comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ multitudo soci¬
etatis nũculo adunata
dicta a cuu̾bus. id est ab ipĩs incolis¬
ab̾ urb̾. pro eo quod plurnoꝵ con¬
sciscat. et cõtineat uitas. Nam
urbs ipã menia sunt ciuitas autẽ
non saxa sed habitatores uocant᷑.
Tres autẽ sunt societates fami¬
liarũ.urbiũ. gentiũ. Urbs uocata
ab orbe quod antique ciuitates in
orbe fiebant. ab orbe. ꝑte aratri
quo muri designabant᷑. unde est
illud. Optauitq locum regno et
ꝯdudere sulco. locus enĩ future
tiuitatis sulco designabat᷑ .i. atatͦ.
Cato. Qui urbem nquit nouam
condet. tauro et uacca aret. ubi
arauerit faciat murũ. ubi portã
uult esse aratrum sustollat. et
portet. et portã uocet. Ideo autem
urbs aratro circundabat᷑. dispari
miliarum et imiagmẽ serentis frut¬
Oppidũ quidã ab oppositione muro¬
uum dixerunt. Aln ab opibus re¬
condendis. eo quod sit munitum.
Aln quod sibi ni eo ꝯuentus habi¬
tancium opem det mutuã. dtra
hostem. Nam pͥmũ homines tã ꝙͣ

Expanded text:
hominum multitudo societatis vinculo adunata, dicta a civibus, id est, ab ipsis incolis urbis, pro eo quod plurimorum consciscat, et contineat vitas. Nam urbs ipsa moenia sunt, civitas autem non saxa, sed habitatores vocantur. 2. Tres autem sunt societates: familiarum, urbium, gentium. 3. Urbs vocata ab orbe, quod antiquitus civitates in orbem fiebant, vel ab urbo parte aratri, quo muri designabantur, unde 209 est illud: Optavitque locum regno, et concludere sulco. Locus enim futurae civitatis sulco designabatur, id est, aratro. Cato: Qui urbem, inquit, novam condet, tauro et vacca aret, ubi araverit, murum faciat, ubi portam vult esse, aratrum sustollat, et portet, et portam vocet. 4. Ideo autem urbs aratro circumdabatur dispari miliarum, et imaginem serentis, frucOppidum quidam ab oppositione murorum dixerunt; alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum; alii quod sibi in eo conventus habitantium opem det mutuam contra hostem. Nam primum homines tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
uletra tirta rictunt oris smiliad iiis que
suint uimentis asꝑitate frenorũ dolcus
putt edo ipã ÷ uulnus quod ferro fit. qͣi
ii. Et ultus quod olet quasi olcus .un
et ultera. puitula est in suꝑficie coꝑis
turgida uelut collectio: Puscula clt
ꝑuissina cutis erectio. cirtũ st̃pta cum
Extitato .n. culore uulm̾s sanguis in
sanem ũtitur Nam sames ñ fit an
quetumq locum. ñ ubi sanguis adue¬
nerit. qr omne quod putrelcit ñ cali¬
dum et humidum fuit quod ẽ sanguis.
putrefieri non potest: Sames autẽ
et tabes sibi differunt. fluere enimi
same iunoꝵ est. tabe mortuorum.
Cecatrix est obductio uulneris. natura¬
lem colorem. ꝑtibus seruans. ducta

Expanded text:
ulcera circa rictum oris, similia his quae fiunt iumentis asperitate frenorum. Ulcus putredo ipsa; vulnus, quod ferro fit, quasi vi. Et ulcus, quod olet, quasi olcus, unde et ulcera. Pustula est in superficie corporis turgida veluti collectio. Papula est parvissima cutis erectio, circumscripta cum Excitato enim calore vulneris sanguis in saniem vertitur. Nam sanies non fit in quocumque loco, nisi ubi sanguis advenerit; quia omne, quod putrescit, nisi calidum et humidum fuerit, quod est sanguis, putrefieri non potest. Sanies autem et tabes sibi differunt. Fluere enim sanie vivorum est, tabe mortuorum. Cicatrix est obductio vulneris, naturalem colorem partibus servans: dicta
Abbreviated transcription (Latin):
phantocum cuti. siue qr ingens passio
ẽ. licut anmal ipiã ex quo diriuatum
nomen ducit. Nicteris greti appellant
a cum sdã aĩalis nomine quod sit colo¬
is fellei. Hũt mortum latim arcuatũ
dnt̃. a similitudine celestis arcus
Auruginem uͦ appellari ait a scalore
auri: Regium autẽ morbum undet
extimãt dictum. quod umo bono et rẽ¬
galibus cibis facilius curent᷑. Cante.
a smulitudine maritin niãlis uotatũ.
uulnus sicut medici dnt̃ nlłis medica¬
mentis sanabile: ilut gͦ precidi solet
a corpore mẽbrum ubi nascitur. ut
aliquãto diutius uiuat. et tñ mortẽ¬
inde quãlibet tardius affuturam:
lenta tollectio in capilis. palpebraꝵ
constituta : in medio lata. et ex utͦq
conducta. ordei granum simulans. uñ
tummor macuitum surgens. dictus qͥuod
ferneat. quasi fernĩculus. uñ et grete
antrax dicit᷑ quod sit ignitus. Oscedo

Expanded text:
phantorum cuti, sive quia ingens passio phantorum cuti, sive quia ingens passio est, sicut animal ipsud ex quo derivatum ducit nomen. Hicteris Graeci appellant a cuiusdam animalis nomine, quod sit coloris fellei. Hunc morbum Latini arcuatum dicunt, a similitudine caelestis arcus. Auriginem vero Varro appellari ait a colore auri. Regium autem morbum inde aestimant dictum, quod vino bono et regalibus cibis facilius curetur. Cancer a similitudine maritimi animalis vocatum. Vulnus sicut medici dicunt nullis medicamentis sanabile. At ergo praecidi solet a corpore membrum, ubi nascitur, ut aliquantum diutius vivat: tamen inde mortem, quamlibet tardius, adfuturam. lenta collectio in pilis palpebrium constituta, in medio lata et ex utroque conducta, hordei granum similans: unde tumor in acutum surgens, dictus quod fervet, quasi fervunculus; unde et Graece ἄνθραξ dicitur, quod sit ignitus. Ordeo
Abbreviated transcription (Latin):
bris redibet᷑: aut u̾sa uice ut pleriq
uolunt die redditꝰ nocte negat᷑. Uer¬
rute aliud sunt. satyriasis aliud. Uer¬
ruce singillatim sunt. sa tyriasis uero
una fortior. ⁊ circa ipam̃ plures inuẽ̾iũt
Scabies et lepra utra pallio alꝑitas
cutis cum puritu et scamatione:. Sed
scabies tenuis asperit.is et scamatio est:
hinc demqz nomen accepit. que ita ue¬
luti purgamenta amittat: Naui scabies
quasi scannes: lepra uero asperitas
cutis scamosa.lapide herbe similis uñ
et nomen accepit: Cuus color nunt
in nigredinem u̾titur. nũc in alborem.
nunt᷑ in ruborem: In corꝑe homins ita
lepra dmoscitur.si uariatum inter sanas
cutis ꝑtes color diu̾sus appareat. aut
si ita se ubiq diffundat ut onnã ums
coloris quãuis adult̾i faciat. Elephan¬
ticus morbus dicit᷑ ex similitudine ele¬
phanti. cuiꝰ naturalit̾ dura pellis et
asꝑa nomen morbo in homitib dedit.
qr corporis suꝑficem similem facit. de¬

Expanded text:
bris redhibetur, aut, versa vice ut plerique bris redhibetur, aut, versa vice ut plerique volunt, die redditur, nocte negatur. 9. Verrucae aliud sunt, satyriasis aliud. Verrucae singulatim sunt, satyriasis vero una fortior, ac circa ipsam plures inveniuntur. 10. Scabies et lepra, utraque passio, asperitas cutis cum pruritu, et squascabies tenuis asperitas et squamatio est. Hinc denique nomen accepit, quae ita veluti purgamenta amittat. Nam scabies quasi squamies. Lepra vero asperitas cutis squamosa lepidae herbae similis, unde et nomen sumpsit: cuius color nunc in nigredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in ruborem. In corpore hominis ita lepra dinoscitur: si variatim inter sanas cutis partes color diversus appareat, aut si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamvis adulteri faciat. Elefantiacus morbus dicitur ex similitudine elephanti, cuius naturaliter dura pellis et aspera nomen morbo in hominibus dedit; quia corporis superficiem similem facit ele
Abbreviated transcription (Latin):
fluor. c̾cũsc̾ptis pilis fulius
Dieris qualitatem hñtibus.
uocata boc nomine a similitudine acãlis
uulpecule quam greci alopiciam uocant.
Parrotide sunt duricie uel collectiones.
que ex febribus. aut ex aliquo alio nascũt᷑
Iaurium uicinitates. unde et parco¬
tide sunt appellate: Ota .n. grece auri¬
cla dicit᷑. Lentigo est uestigia ma¬
cularũ ꝑiuila i rotũditatem forma¬
tl. ab specie lenticule dicta. Erise¬
pila est quã latim sacrum igueni
sui: Si quid in suꝑficie rubore flãmeo
tutes erubescunt᷑: Ennc multo: ubore
quasi ab igne uicina inuadunt᷑ loca.
ist ut etim febris excitet᷑. Serpedo
est rabo tutis cum pustulazum extan¬
su:et nomen sumpsit a serpendo. eo
Id serpat m̃bra: Impetigo est sucta
scubies. prominens .⁊ cocpore cum as¬
pecitate et rotunditate forme hanc nul¬
gus sarnam appellat: Prurigo uocata
est a ꝑurendo et ardendo: Aultamꝰ est
passio qua ꝑ diem iusus patentib ocłis
denegatur : et noctͣnis irruentibus tene¬

Expanded text:
fluor circumscriptis pilis fulvis, aeris qualitatem habentibus: vocata hoc nomine a similitudine animalis vulpeculae, quam Graeci ἀλώπεκα vocant. Parotidae sunt duritiae vel collectiones, quae ex febribus aut ex aliquo alio nascuntur in aurium vicinitate. Unde et parotide sunt appellate: ota enim grece, auricula dicitur. Lentigo est cularum parvula in rotunditatem formata, ab specie lenticulae dicta. Erisipelas est quam Latini sacrum ignem sim. Siquidem in superficie rubore flammeo cutis rubescit. Tunc moto rubore quasi ab igne vicina invaduntur loca, ita ut etiam febris excitetur. 5. Serpedo est rubor cutis cum pustularum exstantia, et nomen sumpsit a serpendo, eo quod serpat per membra. 6. Impetigo est sicca scabies, prominens a corpore, cum asperitate et rotunditate formae. Hanc vulgus sarnam appellat. 7. Prurigo vocata a perurendo et ardendo. 8. Nyctalmus est passio qua per diem visus patentibus oculis denegatur, et nocturnis irruentibus tene
Abbreviated transcription (Latin):
bere probatur. Ilam apis grece me¬
lese dicit᷑. Antea autẽ mella de ro¬
ie erant. inueniebant᷑ q in arũdi¬
nũ foliis. unde et uirgiliuis. hacte¬
nus a erii mellis celestia dona. Si¬
quid̾ huc usq in india et in arabi¬
a colligatũ repecit᷑ tamis inherãs.
in simlitudinem salis. Dinne aũt
mel dulce. Sardũ amarũ est ab sin¬
tii caula cuiꝰ copia eius regionis
apes nutͥunt᷑. fauũ uocari qr come¬
ditur magis ꝙͣ bibitur. Fage enim
greci comedere appellant. Aiunt
autẽ medici et qui de humanorum
corporũ sc̃psere naturis.p̃cipueq ga¬
lienus in libris quorũ titulus est
NepicitIco. puerorum et iuuenum
ac ꝑfecte etatis uirorũ ac mulierũ
corporum in suo salore feruere. et
rant et frigore calidos cibos et uina

Expanded text:
bere probatur; nam apis Graece μέbere probatur; nam apis Graece μέλισσα dicitur. Antea autem mella de rore erant, inveniebanturque in arundinum foliis. Unde et Vergilius Georg. 4,1: Hactenus aerii mellis caelestia dona. Siquidem hucusque in India et Arabia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce: Sardum amarum est absinthii causa, cuius copia eius regionis apes nutriuntur. Favum vocari quia comeditur magis quam bibitur; φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem corporum scripsere naturis praecipueque Galenus in libris, quorum titulus est irepi ὑγεινω̃ν, puerorum et iuuenum ac perfectae aetatis uirorum mulierumque corpora insito calore feruere et nrent et frigore, calidos cibos et u
Abbreviated transcription (Latin):
ocisa. et minuta. quod ea intesti¬
num farciat᷑ hoc est impleat᷑. cũ
aliarũ rerum dimxtione. Minutal
uocatum quod fiat ex piscibus et
isiciis oleribus q minutatĩ ꝯcisis.
A fra tũ quod la tine spumiũ uocat᷑
afro enĩ grece spuma dicit᷑.Mar¬
tisia in mortauo ex pisce fiunt. uñ
et noiãta. ysucẽ pistẽ quẽdã dñt.
ex quo pͥmũ isicia facta sunt. et
qm̃uis ex alio gn̾e piscium fiant.
mitium tam̃e piscis uocabulũ de¬
dit. Galaçie. a colore lacteo noĩate
Greci .n. gala lac dicunt. Speras
Ius coquine magistri a uire nũcu
hant greci zemam uocant. Ease¬
um uocari quod careat sero qͣi care¬
um. Nam serũ ei omne deducit᷑. ut
pond̾i̾bus arguat᷑. Colustrũ lac no¬
nũ quod neut̾ gi̾s est. lac a greco
sermone diuatũ est. pro candoͬre.
et sanguis quod mitrit. et quod
nutritur. Nata lacte nut̾mur. ui¬
spẽ coagulat. Mel grece appellati¬
onis est. quod ab apibus nomen ha¬

Expanded text:
concisa et minuta, quod ea intesticoncisa et minuta, quod ea intestinum farciatur, hoc est inpleatur, cum aliarum rerum conmixtione. Minutal vocatum quod fiat de piscibus et isiciis oleribusque minutatim concisis. Aphratum, quod Latine spumeum vocatur; ἀφρὸς enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt: inde et nominata. Isocem piscem quendam dictum, ex quo primum isicia facta sunt; et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras Ius coquinae magistri a iure nuncuHanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore; et sanguis, quod nutrit et quod nutritur; nam lacte nutrimur, visecum alia specie coagulat. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen ha
Abbreviated transcription (Latin):
qũ ardet in oleo. Salsum quasi sa¬
le asꝑsuni. demptis e medio sillabis
tribus. Rancidũ. ex uitio nũcupa¬
tum. quod raucos efficiat. Succi¬
dia.carnes in usum reposite. a suc¬
cindendo dicte. lardus eo quod m
domo repositus ꝯseruatur. Nam
antiqui domos lares dicebant.
Taxea lardus est gallice dictus. uĩ
et aframꝰ in rosa. Gallaim saga¬
tũ pingui pastũ taxea. Axungia
ab unctione uocatum. Sebum. a
sue dictum. qͣ suebũ. qud̃ plus pĩ¬
guedinis hoc aiãl habeat. Offa ẽ
ꝓprie frultrum dencium cꝰ diminu¬
tiuũ offallã facit. unde et offarn¬
coqui. qr ꝑticulatĩ .i. offatĩ excoqũt.
Nunc offa latrantium. qr si in os
canis iacit᷑. saciatus ilico ꝯpescitꝰ
et silescit. frustrum uocatũ quod
tapiat᷑ a frumine. est .n. frumen
sũma ꝑs gule. Pulpa dicta quod
cũ pulte olim mixta uescebatur.
Unde et pulmentarium et pulmẽ¬
tũ dictũ. lucanicie dicte. quod p̾ul
in lucania facte sunt. Farcim̃ caro

Expanded text:
quando ardet in oleo. Salsum, quasi saquando ardet in oleo. Salsum, quasi sale asparsum, demtis e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant. Taxea lardus est Gallice dictum. Unde et Afranius in Rosa284: Gallum sagatum pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarcoqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen caro
Abbreviated transcription (Latin):
et rubefactul. Succinericiꝰ. cinere
coctus. et reu̾satus. ipẽ est et foca¬
cius. Clibanitus in testa coctus.
Sfungia panis a qua dutuis nn¬
alaxat᷑ similã modicã accipit. ⁊
fermentum modicum. et habet
que alii liba dñt. eo quod libeant
et placeant. Dulcia sunt gen̾a
putorii operis. et sapore diua. mel¬
le enĩ asꝑsa sumũt᷑. Crusta su¬
ꝑficies panis ipã et fracmenta qr
diuidunt᷑ ut fracta. fermentũ
a feruore nũcupatũ. quod plus pͥͣ
hora non potest ꝯtineri. trescẽdo
.n. excedit. Farma et furfures a
farre dicte tuiꝰ sunt purgamẽta
Amolũ flos farme tenusłimus.
p̃leuitate demola egestus. unde
et appellatus. q̃i amola. Siuila
pollines. Carnes dute quia care
sunt. siue a creando. uñ et agre¬
cis creas uocant᷑. Erudũ quod̾ sic
cruentum. Est .n. cũ sanguine.
aqua sola dequoquit᷑. lixa .n. aqua
dicit᷑. ab eo quod sit soluta. Unde et
solutio libidinis luxꝰ. et m̃bra loco

Expanded text:
et rubefactus. Subcinericius, cinere et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a creando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Crudum, quod sit cruentum; est enim cum saqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco
Abbreviated transcription (Latin):
te die suit᷑. qͣi post meridiem.
edenda et proxima cene. bñ et an¬
tetema a quibusdam uocatur.
Item merendare qͣi meridie edere.
Annona t̾ctũ est. a tempore quo
romam ueteres ad cibos ad uoca¬
excelsos frangere nona thoros.
Quod et usq hodie ꝑse faciunt.
Cenam uocari. a ꝯmumone ues¬
centium. Cenon quippe greci cõ¬
mune dñt. Unde et cõmunicãtes¬
Apud enĩ ueteres solitum erat in pro¬
patulo uesci. et coĩt̾ epulari. ne sin.¬
gularitas luxuriam gign̾e̾t. Est at̃
antiqui dicebant. In usu enĩ non
erant pͣndia. Panis dictus quod
cũ om̃i cibo apponat᷑. uel quod om̃e
animal eum appetat. Pan .n. gre¬
ce omne dicit᷑. Eybarus est. qui
ad cibum seruis dat᷑. nec decdinat᷑.
fermentaciꝰ. fermẽtis confectus.
est sine fermento sincerus. Acrizi¬
mus. leuiter fermentatꝰ q̃i acro¬
azimus. Silignieus pams a fru¬
menti gn̾e nũcupatur. Siligo .n.
genus est t̾tici. Rubidus recoctus

Expanded text:
te die sumitur, quasi postmeridie te die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocaexcelsos frangere nona toros. Quod et usque hodie Persae faciunt. Coenam vocari a communione vescentium: κοινὸν quippe Graeci commune dapud veteres enim solitum erat in propatulo vesci et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem antiqui dicebant; in usu enim non erant prandia. Panis dictus quod cum omni cibo adponatur, vel quod omne animal eum adpetat; πᾶν enim Graece omne dicitur. Cibarius est qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentacius fermentis confectus. est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uatorũ. Delicie nũcupate quod
hiis delectent᷑ bomines. easq suaui¬
ter appetant. Pulmentũ notat᷑ͣ
a pulte. siue .n. sola pultis. suie q̃d
aliud ciꝰ ꝑmixtione. sumat᷑. pulm̃¬
cum proprie dicit᷑. Sacietas autẽ
et saturitas. sibi differunt. Nam
sacietas ex uno cibo dici potest.
pro eo quod satis est. Saturitas
autem a satura nomẽ accepit. qd̾
est uallo alm̃torum. appara tu
compositum. Erapula est ĩmode¬
rata uoracitas. qͣi cruda epula.
cuiꝰ cruditate grauat᷑. cor. et sto¬
machꝰ indigestus efficit᷑. Inmode¬
rata enim uotacitas uiciũ est
Sed tm̃ nr̃ẽ salutis. quantũ sus¬
tentationi nature q sufficiat. lẽ
soluit᷑. unde et nũcupatum. Ii.¬
gidius. Nlos ipi ieiuma. lenta cu¬
lus leuibus polliumꝰ. prandium
autẽ ueteres prandiũ uocabant
omĩum militũ cibum. añ pugnã.
Unde est illud dulas alloquium.
Pandeamꝰ cãꝙͣ ap̃ inferos cena¬
turi. Merenda est cib q̃ decdmã¬

Expanded text:
privatorum. Deliciae nuncupatae quod privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione sumatur, pulmentum proprie dicitur. Satietas autem et sasatietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum apparatu compositum. 9. Crapula est immoderata voracitas, quasi cruda epula, cujus cruditate gravatur cor, et stomachus indigestus efficitur. Immoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id salutis est, quantum sustentationi naturaeque sufficiat. 10. solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius 109: 'Nos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinan
Abbreviated transcription (Latin):
inte collocutionẽ ht̃. Itẽ ꝯuiuium
a multitudine ꝯuescenciũ. Nami
Conuiuii t̾plex est modus. discũbẽ¬
di. edendi. et bibendi. Discũbẽdi
qr eam os capit. Uictus proprie uo.¬
catus qr uitam recinet. uñ et ad
cibum uocare inuitare dr̃. Almio.¬
na dicitur. eo quod eiꝰ sumꝑtu
corpus alatur. hanc iuiuenes acti¬
piunt ad incrementũ. senes ad ꝑ¬
seueranciam. Neq eñ subsistere
potĩt caro. n̾ ꝯfortet᷑ almĩtis. ali¬
mentum .n. est quo alimur. Alimo¬
nium alendi cura. aAffluencia nũ¬
cupata qͣi rei nimiũ exuberantis
effusio. ultͣ quã satis est modꝰq ñ
est. Opulençia ab ope dicta est.
quã si discutias ĩuenies eã tenere
modum. Nam quõ opitulat᷑ quod
nimiũ est. cũ in cõmodius sit sepe
quã parũ. Epule ab opulencia re¬
rũ dicte. Epule autẽ simplices in
duo necessaria diuidunt᷑. panẽ et
uinum. et in duo suꝑflua. que t̾.¬
ra et mari uescendi causa exqͥrũt᷑᷑
Dapes autẽ regum sunt. epule

Expanded text:
. Item convivium a multitudine convescentium; nam Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi. Discumbendi,quia eam os capit. Victus proprie vocatus quia vitam retinet; unde et ad cibum vocare invitare dicitur. Alimonia dicitur eo quod eius sumptu corpus alatur. Hanc iuvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam; neque enim subsistere poterit caro nisi confortetur alimentis. Alimentum nium alendi cura. 3. Affluentia nuncupata, quasi rei nimium exuberantis effusio, ultra quam satis est, modusque non est. 4. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum sunt, epulae
Abbreviated transcription (Latin):
dedalus
mensã
et sellã
fecit. Co¬
quine a¬
paratum
apiciꝰ qͥdã
posuit.
qui in co
absumptis bonis morte uoluntaria
periit. Et merito qr is q̃gule et no
intermnt. ab esu et comesu m̃se
factum uocabulum. Nullũ enim
aliũ habet usum. Thorus dicitur
a tortis herbis. que acubencium hu¬
meris sub ponunt᷑. Stefadiũ a sti¬
pitibus dictum. q̃i stipandium. Sic
em̃ prius ceptum est. accubitum a
tibo uocatum. qͣi ad cibitũ epularũ.
Conuiuium apud gretos. a compri¬

Expanded text:
Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam posuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit, et merito, quia is qui gulae atque interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum. Nullum enim alium habet usum. 2. Torus dicitur a tortis herbis, quae accumbentium humeris supponuntur. 484 Stibadium a stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim prius coeptum est. Accubitum a cibo vocatum, quasi ad cibatum epularum. 3. Convivium apud Graecos a compo
Abbreviated transcription (Latin):
quam cruitis: Nam patibulum appensos
statim exammat crux añ suffiros diu
crutiat. Dnde et in en̾gelio latrombus
ut morerent᷑. et de ligno ante sabbatum
deponerent᷑. crura confracta sunt.qt
ligno sunspensi cito mori non poterant
In ipõ quoq gn̾e necis differt: Erudeliꝰ
est .n. m aqua spm̃ torquentes extingui.
iguib nr̃i frigore et fame necari. caib
et bestis expom. Nam ferro mori. etas
quoq maior optauit: Gladius enim
sine graniori cruciatu compendiosa
mote uitam fume nouit: Culleũ est
parri cidale nasculum. ab oculendo .i.
claudendo dictum: Est aũt uter ex torio
factus mn quo parricide cũ simia et gallo
et serpente inelusi in mare p̃cipitabãt᷑
Omĩum autẽ istarũ mortiũ genꝰ aĩad¬
uerio nominat᷑. Animadu̾sio .n. est
i anmũ illud au̾tere. intende̾ utiq
ad pumiendim reum. qr iudex est.
Ndeo autem romani aquam et ignem
int̾dicebant quibusdam dampnatis qr

Expanded text:
quam crucis. Nam patibulum adpensos quam crucis. Nam patibulum adpensos statim exanimat, crux autem subfixos diu cruciat; unde et in Evangelio latronibus, ut morerentur et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt, quia ligno suspensi cito mori non poterant. In ipso quoque genere necis differt. Crudelius est enim in aqua spiritum torquentes extingui, ignibus uri, frigore et fame necari, canibus et bestiis exponi. Nam ferro mori aetas quoque maior optavit. Gladius enim sine graviore cruciatu conpendiosa morte vitam finire novit. Culleum est parricidale vasculum ab occulendo, id est claudendo dictum. Est autem uter ex corio factus, in quo parricidae cum simio et gallo et serpente inclusi in mare praecipitantur. Omnium autem istarum mortium genus animadversio nominatur. Animadversio enim est,  animum illuc advertere, intendere utique ad puniendum reum, quia iudex est. Ideo autem Romani aquam et ignem interdicebant quibusdam damnatis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nel denuitans de ueritate: que tam¬
diu uiuit quamdui non probatur: At
ubi probaui̾s esse cessat. et ex nĩ res
nominat᷑ non fama: Exilium dictũ.
quasi extra solum est. Nam exul dicit᷑
qr extra solum est unde post liiimo
redeuntib hoc est de exilio reducendis.
et deportatis: Relegatus est quem
bona sua sequunt᷑. Deportatus¬
est quem non sequunt᷑. Proscͥptio
exiln procul dampnatio. quasi porro
scͥptio. Item proscriptus qͣi palam
striptus Metallum est ubi exules
deputant. ad eruendam uenam
marmora q secauda in erustis: Seruit
a seruando uocata: Apud antiquos
.ni. q̃ i bello a morte seruabant᷑ secui
uotib ant. hec est sola maloꝵ omĩum
postrema q̃ liberis om̃ĩ supplicio grauis
est: Nam ubi libertas periit una
casus. ex quibus. crux. uel patibulã
in quo homines appensi cruciantur
uel pacuit᷑. unde et nomina huẽ¬
Hi iribulum uulgo fulea dicit᷑ quasi
ferens caput.  uspen sumn. strãgulatũ

Expanded text:
vel demutans de veritate: quae tamvel demutans de veritate: quae tamdiu vivit, quamdiu non probat. At ubi probaveris, esse cessat, et exinde res nominatur, non fama. Exilium dictum quasi extra solum. Nam exul dicitur qui extra solum est. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequuntur: deportatus, quem non sequuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est; nam ubi libertas periit, una casus, ex quibus crux vel patibulum, in quo homines adpensi cruciantur vel patiuntur; unde et nomina habent. Patibulum enim vulgo furca dicitur, quasi ferens caput. Suspensum enim et strangulatum
Abbreviated transcription (Latin):
e regibus exilium meruit. Talio est
similitudo iũdicte ut talit̾ quis paciatꝰ᷑
ut fecit: hoc enĩ et n᷑aͣ et lege est institu¬
tum ut ledentem similis iũdicta seqͣt᷑
unde et illud est legis. oculũ pro oculo.
dentem pro dente: Talio autẽ non solũ
ad iniiriam referendam.sed etiam pro
bñficio reddendo ponitur Est emĩ ꝯmuml
sermo et inuirie et bñficiẽtie: Igno¬
minũ dictum. eo quod desmat habere
honestatis nome ħ is qui in aliquod
crimen dep̾hendit᷑ Dictum est aut̃
ignominiũ quasi sine nomine. siciit
ignarus sme sciencia. sicut ignobilis
sine nobilitate: hoc quoq et nifaniũ
quasi sine fama bona. fama autẽ dicta
ces linguaꝵ et aurium serpens: Est
autẽ nomen et bonaꝵ rerum et malaꝵ
Nam fama felicitatis interdum est
ut illud. illustris fama. quod laus
malum quo non aliud uelociꝰ illum:
Fame autem nomen certi locũ non ht̃.
qr plurimũ mendax est. adiciens multa

Expanded text:
x regibus exsilium meruit. 24. Talio est x regibus exsilium meruit. 24. Talio est similitudo vindictae, ut taliter quis patiatur ut fecit. Hoc enim et natura et lege est institutum, ut laedentem similis vindicta sequatur. Unde et illud est legis: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Talio autem non solum ad injuriam referendam, sed etiam pro beneficio reddendo ponitur. Est enim communis sermo et injuriae et beneficentiae. 25. Ignominium dictum, eo quod desinat habere honestatis 216 nomen is qui in aliquo crimine deprehenditur. Dictum autem ignominium quasi sine nomine, sicut IGNARUS sine scientia, sicut IGNOBILIS sine nobilitate. 26. Hoc quoque et infamium, quasi sine bona fama. Fama autem dicta ces linguarum et aurium serpens. Est autem nomen et bonarum rerum et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inlustris fama,' quod laus malum qua non aliud velocius ullum. Fama autem nomen certilocum non habet, quia plurimum mendax est, adiciens multa
Abbreviated transcription (Latin):
somant. Nam plage quasi flage: Sed
plage et flagra. p̃me poĩtionis sunt.
flagella autem ꝑ diminutionem dicta
Anguilla est qua cohercent᷑ in scolis
pueri. que uulgo scotica dicit᷑. Ffustes
quos paulos rustici uocant: uectes¬
dicti. quod manib uectent᷑. unde ostia
legum non ꝑtinent: Uirge sũt sũmit a¬
tes frondium arborum ꝙ dicte quod
uirides sint uel quod uim habeant
arguendi: Que si lenis fui̾t u̾ga est.
si certe nodosa nel aculeata. scorpio
rectissime nominat᷑. qr arcuato uul¬
nere. i corpus mnifingit᷑ Ilctus prop̾e
flagellorum sunt. ab agitando uocati
ungule dicte. quod effodiant. Ce et
fidicule qr hiis rei in equuleo torquẽt᷑.
dictus quod extendat : Corment a uͦ
quod torquendo m̃tẽ inueniant: Et
et lautumiũ supplicii genus ad uerbe¬
randum apcum. iuẽtum a tarqͥnio
suꝑbo ad penas scełatorũ: Iste em p̾or
lautunnia. tormenta. fustes metalla.
acq exilia admuenit. et ipẽ prior

Expanded text:
sonant. Nam plagae, quasi flagae; sed sonant. Nam plagae, quasi flagae; sed plagae et flagra primae positionis sunt, flagella autem per diminutionem dicta. Anguilla est qua coercentur in scholis pueri, quae vulgo scotica dicitur. Fustes quos palos rustici vocant. dicti, quod manibus vectentur, unde ostia legum non pertinent. 18. Virgae sunt summitates frondium arborumque dictae, quod virides sunt, vel quod vim habeant arguendi: quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa, vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato vulnere in corpus infigitur. 19. Ictus proprie flagellorum sunt ab agitando vocati. 20. Ungulae dictae, quod effodiant; hae et fidiculae, quia iis rei in equuleo torquentur,dictus, quod extendat. 22. Tormenta vero, quod torquendo mentem inveniant. 23. Est et latomia supplicii genus . . . . ad verberandum aptum inventum a Tarquinio Superbo ad poenam sceleratorum. Iste enim prior latomias, tormenta, fustes, metalla, atque exsilia adinvenit, et ipse prior
Abbreviated transcription (Latin):
diminutione rei uocatum: Unicula
a uinciendo .i. artando dicta. eo qd ꝯstͥngãt
atq retinent. uel qr nn legant. Conpe¬
des dicte. qr contment pedes. Pediçe
sunt laquei quibus pedes illa queant᷑.
dicte a pedibus capiendis: Cathene
autem quod capiendo teneant utraq
uestigia ne progrediant᷑. Itẽ cathene.
quod se capiendo teneant plurmus moĩs
Manice sunt iũcula quibus manus
tapiunt᷑. licet et manice tunicarum
sint. Nerm. boĩa. est torques dãpna¬
torum. quas iugũ in boue: Boia ex
gn̾e uinculorũ est: Carcer in quo cus¬
todiuntur noxii: Et dictus carcer.
quod eo homines coerceantur iñclau¬
dunt᷑ q qͣi arcer. ab arcendo scilicet:
Locum autem in quo seruant᷑ noxii
carcerem dicimius.nũo tm̃ singulari:
Uñ uͦ enitiũtur quadrige. carceris uoca¬
mus numero tantum plurali: uerbera
dicta. qr cum agitantur aerem u̾berãt:
hiit flagra. hũit plage. et flagella.
qr cum flatu et strepitu in corpore

Expanded text:
diminutione rei vocatum. Vincula diminutione rei vocatum. Vincula a vinciendo, id est artando dicta, eo quod constringant atque retineant; vel quia vi ligant. Conpedes dicti quia continent pedes. Peducae sunt laquei quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. Catenae autem, quod capiendo teneant utraque vestigia, ne progrediantur. Item catenae, quod se capiendo teneant plurimis nodis. Manicae sunt vincula quibus manus capiuntur; licet et manicae tunicarum sunt. Nervi. Boia est torques damnatorum, quasi iugum in bove ex genere vinculorum est. Carcer, in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer quod eo homines coerceantur includanturque, quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii, carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae, carceres vocamus numero tantum plurali. Verbera dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc flagra et plagae et flagella, quia cum flatu et strepitu in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
tenentur hu qui regiam maiestatem
leserunt uel molauerunt. uel qui rem¬
publicam prodiderunt. uel cum hostib
consenserunt: Piaculũ dictum pro eo
quod expiari est : Cõmissa sunt .n. que
t quoquo ordine expianda. xxuni
facit. alterũ quod patit᷑. Quod
facit pectatum est quod patit᷑ pena:
Malum autẽ tunc plenũ est qñ p̃teri¬
tum est et inpendet ut sit et dolor
et metus Pena dicta quod pumat. Est
autẽ epitetum nomen et sine adiac¬
tione non habet plenũ sensum: Adicis
pena carceris. pena exilii. pena mortis
et ĩples sensimi: Suppliciũ prop̾e dictũ
non qui quoquo mͦ punit᷑. sed qui ita
dampnat᷑ ut bona eius ꝯsecrent᷑ et
in publicum redigant Nam supplicia
dicebant supplicamenta. et suppliciũ
dicit᷑. de cuiꝰ dãnatione dabat᷑ aliquid
deo: Uñ et supplicare: Octo genera pena¬
rum in legibus cõtineri tullius stribit
ignominam. exilium. seruitutem et
mortem. hiis namq penis uindicat᷑ om̃e
perpetratum peccatum: Dannũ a

Expanded text:
tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; commissa sunt enim quae erant quoquo ordine expianda. De poefacit, alterum, quod patitur. Quod facit, peccatum est; quod patitur, poena. Malum autem tunc plenum est, cum et praeteritum est et inpendet, ut sit et dolor et metus. Poena dicta quod puniat. Est autem epithetum nomen, et sine adiectione non habet plenum sensum: adicis poena carceris, poena exilii, poena mortis, et inples sensum. Supplicium proprie dictum non qui quoquo modo punitur, sed ita damnatur ut bona eius consecrentur et in publico redigantur. Nam supplicia dicebantur supplicamenta. Et supplicium dicitur, de cuius damnatione delibatur aliquid Deo; unde et supplicare. Octo genera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: ignominiam, exilium, servitutem et mortem. His namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatum. Damnum a
Abbreviated transcription (Latin):
est prohera sex. pio hapta septem sicut
pro herpilo herba serpillum. Octo uͦ
ꝑtranslationem sicut illi ogdo et nos¬
otto. Ita illi nea nos nouemi. Illi deca
uos decem: Dicti autẽ decẽ agreca
etbrmologia. eo quod ligent et quigant
infra iatentes runuetos: Nam desmos
quingẽ uel ligare. apud eõs dicit  por¬
litera posita. Eriguita qd̾ at̾natio dena¬

Expanded text:
est pro ἑξ sex, et pro ἑπτά septem, sicut est pro ἑξ sex, et pro ἑπτά septem, sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Portera posita. Triginta, quod a ternario dena
Abbreviated transcription (Latin):
Aithinetica est
disciplina nume¬
zorum: Greci.n¬
numerum rith¬
mon dicunt. Quã
scriptor es scłariũ
litteratum int̾
disciplinas mathe¬
muticas ide pmã esse uoluer unt qm̃ ip̃a
ñ sit. nulla alia indiget disciplina: Mu¬
sica autem et geometria et astrononnũ
que sequunt᷑ ut sĩt atq subsistant istiꝰ
egent auxilio :c.ii. de auctorib eius
Tumer disciplinam apud grecos
p̾mum pytagoram. aucupant
Conscripsisse. ac deinde a nicho¬
mato diffulius esse dispositam. quam
apud latinos pͥmus apuleius deinde
tudo ex unitatib constituta ⁊rus
Nam imũ semẽ nuumeri else
umero nũmus nom̃ dedit. dicti
et a sui frequentatione uoca¬
bulum indidit: Unus a greco
nomen trahit:. Greci eñ unũ ena dicũt.
Sic duo et tres. quos illi dia et t̾a appel¬
lanc. Quatuor uero a figura quadrata
nomen sumpserunt: Quĩq añt non
ididit: Sex autem et septẽ a greco
uemunt. In multis enĩ nominib que i
greto aspitationem. s ponimꝰ: Inds

Expanded text:
ithmetica est disciplina numerorum. Graeci ennumerum ἀριθμὸν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilio. CAPUT II. De auctoribus ejus. 1. Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam, quam apud Latinos primus Apuleius, deindetem est multitudo ex unitatibus constituta; nam unum semen numeri esse, umero nummus nomen dedit, 120 et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus ex Graeco nomen trahit. Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo, tria, quos illi δύο et τρία appellant. 2. Quatuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem nindidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. 3. In multis enim nominibus, quae in ro aspiratione S ponimus. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
tus eius subenntem lunam osten¬
dens. magorum impudicie mam¬
festissimum. In hoc quoq exem¬
plum est. quĩ admixta herbe leotͦ¬
pio. quibuldam additis precanta¬
tionibus gerentem tonspici negãt.
Gignitur in cipro et affrita sed me¬
lior in ethiopia. Sacrida genimia
prasmi coloris apud chaldeos cuiꝰ
tanta uis est. ut ꝑ meantes naues
e profundo petat. et carmis ita te¬
nacit̾ adhereat. ut iusi abra sa
ꝑte ligni uix separet᷑. Mliritis
dicta est. quod m ea mirre color ẽ
cõpressus autẽ usq ad odorem nat¬
di spirat suauitatem. Adroma¬
ditis reꝑit᷑ in arabia uel egipto
parte niridis ex altera melli simi

Expanded text:
tus eius subeuntem lunam ostentus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est, quod in eo myrrhae color est. Compressus autem usque ad calorem, nardi spirat suavitatem. Aromatites reperitur in Arabia, vel Aegypto parte viridis, ex altera melli simi
Abbreviated transcription (Latin):
qua trogodite predones fame et
rum effoderent eruerunt. Que in¬
sula postea quesita nebulis cooꝑta
tandem a nauigantibul inuenta.
Sed ob hoc locus et gẽma nomen
ex causa accepit. Nlam topazin tro¬
goditarum lingua signficationẽ
habet querentis. Est aũt amplissi¬
sima geminarum. eadem sola
nobilium lunam sentit. genera
eius duo. Callatita colore̾ iuri¬
dis et pallens. et nuuns crassa.
Nlichil iocundiꝰ auto decens. Unde
et appellata. Nascit᷑ in india uel
germama. in rupibus gelidis ocłi
modo excuberans. Nlolochites spi¬
sus uizens et trassior quã smarag¬
dus a tolore malue nomẽ accepit
in reddendis laudata signis. nas¬
citur in arabia. Eleot᷑poli uiridi
colore et nubillo stellis puniceis
suꝑ sꝑsa cum sanguineis uenis cau¬
sa nominis de effectu lapidis est.
llam deiecta nn labris eneis zadios
solis mutat sanguineo reꝑcussu.
Extra aquam autẽ speculi modũ
solem accipit de prebendit q defec¬

Expanded text:
qua Trogodytae praedones fame et qua Trogodytae praedones fame et ces effoderent, eruerunt. Quae insula postea quaesita nebulis cooperta tandem a navigantibus inventa. Sed ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit; nam τοπάζειν Trogodytarum lingua significationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defec
Abbreviated transcription (Latin):
tis abhorret. Tercium distiuctũ
uirgulis tribus candidis. ber illus
in mdia gignitur gentis sue lingua
nomen habens. uiuditate sumͦ¬
lis smaragdo sed cum pallore. Po¬
litur autem ab indis in sex angu¬
lias formas ut hebitudo coloris ce¬
ꝑcussu anguloꝵ excitetur. Alit̾
politus non habet fulgorem. gene¬
ra eius nouem. Eriloberyllus dictꝰ
eo quod pallida eius uiriditas in au¬
reum colorem splendeat. et hunc
udia mittit. Erisoprassus iudicus
est colore porri succũ referens aure¬
is interuementibus guctis. unde
et nomen accepit. Quẽ quidam
berillorum generi indicauerunt.
Iaspis de greco in latimĩ uiudis
gemma. int̾pretatur ias. quippe
uiride. pmasm dicit᷑. est autem
sinaragdo subsimił sed grassi colo¬
ris. Species eiꝰ decemꝰ et septem.
uolunt autẽ quidam iaspidem gẽ¬
mam et grẽ et tutele esse gestan¬
ins est. Topazion ex iurenti genere
est ommi q colore resplendens. In¬
uenta p̾mum in arabie insula in

Expanded text:
tis abhorret. Tertium distinctum tis abhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. Beryllus in India gignitur, ventis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur; aliter politus non habet fulgorem. Genera eius novem. Chrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestannis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in
Abbreviated transcription (Latin):
circa se uiriditate reꝑcussum
aerem. Sculpentibus quoq gem¬
mas nulla gratior oculorum re¬
fectio est. cuiꝰ corpus si extentũ
est sicut speculicm. ita imagines
reddet. Quippe uero et cesar s¬
gladiatorum pugnas in smarag¬
do spectabat. Genera eiꝰ duodetĩ
sed nobiliores scithiti. qui n sci¬
thia gente repperiunt᷑. Scdm̃
locum tenent bactriam. Colligũ¬
tur enĩ in cõnussuris saxorum
flante a quilone. Tunt em̃ tellu¬
re deoperta intermitant. quia
hus uentis a rene maxime mouẽ¬
tur. Tercium egiptii habent. reli¬
qui in metallis aerariis inueniũ¬
tur. sed uitiosi. Nam aut eri aut
tis. uel salis sinules notas habẽt.
Smaragdi autẽ mero et iridi
proficiunt oleo. qmͣuis natura in¬
buãtur. Calco smaragdus dicta.
quod iuridis sit. et turbida aereis
uenis. hec in egipto uel cipro in¬
sula nascitur. Prasius pro uiri¬
ditatis colore dicit᷑. sed uilis cuiꝰ
alterum genus sanguineis punc¬

Expanded text:
circa se viriditate repercussum circa se viriditate repercussum aerem. Sculpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cuius corpus si extentum est, sicut speculum ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera eius duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani: colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone; tunc enim tellure deoperta intermicant, quia his ventis arenae maxime movetur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi; nam aut aeri, aut tis, vel salis similes notas habent. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod viridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypto vel Cypro insula nascitur. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cuius alterum genus sanguineis punc
Abbreviated transcription (Latin):
tes laudatur. Ebur a barro id ẽ
Ost marmorum ml¬
genera genime sequũt᷑.
que multum auro deco¬
rem t̾buunt. uenustate colorum.
Primordia eiul a rupe cauaa lea
fabule ferunt. prometbeum pri¬
niũ framenta saxi euis induxisse
ferro ac digito cirtũ dedisse. husq
mitiis cepilse anullum atq gẽmã.
Genera gemmarũ innumerabili¬
a esse tradunt᷑. De quibus nos ea
tm̃ que principalia sunt siue no¬
tissima adnota binuis. Gemme
uocate quod instar gumm trahũt¬
lucem. Pretiosi lapides ideo dicti
sunt qr care nalent. siue ut a uili¬
bus discerni possent. seu quodrari
sint. Oime enĩ quod tarum est¬
sicut et in samuelis uolumine
legitur. et sermo dm̃ pretiosus e¬
cipatũ habet. cui ueteres terciã
post margaritos et uniones tri
biuint dignitatem. Sinaragdus
a nimia uiriditate uocatus. Om̃e
marũ dicitur. Nullus em̃ geminis
uel herbis maior. quam hinic au¬
steritas est. Nam herbas uiren¬
tes frondesq exuperat. ĩficiens

Expanded text:
tes laudatur. Ebur a barro, id est tes laudatur. Ebur a barro, id est Post marmorum genera gemmae secuntur, quae multum auri decorem tribuunt venustate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi trans. Pretiosi lapides ideo dicti sunt, quia chare valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod rarum estsicut et in Samuelis volumine legitur: E sermo Domini pretiosus ecipatum habet, cui veteres tertiam post margaritas buunt dignitatem. Smaragdus a nimia viriditate vocatus; omne marum dicitur. Nullis enim gemmis vel herbis maior huic austeritas est; nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens
Abbreviated transcription (Latin):
que in officims rupibusq gignũt᷑.
ex quibus itasis diu̾si coloris ma¬
culis distinctus cuius p̾mũ usuu
misule ciclades dederunt. lesbius
luuidior est paulo huit sed est ipẽ
diu̾si coloris maculas hñs. Corm¬
thus ãmoniate gutte similis cũ
uarietate diuersorum coloꝵ corm¬
cho p̾mũ reꝑtus. ex eo colũne m¬
gentes limina q fuint ac trabes.
Caristeum uiride optinum no¬
men ab aspectu babens eo quod
gratus sit hnis qui gemimas scul¬
punt. eius enĩ urriditas reficit o¬
culos. Nuidicum matinor numi¬
dia mittit ad etitẽ sucum dimit¬
tit. croco similem. Unde et nomẽ
accepit. non trustis sed in mas¬
sa. et liminũ ulum aptum. lu¬
culleum marmor nascit᷑ nchio
insula. cui luculiis consul nomẽ
dedit. Qui delectatus illo p̾mus
romã uexit. solumq pene hoc
marmor ab amatore nomen ac¬
cepit. est et lumensis. Tefriaciꝰ
appellatus a tolore cineris cuius
lapidis alligatio contra serpen¬

Expanded text:
quae in officinis rupibusque gignuntur: quae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primum usum insulae Cyclades dederunt. Lesbius lividior est paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas habens. Corintheus ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum. Corintho primum repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque fiunt ac trabes. Caristeum viride, optimum; nomen ab aspectu habens, eo quod gratus sit his qui gemmas sculpunt; eius enim viriditas reficit oculos. Numidicum marmor Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpen