comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de quibꝰ dictũ ẽ. beatꝰ qui ꝑseuerauerit usq
de rursus in altitudinẽ secretoꝵ tuoꝵ etiã
ꝓpt̃ hanc congregationẽ popłorum que hab&
nom̃ tuum. & facta tua ñ facit. Sed siue
suꝑior. siue ista sit congruentior huiꝰ loci ex¬
positio: sine p̃iidicio alteriꝰ alicuiꝰ melioris.
aut paris. conuenientissime sequitur. Dñs
uidicat populos. Siue enim in altum regres¬
sus ẽ cum pꝰ resurrectionem. ascendit in celũ.
bene seqͥtur. dñs iudicat populos. qͥa inde
uenturus ẽ iudicare uiuos & mortuos: siue
in altum regi ediatur cum peccatores . xp̃ianos
deserit intelligentia ueritatis: quia de ipso ad¬
filio. Quaꝓpt̃̾ hec anima que ꝑfecte orat. uide
quẽ admodum non timeat iudicii diem: & ue¬
re securo desidio dicat in oratione. adueniat
miscdiam potiꝰ implorans dĩ qͣm cominemorans
ullum meritum suum : qm̃ filiꝰ dĩ peocatores
uenit uocare in pęnitentiã. Itaq ibi dixerat.
saluum me fac dnẽ ꝓpt̾ misocłiam tuã. id ẽ¬

Expanded text:
de quibus dictum est, Beatus qui perseveraverit usque de rursus in altitudinem secretorum tuorum, etiam propter hanc congregationem populorum quae habet nomen tuum et facta tua non facit. 8. Sed sive superior, sive ista sit congruentior hujus loci expositio, sine praejudicio alterius alicujus melioris aut paris, convenientissime sequitur, Domiminus judicat populos. Sive enim in altum regressus est, cum post resurrectionem ascendit in coelum, bene sequitur, Dominus judicat populos; quia inde venturus est judicare vivos et mortuos: sive in altum regrediatur cum peccatores christianos deserit intelligentia veritatis; quia de ipso adFilio . Quapropter haec anima quae perfecte orat, vide quemadmodum non timeat judicii diem, et vere securo desidmisericordiam potius implorans Dei, quam commemorans ullum meritum suum. Quoniam Filius Dei peccatores venit vocare in poenitentiam , itaque ibi dixit, Salvum me fac propt
Abbreviated transcription (Latin):
tenti simꝰ: incid& in istoꝵ sacrilegã dicaerta¬
tẽ. & ab eis qͥ sanari nolunt uocat in santis.
& sepe ne hoc uocetur a desꝑatis hominibꝰ.
trepidat facere. & differt quod omnium fi
isti possunt erubescere quibꝰ ne nos erubescamꝰ
optandũ ẽ: & a ꝓposito itinere. uł reuocemur. uł
impediamur. uł retardem᷑. Sed ueri& tempꝰ ut
illi erubescant: dicentes ut scriptum ẽ. Hi sunt
qͦs aliqͣndo habuimꝰ in risum: & in similitu¬
dinem impꝑii. Nos insensati uitam illorũ esti

Expanded text:
tenti simus ; incidit in istorum sacrilegam dicacitatenti simus ; incidit in istorum sacrilegam dicacitatem, et ab eis qui sanari nolunt vocatur insanus; et saepe ne hoc vocetur a desperatis hominibus, trepidat facere et differt quod omnium fidon ergo nunc isti possunt erubescere, quibus ne nos erubescamus optandum est, et a proposito itinere vel revocemur, vel impediamur, vel retardemur. Sed veniet tempus ut illi erubescant, dicentes ut scriptum est: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii: nos insensati, vitam il
Abbreviated transcription (Latin):
beati lugentes. qm̃ ipsi consolabunt᷑. Erubes
cant & conturbentur omnes inimici mei.
in hac uita sic̃ expositum ẽ fieri potest. Q&
aut̃ dicit erubescant & conturbentur: ñ ui¬
deo quemadmodum euenire possit. nͥ illo die
cũ manifesta fuerint iustorum p̃mia. & sup¬
plicia peccatorum. Nanc usq ad eo ñ erubes¬
cunt impii: ut nob̾ insultare ñ desinant.
Et plerumq tantũ ualent irrisionibꝰ suis:
ut infirmos homines de xp̃i nomine erubes¬
cere faciant. U nde dictũ ẽ. Quisqͥs me eru¬
buerit coram hominibꝰ: erubescam eũ coram
patre meo. Iam uͦ quisqͥs sublimia illa p̃cep¬
ti unplere uoluerit ut disꝑgat. aet pauꝑisꝰ.
qͦ uisticia eiꝰ maneat in et̾num: om̃ibꝰq sius
rebꝰ t̾renas uenditis. & indigentibꝰ erogatis.
xp̃m sequi uoluerit dicens. nichil urttulimꝰ
in hunc mundum. uerũ nec auferre quid
possumꝰ. uietũ & tegum̃tũ habentes. his con¬

Expanded text:
beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur ntur vehementer omnes inimici mei. in hac vita, sicut expositum est, fieri potest. Quod autem dicit, Erubescant et conturbentur: non video quemadmodum evenire possit, nisi illo die, cum manifesta fuerint justorum praemia et supplicia peccatorum. Nam nunc usque adeo non erubescunt impii, ut nobis insultare non desinant: et plerunque tantum valent irrisionibus suis, ut infirmos homines de cere faciant, unde dictum est: Quisquis me erubuerit coram hominibus, erubescam eum coram Patre meo . Jam vero quisquis sublimia illa praecepta implere voluerit, ut dispergat, det pauperibus, quo justitia ejus maneat in aeternum , omnibusque suis rebus terrenis venditis et indigeluerit, dicens: Nihil intulimus in hunc mundum, verum nec auferre quid possumus; victum et tegumentum habentes, his con
Abbreviated transcription (Latin):
iungit. Discedite a me omĩs qͥ oꝑamini iniqͥ¬
tatem : qm̃ exaudiuit dñs uocẽ fletꝰ mei.
Uelut in ꝓphetia dictum ẽ : qm̃ discessuri st̃.
id ẽ separabuntur a iustis impii. cum iudicii
dies uenerit. uł nunc. Quia etiam si parit᷑
atq hisdem conuenticulis continentur: tam̃
in area nuda iam grana separata sunt a pa¬
leis. qͥmuis int̾ paleas lateant. Simul itaq
u̾sari possunt. sed simul uento auferri non
possunt: qm̃ exaudiuit dñs uocem fletꝰ mei.
Exaudiuit dñs dep̃cationẽ meam: dñs ora¬
tionem meam assumpsit. Crebra eiꝰdem sen
tentiȩ repeticio: non qͣsi narrantis necessitatẽ.
sed affectum exultantis ostendit. Sic enim
loqui gaudentes solent: ut non eis sufficiat
semel enuntiare qͦd gaudent. Iste fruetꝰ ẽ illiꝰ
gemitꝰ in qͦ laboratur. & illarum lacrimarũ
quibꝰ lauatur lectus. & stratus rigatur: qm̃
qui seminat in lacrimis in gaudio metoe. &

Expanded text:
jungit: Discedite a me, omnes qui operamini iniqujungit: Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Vel in prophetia dictum est, quoniam discessuri sunt, id est, separabuntur a justis impii cum judicii dies venerit : vel nunc, quia etiamsi pariter atque iisdem conventiculis continentur, tamen in area nuda jam grana separata sunt a paleis , quamvis inter paleas lateant. Simul itaque versari possunt, sed simul a vento auferri non possunt. 10. Quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Exaudivit Dominus deprecationem meam: Dominus oratiotentiae repetitio, non quasi narrantis necessitatem, sed affectum exsultantis ostendit; sic enim loqui gaudentes solent, ut non eis sufficiat semel enuntiare quod gaudent. Iste fructus est illius gemitus in quo laboratur, et illarum lacrymarum quibus lavatur lectus, et stratus rigatur; quoniam qui seminat in lacrymis, in gaudio metet , et
Abbreviated transcription (Latin):
& tañ in delectatione huiꝰ scłi ꝑ carnis in
firmitatẽ aliqͣndo requiescit. tamꝗͣ dies
&e noctes alt̾no affectu cogitur pati: ut
cum dicit m̃te seruio legi dĩ. tamqͣm diem
sentiat: rursus aut̃ cum dicit. carne autem
legi peccati. incluietur in noctem: donec
omnis nox transeat. & ueraat unus dies.
de quo dr̃. mane astabo tͥ & uidebo. Tunc
enim astabit: nuinc autem iac& qͦndo in lec¬
to ẽ. Quem lauabit ꝑ singulas noctes: ut
tantis lacrimis impetr& efficacissimam de dĩ
misc̾dia medicinam. In lacrimis stratum meũ
rigabo. Repeticio ẽ. Cum enim dicit in lacri¬
mis: ostendit quem ad modum suꝑiꝰ lauabo
dixerit. Hoc aut̃ accipimus stratum. qͦd suꝑiꝰ
cat fletum usq ad cordis intuna. Tempoꝵ
aut̃ uarietas qͦd p̃teritum posuit cũ dice¬
r& la boraui in gemitu meo. & futurum
cũ dicer&. lauabo ꝑ singulas noctes lectũ meũ.
rursus futurum. in lacrimis stratum meũ

Expanded text:
et tamen in delectationet tamen in delectationfirmitatem aliquando requiescit, tanquam dies et noctes alterno affectu cogitur pati: ut cum dicit, Mente servio legi Dei, tanquam diem sentiat; rursus cum dicit, Carne autem legi peccati , inclinetur in noctem, donec omnis nox transeat, et veniat unus dies de quo dicitur: Mane astabo tibi, et videbo . Tunc enim astabit; nunc autem jacet, quando in lecto est quem lavabit per singulas noctes, ut tantis lacrymis impetret efficacissimam de Dei misericordia medicinam. In lacrymis stratum meum rigabo, repetitio est: cum enim dicit in lacrymis, ostendit quemadmodum superius lavabo dixerit; hoc autem accipimus stratum, quod superius cat fletum usque ad cordis intima. Temporum vero varietas, quod praeteritum posuit, cum diceret, Laboravi in gemitu meo; et futurum, cum diceret, Lavabo per singulas noctes lectum meum; rursus futurum, In lacrymis stratum meum
Abbreviated transcription (Latin):
potest: si quisq pia m̃te dño adiuuante distin¬
gat int̃ iustorum p̃mia & supplicia peccatorũ:
quẽ ad modum his duobꝰ uniu̾sa creatura quã
ds̃ a se conditam regit: mirifica & paucis cogni¬
ta pulchritudine decoratur. Ita gͦ ait. con¬
fitebo  dño scd̾m iusticiam eiꝰ: tamqͣm ille qui
utderit ñ factas tenebras a dõ. sed ordinatas
tam̃. Ds̃ enim dix̃. iat lux : & facta ẽ lux.
Non dix̃ fiant tenebrȩ & factȩ sunt tenebrę :¬
& tam̃ ipsas ordinauit. Et id̃o dr̃: diuisit ds̃
int̃ lucem & tenebras. Et uocauit ds̃ lucẽ
diem: & tenebras noctem. Ista distinetio ali-¬
ud fecit & ordinauit: aliud aut̃ ñ fecit. sed
tam̃ etiam hoc ordinauit. Lam uͦ tenebras sig¬
nificare peccata & in ꝓpħa inuenit᷑ qui dicit.
& tenebrȩ tuȩ tamqͣm meridies ert̃: & in apło

Expanded text:
test, si quisque pia mente, Domino adjuvante, distinguat inter justorum praemia et supplicia peccatorum, quemadmodum his duobus universa creatura, quam Deus a se conditam regit, mirifica et paucis cognita pulchritudine decoratur. Ita ergo ait, Confitebor Domino secundum justitiam ejus, tanquam ille qui viderit non factas tenebras a Deo, sed ordinatas tamen. Deus enim dixit: Fiat lux, et facta est lux . Non dixit: Fiant tenebrae, et factae sunt tenebras ordinavit. Et ideo dicitur: Divisit Deus inter lucem et tenebras, et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem . Ista distinctio: aliud fecit, et ordinavit; aliud autem non fecit, sed tamen etiam hoc ordinavit. Jam vero tenebris significari peccata, et in propheta invenitur, qui dixit, Et tenebrae tuae tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
quitur si uere hoc significat. plus doloris hab&
cum iam incipit sentiri: qͣm leticiȩ qͥa intel¬
ligitur. Sequitur enim. Et ꝓpt̾ hanc in altum
regredere : id ẽ & ꝓpt̾ hanc congregationẽ ge¬
neris humani qua ȩccłe refertȩ sunt. in altũ
regredere᷑ id ẽ rursus desine intelligi. Qͥd ẽ
uerissime ꝓnunties dicens. putas ueniens filiꝰ
hominis. inueni& fidem suꝑ t̾ram: ltẽ dicit
de pseudo ꝓpħis qui intelliguntur heretici: ꝓpt̃
eorum tniquitatẽ refrigese& caritas multorum.
Cumgͦ & in eccłiis hoc ẽ in illa congregatione
popłorum atq gentilium. ubi nom̃ xp̃ianum
latissime ꝑuagatum ẽ. tanta erit habundan¬
tia peccatorum quȩ iam ex magna parte sen¬
titur: nonne illa hnc p̃dicitur. quę ꝑ alium
qͦq ꝓpħam denuntiata ẽ fames u̾bi: Nonne
& ꝓpt̾ hanc congregationẽ peccatis suis a se

Expanded text:
quitur si vere hoc significat, plus doloris habet quitur si vere hoc significat, plus doloris habet quia jam incipit sentiri, quam laetitiae quia intelligitur. Sequitur enim, Et propter hanc in altum regredere: id est, et propter hanc congregationem generis humani, qua Ecclesiae refertae sunt, in altum regredere, id est, rursus desine intelligi. Quid esverissime praenunties, dicens: Putas cum venerit Filius hominis, inveniet fidem super terram ? item dicit de pseudoprophetis, qui intelliguntur haeretici: Propter eorum iniquitatem refrigescet charitas multorum . Cum ergo et in Ecclesiis, hoc est in illa congregatione populorum atque gentium, ubi nomen christianum latissime pervagatum est, tanta erit abundantia peccatorum quae jam ex magna parte sentitur, nonne illa hic praedicitur, quae per alium quoque prophetam denuntiata est, fames verbi ? Nonne et propter hanc congregationem p
Abbreviated transcription (Latin):
telligi. exurge dñe in ira tua. & exaltare
in fuubꝰ mimuicorum meorum: id ẽ exurge
inira tua & ñ te intelligant inimici mes. ut
hos sit exaltare. id ẽ altꝰ efficere. ne intelli¬
garis. Od refertur ad illud silentium.
Sic enim de hac exaltatione in alio psalmo dr̃.
Et ascendit suꝑ cherubin & uolauit: & posuit
tenebras latibulum suum. Qua exaltatione
id ẽ occultatione cum te. merito peccatorũ suors
non intellexerint qui te crucifigent: congrega¬
tio credentium circum dabit te. Ipsa enim hu¬
militate exaltatus ẽ. id ẽ non intellectꝰ: ut
ad hoc referatur. & exurge dñe d̾s m̃s in p̾cep¬
to qͦd mandasti: id ẽ cum appares humilis
altus esto. ut non intelligant inimici mei. lu¬
sto autem sunt peccatores inimici: & pio impii.
Et congregatio populorum circumdabit te: id
ẽ ꝑ hoc ipsum qͦd te non intelligunt qͥ te cruci¬
figunt. credent intelligentes: atq ita congre¬
gatio populorum circumdabit te. Sed qͦd se¬

Expanded text:
telligi: Exsurge, Domine, in ira tua, exaltare in finibus inimicorum meorum: id est, exsurge in ira tua, et non te intelligant inimici mei; ut hoc sit exaltare, id est, altus efficere ne intelligaris, quod refertur ad illud silentium. Sic enim de hac exaltatione in alio psalmo dicitur: Et ascendit super Cherubim, et volavit. Et posuit tenebras latibulum suum : qua exaltatione, id est occultatione, cum te merito peccatorum suorum non intellexerint qui te crucifigent, congregatio credentium circumdabit te. Ipsa enim humilitate exaltatus est, id est, non est intellectus; ut ad hoc referatur, Et exsurge, Domine Deus meus, in praecepto quod mandasti; id est, cum appares humilis, altus esto, ut non te intelligant inimici mei: justo autem sunt peccatores inimici, et pio impii. Et congregatio populorum circumdabit te: id est, per hoc ipsum quod non te intelligunt qui te crucifigunt, credent in te Gentes, atque ita congregatio populorum circumdabit te. Sed quod se
Abbreviated transcription (Latin):
tuos. Qui aduentꝰ. computatis annis ab
adam post septem milia annorum. futurꝰ
septem dies transeant. Deinde illud tempꝰ.:
tamqͣm dies octauus adueniat. Sed qm̃
dictum ẽ a dño. non ẽ ur̃m scire tempora
quę pat̾ posuit in sua potestate. & de die

Expanded text:
tuos. Qui adventus, computatis annis ab tuos. Qui adventus, computatis annis ab Adam, post septem annorum millia futurus am septem dies transeant, deinde illud tempus tanquam dies octavus adveniat. Sed quoniam dictum est a Domino: Non est vestrum scire tempora quae Pater p
Abbreviated transcription (Latin):
Añeu mune exaudies uocem meã. usq
ad uirum sanguinũ & oolosũ abomina¬
bitur dñs. Tercio sꝑat se domum dĩ futu¬
ram: & nunc ei apꝓpinquare in timore an¬
te consummationẽ. quȩ expellit timorem
ab eo qͦd scriptum ẽ. ego aut̃ in multitu¬
scm̃ tuum in timore tuo. Quarto. ꝓficien¬
tem se atq ꝓmouentem. intͣ illa ipsa quibꝰ
trinsecus. ubi nemo hominum uid&. ne au̾¬
tatur malis lingus: ab eo qͦd scriptum ẽ. dñe
deduc me in iusticia tua ꝓpt̃ inimicos meos.
usq ad linguis suis dolose agebant. Quinto.
ꝓphetia. quȩ pęna maneat impiis. quando
iustus uix saluus erit . & qͦd p̃mium ui¬
sti adepturi sint qui uocati uenert. & do¬
nec ꝑducerent᷑ uirilit̾ omnia sustinuer̾t:
ab eo qͦd scriptum ẽ. uidica illos ds̃. usq
in finem psalmi.¬
tera in hoc titulo manifestiora st̃.
Uisum ẽ non nullis diem uidicii signi¬
ficare : id ẽ tempus aduentꝰ dĩi nr̃i. qͦ
uenturus ẽ ad iudicandum uiuos & mor¬

Expanded text:
ne, mane exaudies vocem meam, usque ad, Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Tertio, sperat se domum Dei futuram, et nunc ei appropinquare in timore ante consummationem quae expellit timorem; ab eo quod scriptum est, Ego autem in multitusanctum tuum in timore tuo. Quarto, proficientem se atque promoventem inter illa ipsa quibus trinsecus, ubi nemo hominum videt, ne avertatur malis linguis; ab eo quod scriptum est, Domine, deduc me in tua justitia propter inimicos meos, usque ad, Linguis suis dolose agebant. Quinto, prophetia est quae poena maneat impios, quando justus vix salvus erit, et quod praemium justi adepturi sint, qui vocati venerunt et donec perducerentur viriliter omnia sustinuerunt; ab eo quod scriptum est, Judica illos, Deus, usque in finem Psalmi.tera in hoc titulo manifestiora sunt. Visum est autem nonnullis diem judicii significare, id est tempus adventus Domini nostri, quo venturus est judicare vivos et mor
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ peccati: uniu̾sale peccatum intelligen¬
dum ẽ. Qui intellectꝰ si displic&: illud acci¬
piamꝰ dici qͦs sequitur. T amqͣm si int̾rogassemꝰ
quid ẽ hoc qͦd dicis istud: respond&.S
ẽ iniquitas in manibus meis. Lam gͦ manife¬
stum ẽ: de omni peccato dici. Si readidi¬
inquit retribuentibꝰ mͥ mala. Oͦd ñ potest ue¬
re dicere: nͥ ꝑfectus. Ait quippe dñs. Estote

Expanded text:
nomen peccati, universale peccatum intelligennomen peccati, universale peccatum intelligendum est? Qui intellectus si displicet, illud accipiamus dici quod sequitur: tanquam si interrogassemus. Quid est hoc quod dicis, istud? respondet: Si est iniquitas in manibus meis. Jam ergo manifestum est de omni peccato dici, Si reddidi retribuentibus mihi mala; quod non potest vere dicere, nisi perfectus. Ait quippe Dominus: Est
Abbreviated transcription (Latin):
Ñe ds̃ m̃s in te sꝑaui saluum me fac:
& erue me. Tamqͣm cui non restat
iam ꝑfecto nͥ iniuidus diabolus. suꝑato omna
bello atq adu̾sitate uitiorum dicit. saluũ me
fac ex omnibꝰ ꝑ sequentibꝰ me: & erue me. Ne¬
quando rapiat ut leo animam meam. Dicit
apłs. adu̾sariꝰ ur̃ tamqͣm leo rugiens circuit:
querens quẽ deuor&. Itaq cũ dicer& ꝑ plura¬
lem numerum. saluum me fac ex omnibꝰ ꝑse¬
quentibꝰ me: singularem postea intulit dicens.
neqͣndo rapiat ut leo animam meam. Non
enum ait neqͣndo rapiant. sciens quis restite¬
rit inimicus. & ꝑfecte animȩ uehem̃t̃ adu̾sus.
Dum non ẽ qui redimat: neq qui saluum fa¬
ciat. I dẽ ne ille rapiat: dum tu non redimis.
neq saluum facis. Si enim d̾s ñ redimat neq
saluum faciat: ille rapit. Et ut manifestum
diaboli fraudulentissimȩ insidiȩ cauende st̃:
uide quid sequatur. D nẽ ds̃ m̃s si feci istud.
Ouid ẽ hoc qͦd uocat istud: An quia ñ dicit

Expanded text:
Deus meus, in te speravi; salvum me fac t eripe me. Tanquam cui non restat jam perfecto nisi invidus diabolus, superato omni bello atque adversitate vitiorum, dicit: Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, et eripe me: nequando rapiat ut leo animam meam. Dicit diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Itaque cum diceret per pluralem numerum, Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, singularem postea intulit dicens, nequando rapiat ut leo animam meam: non enim ait, nequando rapiant, sciens quis restiterit inimicos, et perfectae animae vehementer adversus. Dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat: id est, ne ille rapiat, dum tu non redimis neque salvum facis; si enim Deus non redimat neque salvum faciat, ille rapit. 3. vers. 4, 5. diaboli fraudulentissimae insidiae cavendae sunt, vide quid sequatur: Domine Deus meus, si feci istud. Quid est quod vocat istud? an quia non dicit
Abbreviated transcription (Latin):
itaq hic posuit głam: quam nͨ uult inpul¬
uerem deduci. Uult enim eam solidã habere
in conscientia: ubi coram dõ nulla iactantia ẽ.
Qui głatur inquit: in dño głetur. Ista soli¬
ditas in puluerem deducitur: si ꝑ suꝑbiam
solus ds hominem ꝓbat. uelit apud homi¬
nes gloriari. Hinc ẽ qͦd alibi dicit: ds̃ con¬
ter& ossa placentium hominibꝰ. Qui aut̃
bene didicit uł exꝑtꝰ ẽ uitiorum suꝑ andoꝵ
gradꝰ: intelligit hoc uitium inanis głę
uł solum. uł maxime cauendum eẽ ꝑfectis
Quo pͥmo enim uitio lapsa ẽ anuna: hoc ul¬
timum uncit. Initium aut̃ omnis peccati
suꝑbia.: & inttium suꝑbiȩ hominis apostata¬

Expanded text:
itaque hic posuit gloriam, quam non vult in pulitaque hic posuit gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia coram Deo, ubi nulla jactantia est; Qui gloriatur, inquit, in Domino glorietur . Ista soliditas in pulverem deducitur, si per superbsolus Deus hominem probat, velit apud homines gloriari; hinc est quod alibi dicit: Deus conteret ossa placentium hominibus . Qui autem bene didicit vel expertus est vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime cavendum esse perfectis: quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. Initium autem omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis, apostata
Abbreviated transcription (Latin):
uere contĩgat hominibꝰ qui reddunt retri¬
buentibꝰ mala: ñ qͦd sibi aut alicui qͣs i ui
cum singulari numero nominans: illum
magis magisq manifestat. quẽ suꝑiꝰ uelut
leonem appellauit. Ipse eñi animã ꝑseqͥt᷑.
& si deceꝑit comp̾hend&. Nam homines
usq ad irtt̃fectionẽ corporis sȩuiunt: ani¬
mam uͦ pꝰ istã usibilem mortẽ. in potesta¬
te habere ñ possunt. Diabolus aut̃. qͥs
animas ꝑsecutꝰ comp̃hendit: possidebit.
Et coneulo& in t̾ra uitam meam. Id ẽ con¬
culcando terram faciat uitam meam: cy¬
bum scilic& suum. Non enim tantũ leo.
sed etiam serpens appellatꝰ ẽ: cui dictum ẽ.
t̃ram manducabis. Et peccatori homini dictũ ẽ
t̃ra es. & in t̃ram ibis. Et głam meam in pul¬
uerem deducat. Hic ẽ ille puluis quẽ ꝓicit
uentꝰ a facie t̾rę: suꝑborum scilic& uana
& inepta iactantia. & inflata & ñ solidata.
tamqͣm uento elatus pulueris globꝰ. Recte

Expanded text:
vere contingat hominibus qui reddunt retrivere contingat hominibus qui reddunt retribuentibus mala; non quod sibi, aut alicui, quasi jucum singulari numero nominans, illum magis magisque manifestat quem superius velut leonem appellavit. Ipse enim animam persequitur; et si deceperit, comprehendet. Nam homines usque ad interfectionem corporis saeviunt, animam vero post istam visibilem mortem in potestate habere non possunt; diabolus autem quas animas persecutus comprehenderit, possidebit. Et conculcet in terram vitam meam: id est conculcando, terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum; non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est, cui dictum est, Terram manducabis; et peccatori homini dictum est, Terra es, et in terram ibis . Et gloriam meam in pulverem deducat. Hic est ille pulvis, quem projicit ventus a facie terrae, superborum scilicet vana et inepta jactantia, et inflata non solidata, tanquam vento elatus pulveris globus. Recte
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ si non te imitatꝰ sum in illo silentio. hoc ẽ
patientia tua. quam ꝓ me oꝑatꝰ es: decidam
ab inimicis meis inanis. In anit̃ enim se iactat.
qui cum & ipse homo sit. cupit se de homine
undicare. Et cum suꝑare hominẽ palã qͦrit.
occulte a diabolo suꝑatur: in anis effectꝰ uana
& suꝑba leticia. qͦd qͣsi uinci non potuit.
Intelligit gͦ iste ubi maior fiat uictoria: &
ubi pat᷑ reddat qui uid& in occulto. Ile itaq
redaat retribuentibꝰ mala. iram potiꝰ qͣm
hominem uincit: illis etiam luteris eruditꝰ
in quibꝰ scͥptum ẽ. melior ẽ qͥ uincit iram
qͣm qui capit ciuitatem. Si reddidi retribu¬
enAtibꝰ mͥ mala: decidam gͦ ab inimicis me-¬
is inanis. Iurare uidetur ꝑ erecrationem.
qͦd ẽ grauissimum uris iurandi genus:
cum homo dicit. si illud feci. illud patiar.
Sed aliud uiratio ẽ in ore uirantis: aliud in
significatione ꝓpħantis. Hic enim dicit qͦd

Expanded text:
id est, si te non imitatus sum in illo silentio, hoc est id est, si te non imitatus sum in illo silentio, hoc est patientia tua quam pro me operatus es, decidam ab inimicis meis inanis. Inaniter enim se jactat, qui cum et ipse homo sit, cupit se de homine vindicare: et cum superare hominem palam quaerit, occulte a diabolo superatur, inanis effectus vana et superba laetitia, quod quasi vinci non potuit. Intelligit ergo iste ubi major fiat victoria, et ubi Pater reddat qui videt in occulto. Ne reddat itaque retribuentibus mala, iram potius quam hominem vincit, illis etiam litteris eruditus, in quibus scriptum est: Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem . Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Jurare videtur per exsecrationem, quod est gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetantis: hic enim dicit quid
Abbreviated transcription (Latin):
entibꝰ mala. ꝑfectus ẽ. Cum itaq or& anima
ꝑfecta ꝓ u̾bis chusi filii gemini. ia ẽ ꝓ cogni¬
rar & & patientissime sustiner& dolos traditoris
sui. tamq̃m hiuc ꝑfecte animȩ dicat exponens
rationẽ ipsiꝰ secreti: ego ꝓte impio & peceatoro
ui teie iniquitates mei sanguinis effusione lat¬
uarent᷑. magno silentio & magna patientia
traditorem meum ꝑtuli. Nonne imitaberis
me: ut & tu non reddas mala ꝓ malis:
Animadũtens gͥ & intelligens quid ꝓ illo
fecerit dñs. & eiꝰ exemplo ad ꝑfectionẽ ꝓfici¬
ens dicit: si reddidi retribuentibꝰ mͥ inala.
id ẽ si non feci qͦd tu faciendo dociusti. Deci¬
dam gͦ ab inimicis meis inanis. Et bene ñ ait
si reddidi tribuentibꝰ mͥ mala: sed retribuenti¬
bus. Qui enim retribuit: iam aliqͥd acceꝑat.
Maioris aut̃ patientiȩ ẽ. nec ei mala rependere
qui acceptis beneficiis reddit mala ꝓbonis: qͣm
si nullo ante accepto beneficio nocere uoluis¬
s&. Si reddidi gͦ inquit retribuentibꝰ mͥ mala:

Expanded text:
mala, perfectus est. Cum itaque oret anima perfecta pro verbis Chusi, filii Jemini, id est pro cogniraret et patientissime sustineret dolos traditoris sui: tanquam huic perfectae animae dicat, exponens rationem ipsius secreti: Ego pro te impio et peccatore, ut tuae iniquitates mei sanguinis effusione lavarentur, magno silentio et magna patientia traditorem meum pertuli, nonne imitaberis me, ut et tu non reddas mala pro malis? animadvertens igitur et intelligens quid pro illo fecerit Dominus, et ejus exemplo ad perfectionem proficiens, dicit, Si reddidi retribuentibus mihi mala, id est, si non feci quod tu faciendo docuisti, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Et bene non ait, Si reddidi tribuentibus mihi mala, sed, retribuentibus: qui enim retribuit, jam aliquid acceperat; majoris autem patientiae est, nec ei mala rependere qui acceptis beneficiis reddit mala pro bonis, quam si nullo ante accepto beneficio nocere voluisset, Si reddidi ergo, inquit, retribuentibus mihi mala,
Abbreviated transcription (Latin):
eugłio inuenitur etiam fr̃s ẽẽ appellatos. Le¬
surgens enuim dñs ait: uade & dic fr̃ibꝰ meis.
Et apłs eum dieit pͥmogenitum in multis fr̃ibꝰ.
Discipuli enim eiꝰ ruina qua eum tradidit.
recte intelligit᷑ fr̾ĩs ruina: qͦd achitofel int̃p̃¬
tari diximꝰ. Chusi aut̃ qͦd int̾p̃tatur silenti¬
um. recte accipitur adu̾sus illos dolos dnm̃
nr̃m silentio dimicasse. id ẽ altissimo secreto qͦ
cȩcitas ex parte isrł facta ẽ cũ dnm ꝑseqͦbant᷑:
ut plenitudo gentium subintrar&. & sic omĩs
isrł saluus fier&. Ad hoc ꝓfundum secretum
uitiarũ sapientiȩ ⁊ scientiȩ dĩ: qͣm inscrutabilia st̃
iudicia eius & inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Quis
enum cognouit m̃tem diũ: aut quis consilia¬
riꝰ eiꝰ fuit: Ita magnum illud silentium non
expositione magis aꝑit : qͣm ammiratione
comm̃dat. Hoc silentio dñs sacram̃tum uene¬
rabilis passionis occultans. uoluntariam rui¬
nam frĩs. id ẽ nefarum scelus traditoris sui

Expanded text:
tiam fratres esse appellatos; resurgens enim Dominus ait, Vade, et dic fratribus meis , et Apostolus eum dicit primogenitum in multis fratribus : discipuli ergo ejus ruina qui eum tradidit, recte intelligitur Fratris ruina, quod Achitophel interpretari diximus. Chusi autem, quod interpretatur Silentium, recte accipitur adversus illos dolos Dominum nostrum silentio dimicasse, id est altissimo secreto quo caecitas ex parte Israel facta est, cum Dominum persequebantur, ut plenitudo Gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret. Ad hoc profundum secretum vitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius! Quis enim cognovit mentem Domini, aut quis consiliarius illius fuit ? ita magnum illud silentium non expositione magis aperit, quam admiratione commendat. Hoc silentio Dominus sacramentum venerabilis passionis occultans, voluntariam ruinam fratris, id est, nefarium scelus traditoris sui,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuida gub̾natione conferr&. Cantat gͦ psal.¬
mum dño anima ꝑfecta: quȩ etiam digna ẽ
nosse secretum dĩ. Cantat ꝓ u̾bis chusĩ.: quia
meruit nosse u̾ba illiꝰ silentũ. Apud infide¬
les enim & ꝑsecutores : slentium ẽ illud atq
secretum. Apud suos aut̃ quilꝰ dietum ẽ. ia
dicam uos seruos quia seruus nescit quid
factat dñs eiꝰ. uos aut̃ dixi amicos. qͥa om̃ia
qus audiuii a patre meo nota feci uob̾. apud
amicos gͦ eiꝰ non ẽ silentium. sed u̾ba silen¬
ti: I ẽ ratio exposita & manisesta illi silen¬
ti. Qd silentium. id ẽ chusi: dr̃ filiꝰ gemi¬
iio io ẽ dertri. No eram ab seondendũ erat

Expanded text:
conferret. Cantat ergo Psalmum Domino anima perfecta, quae jam digna est nosse secretum Dei; cantat pro verbis Chusi, quia meruit nosse verba illius silentii. Apud infideles enim et persecutores, silentium est illud atque secretum: apud suos autem, quibus dictum est, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : apud amicos ergo ejus non est silentium, sed verba silentii, id est, ratio exposita et manifesta illius silentii. Quod silentium, id est Chusi, dicitur filius Jemini, id est dextri: non enim abscondendum erat
Abbreviated transcription (Latin):
dit sic acciꝑe. & illud qͦd sequitur. conu̾tan¬
tur & erubescant. id ẽ conu̾tartt᷑ ad dm̃: &
erubescant se in prioribꝰ tenebris peccatoꝵ
aliquando głatos. sicut apłs dicit. Quam
enim głam habuistis aliquando in his: in
quibꝰ nunc erubescitis: Qͦd aut̃ addidit
ualde uelocit᷑. aut adoptantis affectum. aut
ad xp̃i pot̾entiam referendũ ẽ: qui gentes quȩ
ꝓ idolis suis ꝑsequebant᷑ eccłam. ad eugłii
fidem tanta tempoꝵ celeritate conu̾tit᷑.
Salmus ipsi ud

Expanded text:
dit sic accipere et illud quod sequitur, Convertandit sic accipere et illud quod sequitur, Convertantur et erubescant, id est, convertantur ad Deum, et erubescant se in prioribus tenebris peccatorum aliquando gloriatos; sicut Apostolus dicit: Quam enim gloriam habuistis aliquando in his, in quibus nunc erubescitis ? Quod autem addidit, valde velociter, aut ad optantis affectum, aut ad Christi potentiam referendum est, qui gentes quae pro idolis suis persequebantur Ecclesiam, ad Evangelii fidem tanta temporum celeritate convertit. Psalmus ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
quis non uidic& ẽẽ iustissimam pęnam. ut
conu̾sionem ad confusionem habeant: qͥ ad sa¬
lutem habere noluerunt: Deinde addidit.
Ualde uelocit᷑. Cum enim desꝑari ceꝑit dies
udicii. cum dixerint pax: tunc eis repentinꝰ
ueni& interitus. Quandocumq aut̃ uenerit.
celerrime uenit qͦd desꝑatur ẽẽ uenturum:
& longitudinem uite huiꝰ non facit sentiri.
nͥ spes iuuendi. Nam nichil uidetur ẽẽ cele¬
rius: qͣm quicquid in ea iam p̃teritũ ẽ. Cũ
gͦ iudicii dies uenerit: tunc sentient pecca¬
tores quam non sit longa omnis uita quȩ
transit. Nec omnino eis poterit uideri tar
test. ut tamqͣm gem̃tem & tam sepe diuq
flent̾ẽ d̾s exaudiuit: intelligat᷑ lib̾ata ã
peccatis. & om̃s ꝑu̾sos motus carnalis affec¬
tionis domuisse: sicut dicit. Discedite a me
om̃s qui oꝑamini iniquitatem: qm̃ exaudi¬
uit dominꝰ uocem fletus mei. Qͦd eũ ei
ꝓuenerit : non mirum ẽ si iam ita ꝑfecta
ẽ. ut or& ꝓ inimicis suis. Potest gͦ ad hoc

Expanded text:
quis non judicet esse justissimam poenam, ut conversionem ad confusionem habeant, qui ad salutem habere noluerunt? deinde addidit, Valde velociter. Cum enim jam desperari caeperit judicii diveniet interitus . Quandocumque autem venerit, celerrime venit quod desperatur esse venturum: et longitudinem vitae hujus non facit sentiri, nisi spes vivendi; nam nihil videtur esse celerius, quam quidquid in ea jam praeteritum est. Cum ergo judicii dies venerit, tunc sentient peccatores quam non sit longa omnis vita quae transit; nec omnino eis videri poterit tardtest, ut quia tanquam gementem et tam saepe diuque flentem Deus exaudivit, intelligatur liberata a peccatis, et omnes perversos motus carnalis affectionis domuisse, sicut dicit: Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei, quod cum ei provenerit, non mirum est si jam ita perfecta est ut oret pro inimicis suis. Potest ergo ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ipso saluo facto illos ꝑcussit. Ergo ad id
lacerantiũ maledictis filium dĩ: ut sic
accipiamꝰ dentes u̾ba maledica. quibꝰ den¬
tibꝰ dicit apłs. Si aut̃ mordetis inuicẽ: ui¬
dete ne consumamni ab inuicem. Posft̃
& dentes peccatoꝵ accipi. pͥncipes peccatoꝵ:

Expanded text:
ipso salvo facto, illos percussit. Ergo ad id ipso salvo facto, illos percussit. Ergo ad id lacerantium maledictis Filium Dei; ut sic accipiamus dentes, verba maledica, quibus dentibus dicit Apostolus: Si autem mordetis invicem, videte ne consumamini ab invicem . Possunt et dentes
Abbreviated transcription (Latin):
rito. & suscipi& qͦd ẽ de futuro: cũ resur¬
gere utiq nͥ illa susceptione ñ poss&. Sed in
ꝓphetia bene miscent᷑ futura p̃teritis. quo
utrũq significet᷑: quia ea quȩ uentura
ꝓpħantur scd̾m tempꝰ futura sunt : scđm uͦ
Miscentur qͦq p̃sentis temporis u̾ba : quȩ
tum ẽ in eugłio: qͥnta eum multitudo pa¬
cientẽ & crucifixum circũsteterit. Exurge
dñe saluum me fac ds̃ m̃s. Non dormienti
aut iacenti dõ dr̃ exurge: sed moris ẽ diui¬
narũ scͥpturarum ꝑsonę dĩ tribuere qͦd in
nob̾ facit : ñ qͥdem ubiq sed ubi congruent̃
dici potest: ueluti cũ ipse loqͥ dr̃. qͣndo eiꝰ
tii ueritatis. Unde illud ẽ. An uultis
Non enim ait eiꝰ qͦ illuminante aut iuben¬
te loquor: sed ꝓrsus ipsam locutionẽ illi
tribuit. cuiꝰ munere loquebatur. Dm̃ tu
Non ita distinguendũ ẽ quasi una sen¬
facit quia ꝑcussit inimicos eiꝰ : sed potius

Expanded text:
rito; et suscipiet, quod est de futuro; cum resurrito; et suscipiet, quod est de futuro; cum resurgere utique nisi illa susceptione non posset. Sed in prophetia bene miscentur futura praeteritis, quo utrumque significetur: quia ea quae ventura prophetantur, secundum tempus futura sunt; secundum Miscentur quoque praesentis temporis verba, quae tum est in Evangelio, quanta eum multitudo patientem et crucifixum circumsteterit . Exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus: non dormienti aut jacenti dicitur Deo, exsurge; sed moris est divinarum Scripturarum personae Dei tribuere quod in nobis facit; non quidem ubique, sed ubi congruenter dici potest, veluti cum ipse loqui dicitur, quando ejus tii veritatis. Unde illud est: An vultis non enim ait, ejus quo illuminante aut jubente loquor; sed prorsus ipsam locutionem illi tribuit cujus munere loquebatur. 7. vernon ita distinguendum est, quasi una senfacit, quia percussit inimicos ejus; sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
morte positum innumerabilit̾ scͥpturȩ con-¬
tinent : sicut apłs dicit. Nolo uos ignora¬
re fr̃s de his qͥ dormitionẽ acceꝑunt. Nec
querendũ ẽ cur additũ sit somnum cepi:
cũ iam dictum eẽt dormiui. Usitatas enã ha¬
bent scͥpturȩ huiꝰ modi repeticiones: sicut
in scdo psalmo multas ostendimꝰ. Non nul¬
li aut̃ cõdices habent dormiui & soporatꝰ sũ.
& aliĩ alit̃. qͦmͦi int̾p̃tari potuert̃ qͦd grece
forte dormitio morientis. somnꝰ aut̃ mortui
accipi potest: ut dormitio sit qua tͣnsit᷑ ad
somnũ. ueluti ẽ exꝑgefactio qua tnsit᷑ ad
repitioͥn es istas in diuinis libris ẽẽ arbitrem᷑.
Bene gͦ accipit᷑ ego dormiui & somnum cepi:
ego me passioni ꝑmisi. & mors consecuta est.
& exurrexi : qm̃ dñs suscipi& me. Hoc magis
anim adu̾tendum ẽ: quẽ admodum in una
sententia & p̃teriti temporis u̾bum posuit.
& futuri. Exurrexi enĩ dixit qͦd ẽ de p̃te¬

Expanded text:
morte positum innumerabiliter Scripturae conmorte positum innumerabiliter Scripturae continent, sicut Apostolus dicit: Nolo vos ignorare, fratres, de iis qui dormitionem acceperunt . Nec quaerendum est cur additum sit, somnum cepi, cum jam dictum esset, dormivi; usitatas enim habent Scripturae hujuscemodi repetitiones, sicut in secundo psalmo multas ostendimus. Nonnulli autem codices habent, dormivi, et soporatus sum, et alii aliter; quomodo interpretari potuerunt quod graece isi forte dormitio morientis, somnus autem mortui accipi potest; ut dormitio sit qua transitur ad somnum, veluti est expergefactio qua transitur ad repetitiones istas in divinis libris esse arbitremur. Bene ergo accipitur, Ego dormivi, et somnum cepi; Ego me passioni permisi, et mors consecuta est. Et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Hoc magis animadvertendum est, quemadmodum in una sententia et praeteriti temporis verbum posuit, et futuri: et exsurrexi enim dixit, quod est de praete
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsiꝰ ꝑsona ñ potest accipi: nͥ forte ita
dicere uoluit. de me ipso tamqͣm de monte
sc̃o suo. me exaudiuit cũ habttar& in me.
id ẽ in ipso monte. Planiꝰ aut̃ ẽ & expeditiꝰ:
si accipiamꝰ exaudisse dm̃ de iusticia sua.
Lustum enim erat ut innocentẽ occisũ. cui
retributa sunt mala ꝓbonis. resuscitar&
a mortuis: & digna ꝑsequentibꝰ retribuer&.
Legimꝰ enĩ: iusticia tua sic̃ montes dei.
Ego dormim & somnum cepi. Non incon¬
uenient accipͥi potest qͦd positum ẽ ego.
ad significandũ qͦd sua uoluntate mortẽ su¬
stinuit: scđd̾m illud. Propt̾ea me pat̾ dili¬
git. qm̃ ego pono animã meã: & iterũ sumo
eam. Nemo toll& eam a me ipso : potestatẽ
habeo ponendi ua eã. & potestatem
habeo tt̃m sum̃di eam. Non gͦ inqͥt uos
me tamqͣm inuitum cepistis & occidistis:
sed ego dormiui & somnum cepi. & exurre¬
.xi. qm dñs suscipi& me. Somnũ aut̃ pro

Expanded text:
ab ipsius persona non potest accipi, nisi forte ita ab ipsius persona non potest accipi, nisi forte ita dicere voluit: De memetipso, tanquam de monte sancto suo, me exaudivit, cum habitaret in me, id est, in ipso monte. Planius autem est et expeditius, si accipiamus exaudisse Deum de justitia sua: justum enim erat ut innocentem occisum, et cui retributa sunt mala pro bonis, resuscitaret a mortuis, et digna persequentibus retribueret; legimus enim: Justitia tua sicut moEgo dormivi, et somnum cepi. Non inconvenienter animadverti potest quod positum est, Ego, ad significandum quod sua voluntate mortem sustinuit, secundum illud: Propterea me Pater diligit, quoniam ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Nemo eam tollit a meipso: potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam : non ergo, inquit, vos me tanquam invitum cepistis et occidistis, sed ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Somnum autem pro
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eis dr̃. Quid aut̃ habes qͦd ñ accepisti :
Si aut̃ accepisti: quid głaris qͣsi ñ acceꝑis:
Et exaltans capit meum. Mentem ipsam
humanam hic accipiendam puto. qͦd caput
animȩ non absurde appellat᷑: quȩ ita inhesit
& qͦd ainmͦ coaluit excellenti suꝑeminentie
u̾bi hominem suscipientis: ut tanta passio¬
cordis quȩ hominibꝰ sil&. dõ aut̃ sic̃ elamor
sonat. Qua uoce susanna exaudita ẽ: & de
secretis cordis sine strepitu oretur. Nec facile
quisqͣm dixerit hac uoce minꝰ orari. si nullꝰ
u̾borum sonꝰ reddatur ex corpore: qm̃ & silen¬
tes cũ in cordibꝰ oramꝰ. si alienę ab affectu oran¬
tis cogitationes int̾currunt. ñdum dici po¬
test. uoce mea ad dñm clamaui. Neq hoc
recte dr̃: nͥ cum sola anima nichil carnis.
nichilq carnalium intentionũ in oratione
attrahens. loquitur dño. ubi solus audit.
onis. Et exaudiuit me de monte scõ suo.
bꝰ. creuisse in magnitudinẽ montis. Sed hoc

Expanded text:
cum eis dicitur: Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Et exaltans caput meum: mentem ipsam humanam hic accipiendam puto, quod caput animae non absurde appellatur, quae ita inhaesit et quodammodo coaluit excellenti supereminentiae Verbi hominem suscipientis, ut tanta passiocordis, quae hominibus silet, Deo autem sicut clamor sonat. Qua voce Suzanna exaudita est : et de  id est, in secretis cordis sine strepitu oretur . Nec facile quisquam dixerit hac voce minus orari, si nullus verborum sonus reddatur ex corpore; quoniam et silentes cum in cordibus oramus, si alienae ab affectu orantis cogitationes intercurrant, nondum dici potest: Voce mea ad Dominum clamavi. Neque hoc recte dicitur, nisi cum sola anima, nihil carnis nihilque carnalium intentionum in oratione attrahens, loquitur Domino, ubi solus audit; onis. Et exaudivit me de monte sancto suo: bus crevisse in magnitudinem montis . Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
serentatẽ & tranquillitatẽ diuine lucis. a t̃re¬
narum cupiditatum caligine retorqueri: &
in tali difficultate dicimꝰ. conu̾tere dñe. id ẽ
adiuua nos: ut ꝑficiatur in nob̾ conu̾sio quȩ
te paratum inuenit: & fruendũ te p̃bentẽ
dilectoribꝰ tius. Et idõ pꝰqͣm dixit conitere
dñe. addidit & erue animã meam: tamqͣm
inherentem ꝑplexitatibꝰ huiꝰ scłi. & spinas qͥs¬
dam dilacerantiũ desidiorum in ipsa conu̾sio¬
ne patientẽ. Saluũ me fac in qͥt ꝓpt̾ miscdĩa¬

Expanded text:
serenitatem et tranquillitatem divinae lucis a terreserenitatem et tranquillitatem divinae lucis a terrenarum cupiditatum caligine retorqueri. Et in tali difficultate dicimus, Convertere, Domine, id est, adjuva nos, ut perficiatur in nobis conversio, quae te paratum invenit, et fruendum te praebentem dilectoribus tuis. Et ideo postquam dixit, Convertere, Domine, addidit, et erue animam meam, tanquam inhaerentem perplexitatibus hujus saeculi, et spinas quasdam dilacerantium desideriorum in ipsa conversione patientem. Salvum me fac, inquit, propter miseri
Abbreviated transcription (Latin):
sicut alio loco scriptum ẽ. Si iustus iix sal¬
uus erit: peccator & impiꝰ ubi parebunt: Con
u̾tere dñe. & erue animam meam. Conu̾tens
se orat. ut ad eam conu̾tatur & ds̃̾: sic̃ dictũ ẽ.
Conu̾timini ad me: & conu̾tar ad uos dic̃ dñs.
An ex illa locutione intelligendum ẽ. conu̾tere
dñe. id ẽ fac me conu̾ti: cum in ipsa sua con¬
u̾sione difficultatem laboremq sentir&: Nam
ꝑfecta nr̃a conu̾sio. paratum inuenit dm̃ sic̃
ꝓpħa dicit. tamqͣm diluculum paratum inue¬
niemus eum: qm̃ ut eum amitteremꝰ ñ eiꝰ ab¬
sentia qui ubiq adest. sed nra fecit aũsio. In
hoc mundo erat inqͥt. & mundus ꝑ eum factꝰ
ẽ. & mundus eum non cognouit. Si gͦ in hoc
mundo erat. & mundus eum ñ cognouit : nr̃a
immundicia ñ fert eiꝰ aspectũ. Dum aut̃ nos
conu̾timur id ẽ mutationẽ ueteris uitȩ rescul¬
pimꝰ. spm̃ nr̃m durum sentimꝰ & laboriosũ ad

Expanded text:
sicut alio loco scriptum est: Si justus vix salsicut alio loco scriptum est: Si justus vix salvus erit, peccator tere, Domine, et erue animam meam. Convertens se, orat ut ad eam convertatur et Deus, sicut dictum est: Convertimini ad me, et convertar ad vos, dicit Dominus . An ex illa locutione intelligendum est, Convertere, Domine, id est, fac me converti, cum in ipsa sua conversione difficultatem laboremque sentiret? Nam perfecta nostra conversio paratum invenit Deum, sicut Propheta dicit: Tanquam diluculum paratum inveniemus eum . Quoniam ut eum amitteremus, non ejus absentia qui ubique adest, sed nostra fecit aversio: In hoc mundo erat, inquit, et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Si ergo in hoc mundo erat, et mundus eum non cognovit, nostra immunditia non fert ejus aspectum. Dum autem nos convertimus, id est, mutatione veteris vitae resculpimus spiritum nostrum, durum sentimus et laboriosum ad
Abbreviated transcription (Latin):
sana me dñe qm̃ conturbata st̃ ossa mea.
Id ẽ firmam̃tum anime meę: uł fortitudo.
Hoc enim ossa significant. Dicit gͦ anima
fortirudinẽ suam eẽ turbatam: cum ossa
nominat. Neq enim credendum ẽ: qͦd ha¬
beat ossa quȩ uidemꝰ in corpore. Quappt̃
ad expositionẽ ꝑtin& qͦd subicitur. Et anma
mea turbata ẽ ualde. Ne qͦd ossa appellaũ.
corporis intelligerent᷑. Et tu dñe usq quo.
Qiuis ñ intelligat significari animam lus¬
tantẽ cũ morbis suis. diu aut̃ dilata a me¬
dico: ut ei ꝑsuaderetur. in quȩ mala peccan¬
do se p̃cipitauerit: Qđ enim facile sanat᷑:
non multum aiuetur. E.x diffieultate aut̃
sauationis: erit diligentior custodia recep
sibi ipsa peperit. Nondum enĩ ta ꝑfecte
orat hec anima: ut ei diei poss&e adħuc
loquente te. dicam ecce adsum. Simul
etiam ut illud agnoscat quanta pęna impi¬
is p̃paretur. qui se uolunt conu̾tere ad dm̃.
si tantam difficultatem conu̾tentes patiunt᷑:

Expanded text:
 quoniam conturbata sunt ossa mea, id est firmamentum animae meae, vel fortitudo; hoc enim ossa significant. Dicit ergo anima fortitudinem suam esse turbatam, cum ossa nominat: neque enim credendum est, quod habeat ossa quae videmus in corpore. Quapropter ad expositionem pertinet quod subjicitur, Et anima mea turbata est valde; ne quod ossa appellavit, corporis intelligerentur. Et tu, Domine, usquequo? quis non intelligat significari animam luctantem cum morbis suis, diu autem dilatam a medico, ut ei persuaderetur in quae mala se peccando praecipitaverit? Quod enim facile sanatur, non multum cavetur; ex difficultate autem sanationis, erit diligentior custodia receptsibi ipsa pepererit; nondum enim tam perfecte orat haec anima, ut ei dici possit: Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum . Simul ut etiam illud agnoscat, quanta poena impiis praeparatur, qui se nolunt convertere ad Deum, si tantam difficultatem convertentes patiuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiunt. & quẽ ad modũ p̃cipiunt ita ui¬
uunt: qͥ faciunt qͦd dictũ ẽ. luceant oꝑa
ur̃a ooram hominibꝰ. ut benedicant patrẽ
ur̃m qͥ in cęlis ẽ. Horum enĩ auctoritate
commoti. dõ ꝑ illos loqͣnte & oꝑante. ho¬
mines eredt̃: & separati a scło eui c̃forma¬
ti erant. in ȩccłȩ m̃bra tͣnseunt: & idõ
recte isti ꝑ qͦs hec fiunt dentes dicunt᷑.
detonsis ouibꝰ similes. qui iam curarum
t̃renarum onera deposuert̃: ascendentes
de lauachro. de sordium scłi ablictione.
ꝑ sacram̃tum baptisimatis. Om̃s geminos
pariunt. Oꝑantur enĩ duo p̃cepta de qͥoꝰ
dictum ẽ. in his duobꝰ p̃ceptis tota lex

Expanded text:
quemadmodum praecipiunt ita vivunt; qui faciunt quod dictum est: Luceant opera vestra coram hominibus, ut benedicant Patrem vestrum qui in coelis est : horum enim auctoritate commoti, Deo per illos loquenti et operanti homines credunt, et separati a saeculo cui conformati erant, in Ecclesiae membra transeunt. Et ideo recte isti, per quos haec fiunt, dentes dicuntur detonsis ovibus similes, quia terrenarum curarum onera deposuerunt, et ascendentes de lavacro, de sordium saeculi ablutione per sacramentum baptismatis, omnes geminos pariunt. Operantur enim duo praecepta, de quibus dictum est: In his duobus praeceptis tota Lex
Abbreviated transcription (Latin):
Potest quidem etiam nulla annorum teme¬
raria suppittatione. dies iudicu oetauus
intelligi: qͦd iam pꝰ finem huiꝰ scłi accepta ui¬
ta ętͣna. tunc non erunt animȩ iustoꝵ ob¬
noxiȩ temporibꝰ. Et qm omnia tempora septẽ
dierum istorum repeticione uoluunt᷑: octa¬
uus forte ille dictꝰ ẽ. qui uarietatẽ istã non
babebit. E st aliud qͦd hic non absurde acci¬
pi potest. cur octauum dicatur udicium. qͦd
post duas generationes futurum ẽ: unã quȩ
ad corpꝰ. alteram quȩ ad animam ꝑtin&e. Ab
adam eium usq ad moỹsen. genus humanũ
iuxit ex corpore: id ẽ scdm carnem. Qui etiã
exterior & uetus homo dr̃. & cui uetꝰ testam̃¬
tum datum ẽ. Et quamuis religiosis tam̃ car¬
nalibꝰ adhuc oꝑationibꝰ futura sp̃ualia p̾signa

Expanded text:
Potest quidem, etiam nulla annorum temePotest quidem, etiam nulla annorum temeraria supputatione, dies judicii octavus intelligi, quod jam post finem hujus saeculi accepta aeterna vita, tunc non erunt animae justorum obnoxiae temporibus: et quoniam omnia tempora septem dierum istorum repetitione volvuntur, octavus forte ille dictus est, qui varietatem istam non habebit. Est aliud quod hic non absurde accipi potest, cur octavum dicatur judicium, quod post duas generationes futurum est, unam quae ad corpus, alteram quae ad animam pertinet. Ab Adam enim usque ad Moysen genus humanum vixit ex corpore, id est secundum carnem: qui etiam exterior et vetus homo dicitur , et cui Vetus Testamentum datum est, ut quamvis religiosis, tamen carnal