comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
castigatione dat᷑: flagellat
ds̃ omẽm filiũ quẽ recipit.
Quibusoam uͦ infirmitas. ꝓ glo¬
ria dĩ dat᷑: ut de ceco nato. L̾
de lazaro legit᷑. Nouit dñs ꝓ
quo. quẽ libet iubeat infirma¬
ri. uel dimittat sepe occulto
hominibꝰ uidicio: s numqͣm
iniusto. Seo oiscamus flag.¬
ellis pussimi redemptoris
nr̃i. humilit̾ substerni: arbi¬
trantes nos minus pati quã me¬
rem. semꝑ illius sententie me¬
mores: Quia beatus homo qͥ
corripitur adño. Et ipse in apo¬
calipsi. Ego inqͥt quos amo: ar¬
guo et castigo. Longeuo autẽ
languenti interius exteriusq
sanato: id÷ & flagellis aꝑte casti¬
gationis. et apeccatis quibus
hȩc merebat᷑ erepto: uidei econ¬
tra male intus languidi iam
deterius egrotare incipiunt.:
ꝑsequendo uidelicet iħm: qui
hec faceret in sabbato. ꝑseque¬
bant᷑ aut̃ eũ. quasi legis auc¬
toritatẽ simul & diuine oꝑati¬
onis exempla secuti: qr & dñs
sex diebus mundi ꝑfecta cre¬
atione. septimo requieuit ab

Expanded text:
gellat Deus omnem filium, quem recipit ; quibusdam vero infirmitas pro gloria Dei datur, ut de caeco nato, vel de Lazaro legitur. Novit Dominus pro quo quemlibet jubeat infirmari, vel dimittat saepe occulto hominibus judicio, sed nunquam injusto. « Sed discamus flagellis piissimi Redemptoris nostri humiliter substerni, arbitrantes nos minus pati quam meremus, semper illius sententiae memores, quia beatus homo qui corripitur a Domino . Et ipse in Apocalypsi: Ego, inquit, quos amo, arguo et castigo . Longaevo autem languente interius exteriusque sanato, id est et a flagellis apertae castigationis, et a peccatis quibus haec merebatur, erepto, Judaei, e contra male intus languentes, jam deterius aegrotare incipiunt, persequendo, videlicet, Jesum, qui haec faceret in Sabbato. Persequebantur autem eum quasi legis auctoritatem simul et divinae operationis exempla secuti, quia et Dominus sex diebus mundi perfecta creatione, septimo requievit ab
Abbreviated transcription (Latin):
duxerunt mulierẽ in adulte¬
rio dep̾hensam. interrogan¬
tes quid de ea fieri iuberet.
qm moyses talem lapidare
mandauerit It si & ipse hãc
lapidandã decerneret. deri¬
derent eum quasi misericor¬
die quã semꝑ docebat oblitũ:
Si lapidari uetaret. striderẽt¬
in eum dentibus suis: & quasi
fautorem scelerũ. legisq con¬
trarium. uelut merito dam¬
narent. Iħs autẽ inclinans
se deorsum: digito scribebat
interra. Per inclinationẽ
iħu. humilitas:. Per digitũ.
qui articuloꝵ cõpositiõne
flexibilis ẽ: subtilitas dis¬
cretionis expͥmitur. Porro
ꝑ t̾ram. cor humanũ. quõ uł
rum sol& redoere fructus:
ostenditur. Postulatus gͦ dñs
uidicare de peccatrice. non
statim dat iudicium s pͥus
se inclinans deorsum. digito
errata conspicimus: non hec
antea rep̾hendendo iudice¬
mus. quã ad conscientiam nos¬
tram humilit̾ reuersi digito
eam discretionis sollerter ex
tori placeat. qͥd ue displiceat.

Expanded text:
duxerunt mulierem in adulteduxerunt mulierem in adulterio deprehensam, interrogantes quid de ea fieri juberet. Quoniam Moyses talem lapidare mandaverat , ut si et ipse hanc lapidandam decerneret, deriderent eum, quasi misericordiae quam semper docebat oblitum; si lapidari vetaret, striderent dentibus suis in eum, et quasi fautorem scelerum legisque contrarium, velut merito damnarent. Jesus autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. Per inclinationem Jesu humilitas, per digitum, qui articulorum compositione flexibilis est, subtilitas discretionis exprimitur; porro per terram, cor humanum, quod vel num solet reddere fructus, ostenditur. Postulatus ergo Dominus judicare de peccatrice, non statim dat judicium, sed prius se inclinans deorsum, digito errata conspicimus, non haec antea reprehendendo judicemus, quam ad conscientiam nostram Lumiliter reversi, digito eam discretionis solerter exctori placeat, quidve displiceat,
Abbreviated transcription (Latin):
aus dñs uniuersis: et mi¬
serationes eius suꝑ omais¬
eus. Tempus quoq diluculi:
remota legis umbra. luac eu¬
angłice ueritatis erat reue¬
landa. de monstrat. Pergit
gͦ iħs in montẽ oliueti: ut
arcem miscdĩe in se constare
denuntiet. Uenit iterũ dilu¬
culo in templũ: ut eandem
misericordiam. cũ incipien¬
te noui testam̃ti lumine. fi¬
delibus. templo uidelicet
suo. pandendam p̃bendamq
significet. It omĩs inquit
populus uenit ad eum: et
sedens docebat eos. Sessio
dñi: humilitatẽ incarnati¬
onis eius. ꝑ quam nobis mi¬
sereri dignatus ẽ insinuat.
Bene autem dicitur. quia cũ
sedens doceret iħs. omĩs po¬
pulus uenit ad eum: Quia
post quam humilitate sue
incarnationis. praximus ho¬
minum factus ẽ: libentius
ẽ amultis eius sermo recep¬
tus. Amultis inquã ẽ eius
sermo receptus: namque
apluribus ẽ. suꝑba impie¬
tate contemtus. Adierũt
enim mansueti et letati sunt.
Denique udei tenitantes. ad¬

Expanded text:
uavis Dominus universis, et miuavis Dominus universis, et miserationes ejus super omnius . Tempus quoque diluculi eremota legis umbra, lux evangelicae veritatis erat revelanda, demonstrat. Pergit ergo Jesus in montem Oliveti, ut arcem misericordiae in se constare denuntiet. Venit iterum diluculo in templum, ut eamdem misericordiam, cum incipiente novi testamenti lumine fidelibus, templo videlicet suo, pandendam praebendamque significet. Et omnis, inquit, populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Sessio Domini humilitatem incarnationis ejus, per quam nobis misereri dignatus est, insinuat. Bene autem dicitur quia cum sedens doceret Jesus, omnis populus venit ad eum: quia postquam humilitate suae incarnationis proximus hominum factus est, libentius est a multis ejus sermo receptus; a multis, inquam, est ejus sermo receptus; namque a pluribus est superba impietate contemptus. Audierunt enim mansueti, et laetati sunt . Denique Judaei tentantes, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs enĩ galileus dice bat᷑ qm̃
de nazareth ciuitate: ẽrant
parentes eius. Secundum
mariam dicri parentes: nõ
secundum uirile semen.
Non enĩ quesiuit in terra
nisi matrem: qͥ iam habe¬
bat desuꝑ patrem. Nam
utraꝙ eius natiuitas mirab¬
lis fuit. Diuina sine matr
humana sine patre homi
Quid gͦ illi quasi legis docti¬
res ad nichodemum: scruti¬
re & uide. quia propheta a
galilea non surget: s dñs
ꝓphetarum inde surrexit.
Reuersi sunt inquit euang¬
oliueti. sublimitatẽ domin¬
ce pietatis & misericordiee
signat: Quia et grece olia
misericordia. oliuetum u¬
catur eleon: Et ipsa unctio
olei. fessis ac dolentibus m̃¬
bris. solet adferre leuamen
Ied & hoc quod oleũ & uir¬
tute ac puritate preminet.
et queincumq olei liquore
suꝑfundere uolueris. con¬
festim hunc transcendere.
eiq suꝑ ferri consueuit. g̃¬
ciam misericordie celestis
non inconuenient̾ insin¬
at. De qua scriptum ẽ. S¬

Expanded text:
Dominus enim Galilaeus dicebatur, quoniam Dominus enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen. Non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jam habebat desuper patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit, divina sine matre, humana sine patre homine. Quid ergo illi quasi legis doctores ad Nicodemum? Scrutare et vide, quia propheta a Galilaea non surgit. Sed Dominus prophetarum inde surrexit. Reversi sunt, inquit EvangeOliveti sublimitatem Dominicae pietatis et misericordiae designat, quia et Graece ἔλεος misericordia, oleum vocatur ἔλαιον, et ipsa unctio olei fessis ac dolentibus membris solet adferre levamen. Sed et hoc, quod oleum et virtute ac puritate praeminet, et quemcunque ei liquorem superfundere volueris, confestim hunc transcendere, eique superferri consuevit, gratiam misericordiae coelestis non inconvenienter insinuat, de qua scriptum est: S
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnebant qui docebant.
legem Ut impleretur¬
pleret᷑ quod dixerat ips e
dñs. Ego ueni ut non uiden¬
tes uideant: et uidentes ceci
fiant. Ceci enim facti sũt
pharisei doctores inluminati
sunt poplĩ. legem nescientes.
& in auctorem legis creden¬
tes. Nichodemus autẽ unus
ex phariseis qͥ ad dñm nocte
uenerat: et ipse quidem non
incredulus s timidus. Nam
ideo et nocte uenerat ad lu¬
cem. quia inluminari uole¬
bat sed sciri timebat: respon¬
dit uideis. Num qͥd lex nr̃a
iudicat hominẽ. nisi audie¬
rit ab ipso pͥus: et cognoue¬
rit quio faciat: Uolebant
natores: quam cognitores. F¬
Sciebat autem nichodemus.
uel potius credebat: quia
si tantũ modo eum patient᷑
uellent audire. forte simi¬
les fierent illis qui missi st̃
tenere eum. et maluerũt
credere illi. quam tenere
illum. Responderunt ex p̾
iudicio cordis sui: quod & illis.
Num quid et tu galileus es.
id ẽ quasi agalileo seductꝰ:

Expanded text:
contemnebant qui docebant contemnebant qui docebant legem, ut impleretur quod dixerat ipse Dominus: Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant . Caeci enim facti sunt Pharisaei doctores, illuminati sunt populi legem nescientes, et in auctorem legis credentes. Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse quidem non incredulus, sed timidus nam ideo et nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat, et sciri timebat respondit Judaeis: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius, et cognoverit quid faciat? Volebant natores, quam cognitores. Sciebat autem Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo eum patienter vellent audire, forte similes fierent illis qui missi sunt tenere eum, et maluerunt credere illi, quam tenere illum. Responderunt ergo ei. Ex praejudicio cordis sui quod et illis: Nunquid et tu Galilaeus est? Id est, quasi a Galilaeo seductus?
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ hec loquebatur xp̃s in die
nouissima festiuitatis. que
mͦ proposumus. & ut potu¬
imus tractauimus: nataẽ
de illo in turba dissensio.
aluis ꝑutantibus qđ ipse eẽt
xp̃s: aliis dicentibꝰ. quia de
galilea non exsurget xp̃s.
Oui uero missi fuerat᷑ ut eũ
tenerẽt. redierunt innu-¬
nes a crimine: & pleni am¬
mirationis. Nam & testimo¬
nium ꝑhibuerut diuine doctri¬
ne eius: cũ dicerent a quibus
missi erant. Quare non addu¬
xistis eum : respondert enim:
numquã se audisse hominem
sic locutum. Non enĩ quisquã
sic loquit᷑ homo. Ille autẽ sic
locutus ẽ: quia ds̃ erat & homo.
Tamen pharisei testimonium
eoꝵ repellentes: dixerunt eis.
Num quid & uos seducti estis:
uidemus enĩ delectatos uos ẽ.
sermonibus illius. Num qͥd
aliqͥs ex principibus credidit
in euin: aut ex phariseis:s
turba hec que non nouit le¬
gem: maledicti sunt. Qui
non nouerant legen. ipsi cre¬
debant in eum: & eũ qͥ miserat legẽ

Expanded text:
ergo haec loquebatur Christus in die ergo haec loquebatur Christus in die novissimo festivitatis, quae modo proposuimus, et ut potuimus tractavimus, nata est de illo in turba dissensio, aliis putantibus quod ipse esset Christoe. aliis dicentibus, quia de Galilaea non exsurget Christus. Qui vero missi fuerant ut eum tenerent, redierunt immunes a crimine, et pleni admiratione. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent a quibus missi fuerant, Quare non adduxistis eum? Responderunt enim nunquam se audisse hominem sic locutum: Non enim quisquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo. Tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: Numquid et vos seducti estis? Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. Numquid aliquis de principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit Legem, manon noverant legem, ipsi credebant in eum; et eum qui miserat legem
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuentes: quare omniũ gen¬
tium linguis non loquantꝰ
dũ certum ẽ sp̃m scm eos a
cepisse: qr ipsa ecclesia quei
corpus xp̃i. omium gentium
linguis loquitur: Quod tũc
in primitiua ecclesia p̾signa¬
tum ẽ: que in uidea. una tan¬
tũ modo gente initiata ẽ. nc̃
uero ex om̃ibus gentibꝰ con¬
gregata. Quomodo uͦ unus
tun᷑ loquebat᷑ ungiuis. itam̃
unitas sc̃e eccłe. omibus loqͥt
si catholico nomine & fide
gaudemus. Igit᷑ quantu aͥ
amat eclesiam xp̃i: tantũ hab&
autẽ. si in eius compage. & ca¬
ritate consentimus: Quam
apostolus. om̃ibus uirtutibꝰ
fiducialit̾ p̃posuit. Ouicũq
ipsam hab&. cuncta habebit
bona: quia sine illa nichil
ꝓderit. quicquid habere
potuerit homo. De qua be¬
atus iacobus apłs ait. Qui
autẽ offenderit in uno: factꝰ
ẽ om̃ium reus. Ne hac etiã
& ipsa ueritas ait. In hoc enĩ
cognoscent om̃s quia mei dis¬
cipuli estis: si dilectionem
habueritis ad inuicem. Cũ

Expanded text:
viventes, quare omnium genviventes, quare omnium gentium linguis non loquantur, dum certum est Spiritum saccepisse? Quia ipsa Ecclesia, quae est corpus Christi, omnium gentium linguis loquitur. Quod tunc in primitiva Ecclesia praesignatum est, quae in Judaea tantummodo gente initiata est, nunc vero ex omnibus gentibus congregata. Quomodo vero unus tunc homo loquebatur linguis, ita modo unitas sanctae Ecclesiae omnibus loquitur si catholico nomine et fide gaudemus. Igitur quantum quisque amat Ecclesiam Christi, tantum habet autem, si in ejus compage et charitate consistimus, quam Apostolus omnibus virtutibus fiducialiter praeposuit. Quicunque ipsam habet cuncta habebit bona: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potuerit homo, de qua beatus Jacobus apostolus ait: « Qui autem offenderit in uno, factus est omnium reus . » De hac etiam et ipsa Veritas ait: « In hoc enim cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem .
Abbreviated transcription (Latin):
quã dñs gorificaret᷑ resurrec¬
tione carnis sue. Non enĩ aliũ
sp̃ͣm etiam prophete habuert̃:
qui xp̃m uenturum p̾nuntia¬
uerunt. Sed modus qͥdã fu¬
turus erat donationis huius:
De ipso. hic dicit᷑. Nusquã enĩ
legimus antea congregatos
homines. accepto spu sco. lin¬
guis om̃ium gentium locutos
fuisse. Post resurrectionẽ aut̃
suam. pͥmum quando apparu¬
it discipulis suis: dicxit illis.
eoꝵ. Quoͥ flatu primũ homi¬
nem quem fecit uiuificauit.¬
& de limo erexit: quo flatu.
animã menbris eius dedit:
Significans enĩ eundem esse
sp̃m. quem insufflauit in fa
& luteis oꝑib renuntiarent.
tũc primum post resurrec¬
tionẽ suam dñs. quam dicit
euangelista glorificationẽ.
dedit discipulis suis sp̃m̃
scm̃: Deinde cõmemoratus
uber actuũ apostoloꝵ demor¬
trat: ipsis uidentibus. et uss¬
do deducentibus: ascendit in
celum. Ibi ꝑactis decẽ diebis
die pente costes misit de suꝑ
rant uno in loco congregati

Expanded text:
surrectione carnis suae; non enim alium spiritum etiam prophetae habuerunt, qui Christum venturum praenuntiaverunt. Sed modus quidam futurus erat donationis  Aug.,de ipso hic dicitur. Nusquam enim legimus antea congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam primum, quando apparuit discipulis suis, dixit illis: eorum . Quo flatu primum hominem quem fecit, vivificavit, et de limo erexit; quo flatu animam membris ejus dedit; significans enim eumdem esse spiritum, quem insufflavit  Aug.et luteis operibus renuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam Dominus, quam dicit evangelista glorificationem, dedit discipulis suis Spiritum sanctum. Deinde commoratus liber Actuum apostolorum demonstrat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, die Pentecostes misit desuperrant uno in loco congregati.
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc aperienda. dum ipse qͥ
latuit in littera loquebatur:
non inprou̾bus. s palaurom¬
nia fidelibus suis enarrãs.
Ram garophilatia adherebãt
templo: quia ipse xp̃s tem¬
plum ẽ. de quo ipse ait. Sol¬
uite templum hoc. Qui om¬
nia mysteria ueteris adhe¬
rebant. & ad eũ om̃a respi¬
ciebant: donec ueniret
adaꝑienda singłoꝵ garophila¬
cia mysterioꝵ: aꝑiente eo sen¬
sus fideliũ suoꝵ ut intellegerẽt
quȩ latebant. Sicut euangłista
ait. Punc aperuit illis sensum.
ut intellegerent scripturas
Deniq quid sequitur. Nemo ad¬

Expanded text:
tunc aperienda, dum ipse, qui tunc aperienda, dum ipse, qui latuit in littera, loquebatur: non in proverbiis, sed palam omnia fidelibus suis enarrans. Nam et gazophylacia adhaerebant templo, quia ipse Christus templum est, de quo ipse ait: « Solvite templum hoc . » Cui omnia mysteria veteris legis adhaerebant, et ad eum omnia respiciebant, donec veniret ad aperienda singulorum gazophylacia mysteriorum, aperiente eo sensus fidelium suorum, ut intelligerent quae latebant, sicut evangelista ait: « Tunc aperit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . » Denique quid sequitur, a
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ generis humani: Cñ
uenerit in qͥt filius hominis.
putas inueniet fidem uini
om̃a: & tamen dubitando
increpat. Si me sciretis: &
patrem meũ forsitan scire¬
tis. Increpat infideles: am¬
monet ficeles. ut sciant u¬
nam ẽẽ cognitionem patͥs
& filii: quatinus sciant cog¬
nitionem filii. cognitionẽ
eẽ & patris. Idõ discipło elec¬
to poscenti ut ostenoeret᷑
eis pat̾. respondit. Tanto taem¬
pore uobiscum sũ & non cog¬
nouistis me : philippe qui
uidet me. uida& & patrem.
Si dissimilis ess& filius patri: nũ¬
quid dicer& discipulis suis. qͥ
ne uidet. uid& & patrem: Nũ¬
quid diceret uideis. si me scire¬
tis. & patrẽ meũ sciretis. Hec
uerba locutus ẽ iħs ingaro¬
philatio docens in templo.
Magna fiducia. sine timore.
Non eiũ pateret᷑ si nollet: quia
Iħ̾s in gazophilaciũ loqueba¬
tur uideis: dum in parabo.¬
lis locutus ẽ turbis. Nam gã¬
rophilacium fuit xp̃s. in qua
om̃a latuerunt mysteria:

Expanded text:
ram generis humani: Cum ram generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas inveniet fidem super omnia, et tamen dubitando increpat: « Si me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. » Increpat infideles, admonet fideles, ut sciant unam esse cognitionem Patris et Filii, quatenus sciant cognitionem Filii Dei cognitionem esse et Patris. Ideo discipulo electo poscenti ut ostenderet eis Patrem, respondit: « Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui videt me, videt et Patrem . » Si dissimilis esset Filius Patri, nunquid diceret discipulis suis: « Qui me videt, videt et Patrem? » Nunquid diceret Judaeis: « Si me sciretis, et Patrem meum sciretis? » « Haec verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens in templo. » Magna fiducia sine timore. Non enim pateretur, si nollet: quia Jesus in gazophylacio loquebatur Judaeis, dum in parabolis locutus est turbis: nam gazophylacium fuit Christi, in quo omnia latuerunt mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
uero secundum quod uidetis
aliud sum. & aliud scdm quod
non uidetis: patrem autem
meum loquor occultũ: pͥus ẽ
ut me noueritis: tunc & pat¬
rem meumͣ. Sienim me scire.¬
tis. & patrẽ meũ forsitan scire¬
tis. Ille qui omnia scit: quan¬
do dicit forsitan. non dubitat.
s increpat. Adtende enim qͦ¬
modo increpatiue dicat᷑ ip¬
sum forsitan: qđ uidet᷑ ẽẽ uer¬
bum dubitationis. S dubi¬
tationis uerbũ ẽ. quando di¬
cit᷑ ab homine: ideo dubitan¬
te: quia nesciente. Cum uͦ
lateat: illa dubitatione ar¬
guit᷑ inficelitas. non opina¬
tur diuinitas. Homines
enim de his rebus quas cer
bum dubitationis ponunt. cu
corde non dubitant.: uelut s
indigneris seruo tuo. et dicas
contempius me: consioera fer¬
sitan ds tuius sum. Hinc et
apłs ad quosdã contẽptores
suos loquens. ait. Puto autẽ.
& ego sp̃m dĩ habeo. Quod
dicit puto: dubitare uidet᷑.
Seo ille increpabat: non du¬
increpans infidelitatẽ futu¬

Expanded text:
vero secundum quod videtis, vero secundum quod videtis, aliud sum, et aliud secundum quod non videtis: Patrem autem meum loquor occultum; prius est ut me noveritis, tunc et Patrem meum scietis. Si enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis; sed verbum dubitationis est quando dicitur ab homine, ideo dubitante, quia nelateat, illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitant: velut si indigneris servo tuo, et dicas: Contemnis me; considera, forsitan Dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit puto, dubitare videtur; sed ille increpabat, non duincrepans infidelitatem futu
Abbreviated transcription (Latin):
& dicerunt. Ubi ẽ pat̾ tuus:
patrẽ xp̃i carnaliter accepe¬
nem uidicauerunt. Trat aut̃
qui loquebatur in aꝑto caro:
in occulto uerbum. Homo
manifestus: ds̃ occultus. Ui¬
deamus gͦ quid ad hec dñs
respondit. Ubi ẽ inquiunt pat̾
tuus: audiuimus te dicere.
solus non sũ: s ego & qui me
misit pat̾ nos solum te ui¬
demus: patrẽ tuũ tecũ non
uidemus. Quomͦ te dicis so¬
lum non eẽ: s cum patre tuo
eẽ:aut ostende nobis tecum
eẽ patrẽ cuum. Et dñs. Nũ¬
quitl me uidetis. & patrem
meum non uidetis: Noc enĩ
sequit᷑: hoc suis uerbis ipse
respondit: Ouoꝵ uerboꝵ ex¬
mus. Uidete enĩ quid dicre
trem meum. Si me sciretis:
forte & patrem meũ sciretis.
Dicitis gͦ ubi ẽ pat̾ tuus: quasi
me iam̃ sciatis: quasi totũ hoc¬
sim qđ uidetis. Ergo quia me nõ
nostis: idõ uobis patrẽ meum
non ostendo. Me quippe ho¬
minem putatis: idõ patrẽ me¬
um hominem queritis. quia
scd̃m carnem iuidicatis. Quia

Expanded text:
et dixerunt: Ubi est pater tuus? et dixerunt: Ubi est pater tuus? Patrem Christi carnaliter accepenem judicaverunt. Erat autem qui loquebatur, in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus. Videamus ergo quid ad haec Dominus respondit: « Ubi est, » inquiunt, « Pater tuus? » Audivimus enim te dicere, « solus non sum, sed ego et qui me misit Pater. » Nam solum te videmus; Patrem tuum tecum non videmus. Quomodo te dicis solum non esse, sed cum Patre tuo esse? Age, ostende nobis tecum esse Patrem tuum. Et Dominus: Nunquid me videtis, et Patrem meum non videtis? Hoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse respondit, quorum verborum exmus. Videte enim quid dixeritrem meum. Si me sciretis, et Patrem meum sciretis. Dicitis ergo, Ubi est Pater tuus? quasi me jam sciatis, quasi totum hocsim quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Me quippe hominem putatis, ideo patrem meum hominem quaeritis, quia secundum carnem judicatis: quia
Abbreviated transcription (Latin):
uis habere bonam causam:
do susanna casta femina. fide¬
lixq coniua. duobus falsis tes¬
tibus urgebat᷑: trinitas illi in
conscientia atq in occulto su¬
ffra gabatur. Illa trinitas de
occulto unũ testem danihelẽ
excitauit: & duos conuicit.
Ergo quia in lege ur̃a scriptũ
ẽ. duoꝵ hominum testimoni¬
um uerũ ẽẽ: accipite nr̃m
testimonium. ne sentiatis ui¬
dicium. Ego enim inqͥt nõ
udico quemquam s testimo¬
nium ꝑhibeo de me. Diffe¬
ro uidiciũ: non differo testi¬
moniũ. Pligamus fr̃s testi-¬
monium di: quia testimoni¬
um di uerũ ẽ. Et qui modo
testis est omniũ que agimꝰ.
uidex erit omĩum quȩ faci¬
emus. It alium non querit
testẽ nisi se ipsum: quia om¬
nia secreta cordis nr̃i consi¬
derat: & quid. eirqͦ fonte ꝓce¬
dat. Ideo testẽs non querit
aliũ unde cognoscat quisis.
uel qualis sit uita tua: qui
reddet unicuiq secundum
oꝑa sua. Responderunt gͦ ui¬
dei dño. loquenti de patre suo:

Expanded text:
vis habere bonam causam, vis habere bonam causam, do Susanna casta femina fidelisque conjux duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur: illa Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit. Ergo quia in lege vestra scriptum est: Duorum hominum testimonium verum esse, accipite verum testimonium, ne sentiatis judicium. Ego enim, inquit, non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de me; differo judicium, non differo testimonium. » Eligamus, fratres, testimonium Dei; quia testimonium Dei verum est; et qui modo testis es omnium quae agimus, judex erit omnium quae fecimus. Et alium non quaerit testem nisi seipsum, quia omnia secreta cordis nostri considerat, et quid et ex quo fonte procedat. Ideo testis, quia non quaerit alium unde cognoscat quis sis vel qualis sit vita tua, qui reddet unicuique secundum opera sua. « Responderunt ergo Judaei Domino loquenti de Patre suo,
Abbreviated transcription (Latin):
timonio nunc uult dicere:
In lege inquit ur̃a scriptũ ẽ.
Trã dixit tamquã diceret. in
lege que uobis adõ data ẽ siag
dicimus. panem nr̃m cotidia¬
num quem adõ nobis dan¬
poposcimus. Suidẽ qđ inlege¬
ur̃a scriptum ẽ: quia duoꝵ ho¬
minum testimonium uerũe
Num qͥd semꝑ duo homines ue¬
rum dicunt testimoniũ. No¬
ne duo falsi testes contra susan¬
nan falsum ꝓtulerunt testi¬
monium: It uideis queren¬
tibus falsum testimoniũ con¬
tra xp̃m. dicit euangelista.
Nouissime uenerunt duo fil¬
si testes. Numquid quia c̾no
erant. ideo falsi testes non erãt
quid de duobus dicimus uł
tribus: Iniuersus populus.
mentitus ẽ contra xp̃m. Sigͦ
totus populus qui constat
ex magna hominũ multitu¬
dine falsum testimonium
dicere inuentusẽ: quomodo
accipiendum ẽ. in ore duoꝵ
uel trium testium stabit om¬
ne uerbum: nisi quia hoc
mͦ ꝑ mysteriũ trinitas com¬
mendata ẽ. in qua ꝑpetua
stabilitas ueritatis est. Si

Expanded text:
timonio nunc vult dicere: timonio nunc vult dicere: In lege, inquit, vestra scriptum est. Vestra dixit, tanquam diceret, In lege quae vobis a Deo data est, sicut dicimus panem nostrum quotidianum, quem a Deo nobis dari poscimus. Quidvestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium verum est? Nunquid semper duo homines verum dicunt testimonium? Nonne duo falsi testes contra Susannam falsum protulerunt testimonium ? Et Judaeis quaerentibus falsum testimonium contra Christum, dicit Evangelista: Novissime venerunt duo falsi testes. « Nunquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? Quid de duobus dicimus vel tribus? Universus populus mentitus est contra Christum. Si ergo totus populus, 545 qui constat ex magna hominum multitudine, falsum testimonium dicere inventus est, quomodo accipiendum est, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum, nisi quia hoc modo per mysterium Trinitas commendata est, in qua perpetua stabilitas veritatis est? Si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ non creoas. Unoe gͦ uerũ
ẽ udiciũ eius. nͥ quia uerus ẽ
filius patris: Idõ dixit uidiciũ
meum uerũ ẽ: quia solus non
sum. s ego. & qui me misit pat̾.
Idem gͦ in alio loco dixcit. Ego
& pater unum sumus. Unum
in substantia: duo in ꝑsona.
Unum diocit ꝓpt̾ substantię uni¬
tatem: sumus dixit ꝓpt̃ ꝑsona¬
rum distinctionem. Audi qͥd
dixit. Igo & qui me misit pa¬
ter. Distingue ꝑsonas: agnos¬
ce quia pater pater ẽ: agnosce
quia filius filius ẽ: ne inbara¬
trum sabelliani ꝑuenias. It
noli dicere aliud. & aliud. s
dic. alius. et alius. Non aliud
in substantia: s alius in ꝑsona.
Non pater maior. non filius
minor. in diuinitatis gła. s
crede unũ sumus. In eo qđ
diccit ipsa ueritas unũ: libe¬
rat te abarrio. Quod cliarit
sumus: liberat te a sabellio.
Siunum: non gͦ diuersum.
Si sumus: non gͦ unus. De ui¬
dicio dicerat. dum diorit. ego
non uidico quemquã: de tes¬

Expanded text:
esse non credamus. Unde ergo verum esse non credamus. Unde ergo verum est judicium ejus, nisi quia verus est Filius Patris? Ideo dixit: Judicium meum verum est, quia solus non sum; sed ego, et qui me misit Pater. Idem ergo in alio loco dixit: Ego et Pater unum sumus ; unum in substantia, duo in personis. Unum dixit propter substantiae unitatem; sumus dixit propter personarum distinctionem. Audi quid dixit, Ego, et qui misit me Pater. Distingue personas, agnosce quia Pater pater est, agnosce quia Filius filius est, ne in barathrum Sabelliani pervenias; et noli dicere, Aliud et aliud, sed dic, Alius et alius. Non aliud in substantia, sed alius in persona; non Pater major, non Filius minor in divinitatis gloria. Sed crede, unum sumus. Ideo quod dixit ipsa Veritas unum, liberat te ab Ario: quod dixit sumus, liberat a Sabellio. Si unum, non ergo diversum, si sumus, non ergo unus. De judicio dixerat dum dixit, Ego non judico quemquam: de tes
Abbreviated transcription (Latin):
uos scd̃m udicatis. addidit.
Igo non uidico quẽquã: ut
intellegamus xp̃m non scd̃m
carnẽ iudicare: sicut ab homini¬
bus iudicatus ẽ. Nam ut agnos.¬
catis iam et uidicem xp̃m: au¬
dite quid sequit᷑. It si uidico
ego: iudiciũ meum uerũ. est.
ce saluatorẽ. ne sentias iditiũ.
Quare autem diccit uidicium
suũ uerũ eẽ : quia solus in qͥt
non sum: s ego. et qͥ me misit
pat̾. Quid est missio xp̃i. nisi
incarnatio eius. Missus ẽ xp̃s.
idem ẽ. si dicas incarnatus ẽ
xp̃s. Et a patre missus erat: &
apatre num quam recessit.
Et hic fuit ꝑ incarnationem:
& hic ẽ modo ꝑ diuinitatem.
Pides gͦ mundet corda nr̃a. ut
intellectus impleat coroa nr̃a:¬
It ut intellegamus mysteriũ
salutis nr̃e: altũ ẽ. profundũ
est:secretum ẽ. Una ẽ sub stan¬
tia. una diuinitas. una ma¬
iestas. patris & filii. Pater non
passus ẽ: s solus filius. Orgo
intellegamus missionem filii:
nominatam incarnationẽ
filui. Patrem autẽ incarnatũ

Expanded text:
um carnem judicatis, addidit: Ego non judico quemquam, ut intelligamus Christum, non secundum carnem judicare, sicut ab hominibus judicatus est. « Nam ut cognoscatis jam et judicem Christum, audite quid sequitur: Et si judico ego, judicium meum verum est. ce Salvatorem, ne sentias judicium. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego, et qui me misit Pater. » Quid est missio Christi, nisi incarnatio ejus? Missus est idem est ut si dicas, incarnatus est Christus. Et a Patre missus erat, et a Patre nunquam recessit: et hic fuit per incarnationem, et hic est modo per divinitatem. Fides ergo mundet corda nostra, et intellectus impleat corda nostra, ut intelligamus mysterium salutis nostrae. Altum est, profundum est, secretum est. Una est substantia, una divinitas, una majestas Patris et Filii. Pater non passus est, sed solus Filius. Ergo intelligamus missionem Filii nominatam incarnationem Filii: Patrem autem incarnatum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Oui sequit᷑ me non ams¬
labit in tenebris: s habebit
lum̃ uitȩ. Qui meis modo
uissis et exremplis obseqͥtur
non timebit in futuro tene¬
bras damnationis. s lucem
potius uite. ubi num quam
ꝓrsus moriat᷑. habebit. Itas
mundi: ne ambulemꝰ inte¬
bris. Tenebre metuenoe si
moꝵ. non oculoꝵ. Et si ocule
non exterioꝵ. s interioꝵ In
de discernit᷑ non album &

Expanded text:
ait: « Qui sequitur me, non ambait: « Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habeat lumen vitae. » Qui meis modo jussis et exemplis obsequitur, non timebit in futuro tenebras damnationis, sed lucem potius vitae, ubi nunquam prorsus moriatur, habebit. Itaque, mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum: etsi oculorum, non exteriorum, sed interiorum. Unde dis
Abbreviated transcription (Latin):
ego te condempnabo: uade:
& amplius iam noli peccare.
Om̃ misericors & piusẽ. p̃teri¬
ta relagat. Om̃ iustusẽ. et
iusticiã diligit. ne amplius
iam peccet. int̃dicit. Uerum
qm̃ poterãt dubitare aliqͥ an
posset ihs. quem uerũ homi¬
nem nouerãt. dimittere pec¬
cata: dignatur ipse aꝑtius qͥd
diuinitus ualeat ostendere.
Post repulsam namq tẽptatoꝵ
nequitiã: post solutam pec¬
catricis culpam: iterũ locu¬
tus est .xxi. ESO Sy
lux mundi. Qui sequit᷑ me
non ambulat in tenebris: s
habebit lumen uite. Ubi ma
nifeste docet. non solũ qua
auctoritate mulieri peccata
ra lux que inluminat om¬
ne hominem uenientem in
hũc mundũ: Quus ꝑpetu¬
um splendorẽ. humana fra¬
gilitas uidere non potusset.
nisi nube carnis tegeretur:
ꝑ quam. quasi ꝑ quoddã luci¬
dissimũ speculũ. diuini lumi¬
nis claritas. humanis m̃tibus
innotesceret: Ouȩ fide pirg¬
da ẽ: ut tanti luminis aspect
digna efficiatur. Unde secitꝰ

Expanded text:
ego te condemnabo. Vade, ego te condemnabo. Vade, et amplius non peccare. Quoniam misericors et pius est, praeterita relaxat: quoniam justus est, et justitiam diligit, ne amplius jam peccet, interdicit. Verum quia poterant dubitare aliqui an posset Jesus, quem verum hominem noverant, dimittere peccata, dignatur ipse apertius quid divinitas valeat, ostendere. Post repulsam namque tentatorum nequitiam, post solutam peccatricis culpam, Iterum locutus est, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lucem vinifeste docet, non solum qua auctoritate mulieri peccata ra lux, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » Cujus perpetuum splendorem humana fragilitas videre non potuisset, nisi nube carnis tegeretur, per quam quasi per quoddam lucidissimum speculum, divini luminis claritas humanis mentibus innotesceret, quae fide purganda est, ut tanti luminis aspectu digna efficiatur. Unde secutus
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. Ouid gͥ nobis inhu-¬
ius mõdi ꝑioulis remedii.
quid restat salutis: nisi ut cum
peccantem conspicimus aliũ.
mox inclinenur deorsum:
Id÷ quam deiecti ex nostrȩ con¬
ditione fragilitatis simus: si
tet. & humilit̾ inspiciamus.
Digito scribamus in terra ⁊io ẽ.
discrimine sollerti pensemus.
an cũ beato iob dicere possimꝰ:
Neque enim rep̾hendit nos cor
nr̃m in omĩ uita nr̃a. Bene
qui inclinatus scripsit in t̾ra.
erectus misericordie u̾ba de¬
ꝓmit: Quia quod ꝑhumane
infirmitatis societatem pro¬
misit. ꝑ diuine uirtutẽ po¬
tentie. omibus donum pieta¬
se iħs. dixcit ei. Nulier. ubi st̃
qͥ te accusabant: Nemo te con¬
dempnauit: quȩ dicit: nemo
dñe. Nemo condempnare ausus
ẽ peccatricem: quia in se singłi
cernere ceꝑant. quod magis
dampnandum cognoscerent.
Sed quiaccusantiũ turbas: ꝓlato
iusticie pondere fugauit. iu¬
deamus. accusatam quanto
miscdĩe munere subleuet.
Sequitur. Dixxit autẽ iħs. Nec

Expanded text:
niatur. « Quid igitur nobis in huniatur. « Quid igitur nobis in hujusmodi periculis remedii, quid restat salutis, nisi ut cum peccantem conspicimus alium, mox inclinemus deorsum, id est, quam dejecti ex nostrae conditione fragilitatis simus, si tet, humiliter inspiciamus? Digito scribamus in terra, id est, discrimine solerti pensemus, an cum beato Job dicere possimus: Neque enim reprehendit nos cor nostrum in omni vita nostra . Bene qui inclinatus scripsit in terra, erectus misericordiae verba depromit, quia quod per humanae infirmitatis societatem promisit, per divinae virtutem potentiae hominibus donum pietait ei: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? Nemo te condemnavit? Quae dixit: Nemo, Domine. » Nemo te condemnare ausus est peccatricem, quia in se singuli cernere coeperant quod magis damnandum cognoscerent. Sed qui accusantium turbas prolato justitiae pondere fugavit, videamus accusatam quanto misericordiae munere sublevet. Sequitur: « Dixit autem Jesus: Nec
Abbreviated transcription (Latin):
rã temptatoribus improl
inclinari. & in tͣra scribere
uoluerit: ut alio uultũ in¬
tendens. liberũ eis daret
ꝑculsos.citius exrituros ꝙͣ
plura int̾rogaturos ẽẽ pͣil
te nos am monet. in eo quod
et ante datam. et post datam
sententiam. inclinans scrip¬
sit in terraNt & priusquã
peccantẽ ꝓximũ corripiamꝰ
et post quã debite castigatio¬
nis illi ministeriũ reddide¬
rimus. nos ipsos digna hu¬
militatis inuestigatione
ꝑpendamus. Ne forte. aut
eisdem quȩ in ipsis rep̾hen¬
dimus. aut aliis quibusli¬
bet simus facinoribus inre¬
titi  Sicut forte fieri pote¬
rit. ut ipse qui homicidam.
reũ mortis eẽ iudicauerit.
pse inse ipso. ꝑ odium frat̃¬
nȩ mortis.reus ẽẽ ante ocu¬
lum conditoris inueniatur.:
Similit̾ qui fornicationis cͥ¬
men in fratre accusat. in
se ipso suꝑbie facinus ñ ui¬
deat. I deo iubet᷑ uidea alle¬
ni criminis. digito discre¬
tionis in corde suo discribe.
ne forte inse ipso reus inue¬

Expanded text:
oram tentatoribus improbis oram tentatoribus improbis inclinari, et in terra scribere voluerit, ut alio vultum intendens, libertatem eis daret perculsos citius exituros, quam plura interrogaturos esse praevte nos admonet in eo, quod et ante datam et post datam sententiam inclinans scripsit in terra; ut et prius quam peccantem proximum corripiamus, et postquam debitae castigationis illi ministerium reddiderimus, nos ipsos digna humilitatis investigatione perpendamus, ne forte aut eisdem, quae in ipsis reprehendimus, aut aliis quibuslibet simus facinoribus irretiti. » Sicut forte fieri potest, ut ipse qui homicidam reum mortis esse judicaverit, ipse in seipso per odium fraternae mortis reus esse ante oculum conditoris inveniatur. Similiter qui fornicationis crimen in fratre accusat, in se ipso superbiae facinus non videat. Ideo jubetur judex alieni criminis digito discretionis in corde suo describere, ne forte in seipso reus inve
Abbreviated transcription (Latin):
erexit se. et diccit eis. Qui
sine peccato ẽ urͣm: primus
in illam lapidem mittat. O
hinc & inde dño scribe & pha¬
risei tendebant laqueos in¬
sidiarum. putantes eũ uel
inmisericordem futurum
in uidicando. uel inuistũ
p̃uidens ille dolos. quasi fila
transit araneae: et uidiciũ
iusticie ꝑ om̃a. et mansue.¬
tudinem pietatis ostendẽs.
Hcce temꝑantia miserandi
sine peccato ẽ ur̃m. Ecce
terum iusticia uidicandi
pͥmus in illam lapidem me¬
tat. Ac si dixrisset. Si moyl
mandauit uobis mulierẽ
huius modi lapidare: iudet
quia non hoc peccatores .s
iustos facere pͣcepit. Primo.
uos ipsi iusticiam legis un¬
plete: & sic in nocentes ma¬
nibus. et mundo corde. ad
lapidandam ream concur.¬
rite. Primo. spiritalia lego
edicta. fidem. miscdĩam. e
caritatẽ ꝑ ficite: et sic adia¬
nalia uidicanda diuerna
Dato autẽ uidicio dñs. iterũ
se inclinans scribebat int̾ra
Et quidem iuxta morẽ consi¬
etudinis humane potest
intellegi quod idõ dñs a¬

Expanded text:
t eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Quia hinc et inde Domino Scribae et Pharisaei tendebant laqueos insidiarum, putantes eum vel immisericordem futurum in judicando, vel injustum: praevidens ille dolos, quasi 542 fila transit araneae, et judicium justitiae per omnia et mansuetudinem pietatis ostendens. Ecce temperantia miserandi, qui sine peccato est vestrum; ecce iterum justitia judicandi, primus in illam lapidem mittat. Ac si dixisset: Si Moyses mandavit vobis mulierem hujusmodi lapidare, videte quia non hoc peccatores, sed justos facere praecepit. Primo vos ipsi justitiam legis implete, et sic innocentes manibus et mundo corde, ad lapidandam ream concurrite. Primo spiritalia legis edicta, fidem, misericordiam et charitatem perficite, et sic ad carnalia judicanda divertite. Dato autem judicio, Dominus iterum se inclinans scribebat in terra. Et quidem juxta morem consuetudinis humanae potest intelligi, quod ideo Dominus c
Abbreviated transcription (Latin):
oma dispositionis sue: oͣma uo¬
luntatis sue. Quia qui uolun¬
tate natus ẽ: uolumtate & pas¬
sus ẽ. Si gͦ pati nollet. non pa¬
teret᷑ sanguis ille non funde.¬
retur: mundus non redime¬
retur. Agamus itaq gratias
et potestati diuinitatis & mi¬
serationi infirmitatis eius.
de occulta potentia quam ui-¬
dei non nouerant:unde illis
modo dictũ ẽ. Neq me nostis
neq patrẽ meum. It de car¬
ne suscepta. quã uidei noue¬
rant. & cuius patriam scie¬
bant. Unde illis alio loco di¬
xit. It me nostis. et unde
sim scitis. Utrumq noueri¬
mus inxp̃o: et unde equał
ẽ patri: & unde illo maiorẽ
Illud uerbũ ẽ illuo caro. Sed unꝰ

Expanded text:
ispositionis suae, hora voluntatis suae: quia qui voluntate natus est, voluntate passus est. Si ergo pati nollet, non pateretur, sanguis ille non funderetur, mundus non redimeretur. Agamus itaque gratias et potestati divinitatis, et miserationi infirmitatis ejus de occulta patientia, quam Judaei non noverant, unde illis modo dictum est, Neque me nostis, neque Patrem meum; et de carne suscepta, quam Judaei noverant, et cujus patriam sciebant, unde illis alio loco dixit, Et me nostis, et unde sim scitis . Utrumque noverimus in Christo, et unde aequalis est Patri, et unde illo major est i
Abbreviated transcription (Latin):
iħs xp̃s: multas ante se lucer¬
nas aꝓpheticas accendit. et
misit. De his erat etiam i¬
hannes baptista: cui tamnas¬
phibuit testimoniũ. quall̃
nulli hominũ. Ait enĩ Innatis
mulierũ: non surrexit maior
iohanne baptista. Hic tamen
quo nemo erat maior in natis
post me fortior me ẽ: cuius nõ
sum dignus calciamentum
soluere. Uidete. quem admo¬
dũ se diei lucerna submit¬
tat. Iucernam uͦ. ipsũ iohan¬
nem fuisse: dñs ipse testat᷑.
Iue erat inquit lucerna aroẽs
elucens: et uos uoluistis ad
boram exultare in lumine
eus. Responder unt gͦ uidei.
Tu de te testimoniũ dicis: tes¬
timoniũ tuũ non ẽ uerum.
Tideamus quid audiant: au¬
diamus & nos. s non sicut
illi. Illi contẽpnentes: noscre¬
dentes. Illi xp̃m occidere uo¬
lentes: nos per xp̃m uiuere
cupientes. Interim ista dis¬
tantia distinguat aures m̃¬
tesq nr̃as: & audiamus qͥd
iudeis responderit dñs. Res¬
pondit iħs. et dicrit eis. Et
siego de me testimonium

Expanded text:
istus, multas ante se lucernas propheticas accendit, et misit. De his erat etiam Joannes Baptista, cui tam maghibuit testimonium, quali nulli hominum. Ait enim: « Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . » Hic tamen, quo nemo erat major inter natpost me, fortior me est, cui non sum dignus calceamenta solvere . » Videte quemadmodum se lucerna diei submittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur. Ille erat inquit lucerna ardens et lucens, et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus. » « Responderunt ergo Pharisaei: Tu de teipso testimonium dicis, testimonium tuum non est « verum. » Videamus quid audiant, audiamus et nos, sed non sicut illi: illi contemnentes, nos credentes; illi Christum occidere volentes, nos per Christum vivere cupientes. Interim ista distantia distinguat aures mentesque nostras, et audiamus quid Judaeis responderit Dominus. « Respondit Jesus, et dixit eis: Et si ego de meipso testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Quid ẽ quod dixit. uͥ
sum ego: nisi in sinu patris.
consempit̾nus patri sum:
dni nr̃i & doctrinas salutis
quibus alii confunderent᷑.
alii docerent᷑. nouissimo fes¬
tiuitatis illius die. tunc enĩ
ista a gebantur. que appella
tur scenophegia id ẽ taber-¬
naculoꝵ constructio. qua
festiuitate iam antẽa me¬
minit caritas ur̃a fuisse
et hoc non utcumq loquen¬
do s clamando. ut qui sitit
ueniat ad eũ. Sitimus. uenia¬
mus. Et non pedibus. s affec¬
tibus. Mec migrando. s aman¬
do ueniamus. Quamquam
scdm interiorem hominem
& qui amat. migrat. Et ali¬
ud ẽ migrare corꝑe: aliud
corde. Nigrat: qui motu co¬
poris mutat locum. Migͣt
corde: qͥ motu cordis mutat
affectum. Si aluid amas adli¬
ud amabas: non ubi es. ubie.¬
ras. Clamabat gͦ nobis dis
Stabat enĩ & clamabat. Si
sitit: ueniat ad me & bibat
Oui credit in me sic̃ dicit sq¬
tura. flumina de uentre
eius fluent aque uiue. Ou
hoc esset. quando euange.¬

Expanded text:
dere. Quid est quod dixit, ubi dere. Quid est quod dixit, ubi sum ego, nisi in sinu Patris, consempiternus Patri sum? Domini nostri, et doctrinas salutis quibus alii confunderentur, alii docerentur; novissimo festivitatis illius die tunc enim ista agebantur, quae apptur Scenopegia, id est tabernaculorum constructio, de qua festivitate jam antea meminit Charitas vestra fuisse et hoc non utcumque loquendo, sed clamando, ut qui sitit veniat ad eum. Si sitimus, veniamus; et non pedibus, sed affectibus; nec migrando, sed amando veniamus. Quanquam secundum interiorem hominem, et qui amat migrat. Et aliud est migrare corpore, aliud corde: migrat corpore qui motu corporis mutat locum; migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. 2. Clamat ergo nobis Dominus: Stabat enim, et clamabat, Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de venejus fluent aquae vivae. « Quid hoc esset, quando evange
Abbreviated transcription (Latin):
Holuerũt enĩ agnoscere p̾sentẽ:
& postea quesierũt cũ uide¬
rent multitudinẽ iam creden¬
tem. Magna enĩ signa facta
sunt: etiam cũ dñs resurrexit.
& ascendit in celũ. Tunc ꝑ dis¬
cipulos facta sunt magna.
Sed ille ꝑ illos. qui et ꝑse ipsũ.
Ipse quippe illis dixcerat. Sine
me nichil potestis facere.
Quare non potuer unt uenire:
quia non uoluert credere.
Quia nullus sine fide saluari
potest. Dixerũt gͦ uidei. Non
ad ipsum: s ad se ipsos. Quo
hic iturus ÷. quia non inue¬
niemus eũ:. Num qͥtl in dis-¬
ꝑsionẽ gentium iturus ẽ. &
docturus gentes: Non enĩ
sciebat qđ dixerunt: s quia¬
ille uoluit. ꝓphetauerunt.
Iturus enĩ erat dñs ad gentes::
non p̾sentia corporis sur s
um bona. In his pedibus xp̃s
iturus erat ad gentes. & ꝑ eos
docturus gentes: ut fioem
accepissent gentes quã uidei
spreuerunt. qͥ uerũ nescien¬
bi sum ego: uos non potestis
uenire. Quare non potestis
uenire: quia non uultis cre¬

Expanded text:
noluerunt eum agnoscere praesentem, et postea quaesierunt, cum viderent multitudinem jam credentem. Magna enim signa facta sunt, etiam cum Dominus resurrexit et ascendit in coelum. Tunc per discipulos facta sunt magna; sed ille per illos, qui et per se ipsum: ipse quippe illis dixerat: Sine me nihil potestis facere » . Quare non potuerunt venire? Quia noluerunt credere, quia nullus sine fide salvari potest. « Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum, sed ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? Nunquid in dispersionem gentium iturus est, et docturus gentes? Non enim sciebant quid dixerint  ille voluit prophetaverunt. Iturus enim erat Dominus ad gentes, non praesentia corporis sui, sed um bona! » In his pedibus Christus iturus erat ad gentes, et per eos docturus gentes, ut fidem acciperent gentes, quam Judaei spreverunt. Qui verum nescienbi ego sum, vos non potestis venire. Quare non potestis venire? quia non vultis cre
Abbreviated transcription (Latin):
princeps huius mundi. hoc
est tenebrarum harum non
habebat quicquam: Quia neq
cum peccato ds uenerat. nec
cus carnem de peccati propagine
uirgo pepererat. Et tamquam
a diceretur. cur ergo morieris
s non habes peccatũ. cui debe¬
ratur mortis supplicium: conti¬
nio subiecit. Sed ut cognoscat
mundus quia diligo patrem:
e sicut mandatum dedit mͥ
pater sic facio: surgite eamus
hinc: Discumbens enim: discũ¬
nientibus loquebatur. Eamus
iutem dixit: Quo. nisi ad illũ
locum unde fuerat tradendus:
ẽt morti traditus. qui nullum
habebat meritum mortis: s
babebat ut moreretur. man¬
datum patris .xxxui.

Expanded text:
princeps hujus mundi, hoc princeps hujus mundi, hoc est, tenebrarum harum, non habebat quidquam: quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine virgo pepererat. Et tanquam ei diceretur: Cur ergo morieris, si non habes peccatum, cui debebatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed ut cognoscat mundus, quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio. Surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dixit; quo? nisi ad illum locum, unde fuerat tradendus. Est igitur morti traditus, qui nullum habebat meritum mortis: sed habebat ut moreretur. mandatum Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
lum scilicet omnino peccatũ.
cipem esse peccatoꝵ hominum.
non ostendit nisi mundi isti¬
us amatores et non dĩ. Absit¬
enim ut credamus pͣrincipẽ
esse celi et terre. et creaturarũ
omnium: quȩ generaliter mũ
non deceptori: redemptori non
interemptori. Et regitur dispen¬
satione diuina: non inimici ur¬
sutia subuertitur. Preter homi¬
nes partis illius. qui propria uo¬
luntate:. non necessitate: aliqua.
se subiciunt diabolo. Ende &
apostolus ait. Non est nobis
conluctatio aduersus carnem
& sanguinem. id est aduersus
homines: sed aduersus potesta¬
tes et rectores tenebrarum ba¬
rum. id est peccatorum: qui in
tenebris manent iniquitatis.
Quos rectores: angelos esse deser¬
tores designat. Sed sunt qui
per gratiam dĩ: non propruis
meritis inde eruuntur. De
quibus ait apostolus. Iuistis
aliquando tenebre. nunc aut̃
lux in domino: ut filii lucis
ambulate. Sed gratias deo.
qui eruit nos sicut idem dicit
apostolus. de potestate tene

Expanded text:
lum scilicet omnino peccatum. lum scilicet omnino peccatum. cipem esse peccatorum hominum, non ostendit nisi mundi istius amatores, et non Dei. Absitenim ut credamus principem esse coeli et terrae, et creaturarum omnium quae generaliter mundnon deceptori; redemptori, non interemptori: » et regitur dispensatione divina, non inimici versutia subvertitur, praeter homines partis illius qui propria voluntate, non necessitate aliqua se subjiciunt diabolo. Unde et Apostolus ait: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, adversus homines, sed adversus potestates, et rectores tenebrarum harum , id est, peccatorum, qui in tenebris manent iniquitatis. Quos rectores, angelos 603 esse desertores designat. Sed sunt qui per gratiam Dei non propriis meritis inde eruuntur, de quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino, ut filii lucis ambulate . Sed gratias Deo qui eruit nos, sicut idem dicit Apostolus, de potestate teneb