comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩre. ac lapidib. nisi insensibiliũ ho¬
minũ corda signant᷑: Qui sepe &
suꝑnos ictus accipiunt: & tam̃ nulla
discipline ꝑcussione mollescuni. Qͦd
contra electis ꝑ ꝓpħam pollicente
Sdño dr̃. Tollam uobis cor lapideum:
Sait. Si linguis hominũ loqͣr& angłoꝵ¬
Scaritatẽ aut̃ ñ habeam: factus sum
uelus aes sonans. aut cimbalũ tin¬
niens. Scimꝰ aut̃ quod ꝑcussi lapi¬
des clarum sonũ reddere nequeuñ
es uͦ cum ꝑcutitur. canorus ualde
sonitus ex eius ꝑcussione foratur:
quod quia ut lapis uita car&: sensũ
in sonitu ñ hab&. Et sunt ñnulli
qui lapidib similes. ita ad pieta¬
tis p̃cepta duruerunt: ut cũ eos
ꝑcussio suꝑnȩ animaduersionis exa¬
minat: nequaqͣm sonitũ humilis
confessionis reddant: qͥdã uͦ metallo
eris in nullo discrepantes. cũ flagel¬
la suꝑnȩ ꝑcussionis accipiunt. piae
confessionis sonitũ emittunt: s qͥa
humilitatis uoces ex corde ñ ꝓferuis.
ad statũ salutis reducti. nesciunt qͦd

Expanded text:
aere ac lapidibus, nisi insensibilium hominum corda signantur, qui saepe et supernos ictus accipiunt, et tamen nulla disciplinae percussione mollescunt? Quo conur: « Tollam vobis cor lapideum, ait: « Si linguis hominum loquar et angaritatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans, aut cymbalum tinniens . Scimus autem quoniam percussi lapides clarum sonum reddere nequeunt; aes vero cum percutitur, canorus valde sonitus ex ejus percussione formatur. Quod quia, ut lapides, vita caret, sensum in sonitu non habet. Et sunt nonnulli qui, lapidibus similes, ita ad pietatis praecepta duruerunt, ut cum eos percussio supernae animadversionis examinat, nequaquam sonitum humilis confessionis reddant. Quidam vero a metallo eris in nullo discrepantes, cum flagella supernae percussionis accipiunt, piae confessionis sonitum emittunt; sed quia humilitatis voces ex corde non proferunt, ad statum salutis reducti, nesciunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
tra ire: delectationẽ uitȩ p̃sentis ex¬
tinguere: huiꝰ mundi asꝑa ꝓ ȩt̃nis
p̃miis amare: ꝓsꝑitatis blandim̃ta
contempnere: aduersitatis metum
ẽ. transitoria sine cessatione dilige¬
re: contra flagella conditoris insen¬
sibilit̾ ꝑdurare: ab amore rerũ tẽpo¬
raliũ nec ex aduersitate quie scere:
ad manem głam etiã cũ uitȩ detrim̃¬
to ꝑuenire: maliciȩ augm̃ta exqͥrere:
ipsis spem ponere: iniquitatẽ coti¬
die sine ullo desiderii defectu ꝑpe-¬
trare. Hinc. ẽ. qͦdelectis ꝑ psalmistã
dr̃. Uirilit̃ agite & confortet᷑ corue¬
strum om̃s qui sꝑatis in dño: Hinc¬

Expanded text:
sentis exstinguere, hujus mundi aspera pro aeternis praemiis amare, prosperitatis blandimenta contemnere, adversitatis metum rtitudo est transitoria sine cessatione diligere, contra flagella conditoris insensibiliter perdurare, ab amore rerum temporalium nec ex adversitate quiescere, ad inanem gloriam etiam cum vitae detrimento pervenireipsis spem ponere, iniquitatem quotidie sine illo desiderii defectu perpetrare. Hinc est quod electis per Psalmistam dicitur: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum, omnes qui speratis in Do
Abbreviated transcription (Latin):
Inebriauit me absinthio. Ebrius
quippe qͦd patit᷑ nescit. Absinthio
gͦ. ẽ. ebrius. qui ꝓ amore p̃sentis scłi
a sensu rationis alienus. dũ quicqͥd
ꝓ mundo sustinet. leue deputat:
laboris amaritudinẽ quam tolerat.
ignorat: qͥa nimirũ delectabiliter
ad cuncta ducit᷑. in quib penalit̃
fatigat᷑. At contra uir iustus ad mũ¬
di ꝑicula ꝓ mundo toleranda ẽẽ
debilis stud&: finẽ suũ conspicit: ui¬
ta p̾sens quam sit transitoria atten-¬
dit: & ꝓ ea exterius labores ꝑpeti
renuit: euius intrinsecus delecta
E dicat ex om̃iũ uoce iustoꝵ. Quȩ est
Senim fortitudo mea ut sustineam:
aut quis finis m̃s ut patient̾ agã
Acsi aꝑte in sinuet dicens. Mala mũ¬
di ꝓ mundo tolerare nequeo: qͥa iã
in eius desiderio fortis ñ sũ. Dum
enim p̃sentis uitȩ finẽ conspicio: cur
petitum calco: Et quia iniusti quiq
ut diximus tanto fortius labores il¬
lius ꝑferunt. qͣnto auidiꝰ eiꝰ delecta-¬

Expanded text:
Inebriavit me absinthio . Ebrius Inebriavit me absinthio . Ebrius quippe quod patitur nescit. Absinthio ergo est ebrius, qui, prae amore praesentis saeculi a sensu rationis alienus, dum quidquid pro mundo sustinet, leve deputat, laboris amaritudinem quam tolerat ignorat, quia nimirum delectabiliter ad cuncta ducitur, in quibus poenaliter fatigatur. At contra vir justus ad mundi pericula pro mundo toleranda esse debilis studet, finem suum conspicit, vita praesens quam sit transitoria attendit, et pro ea exterius labores perpeti renuit, cujus intrinsecus delectat dicat ex omnium voce justorum: Quae est enim fortitudo mea, ut sustineam? aut quis finis meus, ut patienter agam? Ac si aperte insinuet, dicens: Mala mundi pro mundo tolerare nequeo, quia jam in ejus desiderio fortis non sum. Dum enim praesentis vitae finem conspicio, cur petitum calco? Et quia injusti quique, ut diximus, tanto fortius labores illius perferunt, quanto avidius ejus delecta
Abbreviated transcription (Latin):
mere: ut in esse auditorũ cordib ma¬
litiȩ frigꝰ indicaret. Hinc ẽ qđ nega¬
turo petro p̃mittit᷑. quia frigus erat:¬
& stans ad prunas calefaciebat se. Lam
nãq intꝰ a caritatis calore torpuerat:
& ad amorẽ p̃sentis uitȩ. quasi ad ꝑ¬
secutoꝵ prunas infirmitate estuante
recalebat. Aqualitate quoq tẽporis
finis expͥmit᷑ actionis: sicut ñ reditu¬
rus ad ueniã ad traditionis ꝑfidiam
nocte iudas exisse ꝑbibet᷑: cũ egredi¬
ente illo ab euugłista dr̃. Erat autẽ
nox. Hinc eñĩ & iniquo diuiti dicit᷑.¬
Hac nocte repetunt animã tuã abste.
Anima qͥppe quȩ ad tenebras ducit᷑: ñ
in die repeti. sed in nocte memoratur.
Hinc᷑ qđ salomon qui sapientiã ñ ꝑse¬
ueraturus accepit: in somnis hanc in
nocte accepisse describit᷑. Hinc ẽ qđ
angłi ad abrahã meridie ueniunt:
punituri autẽ sodomã. ad eã uespere

Expanded text:
mere, ut inesse auditorum cordibus mamere, ut inesse auditorum cordibus malitiae frigus indicaret. Hinc est quod negaturo Petro praemittitur quia frigus erat, et stans ad prunas calefaciebat se. Jam namque intus a charitatis calore torpuerat, et ad majorem praesentis vitae, quasi ad persecutorum prunas, in firmitate aestuante recalebat. A qualitate quoque temporis, finis exprimitur actionis; sicut non rediturus ad veniam, et ad traditionis perfidiam nocte Judas exisse perhibetur, cum egrediente illo ab evangelista dicatur: Erat enim nox . Hinc enim et iniquo diviti diciturHac nocte repetunt animam tuam abs te . Anima quippe quae ad tenebras ducitur, non in die repeti, sed in nocte memoratur. Hinc est quod Salomon, qui sapientiam non perseveraturus accepit, in somnis hanc et nocte accepisse describitur. Hinc est quod angeli ad Abraham meridie veniunt; punituri autem Sodomam, ad eam vespere
Abbreviated transcription (Latin):
sacra eloquia in exordiis narrationũ
qualitates exprimunt: t̃minosq cau¬
sarũ. Aliquando nãq a positione
loci. aliquando a positione corporis:
aliquando ã qualitate aeris. aliqͣn¬
do a qualitate tẽporis signant. qͥd de
uentura actione subiciant. Positione¬
qͥppe locoꝵ diuina scriptura expͥmit
subsequentiũ merita finesq causarũ.
sicut de isrł dicit. quia uerba in mon¬
te aurlire ñ potuit. sed p̃cepta in cam¬
pestrib accepit: subsequentẽ nimirũ¬
popłi infirmitatẽ indicans: quia as.¬
cendere ad sũma ñ ualuit. sed semet¬
ipsũ in infimis neglecte uiuendo laxa.¬
uit. Apositione corporis futura de¬
nitur: qui in bello certaminis opitu.¬
latur. Aqualitate aeris res subseqñs
demonstratur. sicut euugłista cũ p̃di¬
cante dño nullos tẽ ex iudea creditu¬
ros diceret. p̃misit dicens. Hiems aũt
erat. Scriptũ nãq est. Abundabit
iniquitas: refrigescet caritas multoꝵ.
Iccirco gͦ hiemis curauit tẽpus expri-¬

Expanded text:
sacra eloquia in exordiis narrationum qualitates exprimunt terminosque causarum. Aliquando namque a positione loci, aliquando a positione corporis, ali quando a qualitate aeris, aliquando a qualitate temporis signant quid de ventura actione subjiciant. A positione locorum divina Scriptura exprimit subsequentium merita finesque causarum: sicut de Israele dicit quia verba Dei in monte audire non potuit, sed praecepta in campestribus accepit; subsequentem nimirum infirmitatem populi indicans, quia ascendere ad summa non valuit, sed semetipsum in infimis, neglecte vivendo, laxavit. A positione corporis futura denitur, qui in bello certaminis opitulatur. A qualitate aeris res subsequens demonstratur, sicut evangelista cum praedicante Domino nullos tunc ex Judaea credituros diceret, praemisit dicens: Hiems autem erat . Scriptum namque est: Abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Idcirco ergo hiemis curavit tempus expri
Abbreviated transcription (Latin):
foras exeunt: & tam̃ ibi se unde reces¬
serant ꝑ internã cotẽplationẽ seruats.
Dicat᷑ ergo. Uenerunt filii d̃i ut as
sisterent corã dño: quia illuc sp̃e con¬
uersione redeunt. unde nulla m̃tis¬
auersione discedunt.

Expanded text:
esserant, per internam contemplationem servant. Dicatur ergo: Venerunt filii Dei, ut 40 assisterent coram Domino, quia illuc spiritus conversione redeunt, unde nulla mentisaversione discedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ de his quȩ scienda st̃ nesciunt:
qͥ scientẽ om̃ia sciunt: Eorũ itaq sci
entia cõparatione nr̃a ualde dilatata
ẽ. sed tam̃ cõparatione diuinȩ scien¬
tiȩ angusta: sicut & ipsi illoꝵ sp̃c cõ¬
sunt: sed cõparatione sũmi. & incircũ¬
scripti sp̃c. corpꝰ. Et mittunt᷑ gͥ & as

Expanded text:
enim de his quae scienda sunt nesciunt, enim de his quae scienda sunt nesciunt, qui scienentia comparatione nostrae valde dilatata est, sed tamen comparatione divinae scientiae angusta, sicut ipsi illorum spiritus comsunt, sed comparatione summi et incircumscripti
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Sed ecce questioni questionẽ iun¬
gimꝰ: & quasi dũ ansam soluere niti¬
mur. nodũ ligamꝰ. Quomͦ enĩ aut
semꝑ assistere. aut uidere semꝑ faciẽ
patris possunt: si ad ministeriũ exte¬
rius ꝓnr̃a salute mittunt᷑: Qđ tam̃¬
citiꝰ soluimꝰ: si quantȩ subtilitatis sit
angłica natura pensamꝰ. Neq enim
sic a diuina uisione foras exeunt. ut
int̾nȩ contẽplationis gaudiis priuen¬
tur: quia si conditoris aspectũ exe¬
untes amitterent: nec iacentes eri¬
gere. nec ignorantib uera nuntiare
potuissent: fontẽq lucis quẽ egredi¬
entes ipsi ꝑderent. cecis nullatenus
ꝓpinarent. In hoc itaq ẽ nunc na¬
tura angłica naturȩ nr̃ȩ conditio¬
ni distincta: qđ nos & loco circũscri¬
bim. & cecitatis ignorantia coartam᷑
sunt: sed tam̃ eoꝵ scientiȩ longe suꝑ
nos incõꝑabilit̃ dilatant᷑. Interiꝰ qͥppe
exteriꝰq sciendo distenti st̃: quia ip¬
sũ fontẽ scientiȩ contẽplantur. Qd

Expanded text:
 Sed ecce quaestioni quaestionem jungimus, et quasi dum ansam solvere nitimur, nodum ligamus. Quomodo enim aut semper assistere, aut videre semper faciem Patris possunt, si ad ministerium exterius prcitius solvimus, si quantae subtilitatis sit angelica natura pensamus. Neque enim sic a divina visione foras exeunt, ut internae contemplationis gaudiis priventur; quia si Conditoris aspectum exeuntes amitterent, nec jacentes erigere, nec ignorantibus vera nuntiare possent, fontemque lucis quem egredientes ipsi perderent, caecis nullatenus propinarent. In hoc itaque est nunc natura angelica a naturae nostrae conditione distincta, quod nos et loco circumscribimur, et caecitatis ignorantia coarctamusunt, sed tamen eorum scientiae longe super nos incomparabiliter dilatantur. Interius quippe exteriusque sciendo distenti sunt, quia ipsum fontem scientiae contemplantur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
bari ueriꝰ sciens. tẽptandũ hunc expe¬
tiit: ut qui ꝑ diẽ ꝓsꝑitatis in offenso
gressu incesserat. saltĩ in nocte aduer¬
sitatis impingeret: & ante laudatoriᷤᷤ
sui oculos offensione impatientiȩ ꝓ-¬
stratus iaceret. Unde subiungit. Sed¬

Expanded text:
bari verius sciens, tentandum hunc expebari verius sciens, tentandum hunc expetit; ut qui per diem prosperitatis inoffenso gressu incesserat, saltem in nocte adversitatis impingeret, et ante laudatoris sui oculos offensione impatientiae prostratus jaceret. Unde subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
cusat: cũ in aduersis nos ñ habere pati.¬
entiã demonstrat. Heatũ gͦ iob quia
necdũ flagella ataigerant: quasi adhuc
unde in nocte accusare possit om̃ino ñ
habebat: Quia uͦ in ꝓsꝑis magna sani-¬
tate uiguerat. ꝓ eisdẽ ꝓsꝑis bona illũ
egisse simulabat: uersuta assertione
mentiens. qđ ñ ad usũ dñi substantiã
possideret: sed ad usũ substantiȩ dñm
coleret. Sunt enĩ ñnulli qui ut fruan¬
tur dõ. dispensatorie utuntur hoc scło:
& st̃ ñnulli qui ut fruant᷑ hoc scło tran¬
sitorie uti uolunt dõ. Cũ gͥ bona di¬
uini muneris narrat. putat qđ facta
fortis oꝑarii leuiget: ut cuiꝰ uitam re¬
p̃hendere de oꝑib ñ ualet. eiꝰ mentẽ qͣsi
ex cogitationib addicat: mentiens qđ
ñ amori dñi. sed tẽporalis ꝓsꝑitatis
appetitioni seruierit. om̃e qdđ innocue
exterius uixit. Uires gͦ beati iob nes¬
ciesis. sed tam̃ unũquẽq aduersis pro¬

Expanded text:
cusat, cum in adversis 45 nos non habere paticusat, cum in adversis 45 nos non habere patientiam demonstrat. Beatum ergo Job quia necdum flagella attigerant, quasi adhuc unde in nocte accusare posset, omnino non habebat. Quia vero in prosperis magna sanctitate viguerat, pro eisdem prosperis bona illum egisse simulabat: versuta assertione mentiens quod non ad usum Domini substantiam possideret, sed ad usum substantiae Dominum coleret. Sunt enim nonnulli qui ut fruantur Deo, dispensatorie utuntur hoc saeculo. Et sunt nonnulli qui ut fruantur hoc saeculo, transitorie uti volunt Deo. Cum igitur bona divini muneris narrat, putat quod facta fortis operarii leviget; ut cujus vitam reprehendere de operibus non valet, ejus mentem quasi ex cogitationibus addicat; mentiens quod non amori Domini, sed temporalis prosperitatis appetitioni servierit omne, quod innocue exterius vixit. Vires ergo beati Job nesciens, sed tamen unumquemque adversis pro
Abbreviated transcription (Latin):
domũ eiꝰ. uniuersãq substantiã ꝑ cir-¬
cuitũ: oꝑibq manuũ eiꝰ benedixisti. &
possessio illiꝰ creuit in terra: Ac si aꝑte
dicat. Qui tot bona in terra recepit:
quid mirũ ẽ. si ꝓ eis sese innocent̃ gerit:¬
Innocens uere esset. si bonꝰ int̾ aduersa
ꝑsisteret. Cur autẽ magnꝰ dr̃. que mer¬
ces sui unuscuiꝰq oꝑis. tanta rerum
multiplicitate comitat᷑: Astutꝰ qͥppe
aduersariꝰ. cũ scm̃ uirũ int̾ ꝓsꝑa bene
egisse considerat: reꝓbare aput iudi¬
cem ꝑ aduersa festinat. Unde recte
in apocalypsi uoce angłica dr̃. Proie¬
ctus ẽ accusator frm̃ nrorũ: qui accu.¬
sabat illos ante conspectũ dei nr̃i die¬
ac nocte. Scriptura autẽ sacra sepe
diẽ ꝓprosꝑis: noctẽ autẽ ꝓ aduersis
ponere consueuit. In die gͦ & nocte
accusare ñ desinit: quia modo nos
in ꝓsꝑis. mͦ in aduersis. accusabiles
ostendere contendit. In die accusat: cũ¬
ꝓsꝑis male nos uti insinuat. In nocte ac-¬

Expanded text:
 universamque substantiam per circuitum? operibus manuum ejus benedixisti, et possessio ejus crevit in terra? - Ac si patenter dicat: Qui tot bona in terra recipit, quid mirum est si pro eis sese innocentInnocens vere esset, si bonus inter adversa persisteret. Cur autem magnus dicitur, quem merces sui uniuscujusque operis tanta rerum multiplicitate comitatur? Astutus quippe adversarius, cum sanctum virum inter prospera bene egisse considerat, reprobare apud judicem per adversa festinat. Unde recte in Apocalypsi voce angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos ante conspectuac nocte . Scriptura autem sacra saepe diem pro prosperis, noctem autem pro adversis ponere consuevit. In die ergo et nocte accusare non desinit, quia modo nos in prosperis, modo in adversis accusabiles ostendere contendit. In die accusat, cuis male nos uti insinuat. In nocte ac
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu dñi. ñ autẽ in conspectu eiuis
dñs fuit: sicut cecus cũ in sole consistit.
ipse quidẽ radiis solis ꝑfundit᷑: sed ta¬
men lum̃ ñ uidet. quo illustrat᷑. Ita gͦ¬
etiã int̾ angłos in conspectu dñi sathan
affuit: quia uis diuina quȩ intuendo
penetrat om̃ia. ñ se uidentẽ immun¬
dũ spm̃ uidit. Quia enĩ & ipsa que
dm̃ fugiunt latere ñ posst̃: dũ cunc¬
ta nuda st̃ suꝑno conspectui. sathan
affuit absens presenti. Sequitur.
unde uenitis: sathan uͦ unde ueniat¬

Expanded text:
conspectu Domini, non autem in conspectu ejus Dominus fuit. Sicut cum caecus in sole consistit, ipse quidem radiis solis perfunditur, sed tamen lumen etiam inter angelos in conspectu Domini Satan adfuit; quia vis divina, quae intuendo penetrat omnia, non se videntem immundum spiritum vidit. Quia enim et ipsa, quae Deum fugiunt, latere non possunt, dum cuncta nuda sunt superno conspectui, Satan adfuit absens praesenti. Sequitur: Unde venis?
Abbreviated transcription (Latin):
nichil nͥ ꝑmissus ualet. Sola gͦ uis illa
timenda ẽ: quȩ cũ hostẽ seuire ꝑmise¬
rit: ei ad usũ iusti iudicii. & iniusta il¬
lius uoluntas seruit. Paululũ uͦ ma¬
nũ postulat extendi: quia exteriora
st̃ quȩ expecit conteri. Neq enĩ sathan
mas sauciat: ut ab illa patria ferieis
reuocet: a qua ipse longe telo suȩ su¬

Expanded text:
nihil nisi permissus valet. Sola ergo vis illa nihil nisi permissus valet. Sola ergo vis illa timenda est quae, cum hostem saevire permiserit, ei ad usus justi judicii et injusta illius voluntas servit. Paululum vero manum postulat extendi, quia exteriora sunt quae expetit conteri. Neque enim Satan ma sauciat, ut ab illa patria feriens revocet, a qua ipse longe telo su
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit tibi. Cũ scm̃ uirũ sathan tẽp¬
tare appetit. & tam̃ dño ut manũ suã
extendere debeat dicit: ualde notan¬
dũ ẽ. quia feriendi uires nec ipse sibi
tribuit. qui contra auctorẽ om̃ium
qđlibet agere ex semet ipso ñ sufficit:
quia nec ꝑ semet ipsũ in eo qđ est sp̃s
existit. Hinc ẽ qđ in euugłio expellen.¬
da de homine legio dicebat. Si eicis
nos: mitte nos in gregẽ porcorũ. Qui
enĩ ꝑ semet ipsũ ire in porcos ñ pote¬
rat: qͥd mirũ si sine auctoris manu scĩ
uiri domũ contingere ñ ualebat:¬
Sciendũ uͦ est quia sathanȩ uoluntas
semꝑ iniqua ẽ: sed nũqua potestas in¬
iusta: quia a semet ipso uoluntate ht̃:
sed a dño potestatẽ. Qđ enĩ ipse face¬
re inique appetit: hoc d̃s fieri ñ nisi
iuste ꝑmittit. Unde bene in libris re
malus: dñi uidelicet ꝑ licentiã potesta¬
tis iustȩ. malꝰ autẽ ꝑ desideriũ uolun.¬
tatis iniustę. Formidari gͥ ñ debet: qͥ

Expanded text:
rum Satan tentare appetit, et tamen Domino, ut manum suam extendere debeat, dicit; valde notandum est quia feriendi vires nec ipse sibi tribuit, qui contra auctorem omnium olus, quia quodlibet agere ex semetipso non sufficit, quia nec per semetipsum in eo quod est spiritus existit. Hinc est quod in Evangelio expellenda de homine legio dicebat: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui enim per semetipsum ire in porcos non poterat, quid mirum si sine auctoris manu, sancti viri domum contingere non valebatSciendum vero est quia Satanae voluntas semper iniqua est, sed nunquam potestas injusta: quia a semetipso voluntatem habet, sed a Domino potestatem. Quod enim ipse facere inique appetit, hoc Deus fieri non nisi juste permittit. Unde bene in libris Regmalus: Domini videlicet, per licentiam potestatis justae; malus autem, per desiderium voluntatis injustae. Formidari igitur non debet qui
Abbreviated transcription (Latin):
q inuidendo reꝓbationis rimas exqͥre¬
re. Dicere diaboli ẽ. extende paululũ
manũ tuã & tange cuncta quȩ possi¬
det: ad afflictionẽ bonorũ. malitiȩ e¬
stib hanelare. Quo enĩ eoꝵ tẽptationẽ
inuidens appetit: eo illorũ quasi pro¬
bationẽ deprecans petit.
uia gͥ int̾narũ locutionũ modoᷤ suc¬
cincte diximꝰ: ad int̾missũ paululũ¬
S expositionis ordinẽ reuertam᷑. Con¬

Expanded text:
que invidendo reprobationis rimas exquireque invidendo reprobationis rimas exquirere. Dicere diaboli est, Extende paululum manum tuam, et tange cuncta quae possidet , ad afflictionem bonorum, malitiae aestibus anhelare. Quo enim eorum tentationem invidens appetit, eo illorum quasi probationem deprecans petit. Quia igitur internarum locutionum modos succincte diximus, ad intermissum paululum expositionis ordinem revertamur C
Abbreviated transcription (Latin):
manũ tuã. & tange cuncta quȩ possid&:
nͥ in faciẽ benedixerit tibi. Sed dicere
dĩ est. unde uenis. sicut & supra insinu¬
auimꝰ. ui sue iustitiȩ itinera malitiȩ eiꝰ
increpare. Dicere dĩ ẽ. considerasti ser¬
uũ meũ iob qđ ñ sit ei similis suꝑ terrã:
tales electos suos iustificando facere. qͣlib
nimirũ apostata angłs possit inuidere:
Dicere dĩ ẽ. ecce uniuersa quȩ ht̃ in ma¬
nu tua st̃: ad ꝓbationẽ fideliũ contra
eos occulta ui incursũ illũ suȩ malitię
relaxare. Dicere dĩ ẽ. tantũ in eũ ne ex¬
tendas manũ tuã: ab immoderatȩ tẽp¬
tationis impetu eũ etiã ꝑmittendo re¬
stringere. Dicere autẽ diaboli est.
circuiui t̃ram. & ꝑambulaui eã: saga¬
citatẽ suȩ malitiȩ inuisibilib eiꝰ ocłis
occultare ñ posse. Dicere diaboli est.
nũqͥd frustra iob timet dm̃: contra bo¬
nos intra cogitationũ suarũ latibula
conqueri: eorũq ꝓuectib inuidere: at¬

Expanded text:
am, et tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi. Sed dicere Dei est, Unde venis? sicut et supra insinuavimus, vi suae justitiae itinera malitiae ejus inerepare. Dicere Dei est, Considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram? tales electos suos justificando facere, qualibus nimirum apostata angelus possit invidere. Dicere Dei est, Ecce universa quae habet in manu tua sunt, 44 ad probationem fidelium, contra eos occulta vi incursum illum suae malitiae relaxare. Dicere Dei est, Tantum in eum ne extendas manum tuam, ab immoderatae tentationis impetu eum etiam permittendo restringere. Dicere autem diaboli est, Circuivi terram, et perambulavi eam, sagacitatem suae malitiae invisibilibus ejus oculis occultare non posse. Dicere diaboli est, Nunquid frustra Job timet Deum? contra bonos intra cogitationum suarum latibula conqueri; eorumque provectibus invidere, at
Abbreviated transcription (Latin):
stabili motu ẽ semꝑ uenire. Quib &
dicit. descendamꝰ: & confundamꝰ lin-¬
guas eorũ. Ascendt̃ angłi. in eo qđ
creatorẽ conspiciunt: descendt angłi.
in eo qd creaturã sese in illicitis eri¬
gentẽ examine districtionis premunt.
Dicere gͦ dĩ ẽ. descendamꝰ & confunda¬
mus linguas eorũ. in se ipso eis hoc qd̃
recte agat᷑ ostendere: & ꝑ iũ internȩ
uisionis eorũ mentib exhibenda iu¬
dicia occultis motib inspirare. Alit̃¬
ioħm in apocalypsi dicunt. Dignꝰ
ẽ agnus qui occisus ẽ accipere uir¬
nãq angłoꝵ ẽ in laude conditoris.
ipsa admiratio intimȩ contẽplatio
puisse. dixisse ẽ: quia excitatus cũ re¬
uerentia motus cordis. magnꝰ ẽ ad
aures incircũscripti sp̃c clamor uo¬
cis: quȩ uox se quasi ꝑ distincta uer¬
ba explicat: dũ sese ꝑ innumeros
modos admirationis format. Ds̃
gͦ angłis loquit᷑: cũ eis uoluntas eiꝰ
intima uidendo manifestat᷑. Angłi
semet ipsos respiciunt. in motũ ad¬

Expanded text:
e. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus linguam eorum. Ascendunt angeli, in eo quod creatorem conspiciunt. Descendunt angeli, in eo quod creaturam sese in illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo Dei est: Descendamus et confundamus linguam eorum, in seipso eis hoc, quod recte agatur ostendere, et per vim internae visionis, eorum mentibus exhibenda judicia occultis motibus inspirare. 10. ADignus est Agnus, qui occisus est, accipere virenim angelorum in laude Conditoris, est ipsa admiratio intimae contemplationpuisse, dixisse est; quoniam excitatus cum reverentia motus cordis, magnus est ad aures incircumscripti spiritus clamor vocis. Quae vox se quasi per distincta verba explicat, dum se per innumeros modos admirationis format. Deus igitur angelis loquitur, dum eis voluntas ejus intima videndo manifestatur. Angeli semetipsos respiciunt, in motum ad
Abbreviated transcription (Latin):
unde ueniant ñ sunt: quia eoꝵ uiȩ
tantũ dõ notȩ st̃: quantũ & ipso auctore
ꝑagunt᷑: dũq soli eiꝰ uoluntati inser¬
uiunt. eo ẽẽ incognitȩ nequeunt. quo ꝑ
approbationis ocłm ex ipso semper
ante ipsum fiunt. Sequitur.¬
espondens sathan ait. Cicuiui der¬
Sathan gͦ laborans terrã circuit: qͥa
quietus in cęli culmine stare contẽp.¬
sit. Cũq se ñ transuolasse. sed ꝑam¬
bulasse insinuat: quanto peccati pon¬
dere in imis p̃matur demonstrat.
Pambulans gͦ terrã circuit: quia ab
illo spualis potentiȩ uolatu corru¬
ens. malitiȩ suȩ pressus gͣuedine. fo¬
ras ad girũ laboris uenit. Hinc est
In circuitu impii ambulant. Quia
dũ interiora ñ appetunt: in exterioꝵ
labore fatigantur. Sequitur.ui¬

Expanded text:
unde veniant non sunt: quia eorum viae unde veniant non sunt: quia eorum viae tanto Deo notae sunt, quanto et ipso auctore peraguntur; dumque soli ejus voluntati inserviunt, eo esse incognitae nequeunt, quo per approbationis oculum ex ipso semper ante ipsum fiunt. Sequiturt: Circuivi terSatan laborans, terram circuivit, quia quietus in coeli culmine stare contempsit. Cumque se non transvolasse, sed perambulasse insinuat, quanto peccati pondere in imis prematur, demonstrat. Perambulans ergo terram circuit, qui ab illo spiritualis potentiae volatu corruens, malitiae suae pressus gras ad gyrum laboris venit. Hinc est In circuitu impii ambulant ; quia dum interiora non appetunt, in exteriorum labore fatigantur. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s oꝑarii iniquitatis. Sicut & nesci¬
re m̃tiri uir uerax dr̃. qui labi ꝑ men¬
daciũ dedignat᷑: ñ quo si m̃tiri uelit
nesciat: sed quo falsa loqui ueritatis
incognitas repbare: Ueritatis igit᷑
lum̃ cenebras quas reꝓbat. ignorat:
& sathanȩ itinera quia uidicans dãp¬
nat: dignũ ẽ ut quasi nesciens reqͥrat.
Hinc ẽ qđ adȩ peccanti conditoris uo
latibula fugerat: sed quia uidit in cul¬
pa lapsũ. iã sub peccato uelut ab ocłis
ueritatis absconditũ: quia tenebras er¬
roris eiꝰ ñ approbat. quasi ubi sit pec¬
cator ignorat: eũq & uocat. & reqͥrit.
dicens. Adã ubi es: Per hoc qđ uocat.
signũ dat. quia ad penitentiã reuo¬
cat: ꝑ hoc qđ requirit. aꝑte insinuat.
quia peccatores iure dãpnandos igno
quirit dicens. unde uenis: quia nimi¬
rũ ds̃ apostatã spm ad penitentiã ne¬
qͣquã reuocat: sed uias suꝑbiȩ eiꝰ nes¬
ciens dãpnat. Igit᷑ dũ sathan de iti¬
nere suo discutit᷑: electi angłi reqͥrendi

Expanded text:
quitatis . Sicut et nescire mentiri vir verax dicitur qui labi per mendacium dedignatur; non quo si mentiri velit, nesciat, sed quo falsa loqui veritatis uasi incognitas reprobare? Veritatis igitur lumen tenebras, quas reprobat, ignorat; et Satanae itinera, quia judicans damnat, dignum est ut quasi nesciens requirat. Hinc est quod Adae peccanti conditoris vocs ad quae latibula fugerat; sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator ignorat; eumque et vocat, et requirit, dicens, Adam ubi es? Per hoc quod vocat, signum dat quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat, quia peccatores jure damnandos ignorquirit, dicens: Unde venis? quia nimirum Deus apostatam spiritum ad poenitentiam nequaquam revocat; sed vias superbiae ejus nesciens, damnat. 41 Igitur dum Satan de itinere suo discutitur, electi angeli requirendi
Abbreviated transcription (Latin):
dere ꝑhibet᷑. Discutienda qͥppe est
quȩnã sit ista locutio. Neq enĩ uel
a dño qͥ sũmus atq incircũscriptus
ẽ sp̃c uel a sathan qͥ nulla ẽ carnea
natura uestitꝰ. humano mͦ aeruis flatꝰ
folle uentris attrabit᷑. ut ꝑ organũ gut.¬
turis uocis expressione reddatur: sed
dũ nature inuisibili. natura incõpre¬
hensibilis loquit᷑. dignũ ẽ ut mens nr̃a
qualitatẽ corporeȩ locutionis excedenˢ.
ad sublimes atq incognitos modos lo¬
cutionis intimȩ suspendatur. Nos nã¬
q ut ea quȩ sentimꝰ intrinsecꝰ. extrin¬
secus exprimamꝰ: hȩc ꝑ organũ guitu¬
ris. ꝑ sonũ uocis eicimꝰ. Alienis qͥppe
ocłis. intra secretũ m̃tis quasi post pa¬
rietẽ stamꝰ: corporis. sed cũ manifesta¬
re nosmet ipsos cupimꝰ. quasi ꝑ linguȩ
ianuã egredim᷑: ut quales sumus in¬
trinsecus ostendamus. Spiritualis
autem natura non ita est: qm̃ ex m̃¬
te & corpore cõposita duplicit ñ est .uii.¬

Expanded text:
dens a malo? - Discutienda quippe est quaenam sit ista locutio. Neque enim vel a Domino qui summus atque incircumscriptus est spiritus, vel Satan qui nulla carnea natura vestitus, humano modo aereus flatus folle ventris attrahitur. Sed angturis, vocis expressione reddatur. Sed dum naturae invisibili natura incomprehensibilis loquitur, dignum est ut mens nostra qualitatem corporeae locutionis excedens, ad sublimes atque incognitos modos locutionis intimae suspendatur. Nos namque ut ea quae sentimus intrinsecus extrinsecus exprimamus, haec per organum gutturis, per sonum vocis ejicimus. Alienis quippe oculis intra secretum mentis, quasi post parietem corporis stamus; sed cum manifestare nosmetipsos cupimus, quasi per linguae januam egredimur, ut quales sumus intrinsecus ostendamus. Spiritalis autem natura non ita est, quae ex mente et corpore composita dupliciter non est. S
Abbreviated transcription (Latin):
exiuit. Sed recte int̾ eos affuisse des¬
cribitur: quia & si beatitudinẽ ꝑdidit.
naturã tam̃ eis similẽ ñ amisit: & si
meritis p̃grauatur. conditione natu¬
rȩ subtilis attollit᷑. Int̾ dĩ gͦ filios co¬
rã dño affuisse dr̃: quia eo intuitu qͦ
omp̃s ds̃. cuncta sp̃ualia conspic̃. etiã
sathan in ordine naturȩ subtilioris
uidit: attestante scriptura q̃ dicit. o¬
culi dñi contẽplantur bonos & maloᷤ.
Sed hoc qđ affuisse sathan corã dño
dr̃: in graui nobis questione uersat᷑.

Expanded text:
cte inter eos adfuisse describitur, quia etsi beatitudinem perdidit, naturam tamen eis similem non amisit; et si meritis praegravatur, conditione naturae subtilis attollitur. Inter Dei ergo filios coram Domino adfuisse dicitur; quia eo intuitu, quo omnipotens Deus cuncta spiritalia conspicit, etiam Satan in ordine naturae subtilioris videt, attestante Scriptura, quae dicit: Oculi Domini contemplantur malos et bonos . Sed hoc, quod adfuisse Satan coram Domino dicitur, in gravi nobis quaest
Abbreviated transcription (Latin):
Nã quia sp̃uali naturȩ ex corporea
oppositione nil obstat. loquitur ds̃
ad angłos scõs. eo ipso quo eorũ cordi¬
b occulta sua inuisibilia ostentat:
ut qͥcqͥd agere debeant. in ipsa con¬
tẽplatione ueritatis legant: & uelut
quȩdã p̃cepta uocis. sint ipsa gaudia
contẽplationis. Quasi enĩ audienti.¬
b dr̃: qđ uidentib inspirat᷑. Unde
cũ eorũ cordib ds̃ contra humanã
suꝑbiã animaduersionẽ ultionis
infunderet. dixit. Uenite descenda-¬
mus: & confundamꝰ ibi linguã eorũ.
Dicit᷑ eis qui aderant. uenite: quia
nimirũ hoc ipsũ nũquã a diuina
contẽplatione decrescere. in diuina
contẽplatione semꝑ accrescere ẽ: &

Expanded text:
Nam, quia naturae spirituali ex corporea oppositione nil obstat, loquitur Deus ad angelos sanctos eo ipso quo cordibus eorum occulta sua et invisibilia ostendit, ut quidquid agere debeant in ipsa contemplatione veritatis legant; et velut quae dam praecepta sint vocis, ipsa gaudia contemplationis. Quasi enim audientiidentibus inspiratur; unde cum eorum cordibus Deus contra humanam superbiam animadversionem ultionis infunderet, dicit: Venite, descendamus, et confunaamus ibi linguam eorum. Dicitur eis qui aderant Venite, quia nimirum hoc ipsum nunquam a divina contemplatione decrescere, in divina contemplatione semper accresce
Abbreviated transcription (Latin):
bolus ñ contra iob. sed contra dñm cer-¬
tam̃ ꝓposuit: materia uͦ certaminis.
beatus iob in mediũ fuit. Et si in ser¬
monib suis dicimꝰ iob int̾ flagella de¬
liquisse. qđ sentire nefas ẽ. dm̃ dicimꝰ
in sua ꝓpositione ꝑdidisse. Nã ecce &
in hoc loco intuendũ ẽ. quia ñ prius
diabolꝰ beatũ iob a dño petiit. sed eũ
tẽptatione concederet. de quo ante tẽp¬
tationẽ ex dĩ laudib in tẽptatoris m̃te
inuidiȩ fuerant faces excitatȩ. Sed an-
ñ inuenit. ipsa ad malũ inflectere bo¬
na querit: cũ de oꝑib iuncit᷑. ad accu¬
sandũ uerba nr̃a ꝑscrutat᷑: cũ nec in
uerbis accusationẽ reperit. intentionẽ
cordis fuscare contendit: tanquã bona
facta bono animo ñ fiant: & iccirco per¬
pendi a iudice bona ñ debeant. Quia
enĩ fructus arboris ẽẽ & in estu uirides
conspicit: quasi uermẽ ponere ad radi¬

Expanded text:
bolus non contra Job, sed contra Deum certamen proposuit; materia vero certaminis beatus Job in medio fuit. Et si in sermonibus suis dicimus Job inter flagella deliquisse, quod sentire nefas est, Deum dicimus in sua propositione perdidisse. Nam ecce et in hoc loco intuendum est, quia non prius diabolus beatum Job a Domino petiit, sed eum tentatione concederet, de quo ante tentationem, ex Dei laudibus, in tentatoris mente invidiae fuerant faces excitatae. 14. Quamnon invenit, ipsa ad malum inflectere bona quaerit. Cumque de operibus vincitur, ad accusandum verba nostra perscrutatur. Cum nec in verbis accusationem reperit, intentionem cordis fuscare contendit; tanquam bona facta bono animo non fiant, et idcirco perpendi a judice bona non debeant. Quia enim fructus arboris esse et in aestu virides conspicit, quasi vermem ponere ad radi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑploratũ: discretio ꝑ scissionẽ uesti¬
um: affectus oꝑum ꝑ puluerem ca¬
pitum: humilitas ꝑ sessionẽ. Aliqͦn¬
do enĩ piũ quid hostis insidians simu¬
lat. ut ad erudelitatis terminũ dedu¬
cat: sicut. ẽ. complecti ꝑ disciplinam
culpam ꝓhibet. quatinꝰ quȩ hic ñ re¬
primit᷑. gehennȩ igni feriat᷑. Aliqͦn¬
do discretionis imaginẽ ocłis obicit.¬
& ad indiscretionis laqueos ꝑducit.
sicut. ẽ. cum impulsu eiꝰ ꝓ infirmita¬
te nobis plus alim̃toꝵ quasi discrete
concedimꝰ. s indiscrete contra nos bel
quiescere ñ ualet. & quasi de ocio iu
plus quã sunt infirmos atq inutiles
sibims ipsis asserit: ut dũ se nimis in¬
dignos considerant. res in qͥb ꝓdesse
ꝓximis poterant. ministrare ꝑtime¬
scant. S hȩc uicia quȩ sub uirtutũ
specie antiquus hostis occultat: ual¬
de subtilit manꝰ cõpunctionis exa¬
nimat. Qui enĩ ueracit̃ intͦ dolet:
quȩ agenda foris quȩ ue ñ agenda

Expanded text:
per ploratum, discretio per scissionem vestium, affectus operum per 100 pulverem capitum, humilitas per sessionem. Aliquando enim pium quid hostis insidians simulat, ut ad crudelitatis terminum deducat; sicut est, cum plecti per disciplinam culpam prohibet, quatenus quae hic non reprimitur, gehennae igne feriatur. Aliquando discretionis imaginem oculis objicit, et ad indiscretionis laqueos perducit; sicut est cum impulsu ejus pro infirmitate nobis plus alimentorum quasi discrete concedimus, sed indiquiescere non valet, et quasi de otio judplusquam sunt infirmos atque inutiles sibimetipsis asserit, ut dum se nimis indignos considerant, res in quibus prodesse proximis poterant ministrare pertimescant. Universa vitia, quae sub virtutum specie antiquus hostis occultat, valde subtiliter manus compunctionis examinat . Qui enim veraciter intus dolet, quae agenda foras, quae non agenda
Abbreviated transcription (Latin):
intentionis hostiam quasi ad amicorũ
corda ꝑmutamꝰ. Hȩc nos in trib uolu¬
minib triplicit̃ disseruisse sufficiat.
In ipso nãq oꝑis huiꝰ exordio uelut in
molẽ nasciturȩ arboris. linguȩ radicẽ
fiximus ut expositionis ramos postmo¬
dũ ꝓut singula expetunt loca ꝑrodu¬
camus..

Expanded text:
intentionis hostiam, quasi ad amica intentionis hostiam, quasi ad amica corda permutamus. Haec nos in tribus voluminibus tripliciter disseruisse sufficiat. In ipso namque operis hujus exordio velut in molem nasciturae arboris, linguae radicem fiximus, ut expositionis ramos postmodum, prout singula expetunt loca, producamus.
Abbreviated transcription (Latin):
dolet: linguã contra nos uicia non
habent. Nam cũ plene uita rectitu¬
dinis quęrit᷑: suꝑuacua suggestio
prauitatis obturat᷑. Sepe autẽ si for¬
ti nos studio contra uicioꝵ incenti¬
ua stringimꝰ: ipsa etiam uicia ad usũ
uirtutis immutamꝰ. Nonnullos nãq
ira possidet: s hanc dũ rationi subi¬
ciunt. in sci zeli ministeriũ uertunt.
N onnullos suꝑbia erigit: s dũ diuinȩ
formidini animũ inclinant hanc ad
defensionẽ iusticiȩ in uoce liberȩ auc-¬
toritatis ĩmutant. Non nullos forti¬
tudo carnis illecebrat: s dũ exercen¬
dis piisoꝑib corpus subdunt: unde
iniqͥtatis stimulũ passi sunt. inde pi¬
etatis lucra mercant᷑. Unde & bene
isdem beatꝰ iob post multa certamina
hostiã ꝓ amicis immolat: qͦs enim ꝑ con¬
tentionẽ diu hostes ꝑtulit. qͣndoq ꝑ sa¬
crificiũ ciues reddit: qͥa dũ uiciosas qͣsq
cogitationes subigendo in uirtutib uer¬
timus: temptationũ aduersa studia ꝑ

Expanded text:
dolet, linguam contra nos vitia non habent. Nam cum plene vita rectitudinis quaeritur, supervacua suggestio pravitatis obturatur. Saepe autem si forti nos studio contra vitiorum incentiva stringimus, ipsa etiam vitia ad usum virtutis immutamus. Nonnullos namque ira possidet: sed hanc, dum rationi subjiciunt, in sancti zeli ministerium vertunt. Nonnullos superbia erigit; sed dum divinae formidini animum inclinant, hanc ad defensionem justitiae in vocem liberae auctoritatis immutant. Nonnullos fortitudo carnis illecebrat; sed dum exercendis piis operibus corpus subdunt, unde iniquitatis stimulum passi sunt, inde pietatis lucra mercantur. Unde et bene isdem beatus Job post multa certamina hostiam pro amicis immolat. Quos enim per contentionem diu hostes pertulit, quandoque per sacrificium cives reddit; quia dum vitiosas quasque cogitationes subigendo in virtutes vertimus, tentationum adversa studia per
Abbreviated transcription (Latin):
tit. & ad ȩt̃nȩ retributionis cul¬
mina. uerȩ intentionis gressib tendit:
quo magis uallari se uicioꝵ bello un¬
diq conspicit. eo se uirtutũ armis ro¬
bustius accingit: & tanto minꝰ lacula
metuit. quanto contra hȩc uenien¬
tia fortit̾ pectꝰ munit: s plerũq dũ¬
contra hoc temptationũ bellũ. fulci¬
ri magnis uirtutib nitimur. quȩdã
se nobis uicia sub specie uirtutũ te¬
gunt: & quasi blanda ad nos facie ue¬
nunt: s cuiꝰ aduersitatis sint discus¬
sa sentiunt᷑. Vnde & amici beati iob
quasi ꝓ consolatione conueniunt: sed
in contumelias erumpunt: qͥa insidi-¬
antia uicia uirtutũ faciẽ sumunt: s
hostili inuectione nos feruint. Nam
sepe immoderata ira iusticia. & sepe
dissoluta remissio. miscdia uult uide¬
ri. Sepe incautꝰ timor humilitas: se¬
pe effrenata suꝑbia appetit libertaᷤ
apparere. Ad consolandũ gͦ amici ue¬
niunt. s ad increpationis uerba dila¬
bunt᷑: qͥa nimirũ uicia uirtutũ specie

Expanded text:
terna intentione retributionis culmina verae intentionis gressibus tendit, quo magis vallari se vitiorum bello undique conspicit, eo se virtutum armis robustius accingit, et tanto minus jacula metuit, quanto contra haec jacula venientia fortiter pectus munit. Sequcontra hoc tentationum bellum fulciri magnis virtutibus nitimur, quaedam se nobis vitia sub specie virtutum tegunt, et quasi blanda ad nos facie veniunt; sed cujus adversitatis sint, discussa sentiuntur. Unde et amici beati Job quasi pro consolatione conveniunt, sed in contumelias erumpunt; quia insidiantia vitia virtutum faciem sumunt, sed hostili invectione nos feriunt. Nam saepe immoderata ira, justitia; et saepe dissoluta remissio, misericordia vult videri. Saepe incautus timor humilitas; saepe effrenata superbia appetit libertas apparere. Ad consolandum ergo amici veniunt, sed ad increpationis verba dilabuntur; quia nimirum vitia virtutum specie
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Uicia quippe sibi sub uirtutũ
p̃textu condicunt: quia st̃ quȩdã quȩ
aduersus nos int̾ se quadã conuenien¬
ueniunt: quȩ contra nos sibi ex qͣdã
prauitatis cognatione sociant᷑¬
ed si erumpnam nr̃e captiuita¬
tis agnoscimꝰ: si ex amore ȩt̃nȩ
patriȩ in intimis dolemꝰ: uicia quȩ
male letis subripiunt. bene tristib
p̃ualere ñ possunt. Unde & bene sub¬
nos uicia minime cognosẽt: qͥa triste
cor mox ut pulsauerint reꝓbata resi¬
liunt: & quȩ nos letos qͦsi nouerant.
quia penetrabant. merentes cognosce¬
re nequeunt: quia ipso nr̃o rigore fran¬
gunt᷑. S antiquus hostis quo in eis
fortit̃ dep̃hendi se conspicit: eo illa
sub uirtutũ imagine altiꝰ abscondit.

Expanded text:
eunt. --Vitia quippe sibi sub virtutum praetextu condicunt, quia sunt quaedam quae adversum nos inter se quadam convenienveniunt, quae contra nos sibi ex quadam pravitatis cognatione socianted si aerumnam nostrae captivitatis agnoscimus, si ex amore aeternae patriae in intimis dolemus, vitia, quae male laetis surrepunt, bene tristibus praevalere non possunt. Unde et bene subnos vitia minime cognoscunt, quia triste cor mox ut pulsaverint, reprobata resiliunt; et quae nos laetos quasi noverant, quia penetrabant, moerentes cognoscere nequeunt, quia ipso nostro rigore franguntur. Sed antiquus hostis, quo in eis fortiter deprehendi se conspicit, eo illa sub virtutum imagine altius abscondit.
Abbreviated transcription (Latin):
b. Quod tam̃ sentiri & alit̃ potest.
Si enim conualles una penarũ loca
intelligimus: iniusti quiq sicut tor¬
rens raptim ad conualles transeuN.
quia in hac uita quã totis desideri¬
is appetunt. diu stare neqͦqͣm posst̃.
N am qͦt dies etatis accipiunt: qͣsi tot
cotidie gressib ad finem tendunt.
Augeri sibi optant tempora: s quia
concessa subsistere nequeunt. quot
augm̃ta uiuendi ꝑcipiunt. diu ui¬
uendi spacia totidẽ ꝑduis. Mom̃ta
ergo tempoꝵ quo sequunt᷑. fugiunt:
quo accipiunt. amittunt. Raptim
itaq ad conualles transeunt: qui in
longũ quidẽ uoluptatũ desideria
ꝑtrahunt: s ad inferni claustra re-¬
si fine claudit᷑. longũ ñ.ẽ: ex fine mi¬
seri colligunt breue fuisse qͦd amit¬
tendo tenuert̃. Unde bene & ꝑ salo¬
monem dr̃. Si multis anniᷤᷤ uixerit
homo. & in his om̃ib letus factus.
meminisse deb& tenebrosi temporis
& dierũ multoꝵ: qui cũ uenerint.
uanitatis arguunt᷑ p̃terita. Stulta

Expanded text:
Quod tamen sentiri et aliter potest. 225 31. Si enim convalles ima poenarum loca intelligimus, injusti quique sicut torrens raptim ad convalles transeunt, quia in hac vita, quam totis desideriis appetunt, diu stare nequaquam possunt. Nam quot dies aetatis accipiunt, quasi tot quotidie gressibus ad finem tendunt. Augeri sibi optant tempora, sed quia concessa subsistere nequeunt, quot augmenta vivendi percipiunt, de vivendi spatio totidem perdunt. Momenta ergo temporum quo sequuntur fugiunt, quo accipiunt amittunt. Raptim itaque ad convalles transeunt, qui in longum quidem voluptatum desideria pertrahunt, sed ad inferni claustra resi fine clauditur, longum non est; ex fine miseri colligunt, breve fuisse quod amittendo tenuerunt. Unde bene per Salomonem dicitur: Si multis annis vixerit homo, et in his omnibus laetus factus; meminisse debet tenebrosi temporis et dierum multorum qui, cum venerint, vanitatis arguuntur praeterita . Stulta
Abbreviated transcription (Latin):
mei p̃terierunt me: sicut torrens qͥ
Sraptim transit in conuallib. Reꝓboꝵ
mens quia sola p̃sentia diligit: ple
rũq nc̃ tanto aliena existit a uerbe:
quanto post extranea remanet ab he¬
reditate: & suꝑba iustos despicit: qͦs
pat̾ña nuiscdit̾ seueritas affligit. Se¬
pe uͦ reprobi eamdẽ fidem qͣ uiuimꝰ
retinent: eadẽ fidei sacram̃ta ꝑcipi¬
unt : eiusdẽ religionis unitate conti¬
nent᷑: s tam̃ cõpassionis uiscera nesci
mũ ñ figunt᷑: unde apte etiã torren¬
ti qui raptim transit in conuallib cõ¬
parant᷑. Torrens nãq ex montanis ad
ima defluit: & collectus hyemalib plu
uiis. estiuis solib arescit. Qui enim
terrena diligentes spem suꝑnȩ patrie
deserunt: quasi ex montib ualles pe-¬
tunt: quos tam̃ hyemps p̃sentis uitȩ
multiplicat: s estas uenturi iudicii
ex siccat. quia cum sol suꝑnȩ distric¬
tionis incanduerit. reꝓboꝵ duriciã

Expanded text:
mei praeterierunt me, sicut torrens qui mei praeterierunt me, sicut torrens qui raptim transit in convallibus. Reproborum mens quia sola praesentia diligit, quae nunc tanto aliena existit a verbere quanto post extranea remanebit ab haereditate, ut superba justos despicit, quos paterna misericorditer severitas affligit; saepe vero reprobi eamdem fidem, qua vivimus retinent eadem fidei sacramenta percipiunt, ejusdemque religionis unitate continentur, sed tamen compassionis viscera nesciumum non figuntur. Unde et apte etiam torrenti, qui raptim transit in convallibus, comparantur. Torrens namque ex montanis ad ima defluit, viis, aestivis solibus arescit. Qui enim terrena diligentes spem supernae patriae deserunt, quasi ex montibus valles petunt; quos tamen hiems praesentis vitae multiplicat, sed aestas venturi judicii exsiccat, quia cum sol supernae districtionis incanduerit, reproborum laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Non agnoscit᷑ in bonis amicꝰ:
& ñ abscondit᷑ in malis inimicꝰ. Nec
ꝓsꝑitas quippe amicũ indicat: nec
aduersitas inimicũ celat: quia & ille
iste ex confidentia aduersitatis aꝑit᷑.
Uir gͥ iustus in flagellis positus dicat.
Qui tollit ab amico suo miscđiam. timo¬
rem dñi derelinquit: qͥa nimirũ qui
ex aduersitate ꝓximũ despicit: aꝑte
Et cũ omp̃s ds̃ ideo qͦs dam ꝑcutiat. ut
& ꝑcussos erudiat & ñ ꝑcussis occasio¬
nẽ boni oꝑis prebeat: quisqͥs ꝑcussũ
despicit. occasionẽ a se uirtutis repel¬
lit: & tanto se nequiꝰ contra auctorẽ
erigit. qͣͥnto hẽ nec piũ in salute ꝓpͥa.
nec iustũ in alieno uulnere agnoscit.
ntuendũ uͦ . ẽ. quod beatus
iob sic sua loquit᷑: ut totius qͦq electi
popłi ꝑ eum uita signet᷑. Qͥa enim
eiusdẽ popłi membrũ. ẽ. cum uera
quȩ ipse patitur narrat: ea etiã quȩ
sustinent illi denuntiat. dicens. Pr̃s

Expanded text:
dicit: Non agnoscitur in bonis amicus, dicit: Non agnoscitur in bonis amicus, et non 224 absconditur in malis inimicus . Nec prosperitas quippe amicum indicat, nec adversitas inimicum celat, quia et illeiste ex confidentia adversitatis aperitur. Vir igitur justus in flagellis positus dicat: Qui tollit ab amico suo misericordiam, timorem Domini derelinquit, quia nimirum qui ex adversitate proximum despiciEt cum omnipotens Deus ideo quosdam percutiat, ut et percussos erudiat, et non percussis occasionem boni operis praebeat, quisquis percussum despicit, occasionem a se virtutis repellit; et tanto se nequius contra actorem erigit quanto hunc nec pium in salute propria, nec justum in alieno vulnere agnoscit. Intuendum vero est, quod beatus Job sic sua loquitur, ut totius quoque electi populi per eum vita signetur. Quia enim ejusdem populi membrum est; cum ea qudenuntiat, dicens: Fratres
Abbreviated transcription (Latin):
flagella patris agnouit: ꝑ hoc autẽ qđ
adorando humilis mansit. ostendit
quia amorẽ patris nec in dolore de¬
seruit. Ne gͥ suꝑb esset ñ sentiens.
in ꝑcussione corruit: ne autẽ se feri¬
enti extraneũ faceret. ad hoc corruit
ut adoraret.

Expanded text:
flagella patris agnovit; per hoc autem, quod flagella patris agnovit; per hoc autem, quod adorando humilis mansit, ostendit quia amorem patris nec in dolore deseruit. Ne igitur superbus esset non sentiens, in percussione corruit; ne autem se ferienti extraneum faceret, ad hoc corruit ut adoraret.
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec quasi dolorẽ ñ sentiens. flagel¬
la sꝑneret: nec rursũ ultra modũ do¬
lorẽ sentiens contra iudiciũ flagellan¬
tis insaniret. Cunctis enĩ reb ꝑditiᷤ.
cunctis liberis amissis surrexit: sci¬
dit uestim̃ta sua: & tonso capite cor¬
ruens in terrã adorauit. Qđ uestim̃¬
ta scidit. qđ conso capite in terrã cor¬
ruit: monstrat nimirũ quia flagelli
tra flagellantis iudiciũ ñ excessit. Nec
om̃ino gͦ ñ motus ẽ. ne dm̃ ipsa insen¬
sibilitate contẽpneret: nec om̃ino rur¬
sũ motus ẽ: ne nimis dolendo pec.¬
caret. Sed quia duo st̃ precepta cari¬
tatis. dĩ uidelicet amor & ꝓximi: ut
dilectionẽ ꝓximi exsolueret. impen¬
dit filiis luctũ: ne dilectionẽ dĩ dese¬
reret. expleuit int̾ gemitꝰ adorationẽ.
Solent ñnulli in ꝓsꝑis dmñ diligere:
in aduersis autẽ positi flagellantem
minꝰ amare: Beatus autẽ iob. ꝑ hoc qđ
motus exteriꝰ exhibuit. ostendit quia

Expanded text:
ut nec dolorem non sentiens, flagelut nec dolorem non sentiens, flagella sperneret; nec rursum ultra modum dolorem sentiens, contra judicium flagellantis insaniret. Cunctis enim rebus perditis, cunctis liberis amissis, surrexit, scidit vestimenta sua, et tonso capite corruens in terram, adoravit. Quod vestimenta scidit, quod tonso capite in terram corruit, monstrat nimirum quia flagelli tra flagellantis judicium non excessit. Nec omnino ergo non motus est, ne Deum ipsa insensibilitate contemneret; nec rursum omnino motus est, ne nimis dolendo peccaret. Sed quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor, et proximi; ut dilectionem proximi exsolveret, impendit filiis luctum; ne dilectionem Dei desereret, explevit inter gemitus orationem. Solent nonnulli in prosperis Deum diligere, in adversis autem positi flagellantem minus amare. Beatus autem Job per hoc, quod motus exterius exhibuit, ostendit quia