comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paruuili baptitandi sint: s de causaque¬
ritur quare baptit andi sint. Hoc gͦ qͦd
concedunt: sine ulla cũ ipsis dubitati¬
one teneamꝰ. Baptitandos ẽẽ paruulos
nemo dubitat. Nemo dubitet: quando
nec illi hinc dubitant. qui ex parte
aliqua contradicunt. S nos dicimus.¬
eos alit̃ salutẽ et uitam et̾nam ñ habitu¬
ros: nisi baptirentur in xp̃o. Illi aũt di¬
s ꝓpt̃ regnũ cęloꝵ. Quid sit hoc. dum
exponunꝰ ut possumꝰ : parumꝑ adin¬
dite. Paruulus inquiunt et si ñ bapti¬
Zetur. merito innocentiȩ. eo quod nul¬
lum habeat om̃ino nec ꝓpriũ nec ori¬
ginale peccatũ. nec ex se nec de adan
tractũ: necesse ẽ auĩt ut habeat sa¬
lutẽ et uitã ȩt̃nã. etiã si ñ baptitetur.
s ꝓpt̾ea baptizandus ẽ. ut intret eta
in regnũ dĩ. hoc ẽ regnũ cȩloꝵ. Sias¬
cutiendum hoc: discutiendũ ꝓpt̃ i¬

Expanded text:
parvuli baptizandi sint; sed de causa quaeparvuli baptizandi sint; sed de causa quaeritur, quare baptizandi sint. Hoc ergo quod concedunt, sine ulla cum ipsis dubitatione teneamus. Baptizandos esse parvulos, nemo dubitat. Nemo dubitet, quando nec illi hinc dubitant, qui ex parte aliqua contradicunt. eos aliter salutem et vitam aeternam non habituros, nisi baptizentur in Christo; illi autem dised propter regnum coelorum. Quid sit hoc, dum exponimus ut possumus, parumper attendite. Parvulus, inquiunt, etsi non baptizetur, merito innocentiae, eo quod nullum habeat omnino, nec proprium, nec originale peccatum, nec ex se, nec de Adam tractum, necesse est, aiunt, ut habeat salutem et vitam aeternam, etiamsi non baptizetur; sed propterea baptizandus est, ut intret etiam in regnum Dei, hoc est, in regnum coelorum. Si discutiendum est hoc, discutiendum est
Abbreviated transcription (Latin):
Nnathale scĩ iohis int̾ cȩtera quȩ dicen¬
da uidebant᷑: adbaptismũ paruulorũ
nr̃ sermo deductus ẽ. Et quia iam pro¬
lixus erat. et de illo t̃minando cogitaba¬
tur: ñ tanta dicta st̃ de tanta questio¬
ne. quanta intanto ꝑiculo a sollicitis
dici debuert̃. Sollicitos nos aũt facit.
ñ ipsa sententia. iam olim in ȩccła catho¬
lica. summa auctoritate fundata: s
disputationes quorundã quȩ mͦ crebres¬
cere. et multorũ animos euertere moli¬
untur. Hodie gͦ adiuuante dño placuit
nobis hinc loqui. Diem quidẽ sollemp¬
nem martiris cȩlebramus: s maior cau¬
sa ẽ om̃iũ fideliũ. quã tantũmͦ marty¬
rũ. Non eñi om̃s fideles etiã martires:
s illi ideo martires. quia fideles. Uidea¬
mus gͦ quid ab eis ꝓponitur quid eos
mouet: qm̃ et de ipsis. ñ tam refellen¬
dis. quã sanandis cogitare debemꝰ. Con¬
cedunt paruulos baptitari oportere.
Nongͦ questio ẽ int̃ uos et ipsosutrũ

Expanded text:
Natali sancti Joannis inter caetera quae dicenda videbantur, ad Baptismum parvulorum noster sermo deductus est: et quia jam prolixus erat, et de illo terminando cogitabatur, non tanta dicta sunt de tanta quaestione, quanta in tanto periculo a sollicitis dici debuerunt. Sollicitos autem nos facit, non ipsa sententia jam olim in Ecclesia catholica summa auctoritate fundata, sed disputationes quorumdam, quae modo crebrescere, et multorum animos evertere moliuntur. Hodie ergo, adjuvante Domino, placuit nobis hinc loqui. Diem quidem solemnem Martyris celebramus: sed major causa est omnium fidelium, quam tantum modo martyrum. Non enim omnes fideles etiam martyres, sed illi ideo martyres, quia fideles. Videamus ergo quid ab eis proponatur, quid eos movet; quoniam et de ipsis non tam refellendis quam sanandis cogitare debemus. cedunt parvulos baptizari oportere. Non ergo quaestio est inter nos et ipsos, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ducant ꝑuersi: palee nimis leues. quȩ
uolant ante aduentũ uentilatoris
ex area. Non uos seducant. Tenete
eos ad istam uł solam similitudinẽ
Tiz aniorũ: nec illos sinatis loqui am¬
plius. Ille codices tradidit: Non
S ille codices tradidit: quilibet tra¬
diderit. Nunquid infidelitas tradito¬
rum. fidem dĩ euacuauit: Quȩ ẽ.
fides dĩ: Quã ꝓmisit abrahe. dicens.
Insemine tuo benedicent᷑ om̃s gen

Expanded text:
ducant perversi, paleae nimis leves, quae ducant perversi, paleae nimis leves, quae evolant ante adventum ventilatoris ex area: non vos seducant. Tenete eos ad istam vel solam similitudinem zizaniorum, neque illos sinatis loqui amplius. Ille codices tradidit. Non. Sed ille codices tradidit. Quilibet tradiderit, numquid infidelitas traditorum fidem Dei evacuavit? Quae est fides Dei? Quam promisit Abrahae, dicens: In semine tuo benedicentur o
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑseminauit zizania. Sed tam̃ quid
ait pat̃ familias: Sinite utraq cres¬
cere:usq ad messẽ. ꝑ quid crescere:
Utiq ꝑagrũ. Quis ẽ ager: Nun¬
quid affrica: Non. Quis ẽ gͦ: Hon
int̃p̃temur nos. Dñs dicat. Nemi¬
nem sinamꝰ aliquid ꝓ arbitrio sus¬
picari. Dixerunt enĩ magistro dis¬
cipuli. Enarra nobis parabolam ⁊i¬
zaniorũ. & enarrauit dñs. Semen
bonũ dixit: filii sunt regni. Tiza¬
nia: filii mali. Quis ea seminauit:
Inimicus aũt inquit qui ea semi¬
nauit. diabolus ẽ. Quis ẽ ager:
Ager ẽ inquit. hic mundus. Quȩ
ẽ messis: Messis ẽ ait. finis scłi.
Qui sunt messores: Messores in¬
quit angłi sunt. Nunquid affri¬
ca ẽ mundus: Nunquid messis hoc
tempus: Nunquid messor donatus:
ꝑ totũ orbẽ t̃rarũ expectate messem:.
ꝑtotũ orbem t̾rarũ crescite in mes¬
sem: ꝑtotũ orbem t̾rarũ Zizania to¬
lerate usq ad messem. Non uos se-¬

Expanded text:
superseminavit zizania. Sed tamen quid superseminavit zizania. Sed tamen quid ait paterfamilias? Sinite utraque crescere usque ad messem. Per quid crescere? Utique per agrum. Quis est ager? Numquidnam Africa? Non. Quis est ergo? Non interpretemur nos, Dominus dicat: neminem sinamus aliquid pro arbitrio suspicari. Dixerunt enim Magistro discipuli: Enarra nobis parabolam zizaniorum. Et enarravit Dominus: Semen bonum, dixit, filii sunt regni; zizania vero, filii mali. Quis ea seminavit? Inimicus autem, inquit, qui ea seminavit, diabolus est. Quis est ager? Ager est, inquit, hic mundus. Quae es messis? Messis est, ait, finis saeculi. Qui sunt messores? Messores, inquit, Angeli sunt . Numquid Africa est mundus? Numquid messis hoc tempus? Numquid messor Donatus? Per totum orbem terrarum exspectate messem, per totum orbem terrarum crescite in messem, per totum orbem terrarum zizania tolerate usque ad messem. Non vos se
Abbreviated transcription (Latin):
dñi non oportet litigare. sed mitem
ẽẽ ad om̃s. Docibilẽ pacientẽ: in mo¬
destia corripientẽ diuersa sentientes.
neforte det illis ds̃ penitentiã ad cog¬
noscendam ueritatẽ: et resipiscant¬
tientes sitis malis ut apꝓbetis: neq
negligentes ut non arguatis.: neq
suꝑbientes ut insultant̃ arguatis.
Qui aũt deseruerit unitatẽ: iuolat
caritatẽ. Ꝙ quisquis uiolat carita¬
tem: qͦdlibet magnũ habeat. ipse
nichil ẽ. Si linguis hominũ loqua¬
tur et angłorũ: si sciat omĩa sacra¬
m̃ta: si habeat om̃em fidẽ ut mon¬
tes transferat: si distribuat omnia
sua pauꝑib si corpus suũ tradat ut
quo uniuersis utat᷑. non habet. Am¬
seducant qui carnalit̾ intelligunt:
et corporalit̾ separationẽ facientes.
ab eccłȩ frum̃tis toto orbe diffu¬
sis sp̃itali sacrilegio separantur. ꝑ
totũ enĩ mundũ: seminatũ ẽ bonũ
semen. Bonus ille seminator filius
hominis. non in affrica sola: sed uq
sparsit bonũ semen. lnimicus aũt:

Expanded text:
ni non oportet litigare; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diversa sentientes: ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem . Beattientes sitis malis, ut approbetis, neque negligentes sitis, ut non arguatis, neque superbientes, ut insultanter arguatis. Qui autem deseruerit unitatem, violat caritatem, et quisquis violat caritatem, quodlibet magnum hnihil est. Si linguis hominum loquatur et Angelorum, si sciat omnia sacramenta, si habeat omnem fidem, ut montes transferat, si distribuat omnia sua pauperibus, si corpus suum tradat, utquo universis utatur, non habet. seducant qui carnaliter intelligunt et corporalem separationem facientes, ab Ecclesiae frumentis toto orbe diffusis spirituali sacrilegio separantur. Per totum enim mundum seminatum est bonum semen. Bonus ille seminator Filius hominis, non in Africa sola, sed ubique sparsit semen bonum. Inimicus autem
Abbreviated transcription (Latin):
latere cum uenit:. Clamor factus ẽ:
ecce sponsus uenit. surgite obuiam
ei. In ictu oculi. in nouissima tuba:
om̃s resurgemus. Ergo surrexerunt
om̃s ille uirgines. et aptauerunt lam¬
pades suas: id ẽ. rationes reddentes
oꝑum suoꝵ. Oportet eñi nos exhibe¬
ri ante tribunal xp̃i: ut illic recipi

Expanded text:
latere, cum uenit — clamor factus est: latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus. ergo surrexerunt omnes illae uirgines et aptauerunt lampades suas, id est rationes reddendas operum suorum. oportet enim nos exhiberi ante tribunal
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. Non gͦ habent oleum secũ.
Nam ipsam leticiam: oleũ significa¬
re arbitror. ꝓpt̾ea inquit unxit te
ds̃ ds̃ tuus: oleo leticiȩ. Qui aũt non
ꝓptea gaudet. quia dõ intrinsecus
placet: non habet oleum secũ. Pru¬
dentes aũt acceꝑunt oleum secum
inuasis cum lampadib suis: id ẽ. lȩti¬
ciam bonorũ oꝑum incorde atq cõs¬
cientia posuerunt. Sic et apls monet.
Probet se homo inquit: et tunc in semet
ipso habebit głam. et non in altero.
Tardante gͦ sponso. dormierunt om̃s:
quia ex utroq genere continentium
hominum. siue eorũ qui coram deo
exultant. siue eorũ qui in laudib ho¬
minũ adquiescunt: moriuntur hoc
int̾uallo temporis: donec sub aduentu
dñi fiat resurrectio mortuorũ. Media
aũt nocte. id ẽ nullo seͥntiente aut
sꝑante: quippe cũ ipse dñs dicat. de
die aũt illa et hora nemo scit: et apłs¬
dicit. dies dñi tanquã fur innocte
ita ueniet. ex quo significat penitus

Expanded text:
hominum. non ergo habent oleum secum. hominum. non ergo habent oleum secum. nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: propterea unxit te deus, deus tuus oleo exsultationis. qui autem non propterea gaudet, quia deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. prudentes autem acceperunt oleum secum in uasis cum lampadibus suis: laetitiam bonorum operum in corde atque conscientia posuerunt. sic et apostolus monet: probet autem se homo, inquit, et tunc in semet ipso habebit gloriam, et non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu dautem nocte, id est, nullo sciente aut sperante; quippe cum ipse Dominus dicat, De die autem illa et hora nemo scit ; et Apostolus Dies Domini tanquam fur in nocte, ita veniet : ex quo signif
Abbreviated transcription (Latin):
auoluptate oculorũ: auoluptate auriũ::
auoluptate olfaciendi: gustandi. tan¬
gendi.S quia ista continentia partum
coram dõ fit. ut illi placeatur interiore
gaudio conscientie. partun coram ho¬
minibus. tantũ ut gła humana capia¬
tur.quinq dicuntur sapientes. et qͥnq
stulte. Utreq tam̃ uirgines. quia ut᷑ͣq:
continentia ẽ: quamuis diuerso fomi¬
te gaudeat. Lampades aũt sunt que
manib portantur: oꝑa quȩ scđ̾m istã
continentiã fiunt. Dictum ẽ aũt. Luce¬
ant oꝑa ur̃a coram hominibꝰ. Om̃s uͦ
acceꝑunt lampades suas: et uenerunt
obuam sponso. Intelligendum ẽ ergo
xp̃i nomine censeri. de quib agitur.
Non eñi possunt qui xp̃iani non sunt:
sponso. xp̃o uenire obuiam. S qͥnq
fatue acceptis lampadib suis: non
sumpserunt oleum secum. Multi eñi
quamius de. xp̃i bonitate plurimũ
sꝑent. gaudiũ tam̃ non habent dũ
continenter uuuint. nisi in laudibus

Expanded text:
a voluptate oculorum, a voluptate aurium, a voluptate oculorum, a voluptate aurium, a uoluntate olfaciendi, gustandi, tangendi. sed quia ista continentia partim coram deo fit, ut illi placeatur interiori gaudio conscientiae, partim coram hominibus, tantum ut gloria humana; capiatur, quinque dicuntur sapientes et quinque stultae, utraeque tamen uirgines, quia utraque continentia est, quamuis diuerso fomite gaudeat. lampades autem sunt, quia manibus gestantur, opera, quae secundum istam continentiam fiunt. dictum est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non enim possunt qui christiani non sunt sponso Christo uenire obuiam. sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de Christi bonitate plurimum sperent, gaudium tamen non habent, dum continenter uiuunt, nisi in laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
bonorũ et maloꝵ discretionẽ signifi¬
cat. Quaꝓpt̃. cum uirginitatis nom̃
honorabile ẽ. cur receptis exclusisq
commune ẽ: Deinde quid sibi uult
numerus. inutraq parte quinarius:
Quid aũt significat oleũ: mirũ
uidetur. quod sapientes petentibus
non communicant: cum et inuide¬
re fas non sit eas quȩ ita ꝑfecte sunt
ut ab sponso recipiantur. Quo nomi¬
nificatur. Et misericordes eẽ oporte¬
at ad p̃standũ ex eo quod habent.
p̃scribente illa sententia eiusdẽ dñi
dicentis. om̃i petenti te tribue. Quid
est aũt. quod possit dando non suf¬
ficere utrisq: Hec maxime augent
questionis difficultatem: quam quã
et cȩtera diligent̃ considerata. ut om¬
nia inunam rationem concurrant.
nichilq in unam partẽ dicatur quod
impediat aliam. magna cautio est¬
adhibenda. Uidentur itaq inichi
quinq uirgines. significare: quinq¬
ꝑtitam continentiã a carnis illecebris
Continendus ẽ enĩ animi appetitass

Expanded text:
bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum, mirum videtur. Item quod sapientes petentibus non communicant: cum et invidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut a sponso recipiantur, quo nomius Christus significatur; et misericordes esse oporteat ad praestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia ejusdem Domini dicentis, Omni poscenti te, tribue . Quid est autem quod possit dando non sufficere utrisque? Haec maxime augent quaestionis difficultatem: quanquam et caetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationem concurrant, nihilque in unam partem dicatur quod impediat aliam, magna cautio adhibenda est. 3. Videntur itaque mihi quinque virgines significare quinquepartitam continentiam a carnis illecebris. Continendus est enim animi appetitus
Abbreviated transcription (Latin):
bus tc̃ loquebat᷑. foris st̃. audire nos
nolunt. Ipsũ euangłm oderunt: fal
contra mortuũ. Quando eis dicimus
credire in iħm: respondent nobis. In
hominẽ mortuũ credituri sumꝰ: Cũ
aũt addimus. s resurrexit: respondẽt.
absit. Discipłi eius furati st̃ eũ de se¬
pulchro. amant falsitatẽ uidei emp¬
tores: et contempnunt ueritatẽ dñi
redemptoris. Quod loqueris uidee.
parentes tui pecunia emert̃: et hoc inte
remansit quod emert̃. Adtende potius

Expanded text:
us tunc loquebatur. Foris sunt, audire nos nolunt. Ipsum Evangelium oderunt, falscontra mortuum. Quando eis dicimus, Credite in Jesum: respondent nobis, In hominem mortuum credituri sumus? Cum autem addimus, Sed resurrexit: respondent, Absit; discipuli ejus furati sunt eum de sepulcro. Amant falsitatem Judaei emptores, et contemnunt veritatem Domini Redemptoris. Quod loqueris, Judaee, parentes tui pecunia emerunt; et hoc in te remansit, quod emerunt. Attende potius
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Testimoniũ eis ꝑbibeo. quia zelũ
dĩ babent. s ñ scđ̾m scientiã. Telum eñi
inquit dĩ habent: nouiͣ. scio. apud illos
fui: talis fui. Telũ dĩ habent: s ñ scđ̾m
tiam: quã doleas in illis ñ ẽẽ. et innobis
uelis eẽ. Secutus adumxit: et quod c̾au¬
sa̾m posuerat. aꝑuit. Quid ẽ. zelum dĩ
habent: s ñ scđ̾m scientiã: Ignorantes
eñi dĩ iusticiã. et suã uolentes constitu¬
ere: iusticie dĩ ñ sunt subiecti. Ignora¬
re eñi dĩ uisticiã. et suã uelle constitue¬
re: hoc ẽ głam ab inuicẽ expectare. et
głam quȩ asolo dõ ẽ ñ requirere. Hoc
ẽ ferm̃tũ phariseorũ: Ab hoc cauere do¬
minus uibet. Si seruis uibet. & dñs ui
bet: caueamꝰ. ne audiamꝰ. Ut quid mi

Expanded text:
timonium eis perhibeo, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Zelum, inquit, Dei habent: novi, scio, apud illos fui, talis fui. Zelum Dei habent, sed non secutiam, quam doleas in illis non esse, et in nobis velis esse. Secutus adjunxit, et quod clausum posueram scientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ignorare ergo Dei justitiam et suam velle constituere, hoc est, gloriam ab invicem exspectare et gloriam quae a solo Deo est non requirere, hoc est fermentum Pharisaeorum. Ab hoc cavere Dominus jubet. Si servis jubet, et Dominus jubet, caveamus; ne
Abbreviated transcription (Latin):
ne cũ illos nimis attendimꝰ. anob̾ ocu¬
los auferamꝰ. Discipłis enĩ suis dñs lo¬
quebatur: et utiq quod illis loque¬
batur. et nob̃ posteris loquebat᷑. Neq
uobiscũ sũ usq ad consummationẽ
scłi: s ad om̃s etiã postea futuros
xp̃ianos. et usq infinẽ scłi ꝑuenturos.
Loquens gͦ illis: ait. Cauete afermento
phariseorũ. Tunc putauert̃ idõ dñm
dixissehqri panes ñ tulerant. Non in¬
tellexert̃. quia cauete aferm̃to phari¬
seorũ: boc dictũ ẽ. cauete adoctrina
phariseoꝵ. Quȩ fuit doctrina pbarise¬
orũ. nisi quã mͦ audistif᷑ Głam ab in¬
uicem querentes. głam ab inuicẽ ex¬
pectantes. et głam quȩ asolo dõ ẽ ñ

Expanded text:
ne cum illos nimis attendimus, a nobis ocune cum illos nimis attendimus, a nobis oculos auferamus. Discipulis enim suis Dominus loquebatur: et utique quod illis loquebatur, et nobis posteris loquebatur. Nequvobiscum sum usque ad consummationem saeculi : sed ad omnes etiam postea futuros Christianos, et usque in finem saeculi proventuros. Loquens ergo illis ait, Cavete a fermento Pharisaeorum. Tunc putaverunt ideo Dominum dixisse hoc, quia panes non tulerant: non intellexerunt, quia Cavete a fermento Pharisaeorum, hoc dictum est, Cavete a doctrina Pharisaeorum . Quae fuit doctrina Pharisaeorum, nisi quam modo audistis? Gloriam ab invicem quaerentes, gloriam ab invicem exspectantes, e
Abbreviated transcription (Latin):
cens sonuit in aurib nris. ad¬
uertat caritas ur̃a: dũ pauca loquar
quȩ dñs donauiit. Ad iudȩos dñs lo¬
quebatur iħc: et dicebat eis. Scruta¬
mini scripturas. inquibꝰ putatis uos
uitã et̾nam hab̾e: ipsȩ testimoniũ
phibent de me. Deinde post paulu¬
lum. Ego inqͥt ueni in nomine pa¬
tris mei: et ñ accepistis me. Si alius
uenerit innomine suo: ipsũ accipł¬
tis. Deinde post paululũ. Quomͦ potestis
michi credere. glam ab iniuicem expec¬
tantes. et głam quȩ asolo dõ ẽ. ñ que¬
rentes: Ad extremũ ait. Non ego uos
accuso apud patrẽ: ẽ qui uos accus st:
moyses inquẽ uos sꝑatis. Si eñi crede¬
retis moysi: crederetis forsitan et mi¬
chi. De me eñi ille scripsit. Cũ aũt uer¬
bis illius ñ creditis.: quomͦ potestis mi¬
chi credere: Ad hec ꝓposita nobis di¬
uinitus. ex ore lectoris. sed ministerio
saluatoris: audite pauca. ñ numeran¬
ẽ intelligere de uideis: s cauendũ ẽ.

Expanded text:
advertat Charitas vestra, dum pauca loquimur quae Dominus donat. Ad Judaeos Dominus loquebatur Jesus, et dicebat eis: Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere; ipsae testimonium perhibent de me. Deinde post paululum: Ego, inquit, veni in nomine Patris mei, et non accepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum acciplum: Quomodo potestis mihi credere, gloriam ab invicem exspectantes, et gloriam quae a Deo solo est, non quaerentes? Ad extremum ait: Non ego vos accuso apud Patrem: est qui vos accusat Moyses, in quem vos speratis. Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi: de me enim ille scripsit. Cum autem verbis illius non creditis, quomodo potestis mihi credere? Ad haec proposita nobis divinitus, ex ore Lectoris, sed ministerio Salvatoris, audite pauca non numeranest intelligere de Judaeis. Sed cavendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: insidiat᷑ ut decipiat. Et qui illũ se¬
cuntur: Nã dictũ ẽ. quia induti qui¬
dam pellib ouiũ. intus aũt st̃ lupi
rapaces. Si uiderit mercennarius ali¬
quẽ loqui peccata. aut sentire ꝑniciẽ
tum et obscenũ: et tam̃ quia uidet᷑
habere alicuiꝰ mom̃ti ꝑsonã in eccła.
inde si sꝑat cõmoda: mercennarius ẽ.
Et cũ udet hominẽ ꝑire in peccato.
uidet illũ sequi lupũ. uidet illius gut¬
tur morsu trahi ad suppliciũ: ñ illi
dicit peccas. ñ illũ obuirgat. ne ꝑdat
cõmoda sua. Hoc ẽ gͦ cũ uiderit lu¬
pũ fugit: ñ illi dicit. scelerate facis.
Non
corporis s animi. hec
fuga ẽ. Quẽ uides cor¬
pore stare. fugit animo.¬
ncũ uidet peccatorẽ. et ñ illi dicit
peccas: cũ etiã cũ illo consiliũ habet:¬

Expanded text:
est: insidiatur ut decipiat, et qui illum seest: insidiatur ut decipiat, et qui illum sequuntur; nam dictum est, quod induti quidem pellibus ovium, intus autem sunt lupi rapaces . Si viderit mercenarius aliquem loqui prava, aut sentire secundumtum et obscoenum, et tamen quia videtur habere alicujus momenti personam in Ecclesia, unde si sperat commoda, mercenarius est.: et cum videt hominem perire in peccato, videt illum sequi lupum, videt illius guttur morsu trahi ad supplicium; non illi dicit, Peccas; non illum objurgat, ne perdat commoda sua. Hoc est ergo, Cum viderit lupum, fugit: non illi dicit, Scelerate facis. Non corporis, sed animae haec fuga est. Quem vides corpore stare, fugit animcum videt peccatorem, et non illi dicit, Peccas; cum etiam consilium cum illo habet
Abbreviated transcription (Latin):
mundauerit. se ab huuismodi: erit
uas in bonorẽ. scĩficatũ. et utile dñoͥ
ad om̃e opus bonũ paratũ semꝑ. Non
ad quascdã res paratũ. et ad quasdam
ñ paratũ: s ad om̃e opus bonũ para¬
tũ. Hec de pastorib dixi. De mercen¬
Quia ei ñ ẽ cura de ouib. Tamdu
gͦ ẽ utilis mercennarius. quãdui nõ
uidet lupũ: quaindui non uidet fu¬
rem et latronẽ. Cũ aũt uiderit: fu¬
git. Q quis ẽ de mercennariis qui
fugit de eccła. quando uidet lupũ
aut latronẽ: Abundant lupi: abu¬
dant latrones. Ipsi st̃ qui ascendunt
ꝑ alterã partẽ. Quist̃ isti qni ascen¬
dunt: Qui de parte donatr. uolunt de
dunt: P alterã partẽ. Unde. de parte
dici uolunt. qui inunitate ñ st̃. De al¬
tera parte st̃: et de ipsa parte ascendt̃.
id ẽ excollunt᷑. et uolunt tollere oues.
Quomͦ ascendunt: uidete. Nos in qui¬
unt sc̃ĩficamꝰ. nos iustificamus. nos fa¬
cimus iustos. Ecce quo ascender̃t̃. S qͥ

Expanded text:
mundaverit se ab hujusmodi, erit mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honorem sanctificatum, et utile Domino, ad omne opus bonum paratum semper . Non ad quasdam res paratum, et ad quasdam non paratum; sed ad omne bonum opus paratum. Haec de pastoribus dixi. CQuia non est ei cura de ovibus. Tamdiu ergo est utilis mercenarius, quamdiu non videt lupum, quamdiu non videt furem et latronem: cum autem viderit, fugit. Et quis est de mercenariis, qui non fugit de Ecclesia, quando videt lupum et latronem? Abundant lupi, abundant latrones. Ipsi sunt qui ascendunt per alteram partem. Qui sunt isti qui ascendunt? Qui de parte Donati volunt deprdunt? Per alteram partem: unde de parte dici volunt. Qui in unitate non sunt, de altera parte sunt, et de ipsa parte ascendunt, id est, extolluntur, et volunt tollere oves. Quomodo ascendunt, videte. Nos, inquiunt, sanctificamus, nos justificamus, nos facimus justos. Ecce quo ascenderunt. Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. łaciunt enĩ ubi posst̃: utilesst̃
quantũ posst̃. Quanido aũt ad alios
usus querebat. apłs cuiꝰ uias imita¬
rentur infirmi: misi uob̾ inquit ti¬
motheũ. qui uos cõmonefaciat uias
meas. & quid ait : Misi pastorẽ. qui
uos cõmoneret uias meas: id ẽ. qui a¬
quomͦ ego ambulo. et ipse ambulat.
& mitens pastorẽ. qͥd ait: Neminẽ
enĩ habeo tam unanimẽ: qui since¬
ra affectione ꝓuob̾ sollicitus sit. Non¬
ne eñi cũ illo erant multi.S quid se¬
quitur: Om̃s eñĩ sua quert̃: ñ quȩ¬
iħu. xp̃i. Idẽ: ego uob̾ pastorẽ mitte¬
re uolui. Nam multi mercennarii st̃.
s ñ oportuerat. ut mercennarus mit¬
terctur. Ad alias res. et negocia ꝑ a¬
uolebat. paulus. pastor erat necessariꝰ.
et uix inuenit unũ pastorẽ int̾ multos
mercennarios: quia pauci pastores:
multi mercennarii. S quid dicit᷑ de
mercennariis : Am̃ dico uob̃: ꝑcepe¬
runt mercedẽ suã. De pastore autẽ
qͥd dicit apłs paulus: Quisquis aũt

Expanded text:
Faciunt enim ubi possunt, utiles sunt quantum possunt. Quando autem ad alios usus quaerebat Apostolus, cujus vias imitarentur infirmi: Misi vobis, inquit, Timotheum, qui vos commonefaciat vias meas . Et quid ait? Misi pastorem qui vos commoneret vias meas: id est, qui quomodo ego ambulo, et ipse ambulat. Et mittens pastorem, quid ait? Neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Nonne cum illo erant multi? Sed quid sequitur? Omnes enim sua quaerunt, non qui : id est, Ego vobis pastorem mittere volui; nam multi mercenarii sunt: sed non oportuerat ut mercenarius mitteretur. Ad alias res et negotia peravolebat Paulus, pastor erat necessarius. Et vix invenit unum pastorem inter multos mercenarios: quia pauci pastores, multi mercenarii. Sed quid dicitur de mercenariis? Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . De pastore autem quid ait Apostolus? Quisquis autem
Abbreviated transcription (Latin):
dra moysi. Tugiunt gͦ isti. quando ui¬
dent lupũ: quando uident latronẽ.
Hoc aũt dicere ceꝑam. quia de locosuꝑ¬
iori ñ posst̃ dicere isti. nisi bene facite:
Nolite ꝑiurare: nolite fraudare.: nolite
aliquẽ circũuenire. Aliquando aut̃
sic iuuunt. ut de tollenda aliena uil¬
la cũ episcopo consiliũ habeatur et
petatur ab illo tale consiliũ. Aliqͣn¬
do nob̾ contigit: ex ꝑti dicimꝰ nãñ
crederemꝰ. Multi anobis consilia mala
petunt consilia ñteiendi. cucũuenien¬
di: putantes quia placent nob̾.S in
nomine: xp̃i si dño placet quod dici¬
mus: nullus illud temptauit. et

Expanded text:
rius. Fugiunt ergo isti, quando vident lupum, quando vident latronem. Hoc autem dicere coeperam, quia de loco superiore non possunt dicere isti, nisi, Bene facite, nolite perjurare, nolite fraudare, nolite aliquem circumvenire. Aliquando autem sic vivunt, ut de tollenda aliena villa, cum episcopo consilium habeatur, et petatur ab ipso tale consilium. Aliquando nobis contigit, experti dicimus: nam non crederemus. Multi a nobis consilia mala petunt, consilia mentiendi, circumveniendi; putantes quia placent nobis. Sed in nomine Christi, si Domino placet quod dicimus, nullus talis nos tentavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos botri. id ẽ. uerba bona. pre¬
cepta bona. Tu lege uuã: ñ te pungit
spia. quando legis. que dicunt facite.
s que faciunt facere nolite. Pungit
aũt te spina: si quod faciunt facis.
Ut gͦ legas uuã. et ñ hereas spinis.

Expanded text:
ad eos botri, id est, verba bona, praead eos botri, id est, verba bona, praecepta bona. Tu lege uvam, non te pungit spina, quando legis, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite. Pungit autem te spina, si quod faciunt facis. Ut ergo legas uvam, et non inhaereas spinis,
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑiori loco. nisi ne rapiant᷑ resali¬
ene. ne fraudes fiant. ne scelera admit¬
tantur: Non posst̃ dicere aliud: quia
cathedrã moysi sedent: et de illis lo¬
quitur ipsa. ũ ipsi. Quid ẽ gͦ. Nunqͥd
colligunt de spinis uuas. aut de tri¬
bulis ficus : &. om̃is arbor ex fructu
cognoscitur: phariseus potest bona
loqui: phariseus spina ẽ. Quomͦ de
spina lego uuã: Quia tu dñe dixis¬
ti. quȩ dicunt facite. que faciunt fa¬
cere noliteᷤ. De spinis me iubes uuã
decerꝑe: cũ dixeris. nunqͥd colligunt
de spinis uuã: Respondet tibi dñs.
Non ussi te de spinis uuã legere.S
uide. attende bene. neforte ut fieriso¬
let uitis cũ circũeat ꝑt̾rã. inuoluta sit
spinis. Nam aliquando inuenimus
illud fr̃s mer̾ uitẽ positã suꝑ caricẽ.
int̃ spinas botrus. Et qui uidet bo¬
trũ carpit: ñ tam̃ de spinis. s de ui¬
te quȩ circumplexa ẽ spinis. Sic gͦ
illi spinosi st̃: s sedendo in cathedra
moy si. inuoluit eos uitis: et pendẽt

Expanded text:
de superiore loco, nisi ne rapiantur res alienae, ne fraudes fiant, ne scelera admittantur? Non possunt dicere aliud, qui cathedram Moysi sedent, et ipsa de illis loquitur, non ipsi. Quid est ergo, Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? et, Omnis arbor ex fructu cognoscitur ? Pharisaeus potest bona loqui? Pharisaeus spina est: quomodo de spina lego uvam? Quia tu, Domine, dixisti, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. De spinis me jubes uvam decerpere, cum dixeris, Numquid colligunt de spinis uvam? Respondet tibi Dominus: Non jussi te de spinis uvam legere; sed vide, attende bene, ne forte, ut fieri solet, vitis cum circumerrat per terram, involuta sit in spinis. Nam aliquando invenimus illud, fratres mei, vitem positam super caricem, r spinas botrus; et qui videt botrum carpit, non tamen de spinis, sed de vite, quae circumplexa est spinis. Sic ergo illi spinosi sunt: sed sedendo in cathedra Moysi, involvit eos vitis, et pendent
Abbreviated transcription (Latin):
ant dm̃: amantes dñm qui annunci¬
ant dm̃ ꝓpt̃ dm̃:. pascunt oues. et non
st̃ mercennarii. Ipsã castitatẽ exigebat
bat petro. Petre amas me: Quid ẽ amas
me: Castus es: Non ẽ cor tuũ adulte¬
rum: Non tua queris in eccła. s mea:
Sigͦ talis es. et amas me: pasce oues me¬
as. Non enĩ eris mercennarius: s eris
de quib genut apłs. S quia dicit. qͥd
eñi. dũ om̃imͦ. siue occasione siue ueri¬
merc ennarios. Pastor ueritate xp̃m
annuntiat: mercennarius occasione
xp̃m annunciat. Aliud tam̃ querens¬

Expanded text:
mantes Deum; qui annuntiant Deum, propter Deum, pascunt oves, et non sunt mercenarii. Ipsam castitatem exigebat bat Petro, Petre, amas me? Quid est, Amas me? Castus es? Non est cor tuum adulterum? Non tua quaeris in Ecclesia, sed mea? Si ergo talis es, et amas me, pasce oves meas . Non enim eris mercenarius, sed eris dicit? Quid enim? dum omni modo, sive occasione, sive verimercenarios. Pastor veritate Christum annuntiat, mercenarius occasione Christum annuntiat, aliud quaerens
Abbreviated transcription (Latin):
ues ẽ. Ipse ꝑfecit omĩa. cęlũ. et t̾rã.
mare. et angłos: quicqͥd uidemꝰ. qͥcqͥd
ñ uidemꝰ in celo. ipse fecit. S tam̃ non
diuicias amare debemꝰ. s eũ qui fe¬
cit illas. Non em tibi ꝓmisit: nisi se.
Inueni aliquid p̃ciosus: et boc dabit.
Pulchra ẽ t̾ra: celũ. et angłi: s. pul

Expanded text:
es est, ipse fecit omnia, coelum et terram, mare et Angelos. Quidquid videmus, quidquid non videmus in coelo, ipse fecit. Sed tamen non divitias amare debemus, sed eum qui fecit illas. Non enim tibi promisit nisi se. Inveni aliquid pretiosius, et hoc tibi dabit. Pulchra est terra, coelum et Angeli:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. quando illis dicit᷑ male uiuen¬
tibus. merito dictum ẽ adño. quȩ di¬
cunt facite. quȩ faciunt facere noli¬
te: Recte dictum ẽ inquiunt. Dictĩ
aũt facimus nos. ñ faciatis. Nos eni
offerimus dõ sacrificiũ: uob̾ ñ licł̃
Uidete uersucias hominũ. Quid dicã:
Mercennariorũ. Nam si pastores eẽnt:
ista ñ dicerent. Idõ dñs ut os illis clau¬
deret: secutus ẽ. et dixit. Cathedram
Faciũt eñi sacͥficiũ dõ offeit̃. Qdest qđ di¬
cunt. & ñ faciunt. Audiqͥd seqͥt᷑. Alligant
onera grauia & inportabilia & imponunt
lt̃ tangere. Aꝑte exꝑbrauit: descͥpsit &e ostẽ¬
dit. S illi qñ sic uolt̃ ꝑu̾tere sentẽtiã: ostn

Expanded text:
quando illis dicitur male viventibus, Merito dictum est a Domino, Quae dicunt, facite; quae faciunt, facere nolite? Recte dictum est, inquiunt. Dictum autem nos facimus, vos non faciatis. Nos enim offerimus sacrificium, vobis non licet. Videte versutias hominum: quid dicam? mercenariorum. Nam si pastores essent, ista non dicerent. Ideo Dominus ut os illis clauderet, secutus est, et dixit, Cathedram Faciunt enim sacrificium, Deo offerunt. Quid est quod dicunt, et non faciunt? Audi quid sequatur: Alligant enim onera gravia et importabilia, et imponunt lunt tangere . Aperte exprobravit, descripsit et ostendit. Sed illi quando sic volunt pervertere sententiam, ost
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ille. uidens eos qui uolunt tollere
oues. timet et fugit. quia mercen¬
narius ẽ: et quia ñ ẽ illi cura de oui¬
bus. Mercennarius ẽ eñi. Si inuene¬
rimus tres istas ꝑsonas. inuenit sc̃ĩ¬
tas ur̃a quos diligatis. et quos tole¬
retis. et quos caueatis. Diligendus
ẽ pastor: tolerandus ẽ mercenuariꝰ.
cauendus ẽ latro. St̃ homines in
eccła. de quibus dicit apłs. qui ex
occasione euangłizant. querentes
ab hominib cõmoda sua: siue pecu¬
niaria. siue honorũ. uł laudis huma¬
ne: quomͦlibet uolentes acciꝑe mu¬
nera. euangłiz ant. Et ñ tam salutẽ

Expanded text:
est: ille videns eos qui volunt tollere est: ille videns eos qui volunt tollere oves, timet et fugit, quia mercenarius est, quia non est illi cura de ovibus; mercenarius est enim. Si invenerimus tres istas personas, invenit Sanctitas vestra et quos diligatis, et quos toleretis, et quos caveatis. Diligendus est pastor, tolerandus est mercenarius, cavendus est latro. Sunt homines in Ecclesia, de quibus dicit Apostolus, qui ex occasione evangelizant, quaerentes ab hominibus commoda sua , sive pecuniaria, sive honorum vel laudis humanae. Quomodolibet volentes accipere munera evangelizant, et non tam salute
Abbreviated transcription (Latin):
miliabitur et qui se humiliat. ex al¬
tabitur. Qui gͦ se exaltant: ꝑ alterã
partẽ uolunt ascendere. ad ouile. Qui
aũt se humiliant: ꝑ ianuã intrant ad
ouile. Ideo de illo dixit. intrat: de illo.
ascendit. Qui ascendit: uidetis. Qͥa
alta petit: ñ intrat.s cadit. Iile aũt
qui se submittit. ut ꝑ ianuã intret: nec
cadit. s pastor ẽ. S tres ꝑsonas dixit¬
dñs ⁊ et debemus illas inuestigare in
euangło. Pastoris. mercẽnarii. et fu¬
ris. Cũ legeret᷑: puto qͦd animaduer¬
tistis. Designauit pastorẽ: designa¬
uit mercenuariũ: designauit furẽ.
Pastorẽ dixit animã suã ponere ꝓ ouib
et intrare ꝑ ianuam. Furem dixit et
latronẽ: ascendere ꝑ aliã partẽ. Mer¬
cennariũ. dixit. lupũ uł etiã furẽ. si
uideat fugere: quia ñ ẽ illi cura de
ouibus. Mercennarus ẽ quippe. non
pastor. Ile intrat ꝑianuã: quia pastor
ẽ. Ille ascendit ꝑ aliã partẽ: quia fur

Expanded text:
miliabitur; et qui se humiliat, exalmiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Qui ergo se exaltant, per alteram partem volunt ascendere ad ovile: qui autem se humiliant, per januam intrant ad ovile. Ideo de illo dixit, intrat: de illo, ascendit. Qui ascendit, videtis, qui alta petit, non intrat, sed cadit. Ille autem qui se submittit, ut per januam intret, non cadit, sed pastor est. Dominus, et debemus illas investigare in Evangelio; pastoris, mercenarii et furis. Cum legeretur, puto quod animadvertistis, designavit pastorem, designavit mercenarium, designavit furem. Pastorem dixit animam suam ponere pro ovibus et intrare per januam. Furem dixit et latronem ascendere per aliam partem. Mercenarium dixit, lupum vel etiam furem si videat, fugere; quia non est illi cura de ovibus: mercenarius est enim, non pastor. Ille intrat per januam, quia pastor est; ille ascendit per aliam partem, quia fur
Abbreviated transcription (Latin):
minus quã es: s agnosce quid es. Cog¬
nosce infirmũ: cognosce hominẽ
cognosce peccatorẽ. dognosce quia
ale iustificat. cognosee quia maculo¬
sus es. Appareat inconfessione: tua ma¬
cula cordis tui. et ꝑtinebis ad gregem
xp̃i: quia confessio peccatoꝵ. inuitat
medicũ sanaturũ. Quomͦ in egritudi¬
ne qui dicit sanussum. ñ querit medi
Nunquid ñ ad templũ ascenderat pha¬
riscus ille. et publicanus: Ille de sua sa¬
nitate głabat᷑: ille uulnera sua medico
ostendebat. Dicebat eñĩ ille. Ds̃. gr̃as ago
tibi: quia ñ sum sicut publicanus iste.
Głabatur suꝑ alterũ. Ergo si publica¬
nus ille saniis eẽt. inuideret illi pha¬
tiseus.quia ñ haberet suꝑ quẽ ex tolle¬
retur. Quomͦ gͦ uenerat. qui sic inui
audens incelũ tollere: ꝑcuciebat pe¬
ctus suũ dicens. Ds̃ ꝓpicus esto michi
peccatori. Et quid dicit dñs: Amen
dico uob̾. quia descendit iustificatus
de templo publicanus. magis quã pha¬
riscus: quia om̃is qui se exaltat. hu¬

Expanded text:
Cognosce quod es. Cognosce te infirmum, cognosce te hominem, cognosce te peccatorem; cognosce quia ille justificat, cognosce quia maculosus es. Appareat in confessione tua macula cordis tui, et pertinebis ad gregem Christi. Quia confessio peccatorum invitat medicum sanaturum: quomodo in aegritudine qui dicit, Sanus sum, non quaerit mediNumquid non ad templum ascenderat Pharisaeus ille et Publicanus? Ille de sua sanitate gloriabatur, iste vulnera sua medico ostendebat. Dicebat enim ille: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut Publicanus iste. Gloriabatur super alterum. Ergo si Publicanus ille sanus esset, invideret illi Pharisaeus; quia non haberet super quem extolleretur. Quomodo ergo venerat, qui sic invidaudens in coelum tollere, percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Et quid dicit Dominus? Amen dico vobis, quia descendit justificatus de templo Publicanus, magis quam Pharisaeus: quia omnis qui se exaltat, hu
Abbreviated transcription (Latin):
Recedite ame. om̃s qui oꝑamini iniqui¬
tatem. Audi apłm dicentẽ. De talib di¬
cit. alios annunciare eilangłm ꝑcarita¬
tem: alios ꝑ occasionẽ. De quib dicit.
Annunciant euangłm: ñ recte. Rem
rectam: s ipsi ñ recti. Quod annunci¬
ant. rectum ẽ. S qui annunciant. non
st̃ recti. Quare ñ ẽ rectus: Quia aliud
querit in eccła. ñ dm̃ querit. Si dm̃ que¬
reret. castus eẽt: quia legitimũ maritũ
anima. dm̃ habet. Quisqͥs adõ preter
dm̃ aliquid querit: ñ caste dm̃ que¬
rit. Uidete fr̃s. Uxor que amat mari¬
Non enĩ maritũ amat: s aurũ mariti.
Si aũt maritũ amat: et nudũ amat.
et pauꝑem amat. Si enĩ ꝓpt̾ea amat
quia diues ẽ. quid si quomodo st̃ casꝰ
humani. ꝓscribat᷑ subito : egens rema¬
neat : renunciat illi forte: quia quod
amabat. ñ maritus erat. s res eius. Si
aũt uere maritũ amat: pauꝑẽ plus¬

Expanded text:
Recedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Audi Apostolum gementem de talibus. Dicit alios annuntiare Evangelium per charitatem, alios per occasionem: de quibus dicit, Annuntiant Evangelium non recte . Rem rectam, sed ipsi non recti. Quod annuntiant, rectum est; sed qui annuntiant, non sunt recti. Quare non est rectus? Quia aliud quaerit in Ecclesia, non Deum quaerit. Si Deum quaereret, castus esset; quia legitimum maritum anima Deum habet. Quisquis a Deo praeter Deum aliquid quaerit, non caste Deum quaerit. Videte, fratres: si uxor amet mariNon enim maritum amat, sed aurum mariti. Si autem maritum amat, et nudum amat, et pauperem amat. Si enim propterea amat, quia dives est; quid, si quomodo sunt casus humani proscribatur et subito egens remaneat? Renuntiat illi forte; quia quod amabat, non maritus erat, sed res ejus. Si autem vere maritum amat, etiam pau
Abbreviated transcription (Latin):
si dicens quid michi dabis: quid mi¬
chi prestabis. quia amas me: Quid
erat petrus prestaturus resurgenti
dño. et eunti in cęlũ: atq sedenti ad
dexterã patris : Quasi diceret. Hoc
michi dabis. hoc michi prestabis si
amas me. ut pascas oues meas:ꝑ ianu¬
am intres: ñ ꝑ alterã partẽ ascendas.
Audisti cũ euangłm legeretur: qui
intrat ꝑ ostiũ. pastor ẽ. Qui aũt ex
alia parte ascendit. fur ẽ. et latro: et
dissipare quęrit. et spargere. et tollere.
Quis ẽ. qui intrat ꝑianuã: Qui intrat
ꝑ xp̃m. Quis ẽ iste : Qui imitatur pas¬
sionẽ. xp̃i: qui cognoscit. humilitatẽ
xp̃i: ut cũ ds̃ factussit homo ꝓnobis.
cognoscat se homo ñ eẽ dm̃. s hominẽ.
Qui enĩ uult ds̃ uideri. cũ sit homo:
ñ unitatur illũ. qui cũ ds̃ eẽt. homo fa¬

Expanded text:
si, Quid mihi dabis, quid misi, Quid mihi dabis, quid mihi praestabis, quia amas me? Quid erat praestaturus Petrus resurgenti Domino, et eunti in coelum, atque sedenti ad dexteram Patris? Quasi diceret, Hoc mihi dabis, hoc mihi praestabis, si amas me, ut pascas oves meas: per januam intres, non per aliam partem ascendas. Audistis, cum Evangelium legeretur, Qui intrat per januam, pastor est: qui autem ex alia parte ascendit, fur est et latro; et dissipare quaerit, et spargere, et tollere. Quis est qui intrat per januam? Qui intrat per Christum. Quis est iste? Qui imitatur passionem Christi, qui cognoscit humilitatem Christi: ut cum Deus factus sit homo pro nobis, cognoscat se homo non esse Deum, sed hominem. Qui enim vult Deus videri, cum sit homo, non imitatur illum, qui cum De
Abbreviated transcription (Latin):
uideat fidem confitentis. Nouerat il¬
lumi semꝑ nouerat illũ: Et quando se
petrus ipse ñ nouerat. Cunc eñi ipse
ñ nouerat se. quando dixit.T ecũ ero
usq ad mortẽ: et quã eẽt infirmus
nesciebat. Quomͦ plerũq reuera et
infirmis contingit. ut egrotus nesci¬
at quid in illo agatur. medicus aũt
sciat.: cũ ille egritudinẽ ipsã paciat᷑.
medicus ñ paciat᷑. Magis dicit medi¬
cus quid agatur in altero: quã ille
qui egrotat. quid agatur in se ipso.
Petrus gͦ tunc infirmus: dñs aũt me¬
dicus. Dicebat petrus se habere uires
quas ñ habebat: ille aũt tangens ue¬
nam cordis eius. dicebat quod t̃ eũ
eẽt negaturus. & ita factũ ẽ quomodo
p̃dixit medicuis: non quomͦ p̃sumpsit
egrotus. Ergo post resurrectionẽ suã
dñs int̾rogauit eũ. ñ nesciens quo ille
animo confiteret᷑ amorẽ. xp̃i: s ut
trina confessione amoris. deleret tri¬
nam negationẽ timoris. Ergo hoc ex

Expanded text:
videret fidem confitentis. Noverat ilvideret fidem confitentis. Noverat illum semper, noverat illum et quando se Petrus ipse non noverat. Tunc enim se non noverat, quando dixit, Tecum ero usque ad mortem: et quam esset infirmus, nesciebat. Quomodo plerumque revera et infirmis contingit, ut aegrotus nesciat quid in illo agatur, medicus autem sciat: cum ille aegritudinem ipsam patiatur, medicus non patiatur. Magis dicit medicus quid agatur in altero, quam ille qui aegrotat quid agatur in se ipso. Petrus ergo tunc infirmus, Dominus autem medicus. Iste dicebat se habere vires, qui non habebat: ille autem tangens venam cordis ejus, dicebat quod ter eum esset negaturus. Et ita factum est quomodo praedixit medicus, non quomodo praesumpsit aegrotus . Ergo post resurrectionem suam Dominus interrogavit eum, non nesciens quo ille animo confiteretur amorem Christi, sed ut trina confessione amoris, deleret trinam negationem timoris. CAPUT IV. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
do tibi aliquis pedẽ calcat: nonne
dicit caput calcas me: Nec caput
tuũ. nec linguã tiiã. quisquã calca¬
uit. Sursũ est. in tuto ẽ: nichil ei ma¬
li contigitꝰ et tam̃ sꝑ conexionẽ cari¬
tatis. unitas ẽ corporis acapite usq
acdpedes. non se inde lingua separa¬
uit. s dixit calcas me: cũ eã nemo
contigẽrit. Quomͦ gͦ lingua quam
nemo contigit. dicit. calcas me: si
xp̃e caput quod uemo calcat. dicit.
Csuriui: et dedistis mͥ manducare. Et
illis qui hoc ñ fecert̃: dixit. Esuriui: et
ñ dedistis michi manducare. Q quomͦ
conclusit: Sic. ibunt illi in combusti¬
onem et̃nam: iusti aũt in uitam ȩt̃nã:¬
Ianua ẽ in capite: pastor incorpore.
Dicit eñi petro: in quo uno format
ȩccłam. Petre amas me: Respondit.
dne: amo. Pasce oues meas. & tcio.
Petre amas me: Contristatus ẽ petrus.
quod eũ t̃cio int̾rogauit: quasi ille
qui uidit conscientiã negatoris. non

Expanded text:
do tibi aliquis pedem calcat, nonne do tibi aliquis pedem calcat, nonne dicit caput, Calcas me? Nec caput tuum, nec linguam tuam quisquam calcavit: sursum est, in tuto est, nihil ei mali contigit; et tamen quia per connexionem charitatis unitas est a capite usque ad pedes, non se inde lingua separavit, sed dixit, Calcas me: cum eam nemo contigerit. Quomodo ergo lingua, quam nemo contigit, dicit, Calcas me: sic Christus caput, quod nemo calcat, dixit, Esurivi, et dedistis mihi manducare. Et illis qui hoc non fecerunt, dixit: Esurivi, et non dedistis mihi manducare. Et quomodo conclusit? Sic: Ibunt illi in ambustionem aeternam, justi autem in vitam aeternastor. Janua est in capite, pastor in corpore. Dicit enim Petro, in quo uno format Ecclesiam: Petre, amas me? Respondit: Domine, amo. Pasce oves meas. Et tertio: Petre, amas me? Contristatus est Petrus, quod eum tertio interrogavit : quasi ille qui vidit conscientiam negatoris, non
Abbreviated transcription (Latin):
capitis nr̃i. Iam incelo ẽ: et hic labo¬
rat. quã dui hic laborat eccła. Hic xp̃c
esurit: hic sitit. Nudus ẽ: hospes ẽ. in¬
firmat᷑: in carcere ẽ. Quicqͥd eñi hic
patitur corpꝰ eus. se dixit pati: et in
fine segregans ipsũ corpus suũ adde¬
xteram. et reliquos aquib modo cõ¬
culcatur. segregans ad sinistram:. dic¬
turus ẽ. his qui st̃ addexterã. Uenite
benedicti patris mei: ꝑcipite regnũ.
quod uobis paratũ ẽ ab origine mun¬
di. Quibus meritis : Esuruii enĩ. et
dedistis michi manducare: et cetera.
Sic exequitur. tanquã ipse acceꝑitͦ
usq adeo. ut illi uelud ñ intelligentes
respondeant. et dicant. Dñe. quando
te uidimus esurientẽ. hospitẽ. et in
carcere: Et dicłt eis. Cũ uni ex mini¬
mis meis fecistis: michi fecistis. Sic
etiã in nr̃o corpore. capit sursũ ẽ. pe¬
des int̾ra st̃. Tam̃ aliqua constipati¬
one et coartatione hominũ. quan¬

Expanded text:
capitis nostri. Jam in coelo est, et hic labocapitis nostri. Jam in coelo est, et hic laborat, quamdiu hic laborat Ecclesia. Hic Christus esurit, hic sitit, nudus est, hospes est, infirmatur, in carcere est. Quidquid enim hic patitur corpus ejus, se dixit pati: et in fine segregans ipsum corpus suum ad dexteram, et reliquos a quibus modo conculcatur segregans ad sinistram, dicturus est his qui sunt ad dexteram: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Quibus meritis? Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; et caetera sic exsequitur, tanquam ipse accepisset: usque adeo ut illi non intelligentes respondeant et dicant, Domine, quando te vidimus esurientem, hospitem, et in carcere? Et dicit eis: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Sic etiam in nostro corpore caput sursum est, pedes in terra sunt: tamen in aliqua constipatione et coarctatione hominum, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ita uos didicisse nouimus. do¬
cente magistro de celo. inquo
spem ur̃am posiustis: quia dñs nr̃ iħc¬
xp̃c. iam ꝓ nobis passus ẽ. et resurre¬
xit: qui caput ẽ eccłȩ. et ẽ corpus
eius eccła: et in eius corpore unitas
menbroꝵ. et compago caritatis. tan¬
quã sanitas existit. Quicũq aũt
in caritate fri gerit: infirmatur in
corpore. xp̃i. S potens ẽ ille qui iã
exaltauit caput nr̃m. etiã infirma
menbra sanare: dũ tam̃ ñ nimia in¬
firmitate p̃cidant᷑. s hereant corpori
donec sanent᷑. Quicqͥd eñi adhuc he¬
ret corpori: ñ desꝑatȩ sanitatis est.
Quod aũt p̃cisum fuerit: nec curari.
nec sanari potest. Cũ gͦ sit ille cap̃t
ꝓpiciat dm̃ ꝓpeccatis nr̃is: ut et nos
infine resurgentes. et inmutati in
głam celestem. sequamur caput nr̃m
Quo eni caput: et cȩtera menbra.
S dũ hic sumꝰ: menbra sumꝰ. Nec
desꝑemus: quia secuturi sumꝰ capt̃¬
nrm. Uidete eñi fr̃s dilectionẽ ipsiꝰ

Expanded text:
imi, et ita vos didicisse novimus, docente Magistro de coelo, in quo spem vestram posuistis, quia Dominus  jam pro nobis passus est et resurrexit, caput est Ecclesiae, et est corpus ejus Ecclesia, et in ejus corpore unitas membrorum et compago charitatis, tanquam sanitas exsistit. Quicumque autem in charitate friguerit, infirmatur in corpore Christi. Sed potens est ille, qui jam exaltavit caput nostrum, etiam infirma membra sanare: dum tamen non nimia impietate praecidantur, sed haereant corpori donec sanentur. Quidquid enim adhuc haeret corpori, non desperatae sanitatis est: quod autem praecisum fuerit, nec curari, nec sanari potest. Cum ergo sit ille caput propitiat Deum pro peccatis nostris: ut et nos in fine resurgentes, et immutati in gloriam coelestem, sequamur caput nostrum. Quo enim caput, et caetera membra. Sed dum hic sumus, membra sumus; ne desperemus, quia secuturi sumus capm. Videte enim, fratres, dilectionem ipsius