comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lor inpartu: Ita homo in conceptu et
ortu. inuita et morte. cõparatus est iu¬
mentis insipientib: et similis factus
est illis. Quid quod libera ereatura. sibi
subditum appetitum non regit. ut dña:
s sequitur et obsequitur. ut ancilla:
Nonne et in hoc se assimilat et annu¬
merat cȩteris animantib. quȩ natu¬
ra non inlibertatẽ uocauit. s condidit
in seruitutem: seruire suo uentri. appe¬
titui obedire: Nonne tali merito con¬
funditur ꝑhiberi. uel existimari simi¬
lis deus: Ideoq ait. Existimasti iniq
quod ero tui similis. Et infert. Argu¬
am te: et statuam contra faciem tuam.
Non est sese uidentis animȩ: dm̃ existi¬
mare similem sibi:anme dum taxat.
qualis mea est: peccatricis et inique
Eiusmodi namq arguitur. Existima¬
stimnique ait: et non dicit existimasti
anima. uł existimasti homo: quod ero
cuti similis. S si statuatur iniqtus
ante faciem suam et contra uultũ quen¬

Expanded text:
lor in partu? Ita homo in conceptu et lor in partu? Ita homo in conceptu et ortu, in vita et morte comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. 6. Quid, quod libera creatura sibi subditum appetitum non regit ut domina, sed sequitur et obsequitur ut ancilla? Nonne et in hoc se assimilat et annumerat caeteris animantibus, quae natura non in libertatem vocavit, sed condidit in servitutem servire suo ventri, appetitui obedire? Nonne tali merito confunditur perhiberi vel existimari similis Deus? Ideoque ait: Existimasti inique, quod ero tui similis; et infert: Arguam te, et statuam contra faciem tuam . Non est sese videntis animae, Deum existimare similem sibi, animae duntaxat, qualis mea est, peccatricis et iniquae. Ejusmodi namque arguitur: Existimasti inique, ait; et non dicit: Existimasti, anima; vel, existimasti, homo, quod ero tui similis. Sed, si statuatur iniquus ante faciem suam, et contra vultum quem
Abbreviated transcription (Latin):
aut uoluntaria peccati. aut necessaria cor¬
poris: non arbitrii libertati. necessitas
uoluntarie seruitutis. Ita bonis nature.
mala aduenticia. dum non succedunt. s
accedunt: turpant utiq ea. non extermi¬
nant: conturbant. non decurbant. Inde
amma dissimilis deo. inde dissimilis est
et sibi: in de comparata iumentis insipi¬
entib et similis facta illis: inde quod le¬
gitur cõmutasse głam suã insimilitudi¬
nem uituli comedentis fenum. Inde ho¬
mines tanquam uulpes. dupplicitatis
et fraudis foueam habent:et quia pares
uulpium se fecerunt: partes uulpitm
erunt. Inde iuxta salomonẽ unus exitꝰ
homini et iumento. Quid n similiter ex¬
eat : qui similiter uixit: More bestiali
incubtut terrenis: morte bestiali excedet
terris. Atidi aliud. Quid mirtim. si similẽ
sortimur exitum: qui et similem habemꝰ
introitum: Inde enim homtnib. nisi
de similicudine bestiali. ille tã intẽpans
ardor incõitu: tam in moderatus do¬

Expanded text:
aut voluntaria peccati, aut necessaria coraut voluntaria peccati, aut necessaria corporis; non arbitrii libertati necessitas voluntariae servitutis. Ita bonis naturae mala adventitia, dum non succedunt, sed accedunt, turpant utique ea, non exterminant; conturbant, non deturbant. Inde anima dissimilis Deo, inde dissimilis est et sibi; inde comparata jumentis insipientibus, et similis facta est illis; inde quod legitur commutasse gloriam suam in similitudinem vituli comedentis fenum; inde homines, tanquam vulpes, duplicitatis et fraudis foveas habent, et quia pares vulpibus se fecerunt, partes vulpium erunt; inde juxta Salomonem, unus exitus homini, et jumento . Quidni 1556 similiter exeat, qui similiter vixit? More bestiali incubuit terrenis, morte bestiali excedet terris. Audi aliud. Quid mirum si similem sortimur exitum, qui et similem habemus introitum? Unde enim hominibus, nisi de similitudine bestiali, ille tam intemperans ardor in coitu, tam immoderatus do
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem dum allicit. subicit seruituti:
implens faciem eius ignominia. ita ut
uel carne seruiat legipeccati. et non uo¬
lens. Quia ergo nature ingenuitatem.
morum ꝓbitate defensare neglexit: iusto
actoris iudicio. factum est. non quidem ut
libertate ꝓpria nudaretur: s tamen suꝑ¬
indueretur sicut diploide confusione sua.
Et bene sicut diploide: ubi ueste ueltiti
dupplicata. manente libertate ꝓpter uo¬
luntatem: seruilis nichilominus contiersa¬
tio. necessitatem ꝓbat. Hoc de simplicita¬
te. hoc de immortalitate anime. aduerte¬
re est: et nil tibi in ea si bene consideres ap¬
parebit. quod non sit istitismodi similitu¬
dinis pariter et dissimilituidinis diploide
acĩ oꝑtum. An non diplois: ubi non innata
s affixa. et quadam quasi acupeccati assu¬
ta est simplicitati fraus. inmortalitati
mors. necessitas libertati: Neq enim es¬
sentie simplicitati prescribit duplicitas
cordis: non nature immortalitati. mors

Expanded text:
luntatem, dum allicit, subjicit servituti, luntatem, dum allicit, subjicit servituti, implens faciem ejus ignominia, ita ut vel carne serviat legi peccati, et non volens. Quia ergo naturae ingenuitatem morum probitate defensare neglexit; justo auctoris judicio factum est, non quidem ut libertate propria nudaretur; sed tamen superindueretur, sicut diploide, confusione sua . Et bene sicut diploide, ubi veste veluti duplicata, manente libertate propter voluntatem, servilis nihilominus conversatio necessitatem probat. Hoc de simplicitate, hoc de immortalitate animae advertere est: et nil tibi in ea, si bene consideres, apparebit, quod non sit istiusmodi similitudinis pariter et dissimilitudinis diploide adopertum. Annon diplois, ubi non innata, sed affixa, et quadam quasi acu peccati assuta est simplicitati fraus, immortalitati mors, necessitas libertati? Neque enim essentiae simplicitati praescribit duplicitas cordis; non naturae immortalitati mors,
Abbreviated transcription (Latin):
si tua ꝓparte luti: non tua solius: s commu¬
nis cunctis animantib terre. Tuaq̃ uere
tua est. aliunde et alia: nam eterna est de
etc̃nitate. Quid tuanimȩ tuȩ alteram for¬
mamiiimmo de formitatẽ impͥmis alienã :
Emm tiero qtiod delectat habere. id etiam
ꝑddere timet: et timor color est. Is libertat̃e
dum tingit. degit: et eam nichilominus sibi¬
met reddit dissimilem. Otiam dignius sua
origine nichil cuꝑet. tibi nichil metueret:
ac ꝑhoc aseruili timore isto ingenitam sibi
defenderet libertatem:manentẽ inuigore
et decore suo. Heu non ita est:mutatus est
color optintis. Fugitas. et latitas: audis uo¬
cem dñi dei: et abscondis te. Cur hoc. nisi
quia quem amabas times: et libertatis
speciem forma seruilis excltisit: S et uo¬
luntaria illa necessitas. et contraria lex in¬
flicta menbris. de qua prorimo sermone
disserui. eidem incubat libertati: et liberã
natura ereaturam. ꝑ propͥam ipsitis uo¬

Expanded text:
si tua pro parte luti, non tua solius, sed commusi tua pro parte luti, non tua solius, sed communis cunctis animantibus terrae. Tua, quae vere tua est, aliunde, et alia est: nam aeterna est de aeternitate. Quid tu animae tuae aliam formam, imo deformitatem imprimis alienam? Enimvero quod delectat habere, id etiam perdere timet: et timor color est. Is libertatem dum tingit, tegit, et eam nihilominus sibimet reddit dissimilem. Quam dignius sua origine nihil cuperet, ubi nihil metueret, ac per hoc a servili timore isto ingenitam sibi defenderet libertatem, manentem in vigore et decore suo! Heu! non ita est! mutatus est color optimus. Fugitas, et latitas: audis vocem Domini Dei, et abscondis te. Cur hoc, nisi quia quem amabas times, et libertatis speciem forma servilis exclusit? 5. Sed et voluntaria illa necessitas, et contraria lex inflicta membris, de qua proximo sermone disserui, eidem incubat libertati, et liberam natura creaturam per propriam ipsius vo
Abbreviated transcription (Latin):
at. et quod facta est uiuat: Ceterum con¬
traria sapit et querit: et mortalib sese
de generi conuersatione conformans. in¬
mortalitatis candorem. quodam mortifere
conscietudinis ꝑicco colore denigrat. Qͥd¬
ni mortalium appetitus. immortalem mor¬
tali similem. ammortali dissimilem faciat:
Qui tangit picem. ait sapiens: inquinabi¬
tur abea. Frtiendo mortalib. mortalitatẽ
se induit: et uestemimmortalitatis inciden¬
te mortis similitudine decolorauit: non ex¬
uit. Quam atdende: quomodo eius anima
immortalis. immortalitatis sue głȩ. fuctm
mortalitatis inuexit: mortalia utiq af¬
fectando. It quid enim cumimmortalis
eẽt. mortalia non contempsit. et transitoria:
contenta sibi similib immortalib et ȩt̃nis :
Tidit inquit lignum. quod eẽt pulchrũ
oculis. et aspectu delectabile: ac suaue ad
uescendum. Nonest tua omtilier. ista suacui¬
tas. ista delectatio. istaq pulchritudo. Et

Expanded text:
at, et quod facta est vivat? Caeterum, conat, et quod facta est vivat? Caeterum, contraria sapit et quaerit, et mortalitas sese degeneri conversatione conformans, immortalitatis candorem quodam mortiferae consuetudinis piceo colore denigrat. Quidni mortalium appetitus immortalem mortali similem, immortali dissimilem faciet? Qui tangit picem, ait Sapiens, inquinabitur ab ea . Fruendo mortalibus mortalitatem se induit, et vestem immortalitatis incidente mortis similitudine decoloravit, non exuit. 4. Evam attende, quomodo ejus anima immortalis, immortalitatis suae gloriae fucum mortalitatis invexit, mortalia utique affectando. Utquid enim, cum immortalis esset, mortalia non contempsit et transitoria, contenta sibi similibus, immortalibus et aeternis? Vidit, inquit, lignum quod esset pulchrum oculis, et aspectu delectabile, ac suave ad vescendum . Non est tua, o mulier, ista suavitas, ista delectatio, istaque pulchritudo: et
Abbreviated transcription (Latin):
dico tielit: s uel patiatur uideri : Sed ꝑseue¬
rat nichilominus in omni amma cum origi¬
nali dupplicitate. generalis simplicitas: ut
decollatione confusio augeatur. ꝑseuerat
eqtie inmortalitas: s fuisca et tecra: irruente
tenebrosa corporee mortis caligine. Nam et¬
sinon priuatur uita: uite tamen beneficiũ
suo corpori iam non sufficit uendicare. Ottid.
quod ne suam quidem spiritalem dum taxat
uitam retinet sibi: Anima nempe quȩ pec¬
cauierit: ipsa moritur. Nonne morte ista dup¬
plici inctirsante. illa qualiscumq in morta¬
litas. quam retentat. tenebrosa satis reddit᷑
et misella: fdde quod appecentia terrenorũ.
que quidem omĩa ad interitum sunt. densat
tenebras: ita ut in anima sic uiuente. nil a
parte aliqua.nisi pallida facies.et imago
quedam mortis apparere cernatur. Gtrñ
enim quȩ inmortalis est. similia sibi in mor¬
talia appetat. et ȩt̾na : ut quod est appare¬

Expanded text:
dico velit, sed vel patiatur videri? Sed persevedico velit, sed vel patiatur videri? Sed perseverat nihilominus in omni anima cum originali duplicitate generalis simplicitas, ut de collatione confusio augeatur: perseverat aeque immortalitas, sed fusca et tetra, irruente tenebrosa corporeae mortis caligine. Nam, etsi non privatur vita, vitae tamen beneficium suo corpori jam non sufficit vindicare. 1555 Quid, quod ne suam quidem spiritualem duntaxat vitam retinet sibi? Anima nempe quae peccaverit, ipsa morietur . Nonne morte ista duplici incursante, illa qualiscunque immortalitas, quam retentat, tenebrosa satis redditur, et misella? Adde quod appetentia terrenorum, quae quidem omnia ad interitum sunt, densat tenebras, ita ut in anima sic vivente nilla parte aliqua nisi pallida facies et imago quaedam mortis apparere cernatur. Cur non enim quae immortalis est, similia sibi immortalia appetit et aeterna, ut quod est appare
Abbreviated transcription (Latin):
ext̃minare. Deniq obscuratum est in sipi¬
obscuratũ ẽ. aurũ: mutatꝰ est color optimꝰ:
Obscuratũ aurũ plangit: s aurũ tam̃: mu¬
tatũ colorẽ optit̃: s non fundam̃tũ coloris
euulsum. Manet infundam̃to prorfus in¬
concussa simplicitas: s minime apparet. du¬
plicitate oꝑta humane dolositatis: simulatio¬
nis: hypocrisis. Quã ĩ congrue sĩplicitatidupplici¬
tas admiscet᷑: quã in digne tali fundam̃to.
talis structura commictitur. Huiusmodi
sibi uersutiam serpens induerat: cum se ut
deciꝑet consiliarium exibebat simulabat
amicum. hititismodi quoq seducti ab eo
paradisi incole induerant sibi: cum puden¬
dam iam nuditatem tegere conarentur. et
umbra frondosi ligni. et frondium succin¬
ctoriis: et uerbis excusatoriis. Quam late.
extunc et deinceps.omnem posteritatem.
hereditarium hypocrisis uirus infecit.
Quem dabis de filiis adam. qui quod est. ñ

Expanded text:
exterminare. Denique: Obscuratum est insipiexterminare. Denique: Obscuratum est insipiobscuratum est aurum, mutatus est color optimus? Obscuratum aurum plangit, sed aurum tamen; mutatum colorem optimum, sed non fundamentum coloris evulsum. Manet in fundamento prorsus inconcussa simplicitas, sed minime apparet duplicitate operta humanae dolositatis, simulationis, hypocrisis. 3. Quam incongrue simplicitati duplicitas admiscetur! quam indigne tali fundamento talis structura committitur! Hujusmodi sibi versutiam serpens induerat, cum se, ut deciperet, consiliarium exhibebat, simulabat amicum. Hujusmodi quoque seducti ab eo paradisi incolae induerant sibi, cum pudendam jam nuditatem tegere conarentur, et umbra frondosi ligni, et frondium succinctoriis, et verbis excusatoriis . Quam late extunc et deinceps omnem posteritatem haereditarium hypocrisis virus infecit! Quem dabis de filiis Adam qui quod est, non
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est in ꝑsona dei. existimasti inique
quod ero tui similis:: et pleraq alia: quȩ si¬
militudinem dei in homine post peccatũ
deletam. concorditer asseuerare uidentur.
Quid gͦ dicemus ad hec : Tria illa minime
indeo eẽ. et sic alia querenda inquib summ¬
litudinem assignemus: aut ẽẽ quidem in
deo.s non inanima. et ne siquidem in his
similitudinem inueniri. aut ẽe. et in ani¬
ma. s posse etiam non messe. ac ꝑhoc non
inseparabilia esse: fbsit. Et indeo et in
anima sunt. et semꝑ in sunt:. nec est quod
nos aliquid horum dixisse peniteat: ita
totum subnixum est indubitata et abso¬
lutissima ueritate. Sed quod scriptura
loquitur de similitudine facta. non quia
similitudo ista deleta sit. loquit᷑: s quia alia
stiꝑducta. Non plane anima natiuam se
exuit formam: s suꝑ induit ꝑegrinam.
Iua addita non ista ꝑdita est: et quȩ super¬
uenit. obscurare ingenitam potuit:s non

Expanded text:
dictum est in persona Dei: Existimasti inique, dictum est in persona Dei: Existimasti inique, quod ero tui similis : et pleraque alia, quae similitudinem Dei in homine post peccatum deletam concorditer asseverare videntur. Quid ergo dicemus ad haec? Tria illa in Deo minime esse, et sic alia quaerenda, in quibus similitudinem assignemus? aut esse quidem in Deo, sed non in anima, et ne sic quidem in his similitudinem inveniri? aut esse et in anima, sed posse etiam non inesse, ac per hoc non inseparabilia esse? Absit! Et in Deo, et in anima sunt, et semper insunt; nec est quod nos aliquid horum dixisse poeniteat, ita totum subnixum est indubitata et absolutissima veritate. Sed quod Scriptura loquitur de dissimilitudine facta, non quia similitudo ista deleta sit loquitur, sed quia alia superducta. Non plane anima nativam se exuit formam, sed superinduit peregrinam. Illa addita, non ista perdita est: et quae supervenit, obscurare ingenitam potuit, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
michi iugiter habundare dignetur fons
ille indeficiens sapientiȩ salutaris: quo¬
modo sine inuidia uobis cõmunicaui et
refudi. quicquid michi infundere hacte¬
nus dignatus est ipse. Si ego uos frati¬
do:aquo iam non uerear ipse fraudari :
Ne adeo quidem. Est itaq in his quȩ dicta
sunt aliquid quod ut uereor ego offendi¬
culum dare queat. si non complanetur.
Et in fallor: sunt de hic stantib quib iam
scruipulum mouit quod dicere uolo. Grina
illa tierbi similitudo. quam anime assigna¬
uimus. immo qua insignitam adu̾cimus :
recolitis ne quod etiam inseparabiliter
mẽe illi uisa fuerit nobis : Ia quidem ui¬
deatur aliquib scripturarum testimonus
obuiare: ut tierbi gr̃a est illud in psalmis.
homo cum in honore eẽt non incellexit.
comparatus est iumentis insipientibus.
et similis factus est illis: Et item illud.
mutauerunt głam suam. insimilitudinẽ
tutuli comedentis fentim: s et quod aꝑte

Expanded text:
mihi jugiter abundare dignetur fons mihi jugiter abundare dignetur fons ille indeficiens sapientiae salutaris, quomodo sine invidia vobis communicavi, et refudi quidquid mihi infundere hactenus dignatus est ipse. Si ego vos fraudo, a quo jam non verear ipse fraudari? Ne a Deo quidem. 2. Est itaque in his quae dicta sunt aliquid, quod, ut vereor ego, offendiculum dare queat, si non complanetur. Et, ni fallor, sunt de hic stantibus, quibus scrupulum movit quod dicere volo. Trina illa Verbi similitudo, quam animae assignavimus, imo qua insignitam advertimus, recolitisne quod etiam inseparabiliter inesse illi visa fuerit nobis? Id quidem videatur aliquibus Scripturarum testimoniis obviare, ut verbi gratia, est illud in psalmis: Homo, cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis ; et item illud: Mutaverunt gloriam suam in similitudinem vituli comedentis fenum , sed et quod aperte
Abbreviated transcription (Latin):
UIO uobis uidetur: Possumus¬
ne iam regredi ad exponendi or¬
dinem. unde digressi sumus: qͥa
patet ꝓpinquitas uerbi et ani¬
me. proqua utiq de monstranda digres¬
sio ipsa facta est : Possemus ut michi
uidetur.: nisi parum quid dubietatis in
his que dicta sunt ad huc residere senti¬
rem. Nil furari uolo. Non libenter pre¬
tereo: quod uobis utile putem. Et quo¬
modo iã audeam: de his p̃sertim que uo¬
bis accipio: Scio hominẽ aliquid aliqͥn¬
do interloquendum. exhis quȩ suggere¬
bat sp̃c. et si non infideli. mintis camen
fidenti animo retemtantẽ. et reseruant̃ẽ
sibi. ut haberet quid diceret denuo trac¬
taturus: et ecce uox ad eum. ut quidemei
uistim est: dones istua tenebis. a¬
liud non accipies. Quid si retinuisset.
non prouidendo suȩ inopiȩs fraternis
ꝓfectib inuidendo: Nonne merito et
hoc ipsum quod uidebatur habere. aufer¬
retur abeo: Quod quidem longe a seruo
ur̃o semꝑ faciat ds̃: sicut semꝑ fecit. Sic

Expanded text:
uid vobis videtur? possumusne jam regredi ad exponendi ordinem unde digressi sumus; quia patet propinquitas Verbi et animae, pro qua utique demonstranda digressio ipsa facta est? Possemus, ut mihi videtur, nisi parum quid dubietatis in his, quae dicta sunt, adhuc residere sentirem. Nil furari volo. Non libenter 1554 praetereo quod vobis utile putem. Et quomodo id audeam, de his praesertim quae vobis accipio? Scio hominem aliquid aliquando inter loquendum ex his quae suggerebat Spiritus, etsi non infideli, minus tamen fidenti animo retentantem et reservantem sibi, ut haberet quod diceret denuo tractaturus; et ecce vox ad eum, ut quidem ei visum est: « Donec istud tenebis, aliud non accipies. » Quid si retinuisset, non providendo suae inopiae, sed fraternis profectibus invidendo? nonne merito et hoc ipsum, quod videbatur habere, auferretur ab eo? Quod quidem longe a servo vestro semper faciat Deus, sicut et semper fecit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ꝗtiante et sinceritatis: amor muttius.
intuntis. talidusq:qui non incarne tina.
s tino plane in spũ. duos iungat: duos
faciat iam non duos. stinum: paulo ita
dicente. Qui adheret deo. unus sp̃c est.
Et nunc potius eam suꝑhis audiamus:
quam facile magistram de omnib fecit.
et magistra unctio. et frequens experi¬
entia. Nisi forte id melius seruamus in
aliud sermonis principium: ne rem bo¬
nam coartemus inter angustias huius.
prope iam modum finiendi. Et si pro¬
batis. facio finem etiam ante finem: ut̃
famelici tempestiue conueniamus eras
ad delicias scẽ anime. quib beata meret᷑
frui cum tierbo. et de uerbo. sponso utiq

Expanded text:
tis, quantae et sinceritatis; amor mutuus, tis, quantae et sinceritatis; amor mutuus, intimus, validusque, qui non in carne una, sed uno plane in spiritu duos jungat, duos faciat jam non duos, sed unum, Paulo ita dicente: Qui adhaeret Deo, unus spiritus est . Et nunc potius eam super his audiamus, quam facile magistram de omnibus fecit et magistra unctio, et frequens experientia. Nisi forte id melius servamus in aliud sermonis principium, ne rem bonam coarctemus inter angustias hujus jam propemodum finiendi. Et si probatis, facio finem etiam ante finem, ut famelici tempestive conveniamus cras ad delicias sanctae animae, quibus beata meretur frui cum Verbo, et de Verbo, sponso utique
Abbreviated transcription (Latin):
ra: non magis quam sitiens et fons. Quid
ergo: Pibit ꝓꝑter hoc et extoto euacuia¬
bitur ncpture uotum: desiderium scispi¬
rantis: amantis ardor: presumentis fidu¬
cia: quia non ualet exequo currere cum
gigante. dulcedine ctm melle contende¬
re: lenitate cum agno. candore cum lilio:
claritate cum sole. caritate cum eo qui
caritas est: Non. Nam et siminus dili¬
git creatura qm̃ minor est: tamen si exto¬
ta se diligit: nichil de est. ubi totum est.
ꝓpterea ut dixi. sic amare nupsisse est:
qm̃ non potest sic diligere. et parum dilec¬
ta ẽẽͥtit in consensu duorũ. integrum stet ꝑ¬
fectumq conubium: Nisi quis dubitet.
animam auerbo et pͥtis amari et plus.
Prorsus et preuenitur amando: et uincit᷑.
felix quȩ meruit p̃ueniri intante bene¬
dictione dulcedinis: felix cui tante suatu¬
tatis complexum exꝑiri donatũ est.Quod
non est aliud. quã amor castus et sanctus:
amor sciatus et dulcis: amortante serenita¬

Expanded text:
ra, non magis quam sitiens et fons. Quid ra, non magis quam sitiens et fons. Quid ergo? peribit propter hoc, et ex toto evacuabitur nupturae votum, desiderium suspirantis, amantis ardor, praesumentis fiducia, quia non valet ex aequo currere cum gigante, dulcedine cum melle contendere; lenitate cum agno, candore cum lilio, claritate cum sole, charitate cum eo qui charitas est? Non. Nam, etsi minus diligit creatura, quoniam minor est; tamen si ex tota se diligit, nihil deest ubi totum est. Propterea, ut dixi, sic amore, nupsisse est: quoniam non potest sic diligere, et parum dilecta esse, ut in consensu duorum integrum stet perfectumque connubium. Nisi quis dubitet, animam a Verbo et prius amari, et plus. Prorsus et praevenitur amando, et vincitur. Felix, quae meruit praeveniri in tantae benedictione dulcedinis! Felix, cui tantae suavitatis complexum experiri donatum est! Quod non est aliud, quam amor sanctus et castus, amor suavis ei dulcis; amor tantae serenita
Abbreviated transcription (Latin):
sus: et sponsa illa est. Is sponsis ꝓprius: quẽ
alter nemo attingat: ne filius quidem.
Demiq ad filios clamat. ubi est honor m̃s:
et non ubi est amor m̃s dieit: agnoscens
sponse prerogatiuam. Sed et iubetur homo
honorare patrem suum. et matrẽ sciam:
et de amore tacetur: non quia non amandi
sint parentes afilus: s quia multi filiorũ
bonorare parentes. magis quam amare
affecti sunt. Esto. quod honor regis iudi¬
cium diligat: s sponsi amor ummo sponsꝰ
amor solam amoris uicem requirit et fidẽ.
Liceat ꝓinde redamare dilectam. Quidin
amet sponsa: et sponsa amoris: Quid in
ametur amor: Merito cunctis renunti¬
ans affectionib aliis. soli et tota incum¬
bit amori: quȩ ipsi respondere amori habet.
in redibendo amore. Nam et cum se totam
effuderit in amorem: quantũ est hoc ad
illius fontis ꝓfluum : Non plane pari uber¬
tate fluunt amans et amor: anima et tier¬
bum: sponsa et sponsus: creator et creatu¬

Expanded text:
sus, et sponsa illa est. Is sponsis proprius est, quem sus, et sponsa illa est. Is sponsis proprius est, quem alter nemo attingat, nec filius quidem. Denique ad filios clamat: Ubi est honor meus? et non. Ubi est amor meus, dicit; servans sponsae praerogativam. Sed et jubetur homo honorare patrem suum et matrem suam , et de amore tacetur: non quia non amandi sint parentes a 1559 filiis, sed quia multi filiorum honorare parentes magis quam amare affecti sunt. Esto quod honor regis judicium diligat: sed sponsi amor, imo sponsus Amor solam amoris vicem requirit et fidem. Liceat pro inde redamare dilectam. Quidni amet sponsa, et sponsa Amoris? Quidni ametur Amor? 6. Merito cunctis renuntians affectionibus aliis, soli et tota incumbit amori, quae ipsi respondere amori habet in redhibendo amore. Nam et cum se totam effuderit in amorem, quantum est hoc ad illius fontis perenne profluvium? Non plane pari ubertate fluunt amans et Amor, anima et Verbum, sponsa et sponsus, Creator et creatu
Abbreviated transcription (Latin):
adño tiel sertucium exig̾e uł obsequitm.
Nunc iam uideas. de amore quam aliter sit.
Nam cum amat ds̃. non aliud uult quam
amari:quippe non ad alitd amat. nisi
ut ametur: sciens ipso amore beatos qui
se amauerint.Magna res amor:s sunt in
eo gratts. Sponsa insũmo stat. Amant
enim et filii. s de hereditate cogitant. Quã
dum tierentur quo quomodo amietere:
ipsum a quo expectatur hereditas. plus
reuerentur: minus amant. Suspectus est
michi amor: etu aliud quid adipiscendi spes
suffragari uidetur. In firmus est: qui for¬
te spe subtracta aut extinguitur. aut minui¬
tur Impurus est: qui et aliud cuꝑit. Purus
amor mercennarius non est:purus amor
de spe uires non sumit: nec tamen diffiden¬
tie dampna sentit. Sponse hic est: quia
hoc sponsa est quecumq est. Sponse res et
spes: anus est amor. Hoc sponsa abundat:
hoc contentus est sponsus. Nec is aliud
querit: nec illa aliud habet. Hinc ille spon¬

Expanded text:
a Domino vel servitium exigere, vel obsequium. a Domino vel servitium exigere, vel obsequium. Nunc jam videas de amore quam aliter sit. Nam, cum amat Deus, non aliud vult quam amari: quippe non ad aliud amat nisi ut ametur, sciens ipso amore beatos qui se amaverint. 5. Magna res amor; sed sunt in eo gradus. Sponsa in summo stat. Amant enim et filii, sed de haereditate cogitant: quam dum verentur quoquo modo amittere, ipsum a quo exspectatur haereditas, plus reverentur, minus amant. Suspectus est mihi amor cui aliud quid adipiscendi spes suffragari videtur. Infirmus est, qui forte spe subtracta, aut exstinguitur, aut minuitur. Impurus est, qui et aliud cupit. Purus amor mercenarius non est. Purus amor de spe vires non sumit, nec tamen diffidentiae damna sentit. Sponsae hic est, quia hoc sponsa est quaecunque est. Sponsae res et spes unus est amor. Hoc sponsa abundat, hoc contentus et sponsus. Nec is aliud quaerit, nec illa aliud habet. Hinc ille spon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter se. Ipse meritum: ipse premiuum
est sibi. Amor. preter se non requirit cau¬
sam: non fructum. fructus eius: usus eiꝰ:
Amo quia amo:amo ut amẽ. Magnares a.¬
mor. si tamen ad suum recurrat principium:
si scie origini redditus. si refustis suo fonti.
semꝑ exeo sumat unde iugiter fluat. Solus
est amor exomnib animȩ motib. sensibus.
atq affectib. in quo potest creatura et¬
si non exequo respondere auctori:. uel de
simili mutuam rependere uicem. Uerbi
gratia.si michi irascatur ds: num illi ego
similiter rerrascar: Non utiq: s pauebo:
s contremiscam: s tieniam deprecabor.
Ita si me arguiat. non redarguetur ame: s
ex me potius iustificabitur. nec sime iu¬
dicabit. iudicabo ego eum: s adorabo. et sal¬
uians me. non querit ame ipse saltiari: nec
uicissim eget ab aliquo liberari. qui liberat
omnes. Si dominatur. me oportet seruire:
si imꝑat. me oportet parere: et non uicissĩ

Expanded text:
propter se. Ipse meritum, ipse praemium propter se. Ipse meritum, ipse praemium est sibi. Amor praeter se non requirit causam, non fructum. Fructus ejus, usus ejus. Amo, quia amo; amo, ut amem. Magna res amor, si tamen ad suum recurrat principium, si suae origini redditus, si refusus suo fonti semper ex eo sumat, unde jugiter fluat. Solus est amor ex omnibus animae motibus, sensibus atque affectibus, in quo potest creatura, etsi non ex aequo, respondere auctori, vel de simili mutuam rependere vicem. Verbi gratia, si mihi irascatur Deus, num illi ego similiter reirascar? Non utique, sed pavebo, sed contremiscam, sed veniam deprecabor. Ita si me arguat, non redarguetur a me, sed ex me potius justificabitur. Nec, si me judicabit, judicabo ego eum, sed adorabo: et salvans me non quaerit a me ipse salvari, nec vicissim eget ab aliquo liberari, qui liberat omnes. Si dominatur, me oportet servire; si imperat, me oportet parere, et non vicissim
Abbreviated transcription (Latin):
trem suam: et adherebit sponse. Uides.
affectus iste quiam sit in sponsis. non cȩte¬
ris tantum affectib. s etiam se ipso po¬
tentior: Adde quod iste sponstis. non mͦ
amans:s amor est. Numquid honor:
Contendat quis ẽẽ: ego non legi.Legi au¬
tem quia deus caritas est: et non quia ho
ds̃ qui ait: si ego pater: tibi est honor m̃s:
Uerum id pater. Sed si sponscim exhbeat:
puto quia mutabit uocem stiam et dicet.
Si ego sponsus: tibiẽ. amor m̃s : Nam et
ante ita locutus est. Si ego dñs:tibi est ci¬
mor meus : Exit gͦ detis timeri ut dñs.
honorari ut pater: et ut sponsus amari
Quid inhis prestat: quid eminet: Nem¬
peamor. Absq hoc et timor penam habet:
et honor non habec grãm. Sertulis est
timor: quam diu abamore non manitmit¬
titur. Et qui de amore non tienit honor.
non honor s adulatio est. Et quidem
neutrum ds̃: si melle amoris condita ñ
fuerint. Is ꝑse sufficit: Is ꝑse placet: et

Expanded text:
trem suam, et adhaerebit sponsae . Vides iste trem suam, et adhaerebit sponsae . Vides iste affectus quam sit in sponsis, non caeteris tantum affectibus, sed etiam se ipso potentior. 4. Adde quod iste sponsus non modo amans, sed amor est. Nunquid honor? Contendat quis esse: ego non legi. Legi autem quia Deus charitas est ; et non quia honDeus, qui ait: Si ego pater, ubi est honor meus? Verum id Pater. Sed, si sponsum exhibeat, puto quia mutabit vocem, et dicet: Si ego sponsus, ubi est amor meus? Nam et ante ita locutus est: Si ego Dominus, ubi est timor meus? Exigit ergo Deus timeri ut Dominus, honorari ut pater, et ut sponsus amari. Quid in his praestat, quid eminet? Nempe amor. Absque hoc et timor poenam habet, et honor non habet gratiam. Servilis est timor, quandiu ab amore non manumittitur. Et qui de amore non venit honor, non honor, sed adulatio est. Et quidem  acceptabit Deus, si melle amoris condita non fuerint. Is per se sufficit, is per se placet, et
Abbreviated transcription (Latin):
ariter ꝑcuncteris. consuldesq de omnire.
quantum intellectu capax. tantum audar
desiderio: Uere spiritalis scĩq conubii con¬
tractus est iste. Parum dixi contractus:
complextis est. Complexus plane: ubi idẽ
uelle. et nolle idem. unum facit sp̃m de
duob. Nec uerendum. ne disparitas ꝑso¬
narum. clatidicare in aliquo faciat com
tiam nescit. Abamando quippe amor: ñ
ab honorando de nominatur.Honoret
sane. qui horret: qui stupet. qui metuit :
qui miratur.uacant hȩc omĩa. penes a¬
omnes traducit et captiuat affectus. ꝓ¬
pterea quȩ amat amat: et aliud nouit ni¬
cbil. Ipse qui honori merito. merito stupor
et miraculo est:amari tamen plus amat.
Sponsus et sponsa sunt. Quam queris aliã
inter sponsos necessitudinem. uel conexionẽ:
preter amari et amare : hic nȩxus uincit
etiam quod natura arc̃ius uinxit. uincłm
parentum ad filios. Deniq propter hoc
ait. relinquet homo patrem suum. et ma¬

Expanded text:
ariter percuncteris, consultesque de omni re, ariter percuncteris, consultesque de omni re, quantum intellectu capax, tantum audax desiderio? Vere spiritualis, sanctique connubii contractus est iste. Parum dixi, contractus: complexus est. Complexus plane, ubi idem velle, et nolle idem, unum facit spiritum de duobus. Nec verendum ne disparitas personarum claudicare in aliquo 1558 faciattiam nescit. Ab amando quippe amor, non ab honorando denominatur. Honoret sane qui horret, qui stupet, qui metuit, qui miratur: vacant haec omnia penes aomnes traducit et captivat affectus. Propterea quae amat, amat, et aliud novit nihil. Ipse qui honori merito, merito stupori et miraculo est: amari tamen plus amat. Sponsus et sponsa sunt. Quam quaeris aliam inter sponsos necessitudinem vel connexionem, praeter amari, et amare? Hic nexus vincit etiam quod natura arctius vinxit, vinculum parentum ad filios. Denique, propter hoc, ait, relinquet homo patrem suum et ma
Abbreviated transcription (Latin):
moueri est. cum suis affectib immo de¬
fectib ase quodã modo inpeius uadit:
cum se sibi uite et morum prauitate dis¬
similem facit: reddit degenerem. Que
tamen dissimilitudo. non naturaeabolicio.
s uicium est.bonum ipsum nature quã¬
tum sui comparatione attollens. tantũ
fedans coniunctione. Iam uero anime
reditus. conuersio eius ad uerbum: re¬
formande ꝑipsum:. conformande ipsi.
Inquo: Incaritate. dit enim. Estote
imitatores dei. sicut filii carissimi:. et am¬
bulate indilectione. sicut et xp̃e. dilexit
nos. Galis conformitas maritat animã
uerbo:cum cui uidelicet similis est per
naturam. similem nichilominus ipsi
se exhibet ꝑuoluntatem: diligens sicut
dilecta est. Ergo si ꝑfecte diligit: nuy¬
sit. Quid hac conformitate iocundius:
quid optabilius caritate: qua fit ut hu¬
mano magisterio non contenta. ꝑdemet
oanima fiducialiter accedas adu̾bum:
uerbo constanter inhereas: terbũ famili¬

Expanded text:
moveri est cum suis affectibus, imo demoveri est cum suis affectibus, imo defectibus a se quodam modo in pejus vadit, cum se sibi vitae et morum pravitate dissimilem facit, reddit degenerem: quae tamen dissimilitudo non naturae abolitio, sed vitium est, bonum ipsum naturae quantum sui comparatione attollens, tantum foedans conjunctione. Jam vero animae reditus, conversio ejus ad Verbum, reformandae per ipsum, conformandae ipsi. In quo? In charitate. Ait enim: Estote imitatores Dei, sicut filii charissimi; et ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit vos . 3. Talis conformitas maritat animam Verbo, cum cui videlicet similis est per naturam, similem nihilominus ipsi se exhibet per voluntatem, diligens sicut dilecta est. Ergo, si perfecte diligit, nupsit. Quid hac conformitate jucundius? quid optabilius charitate, qua fit ut humano magisterio non contenta, per temet, o anima, fiducialiter accedas ad Verbum, Verbo constanter inhaereas, Verbum famili
Abbreviated transcription (Latin):
nem cernit imagine: illustrem similitudi¬
ne nouit : Quid inquam uereatur de ma¬
iestate: cui de origine fiducia datur: Tan¬
tum est. ut curet nature ingenuitatẽ. uite
honestate seruare: immo cęleste decus qdđ
sibi originaliter in est. dignis quib dam
studeat morum affectuumq uenustare.
et decorare colorib. Ut quidenim dormi¬
tec industria: Grande ꝓfecto in nobis
donum nature ipsa est. Quȩ si minus
suas exsequatur partes: nonne quod re¬
liquum habet natura in nobis totum tur¬
pabitur. totum quasi quadam uetusta¬
tis oꝑietur rubigine: Id quiãem iniu¬
ria aucꝰtori. Et utiq ad hoc auctor ipse
deus. diuine insigne generositatis ꝓpe¬
tuo uoluit inanima conseruari: ut semꝑ
hec insese exuerbo habeat. quo ad mone¬
atur semꝑ aut stare cum uerbo: aut re¬
dire.si mota fucrit. Non mota. quasi lo¬
cis migrans. aut pedib gradiens: sed
mota sicut substantie utiq spiritali

Expanded text:
nem cernit imagine, illustrem similitudinem cernit imagine, illustrem similitudine novit? quid, inquam, vereatur de majestate, cui de origine fiducia datur? Tantum est ut curet naturae ingenuitatem vitae honestate servare, imo caeleste decus, quod sibi originaliter inest, dignis quibusdam studeat morum affectuumque venustare et decorare coloribus. 2. Utquid enim dormitet industria? Grande profecto in nobis donum naturae ipsa est: quae si minus suas exsequatur partes, nonne quod reliquum habet natura in nobis, totum turbabitur, totum quasi quadam vetustatis operietur rubigine? Id quidem injuria auctori. Et utique ad hoc auctor ipse Deus divinae insigne generositatis perpetuo voluit in anima conservari, ut semper haec in sese ex Verbo habeat, quo admoneatur semper, aut stare cum Verbo, aut redire, si mota fuerit. Non mota quasi locis migrans, aut pedibus gradiens, sed mota sicut substantiae utique spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
rantum quidem regularis
hora ꝑmisit. quam nobis
constituutis ad loquendũ:.
Quȩ utilitas in omni labore isto: Nempe
hec. Docuimus omnẽ animã. licet onera¬
tam peccatis. uiciis irretitam. captam
illecebris. exilio captiuam.corpore carce¬
ratam. luto herentem. infixam limo. af¬
fixam menbris. confixam curis. distentã
negociis. contractam timorib. afflictam
dolorib. errorib uagam. sollicitudinib
anxiam.suspicionib inquietam. et po¬
stremo adtienam interra inimicorũ. iux¬
ta ꝓpħe uocem coinquinatam cũ mortu¬
is. deputatam cum his qui in inferno sc̃.
licet inquam sic dampnatam. et sio desꝑ¬
atam.docuutis camen hanc in sese posse
aduertere. non modo unde respirare in
spem uenie. in sp̃e mi scđiȩ queat:s etiam
tnde audeat aspirare ad nuptias uerbi:
cum deo inire fedus societatis non trepi¬
det: suaue amoris iugum. cum rege du¬
cere angłorũ non tiereatur. Quid emm
non tutȩ p̃sumat aptid eum. cuius se in sig¬

Expanded text:
antum quidem regularis hora permisit, quam nobis constituimus ad loquendum, tQuae utilitas in omni labore isto? Nempe haec. Docuimus omnem animam, licet oneratam peccatis, vitiis irretitam, captam illecebris, exsilio captivam, corpore carceratam, luto haerentem, infixam limo, affixam membris, confixam suris, distentam negotiis, contractam timoribus, afflictam doloribus, erroribus vagam, sollicitudinibus anxiam, suspicionibus inquietam, et postremo advenam in terra inimicorum, juxta prophetae vocem, coinquinatam cum mortuis, deputatam cum his qui in inferno sunt ; licet, inquam, sic damnatam, et sic desperatam, docuimus tamen hanc in sese posse advertere, non modo unde respirare in spem veniae, in spem misericordiae queat; sed etiam unde audeat aspirare ad nuptias Verbi, cum Deo inire foedus societatis non trepidet, suave amoris jugum cum Rege ducere angelorum non vereatur. Quid enim non tute audeat apud eum, cujus se insig
Abbreviated transcription (Latin):
omnem ustim harum rerum. ad ꝓmeren¬
dum u̾bum. dirigere consueuerunt. Non
pigeat tamen scrutari adhuc secreta lec̾tu¬
li huius et temporis: si forte inbis aliquid
lateat spiritale: quod tienire ad remedium
ꝓsit  siplacet sentire. lectuli quidem no¬
mine. humanam figurari infirmitatẽ: no¬
cturnis autem tenẽbris. ignorantiam eque
humanam: consequens est et congruũ satis.
ue dei uirtus et dei sapientia t̾ibum. contra
utrumq originale malũ. instantius requi¬
ratur. Nempe quid conuenientius. quam
ut infirmitati. uirtus: ignorantiȩ sapientia
opponat᷑ : Et ne quid simpliciorũ cordib
de hac interp̃tatione resideat dubium: au¬

Expanded text:
omnem usum harum rerum ad promerenomnem usum harum rerum ad promerendum Verbum dirigere consueverunt. 4. Non pigeat tamen scrutari adhuc secreta lectuli hujus et temporis, si forte in his aliquid lateat spirituale, quod venire ad medium prosit. Et si placet sentire lectuli quidem nomine humanam figurari infirmitatem, nocturnis autem tenebris ignorantiam aeque humanam; consequens est et congruum satis, ut Dei virtus et Dei sapientia Verbum contra utrumque originale malum instantius requiratur. Nempe quid convenientius, quam ut infirmitati virtus, ignorantiae sapientia opponatur? Et ne quid simpliciorum cordibus de hac interpretatione resideat dubium, au
Abbreviated transcription (Latin):
et placida: nullo interturbata clamore
uel strepitu. Quam deniq munda atq
sincera: ntllo resꝑsa puluere terrene
sollicitudinis: nulla aspicientis laude.
seu adulatione temptata. Propter hoc
gͦ sponsa non minus uerecunde quam
caute. ec lectuli secretum petebat et no¬
ctis: orare hoc est uerbũ querere uolens.
Inum est enim. Alioquin: non recte oras.
si orando. p̃ter t̾ibum aliquid queras:
aut quod ꝓpter uerbum non queras:qm̃ in
ipso sunt omĩa. Ibi remedia uulnerum ⁊
ibi subsidia necessitatum: ibi resarcitus
defectuum : ibi ꝓfecꝰtuum copiȩ: ibi deniq
quicquid accipere uel habere hominib ex¬
pedit: quicquid decet: quic quid oportet.
Sine causa gͦ aliud auerbo petitur: cum
ipsum sit omnia. Ham et si ista demporalia
cum necesse est postulare tudemur:si uer¬
bum in causa est ut quidem dignum est:
non utiq illa. s hoc potius querimus: ꝓpt̃
quod alia postulamus. Norunt hoe:qui

Expanded text:
et placida, nullo interturbata clamore et placida, nullo interturbata clamore vel strepitu! Quam denique munda atque sincera, nullo respersa pulvere terrenae sollicitudinis, nulla aspicientis laude seu adulatione tentata! Propter hoc ergo sponsa non minus verecunde, quam caute, et lectuli secretum petebat et noctis, orare, hoc est Verbum quaerere volens. Unum est enim. Alioquin non recte oras, si orando praeter Verbum aliquid quaeras, aut quod propter Verbum non quaeras, quoniam in ipso sunt omnia. Ibi remedia vulnerum, ibi subsidia necessitatum, ibi resarcitus defectuum, ibi profectuum copiae, ibi denique quidquid accipere, vel habere hominibus expedit, quidquid decet, quidquid oportet. Sine causa ergo aliud a Verbo petitur, cum ipsum sit omnia. Nam et si ista temporalia, cum necesse est, postulare videmur, si Verbum in causa est, ut quidem dignum est, non utique illa, sed hoc potius quaerimus, propter quod alia postulamus. Norunt hoc, qui
Abbreviated transcription (Latin):
re iactantiam: Patet. quod signanter
et ad uerecundiam orantib petere secre¬
tum indixerit: pudoris filius et minister.
Quid tam in decorum maxime adolescen¬
ti. quam ostentatio sanctitatis: Cum
tamen abhac potissimum etate aptum
ꝓfecto capiatur cemꝑꝰaneumq religio¬
nis exordium:hieremia dicente. Bonũ
est homini: cum portauerit iugum ab ad¬
olescentia. Bona comendatio secuture
orationis: si premictas uerecundiã: dicens.
Adolescentulus sum ego. et contẽptus:
iustificationes tuas nonsũ oblitus. Nec
modo locũ et tempꝰ obseruare oportet eũ:
qui sibi orare uoluerit. Gempꝰ feriatum:
commodius.aptiusq. Maxime autem.
cum ꝓfundum nocturnꝰ sopor indicit
silentium: tunc plane liberior exit. pu¬
rorq oratio. Consurge in nocte inquit
de nocte ascendit oratio. solo arbitro deo:
scõq angło: qui illam suꝑno altari susci¬
pit presentandam. Quam grata et lucida:
uerecundo colorata rubore.Quã serena

Expanded text:
re jactantiam? Patet quod signanter re jactantiam? Patet quod signanter et ad verecundiam orantibus petere secretum indixerit pudoris filius et magister  alias, minister. Quid tam indecorum, maxime adolescenti, quam ostentatio sanctitatis? Cum tamen ab hac potissimum aetate aptum profecto capiatur temporaneumque religionis exordium, Jeremia dicente: Bonum est homini, si portaverit jugum ab adolescentia sua . Bona commendatio secuturae orationis, si praemittas 1568 verecundiam, dicens: Adolescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . 3. Nec modo locum, sed et tempus observare oportet eum, qui sibi orare voluerit. Tempus feriatum commodius aptiusque; maxime autem cum profundum nocturnus sopor indicit silentium, tunc plane liberior exit puriorque oratio. Consurge in nocte, inquit,ascendit de nocte oratio, solo arbitro Deo, sanctoque angelo, qui illam superno altari suscipit praesentandam! Quam grata et lucida, verecundo colorata rubore! Quam serena
Abbreviated transcription (Latin):
dedecoris.que uerccundia horũ non habe
s ꝓdere erubescit: sponse uerecundia
omnino non oꝑit: s expuit: s ꝓpellit.
Iccirco ait sapiens. Est pudor. adducens
peccatum: et est pudor. adducens głam.
Querit sponsa u̾bum: tierecunde quidẽ:
quia in lectulo: quia ꝑ noctes. S hec ue¬
recundia habet głam: non peccatũ. Que¬
rit hoc ad purificationẽ conscientie :
querit ad testimonium: ut possit dicere.
Gloria mea hec est: destimonit̃ consciẽtie mee.
si aduerteris: et loco signatur. et cẽpore.
Quid tam. amicum uerecundo animo. quã
secretum: Porro secretũ: et nox et lec̾tubꝰ
habet. Deniq orare uolentes. iubemur
intrare cubiculũ: utiq secreti gr̃a. Id quidẽ
ad cautelam: necoram orantib laus huma¬
na orationis furetur fructũ. frustret᷑ effectũ
S doceris nichilominus uerecundiam.
sententia hac. Quid tam ꝓprium uere¬
cundiȩ. quam ꝓprias uitare laudes: uita¬

Expanded text:
dedecoris, quae verecundia horum non habere, dedecoris, quae verecundia horum non habere, sed prodere erubescit, sponsae verecundia omnino non operit, sed exspuit, sed propellit. Idcirco ait Sapiens: Est pudor adducens peccatum, et est pudor adducens gloriam . Quaerit sponsa Verbum verecunde quidem, quia in lectulo, quia per noctes; sed haec verecundia habet gloriam, non peccatum. Quaerit hoc ad purificationem conscientiae, quaerit ad testimonium, ut possit dicere: Gloria mea haec est, testimonium conscientiae meae . si advertis, et loco signatur, et tempore. Quid tam amicum verecundo animo quam secretum? Porro secretum et nox, et lectulus habet. Denique orare volentes jubemur intrare cubiculum , utique secreti gratia. Id quidem ad cuatelam, ne coram orantibus laus humana orationis furetur fructum, frustretur effectum. Sed doceris nihilominus verecundiam sententia hac. Quid tam proprium verecundiae, quam proprias vitare laudes, vita
Abbreviated transcription (Latin):
pitudinis fugitans: Soror contiuentie ẽ.
Nullum eque manifestum indicium co¬
lumbine simplicitatis: et ideo etiã testis
innocentie. Lampas est pudice mentis.
iugiter lucens: ut nil mea turpe uł inde¬
corum residere attemptet. quod non illa
ilico ꝓdat. Ita expuncꝰtrix malorũ. et pro¬
pugnatrix puritatis innate. specialis
gloria conscientie ẽ: fame custos:uite de¬
cus: uirtutis sedes: uirtutum pͥmiciȩ:
nature laus: et insigne totius honesti.
Rubor ipse genarum.quȩ forte inuexerit
pudor: quantum gr̃e et decoris suffuso of¬
ferre uultui soletur. Usq adeo genuinũ
animi bonum uerecundia est: ut et qui
male agere non uerentur uideritamen
uerecundent: dicente dño. Om̃is qui male
agit: odit lucem. S et qui dormiunt.
nocte dormiunt: et qui ebrii sit. et qui e¬
bri sunt. nocte ebrii sunt: oꝑa nimirum
tenebrarum. et digna latebris.tenebris
occultantes. Inter est tam̃. quod occulta

Expanded text:
pitudinis fugitans? Soror continentiae est. pitudinis fugitans? Soror continentiae est. Nullum aeque manifestum indicium columbinae simplicitatis: et ideo etiam testis innocentiae. Lampas est pudicae mentis jugiter lucens, ut nil in ea turpe vel indecorum residere attentet, quod non illa illico prodat. Ita expunctrix malorum, et propugnatrix puritatis innatae, specialis gloria conscientiae est, famae custos, vitae decus, virtutis sedes, virtutum primitiae, naturae laus, et insigne totius honesti. Rubor ipse genarum, quem forte invexerit pudor, quantum gratiae et decoris suffuso afferre vultui solet? 2. Usque adeo genuinum animi bonum verecundia est, ut et qui male agere non verentur, videri tamen verecundentur, dicente Domino: Omnis qui male agit, odit lucem . Sed et qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt : opera nimirum tenebrarum, et digna latebris, tenebris occultantes. Interest tamen, quod occulta
Abbreviated transcription (Latin):
oNest quod ame iam queratur.
cur querat anima u̾bum: satis
suꝑq id intimatum supra. Age.
ꝓsequamur reliqua p̃sentis capituli: dum¬
taxat que ad mores spectant. Ubi primam
nunc aduerte sponse uerecundiam : qua
nescio an quicquam gratius adu̾ti in mo¬
rib hõium queat. Hanc pͥmo om̃iũ libet
quodãmodo inmanib sumere: et quasi
speciosum qtiendam florem decerꝑe loco:
nr̃isq apponere adolescentib. Non quia
non sit et inꝓuectiori etate om̃i studio re¬
tinenda: que est certe om̃ium ornatus eta¬
tum: s quod tenere gra uerecundiȩ in te¬
neriori etate. amplius puleriusq eniteat:
Quid amabilius. uerecundo adolescente :
Quam pulera hec. et quam splendida
gemina morum. inuita et uultu adole¬
scentis: quã uera et minime dubia bone
nuntia spei: bone indolis index. Uirga
discipline est illi: que pudendis affecti¬
b imminens. lubricȩ. etatis motus actus¬
q leues coherceat: compͥmat insolentes.
Quid ita turpiloquii et om̃is deinceps tur¬

Expanded text:
on est quod a me jam quaeratur, cur quaerat anima Verbum: satis superque id intimatum 1567 supra. Age, prosequamur reliqua praesentis capituli, duntaxat quae ad mores spectant. Ubi primam nunc adverte sponsae verecundiam, qua nescio an quidquam gratius adverti in moribus hominum queat. Hanc primo omnium libet quodam modo in manibus sumere, et quasi speciosum quemdam florem decerpere loco, nostrisque apponere adolescentibus. Non quia non sit et in provectiori aetate omni studio retinenda, quae est certe omnium ornatus aetatum; sed quod tenerae gratia verecundiae in teneriori aetate amplius, pulchriusque eniteat. Quid amabilius verecundo adolescente? Quam pulchra haec, et quam splendida gemma morum in vita et vultu adolescentis! quam vera et minime dubia bonae nuntia spei, bonae indolis index! Virga disciplinae est illi, quae pudendis affectibus imminens, lubricae aetatis motus, actusque leves coerceat, comprimat insolentes. Quid ita turpiloquii, et omnis deinceps tur