comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et bab̃c resurrectionẽ. quȩ nr̃a resurrectio ẽ
uitus et efficati a resurrectionis xp̃i et in
hac uita hab̾e societatem in patiendo. nisi
enimꝑ fidem nemo tanta pateretur. et in¬
configuratione mortis. ut moriamur sicut
ficari non agnoscit xp̃m. s ego ex fide uolo¬
iustifican ut agnoscam illum curnatus. cur
passus. & agnoscã quȩ ẽiuitus resurrectionis

Expanded text:
ectionem, quae nostra resurrectio est virtus et efficacia resurrectionis Christi Et in hac vita habere societatem in patiendo: nisi enim per fidem, nemo tanta pateretur; et configurationem mortis, id est ut moriamur, sicut ficari, non agnoscit Christum; sed ego ex fide justificari volo, ut agnoscam illum, cur natus, cur passus sit, et agnoscam quae est virtus resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt ꝓuentro faciunt. ł escas quȩ
uentris sunt dm̃ faciunt dum eas ui¬
stificare homines dicunt. et gła eoꝵ
in talib ẽ unde confundi et erubes¬
cert possunt. dum ꝑ animalia se ui¬
satio. & sic iuuendo & intelligendo
sitmus similes angłis. ꝓpt̃ quȩ cõmo

Expanded text:
faciunt, pro ventre faciunt. Vel escas quae ventris sunt, faciunt deum: dum eas justificare homines dicunt, et gloria eorum in talibus est, unde confundi et erubescere possunt, dum per temporalia se jursatio. Id est vivendo et intelligendo sim
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ut in prophis.¬
¶ Olim non ẽ nouum. Ds qui inuariabił.
Inproph̃is. non emim ipsi s ds̃ in cis. Multifa¬
eisdẽ sepe. Multisꝙ modis. Quia modo ꝑsom¬
nia ut dameli. modo aꝑta uoce ut moysi mͦ
int̾iori inspiratione ut dauid. Uł multifarie.
multo et diũso genere locutionis. ut ꝑ som
q pot̾at uideri si alii loqueretur genti.

Expanded text:
Deus ut in proph Olim. Non est novum. Deus, qui est invariabilis In prophetis. Non enim ipsi, sed Deus in eis. Multifaeisdem saepe. Multisque modis. Quia modo per somnia, ut Danieli: modo aperta voce, ut Moysi: modo interiori inspiratione, ut David. VERS.multo et diverso genere locutionis, ut per soquod poterat videri, si aliae loqueretur genti.
Abbreviated transcription (Latin):
substantiȩ. Ecce alt̃ ꝑionalit᷑. ut figura ab eocuiꝰ
c̃ figura. s equał quia nec parum dissimilis.
gere gradatim hoc facit. post aliqua alta¬
¶Dum mortalis differens nom̃ habuit. qͥa
angłi ministrabant ei. postqͣm immortalis
magis differens.⁊ quia hoc posset et non pre
illis. addit pre illis.¬

Expanded text:
tris. Ecce aliter personaliter, ut figura ab eo cujus est figura; sed aequalis, quia nec parum dissimilis.gere, gradatim hoc facit ab fuit mortalis, differens nomen habuit, quia angeli ministrabant ei. Postquam immortalis, magis differens. Et quia hoc habere posset, et non pro illis, addit prae illis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Nolo uos ignꝰ holenti comprehende
sic est agendum. non enim baptima &e
cetera sacramenta sufficiunt. ut quidã
putant. sicut nec uideis beneficia dĩ ua¬
morte libati. & ꝑ ea mundati ab igno
tur quia gerebant formam nr̃i sacram̃¬
ti. Moyses xp̃m nubes spm̃sc̃m. mare

Expanded text:
 Quasi dicat: Volenti comprehendere sic est agendum, ut dixi: Non enim baptismus et caetera sacramenta sufficiunt, ut quidam putant, sicut nec Judaeis beneficia Dei vamorte liberati et per eam mundati ab ignor baptizati dicuntur, quia gerebant formam nostri sacramenti. Moyses Christum, nubes Spiritum sa
Abbreviated transcription (Latin):
fipellis sintulatio s. om̃ib congruit esꝰ
misericars compassio. portatq infirmi
haberet. fit enim quasi egrotus qui mi¬
istrat egroto. non cum se febres habere
ĩtitur. s cum animo condolentis. co¬
egrotaret. Non simulauit quȩ fecit si¬
s compatientis affeccu .i. ñ omĩa mala
corumfaltacit̃ agendo. s om̃ium mał
tanquã sua cẽnt miscłiter medican

Expanded text:
sipellis simulatio, sed omnibus congruit ejus misericors compassio, portatque infirmifallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis coea sic non simulavit quae fecit sised compatientis affectu, id est non omnia mala eorum fallaciter agendo, sed omnium malis tanquam sua essent
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et untutib Untus ẽ genus figno.¬
rum et ꝓdigiorum .i. omne miracłm.
signum quod in quocunq tempore
aliquid significat. & ẽ ꝓdigii genus. ꝓ¬
digium quđ in fucuro. ł signũ & ꝓdigiũ
in his quȩ contta naturã. ut ꝑ impositio¬

Expanded text:
Et virtutibus. Virtus est genus signorum et prodigiorum, id est omne miraculum. Signum, quod in quocunque tempore aliquid significat, et est prodigii genus. Prodigium quod in futuro. Vel signum et prodigium in his quae contra naturam, virtus i
Abbreviated transcription (Latin):
minum. ad inclinandas eoꝵ uoluntates
quocunq uoluerit. siue ad bona ꝓ sua
inscłia siue ad mala ꝓ meritis eorum.
uidicio utiq suo aliquando aꝑto. aliqͣndo
occulto. semꝑ autem iusto.

Expanded text:
minum ad inclinandas eorum uoluntates quocumque uoluerit, siue ad bona pro sua misericordia siue ad mala pro meritis eorum, iudicio utique suo aliquando aperto, aliquando occulto, semper autem, iusto.
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. Mos fuit apud romanos ab
antiquo adorare simulacrũ pominum. ut
romuli. iouis. & aliorum. maxime ab aduen¬
tu enex in italiam. uolucrũ. & quadrupedũ.
&e serpentium. ex quo alexandria ab augusto¬

Expanded text:
bantur. Mos fuit apud Romanos ab antiquo, adorare simulacra hominum, ut Romuli, Jovis, et aliorum, maxime ab adventu Aeneae in Italia. Volucrum autem et quadrupedum et serpentium, ex quo Alexandria
Abbreviated transcription (Latin):
nam habenda ab eo oro. uel exponit
quomodo. sine intermissione. Iura¬
mentum ẽ faciendum in necessari¬
is. cum pigri sit homines credere qͥ
a malo infirmitatis eorum quibus
aliquio dicitur.

Expanded text:
Nam habenda oro ab eo; vel exponit s scilicet, quomodo? sine intermissione. VERmentum enim faciendum est in necessariis, cum pigri sint homines credere quod a malo infirmitatis eorum quibus aliquid dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex fide di ꝓmittentis infide nominis
ex fide primi aduentus in fidẽ scd̃i. Ex fide
primȩ resurrectionis in finẽ scd̃e. Ex side ꝓmis¬
sonis in fidẽ redi mꝑtionis. Ex fide p̃dicatoꝵ
in fidẽ popłoꝵ. Ex fide seminantium in fidẽ
metentiũ. ei ẽ iusticia qui transit de fide in
fidẽ. ut transeat uideus. & quicũq alius de fi
spei in fide retum &e specici.  fides ẽ qua credunt᷑
p̃sentib creditur. quod erit cum ds̃ se uidendum de
scriptum e. In apacuc ita ẽ Iustus aucẽ in fide sua
uiuet. s nec et aua plura testimonia quȩ ponit. ab
hebraice ueritatis translatione. qua nunc utimur
uidentur discordare. quia aliquando sumit a se
ptuaginta intp̃ aliquando sicut loquens eodẽ spũ
qua ꝓpħȩ sensum sumit tantũm suis utens uer¬
natuia sibi ipsis a dõ relictam: iomĩa mala p̃cipi¬
ste in sua uoluptate. s ueritatẽ dĩ detinent qr
unde noscant seił naturalẽ rationẽ. ¶ Mani¬

Expanded text:
ex fide Dei promittentis, in fidem hominis ex fide primi adventus in fidem secundi; ex fide primae resurrectionis in fidem secundae; ex fide promissionis in fidem redditionis; ex fide praedicatorum in fidem populorum; ex fide seminantium in fidem metentium. Est ergo ei justitia qui transit de fide in fidem, ut transeat Judaeus et quicunque alius de fidum et spei, in fidem rerum et speciei. Fides est ergo qua creduntur Pscriptum est. In Abacuc ita est: Justus autem ex sua fide vivet. Sed hoc et talia plura testimonia quae ponit, ab Hebraicae veritatis translatione, qua nunc utimur, videntur discordare: quia aliquando sumit a LXX interpretibus, aliquando sicut loquens eodem spiritu quo prophetae sensum sumit tantummodo, suis utens vernaturam sibi ipsis a Deo relictam in omnia mala praecipiste in sua voluptate. Veritatem Dei detinent. Quiunde noscant, scilicet naturalem rationem. In in
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ei ante quiopatur. Quasi abrahã
est ustus ex fide sed ei qui opatur illa
carnalia. ł aliqua bona ut grãm mere.¬
atut. si merces ẽ ei non ẽ ex grã. s exde
bito meriti sui. illi uero qui non facit
hec carnalia. sed tantum crecdit. fides
sufficit ad iusticiam. & ita attribuit
aliis quȩ dixit de abraham. scilicet qd̃
si ẽ ustus ex oꝑib habet głam.s non
apud deum. & ideo ex fide.

Expanded text:
Ei autem, etc. Quasi dicat: Abraham est justus ex fide: sed ei qui operatur illa carnalia, vel aliqua bona ut gratiam mereatur, si merces est ei, non est ex gratia, sed ex meriti sui debito. Illi vero qui non facit haec carnalia vel aliqua bona, sed tantum credit, fides sufficit ad justitiam, et ita attribuit aliis quod dixit Abraham, scilicet quod si est justus ex operibus, habet gloriam, sed non apud Deum, et ideo ex fide.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quia gͣ ampłi: Obicit quod uidet pos¬
se obici. iii soluat. Quando quidẽ uiddeus fit
gentilis. & econũso. gͦ quod pluᷤ ẽ uideo
qui dĩ popłs peculiaril aĩ. quã gentili
qui dr̃ canis immundus. aut quid con
quidẽ olim. s ñ iõ digniores in fide. ⁊ ħẽ.¬

Expanded text:
Quid ergo amplius. Objicit sibi quod videt posse objici, ut solvat. Quandoquidem Judaeus fit gentilis, et e converso. Ergo quid est plus Judaeo, qui dicitur populus peculiaris Dei, quam gentili qui dicitur canis immundus? aut quid consquidem olim, sed non ideo digniores sunt in fide, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ omnẽ modum. Omnis modus ẽ uł in
ammunstratione temporalium. uł in
reseratione. spũalium. in quo utroque
ita scđmpriorẽ statum digniores. Eri
poralib p̃tmnittam. hoc pͥmum & p̃ci¬
puum pono. quia eloquia dĩ.i. lex et
propħȩ eis ut amicis sunt credita. ꝑ quȩ
intelligerent de futura redemptione.

Expanded text:
 omnem modum. Omnis modus est vel in administratione temporalium, vel reseratione spiritualium in quo utroque ita secundum priorem statum digniores fueruporalibus praetermittam, hoc primum et praecipuum pono, quia eloquia Domini, id est lex et prophetae, eis ut amicis sunt credita: per quae intelligerent futuram redemptionem.
Abbreviated transcription (Latin):
¶si autẽ iniquitas. Dix̃ qd̃
ds̃ uerax. & om̃is homo mendax. Qd̃ indi¬
dicens dm̃ ittimalis quasi instrum̃to ad
głam suam eo rẽ deducit. ut dicat diũ¬
iniquum qui punit peccata que sibi
ꝓsunt. quod remouet.
or. & si istud ẽ. cur non facimus mala
ut ueniant bona. sicut imponitur no¬
bis hoc sentire quod ẽ blasphenia. &
etiam p̃dicare occasionem huiusmo¬
di uerborum. Uui abundauit delictũ
iungatur. Quomodo iudicabit siiniqͦ:
Quasi. Non recte. quia nec modo uidi¬
caret me quasi peccatorẽ. quod ñ sũ.¬

Expanded text:
Si autem iniquitas. Dixit quod Deus verax et omnis homo mendax, et quod indidicens Deum uti malis, quasi instrumento ad gloriam suam, eo rem deducit, ut dicat iniquum Deum qui punit peccata quae sibi prosunt. Quod removet, o abundet, cur. non facimus mala ut veniant bona, sicut imponitur nobis hoc sentire quod est blasphemia et etiam praedicare occasione hujusmodi verborum: ubi abundavit delictum, jungatur cuQuasi: Non recte, quia nec modo juste judicaret me quasi peccatorem, quod non su
Abbreviated transcription (Latin):
Sine oꝑib. non quin credens post
ꝑ dilectionẽ debeat oꝑari. ut et abrahã
ne oꝑib precedentib homo sit uistus.
ut non sint magis iusti qui oꝑa legis
timore fecerant. & non meritis pͥlurimo¬
rum oꝑum ad iusticiamuenitur. in quo
iudei se preferebant. Bona oꝑa eciã an¬

Expanded text:
inem. Non quin credens post per dilectionem non debeat operari, ut et Abraham ne operibus praecedentibus homo fit justus, ut non magis sint justi, qui opera legis timore fecerant, rum operum, ad justitiam fidei venitur, in quo Judaei se praeferebant: bona opera etiam an
Abbreviated transcription (Latin):
iustum ẽ his daripenam. uob̃ requiẽ. Si
quis enim finẽ hunc attendit non uaiustũ
dicit bonos purgari. malos sordescere. sicut
utriq ex uita sua meruere: Si mile huic di¬
cit dauid. existimabam ut cognoscerẽ hoc
labor ẽ ante me. douet intre in scũarium dĩ.
& intelligam in nouissima eorum. S tam̃

Expanded text:
justum est dari his poenam, vobis requiem. Si quis enim finem hunc attendit, non injustum dicit esse bonos purgari, malos sordescere, sicut utrique ex vita sua meruere. Simile huic dicit David: Existimabam ut cognoscerem hoc, labor est ante me donec intrem in sanctuarium Dei, et intell
Abbreviated transcription (Latin):
Quia m prima epła quȩdam di
enini aꝑte potest de abolitione roma¬
tinetis. ita ut sitis exemplum & docum̃tum
aliis. quod iuste. iudicat ds̃. dum suos ꝑmit¬
tit affligi malos ꝓsꝑari Uident crumuos ex
malis in melius ꝓ ficere. illos ex ꝓsꝑis det̾io¬
res eẽ. et ita eis estis exemplo ne fatigentur.
dum corripiuntur a dõ. qui flagellat om¬
nemfilium quem recipit. apud quẽ c̃ ui¬
stum ut incipiat a domo eius uidicium.

Expanded text:
quia in prima epistola quaedam dixenim aperte potest de abolitione Romatinetis ita ut sitis exemplum et documentum aliis, quod juste judicat Deus, dum suos permittit affligi et malos prosperari. Vident enim vos ex malis in melius proficere, illos ex prosperis deteriores esse; et ita estis eis exemplum ne fatigentur, dum corripiuntur a Deo qui flagellat omnem filium quem recipit apud quem est justum ut incipiat a domo ejus judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
ita nunc dĩ. Ideo notum. quia ꝑsingula caris¬
mata hominib magis quam dõ głam dabant.
ẽ hominum et beneficium quod dominus iħc
iłr. s donum dĩ. qui nusteriũ suum hominib
declarauit. Nec qui hoc dicit beneficiũ pstat¬
religioni. s accipit. ut gr̃a hominum ẽ. quod
dii dicuntur quiñ sunt. Unde et antistites eoꝵ

Expanded text:
VERS. 3.-- Ideo notum. Quia per singula charismata hominibus magis gloriam quam Deo dabant, est hoitur, sed donum Dei, qui mysterium suum hominibus declaravit; nec qui hoc dicit praestat beneficium religioni, sed accipit, ut gratia hominum, cum quod idola dii dicuntur, cum non sint. Unde et antistites eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nprimis dicendum ẽ cur apls paulꝰ
inhac epta scribendo ñ seruauerit
morẽ suũ. ut uel uocabulũ nomi¬
nuis sui uel ordinis describeret dig.¬
Anitatẽ Hȩc causa ẽ qđ ad eos scri¬
bens qui & circuncisionẽ crediderant.
quasi gentium apł̃s et ñ hebreorum.
sciens quoq eorum suꝑbiam suãq
humilitatẽ ipse demonstrans. meri¬
tum officii sui noluit ante ferre. Nã
dem ratione non pretulit.Hanc ergo¬
epłam fertur apls ad hebreos conscri-
sensum et ordinẽ recinens lucas euan¬
gelista. post excessum beati apti pau-¬
li greco sermone composuit.

Expanded text:
um est cur apostolus Paulus in hac epistola scribenda non servaverit morem suum, ut vel vocabulum nominis sui, vel ordinis describeret dignitatem. Haec causa est: quod ad eos scribens qui ex circumcisione crediderant, quasi gentium apostolus et non Hebraeorum, sciens quoque eorum superbiam, suamque humilitatem ipse demonstrans, meritum officii sui noluit anteferre. Simildem ratione non praetulit. Hanc autem epistolam ad Hebraeos conscriptsensum et ordinem retinens Lucas evangelista, post excessum beati apostoli Pauli Graeco sermone composuit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quia sp̃ualit examinatur: animał
non potest intelligere spũalia quia ex¬
aminatur .i. examinatio & comproba¬
tio fit illorum spũalium. tam̃ sp̃ualit̃ .i.¬
a spũali. ł ammalis non intelligit spũ¬
ta improbat. & non ob aliud ei ꝓponun¬
tur ¶ Infra corhominis ẽ quod in cor
ascendit. Supra cor enim etad quod cor
ascendit. ł non ẽ homo s sp̃s qui nouit.
¶Non sp̃m phitonicum. qui solet
coniecturis quȩ mundisunt diuinare.
qui ꝑ sibillam locutus est.¬
Ut sciamꝰ. Multi babent dona dĩ.
& nesciendo a quo habeant. impia
uanitate iactantur. Nemo donis dĩ
quod habet .a.¬

Expanded text:
Quia spiritualiter examinatur. Animalis non potest intelligere spiritualia, quia examinatur, id est, examinatio et comprobatio fit illorum spiritualium, tantum spirituali animalis non intelligit spirituta improbat, et non ob aliud ei proponun Infra cor hominis est quod in cor ascendit; super cor est aeternum ad quod cor ascendit. Vel non est homo, sed spiritus qui novit. pythonicum, qui solet conjecturis quae mundi sunt divinare, qui per Sibyllam locutus estUt sciamus. Multi habent dona Dei, et nesciendo a quo habeant impia vanitate jactantur. Nemo donis Dei quod habet, a
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m uiuificantẽ .i. qui ita corpus uuiufi¬
caret ut ultra non egeret aliqua susten¬
tatione. nec ẽẽt solubile. ł si ẽ corpꝰ anima¬
frustra additur animale. nisi fit aliud spi¬
na natura fuit humanȩ unita. & iõ cȩle¬
stis .i. spũalis in resurrectionẽ.⁊ quia pͥmꝰ
pat̾ fuit t̾renus. tales sunt omnes.

Expanded text:
m vivificantem, id est qui ita corpus vivificaret, ut ultra non egeret aliqua sustentatione, nec esset solubile. Hic exponifrustra additur animale, nisi sit et aliud spina natura fuit humanae unita, ideo coelestis, id est spiritualis in resurrectione; et quia primus pater fuit terrenus, tales sunt omnes.
Abbreviated transcription (Latin):
uenero tunc collecte fiant. Cũ¬
si dignum fuerit ut ego eam: mecũ ibunt.
Neniam autẽ ad uos: cum macedoniam
apud uos autẽ forsitan manebo uel etiã¬
hiemabo. ut uos me deducatis quocũq
iero. Nolo enim uos modo in transitu ui¬
dere. Sꝑo enim me aliquantum tempo-¬
ris manere apuduos: si dñs ꝑ¬
miserit. Permanebo autẽ ephesi usq ad¬
pentecosten. Ostium enim michi aꝑtũ ẽ¬
magnum. & euidens: & aduersarii mul

Expanded text:
venero tunc collectae fiant cusi dignum fuerit ut et ego eam mecum ibunt eniam autem ad uos cum Macedoniam apud uos autem manhiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim nos modo in transitum uidere: spero enim me aliquantum temporis manere apud uos, si dominus permiserit. permanebo autem Ephesi usqpentecosten. ostium enim mihi apereuidens, aduersarii mul
Abbreviated transcription (Latin):
¶Initu .i. qͣm cito oculi iudius
transit ad remota. & transuolat me¬
dia. & si sit ibi pͥuset post. tam̃ qua¬
si simul.
pleantur. Hȩc tuba ẽ clamor unde
dicitur. Clamor factus ẽ. ecce sponsꝰ
uenit. Tubȩ nomine aliquid eui¬
dens et p̃clarum signum dicitur ꝯ.
ent mortui et resurgent.¬

Expanded text:
id est quam cito oculi radius transit ad remota, et transvolat media, etsi sit ibi prius et post, tamen quasi simul lia. Haec tuba est clamor; unde dicitur: Clamor factus est, Ecce sponsus venit . Tubae nomine aliquod evidens et praeclarum signum dicitur, quent mortui et procedent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in sp̃m uuuficantẽ. s non prius fuit
in eo illud quod ẽ spũale. s quod est
animale. deinde spĩale. Si & deno¬
futuram resurrectionẽ s more. huiꝰ
uitȩ. ut dii nub̾ent et generarent.
Inde saduceis responde ñ poterant.
stantiam hoc dici: aꝑuit. Idõ dixi. ca
ro non possidebit regnum dĩ. quia
corruptio mortalitatis quȩ nomi¬
ne carnis hoc ostenditur quasi di.¬

Expanded text:
spiritum vivificantem. Sed non prius fuit in eo illud quod est spirituale, sed quod est animale, deinde spirituale. Sic et de nofuturam resurrectionem, sed more hujus vitae ut ibi nuberent et generarent. Unde Sadducaeis respondere non poterant stantiam carnis hoc dici, aperuit. Ideo dixit quod caro non possidebit regnum Dei: quia corruptio mortalitatis, quae nomine carnis hic ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siẽ. Uere surget corpus spuale. quia si
spũale. Sicut enim animales sumus quia
pater nr̃ carnał ẽ factus in animã uiuen-¬
tẽ. sĩ ei iuis in resurrectione sp̃uales. qr
pater nr̃ sp̃ualis factus in sua resurrectio¬
ne in sp̃m uiuficantẽ. quod sic exponit.¬

Expanded text:
s. Vere surget corpus spituale, quia si andoque erit spirituale. Sicut enim animales sumus quia pater noster carnalis factus est in animam viventem: sic erimus in resurrectione spirituales: quia Pater nne in spiritum vivificantem. Quod sic exponit
Abbreviated transcription (Latin):
ipse et nonalius. S erunt differentia
in gła & dignitate. quãuis de eadem
materia. sicut non om̃is caro ẽ eiusdẽ¬
Corpus animale .i. quod nichil habet ab
anima nisi quod sensificatur ꝑ eam sicut
animalia. Surget sp̃uale transiens in na
Cum dicit corpus transiturum ad incorru¬
ptionẽ. cortuptionis mentionẽ facit. ut
ostendatur maior dignitas resurrectiõis.¬

Expanded text:
s sum ego ipse, et non alius. Sed erit differentia in gloria et dignitate, quamvis de eadem sint natura. Sicut non omnis caro est ejusdeCorpus animale. Id est quod nihil habet ab anima, nisi quod sensificetur per eam, sicut animalia. Surget spirituale. Transiens in natCum dixit corpus transiturum ad incorruptionem, corruptionis mentionem facit, ut ostendatur major dignitas resurrectionis.
Abbreviated transcription (Latin):
Et tum pͥncipio. ꝑ ost humanitatis excel¬
lentiam it̾m redit ad ȩt̾nitatẽ filii. In pͥncipio.
quia creator ante creata sine ullo mitio. Manꝰ¬
c̃ uirtus uissionis. Pibunt ab eo quod sunt. dũ¬
immutantur in melius creaturȩ. Tuꝑmanebis
te stabunt. nec ad corruptionẽ reuertentur.
Tu autẽ ex toto immutabilis. ¶ Decelo. Uñ¬
ẽ anigne ꝑituri. hoc erit incendium mundi
sc̃s. qui fuit caminus trib pueris. Celi acrii¬

Expanded text:
Et tu. Post humanitatis excellentiam, iterum redit ad aeternitatem Filii. In principio. Quia Creator ante creata exsistit sine ullo initio. Manuum. Virtus jussionis, immutabuntur in melius creaturae. Tu autem pete stabunt, ne ad corruptionem revertantur. Tu autem, ex toto immutabilis. VERS. e; quoniam hoc erit incendium mundi sanctis, quod fuit caminus tribus pueris. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tiam romam miserant. quẽ cum hac re.¬
mittit epła. inqua cump̃sens ñ potest
munit contra duplex bellum tribulato

Expanded text:
tum Romam, quem cum hac remittit epistola. In qua quia praesens non potest, munit eos contra duplex bellum tribulato
Abbreviated transcription (Latin):
tis & institutis non sunt noxia. licet ñ
necessaria magis noxium erat ea ꝓhib̾e
quasi noxia. gentiles uero non sunt ad
talia cogendi. nec si uolunt eis congru¬
ere. ut timotheus sunt ꝓhibendi. s si
in his confidunt sunt ꝑditi. Licet g his
illa tenere. ne uideantur imꝓbata po¬
tiꝰ q̃m terminata. gentib uͦ non sunt
imponencla. ne uideantur: aut ñ cau¬
sa ꝓmittendi xp̃i instituta aut adhuc
ꝓmictere. s cessando iam appareat si¬
gna futuri fuisse. quȩ cum honore pau-¬
latim deserenilã erant scpelienda. ñ
ui sagrilegia gentium fugienda.
¶A gr̃ã .e. quȩ ad hoc uenit ut cessan¬
te onere iustificet. quod qui reducit
hanc perdit.

Expanded text:
tis et institutis non sunt noxia, licet non necessaria, magis noxium erat prohibere quasi noxia. Gentiles vero ad talia non sunt cogendi. Sed si nolunt eis congruere, ut Timotheus, non sunt prohibendi, sed si in his confidunt, sunt perditi; licet his ergo illa tenere ne videantur improbata potius quam terminata. Gentibus vero non sunt imponenda, ne videantur aut non causa promittenti Christi, instituta, aut adhuc promittere, sed cessando jam patent signa futuri fuisse, quae cum honore paulatim deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda.excidistis. Quae ad hoc venit, ut cessante onere justificet; quod qui reducit, hanc perdit.
Abbreviated transcription (Latin):
in lege iustificamini. & a gra ex¬
cidistis. Nos enim sp̃u ex fide spẽ
iusticiȩ expectamus. Nam in xp̃o
ihu neq circumcisio aliquid ua¬
let neq preputium. s fides quȩ¬

Expanded text:
in lege iustificamini a gracidistis nos enim spiritu ex fide spem iustitiae expectamus nam in Christo Iesu neque circumcisio aliquid valet neque praeputium sed fides qu
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾uł ialus nichil ꝓficiant. non
solum circumcisi s abscisi. ut nullã
omnino generandi potentiã hãnt.¬
& merito hoc opto neuos recligant
in seruitutẽ legis. Uos enim estis uo
cati adõ in lib̾tatẽ.
ciens fides xp̃i sine lege. quia ꝑ eam
carnẽ iuncunt et euis oꝑa. & sequũ¬
tur spm̃. Quasi dicat. ne detis lib̾ta¬
tẽ in occasione carnis. s ꝑ caritatem
yos setuite. Hoc autẽ dicoposse ẽẽ uo

Expanded text:
 aliis nihil proficiant non solum circumcisi sed abscissi, ut nullam omnino generandi potentiam habeant, et merito hoc opto ne vos redigant in servitutem legis: Vos enim vocati estis a Deo in libertatem.ciens sit fides Christi sine lege, quia per eam carnem vincunt et ejus opera, et sequuntur spiritum; quasi dicat: Ne detis libertatem in occasionem carnis, sed per charitatem spiritus servite. Hoc autem dico posse esse vo
Abbreviated transcription (Latin):
ram &e cum audirent ibi c̃t̃ mexpugnabiles
uiras. oblitiuntutis dei totiens probate. dixe¬
runt reuertamur in egiptum. unde iurauit
ds̃ quod non intrarent in terrã ꝓmissam q̃
cundamin palestina. terciam autẽ quȩ in
cȩlo dequa he dicit loquens ad uerosista¬
elitas dicens. Nolite duri cẽ xp̃o loquenti¬

Expanded text:
abiles viros, obliti virtutis Dei toties probatae, dixerunt: « Revertamur in Aegyptum . » Unde juravit Dominus quod non intrarent in terram illam, quae cundam, in Palaestina; tertiam veram, quae in coelo est, de qua hic dicit, loquens ad veros Israelitas dicens fidelibus qui Christum loquent
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. Ergo contra temerarios iudices.
detractores. susurrones. murmutato¬
res. querentes suspicari qđ ñ udent.
querentes etiã iactare. quod ñ suspican¬
tur iuficu conscientia nec m alĩe q̃b¬

Expanded text:
. Ergo contra temerarios judices, detractores, susurrones, murmuratores, quaerentes suspicari quod non vident, quaerentes etiam jactare quod non suspicantur, sufficit conscientia. Nec in aliis q
Abbreviated transcription (Latin):
ctoss solam hostiam xp̃i. ucrum etiam
oblationẽ ueteris testamenti & constitu¬
tionẽ uoni. si diligenter notentur uerba.
quia suꝑius dicens illa noliusti. addit.
tunc dixi ecce uenio. aufert pͥmum sa¬
crificium et cum eo uetus testam̃tum.
& statuit ut stabile nouum sacrificiũ.
& cum eo nouum testam̃tum.
¶Et omnis quidẽ .s. Ne uicdetur san¬
guisꝑ pontifices semel in amno oblat᷑
minuis ꝓfiusse. & sacriicia cotidie per
sacerdotes facta ꝑfectos facere. hoc
adit. quasi pontifex ꝑ singulos an¬
nos offerens non ꝑuenit ad consum¬
mationem. sicut etiam omnis sacer¬
dos semꝑ offert. & tamen per ea
nunquam consummatur.
qui sic potuit ȩxaltari.

Expanded text:
sed solam hostiam Christi; verum etiam ablationem Veteris Testamenti, et constitutionem Novi, si diligenter notentur verba; quia superius dicens, illa noluisti, addit: Tunc dixi. Ecce enim aufert primum sacrificium et cum eo Vetus Testamentum, et statuit ut stabile novum sacrificium et cum eo Novum Testamentum.Et omnis, etc. Ne videretur sanguis per pontifices semel in anno oblatus minus profuisse et sacrificia quotidie per sacerdotes facta perfectos facere, hoc addit, quasi dicat: Pontifex per singulos annos offerens, non pervenit ad consummationem, sic etiam omnis sacerdos semper offert, et tamen per ea nunquam consummatur. qui sic meruit exaltari.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectos facit. & similes peccant. non indi¬
gent alia. quia sufficit ad horã. & omnẽ
conscientiam a pec̃tis lauat quod ñuecus.
si enim hoc faceret: non opusẽẽt it̾ari.¬
mus recordatio mortis eius ẽ. & una hec bo¬
stia ẽ nonmulte. quia semel tantum obla
ta. Nec a multis hominib mułti xp̃i offe¬
runtur. s unus ubiq & semꝑ plenus ubiq
unum corpus. Semel oblatus nunqͣm consu¬
mitur. quod nos agimus recordatio sacrifi¬
cii ẽ. nec causa infirmitatis suȩ repecitur.
quia ꝑficit hominẽ s nr̃ẽ qui cotidie pecca¬
exhibita ẽ u̾itas. Tunc cum tempus fuit ut
illa auferrent᷑. & u̾itas ueniret. si ec unqͣm
in odorib illis delectatus ẽ dominus. nsi in
fide &e desicłio offerentis. p̃cipit tñ sibiħ of

Expanded text:
rfectos facit, etiam si millies peccant, non indigent alia, quia sufficit ad omnia et omnem conscientiam a peccato lavat: quod non vetus. Si enim hoc faceret vetus non esset opus imus, recordatio mortis ejus est; et una haec hostia est, non multae, quia semel tantum oblata est. Nec a multis hominibus multi Christi offeruntur, sed unus ubique et semper plenus, ubique unum corpus. Semel oblatus non consumitur. Quod nos agimus, recordatio sacrificii est; nec causa infirmitatis suae repetitur, quia perficit hominem, sed nostrae qui quotidie peccaexhibita est veritas tunc cum tempus fuit, ut illa auferrentur, et veritas veniret. Nec unquam in odoribus illis delectatus est 255 Dominus, nisi in fide et desiderio o
Abbreviated transcription (Latin):
uissus ẽ loqui affectum suum cuca
eos ostendit. quod uirando firmat.
Optabam ait non opto. quia scit talẽ
p̃conia enumerat. ut om̃ib ꝓ eis do¬
lorẽ incutiat᷑. quia tanto peiores eti¬

Expanded text:
um et affectum suum circa eos ostendit, quod jurando firmat, optabam, ait, non opto, quia scit tale, lis praeconia enumerat, ut omnibus pro illis dolorem incutiat, quia tanto pejores
Abbreviated transcription (Latin):
Animȩ et sps̃ .i. ꝑtingit sermo dĩ cognitione
infuꝑabili quod cognoscit quomodo diuidatur
sensualitas a rõne. ⁊ ipsaa se dum plus dedit infi¬
imis reb inferior ẽ. ł ab his reuocata dignior. Sic̃
etiam uidet quomͦ sp̃s a seipso diuidatur dum
inferius de mundanis recte aggredit. ꝑtractat.
inse uiferius suꝑat quod in illa altiꝰ. Compages
uidet filiusdĩ. scił quomodo & int̃ se cohereant
quodetiam uidet filius dĩ. Disc̾nit etiã cogita.¬
tiones .i. quȩ dũisi diu̾̃sa cogitent. discernit &¬
et uit̾iores earum cogitationum. quo singulȩ
tendant. adbonum ł ad mabũ. & ut plusdicã
nulla creatura ter rena ł clestis ẽ inuisibilis. s
ex onmi parte plene uisa. Uel compages dicit
comuncuones cogitationum. medullas intenti
gitatio cogitationi coniungitur. ipse nouit
discernit autẽ sermo dĩ int̾ spũalia peccata
ce spualia. quis quio. quo antino agũ.

Expanded text:
itus. Pertingit sermo Dei cognitione inseparabili, quia cognoscit quomodo dividatur sensualitas a ratione, et ipsa a se, dum plus dedita infimis rebus, inferior est, vel ab his revocata dignior. Sic etiam videt quomodo spiritus a seipso dividatur, velinferius in terra de mundanis recte agendis pertractat, in se inferius est, superat quod in illa altius est. Compvidet Filius Dei; scilicet quomodo et inter se cohaereant quod etiam videt Filius Dei. Discernit enim cogitationes, id est quae diversa diversi cogitent. Discernit et intentiones earum cogitationum, quo singulae tendant ad bonum vel malum. Et, ut plus dicam, nulla creatura terrena vel coelestis est ei invisibilis, sed ex omni parte plene visa. Item compages dicit conjunctiones cogitgitatio cogitationi conjungitur, ipse novit Discernit autem sermo Dei inter carnalia peccata et spiritualia: quis, quid, quo animo agat.
Abbreviated transcription (Latin):
passus surtexit. & nob̃ uitam parauit.
qui sunt quasi coherentes hami fidei.
si et caritati insistimus nunquam m̃¬
tes nr̃as uincet temporalis appetitus.
Si etam spes ec̃ne salutis ad suꝑna
tendens ut galea m̃tem obuoluit. non
ledetur a temporali appetitu.

Expanded text:
et resurrexit, et nobis vitam paravit, qui sunt quasi coherentes hami fidei, si et charitati insistimus, nunquam mentes nostras vincet temporalis appetitus; sed etiam spes aeternae salutis ad superna tendens ut galea mentem obvolvit, non laedetur 203 temporali appetitu.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si mortalis & mortuus potuit re¬
conciliare. iam immortalis potest
omnia facere.
¶Si ta mꝑmanetis. Ideo cor eotan.
in quo sunt. non alicui elem̃toꝵ uel
angłoꝵ se subiciendos putent. huic

Expanded text:
Si mortalis et mortuus potuit reconciliare, jam immortalis potest omnia facere. Si tamen permanetis. Ideo tot et tantain quo omnia sunt; non alicui elementorum vel angelorum se subjiciendos putent: hic
Abbreviated transcription (Latin):
orũ dominetur. Tu autẽ quid
consilio remittatur ne scandalum
passus a caritate quȩ ẽ mater uir¬
tutum omnium recedat.
¶ De incognito corde tu ñ habes
honorẽ stat qui stat. ad quẽ ꝑti¬
net & casus cadentis. qui potest
erigere uel iudicare.Stat aut ca¬
dit iõ dicit. quia ambiguum est.
forsan stat qui putatur cade. Sta
debemus in meliorc̃ partẽ uerte¬
re. & plus salutem quam mortẽ
eorum optare. & in futuro spem
bom hab̾e. & si aliter fit inp̃senci.
honorem domini. cuius omnia
creata credit munda. & quia ei
seruiturus illis sustentatur.
lege frenatur: ñ sibi s dõ qui le¬
gem dedit uiuit. Si lex ñ ẽẽt sibi

Expanded text:
uia consilio remittatur, ne scandalum passus, a charitate, quae est mater omnium, reced De incognito corde alieni servihonorem stat, qui stat; ad quem pertinet et casus cadentis, qui potest erigere vel judicare. Stat, aut cadit, ideo dicit: quia ambiguum est, forsan stat, qui putatur cadere. Stdebemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi aliter sit in praesenti. honorem Domini, cujus omnia creata credit munda, et quia ei serviturus illis sustentatur. lege frenatur, non sibi, sed Deo, qui legem dedit, vivit. Si lex non esset, sibi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et carnis curã. Perfecce fidei est
nullum cibum discernere. ⁊ inmũ¬
dum putare. quia omnia munda
mundis. S quidam infirmi cense¬
bant. a quibzãam abstincudum.
& ita inde int̃ romanos contentio.
Inde precipit tales assumere non
abicere. s patiendo. exemplo. uer¬
bo ad fidem erigere. & si in cognitũ
ẽ quo quis anuno faciat. non inde
disccptare.

Expanded text:
 autem. Perfectae fidei est nullum cibum discernere, vel immundum putare, quia omnia munda mundis. Sed quidam infirmi censebant a quibusdam abstinendum, et ita inter Romanos contentio; unde praecipit tales assumere, non abjicere, sed patiendo exemplo et verbo ad fidem erigere. Et si incognitum est quo quis animo faciat, non inde disceptare.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Non repichenclamus ea quȩ ne¬
scimus quo animo fiant. uel etiam
In his duob temerarium ẽ udiciũ.
& uel suꝑbia ẽ. uel inuidentia ẽ.
Unde dicitur. nolite uidicare & ñ¬

Expanded text:
 Non reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant; vel etiam In his enim duobus temerarium est judicium, et vel superbia, vel inevidentia, unde dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
¶Beneficientiȩ. euacuata senten¬
tia prauorum degula. redit ad mo¬
res beneficientiȩ .i. largitatis in alios.
& si ur̃a substantia sit ablata. tamen
ex his quȩ habetis elemosinas date.

Expanded text:
Beneficentiae. Evacuata sententia pravorum de gula, redit ad mores. Beneficentiae, id est, largitatis in alios. Et si vestra substantia sit ablata, tamen ex his quae habetis eleemosynas date.
Abbreviated transcription (Latin):
peccare uolentẽ coherteret. iustustamen.
& si ea non egeret utitur. ut sic ẽẽt in aucto¬
ritate aliis. & futura attestaretur factis.¬
¶ Legitime ititur qui scit ad tempus da
nẽ non est opus lege a qua libi sunt ꝑ xp̃m.¬

Expanded text:
peccare volentem coerceret. Justus tamen, et si ea non eget, utitur, ut sic esset in auctoritate aliis, et futura attestaretur factis. Legitime utatur. Qui scit ad tempus dats per remissionem non est opus lege, a qua liberi sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
traditiones non scripturas quas memoriter
¶finis enimi Infide c̃çdificandum quia exfi¬
de ẽ spes et inde caricas quȩ ẽ adimpletio legis
s finis et impletio legis ẽ caritas. quare non ẽ
tio ẽ dilectio dĩ et ꝓximi. Unde. In bis duobus
mandatis tota lex pendet et ꝓpħȩ. Conscien¬

Expanded text:
traditiones suas non scriptas, quas memoriter Finis autem. In fide est aedificatio Dei, quia ex fide est spes, et inde charitas, quae est adimpletio legis.sed finis et impletio legis est charitas, quare non est tio est dilectio Dei et proximi. Unde: In his duobus mandatis tota lex pendet et prophe
Abbreviated transcription (Latin):
nium fr̃s qui erant listris & iconio. Hunc uo¬
luit paulus ꝓficisci secum. & ĩo circumcidit ꝓpt̃
¶Timotheo in asia relicto ep̃o scribit pau¬
lus de episcopali officio quomodo pseudo apo¬
stolis resistat. quomodo eccł̃iam instituat.
quales presbiteros & diacones ordinet. qua¬
lesuiduas honoret. quomodo ipse se in eccl̃ia
habeat. ł quomodo eam regat.
ec̃nȩ pacis. Hec cominuniter om̃ib optare so¬
let. Gt̃a quod hic addit cp̃ĩs optatur.i. dona¬

Expanded text:
nium fratres, qui erant in Listris et Iconio, hunc voluit Paulus proficisci secum: et ideo eum circumcidi propter Timotheo enim in Asia relicto episcopo scribit Paulus de episcopali officio, scilicet quomodo pseudoapostolis resistat, et quomodo Ecclesiam instruat, quales presbyteros et diacones ordinet, quales viduas honoret, quomodo in Ecclesia se habeat, vel quomodo eam regat.aeternae pacis. Haec communiter omnibus optari solet. Gratia vero quam hic addit, episcopis optatur
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ illum ut mea iuscera suscipe fi
luerã mecum detinere: ut ꝓ te michi
ministraret in uinculis euanglii. Si¬
ne consilio autẽ tuo nichil uoluifa¬
cere: uti ne uelut ex necessitate bonũ
tuum ẽet s uoluntarium. forsitan¬
enimideo discessit ad horã a te. ut¬
etnum uium recipes. Iam ñ ut ser-¬
uum. s ꝓseruo carissimum frẽm ma

Expanded text:
u autem illum ut mea viscelueram mecum detinere, ut pro te mihi ministraret in vinculis Evangelii. Sine consilio autem tuo nihil volui facere, uti ne velut ex necessitate bonum tuum esset, sed voluntarium. Forsitanenim ideo discessit ad horam a te, uernum illum reciperes, jam non ut servum, sed pro servo chariss
Abbreviated transcription (Latin):
rũtamen et uos singuliunusqͥsq¬
uxorẽ suam diligat. uxor autẽ
rentib ur̃is in domino. hoc enim
ẽ iustum. Honora patrẽ tuum et¬
matrẽ tuam. quod ẽ mandatũ

Expanded text:
rumtamen et vos singuli, unusqut seipsum diligat: uxor autem tibus vestris in Domino: hoc enim est. Honora patrem tuum matrem tuam, quod est manda
Abbreviated transcription (Latin):
rumpro uino. Uñ Si quis uult iudicio
tecum contende & tunicam tollere. di¬
mitte ei et pallium. ut habeas quietũ
cor. ne ꝑdas tempus.¬
¶ Hoc modo pot̾itis impleri spũ. si uos
dicitis. scilicet psalmis qui ad bonam
oꝑationẽ commonent. & humus qͥ¬
dantes. et de et̾̃nis exultantes. sicut
himnus & canticum docet. & psallen¬
tes oꝑeut psalmus docet.¬

Expanded text:
nus ait: Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tollere, dimitte ei et pallium, ut habeas quietum cor, ne perdas tempus Hoc modo poteritis impleri Spiritu sanctdicitis, in psalmis, qui ad bonam operationem commonent, et hymnis, qudantes, et de aeternis exsultantes, sicut hymnus et canticum docent, et psallentes, bono opere, ut psalmus docet
Abbreviated transcription (Latin):
Hocosde ossib meis. & caro de carne
mea. Sicut eua de adam facta trax̃
ab eo carnẽ c ossa: ita nos a xp̃o insti¬
tuti. alii sumus ut ossa robusti. alii
similitudinẽ infirmitatis quam ha.¬
buit in homine. Propt̃ hoc ostencden
formã serui accipiendo matrẽ .i. sina¬
dĩ. ut scia̾t ꝓpt̃ extasim soporis quȩ p̃¬
cessit in adam. in qua angłicȩ curiȩ
ꝓpħam dicere potuisse. Una caroxp̃c̃¬

Expanded text:
Hoc os de ossibus meis, et caro de carne mea . Sicut enim Eva ab Adam facta traxit ab eo carnem et ossa, ita nos a Christo instituti, alii sumus ut ossa, scilicet robusti, alii simili infirmitatis ejus quam habuit in homine. Propter hoc ostendendformam servi accipiendo. Non enim i. Ut scias per exstasim soporis qui praecessit in Adam, in qua angelice interfuprophetam dicere potuisse. Et ut o
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie intrabant sacerdotes. quia hic coti¬
die sedebent fideles sacrificare. aliter enim
ad celestem non poterunt ꝑuenire. Ponti¬
nitatis semel in celum intrauit. ꝑ sangui¬
nẽ suum quem propeccatis hominum
tempore ¶ Candelabra sunt donascĩ
bato spei. ubi in xp̃o a turbine scłi tuti su¬
¶Nsq ad tempus grẽ. quo in melius corri
eo tempore debebant cessare.

Expanded text:
 introibant sacerdotes, quia hic quotidie debent se fideles sacrificare. Aliter enim ad coelestem patriam non poterunt pervenire. Pontinitatis semel in coelum intravit per sanguinem suum quem pro peccatis hominum el candelabra sunt dona sancbato spei, ubi in Christo a turbine saeculi tuti susque ad tempus gratiae quo in melius corrigeo tempore debebant cessare.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ausꝰ. Archa significat secretum dĩ. In ar¬
cha iussa sunt poni lex& manna. Uirga ad¬
faciendi precepta. s quia lex a quo ius non
exaltat miscđiam iudicio. Duo cherubim
pennis obumbrant .i. uelando honorant:
qm misteria ista sunt. Inuicẽ se attendunt.
quia consonant. Hec enim sunt duo testa

Expanded text:
am, arca significat secretum Dei. In arca jussa sunt poni lex, et manna, et virga Aafaciendi praecepta. Verum quia lex a quovis profiexaltat misericordia judicio . Duo cherubim propitiatorium pennis obumbrant, id est velando honorant, quoniam mysteria ista sunt, et invicem se attendunt, quia consonant. Haec enim sunt duo Testa
Abbreviated transcription (Latin):
crede ẽ ex auditu. audire ex predi¬
catione. predicare ex missione dĩ.
ita ut totum descendat exfonte
& pseudo bene nunciantes ds̃ mit.¬
tit qui malo in bonum nouit uti.
Aliquando & malosmalis mittit

Expanded text:
credere ex auditu sit, audire ex praedicatione, praedicare ex missione Dei; ita ut totum descendat ex fonteet pseudo bene nuntiantes, misit Deus qui in bonum malo novit uti. Aliquando etiam malos malis mittit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Prescuis ds̃ predixit infidelitatẽ
iudcorum s non fecit neq prescisset
mala eorum nisi ea habẽt. S eciam
excȩcat quod ẽ deserendo non facien¬
do. & hoc meruit uoluntas. Si dici¬
tur nonpossunt ciedere. quia isaias
p̃dixit. non possunt quia nolunt.
Quod ds̃ prescuit et predixit. non
fecit. non possunt: dum suꝑbi dum
tales.¬

Expanded text:
Praescius Deus praedixit infidelitatem Judaeorum, sed non fecit; neque praescisset mala eorum, nisi ea haberent. Sic etiam excaecat quod est deserendo, non autem faciendo et hoc meruit voluntas. Si dicitur non possunt Judaei credere quia Isaias praedixit, dico non possunt, quia nolunt. Quod Deus praescivit, praedixit; sed non fecit. Non possunt, dum superbi, dum tales
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iusticia fidei ẽ ne dubicetur de spe
asse. iafernum & cum animab cȩlum
ascendisse. unde iustus efficitur.¬
cendisse. Aut ne cogites. quis descen
ꝓ obseruata lege. quia hoc cogitare
quod xp̃c non descendit ad infernũ.
quia si qui iusticiam non obseruant.
non descendunt. Abraham ce antiqui
patres. multominus descendunt. Si
autẽ non descendunt illr. tunc nec xͤ.
qui non nisi ꝓ illis libandis descendit.
celum. noli dicere in corde tuo m̃daciũ
xp̃m decęlo ad terram deducit. Sim¬
lit̃ cum audis p̃dicari qđ ad infernũ
descendit. ¶ Propeẽ. Non longe est¬

Expanded text:
justitia fidei est, ne dubitetur de spe asse infernum, et cum animabus coelum ascendisse, ex quibus efficiturcendisse. non observata lege. Ideo ne cogitequod Christus non descendit in infernum, quia si illi qui justitiam non observant, non descendent, tunc Abraham et antiqui patres multo minus descenderunt. Si autem illi non descenderunt, tunc nec Christus qui non nisi pro illis liberandis descendit. coelum, noli dicere in corde tuo, mendaciuChristum de coelo ad terram deducit. Aut cum audieris praedicari quod ad infernum descendit
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiȩ nolite abscondẽ. quome¬
rito et uos ꝑdecis. Uos subditi ꝓpħias
illorum nolite sꝑnere. tam̃ ñ omnia
indiscrete recipiatis. s ꝓbate .i. ratione

Expanded text:
intelligentiae, nolite illud abscondere, quo merito et vos perderetis. Vos subditi prophetias illorum nolite spernere, tamen non omnia indiscrete accipiatis, sed probate, id est ratione
Abbreviated transcription (Latin):
uigilet mens attendens hȩc caduca. &
sobrie his utamur. non quasi bonis nr̃is.
s ad sustentationẽ datis. Uere nos qui
non sumus noctis non debemus dormire.
nam qui dormit ꝓpt̃ noctẽ dormit .i. iii
cia et peccata sua traxerunt eos ad hoc
ut obliti iitȩ etnȩ in istis quiescant. &
& caritas nos contra appetitum t̾renoꝵ.¬

Expanded text:
vigilet mens attendens haec caduca, et sobrie his utamur, non quasi bonis nostris sed ad sustentationem datis. Vere nos qui non sumus noctis non debemus dormire. Nam qui dormit, propter noctem dormit, id est vitia et peccata sua traxerunt eos ad hoc, ut obliti vitae aeternae in istis requiescant, et et charitas nos contra appetitum terreno
Abbreviated transcription (Latin):
passus surtexit. & nob̃ uitam parauit.
qui sunt quasi coherentes hami fidei.
si et caritati insistimus nunquam m̃¬
tes nr̃as uincet temporalis appetitus.
Si etam spes ec̃ne salutis ad suꝑna
tendens ut galea m̃tem obuoluit. non
ledetur a temporali appetitu.
¶Iustus nunquam desint orare nsi
desmat iustus eẽ. Semꝑ orat qui semper
bene agit.

Expanded text:
et resurrexit, et nobis vitam paravit, qui sunt quasi coherentes hami fidei, si et charitati insistimus, nunquam mentes nostras vincet temporalis appetitus; sed etiam spes aeternae salutis ad superna tendens ut galea mentem obvolvit, non laedetur 203 temporali appetitu.Justus nunquam desinit orare, nisi desinat justus esse. Semper orat, qui semper bene agit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sicit fur. Ita im prouisus ueniet malis
tunc quod et in obitu cuiusq sicut fur non
dico die s nocte cum latentusuenit. & ho¬
miunes dormiunt. tunc omnia subripit. ut
qui diuitẽ seputabat euigilans nil inue¬
niat. Ita multi hic bene securi. tam̃ nichil
de temporib ut moneret cos cauere sibi.
ne ita dephendantur. ¶ Cumenĩ dix̾mt.
dies concedentur bonis ad penitentiam
licet princeps nr̃ mortuus sit. modo habe¬
bimus pacem & securitatem.

Expanded text:
 Sicut fur. Ita improvisus veniet malis tunc, quod et in obitu cujusque fit. Sicut fur, non dico die sed nocte, cum latentius venit, et homines dormiunt, tunc omnia subripit: ut qui divitem se putabat, evigilans nihil inveniat. Ita multi hic bene securi, nihil boni sde temporibus ut moneret eos cavere sibi, ne ita deprehendantur. VERS. 3.dies concedentur bonis ad poenitentiam Licet princeps noster mortuus sit, modo habemus pacem et securitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Cum autẽ. Sicut culpa eorum fu¬
it quod non uenit coruithum. sic qd̾
non profecit in tidade dum apud eos

Expanded text:
 quod sicut culpa eorum fuit, quod non venit Corinthum, sic quod non profecit in Troade, dum apud eos
Abbreviated transcription (Latin):
bum sanum irrephensibie: ut is q̃
ex adũso ẽ uereatur. nichil habens
maium dicere de nob̃. Seruos dnĩs¬
suis subditos ẽẽ. in om̃ib placentes.
Non contradicentes. ñ fraudantes. s

Expanded text:
bum sanum, irreprehensibile: ut is, qui ex adverso est, vereatur, nihil habens malum dicere de nobis. Servos dsuis subditos esse, in omnibus placentes, non contrad
Abbreviated transcription (Latin):
epła promiserat se uenturum. & non ue¬
nerat. mendax & leuis putabatur. quod
modo excusat. non enim hoc fecit nisi ꝓ¬
eorum culpa. Non ẽ iudicandus m̃dax
qui dicit falsum quod putat uerum. qͥa
quantum in ipso ẽ. non fauit ipse s falit᷑.
Econtram̃titur qui dicit uerũ qđ putat
falsum. nec ẽ liber a mendacio qui ore ne¬
sciens uerum loquitur. sciens autẽ uolun
¶fideł aũ ds̃. In hoc ñ sum m̃tiri creden¬
dus. quia in nullo alio sum uob m̃titus.
& noc credi potest quia ds̃ ẽ fidelis qui pro¬

Expanded text:
Epistola promiserat se venturum, et non venerat, mendax et levis videbatur, quod modo excusat. Non enim hoc fecit nisi eorum culpa. Non est judicandus mendax, qui dicit falsum quod putat verum: quia quantum in se est non fallit ipse, sed fallitur. Econtra mentitur ille, qui dicit verum quod putat falsum, nec est liber a mendacio; qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem non Quasi dicat: In hoc non sum mentiri credendus, quia in nullo alio sum vobis mentitus. Et hoc credi potest, quia Deus est fidelis, qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
to scłm carnẽ cogito. ut sit¬
apud me est & non: fidelis
autẽ ds quia sermo nr̃ qui
fuit apuduos: non ẽ in illo.
ẽ & non. Dei enim filiꝰ iħcxp̃c

Expanded text:
cundum carnem cogito ut sitapud me est et non fidelis autem Deus quia sermo noster qui fit apud vos non est in illo est et non Dei enim Filius Iesus C
Abbreviated transcription (Latin):
ctis loquitur de tribulatione
ꝓponens se exemplum patientiȩ
& consolationis a dõ accepte. Du¬
cens laudi. quod alii ignominiȩ.
Ds̃ creator omnium. pater xp̃i
cet dm̃ dare his qui pro xp̃opa¬
tiuntur. Qđ̃ ds̃ consolationis.
uos. s etiam exhortaretur. & ita

Expanded text:
ctis loquitur de tribulatione, proponens se exemplum patientiae et consolationis a Deo acceptae, ducens laudi quod alii ignominiae. Deus. Creator omnium. Pater Domicet dare Deum his, qui pro Christo patiuntur. Quod Deus sit consolationis, , sed etiam exhortaretur: et ita
Abbreviated transcription (Latin):
lac. alius ẽ cibus scłm hoc quod capa¬
citas eorum plus uel minus capit. ut
hii qui dicunt egosum illius. aliter
sccreta taceantur paruuilis. dicen¬
ego sum pauli¬

Expanded text:
lac, aliis est cibus, secundum quod capacitas eorum plus vel minus capit, ut hi qui dicunt, ego sum illius, vel illius, aliter secreta taceantur parvulis, dicenEgo sum Pauli