comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ sufficeret in testi¬
monium dominicȩ passi¬
Aoms: nequa sit alicui ex¬
cusatio: neq̃ ambiguitas.
de eade reaꝑte scripti. scib
tricelimꝰ quartꝰ. ⁊ qͥnquasimus qͣrtus. s exagesimꝰ
octauus. Centesimus octauris. quoꝵ om̃ium talis
ẽ forma. quia a gemitu ⁊ ab oratione incipiunt.¬
⁊ in salutẽ hominũ t̾̃minant᷑. ne audita passione:
fideles desꝑent. s ex ea: ueram salutẽ eẽ credant.
Intitulo tamen ñ fit m̃tio de passione. s de resur¬
rectione. cum ait ꝓ assuptione: uł susceptione ma¬
tutina. s ꝑid qd̃ sequitur .i. ꝓ assũptione: notatur¬
qd̾ p̃cedit .i. passio. ut cum dicit᷑ aliquis manumis¬
sus: intelligitur fuisse seruus. Ita etiam: cũ dicitur
xp̃c resurrexisse: intelligit᷑ mortuus fuisse. Assũptio
aut̃. uł susceptio. matutina: dicit᷑ resurrectio xp̃i. qͦ
mane facta est. cum adhuc tenebrȩ ẽẽnt. qñ hu¬
a similitudine solis. qui paulatim ascendendo: as¬

Expanded text:
psalmus sufficeret in testimonium Dominicae passionis, ne qua sit alicui excusatio, ne qua ambiguitas, de eadem re aperte scripti, scilicet trigesimus quartus et quinquagesimus quartus; sexagesimus octavus, centesimus octavus. Quorum omnium talis est forma: Quia a gemitu et operatione incipiunt, et in salute hominum terminantur, ne audita passione fideles desperent, sed ex ea veram salutem esse credant, in titulo tamen non fit mentio de passione, sed de resurrectione cum ait: Pro assumptione vel susceptione matutina , sed per id quod sequitur, id est passio, ut cum dicitur aliquis manumissus, intelligitur fuisse servus; ita etiam cum dicitur Christus resurrexisse, intelligitur mortuus fuisse. Aug. Assumptio autem vel susceptio matutina dicitur resurrectio Christi, quae mane facta est, cum adhuc tenebrae essent, quando hu haec dicitur a similitudine solis, qui paulatim ascendendo as
Abbreviated transcription (Latin):
ma sabbat ꝑrimasab¬
bati:. dicitur dies pͥma¬
post sabͥbatum. hebre
namq ꝓpt̾ dignitatẽ
appellant nomine
Nsabbat. dicentes ꝓri¬
mã sabbati. scd̾a sabb̃¬
gentiles. dies appellant no¬
tant ineo: munibi planctati. dicentes
diem lunȩ diẽ martis ⁊c̃ꝯ¬

Expanded text:
ma Sabbati. Prima Sabbati dicitur dies post Sabbatum. Hebraei namque propter dignitatem appellant nomine Sabbati, dicentes primam Sabbati, secundam Sabbgentiles dies appellabant nominibus planetarum, dicentes diem Lunae, diem Martis
Abbreviated transcription (Latin):
s te. qui pͥor eos q̃si¬
sti &e dicant. qͥ hoc ñ
dicit: ñ querit d̾m
Quid: semꝑ magni¬
ficet᷑ dñs. nr̃o more
dictum ẽ. ubiquis
laudib creicit. qd̾ ñ ds. s nos laudando ꝓficimꝰ.
Nongͦ in se. s in nob̃ magnificat᷑. dicant. gͦ semꝑ¬

Expanded text:
te, qui prior eos quaesisti; et dicant, qui hoc non dicit, non quaerit Deum. Quid? semper magnificetur Dominus. Nostro more dictum est, ubi quis laudibus crescit, quod non Deus, sed nos laudando proficimus. Non ergo in se, sed in nobis magnificatur. Dicant ergo: Sem
Abbreviated transcription (Latin):
ebraice. grece & latine. Quẽ
cum qͥdam uidoꝵ uellent delere. dicentes: noli scri¬
bere sħc nazarenꝰ rex uidoꝵ: s quia hic dixit.
ego sum rex uidoꝵ: Respondit pylatꝰ. Qd̾ scripsi scͥp¬
si quia ꝓpħatum erat ꝑ sp̃m scm̃ in tytulis alioꝵ¬

Expanded text:
ebraice, Graece et Latine, quem cum quidam Judaeorum vellent delere, dicentes: Noli scribere: Jesus Nazarenus rex Judaeorum. sed quia hic dixit: Ego sum rex Judaeorum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi , quia prpohetatum erat per Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã eoꝵ dũ ꝓpter regnit̾reni cupiditat̾e. xp̃m oc¬
ciderunt. qd̃ patient̃ sustinuit: ꝓ salute nr̃a ut dispo
orum eẽ. quia his credita fuerunt eloquia legis &
qui t̾rena: ñ cȩlestia: contemplantur. & est. Id̃o hoc es¬
erit in futuro: qm̃ pones eos dorsum .i. ꝑmittes eos
ad passionẽ tuam. ut cum putarent occidere: salus
mundi fieret. Parauit gͦ xp̃c intentionẽ eoꝵ bonum
de ea disponendo. Sequitur.
Exaltare dñe. Conclu

Expanded text:
dentiam, eorum, dum propter retinendi regni cupiditatem Christum occiderunt: quod patienter sustinuit pro salute nostra ut disposieorum, quia eis credita fuerunt eloquia legis et qui terrena non coelestia contemplantur. 43 Et est ideo hoc eis in futuro, quoniam pones eos dorsum, id est permittes eos ad passionem tuam, ut cum putarent occidere, salus mundi fieret. Paravit ergo Christus intentionem eorum, bonum de ea disponendo. VERS. 13.-- « Exaltare, Domine, in
Abbreviated transcription (Latin):
rege. & defende: ut ꝑ eam adu̾sarios debelles. &
tamur. Uñ alibi. Exurge quare obdormis dñe
Uñ ce in euangłio legitur: qd̾ dormiebat iħc in na¬
ui. & tunc fluctuabat naius. Si uigilaret. ñ fluctu
nauis. Obserua naufragium. & excita xp̃m dormi¬
entẽ .i. fidem. Que siuigilau̾it. fiet tranquillitas.
Recedent. om̃s temprationes: aut certe nichil ua¬

Expanded text:
rege et defende, ut per eam adversarios debelles, ettamur. Unde alibi: Exsurge, quare obdormis, Domine? Unde in Evangelio legitur quod dormiebat Jesus in navi, et tunc fluctuabat navis : si vigilaret, non fluctuanavis. Observa naufragium, et excita Christum dormientem, id est fidem: quae si vigilaverit fiet tranquillitas. Recedent enim tentationes omnes, aut certe nihil va
Abbreviated transcription (Latin):
&e scutũ Armis. hostes ꝑeutit: sSeuto. nos ꝓtegid.
S quid ẽ scutũ ũi. & quȩ sunt arma: scutũ: est ꝓ¬
tectio bonȩ uoluntatis d̃i. qua nos defendit unde
alibi. Ut scuto bonȩ uoluntatis tuȩ coronastinos.
Arma d̾i. nos sumus. quia ut nos ab eo. ita ipse
armat᷑ de nob̾. quib ꝑcutit inimicos. Et ẽ sensus.

Expanded text:
scuto nos protegit. Sed quid est scutum Dei, et quae sunt arma ejus? Scutum est protectio bonae voluntatis Dei, qua nos defendit. Unde alibi: Ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Arma Dei nos sumus, quia ut nos ab eo, ita ipse armatur de nobis, quibus percutit inimicos. Et est,
Abbreviated transcription (Latin):
psalmoꝵ clarescit sententia. Licet enĩ in titulis freq̃nt̃¬
tangatur historia: uł ponant᷑ aliquoꝵ noĩa: unde ad
litt̾am ñ agit᷑. in psalmis: t̃n: ⁊ historia mistice intellec¬
ta: & nomina congrue int̾pretata: psalmoꝵ intelligen¬
tiam uł ꝯtinentiam aꝑiunt. Ut hic. ubi apponitur dđ.
qui int̾pretat᷑ manufortis. uł desiderabilis aspectu. &¬
testates. & desiderabił aspectii. in quẽ scĩ angłi desid̾ant
ꝓspicere. Esalmus: bonam oꝑationẽ notat. Dicebatur
enim adlitt̾am p̃s: modulatio que fiebat ꝑ tactũ decẽ
cordarum. ita bona oꝑatio quȩ fit ꝑ obseruantiã decem
mandatoꝵ. Et ẽ sensus tituli tał. Ss̃ iste .i. tractatꝰ iste

Expanded text:
almorum clarescit sententia. Licet enim in titulis freqtangatur historia, vel ponantur aliquorum nomina, unde ad litteram non agitur in psalmis; tamen et historia mystice intellecta, et nomina congrue interpretata psalmorum continentiam aperiunt, ut hic ubi ponitur David, qui interpretatur manu fortis, desiderabilis aspectu. testates, et desiderabilis aspectu, id est in quem sancti angeli desiderant prospicere . Psalmus bonam operationem notat. Dicebatur enim ad litteram psalmus modulatio quae fiebat per tactum decem chordarum, ita bona operatio quae fit per observantiam decem mandatorum. Et est sensus tituli, psalmus; iste, id est tractatus ist
Abbreviated transcription (Latin):
idest xp̃m impleuisti ipũaligr̃a. de cuius plenitudi¬
ne nos accepimus. Uł caput dicit uir iustus mentẽ
idest xp̃isanguis q̃lie inebriat. ut lobrios r̃ddat &
hoc ẽ & calixtuus uł ms̃. Tuus quia das. m̃s. qͥa acei¬
aliam gr̃am: amensa .i. a carne. cum tñ: nec caro sine
sanguine: nec sanguis sine carne possit eẽ nec sumi.
sanguis: nec sanguis ẽ caro: &e panis in carnẽ con¬
u̾titur: & uinũ in sanguinẽ: & non econu̾so: & sub
diu̾sis specieb utrumq sumitur. Id̾omensam: c&e ca

Expanded text:
Christum implevisti spirituali gratia, de cujus plenitudine nos accepimus . Vel, caput dicit vir justus mentem isti sanguis, qui sic inebriat ut sobrios reddat. Et hoc est, calix tuus, vel, meus, tuus quia das, meus quia accialiam gratiam a mensa, id est a carne; cum tamen nec caro sine sanguine, nec sanguis sine carne possit esse, vel sumi, sanguis, nec sanguis est caro: et panis in carnem convertitur, et vinum in sanguinem, et non econverso, et sub diversis specie
Abbreviated transcription (Latin):
cha dñireducta a philisteis.
dauidante eam constituit¬
cantores: quatuor milia. &
totidemianitores: quib p̾fe¬
cit filios chore. Cantorib uo:
p̃posuit ducentos. octoginta

Expanded text:
ca Domini reducta a Philisthaeis, David ante eam constituitcantores quatuor millia, et totidem janitores, quibcit filios Core, cantoribus vero praeposuit ducentos octoginta
Abbreviated transcription (Latin):
co existens: in lumine uiuentiũ. In lumine ẽ: quidm
gͣcis amat. qd̾ nemo scit: nec etiã diabolꝰ. nͥ solus d̾s.
Uł de futo᷑ pot̾ accipi sic. Id̾o laudabo in futꝰo: quia
eripuisti .i. eripies: aĩam. in de morte et̾na. & ocłos
hoc in fut᷑o. ubi peccando aniina nec morit᷑. nec ocħ
flent mala. nec pedes labunt᷑. qd̾ non est hic. ubi
etiã ꝑfecte placet d̃o. Unde ad dit. ut placeam cor̃a
d̾om lumine uiuentium ȩterNaL⁊ ER

Expanded text:
de videant. Ego dico existens in lumine viventium. In lumine est qui gratis Deum amat, quod nemo scit, nec etiam diabolus nisi solus Deus. Vel de futuro potest accipi, sic: Ideo laudabo in futuro, quia eripuisti, id est eripies animam meam de morte aeterna, et oculos Hoc in futuro, ubi nec anima peccando moritur, nec oculi flent mala, nec pedes labuntur: quod non est hic, ubi etiam perfecte Deo placet. Unde addit: Ut placeam Deo in lumine viventium aeternaliter
Abbreviated transcription (Latin):
tate floruit: inconceptione. Uñiam metu mortis
consũpto: ꝯfitebor ei et hoc: ex uoluntate mea .i. ꝯfi
debunt᷑ ei mei. in quib ego sum. & hoc: non timoris
necessitate sub lege. s libera uoluntate cum lege:¬
Dñs fortitudo.

Expanded text:
tate floruit in conceptione. Unde jam metu mortis consumpto, confitebor ei, et hoc ex voluntate mea Aug. id est confitebuntur ei mei, in quibus ego sum. Et hoc non timoris necessitate, ut sub lege, sed libera voluntate cum legenus fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
stris .i. ñ contra eos
apparebis qͥ dicunt:
ybiẽ ds eoꝵ ut olim fecist patrib ñ ostendes po¬
tentiam tuã qualẽ ostendist in dauid in moyse. in
facta: t̾ram ꝓmissionis obtinuerunt. s nob̃: intuᷤᷤ
oꝑab̾is & sic melius deduces. qi sic uident᷑ ñ ꝓ tẽꝑa¬
liuita pugnare: s ꝓ futura. Et qi deduces. gͦ. Da¬
Da nobis auxili

Expanded text:
stris. Non contra eos apparebis qui dicunt: Ubi est Deus deorum, ut olim fecisti patribtentiam tuam, qualem ostendisti in David, in Moyse, in facta terram promissam obtinuerunt. Sed nobis intus operaberis, et sic melius deduces, quia sic videntur non pro temporali vita pugnare, sed pro futura. Et quia deduces, erDa nobis auxili
Abbreviated transcription (Latin):
officii reuerentia.
tũ ꝓ nominis int̾¬
p̃tatione: asaph enĩ hebraice: latin̾e congregatio.
utitur hic ꝓpħa. agens de mutatione legalium
sacrificioꝵ: in sacrificium laudis. sicut supra egit
de mutatione eoꝵdem: in sacrificium corporis &e
nequis ad t̾aunata sacrificia redeat. Modꝰ. T̃riꝑ¬
titus ẽ psalmꝰ a saph uocẽ d̾i inducturus in sed̾a
prima parte: agit de utroꝙ aduentu eus. ꝑ pͥ¬
ducitur. monentis. ut relictis sacrificiis pecud̾u
fiat sacrificium laudis: ibi. Audi ppłs ins. Tercio
p̾dicit᷑. ut incredulitas om̃s tollat᷑. cũ ait. Ds̃ . s.
uerbum caro factum: qͥ est factor d̾oꝵ. ⁊ qͥ hommes
dificat: Dedit enim potestatẽ filios d̃ fieri his qͥ ere¬
dunt in noĩe eiꝰ. qui ẽ etiã. dñs dñantiũ: locutꝰ est ꝑ
se. & ꝑ p̃cones. qui olim multiphariã in ꝓpħis loque¬
batur. Nota. quia trib modis d̾r d̾s. substantialiter.
optiue. sicut dicunt᷑ sc̃. qui ꝑ gr̃am adoptionis. dii

Expanded text:
officii reverentia, tum pro nominis interpretatione. Asaph enim Hebraice, Latine congregatio, utitur hic Propheta agens de mutatione legalium sacrificiorum, in sacrificium laudis, sicut supra egit de mutatione eorumdem in sacrificium corporis et ne quis ad jam terminata sacrificia redeat. Modus. Tripartitus est psalmus. Asaph vocem Dei inducturus, in secunn prima parte, agit de utroque adventu ejus, per prducitur, monentis ut relictis sacrificiis pecudum fiat sacrificium laudis, ibi, audi, populus meus. Tertio,praedicetur, ut incredulitas omnis tollatur, cum ait: VERS. 1.erbum caro factum, qui est factor deorum, id est qui homines deificat, dedit enim potestatem filios Dei fieri his qui credunt in nomine ejus ; qui est etiam Dominus dominantium, locuter praecones, qui olim multifaria in prophetis loquebatur. Nota quia tribus modis Deus dicitur substantialiter tive, sicut dicuntur sancti, qui per gratiam adoptionis dii
Abbreviated transcription (Latin):
bo: qr uota tua o d̃s. sunt in me.¬
ñ extͣ quero. qd offero. quia de ara cordis: de cellario
conscientiȩ:. exit totum: qd̃ carirate accendendũ ẽ:
que uota: sunt laudationes uł uota dico: laudatio
nis alia litt̾a. que uota reddamtͥ: in et̾nitate. uł cẽ
m̃ eripuisti aĩam meã
de morte qr ꝑme

Expanded text:
tua, o Deus, sunt in me.Non extra quaero quod offeram, quia de ara cordis, de cellario conscientiae exit totum quod charitate accendendum est. Quae vota sunt laudationes. Vel vota dico, laudationis tibi alia littera. Quae vota reddam tibi, in aeternitate, vel etiam m eripuisti animam meam de morte, e
Abbreviated transcription (Latin):
quos dedue desid̾at: ut de eis impleto num̾o p̃dest¬
natoꝵ: simul cum eis ad beatitudinẽ ueniret. Dico.
qͥs deducet. Nonne

Expanded text:
quos deduci desiderat, ut de eis impleto numenatorum, simul cum eis ad beatitudinem veniret. Dico, quis deducet. VE
Abbreviated transcription (Latin):
guere: ne crederet᷑ in eum. qd̾ tn effic̾e ñ ualuerunt.
rumꝑas uł disꝑdas dauid in tytilli inscriptione. hoc
id̃e supra dixerat maliis tytulis. frustra uͦ temptat ali¬
quis disꝑdere: qd̾ totiens diuina ꝓhibet auctoritas.
eum .i. nom̃ ce fa mam eius tolleret:. ne crederet᷑
in eum. a quib m frustratis hic lib̾atus ostendit᷑.
&e famam habere in om̃ib gentib. & loquit᷑ hic in
mo xp̃o contradicat. M odus. Triꝑtitꝰ est p̃s. frimo.
orat liberari. ascendendo ab imis ad alta. orat etiã
ꝓ salute gentium. Scd̾o: affirmat salutẽ gentium.
&e orat salutẽ iudeoꝵ ibi. Conu̾tent᷑. T̃ ercio: affir¬
matur salus iud̾oꝵ. & utroꝙ pariete collecto: gra

Expanded text:
us, ne crederent in eum: quod tamen efficere non valuerunt. rumpas vel disperdas David in tituli inscriptione. Hoc idem supradixerat in aliis titulis. Frustra ergo tentat aliquis disperdere, quod toties divina prohibet auctoritas. eum, id est nomen et famam ejus tolleret, ne crederetur in eum. A quibus frustratis hic liberatus ostenditur, et famam habere in omnibus gentibus. Et loquitur hic intmo Christo contradicat. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo orat liberari ascendendo ab imis ad alta. Orat etiam pro salute gentium. Secundo confirmat salutem gentium. Et orat salutem Judaeorum, ibi, convertentur. Tertio affirmatur salus Judaeorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̾ficeret eum:¬
bera me: egit᷑ in libro regum qd lula¬
rens int̾fic̾e̾ dand: misit satellites suos ut custodirent
domũ dauid. & eum mane excunt̾e int̾ficerent. Quod
cum p̃sensisset uxor sua micol. filia saul nocte depo¬

Expanded text:
ut interficeret eum. Legitur in libro Regum quod Saul quaerens interficere David, misit satellites suos, ut custodirent domum David, ut eum mane exeuntem occiderent. Quod cum praescisset uxor sua Michol filia Saul, nocte depo
Abbreviated transcription (Latin):
homines accipiat.
sic. audite ħ om̃s
gentes. nullũ excipio. quia ñ accipit d̃s ꝑsonas.
om̃ib p̾sto ẽ ipse. &e generale beneficium: ẽ incar¬
natio. & ut manifestius fiat qd dixit. ad dit.
genȩ .i. iniqui. T̃ errigenȩ sunt: qͥ uicia t̾rena se¬
cunt᷑. quasi geniti a terra. hii sunt inparte filii¬
ade. qͥ fuit homo. ñ filius hominis ⁊ filii hominũ.
audite .i. iusti qui sunt in sorte xp̃i. qui fuit filus
hominis. euiꝰ gestant imaginẽ. Postea addit qͥꝙ
ꝓpter regnũ .i. uñ regnet: ut sic diligat᷑. Postea: seqͣr
breuis explicatio istoꝵ. cũ subdit᷑: diues & pauꝑ. ħ.¬
niat qui segreget: alios ad dexteram: alios ad sini¬

Expanded text:
homines accipiat, sic: Audite haec omnes gentes, nullum excipio, quia non accipit Deus personas, omnibus praesto est ipse, et generale beneficium est incarnatio, et ut manifestius fiat quod dixit, addit, agenae, id est, iniqui: terrigenae sunt qui vitia terrena sequuntur, quasi geniti a terra: hi sunt in parte Adae, qui fuit homo, non filius hominis. Et filii hominum, audite, id est justi, qui sunt in sorte Christi, qui fuit filius hominis, cujus gestavit imaginem . Postea addit. Quiqpropter regnum, id est unde regnet, ut sic diligat. Postea sequitur brevis explicatio justorum, cum subditur, dives et pauper, dii donec veniat, qui segreget alios ad sinistram, alios ad de
Abbreviated transcription (Latin):
ad homines. defecit. qi uix ab homine agnoscitur. De¬
fecit gͦ quantum ad eos: qui in eum ñ credunt. & u̾e¬
sunt uitates a filus hominũ. Płalit̾ dicit u̾itates.
qi agit de u̾itatib hominũ. Ueritas enĩ d̃. una est.
qua illustrantur anime scẽ. s in hominib. multe
sunt uitates. sicut ab una facie. multe in specłis ap¬

Expanded text:
ad homines, defecit, quia vix ab homine agnoscitur. Defecit ergo, quantum ad eos, qui in eum non credunt. Augunt veritates a filiis hominum. Pluraliter dicit veritates, quia agit de veritatibus hominum. Veritas enim Dei una est, qua illustrantur animae sanctae; sed in hominibus multae sunt veritates. Sicut ab una facie multae in speculis
Abbreviated transcription (Latin):
duxistime. Ego aut̃ confitebor tͥ in uasis ps uł psal¬
moꝵ. Es almi pulchre dicuntur uasa u̾itatis. qua¬
si sp̃ualia dolra uinum dñ seruantia. ⁊ ẽ. confite
decantatione psalmoꝵ. qͥ sunt uasa u̾itatis. uł. in
uasis ps̃i .i. inuiiuificatione sp̃s. Uas enĩ ps̃i: psalt̾¬

Expanded text:
duxisti me, ego autem confitebor tibi in vasis psalmi vel psalmorum. Psalmi pulchre dicuntur vasa veritatis, quasi spiritualia dolia vinum Domini servantia. Et est, confitebdecantatione psalmorum, qui sunt vasa veritatis; vel, in vasis psalmi, id est in vivificatione spiritus. Vas enim psalmi psalt
Abbreviated transcription (Latin):
tat. plangens int̾¬
at. Magna enĩ cura debet intellig̾e eccłia. in quoma¬
lo nunc ẽ. un liberari optat. Plangit enim int̾ mala
landandꝰ est ds. sine erudiat nos adu̾sis: siue console¬
tur letis. qd̾ fit: si dirigitur mentis acies in finem .i.
Qñ in ꝑsona sua. loquit᷑ ut homo pusillammis in
tẽpestate positus. qui dum fluctuat & mergit᷑ in fluc¬
tib scłi tanquam petrꝰ in mari: clamat ad iħra. de¬
cernens in sua infirmitate: atot scandalis seꝑare¬
se. ne & illis ñ ꝓsit: & sibi noceat. a simili dauid. qui
ꝓmolestiis ciuium fugit in solitudinẽ. Quando aut̃
inꝑsona xp̃i loquitur: integra ꝓprietas seruilis
formȩ in xp̃o: describitur. ut detur nob̃ exẽplũ
humilitatis. cum xp̃c adeo altus: tm̃ sit humili¬
qͥ de passione &e resurrectione xp̃i latiꝰ agunt.

Expanded text:
tat, plangens intat. Magna enim cura debet intelligere Ecclesia, in quo malo nunc est. Unde liberari optat; plangit enim inter malalaudat, sive erudiat nos in adversis, sive consoletur laetis: quod fit si dirigitur mentis acies in finem, id Quando in persona sua loquitur, ut homo pusillanimus in tempestate positus, qui dum fluctuat et mergitur in fluctibus saeculi, tanquam Petrus in mari , clamat ad Jesum, decernens in sua infirmitate, a tot scandalis se separari, ne et illis non prosit et sibi noceat, a simili David, qui pro molestiis civium fugit in solitudinem. Quando autem in persona Christi loquitur, integra proprietas servilis formae in Christo describitur, ut detur nobis exemplum humilitatis, cum Christus adeo altus tantum sit humiliqui de passione et resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
minis. iam in solitudine saluus sꝑat auxilium d̃i.
& inp̃catur ciuib. Ibi. Expectabam. Tercio: affir¬
mat qͥd sibi. & illis fiat. alt̾nati ꝓcedendo. ibi. Ego ã.
Laborans gͦ eccł̃ia int̾ fluctus scħ: orat dicens:
ut fit illis quorum oratio impleta. post despicitur.
quia ñ est de ęt̾nis. & si enm ds̃ det tẽꝑalia alicui
ꝑetenti: eiꝰ tñ oratio ei ñ est accepta: quia caret de¬
bito fine. Seqͣr.¬
Intende mͥ ⁊ exau

Expanded text:
nimus jam in solitudine salvus, sperat auxilium Dei et imprecatur vicibus, ibi, exspectabam. Tertia affirmat quid sibi et illis fiat alternatim procedendo, ibi, ego autem. Laborans ergo Ecclesia inter fluctus saeculi orat, dicens:m meam, ut fit illis, quorum oratio impleta, post despicitur, quia non est de aeternis. Et si enim Deus det temporalia alicui petenti, ejus tamen oratio ei non est accepta, quia caret debito fine. Intende mihi et
Abbreviated transcription (Latin):
dictis. hic locunt᷑ & ẽ. Esalmꝰ iste tendens in finem:
attribuit᷑ filiis chore qui bic locunt᷑. Ps̃ dico. habitus
ꝓ archanis. Intentione monet ad fidẽ. M odꝰ. ⁊̃ riꝑtit
ẽ p̃s. Primo. in aduentu dñi omĩs sꝑes habenda ostñ¬
ditur. & in transitu apłoꝵ ad gentes. Scd̾o. dicit qd̾
eccłia fundatur in xp̃o. cui gentes ⁊ regna subieun¬
tur. ibi. fluminis impetꝰ. T̃ercio: narrat magnalia:
incarnationis tẽpore facta. Ibi uenite ⁊ uidece. Pro¬
phetagͦ. in xp̃i aduentu uidens multas insurg̾e tͥbu

Expanded text:
 tendens in finem attribuitur filiis Core, qui hic loquuntur. Psalmus dico, habitus, pro arcanis. Intentione monet ad fidem. Modus. Tripartitus est psalmus. Primo, in adventu Domini omnis spes habenda ostenditur, et in transitu apostolorum ad gentes. Secundo dicit quod Ecclesia fundatur in Christo, cui gentes et regna subjiciuntur, ibi, fluminis impetus. Tertio narrat magnalia tempore Incarnationis facta, ibi, venite et videte. Propheta ergo in Christi adventu, videns mult
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia. s &e hic adiuuat d̃s ñr. quia peccata
dimitat. & hes tͥbulationes. inuenerẽ nos ñ nos
eas. ut ꝑ nos peniteremꝰ. ub tñ & ille rogandꝰ. ẽ.
s ip̃e tbulationes mnuenert̃ nos: aliis monentib
penite. Aliq̃n gͦ. homo inuenit tͥbulationẽ peccoꝵ
qñ sine admoraitione alicuiꝰ. ꝯsid̾at sua errata.⁊ sic
penitet. dicens. tribulationẽ &e dolorẽ inueni. ali¬
quando: tͥbulatio inuenit hoĩem. qñ alt̾us ꝑsuałi¬
one penitet cognoscens pecc̃m. Utrobiq aũ rogan¬
dus est d̾s. uł ita ut ꝑ tribulationes. accipiamꝰ
pęnas. & legitur litt̾a seriati. sic. adiutor ẽ in tri¬
bulationib. quȩ tͥbulationes: inuenert̃ nos. Nos enĩ
fugiebamꝰ eas. uł inuenert̃ nos. expositos eis: ꝑ ad̾a
Inuenert dico: nimis. quia ꝑimus sub mole pęna¬
rum. tanto potentior. ẽ ille qui liberat. Proꝑt̾ea
Iropterea ñtime  ntmebimuis

Expanded text:
quia peccata dimittit. Et hae tribulationes invenerunt nos, non nos eas, ut per nos poeniteremus, ubi tamen et ille rogandus est, sed ipsae tribulationes invenerunt nos aliis monentibus poenitere. Aliquando ergo homo invenit tribulationem peccatorum, quando sine admonitione alicujus considerat sua ecens: Tribulationem et dolorem inveni . Aliquando tribulatio invenit hominem, quando alterius persuasione poenitet, cognoscens peccatum: utrobique autem rogandus est Deus. Vel ita, ut per tribulationes accipiamus poenas, et legitur littera seriatim sic: Adjutor est in tribulationibus; quae tribulationes invenerunt nos. Nos enim fugiebamus eas. Vel, invenerunt nos, expositos eis per Adam. Invenerunt dico nimis, quia hic perimus sub mole poenarum. Tanto potentior est ille qui liberat. VERS. 2.-- « Propterea non timebimus
Abbreviated transcription (Latin):
gentium intraret.
qd̾ apłi tͣnsierunt ad
gentes. qd̾ nimia pax
gladios suos in uomeres.⁊ lanceas suas in falces. Et ẽ
sensꝰ. Esalmꝰ iste. tendens in finẽ .i in xp̃m: ẽ daurd¬
.i. alicuiꝰ fidelis de iudea. ut sit certꝰ testimoniũ. Sal¬
mus dico. habitus ꝓarchanis .i. agens de manifesta¬
tione archanoꝵ. uł scd̃m aliam translationẽ qͣ ht.
In finẽ p̃s filiis chore ꝓarchanis. filii chore: sunt fi

Expanded text:
gentium intraret, quod apostoli transierunt ad gentes, quod nimia pax gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces . Et est sensus: Psalmus iste tendens in finem, id est in Chr alicujus fidelis de Judaea, ut sit certius testimonium. Psalmus dico habitus, pro arcanis, id est agens de manifestatione arcanorum. Vel secundum aliam translationem, quae habet: In fine psalmus, filiis Core pro arcanis. Filii
Abbreviated transcription (Latin):
tur inqͣm: eundo in doct̾nam eiꝰ. Oportet enĩ in eius¬
doctrinã transire eum: qui uult eiꝰ tytulũ habere.
S quomͦ mutaret. nͥ ignẽ mitt̾et in terrã: Nullo
modo. Id̾o subdit. cum succend̾et mesopotamiã. ⁊ c̃.
hos om̃s ad litt̾am debellauit dauid. Qd u̾ dicit haᷤ
ꝓuincias succendisse. hoc ñ hystorialit̾ accipi pot̾:
s ꝓ significatione dr. ꝓ qͣ solet ab hystoria recedere:
sc̃a eleuatus. quẽ xp̃c igne caritatis succendit. Sy¬
ria: sublimis int̾pretatur. s que prius erat subli¬
mis altitudine uana. incensa huiraliat᷑. ut melius
exaltetur. & syriam sobal. Sobal. uana uetustas.
que incenditur. ut innouet᷑. & ẽ sensꝰ. succendit
prius sublimes. ut humilient᷑. & uanos ac uet̾es:
ut fiant noui. & conu̾tit ioab.i.inumicũ. qui ẽ dia¬
bolus. uł homo. s diabolus. in fugam. Si homo. ad
fidem conu̾titur. & ꝑcussit gladio sp̃s .i. uerbo dei:
edom .i. t̾renam uitam. Percutit᷑ enim t̾renꝰ. ⁊ occidi¬

Expanded text:
tur eundo in doctrinam ejus. Oportet enim in doctrinam ejus transire eum qui vult ejus titulum habere. Sed quomodo mutaret, nisi ignem mitteret in terram? nullo modo. Ideo subdit, cum succendit Mesopotamiam, et cum hos omnes ad litteram debellavit David. Quod vero dicit has provincias succendisse, hoc non historialiter accipi potest, sed pro significatione dicitur, pro qua solet ab historia recedere. orum elevatus, quem Christus igne charitatis succendit. Syria sublimis interpretatur, sed quae prius erat sublimis altitudine vana, incensa humiliatur, ut melius exaltetur. Et Syriam Sobal. Sobal, vana vetustas, quae intenditur ut movetur. Et est sensus: Succendit eos prius sublimes, ut humilientur; et vanos et veteres, ut fiant novi. Et convertit Joab, id est inimicum, qui est diabolus, vel homo; si diabolus, in fugam; si homo, ad fidem convertitur. Et percussit gladio spiritus, et verbo Dei, Edom, id est terrenam vitam. Percutitur enim terrenus, occidi
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓ penis et̾is uirandis. Scd̃o: agit de libatione
quam p̃catur. & affirmat ib Ut lib̾ent᷑. P ropb̃a gͦ
in uoce ꝑcussoꝵ in melius mutatoꝵ: ait. O d̃s re
pulisti a malis. nos qui mali eramꝰ. oe destruxisti nos
male edificatos ut eriges in bonum edificium. hec
ẽ ciuitas trinomia quȩ pͥmo dicta ẽ iebus. postea
salem. mñ ierłm. Iebus: conculcata. Salem:. pax. Ie¬
rusalem. uisio pacis int̾pretatur. Priꝰ enĩ in nobis
ꝑ hoc qd̾ dicit. destruxisti. misertus es. & sana. Un¬
dñs in euangłio. Eece hodie &e cras demonia e

Expanded text:
tae, pro poenis aeternis vitandis. Secundo agit de liberatione, quam precatur et affirmat, ibi, ut liberentur. Propheta ergo, in voce percussorum in melius mutatorum ait: O VERpulisti a malis, nos qui mali eramus, et destruxisti nos, male aedificatos, ut erigeres in bonum aedificium. Haec est civitas trinomia, quae prius dicta est Jerus, postea Salem, inde Jerusalem. Jerus conculcata; Salem, pax: Jerusalem visio pacis interpretatur. Prius in nobis per hoc quod dicit, destruxisti nos, misertus es nobis; unde Dominus: Ecce hodie et cras daemonia e
Abbreviated transcription (Latin):
mea ei seruiens sub tributo. Has hystorias: tangit
ꝯtulꝰ iste. s quia in hẏstoriis ñ legitur. qd̾ daundcon¬
uerterit ioab: uł qd̾ in p̃dictis uastationib aliqͥd suc¬
cenderit. suꝑficie hystoriȩ relicta: sicut in plerisq a¬
lus fit: ad spũalem dirigimur intelligentiã. que ex
int̾pretationib nominũ sumit᷑. Int̾pretat᷑ enĩ me¬
soꝑotamia: eleuata uocatio. Syria. sublimis. Sobal
uana uetustas. Ioab. inimicꝰ. Edom: t̾renus. his om¬
nib figurant᷑ elati. magnitudine t̾renȩ uanitatis.
quos om̃s xp̃c igne caritatis: quẽ in t̾ra dignatus

Expanded text:
maea serviens ei sub tributo . Aug. Has historias tangit maea serviens ei sub tributo . Aug. Has historias tangit titulus iste, sed quia in historia non legitur quod David convertit Joab, vel quod in praedictis vastationibus aliquid succenderit, superficie historiae relicta, sicut in plerisque aliis fit, ad spiritualem dirigimur intelligentiam, quae ex interpretationibus nominum sumitur. Interpretatur enim Mesopotamia elevata vocatio, Syria sublimis, Sobal vana vetustas, Joab inimicus, Edom terrenus. His omnibus figurantur elati magnitudine terrenae vanitatis, quos omnes Christus igne charitatis, quem in terra dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
narum duodecĩmilia
Nuerbis dierũ legit᷑
idest in paralipomenon: qd̾ naas rege amomtarum
mortuo. dauid misit nuncios ad consolandum filiũ
suum amon. cui suggesserunt principes sui. quod
causa explorandi. daiud misisset eos. Id̾o decaluauie
amon pueros dauid. rasit ꝙ comã capitis. ⁊ p̃cidit
tumcas eoꝵ a natib usꝙ ad pedes. &c fic dimisit eos:
Deinde uidens amon⁊ popłs eiꝰ quod iniuriã feciss
dauid. conduxit undiq exercitum currus. & equites
de mesopotamia ⁊ syria. & aliis locis. Quod cũ audis¬
sec dauid. misit ioab pͥncipẽ militie suȩ contͣ eos ad
plium. ce fugauit eos in ore gladii. Legit᷑ etiam in
libro regum. quod cum dauid post mort̾e saulis ꝓ¬
spere regnaret. ꝑcussit adaezer regẽ sobal. quȩ ẽ par̃
sytiȩ &e facta ẽ syria tributaria dauid. Captauͦ syria.
ꝑcussit de edom. duodeq̃ milia. Cumꝙ reuerteretur.
posuit inydumea custodes. ⁊ fact̾a ẽ eiuniu̾sa ydu¬

Expanded text:
narum duodecim millia. In verbis dierum legitur, id est in Paralipomenon, et in libro Regum, quod Naas rege Ammonitarum mortuo, misit David nuntios ad consolandum filium ejus Amon, cui suggesserunt principes sui, vel ejus, quod causa explorandi David misisset eos. Ideo decalvavit Amon pueros David, rasitque comam capitis, et praecidit tunicas eorum a natibus usque ad pedes, et sic dimisit eos. Deinde videns Amon, et populus ejus quod injuriam fecisset David, conduxit undecunque exercitum, currus et equites de Mesopotamia et Syria, et aliis locis. Quod cum audisset David, misit Joab principem militiae contra eos in praelium, et fugavit eos in ore gladii . Legitur in libro Regum, quod, cum David post mortem Saulis prospere regnaret, percussit Adezer regem Sobal, quae est pars Syriae, et facta est Syria tributaria David. Capta vero Syria, percussit de Edom duodecim millia. Cumque reverteretur posuit in Idumaea custodes, et facta est Idu
Abbreviated transcription (Latin):
dum habundantib
iustis: uita bona cho¬
ruleat. Uñ & concludit᷑ hostis: ñ habens de nobis
male loqui. Et quia suggerunt inuisibiles hostes
aĩȩ mee. non ẽ salus ips in dõ eiꝰ: tu contra eos. dic
aĩȩ meȩ in re ipsa ut audiam in re. Quid. Salus
tuaegosũ. utroꝙ m

Expanded text:
dum abundantibus justis vita bona coruscat. Unde et concluditur hostis, non habens de nobis male loqui. Et quia suggerunt invisibiles hostes animae meae, non est salus ipsi in Deo ejus. Tu contra eos dic animae meae in re ipsa, ut audiam in te, quid? salus tua ego sum, utroque
Abbreviated transcription (Latin):
modĩ .i. pena. qͣ nunc quisꝙ hominum uł exercetur
ad purgationẽ. uł morietur ad conuersionẽ. uł sicai¬
tempnit ałi uocantis disciplinam: excecat᷑ ad dãpnati¬
onẽ. Manifestum aut̃ iudicium erit in ultimo. cũ cuiꝙ
retribuer iuxta m̃ita sua. hic gͦ agit de occultis. ĩdest d̾e
humili aduentu. qui cecatis udis: ꝓfuit gentib & de¬
occulto iudicio. idest de pena. qua iudicat purgando
conuertendo. excecando. Et ẽ sensꝰ titul P salmꝰ iste
dauid ꝓpħȩ qͥ hic loquit᷑ in ꝑsona eccłis. dirigens nos
in finem .i. xp̃m: ẽ ꝓ occultis .i. agit de occultis. filũ
Tertio. finẽ maloꝵ uenturũ pecc̃orib cum antixp̃o:
p̃dicitibi. Conũtantur peccores. Quarto: mala tẽꝑis
antixp̃i. ꝑtractat. Ibi. Ut quid dñe. Quinto. p̃catur
iudicium maturari ut sc̃oꝵ mala finiant᷑ ibi. Exur
norum: murmurant. putantes. ñ diuina dispositione:
s casu hoc contingere: loquit᷑ hic ꝓpha. C onfitebor t̃¬

Expanded text:
poena, qua nunc quisque hominum vel exercetur ad purgationem, vel monetur ad conversionem. Vel, si contemnit Dei vocantis disciplinam, excaecatur ad damnationem. Manifestum judicium erit in ultimo, cum cuique retribuet juxta merita. Hic ergo agit de occultis, id est de humili adventu, qui caecatis Judaeis profuit gentibus, et de poena qua judicat purgando, convertendo, excaecando. Et est sensus tituli: Psalmus iste, David prophetae, qui hic loquitur in persona Ecclesiae dirigens nos in finem, id tertio, finem malorum venturum peccatoribus cum Antichristo praedicit, ibi: Convertantur peccatores; quarto, mala temporis Antichristi pertractat, ibi: Ut quid, Domine; quinto precatur judicium maturari, ut sanctorum mala finiantur, ibi: Exsnorum murmurant, putantes non divina dispositione, sed casu hoc contingere, loquitur hic Prophet
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fu̾int dominati
alien. tunc ĩma¬
culatus ero acri¬
minali. Uł ita. mũ¬
O da. ab occultis par¬
Ice abalienis. ita s

Expanded text:
n fuerint dominati, alieni, tunc immculatus ero a criminali. Aug. Vel ita, munda ab occultis, parce ab alienis, ita, s
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigat. Currit
ds pater: ut iundi¬
cet. S ds p̃uenit: excecando. Nemo enĩ non pͥusm se.
quã aliũ. & ẽ. p̃ueni eum .i. factum eoꝵ:. iundicta exce¬
cationis p̃ueniat. &e ita. supplanta eos. uł subu̾te eos.
a simili luctantis .i. in efficaces fac ⁊ deice eos: ut locũ
⁊ gentem ꝑdant. ꝓ quib retinendis: xp̃m occiderunt.
amimnã meam. Qͭ. Illos supplanta: s eripe aĩam meã
abimpio .i. diabolo. resuscitando me: a morte illata:
ab impiis. Deirde exponit qd̾ dixerat. Eripe frame¬
am tuã ab nimicis manꝰ tuȩ. Anima mea: ẽ frame¬
ut ꝑ eam: regna iniquitatis debellet. ⁊ uistos diui¬
dat᷑ ab impiis. hic: affectu. In futuro etiam loco. Hãc
a paucis. Postꝗͣ orauit¬

Expanded text:
crucifigat; currit Deus Pater ut vindicet; sed Deus praevenit excaecando. Nemo enim non prius in se quam alium. Et est praeveni eumcationis praeveniat, et ita subverte eos. Vel supplanta eum, a simili luctantis, id est inefficaces fac, et dejice eos, ut locum et gentem perdant, pro quibus retinendis Christum occiderunt. at: Aug. Illos supplanta, sed eripe animam meam ab inimicis, diabolo, resuscitando me a morte illata ab impiis. Deinde exponit quod dixerat, eripe frameam tuam ab inimicis manus tuae, anima mea et frameut per eam regna iniquitatis debellet, et justos dividat ab impiis hic affectu, in futuro etiam loco. Hanc a paucis, postquam oravit
Abbreviated transcription (Latin):
Iõo adiuua: qi adutor
m̾s eltu : lib̾ator m̃s. de tot nexib curarus ẽ uect¬
dam. tu. ñ aliam spes ẽ. & ido. dñe ne moreris. T̃ ar¬
dum enĩ uidet᷑. qd̃ magno desid̾ro q̃rit᷑. ñ tñ optat
eum uenire. ante qͣm statuit. s patientiã querit¬
uidet᷑. ⁊ deflectitur ab eo. sicut &e uxor loth respexit
retro. quȩ facta est statua salis. ut te condiat. Ex¬
emplo enim tibi est. ne respicias Ret RO.

Expanded text:
Ideo adjuva, quia adjutor meus es tu, et liberator meus, de tot nexibus curarum. Et ne cedam, tu, non alia mihi spes est. Et ideo, Domine, ne moreris. Tardum ei videtur, quod magno desiderio quaeritur; non tamen optat eum venire antequam statuit, sed patientiam quaeritvidetur, et deflectitur ab eo, sicut et uxor Lot respexit retro, quae facta est statua salis , ut te condiat. Exemplo enim tibi est ne respicias retro.
Abbreviated transcription (Latin):
tis t̾rx̧. ut iupit̾ eretȩ. & mars tracis. Psallite. dieo.
sapient᷑. docet & hic quom sit psallendũ .i. sapi¬
enter. Olim sine sensu psallebant: dum lapides
colerent. slemo sapienter facit. ꝗd̾ ñ intelligi
Et debetis psallere

Expanded text:
tis terrae, ut Jupiter Cretae, et Mars Thraciae; psallite dico, sapienter, Docet hic quomodo sit psallendum, scilicet sapienter, olim sine sensu psallebant, dum collebant lapides. Nemo sapienter facit, quod non intelligit. Et debetis psallere
Abbreviated transcription (Latin):
minamun d purgant. sicut ꝑdiluuium purgat᷑
ẽmundꝰ & sedebit. ostendit quomodo xp̃c confir
mnȩt̾nũ .i. potens ⁊regeis eoꝰ usq quo etuitas ueniat
Et uere reget. Quia

Expanded text:
mundi, sicut per diluvium purgatus est mundus. Et sedebit. Ostendit quomodo consummat Chaeternum, id est potens et regens eos, usquequo aeternitas veniat. Et vere reget, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gatum putes. qd̾ ñdũ accipis. qi Si differt᷑. ñ aufert᷑. Iõoꝙ
ñ desꝑatione deficias. qr dictũ ẽ. sustine dñm Sustinẽ¬
doquippe habebis eum quẽ sustinebis. Aliud expecta.
aliud desid̾a. si melius. si maiꝰ. si suauiꝰinuen̾is. S qͥa
dñs solus bonus ẽ: & suauis uniu̾sis. ipsum sustine.
& desid̾a. ne sis int̾ eos quib dicit᷑. Ue his qui ꝑdide¬
runt sustinentiam.

Expanded text:
gatum putes, quod nondum accipis: si differtur, non aufertur. Ideoque non desperatione deficias, quia dictum est, sustine Dominum. Sustinendo quippe habebis eum quem sustinebis. Aliud exspecta, aliud desidera, si melius, si majus, si suavius inveneris. Sed quia Dominus solus bonus est et suavis universis , ipsum sustine et desidera, ne sis inter eos quibus dicitur: Vae his qui perdiderunt sustinentiam .
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓuectum sunt. semo enĩ sibi innoteseit: nͥ tẽptat
nec pot̾ coronari: isi uicerit. nec uince. nisi certauit
uicioꝵ. ꝑ istius exemplum: magna spes audiendi.
p̃statur aliis. E xaltasti. &e exaltatũ:. Deduxisti me
eduxistime qͥa rͣititum netam.

Expanded text:
ad profectum sunt. Nemo enim sibi innotescit, nisi tentatus; nec potest coronari, nisi vicerit; nec vincere, nisi certaverivitiorum. Per istius exemplum magna spes audiendi praestatur aliis. Exaltasti, et exaltatum. VERS. 3.-- « Deduxisti me, quia factus es
Abbreviated transcription (Latin):
cessit gͦ a d̾o:. factus¬
ut iumentum. s tñ¬
enos. &e hii tales: sunt longe abs te. Huic fornica¬
dioni. contrarius est castus amor. qͥ gratis dmaiat.
in quo habet omĩa. Illi. ita. T̃ uaut̃ quid facis.¬

Expanded text:
cessit ergo a Deo factusut jumentum, sed nos. Hi tales sunt longe abs te; huic fornicationi contrarius est castus amor, qui gratis Deum amat, in quo habet omnia. Illi ita: tu autem quid facis
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in potestate tyti &e uespasiani. & partes uulpiũ
dicit de herode. Dicite uulpi illi. ⁊c̃. Partes horũ
inqͣm erant uid̃i. qui xp̃m rege̾ noluert̃ hr̃e. dicen¬
tes ñ habemꝰ regẽ ñ cesarem. agnũ reiecert ⁊ uul¬
Partes gͦ uulpium sunt:. dum se dolosis ꝑraua uo¬
luntate comungunt. uł partes uulpium .⁊ de¬

Expanded text:
potestatem Titi et Vespasiani, et partes vulpium dicit de Herode: Dicite vulpi illi, etc. Partes horum inquam erunt Judaei, quia Christum regem noluerunt habere, dicentes: Non habemus regem nisi Caesarem . Partes ergo vulpium sunt, dum se dolosis prava voluntate conjungunt. Vel, partes vulpium, id est dae
Abbreviated transcription (Latin):
scło grauiter afflictȩ
qͣsi oratio ppħ. in ba¬
bilone constituti. hic
em̃ eccłia loquitur:
qͣipenitens grauit̾ flagellatus. qui ꝓponit᷑ aliis:
ne murmurent in aduersis. qui in se exꝑtus mi¬

Expanded text:
o graviter afflictae, quasi oratio populi er constituti. Hic enim Ecclesia loquitur, quasi poenitens graviter flagellatus, qui praeponitur aliis ne murmurent in adversis, qui in se expertus mi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ letent᷑ om̃s. ¶Terria
ars ẽ hic. scđ̾m cassio¬
orum. ubi post retri¬
utiones maloꝵ: sub¬
it p̾mia bonoꝵ. ut sic̃
ret pena: alliciant p̃
e contra: letentur in¬

Expanded text:
 laetentur. Tertia pars est hic secundum Cassiodorum, ubi post retributiones malorum subdit praemia honorum, ut sicut terret poena, ita alliciant praet contra laetentur
Abbreviated transcription (Latin):
de p̾senti. partim de fut᷑o. Scutum enĩ. qd̾ a rotundita¬
te dicit᷑. & ẽ rotundum in patria dauid: duo facit.
qr corpꝰ munit ⁊ caput coronat. Ita: gratuita uolun¬
tas di. qua nos uocat. ẽ defensiohic: contra omĩa ui
cia. ⁊ in futuro corona. ut clipeus capiti aptatus: co¬
rona ẽ. cordr defensio. Et ẽ. Domine coronasti nos ut
nobis est ut scutum. in futuro: ut coroNa:¬

Expanded text:
de praesenti, partim de futuro. Scutum enim quod a rotunditate dicitur, et est rotundum in patria David, duo facit, quia corpus munit, caput coronat. Ita gratuita Dei voluntas, qui nos vocat, est defensio hic contra omnia, et in futuro corona, ut clypeus capiti aptatus, corona est, cordi defensio. Et, Domine coronasti nos ut nobis est ut scutum, in futuro ut corona
Abbreviated transcription (Latin):
ant a cogitatiõib suiᷤ.
spe sua frustrantur.
ur multȩ impietates
oꝵ. pelle eos ab here¬
itate ȩt̾na. quȩ uiden-¬

Expanded text:
ant a cogitationibus suis, spe sua frustratur. tur multae impietates eorum, pelle eos ab haereditate aeterna, quae viden
Abbreviated transcription (Latin):
ut conuertaris. funde: ut implearis. Id̾o diligite.
buet his: qui habundant̾ faciunt suꝑbram. qui
etiã habundant̾ faciunt suꝑbiam: qui ñcito per¬
tent. de quolibet mortali pecc̃o. Suꝑbiã enĩ ponit.
Qd id̾o fit: quia si nulli hoc fac̾et: non uid̾etur ui¬
gilare diuina ꝓuidentia. si om̃ib hoc facet: non
seruaretur diuina pauentia. Ut gͦ iustus.⁊ pati
ens appareat: aliquib : ñ om̃ib hic retribuit.¬

Expanded text:
ut convertaris: funde, ut implearis. Ideo diligite, buet his qui abundanter faciunt superbiam, qui etiam abundanter faciunt superbiam, qui non cito poenitent de quolibet criminali peccato. Superbia enim ponitur quod ideo fit, quia si nulli hoc faceret, non videretur vigilare divina providentia; si omnibus hoc faceret, non servaretur divina patientia. Ut ergo patiens et justus appareat aliquibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑdas uł corrũpas dauid. intytuli inscriptione .a.
ne neges xp̃m eẽ regẽ. quẽ tytulus regem dicit. Incñ¬
dione monet: ne quis regno xp̃i contradicat. Modꝰ.
Triꝑtitus ẽ p̾s. Prima pars ẽ: exꝓbratio uid̃oꝵ. ne
&e nos similia faciamꝰ. Scd̃o: que eis sit retributio

Expanded text:
s David in tituli inscriptione, id est, ne neges Christum regem quem titulus dicit. Intentio: Monet ne quis regno Christi contradicat. Modus: Tripartitus est psalmus. Prima pars est exprobratio Judaeorum, ne nos similia faciamus. Secundo quae eis sit retributio
Abbreviated transcription (Latin):
tur imusti. &e omnib clamat. Si uẽ utiq loqͥmini¬
iꝰticiã: si ñ false. si ñ aliud in labiis: alud in corde
recta uł recte uidicate filii hominũ. auro ⁊ cet̾is t̾ẽ¬
poralib fidem pp̃omite ⁊ alia huiꝰmodi. Alit̾ enĩ hy
pocritȩ estis. Si dicitis. magist̾ u̾ax es: ne iudicetis
mortem meã. quia rex ur sum: ut tytulus ait.

Expanded text:
tur injusti; et omnibus clamat: Si vere justitiam loqutur injusti; et omnibus clamat: Si vere justitiam loquimini, si non false, si non aliud in labiis, aliud in corde, recte vel recte judicate; filii hominum. Auro et caeteris temporalibus fidem praeponite, et alia hujusmodi. Aliter enim estis hypocritae. Si dicitis: Magister, verax es, ne judicetis mortem meam, quia rex vester sum, ut titulus ait.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ orñib ẽ facile. loqui .s. iusticiam: quib uitas scrip¬
sit eam in corde. qd̾ tibi ñ uis: alii ñ fecis. & post it̾a¬
uit eam in tabulis lapideis. qri ñ legebant in corde.
ut uoce forinsecus admota. redirent p̃uaricatores
ad cor. & intus mnuenirent: qd̾ extra legebant.
Dico. loquimini usticiã s si uere loquimini. ut
qd̾ inore. gͦ. recta uł recte iudicate. In factis cognos¬
cantur labia. Si enim alit̾ agis quam loqͣris: bona
loqueris. s mala iudicas. Sic enĩ agis: quomͦ uidicaᷤ
Int̾rogatus quid sit melius: aurum an fides: pp̃o¬
nis auro fidem. amicꝰ uente ⁊ nullo teste aurũ tib
cõmendauit. discessit ⁊ mortuus ẽ. hered̾e filium
reliquit. qͥ ignorat. qͥd tib pat̾ cõmendauit. Te co¬
gita alii similit̾ cõmendasse. nulli dixisse. filium re¬
liquisse. quid ei uelles a tuo amico p̃stari: Respon¬
de qd̾ tͥ respondet cogitatio. hoc iudica cũ filio a
dicasti. Ueritas iubet om̃s loqui iusticiam: ne dican¬

Expanded text:
cripsit in corde: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris; et iteravit in tabulis, quia non legebant in corde, ut voce forinsecus admota redirent praevaricatores ad cor, et intus invenirent quod extra legerent. Dico loquimini justitiam, sed si vere loquimini justquod in ore. Ergo, recta vel recte judicate. In factis cognoscantur labia. Si enim aliter agis quam loqueris, bona loqueris; sed mala judicas. Sic enim agis, quomodo judicas. Interrogatus quid sit melius aurum an fides, praeponis auro fidem. Amicus venit, et nullo teste aurum tibi commendavit, decessit, et mortuus est: hic haeredem filium reliquit, qui ignorat quid tibi Pater commendavit. Tecum cogita alii similiter commendasse nulli dixisse filium reliquisse: quod ei velles a tuo amico praestari? Responde. Quid tibi respondet cogitatio? hoc judica cum filio amdicasti. Veritas videt omnes loqui justitiam, ne dican
Abbreviated transcription (Latin):
dat hic ꝓpħa homi¬
ni: iusticiam moneis
darguens: qui ñ u̾e̾ iusticiam locunt᷑. Iudei enim
qui dixerant: Magist̾ scimꝰ qi uerax es: & a doue¬
nisti. mortẽ eius inclamauerunt.⁊ regnũ eiꝰ abiu¬
rauerunt. dicentes: ñ habemꝰ regẽ nisi cesarem. qͥ

Expanded text:
dat hic Propheta homini justitiam monens darguens, qui non vere justitiam loquuntur. Judaei enim qui ante dixerant: Magister, scimus quia verax es, et a Deo venisti , mortem ejus inclamaverunt, et regnum ejus abjuraverunt, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
Ne Ells: ab illo loco. Sonuerunt. Qt t rans¬
ferentur montes. in qua translatione. sonuerunt
montes ipsi .i. apłi p̃dicando. ⁊ turbate sunt aquȩ
sunt. coruscante doctrina saluatoris. uñ. absorti
que deuorauit uirgas magoꝵ pharaonis. Stul

Expanded text:
s. Vel ita ab illo loco, sonuerunt, quasferrentur montes, in qua translatione, sonuerunt montes, ipsi apostoli praedicando, et turbatae sunt aquae sunt, coruscante doctrina Salvatoris; unde: Absorpti quae devoravit virgas
Abbreviated transcription (Latin):
sam tuã. Post omnia.
iudicis: cui negocii sui
.i. fac: ut ñ fallatur spes mea. qͥ credidi: qd ñ uidi. &
illi. manifesta uitate p̾dicent. qd̾ pͥus siulte abnue¬
Dum enĩ asaph insultat᷑. dicendo ubi ẽ d̃s tius:. Ip̾i
uasa ux usq in finẽ scłi. q̃ dicunt. uana p̾dicant
xp̃iani. inanis ẽ resurrectio mortuoꝵ. hoꝵ: estome¬
mor. tus dans coronam. hostib penã. scił eoꝵ quȩ
ab insipiente sunt tota die. Non enĩ deerunt in¬
sultantes usq in finẽ scłi. Id̾o hoc dicit: ut ip̃acon
Adhuc contra inunicos precatur dicens. Pe

Expanded text:
sam tuam, post omnia judicis, cui negotii sui est fac ut non fallatur spes mea, qui credidi quod non vidi. Et illi manifesta veritate praedicent, quod prius abnuedum Asaph insultatur dicendo: Ubi est Deus tuus? ipso vasa irae, usque in finem saeculi, quae dicunt, vana praedicantiod. Inanis est resurrectio mortuorum. Esto memor, tuis dans coronam, hostibus poenam, scilicet eorum quae ab insipiente sunt tota die. Non enim deerunt insultantes usque in fine saeculi. Ideo haec dicit, ut ipsa conAdhuc contra inimicos precatur, dicens: VE
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i toto orbe nunciauerunt. uñ ysaias. De syonexi¬
&e si tunc occultus foret ꝑ fimlitudinẽ carnis pec̃o
&e ẽ adhuc. ad dext̾am d̾i patris sedens. tñ. Manfe
s manifeste

Expanded text:
erunt. Unde Isaias: De Sion exietsi tunc occultus foret, pro similitudine carnis peccati; et est adhuc ad dexteram Patris sedens, tamen s manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
in idip̃m. qd̾ nulla uicissi¬
tudine cõmi̾tat᷑. s ip̃m in se manens. in cõmutabili per¬
hennitate consistit. ⁊ reqͥescam in fut᷑o ⁊ hoc u̾e erit: Qm̃
id in una spe. qua singularit̾ unum ⁊ uerum bonũ sꝑat᷑.
ñ inmultiplicitate scłi & ꝓfecto erit qd sꝑat᷑. & b̃nait.
singłarit̾. hoc enimait contͣ hoc: qd̾ multiplicati sunt:
a tempore frum̃ti: uini ⁊ olei. Perit enĩ hec multipliei¬
tas ⁊ singularitas tenetur in scĩs: de qͥb dr̃. Multitudi¬
nis credentium erat cor unum. ⁊ amma una indm. Se¬
cret enum ab omnib reb nascentib & morientib.

Expanded text:
 id est quod nulla vicissitudine commutatur, sed ipsum in se manens immutabili perennitate consistit. Et requiescam in futuro. Et hoc vere erit, id est in una spe, qua singulariter unum et verum bonum speratur, non in multiplicitate saeculi. Et profecto erit quod speratur. Et bene ait singulariter; hoc enim ait contra hoc quod multiplicati sunt a tempore frumenti, vini et olei; perit enim haec multiplicitas, et singularitas tenetur in sanctis, de quibus dicitur: Multitudinis credentium erat cor unum, et anima una in Deum . Secreti enim
Abbreviated transcription (Latin):
m̾impleta ẽ hȩc ꝓpħia d̾s sed supsede stansoa
.i. suꝑ cȩlos ad dext̾am patͥs. regnans ꝑ scła uel
sedes sancta. sunt throni uirtutes ⁊ scĩ. & est.
Quomodo regnabit: Quia etiã. Principes
rincipes ppłoꝵ¬

Expanded text:
ia: Deus sedet super sedem sanctam st, super coelos ad dexteram Patris regnans per saecula. Vel sedes sancta, sunt throni virtutes et sancti. Et eQuomodo regnabit? quia etiam VERS. 9.-- « Principes pop