comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ammaliũ brutorũ deterior. Illa enĩ
ꝓpͥe notis clamorẽ expͥmũt iste deterior
qui proprie lingne caret notitia: Cuiꝰ mõi
tile est: Nondũ eñ erant lingue. Item
qua lingua insonuit postea exterioribus
hominũ autibus maxime ad pͥmũ hõiẽ
loquens. nel ad ꝓphetas. uel dũ corꝑalit̾¬
dilectus: Ubi a quibusdam credit᷑ illa
lingua una et sola. q̃ fuit añꝙͣ esset
linguarum diu̾sitas. In diu̾sis quippe gẽ¬
tibus credit᷑ quod eadem lingua illis ds
loquat᷑ qua ip̃i homines utunt᷑. ut ab
eis in telligatur: loquit᷑ aut̃ deꝰ homĩb
non ꝑsubstanciam ĩuisibilem. sed per
treaturam corꝑalem. per quã etiam et
hominib opparere uoluit. qñ lotutꝰ est.
Dicit etiam apłs Si linguis hõinun
loquar et angelorum ⁊ ubi querit᷑ qua¬
lingua angeli loquant᷑. Non quod angłoꝵ
alique lingue sint. sed hoc ꝑ exagerationẽ
dicit᷑. Item querit᷑ qua lingua hoĩes¬

Expanded text:
nisi animalium brutorum deterior? Illa enim nisi animalium brutorum deterior? Illa enim propriae vocis clamorem exprimunt, iste deterior qui propriae linguae caret notitiam. Cuiusmodicile est. Nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporalitdilectus; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur, quod eadem lingua illis Deus loquatur, qua ipsi homines utuntur, ut ab eis intelligatur: loquitur autem Deus hominibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, per quam enim etiam et hominibus apparere voluit quando locutus est. Dicit enim Apostolus: Si linguis hominum loquar et angelorum ; ubi quaeritlingua angeli loquantur; non quod angelorum aliquae linguae sint, sed hoc per exaggerationem dicitur. Item quaeritur qua lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem irrupit. integritatẽ uerbi ꝑ
soloccismos et barbarismos corrũpens
Om̃s aut̃ orientis gentes in gucture
lnguam et uerba collidunt. sicut hebrei
et syri. Dumel medit᷑ranee gentes in
palato sermones feruint. sicut greci et
asiam. Onmes occidentis gẽtes uerba
in dentib frangant. sicut ytali et hyspam:
Syrus et caldeꝰ uicinꝰ hebrae est in ser¬
mone consonans ĩ plerisq literarũ sono:
Quidam aut̃ arbitrantur linguam he¬
bream ipam̃ ẽẽ taldeam. qr ab raham
de caldeis fuit. Quod si hoc recipitir
quõ in damele hebrei pueri lingnã quã
non nouerant doceri iubentur: Omnẽ
autẽ linguam unusquilq hominum
sine grec᷑am siue latinam. siue ceteraꝵ
gencium aut audiendo pt̃ tenere aut
legendo ex p̃ceptore ucciꝑe: Cum autẽ
omĩum linguarum sciã difficiliꝰ sit
cuiꝙͣ nemo tñ tã desidiosus est ut in
sua gente positus sue gentis linguam
nestiat. Nam quid aliud putandus est.

Expanded text:
civitatem irrupit, integritatem verbi per civitatem irrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba collidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes Mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiatici. Omnes occidentales verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est sermone, consonans in plerisque et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraei pueri linguam quam non noverant, doceri jubentur. Omnem autem linguam unusquisque hominum sive Graecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam qu
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ et latina et omĩb linguis sonã¬
tior. cuiꝰ uarietas in quĩq ꝑtib discerut᷑
Quarũ p̾ma dicit᷑ cenodo. id est mixta
siue cõmunis. qua om̃s utunt᷑. Sidã
actica. iudelicet acchemensis. qua usi sunt
omnes grecie auctores: Tercia dorita quã
hũt egipcii et siri: Quarta ionica.
Quĩta eolita qua se colisti locutos dixe¬
runt. Et sunt in obseruatione grece lin¬
gne eiꝰ modi certa dist̾mina. sermo enĩ
corũ it a est disꝑtitus: latinas autem
iniguas .iiii. eẽ quidã dixerunt. idem
p̾scam. latinam. romanã mixtam: p̾sta
est qua uetustissimi it alie sub iano et
saturno sunt usi incondita ut se habẽt
carmina saliorum: latina quã sub latiuo
et regib tusci et ceti in latino sunt locuti.
eniꝰ. uirgiliuis. poete et ex oratoribus.
gratꝰ. ⁊ ca̾to. et cicero uel ceteri effuderũt:
mixta que post imꝑiũ latiꝰ ꝑ motum
stmnul cũ morib et homĩb in romanam

Expanded text:
Est enim et Latinis et omnibus linguis sonanEst enim et Latinis et omnibus linguis sonantior, cujus varietas in quinque partibus discernitur. Quarum prima dicitur κοινὸς, id est mista sive communis, qua omnes utuntur. Secunda Attica est, videlicet Atheniensis, qua usi sunt omnes Graeciae auctores. Tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri. Quarta lonica. Quinta Aeolica, qua se Aeolisti locutos dixerunt, et sunt in observatione Graecae linguae ejusmodi certa discrimina. Sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quatuor esse quidam dixerunt, id est, priscam, Latinam, Romanam, mistam. Prisca est, qua vetustissimi Italiae sub Jano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina aliorum. Latina quam sub Latino et regibus Tusciae caeteri in Latio sunt locuti. Ennius, Virgilius poetae: et ex oratoribus Graecus Cato et Cicero vel caeteri effuderunt. Mista, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam
Abbreviated transcription (Latin):
Inguarũ diu̾sitas
crorta est in edifi¬
catione tura is post
diluuium Nam
illius in diu̾sos
signorum sonos
humanam diuideret locietatem. una oĩũ¬
nationũ lingua fuit que hebrea uocat᷑.
qua patriarche et prophete usi sunt. non
fuerunt: Dem̃ plures gentes ꝙͣ lingue
qr ex una lingua multe sunt gẽtes e̾xorte:
lingue autẽ dicte in hoc loco p̾ro u̾bis
que ꝑ linguam fuint. genere locutionis
illo quo is eff̾icit ꝑ id quod efficit᷑ noĩat᷑.
sicut os dici solet pro uerbis. sicut manꝰ
proluti̾s Tres sunt autẽ lingue sacre
bebrea. greca. latma. que in toto orbe
maxime excellunt: Hus em̃ t̾bus linguis
suꝑtrucẽ dñi a pplato fuit causa eiꝰ sqͥpta:
Unde et propter obscuritatẽ sc̃pturarũ
sanctarum harũ t̾um linguarũ cognitio
necessaria est. ut ad alterã recurrat᷑.
si quã dubitationẽ noĩs uel int̾pretatois
lernio uinꝰ lingne actulerit: Greca aũt
lingua int̾ ceteras gentuũ clacior habetur

Expanded text:
inguarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium. Nam illius in diversos signorum sonos humanam divideret societatem, una nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur; quam Patriarchae et Prophetae usi sunt non sfuerunt, deinde plures gentes quam linguae; quia ex una lingua multae sunt gentes exortae. Linguae autem dictae in hoc loco pro verbis quae per linguam fiunt, genere locutionis illo quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur; sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa eius scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur dum siquam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae adtulerit. Graeca autlingua inter caeteras gentium clarior habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
pleuerunt. filn sem. quĩq singularit̾.
gentes singulas pro eauerunt. Quoꝵ
primꝰ elamꝰ a quo elamite p̾ncipes ꝑsidis:
Scd̃s assur a quo assiriorũ pullulauit
imperium Tercius arfassat aquo gens
caldeorũ exorta est Quartus lidim a qͦ
lidn. Q̾ntꝰ aram a quo siri. quoꝵ metro¬
polis fuit damascus. filii anim nepotis
hiis traconitidis conditor qui int̾ palestinã
et coelem et syriam tenuit pͥncipatũ:
Uñ fuit iob scdm̃ quod scriptum est . uir¬

Expanded text:
inque singulariter gentes singulas procreaverunt. Quorum primus Elam, a quo Elamitae principes Persidis: secundus Assur, a quo Assyriorum pullulavit imperium: tertius Arphaxat, a quo gens Chaldaeorum exorta est: quartus Ludi, a quo Lydii: quintus Aram, a quo Syri, quorum metropolis fuit Damascus. Filii Aram, nepotes Hus Traconitidis conditor, qui inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatum, unde fuit Iob, secundum quod scriptum est I
Abbreviated transcription (Latin):
licodoxus ritẽ glorie. orator
ab ore uocatus aꝑorando no¬
minatus .i. dicendo nam orate
dicere est. obandiens. ab aure co quod
audiat inꝑantẽ. Ospes eo ꝙ inferat
ostio pedem ospes facilis aptus. et
ostio patens. unde et hospitalis homo
dicitur. Osor inimicꝰ. ab odio dictus.
situt amator ab amore et est comuñs
generis. Odibilis. odio habitus. obsitꝰ
obsessus .i. undiq in sidiis conuallatꝰ.
obscemis. impure libidinis auitio obscuro¬
dicit᷑. Obtusus ebetior et obscurior
qͣi ex omnĩ ꝑte tusus. Obnixius contra
nisus et conabundꝰ. Obnoxius. quia
obligatus nexibus culpe. Oblectator¬
nisi me lactasses amantem. unde et
oblectator dictus est. et obtrectator
malignꝰ. et qui obstrigillando officiãdo
q non sinat quempiam progredi et
agescere. Orbus eo quod liberos non

Expanded text:
odoxus, rectae gloriae. Orator ab ore vocatus, a perorando nominatus, id est dicendo; nam orare dicere est. Obaudiens, ab aure, eo quod audiat imperantem. Ospes, quod inferat ostio pedem. Ospes, facilis, aptus et ostio patens: unde et ospitalis homo dicitur. Osor, inimicus, ab odio dictus, sicut amator ab amore; et est generis communis. Odibilis, odio aptus. Obsitus, obsessus, id est undique insidiis convallatus. Obscenus, inpurae libidinis, adictus. Obtunsus, hebetior, et obclusior, quasi ex omni parte tunsus. Obnixus, contra nisus, et conabundus. Obnoxius, quia obligatus est nexibus culpae. s Andr. 648: Nisi me lactasses amantem. Unde et oblectare dictum est. Obtrectator, malignus et qui obstrique non sinat quempiam progredi et augescere. 201. Orbus, quod liberos non
Abbreviated transcription (Latin):
sonus uarius est. Nlam interdum¬
canitur ut bella cõmittantur. inter¬
dum ut insequantur. eos qui fugiũt.
Interdum receptui. Nam receptus dr̃
cum se exercitus recipit. Unde et sig¬
na receptui cauere dnt̃. Classica lũt
cornua que conuocandi causa erant
facta. et a bilendo. classica dicebant᷑
sonant. Apud amazonas autẽ non
tuba sicut a regibus sed a regina sis¬
stro uocabatur. feminarũ exercitur

Expanded text:
sonus varius est. Nam interdumsonus varius est. Nam interdumcanitur ut bella committantur, interdum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. Classica sunt cornua quae convocandi causa erant facta, et a calando classica dicebantursonant. Apud Amazonas autem non tuba, sicut a regibus, sed a regina sistro vocabatur feminarum exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
signum datur in hoste. dic¬
ta a uoce quasi uotina. Mã
pagam agrestesq ad omnem usum
bucina ad computa connocabantur
Proprie ergo hoc agrestib signum
fuit. De quo proꝑtiꝰ. bucina cogebat
priscos ad arma quirites. Eis glan¬
gor bucinũ dicit᷑. Tubam tirtem.
primũ inuenerunt. Unde uirgilius
Turenus q tube mugire ꝑ etbera
clangor. hanc enĩ a tirrenis p̾mũ¬
predonibus excogitatam. cum disꝑ
si circa maritimas oras. non facile
ad quamq prede octasionem uoce
aut bucina conuocarentur. uẽto
plerũq obstrepente. Hinc post ea
bellicis certaminibus adbibita est
ad demĩçianda signa bellorum ut
ibi exaudiri p̃co p̾tumultu non po
terat. sonitus tube clangentis ac¬
cingeret. Tubam autemꝰ dictam qͣi
stofam. id est tauam. Itẽ tubam
quasi tibiã. Int̾ tubam autẽ et ti¬
biam et bucinã ueteres discernebãt.
Nam bucina insonans. sollicitudinẽ
ad bella denũciabat. Uirgiliꝰ. Qua
bucina signum dira dedit᷑. Tuba
autem prelium indicabat. ut ad

Expanded text:
signum datur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie ergo hoc agrestibus signum fuit. De quo Propertius4, 1, 13: Bucina cogebat priscos ad arma Quirites. Huius clangor bucinum dicitur. Tubam Tyrrheni primum invenerunt, unde Virgilius: Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Hanc enim a Tyrrhenis praedonibus excogitatam dicunt, cum dispersi circa maritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut buccina convocarentur, vento plerumque obstrepente. 3. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntianda signa bellorum, ut ubi exaudiri praeco prae tumultu non terat, sonitus tubae clangentis adtingeret. Tubam autem dictam quasi tofam, id est cavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. Nam bucina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. VergiliusAen. 7, 519: Qua bucina signum dira dedit. Tuba autem proelium indicabant, utVir
Abbreviated transcription (Latin):
et ingrum. Terciũs eiꝰ nec candidum
nec ingrun. sed fu̾scum uł pallidũ:
Iu relatuus quoq. ut multa nec pauca:
Tercium eiꝰ nec multa nec pauca. sed
mediot̾a: IIn hĩtu uel orbatione. ut
uisio et cecitas Ter cium eius nec ceci

Expanded text:
et nigrum. Tertium eius nec candidum et nigrum. Tertium eius nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, ut multa et pauca. Tertium eius nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu vel orbatione, ut visio et caecitas. Tertium eius, nec caeci
Abbreviated transcription (Latin):
opponunt᷑. nec ad ea quotũq modo
referantur: Siqͥdẽ iniquitas iusticie
ita contraria est. ut non eiusdem
iusticie inquitas sit aut ad illam sit
ini quitas: Tertium genus est oppositoꝵ
habitus. uel orbacio. quod genus cicerõ
p̾uationem uocat. qua ostendit aliq̃d
quẽpiã habuisse uñ p̾uatus est: Cuis
species sunt tres: Quarũ pͥma est in¬
re. scd̾a in loco. t̾cia in temꝑe cõgruo:
In re ut cecitas et uisionis locus in
oculis est: In temꝑpe cõgruo. ut nnfante
non ditere sine dentibus eñ cui dentes
adhuc etas parua negauit. Non em̃
est pͥuatus dentibus quos nundũ habuit
Quartum uero genus ex confirma ti¬
one et negatione opponit᷑. ut socra¬
tes disputat socrates non disputat
Hec a suꝑior ib ideo differt quod illa
quartum. apud dialetitos multum ht̃
conflictum. et appellatur ab eis ualde
oppositum: Siquid̾ et tertium non
recipit. Nam ex illis quedam habere
t̾cium possunt᷑. ut in contrarus tandidũ

Expanded text:
opponuntur, nec ad ea quocumque modo opponuntur, nec ad ea quocumque modo referantur; siquidem iniquitas iustitiae ita contraria est ut non eiusdem iustitiae iniquitas sit, aut ad illam sit iniquitas. Tertium genus est oppositorum habitus vel orbatio. Quod genus Cicero privationem vocat, qua ostendit aliquid quempiam habuisse, unde privatus est. Cuius species sunt tres: quarum pre, secunda in loco, tertia in tempore congruo. In re, ut cecitas et visio in locus est. In tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus eum, cui dentes adhuc aetas parva negavit. Non enim est privatus dentibus, quos nondum habuit. Quartum vero genus ex confirmatione et negatione opponitur, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa quartum apud Dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. Nam ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum
Abbreviated transcription (Latin):
et sunt quedã que sine medio sunte et
sunt. nꝰ utrumq eius uocabulũ creet:
Candidum et ingrum mediũhñt. quia
inter eos sepe color pallidus uel fuscus
inuenitur. Sine medio sunt. quotiens
unũ de duobus accidit. ut sauitas uel
in firmitas. horũ nichil est medium
Ea aũt quorũ media sine noiẽ sunt.
ut felix infelix. mediũ hñt ñfelix
Secundum genus est relatiuorum.
que ita sibi opponunt᷑. ut ad se referant᷑.
sicut duplum simplum: hoc solum oppoĩ¬
torum genus ad se refertꝰ. Non enĩ est
mauis ñ adminꝰ referat᷑. et simpluni
msi ad duplum: Nam relatiuũ relatiõ
ita opponitur. ut hoc ipm̃ quod opponit᷑.¬
Dumdium enĩ opponit᷑. duplo eiusq
dupli medium est. sed ita illi opponit.
ut eiꝰ sit cui opponit᷑: Sic et parum¬
cui opponit᷑ magnum. ita ut ipm̃ paꝵ
ad magnum cui opponit᷑ sit parum.
Nam suꝑiona que dicuntur contͣnia
sibi ita opponunt᷑ ut eoꝵ non quibus

Expanded text:
et sunt quaedam quae sine medio sunt; et et sunt quaedam quae sine medio sunt; et sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidum et nigrum medium habent, quia inter eos saepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt, quotiens unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix infelix, medium habent non felix. Secundum genus est relativorum, quae ita sibi opponuntur ut ad se conferantur, sicut duplum simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et simplum, nisi ad duplum. Nam relativum relativo ita opponitur ut hoc ipsum, quod opponitDimidium enim opponitur duplo, eiusque dupli medium est, sed ita illi opponitur ut eius sit, cui opponitur. Sic et parvum opponitur magno, ita ut ipsud parvum ad magnum, cui opponitur, sit parvum. Nam superiora quae dicuntur contraria ita sibi opponuntur ut eorum non sint, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
et uiris peritis. ꝯmunit̾ quidẽ argum̃ta
prestare. sed qñ aliquid specialiter
probant. ad rethoces. poetas. uirisꝑitos¬
que ꝑtinent:. Quando uero gn̾alit᷑
disputant. ad philosophos mamfestũ
oꝑis in unum potuille collige̾. quicq̃d
mobilitas ac uarietas humane m̃tis
ni leulib exquirendis per diu̾sal cau¬
sas poterat inuenire ꝯclusum libeꝵ
ac uoluntarium in tellectum: Nam
intrauerit. Taliquid eoꝵ que p̃dicta
sunt ne cesse est cadat ingemum:
capitulum .xi. de oppositis
opposita uocat. ꝓropt̾ quod sibi
uelut ex adu̾so indent᷑ obsisteree eros
contraria. Nec tamen ouũt que oipo¬
mntur sibi contraria sunt. sed omẽla
contratio opposita sunt. Prmũ genus
est contrariorum quod uixta ciceronem
diu̾sum uocatur.pro eo quod tantum
contrarie sibi opponuntut. ut non eorũ
sint quib opponuntur. ut sapiẽtia stulti¬
tie: Quod genus in tres spẽs diuidit᷑
Nam sunt quedã eiuis que mediũ hñt.

Expanded text:
et iurisperitis communiter quidem argumenta et iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad Rhetores, poetas, iurisperitosque pertinent; quando vero generaliter disputant, ad philosophos attinere mperis, in unum potuisse colligi, quidquid mobilitas ac varietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diversas causas poterat invenire, conclusum liberum ac voluntarium intelintraverit, in aliquid eorum quae praedicta sunt necesse est cadat ingenium. CAPUT XXXI. De oppositis. opposita vocat, propter quod sibi velut ex adverso videntur obsistere, ut contraria; nec tamen omnia quae opponuntur sibi contraria sunt, sed omnia a contrario opposita sunt. Primum genus est contrariorum, quod iuxta Ciceronem diversum vocatur, pro eo quod tantum contrarie sibi opponuntur, ut non eorum sint quibus opponuntur, ut sapientia stultitia. Quod genus in tres species dividitur. Nam sunt quaedam eius quae medium habent;
Abbreviated transcription (Latin):
ergo superior modus qui est ex temꝑibus
in octo spẽs diruatur. p̾ma in gemo. scda
opibus. tercia etate. quarta fõrtuna.
quĩta arce. sexta usu. septima necessi¬
tate. octaua ꝯtutłione fortuitor uni.
Testimonium onine est quod ab aliqua ex¬
ternia re sumit᷑ ad faciendam fideni :¬
ꝑsona non qualiscũq est. que testimo¬
mi pondus habet ad faciendam fidem
sed morum probitate debet esse lauda¬
bilis: Nature auctoritas est. que ma¬
xime uirtute consistit. Testimonia
multa sunt. que a fferant auctoritatẽ
id est ingenum. opes. etas. fortuna.
ars usus. necessitas. et concursio rex
fortuitarum: Adictis factisq maioꝵ
petitur fides. cum p̾scoꝵ dicta factaq
ꝯmemorantur: Atormentis fides p̃ber
post q̃ nemo treditut uelle mentiri: Ea
uero que tractant. in tempore qr suis
nominibus plena sunt. defuntione
non indigent: Memorie quoq ꝯdendũ
est copica ora toribus. dialetitis. poetis.

Expanded text:
ergo superior modus, qui est ex temporibus, ergo superior modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio, secunda opibus, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est quae maxime virtute consistit. Testimonia multa sunt quae adferant auctoritatem: id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas et concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur velle mentiri. Ea vero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitionem non indigent. Memoriae quoque condendum est Topica oratoribus, Dialecticis, poetis
Abbreviated transcription (Latin):
taui̾t. uos potestis dubit are qͥd feceri¬
tur: A repugnantibus argumentũ
est. qñ illud quod obbicit᷑. aliqua con¬
amplissimo dicatus. domi te int̾fic̾e
uoluisset. Acõuigatis argumentũ
est. cum probabilit̾ ostendit᷑ quid sit
Nos si pellant nchil obfore credunt.
qͣn omnem hesperiam penitus sua
sub iuga nuctãt: A causis argumen
abs te daue ne face̾s quod uulgus sex¬
uorum solet. dolis ut me luderes.
Ab effectis argunentum est. cum ex
hus que facta sunt aliquid approbat᷑
ut uirgiluis Degeneres ammos
ut nirgiluis: Cu potes eneam mambus
subducere grauĩ. Nos aliquid contra ru¬
tilos iuuisse nefandum est. Utem argumẽ¬
ta que ducunt᷑ ext̾nsetus que greci ateno
i. artis ex ꝑtes uotant. ut est testimonũ
Testimomum uero constat re: hec diuid
quĩq modis: Primũ ex ꝑsona: Scd̾m
ex nature auitoritate. Tercium ex tem¬
poribus: Quartum ex dictis: fuctis q
maioꝵ: Quintum ex tormentis: Terci

Expanded text:
taverit, vos potestis dubitare quid feceritaverit, vos potestis dubitare quid fecerit? A repugnantibus argumentum est, quando illud, quod obicitur, aliqua conamplissimo ditatus, domi te interficere voluisset'. A coniugatis argumentum est, cum contra probabiliter ostenditur quid sit en. 8, 147: Nos si pellant, nihil adfore credunt, quis omnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant. A causis argumentabs te, Daue, ne faceres quod uulgus seruorum solet, dolis ut me deluderes.' Ab effectis argumentum est, cum ex his quae facta sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: 'Degeneres animos – Vergilius: 'Tu potes Aenean manibus subducere Graium; nos aliquid contra Rutulos iuuisse nefandum est?' Argumeta que ducuntur extrinsecus, que Greci tegnos, id est artis expertes vocant, ut est testimonium. Testimonium vero constat ex re, ac dividitur quinque modis; primo ex persona, secundo ex nature auctoritate, tertio ex temoritatum, quarto ex dictis factisque maiorum, quinto ex tormentis. Tertius
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾n argumentum a genere est cũ
Tercium ab specie argumentum est.
cum gn̾ali questiom fidem spẽs facit.
ut non sic frigiꝰ penetrat lace demona
pastor Asmuli argumentũ est qñ
rebus aliquibus similia proferunt᷑.
frustra. torserit in rutilos. steterunt
q in corpore graiĩ. iliatis campis:
A differencia argumentũ est. qñ ꝑ
differenciam aliqua seꝑantur ut
uirgilius: Non diome dis equos ne
currum cerius achillis: A contratiis
argumentun dicitꝰ᷑ qñ resdiscrepan¬
tes sibimet opponuntut. ut nirgiluis
Mortali ne manu facte ĩmortale carine
fas habeant. certusq incerta ꝑicula
lustret eneas: N conseqñtibus argu¬
mentum dicit᷑ qñ poĩtam rem aliquid
menitabiliter consequitur. ut u̾gilis:
Non ea iis aiõ nec tanta suꝑbia uictis:
Ab antecedentibus argumentũ est.
qñ aliqua ex hiis que pͥruis gesta sunt
ꝯprobantur. ut ticero pro milone:
Cum non dubit auerit aꝑire quid cogi¬

Expanded text:
Secundum argumentum a genere est, cumSecundum argumentum a genere est, cumTertium ab specie argumencum generali quaestioni fidem species facit: 'At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor.' A simili argumentum est, quando rebus aliquibus similia proferuntur,frustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis.' A differentia argumentum est, quando per differentiam aliqua separantur – Vergilius: 'Non Diomedis equos nec currum cernis Achillis.' A contrariis argumentum dicitur, quando res discrepantes sibimet opponuntur – Vergilius: 'Mortaline manu factae immortale carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustret Aeneas?' A consequentibus argumentum est, quando positam rem aliquid ineuitabiliter consequitur – Vergilius: 'Non ea uis animo, nec tanta superbia uictis.' Ab antecedentibus argumentum est, quando aliqua ex his quae prius gesta sunt comprobantur – Cicero pro Milone: Cum non dubitaverit aperire quid cogi
Abbreviated transcription (Latin):
mucniendoꝵ argumentorum:
Ouusio topicorum siue locoꝵ
ex quib argumenta ducunt᷑. tripler est
Nam alia in eo ipõ de quo agitur herent.
alia que dicunt᷑. effecta: que quoddam¬
modo rebus altis tracta noscuntur. alia
que assumunt᷑. ext̾nsecus : Argumenta
que in eo de quo agitur herent in t̾bus
diuisa sunt. Prmmo a toto. scd̾a a ꝑte.
tercia a nota : Argumentũ est a toto.
factorum. magnorum q in re publita
fama meritorum: Aꝑtibus est argumẽ¬
tum. cum is qui se defendit. aut negat
factum. a ut factũ esse iute defendit.
Consulem inquã querebam quẽ in sto
maiali ĩuenire non poteram: Effecta
argumenta sunt. que quoddam mõ ex
rebus aliis tracta noscunt᷑. Sunt aut̃
argumentus est. cũ declinatur a noĩe
et fit uerbum. ut citero uerrẽ dixit
enertisse prouĩciam. uł nomen a u̾bo.
cũ lacrocinari dicit᷑ latro. nomen est¬
tione am̃tm̃ haud amanciũ. dũ mͦ
distet imius appellationis postremitas.
in alia uocis declinatione formata

Expanded text:
niendorum argumentorum. Divisio topicorum sive locorum ex quibus argumenta ducuntur triplex est. 114 Nam alia in eo ipso de quo agitur haerent; alia, quae dicuntur affecta, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia que assumentur extrinsecus. Argumenta que in eo ipso de quo agitur herent, in tribus divisa sunt. Prima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. Argumentum a toto, factorum magnorumque in republica fama meritorum'. A partibus est argumentum, cum is, qui se defendit, aut negat factum, aut factum esse iure defendit. o Pis. 19: 'Consulem, inquam, quaerebam, quem in isto maiali invenire non poteram'. Effecta argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur. Sunt autem argumentum est, cum declinatur a nomine et fit uerbum, ut Cicero Verrem dicit 'euerrisse' prouinciam, uel nomen a uerbo, cum latrocinari dicitur latro – nomen tio est amentium, haud amantium; dummodo distet unius appellationis postremitas, in alia vocis declinatione formata.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. quod suꝑ capita hominum
pularis senex id est uicinus capło
Scanna sunt que lectis altioribus
uel sellis ob ascessum apponunt᷑.
Scabellum aũt et subpendaneũ
dicitur. Nam quod dñt greci yp¬
podion. dixerunt latim łcabellũ
et aln dixerũt suppedaneum. qd̾
sub pedibus sit. Scansilia gri¬
dus sunt. u̾ honorati in edibus
sedent. Sedes dicte. qm̃ ap̃ uete̾s
romanos non erat usus accũben¬
di. uñ et consedere dicebantur
Postea ut ait uarro de uta ppłi
romiani. uiri discũbere ceperunt.
mulieres scd̾e quia turpilusus
est. in muliere accubitul. Sedes
singulari numero proprie regni est.
que grece thronul dicitur Item
thronũ greci dñt. nos solũ. Sub¬
sellia uero. ceterorum cathedre doc¬
subsedia. Selle curules tant.
in quibus magistratus seentes
iura reddebant. Dute uteni
propter itineris longniqutate i
curru in forum prou̾ehebatur
Selle autem que post es uehebã¬
tur. quibus sedentes iua dicere

Expanded text:
dicitur, quod super capita hominum dicitur, quod super capita hominum pularis senex,' id est vicinus capulo. Scamna sunt quae lectis altioribus vel sellis ob ascensum adponuntur. Scabillum autem et subpedaneum dicitur; nam quod dicunt Graeci ὑποπόδιον, dixerunt Latini scabillum, et alii dixerunt suppedaneum, qsub pedibus sit. Scansilia, gradus sunt, ubi honorati in sedibus haerent. 9. Sedes dictae, quod apud veteres Romanos non erat usus accubendi, unde et considere dicebantur. Postea, ut Varro ait de Vita populi Romani: Viri discumbere coeperunt, mulieres sedere, quia turpis visus est in muliere accubitus. Sedes singulaqui Graece θρόνος dicitur. Item thronum Graeci dicunt; nos solium. Subsellia vero ceterorum, cathedrae docsubseddia. Sella curulis erat in quibus magistrati sedentes iura reddebant. Dictae autepropter itineris longinquitatem curru forum provehebantur; sellae autem, quae post eos vehebantur, quibus sedentes dicere iura
Abbreviated transcription (Latin):
a lectis herbis sellis aro¬
uotate. Stratus ab ster¬
nendo dictus qͣi storiatꝰ. In hiis solis
antiqui ad dormiendũ acubabant.
nũdũ laneis stramentis reꝑtis.
Storia. quod sit terra strata. Ca¬
ma est. breuis et circa t̾rã. Greci
enĩ camii breue dñt. Eubile est
cubandi locus. Grabatũ grecũ est.
Baia nola est. lectus qui i itiuere
bauilatur. a bauilando. id est de¬
portando. Puluinar. lectus diui¬
tum est uñ et puluillus. Spinge
lunt in quibul sunt sꝑigate et¬
figies. quos nos griffos dicimus.
Punitam lecti ꝑui. et humiles.
p̾mũ a kartagie aduecti. unde¬
et noĩati. lectice siue pultei. lecti
lecticis utebant᷑. Sponda auten
extecior pars lecti. pulteus interior
Gema les lecti proprie sunt. qui lt¬
nunt᷑ puellis nubentibus. Dicti
aũt a gn̾andis lib̾ĩs. Eunabula
sunt lectuli in quibus infantes
iacere consueuerunt. Dicta quod
partui adhibeant᷑. qͣi cinabula.
nam tine est grece eniti. Feretrũ
dicit᷑. eo quod in eo mortiu deferã¬

Expanded text:
a lectis herbis vocatae. Stratus ab sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum adcubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Baianula est lectus qui in itinere baiolatur, a baiolando, id est deportando. Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Spingae sunt in quibus sunt spingatae effigies, quos nos gryphos dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. Lecticae, sive plutei lecti. lecticis utebatur.' Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior. Geernuntur puellis nubentibus: dicti autem a generandis liberis. Cunabula sunt lectuli in quibus infantes iacere consueverunt, dicta quod partui adhibeantur, quasi cynabula, nam cine est grece eniti. Feretrum dicitur, eo quod in eo mortui defereban
Abbreviated transcription (French):
anũ .xl. Cadmꝰ licteras grecis dedit:
m̃. d ccxxt. Aoch amuĩ.lxxx. fabule
ficte sunt: m̃. dccc lxxu. Debora añ.
xl. Apollo medicine artem muenit. cytha¬
ram repperit: m̃. decccxu. Gedcon an

Expanded text:
atmus litteras Graecis dedit. IIIMDCCXCV. Aoth ann. LXXX. Fabulae fictae sunt. IIIMDCCCLXXV. Debbora ann. XL. Apollo medicinae artem invenit citharam repperit. IIIMDCCCCXV. Gedeon ann.
Abbreviated transcription (Latin):
Alexander helenam rapuit: nũ xui.
Abdon am̃ĩ. uni. Troia capta est.. limo¬
ũi xlim. heli saterdos annis xl. Archa testa¬
menti capit ᷑ mĩ. lxxxii. Samuel et
saul anũ .xl. Omerus fuisse putat᷑. ñ
Quarta etas.

Expanded text:
Alexander Helenam rapuit. IVMXVI. Abdon ann. VIII. Troia capta est. IIVMXLIV. Eli sacerdos ann. XL. Arca testamenti capitur. IVMLXXXIV. Samuhel et Saul ann. XL. Homerus fuisse putatur. IVMCXXIV. Quarta aetas.
Abbreviated transcription (Latin):
secundo post diluuiũ geñ
arfaxat. a quo caldei. ñ. cexlim. Arfa.¬
xat anũ.cxxxu. genuit sala a quo
samarite et indi. ñ ccclxxix. Sala anno
cxxx. geñ heber. a quo hẽbrei .ĩi.dix.
heber amĩ.cxxx.imi. geñ falet Turris
edificat᷑. ĩi. dc xlii. Ffalet anũ .cxxx.¬
Regnum assiriorum et siciõmoꝵ exorit᷑

Expanded text:
nn. II post diluvium genuit Arfaxat, a quo Chaldaei. IIMCCXLIV. Arfaxat ann. CXXXV genuit Sala, a quo Samaritae et Indi. IIMCCCLXXIX. Sala ann. CXXX genuit Heber, a quo Hebraei. IIMDIX. Heber ann. CXXXIV genuit Falec. Turris aedificatur Regnum Assiriorum et Sicioniorum oritur
Abbreviated transcription (Latin):
scenophegia appellabant᷑.
scene. ubi saltator agere
posset. aut duo int̾ se disputare
Ibi enĩ poete. comedi. et tragedi. ad
certamen conscendebant. hñs qr ca
comedi. temelici. histrio¬
nes. mimi et saltatores. Tragedi sũt
leratorum regum lutuoso carmine
gestu iantabant. atq stupra uir¬
ginum et amores meretricũ in suil
in organis et liris et citharis. preti
qui muliebri indu. hist̾onib¬
snento gestus impudicarũ
nnarũ expmebant. hn au tem
saltando etiam historias et res ges¬
tas demonstrabant. dicti autem
histriones siue quod ab histria. id
genus sit aduectum. siue quod ꝑ¬
plexas historiis fabulas exp̾̃merent

Expanded text:
Scenopegia appellabatur.  erat scenae, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poetae comoedi et tragoedi ad certamen conscendebant, iisque canecomoedi, thymelici, histriones, mimi, et saltatores. CAPUT XLV. Deleratorum regum luctuoso carmine,gestu cantabant, atque stupra virginum et amores meretricum in suis in organis et lyris et citharis praecanqui muliebri indumento geento, gestus impudicarum feminarum exprimebant, hi autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones sive quod ab Histria id genus sit adductum sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris est Quatuor aũt moĩs in sc̾p¬
turis diuimis frẽs diti. n᷑a. gente. cogna¬
tione. affectu. Natura ut esau et iacob
petrus et andreas. iacob et iohannes.
Gente ut om̃s iudei frẽs int̾ uotant᷑.
Indeuterononno: Si autẽ emeris frem̃
inquit ego anathema esse. a xpõ pro
carnem. q̃ sunt iscłite. Porro cognatio¬
ne frẽs uocant᷑. qui sunt de una fami¬
lia .i. pat̾a. quas latim pat̾nitates int̾¬
pretant᷑. cum ex una radice multa gi̾s
turba diffundit᷑. Et in genesi dixit a¬
brabam ad loth. Non sit rixa int̾ me
et te. et int̾ pastores meos. et pastores
tuos. qr omnes frẽs sumꝰ. Et certe
loth non erat frat᷑ abrahe. sed filiꝰ fr̃ĩs
eiꝰ aram: Quarto mõ affectu frẽs dicti.
qui in duo scindunt᷑. spirituale et cõ¬

Expanded text:
mulieris est. Quattuor autem modis in Scripmulieris est. Quattuor autem modis in Scripturis divinis fratres dici: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Iacob, Andreas et Petrus, Iacobus et Iohannes. Gente, ut omnes Iudaei fratres inter se vocantur in Deuteronomio15, 12: 'Si autem emeris fratrem inquit, ego ipse anathema esse a Christo pro carnem, qui sunt Israelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa gturba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham ad Loth: Non sit rixa inter me, et te, et inter pastores tuos, et pastores meos, quia omnes fratres nos sumus . Et certe Loth non erat frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. 10. Quarto modo affectu fratres dicti, qui in duo scinduntur; spiritale et co
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod accedant pro natis
dum desunt filii. Qui ideo
pͥus ingente agnoscunt᷑. qr ueniunt
ꝑ uirilis sexus ꝑsonas. ueluti fr̃ eodẽ
patre natus. uel frat̾s filiꝰ nepos. uł
ex eo item patriuis: Cognati dicti.
qr sunt et ip̃i ꝓpinqͥtate cognacionis
ꝯiũcti. Qui mde post agnatos hñt᷑.
nec sunt agnati. Ted alias naͣlis iure
cognati: P̾roximꝰ propt̾ proximitatẽ
sangiũs appellatꝰ. Consanguinei uo¬
catiͦ. eo quod ex uno sanguine .i. ex uno
pat̾s semine nati sunt. Nam̃ semẽ
uiri spum est sangĩs. adinstar aq̃
in scopulos collise. que spumam can¬
didam facit. uel sicut uinũ nigrum.
quod in calite agitatũ spumã albẽtẽ
reddit. frẽs dicti eo ꝙ suit ex eodem
fructu .i. ex eodẽ semine nati: Germa
ni uero de cadẽ gent̾te manãtes. nõ
nt multi dñt de eodẽ germine qͥ tm̃
fratres uotant᷑. gͦ frẽs ex eodem fructu
germani ex eadem genit̾te manances.
utermi uotati ꝙ sint ex diu̾sis pat̾bus
et uno utero editi: Nam uterus tm̃

Expanded text:
eo, quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius neposve ex eo; item patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentunec sunt agnati, sed alias naturali iure cognati. Proximus, propter proximitatem sanguinis appellatus. Consanguinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est ex uno patris semine sati sunt. Nam semen viri spuma est sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem semine natini vero de eadem genetrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genetrice manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi. Nam uterus tantum
Abbreviated transcription (Latin):
currus. equĩtes. uel pedites.
a uriga proprie dictus quod
currum agat᷑. uel regat. siue quod
feriat iun̾ctos equoi llam haurit.
et agitator idest uerberator. ab a¬
gendo dictus. Aurige autẽ duobus
coloribus sunt. quib speciem ydo¬
latrio uestiunt. Nam prasimus
terre uenetus telo et mari a paga

Expanded text:
currus, equites, sive pedites. Auriga proprie dictus, quod currum agat, et regat, sive quod feriat junctos equos. Nam haurit,  Ipse est, et agitator, id est, verberator ab agendo dictus. Aurigae autem duobus coloribus sunt, quibus speciem idololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et mari a paga
Abbreviated transcription (Latin):
pĩanus quãtum int̾p̃tationoĩb
ostendit de unctione deducit᷑.
ani. sicut a iuda iudei: De magistri
quippe nomine cognomen secta toribus
quasi opprobrio nazarei uocabantur.
se auten głetur xpĩgnũ. qui nomen ht̃
et facta non habet. Ubi aut̃ nomen
secutũ fuerit opus. certissime ille est
xpĩamus. qr se factis ostendit xp̃ianum.
ambulans sicut et ille ambulauit a quo
et nomen traxit: Catholicꝰ unuer¬
salis siue gn̾alis int̾pretat. Nam
thodoxus est recte credens. et nõ credit
non potest uocari qui alit̾ uiuit quã
credit. Neophitꝰ grece latine nouellus:
et rudis. fidelis. uel imꝑ renatus int̾pre¬
tari potest. Cathecuminꝰ dictus eo ꝙ¬
tamen baptismũ xpi ꝑceperit. Nam
cathecuminus grece auditor int̾ pretat᷑.
Competens uocatul. qr post instructio¬
nem fidei competit gram̃ xp̃i Inde et
a petendo competentes nocati: Laicul
popularis. luos em̃ grete populus dicit᷑.
Proselitus aduena et circutilus. qui
Eeclesia et synagoga

Expanded text:
ianus, quantum interpretatio ostendit, de unctione deducitur,i, sicut a JUDA Judaei. De Magistri quippe nomine cognomen sectatoribus quasi per opprobrium Nazareni vocabantur se autem glorietur Christianum, qui nomen habet et facta non habet. Ubi autem nomen secutum fuerit opus, certissime ille est Christianus, quia se factis ostendit Christianum, ambulans sicut et ille ambulavit a quo et nomen traxit. Catholicus universalis sive generalis interpretatur. Nam thodoxus est recnon potest vocari qui aliter vivit quam credit. Neophytus Graece, Latine novellus et rudis fidelis, vel nuper renatus interpretari potest. Catechumenus dictus pro tamen baptismum recepit. Nam κατεχούμενος Graece auditor interpretatur. Conpetens vocatus, quia post instructionem fidei conpetit gratiam Christi; inde et a petendo conpetentes vocati. Laicus popularis. Λαός enim Graece populus dicitur. Proselytus, id est advena et circumcisus qui  De ecclesia et synagoga
Abbreviated transcription (Latin):
brauliom epõ: ꝓsidorus: En tibi
sicut pollicitus sum misi opus de orignie
quarumdem rerum. ex ueteris lectionis
recordacoẽ collectum. atq ita in qͣbusdã
locis amotatum sicut extat consc̾ptũ

Expanded text:
Braulioni episcopo, Isidorus. En tibi, sicut pollicitus sum, misi opus de origine quarumdam rerum, ex veteris lectionis recordatione collectum, atque ita in quibusdam locis adnotatum, sicut exstat conscriptum
Abbreviated transcription (Latin):
est uie in diu̾sitate tendentes eadẽ¬
et diu̾ticula sunt. hoc est diu̾se ac
bitus inter uicinorũ edificia. locus
duorum pedum et semi pedis ad cir¬
cuendi facultatem relictus. et ab
ambulando dictus. Orbita uestigi¬
um carri ab orborote dicta. Actus
quo pecus agi solet. Elibosum it̾
flexuosum. uestigia sunt pedum
signa p̾mis plantis expressa. uoca¬
ta quod hus me precurrentium

Expanded text:
est, viae in diversa tendentes. Eadest, viae in diversa tendentes. Eadem diverticula sunt, hoc est, diversae bitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis, ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. 13. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus quo pecus agi solet. Clivosum, iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis expressa, vocata quod iis viae pr
Abbreviated transcription (Latin):
strata. Primi autem pemi dicunt᷑.
lapidibus mas strauisse. Postea ro¬
mani eal per omnem pene orbeni
disposuerunt. propt̾ rectitudinem
itinerum. et ne plebs esset ociosa.
Ager est media strate eminencia
coat̾uatis lapidibus. strata ab age̾¬
historici uiai militarem dñt. ut q̃¬
lis sepe ue depressus magere ser¬
pens. It uel itiner est uia qua iri
ab homine qua qua uersum potest
Iter autem et itiner diu̾sam signi¬
ficationem hñt. Iter enĩ locus est¬
transitu facilis. Unde et appellamꝰ¬
aditum. Itiner autem est itus longe
uie et ip̃e labor ambulandi. ut quo
uelis ꝑuenias. Semita itineris di¬
midim est a senu itu dicta. Semi¬
ta autem hominũ est. callis fera
et petudum. Callis est iter pecu¬
dumi int̾ montel augustum et tri¬
tum a callo pedrim uocatum. siue
acallo. pedum ꝑduratum. Trãmi¬
tes trans uersa magris itmera siue
recta. ma duta. quod transiitãt.
Diuorcia sunt flexus uarum hoc

Expanded text:
strata. Primi autem Poeni dicuntur strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse; postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt, propter rectitudinem itinerum et ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus strata, ab aghistorici viam militarem dicunt, ut: Qualis saepe viae deprensus in aggere serpens. Iter vel itus est via, qua iri ab homine quaquaversum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim est locus transitu facilis, unde et appellamus itum. Itiner autem itus est longae viae, et ipse labor ambulandi, ut quo velis pervenias. Semita itineris dimidium, a semi itu dictum. Semita autem hominum et pecudum. 10. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive callo pecudum praeduratum. Tramisunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicti quod transmittant. 11. Divortia sunt flexus viarum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
miliatia dicimꝰ. greci
stadia. galli leucas. egiptii signes.
ꝑse para sangas. sunt autẽ proprio
queq spatio. Miliarium passibus¬
mille terminat᷑. et dictum miliari¬
um qͣi nulle adium. hñs pedes qͥnq
nulia. leugia finitur passibus mllo
quĩgentis. Stadium octaua parl mmi¬
liarn est. constans passibus. cxxu.
eumq eo spatio det̾mminasse. quod
ipse sub uno spũ cõfecisset. ac pro¬
inde stadium appellasset. qm̃ in fine
respirasset. simulq et stetisset .uia
est qua potest ire uehiculum. et ua
dictum a uehiculorum incursu. Nlam
duos actul capit. propter euncium
et uementium uehiculorũ occursum.
Omins autẽ uia aut publica est aut
priuata. Publica est que in solo pu¬
blico est. que int̾ accus populo patet.
Hec autẽ ad mare ꝑtinet uel ad oppi
da. Priuata est que uitino municipio
data est. Strata duta quali uulgi
pedibus trita. Iucrecius. G Strata¬
q iam uulgi pedibus detrita marũ.
Ipã est et dilapidata.id est lapidibus

Expanded text:
miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio. Miliarium mille passibus terminatur; et dictum miliarium quasi mille adium, habens pedes quinque milia. Leuga finitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars miliarii est, constans passibus centum eumque eo spatio determinasse quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse quoniam in fine respirasset simulque et stetisset. Via est qua potest ire vehiculum; et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit, propter euntium et venientium vehiculorum occursum. Omnis autem via aut publica est aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter, actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet. Privata est quae vicino municipio data est. Strata dicta quasi vulgi pedibus trita. Lucretius 1, 315: Strataque iam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et delapidata, id est lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
cernens. Mixta em̃ et adulterata
inter se ꝑ ignẽ metalla dissociat ⁊¬
ab auro et argento es plumibũ q
secernit. Alia quoq metalla ab
igne deffendit. et cũ sit natura
eris ferriq durissimia si absq stag¬
no fu̾i̾t uritut et crema tur. Sta
gnũ illitũ ex eis uasis soporem
fatit gratiorem. et compescit
uirꝰ erugnus. Specula etiam e
eo temperant᷑. Cerusa quoq ex eo
quod ad radiũ solis clarius
auro argento reluceat.
Sol enĩ a poetis elector uocatur
De fetatius est enĩ hoc metallum
omĩbus metallis. huiꝰ tria genera¬
sunt unũ quod expini arboribus¬
q fluit quod succinũ dicit᷑. Alte¬
rum metallũ quod naturaliter
inuenitur et in precio habetur.
Terciũ quod fit de t̾bus ꝑtibus au¬
anri et argenti una quas ꝑtes etiã¬
si naturm resoluas inuemes. Uñ
nichil int̾ esse natum an factum.
Utrumq em̃ huiꝰ nature est electrũ
quod est naturale. eius modi nature

Expanded text:
cernens. Mista enim et adulterata cernens. Mista enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit. Alia quoque metalla ab igne defendit, et cum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stanno fuerit, uritur gnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, quod ad radium sauro argentoque reluceat. Sol enim a poetis elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Hujus tria sunt genera. Unum, quod ex pini arboribus fluit, quod succinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur. Tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una; quas partes, etiamsi naturale solvas, invenies inde nihil interesse natum an factum: utrumque enim ejusdem naturae est. Electrum, quod est naturale, ejusmodi naturae
Abbreviated transcription (Latin):
ingrum et candidũ. sed meliuis est¬
candidũ quod prius in insulis achlã¬
ticis inuentum est. Si quidẽ et in
lusitania. et in galacia gignit᷑. sũ¬
ma terra et a renosa et coloris nigra
miuiti calculi. maxime torrenti¬
bus sictatis. lauant arenas. et
quod subsidet coquit᷑ in fornaci¬
bus. inueniunt᷑. et in aratiis me
tallis aqͣ missa talculi ing̾. et gra
et in plumbũ album resoluunt᷑.
Inde et eadem grauitas plumbi
qr auri. Nigrum plumbum circa
catambriã habundat. cuiꝰ origo
duplex est. Aut em̃ solum ex sua
uenit prodit. aut cũ argento nal¬
citur. mixtis q uenis oflatur. hꝰ
p̾mus in fornacibus liquor stag¬
nũ est scd̃s argentum. quod rema¬
mis tantum et margaritis hec
ꝑmutat ingro plũbo ꝑ fistulas la¬
minasq utimut. laboriosius in
hi spania et gallia eruit᷑ plũbum
Nat in britama sũmo terre corio¬
tagm capitulũ xxii. de
a noxopison. id est sepatans et se¬

Expanded text:
nigrum et candidum; sed melius nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Atlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania, et in Gallecia gignitur summa terra minuti calculi, maxime torrentibus siccatis, lavant eas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et gravet in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auri. 2. Nigrum plumbum circa Cantabriam abundat, cujus origo duplex est. Aut enim solum ex sua vena prodit, aut cum 295 argento nascitur, mistisque venis conflatur. Hujus primus in fornacibus liquor stannum est; secundus, argentum; quod remaet, gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro plumbo ad fistulas laminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum. Nam in Britannia summo terrae corio. CAPUT XXIII. De chorizon, id est, separans et se