comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuia peccatoꝵ. sepe ibat dñs: ut spũales
cibos p̃beret. Discumbentes uidunt pub¬
licanũ a peccatis ad meliora conuersum
locũ inuenisse penitentiȩͥ & ob id ñ des¬
ꝑant de salute: p̃sertun illi qui iam pe¬
nitentes sequebant᷑ dñm. Et iudentes
scͥbe & pharisci. quia manducaret cũ
peccatorib & publicanis: dicebant disci
conuiuas dñi reos. cũ iam peniteant. ubi
pͥmo legis & gr̃ȩ distantia ddeclarat᷑ ͥ qͥa leg̃ẽ
sequentes fam̃ patiunt᷑ ec̃nam: recipientes
uͦ uerbũ uite alimento celesti recieant᷑. & ñ
possunt esurire. Deurde recͥbutio futura p̃¬
figurat᷑. quando epulaittib cum xp̃o ele¬
cts. suꝑbi corquebunt᷑ ieiuni: quib dicit᷑.
Meretrices & publicani: p̃cedunt uoᷤ in
regnũ di. Pn arisei dedignant᷑ peccatores:
quia uera tusticia compassionẽ habet:
falsa iusticia dedignationẽ. Solent ctiã
iusti recte peccatorib indignari: s aliud

Expanded text:
vivia peccatorum saepe ibat Dominus, ut spirituales vivia peccatorum saepe ibat Dominus, ut spirituales cibos praeberet. Discumbentes viderunt publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id non desperant de salute, praesertim illi qui jam poenitentes sequebantur Dominum. Et videntes Scribae et Pharisaei quia manducaret cum peccatoribus et publicanis, dicebant discipconvivas Domini reos, cum jam poeniteant. Ubi primo legis et gratiae distantia declaratur; quia legem sequentes, famem patiuntur aeternam: recipientes vero verbum vitae, alimento coelesti recreantur, et non possunt esurire. Deinde retributio futura praefiguratur, quando epulantibus cum Christo electis, super torquebuntur jejuni: quibus dicitur: Meretrices et publicani praecedent vos in regnum Dei . Pharisaei dedignantur peccatores; quia vera justitia compassionem habet, falsa justitia dedignationem. Solent etiam justi recte peccatoribus indignari; sed aliud
Abbreviated transcription (Latin):
febͥs. Cognouit gͦ pat̾ qđ illa hora erat:
in qua dixit ei ih̾e filius tuus uiuit. Et
credioit ipse: & domus eiꝰ tota. Cepit homo
credere quia dñs equȩ absens corꝑe ut p̃scus
sanaret: & sic meruit salitẽ filio. Non gͦ
diffidit de miscdia scruos interrogando de
hora: s desid̾at ut uirtꝰ diuina seruorum
confessione plurimis innotescat. Uel ne
casu sanitas contigisset int̾rogabat: quia
forsitan ñdum ꝑfecte credebat᷑. In figura
scĩ sp̃c septiformis in quo om̃is salus con¬
sistit: reliquit illũ febͥs hora septima. Tar¬
de credens regulus iste. figurat iudcos ad
fidẽ difficile uenientes: quał erat chomas
cũ audiret. Neni mute huc manũ tuam
ꝙ noli cẽ incredulus s fidelis: l.xxxix.
conuiuiũ magnũ leui: in domo suam
Qui in domicilio. xp̃m recipit int̾no: ma¬
factũ ẽ discumbente eo in domo: ecce multi
publicani & peccatores uenientes discum¬
bebant cũ iħu & discipulis cius. Frant
enĩ multi: qui et sequebant᷑ cũ. Ad con¬

Expanded text:
ater quod illa hora erat, in qua dixit Jesus ei: Filius tuus vivit. Et credidit ipse, et domus ejus tota. Coepit homo credere, quia Dominus aeque absens corpore ut praesens sanaret: et sic meruit salutem filio suo. Non ergo diffidit de misericordia, servos interrogando de hora; sed desiderat, ut virtus divina servorum confessione plurimis innotescat. Vel, ne casu sanitas contigisset, interrogabat, quia forsitan nondum perfecte credebat. In figura sancti Spiritus septiformis, in quo omnis salus consistit, reliquit illum febris hora septima. Tarde credens regulus iste, figurat Judaeos, ad fidem difficile venientes: qualis erat Thomas, cum audiret: Veni, mitte huc manum tuam; et nolconvivium magnum Levi in domo sua. BEDA. Qui in domicilio Christum recipit interno, mafactum est, discumbente eo in domo, ecce multi publicani et peccatores venientes discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Erant enim multi qui et sequebantur eum. Ad con
Abbreviated transcription (Latin):
ceti tͥb dieb et tͥb noctib: sic erit filius
hominis in corde t̾re tͥb dieb & trib no¬
ctib. Egregie dixit aduitera: quia dimisso
iuro iuxta erechielem multis amatorib
constant ex tͥb dicb & tͥb noctib fuit filiꝰ
hominis in sepulchro. quasi in corde t̃re
Non erant isti uidei digni iudere signuĩ
de celo. s. de ꝓfundo inferm: qd signifi¬
cauit ionas in hoc quia naufragus fuit.
cetoq sorbente uoratus. In co uͦ qd de ma¬
ris abysso ac mortis fauce lib̾atus fuit:
dedit signum incarnationis. xp̃i a mor¬
te resuscitandi. Discipulis autẽ sius de¬
dit oñs signum de celo: qñ in monte tͣns¬
figuratus ẽ. Ex hac quiꝓpc similitudi¬
ne ostendit uideos adinstar nniuitaꝵ.

Expanded text:
ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. Egregie dixit, adultera: Quia dimisso viro juxta Ezechielem, multis amatoribus constant ex tribus diebus et tribus noctibus fuit Filius hominis in sepulcro, quasi in corde terrae. BEDA. Non erant isti Judaei digni videre signum de coelo, sed de profundo inferni: quod significavit Jonas in hoc, quia naufragus fuit, cetoque sorbente voratus. In eo vero quod de maris abysso ac mortis fauce liberatus fuit, dedit signum incarnationis Christi a morte resuscitandi. Discipulis autem suis dedit Dominus signum de coelo, quando in monte transfiguratus est . Ex hac quippe similitudine oste
Abbreviated transcription (Latin):
comprimit᷑: solo fideli corde queritat᷑.
Nam multi tangentes ñ tangunt: sicut
uidentes ñ uident: & audientes ñ au¬
diunt. Unde dicit᷑ marie magdalene
ũdum plene credenti. noli me tangere:
ñdũ enĩ ascendi ad patr̃e meũ. Noui¬
suo conamine ᷤ posse saluari si placet:
nos autẽ dicamus. quia uana salus ho¬
minis. in deo faciemus uirtutẽ: que ꝓpi¬
ciat᷑ omnib iniquitatib nr̃is. & sanat
om̃s infirmitates nr̃as. Et circumspi¬
ciebat uidere cam. Om̃s qui metent̃ sal¬
uari: dignat᷑ dñs intueri. Oculi enim
dñi suꝑ iustos: & aures eius in p̃ces coꝵ.
Iste pauꝑ clamauit: & dñs exaudiit
cum. Procidit ante cum. Ecce quo in¬
terrogatio dñi cendebat: ut iudelicet
palam mulier ueritatẽ confiteret᷑: ĩ fide
confortaret᷑: & plurib exempłu salutis
daret᷑. Muliere sanata. mox puella nun¬
tiat᷑ mortua. quia ȩcełia gentium a ui¬
cioꝵ labe mundata. mox synagoga

Expanded text:
comprimitur, solo fideli corde quaeritatur. comprimitur, solo fideli corde quaeritatur. Nam multi tangentes non tangunt, sicut videntes non vident, et audientes non audiunt. Unde dicitur Mariae Magdalenae, nondum plene credenti: Noli me tangere: nondum enim ascendi ad Patrem meum . Verasuo conamine posse salvari, si placet; nos autem dicamus, quia vana salus hominis; in Deo faciemus virtutem, qui propitiatur omnibus iniquitatibus nostris, et sanat omnes infirmitates nostras . Et circumspiciebat videre eam. Omnes qui merentur salvari, dignatur Dominus intueri. Oculi enim Domini super justos, et aures ejus in preces eoram. Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum . Procidit ante eum. Ecce quo interrogatio Domini tendebat, ut videlicet palam mulier veritatem confiteretur, in fide confortaretur, et pluribus exemplum salutis daretur. Muliere sanata, mox puella nuntiatur mortua; quia Ecclesia gentium a vitiorum labe mundata, mox Synagoga
Abbreviated transcription (Latin):
namq uestimenti. sunt uerba dependen¬
tia de incarnatione xp̃i: qua diuinitas
ẽ uestita. Qui gͦ incarnationis mysteria.
ꝑfecte amat & credit: donee ad maiora
capienda ꝑueniat. fimbriam tangit.
extremis horis tunicȩ summi sacerdotis
confessionẽ: & mala punica uoluntatẽ
martyrii significant: & uirtutũ cando
rem. fluxus sanguinis steruitatẽ facit.
Unde ad ȩccłiam gentiũ. Letare sterilis:
que ñ paris. fons sanguinis ẽ origo pec¬
cati.i. pͥmordiũ in munde cogitatioĩs.
ex quo omne peccatum nascit᷑. Et dñs
ñsolum mala oꝑa exstirpat: s etiã cogi¬
tationum neqũa radicem. Non interro¬
gat dñs quis eum cetigerit. ut doceatur
que nesciat: s. ut uirtus fidi mulicris
apparcat. & multis ꝓficiat. Ad puellam
ꝑgens a turba compͥmit᷑: quia iudeam
uisitans. a noxia carnaliũ consuetudine
grauat᷑. Qũẽ turbe compͥmunt. una cre¬
dula tetigit. quia dñs diuersis heresib

Expanded text:
namque vestimenti, sunt verba dependennamque vestimenti, sunt verba dependentia de incarnatione Christi, qua divinitas est vestita. Qui ergo incarnationis mysteria perfecte amat et credit, donec ad majora capienda perveniat, fimbriam tangit. extremis oris tunicae summi sacerdotis, confessionem; et mala punica voluntatem martyrii significant et virtutum candorem. BEDA. Fluxus sanguinis, sterilitatem facit. Unde ad Ecclesiam gentium: Laetare sterilis quae non paris . Fons sanguinis, est origo peccati, id est, primordium immundae cogitationis, ex quo omne peccatum nascitur. Et Dominus non solum mala opera exstirpat, sed etiam cogitationum nequam radicem. Non in terrogat Dominus qui eum tetigerit, ut doceatur quae nesciat; sed ut virtus fidei mulieris appareat, et multis proficiat. Ad puellam pergens, a turba comprimitur; quia Judaeam visitans, a noxia carnalium consuetudine gravatur. Quem turbae comprimunt, una credula tangit; quia Dominus diversis haeresibus
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta illud. Cum intrauerit plenitudo gen¬
tium: tunc omnis isrł saluus fict. Notan¬
dum qđ mulier duodecim annis sangui¬
ne fluxerat. & archisynagogi filia duoden¬
nis crat .i. quando hec nata fuit. illa uifir¬
mari cepit. Una cñi pene eademq scłi eta¬
te. & synagoga in patriarchis nasci: & gen¬
tes ceꝑunt idolatrie ꝓstitutione. & carnis
oblectatione late ꝑ orbem fedari. In medicoᷤᷤ
dustriȩ uires. Medicos dicit siue falsos the¬
ologos. siue philosophos legumq seculari¬
um doctores. qui multa de uirtittib pro¬
mittebant: s nullũ remediũ animab con¬
fcrebant. Sp̃c etiam ĩmundos significat.
qui ingerebant se colendos ꝓdis. quasi
tro dicit᷑ siue uixta id qđ ipse ait. si quis
p̃sentem in carne dnm ñ uidens ꝑ fidẽ
cepit cuis uestigia subscqui: & tactu. idẽ
participatione sacramentoꝵ. eius. meruit
sanari a peccatis. fimbriam uestimenti
eiꝰ tetigit: quia pͥma particulam doctͥne
eius ꝑ suos ministros suscepit. Fimuric

Expanded text:
uxta illud: Cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . Notandum quia mulier duodecim annis sanguine fluxerat, et archisynagogi filia duodennis erat, id est, quando haec nata fuit, illa infirmare coepit. Una enim bene eademque saeculi aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentes coeperunt idololatriae prostitutione et carnis oblectatione late per orbem foedari. In medicos aturalis industriae vires. Medicos dicit sive falsos theologos, sive philosophos, legumque saecularium dotores, qui multa de virtutibus promittebant, sed nullum remedium animabus conferebant. Spiritus etiam immundos significat, qui ingerebant se colendos pro diis, qutro dicitur, sive juxta id quod ipse ait: Si quis praesentem in carne Dominum non videns, per fidem coepit ejus vestigia subsequi; et tactu, id est, participatione sacramentorum ejus, meruit sanari a peccatis. Fimbriam vestimenti ejus tetigit, quia primo particulam doctrinae ejus per suos ministros suscepit. Fimbriae
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ mͥ stimulus carnis meç angłs satha¬
nȩ. qui me colafiret. Aut ad corrigenda
pecc̃a sic̃ maria soror aaron in hcremo
ob uerba cemeritatis ꝑcussa ẽ lepra: & pa¬
raliticus iste: aut ad głam dĩ saluantis
siue ꝑ seip̃m. siue ꝑ famulos suos. sic̃ cccꝰ
natus qui nec peccauit nec parentes eius.
s ut manifestarent᷑ oꝑa di in illo: & la¬
zarus cuiꝰ infirmitas ñ fuit ad mortẽ
s ut głificaret᷑ filius dĩ ꝑ eumł aut ad
qui afflictionũ miseria ostenderunt.
qd passuri ceñt ꝑpctuo in gehenna. Quib
congrtut illud ꝓpħe. Dupplici contritiõe
contere cos. Et ceꝑunt cogitare scͥbȩ & pha¬
risei dicentes. Quis ẽ hic qui loquit᷑ blas

Expanded text:
tus est mihi stimulus carnis meae angelus Satatus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae ut me colaphizet . » Aut ad corrigenda peccata, sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis percussa est lepra, et paralyticus iste aut ad gloriam Dei salvantis, sive per ipsum sive per famulos suos, sicut caecus natus qui non peccavit, nec parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo . Lazarus quoque cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed ut glorificetur Filius Dei per eum , aut ad qui afflictionum miseria ostenderunt, quid passuri essent perpetuo in gehenna. Quibus congruit illud prophetae: « Duplici contritione contere nos . » « Et coeperunt cogitare Scribae et Pharisaei dic
Abbreviated transcription (Latin):
tent p̃curba. & ascendetunt supͣ tectum
et ꝑ tegulas sũmiscrunt illum cũ lecto
in mediũ añ iħm. Quoꝵ. fide ut uidit:
dixit. Confide fili: temittunt᷑ tͥ peccã tua.
Paraliticũ quẽ sanauit ñ ꝓ sua fide cũ
sensu careret. ẜ ꝓ fide offereritiũ. uocauit
filium: idco quia dimissa st̃ ei peccã sua
Intuendũ quantum ualet fides ꝓpͥa:
si tantũ ualuit aliena. Qui gͦ peccõ gra¬
uat᷑: adhibeat eccliam que ꝓ co p̃cetur
Hic dat᷑ intelligi: plcrasq corpoꝵi debili¬
tates euenire ꝓpt̃ peccã. Et ideo forsitan pͥꝰ
dimtitunt᷑ peccã: ut causis debilitatis ab¬
latis. sanitas restituat᷑. Hinc ẽ qd hinc pa¬
raliticus in luca uocat᷑ homo quasi pec¬
Ecce sanus factus es: iam noli peccare. ne
deterius tͥ aliquid contingat. Quinq¬
iusti infirmitate corꝑis grauant᷑ ut iob
et thobias. & mr̃es: aut ad custodiã uir¬
tutum ne suꝑbiant. ut paulus ait. Ne
magnitudo rcuclationũ extollat me: da¬

Expanded text:
ascenderunt supra tectum et per tegulas submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Quorum fidem ut vidit, dixit: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. » Paralyticum quem sanavit non pro sua fide cum sensu careret, sed pro fide offerentium vocavit filium, ideo quia dimissa sunt ei peccata sua. Intuendum quantum valet fides propria, si tantum valuit aliena. Qui ergo peccato gravatur, adhibeat Ecclesiam quae pro eo precetur. Hic datur intelligi plerasque corporum debilitates evenire propter peccata. Et ideo forsitan prius dimittuntur peccata, ut causis debilitatis ablatis sanitas restituatur. Hinc est quod hic paralyticus in Luca vocatur homo quasi pecEcce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi contingat . Quinqjusti infirmitate corporis gravantur, ut Job et Thobias et martyres; aut ad custodiam virtutum, ne superbiant, ut Paulus ait: Ne magnitudo revelationum extollat me, da
Abbreviated transcription (Latin):
phibet: ut ueri solis occubitũ ñsolũ
dñi dormitio. s etiam ip̃a hora signi¬
ficaret. Quo asceudente puppim cru¬
cis. ut somnnũ mortis carꝑet: fuictꝰ
blasphemantiũ. demoniacis excitati
ꝓcellis assurgunt. Quib cñ eiꝰ pacien¬
tia turbat᷑: s discipuloꝵ imbeciuitas
ꝑiclitat᷑. Puppis mortuis pellib tuuoᷤ
concegit. & flictus arcet. & ugno soli¬
dat᷑: que innuunt cruce et morte
dñi ȩcclłiam saluari. Der ceruical intel¬
lige corpus: cui diuinitas sic̃ caput
inclinata recumbit. Suscitant dnm̃
discipuli ne ꝑeant: qͥa maximis uo¬
tis resurrectionẽ querebant. Uentũ
resurgens dñs increpauit: qͥa diabo¬
li suꝑbiam strauit᷑. dñ eiꝰ imꝑium
destruxit. Tempestatẽ aque cessare
fecit: qͥa rabiem clamantiũ si filiꝰ dĩ
ẽ descendat de cruce. labe fecit. Recte
arguunt᷑ qui p̃sente. xp̃o timebant:
unde pꝰ resurrectionẽ etiã audierũt

Expanded text:
perhibet, ut veri solis occubitum non solum perhibet, ut veri solis occubitum non solum Domini dormitio, sed etiam ipsa hora significaret. Quo ascendente puppim crucis, ut somnum mortis caperet, fluctus blasphemantium daemoniacis excitati procellis assurgunt. Quibus non ejus patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas periclitatur. Puppis mortuis pellibus vivos contegit et fluctus arcet, et ligno solidatur, quae innuunt cruce et morte Domini Ecclesiam salvari. Per cervical intellige corpus cui divinitas, sicut caput inclinata, recumbit. Suscitant Dominum discipuli ne pereant, quia maximis votis resurrectionem quae rebant. Ventum resurgens Dominus increpavit, quia diaboli superbiam stravit, dum ejus imperium destruxit. Tempestatem aquae cessare fecit, quia rabiem clamantium: Si Filius Dei est, descendat de cruce , labefecit Recte arguuntur qui praesente Christo timebant, unde post resurrectionem etiam audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiamq naturã dignatus ẽ ostendere:
dormiens ut nomo: mare coheicens
ut ds. Porro homines mirati sunt:
dicentes ad inuicem. Quis. aut quał
ẽ hic: Quia & uentis imꝑat et ma¬
ri: & obediunt ci. Recte appellant᷑
tiam nũdum nouerant. siue nautę
accipiant᷑. siue alii qui in naui erãt:
siue etiam ipsi discipuli. Auegorice
mare accipit᷑ estus nuiꝰ scli: nauicłã
passionis arbor: cuiꝰ bñficio fideles
aduiti. mundi fluctus transcendũt:
& ad litus patriȩ celestis ꝑueniunt.
De hoc qđ discipuli cũ dño nauicłam
ascendunt: alibi significationẽ aꝑit
dicenf. Siqͥs uult pꝰ me uenire: ab ue¬
get semet ip̃m .ꝙ. tollat cruce suam
cotidie: et sequat᷑ me. Discipur naui¬
gantib xp̃c dormit: quia fidelib in
spe quictis ꝑpetuȩ scłm calcantib. et
pꝰ terga ceitatim mundi fastus iactan¬
tib. tempꝰ dominicȩ passionis aduenit.
Unde marchꝰ hoc sero factum fuisse

Expanded text:
tramque naturam dignatus est ostendere tramque naturam dignatus est ostendere dormiens ut homo, mare coercens ut Deus. « Porro nomines mirati sunt, dicentes ad invicem: Quis aut qualis est hic, quia ventis imperat et mari, et obediunt ei. » Recte appellantur ris nondum noverant, sive nautae accipiantur, sive alii qui in navi erant, sive etiam ipsi discipuli. Allegorice, mare accipitur aestus hujus saeculi. Navicula, passionis arbor, cujus beneficio fideles adjuti, mundi fluctus transcendunt, et ad littus patriae coelestis perveniunt, de hoc quod discipuli cum Domino in naviculam ascendunt, alibi significationem aperit, dicens: Si quis vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam quotidie, et sequatur me Discipulis navigantibus, Christus dormit; quia fidelibus in spe quietis aeternae saeculum calcantibus, et post terga certatim mundi fastus jactantibus, tempus Dominicae passionis advenit. Unde Marcus hoc sero gestum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
lũculam: sequuti sunt eũ discipulieiꝰ
Et ecce motꝰ magnus factus ẽ ui mari:
ita ut nauicula oꝑirct᷑ fluctib. Ipse
uͦ erat in puppr: suꝑ ceruical dormicnᷤ
Ccruical dicit᷑: uł puluillus. uł qdu¬
bet aliud substratum ceruici recum¬
bentis ad dormiendũ. Nauicula u¬
debat᷑ oꝑiri & impleri fuictio: quare
tantomagis timor conturbat discipu¬
los. Et accesserunt: & suscitauerunt
cum dicentes. Domine salua nos: qͥa¬
pimuᷤ Et dicit eis. Quidd timidi estis
modice fidis Tunc surgens. imꝑauit
uento & mari. Ꝙ dixit. tace & obmu¬
tesce: et facta ẽ tranquillitas magna.
licet diuersis uerb̃ euangłiste narrent.
una tam̃ sententia ẽ: ꝙ. totum dici
potuit. Comminat᷑ uento & mari:
s maiestate qua deo sunt seusibilia.
nob̃ insensibilia. Huuꝰ signi ꝙypiun
in iona legimus: q dñs ceteris ꝑicli¬
tantib sccurus ẽ et ddormit. & suscita¬
t̃: & imꝑio ac sacramento passioĩs suc
lib̾at suscitantes. Itaq suȩ ꝑsone u¬

Expanded text:
t eum discipuli ejus: Et ecce motus magnus factus est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Ipse vero erat in puppi, super cervical dormiens . » Cervical dicitur vel pulvillus, vel quodlibet aliud substratum cervici recumbentis ad dormiendum. Navicula videbatur operiri et impleri fluctibus, quare tanto magis timor conturbat discipulos. « Et accesserunt et suscitaverunt eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. Et dicit eis Jesus: Quid timidi estis, modicae fidei? Tunc surgens imperavit vento et mari. Et dixit: Tace et obmutesce. Et facta est tranquillitas magna. » Licet diversis verbis evangelistae narrent, una tamen sententia est, et totum dici potuit. Dominatur vento et mari, sed majestate qua Deo sunt sensibilia, nobis insensibilia. Cujus signi typum in Jona legimus, quod Dominus caeteris periclitantibus secutus est, et dormit et suscitatur, et imperio ac sacramento passionis suae liberat suscitantes. Itaque suae personae u
Abbreviated transcription (Latin):
currit: quia iuxta legem ab urbi¬
b ex ẜ lac n cludebãt᷑. menstruata et
fluens sanguine. Mulier emorro¬
sa. ẽ ȩccłia de gentib: quȩ polluta fluxu
delectationum. a cetu fuerat segregata fi¬
delium. S dum uerbũ dĩ suscẽpit. salu¬
tem auimȩ iudeis p̃ripuit: iuxta psal¬

Expanded text:
currit; quia juxta legem ab urbicurrit; quia juxta legem ab urbibus excludebantur menstruatae et fluentes sanguine. Mulier haemorrhoissa, est Ecclesia de gentibus, quae polluta fluxu delectationum, a coetu fidelium segregata fuerat; sed dum verbum Dei suscepit salutem animae Judaeis pr
Abbreviated transcription (Latin):
uer ba uitę ad uluminandũ ceteroᷤ: a
spũ scõ illuminat᷑. Archisynagoguis coci¬
dit ad pedes iħu qđ marchus &e lucas me¬
morant: quia legis lator cognouit. xp̃msͥ
mũ ẽ dĩ: fortius ẽ hominib. Pedes. xp̃i
incarnatio cius accipiunt᷑: quia caput
eiꝰ c̃ ds. Rogat cum uenire in carnẽ: & imn¬
ponere manũ miscdie potentiȩq suꝑ fili
am .i. plebem uidaicam. Moyses enim
continuis uotis desiderabat aduentũ xͥ
in sẏnagogam. Unde illud. Anima aut
mea exultabit in dño: & delectabit᷑ suꝑ
iħu eius. Et enĩ qui sibi uiuit: alio ᷤ ui¬
uere facit. Abraham & moyses atq samu¬
el rogant ꝓ plebe mortua: & sequit᷑ ib̾c p̃¬
ces coꝵ. Synagoga sola legali institutiõe
composita: quasi unica moysi nata erat:
quȩ nobilit a ꝓpħ̃is educata pꝰquã ad in¬
telligibiles annos ꝑuenit. & spũalem deo
sobolem generare debuit: errorib langueis
in peccatis moriebat᷑. ꝑgente dño ad pu¬
ellam. mulier sanguinaria in itinere oc¬

Expanded text:
ad illuminandum caeteros, a Spiritu sancto illuminatur Archisynagogus cecidit ad pedes Jesu, quod Marcus et Lucas memorant; quia legislator cognovit Christummum est Dei, fortius est hominibus . Pedes Christi, incarnatio ejus accipiuntur; quia caput ejus est Deus. Rogat eum venire in carnem, et imponere manum misericordiae potentiaeque super filiam, id est, plebem Judaicam. Moyses enim continuis votis desiderabat adventum Christi in synagogam. Unde illud: Anima autem mea exultabit in Domino, et delectabitur super Jesu ejus . Etenim qui sibi vivit, alios vivere facit. Abraham et Moyses atque Samuel rogant pro plebe mortua, et sequitur Jesus preces eorum Synagoga sola legali institutione composita, quasi amica Moysi nata erat: quae nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenit, et spiritualem Deosobolem debuit, erroribus languens, in peccatis moriebatur. Pergente Domino ad puellam, mulier sanguinaria in itinere oc
Abbreviated transcription (Latin):
dñm curasse paraliticum narrant. Quȩ
questio difficiliꝰ solueret᷑: si matħs nomi¬
naret nararcht. Nunc gͦ quis dubitet ca¬
pharnaum fuisse ciuitatẽ dñi: quã non
nascendo. s: miraculis illustrando suam
fecerat: Deniq in comꝑatione exterarũ
regionũ. recte diceret᷑ qđ̃cumq oppidum
galilce ciuitas dñi: ne dum capnarnaũ
quȩ ita excellebat in galilea. ut tanquam
t eccc quatuor uiri portantes in lecto
hominem qui erat paraliticus: & qui erat

Expanded text:
Dominum curasse paralyticum narrant. Quae Dominum curasse paralyticum narrant. Quae quaestio difficilius solveretur, si Matthaeus nominaret Nazareth. Nunc ergo quis dubitet Capharnaum fuisse civitatem Domini, quam non nascendo sed miraculis illustrando suam fecerat. Denique in comparatione exterarum regionum recte diceretur, quodcunque oppidum Galilaeae civitas Domini, ne dum Capharnaum, quae ita excellebat in Galilaea ut tanquam t ecce quatuor viri portantes in lecto hominem qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ oemonia: nam nisi porcoꝵ. more uiuc¬
rent. diabolus in eis potestatẽ ñ acciꝑet
ad ꝑdendum s nñquã ad ꝓbandũ. Pa¬
stores fugiunt: quia nec philosophi gen¬
tium. nec pͥncipes synagoge ꝑcuntib pos¬
sunt offerre medicinã: &e licet. xp̃ianam
fugiant legem. potentiam tam̃ eiꝰ stupen¬
do miraculo p̃dicant. Sedens ad pedes iħu
uestitus ac sane m̃tis. significat fidelẽ po¬
płm a pͥstina conuersatione sanatum. ꝙ
iatione congrua uestitum: ac studio ur¬
Homo sanatus mittit᷑ in domũ suam:
& p̃dicat in decapoli. Sic quisq post
remissionẽ peccatoꝵ in conscientiã bonã
redeat. & ꝓpt̾ alioꝵ salut̃ẽ euangłio ser¬
uiat: ut post cum xp̃o quiescat: nedũ
dicationis ministeriũ. fiat̃nȩ redemptio¬
uẽ semꝑ mitigaturus fluictum sell transcen¬
dit: ut credentes in se ad celestem patͥam
tranquilla nauigatione ꝑducat. Marchꝰ
in capharnaum. matħs in ciuitate sua

Expanded text:
tur daemonia: nam, nisi porcorum more vivetur daemonia: nam, nisi porcorum more viverent, diabolus in eis potestatem non acciperet ad perdendum, sed nonnunquam ad probandum. Pastores fugiunt, quia nec philosophi gentium, nec principes Synagogae pereuntibus possunt offerre medicinam, et licet Christianam fugiant legem, potentiam tamen ejus stupendo miracula praedicant. Sedens ad pedes Jesu vestitus ac sanae mentis, significat fidelem populum a pristina conversatione sanatum, et ratione congrua vestitum, ac studio virHomo sanatus mittitur in domum suam: et praedicat in Decapoli. Sic quisque post remissionem peccatorum in conscientiam bonam redeat, et propter aliorum salutem Evangelio serviat, ut post cum Christo quiescat, ne, dudicationis ministerium fraternae redemptiovem semper mitigaturus fluctum saeculi transcendit, ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat. Marcus in Capharnaum , Matthaeus in civitate sua,
Abbreviated transcription (Latin):
redeunti filio offert᷑. Cathene &. compe¬
des. dure & graues sunt gentiũ leges:
quib & in coꝵ. re publica cohibebant᷑
peccata. Ruptis cathenis ut lucas scͥbit
agebat᷑ a demonio in deserta: qͥa trans¬
gressis legib illis ad ea scelera cupiditate
raptabant᷑. quȩ iam uulgare consuetu¬
diñe excedent. Semꝑ nocce ac die furebat
demoniosus: quia gentiuitas siue auersis
casib laboraret. scu ꝓsꝑitas ei arrideret:
nequaqmͣ collũ m̃tis a scruitio demonũ.
excutere nouerat. ꝑoꝑum feditate quasi
in monumcutis iacebat᷑ & ꝑ suꝑbiam
quasi in montib errabat: et ꝑ uerba du¬
rissime infidelitatis. quasi cautio: se conci¬
debat. Qđ uͦ demonia multa intrauerãt
in hominẽ: significat ppłm gentilem mul¬
tis ydolat᷑e cultib fuisse mancipatum.
In porcoꝵ. interitu homines inmundi &
tationis exꝑtes indicant᷑: in monte suꝑbic
lutulentis actib oblectati. Talib dominan¬

Expanded text:
redeunti filio offertur. Catenae et comperedeunti filio offertur. Catenae et compedes durae et graves, sunt gentilium leges, quibus et in eorum republica cohibebantur peccata. Ruptis catenis, ut Lucas scribit, agebatur a daemonio in deserta, quia, trangressis legibus illis, ad ea scelera cupidine raptabantur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Semper in nocte ac die furebat daemoniosus; quia gentilitas sive adversis casibus laboraret, seu prosperitas ei arrideret, nequaquam collum mentis a servitio daemonum excutere noverat. Per operum foeditatem quasi in monumentis jacebat, et per superbiam quasi in montibus errabat, et per verba durissimae infidelitatis quasi cautibus se concidebat. Quod vero daemonia multa intraverant in hominem, significat populum gentilem multis idololatriae cultibus fuisse mancipatum. In porcorum interitu, homines immundi et rationis expertes indicantur, in monte superbiae lutulentis actibus delectati. Talibus dominan
Abbreviated transcription (Latin):
głam. ꝑ p̃dicatores uenit in region̾ẽ geta¬
senoꝵ: cũ p̃dicaret & nideis & gentu
Utriq enĩ sunt geraseni eicientes colonũ
idẽ diabolum. qui alios ꝑ ydolatriam.
alios ꝑ transgressionẽ legis incolebat: et
ita qui eraut longe. facti sunt ꝓpe in san
runt credendo. In monumentis. ñ in do¬
mo manebant. qͥa in conscientia sua
ñ requiescebant: ẜ in mortuis oꝑib. hoc
ẽ in peccatis delectabant᷑. Corpora enim
ꝑfidoꝵ. quedã sunt sepulcra defunctor.
in quib anima peccatis mortua redu¬
dit᷑. Seui nimis erant: quia contͣ duii¬
nas ꝙ humanas leges in furore concu¬
piscentiȩ ꝑsistebant. impugnantes uiã
fidĩ neqͥs ꝑ illam transiret. Unus ille
maioris insaniȩ. figuram ppłi gentilis
accipit. qui multis demꝑib .i. ab ipso
penȩ mundi exordio ucrabat᷑ a demo¬
nio: & uestim̃to ñ inducbat᷑. quia tegu¬
meutũ uirtutis amiserat: quo pͥmi pa¬
rentes pꝰ culpam nudati legunt᷑. Hec stola

Expanded text:
per praedicatores venit in regionem Gerasenorum, cum praedicaret Judaeis et gentibus. Utrique enim sunt Geraseni, ejicientes colonum, id est, diabolum, qui alios per idololatriam, alios per transgressionem legis incolebat, et ita qui erant longe, facti sunt prope in sarunt credendo. In monumentis, non in domo manebant; quia in conscientia sua non requiescebant, sed in mortuis operibus hoc est, in peccatis delectabantur. Corpora enim perfidorum, quaedam sunt sepulcra defunctorum, in quibus anima peccatis mortua recluditur. Saevi nimis erant quia contra divinas et humanas leges in furore concupiscentiae persistebant, impugnantes viam fidei, ne quis per illam transiret. Unus ille majoris insaniae figuram populi gentilis accipit, qui multis temporibus id est, ab ipso pene mundi exordio vexabatur a daemonio, et vestimento non induebatur, quia tegumentum virtutis amiserat, quo primi parentes post culpam nudati leguntur Haec stola
Abbreviated transcription (Latin):
hominum ẽ ut pꝰ febres debules sint: ucr̃
sanitas a dño collata. fortitudinẽ dedit
ministrandi socrui petri. Lucas. Et roga¬
mͦ ultͦ curat egrotos: ostendens se contͣ pecca¬
coꝵ. passiones. & p̃cib annucre fidelum.
& ca que minime in se incelligunt di¬
mittere. Unde psaimista ait. Delicta qͥs
intelligit: Ab occuitis incis mundame
dñe. A febrib curata femina. moraliter
carnẽ a concupiscentiȩ seruore ꝑ contine¬
tiȩ p̃cepta frenatam significat: ut m̃ora
quȩ seruicrant immunditię. seriuant
sio ẽ: eius apłatui commissa. Socrus est
synagoga: quȩ quodammͦ mat̾ ẽ eccłie
pccͦ commisse. Hec febricitat: quia inui¬
dic estib laborat ꝑsequens çecłiam. Cuiꝰ
manũ dñs cangit: qñ carnalia eiꝰ oꝑa ĩ

Expanded text:
hominum est, ut post febres debiles sint; verum sanitas a Domino collata, fortitudinem dedit ministrandi socrui Petri. Lucas: Et roga ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum passiones et precibus annuere fidelium, et ea quae minime in se intelligunt, dimittere. Unde Psalmista ait: Delicta quis intelligit? Ab occultis munda me, Domine . A febribus curata femina, moraliter carnem a concupiscentiae fervore per continentiae praecepta frenatam significat, ut membra quae servierant immunditiae, serviant sio est ejus apostolatui commissa; socrus est synagoga, quae quodammodo mater est Ecclesiae Petro commissae: haec febricitat, quia invidiae aestibus laborat persequens Ecclesiam. Cujus manum Dominus tangit, quando carnalia ejus opera in
Abbreviated transcription (Latin):
ad cũ seniores iudeoꝵ. rogans: cũ ꝑami¬
cũ solcamꝰ ꝑuenire ad aliquẽ. Uerũtam̃
ñ negligent̃ intuenda ẽ etiã mathei my¬
stica loquutio: scdm quã scͥptum ẽ in
psalmo. Accedite ad eum & illuminami¬
ni. Itaq fide uenit centurio. Dicitamen
pot̾ qđ ctiam corpore uenĩt: & semoribs
iudeis tanqũa familiarib. xp̃i. qđ lucas
explicat uerbũ suum commiscrit: ut co¬
tidie ficri solet ante potentes. Iacet ꝑali
ticus: torquet᷑ scilicet acuta passione. Hec
ita expͥmit. ut & animȩ suad angustias
ueat. Hinc discamꝰ commisereri scruis:
It lucas ait. morturus erat seruus. si
ñ dñi sui fide. & xp̃i pietate redderet᷑ uite
sic̃ exechias rex: cui dñs terquinos addi¬
dit annos. Ait illi iħ̾c. Ego uenam: &e cu¬
rabo cum. Ad sanandũ reguli filium
ire noluit. ne diuicias honorasse uideret᷑:
ad seruũ ire consensit. ne seruilem condi¬
tionem sp̃uisse putaret᷑: s. in itinere uerbo
eũ sanauit. ne putarct᷑ ire ob impotenti¬

Expanded text:
eorum rogans, cum per amicum soleamus pervenire ad aliquem. Verumtamen non negligenter intuenda est etiam Matthaei mystica locutio, secundum quam scriptum est in psalmo: Accedite ad eum, et illuminamini . Itaque fide venit centurio. Dici tamen potest, quod etiam corpore venerit; et senioribus Judaeis tanquam familiaribus Christi, quod Lucas explicat, verbum suum commiserit, ut quotidie fieri solet ante potentes. RABANUS. Jacet paralyticus, torquetur acuta scilicet passione. Haec ita exprimit, ut et animae suae angustias iam commoveat. Hinc discamus commisereri servis. Ut Lucas ait, moriturus erat servus, si non Domini sui fide et Christi pietate redderetur vitae, sicut Iezechias rex, cui Dominus ter quinos addidit annos . Ait illi Jesus: Ego veniam, et curabo eum. Ad sanandum reguli filium ire noluit, ne divitias honorasse videretur, ad servum ire consensit, ne servilem conditionem sprevisse putaretur: sed in itinere verbo eum sanavit, ne putaretur ire ob impotenti
Abbreviated transcription (Latin):
abicrunt in porcos. Et magno impetu
grex p̾cipitatus ẽ in mare ad duo milia:
ꝙ suffocati sunt in mare. ꝑmisit fieri
qđ̃ petebant: ut poicoꝵ ꝑdicio. hominu¬
b eẽt salutis occasio. Notandũ qd̃ sp̃c
inmundi & in poicos ñ possent intro¬
ire absq concessu saluatoris: ut noue¬
rimꝰ eos multominꝰ posse sua potestate
lucas autẽ in monte. Giex aut̃e tam
magnꝰ fuit: ut aliquid ełꝰ eẽt in monte.
aliquid circa montẽ. Demones ante
tempꝰ debita sͥ torm̃ta formidantes.
petunt in porcos miti: & mittunt᷑
Sic peccator unꝰquisq: ipse sͥ auctor ẽ pe¬
ne. Unde in ysaia. Intrate flamã: qũa ac¬
cendistis uob̃. Qui autẽ pascebant cos. fu¬
gerunt: &. nuntiauerunt in ciuicatem

Expanded text:
nt in porcos, et magno impetu grex praecipitatus est in mare ad duo millia, et suffocati sunt in mari. Permisit fieri quod petebant, ut porcorum perditio hominibus esset salutis occasio. Notandum quod spiritus immundi et in porcos non possent introire absque concessu Salvatoris, ut noverimus eos multo minus posse sua potestate Lucas autem in monte. Grex enim tam magnus fuit, ut aliquid ejus esset in monte, aliquid circa montem. Daemones ante tempus debita sibi tormenta formidantes, petunt in porcos mitti, et mittuntur. Sic peccator unusquisque ipse sibi actor est poenae. Unde in Isaia: Intrate in flammam quam accendistis vobis . Qui autem pascebant eos, fugerunt, et nuntiaverunt in civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
obuiam iħu. E uisio eo. inuenerunt ho¬
minẽ sedentẽ a quo demonia exierant
uestitum ac sana m̃te ad pedes eiꝰ: & tumu¬
ñ de suꝑbia faciunt s de humilitate: qͣ
se p̃sentia dñi indignos uidicabant:¬

Expanded text:
so eo, invenerunt hominem sedentem a quo daemonia exierant, vestitum ac sana mente ad pedes ejus, et timunon de superbia faciunt, sed de humilitate, qua se praesentia Domini judicabant
Abbreviated transcription (Latin):
iudaicus iunior ppłs ꝑ ꝑfidiam
defunctus effert᷑: quẽ mat̾ ȩcclia
nil in mundo quasi ꝓpͥum possi¬
dens. multis ppłoꝵ turb̃ circũ septa
pio affectu plorat. & ad uitam re¬
uocare laborat: qđ et interim in
paucis udeoꝵ conuersis. & tandẽ
in plenitudine impetrat. Locus
quo defcit᷑. corpus ẽ humanum:
portitores sunt mali mores qui ad
mortẽ tiahunt: s ih̃c loculũ tangit:
cum fiagilem naturam in cruce eri¬
git. Uel cangit᷑ locus mortui hominiᷤ
a deo .i. lignum crucis: quia ꝑiit hõ
ꝑ lignum ꝑadisi. Porticores mortui
sunt quatuor elem̃ta: quoꝵ. intem¬
ꝑantia ẽ irritamentũ peccandi in ho¬
mine.Stant porticoies: quia ñ ualẽt
sic̃ pͥus ad mort̾e trancre. loqͥ iħu ẽ.
monita salutis infundere: uñ langui¬
dus ad uitam crigit᷑ bonis accib:
& sic reddit᷑ matͥ eccłiȩ. Timent õs:
qͥa unius exemplo multi corrigunt᷑.¬

Expanded text:
Judaicus junior populus per perfidiam Judaicus junior populus per perfidiam defunctus effertur, quem mater Ecclesia nil in mundo quasi proprium possidens, multis populorum turbis circumsepta, pio affectu plorat, et ad vitam revocare laborat: quod et interim in paucis Judaeorum conversis, et tandem in plenitudine impetrat; loculus quo defertur, corpus est humanum; portitores, sunt mali mores, qui ad mortem trahunt; sed Jesus loculum tangit, cum fragilem naturam in cruce erigit. Vel tangitur locus mortui hominis a Deo, id est, lignum crucis; quia periit homo per lignum paradisi. Portitores mortui, sunt quatuor elementa, quorum intemperantia est irritamentum peccandi in homine. Stant portitores, quia non valent sicut prius ad mortem trahere. Loqui Jesu, est monita salutis infundere: unde languidus ad vitam erigitur bonis actibus, et sic redditur matri Ecclesiae. Timent omnes, quia unius exemplo multi corrigunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. & cep̾it loqui: et dedit illum
mat̾ suȩ. Residet qui eiat moituus:
cum int̾na compunctione reuiuis¬
cit peccator. Incipit loqui: cũ osten¬
dit se redire ad ueram uitam. Red¬
dit᷑ matͥ: cum ꝑ sacerdotale iudiciũ
communioni sociat᷑ eccl̃ie. Accepit
autem om̃s tunor: ⁊ magnificabãt dm
dicentes. Quia ꝓph̾a magnus surre¬
xit in nob̃: & quia ds uisitauit ple¬
bem suam. Om̃s magnificabant .i.
laudabant. dm̃ ÷ quia qͣnͣto grauior
ẽ casus. tanto pictas crigentis gratior:
& spes salutis penitentib ẽ ccitior.
Uisitauit ds̃ plebem. & dum uerbũ
suũ semel incorporari constituit: ꝙ
cotidie sp̃m scm̃ in corda nr̃a mitten¬
do ut suscitem᷑.L. lxxiii:
Et ęxut hic sermo in uniuersam
iudeam de eo: & omnẽ circa regio
de co. Auegorice fuit appropinqͣre
iħm portȩ cuitatis: qđ uerbũ caro
faccum. gentilem ppłm ꝑ portas fi¬
dci ad cłestem iherłm induxit. Ec̃ce¬

Expanded text:
tuus, et coepit loqui. Et dedit illum tuus, et coepit loqui. Et dedit illum matri suae. » Residet qui erat mortuus cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum ostendit se redire ad veram vitam. Redditur matri, cum per sacerdotale judicium communioni sociatur Ecclesiae. « Accepit autem omnes timor et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis, et quia Deus visitavit plebem suam. » Omnes magnificabant, id est laudabant Deum, quia quanto gravior est casus, tanto pietas erigentis gratior et spes salutis poenitentibus est certior. Visitavit Deus plebem, et dum Verbum suum semel incorporari constituit, et quotidie Spiritum sanctum in corda nostra mittendo ut suscitemur. « Et exiit hic sermo in universam Judaeam de eo, et omnem circa regionJudaeam. » Allegorice fuit appropinquare Jesum portae civitatis, quod Verbum caro factum gentilem populum per portas fidei ad coelestem Hier
Abbreviated transcription (Latin):
crunt testes: ut multi fierent dĩ lau¬
datores. Quam cũ uidisset dñs: mi¬
scdia motus suꝑ eam dixit illi. Noli
flere. Quichre çuangłista dñm prius
miscdia motũ ẽẽ suꝑ matr̃e. ac sic fili¬
um suscitare testat᷑ : ut in uno nob̃
exemplũ imitande pietatis ostendẽt:
in altero fidem mirandȩ potestatis ad¬
strueret. Et accessit: & tetigit ioculũ.
Hii autẽ qui portabant steterunt. Lo¬
cus in quo mortuus efferebat᷑: male
secuia desꝑati peccatoris conscientia
ẽ. Qui uͦ sepeliendum portant. uel
immunda desideria sunt quȩ no¬
minẽ rapunt in interitum: uł ue¬
nenata lenocinia blandientium:
quȩ peccantes quasi aggere derrȩ
obruunt. Bomino loculũ tangen¬
de funeris bauili steterunt: quia
conscientia attecta. formidine suꝑ¬
ni iudicii. reuertit᷑ ad seipãm: co¬
hercens carnales uoluptates. & in¬
iustos laudatoies. E ait. Adolescens:
tͥ dico surge. Et resedit qui erat mor¬

Expanded text:
erunt testes ut multi fierent Dei lauerunt testes ut multi fierent Dei laudatores. Quam cum vidisset Dominus misericordia motus super eam, dixit illi: Noli fiere. » Pulchre evangelista Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero fidem mirandae pietatis astrueret. « Et accessit et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. » Loculus in quo mortuus efferebatur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant vel immunda desideria sunt quae homines rapiunt in interitum, vel venenata lenocinia blandientium, quae peccantes quasi aggere terrae obruunt. Domino loculum tangente funeris bajuli steterunt, quia conscientia attacta formidine superni judicii revertitur ad seipsam, coercens carnales voluptates et injustos laudatores. « Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mor
Abbreviated transcription (Latin):
effert᷑. signat criminalit̃ peccantẽ: & mul¬
toꝵ. noticiȩ ꝑ uerba & oꝑa. quasi ꝑ ostia
suȩ ciitatis peccatum ꝓpalantẽ. Qui
bene unicus matͥs suȩ ꝑhibet᷑:. quia
licet mat̾ ȩccłia multos nabeat filios
bonos & malos. ꝓ una tam̃ ꝑsona ma¬
li accipiunt᷑. quantũ ad maliciam ꝑ¬
tinet: quẽadmodũ etiam boni una
ꝑsona accipiunt᷑ scd̃m bonitatem.
& electus quilibet qñ imbuit᷑ ad fidẽ
paulus. finoli mer qͦs iterum parturio.
Cum igit᷑ boni unanimit studeant
reuocare malos: & boni mat̃. et mali
filius unicus ñcupant᷑. Porta ciuitatis
qua defunctus effert᷑. aliquis ẽ de sensi¬
b quo aliqͥs in peccatum corruit: ut
qui uidet ad concupiscendum. qͥ au¬
rem ociosis uł turpib audiendis. qͥ
linguã comodat utigus. Eeterosq qui
ñ seruat sensus: mortis sͥ rescrat aditꝰ
Omnis qui meminit ȩccłiam spon¬
si sui morte redemptam: agnoscit eã
ẽe iuiduam. Huiꝰ miraculi multi fu¬

Expanded text:
aliter peccantem et multorum notitiae per verba et opera, quasi per ostia suae civitatis, peccatum propalantem. Qui bene unicus matris suae perhibetur, quia licet mater Ecclesia multos habeat filios bonos et malos, pro una tamen persona mali accipiuntur, quantum ad malitiam pertinet: quemadmodum etiam boni una persona accipiuntur secundum bonitatem. Et electus quilibet, quando imbuitur ad fidem, Paulus: Filioli mei, quos iterum parturio . Cum igitur boni unanimiter studeant revocare malos, et boni mater et mali filius unicus nuncupantur. Porta civitatis qua defunctus effertur aliquis est de sensibus, quo aliquis in peccatum corruit, ut qui videt ad concupiscendum; qui aurem otiosis vel turpibus audiendis, qui linguam commodat litigiis, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi reserat aditus. Omnis qui meminit Ecclesiam sponsi sui morte redemptam, agnoscit eam esse viduam; hujus miraculi multi fu
Abbreviated transcription (Latin):
electos ex gentib ostendit: qui quasi
centenario milite stipati. uirtutũ sp̃u¬
aliũ sc̃ ꝑfectione sublimes: & sola et̃ne
salitis gaudia. s̾ suisq requirunt Nu¬
merus eñi centenarius qui de leua transseit᷑
ad dexteram: celestem significat uita. Uñ
aicha noȩ centũ annis fabricata ẽ: abrah̃a
centenarius filiũ ꝓmissionis accepit: ysa¬
ac seuit: & in ipso anno centuplũ inuenit.
Atrium cab̃naculi centũ cubitis longum
fuit: in centesimo psalmo miscdia & uidi¬

Expanded text:
electos ex gentibus ostendit, qui quasi electos ex gentibus ostendit, qui quasi centenario milite stipati virtutum spiritualium sunt perfectione sublimes, et sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requirunt. Numerus enim centenarius qui de laeva transfertur ad dexteram coelestem significat vitam. Unde arca Noe centum annis fabricata est; Abraham centenarius filium promissionis accepit; Isaac sevit, et in ipso anno centuplum invenit; atrium tabernaculi centum cubitis longum fuit; in centesimo psalmo, misericordia et judi
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit ihe centurioni. Uade: & sicut
credidisti fiat tibi. & sanatus ẽ puer in
illa hora. Et reuersus ẽ centurio in domũ
suam: & inuenit serũ qui languerat
sanum. Meritũ dñi: famulo suffraga¬
t᷑. Intelligamꝰ centurionẽ corꝑe tande ꝑue¬
nisse ad dnm̃: & cum nis qui missi fue¬
rant redusse domum. cũ dñs dicerit ei
uade: uł sicut ꝑ nuntios accessisse. sic et
ꝑ nuntios reucrsus fuisse attendat᷑. Duu¬
na ꝓuidentia iudei missi sunt: ut in¬
excusabiles ficrent. si uso miraculo &
credente gentili iuro. ñ crederent. Seni¬
orespro tenturione: & sci ꝓ nob̃ int̃ce¬
dunt ad dñm. Muites centurionis pos¬
sunt intelligi uirtutes naturales: qͣs
muiti secum deferunt. ad dñm uenien¬
tes. De quib in laude corneli centuri¬
onis dicit᷑. qͥa erat uir iustus. & timenᷤ
dm̃ cũ omni domo sua: facieus elemo¬
sinas multas plebi. & dep̃cans deum
semꝑ. Qui autẽ ñ uñ utunt᷑ illis: mi¬
mme st̃ digni uisitatione di. Centurio

Expanded text:
Et dixit Jesus centurioni: Vade, et sicut credidisti fiat tibi. Et sanatus est puer in illa hora. » Et reversus est centurio in domum suam, et invenit servum qui languerat sanum . Meritum Domini famulo suffragatur. Intelligamus centurionem corpore tandem pervenisse ad Dominum, et cum his qui missi fuerant rediisse domum, cum Dominus dixerit ei: Vade; vel sicut per nuntios accessisse, sic et per nuntios reversus fuisse attendatur. Divina providentia Judaei missi sunt, ut inexcusabiles fierent, si viso miraculo et credente gentili viro non crederent. Seniores pro centurione et sancti pro nobis intercedunt ad Dominum. Milites centurionis possunt intelligi virtutes naturales quas multi secum deferunt ad Dominum venientes. De quibus in laudem Cornelii centurionis dicitur quia « erat vir justus et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecans Deum semper . » Qui autem non bene utuntur illis, minime sunt digni visitatione Dei. Centurio
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ad uttcram scm p̃sentẽ locũ
infirmitates leuiores accepit .i. sa¬
nando abstulit & egrotationes di¬
uturnas portauit: quasi absportan¬
do remouit. Mysticȩ infirmitates
niãs in cruce accepit. & egrotatioc̃s
portauit: qͥa passionẽ ꝓ maiorib
& minorib peccatis nr̃is sustinuit. Ui¬

Expanded text:
 Ad litteram secundum praesentem locum infirmitates leviores accepit, id est, sanando abstulit; et aegrotationes diuturnas portavit, quasi asportando removit. Mystice infirmitates nostras in cruce accepit, et aegrotationes portavit, quia passionem pro minoribus et majoribus peccatis nostris sustinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
si penitueruit: indulgentiam conse¬
quitturos. Ionas quidẽ fuit signum
ninęuitis : qđ sic̃ ipse ub̃atus fuit a
morte corꝑis de ceto: ita ipsi lib̾arent᷑
de morte anime. penitendo. filiꝰ qͦq
hominis signũ fuit generatiõĩ ude¬
oꝵ: quia sic̃ ipse tesurrexit a morte.
carnis: ita ipsi resurgerent ab animȩ
morte si pentterent. Uiri niniuite
surgent in uidicio cũ generatione ista.
& condempnabunt eam: quia peni-

Expanded text:
enituerint, indulgentiam consecuturos. Jonas quidem signum fuit Ninivitis, quod sicut ipse liberatus fuit a morte corporis de ceto, ipsi liberarentur de morte animae poenitendo. Filius quoque hominis signum fuit generationi Judaeorum; quia, sicut ipse resurrexit a morte carnis, ita ipsi resurgerent a morte animae, si poeniterent. Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condem
Abbreviated transcription (Latin):
& iacob. in regno celoꝵ. fiii autẽ regni cicien¬
t᷑ in tenebras exteriores: ibi crit fictus et
stridor dentium. Non solummͦ iste centu¬
rio de gentib recte credit in dm̃: s muiti
gentiles adhuc uenient ad rectam creduli¬
tatem. De nationib credituris dicit. mul¬
ti uenient: ꝙ requiescent felicit epulati.
filios autẽ regni dicit iudcos: in quibꝰ añ
regnauit ds̃. Tenebre semꝑ sunt interioies
ñ exteriores: s exteriores idco dicte sunt:

Expanded text:
Jacob in regnum coelorum. Filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. » Non solummodo iste centurio de gentibus recte credit in Deum, sed multi gentiles adhuc venient ad rectam credulitatem. De nationibus credituris dicit: multi venient et requiescent feliciter epulaturi. Filios autem regni dicit Judaeos in quibus ante regnavit Deus. Tenebrae supersunt interiores, non exteriores. Scilicet exteriores ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem. temꝑantiam. iusticiã. appel¬
lant. Desiderantib ꝑaliticũ offerre xͦ
turba obsistit: quia sepe anima pꝰ cor¬
poris desidiam suꝑna gr̃a renouaricu¬
piens. pͥsca consuetud ine peccatoꝵ re-¬
tardat᷑: sepe int̾ orationes & suaue
colloquiũ cũ dño. turba cogitationũ
aciem m̃tis ne xp̃e uideat᷑ int̃cludit.
Tunc gͦ tectũ domus in qua xp̃e docet
ẽ ascendendumͤ .i. sacrȩ scͥpture subli¬
mitas appetenda: lexq dñi die noctuq
meditanda. Pate facto tecto. eger ante
iħm summittit᷑: qͥa reseratis scͥpture
ab homine adhuc in ista carne con¬
stituto. xp̃m debere cognosci. De lecto
surgere ẽ: animã se a carnalib deside¬
rus abstrahere. Dicit gͦ. Surgere de
torpore negligentie: & corpus in cuiꝰ
desidus iaciusti in cxercicia uonoꝵ
oꝑum atcolle: et sic domũ nabitati¬
onis et̾nȩ ingredere. Uel ur in domũ
ẽ: redire ad intcrnã sui custodiam

Expanded text:
tudinem, temperantiam, justitiam, appeltudinem, temperantiam, justitiam, appellant. Desiderantibus paralyticum offerre Christo, turba obsistit; quia saepe anima post corporis desidiam superna gratia renovari cupiens, prisca consuetudine peccatorum retardatur; saepe inter orationes et suave colloquium cum Domino, turba cogitationum aciem mentis, ne Christus videatur, intercludit. Tunc ergo tectum domus in qua Christus docet, est ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas appetenda, lexque Dmeditanda. Patefacto tecto, aeger ante Jesum submittitur, quia reseratis Scripturae ab homine adhuc in ista carne constituto Christum debere cognosci. De lecto surgere est animam se a carnalibus desideriis abstrahere. Dicit ergo: Surge de torpore negligentiae, et corpus in cujus desideriis jacuisti in exercitia bonorum operum attolle et sic domum habitationis aeternae ingredere. Vel ire in domum est redire ad internam sui custodiam,