:⁊ tam̃ id sunt aliunde. ini. utrũ
minus ꝑiris minus imputetur
ost lauachrum ergo si hominib
bm̃ino brutis nichil imputatur.
qͣm nichil utuntur rõne: nõne muiꝰ

Expanded text:
fuissent, et hujusmodi culpam haberent, verum fuissent, et hujusmodi culpam haberent, verum mali eorum motus et actus non imputarent sensu carent. Sed si concupiscentia nocet et innatis, cur non potius natis et adultis, licet male sanis? quod si amentes ante lavacrum gehennae addicit concupiscentia, quanto magis ejus motus ipsa pejores, actus quoque nequiores. Sed hujusmodi licet grandiusculi aetate, tamen quoniam parvuli sensibus permanent, fere parvulorum subeunt judicium: in ejusmodi enim sive lotis, sive etiam illotis, alterius aut beneficium attendo, aut maleficium, quoniam actualia ac propria bona sive mala apud eos invenire nescio; quippe thesaurum conscientiae non habent, unde bonus homo profert 183 bonum, malus malum. Hi nimirum nec boni nec mali sunt ex sese, et tamen id sunt aliunde. CAPUT III. Utrum minus peritis minus imputetur. Post lavacrum ergo si hominibus omnino brutis nihil imputatur, quoniam nihil utuntur ratione, nonne minus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculpam nesciunt. qd̃ scisse potuerunt.
Unde dñs. Ille serius qui cognouit uo¬
luntatem dñi. ⁊ ñ fecit scłm uoluntatẽ
eius: uapulabit multis. Qui autẽ non
cognouit ⁊ fecit digna plagis. uapula¬
bit paucis. Quid est autem qd̃ non cog¬
nouit.tamen fecit digna plagis. nͥ qͥa
ex culpa ignorauit. ⁊ ideo ignorans fecit
digna plagis: Nam qui exnatura ⁊ cre¬
atione ignorat: sine culpa atq gr̃a ui¬
detur eẽ. in eo qd̾ ignorant̃ patrat. Unde
homines xp̃i gr̃a regen̾ati. quos nat᷑a
sensu intelligentie priuauit: alit̾ enim
sese res ht̃ meo qui sensum aliqͣn ha¬
buit. s uitio suo amisit. qͣi mͦ geniti in¬
fantes uidentur. quos certa salus qͣlem
baptisma exigit expectat. neq augm̃ta¬
ta ꝑm̃itum: neq diminuenda ꝑuiciũ.
licet more pecc̃oꝵ multa utiq feda. mł¬
ta quoq crudelia. ira concupiscentiaq
stimulati. commutant. Hisi baptratiñ

Expanded text:
per culpam nesciunt, quod scisse potuerunt. per culpam nesciunt, quod scisse potuerunt. Unde Dominus: Ille servus qui cognovit voluntatem Domini, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis; qui autem non cognovit et fecit digna plagis, vapulabit paucis . Quid est autem quod non cognovit, tamen fecit digna plagis, nisi quia ex culpa ignoravit, et ideo ignorans fecit digna plagis? nam qui ex natura et creatione ignorat, sine culpa atque gratia videtur esse, in eo quod ignoranter patrat. Unde homines Christi gratia regenerati, quos natura sensu intelligentiae privavit aliter enim sese res habet in eo qui sensum aliquando habuit, sed vitio suo amisit, quasi modo geniti infantes videntur, quos certa salus qualem baptisma exigit, exspectat, neque augmentata per meritum, neque diminuenda per vitium, licet more pecorum multa utique foeda, multa quoque crudelia ira concupiscentiaque stimulati committant. Hi si baptizati non
Abbreviated transcription (Latin):
sons est. Nam si cor ẽ mundum. beati
mundo corde. qm̃ tali ex corde flagitia ñ
exeunt. Utiq que foris apparent plerq
flagitia uidentur. ñ tamen sunt. qm̃
ex corde ñ exeunt. Si enim uere scelera
eẽnt. uixta sententiam dñi ex corde ex¬
issent. Animus maculam trahit. quo¬
tiens aut contͣ conscientiam illicite rei
consentit: aut ꝑ incuriam nescius. mi¬
nime resistit. De hoc dr̃. Ignorans igno¬
rabitur. Qui enim ita ignorat ut ex
ignorantia ñ sit reus: qm eam nec ne¬
gligentia ꝓcreauit. nec pͣuitas uite
ꝓmeruit: is exeo qd ignorans aut fac̃
aut dimitit: reatum neqͣqͣm trahit:
sicut econtra. qui bñ facit. ⁊ nescit: p̾¬
mio indignus estimatur. Homines
aiq bestie. plurimaq ad mittunt ea¬
dem que in hominib cͥminalia: in
bestiis naturalia nominantur. Qͣre :
Ira ⁊ concupiscentia has absq duca¬
tu rõnis. in p̾ceps tͣhunt: nec tulpantur
qm̃ discretione carent. Illi accusandi sunt:

Expanded text:
sons est: nam si cor est mundum, beati sons est: nam si cor est mundum, beati mundo corde , quoniam tali ex corde flagitia non exeunt. Utique quae foris apparent, plerumque flagitia videntur, non tamen sunt, quoniam ex corde non exeunt. Si enim vere scelera essent, juxta sententiam Domini ex corde exissent. Animus maculam trahit, quoties aut contra conscientiam illicitae rei consentit, aut per incuriam nescius minime resistit, de hoc dicitur: Ignorans ignorabitur . Qui enim ita ignorat, ut ex ignorantia non sit reus, quoniam eam nec negligentia procreavit, nec pravitas vitae promeruit. Is ex eo quod ignorans, aut facit, aut dimittit, reatum nequaquam trahit. Sicut econtra qui bene facit et nescit, praemio indignus aestimatur. Homines atque bestiae pleraque admittunt eadem, quae in hominibus criminalia, in bestiis naturalia nominantur. Quare? ira, et concupiscentia; has absque ducatu rationis in praeceps trahunt; nec culpantur, quoniam discretione carent. Illi accusandi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tantum uenialia ago: subdidit. Nlich̾
nunc dampnationis ẽẽ his qui non
scd̾m carnem ambulant q̃m cauentes
cͥmina: cõmutunt solum ineuitabi¬
lia. a quib dum dampnationẽ solã
tollit: penam forte concedit: damp¬
nationem nunc aleuib amputat:
qm ea inpaganismo dãpnabilia esti
mat.ii. De pͣua uoluntate et eius effec¬
Ced sicut pauloante dixi: bina se no¬
bis bona aut mala ingerunt: pͥma
radicantur in cogitatione: alt̾a ut oꝑa
fiant: pullulant ex radice. Merito unũ
⁊ alt̾um appello. qm idem eẽ ñ potest. id
qd̾ latet incogitõne: qd̾q apparet inac¬
tione. Plane ergo pecẽm unum est uo¬
luntas pͣua. ẽ pecẽm alt̾um: affectus
eius. oꝑatio inordinata. He enu sunt
due mortes. S utrum culpabilius: Ma¬
cula utiq scd̾a. Quippe cum pͥma sit
Nam cum pͥma noxia sit ex se: secũda
nichil nocet nͥex alt̾a. Oꝑatio enim q̃
scd̾o succedit loco qͣntumc̃q horrenda
uideatur:sine culpa est:si animus in¬

Expanded text:
subdidit: Nihil nunc damnationis esse his qui non secundum carnem ambulant ; quoniam caventes crimina, committunt solum inevitabilia, a quibus dum damnationem solam tollit, poenam forte concedit, damnationem nunc a levibus amputat, quoniam ea in paganismo damnabilia aestimat. CAPUT II. De prava voluntate, et ejus effeced, sicut paulo ante dixi, bina se nobis bona aut mala ingerunt. Prima radicantur in cogitatione, altera ut opera fiant pullulant ex radice. Merito unum et alterum appello, quoniam idem esse non potest, id quot latet in cogitatione, quodque apparet in actione. Plane ergo peccatum unum est voluntas prava; est peccatum alterum, affectus ejus operatio inordinata: hae enim sunt duae mortes. Sed utrum culpabilius? Macula utique secunda; quippe cum prima sit nam cum prima noxia sit ex se, secunda nihil nocet nisi ex altera: operatio enim quae secundo succedit loco, quantumcunque horrenda videatur, sine culpa est, si animus in
Abbreviated transcription (Latin):
go siquid ꝓsunt: inuita ꝓsunt. Quo¬
modo tamen muita ꝓsunt: Nam si
sequentia mala ant̾iorib bonis infecun¬
ditatem important ut nichil ꝓsint post
mortẽ quomͦ uiuabunt uiuentem: Tes¬
te enim gregorio postqͣm iustus aiusticia
deficit. ⁊ miquitatem facit: statim iusti¬
tia eius u̾titur in obliuionem. nec differt᷑
usq post mortem. Unde tota cuiꝰq iusticia
tunc uidetur ficri infructuosa. quando be¬
ne gestis scelera suꝑueniunt. ut extẽ non
sint in memoria iusticie eius quas fecit.
neq in hoc scło. neq infuturo. nisi forte
mortua ꝑ penitentiam reuiuiscant. Qͥc¬
quid ergo respitientib retro ac dem̃ ĩ
malitia ꝑseuerantib ꝓsunt: dum bo¬
ni sunt ꝓsunt. Pot̾ enim fieri. ut inte¬
rim uł temꝑalit̾ munerẽtur. qui ꝑse¬
uerantes ⁊ cc̾naliter donarentur.Qd
siiustitiam iusti. s deficientis obluuiõi
uidex post mortem tͣdit. qͣntomag̃ bona
iniustoꝵ: Gregorius sr̃ illum locum.

Expanded text:
go si quid prosunt, in vita prosunt. Quogo si quid prosunt, in vita prosunt. Quomodo tamen in vita prosunt? Nam si sequentia mala anterioribus bonis infecunditatem important, ut nihil prosint post mortem, quomodo juvabunt viventem? teste enim Gregorio, postquam justus a justitia deficit, et iniquitatem facit, statim justitia ejus vertitur in oblivionem, nec differtur usque post mortem. Unde tota cujusque justitia tunc videtur fieri infructuosa, quando bene gestis scelera superveniunt, ut extunc non sint in memoria justitiae ejus quas fecit, neque in hoc saeculo, neque in futuro, nisi forte mortua per poenitentiam reviviscant. Quidquid ergo respicientibus retro, ac deinde in malitia perseverantibus prosunt, dum boni sunt, prosunt. Potest enim fieri ut interim vel temporaliter munerentur qui perseverantes et aeternaliter damnantur. Quod si justitiam justi, post mortem tradit; quanto magis bona injustorum? Gregorius super illum locum:
Abbreviated transcription (Latin):
retur. quodammͦꝰ recepiss bona post
uitam suam. S mandatis resistentem
ab inferis negat dñs exiturum: donec
reddat nouissimũ minutum idẽ mini¬
mum peccatum qͣi diceret. Tunc de ĩ¬
ferno exibis: qñ penas ł minimo pecc̃o
debitas. ꝑ solu̾is. Quare quem constat
numqͣm exiturum constet quoq nũ¬
qͣm debita ꝑsoluturum. Culpis ergo
quas hinc secum impenitens portat.
nec minuimis ap̃ inferos ꝑ uite bona ue¬
niam sꝑat. Nimirũ impenitentia sic̃
ueniam tollit: ita penam temꝑari haut
suit. unde d̾r merechiele. Siconu̾sus
iustus ainsticia sua fuerit. ⁊ fecerit mi¬
quitatem: in pecc̃o suo morietur ⁊ ñ
erunt mmemoria iustitie eius quas
fecit. Cur pꝰquam dixit. inpecc̃o suo mo¬
rietur. mox subiecit ⁊ ñ erunt in me¬
moria iusticie eius. quas fecit. nisi qr
ei qui iustus aliqñ exstiterat. simpec¬
cato mori contigerit: nichil postea ꝑ¬
derunt iustitie que ante exciter̃t: erͣ¬

Expanded text:
eretur, quodammodo recepisset bona post eretur, quodammodo recepisset bona post vitam suam. Sed mandatis resistentem ab inferis negat Dominus exiturum, donec reddat novissimum minutum, id est minimum peccatum; quasi diceret: Tunc de inferno exibis, quando poenas vel minimo peccato debitas persolveris. Quare quem constat nunquam exiturum, constet quoque nunquam debita persoluturum. Culpis ergo quas hinc secum impoenitens portat, nec minimis apud inferos per vitae bona veniam sperat, nimirum impoenitentia sicut veniam tollit, ita poenam temperari haud sinit. Unde dicitur in Ezechiele: Si conversus 167 justus a justitia sua fuerit, et fecerit iniquitatem, in peccato suo morietur, et non erunt in memoria justitiae ejus quas fecit . Cur postquam dixit in peccato suo morietur, mox subjecit, et non erunt in memoria justitiae ejus quas fecit, nisi quia ei qui justus aliquando exstiterat, si in peccato mori contigerit, nihil postea proderunt justitiae quae ante exstiterunt? Er
Abbreviated transcription (Latin):
se bonum: un recepisti bona inuita
tua. u ita iustoꝵ ñ solum in bono ꝑse¬
uerantiũ uerũ ⁊ eoꝵ quoꝵ caritas
refrigescit. nullum bonum in remu¬
n̾atum est: ꝑ seuerantie fit recom
apło teste: pietas ꝓmissionẽ habet
uite que nẽ est. ⁊ future. Unde salo¬
mon. leua eius sub capite meo: et
dextera ilius amplexabit᷑ me qͣsi
diceret. Temꝑalia dei beneficia suꝑ¬
nis intentam mentẽ confortant. Eter¬
na autem: totum hominẽ undiq mu¬
nitum reddent. Qui autẽ ad tempus le¬
ne agit: ad tempus. ⁊ donatur is nichil
speret infuturo. Nam inferius quop¬
perat. nulli pensat p̾mium: nec celes¬
tis mansio supplitium. unde crucian¬
dus corruit diabolus. Nimirũ diues.
flamma cruciatus. stilla saltem exop¬
tans refrigerari: audit ap̃ inferos ñ
solum mun̾a negari uerũ nec penas
ꝑ m̾ita mitigari. dum dr recepisti bo¬
na inuita tua. Nam si quo minus
ex ante actis bonis apud inferos corqͦ¬

Expanded text:
se bonum; unde: Recepisti bona in vita se bonum; unde: Recepisti bona in vita tua , et ita justorum non solum in bono perseverantium, verum et eorum quorum charitas refrigescit nullum bonum irremuneratum esse? Perseverantiae fit recompam, Apostolo teste: Pietas promissionem habet vitae quae nunc est, et futurae . Unde Salomon: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me ; quasi diceret: Temporalia Dei beneficia supernis intentam mentem confortant, aeterna autem totum hominem undique munitum reddent. Qui autem ad tempus bene agit, ad tempus et donatur, is nihil speret in futuro; nam infernus quo properat, nulli pensat praemium, nec coelestis mansio supplicium, unde cruciandus cerruit diabolus. Nimirum dives flamma cruciatus, stilla saltem exoptans refrigerari, audit apud inferos non solum munera negari, verum nec poenas per merita mitigari, dum dicitur: Recepisti bona in vita tua. Nam si quominus ex anteactis bonis apud inferos torqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ accidens tenebrascat. S nec ꝓdesse nichil
nec uere mortua uidentur que miqui
faciunt bona: si in remun̾ata quoqͦmͦ
relinqͥ ñ debent. S fugitiuus crucedig¬
nus. reducem dum ñ ht̃ animum: qͥd
gratum dño suo aget: Quis ꝓeo qd̃
ñ h̃t̃ gratum. rependit donum: Nam
uictime impiors ab hominabiles dño.
Uñ ysayas dñm impus. inlucit lo¬
quentem.ita. Si extenderitis manus
ur̃as: auertam ocsos meos auobis si
guinee. id oꝑationes flagitiose: etiã
extente manus id÷ oꝑa ꝑ intentionem
directa: displicent. nͥ quis asserere
malit. manus extentas obhoc displi¬
cere qm̃ sint sanguinee. easq uicti¬
mas impioꝵ fore ab hominabiles
dño. S nec iuctimarũ nuncupatio
nec extensio manuũ. mnimo rectiꝰ con¬
tractio: sordidis actionib iudecur assig¬
nanda. Dicemus negͥ. diuitem illũ
et finalit̾ malũ. un sepultus est in
infernum.⁊ ad tempus antea excitis¬

Expanded text:
per accidens tenebrescat. Sed nec prodesse nihil, per accidens tenebrescat. Sed nec prodesse nihil, nec vere mortua videntur quae iniqui faciunt bona, si irremunerata quoquo modo relinqui non debent. Sed fugitivus cruce dignus reducem dum non habet animum, quid gratum Domino suo aget? quis pro eo quod non habet gratum rependit donum? Nam victimae impiorum abominabiles Domino . Unde Isaias Dominum impiis inducit loquentem ita: Si extenderitis manus vestras, avertam oculos meos a vobis; si guineae, id est operationes flagitiosae, etiam extentae manus, id est opera per intentionem directa, displicent. Nisi quis asserere malit manus extentas ob hoc displicere, quoniam sunt sanguineae, easque victimas impiorum fore abominabiles Domino. Sed nec victimarum nuncupatio, nec extensio manuum, imo rectius contractio, sordidis actionibus videtur assignanda. Dicemusne igitur divitem illum et finaliter malum unde sepultus est in infernum  et ad tempus antea exstitis
Abbreviated transcription (Latin):
ualere uera aũt bona uera inuita: Nul¬
la tamen rõne bona sunt: que nulla
Laut mala de intentione ꝓdeunt. Bona
fortasse apparent. saut absq intentio¬
ne bona ñ sunt. aut malam ꝑ intentio¬
nem mala fiunt. Affectus enim tuuis
oꝑituo nomen imponit. Unde dominꝰ.
Si oculus tuus fuerit simplex totum
corpus tuum lucidum erit. Si autem
neqͣm fuerit: etiam corpus cuum tene¬
brosum erit. Qr̃ quotiens intentio ma¬
la est: opus eius licet bonum uideatur.
ipsum quoq malum est. Similiter. ex
luce intentionis. lux ꝓ creatur oꝑatio¬
nis. Nam qd̃ reuera male fit. id non
intentio bona. s boni similitudine de¬
lusa: ñ nũquam parturit. Elst plerũq
intentio bona. s adiacente malo cor¬
rupta: ꝓducit fructum. utiq ñ malũ
qm ipsa est bona: s nec quidem bonum
q̃m est corrupta. Tali de intentione ait
dñs. Uide gͦ. nelum̃ qd̾ inte est: tenebre
sint scilicet᷑ ne intentio ex natura lucẽs:

Expanded text:
valere, vera autem bona vera in vita? Nulvalere, vera autem bona vera in vita? Nulla tamen ratione bona sunt, quae nulla aut mala de intentione prodeunt: bona fortasse apparent, sed aut absque intentione bona non sunt, aut malam per intentionem mala fiunt: affectus enim tuus operi tuo nomen imponit. Unde Dominus: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit . Quare quoties intentio mala est, opus ejus, licet bonum videatur, ipsum quoque malum est. Similiter ex luce intentionis, lux procreatur operationis. Nam quod revera male fit, id non intentio bona, sed boni similitudine delusa, nonnunquam parturit. Est plerumque intentio bona, sed adjacente malo corrupta producit fructum utique non malum, quoniam ipsa est bona, sed nec quidem bonum, quoniam est corrupta. Tali de intentione ait Dominus: Vide ergo ne lumen quod in te est tenebrae sint : scilicet ne intentio ex natura lucens
Abbreviated transcription (Latin):
opus est bonum. S si bona que a ma¬
lis funt mortua sunt. ⁊ quoniam caritaᷤᷤ
deest nichil ꝓsunt. quid ẽ qd̾ nullum
bonum irremuneratũ ꝑhibetur : unde
diuiti iam dampnato dr̃. Recepisti bo¬
na in uita tua. S iniquus et delitiosus
diues quid tale inuita face̾ potuit. em¬
recompensatio p̃mii deberet᷑: Quomͦ
bona prauoꝵ mortua nichilq ꝓficien¬
cia asseruntur. si uel hac inuita remu¬
ñantur: Num dicemus ea mortua
nichilq ꝓdesse post hanc uitam eadẽ
iuuere atq ꝓclẽe in hac iuta. Unde re¬
cepisti bona inuita tua. Ad qd̾ fortasse
ꝑtinet qd̾ obstetritib egyptiis que ti¬
more dei ꝯtͣ p̾ceptum pharaonis ma¬
res seruauer̃t. que ⁊̃ postea timore mor¬
tis regi mentite sunt: bñfecit deus. Et
qr timuerunt deum: edificauit illis do¬
mos idẽ aliquas rei familiaris idoneaᷤ fa
utgum uere mortua ꝓsint bona.i
xilia ergo atq corrupta bona nummi
breui atq mala inuita dicemus

Expanded text:
opus est bonum. Sed si bona quae a maopus est bonum. Sed si bona quae a malis fiunt, mortua sunt, et quoniam charitas deest, nihil prosunt, quid est quod nullum bonum irremuneratum perhibetur, unde diviti jam damnato dicitur: Recepisti bona in vita tua? Sed iniquus et deliciosus dives, quid tale in vita facere potuit, cui compensatio praemii deberetur? quomodo bona pravorum mortua, nihilque proficientia asseruntur, si vel hac in vita remunerantur? num dicemus ea mortua, nihilque prodesse post hanc vitam, eadem vivere atque prodesse in hac vita? unde: Recepisti bona in vita tua. Ad quod fortasse pertinet, quod obstetricibus Aegyptiis quae timore Dei contra praeceptum Pharaonis mares servaverunt, quae etiam postea timore mortis Regi mentitae sunt, benefecit Deus. Et quia timuerunt Deum aedificavit illis domos , id est aliquas rei familiaris idoneas facutrum vere mortua prosint bona. Exilia ergo atque corrupta bona, num brevi atque mala in vita dicemus
Abbreviated transcription (Latin):
na. fieri mala: qm̃ e contͣ mala arbor
fit bona. s neutra arbor alt̾uis usurpat
fructus. Humano forsan sensui aliter
uideatur. uerum qui non fallitur d̃s.
iniquitatem si aspexit in corde: ipsum
cor corruptum iudicat. Atq ideo quic¬
quid depͣuato incorde continetur aut
inde extͥnsetus ꝓfunditur: id quoq qͣn¬
tumlibet innatura sua excelleat. diui
herentem: corruptum decernit. Sic
quotiens pilatus sanguinem galile¬
oꝵs miscet cum sacrificiis eoꝵ: eorũ
dñs reꝓbat libamen. Quid est hoc : Pi¬
latus qui os malleatoris int̃pretatur.
diabolus est. qui est malleus uniũse
t̾re. uasa figuli ꝓbans. Galilei: tͣnsmi¬
gͣtores exponuntur. hi sunt xp̃iani.
quoꝵs est ꝓpositum ab incolatu huius
uite in regnum future tͣnsmigrare.
Sanguis qui quasi exlatibulis erũ¬
pens inquinat. ⁊ debilitat: concupiscẽ¬
tia est. que dum adusq ꝯsensum ꝓsi¬
lit. sp̃m fedat ⁊ labefacit. Sacͥficium

Expanded text:
na fieri mala, quoniam econtra mala arbor na fieri mala, quoniam econtra mala arbor fit bona; sed neutra arbor alterius usurpat fructus. Humano forsan sensui aliter videatur; verum qui non fallitur Deus, iniquitatem si aspexit in corde, ipsum cor corruptum judicat, atque ideo quidquid in depravato corde continetur, aut inde extrinsecus profunditur, id quoque quantumlibet in natura sua excellat, divinu cordi haerentem corruptum decernit. Sic quoties Pilatus sanguinem Galilaeorum miscet cum sacrificiis eorum , eorum Dominus reprobat libamen. Quid est hoc? Pilatus, qui os malleatoris interpretatur, diabolus est, qui est malleus universae terrae, vasa figuli probans. Galilaei transmigratores exponuntur, hi sunt Christiani, quorum est propositum ab incolatu hujus vitae in regnum futurae transmigrare. Sanguis, qui quasi ex latibulis erumpens inquinat et debilitat, concupiscentia est, quae, dum ad usque consensum prosilit, spiritum foedat et labefacit. Sacrificium