comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inculcat animarum. nichil aut carm aut
semini debentiũ. subdit illud meũ. Ita gi¬
gni corpora de corporib ordinauit. Quo¬
rum tam̃ efficientiȩ potentia oꝑationis
int̾uenit. omne qđ est ea ad ministrans
posint: cõm̃dat qm̃ catholice ea dicła etrã
ipse fateatur. Qͥs non gͦ putaret. hominẽ
fuisse mutatum: uerum nonfit sui imme¬
mor. s similem conditionẽ arbitrat᷑ pra¬
ui dogmatis & pudoris: ut etiã illud per.¬
spicuo reparetur exitio. sicut hic assiduo
durescit atcritu. Probat gͦ sententiã meã.
& ferrum p̃iudicii infidem suam spon¬
taneo defigit amplexii: s post hec quasi
integer uirium. autumat suꝑeẽ quo di¬
micet: sic enim sequit᷑. Post hȩc quȩ uera¬
cit̃ & catholice dicta sunt. immo indiui¬
nis libris ueracit̃ scͥpta. ñ aũt abisto catho¬
lice dicta sunt. quia ñ intentione catholici
pectoris dicta sunt: iam ꝓpt̃ qđ ea dixit.¬

Expanded text:
inculcatur animarum nihil aut carni aut inculcatur animarum nihil aut carni aut semini debentium, subdit illud meum: Ita gigni corpora de corporibus ordinavit: quorum tamen efficientiae potentia operationis intervenit, omne quod est, ea administrans posuit, commendat quoniam catholice ea dicta etiam ipse fateatur. Quis non ergo putaret hominem fuisse mutatum? Verum non fit immemor sui; sed similem conditionem arbitratur pravi dogmatis et pudoris, ut etiam illud perspicuo reparetur exitio, sicut hic assiduo durescit attritu. Probat ergo sententiam meam, et ferrum praejudicii in fidem suam spontaneo defigit amplexu: sed post haec quasi integer virium, autumat superesse quo dimicet. Sic enim sequitur: Post haec quae veraciter et catholice dicta sunt, immo in diuinis libris ueraciter scripta, non autem ab isto catholice dicta sunt, quia non intentione catholici pectoris dicta sunt, iam p
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã possit arguere. inusta ẽ nota pu¬
blicȩ faisitatis egentissimo om̃iũ. Qui
cũ uult donare qđ ñ tenet: uno tempore
parit delinqͥt. & penuria iuris. & ãbitu
largitatis. Aug̃. Sm̃ tuita posuisti libri
u̾ba diuini. sicut ego milla cartula inue¬
ni. ñ tͥ s ei qui sic sc̾psit ignour cui ãbo
debemus ignoscere: si aũt me putas ñ hoc
inuenisse incartula. s tanquã hoc inue¬
nerim. idõ m̃dacit̃ u̾ba illa posuisse. ut
eẽt qđ tribuerem quasi errori tuo: nunc
tͥ certe qđ tam male ac falso de me fueris
opinatus ignosco. Iuł. Postquã hoc
gͦ tali grauitate rep̃bendit. ꝑgit ad reliqua:
ac patronũ suum cõmonet. ut his que secũ¬
tur attendat. Ds̃ gͥ inquit maris creator
& feminȩ: conuenientia generationib men-¬
bra formauit: ẜ hoc tantũ de capite dicto¬
rum meoꝵ inserens. p̃tmissis plurimis
omino u̾sibus. quib nouitas potissimum

Expanded text:
quisquam possit arguere; inusta est nota puquisquam possit arguere; inusta est nota publicae falsitatis egentissimo omnium, qui cum vult donare quod non tenet, uno tempore pariter delinquit, et penuria juris, et ambitu largitatis. AUG. Si non tu ita posuisti Libri verba divini, sicut ego in illa chartula inveni; non tibi, sed ei qui sic scripsit, ignovi: cui ambo debemus ignoscere. Si autem me putas non hoc invenisse in chartula, sed tanquam hoc invenerim, ideo mendaciter illa verba posuisse, ut esset quod tribuerem quasi errori tuo; nunc tibi certe, quod tam male ac falso de me fueris opinatus, ignosco. V. JUL. Postquam ergo hoc tali gravitate reprehendit, pergit ad reliqua, ac patronum suum commonet, ut his quae sequuntur attendat. Deus igitur, inquit, maris creator et feminae, convenientia generationibus membra formavit. Sed hoc tantum de capite dictorum meorum inserens, praetermissis plurimis omnino versibus, quibus novitas potissimum
Abbreviated transcription (Latin):
creator ostendit᷑. ñ ẽ bonũ solum cẽ homi¬
nẽ. faciamꝰ ei adiutoriũ simile sui:. Qͥd
dici posset: maxime qui om̃ia ñ solum
bona. sed etiam bona ualde fecerat:Quo¬
modo gͦ ait. ñẽ bonũ solũ eẽ hominẽ: quo
sermone non rep̃hendit᷑ creaturȩ status:
s ostendit᷑. humano generi ꝑnitiosulm
unionẽ ẽẽ potuisse. nsi ministerio diũ¬
si sexus successio germinassẽ. Nam sietiã
adam speret᷑ potuisse immortalis fieri
nisi deliquisset: tam̃ manifestum ẽ. pa¬
trem eũ nũquã fieri potuisse. nͥ reꝑisset
uxorẽ. Quȩ de latere dormientis assũ¬
pta. pͥma cõpellatione cui oꝑi parataeẽt
om̃iũ uiuentiũ. Quo sermone monstratũ
ẽ. neminẽ deinceps hominũ ułẽe posse uł
uiuere: qui ñ conceptus beneficio substitis¬
set. Cum gͦ darcat. in re quidẽ non magni
ponderis. tam̃ nichil ãme ita fuisse pro¬
latum. ut illud p̃t impudentiã singłarẽ

Expanded text:
Creator ostenditur, Non est bonum solum esse homiCreator ostenditur, Non est bonum solum esse hominem; faciamus ei adjutorium simile sui : Quid dici posset; maxime qui omnia non solum bona, sed etiam bona valde fecerat? Quomodo ergo ait, « Non est bonum solum esse hominem? » quo sermone non reprehenditur creaturae status, sed ostenditur humano generi perniciosam unionem esse potuisse, nisi ministerio diversi sexus successio germinasset. Nam si etiam Adam speretur potuisse immortalis fieri, nisi deliquisset: tamen manifestum est, patrem eum nunquam fieri potuisse, nisi reperisset uxorem, quae de latere dormientis assumpta, prima compellatione cui operi parata esset omnium viventium. » Quo sermone monstratum est, neminem deinceps hominum vel esse posse, vel vivere, qui non conceptus beneficio substitisset. Cum ergo clareat, in re quidem non magni ponderis, tamen nihil a me ita fuisse prolatum, ut illud praeter impudentiam singularem
Abbreviated transcription (Latin):
ecosta: & dixit. Hec uocabit᷑ uita: qm̃ ma
t̃ est om̃ium uiuentiũ ñ quidẽ ita scͥptũ
ẽ: s quid ad nos: Solec memoria falli
inu̾bis: dum tam̃ sententia teneat᷑. Nec
eue nom̃ ut appellaret᷑ uita ds̃ imposu¬
it: s maritus: sic enim loquit᷑. E uoca¬
uit adam nom̃ uxoris suȩ uitã: qm̃ mat̃
ẽ om̃iũ uiuentiũ stupenda doctoris
eruditio. qui ne paululũ quidẽ abscͥp¬
turarum sinit sermone deflecti. Imꝑi¬
tiam nr̃am arguit: s obluuoni ueniã
dare dignat᷑. qua factum erat. eͣgo di¬
cerem nomine uite a dõ mulierẽ nun-¬
cupatam. Ita. ꝑ occasionẽ breuc̃: & cru-¬
ditus apparere studuit. & benignus: s.
ut ñ est ad miranda diligentia. nomina¬
torc. femine cõpisse: tta impudentia
ñ ferenda est. uelle ignoscere qđ culpare
non possis. Non enĩ ita in meo oꝑe legi¬
t᷑. sicut in cõm̃tis huiꝰ tenet᷑. Ego qͥppe.
posito legis testimonio. quodixisse rerũ

Expanded text:
e costa, et dixit, « Haec vocabitur Vita, quoniam e costa, et dixit, « Haec vocabitur Vita, quoniam mater est omnium viventium. » Non quidem ita scriptum est, sed quid ad nos? solet memoria falli in verbis, dum tamen sententia teneatur. Nec Evae nomen ut appellaretur Vita, Deus imposuit, sed maritus. Sic enim loquitur: « Et vocavi Adam nomen uxoris suae Vita, » quoniam mater est omnium viventium . Stupenda doctoris eruditio, qui ne paululum quidem a Scripturarum sinit sermone deflecti. Imperitiam nostram arguit; sed oblivioni veniam dare dignatur, qua factum erat ut ego dicerem nomine Vitae a Deo mulierem nuncupatam: ita per occasionem brevem, et eruditus apparere studuit, et benignus. Sed ut non est admiranda diligentia, nominatorem feminae comperisse; ita impudentia non ferenda est, velle ignoscere quod culpare non possis. Non enim ita in meo opere legitur, sicut in commentis hujus tenetur. Ego quippe posito legis testimonio, quo dixisse rerum
Abbreviated transcription (Latin):
sponsione ꝑplexe. lectori nr̃o tã intelli¬
gentia quam discretio suggerat᷑: qͦ gene¬
re obluctetur admoneo. ꝓfitet᷑ scͥptis
obuiare nr̃is. quȩ ad se ait in breui car¬
tula destinata: & ponit aliquas sententi¬
arum mearum particulas atq suggul¬
lat: quȩ in meo oꝑe non tenent᷑. Auo Dõ
gr̃as. qđ ipsis quatuor libris tuis. unde
ille qđ uoluit sicut uoluit excerpsit. cuiꝰ
adme cartula missa ꝑuenit: sex libris
meis adcuncta respondi. Puto qđ ibi
nones dicturus aliqua me redarguere
uoluisse: quȩ intuo oꝑe non tenentur.
Qđ & si dixeris id qͦue ꝓbaucris: etiã gra¬
tulari debeo. ñte dixisse quȩ dicere non
deberes. Atq utinã quȩcũq u̾ba tua re-¬
ctissime rep̃hendunt᷑. nulla om̃ino dixis¬
ses. Iuł .L. oquit᷑ gͦ ad ualcriũ attende
quibus se existimat adu̾sũ nos huic pre¬
misso titulo consonare. Ds̃ inqͥt qͥ adã
ex limo fuerat fabricatus. euã construxit

Expanded text:
sponsione perplexae, lectori nostro tam intellisponsione perplexae, lectori nostro tam intelligentia quam discretio suggeratur, quo genere obluctetur, admoneo. Profitetur scriptis obviare nostris, quae ad se ait in brevi chartula destinata, et ponit aliquas sententiarum mearum particulas atque suggillat, quae in meo opere non tenentur. AUG. Deo gratias, quod ipsis quatuor libris tuis, unde ille quod voluit, sicut voluit, excerpsit, cujus ad me chartula missa pervenit, sex libris meis ad cuncta respondi. Puto quod ibi non es dicturus, aliqua me redarguere voluisse, quae in tuo opere non tenentur: quod et si dixeris, idque probaveris; etiam gratulari debeo, non te dixisse, quae dicere non deberes: atque utinam quaecumque verba tua rectissime reprehenduntur, nulla omnino dixisses. IV. JUL. Loquitur ergo ad Valerium: Attende quibus se existimat adversum nos huic praemisso titulo consonare: Deus, inquit, qui Adam ex limo fuerat fabricatus, Evam construxit
Abbreviated transcription (Latin):
nec oꝑa mala eẽ nec in qua iudicia. totum
traducis dogina conterit᷑. sicut c̃regione
traducis impiecate suscepta. hȩc duo con¬
ditio dĩatq iudicatio. ꝑquȩ solum dĩ po¬
cest intelligi destruunt᷑. Auoꝰ. Nec oꝑa mala
sunt dei. quando & de malis quib cũq bene
oꝑat᷑. & paruulis quos de massa ꝑpͥmi ho¬
minis p̃uaricationẽ ꝑdita bene oꝑatus est.
etiam sanandis benigne opitulat᷑: nec ini¬
qua udicia. quando gram uigo suꝑ filios
adam a die exitus de uentre matris eoꝵ. ñ
nisi peccatoꝵ merita ulciscitur. Hec cum
credunt᷑ atq intelligunt᷑. & manichȩorũ
&e pelagianoꝵ error extinguit᷑: Maniche¬
oꝵ scilicet. quia mala ista generis humani.
uolunt deputari nescio cui mali pͥncipio
ȩcernitati dĩ coet̃no: Pelagianoꝵ autem:
quica nolunt imputare peccato. Iuł. Iam
gͦ ea quȩ contexint lacerator naturaliũ pon-¬
deremus: s ut rerum quȩ mutua sunt re¬

Expanded text:
nec opera mala esse, nec iniqua judicia; totum nec opera mala esse, nec iniqua judicia; totum traducis dogma conteritur: sicut e regione, traducis impietate suscepta, haec duo, conditio Dei atque judicatio, per quae solum Deus potest intelligi, destruuntur. AUG. Nec opera mala sunt Dei, quando et de malis quibuscumque bene operatur, et parvulis, quos de massa per primi hominis praevaricationem perdita bene operatus est, etiam sanandis benigne opitulatur; nec iniqua judicia, quando gravi jugo super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum , nonnisi peccatorum merita ulciscitur. Haec cum creduntur atque intelliguntur, et Manichaeorum et Pelagianorum error exstinguitur: Manichaeorum scilicet, quia mala ista generis humani volunt deputari nescio cui mali principio aeternitati Dei coaeterno; Pelagianorum autem, quia nolunt imputare peccato. III. JUL. Jam ergo ea quae contexuit lacerator naturalium, ponderemus: sed ut rerum, quae mutua sunt re
Abbreviated transcription (Latin):
mo digna dõ ẽẽ rectore: illa dõ dignissima
conditore. Aug̃. Congressionẽ tuã mani¬
chȩi ne in nr̃a congressione suꝑarent᷑ ꝓ au¬
xilio magno sumerent: nisi & uos cum eis
fides catholica suꝑaret: quando quidem
discordiam concupiscentiarũ carnis et
sp̃c. & iniserias generis bumani quib ple¬
na ẽ natura mortaliũ incipientes a fletib
& calamitatib paruuloꝵ ꝓpt̾ea ñ sinũt᷑
duarum quas inducunt naturd cõmixti-¬
oni tribuere: quia hȩc omĩa naturȩ pecca¬
to uiciatȩ. quã ds̃ bonam condidit. nec
uiciatã. fecunditatis munerȩ & bono opi¬
ficio suo deserit. auctoritate diuina & ue¬
rissima ratione tribuunt᷑ qđ uos negan-¬
tes. arma quidẽ quib uincunt᷑ conamini
infringere: s tam sunt firma & inuicta:
ut suic illis aqͥuos. siue uob̾ ad illos trans¬
fixis ꝑemptisq ꝑueniant. utrosq ꝓster¬
nant. Iuł. Quib duob sicreditis. ides tdĩ

Expanded text:
mo digna esse Deo rectore, illa Deo dignissima mo digna esse Deo rectore, illa Deo dignissima conditore. AUGUSTINUS. Congressionem tuam Manichaei, ne in nostra congressione superarentur, pro auxilio magno sumerent, nisi et vos cum eis fides catholica superaret: quandoquidem discordiam concupiscentiarum carnis et spiritus, et miserias generis humani, quibus plena est natura mortalium, incipientes a fletibus et calamitatibus parvulorum, propterea non sinuntur duarum, quas inducunt, naturarum commixtioni tribuere; quia haec omnia naturae peccato vitiatae, quam Deus bonam condidit, nec vitiatam fecunditatis munere et bono opificio suo deserit, auctoritate divina et verissima ratione tribuuntur. Quod vos negantes, arma quidem quibus vincuntur, conamini infringere; sed tam sunt firma et invicta, ut sive illis ad vos, sive vobis ad illos transfixis et peremptis perveniant, utrosque prosternant. II. JUL. Quibus duobus si creditis, id est, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinẽ leuium quȩstionũ ꝓferret
adiectio: disputatione necessaria t̃mina¬
ui. Uerum quia munere seriȩ dissertati¬
onis impleto. libuit etiam ineptis questio¬
nib obuiare: d tardissimoꝵ quoꝵq qui
& frigidis possunt obiectionib ꝑmoueri.
placuit habere respectum: t̃cio libro qualit̃
ex uno multi nati dicerent᷑ ostendi ẽ tam̃
etiam decentissimum. si uolum̃ sequens.
pͥoris debitum luat: ut & magna int̾ libͦs
uideatur ẽẽ concordia: & ad cognitionẽ
totiꝰ oꝑis inuitent᷑ legentes: cũ & si dilata
in pͥmis aliqua estimauerint. intelligunt
p̃t̃missa ñ eẽ. Ostensogͥ fidĩ & industriȩ
oꝑis conuenire qđ fecimꝰ. congrediamur
naturalis mali ddeformitatẽ. abistis in ini-¬
quitatem iudicioꝵ feraliũ repellentes: do¬
centes in istarum p̃ceptis nichil de bono
suo ꝑdidisse iusticiã. in illoꝵ seminib ncħ
de malo suo diabolum miscuisse. Hec postre¬

Expanded text:
longitudinem levium quaestionum proferret longitudinem levium quaestionum proferret adjectio, disputatione necessaria terminavi. Verum quia munere seriae dissertationis impleto, libuit etiam ineptis quaestionibus obviare, et tardissimorum quorumque, qui et frigidis possunt objectionibus permoveri, placuit habere respectum, tertio libro qualiter ex uno multi nati dicerentur ostendi. Est tamen etiam decentissimum, si volumen sequens prioris debitum luat, ut et magna inter libros videatur esse concordia, et ad cognitionem totius operis invitentur legentes; cum imaverint, intelligunt praetermissa non esse. Ostenso igitur fidei et industriae operis convenire quod fecimus, congrediamur naturalis mali deformitatem, ab istis iniquitatem judiciorum feralium repellentes; docentes in istarum praeceptis nihil de bono suo perdidisse justitiam, in illorum seminibus nihil de malo suo diabolum miscuisse; haec postre
Abbreviated transcription (Latin):
apłi sensus. qui per unũ hominẽ peccatum
inmundum intrasse dixit. quo numero o¬
pimonẽ mali originalis opp̃ssit. ulud qd̃
exuno abraham gen̾atio iudõꝵ descen¬
disse ꝑhibet᷑. nichil uł exigui intulisse
concussus. Id aut̃ putet lector iste. cui nẽ
satisfacere instituo: in scdõ debuisse uo¬
lumine couocari. Norit gͥhanc respon¬
sionis fidẽ. qua etiã illa que putantur
int̃missa ut in libro sequenti supplentur:
nec quicquã incõmodare certamint. nec
de uila festinationis ꝑturbatione. s. tã
de causarum necessitate. quã de consilii
ratione contingere: suppecit uͦ magnoꝵ
ingenioꝵ copia. quoꝵ exemplis talis sti¬
li consequentia usndicet᷑: s in epta iacta¬
tioẽ. ad defensionẽ simplicis negocii so¬
nantia pͥscoꝵ nominũ aduocare suffra¬
gia. & securitatẽ facti reddere defensione
suspectam. Scdmgͦ librũ quẽ asserendis
apłi sententiis destinatã. ne in nimiam

Expanded text:
Apostoli sensus, qui per unum hominem peccatum Apostoli sensus, qui per unum hominem peccatum in mundum intrasse dixit quo numero opinionem mali originalis oppressit, illud quod ex uno Abraham generatio Judaeorum descendisse perhibetur , nihil vel exigui intulisse concussus. Id autem putet lector iste, cui nunc satisfacere instituo, in secundo debuisse volumine collocari. Norit igitur, hanc responsionis fidem, qua etiam illa quae putantur intermissa, vel in libro sequenti supplentur, nec quidquam incommodare certamini, nec de ulla festinationis perturbatione, sed tam de causarum necessitate, quam de consilii ratione contingere. Suppetit vero magnorum ingeniorum copia, quorum exemplis talis stili consequentia vindicetur: sed inepta jactatio est, ad defensionem simplicis negotii sonantia priscorum nominum advocare suffragia, et securitatem facti reddere defensione suspectam. Secundum ergo librum, quem asserendis Apostoli sententiis destinaram, ne in nimiam
Abbreviated transcription (Latin):
ciareris odiosius: quia comodo putasti
catholicã quȩ uos arguit fundatissimã
fidẽ. & claroꝵ atq scoꝵ defensoꝵ eius
notissimã multitudinẽ. qui ea quȩ didi¬
cimus & docemꝰ didicerunt atq docue¬
runt. sine inuidia te posse destruere.
horrore nefandi nominis. ñobiecti cri-¬
minis ueritate. s firmũ fundam̃tũ dĩ
stat. Nouit enim dñs qui sunt eiꝰ. Uerba
uero librimei quȩ tͥ quasi refellenda pro¬
posueras. quomodo quib dã paucissimis
quasi ad speciẽ pugnȩ qualiscũq tẽpta¬
tis. mulco plura cętera. diffusa atq int̃¬
fusa tua nebulosa loquacitate. uitaue¬
ris:Interim quia longum est hicosten¬
dere. ut ꝑse ipsũ adũtat & inueniat di¬
xistimo ego sollicitum
lectorem posse mirari.
cur cum opusculum me¬
um certo libroꝵ nume¬
ro exscribentiũ sollem¬
nitate distinxerim: tam̃ libri alterius
soluam in alcero quȩstiones: unde est
illud qđ int̃cio uolumine disputaui.

Expanded text:
ciareris odiosius, quia eo modo putasti ciareris odiosius, quia eo modo putasti catholicam, quae vos arguit, fundatissimam fidem, et clarorum atque sanctorum defensorum ejus notissimam multitudinem, qui ea quae didicimus et docemus, didicerunt atque docuerunt, sine invidia te posse destruere, horrore nefandi nominis, non objecti criminis veritate. Sed firmum fundamentum Dei stat: novit enim Dominus qui sunt ejus . Verba vero libri mei, quae tibi quasi refellenda proposueras, quomodo quibusdam paucissimis quasi ad speciem pugnae qualiscumque tentatis, multo plura caetera, diffusa atque interfusa tua nebulosa loquacitate vitaveris, interim quia longum est hic ostendere, ut per se ipsum advertat et inveniat, dixistimo ego sollicitum lectorem posse mirari, cur cum opusculum meum certo librorum numero, ex scribentium solemnitate distinxerim, tamen libri alterius solvam in altero quaestiones: unde est illud quod in tertio volumine disputavi,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: alterum ꝑeiusdem naturȩ miseriã.
& ab eadẽ miseria saluatorẽ dm̃. te aut̃
ratiocinationẽ meã ñ potuisse dissolue̾.
& si ñ tͥ respondissẽ. lector posset diligẽs
& intelligens inuenire. Iuł. Atq ideo
etiã tardissimis ad intelligendũ. ueltuo
fauore deceptis liquere confidote ma-¬
nichei solum au̾sari nom̃. Cȩcerũ. ex
om̃i fide cum cunctis traducis sectato¬
rib nonminus spurcis quã stolidis eiꝰ
inherere dogmatib. auõ. A lud & con¬
tra est om̃ino quã putas: qđ liquere eti¬
am tardissimis dicis. Illud nãꝙ potiꝰ
etiam tardissimis liquet. si legendis ticriꝰq
nr̃m scͥptis intentam curã ñ grauentur
impendere. me demonstrasse ñ solũ qđ
egosim manichȩoꝵ inimicꝰ errori. eoꝵq
nefaria dogniata dõueritatis opitulante
subuerterim: s etiã qđ uos manichȩor
tantũ adiuuecis insaniã. ut se om̃ino
głarent᷑ inuictos. nisi catholica fide quã
ne & crimine qͣnto crebriꝰ tanto conui¬

Expanded text:
r ejusdem naturae miseriam et ab eadem miseria salvatorem Deum. Te autem ratiocinationem meam non potuisse dissolvere, etsi non tibi respondissem, lector posset diligens et intelligens invenire. CCXVI. JUL. Atque ideo etiam tardissimis ad intelligendum vel tuo favore deceptis liquere confido, te Manichaei solum aversari nomen; caeterum ex omni fide cum cunctis traducis sectatoribus, non minus spurcis quam stolidis ejus inhaerere dogmatibus. AUG. Aliud et contra est omnino quam putas, quod liquere etiam tardissimis dicis. Illud namque potius etiam tardissimis liquet, si legendis utriusque nostrum scriptis intentam curam non graventur impendere, me demonstrasse, non solum quod ego sim Manichaeorum inimicus errori, eorumque nefaria dogmata Deo veritatis opitulante subverterim; sed etiam quod vos Manichaeorum tantum adjuvetis insaniam, ut se omnino gloriarentur invictos, nisi catholica fide, quam ne et crimine, quanto crebrius, tanto convi
Abbreviated transcription (Latin):
carnis dixit ã patre non ẽẽ. Nongͥ inue-¬
nis. quȩ concupiscentia carnis non sic
a patre. quia & immodica bonum est
apud ce: & ille potiꝰ ñ ẽbonꝰ quibono
immodico utitur. id÷ quibono male
utit᷑. Qͥdgͦ dubitas brcuit̃ aꝑteq di¬
cere. qđ obscie longis anfractib dicis
qđ dixit ioħs falsum eẽ. & te uerum dic̾e:
falsum ẽ enĩ qđ ille ait. concupiscentia
carnis non ẽ a patre.aquosunt omma
naturalia bona:si concupiscentia carnis
ut dicitis. & tunc bona est cumea qͥsq
immodica utitur .s ille malus est qui
bona male utitur. Iuł. Precipit gͦ non
diligi mundũ. neq ea quȩ in mundo st̃.
& dicit qm̃ dilectorib scłi dĩ caritas in¬
eẽ non possit: s non ut hoc nomine dile¬
ctionis a scło submouendȩ. alterum cius
quã dm̃ uerum intelligi uolat faciat
conditorẽ: Uerum ut agnoscant fideles.
nullas p̃sentis uitȩ cupiditates p̃ferendaᷤᷤ
ẽẽ uirtucib. ne mens eoꝵ aut cõparandis

Expanded text:
dixit a Patre non esse. Non igitur invenis, quae concupiscentia carnis non sit a Patre: quia et immodica bonum est apud te; et ille potius non est bonus, qui bono immodico utitur, id est, qui bono male utitur. Quid ergo dubitas breviter aperteque dicere, quod obscure longis anfractibus dicis, quod dixit Joannes falsum esse, et te verum dicere? Falsum est enim quod ille ait, Concupiscentia carnis non est a Patre; a quo sunt omnia naturalia bona: si concupiscentia carnis, ut dicitis, et tunc bona est, cum ea quisque immodica utitur; sed ille malus est qui bono male utitur. XXII. JUL. Praecipit ergo non diligi mundum, neque ea quae in mundo sunt; et dicit quoniam dilectoribus saeculi Dei charitas inesse non possit: sed non ut hoc nomine dilectionis a saeculo submovendae, alterum ejus quam Deum verum intelligi faciat conditorem; verum ut agnoscant fideles, nullas praesentis vitae cupiditates praeferendas esse virtutibus, ne mens eorum aut comparandis
Abbreviated transcription (Latin):
scentia carnis est coꝯ cu piscentia oculoꝵ
& ambitio scli. uel suꝑbia uite: quȩ non est
ã patre. s ex mundo ẽ. Tu siqͥd potes. in
bono aliquando nominatã. scͥpturarũ
scãrum locoullo concupiscentiã carnis o¬
stende: & noli aꝑtis reb nebulas loquacita¬
tis offundere. Iuł. Certe apłs ẽ: & p̃cipua

Expanded text:
cupiscentia oculorum, et ambitio saeculi, vel superbia vitae; quae non est a Patre, sed ex mundo est. Tu, si quid potes, in bono aliquando nominatam, Scripturarum sanctarum loco ullo, concupiscentiam carnis ostende: et noli apertis rebus nebulas loquacitatis offundere. XXI. JUL. Certe apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
immodica est. uis intelligi malũ ẽẽ s
bonũ. eosq pociꝰ bono male uti.qui ea
utunt᷑ inmodice. Ac ꝑhoc. si coneupi¬
scentia carnis bonũ ẽ. ꝓfecto & modica
bonũ est modicum: & inmodica bonũ
ẽ immodicũ s. modica uti. hoc ẽ ut dicis
bono bene uti. Immodica uͦ uti. hoc ẽ
ut dicis bono male uti: sicut uinũ pro¬
culdubio bonũ ẽ. Om̃is enĩ creatura dĩ

Expanded text:
immodica est, vis intelligi malum esse, sed immodica est, vis intelligi malum esse, sed bonum, eosque potius bono male uti, qui ea utuntur immodice. Ac per hoc, si concupiscentia carnis bonum est; profecto et modica bonum est modicum, et immodica bonum est immodicum: sed modica uti, hoc est, ut dicis, bono bene uti; immodica vero uti, hoc est, ut dicis, bono male uti. Sicut vinum procul dubio bonum est; omnis enim creatura Dei
Abbreviated transcription (Latin):
indicaret: ̃ba ista quȩ posuimꝰ ita nullũ
possent reb afferre p̃iudiciũ. ut scͥpturis
om̃ib quȩ mundum ã dõ factũ assert̃.
credere cogerent᷑. Uerum ipse ȩuglii qd
conscͥpsit. reuerendose cõmin̾uit exordio:
ds̃ inquit erat u̾bum: ꝑ ipsum facta sunt
omĩa: & sine ipso factum ẽ nichihac dein¬
ceps. Erat lum̃ uerũ: qđ illuminat omnẽ
hominẽ uenientem in hunc mundum. In
hoc mundoerat: & mundus ꝑipsũ factꝰ ẽ.
Itẽq. ũbum caro factum ẽ. ut habitaret
in nob. Quib testimoniis nichil in sensi¬
b suis obscuritatis relinqͥt: s ostendit dm̃
se nosse & asserere totiꝰ mundi atq eorũ qͣ
inmundo sunt om̃iũ conditorẽ: mani¬
cheisq nullũ ad sententias suas accessum
patere ꝑdocuit: q̃m qui om̃iũ naturarũ
dm̃ asseruit citatorẽ. ab utit᷑ sine fidĩ dis¬
pendio substantiarum noĩnib ad signi¬
ficationẽ cupiditatis inmodicȩ. auõ.
Ted tu concupiscentiã carnis. nec qͣndo

Expanded text:
indicaret, verba ista quae posuimus, ita nullum possent rebus afferre praejudicium, ut Scripturis omnibus, quae mundum a Deo factum asserunt, cedere cogerentur. Verum ipse Evangelii quod conscripsit, reverendo se communivit exordio. Deus, inquit, erat Verbum; per ipsum facta sunt omnia, et sine ipso factum est nihil. Ac deinceps: Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum: in hoc mundo erat, et munaus per ipsum factus est. Itemque: Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Quibus testimoniis nihil in sensibus suis obscuritatis reliquit: sed ostendit Deum se nosse et asserere totius mundi, atque eorum quae in mundo sunt omnium conditorem, Manichaeisque nullum ad sententias suas accessum patere perdocuit. Quoniam qui omnium naturarum Deum asserit creatorem, abutitur, sine fidei dispendio, substantiarum nominibus, ad significationem cupiditatis immodicae. AUG. Sed tu concupiscentiam carnis, nec quando
Abbreviated transcription (Latin):
doest & mundus transiet. & concupiscen¬
tia eiꝰ: Qui aũt facit uoluntatẽ dĩ. manet
inȩternũ. Qntũ ad suꝑficiem u̾boꝵ respi¬
cit. odiũ om̃ib indicit elem̃tis: & mundũ
& cuncta quȩ inmundo sunt. ñ ẽe ex patre.
neq diligi debere denuntiat. Aud Inanit̃
istadicis: nullus uł idiota catholixcus
sic istoloco accipit mundũ. ut de elem̃tis
desipit. ut etiam elem̃toꝵ hic existimet
intelligenda cẽ peccata. T̃ otum hoc gͦ
qd̃ isto mͦ dicit᷑ mundus. ñ nͥ in hominibꝰ
intelligit᷑ qui st̃ ꝑ totũ mundũ: id toto

Expanded text:
t concupiscentia ejus; qui autem facit voluntatem Dei, manet in aeternum . Quantum ad superficiem verborum respicit, odium omnibus indicit elementis, et mundum et cuncta quae in mundo sunt, non esse ex Patre, neque diligi debere denuntiat. AUG. Inaniter ista dicis: nullus vel idiota catholicus sic isto loco accipit mundum, ut de elementis desipit, ut etiam elementorum hic existimet intelligenda esse peccata. Totum hoc ergo quod isto modo dicitur mundus, non nisi in hominibus intelligitur, qui sunt per totum mundum, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba ẽẽ dixi. cuiꝰ sensui seruiebant. ut loqͥa.
intentionis suȩ merito censeantur: Ꝙ sic̃
uerenda. quia insinuant ueritatẽ: Ita
apud manichȩum. obumbrata illorũ
signa non expressa uideant᷑. Auõ. Quid
addis nuptiali. & dicis de concupiscenti¬
a nuptiali: ut uestias pudendam susce¬
ptam tuã. honesto nomine nuptiarum:
Concupiscentiã carnis dixit apłs ioħo:¬
non concupiscentiã nuptialẽ. quȩ pos¬
set eẽ in paradiso etiãsi nemo peccasset.
in appeditu fecunditatis. ñ in pruritu uo¬
luptatis: Aut certe sp̃ui semꝑ subi acens.
ut in loco tantȩ felicitatis. & in hominib.
illic tanta pace felicib eẽt ulla discordia
fideles. & stiidium sc̃itatis ad altitudinem
dñice conũsationis excenderet. ad compen¬
dium mundi totiꝰ nomine uniu̾sa p̃sen¬
tium honoꝵ & iocunditatũ irritamenta
concludens: nolite diligere inquit mun

Expanded text:
verba esse dixi, cujus sensui serviebant, ut eloquia verba esse dixi, cujus sensui serviebant, ut eloquia intentionis suae merito censeantur: et sicuverenda, quia insinuant veritatem, ita apud Manichaeum obumbrata illorum signa non expressa videantur. AUG. Quid addis « nuptiali, » et dicis « de concupiscentia nuptiali, » ut vestias pudendam susceptam tuam nomine honesto nuptiarum? Concupiscentiam carnis dixit apostonon concupiscentiam nuptialem; quae posset esse in paradiso, etiam si nemo peccasset, in appetitu fecunditatis, non in pruritu voluptatis; aut certe spiritui semper subjacens, ut in loco tantae felicitatis, et in hominibus illic tanta pace felicibus esset ulla discordia fideles, et studium sanctitatis ad altitudinem dominicae conversationis extenderet, ad compendium, mundi totius nomine universa praesentium bonorum et jucunditatum irritamenta concludens, Nolite, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
scđm qđ dictum est.quia uero de mundo
non estis. ꝓptẽa odit uos mundus & innu¬
merabilia talia. Ac ꝑhoc. mundum scͥptu¬
ris scĩs docentib ꝓ differentia sententiarũ.
nunc in bono accipimꝰ. nunc inmalo. Ad
bona ciꝰ ꝑtinent celum & terra: & omnis in
eis dĩ creatura. Ad mala eiꝰ ꝑtinent concu¬
piscẽtia carnis & concupiscentia oculors
& ambitio scłi: uł sicut ipse posuisti supbi¬
auite: sicut gͦ nunc in bono nune inmalo
legitur mundus: sic lege si potes aliqͣndo
inbono positam concupiscentiã carnis.
uel concupiscentiã oculoꝵ s sic ñ inueni¬
es. sicut nec suꝑbiã uite: qđ ulis duobus
malis.additum ẽ cercium. Iuł.I dõ autẽ
dixi eloquiis tęusum om̃ino maꝰ nichȩiqͥa
ba tencant᷑: tam̃ quia certum est. ñ ibi illũ
eccłiȩ magistrum. aut de carne. aut de sensu
carnis. aut de concupiscentia nuptiali. qͥc¬
quã tale sensisse. quale manicheus u̾borum
esꝰ usurpatione componit: Non iniuna. eiꝰ

Expanded text:
m quod dictum est, Quia vero de mundo non estis, propterea odit vos mundus ; et innumerabilia talia. Ac per hoc, mundum, Scripturis sanctis docentibus, pro differentia sententiarum, nunc in bono accipimus, nunc in malo. Ad bona ejus pertinent coelum et terra, et omnis in eis Dei creatura: ad mala ejus pertinent concupiscentia carnis, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi, vel, sicut ipse posuisti, superbia vitae. Sicut ergo nunc in bono, nunc in malo legitur mundus: sic lege, si potes, aliquando in bono positam concupiscentiam carnis, vel concupiscentiam oculorum: sed sic non invenies, sicut nec superbiam vitae, quod illis duobus malis additum est tertium. XIX. JUL. Ideo autem dixi eloquiis te usum omnino Manichaei, quiaba teneantur; tamen quia certum est, non ibi illum Ecclesiae magistrum aut de carne, aut de sensu carnis, aut de concupiscentia nuptiali, quidquam tale sensisse, quale Manichaeus verborum ejus usurpatione componit; non injuria ejus
Abbreviated transcription (Latin):
habet. carnis concupiscentiã nominare:
quã & ego appellaui cum poposcit locꝰ.
& tulicet indomabilẽ te eam sentire con¬
firmes. tam̃ crebro cõmemoras: duõ.
Domabilẽ dico. idest carnẽ. s. expugna¬
torib ñ laudatorib eius. Iuł. Porro
cit ds̃. de cõmixtione sexus quẽ distinxit
formando s benedicendo coniunxit. & fe¬
cunditatem in serendo multiplicauit ds:
& ipsos paruulos de materia seminis fec̃
nitalia corpoꝵs. ꝑ dm̃ cõmixtionẽ genita¬

Expanded text:
habet, carnis concupiscentiam nominare; habet, carnis concupiscentiam nominare; quam et ego appellavi, cum poposcit locus; et tu licet indomabilem te eam sentire confirmes, tamen crebro commemoras? AUG. Domabilem dico, id est, carnem, sed expugnatoribus, non laudatoribus ejus. VII. JUL. Porro cit Deus, de commixtione sexus quem distinxit formando, sed benedicendo conjunxit, et fecunditatem inserendo multiplicavit Deus, et ipsos parvulos de materia seminis fecit nitalia corporum, per Deum commixtionem genita
Abbreviated transcription (Latin):
sexum. & cõmixtio adm̃broꝵ diu̾sitatem
& fructus fecunditatis ad dm̃. qui etiam
generantum fuerat institutoꝵ. Ac ꝑhoc
es ñ remanserat. ꝓpt̃ qđ diabolo eẽt cõmix¬
tionis adiudicanda fertilitas. Qđ gͦ tͥ
putas uel solatium uł p̃sidiũ a sermonis
meihonestate conferri: quia nolui in hoc
loco carnis concupiscentiã nominare.
Qđđ ce si in om̃i oꝑe silentio p̃tissẽ. nichil
tam̃ uituꝑationis aut iniurie res illa su¬
sciperet. que honestiorib signata nomini¬
b uindicabat᷑: & clausissimis quidem in¬
celligentiȩ uocib. Facgͥ me pudentiꝰ quã
suscepti negocii ratio petebat. tegere uolu¬
isse silentio. nom̃ eiꝰ rei quã tegimꝰ amictu:
Numidõ totiꝰ rationis. totiꝰ ui̾tatis. iactu¬
ra facienda ẽ . Nũ idõ negotioꝵ arbit̃
intellectus iacebit: quia ẽ aliqͥd. qđ ut an¬
te oculosita ad aures ñ semꝑ decore pos¬
sit adduci.  Herũtam̃ qͥd deformitatis

Expanded text:
sexum, et commixtio ad membrorum diversitatem, sexum, et commixtio ad membrorum diversitatem, et fructus fecunditatis ad Deum, qui etiam generantium fuerat institutor: ac per hoc nihil remanserat propter quod diabolo esset commixtionis adjudicanda fertilitas. Quod ergo tibi putas vel solatium vel praesidium a sermonis mei honestate conferri, quia nolui in hoc loco carnis concupiscentiam nominare? quod etsi in omni opere silentio praeterissem, nihil tamen vituperationis aut injuriae res illa susciperet, quae honestioribus signata nominibus vindicabatur, et clarissimis quidem intelligentiae vocibus. Fac igitur me prudentius, quam suscepti negotii ratio petebat, tegere voluisse silentio nomen ejus rei, quam tegimus amictu: num ideo totius rationis, totius veritatis jactura facienda est? Num ideo negotiorum arbiter intellectus jacebit, quia est aliquid, quod ut ante oculos, ita ad aures non semper decore possit adduci? Verumtamen quid deformitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uet᷑ quem ñ terrcat ñ ueritas s numerositas
libroꝵ tuoꝵ. quã cõputare me piget. Homo
enim stupenda ubertate facundus. qui priꝰ
unimeo tuos.iiii. & alteri meo tuos octo
putasti ẽẽ reddendos: qͥs ñ timeat. ne forte
sex libris meis amplius quã mille tuos
reddere mediteris. si uni eoꝵ qui priorẽ
iam sedecim reddas: atq ita singłos qͦqͦ
sequentiũ. duplicato p̃cedente numero ꝑ¬
sequaris. ostendens nob̃ quã multũ loqͣ¬
ris. ñ intelligendo quȩ loqueris.Iul
Tam̃ cũ hoc ibi saciatissime constet effe¬
ctũ: breuit licet. inp̃senti quoq disputa¬
tione repecet᷑. Conũtam̃ gͦ ad ipsũ cuiꝰ
cum eruditione decertamꝰ. Annuis
nẽpe recte a nob̃ fuisse collectum. quia
set fecunditatẽ addĩ oꝑa ꝑtinere. nichil¬
q suũ insexibus agnoscere p̾ncipẽ tene¬
brarũ. ꝓpt̃ qđ fructus eoꝵ iuris sui asserti¬
one recineret: quia & diu̾sitas ꝑtinebat ad

Expanded text:
vetur; quem non terreat, non veritas, sed numerositas vetur; quem non terreat, non veritas, sed numerositas librorum tuorum, quam computare me piget? Homo enim stupenda ubertate facundus, qui prius uni meo tuos quatuor, et alteri meo tuos octo putasti esse reddendos; quis non timeat ne forte sex libris meis amplius quam mille tuos reddere mediteris, si uni eorum qui prior est, jam sexdecim reddas, atque ita singulos quosque sequentium duplicato praecedente numero persequaris, ostendens nobis quam multum loquaris non intelligendo quae loqueris? VI. JUL. Tamen cum hoc ibi satiatissime constet effectum, breviter licet, in praesenti quoque disputatione repetetur. Convertamur ergo ad ipsum, cujus cum eruditione decertamus. Annuis nempe, a nobis recte fuisse collectum, quia set fecunditatem ad Dei opera pertinere, nihilque suum in sexibus agnoscere principem tenebrarum, propter quod fructus eorum juris sui assertione retineret; quia et diversitas pertinebat ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauit: & idõ opinionẽ traducis. de mani¬
cheiluto haͣstam ẽẽ ꝑdoctũ est. Auo. Quo¬
mͦ egeris in illis.iiiͦi. libris tuis. & quomodo
nr̃a responsione fueris confutatiis. ut te
nichil egisse clareret. qui & meos & tuos
legunt non difficult̃ intelligt̃. quam quã
& cum tui ñ legunt᷑ s. tantũmodo mei ap¬
paret in eis ur̃m hereticũ dogna destru¬
ctum s cum meo uni .iiii. illis cuis sic re¬
sponderis. ut eius uix partẽ attingeres t̃¬
ciam. nullãq refellerss: tantum de illis
p̃sumpsisti. ut contira unũ alterum meũ
in eadem causa istos tuos octo conscͥpseris:
quasi me non uincendum firmam̃to dis¬
putationũ. s. numero uoluminũ putaue¬
ris ẽẽ t̃rendum usq adeo quippe qͣdru¬
pla illa responsione nichil te ꝑfecisse sen¬
sisti: ut hec tͥ octupla necessaria uideret᷑:
sigͥ talib increm̃tis tua loquacitate ꝓmo¬

Expanded text:
probavit: et ideo opinionem traducis de Maniprobavit: et ideo opinionem traducis de Manichaei luto haustam esse, perdoctum est. AUG. Quomodo egeris in illis quatuor libris tuis, et quomodo nostra responsione fueris confutatus, ut te nihil egisse clareret, qui et meos et tuos legunt, non difficulter intelligunt. Quanquam et cum tui non leguntur, sed tantummodo mei, apparet in eis vestrum haereticum dogma destructum. Sed cum meo uni, quatuor illis tuis sic responderis, ut ejus vix partem attingeres tertiam, nullamque refelleres; tantum de illis praesumpsisti, ut contra unum alterum meum in eadem causa, istos tuos octo conscripseris, quasi me non vincendum firmamento disputationum, sed numero voluminum putaveris esse terrendum: usque adeo quippe quadrupla illa responsione nihil te profecisse sensisti, ut haec tibi octupla necessaria videretur. Si ergo talibus incrementis loquacitas tua promo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit etiam ipse. Ecce uenit pͥnceps mun¬
di hurꝰ & in me nichil inueniet. Nichilu¬
tiq peccati: nec qđ a nascente trahit᷑: nec
qđ ã uiuente additur. Hanc iste noluit
nominare in his om̃ib que cõmemora¬
iit naturalib bonis: de qua etiã nuptiȩ
Nam quare illudopus coniugatoꝵ subtͣ¬
hit᷑ & absconditur etiã oculis filioꝵ: nisi
quia ñ possunt eẽ in laudanda cõmixti
one. sine pudenda libidine: De hac eru¬
buerunt etiã qui primi pudenda texert̃:
quȩ priꝰ pudenda ñ fuert̃: s tanquã dei
oꝑa predicanda atq głanda. Egi qͥdẽ
beatissime pat̃ flore in primioꝑis.iiiiͦ.
libellis causam nuptiarũ. causam cõmix¬
tionis. causã corpoꝵ. causam sexuum.
causam oꝑis dĩ. causam postremo ȩstima¬
tionis dei. quȩ necessario ut oꝑũ suoꝵ
ꝓbitate laudat᷑. ita eoꝵ sauciat᷑ infamia:
Ac ꝑ totũ scͥptoꝵ opus. nec formationi
corporis aliqͥd diabolũ ad didisse nec
sensui. inobumbrabilis om̃ino ueritas ap¬

Expanded text:
undi, et in me nihil inuenit: nihil utique peccati, nec quod a nascente trahitur nec quod a uiuente additur. hanc iste noluit nominare in his omnibus, quae commemorauit, naturalibus bonis, de qua etiam nuptiae nam quare illud opus coniugatorum subtrahitur et absconditur etiam oculis filiorum, nisi quia non possunt esse in laudanda commixtone sine pudenda libidine? De hac erubuerunt etiam qui primi pudenda texerunt : quae prius pudenda non fuerunt, sed tanquam Dei opera praedicanda atque glorianda . Egi quidem, beatissime pater Flore, in primi operis quatuor libellis causam nuptiarum, causam commixtionis, causam corporum, causam sexuum, causam operis Dei, causam postremo aestimationis Dei, quae necessario, ut operum suorum probitate laudatur, ita eorum sauciatur infamia; ac per totum scriptorum opus, nec formationi corporis aliquid diabolum addidisse nec sensui, inobumbrabilis omnino veritas ap
Abbreviated transcription (Latin):
doest: cuiꝰ mundi pͥnceps dictus ẽ diabo¬
lus: Qui eam in dño non inuenit. quia dñs
homo ñ ꝑ ipsam adhomines uenit. Uerbis
gͥ ipsius manichei concupiscentiã carnis
non a dõ factam: s a munddo. cuiꝰ tamen
mundi principẽ diabolum dicis conditã
ꝓfiteris. Auoꝰ Nunquid ego dico diabolũ
principem mundi: & hoc dñs ipse ñ dicit
Nunquid hoc ego dixissem. nisi ipsum
dixisse legissem.: Qdcũ & ipse legeris cur¬
mͥ obiciendum putasti: Nec tam̃ idõ di¬
abolus princeps ẽ celi & terre. & om̃is cele¬
stis cerrestrisq ereaturȩ. scd̃m qđ dictũ ẽ.

Expanded text:
us est diabolus: qui eam in Domino non invenit, quia Dominus homo non per ipsam ad homines venit « . Verbis ergo ipsius Manichaei, concupiscentiam carnis non a Deo factam, sed a mundo, cujus tamen mundi principem diabolum dicis, conditam profiteris. AUG. Numquid ego dico diabolum principem mundi, et hoc Dominus ipse non dicit? Numquid hoc ego dixissem, nisi ipsum dixisse legissem? quod cum et ipse legeris, cur objiciendum mihi putasti? Nec tamen ideo diabolus princeps est coeli et terrae, et omnis coelestis terrestrisque creaturae, secundum quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
arguit᷑: qđ introgando dixisti. Utenim
nichil eẽ putaretur qđ tͥ responderi posset.
illud qđ posset. tu dicere noluisti aut cer¬
te ipsam cur non arguo cęcitatom:qua id
nec uiderc potiistis Iuł: Tai sane nr̃m
uexando silentium. ꝓtulisti qdđ olim qͥdẽ
defendi ñ potuit: nunc uero postquã ma¬
nichȩi epłã. cuiꝰ in libro tercio sententias
posui. uenit ad publicum:nec celari pot̃.
Auoꝰ. Concupiscentiam carnis. nec ma¬
tu ueracit̃ laudas. Ille quia nescit unde hoc
sit malũ: tu quia negas malũ. Ile quia eã
ꝑmixtȩ nob nature tribuit aliene: tu quia
eam nr̃ȩ non uis eẽ uiciatȩ. Ille quia ꝑulã
credit corrumpi dĩ partẽ. tu quia ꝑillam
de honestare conaris etiam paradisi feliei¬

Expanded text:
arguitur quod interrogando dixisti. Ut enim arguitur quod interrogando dixisti. Ut enim nihil esse putaretur, quod tibi responderi posset, illud quod posset, tu dicere noluisti. Aut certe ipsam cur non arguo caecitatem, qua id nec videre potuisti? XVII. JUL. Tu sane nostrum vexando silentium, protulisti quod olim quidem defendi non potuit; nunc vero postquam Manichaei epistola, cujus in libro tertio sententias posui, venit ad publicum, nec celari potest. AUG. Concupiscentiam carnis nec Matu veraciter laudas: ille, quia nescit unde hoc sit malum; tu, quia negas malum: ille, quia eam permixtae nobis naturae tribuit alienae; tu, quia eam nostrae non vis esse vitiatae: ille, quia per illam credit corrumpi Dei partem; tu, quia per illam dehonestare conaris etiam paradisi felici
Abbreviated transcription (Latin):
piscentiã carnis. cuiꝰ plerũq motib neces¬
se ẽ resistere etiã casta coniugia. uidebas
ce tacebas. & me int̾rogatione fraudulen¬
tissima quasi nichil eẽt qđ responderi pos¬
set urgebas: Aut si ñ uidebas. ꝓfecto hȩre¬
sim urãm ipsa cecitate introducebas. Iuł
Sedais. me noluisse concupiscentiã no
minare: qui nolui nominare: tacui et si
tacui: nichil qđ rep̃henderes sum locutꝰ.
Qͥs g crrorẽ ꝑsuadet tacendo: õnouaeri¬
minum: & hactenus inaudita portenta
silentio meo ait ꝑũsũ dogma cõponi.
auo. Nonsilentio s dolosa introgatiõe.
sicut supiꝰ demonstraui: Quãquã et si¬
lentiũ merito rep̃hendit᷑. quando id quod
dicendum fuit ido non dicit᷑. ne int̾roga¬
tioni responderi potuisse cernat᷑. Iuł. Ex¬
pendat hoc prudentia om̃is: & rideatorati¬
onis mudiam. nomine tacit᷑nitatis osten¬
sam. Confiteris gͥ me nichil dixisse: quod
possis arguere. Auoꝰ. Immo uͦ rectissime

Expanded text:
ibus necesse est resistere etiam casta conjugia, videbas, et tacebas, et me interrogatione fraudulentissima, quasi nihil esset quod responderi posset, urgebas. Aut si non videbas, profecto haeresim vestram ipsa caecitate introducebas. XV. JUL. Sed ais me noluisse concupiscentiam carnis nominare. Qui nolui nominare, tacui; et si tacui, nihil quod reprehenderes sum locutus: quis ergo errorem persuadet tacendo? O nova criminum et hactenus inaudita portenta! Silentio meo ait perversum dogma componi! AUG. Non silentio, sed dolosa interrogatione, sicut superius demonstravi. Quanquam et silentium merito reprehenditur, quando id quod dicendum fuit, ideo non dicitur, ne interrogationi responderi potuisse cernatur. XVI. JUL. Expendat hoc prudentia omnis, et rideat orationis invidiam nomine taciturnitatis ostensam. Confiteris igitur me nihil dixisse quod possis arguere. AUG. Imo vero, rectissime
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ: S non minus benedictionis quã
institutionis priuilegio ułndicat᷑. Anfor
causa coniugii. Qͥd hieg̾ nouũ fuit. quid
ã suꝑiore quã ꝓbaueras conclusione dissen¬
tiens. Qđ pꝰ laudẽ uituꝑandũ putares.
Certe nichihzac ꝑhoc. qͥd de tã feda uaricta¬
te colligit᷑: cũ ã me uidelicet disputatio in¬
nouata non sit. a te uero dictoꝵ meorum¬

Expanded text:
tionem? sed non minus benedictionis quam institutionis priuilegio uindicatur. uox causa conjugii. » Quid hic ergo novum fuit; quid a superiore quam probaveras conclusione dissentiens, quod post laudem vituperandum putares? Certe nihil: ac per hoc quid de tam foeda varietate colligitur? cum a me videlicet disputatio innovata non sit, a te vero sit ae
Abbreviated transcription (Latin):
possit ostende: & diaboli oꝑib deputast.
Quam sententiã de ore meo dicit uiucrita¬
tis extortam: contionat᷑q scelestissimũ
atq ꝓfanissimum eẽ. siea quȩ ãdõ facta
dicamus. pudore oꝑienda fatcamͣ s a lacri¬
tate cõmotior: ñ potuit ponderare qͥddi¬
ceret. Asserens enim in dĩ oꝑib pudendũ
nichil eẽ. oꝑam aut̃ genitaliũ pudendã
cẽ. & idõ non posse eam conditoris oꝑib
asscribi: subito confessus ẽ illam ñ solũ
honestam s. etiam iustam: non solũ crean-¬
te dõ uerum etiam iuidicante nr̃is corpo¬
rib attributam: ostendi in tertio prioris
oꝑis libro: non posse idem penã ẽẽ. quod
culpam. Auoꝰ. Non ostendisti. qđ te osten¬
disse maniter iactas Immoetiam ipse qͦdã
loco oblitus quid ante dixisses. confessus es
culpam etiam pęnam ẽẽ peecantis. Quod
ego cum tͥ suꝑiꝰ responderẽ. satis euident̃
ostenderam: etiam ꝑ apłm ꝓbans puniri

Expanded text:
possit ostendere, et diaboli operibus deputare: possit ostendere, et diaboli operibus deputare: quam sententiam de ore meo dicit vi veritatis extortam, concionaturque scelestissimum atque profanissimum esse, si ea quae a Deo facta dicamus, pudore operienda fateamur. Sed alacritate commotior non potuit ponderare quid diceret: asserens enim in operibus Dei pudendum nihil esse, operam autem genitalium pudendam esse, et ideo non posse eam Conditoris operibus adscribi; subito confessus est illam non solum honestam, sed etiam justam; non solum creante Deo, verum etiam judicante, nostris corporibus attributam. Ostendi in tertio prioris operis libro, non posse idem poenam esse quod culpam. AUG. Non ostendisti, quod te ostendisse inaniter jactas: imo etiam ipse quodam loco oblitus quid ante dixisses, confessus es culpam etiam poenam esse peccantis. Quod ego cum tibi superius responderem , satis evidenter ostenderam, etiam per Apostolum probans puniri
Abbreviated transcription (Latin):
pudenda sunt:Itane uero in ȩloquendis
& exprim̃dis oꝑib dĩ. ñ honorat᷑ ꝓphece
ut amor uł sabor. s ꝑiclitatur ꝑudor:
Qͥđ enim potuit ds̃ facere. qđ eiꝰ p̃dicato¬
rem pudeat dicere. & qđ est grauiꝰ. pu¬
deat hominem alicuiꝰ oꝑis. qđ ñ homo
s ds̃ fecit in homine: Cum om̃s opifices
quanto possunt labore & industria
idagant. ne de suis oꝑib erubescant:
S ꝓfecto illud nos pudet. qđ puduit pͥ¬
mos illos homines: qnͣdo pudenda te¬
xerunt. Illa ẽ pęna peccati. illa plaga
uestigiũq peccati. illa illecebra foresq
peccati: illa lex in m̃bris. repugnans legi
m̃tis. Huiꝰ pudet: & merito pudet. Nam
si hoc noncẽt. qͥd nob̃ eẽt ingratiꝰ. quid
irreligiosiꝰ. si in m̃bris nr̃is non de uitio
uł pena nr̃a. s de dĩ confunderem̃ oꝑib:
Claruit certe qualit̃ gestiat: gaudio suo
non potest adhib̃e frenos. Tenet sententiã¬
meã. qua concupiscentiã naturalẽ malã

Expanded text:
eloquendis et exprimendis operibus Dei, non honoratur prophetae vel amor vel labor, sed periclitatur pudor? Quid enim potuit Deus facere, quod ejus praedicatorem pudeat dicere? Et, quod est gravius, pudeat hominem alicujus operis, quod non homo, sed Deus fecit in homine: cum omnes opifices quanto possunt labore et inid agant, ne de suis operibus erubescant? Sed profecto illud nos pudet, quod puduit primos illos homines, quando pudenda texerunt: illa est poena peccati, illa plaga vestigiumque peccati, illa illecebra fomesque peccati, illa lex in membris repugnans legi mentis. Hujus pudet, et merito pudet. Nam si hoc non esset, quid nobis esset ingratius, quid irreligiosius, si in membris nostris, non de vitio vel poena nostra, sed de Dei confunderemur operibus ? Claruit certe qualiter gestiat: gaudio suo non potest adhibere frenos; tenet meam sententiam, qua concupiscentiam naturalem malam