comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsi sumꝰ in orbe t̾rarum: & de
quibus euangłiũ p̃dicat quod in
quatuor uentos mittat angłos suos
dñs. & congreget nos: & qui in huiꝰ
scłi uitiis & confusione uersamur:
ut fugiamus in syon eccłiam dñi: &
humilia relinquentes: in specula eiꝰ.
& sublimitate dogmatũ consistamꝰ.
sũ eẽ se dicit: non iuxta id qđ om̃i¬
potens ẽ: s iuxta id quod post głam
missus ẽ. Qui cũ in forma dei esset:
ñ rapinã arbitratus ẽ ẽẽ se equalem
dõ: s semet ipsũ exinaniuit formã
serui accipiens: & factus ẽ obediens
patri usq ad mortem: mortẽ autẽ
crucis. Hec mirũ quođ xp̃s dicatur
om̃ps: ex cuius ꝑsona legimus in
apocalipsi ioħis. Hec dicit testis fide
ignorantib misteriũ carnis assũpte:¬
quis ẽ iste rex głe: dñs uirtutũ ipse
ẽ rex głiȩ: refertur ad xp̃m. Ubi enĩ
nos legimus dñs uirtutũ: in hebrai.¬
co scriptũ ẽ sabaoth: quod a septuagin¬

Expanded text:
dispersi sumus in orbe terrarum, et de dispersi sumus in orbe terrarum, et de quibus Evangelium praedicat, quod in quatuor ventos mittat angelos suos Dominus , et congreget nos, et qui in hujus saeculi vitiis et confusione versamur: ut fugiamus in Sion Ecclesiam Domini, et humilia relinquentes, in specula ejus et sublimitate dogmatum consistamus.sum se esse dicit, non juxta id quod omnipotens est; sed juxta id quod post gloriam missus est. Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est aequalem se esse Deo, sed semet obediens Patri usque ad mortem, et mortem crucis . Nec mirum quod Christus dicatur omnipotens, ex cujus persona legimus in Apocalypsi Joannis: Haec dicit testis fidelignorantibus mysterium carnis Quis est iste rex gloriae? Dominus virtutum ipse est rex gloriae, refertur ad Christum. Ubi enim nos legimus Dominus virtutum, in Hebraico scriptum est SABAOTH  , quod a LXX in
Abbreviated transcription (Latin):
ad fugiendũ sciant se ẽẽ commoni¬
tos. Dicendũ & aliter: Aquilo uentꝰ
durissimus ẽ. qui durissima habi¬
tatorũ suoꝵ corda facit. & a quo suc¬
cenduntur mala suꝑ om̃s qui habi¬
tant in t̾ra: & ad quẽ iuxta hunc
ipsũ zachariam ꝓpħam. egrediun¬
tur equi nigri: ut in sua regione
consistant. Ille quoq qui in ysaia
gloriabundus dixerat: in cęlum
ascendã. suꝑ sidera cęli ponã thro¬
nũ meũ: sedebo in monte sublimi.
suꝑ montes excelsos in aquilone: in
frigidissimo t̾rarum loco regnũ se¬
habere iactat. Legimus in alio loco.
ecce fumus ab aquilone uenit: & qͥ
procul a scã urbe discesserant dicit᷑
de eis: ecce isti de longe uenient ab
aquilone & mari. Et per hieremiã
sp̃s sc̃s loquitur ꝓuocans eos qui in
captiuitate sunt: ut redeant ierłm.
Uade. & lege sermones meos istos ad
aquilonẽ & dices: reuertere ad me
nobis qui habitauimꝰ ad aquilonem.
& calorẽ dñi feruoris amisimꝰ: qui

Expanded text:
ad fugiendum sciant se esse commoniad fugiendum sciant se esse commonitos. Dicendum et aliter: Aquilo ventus durissimus est, qui durissima habitatorum suorum corda facit, et a quo succenduntur mala super omnes qui habitant in terra, et ad quem juxta hunc ipsum Zachariam prophetam, egrediuntur equi nigri, ut in sua regione consistant . Ille quoque qui in Isaia gloriabundus dixerat: In coelum ascendam, super sidera coeli ponam thronum meum, sedebo in monte sublimi, super montes excelsos in Aquilone , in frigidissimo terrarum loco regnum habere se jactat. Legimus in alio loco: Ecce fumus ab Aquilone venit : et qui procul a sancta urbe discesserant, dicitur de eis: Ecce isti de longe veniunt ab Aquilone et mari . Et per Jeremiam Spiritus sanctus loquitur, provocans eos qui in captivitate sunt, ut redeant Jerusalem: Vade et lege sermones meos istos ad Aquilonem, et dices: Reverte ad me, nobis qui habitavimus ad Aquilonem, et calorem Dominici fervoris amisimus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hns qui seruierant eis: & cognoscetĩ
quas greci appellant le aycas ã.¬
iuxta situm ierłm intelliguntur
& templi. Assyrii gͦ & babiloniĩ qͥ
dĩ popłm uastauerunt: habitant
in terra aquilonis.Deniq in hiere¬
mia olla quȩ iuxta iezechiel plena
ẽ carnibꝰ. intelligitur urbs ierłm :¬
quȩ ã facie aquilonis accendit᷑. Quia
igit᷑ angłs p̃ceperat qui occurrerat
retur ad puerũ: ad cõparationẽ enĩ
angelicȩ dignitatis. omnis humana
natura puericia nuncupat᷑: quia
non angłi in nos.s nos in angelos
ꝓficimus: & diceret ei. absq muro
id ẽ ad eos sermo fit dñi. qui habitan
in aquilone: ut a uentis quatuor con¬
gregentur. in quos fuerant toto or¬
be dispersi. & reuertant᷑ in syon qui
habitabant in babilone. Uel certe ita.
nunc habitas in babilone: fuge. & re¬
uertere ad pristinã sedem. Qđ autẽ
tercio. casu uocatiuo đr . o. ex hortatio
ad fugam ẽ: ut non semel s crebriꝰ

Expanded text:
his, qui seruierant eis;et cognoscetis his, qui seruierant eis;et cognoscetis quas Graeci appellant κλίματα, juxta situm Jerusalem intelliguntur et templi. Assyrii ergo et Babylonii, qui Dei populum vastaverunt, habitant in terra Aquilonis. Denique in Jeremia , olla quae juxta Ezechiel plena est carnibus intelligitur autem urbs Jerusalem a facie Aquilonis accenditur. Quia igitur angelus praeceperat qui occurrerat retur ad puerum ad comparationem enim angelicae dignitatis, omnis humana natura pueritia nuncupatur, quia non angeli in nos, sed nos in angelos proficimus, et diceret ei: Absque muroidem ad eos fit sermo Domini qui habitant in Aquilone: ut a ventis quatuor congregentur, in quos fuerant in toto orbe dispersi, et revertantur in Sion qui habitabant in Babylone. Vel certe ita: nunc habitas in Babylone, fuge et revertere ad pristinam sedem. Quod autem tertio, casu vocativo dicitur o, exhortatio ad fugam est, ut non semel, 796 sed crebrius
Abbreviated transcription (Latin):
montes in circuitu eius: & dñs in cir¬
cuitu popłi sui. Hec omnia iudei
uanissima repromittunt. putant
carnalit̃ ẽẽ uentura: quod tantam
ierłm habitura sit beatitudinem:
ut p̃ multitudine hominũ & om¬
niũ ium̃toꝵ murũ habere non
possit: s murus sit ipsius dñi defen-¬
sio: & illius in medio habitantis gła
perfruatur. Oo fugite de t̾ra aqui-¬
lonis dicit dñs: qm̃ in quatuor uen¬
bilonis: quia hec dicit dñs exerci-¬
tuũ. Post głiam misit me ad gen¬¬
tes: quȩ spoliauerunt uos. Qui enĩ
tetigerit uos: tangit pupillã oculi
eius. Quia ecce ego leuo manũ meã
suꝑ uos. & erunt p̃dȩ his qui serui¬
ebant sibi: & cognoscetis quia dñs
exercituũ misit me. LxX Do fugi¬
te de t̾ra aquilonis dicit dñs. Quia
de quatuor uentis cęli congregabo
uos dicit dñs. In syon saluamini qͥ
habitatis filiam babilonis. hec enim
quia qui tetigerit uos. quasi pupil
lam oculi eius. Ecce ego inferã ma¬
nũ meam suꝑ eos. & erunt prede

Expanded text:
s in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Haec omnia Judaei vanissima repromittunt, putant carnaliter esse ventura, quod tantam Jerusalem habitura sit beatitudinem, 795 ut prae multitudine hominum et omnium jumentorum, murum habere non possit; sed murus sit ipsius Domini defensio, et illius in medio habitantis gloria perfruatur. O o fugite de terra Aquilonis, dicit Dominus: quoniam in quatuor venbylonis: Quia haec dicit Dominus exercituum: Post gloriam misit me ad gentes, quae spoliaverunt vos: Qui enim tetilevo manum meam super eos, et erunt praedae his qui serviebant sibi, et cognoscetis quia Dominus exercituum misit me. LXX: O o fugite de terra Aquilonis, dicit Dominus, quia de quatuor ventis coeli congregabo vos, dicit Dominus. In Sion salvamini, qui habitatis filiam Al. in fiiauerunt uos; quia qui tetigerit uos, quasi qui tangit pupillam oculi eius. Ecce ego inferam manum meam super eos, et erunt spolia
Abbreviated transcription (Latin):
a saluatore dicit᷑ ad iudeos: implece
mensurã patrum ur̃oꝵ. Hec impi¬
etas quȩ sedebat suꝑ peccata isrł. et
in suo scelere gloriabatur: postea
mittitur in medio babilonis: & cap¬
tiuitatis malo premitur. Uel iuxta
theodotionẽ. ipsa se ꝓicit. & abscondit
in mediũ amphorȩ: ducitq suꝑ se
pondus grauissimũ plumbi: ut ob¬
turatũ os habeat. & ultra se iactare
non possit. Uel certe ab angło dĩ op¬
primitur: ut quȩ prius letabatur
in scelere: ȩt̾no silentio conticescat.
Quo aut̃ &r a quib conclusa portet᷑.
sequens lectio docet. Et leuaui ocu¬
los meos & uidi: & ecce duȩ mulie.¬
res egredientes: & sp̃s in alis earũ:¬
& habebant alas quasi alas milui:
& leuauerunt amphorã int̾ t̾ram
& cȩlum. Et dixi ad angłm qui lo-¬
quebatur in me. Quo iste defert̃
amphorã: Et dixit ad me. Ut ȩdifi¬
cetur ei domus in t̾ra sennaar: et

Expanded text:
a Salvatore dicitur ad Judaeos: Implete a Salvatore dicitur ad Judaeos: Implete mensuram patrum vestrorum . Haec impietas quae sedebat super peccata Israel, et in suo scelere gloriabatur, postea mittitur in medium Babylonis, et captivitatis malo premitur. Vel juxta Theodotionem, ipsa se projicit et abscondit in medium amphorae, ducitque super se pondus gravissimum plumbi, ut obturatum os habeat, et ultra se jactare non possit. Vel certe ab angelo Dei opprimitur, ut quae prius laetabatur in scelere, aeterno silentio conticescat. Quo autem, et a quibus conclusa portetur, sequens lectio docet. Et levavi oculos meos, et vidi, et ecce duae mulieres egredientes, et spet habebant alas quasi alas milvi: et levaverunt amphoram inter terram et coelum. Et dixi ad angelum, qui loquebatur in me: Quo istae deferunt amphoram? Et dixit ad me; Ut aedificetur ei domu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩotħ. ñ uñ. mem̃: siue iniquitatem
eoꝵ. Quȩ si ꝑ uaũ litterã scripta ẽẽt:
tione uulgata frequent̃ in oleuit:
ut quia uaũ. & ĩoth littere eadem
forma: s mensura diuersa sunt: al¬
tera legatur pro altera. Hec ampho-¬
ra. siue m̃sura: ocłs eoꝵ ẽ in uniuer¬
sa t̾ra: hoc ẽ ostensio peccatoꝵ: ut qͦꝵ
uitia disꝑsa latitabant in unũ coa-¬
ceruata: oculis omniũ panderent̃.
& egrederetur de loco suo isrł. & cun
batur. Pro talento plũbi. in sequenti¬
bus legimus lapidẽ plumbi. Talentũ
uocatur. c̃hachar : lapis ab en. Ipse est
igitur lapis plumbi. qui & talentũ
plũbi. quod nos manifestius exprim̃¬
tes. massam uł sperã plũbi interp̃tati
sumus: ex quo significant᷑̃ pondus
grauissimũ peccatoꝵ: & suꝑ hanc
mensuram atq amphorã omnium
delictoꝵ media sedebat impietas:
quã alio nomine idolatriã possumꝰ
appellare. & negationẽ dĩ: unde or¬

Expanded text:
JOD, NUN, MEM: Sive iniquitatem JOD, NUN, MEM: Sive iniquitatem eorum; quae si per VAU litteram scripta esset, tione Vulgata frequenter inolevit, ut quia VAU et JOD litterae eadem forma, sed mensura diversae sunt, altera legatur pro altera. Haec amphora sive mensura, oculus eorum est in universa terra, hoc est, ostensio peccatorum, ut quorum vitia dispersa latitabant, in unum coacervata oculis omnium panderentur, ut egrederetur de loco suo Israel, et cbatur. Pro talento plumbi, in consequentibus legimus lapidem plumbi. Talentum vocatur CHACHAR  ; lapis ABEN  . Ipse est igitur lapis plumbi, qui et talentum plumbi, quod nos manifestius exprimentes, massam vel sphaeram plumbi interpretati sumus, ex quo significatur pondus gravissimum peccatorum. Et super hanc mensuram atque amphoram omnium delictorum, media sedebat impietas, quam alio nomine idololatriam possumus appellare, et negationem Dei. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
bi id ẽ massa instar lapidis ferebatur.
uł suo impetu. uł dñi iussione: uł fe¬
rebatur ab alio. cuius nom̃ tacitũ est.
Angłs aut̃ iste qui loquebatur in ꝓ-¬
pheta: & egrediens ex eo. illi uniuersa
monstrabat: arripuit mulierẽ quȩ
uocabatur impietas: & p̃cipitẽ misit
in mediũ amphorȩ. quȩ prius libere
ferebatur: & supra amphorã sedens.
omnib apparebat. Ac ne forte rursũ
eleuaret caput: & sua iniquitate & im¬
piecate gauderet: talentũ plumbi in
modũ grauissimi lapidis mittit in
os amphorȩ: ut impietatẽ in medio
opprimat atq concludat: ne quo mo
quasdã & lineas futurȩ imaginis
diximus: ut quod reliquũ est suis
colorib impleamus. Angłs qui lo-¬
quebatur in ꝓpħa egressus ẽ de eo. &
quasi cõminꝰ loquens. precipit illi
ut eleuet oculos: & uideat peccata
popłi isrł in mensurã coaceruatam
ꝑfectam: & impleta delicta cunctoꝵ.
Et hanc ẽẽ oculũ eoꝵ. qđ hebraice
dicitur enam. & scribitur ꝑ aĩn

Expanded text:
bi, id est, massa instar lapidis ferebatur, vel suo impetu, vel Domini jussione, vel ferebatur ab alio cujus nomen tacitum est. Angelus autem iste qui loquebatur in propheta, et egrediens ex eo, illi universa monstrabat, arripuit mulierem quae vocabatur impietas, et praecipitem misit in medium amphorae, quae prius libere ferebatur, et supra amphoram sedens, omnibus apparebat. Ac ne forte rursum elevaret caput, et sua iniquitate et impietate gauderet, talentum plumbi in modum gravissimi lapidis mittit in os amphorae: ut impietatem in medio opprimat atque concludat, ne quo  Aquasdam et lineas futurae imaginis 818 duximus, ut quod reliquum est suis coloribus impleamus. Angelus qui loquebatur in propheta, egressus de eo, et quasi cominus loquens, praecipit illi ut levet oculos suos, et videat peccata populi Israel in mensuram coacervata perfectam, et impleta delicta cunctorum: et hanc esse oculum eorum, quod Hebraice dicitur ENAM  , et scribitur per AIN,
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. Et conuersus sũ. & leuaui ocu¬
los meos: & uidi falcẽ uolantẽ. Et
dixit ad me. Quid tu uides : Et dixi.
Ego uideo falcem uolantem. longitu¬
dinis cubitoꝵ uiginti: & latitudinis
cubitoꝵ decem. Et dixit ad me. Hec
ẽ maledictio quȩ egreditur suꝑ faci-¬
em omnis t̾rȩ: quia omnis fur ex
hoc usq ad mortẽ punietur: & om¬
nis ꝑiurans ex hoc usq ad mortem
cruciabitur. Et educam illud dicit
furis. & in domũ iurantis in nomi¬
ne meo mendaciter: & requi escet in
medio domus eius: & consumet eũ:
& ligna eius. & lapides eiꝰ. Conuersꝰ¬

Expanded text:
s sum, et levavi oculos meos, et vidi falcem volantem. Et dixit ad me: Quid tu vides? Et dixi: Ego video falcem volantem, longitudinis cubitorum viginti, et latitudinis cubitorum decem. Et dixit ad me: Haec est maledictio quae egreditur super faciem omnis terrae: quia omnis fur ex hoc usque ad mortem punietur, et omnis perjurus ex hoc usque ad mortem cruciabitur. Et edfuris et ad domum iurantis in nomine meo mendaciter: et commorabitur in medio domus eius et consumet eum et ligna eius et lapides eiu
Abbreviated transcription (Latin):
uiginti cubitoꝵ. Et dixit ad me
Hec ẽ maledictio quȩ egreditur suꝑ
faciem uniuersȩ terrȩ: quia omnis
fur sicut ibi scriptũ est iudicabitur:
& omnis iurans ex hoc similit̃ iudi-¬
cabitur. Educã illud dicit dñs exer-¬
cituum. & ueniet ad domũ furis.
& ad domũ rurantis in nomine meo
mendaciter: & cõmorabitur in medio

Expanded text:
uidit in spiritu: Et dixit ad me: haec est maledictio, quae egreditur super faciem omnis terrae: quia omnis fur, sicut ibi scriptum est, iudicabitur, et omnis iurans ex hoc similiter iudicabitur. educam illud, dicit dominus exercituum, et ueniet ad domum furis et ad domum iurantis in nomine meo menda
Abbreviated transcription (Latin):
uotiua. & quasi ob uirtutis auspitia po¬
nunt᷑ uocabula. uerbi gr̃a uictoris. &¬
casti.pii. probi. apud grecos. cu Oẜ iõn
nomina uertunt᷑ in ꝓpria: sic apud
hebreos & micheas. & abdias. & zachari¬
as. ceteraq his similia ex uirtutum

Expanded text:
votiva, et quasi ob virtutis auspicium povotiva, et quasi ob virtutis auspicium ponuntur vocabula: verbi gratia: victoris, casti, pii, probi: et apud Graecos σώφρων nomina vertuntur in propria: sic apud Hebraeos et Michaeas, et Abdias et Zacharaque his similia, ex vi
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim ꝓpħarũ. scdm septuaginta in¬
terp̃tes tercitis ẽ: scđm hebraicũ sextus.
& sequit᷑ ionã ꝓpłiam. qui successit ab¬
diȩ. Atq: ita fit: ut t̃cius sit amos. & iohel
scds post oseȩ: qui apud õs primꝰ ẽ. Ego
quasi in corde uoluminis positꝰ. debet
ꝓfunda continere misteria. & sermodi
tas: ad micheã de morasthi. qui usq: ho¬
die iuxta eleuteropolim urbẽ palesti¬
nȩ: haud grandis ẽ uiculus. Morasti
aut̃ in lingua nr̃a: heredẽ sonat. Pul¬
chre gͥ humilitas. quȩ int̾ uirtutes uł
p̃cipua ẽ: spe hereditatis dñicȩ nascit᷑.
Humilitas aut̃ non illa quȩ uenit de
conscientia peccatoꝵ. s quȩ int̾ uirtu¬
tes ponit᷑: iuxta quã dr̃. Humiliami¬
ni sub potenti manu dĩ. ut uos exaltec
in tẽpore uisitationis. & qui se humi¬
liat ex altabitur. & ante contrictionem
eleuat᷑ cor ur̃i: & ante głam humiliat᷑.
Vnde & dñs. discite inqͥt a me qr mitis
sũ & humilis corde. Quomͦ gͦ apud nos

Expanded text:
etarum, secundum Septuaginta interpretes tertius est; secundum Hebraicum , sextus, et sequitur Jonam prophetam, qui succedit Abdiae, atque ita fit ut tertius sit Amos, et Joel secundus post Osee, qui apud omnes primus est. Ergo quasi in corde voluminis positus, debet profunda continere mysteria, et sermo Dtas: ad Michaeam de Morasthi, qui usque hodie juxta Eleutheropolim urbem Palaestinae haud grandis est viculus. Morasthi   autem in lingua nostra haeredem sonat. Pulchre igitur humilitas, quae inter virtutes vel praecipua est, spe haereditatis Dominicae nascitur. Humilitas autem non illa quae venit de conscientia peccatorum; sed quae inter virtutes ponitur, juxta quam dicitur: Humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis . Et: Qui se humiliat, exaltabitur . Et: Ante contritionem elevatur cor viri, et ante gloriam humiliatur . Unde et Dominus: Discite, inquit, a me, quia mitis sum et humilis corde . Quomodo ergo apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas explanatio ꝑueniret ad cal¬
cem: susceptũ opus differre nolui:
quod & absq te dictaturus eram:
tuo potissimũ nomini consecraui.
gissimus eo tempore disserendus ẽ
quo ob festinationẽ eius. qui reuer¬
surus ẽ. nullã morã patitur inter¬
p̃tatio: s uelim nolim saltẽ lucrati¬
uis ꝑ noctẽ horis. atq furtiuis. dic¬
tare cõpellor: quod tibi dirigam.

Expanded text:
prophetas explanatio perveniret ad calprophetas explanatio perveniret ad calcem, susceptum opus deserere nolui, sed quod et absque te dictaturus eram, tuo potissimum nomini consecravi; gissimus, eo tempore disserendus est, quo ob festinationem ejus qui reversurus est, nullam moram patitur interpretatio: sed velim nolim, saltem lucrativis per noctem horis atque furtivis dictare compellor, quod tibi dirigam.
Abbreviated transcription (Latin):
iã autum ni
tempore frat̃
noster filius
tuus sisinniꝰ
monachus:
tuȩ michi dignationis epłam red¬
didit. Qua lecta: gauisus sũ eẽ te
de iniquo mammona. & p̃paras
et̾na tabernacula: ut possis cũ dd
dicere. Quã dilecta tabernacula
tua dñe uirtutũ: concupiscit et
deficit anima mea in atria dñi.
Si enĩ passer inuenit sibi domũ:
& turtur nidũ sibi. ubi ponat pul¬
los suos: cur tu qui pontifex dñi es.
& calcas in finẽ mundi torcularia:
ut sitientib popłis sanguinis xp̃i
uinũ tribuas: non libere ꝓclama¬
bis ac dices: cor meũ. & caro mea.
tibus coronã daret: ascensores in
tuo corde disponere. & ire de uirtu¬
te in uirtutem: & imitari dñi pau¬
pertatem. ut cũ illo diues fias: et
in te reclinet caput: & ꝑ singulos
dies suscipiatur: uescatur: alatur:
uestiatur: & p̃cipue in sc̃ãrũ scrip¬
turarũ lectione feruere. Cumq t̾¬
cuperem ingenioli mei aliqđ offer¬
re munusculũ: & cepta in duodecĩ

Expanded text:
am autumni tempore frater noster, filius tuus, Sisinnius monachus, tuae mihi dignationis epistolam reddidit: qua lecta, gavisus sum esse te de iniquo mammona, et praeparas aeterna tabernacula, ut possis cum David dicere: Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum: concupiscit et deficit anima mea in atria Domini . Si enim Passer invenit sibi domum, et turtur nidum ubi ponat pullos suos : cur tu qui pontifex Domini es, et calcas in fine mundi torcularia, ut sitientibus populis sanguinis Christi vinum tribuas, non libere proclamabis ac dices: Cor meum et caro mea etibus coronam daret, ascensiones in tuo corde disponere, et ire de virtute in virtutem, et imitari Domini paupertatem, ut cum illo dives fias, et in te reclinet caput, et per singulos dies suscipiatur, visitetur, alatur, vestiatur, et praecipue sanctarum Scripturarum lectione fervere. Cumqcuperem ingenioli mei aliquod offerre munusculum, et coepta in duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
Scripsitin hunc ꝓpħam origenes
duo uolumina: usq ad t̃ciam par¬
tem libri ã principio. Hypolitꝰ quoq
edidit cõmentarios: & didimꝰ quĩq
explanationũ libros me rogante di.¬
ctauit. Quos aliis tribus in osee mͥ
historie uix pauca tetigerunt. Itaq
unitari cupiens illũ patrẽfamilias. qͥ
profert de thesauro noua & uetera:
& sponsã de cantico canticoꝵ que
dicit: noua cũ ueterib fratruelis
m̃s seruaui tͥ hystorie hebreorũ
tropologiam nr̃oꝵ miscui: ut ȩdi¬
ficarẽ suꝑ petrã. & ñ suꝑ harenam :
ac stabile iacerem fundamentum.
qđ se paulus architectꝰ posuisse scri¬
bit. Tue beniuolentie erit. ñ eru¬
ditionẽ nr̃am: que uł nulla. ł par¬
ua ẽ. s ꝓnã in me susciꝑe uolunta¬
tẽ: ut nos ad cetera ꝓuoces: et in
longo scripturarum campo cur¬
rere cohorteris. Siqui autem sunt
quib int̃pretationẽ. & horum et
alioꝵ uoluminũ ante promisi:
ignoscant incredibili in te amori
meo: & quicquid tibi scripsi. sibi

Expanded text:
Scripsit in hunc prophetam Origenes duo volumina, usque ad tertiam partem libri a principio. Hippolytus quoque edidit Commentarios, et Didymus quoque Explanationum libros, me rogante, dictavit, quos cum aliis tribus in Osee et historiae vix pauca tetigerunt. Itaque imitari cupiens illum patremfamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera : et sponsam de Cantico canticorum, quae dicit: Nova cum veteribus fratruelis meus servavi tibi : historiae Hebraeorum tropologiam nostrorum miscui, ut aedificarem super petram et non super arenam , ac stabile jacerem fundamentum, quod Paulus architectus posuisse se scribit . Tuae benevolentiae erit, non eruditionem nostram, quae vel nulla, vel parva est; sed pronam in te suscipere voluntatem: ut nos ad caetera provoces, et in longo Scripturarum campo currere cohorteris. Si qui autem sunt, quibus interpretationem et horum, et aliorum voluminum ante promisi, ignoscant incredibili in te amori meo, et quidquid tibi scripsi, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cibus. Honoremus ep̃m: pb̃ro defera¬
mus: assurgamus diachono: & tamen
ñ speremus in eis: quia una. & certa
Unde & apłs mulieres uasa infirma
uocat: & eis a maritis suis exhibere ho¬
norẽ iubet. Non enĩ creatus ẽ uir ꝓpter
mulierẽ: s mulier ꝓpt̃ uirũ: & uxor
inquit. ut timeat uirũ. Uxor̃ timere
ẽ. & cũ timore diligere. uiri tantũ di¬
ligere. quia dilectio ꝑfectoꝵ ẽ. Uiri ait
diligite uxores ur̃as: & nolite amari ẽẽ
tudine uicẽ reddere. S & salomon in
eccłiasten: & hominẽ inquit unũ de
mille inueni: & mulierẽ in his om̃ib
ñ inueni. forsitan suo doctus exẽplo.
mulierib ñ credendum: per quas of¬
fenderat dm̃.S & poeta sublimis ñ¬

Expanded text:
cibus . Honoremus episcopum, presbytero deferacibus . Honoremus episcopum, presbytero deferamus, assurgamus diacono: et tamen non speremus in eis: quia hominis vana,Unde et Apostolus mulieres vas infirmum vocat, et eis a maritis suis exhiberi honorem jubet. Non enim creatus est vir propter mulierem, sed mulier propter virum . Et: Uxor, inquit, ut timeat virum . Uxoris timere est, et cum timore virum diligere: Viri tantum diligere; quia dilectio perfectorum est: Viri, ait, diligite uxores vestras et nolite amari esse tudine vicem reddere. Sed et Salomon in Ecclesiaste: Et hominem, inquit, unum de mille inveni, et mulierem in his omnibus non inveni : forsitan suo doctus exemplo, mulieribus non credendum, per quas offenderat Deum . Sed et Poeta sublimis
Abbreviated transcription (Latin):
tationib meis. Euenit quippe int̃tũ.
ut qui nobiscũ ꝑseuerauit in una tẽp¬
tatione. aliis uictus recedat. Scdo p̃ci¬
pitur: neq speretis in ducib. Maledictꝰ
enĩ om̃is homo: qui spem habet in ho¬
& paulus loquit᷑. Et ex uobis ipsis con¬
surgent uiri loquentes ꝑuersa. Et ip
nescierunt: filii stulti sunt. & ñ intelli¬
gentes. Sapientes sunt ut faciant ma-¬
la: bene aut̃ facere nescierunt. Duces
quidẽ ait mei uocabantur. & duces
popłi mei: s quia me nescier̃: & oꝑe
uocabulũ destruxerunt: ꝓpterea filii
stulti sunt. & ñ intelligentes. Prudentiã
obhoc tantũ habent. ut subiciant sibi
simplicẽ gregẽ. & ꝓterant pedibꝰ suis.
bene aut̃ facere. & regere popłm nesci¬
erunt. Nolite credere in ducibꝰ: ñ in
in qualibet hominũ dignitate. Nec
hoc dico quo istius modi gradib in ec¬
ecctia obediendũ: s quo aliud sit ho¬
norare duces: altud spem habere in du¬

Expanded text:
tationibus meis. Evenit quippe interdum, tationibus meis. Evenit quippe interdum, ut qui nobiscum perseveravit in una tentatione, aliis victus recedat. Secundo praecipitur: Neque 518 speretis in ducibus: Maledictus enim est homo qui spem habet in hoet Paulus loquitur: Et ex vobis ipsi consurgent viri loquentes perversa . Et ipnescierunt, filii stulti sunt, et non intelligentes: sapientes sunt, ut faciant mala: bene autem facere nescierunt . Duces quidem, ait, mei vocabantur, et duces populi mei; sed quia nescierunt meocabulum destruxerunt, propterea filii stulti sunt et non intelligentes: prudentiam ob hoc tantum habent, ut subjiciant sibi simplicem gregem, et proterant pedibus suis; bene autem facere, et regere populum nescierunt. Nolite credere in ducibus  Al. in qualibet hominum dignitate. Nec hoc dico, quod istiusmodi gradibus in EcEcclesia obediendum; sed quod aliud sit honorare duces, aliud spem habere in du
Abbreviated transcription (Latin):
aut accipit aut facit. Ubi in ȩqualitas
ẽ & alterius eminentia alteriꝰ subiec¬
tio: ibi ñ tam amicitia. quã adulatio ẽ.
Unde & alibi legimus.Sit amicus ea¬
dẽ anima. Et lyricus ꝓ amico p̃cans.
serues inquit animȩ dimidiũ meȩ.
Nolite ergo credere in amicis homini¬
b: qui de amicis sectantur lucra. Si
uis uera amicitia delectari: esto am icꝰ
dei sicut morses: qui loquebatur deo.
sicat amicus ad amicũ. Esto amicus
ut apli: ad quos saluator ait. Iam non
dicã uos seruos. qm̃ seruus nescit quid
seuerastis mecũ in om̃ib tẽptationib
meis. Delicata ẽ amicitia: quȩ amicorũ
felicitatẽ & diuitias sequit᷑. Istiꝰmodi
homines: ñ mͥ uident᷑ amicos. s seipsoᷤᷤ
diligere. Consi deremus attentiꝰ uerba
dñi. S dicã uos inquit amicos: reddit
causas. quare illos amicos uocet: quia
ꝑseuerastis mecũ in tẽptatione. Et non
huc usq stetit: s in om̃ib inquit tẽp¬

Expanded text:
aut accipit, aut facit: ubi inaequalitas aut accipit, aut facit: ubi inaequalitas est, et alterius eminentia, alterius subjectio, ibi non tam amicitia, quam adulatio est. Unde et alibi legimus: Sit amicus eadem anima. Et Lyricus pro amico precans: Serves, inquit, animae dimidium meae . Nolite ergo credere in amicis, ibus, qui de amicitiis sectantur lucra. Si vis vera amicitia delectari, esto amicus Dei, sicut Moyses qui loquebatur Deo, quasi amicus ad amicum . Esto amicus, stoli, ad quos Salvator ait: Jam non dicam vos servos: quoniam servus nescit quid perseverastis mecum in omnibus tentationibus meis . Delicata est amicitia, quae amicorum felicitates et divitias sequitur. Istiusmodi homines non mihi videntur amicos, sed seipsos diligere. Consideremus attentius verba Domini: Sed dicam vos, inquit, amicos. Redditque causas quare illos amicos vocet: Quia perseverastis mecum in tentatione, et non hucusque stetit: sed in omnibus, inquit, ten
Abbreviated transcription (Latin):
tes. cupidi. fastidiosi. suꝑbi. blasphemi:
parentib ñ obȩdientes. ingrati. scelesti.
sine affectione: pactũ ñ custodientes. de¬
latores. incontinentes. in mites. sine be
nignitate. ꝓditores. ꝓterui. inflati. uo¬
luptatũ amatores magis. quã dĩ: or cet̾a.¬
ud in labiis: aliud in corde uersat᷑. Ue¬
nenũ animi: linguȩ mella tegunt.
Amici diuitũ multi: a pauꝑib autẽ
etiã qui uidentur ẽẽ discedunt. Unde
dr. Si habes amicũ intẽptatione: possi¬
de eum. Legi in cu iusdã controuersia.
Amicus diu querit᷑. uix inuenit᷑: dif¬
ficile seruatur. Scripsit theophrastus
tria de amicicia uolumina. omni eam
p̃ferens caritati: & tam̃ rarã in reb hu¬
manis ẽẽ contestans. Est & ciceronis de
amicicia liber. quẽ lelium suꝑ scribit.
in quo illud qđ apud nr̃os precipitur.
ut sit nobis amicus quasi uinũ uetꝰ.
& in suauitate bibamus illud. pene
isdem uerbis positũ ẽ. Amicitia parẽ

Expanded text:
tes, cupidi, fastidiosi, 517 superbi, blasphemi, tes, cupidi, fastidiosi, 517 superbi, blasphemi, parentibus non obedientes, ingrati, scelesti, sine affectione, pactum non custodientes, delatores, incontinenignitate, proditores, proterui, inflati, uoluptatum amatores magis quam dei, habeud in labiis, aliud in corde versatur: venenum animi, linguae mella tegunt. Amici divitum multi, a pauperibus autem etiam qui videntur esse, discedunt. Unde dicitur: Si habes amicum, in tentatione posside eum . Legi in cujusdam Controversia: « Amicus diu quaeritur, vix invenitur, difficile servatur. » Scripsit Theophrastus tria de amicitia volumina, omni eam praeferens charitati, et tamen raram in rebus humanis esse contestatus est. Est et Ciceronis de amicitia liber, quem Laelium inscripsit: in quo illud quod apud nostros praecipitur: Ut sit nobis amicus, quasi vinum vetus, et in suavitate bibamus illud, pene eisdem verbis positum est. Amicitia pares
Abbreviated transcription (Latin):
ille quondã purpuratus. & deliciis if¬
fluens. sustinet in inferno: ubi ẽ fletus
& stridor dentiũ. Qđ aut̃ sequit᷑ nunc
erunt: uł in fine uniuscuiꝰq uite intelli¬
ge. uł in consũmatione rerũ omnium
& in die iudicii: quando generales suꝑ
uniu̾sos uenient ultiones. Holite ergo
credere amicis: quia om̃is amicus sup¬
plantatione supplantat. Et qui ꝓpter
aliquid ẽ amicus: ñ tam amiciis ẽ eius
quẽ amare se simulat. ab amore qͥppe
amicus dicit᷑: quã eius rei quã diligit.
Int̾rogatꝰ quidã quid eẽt amicus: respon¬
dit. Alt̃ ego. Qđ si prtagoreoꝵ nob̃ oppo¬
nitur exemplũ: qui se uades inincẽ tr¬
ranno dederunt: dicemus. ñ generalĩ
aduersũ om̃s amicos. & caritatis affec¬
tũ. sententiã a dõ ꝓlatam. nec contra
omne tempꝰ. s: de eo suꝑ quo apłs ait. In
nouissimis dieb aduenient tẽpora peri¬
culosa. erunt enĩ homines se ipsos aman¬

Expanded text:
ille quondam purpuratus, et deliciis afille quondam purpuratus, et deliciis affluens, sustinet in inferno, ubi est fletus et stridor dentium . Quod autem sequitur, Nunc erunt; vel in fine uniuscujusque vitae intellige, vel in consummatione rerum omnium, et in die judicii, quando generales super universos venient ultiones. Nolite ergo credere amicis, quia omnis amicus supplantatione supplantat, et qui propter aliquid est amicus, non tam amicus ejus est quem amare se simulat ab amore quippe amicus dicitur quam ejus rei quam diligit. Interrogatus quidam quid esset amicus, respondit: Alter ego. Quod si Pythagoraeorum nobis opponitur exemplum, qui se vades invicem tyranno dederunt, dicimus, non generaliter adversum omnes amicos et charitatis affectus, sententiam a Deo esse prolatam, nec contra omne tempus, sed de eo super quo Apostolus ait: In novissimis diebus advenient tempora periculosa: erunt enim homines seipsos aman
Abbreviated transcription (Latin):
amus. Nurus contra socrũ suã: ut ux-¬
or esau consurrexit contͣ rebeccam.
Inimici hominis domestici eiꝰ. Hic exẽ¬
pla ñ quero. Plura sunt: quã ut testimo¬
niis indigeamus. Cũ gͦ hec ita se habe.¬
ant: nolite credere samaria & ierłm.
minũ aspiciam: exultabo ad dm̃ salua¬
torẽ meũ: siue iħm meũ: & audiet me
ds̃ m̃s. Sequit᷑ septuaginta expositio:
qui dixerunt. Uȩ uȩ. ultiones tuȩ ue¬
nerunt: idẽ supplicia. quȩ ꝓ sceleribus
inferenda sunt: mͥ inquit uindictam
ego retribuam. dicit dñs. Et in alio loco.
Uenerunt dies retributionis tuȩ: faci¬
et enĩ dñs ultionẽ uociferantiũ ad se
die ac nocte: atq dicentiũ. Usqueqͦ dñe¬
scs & uerus: ñ iudicas & uindicas san¬
guinẽ nr̃m. de his qui habitant in t̾ra:
Uenerunt gͦ ultiones: & nunc erunt
fletus earũ idẽ ultionũ: ut plangant
qui ante riserunt: & statim exeuntes
de scło. tormenta sustineant. quȩ diues

Expanded text:
amus. Nurus contra socrum suam: ut uxamus. Nurus contra socrum suam: ut uxor Esau consurrexit contra Rebeccam . Inimici hominis, viri domestici ejus. Hic exempla non quaero, cum plura sint, quam ut testimoniis indigeamus. Cum ergo haec ita se habeant, nolite credere, Samaria  Al.minum aspiciam, exsultabo in Deum Salvatorem meum, sive Jesum meum, et audiet me Deus meus. Sequitur Septuaginta expositio, qui dixerunt, Vae, vae, ultiones tuae venerunt, id est, supplicia quae pro sceleribus inferenda sunt. Mihi, inquit, vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus . Et in alio loco: Venerunt dies retributionis tuae . Facit enim Dominus ultionem vociferantium ad se die ac nocte atque dicentium: Usqueqn judicas et vindicas sanguinem nostrum, de his qui habitant in terra ? Venerunt ergo ultiones, et nunc erunt fletus earum, id est, ultionum, ut plangant qui ante riserunt, et statim exeuntes de saeculo, tormenta sustineant, quae dives
Abbreviated transcription (Latin):
diuinoꝵ: quia si int̾ cara nomina. &
consanguinitatis affectũ rara ẽ fides.
quantõmagis in his qui adulantes
uob mentiunt᷑ ꝓ p̃da sua: & quasi e¬
grotantib ñ qđ utile sit . s qđ delec-¬
tabile & placens imperant: Nolite
credere amico. Et achitofel quippe
surrexit aduersũ dauid: & uerus
achitofel iudas aduersũ xp̃m . Et no¬
lite confidere in duce: ut uiri sychẽ
in abimelech. Ipsi enĩ eum fecere regẽ:
ab eo opp̃ssi sunt. Ab ea quȩ dormit in
sinu tuo custodi claustra oris tui: ne
patiaris qđ sanson a da lila ꝑpessus ẽ.
Quia filius contumeliã facit patri: ab¬
essalon uidelicet dauid: ñ solũ regnũ.
s & concubinas patris incesto coitu ma¬
culans. filia consurgit contra matrẽ
suã. Cuiꝰ rei cũ interim de scripturis
scĩs testimoniũ ñ reperiamꝰ. tanta exẽ¬
pla sunt cotidianȩ uitȩ: ut magis luge¬
re quod tanta sint: quã querere debe¬

Expanded text:
divinorum; quia si inter cara nomina et divinorum; quia si inter cara nomina et consanguinitatis affectum rara est fides, quanto magis in his qui adulantes vobis, mentiuntur pro praeda sua, et quasi aegrotantibus, non quid utile sit, sed quid delectabile, et placens imperant! Nolite credere amico; et Achitophel quippe consurrexit adversum David , et verus Achitophel Judas adversus Christum . Et, nolite confidere in duce, ut viri Sichem in Abimelech . Ipsi enim eum fecerunt regem, et ab eo oppressi sunt. Ab ea quae dormit in sinu tuo, custodi claustra oris tui : ne patiaris quod Samson a Dalila perpessus est . Quia filius contumeliam facit patri; Absalon videlicet David: non solum regnum, sed et concubinas patris incesto coitu maculavit. Filia consurgit contra matrem suam: cujus rei cum 516 interim de Scripturis sanctis testimonium non reperiamus, tanta exempla sunt quotidianae vitae, ut magis lugere quod tanta sint, quam quaerere debe
Abbreviated transcription (Latin):
dñm aspiciam: expectabo dm̃ saluato¬
rẽ meũ: audiet me ds̃ m̃s. LxXUe. uȩ
ultiones tuȩ̨ uenerunt: nunc erunt
fletus eoꝵ. Nolite credere in amicis. ne-¬
q speretis in ducib: ab ea quȩ tecum
cubat. caue ne credas ei: quia filiꝰ con¬
tumeliã facit patri. filia consurgit ad¬
uersũ matrẽ suã: nurus contra socrũ
suã. inimici hominis uiri. domestici eiꝰ:
Ego aut̃ in dño contẽplabor. expecta¬
bo dm̃ saluatorẽ meũ: & exaudiet me
ds̃ m̃s. Excepto principio capituli. in
reliquis partib editio utraq concordat:
& interĩ iuxta hystoriã diem specula¬
tionis samariȩ. siue ierłm. quã sepe
expectauerat. & timuerat ẽẽ uenturã.
& uisitationẽ eiꝰ captruitatẽ significat:
dicens. Uastatio tua uenit. nunc erit
uastitas eoꝵ. id ẽ habitatoꝵ: siue obsi¬
dio. mabucha enĩ magis N NIOΡHIAN
todiam: quã uastitatẽ in hebreo sonat.
Nullis gͦ credatis uocib ꝓpħarũ. nec
accõmodetis aurẽ decipienti blandiciȩ

Expanded text:
iam: exspectabo Deum salvatorem meum: audiet me Deus meus. LXX: Vae, vae, ultiones tuae venerunt, nunc erunt fletus eorum: nolite credere in amicis, neque speretis in ducibus. Ab ea quae tecum cubat, cave ne credas ei, quia filius contumeliam facit patri, et filia surgit adversum matrem suam, nurus contra socrum suam: inimEgo autem in Domino contemplabor, exspectabo Deum salvatorem meum: exaudiet me Deus meus. Excepto principio capituli, in reliquis partibus editio utraque concordat, et interim juxta historiam diem speculationis Samariae, sive Jerusalem, quam saepe exspectaverat et timuerat esse venturam, et visitationem ejus, captivitatem significat, dicens: Vastatio tua venit: nunc erit vastitas eorum, id est, habitatorum, sive obsidio: MABUCHA   enim magis πολιορκίαν todiam, quam vastitatem in Hebraeo sonat. Nullis ergo credatis vocibus prophetarum, nec accommodetis aurem decipienti blanditiae
Abbreviated transcription (Latin):
Turbabunt᷑ de ȩdib suis: dnm deum
nr̃m formidabunt. & timebunt te.
lxx. Pasce popłm tuũ in uirga tua.:
oues hereditatis tuȩ habitantes solas
in saltu: in medio carmeli pascentur.
Dasanitin. & galaditin. iuxta dies
pristinos. & iuxta dies egressionis tuȩ
det̾ra egypti: ostendamꝰ mirabilia:
Uidebunt gentes & confundent᷑: in¬
om̃i fortitudine sua. Ponent manus
suꝑ os suũ. aures eoꝵ surdȩ erunt: lin¬
guent humũ quasi serpentes quȩ
trabunt t̾ram: Turbabunt᷑ in con¬
dusionib suis: suꝑ dño dõ nr̃o for¬
midabunt: & timebunt ate. Hoc qđ
dicit᷑ pasce popłm tuũ in uirga tua:
ds̃ pat̾ loquit᷑ ad filiũ. id ẽ ad dñm no¬

Expanded text:
turbabuntur de aedibus suis. Dominum Deum nostrum formidabunt, et timebunt te. LXX: Pasce populum tuum in virga tua, oves haereditatis tuae, habitantes solas in saltu, in medio Carmeli pascentur Basanitin et Galaaditin juxta dies pristinos, et juxta dies egressionis tuae de terra Aegypti, ostendam eis mirabilia. Videbunt gentes, et confundenta: ponent manus super os suum, aures eorum surdae erunt. Lingent humum sicut serpentes, quae trahunt terram: turbabuntur 527 in conclusionibus suis: super Domino Deo nostro formidabunt, et timebunt a te. Hoc quod dicitur: Pasce populum tuum in virga tua, Deus Pater loquitur ad Filium, id est, ad Dominum no
Abbreviated transcription (Latin):
uiuo ego dicit dñs: nolo mortẽ peccato¬
ris. tantũ ut reu̾tat᷑ & uiuat. Et alibi.
Statim ut conuersus ingemueris: sal¬
uus eris. Tunc uidebit inimica mea: &
oꝑiet᷑ confusione: quȩ nunc dicit adme.
Ubi ẽ dñs ds̃ tuus: Uidebo in ea ultio¬
nẽ tuam: & erit quasi lutũ platearũ.
atq calcabit᷑. ne amplius de luto & pa¬
leis: egyptias extruat ciuitates. Expliei

Expanded text:
Vivo ego, dicit Dominus: Nolo mortem peccatoVivo ego, dicit Dominus: Nolo mortem peccatoris, tantum ut revertatur, et vivat . Et alibi: Statim ut conversus ingemueris, salvus eris. Tunc videbit inimica mea, et operietur confusione, quae nunc dicit ad me: Ubi est Dominus Deus tuus ? Videbo in ea ultionem tuam, et erit quasi lutum platearum, atque calcabitur, ne amplius de luto et paleis Aegyptias exstruat civitates.
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ suũ: ꝓ ultra. simmachus uercit in
sempiternũ: theodotio in finẽ: septua¬
ginta. & quinta editio. in testimoniũ:
ꝓ quo positũ ẽ inhȩbreo laed. & t̃ã ultͣ
quã sempiternũ & testimoniũ intel¬
ligi potest. Dicã & ego in fine uolumi¬
nis laborẽ opusculi mei: dñi in uocati¬
one consignans. Ds̃ quis similis tibi:
Aufer iniquitatẽ serui tui: transi pec¬
catũ reliquiarũ uineȩ. mee. ne inmit¬
tas in me furorẽ tuum: neq in ira tu
a corripias me:qm̃ misericors es. & mul¬
te miserationes tuȩ. reuertere & mise¬
rere mei. Precipita iniquitates meas.
& mitte eas in ꝓfundũ maris: ut sal¬
sugo & amaritudo uitioꝵ. in salsa re¬
gione dispereat. Da ueritatẽ quã ꝓmi¬
sisti seruo tuo iacob & miscđiam quã
pollicitus es amico tuo abraham: et li¬
bera animã meã. a ꝓsecutorib ꝓpħarũ
tuoꝵ. achab. & hier ẽchiel: sicut iurasti
patrib meis in dieb antiquis dicens:

Expanded text:
rem suum; pro ultra, Symmachus transtulit in rem suum; pro ultra, Symmachus transtulit in sempiternum: Theodotio, in finem: Septuaginta et quinta editio, in testimonium: pro quo positum est in Hebraeo LAED  ; et tam ultra, quam sempiternum, et testimonium intelligi potest. Dicam et ego in fine voluminis, laborem opusculi mei, Domini invocatione consignans: Deus, quis similis tibi? aufer iniquitatem servi tui: transi peccatum reliquiarum animae meae, ne immittas in me furorem tuum, neque in ira tua 532 corripias me: quoniam misericors es, et multae miserationes tuae. Revertere, et miserere mei: praecipita iniquitates meas, et mitte eas in profundum maris: ut salsugo et amaritudo vitiorum in falsa regione dispereat. Da veritatem quam promisisti servo tuo Jacob, et misericordiam quam pollicitus es amico tuo Abraham, et libera animam meam a persecutoribus prophetarum tuorum, Achab, et Jezabel, sicut jurasti patribus meis in diebus antiquis, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Si gentib pepercit. quȩ legi eiꝰ cređde
noluerunt: & qui suꝑflui. & reliqui
de popło sunt relicti. iniquitates suas
eis noluit imputare: nec in testimoni¬
um iusti supplicii eoꝵ. intulit iram
suã: quid faciet de grege suo qͥ pascit᷑
in medio carmeli. & in basanitide. &
in gala ad : Uolens enĩ miscđiam. ẽ:
& reuertens miserebit᷑ nr̃i. Et grauia
peccata nr̃a. & iniquitates quȩ sedent
suꝑ talentũ plũbi ipse portabit: et
dimerget in mare. & parere ñ faciet.
Dabit ueritatẽ iacob. & misericordiã
abraham: ut supplantatori popło. et
nouello: & semꝑ in lucta posito. reddat
tiũ abraham. qui uocat᷑ pat̾ multarũ
gentiũ. tribuat miscdiam: sic̃ uirauit
eis. qui patres extiterunt fidei nr̃ȩ. se¬
cundũ dies antiquos: quos de tota ho¬
minũ multitudine. alios saluet in ue¬
ritate: alios in miscdia. Porro ubi nos
int̃pretati sumꝰ. ñ inmitit ultra furo¬

Expanded text:
Si gentibus pepercit, quae Legi ejus credere Si gentibus pepercit, quae Legi ejus credere noluerunt, et qui superflui et reliqui de populo sunt relicti, iniquitates suas eis noluit imputare, nec in testimonium justi supplicii eorum intulit iram suam, quid faciet de grege suo, qui pascitur in medio Carmeli, et in Basanitide, et in Galaad? Volens enim misericordiam est, et revertens miserebitur nostri, et gravia peccata nostra, et iniquitates quae sedent super talentum plumbi, ipse portabit, et demerget in mare, et parere non faciet . Dabit veritatem Jacob, et misericordiam Abraham: ut supplantatori populo et novello, et semper in lucta 531 posito, reddat tium  Abraham quippe vocatur pater multarum gentium  tribuat misericordiam, sicut juravit eis, qui patres exstiterunt fidei nostrae secundum dies antiquos: quod de tota hominum multitudine alios salvet in veritate, alios in misericordia. Porro ubi nos interpretati sumus, Non immittet ultra furo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is a dieb antiquis . Lxx. Quis deus
sic̃ tu auferens iniquitates. & transcen-¬
dens iniusticias: his qui reliqui st̃ de
hereditate tua : Non tenuit in testimo¬
niũ irã suã: quia uolens miscđiam. ẽ.
Reuertet᷑. & miserebit᷑ nr̃i. Demerget
peccata nr̃a: & ꝓicient᷑ in ꝓfundũ ma.¬
ris. om̃ia peccata nr̃a. Dabit ueritatẽ
iacob. miscđam abraham: sic̃ iurasti
patrib nr̃is: iuxta dies priores. Intelli
ut obtupesceret. & timeret dm̃. & id¬
circo dñm deseuire ut peccata auferat.¬
& donet salutẽ: laudat dñm. atq mi-¬
ratur: & dicit. Quis deus sicut tu au-¬
ferens iniquitates: & transcendens in¬
iusticias: Ut quomͦ ext̃minator in ȩ̨¬
grpto transcendit popłm isrł. & non
uastauit eũ: unde a transitu phase.
id ẽ pascha nom̃ acceꝑit: sic tu parcas
gentib. nequaꝗͣ illis imputans iniqͥ¬
tates suas. Porro qđ sequit᷑ his qui reli¬
qui sunt de hereditate eiꝰ ñ tenuit
in testimoniũ iram suã: hic sensus ẽ.

Expanded text:
nostris a diebus antiquis. LXX: Quis, Deus sicut tu? auferens iniquitates, et transcendens injustitias his qui reliqui sunt de haereditate tua? Non tenuit in testimonium iram suam, quia volens misericordias est. Revertetur, et miserebitur nostri, demerget peccata nostra: et projicientur in profundum maris omnia peccata nostra. Dabit veritatem Jacob, misericordiam Abraham, sicut jurasti patribus nostris juxta dies priores Al. prisut obstupesceret, et timeret Deum, et idcirco Dominum desaevire, ut peccata auferat, et donet salutem, laudat Dominum atque miratur, et dicit: Quis Deus sicut tu? auferens iniquitates, et transcendens injustitias : ut quomodo exterminator in Aegypto transcendit populum Israel, et non vastavit eum unde a transitu, phase, id est, pascha, nomen accepit sic tu parcas gentibus, nequaquam illis imputans iniquitates suas. Porro quod sequitur: His qui reliqui sunt de haereditate ejus, non tenuit in testimonium iram suam, hic est sensus:
Abbreviated transcription (Latin):
Etego gͦ cȩpi ꝑcutere ꝑditione. super
peccatis tuis: tu comedes. & ñ saturabe¬
ris: & humiliatio tua in medio tui
Et app̃hendes. & ñ saluabis: & quos sal¬
uaueris. in gladio dabo. Tu seminabis
eñ metes: tu calcabis oliuam: & non
ungueris oleo: & mustũ. & non bibes
uinũ. Et custodisti pcepta am̃ri. & om

Expanded text:
coepi te percutere perditione super peccatis tuis. Tu comedes, et non saturaberis, et humiliatio tua in medio tui, et apprehendes, et non salvabis, et quos salvaveris in gladio dabo. Tu seminabis, et non metes; tu calcabis olivam, et non ungeris oleo, et mustum et non bibes vinum. Et custodisti praecept
Abbreviated transcription (Latin):
& caue diligent̃ ut ambules cũ deo
tuo: siue ut quinta editio transtulit.
hanc habere curã. ut ambules cum
dõ tuo. Qui enĩ dicit in xp̃o se cre¬
dere. sic debet ambulare: quomͦ & il¬
le ambulauit. Et paulus apłs. imita¬

Expanded text:
 cave diligenter, ut ambules cum Deo tuo. Sive, ut quinta editio transtulit, hanc habere curam, ut ambules cum Deo tuo. Qui enim dicit, in Christo se credere, sic debet ambulare, quomodo et ille ambulavit . Et Paulus apostolus: Imita
Abbreviated transcription (Latin):
uirga corripiendi sint. Qui solus habi¬
tat: & ñ habitat in saltu: iste in laude
uirtutũ ẽ. Qui aut̃ solus ẽ. & ñ facit oꝑa
& int̾ infructuosa ligna uersat᷑. Sed
tam̃ quia bonus pastor ẽ. & uirga eius
ob hoc ꝑcutit ut emendet: meliora
sermo ꝓpheticus pollicet᷑ & dicit. In me¬
dio carmeli pascent᷑ basanitiden. et
galagditin nixta dies ȩt̃nitatis: & iuxta
dies egressionis tue ex egypto. Carmelus
int̃pretat᷑ scientia circũcisionis. Basani¬
tis: confusio. gala ad transmigratio testi¬
monii. Popłs gͦ dĩ & oues pascuȩ eiꝰ quȩ
priꝰ pascebantur absq grege dñi: & extͣ
ȩccłiam eiꝰ in saltu uersabant᷑ errorũ:
postea tranfferunt᷑ ad noticiã uere cir¬

Expanded text:
 vitiorum, virga corripienda sit. Qui solus habi vitiorum, virga corripienda sit. Qui solus habitat, et non habitat in saltu, iste in laude virtutum est: qui autem solus est, et non facit opera et inter infructuosa ligna versatur. Sed tamen quia bonus pastor est, et virga ejus ob hoc percutit ut emendet, meliora sermo propheticus pollicetur, et dicit: In medio Carmeli pascentur Basanitidem et Galaaditin, juxta dies aeternitatis, et juxta dies egressionis tuae ex Aegypto. Carmelus interpretatur scientia circumcisionis: Basanitis confusio, et Galaad transmigratio testimonii. Populus ergo Dei, et oves pascuae ejus, quae prius pascebantur absque grege Domini, et extra Ecclesiam ejus, in saltu versabantur errorum, postea transferentur ad notitiam ver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectus sit uirgã non habere. quã uir¬
ga popłos. ouesq corriꝑe: respondebimꝰ
ei scđm illud qđ dñis pollicet᷑ apłis suis.
maiora eos signa in popłis ẽẽ facturos:
quã ipse fecerit. Et quia adhuc dñs lo¬
quebat᷑ ad carneũ isrł. & necdũ ad eum
qui ꝑfecta poterat nosse misteria: idcir¬
co dictũ ẽẽ de eo. ut pascat in uirga po¬
płm & gregem suũ: apłis aut̃ uirgã
excussam de manib ẽe: & seueritatẽ
legis euangelii clementia tẽperatam.
Porro hi popłi. & iste oues. ꝓpterea ꝑcu¬
tient᷑. & pascentur in uirga. quia habi¬
tauer̃ soli in saltu. Qđ quidẽ possumꝰ
& de his acciꝑe: qui se de eccłia separan¬
tes conuniiis dederunt amicitiisq gen-¬
tilium: nec non & de his qui odio gene¬
ris humani uitã appetunt solitariã:
qualẽ timoͬre fuisse ab athenis legimꝰ.
ñ quo solitaria uita & ꝓphetica quam
habuerunt helias & iohannes condẽ

Expanded text:
profectus sit virgam non habere, quam virprofectus sit virgam non habere, quam virga populos ovesque corripere: respondebimus eis secundum illud quod Dominus pollicetur apostolis suis, majora eos signa in populis esse facturos, quam ipse fecerit . Et quia adhuc Dominus loquebatur ad carneum Israel, et necdum ad eum, qui perfecte poterat nosse mysteria, idcirco dictum esse de eo, ut pascat in virga populum et gregem suum, apostolis autem virgam excussam esse de manibus, et severitatem Legis, Evangelii clementia temperatam. Porro hi populi et istae oves propterea percutientur, et pascentur in virga, quia habitaverant soli in saltu. Quod quidem possumus, et de his accipere, qui se de Ecclesia separantes, conviviis 528 dedunt amicitiisque gentilium: necnon et de his, qui odio generis humani vitam appetunt solitariam, qualem Timonem fuisse Athenis legimus: non quod solitaria vita et prophetica quam habuerunt Elias et Joannes , conde