comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod nͥ ita mentiti fuerimꝰ. ut mag¬
nũ nobis aliquod ex hoc queratur bo¬
nũ: iudicandi sumus quasi immici
eius qui ait. ego sũ ueritas: Hec orige¬
nes scͥpsit: negare non possumus: et¬
scͥpsit in his libris quos ad ꝑfectos et
ad discipłos loquebatur: docetq ma¬
gistris m̃ciendũ. discipłos autẽ non
debere m̃tiri Qui gͦ bene mentit᷑.
& absq ulla uerecundia quicquid in
buccã uenerit confingit in fr̃s: magi¬
tans. ꝓ eo quod legimus in latinum
apprehendite disciplinam. & in hȩ¬
braico uolumine scriptũ ẽ. nescu
bar. dixerim in cõmentariolis. ado¬
rate filiũ: & rursũ om̃e psalteriũ
in romanũ u̾tens sonum. quas im¬
memor expositionis antiquȩ posu¬
erim adorate pure: quod utiq sibi
ẽẽ cõtrariũ omĩb pateat: Et reuera
ignoscendũ ẽ ei. si ignoret lingue
hebree ueritatẽ: qui int̾dũ ⁊ ĩ latinis
hesitat: Nescui. ut u̾bũ de uerbo in¬

Expanded text:
quod nisi ita mentiti fuerimus, ut magquod nisi ita mentiti fuerimus, ut magnum nobis ex hoc aliquod quaeratur bonum, judicandi simus, quasi inimici ejus, qui ait: Ego sum veritas . » Haec Origenes scripsit, negare non possumus: scripsit in libris, quos ad perfectos et ad discipulos loquebatur: docetque magistris mentiendum; discipulos autem non debere mentiri. Qui ergo bene mentitur, et absque ulla verecundia quidquid in buccam venerit confingit in fratres, magitans, pro eo quod legimus in Latino, apprehendite disciplinam; et in Hebraico volumine scriptum est NESCU BAR, dixerim in Commentariolis meis, adorate filium. Et rursum omne Psalterium in Romanum vertens sonum, quasi immemor expositionis antiquae posuerim, adorate pure: quod utique sibi esse contrarium omnibus patet. Et revera ignoscendum est ei, si ignoret linguae Hebraicae veritatem, qui interdum et in Latinis haesitat. NESCU, ut verbum de verbo in
Abbreviated transcription (Latin):
inodo philosophꝰ caute dixerit. dõ
indecens et inutile ẽẽ mendaciũ:
hominbꝰq interdum utile: et qđ
ne ꝓ dispensatione quidem putan¬
dus sit ds̃ aliquando mentiri Sin
autẽ cõmodũ audientis exegerit.
uerbis loquit᷑ ambiguis. et ꝑemg¬
mata. quȩ uult ꝓfert: ut et ueri¬
tatis apud eum dignitas conserue¬
tur: et quod noxium eẽ poterat si
nudũ ꝓferret᷑ in uulgus. quodam
tecto uelamine ꝓferat᷑ homo aut̃
cui incũbit necessitas mentiendi.
diligenter attendat. ut sic utatur
int̾dum mendacio. qͦmͦ condim̃to
atq medicamine. ut seruet m̃su¬
ram eiꝰ: nec excedat t̃minos quibꝰ
usa ẽ iudith cont᷑ olofernẽ. & uieit
eum prudent simulatione uerboꝵ:
Imitet᷑ hester: que artaxersis senten¬
ciã diu tacita gentis ueritate correx̃:
& in pͥmis patͥarcham iacob: quẽ legi¬
mus benedictiones patris artifici im¬
petrasse m̃dacio Ex quo ꝑspicuumẽ.

Expanded text:
omodo philosophus caute dixerit: Deo omodo philosophus caute dixerit: Deo indecens et inutile esse mendacium, hominibus interdum utile; et quod ne pro dispensatione quidem putandus sit Deus aliquando mentiri. Sin autem commodum audientis exegerit, verbis loquitur ambiguis et per aenigmata quae vult, profert: ut et veritatis apud eum dignitas conservetur: et quod noxium esse poterat, si nudum proferretur in vulgus, quodam tectum velamine proferatur. Homo autem, cui incumbit necessitas mentiendi, diligenter attendat, ut sic utatur interdum mendacio, quomodo condimento atque medicamine; ut servet mensuram ejus, ne excedat terminos, quibus usa est Judith contra Holofernem, et vicit eum prudenti simulatione verborum. Imitetur Esther, quae Artaxerxis sententiam, diu tacita gentis veritate correxit. Et in primis Patriarcham 475 Jacob, quem legimus benedictiones patris artifici impetrasse mendacio. Ex quo perspicuum est,
Abbreviated transcription (Latin):
rum nates u̾b̾at: & obtorto scipi¬
one dentes mordentiũ quatit: et
miram̃ si imꝑitoꝵ libri lectorem
inuenant: Indignat᷑. quare orige
tum origenis: in quo platonis senten¬
tiȩ nr̃m dogma componens. ita loqͥt᷑:
Plato intercio de re publica libro Ue¬
ritas quoq sectanda magnoꝑe: Si
enim ut paulo ante rectissime dice¬
bamus deo indecens & inutile men
tur eo quasi condimento atq medi¬
camine: nulli dubium ẽ. qͥn huius¬
cemoĩ licentia medicis danda sit.¬
& ab imprudentib remouenda Ue¬
re inquit asseris Ergo pͥncipes ur¬
bium si quib & aliis boc concedit᷑.
oportet aliquando mentiri. uł contͣ
hostes. uł ꝓ patria ⁊ ciuibꝰ: ab alus
uero qui uti mendacio nesciunt.
auferendũ ẽ om̃e mendaciũ. Ori¬
genes Et nos gͥ illiꝰ p̃cepti memo¬
res. loquimini ueritatem unusqͥsq
cum ꝓximo suo. non debemꝰ dicere
qͥs ẽ ꝓximꝰ meus: sed considerare qͦ¬

Expanded text:
rum nates verberat, et obtorto 474 scorpirum nates verberat, et obtorto 474 scorpione dentes mordentium quatit: et miramur si imperitorum libri lectorem inveniant? 18. Indignantur quare Origentum Stromateon Origenis, in quo Platonis sententiae, nostrum dogma componens, ita loquitur: Plato in tertio de Republica libro: « Veritas quoque sectanda magnopere est. Si enim, ut paulo ante rectissime dicebamus, Deo indecens et inutile mendtur eo quasi condimento atque medicamine; nulli dubium est, quin hujusmodi licentia medicis danda sit, et ab imprudentibus removenda. Vera, inquit, asseris: ergo principes urbium, si quibus et aliis hoc conceditur, oportet aliquando mentiri, vel contra hostes, vel pro patria et civibus. Ab aliis vero qui uti mendacio nesciunt, auferendum est omne mendacium. » Origenes: « Et nos igitur illius praecepti memores: Loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo , non debemus dicere, quis est proximus meus? sed considerare qu
Abbreviated transcription (Latin):
tera fecit expͥmenda. ut a cane .r. dis¬
ceret: tuin me crumnaris. qͣre hõ
ab hoĩe hȩbreas litteras didicerim:
Inde ẽ qđ qͥdã in erudite sapientiȩ
remanent. dũ nolunt discere qđ ig¬
norant: nec oracium audiunt com¬
monentẽ: Cur nescire pudes praue
quam discere malle: Loqͥt᷑ et sapi¬
entia. quam sub noĩe salomonis le¬
gimus: In maliuolã antmã ñ intͦibit
sapientia: nec habitabit in corpore subdito
peccatis Sp̃s enim sc̃s eruditions
fugiet dolum: & recedet a cogitat:¬
onib stultis Aliudẽ si uulgi lectio¬
ne content. doctoꝵ aures despiciũt.
& contempnunt illud elogium. qͦ
intriuiis indocte solebas stridenti
miserũ stipula disꝑdere carmen:
qͣsi ñ cirratoꝵ turba milesiarum
in scolis figm̃ta decantent: & testa¬
m̃tum suis bessoꝵ cachinno m̃bra
concutiat: atq inter seurrarum
epulas. nugȩ istiꝰmõi freqñtent᷑. Coti¬
die in plateis fictus ariolus stulto¬

Expanded text:
tera fecit exprimenda, ut a cane rho distera fecit exprimenda, ut a cane rho disceret, tu in me criminaris, quare homo ab homine Hebraeas litteras didicerim. Inde est quod quidam inerudite sapientes remanent, dum nolunt discere quod ignorant. Nec Horatium audiunt commonentem: Cur nescire pudens prave, quam discere malo? Loquitur et Sapientia, quam sub nomine Salomonis legimus: In malevolam animam numquam intrabit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Spiritus enim sanctus eruditionis fugiet dolum, et recedet a cogitationibus stultis . Aliud est, si vulgi lectione contenti, doctorum aures despiciunt; et contemnunt illud elogium, quo in triviis, indocte, solebas, Stridenti miserum stipula disperdere carmen? Quasi non cirratorum turba Milesiarum in scholis figmenta decantet: et testamentum Suis, Bessorum cachinno membra concutiat, atque inter scurrarum epulas, nugae istiusmodi frequententur. Quotidie in plateis fictus hariolus stulto
Abbreviated transcription (Latin):
apłicȩ dignitatis magistrũ dicere. gͦ¬
cam facundiam contẽpnebat: uel
certe quod erat humilitate dissimu
diues erat: qnqͣm ad imꝑitum & per
singłas instar tui sententias corruen¬
tẽ. numquã ꝓtͥbunal festꝰ diceret:
Insanis paule insanis: multe te litt̃e
ad insaniã conu̾tunt: Tu qui in lati¬
nis musitas. & testudineo gradu mo¬
ueris potiꝰ qm incedis: uel grece dde¬
beas scribere. ut apud homines greci
sermonis ignaros. aliena scire iudea¬
ris: uel si latina temptaueris ⁊ ante
audire gramaticum. ferulȩ manum
subtrahere. & inter paruulos atenon
ron artẽ loquendi discere: Qũauis
croesos qͥs spiret ⁊darios: litterȩ mar¬
supiũ ñ secunt᷑: sudoris comites sunt.
laboris sociȩ ieiunioꝵ. ñ saturitatis:
continentiȩ: ñ luxurie: Pemostenes
plꝰ olei quam uimi expendisse se dicit:
et omnes opifices nocturnis semper
iugiliis p̃uenisse: Qđ ille in una lit¬

Expanded text:
Apostolicae dignitatis, magistrum dicere, GraeApostolicae dignitatis, magistrum dicere, Graecam facundiam contemnebat, vel certe, quod erat humilitatis, dissimuldives erat: quamquam ad imperitum, et per singulas instar tui sententias corruentem, numquam pro tribunali Festus diceret: Insanis, Paule: insanis: multae te litterae ad insaniam convertunt . Tu qui in Latinis mussitas, et testudineo gradu moveris potius, quam incedis: vel Graece debes scribere, ut apud homines Graeci sermonis ignaros, aliena scire videaris: vel si Latina tentaveris, ante audire Grammaticum, ferulae manum subtrahere, et inter parvulos ἀθηνο γέρον artem loquendi discere. Quamvis Craesos quis spiret et Darios, litterae marsupium non sequuntur. Sudoris comites sunt et laboris: sociae jejuniorum, non saturitatis: continentiae, non luxuriae. Demosthenes plus olei quam vini expendisse dicitur, et omnes opifices nocturnis semper vigiliis praevenisse. Quod ille in una lit
Abbreviated transcription (Latin):
erilia ista nescieris: qͣnqmͣ tu occupa¬
tus in sensib & ad struendã mͥ calũ¬
niam cernulꝰ. gramaticoꝵ & oratoꝵ
p̃cepta contẽpseris: paruipendens yꝑ¬
bata pꝰ anfractꝰ reddere asꝑitatẽ ui¬
tare consonantium: hiulcam fugere
dictionẽ Ridiculum ẽ: debilitatis
et fracti tocius corporis uulnera pau¬
ca monstrare. Hon eligo qđ rep̃ben¬
dam: eligat ipse quo uicio careat Ne
illud quidẽ socraticum nosse debuerat.⁊
scio quid nesciam: Nauem agere ig¬
narus nauis tim&: habrotonũ egro
ñ audet nͥ qͥ didicit dare: Quod me¬
dicoꝵ ẽ. ꝓmittunt medici: tractant
fabrilia fabri Scribimꝰ indocti docti¬
q poemata passim: Nisi forte se litte¬
ras non didicisse iurabit: qđ nos illi &
absq iuram̃to ꝑfacile credimus: Uel
ad apłm confugiat ꝓfitentem: et si ĩ¬
ꝑitꝰ sermone. ñ tamen scientia: Ille
hebreis litteris eruditꝰ. & ad pedes doc¬
tus gamaliel quem ñ erubescis iam

Expanded text:
erilia ista nescieris. Quamquam tu occupaerilia ista nescieris. Quamquam tu occupatus in sensibus, et ad struendam mihi calumniam cernulus, Grammaticorum et oratorum praecepta contempseris, parvipendes ὑπέρβατα post anfractus reddere, asperitatem evitare consonantium, hiulcam fugere dictionem. Ridiculum est debilitati et fracti totius corporis vulnera pauca monstrare. Non eligo quod reprehendam, eligat ipse quod vitio careat. Ne illud quidem Socraticum nosse debuerat: Scio quid nescio: Navem agere ignarus navis timet; abrotanum aegro Non audet, nisi qui didicit, dare. Quod medicorum est, Promittunt medici: tractant fabrilia fabri. Scribimus indocti, doctique poemata passim. Nisi forte se litteras non didicisse jurabit; quos nos illi et absque juramento perfacile credimus: vel ad Apostolum confugiet profitentem: Et si imperitus sermone, non tamen scientia . Ille Hebraeis litteris eruditus, et ad pedes doctus Gamalielis, quem non erubescit, jam
Abbreviated transcription (Latin):
et intelligentiam his testimoniis et hac
nituntur ratione firmare: ut prudẽs
lector. cum diuersas explanationes le-¬
banda didicerit. iudicet quid uerius
sit: et quasi bonus trapereta. adulte
se sensuũ tenebit᷑ reus: qͥ in uno oꝑe
qd edisserit. expositiones posuerit płi¬
moꝵs: Puto quod puer legeris asperi
in uirgiliũ ac salustium. cõm̃tarios:
uulcacii in orationes ciceronis. uicto¬
rini in dialogos eiꝰ. & terencii comedi¬
as. p̃ceptoris meidonati ȩque in uir¬
giliũ. & alioꝵ in alios: plautũ uideli¬
c&. lucretiũ. flaccũ. ꝑsium. atq luca¬
num: Argue interp̃tes eoꝵ. quare ñ
unam explanationẽ secuti sint: et in
eadẽ re qͥd uł sibi uł aliis uideat᷑ enu¬
iactas scientiam. et dum ꝑegͥna sectaris.
pene tui ser monis oblitus es: ne ue¬
teri ꝓu̾bio usus. mineruã docere ui¬
dear. et in siluã ligna portare: Illud
miror quod aristarcus nr̃i tẽporis pu¬

Expanded text:
et intelligentiam his testimoniis, et hac et intelligentiam his testimoniis, et hac nituntur ratione firmare: ut prudens Lector, cum diversas explanationes lebanda didicerit, judicet quid verius sit: et quasi bonus trapezita, adulterse sensuum tenebitur reus, qui in uno opere quod edisserit, expositiones posuerit plurimorum? Puto quod puer legeris Aspri in Virgilium et Sallustium Commentarios, Vulcatii in Orationes Ciceronis, Victorini in Dialogos ejus et in Terentii Comoedias, praeceptoris mei Donati aeque in Virgilium, et aliorum in alios: Plautum videlicet, Lucretium, Flaccum, Persium atque Lucanum. Argue interpretes eorum, quare non unam explanationem secuti sint: et in eadem re quid vel sibi, vel aliis videatur, enujactas scientiam, et dum peregrina sectaris, pene tui sermonis oblitus es: ne veteri proverbio, Sus Minervam docere videar, et in silvam ligna portare. Illud miror, quod Aristarcus nostri temporis pu
Abbreviated transcription (Latin):
ra insingłis diu̾sitas: sed om̃s in suo
ꝑfecti: Lege ad herennium tullii li¬
bros: lege rethoricos eiꝰ: aut quia
illa sibi dicit inchoata. & rudia ex¬
cidisse de manib reuolue tria uo¬
lumina de oratore: in qͥb intro¬
ducit eloquentissimos illius tempo¬
ris oratores. crassũ et antoniũ dispu¬
tantes. & quartũ oratorem.quẽ iam
senex scribit ad brutum: tẽ intelli¬
ges alit̃ cõponi historiam. aliter ora-¬
tiones. aliter dialogos. alit̾ epłas. alit̾
cõmentarios: Ego in cõmentariis
ad epbesios sic origenẽ & didrinũ &
apollinarẽ secutus sum. quicerte
contraria int̾ se habent doginata:
ut fidei mee non amitterẽ uerita¬
tem: Cõmentarii quid oꝑis habẽt:
alterius dicta edisserunt: Quȩ obs¬
cure scripta st̃: plano sermone ma¬
nifestant: multoꝵ sententias repl¬
cant et dicunt: hc̃ locũ quidã sic edis¬
sert̃: alii sic int̾pretant᷑ Illi sensũ suũ

Expanded text:
ra in singulis diversitas, sed omnes in suo ra in singulis diversitas, sed omnes in suo perfecti sunt. Lege ad Herennium Tullii libros, lege Rhetoricos ejus: aut, quia illa sibi dicit inchoata et rudia excidisse de manibus, revolve tria volumina de Oratore, in quibus introducit eloquentissimos illius temporis oratores, Crassum et Antonium disputantes; et quartum Oratorem, quem jam senex scribit ad Brutum: tunc intelliges aliter componi Historiam, aliter Orationes, aliter Dialogos, aliter Epistolas, aliter Commentarios. Ego enim in Commentariis ad Ephesios sic Origenem et Didymum et Apollinarium secutus sum qui certe contraria inter se habent dogmata ut fidei meae non amitterem veritatem. Commentarii quid operis habent? Alterius dicta edisserunt, quae obscure scripta sunt, plano sermone manifestant: multorum sententias replicant; et dicunt: Hunc locum quidam sic edisserunt: alii sic interpretantur: illi sensum suum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ephesios libris quos ut audio eri¬
minat᷑. et bene ⁊ male dixerim: et
de eodem fonte dulce amarũq pro¬
cesserit: ut qͥ toto oꝑe dampnauerĩ
eos qui credunt ammas ex angelis
conlitas: subito mei oblitus. id de¬
fenderem quod aute damꝑnaui
Stulticiam mͥ obic̾e̾ ũ potest: quẽ di¬
sertissimũ et eloqͦntissimũ in suis
opusculis p̃dicat: Alioqͥn stulta uerbo¬
sitas. fabulȩ potius. et garruli hominis
quam eloq̃ntis putanda ẽ: Quid in¬
illis libris ꝓpͥe accuset ignoro: fama
enim ad me criminum eiꝰ ñ scripta
uenert̃. & stultũ ẽ iuxta apłm pugnis
aerẽ u̾berare: Tam̃ in incertum res¬
pondebo. donec ad certa ꝑueniam:¬
puer didici: multa ẽẽ genera dicti¬
onum: & ꝓ qualitate materiȩ.non
solum sententias s & scripturarum
uerba uariari: Crisippus et antipa¬
ter inter spineta u̾sant᷑ : demostenes
& eschines contͣ se iincẽ fulminãt:
lisias ⁊ socrates dulciter fluunt: Mi¬

Expanded text:
ad Ephesios libris, quos ut audio, criad Ephesios libris, quos ut audio, criminatur, et bene et male dixerim; et de eodem fonte dulce amarumque processerit: ut qui toto opere damnaverim eos, qui credunt animas ex Angelis conditas, subito mei oblitus 471 id defenderem quod ante damnavi. Stultitiam mihi objicere non potest, quem disertissimum et eloquentissimum in suis opusculis praedicavit. Alioqui stulta verbositas, rabulae potius et garruli hominis, quam eloquentis putanda est. Quid in libris proprie accuset, ignoro. Fama enim ad me criminum ejus, non scripta venerunt: et stultum est juxta Apostolum, pugnis aerem verberare. Tamen in incertum respondebo, donec ad certa perveniam:puer didici, multa esse genera dictionum; et pro qualitate materiae, non solum sententias, sed et Scripturarum verba variari. ter inter spineta versantur. Demosthenes et Aeschynes contra se invicem fulminant. Lysias et Isocrates dulciter fluunt. Mi
Abbreviated transcription (Latin):
transtulit: quare mͥ ñ liceat ignorasse
libros ꝑiarchon. quos ante ñ legi. et
eas tantum omelias legisse quas trans¬
tuliꝰ in quib mehil eẽ mali ipsius tes¬
timonum ẽ: Sin autẽ contra senten¬
tiam suã nc̃ me in eis arguit inqͥb
ante laudauerat: undiq strictus te¬
nebitur: aut enim iccirco me here¬
ticum hominẽ aute laudauit. quia
eiusdẽ mecũ dogmatis erat: aut nunc
frustra inimicus accusat. quem priꝰ
errores meos quasi amicꝰ tacuit: et
nc̃ iratus ꝓfert quod pͥus celauerat:¬
tancia. et ꝓfesse inmiciciȩ suspicio¬
nem habeant mendacii: tam̃ audac-¬
ter conferã gradũ. uolens scire quid
hereticum scͥpserĩ: ut aut cũ illo agã
penitentiam. & origenis mala ignoras¬
se me iurẽ÷ aut nẽ pͥmũ a papa the¬
ophilo didicisse impietates eiꝰ: aut
certe doceam. me quidẽ bene sensis¬
se. s illũ more suo ñ intelligere: Ne¬
q enim fieri potest. ut in eisdem

Expanded text:
transtulit, quare mihi non liceat ignorasse transtulit, quare mihi non liceat ignorasse libros περὶ Ἀρχῶν, quos ante non legi; et eas tantum Homilias legisse, quas transtuli, in quibus nihil esse mali, ipsius testimonium est? Sin autem contra sententiam suam nunc me in eis arguit, in quibus ante laudaverat, undique strictus tenebitur. Aut enim idcirco me haereticum hominem laudavit, quia ejusdem mecum dogmatis erat: aut nunc frustra inimicus accusat, quem priuserrores meos quasi amicus tacuit; et nunc iratus profert quod prius celaverattantia, et professae inimicitiae suspicionem habeant mendacii: tamen audacter conferam gradum, volens scire quid haereticum scripserim, ut aut cum illo agam poenitentiam, et Origenis mala ignorasse me jurem, ac nunc primum a papa Theophilo didicisse impietates ejus: aut certe doceam me quidem bene sensisse, sed illum more suo non intelligere. Neque enim fieri potest ut in eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
nes etiã patͥarchen illum qui tempo¬
rib eius fuit nominat: et tricesimũ
tomũ in ysaiam. ĩ cuiꝰ fine edisserit.
ue tͥ ciuitas ariel. quã expugnauit
dd illiꝰ expositiõe concludit: & cum
aliter pꝰ sensisse se dicat: doctũ ab illo
qͥ ñ hñt titulos scd̾m illiꝰ expositionẽ.
eiꝰdem moysi putat: Nec dedignatur
hebream scripturam int̾p̃tans ꝑ sin¬
gula loca quid hȩbreis uideatur in se
opturasse aures suas: et auctorem tan¬
se: et dixisse. usq in illud tempꝰ se ig¬
norasse. qđ tam nefaria scͥpserit Non
recuso. nec dico quod alius forsitan di
ceret: non potuisse eũ ignorare quod
interp̃tatꝰ ẽ. cuiꝰ apologiam scͥptã ab
heretico sub nomine martyris addi¬
dit: cuiꝰ defensionem etiã ꝓprio uolu¬
mine ꝓfesus ẽ: Ad u̾sũ quod in conse¬
qñtib si dictandi spacium fuerit dis¬
putabo: Hoc loquor: cui contͣdicere ñ
potest: Si sibi licet non intellexisse qđ

Expanded text:
Origenes Patriarchen Huillum, qui tempoOrigenes Patriarchen Huillum, qui temporibus ejus fuit, nominat: et tricesimum tomum in Isaiam, in cujus fine edisserit: Vae tibi, civitas Ariel, quam expugnavit David, illius expositione concludit; et cum aliter prius sensisse se dicat, doctum ab illo,qui non habent titulos, secundum Huilli expositionem, ejusdem Moysi putat, 470 nec dedignatur Hebraeam Scripturam interpretans per singula loca, quid Hebraeis videatur, inserobturasse aures suas, et auctorem tanse, et dixisse: usque ad illud tempus se ignorasse, quod tam nefaria scripserit. Non recuso, nec dico quod alius diceret forsitan, non potuisse eum ignorare, quod interpretatus est, cujus Apologiam scriptam ab haeretico sub nomine martyris edidit: cujus defensionem etiam proprio volumine professus est: adversum quod in sequentibus, si dictandi spatium fuerit, disputabo. Hoc loquor, cui contradicere non potest. Si illi licet non intellexisse quod
Abbreviated transcription (Latin):
dus homo. et mͥ maxime declinandus.
ne me repente dum nescio. de ieroni¬
mo sardanaballũ nomines: Audigͦ
sapientiȩ columen: et norma catoni¬
ane seueritatis: Ego non illum ma¬
gistrum dixiꝰ sed meũ in script᷑as sc̃as
studium uolui comꝓbare: ut ostende¬
do et illũ audieram: Heq enim hebre¬
as litteras ate discere debiii: aut imu¬
ria tͥ facta ẽ qd ꝓte apollinarem di¬
dimũq sectatꝰ sum Nunquid in illa
epła gregorium uirũ eloqͣntissimũ
ñ potui nominare: qui apud latinos
impar sui ẽ. qͦ ego magistro glorior.
et exulto: S eos tantum posui qͥ in
rep̃hensione erant: ut similiter me
origenem ñ ob fidi ueritatẽ. sed obe¬
ruditionis meritũ legisse testarer
q cõplures. quando de scͥpt᷑is aliqua
disputant. & uolunt approbare qđ
dicunt: sic solent scribere Referebat
mͥ hebreus. & audiui ab hebreo: et
hȩbreoꝵ ista sententia ẽ Certe orige

Expanded text:
dus homo, et mihi maxime declinandus, dus homo, et mihi maxime declinandus, ne me repente, dum nescio, de Hieronymo Sardanapalum nomines. Audi ergo, sapientiae columen, et norma Catonianae severitatis. Ego non illum magistrum dixi; sed meum in Scripturas sanctas studium volui comprobare, ut ostendedo et illum audieram. Neque enim Hebraeas litteras a te discere debui. An injuria tibi facta est, quod pro te Apollinarium, Didymumque sectatus sum? Numquid in illa epistola Gregorium virum eloquentissimum non potui nominare? Quis apud Latinos par sui est? quo ego magistro glorior et exsulto. Sed eos tantum posui, qui in reprehensione erant, ut similiter me Originem, non ob fidei veritatem, sed ob eruditionis meritum legisse testarer. tque alii complures, quando de Scripturis aliqua disputant, et volunt approbare quod dicunt, sic solent scribere: Referebat mihi Hebraeus; et, audivi ab Hebraeo: et, Hebraeorum ista sententia est. Certe etiam
Abbreviated transcription (Latin):
totus orbis pꝰ tnͣsiationem tuã in o¬
rigenis odia exarserit. qu̾e antea sim¬
pliciter lectitabat: meus oꝑatus est
stilus Si tantũ possũ: miror cur me
putares. scripsi ad te: statim breuem
epłam expostulans suꝑ laudib tus:
Quam quia romȩ non eras: a mici mei
tͥ mittere noluerunt: eo qđ dicerent.¬
te cum sodalib tuis indigna nomine
xp̃iano de mea conuersatione iacta¬
re: Cuiꝰ exemplũ huic uolumini sub¬
didi: ut scias quanto dolore qͣnͣta mo¬
datione necessitudinis temperarim:¬
Audio p̃terea te quedã de epła mea phy¬
losopbice carꝑe: et hominẽ rugose
frontis adductisq suꝑcilis plautino
in me sale ludere: eo quod barraban
iudeũ dixerim p̃ceptorem meũ: Hec
mirũ si ꝓ baranina uͥẽ aliqua uocabu¬
loꝵ similitudo. scripseris barraban:
cũ tantã habeas licentiã nominum
mutandoꝵ. ut de eusebio pamphilũ.
de heretico martyrẽ fȩceris: Cauen¬

Expanded text:
totus orbis post translationem tuam in Ototus orbis post translationem tuam in Origenis odia exarserit, quem antea simpliciter lectitabat, meus operatus est stylus. Si tantum possum, miror cur me id in te dictum putares, scripsi ad te statim brevem Epistolam, expostulans super laudibus tuis. Quam, quia Romae non eras, amici mei tibi mittere noluerunt, eo quod te dicerent cum sodalibus tuis indigna nomine Christiano de mea conversatione jactitare. Cujus exemplum huic volumini subdidi, ut scias quantum dolorem, quanta moderatione necessitudinis temperaviAudio praeterea te quaedam de epistola mea philosophice carpere, et hominem rugosae frontis adductique supercilii, Plautino in me sale ludere, eo quod Barrabam Judaeum dixerim praeceptorem meum. Nec mirum si pro BAR-ANINA, ubi est aliqua vocabulorum similitudo, scripseris Barrabam, cum tantam habeas licentiam nominum immutandorum; ut de Eusebio Pamphilum, de haeretico martyrem feceris. Caven
Abbreviated transcription (Latin):
scripta: censoriam lectoris uirgulã
sentient: Tota illa epła qua ꝓme
satisfatio contͣ hereticos et accusa¬
tores meos dirigit᷑: quid adte. qui
& ortodoxũ et laudatorem meum
ẽẽ te dicis: Si asꝑior. sum in here¬
ticos. et illoꝵ in publicũ strophas
ꝓfero: lȩtare inuectione mea:ne
si dolueris. hereticus ẽẽ uidearis:
Quando sine noĩe contra uicia seri¬
bit᷑: qui irascitur accusator sui est:
Prudentis hominis fuerat. etiam
si dolebas. dissimulare conscientiã:
et cordis nubilum. frontis serenita¬
tra origenem et sectatores eiꝰ dicit᷑.
ad te dictum putas: gͦ et epłe pape
theophili. & epiphami. & alioꝵ ep̃or̃¬
quas nuꝑ ipsis iubentib transtuli.
te petunt. te lacerant: Imꝑatoꝵ
quoq scͥpta qͦ & de alexandria et
egypto origenistas pelli iubent: me
suggerente dictata sunt: Ut roma¬
nȩ urbis pontifex miro eos odio
de testaret᷑. meũ consiliũ fuit: ut

Expanded text:
scripta censoriam lectoris virgulam scripta censoriam lectoris virgulam sentiant. Tota illa Epistola, qua pro me satisfacio, contra haereticos et accusatores meos dirigitur: quid ad te, qui et orthodoxum et laudatorem meum te esse dicis, si asperior sum in haereticos, et illorum in publicum strophas profero? Laetare invectione mea; ne si dolueris, haereticus esse videaris. Quando sine nomine contra vitia scribitur; qui irascitur, accusator sui est. Prudentis hominis fuerat, etiam si dolebat, dissimulare conscientiam; et cordis nubilum, frontis serenitatra Origenem et sectatores ejus dicitur, in te dictum putas; ergo et epistolae papae Theophili et Epiphanii, et aliorquas nuper ipsis jubentibus transtulit, te petunt, te lacerant. Imperatorum quoque scripta, quae de Alexandria et Aegypto Origenistas pelli jubent, me suggerente, dictata sunt. Ut Romanae urbis Pontifex miro eos odio detestetur, meum consilium fuit. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
libros piarchon absq meo nomine.
recte quereris in rep̃henfionem tuã
a me pꝰea ẽẽ tͣnsiatos: Nunc autem
iniuste doles in eo oꝑe a me tͥ ẽẽ res¬
ponsũ: in quo a te laudando accusa¬
tus sum Quã enĩ tu laudẽ uocas:
om̃s accusationẽ intelligunt Con¬
stet apud te quod accusaueris: & ñ
indignaberis qđ respondim Esto: tu
bono animo scripseris: & homo inno¬
cens & amicꝰ fidissimꝰ de cuiꝰ nũqũa
egͦssũ ẽ ore mendaciũ. me ne̾cius
uulneraris: Quid ad me qui ꝑcus¬
sus sũ e Nun iccirco curari ñ debeoꝵ
qͥa tu me bono amino uulnerastie
Confossus iaceo: stridet uulnꝰ in pecto¬
uulnerasse: Quanquam et ipsa tͣns¬
latio: magis origenem quã te argu¬
it: Tu enĩ eñidasti quę addita ab
hereticis arbitratꝰ es: ego ꝓdidi qd̃
ab illo seriptũ grecia umuersa con¬
clamat Quis rectiꝰ arbitratꝰ sit: nec
meũ nec tuum iudiciũ ẽ Utriꝰq

Expanded text:
libros περὶ Ἀρχῶν absque meo nomine, libros περὶ Ἀρχῶν absque meo nomine, recte querereris in reprehensionem tuam a me postea esse translatos. Nunc autem injuste doles, in eo opere a me tibi esse responsum, in quo a te laudando accusatus sum. Quam enim tu laudem vocas, omnes accusationem intelligunt. Constet apud te, quod accusaveris; et non indignaberis, quod responderim. Esto, tu bono animo scripseris, et homo innocens et amicus fidissimus, de cujus numquam egressum est ore mendacium, me 468 nescius vulneraris: quid ad me, qui percussus sum? Num idcirco curari non debeo, quia tu me bono animo vulnerasti? Confossus jaceo, stridet vulnus in pectovulnerasse? Quamquam et ipsa translatio magis Origenem quam te arguit. Tu enim emendasti quae addita ab haereticis arbitratus es. Ego prodidi, quod ab illo scriptum Graecia universa conclamat. Quis rectius arbitratus sit, nec meum, nec tuum judicium est. Utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
cipio penitentẽ Qͥd doles. si id sum.
origenis libros pꝰ te tranfferre ausus
sum. & int̾pretatio mea sugillatio pu¬
tat᷑ oꝑis tui: Quid poteram facere
Missa mͥ ẽ laudatio tua: id ẽ. accusatio
mea Tam fortit᷑ me ꝓlixeq laudaue¬
ras: ut si tuis laudib acqͥeuissem. om̃s
hereticũ me putarent: Uide: quid ro¬
mane ad me epłe clausula teneat: Pur¬
ga suspiciones hominũ: & coniunce
criminantem: ne si dissimulaueris.
consensisse uidearis Tali strictꝰ arti¬
culo: in t̾p̃taturꝰ eosdem libros. auscul¬
ta quid scripserim hoc mͥ p̃stitert̃
amici mei Non dixi amicus. ne te
uider arguere: ut si tacuero reus. s
respondero inimicus iudicer: Iura
utͣq condicio: s e duob eligam quod
leuius ẽ Simultas redintegͣri po¬
dest: blasphemia ueniam ñ meret᷑:¬
Animadũtis inuito mͥ & repugnanti
d oꝑe simultatem. necessitatis excu¬
satione curatam Si int̃p̃tatus eẽs

Expanded text:
cipio poenitentem. Quid doles, si id sum, cipio poenitentem. Quid doles, si id sum, Origenis libros post te transferre ausus sum, et interpretatio mea suggillatio putatur operis tui? Quid poteram facere? Missa mihi est laudatio tua, id est, accusatio mea. Tam fortiter me prolixeque laudaveras, ut si tuis laudibus acquievissem, omnes haereticum me putarent. Vide quid Romanae ad me Epistolae clausula teneat: « Purga sucriminantem, ne, si dissimulaueris, consensisse uidearis. LXXXIV. Aculo, interpretaturus eosdem libros, ausculta quid scripserim: « Hoc mihi praestiterunt amici mei non dixi amicus meus, ne te viderer arguere respon-j dero, inimicus iudicer. dura utraque condicio, sed de duobus eligam, j quod leuius est: simultas redintegrari potest, blasphemia ueniam non meretAnimadvertis invito mihi et repugnanti di opere simultatem, necessitatis excusatione curatam? Si interpretatus esses
Abbreviated transcription (Latin):
loco ante laudaui Alterũ quidem nom̃
eusebii: sed eadẽ quȩ suꝑ origenis uoca¬
bulo calũpnia laudaui eusebiũ in eccle¬
siastica historia: indigestione tempoꝵ:
in descriptione scẽ terre: & hec ipsa opꝰ¬
cula in latinũ uertens. meȩ linguę ho¬
minib dedi Nun ex eo arrianꝰ sum.
quia eusebiꝰ qͥ hos libros condidit arri¬
amis ẽ: Si ausus fueris me heretieũ
qͣ ficłi tue me ẽẽ testaris Simulq obse¬
cro: ut amicũ qͦndã tuum expostulan¬
tem patient̃ parit̃audias: Contͣ alios
digladiaris: aut facis calumpniã. aut
pateris Quos accusas ⁊ a qͥb accusaris:
orduns tui sunt: Necte. an ꝑperam:
uos uid̾itis Michi etiã uera accusatio.
contra frẽm displicet: Nec rep̃hendo a¬
lios: s dico quid ipse ñ facerem: Tantis
ẽẽ ñ respondi: Nũqͥd defensio mea ac¬
cusatio tua ẽ: Et tu si ñ es origenistes
uł ñ fuisti: credo uranti Si fuisti: sus¬

Expanded text:
loco ante laudavi? Alterum quidem nomen loco ante laudavi? Alterum quidem nomen Eusebii; sed eadem quae super Origenis vobabulo est calumnia. Laudavi Eusebium in Ecclesiastica Historia: in digestione Temporum: in descriptione sanctae Terrae; et haec ipsa opuscula in Latinum vertens, meae linguae hominibus dedi. Num ex eo Arianus sum, quia Eusebius qui hos libros condidit, Arianus est? Si ausus fueris 467 me haereticum  fidei tuae me esse testaris: simulque obsecro, ut amicum quondam tuum expostulantem patienter audias. Contra alios digladiaris, aut facis calumniam, aut pateris. Quos accusas, et a quibus accusaris, ordinis tui sunt: recte an perperam, vos videritis. Mihi etiam vera accusatio contra fratrem displicet: nec reprehendo alios, sed dico quid ipse non facerem. Tantis non esse respondi? Numquid defensio mea, accusatio tua est? Et tu si non es Origenistes, vel non fuisti, credo juranti; si fuisti, sus
Abbreviated transcription (Latin):
tato Meliꝰ ẽ te penitere factitui: quam
et martyrẽ in calumpnia. & deceptos in
herrore ꝑsistere: Nec erubescas de com¬
mutatioe sententie: Nones tantȩ aue¬
toritatis et famȩ: ut errasse te pudeat:
mitare me qũe płimũ amas ⁊ sine quo
nec uiuere nec mori potes: et mecũ cla¬
mita. quȩ ego laudatꝰ sum a te. in defen¬
ep̃e euius supͣ memini. insexto libro te¬
Sanologias origenois. hoc idem obieit
methodio ep̃o & martyri. quod tu in
meis laudib eriminaris: & dicit: Quo¬
mͦ ausus ẽ methodiꝰ nẽ contͣ origenem
scribere: qui hȩc et hec de origenis dog̃.¬
martyre loqui Neq enm omiã in lo¬
cis om̃ĩb disserenda sunt: Nẽ tetigisse
sufficiat hoc ab arriano homine obiez
clarissimo & eloquentissimo martyri:
quod tu in me. et amicus laudas. et
offensus accusas: Habes occasionẽ et de
p̃sent loco si uelis mͥ calumpnã stru¬
ere:cur nc̃ eusebio detrahã. que ĩ alio

Expanded text:
tato. Melius est te poenitere facti tui, quam tato. Melius est te poenitere facti tui, quam et martyrem in calumnia, et deceptos in errore persistere. Nec erubescas de commutatione sententiae: non es tantae auctoritatis et famae, ut errasse te pudeat. Imitare me, quem plurimum amas, sine quo nec vivere, nec mori potes: et mecum clama, quae ego laudatus a te in defenepiscopus, cujus supra memini, in sexto libro ἀπολογίας Origenis, hoc idem objicit Methodio episcopo et martyri, quod tu in meis laudibus criminaris, et dicit: Quomodo ausus est Methodius nunc contra Origenem scribere, qui haec et haec de Origenis lomartyre loqui: neque enim omnia in locis omnibus disserenda sunt. Nunc tetigisse sufficiat hoc ab Ariano homine objici clarissimo et eloquentissimo martyri, quod tu in me et amicus laudas, et offensus accusas. Habes occasionem et de praesenti loco, si velis, mihi calumniam struere, cur nunc et Eusebio detraham, quem in alio
Abbreviated transcription (Latin):
tos ab eusebio libros hoc pamphilũ con¬
scͥpsisse: Quid facies eo libro quẽ sub no¬
mine martyris edidisti: Uulneratȩ
sunt conscientiȩ płimoꝵs: ñ ualet apd̃
eos suꝑ origenis dampnatione ep̃oꝵ auc¬
toritas: quem putant a martyre p̃dica¬
tum. Quid facient epłe theophili ep̃iꝰ
qͥd pape anastasii. in toto orbe hereticũ
ꝑsequentes: eñ liber tuus sub nomine
pamphili editꝰ pugnet contra epłas eo
tyris opponat᷑: Q fȩcisti in libris ꝑiar
chon: hoc facito & in isto uolumine yey¬
aepatrafo. Iudi consiliũ amici Non te
peniteat artis tue: Uel dicito tuumñ
eẽ: uł ab eusebio prb̾o depͣuatum Unde
tibi ꝓbari pot̾it: quod a te tͣnsiatũ sit:
Non manus tua tenet᷑: ñ tante es eloquen¬
tie. ut nullus te possit imittari Aut cer¬
te si res ad ꝓbationem uenerit. & impu¬
dentiã frontis oppresserint testimonia
płimoꝵ: palinodian. stesichori more can¬

Expanded text:
tos ab Eusebio libros, hoc Pamphilum tos ab Eusebio libros, hoc Pamphilum scripsisse. Quid facies? Eo libro quem sub nomine martyris edidisti, vulneratae sunt conscientiae plurimorum. Non valet apud eos super Origenis damnatione episcoporum auctoritas, quem putant a Martyre praedicatum. Quid facient epistolae Theophili episcopi? quid papae Anastasii in toto orbe haereticum persequentes, cum 466 liber tuus sub nomine Pamphili editus pugnet contra Epistolastyris opponatur? Quod fecisti in libris περὶ Ἀρχῶν, hoc facito et in isto volumine ψευδεπιγράφῳ. Audi consilium amici, non te poeniteat artis tuae: vel dicito, tuum non esse, vel ab Eusebio presbytero depravatum. Unde probari tibi poterit, quod a te translatum est? Non manus tua tenetur: non tantae es eloquentiae, ut nullus te possit imitari. Aut certe si res ad probationem venerit, et impudentiam frontis oppresserint testimonia plurimorum, palinodiam Stesichori more can
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatẽq eius ferret in cęlũ: eti¬
am hoc in t̾co libro addilit: Quis
studiosoꝵ. amicus ñ fuit pamphili:
Si qͦs uidebat ad uictũ necessariis
indigere: p̃bebat large quȩ poterat:
Scripturas quoq scãs ñ ad legendum
tantum. sed & ad habendũ tribuebat
ꝓmptissime: nec solũ uiris: sed et
feminis. quas uidiss& lectioni decli¬
tas Unde et multos codices p̃parabat.
ut eũ necessitas poposcisset uolentibꝰ
largiret᷑ Et ipse quidem ꝓpͥ oꝑis ni¬
chil omĩno scripsit. exceptis epłis quas
ad amicos forte mittebat: in tantũ se
humilitate deiecerat: Heterum autẽ
scriptors tractatꝰ legebat studiossime.
& ĩ eoꝵ meditatioẽ iugit̾ uersabat᷑¬
Nefensor. origenis et laudator pamphili.
dicit pãphilũ nchil omĩno scripsisse᷑
nec ꝓprii qͥcquam condidisse sermonis:
& hoc dicit iam pamphilo martyrio
coronato: ne habeas suffugium. pꝰ edi¬

Expanded text:
humilitatemque ejus ferret in coelum, etihumilitatemque ejus ferret in coelum, etiam hoc in tertio libro addidit: « Quis studiosorum amicus non fuit Pamphili? Si quos videbat ad victum necessariis indigere, praebebat large quae poterat. Scripturas quoque sanctas non ad legendum tantum, sed et ad habendum, tribuebat promptissime. Nec solum viris, sed et feminis, quas vidisset lectioni deditas. Unde et multos codices praeparabat, ut cum necessitas poposcisset, volentibus largiretur. Et ipse quidem proprii operis nihil omnino scripsit, exceptis epistolis, quas ad amicos forte mittebat; intantum se humilitate dejecerat. Veterum autem tractatus Scriptorum legebat studiosissime, et in eorum meditatione jugiter versabatefensor Origenis, et laudator Pamphili, dicit Pamphilum nihil omnino scripsisse, nec proprii quidquam condidisse sermonis. Et hoc dicit jam Pamphilo martyrio coronato, ne habeas suffugium post edi
Abbreviated transcription (Latin):
In ipso uolumine quod tu pamphili si¬
mulas: sequentium libroꝵ facta m̃tio
est: In scdo quoq et in reliquis dicit
eusebiꝰ.: quin in pͥmo libro ante iam
dixerit:et qd eadem repetere nonde¬
beat: Si totum opꝰ pãphili ẽ. eur reli¬
quos libros ñ tͣnfers: Si alteriꝰ ⁊ cur
nomen immutas: Taces÷ ipse res
loquentur: indelicet ut crederent
martyri. qui arrianoꝵ pͥncipem
ne potuisse heretici hominis libro
martyris nomen imponere. & igna¬
ros sub auctoritate testis. xp̃i. origenis
facere defensores : Peruditione qua
polles. et inclitus si grateis in ocei¬
dente laudaris: ita ut croypheũ
te om̃s tuȩ partis nominent: Non
reor te ignorasse eusebii sintagna:
& pamphilũ martyrẽ nicħ õĩo oꝑis
condidisse: Ipse enim eusebius ama¬
tor ⁊ p̃co & contub̾malis pampbili.
tres libros scribit elegantissimos:
uitam pãphili continentes In qͥb
cum eȩtera miris laudib p̃dicarq:

Expanded text:
In ipso volumine, quod tu Pamphili siIn ipso volumine, quod tu Pamphili simulas, sequentium librorum facta mentio est. In secundo quoque et reliquis dicit Eusebius, quod in primo libro ante jam dixerat, et quod eadem repetere non debeat. Si totum opus Pamphili est, cur reliquos libros non transfers? Si alterius, cur nomen immutas? Taces; ipsae res loquuntur: videlicet ut crederent martyri, 465 qui Arianorum principem ne potuisse haeretici hominis libro, martyris nomen imponere, et ignaros sub auctoritate testis Christi, Origenis facere defensores? Pro eruditione qua polles et inclytus συγγραφεὺς in Occidente laudaris, ita ut κορυφαῖον te omnes tuae partis nominent, non reor te ignorasse Eusebii σύνταγμα, et Pamphilum martyrem nihil omnino operis condidisse. Ipse enim Eusebius amator et praeco et contubernalis Pamphili tres libros scripsit elegantissimos, vitam Pamphili continentes: in quibus cum caetera miris laudibus praedicaret,
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ es nobilis: Docet ipsa p̃fatio. ꝙ
pampbili martyris librum ꝓdefen¬
sione origenis a te ẽẽ translatũ: et
hoc agis totis uirib ut cuius fidẽ
martyr ꝓbat. eccłia non refutet:
Sex libros ut ante iam dixi. euseb¬
us cȩsariensis ep̃c. arrianȩ quondã
signifer factionis. ꝓ origene scͥpsit:
latissimũ et elaboratum opus: et
multis testimoniis approbauit. orige¬
nem iuxta se catholicum. idẽ iuxta
nos arrianum eẽ: hoꝵ tu pͥmũ librũ
uertis sub noĩe martyris: et miram᷑
si me homunculũ parui precii ori¬
genis laudatorem uelis. cum marty¬
ri calumpniã feceris: Paucisq testi¬
moniis de filio dei ⁊⁊ scõ spũ cõmuta¬
tis que sciebas displicitura romanis.
cȩtera usq ad finem integra dimisisti:
hoc idem faciens in apologia quasi pã¬
phili: quod et in origenis ꝑiarchon tͣns¬
latione fecisti: Si iste pamphili liber
c̃. de sex libris: quiserit pͥmus eusebii:

Expanded text:
factus es nobilis. Docet ipsa Praefatio, et factus es nobilis. Docet ipsa Praefatio, et Pamphili martyris librum pro defensione Origenis a te esse translatum. Et hoc agis totis viribus, ut cujus fidem martyr probat, Ecclesia non refutet. Sex libros ut ante jam dixi Eusebius Caesariensis episcopus, Arianae quondam signifer factionis, pro Origene scripsit, latissimum et elaboratum opus; et multis testimoniis approbavit, Origenem juxta se catholicum, id est, juxta nos Arianum esse. Horum tu primum librum vertis sub nomine martyris. Et miramur, si me homunculum parvi pretii, Origenis laudatorem velis, cum martyri calumniam feceris? Paucisque testimoniis de Filio Dei et Spiritu sancto commutatis, quae sciebas displicitura Romanis, caetera usque ad finem integra dimisisti; hoc idem faciens in Apologia, quasi Pamphili, quod et in Origenis περὶ Ἀρχῶν translatione fecisti. Si iste Pamphili liber est, de sex libris quis erit primus Eusebii?
Abbreviated transcription (Latin):
erant. dicens ab hereticis deprauata.
& addidit quȩ ñ erant: asserens ab
eodem in locis aliis disputata Qd̃
nͥ ipsa loca monstrauerit. unde trans¬
tulisse se dicit: ꝓbare ñ poterit: Michi
studii fuit:nichil mutare de uero:
Ad hoc enim interp̃tabar: ut male in¬
t̃pretata conuincerẽ Putatis me in¬
terp̃tem: ꝓditor. fui Ididi hereticũ:
ut eccłam ab heresi u̾indicarẽ: Cur
origenem in quibusdam ante lauda¬
nc̃ sola interp̃tationis meȩ causa red¬
ditur: quȩ cum pietatis habeat uo¬
luntatem ñ debeo impietatis argui.
ꝓdens impiũ. quod quasi pium excłus
tradebatur: Septuaginta libros eius
ut m̃s necessarius criminat᷑. in lati¬
num uerteram: et multa de thomis.
nũquam roma cõmota ẽ Quid necẽe
erat latins aurib tracdere. quod de¬
testat᷑ et grecia: quod orbis accusat:
Ego ꝑ tot annos tam multa conu̾tens.
nunqͣm scandalo fui: tu ad pͥmũ et
solum opꝰ ignotus prius. temeritate

Expanded text:
erant, dicens ab haereticis depravata; erant, dicens ab haereticis depravata; et addidit quae non erant, asserens ab eodem in locis aliis disputata: quod nisi ipsa loca monstraverit, unde transtulisse se dicit, probare non poterit. Mihi studio fuit nihil mutare de vero. Ad hoc enim interpretabar, ut mala interpretata convincerem. Putatis me interpretem? Proditor fui: prodidi haereticum, ut Ecclesiam ab haeresi vindicarem. Cur Origenem in quibusdam ante laudaNunc sola interpretationis meae causa redditur, quae cum pietatis habeat voluntatem, non debeo impietatis argui, prodens impium, quod quasi pium Ecclesiis tradebatur  Epiut meus necessarius criminatur, in Latinum verteram, et multa de tomis. numquam Roma commota est. Quid necesse erat Latinis auribus tradere, quod detestatur et Graecia, quod orbis accusat? Ego per tot annos tam multa convertens, nunquam scandalo fui. Tu ad primum et solum opus, ignotus prius, temeritate
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc & multo his duriora inimicus
diceret: & te ñ interp̃tem mali oꝑis.
sed ut astipulatorem in ius eccłie tͣ¬
heret: Ego autẽ me tantũ de fendisse
contentus. in libris ꝑiarchon simpli¬
citer quod in greco habebat᷑ expressi
ñ ut eͤde̾t lector his q̃ int̃p̃tabar: s ne
crederet illis. quȩ tu ante trans.¬
tuleras Uuplex in oꝑe meo utilitas fu¬
it: dũ & bereticus auctor ꝓdit᷑. & non
uerus interpres arguit᷑: Ac ne quis
me putaret his consentire quȩ u̾te¬
ram÷ int̾p̃tationis necessitatem p̃fa¬
tione muniui: et docui quib lector
credere ñ deberet: Prior translatio
laudẽ auctoris continet: scd̾a uitu¬
ꝑationẽ: Illa lectorem ꝓuocat ad cre¬
dendum: ista ad ñ credendũ monet
Ibi et ego inuitꝰ laudator assumor hie
in tantũ ñ laudo quẽ tͣnffero. ut cogar
accusare laudantem: E adem res ñ
eadẽ m̃te ꝑfecta ẽ: immo unum it
diuersos exitꝰ babuit : Aliꝰ tulit quȩ

Expanded text:
Haec et multo his duriora inimicus Haec et multo his duriora inimicus diceret: et te, non ut interpretem mali operis, sed ut astipulatorem in jus Ecclesiae traheret. Ego autem memet tantum defendisse contentus, in libris περὶ Ἀρχῶν simpliciter quod in Graeco habebatur expressi: non ut crederet lector his quae interpretabar; sed ne crederet illis, quae tu ante transtuleras. Duplex in opere meo utilitas fuit, dum et haereticus auctor proditur, et non verus interpres arguitur. Ac ne quis me putaret his consentire quae verteram, interpretationis necessitatem praefatione munivi, et docui, quibus lector non deberet credere. Prior translatio laudem Auctoris continet: secunda vituperationem. Illa lectorem provocat ad credendum; ista ad non credendum movet. Ibi et ego invitus laudator assumor; hic intantum non laudo quem transfero, ut cogar accusare laudantem. Eadem res non eadem mente perfecta est; immo unum iter diversos exitus habuit. Abstulit quae
Abbreviated transcription (Latin):
gco inuenerat: uł de cõmentariolis
didimi. qui origenis aꝑtissimus ꝓpug¬
nator ẽ. exaggerata & firmiora posuis¬
se: ut qui in trinitate catholicũ leg̾at.
in aliis hereticũ ñ caueret: Aliꝰ forsitan
qͥ ñ eẽt amicꝰ eiꝰ diceret: Aut totum
muta qđ malũ ẽ: aut totum ꝓde qd
optimũ putas: Si ꝓpter simplices no-¬
xia queq detruncas. et eaquȩ abhe¬
reticis addita simulas. in ꝑegrinum
ñ uis tranfferre sermonẽ: cede qͥcqͥd
ẽ noxium Sinautẽ ueritatis fidẽ
in translatione conseruas cur alia mu¬
tas. et alia dimittis intacta: Quan¬
quam aꝑta confessio ẽ in eodem ꝓlo¬
go: emendasse te praua. et optima
reliquisse Ex quo ñ int̾pretis lib̾tate
sed scriptoris auctoritate retineberis.
si quid in his quȩ uertisti hereticum
comꝓbet᷑:. & manifestissim criminis
argueris. iccirco te uenen calicem
circũlinire melle uoluisse. ut simi¬
lata dulcedo uirꝰ pessimũ tegeret:

Expanded text:
Graeco invenerat, vel de Commentariolis Graeco invenerat, vel de Commentariolis Didymi, qui Origenis apertissimus propugnator est, exaggerata et firmiora posuisse: ut qui in Trinitate catholicum legerat, in aliis haereticum non caveret. 7. Alius forsitan, qui non esset amicus ejus, diceret: aut totum muta, quod malum est: aut totum prode, quod optimum putas. Si propter simplices noxia quaeque detruncas, et ea quae ab haereticis addita simulas, in 463 peregrinum non vis transferre sermonem, cedo quidquid est noxium. Sin autem veritatis fidem in translatione conservas, cur alia mutas, et alia dimittis intacta? Quamquam aperta confessio est in eodem Prologo, emendasse te prava, et optima reliquisse. Ex quo non interpretis libertate, sed scriptoris auctoritate teneberis, si quid in his quae vertisti, haereticum comprobetur; et manifesti criminis argueris, idcirco te veneni calicem circumlinere melle voluisse, ut simulata dulcedo, virus pessimum tegeret.
Abbreviated transcription (Latin):
sectatores eius. cerealiaq arma ex¬
pediunt fessi rerũ. quare ꝑiarchon
libros origenis noxios et eccłasticȩ
ficlei repugnantes. in latinũ ser¬
monẽ uerterim Ad qđ̃ breuus
et succinta responsio ẽ: Tue me fr̃
pãmachi et tuoꝵ littere compule¬
runt: dicentes. illos ab alio fraudu¬
lenter eẽ translatos: et int̾polata ñ¬
nulla. & addita. uł mutata Ac ne
parũ epłis haberem fidem: misistis
exemplaria eiusdem translationis
cum p̃faciuncula laudatͥte mea:
Quȩ cum legissem. contulissẽq cum
greco: ilico animadu̾ti. q̃ origenes
de patre ⁊ filio ⁊ spũ scõ impie li¬
xerat. et que romanȩ aures fer¬
re non potrrant. in meliorẽ par¬
tem ab interp̃te cõmutata: cȩtera au¬
tem doginata. de angłoꝵ runa. cle
animarũ lapsu. de resurrectionis pres¬
tigiis. de mundo uł inter mundis epi¬
curi. de resurrectionis omĩum in
equali statu. & multo his deteriora. qͥ
longũ ẽ texere. uel ita uertisse ut in

Expanded text:
sectatores ejus, cerealiaque arma Expediunt fessi rerum , quare περὶ Ἀρχῶν libros Origenis noxios, et Ecclesiasticae fidei repugnantes, in Latinum sermonem verterim. Ad quos brevis et succincta responsio est: Tuae me, frater Pammachi, et tuorum litterae compulerunt, dicentes illos ab alio fraudulenter esse translatos, et interpolata nonnulla, et vel addita vel mutata. Ac ne parvam Epistolis haberem fidem, misistis exemplaria ejusdem translationis, cum praefatiuncula laudatrice mea. Quae cum legissem, contulissemque cum Graeco, illico animadverti quae Origenes de Patre et Filio et Spiritu Sancto impie dixerat: et quae Romanae aures ferre non poterant, in meliorem partem ab interprete commutata. Caetera autem dogmata, de Angelorum ruina, de animarum lapsu, de resurrectionis praestigiis, de mundo, vel intermundiis Epicuri, de restitutione omnium in aequalem statum, et multo his deteriora: quae longum esset retexere, vel ita vertisse, ut in