comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intellexi: suꝑ om̃s do¬
centes me. qui. scił¬
erant de inimicis.
etiam: intellexi suꝑ se¬
nes .i. suꝑ seniores cor¬
pore. non m̃te. quia
puit benedictionẽ. Et hoc totũ idõ. qr mandata
tua. ñ hominũ. s dĩ. quȩ illi transgrediebantur:
q̃siui int̾ius. nec exgus accepi. ¶ Põt̾ etiã hoc totũ
accipi: ex ꝑsona capitis. ab illo loco. Suꝑ om̃s docen

Expanded text:
intellexi super omnes docentes me, qui, scierant de inimicis, etiam intellexi super senes, id est super seniores, corpore, non mente, quia puit benedictionem. Et hoc totum ideo, quia mandata tua, non hominum, sed Dei, quae illi transgrediebatur, quaesivi interius, non exterius accepi. Potest etiam hoc totum accipi ex persona capitis ab illo loco: Super omnes docen
Abbreviated transcription (Latin):
tera: men. q̃ int̾pretatur: uiscera. uł: ex ipsis. qr¬
hic agit de caritate. que c̃ ex ipsis medullis. ꝑ hoc gͦ
intelligitur multiplex dilectio: qr legt̃ ex totocor¬
de amat. Uñ:. i ea nonu testam̃tum inuenit. &
domandati. Qui aut̃ diligit qd̾ iubet d̃s diligi: &¬
ipsam iussionẽ. qua illud iubet᷑ quȩ ẽ lex: diligit.
Et nota. qd dũait. dñe: ipsum destẽ inuocat: quẽ
diligit. Qui u̾e dm diligit. legẽ esꝰ diligit. deiñ.
exponens qualit̃ legẽ diligat: subd̃. tota dic. Qd.¬
dota uic .i. ꝯtinue. ⁊ si caro impediat. Et bene. ait. die
ñ nocte. qr semꝑ ẽ dies: meditanti in lege. Qui aut̃
nouum testamentũ in ea eẽ nesciunt: semꝑ illis
ẽ nox. Bene etiã ait: tota die. Quicqͥd enĩ sc̃e agit᷑:
meditari legẽ est. Talis ꝑuenit in legẽ iusticis. qr
q̃rit iustificari ex fide: quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. un

Expanded text:
tera Men, quem interpretatur viscera vel ex ipsis, quia agit hic de charitate quae est ex ipsis medullis. Per hoc ergo intelligitur multiplex dilectio, quia legem ex toto corde amat. Unde in ea Novum Testamentum invenit et do mandati. Qui autem diligit quod jubet Deus, et ipsam jussionem, qua illud jubetur, quae est lex diligit. Et nota quod dum ait: Domine, ipsum testem invocat: quem diligit, qui vere diligit Deum legem ejus diligit. Deinde exponens qualiter legem diligat, subdit, tota die, t continue, etsi caro impediat. Et bene ait, die, et non nocte, quia semper est dies meditanti in lege. Qui autem Novum Testamentum in ea esse nesciunt, illis semper est nox. Bene etiam ait, tota die, quidquid enim sancte agitur, meditari legem est. Talis pervenit in lege justitiae, quia quaerit justificari ex fide, quae per dilectionem operatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
der docuit. de quoip̃e ait. Sicut docuit me pat̾: ħ
nisi quis ut cumq caꝑe ualeat. Id̃e ẽẽ: filiũ a patre
doctum cẽ: qd̾: genitũ cui enĩ non ẽ aliud eẽ: aliud
⁊doctũ ec̃. qd illiest. eẽ: hoc ẽ ei. doctum eẽ. A quo enĩ
eiẽ eẽ.: ab illo simul est ei: doctũ eẽ. Ex ꝑsona uͦ hoĩs:
uͥ formam serui accepit: facilius intelligit᷑. a patre
didicisse. que dixit. in qͣ forma serui ꝯstitutũ pue¬
rum: maxime potuert̃ hoĩes maioris etatis: docen¬
quam illi: de se nou̾at. Doctores u̾o: sunt seniores:. de
quib dr. suꝑ senes intellexi. ꝑ hoc. nota etatẽ. qua
puer int̾ senes sedebat. ⁊ suꝑ illos intelligebat. ut
fecit intraditione semoꝵ: de lauandis manib. Iõ
ait: suꝑ senes intellexi qr man .t. q̃siui. qͥa quẽ ds

Expanded text:
ter docuit, de quo ipse ait: Sicut docuit me Pater, hNisi quis utcunque capere valeat idem esse Filium a Patre doctum esse quod genitum. Cui enim non est aliud esse, aliud doctum esse, quod illi est esse, hoc est ei doctum esse. A quo enim ei est esse, ab illo simul est ei doctum esse. Ex persona vero hominis ubi formam servi accepit, facilius intelligitur 266 a Patre didicisse, quae dixit. In qua forma servi constitutum maxime puerum potuerunt homines majoris aetatis docenquam illi de se noverat. Doctores vero sunt seniores, de quibus dicit, super senes intellexi, per hoc nota aetatem qua puer inter senes sedebat, et super illos intelligebat, ut fecit in traditione seniorum de lavandis manibus. Ideo ait; Super senes intellexi: quia mandata tua quaes
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. ꝓquib: cum debuisset reddere do sui si¬
militudiẽ. reddidit dissimilitudinem. &e ꝓ his
malis: reddit d̾s bona. inspirando penitentiam.
⁊ p̃stando ueniã. Id̾o alibi dicit. Quid retribuam
dño ꝓ om̃ib que retribuit mͥ: t̃ ribuit. cũ me fe¬
cit. retribuit: cum iustificauit. hee aut̃ sunt retͥ¬

Expanded text:
factus, pro quibus cum debuisset homo reddere Deo sui similitudinem, reddit dissimilitudinem. Et pro his malis reddit Deus bona, inspirando poenitentiam, et praestando veniam. Et ideo alibi: Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi? Tribuit, cum me fecit; retribuit, cum justificavit. Hae autem sunt retri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ce ex langore corꝑi:¬
aĩe. carnalia desid̾iatitillant.
fouendo blandis. nunc: secando asꝑis. Omĩpo¬
tenti enĩ medico: nullus insanabilis languor oc¬
currit. Maxime aut̃ in fine: sanabit languores.
q̃n hoc corruptum induet incorruptionẽ. uñ¬

Expanded text:
et ex languore corpoae carnalia desideria: titillant, fovendo blandis, nunc secando asperis. Omnipotenti enim medico nullus insanabilis languor occurrit, maxime autem in fine sanabit languores, quando hoc corruptum induet incorruptionem. Un
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcia. Iustus aut̃ dicit: egenus &e pauꝑ ego sũ. Pau¬
ꝑ est enĩ. incorpore infirmo. pauꝑ ẽ in iusticia: dũ¬
subest temptationi. Seqͣr. & despectio sumꝰ suꝑbis.
quia humiles sumꝰ.

Expanded text:
ia. Justus autemdicit: Egenus et pauper sum ergo . Pauper enim in corpore est infirmo: pauper est in justitia, dum tentationi subest. Et despectio sumus quia humiles sum
Abbreviated transcription (Latin):
na uocantis. ꝓfecto. nisi aliquid magnũ t̾ra illa
signaret. ad qd inuitarent᷑: nullomͦ culparentur
qui ꝓ ichilo habuerunt eam. cũ tẽporale reg¬
num: etiã. scĩ pnichilo ducunt. ut ierłm: quȩ
in cę̧lo ẽ uere desid̾abilis: ament. s infidelitas me¬
rito arguit᷑. qi in eo qd̃ ꝓ nichilo eam habuerus:
ñ crediderunt u̾bis dei. ꝑ parua ad magna du¬
centis. & festinantes hic et̃ beati. ñ sustinuerẽ¬
osiliũ eiꝰ. ⁊ murm auert̃ dicentes. faciamꝰ ducem cẽ

Expanded text:
na vocantis. Profecto nisi aliquid magnum terra illa significaret, ad quod invitarentur, nullomodo culparentur, qui pro nihilo habuerunt eam, cujus temporale regnum, etiam sancti pro nihilo ducunt, ut Jerusalem, quae in coelo est vere desiderabilis, ament. Sed infidelitas merito redarguitur, quia in eo quod pro nihilo habuerunt eam, non crediderunt verbis Dei, per parva ad magna ducentis. Et festinantes hic esse beati, non sustinuernsilium ejus; et murmuraverunt, dicentes: Faciamus duce
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. uł id̾o dicit funicłm. qr sicut fuicło distribu¬
taẽ t̾ra ꝓmissionis in diu̾sas parces. ita in uita et̃¬
ua diu̾se sunt mansiones. iuxta illud. In domopa
enĩchanaan: humilis. quia in eam nemo intrat. nͥ
humił S ⁊ ex hystoria id̃e ꝑpendit᷑. Dixit enĩ noe:
clusochanaan. dat᷑ terra semin abrahȩ. Is ẽ serunliᷤ
timor. qui ñ manet. in domoni ęt̾num. qr caritas fo¬
ras mittit timorẽ. ⁊ manet filius in domom ct̾̃num.

Expanded text:
ulo distributa est terra promissionis, in diversas partes, ita in vita aeterna diversae sunt mansiones; juxta illud: In domo paenim Chanaan, humilis, quia in eam nemo intrat, nisi humilis. Sed ex historia idem perpenditur. Dixit enim Noe cluso, Chanaan datur terra semini Abrahae. Is est servilis timor, qui non manet in domo in aeternum, quia charitas foras m
Abbreviated transcription (Latin):
Senectus enim ipsa morb ẽ. Ita ad litt̾am. hec diei
possunt. S qͥa citra septuaguita annos sunt quid̾ã
infirmi. & senes: ce ultra sunt aliqui uigentes uir¬
tutib melius hec mistice accipiunt᷑. Septuagin
tagꝰ e octoginta: sunt. centum qͥnquaginta.Incen¬
tum qͥnquaginta: eadẽ significatio ẽ. qd̾ in qͥndec̃.
qͥ numerus ꝯstat de septẽ ⁊ octo. Septem: signant
uetus testamentũ. ꝓpt̾ sabbatũ qd̾ obseruari man
dabat. Obseruabant enĩ patres ueu̾s testam̃t:
septimum diem. septimam septimanã. septimũ
mensem. septimum annũ. septimũ annum sep¬
tine decadis. qui iubileus dr. Octo uͦ sig̾cat nouũ¬
testam̃tũ. ꝓpt̾ resurrectionẽ dñi. octaua die factã.
que obseruatur in nouo testam̃to ubi &e octaua
future resurrectionis expectatur. In de etiã sunt
xu. gradꝰ in templo salomonis unde etiam in psal

Expanded text:
Senectus enim ipsa morbus est, ita haec ad litteram dici possunt. Sed quia et citra septuagiinfirmi, et senes, et ultra sunt aliqui vigentes virtutibus, melius haec mystice accipiuntur. Septuaginta ergo et octoginta, sunt centum quinquaginta; in centum quinquaginta, eadem significatio est quae in quindecim, qui numerus constat de septem et octo. Septem significat Vetus Testamentum, propter Sabbatum quod observadabat. Observabant enim patres veteris testamenti septimum diem, septimam septimanam, septimum mensem, septimum annum septimae decadis, qui jubilaeus dicitur. Octo vero signni octava die factam, quae observatur in Novo Testamento, ubi et in octava futurae resurrectionis exspectatur. Inde etiam sunt quindecim gradus in templo Salomonis. Inde etiam in psalm
Abbreviated transcription (Latin):
uł sic̃ alii codices hñt. exortatꝰ sum .i exortationẽ
accepi intelligens eum castigare qͦs amat. Et no¬
tatur hic: quarcũ ꝓpositum. qd̾ tale est. ut memor
sit iudicioꝵ cȩlestiũ. q̃ quia uera sunt: ab adam.:
iomĩb temporib ꝯsolant᷑. alit̾ declinarce a le¬
ge. Mali timent iudicia humana: nedũ diuina.
me:. ꝓ peccator

Expanded text:
 sicut alii codices habent: Exhortatus, id est exhortationem accepi, intelligens eum castigare quos amat. Et notatur hic quartum propositum, quod est tale, ut memor sit judiciorum coelestium; quae quia vera sunt ab Adam in omnibus temporibus consolantur, aliter declinaret a lege. Mali timent judicia humana, nedum divina; me pro peccator
Abbreviated transcription (Latin):
tabiles assidue trac
uuln̾ati a latronib curã egit. ⁊ idõ. bñ dicit. can¬
tabiles: qi cantꝰ: releuat labores. ⁊ tollit tedium
Id̃oꝙ detminans: ubi sint cantabiles: subdit:¬
in loco ꝑegͥnationis meȩ .i. in hac miserauita.
de ꝑadiso: uͥregali honore donatus fuerae. in haᷤᷤ
miserias. uͥ pęnam sue imꝓbitatis defleat. hecẽ
illa humilitas: de qͣ supͣ dixit. hic notat᷑. sextum¬
ꝓpositum. qd tale ẽ. qi cantabiles e sunt iustifica¬
tiones. Possunt aut̃ isti duo u̾sus: ad singulas par¬
tes uniꝰ suꝑioris aptari. Ut ad hoo qd̾ ate: me¬
mor fui iubicioꝵ referat᷑ tedium. uł defectiorte¬
nuit me. Ad illud uͦ qd̾ait: consolatus sũ. refe

Expanded text:
ant assidue tractvulnerati a latronibus egit curam . Et ideo bene dicit: Cantabiles, quia cantus relevat labores et tollit taedium; ideoque determinans ubi sint cantabiles, in loco peregrinationis meae, id est in hac misera vita, o de paradiso, ubi regali honore donatus fuerat in has miserias, poenam suae improbitatis fleat. Haec est illa humilitas, de qua supra dixit. propositum, quod tale est, quod cantabiles sunt ei justificationes. Possunt autem isti duo versus ad singulas partes unius superioris aptari, ut ad hoc quod ait, memor fui judiciorum, referatur, taedium, vel defectio tenuit me: ad illud vero quod ait, cons
Abbreviated transcription (Latin):
fidcdandis: que ꝓmisit.¬
ce qͣi cyrographo. scribi
fecte. & sumitur hoc:¬
de habundanti suaui¬
t̾atẽ. Uñ sup̃ dixit. Memoriam
3habund antie suauremer taie
opibisuis. ut uerax ẽ in pmsiort sa sẽs in soriorato

Expanded text:
is dandis quae promisitchirographo scribi fecit; et sumitur hode abundanti suavitate. Unde supra dixit: Memoriam abundantiae suavitatis tuae operibus ut verax est in pr
Abbreviated transcription (Latin):
uł gestierunt. qui ft̃: ut arietes.uut duces ppłi
qͥ cornib utrius ꝙ testamenti. heticos debellas
⁊ suꝑstitiones diruunt. Uñ alib. Afferte. dño
filii dei. afferte dño filios arietum. Et sexta man¬
sio filioꝵ isrł de egypto uenientium: fuit helin.
quȩ int̾pretat᷑ arietes. ubi erant duodecĩ fontes.¬
ce septuaginta discipħ. quos in sexta etate elegit
dũs. ut ꝑ qͣtuor mundi partes xp̃i uictorie pal¬
inam portarent. distruentes gemino cornu utriꝰqꝙ
destam̃ti. omnẽ scientiã adu̾sus xp̃m se erigentẽ.
& colles. dicti a colendo .i. mediocres: exultauert̃.¬

Expanded text:
stierunt, qui sunt ut arietes, id est ut duces populi, qui cornibus utriusque testamenti haereticos debellant et superstitiones diruunt. Unde alibi: Afferte Domino filios Dei, afferte Domino filios arietum . Et sexta mansio filiorum Israel de Aegypto venientium fuit Helim quae interpretatur arietes, ubi erant duodecim fontes,et septuaginta discipuli, quos in sexta aetate elegit Dominus, ut per quatuor mundi partes Christi victoriae palmam portarent: destruentes gemino cornu utriusque Testamenti omnem scientiam adversus Christum se erigentem. Et colles, dicti a colendo, Cas
Abbreviated transcription (Latin):
.i. retro fit. ut uia sine contradictione ad spũalẽ
lib̾tatẽ pateret. ⁊ iordanis: qui int̾p̃tat᷑ descensꝰ.
.i. humiles baptizaq: ꝯu̾sꝰ est retrorsũ.i. ad eum
un orti sunt: redierunt. bonũ est gͦ illis: ut retͦr¬
se extendant. Uł qr iordanis in mare decurrit.
ꝑ cum sig̃cantur illi. qui uariis desideriis rapi¬
urt homineᷤ inmagnũ mare .i. in huius
scłi amaricantẽ maliciam.S hec: in aduen¬
tu dm̃ cessant. quasi conu̾sa retrorfũ. & hoc ẽ

Expanded text:
id est retro fit, ut via sine contradictione ad spiritualem libertatem pateret, Et Jordanis, qui interpretatur descensus, id est humiles baptizati, conversus est retrorsum, id est ad eum unde orti sunt redierunt. Bonum ergo est illis ut retrorse extendant. Cassiod. Vel quia Jordanis in mare decurrit, per eum significantur illi qui variis desideriis rapiunt alios in magnum mare, id est in hujus saeculi amaricantem malitiam; sed haec in adventu Domini cessant, q
Abbreviated transcription (Latin):
dñm corporalit̾ ui¬
uit. uñ ⁊ hic dicit.
ds stetit in synagoga. Et est sensꝰ. ẜsalmꝰ iste. fit
asaph .i. synagoge que hic redarguitur. ut saltem
nunc intelligat: qd non añ. Intentione monet: cre
Primo: nunciat đm stetisse. & arguit contrarios.
egenus. ibi. Iudicate. ⁊c̃. Tertio dicit. quid eis ꝓpo¬
situm fuit. s tñ ꝑierunt. ibi. sgodixi. Prius gͦ nun¬

Expanded text:
num corporalitvit. Unde et hic dicit: Deus stetit in Synagoga. Et est sensus: Psalmus iste sit Asaph, id est Synagogae, quae hic redarguitur, ut saltem nunc intelligat quod non ante. Intentio: Monet credePrimo nuntiat Deum stetisse, et arguit contrarios. egenus, ibi, judicate, etc. Tertio dicit quid eis propositum fuerit, sed tamen perierunt, ibi, ego dixi. Prius ergo nun
Abbreviated transcription (Latin):
uł hoc agentib ꝯsensistis. S. cũ hec agentib. nec
loqͥ dignũ sit: uos qͥ taciustis: & iuitari eos uoluistiͤ.
.i. uos: qui cos qui tunc tacuert̾: uelut in nocentes
unitari uoluistis. usꝙ qͦ uidicatis inqͥtatẽ. ⁊ facies
pecc̃oꝵ sumitis: Num &e heres occidendꝰ ẽ qͥ pro uob̃
uenit: qui ꝓpt̾ uos sinc patre eẽ uoluit ut pupillꝰ:
Qi ꝓpt̾ uos esuriit. & situnt ut egenꝰ : qui ꝓpt̃ uo ᷤᷤ
pauꝑ factus ẽ cum cẽt diues: uł distingue int̾ u¬
dicantes. & facies pecc̃oꝵ sumentes. Nam ꝑiudican¬
tes. intelliguntur maiores. qͥ iniq uidicant. sumen¬
tes facies .i. similitudines peccoꝵ. sunt minores qui

Expanded text:
Sed cum haec agentibus, nec loqui dignum sit vos qui tacuistis, et imitari eos voluistis, id est vos qui eos, qui tunc tacuerunt, velut innocentes imitari voluistis. Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccatorum sumitis? Num et haeres occidendus est, qui pro vobis venit ; qui propter vos sine patre esse voluit ut pupillus? Qui propter vos esurivit et sitivit ut egenus? Qui propter vos pauper factus est, cum esset dives? dicantes et facies peccatorum sumentes. Nam per judicantes intelliguntur majores, qui inique judicant; sumentes facies, id est similitudines peccatorum sunt minores, qui
Abbreviated transcription (Latin):
retribuã .do. ꝓ oib q̃. retͥ iͥn: ꝓmalis meis: Non ait.
p̃cesserant m̾ita. ut omĩum donoꝵ di. ñ tributio.
s retributio uocari possit: Quȩ p̃cesserant. nͥ pec¬
cata: Retribuit gͦ ds̃ hominib bona ꝓmał. passuᷤ
ꝑ cis. cui homines retribuunt mala ꝓ bonuis.
alicẽ sallida retͥbuã ecce. Ego dono¬
di uerax: accipiã in de¬
a discipłis querit. Potestis bibere calicẽ quẽ ego bibitu¬
mutari suas passiones. & id̃o. p̃ciosa i ꝯspectu dñi

Expanded text:
n ait, aecesserunt hominis bona, ut omnium donorum Dei non tributio, sed retributio vocari possit? Quae praecesserant nisi peccata? Retribuit ergo Deus hominibus bona pro malis, passus pro eis, cum homines retribuunt mala pro bonis.Dico quid retribuam, ecce ego donei verax accipiam in dea discipulis quaerit: Potestis bibere calicem, quem ego bibituimitari suas passiones. Et ideo pretiosa est i
Abbreviated transcription (Latin):
q.d. humiliatꝰ sum. In
illa aut̃ humibratione: ego dixi in excessumeo. uł sic̃
alii dicunt: in extasi mea .i. in pauore passionũ. qͥd:
omĩs homo m̃dax ex se. ex se. ex d̾o uerax. t̃ritꝰ enim
iste. respexit infirmitatẽ suã. ⁊ uidit ñ eẽ sibi p̾su¬
mendũ de se. Ex se enĩ homomendax ẽ ut ⁊ petrus.

Expanded text:
 humiliatus sum. In illa autem humiliatione, ego dixi in excessu meo, vel, sicut alii dicunt, in exstasi mea, id est in pavore passionum. Quid? Omnis homo mendax, ex se, ex Deo verax. Territus enim iste respicit infirmitatem suam, et videt non esse sibi praesumendum de se. Ex se enim homo mendax est, ut et Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
dicem mou̾e pot̾. hic notat᷑ pauꝑtas. Uł ita. & ossa
infrixorio confrixa ft̃. alia litt̾a. Eoꝵ quippe frixoriũ
sunt. om̃s qui scandalizant᷑. T̃antũ enĩ frigitur bo¬
uł ĩta. ossamea sicut nifrixorio ꝯfrixa sunt .i. forti¬
tudo animi. recordatione peccoꝵ:. quasi frixa ꝯtͣhit᷑.
uł timore iudicii. confrixa sunt ossa m̃a. Iam enim

Expanded text:
dicem movere potest: hic notatur paupertas. Vel ita: Et ossa in frixorio confrixa sunt, alia littera. Eorum quippe frixorium sunt omnes qui scandalizantur, tantum enim frigitur . Et ossa mea sicut in frixorio confrixa sunt, id est fortitudo animi recordatione peccatorum, quasi frixa contrahitur, vel timore judicii. Confrixa sunt ossa mea. Jam enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ysaiam. Non ẽ malagma impon̾e. neꝙ alligaturas
neq oleũ. Alligam̃ta aut̃ di. sunt temporalia sacra¬
m̃ta. quib interim ꝯsolationẽ habemꝰ. quȩ tunc de¬
trahentur. cũ erit ꝑfecta sanitas. sic̃ medicus: ꝑfec¬
Quinumerat

Expanded text:
ras . Aug. Alligamenta autem Dei sunt temporalia sacramenta, quibus interim consolationem habemus, quae tunc detrahentur cum erit perfecta sanitas; sic medicus perfecQui numerat
Abbreviated transcription (Latin):
toto mundo. congregabit ad regnũ. Et est hic. laus
de factis mirabilib. Uł ita. ce accipit ierłm. genalẽ
ȩccłiam. cuiꝰ pars triumphat incęlis. pars militat
in t̾ris. Est enĩ et̾na ierłm in cȩlis: uͥ ciues angłi surt.¬
om̃s illi qͥ sunt in illa magna ciuitate cȩlesti: gaudent.
quib spectacłm ẽ ipse ds. s nos ab illa ciuitate ꝑegͥ¬
namur. pecẽo expulsi: ne ibi mau̾emꝰ ⁊ mortalita¬
te p̾grauati: ne illo rediremꝰ s tñ respexit ds ꝑe¬
grinationẽ nr̃am. ⁊ ipse qui edificat ierłm. &ẽ lapsam
partẽ restituit ⁊ olim disꝑsos: in xp̃o collegit. quẽ misit
ad captiuitatẽ nr̃am redim̾dam p̃cio sanguinis. ⁊ est.
disꝑsos. qͦs colligit: ut de illis edificium celeste formetur.
sic: i. ꝑ talia oꝑa: se cõmendat ds laudatorib suis .i. cõ
mendat caritatẽ suam. fidelib. Ed gͦ eis daturus ẽ in
p̃inium: seipsum. s quom colligit: Quid agit ut con¬

Expanded text:
toto mundo congregabit ad regnum. Aug. Et est hic laus de factis mirabilibus. Vel ita, et accipit Jerusalem generalem Ecclesiam, cujus pars triumphat in coelis, pars militat in tOmnes illi qui sunt in magna illa civitate et coelesti gaudent quibus spectaculum est ipse Deus; sed nos ab illa civitate peregrinamur peccato expulsi, 312 ne ibi maneremus et mortalitate praegravati, ne illo rediremus. Sed respexit Deus peregrinationem nostram. Vel ipse qui aedificat Jerusalem, etiam lapsam partem restituit, et olim dispersos in Christo collegit, quem misit ad captivitatem nostram redimendam pretio sanguinis. Et est dispersos quos colligit, ut de illis aedificium coeleste formetur. Sic, id est per talia opera se commendat Deus laudatoribus suis, id est commendat charitatem suam fidelibus. Quid ergo eis daturus est in praemium? Seipsum. Sed quomodo colligit? Quid agit? ut con
Abbreviated transcription (Latin):
os. increpat. ostendens. uñ possint laudare .s. si fu̾nt
humiles ibi. Prectuite dño. Om̃s g. tam maiores qͣm
minores: ad laudẽ inuitans: ait. Laudate. dñm.
hoc d̾t om̃ib gentib E t qͣsi q̃reremꝰ: quare laudabimꝰ:
re. Ipsaenĩ laus dĩ. est nr̃a beatitudo. Et notandum:
qd ñ dix̃: qm̃ bona ẽ laus s ut laudis modũ expͥm̾et.
sare ñ debet.: etiã uocis laudc int̾iissa. Semꝑgͦ lau¬
dat: qui sẽꝑ bene oꝑat᷑. qui uͦ male agit: blasphemat.
Hec laus. ꝑficiet᷑ in et̾na gła. ad qͣm ꝑuenti. mͦ exercea¬
&e in futuro erit. Et qͥa bonus ẽ p̃s. id̃o. cło nr̃o sit io¬

Expanded text:
os increpat, ostendens unde possint laudare, scilicet si fuerint humiles, ibi praecinite. Omnes ergo tam majores quam minores ad laudem invitans, ait: VERS. 1.Hoc dicitur omnibus gentibus. Et quasi quaereremus, quare laudabimus? re. Ipsa enim laus Dei est nostra beatitudo. Et notandum quod non dixit quoniam bona est laus, sed ut laudis modum exprimeretsare non debet etiam vocis laude intermissa. Semper ergo laudat, qui semper bene operatur. Qui vero male agit blasphemat. Haec laus perficietur in aeterna gloria, ad quam perventuri modo exerceaet in futuro erit. Et quia bonus est psalmus, ideo Deo nost
Abbreviated transcription (Latin):
les elatos. elidit. s in fut᷑o.
Ulꝑfecta erit sanitas. uͥ cor¬
ruptibile hoc. induet in¬
dicꝰ. fracturas alligat. Uñ.
stea. Sic p̃uum cor: cui displicet ds in his q̃ fiunt: deb
frangi &e cont̾: ut dirigatur. qd si ñ potes dirig̾e: uł
frange. &e ds diriget. frange inqͣm: ꝯfitendo. peniten

Expanded text:
les elatos elidit; sed in futuro, perfecta erit sanitas, uruptibile hoc induet indicus fracturas alligat. Unde ctum, sic pravum cor cui displicet Deus, in his quae fuerit debet frangi et conteri, ut dirigatur. Quod si non potest dirigere vel frangere
Abbreviated transcription (Latin):
corda nr̃a: erc̃ meo fir¬
ma. qd̾ ñ mͦ est. Qui dĩs:
ds tuus. o syon: regna¬
o eccłia. quia tues reg¬
num eiꝰ. non babylonia.
dcĩn. qd dixerat in scła:¬
exponitim gn̾atione

Expanded text:
corda nostra erunt in eo firma, quod non modo est. Quis us tuus, o Sion, regnao Ecclesia, quia tu es ejus regnum, non Babylonia. Deinde quod dixerat in saeexponit, in generatione
Abbreviated transcription (Latin):
nis posuit. ad qd̾ lum̃ ambulemꝰ. & ad formã seru
ambulando. ꝑueniemꝰ ad formã dĩ. s. ad lum̃ purũ.
.s. ad u̾bũ inprincipio apud dm. Et qͣ fiducia hoc pe¬
tat: supponit. qͥa aiam meã ñ ad mundũ melina¬
iii. s ad te leuaui. ñ contrate. qr apud te ẽ fons ui¬
tȩ. ut uas ad fonteattuli. Imple gͦ illud. Et ideo:
Eripe me de mimi¬

Expanded text:
servi ambulando, perveniemus ad formam Dei, ad lumen purum, scilicet ad Verbum in principio apud Deum. Et qua fiducia hoc petat, subdit, quia et animam meam ad mundum non declinavi, sed ad te levavi, non contra te, quia apud te est fons vitae, ut vas ad fontem attuli. Imple ergo illud. Et ideo Eripe me de inimi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfessio. Ille enim descendit in ꝓfumdũ. qͥ etiã ꝯfessionẽ
ꝑdit. ut qui ꝓponit sͥ licentiam peccandi: sine spe ue¬
mȩ. habenis imqͥtatis effusis. T̃ alis: ñ audit d̾m di¬
centem: conu̾timini ad ine. de ego ꝯu̾tar ad uos. Dico
ñ auertas. S potius: Lac mͥ auditam mĩam tuã¬

Expanded text:
fessio. Ille enim 306 descendit in profundum, qui etiam confessionem perdit, ut qui proponit sibi licentiam peccandi sine spe veniae, habenis iniquitatis effusis. Talis non audit Deum dicentem: Convertimini ad me, et ego convertar ad vos . Dico non avertas, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
post quẽ. surgendo¬
ẽ ñ ante. ut ille facit: qui se ci pp̾onit. uolens hie
ẽẽ altus: ubi ille humilis fuit. ut filii zebedei uolu¬
erunt. qͥ añquam humiliarent᷑ scđm passionem
xp̃i: sibi loca eligebant. uͥ sed̾ent in regnodi. unꝰ ad
dext̾am. alius ad sinistram. Ande lucem uolebant
ꝑacta sessione .i. post humiliationẽ. Dico: pꝰt qͣm se¬
deritis. ñ dico: sedere ad iudicandum. uł: gauden¬
dum. s ad humiliandum. Uñ subd̾. qui manduca¬
aliquando: honorẽ iudicandi. hic aut̃. humiliati¬
onẽ designat. qd̾ ostenditur ꝑ hoc qd̾ are: qui man¬
ducatis panẽ doloris. Manducat panẽ doloris: qͥ
gemit in hac ꝑegͥnatione. qui in ualle plorationis
de afflictione se reficit. dicens. factȩ sunt mͥ lacͥmȩ
meȩ panes die ac nocte. Et quasiquis quereret. mͦ
sedere iubemur. mͦ surg̾e ꝓmittitur nob̃. s qñ hoc

Expanded text:
Post quem surgendnon ante, ut ille facit qui se ei praeponit, volens hic esse altus, ut ille humilis fuit, ut filii Zebedaei voluerunt: qui antequam humiliarentur secundum passionem Christi, sibi loca eligebant, ubi sederent in regno Dei, unus ad dexteram, alius ad sinistram . Ante lucem volebant  scilicet peracta sessione, id est post humiliationem. Dico, postquam sederitis, non dico sedere ad judicandum vel gaudendum, sed ad humiliandum. Unde subdit, qui manducacat, aliquando honorem judicandi. Hic autem humiliationem designat, quod ostenditur per hoc quod ait, qui manducatis panem doloris. Manducat panem doloris, qui gemit in hac peregrinatione, qui in valle plorationis de afflictione se reficit, dicens: Factae sunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Et quasi quis diceret: Modo sedere jubemur, modo surgere promittitur nobis; sed quando hoc
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatores: foris loqntes. tanqͣm ministri ȩdifica¬
tiouis. &x custodes edificatoꝵ. Domꝰ. est ppłs dĩ tẽplũ
cantica amantiũ. & qͦdam desidio scõ flagrantium.
Nisi gͦ dñs edificauit hanc domũ: in uanũ laboraue¬
runt qui edificant eã. quia neq qͥ plantat: ẽ aliqͥd.¬

Expanded text:
ntes tanquam ministri aedificationis, et custodes aedificatorum. Domus est populus cantica amantium, et quodam desiderio sancto flagrantium. Nisi, ergo, Dominus aedificaverit, hanc domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam, quia neque qui plantat aliq
Abbreviated transcription (Latin):
lapide angulari. ec
edificauit. Uñ. congruc hic additur p̃ter solitum:
salomonis. ꝙi is edificauit templum: in figura ueri
obus parietib. siẽ gͦ acciꝑes illum salomonẽ. Ido p̃s¬
ait: Nisi dñs edificauit domum. In hoc est spes po¬
uenda. s in nullo hominum. qͥa &e ille salomonceci
dit: qui templũ edificauerat. Ille enim salomon:
amator fuit fuit mulierum. & usꝙ adeo laqueus
furt illi illa cupiditas: ut ydolis ã mulierib sacti¬
ficate cog̾et᷑. Et ẽ senꝰ tytul. hic c̃ canticũ gͣduũ salo¬
monuis .i leticia de ascensu .s. de edificatione: &e ꝓuec

Expanded text:
lapide angulari Ecclaedificavit . Unde congrue hic additur, praeter solitum Salomonis, quia is aedificavit teobus parietibus. Ne ergo acciperes illum Salomonem, ait, Nisi Dominus aedificaverit. In hoc spes ponenda, sed in nullo hominum: quia et ildit, qui templum aedificaverat. Ille enim Salomon vehemens amator fuit mulierum, et usque adeo laqueus fuit illi illa cupiditas, ut idolis a mulieribus sacrificare cogeretur . Et est sensus tituli; hic est Canticum graduum Salomonis, id est laetitia de asc
Abbreviated transcription (Latin):
nes quȩ festum agunt. Prius est. dapnare: & displi¬
gitationis. ne a memoria excidat. uulnꝰ qd̾ habuimꝰ.
est sollempinia celebrare. ordo uͦ littȩ. ñpendi a su¬
ta. ut sꝑet: diem festũ agent tͥ. gras agendo. qm̃
sentit. se homo: a peccatis liberum. sicut post emun
Et qm̃i solus dñs ẽ. cui festiuitas debet᷑. gͦ ouos hoĩes.
eius existentes ꝑ fidem: affer. mun̾a .i. uosipsos uł
inuna. quȩ altarib offeruntur. Hi tales mouent᷑
uou̾e. ñ heretici. uł pagani. uł scd̾ aliam litc̃am q̃ est.
om̃s quim circuitu eiꝰ. afferent uł offerent munera.¬
.Q. d. Id̾o uos moneo: qr om̃s qͥ in .cir. eiꝰ st̃ ut famuli:
medii sunt: qui intelligunt cõmunẽ cẽ om̃ib uita¬
tem. & ñ faciunt suꝑbiendo suã. hu offerunt mu¬
uera: qr habent humilitatẽ. Qui aut̃ quasi suum
faciunt:. qd omĩb cõmune ẽ. tanquã in modio posi¬
tum ad partem duce̾ conantur. &e hii ñ offerunt
inun̾a. Ecce dixit. eu debeant offerre. s. dño. ⁊ qui

Expanded text:
nes, quae festum agunt. Prius est damnare et displigitationis, ne a memoria excidat vulnus quod habuimusest solemnia celebrare. Ordo vero litterae non pendet a suta ut speret, diem festum agent tibi, gratias agendo. Quoniam sentit se homo a peccatis liberum, sicut post emundEt quoniam solus Dominus est, cui festivitas debetur, ergo, o vos homines, ejus existentes, per fidem affertis munera, id est vos ipsos munera, quae altaribus offeruntur. Hi tales monentur vovere, non haeretici, vel pagani. Vel secundum aliam litteram, quae est, omnes qui in circuitu ejus  Ideo vos moneo, quia omnes qui in circuitu ejus sunt, ut famuli, medii sunt, qui intelligunt communem esse omnibus veritatem, et non faciunt superbiendo suam, hi offerunt munera, quia habent humilitatem. Qui autem quasi suum faciunt quod omnibus commune est, tanquam in medio positum ad partem ducere conantur, et hi non offerent munera. Ecce dixit cui debeant offerre, scilicet Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
festum agent tii. te laudant cogita¬
tione. &e etiam oꝑe.
Uñ subdit. ⁊ reliqͥc cogitationis .i. erhibitio boni
oꝑis. diem festum agent tͥ .i. mansueti cessabunt
A scruilioꝑc peceati. nonintenti mundo. s quieti
uoti. reliqͥe: redditio uodi. oꝑatioreliqua. post cogi¬
tationem. Et qͥa saluabit.: ergo ouos hoĩes. Uo¬

Expanded text:
est mansueti laudabunt te cogitatione, et etiam opere. Unde subdit: Et reliquiae cogitationis. Id est exhibitio boni operis diem festum agent tibi, id est mansueti cessabunt a servili opere peccati, non intenti mundo, sed quietivoti; reliquiae, redditio voti; operatio, reliqua post cogitationem. Et quia salvabit, ergo, o vos homines V
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiatur sapientia: & post ꝑceptam: sunt co¬
gitanda. Quantũ uͦ magis inflãmat eũ dulcedo
amplioris sapientiȩ: trescit amor iusticiȩ. Uñ:
necessario odit omnẽ iniqͥtatẽ. Id̃oꝙ subdit. ꝓpt̾¬
iniquitati

Expanded text:
percipiatur sapientia et post perceptam sunt cogitanda. Quanto vero magis inflammat eum dulcedo amplioris sapientiae, tanto crescit amor justitiae. Unde necessario odit omnem iniquitatem. Ideoque subdit: propteiniquitati
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hylaritate: bene facis. Qͥaut̃ cũ tristicia bonm
facit: de cosit. ñ ipse facit. & portat psalt̾ium. s ñ
cantat in eo. b̾onum ẽ etiã psallere: cũ cantico .i. uͥ
bo. ce incythara .i. oꝑe. Si enim bene loq̃ris tm̃: can¬
ticũ est sine cytha. Si bene oꝑaris. Iñ loqueris: cy¬
thara ẽ sine cantico. Iđo & bene loquere. ⁊ bñ fac

Expanded text:
cum hilaritate, bene facis. Qui autem cum tristitia bonum facit, de eo fit, non ipse facit; et portat psalterium, sed non cantat in eo. Bonum est psallere cum cantico, id est verbo, et in cithara, id est opere. Si enim bene loqueris tantum, canticum est sine cithara; si operaris et non loqueris, cithara est sine cantico. Ideo et bene loquere, et benefac,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓuidet sibi in futu¬
cognoscet: ce stul¬
ce stultus qui nescit
secedi. ut sit heres di¬
misso exheredato cui
parcitur a flagello: ñ¬
HeC intelliget hec. que secuntur. ⁊ hec quȩ p̃¬
dicta sunt. Nota insipiens est ille. qui cȩlesti sapi¬
entia uacuus. hunanis u̾sutiis plenus ẽ quiñ
noscit oꝑa di. quia casu putat omĩa agi stultꝰ ẽ. bru
lam:. Qͥa delectasti me in factura tua .s. ⁊mdecore: ip¬
sius mundialis fabricȩ. & in obedientia. ⁊ disposi¬
tione. ⁊ in causis. ⁊ ineffec̃tib & exultabo in oꝑib

Expanded text:
idet sibi in futucognoscet, et stultus, qui nescit se caedi, ut sit haeres,misso exhaeredato, cui parcitur a flagello, non intelliget haec quae sequuntur, et quae dicta sunt. Nota, insipiens est ille qui coelesti sapientia vacuus, humanis versutiis plenus est, qui non noscit opera Dei, quia casu putat omnia agi, stultus est, brlam, quia delectasti me in factura tua, scilicet et in decore ipsius mundialis fabricae, et in obedientia, et in dispositione, et in causis, et in effectibus. Et exsultabo in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
contempsit: mundꝰ
accepit pinguedinẽ.¬
ut inde seges eccłie
Contemptibilia enĩmundi elegit ds. & eaq̃ non sunt.
ut ea q̃ sunt euacuent᷑. Ex illis. mͦ iam saginata est
t̾ra. exurgente segete ȩccłiȩ. Uide sane: quomͦ nobi¬
le &e p̃cipuum minidi humiliatũ est. Imꝑator ue¬
nit romam. Quo festinat: ad templum imꝑatoriᷤ:
an ad memoriã piscatoris: utiq piscatori hõiũ

Expanded text:
contempsit mundus, accepit pinguedinunde seges EcclesiContemptibilia enim mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, ut ea quae sunt evacuentur ex illis . Modo jam saginata est terra, exsurgente segete Ecclesiae. Vide sane quomodo nobile et praecipuum mundi humiliatum est. Imperator venit Romam, quo festinat? Ad palatium imperatoris, an ad memoriam piscatoris? Utique piscatori hominum
Abbreviated transcription (Latin):
pponent ȩt̾nȩ. Nondũ enĩ in eis factũ erat: qd̾ i alio
psalmo dicitur. Ego confirmaui colũpnas eiꝰ. Deinde
ex ꝑsona capitis. subdꝰ singłarit̾ sũ: ⁊ cͥ. nec mitat᷑

Expanded text:
praeponerent aeternae. Nondum enim eis factum erat quod in alio praeponerent aeternae. Nondum enim eis factum erat quod in alio psalmo dicitur: Ego confirmavi columnas ejus . Deinde ex persona capitis subditur, singulariter sum, etc. Nec mutatur
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba cõꝑationi ponit.¬
tione pecẽoꝵ claudunt᷑. dum de uicio
leam inuiciĩ corruunt. cũ istis talib. non
dent: s ego: singularit᷑. uł singularis sum: ꝙ cum
pessimis. ñ ambulat. neq cum eis consensũ habet
Singłarit᷑ sũ dico: donecꝰ. ut uiator. tͣn seã. uiã huis
mundi. quam inoffenso gressu transit: qui a nulla
ce dicit: statuentes laq̃um. ꝑsccutores manifestos:
oꝑantes aut̃ iniqͥtatẽ: ꝯsentientes illis dicit .⁊. qui ti¬
more ꝑsecutionis deficiunt. Et ẽ. sle auferas aĩam
in muscipła ponunt. Si amat aius hanc escam:
cadit in muscipłam. qͥa timore mortis: ꝑsecutioni
qͥtatem oꝑant᷑. hoc gͦ de eis d̾r: qͥ osenserunt illis. &¬
qui apostatauerunt. Ex utrisq uult iste custodiri.
.i. a terrentib &e a lapsis. Ac si dic̾et. custodime. a
ꝑsecutorib: qͥ terrent. & a lapsis: qͥ t̾riti sunt. ut
nec illos. timeam. nec istos: miter. Et ñ modo alii
tes orieiꝰ. defecerunt. & ħ est. Cadent in retiacło

Expanded text:
ioni ponit.ione peccatorum clauduntur, dum de vitio in vitium corruunt, cum istis talibus non dent, sed ego singulariter, vel singularis sum, quia cum pessimis non ambulat, neque consensum cum eis habet. Singulariter sum dico, donec, ut viator, transeam viam hujus mundi, quam inoffenso gressu transit, quia nulla vdi me. Et dicit statuentes laqueum persecutores manifestos, operantes autem iniquitatem, consentientes illis, qui timore persecutionis deficiunt. Et est, ne auferas animamin muscipulam ponunt. Si amat avis hanc escam, cadit in muscipulam, quia timore mortis persecutioni uitatem operantur. Hoc ergo de eis dicitur qui consenserunt illis qui apostataverunt. Ex utrisque vult iste custodiri, id est a terrentibus et a lapsis; ac si diceret: Custodi me a persecutoribus qui terrent, et a lapsis, qui territi sunt, ut nec illos timeam, nec istos imiter. Et non modo alii tes ori ejus defecerunt. Et hoc est: Cadent in retiaculu
Abbreviated transcription (Latin):
qr p̾nunciabant uenturũ. s qr pecc̃a hominũ dicebat
in cos. & eoꝵ iniqͥtatib resistebant. & habent᷑ eoꝵ
quidã. int̾ martires. Necetiã ioħes: quo maior ñ sur¬
rexit. int̾ natos mulierũ: ꝓ xp̃i testimonio occisus
ẽ. s ꝓ herodis adult̾io. quia dicebat. ñ licet tͥn br̃e
uxorẽ frĩs tui. Pro lege gͦ uitatis: mortuus. ẽ. ꝓ iust¬
cia: martir fuit. ñ: ꝓ noĩe xp̃i. sic &e alii antiqui.p¬
prie tamen martyres dicuntur: qui ꝓ confessione

Expanded text:
 peccata hominum dicebant in eos, et eorum iniquitatibus resistebant, et habentur eorum quidam inter martyres. Nec etiam Joannes, quo major non surrexit inter natos mulierum , pro Christi testimonio occisus est; sed pro Herodis adulterio, quia dicebat: Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Pro lege veritatis vero mortuus est, pro justitia martyr fuit, non pro nomine Christi. Sic et alii antiqui, proprie tamen martyres dicuntur, qui pro confessione
Abbreviated transcription (Latin):
Crassitudo enĩt̾rȩ: qñ eructuat: aerẽ corrumpit.
&e tunc lues in hominib late diffundit᷑. Sic suꝑbia
eoꝵ tabe malicie suȩ: corpora martirũ sauciat. qui
dient. aliis quȩ p̃cedunt ñ mutatis. Qĩ. Adhuc place¬
aure obedientiȩ. ñ sicut adã. qui audiuit dñm dicen¬
tẽ: de ligno scĩs bom & mali ne comedas. s ñ obediuit.
Predestinati aut̃ aduitam: audient aure audiendi
peuetrent corda ⁊ id̾o audient ea. & recurrentes ad
adam: ciꝰq. excessũ recolentes: dicent. ad̃a fuit ꝑditio
lib̃iarbitrii. quasi luxurians: lignũ uetitum usur¬
pauit. s sicut agͥcola eam ꝓscindit. ne ultͣ luxu¬
.i. infirmos && inconstantes: nos fecit ds. nos dico
ad te. dicta fragilitate hominis: ad diuma remedia
adũsis cede. Id̃o ñ auferas: quia ocłimeisunt ad te
dñe. non ad minas ꝑsecutoꝵ. Noui enim quid pro
me passus sis. quid ꝓmiseris. ⁊ ꝑ hoc secure sꝑaui
inte. & ido. ñ auferas. a meã. a bonis tuis. s spes

Expanded text:
Crassitudo enim terrae quando eructat, aerem corrumpit, et tunc lues in hominibus late diffunditur; sic superbia eorum tabe malitiae suae corpora martyrum sauciat, qui dient, aliis quae praecedunt non mutatis, quasi adhuc placeaure obedientiae, non sicut Adam qui audivit Dominum dicentem: De ligno scientiae boni et mali ne comedas ; sed non obedivit. Praedestinati autem ad vitam audient aure audiendi entiam habent ut penetrent corda. Et ideo audient ea, et recurrentes ad Adam, ejusque excessum recolentes, dicent: Adam fuit perditio liberi arbitrii, quasi luxurians terra, lignum vetitum usurpavit: sed sicut agricola eam proscindit, ne ultra luxuid est infirmos et inconstantes nos fecit Deus. Nos dico ad te, dicta fragilitate hominis, ad divina remedia s. Ideo non auferas, quia oculi mei sunt, ad te, Domine, non ad minas persecutorum. Novi enim quid pro me passus sis, quid promiseris, et per hoc secure speravi nfugit. Ne auferas a bonis tuis, sed spes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa solus sũ intẽpore passionis. ꝙr nullus cũ eo. uł
ante eũ: ꝓnoĩe enis passus ẽ. & apłi defecert̃. In cru¬
cependens: unũ solũ latronẽ comedit. Singłaris
sũ dico: donec tͣseã de mundoad patrẽ. ł c̃: ofirma¬
bo colũpnas. qͥa in resurrectione xp̃i. didicerunt ñ¬
time mortẽ. Singłaris gͦ sũ. donec t᷑ns. cum uͦ tran¬
siero: multiplicabor. hoc est. illud ide: qd i euange¬
lio ait. Nisi gͣnũ frum̃ti cadens in t̾ram. mor. fu. ip so.¬

Expanded text:
tempore passionis, quia nullus cum ea vel ante eum pro nomine ejus passus est, et apostoli defecerunt, et in cruce pendens unum solum latronem comedit. Singularis sum dico, donec transeam de mundo ad Patrem. Tunc confirmabo columnas, quia in resurrectione Christi didicerunt mortem non timere. Singularis ego sum, donec transeam: cum vero transiero, multiplicabor. Hoc est illud idem quod in Evangelio ait: Nisi granum frumenti cadens in terra mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
duo: om̃s creaturas indicet dosubiectas. Uł ꝑgen¬
tes. carnales. ꝑ celos: sp̃uales significat. suꝑ quos.
mines uident fulge̾ dos: qͦs colunt .i. solẽ &e lunã.
&e huiꝰmodi. Celigͦ. suꝑ schabent illum: quẽ huii
qͦs regnat. ingentib qͣs suo nomine sig̃cat. Et est
Idõ oñs ad laudc iuito: qr suꝑ om̃s est regnatuu.

Expanded text:
duo omnes creaturas indicet sibi subjectas. Vel per gentes, carnales; per coelos, spirituales significat, super quos mines vident fulgere deos quos colunt, id est solem et lunam et hujusmodi. Coeli ergo supra se habent illum, quem humilolos dicit, per quos regnat in gentibus, quas suo nomine significat. Et est, ideo omnes ad laudem invito, quia super omnes est regnatu
Abbreviated transcription (Latin):
brulm ⁊ desꝑantes post tot in egypto ui¬
sa. hȩc irritatio facta ẽ: cum egredientes de egyp¬
to. ꝑuenerunt ad mare rubrum. ubi ita erant
conclusi. qd̾ ex uno lat̾e erant mons arduus ni¬
mis. ⁊ nemini ad transeundum ꝑuius. & ex alio
latere: erat mare rubrũ. & a dorso: erant in seq̃n¬
des egyptii. & ꝓ his ceꝑunt grauit̾ murmurare.
obliti potentie dĩ S tunc mare diuisũ est. in du¬
odecim diuisiones. & nulla trib ausa est intͣre. pͥuᷤ.

Expanded text:
s et desperantes post tot in Aegypto viHaec irritatio facta est, cum egredientes de Aegypto, pervenerunt ad mare Rubrum, ubi ita erant conclusi, quod ex uno latere erat mons nimis arduus, et nemini ad transeundum pervius, et ex alio latere, erat mare Rubrum, et a dorso erant insequentes Aegyptii, et pro his coeperunt graviter murmurare, obliti potentiae Dei. Sed tunc divisum est mare in duodecim divisiones, et nulla tribus est ausa intrare prius,
Abbreviated transcription (Latin):
da. Uł aduentum xp̃i hic p̃catur. cuiꝰ facie. tene¬
bre sunt illuminatȩ. Et ẽ. faciẽ tuã. ⁊c̃ .i. filiũtuum
nntte. cuĩ refulgente gr̃a iusti ꝑfundant᷑. Seqꝵ¬
&e doce me iustificationes tuas. ut faciã cas. qͥa
omĩs qui audit a patre & didicit. uenit ad xp̃m¬
Quig̃ ñuenit .i. ñ facit: ñ didicit. Qui enĩ audit. li¬
cet memoria teneat qd̾ audit. nequaqͣm didicisse
putandꝰ ẽ. si ñ facit. Recolens aut iste penitentĩ¬

Expanded text:
da. Vel adventum Christi hic precatur, cujus facie tenebrae illuminatae sunt. Et est, faciem tuam, etc., id est Filium tuum mitte, cujus refulgente gratia justi perfundantur. Et doce me justificationes tuas, ut faciam eas, Aug. quia omnis qui audit a Patre et didicit, venit ad id est non facit, non didicit. Qui enim audit, licet memoria teneat quod audit, nequaquam didicisse putandus est, si non facit. Recolens autem iste dolore
Abbreviated transcription (Latin):
Yrecat᷑. uid̾e nͥ uelatã. ut uidei s pure ueritatem
Uñ. moyses uelamen posuit suꝑ faciẽ suã. in qua
ñ pot̾ant intend̾e filii isrł. ꝓpter głam faciei eius.
ritatẽ. sub uelamine figurarũ: uid̾e neq̃unt q̃ ẽ
in intellectu sp̃uali. ħ oc aut̃ uelam̃ euaeuatũ ẽ:

Expanded text:
re faciem, non velatam ut Judaei, sed pure veritatem. Unde Moses velamen posuit super faciem suam, in quam non poterant intendere filii Israel, propter gloriam faciei ejus , ritatem sub velamine figurarum videre nequeunt, quae est in intellectu spirituali. Hoc autem velamen evacuatu
Abbreviated transcription (Latin):
corrupti fuerint: tunc:. ꝑ diabolos ad ñnissiones
illicitas p̃cipitãtur. nudati defensione di. uł. misit
nes .i. indignationẽ. dico: &e iram: ⁊t̾bulationem
hominib. in hoc sełomalo: quasin egypto. ⁊ cã¬
pothaneos. ubi humiles ẽẽ debemꝰ. donec ueniat
scłm. quo exaltem᷑. Qd̾ aut̃ in hoc psalmo de malis
angłis d̾r: ñ transitorie p̃tereundũ uidet᷑. Scien¬
dum itaꝙ qdͥ ⁊ malis angłis ds untur bene con¬
uenient᷑. ⁊ uiste: qͦs quid̃ẽ qͣntũ ad substantiã ipse fe¬
cit. Malos uͦ. ip̃e ñ fecit. sic̃ ⁊ homo. bonis creaturiᷤᷤ cħ
male utit᷑. Utit᷑ enĩ d̃s angłis malis. ñ solũ ad puni¬
endũ malos: sic̃ in rege achab: quẽ fallacie sp̃s sedux̃.
ut cadet in bello. uerum cẽ. id ꝓbandos ⁊ manifestã¬
dos bonos. sicut fecit iob. Nam sicut hõbonꝰ uł malꝰ
plior qͣm hominib. ⁊maior ẽ bois qͣm mał. tam̃
nis aut̃ ñ pot̾. nisi ꝑ mittat᷑ ad ꝓbandũ. ñ ad ꝑdcu¬

Expanded text:
corrupti fuerint, tunc per diabolos ad immissiones illicitas praecipitantur nudati defensione Dei. Vel, misit in eos indignationem et iram, et tribulationemhominibus in hoc saeculo malo, quasi in Aegypto et campo Taneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum quo exaltemur. Quod autem in hoc psalmo de malis angelis dicitur, non transitorie praetereundum videtur. Sciendum itaque quod et malis angelis Deus utitur bene conter et juste, quos quidem quantum ad substantiam ipse bonos fecit, malos vero ipse non fecit; sicut et homo bonis creaturis Dei male utitur. Utitur enim Deus malis angelis, non solum ad puniendos malos, sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicut fecit Job . Nam sicut homo bonus et malus plior quam homnis autem non potest, nisi permittatur ad probandum, non ad perden
Abbreviated transcription (Latin):
am: illi st̃ ministri. ut in mat̾ia sui oꝑis. Possumꝰ gͦ
sinc dubitatione malis angłis. atcribuere mortes
peccoꝵ. mortes pͥmituioꝵ ⁊ obdurationẽ egyptioꝵ
hanc emĩ iniquissimam. ⁊ malignissimã obstinati
deserendo facit. ut illi oꝑentur in filiis diffidentiȩ.
qd̃ ds debite iusteq ꝑmitut. Ga u̾o que mirabili¬
ter de creaturis facta sunt: malis angłis tribuere
ñ audemꝰ. Nlam si id̾o attribuunt᷑ demonib: qr pene
infligebant᷑. ꝯseq̃ns ẽ ut. oẽ sodomam ꝑ angłos ma¬
los euersam eẽ credamꝰ ⁊ eos dẽ ab abraham ⁊ Loth
hospito cẽ susceptos. Qd̾ absit. ꝑ malos gͦ angelos.

Expanded text:
am, illi sunt ministri ut in materia sui operis. Possumus ergo sine dubitatione malis angelis attribuere mortes pecorum, mortes primitivorum et obdurationem Aegyptiorum. Hanc enim iniquissimam deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et iter de creaturis facta sunt malis angelis tribuere non audemus. Nam si ideo attribuuntur daemonibus, quia poenae infligebantur, consequens est ut etiam Sodomam per angelos malos eversam esse credamus, et eosdem ab Abraham et Lot hos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑcreaturam fecit. cuiꝰ
aliqͣs excellentiores partes ponit. ex quib omĩa cogi¬
tentur .i. intelligibiles celos ⁊ uisibilem t̾ram. S qr
sunt & uisibiles cęli: ꝑ eoꝵ luminaria. totũ cȩleste
corporeum nitellig̾e nos ãmonet. subdens. Q¬

Expanded text:
 creaturam fecit, cujus aliquas excellentiores partes posuit, ex quibus omnia cogitentur, id est intelligibiles coelos et visibilem terram. Sed quia sunt et visibiles coeli, per eorum luminaria totum coeleste corporeum intelligere nos admonet, subdens:
Abbreviated transcription (Latin):
lege ñ plus quã sex annis seruit. in septimo: lib̾
egreditur. qr fidelis: in mundo. qui sex etatib
distinguitur. tm̃ seruit. in resurrectione: liber
erit. Et his. &c huiꝰmodi. quȩ in enigmate dicta
sunt. conuenit meditatio. Mandatis aut̾ mora¬
lib: q̃ funt. ñ mechaberis. ⁊ huimodi: tm̃ ꝯuenit
oꝑatio. Congrue gͦ distinxit: u̾ba dicens. In maid̃
ut non obliuiscar sermones tuos .i. ne possim

Expanded text:
lege non plus quam sex annis servit. In septimo liber egreditur, quia fidelis in mundo, qui sex aetatibus distinguitur, tantum servit, in resurrectione liber erit. Et his et hujusmodi quae in aenigmate dicta sunt convenit meditatio. Mandatis autem moralibus, quae sunt: Non moechaberis, et hujusmodi , tantatio. Congrue ergo distinxit verba dicens: in mandatut non obliviscar sermones tuos, id est, ne possim
Abbreviated transcription (Latin):
stimonia. quoꝵ alterum ẽ inactu. alterũ in ũbo ẽ ex¬
hibitum. Mł testunonia dicit. p̃cepta. q̃ dicunt᷑ fun¬
data inȩc̃num. qͥa ꝓ cis neglectis: uł seruatis: mer¬
uł ab imeio .s. inadam. qui ꝓ neglectis: punitꝰ est.
uł ꝑantiquos patres: qui ea tenendo. uene¬
runt ad eternitatem:¬

Expanded text:
stimonia, quorum alterum in actu, alterum in verbo est exhibitum. Vel testimonia dicit praecepta, quae dicuntur fundata in aeternum, quia pro eis neglectis vel servatis merlicet in Adam, qui pro neglectis punitus est, r antiquos patres, qui ea tenendo venerunt ad aeternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dasti EA: codicit eccłia. q̃ ab iicio gen̾is hu¬
inam fuit: cognoui de testimonus tus. quib ꝓmisi¬
id qd̾ ꝑ ea ꝓmisist: et̾num ẽ. Inicio dicit se nouisse
eccłia qd̃ tetimonia st̃ inęt̾num fundata nec alum¬
de nouisse. qͣm de ipsis testimoniis. Testimonia suq̃
qͥb ꝓmisie ds u̾bo uł actu. sc daturum regnũ ęt̾nũ
filiis. & qͥa in filio: cuiꝰ regni ñ erte finis: se daturura
testatus est. fundata st̃ in ȩt̃num. ñ qd̃ ipsa sint

Expanded text:
tialiter dicit Ecclesia, quae ab initio generis humani fuit, cognovi de testimoniis tuis, quibus promisid per ea promisisti, aeternum est. Initio dicit se nosse Ecclesia, quod testimonia sunt in aeternum fundata, nec aliunde novisse quam de ipsis testimoniis. Testimonia sunt quibus promisit Deus verbo vel actu se daturum regnum aeternum filiis. Et quia in Filio, cujus regni non erit finis, se daturum testatus est, fundata sunt in aeternum, non quod ipsa sint
Abbreviated transcription (Latin):
abosse: non abore.
Est gͦ quedã firinitaᷤᷤ¬
unterior. quȩ est ab¬
scondita hominib¬
s tuqͥ fecisti cam.
uides.q̃ frangiñ¬

Expanded text:
ab osse, non ab ore. Est ergo quaedam firmitnterior, quae est abscondita hominibtu qui fecisti eam, vides quae frangi