comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabunt ibi: respondebuntq ulule ĩ
edib eiꝰ: & syrene in delubris uolup¬
tatis. In tantum babylon uastata erit
atq deserta: ut ne ad pascua qͥdem
armentorum & pecudum utilis sit.
Non enim tendet ib arabs saracenꝰq
tentoria. nec pastores post uestigia gre¬
gum fessi labore reqͥescent. s uider par:¬
etmas angustiasq ueterum rumarũ
habitabant. Sĩm. quod soli .lxx. besti¬
as transtulerunt: alii ipsonomine
qͦd apud hebreos scͥptum est. uolentes
genera demorum intelligiuel phantaᷤᷤ¬
mata. Et replebunt᷑ inquit domus
ut nos diximꝰ draconib. ut aqͥla tran¬
stulit phitonib. ut syminachus ohioi.
ipsum tierbum hebraicum expͥmens.
Lxx. uͦ ee theodotio clamores uel sonitꝰ
interpretati sunt. Quodq sequit᷑ pilo¬
si saltabunt ibi. uel incubones uel sa¬
tiros. uel siluestres quosdam homines
quos ñmilli faunos ficarios uocant
aut demonum genera intelligunt. P
ululis qͦq omnes ipfum hebraicumu̾

Expanded text:
tabunt ibi. Et respondebunt ululae in tabunt ibi. Et respondebunt ululae in aedibus ejus, et Sirenae in delubris voluptatis. In tantum Babylon vastata erit atque deserta, ut ne ad pascua quidem armentorum et pecorum utilis sit. Non enim tendet ibi Arabs Saracenusque tentoria, nec pastores post vestigia gregum fessi labore quiescent: sed inter parietinas et angustias veterum ruinarum habitabunt SIIM  : quod soli LXX bestias transtulerunt: alii ipso nomine quod apud Hebraeos scriptum est, volentes genera daemonum intelligi vel phantasmata. Et replebuntur, inquit, domus, ut nos diximus, draconibus: ut Aquila transtulit, typhonibus, ut Symmachus OHIM  , ipsum verbum Hebraicum exprimens: LXX vero et Theodotio clamores, vel sonitus interpretati sunt. Quodque sequitur: Pilosi saltabunt ibi, vel incubones, vel satyros, 175 vel silvestres quosdam homines, quos nonnulli Fatuos ficarios vocant, aut daemonum genera intelligunt. Pro ululis quoque omnes ipsum verbum Hebraicum
Abbreviated transcription (Latin):
Et erit babilon illa gloriosa in regniᷤ
inclita insuꝑbia chaldeorum: sic̃ fub¬
uertit ds sodomam ae gomorram. Non
habitabitur usq in finem: &e ñ funda¬
bittr usq ad generagonem ce gentra¬
tionem. Aucdnus medos. audimus
babylonem. audimꝰ inclitam in suꝑ¬
bia chaldeorum. Nolumus intelligere
quod fuit. & querimꝰ atidire qͦd ñ fuit.
Et hec dicimus non quod tropologi¬
cam intelligentiã condemnemꝰ: s qͦd
sp̃italis interp̃tatio. sequi debeat ordi¬
nem hystorie. Quod pleriq ignoran¬
tes lymphatico in scͥpturis uagantur
errore. Usq in p̃sentem gͦ diem ꝓphia
babylonis etplet᷑. ⁊ sic̃ subũtit decis sodo¬
mam ce gomorrã. sic &e ista subuersa
non habitabitor in eternum. Pro
illa cnimseuletiam & thesifontem ur¬
bes ꝑsarum inclitas fecerunt. Nec ponet
ibi tentoria arabs. nec pastores requi¬
escent ibi: s erunt ib bestię. ce reple¬
buntur domꝰ eoꝵs draconib. Et ha¬
bitabunt ibi struet̾iones & pilosi sal¬

Expanded text:
et erit Babylon illa gloriosa in regnis inclita in superbia Chaldeorum sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorram non habitabitur usque in finem et non fundabitur usque ad generationem et generationem nBabylonem, audivimus inclytam in superbia Chaldaeorum: nolumus intelligere quod fuit, et quaerimus audire quod non fuit. Et haec dicimus, non quod tropologicam intelligentiam condemnemus, sed quod spiritualis interpretatio sequi debeat ordinem historiae: quod plerique ignorantes, lymphatico in Scripturis vagantur errore. Usque in praesentem ergo diem prophetia Babylonis expletur: et sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham: sic et ista subversa non habitabitur in aeternum. Pro illa enim Seleuciam et Ctesiphontem urbes Persarum inclytas fecerunt. Nec ponet ibi tentoria Arabs; nec pastores requiescent ibi: sed erunt ibi bestiae, replebuntur domus eoi struthiones, et pilosi sal
Abbreviated transcription (Latin):
concepit irritum ñ fiat. Hoc autom hu¬
manoloquit̾ affect̾u: quod scilicet ñ falla¬
tur qͥ falli non potest. Conteram in qͥt
assyrtum in terra mea. & inmontibus
qui obsidebantur inicrosolima iugum
eius. & graue imꝑtum quod omnib
immiebat : & pondꝰ quo p̃mebantur
in ipsum potiꝰ retrudet᷑. fugiente enm
assyriorum rege in derram suam: lib̃
cum popłi reliqͥis egresstis ẽ erechias.
Hoc consilium quod cogitauit suꝑ
omnem terram. & hec est manus
infirmare: Et manus eiꝰ ercenta: &e
quis auertet eam: Hoc locoquidã
arbitrantur generalem ẽẽ contra õẽm
orbem ꝓphiam. & quod uastitas baby¬
lonis & assyrie ciuitatis. typus sit
consummationis mundi. Quibus
nequaqͣm contͣdicimꝰ. dum sciamus
monstratas. Quicqͥd autem adñode¬
cretum est. uullius uirtute ꝓhibetur.
& ercentam manum eiꝰ & ad ꝑcutien¬
dum paratam nemo pot̾it cohercere.
Anno quo mortutis est rex achar. fac¬

Expanded text:
conceperit, irritum non fiat. Hoc autem huconceperit, irritum non fiat. Hoc autem humano loquitur affectu, quod scilicet non fallatur qui falli non potest: Conteram, inquit, Assyrium in terra mea, et in montibus qui obsidebantur in Jerusalem, jugum ejus, et grave imperium quod omnibus imminebat, et pondus quo premebantur, in ipsum potius retrudetur. Fugiente enim Assyriorum rege in terram suam, liber cum populi reliquiis egressus est Ezechias. Hoc consilomnem terram, et haec est manus infirmare? et manus ejus extenta; et quis avertet eam? Hoc loco quidam arbitrantur generalem esse contra omnem orbem prophetiam, et quod vastitas Babylonis et Assyriae civitatis typus sit consummationis mundi. Quibus nequaquam contradicimus, dum sciamus,monstratas. Quidquid autem a Domino decretum est, nullius virtute prohibetur. Et extentam manum ejus, et ad percutiendum paratam, nemo poterit coercere. Anno quo mortuus est rex Achaz, fac
Abbreviated transcription (Latin):
mos instaurant᷑: omne in mediospaciũ
solitudo est. Iurauit dñs exerctatum
dicens. Sinonut puitani ita erit. & qͦ
modomente tractauisic euemet. ut con¬
teram assyrtum in t̾ra mea. ce in monti¬
btis meis conculcem eum. Et auiferet᷑
ab eis itigum eiꝰ. & ontis illius ab hu¬
mero eorum tolletur. Reuertit᷑ ad p̃
sentia hoc est ad sennacherib regem
assyriorum.qͥ samariam tudeamq
uastauit. & excepta irłm deleuit ꝑ circui¬
tum omma. &e longe post fetctris utci¬
na consociat: ut imminens auferatur
metꝰ. quia dicere potant audientes. Nos
p̃sentem ꝑpetimur obsidionem: iste mul¬
tis post scłis uentura ꝓmittit. Est gͥ or
do ꝓphie. Quanquam post annos pluri¬
mos babylon destruendasit. & omne ꝑe¬
nitus styrpis assyriorum & chaldee semi¬
narium disꝑdendum: tamentit ñ ti¬
meatis uicinam captiuitatẽ itrat dñs.
cui etiam ñ turanti credendum ẽ. qͦd
stia estimatio non fallat᷑. ce quod mente

Expanded text:
mos instaurantur, omne in medio spatium mos instaurantur, omne in medio spatium solitudo est. Juravit Dominus exercituum, dimodo mente tractavi, sic eveniet Ut conteram Assyrium in terra mea, et in montibus meis conculcem eum: et auferetur ab eis jugum ejus, et onus illius ab humero eorusentia, hoc est, ad Sennacherib regem Assyriorum, qui Samariam Judaeamque vastavit, et excepta Jerusalem, delevit per circuitum omnia; et longe post futuris vicilia consociat, ut imminens auferatur metus: quia dicere poterant audientes: Nos praesentem perpatimur obsidionem, iste multis post saeculis ventura promittit. Est igitur ordo prophetiae, quamquam post annos plurimos Babylon destruenda sit, et omne penitus stirpis Assyriorum et Chaldaeae seminarium disperdendum: tamen ut non timeatis vicinam captivitatem, jurat Dominus cui etiam non juranti credendum est quod sua aestimatio non fallatur, et quod mente
Abbreviated transcription (Latin):
dũs. Et ponam cam in possessionem
erieii. & in paludes aquarum: & sco¬
paboeam inscopa derens dicit dñs ex¬
ercituum. Babylonem fuisse potentis¬
simam & incampestrib ꝑ quadrum
sitam. ab angulo tisq ad angulum my¬
risedecim milia tenuisse pasfcrum .i.
dotus: & multi alii qui grecas hystortaᷤᷤ
conscpserunt. Arx autem .i. capitoltũ
urbis illtus ẽ turris: q̃ edificata est post
tenere passuum.paulatim delato in an¬
gustus coartata ut pondꝰ imminens fa¬
cilius a latiorib sustentet᷑. Describunt
ibi templa marmorea. auteas statuas.
plateas lapidib auroq fulgentes. et
multa alia q̃ pene tudeantur incredib¬
lia. Hoc totum narratumꝰ ut ostendemꝰ
qͥd ad ta dei ommnis potentia puiluis sit.
ce fauille & cineri comparetur. Si liceret
urbis extrema uestigia: uideremus pos¬
uere completum ẽẽ quod nc̃ ysaie uoci¬
btis camtor: scopabo cam in scopaterens.
Exceꝑtis enimmuris coctilib qui ꝓpter
bestias concludendas post annos pluri¬

Expanded text:
ponam eam in possessionem hericii, et in paludes aquarum: et scopabo eam in scopa terens, dicit Dominus exercituum. Babylonem fuisse potentissimam, et in campestribus per quadrum sitam, ab angulo usque ad angulum muri, sedecim millia tenuisse passuum, id edotus, et multi alii qui Graecas historias conscripserunt. Arx autem, id est, Capitolium illius urbis, est turris quae aedificata post tenere passuum, paulatim de lato in angustias coarctata, ut pondus imminens facilius a latioribus sustentetur. Describunt ibi templa marmorea, aureas statuas, plateas lapidibus auroque fulgentes, et multa alia quae pene videantur incrediblia. Hoc totum narravimus, ut ostenderemus, quod ad iram Dei omnis potentia polluta sit, et favillae et cineri comparetur. Si liceret urbis extrema vestigia, videremus posvere completum esse quod nunc Isaiae vocibus canitur: Scopabo eam in scopa terens; exceptis enim muris coctilibus, qui propter bestias concludendas post 181 annos pluri
Abbreviated transcription (Latin):
est sennacheribrex assyrtorum. & habi¬
tauit in nimiue. Uȩ terre cymbalo alar
que est trans flumina ethiopie. Uerbũ
hebraicum selsel. quod symmachus so¬
nitum. theodotio naues interpretati stnt.
& nos in ꝙymbalum uertimꝰ. aquila bis
umbram transtulit. S sciendum quod
umbra sel dr. hic autem fillaba ipsagemi¬
natur. Ex quo possumꝰ dictum intellige̾:
uȩ terrȩ que inumbra alarum suarum
pollicet᷑ auxilium. Et cum scͥptura dicat
qui habitat in adiutorio altissimi. in ꝓte¬
tione dei commorabit᷑. ꝓ quo in hebreoscͥꝑ

Expanded text:
Assyriorum et habitavit in Ninive. Vae terrae cymbalo alarum quae est trans flumina Aethiopiae. Verbum Hebraicum SELSEL  , quod Symmachus, sonitum, Theodotion, aves interpretati sunt, et nos in cymbalum vertimus. Aquila bis umbram transtulit. Sed sciendum quod umbra SEL   dicitur, hic autem syllaba ipsa geminatur. Ex quo possumus dictum intelligere: Vae terrae, quae in umbra alarum suarum pollicetur auxilium. Et cum Scriptura dicat: Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur , pro
Abbreviated transcription (Latin):
quam retribuisti nob̃. Bcatus qͥ tenebit.
& allidet paritulos fuos ad petram. Ian¬
tacrit urbis uastitas. & uct̾orum seui¬
tia. ut nec innorie parcat᷑ etati. ut cun¬
ct̾e domorum diripiant᷑ opes: & in con¬
spectu maritali. uxorum uiolet᷑ pudici¬
cia. Ecce ogo fuscitabo suꝑ eos medos.
qui argentum non querant. nec aurũ
uelint. Aꝑtum ẽ qͦd latebat. Nequaqͣm
fortes ce gygantes angłi intelligendi fuq̃
& demones: s medoꝵ gens quorum pͥn¬
ceps darius primus babylomoꝵ destrũr̃
imprum. occiso balthasar uepote na¬
buchodonosor. qui eiulmerodac filius
fuit. Tantam autem scribit medorum
ꝑsarumq seuitiam. ut ardore sangui¬
nis effundenti aurum argentumq cõ¬
tenmant. & oblatas opes ꝓluto repu¬
tent. S sagitas paruulos interficient.
&e lact̾antib uteri ñ miserebunt᷑. et
sciꝑ filios non parcet ocłs eorum. Int̾

Expanded text:
. Beatus qui tenebit et allidet parvulos tuos ad petram . Tanta erit urbis vastitas et victorum saevitia, ut nec innoxiae parcatur aetati, ut cunctae domorum diripiantur opes, et in conspectu maritali uxorum violetur pudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, neque aurum velint.fortes et gigantes angeli intelligendi sunt et daemones, sed Medorum gens, quorum princeps Darius primus Babyloniorum destruxit imperium, occiso Balthasar nepote Nabuchodonosor, qui Evilmerodach filius fuit. Tantam autem scribit Medorum Persarumque saevitiam, ut ardore sanguinis effundendaurum argentumque contemnant, et oblatas opes pro luto reputent: sed sagittis parvulos interficiant, et lactantibus uteris non misereantur, et super filios non parcat
Abbreviated transcription (Latin):
& conteret᷑. Tortiones &e dolores tenebt̃.
qͣsi parturiens dolebunt. Unusqͥsq
ad ꝓximum suum stupebit: facies
combuste uultꝰ eorum. Hoc expositiõe
non indiget: s breuiter indicatur qͦd
tantum malors pondus incumbat. ut
pugnatorum babylonis soluant᷑ manꝰ.
&e cor patiore languescat. ce in morem
parturiengum feminarum dolor tor¬
queat uiscera. & unꝰquisq alt̾ius q̃rat
aucilium. luridam faciem pallore cir¬
gentib malis alios saꝑe plus yutemus.
Ecce dies dñi uenit crudelis & indig¬
nationis plenꝰ: de tre furorisq: ad ponen¬
dam t̾ram insolitudine. & peccatores¬

Expanded text:
et conteretur. Torsiones et dolores tenebunt: et conteretur. Torsiones et dolores tenebunt: quasi parturiens dolebunt: unusquisque ad proximum suum stupebit: facies combustae vultus eorum. Hoc expositione non indiget: sed breviter indicatur, quod tantum malorum pondus incumbat, ut pugnatorum Babylonis solvatur manus, et cor pavore languescat, et in morem parturientium feminarum dolor torqueat viscera, et unusquisque alterius quaerat auxilium, luridam faciem pallore cirgentibus malis alios sapere plus putemus. Ecce dies Domini venit crudelis et indignationis plenus, et irae furorisque, ad ponendum terram in solitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ns in montib quasi popłorum fre¬
quentium. Uox sonitus regum gen¬
tium congregatarũ. Dñs exercituũ
p̃cepit militie belli. uenientib de
terra procul: a summitate celi dñs. &e
uasa furoris eiꝰ. ut disꝑdat onmemt̾
tam. Medorum atq ꝑsarum descri
bitur imꝑetꝰ quod mtltis secum auixi¬
liis congregatis. dũo eorum exercitũ
um p̃cedente. ad uastitatem ueniant
babylonis. ut disꝑdant omnem der¬
ram: ñ quo totam orbem uastauerint.
Idioma ẽ enimsacre scͥpture. ut om̃¬
nem t̾ram illiꝰ significet proumciȩ de qͣ
sermo est. Quod quidam non intelligen¬
tes: ad omntum terrarum fubũsionem
trahunt. Uulate qͥa ꝓpe est dies dm̃i:
quasi uastitas a dño ueniet. A postro¬
pha fit ad popłm chaldeorum. ut uen¬
turamala fletib resonent: nec de rui¬
na ambigant ciuitatis. cum dñs uastator
adueniat. Apt̾ hoc omnes manꝰ dissol¬
uentur: & omne cor hominis tabescet

Expanded text:
nis in montibus quasi populorum frenis in montibus quasi populorum frequentium vox sonitus regum gentium congregatarum Dominus exercituum praecepit militiae belli venientibus de terra procul a summitate caeli Dominus et vasa furoris eius ut disperdat omnem tbitur impetus: quod multis secum auxiliis congregatis, Domino eorum exercitum praecedente, ad vastitatem veniant Babylonis, ut disperdant omnem terram: non quod totum orbem vastaverint, Idioma est enim Sanctae Scripturae, ut omnem terram illius significet provinciae, de qua sermo est: quod quidam non intelligentes, ad omnium terrarum subversionem trahunt. Ululate, quia prope est dies Domini: quasi vastitas a Domino veniet. Apostropha fit ad populum Chaldaeorum, ut ventura mala fletibus resonent: nec de ruina ambigant civitatis, cum Dominus vastator adveniat. Propter hoc omnes manus dissolventur, et omne cor hominis tabescet
Abbreviated transcription (Latin):
de quib & iheremias ait. Date dño dõ
ur̃o głam antequam offendant pedes
uri ad montes denebrosos. Precipit᷑ q
uel angłis uel quiblibet ministris. ut
tubente deo & exaltata nunciorum ma¬
m.uentura babylome captuuitas p̃¬
dicetur. Et ingrediantur portas du¬
ces. Ego mandaui scĩficatis meis. &e
uocaui fortes meos in ira mea: exul¬
tantes in gła mea. Principes ce gigan¬
tutes angłicas interp̃tat᷑ & pessimos
demones: qͥ ad subuersionem baby¬
lonis missi funt. Nos autem hystorie
ordinem ꝑsequentes medos esse dici¬
nius. de guib in consequentib aꝑtiꝰ
scͥptitra testatur dicens. Ecce ego fusci¬
tabo suꝑ eos medos qui argentum ñ
querant. nec aurum uelint. Nec mi¬
rum si medos ad subuersionem baby¬
lonis scĩficatos uocet: eum ꝑ ihercimã
erit. Porro qͦd ait fortes meos &e erul¬
tantes in gła mea. ostendit eos ñ stns
uirib s derira tam sublimis regnpo¬

Expanded text:
de quibus Jeremias ait: Date gloriam Dde quibus Jeremias ait: Date gloriam Domino Deo vestro, antequam offendant pedes vestri ad montes tenebrosos . Praecipiturque vel Angelis, vel quibuslibet ministris, ut jubente Deo, et exaltata nuntiorum manu, ventura Babyloni captivitas praedicetur. Et ingrediantur portas duces: ego mandavi sanctificatis meis, et vocavi fortes meos in ira mea exsultantes in gloria mea. Principes, et gigantutes Angelicas interpretatur, et pessimos daemones, qui ad eversionem Babylonis missi sunt. Nos autem historiae ordinem prosequentes, Medos esse dicimus. De quibus in consequentibus apertius Scriptura testatur, dicens: Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, nec aurum velint. Nec mirum si Medos ad subversionem Babylonis sanctificatos vocet, cum per Jeremiam erit. Porro quod ait: Fortes meos, et exsultantes in gloria mea, ostendit eos non suis viribus, sed Dei ira tam sublimis regni po
Abbreviated transcription (Latin):
ad ethiopiam gentib suꝑatis. int̃ cet̾as
uastauit & iudeam: diuq obsessam ie¬
rusalem.x. anno cepit regni sedechie.
quem &e ipsum captum duxit antio¬
chiam ꝗ tc̃ uocabatur reblata. ibiq
coram patre filiis interfectis. oculos
sedechie iussit auferri. ercecatum q
misit in foueam. & uiritum ferarim
trarit in babylonem. completo uat¬
bis babylonem: & non uidebis eam
Ad consolationem gͦ populi iudeoꝵ
babuloris ruma p̃dicitur: quod qͦmͦ
minue metͦpolis assyriorum. quorum
reges ful & theglatfalasar & salmana¬
sar. & sennacherib decem tribus eoꝑant
chaldeo uastante subuersa est: ita etiã
hȩc que contͣ dñm suꝑbiertt. medorum
atq ꝑsarum impetu subucrtatur. IN
montem caligosum eleuate signum:
exaltate uocem. leuate manum. Mon¬
tem caligosum siue tenebrosum quod
fuꝑbiam intellige. Isti fant montes tene¬
brosi tͥsticiam &e caliginem p̃strentes:

Expanded text:
ad Aethiopiam gentibus superatis, inter caeteras ad Aethiopiam gentibus superatis, inter caeteras vastavit et Judaeam, diuque obsessam Jerusalem undecimo anno cepit regni Sedechiae: quem et ipsum captum duxit in Antiochiam, quae tunc vocabatur Reblatha, ibique coram patre filiis interfectis, oculos Sedechiae jussit auferri, excaecatumque misit in caveam, et in ritum ferarum traxit in Babylonem; completo vatbis in Babylonem, et non videbis eam . Ad consolationem ergo populi Judaeorum, Babylonis ruina praedicitur, quod quomodo Ninive metropolis Assyriorum, quorum reges Phul, et Theglathphalasar, et Salmanasar, et Sennacherib, decem tribus ceperant, Chaldaeo vastante, subversa est: ita etiam haec, quae contra Deum superbierit, Medorum atque Persarum impetu subvertatur. In montem caliginosum elevate signum, exaltate vocem, levate manum. Montem caliginosum, sive tenebrosum, quoderbiam intellige. Isti sunt montes tenebrosi, tristitiam, et caliginem praeferentes,
Abbreviated transcription (Latin):
& phylistum &e moab & damasci ce e¬
gypti. & deserti maris. & ydumee et
arabie. & uallis insionis &e tẏri: quas
si latius nitar exponere. multis libris
opus erit: & exact̾oris mei naiuigatio
in annum alterum differetur. Itaq
ut uis. singłis destimomis breues sen¬
tentiolas coaptabo: ut non tam expo¬
nam qͥd sentiam: qͣm paucis uerbis
⁊sentiendum dimitam. Dictanus ħ
non scribimus. Currente notarioꝵ
manu. currit oratio. Nolumus enĩ
nr̃a laudari. s ꝓpħe dicta intelligi.
nec iactamus eloquentiam: s scien¬
tiam querimus scripturarum. Inci¬
piamus gͦ ababylone. Explic̃ p̃facio
us sasylonis quod
uidit ysaias filtus
Iamos. Mersum
hebraicum messa:
uel onꝰ uel ponctus
intelligi pocest. Et
ubicumq p̃positum fu̾it.
minarum plena sunt que dicunt᷑. Un¬
de miror.lxx. tnslatores tixe tristi uo¬
luisse ponere uisionem. S de hoc
alias: nunc quod cȩpimꝰ crequamur
Babylon fuit metropolis chaldeorum.
cuiꝰ rex nabtichodonosor cactisusq

Expanded text:
 Philisthiim, Moab, et Damasci, Aegyptique, et deserti maris, et Idumaeae, et Arabiae, et Vallis visionis, et Tyri: quas si latius nitar exponere, multis libris opus erit, et exactoris mei navigatio in annum alterum differetur. Itaque ut vis, singulis testimoniis breves sententiolas coaptabo, ut non tam exponam quid sentiam, quam paucis verbis tibi sentienda dimittam. Dictamus haec, non scribimus: currente notariorum manu currit oratio. Nolumus enim nostra laudari, sed Prophetae dicta intelligi, nec jactamus eloquentiam, sed scientiam quaerimus Scripturarum. Incipiamus ergo a Babylone. » Cap. us Babylonis, quod vidit Isaias, filius Amos. Verbum Hebraicum MESSA  , vel onus, vel pondus, intelligi potest. Et ubicumque praepositum fuerit, minarum plena sunt quae dicuntur. Unde miror LXX Translatores in re tristi voluisse ponere visionem; sed de hoc alias. Nunc quod cepimus exsequamur: Babylon fuit metropolis Chaldaeorum, cujus rex Nabuchodonosor cunctis usque
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ciuitas defensabatur. ad suas ꝓtan
det in gladio. Qui non fugerit mu¬
crone ferietur. qui uͦ aut resistere uo¬
luerit aut reuerti in tantum cayte
urbi ñ ꝓdit ut ipse qͦq sanguine cors
fundat. Infantes eorum allidentur in
ocłis eorum. diripient᷑ domꝰ eorum.¬

Expanded text:
prius civitas defensabatur, ad suas proviprius civitas defensabatur, ad suas provirvenerit, cadet in gladio. Qui non fugerit, mucrone ferietur: qui vero aut resistere voluerit, aut reverti, in tantum captae urbi non proderit, ut ipse quoque sanguinem fundat. Infantes eorum allidentur in oculis eorum: diripientur domus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m comedemꝰ. & uestimentis nrr̃is
oꝑiem᷑: tantum mͦ inuocetur nomen
tuum suꝑ nos. aufer obprobrium no¬
strum. Et in samuelis uolumine con¬
tinetur. Sermo dñi erat p̃ciosus in
dieb illis.i. rarus. Nota quod in hebra¬
ico ꝓ generali auro. p̃har: ꝓ obrizo.
õphir. scriptum sit. Suꝑ hoc celum¬
tutbabo. & mouebit᷑ terra de locosuo
ꝓpt̃ indignatione dñi exercituum:
& ꝓpter diem ire furonis eiꝰ Uel cosen
ce terra moueatur. elemtaq omnia
iram creatoris agnoscant. Et erit
quasi dãmula fugiens & quasi ouis:
& non erit qui congreget. B abiloni
da adirruptionem medorum ꝑsarũ¬
q fugiat quasi dammula & ouisru¬
gitum leonis. & ululatum luyi. nec ha¬
beat defensorem aut principem. cuiꝰ
sequatur imꝑtum. Unusquisq ad
popłm suum conuertetur. &e singuli
ad t̃ram suam fugient. Postquam
capta fuerit babylon. & ꝑportas erus
intrau̾it hostilis exercitꝰ: cuncta auxi¬
lia &e diũsarum gentium turme qͥb

Expanded text:
omedemus, et vestimentis nostris operiemur; tantummodo invocetur nomen tuum super nos, et aufer opprobrium nostrum . Et in Samuelis volumine continetur: Sermo Domini erat pretiosus in diebus illis , id est rarus. Nota quod in Hebraico pro generali auro PHAZ  , pro obrizo OPHIR  , scriptum est. Suturbabo, et movebitur terra de loco suo propter indignationem Domini exercituum et propter diem ire furoris eiuset terra moveatur, elementa iram Creatoris agnoscant. Et erit quasi damula fugiens, et quasi ovis, et non erit qui congreget. Babyloniumdus ad irruptionem Medorum Persarumque fugiat, quasi damula et ovis ad rugitum leonis et ululatum lupi: nec habet defensorem aut principem, cujus sequatur imperium. Unusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient. Postquam capta fuerit Babylon, et per portas ejus intrarit hostilis exercitus, cuncta auxilia et diversarum gentium turmae, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
bylonis ruma.s de muncti consumia¬
tione p̃dici: cum utiq scđm suꝑiora. ce
orbis qui hebraice ce thebel. & grece
puili multitudinem babylon dr: ut uͥ
prius futrat umumerabilis turba po¬
ptilorum ibi sit uastitas & habitatiobi¬
stiarum. Preciosior erit uir auro. et
homo mundo obrizo. Causa mani¬
babylonis mala: ut habitatore deser¬
ta redigatur insolitudinem. Preciosũ
autem dr omne quodiarum ẽ: quomͦ
& supra tuxta hẏstoriam ꝓ hominum
raritate app̾hendere legimus .uii. mu

Expanded text:
bylonis ruina, sed de mundi consummabylonis ruina, sed de mundi consummatione praedici: cum utique secundum superiora et orbis, qui Hebraice dicitur THEBEL  , epuli multitudinem Babylon dicitur: ut ubi prius fuerat innumerabilis turba populorum, ibi sit vastitas et habitatio bestiarum. Pretiosior erit vir auro, et homo mundo obrizo. Causa maniest, Babylonis mala: ut habitatore deserta redigatur in solitudinem. Pretiosum autem dicitur omne quod rarum est; quomodo et supra juxta Historiam, pro hominum rar
Abbreviated transcription (Latin):
Obseuiatꝰ est sol in ortusuo: & lunañ
splendebit in lumine suo. Uerbum
hebraicum chrile. Lxx. oriona tͣnstule¬
runt. Hebreus qͦ ego p̃ceptore tisus fũ
arturum int̃precatus est. Nos genera¬
liter sequentes syminachum. stellas
diximus. Est autem sensus quodcum
dies dm̃ crudelis aduenerit. & furoreiꝰ
untuersa uastauerit: y̾timoris magni¬
tudine mortalib cuncta tenebrescant.
& sol ipse & luna astraq rutilantia suũ
uideant᷑ negare fulgorem. Unde ee ce¬
lum sacco induit᷑ quodscilicet tenebre
cuncta oꝑtant: ce p̃mentib malis nicħ
aliudsentiant homines. nͥ qͦd mens
uidere compellit. Et uisitabo suꝑ orb
mala: & contͣ impios iniquitatem eoꝵ.
Et quiescere faciam suꝑbiam infide.¬
lium: & atrogantiam fortiũ humilia¬
bo. Et er hoc loco ce ex suꝑiore ubiscͥp¬
tum est quod obtenebrescat sol inortu
suo. & luna caligine compleat᷑. ce stelle
fulgorem retrahant. & totiꝰ orbisunqͥ¬
tas uisict᷑. quidam putant non de ba¬

Expanded text:
 est sol in ortu suo, et lunae non splendebit 172 in lumine suo. Verbum Hebraicum CHISILE   LXX ὠρίωνα transtulerunt. Hebraeus, quo ego praeceptore usus sum, Arcturum interpretatus est. Nos generaliter sequentes Symmachum, stellam Al. stellas  diximus. Est autem sensus, quod cum dies Domini crudelis advenerit, et furor ejus universa vastarit, prae timoris magnitudine mortalibus cuncta tenebrescant, et sol ipse et luna astraque rutilantia suum videantur negare fulgorem. Unde et coelum sacco induitur, quod scilicet tenebrae cuncta operiant, et prementibus malis, nihil aliud sentiant homines, nisi quod mens videre compellit. Et visitabo super orbis mala, et contra impios iniquitatem eorum: et quiescere faciam superbiam infidelium, et arrogantiam fortium humiliabo. Ex hoc loco et ex superiore, ubi scriptum est, quod obtenebrescat sol in ortu suo, et luna caligine compleatur, et stellae fulgorem retrabant, et totius orbis iniquitas visitetur, quidam putant non de Ba
Abbreviated transcription (Latin):
lui a te ingenium ineum quam uo¬
luntatem gueri. Breuit̃q annotabo
q̃ cidici. fundamenta laciens scͥptura¬
rum. Ceterum si aut tuuolueris aut
spacrum fuerit. & uoluntati nr̃e xp̃c
annuerit. sp̃uale supra extrtiencdum
est echificrum: cit imposito culmine ꝑ¬
fecte ecclie ornamenta monstrentus.

Expanded text:
lui a te ingenium meum quam volui a te ingenium meum quam voluntatem quaeri: breviterque annotabo quae didici, fundamenta jaciens Scripturarum. Caeterum si aut tu volueris, aut spatium fuerit, et voluntati nostrae Christus annuerit, spiritale supra struendum est aedificium, ut imposito culmine, perfecta Ecclesiae ornamenta monstremus
Abbreviated transcription (Latin):
tariis qui tiarias opinationes secuti
multa uolumnura condiderunt. he¬
braicam pandem uerttadem. Meq
retractantem & molestissimũ gents¬
explanationis in temyus altud dif¬
ferentem sepissime commonebas. Hoc
autem anno misisti filtron nr̃m hera¬
dium diaconum: qui me manu con¬
serta in ius uocaret. & ꝓmisfcim ꝑ mo¬
inta erigeret. Quid gͥ faciam᷑: Sube¬
am ne opus in qͦ uiri eruditissim fuda¬
uertint. origenem loguor & eusebium
pamphili. quorum alter liberis allego¬
rie spaciis euagatur. & interpretatis
nominib singlorum. ingentum suum
facit ecelie sacramenta. alt hystoricam
expositionem titulo repromitcens. inter¬
dum obliuiscitͣ ꝓpositi. & in origenis
scita concichit: an taceam & aꝑte huiꝰ¬
ce generis expositionem nescrre me dicã:
Et q̃n tibi potero ꝑstiadere me non po¬
duisse magis quam noluisse:Quorum
alterum imbecillitatis est. altertim
suꝑbie Quib addict̾us catisis: ma¬

Expanded text:
tariis, qui varias opiniones secuti, tariis, qui varias opiniones secuti, multa volumina condiderunt, Hebraicam panderem veritatem: meque retractantem, et molestissimum explanationis genus in tempus aliud differentem, saepissime commonebas. Hoc autem anno misisti filium nostrum Heraclium diaconum, qui me manu conserta in jus vocaret, et promissum per momenta exigeret. Quid igitur faciam? subeamne opus in quo viri eruditissimi sudaverunt, Origenem loquor, et Eusebium Pamphili, quorum alter liberis allegoriae spatiis evagatur, et interpretatis nominibus singulorum, ingenium suum facit Ecclesiae sacramenta, alter historicam expositionem titulo repromittens, interdum obliviscitur propositi, et in Origenis scita concedit? An taceam, et aperte hujus generis expositionem nescire me dicam? et quando tibi potero persuadere, me non potuisse magis quam noluisse: quorum alterum imbecillitatis est, alterum superbiae? Quibus adactus causis, ma
Abbreviated transcription (Latin):
lures annsunt quod ascẽ memo¬
rie utro amabili cp̃orogatus. ut
ui decem ysaie scriberem tusiones. ꝓ
angustia illiꝰ temporis quid mͥuide¬
retur in singłis bretii serione per¬
strinxi. hystoriam tantum quod pe¬
tebat edisserens. Nunc a te folo⁊ ion¬
tatẽ custochium cogor in totum ꝓpħa
commntarios sebere : & intm orationi¬
pͥma de decemuisionũ est de quibus
ante iam dixi. Suꝑfluum autem mͥ
uisũ est auit eadem rursus iterare: aut
inuno oꝑe adtuersas sententias ꝓmere.
Unde quintꝰ in ysaia liber hic erte qui
quondam solus editus est. Quo ad
calcem usq ꝑlecto sexti uoluminis tux¬
ta tropologiam arripiemꝰ erordium.
& eadem te dñm dep̃cante spĩtalis in¬
telligendie culmina ꝑsequenur. Huc¬
tisq papa amabilis eulm̃ caritatis oe
nomen ac mͥ omnium quos terra ge¬
nuit amantissime ꝑ litteras flagitabaᷤᷤ
ut tͥ decem tufiones q̃ in ysaia obscu¬
rissime sunt hystorica expositione dis¬
sererem. & obinissis nostrorum cõmen¬

Expanded text:
lures anni sunt quod a sanctae memoriae viro Amabili episcopo rogatus, ut in decem Isaiae scriberem Visiones, pro angustia illius temporis quid mihi videretur in singulis brevi sermone perstrinxi: historiam tantum quod petebat, edisserens. Nunc ad te, φιλοπονωτάτη Eustochium, cogor in totum prophetam Commentarios scribere, et interim orationima decem visionum est, de quibus ante jam dixi. Superfluum autem mihi visum est, aut eadem rursus iterare, aut in uno opere diversas sententias promere. Unde quintus in Isaiam liber erit hic, qui quondam solus editus est, quo ad calcem usque perfecto, sexti voluminis juxta tropologiam arripiemus exordium, et eadem te Dominum deprecante, spiritalis intelligentiae culmina persequemur. « Hucusque papa Amabilis, columen charitatis et nomen, ac mihi omnium quos terra genuit amantissime, per litteras flagitabas, ut tibi decem visiones quae in Isaia obscurissimae sunt, historica expositione dissererem, et omissis nostrorum Commen
Abbreviated transcription (Latin):
geligentis assyriȩ quare solus tudas
euaserit: respondete ei qͥa dñs fundau̾it
syon. & ipse humilem popłm fuatur¬
tute ꝓtexerit. Pangłis.lxx. transtulert̃
reges unus aleph litterȩ errore decepti.
Onus moab. Qͥa nocte uastata est ar:
moab conticiit. Qͥa nocce uastatus ẽ
mitrus: moab conticuit. Ascendit do

Expanded text:
geli gentis Assyriae, quare solus Judas geli gentis Assyriae, quare solus Judas evaserit, respondete eis, quia Dominus fundaverit Sion, et ipse humilem populum sua virtute protexerit: Pro Angelis   LXX transtulerunt reges  , unius ALEPH litterae errore decepti. Cap. XV Onus Moab: quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit: quia nocte vastatus est m
Abbreviated transcription (Latin):
& cruitatem ꝓ habitatorib ciuitatis.
sermonemq dirigit ad urbes palesti¬
norum.qͦd esulare debeant &e lugere
ueniente sennacherib: &e torrentis mͦ
cuncta uastante. Sub rege enim eze¬
chiauenit assyriꝰ. & int̃ cet̃as nationes
uastauit phylisteos. ad quos loquidur
iheremias. Ecce aque ascendent ab
aquilone. & erunt quas i torrens
inundans &e opient derram ce pleni¬
dudinem etus. urbem & habitatores
illiꝰ. Ab aquilone enim uenit assyriꝰ
& de eius ardore egredientes nntui¬
te. & nationes cȩteras subiugantes.
Go tempore quo hec canebant᷑ fumꝰ
ascendebat in excelsum .i. rumor in
popłos uagabatur ꝑ ora cunctarum
gentum phemices qͦ ce palestinos ẽẽ
uastandos. Quid respondebitur¬
utincus gentis: Quia dñs funda¬
uit syon. & in ipsosꝑabunt pauꝑes
populi eiꝰ. Quia dixerat nullus est
qui effugiat agmen eius. idebatur
ingenerali sententia etiam itidas ẽẽ
comyhensus. S inquit quesierint an¬

Expanded text:
et civitatem pro habitatoribus civitatis. et civitatem pro habitatoribus civitatis. Sermonem quoque dirigit ad urbes Palaestinorum quod ejulare debeant, et lugere veniente Senacherib, et torrentis modo cuncta vastante. Sub rege enim Ezechia venit Assyrius, et inter caeteras nationes vastavit Philisthaeos. Ad quos loquitur Jeremias: Ecce aquae ascendent ab aquilone, et erunt quasi torrens inundans: et operient terram et plenitudinem ejus, urbem et habitatores ilius . Ab aquilone enim venit Assyrius, et de ejus ardore egredientes, Ninivem et nationes caeteras 184 subjugantes. Eo tempore quo haec canebantur, fumus ascendebat in excelsum, id est, rumor in populos vagabatur per ordinem cunctarum gentium, Phoenices quoque et Palaestinos esse vastandos. Quid respondebit nuntiis gentis? quia Dominus fundavit Sion, et in ipsa sperabunt pauperes populi ejus. Quia dixerat, Nullus est qui effugiat agmen ejus, videbatur in generali sententia etiam Judas esse comprehensus. Si; inquit, quaesierint An
Abbreviated transcription (Latin):
sit senstis. De radice colubri nascet᷑
regłs. & fructus illitis .i. regłi serpens
tolans: ut draconem tiolantem in¬
telligas. Et pascentur pͥmogeniti
paupttin: &e pauipes fidtucialtter re¬
quiescent. Cum te ꝑcusserit regulus.
ae dracouolans tuos terminos deuasta¬
rit. nequaquam insidiabis iude. et
patiꝑcłm poꝑulum meum tua frau¬
de deterrebis: s pressꝰ ꝓpriis angustiiꝰ
flebis calamitatem tuam. Humiles
autem & ꝑatipes qui non in druitus &
potentia s in nomine meo confidebant
secura pace reqͥescent. & nulliꝰ hostis
impetum formidabunt. Et int̾re
faciam in fame radicem tuam: ce reli¬
quias tuas interficiam. Totum ꝑ figa¬
ras loquitur. Est autem sensus quod
siccetur radix philistee. & omnes reliqͥe
consummantur. Quila porta⁊ cla¬
ma etuitas: ꝓstrata ẽ philistea omniꝰ.
Ao aquilone enim fumus ueniet.
&e non est qui effugiat agmen eits.
Portam uocat ꝓ his qu in porta sunt.

Expanded text:
sit sensus: de radice colubri nascetur sit sensus: de radice colubri nascetur regulus, et fructus illius, id est, reguli serpens volans, ut draconem volantem intelligas. Et pascentur primogeniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent. Cum te percusserit regulus, et draco volans tuos terminos devastaverit, nequaquam insidiaberis Judae, et pauperculum populum meum tua fraude terrebis; sed pressus propriis angustiis, flebis calamitatem tuam. Humiles autem et pauperes, qui non in divitiis et in potentia, sed in meo nomine confidebant, secura pace requiescent, et nullius hostis impetum formidabunt. Et interire faciam in fame radicem tuam, et reliquias tuas interficiam. Totum per figuras loquitur. Est autem sensus, quod,, siccetur radix Philisthiim, et omnes reliquiae consumentur. Ulula porta, clama civitas, prostrata est Philisthaea omnis: ab aquilone enim fumus veniet, et non est qui effugiat agmen ejus. Portam vocat pro his qui in porta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rum gentrum uocabulum sit. Ne inqͥt
leteris o philistea. ne insultes poplo ineo
quod ꝑcussoris tui achaz uirga confrac¬
ta sit. quod baculus qui de ferire sole
bat. uideat᷑ morte contͥtus. quod colub
interfectus. Phoc enim nocentior nas¬
cetur erechias regulus quem greci uocat
basiliscum qͥ te suo aspectu interficiat:
& sp̃u oris occidat. Quomͦ enimnulla
s quamunis ꝓcul fuerit eiꝰ ore sorbet᷑: ita
pulchre seruauit mechaphoram. Qͥa
enim serpentẽ & regłm nominaiat ore
etus &e sp̃udicit uolucres deuorari. Qd
autem nullus regum iuda sic ꝑcusserit
phylistum. qͦmͦ eos depopulat᷑ est eze¬
chias. audi regum librum. Ipse ꝑcus¬
sit phylistuusq ad gazam. & usq ab
terminos erus. a turre custodum usq
ad urbes munitas: Peo autem qͦd nos
transtulimus absorbens uolucrem. &
in hebraicosc̃ptum ẽ seraphinophet
interp̃tari potest serpens uolans: ut

Expanded text:
rum gentium vocabulum sit. Ne, inquit, rum gentium vocabulum sit. Ne, inquit, laeteris, o Philisthaea, ne insultes populo meo, quod percussoris tui Achaz virga confracta sit; quod baculus qui te ferire solitus erat, videatur morte contritus; quod coluber interfectus. Pro hoc enim nocentior nascetur Ezechias regulus, quem Graeci vocant basiliscum, qui te suo aspectu interliciat, et spiritu oris occidat. Quomodo enim nulla sed quamvis procul fuerit, ejus ore sorbetur: 183 ita pulchre servavit metaphoram: quia enim serpentem et regulum nominarat, ore ejus et spiritu dicit volucres devorari. Quod autem nullus regum Juda sic percusserit Philisthiim, quomodo eos depopulatus est Ezechias, audi Regum librum: Ipse percussio Philisthiim usque ad Gazam, et usque ad terminos ejus: a turre custodum usque ad urbes munitas . Pro eo autem quod nos transtulimus absorbens volucrem, et in Hebraeo scriptum est SARAPH MOPHETH  , interpretari potest, serpens volans: ut
Abbreviated transcription (Latin):
inirłm ad preliandum contra eam
& reliqua que scͥptura commemorat.
Qsub achar usq ad p̃sentem locum
quem nẽ exponere nitimur: omĩa
quȩ in medio pofita sunt uaticina¬
ta cognoscimtis. Quo mortuo .iiiii.
id ẽ ultimtis succedit ezechias: sub
quo omnis usq ad finem texitur lib̃.
De leteris phylistea omnis tu: qm
comminuta est uirga ꝑciissoris tui.¬
De radice enim colubri egrediet᷑ regłs.
& semen eius absorbens uolucrem. Na
turale est quod dicimus. Mortuo rege
aduers arum gentium. semꝑ letantur
mimici: ex reb nouis bella cruilia &
seditiones ac regnandi imꝑium presto¬
lantes. Mortuo gͥ achar peccatore qui
ambulauerat ininis regum isrł. & cog¬
natione eis fuerat copulatꝰ: intelligi¬
mus philisteos e uicmnofitisse lȩtatos.
& insultasse isrłi. quod mat᷑o rege ꝑdico
erechie iuuem subiacerent. Phylisteos
autem ut supra legiiꝰ palestinos sig̃cat
quos alienigenas uulgatascribit editio
cum hoc ñumꝰ gentis. s omnitũ ext̃na¬

Expanded text:
m ad praeliandum contra eam, et reliqua quae Scriptura commemorat. Igitur sub Achaz usque ad praesentem locum, quem nunc exponere nitimur, omnia quae in medio posita sunt, vaticinata cognoscimus: quo mortuo quartas, id est, ultimus succedit Ezechias, sub quo omnis usque ad finem texitur liber. elaeteris,Philistaea omnis tu, quoniam comminuta est uirga percussoride radice enim colubri eg.redietur regulus et semen eius absorbens uturale est quod dicimus: mortuo rege adversarum gentium, semper laetantur inimici, ex rebus novis bella civilia et seditiones ac regnandi imperitiam praestolantes. Mortuo igitur Achaz peccatore, qui ambulaverat in viis regum Israel, et cognatione eis fuerat copulatus, intelligimus Philisthaeos e vicino fuisse laetatos, et insultasse Israeli, quod maturo rege perdito, Ezechiae juveni subjacerent. Philisthaeos autem, ut supra diximus, Palaestinos significat, quos alienigenas Vulgata scribit editio: cum hoc non unius gentis, sed omnium externa
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitate babilonia usq ad ad¬
uentum xp̃i. mnquam filios istł ido¬
ia coluis. se testce̾. Assyrium qͦq in p̃¬
senti loco sig̃cari ñ ab angło s a mediᷤᷤ
cẽ suiꝑandum: qͦd uetustissimum oe
qͣndam po¬
deus regnũ post
offensam
dñi delecum
sit. uicto¬
ribq seruie¬
rit. Naza¬
re locum istã
sie intelligu nt. O fili¬
qͥ confilio pessimo dei filium denega¬
stis. rcũtimini ad cum & ad apłoseiꝰ.
Si enim hoc fecerttis ommia abicie¬
cccłie uectigales omnisq fortitudo
& petra illiꝰ ꝑtransibit. Phylosophi
qͦq & omne dogma ꝑuersum. ad
crucis signum t̃ga conuertent. Dñi
qͥppe sententic est ut hoc fiat. cuius
ignis siue lum̃ ẽ in syon: &e clibants
iirłm. Ignis & lum̃ hebraice hisdẽ
scͥbuntur litteris alepħ. uau. res
Qͦd lilegat᷑ ur agnem sonat:. si or.
lucem. Yoc ideo dict̾um ẽ quia pro
igne. quem solus interp̃tatus est sỹ¬
machus: aqͥla & theodotiolumen

Expanded text:
captivitate Babylonia usque ad adcaptivitate Babylonia usque ad adventum Christi, numquam filios Israel idola coluisse testetur. Assyrium quoque in praesenti loco significari, non ab Angelo, sed a Medis esse superandum, quod vetustissimum et quondam potens regnum, post offensam Domini deletum sit, victoribusque servierit. Nazaraei locum istum sic intelligunt: O fili consilio pessimo Dei filium denegastis, revertimini ad eum et ad Apostolos ejus. Si enim hoc feceritis, omnia abjicieEcclesiae vectigales, omnisque fortitudo et petra illius pertransibit: philosophi quoque et omne dogma perversum ad crucis signum terga convertent. Domini quippe sententia est, ut hoc fiat: cujus ignis sive lumen est in Sion et clibanus in Jerusalem. Ignis et lumen Hebraice eisdem scribuntur litteris ALEPH, VAU, RES; quod si legatur UR, ignem sonat: si OR, lucem. Hoc ideo dictum est, quia pro igne, quem solus interpretatus est Symmachus, Aquila et Theodotio lumen
Abbreviated transcription (Latin):
Pugnante dñosuꝑ montem syon cont̃
aduersarios eiꝰ & ꝓtegente cam insta
auium. conũtimin ofilii isrł. fitieut
symmachꝰ tnstulit. agite penitentiã
qui ꝓfundo consilio atq peccato a
dño recessistis. Si enim hoc feceritis
abicientes idola aurea atq argentea
stra capta est: cadet assur cuius meta
ñẽ fugitis ñ gladio hominum nec
Ipse qͦq rer assyriꝰ fugiet non hominũ
gladium s iram dei: ita ut iuuenes
illiꝰ atq robusti uectigales fiant medi
de qͥb supͣ contͣ babylonem dr. Ecce
ego suiscitabo uob̾medos. Et fortiui¬
do assyrii dñi terrore tnsibit atq p̃¬
teriet. omsq pͥncipes illius ꝑtremis¬
cent. Dirit enim dñs atq pollicitus
est. cuiꝰ dixisse fecisse est. & qui habe
ignem in syon & caminum in ihrłm
ut adu̾sarios suos instar stipule atq lig¬
norum egrediens de irłm flamma con¬
samat. Altus hoc quod dr in die illa
abiciet tur idola argenti fui ce reliqua.
sic int̃pretatuꝵ ut post reditum de

Expanded text:
em Sion contra adversarios ejus, et protegente eam instar avium: Convertimini, o filii Israel; sive ut Symmachus transtulit: Agite poenitentiam, qui profundo consilio atque peccato a Domino recessistis. Si enim hoc feceritis, abjicientes idola aurea atque argenteastra capta est: cadet Assur, cujus metu nunc fugitis, non gladio hominum, necIpse quoque rex Assyrius fugiet non hominum gladium, sed iram Dei: ita ut juvenes illius atque robusti, vectigales fiant Medis, de quibus supra contra Babylonem dicitur: Ecce ego suscitabo vobis Medos. Et fortitudo Assyrii Domini terrore transibit 425 atque praeteriet, omnesque principes illius pertremiscent. Dixit enim Dominus atque pollicitus est, cujus dixisse, fecisse est: et qui habet ignem in Sion, et caminum in Jerusalem, ut adversarios suos instar stipulae atque lignorum egrediens de Jerusalem flamma consumat. Alius hoc quod dicitur: In die illa abjiciet vir idola argenti sui, et reliqua, sic interpretatur, ut post reditum de
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ceruus claudus. & aꝑta erit
lingua mutorum: quia scisse st̃
in deserto aque. & torrentes in so¬
litudine. & que erat arida in sta¬
gnum. siue paludes. & sitiens in
fontes aquarum. In cubilib in qͥ¬
bus prius dracones habitabant.
orictur uror calami &e iunq: Eqͦ
.lxx. tͣnstulerunt. Et eritibi leticia¬

Expanded text:
erit lingua mutorum, quia scissae sunt in deserto aquae, et torrentes in solitudine, et quae erat arida in stagnum sive paludes,, et sitiens in fontes aquarum. In cubilibus, in quibus prius dracones habitabant, orietur viror calami et junci pro quo LXX transtulerunt: E
Abbreviated transcription (Latin):
insimilicudinem foliorum q̃ appro¬
pinqͣnte frigore. arentia atq contrac¬
ta de uinea &e ficu deflitunt. Quod qͥ¬
dem & saluator loqutt᷑ in euangłio.
Stelle cadent de celo. & uirtutes cȩlo¬
rum mouebunt᷑: & tẽ apparebte sig¬
num filii hominis in celo. Et hoc cõ¬
sidandum qͦd non dicat intcrire cȩloᷤᷤ
s replicari siue complicari quasi li¬
brum ut postquam omma peccata
fuerint aꝑta ce relict̾a: complicent᷑
qͥ priꝰ aꝑti fucrant: ut nequaquiam
ultra scribant᷑ in eis delict̾a multoꝵ.
De huiuscemodi lib̾s. & damel insuo
uolumme loquit᷑ Iudicium sedit. &
libri aꝑtisunt. in quib descͥpta erar̃s
oꝑa singłorum. Stellas autem cade

Expanded text:
in similitudinem foliorum, quae, approin similitudinem foliorum, quae, appropinquante frigore, arentia atque contracta de vinea et ficu defluunt. Quod quidem et Salvator loquitur in Evangelio: Stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur, et tunc apparebit signum Filii hominis in coelo . Et hoc considerandum, quod non dicat interire coelos, sed replicari, sive complicari, quasi librum, ut postquam omnia peccata aperta fuerint et relecta, complicentur qui prius aperti fuerant, ut nequaquam ultra scribantur in eis delicta multorum. De hujuscemodi libris Daniel in suo volumine loquitur: Judicium sedit, et libri aperti sunt , in quibus descripta erant opera si
Abbreviated transcription (Latin):
tauri cum potentib. In ebriabit᷑
terra sanguine eorum: & humꝰ coꝵ
adipe pinginum. Post euersionem
irłm &e naufragium qͦndam solidis¬
sime natus predamq omnis suppl¬
Unde omnes gs̃ ce popłi terra ae ple¬
nitudo eiꝰ orbis & cuncta genimia
illiꝰ tam q̃ habitantur loca quam quiȩ
inhabitabilia sunt mimetate frigo¬
ris & caloris. iubent᷑ audire. ce q̃uent᷑a
funt cũ omni m̃tis tremore cognosce.
Indignaqo enĩ dñi nequaquam suꝑ
unam gentem iudeam. & assyrios atq
describit᷑: que interficiat cas. & fecorẽ
corporum putrescendum in altum
ascende faciat: sig̾cans peccata õĩum
nationum itaut same earum &e spur¬
cicia ac sanguine mondes repleantur¬
& sublimes queq uirtutes & angłi qͥ
singlis gentib psidebant. & tabescat
omins militia ul forcitudo celorum.
replicent siue complicent᷑ celi sicut li¬
ber & omnis militia ercreteꝰ corum at¬
qr ut .lxx. tͣnstulerunt & stelle defluãt

Expanded text:
tauri cum potentibus: Inebriabitur tauri cum potentibus: Inebriabitur terra sanguine eorum, et humus eorum adipe pinguium. Post eversionem Jerusalem et naufragium quondam solidissimae navis, praedamque omnis supelUnde omnes gentes et populi terrae et plenitudo ejus, orbis et cuncta genimina ejus, tam quae habitantur loca, quam quae inhabitabilia sunt nimietate frigoris et caloris, jubentur audire, et quae ventura sunt cum omni mentis tremore cognoscere. Indignatio enim Domini nequaquam super unam gentem Judaeam, et Assyrios atquedescribitur, quae interficiat eas, et fetorem corporum putrescentium in altum ascendere faciat: significans peccata omnium nationum: ita ut sanie earum et spurcitia, ac sanguine montes repleantur: sublimes quaequae virtutes et Angeli, qui singulis gentibus praesidebant; et tabescat omnis militia vel fortitudo coelorum: replicentur, sive complicentur coeli sicut liber, et omnis militia et exercitus eorum, atque ut LXX transtulerunt, et stellae defluant,
Abbreviated transcription (Latin):
dinem nullam infirmicatem sentiẽt.
nec dicent laborauimꝰ. Qui enimfu¬
erit int̾ eos auferet᷑ ab eo iniquitas
atq peccatum: quia dei executus ẽ
plenitudo eius. orbis &e omne germ̃
erus: quia indignatio dñi suꝑ om̃s
gs̃. & furor suꝑ imiuersam militiam
corum. Interfecit eos. & dedit eos in
occifionem. Inter fecti eorum proiei¬
entor: &e de eadau̾rib corum ascen¬
det fecor. Tabescent montes a san¬
guine corum: & tabescet omnis im¬
litia celorum. Et complicabantur
sic̃ lib̃ celi & omnis militia eorum
defluet sic̃ defluit folium de tunea
& de ficur: qm in ebriatꝰ est in celo
glatitis m̃s. Ecce suꝑ idumeam des¬
cendet & suꝑ popłin interfecdionis
mee ad iudicium. Gladius domun
repletus est sangumne. incrassatas ad
ipe de fanguine agnorum &e hyrcor:
de sanguinc medullatoram ariecti
Uict̾ma enim dm̃i in bosra. o inter¬
fectio magna in terra edom. Et
descendent unicornes cum eis: t

Expanded text:
dinem, nullam infirmitatem sentient, dinem, nullam infirmitatem sentient, nec dicent: laboravi. Qui enim fuerit inter eos, auferetur ab eo iniquitas atque peccatum, quia Dei exsecutus esplenitudo ejus, orbis et omne germen ejus. Quia indignatio Domini sgentes et furor super universam militiam eorum interfecit eos et dedit eos in occisionem interfecti eorum proicientur et de cadaveribus eorum ascendet fetor tabescent montes sanguine eorum et tabescet omnis militia caelorum et conplicabuntur sicut liber caeli et omnis militia eorum defluet sicut defluit folium de vinea et de ficu quoniam inebriatus est in caelo gladius meus ecce super Idumeam descendet et super populum interfectionis meae ad iudicium gladius Domini repletus est sanguine incrassatus est adipe de sanguine agnorum et hircorum de sanguine medullatorum arietum victima enim Domini in Bosra et interfectio magna in tedescendent unicornes cum eis, et