comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aucerit ꝑopimis. Eccłam beati sa¬
ne beati stephani cui sedit. miro
decore ampliauit: ingenti testu¬
dine a parte orientis applicita.
auroq ac musiuo splendidifsime
decorata: instar eius quã siagrius
ep̃s augustuduni fecisse cognosci¬
tur. Altare qͦq antiquũ eo trans¬
ponens: sub die halendarũ maia¬
rũ.xiii. dedicauit. Candem qͦq
eccłam multis & magnis patri¬
moniis sollemnit᷑ ectulit: cũ in
locis diuersis. tũ uł macime in
disponebat. multis auxcit rebus:
uiri lib̾alitatẽ parit̃ atq prestan¬
tiam. hodieq contestantibꝰ. Uasa
aurea atq argentea plurima
contulit: quoꝵ & oꝑis speciem
& ponđis ꝑ singła quantitatem.
in talibꝰ quoq diligentissimꝰ facto
a se inseruit testam̃to. Basilicam
sc̃oꝵ mr̃m geruasii & ꝓtasii. per
manus marim diaconi sui c̃strui
iufsit.: suis dotauit rebus. Idem
marinus in eadem ȩccła reqͥescit.
siam qualit̾ instituerit: antiquissi¬

Expanded text:
auxerit peropimis. Ecclesiam saauxerit peropimis. Ecclesiam sane beati Stephani, cui sedit, miro decore ampliavit, ingenti testudine a parte orientis applicita, auroque ac musivo splendidissime decorata, instar ejus, quam Siagrius, episcopus Augustoduni fecisse agnoscitur. Altare quoque antiquum eo transponens, sub die Kalendarum Maiarum XIII dedicavit. Eamdem quoque ecclesiam multis et magnis patrimoniis solemniter extulit, cum in locis diversis, tum vel maxime in disponebat, multis auxit rebus, viri liberalitatem pariter atque praestantiam hodieque constestantibus: vasa aurea atque argentea plurima contulit, quorum et operis speciem et ponderis per singula quantitatem, in talibus quoque diligentissimus, facto a se inseruit testamento. Basilicam sanctorum martyrum Gervasii et Protasii per manus Marini diaconi sui construi jussit, suisque dotavit rebus. Idem Marinus in eadem ecclesia requiescit. siam qualiter substituerit, antiquissi
Abbreviated transcription (Latin):
suos. Quid beatũ desidium memo¬
rem. cuiꝰ etiã scłaris dignitas tan¬
ta extitit. ut ei nemo quãuis poten¬
tissimus ex ȩquo se conferre potu¬
erit: fuit eñĩ ꝓpinquus brunschil¬
di regine. filiisq eiꝰ francoꝵ regibꝰ.
quoꝵ & munificentia pͥncipali in¬
gentẽ p̃dioꝵ amplitudinẽ consecu¬
tus est. Huius genitrix nectaria
nõie. in monasterio sc̃i amantii qđ
sitũ est in pago petragorico sepul¬
ta requiescit: qđ idẽ postea in ma¬
tris memoriã honestis donariis
& maocima fundoꝵ dote ꝑornauit.
quẽadmodũ testam̃ti eiꝰ pagina
declarat. Quantũ sane ex collatiõe
tẽporum licuit ꝑscrutari: beato pa¬
pȩ gregorio contemporalis fuit.
Ecctant eiꝰ ad illũ epłȩ. celebritatẽ
uiri. litt̾is qͦq apłicis cõmendan¬
tes. I adeo fundoꝵ diues exctitit.
ut nulla uł mediane burgundie.
uel aqͥtanicȩ ꝓuinciȩ pͥncipalis
ȩccła inueniatur: quam non rebꝰ

Expanded text:
suos. 119. Quid beatum Desiderium memosuos. 119. Quid beatum Desiderium memorem? Cujus etiam saecularis dignitas tanta exstitit, ut ei nemo, quamvis potentissimus, ex aequo se conferre potuerit: fuit enim propinquus Brunechildi reginae, filiisque ejus Francorum regibus: quorum et munificentia principali ingentem praediorum amplitudinem consecutus est. Hujus genitrix, Nectaria nomine, in monasterio S. Amantii, quod situm est in pago Petragorico, sepulta requiescit; quod idem postea in matris memoriam honestis donariis et maxima fundorum dote perornavit; quemadmodum testamenti ejus pagina declarat. Quantum sane ex collatione temporum licuit perscrutari, beato papae Gregorio contemporalis fuit. Exstant ejus ad illum epistolae, celebritatem viri litteris quoque apostolicis commendantes. Is adeo fundorum dives exstitit, ut nulla vel medianae Burgundiae, vel Aquitanicae provinciae principalis ecclesiae inveniatur, quam non rebus
Abbreviated transcription (Latin):
barbaroꝵ. Quibꝰ explicitis: sc̃s fra¬
ternus pontificali cathedrȩ subro¬
gatur. Is qua die a fidelibus ep̃s
ordinatus: a barbaris ẽ martyrio
coronatꝰ die.iii. kalendarũ octobri¬
um. Hinc censuriꝰ pontificatui suf
ep̃i uitam beati gͥmani mirabili
stilo edidit. om̃iq diligentia ela-¬
boratã: ei postmodum habendam
direxit. Hic post administratum
bus copiosus. Sepultus est in eccła
beatissimi gͥmani. Beatus uͦ aunariꝰ
quã excellentis pͥuilegii fuerit. rela¬
tio gestoꝵ eiꝰ satis suꝑq declarat.
Qui int̾ cęt̾a suȩ sc̃ĩtatis illustria.
basilicã qͦq beati gͥmani magnifi¬
cis p̃diis locupletauit. qđ & natu
splendidissimꝰ. & possessionũ ampli¬
tudine fuerat copiosus. Hic tã ui¬
uens quã mortuus: signoꝵ gła co¬
ruscauit. Functusq sac̾dotio annis
sco sp̃u plenus decessit. & in basilica
beati gͥmani ꝓpt̾ corpus eiꝰ debita
reu̾entia appositus est ad patres

Expanded text:
barbarorum; quibus explicitis, sanctus Frabarbarorum; quibus explicitis, sanctus Fraternus pontificali cathedrae subrogatur. Is, qua die a fidelibus episcopus ordinatur, a barbaris est martyrio coronatus die III Kalendarum Octobrium. Hinc Censurius pontificatui suffepiscopi, Vitam beati Germani mirabili stylo edidit, omnique diligentia elaboratam ei postmodum habendam direxit. Hic, post administratum bus copiosus. Sepultus est in ecclesia beatissimi Germani. Beatus vero Aunarius, quam excellentis privilegii fuerit, relatio Gestorum ejus satis superque declarat. Qui inter cetera suae sanctitatis illustria, basilicam quoque beati Germani magnificis praediis locupletavit; quod et natu splendissimus, et possessionum amplitudine fuerat copiosus. Hic tam vivens quam mortuus signorum gloria coruscavit; functusque sacerdotio annis Sancto spiritu plenus decessit; et in basilica beati Germani prope corpus ejus debita reverentia appositus est ad patres
Abbreviated transcription (Latin):
trionale latus: głosi mr̃is tibur¬
cii pignora occuparunt. subiunc¬
tis quinq pontificũ corporibus
ac lupi. & exctra hos. scĩ modati:
pueri quondã martyrio coronati.
Horum quia nomina p̾misimꝰ siqua
ex eis ad nr̃am manauere noticiam:
modesto cõpendio ꝑstringamꝰ. Ac
pͥmũ alodius cuius uł meriti uel
dignitatis exctit̾it. hinc colligi ualet.
qđ beato gͥmano adhuc suꝑstite in
monasterio illiꝰ archimandrites p̃-¬
fuit. ipso post sublimato ad cȩlestia :
in pontificatus sortẽ ei succede me¬
ruit. Is imitator & heres magistri:
postquã autisiodorensẽ ꝑ annos.xxic.
m̃sem unũ. dies.xii. recit ȩccłam:
optimoꝵ locuples stipendiis me¬
ritorum in pace decessit. atq in ea¬
dem beati gͥmani basilica decent̃
sepultus est.Co decentente mansit
ciuitas absq ep̃o annis. E ͤ. ut in pro¬
emio qͦq opusculi p̃notauimꝰ : ob
seuiciã scilicet uastantium gallias

Expanded text:
trionale latus, gloriosi martyris Tiburtrionale latus, gloriosi martyris Tiburtii pignora occuparunt, subjunctis quinque pontificum corporibus ac Lupi; et extra hos, sancti Moderati pueri, quondam martyrio coronati. Horum quia nomina praemisimus, si qua ex eis ad nostram manavere notitiam, modesto compendio perstringamus. 118. Ac primum Alodius, cujus vel meriti vel dignitatis exstiterit, hinc colligi valet, quod, beato Germano adhuc superstite, in monasterio illius archimandrites praefuit, ipsoque post sublimato ad coelestia, in pontificatus sortem ei succedere meruit. Is imitator et haeres magistri, postquam Antissiodorensem per annos XXX, mensem I, dies XII, rexit Ecclesiam, optimorum locuples stipendiis meritorum in pace decessit; atque in eadem beati Germani basilica decenter sepultus est. Eo decedente, mansit civitas absque episcopo annis X, ut in proemio quoque opusculi praenotavimus, ob saevitiem scilicet vastantium Gallias
Abbreviated transcription (Latin):
longe suꝑius cõprehensũ opus.
uisum est & eccłastico decori con¬
gruũ: & sc̃orum cõponendis pig¬
noribꝰ condignũ. exercitata sapi¬
entum sententia optimũ factu
iudicatũ est: ut supramemoratȩ
mr̃m reliquiȩ. necñ & corpora
beatoꝵ pontificũ autisiodoren¬
sium. olim in ipsa ȩccła tumula¬
ta transferrent᷑ in criptas. & cir-¬
ca corpꝰ beatissimi gͥmani: p̃cipua
officii diligentia condent᷑. Diuina
m̃te. ꝓbo consilio. ut quos eadem
celiregia continet. eiusdẽ qͦq in
t̾ris habitaculi capacitas sociaret.
factum ita ẽ & dextro quidẽ la¬
tere id ẽ a plaga australi: ofsa be¬
ati urbani pape. cũ capite sci in¬
nocentii mr̃is eodẽ loculo com¬
posita sunt. Hinc corpꝰ uen̾abilis
alodii succefsoris quondã eiꝰ. ac
triũ deinde scoꝵ pontificũ ursi.
romani. & theodosii. A parte pe¬
dum id ẽ plaga orientali. secus
aram: p̃ciosi confessoris & p̾sulis
aunarii membra sacratissima re¬
quiescunt. Sinistrũ id ẽ septem¬

Expanded text:
longe superius comprehensum opus visum est et ecclesiastico decori congruum et sanctorum componendis pignoribus condignum, exercitata sapientium sententia optimum factu judicatum est, ut supra memoratae martyrum reliquiae, necnon et corpora beatorum pontificum Altissiodorensium, olim in ipsa ecclesia tumulata, transferrentur in cryptas, et circa corpus beatissimi Germani praecipua officii diligentia conderentur: divina mente, probo consilio; ut quos eadem coeli regia continet, ejusdem quoque in terris habitaculi capacitas sociaret. Factum ita est; et dextro quidem latere, id est a plaga Australi, ossa beati Urbani papae cum capite sancti Innocentii martyris eodem loculo composita sunt. Hinc corpus venerabilis Alodii, successoris quondam ejus, ac trium deinde sanctorum pontificum, Ursi, Romani, et Theodosii. A parte pedum, id est plaga orientali, secus aram, pretiosi confessoris et praesulis Aunarii membra sacratissima requiescunt. Sinistrum, id est septen
Abbreviated transcription (Latin):
bile reor aliqͥd ꝓcuratũ. Quibꝰ gra¬
tandũ om̃ino ꝑcenseo. qđ ruant li¬
cet uenti. ꝓcellȩ seuiant. flumina
intumescant. domꝰ certe dĩ cuiꝰ et
cultores & ministri s̃ intitubatam
ĩmobilem. inuiolatãq sui roboris
ĩ et̾nũ obtineat firmitatẽ. quȩ non
fluidis incumbens arenis uerũ in¬
columnis cȩlestibꝰ subnixa. petrȩq
unita ꝑhenni: architectante dõ in
solidum robut euaserit. De silua.

Expanded text:
bile reor aliquid procuratum: quibus grabile reor aliquid procuratum: quibus gratandum omnino percenseo, quod, ruant licet venti, procellae saeviant, flumina intumescant, domus certe Dei, cujus et cultores et ministri sunt, intitubatam, immobilem, inviolatamque sui roboris aeternum obtineat firmitatem, quae non fluidis incumbens arenis, verum columnis coelestibus subnixa, petraeque unita perenni, architectante Deo, in solidum robure vaserit. 126.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuatimq & publice securus p̃iu¬
dicii ꝓfiteor. Cũq ad germani
memoriã indignus accefsero: hũc
fidĩ ocłis suspiciã. huiꝰ angłicam
faciem ex consortio sermonis dei
frequentiꝰ illustratam ipsisq re¬
gibus trem̃dã aliqͦtiens contem¬
contemplabor. QCius animi grauitatẽ
comitate conditã. ꝓpositi constantiã.
senectutis reuerentiã admirabor.
ꝓcumbensq sepulchro ac sc̃m deos¬
culatus lapidẽ. tanquã meoꝰ uertici¬
copia conferat᷑. etiã uestigia strin¬
gere. at si id ñ dignet᷑. locũ certe¬
ubi certe ubi steter̃ pedes eius: ñ
cefsabo fidelit̃ adorare. Quẽq absen¬
ti etiã multa p̾stitisse non ingratus
memini. nunquã eo animũ impu¬
lerim. ut diffidam hunc qͦq rite
ueneratũ: p̃senti & sedulo multo
magis affuturũ. Ex ꝓpositi occasi¬
one negocii confectum quiddã ẽ:
quo & temerariis scrupulũ iniectũ.
& sinceris sc̃oꝵ cultoribꝰ conduci¬

Expanded text:
privatimque et publice, securus praejuprivatimque et publice, securus praejudicii, profitebor. 125 Cumque ad Germani memoriam indignus accessero, hunc fidei oculis suspiciam; hujus angelicam faciem, ex consortio sermonis Dei frequentius illustratam, ipsisque regibus tremendam, aliquoties contemplabor; ejus animi gravitatem comitate conditam, propositi constantiam, senectutis reverentiam admirabor procumbensque sepulcro, ac sanctum deosculans lapidem, tanquam meo icopia conferatur, etiam vestigia stringere; at, si id non dignetur, locum certe, ubi steterunt pedes ejus, non cessabo fideliter adorare. Quemque absenti etiam multa praestitisse non ingratus memini, nunquam eo animum impulerim, ut diffidam, hunc quoque rite veneratum, praesenti et sedulo multo magis affuturum. Ex propositi occasione negotii confectum quiddam est, quo et temerariis scrupulum injectum, et sinceris sanctorum cultoribus conduci
Abbreviated transcription (Latin):
ec eos patient᷑ accipiendos estimo.
qui sc̃orum animas uł in sinu abra¬
hȩ uł in loco refrigerii uł suꝑ arã
dei consedifse delirant: nec posse
sus stumulis & ubi uoluerint adeẽ
p̃sentes. Absurdũ om̃ino est: ut sa¬
cre testatur int̾pres historię scis
incere uincula. ut usq ad diẽ ui¬
dicii pęnali custodia teneantur.
uec sint cũ dño suo. de quibꝰ scrip¬
tũ est: sequunt᷑ agnum quocũq
ierit. Si agnus ubiq cͦ & hii qui
cũ agno s: ubiq eẽ credendi sũt.
Quiq dõ cernente oĩa. penetrante
tiplicis ulrietate constat. quod ñ
ipsi qͦq cernant. penetrent. & absq
morose difficultatis oppositione
cognoscant. Itaq quãuis sc̃oꝵ aĩas
hoc & semꝑ & ubiq iure se iuo¬
cantibꝰ adeẽ credidim. nec facile
deici de sententia patiar. cineres
tam̃ suos amare. & circũ uolitare
eisq p̃sentes semꝑ assistere. cum
incunctant̃ animo feram. tũ con¬
stant̃ uoce efferam. oro ꝓloquar:

Expanded text:
ec eos patienter accipiendos aestimo, qui sanctorum animas vel in sinu Abrahae, vel in loco refrigerii, vel super aram Dei consedisse delirant; nec posse suis tumulis, et ubi voluerint, adesse praesentes. Absurdum omnino est, ut sacrae testatur interpres historiae, sanctis injicere vincula, ut usque ad diem judicii poenali custodia teneantur, nec sint cum Domino suo, de quibus scriptum est: Sequuntur Agnum quocunque ierit. Si Agnus ubique, ergo et hi, qui cum agno sunt, ubique esse credendi sunt: quique Deo cernente omnia, penetrante tiplicis varietate constat, quod non ipsi quoque cernant, penetrent, et absque morosae difficultatis oppositione cognoscant. Itaque, quamvis sanctorum animas hoc, et semper et ubique jure se invocantibus adesse crediderim, nec facile dejici de sententia patiar: cineres tamen suos amare et circumvolitare, eisque praesentes semper assistere, cum incunctanter animo feram, tum constanter voce efferam, ore proloquar,
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatis stipendio cõpense¬
mus. Ibi brutoꝵ cruor animaliũ
inferebat᷑ in sc̃a ꝑ pontificẽ. hic sũ¬
me boni pontificis uitale corpus
sanguisq sc̃issimus cęlestis usu
misterii xp̃ianis õĩbus conficitur
in salutẽ. Tanta inest loco dignitas:
tanta pͥncipalis reuerentiȩ sc̃itudo.
Quẽ quotienscũq deuotus intra¬
tantem: sc̃ĩs postremo om̃ibus con¬
regnantẽ. Tanta p̃terea ibi s̃ ora¬
tionũ loca. tã crebra scoꝵ altaria
ut cũ oĩa ꝑagraueris. singłis illa¬
crimaueris meliorẽ dĩ partẽ in
lucrũ tͥ cessisse lȩteris. Adu̾sũ eoꝰ qͥ¬

Expanded text:
immortalitatis stipendio compenseimmortalitatis stipendio compensemus. Ibi brutorum cruor animalium inferebatur in sancta per pontificem: hic summe boni pontificis vitale corpus, sanguisque sanctissimus, coelestis usu mysterii, Christianis omnibus conficitur in salutem. Tanta inest loco dignitas, tanta principalis reverentiae sanctitudo. Quem quotiescunque devotus intratantem, sanctis postremo omnibus conregnantem. Tanta praeterea ibi sunt orationum loca, tam crebra sanctorum altaria, ut cum omnia peragraveris, singulis illacrymaveris, meliorem diei partem in lucrum tibi cessisse laeteris.
Abbreviated transcription (Latin):
titulis. pͥuilegiis głosus. cui ñ ui¬
deatur maiestatis suȩ merito uene¬
randus: Sc̃a quondã scõꝵ uereban¬
tur hebrei. qđ ibi arca testamenti.
intraq eam uirga aaron & cęleste
manna. ibi altare qđ dicebatur ti¬
miamatis. ibi cherubin aurea cũ
ꝓpiciatorio. cȩt̾aq simbola intellec¬
tualit̃ typica & tẏpice intellectua¬
lia. ac ꝑ hoc futurȩ olim ueritatis
coniecturã p̃ferentia tegebantur.
Nonne tͥ multo uidetur impensiꝰ
uen̾andum sũmȩ scĩtatis habita¬
culum. tot sc̃oꝵ splendidũ memoriis.¬
semel ꝑ annũ & uni & soli pontifi¬
ci pandebantur. ꝓ suis totiusq ppłi
excessibꝰ rogaturo: hec nr̃a & re &
noĩe sc̃a. patent singłis. patent oĩ¬
bus. cotidia facilia facile cotidiana.
quantoq se peccator ingefserit:
tanto religiose importunitatis p̃ci¬
um uberius reportabit. Ad ea siqͥs
ext̃norũ accederet. temeritatem
morte luebat. ad hȩc ext̃ni etiam
om̃s accedimꝰ: ut mortis meritum.

Expanded text:
tulis privilegiis gloriosus, cui non videatur majestatis suae merito venerandus? Sancta quondam sanctorum verebantur Hebraei, quod ibi arca Testamenti, intraque eam virga Aaron, et coeleste manna, ibi altare, quod dicebatur Thymiamatis, ibi cherubin aurea cum Propitiatorio, caeteraque symbola intellectualiter typica et typice intellectualia, ac per hoc futurae olim veritatis conjecturam praeferentia, tegebantur. Nonne tibi multo videtur impensius venerandum summae sanctitatis habitaculum, tot sanctorum splendidum memorsemel per annum et uni et soli pontifici pandebantur pro suis totiusque populi excessibus rogaturo; haec nostra, et re et nomine sancta, patent singulis, patent omnibus, quotidie facilia, facile quotidiana; quantoque se peccator ingesserit, tanto religiosae importunitatis pretium uberius reportabit. Ad ea si quis externorum accederet, temeritatem morte luebat: ad haec externi etiam omnes accedimus, ut mortis meritum
Abbreviated transcription (Latin):
rens. Inita igit᷑ missarũ celebritate
sollemni. ingressus ȩccłam ut ipse
ribus estuare. Quib mitigandis
locũ querens: foras item egredit᷑.
Morc calore cedente. tanto frigoris
horrore correptus est: ut pene se
exanimandũ crederet. nisi denuo
ȩccd̃am introiret. Quo demum in¬
gressus : priscis rursũ caloribus
inflãmatur. Inter hec genua difsi¬
liunt. nerui laxantur: eccła clamo¬
re cõpletur. Iamq in ambone respõ¬
sorium cantabatur: ad scm̃ sepulchrũ
comminꝰ admo uetur. Sub oculis
om̃ium. cõpages olim mortuȩ di¬
stenduntur. neruoꝵ siccitas anima¬
tur: genua in priscam habitudinẽ
dirigunt᷑. Ad laudẽ dĩ fideliũ cetꝰ
accendit᷑. duplicataq lȩticia. ora
uocibꝰ. genȩ lacrimis adimplent᷑.¬
Sermo ad ppłm de festiuitatis splẽ¬
dore conuertitur. beatus germanus
suo p̃sens adeẽ diei: euidenti bene¬
ficio cõꝓbatur. Adhuc de quo loqui¬
mur suꝑest: memoremq se accep¬

Expanded text:
rens: inita igitur missarum celebritate rens: inita igitur missarum celebritate solemni, ingressus ecclesiam, ut ipse ribus aestuare; quibus mitigandis locum quaerens, foras item egreditur. Mox calore cedente, tanto frigoris horrore correptus est; ut pene se exanimandum crederet, nisi denuo ecclesiam introiret. Quo demum ingressus, priscis rursum caloribus inflammatur. Inter haec genua dissiliunt; nervi laxantur; ecclesia clamore completur. Jamque in ambone responsorium cantabatur: ad sanctum sepulcrum cominus admovetur; sub oculis omnium compages olim mortuae distenduntur; nervorum siccitas animatur; genua in priscam habitudinem diriguntur; ad laudem Dei fidelium coetus accenditur; duplicataque laetitia, ora vocibus, genae lacrymis adimplentsermo ad populum de festivitatis splendore convertitur; beatus Germanus suo praesens adesse diei, evidenti beneficio comprobatur. Adhuc, de quo loquimur, superest, memoremque se accep
Abbreviated transcription (Latin):
ti mox reformata staturȩ. amboꝵ
meritis: plene retulit gaudia so¬
spitatis. Clerus laudibꝰ. ppłares cla¬
morȩbꝰ ectulere factũ. quo & dies
illustrata. & antiqua pontificum
scõꝵ. int̾ se familiaritas: argum̃tis
ꝑspicuis comꝓbata uidebatur. Sa¬
cri quadragesimȩ uoluebant᷑ dies:
& surdam e pago senonico mulie¬
rem contigit aduenisse. Somnio
p̃monita fuerat. ut cordã signi
faceret: atq ad beati gͥmani basi¬
licam deferret. Dicto paruit. fu¬
nem attulit: signo applicitus est.
Id manu ꝓpria cum pulsafset. mo¬
mento eodem. es sonũ edidit. mu¬
lier auditũ recipit. Anno octingen¬
int̾ hoĩes humani: publica fideliũ
religiositas ppłoꝵ. diem kalendarũ
octobriũ uotiuis gaudiis exigebat.
Affuit int̾ cȩt̾os quidã pagi andega¬
uensis indigena: exc uico basilicas
nuncupato. adalsadus noĩe: xxcbͣx.
ferme & trium annoꝵ curriculo.
contractoꝵ genuũ damna circũfe¬

Expanded text:
ti mox reformata staturae, amborum ti mox reformata staturae, amborum meritis plenae retulit gaudia sospitatis. Clerus laudibus, populares clamoribus extulere factum, quo et dies illustrata, et antiqua pontificum sanctorum inter se familiaritas argumentis perspicuis comprobata videbatur. Sacri quadragesimae volvebantur dies; et surdam e pago Senonico mulierem contigit advenisse. Somnio praemonita fuerat, ut chordam signi faceret, atque ad beati Germani basilicam deferret. Dicto paruit; funem attulit; signo applicitus est. Id manu propria cum pulsasset, momento eodem aes sonum edidit, mulier auditum recepit. 107. Anninter homines humanati publica fidelium religiositas populorum diem Kalendarum Octobrium votivis gaudiis exigebat. Adfuit inter caeteros quidam pagi Andegavensis indigena ex vico, Basilicas nuncupato, Adalsadus nomine, triginta ferme et trium annorum curriculo contractorum genuum damna circumfe
Abbreviated transcription (Latin):
continuo. & ingenti cunctoꝵ mi¬
raculo: psallentium sese choris lȩ¬
tus inseruit. Dici non potest: uni¬
uersoꝵ animis in laudem dĩ fauo¬
ris quantũ accefserit. Sc̃issimi p̃¬
decessoris eiꝰ amatoris festus dies
corpus eius pͥncipali trans ferebatur
reuerentia. Ei spectaculo beati qͦq
gmani collegium absistere. ñ tam
eẽt indecens: quam nefarium. Reli¬
quias sacri corporis accepturi. nil
cõpetentius postulandũ decreuerunt.
quã dextrȩ digitos manus. quibus
quondã uiolentus germano crinẽ
decerpserat. Id impetratũ. ambicio¬
sa pompa: festiuo gaudio refrige¬
rabant. Cũq basilicam ingressi. rẽq
diuinã ꝑacturi. sacrũ pignus ante
sepulchrũ beati gͥmani deponerent.
in ꝓmptu fuit agnoscere. duo p̃cel¬
lentis mermi lumina: piis gaudiis.
noua gła concurtisse. Nam quȩdã
mulier gestatorio delata. ꝓ eo qđ
toto reptabunda corpore. genita¬
libus artuũ careret officiis. decen¬

Expanded text:
continuo; et ingenti cunctorum micontinuo; et ingenti cunctorum miraculo psallentium sese choris laetus inseruit. Dici non potest, universorum animis in laudem Dei fervoris quantum accesserit. 106. Sanctissimi praedecessoris ejus Amatoris festus dies corpus ejus principali transferebatur reverentia. Ei spectaculo beati quoque Germani collegium absistere, non tam esset indecens quam nefarium. Reliquias sacri corporis accepturi nil competentius postulandum decreverunt, quam dextrae digitos manus, quibus quondam violentus Germano crinem decerpserat. Id impetratum, ambitiosa pompa, festivo gaudio referebant. Cumque basilicam ingressi, remque divinam peracturi, sacrum pignus ante sepulcrum beati Germani deponerent, in promptu fuit agnoscere, duo praecellentis meriti lumina piis gaudiis, nova gloria, concurrisse: nam quaedam mulier gestatorio delata, pro eo quod toto reptabunda corpore, genitalibus artuum careret officiis; decen
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur. Paulo post resumptis ui¬
ribus usuq gressuũ remeante: diui¬
nȩ ferm̃tum laudis p̃sentibꝰ attulit.
futuris transmisit. Ad huiꝰ afserti¬
onem oꝑis. is ipse suꝑstitem agit ui¬
tam. & sacro corpori de se satis me¬
rito ꝓ uiribꝰ debitũ expendens
obsequium: suȩ secum circumfert
indicia sospitatis. Sacri transitus
eiꝰ norc. officiosis uigiliis solito du¬
cebatur. & quendã fr̃m adeo reli¬
giosum: intimꝰ dolor uitalium mi¬
sere fatigabat. Erat uiro meror
inconsolabilis. luctus immodicus:
ñ tam infirmitatis urgeri uiolen¬
tia. quã qđ defectus uiribus. debi¬
tis sollemnitati obsequiis non po¬
terat inteẽ. Inter hȩc: fessis artu¬
bus sopor incumbit. Dormienti
sc̃s gͥmanus p̃sentẽ se exchibet. im¬
perat. quid ageret quidue patere¬
tur incunctant̃ edicat. Illo mole¬
stam egritudinẽ ꝓfitente: doloris
loco placidã uisus est admonuisse
manũ. Uigoris plenus surrexit

Expanded text:
invenitur: paulo post resumptis viinvenitur: paulo post resumptis viribus, usuque gressuum remeante, divinae fermentum laudis praesentibus attulit, futuris transmisit. Ad hujus assertionem operis is ipse superstitem agit vitam, ac sacro corpori de se satis merito pro viribus debitum expendens obsequium, suae secum circumfert indicia sospitatis. 105. Sacri transitus ejus nox officiosis vigiliis solito ducebatur; et quemdam fratrum adeo religiosum intimus dolor vitalium misere fatigabat; et erat viro moeror inconsolabilis, luctus immodicus, non tam infirmitatis urgeri violentia, quam quod defectus viribus, debitis solemnitatis obsequiis non poterat interesse. Inter haec fessis artubus sopor incumbit. Dormienti sanctus Germanus praesentem se exhibet; imperat, quid ageret, quidve pateretur, incunctanter edicat. Illo molestam aegritudinem profitente, doloris loco placidam visus est admovisse manum. Vigoris plenus surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
ex more congeries: is qͦq e nisu
quo potuit. conuentu int̾eẽ cu¬
rauit: ñ tam receptande sospita¬
tis ut ipse post fatebatur obtentu.
quã ut collatx eountiũ stipe iuua¬
retur. Uerũ artifex humanitatis
ds̃. cui familiare est ñ rogantibꝰ
qͦq gratis multa p̾stare: uniꝰ exc¬
pensa miraculi. & diei głam: et
misero quã desꝑauerat contulit
medicinã. Emensa naq sacrarũ
uigiliarũ parte fere media. cum
alternantis chori uicibꝰ psalmus
qͥ inscribit᷑ te decet ymnus ds̃ in
syon decantari cȩpisset: tantus mi¬
seri reualescentis ȩccłam clamor
impleuit. ut ñ uulgi modo fre¬
quentiã. uerũ & ipsos diuini cho¬
ros officii: medullitꝰ tremebundꝰ
horror inuaserit. Suꝑuentu sa¬
lutis neruoꝵ labefactȩ cõpages.
membraq in pͥscos uigores re¬
meantia: inclamores in cõpositos
excciuerant infelicẽ. Ad uocẽ hinc
inde certatim concurrit᷑. collapsꝰ q
corpore. & membris pene emortuis

Expanded text:
ex more congeries, is quoque enisu, ex more congeries, is quoque enisu, quo potuit, conventui interesse curavit; non tam receptandae sospitatis, ut ipse post fatebatur, obtentu, quam ut collata coeuntium stipe juvaretur: verum artifex humanitatis Deus, cui familiare est non rogantibus quoque gratis multa praestare, unius expensa miraculi et diei gloriam, et misero, quam desperaverat, contulit medicinam. Emensa namque sacrarum vigiliarum parte fere media, cum alternantis chori vicibus psalmus, qui inscribitur: Te decet hymnus, Deus, in Sion, decantari coepisset, tantus miseri revalescentis ecclesiam clamor implevit; ut non vulgi modo frequentiam, verum et ipsos divini choros officii medullitus tremebundus horror invaserit. Superventu salutis, nervorum labefactae compages, membraque in priscos vigores remeantia, in clamores incompositos excitaverant infelicem. Ad vocem hinc inde certatim concurritur; collapsusque, corpore et membris poene emortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
cinio ad sc̃m contulit. damnosi la¬
tebram silentii. suffragio recepti
sermonis excefsit. Cabellȩ tefserariȩ.
templi suspensȩ uestibulo: monim̃¬
tũ ei rei fuere. Dequentis declara¬
tione miraculi octingentesimꝰ sexca¬
gesimus nonꝰ annus incarnati dñi
uoluebatur. Ad alricꝰ quidã. patria
senonicꝰ. ipso suȩ debilitatis genere
usq quaq notissimus ita toto repti¬
lis corpore trahebatur. ut debilitas
deformitati addita necessariora cor¬
poris officia homini detraxifse ui¬
deretur. Non illũ talem natura ꝓ¬
ducerat. sed ex tp̃ralit̃ irruens ca¬
lamitas. dõ tantũ causȩ conscio: an¬
no iã duodecimo trahebat᷑. Infelici
tatis suȩ leuam̃: frequentes ad sco
ficacit᷑ quęritabat. Certissime emi¬
net: hunc beati patris nr̃i meri¬
tis reseruatũ. Igit᷑ cũ ad kalenda¬
rum octobriũ sollemnitatẽ publi¬
cis orbis trarũ gaudiis celebran¬
dam. numerosa ppłoꝵ fluxisset

Expanded text:
cinio ad sanctum contulit, damnosi lacinio ad sanctum contulit, damnosi latebram silentii suffragio recepti sermonis excessit. Tabellae tesserariae, templi suspensae vestibulo, monumentum ei rei fuere. 104. Sequentis declaratione miraculi octingentesimus sexagesimus nonus annus incarnati Domini volvebatur: Adalricus quidam, patria Senonicus, ipso suae debilitatis genere usquequaque notissimus, ita toto reptilis corpore trahebatur; ut debilitas deformitati addita, necessariora corporis officia homini detraxisse videretur. Non illum talem natura produxerat; sed extemporaliter irruens calamitas, Deo tantum causae conscio, anno jam duodecimo trahebatur. Infelicitatis suae levamen frequentes  at., ficaciter quaeritabat. Certissime eminet, hunc beatissimi Patris nostri meritis reservatum. Igitur cum ad Kalendarum Octobrium solemnitatem publicis orbis terrarum gaudiis celebrandam numerosa populorum fluxisset
Abbreviated transcription (Latin):
doneum pietati. nobisq lationem
constabit salutiferũ. si ad beati ho¬
norem pontificis subiungantur:
si qua post hȩc seriem tẽporis illu¬
strauere miracula. ñ multo dierũ
int̾meante curriculo: adolescens
quidã poplitũ damno debilis pa¬
riter & deformis templo beati
patris adito. sedulis per aliquot
dies excubiis: necefsariã incessus
recuꝑationẽ ꝑ sacri corporis merita
p̃cabatur. Ea tum nocc erat die dñi¬
cȩ qui sacrȩ quadragesimalis obser¬
uantiȩ dies: media recognoscit᷑. Cũq
circa galliciniũ nocturnȩ functionis
officiositas a fr̃ibꝰ ageretur: ꝑ merita
p̃sulis genuinȩ rectitudini potentis¬
sime reformatus. magnũ astanti
ppło spectaculũ p̃buit. & diuinȩ lau¬
di ꝑ ora cunctoꝵ nobilem materiã:
ac memorabile increm̃tũ. Huic ali¬
ud eadem tẽpestate successit mira¬
culũ: & ipsũ qͦq publice multoꝵ
sub oculis celebratũ. Quidã loq̃lȩ
pͥuatus usu. dũ se robustȩ fidĩ patro¬

Expanded text:
doneum pietati, nobisque constabit salutiferum, si ad beati honorem pontificis subjungantur, si qua post haec seriem temporis illustravere miracula. Non multo dierum intermeante curriculo, adolescens quidam poplitum damno debilis pariter et deformis, templo beati Patris adito, sedulis per aliquot dies excubiis necessariam incessus recuperationem per sacri corporis merita precabatur. Ea tum nox erat diei Dominicae, quae sacrae quadragesimalis observantiae dies mediare cognoscitur. Cumque circa gallicinium nocturnae functionis officiositas a fratribus ageretur, per merita praesulis genuinae rectitudini potentissime reformatus, magnum astanti populo spectaculum praebuit, et divinae laudi per ora cunctorum nobilem materiam ac memorabile incrementum. Huic aliud eadem tempestate successit miraculum, et ipsum quoque publice multorum sub oculis celebratum. Quidam loquelae privatus usu, dum se robustae fidei patro
Abbreviated transcription (Latin):
cunctamine hosti obuiam ꝓperat:
turus. Sicq duce xp̃o usus. hosti¬
les copias sine sanguine pepulit.
duplici donatus beneficio. qđ & de
hoste tropheũ cȩpit. & homicidi
ꝓtegente declinauit. in reliquum
largitore dõ. ac ꝓtegente beato
g̾mano rerũ potiturus: & felicit᷑

Expanded text:
cunctamine hosti obviam properatcunctamine hosti obviam properatturus. Sicque duce Christo usus, hostiles copias sine sanguine pepulit, duplici donatus beneficio, quod et de hoste tropaeum cepit, et homicidii, protegente, declinavit, in reliquum, largitore Deo, ac protegente beato Germano, rerum potiturus, et feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam sp̃ali contritione mactaue¬
rit: dõ constitit & constat soli. qͥq
sibi id fuisse gratissimũ. e uestigio
declarauit. Post hȩc corpꝰ uenerabi¬
le solis pontificũ passus manibus
contrectari: oꝑosis denuo palliis
decent̃ ambiuit. Gratũ p̃terea
suȩ odorẽ fidĩ. multa balsami. mł¬
ta timiamatis impensa. ꝑ beatum
gͥmanũ respicienti oĩa porrigẽs
conditori. thesaurũ incõꝑabilem
adorandi corporis eiꝰ. eo loci quo
nunc ueneratur & eoccolit᷑. larga
ambitione. ingenti gła. pͥncipali
deniq reuerentia transpositũ
collocauit. Locum regia largitate
& donis magnifice cumulauit:
diemq illũ festiuis excactã appa¬
ratibus. succiduis scłis ꝑpetuo ce¬
ꝑactis suȩ deuotionis salutari¬
bus: fortissimo dõ qui dat salutẽ
regibꝰ int̾uentu gͥmani beatissimi
uoto supplici se cõmittens. fidens
animi. & tanquã de uictoria iam
obtenta securus. dilectu facto. absq

Expanded text:
ipsam spiritali contritione mactaveipsam spiritali contritione mactaverit, Deo constitit et constat soli; quique sibi id fuisse gratissimum, e vestigio declaravit. Post haec corpus venerabile solis pontificum passus manibus contrectari, operosis denuo palliis decenter ambivit. Gratum praeterea suae odorem fidei multa balsami, multa thymiamatis impensa, per beatum Germanum, respicienti omnia porrigens Conditori, thesaurum incomparabilem adorandi corporis ejus eo loci, quo nunc veneratur et excolitur, larga ambitione, ingenti gloria, principali denique reverentia transpositum collocavit. Locum regia largitate et donis magnifice cumulavit; diemque illam, festivis exactam apparatibus, succiduis saeculis perpetuo ceactis suae devotionis salutaribus, fortissimo Deo, qui dat salutem regibus interventu Germani beatissimi, voto supplici se committens, fidens animi, et tanquam de victoria jam obtenta securus, delectu facto, absque
Abbreviated transcription (Latin):
ni cenobiũ dõ tactus adiit. Qualit̃¬
captata. sacri translationẽ corpo¬
ris absq dila en tione ꝑficiendã
decreuit: qđ & suȩꝰ reuersionis
incertus eocisteret. & conceptȩ
in scm̃ deuotionis officiis pluri¬
mũ sibi roboris acquiri posse non
dubitaret. Sc̃o gͥ epiphanioꝵ die
sollemnit᷑ om̃ibus p̃paratis: ad głosi
corporis reuerent̃ accessit memo¬
riam. Pauci admodũ circũsistunt.
ep̃i scilicet uenerabiles & ꝓbatissi¬
mi sac̾dotes. regẽ intra sc̃oꝵ scissi¬
ma comitati. Cȩteros quidẽ ab in¬
timis arcuit. hẏmnos uͦ & psalmo¬
diam infatigabilit̃ ꝑsonantes data
oꝑa in officio ꝑseuerare mandauit.
Hinc maturans negociũ. plenum
reuerentiȩ sepulchrũ aꝑuit. mẽ¬
bra p̃ciosissima ꝑinde ut pridem
integra supplicibꝰ ocłis conspicatꝰ.:
congruo honore ueneratus ẽ. Quid
uotoꝵ ibi conceꝑit. qͥd affectionis
impenđit. quã pͥure se suꝑ aram

Expanded text:
ni coenobium Deo tactus adiit. 101ni coenobium Deo tactus adiit. 101captata, sacri translationem corporis absque dilatione perficiendam decrevit; quod et suae reversionis incertus existeret, et conceptae in sanctum devotionis officiis plurimum sibi roboris acquiri posse, non dubitaret. Sancto igitur Epiphaniorum die solemniter omnibus praeparatis, ad gloriosi corporis reverenter accessit memoriam: pauci admodum circumsistunt; episcopi scilicet venerabiles, et probatissimi sacerdotes, regem intra sanctorum sanctissima comitati: caeteros quidem ab intimis arcuit. Hymnos vero et psalmodiam infatigabiliter personantes, data opera in officio perseverare mandavit. Hinc maturans negotium plenum reverentiae, sepulcrum aperuit. Membra pretiosissima, perinde ut pridem, integra supplicibus oculis conspicatus, congruo honore veneratus est. Quid votorum ibi conceperit, quid affectionis impenderit, quam pure se super aram
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: non deniq considatio futuri con¬
sũmato orbe iudicii: int̾ bene me¬
ritos & male conscios equis lancibꝰ
expendendi. Int̾ hȩc mansuetissimꝰ
rexc karolus belli pacisq artibꝰ da¬
uiticȩ semꝑ modestiȩ cõparandus.
cũ se frat̾nę seiciȩ in dies ꝑtinacit᷑
crudescenti. humanis corpiis ex ȩqͦ
ñ posse resistere ꝑuidisset. uicibus
oĩa uolui ñ inscius. ferendisq for¬
titer casibꝰ ac dõ ꝓpicio suꝑandis
a puero assuetus. cedendũ tẽpori
arbitratus est: quã suo ac rei publi¬
cȩ dispendio. cȩcis extra ordinari
ꝑiculis incũbendũ. Itaq salubri¬
ore & quod tantũ decebat pͥncipẽ
consilio animatus: posthabita spe
tp̃ralis adiutorii. ad diuinum se
p̃sidium contulit satis ꝑniciosum
sciens. ut diuinis diffide. ita qͦq
humanis uiribꝰ inconsultius niti
atq int̾ spem metũq confinis. ex¬
peditione memorata beati germa¬

Expanded text:
Deus, non denique consideratio futuri, conDeus, non denique consideratio futuri, consummato orbe, judicii inter bene meritos et male conscios aequis lancibus expendendi. 100. Inter haec mansuetissimus rex Carolus, belli pacisque artibus Davidicae semper modestiae comparandus, cum se fraternae saevitiae, in dies pertinaciter crudescenti, humanis copiis ex aequo non posse resistere pervidisset; vicibus omnia volvi non inscius, ferendisque fortiter casibus, ac, Deo propitio, superandis a puero assuetus, cedendum tempori arbitratus est potius, quam suo, ac reipublicae dispendio, caecis extraordinarie periculis incumbendum. Itaque salubriore, et quod tantum decebat principem, consilio animatus, posthabita spe temporalis adjutorii, ad divinum se praesidium contulit; satis perniciosum sciens, ut divinis diffidere, ita quoque humanis viribus inconsultius niti. Atque inter spem metumque confinis, expeditione memorata beati Germa
Abbreviated transcription (Latin):
ne notifsimũ est: hoc ordine decu¬
germaniȩ rex: a transrenanis par¬
tibus uiolentus emergens. frat̾nȩ
sortis regnũ scissimo uirisiurandi
int̾uentu olim francoꝵ iudicio cõ¬
firmatũ: absq ullo respectu miti
federis temerarius inhiauit. Ege¬
rant hoc in fide ꝑduelliũ factiones.
quibꝰ mens quidẽ quietis impatiens.
ferina uͦ rabies & inquietudo besti¬
alis. audiendi qͥdlibet quãuis im¬
manissimũ: uires & animũ sugge¬
rebant. Qđ genus hõiũ ad cedem
& am̃tiam ultro ꝓficiscens: impiã
dexterã ad necẽ ciuium transtuler̃.
Iamq uniu̾si pene regni ꝓceres
ab isto ad illũ defecerant. equitate
nichil uiribꝰ uniu̾sa constabãt cȩde.
rapinis. incendiis: cuncta fereban¬
tur. Non illos a ceptis ĩmanibus
xp̃ianitatis titulus reuocabat. nõ
humani contẽplatio fȩd̃is. ñ ubiq¬
locorum p̾sentialit̾ plemis. & plenit̃
p̃sens. ac ꝑ hoc oĩa desuꝑ inspectans

Expanded text:
ne notissimum est hoc ordine decune notissimum est hoc ordine decuGermaniae rex, a trans-Rhenanis partibus violentus emergens, fraternae sortis regnum, sanctissimo jurisjurandi interventu, olim Francorum judicio confirmatum absque ullo respectu icti foederis, temerarius inhiavit. Egerant hoc infidae perduellium factiones, quibus mens quidem quietis impatiens, ferina vero rabies et inquietudo bestialis audiendi quidlibet, quamvis immanissimum, vires et animum suggerebant: quod genus hominum ad caedem et amentiam ultro proficiscens, impiam dexteram ad necem civium transtulerunt. Jamque universi pene regni proceres ab isto ad illum defecerant; aequitate nihil, viribus universa constabant; caede, rapinis, incendiis cuncta ferebantur; non illos a coeptis immanibus Christianitatis titulus revocabat, non humani contemplatio foederis, non ubiqlocorum praesentialiter plenus et pleniter praesens ac per hoc omnia desuper inspectans
Abbreviated transcription (Latin):
pignora. sospitati redditus. & peste
demonis caruit. & necefsarioꝵ sen¬
suum rediuiua ministeria: in
pͥscos recepit usus. Ad fidẽ mira¬
culi. diebꝰ postea suꝑstes quã plu¬
rimis. beneficii ꝑcepti non imme¬
morẽ conscientiam: obsequiis suȩ
tenuitati cõpetentibꝰ apud beati ger¬
mani memoriã declarauit. Actum
est hoc. anno dĩ hoĩs facti. octingen¬
te iã piissimo Harolo cȩsaris hlu¬
douuici filio. postquã a ciuili p̃lio
regressus uictor: exctra om̃s fr̃es
suos regiȩ apicẽ ectulit potestatis.
At anno eiusdẽ uerbi incarnati
decimꝰ: amplificata eadem basilica.
criptarũq ut supra digestum est
pulchritudine decorata. sepe dicti
sepiꝰq dicendi patris nr̃i scissimũ
mausoleũ a loco pͥmariȩ tͣnslatio¬
nis denuo sũmotũ est ad conditori¬
um supra scriptũ noua oꝑosaq p̃¬
paratũ diligentia: publicis cultibꝰ
tͣnsferendũ. Ea res. ut cunctis pe¬

Expanded text:
pignora, sospitati redditus, et peste pignora, sospitati redditus, et peste daemonis caruit, et necessariorum sensuum rediviva ministeria in pristinos recepit usus. 98. Ad fidem miraculi, diebus postea superstes quamplurimis, beneficii percepti non immemorem conscientiam obsequiis suae tenuitati competentibus apud beati Germani memoriam declaravit. Actum est hoc anno Dei hominis facti 841, rete jam piissimo Carolo, Caesaris Ludovici filio; postquam a civili praelio regressus victor, extra omnes fratres suos regiae apicem extulit potestatis. At anno ejusdem Verbi incarnati decimus, amplificata eadem basilica, cryptarumque, ut supra digestum est, pulchritudine decorata, saepe dicti saepiusque dicendi Patris nostri sanctissimum mausoleum a loco primariae translationis denuo submotum est, ad conditorium suprascriptum, nova operosaque praeparatum diligentia, publicis cultibus transferendum. Ea res ut cunctis pe
Abbreviated transcription (Latin):
sui magnitudine ñ tacendi. Infeli¬
cem quendã cui heleno uocabulũ
fuit. adeo uis horrenda confecerat:
ut p̃ter linguȩ & aurium infau¬
sta dispendia. atri quoq demonis
uiolentia ꝑ diuturnũ tempus mi¬
sere torqueret᷑. Iãq eiꝰ calamitatẽ
creatore ꝓpicio miserante: contigit
eũ tͣnslationis supradictȩ spectacło
int̾eẽ. Is referebat postea. qđ eccl̃am
ter conatus egredi. ꝑsonȩ cuiꝰdã gra¬
uis & uenerabilis occursu: ter fuerit
in eccłam reuocatus. Uerisimile ẽ int̾
malignum benignũq sp̃m de sal¬
uando uł non saluando hoĩe. his e¬
gressus regressusq uicibꝰ aliquã diu
concertatũ. dũ & huic uas olim posses¬
sũ linquere. & illi suꝑni facturam
artificis ab inimico teneri diutius :¬
inhumanissimũ putabat᷑. Regressu
tandẽ tercio. tanquã impulsu quodã
adactus uiolentiꝰ in pauim̃tũ ruit.
morq ore. auribꝰ ac naribꝰ: p̃ualida

Expanded text:
sui magnitudine non tacendi. 97. Infelisui magnitudine non tacendi. 97. Infelicem quemdam, cui Heleno vocabulum fuit, adeo vis horrenda confecerat, ut praeter linguae et aurium infausta dispendia, atri quoque daemonis violentia per diuturnum tempus misere torqueretur. Jamque ejus calamitatem Creatore propitio miserante, contigit, eum translationis supradictae spectaculo interesse. Is referebat postea, quod ecclesiam ter conatus egredi, personae cujusdam gravis et venerabilis occursu ter fuerit in ecclesiam revocatus. Verisimile est, inter malignum benignumque spiritum de salvando vel non salvando homine, iis egressus regressusque vicibus, aliquandiu concertatum; dum et huic vas olim possessum linquere, et illi superni facturam Artificis ab inimico teneri diutius inhumanissimum putabatur. Regressu tandem tertio, tanquam impulsu quodam adactus violentius, in pavimentum ruit; moxque ore, auribus, ac naribus praevalida
Abbreviated transcription (Latin):
erfecto oꝑe. cunctisq tionis.
decorẽ p̃tendentibꝰ consummatis:
scĩssimũ & toto orbe uenerandum
tanto condignã thesauro. magna
ambitione apparatus: ingenti obseqͥ¬
orũ genere translatũ est. Iam dudũ
quidẽ ante annos aliquot. iussu ce¬
sarũ haroli ac ludouuici. ab heribol¬
do uenerabili pontifice fuerat tͣns¬
mutatũ: cũ a tẽpore sui transitus
ex quo rauenna relatũ est ꝑ annos
quo loco pͥmariȩ sepulturȩ tradi¬
tũ fuerat quieuisset. Affuer̃ tunc
quoq meritoꝵ eius argum̃ta p̾ci¬
pua: ñ absq miraculoꝵ pͥuilegiis
sollemnius cõmendata. Prȩciosi
deniq sepulchri intimis patefac¬
tis. ita demũ corpus uenerabile cũ
om̃i cultu uestium. integrũ. inte¬
meratũ. atq om̃i incorruptionis
genere speciosũ apparuit : ut cui¬
libet ignaro rerũ facile ꝑsuaderi
potuerit. recens defunctũ. recens
tumulo abditũ: recentibꝰ indumen¬
torũ apparatibꝰ circũseptũ. Accessit
huc publici splendor miracłi. pro

Expanded text:
erfecto opere, cunctisque decorem praetendentibus consummatis, sanctissimum et toto orbe venerandum tanto condignam thesauro, magna ambitione apparatus, ingenti obsequiorum genere translatum est. Jam dudum quidem ante annos aliquot jussu Caesarum Caroli ac Ludovici ab Heriboldo, venerabili pontifice, fuerat transmutatum; cum a tempore sui transitus, ex quo Ravenna relatum est, per annos quo loco primariae sepulturae traditum fuerat, quievisset. Adfuerunt tunc quoque meritorum ejus argumenta praecipua, non absque miraculorum privilegiis solemnius commendata. Pretiosi denique sepulcri intimis patefactis, ita demum corpus venerabile cum omni cultu vestium integrum, intemeratum, atque omni incorruptionis genere speciosum apparuit; ut cuilibet ignaro rerum facile persuaderi potuerit, recens defunctum, recens tumulo abditum, recentibus indumentorum apparatibus circumseptum. Accessit huc publici splendor miraculi, pro
Abbreviated transcription (Latin):
locũ destinatũ marmoribꝰ. qͥcquid
columnarũ deuectũ est: tanta uni¬
uersis fabricȩ partibꝰ habitudine
conuener̃. ac si indiscrepant̃ & ut
dicunt in unguem eisdem ipsis de¬
formatȩ lineis: ꝓposito responderint
excemplari. In quarũ collocatione. qͥd
int̃ cęt̾a mirũ uł eiudens claruerit:
estimo ñ tacendũ. Harum unã non
contemnendȩ magnitudinis. basi
impositam. aggregata robustorũ
manu. suꝑnȩ ducto fornci collatis
uiribꝰ inserebant. Cunctisq sũma
ope nitentibꝰ cũ iam erecta pene
consisteret. uicit molis ĩmanitas
impellentes: iamq elapsa manibus
suo ipsius in ruinã ponde ferebat᷑. Ne¬
tu ꝑiculi cesserant uniuersi. frusta¬
tim mooc cont̾endi marmoris lap¬
sũ: ñ absq doloris intimi scrupulo
p̃stolantes. Prȩsente dõ. res contra
opinatũ cefsit. qđq humana ma¬
nus ecequi nequiuerat. diuinȩ
uirtutis occursu. multo gratius
multoq facilius confectũ est. Qͥn¬

Expanded text:
locum destinatum marmoribus, quidquid locum destinatum marmoribus, quidquid columnarum devectum est, tanta universis fabricae partibus habitudine convenerunt, ac si indiscrepanter, et, ut dicunt, in unguem eisdem ipsis deformatae lineis, proposito responderint exemplari. In quarum collocatione quid inter caetera mirum vel evidens claruerit, aestimo non tacendum. Harum unam non contemnendae magnitudinis basi impositam, aggregata robustorum manu, superne ducto fornici, collatis viribus, inserebant; cunctisque summa ope nitentibus, cum jam pene erecta consisteret, vicit molis immanitas impellentes, jamque elapsa manibus, suo ipsius in ruinam pondere ferebatur. Metu periculi cesserant universi, frustatim mox conterendi marmoris lapsum non absque doloris intimi scrupulo praestolantes. Praesente Deo, res contra opinatum cessit; quodque humana manus exsequi nequiverat, divinae virtutis occursu multo gratius, multoque facilius confectum est; quan
Abbreviated transcription (Latin):
arius cõm̃dantes : littoris repetunt
stationem. Cũq subito uisibus cir¬
cũquaq directis. longo ꝓspectu: cer¬
nunt uniu̾sam aeris inclementiam
ultra quã sꝑari poterat ꝓcubuisse.
uentos elem̃taq oĩa ꝑniciosa feri¬
tate deposita: in pͥscam mansueuis¬
se tẽꝑiem. Nec mora alacres iter re¬
petunt desꝑatum. exꝓmptisq ad
fortia uiribꝰ scđos pelago erigunt
cursus: semel hausta fiducia securi
casuũ. & qͥcquid em̾̃gentiũ obsiste¬
re poterat ꝓcellarũ: respectu con¬
ciliati ꝑ germanũ numinis contẽ¬
ptores. Strauerat ille quondã sini¬
stram oceano britannico legionem.
cũ hunc ad ꝑeuntium instauratio¬
nem ppłoꝵ tende: uirulenta anti¬
qui hostis ꝑuicatia inuideret. Nẽ
quoq qͥs dubitet. eiꝰ uirtutis. eius
extitisse meriti. qđ post fluctuum
repentina discrimina conclamatȩ
serenitatis gaudia relucer: Mira¬
culo ꝓocimũ iudico. qđ ꝑductis ad

Expanded text:
arius commendantes, littoris repetunt arius commendantes, littoris repetunt stationem: cum subito visibus circumquaque directis, longo prospectu cernunt, universam aeris inclementiam, ultra quam sperari poterat, procubuisse; ventos, elementaque omnia, perniciosa feritate deposita, in priscam mansuevisse temperiem. Nec mora, alacres iter repetunt desperatum, expromptisque ad fortia viribus, secundos pelago exigunt cursus, semel hausta fiducia securi casuum, et quidquid emergentium obsistere poterat procellarum, respectu conciliati per Germanum Numinis, contemptores. Straverat ille quondam sinistram Oceano Britannico legionem, cum hunc ad pereuntium instaurationem populorum tendere virulenta antiqui hostis pervicacia invideret. Nunc quoque quis dubitet, ejus virtutis, ejus exstitisse meriti, quod post fluctuum repentina discrimina, conclamata serenitatis gaudia reluxerunt? 95. Miraculo proximum judico, quod, perductis ad