comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hel. aiii uͭ. quod corpus tantum susci
suo quiescente. Hoc audiens saui: pro¬
stratus ẽ. in tram pre timore. nec co¬
mederat panem die illa. R̾ coegit eũ
mulier et serui eius ut comederet.
Cumq comedisset rediit ad castra ꝑ
noctem. Noluit entm sciri quod con
uidentes dauid. ⁊ suos esse cum achiᷤᷤ:
diperunt. Reuertantur hebrei isti
in locum suum. ne forte cum ceꝑimꝰ
preliari. fiant nob̾ aduersarii. et in
capitib nr̃is mereantur sͥ reddi gra¬
ciam dñ sii. Tunc ait achis ad dd̾.
inuitus ⁊ dolens. Bonus es in conspec¬
tu meo: s satrapis non places.Sur¬
gite de nocte ⁊ abite diluculo. Abiit
ergo dauid cum suis in sycelech. die
dercia. A malechite uͦ interim impe¬
tam fecerant in sicelech. et succende¬
rant eam. ⁊ captiuas duxerant muli¬
eres ⁊ paruulos. et uniuersam p̃dã.
planxit gͦ dauid. et poptilus qui erat
cum eo. donec deficerent in eis. etͣuo
lebant eum suiun iapidare. Confor¬
tatus autem dauid in dño: consuilu¬

Expanded text:
. Alii vero, quod corpus tantum suscitsuo manente, et quiescente. Hoc audiens Saul prostratus est in terram prae timore, nec comederat panem in die illa, et coegit eum mulier, et servi ejus, ut comederet. Cumque comedisset rediit ad castra per noctem. Noluit enim sciri, quod consvidentes David, et suos esse cum Achis dixerunt: « Revertantur Hebraei isti in locum suum, ne forte cum coeperimus praeliari fiant nobis adversarii, et in capitibus nostris mereantur sibi reddi gratiam Domini sui. » Tunc ait Achis ad David invitus et dolens. « Bonus es in conspectu meo, sed satrapis non places. Surgite de nocte, et abite diluculo. Abiit ergo David cum suis in Siceleg die tertia. Amalecitae vero interim impetum fecarunt in Siceleg. Et succenderant eam, et captivas duxerunt mulieres, et parvulos, et universam praedam . » Planxit ergo David, et populus, qui erat cum eo, donec deficerent in eis lacrymae, et volebant eum sui lapidare. Confortatus autem David in Domino, consulu
Abbreviated transcription (Latin):
qd parietem .i. saltem canem uł in¬
firmum. Porro abygail uxor nabal.
formosa.⁊ prudens hec ignorabat.
oe indicauit ei custos onium. qͣnta p̃¬
sidia tulisset ei dauid in deserto. festi¬
nauit gͥ abigail. et tulit in desertũ¬
.÷. in occursum dauid. panes ⁊ uinum
⁊ arietes coctos. sata polente ⁊ ligatu¬
ras uuȩ passe. ⁊ massas caricarum.
&ꝰ ad orans dauid ait. In me sit dñe mi
hec inquitas .i. condona mͥ hanc iniq¬
ratem uiri. Uel ita. Si putas e̾e̾ iniqͥta¬
dem nisi deleas eum quia uirasti: mͥ
imputetur. P orro fecit uir meus se¬
cundum nomen suum. Nabal entm in
dere sanguinem innoxium. Consti

Expanded text:
ad parietem, » id est saltem canem, vel infirmum. Porro Abigail uxor Nabal, formosa et prudens. haec ignorabat. Et indicavit ei custos ovium, quanta praesidia tulisset ei David in deserto; festinavit igitur Abigail, et tulit in occursum David panes, et vinum, et arietes coctos, sata polentae, et ligaturas uvae passae, et massas caricarum, et adorans David ait: « In me sit, domine mi, haec iniquitas, » id est condona mihi hanc iniquitatem viri. Vel ita: Si putas esse iniquitatem, nisi deleas eum, quia jurasti, mihi imputetur. Porro facit vir meus secundum nomen suum. Nabal enim studere sanguinem innoxium. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
.i. corpora. in quib continentur aĩe.
uł ipsi pueri. Porro uia hȩc polluta
est. s ipsa sanctificabitur hodie in
uasis. Quasi dic̃et. Forde in uia hac
aliquid immundicie contraximus.
s mundicia corporum sufficit ad
eam mundandam. hebreus habet
sunt uasa pueroꝵ sc̃a. ⁊dicunt de ua¬
sis ad edendum. Quasi dic̃et. In uas
mundis licet pͣonere panes munds

Expanded text:
 corpora in quibus continentur animae, vel ipsi pueri. « Porro et via haec polluta est, sed ipsa sanctificabitur hodie in vasis, » quasi dicat, forte in via hac aliquid immunditiae contraximus; sed munditia corporum sufficit ad eam mundandam. Hebraeus habet: « Sunt vasa puerorum sancta » et dicunt de vasis ad edendum, quasi dicat: In vasis mundis licet tibi ponere panes mundos.
Abbreviated transcription (Latin):
saluabis ceyla. Cumq timerent uiri
eius ire cum eo: rursus consuluit do¬
minum. Et accepit responsum ab
eo: quod et prius. Et abiit dauid. et
ꝑcussit phylisteos plaga magna. et
intrauit ceyla. Qd̃ audiens saul ait.
Conclusus est dauid in urbe. Et con¬
gregatat exercitum ut obsideret
dauid. et uiros eius. Quod cum audis¬
set dauid consuluit dñm ꝑ abyathar.
cendet et tradent te. Quasi dicẽt. ħ
est uoluntas regis et illoꝵ: que dm̃
latere non poterat. Et egressus est
dauid. et utri cum eo: quasi ducenti.
q uagabantur incerti. Qd̾ eũ acce¬
pisset saul dissimulauit exire. Tran¬
siuit autem dauid in montẽ solitu¬
dinis ziph. Et abiit ionathas ad eũ
in locum silue. qui uocatur naua.
⁊ confortauit eumamis eius in deo:
& ait. Tu regnabis in isrł. et ego eroł
scd̾s. S et pater meus scit hec. Et
innouauerunt iusiurandum feđis
int̃ se. coram dño.i. coram gad pro¬
pheta. et abyathar.

Expanded text:
salvabis Ceilam. . » Cumque timerent viri salvabis Ceilam. . » Cumque timerent viri ejus ire cum eo, rursus consuluit Dominum, et accepit responsum ab eo, quod et prius. Et abiit David, et percussit Philisthaeos plaga magna, et intravit Ceilam. Quod cum audisset Saul ait: » Conclusus est David in urbe. Et congregabat exercitum, ut obsideret David et viros ejus. Quod cum audisset David, consuluit Dominum per Abiathar: cendet, et tradent te, quasi diceret: Haec est voluntas regis, et illorum quae Deum latere non poterat. Et egressus est David, et viri ejus cum eo, quasi sexcenti, et vagabantur incerti. Quod cum accepisset Saul, dissimulavit exire. Transivit autem David in montem solitudinis Ziph, et abiit Jonathas ad eum in locum silvae, qui vocabantur Nava, et confortavit manus ejus in Deo, et ait: « Tu regnabis in Israel, et ego ero tibi secundus. Sed et pater meus scit hoc. » Et innovaverunt jusjurandum foederis inter se coram Domino, id est coram Gad propheta, et Abiathar.
Abbreviated transcription (Latin):
res huius modi in uniuersa domo pats
mei. Nesciui quod a te fugisset. Et ait
rex emissariis. Irruite in sacerdotes.
Qui noluerunt extendere manus in¬
xp̃os dñi. Et ait rex ad doec. Irrue in
rant induti. ⁊it ꝑ habitum religionis.
mouerent animum regis. Aiunt hebres
non omnes fuisse sacerdotes. nec indui
ephot. s omnes dignos esse. ꝑ cussit qͦ
quod d̃s̃ hely sacerdoti propħauerat.
prolem eiis radicitus euellandam. S.¬
lus abiathar sacerdos filius abimelech
euasit. ⁊ fugit ad dauid. ferens ephot
secum. quod fecit moyses. et declara¬
uit ei interitum patris ⁊ suoꝵ. Et are
dauid. Ego sum reus omniũ anima¬
rum patͥs tui. Mane mecum. Qui
quesierit animam tuam: queret &
meam. Et adminciatum ẽ dauid qd̾
phylistei oppugnarent ceyla. et diri¬
perent areas .i. annonam de areis. uł
qđ uastarent segetes. Consuluit gͥ¬
dauid dñm. Uadam et ꝑcutiam phiy¬
usteos : Et ait dñs. Uade et ꝑcuties &

Expanded text:
rex hujusmodi rem in universa domo patris rex hujusmodi rem in universa domo patris mei. Nescivi quod a te fugisset, et ait rex emissariis: Irruite in sacerdotes. Qui noluerunt manus extendere in christos Domini. Et ait rex ad Doeg: Irrue in rant induti, ut per habitum religionis moverent animum regis. Aiunt Hebraei, non omnes fuisse sacerdotes, nec induti Ephod, sed omnes dignos esse. Percussit quoque quod Deus Heli sacerdoti prophetaverat, prolem ejus radicitus evellendam. Solus Abiathar sacerdos filius Abimelech evasit, et fugit ad David ferens ephod secum, quod fecit Moyses, et nuntiavit ei interitum patris et suorum. Et ait David: « Ego sum reus omnium animarum patris tui. Mane mecum. Qui quaesierit animam tuam, quaeret et meam. » Et nuntiatum est David, quod Philisthaei oppugnarent Ceilam, et diriperent areas, id est annonam de areis, vel quod vastarent segetes. « Consuluit igitur Dominum: Vadam et percutiam Philisthaeos. Et ait Dominus: Vade et percuties eos, et
Abbreviated transcription (Latin):
daiud omĩs congregatio eius.i. cos¬
aut timor saulis erat. uel qui ere p¬
nebantur aueno. conuenerunt ad e¬
mi. Et fuerunt cum eo quasi. qua¬
migenti armati. & profectus est
uud cum eis in masphat. que est
noas. Es enim altera in iuda. Et de¬
posuit apud regem moab patrem &
patrem suam. Et manserunt apud
aum quandii dauid fuit. in presidio
i m expeditione. in qua s querebae
numniciones ad manendum.
set dauid. R cum ee̾t saul innemore
quod est in rama: tenens hastam ait
ad seruos suos. Numquid ditabit uos
omnes filii gemini. filius ysai. Hon ẽ.
ex uobis qui doleat uicem meam. Et
ait doec ydumeus. Hidi eum innobe.
apud abimelech filium achitot. qui
consuluit pro eo dñm. et dedit ei cyba¬
na. et gladium golie. Et iratꝰ rex:
conuocauit abimelech. ⁊ omnes sacer¬
dotes qui erant innobe. Et ait ad eũ.
Cur coniurasti aduersum me cũ filio
ysai: Dedisti ei panes et gladium. Qui
responddit. Absit hoc a me. Non fuit

Expanded text:
David omnis cognatio ejus. SDavid omnis cognatio ejus. Saut timor Saulis erat, vel qui aere premebantur alieno, convenerunt ad eum, et fuerunt cum eo, quasi quadringenti armati. Et profectus est David cum eis in Masphah, quae est Moab. » Est enim altera in Juda, et deposuit apud regem Moab patrem, et matrem suam, et manserunt apud eum quandiu David fuit in praesidio, id est in expeditione, in qua sibi quaerebat munitiones ad manendum. sset David, et cum esset Saul in nemore, quod est in Rama tenens hastam, ait ad servos suos: « Nunquid ditabit vos omnes filii Jemini filius Isai? Non est ex vobis qui doleat vicem meam? » et ait Doeg Idumaeus: « Vidi eum in Nobe, apud Abimelech, filium Achitob, qui consuluit pro eo Dominum, et dedit ei cibaria et gladium Goliae, et iratus rex convocavit Abimelech, et omnes sacerdotes, qui erant in Nobe, et ait ad eum: Cur conjurasti adversum me cum filio Isai. Dedisti enim ei panes et gladium. Qui respondit: Absit hoc a me! Non suspicetur
Abbreviated transcription (Latin):
eo arma: dedit ei gladium golie. Pos¬
phus dicit lanceam. que erat inuoli¬
ta pallio. in tabernaculo. Erat eni¬
ibi tunc archa eum aliquo suo taber¬
naculo. Et consid̾auit hec omina do¬
ec ydumeus pastorum potentissimts
saulis quuerat a d ͦðrandiun obligatꝰ
uoto.
to. I fuga dauid ab achist
ugit dauid in die illa ad achis
regem geth. Et indicauerunt
serui sui regi: quod quasi rex erat
in isrł. qui latebat apud eum. et de
uicino hostem receperat. si saluum e¬
um seruaret. Et timuit dauid. Pre¬
sertim quia miserat saui ad achis:
ut redderet seruum suum ei fugiti¬
uum. Cumq traheretur ad regem:
simulauit furorem. et iꝑingebat
in hostia porte. quasi ꝑ clausam por¬
tam ingredi uolens. Et que furiosi
sunt agebat. ut fidem regi uere pas¬
sionis ostenderet. E ait rex. Nlum n¬
gredietur hic arrepticius domũ mea.
Et dimisit eum. Q abiit inde dauid
&e latuit in spelunca odolla. Honta
statim. s prius uenit ad naas regẽ
in quadam glosa. Et conuenit ibi ad

Expanded text:
et arma, dedit ei gladium Goliae. Josephus dicit lanceam, quae erat involuta pallio in tabernaculo. Erat enim tunc ibi arca cum aliquo suo tabernaculo. Et consideravit haec omnia Doeg Idumaeus potentissimusSaul, qui erat ad orandum obligatus voto. CAP. XXI. De fuga David ad Achis. Fugit autem David in die illa ad Achis regem Geth . Et indicaverunt servi sui regi, quod quasi rex erat in Israel, qui latebat apud eum, et de vicino hostem reciperet, si salvum eum servaret, et timuit David praesertim, quod miserat Saul ad Achis, ut redderet ei servum suum fugitivum. Cumque traheretur ad regem, simulavit furorem, et impingebat in ostia portae, quasi per clausam portam ingredi volens, et quae furiosi faciunt agebat, ut fidem regi verae passionis ostenderet, et ait rex: « Non ingredietur hic arreptitius domum meam, et dimisit eum. » Et abiit inde David, et latuit in spelunca Odollam , non tamen statim, sed prius venit ad Naas regem in quadam glossa. « Et convenit ibi ad
Abbreviated transcription (Latin):
tur quod quasi solus uenisset gener
regis : ait ad eum dauid. Secretus ser¬
mo regis urgebat me. et condixi pu¬
si quid habes ad manum. saltem
qnq panes: da michi. Forte ex nu¬
mero panum intelligitur numerus¬
sociorum. Nec est mentitus dauid:
Non enim animo fallendi hoc dixit.
Qe respondit sacerdos. Non habeo
panes laicos ad manum. s tantũ pa¬
nem sc̃m. panes scilicet proposicio¬
nis. Si mundi sunt pueri. maxime
a mulierib mauducent. Quasi dic̾et.
sleccessitas legem non habet. Si tam̃
immundi sunt pro coitu: nec in nec¬
cessitate dabo eis. & ait dauid ad eũ.

Expanded text:
tur, quod quasi solus venisset gener regis, ait ad eum David: Secretus sermo regis urgebat me, et condixi pusi quid habes ad manum, saltem quinque panes, da mihi . Forte ex numero panum, numerus intelligitur sociorum, nec mentitur David. Non enim animo fallendi hoc dixit. « Et respondit sacerdos: Non habeo panes laicos ad manum, sed tantum panem sanctum, panes scilicet propositionis. Si mundi sunt pueri, et maxime a mulieribus, manducent, » quasi dicat: Necessitas non habet legem; si tamen immundi sunt pro coitu, nec in necessitate dabo ei
Abbreviated transcription (Latin):
disset ad tondendos greges: misit ad
eum decem iuuenes. ut mcteret ei
aliquiam benedictionem in die illa.
Exultabant enim zepilabantur iude
in tonsione ouium. ob memoriam pa¬
trum suoꝵ. qui fuerunt pastores oui¬
um. Et artͣ munciis dauid. Nlon mittã.
Quis est filirs ysai: hodie increuert᷑
serui fugitiui. Hescio eos. Cumq al¬
disset dauid quod improperauerat.
ei nabal: accinctus est gladio. cũ. can¬

Expanded text:
disset Nabal ad tondendos greges, misit ad disset Nabal ad tondendos greges, misit ad eum decem juvenes, ut mitteret ei aliquam benedictionem in die bona. Exsultabant enim, et epulabantur Judaei in tonsione ovium, ob memoriam patrum suorum, qui fuerant pastores ovium. Et ait Nabal nuntiis David: « Non mittam. Quis est filius Isai? Hodie increverunt servi fugitivi. Nescio eos. » Cumque audisset David quod improperaverat ei Nabal, accinctus est gladio cum
Abbreviated transcription (Latin):
Quam cum preciderem: peperet :
oculus meus. Quem persequerit. ea.
mortuum ⁊ pulicem uiuum. hic ai¬
ditis fł euit saul: et arc. Iustior esm
reodat tͥ dñs. Seio quod regnatiesu
sis. Iura michi in dnõ: ne deleas s
meum post me. & iur auit dauiou
uli. Abiic gͦ saui in domum suam s
dauid autem ascendit ad tuciorauo¬
ca in angustias maspha.
in ramatha. Certum ẽ itaq quod
ab hoc loco usq ad finem sedi libri. nͥ
scripserit samuel. Cur gͦ nomine e
pretitulantur hii duo libri: Quiare
gistro. Quidam tamen dieunt nathã
seripsisse sequentia: quidam daiud.
Dauid autem descendit in desertum
pharan. oppidum est in arabia. Erat
autem uir inciuitate aman. insolitu¬
dine maon et posessio eiis erat in
carmelo. mons est in sorte uide. Alter
carmelus est. in confinio palestine.
ce phenicis. ubi helyas occidit prophe¬
tas baal: et hic erat de genere caleph
gͦ audisset dauid. quod nabal ascen¬

Expanded text:
quam cum praecideram, pepercit tibi quam cum praecideram, pepercit tibi oculus meus. Quem persequeris? Canem mortuum, et pulicem unum vivum. His auditis flevit Saul, et ait: Justior es me, reddat tibi Dominus. Scio quod regnaturus sis. Jura mihi in Domino ne deleas semen meum post me. Et juravit David Sauli. Abiit ergo Saul in domum suam, David autem ascendit ad tutiora loca in augustias Maspha. in Ramatha. » Certum est itaque quod ab hoc loco, usque ad finem secundi libri non scripsit Samuel. Cur ergo nomine ejus praetitulantur hi duo libri? Quia registro. Quidam tamen dicunt Nathan scripsisse sequentia, quidam David. « David autem descendit in desertum Pharam. » Pharam oppidum est in Arabia. Erat autem vir in civitate Aman, in solitudine Maon, et possessio ejus erat in Carmelo. Mons est in sorte Judae. Alter Carmelus est in confinio Palaestinae, et Phoenicis, ubi Elias occidit prophetas Baal; et hic erat de genere Caleb. ergo audisset David, quod ascen
Abbreviated transcription (Latin):
milia electoꝵ: insequebatur dauid.
etiã super abruptissimas petras. que
solis ibicib sunt ꝑin e. Et intrauit
speluncam saul. ut purgaret uen¬
trem. Porro dauid ⁊ uiri eiꝰ mint̾ior
parte spelunce latebant. & dixert
serui dauid. Tradidit d̾s eum in
manus tuas. Et p̃cidit dauid oram
locum clamidis saui silenter. ꝙ re¬
diens ad uiros ꝑ cussit cor suum me¬
thonomicos .i. pectus suum. in quo
continetur cor. uł momordit eum
conscientia sua. de eo quod fecerat.
Cumq murmurarent socii adusus
eum : timens ne irruerent in saui:
ait. Hiuit dñs. quia nisi dñs ꝑcusse¬
rit eum: aut in obitu. aut in p̃uo.
apoyopesis ẽ. Quasi dic̃et. De cetero
ut non mittam manum meã in xp̃m
dñi. Et confregit uiros suos his ser¬
monib. Porro saui egressus: ibat cep¬
to itinere. & egressus dauiã post eum
clamauit. Dne̾ mi rex. Cumq respe¬
xisset saul: adorauit᷑ aauia in terrã:
ce oram clamidis tuȩ in manu mea.

Expanded text:
millia electorum, insequebantur David millia electorum, insequebantur David etiam, super abruptissimas petras, quae solis ibicibus sunt perviae. Et intravit Saul speluncam, ut purgaret ventrem. Porro David, et viri ejus in interiori parte speluncae latebant. Et dixerunt servi David: Tradidit eum Dominus in manus tuas. Et praecidit David oram chlamydis Saul silenter. Et rediens ad viros, percussit cor suum, « metonymice, » id est pectus suum, in quo continetur cor, vel momordit eum conscientia sua de eo quod fecerat; cumque murmurarent socii ejus adversus eum, timens ne irruerent in Saul, ait: « Vivit Dominus, quia, nisi Dominus percusserit eum, aut in obitu, aut in praelio » apposiopesis est, quasi dicat: de caetero ut non mittam manum meam in christum Domini. « Et confregit viros suos his sermonibus. Porro Saul egressus ibat cepto itinere. Et egressus David post eum clamavit: Domine mi rex. » Cumque respexisset, Saul adoravit David in terram, ce oram chlamydis tuae in manu mea,
Abbreviated transcription (Latin):
scendunt
autem zephei. ad saul in gabaa.
dicentes. Dauid latet apud nos. in col¬
le achille. Ueni & trademus eũ in ma¬
nus tuas. Et benedixit eis saul: & ait.¬
i  onsid̾ate curiosius ubi sit pes eius.
et renunciate michi. ⁊ sequar uos.
Dauid autẽ et uiri eius erant in de¬
serto maon. Cumq egressus esset sa¬
ul ad querendum eum. ascendit dd̾
ad petram. locum munitissimum. ut
dicit ieronimus. ubi que sͥ ee̾nt honi
reposuit. Et uersabatur dauid in
deserto maon in monte opaco. Porro
uiri saul in modum corone cingebãt
mondem. Cumq desperaret d auid
se posse euadere: uenit nunciuis ad
saul dicens. Redi festinus qm̃ infude¬
runt se phylistei suꝑ terram. Et de¬
siit saul ꝑsequi dauid : ꝑgens in occur¬
sum phẏlisteoꝵ. Ou hoc uocauerunt
locum illum. locum petram diuiden¬
tem. eo quod ibi separatus ẽe̾t sara
a dauid. Ascendit gͦ dauid inde.
& habitauit in locis tutissimis enga¬
di. hoc ẽ. oppidum. in quo erat uine¬
a bethsami. Assumens autẽ saul ta

Expanded text:
scenderunt autem Ziphaei ad Saul in Gabaa dicentes: David latet apud nos in colle Hachillae. Veni, et trademus eum in manus tuas. Et benedixit eis Saul, « Considerate curiosius ubi sit pes ejus, et renuntiate mihi, et sequar vos. David autem, et viri ejus erant in deserto Maon . » Cumque egressus esset Saul ad quaerendum eum, ascendit David ad Petram, locum scilicet munitissimum, ut dicit Hieronymus, ubi quae sibi erant oneri reposuit, et versabatur David in deserto Maon in monte opaco. Porro viri Saul, in modum coronae, cingebant montem. Cumque desperaret David se posse evadere, venit nuntius ad Saul: Redi festinus, quoniam infuderunt se Philisthaei super terram. Et desiit Saul persequi David pergens in occursum Philisthinorum. Ob hoc vocaverunt locum illum Petram dividentem, eo quod ibi separatus esset Saul a David. « Ascendit ergo David inde, et habitavit in locis tutissimis Engaddi , hoc est oppidum, in quo erat vinea balsami. Assumens autem Saul tria
Abbreviated transcription (Latin):
tione. Et erat dies sollempnis decimꝰ.
scilicet dies qͦ fiebat expiatio. Potest
enĩ dici templũ in septembri dedica¬
tum. qa totꝰ fere.ẽ. sollẽpnis. rege
accelerante. et post dedicationẽ aliqͣ
fecisse utensilia qͥ deerant m̃se octa¬
Et tulert̃ sacerdotes et leuite de cuui¬
tate dauid archã dñi. et omnia ua¬
sa eiꝰ. et uox iubilantiũ ut ait iose¬
phus alonge remotis audiebat᷑. Rex
uͦ et uniu̾sa multitudo gradiebant᷑¬

Expanded text:
tobrem. Et erat dies solemnis, decimus scilicet dies quo fiebat expiatio. Potest tamen dici templum in Septembri dedicatum, quia totus fere solemnis est, rege accelerante, et post dedicationem fecisse aliqua utensilia, quae deerant mense OctaEt tulerunt sacerdotes, et levitae de civitate David arcam Domini, et omnia vasa ejus, et vox jubilantium, ut ait Josephus, a longe remotis audiebatur. Rex vero et universa multitudo gradiebant
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ꝓposui uob̾. Auoqͥn auferã uos de
terra quã dedi uob̾. et templũ hoc ꝓi¬
eiam a conspectu meo. et ert̃ erũpue
ur̃ȩ fabule narrantiũ.

Expanded text:
posui vobis. Alioquin auferam vos de terra quam dedi vobis, et templum hoc projiciam a conspectu meo, et erunt aerumnae trae fabulae narrantiu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ assarones in quib lybamina m̃su¬
rabantur. Et thuribula qͦ ⁊ thumia
matheria. quib ferebat᷑ thimiama.
et alia thuribula in quib ferebatur
ignis a maiori altari ad minus. hec
omnia obtulit salomon aurea. et alia
similĩt argentea s in duꝑlũ. Quoꝵ
numerum scd̃m iosephũ ponere ti¬
mui. ne incredibił uideret᷑. p̃sertĩ
cũ uicrũ scͥptoꝵ circa num̃os pluri¬
mum inueniatur.

Expanded text:
 assarones, in quibus libamina mensu assarones, in quibus libamina mensurabantur. Thuribula quoque, cum quibus ferebatur thymiama et alia thuribula, in quibus ferebatur ignis a majore altari ad minus. Haec omnia obtulit Salomon aurea, et alia similiter argentea, sed in duplum. Quorum numerum, secundum Josephum, ponere timui, ne incredibile videretur, praesertim cum vitium scriptorum circa numeros plurimum inveniatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad mare eneum. et abluebant ibi
pedes ⁊ manus. ut sic loti consũma¬
rent sacrificia .i. intrarent templũ
lebetas ad suscipiendos ciñes. et pͥ¬
nas altaris. olias quoq et caldarias
ad coquendas carnes. et hamulas
.i. fuscinulas ad extrahendas carneᷤ
uł disponendas. ⁊ arpagiones.i.
furcas ad comꝑonendũ ignem et
m̃bra hostiarũ desuꝑ disponenda
⁊ scutras. uasa scilicet equał ampli¬
tudims in ore et fundo ad calefaci¬
endũ. Iosephus addit et truuas
forze ad congregandos em̃es. uł e¬
ruendos. uł ad uerrendũ pauim̃tũ.
Porro utensilia templ aurea erant.
uł argentea. utensilia. cande labra
aurea erant. de qͥo in exodo legit᷑.
Numerũ autensiliũ autẽ que fec̃
salomon tẽpore ꝓcedente. ponit io¬
sephus. m̃sas scilicet. suꝑ quas iace¬
bant phyalȩ et patere et mortatiola
⁊ patene ad offerendam simuã. et era¬
tere. in qͥb simila cũ oleo miscebat᷑.¬

Expanded text:
ad mare aeneum, et abluebant ibi ad mare aeneum, et abluebant ibi pedes et manus, ut sic loti consummarent sacrificia, id est intrarent templum lebetes ad suscipiendos cineres et prunas altaris, ollas quoque et caldarias ad coquendas carnes, et hamulas, id est fuscinulas ad extrahendas carnes vel disponendas, et arpagiones, id est furcas ad componendum ignem, et membra hostiarum desuper disponenda, et scutras, vasa scilicet aequalis amplitudinis in ore et fundo, ad calefaciendum . Josephus addit et trullas forte ad congregandos cineres, vel eruendos, vel ad vertendum pavimentum. Porro utensilia templi aurea erant, vel argentea. Utensilia vero candelabrorum aurea erant, de quibus in Exodo legitur . Numerum vero utensilium quae fecit Salomon tempore procedente, ponit Josephus, mensas scilicet super quas jacebant phialae, et paterae, et mortariola, et patenae ad offerendam similam, et crateres in quibus simila cum oleo miscebatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
tos ⁊ modiolos omnia fusilia. Et cir¬
ca eas posite erant uarie celature.
et hec omĩa adeo fabrefacta erant
ut ñ celata. s qͥsi apposita ꝑ circui¬
tum uiderentur. et basis quasi rotis
circumstantib uehi uidebatur. Una
erat fusura et mensura. et sculp¬
tura. decem basiũ ⁊ luterũ. De scul¬
ptura tam̃ luterũ ñ memini me le¬
gisse. Hoꝵ qͥnq in atͥo templi steter̃
ad decceram quinq ad sinistrã. Ad
hunc usum. Hathinnei pͥus laua¬
bant menbra hostiarũ in piscina
probatica. zlota tradebant sacerdo
luterib ea iminergebant. ut resin¬
cerata suꝑpon̾ent altari. Porro la¬
uatoria hec in hunc modum posita
erant. ut ingredientib atrium sa¬
cerdotale. ꝓmo occurrebat ad me¬
ridiem mare eneũ ad abluendas
manus. ẜost ea progredientib occur¬
rebant decem lut̾es ad intingenda
menbra hostiarũ. Rursumq pro¬
gredientib occurrebat altare eneũ.
Similit᷑ ad meridiem. Positisq hos¬

Expanded text:
atos et modiolos, omnia fusilia. Et ciratos et modiolos, omnia fusilia. Et circa eas positae erant variae caelaturae. Et haec omnia adeo fabricata erant, ut non caelata, sed quasi apposita per circuitum viderentur, et basis quasi rotis circumstantibus vehi videbatur. Una erat fusura, et mensura, et sculptura decem basium et luterum. De sculptura tamen luterum nihil memini me legisse. Horum quinque in atrio templi steterunt ad dexteram, et quinque ad sinistram ad hunc usum. Nathinael prius lavabant membra hostiarum in piscina probatica, et lota tradebant sacerdotluteribus ea immergebant, ut resincerata superponerent altari. Porro lavatoria haec in hunc modum posita erant, ut ingredientibus atrium sacerdotale, primo occurrebat ad meridiem mare aeneum ad abluendas manus, postea progredientibus, occurrebant decem luteres, ad intinguenda membra hostiarum, sursumque progredientibus occurrebat altare aeneum similiter ad meridiem, positisque hos
Abbreviated transcription (Latin):
in iuncturis tabularũ. ꝑ qͣtuor an¬
gulos erant sculpture eminentes
ad modũ colũpnarũ. qͥs qͥdã dicunt
uocari media int̃colũpnia quadrata.
Tam̃ qͥdam legunt ibi int̃ colũpnia
quadrata. uocantes colupnã mediã
tabulã int̃ qͣtuor tabuias positã.
lata uͦ basis a media parte supͣ ins¬
culptas habebant coronulas et plec¬
tas. et inmedio earũ. leones ⁊ boues
et cherubin.& suꝑ colla leonũ et bo¬
um et subt̃ erant lora ex ere penaen¬
tia. quib ligati uidebant᷑. In sumita¬
te uͦ quatuor colupnarũ angulariũ
erant humeri expansi insimilitudine
manus humane. et pedes aqͥlini. suꝑ
qͦs tabula ferens iut̃em. ita erat coap¬
tata ut naturalit̃ inserta uideretur.
ꝙ habebant uir columpne ꝓpͥas cela¬
turas. homines arbores. ⁊ aues. Porro
alt̾a media pars basis que erat cir¬
ca terrã habebat ꝑ gyrum rotas
emmentes cubiti et dimidii. et ea qͦ
in rota freri solent. axes ⁊ radios. can¬

Expanded text:
in juncturis tabularum, per quatuor anin juncturis tabularum, per quatuor angulos erant sculpturae eminentes, ad modum columnarum, quas quidam dicunt vocari media intercolumna, quadrata tamen quidam legunt ibi media intercolumna quadrata, vocantes columnam mediam tabulam, inter quatuor tabulas superpositam. Latera vero basis a media parte supra, insculptas habebant coronulas et plectas, et in medio earum leones et boves, et cherubim, et super colla leonum et boum, et subter erant lora ex aere pendentia, quibus ligati videbantur. In summitate vero quatuor columnarum angularium erant humeri expansi, in similitudine manus humanae et pedis aquilini, super quos tabula ferens luterem ita erat coaptata, ut naturaliter inserta videretur. Et habebant illae columnae proprias caelaturas, homines, arbores et aves. Porro altera media pars basis quae erat circa terram, habebat per gyrum rotas eminentes cubiti et dimidii, et qui in rota fieri solent axes, et radios cre
Abbreviated transcription (Latin):
diem.tres ad orientem. Quorũ anteri¬
ora tantũ ꝓminebant sud mar. Poffi
eneos et fusiles alatudinis .iiͦii. cu¬
bitoꝵ. Erat autẽ in sũmitate luteris
os recuruatũ interius. & adeo anguĩ¬
tum. ut uniꝰ cubiti esset eiꝰ latitudo
fundus uͦ eiꝰdem erat latitudinis calbi
et dimidii iuxta qͣntitatẽ basis suꝑ
quã sedebat. quadraginta batos ca¬
prebat luter unus. In eis abluebant᷑
intestma et pedes holocaustoꝵ. et e¬
rant omnes eiꝰdem facture. sicut ⁊¬
bases quib insidebant. Erat autem
basis ininferiori parte. in longitu¬
dine ⁊ latitudine habens quatuor
cubitos ꝑ quadrũ. In altitudine uͦ
triũ cubitoꝵ. ⁊ ascendendo paulatĩ
angustando usq ad cubitũ ⁊ dimi¬
diim. iuxta qͣntitatẽ fundi ipsius
luteris. Erat q composita. ex qͣtuor
tabuł. quib quinta erat suꝑposita
quadrata. et ex omna parte aliqͣn¬
tulum excedens sũmitates aliarum.
minentẽ rotundã in qͣ sedebat lucer.
Ipsum opus uasis interrasile erat.⁊

Expanded text:
diem, tres ad orientem, quorum anteriora tantum prominebant sub mari, posteaeneos, et fusiles, » altitudinis quatuor cubitorum . Erat autem in summitate luteris os recurvatum interius, et adeo angustum, ut unius cubiti esset ejus latitudo. Fundus vero ejusdem erat latitudinis cubiti et dimidii, juxta quantitatem basis supra quam sedebant. « Quadraginta batos capiebat luter unus. » In eis abluebantur intestina, et pedes holocaustorum, et erant omnes ejusdem facturae, sicut et bases, quibus incidebant Erat autem basis in inferiori parte in longitudine et latitudine habens quatuor cubitos per quadrum, in altitudine vero trium cubitorum. Et ascendendo paulatim angustata usque ad cubitum et dimidium, juxta quantitatem fundi ipsius luteris. Eratque composita ex quatuor tabulis, quibus quinta erat superposita quadrata, et ex omni parte aliquantulum excedens summitates aliarum, vitatem rotundam, in qua sedebat luter. Ipsum opus basis interrasile erat, et
Abbreviated transcription (Latin):
salomon. Dix̃ dñs ut habitaret inne
biit autẽ om̃s qͤdam opinio fantasti¬
ca dñm localit̃ descendisse in tẽpluon
quã amouit salomon dicens. Noui¬
mus dñe qͥa fabricasti tͥ domũ ꝑpetu¬
am cęlũ ⁊ t̾ram. simui et mare. Et
flexo utroq genu in t̾ram corã ommni
ȩccła. utͣmq manũ leuauit ad dm̃gra¬

Expanded text:
Salomon: « Dixit Dominus, ut habitaret in nebiit autem omnes quaedam opinio phantastica, Dominum localiter descendisse in templum, quam amovit Salomon dicens: Novimus, Domine, quia fabricasti tibi domum perpetuam, coelum, terram simul et mare. Et flexo utroque genu in terra coram omni Ecclesia, utramque manum levavit ad D
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis fundata ẽ. domus
dñi. ⁊ in anno undecimo. mense ebul.
.i. octobri ꝯsũmata ẽ. in omni oꝑe
suo. ⁊ in uniusis utensilib. qͦ mnĩmi¬
nenti erant neccessaria. Post dedica¬
tionẽ enĩ plura fuert fabricata &
suꝑ addita. Et edificauit eã septem
annis. et septẽ m̃sib. Et conuocaũ
salomon in anno undecino maiores
natu in isrł. ⁊ pͥncipes tͥbuũ et duce
familiarũ ad dedicationẽ dempli. et
deferendã archã in illud. Et uenert

Expanded text:
se, fundata est domus Domini, et in anno undecimo mense Ebul, id est Octobris, consummata est in omni opere suo, et in universis utensilibus, quae in imminenti erant necessaria. Post dedicationem enim plura fuerunt fabricata et superaddita. Et aedificavit eam septem annis et septem mensibus. Et convocavit Salomon in anno undecimo majores natu Israel, et principes tribuum, et duces familiarum ad dedicationem templi, et ad effer
Abbreviated transcription (Latin):
eb continuis celebrata ẽ. deuorasse ob¬
dedicatio. In sexto uͦ dic qͦlata.
fuit quintadecima mensis occurrit sce¬
nophegia. quȩ int̃posita ẽ. septem die¬
b. qua terminata iterũ celebrata ẽ.
dedicatio ꝑ duos dies. qui int̃missi fu¬
erant. et in die octauo .i. post duos
septenarios dimisit rex popłm. Uel de¬
dicatio continus septẽ dieb facta ẽ.
et post septuna decima die inchoata
ẽ. scepnophegia. ⁊ derminata. In uice

Expanded text:
ebus continuis celebrata est ebus continuis celebrata est dedicatio; in sexto vero die, quae fuit quintadecima mensis, occurrit Scenopegia, quae interposita est septem diebus. Qua terminata iterum celebrata est dedicatio per duos dies, qui intermissi fuerant, et in die octavo, id est post duos septenarios, dimisit rex populum. Vel dedicatio continuis septem diebus facta est, et post decimam septimam diem inchoata est Scenopegia, et terminat
Abbreviated transcription (Latin):
uł gentił ascend̾et ad hanc domũ sus¬
plicans ꝓ peccatis. uł clamans ad dnm
ꝓ aliꝗͣ tͥbilatione exaudiret᷑ a dño in
his qͣ iuste postularet. & surgens ab
oratione. stans benedixit uniuso poyse
et dedicatũ. ẽ. templũ cũ utensilib sui.
dia illa. & deinceps in eadem die qͣr¬
tũ fiebat festũ. scilicet festũ dedicati
onis. Nec te moueat qͦd diximus eñ
fexisse genua suꝑ t̃ram. eũ in ꝑaly¬
pomenon dicat᷑. quod fecerit salomor
basem eneã quatuor eubitis altam.
quã posuit in medio basilicȩ. et stans
suꝑ cã. benedixit pͦpulo. Põtuit enĩ
utrũq fecisse. Hel si ꝓ eodem acciptt᷑.
et immolauit salomon hostias pacifi¬
cas. boũ uiginti duo milia. et ouium
centũ uiginti milia. Et qͥa altare ene¬
um ad suscipienda holocausta. et adi¬
pes pacificoꝵ minus erat. scĩficauit rex
mediũ atri interioris: ut suꝑ illud
eremarent᷑ que super altare ñ p̾t̾ant
cremari. fecit gͦ salomon festiuitatem

Expanded text:
 gentilis, ascenderet ad hanc domum, supplicans pro peccatis, vel clamans ad Dominum pro aliqua tribulatione, exaudiretur a Domino in his quae juste postularet. Et surgens ab oratione, stans benedixit universo populo, et dedicatum est templum cum utensilibus suis die illa. Et deinceps in eadem die quartum fiebat festum, scilicet festum dedicatonis. Nec te moveat, quod diximus eum flexisse genua super terram, cum in Paralipomenon dicatur, quod fecerit Salomon basim aeneam quatuor cubitis altam, quam posuit in medio basilicae, et stans super eam benedixit populo. Potuit enim utrumque fecisse. Vel si pro eodem accipitur « Et immolavit Salomon hostias pacificas viginti duo millia boum, et ovium centum viginti millia. » Et quia altare aeneum ad suscipienda holocausta, et adipes pacificorum minus erat; sanctificavit rex medium atrii interioris, ut super illud cremarentur, quae super altare cremari non poterant. Fecit ergo Salomon festivitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uolens: morte moriatur. Si uͦ no¬
lens: confugiat ad unã de septẽ ciui¬
tatib refugii. et ibi saluabit animã
suam. ne occidatur a proximis occis.
et erit ibi donec ꝑ iudices ciuitatis hu¬
ius propinquis mortu reconcilietur.
quod de loab factum legitur. Instar
harum ciuitatum. nos habemus loca
dicata deo. Maiorem tam̃ ĩmutitatẽ
p̾stant ꝙͣ ille. Saluatur enĩ in eis etiã
uolens homicida. uł quilibet fugitiuꝰ.
lesiam: inde dicunt eũ debere extrahi.
et puniri.
iubens reddi animam pro anima.
oculum pro oculo. dentem pro dente.
adustionem pro adustione. R bone¬
ibos cormipeta. seruum occidit.
lapidib obruatur: nec carnes
eius comedentur. Dñs autẽ bouis:
teiginta syelos argenti reddec dño
serui. Et anint hebrei. sic ideo estima¬
tum precium serui: quia.xxͥx. gene¬
rationes egresse sunt de cͥam. quem
noe seruituti addixit.
offerre. tantum agnum. uł he

Expanded text:
olens moriatur, si vero nolens, confugiat ad unam de sex civitatibus refugii, » et ibi salvabit animam suam, ne occidatur a proximis occisi. Et erit ibi donec per judices civitatis ejus propinquis mortui reconcilietur, Quod de Joab factum legitur . Instar vero harum civitatum nos habemus loca Deo dicata, majorem tamen immunitatem praestant, quam illae. Salvatur enim in eis etiam volens homicida, et quilibet fugitivus.clesiam, inde dicunt eum debere extrahi, et puniri. jubens reddi « animaoculum pro oculo, dentem pro dente, adustionem pro adustione, vulnbos cornupeta servum occiderit, lapidibus obruatur, nec carnes ejus comedantur. Dominus autem bovis triginta siclos argenti reddet domino servi. » Aiunt Hebraei, ideo sic aestimatum pretium servi, quia triginta generationes egressae sunt de Cham, quem Noe servituti addixit. offerre . Tamen agnum ve
Abbreviated transcription (Latin):
firmationẽ fedis. fede lamantes. sic
firmabant fede. Laniandũ federis ui¬
olatorem. Tamen et aliud signum fe¬
deris terribilius. habuerunt uidei ex
se. scił effusionem aque quod fecit iosui
et samuhel. Quia sicut aqua tota ef¬
funditur. tea quod nichil ex ea remane.
in uase. quod non alii liquores. et etiã
ipsa perit in t̾ra fusa. sic penitus cum
nadab et abyu. et septuagintas
senior b isrł. scdm̃ preceptũ dñi iue
runt usq ad terminos montis et ui¬
derunt am̃. et sub pedib eius qͣs opꝰ
saphẏrimm. et quasi celum cũ seri¬
num est. Tamen nec super eos qui erãt
in castris. misit manum suam .i. non
abscondit se ab eis. s uidentes maies¬
tatem añi. et non ipsum leci epula
calogo. et assumpto tantum iosue.
transiuit terminos. dicens senioribus
Expectate hic. scił in castris. et usq
ad terminos. Si quid̃ questionis nã¬
tum fuerit.referetis ulud ad aaron
et hur. Operuitq nubes mondem.
Icerumq iosue dimisso. in quadam

Expanded text:
foederis foede laniantes, sic confirmabant foede laniandum foederis violatorem. Tamen et aliud signum foederis terribilius habuerunt Judaei ex se, scilicet effusionem aquae, quod fecit Josue, et Samuel, quia sicut aqua tota funditur, ita quod nil remanet in vase, quod non alii liquores, et etiam ipsa perit fusa in terram, sic penitus cum Nadab, et Abiud, et septuaginta de senioribus Israel, secundum praeceptum Domini, usque ad terminos montis, et viderunt Dominum. Et sub pedibus ejus quasi opus sapphirinum, et quasi coelum cum serenum est. Tamen nec super eos, qui erant in castris misit manum suam , » id est non abscondit se ab eis, sed videntes majestatem Domini, et non ipsum laeti epulabcalogo. Et assumpto tantum Josue, transivit terminos, dicens senioribus. « Expectate hic, » id est in castris, et usque ad terminos. « Si quid quaestionis natum fuerit, referetis illud ad Aaron, et Hur; operuitque nubes montem. » Iterumque dimisso Josue in quadam
Abbreviated transcription (Latin):
e coques hedum in
lacte matris sue. quod iosephͤ
exp̃onit sic. Non comedes eum in¬
fra octauum diem. quia adhuc ñ
differt a lacte. Sancti de xp̃o expo¬
nunt. sic. Neꝰ occidas xp̃m in die con¬
ceptionis sue. qđ tamen transgressi
sunt. Dies uͦ conceptionis uocatur.
lac matris. quia ex tunc inmatre
ꝑatur. materia lactis. hebreus h̃t
est. Non comedes coctum cũ lacte
uł aliquo lacteo caseo. scilicet. uł
butyro. quod dictum ẽ propt̃ aues

Expanded text:
 coques hoedum in lacte matris suae . » Quod Josephus exponit sic: Non comedes eum infra octavum diem quia adhuc non differt a lacte. Sancti de Christo exponunt sic: Ne occidas Christum in die conceptionis suae; quod tamen transgressi sunt. Dies vero conceptionis vocatur lac matris, quia ex tunc in matre paratur materia lactis. Hebraeus habet:est, non comedes coctum cum lacte, vel cum aliquo lacteo caseo, scilicet vel butyro. Quod dictum est propter aves
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum. Sume primicias .i. precio¬
sa queq a populo isrł. s ab eo tantum
qui ultro obtulerit. aurum scił. ⁊ar¬
gentum. et es. Iacmctum. et purpurã.
coccum q bistinctum .i. setam iacincti¬
niet purpurei. et coccinei coloris. et
ie et candidum. pilosq caprarum. ⁊
pelles arietum rubricatas. quas par¬
thicas dicimus. quia parchi sic colora
ri togitauerunt eas. et pelles iacincti¬
nas. et ligna sechim. Est autẽ sechĩ
nomen montis. et regionis. et arboris
que similis ẽ. albe spine. in foliis. et. ẽ.
lenissimum lignum. et imputribile
⁊mcremabile. Oieum quoq ad lumina¬
ria. Aromata in unguenta. et thymi¬
amataboni odoris. et lapides onichi¬
eoꝵ. ne sit eis labor recuriere ad mon¬
tem hunc. Iuxta similitudinẽ taber

Expanded text:
ad eum: Sume primitias , » id est pretiosa quaeque a populo Israel, sed « ab eo tantum, qui ultroneus obtulerit, aurum scilicet, et argentum, et aes, hyacinthum, et purpuram, coccumque bis tinctum, » id est setam hyacinthini, purpurei, « coccinei coloris, et le, et candidum, pilos quoque caprarum, et pelles arietum rubricatas, » quas parthicas dicimus, quia Parthi sic colorari eas excogitaverunt, « et pelles hyacinthinas, et ligna setim. » Est autem Setim nomen montis, et regionis, et arboris, quae similis est albae spinae in foliis, et est levissimum lignum, et imputribile, et incremabile, « oleum quoque ad luminaria; aromata in unguenta, et thymiamata boni odoris, et lapides onychieorum, » ne sit eis labor recurrere ad montem hunc, « juxta similitudinem taber
Abbreviated transcription (Latin):
gio.quandoq dicta est iudea. Le ted¬
plebi iudicia dñi. et dixerunt
om̃s una uoce. Omnia que locutus ÷
dñs faciemus et audiemus. quod p̃¬
postere et inordinate dictum: p̾sig¬
nauit futuros transgressores. et in
et mane consurgens. edificauit alta¬
re dño. Et duodecim titulos ꝑ duo¬
decim trib isrł. Forsan duodecim
altaria. quos titulos dixit. uel potiꝰ
unum ex duodecim lapidib. et in
singulis singula nomina filioꝵ isrł
scripsit. Quasi titulos tribuum. Mi¬
futuri erant sac̾dotes. et immola¬
uerunt dño pacifica. scił duodecim
uitulos. Tulitq moyses mediã partẽ
sangumis. et misit in crateras uasa
scił uiminea cum ansis. acratĩ quod
est conterere dicta. Reliquũ sangui¬
nis: fudit suꝑ altare. legitq uolum̃
fedis audiente populo. Qui dixert̃.
Omnia que locutꝰ est dñs faciemus.
Ipse uͦ resumptum sangumem resꝑsit
inpopłm et ait. hic est sanguis. qud̃¬

Expanded text:
gio quandoque dicta est Judaea. CAP. Xgio quandoque dicta est Judaea. CAP. Xplebi judicia Domini, et dixerunt omnes una voce. Omnia, quae locutus est Dominus, faciemus. et audiemus . » Quod praepostere, et inordinate dictum est, praesignavit, futuros transgressores, et in et mane consurgens, aedificavit altare Domino, et duodecim titulos per duodecim tribus Israel » forsan duodecim altaria, titulos dixit. Vel potius unum ex duodecim lapidibus, et in singulis singula nomina filiorum Israel scripsit, quasi titulus tribuum futuri erant sacerdotes, « et immolaverunt Domino pacifica duodecim vitulos. » « Tulitque Moyses mediam partem sanguinis, et misit in crateres, » vasa, scilicet, viminea cum ansis, a cratin, quod est contexere dicta, « reliquum sanguinem fudit super altare, legitque volumen foederis audiente populo. Qui dixerunt. Omnia quae locutus est Dominus, faciemus. Ipse vero, sumptum sanguinem, respersit in populum, et ait: Hic est sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
c de carne s de ouis separan
uas in lacte coctas. uel cũ lacte
amedunt. Hec ideo de lacte matris
prohibitum. Dicunt quoin alio lacte
liceat coquere. s. quia lac illud paratiꝰ
posset inuenir cum animal per hoc
prohibuit de omni lacte. Quidã tam̃
de his que dño offerunt᷑ dictum in¬
delligunt. qͣsi. non offeras agnum.ł
hedum unifra septimũ diem. quia ñ¬
dum̃ esibilis. nec differt a lacte ma¬
tris. quod et supra dixerat de pͥmici¬
is agnorum. et decimis. In fine uͦ iu¬
dicioꝵ. addidit dñs. Si feceris hec :
occidam omnem popłm ad quem in¬
gredieris. et premittam scrabones et
uespas que fugabunt eos .i. terrores
nominis cui. paulatim uͦ eitiam eos.
ne reducatur terra in solitudinẽ et
crescant contra de bestie. ponãq ter
usq ad mare palestinum. quod tyrre¬
num dicitur. et est ab occidente: et
a deserto quod ẽ. post bechleem: qđ
incipit post thecuam. usq ad fluui¬
um scilicet euphratem. Que tota re¬

Expanded text:
 de carne, sed de ovis separantur, quas in lacte coctas, vel cum lacte comedunt. Nec ideo de lacte matris prohibitum dicunt, quod in alio lacte liceat coquere; sed quia lac illud paratius possit inveniri cum animali, per hoc prohibuit de omni lacte. Quidam tamen de his quae Domino offeruntur, dictum intelligunt, quasi non offeras agnum, vel hoedum infra octavum diem, quia nondum est esibilis, nec differt a lacte matris, quia et supra dixerat de primitiis agnorum, et decimis. In fine vero judiciorum addidit Dominus: « Si feceris hoc, occidam omnem populum, ad quem ingredieris, et praemittam scabrones et vespas, quae fugabunt eos, » id est « terrorem nominis tui; paulatim vero ejiciam eos, ne redigatur terra in solitudinem, et crescant c« usque ad mare Palaestinum, » quod Tyrenum dicitur, et est ab occidente, « et a deserto » quod est post Bethlehem, quod incipit post Thecuam, « usque ad fluvium, » scilicet Euphraten, quae tota re
Abbreviated transcription (Latin):
iber iohs
a nomine
auctoris censetur. qui et ihus diͦ
est. slam iosue et iħs idem est nom̃
Cognominatus ẽ. autem a padee e¬

Expanded text:
iber Josue a nomine auctoris censetur, qui et Jesus dictus est. Nam Josue et Jesus idem est nomen. Cognominatus est autem a patre
Abbreviated transcription (Latin):
pestate tabernaculũ.⁊ altare qđ fe¬
cerat moyses erant in excelso gabaon.
licet archa esset in iherłm. Cũq ꝓphe¬
tasset gad templũ ibi futum : decre¬
qd̾ sonat regũ. quia licet in p̾ceden
regnauerunt. in iuda ⁊ in isrł: meri¬
to regum dicitur.

Expanded text:
pestate tabernaculum et altare quod fepestate tabernaculum et altare quod fecerat Moyses erat in excelso Gabaon, licet arca esset in Jerusalem. Cumque prophetasset Gad templum ibi futurum, decrequod sonat Regum, quia licet in praecedentregnaverunt in Juda et in Israel, merito Regum dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ginato. ⁊ ait. Ego sũ qui peccaui. Isti
qͥ oues sc̃ quid fecerunt: Uertatur
obsecro manꝰ tua contͣ me. ⁊ contra
domũ patͥs mei. Et misertꝰ dñs: ait
ad angłm. Sufficit. contine manũ
tuã. In illa die dix̃ gad ad dauid. Conᷤ¬
titue altare dño in area areuma ie¬
busei. & ascendens dauid: dix̃ ad are¬
umã. Uende mͥ aream tuã: ut edifi¬
cem ibi altare dño. ⁊ cesser int̾fectio.
Qͥ respondit. Accipiat eã dñs nĩs gͣ¬
tis. habeat qͦ boues in holocaustũ.
⁊ plaustrũ. ⁊iuga boũ. in usũ ligno¬
rum. & ait rex. Nequaꝙͣ: s emã p̃¬
cio. ⁊ ñ offerã dño holocausta gͣtui¬
ta. Emre gͦ dauid areã sexcenti sy¬
elis auri. ut in ꝑaly pomenon legit᷑.
et boues syclis quinqͥginta. Et edifi¬
cauit ibi altare dño. ⁊ obtulit holo¬
causta et pacifica. et propiciatꝰ est
dñs derre. Hic ẽ. mons moria. ut ai¬
unt hebrei. in qͦ abrahã uoluit offer¬
re filiũ. ⁊ obtulit arietẽ ꝓ eo. Catẽ¬

Expanded text:
qui peccavi; isti qui oves sunt, quid fecerunt? Vertatur, obsecro, manus tua contra me, et contra domum patris mei. » Et misertus Dominus ait ad angelum: « Sufficit, contine manum tuam. » -- « In illa die dixit Gad ad David: Constitue altare Domino in area Areuna Jebusaei. » Et ascendens David dixit ad Areuna: « Vende mihi aream tuam, ut aedificem ibi altare Domino, et cesset interfectio. Qui respondit: « Accipiat eam dominus meus gratis. Habeat quoque boves in holocaustum, et plaustra, et juga bovum in usu lignorum. » Et ait rex: « Nequaquam, sed emam pretio, et non offeram Domino holocausta gratuita. » Emit ergo David aream « sexcentis siclis ati siclis quinquaginta, et aedificavit ibi altare Domino, et obtulit holocausta, et pacifica, et propitiatus est Dominus terrae. » Hic est mons Moria, ut aiunt Hebraei in quo Abraham voluit offerre filium, et obtulit arietem pro eo . Ea tem
Abbreviated transcription (Latin):
actum est post mor¬
dem saulis:adolescens
fugiens de prelio.
uenit ad dauid: in
Cumq indicasset.
ei populum iuctũ
& saul cum filiis
suis mortuum: ait dauid. Inde sciᷤ
bentem suꝑ hastam suam. et hos¬
tes appropinquabant ei. Cumq
quesisset quisnam essem. et dixissẽ
amalechites sum: ait. Interfice me.
quia proselitus es. ne occidant me
incircuncisi. Et occidi eum quia
uiuere non poterat. ⁊ tul dyade
capite eius. zarmillam de brachi¬
o illius. et atcul ad te dñm meil¬

Expanded text:
actum est post mortem Saulis, adolescens fugiens de praelio venit ad David in Cumque indicasset ei populum victum, et Saul cum filiis suis mortuum, ait David: « Unde scibentem super hastam suam, et hostes appropiabant ei. » Cumque quaesisset quisnam essem, et dixissem: « Amalecites sum, » ait: « Interfice me, quia proselytus es; ne occidant me incircumcisi. Et occidi eum, quia vivere non poterat, et tuli diademcapite ejus, et armillam de brachio ejus, et attuli ad te domi