comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sito. cõmunia sue dona largitatis
impendit dicens. Non occides : ñ
mechaberis : ñ furtum facies: non
falsum testimonium dices: ho¬
nora patrem tuũ ⁊ matrem.
Cui postinõdum maiora queren¬
ti. ⁊ uelut ad montẽ uirtutum
ascendere cupienti: siuis inqͥt
habes ⁊ da pauꝑib ͥ ⁊ habebis¬
thesaurum incelo: ꝯueni sequere ine.
Cuius discretionem moderamuus
ĩ ꝑse solum dñs ui carne docens
exhibuit: uerum minc quoq ꝑ
u̾bi sui ministros exlubere ñ cessar.
LInde de eisclem sub uinus boni ser¬
ui ꝑsona testatur : qr dare debeaut
conserus in tp̃r tͥtici mensuram:
id: ꝓcaptu audientium oportu¬
ne ad mensuram u̾bi dapes sug¬
gerere. Quod uͦ ꝓpinquante pas¬
cha dñs turbas. docet. sauat. ⁊re¬
ficit: possumius itaq inistice ita¬
int̃pretari: quia pascha trausi¬
tus dicitur. ⁊ quoscumq dñs
int̾ua mnunerum suoꝵ suauita¬
te recuꝑat. ad salubrem ꝓfecto
transitum p̃parat: ut carnis ui¬

Expanded text:
sito, communia suae dona largitatis sito, communia suae dona largitatis impendit, dicens: Non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices. Honora patrem tuum et matrem . Cui postmodum majora quaerenti, et velut ad montem virtutum ascendere cupienti; Si vis, inquit, habes, et da pauthesaurum in coelo, et veni, sequere me . Cujus discretionem moderaminis, non per se solum Dominus in carne docens exhibuit, verum nunc quoque per verbi sui ministros exhibere non cessat Unde de eisdem sub unius boni servi persona testatur, quia dare debeant conservis in tempore tritici mensuram, id est, pro captu audientium opportune et mensurate verbi dapes suggerere. Quod vero appropinquante Pascha Dominus turbas docet, sanat et reficit, possumus ita mystice interpretari, quia Pascha transitus dicitur, et quoscunque Dominus interna munerum suorum suavitate recuperat, ad salubrem profecto transitum praeparat, ut carnis vi
Abbreviated transcription (Latin):
dñe qm conturbata sunt ossa
mea. Et it̾m de ꝑciendis ab eo ui¬
te ꝑpetue alimoniis confisa: do¬
muius inquit pascit me. ⁊nicħ
mͥi deerit : in loco pascue ibi me
collocauit. Quod autem subi¬
ens in monteni iħe: ibi sedebat
cum discipłis suis. s ueniente
ad eum multitudine desceudit.
atq hauc innferiorib defecit.
quam insuꝑiorib paulo ante
curau̾at. nequaquã frustra ãn¬
factum credamus: s ad significan¬
dum mistice. quia doctrinã ⁊ cha¬
rismata sua dñs. uxta ꝑcipienti¬
um capacitatem distribuit: nifir¬
mis quidem adhuc mentib ac par¬
uulis sp̃u simpliciora monita cõ¬
mittens aꝑtiora credens sacram̃¬
ta: celsiorib auteni quibq ⁊ ꝑfec¬
tiorib sensu. secretiora sue maiesta¬
tis archana reserans: altiora deuo¬
te conu̾sationis itinera suggereis:
ꝯaltiora p̃mioꝵ celestium dona ꝓ¬
mittens. Deniq cuidam sciscitan¬
ti quid faciens uitam et̃nan pos¬
sideret: quasi inferius ad huc po¬

Expanded text:
niam conturbata sunt omnia ossa mea ; et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in inferioribus refecit, quam in inferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, infirmis quidem adhuc mentibus parvulis spiritu simpliciora monita committens, et apertiora credens sacramenta: celsioribus autem quibusque, et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, altiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona promittens. Denique cuidam sciscitanti quid faciens vitam aeternam possideret, quasi inferius adhuc po
Abbreviated transcription (Latin):
inu̾tiginem corda mutit: que ad
ꝑ benns uite desid̾i̾a non ꝑmittit
erigi. De quib psalmista. In cir
cuitu impii ambulant. S ab¬
euntem transinare: galiee iħm.
multitudo maxima sequebatur:
que doctͥne sanationis ⁊ refecti¬
dins ab eo celestis munã summa
ꝑciꝑet : quia priusquam dñs in
carne appareret ⁊ sola illun geus
uidea sequebatur credendo. Postqͣ.
uͦ ꝑ incaruationis sue dispensatio¬
nem. Ffluctus uite corruptibilis.
adiit. calcauit. transiit: marima
mox eum multitudo credentium
secuta ẽ nationum: sp̃alit̃ instrui
sauari. ac saciari desiderans: ⁊ cũ
psalinista dep̃cans. Oñe ad te con

Expanded text:
i in vertiginem corda mittit, quae ad i in vertiginem corda mittit, quae ad perennis vitae desideria non permittit erigi, de qualibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum, multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae sanationis et refectionis ab eo coelestis munera summa et. Quia priusquam Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo; postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit, transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritaliter instrui, sanari, ac satiari desiderans, et cum Psalmist
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis illiũs. nit̾iis extiq
decent̃ ornati: sacram̃ta nr̃e salu¬
tis. puro corpore simul ⁊ corde su¬
mainus. Uerum quia breuiter
ista p̃libaiumus. libet diligentiꝰ
totam sacre seriem lectionis in¬
iueri: ⁊ quicquid in ea misticum
indagare uasemus. ur̃e pandere
caritati. Abiit iħc transmare ga¬
lilee: q̃d÷ tyberiadis. Primo di¬
endum iurta historiam. quia
mare galilee. q̃d multis ꝓ diu̾si¬
tate circumiacentium regionum
uocabulis distinguitur: illis tan
tum ui locis mare tyberiadis uo¬
catur: uͥ tyberiadem ciuitatẽ aqͥs
ut aiunt calidis salubrem abocci¬
deute p̃moustrat. Siquidem int̾¬
fluente iordane: duo de iugunts
passuum milib in longum: ⁊ qͥn¬
q extendit᷑ in latum. Mistice aũt
niare. turbida. ac tum̃tia scłi huiꝰ
uoluminie̾ significat: inquibus
praui quilibet inuste delectati
quasi ꝓfundis deditipisces. m̃tem
ad suꝑna gaudia ũ uitendunt.
Unde bene idem mare galilee
id ÷ rota cognomiuatur: quia ni

Expanded text:
resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde sumamus. Verum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distintum in locis mare Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem, aquis, ut aiunt, calidis salubrem habitationem praemonstrat. Siquidem interfluente Jordane, duodeviginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem, mare turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat, in quibus pravi quilibet, injuste delectati, quasi profundi dediti pisces, mentem ad superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur. Quia nim
Abbreviated transcription (Latin):
habusse de patre. Quid mͥ inquit¬
semꝑ ex patre hiabui: cũ tua carne
ex qua carnem suscepi. cõmune¬
ut fragilitatem sumpte exte hu¬
inauitatis moriendo demoustrem.
pͥus ẽ ut potentiam et̃ue deitatis
u̾tutes oꝑaudo patefaciam. Ue¬
uit autem hora. ut qͣd sͥ ⁊ matͥ
comuinune ẽẽt ostendet: cumeã
moriturus incruce. discipło uir¬
gun uirginem cõmendare eu¬
rauit. Carnis namq infirma
ꝑpessus ÷ matrẽ de qua hec susce¬
perat. pie coguitam ei quemiua¬
rune diligebat discipło cõmenda¬
uit: quam̃ duuna facturus qua¬
si incognitam se nosse dissimulat:
quia hane diuine natuutatis aus¬
tricem ũ ẽe cognoscit. Erant autẽ
ibi lapidee ydrie sexposite. scd̾m pu¬
rificationem uideoꝵ: capientes sin¬
gule metretas. binas uł t̃uas. hy

Expanded text:
habuisse de Patre. Quid mihihabuisse de Patre. Quid mihim ex Patre semper habui, cum tua carne, ex qua carnem suscepi, communiut fragilitatem sumptae ex te humanitatis moriendo demonstrem: prius est ut potentiam aeternae deitatis virtutes operando patefaciam. Veniet autem hora ut quid sibi et matri commune esset ostenderet, cum eam moriturus in cruce discipulo virgini virginem commendare curavit. Carnis namque infirma perpetiens, matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus quasi incognitam se nosse dissimulat, quia hanc divinae nativitatis auctorem non esse recognoscit. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas bina
Abbreviated transcription (Latin):
tur gła latentis i ꝯomine dei:
ut credentium fides acta ꝓficeret.
Qd si mist̾ium querimus: appa¬
rente incarne dño. meraca illa
legalis sensus suauitas. paulatun
ceꝑat obcarnalem phariseoꝵ. int̃pre¬
tationem a pͥsca sua uirtute deficere.
Qui mor ea que carualia uideban¬
tur mandata. ad sp̃alem conu̾tit
doetrinam: cunctamq litt̾e legalis
suꝑficiem. euangłica celestis gr̃e
uͥtute mutauit: qdẽ uinum fe¬
mea. Neq enim matrem suam
in honoraret. qui nos ubet hono¬
rare patrem ⁊ matrẽ. aut eam
sibi ẽe matrem negaret. ex cuius
carne uͥginea. carnem susciꝑe
ñ despexit: etiam apło teste qui
ait. Qui factus ẽ ex semine dd:
sedm caruem. Quomͦ enun exse¬
sin ex corpore marie scdm caruem.
S ineoq̃d miraculum facturus
ait. quid mͥ ⁊tͥ est mulier: significar
se diuinitatis quam nuracłm erat
patrandum. ñ pͥncipium tp̃ralit
accepisse de matre : siet̃uitatẽ semꝑ

Expanded text:
tur gloria latentis in homine Dei, tur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelicae coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum femea. Neque enim matrem suam inhonoraret, qui nobis jubet honorare patrem et matrem: aut eam sibi esse matrem negaret, ex cujus carne virginea carnem suscipere non despexit, etiam Apostolo teste qui ait: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Quomodo ex sesi non ex corpore Mariae secundum carnem, Sed in eo quod miraculum facturus ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis, qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter accepisse de matre, sed aeternitatem semper
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei homo fieri. ⁊eccłam sus
one cousecrare. sui sp̃c pignore
infide confirmare dignatus est.
S uocatis ad fidem gentib: usq
ad fines orbis t̃re earundem nup¬
tiarum uotiua gaudia ꝑuener̃t.
Nec uacat a mistio. qd die t̾cio pꝰea
que suꝑior euangłii sermo descrip
sibi eccłã uenisse designat. Primum
quippe scli tempus aute legem pa¬
triarcharum exemplis: sodi sub
lege ꝓpharum scripus: t̾cium sub
gr̃a p̃coniis euangłistarum: quasi
ĩcie diei lux inuido refulsit: in quo
paruit. S ⁊ hoo q̃d iichana gali¬
lee. id: in delo transinigrationis
ꝑpetrate. heedem nuptie facte ꝑ¬
hibentur: tipice denuntiat eos
marune gr̃a xp̃i dignos existere:
qui zelo ⁊ feruore pie deuotiois.
nemulari carisinata maiora. ac de
t̾renis ad em̃a noruut sꝑañdo:
amando transinigrare. Discum¬
bente ad nuptias dño. uiniun de¬
fecit: ut uiuo meliore ꝑ ip̃m mi¬
rabili ordine facto. manifestare¬

Expanded text:
Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui one consecrare, suique Spiritus pignore in fide confirmare dignatus est: sed vocatis ad fidem gentibus, usque ad fines orbis terrae earumdem nuptiarum votiva gaudia pervenerunt. Nec vacat a mysterio quod die tertia, post ea quae superior Evangelii sermo descsibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ad legem, patriarcharum exemplis; secundum sub lege, prophetarum scriptis; tertium sub gratia, praeconiis evangelistarum, quasi tertiae diei luce mundo refulsit; in quo paruit. Sed et hoc, quod in Cana Galilaeae, id est, in coelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere, qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charismata meliora, ac de terrenis ad aeterna norunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliori per ipsum mirabili ordine facto, manifestare
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus: Leuient autẽ dies cũ au¬
feretur abeis sponsus: ⁊ tune ieui¬
uabunt. Quia nuniriun incar¬
natio nr̃i saluatoris. ex quo patrib
mis ⁊ luctu semꝑ expectata. donec
ueiiret. Similit̾ ex quo post resur¬
rectionem ascendit incelum: om̃is
scõꝵ spes adeuis pendet reditum.
Solo autem quo eũ cum hominib
gere nequiuerunt: quia iam se
cum corporalit eum quẽ sp̃aliter
dilexerunt habebant. Sponsus gͦ
si uł nuptiarum: singłi quiq fi¬
delium eius sunt. Tempus nuipti¬
arum tempus: illud: quando ꝑ ra
carnationis nust̾ium. scam sͥ eccłam
sociauir. Nou gͥ casu. si certi gr̃a mi¬
sterii uenit ad nuptias in t̾ra. car¬
uali more celebratas: qui ad copu¬
landam sͥ sp̃ali amore eccłam. de ce¬
lo desceudit adt̃ras. Cuius quidem
thalamus. iii corrupte genitricis
uterus fuit: in quo deus huma¬
ne uature conunctus ẽ: ⁊ exquo
ad sociandam sͥ eccłam tanquam
sponsus ꝓcessit. Primus nuptia¬
rum locus iudea extitit: in qua

Expanded text:
t autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus mis et luctu semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus gere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant. Sponsus ergo si vel nuptiarum singuli quique fidelium ejus sunt: tempus nuptiarum est tempus illud quando per incarnationis mysterium sanctam sibi Ecclesiam sociavit. Non igitur casu, sed certi gratia mysterii, venit ad nuptias in terra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae genitricis uterus fuit, in quo Deus humanae naturae conjunctus est, et ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tanquam sponsus processit. Primus nuptiarum locus in Judaea exstitit, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
n uocrui eius aũdis. s ñ scis uũde
ueniat aut quo uadat. Uenit qͥp¬
pe ad scõs: uãdit a sc̃is sp̃c. ut quẽ
semꝑ habere ĩdonei ñ sunt. enusꝑ
tempora redeuntis crebra luce
in quo nec sordide cognationis ma¬
culam. quam fugeret ullam in¬
ueuit Mausit aittẽ totus in ilo.
ũ exeo solum tp̃r. quo hunc ioħes
suꝑ eum uidit descendentem: s ex
quo honio fieri meipiens. eius mi¬
sterio ⁊ oꝑe conceptus ẽ. Uude etiam

Expanded text:
is, sed non scis, unde veniat, et quo vadat . Venit quippe ad sanctos, vadit a sanctis Spiritus, ut quem semper habere idonei non sunt, ejus per tempora redeuntis crebra luce in quo nec sordidae cogitationis maculam, quam refugeret, ullam invenit. Mansit autem totus in illo, non ex eo solum tempore quo hunc Joannes super eum vidit descendentem; sed ex quo homo fieri incipiens, ejus ministerio et o
Abbreviated transcription (Latin):
ecce tu pulchia ocłi tui columba¬
rum. Unde quia nobis ad discendã
deo placitani simplicitatem colũbe
forma ꝓponitur: diligentius eius¬
naturam uideamus: ut ꝑsuigu¬
la innocentie eius exempla. uite
nobis emendatioris instituta su¬
manius. A malicia fellis aliena÷
Om̃is amaritudo ⁊ ira ⁊ indigna¬
tio: tollatur a uobis cum oinni
malicia. Nullum ore uł ungu¬
bus ledit: nec minimas quidẽ
mãsculas. uł i̾miculos quibus
minores peue oñis auieule se
ab inuicem. Contineamꝰ manus
a rapinis. Qui furabatur: iam
ñ furetur. Magis autem labo¬
ret oꝑando manib suis qͣd bonũ
ẽ: ut habeat uñ ͥbuat indigenti.¬
Nam ⁊ columba sepe alienos qͣi
suos ferunt alere pullos. Ip̃a t̾re
fructib ⁊ semine pascitur. Audiamꝰ

Expanded text:
ecce tu pulchra: oculi tui columbaecce tu pulchra: oculi tui columbarum . Unde quDeo placitam simplicitatem columba proponitur, diligentius naturam videamus, ut per singula innocentiae ejus exempla, vitae nobis emendatioris instituta sumamus. A malitia fellis aliena est. Omnis amaritudo, et ira et indignatio tollatur a nobis, cum omni malitia . Nullum ore vel unguibus laedit, ne minimas quidem musculas, vel vermiculos, quibus minores pene omnes aviculae seab invicem. Contineamus manus a rapinis: qui furabatur, jam non furetur. Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos, ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. uigiliis. ieiunus. orationib.
ne nobis torpentib minusq solli¬
ettis. immniuidus sp̃c qui de corde
redeat: nosq sp̃alib diuitis uacu¬
os inueuiens. septemplici peste de¬
pͥmat: ⁊ sint uoiussima nr̃a peiora
pͥorib. Caueanius seduli ne nobis
iguem ip̃i que uite iter ͭ recludat:
nr̃oꝵ crebro accendamus fonntte ui¬
tiorum. Nlãmeus uamq gladus
qualiseuuiq ille ẽ. qui paradisi ho¬
stia seruat: singłis quib t fideliũ
fonte baptismatis extinctus est:
ut redire possint ablatus: infide¬
ñelectis : dum post baptisina se cri¬
minib implicare ñ metuunt.
quasi post extuictionem idem ig¬
nis reaccenditur. ne mereautur
untiare regnum qͦd ficto as dupli
ei corde requirunt: serpentino po¬
tius dente frauoulenti quã sim¬
plici ocło columbini: quẽ ineccła
sua multum se diligere dñs osten¬
dit. qui mamoris cantico ait. Pe¬
ce tu pulchra es amica mea.

Expanded text:
torum, vigiliis, jejuniis, orationibus torum, vigiliis, jejuniis, orationibus ne nobis torpentibus minusque sollicitis immundus spiritus, qui de corde redeat, nosque spiritualibus divitiis vacuos inveniens, septemplici peste deprimat et sint novissima nostra pejora prioribus. Caveamus seduli, ne ignem nobis ipsi, qui vitae iter occludat, nostrorum crebro accendamus fomitem vitiorum. Flammeus namque gladius qualiscunque ille est, qui paradisi ostia servat, singulis qfonte baptismatis exstinctus est, et ut redire possit homo ablatus, infidenon electis, dum post baptisma se criminibus implicare non metuunt, quasi post exstinctionem idem ignis reaccenditur; ne mereantur intrare regnum, quod ficto corde ac duplici requirunt, serpentino potius dente fraudulenti quam simplici oculo columbini, quem in Ecclesia sua multum se diligere Dominus ostendit, qui in amoris Cantico ait: Ecce tu pulchra es, amica mea,
Abbreviated transcription (Latin):
militatem obedientiamq baptiste
simul ⁊ baptitati audiuimus: ꝑ hu¬
milem obedientiam baprisma q̃d
suscepunus. seruare curemus :
munidantes nos abom̃i inquiua¬
inento carnis ⁊ sp̃c: ꝑficientes sc̃i¬
ficanonem in timore dei. Humi¬
da. eis qui necdum nibis funt mitia¬
ti suadeamus: ꝯquotquot ꝑ gradum
sacerdotaleni ad dispensanda illius
sumus sacramenta ꝓmoti. humilit̃
inuinc̃tum nobis impleamius offi¬
cium. Otudeamus om̃is solliciti: ut
ianuam pat̾e celestis. que nobis diui
nis ẽ patefacta mistiis : hunianis
ip̃i nobis ñ int̾eludanius illecebriᷤᷤ.
Neq enim frustra dñm ap̃ euan¬
gelistam lucam post baptisma oras¬
se. ⁊ sic celo aꝑto sp̃m ac uocem patiͥs
uenisse commemoratur: qui etiã
tͥbus consonantib euangelistis bap¬
tiratus. mor ieiunium quadra¬
guita dierum solitarius excuit:
s nos ꝓfecto docuit. nosq suo infor¬
mauit eremplo: ut post acceptã
iu baptisino reuissionem pecca¬

Expanded text:
militatem obedientiamque baptistae simul et baptizati audivimus, per humilem obedientiam baptisma quod suscepimus servare curemus, mundantes nos ob omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Humiia eis qui necdum in his sunt initiati suadeamus, et quotquot per gradum sacerdotalem ad dispensanda illorum sumus sacramenta promoti, humiliter injunctum nobis impleamus officium. Studeamus omnes solliciti, ut januam patriae coelestis, quae patefacta mysteriis, humanis ipsi nobis non intercludamus illecebris. Neque enim frustra Dominum apud evangelistam Lucam post baptisma orasse, et sic coelo aperto Spiritum ac vocem Patris venisse commemoratur, qui etiam tribus consonantibus evangelistis baptizatus, mox jejunium quadraginta dierum solitarius exercuit; sed nos profecto docuit, nosque suo informavit exemplo, ut post acceptam in baptismo remissionem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
peccata mnundi baptrando tollere
possim: s ut eum baptizando ac
p̃dicando manifestarem popło isrł.
qui in sp̃u sc̃o baptizans ad tollen¬
da peccata ñ solum misrł. sed et
tocius mundi si ei credere uolu̾it
do illi uiam pararem. qui bapti¬
raret in remissionem peceor.¬

Expanded text:
peccata mundi baptizando tollere peccata mundi baptizando tollere possum, sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel, qui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda peccata non solum Israel, sed et totius mundi, si ei credere voluerit,do, illi viam pararem, qui baptizaret in remissionem pec
Abbreviated transcription (Latin):
quo sp̃m sc̃mi dari debere testaba¬
tur: ip̃e uos baptizabit inqui¬
ens in sp̃u scõ. Aquo seip̃m ablui
desiderabat diceus. Ego a te debeo bap¬
trari. ⁊ tu uenis adme: Quomͦ gͦ
dicit ⁊ ego nesciebam eum. nͥ qr eum
quem ꝯante nou̾at ꝑfectius cum
iam baptiz aretur agnouit: Quẽ
iniuidi saluatorem ⁊ udicem noue¬
rat: hiuius potentiam maiestatis
altus sp̃u sc̃o suꝑeum desceudente¬
cognouit. Neq enin dubitandũ
uocem patris licet corporalit so¬
uautem meruiss audire: mul¬
tum ex hoc uisu ⁊ auditu ꝓfecit.
multum de diuine potestatis ex¬
cellentia reuel atis ocłis mentis
ad comparationem intelligentie
qua tunc illustrari ceꝑit. eatenus
illum quantus ẽet oñumodis.
sibi uideretur ignorasse. qui te¬
stimonium inquo missus est.¬
dũm diligent̃ ꝑhibens adiun¬
git. S ur manifestaretur ini¬
isrł: ꝓpr̃ea ueni ego in aqua bap¬
titans. Quod ẽ aꝑte dicere. Non
ideo ueni in aqua baptizaus. quia

Expanded text:
quo Spiritum sanctum dari debere testabaquo Spiritum sanctum dari debere testabatur, Ipse vos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto, a quo seipsum ablui desiderabat, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem antea noverat, perfectius jam cum baptizaretur agnovit? Quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam majestatis altius Spiritu sancto supecognovit. Neque enim dubitandum ere; cum vocem Patris, licet corporaliter sonantem, meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia, revelatis oculis mentis,ad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperat, eatenus illum quantus esset, omnimodis sibi videretur ignorasse. Qui testimonium, in quo  hibens adjungit: Sed ut manifestaretur Israel, propterea veni ego in aqua baptizans. Quod est aperte dicere: non ideo veni in aqua baptizans, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mino dicens. Hic ẽ de quo dixi.
Post me uenit uir qui ante me
factus est: quia pͥor me erat. Post
me uenit. post me uatus ẽ in
mundo: post me p̃dicare inci¬
piet mundo. qui ante me factuᷤ
est: qui me potentia maiestatis
tantum. quantum p̃conem
uidex. quantum solluciferum
licet post apparens antecellit.
Quia pͥor ine erat. Quia in pͥnci¬
pio erat u̾buni: ꝯu̾bum erat apũd
deum. ⁊ deus erat u̾bumi. Post me
uenit iur. Tempus humane nati
Primatum regie potestatis. quo
etiam angłis p̃sidet uituere. Quia
ten diuine maiestatis qua patri
est equalis intellige. Post me ue¬
uit uir qui ante me factus est:
quia pͥor me erat. Post me uenit
humanitate. qui ĩdeo me p̃cellit
dignitate: quia pͥoi me erat di¬
uinitate. Et ego nesciebam eumn
inquit. Certum ẽ quia sciebat
dñm ioħes. cui restimoniũ ꝑhibe¬
re missus est: quem iudicemi om̃i¬
um uenturum p̃dicabat diceus.
Cuius uentilabrũ in manu sua:
ꝑmundabit aream suam. A

Expanded text:
dixi, post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo; qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum, quantum praeconem judex, quantum sol Luciferum, licet post apparens, antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humanae natiprimatum regiae poteetiam angelis praesidet, intuere. Quia tem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibere missus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit
Abbreviated transcription (Latin):
descendentem. ad didit. ⁊ manen¬
iem suꝑ eum. Et inscõs enim eius
sp̃c descendit. Uerũ quia quãdiu
sunt incorpore peccato carere neq̃¬
unt: quia celestin contempla¬
tioni semꝑ ocłm mentis urtend̾e ñ
sufficiunt. s sepius hunc ad t̾re¬
ne curam conu̾sationis inflectunt:

Expanded text:
it: et manentem super eum. Et in sanctos enim ejus spiritus descendit: verum quandiu sunt in corpore, peccato carere nequeunt, quia coelestium contemplationi semper oculum mentis intendere non sufficiunt; sed saepius hunc ad terrenae curam conversationis inflectunt:
Abbreviated transcription (Latin):
as celum. nisi qui descendit de
celo: cum omnes electi se uera¬
citer confidant ascensuros in
celum: ꝓmittente sibi domino. qͥa¬
ubi sum ego illic et minist̃ m̃s erit
Cuius tamen nodũ questionis aꝑ¬
tissima ratio soluit: quia uidelici
mediator dei et hominum homo
xp̃e. iħe. electorum omnium caput
est. Itemq om̃s electi eiusdem capi¬
tis menbra sunt: dicente apło:
Et ipsum dedit caput. suꝑ omnẽ
eccłiam. Et rursum. Uos enĩ cor¬

Expanded text:
in coelum, nisi qui descendit de in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino, qubi sum ego, illic et minister meus erit . Cujus tamen nondum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum homo Christus Jesus electorum omnium caput est; itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam ; et rursum, Vos enim
Abbreviated transcription (Latin):
lice. quia descendens de celo fi¬
lius dei. filium hominis in uto
uirginali suscepit: eumq com¬
pleta dispensatione passionis
suȩ resuscitauit a mortuis: et
assumpsit in celum. Non gͦ
caro xp̃i descendit de celo. ne¬
ꝙ ante tempus ascensionis erat
incelo. Et qua ratione di cit᷑
nisi qui descendit de celo fuiꝰ
hominis qui est in celo: nisi
ab existens naturis: Atq ido
filius hominis recte dicitur
et descendisse de cȩlo. et an¬
te passionem fuisse in cȩlo.
quia quod in sua natura ha¬
bere non potuit: hoc infilio d̃i
a quo assumptus est habuit.
Sicut ꝓpter eandem unius xp̃i
ꝑsonam que ex duab extat na
q enim d̾s in sua substantia. s
in homine assumpto sanguinẽ gͣ
etiam psalmista dicit. Ascendit
d̾s in uibilatione. Quomodo enĩ
d̾s nisi in hod mine ascenderet:
qui in suȩ naturȩ maiestate.
semꝑ ubiq p̾sens ad est  Sed
et hõc querendum quomodo
dictum sit. et nemo ascendit.

Expanded text:
licae, quia descendens de coelo Filicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo. Et qua ratione dicitur: Nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, nisi abus existens naturis? atque ideo Filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo; quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei, a quo assumptus est, habuit. Sicut propter eamdem unius Christi personam, quae ex duabus existit natque enim Deus in sua substantia, sed in homine assumpto sanguinem, qui enim Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictum sit, et nemo ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
excitabo illud. Non tam̃ cre¬
debant u̾bo quod dixit. s nec
hoc quidem intelligere uale¬
bant: quia non de allo quam
de templo corꝑis sui diceret. Qui
ergo terrena audientes non ca¬
piebant: quantominus ad ce¬
lestia. idest diuine generatio¬
nis capienda misteria suffici¬
unt: Addidit autem adhuc
dñs. ut de celestib sacram̃tis.
et de etnas institueret eum:
quem uidet sapienter ac dili¬
genter his que au dit. intende
Celestis namq ẽ ascensio euis
ternam: terrena uero exalta¬
tio eius. ad mortem temꝑalem
Dicit ergo de celestib Et nemo
ascendit in celum nisi qui des
cendit de celo: filius hominis
qui est in celo. Subiungit uͦ
de terrenis. Et sicut moises
ex altauit serpentem in deserto:
ita exaltari oportet filium ho¬
minis. Merito autem querit᷑:
quomodo dicatur filius homi¬
nis uel descendisse de celo: uel
eo temꝑe quo hec in terra lo qͤ¬
batur iam fuisse in celo. Nota
est namq confessio fidei catho¬

Expanded text:
excitabo illud . Non tamen creexcitabo illud . Non tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valebant, quia non de alio quidem quam de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est, divinae generationis capienda mysteria sufficiunt! Addit autem adhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, terrenis instruere eum, quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominiqui est in coelo. Subjungit vero de terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis. Merito autem quaeritur quomodo dicatur Filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore quo haec in terra loquebatur, 492 jam fuisse in coelo? Nota est namque confessio fidei catho
Abbreviated transcription (Latin):
quo uadat: quia etiam si te pͥsen¬
redierit: quia natura ẽ inuisibi¬
lis. Sic est omnis qui natus est
ex sp̃u. Et ipse enim inuisibilit
agente spu incipit ẽẽ quod non
erat: ita ut in fideles nesciant.
unde ueniat et quo uadat. idẽ.
quia a gracia regenerationis
uenit in adoptionem filioꝵ dei :
et uadit in ꝑceptionem regni celes¬
tis. Querente autem adhuc ni co¬
demo quomodo possint hec fieri:
subiungit dominus dicens. Tu
es magister in isrł. et hec igno¬
ras: Non quasi insultare uo¬
lens ei qui magister uocetur.
cum sit ignarus sacramentorum
celestium: s ad humilitatis il¬
lum uiam ꝓuocans: sina qua
lanua celestis non potest inue¬
niri. Si terrena dixi uobis et ñ
creditis: quomodo si dixero uo¬
bis celestia credetis: Terrena
illis dixit. ut insuꝑiori lectio¬
ne inuenimus. cum de passio¬
ne ac resurrectione sui corꝑis
quod de terra assumpserat lo¬
queretur dicens: soluite
templum hoc: et intrib dieb

Expanded text:
quo vadat, quia etiamsi te praesenquo vadat, quia etiamsi te praesenredierit: quia natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu: et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant, unde veniat et quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint haec fieri, subjungit Dominus, dicens: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiore lectione invenimus, cum de passione ac de resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loquerettemplum hoc, et in tribus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
boli descendit: s filiꝰ d̃ĩ ascendit.
Sola hec eccła mater que rege¬
nerat. nouit: ceterum ocuuis in¬
sipientium uidetur talis exire
de fonte. qualis intrauit: to¬
tumq lũdus esse quod agitur.
Unde in fine uidentes głam scõꝵ
dicent gementes intormentis.
u sunt quos aliquando habui¬
mus in derisum: et in similitu¬
computati sunt inter filios
quit nunc fiui dei sumus: et
nondum apparuit quid erimꝰ
Quod ergo natum est ex spũ.
regeneratus ẽ. inuisibilit̾ in
et de carnali efficitur sp̃alis.
et deifilius: cum uisibiliter oĩbꝰ
caro et filius hominis appare¬
at. Sequitur. N on mireris
quia dixi tibi: oportet uos
nasci denuo. Sp̃e ubi uult spi¬
tat. et uocem eius audis: et non
scis unde ueniat et quo uadat.
ipse habet in potestate. cuius
cor gracia suȩ uisitationis illustret
Et uocem eius audis. cum te p̾sen¬
te loquitur is qui spũ scõ repletus
est. Sed non scis unde ueniat. et

Expanded text:
boli descendit, sed filius Dei ascendit. boli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater, quae generat novit, caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit. Totumque ludus esse quod agitur, unde in fine videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tormentis. Hi sunt quos aliquando habuimus in derisum, et in similitucomputati sunt inter filios quit, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus . Quod ergo natum est ex Spiritregeneratur, invisibiliter in et de carnali efficitur spiritualet Dei filius, cum visibiliter omnibus caro et Filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi, Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis: sed non scipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est; sed non scis, unde veniat, et
Abbreviated transcription (Latin):
et quia scdã natiuitas non car¬
nalis ẽ. s sp̃alis audire. Respon¬
ire in regnum dei. Suius nati¬
uitatis modum subsequenter ex¬
ponens: ꝓrsusq a carnali distin¬
guens. ait. O.uod natum est ex
carne caro ẽ: et quod natũ est
bilis: carnis. ẽ uisibilis: atq idõ
carnalis gen̾atio uisibilit̃ am¬
ministratur. Uisibilib incre¬
mentis qui in carne nascitur:
ꝑetatum momenta aꝓficit.
Sp̃alis autem genatio. tota inuisi¬
bilit agitur: nam uidetur qui¬
dem qui baptizatur in fontem
descendere: uidetur aquis intr¬
gui: uidetur de aquis ascende:
quid autem in illud lauacrum
regenationis agatur. minime po¬
test uideri. Sola autem fideliũ
pietas nouit: quia peccator in
fontem descendit: s purificatꝰ
ascendit. Fuius mortis descendit:
s filius resurrectionis ascendit.
Filius preuari cationis descendit:
s filius reconciliationis ascendit.
Filius irȩ descendit: s filius mi¬
seri cordiȩ ascendit. Fuius dia¬

Expanded text:
et quia secunda nativitas non caret quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire; responire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod natum est de carne, caro est; et quod natum est bilis est, carnis visibilis; atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus enim incrementis, qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritalis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem, qui baptizatur, in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola autem fidelium pietas novit quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit. Filsed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius dia
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo potest homo nasci denu¬
o cum sit senex: Nonquid potest
in uentremma trissuȩ iterato
introire et nasci: Quia enim
sed̃ẽ natiuitatis adhuc nescius ꝑ¬
seuerabat: de salute autem sua
iam sollicitus extiterat: necessa¬
rĩo de una quam nouerat natiui¬
tate an poss iterari. uel quo or¬
dine regenatio poss impleri qͤ¬
rebat. ne huius exꝑs remanendo
uite cȩlestis particeps ẽẽ nequiret.
Notãndum autem. quia quod de
carnali dixit. hoc etiam de sp̃ali
est genatiendum senciendum.
Nequaquam uidelicet eam post¬
quam semet expleta fuerit posse
repeti. Siue enim hereticus. siue
scismaticus. siue facinorosus qͥs¬
q in confessione scẽ trinitatis bap
tiret. non uaiet ille qui ita bap¬
tizatus est a bonis catholicis re¬
bazari: ne confessio uel inuoca¬
tio tanti nominis uideatur an¬
nullari. Et quia nichodemus
ad primam domini responsio¬
nem sonicitius quomodo sit in¬
telligenda diligenter inquirit:
meretur iam plenus instrui.

Expanded text:
Quomodo potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire et nasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spirituali est generatione sentiendum, nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatitizet, non valet ille qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ incelo. Quod ẽ aꝑte dice. Ne¬
mo ascendit in celum nisi xp̃c in
corꝑe suo: quod ẽ eccłia. Qui inse¬
ipso quidem pͥmum cernentibus
apłis eminentiorib nimirũ men¬
bris suis ascendit: o et ex inde in
menbris suis cotidie ascendens
se colligit in celum. Hinc ẽ enim
quod ipsũ corpus eius inter. adu̾¬
sa pͥsentis scłi dep̾hensum głat᷑.
et dicit. Nunc autem exalta¬
uit caput meum suꝑ inimnicos
meos. Ac̃ si patenter dicat. Qui
occisum a uideis xp̃m caput ui

Expanded text:
 in coelo; quod est aperte dicere: Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis, eminentioribus nimirum membris suis, ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus, intra adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si patenter dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput vi
Abbreviated transcription (Latin):
uenisti magister. Nemo enum
potest hec signa facere que tu
facis : nisi fuerit ds cum eo.
Ad̾o igitur iħm. ad magist̾iũ
celeste mundo ad hibendum ue¬
nisse confessus est: d̾m cum illo
esse cognouit. Sed quia quem
magistrũ nõuerat ueritatis.
studiose docendus a diit: me
utriusq natiuitatis eius diuine
scilicet et humane. sed et passio
nis atq ascensionis ipsius archa¬
na ꝑcepit: necnon etiam modũ
scd̃e regenationis. ingressũ regni
celestis. aliaq ꝑplura doctrinȩ
euangelicȩ sacramenta domino
tius cunctis fidelib lucet: quã¬
to constat quia sine huiꝰ luce
fideles ẽẽ nequeunt. Q uis et¬
enim sine lauacro regenatio¬
nis remissi onem peccatorũ conse¬
qui: et regnum ualet intrare ce¬
lorum. Sed nichodemus qui noc¬
te uenit ad d̃m: necdum lucis.
misteria caꝑe nouerat. Llam et
nox in qua uenit. ipsam eiꝰ qua
premebatur ignorantiãm designat:
Necdum enum eorum eor numero
sociatus erat.: quib ait apłs. fuistiˢ

Expanded text:
nim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse confessus est, Deum cum illo esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis studiose docendus adiit, merutriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis ejus atque ascensionis ipsius arcana percepit; nec non etiam modum secundae generationis, ingressum regni coelestis, aliaque perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Dominoertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis, remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Jesum, necdum lucis mysteria capere noverat; nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat; necdum enim eorum numero sociatus erat, quibus ait Apostolus: Fuistis
Abbreviated transcription (Latin):
uideorum uenit ad iħm nocte:
cupiens secreta eius allocutione
plenius discere misteria fidei: eu¬
quatenus iam rudimenta ꝑce¬
ꝑat. Qui q̃m prudenter ea que
ab illo fieri uidebat intelligere
curauit : subtilit̾ ea que abillo

Expanded text:
udaeorum venit ad Jesum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cuquatenus jam rudimenta perceperat. Qui quoniam prudenter ea quae ab illo fieri videbat, intelligere curavit, subtiliter ea quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sufficit curare neglexerit.
fronte se annumerare p̾sumit:
Sed & hoc pastori ẽ. fixo corde
tenendũ. ut eos quib preẽ.
non quasi suos ꝓprios. s ut
dñĩ sui gregem tractare me¬
minerit. Iuxta illud quod
petro đr. Si diligis me. pas¬
ce oues meas. Meas inquit
non tuas: meas tibi oues
cõmendatas scito. Et has
quasi meas regere si me ꝑfec¬
te amas recole: ut meam ui¬
delicet in eis głam. meum
dominiũ. mea lucra. non tua
ꝓpria queras. Sunt enĩ qui
oues xp̃i. non amore xp̃i. sed
sue uel głe. uel dominationis.
uel questus gr̃ã pascunt. Hoꝵ¬

Expanded text:
tum sufficit curare neglexerit, tum sufficit curare neglexerit, fronte se annumerare praesumit? Sed et hoc pastori est tenendum, ut eos quibus praeest, non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: si diligis me, pasce oves meas. Meas, inquit, non tuas; meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me te amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Sunt enim qui oves Christi non amore Christi, sed suae vel gloriae, vel dominationis, vel quaestus gratia pascunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. Ego aũt ꝓte rogaui.
ut non deficiat fides tua: &
tu aliquando conu̾sus confir¬
ma fr̃s tuos. Pascere ergo oues
xp̃i ẽ. credentes xp̃o ne a fide
deficiant confirmare: & ut in
fide magis magisq ꝓficiant.
instanter oꝑam dare: quanius
sollertius intuendũ quod eadẽ
pastio gregis dñici. non uni¬
formi. s multimoda ẽ. sollici¬
tudine gerenda. Nam & ter¬
rena subsidia. Necesse est ut sub¬
ditis rector ne desint dili gent
pͥuideat: & exemplo uirtutis
simul. cum uerbo p̾dicationis
eis dem sollicitius impendat.
Et si quos aut spãlib aut eti¬
am cõmunib eorũ cõmodis.
lentie quantũ ualet. obsistat.
Ipsos quoq cũ forte errauerint
subiectos. uixta psalmistȩ uocẽ
corripiat iustus in misedĩa. &
increpet. neq oleo noxie consen¬
sionis eorũ corda demulceat.
Et ir hoc enĩ adpii pastoris of¬
ficium ꝑtinet. Nam qui sub¬
ditorũ erra t. ta corrigere. ⁊
uuln̾a in eis peccatorũ in quã¬

Expanded text:
dixerat: Ego autem rogavi pro te, dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos . Pascere ergo oves Christi est credentes Christo, ne a fide deficiant, confirmare, et ut in fide magis magisque proficiant instanter operam dare. Quamvis solertius intuendum quod eadem pastio gregis Dominici non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda. Nam et terrena subsidia necesse est ut subditis rector ne desint diligenter praevideat, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis eisdem sollicitus impendat; et si quos aut spiritualibus, aut etiam communibus eorum commodis lentiae quantum valet obsistat: ipsos quoque cum forte erraverint subjectos, juxta Psalmistae vocem: Corripiat justus in misericordia et increpet, neque oleo noxiae consensionis eorum corda demulceat . Et hoc enim ad pii pastoris officium pertinet. Nam qui subditorum errata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quan
Abbreviated transcription (Latin):
mentorum plenitudine redũ¬
dãt: cum fulgida caritate.
iustorum precordia. uirtu¬
tum. quoq spiritalium opi¬
nione. ꝓximis innotescunt.
Et pulchre ipse qui hec uide¬
bat ioħs interp̾tando subdit:
que sunt orationes scõꝵ¬
quicquid boni oꝑantur. aut
dicunt qui simpli intentione
deo deserinunt. totũ ꝓfecto
implet. quando intentionem
mentis eoꝵ diuinis cõmen¬
dat aspectib Neq alit̾̃ apo
stolicũ illud pre ceptũ quod
ait. sine int̾missi one orate.
actus. sermones. & cogitatꝰ
ipsa etiam silentia nr̃a. adid
dño donante dirigamꝰ: ut
singula hec cũ timoris illiꝰ
reddantur. Prouida autem pi
dispentione tercio confiten¬
ti amorem. tercio eque pascen¬
das suas oues cõmendat. qͥa
decebat. ut quociens in pas¬
toris fide titubauerat: totiens
cũ renouata fide pastoris. men¬
bra quoq eiusdem pastoris uibe¬
at᷑ curare. Quod enĩ hic dicit
ei. pasce oues meas. hoc ẽ. uti¬
q quod ei ante passionẽ aꝑtius

Expanded text:
mentorum plenitudine redundant, cum fulgida charitate justorum praecordia, virtutum quoque spiritualium opinione proximis innotescunt. Et pulchre ipse qui haec videbat Joannes interpretando subdidit, Quae sunt orationes squidquid boni operantur aut dicunt, qui simplici intentione Deo deserviunt, totum hoc proimplet, quando devotionem mentis eorum divinis commendat aspectibus. Neque aliter vero apostolicum illud praeceptum quo ait: Sine intermissione orate, actus, sermones, cogitatus, ipsa etiam silentia nostra ita Domino donante dirigamus, ut singula haec cum timoris illiusreddantur. Provida autem pidispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque pascendas suas oves commendat, quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fide pastoris membra quoque ejusdem pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit ei, Pasce oves meas; hoc est utique quod ei ante passionem apertius
Abbreviated transcription (Latin):
tas in celo & interra. Et qui dem
etiam prius quam a morte resur
uirtutes uire se subditas homi¬
ni. quem as uo conditore specialit̃
assumptum ẽẽ uidebant: s ceci
interra homines dedignabantur
ei subici: quem communi secũ mor¬
talitate cognouerant indutũ. Con¬
tempnebant eius uirtutem inmira¬
culis intelligere diuinam: cui in¬
firmitatem inpassionib in ẽẽ cerne¬
bant humanam: ꝓpt̃ quod benig¬
ne mediator ipse dei & hominum
etiam hominib interra notũ fieri
uolens quia data sit ei omnis po
ipsi cum angelis incelo uitam pos¬
sent hab̾e ꝑhennẽ: misit doctores
qui cunctis ꝑ orbem nationib ũ¬
bum uite p̃dicarent. Euntes inqͥt

Expanded text:
tas in coelo et in terra. Et quidem tas in coelo et in terra. Et quidem etiam priusquam a morte resurgvirtutes jure  Al. add. se subditas homini, quem a suo Conditore specialiter assumptum esse videbant; sed caeci in terra homines dedignabantur ei subjici, quem communi secum mortalitate cognoverant indutum. Contemnebant ejus virtutem in miraculis intelligere divinam, cui infirmitatem in passionibus inesse cernebant humanam. Propter quod benigne Mediator ipse Dei et hominum, etiam hominibus in terra notum fieri volens quia data sit ei omnis pot et ipsis  Al., ipsi cum angelis in coelo vitam possent habere perennem, misit doctores qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedicarent. MATTH. ULT