comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibili mortaliter uuunt. aurũ qͥd̾e
ẽẽ possunt: obritũ omĩno ñ possunt: ꝙr
corpꝰ quod corrũpit᷑ aggrauat animã. &
deprunit t̾rena in habitatio sensũ multa
cogitantẽ. Nam quãuis in hac uita ex mag¬
na iusticiȩ claritate resplendeant: ne¬
quaquã tam̃ ad purũ peccatorũ sordib ca

Expanded text:
corrcorresse possunt, obrizum omnino non possunt: Corpus enim quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Nam quamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant; nequaquam tamen ad purum peccatorum sordibus ca
Abbreviated transcription (Latin):
aliud intͥnsecus uoto. aliud extrinsecus
teneat᷑ officio: & hac sapientia ñ iã turbu¬
lenta atq confusa. s tranqͥlla corda reple¬
antur. Bene gͦ de ea dr̃. quia abyssus di¬
cit. ñẽ. in me: & mare loquit᷑ ñ ẽ mecũ.
Ac si aꝑte diceret᷑. ꝑturbatȩ mentes scła¬
rium eo ipso clamant. qͣm auera sapien¬
tia longe diuisȩ sunt: quo quietȩ ñ st̃.
Quia uͦ hȩc dei sapientia manens cũ patre
ante scła. incarnanda erat infine scłoꝵ:
ut ad redim̃dũ genus humanũ ñ scõs an¬
głos. ñ iustos homines mitteret. s in ma¬
nifestatione uisionis ꝑsemet ipsã uenir&:
recte subiungitur. Nondabit᷑ aurũ obriaũ
ꝓea. Quid nanq ꝑ aurũ obritũ. nͥ sc̃i angłi
designantur: Qui recte & aurũ uocant᷑ &
obrirũ: aurũ. quia fulgent claritate iꝰticiȩ:
obrirũ. ꝙ nullũ habuer̃ unquã contagiũ
culpe. hoĩes uͦ iusti quandiu in hac carne

Expanded text:
aliud intrinsecus voto, aliud extrinsecus aliud intrinsecus voto, aliud extrinsecus teneatur officio; et hac sapientia non jam turbulenta atqua confusa, sed tranquilla corda repleantur. Bene ergo de ea dicitur quia Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ac si aperte diceretur: Perturbatae mentes srium eo ipso clamant, quoniam a vera sapientia longe divisae sunt, quo quietae non sunt. Quia vero haec Dei Sapientia, manens cum Patre ante saecula, incarnanda erat in fine saeculorum, ut ad redimendum genus humanum, non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionis per semetipsam veniret, recte subjungitur: Nunquid dabitur aurum obrizum Quid namque per aurum obryzum nisi sancti angeli designantur? Qui recte et aurum vocantur, et obryzum: aurum, quia fulgent claritate justitiae; obryzum, quia nullum habuerunt unquam contagium culpae. Homines vero justi quandiu in hac carne
Abbreviated transcription (Latin):
hõi ñ possunt: quãuis multis colorũ uirtu.
tib resplendere uideant᷑. Quorũ ut suꝑbia
refutet᷑. apte subiungit᷑. Nec tin Ectu¬
rȩ mundissime cõponent᷑. Tincturȩ enim
mundissimȩ uocant᷑ ii. qui ueracit̃ sunt
humiles: & ueracit᷑ sc̃i. Qui sciunt quidẽ q
ex sem& ipsis uirtutũ speciẽ ñ habent: sed hanc
ex dono gr̃ȩ suꝑuenientis tenent. Tincti e¬
nĩ ñ ẽent: si sc̃itatẽ naturalit̃ habuissent.
S mundissimȩ tincturę st̃: ꝙr humilit̃ cu¬
stodiunt suꝑuenientẽ in se uirtutũ grãm

Expanded text:
homini non possunt, quamvihomini non possunt, quamvitibus resplendere videantur. Quorum ut superbia refutetur, apte subjungitur: Nec tincturae mundissimae componetur . Tincturae enim mundissimae vocantur hi qui veraciter sunt humiles et veraciter sancti. Qui sciunt quidem quia ex semetipsis virtutum speciem non habent, sed hanc ex dono gratiae supervenientis tenent. Tincti enim non essent, si sanctitatem naturaliter habuissent. Sed mundissimae tincturae sunt, quia humiliter custod
Abbreviated transcription (Latin):
adiunx̃. Nec appendetur argentũ in cõ¬
mutatione eiꝰ. Ut philosophorũ quoq
sapientiã huic demonstrar& longe sub¬
ẽẽ: untulit. Non conferetur tinctis indiȩ
colorib. Atq subiunx̃: nec lapidi sar¬
donico p̃ciosissimo uł saphẏro. Ut in
illa quoq suꝑna ciuitate nullũ ꝑue¬
nire adȩqualitatẽ unigeniti demon¬
strar&: addidit. Non ad ȩquabit᷑ ei aurũ
uł uitrũ. Ut ꝓpħas quoq ei subc̃e osten¬
deret: ad iunxit. Nec cõmutabuntur
pea uasa auri excelsa & eminentia:
nec cõmemorabunt᷑ cõparatione eius.
Trahitur enĩ sapientia de occultis. Ad
extremũ uͦ ut ipsos quoq in eccła he¬
reticos increpar& qui a gentilitatis
errore uenientes. fidẽ quã ꝑcipiuns¬
ꝑ suꝑbiã scindunt: addidit. Non adȩqͥ¬
bitur ei toparium de ȩthiopia. Ac si paten¬
ter in sinu&. dicens. Hi qui ex peccati nigre¬
dine ad conuersionẽ ueniunt. ȩquari dõ

Expanded text:
adjunxit: Nec appendetur argentum in comadjunxit: Nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ut philosophorum quoque sapientiam huic monstraret longe subesse, intulit: Non conferetur tinctis Indiae coloribus. Atque subjunxit: Nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Ut in illa quoque superna civitate nullum pervenire ad aequalitatem Unigeniti demonstraret, addidit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ut prophetas quoque ei subesse ostenderet, adjunxit: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, nec commemorabuntur in comparatione ejus. Trahitur enim sapientia de occultis. Ad extremum vero ut ipsos quoque in Ecclesia haereticos increparet, qui a gentilitatis errore venientes, fidem quam percipiunsuperbiam scindunt. addidit: Non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si patenter insinuet, dicens: Hi qui ex peccati nigredine ad conversionem veniunt, aequari Deo
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ei ab helis abeth dr̃ Un hoc mͥ. ut
ueniat mat̾ dñi mei ad mec Et ipsa uir¬
go concipiens: dicit. Ecce ancilla dñi:
fiat michi secundũ uerbum tuum. Et
quãuis ipse alud ex patre. aliud ex uirgine: n ta¬
m̃ alius ex patre. alius ex uirgine: s ipse
.ẽ. ȩt̾nus ex patre. ipse temporał ex ma¬
tre. Ipse qui fecit: ipse qui factus. ẽ. Ip¬
se speciosus forma p̃filiis hominũ. ꝑdi¬
uinitatẽ: & ipse de quo dictũ.ẽ. Uidimꝰ
eũ & ñ erat aspectꝰ: & ñ ẽ. species ei neq
decor ꝑhumanitatẽ. Ipse ante scła de¬
patre sine matre: ipse infine scłoꝵ
conditor templi. Ipse auctor oꝑis: ipse
opus auctoris: manens unꝰ ex utraq &
in utraq natura: nec naturarũ copu¬
latione confusus: nec naturarũ distin¬
deamꝰ. Notandum nobis ẽ. quod sc̃s uir
ut longe distart abhac sapientia angłos
demonstrar&e: dix̃. Non dabit᷑ aurũ obri¬
zũ ꝓ ea. Qui ut antiquos etiã patres sacri
eloquii tractatores inferiores ostendet.

Expanded text:
quippe ei ab Helisabeth dicitur: Unde hoc mihi, ut veniat mater domini mei ad me? Et ipsa virgo concipiens dicit: Ecce ancilla domini: Fiat / mihi secundum verbum tuum. Et quamvis ipse aliud ex patre, aliud ex virgine, non tamen alius ex patre, alius ex virgine, sed ipse est aeternus ex patre, ipse temporalis ex matre; ipse, qui fecit, ipse, qui factus est; ipse speciosus forma prae filiis hominum per divinitatem et ipse, de quo dictum est: Vidimus eum, et non erat aspectus, et non est species ei neque decor per humanitatem; ipse ante sPatre sine matre, ipse in fine saecuis templum, ipse conditor templi. Ipse auctor operis, ipse opus auctoris; manens unus ex utraque et in utraque natura. Nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinNotandum nobis est quod sanctus vir, ut longe distare ab hac sapientia angelos demonstraret, dicit: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores ostenderet,
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib habitare sapientiã ñ posse cog¬
noscens: ait. Et mare loquit᷑. ñ ẽ. mecũ.
Nullus qͥppe eã plene recipit: nisiqͥ
ab om̃i se abstrahere actionũ carnaliũ
fluctuatione contendit. Uñ aliasdicit᷑.
Sapientiã scribe intẽpore ocii: & qui
ininorat᷑ actu. ipse ꝑcipi& eã. Et rur¬

Expanded text:
fluctibus habitare sapientiam non posse cogfluctibus habitare sapientiam non posse cognoscens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum. Nullus quippe eam plene recipit, nisi qui ab omni se abstrahere actionum carnalium fluctuatione contendit. Unde et alias dicitur: Sapientiam scribe in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet ea
Abbreviated transcription (Latin):
cutitur: quia eorũ corda qui t̃renã ui¬
tã diligunt desideriorũ suoꝵ inqͥetudi¬
nib feruint᷑. Iurbis cogitationũ car¬
naliũ ad ima dep̃ssa sunt: ut ad qͥetis
intimȩ desideri. ũ ñ leuent᷑. Unde cũ
mira ope pietatis ad cor ueritas ue¬
nit: prius ab eo cogitationũ carnalium
ȩstus eicit: & pꝰ in eouirtutũ dona dispo¬
nit. Quod bene nobis sacra eugłii hysto¬
ria innuit: inqua dũ ad resuscitandã
filiam pͥncipis. inuitatus dñs duceret᷑.
ꝓtinꝰ addit᷑. Et cũ eiecta ess&e turba. in¬
trauit & tenuit manũ eiꝰ: & surrex puel¬
la Foras gͦ turba eicitur. ut puella suscite¬
tur: qr si ñ priꝰ a secretiorib cordis expel¬
litur importuna scłariũ multitudo cu¬
rarũ: anima quȩ intrinsecꝰ iacet mor¬
tua ñ resurgit. Nadũ se ꝑ innumeras
t̃renorũ desideriorũ cogitationes spar¬
git: ad considerationẽ sui sese nullate¬
nꝰ colligit. Inhis itaq inquietudinum

Expanded text:
cutitur, quia eorum corda qui terrenam vitam diligunt, dum desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur, turbis cogitationum carnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis intimae desiderium non leventur. Unde cum mira ope pietatis ad cor veritas venit, prius ab eo cogitationum carnalium aestus ejicit, et post in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sacra Evangelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis invitatus Dominus duceretur, protinus additur: Et cum ejecta esset turba, intravit, et tenuit manum ejus, et surrexit puella . Foras ergo turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima quae intrinsecus jacet mortua non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit. In his itaque inquietudinum
Abbreviated transcription (Latin):
quod plerosq antiquorũ patrũ nouimꝰ.
hanc sapientiã & intrinsecꝰ uiuacit᷑ te¬
nuisse: & curas mundi extrinsecꝰ sollẽp¬
nit̃ ministrasse: Anꝑceptione huius
sapientiȩ ioseph priuatũ dicimꝰ: qͥ fa¬
mis tẽpore. totiꝰ egipti curas suscipiers.
ñ solũ egiptiis alimenta p̾buit: s uita
quoq exterorũ aduenientiũ. ministe¬
rii sui arte seruauit: An ab hac sapien¬
tia damel alienus extitit: qui achalde¬
orũ rege inbabilonia pͥnceps magistra¬
tuũ effectus. tanto maiorib curis occu¬
patus ẽ. quanto & sullimiore dignita¬
te om̃ib p̃latꝰ: Cũ igit᷑ const& plerũq
etiã bonos. ñ t̾reno studio t̾rens curis¬
implicari: patent̾ agnoscimꝰ. qr sic ñ nũꝗͣ
ciues ierłm angarias soluunt babyloniȩ
sic̃ sȩpe ciues babyloniȩ impendunt an¬
garias ierłm. Nam sunt ñ nulli quiuer¬
bum uitȩ ꝓsapientiȩ ostentatione p̃dicani

Expanded text:
quod plerosque antiquorum patrum novimus hanc sapientiam et intrinsecus vivaciter tenuisse, et curas mundi extrinsecus solemniter ministrasse? An perceptione hujus Sapientiae Joseph privatum dicimus, qui famis tempore totius Aegypti curas suscipiens, non solum Aegyptiis alimenta praebuit, sed vitam quoque exterorum advenientium ministerii sui arte servavit ? An ab hac sapientia Daniel alienus exstitit, qui a Chaldaeorum rege in Babylonia princeps magistratuum effectus, tanto majoribus curis occupatus est, quanto et sublimiori dignitate omnibus praelatus ? Cum igitur constet plerumque etiam bonos non terreno studio terrenis curismplicari, patenter agnoscimus quia sic nonnunquam cives Jerusalem angarias solvunt Babyloniae, sicut saepe cives Babyloniae impendunt angarias Jerusalem. Nam sunt nonnulli qui verbum
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis uerba quasi fatuitatẽ deuitat: dũ
uias simplicis innocentiȩ declinat: qͥsi
habere abyssus dei sapientiã recusat.
Et quia huic mundo mentes deditȩ. p̃¬
sentis uitȩ curis & sollicitudinib ꝑtur¬
bantur: & iccirco eiꝰdẽ sapientię tran

Expanded text:
ritatis verba quasi fatuitatem devitat, dum ritatis verba quasi fatuitatem devitat, dum vias simplicis innocentiae declinat, quasi habere se abyssus Dei sapientiam recusat. Et quia huic mundo mentes deditae praesentis vitae curis et sollicitudinibus perturbantur, et idcirco ejusdem sapientiae tran
Abbreviated transcription (Latin):
dit draconẽ serpentẽ antiquũ. qui ÷ diabo¬
lus & sathanas. & ligauit eũ ꝑ annos mil¬
le. & misit in abyssum. & clausit & signa¬
uit suꝑ illũ: ut ñ seducat ampliꝰ gentes
donec consũmentur mille anni. Aille¬
nario enĩ numero ñquantitatẽ tẽporis:
s uniuersitatẽ qua regnat excła desig¬
nauit. Antiquus autẽ serpens ligatus
cathena in abyssũ mittitur: quia reli¬
gatus a bonorũ cordib apud reꝓborũ
mentes reclusus eis atrociꝰ dominat᷑.
Qui paulopꝰ quoq de puteo abyssi edu¬
ci describitur: quia de iniquorũ cordibꝰ
nc̃ occulte seiuentib tc̃ accepta contͣ
ȩccłam potestate. inuim aꝑtȩ ꝑsecutiõis
erumpet. Hȩc itaq abyssus inqua nc̃
diabolus seruat᷑ occultus. ñ ẽẽ. in se sa¬
pientiam dicit: quia alienã se a uera
sapientia iniquis oꝑib ostendit. Dũ
enĩ maliciã quisq tegit incorde. ore
autẽ blandim̃ta exhib&: dũ cogitatio¬
nes suas duplicitate obnubilat: dũ pu¬

Expanded text:
dit draconem serpentem antiquum, qui est diabolus, et satanas, et ligavit eum per annos mille, et misit in abyssum, et clausit, et signavit super illum, ut non seducat amplius gentes, donec consumentur mille anni . Millenario etenim numero non quantitatem temporis, sed universitatem, qua regnat Ecclesia, designavit. Antiquus autem serpens ligatus catena in abyssum mittitur, quia religatus a bonorum cordibus, apud reproborum mentes reclusus, eis atrocius dominatur. Qui paulo post quoque de puteo abyssi educi describitur, quia de iniquorum cordibus nunc occulte saevientibus, tunc accepta contra Ecclesiam potestate, in vim aperte persecutionis erumpet. Haec itaque abyssus, in qua nunc diabolus servatur occultus, non esse in se sapientiam dicit, quia alienam se a vera sapientia iniquis operibus ostendit. Dum enim malitiam quisque tegit in corde, ore autem blandimenta exhibet, dum cogitationes suas duplicitate obnubilat, dum pu
Abbreviated transcription (Latin):
uersa alligatione astruens eũ purũ ho¬
minẽ natum. s ut ds̃ eẽt ꝑ meritũ ꝓfecisse:
atq o b hoc estimans & se & quos lib& ali¬
os ei posse coȩquari. qui filii dei ꝑ grãm fi¬
unt: ñ intelligens ñ attendens. quia ñ
ad ȩquabitur ei topatium de ȩthiopia.
Aliud ẽ. enĩ natos homines grãm ad opti¬
onis acciꝑe: aliud unũ singularit̃ ꝑdiui¬
nitatis potentiã dm̃ ex ipso conspectu ꝓdis¬
se. Nec ȩquari potest gła unigeniti habita
ꝑ naturã. aliis accepta ꝑ grãm. Mediator
tate. alt̾ indeitate.ẽ. Non purꝰ hõ conceptꝰ
atq editꝰ pꝰ ꝑ meritũ ut dĩ ẽet accȩpit: s

Expanded text:
eum parvum hominem natum, sed ut Deus esset per meritum profecisse; atque ob hoc aestimans, et se et quoslibet alios ei posse coaequari, qui filii Dei per gratiam fiunt; non intelligens, non attendens quia non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Aliud est enim natum hominis gratiam adoptionis percipere; aliud unum singulariter per divinitatis potentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse: nec aequari potest gloria unigeniti habita per naturam, aliis accepta per gratiam. Mediator tate, alter in Deitate est; non purus homo conceptus atque editus, post per meritum, ut Deus esset, acc
Abbreviated transcription (Latin):
as dr̃. Ouscȩ morientes. ꝑdunt suauita¬
tem unguenti: quia cogitationes suꝑ¬
fluȩ quȩ assidue in animo carnalia co¬
gitante & nascunt᷑ & deficiunt: eã sua¬
uitatẽ qua unusquisq intrinsecus per

Expanded text:
 « Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti ; » quia cogitationes superfluae quae assidue in animo carnalia cogitante nascuntur, atque deficiunt, eam suavitatem, qua unusquisque intrinsecus per
Abbreviated transcription (Latin):
si consolabunt᷑. In ueniri gͦ sapientia in eoꝵ
t̾ra non potest. qui suauit̃ uiuunt: ꝙr tan¬
to ueriꝰ stulti sunt. quanto mai ora ꝑdenteᷤᷤ.
inminimis lȩtantur. Hinc petrꝰ eandẽ pͣuo¬
rũ stulticia rep̃hendit dicens. Holuptatẽ
existimantes diei: delicias coinquinatio¬
ne & maculȩ. hinc salomon ait. Risũ de¬
putaui errorẽ: & gaudio dixi. Quid frustra
deciꝑis: Dicat itaq uir sc̃s de sapientia. nec
inuenit᷑ int̾ra suauit̾ iuuentiũ: ꝙ nimirũ
qui in hoc mundo suauit̃ uiuunt. ita ad-¬
huc stulti sunt: ut hoc ipsũ quoq nesciant
me. Quid hoc loco abyssũ. nisi corda hominũ
uocat: quȩ & ꝑlapsũ fluida. & ꝑ duplicitatis
sunt caliginẽ tenebrosae Quȩ nimirum
abyssus non ẽẽ inse hanc sapientiã ꝓfitet᷑.
qr iniqua mens dũ ẽẽ sapiens carnaliter
appetit. stultã se ad spĩtalia ostendit. Na
quia teste paulo. sapientia huiꝰ mundi stul¬
titia ẽ. apud dm̃: tanto qͥsq ampliꝰ intꝰ

Expanded text:
 5. Inveniri ergo sapientia in eorum terra non potest, qui suaviter vivunt, quia tanto verius stulti sunt, quanto majora perdentes, in minimis laetantur. Hinc Petrus eamdem pravorum stultitiam reprehendit, dicens: Voluptatem existimantes diei delicias, coinquinationis et maculae . Hinc Salomon ait: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis . Dicat itaque vir sanctus de sapientia: Nec invenitur in terra suaviter viventium, quia nimirum qui in 588 hoc mundo suaviter vivunt ita adhuc stulti sunt, ut hoc ipsum quoque nesciant, Quid hoc loco abyssum nisi corda hominum vocat? quae et per lapsum fluida et per duplicitatis sunt caliginem tenebrosa. Quae nimirum abyssus non esse in se hanc sapientiam profitetur, quia iniqua mens dum esse sapiens carnaliter appetit, stultam se ad spiritalia ostendit. Nam quia, teste Paulo, Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum , tanto quisque amplius intus
Abbreviated transcription (Latin):
mab ur̃is. Quid enĩ inhac uita laborio¬
sius. quã trenis desideriis estuare: aut
quid hic quietiꝰ. quã huiꝰ scłi nichil ap¬
pet̾ec hinc ẽ. quod isrłiticꝰ ppłs custo¬
diam sabbatr accȩpit in munere: hiic
econtra ẽ. egiptus muscarum multitudi¬
pit sabbatũ id ẽ. reqͥem m̃tis: tit nullo
in hac uita desideriorũ carnaliũ appeti¬
tu fatiget᷑: egiptus uͦ quȩ huiꝰ mundi
speciẽ tenet. muscis ꝑcutit᷑. Musca enĩ.
nmis insolens & inquiecũ animal. ẽ. In
qua qͥd aliud quã insolentes curȩ desi¬

Expanded text:
a sit. --Quid in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? aut quid hic quietius quam hujus saeculi nihil appetere? Hinc est quod Israeliticus populus custodiam Sabbati accepit in munere; hinc e contra est Aegyptus muscarum multitudipit Sabbatum, id est requiem mentis, ut nullo in hac vita desideriorum carnalium appetitu fatigetur. Aegyptus vero, quae hujus mundi speciem tenet, muscis percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est. In qua quid aliud quam insolentes cur
Abbreviated transcription (Latin):
in dei iusione ꝑficiunt. qͣnto magis diui¬
nitatis int̾na conspiciunt: tantomagis se
nicħ eẽ cognoscunt. Nusquã qͥppe legit᷑
quod abrahã cinerẽ & puluerẽ se ẽẽ pfes¬
sus. ẽ: nͥ cũ habe dei meruit collocutio¬
nẽit enĩ. Loquar ad dnm meu: cũsi
puluis & cinis. Esse enĩse aliquẽ fortas¬
se creder&: si ueracẽ c̾entiã quȩ suꝑ ip¬
sum ẽ minime sensiss&. At uͦ ubi ad in¬
cõmutabilẽ contẽplandũ suꝑ se raptꝰ ẽ:
impletꝰ tantȩ contẽplationis potentia
dũ uider& illũ. nicħ seẽẽ nisi puluerẽ

Expanded text:
in Dei visione proficiunt: quanto magis divinitatis interna conspiciunt, tanto magis se nihil esse cognoscunt. Nusquam quippe legitur quod Abraham cinerem et pulverem se esse professus est, nisi cum habere Dei meruit collocutionem, dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis, et cinis . Esse enim se aliquem fortasse crederet, si veracem essentiam, quae super ipsum est, minime sensisset. At vero ubi ad incommutabile contemplandum super se raptus est, impletus tantae contemplationis potentia, dum videret illum, nihil se esse ni
Abbreviated transcription (Latin):
one uilissimꝰ. nͥ ut eos lapides qui p̃ciosi
describunt᷑ dup̃ciosos ñ eẽ cognoscimꝰ. in
eorum intelligentiã aliud exquiramꝰ: Sar
donicus qͥppe t̾rȩ rubrȩ similitudinẽ tenet.
saphirꝰ uͦ aereã hab&e speciẽ. Possunt gͦ in
sardonico ꝑt̾ram rubrã homines: in saphi¬
ro autẽ ꝑaereã uisionẽ angłi designari.
Nam cũ t̾rȩ rubrȩ speciẽ lapis sardonicꝰ
habeat. ñ in merito hominẽ designat. ꝙ
& adam qui pͥmus ẽ. conditꝰ. latino sermo¬
ne t̾ra rubra nominat᷑. Quid. ẽ. gͦ quod dr.
qr hȩc sapientia lapidi sardonico uel sa¬
phiro ñ confert᷑: nisi quod is qui ẽ. deuiur¬
tus & dei sapientia. mediator scilic& dei
dine excellat omĩa. ut ei nec int̾ra pͥmi
homines. nec incȩlo angłi cõparentur:
dño. aut quis similis erit deo. int̾ filiosdĩ:
Possunt autẽ ꝑ sardonicũ lapidẽ. patres
testam̃ti ueteris: ꝑ saphirũ ui predicato

Expanded text:
one vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi one vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi describuntur, dum pretiosos non esse cognoscimus, in eorum intelligentia aliud exquiramusdonicus quippe terrae rubrae similitudinem tenet, sapphirus vero aeream habet speciem. Possunt ergo in Sardonico, per terram rubram homines, in sapphiro autem per aeream visionem angeli designari. Nam cum terrae rubrae speciem lapis Sardonicus habeat, non immerito hominem significat, quia et Adam, qui primus est conditus, Latino sermone terra rubra nominatur. Quid est ergo quod dicitur, quia haec sapientia lapidi Sardonico vel sapphiro non confertur, nisi quod is qui est « Dei virtus et Dei sapientia , » mediator scilicet « Danta magnitudine excellat omnia, ut ei nec in terra primi homines, nec in coelo angeli comparentur? Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei? » Possunt autem per Sardonicum lapidem Patres Testamenti Veteris, per sapphirum vero praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
At contͣ doctrina sapientiȩ. & p̃dicatiõe
pulchra ẽ: & pura ueritate conspicua.
Nec aliud se ꝑfallaciã p̃tendit exteriꝰ: &
aliud se seruat interiꝰ. Neq indictis suis
pulchra uideri appetit nitore sermonis:
s integritate ueritatis. In mandatis gͥ su¬
is dei sapientia ñ confert᷑ tinctis indiȩ
colorib: qr dũ fucata eloquentiȩ ornam̃¬
ta ñ hab&: quasi uestis sine tinctura pla¬
c&. Quã fucationẽ tincturȩ bene paulus
despexerat: cũ dicebat. Quȩ & loqͥm᷑ ñ in
doctis humanis sapientiȩ uerbis. s in do¬
ctrina sp̃c. Malebat qͥppe hanc sapienti¬
am sola puritate ueritatis ostendere: ñ
autẽ eloquii tinctione fucare. Sequit᷑.¬
sos ñ eẽ. quis nesciat: Et dũ multi alii p̃cio¬
si sunt lapides. qͥ longe istos estimatione
magnitudinis antecellant: cut saphyrꝰ
uł sardonicꝰ potissimũ p̃ciosus nominatꝰ :
cum ut̃q lapis sit aliorũ lapidũ coparati¬

Expanded text:
At contra, doctrina sapientiae et praedicatione At contra, doctrina sapientiae et praedicatione pulchra est, et pura veritate conspicua; nec aliud se per fallaciam praetendit exterius, et aliud reservat interius; neque in dictis suis pulchra videri appetit nitore sermonis, sed integritate veritatis. In mandatis igitur suis Dei sapientia non confertur tinctis Indiae coloribus, quia dum fucata eloquentiae ornamenta non habet, quasi vestis sine tinctura placet. Quam fucationem tincturae bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae et loquimur non in doctis humanae saplentiae verbis, sed in doctrina spiritus . Malebat quippe hanc sapientiam sola puritate veritatis ostendere, non autem eloquii tinctione fucare. Sequitsos non esse quis nesciat? Et dum multi alii pretiosi sint lapides, qui longe istos aestimatione magnitudinis antecellant, cur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nominatus est, cum uterque lapis iste aliorum lapidum comparati
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quasi sufficientẽ sibi philosophorũ
doctrinã tenerent. In quorũ despectu
colorib. Quid enĩ ꝑ indiã quȩ nigrũ po¬
płm mitcit. nisi hic mundus accipitur.
in quo utta hominũ ꝑ culpã obscura ge¬
neratur: lincti autẽ colores sunt indiȩ.
huius mundi sapientes: qui quãuis ꝑ infi¬
delitatẽ & plerunq actionẽ fȩdi sint: an
humanos tam̃ ocłos. suꝑ ductȩ honestatis
colore fucant᷑. S coȩt̃na dei sapientia tin¬
ctis indiȩ colorib ñ confert᷑: ꝙ quisquis
hanc ueracit᷑ intelligit: abhis hominib
quos mundus sapientes coluit. quã longe
distet agnoscit. Ipsaq eiꝰ mandatorũ uet¬
ba ab huius mundi sapientib differ̃: qͥ
dum intendunt eloquentiȩ. eorũ dicta.
quasi pulchra apparent specie & fucati¬
one tincturȩ: & cũ rerũ uirtute carears¬
aliud se.ẽe. quã sunt. uerborũ cõpositioni¬
b. quasi suꝑductis colorib m̃tiuntur.¬

Expanded text:
cum quasi sufficientem sibi philosophorum cum quasi sufficientem sibi philosophorum doctrinam tenerent. In quorum despectu coloribus. Quid enim per Indiam, quae nigrum populum nutrit, nisi hic mundus accipitur, in quo vita hominum per culpam obscura generatur? Tincti autem colores sunt Indiae, hujus mundi sapientes; qui quamvis per infidelitatem et plerumque per actionem foedi sint, ante humanos tamen oculos superductae honestatis colore fucantur. Sed coaeterna Dei sapientia tinctis Indiae coloribus non confertur, quia quisquis hanc veraciter intelligit, ab his hominibus quos mundus sapientes coluit quam longe distet agnoscit. Ipsaque ejus mandatorum verba ab hujus mundi sapientibus differunt, qui dum intendunt eloquentiae, eorum dicta quasi pulchra apparent specie, et fucatione tincturae; et cum virtualiud se esse quam sunt, verborum compositionibus, quasi superductis colorib
Abbreviated transcription (Latin):
uiam huic sapientiȩ p̃dicando p̃pararent.
neq ut ꝓea. s ꝑ eam subiectos ppłos rege¬
rent. Quia enĩ certũ erat. quod ꝑ accessũ
temporũ deficientis scłi languores excre¬
scerent: actũ ẽ. ut etna dei sapientia in
hunc & nimiȩ infirmitatis egrotũ. id ÷
ꝑtotũ mundũ iacens languidũ genꝰ hu¬
manũ: ut tͣnsmissis priꝰ p̃dicatorib qͣsi
quib dã uisitatori¬
b tanto pꝰmodũ
maior uenirce po¬
tentia medici.
quanto magis mor¬
b creuiss& e¬
groti. Quia uͦ nul¬
lus uice eiꝰ ad
saluandos nos mittitur: dicat᷑ recte. nec
appendet᷑ argentũ incõmutatione eiꝰ:
scĩtatis luce polleat: aduentũ nob suꝑ
nȩ sapientiȩ ꝑ suã p̃sentiã ñ cõmutat.
S fuere multi gentiliũ qui mundi huiꝰ
sapientũ disciplinis dediti. ea quȩ sunt
int̾ homines honesta seruarent: & sal¬
uando s seruata honestate se crederent:
neᷤ iã mediatorẽ dei & hominũ querereÑ

Expanded text:
viam huic sapientiae praedicando praepararent, viam huic sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per eam subjectos populos regerent. Quia enim certum erat quod per accessum temporum deficientis saeculi languores excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapientia in hunc et nimiae infirmitatis aegrotum, id est per totum mundum jacens languidum genus humanum; ut, transmissis prius peccatoribus quasi quibusdam visitatoribus, tanto postmodum major veniret potentia medici, quanto magis morbus crevisset aegroti. Quia ergo nullus vice ejus ad salvandos nos mittitur, dicatur recte: Nec appendetur argentum in commutatione ejus. sanctitatis luce poileat, adventum nobis supernae 592 sapientiae per suam praesentiam non commutat. Sed fuere multi gentilium qui, mundi hujus sapientum disciplinis dediti, ea quae sunt inter homines honesta servarent, et salvandos servata honestate se crederent, nec jam mediatorem Dei et hominum quaererent,
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ repletus. quosdã in iudȩa p̃uidit.
ñ ẽẽ defuturos. qui spem in legis latore
ponerent. & suȩ salutis auctorẽ moysen
putarent: sic̃ cuidã sanato maledicentes
dicunt. Tu sis discipłs eiꝰ: nos enĩ moysi
discipuli sumꝰ. Inde ad huc congrue sub¬
infert᷑. Nec appendetur argentũ in cõ¬
mutatione eius. Quia enĩ argento sȩpe
eloquia diuina signant᷑: posst̃ argenti
uocabulo. etiã eiꝰdẽ eloquii scͥptores intel¬
ligi: quorũ uita int̾ turbas hominũ. re¬
splenduit luce uirtutũ. S qr lex pecca¬
ta indicare potuit. ñ auferre: ñ qͥsꝗͣ
ueterũ patrũ. ñ legis lator moyses. humam
generis redemptor extitit. Argentũ gͦ in
cõ mutatione huiꝰ sapientiȩ ñ appendit᷑:
quia quilib& sc̃ieẽ potuer̃. incõparatiõe
unigeniti filii. nulliꝰ meriti fuisse pensan¬
tur. Qui nisi huiꝰ sapientiȩ seruos se cog¬
nosc̾ent: sc̃i nullatenꝰ fuissent. Ad hoc
qͥppe illi missi sunt. ut in cordib hominỹ

Expanded text:
entiae repletus, quosdam in Judaea praevidit non esse defuturos qui spem in legislatore ponerent, et suae salutis auctorem Moysen putarent, sicut et cuidam sanato maledicentes dicunt: Tu discipulus sis ejus, nos enim Moysi discipuli sumus . Unde adhuc congrue subinfertt, insania.---Quia enim argento saepe eloquia divina designantur possunt argenti vocabulo etiam ejusdem eloquii scriptores intelligi, quorum vita inter turbas hominum resplenduit luce virtutum. Sed quia lex peccata indicare potuit, non auferre, non quisquam veterum patrum, non legislator Moyses humani generis redemptor exstitit. Argentum ergo in commutatione hujus sapientiae non appenditur, quia quilibet sancti esse potuerunt, in comparatione unigeniti Filii Dei nullius meriti fuisse pensantur, qui nisi hujus sapientiae servos se esse cognoscerent, sancti nullatenus fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cordibus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
durꝰ ille ꝑfidia iudeoꝵ ppłs. qui auctorẽ
uitȩ uidere ꝑfidẽ noluit. quẽ ꝑ propħiam
p̃dix̃. nisi lapis caliginis fuit: Qa & crude¬
litate durꝰ excitit: & infidelicate nebulos.
Qui alio quoq uocabulo: umbra mortis
dr̃. Umbra qͥppe cał expͥmit᷑: qualia eiꝰ rei.
de qua trahit᷑. fuerint liniam̃ta. Quis aut̃
mortis noĩe. nͥ diabolus uocat᷑: de qͦ ꝑ qͣn¬
dã ministri sui significationẽ dr̃. & nom̃ illi
quitatẽ illꝰ sequens eiꝰ inse imaginẽ ex pͥs¬
sit. Quid uͦ torrentis nomine. nisi ille a
conspectu trem̃di iudicis ꝑ ultimũ examen
egrediens. atq electos. & reꝓbos diuiders
ignis uocat᷑: unde ꝑ propham dr̃. fluuiꝰ
Quis autẽ in hoc mundo ꝑegrinat᷑ ppłs. nͥ
qui ad sortẽ electoꝵ currens. habere se
patriã nouit incęlestib: & tanto magis
illic sꝑat inuenire se ꝓpͥa. quanto hic cun¬
cta quȩ pretereunt esse a se deputat a¬
liena: Pegͥnꝰ itaq ẽ. ppłs omiũ numerus

Expanded text:
durus ille perfidia Judaeorum populus, qui auctorem vitae per fidem videre noluit, quem per prophetiam praedixit, nisi lapis caliginis fuit? quia et crudelitate durus exstitit, et infidelitate nebulosus. Qui alio quoque vocabulo umbra mortis dicitur. Umbra quippe talis exprimitur, qualia ejus rei, de qua trahitur, fuerint lineamenta. Quis autem mortis nomine, nisi diabolus vocatur? De quo per quamdam ministri sui significationem 577 dicitur: Et nquitatem illius sequens, ejus in se imaginem expressit. Quid vero torrentis nomine, nisi ille a conspectu tremendi judicis per ultimum examen egrediens, atque electos et reprobos dividens ignis vocatur? Unde et per prophetam dicitur: Quis autem in hoc mundo peregrinatur populus, nisi qui ad sortem electorum currens, habere se patriam novit in coelestibus; et tanto magis se illic sperat invenire propria, quanto hic cuncta quae praetereunt esse a se deputat aliena? Peregrinus itaque est populus, omnium numerus
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑: sic̃ in eugłio scͥptũ ẽ. Cum esses
sub ficu: uidite. id÷ positũ te subũbra
legis elegi. Uidit gͦ p̃ciosũ: quia humilia
elegit. Infirma enĩ mundi elegit ds: ut
confunder& fortia. Hidit p̃ciosũ: cũ hu¬
manã animã de se abiecta sapientẽ. gr̃ȩ

Expanded text:
ponitur, sicut in Evangelio scriptum est: Cum esses sub ficu, vidi te ; id est, positum te sub umbra legis elegi. Vidit ergo pretiosum quia humilia elegit: Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Vidit pretiosum, cum humanam animam de se abjecta sapie
Abbreviated transcription (Latin):
tes estis in oculis ur̃is: & corã uobis ip¬
sis prudentes. Tanto gͦ fit qͥsq uilior
dõ: quanto p̃ciosior sibi. Tanto p̃ciosi¬
or dõ. qͣnto ꝓpt̾ eũ uilior sibi: qr humi.¬
lia respicit. & alta a longe cognoscit.¬

Expanded text:
tes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Tanto ergo fit quisque vilior Deo, quanto pretiosior sibi; tanto pretiosior Deo, quanto propter eum vilior sibi: Quia humilia respicit, et alta a longe cognoscit
Abbreviated transcription (Latin):
taq trestri domo qͦusq uiuimꝰ. ipsũ ut
ita dicã corruptionis nr̃ȩ parietẽ. m̃tis o¬
culo nullatenꝰ penetramꝰ. & uicissim in
aliis uidere occulta ñ possumꝰ. Uñ sc̃a
eccła sponsi sui speciẽ uidere in diuinita¬
te desiderans. nec tam̃ ualens. quia ȩt̃¬
nitatis illiꝰ formã quã intueri concupiue¬
rat. ab eiꝰ ocuł assũpta humanitas abscon¬
debat : in canticorũ canticis merens dic̃.
En ipse stat. pꝰ parietẽ nr̃m. Ac si aꝑte
dicat. Ego hc̃ indiuinitatis suȩ iã specie
uidere desidero: s ad huc auisione illiꝰ ꝑ
assũptȩ carnis parietẽ excludor. Quousq
itaq in hac corruptibili carne uiui mus:
cogitationes nr̃as inalterutrũ ñ uidemꝰ.
Unde rursũ ꝑ eundẽ paulũ dr̃. Luis scit
hominũ quȩ sunt hominis: nͥ sp̃c hoĩs

Expanded text:
que vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videmus. Unde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
intuens: deplorat dicens. Quom obscu¬
ratũ ẽ. aurũ: mutatus ẽ. color optimꝰ.
Aurũ nanq obscuratũ ẽ: ꝙr in eis an¬
tiquus ille fidei atq in nocentiȩ splen¬
dor. irruente ꝑfidia. maliciȩ se nocte
fuscauit. Quia gͥ quid fuit audiuimꝰ.
locꝰ scilic& saphiri lapides eiꝰ. & glebȩ
illiꝰ aurũ: nc̃ iã dilectus ille dõ ppłs cur
tanta hȩc bona ꝑdiderit. audiamꝰ. Seq̃r.

Expanded text:
eplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Aurum namque obscuratum est, quia in eis antiquus ille fidei atque innocentiae splendor, irruente perfidia, malitiae se nocte fuscavit. Quia igitur quid fuit audivimus: Locus scilicet sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum, nunc jam dilectus ille Deo populus cur t
Abbreviated transcription (Latin):
a facie aquilonis succendit᷑: id ẽ. diabo¬
li suggestionib inflãmatur. Ipse enĩ uo¬
cari noĩe aquilonis sol&. qͥdix̃. Sedebo
in monte testam̃ti. inlat̾ib aqͥlonis: as¬
cendã suꝑ altitudinẽ nubiũ Ab huiꝰ gͥ
urentis uenti. uniꝰ cuiꝰq electimens ad ustio¬
ne temꝑat᷑: q̃n in ea uitiorũ feruor ex¬
tinguit᷑ & de sideriorũ carnaliũ flãma
frigescit. Uñ & scã eccła insponsi sui lau¬
dib lȩta clamat. Sub umbra illiꝰ. quã de¬
siderauerã sedi. De huiꝰ ardoris tempie.

Expanded text:
a facie Aquilonis succenditur, id est diaboa facie Aquilonis succenditur, id est diaboli suggestionibus inflammatur. Ipse enim vocari nomine Aquilonis solet, qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium . Ad hujus igitur urentis venti uniuscujusque electi mens adustione temperatur, quando in ea vitiorum fervor exstinguitur, et desideriorum carnalium flamma frigescit. Unde et sancta Ecclesia in sponsi sui laudibus laeta clamat: Sub umbra illius quem desideraveram sedi . De hujus ardoris temperie
Abbreviated transcription (Latin):
a te. quȩ gͦ p̃parasti cuiꝰ exunt: Nocte
animã reddere ꝑhibet᷑: qui mortẽ ñ ꝓ-¬
uidens. intenebris cordis abstrahit᷑ Ait
gͦ. Nocte oppͥmit eũ tempestas. Quia enĩ
ñ uult ag̾e bona quȩ uid&. dep̾hendit᷑
interitꝰ sui tempestate quã ñ uid&. De
qua adhuc subdit᷑. Tollit eũ uentꝰ urens.
Quis ħ loco uentus urens. nͥ malignꝰ sp̃c
uocatur: qͥ desideriorũ flãmas in corde
excitat. ut ad ȩtnitatem suppliciorũ trahat:
ꝑuersũ gͦ quẽ lib& uentus urens tollere
dr̃: quia insidiator malignꝰ sp̃s. qui ui¬
uentẽ quẽq accendit ad uitia. morientẽ
trahit ad torm̃ta. Nã quia uentꝰ. in mun¬
dus sp̃c sol& intelligi. qͥ malȩ suggestio¬
nis flatu. ad t̾rena desideria iniquorũ
corda succendit: ieremias ꝓpħa atte¬
stat᷑ dicens. Oliã succensã uideo: & faciẽ
eiꝰ a facie aquilonis. Olla nanq succensa
ẽ. cor humanũ. scłariũ curarũ ardorib
desideriorũq anxietatib feruens. Quȩ

Expanded text:
autem praeparasti, cujus erunt ? Nocte animam reddere perhibetur qui, mortem non praevidens, in tenebris cordis abstrahitur. Ait ergo: Nocte opprimet eum tempestas. Quia enim non vult agere bona quae videt, deprehenditur interitus sui tempestate quam non videt. De quo adhuc sub---Quis hoc loco ventus urens, nisi malignus spiritus vocatur, qui desideriorum flammas in corde excitat, ut ad aeternitatem suppliciorum trahat? Perversum ergo quemlibet ventus urens tollere dicitur, quia insidiator malignus spiritus, qui viventem quemque accendit ad vitia, morientem trahit ad tormenta. Nam quia ventus urens immundus spiritus solet intelligi, qui malae suggestionis flatu ad terrena desideria iniquorum corda succendit, Jeremias propheta testatur, dicens: Ollam succensam ego video, et faciem ejus a facie Aqest cor humanum, saecularium curarum ardoribus, desideriorumque anxietatibus fervens. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
gitatio occulta signat᷑: quia ꝑhoc quod
intus ñcernit᷑. erũpit quod uideat᷑ foras.
Unde & in bonã partẽ ꝑ propħam dr̃. Et
mittet id quod saluatũ fuerit de domo
iuda: & qđ reliquũ ẽ. mit tet radicem
deorsum. & faci& fructũ sursũ. Ac si a
ꝑte diceret᷑. In imis cogitatio nascit᷑: ut in
extendit manũ. subuertit a radicib mon¬
des: qr dũ duriciã gentiũ scã p̃dicatio pe¬
tiit. suꝑborũ alticudinẽ funditꝰ strauit
Quia uero eos quos acogitationib t̃re¬
nis euacuat donis cȩlestib replet: &¬
quos infimis curis ex haurit. suꝑnis rigat
Idẽ. in duris gentiliũ cordib fluuios p̃
irriganda dr̃ ariditate gentiliũ. Posu¬
it de sertũ in stagnũ aquȩ : & t̾rã sine
aqua in exitꝰ aquarũ. Atq in eugłio

Expanded text:
gitatio occulta signatur, quia per hoc quod gitatio occulta signatur, quia per hoc quod intus non cernitur, erumpit quod videatur foris. Unde et in bonam partem per prophetam dicitur: Emittet id quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est, mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Ac perte diceret: In imis cogitatio nascetur, ut in extendit manum suam, subvertit a radicibus montes, quia dum duritiam gentium sancta praedicatio petiit, superborum altitudinem funditus stravit. Quia vero eos quos a cogitationibus terrenis evacuat donis coelestibus replet, et quos infimis curis exhaurit supernis rigat id est, in duris gentilium cordibus fluvios prirriganda dicitur ariditate gentilium. Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Sequitur: Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iudeã ñ transiit: s ñ ꝑtransiit. Apłis
postmodũ qͥnq milia credider̃. Eccl̃a itaq
ꝑ synagogã transiit. s ñ ꝑtransiit: qr ex¬
illa ad fidẽ paucos rapuit: s tam̃ illũ
delitate iudeoꝵ deflex aduocationẽ gen¬
tiũ. Unde adhuc de eadẽ leena dr̃. Ad si
tendit: q ad duriciã gentiũ. suȩ brachi¬
um p̃dicationis misit. Unde & isdẽ bea-¬
tus iob passionis suȩ hystoriã p̾sciens
gentib innotescendã: dicit. Scribant᷑
hȩc stilo ferreo in plũbi lamina: uelcer¬
te sculpant᷑ in silice. Quid uͦhoc locomon¬
tes. nͥ huiꝰ scłi potentes accipimꝰ: qui ꝓ
t̾rena substantia altũ tument De qui¬
b psalmista ait. Tange montes & fumiga¬
tes in adoratũ omĩpotentis dei ab intima
cogitatione cecider̃. Radices enĩ montiũ¬
sunt: cogitationes intimȩ suꝑborũ. Et
a radicib montes cadunt: quia ad colen¬
dũ dm̃ potestates scłi ab imis cogitatio¬
nib ꝓsternunt᷑. Recte & enĩ ꝑradicẽ co¬

Expanded text:
 Judaeam non transiit, sed non pertransiit. Apostopostmodum quinque millia crediderunt. Ecclesia itaque per Synagogam transiit, sed non pertransiit, qilla ad fidem aliquantos rapuit, sed tamen illum delitate Judaeorum deflexit ad vocationem gentium. Unde adhuc de eadem leaena, id est satendit, quia ad duritiam gentium suae brachium praedicationis misit. Unde et idem beatus Job passionis suae historiam praesciens gentibus innotescendam, dicit: Scribantur haec stylo ferreo in plumbi lamina, vel certe sculpantur in silice . Qui vero hoc in loco montes, nisi hujus saeculi potentes accipimus, qui pro terrena substantia altum tument? De quibus Psalmista ait: Tange montes, et fumigates in adoratum omnipotentis Dei ab intima cogitatione ceciderunt. Radices enim montium cogitationes sunt intimae superborum. Et a radicibus montes cadunt, quia ad colendum Deum potestates saeculi ab imis cogitationibus prosternuntur. Recte etenim per radicem co
Abbreviated transcription (Latin):
Quod mactat᷑ qͥppe. a uita occidit᷑. Id uͦ
qđ cõmedit᷑: in comedentis corpore cõ¬
mutatur. Macta gͦ & manduca dx̃: id ẽ.
a peccato eos in quo uiuunt intͣfice: &
a se ipsis intua illos menbra conuerte.
Et quia hȩc ȩccła corpꝰ ẽ. dñi: ipse etiã
dñs iacobuoce. leo uocat᷑ ex se. leena uo¬
cat᷑ excorpore. dũ ei sub iudȩ specie dr̃.
Ad p̃dã filimi ascendisti: reqͥescens ac
cubiusti ut leo. & quasi leena. Quis sus

Expanded text:
. Quod mactatur quippe a vita occiditur, id vero . Quod mactatur quippe a vita occiditur, id vero quod comeditur, in comedentis corpore comutatur. Macta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt, interfice, et a se ipsis in tua illos membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etiam Dominus Jacob voce leo vocatur ex se, et leaena vocatur ex corpore, dum ei sub Judae specie dicitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti : requiescens ut leo accubuisti, et quasi leaen
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram. S ꝙ repulsi apłi a synagogȩ fini¬
b sunt egressi: recte nc̃ dr̃. Non calcaue¬
runt eã filii institorũ. Calcarent qͥppe
eam institorũ filii: si p̃dicatores scĩ eiusdẽ
synagoge uicia calce uirtitis p̃mereñ.
Si autẽ institores eiꝰdẽ sc̃ȩ ȩccłȩ p̃dicato¬
res accipimꝰ: institoꝵ filios pastores &
doctores. qui apłorũ uiã secuti sunt. nil
obstat intelligi. Qui sinagogã minime
calcauerunt: quia dũ eoꝵ patres id ẽ.
apłi ab illa repulsi sunt: ipsi qͦq ab eiꝰ¬
uocatione cessauer̃. ꝑquã uidelic& syna¬
gogã leena ñ ꝑtransiit: quia sc̃a eccła
collectioni gentiũ dedita. nequaqͣm se
ad illũ uideȩ ppłm diutiꝰ occupauit. Re¬
cte autẽ ȩccła leena nuncupat᷑: ꝙr ma-¬
le uiuentes inuiciis. ore sc̃ȩ p̾dicatiois
int̃ficit. Unde & ipsi pͥmo pastori qua¬
si huiꝰ leenȩ ori dr̃. Macta. & manduca

Expanded text:
terram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae finiterram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt egressi, recte nunc dicitur: Non calcaverunt eam filii institorum. Calcarent quippe eam institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem institores eres accipimus, institorum filios pastores et doctores, qui apostolorum viam secuti sunt, nil obstat intelligi. Qui Synagogam minime calcaverunt, quia dum eorum Patres, id est, apostoli ab illa repulsi sunt, ipsi quoque ab evocatione cessaverunt. Per quam videlicet Synagogam leaena non pertransiit, quia sancta Ecclesia collectioni gentium ad illum Judaeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur, quia male viventes in vitiis, ore sanctae praedicationis interficit. Unde et ipsi primo pastori quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca
Abbreviated transcription (Latin):
siuit ꝑeã leena. Incunctis latinis codici¬
b institores positos repperimꝰ: ingrecis
uͦ negotiatores inuenimꝰ. Ex qua re col¬
ligi ual&: quod hoc in loco ꝓ institorib
institutores. scriptores quiq ignoran-¬
do posuerint. Institores enĩ negociatore ᷤᷤ
dicimus: ꝓ eo quod exercendo oꝑi insi¬
stant. S ut̃q sermo lic& inuoce disson&.
in intellectu ñdiscrepat: qr om̃s qͥ fide¬
liũ mores instituunt. spĩtale negociũ
ger̃: ut cũ p̃dicationẽ suis auditorib p̃¬
bent. ab eis fidem & oꝑa recta ꝑcipiant
sic̃ de sc̃a ȩccła scͥptũ. ẽ. Sindonẽ fecit &
uendidit. De qua & paulopꝰ illic dr̃. Ui
dit quod bona ẽ negotiatio eiꝰ. Qui hoc
do curauerunt: Quorũ nimirũ filii sc̃i a-¬
płi nuncupantur: qui ut dm̃ hominẽ
crederent. ad eandẽ fidẽ ex eorũ sunt p̾¬
dicatione generati De quib eccłȩ ꝑ psal-¬
mistã dr̃. Pro patrib tuis nati sunt tibi
filii: constitues eos pͥncipes suꝑ omnẽ

Expanded text:
ius: « In cunctis Latinis codicibus institutores positos reperimus, in Graecis vero negotiatores invenimus. Ex qua re colligi valet, quod hoc in loco pro institoribus, institutores scriptores quique ignorando posuerunt. Institores enim negotiatores dicimus, pro eo quod exercendo operi instunt. Sed uterque sermo licet in voce dissonet, in intellectu non discrepat, quia omnes qui fidelium mores instituunt, spiritale negotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditoribus praebent, ab eis fidem et opera recta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriptum est; Sindonem fecit et vendidit ; de qua et paulo post illic dicitudit quod bona est negotiatio ejus. Quid ergo hoc do curaverunt? Quorum nimirum filii sancti apostoli nuncupantur, qui, ut Deum hominem crederent, ad eamdem fidem ex eorum sunt praedicatione generati; de quibus sai sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem
Abbreviated transcription (Latin):
De manu eiꝰ fugiens fugi&e. Ille & enĩ fu¬
git de manu ferientis: qͥ prauitatẽ suȩ
corrrigit actionis. Uel certe quia in sacro
eloqͥo. manꝰ solet oꝑatio intelligi: de
manu ꝑcussi fugit. qui dũ praui int̾itũ
conspic̾. uia spͣuitatis relinqͥt. Unde ad¬
Manꝰ qͥppe string̾e. ẽ: uitȩ suȩ oꝑa in rec¬
titudine confirmare Uñ etiã paulꝰ dicit.
Remissas manꝰ: & dissoluta genua erigite.
Dum itaq alienũ int̾itũ conspiciunt. reuo¬
cant᷑ ad cor. ut recogitent suũ: & ũn aliꝰ
ad torm̃ta ducit᷑. atorm̃to aliꝰ in liberat᷑.
Stringit gͦ suꝑ eũ manus suas: quia c̃spi-¬
cit in aliena pęna qͥd timeat. Et dũ delin¬
quentẽ sic ꝑcussũ respic̃: dissoluta sua o¬
ꝑa iustitiȩ uigore constringit. Sicq fit.
ut quia iniquus uiuens multos ad culpã
traxerat delectatione peccati: qͦsdã mori¬
ens a culpa reuoc&. t̾rore torm̃ti. Qđ̃ etiã
ꝓuenire bonis: psalmista testat᷑ dicens.

Expanded text:
De manu ejus fugiens fugiet. - Ille etenim fugit de manu ferientis, qui pravitatem suae corrigit actionis. Vel certe quia in sacro eloquio manus operatio solet intelligi, de manu percussi fugit, qui dum pravi interitum conspicit, vias pravitatis relinquit. Unde adest vitae suae opera in rectitudine confirmare. Unde etiam Paulus ait: Remissas manus et dissoluta genua erigite . Dum itaque alienum interitum conspiciunt, revocantur ad cor, ut recogitent suum; et unde alius ad tormenta ducitur, a tormento alius inde liberatur. Stringit ergo super eum manus suas, quia conspicit in aliena poena quid timeat; et dum delinquentem sic percussum conspicit, dissoluta sua opera justitiae vigore constringit. Sicque fit ut qui iniquus vivens multos ad culpam traxerat delectatione peccati, quosdam moriens a culpa revocet terrore tormenti. Quod etiam provenire bonis Psalmista testatur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
tium magnitudo uirtutũ. crescat ad cumu¬
lũ sequentiũ delictoꝵ. Locus saphiri lapides
eiꝰ: & glebȩ illiꝰ aurũ. Quid enĩ hoc loco ꝑla
pides: nisi scõꝵ ac fortiũ m̃tes accipimꝰ: In
scriptura & enĩ sacra. aliqñ lapides in
malo: aliqͣn uͦ in bono accipi solent. Nã
cũ lapis ꝓ insensibilitate ponit᷑: dura
lapidũ corda gentiliũ designat: dura
cor lapideũ de carne ur̃a: & dabo uobis
cor carneũ. Rursũ ꝑ lapides m̃tes fortiũ
sternã ꝑ ordinẽ lapides tuos: & fundabo
te insaphiris. Et ponã iaspidẽ ꝓ pugna¬
cula tua. & portas tuas in lapides sculp¬
tos: & om̃s t̃minos tuos in lapides deside

Expanded text:
mulum sequentium delictorum. Locus sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum. Quid enim hoc loco per lapides, nisi sanctorum ac fortium mentes accipimus? . In Scriptura etenim sacra aliquando lapides in malo, aliquando vero in bono accipi solent. Nam cum lapis pro insensibilitate ponitur, dura lapidum corda gentilium designat, dura cor lapideum de carne vestra, et dabo vobis cor carneum . Rursum per lapides mentes fortium sternam per ordinem lapides tuos, et fundabo te in sapphiris, et ponam jaspidem propugnacula tua, et portas tuas in lapides sculptos; et omnes terminos tuos in lapides d