comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilius. qm id qd̃ accidit in uotib nr̃is. ũbisq so¬
nantib: in re scilicet raptim tranfitoria: Cumit loqui¬
mur. ne scs̾e quidem sillabe lotus ẽ nisipͥma sona¬
re desticit et tam̃ sumus ad sit auditor. totum audit
qd̃ dituñ. Et si duo ad sint tantũdem ambo audiũt:
quod et singulis totum ẽ. Et si audiat multitudo silc̃s.
n int̾ se particulatim cõminuunt sonos. tamqmͣ cibos:¬
s omc qd̃ sonat. et omĩb totumẽ. et singłis totum.
Ita neiam ñ illud ẽ potĩ incredibile. Si ũbum homĩs
transicns qd̃ exhibet aurib. u̾bum dĩꝑ manens. nõ¬
alibi erhibet teb: ut quemadmodum ħsimul audit᷑
&̃ asingłis totum. ita illud simul ubiq sit totum:
Nonitaq metuendũ ẽ corpustulum ĩ fantie: ne in
illo tantus ds̃ angustias passus eẽ uidcat᷑. sleq enim
mole. s uͥtute magnꝰ est ds: qui ꝓ uidentia suameliorẽ

Expanded text:
mirabilius quam id quod accidit in vocibus nostris verbisque somirabilius quam id quod accidit in vocibus nostris verbisque sonantibus, in re scilicet raptim transitoria? Cum enim loquimur, ne secundae quidem syllabae locus est, nisi prima sonare destiterit; et tamen si unus adsit auditor, totum audit quod dicimus; et si duo adsint, tantumdem ambo audiunt quod et singulis totum est; et si audiat multitudo silens, non inter se particulatim cosed omne, quod sonat, et omnibus totum est et singulis totum. itane iam non illud est potius incredibile, si, uerbum hominis transiens quod exhibet auribus, uerbum dei permanens non exhibet rebus, ut, quem ad modum hoc simul auditur etiam a singulis totum, ita illud simul ubique sit totum? Non itaque metuendum est corpusculum infantiae, ne in illo tantus deus angustias passus esse uideatur. neque enim mole sed uirtute magnus est deus, qui prouidentiae similiorem
Abbreviated transcription (Latin):
desensu loquim᷑ morticino. Quid gͥ ẽ. ip̃a anima
Et putamꝰ nob de orimpotentia dĩ incredibile
aliquid dici. cum dr u̾bum d̃ĩ ꝑ quod factasunt
omma. sic assumpsisse corpꝰ exuirgine. et sensib
aparuisse mortalib ut in mortalitatem suã nõ
corruꝑit: ut et̾nitatem ñ mutauit: ut potestatẽ
ñ inuiuerit: ut amimistrationẽ mundi ñ dese¬
ruerit: ut asinu patͥs. id ẽ asccreto quo cum illo et
i̾llo ẽ non recesserit: u̾bum disic incellige. ꝑ qd̃
facta sunt ommia: ut ñ eĩ transire aliquid cogites et
infuturo p̾titum fieri. M atiet sicutiẽ: et ubiq totũ
ẽ. Nenit aũ cum manifestatur: et cum occultatur ab¬
scedit. ad ẽ tam̃ siue occultũ siue manifestu: sic̃
lux ad ẽ oculis et uidentis. et ceci. S iudenti ad est
p̃sens: ceco absens. ad ẽ et nox audientib auribus:
adẽ etiam surdis: s illis patet. illas latet. Quid autem

Expanded text:
de sensu loquimur morticino. quid igitur est ipsa ande sensu loquimur morticino. quid igitur est ipsa anet putamus nobis de omnipotentia dei incredibile aliquid dici, cum dicitur uerbum dei, per quod facta sunt omnia, sit adsumpsisse corpus ex uirgine et sensibus apparuisse mortalibus, ut inmortalitatem suam non corruperit, ut aeternitatem non mutauerit, ut potestatem non minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu patris, id est a secreto, quo cum illo et in illo est, non recesserit! Verbum dei sic intellege, per quod facta sunt omnia, non ut eius trex futuro praeteritum fieri. Manet sicuti est, et ubique totum est. Venit autem cum manifestatur, et cum occultatur abscedit. Adest tamen sive occultum sive manifestum, sicut lux adest oculis et videntis, et caeci: sed videnti adest praesens, caeco vero absens. Adest et vox audientibus auribus, adest etiam surdis: sed illis patet, istas latet. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃e se foras quodam modo difsundit acatne. uñenĩ di¬
cimꝰ. foris sonat: nisubisentiamus ubi sonat: Et illic gͦ¬
extra carnem nr̃am uiuimꝰ. Ansentire possum᷑ et ubi ñ
uiuim᷑: cũ sensus sine uita cẽ ñ possit: Ceti tres sensus
apud se ip̃os sentiunt: qmͣuis de olfactu possit ut cũ q
dubitari. Degustu atq tactu nulla contidũsia. qd̃ ea que
gustamĩ et tangimus. ñ alibi qmͣ in nr̃a carnc sentiñ.
Dmñ isti tres sensus abhac considerationc semoueantur:
uisus auditusq affer̃ mirabilem q̃stionẽ: Aut quomͦ
ammascatiat. ubi ñ uunt: aut qͦmͦꝰ uiuat ubi ñ est. ne
quippe sentit ubiiudet: quia et ind̃e sentire est. Ibi sen¬
tit ubi audit: quia et audire sentite ẽ. aut gͦ et ibi uiit
ac ꝑ hoc enam ibi ẽ: aut senrtit it ubi non uiuit: au̾
uuit et ubiñ est. hec omnia mira fẽ: nuch hor ad¬
sirmarisine quadam uelut absurditate potest. Et

Expanded text:
et ipse se foras quodam modo diffundit a carne. unde enim diet ipse se foras quodam modo diffundit a carne. unde enim dicimus: Foris sonat\', nisi ibi sentiamus, ubi sonat? ergo et illic extra carnem nostram uiuimus. an sentire possumus, et ubi non uiuimus, cum sensus sine uita esse non possit? Ceteri tres sensus apud se ipsos sentiunt, quamuis de olfactu possit utcumque dubitari. de gustu autem atque tactu nulla controuersia est, quod ea, quae gustamus et tangimus, non alibi quam in nostra carne sentimus. proinde isti tres sensus ab hac consideratione semoueantur. uisus auditusque adferunt mirabilem quaestionem, aut quo modo anima sentiat, ubi non uiuit, aut quo modo uiuat, ubi non est.quippe sentit ubi videt; quia et videre sentire est: ibi sentit ubi audit; quia et audire, sentire est. Aut ergo et ibi vivit, ac per hoc etiam ibi est aut sentit, et ubi non uiuit, aut uiuit, et ubi non est. haec omnia mira sunt; nihil horum adfirmari sine quadam uelut absurditate potest et
Abbreviated transcription (Latin):
si uiuentis qd̾ ab amma ẽ corpoer: ncq sine corporeis
ĩstrum̃tis. et qiͣ̃ uasis atq organis. uidemis. audins. cete¬
risq tͥbrutimur sensib. Intendat ħ anima rõnaus: et
sensus corporis. ñ sensib corporis. s ipã m̃te atq ratione
osideret. Certe sentite homo ñ pot̃. nsi uiuat. uiuit aũ
ĩ carne: ante qmͣ morte utrumq dirimatur. Quomͦ gͥ
ne sua iuuit: An ñ ab eiꝰ carnc longissime abst̃ sidera ĩ
celo: ati celo ñ uidet solem: ansentire ñ c̃ uide. cum
sit in quinq sensib excellentior cct̃is uisus: an et incelo
uiuit: quia et incelo sentit: Et sensus cẽ potest ubi uita nõ
ẽs Ansentit et ubi ñ uunit: Quia cum in sua carne t̾m
uuat sentit etiã inliis locis que p̃ter eiꝰ carnẽ continent
eaq̃ tangit aspectu. uiocs ne qͥ sit hoc latebrosum ĩsensu
tam conspicuo qͥ uisus dicitur: attende et auditum. Nã

Expanded text:
isi uiuentis, quod ab anima est corpori, neque sine corporeis isi uiuentis, quod ab anima est corpori, neque sine corporeis instrumentis et quasi uasis atque organis uidemus, audimus ceterisque tribus utimur sensibus. intendat haec anima rationalis et sensus corporis non sensibus corporis sed ipsa mente atque ratione consideret. certe sentire homo non potest, nisi uiuat; uiuit autem in carne, antequam morte utrumque dirimatur. quo modo ne sua uiuit? an non ab eius carne longissime absunt sidera in caelo? an in caelo non uidet solem? an sentire non est uidere, cum sit in quinque sensibus excellentior ceteris uisus? an et in caelo uiuit, quia et in caelo sentit et sensus esse non potest, ubi uita non est? an sentit, et ubi non uiuit, quia, cum in sua tantum carne uiuat, sentit etiam in his locis, quae praeter eius carnem continent ea, quae tangit aspectu? uidesne, quam sit hoc latebrosum in sensu tam conspicuo, qui uisus dicitur? adtende et auditum. nam
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtulumẽq corpusculum. loci occuꝑet spatui eund̃¬
q locum sic impleat ut ĩnulla cĩ parte sit totum: ac
ꝑhoc densari. atĩ rarescere. contrahi et dilatari. ĩ minu¬
cias detĩ. et grandescere in molem. ñ nisi corpoꝵ ẽ. Longe
aliud ẽ ammenatura. qm corporis. Qnͣto magis dĩ: qui
creator ẽ amme et corporis: Nson sic ds̃ implere dictẽ
rẽ si partemminorem impleat et maiorẽ maiore.
Nlouit ubiq tot ee: et nullo contiñi loco. Nouit uenire
ñ iocedendo ubi erat: nouit abite. ñ deserendo q̃ uenerat.
oiratur h oc mens humana: et quia ñ capit fortasse
et indeat ip̃a quid sit que untur corpore. S forte ñ potest
Magniquippe in gennẽ. ut ait quidam. sc uocare m̃¬
tem a scnsib: et cogitationẽ a consuetudinc ab ducere.
Ip̃os gͦ. corporis sensu aliqnͣto insuctiꝰ et iugilantius per¬
scrutetur. Sunt certe quinq ꝑtiti corporis scnsus. qͥ nec

Expanded text:
quantulumcumque corpusculum, loci occupet spatium eundequantulumcumque corpusculum, loci occupet spatium eundemque locum sic impleat, ut in nulla eius parte sit totum. ac per hoc densari atque rarescere, contrahi et dilatari, in minutias deteri et grandescere in molem non nisi corporum est. longe aliud est animae natura quam corporis; quanto magis dei, qui creator est et animae et corporis! non sic deus implere dicitur re sui parte minorem mundi partem impleat et maiore maiorem. nouit ubique totus esse et nullo contineri loco; nouit uenire non recedendo, ubi erat; nouit abire non deserendo, quo uenerat. Miratur hoc mens humana et, quia non capit, fortasseet uideat ipsa, quid sit, quae utitur corpore. sed forte non potest; \'magni\' quippe \'ingenii est\', ut ait quidam, \'seuocare mentem a sensibus et cogitationem a consuetudine abducere\'. ipsos ergo corporis sensus aliquanto insuetius et uigilantius perscrutetur. sunt certe quinquepartiti corporis sensus, qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
tãq multiplicib mnistĩoꝵ umbracuł opacata intelligẽda
ꝓstuentib restant. tantaq ñ solum inũbis quib itadic¬
ta sunt. ũum &ẽ in reb qͣ intelligende s̃ later altitudo
sapientie: ut annosissimis. acutissimis. flagrantissimis
cupiditate discendi ħ contingat. qd cadcm scͥtura quo¬
dam loco ht̃. Cum cõsumau̾̃it homo. tc̃ incipit.S qͥd
hinc plura: ueniendum ad rẽ potĩ quam requiris. u̾
sit ds̃ infusus carm qͣ exuirginc nascẽtur. ut curã gub̾¬
nande uniu̾siratis uł deseruerit. uł amiserit: ⁊̃ ad iltd̾
corpusculum qiͣ contractam maũã coslectamq trans-¬
tulerit. hominũ iste sensus c̃. nich̾ nisi corpora ualen¬
cium cogitare: suie ista crassiora sicut s̃ humor. et humus
siue subtiliora. sit̃ aeris et lucis. s tam̃ corpora quorũ
tes aluid alibi hãt necesse ẽ: et qnͣtumc̃q sit corp̃ seu

Expanded text:
tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis opacata intellegenda tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis opacata intellegenda proficientibus restant tantaque non solum in uerbis, quibus ita dicta sunt, uerum etiam in rebus, quae intellegendae sunt, latet altitudo sapientiae, ut annosissimis, acutissimis, flagrantissimis cupiditate discendi hoc contingat, quod eadem scriptura quodam loco habet: Cum consummauerit homo, tunc incipit. Sed quid hinc plura? ueniendum ad rem potius, quam requiris. ubi quod ita sit deus infusus carni, qua ex uirgine nasceretur, ut curam gubernandae uniuersitatis uel deseruerit uel amiserit uel ad illud corpusculum quasi contractam collectamque transtulerit. hominum iste sensus est nihil nisi corpora ualentium cogitare siue ista crassiora, sicut sunt humor atque humus, siue subtiliora sicut aeris et lucis, sed tamen corpora, quorumtes aliud alibi habeat necesse est et, quantumcumque sit corpus seu
Abbreviated transcription (Latin):
tuaꝵ dirigis nitentionem: et p̾hanc imꝑitie ꝯfessionem
ãmones ut a partib nr̃is quid dcsid̾ctur agnostam. Ad¬
iungis cuã int̃ ẽẽ fame mec. ut q̃sita nou̾itis: quodutr̃q
absq detm̃to cult̃ diuimi in aliis sac̾dotibꝰ toleratur in¬
stitia: at cum ad me antistitẽ uenitur: legi deẽ quicqͥd cõ¬
tig̃it ignorari. Primumgͥ hanc de me opinionẽ faci¬
le p̃sumptã queso deponas: eumq animũ qmͣnius
erga me bcinuolentissimũ soluas atq exuas: ac de
me mͥmagis qmͣ ulli altĩ credas. si mͥ dilectionis uitem
reddis. Tantaẽ enim xͥanarum ꝓfunditas litt̃aꝵ: ut
ĩcis cotidie ꝓficcrẽ. sicas solas ab incunte pueritia u qͦ
ad detrepitam etatem matimo otio. summo studio. me¬
liore ingenio conarer addiscere. Non qͦ adca q̃ nccessaria
st̃ saluti tanta ineis ꝑueniatur difficultate᷑ s cum qͥsq
ibi fidem tenuerit sine qͣ pie recteq ñ unt᷑ tam multa.

Expanded text:
tuarum dirigis intentionem et post hanc inperitiae confessionem tuarum dirigis intentionem et post hanc inperitiae confessionem admones, ut, a partibus nostris quid desideretur, agnoscam. adiungis etiam interesse famae meae, ut quaesita noueritis, quod utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia, at cum ad me antistitem uenitur, legi deest, quicquid contigerit ignorari. primum igitur hanc de me opinionem facile praesumptam quaeso deponas eumque animum quamuis erga me beniuolentissimum soluas atque exuas ac de me mihi magis quam ulli alteri credas, si mihi dilectionis uicem reddis. tanta est enim Christianarum profunditas litterarum, ut in eis cotidie proficerem, si eas solas ab ineunte pueritia usque ad decrepitam senectutem maximo otio, summo studio, meliore ingenio conarer addiscere, non quo ad ea, quae necessaria sunt saluti, tanta in eis perueniatur difficultate, sed, cum quisque ibi fidem tenuerit, sine qua pie recteque non uiuitur, tam multa
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sium longa fastidia mat̾. ee tn uirgo enixa sit sollẽ¬
pnitate parienili: et pꝰ het uirginitas inunolata ꝑ man¬
serit: utrum mira corpusculum uagientis infantielatuc¬
rit tmpat irx putatur unnĩsitas: passus fuerit pueri¬
litatis antios: adoleu̾it: uiuentute solidat᷑ sit: tam diu
a sedib suis ab fucrit ille regnator: atq ĩ unura corpus¬
culum totius mundi cura tnͣslata sit. Deinde ĩ sõpnos
resolut᷑ sit: tibo alitus. om̃s affectus mortaliũ sensetit:
nccullis competentib signis claruerint: tante maiesta¬
tis ĩditia: qm̃ larualis illa putgatio debilium cute. red¬
dita utta defunctis hec si et alios cogitemꝰ. dõ parua st̃.¬
Hatic scrib. in quodam ouentu amicoꝵ. ab uno exmł¬
tis. qui ad erant illatam ẽẽ qͥstionẽ. uos aũ int̾uenisse
ułt̾ius inquirenti solutamq ꝯuentum adpotioris ꝑi¬
tic m̃ita distulisse: nedum in cantĩ secreta temerantur.
ĩculpam deflecteret erroi innocutis. Bemde ad melitt̃aꝵ

Expanded text:
a fastidia mater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas inuiolata permanserit; utrum intra corpusculum uagientis infantiae latuerit, cui par uix putatur uniuersitas, passus fuerit puerilitatis annos, adoleuerit, iuuentute solidatus sit; tam diu a sedibus suis afuerit ille regnator atque in unum corpusculum totius mundi cura translata sit; deinde in somnos resolutus sit, cibo alitus, omnes affectus mortalium senserit nec ullis competentibus signis claruerint tantae maiestatis indicia, quoniam larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctisHanc scribis in quodam conventu amicorum ab uno ex multis qui aderant, illatam esse quaestionem; vos autem intervenisse ulterius inquirenti, solutumque conventum, ad potioris peritiae merita distulisse, ne dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. Deinde ad me litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
mala huiꝰ uite patient̾ fortit᷑q exꝑiantur siuebonis
eiꝰ miscłit̃ ac temꝑant᷑ utantur. et̾num ꝓutroq p̃miũ
recepturi incinitate suꝑna atq diuina: ubi iam ñ sit
moleste toleranda calamitas. nec laboris effrenanda
cupiditas: s sola si ne ulla difficultate et ꝑfecta ub̃tate.
retinenda di et ꝓximi caritas. In colum̃ felicioremq te
miscdissima di omĩpotencia tucatur. dñe illustris et
ñuto insignis. ac prestantissime fui. Sc̃ãm et inxp̃o dig¬
nissime honorand am matrem. tiuiꝰ ꝓte p̃ces d̃s exaudi¬

Expanded text:
mala huius uitae patienter fortiterque experiantur siue bonis mala huius uitae patienter fortiterque experiantur siue bonis eius misericorditer ac temperanter utantur, aeternum pro utroque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina, ubi iam non sit moleste toleranda calamitas nec laboriose frenanda cupiditas sed sola sine ulla difficultate et cum perfecta libertate retinenda dei et proximi caritas. incolumem felicioremque te misericordissima dei omnipotentia tueatur, domine inlustris et merito insignis ac praestantissime fili. sanctam et in Christo dignissime honorandam matrem, cuius pro te preces deus exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
qr et optime nosti. qmͣ grandes eas ueteres habue¬
rint. cum aliquid agerent. qd̾ explicareb̾ut̾ ñ ua¬
lerent. Et si auctorum ad alias litt̃as ꝑtinentium.
mos cẽt alius: nob nr̃orum ĩ hac redignĩ imitãda
p̃beretur auctoritas. Inspice itaq modum epłarum
rt̃: et ñ te pigeat. uł. multa q̃renda ꝓponẽ si multa ꝑ¬
mouent: uł aliqũ diutius u̾sare qd̾ queris: ut qnͣtũ
ficriptales quales sumꝰ potest ñ remancat dubitati¬
onis nubilum. qd̾ obstet lumini u̾itatis. Scio enĩ ex¬
cellentiã tuam quoꝵdam ꝑ peti obstinatissimas cõ-¬
tradictiones: qͥ ꝓpt̾ea putant uł putari uolunt. xͥanã
doctͥnam utilitati ñ conuenire rei publice. qr nolunt.
stare tem publicam firmitate uͥtutum. s impunita¬
te uicioꝵ. Non aũ ficut regit omĩ uł cuilibet pͥncipi
cunitatis: ita etiam dõ quicqͥd amultis peccatur. inul¬
serit eos qui ex fide eiꝰ inuunt. eũq pie colunt : suie

Expanded text:
quia et optime nosti, quam grandes eas ueteres habuequia et optime nosti, quam grandes eas ueteres habuerint, cum aliquid agerent, quod explicare breuiter non ualerent. et si auctorum ad alias litteras pertinentium mos esset alius, nostrorum nobis in hac re dignius imitanda praeberetur auctoritas. inspice itaque modum epistulrunt, et non te pigeat uel multa quaerenda proponere, si multa permouent, uel ali-, quanto diutius uersare, quod quaeris, ut, quantum fieri per tales, quales sumus, potest, non remaneat dubitationis nubilum, quod obstet lumini ueritatis. Scio enim excellentiam tuam quorundam perpeti obstinatissimas contradictiones, qui propterea putant uel putari uolunt Christianam doctrinam utilitati non conuenire rei publicae, quia nolunt stare rem publicam firmitate uirtutum sed impunitate uitiorum. non autem sicut regi homini uel cuilibet principi ciuitatis ita etiam deo, quicquid a multis peccatur, inulserit eos, qui ex eius fide uiuunt eumque pie colunt, siue
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta continet qͣsi amicus familiaris sine fuco ad
cor loquitur ĩ doctorum atq doctor. Cau̾o q̃ in mi¬
st̃iis occultat. nec ip̃o eloquio suꝑbo erigit quo nõ
audeat acced̾e mens tardiuscula et merudita quasi
pauꝑ adduntem: s: inuitat onĩs humili sermone.
quos ñisolum manifesta pascat. s: etiã secreta cc̃teat
u̾itate: ħinꝓmptis qd̃ in reconditis habens: s ne
aꝑta fastiditentur ead̾ rursus oꝑta desid̾antur: de¬
siderata quodammͦ renouant᷑: renouata suauiter ĩ¬
timantur his salubrit̾ et praua corriguntur et par¬
ua nutriunt᷑. et magna oblectantur ingenia. Ille
huic cdoctrine mumicus ẽ anim᷑: qͥ uł errando eam
nescit eẽ saluberrimã: uł egrotando ocdit medicinã.
uides qm plixam epłam fecerim. Si quid gͥ temouet.
atq int̾ nos ꝑtractari tanti habes: ñ tͥ fatiat angus¬
tias usitatarum epłaꝵ uelut tustodiendos modos:

Expanded text:
aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum; ea uero, quae in mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita quasi pauper ad diuitem, sed inuitat omnes humili sermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat ueritate hoc in promptis quod in reconditis habens. sed ne aperta fastidirentur, eadem rursus operta desiderantur, desiderata quodam modo renouantur, renouata suauiter intimantur. his salubriter et praua corriguntur et parua nutriuntur et magna oblectantur ingenia. ille huic doctrinae inimicus est animus, qui uel errando eam nescit esse saluberrimam uel odit aegrotando medicinam. Vides, quam prolixam epistulam fecerim. si quid ergo te mouet atque inter nos pertractari tanti habes, non tibi faciat angustias usitatarum epistularum uelut custodiendus modus,
Abbreviated transcription (Latin):
compandẽ. diuges dñm dm̃ tuum extoto corde tuo
et extota anima tua. et extota m̃te tua. et diliges
ꝓximum tuum sicut te ip̃m: Hic phisica: qm̃ õs
õĩum naturaꝵ cause indeo creatore s̃. Hic ethica:
qm̃ uita bona et honesta ñ aliunde formatur. qmͣ
cũ ea q̃ diligenda sunt. quẽ admodum diligenda st̃
diliguntur: ħ ẽ ds et ꝓximus. hic logita: qm̃ ĩuitas
lum̃q aĩe rationalis ñnisi ds̃ ẽ. hic etiam lauda
bilis rei publice salus. Neq enim condit᷑. et custo¬
ditur optima ciuitas. nisi fundam̃to et uiculo fi¬
dei firmeq concordie. cũ bonum cõmune diligitur.
qd̃ sũmũ ac uerissimum dĩẽ. atq ĩillo ĩiuicem sin¬
ccrissime se homiẽs diligunt. cũ ꝓpt̾ illum se diligt̃:
cui quo animo diligant occultare ñ posst̃. Modrs
ciũ ip̃e dicendi quo scã scͥptura contexitur: qmͣ oĩb
accessibił. qm̃us pautissimis pencitabilis: ea que

Expanded text:
comparandae? Diliges dominum deum tuum ex toto corda tuo comparandae? Diliges dominum deum tuum ex toto corda tuo et ex tota anima tproximum tuum tanquam teipsum? Hic physica, quoniam omnes omnium naturarum causae in Deo creatore sunt. Hic ethica, quoniam vita bona et honesta non aliunde formatur, quam cum ea quae diligenda sunt, quemadmodum diligenda sunt, diliguntur, hoc est Deus et proximus. Hic logica, quoniam veritas lumenque animae rationalis, nonnisi Deus est. Hic etiam laubilis rei publicae salus, neque enim conditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac uerissimum deus est, atque in illo inuicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui, quo animo diligant, occultare non possunt. Modus autem ipse dicendi, quo sancta scriptura contexitur, quam omnibus accessibilis, quamuis paucissimis penetrabilis! ea. quae
Abbreviated transcription (Latin):
fidelitatem gens pp̃a iudeorum a sedib exstir pata.
ꝑmundum usq quaq disꝑgitur. ut ubiq portet co¬
dices scõs: ac sie ꝓpħic testimonium qͣ xp̃c et eccłia
ip̃is adũsarus ꝓferatur: ubi etiam ip̃os p̃dictum ẽ
ñ fuisse credituros. Templa et simulacra demonũ
ritusq sacͥlegi. paulatim atq alt̾natim scdm p̃dic¬
ta ꝓphitica subũtuntur: hereses adu̾sus nomen
xp̃i subuclam̃to tñ nominis xp̃i. ad ex̃cendam doc¬
trinam religionis sce. sicut p̃ntintiate s̃ pullulant.
Hec omĩa sicut leguntur p̃dicta. ita cernumtur. im¬
pleta: atq exhis iam tot et tantis que restant expec¬
tantur implenda. Quc tandem mens auida et̃nita¬
tis uiteq p̾sentis brruitate ꝓmota: contra huĩ di¬
uine auctoritatis lum̃ culm̃q contendat: Que dis¬
putationes. q̃ utt̾e quorum libet philosophoꝵ que
leges quaiuimlibet ciuitatum duob p̃ceptis exqͥb

Expanded text:
infidelitatem gens ipsa Iudaeorum a sedibus extirpata per infidelitatem gens ipsa Iudaeorum a sedibus extirpata per mundum usquequaque dispergitur, ut ubique portet codices sanctos ac sic prophetiae testimonium, qua Christus et ecclesia ipsis adversariis proferatur; ubi etiam ipsos praedictum est non fuisse credituros. Templa et simulacra daemonum, ritusque sacrilegi paulatim atque alternatim secundum praedicta prophetica subvertuntur. Haereses adversus nomen i sub uelamento tamen nominis Christi ad exercendam doctrinam sanctae religionis, sicut praenuntiatae sunt, pullulant. haec omnia sicut leguntur praedicta, ita cernuntur impleta atque ex his iam tot et tantis, quae restant, expectantur implenda. quae tandem mens auida aeternitatis uitaeque praesentis breuitate permota contra huius diuinae auctoritatis lumen culmenque contendat? Quae disputationes, quae litterae quorumlibet philosophorum, quae leges quarumlibet ciuitatum duobus praeceptis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequittionib crescunt: ꝑ afflitionũ angustias.
paucissimis. illuminant᷑. nobilitant᷑ multiplican¬
tur. Preclarissima ingenia cultissima eloquia mi-¬
rabiles pitias acutorum. facundoꝵ atq doctorũ
subiugant. xp̃o: et ad p̃dicandam uiam pietatis.
salutis q conu̾tunt. Alt̾nis adu̾sitatib et ꝓsꝑitati¬
b rerum. patientiam et temꝑantiam uigilant̃ exer¬
cent. Mundo declinante inextirma. fessisq reb eta¬
tem ultimã ꝓtestante. multo fidentius qr et hoc p̃¬
dictum ẽ. et̾nam felicitatem celestis ciuitatis expec¬
tant: atq int̾ hec. omĩa contra eccłam xp̃i impian
gentium infidelitas fremit. Ciuncit illa patiendo:
et inconcussam fidem int̾ obsistentiũ seuitiã ꝓfiten¬
do: Reuelate u̾itatis. q̃ diu ꝑmissis misticis uelabat᷑.
sacͥfitio succcdente: illa sacrifitia quib hoc figura¬
batur. templi ipsius eũsione tolluntur. Repba ꝑm

Expanded text:
persecutionibus crescunt, per afflictionum angustias persecutionibus crescunt, per afflictionum angustias paucissimis inluminantur, nobilitantur, multiplicantur. prae. clarissima ingenia, cultissima eloquia mirabilesque peritias acutorum, facundorum atque doctorum subiugant Christo et, ad praedicandam uiam pietatis salutisque conuertunt. alternis aduersitatibus et prosperitatibus rerum patientiam et temperantiam uigilanter exercent, mundo declinante in extrema fessisque rebus aetatem ultimam protestante multo fidentius, quia et hoc praedictum est, aeternam felicitatem caelestis ciuitatis expectant. atque inter haec omnia contra ecclesiam Christi impiarum gentium infidelitas fremit, euincit illa patiendo et inconcussam fidem inter obsistentium saeuitiam profitendo. reuelatae ueritatis, quae diu promissis mysticis uelabatur, sacrificio succedente illa sacrificia, quibus hoc figurabatur, templi ipsius euersione tolluntur. reproba per
Abbreviated transcription (Latin):
gentib dicatos sibi ppłos habitur: inq illopeccõꝵ
remissionẽ salutemq et̃nam futurã ẽe credentibus.
omĩa gentis illius ꝑmissa. om̃s ꝓpħic. sac̾dotia. sa¬
crifitia. templum. et cuncta omĩo sacram̃ta sonuer̃.
uenit et xp̃c: complentur meĩortu. uira. factis. diccis.
passiomb. morte. resurrectione. ascensione. ommia
p̃coma ꝓpħarum. Mittit sp̃m sc̃m. ĩplet fideles una
indomo cong̃gatos: et hoc ip̃m ꝓmissum orando et
repente lingus oĩum gentium. Arguunt fident erro¬
res p̃dicant salub̃rimam iutatem: exhortantur ad
penitentiam p̾tite culpabilis uite: indulgentiam
de diumna gratia pollicentur. p̃dicationẽ pietatis
uereq religionis signa cõgruentia et miracula
cõsequuntur. Excitatur ad u̾sus eos seua infidelitaᷤ.
tolerant p̃dicta: sꝑant ꝓmissã docent p̃cepta: nu-¬
mero exigin. ꝑmundum disseminaut᷑ pplos mira¬
bili facilitate conu̾tunt. Int̾ immicos angentur:

Expanded text:
icatos sibi populos habiturum inque illo peccatorum remissionem salutemque aeternam futuram esse credentibus omnia gentis illius promissa, omnes prophetiae, sacerdotia, sacrificia, templum et cuncta omnino sacramenta sonuerunt. Venit et Christus, complentur in eius ortu, uita, factis, dictis, passionibus, morte, resurrectione, ascensione omnia praeconia prophetarum. mittit spiritum sanctum, implet fideles una in domo congregatos et hoc ipsum promissum orando ac quuntur repente linguis omnium gentium, arguunt fidenter errores, praedicant saluberrimam ueritatem, exhortantur ad paenitentiam praeteritae culpabilis uitae, indulgentiam de diuina gratia pollicentur. praedicationem pietatis ueraeque religionis signa congruentia et miracula consequuntur. excitatur aduersus eos saeua infidelitas, tolerant praedicta, sperant promissa, docent praecepta. numero exigui per mundum disseminantur, populos mirabili facilitate conuertunt, inter inimicos augentur,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelissima p̃ditus: cui ꝓmissa diuina post tantem
seriem seculorum. nouissimis temporibus complẽ¬
da ꝓdantur: atq in eius semine. onmes gentes
habiture benedictionẽ p̃nuntiantur. Sic unũ dm̃
u̾um coiens unnũsitatis creatorem. gignit filium
senex de comuge: qmͣ spe pariendi penitus desti-¬
tutam sterilitas etasq iam fecerat. ꝓpagatur ex
illo numosissimus ppłs multiplicat᷑ inegipto. qͦ
illam stirpem exorientalibus partib pmissis ef¬
fectis q crebrescens. dispositio duuna tranfimserat.
Educitur exegipti seruitute gens ualida hortendis
signis. atq miraculis: pulsisq impus gentib ĩ
t̾ram ꝓmissionis ꝑducta et constituta regno ctiã
sublimatur: Ocinde p̃ualescente peccato. sacrilegis
ausib dm̃u̾um quicis bñfitia tanta contulerat se¬
pissime offen dens. uarusq flagellata clactib et ꝓ¬
spitatib consolata. usq ad xp̃iin carnationem de-¬

Expanded text:
fidelissima praeditus, cui promissa diuina post tantam fidelissima praeditus, cui promissa diuina post tantam seriem saeculorum nouissimis temporibus complenda prodantur, atque in eius semine omnes gentes habiturae benedictionem praenuntiantur. sic unum deum uerum colens uniuersitatis creatorem gignit filium senex de coniuge, quam spe pariendi penitus destitutam sterilitas aetasque iam fecerat. propagatur ex illo numerosissimus populus, multiplicatus in Aegypto, quo illam stirpem ex orientalibus partibus promissis effectisque crebrescens dispositio diuina transmiserat. educitur ex Aegypti seruitute gens ualida horrendis signis atque miraculis pulsisque impiis gentibus in terram promissionis perducta et constituta regno etiam sublimatur. deinde praeualescente peccato sacrilegis ausibus deum uerum, qui ei beneficia tanta contulerat, saepissime offendens uariisque flagellata cladibus et prosperitatibus consolata usque ad Christi incarnationem de
Abbreviated transcription (Latin):
atus et amortius ĩcc̃nam uitã resuscitatus. et suꝑ celos
respondent. se factum hoc ẽc ñ cred̃c. Quid gͦ fiat hoĩb
qͥ mmima contempnunt: maiora ñ credunt: Reddita
uita defunctis iõ creditur. qr fecert alii: et parũ est dõ.
saro ꝓpͥa deuirgine creata. et amorte inet̾na uita suꝑ ce¬
lum leuata nło ñ creditur: quia nemo fecit et competit
equo animo accipit. supͣ ea: ueluti ficta ꝓfalsis diccit.
Nolicis eẽ similis. obsecrote. Disputantur ħ latius: et
om̃s questionum necessarian sinus ꝑscrutati discussiq
panduntur: s. intellectui fides aditum aꝑit ĩ fidelitas
claudit. Quc̃ ñ moueat ad credendum tant᷑ ab mitio
ip̃e rer̃ ordo gestaꝵ. et ip̃a conexio tempoꝵ: p̃ditis fidem
dep̃sentib faciens pͥora post̾ioribus. et recenciorib antiqͣ
confirmans: Eligitur unꝰ exgente caldeorum pictate

Expanded text:
atus et a mortuis in aeternam uitam resuscitatus et super caelos atus et a mortuis in aeternam uitam resuscitatus et super caelos respondent se factum hoc esse non credere. quid ergo fiat hominibus, qui minora contemnunt, maiora non credunt? reddita uita defunctis ideo creditur, quia fecerunt alii, et parum est deo; caro propria de uirgine creata et a morte in aeternam uitam super caelum leuata ideo non creditur, quia nemo fecit, et competit aequo animo accipit, supra ea ueluti ficta pro falsis ducit\'. noli eis esse similis, obsecro te. Disputantur haec latius et omnes quaestionum necessariarum sinus perscrutati discussique panduntur. sed intellectui fides aditum aperit, infidelitas claudit. quem non moueat ad credendum- . dum tantus ab initio ipse rerum ordo gestarum et ipsa conexio temporum praeteritis fidem de praesentibus faciens, priora posterioribus et recentioribus antiqua confirmans? eligitur unus ex gente Chaldaeorum pietate
Abbreviated transcription (Latin):
dederẽ. hunc ñ tamqm parem sibi. nec incad̾ miraculo¬
rum potentia suꝑiorem: s plane dñm dm̃ oĩum. et
hominẽ ꝓꝑt̃ homiẽs factum uentur̃ p̃nunciauer. Qui
ꝓpt̾ea et ip̃c talia facere uoluit: ne ẽẽt ab surdum qđ̵ pil¬
los fecerat. su p̃e ñ faceret. s t̃n et aliquid pͥum facere de¬
buit. Nlasti de uirgine amortuis resurgere: in celum as¬
cendc. Hoc dõ quiparum putat: quid plus expectet ig¬
noro. arbitror enim talia flagitari: qualia gerens ho¬
minẽ facere debuit. Nam in principio erat u̾bum: et
ũbũ crat apud dm̃n: et ds̃ erat u̾bum: et omĩa ꝑ ipsum
factas̃. Nun homine assũpto alium mundũ facere
debiut: ut eum c̃e credemus ꝑ quẽ fact̃ ẽ mundus: G
nec maior mund̃. nec isti equalis ĩ hoc mundo fieri
poss:. Si aũ minorem factret ĩ fra istum: similit̃ h oc qͦq
par̃ putaretur. Quigͥ ñ oportebat ut nouum faceret
mundũ: noua fecit ĩmundo. Homon deungine ꝓcre¬

Expanded text:
dederunt, hunc non tamquam parem sibi nec in eadem miraculorum potentia superiorem sed plane dominum deum omnium et hominem propter homines factum uenturum praenuntiauerunt. qui propterea et ipse talia facere uoluit, ne esset absurdum, qui per illos fecerat, si ipse non faceret. sed tamen et aliquid proprium facere debuit, nasci de uirgine, a mortuis resurgere, in caelum ascendere. hoc deo qui parum putat, quid plus expectet, ignoro. Arbitror enim talia flagitari, qualia gerens hominem facere debuit. nam in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum et omnia per ipsum facta sunt. num homine adsumpto alium mundum facere debuit, ut eum esse crederemus, per quem factus est mundus? sed nec maior mundus nec isti aequalis in hoc mundo fieri posset. si autem minorem faceret infra istum, similiter hoc quoque parum putaretur. quia ergo non oportebat, ut nouum faceret mundum, noua fecit in mundo. homo enim de uirgine procre
Abbreviated transcription (Latin):
filio uolusiano ad in dno saluitẽ. legi litt̃as
tuas: in quib uidi magnicuĩdam dialogi
specim̃. laudabili b̾uitate comp̃hensum Res¬
pondere gͥ debui: nec ꝓdilatione aliquid extusationisop¬
ponete. Accidit enĩ oportune: ut ab alienis negociis mͥ ali¬
quantulum uacaret: qͥb aũ dictandis hoc ocium statu¬
tram impend̃e. paululum distuli: neqͣquam iustum eẽ
arbitratꝰ. ut quẽ ad querendum exhortatus ip̃e fueram.
gr̃am ministram. cũ tua u̾ba legerititate uelit doctͥna
nanesctitis atq ꝑeuntis sermo diumꝰ amonẽ curauit
s illam salutẽ ꝓpt̃ quã ad ipiscendam. et inet̾num op¬
tinencdã xp̃iam sum᷑: Parum ẽ gͥ nob̾ sic te ĩstrur: ut
tͥ sit lib̃ando satis. Ingeniũ quippe et eloqͥum tuum
tam excellens tãq luculentum ꝓdesse. deb& cciã cete.¬
ris: contͣ quoꝵ tarditatem. seu ꝑu̾sitatẽ. conuemen¬
tissime defendenda ẽ tante gre dispensatio: qm suꝑbe
ammule nchu pendunt: que nmnis affectant pluri.

Expanded text:
IANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Legi litteras tuas, in quibus uidi magni cuiusdam dialogi specimen laudabili breuitate comprehensum. respondere igitur debui nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum uacaret. quibus autem dictandis hoc otium statueram inpendere, paululum distuli nequaquam iustum esse arbitratus, ut, quem ad quaerendum exhortatus ipse fueram, gratiam ministramus, cum tua uerba legerit, ita te uelit doctrinauanescentis atque pereuntis sermo diuinus admonere curauit, sed illam salutem, propter quam adipiscendam et in aeternum obtinendam Christiani sumus? parum est ergo nobis sic te instrui, ut tibi sit liberando satis. ingenium quippe et eloquium tuum tam excellens tamque luculentum prodesse debet etiam ceteris, contra quorum tarditatem seu peruersitatem conuenientissime defendenda est tantae gratiae dispensatio, quam superbae animulae nihili pendunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm portantes aliqͥo nrõꝵ in qͥ suauitate pͣuatoꝵ: hic forsi¬
tandicas. Qd enĩ: & apud nos germanꝰ m̃s ȩccłȩ ñ erit utilis
aut ꝓpt̃ aluid eũ mecũ hab̃e desido: plane si tm̃ ibi qͣntt̃ hic
meiꝰ p̾sentia luc̃ndis uł regendis ouibꝰ dñi utił in d̾et᷑. ñ dico
laborat. illic aũt eiꝰdẽ lingue usus omĩno sit. itane censes nos
saluti plebiũ dñi oport̾e consułe. ut hanc facultatẽ illic init¬
tamꝰ:i hinc auftramꝰ uͥ eam magno cordis estureqͥrmiꝰ: d̾attaꝙ
nereris. Si em̃ regionũ nr̃aꝵ audentissime siti. diaconũ lucil¬
lumtu potiꝰ concessisti. Neq enĩparũ p̃stabis. cũ de hac re nul¬
lapeticione me ulter iꝰ oñab̾. ne nicħ aliud q̃mditrior appareã.

Expanded text:
quam portantes aliquid nostrorum in Christi quam portantes aliquid nostrorum in Christi ilis aut propter aliud eum mecum habere desidero?\' plane si tantum ibi, quantum hic mihi eius praesentia lucrandis uel regendis ouibus domini utilis uideretur, non dico laborat, illic autem eiusdem linguae usus omnino sit, — itane censes nos saluti plebium domini oportere consulere, ut hanc facultatem illuc mittamus et hinc auferamus, ubi eam magno cordis aestu requirimus? da itaque nereris; sic enim regionum nostrarum ardentissimae siti, diaconum Lucillum tu potius concessisti. Neque enim parum praestabis, cum de hac re nulla petitione me ulterius onerabis; ne nihil aliud quam durior appaream,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmꝗͣ durꝰ uidear.⁊ me ipse uix fero:. qd̾ filiũ met̃
diaconũ lucillũ germanũ cuũ scĩtatitue ñ mitto atꝙ ꝑmuto.
S cũ ipse ꝙͦ aliqͦs ex tuis nutͥm̃tis ualde carissimos atꝙ dulcis¬
simos necessitatib ȩccłaꝵ longe positaꝵ. abste concede ceꝑis:
tc̃ senties qͥb desid̾ioꝵ. stimuł fodiar qd̾ qͥdẽ mͥ maxima atq
dulcissima familiaritate comuncti. ñ st̃ eti ã corpalit̃ mecũ.
slamut longe mittã cogitationẽ tuã qͣntũlibet ualeat germa¬
nitastui corꝑis anguiis ñuric̃ amicicie uincłm qͦ nob inuicẽ
ego et fã seuerꝰ inheremꝰ et tam̃ nosti qm raro mͥ eũ uid̾e con¬
tingat. atq hoc fecit ñ utiꝙ uoluntas uł mea uł ulliꝰ. s dum
te tosare oportee. ꝓunlitate ipsiꝰ matͥs eccłȩ eiꝰ fr̃is absentiã cũ
qͦñtam diucibũ diñcũ ruminas. qͣmdiu ego cũ dulcissimo
tulasloquit᷑. i eas quid ẽ plures aliaꝵ curaꝵ ⁊ negocioꝵ iefertaᷤ

Expanded text:
d filium meum diaconum Lucillum germanum tuum Sanctitati tuae non mitto atque permitto. Sed cum ipse quoque aliquos, ex tuis nutrimentis valde charissimos atque dulcissimos, necessitatibus Ecclesiarum longe positarum abs te, concedere coeperis; tunc senties quibus desideriorum stimulis fodiar, quod quidam mihi maxima et dulcissima familiaritate conjuncti, non sunt etiam corporaliter mecum. Nam ut longe mittam cogitationem tuam; quantumlibet valeat germanitas tui sanguinis, non vincit amicitiae vinculum, quo nobis invicem ego et frater Severus inhaeremus: et tamen nosti quam raro cum mihi videre contingat. Atque hoc fecit non utique voluntas vel mea vel illius; sed dum te tolerare oportet, pro utilitate ipsius matris Ecclesiae ejus fratris absentiam, cum quo non tamdiu cibum dominicum ruminas, quamdiu ego cum dulcissimo tulas loquitur, et eas quidem plures aliarum curarum et negotiorum refertas,
Abbreviated transcription (Latin):
tua pͥore postusti: dicis enĩ. Si ineccłus ꝑsistendũ ẽ
qͥd simꝰ nob̾ uł ppło ꝓfuturi ñ uideo: nisi ut ante ocu¬
los nr̃os uiricadant femine ꝯstuprentur ĩ cendant᷑
eccłẽ. nos ipsi torm̃tis defitiamꝰ. cũ de nob̃ queritur
qd̾ non habemus: Potens ẽ quidem d̃s audire pre¬
ces familic sue. ⁊ hec que formidantur aũtere. nec
ideo tam̃ ꝓpt̾ ista que incerta sunt debet ẽẽ nr̃i of¬
fitii certa desertio. sine quo ẽ plebicertapnities: ñ in
reb uite huiꝰ s alt̾its incomꝑabilit̾̃ diligentius
sollicitiusq curande. Nam si certa eent ista mala
que tim̾tur. ne in locis ĩ quib sumus forte contin

Expanded text:
tua posuisti? Dicis enim: Si in Ecclesiis persistendum est, quid simus nobis vel populo profuturi, non video, nisi ut ante oculos nostros uiri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae. nos ipsi tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem deus audire preces familiae suae et haec, quae formidantur, auertere; nec ideo tamen propter ista, quae incerta sunt, debet esse nostri officii certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies non in rebus uitae huius sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis, in quibus sumus. forte contin
Abbreviated transcription (Latin):
di dono ñ nulli prudentes ⁊ sc̃i uiri. ⁊ uelle ⁊ fac̾e me¬
ruer̃t̃: ⁊ int̾ dentes obtrectantium a sui ꝓpositi intenti.¬
one minime defecer.¬
nifatio: augustinꝰ. Ornet mores tuos pudi¬
cicia coniugalis: ornet sobrietas ⁊ frugali¬
tas. bene enim agẽ ⁊ illicita ñ ꝑhib̾e: consensus erro¬
ris ẽ. Quedam dum eccła egreditur xp̃i uirgo sacͣta:
ebriam gothi herpe mĩtem ⁊ corpꝰ incurrit. habeat
queso miles sub comite positus. disciplinam. Graue
ẽ eñ ut quẽ ñ uincit homo uincat libido:atit nolu¬
tetur umo. qui n̾ uincitur ferro. Bonifaciꝰ augno.

Expanded text:
dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere medei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defeceriscopus. Ornet mores tuos pudicitia conjugalis; ornet sobrietas et frugalitas. Bene enim agere, et illicita non prohibere, consensus erroris est. Quaedam dum de ecclesia egreditur, Christi virgo sacrata ebriam Gothi Herpae mentem et corpus incurrit. Habeat, quaeso, miles sub comite positus disciplinam. Grave est enim, ut quem non vincit homo, vincat libido; aut volutetur vino, qui non vincitur ferro. EPISTOLA II.
Abbreviated transcription (Latin):
suffugia.⁊ ñ ad finienda s admutanda ꝑicła: ꝓ
culdubio isti deserendi ñ sunt minist̾ĩo xp̃iano.
Si autẽ hoc audito abire maluerint. nec illis ma.¬
nendum ẽ quiꝓpt̾ illos manebant: qͥa ibi iam
ñsunt ꝓpt̾ quos manere ad huc debeant. Qtuc̃q
gͥ isto modo fugit ut eccłe necessarium ministĩum
illo fugiente. ñ de sit: facit quod dñs p̃cepit siue per¬
misit: Qui autẽ sic fugit ut gregi xp̃iea quib sp̃ita¬
lit̾ uuuit alim̃ta subtrahantur: mercennariꝰ ille ẽ
qͥ uidet lupum uenientẽ ⁊ fugie. qm̃ ñ ẽ ei tura
dcouib. Hec tͥ quia me ꝯsulusti fr̃ dilectissime. qͣ
existimaui u̾itate ⁊ certa caritate rescͥpsi: s ne me¬
liorẽ si ĩueneris sequaris sententiam ñ p̃scͥpͥsi. Me¬
lius tam̃ qd̃ m hisꝑiculis faciamus inuenire ñ
possumꝰ: qmͣ orationes ad dñm dm̃ nr̃m. ut misere¬
atur nr̃i. Qd̃ ipsum ut scilicet eccłas ñ desererent.

Expanded text:
suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad dominum deum nostrum, ut misereatur nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent,
Abbreviated transcription (Latin):
fuga fatiat. ut eccłe minist̾rum maxime ĩtantis ꝑi-¬
culis necessarium ac debitum desit. Nemo accipiat
ꝑsonam suã ut si aliqͣ grã uidetur excelle. ideo se dicat
uita ⁊ obhocfuga eẽ digniorẽ. Quisqͥs enĩ ħ pritat. in¬
mium sibiplacet. Qͥs quis autẽ ctiã hoc dicit: omĩb
displicet. Sunt sane qui arbitrantur epõs ⁊ cleticos
ñ fugientes intalib ꝑiccilis s manentes. facere ut
plebes decipiantur: c̃id̃o ñ fugiunt qͥa matĩe suos
p̃positos cernunt. S facileẽ hanc responsionẽ uł ĩ¬
uidiã declinare: alloqñdo cas dem plebes atq dicen¬
tis quib tenemur uinculis soluistis: Qd̃ tunc pu¬
to ẽẽ dicendum: qñ u̾e uidet᷑ utile tẽ ad loca tutio¬
ra migͣre. Quo audito si uel om̃s uł aliqui ctixe¬
rint. in illuis potestate sumus cuiꝰ iram nullus
sitatib impeditus. siue laborare nolens ad incerta

Expanded text:
fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis perfuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicentis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto esse dicendum, quando uere uidetur utile esse ad loca tutiora migrare. quo audito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus, sitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantes. quia se magis qui seruandi eẽnt necessa¬
rios eccłe iudicart̃. Deĩde fortassiꝰ hi qͥ meliores st̃ eligẽt
ꝓfr̃ib animas ponere.⁊ hiseruabuntur fugiendo
quoꝵ ẽ min̾ utił uita. qr minor consulendi ⁊ gub̾¬
nan diꝑitia. Qui tañ si pie sapiunt contͣdicent eis
quos uident ⁊ uiui̾e ꝑ otiꝰ oportẽ⁊ magis mori malle
⁊ int̾ potentes diffinit. Melius etum ds̃ in huiꝰte
modi ambagib qmͣ homines uidicant siue dig¬
netur ad passiomis fruccum uocare meliores et
parc̾e infirmis: siue istos facẽ ad mala ꝑferenda
fortiores. ⁊ huic uite subtrahere: quorũ ñ potest
di eccłẽ tantum qnͣtum illoꝵ utta ꝑ desse. Res
quidẽ fiet minus usitata. si fiat ista sortitio. S si fac¬
ta fuerit: quis eam rep̃hende audebit: Qͥs ñ cam ni¬
si imꝑitus aut inud̃ ꝯgrua p̾dicatione laudabit:
Qd̾ si ñplacet facere cuĩ facti ñ occurrit exemplũ. milliꝰ

Expanded text:
adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessaadrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius
Abbreviated transcription (Latin):
ne nr̃a desertione ꝑeant. ñtemporalẽ mortẽ que
qñq uentura ẽ s ec̃nam quep otest si ñ caueatur ue¬
mum autẽ ꝑicło uite huiꝰ. cur existimamus ubiõq
fuerit hostilis ĩcursus. õs clericos ⁊ ñ etiã om̃s laicos
ẽẽ morituros. ut simul finiant hancuitã eui st̃
clerici necessarii: aut cur ñsꝑemus sic̃ aliqͦs laico ᷤ
sic etiã clericos ꝑmansuros: a quib necessariũ eis¬
minist̾ium ualeat exhiberi:. Qmͣquã o si int̾ dei
ministros inde sit disceptatio: qui eor maneant
ne fuga oĩum. ⁊ qͥ eori fugiant ne morte oĩum dese¬
ratur eccła. lale quippe certam̃erit int̾ eos ubi
utriꝙ ferueant cautate. ⁊ uttiꝙi plagant caritati. Que
disceptatio si alit̾ ñ potuerit t̾minau: qnͣtum mͥ ui¬
detur qͥ maneant ⁊ qͥ fugiant sorte eligendi sunt. qͥ
enĩ dixerint se potius fug̃e debere. aut timidi uide¬
buntur quia inminens malũ sustinere noluert̃. aut

Expanded text:
ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uemuni autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut