comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multũ sapiens multumq potens. extendit celũ sicuit
pellem. s is potius qͥñ tam sapiens. quam ipsa sapien¬
tia ẽ. ipse ꝓrsus extendit et condidit. Istius siquidem
et non illius illa uox ẽ: quando p̃parabat celos. hairodu¬
bium quin d̾s pater. ego aderam. Aderat sine dubio
p̃paranti cęlos. sua uitus suaq sapientia. Nec ꝓutes asti¬
tuse ociosam et quasi ad spectandum solummͦ. quia dix̃
acderam. non etiam p̃parabam. Respice paulisꝑ inferius.
et inuenies aꝑte subiungentem quia erat cum eo compo¬
nens omĩa. Deniq ait quecumq enĩ pater fec̾it : hec et
filius similiter facit. Et ipse itaq extendit cȩlum sicut
pellem. Pulcherrima pellis: quȩ in modum magna
cuiusdam tentoris unidsam opiens faciem t̾re:. solis.
lumȩ. atq stellarum uarietade tam spectabili. humanos
oblectat aspectus. Quid hac pelle formosius: Quid or
natius celo: Minime tamen uel ipsum ullatenus confe¬

Expanded text:
multum sapiens, multumque potens, extendit coelum sicut multum sapiens, multumque potens, extendit coelum sicut pellem; sed is potius qui non tam sapiens quam ipsa Sapientia est, ipse prorsus extendit et condidit. Istius siquidem, et non illius illa vox est: Quando praeparabat coelos, haud dubium quin Deus Pater, ego aderam. Aderat sine dubio praeparanti coelos sua virtus, suaque sapientia. Nec putes astitisse otiosam, et quasi ad spectandum solummodo, quia dixit, aderam, non etiam, praeparabam. Respice paulisper inferius, et invenies aperte subjungentem, quia eram cum eo componens omnia . Denique ait: Quaecunque enim Pater facit, haec et Filius similiter facit . Et ipse itaque extendit coelum sicut pellem. Pulcherrima pellis, quae in modum magni cujusdam tentorii universam operiens faciem terrae, solis, lunae atque stellarum varietate tam spectabili humanos oblectat aspectus. Quid hac pello formosius? quid 1361 ornatius coelo? Minime tamen vel ipsum ullatenus confe
Abbreviated transcription (Latin):
quod equare speciem animȩ possit illius. quȩ eruta
cerren hominis uetustatem. eius qui de celo ẽ decorem
induit: ornata optimis morib ꝓ monilib ipso purior sic̃ a
excelsior ethere. sole splendidior: Noli gͦ respicere ad istũ
salomonem: cum incdagare cupis cuiuscemodi se pel¬
lib similem in decore sponsa gletur. Quid ẽ gͦ quod di¬
cit. formosa sum sicut pelles salomonis: Magnum ac mi¬
rabile quiddam ut ego estimo: si tamen non hunc .ħ illũ
attendimus de quo dicitur. Ecce plusquam salomon
hic. Nam usq adeo is ms̃ salomon. salomonẽ: ut non
mͦ pacificus quod quidem salomon intpretatur. Sex
par ipsa uocetur: paulo ꝑbibente. quia ipse ẽ parnr̃a.
Apud istum salomonem non dubito posse inueniri.
quod decori sponse om̃ino comparare non dubitẽ. Et
p̃sertm de pellib eius aduerte in psalmo. Eatendens
ait celum sicut pellem. Non ille ꝓfecto salomon et si

Expanded text:
quod aequare speciem animae possit illius, quae exuta quod aequare speciem animae possit illius, quae exuta terreni hominis vetustatem, ejus qui de coelo est, decorem induit, ornata optimis moribus pro monilibus, ipso purior sicut et excelsior aethere, sole splendidior? Noli ergo respicere ad istum Salomonem, cum indagare cupis cujusmodi se pellibus similem in decore sponsa glorietur. 2. Quid est ergo quod dicit: Formosa sum sicut pelles Salomonis? Magnum et mirabile quiddam, ut ego aestimo: si tamen non hunc, sed illum hic attendamus, de quo dicitur: Ecce plus quam Salomon hic . Nam usque adeo is meus Salomon est, ut non modo pacificus quod quidem Salomon interpretatur, sed et pax ipsa vocetur, Paulo perhibente quia ipse est pax nostra . Apud istum Salomonem non dubito posse inveniri quod decori sponsae omnino comparare non dubitem. Et praesertim de pellibus ejus adverte in Psalmo: Extendens, ait, coelum sicut pellem . Non ille profecto Salomon, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. quia cum deo ẽ. Frecus gͦ orationib urĩs: uolo in
lucem si possum ꝓdere. quicquid illud ẽ quod oꝑtum
illis pellib sentio. quȩ in exemplum decoris sponsȩ ꝓduc¬
gła sua quicquam habuerit condignum decore spon¬
se: et gła ornatus eius. Et quidem si non acd decorem spon¬
se. s ad nigredinem potius nescio quas pelles istas sicut
et tabernacula cedar respicere diceremus: fortasse com¬
peteret: nec deeẽt unde id congruere monstraremus. si¬
cut et monstrabimus. At uero si sponse claritati quarũ¬
cumq decorem pellium comparandum putamus.
hic ꝓrsus opus ẽ nobis eius ad quem pulsastis auxi¬
lio: quatims misterium hoc digne aꝑire possi mꝰ
Quid namq eoꝵs quȩ in facie lucent. si interne euiꝰ¬
piam scẽ aminȩ pulcritudini compare.tur. non uile
ac fędum recto appareat estimatori: Quid inquam
tale in se ostencdit ea quȩ p̃terit figura huius mundi.

Expanded text:
non est, quia cum Deo est. Fretus ergo orationibus vestris, volo in non est, quia cum Deo est. Fretus ergo orationibus vestris, volo in lucem, si possum, prodere quidquid illud est, quod opertum illis pellibus sentio, quae in exemplum decoris sponsae producgloria sua quidquam habuerit condignum decore sponsae, et gloria ornatus ejus? Et quidem si non ad decorem sponsae, sed ad nigredinem potius nescio quas pelles istas, sicut et tabernacula Cedar respicere diceremus, fortassis competeret, nec deesset unde id congruere monstraremus, sicut et monstrabimus. At vero si sponsae claritati quarumcunque decorem pellium comparandum putamus, hic prorsus opus nobis est ejus ad quem pulsastis auxilio, quatenus mysterium hoc digne aperire possimus. Quid namque eorum quae in facie lucent, si internae cujuspiam sanctae animae pulchritudini comparetur, non vile ac foedum recto appareat aestimatori? Quid, inquam, tale in se ostendit ea quae praeterit figura hujus mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
amabilis ualde: coniersus adorationem cum fletu et
gemitu. expecta inquam dnẽ usq ad reditum restitu¬
tum amicis. colle iam eum siuis: et non causabor. Exau¬
disti me ds̃: conualuit: opus ꝑficimus quod inumxe¬
ras: recdiuimus cum exultatione reportantes maniplos¬
pacis. Porro ego pene oblitus sum meȩ conuentionis: s ñ
tu. Pudet singultuum hors: qui p̾uaricationis me
arguunt. Quid plura: Repetisti commendat: um: re¬
cepisti tuum. Finem uerboꝵ indicunt lacrimȩ: tu illis
reuertentem in patriam ꝓsecuti sumꝰ:
redeo fr̃s ad ꝓpositum edificandi quod
int̾miseram. Incongruum namq ẽ diu
flere letantem: et sedenti ad epulas la¬
crimas multas ingerere. importunũ.
S: et  nrãs defleamus erumpnas: ne
id quidem oportet nimis:
ne non tam amasse illum. quam nr̃a quesisse de illo com¬
moda uideamur. Temꝑet sane dilecti gaudium. mesti¬
ciam desolatoꝵs: et tolerabilius fiat nob quod nobiscum

Expanded text:
amabilis valde; conversus ad orationem cum fletu et amabilis valde; conversus ad orationem cum fletu et gemitu: Exspecta, inquam, Domine, usque ad reditum. Restitutum amicis tolle jam eum, si vis, et non causabor. Exaudisti me, Deus: convaluit, opus perfecimus quod injunxeras, redivimus cum exsultatione reportantes manipulospacis. Porro ego oblitus pene sum meae conventionis, sed non tu. Pudet singultuum horum, qui praevaricationis me arguunt. Quid plura? Repetiisti commendatum, recepisti tuum. Finem verborum indicunt lacrymae; tu illis, revertentem in patriam prosecuti sumus, redeo, fratres, ad propositum aedificandi quod intermiseram. Incongruum namque est diu flere laetantem; et sedenti ad epulas lacrymas multas ingerere, importunum. Sed et si nostras defleamus aerumnas, ne id quidem oportet nimis, ne non tam amasse illum, quam nostra quaesisse de illo commoda videamur. Temperet sane dilecti gaudium moestitiam desolatorum; et tolerabilius fiat nobis quod nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
natus qui meruit: Et adhuc dico. Bene utrumq fecit.
dulcis et rectus dns. Miscdiam et iudicium cantabo tͥ
dnẽ. Cantet tͥ misccłia quam fecisti cũ seruo tuo . oͣ.
cantet et iudicium quod nos portamus. In altero bonꝰ
in altero iustus laudaberis. An soluis laus bonitatis:
ẽ et iustitiȩ. Iustus es dnẽ: et rectum iudicium tuum.G.
men obliuiscimur quod datus fuit. Et grãs agimus quod
habere illum meruimus: quo carere in tantum non uo¬
lumus. in t̾antum non expedit. Recordabor dnẽ pac¬
ti mei. et miserationis tuę: ut magis ac magis iustificeris
in sermonib cuis et uincas cum uidicaris. Cum ꝓ cau¬
sa eccłiȩ anno p̃terito bit̾bi essemus: egrotauit ille. Et in¬
ualescente languore cum iam ꝓrima uideretur uoca¬
tio: ego egerr me ferens comitẽ ꝑegrinationis. et illũ
comitem. in t̾ra relinquere aliena: nec resignare hisqui
m̾ cum commiserant. qm̃ amabatur ab om̃ib sicut erat

Expanded text:
natus qui meruit? Et adhuc dico: Bene utrumque fecit natus qui meruit? Et adhuc dico: Bene utrumque fecit dulcis et rectus Dominus. Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. Cantet tibi misericordia, quam fecisti cum servo tuo Girardo; cantet et judicium, quod nos portamus. In altero bonus, in altero justus laudaberis. An solius laus bonitatis? Est et justitiae. Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Gmen obliviscimur quod datus fuit, et gratias agimus quod habere illum meruimus, quo carere in tantum non volumus, in quantum non expedit. 14. Recordor, Domine, pacti mei et miserationis tuae, ut magis justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris. Cum pro causa Ecclesiae anno praeterito Viterbii essemus, aegrotavit ille, et invalescente languore, cum jam proxima videretur vocatio, ego aegerrime ferens comitem peregrinationis, et illum comitem in terra relinquere aliena, nec resignare his qui mihi cum commiserant, quoniam amabatur ab omnibus, sicut erat
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ iherłm. et p̃uidens ruituram: fleuit suꝑ eam.
Et ego ꝓpͥam et quȩ in p̃senti ẽ desolationẽ non sentiã:
plagam meã recentem. et grauem non doleam: Ille cõpa¬
tiendo fleuit: et ego patiendo non aucdeo: Et certe ad
tumulum latari nec flentes arguit. nec a fletu ꝓhibuit
insuꝑ et fleuit cum flentib Et lacrimatus ẽ inquit iħc. fu¬
erunt lacrimȩ illȩ testes ꝓfecto naturȩ: non indices dif¬
ficdentiȩ. Deniq et ꝓcliit mox ad uocem eius qui erat
mortuus: ne contimio putes fidei p̃iudicium. dolentis
affectum. Sic nec fletus utiq nr̃ infidelitatis ẽ signum:
s conditionis indiciũ. Nec quia ꝑcussus ploro. arguo
ferientem. s ꝓuoco pietatem: seueritatẽ flectere satago.
Unde et uerba mea dolore sunt plena: non tamen et mur¬
mure. Numquid non plenum uistitiȩ ꝓtuli: quod uniꝰ
sententiȩ complemento et punitus ẽ qui debuit. et coro¬

Expanded text:
civitatem Jerusalem, et praevidens ruituram, flevit super eam . civitatem Jerusalem, et praevidens ruituram, flevit super eam . Et ego propriam, et quae in praesenti est desolationem non sentiam? Plagam meam recentem, et gravem non doleam? Ille flevit compatiendo, et ego patiendo non audeam? Et certe ad tumulum Lazari nec flentes arguit, nec a fletu prohibuit, insuper et flevit cum flentibus: Et lacrymatus est, inquit, Jesus . Fuerunt lacrymae illae testes profecto naturae, non indices diffidentiae. Denique et prodiit mox ad vocem ejus qui erat mortuus, ne continuo putes fidei praejudicium dolentis affectum. 13. Sic nec fletus utique noster infidelitatis est signum, sed conditionis indicium; nec quia percussus ploro, arguo ferientem, sed provoco pietatem, severitatem flectere satago. Unde et verba mea dolore sunt plena, non tamen et murmure. Nunquid non plenum justitiae protuli, quod unius sententiae complemento et punitus est qui debuit, et coro
Abbreviated transcription (Latin):
filio: cui ꝑpetuo sciret obstructum exitum de uentre mor¬
resurgent: s non ad uitam. Immo ad uitam: ut uiui
in morte infelicius moriantur. Quamquã de ionata.
possit non in merito herere sententia. At mͥ et si non is¬
ta sup petit plangendi ratio: non tamen nulla. Ulan¬
go pͥmum suꝑ mea ipsius plaga:atq huius iactura do¬
Gͦ. pater erat. Plango certe et suꝑ uniuersi statu nr̃i ordi¬
nis. nr̃ȩq ꝓfessionis : qui de tuo.cͤ. zelo. consilio. et exemplo.
robur non mediocre capiebat. Plango postremo et siñ
suꝑ ce: ꝓpter te tamen. Hinc ꝓrsus. hĩc afficior. grauiter:
quia uehementer amo. Et nemo mͥ molestus sit. dicens
non debere sic affici: cum benignus samuhel suꝑ reꝓbo
rege. et pius dauid suꝑ parricida filio satis fecerint af¬
fectioni: et non adiniuriam fidei: non insuꝑm suggil¬
et ecce plusquam absalon hic. Saluator quoq uidens

Expanded text:
filio , cui perpetuo sciret obstructum exitum de ventre morfilio , cui perpetuo sciret obstructum exitum de ventre morresurgent, sed non ad vitam; imo ad vitam, ut vivi in morte infelicius moriantur. Quanquam de Jonatha possit non immerito haerere sententia. At mihi etsi non ista suppetit plangendi ratio, non tamen nulla. Plango primum super mea ipsius plaga, atque hujus jactura doquorum Girardus pater erat; plango certe et super universo statu nostri ordinis nostraeque professionis, qui de tuo, Girarde, zelo, consilio et exemplo robur non mediocre capiebat; plango postremo, etsi non super te, propter te tamen. Hinc prorsus, hinc afficior graviter, quia vehementer amo. Et nemo mihi molestus sit, dicens non debere sic affici; cum benignus Samuel super reprobo rege , et pius David super parricida filio satisfecerint affectioni, et non ad injuriam fidei, non in superni suggilet ecce plus quam Absalon hic. Salvator quoque videns
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ suꝑuenissem et extrema iam psalmi me audien¬
te clara uoce complesset: suspitiens in cęlum ait. Pater
in manus tuas commendo spm̃ meun. Et repetens eumn¬
dem sermonem. ac frequenter ingeminans pater pater
conuersus ad me exhilarata quidem facie: quanta in qͥt
dignatio di patrem hominum cẽ: quanta hominum
gła cdi filios. cli ẽẽ heredes. Nlam si filir ẽt heredes. Sic
cantabat quem nos lugemus: in quo et meum fateor luc¬
tum pene incantum conuertit: dum intentus głȩ eius.
ꝓpͥȩ fere miseriȩ obliuiscor. S reuocat me ad me pun¬
gens dolor: facileq a sereno illo intuitu tanquã a leui
excitat somno. ꝑstringens anxictas. Plangam gͥ s super
me: quia suꝑ illum iam uetat ratio. Puto enim si oportu¬
nitas daretur: mͦ diceret nobis. Nolite flere suꝑ me: s
suꝑ uos ipsos flete. Planxit merito dauid. suꝑ parricida

Expanded text:
Cum ergo supervenissem, et extrema jam psalmi, me audienCum ergo supervenissem, et extrema jam psalmi, me audiente, clara voce complesset, suspiciens in coelum, ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Et repetens eumdem sermonem, ac frequenter ingeminans: Pater, Pater, conversus ad me, exhilarata quidem facie: « Quanta, » inquit, « dignatio Dei, patrem hominum esse! quanta hominum gloria, Dei filios Dei esse et haeredes! Nam si filii, et haeredes. » Sic cantabat quem nos lugemus: in quo et meum, fateor, luctum pene in cantum convertit, dum intentus gloriae ejus, propriae fere miseriae obliviscor. 12. Sed revocat me ad me pungens dolor, facileque a sereno illo intuitu, tanquam a levi excitat somno perstringens anxietas. Plangam igitur, sed super me, quia super illum jam vetat ratio. Puto enim, si opportunitas daretur, modo diceret nobis: Nolite flere super me, sed super vos ipsos flete. Planxit merito David super parricida
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus illa nox. illuminatio tua in delicus tuis. Accitus sũ ego
ad id miraculi: uidere exultantẽ in morte hominẽ. et in¬
sultantem morti. U̾bi ẽ mors uictoria tua: U bi ẽ mors
stimulus tuus: Iam non stimulus: s iubilus. Iam can¬
tando moritur homo: et moriendo cantat. Usurparis
ad leciciam mater meroris: usurparis ad głam głȩ inimi¬
ca: usurparis ad introitum regni. porta inferi: et fouea ꝑ¬
ditionis. adinuentionem salutis: idq ab homine peccatore.
Iuste nimirum: quia tu inique in hominẽ innocentẽ et
iustum. potestatẽ temeraria usurpasti. Mortua es o mors.
et ꝑforata hamo. quem incauta glutisti: cuius illa uex ẽ.
in ꝓpha. o mors ero mors tua morsus tuus ero inferne.
Iuo inquam hamo ꝑforata: transeuntib ꝑ mediũ tui fi¬
cdelib latum letumq exitum pandis ad uitam: oͦ. de non
ad patriam: non mͦ securus s et letabundus et laudans.

Expanded text:
Prorsus illa nox illuminatio tua in deliciis tuis. Accitus sum ego Prorsus illa nox illuminatio tua in deliciis tuis. Accitus sum ego ad id miraculi, videre exsultantem in morte hominem, et insultantem morti. Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, stimulus tuus? Jam non stimulus, sed jubilus. Jam cantando moritur homo, et moriendo cantat. Usurparis ad laetitiam, mater moeroris; usurparis ad gloriam, gloriae inimica; usurparis ad introitum regni, porta inferi; et fovea perditionis, ad inventionem salutis: idque ab homine peccatore. Juste nimirum, quia tu inique in hominem innocentem et justum potestatem temeraria usurpasti. Mortua es, o mors, et perforata hamo quem incauta glutiisti, cujus illa vox est in propheta: O mors, ero mors tua; morsus tuus ero, inferne . Illo, inquam, hamo perforata, transeuntibus per medium tui fidelibus latum laetumque exitum pandis ad vitam. Girardus te non ad patriam, non modo securus, sed et laetabundus et laudans.
Abbreviated transcription (Latin):
rit ociosa socialis conuersatio. p̃sertim inter amicos: et
quid effecerit mutuus amor in sibi p̃sentib. horror
indicat seꝑationis. et dolor deinuicẽ inseparatis. Doleo
suꝑ de. gͤ. carissime. non quia dolendus. s quia ablatus
Et ideo fortassis dolendum mͥ potius suꝑ me: qͥ bibo
calicem amaritudinis. Et solus dolendus. quia solus
bibo. Non enim et tu. Solus ego patior: quod solentusp
pati qui se diligunt. cum se amutunt. Utinam non te
amiserum. s p̃miserim: utinam uel tarde aliquando seqͣr te
quocumq ieris. Non enim dubium quin ad illos ieris.
quos circa medium extremȩ noctis tuę inuitabas ad lau¬
dem: cum in uultu et uoce exultationis subito erupisti in
illud dauiticum: stupentib qui assistebant. Laudate
dnm̃ de cęlis: laudate eum in excelsis. Iam t̾ fr̃ mi nocte ad¬
huc media diescebat: et nox sicut dies illuminabatur:

Expanded text:
rit otiosa socialis conversatio, praesertim inter amicos: et rit otiosa socialis conversatio, praesertim inter amicos: et quid effecerit mutuus amor in sibi praesentibus, horror indicat separationis, et dolor de invicem separatis. Doleo super te, Girarde charissime, non quia dolendus, sed quia ablatus. Et ideo fortassis dolendum mihi potius super me, qui bibo calicem amaritudinis. Et solus dolendus, quia solus bibo: non enim et tu. Solus ego patior quod solent pariter pati qui se diligunt, cum se amittunt. 11. Utinam non te amiserim, sed praemiserim! utinam vel tarde aliquando sequar te quocunque ieris! Non enim dubium quin ad illos ieris, quos circa medium extremae noctis tuae invitabas ad laudem, cum in vultu et voce exsultationis subito erupisti in illud Davidicum, stupentibus qui assistebant: Laudate Dominum de coelis, laudate eum in excelsis . Jam tibi, frater mi, nocte adhuc media diescebat, et nox sicut dies illuminabatur
Abbreviated transcription (Latin):
carnalem negauerim: nam et ego carnalis sum uenunda¬
tus sub peccato addictus morti: penis et erumpnis obno¬
xiiis. Non sum fateoe insensibilis ad pe nas: mortẽ horres
meam et meors. Meus. sͦ. erat: ms̃ plane. An non ms̃. qui fr̃
sanguine fuit: ꝓfessione filius: sollicitudine pater: con
et grauiter. Ignoscite filii: immo si filii. uicem dolete pat̾¬
sideratis quam grauia ꝓ peccatis recepi de manu dnĩ.
In uirga indignationis suȩ ꝑcussit me: digne ꝓ meritis
clure ꝓ uirib An leue quis dixerit uiuere me absq.s.
nisi qui ignorat quid mͥ cum oͦ: Nec tamen contradico.
sermonib scĩ. Non rep̃hendo iudicium. quo recepit qͥs¬
q quod dignus ẽ. ille coronam quam meruit: ego quã
debui penam. Numquid quia sentio penam. rep̃hendo
sententiam: Humanum ẽ illud: hoc impium. Huma¬
num inquam et necesse. affici erga caros: siue delectabi¬
liter cum p̃sto sunt: siue cum absunt moleste. Non e¬

Expanded text:
carnalem negaverim. Nam et ego carnalis sum, venundacarnalem negaverim. Nam et ego carnalis sum, venundatus sub peccato, addictus morti, poenis et aerumnis obnoxius. Non sum, fateor, insensibilis ad poenas, mortem horreo meam et meorum. Meus Girardus erat, meus plane. An non meus, qui frater sanguine fuit, professione 1358 filius, sollicitudine pater, conset graviter. 10. Ignoscite, filii: imo si filii, vicem dolete patersideratis quam gravia pro peccatis recepi de manu Domini. In virga indignationis suae percussit me, digne pro meritis, dure pro viribus. An leve quis dixerit vivere me absque Girardo, nisi qui ignorat quid mihi cum Girardo? Nec tamen contradico sermonibus sancti; nec reprehendo judicium, quo recepit quisque quo dignus est: ille, coronam quam meruit; ego, quam debui poenam. Nunquid quia sentio poenam, reprehendo sententiam? Humanum est illud, hoc impium. Humanum, inquam, et necesse affici erga charos, sive delectabiliter cum praesto sunt, sive cum absunt, moleste. Non e
Abbreviated transcription (Latin):
non consanguinitas. s unanimitas. Carnis quidẽ ne¬
cessitudo non defuit: s plus iunrit societas spc̃: consen¬
sus animoꝵs: moꝵs conformitas. Cum gͦ ee̾mus cor unũ
et anima una: hanc ineam pariter atq ipsius animã
ꝑtransiuit gladius: et scindens mediã : partẽ locauit in
cȩlo. partem in ceno deseruit. Ego ego illa portio mise¬
ra in luto iacens. truncata parte sui. et parte potiori:
et dicitur m̃ ne fleueris: Auulsa sunt iuscera mea
a me. et dicitur m̾ ne senseris: Sentio sentio uel inuitus:
quia nec fortitudo lapidum fortitudo mea: nec caro mea
enea ẽ. Sentio ꝓrsus et doleo. et dolor meus in conspectu
meo semꝑ. Non sane nos poterit duriciȩ. et insensibilita¬
tis arguere ille qui uerberat. quomͦ illos de quib ait. Ecus¬
si eos. et non doluerunt. Affectum meum confessus sum:
et non negaui. Carnalem quis dixerit: ego humanum
ñ nego. sicut nec me hominem. Sine hoc sufficit. nec

Expanded text:
non consanguinitas, sed unanimitas. Carnis quidem nenon consanguinitas, sed unanimitas. Carnis quidem necessitudo non defuit; sed plus junxit societas spiritus, consensus animorum, morum conformitas. Cum ergo essemus cor unum et anima una, hanc meam pariter atque ipsius animam pertransivit gladius, et scindens, mediam partem locavit in coelo, partem in coeno deseruit. Ego, ego illa portio misera in luto jacens, truncata parte sui, et parte potiori; et dicitur mihi: Ne fleveris? Avulsa sunt viscera mea a me; et dicitur mihi: Ne senseris? Sentio, sentio vel invitus, quia nec fortitudo lapidum fortitudo mea, nec caro mea aenea est; sentio prorsus et doleo, et dolor meus in conspectu meo semper. Non sane nos poterit duritiae et insensibilitatis arguere ille qui verberat, quomodo illos de quibus ait: Percussi eos, et non doluerunt . Affectum meum confessus sum, et non negavi. Carnalem quis dixerit: ego humanum non nego, sicut nec me hominem. Si nec hoc sufficit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qui lugent: ipsi consolabuntur. Propterea con descen¬
dat mͥ omĩs scs̃: et in spũ lenitatis qui sp̃italis ẽ. susti¬
neat lamentantem. Luctus ms̃ humano queso pense¬
tur affectu: non usu. Uidemus nempe mortuos coti¬
die plangere mortuos suos: fletum multum. et fruc¬
tum nullum. Non culpamus affectum nisi cum exce¬
dit modum: s causam. Ille nimirum naturȩ ẽ. et eius
curbatio pena peccati: Hȩc uanitas et peccatum. Et¬
enim ibi sola nisi fallor plorantur dampna głȩ carnis.
uitȩ p̃sentis in commoda. Et plorandi: qui ita plorant.
NLumquid ego sic: Simmilis mͥ affectus: s altera causa:
dissimilisq intentio. Nulla mͥ sane querela de om̃ib
quȩ sunt mundi. In his ꝓfecto quȩ funt dei. ademptũ
doleo fidele auxilium: salutare consilium S. lugeo: oͦ. ẽ¬
in causa. Fr̃ carne: s ꝓrimus spũ. socius ꝓposito. Adhe¬
sit anima mea animȩ illius: et unam fecit de duabus

Expanded text:
qui lugent, ipsi consolabuntur . Propterea condescenqui lugent, ipsi consolabuntur . Propterea condescendat mihi omnis sanctus, et in spiritu lenitatis qui spiritualis est, sustineat lamentantem. Luctus meus humano, quaeso, pensetur affectu, non usu. Videmus nempe mortuos quotidie plangere mortuos suos: fletum multum, et fructum nullum. Non culpamus affectum, nisi cum excedit modum; sed causam. Ille nimirum naturae est, et ejus turbatio poena peccati: haec vanitas et peccatum. Etenim ibi sola, nisi fallor, plorantur damna gloriae carnis, vitae praesentis incommoda. Et plorandi qui ita plorant. Nunquid ego sic? Similis mihi affectus, sed altera causa, dissimilisque intentio. Nulla mihi sane querela de omnibus quae sunt mundi. In his profecto quae sunt Dei, ademptum doleo fidele auxilium, salutare consilium. Girardum in causa, frater carne, sed proximus spiritu, socius proposito. 9 Adhaesit anima mea animae illius; et unam fecit de duabus,
Abbreviated transcription (Latin):
mori pꝰce: Nam ꝓce nolim. nec te tua fraudare gła.
Porro suꝑ uiuere tͥ labor et dolor.iuam quo ad uiuã
in amaritudine: uiuam in merore: et hȩc sit mͥ conso¬
latio ut merendo affligar. Non parcam. et uiuabo ma¬
num dnĩ. Et enim manus dñi tetigit me. Me inquã
tetigit et ꝑcussit: non illum quem uocauit ad reqͥẽ.
Me occidit: cum succidit illum. Num quid enim oeei¬
sum quis dixerit: quem plantauit in uita: At quod
illi uitȩ ianua fuit mͥ plane mors ẽ. ineq illa morte mortu¬
um dixerim. non hunc qui obdormiuit in dño. Exite
erite lacrimȩ iam p̾dem cupientes: exite. quia is qui
uobis meatum obtruxerat. comineauit. Aꝑiantur cata¬
racte miseri capitis. et erũpant fontes aquarum: si forte
sufficiant sordes diluere culparum. quib iram merui.
Cum consolatus fuerit suꝑ me dñs. tunc fortassis et ego
merear consolari: si tamen non peꝑcero a merore. Nam

Expanded text:
mori post te? Nam pro te nolim, nec te tua fraudare gloria. mori post te? Nam pro te nolim, nec te tua fraudare gloria. Porro supervivere tibi, labor et dolor. Vivam, quoad vivam, in amaritudine; vivam in moerore: et haec sit mihi consolatio, ut moerendo affligar. Non parcam; et juvabo manum Domini: etenim manus Domini tetigit me. Me, inquam, tetigit et percussit, non illum, quem vocavit ad requiem; me occidit, cum succidit illum. Nunquid enim occisum quis dixerit, quem plantavit in vita? At quod illi vitae janua fuit, mihi plane est mors; meque illa morte mortuum dixerim, non hunc qui obdormivit in Domino. Exite, exite, lacrymae jampridem cupientes; exite, quia is qui vobis meatum obstruxerat, commeavit. Aperiantur cataractae miseri capitis; et erumpant fontes aquarum, si forte sufficiant sordes diluere culparum, quibus iram merui. Cum consolatus fuerit super me Dominus, tunc fortassis et ego merear consolari, si tamen non pepercero a moerore: nam,
Abbreviated transcription (Latin):
quia caro mea et fr̃ ẽ. Hoc tamen securus addo: michi
utilis in om̃ib et p̃ om̃ib fuit: utilis in paruis et in mag¬
nis: in p̾uatis et publicis: foris et intus. Merito ex eo pen̾¬
cdebam totus. qui mͥ totum erat. Solum pene reliquerit
iñ ꝓuisoris honorem et nomen. Nam opus ipse facie¬
bat. Ego uocitabar abbas. s ille p̾erat in sollicitucline.
Merito requieuit in illo sp̃c meus: ꝑ quem licebat deles¬
cari in dnõ: p̾licare liberius. orare securius. Ete inquã
tio pinguior: frequentior lectio: et feruentioe affectuo
heu sublatus es. et hȩc om̃ĩa simul. Tecum om̃s parit̃
abiere deliciȩ et leticiȩ meȩ. Iam curȩ irruunt.:Iam mo¬
lestiȩ hinc inde pulsant: et angustiş undiq. Solum
me repperunt: sole mͥ te abeunte remanserunt. solus
sub sarcina gemo. Aut ponere aut oppͥmi necesse esto
quia tu tuos bumeros subduxisti. Quis mͥ tribuat. cito

Expanded text:
quia caro mea, et frater est. Hoc tamen securus addo: mihi quia caro mea, et frater est. Hoc tamen securus addo: mihi utilis in omnibus, et prae omnibus; fuit utilis in parvis et magnis, in privatis et publicis, foris et intus. Merito ex eo pendebam totus, qui mihi totum erat. Solum pene reliquerat mihi provisoris honorem et nomen; nam opus ipse faciebat. Ego vocitabar abbas; sed ille praeerat in sollicitudine. Merito requievit in illo spiritus meus, per quem licebat dilectari in Domino, praedicare liberius, orare securius. Per te, inqtio pinguior, frequentior lectio, et ferventior affectus. Heu, sublatus es, et haec omnia simul. Tecum pariter abiere deliciae, et laetitiae meae. Jam curae irruunt, jam molestiae hinc inde pulsant, et angustiae undique solum me repererunt, solae mihi te abeunte remanserunt, solus sub sarcina gemo. Aut ponere, aut opprimi necesse est, quia tu tuos humeros subduxisti. Quis mihi tribuat cito
Abbreviated transcription (Latin):
contemplando: subtilior indisserendo: Quociens cum eo
disserens ea didici quȩ nesciebam: et qui docturus aduene¬
ram. doctus magis abscessi. Nec mirum de me:cum magni
ae sapientes uiri id ipsum nichilominus ex illo sibi ac¬
cidisse testentur. Non cognouit luteraturam: s habuit
litterarum inuentorem sensum: habuit et illuminantẽ
spm̃. Nec in maximis cantum: s et in minimis marimꝰ
erat. Quid uerbi causa in edificuis. in agris. ortis. aquis.
cunctis deniq artib seu oꝑib rusticoꝵ:. quid inquam uel
in hoc rerum gene.oͦ. subterfugit ꝑitiam: Cementarus.
fabris. agricolis. ortolanis. sutorib atq textorib. facile
tior. solis in suis oculis non erat sapiens. Dtinã multos
et si minus sapientes: non plus tangeret illa maledictio.
Ne qui sapientes estis in oculis ur̃is. Scientib ista loqͦ
et adhuc plura his de illo et maiora comꝑtis. Pareo tam̃

Expanded text:
contemplando, subtilior in disserendo? Quoties cum eo contemplando, subtilior in disserendo? Quoties cum eo disserens ea didici quae nesciebam; et qui docturus adveneram, doctus magis abscessi? Nec mirum de me, cum magni ac sapientes viri id ipsum nihilominus ex illo sibi accidisse testentur. Non cognovit litteraturam; sed habuit litterarum inventorem sensum, habuit et illuminantem Spiritum. Nec in maximis tantum, sed in minimis maximus erat. Quid, verbi causa, in aedificiis, in agris, hortis, aquis, cunctis denique artibus seu operibus rusticorum? quid, inquam, vel in hoc rerum genere Girardi subterfugit peritiam? Caementariis, fabris, agricolis, hortulanis, sutoribus, atque textoribus facile tior, solis in suis oculis non erat sapiens. Utinam multos, etsi minus sapientes, non plus tangeret illa maledictio: Vae qui sapientes estis in oculis vestris ! Scientibus ista loquor, et adhuc plura his de illo, et majora compertis. Parco tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
tuus. et uoluntas frm̃. et studium obediendi: suꝑ omĩa
abbatis pariter et frĩs germana dilectio. Ita ẽ. Grãs tͥ fr̃
feci. si ꝓfui. Tu intricabaris. et ego cuo beneficio feriatus se
aut doctrine filioꝵs utilius intendebam. Cur enim securus
intus non ee̾m: cum te scirem agentem foris. manum dexterã
meam. lumen oculoꝵ meoꝵs. pectus meum. et linguã meam:
Et quidem indefessa manus: oculus simplex: pectus consi¬
lii: lingua loquens iudicium: Sicut scriptũ ẽ. Os iusti
meditabitur sapientiã: et lingua eius loquetur iudiciũ.
S quid dixi foris agentem illum quasi int̾na.oͦ. nesciret:
ac spũaliũ expers eẽt donoꝵs: Norunt qui illum norunt
sp̃ũales: quam uerba eius sp̃m redolerent. Norunt con¬
tubniales quã mores eius et stuclia non carnem saꝑent.
s feruerent spũ. Quis illo rigidior in custodia disciplinȩ:
quis incastigando corpus suum districtior suspensior in

Expanded text:
tuus, voluntas fratrum, et studium obediendi, super omnia tuus, voluntas fratrum, et studium obediendi, super omnia abbatis pariter et fratris germana dilectio. » Ita est. Gratias tirofeci, si profui. Tu intricabaris, et ego tuo beneficio feriatus sedaut doctrinae filiorum utilius intendebam. Cur enim securus intus non essem, cum te scirem agentem foris manum dexteram meam, lumen oculorum meorum, pectus meum, et linguam meam? Et quidem indefessa manus, oculus simplex, pectus consilii, lingua loquens judicium, sicut scriptum est: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium . 7. Sed quid dixi foris agentem illum? quasi interna Girardus nesciret, ac spiritualium expers esset donorum. Norunt qui illum norunt spirituales, quam verba ejus spiritum redolerent. Norunt contubernales, quam mores ejus et studia non carnem saperent, sed ferverent spiritu. Quis illo rigidior in custodia disciplinae? quis in castigando corpus suum districtior, suspensior vel sublimior in
Abbreviated transcription (Latin):
tebat. Ouirum industrium: o amicum fidelẽ. et amico
gerebat morẽ: et officiis caritatis non deerat. Quis uacua
recessit ab eo manir: Si diues. consilium: si pauꝑ. subsi¬
dium reportabat. Nec querebat quȩ sua sunt: qui se me¬
diis ingerebat curis. ut ego uacarem. Sꝑabat enim sicut
erat humillimꝰ. maiorem de nr̃a quiete fructum: quã si ua¬
caret ipse. Int̾lum tamen postulabat absolui: et alteri
cedere. quasi qui melius ꝓuicleret. S ubi ille inueniret᷑:
Nec petulanti aliquo ut assolet in eo officii detinebatur af¬
fectu: s solo intuitu caritatis. Siquidẽ plus om̃ib labora¬
bat. et minus omĩb accipiebat: ita ut sepe cum alus neces¬
saria ministraret. ipse egeret in plurib. Uerbi causa.cibo
aut ueste. Demq eum se sentiret decessui ꝓpinquare. d̃s in¬
quit tu scis. quod quantum in me fuit semꝑ optaui quie¬
tem mn intencdere. uacare tͥ. S implicitum cenuit timor

Expanded text:
tebat. O virum industrium! o amicum fidelem! et amico tebat. O virum industrium! o amicum fidelem! et amico gerebat morem, et officiis charitatis non deerat. Quis vacua ab eo recessit manu? Si dives, consilium; si pauper, subsidium reportabat. Nec quaerebat quae sua sunt, qui se mediis ingerebat curis, ut ego vacarem. Sperabat enim, sicut erat humillimus, majorem de nostra quiete fructum, quam si vacaret ipse. Interdum tamen postulabat absolvi, et alteri cedere, quasi qui melius provideret. Sed ubi ille inveniretur? Nec petulanti aliquo, ut assolet, in eo officii detinebatur affectu, sed solo intuitu charitatis. Siquidem plus omnibus laborabat, et minus omnibus accipiebat; ita ut saepe, cum aliis necessaria ministraret, egeret ipse in pluribus, verbi causa, cibo aut veste. Denique cum se sentiret decessui propinquare: « Deus, » inquit, « tu scis quod quantum in me fuit, semper optavi quietem; mihi intendere, tibi vacare. Sed implicitum tenuit timor
Abbreviated transcription (Latin):
manum. Ad omẽ quod emerserit. respitio ad .s̃. ut consue¬
ueram: et non ẽ. Heu tunc ingemisco miser: sicut homo si¬
ne acdiutorio. Quem consulam in ambiguis. cui in adu̾sis
fidam: quis portabit onera: quis ꝑicula ꝓpulsabit: Nonne
pectus curȩ meȩ notius quam meum ipsius habebant:
familiarius incursabant: acrius urgebant: Nonne in lin¬
gua illa tua placabili et potenti. meam a sermonib scłi
frequentissime uendicabas: et amico reddebas silentio:
Dñs cdederat illi linguam eruditam: ut sciret quando de¬
beret ꝓferre sermonem. Ita deniq in prudentia responsoꝵs
suoꝵs. et in grã cdata sibi desuꝑ. et domesticis satis faciebat
et exteris: ut pene me nemo requireret. cui pͥor forte .6̾. occur¬
risset. Occurrebat autem aduentantib: opponens se. ne
subito meum ocium incursarent. Siquib sane satis¬
facere ꝑ se non quibat. hos ꝑducebat ad me: ceteros emit¬

Expanded text:
manum. Ad omne quod emerserit, respicio ad Girardum ut consuemanum. Ad omne quod emerserit, respicio ad Girardum ut consueveram, et non est. Heu! tunc ingemisco miser, sicut homo sine adjutorio. Quem consulam ambiguis? cui in adversis fidam? quis portabit onera? quis pericula propulsabit? Nonne pectus curae meae notius, quam meum ipsius habebant, familiarius incursabant, acrius urgebant? Nonne in lingua tua illa placabili et potenti meam a sermonibus saeculi frequentissime vindicabas, 1356 et amico reddebas silentio? Dominus dederat illi linguam eruditam, ut sciret quando deberet proferre sermonem. Ita denique in prudentia responsorum suorum, et in gratia data sibi desuper, et domesticis satisfacieba et exteris, ut pene me nemo requireret, cui prior forte Girardus occurrisset. Occurrebat autem adventantibus, opponens se, ne subito meum otium incursarent. Si quibus sane per se satisfacere non quibat, hos perducebat ad me, caeteros emit
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i. Ceterum qui adheret deo. imus sp̃c ẽ. et in diuinum
quemclam totus mutatur affectum: nec potest iam senti¬
re aut saꝑe nisi cdm̃ et quod sentit et sapit ds: plenus dõ.
deus autem caritas ẽ: et quanto quis coniunctior deo. tanto
plenior caritate. Porro impassibilis ẽ ds. s non incompassi¬
bilis: cui ꝓp̾um misereri semꝑ et parcere. Ergo et te neces¬
se ẽ ẽẽ misericordem. qui inheres misericordi. quamuis
iam minime miser sis: et qui non pateris. compateris tam̃
Affectus ꝓinde tuus non ẽ imminutus. s immytatuf: nec qm̃
dm̃ incluisti. nr̃i cura te exuisti: et ipsi enim cura ẽ de nob̾.
Quod infirmum ẽ abiecisti: s non quod pium. Caritas de
poterit obliuisci filii uteri sui: Et si illa oblita fuerit: ego
tamen non obliuiscar tui. Non expedit ꝓrsus. Scis ubi
uerser: ubi iaceam: ubi reliqueris me. Non ẽ qui porrigat

Expanded text:
nostri. Caeterum qui adhaeret Deo, unus spiritus est , et in divinum nostri. Caeterum qui adhaeret Deo, unus spiritus est , et in divinum quemdam totus immutatur affectum, nec potest jam sentire aut sapere nisi Deum, et quod sentit et sapit Deus, plenus Deo. Deus autem charitas est, et quanto quis conjunctior Deo, tanto plenior charitate. Porro impassibilis est Deus, sed non incompassibilis, cui proprium est misereri semper et parcere. Ergo et te necesse est misericordem esse, qui inhaeres misericordi, quamvis jam minime miser sis: et qui non pateris, compateris tamen. Affectus proinde tuus non est imminutus, sed immutatus; nec, quoniam Deum induisti, nostri cura te exuisti; et ipsi enim cura est de nobis . Quod infirmum est abjecisti, sed non quod pium. Charitas dend mater oblivisci poterit filii uteri sui? Etsi illa oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui . Non expedit prorsus. Scis ubi verser, ubi jaceam, ubi reliqueris me; non est qui porrigat
Abbreviated transcription (Latin):
transierunt irȩ: in me confirmatus ẽ furor. Erat ambob
alterutrum grata p̃sentia: dulce consortium. suaue collo¬
quium: s tantas utriusq delicias. ego ꝑdidi. tu mutasti.
Et quidem in mutatis illis retributio multa. Quanto
fenore gaudiors. ac benedictionũ cumulo. cares hodie nob
nec dispendiũ sentis absentiȩ a nob tue: angłoꝵ admixtꝰ chori:
Nõ ẽ igitur quod causeris tu de nr̃a quasi subtracta tͥ p̃sentia:
cui asfatim sui suorsq copiam dñs maiestatis indulsit. At
ego ꝓ te quid: Quam uellem scire quid nam sentias nẽ
de me illo unico tuo. mediis nutante curis et penis: disti¬
tuto de baculo inbecillitatis meȩ.Si tamen licet ad¬
huc cogitare de miseris: ingresso abissum luminis. atq
illo pelago et̾nȩ felicitatis absorto. forte enim et si nosti
nos scdm carnem. s nunc iam non nosti: et qm̃ introisti
in potentias dnĩ. memoraris iustitię eius solius. immemor

Expanded text:
transierunt irae, in me confirmatus est furor. Erat ambobus transierunt irae, in me confirmatus est furor. Erat ambobus alterutrum grata praesentia, dulce consortium, suave colloquium; sed tantas utriusque delicias ego perdidi, tu mutuasti. Et quidem immutatis illis retributio multa. 5. Quanto fenore gaudiorum ac benedictionum cumulo cares hodie nobinec dispendium sentis absentiae a nobis tuae, angelorum admistus choris. Non est igitur quod causeris tu de nostra quasi subtracta tibi praesentia, cui affatim sui suorumque copiam Dominus majestatis indulsit. At ego pro te quid? Quam vellem scire quidnam sentias nunc de me illo unico tuo, mediis nutante curis et poenis, destituto te baculo imbecillitatis meae! si tamen licet adhuc cogitare de miseris, ingresso abyssum luminis, atque illo pelago aeternae felicitatis absorpto. Forte enim etsi nosti nos secundum carnem, sed nunc jam non nosti: et quoniam introisti in potentias Domini, memoraris justitiae ejus solius, immemor
Abbreviated transcription (Latin):
uitam: Quam mitius me pͥuares o austera mors. uitȩ
usu. ꝗͦ fructu: Nam uita sine fructu. grauior mors.
Deniq duplex malum ligno paratur infructuoso: secu¬
ris et ignis. Ergo meis laborib inuidens. elongasti a
me amicũ et ꝓximũ: ꝑ cuius maxime studium erant.
si quando erant fructuosi. Satius ꝓinde mͥ fuisset ꝑi¬
clitari uita. quam tua. s p̃sentia: qui meoꝵ in dñõ stu¬
dioꝵ eras sollicitus incitator: fidelis adutor. cautus eramina¬
tor. Curqueso aut amaimus. aut amisimus nos: Dura
conditio. s mea miseranda fortuna: non et illius. Nam tu
care fr̃ si caros amisistr: cariores utiq recepisti. Me uero quȩ¬
nam iam miserum consolatio manet: post te unicum sola¬
tium meum: Placita fuit pariter utriq societas corpoꝵs.
ꝓ moꝵs concordia: s solum me diuisio uulnerauit. Com¬
mune. quod libuit: quod triste et lugubre. meum. In me

Expanded text:
vitam? Quam mitius me privares, o austera mors, vitae vitam? Quam mitius me privares, o austera mors, vitae usu, quam fructu! nam vita sine fructu gravior mors. Denique duplex malum ligno paratur infructuoso, securis et ignis . Ergo meis laboribus invidens, elongasti a me amicum et proximum, per cujus maxime studium erant, si quando erant, fructuosi. Satius proinde mihi fuisset periclitari vita, quam tua, o Girarde, praesentia, qui meorum in Domino studiorum eras sollicitus incitator, fidelis  alias, fortis adjutor, cautus examinator. Cur, quaeso, aut amavimus, aut amisimus nos? Dura conditio, sed mea miseranda fortuna, et non illius! Nam tu, chare frater, si charos amisisti, chariores utique recepisti. Me vero quaenam jam miserum consolatio manet post te unicum solatium meum? Placita fuit pariter utrique societas corporum pro morum concordia; sed solum me divisio vulneravit. Commune quod libuit; quod triste et lugubre, meum: in me
Abbreviated transcription (Latin):
quam suauis ad mores. Quis ita m̃ ꝑ necessarius: cui eque
dilectus ego: Fr̃ erat genere: s religione germanior. Bolete
queso uicem meam uos. quib hȩc nota sunt. In firmus cor¬
pore eram: et ule portabat me pusillus eorde eram. et con¬
fortabat me. Piger et negligens: et excitabat me. Imꝓuidus
et obliuiosus: et cominonebat mea. Quo mͥ auulsus es: Quo
mͥ raptus e manib. homo unanimis. homo scđ̾m cor meũ.
Amaiumus nos inuita: quomͦ in morte sumus separati:
Amarissima separatio: et quam non posset om̃ino efficẽ.
nisi mors. Quando enim me uiuus uiuum desereres.
Om̃ino opus mortis. horrendum diuortium. Quis enim
tam suaui uinculo mutui nr̃i non peꝑcisset amoris:
nisi tocius suauitatis inimica mors: Bene mors: quȩ
unum rapiendo duos furiosa ꝑemit. An non mors eti¬
am m̾: Immo plus mͥ: cui utiq omĩ morte infelicior
uita seruata ẽ. Uiuo ut uiuens moriar: et hoc dixerĩ

Expanded text:
quam suavis ad mores. Quis ita mihi pernecessarius? cui aeque quam suavis ad mores. Quis ita mihi pernecessarius? cui aeque dilectus ego? Frater erat genere, sed religione germanior. Dolete, quaeso, vicem meam vos, quibus haec nota sunt. Infirmus corpore eram, et ille portabat me; pusillus corde eram, et confortabat me; piger et negligens, et excitabat me; improvidus et obliviosus, et commonebat me. Quo mihi avulsus es? quo mihi raptus e manibus, homo unanimis, homo secundum cor meum? Amavimus nos in vita; quomodo in morte sumus separati? Amarissima separatio! et quam non posset omnino efficere nisi mors. Quando enim me vivus vivum desereres? Omnino opus mortis, horrendum divortium. Quis enim tam suavi vinculo mutui nostri non pepercisset amoris, nisi totius suavitatis inimica mors? Bene mors, quae unum rapiendo, duos furiosa peremit. 1355 An non mors etiam mihi? Imo plus mihi, cui utique omni morte infelicior vita servata est. Vivo ut vivens moriar; et hoc dixerim
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. reluctabar affectui: nitens. uel inuitus non moueri
frustra ad dictione naturȩ: uniuersitatis debito: condi¬
tionis usu: potentis ussu:. iudicio iustĩ. flagello t̾ribilis:
dñi uoluntate ꝓ huiusmodi semꝑ ex tunc et deinceps.
eregi a memetipso non indulgere multo fletui: multũ
tamen turbatus et mestus. Nec potui impare t̾sticiȩ¬
qui potui lacrimȩ: s ut scriptũ ẽ. turbatus sum. & non
sum locutus. At supp̾ssus dolor. altius introrsuᷤ radicauit:
eo ut sentio. accerbior factus: quo non exire ꝑmissus. Fateor
uictus sum. Exeat necesse ẽ foras: quod intus patior. Ex eat
sane ad oculos filioꝵ: qui scientes incommodum. planctũ
humanius estiment : dulcius consolentur. Scitis o filii quã
iustus sit dolor ins̃: quam dolenda plaga mea. Cernitis
nempe quam fidus comes deseruit me in uia hac qua am¬
bulabam: quam uigil ad curam: quam non segnis ad opꝰ.

Expanded text:
fidei, reluctabar affectui, nitens vel invitus non moveri fidei, reluctabar affectui, nitens vel invitus non moveri frustra addictione naturae, universitatis debito, conditionis usu, potentis jussu, judicio justi, flagello terribilis, Domini voluntate. Pro hujusmodi semper extunc et deinceps exegi a memetipso non indulgere multo fletui, multum tamen turbatus et moestus. Nec potui imperare tristitiqui potui lacrymae; sed, ut scriptum est: Turbatus sum, et non sum locutus . At suppressus dolor altius introrsum radicavit, eo, ut sentio, acerbior factus, quo non est exire permissus. Fateor, victus sum. Exeat necesse est foras quod intus patior. Exeat sane ad oculos filiorum, qui scientes incommodum, planctum humanius aestiment, dulcius consolentur. justus sit dolor meus! quam dolenda plaga mea. Cernitis nempe quam fidus comes deseruit me in via hac qua ambulabam! quam vigil ad cura
Abbreviated transcription (Latin):
Uis doloris ablucit intentionem: et indignatio dñi ebi¬
bit spm meum. Subtracto siquidem illo ꝑ quem mea
in dnõ studia ut cumq libera eẽ solebant: simul et cor
meum dereliquit me. S feci uim animo ac dissimu¬
laui usq huc: ne affeca tus fidem uincere uideretur.
Deniq plorantib aliis. ego ut aduertere potiustis siccis
oculis secutus sum inuisum funus: siccis oculis steti ad tu¬
mulum:quousq cuncta ꝑacta sunt exequarum sollemp¬
nia. Indutus sacerdotalib solitas in eum orationes ꝓpͥo
ore compleui: t̾ram meis manib ex more ieci suꝑ dilecti
corpus: tram mox futurum. Qui me intuebantur flebant.
et mirabantur quod non flerem ipse: cum non illum qͥdẽ.
s me potius qui illum amississẽ om̃s miserarentur. Cuiꝰ
enim uel ferreum pectus. suꝑ me ibi non moueretur:
quem uideret .o. suꝑstitẽ: Commune dampnũ: s p̃ meo
non reputabitur infortunio. At ego quib poteram uirib

Expanded text:
Vis doloris abducit intentionem, et indignatio Domini ebiVis doloris abducit intentionem, et indignatio Domini ebibit spiritum meum. Subtracto siquidem illo, per quem mea in Domino studia utcunque libera esse solebant, simul et cor meum dereliquit me. Sed feci vim animo, ac dissimulavi usque huc; ne affectus fidem vincere videretur. Denique plorantibus aliis, ego, ut advertere potuistis, siccis oculis secutus sum invisum funus, siccis oculis steti ad tumulum, quousque cuncta peracta sunt exsequiarum solemnia. Indutus sacerdotalibus, solitas in cum orationes proprio ore complevi, terram meis manibus ex more jeci super dilecti corpus, terram mox futurum. Qui me intuebantur flebant, et mirabantur quod non flerem ipse, cum non illum quidem, sed me potius, qui illum amisissem, omnes miserarentur. Cujus enim vel ferreum pectus super me ibi non moveretur, quem videret Girardo superstitem? Commune damnum; sed prae meo non reputabatur infortunio. At ego quibus poteram viribus
Abbreviated transcription (Latin):
quantulacumq nigredine: et cupit exire ut se possit
exuere. Et hȩc ratio cur sponsa nigram se dixerit: sicut
tab̾naculum cedar. S enim quomͦ formosa. sicut pel¬
les salomonis: At nescio quid sublime ac sacrum sentio
in his pellib inuolutum: quod minime ausim om̃ino
contingere: nisi ad nutum sane ipsius. qui reposuit et
signauit. Legi nimirum: qui scrutator ẽ maiestatis. opͥmet᷑
a gła. Suꝑ sedeo igitur. et differo. Uobis interim curȩ
erit. solito impetrare fauorem urĩs p̃cib: ut eo alacriores
quo fidentiores. redeamus ad id quod attentiorib eget
animis. Et fortassis inueniet pius pulsator: quod temera¬
rius scrutator non posset. Quamqͣ. et meror finem imꝑat:
et calamitas quam patior. Quo usq enim dissimulo. et
ignis quem intra me ipsum abscondo. triste pectus ad¬
urit: interiora depascitur: Clausus latius serpit: seuit
acrius. Quid mͥ et cantico huic qui in amaritudine sũ:

Expanded text:
quantulacunque nigredine; et cupit exire, ut se possit quantulacunque nigredine; et cupit exire, ut se possit exuere. Et haec ratio, cur sponsa nigram se dixerit sicut tabernacula Cedar. Sed enim quomodo formosa, sicut pelles Salomonis? At nescio quid sublime ac sacrum sentio in his pellibus involutum, quod minime ausim omnino contingere, nisi ad nutum sane ipsius, qui reposuit et signavit. Legi nimirum: Qui scrutator est majestatis, opprimetur a gloria . Supersedeo igitur et differo. Vobis interim curae erit solito impetrare 1354 favorem vestris precibus; ut eo alacriores, quo fidentiores redeamus ad id, quod attentioribus eget animis. Et fortassis inveniet pius pulsator, quod temerarius scrutator non posset. Quanquam et moeror finem imperat, et calamitas quam patior. 3. Quousque enim dissimulo, et ignis quem intra me ipsum abscondo, triste pectus adurit, interiora depascitur? Clausus latius serpit, saevit acrius. Quid mihi et cantico huic, qui in amaritudine sum?