comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et a meipso nonueni. sed ẽ uerus
qui memis itquem uos nescitis : Hoc ẽ.
dicere: & mescitis : & menescitis: Hoc ẽ
dicere : & unde simscitis & unde simnescitis : Vnde
simscitis : iħs anatareth: Euius &iam pa¬
rentes nostis: Solus enim in haccausa
latebatuirginis partus : cui tamen
testiserat maritus : Ips eenim hocpo¬
terat fideliter indicare : qui posset
maritaliter & zelare : Hocergo ex¬
cepto uirginis partu. totum noue¬
rant in ihia Quod ad hominem per¬
tinet: facies ipsius notaerat: patria
ipsius nota erat: genus ipsius notũ
erat : ubinatus ẽ sciebatur : Necte
ergo dixit. & menostis. Et unde sim
scitis: secundum carnem & effigiẽ
hominis quam gerebat: Secundũ
diuinitatem autem : & a meipsonon
ueni. sed ẽ. uerus qui memisit quem
uos nescitis Sed ut eum sciatis: Cre¬
dite in eum quem misit: & scietis :
Dm̃ enimne mouidit umquam : Nisi
unigenitus filius qui ẽ. in sinupatris.
ipsenarrauit : Et patrem non cog¬
noscit nisi filius: & cui uoluerit fili¬

Expanded text:
et a meipso non veni, sed est verus qui me misit, quem vos nescitis. » Hoc est dicere, Et me scitis, et me nescitis: hoc est dicere, Et unde sim scitis, et unde sim nescitis. Unde sim scitis, Jesus a Nazareth, cujus etiam parentes nostis. Solus enim in hac causa latebat virginis partus, cui tamen testis erat maritus: ipse enim hoc poterit fideliter indicare, qui posset maritaliter et zelare. Hoc ergo excepto virginis partu, totum noverant in Jesu quod ad hominem pertinet: facies ipsius nota erat, patria ipsius nota erat, genus ipsius notum erat, ubi natus est sciebatur. Recte ergo dixit, Et me nostis, et unde sim scitis, secundum carnem et effigiem hominis quam gerebat: secundum autem divinitatem, Et a me ipso non veni, sed est verus qui me misit, quem vos nescitis; sed ut eum sciatis, credite in eum quem misit, et scietis. Deum enim nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit : et, Patrem non cognoscit nisi Filius, et cui voluerit Fili
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit nemoscit undesit : Nisiquia
utrumq praedicauerant. Et prae¬
nuntiauerant scripturae : Secun¬
dum hominem praedixerunt scriptu¬
rae unde esset secundum dm̃ latebat
impios & quaerebat pios: Ad hoc
enim & isti dixerunt. xp̃scum uene¬
rit nemoscitundesit: quia hancin il¬
lis opinionem genenauerat. quod per
ẽsaiam dictum ẽ: zenerationem autẽ
eius quisen arrabit: Deniq: & ipse
dñs ad utrumq: respondit: Et quia ̃¬
noueranteum undeesset. Et quia
non nouerant: Vt adtest&urpro¬
ph&iae scãe quaedeillo ante prae¬
dicta ẽ Et secundum humanitatẽ
infirmitatis. & secundum diuinita¬
tem maiestatis : Audite ergo uerbũ

Expanded text:
venerit, nemo scit unde sit, nisi quia venerit, nemo scit unde sit, nisi quia utrumque praedicaverant et praenuntiaverant Scripturae? Secundum hominem praedixerant Scripturae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaerebat pios. Ad hoc enim et isti dixerunt, Christus cum venerit, nemo scit unde sit; quia hanc illis opinionem generaverat quod per Isaiam dictum est, Generationem autem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et quia noverant eum unde esset, et quia non noverant; ut attestaretur prophetiae sanctae quae de illo ante praedicta est, et secundum humanitatem infirmitatis, et secundum divinitatem majestatis. 3. Aud
Abbreviated transcription (Latin):
nemi qua eis uideretur non . eẽ ipsexp̃s :
Adiungentes enim dixerunt:
Sedistum nouimus undesit: xp̃s autẽ
cum uenerit : Nemoscit undesit : Hacc
opinio apudiuda eos undenata fue¬
rit quod xp̃s cum uenerit nemoscit
undesit : Non enim in aniter nata ẽ :
Si consideremus scripturas. in ueniꝰ
Ergo praedixerunt undesit : Rur¬
sus silocum natiuitatis eius quaera¬
mus tam quam indesit ubinatus ẽ:
Nec hoc latebat iuda eos propter
scripturas quae ista praedixeraNt :
Namcum eum uisa stella magi
quaererent adonere : Veneruntad
herodem: dixerunt quid quaerereNT
& quid uellent: Ille autem conuoca¬
tis eis qui legem sciebant : quae siuit ab
eis ubi xp̃s nasceretur: Illidixer̃:
In bethleem iudae: Et testimonium
&iam propheticum protulerunt:
Siergo proph&ae praedixerant¬
& locum undeerat origo carniseus.
& locum ubi eum peperit mater eius:
undenata ẽ ista opinio apud iudaeos
quam modo audiuimus. Xp̃scum

Expanded text:
nem qua eis videretur non ipse esse Christus: nem qua eis videretur non ipse esse Christus: adjungentes enim dixerunt, Sed istum novimus unde sit; Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Haec opinio apud Judaeos unde nata fuerit, quod Christus cum venerit, nemo scit unde sit non enim inaniter nata est; si consideremus Scripturas, invenimusErgo praedixerunt unde sit. Rursus si locum nativitatis ejus quaeramus, tanquam inde sit ubi natus est; nec hoc latebat Judaeos, propter Scripturas quae ista praedixerant. Nam cum eum visa stella Magi quaererent adorare, venerunt ad Herodem, et dixerunt quid quaererent et quid vellent: ille autem convocatis eis qui Legem sciebant, quaesivit ab eis ubi Christus nasceretur: illi dixerunt, In Bethlehem Judae; et testimonium etiam propheticum protulerunt . Si ergo Prophetae praedixerant et locum unde erat origo carnis ejus, et locum ubi eum peperit mater ejus; unde nata est ista opinio apud Judaeos, quam modo audivimus, Christus cum
Abbreviated transcription (Latin):
pristinis sermonibus. &
lectum esse in euangelio.
& a nobis ut potuimus disputatũ:
Quod dñs ihs̃ideo uelut occulte ascen¬
ditit addiem festum: Non
quia timebat ne tener&ur. cuius
potestas erat ne teneretur : sed ut
significaret &iam in ipso diefesto
qui caelebrabat᷑ aiudaeis seoccul¬
tari: & suumessemys terium : Hodierna
ergo lectione apparuit potestas.
quae putaba tur timiditas: Loque¬
batur enim palam indiefesto : Itaut
mirarentur turbae & dicerent Qd
Audiuimus cum lectio legeretur:
Non nehic ẽ quem quaerebant inter¬
ficere : Et eccepalam loquitur: &
nihil illidicunt: Numquiduere cog¬
nouerunt principes quia hic ẽ. xp̃s.
Quinouerant qua sa euitia quaere¬
ebatur: mirabantur qua potentia
non tenebatur: Deinde non plene
intellegentes illius potentiam : puta¬
uerunt principum essescientiam:
quod ipsi cognouerant eundem eẽxp̃m:
Ideo pepercerunt ei quem tanto pere
occidendum quaesierunt : De inde illi
ipsi apud seipsos qui dixerant
Numquid cognouerunt principes

Expanded text:
inis sermonibus et lectum esse in Evangelio, et a nobis ut potuimus disputatum, quod Dominus Jesus ideo velut occulte ascendit ad diem festum, non quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ne teneretur; sed ut significaret etiam in ipso die festo qui celebrabatur a Judaeis, se occultari, et suum esse mysterium: hodierna ergo lectione apparuit potestas, quae putabatur timiditas; loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur, Nonne hic est quem quaerebant interficere? Et ecce palam loquitur, et nihil illi dicunt: numquid vere cognoverunt principes quia hic est Christus? Qui noverant qua saevitia quaerebatur, mirabantur qua potentia non tenebatur. Deinde non plene intelligentes illius potentiam, putaverunt principum esse scientiam, quod ipsi cognoverant eumdem esse Christum: ideo pepercerunt ei, quem tantopere occidenipsi apud seipsos qui dixerant: Nunquid cognoverunt principes,
Abbreviated transcription (Latin):
ris morbus. uel ipsa senectus quae
optatur exterminat: Vultesse
pulcher & uultes se senex. Ista
duo desideria: sibi inuicem concor¬
dare non possunt: si senexeris
pulcher noneris : Quando senec¬
tus uenerit: pulchritudo fugiet.
Et inuno habitare non possunt.
uigor pulchritudinis. Et gemits
senectutis : Omnia ergo ista non
nobis promisit quidixit. quicre¬
dit inme ueniat & bibat. & flumi¬
na deuentre eius fluent aquae
uiuȩ : Vitamaeternam promi¬
sit: ubinihiltimeamus: uibi non
conturbemur : unde non migre¬
mus : ubi non moriamur : ubi nec
decessor plangatur. Nec succes¬
sorsperetur : Quia ergotale
ẽ quod nobis promisit amanti
bus ĩ deo ipsum sp̃mnoluit dare.
nisicum esset glorificatus : ut
in suo corpore ostenderetuitã
quam modo non habemus. sed in
resurrectione speramus
INCIPTIXXXI. ABEOLOCO

Expanded text:
ris morbus, vel ipsa senectus quae ris morbus, vel ipsa senectus quae optatur exterminat. Vult esse pulcher, et vult esse senex: ista duo desideria sibi invicem concordare non possunt: si senex eris, pulcher non eris: quando senectus venerit, pulchritudo fugiet; et in uno habitare non possunt vigor pulchritudinis, et gemitus senectutis. Omnia ergo ista non nobis promisit, qui dixit, Qui credit in me, veniat, et bibat; et flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Vitam aeternam promisit, ubi nihil timeamus, ubi non conturbemur, unde non migremus, ubi non moriamur; ubi nec decessor plangatur, nec successor speretur. Quia ergo tale est quod nobis promisit amantibbus; ideo ipsum Spiritum noluit dare, nisi cum esset glorificatus: ut in suo corpore ostenderet vitam, quam modo non habemus, sed in resurrectione speramus. III. Ab eo loco
Abbreviated transcription (Latin):
Caritate illa quadiligimus dm̃
Nihil aliud in hac uitae nostrae
peregrinatione meditemur:
Nisiquia & hic non sempererimis.
Et ibi nobis locum beneui uendo
praeparabimus. undenum quã
sicut a postolus dicit nondominabi¬
tur : Eccequodamemus siuiuimis.
si in psum credimus qui resurrexit. et¬
dabit nobis non quod hic amant
homines quidm̃ non amant: aut
tanto plus amant quanto illum
nobis promisit: Nondiuitias ter¬
renas & temporales : Non hono¬
res & potestates in sacculo isto:
Videtis enim omnia haec dari
& hominibus malis. Nemagni¬
pendantur abonis : Non ipsam
postremo corporis sanitatem:
Non quia ipse illam nondat:
sed quia ut uidetis. & pecoribus
dat : Non uitam longam: quid
ẽ enim longum. quod aliquando
finitur non promagnonobis
credentibus promisit longeui¬
tatem aut decrepitam senec tutẽ
quamomnes optant antequam
ueniat: Omnes de illa cum uene¬
rit murmurant : Nonpulchritu¬
dinem corporis : quam uel corpo¬

Expanded text:
charitate illa qua diligimus Deum. charitate illa qua diligimus Deum. Nihil aliud in hac vitae nostrae peregrinatione meditemur, nisi quia et hic non semper erimus, et ibi nobis locum bene vivendo praeparabimus, unde nunquam sicut Apostolus dicit, non dominabitur . Ecce quod amemus. Si vivimus, si in ipsum credimus qui resurrexit; dabit nobis, non quod hic amant homines qui Deum non amant, aut tanto plus amant, quanto illum nobis promisit: non divitias terrenas et temporales, non honores et potestates in saeculo isto; videtis enim omnia haec dari et hominibus malis, ne magnipendantur a bonis. Non ipsam postremo corporis sanitatem: non quia ipse illam non dat, sed quia, ut videtis, et pecoribus dat. Non vitam longam. Quid est enim longum quod aliquando finitur? Non pro magno nobis credentibus promisit longaevitatem, aut decrepitam senectutem; quam omnes optant antequam veniat, omnes de illa cum venerit murmurant. Non pulchritudinem corporis, quam vel corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ipse apł cum dixisset diuer¬
sadonadaridiuersis hominibus
tam quam officia quorumq
membrorum : Ad huc inquit sup¬
eminentiorem uiam uobis demons¬
tro : Et coepit loqui detaritate:
Praeposuit eam linguis hominum
& angelorum : Praeposuit
miraculis fidei : praeposuit scienti¬
ae & prophetiae : praeposuit etiã
illi magno operimisericordiae
quosua quae possidet distribuit
quisq: pauperibus: Et ad extremũ
praeposuit eam &iam corporispas¬
sionibus : Hisomnibus tammag.¬
nis rebus. praeposuit caritatem:
Ipsam habeto & cuncta habebis
quia sineilla nihil proderit quic¬
quid habere potueris: Quia uero
ad sp̃m̃ sc̃m pertinet caritas dequa
loquimur: quaestio enimmodo
maxima beneficia sunt in nobis
quia caritas dĩ peripsum diffusa
ẽ in cordibus nostris. postresur¬
rectionem suam dare uoluit:
ab amore saeculi separetur. ut
tota currat indm: Hic enim
nascimur. & morimur: hoc non
a memus: Caritate migremus.
Caritate sursum habitemus:

Expanded text:
Nam ipse Apostolus cum dixisset diverNam ipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari diversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentiorem viam vobis demonstro, et coepit loqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientiae et prophetiae, praeposuit etiam illi magno operi misericordiae, quo sua quae possidet distribuit quisque pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris. Quia vero ad Spiritum sanctum pertinet charitas de qua loquimur quaestio enim modo maxima beneficia sunt in nobis, quia charitas Dei per ipsum diffusa est in cordibus nostris, post resurrectionem suam dare voluit? ab amore saeculi separet, ut tota currat in Deum. Hic enim nascimur et morimur, hoc non amemus: charitate migremus, charitate sursum habitemus,
Abbreviated transcription (Latin):
tionum in uno sp̃u: aliioperatio uir¬
tutum in eodem sp̃u: Multa enim
dantur admanifestationem : sed tu
forsitaneorum omnium quaedixi.
nihilhabes : siamas : non nihil habes:
Si enim amas unitatem : Etiam tibi
habet quisquis in illa aliquid habet:
Folle inuidiam : & tuum ẽ quod ha¬
beo : Tollam inuidiam : & meum . ẽ
quod habes : Liuor sẽparat sanitas
iungit Oculus solus uidet incorpo¬
re: sed numquid soli sibi oculus uidet: & ma¬
et pediuidet: & ceteris membris uidet:
Nonenim sialiquis ictus inpedem ue¬
niat: auertitse inde oculus ut non
praecaueat.: Nursus sola manus
operatur in corpore: sed numquid
sibi solio peratur . & oculo operatur:
Namsiictus aliquis ueniens non eat
inmanum sed tantum infaciem
Num quid dicit manus non memo¬
ueo quia nontendit ad me : siopes
Ambulando omnibus membris
militat: MDembra ceteratacent:¬
& lingua omnibus loquitur.
ecdesiam : Amamus autem si in eus
conpage & caritate consistimus:

Expanded text:
tionum in uno Spiritu, alii operatio virtionum in uno Spiritu, alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et maet pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpore; sed numquid sibi soli operatur? Et oculo operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnibus loquitur.  amamus Ecclesiam: amamus autem, si in ejus compage et charitate consistimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Namsihabet : detsignum quod
tunc dabatur: Quid ẽ detsignũ
quod tuncdabatur : loquaturom¬
nibus linguis: Respondet mihi:
Quid enim : tulo queris omnibus
linguis . loquor plane : Quia om¬
nis lingua mea ẽ id ẽ eius corporis
cuius membrum sum : Diffusa ecle¬
sta pergentes : loquitur omnibus
linguis: Ecdesia corpus ẽ xp̃i:
IN hoc corpore membrumes : Cum
ergo membrum sis cius corporis
quod loquitur omnibus linguis
Crede te loqui omnibus linguis:
Vnitas enim membrorum. Carita¬
te concordat: Et ipsa unitas loqui¬
tur: quomodo tunc unus homo
loquebatur : Accipimus ergo &
nos sp̃m sc̃m: sia mamus ecclesiã
sicaritate conpaginamur : sicatho¬
lico nomine & fide gaudemus:
Credamus fratres quantum
quisq: amat ecclesiam xp̃i tantum
Quam manifestationem : sicut ipse
item dicit: qui aliidatur per sp̃m
sermo sapientiae : alii sermo scien¬
tiae secundum eundem sp̃m: aliifi¬
des in eodem sp̃u: aliidonatiocura¬

Expanded text:
Nam si habet, det signum quod Nam si habet, det signum quod tunc dabatur. Quid est, det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid enim, tu loqueris omnibus linguis? Loquor plane, quia omnis lingua mea est, id est, ejus corporis cujus membrum sum. Diffusa Ecclesia per gentes loquitur omnibus linguis; Ecclesia est corpus Christi, in hoc corpore membrum es: cum ergo membrum sis ejus corporis quod loquitur omnibus linguis, crede te loqui omnibus linguis. Unitas enim membrorum charitate concordat; et ipsa unitas loquitur quomodo tunc unus homo loquebatur. 8. Accipimus ergo et nos Spiritum sanctum, si amamus Ecclesiam, si charitate compaginamur, si catholico nomine et fide gaudemus. Credamus, fratres; quantum quisque amat Ecclesiam Christi, tantum Quam manifestationem? Sicut ipse idem dicit, Quia alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donatio cura
Abbreviated transcription (Latin):
caelum : Ibi peractis decim diebus:
diepente costes. misit desuper sp̃m
sc̃m. Quo sicut dixi quifuerant uno
in loco congregati. accepto : omniũ
gentium linguis locuti sunt: Quid
ergo fratres : quia modo quibapti¬
loquitur omnium gentium linguis.
Non ẽ credendus accepisse sp̃mscm̃
Absit ut ista perfidia tempte tur
cornostrum : Certi sumus omnẽ
hominem accipere : Sed quantũ
uas fidei adtulerit ad fontem tan¬
tum implet: Cum ergo & modo
accipiatur. dixerit aliquis. Qua¬
re nemo loquitur linguis omniũ
gentium : quia iam ipsa ecclesia
linguis omnium gentium loquit᷑:
ANtea in unagente erat ecclesia
ubi omnium linguis loquebatir
Loquendo linguis omnium: sig¬
nificat futurum ut crescendo
pergentes. loqueretur linguis omni¬
um: In hac ecclesia qui non ẽ nec
modo accipit spm sc̃m: Praecisus
enim & diuisus abunitate membro¬
rum : quae unitas linguis omniũ
loquitur: renuntiet sibi mon habet:

Expanded text:
coelum . Ibi peractis decem diebus, coelum . Ibi peractis decem diebus, die Pentecostes misit desuper Spiritum sanctum. Quo, sicut dixi, qui fuerant in uno loco congregati, accepto impleti, omnium gentium linguis locuti sunt . 7. Quid ergo, fratres, quia modo qui baptiloquitur omnium gentium linguis, non est credendus accepisse Spiritum sanctum? Absit ut ista perfidia tentatur cor nostrum. Certi sumus omnem hominem accipere: sed quantum vas fidei attulerit ad fontem, tantum implet. Cum ergo et modo accipiatur, dixerit aliquis, quare nemo loquitur linguis omnium gentium? Quia jam ipsa Ecclesia linguis omnium gentium loquitur. Antea in una gente erat Ecclesia, ubi omnium linguis loquebatur. Loquendo linguis omnium, significabat futurum ut crescendo per gentes, loqueretur linguis omnium. In hac Ecclesia qui non est, nec modo accipit Spiritum sanctum. Praecisus enim et divisus ab unitate membrorum, quae unitas linguis omnium loquitur, renuntiet sibi; non habet.
Abbreviated transcription (Latin):
maria ut dñm concȩperet accepit:
bemus : antequam dñs glorificaretur.
resur rectione carnissuae: Non
enim alium sp̃m &iam prophetae
habuerunt : quixp̃m uenturum
praenuntiauerunt: Sed modus qui
qui omnino antea non apparuerat :
Deipsoh ic dicitur: Nusquameni
legimus antea congregatos homi¬
nes accepto sp̃usco linguis omni¬
um gentium locutos fuisse Post
resurrectionem autem suam primũ
dictum ẽ: Nonerat sp̃sdatus.
quia ih̃s nondumerat glorificatus :
Et insufflauit infaciemeorum.
Quo flatu primum hominẽ quẽ fecit uiui¬
ficauit & delimo erexit : quo flatuani¬
esse qui insufflauit infaciem illo¬
rum ut aluto ex surgerent. & luteis
operibus renuntiarent : Tunc primũ
post resurrectionem suam dñs. quã
dicit euangelista glorificationem :
dedit discipulissuis sp̃m sc̃m: Deinde
commoratus cum eis quadraginta
dies ut liber actuum a postolorum
demonstrat: ipsis uidentibus & ui¬
dendo deducentibus. ascendit in

Expanded text:
Maria, ut Dominum conciperet, accepit . Maria, ut Dominum conciperet, accepit . bemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione carnis suae. Non enim alium spiritum etiam Prophetae habuerunt, qui Christum venturum praenuntiavequi omnino antea non apparuerat: de ipso hic dicitur. Nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam primum,dictum est: Non erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Et insufflavit in faciem eorum . Quo flatu primum hominem quem fecit, vivificavit, et de limo erexit; quo flatu aniesse, qui insufflavit in faciem eorum, ut a luto exsurgerent, et luteis operibus renuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam Dominus, quam dicit evangelista glorificationem, dedit discipcommoratus cum eis quadraginta dies, ut liber Actuum Apostolorum demonstrat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in
Abbreviated transcription (Latin):
pignus nos consoletur : Quia qui
tum obpignerare. multum para¬
tus ẽ dare: Sitalis ẽ. arra : quid
ẽ cuius ẽ arra: sedquid ẽ quod
ait. Non enimerat sp̃sdatus. quia
ihs̃ non dum fuerat glorificatus
In euidenti . ẽ. intellectus: Nonenĩ
nonerat sp̃s dĩquierat apud dm̃:
sed nondumerat in eis qui credide¬
rant in ihm̃: Ita enim disposuit dñs
ihs̃ non eis daresp̃mistum de quolo¬
quimur. nisi postresurrectionem
suam: Et hoc non sinecausa:
Et forte siquaeramus: annuet. ut in¬
ueniamus: Et si pulsemus: aperiet
ut intiemus: Nietas pulsat non ma¬
nus: Quanquam puls at & manus si
aboperibus misericordiae noncesset
mus : prius quaerendum . ẽ. nequem
forte moueat. quomodo nondumerat
sp̃s in hominibus scĩs: cum de ipso dño
recens nato legatur in euangelio.
quod eum in spu scõ agnouerit simeon:
Agno uerit &iam annauidua prophe¬
tissa : agnouerit iohannes ipse qui
eum baptizauit: Impletus sp̃usco

Expanded text:
pignus nos consoletur, quia qui pignus nos consoletur, quia qui t oppignerare, multum paratus est dare. Si talis est arrha, quid est cujus est arrha? 6. Sed quid est quod ait, Non enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus? In evidenti est intellectus. Non enim non erat Spiritus Dei, qui erat apud Deum; sed nondum erat in eis qui crediderant in Jesum. Ita enim disposuit Dominus Jesus non eis dare Spiritum istum de quo loquimur, nisi post resurrectionem suam; et hoc non sine causa. Et forte si quaeramus, annuet ut inveniamus; et si pulsemus, aperiet ut intremus. Pietas pulsat, non manus: quanquam pulsat et manus, si ab operibus misericordiae non cesset mus, prius quaerendum est, ne quem forte moveat, quomodo nondum erat Spiritus in hominibus sanctis, cum de ipso Domino recens nato legatur in Evangelio, quod cum in Spiritu sancto agnoverit Simeon, agnoverit etiam Anna vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui eum baptizavit : impletus Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
noui quid cogitas: At tu quid co¬
gito : Ipsa enim sunt propria nr̃a
quae interius cogitamus : & cogi¬
tationum uniuscuiusq hominis:
ipsius sp̃s testis. ẽ: Sic & quaedĩ
sunt nemoscit : Nisi sps̃dĩ: Nos
cum sp̃unostro : ds̃cumsuo : Itatamex
ut ds̃ cum suo sp̃u. sciat &iam quid
agatur in nobis : Nos autem sine
eius sp̃u. scire non possumus quid
agatur indõ : Ds autem scit in no¬
bis: et quod ipsi nescimus in nobis:
Nam infirmitatem suam petrus
nesciebat quando ad ño quod ter es¬
set negaturus audiebat: Et aeger
seignorabat: medicus aegrum sci¬
ebat: Sunt ergo quaedam quae
ad homines pertinet: Nemosic seno¬
uit quomodo ipse homo Alius nes¬
cit quid in illo agatur: sed sp̃s eius
nouit: Accepto autem sp̃udũ dis¬
cimus et quidagatur in dõ. Non
totum. quia non accepimus totum:
Depignore : multa nouimus : Pig¬
nus enim accepimus : et huius pig¬
noris plenitudo postea dabitur:
Interim in hac peregrinatione

Expanded text:
novi quid cogitas, aut tu quid conovi quid cogitas, aut tu quid cogito: ipsa enim sunt propria nostra, quae interius cogitamus; et cogitationum uniuscujusque hominis ipsius spiritus testis est. Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei. Nos cum spiritu nostro, Deus cum suo: ita tamen ut Deus cum suo Spiritu sciat etiam quid agatur in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione
Abbreviated transcription (Latin):
cere : non fluet aquauiua deuen¬
tre eius. Si autem proximofestinat
consulere : Ideo non siccat᷑ quia ma¬
nat Videbimus nunc quid sit
quod bibunt quicredunt in dñð:
Quia utiq xp̃ianisumus. & sicre¬
dimus bibimus: Et unusquisq in
seipso debet agnoscere sibibit:
et si uiuit ex eo quod bibit: Non
enimnos deserit fons. si non desera¬
mus fontem: Exposuit euange¬
lista ut dixi unde dñs clamassetꝰ
ad qualem potum inuitasset : quid
bibentibus propinasset dicens:
Hoc autem dicebat: de sp̃uquem
accepturi erant credentes in eũ :
Nondum enim erat sp̃s datus:
tus : Namunus quisq homo ha¬
bet inse proprium spm: de quolo¬
quebar. Cum animum cominen¬
darem : Animus enim cuiusq pro¬
prius. eius. est sp̃s: dequodicit pau¬
lus a postolus: Quis enim scitho¬
minum quae sunt hominis. uisi
sps hominis qui in ipso. ẽ: Deinde
adiunxit: Sic & quaedĩ sunt ne¬
moscit: nisi sp̃s dĩ: Nr̃a nemo
scit : nisi sp̃s noster : Nonenim

Expanded text:
cere; non fluit aqua viva de vencere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere; ideo non siccat, quia manat. Videbimus nunc quid sit quod bibunt, qui credunt in Domino; quia utique Christiani sumus, et si credimus, bibimus. Et unusquisque in seipso debet agnoscere si bibit, et si vivit ex eo quod bibit: non enim nos deserit fons, si non deseramus fontem. 5. Exposuit Evangelista, ut dixi, unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spiritus tum? Nam unusquisque homo habet in se proprium spiritum, de quo loquebar cum animum commendarem. Animus enim cujusque, proprius est spiritus ejus: de quo dicit Paulus apostolus, Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? deinde adjunxit, Sic et quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei . Nostra nemo scit, nisi spiritus noster. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi corporum amatores reda mari
seuolunt: & hoc eos magis delectat
si amentur: Quales sunt amatores
animorum : Et si magni sunt ama¬
tores animarum : quales sunt dĩ¬
amatores. quipulchros animos
facit: sicut enim animus facit de¬
cus incorpore : sic ds̃ in animo: Non
enim facit corporiunde ametur:
nisianimus: Quicum migra uerit :
cadauerhorrescis : Et quantum¬
cumq: pulchra membra illa dilexe¬
ris: sepelire festinas: Decus ergo
corporis animus : Decus animi. ds̃.
Cla matergo dñs ut ueniamus &
bibamus siintus sitiamus: Et dicit.
quia cum biberimus . flum inaaquȩ
uiuȩ fluent deuentre nostro: Uen¬
ter interioris hominis: conscien¬
tia cordis ẽ: Bibito ergo isto liquo¬
re reuiui scit purgata conscien¬
tia: Et hauriens fontem habebitꝰ
etiam ipsa fonserit : Quid ẽ fons
et quid ẽ. fluuius quimanat de
uentre interioris hominis: beni¬
uolentia: qua uult consulere
proximo : Sienim putet
quia quod bibit solupsi debet suffi¬

Expanded text:
ipsi corporum amatores redamari ipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos magis delectat si amentur; quales sunt amatores animorum? Et si magni sunt amatores animorum, quales sunt amatores Dei, qui pulchros animos facit? Sicut enim animus facit decus in corpore, sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde ametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumcumque pulchra illa membra dilexeris, sepelire festinas. Decus ergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus sitiamus; et dicit quia cum biberimus, flumina aquae vivae fluent de ventre nostro. Venter interioris hominis conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet suffi
Abbreviated transcription (Latin):
habet animus unde oblect&ur ex
re hominem animam suam : quam
corpussuum: sed et in alio homine
plus amat homo animam : quam cor¬
pus: Quid enim amatur in amico
ubi ẽ. amor sincerior & castior:
Quidamatur in amico : animus an
corpus si fides amatur: animus
amatur: sibeniuolentia amatur :
beniuolentiae sedes. animus. ẽ:
Si hoc amas in altero quia & ipse
amatte : animum amas : Quia non
caro. sed animus amat: Ideo enim
amas: quia te amat: Quaereun¬
de teamet : & uidequid ames:
Plus ergo amatur : & non uide¬
tur: Aliquid &iam uolodice¬
re: ubimagis appareat dilectio¬
niuestrae quantum a metur animis.
& quem ad modum corpori p̃ponatis :
Illi ipsila sciui amatores. quipulchri¬
tud ine corporum delectantur. &
forma membrorum accenduntur:
tuncamant amplius. quando
amantur : Namsiamet & senti¬
at quia odio habetur: magis iras¬
citur quam diligit: Quare magis
irascitur quam diligit : quia non
ei redditur quod inpendit Siergo

Expanded text:
habet animus unde oblectetur exhabet animus unde oblectetur exre hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in alio homine plus amat homo animam quam corpus. Quid enim amatur in amico, ubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico; animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est: si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet, et vide quid ames. Pius ergo amatur, et non videtur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appareat Dilectioni vestrae quantum ametur animus, et quemadmodum corpori praeponatur. Illi ipsi lascivi amatores, qui pulchritudine corporum delcetantur, et forma membrorum accenduntur, tunc amant amplius quando amantur. Nam si amet et sentiat quia odio habetur, magis irascitur quam diligit. Quare magis irascitur quam diligit? Quia non ei redditur quod impendit. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
treeius fluenta quae uiuȩ. Conse¬
quenter exposuit euangelista di¬
cens. Hoc autem dixit desp̃uquẽ
accepturierant credentes in eum:
Nondumenim erat sp̃s datus . quia
ihs nondum erat clorificatus : Est
ergo sitis interior. & uenter inte¬
rior: quia ẽ homo interior: Et
illequidem interior inuisibilis: Ex¬
terior autem uisibilis: sed melior
interior : quamexterior: Et qđ
non uidetur: hoc plus amatur
Constat enimplus amarihominem in¬
teriorem : qua mexteriorem: Vnde
hoc constat: unusquisq: inseipso prob&:
Quamuis enim quimale uiuunt animos
suos corporiaddicant : uiuere tamen
uolunt : quod non .ẽ nisi animi magisq
seipsos indicant qui regunt : quam
illa quaeregunt᷑ : Regunt enimani¬
mi: reguntur corpora: Caudet
quisq: uoluptate: & capit decor.¬
pore uoluptatem: Sed separa ani¬
mum : nihil restat incorpore quod
gaudeat : Et side corpore gaudet:
animus gaudet: Sigaudet dedomo
sua: dese non debet gaudere : Et si

Expanded text:
tre ejus fluent aquae vivae, » consetre ejus fluent aquae vivae, » consequenter exposuit evangelista, dicens: « Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. Nondum enim erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Est ergo sitis interior et venter interior, quia est homo interior. Et ille quidem interior invisibilis, exterior autem visibilis: sed melior interior quam exterior. Et quod non videtur, hoc plus amatur: constat enim plus amari hominem interiorem quam exteriorem. Unde hoc constat? Unusquisque in seipso probet. Quamvis enim qui male vivunt, animos suos corpori addicant; vivere tamen volunt, quod non est nisi animi, magisque seipsos indicant qui regunt, quam illa quae reguntur. Regunt enim animi, reguntur corpora. Gaudet quisque voluptate, et capit de corpore voluptatem: sed separa animum, nihil restat in corpore quod gaudeat; et si de corpore gaudet, animus gaudet. Si gaudet de domo sua, de se non debet gaudere? et si
Abbreviated transcription (Latin):
Vter dissensio nes & dubitationes
cetera quaed ixit quibus alii con¬
funderentur aliidocerentur
Tunc enimista agebantur quae
appellatur scenõ phegia. Id ẽ ta¬
berna culorum constructio: dequa
festiuitate iam antea meminit ca¬
ritas ur̃ a fuisse dissertum : Vocat
do sed clamando : Vt qui sitit ueni¬
at ad eum: Si sitimus: ueniamus:
Et non pedibus. sed affectibus Nec
migrando sed amando ueniamus:
Quanquam secundum interiorem
hominem & quiamat migrat : Et
aliud ẽ migrare corpore: aliud
corde : Migrat corpore : quimotu
corporismutat locum: Migratcor¬
de : qui motucordismutataffectũ: Si ali¬
ud amas aliud amabas : Nonibie s ubi
eras : Elamatergo nobis dñs : Sta¬
batenim & clamabat:
Siquissitit : ueniatadme & bibat:
Qui credit in mesicut dicit scriptu¬
ra. flumina deuentre eius fluent
aquae uiuȩ :: Quidhocesset quan¬
do euangelista exposuit: In mora¬
rinon debemus : Vnde enim dixerit
dñs siquis sitit ueniatad me &bibat
et quicredit in me flumina de uen¬

Expanded text:
ter dissensiones et dubitationes , inter caetera quae dixit, quibus alii confunderentur, alii docerentur; tunc enim ista agebantur, quae appellatur Scenopegia, id est tabernaculorum constructio, de qua festivitate jam antea meminit Charitas vestra fuisse dissertum, vocat Ddo, sed clamando, ut qui sitit veniat ad eum. Si sitimus, veniamus; et non pedibus, sed affectibus; nec migrando, sed amando veniamus. Quanquam secundum interiorem hominem, et qui amat migrat. Et aliud est migrare corpore, aliud corde: migrat corpore qui motu corporis mutat locum; migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. 2. Clamat ergo nobis Dominus: Stabat enim, et clamabat, Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina aquae vivae. » Quod hoc esset quando Evangelista exposuit, immorari non debemus. Unde enim dixerit Dominus: « Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Et qui credit in me, flumina de ven
Abbreviated transcription (Latin):
monium perhibentis. qui a dixit
mihi omnia quae cum que feci
Cumuenissent autem adillum
sa maritani rogauerunt eum
ut apud eos maneret : Et mansit
ibi duos dies:et multi plurescre¬
diderunt proptersermonem
eius: Et mulieri dicebant qui a
iam non proptertuamlo quelã
credimus: ipsi enim nos audiuimꝰ
et scimus qui ahicest uere salua¬
torimundi: Et hocpaululum
animaduerten dum est : quia
lectio terminata est: Muli¬
erprimo nunci auit: edadmuli¬
eris testimonium crediderunt
samaritani: et rogauerunt eũ
ut apud eos maneret: et mansit
ibi duos dies: et plures credide¬
runt ⁊ Etcum credidissent: dice¬
bant mulieri: Noniam propter
uerbum tuum credimus. sed ipsi
cognouimus et scimus. qui a uere
hic est saluator mundi : Primo
perfamam. postea perprae¬
sentiam ⁊ Sicagitur hodiecũ
nos amicos : tam quam illa mulie¬
rehoc est ec desia adnuntiante
ad xp̃m ueniunt : Creduntper
istam famam: manet a pud eos
biduo. Hoc est dat illis duo prae¬

Expanded text:
monium perhibentis, Quia dixit monium perhibentis, Quia dixit mihi omnia quaecunque feci. Cum venissent autem ad illum Samaritani, rogaverunt eum ut apud eos maneret. Et mansit ibi duos dies. Et multo plures crediderunt propter sermonem ejus: et mulieri dicebant: Quia jam non propter tuam loquelam credimus; ipsi enim nos audivimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier primum nuntiavit, et ad mulieris testimonimum crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret, et mansit ibi biduo, et plures crediderunt: et cum credidissent, dicebant mulieri, Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus, et scimus quia vere hic est Salvator mundi; primo per famam, postea per praesentiam. Sic agitur hodie cum nos amicos; tanquam illa muliere, hoc est Ecclesia annuntiante, ad Christum veniunt, credunt per istam famam; manet apud eos biduo, hoc est, dat illis duo prae
Abbreviated transcription (Latin):
practia rerum suarum ađfe¬
rebant : etadpedes a postolo.¬
rum ponentes. expeditis hume¬
ris a sarcinis saecularibus xp̃m
tura messis : Quidinde factum
este deipsa messe eiecta sunt pau¬
cagrana et semina uerunt orbẽ
terrarum: et surgit aliames¬
sis. quae infine saeculi meten¬
da est De ista messe dicitur:
qui seminant inla crimis ingau¬
diometent ⁊ Adistamergo
messemi non a postoli sed ange¬
limittentur. Messores inquit.
angeli sunt: Ista ergo messis
crescit intertitaniam . et ex¬
pectat purgari infine : Illaue¬
ro messis iammaturaerat.
quo prius missi sunt discipuli:
ubi prophetae labora uerunt.
Sed tamenfratresuidece
quid dictum sit: simulgaudeat
et qui seminat et qui metit
Disparis temporis labores ha¬
buerunt a postoli et prophe¬
tae sed gaudio pariter
perfruentur : mercedem simul
accepturi sunt uitam aeternã :¬
Exciuitate autemilla multicre¬
diderunt in eum sa maritanorũ :
propter uerbum mulieris. testi¬

Expanded text:
pretia rerum suarum affepretia rerum suarum afferebant, et ad pedes Apostolorum ponentes, expeditis humeris a sarcinis saecularibus, Chritura messis. Quid inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est. De ista messe dicitur, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Ad istam ergo messem non Apostoli, sed Angeli mittentur: Messores, inquit, Angeli sunt . Ista ergo messis crescit inter zizania, et exspectat purgari in fine. Illa vero messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi Prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat et qui metit. Dispares temporis labores habuerunt: tae, sed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul accepturi sunt vitam aeternailla multi crediderunt in eum Samaritanorum, propter verbum mulieris testi
Abbreviated transcription (Latin):
introistis : Quidergo: messores
misit non seminatores : Quo
messores: ubi iamalulabora¬
uerunt : Namubi iamlabora¬
tumerat: utique semina tum
erat :⁊ et quod seminatum erat:
iam maturum factum erat
falcem et trituram desidera¬
bat : Quo ergo erant messores
mitten di ubiiam prophetae
praedicauerant : Ipsi enim semi¬
nator es : Nam supsi non se¬
minatores : unde ad illammulie¬
rem peruenerat scio quia mes¬
si asueniet : lamista mulier
fructus maturus erat: eteranc
albȩ messes et falcem quae re¬
bant: Misiuos metere: Quo metere:
quod non seminastis : alii semi¬
nauerunt et uos in eorum labo¬
res introistis : Quilaboraue¬
runt : Ipse abrabam isaac.
ia cob: legite labores illorũ ⁊
In omnibus eorum laboribus:
prophetia xp̃i: et ideo semina¬
tores: Morses et ceteripa¬
triarcae et omnes prophetae :
quanta pertulerunt in illo
frigore quando seminabant
Ergo iam in iudaea messis pa¬
rata erat Merito ibitam¬
quam matura seges fuit

Expanded text:
introistis. Quid ergo? messores introistis. Quid ergo? messores misit, non seminatores? Quo messores? Ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatum erat, jam maturum erat factum, falcem et trituram desiderabat. Quo ergo erant messores mittendi? Ubi jam Prophetae praedicaverant; ipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatores, unde ad illam mulierem pervenerat, Scio quia Messias veniet? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos ergo: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in labores eorum introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, Isaac, et Jacob. Legite labores eorum: in omnibus laboribus eorum prophetia Christi; et ideo seminatores. Moyses et caeteri Patriarchae et omnes Prophetae, quanta pertulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cam. Audiuit autem cogitatio¬
nes illorum : etiam instruit ut
magister.: Nonpercircuitum
sicut illam cuius adhuc uirum re¬
quirebat sediama perte : Me¬
us inquit cibus est ut faciam uo¬
luntatemeius qui misitme Er¬
go et potus ipseerat inmuliere:
ut faceret uoluntatem eius qui
eum miserat Ideo dicebat sitio
damibibibere : scilicet ut fidem
ineopera retur : et fidemeius
biberet : et eam in corpus suum
traiceret : Corpus enim eius.
bus meus : ut faciamꝰ uolunta tẽ
eius quime misit : Non neuos di¬
citis. quod adhuc quattuormen¬
ses sunt et messes uenit : Ino¬
pus feruebat et operanios
mictere disponebat : Vos quał¬
tuor menses computatis ad mes¬
sem ego uobis aliam mes semalbã
et paratam ostendo : Eccedico
uobis : leuate oculos uestros et ui¬
dete quiaiamalbȩ sunt regiones admes¬
sem. Ergo messores missurus
nat simul gaudeat et qui metet:¬
Egomisi uos metere: quoduos
non laborastis: Alii labora ue¬
Irunt: et uos in laboreseorum

Expanded text:
cam. Audivit autem cogitatiocam. Audivit autem cogitationes illorum, etiam instruit ut magister, non per circuitum, sicut illam, cujus adhuc virum requirebat, sed etiam aperte. « Meus inquit cibus est: ut faciam voluntatem ejus qui me misit. » Ergo et potus ipse erat in illa muliere, ut faceret voluntatem ejus qui eum misit. Ideo dicebat: « Sitio, da mihi bibere. » Scilicet, ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret: corpus enim ejus ebus meus, ut faciam voluntatem ejus qui me misit. Nonne vos dicitis, quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis, levate oculos vestros, et videte quia jam albae sunt regiones ad messem. Ergo messores missurus nat, simul gaudeat et qui metitEgo misi vos metere quod vos non laborastis: alii laboraverunt, et vos in laborem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tem : Discant quiuolunt euan¬
gelitare : proiiant hrdriam
adputeum. Recorda miniquid
superius dixerim debrdria:
uascrat undeaqua hauriebatus:
⁊reco nomine a pellabatur hr¬
citur tam quamsia quarium dice¬
retur. Pro iecitergobydiiam
quaeiam ponusuise doneri fuit
Auida quippe desi derabat a qua
illa satiari : ut nuncia retxp̃m
Snereabiecto cucurrit adci¬
uitatem : et dicit illis hominibus:
Venite et uidete hominem qui
dixit mihi omnia quae feci: Pe¬
de temtim: neilli qua suira sce¬
rentur et indignarentur
et per sequerentur: Venite etui¬
dete hominem qui mihi dixitom¬
nia quae feci : Num quidipse est
niebant adeum : Et rogabant
eum discipuli dicentes : rabbiman¬
duca: Ierant enim e merecibos:
et uenerant : Ille autem dixit:
Egocibum habeomanducare:
quemuos nescitis: Dicebant er¬
go discipuli adinuicem: num¬
quidaliquis attulit eimanduca
re : Quid mirum simulier illa
non intelle gebat aqua me ecce
discipuli nondum intelleguntes¬

Expanded text:
tem. Discant qui volunt evantem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur hycitur; tanquam si aquarium diceretur. Projecit ergo hydriam, quae jam non usui, sed oneri fuit: avida quippe desiderabat aqua illa satiari. Ut nuntiaret Christum, onere abjecto, cucurrit ad civitatem, et dicit illis hominibus: Venite, et videte hominem qui mihi dixit omnia quaecumque feci. Pedetentim, ne illi quasi irascerentur, et indignarentur, et persequerentur. Venite, et videte hominem qui dixit mihi omnia quaecumque feci: numquid ipse est niebant ad eum, et rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos, et venerant. Ille autem dixit: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Nunquid aliquis attulit ei mare. » Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam, ecce discipuli nondum intelligebant es
Abbreviated transcription (Latin):
da etsira. Ergo dicitei mulier:
scio qui a messias ueniet : qui dici
curxp̃s: cumergo uenerit:i lle
nobis ad nunciabit omnia: Dicit
ei iħs: Ego sum quilo quor tecum:
uocauit uirum suum: factus est
uircius caput mulieris. factus ẽ
xp̃scaput uiri.: Iammulier or di¬
natur infide et regitur beneuic¬
tura: postea quamaudiuit hoc
egosum quilo quor tecum. Iam
ultra quid diceret: quandoxp̃s
ricui dixerat credemibi : Et con¬
tinuo uenerunt discipuli eius et
mirabantur quia cum muliere
lo quebatur. Quia qua erebat
perditam qui uenerat quaere¬
requodperierat: hoc illimira¬
bantur. Honum enim miraban¬
tur: nonmalum suspicabantur
Nemotamen dixit quid quaeris
aut quidlo queris cumea : Reli¬
quit ergohe driam suammulier:
Audito ego sum quilo quor tecũ
et recepto incor xp̃o dño quid
faccret nisi iambedriam dimit¬
teret et euangelitare curre¬
ret : Proiecit cupiditatem : et
properauit ad nuntiare uerita¬

Expanded text:
ca, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, ca, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus: cum ergo venerit ille, nobis annuntiabit omnia. Dicit ei Jesus: Ego sum qui loquor tecum. Vocavit virum suum, factus est vir ejus caput mulieris, factus est Christus caput viri . Jam mulier ordinatur in fide, et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc, Ego sum qui loquor tecum, jam ultra quid diceret; quando Chriri, cui dixerat, Crede mihi? 29. Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam suam mulier. Audito, Ego sum qui loquor tecum, et recepto in cor Christo Domino, quid faceret, nisi jam hydriam dimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare verita
Abbreviated transcription (Latin):
quales fuerunt prophete: quales
fuerunt omne s illi sc̃i quiomnia
sua uendiderunt et praetiare¬
rum suarum ad pedes a postolo¬
rum posuerunt: Non reppulit
enim ds̃ plebemsuam: quampraes¬
ciuit : Audiuit hoc mulierista.
et adidit: Iam dudum prophetã
cum quolo quebatur quaeiam
plu sessent apropheta : et quid
respondit ui dete : Dicit eimuli¬
er : Scio quia messiasueniet qui
dicitur xp̃s: cumergo uenerit ille
nobis omnia de monstrabit : Quid
est hoc: modo inquit de templo con¬
tempto contenduntiudaei. et
nos demonte contendimus : Cum
ille uenerit : et montemspernit
et templum euertit et docebit
nos iste omnia ut in spueturtute
nouerimus adorare : Sciebat
quis eam posset docere : sediam
docentem nonduma gnoscebat
Ia mergo digna eratꝰ cumani¬
festa retur Messias autem
unctus est: Vinctus grece xp̃s ẽ
hebraice messias est Vnde et
punicȩ messe dicitur unge
Cognatae quippesunt istelin
guae et uicinae: hebraica puni¬

Expanded text:
quales fuerunt Prophetae, quales quales fuerunt Prophetae, quales fuerunt illi omnes sancti, qui omnia sua vendiderunt, et pretia rerum suarum ad pedes Apostolorum posueenim Deus plebem suam quam praescivit. Audivit hoc mulier ista, et addidit. Jam dudum prophetam cum quo loquebatur, quiplus esset quam propheta; et quid responderit, videte. Dicit ei mulier: Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus. Cum ergo venerit, ille nobis omnia demonstrabit. Quid est hoc? Modo, inquit, de templo contendunt Judaei, et nos de monte conteille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, puni