comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exute. Anmarum uͦ morte alius ꝓ alio plectitur nemo.
S hoc dico quantum existima&e iste fuisse peccatum. qͦd
in conuno nuptiali inuentꝰ ẽ homo ñ habens uestem
nuptialem. Puto si humana c̃sideratione ista metiamur.
huic aliquantulum sufficere debuit erubescere. & ut
plarimũ inuitantis indignatio ꝓtenderet᷑. uestẽ mutare
compelli. ⁊ tamen dictum ẽ. Ligate illi manus & pe
des & ꝓicite cum in tenebras ext̾iores. ibi erit fletꝰ & stri¬
dor dentium. S dicet. ñ leuem culpam significat non
habuisse uestem nuptialem. qm̃ ista parua magnar̃
signa sunt rerum. Sic gͦ & sacrificia uisibilia. cũ sint
in t̾renis rebus exigua magnarum qm̃ diuinarũ signa st̃
rerum. in quib filii sacerdotis se ipsi dõ cuius honor in
sacrificiis attendit᷑ preferebant. Non autẽ ille conuiua
se p̃tulit sponso: s tantum ñ congruit. qui nuptialem
tunicam ñ habebat. Uerumtam int̾ ipsas pęnas quib

Expanded text:
exutae; animarum vero morte alius pro alio plectitur nemo. exutae; animarum vero morte alius pro alio plectitur nemo. Sed hoc dico, quantum existimet iste fuisse peccatum, Quod in convivio nuptiali inventus est homo non habens vestem nuptialem. Puto, si humana consideratione ista metiamur, huic aliquantulum sufficere debuit erubescere, et, ut plurimum invitantis indignatio protenderetur, vestem mutare compelli. Et tamen dictum est: Ldes, et projicite eum in tenebras exteriores; ibi erit fietus et stridor dentium . Sed dicet, Non levem culpam significat, vestem non habuisse nuptialem, quoniam ista parva magnarum signa sunt rerum. Sic ergo et sacrificia visibilia, cum sint in terrenis rebus exigua, magnarum et divinarum signa sunt rerum: in quibus filii sacerdotis se ipsi Deo, cujus honor in sacrificiis attenditur, praeferebant. Non autem ille conviva se praetulit sponso; sed tantum non congruit, quia nuptialem tunicam non habebat. Verumtamen inter ipsas poenas, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ populum numerare subrepserit. eorũq mortib ñ gts¬
nis .s iãiamq humana conditione uenturis. & cdleriter
transituris fuerit flagellat᷑. quoꝵ fuerat multitudine
inflat᷑. Nec dico filios hely non fuisse infantes ut it
loquit᷑. nesciens quid loquatur. s eius ȩtatis qua posen
ae deberent ꝓ sacrilego ausu. quo se dño do in sacrificis
p̃ferebant digna cohercicione cobib̾i. qͥd neglectꝰ As ñ sibi
consulens s popło cui religio pietasq ꝓfuisse. bello cal̃a
umdicauit. ubi dĩ timorẽ potuert̃ augtre iuctur ꝓ cer
mortes qui fuerant & si senescrent post ũ longa t apos
spacia montuti. orib quppe crporum leguĩ dies
cẽ mortios. propt᷑ ñ sua s aliena peccata. ubi magis ẽ in
dolore cordis plaga inuentium. ꝙͦ in resolutione carnis pe¬
na morientium. ubi animȩ de corporib exeuntes suas cau¬
sas habent uł malas uł bonas. ñ propterea grauatȩ qr

Expanded text:
Dei populum numerare subrepserit, eorumque mortibus non aeteDei populum numerare subrepserit, eorumque mortibus non aeternis, sed jam humana conditione venturis, et celeriter transituris, fuerit flagellatus, quorum fuerat multitudine inflatus . Nec dico filios Heli non fuisse infantes, ut iste loquitur, nesciens quid loquatur, sed ejus aetatis qua possent et deberent, pro sacrilego ausu quo se Domino Deo in sacrificiis praeferebant, digna coercitione cohibere ; quod neglectum Deus, non sibi consulens, sed populo cui religio pietasque profuisset, bello etiam vindicavit, ubi Dei timorem potuerunt augere victuri, per eorum mortes qui fuerant, et, si se nescirent post non longa temporum spatia morituri. Mortibus quippe corporum legimus alios etiam mortuos propter non sua, sed aliena peccata . Ubi magis est in dolore cordis plaga viventium, quam in resolutione carnis poena morientium; ubi animae de corporibus exeuntes suas causas habent vel malas vel bonas, non propterea gravatae quia
Abbreviated transcription (Latin):
me dõ placuit: Qis inquã ñ mall& tali genere mortis
uit̾fici. quis ñ postremo igne consumi. uł ferinis morsib
corporis int̾itum transitorium. sequat᷑ in gehenna sino fine
supplicium. nͥ qr testam̃ti utriusq unus ẽ ds. na possent
uidei dicere adu̾sus huius impietatẽ quantũ lib& exagg̃iuis
bella. cedes. uulnera. funera. sanguinẽ. longe in comparis
nientẽ. transitoriis mnorcib corporum. ꝙͦ flammis ꝑpetus
ghennarũ: at cuim ꝓpt̾ea uidet᷑ huic d̾s legis & ꝓpħatũ¬
qui unus & uerꝰ ẽ ds̃ crimine crudelitatis arguendꝰ. qua
ꝓpt̾ leuissimas causas. uł aẽ erubescendas penã mortis uł
corporalis infixit qͦd dauid popłm numerasset. qͥd infantes
sic̃ iste dic̃ filii hely sacerdocis de ollis uł caccabis dõ p̃pa¬
ratis daliquid degustassent. Qua in re ñ disputo quantũ
& ꝙͣ ꝑniciosum elationis uicium tam scõ uito ut uelles

Expanded text:
maxime placuit: quis, inquam, non mallet tali genere mortis maxime placuit: quis, inquam, non mallet tali genere mortis interfici, quis non postremo igne consumi, vel ferinis morsibus corporis interitum transitorium, sequatur in gehenna sine fine supplicium, nisi quia Testamenti utriusque unus est Deus? Nam possent Judaei dicere adversus hujus impietatem, quantumlibet exaggeret bella, caedes, vulnera, funera, sanguinem, longe incomparabilnientem transitoriis mortibus corporum, quam flammis perpetuis gehennarum. 30. At enim propterea videtur huic Dqui unus et verus est Deus, crimine crudelitatis arguendus, quia propter levissimas causas vel etiam erubescendas poenam mortis vel corporalis inflixit, quod David populum numerasset, quod infantes, sicut iste dicit, filii Heli sacerdotis de ollis vel cacabis Deo praeparatis aliquid degustassent: qua in re non disputo quantum et quam perniciosum elationis vitium tam sancto viro, ut velle
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ animam & corpus ꝑdere in ghennam. Huius ga̾is
mortes ꝑ quas animȩ mittunt᷑ ingchennam. siquis fiddi
m̃te ut dignum ẽ cogitau̾it. ualde uilit̾ estimabit quali¬
bet ingentissimam stragẽ. & sanguinis fluios mortaliũ
corporum. & quomͦ cũq quandocũq morituroꝵ. Quas
cedes iste exaggerans. & scolastica uanitate describens
ad blasphemandum dm̃ qui talib mortib eos qͥb huiꝰ¬
modi t̾ror utilis fuerat flagellabat. horrorẽ incutit
mortalib sensib. & aliquid se agere putat. calces adu̾sus
stimulum iaciendo. ut cum de morte carnis accusat
dĩ ꝓuidentiam. morte cordis mittatur in gehennam.
Quis autẽ utriuslib& sexus homo ñ mallet gladio truci¬
dari. & illo mͦ qͦ trucidauit sacerdos finees fornicarios in
ipso complexu nefariȩ uoluptatis t̾ribile c̃stituens adũsꝰ
exsccrandas libidines ultionis exemplum ꝓpt̾ qͦd maxi

Expanded text:
potest animam et corpus perdere in gehennam . 29. Hujus generis potest animam et corpus perdere in gehennam . 29. Hujus generis mortes, per quas animae mittuntur in gehennam, si quis fideli mente, ut dignum est, cogitaverit, valde viliter aestimabit quamlibet ingentissimam stragem et sanguinis fluvios mortalium corporum, quomodocumque quandocumque moriturorum. Quas caedes iste exaggerans, et scholastica vanitate describens, ad blasphemandum Deum, qui talibus mortibus eos quibus hujusmodi terror utilis fuerat, flagellabat, horrorem incutit mortalibus sensibus, et aliquid se agere putat, calces adversus stimulum jaciendo: ut cum de morte carnis accusat Dei providentiam, morte cordis mittatur in gehennam. Quis autem utriuslibet sexus homo non mallet gladio trucidari, etiam illo modo quo trucidavit sacerdos Phinees fornicarios, in ipso complexu nefariae voluptatis , terribile constituens adversus exsecrandas libidines ultionis exemplum, propter quod Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eonieniunt. hoc de spũ mendaci quem d̃s qui bñ utit᷑
ã malis iustissimo uidicio ad impium regem decipiendũ
misit sicut micheas propħa sibi in uisione ꝓpħica de¬
monstratum eẽ testat᷑. Neq enim dubitauit tale aliqͥd
dicere apłs paulus. cum se sciret uerissime dicere uͥ ait.
Mittet illis d̃s oꝑationem erroris. ut cralant m̃dacio
&e udicent᷑ om̃s qui non credioerunt u̾itati. s c̃senserunt
iniquitati. Hoc de facto ꝑmoysen cui dix õs. accipe
om̃s diices popłi & uictima illos dño contra solẽ. hoc ẽ
in manifesto ꝑ diẽ. uł qͦd factum idolum moyses ita
uinddicauit. ut nec ꝓximo suo quisq parceret. ferro pe¬
Ubi ꝓfecto quia mortẽ significat animarum. magis
ẽ utiq illa fidelib horrenda & metuenda ꝙͣ corporum
Unde ioem dñis dic̃. Nolite timere cos qui occiount corpꝰ
aimã autt ñ possunt occid̾ẽ. s poci cum tumete qui

Expanded text:
non conveniunt . Hoc de spiritu mendaci, quem Deus, qui bene utitur non conveniunt . Hoc de spiritu mendaci, quem Deus, qui bene utitur etiam malis, justissimo judicio ad impium regem decipiendum misit . Sicut Michaeas propheta sibi in visione prophetica demonstratum esse testatur . Neque enim dubitavit tale aliquid dicere apostolus Paulus, cum se sciret verissime dicere, ubi ait: Mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati . Hoc de facto per Moysen, cui Deus dixit, Accipe omnes duces populi, et victima illos Domino contra solem : hoc est, in manifesto per diem. Vel quod factum idolum Moyses ita vindicavit, ut nec proximo suo quisque parceret, ferro peUbi profecto, quia mortem significat animarum, magis est utique illa fidelibus horrenda et metuenda quam corporum. Unde idem Dominus dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam
Abbreviated transcription (Latin):
sciunt. cuius umbrȩ fuerant omĩa prioꝵ genera sacrifici¬
orum. Isti autẽ uaniloqui rephensores. ueteris testam̃ti &
si çet̾a quȩ comiemoraui de hoc psalmo minus intelligt.
nes. nec sanguinẽ potat hircoꝵ. Calem quippe eum noue¬
rant scĩ: qui pleni eius sp̃u ista dicebant. Unde illud quod
dauid obtulit ut populo parceretur. umbra erat futͥi
qua significatum ẽ qͦd ꝑ uerum sacrificium cuius illa fi¬
gura crat. saluti popłi spiritalit̾ parcit᷑. Ipse enĩ xp̃c¬

Expanded text:
sciunt, cujus umbrae fuerunt omnia priorum genera sacrificisciunt, cujus umbrae fuerunt omnia priorum genera sacrificiorum. Isti autem vaniloqui reprehensores Veteris Testamenti, etiam si caetera quae commemoravi de hoc psalmo minus intelligunt, nes, nec sanguinem potat hircorum. Talem quippe eum noverant sancti, qui pleni ejus Spiritu ista dicebant. Unde illud quod David obtulit, ut populo parceretur, umbra erat futuri, qua significatum est, quod per unum sacrificium, cujus illa figura erat, saluti populi spiritualiter parcitur. Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
ex sẏon spacies decoris cuuis. ⁊ paulopost in eodẽ psalmo.
locausta autem tua in conspectu ico sunt semꝑ. Non
accipiam de domo tua uitulos: neq de gregib tuis
hẏrcos. Qm̃ meȩ sunt om̃s bestiȩ siluȩ: perora in mon¬
tib & boues. Cognoui omĩa uolatilia celi: & species agri
mecũ ẽ. Si esuriero ñ dicam tͥ. m̃s ẽ enĩ orbis t̾ȩ ⁊ plo¬
nitudo qus. Humquid mnanducabo carnes taurorũ aut
san uinem hyrcorum potabo: Inmola dõ sacrificium
laudis. & redae altissimo uota tua. iterũ in fine psalmi
e. Sacrificium inquit laudis honorificabit me: ⁊ ibi
uia qua ostencam illi salutare dĩ. Iam de hoc salutari
dĩ qͥd ipse sit xp̃c.supra commemoraui atq monstraui.
Ed ẽ autem sacratius laudis sacrificium ꝙͣ in actione grati¬
arum & unde maiores agendȩ sunt dõ gr̃ȩ ꝙͣ ꝓ ipsius gra ꝑ¬
iħm xp̃m dñm nr̃m ÷ Qd totum fideles in eccłȩ sacrificio

Expanded text:
ex Sion species decoris ejus. Et paulo post in eodem psalmo: ex Sion species decoris ejus. Et paulo post in eodem psalmo: locausta autem tua in conspectu meo sunt semper. Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregio : Meae sunt omnes bestiae silvae, pecora in montibus et boves, cognovi omnia volatilia coeli, species agri mecum est: si esuriero non dicam tibi: Meus est enim orbis terrae et plenitudo ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo? Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua. Et iterum in fine psalmi ejusdem: Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me, et ibi via qua ostendam illi salutare Dei . Jam de hoc salutari Dei, quod ipse sit Christus, supra commemoravi atque monstravi . Quod est autem sacratius laudis sacrificium, quam in actione gratiarum? Et unde majores agendae sunt Deo gratiae, quam pro inum nostrum? Quod totum fideles in Ecclesiae sacrificio
Abbreviated transcription (Latin):
s &e suꝑbie fastu hominis arrogate. Rarissime autẽ com¬
memorant᷑. qͥ sͥ ut sacrificaretur cum regia potestate pos¬
sent. ausi fuerant imꝑare. quicũq tam̃ ausi sunt: ꝑ hoc
se deos hab̾e uoluerunt. Sacrificiis autẽ dm̃ ñ egere quis
nesciat: S nec laudib nr̃is eget. Uerum sic̃ nob̾ ñ illi
utile ẽ laudare dm. sic nob̾ ñ illi ẽ utile offerre sacrifici
um dõ:I qm singulari & solo uere sacrificio ꝓ nob̾ xp̃i
sanguis sfusus ẽ: idõ primis temporib ad hoc sacrifici¬
um talib significationib ꝓphetandum in maculatoꝵ
amialin̾ sacrificia d̾s sibi iussit offerri. ut quẽ adinodũ
illa inmaculata erant a corpoꝵ uiciis. ita speraret᷑ imino¬
landꝰ eẽ ꝓ nob̃: qui solus un maculatꝰ fuerat a peccatis.
Que tempora ꝑ ꝓpħam sic p̃nuntiant᷑. Ds d̃oꝵ dñs lo
cutꝰ c̃ & uocauit tertam. A solis ortu usq ad occasum.

Expanded text:
 sibi etiam superbiae fastu homines arrogare. Rarissimi autem com sibi etiam superbiae fastu homines arrogare. Rarissimi autem commemorantur, qui sibi ut sacrificaretur, cum regia potestate possent, ausi fuerint imperare. Quicumque tamen ausi sunt, per hoc se deos haberi voluerunt. Sacrificiis autem Deum non egere, quis nescit? Sed nec laudibus nostris eget. Verum sicut nobis, non illi, utile est laudare Deum; sic nobis, non illi, um Deo. Quoniam singulari et solo vero sacrificio pro nobis Christi sanguis effusus est: ideo primis temporibus ad hoc sacrificium talibus significationibus prophetandum, immaculatorum animalium sacrificia Deus sibi jussit offerri; ut quemadmodum illa immaculata erant a corporum vitiis, ita speraretur immolandus esse pro nobis, qui solus immaculatus fuerat a peccatis. Quae tempora per prophetam sic praenuntiantur: Deus deoocavit terram, a solis ortu usque ad occasum;
Abbreviated transcription (Latin):
scse extollentis merito uapulauit: suꝑiꝰ tesponduñ. De
sacrificio autem. ualde iste nil sapit. Eo ioo fallit̾: quia
iam talia sacrificia ñ offert dĩ popłs dõ. postea ꝙͣ uenit
unicum sacrificium cuiꝰ umbrȩ fuerunt illa omĩa ñ
hoc imꝓbantia. s hoc significantia. Sic̃ enĩ res una lo
cutionib multis. & multis linguis significari potest.
sic unum uerũ & singłare sacrificium. multis ẽ antea
sacrificiorũ significatum figuris. De quib singłis hic
disputare ꝙͣ sit longum uidetis. Unum tam̃ sciant
insipientes tardi ad intelligendum. & p̃cipites ad rep̾¬
hendendum. qͦd demon sibi sacrificium ñ exigeret. nisi
uero dõ debere scir&. falsus enim d̾s sic se uult hono¬
rari ab eis quos decipit: quomͦ uerus d̾s honorat᷑ ab eis
quib consulit. I maxime sacrificium ẽ qͦd p̃cipue debet᷑
do̾. Nam obsequia cet̾a quȩ diuinitati exhibent᷑: ausi sunt

Expanded text:
sese extollentis merito vaputavit, superius respondimus. De sese extollentis merito vaputavit, superius respondimus. De sacrificio autem valde iste nihil sapit: et ideo fallitur, quia jam sacrificia talia non offert Dei populus Deo, posteaquam venit unicum sacrificium, cujus umbrae fuerunt illa omnia, non hoc improbantia, sed hoc significantia. Sicut enim res una multis locutionibus et multis linguis significari potest; sic unum verum et singulare sacrificium multis est antea sacrificiorum significatum figuris. De quibus singulis hic disputare quam sit longum, videtis. Unum tamen sciant insipientes, tardi ad intelligendum, et praecipites ad reprehendendum, quod daemon sibi sacrificium non exigeret, nisi Deo vero deberi sciret. Falsus enim Deus sic se vult honorari ab eis quos decipit, quomodo verus Deus ab eis quibus consulit: et maxime sacrificium est quod praecipue debetur Deo. Nam obsequia caetera quae divinitati exhibentur, ausi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lum ꝓ malo reddit ȩccła. uerũ & adiungeret quȩ liga¬
ueritis in t̾ra. ligata erunt & in celo: quia bona ẽ &
uindicandi iusticia. Illud enim qͦd ait. si nec eccłam
gladio feriret᷑. si flammis absumeretur. si feris subrig̾et᷑.
tis in t̾ra erunt ligata & in celis. ut intelligat᷑ ꝙͣ grauiꝰ sit
punit᷑. qui uelut relictus ẽ impunit᷑. Hic dicat iste si
placet. Siccine mandata saluatoris accepimꝰ iubentis. uemi¬
in reddideritis malũ pro malo. s siquis uos ꝑeusserit in
unam maxillã. p̃bete & alteram. & dimitcite iniurias fr̃i
b ur̃is: Ecce ab hominib ñ reddentib malũ ꝓ malo. al¬
phemat. ipse ẽ d̾s apłorum quorum scripta blasphemare
ceretur. Lido ñ ẽ credendꝰ uerus ds: qui sacrificiis delectat᷑.
Iam de pena occisorum hominum quib quandoq mo¬
tituris mors illa ñ offuit. ⁊ eorum tam̃ mortib cor regis

Expanded text:
lum pro malo reddit Ecclesia; verum et adjungeret: Quae ligalum pro malo reddit Ecclesia; verum et adjungeret: Quae ligaveritis in terra, erunt ligata et in coelo, quia bona est et vindicandi justitia. Illud enim quod ait: Si nec Ecclesigladio feriretur, si flammis absumeretur, si feris subrigereturtis in terra erunt ligata et in coelis. Ut intelligeretur quam gravius sit punitus, qui velut relictus est impunitus. Hic dicat iste si placet, Siccine mandata Salvatoris accepimus jubentis? Nemini reddideritis malum pro malo; sed, si quis vos percusserit in unam maxillam, praebete et alteram; et: Dimittite injurias fratribus vestris. Ecce ab hominibphemat, ipse est Deus Apostolorum quorum scripta blasphemare ceretur : et ideo non est credendus Deus verus, qui sacrificiis delectatur. Jam de poena occisorum hominum, quibus quandoque morituris mors illa non obfuit, et eorum tamen mortibus cor regis
Abbreviated transcription (Latin):
pleri ñ magis timore penȩ ꝙͣ delectatione iusticiȩ. liberos
pariat ecerna iherłm . tam̃ ⁊ illis temporib fuert̾ iusti sp̃i¬
tales. qͥs ñ occidebat littera uibens s uiuificabat sp̃s iuuais
les. qui uł hereses faciunt ñ intelligendo scripturas. uł
in ipsa catholica aut adhric paruuli lacte nutriunt᷑. aut
tamꝙͣ palea ꝑseuerans futuris ignib p̃parant᷑. Sic̃ autẽ
a̾s unus & uerꝰ creator bonoꝵ ẽ & temporalium & et̾nor̃.
ita idem ipse auccor ẽ tam bonorum testam̃torum. qr &
nouum in uet̾e ẽ figuratum. & uet̾ in nouo ẽ reuelatũ.
tum ẽ ñ solum scpties. uerũ &̃ septuagies septies. fr̃i re¬
mittenda c̃ẽ peccata. ñ ad hoc ualae ut sit iniquitas impui¬
nita. aut torpens & dormiens disciplina. qͦd poti obsit ꝙͣ
diligens uigilansq uindicta. C laues quippe regni celor̃
tirram. soluta erunt & in celo. uͥ aꝑtissime bonũ ñ ma¬

Expanded text:
pleri non magis timore poenae quam dilectione justitiae, liberos pleri non magis timore poenae quam dilectione justitiae, liberos pariat aeterna Jerusalem : tamen et illis temporibus fuerunt justi spirituales, quos non occidebat littera jubens, sed vivificabat spiritus juvans les, qui vel haereses faciunt non intelligendo Scripturas, vel in ipsa Catholica aut adhuc parvuli lacte nutriuntur, aut tanquam palea perseverans futuris ignibus praeparantur. Sicut autem Deus unus et verus creator bonorum est et temporalium et aeternorum, ita idem ipse auctor est amborum Testamentorum; quia et Novum in Vetere est figuratum, et Vetus in Novo est revelatum. tum est: Non solum septies, sed etiam septuagies septies fratri remittenda esse peccata : non ad hoc valet, ut sit iniquitas impunita, aut torpens et dormiens disciplina, quod potius obsit quam diligens vigilansque vindicta. Claves quippe regni coeloruritis super terram, soluta erunt et in coelis ; ubi apertissime bonum, non ma
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reminiscatur: Qd ẽ gͦ qͦd iste blasphemus hec tanq̃
contraria uet̾i testam̃to de nouo colligit. aut utrasq it¬
teras nesciens. aut ut decipiat imꝑitos se scire dissimu¬
lans : A qͥtam̃ si querat᷑ utrũ ñ reddat malum ꝓ malo.
qͥ ꝓcibo ñ accepto in ignẽ mitcit ȩt̾num. ꝓfecto tutbabit᷑
& ammonebit᷑ in comꝑabilit̾ eẽ initius. oculum ꝓoculo
dentẽ ꝓ dente. homini auferre. uͭ m̃sura uindicte mo¬
dum ñ transit iniuriȩ.ꝙͣ qͦd ꝓpt̾ ñ exhibitam huma¬
nitatẽ. tantã repend̾e seu̾itatem. uͥ transitoria ẽ culpa.
& finẽ ñ ht̃ pena. atq ita discet si puicax ñ ẽ. in utrq d̃i
unuis testainto ⁊ amanda bonitatẽ. ⁊ tim̃dã scu̾itatẽ. Quĩ¬
us enĩ in uet̾i testam̃to ꝓpt̾ temporaliũ boroꝵ ꝓmislio¬
nem. inaloꝵq cõminatioriẽ. seruos pariat temporalis ihrłm
in nouo autẽ uͥ fioes impctrat caritatẽ. qua lex possit im¬

Expanded text:
n reminiscatur ? Quid est ergo quod iste blasphemus haec tanquam contraria Veteri Testamento de Novo colligit, aut utrasque Litteras nesciens, aut ut decipiat imperitos, se scire dissimulans? A quo tamen si quaeratur, utrum non reddat malum pro malo, qui pro cibo non accepto in ignem mittit aeternum; profecto turbabitur, et admonebitur incomparabiliter esse mitius oculum pro oculo, dentem pro dente homini auferre , ubi mensura vindictae modum non transit injuriae, quam propter non exhibitam humanitatem, tantam rependere severitatem, ubi transitoria est culpa, et finem non habet poena: atque ita discet, si pervicax non est, in utroque Dei unius Testamento et amandam bonitatem et timendam severitatem. Quamvis enim in Vetere Testamento propter temporalium bonorum promissionem malorumque comminationem, servos pariat temporalis Jerusalem; in Novo autem, ubi fides impetrat charitatem, qua lex possit im
Abbreviated transcription (Latin):
berat. & quando zelat ñ cruciat᷑ & cruciat. Numqͥd autẽ
in libris testam̃ti noui desunt hȩc u̾ba quȩ si accipiant᷑
sic̃ in hominib intelligi solent. nullom᷑ congruunt diui¬
nitati. & grauem pariunt offensionẽ. Cum enĩ de xp̃o
uerissime dicat euangłista qͦd ñ opus habebat ut ei qͥs quã
testimonium ꝑhiberet de homine. ipse enim sciebat qͥd
cẽt in homine. cur ipse quib dã dicit nescio uos: Ipsos
deniq scõs suos cum p̾scierit. & degerit ante mundi c̃stitu¬
tionẽ. quid ẽ qͦd dic̃ apłs. nunc autẽ cognoscentes dm. im¬
mo cogniti a dõ. quasi nunc eos cognou̾it qͦs antea nescie¬
bat: Qod uͦ ait sp̃m nolite extinguere. tanꝙͣ extingui
sp̃c possit. quis ferat. nisi qui ea prudent̾ intelligitꝰ r̃¬
ne in euangłio scriptum ẽ. qui credit in filium ht̃ uitã
eernam. qui aut̃ incredulus ẽ filio. ñ uioebit uitã .s

Expanded text:
. Numquid autem in libris Testamenti novi desunt haec verba, quae si accipiantur sicut in hominibus intelligi solent, nullo modo congruunt divinitati, et gravem pariunt offensionem? Cum enim de Christo verissime dicat evangelista, quod non opus habebat ut ei quisquam testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine ; cur ipse quibusdam dicit, Nescio vos ? Ipsos denique sanctos suos cum praescierit et elegerit ante mundi constitutionem: quid est quod dicit Apostolus, Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo ; quasi nunc eos cognoverit, quos antea nesciebat? Quod vero ait, Spiritum nolite exstinguere , tanquam exstingui Spiritus possit, quis ferat, nisi qui ea prudenter intelligit? Nonne in Evangelio scriptum est: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam; qui autem incre
Abbreviated transcription (Latin):
nrm immolat᷑ ẽ xp̃c. Unde autẽ iste ꝓbare conatꝰ ẽ euioen¬
ter seruisse demoniis. qui sacrificiis ea ꝓmeruit. uolens
hoc intelligi de scõ dauid: ibi euidentius quanta fraude
imꝑitorum animis insidiet᷑ ostendit. Adhibuit enĩ apłm
testem eoqͦd dixerit. uide isrł carnalit̾. nonne qui edunt
hostias participes sunt altaris: Qͥd gͦ dico qͦd idolum sit

Expanded text:
 CAPUT XIX. 38. Unde autem iste probare conatus est, evidenter servisse daemoniis, qui sacrificiis ea promeruit, volens hoc intelligi de sancto David, ibi evidentius quanta fraude imperitorum animis insidietur ostendit. Adhibuit enim Apostolum testem, eo quod dixerit, Videte Israel carnaliter: nonne qui edunt hostias, participes sunt altaris? Quid ergo? dico quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum quia oleum secum qͦd infundent suis lampadib non
lenia hinc asꝑa colligat. acsic homines utrarũq literarꝰ
qui hoc fac̃ ueteri testam̃to. qͦd ab homine similit̾ sacri¬
lego posset fieri nouo impurus atq impius apparebit:
Qͥ autem recte colit dm̃. & ꝓfecto utriusq testam̃ti mue¬
nit unum dm. & eiusdem unius dĩ in utroq diligit boni¬
tatem. in utroq metuit seu̾itatem. In illo intelligens pro¬
uͥ p̃cipit᷑ ut si ium̃tũ mnimici sui errare qͥsq inuenerit it¬
uocet dño qͦ. & si cecidisse in uia. ñ ꝑtranscat s leua cũ iloꝰ
Honne ibi priꝰ scriptũ ẽ qͥd apłs ponit. si esurierit inimi

Expanded text:
tum quia oleum secum, quod infunderent suis lampadibus, nolenia, hinc aspera colligat; ac sic homines utrarumque Litterarqui hoc facit Veteri Testamento, quod ab homine similiter sacrilego posset fieri Novo, impurus atque impius apparebit? Qui autem recte colit Deum, et profecto utriusque Testamenti invenit unum Deum, et ejusdem unius Dei in utroque diligit bonitatem, in utroque metuit severitatem: in illo intelligens proubi praecipitur ut si jumentum inimici sui errare quisque invenerit, revocet domino ejus; et si cecidisse in via, non pertranseat, sed levet cum illo ? Nonne ibi pr
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiosus atq uenenosus. ecce qͥ ds colendꝰ ẽ misericors
⁊ miserator longanimis ⁊ multȩ miscdiȩ. qͥ ñ infinẽ
ira scet᷑. nec inet̾num indignabit᷑. qui ñ scđm peccata
s quantũ distat oriens ab occidente. longe fac̃ a nobis
tim̃tes se. qui dic̃ nolo mortem impis quantũ ut reuer¬

Expanded text:
invidiosus atque venenosus: Ecce qui Deus colendus est, misericors invidiosus atque venenosus: Ecce qui Deus colendus est, misericors et miserator, longanimis et multae misericordiae; qui non in finem irascetur, neque in aeternum indignabitur; qui non secundum peccata sed quantum distat oriens ab occidente, longe facit al., ftimentes se . Qui dicit: Nolo mortem impii al., pe
Abbreviated transcription (Latin):
zas tͥ iram in die irę. & reuelationis iusti iudicii dĩ. qui
readet unicuiq scđ̃m oꝑa euis. Apud quẽ enĩ sͥ thesauri¬
zat iram cor impenitens. nisi apud cum qui uiuos iudi¬
caturus ẽ & mortuos : Neq enim nesciunt &̃ illi ueteres
libri thesaurum desiderabilẽ de quo ibi scriptũ ẽ. qͦd
requiescat in ore sapientis. & in ꝓu̾biis legit᷑: quia ds
thesaurrzat diligentib salutem. isaias ꝓpħa dicit.
In thesauris salus nr̃a. ibi sapientia & disciplina & pi
etas ad dnm. hi sunt thesauri iusticiȩ. S uaniloqui &e
m̃tis seductores adi̾santes litteris sacris quas intelligere
quȩ ibi legunt᷑ ad comm̃dandã bonitatẽ dĩ. ⁊ apud hoĩes
imꝑitos hinc ingerunt horrorẽ. inde querunt fauorem.
quasi difficile sit ut quisꝙ̃ similit̾ blasphemus atq
impius. & mͦ adu̾setur nouo testamento. quo iste ueteri
carpens de uetere. quib ibi comm̃dat᷑ di bonitas. ⁊ econ¬
trario de nouo quib ibi comm̃dat᷑ d̃i seu̾itas. ⁊ clam&

Expanded text:
ie irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera ejus . Apud quem enim sibi thesaurizat iram cor impoenitens, nisi apud eum qui vivos est judicaturus et mortuos? Neque enim nesciunt etiam illi veteres libri thesaurum desiderabilem , de quo ibi scriptum est, quod requiescat in ore sapientis: Et in Proverbiis legitur, quia Deus thesaurizat diligentibus se salutem. Et Isaias propheta dicit: In thesauris est salus netas ad Dominum. Hi sunt thesauri justitiae . Sed vaniloqui et mentis seductores adversantes Litteris sacris, quas intelligere quae ibi leguntur ad commendandam bonitatem Dei: et apud homines imperitos hinc ingerunt horrorem, inde quaerunt favorem: quasi difficile sit ut quisquam similiter blasphemus atque impius eo modo adversetur Novo Testamento, quo iste Veteri, carpens de Vetere quibus ibi commendatur Dei bonitas, et e contrario de Novo quibus ibi commendatur Dei severitas; et clamet
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ de adam dictum ẽ. ut a ligno uitȩ separat᷑: morte c̃
corporis flecteret᷑. Huic enĩ homini deserto deficientis
it qͦd cupiebat efficere. Dicat emulum ac malitiosũ qͦd
seruo suo inuiderit lucem ac salutem: quẽ ꝓici ussit ĩ
tenebras. uͥ eẽt fletus & stridor dentium. Si autẽ de xp̃o
ista ñ dic̃. ne hoc mͦ se indicet ñ eẽ xp̃ianũ. cur audet dr̃c
de hõĩs conditore ⁊ percati m̃ito dampnatore. qͥo ñ audae
dicete de hominis redemptore. & si qͦ p̃cepta contempserit
pena gc̾nȩ morcis ultore cdem ipso scilicet: Nam in quẽ ali¬
um nisi in xp̃m hȩc maleoieta nesciens istt iaculat᷑ ⁊ Quan¬
doquidem ille ait. si crederetis moysi. crederetis ⁊ mͥ: de me
enim ille scripsit. Qid enim pat̾ sine filio uł tunc fecit uł¬

Expanded text:
sicut de Adam dictum est ut, a ligno vitae separatus , morte etiam sicut de Adam dictum est ut, a ligno vitae separatus , morte etiam corporis plecteretur. Huic enim homini deserto deficientis al., definientisit quod cupiebat efficere; dicat aemulum ac malitiosum, quod servo suo inviderit lucem ac salutem, quem projici jussit in tenebras, ubi esset fletus et stridor dentium . Si autem de Christo ista non dicit, ne hoc modo se judicet non esse Christianum; cur audet dicere de hominis conditore et peccati merito damnatore, quod non audet dicere de hominis redemptore, et si ejus praecepta contempserit, poena aeternae mortis ultore, eodem ipso scilicet? Nam in quem alium nisi in Christum haec maledicta nesciens iste jaculatur? quandoquidem ille ait, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Quid enim Pater sine Filio vel tunc fecit
Abbreviated transcription (Latin):
acute ut sͥ uidet᷑ irride. primo đm ñ p̾scisse qͦd contig̃.
deinde implere ñ uoluisse qͦd magnoꝑe cogitauit. tercio
ad maledictum sc conu̾tisse suꝑatum: unde scit dĩn
ñ p̾scisse qͦd contigit. an quia contigit : Qͥnimmo si
ñ contigisset: nullomͦ id p̾sciss& futurũ. qr ñ erat fu¬
turum. Aut si putat ꝓpterea ñ prescisse. qr si p̾scissa
ne contingeret ꝓuidiss&e: pot̾ hoc & de xp̃o dicere. qͥ talen¬
tum dedit homini nicħ adquisituro. qͦs ꝓpt̾ea utiq de¬
derat ut eius augeret᷑ pecunia. quicqͥd ẽ qͦd illa signifi¬
cat. Ergo quia contigit ut ille sua pigricia ñ adquitere:
hoc ñ p̾sciuit ille qui dedit. Dicere &̃ potest. ñ implesse
de hoc luchro xp̃in: qͦd magnoꝑe cogitauit. Pot̾ & illo ter¬
cio ad maledictum se comi̾tisse suꝑatum. qm dix ligate¬
illi manus & pedes. & ꝓicite cum in tenebras ext̾iores.

Expanded text:
acute, ut sibi videtur, irridet: primo Deum non praescisse quod contigit; acute, ut sibi videtur, irridet: primo Deum non praescisse quod contigit; deinde implere non valuisse quod magnopere cogitavit; tertio ad maledictum se convertisse superatum. Unde scit Deum non praescisse quod contigit? an quia contigit? quinimo si non contigisset, nullomodo id praescisset futurum, quia non erat futurum. Aut si putat propterea non praescisse, quia si praescisset, ne contingeret providisset: potest hoc et de Christo dicere, qui talentum dedit homini nihil acquisituro; quod propterea utique dederat, ut ejus augeretur pecunia, quidquid est quod illa significat. Ergo quia contigit ut ille sua pigritia nihil acquireret, hoc non praescivit ille qui dedit? dicere etiam potest, non implesse de hoc lucro Christum quod magnopere cogitavit. Potest et illud tertium, ad maledictum se convertisse superatum, quoniilli manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores ,
Abbreviated transcription (Latin):
donate mͥ hanc inuiriã. utiq a contrario uult intelligi
si adsit ꝓnuntiator doctꝰ. ñ calumpniator indoct᷑. Por¬
ro autẽ cui displicet peccator ꝓhibitꝰ a ligno uitȩ. qͥd nͥ
impune uult male uiuere: Hec magnũ erat dõ ⁊
alio quolib& mͦ uitã subtrahere hõi quẽ uiu̾e noluiss&.
s qm rationales animȩ de sapientia uiuunt. quar̃ mors
ẽ insipientia. huius rei significandȩ gra lignũ uitȩ in
paradiso fruccu suo mori hominẽ nec corpore sinere. Qos
gͦ inde separat᷑ traditꝰ ẽ morti c̃sumendꝰ ȩtate. qͦd nequaꝙͣ il¬
li accidiss& si semꝑ eodẽ cibo frueret᷑: significatum ẽ. qͦd
priꝰ ab spiritali uitȩ ligno ꝓpt̾ peccatũ anuna eiꝰ exclusa c̃
& ista quadã sua morte int̾iore iam mortua. Nã de sapi¬
entia scriptum ẽ. Lignum uitȩ ẽ amplectentib cam.
Qd iste ñ intelligens ait. Quatinꝰ gͦ ante maledictum
immortalis homo ꝑpetuo uiuere poterat. qͥ ñdum ex

Expanded text:
Donate mihi hanc injuriam , utique a contrario vult intelligi, si adsit pronuntiator doctus, non calumniator indoctus. 24. Porro autem, cui displicet peccator prohibitus a ligno vitae, quid nisi impune vult male vivere? Nec magnum erat Deo, et alio quolibet modo vitam subtrahere homini quem vivere noluisset: sed quoniam rationales animae de sapientia vivunt, quarum mors est insipientia, hujus rei significandae gratia lignum vitae in paradiso fructu suo mori hominem nec corpore sineret. Quod ergo inde separatus traditus est morti, consumendus aetate, quod nequaquam illi accidisset, si semper eodem cibo frueretur, significatum est quod prius ab spirituali vitae ligno propter peccatum aet ita quadam sua interiore morte jam mortua; nam de sapientia scriptum est: Lignum vitae est amplectentibus eam . Quod iste non intelligens ait: Quatenus ergo ante maledictum immortalis homo perpetuo vivere poterat, qui nondum ex
Abbreviated transcription (Latin):
in se exaltato corde reressissa a dõ. Uera quippe qm diuina
ẽ illa sentñtia. ante ruinã exaltat᷑ cor. & ubi contra dm̃ ex¬
altat᷑. ibi ab illo deserit᷑. & in se tenebrat᷑. Qd autẽ mirũ si
dum tenebrat᷑ nescit quid sequat᷑: Qm̃ ñ a sem& lum̃ est:
uietꝰ ostendit. quia uictus ñ fuiss&. si ab inuicto ñ recessiᷤᷤ¬
sit. Quomͦ c̃ autẽ uictor hominis deceptor. cũ a sem&e ip¬
so sit &̾ ipse deceptus: Unde ⁊ ille qui decepit. ⁊ ille quẽ
decepit. ambo decepti sunt. recedendo ab eo qui ñ pocest
decipi. & ambo sunt uicti. recedendo ab eo qui ñ pot̾
uinci. Aquo utiq qui plus recedit plus uincit᷑. quia tan¬
to ẽ inferior quanto det̾ior. & ido necesse c̃ ut qͥmalũ al¬
terius prius inferendo uincere uidet᷑: ampliꝰ ipse bonum
amitcendo uincat᷑. Nec ficri pot̾ ut ei sit locus melior:
cum causa sit. peior. Et qͦd ad tempꝰ p̾ualuisse uisus ẽ dia¬
bolus homine suꝑato: &̃ sic inȩt̾num uictꝰ ẽ homine

Expanded text:
in se exaltato corde recessisset a Deo. Vera quippe, quoniam divina est, illa sententia: Ante ruinam exaltatur cor . Et ubi contra Deum exaltatur, ibi ab illo deseritur, et in se tenebratur. Quid autem mirum, si dum tenebratur, nescit quid sequatur: quoniam non a victus ostendit: quia victus non fuisset, si ab invicto non recessisset. Quomodo est autem victor hominis deceptor, cum a semetipso sit etiam ipse deceptus? Unde et ille qui decepit, et ille quem decepit, ambo decepti sunt, recedendo ab eo qui non potest decipi; et ambo sunt victi, recedendo ab eo qui non potest vinci. A quo utique qui plus recedit, plus vincitur; quia tanto est inferior, quanto deterior. Et ideo necesse est, ut qui malum alteri prius inferendo vincere videtur, amplius ipse bonum amittendo vincatur: nec fieri potest ut ei sit locus melior, cum causa sit pejor. Et quod ad tempus praevaluisse visus est diabolus homine superato, etiam sic in aeternum victus est h
Abbreviated transcription (Latin):
qui senarium numerũ quadragies sexies habent. Quo
numero annorũ templum ȩdificatum ẽ: quia eo nu¬
mero senarioꝵ corpus dñi ꝑfectum ẽ. quod mortis pas¬
sione destructum. triduo resuscitauit. Dicebat enĩ hoc
de templo corporis sui: sicut euidentissimo & robustissimo

Expanded text:
qui senarium numerum quadragies sexies habent. Quo qui senarium numerum quadragies sexies habent. Quo numero annorum templum aedificatum est, quia eo numero senariorum corpus Domini perfectum est, quod mortis passione destructum, triduo resuscide templo corporis sui, sicut euidentissime et robustissime
Abbreviated transcription (Latin):
Siminerito in ędificatione dñici corporis. in
cuius figura templũ a iudeis destructũ. triduo se re¬
suscitaturum eẽ dicebat: numerus ipse senariꝰ ꝓ anno
positꝰ intelligit᷑. Dixerunt enim. Quadraginta & sex
annis edificatum ẽ templum. Et quadragies sexies se¬
ni: funt ducenti lxxui. dies. qui numerus dierum
compl&e nouem m̃ses & sex dies. qui tamꝗͣ decem men¬
ses parientib feminis imputant᷑. Non quia omnes
ad sextum diem post nouem m̃ses ꝑueniunt: s qͥa
ipsa ꝑfectio corporis dñi. tot dieb ad partum ꝑducta
clesiȩ custodit auccoritas. Oc cauo enim kalendas apͥ¬
lis conceptꝰ creditur: quo & passus. Ita monum̃to nouo.
quo sepultꝰ ẽ. ubi nullus erat positus mortuoꝵ. nec
ante nec postea. congruit uterus uirginis quo conceptꝰ
ẽ. ubi nullus seminatꝰ ẽ mortalium. Hat̾ autẽ tradit᷑
occauo kalendas ianuarias. Ab illo gͦ die usq ad istũ
computati. ducenti septuaginta sex repiunt᷑ dies:

Expanded text:
immerito in aedificatione corporis Dominici, in cujus figura templum a Judaeis destructum triduo se resuscitaturum esse dicebat, numerus ipse senarius pro anno positus intelligitur. Dixerunt enim: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum. Et quadragies sexies seni, fiunt ducenti septuaginta sex Qui numerus dierum complet novem menses et sex dies, qui tanquam decem menses parientibus feminis imputantur: non quia omnes ad sextum diem post nonum mensem perveniunt, sed quia ipsa perfectio corporis Domini tot diebus ad partum perducta clesiae custodit auctoritas; octavo enim calendas Aprilis conceptus creditur, quo et passus. Ita monumento novo quo sepultus est, ubi nullus erat positus mortuorum, nec ante, nec postea congruit uterus Viest, ubi nullus seminatus est mortalium. Natus autem traditur octavo calendas januarias. Ab illo ergo die usque ad istum computati, ducenti septuaginta et sex reperiuntur dies,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ hec: infigura contingebant illis. Scripta sunt
autẽ ad correctionem nram: in quos finis scłoꝵ obue¬
nit. Deinde quia tunc ꝑ angłos. nunc aut̃ ꝑ filium
sermo factus ẽ: consequent̾ aꝑteq demonstrans. prop¬
terea inquit abundantĩ oportet attendere nos ea q̃¬
audiumꝰ ne forte defluam. Si enim qui ꝑ angłos dictꝰ ser
mo factꝰ ẽ firmus. & omnis p̃uaricatio & inobedientia iustã
accepit mercedis retributionẽ. quomͦ nos effugiemꝰ tantã
negligentes salutem: Et quasi quereres. quã salutẽ: ut ostñ¬
deret se de nouo testam̃to iam dicere. idest sermonẽ qͥñ ꝑ
ut enarraretur ꝑ dñm ab his qͥ audierunt in nos confir¬
mata ẽ contestante dõ signis & ostentis. & uariis uitutib

Expanded text:
ec in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit . Deinde quia tunc per Angelos, nunc autem per Filium sermo factus est, consequenter aperteque demonstrans: Propterea, inquit, abundantius oportet attendere nos ea qvimus, ne forte defluamus: si enim qui per Angelos dictus est, sermo factus est firmus, et omnis praevaricatio et inobedientia justam accepit mercedis retributionem; quomodo nos effugiemus, tantam negligentes salutem? Et quasi quaereres quam salutem, ut ostenderet se de Novo Testamento jam dicere, id est, sermone qui nonut enarraretur per Dominum, ab iis qui audierunt, in nos confirmata est, contestante Deo signis et portentis, et variis
Abbreviated transcription (Latin):
ius fuerunt. ut omnis creatura faccis qͦdamm loqueret᷑
unum futurum. in quo eẽt salus uniu̾soꝵ amorte repa¬
catis impietatis iniquitatẽ resilientes & desonantes deflu¬
xeramus & euanueramus. in multa. discissi ꝑmulta.
& inherentes in multis: oportebat nutu ⁊ imꝑio dei
miserantis ut ipsa multa uenturũ conclamarent unũ.
& amultis conclamatꝰ ueniret unus. & multa contestaren¬
tur uenisse unum. & amultis exhonerati ueniremꝰ ad u¬
num. & multis peccatis in anima mortui. & ꝓpt̾ peccatũ
in carne morituri. amaremꝰ sine peccato mortuum in car¬
ne ꝓ nob̾ unum. & in resuscitatum credentes. & cum illo
ꝑ fidem sp̃u resurgentes. iustificaremur in uno iusto fac¬
ti unum. nec in ipsa carne nos resurrecturos desꝑare¬
mus. cum multa m̃bra intueremur p̾cessisse nos caput
unum. in quo nunc ꝑfidẽ mundati. ⁊ tunc ꝑ speciem
redintegrati. & ꝑ mediatorẽ dõ reconciliati. hereamꝰ

Expanded text:
jus fuerunt, ut omnis creatura factis quodam modo loqueretur jus fuerunt, ut omnis creatura factis quodam modo loqueretur unum futurum in quo esset salus universorum a morte repaper impietatis iniquitatem resilientes et dissonantes defluxeramus, et evanueramus in multa, discissi per multa et inhaerentes in multis: oportebat nutu et imperio Dei miserantis, ut ipsa multa venturum conclamarent unum; et a multis conclamatus veniret unus, et multa contestarentur venisse unum; et a multis exonerati veniremus ad unum, et multis peccatis in anima mortui, et propter peccatum in carne morituri, amaremus sine peccato mortuum in carne pro nobis unum; et in resuscitatum credentes, et cum illo per fidem spiritu resurgentes, justificaremur in uno justo facti unum: nec in ipsa carne nos resurrecturos desperaremus, cum multa membra intueremur praecessisse nos caput unum; in quo nunc per fidem mundati, et tunc per speciem redintegrati, et per Mediatorem Deo reconciliati haereamus
Abbreviated transcription (Latin):
die coto. & nocte tota. Heq hoc sine illo sacram̃to qͦd supra
cominemoraui. Non absurde quippe sp̃m. dici comparam̃.
corpus autem. nocti. Dñicum enim corpus in morte ac re
plum. E tiamsic gͦ apparet illa ratio simpli ad duplũ
in horis triginta sex: cum duodecĩ ad uiginti quatuor
scripturis scĩs positi sint: potest alius alias indicare. uł
quib istȩ quas ego reddidi p̾ponendȩ sint. uł ȩque pro¬
babiles. uł istis &ẽ probabiliores. frustra cam̃ eos eẽ in
scripturis positos. & nullas eẽ causas misticas. cur illio
isti numeri commemorent᷑ nemo tam stultꝰ inept᷑q
gi: contra rationem nemo sobriꝰ. contra scripturas nemo
Exp̃ianus. contra eccłam nemo pacificus senserit. De signi
anteꝗͣ missus ueniet factus ex femina. omĩa quę
sacratȩ atq misticȩ patrib nr̃is ꝑ angłica miracula ap¬
paruerunt. siue quȩ ꝑ ipsas facta sunt similitudines hu¬

Expanded text:
die toto et nocte tota, neque hoc sine illo sacramento quod supra die toto et nocte tota, neque hoc sine illo sacramento quod supra memoravi. Non absurde quippe spiritum diei comparamus; corpus autem, nocti. Dominicum enim corpus in morte ac resplum. Etiam sic ergo apparet illa ratio simpli ad duplum in horis triginta sex, cum duodecim conferuntur ad vigiScripturis sanctis positi sint, potest alius alias indagare, vel quibus istae quas ego reddidi, praeponendae sint, vel aeque probabiles, vel istis etiam probabiliores: frustra tamen eos esse in Scripturis positos, et nullas causas esse mysticas cur illic isti numeri commemorentur, nemo tam stultus ineptusque gi. Contra rationem nemo sobrius, contra Scripturas nemo christianus, contra Ecclesiam nemo pacificus senserit. CAPUT VIIantequam missus veniret, factus ex femina, omnia quae sacrate atque mystice patribus nostris per angelica miracula apparuerunt, sive quae per ipsos facta sunt, similitudines hu
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis xp̃i audiremus. fuistis enim aliqn tenebit
nunc autem lux in dño: insinuat nob̃ qͦdammͦ. qͦd a
nocte dies sumat initium. Sicut erim pͥmi dies ꝓpt̾
futurũ hominis lapsum. a luce in noctẽ: ita isti ꝓpt̾
hominis reparationem. a tenebris ad lucẽ computas¬
tur. Ab hora gͦ mortis. usq ad diluculum resurrecti¬
onis. horȩ sunt quadraginta: ut & ipsa hora non a
connumeret᷑. Cui numero congruit &̃ uita eꝰ suꝑ ter¬
ram. pꝰ resurrectionẽ in quadraginta dieb. Et est iste
quandã ꝑfectionẽ decẽ. L ea quat̾ multiplicata: faci¬
unt quadraginta. Auesꝑe autẽ sepulturȩ usq ad di¬
luculum resurrectionis. triginta sex hore st̃: qui est
quadratꝰ senariꝰ. Refertur autẽ ad illã rationẽ sim¬
pli ad duplum: ubi ẽ coaptationis maxima conso¬
mantia. Duodetim enĩ ad uiginti quatuor: simplo
ad duplum conueniunt. & fiuint deiguita sex nox coca cũ

Expanded text:
surrectionis Christi audiremus, Fuistis enim aliquando tenebrae surrectionis Christi audiremus, Fuistis enim aliquando tenebrae nunc autem lux in Domino ; insinuat nobis quodam modo quod a nocte dies sumat initium. Sicut enim primi dies propter futurum hominis lapsum a luce in noctem ; ita isti propter hominis reparationem a tenebris ad lucem computantur. Ab hora ergo mortis usque ad diluculum resurrectionis horae sunt quadraginta, ut etiam ipsa hora nona connumeretur. Cui numero congruit etiam vita ejus super terram post resurrectionem in quadraginta diebus. Et est iste quamdam perfectionem decem, et ea quater multiplicata faciunt quadraginta. A vespere autem sepulturae usque ad diluculum resurrectionis triginta sex horae sunt, qui est quadratus senarius. Refertur autem ad illam rationem simpli ad duplum, ubi est coaptationis maxima consonantia. Duodecim enim ad viginti quatuor simplo ad duplum conveniunt, et fiunt triginta sex: nox tota cum
Abbreviated transcription (Latin):
psum autẽ triduum ñ totum & plenum fuisse: script᷑a
testis ẽ. S pͥmus dies aparte excrema totꝰ annumeratꝰ
ẽ: dies uͦ tercius a parte pͥma & ipse totꝰ. Medius autẽ int̾
eos. idest scđs dies: absolute totus uiginti quatuor horis
suis. duodecim nocturnis. & duodetun diutnis. Crucifi¬
xus ẽ enim primo udeoꝵ uocib hora tercia. cũ eẽt dla¬
es sexta sabbati. deinde in ipsa cruce suspensus hora
ium serd factum eẽt. sicut sese habent u̾ba euangelii.
qͦd intelligitur in fine diei. Undelib& gͦ incipias. &̾ si alia
ratio reddi potest. quomͦ ñ sit contra euangłium ioħis.
ut hora t̾cia ligno suspensus intelligat᷑: totum diem
primũ ñ comp̃hendis. Ergo a parte extrema totꝰ com¬
putabit᷑: sic̃ tercius a parte pͥma. Nox enim usq ad
diluculum qͦ dñi resurrectio declarata ẽ: ad tercium
ꝑtinet diem. Qͥa d̾s qui dixit de tenebris lum̃ clares¬
cere. ut ꝑ grãm noui testam̃ti & participationẽ re¬

Expanded text:
psum autem triduum non totum et plenum fuisse, Scriptura testis est: sed primus dies a parte extrema totus annumeratus est; dies vero tertius a parte prima, et ipse totus; medius autem inter eos, id est, secundus dies absolute totus viginti quatuor horis suis, duodecim nocturnis et duodecim diurnis. Crucifixus est enim primo Judaeorum vocibus hora tertia, cum esset dies sexta sabbati. Deinde in ipsa cruce suspensus est hjam sero factum esset, sicut sese habent verba Evangelii ; quod intelligitur, in fine diei. Undelibet ergo incipias, etiam si alia ratio reddi potest, quomodo non sit contra Evangelium Joannis , ut hora tertia ligno suspensus intelligatur; totum diem primum non comprehendis. Ergo a parte extrema totus computabitur, sicut tertius a parte prima. Nox enim usque ad diluculum, quo Domini resurrectio declarata est, ad tertium diem pertinet: quia Deus qui dixit de tenebris lucem clarescere , ut per gratiam Novi Testamenti et participationem re
Abbreviated transcription (Latin):
denis. ut ꝑueniat᷑ ad centum. Sexagenariꝰ gͦ num erꝰ
dierum: sexca pars anni ẽ. Proinde ꝑsenarium pͥmi
u̾sus. multiplicat᷑ tamꝗͣ senariꝰ scdi u̾sus. & fiunt
sexies serageni trecenti. & sexaginta dies qui sunt
integri duodecim m̃ses. S qm̃ sic̃ m̃sem circuit᷑ lu¬
nȩ ostendit hominib: sic annus ciecuitu solis ani¬
madu̾sus ẽ. Restant autẽ quinq dies: & quadrans
diei: ut sol impleat cursum suũ. annũq conclubat.
Quatuor enim quadrantes: faciunt unum diẽ quẽ
neceẽ ẽ int̾calari excurso quadriennio. qͦd bissextũ
uocant. ne tempoꝵ orto mutet᷑. Et iam ipsos quinq¬
dies & quadrantẽ si consideremus: senariꝰ numerus in
eis plurimum ual&e. Primo quia sic̃ fieri sol& ut apar¬
te totum computet᷑: ñ sunt iã dies quinq s potiꝰ sex
ut quadrans ille accipiat᷑ ꝓ die. deinde quia in ipsis
quinq dieb sexta pars mensis ẽ. Ipse autẽ quadrans:

Expanded text:
denis ut perveniatur ad centum. Sexagenarius ergo numerus denis ut perveniatur ad centum. Sexagenarius ergo numerus dierum, sexta pars anni est. Proinde per senarium primi versus multiplicatur, tanquam senarius secundi versus, et fiunt sexies sexageni, trecenti et sexaginta dies, qui sunt integri duodecim menses. Sed quoniam sicut mensem circuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est; restant autem quinque dies et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum annumque concludat: quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalari excurso quadriennio, quod bissextum vocant, ne temporum ordo turbetur: etiam ipsos dies quinque et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet. Primum, quia sicut fieri solet ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque, sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro die. Deinde, quia in ipsis quinque diebus sexta pars mensis est: ipse autem quadrans