comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ONANNES eugłista int̾ consortes
& cõparticipes suos alios euangłistas
hoc p̾cipuum & ꝓprium donum acce¬
pit adnõ. suꝑ cuius pectꝰ inconuiuio
discumbebat: ut ꝑ hoc significares
qr secreta altiora de intimo eiꝰ corde
potabat. ut ea diceret de filio dei
quȩ paruulor mentes fortassis in¬
tentas excitare possent. implere ant̃
ñdum capaces non possent. Grandi¬
usculis aut̃ quibq mentib & ad etatem
qͣndam interius uirilem ꝑuenientib dat
aliquid uerbis his quo exerceant᷑ & pas¬
cantur. Audistis cum legeretur. & unde
sermo iste uenerit meministis. Hesterno
enim die lectum ẽ q ꝓpt̾ea uolebant iħm

Expanded text:
oannes evangelista inter consortes et comparticipes suos alios evangelistas, hoc praecipuum et proprium donum accepit a Domino super cujus pectus in convivio discumbebat , ut per hoc significaret quia secreta altiora de intimo ejus corde potabat, ut ea diceret de Filio Dei quae parvulorum mentes fortassis intentas excitare possint; implere autem nondum capaces non possint: grandiusculis autem quibusque mentibus et ad aetatem quamdam interius virilem pervenientibus, dat aliquid verbis his, quo et exerceantur, et pascantur. Audistis cum legeretur, et unde sermo iste venerit meministis. Hesterno en
Abbreviated transcription (Latin):
retis moysi. crederitis & mͥ. De me enĩ
ille scripsit. Uide gͦ ne aliquid uoluit
significari moy ses qͥ ds requieuit in
die septimo. Non enim defecerat ds oꝑan¬
do creaturam suam. & indigebat requie
sicut homo. Quomͦ defecerat. qͥ uerbo
fecerat : Tamen ⁊ illud uerum ẽ quia
requieuit ds ab oꝑib suis in die septimo.
& hoc uerum ẽ. qd ait iħc. pater meus
usq mͦ oꝑat᷑. S quis explicet uerbis. hõ
hominib & infirmus infirmis. indocꝰtꝰ
discere cupientib: Q̾ forte si quid sapit
ꝓmere & explicare ñ ualens. hominib dif¬
ficile erit. forte capientib: ⁊ si explicari
cat: Obsecro uos. ut hoc uob̃ ꝓficientib
differatis. Uisio enim ista templum d̃i quȩ¬
rit. scm̃ locum querit. Portate ꝓximum
& ambulate. ibi enim uidebitis ubi u̾ba
hominũ ñ queratis. Hoc forte potius dic̃e

Expanded text:
de me enim ille scripsit ? Videte ergo ne aliquid voluit significare Moyses, quod Deus requievit in die septimo. Non enim defecerat Deus operando creaturam suam, et indigebat requie sicut homo. Quomodo defecerat qui verbo fecerat? Tamen et illud verum est, quia requievit Deus ab operibus suis in die septimo; et hoc verum est quod ait Jesus, Pater meus usque modo operatur. Sed quis explicet verbis, homo hominibus, infirmus infirmis, indoctus discere cupientibus, et forte si quid sapit, promere et explicare non valens hominibus, difficile forte capientibus, etiam si explicari cat? Obsecro vos, ut hoc vobis proficientibus differatis; visio enim ista templum Dei quaerit, sanctum locum quaerit: portate proximum et ambulate; ibi eum videbitis, ubi verba hominum non quaeratis. 15. Hoc forte potius dicere
Abbreviated transcription (Latin):
se unus qui poterat: & sanabat᷑ solus:
Uꝰ illum quisquis se mitteret. frustra fa
docendo utilia. turbauit peccatores: Tur-¬
bauit aqͣm p̾sentia sua. & excitauit ad
passionem suam. S latens turbauit. Si
enim cognouissent. nunqͣm dñm głȩ
crucifix issent. Descendere gͦ in aqͣm tur¬
batam: hoc ẽ humilit̾ credere in dñi
passionẽ. Ibi sanabat᷑ unus. significans
unitatẽ. Postea quisquis ueniret ñ sana¬
bat᷑. qr quisquis p̾cer unitatẽ fuerit. sa¬
nari ñ poterit. Uideamus gͦ quid uolue¬
rit significare in illo uno. qͦm ⁊̃ ipse
seruans unitatis misterium sic̃ p̾locutꝰ
sum de tot languentib unum sanare
dignatꝰ ẽ. Inuenit in annns eiꝰ numerũ
quendam languoris. Triginta & octo
annos habebat in infirmitate. Hic nu¬
merus qͦm magis ad languorẽ ꝑtineat
qͣm ad sanatatem. paulo diligentuis ex¬
ponendum ẽ. Attentos uos uolo. Aderit
dñs ut congrue loquar: & sufficient᷑

Expanded text:
se unus qui poterat, et sanabatur solus: se unus qui poterat, et sanabatur solus: post illum quisquis se mitteret, frustra facdocendo utilia, turbavit peccatores, turbavit aquam praesentia sua, et excitavit ad passionem suam? Sed latens turbavit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Descendere ergo in aquam turbatam, hoc est humiliter credere in Domini passionem. Ibi sanabatur unus, significans unitatem; postea quisquis veniret, non sanabatur: quia quisquis praeter unitatem fuerit, sanari non poterit. 4. Videamus ergo quid voluerit significare in illo uno, quem etiam ipse servans unitatis mysterium, sicut praelocutus sum, de tot languentibus unum sanare dignatus est. Invenit in annis ejus numerum quemdam languoris: Triginta octo annos habebat in infirmitate. Hic numerus quomodo magis ad languorem pertineat, quam ad sanitatem, paulo diligentius exponendum est. Intentos vos volo; aderit Dominus, ut congrue loquar, et sufficienter
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a liberabat. Nam hoc dicit apłs. Si euĩ
data ẽẽt lex que posset uirficare. õmo
ex lege ẽẽt iusticia. Qr̃ gͦ data eͥ lex:
Sequit᷑ & dicit. S conclusit scriptura
omnia sub peccato: ut ꝓmissio ex fide
iħu xͥ daretur credentib. Qͥd euidentiꝰ:
Nonne uerba ħ exposuerunt nobis &
quinq porticꝰ: ⁊ languentium multitudinẽ:
Quinq porticꝰ lex ẽ. Qr̾ quinq porticꝰ nõ
sanabant languentes: Quia si data ẽẽt
lex qͦ posset iustificare. omnĩno ex lege eẽt
iustitia. Qr gͦ continebat. qͦs ñ sanabat:
Qͥa conclusit omnia sub peccato. ut ꝓmis¬
sio ex fide iħu xͥ daret᷑ credentib Q uidg
fiebat ut in aqua illa turbata sanarent᷑.
qͥ inporticib sanari ñ poterant: Subito
enim uidebat᷑ aqua turbata: & aqͦ turba¬
batur ñ uidebat᷑. Credis hoc eugłica ueri¬
tate fieri solere. ñ tamen significante aliqͦ
sacramento: Pꝰ aqͣm turbatam mittebat

Expanded text:
gratia liberabat. Nam hoc dicit Apostolus: Si enim gratia liberabat. Nam hoc dicit Apostolus: Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Quare ergo data est La omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Quid evidentius? Nonne verba haec exposuerunt nobis et quinque porticus, et languentium multitudinem? Quinque porticus Lex est. Quare quinque porticus non sanabant languentes? Quia si data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Quare ergo continebant quos non sanabant? criptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus. 3. Quid ergo fiebat ut in aqua illa turbata sanarentur, qui in porticibus sanari non poterant? Subito enim videbatur aqua turbata, et a quo turbabatur, non videbatur. Credas hoc angelica virtute fieri solere, non tamen sine significante aliquo sacramento. Post aquam turbatam mittebat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntum dñs donare dignat᷑. atcentis uob̾
& orando adiuuantib infirmitatẽ nram:
loquoͥr ut potero. Qͥcqͥd aut̃ ñ possum.
supplebit in uob ipse quo adiuuante facu
qd possum. De hac piscina quȩ quinq
porticib cingebat᷑. inquib iacebat mul
titudo magna languentium. assi due nos
tractasse memini: & rem dicturus sum
qͣm mecum plures recognoseant. potiꝰ qͣm
cognoscant. Uerum nichil ẽ ab re ⁊̃ nota
repetere. ut & qui ñ nouerunt instruant᷑.
& qui nouerant confirment᷑. Ainde nota¬
tanqͣm nota breuit᷑ ꝑstringenda sunt. nͥ
ouose inculcanda. Piscina illa & aqua illa
poculum mͥ uidet᷑ significasse iudeorum:
Significari enim ppłos nomine aquarum
aꝑte nob̾ indicat apocalipsis iohanus.
ticib claudebat᷑. S illi libri ꝓdebant
languidos: ñ sanabant. Lex enim pecca¬
tores conuincebat. ñ ab soluebat. Ideo lit¬
tera sine gr̃a reos faciebat. qͦs confitentes

Expanded text:
quantum Dominus donare dignatur, attentis vobis quantum Dominus donare dignatur, attentis vobis et orando adjuvantibus infirmitatem nostram, loquar ut potero. Quidquid autem non possum, supplebit in vobis ipse, quo adjuvante facio quod possum. 2. De hac piscina quae quinque porticibus cingebatur, in quibus jacebat magna multitudo languentium, assidue nos tractasse memini; et rem dicturus sum quam mecum plures recognoscant potius quam cognoscant. Verum nihil est ab re, etiam nota repetere, ut et qui non noverant instruantur; et qui noverant confirmentur. Proinde tanquam nota breviter perstringenda sunt, non otiose inculcanda. Piscina illa et aqua illa populum mihi videtur significasse Judaeorum. Significari enim populos nomine aquarum, aperte nobis indicat Apocalypsis Joannis: ticibus claudebatur. Sed illi libri prodebant languidos, non sanabant. Lex enim peccatores convincebat, non absolvebat. Ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecit. ⁊ qd ad benignitatẽ parum fecit:
Tot Iacebant & unus curatꝰ ẽ: cum posset
uno u̾bo omnes erigere. Qͥd gͦ intelligen¬
dum ẽ. nͥ qr potestas illa ⁊ bonitas illa ma¬
gis agebat quid animȩ in factis eiꝰ ꝓ sa¬
lute ȩterna intelligerent. qͣm qͥd ꝓꝰ tem¬
porali salute corꝑa mererent᷑: Corporum
enim salus quȩ uera expectat᷑ a dño.
erit infine in resurrectione morcuors:
Tunc q uiuet. ñ moriet᷑. Tunc qd sanabitur.
ñ egrotabit. Tunc qd saciabit᷑. ñ esuriet aut
siciet. Tunc q renouabit᷑. ñ ueterascet:
& paraliticoꝵ membra constricta morte
dissoluta sunt. & quicquid sanatum ẽ tempo¬
ralit̾ in membris mortalib in fine defecit:
Anima uͦ quȩ credidit. inuitam ȩcernam
tͣnsitum fecit. Animȩ gͦ crediturȩ cuius
peccata dimittere uenerat. ad cuiꝰ languors
sanandos se humiliauerat. de ħ languido
sanato magnum signum dedit. Cuius
rei & cuius signi ꝓfundum sacram̃tum.

Expanded text:
perfecit; et quod ad benignitatem, parum fecit. perfecit; et quod ad benignitatem, parum fecit. Tot jacebant, et unus curatus est, cum posset uno verbo omnes erigere. Quid ergo intelligendum est, nisi quia potestas illa et bonitas illa magis agebat quid animae in factis ejus pro salute sempiterna intelligerent, quam quid pro temporali salute corpora mererentur? Corporum enim salus quae vera exspectatur a Domino, erit in fine in resurrectione mortuorum: tunc quod vivet, non morietur; tunc quod sanabitur, non aegrotabit; tunc quod satiabitur, non esuriet aut sitiet; tunc quod renovabitur, non veterascet. et paralyticorum membra constricta, morte dissoluta sunt; et quidquid sanatum est temporaliter in membris mortalibus, in fine defecit: anima vero quae credidit; ad vitam aeternam transitum fecit. Animae ergo crediturae, cujus peccata dimittere venerat, ad cujus languores sanandos se humiliaverat, de hoc languido sanato magnum signum dedit. Cujus rei et cujus signi profundum sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
IRUM NON ESSE DESET
a do factum miraculum:
Mirum enim eẽt. si homo
fecisset. Magis gaudẽ qͣm
mirari debemus. qͥa dñs¬
diuina int̾ homines d̾s fecit. Plus ẽ enĩ
ad salutem nr̃am qͭ factum ẽ ꝓpt̾ homines.
qͣmqd fecit int̾ homines. Et plus est qͦd
uitia sanauit animar. qͣm qd̾ sanauit
languores corporum morituroꝵ. S quia
ipsa anima ñ eum nouerat aqͦ sananda
erat. & ocłos habebat incarne unde facꝰta
corporalia uideret. ñdum habebat sanos
incorpore unde dm̃ latent̾ cognosceret:
fecit qd uideri poterat. ut sanaret unde
uideri poterat. Ingressus ẽ locum ubi iace
bat multitudo magna languentium cecor.
claudoꝵz. aridoꝵ. Et cum e̾et medicꝰ & aui¬
maꝵs & corꝑum. ⁊ qui uenisset sanare om̃s
animas credituroꝵ : de illis languentibus
unum elegit. qͦm sanaret. ut unitatẽ signi¬
ficaret. Si mediocri corde & qͣsi humano
captu & ingenio consideremus facientem:
⁊ q ad potestatem ꝑtinet ñ magnũ aliqͥd

Expanded text:
irum non esse debet a Deo factum miraculum. Mirum enim esset si homo fecisset. Magis autem gaudere quam mirari debemus, quia Ddivina inter homines Deus fecit. Plus est enim ad salutem nostram quod factus est propter homines, quam quod fecit inter homines: et plus est quod vitia sanavit animarum, quam quod sanavit languores corporum moriturorum. Sed quia ipsa anima non eum noverat a quo sananda erat, et oculos habebat in carne unde facta corporalia videret, nondum habebat sanos in corde, unde Deum latentem cognosceret; fecit quod videre poterat, ut sanaretur unde videre non poterat. Ingressus est locum ubi jacebat magna multitudo languentium, caecorum, claudorum, aridorum; et cum esset medicus et animarum et corporum, et qui venisset sanare omnes animas crediturorum, de illis languentibus unum elegit quem sanaret, ut unitatem significaret. Si mediocri corde, et quasi humano captu et ingenio consideremus facientem, et quod ad potestatem pertinet, non magnum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
occidente uenient. Qͥ puta qr uenient:
Qͥd de illis fiet : Si enim uemient. iam
p̾cisi sunt de silua. ubi inserendi sunt
ne arescant: Et recumbent inquit
cum abraham & ysaac ⁊ iacob. In qͦ
conuiuio ne forte nͣ muices ad semꝑ
uiuendum. s ad multum bibendum:
recumbent cum abraham ⁊ y saac &
iacob. Ubi : in regno inquit celorum:
Q quid erit de illis. qui uenerunt de stirpe
abrahe: Qͥd fit de ramis. qͥb arbor plena
erat: Qͥd. nͥ qr p̾cident᷑. ut isti inserant᷑ :
Doce qr p̾cident᷑. ł ilii aut̃ regni. ibunt in
tenebras exteriores. Habeat gͦ ap̾ nos hono

Expanded text:
occidente venient. Et puta quia venient: occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores . 7. Habeat ergo apud nos hono
Abbreviated transcription (Latin):
ñ creditis. G si ita ẽ: frangant᷑ suꝑbi rami.¬
ut humilis inserat᷑ oleaster. Maneat tũ
radix illis p̃cisis. istis receptis. Ubi manae
radix: in patriarchis. Ꝙ enim patria xͥ
iacob: patriarche scĩ. Et ubi ifti : in
requie ap̃ dm̃. in honore magno ut in
abrahȩ sinum aditus ille pauꝑ post
corporis exitum leuarent᷑. ⁊ in abrahe
sinu de longinqͦ a suꝑbo diuite uid̾et᷑.
bͦ radix manet. radix laudat᷑. s rami suꝑ¬
bi & p̾cidi & arescere meruerunt. Oleas¬
ter aut̃ humilis. illoꝵ p̾tisione inuenit
locum. Audi gͦ qͦ madinodum p̾cidant᷑
rami naturales. qͦmadmodum inseratur
oleaster. ex ipso centurione. qͦm ꝓpt̾ com¬
ꝑationẽ hꝰ reguli cõmemorandum putaui:
Amen inquit dico uob̾. ñ inueni tantã
fidem in isrł. Propterea dico uob̃. quia
multi ab oriente & occidente uenient:
Qͣm late terram occupauerat oleaster:
Amara silua mundus hic fuit. S ꝓpt̾

Expanded text:
non creditis. Ergo si ita est, frangantur superbi rami,non creditis. Ergo si ita est, frangantur superbi rami, humilis inseratur oleaster: maneat tamen radix, illis praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In Patriarchis. Etenim patria ChrJacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sinum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinquo a superbo divite videretur . Ergo radix manet, radix laudatur: sed rami superbi et praecidi et arescere meruerunt; oleaster autem humilis illorum praecisione invenit locum. 6. Audi ergo quemadmodum praecidantur rami naturales, quemadmodum inseratur oleaster, ex ipso centurione, quem propter comparationem hujus reguli commemorandum putavi. Amen, inquit, dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel: propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente. Quam late terram occupaverat oleaster! Amara silva mundus hic fuit: sed prop
Abbreviated transcription (Latin):
tantã fidem in isrł. Quare ñ inuenit
tantã fidem in isrł: Quia ꝓpħa in pa¬
tria sua honorem ñ habet. Nunqͥd & ñ
illi centurioni poterat dicere omues qͥ
dixit huic regulo. uade puer tuus ui¬
uit : Uidete distinctionẽ. Regulꝰ iste
dñm ad domum suam descendere cupie¬
bat. ille centurio indignum se ẽẽ dice¬
bat. Illi dicebat᷑. ego ueniam & curabo eũ
Nuic dictum ẽ. uade filius tuus uiuit:
Illi p̾sentiam suam ꝓmittebat. hunc
u̾bo sanabat. Iste tam̃ p̾sentiam eius
extorquebat. ille se p̾sentia eiꝰ indig¬
num ẽẽ dicebat. Hic essum ẽ elationi. il¬
lic concessum ẽ humilitat. Tanꝗͣ huic
dic̃et. uade filius tuus uiuit. Noli mͦ
tedium façere. nͥ signa & ꝓdigia uideritis ñ
creditis. Presentiam meam uis in domo
cua. Possum & uerbo iubere. Noli tu de
signis credere. Centurio alienigena credi¬
dit me posse u̾bo fac̾e. & anteqͣm facerem
eredidit. Uos nisi signa ⁊ ꝓdigia uideritis

Expanded text:
 Quare non invenit tantam fidem in Israel? Quia propheta in patria sua honorem non habet. Numquid non et illi centurioni poterat dicere Dominus, quod dixit huic regulo, Vade, puer tuus vivit? Videte distinctionem: regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat; ille centurio indignum se esse dicebat. Illi dicebatur, Ego venio et curabo eum; huic dictum est, Vade, filius tuus vivit. Illi praesentiam promittebat; hunc verbo sanabat. Iste tamen praesentiam ejus extorquebat; ille se praesentia ejus indignum esse dicebat. Hic cessum est elationi; illic concessum est humilitati. Tanquam huic diceret, Vade, filius tuus vivit, noli mihi taedium facere. Nisi signa et prodigia videritis, non creditis: praesentiam meam vis in domo tua, possum et verbo jubere; noli tu de signis credere: centurio alienigena credidit me verbo posse facere, et antequem facerem credidit; vos, nisi signa et prodigia videritis,
Abbreviated transcription (Latin):
& lectionem & sermonẽ. Uenit & samariã
ubi eum pͥmo mulier illa p̾dicauerat.
cum qͣ ad puteum iacob loquntꝰ erat. mag¬
na misteria. Eo uiso samaritani ⁊ audito.
crediderunt in eum ꝓpt̾ u̾bum mulieris.
& firmius crediderunt ꝓpt̾ u̾bum eiꝰ:
& plures credideruntꝰ sic̃ scriptum ẽ.

Expanded text:
et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, ubi eum primo mulier illa praedicaverat, cum qua ad puteum Jacob locutus erat magna mysteria: eo viso Samaritani et audito crediderunt in eum propter verbum mulieris, et firmius crediderunt propter verbum ejus, et plures crediderunt: sic scriptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓpħa in patria sua honorem ñ hab̾et.
q pꝰ biduum reliquit samariam⁊pꝑauit
uenire ingalileam : Immo u̾bis quasi
uideor mͥ congruentius intellig̾e. qr si
honorem in patria sua xͦ ñ haberet. ñ
ad eam relicta samaria festinaret. S
nisi fallor immo qr uerum ẽ & ñ fallor:
Melius enim qͣm ego uidit ioħs euglista
quid diceret. Melius me ueritatẽ uidebat.
qui eam de pectore dñi bibebat. Ipse enĩ ẽ
pectus dm̃ discumbebat. & quem dñs
caritatẽ debens omnib tam̃ p̾ceteris di¬
ligebat. Gͦ ille falleret᷑. & ego recta senti¬
rem: Immo si pie sapio.obedient̾ audiam
qͣ dixit. ut merear sentire q sensit. Accipite
uos melius aliquid senseritis. Magistrum
enim unum omnes habemꝰ. & in una scola
condiscipłi sumus. Hoc gͦ sentio:⁊ uidete
siñ aut uerum ẽ. aut ꝓpinquat ueritati
qͣ sentio. In samaria biduum fecit. & credide¬
runt in eum samaritani. tot dies fecit in
Retexite & recolite memoria hesterm diei

Expanded text:
a in patria sua honorem non haberet; quia post biduum reliquit Samariam, et properavit venire in Galilaeam? Imo vero quasi videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non haberet, non ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, imo quia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibebat. Ipse est enimpectus Domini discumbebat; et quem Dominus charitatem debens omnibus, tamen prae caeteris diligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedienter audiam quod dixit, ut merear sentire quod sensit. 3. Accipite vos melius aliquid senseritis. Magistrum enim unum omnes habemus, et in una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte si non aut verum est, aut propinquat veritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et crediderunt in eum Samaritani: tot dies in GalilaRetexite vel recolite memoria hesterni diei
Abbreviated transcription (Latin):
q nunc agit᷑ portendebat. Iudei fuerunt
uł sunt similes galileis. nos similes illis
samaritanis. Eugłm audiuimus. eugłio
Nulla signa uidemus. nulla exigimus.
Qmuis enim unus de duodecim electis.
sc̃is. tam̃ isrłita fuit. de gente scilicet
dñi. thomas ille qui unloca uulnerum
arguit dñs: qͦm istum regulum. Huic
dixit. nͥ signa & ꝓdigia uideritis non
creditis. illi aut̃ dixit. quia uidisti cre¬
didisti. Ad galileos uenerat pꝰ samarita.¬
nos. qͥ sermoni eiꝰ crediderunt. ap̾ quos
nulla miracula fecerat. quos firmos in
fide securus cito dimiserat. qr diuinitatis
p̾sentia ñ dimiserat. Ergo qͣndo dicebat
dñs thomȩ. ueni mite manura ⁊ noli ẽẽ
ineredulus s fidelis. ⁊ cum ille exclama¬
ret tactis uulnerum locis & dic̃et. Añs m̃s¬

Expanded text:
 nunc agitur portendebat. Judaei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; nos similes illis Samaritanis. Evangelium audivimus, Evangelio nulla signa vidimus, nulla exigimus. 4. Quamvis enim unus ex duodecim electis et sanctis, tamen Israelita fuit, de gente scilicet Domini, Thomas ille, qui in loca vulnerum arguit Dominus quomodo istum regulum. Huic dixit, Nisi signa et prodigia videritis non creditis: illi autem dixit, Quia vidisti, credidisti. Ad Galilaeos venerat, post Samaritanos qui sermoni ejus crediderant, apud quos nulla miracula fecerat, quos firmos in fide securus cito dimiserat, quia divinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando dicebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam, et noli esse incredulus, sed fidelis; et cum ille exclamaret, tactis vulnerum locis, et diceret, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
quo susceꝑunt pacem. ut ueracit̾ ⁊ ñ
fictȩ nuntiarent pacem. Sunt aut̃ alii
montes naufragosi. quo quisq nauim
cum impulerit soluitur. Facile ẽ enĩ
cum uidet᷑ terra aꝑiclitantib quasi co¬
nari ad terram. S aliqͣndo uidet᷑ terra
in monte. ⁊ saxa latent sub monte. Et
cum quisq conatur ad montẽ incidit
in saxa : & ñ ibi inuenit portum s ed
planc̾tum. Sic fuerunt qͥdam montes.
& magni apparuerunt int̾ homines.
&e fecerunt hereses & sessmata. & di¬
uiserunt ȩccłam dĩ. Isti qͥ diuiserunt

Expanded text:
quo susceperunt pacem , ut veraciter, non quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt
Abbreviated transcription (Latin):
hannes dixit ut ẽ: s & ipse ut potuit.
qr de d̾o homo dixit. & quid̃e inspiratꝰ
ado. s tamen homo. Quia inspiratus ẽ
dixit aliquid. si ñ inspiratus e̾ẽt. dixiss
nichil. Quia uͦ homo inspiratus. ñ totum
q̃ ẽ dixit. s qd potuit homo dixit. E rat
de quib scͥptum ẽ. Suscipiant montes
pacem ppło: & colles iustitiam. Montes.
excelse animȩ sunt. Colles. paruulȩ aĩȩ
sunt. S ido montes excipiunt pacem.
ut colles exciꝑe possint iustitiam. Quȩ
ẽ iustitia. qͣm colles excipiunt : fides. qr
iustus ex fide uiuit. Non aut̃ acciꝑent
iores ammȩ pacem. quȩ montes dicꝰtȩ
sunt. ut ab ipsa patientia illustrarent᷑:
ut possint paruulis traicere. qͥ possint
paruuli caꝑe. & uiuere ex fide colles.
quia montes pacem suscipiunt. Ab
ipsis montib dicꝰtum ẽ eccłȩ. Pax uob̾c̃:
Et ipsi montes pacem annuntiando ex.¬
clesiȩ. ñ se diuiserunt aduersus eum a

Expanded text:
annes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; annes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo, dixit. 2. Erat de quibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent jores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti turba caritatis ur̃ȩ necesse ẽẽ ut
multi animales sint qui adhuc scd̃m
carnem sapiant. ñdumq se possint ad
sp̃italem intellectum erigere: hesito ue¬
hement̾᷑ quo modo ut dñs dedit possim
dic̾e. uł ꝓ modulo meo explicare. q̃ lectũ ẽ
ex eugłio. In pͥncipio erat u̾bum. & u̾bum
erat ap̾ dm̃. & d̾s erat u̾bum. ħ oc emin
animalis homo ñ ꝑcipit. Qͥd gͦ fr̃s. silebi¬
mus ħ: qr̃ gͦ legitur. si silebitur : aut qr̃
auditur. si ñ exponitur: s ut qͥd exponit᷑.
siñ intelligitur: Itaq qm rursus es se ñ
dubito in numero ur̃o quosdam aquib
possit ñ solum expositum capi. s & anteꝗͣ.
exponat᷑ intelligi: ñ fraudabo eos qͥ posst
caꝑe. dum timeo suꝑfluus ẽẽ aurib eoꝵ
qui ñ possunt caꝑe. Postremo aderit
miscđia di fortasse ut omnib satisfiat.
& capiat quisq qd pot̾. quia & qͥ loquit᷑
dicit qd pot̾. Nam dicere ut ẽ quis pot̃ :
Audeo dicere fr̃s mei. forsitan nec ipse io¬

Expanded text:
praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesito vehementer, quomodo, ut Dominus dederit, possim dicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc enianimalis homo non percipit. Quid ergo, fratres, silebimus hinc? Quare ergo legitur, si siletur? aut quare auditur, si non exponitur? aut quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursus esse dubito in numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Jo
Abbreviated transcription (Latin):
FILII IES SEPSALMASAPH
UAMBONUSISRAHELOS
his qui recto sunt corde
Mei aũt paene motisuntooedes
peneeffusisunt gressusmei.

Expanded text:
filii Iesse psalmus Asaph quam bonus Israhel Deus his qui recto sunt corde mei autem paene moti sunt pedes paene effusi sunt gressus mei
Abbreviated transcription (Latin):
lus defectꝰ ẽ. Ecce offero tibi genitis
coeua gignentia: laudas ibi cocuitatẽ.
s disparilitatẽ rep̃hendis. Quod rep̃ben¬
dis noli tribuere dõ: quod laudas tribue⁊
Et tribuis illi ex isto genere similitudinũ.
ꝓ coeuitate coet̾nitatẽ: ut coetnłs et̃¬
nus sit natus cũ eo a quo natussit. Se alio
aũt similitudinũ genere. quȩ et ipsa cre¬
atura dĩ ẽ. et debet laudare creatorem:
Quid ibi laudas: Equalitatẽ nature.
Iam ꝓpt̃ illã distrĩctionẽ dederas coetni¬
tatem: da ꝓpt̃ istã. equalitatẽ: et ꝑfec¬
ta ẽ natiuitas eiusdẽ substantie. Quid
eñi dem̃tius fr̃s mei: quã ut in aliquo
laudẽ creaturã. qͦd ñ sit increatore: Lau¬
do in homine equalitatẽ nature ⁊ et nõ
credo in eo qui fecit hominẽ: Quod de
homine natũ ẽ. homo ẽ. et qͦd de dõ na¬
tũ ẽ. ñ id erit qͦd ille de quo natũ ẽ: Nõ
uersor inoꝑib que ds̃ ñ fecit. Laudent

Expanded text:
lus defectus est. Ecce offero tibi genitis lus defectus est. Ecce offero tibi genitis coaeva gignentia: laudas ibi coaevitatem, ed disparilitatem reprehendis. Quod reprehendis, noli tribuere Deo; quod laudas, tribue: et tribuis illi ex isto genere similitudinum pro coaevitate coaeternitatem, ut coaeternus sit natus cum eo a quo natus sit. De alio autem similitudinum genere, quae et ipsa creatura Dei est, et debet laudare Creatorem, quid ibi laudas? Aequalitatem naturae. Jam propter illam distinctionem dederas coaeternitatem; da propter istam, aequalitatem; et perfecta est nativitas ejusdem substantiae. Quid enim dementius, fratres mei, quam ut in aliquo laudem creaturam, quod non sit in Creatore? Laudo in homine aequalitatem naturae, et non credo in eo qui fecit hominem? Quod de homine natum est, homo est; et quod de Deo natum est, non id erit quod ille de quo natum est? Non versor in operibus quae Deus non fecit. Laudent
Abbreviated transcription (Latin):
et homo: id ẽ. eiusdẽ substantiȩ. Homo
eni. hominẽ generat. Et equus equũ ⁊
et pecus pecudẽ. Ad eandẽ substantiam
generant ista: s ñ ad id tempus. Diuier¬
sa ft̃ tempore: s ñ st̃ diuersa natura.
Quid gͦ hic laudabimꝰ in ista natuuta¬
te. Certe ȩqualitatẽ nature. Quid aũt
deẽ: Equalitas temporis. Teneamꝰ hic
unũ quod laudat᷑. id ẽ. equalitatẽ natu¬
re. In illo aũt genere similitudinũ quod
nos dedimꝰ de splendore ignis. et de
imagine uirgulti. equalitatẽ nature ñ
inuenis: inuenis coeuitatẽ. Quid hiclau¬
damus: coeuitatẽ. De ẽ equalitas na¬
ture: conunge quȩ laudas. Increaturis
eñi deẽ aliquid quod laudes. Etutt deẽ.¬
Increatore deẽẽ nichil potest: quia quod
inuenis increatura. acreatore artifice ꝓ¬
cessit. Quid gͦ incoeuis: Nonne hoc
dõ dandũ: qͦd ibi laudas: Quod aũt de¬
est. non tribuendũ maiestati. inqua nul¬

Expanded text:
et homo, id est ejusdem substantiae. Homo et homo, id est ejusdem substantiae. Homo enim hominem generat, et equus equum, et pecus pecudem. Ad eamdem substantiam generant ista; sed non ad idem tempus. Diversa sunt tempore; sed non sunt diversa natura. Quid ergo hic laudamus in ista nativitate? Certe aequalitatem naturae. Quid autem deest? Aequalitas temquod laudatur, id est, aequalitatem naturae. In illo autem genere similitudinum, quod nos dedimus de splendore ignis et de imagine virgulti, aequalitatem naturae non invenis, invenis coaevitatem. Quid hic laudamus? Coaevitatem. Quid deest? Aequalitas naturae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deest aliquid quod laudas, in Creatore deesse nihil potest: quia quod invenis in creatura, a Creatore artifice processit. Quid ergo in coaevis? nonne hoc Deo dandum quod ibi laudas? Quod autem deest non tribuendum majestati, in qua nul
Abbreviated transcription (Latin):
igne lucentẽ. aut sicut effusam una¬
ginẽ minus quã uirgultũ existentẽ. di¬
cemus: Non. S equalitas om̃imͦ. Non
credo ait: quia ñ inuenisti similitudi¬
nẽ. S crede apło: quia potiusti uide¬
re qͦd dixi ͭ. Ait eñi. Non rapinã arbi¬
tratus ẽ. ẽẽ se equalẽ dõ. E qualitas om¬
nimꝰ coniungitur. Et quid dixit: Nlõ
rapinã. Quare : Quia illud ẽ rapina:
lationib et generib duob similitudi¬
nem:fortassis inuenimus increatura.
q̃m̃ uitelligamus filiũ eoct̾nũ patrie
nequaquã minorẽ. Si ñ illud possumꝰ inue¬
nire inuno genere similitudinũ: Iunga¬
mus ambo genera. Quomͦ ambo genera:
Unũ unde ipsi dant similitudines: et al¬
terum unde nos dedimus. Dedert̃ eñ illi
similitudines ex his qui nascunt᷑ intem¬
pore. et p̃cedunt᷑ tempore ab eis aquib
nascunt᷑. Sicut homo de homine: maior
ille tempore. prior natus s tam̃ homo

Expanded text:
igne lucentem, aut sicut effusam imaigne lucentem, aut sicut effusam imaginem minus quam virgultum existentem dicimus? Non: sed aequalitas omnimoda est. Non credo, ait, quia non invenisti similitudinem. Sed crede Apostolo, quia potuit videre quod dixi. Ait enim: Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Aequalitas omni modo conjungitur. Et quid dixit? Non rapinam. Quare? Quia illud est rapina, lationibus et generibus duobus, similitudinem fortassis invenimus in creatura, quomodo intelligamus Filium et coaeternum Patri et nequaquam minorem. Sed non illud possumus invenire in uno genere similitudinum: jungamus ambo genera. Quomodo ambo genera? Unum unde ipsi dant similitudines, et alterum unde nos dedimus. Dederunt enim illi similitudines ex his quae nascuntur in tempore, et praeceduntur tempore ab eis a quibus nascuntur, sicut homo de homine. Major ille tempore prior natus: sed tamen homo
Abbreviated transcription (Latin):
imago: quomꝰ uago illa uirgulti. de
uirgulto nata ẽ. Et si semꝑ uirgultũ:
semꝑ nata eẽt et imago de iurgulto.
Non potuisti inuenire coet̾na genita.
ȩt̃nis genitorib: et inuenisti coeua na¬
ta. temporalib gignentib. Intelligo co¬
et̾nũ filiũ natũ. et̾no gignenti. Quod
eñi ẽ temporali coeuũ: hoc ẽ et̾no
tatis fr̃s ꝓpt̃ blasfemias. Sempͭ eñi di¬
citur. Ecce dedisti similitudines: Sed
splendor qui fundit᷑ de igne. minuslu¬
cet quã ipse ignis. et imago uirgulti
minus utiq habet ꝓpͥetatis. quã illd̾
uirgultũ unde imagoͤ. Habent ista si¬
militudinẽ. s ñ habent om̃imͦ equali
tatẽ. Quare ñ uident᷑ eẽ eiusdẽ substã¬
ciȩ. Quid gͦ dicemꝰ. si dicat aliquis.
talis gͦ filius ad patrẽ. qualis ad ignem
splendor. & imago ad uirgultũ: Ccce
intellexi etnũ patrẽ. intellexi coetnũ
filiĩ᷑: Tam̃ sicut effusũ splendorẽ minꝰ

Expanded text:
imago; quomodo imago illa virgulti de imago; quomodo imago illa virgulti de virgulto nata est, et si semper virgultum, semper nata esset et imago de virgulto. Non potuisti invenire coaeterna genita aeternis genitoribus, et invenisti coaeva nata temporalibus gignentibus. Intelligo coaeternum Filium natum aeterno gignenti. Quod enim est temporali coaevum, hoc est aeterno tatis, fratres, propter blasphemias. Semper enim dicitur, Ecce dedisti similitudines: sed splendor qui funditur de igne, minus lucet quam ipse ignis; et imago virgulti minus utique habet proprietatem, quam illud virgultum unde imago est. Habent ista similitudinem, sed non habent omnie non videntur esse ejusdem substantiae. Quid ergo dicemus, si dicat aliquis: Talis est ergo Filius ad Patrem, qualis ad ignem splendor, et imago ad virgultum? Ecce intellexi aeternum Patrem, intellexi coaeternum Filium: tamen sicut effusum splendorem minus
Abbreviated transcription (Latin):
citur cũ imagine sua⁊ et tam̃ unago ab
illo. ñ illud ab imagine nascit᷑. Ergo cũ
imagine sua nascit᷑. et simul eẽ incipit
uirgultũ. et imago eius. Nunqͥd ñ fa¬
teris imaginẽ ẽẽ de illo uirgulto: nonuir¬
gultũ de unagine genitũ: Ergo de illo
iurgulto: confiteris imaginẽ. Itaq et
generans et qͦd genitũ ẽ. simul eẽ cepe¬
runt. Ergo coeua st̃. Semꝑ uirgultũ: sem¬
ꝑ et imago de uirgulto. Quod aũt de
alio ẽ: utiq natũ ẽ. Potest gͦ semꝑ eẽ
generans: et semꝑ cũ illo qͦd de illo natũ¬
ẽ. Ibi eñi estuabamꝰ: ibi laboramꝰ. quomͦ
intellig̾stur sempit̃na natiuitas. Ergo
filius dĩ sedm hoc dicit᷑ qͦd pat̾ illi sed̾m
hoc utiq qͦd habet de quo sit: non
sed̾m hoc qͦd prior eẽt pat̃. et postea fi¬
liuis. Semꝑ enĩ pat̃: semꝑ filius de patre.
Et quia qͥcqͥd de aliquo ẽ. natũ ẽ Sem¬
ꝑ igit᷑ filius natꝰ. semꝑ pat̃. Semꝑ de illo

Expanded text:
citur cum imagine sua: et tamen imago ab citur cum imagine sua: et tamen imago ab illo, non illud ab imagine. Nascitur ergo cum imagine sua, et simul esse incipiunt virgultum et imago ejus. Numquid non fateris imaginem esse de illo virgulto, non virgultum de imagine genitum? Ergo de illo virgulto confiteris imaginem. Itaquegenerans et quod genitum est simul esse coeperunt, ergo coaeva sunt. Si semper virgultum, semper et imago de virgulto; quod autem de alio est, utique natum est. Potest ergo semper esse generans et semper cum illo, qest. Ibi enim aestuabamus, ibi laborabamus, quomodo intelligeretur sempiterna nativitas. Ergo filius Dei secundum hoc dicitur, quod et Pater est, quod habet de quo sit: non secundum hoc, quod prior esset Pater, et postea Filius. Semper Pater, semper Filius de Patre. Et quia quidquid de aliquo est, natum est; semper igitur Filius natus. Semper Pater, semper de illo
Abbreviated transcription (Latin):
fragari ad euidentiã rei huiꝰ quã expli¬
care utcumq conamur. Etenĩ dicitur
michi. Ille qui ad tendit speculũ: iam
utiq erat. et iam natus erat. Existit
imago: mox ut aspector extiterit. Nã
ille qui inspicit erat: et antequã acce¬
deret ad speculũ. Quid gͦ. inueniemꝰ.
unde possimꝰ eruere talẽ similitudinẽ:
sicut eruimꝰ de igne et splendore: Fa¬
ciamus hoc animo. Facile nostis: quem¬
admodũ aqua corporũ sepe reddat
imagines. Hoc dicimꝰ: quando quisq
uł transit suꝑ aquã uł stat: uidet ibiima¬
ginem suã. P onamꝰ gͦ aliquid natũ suꝑ a
quã: uelud uirgultũ aut herbã: Nonne
cũ imagine sua nascit᷑.: Mox ut incipit
existere: incipit cũ illo existere imago
euis. Non p̃cedit nascendo imaginẽ suã.
Non mͥ ostendit᷑ natũ ẽẽ aliqͥd suꝑ aquã.
et postea apparusse imaginẽ euis. cum
illud sine imagine prius appar̾et: s uas¬

Expanded text:
fragari ad evidentiam rei hujus, quam explifragari ad evidentiam rei hujus, quam explicare utcumque conamur. Etenim dicitur mihi: Ille qui attendit speculum, jam utique erat, et jam natus erat. Existit imago mox ut aspector exstiterit. Nam ille qui inspicit, erat et antequam accederet ad speculum. Quid ergo inveniemus, unde possimus eruere talem similitudinem, sicut eruimus de igne et splendore? Faciamus a minimo. Facile nostis quemadmodum aqua corporum saepe reddat imagines. Hoc dicimus; quando quisque vel transit super aquam vel stat, videt ibi imaginem suam. Ponamus ergo aliquid natum super aquam, velut virgultum aut herbam, nonne cum imagine sua nascitur? Mox ut incipit existere, incipit cum illo existere imago ejus, non praecedit nascendo imaginem suam: non mihi ostenditur natum esse aliquid super aquam, et postea apparuisse imaginem ejus, cum illud sine imagine prius appareret; sed nas
Abbreviated transcription (Latin):
pondet. et nemo dubitat. qͦd splendor
ille de igne existit.: ñ ignis de splen¬
dore. Ponamus gͦ ignẽ. patrẽ illius splendo
ris: quia iam p̃locuti sumꝰ. coeua nos quere¬
re. non coet̃na. Si lucernã accendere cu¬
pio. nondũ ẽ ibi ignis: nondũ et ille
splendor. Mox aũt ut accendero: simul
cũ igne splendor existit. Da hic michi ig¬
nem sine splendore: et cedo tibi patrem
potuit a nobis tanta res dici. dño uiuante
intentionẽ orationis ur̃e. et p̃parationẽ
cordis nr̃i: ex cepistis quantũ caꝑe po¬
tiustis. Illa tam̃ ineffabilia st̃: nichil dig¬
num ꝓͣutetis. uł eo ipso quo coeua coet̃¬
nis comparant᷑: temporalia semꝑ manen¬
tibus: extinguibilia inmortalibꝰ Sed
quia dictus ẽ filius et imago patris:
accipiamꝰ et hinc aliquã similitudiuem
in rebus longe differentib. ut p̃locuti
sumꝰ. Iinago existit de speculo hominis
intuentis. Speculũ non nobis potest suf¬

Expanded text:
pondet, et nemo dubitat, quod splendor pondet, et nemo dubitat, quod splendor ille de igne existit, non ignis de spledore. Ponamus ergo ignem patrem ris, quia jam praelocuti sumus coaeva nos quaerere, non coaeterna. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis, nondum est ille splendor, mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi hic ignem sine splendore, et cpotuit a nobis tanta res dici, Domino adjuvante intentionem orationis vestrae et praeparationem cordis vestri, excepistis quantum capere potuistis. Illa tamen ineffabilia sunt. Nihil dignum putetis dictum, vel eo ipso quo coaeva coaeternis comparantur, temporalia semper manentibus, exstinguibilia immortalibus. Sed quia dictus est Filius et imago Patris, accipiamus et hinc aliquam similitudinem in rebus longe differentibus, ut praelocuti sumus. Imago existit de speculo hominis intuentis speculum. Non nobis potest suf
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̃cedere tempore illud quod genuit.:
sigenitũ non ẽẽ minorẽ tempore illo
aquo generatus ẽ: iustũ ẽ. ut conce¬
das mͥ posse ista coet̃na inueniri incre¬
atore. quando coȩua increatura inue¬
niri potuert̃. Iam quidẽ aliquib frĩb
hoc occurrere puto. Nam p̃uenert̃ aliqui
ex quo dixi: candor ẽ eĩ lucis et̃nȩ.
Ignis eñi lucẽ fundit: lux ab igne fun¬
ditur. Quid a quo existat si queramꝰ
Cotidie cũ lucernã accendimus. am¬
monemur rei cuiꝰdam inuisibilis et in¬
enarrabilis. ut lucerna aliqua intelligen¬
tiȩ nr̃e. in ista nocte scłi possit accen¬
di. Adtende eũ. qui lucernã accendit.
Non accensa lucerna. nondũ ẽ ignis:
nondũ ẽ et fulgor. qui ab igne exit.
Introgo aũt ego: et dico. Fulgor ab
igne existit: an ignis afulgore: Om̃is
anima michi respondet. Uoluit enun
ds̃ inseminare om̃i anime inicia intel¬
lectus: inicia sapientiȩ. Om̃is anina res¬

Expanded text:
non praecedere tempore illud quod genuit, non praecedere tempore illud quod genuit, si genitum non esse minorem tempore illo a quo generatus est; justum est ut concedas mihi posse ista coaeterna inveniri in Creatore, quando coaeva in creatura inveniri potuerunt. Jam quidem aliquibus fratribus hoc occurrere puto. Nam praevenerunt aliqui ex quo dixi, Candor est enim lucis aeternae. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid a quo existat, si quaeramus, quotidie cum lucernam accendimus, admonemur rei cujusdam invisibilis et inenarrabilis, ut lucerna aliqua intelligentiae nostrae in ista nocte saeculi possit accendi. Attende eum qui lucernam accendit. Non accensa lucerna, nondum est ignis, nondum est et fulgor qui ab igne exit. Interrogo autem ego, et dico: Fulgor ab igne existit, an ignis a fulgore? Omnis anima mihi respondet: voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus, initia sapientiae: omnis mihi anima res
Abbreviated transcription (Latin):
gamus certe filiũ dĩ ex eo eẽ ñ cȩ¬
pisse: ex quo ñ cȩpit generator. Ecce
fortasse fr̃s inuenimus aliquid increatu¬
ra quod de alia re nascatur: et tam̃ ex
eo tempore eẽ incipiat. ex quo cepit
illud unde nascitur. Hoc ex eo ex quo
illud cepit: illud ex eo ex quo illud ñ
cȩpit. Hoc gͦ coeuũ: illud coet̾nũ. Ar¬
bitror sc̃itatẽ uram iam intellexisse qͦd
dico. non posse comparari temporalia
ȩt̃nis: s posse ex aliqua tenui et par¬
ua similitudine coeua coet̃nis. Inue¬
niamus itaq coeua: et de scripturs
admoneamur ad has similitudines. Legimꝰ
inscripturis de ipsa sapientia. Candor est
eñĩ lucis ȩt̃nȩ. Item legimus: speculũ sine
macula dĩ maiestatis. Ipsa sapientia dicta
ẽ. candor ẽ eñĩ lucis et̃nȩ: dicta ẽ ima¬
go patris. Hinc capiamꝰ sunilitudinẽ: ut
inueniamus coeua. ex quibus intelligamꝰ
coet̃na. Oarriane sunuenero genitorem

Expanded text:
gimus certe Filium Dei ex eo esse non coegimus certe Filium Dei ex eo esse non coepisse, ex quo non coepit generator. Ecce fortasse, fratres, invenimus aliquid in creatura, quod de alia re nascatur, et tamen ex eo tempore esse incipiat, ex quo coepit illud unde nascitur. Hoc ex eo ex quo illud coepit, illud ex eo ex quo illud non coepit. Hoc ergo coaevum, illud coaeternum. bitror Sanctitatem vestram jam intellexisse quod dico, non posse comparari temporalia aeternis; sed posse ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis. Inveniamus itaque coaeva, et de Scripturis admoneamur ad has similitudines. Legimus in Scripturis de ipsa Sapientia, Candor est enim lucis aeternae. Item legimus, Speculum sine macula Dei majestatis . Ipsa Sapientia dicta est candor lucis aeternae, dicta est imago Patris: hinc capiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna. O Ariane, si invenero genitorem
Abbreviated transcription (Latin):
in et̃nitate om̃ia stant. in tempore alia
cedunt. alia succedunt: inuenire potes
minorẽ filiũ in uarietate temporis suc¬
cedentẽ patri: quia etiã patri suo ipse
successit. non ȩt̾no patri temporalis. Eͥd
gͦ possumꝰ fr̃s mei in creatura inuenire
coet̾num: quando in creatura nichil in¬
uenimus ȩt̃nũ: Inueni ȩt̃num patrem
in creatura: et inuenio coet̾num filiũ.
cunt se intempore: sufficit ut ad sui¬
litudinem inueniamus coeuũ. Aliud
ẽ eñi coet̃num: aliud coeuũ. Coeuos¬
dicimus cotidie eos qui eaudẽ habent
m̃surã temporũ: ñ alt̃ ab altero tempo¬
re p̃ceditur. Ambos tam̃ ẽẽ cȩpisse:
quos dicimꝰ coeuos. Si potuerimꝰ inueni¬
re coeuũ quod nascitur. ei aquo nas¬
citur: si possumꝰ inuenire coeua duo.
generans et generatũ: si hic inuenimꝰ
coeua. ibi intelligamus coet̾̃na: si hic
inuenire possumus genitũ ex eo ce
pisse ex quo cȩpit generator: intelli¬

Expanded text:
in aeternitate omnia stant, in tempore alia in aeternitate omnia stant, in tempore alia accedunt, alia succedunt: potes invenire minorem filium in varietate temporis succedentem patri, quia etiam patri suo ipse successit non aeterno patri temporalis. Quid ergo possumus, fratres mei, in creatura invenire coaeternum, quando in creatura nihil invenimus aeternum? Inveni aeternum patrem in creatura, et invenio coaeternum filium. cunt se in tempore; sufficit ut ad similitudinem inveniamus coaevum. Aliud est enim coaetdicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum, non alter ab altero tempore praeceditur, ambos tamen esse coepisse quos dicimus coaevos. Si potuerimus invenire coaevum quod nascitur ei a quo nascitur, si possint invenire cooeva duo, generans et generatus, hic invenimus coaeva, ibi intelligamus coaeterna. Si hic invenero genitum ex eo esse coepisse ex quo coepit generator, intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Om̃ia ꝑdm̃ hic st̃. Et quid tam̃ ẽ com¬
parandũ dõ: Sic om̃ia quȩ hic nascunt᷑:
illo efficiente nascuntur. Et sic forsitan
non inuenitur aliqua similitudo natiui¬
tatis euis: quomͦ ñ inuenit᷑ et substantiȩ
euis et inmutabilitatis diuinitatis. ma¬
iestatis eius. Quid enĩ simile. hic inue¬
niri potest: Si gͦ forsitan nec natiuita¬
tis similitudo inueniat᷑: nunqͥd inde op¬
pressus sum. quia ñ uuieni similitudines
creatori om̃iũ in creatura. cupiens inue¬
nire quod
eẽt simile creatori:¬
Et reue.
ra fr̃s. non sum inuen¬
rustemporales similitu¬
dines: quas ȩt̃nitati possim comparare.
S et tu quas inuenisti quid st̃: Quid
eñi inuenisti: Quia pat̾ maior ẽ tem¬
pore quã filuis: et idõ uis ut filius dĩ dem¬
pore minor sit quã pat̾. Pat̃ ȩt̃nus. Quia
inuenisti minorẽ filiũ patre temporali:
pore: filiũ minorẽ temporalẽ patre tem
nitate stabilitas ẽ. in tempore uarietas.:

Expanded text:
. Omnia per Deum hic sunt: et quid tamen est comparandum Deo? Sic omnia quae hic nascuntur, illo efficiente nascuntur. Et sic forsitan non invenitur aliqua similitudo nativitatis ejus, quomodo non invenitur et substantiae ejus, et immutabilitatis, divinitatis, majestatis ejus. Quid enim simile hic inveniri potest? Si ergo forsitan nec nativitatis similitudo inveniatur, numquid inde oppressus sum, quia non inveni similitudines Creatori omnium, in creatura cupiens invenire quod esset simile CreatoriEt revera, fratres, non sum invenrus temporales similitudines, quas aeternitati possim comparare. Sed et tu quas invenisti, quid sunt? Quid enim invenisti? Quia pater major est tempore quam filius: et ideo vis ut Filius Dei tempore minor sit quam Pater aeternus, quia invenisti minorem filium patre temporali. pore, filium temporalem minorem patre tempnitate stabilitas est, in tempore autem varietas;
Abbreviated transcription (Latin):
ei uesti nudũ. qͥ adhuc uult spoliatꝰ¬
uestitũ: Nam qui premit ciuẽ suũ.: qͦ¬
modo habet susciꝑe ꝑegrinũ: Ergo ꝑ
ordinem prius declina amalo. et fac
bonũ: prius accinge lumbos. et tunc
accende luceruã: et cũ hȩc feceris. se¬
curus expecta uitã. et dies bonos. que¬
re pace̾ et sequere eã: et tc̃ bona fron¬
te dices dño. F eci quod iussisti: redde
quod ꝓmisisti. Item eiusdem de uerb̃¬

Expanded text:
ei, Vesti nudum, qui adhuc vult spoliarei, Vesti nudum, qui adhuc vult spoliarvestitum? Nam qui premit civem suum, quomodo habet suscipere peregrinum? Ergo per ordinem, prius declina a malo, et fac bonum: prius accinge lumbos tuos, et tunc accende lucernam. Et cum hoc feceris, securus exspecta vitam et dies bonos. Quaere pacem, et sequere eam: et tunc bona fronte dices Domino, Feci quod jussisti, redde quod promisisti. SERMO CIX . De verb