comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& apecorib. immundis. & ab om̃ib. serpentib.
in t̾ra qđ deinde ñ addit᷑. sub audit᷑ mundis
& immundis & ad iungit᷑. duo duo intrauer̃
ad noe in arcã. masculus & femina: quȩri t᷑
quo modo superius distinxerit duo duo ab
immundis: Nunc autẽ siue amundissi ue
abimmundis duo duo dicant᷑ intrasse.
Sed hoc refert᷑ ñ ad numerũ mundorũ uel
immundorũ animaliũ : sed ad masculũ &
feminã qr in om̃ib siue mundissiue im
mundis. duo sunt. masculus & femina.
ADICIÃ MALEDICERE TERRE. EX EODẼ
UBROLUESTIONU DEGENESI
uid sibi uult qđ dñs dicit. ñ adiciã
adhuc maledicere suꝑ t̃rã. ꝓpter
cpera hominũ. qr apposita ẽ mens homi¬
nis ad maligna. aiuuentute. Non adi¬
ciã ergo ad huc ꝑcutere omnẽ carnẽ uiuã.
quẽ ad modũ feci: Et deinde ad iungit.
quae scđm largita tẽ bonitatis suae donat
hominib indignis. utrũ hic testamenti
noui indulgentia figurata sit. & p̃terita
ultio ad uetus ꝑtineat testam̃tũ. hoc est

Expanded text:
is, et ab omnibus serpentibus in terra — quod deinde non additur, subauditur: mundis et immundis — et adiungitur: duo duo intrauerunt ad Noe in arcam, masculus et femina, quaeritur quomodo superius distinxerit duo duo ab immundis, nunc autem siue a mundis siue ab immundis duo duo dicat intrasse. sed hoc refertur non ad numerum mundorum uel immundorum animalium, sed ad masculum et feminam, quia in omnibus siue mundis siue immundis duo sunt, masculus et femina. adjiciam maledicere terrae; ex eodem libro Quaestionum de Genesi. Quid sibi vult quod Dominus dicit: Non adjiciam adhuc maledicere super terram propter opera hominum, quia apposita est mens hominis ad maligna a juventute. Non adjiciam ergo adhuc percutere omnem carnem vivam quemadmodum feci. Et deinde adjungit quae secundum largitatem bonitatis suae donat hominibus inoui indulgentia figurata sit et praeterita ultio ad uetus pertineat testamentum, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
& asinũ ad operandũ iungere tunc nor
licebat. nunc licet. Declaratũ ẽ. enĩ ꝑ apłm
cũ de boue triturante ñ infrenando
scripturarũ recoleret dicensẽ. Nũ quid
debubus cura ẽ. dõ: Quare ergo nunc legit᷑.
quando id qđ ꝓhibuit iã licet : quia idẽ ipse
secutus apłs. ait. Propt̃ nos scriptura dicit.
Et utiq impiũ est ut ñ legamus nos qđ scriptũ
ẽ. ꝓpt̃ nos. Magis enĩ ꝓpt̃ nos quib manifestat᷑.
quã ꝓpt̃ illos inquib. figurabat᷑. Borẽ quippe
& asinũ necesse sit : unus quisq sine detrim̃to
operis iungit. Sapientẽ uero & stultũ. non
ut unus p̃cipiat alt̃ obtẽperet: sed pariter
ex aquali potestate ut annuncient uerbũ
dĩ. ñsine scandalo quisq comites facit. Itaq.
eandẽ scripturã tenemus & tunc potestate
p̃cipientẽ umbris tegendũ qđ nunc a periret᷑.¬
& nunc auctoritate attestantẽ. luceat¬
aꝑtũ qđ tunc tegebatur. LUI. E⁊ Si No

Expanded text:
et asinum ad operandum iungere tunc non et asinum ad operandum iungere tunc non licebat, nunc licet. declaratum est enim per apostolum, cum de bone triturante non infrenando scripturam recoleret dicentem: numquid de bubus cura est deo? quare ergo nunc legitur, quando hic quod prohibuit iam licet? quia idem ipse ibi secutus apostolus: propter nos, ait, scriptura dicit. et utique impium est ut non legamus nos quod scriptum est propter nos; magis enim propter nos, quibus manifestatur, quam propter illos, in quibus figurabatur. bouem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis iungit; sapientem uero et stultum, non ut unus praecipiat et alter obtemperet, sed pariter ex aequali potestate, ut adnuntient uerbum dei, non sine scandalo quisque comites facit. itaque eandem scripturam tenemus et tunc potestate praecipientem umbris tegendum, quod nunc aperiretur. et nunc auctoritate adtestantem luce apertum, quod tunc tegebatur. De caluo
Abbreviated transcription (Latin):
nunc legitꝰ intestimonio reuelato. Nã &
illud qđ tunc factũ ẽ ñ diceret᷑ tabernaculũ
testimonii. nisi alicui ueritati quae suo tẽpore
dedaranda erat. quadã congruentia signi¬
ficationis attestaret᷑. Lineis uestib miscere
purpurã. & li nostima ueste indui. aliquan¬
do peccatũ fuit. nunc non ẽ. pec catũ. sed iN¬
ordinate uiuere . & diuersi generis ꝓfessiones
uelle miscere. ut uel scĩ monialis habeat
ornam̃ta nuptarũ. uel ea quaese ñ continers
nupsit. spem uirginis gerat om̃i modo pecca¬
tũ ẽ ut si quid in conuenient̃ ex diuerso generos
inuita cuiusq contexit᷑.
Uerũ illud tunc
figurabat᷑ inuestib qđ nunc
delaratur
in morib Illud enĩ erat tẽpꝰ significandi
hoc manifestandi. Ergo ipsa scriptura
quae tunc fuit ex actrif operũ significan¬
tiũ nunc testis ẽ rerũ significatarum.
Et quae tunc obseruabat᷑ ad p̃nunciationẽ:
nunc recitat᷑ ad confirmationẽ. Bouem

Expanded text:
nunc legitur in testimonio reuelato. nam et nunc legitur in testimonio reuelato. nam et illud quod tunc factum est non diceretur tabernaculum testimonii, nisi alicui ueritati, quae suo tempore declaranda erat, quadam congruentia significationis attestaretur. lineis uestibut miscere purpuram et linostima ueste indui aliquando peccatum fuit, nunc non. est peccatum. sed inordinate uiuere et diuersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex diuerso genere in uita cuiusque contexitur. uerum illud tunc figurabatur in uestibus, quod nunc declaratur in moribus; illud enim erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium, nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem. bouem
Abbreviated transcription (Latin):
onmanducare atimũ ꝑstatutos septẽ
dies. tẽpore ueteris testam̃ti peccatũ
fuit. Tẽpore autẽ noui testam̃ti. non est
peccatũ sed inspem futuri scłi quã habemꝰ inxp̃o.
qui & animã nram̃ induens iusticia. & corpus
nr̃m induensꝰ immortalitate . totosnos in¬
nouat credere aliquid ex ueteris corrup¬
tionis necessitate atq indigentia nos passu¬
ros uel acturos semꝑ peccatũ ẽ quandiu uoluunt᷑
isti septẽ dies. quib ꝑagit᷑ tẽpus. Sed hoc uet᷑ is
testam̃ti tẽporib infigura occultatũ. a quibus¬
dã scis intelligebat᷑. Tẽpore autẽ noui testam̃ti
in manifestatione reuelatũ. popłis p̃dicat᷑.
Unde scriptura ipsa tunc erat p̃ceptũ. nunc
testimoniũ. Sce nophegia celebrare aliquan¬
do peccatũ fuit. nunc non ẽ. petcatũ. Iaber¬
naculo autẽ dĩ qđ ẽ. ȩccła. ñ cõpaginari sẽꝑ
peccatũ est. Sed agebat᷑ sub p̃cepto figurato

Expanded text:
Non manducare azymum per statutos septem Non manducare azymum per statutos septem dies tempore ueteris testamenti peccatum fuit, tempore autem noui testamenti non est peccatum. sed in spe futuri saeculi, quam habemus in Christo, qui et animam nostram induens iustitia et corpus nostrum induens immortalitate totos nos innouat, credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc ueteris testamenti temporibus in figura occultatum a quibusdam sanctis intellegebatur, tempore autem noui testamenti in manifestatione renelatum populis praedicatur. unde scriptura. ipsa tunc erat praeceptum, nunc testimonium. scenopegia non celebrare aliquando peccatum fuit, nunc non est peccatum. tabernaculo autem dei, quod est ecclesia, non compaginari semper peccatum est. sed tunc agebatur sub praecepto figurato,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis recordandi dulcedine reiordare.
quidẽ aliud quã spiritalit̃ quodã modo
ruminare : qđ qui ñ faciunt. illorũ animaliũ
genere figurant᷑. Unde & ipla a talib carnib:
abstinentia. tale uitiũ nos cauere p̃monuit.
Cũ enĩ thesaurus desiderabilis sit ipsa sapientia.
dehac mundicia ruminandi. alio loco ita
scriptũ est. Thesaurus desiderabilis. requi¬
escit in ore sapientis. Ur autẽ stultus. glutat
illud. Hȩ autẽ similitudines rerũ iN
locutionib uel obseruationib figuratis ꝓpt̃
quaerendi & cõparandi exercitationẽ racio¬
nales mentes utilit̃ & suauit̃ monent. sed
priori popło multa talia ñ tantũ audienda.
uerũ etiã obseruanda p̃cepta sunt. Tẽpus
enĩ erat quo ñ tantũ dictis. sed etiã factis
ꝓphetari oporteret ea quȩ posteriore
tẽpore fuerant reuelanda. quib. ꝑxp̃m
obseruationũ non sunt imposita. ꝓphetae
tam̃ auctoritas cõm̃data. LU. DEATIMA
SCENOPHESIA. UEL CETERIS EX
UBRO CORTRA FAUSTŨ.UII.

Expanded text:
cogitationis recordandi dulcedine reuocare quid est aliud quam spiritaliter quodam modo ruminare P quod qui non faciunt, illorum animalium genere figurantur; unde et ipsa a talibus carnibus abstinentia tale uitium nos cauere praemonuit. cum enim thesaurus desiderabilis sit ipsa sapientia, de hac munditia ruminandi alio loco ita scriptum est: thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis, uir autem stultus gluttit illum. hae autem similitudines rerum in locutionibus uel obseruationibus figuratis propter quaerendi et comparandi exercitationem rationales mentes utiliter et suauiter mouent. sed priori populo multa talia non tantum audienda uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis sed etiam factis prophetari oporteret ea quae posteriore tempore fuerant reuelanda. quibus per Cobseruationum non sunt imposita, prophetiae tamen auctoritas commendata. XLII. DE AZVMIS, SCENOPEGIA VEL CETERIS. EX IBRO CONTRA FAVSTVM VI.
Abbreviated transcription (Latin):
nunc non noui mus. Ea ipsa circũ stantia
scripturae loci eius. satis ostendit. quid loquasꝰ
apłs. Suo quippe more uitã nram futurã
tãquã iã sit p̃sens quae teneat᷑. quae uti q̃.
uita ñ erit scđm carnẽ. sicut iã xp̃i uita
non ẽ. scđm carnẽ. Carnẽ nãq hoc leco.
ñ ipsã corporis nr̃i substantiã. quã dñs eti ã
post resurrectionẽ suã carnẽ appellat
dicens. Palpate & uidete. quia sp̃s ossa &&
carnẽ ñ habet. sicut me uidetis habere.
sed corruptionẽ mortalitatẽq carnis uult
intelligi. quae tunc ñerit in nobis. sicut iã
in xp̃o non ẽ. Hanc enĩ ꝓpriaȩ carnẽ nomi¬
nabat. etiã cũ de ipsa resurrectione satis
euident̃ loqueretꝰ & diceret. qđ iã supra
cõ memoraui. caro & sanguis regũ
dĩ possidere ñ possunt. neq corruptio in¬
corruptionẽ possidebit. Cũ ergo factũ fuerit

Expanded text:
nunc non nouimus. ea ipsa circumstantia scripturae loci eius satis ostendit quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, tanquam jam sit praesens quae teneatur; quae utique vita non erit secundum carnem, sicut jam Christi vita non est secundum carnem; carnem namque hnon ipsam corporis nostri substantiam — quam dominus etiam post resurrectionem suam carnem appellat dicens: palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere — sed corruptionem mortalitatemque carnis uult intellegi: quae tunc non erit in nobis, sicut iam in Christo non est. hanc enim proprie carnem nominabat, etiam cum de ipsa resurrectione satis euidenter loqueretur et diceret, quod iam supra commemoraui: caro et sanguis regnum dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptionem possidebit. cum ergo fac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nos missã. quasi instet dies dni. Nequis
uos seducat ullo modo. qm̃ nisi uenerit
refuga primũ. & reuelatus fuerit homo
peccati. filius interitiis. qui aduersat᷑ & suꝑ¬
extollit᷑ supra om̃e qđ dicit᷑ ds̃ aut qđ colit᷑
ita ut intẽplodĩ sedeat. ostendensse tã quã
sit ds̃. Non retinetis in memoria qđ ad huc
cũ essem apud uos haec dicebã uobis: Et nc̃
quid detineat scitis. ut reuelet᷑ insuo tẽpore.
ã enĩ mysteriũ iniquitatis operat᷑. tantũ

Expanded text:
m per nos, quasi instet dies domini, ne quis uos seducat ullo modo; quoniam nisi uenerit refuga primum et reuelatus fuerit homo peccati, filius interitus, qui aduersatur et superextollitur supra omne, quod dicitur deus aut quod colitur, ita ut in templo dei sedeat ostentans se, tamquam sit deus. non retinetis in memoria, quod adhuc, cum essem apud uos, haec dicebantur uobis? et nunc quid detineat scitis, ut reueletur in suo tempore. iam enim mysterium iniquitatis op
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigia & signa m̃dacii. tunc potius appa¬
rebit. Sedopt̃ qđ libet horũ dictũsit. sedu¬
cent᷑ eissignis atq ꝓdigiis. qui seduci mere¬
bunt᷑. Pro eo qđ seductionẽ inquit ueritatis
ñ receperunt. ut salui fierent. Nec dubi
tionẽ erroris ut credant mendacio. Ds̃ enĩ
mittet. quia ds̃ diabolũ facere ista ꝑmitet.
iusto ipse iudicio quã uisfaciat ille in iquo
malignoq consilio. Ut iudicent᷑ in quit om̃s
qui ñ crediderunt ueritati. sed c̃ senserunt
iniquitati. Pro in de iudicati seducentur.
& seducti iudicabunt᷑. Sed iudicati sedu¬
cent᷑. illis iudicis dĩ occulte iustis. iuste
occultis quib abinitio peccati rationalis
crea turae nũ quã iudicare cessauit. Seducti
autẽ iudicabunt᷑ nouissimo manifestoq

Expanded text:
prodigia et signa mendacii, tunc potius appaprodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet horum dictum sit. seducentur eis signis adque prodigiis. qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis nonreceperunt, ut salui fierent. Nec dubittionem erroris ut credant mendacio. Deus enim mittet, quia Deus diabolum facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illis iudiciis Dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationa- . lis creaturae numquam iudicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestoque
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute & signis & ꝓdigis m̃dacii. & in omĩ seduc
tione iniquitatis his quipereunt. Tunc enĩ soluetur
satanas. & ꝑ illũ antichristũ in omĩ sua uirtute
mirabilit̃ quidẽ. sed m̃dacit̃operabit᷑. Quae solet
Ambigi. utrũ ꝓpt̃ ea dicta sint signa & ꝓcligia
m̃ daci. qm̃ mortales sensus ꝑfantasmata de¬
cepturus ẽ & qđ ñ facit facere uideat᷑. anqr
illa ipsa etiã sierunt uera ꝑdigia ad m̃daciũ
ꝑ trahent credituros. ñ ea potiusse nisi diuinitꝰ
ficri. uirtutẽ diabolinescientes. maxime
quando tantã quantã nũquã habuit acceꝑit
potestatẽ . Nonenĩ quando decȩlo ignis
cecidit & tantã familiã cũ tantis gregibus
pecorũ scĩ iob uno impetu absũpsit. &
turbo irruens & domũ deiciens filios eius
occidit. fantasmata fuerunt. quaȩ tameni
fuerunt opera satanae cui ds̃ dederat hanc
potestatẽ. Sed ꝓpt̃ qđ horũ ergo dicta sint

Expanded text:
uirtute et signis et prodigiis mendacii et in omni seduirtute et signis et prodigiis mendacii et in omni seduetur satanas et per illum Antichristum in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiamsi erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno inpetu absumsit et turbo inruens et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint
Abbreviated transcription (Latin):
rent. dicendo tantũ qui modo tenet teneat.
donec demedio fiat. Hoc ẽ. donec exeat
demedio ȩcłae misteriũ iniquitatis qđ nunc
occultũ ẽ. Ad ipsũ enĩ mysteriũ ꝑtinere
arbi trant᷑. qđ ait in epła sua ioħs euangłista.
Pueri nouissima hora ẽ. Et sicut audistis qđ
Antichristus sit uenturus. nunc autem
Antichristi multi facti sunt. Unde cognos¬
cimus. qđ nouissima sit hora. Ex nobis
exier̃ sed ñ erant ex nobis. Qđ si fuissent
ex nobis. ꝑ mansissent utiq nobis cũ. Sicut
ergo ante finẽ in hachora in qui unt quã
ioħs nouissimã dicit. exierunt multi
heretici demedio eccłae. quos multos dicit
Antichristos. ita om̃s tunc inde exibunt.
uerba c̃iectat. qđ tam̃ eũ dixisse ñ dubiũ
uersarius eius antichristus. quã uisiã ad
occultũ iudiciũ dĩ ꝑtineat. qđ ab illo sedu¬
cent᷑. Presentia quippe eius erit sicut dic¬
tũ ẽ. scđm operationẽ satane. in omini

Expanded text:
rent dicendo: tantum qui modo tenet teneat, rent dicendo: tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, hoc est donec exeat de medio ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur quod ait in epistula sua Iohannes euangelista: pueri, nouissima hora est; et sicut audistis, quod antichristus sit uenturus, nunc autem antichristi multi facti sunt; unde cognoscimus, quod nonissima sit hora. ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. sicut ergo ante finem in hac hora, inquiunt, quam Iohannes nouissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio ecclesiae, quos multos dicit antichristos, ita omnes tunc inde exibunt, uerba coniectat; quod tamen eum dixisse non dubium uersarius eius antichristus, quamuis ad occultum iam iudicium dei pertineat quod ab illo seducentur. praesentia quippe eius erit, sicut dictum est, secundum operationem satanae in omni
Abbreviated transcription (Latin):
putant. sed sub tractũ potius ut puta retur
occisus. & uiuũ occultari inuigore ipsius
Aetatis inqua fuit cũ crederet᷑ extinctus.
donec suo tẽpore reuelet᷑ & restituatur
in regnũ. Sed multũ mira ẽ. haec opinantiũ
tanta p̃sũptio. Illud ta m̃ qđ ait apłs. tantũ
qui modo tenet teneat donec demediofiat.
ñ absurde de ipso romano imperio credit᷑
dictũ. tã quã dictũ sit. Tantũ qui modo
imperat imperet. donec de medio fiat. id ẽ.
demedio tollat᷑. Et tunc reuelabit᷑ iniquus.
quẽ significari anti christũ nullus ambigit.
A lii uero qđ ait . quid detineat scitis & mr̃steriũ
operat᷑ iniquitatis. ñ putant dictũ nisi de
malis & fictis qui sunt in eccła donec ueniat
ad tantũ numerũ qui anti christimagnũ
popłm faciat. & hoc eẽ . mysteriũ iniquitatis
qr uidet᷑ occultũ. Hortari a utt̃ apłm
fideles. ut infide quã tenent ueracit̃ ꝑ seue¬

Expanded text:
putant, sed subtractum potius, ut putaretur putant, sed subtractum potius, ut putaretur occisus, et uiuum occultari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur extinctus, donec suo tempore reueletur et restituatur in regnum. sed multum mihi mira est haec opinantium tanta praesumtio. illud tamen quod ait apostolus: tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, non absurde de ipso Romano imperio creditur dictum, tamquam dictum sit: "tantum qui modo imperat imperet, donec de medio fiat" id est de Romano tollatur. et tunc reuelabitur iniquus: quem significari antichristum nullus ambigit. alii uero et quod ait: quid detineat scitis et: mysterium operari iniquitatis non putant dictum nisi de malis et fictis, qui sunt in ecclesia, donec perueniat ad tantum numerum, qui antichristo magnum populum faciat, et hoc esse mysterium iniquitatis, quia uidetur occultum; hortari autem apostolum fideles, ut in fide, quam tenent, tenaciter perseue
Abbreviated transcription (Latin):
eccła. Sicut dicimus. sedet in ami cd̃ id est
uelut amicus. uel siquid aliud isto locutio¬
nis genere dici solet. Qđ autẽ ait. & nunc
quid detineat scitis. idẽ. quid sit inmora.
quae causa dilectionis eius ut reuelet᷑ in suo
tẽpore scitis. Qm̃ scire illos dixit. aꝑte hoc dicere
noluit. & ideo nos qui nescimus qđ illi sciebant.
ꝑuenire cũ labore ad id qđ sensit apłs cupimꝰ.
nec ualemus. p̃sertĩ qr adilla quae ad didit hunc
sensũ faciunt obscuriorẽ. Nã quid ẽ. iã enĩ
mỹsteriũ õperat᷑ iniquitatis. tantũ qui modo
tenet teneat donec demediofiat. & tunc
reuelabit᷑ iniquus. Ego ꝓrsus quid dixerit
me fateor ignorare: suspiciones tam̃ hominũ
quas uel audire uel legere potui ñ tacebo.
Quidã putant hoc de imperio dictũ fuisse
curreret qđ romano imperio male optaue¬
Unde ñ nulli ipsũ resurrecturũ & futurũ
Anti christũ suspicant᷑. Alii uero nec occisũ

Expanded text:
ecclesia; sicut dicimus; \'Sedet in amicum\', id est ecclesia; sicut dicimus; \'Sedet in amicum\', id est uelut amicus, uel si quid aliud isto locutionis genere dici solet. Quod autem ait: Et nunc quid detineat scitis, id est, quid sit in mora, quae causa sit dilationis eius, ut reueletur in suo tempore, scitis: quoniam scire illos dixit, aperte hoc dicere noluit. Et ideo nos, qui nescimus quod illi sciebant, peruenire cum labore ad id, quod sensit apostolus, cupimus nec ualemus; praesertim quia et illa, quae addidit, hunc sensum faciunt obscuriorem. Nam quid est: Iam enim mysterium iniquitatis operatur. Tantum qui modo tenet teneat, donec dreuelabitur iniquus? ego prorsus quid dixerit me fateor ignorare, suspiciones tamen hominum, quas uel audire uel legere potui, non tacebo. quidam putant hoc de imperio dictum fuisse curreret, quod Romano imperio male optaueUnde nonnulli ipsum ressurrecturum et futurum Antichristum suspicantur. Alii vero nec occisum
Abbreviated transcription (Latin):
illis ds̃ operationẽ erroris ut credant men¬
dacio. & iudicentꝰ om̃s qui ñ crediderunt
ueritat s. sed consenserunt iniquitati. Nulli
dubiũ ẽ. cũ de antichristo ista dixissẽ. dieq
iudicii. Hunc enĩ appellat diem dnĩ. ñ esse
uenturũ nisi ille prior uenerit. quẽ refugã
uocat. utiq ad nõ dõ. Qđ side om̃ib impus
merito dicipotest. quantomagis dcisto:
Sed in quo tẽplodĩ sit sessurus. incertũ est.
utrũ in illa ruina tẽpli qđ a salomone rege
constructũ est. an uero in eccła. Nonenĩ
tẽ plũ alicuius idoli. aut demonis. templũ
dĩ apłs diceret. Unde non nulli ñ ipsũ prin¬
cipẽ. sed uniuersũ quodã modo corpus eius.
idẽ. ad eũ ꝑtinentẽ hominã multitudinẽ
simul cũ ipsosuo principe. hoc loco in telligi
anticbristũ uoluit. Rectiusq putant etiã
latine dici. sicut ingreto ẽ ñ intẽplodĩ. sed
intẽplũ dĩsedet. tãquã ipse sit tẽplũ duĩ qđ ẽ.

Expanded text:
em erroris, ut credant mendacio et iudicentur omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. nulli dubium est eum de antichristo ista dixisse diemque iudicii — hunc enim appellat diem domini — non esse uenturum, nisi ille prior uenerit, quem refugam uocat, utique a Domino Deo. Quod si de omnibus inpiis merito dici potest, quanto magis de isto! Sed in quo templo Dei sit sessurus, incertum est; utrum in illa ruina templi, quod a Salomone rege constructum est, an uero in ecclesia. Non enim templum alicuius idoli aut daemonis templum Dei apostolus diceret. Unde nonnulli non ipsum principem, sed uniuersum quodam modo corpus eius, id est ad eum pertinentem hominum . multitudinem, simul cum ipso suo principe hoc loco intellegi Antichristum uolunt; rectiusque putant etiam Latine dici, sicut in Graeco est, non in templo Dei, sed in templum Dei sedeat, tamquam ipse sit templum Dei, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
nationes quae sunt in quatuor angulis t̾rae.
easq sub iectas dicit eẽ. gog. & magoguorũ
int̃ p̃tationẽ nominũ eẽ. cõperimus gog tectũ
magog detecto. tã quã domus & ipse qui ꝓce¬
dit dedomo. Gentes ergo sunt in quib diabolũ
uelut in abysso superius intelligebamus in¬
cdusũ. & ipse de illis quodã modo sese efferens
Si autẽ utrũq feramus ad gentes . ñ unũ horũ
ad illas alterũ addiabolũ. & tectũ ipsȩ sunt
qr̃ ineis nunc c̃cludit᷑. & quodã modo tegitur
inimicus antiquus & detecto ipsȩ erunit.
quando in apertũ odiũ de oꝑto eript᷑ȩ surit.
PERTINEAT IM PIORŨ RUODDESCIN¬
me moratꝰ EXEODEO LIBRO XX.

Expanded text:
nationes, quae sunt in quattuor angulis tnationes, quae sunt in quattuor angulis teasque subjecit esse Gog et Magog, quorum interpretationem nominum esse comperimus Gog tectum, Magog de tecto, tanquam domus et ipse qui procedit de domo; Gentes igitur ergo sunt in quibus diabolum velut in abysso superius intelligebamus inclusum, et ipse de illis quodammodo sese efferens Si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum; et tectum ipsae sunt quia in eis concluditur et quodammodo tegitur inimicus antiquus, et de tecto ipsae erunt quando in apertum odium de operto erupturae sunt. pertineat impiorum, quod descenmemoratur, ex eodem libro.
Abbreviated transcription (Latin):
satanas de custodia sua: ad seducendas nationes
quae sunt inquatuor angulis t̃rae. gog. & magog.
& trahet eas inbellũ. quorũ numerus ẽ. ut
harena maris. Ad hoc ergo tunc seducet. ut
in hoc bellũ trahat. Nã & antea modis quibus
poterat ꝑ mala multa & uaria seducebat. Exibit
Autẽ dictũ ẽ in aptã ꝑsecutionẽ delatebris
crũpetodiorũ. Haec enĩ erit in nouissima ꝑse¬
cutione nouissimo imminente iudicio. quã scã
ȩccła toto t̃rtrũ orbe patiet᷑. Uniuersa scilicet
ciuitas xp̃i. ab uniuersa diaboli ciuitate.
quanta cũq erit utraq suꝑ t̃rã. Gentes quippe
iste quas appellat gog & magog. ñ sic s accipi¬
endȩ. tãquã sint aliqui in aliqua parte
t̃rarũ barbari constituti. siue qđ quidã suspi¬
cant᷑ getas & massagetas ꝓpt̃ litteras harum
nominũ primas. siue aliquos alios alienige¬
nas & aromano iure se iunctos. Totonãq
orbe t̃rarũ significati sunt isti eẽ. cũ dictũ ẽ.

Expanded text:
satanas de custodia sua ad seducendas nationes, quae sunt in quattuor angulis terrae, Gog et Magog, et trahet eas in bellum, quorum numerus est ut harena maris. ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. nam et antea modis quibus poterat per mala multa \' et uaria seducebat. exibit autem dictum est: "in apertam persecutionem de latebris erumpet odiorum". haec enim erit nouissima persecutio nouissimo imminente iudicio, quam sancta ecclesia toto terrarum orbe patietur, uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitate, quantacumque erit utraque super terram. gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. & ubi sentitis ñ uos in telligere. in terĩ
credite diuinis eloquiis. qr & liberũ hominis
arbitriũ. & grã dĩ. sine cuius ad uitorĩo liberũ
arbitriũ nec conuerti potest addm̃. nec ꝓfi¬
cere indm̃. & qđ pie creditis ut etiã sapient̃
iN telligatis. orate. Et ad hoc ipsũ enĩ.
idẽ. ut sapient̃ intelligamus. est utiq liberũ
arbitriũ. Nisi enĩ libero arbitrio in telli¬
geremus atq saperemus ñ nobis p̃cipere t᷑
dicente scriptura. Intelligite ergo qui insipi¬
entes estis in popło. & stulti aliquando sapite.¬
oipso quippe quo p̃ceptũ atq imperatũ ẽ.
ut in telligamus atq sapiamus: obedientiã
nram requirit. quae nulla potest eẽ. sine libo
arbitrio. Sed s̃i posset hoc ipsũ sine ad uitorio
grãe fieri ꝑ liberũ arbitriũ. ut intelligeremꝰ
atq saperemus ñ diceret᷑ dõ. Damihi intellec¬

Expanded text:
rribiliter dicit, et ubi sentitis non uos intellegere, interim rribiliter dicit, et ubi sentitis non uos intellegere, interim credite diuinis eloquiis, quia et liberum hominis arbitrium et gratia dei, sine cuius adiutorio liberum arbitrium nec conuerti potest ad deum nec proficere in deum, et quod pie creditis, ut etiam sapienter intellegatis, orate. et ad hoc ipsum enim, id est ut sapienter intellegamus, est utique liberum arbitrium. nisi enim libero arbitrio intellegeremus atque saperemus, non nobis praeciperetur dicente scriptura: intellegite ergo qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite. eo ipso quippe quo praeceptum atque imperatum est, ut intellegamus atque sapiamus, oboedientiam nostram requirit, quae nulla potest esse sine libero arbitrio. sed si posset hoc ipsum sine adiutorio gratiae fieri per liberum arbitrium, ut intellegeremus atque saperemus, non diceretur d
Abbreviated transcription (Latin):
ñ acceperis: Sic enĩ gloriant᷑ quasi ñ acceperifi
qui ase ipsis iustificari putant. ac ꝑ hoc inse
ipsis ñ indño gloriant᷑: dicunt gram dĩ scđm
merita nrã dari. qđ omĩno falsissimũ est.
Non quia nullũ ẽ. meritũ uelbonũ piorũ.
ex impio fiat iustus. & incipiat habere merii¬
tũ bonũ. qđ dñs coronabit. quando iudica¬
bit᷑ mundus. Ipsaẽ enĩ quaestio degrã dĩ
quae fecit ut homines ñ intelligentes putares
Apłm paulũ dicere. faciamus mala ut ueni¬
agite in uiolati & immaculati a pud dm̃¬
re periri in pace. & dnĩ nr̃i patientiã salutẽ
existimate. sicut dilectissimus frt̃ nr̃ paulus
scđm eã quae data c̃. ti sapientiã scripsit uob̃.¬
adii ut & in om̃ib epłis loquens. in cis dehis¬
m inquib sunt quȩdã difficilia intellectu.
quae inlocti& in stabiles homines ꝑuertunt.
sicut & cȩteras scripturas ad ꝑpriũ suũ inte¬

Expanded text:
non acceperis? sic enim gloriantur, quasi non acceperint, non acceperis? sic enim gloriantur, quasi non acceperint, qui se a se ipsis iustificari putant ac per hoc in se ipsis, non in domino gloriantur. Dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari. quod omnino falsissimum est, non quia nullum est meritum uel bonum piorum ex impio fiat iustus et incipiat habere meritum bonum, quod dominus coronabit, quando iudicare conatur. ipsa est enim quaestio de gratia dei, quae fecit, ut homines non intellegentes putarent apostolum Paulum dicere: Faciamus mala, ut ueniagite inuiolati et ireperiri in pace, et Domini nostri patientiam salutem existimate, sicut dilectissimus frater noster Paulus secundum eam quae data est ei sapientiam scripsit vobis, ut in omnibus epistulis, loquens in eis de his in quibus sunt quaedam difficilia intellectu, quae indocti et instabiles homines peruertunt, sicut et ceteras scripturas, ad proprium suum inte
Abbreviated transcription (Latin):
bsetro uos fr̃s sicut chorintios chũ.¬
Postea uero sicut scribit apłs paulus. iudica¬
bit ds̃ mundũ quando uenturus ẽ. sicut
tota ȩccła in symbolo confitet᷑. iudicare uiuos
& mortuos. Siergo ñ ẽ. dĩgrã. quomodo
saluat mundũ : Et si ñ ẽ. liberũ arbitriũ.
quomodo iudicat mundũ: Prohibet apłs
dicens Nemo gloriet᷑ in homine. Etalioloco¬
Qui gloriat᷑. in dño gloriet᷑. Illi uero heretici se
ipsos ascipsis iustos fieri putantes. qua si hoc eis
ñ ds̃ dederit sed ipsi sibi. ñ utiq in dño sed inse¬
factaẽ. ex adã ñ discernit hominẽ : ut eũ faciat
uas in honorẽ ñ in contumeliã nisids̃. Sed q̃m
homo carnalis & in anit̃ inflatus cũ audisset.
quis enĩte discernit. posset respondere. uel uoce
uel cogitatione. & dicere. Discernit me fides
mea discernitme oratiomea. discernit me
iusticia mea : Max apłs occurrit cogitatio¬
nib eius & diecit. Quid enĩ habes qđ non acce¬
pisti: Si autẽ accepisti. quid gloriaris quasi

Expanded text:
bsecro uos, fratres, sicut Corinthios postea uero, sicut scribit apostolus Paulus, iudicabit deus mundum, quando uenturus est, sicut tota ecclesia in symbolo confitetur, iudicare uiuos et mortuos. si ergo non est dei gratia, quomodo saluat mundum? et si non est liberum arbitrium, quomodo iudicat mundum? Prohibet apostolus dicens: nemo glorietur in homine et alioqui gloriatur, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis deus non dederit, sed ipsi sibi, non utique in domino, sed in sefacta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat uas in honorem, non in contumeliam, nisi deus. sed quoniam homo carnalis et inaniter inflatus, cum audisset: quis enim te discernit? posset respondere uel uoce uel cogitatione et dicere: "discernit me fides mea", "discernit me oratio oratio, "discernit me iustitia mea": mox apostolus occurrit cogitationibus eius et dixit: quid gloriaris, quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
sumus peccato. quomodo uiuemus in eo
Nihil dici potuit breuius. & melius. Quidenĩ
nolis grãdĩ ĩ se utilius confert in hoc
p̃senti scło maligno. nisi ut moriamͦ peccato:
Acꝑ hoc ipsi grãe inueniet᷑ ingratus. qui ꝓpt̃
illã uult uiuere inpeccato. ꝑ quã morimur
peccato.

Expanded text:
sumus peccato, quo modo "uiuemus in eo? sumus peccato, quo modo "uiuemus in eo? nihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis gratia dei utilius confert in hoc praesenti saeculo maligno, nisi ut moriamur peccato? ac per hoc ipsi gratiae i inuenietur ingratus, qui propter illam uult uiuere in peccato, per quam morimur peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
adõ. qui dat omib affluent̃ & ñ imꝓperait. &
dabit᷑ ei. Qua ꝓpt̃ dilectissimi quicũq dicit.
ouoluntafmea mihi sufficit ad facienda opera
bona dedinat indeetrã. Sedrursus illi qui
putant bonã uitã eẽ deserendã quando Audi¬
unt sic dĩ gram p̃dicari ut credat᷑ & in telli¬
gat᷑. uoluntates hominũ ipsa ex malis
bonas facere ipsa etiã quas fecerit custodire.
& ꝓpterea dicunt faciamus mala ut ueniant
bona in sinistrã declinant̃. Ideo uobis diai
ñ declinetis indexterã neq insinis trã. Hoc ẽ
nec sic defendatis liberũ arbitriũ. ut eibona
opera si ne dĩ grã tribuatis. Net sic defenda¬
tis grãm. ut quasi deilla securi. mala opera
diligatis. qđ ipsã grã dĩ auertat a uobis. Taliũ
quippe uerba sibi ꝓponens apłs. ait. Quid
ergo dicemus : ꝑ manebimus inpeccato ut
grã habundet : atque his uerbis hominum
errantiũ & dĩ grãm ñ intelligentiũ. respon¬
dit ut debuit dicens. Absit. Sienĩ mortui

Expanded text:
qui dat omnibus affluenter et non improperat, et dabitur ei. Quapropter, dilectissimi, quicumque dicit: "uoluntas mea mihi sufficit ad facienda opera bona", declinat in dextram. sed rursus illi qui putant bonam uitam esse deserendam, quando audiunt sic dei gratiam praedicari, ut et credatur et intellegatur uoluntates hominum ipsa ex malis bonas facere, ipsa etiam quas fecerit custodire, et propterea dicunt: faciamus mala, ut ueniant bona, in sinistram declinant. ideo uobis dixi: non declinetis in dextram neque in sinistram, hoc est nec sic defendatis liberum arbitrium, ut ei bona opera sine dei gratia tribuatis, nec sic defendatis gratiam, ut quasi de illa securi mala opera diligatis: quod ipsa gratia dei auertat a uobis. talium quippe uerba sibi proponens apostolus ait quid ergo dicimus? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? atque his uerbis hominum errantium et dei gratiam non intellegentium respondit, ut debuit, di
Abbreviated transcription (Latin):
mundet corsuũ. Misereat᷑. ut qđ restat per
ueniã dimittat᷑. Hoc eñĩ salubrit̃ & si ne uana
inaniq iactantia. bene intelligit᷑ in eo qđ dioeit
sc̃s̃ ioħs. Sicor nr̃m nos ñ reprehendat. fidu¬
ciã habemus addm̃. & quecũq petierimus acci¬
piemus abeo. Hoc enĩ uidet᷑ istoloco ad mo
nu isse. ne cor nr̃m nos in ipsa oratione & pe¬
titione rep̃hendat. hoc ẽ ne forte cũ cẽpe¬
rimus dicere dimitte nobis sicut & nos di¬
mittimus cõpu gamur ñ facere qđ dicimꝰ.
aut etiã ñ audeamus dicere qđ ñ faciamus.
& fidutiã petendi amittamus. ccc ĩi.

Expanded text:
mundet cor suum; misereatur, ut quod restat per mundet cor suum; misereatur, ut quod restat per ueniam dimittatur. hoc enim salubriter et sine uana inanique iactantia bene intellegitur in eo quod dixit sanctus Iohannes: si cor nostrum nos non reprehendat, fiduciam habemus ad deum, et quaecumque petierimus, accipiemus ab eo. hoc enim uidetur isto loco admnuisse, ne cor nostrum nos in ipsa oratione et petitione reprehendat, hoc est ne forte cum coeperimus dicere: dimitte nobis; sicut et nos dimittimus, compungamur non facere quod dicimus aut etiam non audeamus dicere quod non facimus et fiduciam petendi amittamus. Item sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdistinctis ordinatisq tẽporib qđ & in sua
re surrectione significauit intriduo Puto
autẽ int̃ eẽ. inter rectũ corde. & mundũ corde.
Nã &erectus cordei in ea quae ante sunt extendit᷑.
eaque retrosunt obliuis cens: ut recto cursu
idẽ. recta fide atq intentione. ꝑueniat ubi
habitet. mundus corde. Sicut illa singula
reddenda sunt singulis. ubi dictũ ẽ. Quis as¬
cendet in montẽ dnĩ. aut quis stabit in lo coscõ
eius in nocens manib: & mundd corde. In no
cens manib. ascendet. & mundus corde stabit.
Illud in opere ẽ. illad infine. & illic magis ira¬
telligendũ qđ dictũ ẽ. Bonaẽ substantia cui
nonẽ. peccatũ inconscientia. Tunc enĩ erit
uere substantia bona. idẽ. uerȩ diuitiae. cũ
transierit tota pauꝑtas. idẽ. cũ consũma¬
ta fuerit om̃is infirmitas. Nunc uero auer¬
tat se homo adelicto. cũ ꝓficiendo inde des¬
cendit. & renouat᷑ dedie indiem. & dirigat
manus in opere miscđiae & ab om̃i delicto

Expanded text:
distinctis ordinatisque temporibus, quod et in sua resurrectione significauit in triduo. Puto autem interesse inter rectum corde et mundum corde. nam et rectus corde in ea quae ante sunt extenditur. ea quae retro sunt obliuiscens, ut recto cursu, id est recta fide atque intentione perueniat, ubi habitet mundus corde. sicut illa singula reddenda sunt singulis, ubi dictum est: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus ccens manibus ascendet et mundus corde stabit: illud in opere est, illud in fine. et illic magis intellegendum quod dictum est: bona est substantia cui non est peccatum in conscientia. tunc enim erit uere bona substantia, id est uerae diuitiae, cum transierit tota paupertas, id est consummata fuerit omnis infirmitas. nunc uero auertat se homo a delicto, cum proficiendo inde discedit et renouatur de die in diem, et dirigat manus in opus misericordiae et ab omni delicto
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersã corporis castigationẽ significars.
Helemo sinis omnẽ beni uolentiã & beneficen¬
tiã uel dandi. uel ignoscendi. Et oratione
isinuans om̃s regulas scĩ desiderii. ut qm̃ in
castigatione corporis frenatꝰ concupiscentia
que ñ frenari sed omĩno eẽ . ñ debet. nec erit
in illa ꝑfectione iusticiae ubi nullũ erit om̃ino
petcatũ. & sȩpe in usũ rerũ etiã concessarum
Atq licitarũ ex serit immoderationẽ suã.
In ipsa uero bene ficentia qua iustus consulit
ꝓoimo. quaeda fiunt quae obsint. cũ ꝓdesse
putata sint. & aliquando ꝑ in firmitatẽ. uel
cũ minus su fficit᷑ necessitatib aliorũ. uel
parũ ineis ꝓficit qđ benignitatis ac̃ laboris
impetdit᷑. Suprepit tediũ quo fuscetur
hilaritas. inqua datorẽ diligit ds̃. Subrepit
autẽ tanto magis quantominus quisq &
in tanto minus quanto magis quisq ꝓfecerit.¬

Expanded text:
uniuersam corporis castigationem significans, uniuersam corporis castigationem significans, elemosynis omnem beneuolentiam et beneficientiam uel dandi uel ignoscendi et oratione insinuans omnes regulas sancti desiderii: ut quoniam in castigatione corporis frenatur concupiscentia, quae non frenari, sed omnino esse non debet nec erit in illa perfectione iustitiae, ubi nullum erit omnino peccatum, et saepe in usu rerum etiam concessarum atque licitarum exserit immoderationem, suam in ipsa uero beneficientia, qua iustus consulit proximo, quaedam fiunt quae obsint, cum prodesse putata sint, et aliquando per infirmitatem, uel cum minus sufficitur necessitatibus aliorum uel parum in eis proficit, quod benignitatis ac laboris impenditur, subrepit taedium, quo fuscetur hilaritas, in qua datorem diligit deus, subrepit autem tanto magis, quanto minus quisque, et tanto minus, quanto magis profecerit
Abbreviated transcription (Latin):
Quã diu ergo peregrinantes adño ꝑ fidẽ ambu¬
lamus: ñ ꝑ speciem. unde dictũ ẽ. iustus exfide
uiuit. Haec ẽ. nr̃a in ipsa peregrinatione iusti¬
tia. ut adillã ꝑfec̾tionẽ plenitu dinẽq iusticiȩ
ubi inspecie decoris eius iã plena & ꝑfecta
caritas erit nunc ipsius cursus rectitudine
& ꝑ fectione tendamus. castigando corpus
nr̃m & seruituti subiciendo. & helemosinas
indandis bene ficiis & dimittendis quae
in nossunt cõmissa petcatis. hilarit̃ & ex
corde faciendo & orationib indesinaenter
instando & haec faciendo indoctrina sana
qua ȩdificat᷑ sides recta. spes firma. caritas
pura. Haecẽ. nunc nr̃a usticia. qua curri
ineuangłio cũ dixisset. Nolite facere iusti¬
ciã urãm corã hominib ut uidea mini ab eis
ne istũ nr̃m cursũ fine huma ne gloriae
metirem᷑. non ẽ. in expositione iusticiae
ipsius ex secutus nisi tria ista. lerunium.
helemosinas. orationes Ieunio scilicet

Expanded text:
Quamdiu ergo peregrinantes a domino per fidem ambuQuamdiu ergo peregrinantes a domino per fidem ambulamus, non per speciem — unde dictum est: iustus ex fide uiuit — haec est nostra in ipsa peregrinatione iustitia, ut ad illam perfectionem plenitudinemque iustitiae, ubi in specie decoris eius iam plena et perfecta caritas erit, nunc ipsius cursus rectitudine et perfectione tendamus castigando corpus nostrum et seruituti subiciendo et elemosynas in dandis beneficiis et dimittendis quae in nos sunt commissa peccatis hilariter et ex corde faciendo et orationibus indesinenter instando et haec faciendo in doctrina sana, qua aedificatur fides recta, spes firma, caritas pura. haec est nunc nostra iustitia, qua currimin euangelio cum dixisset: nolite facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, ne istum nostrum cursum fine humanae gloriae metiremur, non est in expositione iustitiae ipsius exsecutus nisi tria ista: ieiunium, elemosynas, orationes; ieiunio scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
Testimonia inquit quib. ꝓbat᷑ p̃ceptũ
eẽ. homini. ut absque peccato sit. Ad hoc
respondemus. non utrũ p̃ceptũ sit quȩrit᷑.
qđ ualde manifestũ ẽ. sed hoc ipsũ qđ p̃cep¬
tũ eẽ. constat utrũ incorpore mortis huiꝰ
possit impleri. ubi caro concupiscit ad uer
quae uolumus faciamus. De quo corpore
mortis huius ñ om̃is liberat᷑ qui finit hanc
uitã. sed qui in hac uita susceperit gratiã.
& ne inuanũ suscipiat. bonis operib egerit.
Aliud ẽ. enĩ exire de hoc corpore. qđ om nes
homines dies uitae huius ultimus cogit:
aliud ẽ. autẽ librari de corpore mortis
sc̃is & fidelib eius imꝑtit᷑. Post hanc autẽ uitã
mer ces ꝑficiens reddit᷑ sed eis tantũ aquibus
in hac uita eiusdẽ mercedis meritũ cõparat᷑.
Nonenĩ adsaturitatẽ iusticiae eũ hinc exierit
quisq ꝑueniet nisi ad eã cũ hit est. esuriendo
& sitiendo cu currerit. Beati quippe qui esu¬
runt & sitiunt iusticiã. qm̃ ipsi saturabunt᷑.¬

Expanded text:
testimonia\', inquit, \'quibus probatur praeceptum esse homini ut absque peccato sit. ad hoc respondemus: non utrum praeceptum sit quaeritur, quod ualde manifestum est; sed hoc ipsum, quod praeceptum esse constat, utrum in corpore mortis huius possit impleri, ubi caro concupiscit aduersuquae uolumus faciamus. de quo corpore mortis huius non omnis liberatur qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et ne in uanum suscipiat bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis ctis et fidelibus eius impertit. post hanc autem uitam merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esutantem et facit se interrogari et quasi ab in
Abbreviated transcription (Latin):
habeat  Nonenĩ recte currit᷑. si quo cur-¬
rendũ est nesciat᷑. Quomodo autẽ sciat᷑
si nullis p̃ceptis ostenderet᷑: Sic ergo
curramus. ut cõ p̃hendamus. Om̃s enĩ qui
recte currunt cõprehendent. ñ sicut agone
te athrico. om̃s quidẽ currunt. sed unus accipit
palmã. Curramus credendo & sperando.
desiderando. Curramus corpus castigando
&elemosinas in bonis dandis. malisq. ignos¬
cendis hi larit̃ ex corde faciendo. & curren¬
tiũ uires ut adiuuent᷑ orando. & sic audi¬
anus p̃cepta ꝑfectionis necurrere negle¬
gamus ad plenitudinẽ caritatis. His p̃misis.
Ea testimonia quae posuit iste cui respon¬
demus. tã quã nos ea ꝓ tulerimus. diligenter
audiamus indeuteromio. Tuautẽ ꝑfectus
eris corã dño dõ tuo. Itẽ illic. Et ñ erit in¬
consũ matus infiliis isrł. Itẽ saluator
in euangłio. Estote ꝑfecti. quia pat̃ ur̃t

Expanded text:
ecte curritur, si quo currendum; est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo curramus, ut comprehendamus. omnes enim, qui recte current, comprehendent, non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo et sperando, desiderando; curramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando, et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitudinem caritatis. His praemissis ea testimonia, quae posuit iste cui respondemus, tamquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus. in Deuteronomio: tu autem perfectus eris coram domino deo tuo; item illic: et non erit inconsummatus in filiis Israhel. item saluator in euangelio: estote perfecti, quia pater uest
Abbreviated transcription (Latin):
uot quot ergo ꝑfec̾tihoc laBRO SG
sapiamus. idẽ. quot quot ꝑfecte currim
hoc sapiamus qđ nondũ ꝑfecti sumus. ut
illic ꝑficiamꝰ quo ꝑfecte adhuc currimus.
ut cũ uenerit qđ ꝑfectũ ẽ. qđ ex parte est
destruat᷑. Idẽ ñ iã ex parte sit sed ex toto
quia fidei & speiiã resipsa ñ quȩ credat᷑ &
speretꝰ. sedquȩ uideat᷑ teneat᷑q succedat.
caritas autẽ quae in his tribus maior ẽ nora
auferat᷑. sed augeat᷑ & impleat᷑. contẽplato qđ
credebat & qđ sperabat indepta. Inqua pleni¬
tudine caritatis. p̃ceptũ illud implebit᷑. Diliges
dnm̃ dm̃ tuũ ex toto corde tuo. & extota añ¬
ma tua. & ex tota m̃te tuai Nã cũ ẽ. adhuc
Aliquid carnalis concupiscentiae. qđ uel con¬
tinendo frenet᷑. ñ omni modo extota anima
diligit᷑ ds̃. Nonenĩ caro sine anima concu¬
piscit. quã uis caro concupiscere dicatur.
qr carnalit̃ anima concupiscit. Tuncerit
iustussine ullo omino peccato. quia nulla

Expanded text:
uotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; id est: quotquot perfecte currimus, hoc sapiamus, quod nondum perfecti sumus, ut illic perficiamur, quo perfecte adhuc currimus, ut cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est destruatur, id est non iam ex parte sit, sed ex toto, quia fidei et spei iam res ipsa, non quae credatur et speretur, sed quae uideatur teneaturque, succedet, caritas autem, quae in his tribus maior est, non auferatur, sed augeatur et impleatur contemplata quod credebat et quod sperabat indepta. in qua plenitudine caritatis praeceptum illud implebitur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato, quia nulla
Abbreviated transcription (Latin):
tunc potius gloriosa erit quando fiet qđ idẽ
& uos cũ ipso apparebitis ingła. Cũ enĩ dñs
ipse scđm formã serui ꝑ quã se mediator
coniunoeit ȩcclesie non fuerit glorificatus
nisi post resurrectionis gloriã. unde dictũ c̃
Sp̃s autẽ ñ erat datus quia iħs nondũ fuerat
glorificatus. quo modo dicenda ẽ. ante resur¬
rectionẽ suã ȩcđa cius eẽ gloriosa: Mundat
ergo eã nunc lauachro aquȩ in uerbo abluers
peccata p̃terita. & pellens ab ea dominationẽ
malorũ angłorũ. Deinde ꝑficiens cius sanita¬
tes facit eã occurrere in illã gloriosã sitae
macula & ruga. Quos enĩ p̃des tinauit. illos
& uocauit. Et quos uocauit. ipsos & iustificaut.
Quos autẽ iustificauit. illos & glori ficauit.

Expanded text:
tunc potius gloriosa erit, quando fiet quod idem tunc potius gloriosa erit, quando fiet quod idem et uos cum ipso apparebitis in gloriam. cum enim dominus ipse secundum formam serui, per quam se mediator coniunxerit ecclesiae, non fuerit glorificatus nisi post resurrectionis gloriam — unde dictum est: spiritus autem non erat datus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus - quomodo dicenda est ante resurrectionem suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam nunc lauacro aquae, in uerbo abluens peccata praeterita et pellens ab ea dominationem malorum angelorum; deinde perficiens eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam sine macula et ruga. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit,