comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es teperetur: Ingreditur gͦ hec mũ¬
di infima filiꝰ dei: de celesti sede des¬
cendens ÷ et a paeerna gła nou re¬
cedens: nouo ordine. noua natiuita¬
te generatuo: Nouo ordine: qr iu¬
uisibił in suis ⁊ uisibilis factus est
in nostris: Incomp̾ensibił uoluit c̃õ¬
p̃hendi ante temꝑa uatu: ẽẽ cepit
ex tempore: uniu̾sitatis dñs seruilẽ
formam obunbrata maiestatis
sue dignitate suscepit: Impasibił
deus uon dedignatus est homo eẽ
passibił: et immortał mortis. legib

Expanded text:
s celebretur. Ingreditur ergo haec mundi infima Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens, novo ordine, nova nativitate generatus. Novo ordine, quia invisibilis in suis, visibilis factus est in nostris; incomprehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens, esse cepit ex tempore; universitatis Dominus servilem formam, obumbrata majestatis suae dignitate, suscepit; impassibilis Deus non dedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legib
Abbreviated transcription (Latin):
flictionem qͣm dedit dñs
filiis hominum. ut distendan¬
tur in ea. Cuncta fecit hona
in tempore suo: & mundum
tradidit disputationi eorum.
ut non inueniat homo opus
quod operatus ẽ ds ab mnicio
usq in finem. Et cognou
quod non e̾ẽt melius: n lȩta¬
ri & facere bene in uita sua.
Omnis enim homo qͥ comedit
ꝙbibit. & uidet bonum de
labore suo: hoc donum der
ẽ. Didici quod omnia oꝑa
quȩ fecit d̃s: ꝑseuerent in ꝑ¬
petuum. Non possumus eis
quicqͣm addere. nec auferre:
quȩ fecit ds ut timeat᷑. Quod
factum ẽ ipsum ꝑmanet: quȩ
futura sunt iam fuerunt: &
d̃s instaurat quod abiit. Ui¬
di sub sole in loco iudicii im¬
pietatem: & in loco iustitiȩ
imquitatem. Et dixi in corde
meo. Iustum & impium iudi¬
cabit ds: ce tempus omn
rei tunc erit. Dominica .xiii¬

Expanded text:
flictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non poquicquam addere nec auferre quae fecit Deus ut timeatur quod factum est ipsum permanet quae futura sunt iam fuerunt et Deus instaurat quod abiit vidi sub sole in loco iudicii impietatem et in loco iustitiae iniquitatem et dixi in corde meo iustum et impium iudicabit Deus et tempus omni rei tunc erit dixi i
Abbreviated transcription (Latin):
UNSuꝯ detestatus sum¬
omnem industriam me¬
am. qua sub sole studiosissi¬
me laboraui: habiturus he-¬
redem post me. quem igno¬
ro utrum sapiens an stultꝰ
futurus sit: &e dominabit᷑
in laborib meis. quib desii¬
daui &e sollicitus fui. Et ẽ quic¬
qͣm tam uanumꝰ Unde cessa¬
ui: renuntiauitq cor meum.
ultra laborare sub sole. Nam
cum aliis laboret in sapien¬
tia. & doctͥna & sollicitudine:
homini ocioso quesita dimit¬
tit. Et bocgͦ uanitas: & mag¬
num malum. Quid enim
ꝓderit homini de uniuerso
labore suo: & afflictione sp̃c.
qua sub sole cruciatus est:
Cuncti dies eiꝰ laborib & eru¬
mpnis plem sunt: nec ꝑ noc¬
tem mente requiescit. Et hȩc

Expanded text:
ursus detestatus sumomnem industriam meam, qua sub sole studiosissime laboravi, habiturus haeredem post me, quem ignoro utrum sapiens an stultus futurus sit, et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui; et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit; et hoc ergo vanitas et magnum malum. Quid enim proderit homini de universo labore suo, et afflictione spiritus, qua sub sole cruciatus est? Cuncti dies ejus doloribus et aerumnis pleni sunt, nec per noctem mente requiescit; et haec,
Abbreviated transcription (Latin):
dei.sta in iustitia & timore:
ce prepara animam tuam
ad temptationem. Deprime cor
tuum & sustme: inclina aurẽ
tuam. & excipe uerba intellectꝰ:
& ne festines in tempus obduc

Expanded text:
sta in justitia, et timore, et praepara animam tuam ad tentationem: Deprime cor tuum, et sustine: inclina aurem tuam, et excipe verba intellectus: et ne festines in tempus obduc
Abbreviated transcription (Latin):
quia demonium habes. Quia em̃i
eterne morti inheserant. ⁊ eandem
mortem cui inheserant ñ uidebãt:
dum solam mortem carnis aspice¬
rent: in u̾itatis sermone caligabãt
dicentes. Abram mortuus ẽ ⁊ ꝓpħe.¬
⁊ tu dicis siquis sermonem meũ
meternum: Unde et ip̃i u̾itati.
eiundem abrabam ⁊ ꝓpͣhas. quasi
uenerantes preferunt. S aꝑta no¬
bis ratione ostenditur: quia qui
d̾m nesciunt. dei quoq famulos
talso uenerantur. Et notandum
quod uidit eos dominus aꝑta
sibi impugnatione resistere: ⁊
tam̃ eis se iterata ñ desinit uo¬
ce predicare dicens. Abraham pa¬
ter ũr exultauit ut uideret di¬
em meum:⁊uidit ⁊ gauisusẽ.
Tunc quippe diem domini abra¬
ham uidit: cum in figura sum¬
me trinitatis tres anglos hospi¬
cio suscepit. Quib ꝓfecto susce¬
tis. sic trib quasi uni locutꝰ
est: quia ⁊ si in ꝑsonis nume¬
rus trinitatis est innatura u¬
nitas diuinitatis. S Ioh̃m¬

Expanded text:
quia daemonium habes. Quia enim quia daemonium habes. Quia enim aeternae morti inhaeserant, et eamdem mortem cui inhaeserant non videbant, dum solam mortem carnis aspicerent, in Veritatis sermone caligabant, dicentes: Abraham mortuus est, et tu dicis: Si quis sermonem meum aeternum? Unde et ipsi Veritati eumdem Abraham et prophetas quasi venerantes praeferunt. Sed aperta nobis ratione ostenditur quia qui Deum nesciunt Dei quoque famulos falso venerantur. 3. Et notandum quod vidit eos Dominus aperta sibi impugnatione resistere, et tamen eis se iterata non desinit voce praedicare, dicens: Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum; vidit, et gavisus est . Tunc quippe diem Domini Abraham vidit, cum in figura summae Trinitatis tres angelos hospitio suscepit; quibus profecto susceptis, sic tribus quasi uni locutus est, quia etsi in personis numerus Trinitatis est, in natura unitas divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ne ministerium iuste correptionis.
in arma uertamus furoris: Sed
quia quisquis dei zelo utitur a
stis me. S quid nobis ad ista fa¬
ciendum sit. adbuc exemplo nos
ammonet.: cum sabuingit. Ego
autem ũ quero glam mneam: est
qui querat et udicet. Scimus cer¬
te quod scriptum est. quia pater
omne iudicium dedit filio: ⁊ tam̃
ecce isdem filius iniurias accipiẽs
glãm suam ñ querit. illatas cõ¬
tumelias pr̃issuo iudicio reseruat
ut nob̃is ꝓfecto insinuet. qntũ
nos esse pacientes decemus.
dum se adhuc ulcisci ñ uult. et
ip̃e qui uidicat.
peruersitas crescit: non
etiam angeri. Quod suo dominus
exemplo nos ammonet: qui post
impendit dicens. Amen aiñ dico
uobis. siquis sermonem meũ ser¬
uaiũt: mortem non uidẽbit in eter¬
num. S situt bonis necesse ẽ. ut
meliores etiam ꝑ contumelias ex¬
istaut: ita semꝑ rep̃bi de beneficio
peiores fiunt. Nam accepta p̃dicatõ ic
iterum dicunt. Nunc cognoiumꝰ

Expanded text:
ne ministerium justae correptionis ne ministerium justae correptionis in arma vertamus furoris? Sed quia quisquis Dei zelo utitur a stis me. Sed quid nobis ad ista faciendum sit, adhuc exemplo nos admonet, cum subjungit: Ego autem non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. Scimus certe quod scriptum est, quia Pater omne judicium dedit Filio, et tamen ecce idem Filius injurias accipiens gloriam suam non quaerit. Illatas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet quantum nos esse patientes debemus, dum se adhuc ulcisci non vult et ipse qui judicat. perversitas crescit non s sed etiam augeri. Quod suo Dominus exemplo nos admonet, qui postqimpendit, dicens: Amen, amen dico vobis, si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Sed sicut bonis necesse est ut meliores etiam per contumelias existant, ita semper reprobi de beneficio pejores fiunt. Nam accepta praedicatione iterum dicunt: Nunc cognovimus
Abbreviated transcription (Latin):
s ego demonium ñ habeo. Duo
quippe ei illata fuerant: unum
negauit. aliud tacendo consen¬
sit. Custos nainq humani ge¬
neris uenerat: ⁊ si samaritanũ
se ñ esse diceret. esse se custodem
negaret. S tacuit quod recog¬
nouit: ⁊ pacienter repulit qͦd
difcum fallaciter audunt dicens.
Ego demonium non habeo. In
quib uerbis quid aliud nisi
suꝑbia nr̃a confunditur: Que
si exagitata uĩ leuiter fuerit:
atrociores inurias reddit qmͣ
acceperat. facit mala que potest:
minatur ⁊ que facere ñ potest.
ece in uiriam
suscipiens ds̃ ñ irascitur.
ñ contumeliosa uerba respondet
Qui si eisdem ista dicentibus
respondere uoluisset. demonium uoᷤ
habetis. uerum ꝓfesto diceret: qͥa
rat dicere ueritas noluit: ne non
dixisse u̾itatem sed ꝓuocatus con¬
tumeliam reddidisse uideretur. Ex
qua re q d nobis innuitur: nisi
ut eo tempore quo a ꝓxunis ex
falstate contumelias acceꝑimus.
eorum etiam uera mala ⁊ accamus

Expanded text:
sed, Ego daemonium non habeo. Duo sed, Ego daemonium non habeo. Duo quippe ei illata fuerunt: unum negavit, aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur et quae facere non potest. Ecce injuriam suscipiens Dominus non irascitur, non contumeliosa verba respondet. Qui si eisdem ista dicentibus respondere voluisset: Daemonium vos habetis, verum profecto diceret, quia rat dicere Veritas noluit, ne non dixisse veritatem, sed provocatus contumeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitur, nisi ut eo tempore quo a proximis ex falsitate contumelias accipimus, eorum etiam 1508 vera mala taceamus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et funt non nulli qui libentes
u̾ba di suscipiunt. itaut etiam
in fletib compungantur. sed
post lacrimaꝵ tempus adiniqͥ¬
tarem redeunt. Hii ꝓfecto u̾ba
dĩ ñ audiunt: quia hec excerc̃ẽ
in oꝑe contempnunt.
te mentis ccđos reuocate
⁊ alta consideratione ꝑtimesci¬
te hoc quod ex bre uitatis sonat.
Propterea uos non auditis qͥ a
ex deo ñ estis. S hoc quod de
repbis u̾itas loquitur: ip̃i hoc
de semet ip̃is reꝓbi suis oꝑib
ostendunt. Nam sequitur. Reᷤ¬
Nonne benedicimus nos. quia
samaritanus estu. ⁊ demoniũ
habes: Accepta aũt tanta con¬
tumelia: quid d̾s respondeat au¬
diamus. Ego demonium non
habeo: s honorifico patrem me¬
um ⁊ uos inhonorastis me. Qͥa
enum samaritanus interpretat᷑
custos: et ip̃e ueraciter custos ẽ
de quo psalmista ait. nisi dñs
enstodierit ciuitatem inuanũ
uigilant qui custe diunt eam
⁊ cui ꝑ ysaiam dicitur. custos
dominus samaritanus ñ sum:

Expanded text:
Et sunt nonnulli, qui libenter Et sunt nonnulli, qui libenter verba dei suscipiunt, ita / ut etiam in fletibus conpungantur, sed post lacrimarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba dei non audiunt, quia haec exercere in opere contemnunt te mentis oculos revocate, et alta consideratione pertimescite hoc quod ex ore Veritatis sonat: Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sed hoc quod de reprobis Veritas loquitur, ipsi hoc de semtipsis reprobi suis operibus ostendunt. Nam sequitur: ResNonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes? Accepta autem tanta contumelia, quid Dominus respondeat, audiamus. Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. Quia enim Samaritanus interpretatur custos, et ipse vede quo Psalmista ait: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam ; et cui per Isaiam dicitur: Custos Dominus: Samaritanus non sum;
Abbreviated transcription (Latin):
kiñi mansuetudinem dĩ.
Relaxare peccata uenerat: ⁊ dice¬
bat. Quis ex uobis arguet me
de peccato: Non dedignatur ex
ratione ostendere: se peccatorẽ
ñ esse. qui ex uirtute diuinita¬
tis poterat peccatores ustificare
S t̾ribile est ualde quod subdi¬
t Qui est ex deo: u̾ba d̾i au¬
dit. Propterea uos ñ auditis:
quia ex d̾o ñ estis. Si eñi ip̃e u̾¬
ba dei audit qui ex deo est ⁊ au¬
dire u̾ba euis ñ potest. quisquis
ex illo si est: int̾roget se unus
quisq si u̾ba dei in aure cordis
ꝑcipit ⁊ intelligit unde sit.
Celestem patriam desiderare u̾itas
ubaet: carnis desideria ꝯteri:
mundi głan declinare: ahena
non appetere. ꝓpria largiri. Pen¬
set ergo apud se unusquisq ue¬
strum. si hec uox dei in cordiseiꝰ
aure conualuit:⁊ quia iam ex
u̾o sit cognoscit. Nam funt ñ nũl¬
li qui p̃cepta di nec aure corꝑis
ꝑcipere dignantur. Et sunt ñ¬
nulli qui hec quidem corporis
aure ꝑcipiunt: s nullao ea
mentis desiderio complectunt᷑.

Expanded text:
 mansuetudinem Dei, relaxare peccata venerat et dicebat: Quis ex vobis arguet me de peccato? Non dedignatur ex ratione ostendere se peccatorem non esse, qui ex virtute divinitatis poterat peccatores justificare.  Terribile est quod subdit: » « Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Si enim ipse verba Dei audit qui ex Deo est, et audire verba ejus non potest quisquis ex illo non est, re cordis percipit, et intelliget unde sit. Coelestem patriam Veritas desiderare jubet, carnis desideria conteri, mundi gloriam declinare, aliena non appeti, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque vestrum, si haec vox Dei in cordis ejus aure convaluit, et quia jam ex Deo sit agnoscit. Nam sunt nonnulli qui praecepta Dei nec aure copercipere dignantur. Et sunt nonnulli, qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio complectuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tem ihc ibi sedebat cum discipuilis
siuis. sedueniente adeum młtitu¬
ome descendit. atq in inferiorib
reficit. qͣm suꝑiorib paulo
ante curauerat nequaqͣm frust᷑
fcm̃ credamus: s. ad significandũ
mystice. quia dostrinam ⁊ karis¬
mata sua dominus uxxta ꝑcipien¬
tium capacitatem distribuit: in¬
tramenta: celliorib autem qͥbq
⁊ ꝑfectiorib sensu. secretiora sue
mauestatis archana reserans. arti¬
ora deuote conu̾̃sationis itinera
suggerens: altiora p̃miorum ce¬
lestium dona ꝓmerters. S Ioh̃m¬

Expanded text:
tem Jesus, ibi sedebat cum discipulis tem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in inferioribus refecit, quam in inferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, incramenta: celsioribus autem quibusque, et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, altiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona promittens.
Abbreviated transcription (Latin):
lilee idest rota cognominatur: qͥa
nimirum amor labentis scli qͣi
ad ꝑhennus uite desideria non
ꝑmittit erigi. De qualib psalm¬
sta. Incircuitu inquit impii
ambulant xiiͦ
beuntem transmare ga¬
lilee iħ̃m mltitudo maxi¬
ina sequebatur. que doctr me fana¬
tionis ⁊ refestionis ab eo celestis
ret: sola illum gens uidea seque¬
batur credendo. Quando uero
ꝑ incarnationis suc dispensatio¬
nem. fluctus uite corruptibilis
adiit. calcauit transiit: marĩa
mox eum multitudo credentiũ
secuta est. nationum. spiritalit̾
instrui. sanari. ac saciari de side¬
rans: ⁊ cum psalmista dep̾cans
domme ad te confugi dece me fa¬
cere uoluntatem tuam. Et iterũ.
Miserere mei domine qm̃ infir¬
mus sum: sana me domme qm̃
conturbata sunt ossa mea. Et
iterum de ꝑcipiendis ab eouite
⁊perue alimoniis confisa domin
inquit pascit me. ⁊ nichil michi
deerit: in loco pascue ibi me colloca¬
uit. Quod autem subiens mnion¬

Expanded text:
lilaeae, id est, rota cognominatur, quia lilaeae, id est, rota cognominatur, quia nimirum amor labentis saeculi qad perennis vitae desideria non permittit erigi. De qualibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii ambulant . beuntem trans mare Galilaeae Jesum multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae, sanationis et refectionis ab eo coelestisret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo; postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit, transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritaliter instrui, sanari, ac satiari desiderans, et cum Psalmista dicens: Domine, ad te confugi, doce me facere voluntatem tuam ; et iterum: Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum; sana me, Domine, quoniam conturbata sunt omnia ossa mea ; et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in mon
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ si ieunos nos celestis inte dulce¬
dine consperimus eius grãm flagite¬
mus: ut necessarit nos ꝯpunctionis
um donis satiare dignetur: qͣtmꝰ
tempore sacresancte resurrestionis
illus interius exteriusq decenter
ornati: sacramenta nr̃e salutis pu¬
re co prie si mul ⁊ corde sumanrus.
diligentius totam sacre serĩẽ
lestionis intueri: ⁊ quicquid mea
misticum indagare ualemus ur̃e
pandere caritati Abiit iħe trans
mare galilee: quod est tyberiadis.
Primo dicend̃ iuixta hystoriam q
mare galilee quod młtis ꝓdiuersi¬
tate uocabulis distingnitur illis
tantum in locis mare tyberiadis uo¬
catur: ubi tyberiadem cuutatem
aquis ut aiunt calidis salubrem
int̾fluente iordane. duedeiuginti
passuum mili̾b in longum. ⁊ qͥn¬
q extenditur in latum. Mistice
aũt mare turbida ac tumentia
scłi huius uolumina significat:
in quib praui quilibet inuiste de¬
lestat quasi ꝓfundis dediti pisces.

Expanded text:
Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulceSed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis um donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde sumamus. diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate ctantum in locis mare Tiberiadis vocabatur  Ms., vocatur, ubi Tiberiadem civitatem aquis, ut aiunt, calidis salubrem interfluente Jordane, duo de viginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare, turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat; in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis dediti pisces,
Abbreviated transcription (Latin):
cum legunt uł audiunt acci¬
punt: ñ tam in hisqui foris
stupeant attendunt: quã quid
horum exemplo ip̃i intus agere
quid in his misticum ꝑpendere
debeant inspiciunt. Cece ⁊ enim
ꝓpuiquante pascha die festo uide¬
orum: sequentem se multitudi¬
nem dominus u̾b salutis pari¬
ter ⁊ ope curatioius erigebat.
Nlam sicut alius euglista scribit
la quebatur illis de regno dei. et
eos qui cura indigebant sana
completa. paucis de cibariis
habundantissime reficit.x
te pascha die fests nr̃e re¬
demptionis. adiuncta fr̃m cater¬
ua. dominum toto corde sequam:
quo aftionum itinere ingressus
sic diligentissime contemplem᷑:
ut uestigia eius sequi mercam᷑.
Qui enim ditit se in ip̃o manẽ:
debet sicut ille ambulauit et
ip̃e ambulare. Quicquid in nob̃
inꝑitie nocentis messe dep̾hende¬
rimus: crebxa u̾ba ũbi illius
aridiuone tergamus. Quicqͥd
uiti tempitis. morbi uidelicet
spũalis nos interius uastare
senserimus. solite pietatis illius
munere. postulemus emundau.¬

Expanded text:
cum legunt vel audiunt, accinon tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt. Ecce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabanatione completa, paucis de cibariis abundantissime refecit. Et te Pascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emunda
Abbreviated transcription (Latin):
est mutus ⁊ ammirate st̃ t᷑be. Et R̵.¬
iste apud mathm ñ solum
mutus s ⁊ cocus fuisse narrat᷑:
curatusq dicitur adomino uta uͭ
loqueretur ⁊ uideret. Tria genera¬
lia signa: simul in uno homine per¬
petrata sunt. Cecus uidet: mutus
loquitur: possessus a demene liberat᷑
quod ⁊ tunc qui den carnaliter
fem̃ est: s ⁊ cotioie completuRe
in conu̾sione credentium: ut ex¬
pisso primum demone. fidei lum̃
aspiciant: demide ad laudes dei ta¬
centia prius ora laxentuui. Qdam
aũt ex eis dixerunt. In beehebub
principe demonioꝵ: eicit demonia.
Non hoc Aliqui de turba. s phar

Expanded text:
est mutus, et admiratae sunt turbae. Daiste apud Matthaeum non solum mutus, sed et caecus fuisse narratur, curatusque dicitur a Domino, ita ut loqueretur et videret. Tria ergo signa simul in uno homine perpetrata sunt. Caecus videt, mutus loquitur, possessus daemone liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversatione credentium, ut, expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Quidam autem ex eis dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Non haec aliqui de
Abbreviated transcription (Latin):
respondit: ut uł si complerentuR
credere potentiam eius. qui cordis
uidebat occulta. Si aũt omne reg¬
ergo patris ⁊ fiuii ⁊ sp̃c santti reg¬
num non est duusum: quod sine
ulla contradistione ñ aliquo unqͣ¬
sanste ⁊ inr duudue trinitatis in¬
diuuiduũ inmo quia indundiuũ
manet regnum: desista arriani
minorem patre filiui minor̃e
unum est regnum hrum est
⁊ ui na maiestas. Si aũt ⁊ satha¬
nas in se ip̃m diuisus est. quomͦ
stabit regnum ip̃ĩus quia dici¬
tis in bechebub ecere me demo¬
nia: Hoc dicͤi s ex ip̃orum con¬
fessione uolebat intelligi tpuod
in eum ñ credendo in rẽgno dia¬
boli esse delegissent: quod utiq
adu̾sum se diuisum stare ñ pot.
Cuigant ergo pharisei qͦd uolue¬
rint. Si sathanas sathanam ñ
potest eicere. nichil contͣ dñm
quod dicen̾t in uenue potuerunt
Si aũt potes multomagis ꝓpͥici

Expanded text:
respondit, ut vel sic compellerentur respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regergo Patris et Filii et Spiritus sancti regnum non est divisum, quod sine ulla contradictione non aliquo sanctae et individuae Trinitatis, individuum, imo quia individuum manet regnum, desistant Ariani minorem Patre Filium, minorem quorum unum est regnum, horum est et una majestas. Si autem et Satanas in seipso divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia? Hoc dicens, ex ipsorum confessione volebat intelligi quod in eum non credendo in regno diaboli esse elegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent, invenire potuerunt. Si autem potes
Abbreviated transcription (Latin):
gari nequiuerant. sinistra int̾pe
erat achaion. Nam boel quidẽ ipse ẽ
baal: zebub aũt musca uocat᷑. slec
iuxta quedam mendosa exemplarra.
.i. littã uł .d. infine. nominis est le¬
genda: s.b. Beelz ebub autem baal
bens muscas interp̾tatur: ob sordes
iuidelicet inmolacitii cruoris ex cu¬
uis spurcissimo ritu uł nomine pͥn¬
ciꝑen demonioriun cognominalñt.
t ali temptantes
eo. uel in morem helie ignem de subli¬
mi uenire cupiebant: uł in similitu¬
dinem samuelis tempore estiuo mu¬
gire tonitrua. choruscare fislgura.
ymbres ruere: quasi non possent⁊
illa calumpniari ⁊ dicere ex occulti
⁊ uariis acris passionib accidisse. At
tu qui calumpniaris ea que oclis
uides. manu tenes. utilitate sentis.
quid facies de his que de celo uene¬
rint: Utiq respondebis: ⁊ magos
inegipto mlta signa fecisse de celo.
cogitationes eorum: dixit eis. Oẽ
regnum in se ip̃m duusum de sola¬
bitur. ⁊ domus supra domum cad.
Non ad dicta s ad cognita dominus

Expanded text:
ant, sinistra interprerat Accaron. Nam Beel quidem ipse est Baal. Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria l littera vel d in fine est nominis legenda, sed b. Beebens muscas interpretatur, propter sordes scilicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu, vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Et alii tentantes, eo. Vel in morem Heliae, ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et alia calumniari et dicere, ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facis de his quae de coelo venerint? utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo . cogitationes regnum in seipso divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta, sed ad cogitata
Abbreviated transcription (Latin):
cramentorum recedatur. ut ea
penitus non intelligant: uel
pruis in proximis regionibus
gentib predicandum. ut quod
dititur item petro. duc in altũ
⁊ laxate recia ur̃a in capturam:
ad remotiores gentes quib pꝰ¬
ea p̾dicatum est ꝑtineat. Et res¬
pondens symon: dixit ssli. Pre¬
ceptor ꝑ totam noctem laboran¬
tes nichil cepimus: in u̾bo aũt
tuo lax ado rete. Nisi dñs edifica¬
uit domĩ: in uanum laboraue¬
rant qui edisicarit eam. susi do¬
minus cor illustrauerit audi¬
torium: doftor in noste laborat.
susi in u̾bo gr̃e suꝑne laxata
fuerint instrumenta disputa¬
tiontm: frustra uocis sue pͥoi¬
cator iaculum mittit: quia fi¬
des ppłorum ñ sapientia u̾bi
compositi. s diuine uocatiõis
munere preuenitur. Et cum
hoc fecissent: concluserunt pis¬
cium multitudine in copiosa
Rumpebatur autem rete eoꝵ.
Pre multitudine piscium re¬
te rumpẽbatur: quia nunc
ad confessionem fidei. etiam

Expanded text:
cramentorum recedatur, ut ea cramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicit item Petro, Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est pertineat. Et respondens Simon, dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus, in verbo autem tuo laxabo rete. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam : nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat; nisi in verbo gratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam
Abbreviated transcription (Latin):
amittant. Unde ⁊ recia quasi
retinentia sunt uocata. S hec
retia modo laxantur in captu¬
ram. modo lota plicant: quia
non omne tempus est habile
doctrine. s nunc execrenda ẽ lin¬
gua doctoris. nunc siumet cura
gerenda. Ascendens aũt muña
naiim que erat symonis: roga¬
uit eum a terra reducere pusil¬
lum. Et sedens docebat de nauicu¬
la turbas. Nauis symonis est
eccła primitiua: de qua paulus
ait. Qui enam oꝑatus est petro
in apostolatum circumcisionis:
oꝑatus est ⁊ michi inter gentes.
Bene una dista: quia multitu¬
oinis credentium erat cor unũ
⁊ anima una. De qua docẽbat
turbas: quia de auctoritate eccl̃e
docet usq hodie gentes. xii.¬
t cessauit autem loqui:
uixit adsymonem. Duc in
altum: ⁊ laxate retia ur̃a incap¬
turam. Quod primo rogauit
symonem naim a terra redu¬
cere pusillum: significat uel fẽ¬
ꝑate utendum uerbo ad turbas.
ut nec terrena eis precipiantur
nec sic a terrenis in ꝓfunda sa¬

Expanded text:
amittant: unde et retia quasi amittant: unde et retia quasi retinentia sunt vocata. Sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens, docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae docet usque hodie gentes. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in protunda sa
Abbreviated transcription (Latin):
stagnum suie mare p̃¬
sens scł̃m designat: dñs secus
mare stat. postquam uite la¬
bentis mortalitatem deuin¬
cens: in ea qua passus ẽ carne
stabilitatem ppetue quietis
adiit. Curbarum conuentꝰ
curientium typus est: de qͥb
ysaias. Et fluent uiquit ad ẽ¬
um om̃s gentes: ⁊ ibunt po¬
puli multi ⁊ ditent. uenite as
cendamus ad montem dominl.
Et uidit duas naues: stantes
secus stagnum. Due naues se¬
cus stagͥnum posite: circum¬
eisionem ⁊ p̃putium figurant.
Quas bene iħe uidisse ꝑhibet᷑:
quia in utroq ppło nouit do¬
minus qui sunt eius. eorumq
cor a fluctib seculi huius ad fu¬
ture uite tranquillitatem. quasi
ad soliditatem litoris uidendo
hoc est misericorditer usitando
prouebit.
iscatores autem descen¬
derant:⁊ lauabant recra
Discatores sunt eccłe doctores:
qui nos rete fidei comp̾hensos.⁊
de ꝓfundo ad lumen cleuatos:
quasi pisces litori. sic terre uiuẽ¬
tium aduehunt. Quasi enim
quedam recia piscantium sunt

Expanded text:
num sive mare praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat postquam vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus currentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem Domini . Et vidit duas naves stantes secus stagnum. Duae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant: quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. iscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt Ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Dato pignore cybi spiritalis acc̃e¬
dit. Misereor inquit suꝑ turbã:
quia ecce iam trtouo sustinent me.
nec habent quod manducent.
Et si dimisero eos ieuinos in do¬
mum suam: deficient inuia.
Quare triouo turba dominum
sustinuerit: matheus exponit
plenius qui ait. Et ascendens in
montem sedẽbat ĩbi: ⁊ accesser̃t
ad eum turbe multe. habentes
secum mutos claudos. cecos de¬
biles ⁊ alios multos ⁊ ꝓiecerũt
eos eto pedes eius: ⁊ curauit eos.
dominum ꝓpter sauatoem
infirmorum suoꝵ sustinet: cum
elesti quiq fide scẽ trinitatis lu¬
cidi domino pro suis suoꝵq pec¬
catis anime uidelicet langorib
ꝑseueranti instantia supplicant.
Item turba triduo dominĩi susti¬
net.: quando mł̃titudo fidelium
peccataque ꝑpetrauit. ꝑ peniten¬
tiam declinans ad dñm se in oꝑe.
in locutione atq in cogitatõe
domũ suam. dominꝰ ñ uult ne
dificiant in uia: quia uidelicet
conu̾si peccatores in p̾sentis uite

Expanded text:
dato pignore cibi spiritalis accendato pignore cibi spiritalis accendit. Misereor, inquit, super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos, cos multos, et projecerunt eos ad pedes ejus, et curavit eos . Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fide sanctae Trinitatis lucidi Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium, peccata quae perpetravit per poenitentiam declinans, ad Dominum se in opere, in locutione, atque in cogitatione uam Dominus non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesenti vitae
Abbreviated transcription (Latin):
uiam scłi p̾sentis fliter inco¬
lumes transire nequimus
nisi nos gr̃a redemptoris nRi
alimento sui ũbi reficiat. Hoc
uero typice inter hanc refectio¬
nem ⁊ islam quinq panum
ac duorum piscium dictat:
quod ĩbi littera ueteris instru¬
menti spiritali gr̃a p̃lena eẽ
signata est: hic aũt noui iũtas
ac gr̃a testamenti fidelib mini-¬
stranda monstrata est. Sane
utraq refestio in monte mon¬
strata est. ut aliorum eugłistaꝵ
narratio declarat: quia utriꝰq
scriptura testamenti reste mn¬
tellesta altitudinem nõbis ce¬
lestium preceptorum mandat.
⁊ p̃miorum. utraq aliitudi¬
nem xp̃i quĩ est mons domꝰ
domini inuertice montium:
consona uece p̃dicãt.
ui edificatam suꝑ se cuii¬
tatem siue domũ domini
idest eccl̃am in altum bonoꝵ¬
extollit oꝑm. ⁊ cunstis manife¬
stam gentib exhibet: ip̃e hanc
ab infimis delectationib ab¬
strattam. pane cẽlireficit. atq
ad appetitum suꝑne suauitats

Expanded text:
iam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem, et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi litteris veteris instrumenti spiritalis gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia testamenti fidelibus ministranda monsutraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia utriusque scriptura testamenti recte intellecta, altitudinem nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum, utraque altitudinem Christi, qui est mons domus domini in vertice montium consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem, sive domum domini, id est, ecclextollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis
Abbreviated transcription (Latin):
magna & incomprebensibilia:
& mirabilia quorum non ẽ
numerus. Si uenerit ad me.
ñ uidebo: si abierit. ñ intelli¬
gam eum. Si repente interro¬
get. quis respondebit ei: uel
quis dicere potest. cur ita faciꝰ
euS cuius resistere uiii.¬
irȩ nemo potest: & sub
quo curuantur qui portant
orbem. Qntus gͦ sum ego ꝗͥ
respondeam ei: & loquar u̾
bis meis. cum eoꝰ Qui etiã.
si habuerit quippiam iustũ.
ñ respondebo: s meum iudi¬
cem deprecabor:& cum inuo¬
cantem exaudierit me. non
meam. In turbine enim cõ¬
teret me: & multiplicabit
uulnera mea. etiam sine cau¬
sa. Non concedit requiescere
sp̃m meum: &e implet me a¬
maritudimbꝰ. Si fortitudo
queritur. robustissimus est:
si ȩquitas iudicii: nemo pro
me audet testimonium dic̃e
Si iustificare me uoluero: õs
meum condempnabit me.
Si innocentem ostendo: prauu
me comꝓbabit. Etiam si sim¬
plex fuero. hoc ipsum igno¬
rabit amma mea: & tedebit
me uitȩ meş. Unum ẽ quod
locutus sum: innocentem &

Expanded text:
ehensibilia et mirabilia quorum non est numerus si venerit ad me non videbo si abierit non intellegam eum si repente interroget quis respondebit ei vel quis dicere potest cur facis Deus cuius resistere irae nemo potest et sub quo curvantur qui portant orbem quantus ergo sum ego qui respondeam erbis meis cum eo? Qui etiam si habuero quidpiam justum, non respondebo, sed meum judicem deprecabor; et cum invocantem exaudierit me, non meam. In turbine enim conteret me, et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa. Non concedit requiescere spiritum meum, et implet me amaritudinibus. Si fortitudo quaeritur, robustissimus est: si aequitanium dicere. Si justificare me voluero, os meum condemnabit me. Si innocentem ostendero, pravum me comprobabit. Etiam si simplex fuero, hoc ipsum ignorabit anima mea, et taedebit me vitae meae. Unum est quod locutus sum, et innocentem, et
Abbreviated transcription (Latin):
tre scio. quod ñ iusti uii.¬
ficetur homo:comparat
deo.Si uoluerit contendere
cum eo: ñ pot̾it ei respondere
ẽ: & fortis robore. Quis restitit
ei: & pacem habuit: Qui tͣns¬
tulit montes: & nescierunt
hi qͦs subuertit in furore suo.
A commouet t̾ram de loco suo:
& columpnȩ eiꝰ concutiuntur.
Q prȩcipit soli. & ñ oritur: & stel¬
las claudit quasi sub signacło.
Qextendit cęlos solus: & gradit᷑

Expanded text:
re scio quod non justificetur homo compositus Deo: Si voluerit contendere cum eo, non poterit ei respondere est, et fortis robore, quis restitit ei et pacem habuit? Quis transtulit montes, et nescierunt hi, quos subvertit in furore suo. Qui commovet terram de loco suo, et columnae ejus concutiuntur. Qui praecipit soli, et non oritur; et stellas claudit quasi sub signaculo. Qui extendit coelos solus, et gra
Abbreviated transcription (Latin):
racta ẽ. Dies mei uelocius tͣnͣ¬
sierunt. qͣm a texente tela suc¬
ciditur: & consumpti st̃ absq
ulla sp̃e. Memento qͥa uentus
ẽ uita mea. & ñ reuertet᷑ oculus
meus ut uideat bona: nec aspi¬
ciet me uisus hommnis. Oculi
tui in me: & ñ subsistam. Sic̃
consumit᷑ nubes & ꝑtransit:
sic qui descenderit ad inferos
ñ ascendet. nec reuertet᷑ ultra

Expanded text:
racta est: dies mei velocius transierunt quam a texente tela succiditur; consumpti sunt absque ulla spe. Memento quia ventus est vita mea, et non revertetur oculus meus ut videat bona; nec aspiciet me visus hominis: oculi tui in me, et non subsistam. Sicut consumitur nubes, et pertransit; sic qui descenderit ad inferos, non ascen
Abbreviated transcription (Latin):
uNC uenistis: & modo iiii.¬
uidentes plagam meam
timetis: Nunquid dixi affer¬
te mͥ. cede substantia ur̃a don¬
ate mͥ: uel liberate me de manu
hostis. & de manu robustorum
erite meꝰ Pocete me & ego ta¬
cebo: &e siquid forte ignoraui
instrute me. Ere detraxistis ser¬
monib ueritatis: cum ẽ uobis
nullus sit qui possit arguere me:

Expanded text:
unc venistis, et modo videntes plagam meam timetis. Numquid dixi: Afferte mihi, et de substantia vestra donate mihi: vel liberate me de manu hostis, et de manu robustorum eruite me? Docete me, et ego tacebo, et si quid forte ignoravi, instruite me. Quare detraxistis sermonibus veritatis, cum e vobis nullus s
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam cum dolo uenerat ad
eum: & conterritus ẽ ab eo: &
amplius noluit uidere faciem eiꝰ
⁊ cognouit nichanor qm uiii.
denudatum ẽ consilium eius:
& exiuit obuiam iudȩ in pugnã
iuxta caphar salama. Et cȩcide¬
runt de nichanoris fere qͥnq:
milia uiri: & fugerunt in ciui¬
tatem dauid. Et post hȩc uerba
ascendit nichanor in montem
syon: &exierunt de sacerdotib
populi salutare eum in pace:
&e demonstrare ei holocaustoma¬
taquȩ offerebantur ꝓ rege. Et ir¬
ridens spreuit cos ce polluit: ce
locutus ẽ suꝑbȩ:& iurauit cum
ira dicens. Nisi traditus fuerit
iudas & exercitus eiꝰ  manꝰ meas:
continuo cum regressus fuero in
pace succendam domum istam.
Et exiit cum ira magna. Domi

Expanded text:
quoniam cum dolo venerat ad quoniam cum dolo venerat ad eum et conterritus est ab eo et amplius noluit videre faciem eius et cognovit Nicanor quoniam denudatum est consilium eius et exivit obviam Iudae in pugnam iuxta Capharsalama et ceciderunt de Nicanoris fere quinque milia viri et fugerunt in civitatem David et post haec verba ascendit Nicanor in montem Sion et exierunt de sacerdotibus populi salutare eum in pace et demonstrare ei holocaustomata quae offerebantur pro rege et inridens sprevit eos et polluit et locutus est superbe et iuravit cum ira dicens nisi traditus fuerit Iudas et exercitus eius in manus meas continuo cum regressus fuero in pace succendam domum istam et exiit cum ira magna et i
Abbreviated transcription (Latin):
eo auxilium. in adiutorium ipsiꝰ
cerunt plagam magnam ĩ isrł.
Et uidit iudas omnia mala quȩ
fecit alchimus & qui cum eo erãt
in filiis israel: plus multo qͣm
gentes: & exiit in omnes fines
iudeȩ in cirtintu. &e fecit uindic¬
tam in uiros desertores: &e cessa¬
uerunt ultra exire in regionẽ.
N idit alchimus quod preualuit
iudas &e quicum eo sunt: & cog¬
nouit quia non potest sustinere
eos. Et reg̾es sus est ad regem: &
accusauit eos multis criminibꝰ.
⁊ misit rex nichanorem. uii¬
unum ex principib nobilio¬
rib qui erat imimicitias exercers
contra israel:& mandauit ei e¬
uertere populum. Et uenit ni¬
chanor in iherusalem cum ex¬
ercitu magno: & misit ad iudã
& ad fũs eius cum dolo: uerbis
pacificis dicens. Non sit pugna int̾
me & uos:ueniam cum uiRI.
paucis:ut uideam facies uestras
cum pace. Et uenit ad iudam &
salutauerunt se inuicem paci¬
fice: &hostes parati erant rapere
iudam. Et innotuit sermo iudȩ.

Expanded text:
eo auxilium in adiutorium ipsi eeo auxilium in adiutorium ipsi ecerunt plagam magnam in Israhel et vidit Iudas omnia mala quae fecit Alchimus et qui cum eo erant in filios Israhel plus multo quam gentes et exiit in omnes fines Iudae in circuitu et fecit vindictam in viros desertores et cessaverunt ultra exire in regionem vidit autem Alchimus quod praevaluit Iudas et qui cum eo sunt et cognovit quia non potest sustinere eos et regressus est ad regem et accusavit eos multis criminibus et misit rex Nicanorem unum ex principibus suis nobilioribus qui erat inimicitias exercens contra Israhel et mandavit ei evertere populum et venit Nicanor in Hierusalem cum exercitu magno et misit ad Iudam et ad fratres eius cum dolo verbis pacificis dicens non sit pugna inter me et vos veniam cum viris paucis et videam facies vestras cum pace et venit ad Iudam et salutaverunt se invicem pacifice et hostes parati erant rapere Iudam et innotuit sermo Iudae
Abbreviated transcription (Latin):
Uonuenerunt ad alchimum irii.¬
ce bachidem congregatio scri¬
barum requirere quȩ iusta sunt:
& primi assidei qui erant in filiis
israel. & exquirebant abeis pacem.
Dixerunt enim. Homo sacerdos
de semine aaronuenit: ñ deci¬
piet nos. Et locutus ẽ cum eis
uerba pacifica: & iurauit illis
dicens. Non inferimus uobis
malum: neq amcis ur̃is. Et
credidunt ei. Et comprehendit
ex eis sexaginta uiros. & occidit
eos in una die: scđm uerbum qͦd
scͥptum ẽ. Carnes sanctorum tu¬
orum & sangumem ipsorum
effudunt in circuitu iherłm: &
non erat qui sepelirec. U.
Ncubuit timor & tremoranom¬
nem populum: quia dixerun.
Non ẽ meis ueritas & iudicium.
Ransgressi sunt enim constitu¬
tum: &e iusiurandum qͦd iuraue¬
runt. Et mouit bachides castra
ab iherłm: & applicuit in beze¬
cha. Et misit ce comprȩhendit
multos ex eis: qui a se refuge¬
rant. Et quosdam e populo
mactauit: & in puteum mag¬
num ꝓiecit. Et commisit regi¬
onem alchimo: & reliquit cũ

Expanded text:
convenerunt ad Alchimum et Bacchidem congregatio scribarum requirere quae iusta sunt t primi Asidei qui erant in filiis Israhel et exquirebant ab eis pacem dixerunt enim homo sacerdos de semine Aaron venit non decipiet nos et locutus est cum eis verba pacifica et iuravit illis dicens non inferemus vobis malum neque amicis vestris et crediderunt ei et conprehendit ex eis sexaginta viros et occidit eos in una die secundum verbum quod scriptum est carnes sanctorum tuorum et sanguinem ipsorum effuderunt in circuitu Hierusalem et non erat qui sepeliret et incubuit timor et tremor in omnem populum quia dixerunt non est ei veritas et iudicium transgressi sunt enim constitutum et iusiurandum quod iuraverunt et movit Bacchides castra ab Hierusalem et adplicuit in Bethzetha et misit et conprehendit multos ex eis qui a se refugerant et quosdam de populo mactavit et in puteum magnum proiecit et commisit regionem Alchimo et reliquit cum
Abbreviated transcription (Latin):
tu lugei saul. cum ego ꝓiecerem
eum ne regnet suꝑ isrł: Imple cor¬
nu tuũ oleo: ⁊ ueni ut mittam te
adisai bethlccinitem. Prouidi eñĩ
in filiis eius michi regem. Et ait sa¬
mucl. Quomodo uadam: Auoiet e¬
nim saul: ⁊ interficiet me. Et ait do¬

Expanded text:
tu luges, Saul, cum ego projecerim tu luges, Saul, cum ego projecerim eum ne regnet super Israel? Imple cornu tuum oleo, et veni, mittam te ad Isai Bethleemitem: providi enim in filiis ejus mihi regem. Et ait Samuel: Quomodo vadam? audiet enim Saul, et interficiet me. Et ait Do
Abbreviated transcription (Latin):
samuel ut abiret. Saul
aut app̾hendit summitatem
pallii eius: que ⁊ scissa ẽ. Et ait
adeum samuel. Scidit dñs regnũ
isrł ate hodie: ⁊ tradidit illud ꝓ¬
rimo tuo meliori te. Porro triũ¬
phator ñ paicet in isrł. ⁊ penitu¬
dine ñ fiectetur. Neq eñ homo
ẽ ut agat penitentiam. At ille ait.¬
Peccaui: s nunc honora me corã
seniorib ppłi mei:⁊ coram israel.
⁊ reu̾tere mecum. ut adorem dia
d̾m tuum. Reu̾sus ergo samuel:
secutus est saulem. Et adorauit sa¬
ul dominũ. Dix̃q samuel. Adoucite
ad me agag regem amalech. Et oblatꝰ
est ei agag pinguissimus. Et dixit
agag. Siccinc separat a mara mors.
Et ait sainuel. Sicut fecit absq li¬
beris mulieres glaous tuus: sic abs
liberis erit inter mulieres mater
tua. Et infrustra concidit eũ samu
el coram dño ingalgalis.
biit samuel in ramatha: sa¬
ul uero ascendit in domum
el ultra saul asq ad diem mortis
suẽ. uerunt añ lugebat samuel sa¬
ul: qm̃ dominum penitebat quod

Expanded text:
Samuel ut abiret: Saul autem apprehendit summitatem pallii ejus, quae et scissa est. Et ait ad eum Samuel: scidit Dominus regnum Israel a te hodie, et tradidit illud proximo tuo meliori te. Compellipaenitudine non flectetur neque enim homo est ut agat paenitentiam at ille aitpeccavi sed nunc honora me coram senibus populi mei et coram Israhel et revertere mecum ut adorem Dominum Deum tuum reversus ergo Samuhel secutus est Saulem et adoravit Saul Dominum dixitque Samuhel adducite ad me Agag regem Amalech et oblatus est ei Agag pinguissimus et dixAgag: Siccine separat amara mors? Et ait Samuel: Sicut fecit absque liberis mulieres gladius tuus, sic absque liberis erit inter mulieres mater tua. Et in frusta concidit Samuel Agag coram Domino in Galgalis. Abiit autem Samuel in Ramatha: Saul vero ascendit in doel ultra Saul usque in diem mortis suae: verumtamen lugebat Samuel Saulem, quoniam Dominum poenitebat quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait saul ad samuelem. Immo
audiui uocem dñi: ⁊ ambulaiu
inuia ꝑ quam misit me dñs: ⁊
adduxi agag regem amaleth
⁊ amalech interfeci. Tulit aũt
ppłs de p̾da oues ⁊ boues pͥmici¬
as eoꝵ que cesa sunt: ut imino¬
let domino deo suo in galgalis.
causta ⁊ uittimas: ⁊ ñ potus
ut obediatur uoci dñi: Melior ẽ
enĩ obedientia quam iuctime:
re adipem arictum qmͣ quasi pͤ¬
catum ariolandi est repugnare.
⁊ quasi scelus idolatrie nolle acqͥ¬
escere. Pro eo gͦ quod abiecisti ser¬
monem domini.: Abiecit te dñs

Expanded text:
Et ait Saul ad Samuelem: Immo Et ait Saul ad Samuelem: Immo audivi vocem Domini, et ambulavi in via, per quam misit me Dominus, et adduxi Agag regem Amalec, et Amalec interfeci. Tulit autem populus de praeda oves et boves, primitias eorum, quae caesa sunt, ut immolet Domino Deo tuo in Galgalis. causta aut victimas, et non potius ut obediatur voci Domini? Melior est enim obedientia quam victimae, re adipem arietum, quoniam quasi peccatum ariolandi est repugnare et quasi scelus idolatrię nolle acquiescere. Pro eo ergo, quod abiecisti sermonem domini, abiecit te dominus,