comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria: Redi gͦ post miseriam: et dic. Dñe qͥs
similis tibi: Quantas ostendisti m̃ tribula¬
tiones multas et malas.S disciplina fuit
ammonitio: ñ desertio: Deniq grãs agens
quid dicit: Et conuersus uiuificasti me.
et deabyssis cenx iterum reduristi me: Eñdo
enim antea: Quid. ẽ hoe: Iterũ cecidisti ab
altitudine ohomo: mancipium in obȩdiens.
suꝑbȩ aduersus deum. cecidisti. factum ẽ.
inte omnis qui se exaltat humiliabitur:
fiat uite. omnis qͥ se humiliat exaltabitur.
Redi depfundo. Redeo inquit redeo: agnosco.
Ds quis similis tibi: Ostendisti mͥ tribulati¬
ones multas et malas: et conuersus uunfi¬
casti me: et deabyssis terre iterũ reduristi
me Intelligimus. audio Reduxisti enim
quando iam factum erat: Sequamur: ne
forte posteriora psalmi ipsius exponant
nob̾ qđ hic nondum intelligius qͥa dixe¬
rit iterum: Eigo audiamus. quantas o¬

Expanded text:
ria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis ria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! 9. Sed disciplina fuit; admonitio, non desertio. Denique gratias agens quid dicit? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quando enim antea? quid est hoc, iterum? Cecidisti ab altitudine, o homo, mancipium inobediens, superbe adversus Dominum, cecidisti! Factum est in te, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: fiat in te, Omnis qui se humiliat, exaltabitur . Redi de profundo. Redeo, inquit; redeo, agnosco: Deus, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Intelligimus, audio. Reduxisti enim Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit iterum. Ergo audiamus: Quantas o
Abbreviated transcription (Latin):
gum disciplinȩ: habenas regiminis exul¬
tante animositate dirupit. ybi ẽ nunc: fece
captiuus clamat: dñe quis similis tibi.
Uolui ẽẽ. ꝑuerse similis tibi: et factus sum
similis pecori Sub tua dominatione. sub
tu o p̃cepto uere similis eram: sed homo
inhonore positus ñ intellexit: comparat᷑
ẽ. iumentis insensatis. et similis fac̾tus ẽ. illis.
Iam de similitudine iumentoꝵs clama sero¬
tendisti mͥ tribulationes multas et malas:
Mento suꝑbȩ serue: Uoluisti enim ꝑuerse eẽ
similis deo tuo: qui factus eras adimagi¬
nem dñi tui Bene tibi uelles ut essẽt: re¬
cedenti ab illo bono Prorsus dicit tibi ds̃.
Si recedis ame. et bene ẽ tibi: ego non sum
bonum tuum: Proinde si ille bonus et sũ¬
mȩ bonus. et de se sibi bonus. et nullo alieno
bono bonus. et ipse nr̃m summũ bonũ: rece¬
dendo inde qͥd eris nͥ malus: Item si ipse
ẽ beatitudo nr̃a: quid erit recedenti nͥ mise¬

Expanded text:
gum disciplinae, hab nas regiminis exalgum disciplinae, hab nas regiminis exaltan e animositate disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram: sed homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Jam de similitudine jumentorum clama serotendisti mihi tribulationes multas et malas! Merito, superbe serve: voluisti enim perverse esse similis Domino tuo, qui factus eras ad imaginem Domini tui. Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego non sum bonum tuum. Proinde si ille bonus, et summe bonus, et de se sibi bonus, et nullo alieno bono bonus, et ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nostra, quid erit recedenti, nisi mise
Abbreviated transcription (Latin):
tetigeris: nunquid arbor illa malum erit
ut moriaris: Sed inobedientia te subiecit
morti: quia ꝓhibita tetigisti: Ideo arbor
illa appellata ẽ scientia dmnoscendi boni et
mali: non quia ide talia quasi poma pen¬
debant: sed quiequid esset arbor illa cuiꝰ¬
ubet pomi. cuiuslibet fructus esset. ideo sic
uocata.ẽ: quia homo qui nollet bonum
amalo discernere ꝑpreceptũ discreturus
erat ꝑerpimentum: ut tangendo uentũ
Quid illi deerat: Dicatur mͥ Quid illi deerat
inparadyso. constituto inmedia opulentia.
mediisq delicuis. cui magnȩ deliciȩ erant
ipsa uisio di: euius faciem qͣsi inimici timu¬
it post peccatum: Quid illi deerat ut tan¬
geret: nͥ quia sua potestate uti uoluit: Pre¬
ceptum rumꝑe delectauit: ut nullo sibi do¬
minante fieret sicut ds̃: quia dõ nullus u¬
tiq dominatur: male uagus. male p̃sumẽs.
futurus mortuus recedendo auita. iusticie.
Ecce soluit preceptum: excussit aceruice iu¬

Expanded text:
tetigeris, numquid arbor illa malum erit, tetigeris, numquid arbor illa malum erit, ut moriaris? Sed inobedientia te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo arbor illa appellata est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia inde talia quasi poma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, Quid illi deerat? Dicatur mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit a cervice ju
Abbreviated transcription (Latin):
iussurus erat ds̃: Aliquid enim querit ab¬
ste: Offer mͥ sacrificium dicturus ẽ. tibi:
Nonne ipse fec̃ omnia: inquib et te fecit:
Obsequere mͥ dicturus ẽ. tibi: siue adlectum
cum requiesco. siue admensam cũ me refi¬
cio. siue adbalneas cum lauo: Quia ergo
nullo abste indiget ds̃: nichil tibi debuit
iubere: Si autem debuit aliquid iubere
ut te qđ tibi expedit sentires eẽ. sub dño:
abaliqua re ꝓhibendus eras: non ꝓpter illi
arboris maliciam: s ꝓpter tuã obedientiam:
Non potuit ds̃ ꝑfectius de monstrare. q̃ntũ
sit bonum obedientie: nͥ cum ꝓhibuit ab
ea re. quȩ nonerat mala Sola ibi obedien¬
tia tenet palmam: sola ibi inobedientia
inuenit pęnam. Bonum ẽ nolo tangas. ⁊̃
enim ñtangendo moriturus es. Nunquid
qͥhoc ꝓhibuit : alia subtraxit: Nonne. ẽ
paradẏsus fructuosis plenus arborib. Qd
T̃ de est: Hoc nolo tangas: hoc nolo gustes.
Bonum ẽ: sed obedientia melior.ẽ. R in de cũ

Expanded text:
jussurus erat Deus? Aliquid enim quaerit abjussurus erat Deus? Aliquid enim quaerit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus est tibi? Nonne ipse fecit omnia, in quibus et te fecit? Obsequere mihi, dicturus est tibi; sive ad lectum, cum requiesco; sive ad mensam, cum me reficio; sive ad balneas, cum lavo? Quia ergo nullo abs te indiget Deus, nihil tibi debuit jubere? Si autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propter tuam obedientiam. Non potuit Deus perfectius demonstrare quantum sit bonum obedientiae, nisi cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola ibi obedientia tenet palmam; sola ibi inobedientia invenit poenam. Bonum est; nolo tangas. Non enim non tangendo moriturus es. Numquid qui hinc prohibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum
Abbreviated transcription (Latin):
recedens aueritate. uanescat: recedens
abeo qͥ summe atq incommutabiliteꝵ
ẽ. indeterius mutatus deficiat: hoc dia¬
bolus fecit: Imitari d̃m uoluit: s ꝑuerse:
Non esse subillius potestate: s habere con¬
tra illum potestatẽ. Homo autẽ posit̾
subprecepto: audiui t adño deo Noli
tangere. Quid: Hanc arborem: Quid. ẽ.
enm illa aibor: Si bona ẽ quare non
tango: Si mala e. qͥd facit inparadyso: Ors'
ideo ẽ inparadiso quia bona ẽ: s nolo tanga.
Quare non tango: Quia obedientem te uolo
ñ contradicentem: serue Adhoc serue: sed
noli male serue. Serue. audi prius domini
iussum: et tune iubentis disce consilium.
Bona ẽ arbor: nolo tangas Quare: Quia dñs
sum: et seruus es: hec ẽ tota causa: Si par¬
ua ẽ. dedignaris esse seruus: Quid autem t̾
expedit. nͥ esse sub dño: quomͦ eris sub do¬
mino: nͥ fueris sub prccepto: Porro si expe¬
dit tͥ esse sub dño: et sub precepto Qd tibi

Expanded text:
recedens a veritate vanescat, recedens recedens a veritate vanescat, recedens ab eo quod summe atque incommutabiliter est, in deterius mutatus deficiat. 7. Hoc diabolus fecit: imitari Deum voluit, sed perverse; non esse sub illius potestate, sed habere contra illum potestatem. Homo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, Noli tangere. Quid? Hanc arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est in paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obedientem te volo, non contradicentem. Servi ad hoc, serve; sed noli male, serve. Serve, audi prius Domini jussum, et tunc jubentis disce consilium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum, et servus es. Haec tota causa est. Si parva est, dedignaris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi esse sub Domino? Quomodo eris sub Domino, nisi fueris sub praecepto? Porro si expedit tibi esse sub Domino, et sub praecepto, quid tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tenebreseit: accedendo clarescit. A quo .N.
habet ut sit: apud illum habet ut bene
ei sit. Deniq filius minor qui insua pote¬
state uoluit habere substantiam suã. quȩ
illi apud patrem optimȩ seruabatur: fac¬
tus sue potestatis. ꝑfectus ẽ. inregionẽ lon¬
ginquam Hesit principi malo: porcos
pauit. fame correptus ẽ: qͥ saturitate suꝑb
abscesserat. Ergo quisqͥs ita uult simmilis¬
esse dõ. ut adiltum stet. fortitudinẽq suã
sicut scriptũ ẽ adillũ eustodiat. ñ ab illo
recedat. ei eoherendo signetur: tanquam
exanulo cera. illi affixus habet imagi¬
nẽ eius ÷ faciens qđ dictum ẽ mͥ autem
adherere. do bonum ẽ. Uere eustodit i¬
factus ẽ. Porro autem si ꝑuerse uoluent.
imitari dm. ut quomͦ ds̃ ñ habet aqͦ for¬
metur. ñ habet a quo regatur: si ipse ue¬
lit sua potestate uti: ut quomͦ ds̃ nullo
formante. nullo regente inuat: qͥd restat
fr̃s. nͥ ut recedens ab eius calore torpescat:

Expanded text:
tenebrescit; accedendo clarescit. A quo enim tenebrescit; accedendo clarescit. A quo enim habet ut sit, apud illum habet ut ei bene sit. Denique filius minor, qui voluit in sua potestate habere substantiam suam, quae illi apud patrem optime servabatur, factus suae potestatis, profectus est in regionem longinquam, haesit principi malo, porcos pavit; fame correctus est qui saturitate superbus abscesserat . Ergo quisquis ita vult esse Deo, ut ad illum stet, fortitudinem suam, sicut scriptum est , ab illo custodiat, non ab illo recedat: ei cohex annulo cera, illi affixus habeat imaginem ejus, faciens quod dictum est, Mihi adhaerere Deo bonum est ; vere custodit sifactus est. Porro autem si perverse voluerit imitari Deum, ut quomodo Deus non habet a quo formetur, non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, ut quomodo Deus, nullo formante, nullo regente vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat,
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Ut bonus sit ds̃: nob̃ ñ indiget. Nec
nobis tantum: s usq ad altissima quȩ fecit
magnalia: Nec. ipsis cȩlestib. nec suꝑcele¬
stib. nec suꝑ cęlum cęli qđd dicitur indi¬
get ds̃: ut aut melior sit. aut potentior.
aut beatior. Quid enim esset. quicquid
aliud ẽ nͥ ille fecisset: Quo gͦ eget abste.
qui erat ante te. et tã potens erat ut cũ
tu ñ esses faceret te. ñ quomͦ parentes fa¬
ciunt filios qui ꝑquandã concupiscenti¬
am carnalem generant potius quam
creant: Luis enĩ generantib: ds ereat: Nam
si ita creas: quid tua mulier paritura est.
uid dicam: Tu dic. Ipsa dicat: quȩ qđ por¬
tat ignorat G enerant tam̃ homines fili¬
os: et adsolatium suũ. et subsidiũ senectu¬
turum ꝓpropͥam uoluntatem: Nouit ds: & or¬
dinauit omnia Ut autem sit homo aliquid:
ꝯu̾tit se adillum a qͦ creatusẽ Necedendo it fri¬
gescit: accedendo feruescit Recedendo

Expanded text:
mus: ut bonus sit Deus, nobis non indiget, nec mus: ut bonus sit Deus, nobis non indiget, nec nobis tantum, sed usque ad altissima quae fecit magnalia, nec ipsis coelestibus, nec supercoelestibus, nec coelo coeli quod dicitur, indiget Deus, ut aut melior sit, aut potentior, aut beatior. Quid enim esset quidquid aliud est, nisi ipse fecisset? Quo ergo eget abs te qui erat ante te, et tam potens erat, ut cum tu non esses, faceret te? Numquid quomodo parentes faciunt filios? Per quamdam concupiscentiam carnalem generant, potius quam creant; istis enim generantibus, Deus creat. Nam si tu ita creas, dic quid tua mulier paritura est. Quid dicam, Tu dic? ipsa dicat, quae quod portat ignorat. Generant tamen homines filios, et ad solatium suum, et ad subsidium senectusit per propriam voluntatem; novit Deus et ordinavit omnia. Ut autem homo sit aliquid, convertit se ad illum a quo creatus est. Recedendo enim frigescit; accedendo fervescit: recedendo
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: Nonne adsuã similitudinem nos uo¬
cat: Ponne ipse ẽ qui dicit. diligite inimi¬
cos urõs: orate ꝓeis qui uos ꝑsecuntur: be¬
nefacite eis qui uos oderunt: hec dicens:
adsimilitudinem dei nos hortatur: Deniq
quid adiungit: Ut sitis filii patris ur̃i qͥ
incelis ẽ. Quid enĩ ipse facit: hoc facit certe.
Qui solem suũ oriri facit suꝑ bonos et malos.
et pluit suꝑ iustos et iniustos: Qui gͦ bene
uult inimico suo: dõ similis ẽ. Nec ista suꝑ¬
bia ẽ: s obȩdientia. Quare: Quia addi ima¬
ginem facti sumus: faciamus inquit homi
bis. Itinam eam ꝑsuꝑbiã ñ amittamus:
Ded qͥd ẽ. ꝑsuꝑbiam: Uelle ẽẽ similis deo
Quid putamus. ut exclamaret captiuus:
testis: Credimus autem qđ ipse
qui nos posuit hȩc uobis dicere: dab̃ uob̃
etiam posse et intelligere. Ds̃ nullo indiget
bono: et ipse ẽ summũ bonũ: et abipso ẽ.
omne bonum. Yt gͦ boni si mͦ: do indige¬

Expanded text:
Deus nonne ad suam similitudinem nos voDeus nonne ad suam similitudinem nos vocat? Nonne ipse est qui dicit: Diligite inimicos vestros; orate pro eis qui vos persequuntur; benefacite eis qui vos oderunt? Haec dicens, ad similitudinem Dei nos hortatur. Denique quid adjungit? Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est. Quid enim ipse facit? Hoc facit certe: Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Qui ergo bene vult inimico suo, Deo similis est: nec ista superbia, sed obedientia est. Quare? Quia ad imaginem Dei facti sumus: Faciamus, inquit, hombis: utinam eam per superbiam non amittamus! Sed quid est, per superbiam velle esse similem Deo? quid putamus, ut exclamaret captivus: testis: credimus autem quia ipse qui nos posuit haec vobis dicere, dabit vobis etiam posse et intelligere. Deus nullo indiget bono, et ipse est summum bonum, et ab ipso est omne bonum. Ut ergo boni simus, Deo indige
Abbreviated transcription (Latin):
tiam tuã et iusticiã tuã Usq quo: usq
inaltissima quȩ fecisti magnalia. Ne putes
hominem solum ꝑtinere ad grãm d̃i. Quidd̃
erat angłs ante quã fieret: Quid.ẽ. angłs:
si deserat qui creauit: Ergo potentiã tuã
et iusticiam tuã usq in altissima quȩ fecisti
magnalia: et homo se extollit: et ut ꝑtine¬
at adprimam eaptiuitatem. audit serpen¬
tem suggerentem: gustate. et erttis sic̃ dii.
Homines sicut dii: Ds̃ qͥs similis tibi: ñ
iabysso: ñ ininferno: non interra: ñ incelo:
omiia enim tu fecisti Quid contendit
opus cum artifice: Ds̃ qͥs similis tibi: Ego
autem ait adam miser. et in adã omĩs ho¬
mo. cum uolo eẽ ꝑuerse similis tui: ecce
quid fact᷑us sum. ut de captiuitate ad te
clamem: Cui bene erat sub rege bono: cap¬
tiuus factus sũ sub meo seductore: etclamo
adte. quia cȩcidi abste. Et unde abste cȩcidi:
Cum quero eẽ ꝑuerse similis tui. Quid enim

Expanded text:
tiam tuam et justitiam tuam, usquequo? Usque tiam tuam et justitiam tuam, usquequo? Usque in altissima quae fecisti magnalia. Ne putes hominem solum pertinere ad gratiam Dei. Quid erat Angelus antequam fieret? quid est Angelus, si deserat qui creavit? Ergo, potentiam tuam et justitiam tuam, usque in altissima quae fecisti magnalia. 6. Et homo se extollit! et ut pertineat ad primam captivitatem, audit serpentem suggerentem: Gustate, et eritis sicut dii ! Homines sicut dii! Deus, quis similis tibi? Non in abysso, non in inferno, non in terra, non in coelo; omnia enim tu fecisti. Quid contendit opus cum artifice? Deus, quis similis tibi? Ego autem, ait Adam miser, et in Adam omnis homo, cum volo esse perverse similis tibi, ecce quid factus sum, ut de captivitate ad te clamem: cui bene erat sub rege bono, captivus factus sum sub meo seductore; et clamo ad te, quia cecidi abs te. Et unde abs te cecidi? Cum quaero esse perverse similis tibi. Quid enim?
Abbreviated transcription (Latin):
uenture. brachium tuum: Et quid presti¬
dit brachium tuũ. Libationem nr̃am gra¬
tiutam: Hoc gͦ annuntiem ipsam grãm:
omni generationi suꝑuenture : Dicã omĩ
homini nascituro nicbil es ꝑte: dm̃ inuo¬
ca: tua peccata sunt merita dei sunt:
supplicium tͥ debetur: et cũ premiũ uene¬
rit. sua dona coronabit: non merita tua.
Dieam omni generationi suꝑuenturȩ: Be
captiuitate uenisti: adadam ꝑtinebas: Si¬
cam hoc omni generationi suꝑuenture:
nullas iuires meas. nullam iusticiam meã:
s potentiam tuã et iusticiam tuam ds̃:
Usq in altissima quȩ fecisti magnalia: Poten¬
dam tuam et iusticiam tuã usq quo. usq
adearnem et sanguinem: immo usq ad altis¬
sima quȩ fȩcisti magnalia: In altis: sunt cȩli.
naltis angłi sunt: sedes: dominationes: pͥn¬
cipatus. potestates. Tibi debent quod sunt:
tibi debent qđ uiuunt÷ tͥ debent qđ iuste
uiuunt:⁊debent qđ bene uiuunt. Poten¬

Expanded text:
erventurae brachium tuum. Et quid praestierventurae brachium tuum. Et quid praestitit brachium tuum? Liberationem nostram gratuitam. Hoc ergo annuntiem, ipsam gratiam omni generationi superventurae; dicam omni homini nascituro: Nihil es per te, Deum invoca; tua peccata sunt, merita Dei sunt; supplicium tibi debetur, et cum praemium venerit, sua dona coronabit, non merita tua, Dicam omni generationi superventurae: De captivitate venisti; ad Adam pertinebas. Dicam hoc omni generationi superventurae, nullas vires meas, nullam justitiam meam; sed potentiam tuam et justitiam tuam, Deus, usque in altissima quae fecisti magnalia. Potentiam tuam et justitiam tuam, usquequo? usque ad carnem et sanguinem? Imo, usque ad altissima quae fecisti magnalia. In altis coeli sunt; in altis Angeli sunt, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates: tibi debent quod sunt, tibi debent quod vivunt, tibi debent quod juste vivunt, tibi debent quod beate vivunt, Poten
Abbreviated transcription (Latin):
tebat ut dicerentur inscripturis: Quia fu¬
turi erant inunici. xp̃ianȩ fidez qͥ dicerent
adparuum dempus sunt xp̃iani: postea
peribunt et redibunt ẏdola: rediet quod
erat antea: Quamdiu erunt. xp̃iani: Isq
adsenectam et senium: idest usq infinc̃
scłi: Tu cum expectas miser infidelis. ut
transeãt xp̃iani: transis tu sine xp̃ianis:
et xp̃iani usq infinem scłi ꝑmanebunt:
Et tuꝑ ĩfidelitatẽ tuã cum finieris breuẽ in¬
tam tuam: qua fronte exis adiudicem:
quẽ cũ uiueres blasphemasti: Ergo aiuuen¬
tute. etusq nunc: et usq ad senectam et se¬
nium. Os̃ ne derelinquas me: Non qͦmͦ
dicunt inimiq mei: usq ad tempus erti:
ne derelinquas me Donee annuntiem
qͥdicunt usq adcertum tempus erunt xp̃ia¬
ni sint qͥ annuntient brachium tuũ. Cui:
Generationi om̃i suꝑuenturȩ. Si gͦ om̃i ge¬
nerationi suꝑuenture: usq infinem seculi.
Finito enim scło: iam nulla suꝑueniet gene

Expanded text:
tebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant Christiani, transis tu sine Christianis: et Christiani usque in finem saeculi permanebunt; et tu per infidelitatem tuam, cum finieris brevem vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quem cum viveres blasphemasti? Ergo a juventute mea, et usque nunc, et usque ad senectam et senium, Domine, ne derelinquas me. Non, quomodo dicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem qui dicunt: Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient brachium tuum. Cui? Generationi omni superventurae. Si ergo omni generationi superventurae; usque ad finem saeculi: finito enim saeculo, jam nulla superveniet gener
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiabo miabilia tua: qͥa mecũ es.
ut ñ moriar Quia uenisti ut surgam. et
mei: Grã tua semꝑ ꝑseueret mecum: Hoc
diceret etiam unus homo: tu. ille. ego Qa
uero uox ista unius cuiusdam magni ho¬
minis ẽ hoc. ẽ. ipsius unitatis: uox est i
fac̾ti sunt martyres fortes in xp̃o. fusus est
sanguis fidelis: surrexit seges ȩcelie hec
iuuentus: Progredientib autẽ temporib
confiteatur eccłia. dicat usq nunc an¬
nuntiabo mirabilia tua. Non tantum
inuiuentute: qͣndo paulũs. qͣndo petrus
qͣndo primi apłi nuntiauerunt: Receden¬
de etiam etate ego ipse. id: unitas tua. m̃¬
bra tua. corpꝰ tuũ: annuntiabo mirabilia
tua Quid postea: Et usq adsenectam:
senium: annuntiabo mirabilia tua ysq
infinem scłi. ent hec eccłia. Si enu ñ hic
futura ẽ usq infinem scłi: quib dic̃ dñs.
ecce ego uobiscum sum omnib dieb usq
adconsuminationẽ scłi: Quare ista opor¬

Expanded text:
annuntiabo mirabilia tua, quia mecum es annuntiabo mirabilia tua, quia mecum es ut non moriar, qui venisti ut surgam; et mei: gratia tua semper perseveret mecum. Hoc diceret etiam unus homo, tu, ille, ego: quia vero vox ista unius cujusdam magni hominis est, hoc est ipsius unitatis; vox est enim facti sunt martyres fortes in Christo, fusus est sanguis fidelis, surrexit seges Ecclesiae: haec juventus. Progredientibus autem temporibus confiteatur Ecclesia; dicat: Usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Non tantum in juventute, quando Paulus, quando Petrus, quando primi Apostoli nuntiaverunt; procedente etiam aetate, ego ipse, id est unitas tua, membra tua, corpus tuum, annuntiabo mirabilia tua. Quid postea? Et usque ad senectam et senium annuntiabo mirabilia tua: usque in finem saeculi erit hic Ecclesia. Si enim non hic futura est usque in finem saeculi; quibus Dominus dixit, Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque in consummationem saeculi ? Quare ista opor
Abbreviated transcription (Latin):
tamen uerum: Duȩ uitȩ sunt: una corꝑis.
altera animȩ. Sieut uita corꝑis anima:
sic uita animȩ ds̃: Quomͦ si anima dese¬
rat moritur corpus: sic anima moritur.
si deserat ds̃. Ipsa ẽ. gr̃a eius: ut resuscitet
et sit nobiscum: Quod gͦ nos suscitat a
morte nr̃a preterita. et innouat quodã¬
mͦ uitam nr̃am: dicimus ei. Ds̃ dociusti
me exiuuentute mea. Quia uͦ ñrecedit
abeis qͦs suscitat. ne cum recesserit mori¬
antur: dicimus ei. et usq nunc annun¬
diabo mirabilia tua: qͥa cũ mecum es ui¬
uo: etanimȩ meȩ uita tu es. quȩ moriet᷑
si dimittatur sibi Ergo dũ adest uita
mea: hoc ẽ ds̃ m̃s usq nunc. Quid postea:
mina senectutis sunt: et discernuntur a
ipsam grauitatem ultima ȩtas ueniens:
grauis. et geron senex: Quia uͦ in latina
lingua duoꝵ istoꝵ nominũ distinctio de¬
fecit: desenectute ambo sunt posita senec¬
tuam: etusq nunc. Post iuuentutẽ meã

Expanded text:
tamen verum. Duae vitae sunt, una corporis, tamen verum. Duae vitae sunt, una corporis, altera animae: sicut vita corporis anima, sic vita animae Deus; quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur, si deserat Deus. Ipsa est ergo gratia ejus, ut suscitet, et sit nobiscum. Quod ergo nos suscitat a morte nostra praeterita, et innovat quodammodo vitam nostram, dicimus ei: Deus, docuisti me ex juventute mea. Quia vero non recedit ab eis quos suscitat, ne cum recesserit moriantur, dicimus ei: Et usque nunc annuntiabo mirabilia tua; quia cum mecum es vivo, et animae meae vita tu es, quae morietur si dimittatur sibi. Ergo dum adest vita mea, hoc est Deus meus, usque nunc: quid postea? mina senectutis sunt, et discipsam grauitatem ueniens grauis, et geron senex. quia uero in Latina lingua duorum istorum nominum distinctio deficit, de senectute ambo sunt posita, senect usque nunc, post juventutem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
Anima enim exsuscitatur ado: quamquã
et corpus exsuscitetur adeo. Sed ds̃ qͣndo
exsuscitat corpus: mundo reddit: Qndo
exsuscitat animã: sibi reddit. Si recedat
aer mundi istius: moritur corpus. Si re¬
cedat ds̃: moritur anima. Cum gͦ ani¬
mam suscitat ds̃: nisi adsit qui susci¬
tauit suscitata ñuiuit Nlon enĩ suscitat.
clamauit: lazare ueni foras: Et surrexit
latarus: ꝓcessit de sepulchro ligatus: de¬
inde solutus discessit: Resuscitatus. ẽ. dño
p̃sente: s uirit et dño absente: Quãqͣm
eum dñs corꝑaliter suscitasset. quantum
adusibilia ꝑtinet: cȩterum p̃sentia maie¬
statis suȩ illum suscitauit qua presentia
nusquã recedit. Interim tamen ad p̃sentiã
uisibilem dñs suscitauit lazarũ: discessit
de ipsa ciuitate dñs. uel de ipso loco: Nun¬
quid lararus muxit: Non sie anima su¬
scitat᷑. Suscitat illam ds̃: moritur si dis¬
cessenit ds̃. Dicam enim audacꝰter fr̃s: sed

Expanded text:
Anima enim exsuscitatur a Deo; quanquam Anima enim exsuscitatur a Deo; quanquam et corpus exsuscitetur a Deo: sed Deus quando exsuscitat corpus, mundo reddit; quando exsuscitat animam, sibi redit. Si recedat aer mundi istius, moritur corpus; si recedat Deus, moritur anima. Cum ergo animam suscitat Deus, nisi adsit qui suscitavit, suscitata non vivit. Non enim suscitat, clamavit, Lazare, veni foras: et surrexit Lazarus, processit de sepulcro ligatus; deinde solutus discessit . Resuscitatus est Domino praesente, sed vixit et Domino absente. Quanquam eum Dominus corporaliter resuscitasset, quantum ad visibilia pertinet: caeterum praesentia majestatis suae illum suscitavit; qua praesentia nusquam recedit. Interim tamen ad praesentiam visibilem Dominus suscitavit Lazarum; discessit de ipsa civitate Dominus, vel de illo loco: numquid Lazarus non vixit? Non sic anima suscitatur: suscitat illam Deus; moritur si discesserit Deus. Dicam enim audacter, fratres, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderet uiam: uenit adte ipsa uia: &
constitutus es inca. nullis tius meritis p̃¬
cedentib: qm̃ utiq errabas: Quid. ẽ: exquo
ingressus es. iam regis te iam ille qui uiã
docuit de dimittit te: Non inquit. Docui¬
sti me exiuuentute mea: Et usq nunc
annuntiabo muabilia tua Mitabile ẽ.
enim qđ adhuc facis: ut regas me. qui ĩ
uia posiusti me Et hȩc sunt mirabilia tua.
Quȩ putas sunt mirabilia dei: Qͥd mirabi¬
lius inter dĩ mirabilia: quã mortuos su¬
scitare: Nunquid nã inquis ego mortu
us sum: Si mortuus ñ esses: ñ t̾ diceretur.
surge qui dormis. et exurge amortus:
et illuminabit te. xp̃c. Mortui sunt om̃s
infideles: Om̃s iniqui corꝑe uiuunt: sed
corde extincti sunt: Qui autem suscitat
mortuum scđm corpus: reddit eũ luci
huic uidendȩ et huic aeri ducendo: Non
autem suscitator eius: illi ipse lux et aer
ẽ. Incipit uidere: quem admodum uide¬
bat antea. Anima non sic exsuscitatur:

Expanded text:
ostenderet viam? Venit ad te ipsa via, et ostenderet viam? Venit ad te ipsa via, et constitutus es in ea nullis tuis meritis praecedentibus, quoniam utique errabas. Quid, ex quo ingressus es, jam regis te? jam ille qui viam docuit te, dimittit te? Non, inquit: Docuisti me ex juventute mea; et usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Mirabile est enim quod adhuc facis, ut regas me, qui in via posuisti me; et haec sunt mirabilia tua. Quae sunt, putas, mirabilia Dei? Quid mirabilius inter Dei mirabilia, quam mortuos suscits, non diceretur tibi: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus . Mortui sunt omnes infideles, omnes iniqui; corpore vivunt, sed corde exstincti sunt. Qui autem suscitat mortuum secundum corpus, reddit eum luci huic videndae, et huic aeri ducendo: non autem suscitator ejus ipse illi lux et aer est; incipit videre, quemadmodum videbat antea. Anima non sic exsuscitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ: spe dũ taxat. nondum re: Didicisti qđ
nicħ tui bom p̃ce̾serałet gr̃a dei conuersus es
addeum. Iam forte exquo conuersus es ha¬
bebis aliquid tuũ: et de urib tius p̃sum̾e
debes. quemadmodũ solent dicere homine ˢ:
te Tu autem si suꝑbis: absit: sufficit: am¬
bulabo: dimittẽris: et ꝑ infirmitatem ite¬
rum aberrabis: Bonum erat tibi ut dedu¬
ceret ce.: qui prius inua collocauit te: Ce¬
derum nͥ et ipse ducat: rursus errabis. Dic
gͦ uli. Deduc me dñe iniuia tua: et ambu¬
labo inueritate tua: Qd̃ autem inuiã in¬
gressus es iuuentus ẽ: ipsa renouabitur ad
initium fidei. Antea enim ambulabas ꝑui
as tuas uagabundus: errans ꝑsiluosa. ꝑasꝑa.
laceratus omnib menbris: patriam quere¬
bas. hoc ẽ. stabilitatem quandã sp̃s tui ubi
diceres bene ẽ. et securus diceres quietus ab
omni molestia. abomni tempoatione. ab
omni postremo captiuitate: et non inue¬
niebas. Quid dicam: Uenit adte. qui tͥ

Expanded text:
nem spe duntaxat, nondum re, didicisti quod nem spe duntaxat, nondum re, didicisti quod nihil tui boni praecesserat, et gratia Dei conversus es ad Deum. Jam forte ex quo conversus es, habebis aliquid tuum, et de viribus tuis praesumere debes? Quemadmodum solent homines dicere: te? Tu autem si superbis: Absit, sufficit, ambulabo viam. Dimitteris, et per infirmitatem iterum aberrabis. Bonum erat tibi ut deduceret te, qui prius in via collocavit te. Caeterum nisi et ipse ducat, rursus errabis: dic illi ergo, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Quod autem viam ingressus es, juventus est, ipsa renovatio, et initium fidei. Antea enim ambulabas per vias tuas vagabundus; errans per silvosa, per aspera, laceratus omnibus membris: patriam quaerebas, hoc est stabilitatem quamdam spiritus tui, ubi diceres, Bene est; et securus diceres, quietus ab omni molestia, ab omni tentatione, ab omni postremo captivitate; et non inveniebas. Quid dicam? Venit ad te qui tibi
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatorem. et diuertit ad desertorem: Im¬
ꝑator enim ds̃: desertor autem diabolus:
Preceptum dedit imꝑator: fraudem sugges¬
sit desertor: Ubi aures tuȩ inter p̃ceptionem
et deceptionem: Meliorne diabolus quam
ds̃: Melior qui defecit: quam qui te fec̃
Credidisti qđ ꝓmisit diabolus: et inuenisti
qđ minatus ẽ. dñs. Iam gͦ excaptiuitate li¬
beratus: adhuc camen inspe nondum in
inquit dociusti me exiuuentute mea. Ex
quo conuersus sum adte innouatus ate
qui factus ate: recreatus qui creatus: refor¬
matus qui formatus: ex quo conuersus sũ
didici merita mea nulla precessissem: sed
grãm tuam mͥ gratis uenisse: ut memora¬
rer iusticiȩ tuȩ soliuis. Quid deinde post
tute mea: Quid post iuuentutẽ: Inipsa .N.
prima conuersione tua didicisti. qđ ante
conuersionem iustus ñ fuisti: s precessit in¬
iquitas. ut expulsa iniquitate succederet
caritas: ut sis renouatus innouum homi¬

Expanded text:
imperatorem, et defecit ad desertorem? Imimperatorem, et defecit ad desertorem? Imperator enim Deus, desertor diabolus: praeceptum dedit imperator, fraudem suggessit desertor . Ubi aures tuae inter praeceptionem et deceptionem? Meliorne diabolus quam Deus? melior qui defecit, quam qui te fecit? Credidisti quod promisit diabolus, et invenisti quod minatus est Deus. Jam ergo ex captivitate liberatus, adhuc tamen in spe, nondum in inquit, docuisti me ex juventute mea. Ex quo conversus sum ad te, innovatus a te qui factus a te, recreatus qui creatus, reformatus qui formatus: ex quo conversus sum, didici merita mea nulla praecessisse; sed gratiam tuam mihi gratis venisse, ut memorarer justitiae tuae solius. 3. Quid deinde post tute mea; quid post juventutem? In ipsa enim prima conversione tua didicisti quod ante conversionem justus non fuisti, sed praecessit iniquitas, ut expulsa iniquitate succederet charitas; et renovatus in novum homi
Abbreviated transcription (Latin):
ñmeam sed dñi Dñe memorabor iusticie
tuȩ solius: Nullam meam agnosco: soliꝰ
tuȩ iusticie memorabor. Ate habeo: quie¬
quid boni habeo: Quicquid autem ame
habeo: mali habeo: Non meritis suppli¬
cium reddidisti: s grãm gratis imꝑtisti:
Tuȩ itaq soluis usticiȩ memoraboꝵ Os¬
dociusti me exiuuentute mea Quid do
ciusti: Quia tuȩ solius iusticiȩ memora¬
ri debeo. Considerans enimiutam pre¬
teritam meam: uideo qͥd mͥ debebatur
et quid accepim ꝓeo qđ michi debebatur
Debebatur pęna: s data ẽ gr̃a: Debebatur ge¬
henna: data ẽ. uita ȩterna: Ds̃ dociusti me:
exiuuentute mea. Exipso inicio fidei meȩ
qua me innouasti: docusti me. nicħ inine
precessisse. unde mͥ dicerem deberi qđ de¬
disti. Qͥs enim conuertitur addm: nͥ ab
iniquitate: Quis redimitur: nisi acapti¬
uitate: Quis enĩ potest dicere. inustam
fuisse captiuitatem suã: quando deseruit

Expanded text:
non meam, sed Domini. Domine, memorabor justitiae non meam, sed Domini. Domine, memorabor justitiae tuae solius. Nullam meam agnosco; solius tuae justitiae memorabor. A te habeo, quidquid boni habeo; quidquid autem mali habeo, a me habeo. Non meritis supplicium reddidisti; sed gratiam gratis impertisti: Tuae itaque solius justitiae memorabor. docuisti me ex juventute mea. Quid me docuisti? Quia tuae solius justitiae memorari debeo. Considerans enim vitam praeteritam meam, video quid mihi debebatur, et quid acceperim pro eo quod mihi debebatur. Debebatur poena; reddita est gratia: debebatur gehenna; data est vita aeterna. Deus, docuisti me ex juventute mea. Ex ipso initio fidei meae, qua me innovasti, docuisti me nihil in me praecessisse, unde mihi dicerem deberi quod dedisti. Quis enim convertitur ad Deum, nisi ab iniquitate? quis redimitur, nisi a captivitate? quis autem potest dicere injustam fuisse captivitatem suam, quando deseruit
Abbreviated transcription (Latin):
medici. qͥ nolunt uendere artẽ suã. et plus
gaudent adsanos quã adegrotos: dant
quedã p̾cepta sanis. quȩ obseruando in
egritudinẽ ñ cadant. Porro autẽ uii si p̃¬
cepta contempserint et inegritudinẽ inci¬
derint: supplicant medico: Quẽ contẽp̃¬
serunt sani: rogant egroti: Utinam sa¬
lutem rogent: ne ꝑfebrem mente ꝑdita.
medicum cedant : Audistis mͦ cũ euan¬
głium legeretur: quemadmodum in illos
dicta sit parabola. Mentis sane erant qui
dixerunt:: hic ẽ. heres uenite occidamus
eum. et nr̃a erit hereditas: Utiq ñ. Puta.
qͥa occiderunt filium: et patrem occisuri
erant: Hoc ẽ mentem sanam non habere.
Postremo. ecce qui occiderunt filium resur¬
rexit filius: et lapis repbatus ab edificanti¬
bus factus ẽ incaput anguli. Offenderunt
inillũ. et conquassati sunt: ueniet suꝑ illo ᷤ:
et conteret eos. Sedñita iste qui cantat
inpsalmo et dicit: introibo inpotentiã dñi:

Expanded text:
medici, qui nolunt vendere artem suam, et plus medici, qui nolunt vendere artem suam, et plus gaudent ad sanos quam ad aegrotos, dant quaedam praecepta sanis, quae observando in aegritudinem non cadant. Porro autem illi si praecepta contempserint, et in aegritudinem inciderint, supplicant medico: quem contempserunt sani, rogant aegroti. Utinam saltem rogent! ne per febrem mente perdita et medicum caedant. Audistis modo, cum Evangelium legeretur, quemadmodum in illos dicta sit parabola. Mentis sanae erant qui dixerunt: Hic est haeres; venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas ? Utique non: puta qui occiderunt filium, et patrem occisuri erant; hoc est mentem sanam non habere. Postremo ecce quia occiderunt filium: resurrexit filius, et lapis reprobatus ab aedificantibus factus est in caput anguli . Offenderunt in illum, et conquassati sunt: veniet super eos, et conteret eos. Sed non ita iste qui cantat in Psalmo, et dicit: Introibo in potentiam Domini;
Abbreviated transcription (Latin):
liam legẽ in menbris meis repugnantẽ
legi mentis meȩ: et captiuũ me ducentẽ
in lege peccati. quȩ ẽ inmenbris meis:
Ipsa ẽ. prima captiuitas nr̃a: qua concu¬
piscit aduersus spm caro: Uenit autem
hoc de pena peccati: ut homo aduersus
se ipsum diuideretur: qͥa uni subditus
esse noluit. Nichil enim tam expedit
animȩ: quam obedirȩ Et si expedit ani-¬
mȩ obedirȩ inseruo ut obȩdiat dño. IN
filio ut obediat patri. inuxore ut obedi¬
at marito: quantomagis in homine ut
obediat do: Exꝑtus g̃ malum adam.
om̃is autem homo adam: sicut inhis qui
crediderunt omnis homo. xp̃e. quia meN¬
bra sunt xp̃i: exꝑtus gͦ malum qđ non de¬
buit exꝑiri. si crederet dicenti noli tangere:
exꝑtus ergo malum: postea saltẽ obtem¬
peret p̃ceptis medici ut surgat qui nolu¬
it credere medico ut ñegrotaret. Nã et samiᷤ
sit illis necessarius. Non ẽ it sanis necessariꝰ
medicus: s male habentib. Boni autem

Expanded text:
liam legem in membris meis, repugnantem liam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Ipsa est prima captivitas nostra, qua concupiscit adversus spiritum caro . Venit autem hoc de poena peccati, ut homo adversus seipsum divideretur, qui uni subditus esse noluit. Nihil enim tam expedit animae quam obedire. Et si expedit animae obedire in servo ut obediat domino, in filio ut obediat patri, in uxore ut obediat viro; quanto magis in homine ut obediat Deo? Expertus ergo malum Adam: omnis autem homo Adam; sicut in his qui crediderunt omnis homo Christus, quia membra sunt Christi: expertus ergo malum quod non debuit experiri, si crederet dicenti, Noli tangere ; expertus ergo malum, postea saltem obtemperet praeceptis medici ut surgat, qui noluit credere medico ut non aegrotaret. Nam et sano bsit illi necessarius. Non est enim sanis necessarius medicus, sed male habentibus . Boni autem amici
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ nichil tuum p̃cessit ut acciꝑes: Nam
si aliqua tua bona oꝑa precesserunt: pre¬
cium accepisti non gratis. Precium autẽ
qđ nobis debebatur: supplicium ẽ. Qđ̃ gͦ
liberamur: ñ nr̃is meritis s illius gr̃a est.
Iuũgͦ laudemus: illi totum qđ sumus. et
qd salui efficimur debeamus. Ad qđ con¬
clusit cum multa dirisset dicens: dñe me¬
morabor. iusticie tue solius: Adistũ uer¬
sum conclusa ẽ hesterna tractatio: Prim
hominẽ: Propt hoc enim captiui ꝓpter
primum hominẽ. in qͦ om̃s morunur: qͥa
ñ prius qđ spiritale ẽ sed qđ animale: po¬
stea qđ spiritale. Propter primũ homi¬
nem primi captiui: ꝓpt̃ scđ̾m hominẽ
scđi redempti: Nam et ipsa redemptio:
clamat captiuitatem nr̃am. Unde enim
redempti:si ñ antea captiui: Et eam cap¬
duitatem expressius ab apło insinuatã:
exepła eius uerba quedã commemoran¬
tes insinuauimus. et repetimus: Uideo a¬

Expanded text:
tis est, nihil tuum praecessit, ut acciperes. Nam tis est, nihil tuum praecessit, ut acciperes. Nam si aliqua bona opera tua praecesserunt, pretium accepisti, non gratis: pretium autem quod nobis debebatur, supplicium est. Quod ergo liberamur, non nostris meritis, sed illius gratia est. Illum ergo laudemus; illi totum quod sumus, et quod salvi efficimur, debeamus. Ad quod conclusit, cum multa dixisset, dicens: Domine, memorabor justitiae tuae solius. Ad istum versum conclusa est hesterna tractactio. Primi hominem: propter hoc enim captivi, propter primum hominem in quo omnes morimur; quia non prius quod spirituale est, sed quod animale postea spirituale . Propter primum hominem primi captivi: propter secundum hominem secundi redempti. Nam et ipsa redemptio clamat captivitatem nostram. Unde enim redempti, si non antea captivi? Et eam captivitatem expressius ab Apostolo insinuatam ex Epistola ejus, verba quaedam commemorantes, insinuavimus, et repetimus: Video a
Abbreviated transcription (Latin):
commendari psalmo hester¬
no die insinuauimus cari¬
tati uĩȩ: eumq tract᷑ando. qm̃ finire nequi¬
iumus. extremam partem eius inhodiernũ
diem distulimus : ꝓmittentes in nomine
dñi nos debitum soluturos. Qd̃ soluendi
qm̃ tempus ẽ: adestote animo tanquã agro
fertili. ubi et semen multiplicetis: et pluiuȩ
ingrati non sitis: Commendauimus he
qui heri absentes fuerunt. breuiter cõme¬
moramus: qđ recolant qui audierunt. au¬
pura. sincera. et ꝑfecta uoluntate: ñ ficto
corde dño seruiendum ẽ. Qđd etiam illud
indieat ubi dictum ẽ uoluntanȩ sacri¬
ficabo tͥ. Filuis huius idest filiis obedientiȩ
cantatur psalmus: et his qui primi capti¬
ui ducti sunt: ut agnoseatur hic gemitꝰ
nr̃: ut sufficiat diei malicia sua: Iam .n.
si suꝑbi deseriuimus. uel fatigati redeam.
Nec rediri nisi ꝑgrãm potest. Er̃a gratis
data ẽ. Nam nisi gratis esset: gr̃a non es¬
set: Porro autem si ꝓpterea gr̃a ẽ quia gra¬

Expanded text:
commendari psalmo, hestercommendari psalmo, hesterna die insinuavimus Charitati Vestrae: eumque tractando quoniam finire nequivimus, extremam ejus partem in hodiernam diem distulimus, promittentes in nomine Domini nos debitum soluturos. Quod solvendi quoniam tempus est, adestote animo, tanquam agro fertili, ubi et semen multiplicetis, et pluviae ingrati non sitis. Commendavimus hesqui heri absentes fuerunt, breviter commemoramus quod recolant qui audierunt, aupura, sincera et perfecta voluntate, non ficto corde Domino serviendum est; quod etiam illud indicat ubi dictum est, Voluntarie sacrificabo tibi . Filiis hujus, id est, filiis obedientiae cantatur Psalmus, et his qui primi captivi ducti sunt, ut agnoscatur hic gemitus noster, et sufficiat diei malitia sua . Jam enim, si superbi deseruimus, vel fatigati redeamus. Nec rediri nisi per gratiam potest. Gratia gratis data est: nam nisi gratis esset, gratia non esset. Porro autem, si propterea gratia est, quia gra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cognoui ego luteraturam: et introibo
inpotentiam dñi Ideo uersus istȩ sequẽs
confirmat ꝑficitq sententiã: ita ut eam
figat incordib hoĩum: nec aliũ ꝑmittat om¬
nino irreꝑe ulla ex parte intellectum: o¬
mine memorabor iusticiȩ tuȩ solius. Osoliꝰ
Quid addidit solius rogo uos: Sufficeret
memorabor iusticiȩ tuȩ. Solius inquit: Prorsꝰ
ibi meam ñ cogito: Quid enim habes qđ
non accepisti: Qd si accepisti: qͥd głaris qͣsi
ñ acceꝑis: Iusticia tua sola me lib̾at: mea
sola non sunt nisi peccata: Non glorier
gͦ deuirib meis: non inlittera remaneam:
Repbem litteraturam id÷ homines delittera
glantes: et de sius uirib ꝑuerse tanquã fre¬
neticos p̾sumentes: Reꝓbem tales: intrem
inpotentiam dñi. ut quando infirmus sũ
cunc potens sim: ut tu mme sis potens:
qm̃ memorabor iusticie tuȩ solius:¬
RacTAM di qua gratis sal¬
supplicium debebatur. isto

Expanded text:
non cognovi litteraturam, et introibo non cognovi litteraturam, et introibo in potentiam Domini. Ideo versus iste sequens confirmat perficitque sententiam, ita ut eam figat in cordibus hominum, nec alium permittat omnino irrepere ulla ex parte intellectum. Domine, memorabor justitiae tuae solius. O solius! Quid addidit, solius? rogo vos. Sufficeret, memorabor justitiae tuae. Solius, inquit, prorsus: ibi meam non cogito: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Justitia tua sola me liberat; mea sola non sunt nisi peccata. Non glorier ergo de viribus meis; non in littera remaneam: reprobem litteraturam, id est homines de littera gloriantes, et de suis viribus perverse, tanquam phreneticos, praesumentes; reprobem tales, intrem in potentiam Domini, ut quando infirmus sum, tunc potens sim; ut tu in me sis potens, quoniam memorabor justitiae tuae soliusratiam Dei, qua gratis sali quibus supplicium debebatur, isto
Abbreviated transcription (Latin):
um: posuit menbra sua suꝑ eum: Ille IN¬
fans erat: ille iuuenis erat:. Contraxit et
breuiauit quodammͦ iuuentutis suȩ ma¬
gnitudinẽ paruulus factus: ut mortuo c̃¬
grueret: Mortuus ergo surrexit: cũ se ui¬
uus mortuo coaptauit: Et fecit dñs qđ
non fecit baculus: fecit gr̃a qđ non fecit lit¬
tera: Illigͦ qui in baculo remanserunt. inlit¬
tera gloriantur. & ideo non uuificantur.
Ego autem de gr̃a tua uolo głari. ꝯsichi
autem ait apłs absit gloriari nisi incruce
domini nr̃i iħu xp̃i: nisi in illo qui se mͥ
uiuus mortuo ut resurgerem coaptauit:
id÷ homines de littera gloriantes. et agr̃a
Nam illi inpotentia sua delittera głati suñ.
ideo adiunctam litterȩ grãm non cognoue¬
runt: Nam lex ꝑmoysen data ẽ: gr̃a etue¬
ritas piħm xp̃m facta ẽ. Ipse enim uenit
ut legem impleret: quando caritatẽ dona¬
uit ꝑquam lex posset impleri. Plenitudo .ii.
S quia littera occidit. sp̃s autẽ uiuificat:

Expanded text:
um, posuit membra sua super illum. Ille inum, posuit membra sua super illum. Ille infans erat; ille juvenis erat: contraxit et breviavit quodammodo juventutis suae magnitudinem, parvulus factus ut mortuo congrueret. Mortuus ergo surrexit, cum se vivus mortuo coaptavit: et fecit Dominus quod non fecit baculus; fecit gratia quod non fecit littera. Illi ergo qui in baculo remanserunt, in littera gloriantur, et ideo non vivificantur. Ego autem de gratia tua volo gloriari. Mihi autem, ait Apostolus, absit gloriari nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi , nisi in illo qui se mihi vivus mortuo, ut resurgerem, coaptavit;id est, homines de littera praesumentes, et a gratia Nam illi in potentia sua de littera gloriati sunt; ideo adjunctam litterae gratiam non cognoverunt. Nam Lex per Moysen data est; gratia et veriut Legem impleret, quando charitatem donavit, per quam Lex posset impleri. Plenitudo enim Sed quia littera occidit; spiritus autem vivificat;
Abbreviated transcription (Latin):
posset uiuificare: omnino exlege esset iusti¬
cia S data ẽ lex ut reos faceret: rei facti
timeretis: timentes indulgentiã peteretis:
iam de uirib urĩs ñ presumeretis: de litte¬
ra uos ñ extoueretis Nam ipsa figura ẽ
etiã qđ heliseus primo admortuũ suscitã¬
dum baculum suũ misit pseruum: Mor¬
tius erat filius uiduȩ hospitȩ ipsius: nunti¬
atum ẽ. ei: seruo suo dedit baculum suum.
uade inquit pone suꝑ mortuum: Nesciebat
ꝓpħa qͥd ageret: precessit seruis: posuit
baculum suꝑ mortuum: ñ surrexit mor¬
tuus: Si enm data esset lex quȩ posset uiui¬
ficare: uere exlege esset iusticia: Non iuuifica¬
uit lex ꝑseruum missa: et tamen ille misit ba¬
culum suũ ꝑseruum. qui postea secutus ui¬
uificauit: Nanq cum ille infans non resur¬
rexisset: uenit ipse heliseus iam figurã por¬
tans dñi: qui seruũ suũcũ baculo. tanqͣm cũ
lege premiserat: uenit adiacentem mortu¬

Expanded text:
posset vivificare, omnino ex lege esset justiposset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed data est lex, ut reos vos faceret, rei facti timeretis, timentes indulgentiam peteretis, jam de viribus vestris non praesumeretis, de littera vos non extolleretis. Nam ipsa figura est etiam, quod Eliseus primo ad mortuum resuscitandum baculum misit per servum. Mortuus erat filius viduae hospitae ipsius; nuntiatum est ei, servo suo dedit baculum suum: Vade, inquit, pone super mortuum . Nesciebat Propheta quid ageret? Praecessit servus, posuit baculum super mortuum, non surrexit mortuus. Si enim data esset lex quae posset vivificare, vere ex lege esset justitia. Non vivificavit lex per servum missa; et tamen ille misit baculum suum per servum, qui postea secutus vivificavit. Namque cum ille infans non resurrexisset, venit ipse Eliseus, jam figuram portans Domini, qui servum suum cum baculo, tanquam cum Lege, praemiserat; venit ad jacentem mortu