comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scit aut negonatio. Iniulla intelli¬
gitur om̃e opꝰ t̾renũ. siue in agro.
sue inuinea. siue inligno. sue in
ferro.⁊ quicqͥd labore. manuũ fit. Qed
aũ ñ labore manuũ s alus luctis
cõsequim. ut in hono ribꝰ ꝑmanere
aut in milicia. aut in mercatione.
om̃e hoc negotiatio appellatur. Du¬
obꝰ gͦ uerbis om̃e opꝰ humanũ con¬
dusit. siue honestũ ut est uille cul¬
tura. uñ salimon ait. ne oderis
rusticam oꝑationẽ: siue ui honestũ.
ut est negdciatio dignitatis. siue.
miliẽte Nue mercature. uñ nich
aña i̾dĩ tenebant. S forte dicis.¬
Et miłlã colere peccatũ
qr inpedim̃tũ est. Nlon ẽ
cul¬
tura iulle peccatũ : s tu p̃ferendo eam
dõ facis et̃ peccatum. Aut ita. S il¬
la est mũdus iste. circa quẽ amatores
mundi occupantur. negotiatio autem
p̃dicatio legis et ꝓcuratio templi. quã
auari sac̾dotes ⁊ cet̃i ministri templi
quasi negociationẽ extimant. Peliqui
tacet. qr inpͥori parabola mñ dixerat.

Expanded text:
illa intelligitur omne opus terrenum, sive in agro, sive in vinea, sive in ligno, sive in ferro, et quidquid labore manuum fit. Quod autem non labore manuum, sed aliis lucris consequimur, ut in honoribus permanere aut in militia aut in mercatione, omne hoc negotiatio appellatur. Duobus ergo verbis omne opus humanum conclusit, sive honestum, ut est villae cultura, unde Salomon ait, ne oderis rusticam operationem , sive inhonestum, ut est negotiatio dignitatis sive militiae, sive mercaturae, unde nihil antea Judaei tenebant. Sed forte diciEt villam colere peccatum est, quia impedimentum est? Non est cultura villae peccatum, sed in praeferendo eam Deo facis esse peccatum. Aut ita: Villa est mundus iste, circa quem amatores mundi occupantur; negotiatio autem praedicatio legis et procuratio templi quam avari sacerdotes et caeteri ministri templi quasi negotiationem existimant. Sequittacet, quia in priori parabola inde dixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
assensũ mãb et contẽptũ dĩ cadit suꝑ
lapidem et confringitur ut ñ recius
ambulet. s ñ om̃ino cõtentur. Cui gͦ
lapis iste desuꝑ cũ plena ꝑditionis
irtuet. qm̃ negat. penitꝰ conteretur:
ut nec testa. maneat. Ed nitħs tor¬
cular ponit dicit marcꝰ lacũ : qr sicut
intortulari expͥmit᷑ uinũ. sic in lacu
expͥmit᷑ aqua de humo. Torcular enĩ
quasi uomit mustũ : et humꝰ quasi
uomit lacũ. Pastinanit .i. paxillauit
uł plantauit : seu qd̾ mͥ meliꝰ uidetur
pastũ dedit .i. fimo pauit. Pat̃ ds̃
quasi fimo pauit filios isrł. qnͣ car¬
nibꝰ quas ip̃i cupiebant eos satiauit.
ñ illud. Manducauetunt et saturati
sunt nutirs: et deuidetiũ eoꝵ attu¬
lit eis. ũ sunt fraudati adesiderio
suo. Fodit .i. fodiendo t̃ram fec̃
tortular ił lacũ: qr fodiendo
corda iudeoꝵ ⁊ iñ eiciendo
stercora uitioꝵ. dedit eis
ꝓpħias ꝑquas bona discerne¬
rent amalis . sicut itorcular
muftũ discernitur auinaciis. et oleum

Expanded text:
assensum mali et contemptum Dei cadit super lapidem, et confringitur ut non rectus ambulet, sed non omnino conteritur. Cui vero lapis iste desuper cum poena perditionis irruet, quam negat, penitus conteretur, ut nec testa remaneat. Quod Matthaeus torcular ponit, dicit Marcus lacum, quia sicut in torculari exprimitur vinum, sic in lacu exprimitur aqua de humo. Torcular enim quasi vomit mustum, et humus quasi vomit lacum. Pastinavit, id est, paxillavit vel plantavit, seu quod mihi melius videtur pastum dedit, id est, fimo pavit. Pater Deus quasi fimo pavit filios Israel, quando carnibus quas ipsi cupiebant, eos satiavit. Unde illud: Manducaverunt et saturati sunt nimis, et desiderium eorum attulit eis, non sunt fraudati a desiderio suo . Fodit, id est, fodiendo terram, fecit torcular vel lacum, quia fodiendo corda Judaeorum, et inde ejiciendo stercora vitiorum, dedit eis prophetias, per quas bona discernerent a malis, sicut in torculari mustum discernitur a vinaceis, et oleum
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ceciderit conteret eũ Qod cadit foiti¬
t̃. cacdit ꝓpt̃ duas cansas: aut ꝓpt̾ pon¬
dus suñ. aut ꝓpt̾ altitudinẽ. Xp̃iam ca¬
dunt suꝑ lapidem peccando. s cͣcdñtes.
in xp̃m stant suꝑ ipsum quasi suꝑ ꝓpͥũ
fundam̃tũ. Nec tñ conteruntur quantũ
aut ꝓpt̃ magnitudinẽ peccati cͥminatꝰ
aut ꝓpt̃ altitudinẽ dignitatis. ut derici.
monachi : uidue. uirgines. Lapis uͦ .i.xxͦ.
tes: qui nĩ scdm sua oꝑa ꝑeunt. neq

Expanded text:
fortiter cadit propter duas causas: aut propter pondus suum, aut propter altitudinem. Christiani cadunt super lapidem peccando; sed credentes in Christum, stant super ipsum quasi super proprium fundamentum. Nec tantum conteruntur quantum aut propter magnitudinem peccati criminalis, aut propter altitudinem dignitatis, ut clerici, monachi, viduae, virgines. Lapis vero id estes, qui non secundum sua opera pereunt, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ranciam gessistis ħ malũ. sicut et pͥn¬
cipes ũri. Rẽ tñ inpiã ẽẽ quã faciebant
ñ nescierunt: nec carnẽ tantũ ꝑseque¬
bantur. s eũ qui ꝑcarnẽ oꝑabatur. Qod
gͦ mita se dicunt hic ẽ heres cet̾oꝵ
conꝑatione scõꝵ dicunt: ⁊ qr iam
mułti c̃cdebant ipiũ ẽẽ qui in lege ꝓ¬
missus erat. Quare aũ ꝑuersi noluerũt
c̃dere. qd ratione ñ pot̾ant contͣdicere :¬
oneẽt uiciũ. si ñ ratione careret. Qũ
gͦ uenerit dñs uinee. quid faciet cõlo¬
nis istis: Aint illi. Malos male ꝑdet:
⁊ iuneam suã locabit alips agricolis. qui
reddant ei fructũ temporibus suis . Lu.¬
cas responsionẽ sermonis eoꝵ ponit.
consciencia dixerunt. malos male ꝑ
disse qd̾ nitħs comemorat: quosdam
uͦ qd̾ lucas. Tacuit nãq nitħs breuita¬
tis causa qd̃ lucas ñ tacet: parabolam
scił ñ ad eos solos dictam qui de po¬
testate int̾rogauer̃. s ad plebem. Sed
nitħs ponit aiunt ill. non ẽ accipien¬

Expanded text:
rantiam fecistis hoc malum, sicut et principes vestri . Rem tamen impiam esse quam faciebant, non nescierunt, nec carnem tantum persequebantur, sed eum qui per carnem operabatur. Quod ergo intra se dicunt, hic est haeres, caeterorum comparatione sanctorum dicunt, et quia jam multi credebant ipsum esse qui in lege promissus erat. Quare autem perversi noluerunt credere, quod ratione non poterant contradicere? Non esset vitium, si non ratione careret. Cum ergo venerit Dominus vineae, quid faciet colonis istis? Aiunt illi: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum temporibus suis. CHRYS. Lucas responsionem sermonis eorum ponitconscientia dixerunt, malos male pedisse quod Matthaeus commemorat, quosdam vero quod Lucas. Tacuit namque Matthaeus brevitatis causa, quod Lucas non tacet, parabolam scilicet non ad eos solos dictam, qui de potestate interrogaverunt, sed ad plebem. Quod Matthaeus ponit, aiunt illi: non est accipien
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ferebant: uñ ⁊ diuisi uocabantur appło.
Saducei aũ qui iusti int̃p̃tantur. cor¬
poris ⁊ anime resurtectionẽ negabant.
putantes int̾ire animas cũ corpore. Quo¬
ut ingente eoꝵ ħ aliqñ acciderit. In lege
enim lit̾e cogebatur nub̾e in uita. s
in lege sp̃c com̃datur castitas.  Misti¬
ce. Si. fratrȩs sine filiis defuncti te¬
ꝓbis quibꝰ q congtuunt. qui ꝑ totam hꝰ
sclũ uitam que s ii. diebͥus uoluitur
abonis oꝑibꝰ stenles existunt. ⁊ ad ultutiũ
ip̃a mũdana conu̾satio quasi uxor eos
infecunda transit. Et ait illis iħc. Eria¬
tis nescientes scripturas: neq iurtutem

Expanded text:
unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui justi interpretantur, corporis et animae resurrectionem negabant, putantes interire animas cum corpore. Quootest fieri, ut in gente eorum hoc aliquando acciderit. In lege enim litterae, cogebantur nubere in vita, sed in lege spiritus, commendatur castitas. Mystice, septem fratres sine filiis defuncti, reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt, et ad ultimum ipsa mundana conversatio, quasi uxor eorum infecunda, transit. Et ait illis Jesus: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
gtͣs hereditatem tuam. hereditas gͦ¬
alu: ecclã ẽ de gentibꝰ. hanc autem
occiso dño mali coloni p̃riꝑe sibi mo¬
liebantur: qũ rectam fidem extingue¬
re.⁊ suã iusticiam que ex lege est cona¬
bantur fidĩ de .xͦ. p̃ferre. et gts sibi ĩ¬
serere. Et apprehensũ eñ eiecerunt
extra uineam. et occiderunt. Qd̃ iħc ex¬
tra portam passus est figurauit mo¬
yses ꝑ altare holocausti. in quo uicti¬
intra tabernaculũ illud posuit. s ad
ne dicitur.⁊ apprehñdñtes eum occi¬
derunt. et eiecerunt extra uineam:
notat eos ꝑtinacie. qui nec crucifixo
et resu̾citato amortius dño p̃dicanti

Expanded text:
gentes haereditatem tuam . Et filii, Ecclesia est de gentibus. Hanc autem, occiso Domino, mali coloni praeripere sibi moliebantur, quando rectam fidem exstinguere, et suam justitiam quae ex lege est, conabantur fidei de Christo praeferre, et gentes sibi inserere. Et apprehensum eum ejecerunt extra vineam, et occiderunt. Quod Jesus extra portam passus est , figuravit Moyses per altare holocausti, in quo victiintra tabernaculum illud posuit, sed ad ne dicitur: Et apprehendentes eum occiderunt, et ejecerunt eum extra vineam , notat eos pertinaciae, qui nec crucifixo et ressuscitato a mortuis Domino praedicanti
Abbreviated transcription (Latin):
inse ñbũ dĩ. ut ñ tantũ ipsa ecclã
torcular uideatur. quantũ uerbũ ipsũ.
qd̾̃ traditũ est in en fossum. Si enĩ uer¬
bum noui testam̃ti qd̾ leue est cruciat
hominẽ contradicentem nature carnis
quantomagis u̾bũ ueteris qd inporta.¬
bile erat.Sbi gͦ u̾bũ dĩ positũ erat in
lege modũ uiuendi constituens. torcular
erat fossũ.Ubi aũ de fide ꝓpħabatur:
erat turris edificata. Nam sicut intur¬
ri consistentes. et hostiũ irruptionem
ñ facile paciuntur. et ip̃os hostes de
turri facile conterunt. sic consistñtes
infide et ñ suꝑantur adem onibꝰ ⁊ ip̃os
demones sagittis bonoꝵ oꝑum uulne
appellauit conductos hora pͥma. t̾cia.
sexta. nona.i. uocationibꝰ uariis mis¬

Expanded text:
bum Dei: ut non tantum ipsa Ecclesia torcular videatur, quantum verbum ipsum, quod traditum est in ea fossum. Si enim verbum Novi Testamenti quod leve est, cruciat hominem contradicentem naturae carnis, quanto magis verbum Veteris, quod importabile erat? Ubi ergo verbum Dei positum erat in lege, modum vivendi constituens, torcular erat fossum. Ubi autem de fide prophetabatur, erat turris aedificata. Nam, sicut in turri consistentes et hostium irruptionem non facile patiuntur, et ipsos hostes de turri facile conterunt, sic consistentes in fide, et non superantur a daemonibus et ipsos daemones sagittis bonorum operum vuappellavit, conductos hora prima, tertia, sexta, nona, id est vocationibus variis mis
Abbreviated transcription (Latin):
curtebat ut inustꝰ. Edificauit aut̃ tur.¬
rim legis scilicet fiduciã. exqua sacerdo
ni sunt sacerdotes. quibꝰ locatus ẽ ppłs
qui plantatꝰ fuit in abraham. Pegre ꝓ¬
fectus est ñ loci mutatione cum ubi¬
q sit. s abire uidetur cũ uinitoribus
liberũ oꝑandi arbitriũ dat. Cum
aũ tempus fructuũ appropinquasset.
misit seruos suos adagricolas ut acci

Expanded text:
currebat ut mustum. Aedificavit autem turrim, legis scilicet fiduciam, ex qua sacerdoni sunt sacerdotes, quibus locatus est populus, qui plantatus fuit in Abraham. Peregre profectus est, non loci mutatione, cum ubique sit; sed abire videtur, cum vinitoribus liberum operandi arbitrium dat. Cum autem tempus fructuum appropinquasset, misit servos suos ad agricolas
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo sacerdotes ñ c̃diderunt. post pub¬
licanos ⁊ meretrices intraturi annunciã¬
tur sic̃ ⁊ factũ ẽ: nã pꝰascensionẽ dñi mnł¬
ti c̃diderunt. Publicam p̃cedentes sunt.
intħs publicanꝰ. ⁊ zacheus pͥnceps pub¬
licanoꝵ. Meretrices intellige. ꝑbeatã
mariam magdalenam. Ex x iiii.¬

Expanded text:
ab eo sacerdotes non crediderunt, post pubab eo sacerdotes non crediderunt, post publicanos et meretrices intraturi annuntiantur, sicut et factum est: nam post ascensionem Domini multi crediderunt. Publicani praecedentes, sunt Matthaeus publicanus et Zachaeus princeps publicanorum. Meretrices intellige, per beatam Mariam Magdalenam. CAPUT CXXI
Abbreviated transcription (Latin):
reuera aũ studet inspũali: quã sacerdos
qͥ ur pͥma facie ꝓfitetur uitam sp̃ualẽ.
reuera aũ cõplectit᷑ uitam carnalem
t melior est laicus añ dm̃i penitñciã
agens. quã dericꝰ ꝑmanens inpeccatis.
Paicꝰ enĩ indie uidicu stolã sacerdotã
accipiet. iõ enĩ in chrismate om̃s ungun¬
tur insac̾dotio. sacerdos aũ peccator spo¬
liabitur. sac̃docii dignitate quam habu¬
it.⁊ erit ut fideles ⁊ hipocritas. Quis
aliqñ uid dericũ: c̾ito penitñciã agen¬
tem: Et si dep̾hemͦ humilianerit se. ñ
ĩo dolet qr peccauit. s confundit᷑ qr ꝑ
didit głãm suã. Cicuis sepe cõu̾tuntur.
qui desideriis mundalibꝰ ⁊ uoluptatibꝰ
carnalibꝰ se ipsos mancipauer̾. Side qr
de p̃senti dixit p̃cedunt uos: ingalile.¬
a. ⁊ uide quia uͥ aliquis p̃cedit. ẽẽ uide
.i. credituri in xp̃m. S quia c̃dentibꝰ pub¬
licanis et meretricibꝰ ioħi ⁊ baptuatis

Expanded text:
 sacerdos  sacerdos qui in prima facie profitetur vitam spiritualem, revera autem complectitur vitam carnalem. Et melior est laicus ante Deum poenitentiam agens, quam clericus permanens in peccatis. Laicus enim in die judicii stolam sacerdotum accipiet: ideo enim in chrismate omnes unguntur in sacerdotio, sacerdos autem peccator spoliabitur sacerdotii dignitate quam habuit, et erit inter infideles et hypocritas. Quis aliquando videt clericum cito poenitentiam agentem? Etsi deprehensus humiliaverit se, non ideo dolet quia peccavit, sed confunditur quia perdidit gloriam suam. Citius saepe convertuntur, qui desideriis mundialibus et voluptatibus carnalibus seipsos mancipaverunt. Vide quia de praesenti dixit, praecedunt vos: et vide quia ubi aliquis praecedit, esse videtest credituri in Christum. Sed quia credentibus publicanis et meretricibus, Joanni et baptizatis
Abbreviated transcription (Latin):
aũ in libro uidĩs. Cũ diũse sint uites:
diu̾se sunt sp̃es iusticie. In qua uin ea
unꝰ quisq scd̃m uires oꝑatur paucas ui¬
tes aut multas. nescio aũ si totã uineã
qͥs hominũ sufficiat oꝑari. Nolo dixit.
in cogitatu. Puto qd̵ ex ꝑsona om̃iũ pec¬
cataꝵ publicanꝰ ponitur. ⁊ ex ꝑsona õiũ
peccatric̃ meretrix. Et quamuis sint
multa pecc̃a in utroq sexu. tñ auari¬
cla p̃cipue habundat inuiris. fornica¬
tio in mulieribꝰ. Inpublicanis ⁊ in mere¬
tricibꝰ. pot̃ intelligi genciũ populꝰ. Qua¬
filii ꝑosst̃ intelligi.: ppłs̃ pͥor filiꝰ est.
de iñ sa cerdotes regentes illũ. Deniq
ppls̃ dĩ ex tempr abrahe cepit. sacer¬
dotes aũ ex temp̃r aaron. Sac̃dos
om̃is dericuis ⁊ si specialit̃ ñ ꝓmittat se
obauditurũ dõ. tñ ꝑ ħ qd̾ doctor consti¬
tuitur alioꝵs. uidetur hominibꝰ cacite
ꝓmutere dõ. Ac ꝑ ħ melior ẽ laicus qͥ
in pͥma facie scłarẽ uitam ꝓfitetur¬

Expanded text:
o Judaeis. Cum diversae sint vires, diversae sunt species justitiae. In qua vinea unusquisque secundum vires operatur paucas vites aut multas; nescio autem si totam vineam quis hominum sufficiat operari. Nolo, dixit in cogitatu. Puto quod ex persona omnium peccatorum publicanus ponitur, et ex persona omnium peccatricum meretrix. Et quamvis sint multa peccata in utroque sexu, tamen avaritia praecipue abundat in viris, fornicatio in mulieribus. In publicanis et in meretricibus potest intelligi gentium populus. Quafilii possunt intelligi, et populus prior, filius est, deinde, sacerdotes regentes illum. Denique populus Dei ex tempore Abrahae coepit, sacerdotes autem ex tempore Aaron. Sacerdos et omnis clericus etsi specialiter non promittat se obauditurum Deo, tamen per hoc quod doctor constituitur aliorum, videtur pro hominibus tacite promittere Deo. Ac per hoc melior est laicus, qui in prima facie saecularem vitam
Abbreviated transcription (Latin):
uis eiꝰ aliũ cecider̃. aliũ occider̃. aliũ
uͦ lapidauer̃. Cicider̃ ut ieremiã. oc¬
ciderunt ut hesaiam. lapidauerunt
ut naboth ⁊ rachanã. quẽ int̃fecerũt
int̃ templũ ⁊ altare. Naboth legimꝰ ñ
mͦ uulneratũ. s eciam ab eis extinctum.
ene tempꝰ fructuũ posuit ñ ꝓuentũ:
nullus enĩ fructꝰ uinee legis inuentꝰ est
in multis uidĩs. Seruus p̃rimo missus¬
missus. intelligitur legifer moises. qui
bis dimissus est in anis. Irtitauerunt
enĩ moisen in castris. Aaton scm̃ dm̃.
fructu unee senciat. ita declarat. Sua
eoꝵ uua fełł. et botrus amarissimꝰ.
el draconũ uinũ eoꝵ: et uenenũ as.¬
pidũ insanabile. Iterũ misit aliosser¬
uos plures pͥoribus. et fecerunt illis
similit̾.Iacienciã ostñdit sequentis
missionis: ut ad penitñciã ꝓ uocarent᷑.¬
Alt̃ seruus fuit dauid. qui pꝰmoysẽ
cũ aliis psalmigrafis colonos

Expanded text:
us, alium ceciderunt, alium occiderunt, alium vero lapidaverunt. Ceciderunt, ut Jeremiam; occiderunt, ut Isaiam: lapidaverunt, ut Naboth et Zachariam, quem interfecerunt inter templum et altare . Naboth legimus non modo vulneratum, sed etiam ab eis exstinctum.tempus fructuum posuit, non proventum: nullus enim fructus vineae legis inventus est in multis Judaeis. Servus primo missus intelligitur legifer Moyses, qui bis, dimissus est inanis. Irritaverunt enim Moysen in castris et Aaron sanctum ta declarant. Uva eorum, uva fellis, et botrus amarissimus. Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile Iterum misit alios servos plures prioribus, et fecerunt illis similiter. Patientiam ostendit sequentis missionis, ut ad poenitentiam provocarenAlter servus fuit David, qui post Moysen cum aliis psalmog
Abbreviated transcription (Latin):
pellatus ẽ eciam dẽ pat̃ hõ. ut sic ds̃ fi¬
luis lib̃aretur ab ereticoꝵ blasphemi¬
is. Sinea est domꝰ isrł. cui circum dedit
ad eos possidebantur adõ contra me-¬
ritũ suũ. sepim̃tis patrũ suoꝵ. Tor¬
cular est eccłã. in qua fructꝰ uinee .i.¬

Expanded text:
 etiam Deus Pater homo ut sic Deus Filius liberaretur ab haereticorum blasphemiis. Vinea et domus Israel, cui circumdedit sad eos, possidebantur a Deo contra meritum suum sepimentis patrum suorum. Torcular est Ecclesia, in qua fructus vineae i
Abbreviated transcription (Latin):
pice̾ de celo ⁊ uide. ⁊ uisita uineam
istam. Et ꝑfice eam quã plantauit
dext̃a tua. Derciũ seruũ intellige ꝓ¬
pħarũ chorum. qui annunciauẽrunt᷑
de aduentu saluatoris. Quoꝵ̃ unꝰ ie
reremias inquit. Ego plantaui te ui¬
neam electam. quomͦ conũsa es in u¬
neã alienã : his tribꝰ seruoꝵ gradibus
aꝑte in marco ⁊ luca distinctis. om̃s
doctores qui sub lege fuerunt intelli¬
pat̃ familias. qui ds̃ pat̃ hic intelligit᷑:
s iõ ambigere dicitur. ut lib̾a uolun¬
tas homini reseruetur. Opponamꝰ ar¬
rio ⁊ eunomio. ecce pat̃ dicitur igno¬
rare. ⁊ qͥcquid ꝓ patre responderint
ħ intelligant ꝓ filio. qui se dicit igno¬
rare cõsũmationis diem Agricole aũ
uidentes filiũ. dixerunt intra se. hic
est eres uenite occidamꝰ eum. et habe¬

Expanded text:
 visita vineam istam. Et perfice eam quam plantavit dextera tua . Tertium servum intellige prophetarum chorum, qui annuntiaverunt de adventu Salvatoris. Quorum unus Jeremias ait: Ego plantavi te vineam electam, quomodo conversa es in vineam alienam? His tribus servorum gradibus aperte in Marco et Luca distinctis, omnes doctores qui sub lege fuerunt, intellipaterfamilias, qui Deus Pater hic intelligitur? Sed ideo ambigere dicitur, ut libera voluntas homini reservetur. Opponamus Ario et Eunomio. Ecce Pater dicitur ignorare, et quidquid pro Patre responderint, hoc intelligant pro Filio, qui se dicit ignorare consummationis diem. Agricolae autem videntes filium, dixerunt intra se: Hic est haeres, venite
Abbreviated transcription (Latin):
auit ppłos. in alia parabola pastor it
alia pat̾familias nuncupatur. in alia iu¬
neã locat. in alia inuitat ad nupcias
et diu̾sis sunilitudimbꝰ rem signifi¬
cat eandem. ut in deoꝵ suꝑbiam r¬
ꝓb&e. ⁊ in cõmune om̃iũ peccatoꝵ
siue gentiliũ siue isrłitarum penitũ¬
dicitur. sĩmilitudine ñ u̾itate. Nullus D¬
existim &e.xͫ. iõ habuisse humanã a¬
nimã qr ductus est hõ. nã ⁊ ds̃ pat̃
dictus est hõ. Quia gͦ heretici xp̃m erãt
blasphematuri ꝓpt̃ appellationẽ huma

Expanded text:
it. in alia parabola pastor, in alia pater familias nuncupatur, in alia uineam locat, in alia inuitat ad nuptias et diuersis similitudinibus rem significat eandem, ut Iudaeorum superbiam reprobet et in commune omnium peccatorum, siue gentilium siue Israhel, paenitendicitur similitudine, non veritate. Nullus existimet Christum ideo habuisse humanam animam, quia dictus est homo, nam et Deus Pater dictus est homo. Quia ergo haeretici Christum erant blasphem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid aũ uob indetur. Ec cxxiii.
homo quidã habebat duos filios: et
accedens ad primũ dixit. Fili. uade ho¬
die oꝑarđͥ inuineã ineam. Illȩ autem
respondens. ait. Nolo. Postea elũ peni¬
tencia motus. abnt. Accedens autem
ad alterũ. dix it similit. At ille respon¬
dens ait. Eo dñe : ñ uiit. Quis ex du¬
obꝰ fecit uoluntatẽ patris : dicunt: no

Expanded text:
. Homo quidam habebat duos filios, et accedens ad primum dixit: Fili, vade hodie operare in vineam meam. Ille autem respondens ait, Nolo: postea autem poenitentia ductus, abiit. Accedens autem ad alterum, dixit similiter. At ille respondens, ait: Eo, domine; et non ivit. Quis ex duobus fecit voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ naturalis legis noticiam. uade oꝑare in
maciam labore correxit. Alt̾ aũ filiꝰ ẽ ppls¬
uidoꝵ.: qui respondit moisi oĩa p̃cepta
dñi faciemꝰ. Et ñ uut in uineã. qr inter¬
fecto patͥsfamilie filio se putauit hecedẽ
Alii parabolam referunt ad peccatores
iustos. ip̃o dño difserente. Am̃ dicouo¬
bis: qr publicani ⁊ meretrices .i. peccato¬
res. ꝑ penitũciã precedunt uos in reg

Expanded text:
 naturalis legis notitiam: Vade operare imaciam labore correxit. Secundus autem pum, qui respondit Moysi: Omnia praecepta Domini faciemus . Et non ivit in vineam, quia interfecto patrisfamiliae filio, se putavit haeredem. Alii parabolam referunt ad peccatores et justos, ipso Domino disserente: Amen dico vobis, quia publicani et meretrices id est, peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
a ĩusticie. ⁊ ñ c̃clidistis ei. Publicani et̃
et meretrices c̃dider̾ ei. Uos aũ uidñ¬
tes nec. penitñciã habuistis postea. ut
luce parabola desctibuntur frugieo
luxuriosus ⁊ de quibꝰ racharias ꝓpħa
lõqtur. Assũpsi michi duas uirgns. unã
uocaui decorẽ. ⁊ alterã uocam funiculũ.¬

Expanded text:
. Publicani autem et meretrices crediderunt ei. Vos autem videntes, nec poenitentiam habuistis postea ut Lucae parabola describuntur, frugi et luxuriosus, et de quibus Zacharias propheta loquitur: Assumpsi mihi duas virgas, unam vocavi decorem,
Abbreviated transcription (Latin):
coronam. qͥ ad flammam. Nouit in are¬
a sua triticum. nouit paleam. Nouit¬
i. segetem: nouit ⁊ irania. Non eos andiamꝰ
qui negant ex ħ loco diem iudicũ
futurũ. Dicũt enĩ. Si ⁊ ille qͥ c̾dit ũ ne¬
niet inudiciũ. ⁊ ille qui non c̃dit iam
iudicatꝰ ẽ. n sut quos uidicaturꝰ est añs
in die iudicuꝰ Non intelligũt p̃titũ tẽ¬
pꝰ poni ꝓ futuro. Nam uidicatus est

Expanded text:
coronam, qui ad flammam. Novit in area sua triticum, novit paleam, novit segetem, novit et zizania. Non eos audiamus, qui negant ex hoc loco diem judicii futurum. Dicunt enim: Si et ille qui credit, non veniet in judicium: et ille qui non credit, jam judicatus est: ubi sunt quos judicaturus est Dominus in die judicii? Non intelligunt praeteritum temp
Abbreviated transcription (Latin):
distinguit acarnali. Ex spu sc̃o spc̃ nr̃
remittuntur. ne ꝓpt̃ ea dãp̃nationis
penam incurrat. Non enim caro s
na peccati remittit᷑ nͥ e qd̃ potest pu¬
niri. Non mireris qr dixi tibi. oportas
uc s nasci denuo. Sp̃c uͥ uult spirat.
et uocẽ eius audis. s ñ scis uñ ueniat
p̃dicatoribꝰ. uixta illud. Non enĩ uos
estis qui loquimini. s sp̃c pattis ur̃i
qui. loquitur in nob̃. Ueruntam̃ igno¬
ras uñ illa uox ꝑ intelligenciam ad
quosdã ueniat .i. qua de causa eodẽ
spũ agente quidam fortasse muniꝰ eru¬
diti. uocem illam intelligant. ⁊ quo
hest sine intelligencia transeat ab
illis. Adhunc modũ sit illa natuutas
qͣ ẽ ex sp̃n. te indelicet uesciente discur̃e
quomͦ id sp̃c inuisibilit̾ agat. uͥ ip̃e nich
corporalit̾ oꝑatur. Ne mireris gͦ de ħ scet.
cor illustret.⁊ si te p̃sente quẽ piam ad
horã repleuerit. uocem quidẽ euis ĩp̃c
audris s nescis uñ ueniat ⁊ qͦ uadat .i.¬

Expanded text:
distinguit a carnali. Ex Spiritu sancto spiremittuntur, ne propterea damnationis poenam incurrat. Non enim caro, na peccati remittitur nisi ei quod potest puniri. Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed non scis unpraedicatoribus, juxta illud: « Non enim vos estis, qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . » Verumtamen ignoras an iquosdam veniat, id est, qua de causa eodem spiritu agente, quidam fortasse minus eruditi vocem illam intelligant, et quohoc est, sine intelligentia transeat ab illis. Ad hunc modum fit illa nativitas, quae est ex spiritu, te videlicet nesciente discutere, quomodo id Spiritus invisibiliter agat, ubi ipse nihil corporaliter operatur. Ne mireris ergo de hoc scilicet cor illustret, et si, te praesente, quempiam ad horam repleverit, vocem quidem ejus spiritus audis, sed nescis unde veniat, et quo vadat, i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbie spm̃. et mundi diuicias abiecit.
Uidua est. qr uir eius ꝓ ea mortuus est.
hec ingarofilaciũ minuta duo mittit̾.
qr in conspectu dĩ dilectionem eius
et ꝓximi. seu fidem et orationẽ de¬
fert. Nam om̃s hi ex habundanti si¬
bi miserunt in niunera dĩ:. hec autem
exeo qd deest illi. totũ uictũ suũ quẽ
habuit misit. Exeo qd̃ deest illi iutel¬
ligitur bona uoluntas eius. ꝙr qd po¬
tuit misit. et qd ñ potuit desiderauit.
udeus mutit diuicias ex habundan¬
cia. quasi oraudo dicat apud se. ds̃ gt̃as
ago tibi qr non sum sicut cet̾i homi¬
num. raptotes in iusti et cet̾a: ecclã om̃ẽ
uictũ suũ in dĩ nuuera mittit. qua¬
si oraudo dicat. Nil meis metitis at
se cõfidebant tan quã iusti. &
asꝑnabuntur cẽtos. patabolam istam.
Duo homines ascenderunt in templũ
ut oratent. unꝰ phariscus et alt̃ publi¬
canꝰ: Ascenderunt in quit. et asceusus
templi.xu. graduũ erat. Diligenter

Expanded text:
itum et mundi divitias abjecit. itum et mundi divitias abjecit. Vidua est, quia vir pro ea mortuus est. Haec in gazophylacium minuta duo mittit, quia in conspectu Dei dilectionem ejus et proximi, seu fidem et orationem defert. Nam omnes hi ex abundanti sibi miserunt in munera Dei; haec autem ex eo quod deest illi, totum victum suum quem habuit, misit. Ex eo quod deest illi, intelligitur bona voluntas ejus: quia quod potuit misit, et quod non potuit desideravit. Judaeus mittit divitias ex abundantia, quasi orando dicat apud se: Deus, gratias ago tibi quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti , et caetera. Ecclesia omnem victum suum in Dei munera mittit, quasi orando dicat: Nil meis meritis attse confidebant tanquam justi, et aspernabantur caeteros, parabolam istam: Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent: unus Pharisaeus, et alter publicanus. Ascenderunt, inquit, et ascensus templi quindecim graduum erat. Diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
et gaza lingua ꝑsica diuicie uocant᷑.
Etat aut̃ ar̃ca. foram̃ hñs desuꝑ.
posita uixta altare ad dexteram in¬
gdientibꝰ domũ dñi. in quam mitrebãt
sacerdotes ostia custodientes pecuniam
que deferebatur ad templũ. atq sec¬
uabatur ad instaurationem eusdẽ
templi. Lege u̾ba dierũ. U ĩdit aut̃
et quandam uiduam. pauꝑculam
nuttentem. era minuta duo. qd est qua¬
drans. Et conuocans discipulos suos
ait illis. Uere dico uobis: quia uidu¬
a hec pauꝑ plusꝗͣ om̃s misit. Quadrã¬
tẽ uocant calculatores quartam. par¬
tẽ cuiꝰq rei. ueluti loci. temporis. pe
timatur. quã sit acceptabile dõ quicꝗd
bono animo osferimꝰ. Cornimirum et
ũ subãm pensat ds̃. nec ꝑpendit quã¬
tũ in eiꝰ sa crificuis s ex quanto ꝓferatur
Iuxta allegoriam diuites qui ingaro¬
philaciũ munera mittebant uideos de¬
signant de iusticia legis elatos. uidu¬
a uero pauꝑ ecdẽ simplicitatem signi¬
ficat. Que tecte pairꝑ uocatur.qr ⁊ su

Expanded text:
et gaza lingua Persica divitiae vocantur. Erat autem arca foramen habens desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus domum Domini, in quam mittebant sacerdotes ostia custodientes, pecuniam quae deferebatur ad templum, atque servabatur ad instaurationem ejusdem templi; lege Verba dierum. Vidit autem et quamdam viduam pauperculam, mittentem aera minuta duo, quod est quadrans. Et convocans discipulos suos, ait illis: Vere dico vobis quia vidua haec pauper plus quam omnes misit. Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujusque rei, veluti loci, temporis, pectimatur quam sit acceptabile Deo quidquid bono animo offerimus. Cor nimirum et non substantiam pensat Deus, nec perpendit quantum in ejus sacrificiis, sed ex quanto proferatur. Juxta allegoriam divites qui in gazophylacium munera mittebant Judaeos designant, de justitia legis elatos; vidua vero pauper Ecclesiae simplicitatem significat. Quae recte pauper vocatur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cut enim tauri duces sunt gͣgis. ita
ri sunt patres ueteris testam̃ti : qui
immicos suos exꝑmissione legis qua¬
si cornibꝰ uiriũ reꝑcup̾iebant. Altilia
uͦ significant patres noui testam̃ti: eu¬
głica p̃cepta ferentes. ⁊ pennis sc̃e cõ¬
t̾emplationis ad sublinia elatos. ꝑ gr̃ãm
et̃ne ꝑinguedinis ꝑceptam: sicut alti¬
ota quod inpͥori inuitatione nicħ de
tauris et altilibus dicitur .s in scdã.
qr d̃s cũ uerba eius audire nolumits
adiungit exempla. Omĩa inquit para¬
ta sunt. qr quicquid queritur ad sãlu¬
tem. totũ iam ad implerũ est iusciip¬
turis. Q ignarꝰ est in ueniet ibi quid
discat. qui contumax est ⁊ peccator
inueniet ibi futuri iudicu flagella.
m̃s cibi inuenunt᷑ inscripturis et par¬

Expanded text:
cut enim tauri duces sunt gregis, ita cut enim tauri duces sunt gregis, ita ri sunt Patres Veteris Testamenti, qui inimicos suos ex permissione legis quasi cornibus virium repercutiebant. Altilia vero significant Patres Novi Testamenti, evangelica praecepta ferientes, et pennis sanctae contemplationis ad sublimia elatos, per gratiam aeternae pinguedinis perceptam, sicut altie. CHRYS. Nota quod in priori invitatione nihil de tauris et altilibus dicitur; sed in secunda, quia Deus, cum verba ejus audire nolumus, adjungit exempla. Omnia, inquit, parata sunt; quia quidquid quaeritur ad salutem, totum jam adimpletum est in Scripturis. Qui ignarus est, inveniet ibi quid discat; qui contumax est et peccator, inveniet ibi futuri judicii flagella. Omnes cibi inveniuntur in Scripturis, et par
Abbreviated transcription (Latin):
inuitatis. ecce prandiuĩ meũ p̾araui.
tauri mei ⁊ altilia occisa. et omĩa pa¬
rata: uenite ad nuptias. Seru pͥmi
dr̃ prandiũ. paratũ i. mnisteriũ in carna.¬
tionis conpletũ: ⁊ introitus regni aꝑtꝰ.
qui añ fuerat clausus.Tauri et sagina¬
tabnaculũ firmit̃ figeretur. Nam si¬
cut uscera agni .i. eloquia .xͥ homines
suscepta nͥ pꝰquam occifi sunt. Si eiũ
suscepissent sermones hesaye. nũ qũa
serissent eũ : s pꝰquam occisꝰ est u¬
dĩ cepetunt eũ lugere. Sicut enĩ nul¬
liꝰ uiuentis animalis uiscera mandu¬
cantur. ita uiuenciũ ꝓpħarũ sermones
nemo suscepit. Saginata sunt gr̃a dĩ
pleni. Nec iõ dixit tauros et saginata.
quin tauri fuerint saginati: s ñ om̃s
saginati fuer̃ tauri. Quidam enĩ tan¬
tum ꝓph̃e fuerunt : quidã aũ ꝓpħẽ et
sac̃dotes sicut ieremias ⁊ ierechiel.
saginata dicit ꝓphãs tantũ mͦ. qr re
pseti fuerunt spñ sc̃o: tauros autem
qui et ꝓphẽ fuerunt ⁊ sacerdotes. Si¬

Expanded text:
invitatis: Ecce prandium meum paravi, tauri mei et altilia occisa, et omnia parata. Venite ad nuptias. » Servi pridicitur prandium paratum, id est mysterium incarnationis completum, et introitus regni apertus qui ante fuerat clausus. Tauri et saginatabernaculum firmiter figeretur. Nam sicut viscera agni, id est eloquia Chrissuscepta, nisi postquam occisi sunt. Si enim suscepissent sermones Isaiae, nunquam serrassent eum, sed postquam occisus est, Judaei coeperunt eum lugere. Sicut enim nullius viventis animalis viscera manducantur, ita viventium prophetarum sermones nemo suscepit. Saginata sunt gratia Dei plena. Nec ideo dixit tauros et saginata quin tauri fuerunt saginati, sed non omnes saginati fuerunt tauri. Quidam enim tantum prophetae fuerunt, quidam autem prophetae et sacerdotes, sicut Jeremias et Ezechiel. Ergo saginata dipleti fuerunt Spiritu sancto, tauros autem qui prophetae fuerunt et sacerdotes. Si
Abbreviated transcription (Latin):
de qiuitate. Et cũ mane transirent.
uiderunt ficũ aridam radicibꝰ. et recor
datꝰ petrus dicit ei. Rabbi. ecce fi¬
cꝰ cui maledixisti aruit. Arefacta est
radicitus ficus. ut intim aretur nefan¬
da plebs non solum humana gla
forinsecus. uerũ etiam diuino intꝰ
fauore funditus destituenda. Dccx.
iħc̃ ait eis. habete fidem dĩ. Atñ
dico uobis: si habuertus fidem ⁊ ñ esi¬
taueritis in corde. ñ solũ deficulnea
facietis. s et si monti huic clixeritis
contra nos gentiliũ canes. in suis uo¬
luminibꝰ asserentes apłos fide carusse.
qr montes tranffecre ñ potuer̃. Quibꝰ
respondemꝰ multa signa facta ẽẽ a

Expanded text:
de civitate. Et cum mane transirent, de civitate. Et cum mane transirent, viderunt ficdatus Petrus, dicit ei: Rabbi, ecce ficus cui maledixisti, aruit. BEDA. Arefacta est radicibus ficus, ut intimaretur nefada plebs non solum humana gloria forinsecus, verum etiam divino intus favore funditus destituenda. M. 215em Jesus, ait eis: Habete fidem Dei. Amen dico vobis, si habueritis fidem et non haesitaveritis in corde, non solum de ficulnea facietis, sed et si monti huic dixeritis,  Latrant contra nos gentilium canes in suis voluminibus, asserentes apostolos fide caruisse, quia montes transferre non potuerint. Quibus respondemus, multa signa facta esse a
Abbreviated transcription (Latin):
ac folis cognoscitur arbor. s de fruc.¬
tu. Iudea g̾ que u̾ba scripture sine
oꝑibꝰ sonabat. digna fuit ultione pu¬
nita : ꝗͣ uitate debuit arbqus sterili¬
tate ꝑt̾rita. Aliud gͥ intelligamꝰ signi¬
ficari in miraculis xͥ. quam sint ip̃a
tudinũ cõm̃dauit. infidelitatis uero
ꝑiculũ dãpno arboris indicauit. ut
sine detrim̃to eoꝑ̃ in quoꝵ redẽptionẽ
uenerat doceretur. Non in cõgrue mar-¬
Sꝰ introducit eũ respondentẽ fico. qr
res ip̃a clamabat qd̾ ñdũ fructũ set
folia tantũ haberet. Qod gͦ dicit iam
tĩ ampliꝰ in et̾nũ quisꝗͣ fructũ exte m̃a¬
ducet. non de tota gnalit synagoga.
s scdm̃ partem maĩoris nũi quam sc¬
uit ñquam conũtendam sic expo¬
nas. Iam ad ħ uenisti o uidea. ut de¬
inceps inꝑpetuũ nemo fructũ mandu¬
cet exte .i. nullus iustꝰ delectetur
infructu tuo. Rc x xiii.
t cũ uesꝑa facta eẽt: eͣgrediebatur

Expanded text:
ac foliis cognoscitur arbor, sed de frucac foliis cognoscitur arbor, sed de fructu. Judaea ergo quae verba Scripturae sine operibus sonabat, digna fuit ultione punita, quam vitare debuit, arboris sterilitate perterrita. Aliud igitur intelligamus significari in miraculis Christi, quam sint ipsa tudinum commendavit: infidelitatis vero periculum damno arboris indicavit, ut sine detrimento eorum in quorum redemptionem venerat, doceretur. Non incongrue Marcs introducit eum respondentem fico, quia res ipsa clamabat, quod nondum fructum, sed folia tantum haberet. Quod ergo dicit, jam non amplius in aeternum quisquam fructum ex te manducet; non de tota generaliter Synagoga, sed secundum partem majoris numeri, quam scivit nunquam convertendam, sic exponas: Jam ad hoc venisti, o Judaea, ut deinceps in perpetuum nemo fructum manducet ex te, id est, ullus justus delectetur in fructu tuo R. 123X Et cum vespera facta esset, egrediebatur
Abbreviated transcription (Latin):
est synagoge similitudo. Primos enim
fructꝰ quos ab exordio ꝓtulerat grosso¬
rũ amisit exemplo. qr plebem euis in¬
utilem fidelis ⁊ usq ad comũmationem
tempoꝵ manens ppls genciũ ꝓtrusit.
legem ⁊ eugłiũ grossoꝵ̃ mͦ inherentes.
ceteros resurrectionis głã et tempore
añ iburt. In huiꝰ rei formã pudorẽ su¬
ũ adã atq eua huiꝰ arboris foluis texe¬
r̃. qr synagoga infidelis ⁊ legis foliis mã¬
data transgrediens. inpudencie sue fe¬
ditates ⁊ turpitudinũ confusionẽ ufiuc¬
tuosis eẽt u̾boꝵ uelam̃tis tanꝗͣ fici folus
nouerat᷑ arboris c̃ator: cñ gͦ esuriens
q̃siũ poma. significauit se aliquid ali¬
ud q̃rere. Que enĩ culpa arboris infe¬
cũditas. cũ eã maledixit. Illoꝵ cul¬
pa ẽ sterilitas. quoꝵ noluntate est fe¬
cunditas. Nec de ex istimatione fame
et sermonũ põpa. s de testimonio ac.¬
tionũ ꝓbatur hõ: sic̃ nec de floribus

Expanded text:
est Synagogae similitudo. Primos enim est Synagogae similitudo. Primos enim fructus quos ab exordio protulerat, grossorum amisit exemplo; quia plebem ejus inutilem fidelis usque ad consummationem temporum manens populus gentium protrusit. legem et Evangelium grossorum modo inhaerentes, caeteros resurrectionis gloria et tempore anteibunt. In hujus rei forma pudorem suum Adam atque Eva hujus arboris foliis texerunt, quia Synagoga infidelis et legis mandata transgrediens, impudentiae suae foeditates, et turpitudinum confusionem infructuosis esset verborum velamentis tanquam fici foliis noverat arboris Creator? Cum ergo esuriens quaesivit poma, significavit se aliquid aliud quaerere. Quae enim culpa arboris infecunditas, cum eam maledixit? Illorum culpa est sterilitas, quorum voluntate est fecunditas. Nec de existimatione famae et sermonum pompa, sed de testimonio actionum probatur homo, sicut nec de floribus
Abbreviated transcription (Latin):
missum erat quid dñs uutiuere fe¬
cerit. mane reuertens in ciitatem:
s hic recolendo ponitur. Esuriens ue¬
nit adficũ. siciens uenerat ad puteum
u̾itatẽ humane carnis in utro q ostñ¬
dens. simul q insimians qr salutẽ ho¬
minũ esurieb̾at. ⁊ fidem ecdẽ siciebat.
estu aus ad ic̃dulitatẽ isrłũ. Arbor ẽ
synagoga que erat uixta uiam : le¬
gem ẽnim. habebat. Folia st̃ strepitꝰ tra.¬
ditionũ phariseicarũ ⁊ iactatio legis.⁊or¬
natꝰ ñboꝵ̃. Potuit saluator eadem uirtu¬
te qua arborem siccauit. eciam inimicos
ri fici flos pͥmꝰ in pomis est. q̃ cõmuni¬
t̃ grossa nuncupantur. Postea itt̃ne fe.¬
cunditatis uͥtute ex ubante eiꝰdem for¬
me poma ꝓrũpunt. ⁊usq ad maturi¬
tatem fructuũ ꝓuehuntur. Quibꝰ ꝓrũ¬
pentibꝰ. pͥora decida̾nt solutis eoꝵ radi¬
cibꝰ. Sitñ incidecit ut insinu uͥgulatũ
herentes ñ decidant aradicibꝰ. poma
ceta maturitate p̃ueniunt. Igitur ꝓpͥa

Expanded text:
missum erat quid Dominus in itinere fecerit mane revertens in civitatem, sed hic recolendo ponitur. Esuriens venit ad ficum, sitiens venerat ad puteum, veritatem humanae carnis in utroque ostendens, simulque insinuans, quia salutem hominum esuriebat, et fidem Ecclesiae sitiebat, aestuans ad incredulitatem Israelis. Arbor est Synagoga, quae erat juxta viam: legem enim habebat. Folia sunt strepitus traditionum Pharisaicarum, et jactatio legis et ornatus verborum. Potuit Salvator eadem virtute qua arborem siccavit, etiam inimicos ri fici flos primus in pomis est, quae communiter grossa nuncupantur. Postea internae fecunditatis virtute exuberante, ejusdem formae poma prorumpunt, et usque ad maturitatem fructuum provehuntur. Quibus prorumpentibus, priora decidunt, solutis eorum radicibus. Si tamen inciderit, ut si sinu virgularum haerentes, non decidant a radicibus, poma caetera maturitate praeveniunt. Igitur propria
Abbreviated transcription (Latin):
quit implebitur hec ꝓphecia. que la¬
pidem ab edificantibꝰ reꝓbatũ in ca¬
gt̃ibꝰ p̃dicandus. ut quasi lapis angu¬
ĩaris ex utroq ppło duos inse patietes
uingat. unumꝙ sibi templũ edificae.:
c ħ lapide ait clayas. Imittã infundam̃
ta. syon lapidẽ electũ: p̃ciosũ:
angularẽ: ⁊ qui c̃didert in eũ ñ
confundetur. Qui aũ supra. co¬
loni. ħ edificantes dñr: qr qui
plebem ad ferendos fructus excole¬
re. hanc ip̃i ciño in habitare dignam
quasi domũ construere uibebantur. Ido
dico uobis : qr aufferetur auobis regnũ
dĩ ⁊ dabitur genti facienti ftuctus etꝰ¬

Expanded text:
quit, implebitur haec prophetia, quae lapidem ab aedificantibus reprobatum, in cagentibus praedicandus, ut quasi lapis angularis, ex utroque populo duos in se parietes jungat, unumque sibi templum aedificet? De hoc lapide ait Isaias: Immittam innta Sion lapidem electum, pretiosum, angularem, et qui crediderit in eum non confundetur . Qui autem supra coloni, hic aedificantes dicuntur; quia qui plebem ad ferendos fructus excolere, hanc ipsi Domino inhabitare dignam quasi domum construere jubebantur. Ideo dico vobis, quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus e
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ lxx. anuos ad iussionẽ cyri ꝑsę
rȩdificari cepitĩ est: s filii ttansmigra¬
it humano corpori: Tradunt nãq phi¬
sici. formã humani corporis tot dierũ
spatio ꝑfici. Sex primis diebꝰ aconcep¬
m̃bra discretũ incipit crescere hic eciã
mimerꝰ in litteris nominis ade sccłm g̃¬
cos inuenitur. Alpha enĩ designat .i. del

Expanded text:
ginta annos, ad jussionem Cyri Persae reaedificari coeptum est, sed filii transmigrait humano corpori. Tradunt namque physici formam humani corporis tot dierum spatio perfici. Sex primis diebus a concepmembra discretum incipit crescere. Hic etiam numerus in litteris nominis Adam secundum Graecos invenitur: α, alpha, enim des
Abbreviated transcription (Latin):
amissa potestate qua tp̃ralit̃ ualent
adu̾sus bonos. Uerũtñ. filiꝰ hominis
ueniens. putas inueni fidem. int̾ra:
Quãus omip̃s conditor semꝑ sit ꝑatꝰ
ad uindictã. indie tñ idicii seuerius
apparebit ruina maloꝵ̃. Putas ñ est hic
dictũ dubitando s arguendo. nã ⁊ nos
aliqñ de rebꝰ certis ponimꝰ inc̾ paudo
u̾bum dubitationis. ut si indignant̃
ẜuo tuo dicas. Contẽnisme: considera
forsitan dñs tuus sũ. Et apls. Puto

Expanded text:
 valent adversus bonos. Verumtamen Filius hominis veniens putas inveniet fidem in terra? Quamvis omnipotens Conditor semper sit paratus ad vindictam, in die tamen judicii severius apparebit ruina malorum. Putas non est hic dictum dubitando, sed arguendo, nam et nos aliquando de rebus certis ponimus increpando verbum dubitationis, ut si indignanter servo tuo dicas: Contemnis me? considera; forsitan Dominus tuus sum. Et aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ta suit oppͥmũt nauem. Et ħfacit sen¬
tina neglecta. qd̃ fluctꝰ utuens. Iau¬
latim intrat aqua ꝑsentinã: s diu uitͥu¬
do ⁊ ñ ex hautiendo metgit nauem. Et
ne sencias iudicem pumentem. Alxxx
Et reu̾si sunt unus quisq in domũ
suam. Ihc̃ aũ ꝑrexit ad montem oliueti.
⁊ diluculo iterũ uenit intemplũ. Et
om̃is ꝓpls uenit adeũ.⁊ sedens docebat
eos. Ren̾sis uniu̾sis qui secuti fuerant
eũ de ciuitate. ꝑuenit bethtaniã: que
ẽ in monte oluieti. Ne mireris si noc:¬
te illuc uenerit. si nocte nichodem o
p̃dicauerit: de quo alibi legitur. qr
erat ꝑ noctans inorationẽ dĩ. Legis
⁊ qd̃ ante passionẽ iherosolunis ꝑac¬
ta cena ⁊ ymno dicto. exiit cũ dñ

Expanded text:
ta sint, opprimunt navem. Et hoc facit senta sint, opprimunt navem. Et hoc facit sentina neglecta, quod fluctus irruens, paulatim intrat aqua per sentinam, sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navem. Et ne sentias judicem punientem. A. 86X Et reversi sunt unusquisque in domum suam. Jesus autem perrexit ad montem Oliveti, et diluculo venit iterum in templum. Et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos Reversis universis, qui secuti fuerant eum de civitate, pervenit Bethaniam, quae est in monte Oliveti. Ne mireris si nocte illuc venerit, si nocte Nicodemo praedicaverit, de quo alibi legitur, quia erat pernoctans in oratione Dei . Legis etiam quod ante passionem Hierosolymis peracta coena, et hymn
Abbreviated transcription (Latin):
ad lucem. ut non arguantur oꝑa euts.
udiciũ dicit et̾nã dãpnationem. qd̃ erit
ñ cognos cere dm̃. sicut et̾na uita est cog¬
noscere eũ. Qa lux uenit. u̾bũ scilicet in
caruem. excitat et mon&e homines cog¬
noscere sua mala in quibꝰ õs s̃: ꝓfecto
illi uidicant᷑ qui oder̃ ãmonentem lucẽ.
fugant ne arguantur mala eoꝵ̃. que
sunt inpietas. mẽdulitas. odium et̾ne
lucis. ⁊ nolle eam aspicere. s uelle
intenebris peccatoꝵ remauere.Utiq
om̃is qui ẽ in intenciõe mali: cũ a¬
more ipsius mali oꝑatur. odit lucem:
qr dũ tegit mala. ⁊ na ñ uenit ad lucẽ
ut ei iungatur. s. fugat ne mala que
eiꝰ accisatio ⁊ alia bona q̃ facit mani¬
festentur. ꝙ illuminatione diuina ft̃
facta. Q uult gͦ ueture ad lucẽ ñ tan¬
tũ agrandibꝰ peccatis abstineat s
aminoribꝰ. uetam confessionẽ faciat.
qm̃ pluta minuta pecc̃a si negligant᷑
occidunt. Nã minute guite flum̃ un¬
plent.⁊ minuta grana harene si mul¬

Expanded text:
on arguantur opera ejus. » Judicium dicit aeternam damnationem, quod erit non cognoscere Deum, sicuti aeterna vita est cognoscere eum. Quia lux venit, Verbum scilicet in carne, et excitat et monet homines cognoscere sua mala, in quibus omnes sunt; profecto illi judicantur qui oderunt admonentem lucem, et fugant ne arguantur mala eorum quae sunt impietas, incredulitas, odium aeternae lucis, et nolle eam aspicere, sed velle in tenebris peccatorum remanere. Utique omnis qui est in intentione mali et cum amore ipsius mali operatur, odit lucem, quia detegit mala, et ita non venit ad lucem, ut ei jungatur; sed fugat ne mala quae ejus accusatio et alia bona quae fecit manifestentur quod illuminatione divina sunt facta. Qui vult tum a grandibus se peccatis abstineat, sed etiam a minoribus veram confessionem faciat, quoniam plura minuta peccata, si negligantur, occidunt. Nam minutae guttae flumen implent, et minuta grana arenae, si mul
Abbreviated transcription (Latin):
re designant adam disꝑsũ ꝑ .iiiͬ. par.¬
tes mundi. in filiis suis. Iõ in pͥncipirs
nõiũ parciũ mũdi henuñ littere legũ¬
tur. Anathole nãq dicitur oriens. ddỹ
adam templũ corporis su ꝑ mariam
uͥgitĩe. Illi dr̃ t̾ra es ⁊ in t̾ram ibis. et hic
deͦ se ait. Soluetis templũ ħ. s ego exci¬
tabo illud. Excitatur itaq in xp̃o dis¬
ꝑsus adam ⁊ de .iiͦiͬ. partibꝰ mundi col¬

Expanded text:
e designant Adam dispersum per quatuor partes mundi in filiis suis: ideo in principiis nominum partium mundi hae quatuor litterae legu anatole, namque dicitur oriens, δύσις, dysiAdam templum corporis sui per Mariam virginem. Illi dicitur, Terra es, et in terram ibis , et hic de se ait: Solvetis templum hoc, et ego excitabo illud. Excitatur itaque in Christo dispersus Adam, et de quatuor partibus mundi col
Abbreviated transcription (Latin):
stat muliet. Idõ iterũ scripsit it̾ra ex
more consuetudinis humane uultum
alio u̾tens : ut illis liberũ eẽt arbitriũ
exire. quos p̃uidebat qqus exituros
quam plura int̾rogaturos. Au̾so
itaq uultu ñ dignatur cadentes respi¬
cere. s dat locũ fugiendi. Erigens aut̃
se iħc dixit ei. Muliet uͥ sunt qui te
accusabant. Nẽmo te con dẽp̃nauit. Que
dixit. Nemo dñe. Dixit autem ihc. Nec¬

Expanded text:
stat mulier. Ideo iterum scripsit in terra ex stat mulier. Ideo iterum scripsit in terra ex more consuetudinis humanae, vultum alio vertens, ut illis liberum esset exire, quos praevidebat citius exituros, quam plura interrogaturos. Averso itaque vultu, non dignatur cadentes respicere, sed dat locum fugiendi. Erigens autem se Jesus, dixit ei: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? Nemo te condemnavit? Quae dixit: Nemo, D
Abbreviated transcription (Latin):
bat uiterra. Cũ aũ ꝑ seuerarent int̃¬
rogantes eum: erexit se ⁊ dixit eis. Si
sine peccato est ur̃m : pͥmꝰ in illam
lapidem mitat. Digito dĩ lex scripta
ẽ. s ꝓpt̃ duros in sapide. Nunc ipse
legis lator de sede pat̾s indiatus
inmũdũ ad redinanda peccata huma¬
n gñis int̃ra scribebat. qr fructũ q̃¬
nos aũ in celo. Capitis inclinatio humi
subtilitas discretionis expͥmitur: ꝑ t̃rã
cor humanũ. qd̾ fructus reddere sola
rimamꝰ. uñ illis dicit. Qui sine peccato s̃
ur̃m: in illam lapidem mittat. Quasi di.¬
cat. Ascendat unꝰ quisq tribunal m̃tis sue.
⁊ inueni&e se peccatorem. Gaut istã dunit¬
tite. aut cũ illa penam legis excipite.
Puniatur peccatrix. s ñ apreuaricatoribꝰ
legis. Ecce plena iusticia. ut iustꝰ mala
puniat. Reus minister et si occidat reos:
tũ ñ ddebet qr reus est: Et iterũ se m
stans. Remansit solus scilicet ab illis.
qr discipuli manent cũ eo. in medio quoꝵ

Expanded text:
rarent interrogantes eum, erexit se, et dixit eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Digito Dei lex scripta est, sed propter duros in lapide. Nunc ipse legislator de sede Patris inclinatus in mundum, ad reclinanda peccata humani generis, in terra scribebat, quia fructum quaenos autem in coelo. Capitis inclinatio humilsubtilitas discretionis exprimitur; per terram, cor humanum quod fructus reddere soletrimamus, unde illis dicit: Qui sine peccato est vestrum, in illam lapidem mittat. Quasi dicat: Ascendat unusquisque tribunal mentis suae, et inveniet se peccatorem. Ergo aut istam dimittite, aut cum illa poenam legis excipite. Puniatur peccatrix sed non a praevaricatoribus legis. Ecce plena justitia, ut justus mala puniat. Reus minister etsi occidat reos, tamen non debet, quia reus est. Et iterum se instans. Remansit solus, scilicet ab illis, quia discipuli manent cum eo, in medio quorum