comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naan et gentes deleturiꝰ pͥmum pi¬
cem offerrent. Et si pax ab eis reciꝑẽt
pacem recipientes cributarii eoꝵ efti¬
cerentur. Et si pacem non recipettnt
cunc afiliis isrł delerentur. Icuto
exclamasse mulier sapiens de ciuuita¬
te fertur. Non ne ego sunt que tespor¬
deo ueritatem in isrł et tuiqueris sub¬
uert̾e ciuitatem: Quare p̃cipitas e¬
reditatem dñi: Ac si diceret. Eur ii
destruere ciuitatem hanc ancequã
pacem interrogando offeras sicut in
lege iubetur: Cur etiam non eandẽ
legem in nobis israhelitis seruas. quȩ
in alienigensolim seruata. ẽ:: Reditus
itaq iscłitici popłi ad dauid post in¬
terfectionem absalon non niñ feditũ
prioris popłi ad xp̃m post interitum
prauorum magistrorum significat.
Siba gͦ filius bochri qui popłm sebli¬
cendo a dd̾ auertebat: quem melus
quam ertorem significat qui in sinago¬
ga udęorum diutius dnabatur. et
aueritatis auditu popłm subu̾tebat:

Expanded text:
naan, et gentes deleturi, primum panaan, et gentes deleturi, primum pacem offerant. Et si pax ab eis reciperetur, pacem recipientes tributarii eorum efficerentur. Et si pacem non reciperent, tunc a filiis Israel delerentur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate fertur: « Nonne ego sum, quae respondeo veritatem in Israel, et tu quaeris subvertere civitatem? » Quare praecipitas haereditatem Domini? Ac si diceret: Cur vis destruere civitatem hanc, antequam pacem interrogando offeras, sicut in lege jubetur? Cur etiam non eamdem legem in nobis Israelitis servas, quae in alienis olim servata est? Reditus itaque Israelitici populi ad David post interfectionem Absalom, non nisi reditum prioris populi ad Christum post interitum pravorum magistrorum significat. Siba ergo filius Bochri, qui populum seducendo a David avertebat, quem melius quam errorem significat, qui in Synagoga Judaeorum diutius dominabatur, et a veritatis auditu populum subvertebat?
Abbreviated transcription (Latin):
agrum: ldcirco roboam &e iheroboam
diuiserunt euis regnum. imfibosech
enun in samuhelis libro legitur et
interpretatur os uerecumdie. In para¬
lipomenon uero idem mifiboseth me¬
ri baallegitur: et interp̃tatur litigars
cum altissimo. Litigatus enĩ cũ altissi
redurisset cum pace. e quod ait
idem inifibosech regi etiam cuncta
accipiat postquam reuersus est.
dñs meus rex indomum suam pa¬
tifice: non hoc dixisse putatur gra¬
tulanti animo s insultanti᷑ & qua¬
si contra dnĩ murmuranti: eo qͦd
dauio dñs in pace reduxisset Et
ait bersellai ad regem. Quot sũt
dies annorum uite mee ut ascen¬
dam cum rege in iherłm: Est autẽ
Ainterp̾tatur suspirans. Quã¬
dui cum patre ꝑmausit: suspi¬
rans uocatus ẽ. Postquam uͦ indot̾¬
ña dauid regis cransiuit. non chama
s chamaan quod interp̃tatur. fidelis ꝙ
ꝓuerbio s sermo Iste. sermo legis est
in qua iubetur ad ñõ ꝑ moysen ue
quando ingressuri essent terram cha¬

Expanded text:
agrum, » idcirco Roboam et Jeroboam agrum, » idcirco Roboam et Jeroboam diviserunt ejus regnum. Miphiboseth enim in Samuelis libro legitur, et interpretatur os verecundum. In Paralipomenon vero idem Miphiboseth Meribaal legitur, et interpretatur, litigans cum Altissimo. Litigans enim cum Altissimuod David reduxisset cum pace. Et quod ait idem Miphiboseth regi: « Etiam cuncta accipiat, postquam reversus est dominus meus rex in domum meam pacifice, » non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti, eo quod David Dominus in pace reduxisset. « Et ait Berzellai ad regem: Quot sunt dies annorum vitae meae, ut ascendam cum rege Jerusalem? Est autem interpretatur suspirans. Quandiu cum patre permansit, suspirans vocatus est. Postquam vero in doctrinam David regis transiit, non Chamaam, sed Chanaon quod interpretatur fidelis  proverbio. Iste sermo, sermo legis est, in qua jubetur a Domino per Moysen ut quando ingressuri essent terram Cha
Abbreviated transcription (Latin):
sus popłs coram rege Isrł aucem
fugit intabnacula sua uniuer¬
sus popłs qui coram rege uenisse
phibetur: hi sunt qui cum dauid
ꝑmanserant. Quod uero ait isrł fu¬
git intab̾nacula sua: hi intelligen¬
di sunt qui cum absalon ꝑduellio¬
nem rebelles extiterant. Mifiboreth
quoq filius ionathan: descendit
in occursum regis in lotis pedib Et
notandum quod inhebreo non in lo¬
cis s infectis legitur pedib fecerat
namq sibi idem mifiboseth ut he¬
brei tradunt ligneos pedes quib
uti quasi ꝓ naturalib solebat. sicut
solent facere claudi quemadmodũ
et ille erat. Ait autem rex ad mifibo¬
seth Quid ultra loqueris: firumẽ.
quos locutus sum. Tu et siba diuidite:
possesiones. In hebreo ita legitur: dixi.
Tuet siba diuidite agrum. Pro eo quod
in hoc loco dauid in memor. fuit ami¬
citie et fecłis ĩmo uiramenti quod ha-¬
buit cum ionathan. et cam crudele dedit
uiditium dicens. cu et siba diuidite

Expanded text:
rsus populus coram rege; Israel autem fugit in tabernacula sua, etc. » Universus populus, qui coram rege venisse legitur, hi sunt qui cum David permanserant. Quod vero ait: « Israel fugit in tabernacula sua, » hi intelligendi sunt qui cum Absalom perduellione rebelles exstiterant. « Miphiboseth quoque filius Jonathan descendit in occursum regis illotis pedibus. » Et notandum quod in Hebraeo non illotis, sed, inflexis legitur pedibus Fecerat namque sibi idem Miphiboseth ut Hebraei tradunt ligneos pedes, quibus uti quasi pro naturalibus solebat, sicut solent facere claudi, quemadmodum et ille erat. « Ait autem rex ad Miphiboseth: Quid ultra loqueris? Fixum est, quod locutus sum. Tu et Siba, dividite possessiones, etc. » In Hebraeo ita legitur: « Dixi, tu et Siba, dividite agrum. » Pro eo quod in hoc loco David immemor fuit amicitiae et foederis, imo juramenti, quod habuit cum Jonathan, et tamen crudele dedit judicium, dicens: « Tu et Siba, dividite
Abbreviated transcription (Latin):
quitur grãs agens quod eum de graui¬
bus periculis diuina pietas libare dig¬
nata est. Curumdederunt me gemitꝰ
mortis. Scdo eccłia loquitur quȩ an¬
te aduentum dñi innumeras ꝑtulie
calamitates: posteaq misertus ei me¬
dicinã sc̃ȩ eccłie in carnationis indul¬
sit.: et baptismatis beneficio xp̃ianuĩ
popłm de orb uniuersitate collegit.¬
bitur: ubi pulcherrimis allusionib
uirtus eius potestasq describitur.
Uuut dñs. et benedictus ds̃ m̃s. Q uarto
iterum eccłie catholice dicta ꝓferuit᷑.
et cum magna exultatione diuinita¬
tis concessa munera laudantur. hec

Expanded text:
quitur, gratias agens quod eum de graviquitur, gratias agens quod eum de gravibus periculis divina pietas liberare dignata est. « Circumdederunt me gemitus t. Secundo Ecclesia loquitur, quae ante adventum Domini innumeras pertulit calamitates, posteaque misertus ei, medicinam sanctae incarnationis indulsit, et baptismatis beneficio Christianum populum de orbis universitate collegit.bitur, ubi pulcherrimis allusionibus virtus ejus potestasque describitur. « Vivit Dominus, et benedictus Deus meus. » Quarto, iterum Ecclesiae catholicae dicta proferuntur, et cum magna exsultatione divinitatis concessa munera laudantur. C
Abbreviated transcription (Latin):
dño uerba carminis huius in diequa
lib̾auit eum dñs de manu mnimicorum¬
omĩum suorum ide manu saul. et ait
Dñs petra mea et robur meum et saluator.
Queritur autem cur solus xiiii¬
psalmus in libris regum reꝑiatur cons¬
criptus. Nec in merito psalmus iste in
regnorum libris solus inuenitur: qui
regnum illud significat ubi aduersa¬
rium non habebimus. Citulus enim
eius est. indie qua eripuit eum dñs
de manu omĩum inimicorum eius
et de manu saul. Cius enim figurat᷑
indauid. nisi ille qui seđm carnem
uenit ex semine dauid: qui utiq in
corpore suo quod ẽ. eccł̃ia adhuc pa¬
titur inimicos: Unde et illud ꝑsecu¬
tori quem uoce mactauit & insuũ
corpus traitiens. Auquomodo man¬
ducauit intonuit de cȩlo. Saule sau¬
le: quid me ꝑsequeris: Quando autẽ
eripitur hoc corpus eius. de manu
omĩum inimicorum eius: nisicum
& illa nouissima inimica destruet᷑
Dñs inquit petra  robur meum.
Psalmus hic uni tantum non potest

Expanded text:
no verba carminis hujus, in die, qua liberavit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul, et ait: Dominus petra mea, et robur meum, et salvator Quaeritur autem cur solus decimpsalmus ex libris Regum reperiatur conscriptus? Nec immerito psalmus iste in Regnorregnum illud significat, ubi aduersarium non habebimus. titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et de manu Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur inimicos. unde illi persecutori. quem uoce mactauit et in suum corpus traiciens quodam modo manducauit, sonuit de caelo: Saule, Saule, quid me persequeris? quando autem eruetur hoc corpus eius de manu omnium inimicorum eius, nisi cum et illa nouissima inimica destruetur Dominus, inquit, petra mea, et robur meum. » Psalmus hic uni tantum non potest
Abbreviated transcription (Latin):
decaluandis seruis suis inuiriam fereat
constitutus est abeodem dauid in loc
fr̃ĩs iste sobi: qui ad dd̃ legitur eumcea
uenisse: et stratoria. et tapetia. et uasi.
fictilia et cet̾a que secuntur ei obtuli¬

Expanded text:
decalvandis servis suis injuriam fecerat, decalvandis servis suis injuriam fecerat, constitutus est ab eodem David in loco fratris iste Sobi, quia ad David legitur cum caeteris venisse, et stratoria, et tapetia, et vasa fictilia, et caetera, quae sequuntur ei obtuli
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiȩ rigorem stringit. Et sic res
latet. transgressionis uidelicet huma¬
ne ute: quia ꝑassiduitatem precũ
in cõpunctionem lacrimarum et ꝑcas¬
tigationem corporis omĩa delicta abs¬
conduut᷑: ac homines a ꝑsecutioni¬
b antiqui hostis ꝓtecti lib̾antur. Cũq
uenisset dd̾ in castra madian sobi filius
naas de rabach filiorum ãmon os ma¬
chit filius ãmihel delodabar & ber¬
zellaim galaaditis de rogelim obtu¬
lerunt ei stratoria ce tapetia & uasa
ficcilia. frumentum. & ordeum & fa¬
rinam. pulmentum. & fabam. & leni¬
tem frixum cicer. & mel et butirum.
oues. et pingues uitulos dederunt da¬
uid. et popło qui erat cum eo adues¬
cendum. Suspicati sunt enim popłi
sobi filius fuit naas regis cũ quo
pugnauit saul. Ipse etiam naas fecit
miscđiam cum dauid: quando fugi¬
ebat a facie saul. Quo mortuo: dirte
dauid. faciam miscđiam cumamns
ficut fecit pacer eus naas mecum. In¬
terempto uero laiid amnon qui ei m

Expanded text:
tinentiae rigorem stringit. « Et sic res tinentiae rigorem stringit. « Et sic res latet, » transgressionis videlicet humanae vitae, quia per assiduitatem precum in compunctione lacrymarum, et per castigationem corporis omnia delicta absconduntur, ac homines a persecutione antiqui hostis protecti liberantur. « Cumque venisset David in castra Madian, Sobi filNaas de Rabbath filiorum Ammon, et Machir filius Ammihel de Lodabar, et Berzellai Galaadites de Rogelim obtulerunt ei stratoria et tappetia et vasa fictilia frumentum et hordeum et farinam pulentam et fabam et lentem frixum cicer et mel et butyrum oves et pingues vitulos dederuntque David et populo qui cum eo erat ad vescendum suspicati enim sunt Sobi filius fuit Naas regis, cum quo pugnavit Saul. Ipse etiam Naas fecit misericordiam cum David, quando fugiebat a facie Saul. Quo mortuo, dixit David: « Faciam misericordiam cum Ammon, sicut fecit pater ejus mecum . » Interempto vero a David Ammon, qui ei in
Abbreviated transcription (Latin):
pandit uelamen super os pucei quasi
siccans cipsanas. & sic res latuit. non
sine mistio eẽ crodendum est. Quid
significant isti duo uuenes ioachan
tes ab absalon sugiunt. eum malig¬
nos sp̃s euadẽ querunt: higͦsta¬
bant iuxta fontem rogel qui inc̃¬
p̃tatur tristis uł deorsum: cum lue¬
tum ⁊ despectum in hoc mundo
appetunt habere ꝓpter celestis reg¬
ni desiderium. Declinant gͦ conci¬
to gradu fugientes indomum euiꝰ¬
dam uiri inbaurim qui locus inter¬
pretatur electus suie uiuenis. cum
adolescentiȩ tempora in memoriã
reducunt. Descendunt inputeum
qui erat inuestibulo. cum peniten¬
tiȩ se humiliter subitiunt que¬
al
cunctis necessaria est in hoc tempore
ante finem scilicet presentis uite. Ex¬
pandit mulier uelamen fuper os
putei cum eccłia precum asfiduita¬
te delict̾a uiuentutis ⁊ ignorantie filioꝵ
suorum absconde certat quasi siccans
tipsanas cum carnis lasciuiam ꝑcon¬

Expanded text:
pandit velamen super os putei, quasi pandit velamen super os putei, quasi siccans ptisanas, et sic res latuit, » non sine mysterio esse credendum est. Quid significant isti duo juvenes, Jonathan tes ab Absalom fugiunt, cum malignos spiritus evadere quaerunt. Hi ergo stabant juxta fontem Rogel, qui interpretatur tristis vel deorsum, cum tristitiam et despectum in hoc mundo appetunt habere, propter coelestis regni desiderium. Declinant ergo concito gradu fugientes in domum cujusdam viri in Bahurim, qui locus interpretatur electus sive juvenis, cum adolescentiae tempora in memoriam reducunt. Descqui erant in vestibulo, » cum poenitentiae se humiliter subjiciunt, quae cunctis necessaria est in hoc tempore, ante finem scilicet praesentis vitae. « Et expandit « mulier velamen super os putei, » cum Ecclesia precum assiduitate delicta juventutis et ignorantiae suorum filiorum abscondere certat. « Quasi siccans ptisanas, » cum carnis lasciviam per con
Abbreviated transcription (Latin):
sa beȩ scelere exurgentem contã
se filium fugiens. redixit ad ani¬
mum malum quod perpetrauit
et equanimiter pertulit quod au¬
diuit: et cõtumeliosa u̾ba. nõ tam
conuitia quam adiutoria credidit:
quibus se purgari sibiq misereri
posse iudicauit. Cunc enim illa ta
quitia bene toli ramus: cum insecreto
mentis ad mala ꝑpetrata recurri¬
mus. Leue quippe uidebitur quod
inuitia ꝑcutimur. dum in actione
nr̃a conspicimus. quia peius est quod
meremur. Sicq fit ut contumeliis.
gra magis quam ira debeatur. qua
rum interuentu dõ iudice pena
grauior. declinart posse confidit᷑
Quod autem ionathas qui incerp̃tat᷑
columbe donum. & achuaas qui int̾¬
precatur. fr̃ m̃s quis. qui ad exploran¬
dum factum absalon & dauid renũ¬
tiandum decreti sunt: fugientes absa¬
lon declinauerunt indomum euuis¬
dam uiri inbaurim qui habebat pu¬
ceum inuestibulo suo & descenderũt
ineum: tulit aucem mulier et ex¬

Expanded text:
sabeae scelere, exsurgentem contra sabeae scelere, exsurgentem contra se filium fugiens, reduxit ad animum malum quod perpetravit, et aequanimiter pertulit, quod audivit, et contumeliosa verba non tam convicia quam adjutoria credidit, quibus se purgari, sibique misereri posse judicavit. Tunc enim illata convicia bene toleramus, cum in secreto mentis ad male perpetrata recurrimus. Leve quippe videbitur, quod injuria percutimur, dum in actione nostra conspicimus quia pejus est quod meremur. Sicque fit ut contumeliis gratia magis quam ira debeatur, qua rum interventu, Deo judice, poena gravior declinari posse confiditur. Quod autem Jonathas, qui interpretatur columbae donum, et Achimaas, qui interpretatur frater meus quis, qui ad explorandum factum Absalom et David renuntiandum decreti, fugientes Absalom, declinaverunt in domum cujusdam viri in Bahurim, qui habebat puteum in vestibulo suo, et descenderunt in eum, « Tulit autem mulier et ex
Abbreviated transcription (Latin):
tionis pẽna festinet. scorum ỹce¬
dentium patrum gesta: ante mos
oculos ponat. atq ĩ eorum se uni¬
tatione exercendo ꝓficiat: et quad
in presenti citillat ex uitio uł p̾ci¬
torum malorum memoria cepͥ¬
mat: uel donorum p̃cedentium
consolatione restinguat ułetiã
imitatione ut dictum ẽ. patrum
precedentium ꝓuocetur ad meli.
Quod necesse est. ut sicut ꝓposiui¬
mus exemplis euidentiorib app¬
bemus. Ut enu unum de mul¬
tis loquar auatinus studiosus
tientie seruare ñ suffic̃: dauid factũ
ad memoriã reducat. Quẽ cũ se mei
tot conuitiis urgeret ⁊ armati pro¬
ceres ulcisci ꝯtẽd̾ent: ait. Qͥdmͥ i uob̃ filii
s arine. Dimittite eũ uͥ maledicat. Dñs ł p̃cep̃¬
e paulo post dimittite eum ut ma¬
iedicat uixta p̃ceptum dnĩ. si force
respiciat dñs afflictionem meã
et reddat michi bonum ꝓ male¬
dictione hac hodierna. Quib ꝓfec
Cubis indicat. qͥa ꝓ ꝑpetrato ber¬

Expanded text:
tionis penna sustinet, sanctorum praecetionis penna sustinet, sanctorum praecedentium patrum gesta ante mentis oculos ponat, atque in eorum se imitatione exercendo proficiat, et quod in praesenti titillat ex vitio, vel praeteritorum malorum memoria reprimat; vel donorum praecedentium consolatione restinguat; vel etiam imitatione ut dictum est patrum praecedentium provocetur ad melius. Quod necesse est ut sicut proposuimus exemplis evidentioribus approbemus. Ut enim unum de multis loquar, quatenus studiosustientiae servare non sufficit, David factum ad memoriam reducat; quem cum Semei tot conviciis urgeret, et armati proceres ulcisci contenderent, ait: Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum ut maledicat; Dominus eEt paulo post: « Dimittite eum, ut maledicat juxta praeceptum Domini, si forte respiciat Dominus afflictionem meam, et reddat mihi bonum pro maledictione hac die hodierna. » Quibus profecto verbis indicat, quia pro perpetrato Ber
Abbreviated transcription (Latin):
exiit nunquam atergo dñi recessit.
Quod autem absalon concubinas dd̃
quas ipse ad custodiendam domum
dimisit. stuprando corrupit. signifi¬
cat quod apostata angłs quosdam
qui uidentur regere & custodire
popłm di heretica prauitate sedu¬
cendo decipit. Ad quas camen dauid
ultra non ingreditur s in custodia
positis alimenta p̃bet: ipseq inui¬
duitate uiuentes clause sunt us¬
ꝙ ad diem mortis sue quia cum
heretici auia ueritatis oberran¬
tes denuo ad eam redire dissimulã
non sunt digni cohabitatione xp̃i
s clausi idẽ. separati erunt & aco¬
sorcio eius alieni. Ille tamen qui si¬
iem suum orii facit super bonos
et malos & pluit suꝑ iustos et m¬
iustos: non renuit beneficiis lus
pastum calib in hoc mundo p̃be¬
re ut ꝑcollata beneficia occasio¬
nem tribuat conuertendi. Quis¬
quis fidelium diuine gr̃e illusta¬
tioe cõponit᷑scõ desiderio de imis ad
summa uehi suꝑne comtempla¬

Expanded text:
exuit, nunquam a tergo Domini recessit. exuit, nunquam a tergo Domini recessit. Quod autem concubinas David, quas ipse ad custodiendam domum dimisit, stuprando corrupit, significat quod apostata angelus quosdam, qui videntur regere et custodire populum Dei, haeretica pravitate seducendo decipit. Ad quas tamen David ultra non ingreditur, sed in custodia positis alimenta praebet. Ipsae quoque in viduitate viventes clausae sunt usque ad diem mortis suae. Quia cum haeretici, a via veritatis oberrantes, denuo ad eam redire dissimulant, non sunt digni cohabitatione Christi, sed clausi, id est, separati erunt, a consortio ejus alieni. Ille tamen, « qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos , » non renuit beneficiis suis pastum talibus in hoc mundo praebere, ut per collata beneficia occasionem tribuat convertendi. Quisquis fidelium divinae gratiae illustratione compunctus sancto desiderio de imis ad summa vehi supernae contempla
Abbreviated transcription (Latin):
Indño confido: quomͦ dicitis anime
mee transmigra in montem sicut
passer: Et merito cales laqueo doli
atq malitie sue uitam ꝓpriam fi¬
niunt. qui alienam prauis suasi¬
onibus corrumpere satagebant sic̃
achicofel in propria domo suspendio
interiit. qui in aliena. uit& dd̃ insidi¬
atus est. Unde scriptum est. Qui fo¬
dit foueam: incidet in eam: et in insi¬
diis sius capientur iniqui. Chusai
uͦ arachites antiquus amicus dauid
significat credentes ex gentib qui
licet cum absalon aliquando uisi
sint: tamen prauis eius oꝑib non cõ¬
municantes. nec achitofel iniquis
sugestionib umquam consenti¬
entes. s cum dauid fideliter ꝑ man¬
serunt. Interp̾tatur autem cusa¬
i: ethiops. a rachites. longitudo mea:
hinc quoq in ꝓpħa scriptum. est. Uer¬
tit ethiops pellem suum. Et in psal¬
mo. Ethiopia inquit festinet manꝰ
eius dare dõ: quia gentilis popłs
postquam se nigredine peccatorum

Expanded text:
« In Domino confido, quomodo dicitis animae « In Domino confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem, sicut passer , etc. » Et merito tales laqueo doli atque malitiae suae vitam propriam finiunt, qui alienam pravis suasionibus corrumpere satagebant, sicut Achitophel in propria domo suspendio interiit, qui in aliena, vitae David insidiatus est. Unde scriptum est: « Qui fodit foveam, incidit in eam . » Et: « In insidiis suis capientur iniqui. » Chusai vero Arachites, antiquus amicus David, significat credentes ex gentibus, qui licet cum Absalom aliquando visi sunt, tamen pravis ejus operibus non communicantes, nec Achitophel iniquis suggestionibus unquam consentientes, sed cum David fideliter permanserunt. Interpretatur autem Chusai Aethiops; Arachites, longitudo mea. Hinc quoque in Propheta scriptum est: « Vertit Aethiops pellem suam . » Et in Psalmo: « Aethiopia, inquit, festinet manus ejus dare Deo . » Quia gentilis populus postquam se nigredine peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa pax interpretatur. Aciuꝰ facie. xp̃c
fugit: quando eam patiendo deserers.
in gentib ꝑ fidem secessit. Aui absalon¬
uidam uidam craditorem accipiune.
quem tanta & tam miranda patien¬
tia xp̃c ꝑtulit canquam eius cogita¬
tiones ignoraret cum adhibuit cõui¬
uium inquo corporis et sanguinis sui
figuram discipulis cõmendauit et
tradidit. quod deniq in ipsa tradi¬
tione et osculum accepit. bene intel¬
ligitur pacem xp̃m exibuisse tradi¬
tori suo quainuis ille tam scelerate
cogitationis interno bello uastaretur
Et ideo absalon patris pax dr̃. quia
pater habuit pacem quam ille non
habuit. Achitofel gͥ qui recedens
adauid ad absalon transmigrauit.
hereticos significat qui recedentes a
cramite ueritatis sociant hosti anti¬
quo ⁊ subsetuntur errorem. Inter¬
p̃tatur autem achitofel fr̃ m̃s ca¬
dens. gilonites uͦ transmigratus.
contra quos propħa increpans dic̃.

Expanded text:
ipsa pax interpretatur, a cujus facie Christus ipsa pax interpretatur, a cujus facie Christus fugit, quando patiendo eam deserens, in gentibus per fidem secessit. Alii Absalom Judam proditorem accipiunt, quem tanta et admiranda patientia Christus pertulit, tanquam ejus cogitationes ignoraret, cum adhibuit in convivium, in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit et tradidit. Quod denique in ipsa traditione et osculum accepit, bene intelligitur pacem Christum exhibuisse traditori suo, quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Absalom patris pax dicitur, quia pater habuit pacem, quam ille non habuit; Achitophel igitur, qui recedens a David, ad Absalom transmigravit, haereticos significat, qui, recedentes a tramite veritatis, se sociant hosti antiquo, et subsequuntur errorem. Interpretatur autem Achitophel frater meus cadens; Gilonites vero, transmigravit, contra quos Propheta increpans dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
naim hebraice leguntur. Inquo loco
obuam fuerunt angłi di iacobsic̃
in ienesi scribitur & uocauit iacob no¬
men loci manaim id ẽ. castra. hec uͦ
uixta hebraicum sensum scdm histo¬
tiam dicta sufficiant. Cecerum autẽ
scđdm allegoriam considerari oportet:
quid illud significet quod parricida
filius absalon patrem insequitur. Pri¬
mo pater eius declinans. fugit ante
faciem eius securus de uictoria: quia
sciebat impium perire quem etiã
fleuit magno luct̾u et deplorauit
exitum parricide. Scribitur enim
fugisse dauid a facie bellantis ad¬
ulsum se filii. Et alibi scriptum. ẽ.
enutriui et exaltaui ipsi autem
spreuerunt me. filius gͦ eius impiꝰ
qui eum cradidit. Absalon autem
sicut ante iam scriptum est. intel¬
ligitur patris pax. Qd̃ mirum uide¬
tur in historia quemadinodum pos¬
sit intelligi patris pax: qui bello ẽ
patrem ꝑsetutus. S quic diligent᷑
allogoriam intendunt. inspiciunt
absalon. eẽ. iherusalem: que etiam et

Expanded text:
naim Hebraice leguntur: in quo loco naim Hebraice leguntur: in quo loco obviam fuerunt angeli Dei Jacob, sicut in Genesi scribitur: « Et vocavit Jacob nomen loci Manaim, id est castra . » Haec vero, juxta Hebraei sensum, secundum historiam dicta sufficiant. Caeterum autem secundum allegoriam considerari oportet quid illud significet quod parricida filius Absalom patrem insequitur. Primo pater ejus declinans fugit ante faciem ejus, securus de victoria, quia sciebat impium perire, quem etiam flevit ille magno luctu, et deploravit exitum parricidae. Scribitur enim fugisse David a facie bellantis adversum se filii. Et alibi scriptum est denutrivi et exaltavi; ipsi autem spreverunt me . » Filius ergo ejus impius qui eum tradidit. Absalom autem sicut ante jam dictum est intelligitur patris pax. Quod mirum videtur in historia, quemadmodum possit intelligi patris pax, qui patrem bello est persecutus? Sed qui diligenter allegoriam intendunt, inspiciunt Absalom esse Jerusalem, quae etiam et
Abbreviated transcription (Latin):
sicut reuerti solent hi qui amisom
p̾lio roge reu̾tũtur sic uniuersus pep̃s
isrł teueraetur adte. Et cum cecidic unꝰ
quilibet in pͥncipio. audiet quicumq
audierit & dicet Facta. ẽ. plaga in
popło qui sequebatur absalon. Et
fortissimus quisq cuius cor. est. qui¬
si leonis pauore soluetur. Inhebreo
ita habetur. & fortissimus ipse cuꝰ
cor. ẽ. quasi leonis: pauore soluetur.
Quod non affirmando s negandoy
nuntiandum ẽ. fortissimus iste ad
intelligendus est. quod et sequenta
declarant. Scit enim omĩs isrł for¬
tem eẽ patrem tuum & robustos os
qui cum eo sunt. Ionatham autem
et achimaas. stabant iusta fontem
rogel. Abiit ancilla et nuntiauit eis.
et illi ꝓfecti sunt. Hec ancilla quali
lauandi gr̃a cum pannis ad fontem
rogel ierat ut penitus res non depꝰ¬
henderetur. Puer autem qui tem
indicouit absalon: filius euisdem
ancille paruulus fuisse dicitur. Da¬
uid autem uenit in castra quȩ ma¬

Expanded text:
sicut reverti solent hi qui, amisso in sicut reverti solent hi qui, amisso in praelio rege, revertuntur, sicut universus populus Israel revertetur ad te. « Et cum ceciderit unus quilibet in principio audiet quicumque audierit et dicet facta est plaga in populo qui sequebatur Absalom et fortissimus quoque cuius cor est quasi leonis pavore solvetur scit eita habetur: « Et fortissimus ipse cujus cor est quasi leonis pavore solvetur; » quod non affirmando, sed negando pronuntiandum est. Fortissimus iste David intelligendus est, quod et sequentia declarant: « Scit enim omnis Israel fortem esse patrem tuum, et robustos omnes qui cum eo sunt. Jonathas autem et Achimaas stabant juxta fontem Rogel. Abiit ancilla, et nuntiavit eis; et illi profecti sunt. » Haec ancilla, quasi lavandi gratia, cum pannis ad fontem Rogel ierat, ut penitus res non deprehenderetur. Puer autem, qui rem indicavit Absalom, filius ejusdem ancillae parvulus dicitur fuisse. David autem venit in castra, quae Ma
Abbreviated transcription (Latin):
boam qui filius gemini dicitur
et in zelo domus saul maledicebat
dauid. Nomen uͦ auie eius ihemi¬
ni fuit: et ipse semei extribu ef¬
fraim filii ioseph. ęxaitit. Unde &
idem semei ad dauid dicit. Primꝰ
quoq ueni hodie de om̃i tribu io¬
seph. Cum autem uenisset chusai
arachites amicus dauid ad absa¬
lon. locutus est ad eum. Salue
rex salue rex. Adquem absalon.
Hec. ẽ. inquit gra ad amicum tuũ.
Inhebreo legitur. Hȩc inquit mi¬
sericordia tua ad amicum tuum.
Quod non afirmando s negando
ꝓ nuntiandum ẽ. Et est sensus.
Miscđia est ut dici debet. quod
dauid amicum tuum dimisisti
et cum eo non isti. Pixit gͥ achito fel¬
ad absalon: Eligam michi xu mila
iurorum: et consurgens ꝑsequar ds
hac noc̃te. et irruens suꝑ eum quipe
qui lassus ẽ. & resolutis manib. ꝑen¬
tiam eam. Cumq fugerit om̃ĩs popis
qui cum eo est. ꝑcutiam regem deso¬
latum: & reducam uniuersum po¬
płm quomꝰ om̃s reu̾ti solent. Scilicet

Expanded text:
boam, qui filius Jemini dicitur, boam, qui filius Jemini dicitur, et in zelo domus Saul maledicebat David. Nomen vero avi ejus Semei fuit, et ipse Semei ex tribu Ephraim filii Joseph exstitit. Unde et idem Semei ad David dixit: « Primus quoque veni hodie de omni tribu Joseph. » « Cum autem venisset Chusai Arachites amicus David ad Absalom, locutus est ad eum: Salve rex, salve rex. Ad quem Absalom: Haec est, inquit, gratia ad amicum tuum? » In Hebraeo legitur: « Haec est, inquit, misericordia ad amicum tuum, » quod non affirmando, sed negando pronuntiandum est; et est sensus: Misericordia est aut dici debet, quod David amicum tuum dimisisti, et cum eo non isti. CAPUT XVII. ad Absalom: Eligam mihi duodecim millia virorum, et consurgens persequar David hac nocte, et irruens super eum, quippe qui lassus est resolutis pedibus, percutiam eum. Cumque fugerit omnis populus, qui cum eo est, percutiam regem desolatum, et reducam universum populum, quomodo omnes reverti solent. » Scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
fedis dĩ & deposuerunt aitam di.
Et ascendit abiat᷑ar donec ex pletus
eet omis popłs qui egressus fuerat
de ciuitate. Ideo aitam dĩ deposuisse
dicuntur: ut dũs ab abiathar sacer¬
sacerdote consuleretur quo u̾sus dauid
ire deberet. Ascendisse autem abia¬
thar dicitur: idẽ orasse: Et quia
oraculum diuinum non ei respon¬
sum est. idcirco insubsequentib
dixit dauid ut reportaretur arca
uob̃ filii sariuiȩ. dimittite ut ma¬
dimutite ut maledicat: s tantum
maledicat. Abisai solus dixerat:
uadam et amputabo caput eius.
Et dauid abisai et ioab. respondit
dicens. Quid michi et uob̾ filii sar¬
uie:Ac si diceret. Nũquid uultis
interficere istum. sicut interfecistis
abner. Dñs enim precepit ei: ut ma¬
lediceret dauio. Et quis est qui dicat.
quare sic fecerit. Subauditur quare
sic fecerit non dñs s semei. Semei
qui maledixit dauid. ipse est ut
hebrei dicunt nabath pater iero¬

Expanded text:
foederis Dei, et deposuerunt arcam Dei. foederis Dei, et deposuerunt arcam Dei. Et ascendit Abiathar, donec expletus esset omnis populus, qui egressus fuerat de civitate. » Ideo arcam Dei deposuisse dicuntur, ut Dominus ab Abiathar sacerdote consuleretur, quo versus David ire deberet. Ascendisse autem Abiathar dicitur: id est, orasse. Et quia oraculum divinum non ei responsum est, idcirco in subsequentibus dixit David ut reportaretur arca vobis, filii Sarviae? Dimittite, ut ma« dimittite ut maledicat, » sed tantum « maledicat. » Abisai solus dixerat: « Vadam et amputabo caput ejus; » et David ad Abisai et Joab respondit, dicens: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae? » Ac si diceret: Nunquid vultis interficere istum, sicut interfecistis Abner? Dominus enim praecepit ei ut malediceret David. Et quis est qui dicat, quare sic fecerit? Subauditur: Quare sic fecerit, non Dominus, sed Semei. Semei qui maledixit David, ipse est, ut Hebraei dicunt, Nabath, pater Jero
Abbreviated transcription (Latin):
anniis. ex eo tempore quo saul
nobe ciuitatem cum sacerdotib
co quadragesimus annus ponitur.
ut monstretur diuinam ultionẽ
suscitari suꝑ dauid. eo quod abime¬
lech sacerdotem fefellerit & ꝓpt̃
eum tot sacerdotum cedes facta
fuerit. Caue lector. plerosq men¬
dosos codices. in quib scriptum
contentiosus eosdem uuͦ annos
adstruere uoluerit abeo tempo¬
te quo absalon ãmon frẽm suũ
interfecit usq ad illud tempus
quo patri dixit. Uadam et reddã
uota mea quę uoui dño in hebron
ꝑspicue se errare si diligenter psctu¬
tatus fuerit. inueniet: cum utiq
absalon interfecto amnon. inges¬
sur apud tolmai regem tribus
annis et in iherłm inde reuocatus
non uiso patre duobus moratus
patris uidit et contra eum duelli¬
onem parauerit. Uotum naniq
se uouisse mentiendo dixit idẽ.
mationem facturiu in loco quo
requiescunt abraham. Ysaac. et
iacob: Uenit autem sadoch & uni¬
u̾si leuite cum eo porcantes arcam

Expanded text:
annus ex eo tempore quo Saul annus ex eo tempore quo Saul Nobe civitatem cum sacerdotibushic idem quadragesimus annus ponitur, ut monstretur divinam ultionem suscitari super David, eo quod Abimelech sacerdotem fefellerit, et propter eum sacerdotum caedes facta fuerit. Cave, lector, plerosqdosos codices, in quibus scriptumcontentiosus eosdem quatuor annos astruere voluerit, ab eo tempore quo Absalom Ammon fratrem suum interfecit, usque ad illud tempus quo patri dixit: « Vadam et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron, » perspicue se errare, si diligenter perscrutatus fuerit, inveniet, cum utique Absalom, interfecto Ammon, in Gessur apud Tolmai regem tribus annis, et in Jerusalem, inde revocatus non viso patre, duobus moratus patris viderit, et contra eum perduellionem praeparaverit. Votum namque se vovisse mentiendo dixit, id est orationem facturum in loco, quo requiescunt Abraham, Isaac, et Jacob. « Venit autem Sadoch et universi levitae cum eo portantes arcam
Abbreviated transcription (Latin):
mulier. Quare cogitasti istiusmo¬
di rem contra popłm dĩ : et locutꝰ
est rex uerbum istud ut peccet et
non reducat eiectum suum: Ex hoc
loco demonstratur illud quod pan¬
lo suꝑuis dictum ẽ. Cessauit tex
dauid exire post absalon: id est ces¬
sauit ut non exiretur ab aliquo &
reduceretur absalon. Inde ait mu¬
lier. Et locutus est rex uerbum
istud ut peccet et non reducat
eiectum suum. Quod uero ait.
quare cogitasti istiusmodi tem
contra popłm di: populumdi
uocat eundem absalon siue cos
qui cum illo erant qui quasi cap
tiui et eiecti erant eo quod non re¬
ducerentur ad hereditatem di.
ne forte coact̾i diis alienis interra
aliena seruient. Nec uult perur
ads̃ animam: s retractat cogitans ne
pereat penitus qui abiectus ẽ. Ac si
diceret. Ds̃ pecca tores qui adiabo¬
lo captiui detinentur ut ad se con¬
u̾tantur uocat: & tu qui eum
imitari debes. cur non eo mͦ agis:
aiit absalon ad regem. uadam
o reddam uota mea quȩ uoui dño
in hebron. Quadragesimꝰ agebat᷑

Expanded text:
tasti istiusmodi rem contra populum Dei? Et locutus est rex verbum istud ut peccet et non reducat ejectum suum? Ex hoc loco demonstratur illud, quod paulo superius dictum est: Cessavit rex David ire post Absalom, id est, cessavit ut non exiretur ab aliquo et reduceretur Absalom. Inde ait mulier: Et locutus est rex verbum istud ut peccet, et non reducat ejectum suum. Quod vero ait: Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? Populum Dei, vocat eumdem Absalom, sive eos qui cum iltivi et ejecti erant, et quod non reducerentur ad haereditatem Dei, ne forte coacti diis alienis in terra aliena servirent. « Nec vult perire Deus animam, sed retractat cogitans ne pereat penitus qui abjectus est. » Ac si diceret: Deus peccatores qui a diabolo captivi detinentur, ut ad se convertantur, vocat: et tu qui eum imitari debes, cur non eo modo agis? dixit Absalom ad regem: Vadam, et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron. » Quadragesimus agebatur
Abbreviated transcription (Latin):
nicis: Eodem uocabulo quo ismahel¬
ꝙ maseth ancille abraham filius apel¬
latus est. Et damascus interpretatur
sanguis poculum. siria uͦ interp̃tatur
sublimis siue humecta Et bene quȩ
pͥus humeta libidine iuꝑba sp̃u
sanguinem humanum in explebilit̃
siciebat: nunc mundata baptismate
xp̃i sublimis ꝓfec̾tu uirtutum san¬
guinis eius poculum desiderat ꝑci¬
ꝑe. Quio autem significat quod dauid
uasa aurea et argentea atq erea que
tulerat de unuisis gentib scĩficauit¬
nisi quod xp̃c omĩs quos de uni¬
u̾sis gentib conuocat ad fidem fuã.
alios auriloco ħ ẽ sensu piritali p̃elaros.
alios argenti ħẽ eloquentiȩ nitore splen¬
dentes. alios uͦ p̃dicatiõe diuina sono¬
ros scĩficat dño ut eiꝰ tab̾nacło fidelit̃
de seruientes ipsiꝰ ministĩo in et̃nũ decẽ¬
tissime ꝑfungant᷑: fec̃ qͦ s lauid nom̃¬

Expanded text:
nicis eodem vocabulo, quo enicis eodem vocabulo, quo et Masec ancillae Abraham filius appellatus est; et Damascus interpretatur sanguinis poculum; Syria vero interpretatur sublimis, sive humecta. Et bene quae prius humecta libidine, superba spiritu, sanguinem humanum inexplicabiliter sitiebat, nunc mundata baptismate Christi, sublimis profectu virtutum, sanguinis ejus poculum desiderat percipere. Quid autem significat quod David vasa aurea et argentea atque aerea quae tulerat de universis gentibunisi quod Christus omnes quos de universis gentibus convocat ad fidem suam, alios auri loco, hoc est, sensu spirituali praeclaros, alios argenti, hoc est, eloquentiae nitore splendentes, alios vero praedicatione divina sonoros significat Domino, ut in tabernaculo fideliter deservientes, ipsius ministerio in aeternum decentissime
Abbreviated transcription (Latin):
soleant agrorum spatia metiri:
Unde scriptum ẽ. Et sorte diuisit eis ter¬
ram infuniculo distributionis. Signifi¬
cat autem quod tam lib̾a dispositione
dauid regiones moabitartim heredib
quib uellet diuideret: quam si posses¬
sor. quilibet agros ꝓprios ad nutum su¬
um ducto huc inde funiculo dirime¬
ret. Mensus est aũt duos funicłos unũ
ad occidendum & unum ad iuiiuifican¬
dum. & hoc allegorice dictum: signifi¬
cans quod in sua potestate habuerit
nullo utiq contradicente. quos eoru
neci daret contumaces quib parceret
subiect̾is. Quod autem dauid moab
qui interpretatur de patre & siriam
damasci & teteras regiones ditioni
suȩ subuigans secit eẽ tributarias:
mistice significat quod xp̾c om̃s gen¬
tes sub sua dñatione tenens: facit pen¬
sum seruitutis sibi redde: dum sin¬
głe queque nationes in nominis eiꝰ:
confessione adunate. deuote censum
bonorum operum illi ex soluunt.
Damascus enim nobilis est urbs fe¬

Expanded text:
soleant agrorum spatia metiri. soleant agrorum spatia metiri. Unde scriptum est: « Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis . » Significat autem quod tam libera dispositione David regiones Moabitarum haeredibus quibus vellet divideret, quam si possessor quilibet agros proprios ad nutum suum ducto hinc inde funiculo dirimeret. « Mensus est autem duos funiculos, unum ad occidendum, et unum ad vivificandum. » Et hoc allegorice dictum significans, quod in sua David potestate habuerit, nullo utique contradicente, quos eorum neci daret contumaces, quibus parceret subjectis. Quod autem David Moab, qui interpretatur de patre, et Syriam Damasci et caeteras regiones ditioni suae subjugans, fecit tributarias esse, mystice significat quod Christus omnes gentes sub sua dominatione tenens, facit pensum servitutis reddere, dum singulae quaeque nationes in nominis ejus confessione adunatae, devote sensum bonorum operum illi exsolvunt. Damascus enim nobilis est urbs Phoe
Abbreviated transcription (Latin):
equales. S inmensam humiliationẽ
cap te ec oppresse gentis uoluit scrip¬
tura hoc uerbo accumu late. ut
diceret coequatos eos terre quasi a
aco eent euirati atq contempti:
it in nullo. amplius homines in
terra degentes quam terra ea q̃
nullos haberet homines: possent
ualere. Cuius modi locutionis
plura habes exempla in scrituris.
quale est illud ĩ euangłio. St̃
autem & alia multa quȩ fecit
iħc quȩ si scribantur ꝑ singła
nec ip̃sum arbitror. mundum
caꝑe eos qui scribendi sunt libos
Quomodo non caperet enum mun¬
dus libros qui scribi potuissent
inmundo: s̾ ad insinuandam
magnitudinem ac multitudinẽ
operum dñi: tali uerbo uoluit
uti scriptura. Et in planctu od̃.
anuilis uelociores leonib fortiores
Qui sunillimum est. illud et scłari¬
um litterarum: qui candore ni¬
ues ante irent cursib auras.
Quod autem mensos eos funiculo
dixit: funiculum allegorice ꝑ
sorte posuit eo quod funiculo

Expanded text:
aequales; sed immensam humiliationem aequales; sed immensam humiliationem captae et oppressae gentis voluit Scriptura hoc verbo accumulare, ut diceret coaequatos eos terrae, quasi a Deo essent evirati atque contempti, ut in nullo amplius homines in terra degentes quam terra ea quae nullos haberet homines possent valere. Cujusmodi locutionis plura habes exempla in Scripturis, quale est illud Evangelii: Sunt autem et alia multa quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsumcapere eos qui scribendi sunt libros . » Quomodo enim caperet mundus libros, qui scribi potuissent in mundo? Sed ad insinuandam magnitudinem ac multitudinem operum Domini, tali verbo voluit uti Scriptura. Et in planctu David: « Aquilis velociores, leonibus fortiores . » Cui simillimum est illud et saecularium litterarum: Qui candore nives anteirent, cursibus auras. Quod autem mensos eos funiculo dixit, funiculum allegorice pro sorte posuit, ex quod funiculo
Abbreviated transcription (Latin):
datiam incorde suo ut oraret eũ
oratione hac. factum est autem
post hec ꝑcussit dauid philistume
humiliauit eos. & tulit dd̾ cributi
frenum de manu philistum Ftr
tributi .u. erant ciuitates philisti¬
norum: que frequenter isrł sibi tri¬
butarium faciebant. Quas eis culit
dauid. & humiliauit eos fecit q sibi
tributarios. Unde et in parali pome¬
non legitur. Ecussit dauid philistum
& humiliauit eos: et tulit gechos
Filias eius de manu inimicorũ:
etac ꝑcussit moab et mensus ẽ.
eos u funiculo coequans terre. Den
sus est autem duos funiculos: uni
ad occidendum et unum aduiuifi
candum. factusq est. moab dd̾ sec¬
uiens subtributo: et cet̾a. Quod
scriptum est. de dd̾ et ꝑcussit moab.
et mensus est eos funiculo coeqͣns
terre. hiꝑbolice debet accipi. Non
enim fieri poterat. ut homines in
terra uiuentes in tantum humi¬
liarentur donec ipsius cerre doss
funicło suꝑ extenso ꝯꝓbante apparerẽt

Expanded text:
daciam in corde suo, ut oraret eum daciam in corde suo, ut oraret eum oratione hac. Factum est autem post haec, percussit David Philistiim, et humiliavit eos: et tulit David frenum tributi de manu Philquinque erant civitates Philisthinorum: quae frequenter Israel sibi tributarium faciebant, quas eis tulit David, et humiliavit eos, fecitque sibi tributarios. Unde et in Paralipomenon legitur: « Percussit David Philisthiim, et humiliavit eos; et tulit Geth et filias ejus de manu eorum . » « Et percussit Moab, et mensus est eos funiculo, cosus est autem duos funiculos, unum ad occidendum, et unum ad vicandum. Factusque est Moab David serviens sub tributo, » etc. Quod scriptum est de David: Et percussit Moab, et mensus est eos funiculo coaequans terrae, hyperbolice debet accipi. Non enim fieri poterat ut homines in terra viventes in tantum humiliarentur, donec ipsius terrae dorso funiculo super extenso comprobante apparerent
Abbreviated transcription (Latin):
et scđm cor cuum fecisti omia mag¬
ualia hec ꝓprer uerbum tuum qͦd
ꝓmisisti abraham isaas et iacob
fecisti omĩa ħ mͥ seruo tuo Qa
dicit scđm cor. tuum: intelligitur
scđm miscdiam tuam: Quia ñ ẽ
similis tui neq enim est extra te
in om̃ib quȩ audiuimus aurib
nris. Non est inquit ads̃ similis cui
qui fecit magnalia hec quȩ audiui
mus aurib nrĩs. a facie popłi cui
quem redemisti tibi ex egipto gen¬
tem et dm̃ eius. Hebreus habet gen¬
tib et diis earum. Et est sensus. Afa¬
cie popłi tui quem redemisti tibi
ex egipto de manu scilicet egiptioꝵ
quos in mari rubro ꝑemisti: et de
diis eorum inquib udicia fecisti
Quia tu dñe exercituum ds̃ isrł
reuelasti aurem serui cui dicers.
domum edificabo cibi ꝓprer᷑ ĩnuenit
Useruus cuiis cor suum ut maret¬
te oratione hac. durem eius dñs
ficaturum. ideuro dauid inuerisse
se dicit cor suum idest inuenit ai¬

Expanded text:
et secundum cor tuum fecisti omnia maget secundum cor tuum fecisti omnia magnalia haec: propter verbum tuum, quod promisisti Abraham, Isaac et Jacob, fecisti omnia haec mihi servo tuo. Quod dicit, secundum cor tuum, intelligitur secundum misericordiam tuam. Quia non est similis tui. Neque enim est Deus extra te in omnibus quae audivimus auribus nostris. Non est, inquit, Deus similis tui qui fecerit magnalia haec quae audimus auribus nostris. « A facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto gentem et Deum ejus. » Hebraeus habet: Gentibus et diis earum. Et est sensus: A facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto, de manu scilicet Aegyptiorum, quos in mari Rubro peremisti; et de diis eorum, in quibus judicia fecisti. « Quia tu, Domine exercituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Domum aedificabo tibi. Propter hoc invenit servus tuus cor suum, ut te oratione hac. Aurem ejus Dominficaturum. Idcirco David invenisse se dicit cor suum, id est, invenit au
Abbreviated transcription (Latin):
sũmã filiorum isrł. iuxta nume¬
rum dabunt singłi p̾tium ꝓ ani¬
mab sius dño: et non erie plaga
in eis cum fuerint recensiti. Hoc
autem dabit omĩs qui transit ad
nomen: dimidium sidi uixta
mensuram templi: Siclus : xxͣ ha¬
bet obolos. Media pars sicli offe¬
retur dnõ. Qui habetur in nume¬
ro. a xx. annis et supͣ. dabit p̾tiũ
Diues non adet medium sicli
et pauꝑ nichil minuet. Suscepta¬
q pecunia que collata . ẽ. a filiis
isrł trades inusus tab̾naculi tes
timonis: ut sit monim̃tũ eorum
coram dño & ꝓpitietur animab
eorum. hoc gͦ oblitus eorum dauid
facere. idcuro offendit dm̃: iobhoc

Expanded text:
summam filiorum Israel juxta numesummam filiorum Israel juxta numerum, dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit plaga in eis, cum fuerint recensiti. Hoc autem dabit omnis, qui transit ad nomen, dimidium sicli juxta mensuram templi. Siclus viginti habet obolos, media pars sicli offeretur Domino. Qui habetur in numero a viginti annis et supra, dabit pretium. Dives non addet ad medium sicli, et pauper mihi minuet. Susceptamque pecuniam, quae collata a filiis Israel, trades in usus tabernaculi testimonii, ut sit monumentum eorum coram Domino, et propitietur animabus eorum. Hoc ergo oblitus est David facere, idcirco offendit Deum, et ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dum᷑. ne aut quem imitari despi¬
cis. uenerari contempnas. Subti¬
lis et enim uia tenenda. ẽ. rectitu¬
dinis ⁊ humilitatis: ut sic rephen¬
sibilia magistrorum facta displi¬
ceant: quatinus subditorũ mens
aseruanda magisterii reuerentia non
receilat. Dedit gͦ ioab numerũ
descriptionis popłi regi:. et inuen¬
ta sunt de isrł occingenta milia
uirorum fortium. qui educerẽt
gladium: & de uida quingenta
legitur mille milia centum milia¬
septuaginta milia. Quos quidem
intellegendum est. a ioab nume¬
ratos. eẽ. s summã eorum noluisse
ostende dd̃. nisi tantum quantum¬
in samuhelis libro scribitur. Lcus¬
sit autem cordauid eum post¬
quã numeratꝰ.ẽ. popłs: et dixit dd̾
ad dnm̃. Peccaui ualde in hoc facto
s p̃cor. dñe ut transferas iniquita¬
tem serui tui quia stulte egi
nimis. Et ił In libro quoq exodi.
ita scriptum est. Locutꝰ ẽ. oñs ad
moysen dicens. Quando culeris

Expanded text:
dum, ne quem mutari conspidum, ne quem mutari conspicis, venerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis et humilitatis, et sic reprehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia non recedat. « Dedit ergo Joab numerum descriptionis populi regi. Et inventa sunt de Israel octingenta millia virorum fortium, qui educerent gladium: et de Juda quingenta alipomenon vero legitur, Mille millia, centum milseptuaginta millia . Quos quidem intelligendum est, a Joab numeratos esse: sed summam eorum noluisse ostendein Samuelis libro scribitur « Percussit autem cor David eum postquam numeratus est populus, et dixit ad Dominum David: Peccavi valde in hoc facto, sed precor, Domine, ut transferas iniquitatem servi tui, quia stulte egi nimis, etc. » In libro quoque Exodi ita scriptum est: « Locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Quando tuleris
Abbreviated transcription (Latin):
mus eo illos quos rep̃hendẽ nitim᷑.
plus uidemus. Singła hec mala
sunt que asubditis sepe in p̾latis
sepe a p̾latis in subditis cõmittun¬
tur: quia et om̃s subditos hi qui
p̾sunt minus quam ipsi sunt
sapientes arbitrantur & rursũ
qui subiecti sunt rectorum suoꝵ
actiones udicant. Et si ipsos sł̃¬
gimen cenere contingeret: se po¬
Unde plerumq fit. ut et rectores
minus prudenter ea que agen¬
da sunt uideant. quia eorum
oculos ipsa nebula elationis obscu¬
rat. Et nũ nũquamis qui subiec¬
tus. est. hoc cum p̾latus fuerit fa¬
ciat quod dudum fieri subiectus
agguebat: et ꝓeo quod illa quȩ u¬
dicauerat. ꝑpetrat: saltim quia
iudicauit erubescat. Igitur sicut
̃latis curandum ẽ. ne eorum coe.
icctis ꝓuidendum. ẽ. ne sibi rec¬
toum facta displiceant. Si autẽ
magistrorum uita iure rep̾hen¬
ditur. oportet ut eis subditi. etiã
cum displicet. magistrum uene¬
rentur. S hoc ẽ. sollerter intuen¬

Expanded text:
mus, eo illos, quos reprehendere nitimur, mus, eo illos, quos reprehendere nitimur, plus videmus. Signa haec mala sunt, quae a subditis saepe in praelatis, saepe a praelatis in subditis committuntur, quia et omnes subditos hi qui praesunt minus quam ipsi sunt sapientes arbitrantur; et rursum qui subjecti sunt, rectorum suorum actiones judicant; et si ipsos regimen tenere contingeret, se poUnde plerumque fit ut et rectores minus prudenter ea quae agenda sunt videant, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat; et nonnunquam is qui subjectus est hoc, cum praelatus fuerit, faciat quod dudum fieri subditus arguebat, et pro eo quod illa quae judicaverat perpetrat, saltem quia judicavit, erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est ne eorum cordajectis providendum est ne sibi rectorum facta despiciant. Si autem magistrorum vita jure reprehenditur, oportet ut ejus subditi, etiam cum displicet, magistrum venerentur. Sed hoc solerter intuen