comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło non ad ussit. S ne cui incredibile ui¬
deat᷑ codex ipse nob̃cũ hodie retinet᷑.
eniq dũ quadã uice it̾ ageremꝰ. duo pueride
custodib equoꝵ egrotare cepert̃. Et unus qͥdẽ
eoꝵ inualitudine: alt̾ dissenteria laborabat.
Citũq tam̃ febris ualida retinebat. lassatiq talit̾.
ut nec suꝑ dorsa caballoꝵ possent impositi sus¬
tineri. Extractũ puluerẽ quẽ desepulchio scĩ ab¬
stulerã suꝑ capselła dilutũ aqua ipsis hautur
p̾cipio. Mox cõpcessa febiȩ: restincto dolore. utq
conualuit. Inclinata cruĩ sunt miracula: quȩ co¬
tidie dñs adlaudem antistitis sui oꝑati dignat᷑
Et ut sepe testatus sum: hȩc ame imꝑito narrati
non possunt. Tam̃ ut ipsa imꝑitia prestat elu¬
ubrabunt᷑ ne ocui uideant᷑. Mlalulfus qͥdam
dutonici tertitorii cuus egtitucline seua cõpres¬
lus lectulo anhelus occubuit. Ex qͦ tabescens

Expanded text:
in hoc saeculo non adussit. Sed ne cui incredibile viin hoc saeculo non adussit. Sed ne cui incredibile videatur, codix ipso nobiscum hodie retenetur. 43. Denique dum quadam vice iter ageremus, duo pueri de custodibus equorum aegrotare coeperunt, et unus quidem eorum valitudine, alter disenteria laborabat. Utrumque tamen febris valida retenebat, lassatique taliter, ut nec super caballorum dorsa possint inpositi susteneri. Extractum pulverem, quod de sepulchro sancti abstuleram capsella, delutum aqua, ipsis haurire praecipio. Mox, conpressa febre, restincto dolore, uterquo convaluit. 44. Inclita sunt enim miracula, quae cotidie Dominus ad laudem antistitis sui operare dignatur, et, ut saepe testatus sum, haec a me imperito narrare non possunt; tamen, ut ipsa imperitia praestat, elucubrabuntur, ne oculi videantur. Malulfus quidam Toronici territurii civis aegritudine saeva conpressus, lectulo anhelus occubuit, ex quo tabescens
Abbreviated transcription (Latin):
Nuiuũ it asimeatet ⁊ ittuentib tenebtis mũdũ. no. hnei¬
cibilis retincra. subito acdu̾sante uento naute fpauul
ipelago Separatisq nauib quẽ pontẽ illĩ sulameis
etaqua usq ad sumũ repletis descendunt cunti ub̃
adcinig ulu cũ ipsis n aiuib in profuncł̃. De grasa
ium nauib subductis apelib fxtitins aut̃ qũb¬
cõmonitio ualuit. Tercia enĩ terribilit̾ monachũ
quatit. At ille surgens. et adoꝑam diluculo
ꝓgrediens: puero iubet ut paleas alectulo de¬
tractas igni cõsumeret. nicħ delibro cõmemo¬
rans. Puer ignarus int̾ paleas app̃hensũ librũ¬
foris eiecit: et ignẽ accendit. Quib in fauillã re
dactis cũ nicħ nͥcineres remansissent: apparuit
lib̾ illesus. Deqͦ ñ littera. ñ unũ ut ueritas ha¬
bet foliũ ẽ consup̃tũ. Ita uirtꝰ diuina custodire
dignata ẽ alũni qͦdamͦ ꝓpͥi laudes: ut librũ
eiꝰ flama nonureret quẽ aculeus concupiscentie

Expanded text:
et, inruentibus iam tenebris, mundum nox horribilis reteneret, subito adversante vento nautae turbantur in pelago, separatisque navibus, quae pontem illum sustenebant, et aqua usque ad summum repletis, discendunt cuncti usque ad cingulum cum ipsis navibus in profunde, nequaquam tamen navibus subductis a pedibus. Exterritis autcommonitio valuit; tertia enim terribiliter monachum quatit. At ille surgens et ad operam diluculo progrediens, puerum iubet, ut paleas a lectulo detractas igni consumeret, nihil de libro commemorans. Puer vero ignarus inter paleas adprehensum foris eiecit et ignem accendit. Quibus in favillam redactis, cum nihil aliud nisi cineres remansissent, apparuit liber inlaesus, de quo non latera, non unum, ut veritas habet, folium est consumptum. Ita virtus divina custodire dignata est alumni quodadmodo proprii laudes, ut librum eius flamma non uriret, quem aculeus concupiscentiae
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat deuote. Post dies aut̃ paucos. rogat
ad eiꝰ basilicã deportari. Incuiꝰ attiũ dicb mule
iacers fusa sepiꝰ oratione cũ lacrimis. iurtute ponli¬
ficis uisitat᷑ Sicq subueniente diuta malcłia sais

Expanded text:
invocabat devote. Post dies autem paucos rogat se invocabat devote. Post dies autem paucos rogat se ad eius basilicam deportari; in cuius atrium diebus multis iacens, fusa saepius oratione cum lacrimis, a virtute pontificis visitatur; sicque su
Abbreviated transcription (Latin):
Forsitã infirmꝰ aliqͥs inuia adẽ: qͥ hac beati matti
ni benedictione corde cõpuncto acciꝑe desiderat.
Deniq in qͦdã loco muliet deuota accessit adeũm:
exhibens ampulła aliã cũ oleo dicens. Rogo te ser
ue .xͥ: ut tua hoc olcũ benedictione scĩfices. At ille
ne uanitati subiectꝰ uideret᷑ ait. Parua ẽ uirtꝰ mea.
S si placet. oleũ de scpulchto beati martui. habeo:
exquo hoc olcũ ꝑfundat᷑. Tuuͦ sicredis eiꝰ uirtutẽ.
magnã ex hoc salutẽ hauties. At illa gaudens petit
expleri quȩ pb̃r loquebat᷑. Uas et enĩ illud mediũ
usq adsũmitatẽ ĩpleuit. Qd matrona cernẽs ab¬
muans uirtutẽ confessoris beati: domũ reusae gau¬
liauͦ muliet cuiꝰ digiti in ipsã
palmã contracti defixtrant: basilicã beati martini
antistitis expetiit. Paucis quoq int̾ positis dieb
orationẽ fundens et scĩ auxiliũ ĩ plorans. directis
quȩ antistes głosus insingłis oꝑabat᷑ nom̃el il.¬

Expanded text:
eati Martini aede benedictionem, corde compunctus, accipere desideret. Denique in quodam loco devota mulier accessit ad eum, exhibens ampullam aliam cum oleo, dicens: Rogo te, serve Christi, ut tua hoc oleum benedictione sanctifices. At ille, ne vanitati subjectus videretur, ait: Parva est virtus mea; sed, si placet, oleum de sepulcro beati Martini habeo, ex quo hoc oleum perfundatur. Tu vero, si credis ejus virtutem magnam, ex hoc salutem hauries. At illa gaudens, petiit expleri quae presbyter loquebatur. Vas etenim illud medium usque ad summitatem implevit. Quod matrona cernens, admirans virtutem Confessoris beati, domum regressa mulier, cujus digiti in ipsam palmam contracti defixi erant, basilicam beati Martini antistitis expetiit. Paucis quoque interpositis diebus orationem fundens, et Sancti auxilium implorans, directis quae Antistes g
Abbreviated transcription (Latin):
erobaudis qͥda ex pago pictauensi du eẽt
laborãs inoꝑe. cecitate pessima insidiatore ĩminente
ꝑcussus ẽ. Qcũ ꝑsex annos male agens in hac infirmita¬
te duraret.: aduenit ad scm̃ tẽpłubeati martini. ibiq as¬
sidue orationi incũbens. incrastina die dus cã festiuita

Expanded text:
erobaudis quidam ex pago Pictavensi, dum esset laborans in opere, caecitate pessima, insidiatore inmittente, percussus est. Qui cum per sex annos male agens in hac infirmitate duraret, advenit ad sanctum templum beati Martini, ibique assidue orationi incumbens, in crastina die de sancta festivita
Abbreviated transcription (Latin):
obtentu antistitis exaqͥs falernũ ꝓdux̾: ac de aluei
fundo unũ elicuit pauꝑi. qͥ qnda latices inuinũ
mutauit. Igit᷑ clũ quoda tẽpore it̃ agimꝰ inpago balua¬
piscaturi ꝓcederemꝰ. locũ indicat dicens. Sit uob̾ beatꝰ
martinꝰ in adiutoriũ. At nr̃i ingrate suscepert̃ dicentes.

Expanded text:
obtentu beati Antistitis ex aquis Falerna produxit, ac de alvei fundo vinum elicuit pauperi, qui quondam latices in vina mutavit. Igitur cum quodam tempore iter ageremus in pago Balbiapiscaturi procederemus, locum indicat, 1048 dicens: Sit vobis beatus Martinus in adjut
Abbreviated transcription (Latin):
aciꝑet. Frant aũt parentes eiꝰ ualde pauꝑes lgit᷑
duodecimo cecitatis suȩ anno aduenit turonis
ante diem sollempnitatis. qua. us pat̾ uetbum
carni glutinans mundo salutem inuexit. Decur
hic adpedes scĩ decubaret immobilis: tunic sen¬
sit quasi pupugisset aliqͥs ocłos eiꝰ aspiculo
e statim sanguis ab his erumpens cȩpit defluere
ꝑgenas qꝰ. auersãq sursum faciem uidit suꝑse
cereum clucere. et exclamans uoce magna ait
Gtĩs tͥ ago scȩ confessor. clĩ qͥa uurtutȩ tua lum̃
iriꝑe metui O amirabilis grã oiurtꝰ inmensa.
Multis enĩ effectib donatua spargis impͦpsõ. siã
q̃stipem petierat lum̃ recepit. et du ex tanto
iurtutis tuȩ lumine uultus ornat᷑. O site multoꝵ
caminũ tencbre antis uisib ñ arcetent. nempe
uenites uisibilit᷑. et in ficmus uoce petti diceres.¬

Expanded text:
acciperet. Erant autem parentes eius valde pauperes. Igitur acciperet. Erant autem parentes eius valde pauperes. Igitur duodecimo caecitatis suae anno advenante diem solemnitatis, qua Deus Pater Verbum carni glutinans, mundo salutem invexit. Decurshic ad pedes Sancti decubaret immobilis, tunc sensit quasi pupugisset aliquis oculos ejus a spiculo, et statim sanguis ab his erumpens coepit defluere per genas ejus, aversaque sursum facie, vidit super se cereum elucere, et exclamans voce magna, ait: Gratias tibi ago, sancte Confessor Dei, quia virtute tua lumen recipere merui. O admirabilis gratia! o virtus immensa! multimodis enim affectibus dona tua spargis in populis. Nam qui stipem petierat, lumen recepit, et diu extera luce, virtutis tuae lumine vultus ornatur. O si te multorum criminum tenebrae a nostris visibus non arcerent, nempe venires visibiliter, et infirmis voce Petri c
Abbreviated transcription (Latin):
eomesia quecła cecaatq contracta.
longo ẽ pore male iiiens dui it̾ illus panuail
alor crebris. occursib utit᷑ qͥ ad beati balilẽ
at tandlẽ ab ciꝰ pietate respecti sates ad scmñ¬
lum̃ ttepit ocłoꝵ hoc mͦ. anno tertio natuui¬
tatis suȩ cũ iã gressum incipiens figere crumpente
lingua inu̾b̃ labra laxaret. dũmatri alludit blan¬
de dũ oscula libat. dũ collo eiꝰ appendit᷑ dũ inulnis
defeit᷑ cõmotã ꝑ emissionẽ diabolicã uĩuenti pul¬
uis at̾r̾a cũ paleis eleuat᷑ suꝑq puerũ ac mattem
tiꝰcũ magno turbine fert᷑. S rustica mulier & in¬
cauta. nontractat se filiũq saluatoris uexillo mu¬
iure: idõq p̾ualente insidia. ocłi ad olecentis re¬
pleti puluere obserant᷑. Qui dui uociferans: taticdẽ
nitigatꝰ amatre. ꝑmansit çȩcus. Ad ultus aũt datꝰ:
mendicis. ut uł cũ cisdem abulans stipendii qͥcła

Expanded text:
Leomeria quaedam caeca atque contracta, Leomeria quaedam caeca atque contracta, longo tempere male vivens, dum iter illud per manus aliorum crebris occursibus utitur, quo ad beati basilicam itur, tandem ab eius pietate respecta, iacens ad sanlumen recepit oculorum hoc modo. Anno tertio nativitatis suae cum iam gressum incipiens fingere, erumpente lingua, in verbis ora laxaret, dum matri alludit blande, dum oscula libat, dum collo eius appenditur, dum in ulnis defertur, commotam per emissionem diabolicam vim venti, pulvis a terra cum paleis elevatur, super puerum ac matrem eius cum magno turbine fertur; sed rustica mulier et incauta non tractat se filiumque salutari vixillo munire, ideoque, praevalente insidia, oculi adolescentis repleti pulvere obserantur. Qui diu vociferans, tandem mitigatus a matre, permansit caecus. Adultus autem datus est mendicis, ut vel cum eisdem ambulans stipendii quiddam
Abbreviated transcription (Latin):
leget᷑. Positꝰ gͦ ad pedes p̃tiosissimi dõni cũ ꝑquinq
dies ibidẽ iaccret ĩmobilis: die sexta sopore cõpͥmit᷑
E tobdormiens: uisumẽ ei quali in lectulo solitꝰ sit¬
ut homo pedes extendere. Ex ꝑge aut̃ factꝰ sanus
abomĩ debilitate surtexit. Qͥ tonsorato capite: accep¬
talibtate. ibidẽ dõni usib non deseruit. Qãmira¬
bilem beati uiri iedẽptionẽ. Quis unquã demil¬
le talentis sic redimet sic̃ p̃sens nr̃oꝵ criminum
suffragator. qͥ uino ictu unoq mom̃to sine num¬
mismate auri. et corpꝰ adebilitate &e conditionẽ ab
udã exau̾sio dorensi
oppido maudulfus nomine deferentiũ manib ad
beati martini sepulchrũ iactatꝰ. ẽ. Qui iugi oratione
t ieiuinio incunbens: pedes quos intortos exhibuit.
nensi t̾ritorio carruca deuetꝰ. uenit adscam̃ basi¬
pandit egressũ: beati antistitis ĩplorabat auxiliũ.

Expanded text:
legetur'. Positus ergo ad pedes pretiosissimi domni, cum per quinque legetur'. Positus ergo ad pedes pretiosissimi domni, cum per quinque dies ibidem iaceret immobilis, die sexta sopore conpremitur; et obdormiens, visum est ei, tamquam si in lectulo solitus sit homo pede extendere. Expergefactus autem, sanus ab omni debilitate surrexit. Qui, tunsorato capite, accepta libertate, beati domni usibus nunc deservit. O admirabilem beati viri redemptionem! Quis umquam de mille talentis sic redimet sicut praesens nostrorum criminum suffragator? Qui uno ictu unoque momento sine numismate auri et corpus a debilitate et conditionem abdam ex Austisiodorensi oppido, Manlulfus nomine, deferentium manibus ad beati Martini sepulcrum jactatus est. Qui jugi oratione et jejunio incumbens, pedes quos intortos exhibuerat, nensi territorio carruca devectus, venit ad sanctam basipandit egressum, beati antestitis inplorabat auxilium.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt duos iter̃ ueniens adbeati pationi tumu¬
lum cepit attentiꝰ sic̾ erit opportunũ orare. Mlox aꝑ¬
tis oculis. mrediuuia lucȩ surrex̾. Hanc uirtutẽ ido
hic scripsimꝰ: quia post quã nos aduenimꝰ illumina¬
taẽ. Nã antea ẽ adebilitate sanata.
imonis fidelissimi cõpb̃ri nr̃i seruus uerinus nomie.
qͥcrat incõmissis ꝓp̃tuariis p̃libatꝰ. dũ ad custodiã sib
dispositã resideret. suꝑueniente humore podagrico.
pecłu gressu multat᷑. Qͥ cũ ꝑtotũ annũ talib dolo¬
tib uexaret᷑. ut etiã uicinia ĩproximo posita cõmo¬
ueret: contractis subito nerius ad plene debilitatur.
Q uod uidens. dñs eiꝰ dolens exicium fidelis uernacul.
uissit eñ ad pedes beati antistitis deportari. et ꝓmit¬
tens uotũ et dicens. Si eum redelideris sanitati piis¬
sime dñe martine: uullo die absolutꝰ amei seriu¬
tii uinculo. humiliatꝰ uicisis capillis tuo seruitio de¬

Expanded text:
autem duos iterum veniens ad beati patronis tumulum, coepit adtentius, sicut erat oportunum, orare; mox apertis oculis, in rediviva luce surrexit. Hanc virtutem ideo hic scripsimus, quia, postquam nos advenimus, inluminata est; nam antea debilitate sanata. 4. Symonis fidelissimi conpresbiteri nostri servus Veranus nomine, qui erat ei in commissis prumptuariis praelibatus, dum ad custodiam sibi dispedum gressu mulctatur. Qui cum per totum annum talibus doloribus vexaretur, ut etiam viciniam in proximo positam commoveret, contractis subito nervis, ad plenum debilitatur. Quod videns dominus ejus, dolens exitum fidelis vernaculi, jussit eum ad pedes beati Antistitis deportari, promittens votum, et dicens: Si eum reddideris sanitati, piissime 1042 domne Martine, in illa die absolutus a mei servitii vinculo, humiliatis Ed., incisis capillis tuo ser
Abbreviated transcription (Latin):
edicã. Eͥmo die paschȩ ussus ẽ. adno suo. ut agros cutiii¬
ret. Inuentũq aditũ unde pecc ora introibant. du
clauiere conat᷑ ut diximꝰ. extecatꝰ ẽ. Tc̃ ad sepulchiũ
uenie isflers et eiulans ĩusũ quẽ ꝑdiderat flagitabat.
Die aut illa dũ p̾pło grã dñci corporis traderet᷑. ⁊ cibeatꝰ
antistes lum̃ redde dignat᷑. ac elucente sole luminũ
suoꝵ refulsert̃ stellȩ. Quis unꝗͣ rogo tał medicꝰ poterit
inueniri. qͥmuna infirmitate duas contulerit medici¬
nas: fcce inuno cȩto duȩ uirtutes ostense st̃ c̃uicorꝑales
ocdõs adcõtẽplanda t̾rena pͥus aꝑuit. nc̃ cordis odos
ut ea ñ cõcupiscat illuminauit: et adsuũ dignatꝰ ẽ.
sit hic patronꝰ. Palatina queda puella paralisi humore
ꝑcussa usũ qͥssuũ male ieclacta ꝑdidetat. ĩta ut contrac¬
tis inpoplitib netuis. calcaneos ad ctura cõiunge̾t. Quã pat̾

Expanded text:
edicam. Primo die paschae iussus est a domino suo, ut agrum circuiedicam. Primo die paschae iussus est a domino suo, ut agrum circuiret, inventumque aditum, unde pecora introiebant, dum cum claudere conatur, excaecatveniens, flens et ejulans, visum, quem perdiderat, flagitabat. Die autem illa dum populo gratia dominici corporis traderetur, et ei beatus Antistes lumen reddere dignatus est, ac elucente sole luminum suorum refulserunt stellae. Quis unquam, rogo, talis medicus poterit inveniri, qui in una infirmitate duas contulerit medicinas? Ecce in uno caeco duae virtutes ostensae, cui corporales oculos ad contemplanda terrena prius aperuit, et nunc cordis oculos ut ea non concupiscat illuminavit; et ad suum dignatus est sit hic patronus. Palatina quaedam puella, paralysis humore percussa, usum gressuum male redacta perdiderat, ita ut contractis in poplitibus nervis, calcaneos ad crura conjungeret. Quam pater
Abbreviated transcription (Latin):
uigiliarũ sollepnitatis eiꝰ turonis aduenire cepisset.
diaconẽ inuilla residere iubet dicens. Neforte fatige
ris. eundo. & aliqͥd det̾uis tͥ contingat. At ille. Potestas
exto alit̾. nͥ adbasilicã beati antistitis eã. Confido enim
qđ situmulũ eiꝰ adiero: saliuus ero. Et statĩ ascenso eqͦ.
acdbasilicã uenit. Mane aũt accepta potione depul¬
uere sepulchri sedata ꝓtinꝰ infirmitate conualuit.
rsulfus aut qͥda exturonica ciuitate de pago trans
ligetĩ cecus beati martini suffragia expetiit. qͥ duob
assidue m̃sib adeiꝰ exẽpłu deseruiens. inieniniis etora¬
tionib ꝑdurabat. Factũ ẽ aũt inuna die resurrectio¬
nis dñiȩ du cct adpedes dõni. et cũ reliqͦ p̃pło missatũ
sollẽp̃nia spectaret. subito aꝑtis ocłis cuncta clare cer¬
nere cepit. ita ut ad scm̃ altare cõmunicandi grã ne¬
mine ducente ueniret. Quȩ aũt fuerit causa cecitatis:

Expanded text:
vigiliarum solemnitatis ejus Turonis advenire coepisset, vigiliarum solemnitatis ejus Turonis advenire coepisset, diacouem in villa residere jubet, diceris eundo, et aliquid deterius tibi contingat'. At ille: 'Potestasexeo aliter, nisi ad basilicam beati antestitis eam; confido enim, quod, si tumulum eius attigero, salvus ero'. Et statim ascenso equite, ad basilicam venit. Mane autem accepta potione de pulvere sepulchri, sedata protinus infirmitate, convaluit. 13. Ursulfus autem quidam ex Turonica civitate de pago trans Ligerem caecus beati Martini suffragia devotus expetiit. Qui duobus assiduae mensibus ad eius templum deserviens, ieiuniis et orationibus perdurabat. Factum est autem in una die resurrectionis dominicae, dum esset ad pedes domni et cum reliquo populo missarum solemnia spectaret, subito apertis oculis cuncta clare cernere coepit, ita ut ad sanctum altare communicandi gratia, nemine ducente, veniret. Quae autem fuerit causa caecitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
giunis ita sanataẽ ut putaret se redẽptoris fimbriã
contigisse. Cuiꝰ uir inualitudinẽ urruen. ad ostiũ
basilice manib depositꝰ alioꝵ fidelit̾ exdrans. res-¬
trincta febre conualuit. Et sic parit᷑ hic abincõmodo.
he ꝓfluuio sanata. magnificantes dm̃. ad propri¬
am domum regressi sunt:
a pauore. usũ uniꝰ pedis ꝑdiderat. Et ita indebilitate
corruerat: ut alioꝵ manib sustentaret᷑ euecta sic uͥ
disponere t ꝓcessura. Que ad beati martini pedes
deposita nocte tota cerrũ manu ꝓuoto tenuit.
nob̃ inbasilica uigilantib Mane aut̃ facto
ita ut om̃ĩ debilitate sedata. admeatũ suũ ꝓpͥis gres¬
sib nullo sustentãte libere remearet:
uocła aũt tẽpore cũbeatꝰ germanꝰ parisiace urb ponti
fex adfestuutatẽ antisti tis głosi accederet: regnamundꝰ
suȩ quȩ in hec t̾ritorio si taẽ. uenit. Igit᷑ cũ ante noctẽ

Expanded text:
guinis, ita sanata est, ut putaret se Redemptoris fimbriam guinis, ita sanata est, ut putaret se Redemptoris fimbriam contigisse. Cuius vir in valitudine inruens, ad ostium basilicae manibus depositus aliorum, fideliter exorans, restihaec a profluvio sanata, magnificantes Deum ad propriam domum regressi sunt. a 1045 pavore, usum unius pedis perdiderat; et ita in debilitatem corruerat, ut aliorum manibus sustentaretur erecta, sicubi disponeret progressura. Quae ad beati deposita, nocte tota cereum manu pro voto detenuit, nobis in basilicam vigilantibus. Mane autem facto, ita ut, omni debilitate sedata, ad metatum suum propriis gressibus, nullo sustentante, libera remearet. 12. Quodam vero tempore cum beatus Germfex, ad festivitatem Antistitis gloriosi accederet, Ragnimodus suae, quae in hoc territorio sita est, venit. Igitur cum ante noctem
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ grauit ab hoc dolore consumeret᷑. cepert̾ oculi eiꝰ¬
spumã cõmittere. Et sic erũpente a palpebris sangui¬
linquens domũ ⁊ patriã. fide cõmonente uenit at
scam basilicã. lbiq dicb multis deseriuens: uniꝰ
ocłi meruit reciꝑe usũ. Quȩ mox oblita uirũ ce
filios ussteq nuitata. adreligionẽ eccl̃iasticã dnõ
inspirante transiit:¬
ed nec hoc silebo: qualit̃ uelut ex ueste redẽptoris
nr̃i adbeatũ sepulchrũ fluxus sangiunis sic siccatꝰ
Mulier quedã exarue̾no uenicis cũ uuro suo de pago
trasaliensi ꝓfuxu sanguinis egrotabat: sccꝰ atriũ aut̃
basilice mansionẽ habebat. Quȩ dieb singulis ad scĩ
confessoris limina iaceis. ꝓstrata: opẽ sanitatis poi¬
cebat. factũ c̃aut ut quacłã die accedens ad scm̃
sepulchrũ orans et oscłans de palla quȩ suꝑẽ posita
aures etocłos sibi tangeret. ꝓtinꝰ sicrato riuo san¬

Expanded text:
et cum graviter ab hoc dolore consumeretur, coeperunt ejus oculi et cum graviter ab hoc dolore consumeretur, coeperunt ejus oculi spumam emittere. Et sic erumpente a palpebris ejus sanguiinquens domum et patriam, fide commonente, venit ad sanctam basilicam, ibique diebus multis deserviens, unius oculi meruit recipere visum. Quae mox oblita virum et filios, vesteque mutata, ad religionem ecclesiasticam, Domino inspirante, transivitptoris nostri ad beatum sepulchrum fluxus sanguinis sit siccatus. Mulier quaedam ex Arverno veniens cum viro suo de pago Trasaliensi, a profluvio sanguinis aegrotabat; secus atrio autem basilicae mansionem habebat. Quae diebus singulis ad sancti confessoris limina iacens prostrata, opem sanitatis poscebat. Factum est autem, ut quadam die accedens ad sanctum sepulchrum, orans et osculans, de palla quae super est posita aures sibi et oculos tangeret. Protinus, siccato rivo san
Abbreviated transcription (Latin):
lautuicini dȩ ꝓximo ad eiꝰ uoces cõcurierẽt. Dissolue¬
bant᷑ aũt ligature neruoꝵ eiꝰ ⁊dirigebant᷑: ꝓpt̾ea
sat dolor. intolerabił: Et sic tribuente patrono euxtꝰ
suꝑ plantas. fleis p̾gaudio. p̃pło teste surrex̃. Qͥ
ontinuo dericꝰ factꝰ et insospitate firmatꝰ ad domi
loboneus iã dericus ad ueniens s ꝓtra se tiaheus¬
qͥa pauꝑtate faciente non habebat qͥ eũ ferret dedie
indiẽ beati martini limina reqͥrebat. Qͥdui quacdã
die aforis ad scĩ pedes fleret: duectis genib atq
pedib spectante pͦpło sanitatẽ ircep̃. Tres uirtu¬
tes istas ipsa die factas fuisse constat: qͦsigibtus
glosissimꝰ rex sequanã transiens sine collisione exer¬
citꝰ pacẽ cũ frĩb fecit qđ nullus abigat hanc etiã
porrexisset pietatis intuitu. Nec erat domi p̾sidiũ. nͥ
miseratio deuotoꝵ. Die una cũ ante sepulchrũ scm̃
fixis staret uestigiis. subito corripuit eũ dolor inocłis.

Expanded text:
de proximo ad ejus voces concurrerent. 1043 Dissolvebantur autem ligaturae nervorum ejus, et dirigebantur, propterea erat dolor intolerabilis; et sic, tribuente patrono, erectus super plantas, flens prae gaudio, populo teste surrexit. Qui continuo clericus factus, et in sospitate firmatus, ad domboveus, jam clericus adveniens, super terram se trahensquia paupertate faciente non habebat qui eum ferret, de die in diem beati Martini limina requirebat. Qui dum quadam die a foris ad Sancti pedes fleret, directis genibus atque pedibus, spectante populo sanitatem recepit. Tres virtutes istas ipsa die factas fuisse constat quo Sigibertus gloriosissimus rex, Sequanam transiens, sine collisione exercitus pacem cum fratribus fecit . Quod nullus ambigat hanc etiam porrexisset pietatis intuitu, nec erat domi praesidium, nisi miseratio devotorum, die una, dum ante sanctum sepulcrum fixis staret vestigiis, subito corripuit eum dolor in oculis;
Abbreviated transcription (Latin):
.clarificata ꝑpatuit. Elis dieb duo mergu¬
mini in hoc loco eiecto demone sunt mundati.
ed reu̾tam᷑ ad aridiũ nr̃m ĩmo etiã peculiaiem
ut ita dicã beati confessoris alũnum: cui sepuis
de suis pignorib cernere miracula ptãt. Hic ad¬
festuuitatẽ scĩcũ illa qua solitꝰ ẽ. benignitate. hu¬
militate. et caritate ꝑuenit. Regiediens uͦ ãpulła

Expanded text:
clarificata perpatuit. His diebus duo inerguclarificata perpatuit. His diebus duo inergumini in hoc loco, eiecto daemone, sunt mundati. 24. Sed revertamur ad Aridium nostrum, immo etiam peculiarem, ut ita dicam, beati confessoris alumnum, cui saepius de suis pignoribfestivitatem Sancti cum illa qua solitus est, benignitate, humilitate et charitate pervenit. Regrediens vero ampulla
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmitabat᷑. Cũ hoc enĩ artificio. ad supͣdictũ uicũ
aduenit ibiq aliis stipẽ flagitantib ad iungit᷑.
Sextus ꝗͥ iã effluxerat annus: qͦd pauꝑ iste adiui¬
tiis scẽ cellulȩ pascebat᷑. factũ ẽ aut ut inuna
dñicarũ nocte dũ in domo hospitis sui decũbe¬
ret. subito locus ille inm̃so replet᷑ lumine: et ecte
hic pauore ꝑterritꝰ solo ꝓsternit᷑. Et statim uisus:
eiuuir qͥdã sacerlotali. habitu cõptꝰ. tangens eũ.
cẽ ctucẽ x fronti eiꝰ ĩponens ait. Oñs te sanũ fecit:
surge et ꝓpera ad ȩccłiam. et age grãs dõ tuo.
Ipse aũt eleuatã cũ grãtũ actione uocẽ: clamorib
uicuuã cõplet. Ilico concurrunt. om̃s ad specta¬
culũ. et mirant᷑ om̃s loquentẽ. quẽ pͥdie uide¬
rant mutũ. Int̾ea signũ mouet᷑ horis matutinis
aꝯgregat᷑ et p̃pss. Uigilisq celebratis: iuitꝰ sc̃i

Expanded text:
imitabatur. Cum hoc enim artificio ad supradictum vicum imitabatur. Cum hoc enim artificio ad supradictum vicum advenit ibiquc aliis stipem flagitantibus adiungitur. Sextus igitur iam defluxerat annus, quod pauper iste a divitiis sanctae cellulae vescebatur. Factum est autem, ut in una dominicarum nocte, dum ad domum hospitis sui decumberet, subito locus ille inmenso repleret lumine, et ecce hic pavore perterritus solo prosternitur. Et statim visus est ei vir quidam sacerdotali habitu comptus, tangens eum et crucem Christi fronti eius inponens, ait: 'Dominus te sanum fecit. Surge et propera ad eclesiam et age gratias Deo tuo'. Ipse autem, elevatam cum gratiarum actione vocem, clamoribus vicinia complet. Ilico concurrunt omnes ad spectaculum et mirantur loquentem, quem pridie viderant mutum. Interea signuadgregatur et populus, vigiliasque celebratas, virtus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfusa eã tespitiens: iusũ mulieri amissũ resti¬
tuit. Tantaq deinceps feminã fi des accendit:
ut usq ad diem sui obitꝰ ñquã aloco illo disce¬
deret. In cola aut andegauensis urb̃ turbatis
m̃bris morbo: capud conu̾tit ad lectulũ. De hinc
ꝑdies singłos inualescente febre. cunctis artub
destitutꝰ. auditu et locutione parit̾ pͥuat᷑. Post
paucos uͭ dies cũ defebre conualuisset & sine uo¬
ce maneret. ablata sibi afrĩb facultatis patte de
patiat᷑ ds̃ qd aut facultati niẽ inhereat: aut partẽ
hereditatis ad qͥrat. Erant enĩ ingenui et possessio¬
nẽ ꝓpͥam incolentes. s nichil cogitantes dehis
quȩ cłi erant: eiecert̃ mutũ et surdũ quẽ potius
fouere debuerãt. Ille uͦ quãꝗͣ sinehis usib eet.
sensũ tam̃ incorde retinebat. Porro aut̃ app̾hen¬
sis manu tabulis. et int̾ se colisis: uocẽ quetentis

Expanded text:
profusa eam respiciens, visum mulieri amissum restiprofusa eam respiciens, visum mulieri amissum restituit. Tantaque dut usque ad diem sui obitus numquam a loco illo discederet. 23. Incola vero Andecavensis urbis, turbatis membris morbo, caput convertit ad lectulum; dehinc per dies singulos invaliscente febre, cunctis artibus distitutus, auditu et elocutione privatur. Post paucos vero dies cum de febre convaluisset et sine voce maneret, ablata sibi a fratribus facultatis parte, depatiatur Deus, quod aut facultati nostrae inhaereat aut partem hereditatis adquerat'. Erant enim ingenui et possessionem propriam incolentes; sed nihil cogitantes de his quae Dei erant, eiecerunt mutum et surdum, quem potius fovere debuerant. Ille vero quamqnam sine his usibus esset, sensum tamen in corde retenebat. Porro autem, adprehensis manu tabulis, inter se conlisis, vocem quaerentis
Abbreviated transcription (Latin):
debiles. adhunc medicũ deuotꝰ uigressusẽ diceis.
Credo indubitant̃ scĩssime p̾̃sul qd̃ poteris mͥ ea
medele adium̃ta p̾bere: quȩ ceteris inte sꝑantib
ñes solitꝰ denegare. Incredulitate orationi assidue
insisters. et de diũ miseratione ũdubitans. directis.¬
pe dib manibq incolumis est redditꝰ.¬
erũ qͥa insuꝑiorib libellis si ꝑus diximꝰ et iiloco
illo dequo migrauit adcȩlos plerumq miracula
celebrati: qͥd nuꝑ gestum sit pancda. Indigena
urbis turonice uisus claritate ittata cellulam
concdatensem inqua lectuluf beati antistitis
habet᷑ expetiit: putans sibi p̾sidiũ fore. si can¬
cellos ipsius lectuli contigisset. Lectulus aũt ñ
dem. isrł nr̃i temꝑis flexa ceruice recubuit.
Ergo ad hoc oraculum mulier uro ãminiculan¬
te declucit᷑ inqͦ ꝑmultos dies orationẽ cõpunc¬
ta faciebat. Tandem pictas ad miserandũ sepe

Expanded text:
debiles, ad hunc medicum devotus ingressus est, dicens: debiles, ad hunc medicum devotus ingressus est, dicens: Credo enim indubitanter, sanctissime Praesul, quod poteris mihi ea medelae adjumenta praebere, quae caeteris in te sperantibus non es solitus denegare. In hac credulitate orationi assidue insistens, et de Domini miseratione non dubitans, directispedibus manibusque, incolumis est redditerum quia in superioribus libellis saepius diximus et in loco illo de quo migravit ad coelos plerumque miracula celebrari, quid nuper gestum sit pandam. Mulier indigena urbis Turonicae visus claritate multata, 1093 cellulam Condatensem, in qua lectulus beati Antistitis habetur, expetiit, putans sibi praesidium fore, si cancellos ipsius lectuli tetigisset. Lectulus autem node, Israel nostri temporis flexa cervice recubuit. Ergo ad hoc oraculum mulier viro adminiculante deducitur, in quo per multos dies orationem compuncta fundebat. Tandem pietas ad miserandum saepe
Abbreviated transcription (Latin):
rum sollẽpnia spectantib huic uisus ẽ. redditꝰ.
rediitq inpatriam uidens. qͥ adscam̃ basilicã
alio deducente ꝑuenerat. Ipse aut̃ ꝓtante pie¬
tatis gaudio uouit se ibicłẽ tonsorati quod
post ea rediens deuotꝰ impleuit.
ã et qͥda detrans marinuis partib ueniens dũ¬
oꝑa exetceret in agro. subito orta suꝑse uiolen¬
tia uenti cũ puluere limine caruit oculorũ.
et qͥ dui cecisuia fuerat. ipse domi alio regente
declucit᷑. In hac enĩ cecitate: ꝑt ũ annioꝵ curricula
cdetinet᷑. Post hȩc basilicã beati confessoris expetiit.
Adquã ꝑ quatuor. atinos orationi incumbens. uisi¬
tatꝰ uirtute duina pate factis luminib lucẽ uide
ed et hac fama ut sepe diximꝰ ꝓ meruit.
nonsolũ ad ꝓpͥam urbẽ. uetũ etiam aliis urbib
et pene intoͣmundo uulgata ꝓpatuit. Iulianus
qͥcdã ab hispaniis ueniens. manus et pedes habers

Expanded text:
rum solemnia spectantibus, huic visus est redditus; rum solemnia spectantibus, huic visus est redditus; rediitque in patriam videns, qui ad sanctam basilicam alio deducente pervenerat. Pro tantae pietatis gaudia vovit se ibidem tonsorari, quod postea rediens devotus implevit. 20. Nam et quidam de transmarinis partibus veniens,am exerceret in agro, subito ortam super se violentiam venti cum pulvere, lumen caruit oculorum; et qui diu caecis via fuerat, ipse domi alio regente deducitur. In hac enim caecitate per trium annorum curriculum detenetur. Post haec ad basilicam beati confessoris expetiit; ad quam per quattuor annos orationi incumbens, visitatus virtute divina, patefactis luminibus, lucem videed et haec fama, ut saepe diximus, non solum ad propriam urbem, verum etiam in aliis urbibus, et pene in toto mundo vulgata perpatuit. Julianus quidam ab Hispaniis veniens, manus et pedes habens
Abbreviated transcription (Latin):
grãrũ referre. s ei cuius tͥ uirtꝰ auditũ restituit.
Tã scias beati martini inecũ habere pignora. cuiꝰ
cora. ut nec adrecuperandũ genus putaretur
aliqͦd remanere: qͥd̃a dentĩs basilicã scãm acdiit
oleumq lich noiũ quȩ camere dependebant sus¬
cepit cũ ipsis aquis inuasculo. Deportatũq domo
peccora que ad huc hic morb non attigerat intinc¬
to diguo inliquore ꝑfrontes et dorsa cruce cliũca¬
signat ipsisq animalib terrȩ deiectis resupina¬
tisq ex hoc unguento fide pleriꝰ infudit inore.
Alox dicto citius cdã destina peste. ꝓpulsa: peccora lib̾a
ꝑsex antios uidendi usus fuerat denegatꝰ: beati
con fessoris expeciit saluari p̾sidio. Adcuiꝰ basilicã
accedens multo temꝑe ie uiniis et orationibus
uacans: auxiliũ beati implorabat antistitis.
Deniq aduerente sacro scã festiuitate pͦpłis missa¬

Expanded text:
gratiarum referre, sed ei, cuius tibi virtus auditum restituit. gratiarum referre, sed ei, cuius tibi virtus auditum restituit. Nam scias, beati Martini mecum habere pignora, cuiuscora, ut nec ad recuperandum aliquod remanere, quidam de nostris basilicam sanctam adiit, oleumque lychnorum, qui camerae dependebant, suscepit cum ipsis aquis in vasculo, deportatumque in domum, pecora quae adhuc hic morbus non attigerat, intinctoque digito in liquoresignat, ipsisque animalibus terrae deiectis resupinatisque ex hoc unguine fide plenus infudit in ore. Mox dicto citius, clandestina peste propulsa, pecora liberasex annos videndi usus fuerat denegatus, beati confessoris expetiit salvari praesidio. Ad cuius basilicam accedens, multoque tempore ieiuniis et orationibus vacans, auxilium beati implorat antistitis. Denique adveniente sacrosancta festivitate, populis missa
Abbreviated transcription (Latin):
uiuomine. xp̃i ihu abite incolumes.
suq abegidio ep̃o qͥ tunc ȩccłiam regebat benigne
suisemꝰ excepti. illucescente in crastitiũ dĩca die
ad ecliam accessimꝰ: residentesq insacratio. at¬
uentum p̾stolabatn. antistitis. Eo temꝑe scĩ mar¬
llli peliqͥas licet temerario ordine. suꝑme tamen
labebã. Igit᷑ siggo referendatius qͣncła sigib̃ti
doccursũ nrm̃ accedit: osculatũq uixta me se¬
dite deposco. S: ille utiã habens opilasã autem:
x dealia poterat que loquebam᷑ adiltere. Ue¬
ũ uͥ sufficient̃ colloquio usi sumꝰ: ille indomo
locat᷑ ȩccł̃ie. P rotinus gͥ ut ame discessit dirup¬
u alitis suilȩ claustr̃a. et quasi magnũ exuide
leutũ eatt sentiens auclitũ icepit. Rͥ cu̾susq
continuo mͥgrãs agere cepit dicens Tercia dies
erat q dehac aute auditum amiserã. sedcũ tecũ
loqueret sensi uelocit̾ reseratã. Tunc ego confusus
ne mͥ ascribetet᷑ aio. Noli cdilectissime nͥ fili aliqͥd

Expanded text:
omine Christi Jesu abite incolumes .cumque ab Aegidio episcopo, qui tunc Ecclesiam regebat, benigne fuissemus excepti, illucescente in crastinum Dominica die, ad ecclesiam accessimus, residentesque in sacrario adventum praestolabamur Antistitis. Eo tempore sancti Martini reliquias, licet temerario ordine, super me tamen habebam. Igitur Siggo referendarius quondam Sigiberti, ad occursum nostrum accedit, osculatumque juxta me sedere deposco. 1091 Sed ille unam habens obturatam aurem, vix de alia poterat quae loquebamur advertere. Verum ubi sufficienter colloquio usi sumus, ille in domum vocatur ecclesiae. Protinus igitur ut a me discessit, disrupta auris surdae claustra, et quasi magnum exinde ventum exire sentiens, auditum recepit: reversusque continuo mihi gratias agere coepit, dicens: Tertia jam dies erat, quod de hac aure auditum amiseram, sed cum tecum loquerer, sensi velociter reseratam. Tunc ego confessus Al., confususaio: 'Noli, dulcissime fili, mihi aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
hoc diutiꝰ dissimulare ñ potuit. alduci cos adse iubci.
sine ullo tactu facto tantũ signo crucis e contͣ demoni
que nequicia sua deuinxerant absolucbant. Nam illo
absente. multi de uirga q̃ manu ferre soltꝰ crat suspti¬
sos aty signatos merguminos expellebant. Nich homiiꝰ
&e destratu ciꝰ siquis egrotꝰ quippiã abstulissct: eiat y¬
sens medicam̃tum. Arm̃taria aut̃ neptis eiꝰ cũ gui
quoda tempor in adolescentia sua a qͣrta no fatigantͥ
i cõmodo: aut medicoꝵ studio plerumq fota. nulluĩ
posset scntire leuam̃. & ab ipso beato confessore sepiꝰ ut eu¬

Expanded text:
hoc dissimulare non potuit, adduci eos ad se iubens, sine ullo tactu, facto tantum signo crucis econtra, verbo quae nequitia sua devinxerant absolvebant. Nam et illo absente multi de virga quam in manu ferre solitus erat suspensos atque signatos inerguminos expellebant. Nam et de stratu eius si quis aegrotus quidpiam abstulisset, erat praesens medicamentum. Armentaria autem, neptis eius, cum graviter quodam tempore in adulescentia sua a quartano fatigaretur incommodo, ac medicorum studio plerumque fota, nullum possit sentire levamen et ab ipso confessore beato sae
Abbreviated transcription (Latin):
noccntie. scribendi usib asscrit cẽ nccessarium quod
sferebat: ꝙyscinum ec̃ dicens. quod ex p̃ccpto theudolc¬
ni a cuiusdam fris cellula deporiant. E menimcẽ
ignorabat: hoc tantum ec̃ estimans. qd̵ impositum
collo ferebat. Tandem abbas simplicissimũ urxi an¬
mum conspicatus. pictatis intuitu. crumpit in la¬
crimas. Accintisq cis qui scm̃ uirum tanta crude¬
litate fatigrare presumpserant: acrius solito inercpat:
ac ꝓfati temeriiate. debite satis factionis. penitudins
indicit. Hisq ita correctis: cęteris deinctps a sc̃is m¬

Expanded text:
nocentiae scribendi usibus asserit esse necessarium, quod nocentiae scribendi usibus asserit esse necessarium, quod ferebat, circinum esse dicens, quod ex praecepto Theudoleni a cuiusdam fratris cellula deportaret. Cum enim esset nitus ignorabat, hoc tantum esse aestimans, quod impositum collo ferebat. Tandem abbas simplicissimum viri animum conspicatus, pietatis intuitu erumpit in lacrimas, accitisque eis, qui sanctum virum tanta crudelitate fatigare praesumpserant, acrius solito increpat ac pro facti temeritate debitae satisfactionis penitudinem indicit. Hisque ita correctis, cęteri deinceps a sancti i
Abbreviated transcription (Latin):
ret: asserens usum illius sibi cẽ necessarium in scri¬
bendo. Ile dicto cicius gressum tapuit: atq ao desig¬
natum fratrẽ. rapido cursu puenit. Qui et simplici¬
tatis eius conscius. & lucibrii ob quod directus fuerai
ñ ign̾arus: mnecdium mole collo eius imposuit: utq id
ad dniersorium cheudolen quam cytissime ferret. ob¬
ixius impauit. Nicħ ille cunctatus. exceptum onus
ferebat equanimit: quamq̃ ita lapidis pondcit qidua¬
ittur: ut uix atterius passib ꝓmouertt incesum. Inur
bec reucientissimũ uirum Ualbertum abbatem obin¬
un habuit: cui boc ipsum a non nullis fr̃ibus iam
tucrai minciatum. Cernens igitut uenerabilis abbas
ouemi ap̃i mansueti ssimã inusto fascȩ grauari: al¬
ciuis ingeinit. cobuius affictioni. & illorum condoles
icuitati. Mereq uehemencius increpatum. imipositũ
onus humctis acͥiccre impat: causamq ꝑquirit di¬
ligentius qua s tantope fatigaret. At ura suinmȩus¬

Expanded text:
ret, asserens usum illius sibi esse necessarium in scriret, asserens usum illius sibi esse necessarium in scribendo. Ille dicto citius gressum rapuit atque ad designatum fratrem rapido cursu pervenit; qui et simplicitatis eius conscius et ludibrii, ob quod directus fuerat, non ignarus, medium molae collo eius imposuit, utque id ad diversorium Theudoleni quam citissime ferret, obnixius imperavit. Nichil ille cunctatus, exceptum onus ferebat aequanimiter, quamquam ita lapidis pondere gravaretur, ut vix alternis passibus promoveret incessum. Inter haec reverentissimum virum Walbertum abbatem obvium habuit, cui hoc ipsum a nonnullis fratribus iam fuerat nuntiatum. Cernens igitur venerabilis abbas ovem Christi mansuetissimam iniusto fasce gravari, altius ingemit, et huius afflictioni et illorum condolens levitati. Moxque vehementius increpatum, impositum onus humeris deicere imperat causamque perquirit diligentius, qua se tantopere fatigaret. At vir summae in
Abbreviated transcription (Latin):
miliaritates ardencius applicait. Illc autem tanta in
dĩ uito animi puritate comꝑta. curiosa leutate ins¬
pulsus. sedulo explorare cepit. utrum ea simplicitas ex
fonte manaret intime puritatis: an sicut non nullis
familiare t̃. subdolam m̃tem simulata innocentia pal¬
liart. Obhanc itm tam abipso quã a quibusdamlo¬
ci fribus. ludibriis crebro fatigabatur ineptis: cum
tam̃ ille nulli contradiceret. neminẽ ledecet. ẜ. nec le¬
sus uicem tesferiei. Itaenĩ uitam instituerat suam:
ult ulatas iniuirias pacientia uinceret: ullud dauitic̃
ficquencius repplicans. ut iumentum factus sum
apud te simplicitatt̃ infucaiã mundanȩ semꝑ astuciȩ
preferebat: eligens stultus esfici scło: ut posset sapiens
ct̃ in deo. Una igitur dicrum cum se ad p̃sati theu¬
doleni hospicium contulisset. ille ludibrii simul. et
exꝑimenti gc̃a rogauit eum. ut ad cuiusdam fr̃is ins
monasterio cellulam pgens. cyrtinum ad se deporta¬

Expanded text:
miliaritates ardentius applicare. Ille autem, tanta in miliaritates ardentius applicare. Ille autem, tanta in Dei viro animi puritate comperta, curiosa levitate inpulsus, sedulo explorare coepit, utrum ea simplicitas ex fonte manaret intimae puritatis, an, sicut nonnullis familiare est, subdolam mentem simulata innocentia palliaret. Ob hanc rem tam ab ipso quam a quibusdam loci fratribus ludibriis crebro fatigabatur ineptis, cum tamen ille nulli contradiceret, neminem lederet, sed nec lesus vicem referret. Ita enim vitam instituerat suam, ut illatas iniurias patientia vinceret, illud Daviticum frequentius replicans: Ut iumentum factus sum apud te. Itaque simplicitatem infucatam mundanae semper astutiae praeferebat, eligens stultus effici saeculo, ut posset sapiens esse in Deo. 7. Una igitur dierum, cum se ad praefati Theudoleni hospitium contulisset, ille ludibrii simul et experimenti gratia rogavit eum, ut ad cuiusdam fratris in monasterio cellulam pergens, circinum ad se deporta
Abbreviated transcription (Latin):
bermum deputatur. Cuius animicandor & preclara sim¬
plicitas: brtui cuncas innotuit. Alitabantur om̃s iniu¬
uenȩ humilitatẽ eximiã: abstinentiã in comparabilẽ.
pacitntiam singłarem.: quodꝙ celestibus secmmꝑ intent̃
desideriis. uitam angłicam inter homines pserebat.
Etat eo tempore p̃nominatum luxoiiensȩ cenobium ins
galitis regionib pcne singłate: tam inreligionis apice:
quam etiam inpsittione doctranȩ. Qua ex causa plu¬
timi quib inutramuis partem ꝓficiendi feruos ine¬
tat: aq eundem locum certantib studis undiq conflu¬
ebant. Quo ergo temporc bcatissimus frodobeatus in¬
ibi morabatut: uir apłicus Reatoaboꝰ linguonicȩ ur¬
bis ep̃c. quendam excenobio sci scauani abbatem. te¬
ir oolenum nomine crudicionis gr̾a. uluc destinare cura¬
uit. Ad cinus diuctiorium beatus frobobeat᷑ frequenciꝰ
accedebat: ut assolet etas iuucncula. coeuorum sibi fa¬

Expanded text:
bernium deputatur. Cuius animi candor et praeclara simbernium deputatur. Cuius animi candor et praeclara simplicitas brevi cunctis innotuit. Mirabantur omnes in iuvene humilitatem eximiam, abstinentiam incomparabilem, patientiam singularem, quodque caelestibus semper intentus desideriis vitam angelicam inter homines praeferebat. Erat eo tempore praenominatum Luxoviense coenobium in Gallicis regionibus paene singulare tam in religionis apice quam etiam in perfectione doctrinae. Qua ex causa plurimi, quibus in utramvis partem proficiendi fervor inerat, ad eundem locum certantibus studiis undique confluebant. 6. Quo ergo tempore beatissimus Frodobertus inibi morabatur, vir apostolicus Bertoaldus Lingonicae urbis episcopus quendam ex coenobio sancti Sequani abbatem Teudolenum nomine eruditionis gratia illuc destinare curavit. Ad cuius diversorium beatus Frodobertus frequentius accedebat, ut assolet aetas iuvencula coaevorum sibi fa
Abbreviated transcription (Latin):
nitricis expressit. Ilico cedentib tenebris. lux a¬
mica reuertitur: & paruuli incrito filii mag¬
num matri beneficium cumui tur. Noc confe¬
stim miracłm ꝑ cuncta uulgatum: uniuersos
quidem stuport ꝑculit: quosdam uͦ ad scẽ uitȩ
natus pontifex. egregiam in abolestente ammi
Purtiatem. et precellam uirtutis efficatiam contempla¬
tus: diuinis ministeriis imposito deticatus officio
mancipaut. Post hec baritatis sollicitudine & dimimi
lucri stucho amimatus: adluxouiũ cenobium spũalis ꝓ¬
srctus grã dirigere institiuit: ut teligiosorum initatioe
auectus. & ipse in uirtutib erelceret: & regioni suȩ post¬
moctum sc̃itatis ac ꝑsectionis exempla lucidissima repce¬
tatet. Entiar tunc ei cenobio. Salbertus abbas: ur et
religione inclitus. & scitatis opinione famosus. Quocũ
ex precepto pontiicis ꝑuenisset: a sc̃is illius loci patrib
grata exustationt suscipit᷑: atii in congregacionis contu¬

Expanded text:
nitricis expressit. Illico cedentibus tenebris lux anitricis expressit. Illico cedentibus tenebris lux amica revertitur, et parvuli merito filii magnum matri beneficium cumulatur. Hoc confestim miraculum per cuncta vulgatum, universos quidem stupore perculit, quosdam vero etiam natus pontifex egregiam in adolescente animi puritatem et praecelsam virtutis efficaciam contemplatus, divinis eum ministeriis, imposito clericatus officio, mancipavit. Post haec karitatis sollicitudine et divini lucri studio animatus, ad Luxovium coenobium spiritualis profectus gratia dirigere instituit, ut, religiosorum imitatione allectus, et ipse in virtutibus cresceret et regioni suae postmodum sanctitatis ac perfectionis exempla lucidissima reportaret. Praeerat tunc ei coenobio Walbertus abbas, vir et religione inclytus et sanctitatis opinione famosus. Quo cum ex praecepto pontificis pervenisset, a sanctis illius loci patribus grata exultatione suscipitur atque in congregationis contu
Abbreviated transcription (Latin):
& formidinis arte concuciens. Uerum puer drui¬
ni ingemi. demonicȩ fraudis & uersuciȩ non igna¬
rus: salutaris signi clipeo non minus frontem qͣ
pectus armabat: deumq sibi adiutorem inuocais :
argum̃ta inimici callida iuriliter proterebat Iam
lis eatemis fuerat occultata: sidcrtȩ claritatis in po¬
pulo iubar infunderet. Namq ut cuiꝰ ẽẽt apud
deum meriti. longe lateq claresceras: sibi placitam
puetils innocentis puxitatẽ: suꝑna disposicio dig¬
nata ẽ miraculo declarare. Contigit itaq matiẽ cius
oculorum suffragio destitutam: luminis disptadiũ
incurrisse. Cumq longuam inoccitate noctẽ tra-¬
hens uitam in merore consumeret: die quadam
filium inter amplexus demulcens: obsecrat ut ma¬
nu sua crucis signum suꝑ oculos cius expͥmeret:
Quod cum ille abnutret. mat̾ uero importunius
ꝑurgert: tandem materna ꝑmotus instantia:
inuocato dño salutiferum signum suꝑ oculos se-¬

Expanded text:
et formidinis arte concutiens. Verum puer diviet formidinis arte concutiens. Verum puer divini ingenii, daemonicae fraudis et versutiae non ignarus, salutaris signi clypeo non minus frontem quam pectus armabat, Deumque sibi adjutorem invocans, argumenta inimici callida viriliter proterebat. Matlis catenus fuerat occultata, sidereae claritatis in populo jubar infunderet. Namque ut cujus esset apud Deum meriti longe lateque claresceret, sibi placitam puerilis innocentiae puritatem, superna dispositio dignata est miraculo declarare. Contigit itaque matrem ejus, oculorum suffragio destitutam, luminis dispendium incurrisse; cumque longam in caecitatem noctem trahens, vitam moerore consumeret, die quadam filium inter amplexus demulcens, obsecrat ut manu sua crucis signum super oculos ejus exprimeret. Quod cum ille abnueret, mater vero importunius perurgeret, tandem materna permotus instantia, invocato Domino, salutiferum signum super oculos ge
Abbreviated transcription (Latin):
tores pociu
Scari. Tum uero cerne¬
res eum priord
um exempla certatim
quo uirtutum genere ꝑfectius emicaret. Atq ut se to¬
tum deo racionabilem uictimã. et spualtͥ mactaret
holocaustum: adusum se continuȩ orationis applicu¬
it: quietisq impaciens: apłicum preceptum quo
sine int̾missione orandum docct. a se ipso importunꝰ
exigebat. Ieiunii uero obseruantiam. non tam freg̃ns
quã continuus exercebat: doctus auctoritate domi¬
nica: hoc duplici pugnandi gencre. nefandissimũ
illud demonum genus posse depelli. Nuiusmodi ar-¬
maturam iam tum indiuinȩ miliciȩ scolis. nouus
xxp̃i miles assumpserat: & celeste nuꝑ professus ty¬
tainta. futurt enim inco scĩtatis excellentiam: hu¬
manȩ salutis aduersarius iam in annis puerilib
inuidebat. Unde sicut ipso pꝰ modum referente
comꝑtumẽ: dum prodiscendo psalterio scolam expe¬
teret: crebro se diabolus eius aspectb ingerebat:
pauidos ꝑ naturam animos ingenti minarum

Expanded text:
tores potius justificari . Tum vero cerneres eum priorum sibi Patrum exempla certatim quo virtutum genere perfectius emicaret. Atque ut se totum Deo rationabilem victimam, et spirituale mactaret holocaustum, ad usum se continuae orationis applicuit, quietisque impatiens, apostolicum praeceptum, quod sine intermissione orandum docet , a seipso importunius exigebat. Jejunii vero observantiam non tam frequens quam continuus exercebat, doctus auctoritate Dominica, hoc duplici pugnandi genere nefandissimum illud daemoniorum genus posse depelli . Hujusmodi armaturam jam tum in divinae militiae scholis novus Christi miles adsumpserat, et coeleste nuper professus titamenta. Futurae enim in eo sanctitatis excellentiam, humanae salutis adversarius jam in annis puerilibus invidebat. Unde sicut ipso postmodum referente compertum est, cum pro discendo Psalterio scholam expeteret, crebro se diabolus ejus aspectibus ingerebat, pavidos per naturam animos ingenti minarum