comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aehurto preciꝑpet. &e de rapina caceret serptura:
aut intelligere uoluisset. quia si penaleest.
uncio auferre. mulcomaions pene ẽ. uuolen
itarpe. Auiferre gͦ nolentis siue occulte siue
olamhabet preceptũ suum. Concupiscere
hustamibi successionẽ queras ñ licet. Demq
quuosunt resalienas canquã iuste possidere.
heredesse quert̃ fieri amorientib. Quid enim
amustũ uidet᷑ quã rem sibi derelictã pos¬
siere. habere rure cõmum: Quid apud te fa
iho: Dimissũ est mͥ hereditacẽ consecutussũ.
estamentum lego. Nichil uidet᷑ iustius ista
uoce auaricie. Tu laudas quasi iure possiden¬
am: as dãpnat iniuste concupiscentẽ. Uide qͣt
t uioptasce abaliquo heredẽ feri. nonuis
uthabeat heredes. Inheredib aut̃ nichil ca¬
ñ primogenito. Proinde in primogenicis
cus puniris: qui concupiscendo resalienas
ꝑquiris. Et facile ẽ quidẽ fr̃s corporalit amit¬

Expanded text:
de furto praeciperet et de rapina taceret Scriptura, de furto praeciperet et de rapina taceret Scriptura, nisi te intelligere voluisset quia si poenale est clanculo auferre, multo majoris poenae est violenter eripere. Auferre ergo nolenti sive occulte sive palam habet praeceptum suum. Concupiscere justam ibi successionem quaeras, non licet. Denique qui volunt res alienas tanquam juste possidere, haeredes se quaerunt fieri a morientibus. Quid enim tam justum videtur, quam rem sibi derelictam possidere, habere jure communi? Quid apud te facit, homo? dimissum est mihi. Haereditatem consecutus sum, testamentum lego, nihil videtur justius ista voce avaritiae. Tu laudas quasi jure possidentem, Deus damnat injuste concupiscentem. Vide qualis es qui optas te ab aliquo haeredem fieri. Non vis ut habeat haeredes. In haeredibus autem nihil charius primogenito. Proinde in primogenitis tuis punieris qui, concupiscendo res alienasperquiris. Et facile est quidem, fratres, corporabiliter amit
Abbreviated transcription (Latin):
quia non contẽptus ẽ sua. Iamuͦ non solum¬
post suam peccare. s etiam alienã adtẽptare:
uere dense sunt denebre. Nichil eñi sic dolet in
corde patientis: & qui hoc facit alteri nichil sic
uolet pati. Ad aliena paratiorẽ omnis homo.
Hoc aut̃ nescioutrũneẽ qui colerabilit̃ ferat. odi¬
ens has tenebras ista facientiũ. talia concupiscen¬
tium. Uere excecant᷑ furore horribili. furorenim
indomitus est. conculcare uiri urorẽ. Decimũ
preceptũ est. ñ concupisces ullã rem preximi
tui: ñ pecus. ñ possessionẽ ñ subiugiũ. ñ aliqͥd
ommino proxum tui concupiscas. Huic plaga
mala contraria ẽ. decuna: mors primogenitoꝵ.
inqua plaga cũ cõparationẽ quandã quero.
nichil mͥ interim occurrit: forcassis occurrat
meliꝰ diligentiꝰq inquirentib: nͥ quia omnes
furto aufert et qui furat᷑ aliquid ꝓximiñ poc̃
qeptumẽ: ubi incelugas e rapinã. Nonem̃

Expanded text:
quia non contentus est sua. iam quia non contentus est sua. iam post suam peccare, sed etiam alienam attentare, vere densae sunt tenebrae. Nihil enim sic dolet in corde patientis, et qui hoc facit alteri, nihil sic vult pati; ad aliena paratior est omnis homo. Hoc autem nescio utrumne est, qui tolerabiliter ferat odiens has tenebras ista facientium, talia concupiscentium, vere excaecantur furore horribili. Furor enim indomitus est conculcare viri uxorem. Decimum praeceptum est: Non concupisces ullam rem proximi tui: non pecus, non possessionem, non subjugium, non aliquid omnino proximi tui concupiscas. Huic mala plaga contraria est decima, mors primogenitorum. In qua plaga cum comparationem quamdam quaero, nihil mihi interim occurrit. Fortassis occurrat melius diligentiusque inquirentibus, nisi quia omnes furto aufert, et qui furatur aliquid proximo, non potest intelligas et rapinam: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Multi mortui ambulant: & facinor osi mui¬
tide uanis diuitus exultant. Beniq seruũ dci
scͥpt᷑adic intus locupletẽ. Absconditus inqͥt
cordis riñ homo qui ẽ ante dm̃ diues. Nonante
homines diues: s ante dm̃ diues. Ubi ds ui¬
det ibi diues. Quid gͦ tibi prodest: Ubihomi
ñuidet furaris: ubi ds uidet grandinaris. De¬
cauũ preceptũ. falsũ cestimoniũ ñ dices. Octa¬
ua plaga locusta:animaldente noriũ. Quid
aut̃ uult falsus testis nisi nocere mordendo e
consumere mentiendo: Deniq ad monens ha¬
mines dei apłs nese falsis criminationib appe¬
tant: simordetis inquit & comeditis inuicem
uidete ne abinuicẽ consumamini. Nonũ pre¬
ceptũ: non concupisces uxorẽ proximituĩno¬
na plaga dense cenebre. Et enĩ ẽ qͥ dã mechia
contͣ quã supra preceptũ est. Datĩretiam in
non appetenda castitate uxoris aliene. Mechꝰ
ẽ eñi & qui mouet̾ aduxorẽ alienam cantum:

Expanded text:
Multi mortui ambulant, et multi facinorosi Multi mortui ambulant, et multi facinorosi de vanis divitiis exsultant. Denique servum Dei Scriptura intus locupletem diccordis uestri homo, qui est ante deumdiues. non ante homines diues, sed ante deum diues; ubi deus uidet, ibi diues. quid ergo tibi prodest? ubi homo non uidet furaris, et ubi deus uidet grandinaris. Octauum praeceptum: falsum testimonium non dices. octaua plaga: lucusta, animal dente noxium. quid autem uult falsus testis nisi nocere mordendo et consumere mentiendo? denique admonens homines dei apostolus, ne se falsis criminationibus appetant: si mordetis, inquit, et comeditis inuicem, uidete, ne ab inuicem consumamini. Nonum praeceptum: non concupisces uxorem proximi tui, nona plaga: densae tenebrae. etenim est quaedam moechia, contra quam supra praeceptum est, etiam in non appetenda castitate uxoris alienae. moechus est enim et qui non it ad uxorem alienam, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dampnũ. Uisibilit̃ lucrũ: muisibilit̃ damp¬
num. Lucrũ desua cecitate: dãpnũ dedñi nube.
Neq em̃ aliquid sine ꝓuidentia rm̃i. Aut uere
reputatis ea que patiunt᷑ homines dormiente
deo pati: Passim uident̃ fierihec: Nubes colligi
imbres infundi: grandinẽ iacĩ. contruis terrã
concuti: chouscatione terreri. Passim pucant᷑
fieri& quasi ad diuinã ꝓuidentiam ñꝑtinere.
Contratales cogitationes uigilat ille psalmus.
Laudate dñm deterra. cũ laudes decelo dicte
glacies. sp̃s tempestatis. que faciunt uerbũ eiꝰ.
Ergo qui suo malo desidio forinsecus furancur:
dei iudicio intrinsecus grandinant᷑. Osi possent
inspicere agrũ codis sui ꝓfecto lugerent. dũ ibi
ñ inuenirent qd̾ inos mentis mitterent. Et sun
furto suo inuenirent qd̾ inauiditate uentris
mitterent: maior fames cẽt hominis int̾iois. ma¬
ion fames &e ꝑiculosion plaga &e grauor mons.

Expanded text:
ibi damnum; uisibiliter lucrum, inuisibiliter damibi damnum; uisibiliter lucrum, inuisibiliter damnum; lucrum de sua caecitate, damnum de domini nube. nequereputatis ea quae patiuntur homines, dormiente Deo pati? Passim videntur fieri haec, nubes colligi, imbres infundi, grandinem jaci, tonitruis terram concuti, coruscatione terreri, passim putantur fieri, et quasi ad divinam providentiam non pertinere, contra tales cogitationes vigilat ille psalmus: Laudate Dominum de terra. Cum laudes dictae glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus. Ergo qui suo malo desiderio forinsecus furantur, Dei judicio intrinsecus grandinantur. O si possent inspicere agrum cordis sui, profecto lugerent, dum ibi non invenirent quod in os mentis mitterent; et si in furto suo invenirent quod in aviditatem ventris mitterent, major fames esset hominis interioris, major fames, periculosior plaga et gravior mors.
Abbreviated transcription (Latin):
ticum carnis ad concinentiã refrenandã. Accende
plagam. Sipecus ẽẽ ñtimes: saltẽ times mori. Sex¬
tum preceptũ ẽ ñ occides. Sexta plaga pustule
incorpore & uesice bulliences. & scatences: et incen¬
dia uulnerũ et fauille fornacis.Calesst̃ anme ho¬
micidales. Ardent ira: quia ꝑirã homicidii fratni¬
tas deꝑit. Ardent homines ira: ardent & gra. S aliꝰ
ẽ feuorsanitatis:aliꝰ feruor ulceris Ardentes papu
le ꝑtotũ concepta homicidia scacent: & sanum
nonẽ. feruet s non despũ dei. Nam et quiuult
bonis oꝑib. ille saniosis ulcerib. Si possimꝰ uidẽ
animas homicidarũplus plangeremꝰ quã pu¬
trescentia corpora ulceratorũ. dequit̃. Nonfura¬
beris p̃ceptũ septimũ. Et plaga septima grando
infructib. Qđ contra precepti subducis: decelo
ꝑdis. Nemo eñi habet iniustum lucrũ: sine ius¬
co dampno. Uerbigr̃a. Qui furat᷑ ad quirit ues¬
tẽ: s celesti iudicio amiccit fidem. ubilucrum:

Expanded text:
titum carnis ad continentiam refrenando. attende plagam: si pecus es, non times; saltem mori times. Sextum praeceptum: non occides. sexta plaga: pustulae in corpore et uesicae bullientes et scatentes et incendia uulnerum ex fauilla fornacis. tales sunt animae homicidales: ardent ira, quia per iram homicidii fraternitas deperiit. ardent homines ira, ardent et gratia; sed alius est feruor sanitatis, alius feruor ulceris. ardentes papulae per totum concepta homicidia scatent et sanum non est; feruet, sed non de spiritu dei. nam et qui uult bonis operibus, ille saniosis ulceribus. si possemus uidere animas homicidarum, plus plangeremus quam putrescentia corpora ulceratorum. Sequitur: non furaberis, praeceptum septimum. et plaga septima: grando in fructibus. quod contra praeceptum subducis, de caelo perdes; nemo enim habet iniustum lucrum sine iusto damno. uerbi gratia, qui furatur adquirit uestem, sed caelesti iudicio amittit fidem. ubi lucrum,
Abbreviated transcription (Latin):
cer peccatis seruerimꝰ inet̾num. Salit hoc
incelligi pot̾. Nempe hoc sciendiũ ẽ. quia cũ
actiua uel concẽplatiua uita exdeisint gra:
una nobis in necessitate ẽ: altera inuoluntate
Qis eisi cognoscens dm ad eiꝰ regnũ ingredit
msiprius bene oꝑetur: Sine concẽplatiua
gͦ uita intrare possunt adcelestẽ patriam.
qui bona que posst̃ oꝑari non negligunt.
Sine acciua aut̃ intrare ñ possumnt: sinegleg̃
bona oꝑari que possunt. Iuagͦ innecessitate.
hec inuoluntate ẽ. Unde admoysen dicitur.
Siemeris seruũ hebreum sex annis seruiete:¬
inseptimo egrediet᷑ liber gratis et reliqua que
sequunt. Hebreus eñi transiens int̾pretatur.
Et seruus hebreus emit᷑. quando unusquisq¬

Expanded text:
aliter hoc intelligi potest. Nempe sciendum est, quia cum activa vel contemplativa vita ex Dei sunt gratia, una nobis in necessitate, altera in voluntate. Quis enim cognoscens Deum, ad ejus regnum ingreditur, nisi prius bene operetur? Sine contemplativa ergo vita intrare non possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari, negligunt. Sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, haec in volun« Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi: septimo anno egredietur liber gratis, » et reliqua quae sequuntur. Hebraeus transiens interpretatur. Et servus Hebraeus emitur, quando unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
uabas. Istiuͥ ñ sectilapides ex quib altare
onstrui iubetur: hisunt qui fidei morumꝙ
anstate solidant᷑. de qualib dicit apłs. Hos
aelim aligmignea ñ recepeit̃: quiq unu̾alca¬
si faciunt unitate fidei uel concordia carua¬
to Aon ascendes ꝑ gradus ad altare me¬
um ioẽ hongradatim unũ alio preferens ad
mne piemes: neq priorẽ atq posteriorẽ cẽpore
hicries. qina diuisum & sequestratũ ꝓpiciũ

Expanded text:
rabat. 2. Isti vero non secti lapides, ex quibus altare rabat. 2. Isti vero non secti lapides, ex quibus altare construi jubetur, hi sunt qui fidei morumque unitate solidantur, de quibus dicit Apostolus: aligni ignita non receperunt, quique unum altare faciunt unitate fidei, vel concordia charitatis. Non ascendes per gradus ad altare meum, id est, non gradatim unum alio praeferens ad me pervenies; neque priorem atque posteriorem tempore discernes: quia divisum et sequestratum propitium
Abbreviated transcription (Latin):
dicã tibi & nł. Qd aut̃ dictũ ẽ. nonfacietis uob̃
deos argenteos& deos aureos. repetit᷑ qđ inpͥmo
precepto inconculcatũ ẽ: & exdiis argenteis et
aureis utiq omnia simulachra intelligunt᷑
ut ẽ illud inpsalmo. simulacra gentiũ argen¬
tum & aurũ. Qd̾ aũt addit᷑ altare de terra fa¬
tendit obhoc tantũmͦ interdictis simulacris
altare ẽẽ concessũ fieri de terrxnamat̾ia ⁊ ut
mediatois sꝑare. Tunc quippe ado munus
posuerit quicquio beneoꝑat᷑. In altare ergo
de terra oblationũ munus accipit᷑: si actꝰ nr̃os
añice incarnationis fide solidamus. Deinde
adiecit. Qd si altare lapideũ fecerismͥ: ñ edi¬
ficabis illud desectis lapidib. Si eñi leuaue
md no supeos cultrũ. polluet᷑. Secti lapida hil
uns quiunntatẽ scindunt ac diuidunt se¬
ne ipsos asocietate fratna ꝑ odiũ uel scisma¬
atales in corpore suo non recipit xp̃s. cuiꝰ
apois siguram altaris iliiꝰ constructio obum

Expanded text:
caetera. Quod autem dictum est, Non facietis vobis deos argenteos et deos aureos, repetitur quod in primo praecepto inculcatum est. Et ex diis argenteis et aureis, utique omnia simulacra intelliguntur, ut est illud in Psalmo: Simulacra gentium, argentum et aurum . Quod autem additur, Altare de terra faendit ob hoc tantummodo interdictis simulacris altare esse concessum fieri de terrena materia, utMediatoris sperare. Tunc quippe a Deo nostrum posuerit, quidquid bene operatur. In altari ergo de terra oblationum munus accipimus, si actus nostros Dominicae incarnationis fide solidamus. Deinde adjecit: Quod si altare lapideum feceris mihi, non aedificabis illud de sectis lapidibus. Si enim levaveris super id cultrum, polluetur. Secti lapides hi sunt qui unitatem scindunt, ac dividunt semetipsos a societate fraterna per odium, vel schismata: tales in corpore suo non recipit Christus, cujus corporis figuram altaris illius constructio obumb
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ inqua erat ds. Turba quippe popłi alle¬
goriarũ caliginẽ non ualet penetrare:quia
rimari. Quia eñi mentes carnaliũ sola se¬
pe historia pascunt᷑. loquente dõ stetit ppłs
delonge. Quiauͦ spiritales quiq allegona¬
rum nubẽ penetrantae spiritalit̃ dei uerba
cognoscunt: moyses accessit ad caliginem
inqua erat ads. Exxplieit liber secłs.
Nprione quidẽ libro quẽ abexitu filioũ ihr
de egypto incoauimꝰ: circafiniẽ de traditionele¬
gis inmonte synay cõmemoratũ est. ẜ̃ quia ꝓp¬
ter fastidium lectoris deuitandũ ibidẽ termi¬
num predictilibri fieri censuimꝰ: presentẽ li¬
brũ dehis que restant ex mandatis dñi at̃q
iudiciis. datis ꝑmoysen popło isrł texendũ
eẽ decreuimus. Ut sicut coniungunt᷑ pre¬
cepta preceptis: ita expositionis eorundem
continuentur libri.

Expanded text:
nem in qua erat Deus. Turba quippe populi, allenem in qua erat Deus. Turba quippe populi, allegoriarum caliginem non valet penetrare, quia um rimari. Quia enim mentes carnalium sola saepe historia pascuntur, loquente Deo, stetit populus de longe. Quia vero spirituales quique allegoriarum nubem penetrant, ut spiritualiter Dei verba cognoscant, Moyses accessit ad caliginem, in qua erat Deus. LIBER TERTIUS. In priore quidem libro, quem ab exitu filiorum Israel de Aegypto inchoamus, circa finem de traditione legis in monte Sinai commemoratum est. Sed quia propter fastidium lectoris devitandum, ibidem terminum praedicti libri fieri censuimus, praesentem librum de his quae restant, ex mandatis Domini atque judiciis datis per Moysen populo Israel, texendum esse decrevimus, ut sicut conjunguntur praecepta praeceptis, ita expositionis eorumdem continuentur libri.
Abbreviated transcription (Latin):
quales cũq eẽnt: s ut int̃se ac sibimet. Multũ
tñ istis cerrorib testamenti ueteris differentia
ds. idẽ ubi ex pressiora fiebant signa quib cog¬
nosceret᷑ ds. Nam quomͦ innebula erat cuicel
celoũ ñ fufficiunt̾nisi quẽ admodũ nusquã
ñ est quiinloco nullo est: Insacro eloquio¬
intelligentie magna discretio ẽ. Sepe eñi inqͥ¬
busdam locis illiꝰ & historia seruanda ẽ cealle¬
goria. Et sepe inquib dam sola inquirenda ẽ
allegoria: aliquando uͦ sola necesse ẽ. ut cene¬
atur historia. Nam in quibdam locissicut
diximus historia simul tenenda ẽ & allegoria:
ut & tardiores pascant᷑ ꝑ historiã. et uelocio¬
res ingenio ꝑallegoriam. Unde cũ loquen¬
te deo popłs lampadas et sonitũbuccine &
montẽ fumigantem cerneret: ꝑterritus petiit
ut eis ꝑ moysen dñs loqueret᷑. dcriptũ est. ste¬
tit popłs delonge:moyses uͭ accessit ad caligi¬

Expanded text:
qualescumque essent, sed ut inter se ac sibimet. multum qualescumque essent, sed ut inter se ac sibimet. multum tamen in istis terroribus testamenti ueteris differentia deus, id est, ubi expressiora fiebant signa, quibus cognosceretur deus. nam quomodo in nebula erat, cui caeli caelorum non sufficiunt? nisi quemadmodum nusquam non est, qui in loco nullo est. Nointelligentiae magna discretio est. Saepe enim in quibusdam locis illius et historia servanda est et allegoria: et saepe in quibusdam sola exquirenda est allegoria; aliquando vero sola necesse est ut teneatur historia. Nam in quibusdam locis, sicut diximus, historia simul tenenda est et allegoria: et ut tardiores pascantur per historiam, et velociores ingenio per allegoriam. Unde cum loquente Deo populus lampades et sonitum buccinae et montem fumigantem cerneret, perterritus petiit ut eis per Moysen Dominus loqueretur. Scriptum est: Stetit populus de longe: Moyses accessit ad caligi
Abbreviated transcription (Latin):
sensum audiendi ꝑtinebant generalis sen¬
sus est positus. hoc est uidendi. cũ breuicer
cocu ueuet scriptura complecti: quã ut inhis
que ꝑtinent aduidendi sensus subinteilige¬
retur auditus. quo more loqui ñ solemꝰ. Na
uiae quid sonet solemꝰ dicere: audi quid luceat¬
netorte monam. Multũ & solide significadar
aduetus cestamentũ cimorẽ pociꝰ ꝑtinere sicut
ad noui aileccionẽ quanquã & inuetere no¬
uumn latcat. et innououietꝰ paceat. Quomͦ aut
cali popło cribuac᷑ uidere uocẽ dei. sihoc acea¬
piendu e incelligere. cũ sibil oqui dm̃ cimeant
ue moriant᷑ ñ satis elucet.
probaret uos uenic ds: & ut terror illiuscẽt
ds̾. Sic illi cohibendi fuerant apeccatis utiq
timendo ne penas sensibiles paterent᷑. quia ñ¬
dum poterant amare iusticiam. Et in hoc erat
illis temptatio adño. qua probant᷑ ucappareret
cuiꝰmodi ẽẽnt: ñ ut dõ notifierent quẽ ñ latebat

Expanded text:
sensum audiendi pertinebant, generalis sensensum audiendi pertinebant, generalis sensus est positus, hoc est uidendi, cum breuiter totum uellet scriptura complecti, quam ut in his, quae pertinent ad uidendi sensum, subintellegeretur auditus: quo more loqui non solemus. nam "uide quid sonet" solemus dicere, "audi quid luceamoriamur. multum et solide significatur ad uetus testamentum timorem potius pertinere sicut ad nouum dilectionem, quamquam et in uetere nouum lateat et in nouo uetus pateat. quomodo autem tali populo tribuatur uidere uocem dei, si hoc accipiendum est" intellegere," cum sibi loqui deum timeant ne moriantur, non satis elucet. t is. sic illi cohibendi fuerant a peccatis utique timendo, ne poenas sensibiles paterentur, quia nondum poterant amare iustitiam. et in hoc erat illis temtatio a domino, qua probabantur, ut adpareret cuius modi essent, non ut deo noti fierent, quem non latebant
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Solet queri quomꝰ popłs uidebat uocem.
eĩuex ñ aduisũ s potiꝰ ad auditũ ꝑtinere uide¬
atur. S  m aliquo ueluti dicam uideatur
de om̃ib que ame dicta st̃. sic uidere solet pro
generali sensu poni. ñ solũ copons uerũ etiã
animi. Unde ẽ illud. Cũ uidisset iacob quia
sunt esce megypto: unde utiq absenserot.¬
Quanquã nonnulli uidere uoce nichil ali¬
uo ce arbitraci sunt. quã intelligere qui uilus
mentis ẽ. Cũ hic u̾breuit̃ dicendũ eẽt qd po
płs audiebat uocẽ & lampades & uocẽ tube
et mnontẽ fumancẽ: qͥstio maior oriret᷑ quomͦ
audiebat lampades &e montẽ fumantẽ qd ꝑ
cinet adsensũ udendi: nisi quis gͥicat nec iam
breiuit dicendũ susse utetotũ diceret̃ audiebat uo¬
cem & uidebat lampades. & audiebat uocẽ
cube et uidebat montẽ fumantẽ. Duo quip¬
pe genera uociserant de nubib: sicut conitrua
et cuba. si tamen iplam dixit uocẽ que de
nubib edebat᷑. Ac ꝑ hoc meliꝰ in his que ad

Expanded text:
i quomodo populus videbat vocem, cum vox non ad visum, sed potius ad auditum pertinere videatur. Sed modo aliquo, veluti dicam: Videatur de omnibus quae a me dicta sunt. Sic videre solet pro generali sensu poni, non solum corporis, verum etiam animi. Unde est illud: Cum vidisset Jacob quia sunt escae quamquam nonnulli "uidere" uocem nihil aliud esse arbitrati sunt quam" intellegere", qui uisus mentis est. cum uero hic breuiter dicendu de bat uocem et lampadas et uocem tubae et montem fumantem, quaestio maior oreretur, quomodo audiebat lampadas et montem fumantem, quod pertinet ad sensum uidendi. nisi quis dicat nec tam breuiter dicendum fuisse, ut totum diceretur: audiebat uocem et uidebat lampadas et audiebat uocem tubae et uidebat montem fumantem. duo quippe genera uocis erant: de nubibus, sicut tonitrua, et de tuba, si tamen ipsam dixit uocem, quae de nubibus edebatur. ac per hoc melius in his, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
at presems sclm qdͥ figuralit̃ egyptus appella
a aꝑuerbum dei ut scđm scripturas dicam
mnsiacii est &e noninuenit̃. quia adseculum
hurum festinat actendit. dehuimodi ani¬
Mdicit ds sgo sũ dñs ełs tuus qui eduxi cede
mraegypti. Nongͣ hec adillos cancũ dicunt᷑
quac egypto profecti sunt: s mulcomagis ad
r quimine audis istã. si tamen proficiscaris
oragipco. & egyptus uiltra ñ seruias dicit hec
ae sgo sũ dñs as cuiis qui eduri te detra egyp¬

Expanded text:
nere praesens saeculum, quod figuraliter Aegyptus appellatur, et perverbum Dei, ut secundum Scripturas dicam translatus est, et non invenitur quia ad saeculum futurum festinat ac tendit, de hujusmodi anima dicit Deus: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Non ergo haec ad illos tamen dicuntur, qui de Aegypto profecti sunt, sed multo magis ad te qui nunc audis ista; si tamen proficiscaris ex Aegypto, et Aegyptiis ultra non servias, dicit haec Deus: Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de
Abbreviated transcription (Latin):
rum. canqua amisso homine erit pecus ñ qͣsi
conuersus innaturã peeoris. s in hominis for¬
ma habens similitudinẽ pecoris qui ñ aulis
dicente. Nolice ẽẽ sicut equus &e mulus nor
habentes intellectũ. Sforte eligis tibi ẽẽ pecus.
elibcia uagari libidine. nulla lege appe

Expanded text:
rum, tanquam amisso homine eris pecus, non quasi rum, tanquam amisso homine eris pecus, non quasi conversus in naturam pecoris, sed in hominis forma habens similitudinem pecoris, qui non audis dicentem: Nolite esse sicut equus et mulus non habentes intellectum. Sed forte eligis tibi esse pecus 70 et libera vagari libidine, nulla lege appe
Abbreviated transcription (Latin):
onanancelligere. humanũest. Io ratio que pre¬
sdet in mente motus in feriores cariis canquã
regnans ce dominans frenare debet ñ in modate
& illicite passim uageq laxare. iđoꝙ ipsis pe¬
conb natura datum ẽ instituente crcotore ilẽ
nonmoueant᷑ aofeminas & ad concubittuĩnisi
ccrtis tẽ porib. Ileqieni ratione se colibet alio
cempore pecus: s ommino ipso mouurfugescen¬
ce copescit. Hoaũt id eosemꝑ mouen potest.
quia ce refrenare motum pocest. Eroi anauo¬
ne rationis ereator dedit: tibi precepra conde¬
nentie canquã in bestias in feriores lor a conces¬
Nt. tenesta qđ pecus non pocest et id̃o syaltu qd̾
pecus non potest. Laboras aliquantu rconti¬
nendo non laborat pecus ẜ gaudebis semꝑ in
eterintate ad quã non ꝑuenit pecus. Si opus fa¬
cigat increei consolabit. Ecipsa em̃ patientia est
mceriox motũ frenare e qđ habes comune cũ
pecoie non tanquã pecus i nom̃ire laxare. Qa

Expanded text:
ocinari, intellegere humanum est. ideo ratio, quae praeocinari, intellegere humanum est. ideo ratio, quae praesidet in mente, motus inferiores carnis tamquam regnans et dominans frenare debet, non immoderate et illicite passim uageque laxare. ideoque ipsis pecoribus natura datum est instituente creatore, ut non moueantur ad feminas et ad concubitum nisi certis temporibus; neque enim ratione se cohitempore pecus, sed omnino ipso motu frigescente torpescit. Homo autem ideo semper moveri potest, quia et refrenare motum potest. Tibi dominationem rationis Creator dedit, tibi praecepta continentiae tanquam in bestias inferiores lora concessit; tenes tu quod pecus non potest, et ideo speras tu quod pecus non potest; laboras aliquantum in continendo, non laborat pecus, sed gaudebis semper in aeternitate, ad quam non pervenit pecus; si opus fatigat, merces consoletur, et ipsa enim patientia est interiorem motum frenare, et quod habes commune cum pecore, non tanquam pecus in omnia laxare. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
phel nacesunt interra egypti delimo. Musce
quedam sunt minutissime. inquietissime. in¬
oidinate uolitantes. inocłos irrueniefñ per¬
mittences homines quiescere dũ abigundur
& irruunt̃dũ abiecte rursus redeunt᷑ sicuc
omnino uana fantasmata cordis concentio¬
soni. Cenece preceptũ: cauete plagã. Quar¬
cu preceptũ est honora patre tuum. et ma¬
tre cuam. Huic contraria. quarta egyptiorũ plaga.
Cmomia em quidẽ: Cinomia ẽ canina muscas
grecũ uocabulũ est. Caminũest parentes nagros¬
cere. Nichil tam caminũ qua cũ illi quigenuert̃
non agnoscunt᷑. Mericogͣ ut catuli canũ eccinal¬
cunt᷑. Quuntũ preceptũ est. non mechaberis. Quin¬
caplaga e᷑mois inpeconb egyptiorũ. coparemꝰ hee.
Bahomine mechari milicantẽ. coniugio nonc̃o¬
ceptiisuo. Appetitũ quendam cariis inse doma¬
re nonuult. qui ẽ nobis pecoribq cõmunis. Et¬
eñi concũbere & generare etiam pecuduest rati¬

Expanded text:
fes natae sunt in terra Aegypti de limo. muscae fes natae sunt in terra Aegypti de limo. muscae quaedam sunt minutissimae, inquietissimae, inordinate uolitantes, in oculos irruentes, non permittentes hominem quiescere, dum abiguntur, et irruunt, dum abactae rursus adeunt, sicut omnino uana phantasmata cordis contentiosorum. tenete praeceptum, cauete plagam. Quartum praeceptum est: honora patrem tuum et matrem tuam. huic contraria quarta Aegyptiorum plaga cynomyia est. quid est cynomyia? canina musca; graecum uocabulum est. caninum est parentes non agnoscere. nihil tam caninum, quam cum illi qui genuerunt non agnoscuntur. merito autem et catuli canum caeci nascuntur. Quintum praeceptum est: non moechaberis. quinta plaga. est mors in pecora Aegyptiorum. comparemus: da hominem moechari meditantem, coniugio non contentum suo; appetitum quendam carnis in se domare non uult, qui est nobis pecoribusque communis. etenim concumbere et generare etiam pecudum est; rati
Abbreviated transcription (Latin):
digto uis incelligere illum uersũ plalmue¬
at uanas ocuti sunt umnusquisq ad xeunũ
su. Cerciũ preceptũ memento diem saboadi
aiare cum. Intȩrcionto preccpto insinuat
al ac mentis: qua facit bona conscientia. boi
tõprouo catores rixarum. amatores calũn¬
aum seminat̃or es concencionis: quorũ pre¬
drdia ueritatis cupidiores inquietudine
uanon adse admictunt quietẽ sabbati spi
cinqua ut sabbatum habeant incode sc̃ifi¬
atione sp̃s dei. Esto mansuetus ad audiem¬
dum uerbĩrut incelligas. Quid intellectur
um: Omdicentẽ cessa ab inquietudine dua.
nsit tumultus quidam ineorde tuo ꝑcorrup¬
conẽ uolicantib fantasmatib &e cõpringen¬
tib te: non sit ita. Dm̃em̃ incellecturus es di¬
centẽ cibi: uacate & uidete qm̃ ego sũ dominꝰ.
Tuꝑ inquietudinẽ tuam uacare nonuis. cõ¬
tmptionũ tuarũ coruptione cecatꝰ. exigis
indere qd ñ poces. Actende eñi &e contrariam
ttrciam plaganrhuic precepto c̃cio. Seimi¬

Expanded text:
rario uis intellegere, illum uersum psalmi recole: uana locuti sunt unusquisque ad proximum suum. Tertium praeceptum: memento diem sabbati sanctificare eum. in tertio isto praecepto insinuatudis tranquillitas ac mentis, quam facit bona conscientia; ibi spiritu sancto, rixarum amatores, calumniarum seminatores, contentionis quam ueritatis cupidiores; inquietudine sua non admittunt quietem sabbata spir, tamquam ut sabbatum habeant in corde sanctificationem spiritus dei: esto mansuetus ad audiendum uerbum, ut intellegas. quid intellecturus sum? deum dicentem: cessa ab inquietudine tua; non sit tumultus quidam in corde tuo per corruptionem uolitantibus phantasmatibus et compungentibus; non sit". ita deum enim intellecturus es dicentem tibi: uacate et uidete, quoniam ego sum dominus. tu per inquietudinem uacare non uis, contentionum tuarum corruptione caecatus exigis uidere quod non potes. attende enim et contrariam tertiam plagam huic praecepto tertio: scini
Abbreviated transcription (Latin):
falsa uulnera demonstrasse. Cũ uͦ ista omma
uera dicimꝰ. facta dictmꝰ. certa expressa. implea
credimus & predicamus. quauis de subli. ni¬
uus et de incõmucabili ueritate ñ loquam᷑.
non tam̃ imꝰ inuanicatẽ. Qui aut̃ illa omnia
inxp̃o falsa &e simulata dicunt: rane funt cla¬
mantes in palude Strepitũ uocis habere pos¬
sunt: doctrinã sapientie insinuare ñ possunt.
Deniq in eccłia loquit᷑ herentib ueritati. ue¬
ritatẽ ꝑquẽ facta sunt omnnia. ueritatẽ uer¬
bũ carnẽ factũ et habicare innobis: uericat̃
xp̃m natum de deo. unũ de uno. unigenitũ
et coet̾num: ueritatẽ accepta forma serui. na¬
cũ ex uirgine orauia: passum. crucifixũ. resur¬
gentẽ. ascendentẽ: ubiq ueritatẽ & qũa par¬
uulus caꝑe non potest.Uericatẽ et in pane et in
lacce. Inpane magnoꝵ. in lacte paruulorũ. Iđe
quippe panis ut lac nat: ꝑ carnẽ traicit᷑. Qui

Expanded text:
falsa uulnera demonstrasse. cum uero ista omnia falsa uulnera demonstrasse. cum uero ista omnia uera dicimus, . facta dicimus, certa, expressa, impleta credimus et praedicamus, quamuis de sublimi illius et de incommutabili ueritate non loquamur, non tamen imus in uanitatem. qui autem illa omnia in Christo falsa et simulata dicunt, ranae sunt clamantes in palude; strepitum uocis habere possunt, doctrinam sapientiae insinuare non possunt. denique in ecclesia locuntur haerentes ueritati ueritatem, per quam facta sunt omnia, ueritatem uerbum carnem factum et habitare in nobis; ueritatem Christum natum de deo, unum et coaeternum, veritatem accepta forma servi, natum ex virgine Maria, passum, crucifixum, resurgentem, ascendentem, ubique veritatem. Et quam parvulus capere non potest, veritatem et in pane et in lacte. In pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem quippe panis ut lac fiat, per carnem trajicitur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
quia scđm preceptum ẽ dilectio ueritatis: cui
contraria ẽ dilectio uanicatis. Loquit᷑ autem
uericas: ꝑstrepit uanicas. Huic precepco scđo:
contrariam uidete scdam plaga. Que ẽ illa
scda plaga: ranarũ abundancia. Habes etpi¬
sam significatam uanitacẽ: si atcendas ranqr
loquacicatẽ. Uide amacores ueritatis. ñ aci¬
entes inuanũ nom̃ dñi dei sui loqui sapientia
int ꝑfectos & iam int̾ inꝑfectos ñ quidẽ loqu
qd̾ saꝑe ñ possunt. non tam̃ recedẽ auericate¬
& ꝑgere inuanitatẽ. Quanuis eñi imꝑfectiñ
capiant. siquid paulo excelsius fuerit disput¬
tum de uerbo dei apud dm ꝑ qd̃ facta sunt oi
possintq caꝑe qđ int̾ eos loquit᷑ paulus. tanqi
aut̃ eẽt. si xp̃m morcẽ non impleuisse. s fiun¬
se diceremus: siuulnera illa infantasmatesi¬
isse. si sanguinẽ ñ uerũ s simulatũ de uulne¬
rib emanasse: si falsas eũcicatrices tanquã pos

Expanded text:
quia secundum praeceptum est dilectio ueritatis, cui quia secundum praeceptum est dilectio ueritatis, cui contraria est dilectio uanitatis. loquitur autem ueritas, perstrepit uanitas. huic praecepto secundo contrariam uidete secundam plagam. quae est illa secunda plaga ? ranarum abundantia. habes expressam significatam uanitatem, si attendas ranarum loquacitatem. uide amatores ueritatis, non accipientes in uanum nomen domini dei sui, loqui sapientiam inter perfectos, etiam in perfectos; non quidem loqui quod sapere non possunt, non tamen recedere a ueriet pergere in vanitatem. Quamvis enim imperfecti non capiant si quid paulo excelsius fuerit disputatum de verbo Dei apud Deum per quod facta sunt omnia, possintque capere quod inter eos loquitur Paulus, tanquaautem esset, si Christum mortem non implevisse, sed finxisse diceremus; si vulnera illa in phantasmate fuisse, si sanguinem non verum, sed simulatum de vulneribus emanasse; si falsas eum cicatrices tanquam pos
Abbreviated transcription (Latin):
prime plage.Dm̃unũ ex quo sunt omnia in
tellige insimilitudine aque: ex quo generant᷑
omnia. Quo aut̃ ꝑtinet sanguis. nisi ad carnem
moxalem. Quid ẽ gͦ conuersio aque insangui¬
nẽ. nisi quia obscuratũ est. insipiens coreorum:
Bicentes eñi se sapientes. stulti facti sunt: & com¬
mutauerunt głam incorrupcibilis dei. insimi¬
licudinẽ imaginis corruptibilis hominis. Gła
incoruptibilis dei sicut aqua: similitudo ima¬
ginis corruptibilis hominis sicut sanguis. Ethoc
quidẽ fit incorde impiorũ. Nam ds in cõmucabi¬
lis manet. Neq enĩ quia & apłs dixit. cõmutaue¬
runt.ideo cõmutatus ẽ ds̃. Scđd̾m preceptũ: non
accipies nom̃ dei tui inuanũ. Qui enĩ accipit
nom̃ dñi dei sui inuanũ: ñ mundabit᷑. No¬
men dñi dei nr̃i iħu xp̃i. ueritas est. Ipse enim
dỹx. Ego sũ u̾itas. Ueritas gͦ mundat: uanitas inqͥnat.¬
nitatem aũt loqͥ: ẽ streꝑe potiꝰ ꝙͣ. loqui Merito.

Expanded text:
primae plagae: Deum unum ex quo sunt omnia in primae plagae: Deum unum ex quo sunt omnia in similitudine intellige aquae, ex quo generantur omnia. Quo autem pertinet sanguis, nisi ad carnem mortalem? Quid est ergo conversio aquae in sanguinem, nisi quia obscuratum est insipiens cor eorum? Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt: et commutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis. Gloria incorruptibilis Dei sicut aqua, similitudo imaginis corruptibilis hominis sicut sanguis, et hoc quidem fit in corde impiorum. Nam Deus incommutabilis manet, neque enim quia et Apostolus dixit Commutaverunt, ideo mutatus est Deus. Secundum praeceptum: Non accipies nomen domini dei tui in uanum. qui enim accipit nomen domini dei sui in uanum, non mundabitur. nomen domini dei nostri Iesu Christi ueritas est; ipse enim dixit: ego sum ueritas. ueritas ergo mundat, uanitas inquinat.nitatem autem loqui est strepere potius quam loqui; merito:
Abbreviated transcription (Latin):
a in serpencẽ conuercerẽ. Alitus at ipose
eatiscipbaraonẽ quo cõmenda bat moyses
eauturus eregypco popłm dei Nonaluem
contumaces feriebant᷑ s diuino signo iame
cerrebant. Uirga significat reenum idei. eq̃
rignum dei eẽ utigi popłm dei. Serpens aue
cempus moncalitatis huius. Mor eñlasei pen¬
ce propinata ẽ. Canquiã gͦ cadentes de manu
pentes facti st̃: si pnusserpens moysi. idẽ uirga
moysi deuorauit om̃s serpentes magorũ. cunc
demũ cauda cõprehensa. identidem uirga fac¬
ta ẽ: & regnũ remeauit admanũ. Suntergo
uirge magorũ popłi impiorũ. qui uict xpisti
nomine cũ meiꝰ corpus transferunt᷑ tanquã
a serpente moysi deuorant᷑: donec redeat regnũ
dei admanũ deĩ. s infine mortalis scłi qđ signi¬
ficat cauda serpentis. magnũ signum fiat Au¬
distis que debeacis desiderare:audite quid debe
uno deo: nonerunt inquit tibi alii dii preter
me. Prima plaga egyptiorũ:aqua conuersa ẽ
insanguinem. Compara primũ preceptum

Expanded text:
. Aditus enim ipse erat ad Pharaonem, quo commendabatur Moyses educturus ex Aegypto populum Dei. Nondum enim contumaces feriebantur, sed divino signo jam terrebantur. Virga significabat regnum Dei, idemque regnum Dei esse, utique populum Dei. Serpens autem, tempus mortalitatis hujus: mors enim a serpente propinata est. Tanquam ergo cadentes de manu pentes facti sunt: sed prius serpens Moysi, id est, virga Moysi, devoravit omnes serpentes magorum. Tunc demum cauda comprehensa, identidem virga facta est: et regnum remeavit ad manum. Sunt ergo virgae magorum, populi impiorum, victi Christi nomine: cum in ejus corpus transferuntur, tanquam a serpente Moysi devorantur, donec redeat regnum Dei ad manum Dei. Sed in fine mortalis saeculi, quod significat cauda serpentis, magnum signum fiet. Audistis quae debeatis desiderare; audite quid debeauno Deo: Non erunt tibi, inquit, dii alii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum aqua conversa est in sanguinem. Compara primum praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
ecimũ non concupisces rem
prorimi cui. Inquo precepco damnas
ambicionẽ scłi: et refrenat concupisceniam
rerum. Itaq horum primũ prohibet subiep¬
cione. scãm erroxẽ: tercium int̾ficit scli amorẽ.
quartũ impietatẽ quincũ allidit fonca dio¬

Expanded text:
ecimum: « Non concupisces rem proximi tui; » in quo praecepto damnat ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. Itaque horum primum prohibet subreptionem, secundum errorem, tertium interficit saeculi amorem, quartum impietatem, quintum allidit fornica
Abbreviated transcription (Latin):
tenario numero qui ꝑtinet ad dilectionem
proremiprimũ est inaltera cabula. e lam
lo que tabule legis dace sunt. Iubet᷑ s in hoc
uicepto filiis honorare porentes neq contu¬
meliosos ilis existere. s officio pietatis debitã
reucrentiam prestare. Nam qui parentibus
nonorẽ aeferre non nouit quib parcere po¬
cest qui suos odit.
Qintu non mecaberis. idẽ nequisquam
precer matrimomi federa aliis feminis
nsceat᷑. adimplendã suam libidinẽ. Nam
yetalter adulterium facit: qui pret̃ suam
trans homicidiũ facit. s eciam & quincuuit i¬
ineum esurientẽ uel nudũ quimori posset na¬
sindumentũ cibumq ponigendo subueniat̃:
et idem homicida cenebit.¬
Ed epcimu ñ fuitum facies qđ est uitiũ rapa

Expanded text:
lectionem proximi, primus est in altera tabula. Nam ideo duae tabulae legis datae sunt. Jubetur ergo in hoc praecepto filiis honorare parentes, neque contumeliosos illis existere, sed officio pietatis debitam reverentiam praestare. Nam qui parentibus honorem deferre non novit, quibus parcere poterit, qui suos odit? Quintum: Non moechaberis , id est, ne quisquam praeter matrimonii foedera aliis feminis misceatur ad explendam libidinem. Nam specialiter adulterium facit, qui praeter suam trans homicidium facit, sed etiam et qui incurrit in eum esurientem vel nudum, qui mori possit nisi indumentum cibumque porrigendo subveniat, et idem homicida tenebitur. Septimum: Non furtum facies , quod est vitium rapa
Abbreviated transcription (Latin):
ame. quia rex quidam fecit nuptias filio suo
henuius g̃ uiri nuipti as cuse anima dederit. et
timiscũ eo sortica fuent matrmoriure
anlimuit aliquando peccatrix etiam simere¬
malae. tamensise huic uiro tradidit ulcia
am peidare non patit᷑ on pot ferie ut ruisu
mmaque se sortitaẽ uirũ alludat adulceris
parat suꝑ eam ⁊ elus eius: defendit conuigii
asfitate. ẽ crelans dr̃ es. quia amima libi man

Expanded text:
est, quia rex quidam fecit nuptias filio suo . In hujus ergo viri nuptias cum se anima dederit, et legitimum cum eo sortita fuerit matrimonium, etiamsi fuit aliquando peccatrix, etiamsi meretricata est, tamen si se huic viro tradidit, ultra eam peccare non patitur: non potest ferre ut rursum anima quae se sortita est virum, alludat adulteris; excitatur super eam zelus ejus, defendit conjugii castitatem. Et zelans dicitur Deus, quia animam sibi man
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis languescit: necesse ẽ ut reus ꝑ confes¬
sionẽ oꝑa penicentie & impensas proprie em̃¬
dationis inmedicos hoc ẽ indoctores inpendat.
qui egrotantẽ bacło consolationis sue erigant:¬
& fomentis predicationũ medicantes. inpristi¬
nũ statum dilectionis reforment. Ita eñi ad
innocentiam uerã ꝑuenire possumꝰ: si male
gesta dignis penicentie fructib diluere saca¬
gamul  Qui ꝑculerit seruu suum uel an¬
ailam unga & morcui fuerint mamanibn eb
nminno irus ent. et cecera. dieuit disciplind opꝰ
a meri dicione subiectorũ: ica &e discretione
maxime opus est. in exhibitione correptio¬
num Qui enĩ sibi cõmissũ gregẽ ultra mo¬
du discipline constringit: uibi uitã debuit
ppa gãre inueniet᷑ ibimorcẽ ingerere. Unde¬
rpsapientiam dr̃. Qui forcit̃ premit ubera
cunber butirũ. & qui uehem̃ter emulgit
elit sanguinẽ. Cst gͦ iemꝑ mensura indis¬

Expanded text:
lectionis languescit, necesse est ut reus per confeslectionis languescit, necesse est ut reus per confessionem operas poenitentiae et impensas promissae emendationis in medicos, hoc est in doctores impendat, qui aegrotantem baculo consolationis suae erigant, et fomentis praedicationum medicantes, in pristinum statum dilectionis reforment. Ita enim ad innocentiam veram pervenire possumus, si male gesta dignis poenitentiae fructibus diluere satagamus. Qui percusserit servum suum vel ancillam virga, et mortui fuerint minis reus erit, et caetera. Sicut disciplina opus est in eruditione subjectorum, ita et discretione maxime opus est, in exhibitione correptionum. Qui enim sibi commissum gregem ultra modum disciplinae constringit, ubi vitam debuit propagare, invenietr: Qui fortiter premit ubera, exhibet butyrum; et qui vehementer emungit, elicit sanguinem . Est ergo semper mensura in dis
Abbreviated transcription (Latin):
maledixerit patriuł matri: idẽ blasphemi¬
am indm qui ẽ omniũ pat̾ proculerit. uel
contra eccłie matris unicatẽ scismata ingesse¬
riteterna pena multandus erit.
uifuratus fuerit hominẽ & uendiderit
cum: conuictꝰ noxe morce moriat᷑. He¬
reticos hac sententia ꝑcutit. qui ꝑ dolũ ho¬
minẽ xp̃ianum aueritate cacholice fidei
seducunt: & malignis spiritib ꝑerrorẽ ob¬
noxiũ: tdũt et̾̃na pena eos dampnandos ẽẽ osten¬
dit. Sirixati fuerint uiri et ꝑcusserit
alt̃ proximũ suum lapide uel pugno. et
ille motuus ñ fuerit. & iacuerit inlectulo
si surrererit & ambulaueric foris suꝑ baculũ
suum. in nocens fuerit qui eum ꝑcussit: itaca¬
men ut oꝑaseiꝰ ⁊ impensas inmedicos resticuat
contenderit. & uel lapide uel pugno illĩ per¬
cusserit. hoc ẽ duricia mentis uel parcitate cor¬
dis sꝑnendo siue miscdit ñ consulendo exas¬
ꝑauerit.& ille infirmatꝰ intristicia aferuore di¬

Expanded text:
maledixerit patri, id est, blasphemimaledixerit patri, id est, blasphemiam in Deum qui omnium pater est protulerit, vel contra Ecclesiam matrem unitatis schismata ingesserit, aeterna poena multandus erit. Qui furatus fuerit hominem et vendiderit eum, convictus noxae, morte moriatur. Haereticos hac sententia percutit, qui per dolum hominem Christianum a veritate catholicae fidei seducunt, et malignis spiritibus per errorem obnoxium tradunt, aeterna poena eos damnandos esse ostendit. Si rixati fuerint viri, et percusserit alter proximum suum lapide vel pugno, et ille mortuus non fuerit et jacuerit in lectulo, si surrexerit et ambulaverit fortis super baculum suum, innocens erit qui percussit: ita tamen, ut operas ejus et impensas in medicos restituatcontenderit, et vel lapide vel pugno illum percusserit, hoc est duritia mentis vel parcitate cordis, spernendo sive misericorditer non consulendo exasperaverit, et ille infirmatus in tristitia a fervore di
Abbreviated transcription (Latin):
fundũ. Et ioħs ait. Qui odit frẽm suũ ho¬
micida ẽ. & scitis quia omnis homicida ñ
habet uitã eternã inse manentẽ. Hic talis
ab altari dñi expelli iubet᷑: quia indignus
sacramentis dñicis aparticipatione sacrial¬
taris merito remouet᷑. Qui aut̃ ñ uoco mali¬
cie s ꝑincuriam aut ꝑignorantiã aliquem
lescrit: habet urbes refugi eccłiam uidelicet
catholicanubise angustia penitende coar¬
tans ꝑ om̃e tempus presentis uice bonis oꝑib
studiũ impendens maneat: & si sp̃e suam in
morte sũmi pontificis redemptons uidelicet
su posuerit. hic sine dubio inet̾nũ saluabit᷑.
Qui ꝑcusserit pacrẽ suũ & matrẽ. morte mon¬
atur & paulopost. qui maledixerit inquit
patrisuo et matrrmorte moriat᷑. Quid ẽ ꝑcu¬
cere patre & matrẽ et maledicere patri &em
crĩnisi impiũ extitisse & contrariũ legi que
dictum & dignũ ẽc̃ morte : sp̃alit̃ aũt qui

Expanded text:
rofundum . » Et Joannes ait: « Qui odit fratrem suum, horofundum . » Et Joannes ait: « Qui odit fratrem suum, homicida est. Et scitis quia omnis homicida, non habet vitam aeternam in se manentem . Hic talis ab altari Domini evelli jubetur, quia indignus Dominicis sacramentis, a participatione sacri altaris merito removetur. Qui autem non voto malitiae, sed per incuriam aut ignorantiam aliquem laeserit, habet urbes refugii, Ecclesiam videlicet catholicam: ubi se angustia poenitentiae coarctans, per omne tempus praesentis vitae, bonis operibus studium impendens maneat; et si spem suam in morte pontificis summi, Redemptoris videlicet sui posuerit, hic sine dubio in aeternum salvabitur. Qui percusserit patrem suum et matrem, morte moriatur. Et paulo post: Qui maledixerit, inquit, patri suo et matri, morte moriatur. Quid est percutere patrem et matrem, et maledicere patri vel matri, nisi impium exstitisse et contrarium legi, quae dictum et dignum esse morte? Spiritaliter autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
ces refugii decernere homicidis quihomicidi¬
um ñ sponte fecert̾: hoc ẽ cades ingalilea mõ¬
tis neptalim. & sichem inmonte ephraim.
& cariatharbe ipsa ẽ hebron inmonte iuda.
ec transiordanẽ contra occidencalẽ plagam
iericho urbem bosor.quesita ẽ incampestri
solitudine detribu ruben. & ramoch galaad
de tribugad: et gaulon inbasan detribu ma¬
nasse. Heciuitates constitute st̃ cunctisfiluis is¬
rł & aduenis qui habitant int̾ eos. ut fugeret¬
adeas qui animã nescius ꝑcussisset. & ñ mo¬
reret᷑ in manu proximi effusũ sanguinẽ uin¬
dicare cupientis: donec staret ante poptin
expositurus causamsuam. Mistice aut̃ siqͥs
ꝑinuidiã aut odiũ mucrone malicie aliquẽ
ꝑcusserit. et in mortẽ anime seduxerit: et̃ne
morti ipse obnoxius erit. Unde ipsa ueritas
ait. Siquisscandalitauerit unũ de pusillis
istis qui inme credunt: expedit ei ut mola
asinaria addat᷑ incollo eiꝰ & demergat᷑ in ꝓ¬

Expanded text:
tes refugii decernere homicidis, qui homicidites refugii decernere homicidis, qui homicidium non sponte fecerint: hoc est Cades in Galilaea montis Neptalim; et Sichem in monte Ephraim; et Cariath Arbe: ipsa est Hebron in monte Juda; et trans Jordanem contra occidentalem plagam Jericho urbem Bosor, quae sita est in campestri solitudine de tribu Ruben; et Ramoth Galaad de tribu Gad; et Gaulon in Basan de tribu Manassae. Hae civitates constitutae sunt cunctis filiis Israel, et advenis qui habitant intad eas qui animam nescius percussisset, et non moreretur in manu proximi, effusum sanguinem vindicare cupientis, donec staret ante populum expositurus causam suam. Mystice autem, si quis per invidiam aut odium mucrone malitiae aliquem percusserit, et in mortem animae seduxerit, aeternae morti ipse obnoxius erit. Unde ipsa Veritas ait: « Si quis scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut mola asinaria addatur collo ejus, et demergatur in p
Abbreviated transcription (Latin):
cident posset occide nili ałs craderet inmanꝰ
eiꝰ Incelligit̃ g̃ cancũmͦ di fecisse cũ quisq
oecidit᷑ a nolente. et prohoc tantũ modo da
eo fecit aictumẽ s s cradidit inmanisenus.
Qui uolens occidit & ipse occidic: et as cra¬
diait inmanii eius. Hoc gͦ int̾ẽ qđ iuic tan
cum as fecit. hic aũt &e ds & homo propeer
uoluncatẽ facientis. ẜ ñ sicut ds homo. Deus
eii ñnisi iuste. homo auit̃ pena dignus. Ñqͥa
ulũoccidit quẽ ds nollet occidi: s quia per
inquitatẽ. Non em̃ ministenũ do iubent
prebus si sue maligne cupiditat seruiuis.
Inuno gͥ eodiemq facto & ds de occulia edͥ¬
cate laugat᷑. & homo de propria iniquicate
punis̃ ideni quia as proprio filio suo ñ pepet
u pro nobis om̃ib tacidit illũ ⁊ d̃o iuds¬
exculatus est.qui eundẽ admortẽ tradiditxͫ.¬
Qui aut̃ non est insidiatus inquit. s deus
tradidit illũ inmanuᷤ eiꝰ. consticuam tibi
locũ inquẽ fugere debeat. Hoc quomͦ fac¬

Expanded text:
 posset occidere, nisi Deus traderet in manus ejus. Intelligitur ergo tantummodo Deum fecisse, cum quisque occiditur a nolente, et pro hoc tantummodo Deus id fecit, dictum est: Sed Deus tradidit in manum ejus. Cum vero volens occidit, et ipse occidit, et Deus tradidit in manum ejus. Hoc ergo interest, quod illic tamen Deus fecit: hic autem et Deus et homo propter voluntatem facientis, sed non sicut Deus homo. Deus enim non nisi juste, homo autem poena dignus: non quia illum occidit quem Deus nollet occidi, sed quia per iniquitatem. Non enim ministerium Deo jubenti praebuit, sed suae malignae cupiditati seruiuit. in uno igitur eodemque facto et deus de occulta aequitate laudatur et homo de propria iniquitate punitur. non enim quia deus proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. idexcusatus est, qui eundem ad mortem tradiditQui autem non est insidiatus, inquit, sed Deus illum tradidit in manu ejus, constituam tibi locum in quem fugere debeat. Hoc quomodo fac
Abbreviated transcription (Latin):
ranima quam ibi a espondit infide noniualt
alamꝑmanere in contaminatione pecatiħ
dñis facientes faciemꝰ uoluntates nr̃as & incen¬
demus thura regine celi sicut exprobrat᷑ ꝑpro¬
pħam:tunc leruant᷑ etiam ipͣse ad illã sapiendie
sententiam que dicit. Qm̃ quidẽ uocabã & ñ¬

Expanded text:
animam quam sibi despondit in fide, non vult illam permanere in contaminatione peccati, sed facientes faciemus voluntates nostras, et incendemus thura reginae coeli, sicut exprobratur per prophetam, tunc servantur etiam ipsi ad illam Sapientiae sententiam quae dicit: Quoniam quidem vocaba