comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu corporis indicarent: Et in tempore
afflictionis sue dicent. surge & libera
nos. Qui ꝑ beneficia ñ senserunt ꝑ tor¬
menta sentiant deum Ubi sunt aũtui
quos fecisti ÷ͥ ⁊ Surgant & liberent ca.
in tempore afflictionis tuȩ. Impudens
postulatio. tempore necessitatis & angꝰ¬
tis ab eo querere auxiliũ quẽ in pace con¬
temmpserunt Legendumq ẽ increpan
tis affectu. liberent te dnitui quos fecisti
tibi. ut cum deus sit creator hominis.
homo fecerit deũ. ꝓbet necessitas quid
possint quos securbs ante sculpauit.
Sc om numncrũ cintatũ tuarũ erant du
tunuda Uel eosdem uel singulos adoy
aiuersos singule ciuitates colebant dõs
ut nec mnimpietate uiderent᷑ habere
consensum s pugnanscontra se lupst¬
tio. sequeretur errorẽ: Quodq sequit
et uirta numerũ uiarum iherlm ĩmo¬
labant baal a septuaginta additũ ẽ:
Quid uultis mecum iuditio contendere
Omnes dereliquistis me dicit añs: Erona

Expanded text:
tu corporis indicarint. « Et in tempore tu corporis indicarint. « Et in tempore afflictionis suae dicent: Surge et libera nos. » Qui per beneficia non senserunt, per tormenta sentient Deum. « Ubi sunt dii tui quos fecisti tibi? surgant et liberent te in tempore afflictionis tuae. » Impudens postulatio tempore necessitatis et angustiae, ab eo quaerere auxilium, quem in pace contempserint. Legendumque intis affectu: liberent te di tui, quos fecisti tibi, ut, cum deus creator sit hominum, homo fecerit deum, probet necessitas; quid possint, quos securus ante coluisti.\' Secundum numerum ciuitatum tuarum erunt di tui, Iuda. Uel eosdem uel singulos atque diuersos singulae ciuitates colebant deos, ut nec in impietate uiderentur habere consensum, sed pugnans contra se sup sequeretur errorem. quodque sequitur: et iuxta numerum uiarum Hierusalem immolabant Bahal, a Septuaginta additum est. Quid uultis mecum indicio contendere? omnes dereliquistis me, dicit dominus. Prona
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃hensus Et isrł gͦ dicens ligno pater
meus es tu & lapiditume genuft at
eos uocaret parentes quosipse fabricatꝰ
e confundetur cum in sua idolatria fue¬
rit deprehensus: Et ne putemꝰeum hoc
de plebe dicere. reges ponit & pͥncipes
&. sacerdotes & propħas eorum: Etam̃
hoc testimonio si quando pͥncipes nrͣi oe
hũ qui meccła putantur duces. in pecca¬
tĩ turpibus fuerint dep̃hensi uertert̃
ad me tergum & ñ faciem Qui piciunt
sermones dei retrorsum ipsi uertunt con¬
traeum tergum suum & ñ faciem: Quan¬
do enim magister pͣcipit obedientis in¬
diciũẽ si demisso cont᷑ audiat capite:
Sinautem uertat dergum. signũ ẽ con¬
tempnentis ut in alio locoscriptũ est
Et uerterunt ad me scapulam recedem¬
tem: Quiꝓiciunt sermones dei retror¬
sum: ipsi uertunt cont᷑ eum dergum
e non faciem: In tantum inquit deus.
mes contem sere p̾cepta. ut ne audire
quidem uoluerint: s. dumorẽ animi ges¬

Expanded text:
deprehensus. Et Israel ergo dicens ligno, Pater deprehensus. Et Israel ergo dicens ligno, Pater meus es tu: et lapidi, Tu me genuisti; ut eos vocaret parentes, quos ipse fabricatus est, confunditur cum in sua idololatria fuerit deprde plebe dicere, reges ponit et principes et sacerdotes et prophetas eorum. utamur hoc testimonio, si quando principes nostri et hi, qui in ecclesia putantur duces, in peccatis turpibus fuerint deprehensi. Uerterunt ad me tergum et non faciem. Qui proiciunt sermones dei retrorsum, ipsi uertunt contra eum tergum suum et non faciem. quando magister enim praecipit, oboedientis indicium est, si demisso contra audiat capite; sin autem uertat temnentis; ut in alio loco scriptum est: « Et verterunt ad me scapulam recedentem . » Qui projiciunt sermones Dei retrorsum, ipsi vertunt contra cum tergum suum et non faciem. In tantum, inquit Deus, mea contempsere praecepta, ut ne audire quidem voluerunt, sed tumorem animi ges
Abbreviated transcription (Latin):
ti: quando saluatoris p̃cepta suscipimus
dicentis. Qui sitit: ueniat ad me&bibat
Que desꝑatione meliorum negauit se fac¬
turam quos dñs imꝑauit: causamq ex¬
posuit dicens. adamaui alienos & ilot
Sequar: impudenti confessione. putais
se crimina deuitare: Porro iuxta lxi
uia peccatorum aspera ẽ que a dño con¬
uertitur in uiam planam: Quicumꝙ
hereticossequitur horum uerluum no¬
detur elogio. quod dyxerit despauisiue
in malo ꝓposito agam uiriliter. & m
meo confortabor errore Necesse autem
e ut qui alienã et non eccłra sticamdoc¬
trinam sequitur. alienos diligat et eoꝵ
sequatur uestigia uel demones. uel he¬
reticorum principes qui a año aliena
tisiunt. Quomodo confunditur fur
quando dep̾henditur: sic confusi sunt
domus isrł ipsiet reges eorum pͥncipe.
&e sacerdotes et ꝓpħe eorum:. Quãuis
sit umpudens & ꝓcax uultꝰ furantiun
tamen erubescit cum in furto fuerit

Expanded text:
ti, quando saluatoris praecepta suscipimus ti, quando saluatoris praecepta suscipimus dicentis: qui sitit, ueniat ad me et bibat. quae desperatione meliorum negauit se facturam, quod dominus imperauit, causamque exposuit dicens: adamaui alienos et illos sequar, inpudenti confessione putans se crimina deuitare. porro iuxta Septuaginta uia peccatorum aspera est, quae a domino conuertitur in uiam planam. quicumque hereticos sequitur, horum uersuum notetur elogio, quod dixerit: desperaui - siue in malo proposito agam uiriliter — et in meo confortabor errore. necesse autem est, ut, qui alienam ecclesiastico doctrinam sequitur, alienos diligat et eorum sequatur uestigia, uel daemonas uel hereticorum principes, qui a deo alieni sunt. Quomodo confunquando deprehenditur, sic confusi sunt domus Israel: ipsi et reges eorum, principes et sacerdotes, et Prophetae eorum. Quamvis sit impudens et procax vultus furantium, tamen erubescit, 853 cum in furto fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
fluentium: qui delectabilior fit. quando
in circuitu solitudo ẽ: ut nullusuideat for¬
cebatur siue tͣhebat amoris refrigerium:
uel certe canebat turpitudinis suȩ car¬
mina: Tradita ẽ inquit uiciissuis & libi¬
dini: nullus eam conuertere poterit. Om̃s
qui uoluerint eam inuenire in turpitu¬
dinis humilitate repꝑient: ut nunquã
possit uoluptatis amore saciari ꝓhibe
pedem tuum a nuditate & guttur tuum
a siti. Et dixisti Desperaui: nequaquã fa¬
ciam: Ad amaui quippe alienos: & pꝰ cos
abulabo Lxx. Conuerte pedem tuum a
uia aspa. te guttur tuum asyti. Que dixit.
Uiriliter agam qmͣ dilexi alienos: &e post
eos ambulaui: Pascha facturi calciam̃ta
habere iubentur in pedibus: & apltͣ cal¬
ciatos p̃dicat pedes eorum qui euanglĩo
pͣparantur: ne dum ꝑ seculi huius soli¬
tudinem gͣdiuntur. uenenatis pateant
animantib que debent euanglĩco pede
calcari& conteri Guttur ꝓhibemus a si¬

Expanded text:
fluentium, qui delectabilior fit, quando fluentium, qui delectabilior fit, quando in circuitu solitudo est. ut nullus uideat forcebatur siue trahebat amoris refrigerium uel certe canebat turpitudinis suae carmina. tradita est, inquit, uitiis suis et libidini, nullus eam conuertere poterit. omnes, qui uoluerint eam inuenire, in turpitudinis humilitate repperient, ut numquam possit uoluptatis amore satiari. Prohibe pedem tuum a nuditate et guttur tuum a siti. et dixisti: desperaui, nequaquam faciam; adamaui quippe alienos et post eos ambulabo. LXX: conuerte pedem tuum a uia aspera et guttur tuum a siti. quae dixit: uiriliter agam, quoniam dilexit alienos et post eos ambulauit. Pascha facturi calciamenta habere iubentur in pedibus. et apostolus calciatos praedicat pedes eorum, qui euangelio praeparantur, ne, dum per saeculi huius solitudinem gradiuntur, uenenatis pateant animantibus, quae debent euangelico pede calcari et conteri. guttur prohibemus a si
Abbreviated transcription (Latin):
sorem diximus. significantiꝰq aqͥla. sim¬
explicat uias suas. & uelox ferturad pa¬
bula. & sicuti onager assuctus in solitudi¬
ne trabit in desiderio animȩ suȩ uentũ
uel spm amoris sui Uno enim apud he¬
ad desid̾ium libidinis ferebatur. & omi
idolorum amore feruebat. nullusq est
qui eam possit suis monitis ab hoc im¬
petu auertere: non quod impossibili¬
tas hoc fecerit ꝓpħarum.s malitia ꝑ¬
uersa cupientis: Quicũq ait eam quesi¬
erint: non magnoꝑe laborabunt: in m̃¬
struis & in inmunditia eius inuenient
lendas. simmacus mensem. Ixx & theo¬
dotio humilitatem interp̃tatisunt: Porro
uixta septuaginta hic sensus ẽ: Meretrix
iherłm iurta illam mulierem que in pro¬
uerbiis describitur. ad uesꝑam ululabat
uoce sua: & amatores ad libidinem ꝓuo¬
cabat Aꝑiebat uias turpitudinis suȩ. &e
diuaricabat pedes omnitranseunti frat
autem locus amenitatem habens aquaꝵs

Expanded text:
sorem\' diximus significantiusque Aquila, Symsorem\' diximus significantiusque Aquila, Symexplicat uias suas et uelox fertur ad pabula. et sicuti onager adsuetus in solitudine trahit in desiderio animae suae uentum uel spiritum amoris sui\' — uno enim apud Head desiderium libidinis ferebatur et omni idolorum amore feruebat, nullusque est. qui eam suis possit monitis ab hoc impetu auertere, non quo inpossibilitas hoc fecerit prophetarum, sed malitia peruersa cupientis\'. quicumque eam. ait, quaesierint, non magnopere laborabunt; in menstruis et in inmunditia eius inuenient lendas\', Symmachus \'mensem\', LXX et Theodotio \'humilitatem\' interpretati sunt. porro iuxta Septuaginta hic sensus est: meretrix Hierusalem iuxta illam mulierem, quae in Prouerbiis describitur, ad uesperam ululabat uoce sua et amatores ad libidinem prouocabat, aperiebat uias turpitudinis suae et diuaricabat pedes omni transeunti. erat autem locus amoenitatem habens aquarum
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortem Unde & significant᷑. Noayãn¬
apicon nominata est. siuc uxta historiã
quod ibi int̾secta &e ꝑadita sit ido latriȩ ma¬
lo populi multitudo. Cursor leuis expli¬
cans uias suas. onager assuetus solitudi¬
ni in desiderio animȩ suȩ attraxit uen¬
tum amoris sui. nullus auertet eam. Otͣ
qui querunt eam non deficient: in men¬
strus eius inuenient eam. Lxx. Ad ues¬
ꝑam uox eius ululauit. uiassuas dila¬
tauit suꝑ aquas solitudinis: In deside¬
rio animȩ suȩ spũ quo portabatur tͣdita
ẽ quis conuertet eam: Omnes qui quert̃
illam ñ laborabunt. in humilitate illiꝰ
repꝑient eam: Multum in hoc loco.lxx.
editio ab hebraica ueritate discordat: tñ
ut᷑ͣq habet sensum suum: Quia supͣ dix̃.
non sum polluta & quasi ad mulierem
que turpiter se gesserat loquebatur: de¬
scribit fornicationẽ eius Quomͦ inqͥt
caprea leuis quã nos genere cõmum cur¬

Expanded text:
ad mortem. unde et significanter πολυad mortem. unde et significanter πολυάδριον nominata est siue iuxta historiam, quod ibi interfecta et perdita sit idololatriae malo populi multitudo. Cursor leuis explicans uias suas, onager adsuetus solit udine, in desiderio animae suae adtraxit uentum amoris sui; nullus aueriet eam. omnes, qui quaerunt eam, non deficient; in menstruis eius inuenient eam. LXX: ad uesperam nox eius ululauit, uias suas dilatauit super aquas solitudinis, in desiderio animae suae spiritu portabatur, tradita est. quis conuertet eam? omnes, qui quaerunt illam, non laborabunt; in humilitate illius repperient eam. Multum in hoc loco Septuaginta editio ab Hebraica ueritate discordat; tamen utraque habet sensum suum. quia supra dixit: non sum polluta, et quasi ad mulierem, quae turpiter se gesserat, loquebatur. describit fornicationem eius. \'quomodo\', inquit. \'caprea leuis\' — quam nos genere communi \'cur
Abbreviated transcription (Latin):
qui noui conscientias singulorum. Uñ
et in alio loco dicitur Non iustificabit᷑
in conspectu tuo omnis uiuens Quo¬
modo dicis non sum polluta. post ba¬
alimnon abiis Uide uias tuas in conual¬
le siue ualle quȩ hebraice dicitur. S e. &
cũt . quod sermone nrõ dicipotest
sepulchrum multitudinis frustram
quit non uis confiteri sceła tua. & iacdas
mundiciam que idolatrie polluta essor¬
dibus. et imprudenter negas te coluisse
idolum baalim. Respice conuallem fili¬
orum ennon: quod syloe fontib irrigat᷑¬
& ibi cernes delubrum baal: quem relic¬
to deo uenerata es Quodq additur. scito
quid feceris clausos oculos aperit dene¬
gantis. ut cernat qd̾ erubescit aspicere:
Iuxta tropologiam impudentiã frontis
eorum qui nolunt sua uitia confiteri. oꝑ¬
bus arguamꝰ: huiuscemodi enĩ hoĩes non
ambulant in arta & angusta uia que du¬
cit ad iit ad uitam: s in lata & spaciosa ꝑ
quam ingrediuntur plurimi que ducit

Expanded text:
qui noui conscientias singulorum. unde qui noui conscientias singulorum. unde et in alio loco dicitur: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. Quomodo dicis: non sum polluta, post Bahalim non abii? uide uias tuas in conualle siue nolle, quae Hebraice dicitur \'ge\' δριον, quod sermone nostro dici potest \'sepulchrum multitudinis\'. \'Frustra\', inquit, <non uis confiteri scelera tua et iactas munditiam, quae idololatriae polluta es sordibus, et impudenter negas te coluisse idolum Bahalim. respice conualle filiorum Ennom, quod Siloae fontibus inrigatur, et ibi cernes delubrum Bahal, quem relicto deo uenerata es. quodque additur: scito, quid feceris, clausos oculos aperit denegantis, ut cernat, quod erubescit aspicere. iuxta tropologiam inpudentiam frontis eorum, qui nolunt sua uitia confiteri, operibus arguamus. huiuscemodi enim homines non ambulant in arta et in angusta uia, quae ducit ad uitam, sed in lata et spatiosa, per quam ingrediuntur plurimi, quae ducit
Abbreviated transcription (Latin):
tro & multiplicaueris tibi herbam bo¬
rith: maculata es mniniquitate tua co¬
ram medicit dominus deus ꝓ herbabo¬
rith quam nos ut in hebraico posita ẽ
uertimus. Lxx. tnͣstulerunt ħoan. ut
significarent herbam fullonumq̃
iixta ritum ꝓuintiep alestine in ui¬
rentib & humectis nascr tur iociset
ad lauandas sordes eandem ium habet
quam &e nitrum. Nitrum autẽ nrm̃
& herba fullonis penitentia est. Etcla¬
sticus quoq sermo qui arguit & in cre¬
pat &e corripit delinquentẽ mordatio¬
risnitri habet similitudinem. Qui uͦ
ieui pecatorum sor de maculat est leui¬
oribus purgatur monitis: Porro pecca¬
tagͣuia que ad mortem tͣhunt. nec ni¬
tio nec herbaborith dilui possunt: sed
qͣuoribus tormentis indigent Unuis¬
euiusq enimopus quale sit ignis pro¬
babit: et in igne reuelabitur: Pulchre¬
q aididit maculata es in iniquitate
tua in conspectu meo. quod ꝙ si homini¬
buis munda uidearis. mͥ munda ñ sis.

Expanded text:
tro et multiplicaueris tibi herbam botro et multiplicaueris tibi herbam borith, maculata es iniquitate tua coram me, dicit dominus deus. Pro \'herba borith\', quam nos, ut in Hebraico posita est, uertimus, LXX transtulerunt πόαν, ut significarent herbam fullonum, quae iuxta ritum prouinciae Palestinae in uirentibus et umectis nascitur locis et ad lauandas sordes eandem uim habet, quam et nitrum; \'nitrum\' autem nostrum et \'herba fullonis paenitentia est. ecclesiasticus quoque sermo, qui arguit et increpat et corripit delinquentem, mordacioris nitri habet similitudinem. qui uero leui peccatorum sorde maculatus est, leuioribus purgatur monitis. porro peccata grauia, quae ad mortem trahunt, nec nitro nec herba borith dilui possunt, sed grauioribus tormentis indigent. uniuscuiusque enim opus, quale sit. ignis probabit et in igne reuelabitur. pulchreque addidit: maculata es iniquitate tua in conspectu meo, quod, etiamsi hominibus munda uidearis. mihi munda non sis,
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt pedes suos omni tnͣseunti: Ego
autem plantaui te uineam electam õe
semen uerum. qͦmodo conuersa esmͥ in
prauum uinea aliena: Septuaginta:
Ego autem plantauite uineam frugife¬
ram omnem utram. quomodo conuer¬
sa es in amaritudinem uitis aliene: ꝓui
nea electa siue frugifera in hebreo sorech
habetur que in isaie cantico ponitur:
Est autem genus uitis optime quo surcu¬
lo& isrł dominus plantasse se dicit: Et
miratur quomodo semen uerum elec¬
taq uinea conuersa sit in amaritudi¬
nem. et ideo factasit uinea aliena:. Nul¬
lusq securussit. si & plantatio domini
&e semen uerum. et uinea sorech intan¬
tum suo uicio commutatur. ut ꝑ amari¬
tudinem recedat a domino. et fiat uitis
aliena. Et in hoc consideranda clementia
creatoris: quod qui in euanglio dixit ego
sum uitis uera. discipulis quoq suis de¬
derit. & credenti in se populo ut uitis
electa uel uera sit. si uoluerit meo quo
plantata ẽ ꝑmanere: Si laueriste ni¬

Expanded text:
faciunt pedes suos omni transeunti. Ego faciunt pedes suos omni transeunti. Ego autem plantaui te uineam electam, omne semen iterum; quomodo conuersa es mihi in prauum ninea aliena? LXX: Ego autem plantaui te uineam frugiferam, omnem ueram; quomodo conuersa es in amaritudinem uitis aliena? Pro uinea \'electa\' siue \'frugifera\' in Hebraeo \'sorec\' habet, quae in Isaiae cantico ponitur. est autem genus uitis optimae, quo surculo et Israhel dominus plantasse se dicit et miratur, quomodo semen uerum electaque uinea conuersa sit in amaritudinem et ideo facta sit uinea aliena. nullusque securus sit, si et plantatio domini et semen uerum et uinea sorec in tantum suo uitio commutatur, ut per amaritudinem recedat a domino et fiat uitis aliena. et in hoc consideranda clementia creatoris, quod, qui in euangelio dixit: ego sum uitis uera, discipulis quoque suis dederit et credenti in se populo, ut uitis electa uel uera sit, si noluerit in eo, quod plantata est. permanere. Si laueris te ni
Abbreviated transcription (Latin):
piumenim sapientie: timor dnĩ Quem
quia non habuit: malo & amaritudim
traditur Asclõ confregisti iugũ meum
siue tuum: rupisti uincula mea. siue tua
et dixisti ñ seruiam: In omni enun colle
sublimi. & sub omni ligno frondoso tu
ꝓsternebaris meretrix: siue ibi diffunde¬
baris in fornicationẽ: Quasi ad meretͥcẽ
loquitur isrł quod coniugalia federa
ruꝑit. & dixerit. non seruiam subau¬
ditur domino uel marito: sed in omĩ colle
sublimi et sub omni ligno frondoso ꝓstra¬
ta fuerit idolatrie: Amena cnum semꝑet
excelsa loca idolis dedicantur: Potest hoc
& ad eum dici qui ab initio. xp̃ianus et sa¬
crisex parte litteris eruditus. postea
desiderio secularis litterature que
significatur incollib. & in amena elo¬
quentia que in frondosis monstratur ar¬
borib ꝓsternit se demonib. qui sub occa¬
sione eruditionis et sublimisscientiȩ pol¬
luunt credentiũ animas. & diuaricare

Expanded text:
pium enim sapientiae timor domini, quem pium enim sapientiae timor domini, quem quia non habuit, malo et amaritudini traditur. A saeculo confregisti ingum meum — siue tuum —, rupisti uincula mea — siue tua — et dixisti: non sentiam. in omni enim colle sublimi et sub omni ligno frondoso tu prosterneba ris meretrix siue ibi diffundebaris in fornicatione. Quasi ad meretricem loquitur Israhel, quod coniugalia foedera ruperit et dixerit: non sentiam — subauditur \'domino\' uel \'marito\' —, sed in omni colle sublimi et sub omni ligno frondoso prostrata fuerit idololatriae; amoena enim semper et excelsa loca idolis dedicantur. potest hoc et ad eum dici, qui ab initio Christianus et sacris ex parte litteris eruditus postea desiderio saecularis litteraturae, quae significatur in collibus, et in amoena eloquentiae, quae in frondosis monstratur arboribus, prosternat se daemonibus, qui sub occasione eruditionis et sublimis scientiae polluunt credentium animas et diuaricare
Abbreviated transcription (Latin):
uite et hereticorum sibi foderint lacus qͥ
aquas doctrinarum continere nͣ possunt
necesse ẽ ut leonib subiaceant. qui redi-¬
gant terram eorum in solitudinem et uni¬
uersas eccłas destruant. & usq ad uerticẽ
polluantur. & bibant aquas tͣbidas & flu¬
enta assyrii fluminis & aquilonis unde ex¬
ardescunt mala suꝑ terram: Arguet te ma¬
litia tua. siue erudiet te preuaricatio tua
& auersio tua increpabit te: Scito & uide
quia malum & amarum ẽ reliquisse te do¬
minũ deum tuũ. et ñ eẽ timorem eius apd̃
te: dicit dñs deusexercituum: Notandum
quod et malitia siue preuaricatio postꝙͣ
saciauerit preuaricantẽ et instar coturni¬
cum usq ad nausiam uenerit. erudiat a¬
gentem penitentiam. cui imꝑatur ut
uideat quid reliquerit. quid secutꝰ sit: &
quomodo spernens bona et dulcia. mala
et amara elegerit: Hoc autem totum fac¬
tum est. quia dereliquit dnm̃ deumsuũ
& timor illius non est apud eum: Princi¬

Expanded text:
uitae, et hereticorum sibi foderint lacus, qui uitae, et hereticorum sibi foderint lacus, qui aquas doctrinarum continere non possunt, necesse est, ut leonibus subiaceant, qui redigant terram eorum in solitudinem et uniuersas ecclesias destruant, et usque ad uerticem polluantur et bibant aquas turbidas et fluenta Assyrii fluminis et aquilonis, unde exardescunt mala super terram. Arguet te malitia tua — siue erudiet te praeuaricatio tua — et auersio tua increpabit te. scito et uide, quia malum et amarum est reliquisse te dominum deum tuum et non esse timorem mei apud te, dicit dominus deus exercituum. Notandum, quod et malitia siue praeuaricatio, postquam satiauerit praeuaricantem et instar coturnicum usque ad nausiam uenerit, erudiat agentem paenitentiam: cui imperatur, ut uideat, quid reliquerit, quid secutus sit et quomodo spernens bona et dulcia mala et amara elegerit. hoc autem totum factum est, quia reliquit dominum deum suum et timor illius non est apud eum. princi
Abbreviated transcription (Latin):
nia constupͣrent. Iuxta litteram refert ad
idola egyptiorum. uixta intelligentiã spi¬
ritalem ad magistros ꝑuersi dogmatis qui
ecclĩę puritatem sua polluunt turpitudi¬
ne: hec autẽ iccirco euenient ei. quia dereli¬
quit dominũ deuinsuum et illo maxime
tempore. quo ipsum ductorem sequi debu¬
it. Et nunc quid tͥ uis in uia egypti. ut bi¬
bas aquam syor: Et quid tͥ et iue assiriorum
ut bibas aquam fluminis: ꝑ syor nos turbi¬
dam interp̃tati sumus. quod uerbum hebra¬
icum significat: ꝓ quo communis editio
habet geon: quia ergo supͣ filios memphis
et tapħnis posuerat. qui constupͣuerunt is¬
rael usq ad uerticem: nunc manifestius ip¬
sam egẏptum nominat: Nulliq dubiũ
quin nilus aquas turbidas habeat. & quod
fluuium asyrioꝵ eufraten significet: dicen¬
te scriptura quod reꝓmissionis t̾ra sit a tor¬
rente egypti usq ad flumen magnũ eufra¬
ten: Qui autem xp̃m reliquerint fontẽ

Expanded text:
nia constuprarent. iuxta litteram refer ad nia constuprarent. iuxta litteram refer ad idola Aegyptiorum, iuxta intellegentiam spiritalem ad magistros peruersi dogmatis, qui ecclesiae puritatem sua polluunt turpitudine. haec autem idcirco euenient ei, quia dereliquit dominum deum suum, et illo maxime tempore, quo ipsum ductorem sequi debuit. Et nunc quid tibi uis in uin Aegypti, ut bibas aquam Sior? et quid tibi et uiae Assyriorum. ut bibas aquam fluminis? Pro \'Sior\' nos \'turbidam\' interpretati sumus, quod uerbum Hebraicum significat, pro quo communis editio habet \'Geon\'. quia ergo supra filios Mempbis et Taphnas posuerat, qui constuprauerunt Israhel usque ad uerticem, nunc manifestius ipsam Aegyptum nominat. nullique dubium, quin Nilus aquas turbidas habeat et quod fluuium Assyriorum Eufraten significet dicente scriptura, quod repromissionis terra sit a torrente Aegypti usque ad flumen magnum Eufraten. qui autem Christum reliquerint, fontem
Abbreviated transcription (Latin):
aut hereticorum pͥncipes: qui terram eccle¬
siȩ desolantes om̃s illiꝰ urbes heretico incen¬
dio uastauerunt. et illo igne de quo scͥp¬
tum ẽ. omnes ad ulterantes quasi clibanꝰ
corda illorum. Illi enimuere dant uocem
suam Et in hoc eodem propħa sub ꝑdicis
ꝑsona clamant & congregant que non
pepererunt. faciuntq diuitias non cum
iuditio: Propterea autem urbes illius
uastate et delete sunt: quia non habent
habitatorem deum dicente scͥptura. & ñ
ẽ qui habitet in eis: filii quoq menphe¬
os et tamphneos const uprauerunt te
usq ad uerticem: Nuniquid non iftud
factum ẽ tͥ quia dereliquisti dominũ deũ
tuum eo tempore quo ducebat te ꝑ uiam
Duas autem urbes maximas egypti m̃¬
phim & tafnas nominat. earumq dicit
filios constupsse israel usq ad uerticem
illo sensu quo ysaias posuit a planta pedis usq
ad uerticem ñ ẽ in eo sanitas Canta autẽ
libido fuit egyptiorũ qui sunt magniscar¬

Expanded text:
aut hereticorum principes, qui terram eccleaut hereticorum principes, qui terram ecclesiae desolantes omnes illius urbes heretico incendio uastauerunt et illo igne, de quo scriptum est: omnes adulterantes, quasi clibanus corda eorum. illi enim uere dant uocem suam et in hoc eodem propheta sub perdicis persona clamant et congregant, quae non pepererunt. faciuntque diuitias non cum iudicio. propterea autem urbes illius uastatae et deletae sunt, quia non habent habitatorem deum dicente scriptura: et non est, qui inhabitet in eis. Filii quaque Mempheos et Taphnas constuprauerunt te usfactum est tibi, quia dereliquisti Dominum Deum tuum eo tempore quo ducebat te per viam? Duas autem urbes maximas Aegypti, Memphin et Taphnim nominat, earumque dicit filios constuprasse Israel usque ad verticem; illo sensu quo Isaias posuit: « A planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . » Tanta autem fuit libido Aegyptiorum, qui sunt magnis car
Abbreviated transcription (Latin):
celum eodem appellantur nomine ut
thebe. athenȩ. salone. Numquid seruus
ẽ israhel. aut uernaculus: Puto ex hoc lo¬
co in suꝑbiamelatos saluator dixisse iu¬
deos semen abraam sumus. et nemini un¬
quam seruiuimus. quomodo tudicis libe¬
rieritis: nescientes quod omnis qui faut
peccatum seruus peccati sit: & seruiat unꝰ¬
quisꝙ illi a quo uincitur: Nati ergo de a¬
micodei abraham. uicio suo facti sunt qͣsi
filii cham: cui dictumẽ M aledictus chana¬
am: seruuserit fratrib suis Quare ergo
factusẽ in predam: Suꝑ eum rugierunt
leones. et dederunt uocem suam. posue¬
runt terrameius in solitudinem. et ciuita¬
tes eius exuste sunt: et non ẽ qui habitet
in eis: Interrogat sermo diuinus: ut ip¬
se respondeat: Leones autem uocat pͥnci¬
pes babilonis: qui terram eius posuierunt
in solitudinem. & ciuitates illius incendio
deleuerunt: Uel certe iuxta anagogen. le¬
ones intelligamus aduersarias potestates

Expanded text:
\'caelum\' eodem appellantur nomine, ut \'caelum\' eodem appellantur nomine, ut Thebae, Athenae, Salonae. Numquid seruus est Israhel aut uernaculus? Puto ex hoc loco in superbiam elatos saluatori dixisse Iudaeos: semen Abraham sumus et nemini umquam seruiuimus; quomodo tu dicis: liberi eritis nescientes, quod omnis, qui facit peccatum, seruus peccati sit et seruiat unusquisque illi, a quo uincitur. nati ergo de amico dei Abraham uitio suo facti sunt quasi filii Cham, cui dictum est: maledictus Chanaam, seruus erit fratribus suis. Quare ergo est factus in praedam? super eum rugierunt leones et dederunt uocem suam, posuerunt terram eius in solitudinem, et ciuitates illius exustae sunt, et non est, qui habitet in eis. Interrogat sermo diuinus, ut ipse respondeat. leones autem uocat pnncipes Babylonis. qui terram eius posuerunt in solitudinem et ciuitates illius incendio deleuerunt. uel certe iuxta ἀναγωγὴν leones intellegamus aduersarias potestates
Abbreviated transcription (Latin):
hominum: Duo autem populus dei fecit
aduersa: primum ut relinquerent deum
quiẽ fons uitȩ. & p̃ceptum dedit dicens ego
dominꝰ deus tuus qui eduxi te de terra e¬
gypti: secundum quod in eodem loco scͥp¬
tum ẽ. non sint tibi dii in conspectu m̃o:
ꝑquo secutꝰ est demonas: quos dissipatas
cisternas uocat. eo quod domini mandata
seruare nͣ ualeant: Et hoc attendendum
qd̾ fons ꝑpetuus ẽ. & uitales habet aquas
cisterne autem & lacus uel de torrentibus
uel ex aquis turbidis. terra complẽtur et
pluuiis. Portas autem celorum illas uo¬
cat. de quibus & in uicesimo tͣcio psalmo
scriptum est Leuate porte capita uestra:
et introibit rex glorie ꝓ quo septuagin
ta tnͣstulerunt: Leuate portas principes
ur̃as De quibus plenius suo dicetur loco
Quod ꝙ aquila & symmnachuscelos. Lxx.
uero et theodotio celum int̾pretatisunt.
nullum moueat: hebraicum enim sam¬
m̃aim̃ communis ẽ numeri: & tam celi ꝙͣ

Expanded text:
hominum. duo autem populus dei fecit hominum. duo autem populus dei fecit aduersa: primum, ut relinquerent deum, qui est fons uitae et praeceptum dedit dicens: ego dominus deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti; secundum, quod in eodem loco scriptum est: non sint tibi di in conspectu meo; pro quo secutus est daemonas, quos dissipatas cisternas uocat eo, quod dei mandata seruare non ualeant. et hoc attendendum, quod fons perpetuus est et uitales habet aquas, cisternae autem et lacus uel de torrentibus uel ex aquis turbidis terrae conplentur et pluuiis. portas autem caelorum illas uocat, de quibus et in uicesimo tertio psalmo scriptum est: leuate, portae, capita uestra, et introibit rex gloriae; pro quo LXX transtulerunt: leuate portas, principes, uestras, de quibus plenius suo dicetur loco. quodque Aquila et Symmachus \'caelos\', LXX uero et Theodotio \'caelum\' interpretati sunt, nullum moneat. Hebraicum enim \'samaim\' communis est numeri. et tam caeli\' quam
Abbreviated transcription (Latin):
tatis tempore ꝓdesse non poterit: Possu¬
mus hoc dicere et contͣ eos qui maiori stu¬
dio secunt᷑ uitia quã uirtutes: quos monet
apostolusdicens: Humanum dico ꝓpter
infirmitatem carnisur̃e: Sicut enim ex¬
ibiustis membra ur̃ã seruientia inmundi
tie et iniquitati ad iniquitatem: ita nunc
exibete membra ur̃a seruire iustie in sanc¬
tificationem: Obstupescite cęli suꝑ hoc: &¬
porte eius desolamini uehementer aicit do¬
minus: Duo enim mala fecit populus m̃s
Ne dereliguerunt fontem aque uiue. et
foderunt sibi cisternas dissipatas. quȩ con-
tinere non ualent aquas. Septuaginta.
Obstupuit celum suꝑ hoc: et inhorruit extra
modum et uehement᷑ Cetera similiter: Ce¬
lum cui dictum ẽ. attende celum et loquar.
et audicelum & aurib ꝑcipe terra uidens
dei precepta calcata inhorrescit: & stuporẽ
dissimulare non potest: Omnis enĩ crea¬
tura congemiscit et condolet suꝑ peccatis

Expanded text:
tatis tempore prode esse non poterit\'. possutatis tempore prode esse non poterit\'. possumus hoc dicere et contra eos, qui maiore studio sequuntur uitia quam uirtutes, quos monet apostolus dicens: humanum loquor propter infirmitatem carnis uestrae. sicut exhibuistis membra uestra seruientia intie et iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exhibete membra vestra servire iustitie in sanctificationem. Obstupescite, caeli, super hoc, portae eius, desolamini uehementer, dicit dominus; duo enim mala fecit populus meus me dereliquerunt. fontem aquae uiuae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, quae con- tinere non ualent aquas. LXX: obstupuit caelum super hoc et inhorruit extra modum et uehementer, cetera similiter. Caelum, cui dictum est: attende, caelum, et loquar et: audi, caelum, et auribus percipe terra, uidens dei praecepta calcata inhorrescit et stuporem dissimulare non potest. omnis enim creatura congemescit et condolet super peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
in comꝑabilis est. et uerum deum confert¬
menda cibus: Ite inquit ad insulas cȩchim
quas uel italie uel occidentalium partium
debemus acciꝑe. ab eo quod terre iudee cy¬
prus insula in qua urbs hoc uocabulo nun¬
cupatur uicina sit: de qua & zeno pͥnceps
stoicorum fuit Cedar autem regio ẽ solitu¬
dinis et ismahelitarum quos nunc sarrace¬
nos uocant. contra quam huius ꝓph̃e in
cuius meminit dauid dicens Habitauicũ
habitantibꝰ cedar: multum ꝑegrinata est
anima mea Et est sensus Nel ad occiden¬
tem ꝑgite. uel in solitudinem mittite: et
uidete si quagens hoc fecerit quod uos fe¬
cistis: Nulla enim earum spreuit deos su¬
os. nec ligneos & lapideos aureorum com¬
paratione mutauit: sed antiquũ errorem
secuta. tenuit quod amaiorib accepat: et
certe hoc cum nullus corum as sit: sea si¬
mulacra hominum ficta manu Ropulus
ueromeus mutauit mendatio ueritatẽ
et idolum michi pretulit. quod cis nccessi¬

Expanded text:
inconparabilis est. et uerum deum confertinconparabilis est. et uerum deum confertmendacibus. \'ite\', inquit, <ad insulas Chettim, quas uel Italiae uel occidentalium partium debemus accipere ab eo, quod terrae Iudaeae Cyprus insula, in qua urbs hoc uocabulo nuncupatur, uicina sit, de qua et Zeno, princeps Stoicorum, fuit; Cedar autem regio est solitudinis et Ismahelitarum, quos nunc Saracenos uocant, contra quam huius ipsius prcuius meminit Dauid dicens: habitaui cum habitantibus Cedar; multum peregrinata est anima mea. et est sensus: \'uel ad occidentem pergite uel in solitudinem mittite et uidete, si qua gens hoc fecerit, quod uos fecistis. nulla enim earum spreuit deos suos nec ligneos et lapideos aureorum conparatione mutauit, sed antiquum errorem secuta tenuit, quod a maioribus acceperat; et certe hoc. cum nullus eorum deus sit, sed simulacra hominum ficta manu. populus uero meus mutauit mendacio ueritatem et idolum mihi praetulit, quod eis necessi
Abbreviated transcription (Latin):
sus nr̃i ordinis magistros qui deuorant
plebem dei uelut cibum panis. et ꝑ ma¬
la oꝑa non inuocant deum Propterea
adhuc contendam iuditio uobiscum ait
dominus: & cum filiis ur̃is disceptabo: Ne
iudeatur ꝑcutere ꝑ potentiã. quasicum
patribꝰ ratione contendit: iuxta illud
qd dauid canit et usurpat apostolus. ut
iustificeris in sermonib tuis et uincas cũ
iudicaueris Qd quia posuit adhuc. sepe
se fecisse testatur. & quod intulit cũ filiis
urĩs. similem ꝙ oftendit in filiis maloꝵ
ꝑtinatiam. Occulte autẽ significat quod
antiquã in deũ negationẽ cẽ filu eorũ in
aduentu dm̃si nt secuti. Transite ad in¬
sulas cethimet uidete. et in cedar intiti¬
te. & considerate uehement᷑. & idete si
factum ẽ huiuscemodi. si mutauit gens
deos siue deas suas. et certe ipsi non sunt
dii. populus autẽ meus mutauit gliã
suam in idolum. siue de quo ei nehil ꝓ¬
derit Comparationem facit eius rei que

Expanded text:
sum nostri ordinis magistros, qui deuorant sum nostri ordinis magistros, qui deuorant populum dei uelut cibum panis et per mala opera non inuocant dominum. Propterea adhuc indicio contendam uobiscum, ait dominus, et cum filiis uestris disceptabo. Ne uideatur percutere per potentiam, quasi cum paribus ratione contendit iuxta illud, quod Dauid canit et usurpat apostolus: ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas, cum iudicaris. quodque posuit \'adhuc\', saepe se fecisse testatur, et quod intulit \'cum filiis uestris\', similem ostendit etiam in filiis malorum pertinaciam. occulte autem significat, quod antiquam in deum negationem etiam filii eorum in aduentu domini sint secuti Transite ad insulas chettim et uidete et in Cedar mittite et considerate uehementer et uidete, si factam est huiuscemodi: si mutauit gens deos - siue deos suos —: et certe ipsi non sunt di. populus uero meus mutauit gloriam suam in idolum siue, de qua ei nihil proderit. Conparationem facit eius rei, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc quippe significat carmelus qui ebra¬
ice appellatur chermel: & in lingua nr̃a
sonat cognitionem circumcisionis: Quo¬
modo autem populus ille terram scãm et
omnium rerum fertilem idolatria polluit
atq uiolauit: sic nos uere circumcisionis
accipientes scientiam comedimꝰ fructum
eius Et si negligentia subrepserit conta¬
minamus terram dei. et hereditatemilliꝰ
abominabilem facimus Sacerdotes non
dixerunt ubi ẽ dominus. & tenentes le¬
gem nescierunt me. & pastores p̃uarica¬
ti sunt in me: & ꝓpħe ꝓpħauerunt in ba
al: & idola secutisunt. Post tanta bene¬
ficia uerterunt in contẽptum pͥuilegia
dignitatis. ut sacerdotes dominũ ñ que¬
rerent. ut doctores legis ignorarent eum
qui alios docere debebant. & pastores ꝑ
negligentiam pͣuaricatores fierent. & ꝓ¬
pħe qui in populis disputant. ñ deo lo¬
quant᷑ sed idolo. & sua figmenta ueneren¬
tur:. His autem uerbis utendum ẽ aduer¬

Expanded text:
hoc quippe significat \'Carmelus\', qui Hebrahoc quippe significat \'Carmelus\', qui Hebraice appellatur \'Chermel\' et in lingua nostra sonat \'cognitionem cognitionem\'. quomodo autem ille populus terram sanctam et omnium rerum fertilem idololatria polluit atque uiolauit, sic nos uerae circumcisionis accipientes scientiam comedimus fructum eius et, si neglegentia subrepserit, contaminamus terram dei et hereditatem illius abominabilem facimus. Sacerdotes non dixerunt: ubi est dominus et tenentes legem nescierunt me, et pastores praeuaricati sunt inhal et idola secuti sunt Post tanta beneficia uerterunt in contemtum priuilegia dignitatis, ut sacerdotes dominum non quaererent, ut doctores legis ignorarent eum, qui alios docere debebant, et pastores per neglegentiam praeuaricatores fierent et prophetae, qui in populis disputant, non deo loquantur, sed idolo. et sua figmenta uenerentur. his autem uerbis utendum est aduer
Abbreviated transcription (Latin):
inuiam. ut difficultatem monstret itine¬
ris ꝑterram sitis. ubi semꝑ maiora cupi¬
mus. nec contempti p̃sentibꝰ sumus Et
imaginem siue umbram mortis Semꝑ
enim in ꝑiculo consistimus: & ubiq diabo¬
tum. in mensuram etatis plenituoinis xp̃i.
Neq umquam in ea habitat qui homo d̾i
ẽ. siue filius hominis. sed semꝑ ad maiora
festinat Ex quo ꝑspicuum ẽ non eẽ in uia
ꝑfectionem. s infine uiȩ et in mansione q̃
scis in celestib preparatur Deniq dicitur
Quistatisin domo domini. in atriis domꝰ
dei nr̃i: Frustra igitur noua ex uetere he¬
reses suspicatur. hic ꝑfectam ẽẽ uictoriam.
ubi pugna ẽ atq certamen. et incertus exi¬
Ytus futurorum. Et induxi uos in terram car¬
Smeli ut comederetis fructumeius et bona il¬
lius: Ingressiq ꝯtaminastis terram meã
& hereditatem meam posuistis in abhomi¬
nationem Plabore durissimi itineris.
dedi uob̃ omnium rerum habundantiã

Expanded text:
inuiam, ut difficultatem monstret itineinuiam, ut difficultatem monstret itineris; per terram sitis, ubi semper maiora cupimus nec praesentibus contenti sumus, et imaginem siue umbram mortis — semper enim in periculo consistimus et ubique diabotum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi —; neque umquam in ea habitat, qui homo dei est siue filius hominis, sed semper ad maiora festinat. ex quo perspicuum est non esse in uia perfectionem, sed in fine uiae et in mansione, quae sanctis in caelestibus praeparatur et quibus dicitur: qui statis in domo domini, in atriis domus dei nostri. frustra igitur noua ex ueteri heresis suspicatur hic perfectam esse uictoriam, ubi pugna est atque certamen et incertus exitus futurorum. Et induxi nos in terram Carmeli, ut comederetis fructum eius et bona illius. et ingressi contaminastis terram meam et hereditatem meam posuistis in abominationem. <Pro labore durissimi itineris dedi uobis omnium rerum abundantiam;
Abbreviated transcription (Latin):
Derelinquerunt autem patres populipec¬
catoris deum. & non breui s longo tem¬
pore: & ꝓ deo secuti sunt uanitatẽ. idola
uidelicet que nichil ꝓsunt cultoribꝰ su¬
is. & ipsissimiles facti sunt secundũ il¬
ludd quod scriptum ẽ. similes ilł fiant.
qui faciunt ea. & omnes qui confiduñ
in eis Et non dixerunt ubiẽ dominus
qui ascendere nos fecit de terra egypti.
qui transduxit nos per desertum. ꝑ terram
inhabitabilem & inuiam. ꝑ terram sitis &i
maginem mortis. ꝑ terram in qua non am¬
bulauit uir. neq habitauit homo Pro ho
mine septuaginta filium hominis inter¬
p̃tatisunt: & pro imagine mortis de the¬
odotione additum ẽ umbra mortis Qđ
cum iuixca hystoriam manifestum sit: il¬
lud considerandum secundum anagogem
quod quamdiu in isto seculo sumus et de
egypto educimur. paulatim ascendimꝰ &
primũ deseita tͣnsimꝰ. et terram inhabita¬
bilem quam sc̃s in habitare non debet. &¬

Expanded text:
Dereliquerunt autem patres populi pecDereliquerunt autem patres populi peccatoris Deum; et non breviter, sed longo tempore: et pro Deo secuti sunt vanitatem, idola videlicet, quae nihil prosunt cultoribus suis: et ipsis similes facti sunt secundum illud quod scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea; et omnes qui confidunt in eis . Et non dixerunt, Ubi est Domqui ascendere nos fecit de terra Aegypti qui transduxit nos per desertum per terram inhabitabilem et inviam per terram sitis et imaginem mortis per terram in qua non ambulavit vir neque habimine\' LXX filium hominis\' interpretati sunt et pro \'imagine mortis\' de Theodotione additum est \'umbra mortis\'. quod cum iuxta historiam manifestum sit, illud considerandum secundum ἀναγωγήν, quod, quamdiu in isto saeculo sumus et de Aegypto educimur, paulatim ascendimus et primum deserta transimus et terram inhabitabilem, quam sanctus inhabitare non debet, et
Abbreviated transcription (Latin):
munes crunt a supplicio: malaq ueniens
super illos: Oportet enim uenire scanda¬
la: uerum ue ei ꝑ quẽ uenient scandala
Audite uerbum domini domus i acob: &
omnes cognationes domus israhel: Hec
dicit dominus. Quid inuenerunt in me¬
patres uestri iniquitatis. quia elongauer̾t
a me & ambulauerunt pꝰ uanitatem et ua¬
nifacti sunt : Hunc sensum et alius pro¬
pheta testatur Populus meus quid feci
tͥ. et quid molestus fuitͥ. responde mͥ. qͥa
eduxi te de terra egypti: et de domoserui¬
entium liberauite Utrumq autem no¬
men iacob & israhel ponitur. non scdm̃
duas & decem tribus. sea uyxtaomnem
populum: cum & ipse iacob postea appel¬
latus sit urł Offensum ergo dicit a pa¬
tribus. non quo peccata patrum filiis im¬
putentur. s quo & filu habentes patrũ
similitudinem. & suo & parentum scele¬
re puniantur Sepe leginus qd̾ ꝓpt̾
sc̃õs patres filiorum misereatur deus:

Expanded text:
munes erunt a supplicio, malaque uenient munes erunt a supplicio, malaque uenient super eos; oportet enim uenire scandala. uerum uae ei. per quem ueniunt scandala! Audite uerbum domini, domus Iacob et omnes cognationes domus Israhel. haec dicit dominus: quid inuenerunt patres uestri in me iniquitatis, quia elongauerunt a me et ambulauerunt post uanitatem et uanipheta testatur: Populus meus quid feci tibi, et quid molestus fui tibi? Responde mihi: quia eduxi te de terra Aegypti, et de domo servientium liberavi te . Utrumque autem nomen, Jacob et Israel ponitur: non secundum duas et decem tribus, sed juxta omnem populum: cum et ipse Jacob postea appellatus sit Israel . Offensam autem ducit a patribus, non quo peccata patrum filiis imputentur: sed quo et filii habentes patrum similitudinem, et suo et parentum scelere puniantur. Saepe legimus quod propter sanctos patres, filiorum misereatur Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
posuimus in deserto in terra que ñ semina¬
tur. in septuaginta ñ habetur: Sanctus
israhel domino primitie frugum eius.
omnes qui deuorant eum delinquent.
mala uenient suꝑ eos dicit dominus:
Quando israhel dicit primitias frugum
domini. oftendit populum de gentibus
congregatum esse post pͥmitias. iuxta
illud quod in alio loco scͥptum est: Ahemor
esto congregationis tuȩ quam possedifti
ab mitio: Primitie autem debentur sa¬
cerdotibus & ñ hostibus: Quodq sequit᷑
om̃s qui deuorant eum delinquent. mala
uemient suꝑcos dicit dns: hunc ht sen¬
sum: Quomodo qui primitias deuorant
nequaquã de genere sacerdotali sceleris
rei sunt: sic qui contaminant isrł malis
subitientur. iuxta illud quod in uicesi¬
mo sexto psalmo sc̃s loqͥt᷑. dum appropin¬
quant suꝑ me nocentes ut edant carnes
meas. qui tribulant me inimici mei ipsi
infirmati sunt et cetiderunt: Neq enĩ
ex eo quod dei execuntur sententiam im¬

Expanded text:
posuimus, « in deserto, in terra quae non seminaposuimus, « in deserto, in terra quae non seminatur, » in Septuaginta non habetur. « Sanctus Israel Domino, primitiomnes, qui deuorant eum, delinquent; mala uenient super eos, dicit dominus. Quando Israhel dicit primitias frugum domini, ostendit populum de gentibus congregatum esse post primitias iuxta illud, quod in alio loco scriptum est: memor esto congregationis tuae, quam possedisti ab initio. primitiae autem debentur sacerdotibus et non hostibus. quod sequitur: omnes, qui deuorant eum, delinquent; mala uenient super eos, dicit dominus, hunc habet sensum: nequaquam de genere sacerdotali, sceleris rei sunt, sic qui contaminant Israel malis subjicientur; juxta illud quod in vicesimo sexto psalmo sanctus loquitur: « Dum appropinquant super me nocentes, ut edant carnes meas, qui tribulant me, et inimici mei ipsi infirmati sunt et ceciderunt. neque enim ex eo, quod dei exsequuntur sententiam, in
Abbreviated transcription (Latin):
additum ẽ: qui uerbum ebraicum carath
pro quo nosdiximꝰ clama. siue predica.
interpretatus ẽ. lege. Et lectionem enim
et clamorem et pͣdicationem. ꝓ sui ambi¬
guitate significat: Aures autem iherlm̃
ꝓ aurib habitatorum eius debemꝰ acciꝑe
Hec dicit dominꝰ: Recordatus sum tui mise¬
rans adolescentiam tuam et caritatem
desponsationis tue. quando secuta esme
in deserto in terra que ñ seminat᷑ Sep¬
tus sum miscdĩȩ adolescentiȩ tuȩ & dilec¬
tionis ꝑfectionis tuȩ: Plenius hoc in ihe¬
rechiel dicitur. quando sͥ iherlm̃ in ma¬
trimonio dominꝰ copulat. et sub ꝑsona
uxoris suis iungit amplexibus. siue ut
ard entiorem monstraret affectum puel¬
lam eam & adolescentulam et desponsatã
uocat: Quo enim necdum potiti sumus.
magis ut pociamur appetimus Qm̃ in¬
quit secutaes me in solitudine et instar spon¬
ritum eius refert. s ad suam miscdĩam ꝑ
quam et caritas consecuta ẽ: Hoc quoq qd

Expanded text:
additum est, qui uerbum Hebraicum \'carath\', additum est, qui uerbum Hebraicum \'carath\', pro quo nos diximus \'clama\' siue \'praedica\', interpretatus est \'lege\'. et lectionem enim et clamorem et praedicationem pro sui ambiguitate significat. aures autem Hierusalem pro auribus habitatorum eius debemus accipere. Haec dicit dominus: recordatus sum tui miserans adulescentiam tuam et caritatem desponsionis tuae, quando secuta me es in deserto, in terra, quae non seminatus sum misericordiae adolescentiae tuae, et dilectionis perfectionis tuae. » Plenius hoc in Ezechiele dicitur, quando sibi Jerusalem in matrimonio Dominus copulat, et sub persona uxoris suis jungit amplexibus, sive, ut ardentiorem monstret affectum, puellam eam et adolescentulam et desponsatam vocat. Quo enim nec dum potiti sumus, magis ut potiamur appetimus. Quando, inquit, secuta es me in solitudine, et instar sponritum ejus refert, sed ad suam misericordiam, per quam et charitatem consecuta est. Hoc quoque quod
Abbreviated transcription (Latin):
b deꝑit. sed uetustate sit fortior: Pris au¬
tem talis contͣ reges & pͥncipes & populũ
non cuuuslibet loci sed terre qui terrena sa¬
piunt et celestia non nouerunt qui habẽt
unaginem choici & non celestis Hii inqͥt
bellabunt aduersum te: & ñ p̃ualebunt.
Cur queso: Que ẽ tanta formidinis causa
ut nec reges nec pͥncipes. nec sacerdotes.
nec populi aduersum unũ preualeant:
Sequitur Quia tecum ego sum ait dñs
ut liberem te Siquando reges iuda qui
interp̃tatur confessio & pͥncipes eius et
sacerdotes & populi. episcopi uidelicet
& p̃s biteri & diaconi & uulgus uile atq
ignobile contra scm̃ uirum insurgere
uoluerint habeat fidei firmitatẽ. & ti¬
mere desistat: quia domino auxcilian¬
te suꝑabit:. Et factumẽ uerbũ domini ad
me dicens: Uade & clama in aurib isrł
dicens: Hoc in septuaginta ñ habetur.
sed sub asteriscis de theodotionis editione

Expanded text:
bus deperit, sed uetustate fit fortior. eris aubus deperit, sed uetustate fit fortior. eris autem talis contra reges et principes et populum, non cuiuslibet loci, sed terrae, qui terrena sapiunt et caelestia non nouerunt, qui habent imaginem choici et non caelestis, hi, inquit, bellabunt aduersum te et non praeualebunt. cur, quaeso? quae est tanta fortitudinis causa, ut nec reges nec principes nec sacerdotes nec populi aduersum unum praeualeant? sequitur: quia tecum ego sum, ait dominus, ut liberem te. si quando reges Iuda, qui interpretatur \'confessio\', et principes eius et sacerdotes et populi, episcopi uidelicet et presbyteri et diaconi, et uulgus uile atque ignobile contra sanctum uirum consurgere uoluerint, habeat fidei firmitatem et timere desistat, quia domino auxiliante superabit. Et factum est uerbum domini ad me dicens: uade et clama in auribus Hierusalem dicens. Hoc in LXX non habetur, sed sub asteriscis de Theodotionis editione