comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quem beatiorẽ magis dicam: utrũne illos
de posteritate tam clara:anhunc de ori¬
gine głosa. Ita equalit̾ apud eos recur¬
rit. & commeat diuina dignatio: ut & il¬
lorum coronã dignitas sobolis illustret:
& huius głam sublimitas gen̾is illuminet.
gnatione uenientẽ. testimonio & miraculo
quid aliud quam suꝑ pulpitum. idẽ suꝑ
tribunal ȩccłȩ oportebat imponi: ut lo¬
ci altioris celsitate subnixus. & plebi uni¬
uersȩ ꝓ honoris sui claritate conspicuus.
legat precepta & euangeliũ dñi: quem
fortiter & fidelit̃ sequitur. Uox dm̃cõ
audiatur. Uiderit ansit ulterior gͣdus
ad quem ꝓfici in ȩccła possit: nichil ẽ
in quo magis confessor fr̃ib ꝓsit : ꝗͣ ut
dũ euangelica lectio de eius ore audiat᷑.
lectoris fidem quisq audierit imitecur.
Iungendus in lectione aurelio fuerat
cum quo & diuini honoris societate cõ¬
iunctus ẽ: cum quo omnib uirtutib

Expanded text:
quem beatiorem magis dicam, utrumne illos quem beatiorem magis dicam, utrumne illos de posteritate tam clara an hunc de origine gloriosa. ita aequaliter apud eos recurrit et commeat diuina dignatio ut et illorum coronam dignitas sobolis inlustret et huius gloriam\' sublimitas generis inluminet. gnatione uenientem, testimonio et miraculo quid aliud quam super pulpitum id est super tribunal ecclesiae oportebat inponi, ut loci altioris celsitate subnixus et plebi uniuersae pro honoris sui claritate conspicuus legat praecepta et euangelium Domini quae fortiter ac fideliter sequitur? uox Dominum est audiatur. uiderit an sit ulterior gradus ad quem profici in ecclesia possit. nihil est in quo magis confessor fratribus prosit quam ut dum euangelica lectio de ore eius auditur, lectoris fidem quisque audierit imitetur. iungendus in lectione Aurelio fuerat, cum quo et diuini honoris societate coniunctus est, cum quo omnibus uirtutis
Abbreviated transcription (Latin):
thome simił extit̾it qͥminꝰ aurib credat:
nec ocłoꝵ fides deẽ: ut qͥs qͦd audit ⁊uideat.
ꝑ uestiga cognationis sue gͣdit᷑ parentibꝰ ac ꝑ¬
pinqͥs suis honore. ꝯ simili diume dignatioĩs
Auia eius celerina: iam pridem marty¬
rio coronata ẽ. item patruus eius & auun¬
culus laurentius & ignatius. in castris &
ipsi quondam secularib militantes: sed
ueri & sp̃uales di milites. dum diabolũ
xp̃i confessione ꝓsternunt: palmas dñi
&e coronas illustri passione meruerunt.
Sacrificia ꝓ eis semꝑ ut meministis offe¬
rimꝰ: quotiens martyrũ passiones & dies
annu̾saria commemoratione celebramꝰ.
Nec degener gͦ esse nec minor poterat
quẽ sic domesticis exemplis uirtutis ac
fidei. ꝓuocabat familiȩ dignitas. & gene¬
rosa nobilitas. Quod si in familia scłari.
predicationis & laudis ẽ esse patricium:
quanto maioris laudis & honoris ẽ. fieri
incȩlesti predicatione głosũ: Non inuenio

Expanded text:
Thomae similis exstiterit qui minus auribus credat, Thomae similis exstiterit qui minus auribus credat, nec oculorum fides deest ut quis quod audit et videat. stigia cognationis suae graditur, parentibus ac propinquis suis honore consimili diuinae dignationis auia eius Celerina iam pridem martyrio coronata est. item patruus eius et auunculus Laurentinus et Egnatius in castris et ipsi quondam saecularibus militantes, sed ueri et spiritales Dei milites, dum diabolum Christi confessione prosternunt, palmas Domini et coronas inlustri passione meruerunt. sacrificia pro eis. semper ut meministis, offerimus, quotiens martyrum passiones et dies anniuersaria commemoratione celebramus. nec degener ergo esse nec minor poterat quem sic domesticis exemplis uirtutis ac fidei prouocabat familiae dignitas et generosa nobilitas. quod si in familia saeculari praedicationis et laudis est esse patricium, quanto maioris laudis et honoris est fieri in caelesti praedicatione generosum. non inuenio
Abbreviated transcription (Latin):
certaminis sui aduersariũ uicit: uin¬
cendi cȩteris uiam fecit: non breui cõ¬
pendio uulnerum uictor: sed adħen¬
tib diu & ꝑmanentib penis. longe
colluctationis miraculo triumphator
ꝑdecem &e nouem dies. custodia carcerr
septus. in neruo acferro fuit: s posito
in uinculis corpore. solutus ac liber sp̃s
mansit. Caro famis ac sitis diuturnita¬
te contabuit: sed animã fide & uirtute
uiuentẽ nutrim̃tis sp̃ualib d̾s pauit.
Iacuit inter penas penis suis fortior: in¬
clusus includentib maior: iacens stan¬
tib celsiorꝰ uincientib firmior uinctꝰ.
sublimior iudicantib iudicatus: & qͣm¬
uis ligati neruo pedes essent: calcatus
serpens.⁊ obtritꝰ et. uictꝰ ẽ. Laicent
in corpe głoso. clara uulnerũ signa. Emmẽt
⁊ apparent in neriuis hoĩs ac m̃bris longa tabe
ꝯsũptis exp̃ssa uestigia. St̃ magna. st̃ mira. qͦ
de uͥtutib eiꝰ ac laudib fr̃intas ur̃a. Et si aliqͥs

Expanded text:
certaminis sui aduersarium uincit, uincertaminis sui aduersarium uincit, uincendi ceteris uiam fecit, non breui conpendio uulnerum uictor, sed adhaerentibus diu et permanentibus paenis longae conluctationis miraculo triumphator. per decem nouem dies custodia carceris saeptus in neruo ac ferro fuit. sed posito in uinculis corpore solutus ac liber spiritus mansit. caro famis ac sitis diuturnitate contabuit, sed animam fide et uirtute uiuentem nutrimentis spiritalibus Deus pauit. iacuit inter paenas paenis suis fortior, inclusus includentibus maior, iacens stantibus celsior, uincientibus firmior uinctus, sublimior iudicantibus iudicatus, et quamuis ligati neruo pedes essent, galeatus serpens et obtritus et uictus est. lucent in corpore glorioso clara uulnerum signa, eminent et apparent in neruis hominis ac membris longa tabe consumptis expressa uestigia. sunt magna, sunt mira quae de uirtutibus eius ac laudibus fraternitas audiat. et s
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus ẽ: commeatum dando bonis
confessorib suis & martyrib suis głosis.
ut qui sublimit᷑ xp̃m confessi essent:
clerum post modum xp̃i ministeriis ȩc¬
clesiasticis adornarent. Exultate itaq &
gaudete nobiscum. Lectis litteris ur̃is qͥ¬
b ego gauisus sum. & college mei qui
presentes aderant: referimus ad uos ce¬
lerinum fr̃em nr̃m uirtutib pariter &
morib głosum. clero nr̃o ñ humana suf¬
fragatione sed diuina dignatione con¬
iunctum. Qui cum consentire dubita¬
ret ȩccłȩ ipsius ammonitu & hortatu.
in uisione ꝑ noctem compulsus ẽ ne
negaret nob̾ suadentib: cui plus li¬
cuit. & coegit. quia nefas fuerat nec de¬
cebat sine honore eccłastico esse: quẽ
sic dñs honorauit cęlestis gr̃ȩ dignitate
Hic ad temporis nr̃i prelium primꝰ:
hic inter xp̃i milites ante signatus. Hic
inter ꝑsequutionis inicia feruentia cũ
ipso infestationis principe & auctore
congressus: dũ in expugnabili firmitate

Expanded text:
dignatus est, commeatum dando bonis confessoribus suis et martyribus gloriosis, ut qui sublimiter Christum confessi essent clerum postmodum Christi ministeriis ecclesiasticis adornarent. exultate itaque et gaudete nobiscum lectis litteris nostris quibus ego et collegae mei qui praesentes aderant referimus ad uos Celerinum fratrem nostrum uirtutibus pariter et moribus gloriosum clero nostro non humana suffragatione sed diuina dignatione coniunctum. qui cum consentire dubitaret, ecclesiae ipsius admonitu et hortatu in uisione per noctem conpulsus est ne negaret. nobis suadentibus cui plus licuit et coegit, quia nec fas fuerat nec decebat sine honore ecclesiastico esse quem sic Dominus honorauit caelestis gloriae dignitate. Hic ad temporis nostri proelium primus, hic inter Christi milites antesignanus, hic inter persecutionis initia feruentia cum ipso infestationis principe et auctore congressus, dum inexpugnabili firmitate
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ Hȩc precepta custodienda sugge¬
ritis: diuina & cȩlestia mandata seruatis
Hoc ẽ esse confessorẽ dei: hoc ẽ esse mar¬
tyrem xp̃i: seruare uocis suȩ inuiolatã
circa omnia & solidam firmitatẽ. Nam
destruere conari: uti aduersus illum
dignatione quam tͥ dederit. armis ab
illo acceptis rebellem quodammͦ fieri
tyrib istic honoratis obuiriũ głam: tan¬
tum gratulor parit̃ & uob̃. ob dñicȩ etiã
discipline coronã. Dignationẽ suã dñs
multiplici genere largitatis infudit:
bonorũ militum laudes ae głas sp̃uales
copiosa uarietate distribuit. Honoris
pora illustrauit tanta felicitas: ut ȩtatẽ
nr̃am uidere contingeret ꝓbatos di seruos:
a xp̃i milites coronatos. Opto uos fortis¬
simi ac beatissimi fr̃s semꝑ bene ualere:
Yprianus moysi & maxi

Expanded text:
non est. . Haec praecepta custodienda suggenon est. . Haec praecepta custodienda suggeritis, divina et coelestia mandata servatis. Hoc est confessorem Domini, hoc est esse martyrem Christi, servare vocis suae inviolatam circa omnia, et solidam firmitatem. Nam aecepta Domini destruere conari, uti adversus illum dignatione quam tibi dederit, armis ab illo acceptis rebellem quodammodo fieri,tyribus istic honoratis ob uirium gloriam, tantum gratulor pariter et uobis ob dominicae etiam disciplinae coronam. dignationem suam Dominus multiplici genere largitatis infudit, bonorum militum laudes et glorias spiritales copiosa uarietate distribuit. honores pora inlustrauit tanta felicitas ut aetate nostra uidere contingeret probatos seruos Dei et Christi milites coronatos. opto uos, fortissimi ac beatissimi fratres, semper bene ualere CVPRIANVS
Abbreviated transcription (Latin):
cum copulatos sollicita ammonitione
misistis: ut ȩuangelii sc̃a precepta et
tradita nobis semel mandata uitalia.
forti & stabili obseruatione teneantur.
Ecce alius głȩ ur̃ȩ sublimis gradus: ecce
iterũ cum confessione geminatus ꝓme¬
rendi dm̃ ttulus: stare firmo gradu
& in hac acie quȩ ȩuangeliũ conatur
irrumpe & preceptis dm̃ subruendis
manus impias inferentes. fidi robore
submouere: prebuisse ante micia uir¬
tutum. nunc & morum magisteria pre¬
bere. Dñs post resurrectionẽ mittens
apłos: mandat & dicit.Data ẽ michi
omnis potestas in cęlo & int̾ra: ite ergo
& docete omnes gentes baptizantes eos
in nomine patris & filii & sps scĩ:docen
tes eos obseruare ommia quȩcumq pre¬
cepi uobis. Et ioħs apłs mandati me¬
mor in epła sua post modũ ponit. In ħ
inquit intelligimus quia cognouimus
eum: si precepta eius custodiamus. Qui
dicit quia cognouit eum & mandata eiꝰ
non seruat: mendax ẽ. & ueritas in illo

Expanded text:
Domini copulatos sollicita admonitione Domini copulatos sollicita admonitione misistis, ut euangelii sancta praecepta et tradita nobis semel mandata uitalia forti et stabili obseruatione teneantur. ecce alius gloriae uestrae sublimis gradus, ecce iterum cum confessione geminatus promerendi Dei titulus, stare firmo gradu et in hac acie quae euangelium conatur inrumpere, et praeceptis Domini subruendis manus inpias inferentes fidei robore submouere, praebuisse ante initia uirtutum, nunc et morum magisteria praebere. Dominus post resurrectionem mittens apostolos mandat et dicit: data est mihi omnis potestas in caelo et in terra. ite ergo et docete gentes omnes, tinguentes eos in notes eos obseruare omnia quaecumque praecepi uobis. et Iohannes apostolus mandati memor in epistula sua postmodum ponit. in hoc, inquit, intellegimus quia cognouimus eum, si praecepta eius cusdicit quoniam cognovit eum, et mandata ejus non servat, mendax est et veritas in illo
Abbreviated transcription (Latin):
Iet ceteris confessorib dilectissi.¬
mis fr̃ib salutem. Gl̃am fidei ur̃e et
uirtutis. fortissimi ac beatissim fr̃s. ĩã¬
pridem de opinione cognoueram. Letatꝰ
satis. & plurimũ gratulatus: quod uos cõ¬
fessione sui nominis parauerit ad coro
enim primores. & duces ad nr̃i temporis
prelium facti: cȩlestis miliciȩ signa mo-¬
uistis. Uos sp̃uale certamen quod nunc
geri d̾s uoluit ur̃is uirtutib imbuistĩ:
uos surgentis belli impetus primos
immobili robore atq inconcussa stabi¬
litate fregistis. Inde inicia felicia pug¬
nandi orta sunt: inde uincendi auspi¬
cia ceperunt. Contigit hic ꝑ tormenta
consummare martyria:sed qui in con¬
gressione precedenti exemplum uirtu¬
tis fr̃ib factus ẽ: cum martyrib in ho¬
nore communis est.Coronas ur̃a ma¬
nu serta inde huc tͣdidistis: ⁊ de calice sa¬
lutari fr̃ib ꝓpinastis. Accessit ad con¬
fessionis exordia głosa. & miliciȩ uict¬
cis auspicia disciplinȩ tenor: quem

Expanded text:
 dilectissimis fratribus, salutem. Gloriam fidei et virtutis vestrae, fortissimi ac beatissimi fratres, jampridem de opinione cognoveram, laetatus satis et plurimum gratulatus quod vos confessione sui nominis paraverit ad coronenim primores et duces ad nostri temporis praelium facti, coelestis militiae signa movistis. Vos spiritale certamen quod nunc geri Deus voluit vestris virtutibus imbuistis. Vos surgentis belli impetus primos immobili robore atque inconcussa stabilitate fregistis. Inde initia felicia pugnandi orta sunt; inde vincendi auspicia coeperunt. Contigit hic per tormenta consummari martyria. Sed qui in congressione praecedens exemplum virtutis fratribus factus est, cum martyribus in honore communis est. Coronas vestra manu sertas inde huc tradidistis, et de poculo salutari fratribus propinastis. II. Accessit ad confessionis exordia gloriosa et militiae victricis auspicia disciplinae tenor quem d
Abbreviated transcription (Latin):
Circũueniamꝰ iustũ. qm̃ insuauis ẽ nob̾:¬
bis peccata legis. Promittit scientiã d̃ĩ se
habere: ⁊ filiũ dei se nominat. Factus ẽ
nobis in traductione cogitationũ nr̃arũ:¬
similis est aliis uita illius. ⁊ mutate fc̃
uiȩ illius. Tanqͣm nugaces estimati sumꝰ
ab illo: continet se a uiis nr̃is quasi ab im¬
mundicus: ⁊ p̃fert nouissima iustoꝵ:
⁊ głatur patrem dm̃. Uideamus gͥ si ser-¬
mones illius ueri sunt: ⁊ temptemꝰ quȩ
uentura st̃ illi. Contumelia ⁊ torm̃to in¬
terrogemus cũ: ut sciamꝰ tuerentiã illius.

Expanded text:
circumueniamus iustum, quoniam insuauis est nobbis peccata legis. promittit scientiam dei se habere et filium dei se nominat. factus est nobis in traductionem cogitationum nostrsimilis est aliis uita illius, et mutatae sunt uiae eius. tamquam nugaces aestimati sumus ab illo, continet se a uiis nostris quasi ab inmunditiis et praefert nouissima iustorum et gloriatur patrem Deum. uideamus ergo, si sermones eius ueri sunt, et temptemus, quae euentura sunt illi. contumelia et tormento interrogemus eum, ut sciamus reuerentiam i
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbo tumore condempnant. Sic de ec¬
clesia receditur ⁊ sic altare ꝓfanũ foris
collocatur: sic contͣ pacem xp̃i ⁊ ordina¬
dionem atq unitatem dei rebellatur.
Ouod si ultra de contumeliis suis exacer¬
bauerit ⁊ ꝓuocauerit: fungeris circa cũ
potestate honoris tur: ut eũ uel deponas
uł abstineas. Nam si apłs paulusfad ti¬
motheũ scribens dicit. iuuentutẽ tuam
nemo contempnat: qͣntomagis tͥ acolle¬
gis tuis dicendũ est. senectutem tuam
nemo contẽpnat:  Et q̃m scripsisti qͦn¬
cdam cũ eodem diacono tuo se miscuisse.
⁊ suꝑbie eius atq audaciȩ participem ẽẽ:
hunc quoq ⁊ siqui alii tales extiterint.
⁊ contͣ sacerdotẽ dei fecerint. uel coherce.¬
re poteris uel abstinere: nisi qͦd hortam᷑
⁊ monemus. ut se potius intelligant ⁊
satissaciant: ⁊ nos ꝓpositũ nr̃m denere
paciantur. Magis enĩ cupimus ⁊ optamꝰ.
contumelias ⁊ inurias singuloꝵ. elem̃ti

Expanded text:
superbo tumore contemnant. Sic de Ecsuperbo tumore contemnant. Sic de Ecclesia receditur, sic altare profanum foris collocatur, sic contra pacem Christi et ordinationem atque unitatem Dei rebellatur. Quod si ultra te contumeliis suis exacerbaverit et provocaverit, fungeris circa eum potestate honoris tui, ut eum vel deponas vel abstineas. Nam, si apostolus Paulus ad Timotheum scribens dixit: iuuentutem tuam nemo despiciat, quanto magis tibi a collegis tuis dicendum est: senectutem tuam nemo despiciat. et quoniam scripsisti quendam cum eodem diacono tuo se miscuisse et superbiae eius adque audaciae participem esse, hunc quoque et si qui alii tales extiterint et contra sacerdotem Dei fecerint uel coercere poteris uel abstinere. nisi quod hortamur et monemus ut peccasse se potius intellegant et satisfaciant et nos propositum nostrum tenere patiantur. magis enim optamus et cupimus contumelias et iniurias singulorum clementi
Abbreviated transcription (Latin):
tificis: sed magis innocentiam suã tuitus
ẽ dicens. Si male locutus sũ exprobra
de malo: si autẽ bene qͥd me cedis:
Quȩ om̃ia ideo ab eo fact̾a sunt humilit̃
atq pacienter: ut humilitatis ⁊ pacien¬
tiȩ eius haberemus exemplum. Docuit
cñi sacerdodes ueros legitime ⁊ plene ho¬
norari: dũ circa falsos sac̃dotes ipse talis
exticit. Meminisse aucẽ diaconi debent:
git: diaconos autẽ post ascensum dñi
in cęlos. sibi apłi constituert̃. ep̃atus sui
⁊ ȩccłiȩ ministros. Nuod si nos aliquid
audere condra dm̃ possumus qui epõs fa¬
cit: possunt ⁊ contͣ nos audere diacom ¶
a quib fiunt. Et ideo oportet diaco¬
num de quo scripsisti agere audaciȩ suȩ
penitentiã÷ ut honorem sac̃dotis agnos¬
cat: ⁊ ep̃o p̃posito suo plena humilitate
satisfaciat. Hȩc sunt enĩ initia hereticors
⁊ ortus atq conatus scismaticoꝵ male
cogitantiũ: ut sibi placeant. ut p̃positũ

Expanded text:
tificis, sed magis innocentiam suam tutatus tificis, sed magis innocentiam suam tutatus est, dicens: Si male locutus sum, exprobra de malo: si autem bene, quid me caedis? Quae omnia ab eo ideo facta sunt humiliter atque patienter, ut nos humilitatis ac patientiae haberemus exemplum. Docuit enim sacerdotes veros legitime et plene honorari, dum circa falsos sacerdotes ipse talis exstitit. § 1. Meminisse autem diaconi debent, git, diaconos autem post ascensum Domini in caelos apostoli sibi constituerunt episcopatus sui et ecclesiae ministros. quod si nos aliquid audere contra Deum possumus qui episcopos facit, possunt et contra nos audere diaconi a quibus fiunt. et ideo oportet diaconum de quo scribis agere audaciae suae paenitentiam, ut honorem sacerdotis agnoscat et episcopo praeposito suo plena humilitate satisfacere. haec sunt enim initia haereticorum et ortus adque conatus schismaticorum male cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuina uindicaretur. Sed ⁊ salomon
in sp̃u scõ constitutus testatur ⁊ docet:
quȩ sit sac̃dotalis auctoritas ⁊ potestas
dicens. Ex tota anima tua time dm̃:
⁊ sacerdotes eius scifica. Et it̾um. Hono¬
ra dũm ex tota anima tua: ⁊ bonorifica
sacerdotes eius. Quoꝵ p̃ceptor memor
beatus apłs paulus scđm quod in actis
apłoꝵ legimus. cum ei diceretur. sic in
fex est. Scriptũ est enĩ. Principẽ ppłi
tui non maledices. Oñs etiam nr ip̃se¬
passionis diem seruauit honorem pon¬
tificibus ⁊ sac̾dotibus: cum illi nec timo¬
rem dei nec agnitionẽ. xp̃i seruassent.
Nancũ leprosũ emundasset: dixit illi
Uade ⁊ demonstra de sacerdoti: ⁊ offeres
donum. Numilitate ea qua nos docuit
ẽẽ humiles: sac̾dotem adhuc appellabat.
quẽ sciebat esse sacrilegum. Idem sub ictu
passionis cũ alapam accepisset.⁊ ei dice¬
retur sic respondes pontifici ÷ nichil ille
contumeliose locutus est in ꝑsonã pon¬

Expanded text:
ne diuina uindicaretur. Sed et Salomon ne diuina uindicaretur. Sed et Salomon in spiritu sancto constitutus testatur et docet quae sit sacerdotalis auctoritas et potestas dicens: ex tota anima tua time Deum, et sacerdotes eius sanctifica. et iterum: honora Deum ex tota anima tua et honorifica sacerdotes eius. quorum praeceptorum memor beatus apostolus, secundum quod in actis apostolorum legimus, cum ei dicerfex esset. Scriptum est enim: Principem populi tui non maledices . Et alipassionis diem servavit honorem pontificibus et sacerdotibus, quamvis illi nec timorem Dei, nec agnitionem Christi servassent. Nam quum leprosum emundasset, dixit illi: Vade, et monstra te sacerdoti, et offer donum. Humilitate ea, qua nos quoque esse humiles docuit, sacerdotem adhuc appellabat, quem sciebat esse sacrilegum. Item sub ictu passionis quum alapam accepisset, et ei diceretur: Sic respondes pontifici? nihil ille contumeliose locutus est in personam pon
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uera ⁊ sũma maiestate eius ꝓcessisse.
ad honorandos ⁊ uindicandos sacerdotes
suos: cũ adu̾sus aaron sac̾dotem tres de
ministeriis. chore. dathan. ⁊ abiron. au¬
si sunt suꝑbi ẽe. ⁊ ceruicem suã extollere.
⁊ sacerdoti p̃posito se adequare : hiatu
t̃re absorti ⁊ deuorati: pęnas statim sacͥle¬
ge audaciȩ ꝑsoluert̃. Nec soli illi. sed ⁊
ceteri ducenti qͥnquaginta qui eis comi¬
des ad audaciam fuerunt. prumpente
a dño igne consũpti sunt: ut ꝓbarentur
sacerdotes dei. ab eo qui sac̾dotes facit
uindicari. In libro quoq regũ cũ samu¬
bel sacerdos a iudeoꝵ ppło. ob senectutẽ
sicut tu mͦ condempneretur: exclamauit
iratus dñs ⁊ dixit. Non te spreuer̃t. sed
me. Et ut hoc ulcisceretur. excitauit eis
saul regem. qui eos imuriis grauibus
affligeret ⁊ ⁊ ꝑ om̃s contumelias ⁊ penas
suꝑbũ ppłm calcaret ⁊ p̃meret: ut con¬
temptus sacerdos. de suꝑbo ppło ultio¬

Expanded text:
cum uera et summa maiestate eius processisse cum uera et summa maiestate eius processisse ad honorandos ac uindicandos sacerdotes suos, cum aduersus Aaron sacerdotem tres de ministeriis Chore Dathan et Abiron ausi sunt superbisse et ceruicem suam extollere et sacerdoti praeposito ae adaequare, hiatu terrae absorpti ac deuorati paenas statim sacrilegae audaciae persoluerunt. nec soli illi, sed et ceteri ducenti quinquaginta qui eis comites ad audaciam fuerunt prorumpente a Domino igne consumpti sunt, ut probaretur sacerdotes Dei ab eo qui sacerdotes facit uindicari. in libro quoque regnorum cum Samuel sacerdos a Iudaeorum populo ob senectutem, sicut tu modo, contemneretur, exclamauit iratus Dominus et dixit: non te spreuerunt, sed me spreuerunt. et ut hoc ulcisceretur, excitauit eis Saul regem, qui eos iniuriis grauibus adfligeret et per omnes contumelias et paenas superbum populum calcaret et premeret, ut contemptus sacerdos de superbo populo ultio
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus. Rogatiano
fr̃i salutem. Grauiter
⁊ dolenter cõmoti sumꝰ
ego ⁊ college mei qui pre¬
sentes aderant frat̃ km̃e lectis litteris tuis.
quib de diacono tuo conquestus es: quod
iimemor sac̾dotalis loci tui ⁊ officii. ac
ministern sin oblitus. contumeliis et ĩiu¬
riis suis te exacerbauerit.Et tu qͥdem
honorifice circa nos. ⁊ pro solita tua hu¬
militate fecisti. ut malles de eo nob̃ con¬
queri: cũ pro ep̃atus uigore ⁊ cathedrȩ
auctoritate. haberes potestatem qua pos¬
ses de illo statim uindicari ⁊ certus qͦd
college tui om̃s gratũ haberemꝰ. qͦdcũq
circa diaconũ tuũ contumeliosũ sacerdo¬
tali potestate fecisses: habens circa huiꝰ¬
modi homines p̃cepta diuina. cũ dñs
fecerit in suꝑbia ut ñ exaudiat sac̾dotẽ.
alit iudicem quicũq fuerit in diebus
illis. morietur homo ille: ⁊ om̃is ppłs
cũ audierit tuebit: ⁊ non agent impie
etiam nc̃. Et ut sciamus hanc cłi uocem

Expanded text:
Cyprianus Rogatiano fratri salutem. Graviter et dolenter commoti sumus ego et collegae mei qui praesentes aderant, frater charissime, lectis litteris tuis, quibus de diacono tuo conquestus es quod, immemor sacerdotalis loci tui et officii, ac ministerii sui oblitus, contumeliis et injuriis suis te exacerbaverit. Et tu quidem honorifice circa nos et pro solita tua humilitate fecisti, ut malles de eo nobis conqueri, cum, pro episcopatus vigore et cathedrae auctoritate, haberes potestatem qua posses de illo statim vindicari, certus quod collegae tui omnes gratum haberemus quodcumque circa diaconum tuum contumeliosum sacerdotali potestate fecisses, habens circa hujusmodi homines praecepta divina, cum Dominus fecerit in superbia, ut non exaudiat sacerdotem aut judicem quicumque fuerit in diebus illis, morietur homo ille; et omnis populus cum audierit, timebit; et non agent impie etiam
Abbreviated transcription (Latin):
plasma maculanti. ꝑ corrupti atoꝑ ener¬
uati corporis delicta placeatur. Quod
si penuriam ⁊ necessitatem pauꝑtatis
obtendit ⁊ potest int̾ ceteros qui eccł̃iȩ ali¬
mentis sustinentur. huius quoq neces¬
sitas adiuuari: sitam̃ contentus sit fru¬
galioribus ⁊ innocentib cibis ⁊ nec pu¬
det salario se ẽẽ redimendũ ut apeccatis
cesset: qͣndo hoc ñ nobis sed sibi p̃stat.
Cec̾um quantũ uult inde acqurrat:
qualis questus ẽ. qui de conuiuio abra¬
ham ysaac ⁊ iacob homines rapit:⁊
male ac ꝑnitiose in scło saginatos. ad
et̃nȩ famis ⁊ sitis fupplicia deducit.
Et ideo quantũ potes ab hac eũ pra¬
uitate ⁊ dedecore. ad uiam innocentiȩ
atq ad spem uitȩ reuoca: ut sit con-¬
tentus ȩccłiȩ sumptibus ⁊ partioribus
qͥdem: sed salutaribus. Quod si illic
ȩccłia ñ sufficit. ut laborantib p̃stet ali¬
menta ⁊ poterit se ad nos tͣnsferre: ⁊ hic

Expanded text:
plasma maculanti per corrupti adque enerplasma maculanti per corrupti adque eneruati corporis delicta placeatur. quod si paenuriam talis et necessitatem paupertatis optendit, potest inter ceteros qui ecclesiae alimentis sustinentur huius quoque necessitas adiuuari, si tamen contentus sit frugalioribus et innocentibus cibis nec putet salario se esse redimendum ut a peccatis cesset, quando hoc non nobis sed sibi praestet. ceterum quantum uult inde quaerat, qualis quaestus est qui de conuiuio Abraham et Isaac et Iacob homines rapit et male ac perniciose in saeculo saginatos ad aeternae famis ac sitis supplicia deducit. et ideo quantum potes ab hac eum prauitate et dedecore ad uiam innocentiae adque ad spem uitae suae reuoca, ut sit contentus ecclesiae sumptibus parcioribus quidem sed salutaribus. quod si illic ecclesia non sufficit ut laborantibus praestet alimenta, poterit se ad nos transferre et hic
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus. eucratio fr̃i.
mutua consulendum
tur de histrione qͦdam. qui apud uos¬
constitutus in eiꝰdem adhuc artis suȩ
rum. id qͦd male didicit. ceteris quoq
insinuat: an talis debeat cõmunicare
nobiscũ. Quod puto ego nec maiestati
diuinȩ nec cuangelicȩ disciplinȩ con¬
gruere: ut pudor ⁊ honor ȩccłie. tam
turpi ⁊ infami contagione fedetur.
Nam cũ in lege ꝓhibeantur uiri indue¬
re uestem muliebrem. ⁊ maledicti eius¬
modi iudicentur ÷ quanto maioris est
criminis. ñ tantũ muliebria indum̃ta
acciꝑe. sed ⁊ gestus quoq turpes. ⁊ mol¬
les. ⁊ muliebres. magisterio impudice ar¬
tis expͥmere: Hec excuset se quisqͣm si
a theatro ipse cessauerit: cũ tam̃ hoc cet̾os
doceat. Non potest enĩ uideri cessasse qͥ
uicarios substituit ⁊ ⁊ qui prose uno
plures succidaneos suggerit: contra in¬
stitutionẽ dei erudiens ⁊ docens. quẽad¬
modũ masculus frangatur in feminam:
⁊ sexus arte mutetur: ⁊ diabolo diuinũ

Expanded text:
yprianus Eucratio fratrimutua consulendum tur de histrione qconstitutus in eiusdem adhuc artis suae  puerorum id quod male didicit ceteris quoque insinuat, an talis debeat communicare nobiscum, quod puto ego nec maiestati diuinae nec euangelicae disciplinae congruere, ut pudor et honor ecclesiae tam turpi et infami contagione foedetur. nam cum in lege prohibeantur uiri induere muliebrem uestem et maledicti eiusmodi iudicentur, quanto maioris est criminis non tantum muliebria indumenta accipere sed et gestu quoque turpes et molles et muliebres magisterio inpudicae artis exprimere? Nec excuset se quisquam si a theatro ipse cessauerit, cum tamen hoc ceteros doceat. non potest enim uideri cessasse qui uicarios substituit et qui pro se uno plures succidaneos suggerit contra institutionem Dei erudiens et docens quemadmodum masculus frangatur in feminam et sexus arte mutetur et diabolo diuinum
Abbreviated transcription (Latin):
temptatio amatre secernit. in ȩccłiam
colligamus. illis solis foris remanentibꝰ.
qui obstinatione sua uel furore suꝑse¬
derunt. & ad nos redire noluerunt.
discretionis & separationis a se fac̾tȩ e
dituri. Quantum uero hic ad presbi¬
terium quoꝵ dã & felicissimi causã
ꝑtinet. quid hic actum sit. ut scire
posses. litteras aqdͥte collegȩ nr̃i ma¬
nu sua subscriptas mniserunt. quib
auditis quio senserint & quid ꝓnim¬
tiauerint. ex eorum litteris disces. Me¬
lius autem fr̃ facies. si exempla litte
rarũ. quȩ ad te legenda ꝓ dilectione
communi ꝑ calidoniũ & fortunatũ
collegas nr̃os ꝓxime miseram. quȩ
de eodem felicissimo. & de presbiterio
eius dem ad clerum istic nr̃m. & ad
plebem scripseram. legi illi fr̃ib iu¬
beas. que &e ordinationẽ & rationẽ rei
gestȩ loquant᷑. ut tam istic quam

Expanded text:
temptatio a matre secernit, in ecclesia temptatio a matre secernit, in ecclesia colligamus, illis solis foris remanentibus qui obstinatione sua uel furore supersederunt et ad nos redire noluerunt, discretionis et separationis a se factae et dituri. Quantum uero hic ad presbyterium quorundam et Felicissimi causam pertinet, quid hic actum sit ut scire posses, litteras ad te collegae nostri manu sua subscriptas miserunt, qui auditis eis quid senserint et quid pronuntiauerint ex eorum litteris disces. melius autem, frarum, quae ad te legenda pro dilectione communi per Caldonium et Fortunatum collegas nostros proxime miseram, quae de eodem Felicissimo, et de presbyterio ejusdem ad clerum istic necnon et ad plebem scripseram, legi illic fratribus jubeas, quae et ordinationem et rationem rei gestae eloquantur, ut tam istic quam
Abbreviated transcription (Latin):
autem scripta collegarum nr̃oꝵ qui
illic ordinationi tuȩ affuerant deside¬
rauimus. non ueteres mores obliti. no¬
uum aliquid querebamus. Nam satis
erat ut tute ep̃m factis litteris nunti¬
ares. nisi esset ex diuerso discrepans
fact̾io. quȩ criminosis & calumniosis
commentis suis. collegarũ pariter ac
fr̃m plurimoꝵ turbaret mentes. et
corda confunderet. Cui rei sopiendȩ
necessariũ duximus. ut scribentium
nob̾ inde collegarũ nr̃oꝵ firma & so¬
lida auctoritas pararet᷑. Qui morib
monia predicantes.emulis quoq & re¬
rum uel nouitate uel prauitate gau¬
dentib. omnẽ abigendi & disrrepandi
scrupulũ sustulerunt. & scđm consili¬
um nr̃m salubri ratione liberatis in
hoc fluctu estuantiũ fr̃m mentib.
sincere ac firmiter tuum sacerdotiũ
ꝓbauerunt. Hoc enim uel maxime
obtinere curemus. & quod in nob̾ est
uagabundas & errantes oues quas
quorundã ꝑuicar facłio. & heretica

Expanded text:
autem scripta collegarum nostrorum qui autem scripta collegarum nostrorum qui illic ordinationi tuae adfuerant desiderauimus, non ueteres mores obliti nouum aliquid quacrebamus nam satis est ut te episcopum factis litteris nuntiares, nisi esset M diucrso discrepans factio quae criminosis et calumniosis commentis suis collegarum pariter ac fratrum plurimorum turbaret mentes et corda confunderet cui rei sopiendae necessarium duximus at scribentium nobis uobis collegarum nostrorum firma et solida auctoritas pararetur : qui moribmonia praedicantes aemulis quoque.. rerum uel nouitate uel prauitate gaudentibus omnem ambigendi et discrepandi scrupulum sustulerunt. et secundum consilium nostrum salubri ratione libratum in hoc fluctu aestuantium fratrum mentes sincere ac firmiter tuum sacerdotium probauerunt. hoc enim uel maxime,obtinere curemus et quod in nobis est balabundas et errantes oues, quas quorundam peruicax factio et haeretica
Abbreviated transcription (Latin):
spargere. Certe qd̃ prepositis & sacer¬
dotib congruit danda oꝑa ẽ. ut talia
eum aquibdam scribunt᷑. ꝑ nos respu¬
antur. Ubi enim erit quod̃ discimus &
docemus scriptum esse contine linguam
tuam a malo. & labiatua ne loquantur
doltm insidiose:: Item alibi. Os tuum a¬
bundauit malicia. &e lingua tua cõplec¬
tebatur insidias. sedens aduersus fr̃em
tuum detrahebas. i aduersus filiũ matͥc
tuȩ ponebas scandalum. Item apłs dicit.
Omnis sermo malus de ore ur̃o ñꝓcedat.
sed bonus ad ȩdificationẽ fidei. ut det
gr̃am audientib. Porro hȩc fieri de¬
bere ostendimus.si quando talia qͦ¬
rundam calumniosa temeritate con¬
scripta sunt legi apud nos patimur.
Et iccirco fr̃ km̃e cum ad me talia
aduersum te & comprb̃os tecum con¬
sidentes scripta uenissent. clero & ple¬
bi legi precepi. quȩ religiosam simpli¬
citatem sonabant nec ullis maledicoꝵ
&e conuiciorũ latratib ꝑstrepebant. Qd̃

Expanded text:
spergere. certe. quod praepositis ac sacerspergere. certe. quod praepositis ac sacerdotibus congruit danda opera est ut talia cum a quibusdam scribuntur per nos respuantur. ubi enim erit quod discimus ac docemus scriptum esse: contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum? item alibi: os tuum abundauit malitia, et lingua tua conplectebatur insidias. sedens aduersus fratrem tuum detrahebas et aduersus filium matris tuae ponebas scandalum, item quod apostolus dicit: omnis sermo malus de ore uestro non procedat, sed bonus ad aedificationem fidei, ut det atiam audientibus. porro haec fieri debere ostendimus, si quando talia quorundam calumniosa temeritate conscripta sunt, legi apud nos patimur. et idcirco, frater carissime, cum ad me talia aduersum te et conpresbyteri tecum considentis scripta uenissent, clero et plebi legi praecepi quae religiosam simplicitatem sonabant nec ullis maledictorum et conuiciorum latratibus perstrepebant Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ordinationẽ. singulorũ aurib intima¬
uimus. Honoris etiam communis me¬
mores. & grauitatis sacerdotalis. ac scĩ¬
tatis tuȩ respecꝰtum tenentes. ea quȩ ex
diuerso in librũ ad nos missum conges¬
ta fuerant coacerbationib criminosis
respuimus considerantes parit̃ e pon¬
derantes quod in tanto fr̃m numero
religiosoq conuentu considentib dei sa¬
cerdotib & altari posito. nec legi debeãt
nec audiri. Neq enim facile ꝓmenda st̃
&e incaute actemere publicanda. quȩ
discordioso stilo audientib scandalũ
moueant. & fr̃s longe positos ac trans
mare constitutos incerta opinione con
fundant. Uiderint qui uel furori suo
uel libidini seruientes. & diumȩ legis
& sc̃itatis immemores. uel iactitare inte¬
rim gestiunt quȩ ꝓbare non possunt. &¬
cum innocentiã destruere atq expug¬
nare nonualeant. satis habeãt ĩ famare
mendaciis & falso rumore maculas in¬

Expanded text:
ordinationem singulorum auribus intimaordinationem singulorum auribus intimavimus: honoris etiam communis memores, et gravitatis sacerdotalis ac sanctitatis respectum tenentes, ea quae ex diverso in librum ad nos transmissum congesta fuerant acerbationibus criminosis, respuimus; considerantes pariter et ponderantes quod in tanto fratrum religiosoque conventu considentibus Dei sacerdotibus et altari posito nec legi debeant, nec audiri. Neque enim facile promenda sunt, et incaute ac temere publicanda, quae discordioso stylo audientibus scandalum moveant, et fratres longe positos ac trans mare consfundant. uiderint qui uel furori suo uel libidini seruientes et diuinae legis et sanctitatis inmemores uel iactitare interim gestiunt quae probare non possunt, et cum innocentiam destruere adque expugnare non ualeant, satis habent fama mendaci et falso rumore maculas in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinatia sua. non tantum semel tradi
matris sinum. atq complexum recui-¬
sauit. sed etiam gliscente &in peius
recrudescente discordia. ep̃m sibi con¬
stituit. & contra sacram̃tum simul tra¬
ditum diuinȩ dispositionis & catholicȩ
unitatis. adulterum & contrarium ca¬
put extra eccl̃am fecit. acceptis uero¬
litteris tam tuis quã collegarũ nr̃or̃
no.a quib hȩc omnia nob̾cum leticia
communi asseuerata sunt firmit᷑ & ꝓ
bata. scdm qd̃ diuinȩ traditionis. & ec¬
cłiasticȩ institutionis sc̃itas parit᷑ ac
ueritas exigebat: litteras nr̃as ad te
direximus. Sed & ꝑ prouinciã nr̃am
hȩc eadem collegis nr̃is singulis in
noticiam ꝑferentes ab his quoq fr̃s¬
nr̃os cum litteris erudiendos e̾e̾ man¬
dauimus. Qͣmqͣm mens nr̃a & ꝓpo¬
situm iam tunc fr̃ib & plebi istic
uniu̾sȩ manifestatũ fuisset. quando lit¬
teris nuꝑ ab utraq parte susceptis tu¬
as litteras legimus. & episcopatus tui

Expanded text:
rtinacia non tantum radirtinacia non tantum radimatris sinum atque complexum recusavit; sed etiam gliscente et in pejus recrudescente discordia episcopum sibi constituit, et contra sacramentum semel traditum diuinae dispositionis et catholicae unitatis adulterum et contrarium caput extra ecclesiam fecit, acceptis litteris tam tuis quam collegarum nostrorum, no, a quibus haec omnia nobis cum laetitia communi adseuerata sunt firmiter et probata, secundum quod diuinae traditionis et ecclesiasticae institutionis sanctitas pariter ac ueritas exigebat, litteras nostras ad te direximus. sed et per prouinciam nostram haec eadem collegis singulis in notitiam perferentes ab his quoque fratres cum litteris redigendos esse mandauimus. Quamquam mens nostra et propositum iam tunc fratribus et plebi istic uniuersae manifestatum fuisset, quando litteris nuper ab utraque parte susceptis tuas lit
Abbreviated transcription (Latin):
ponsum dedimus. nec mandare desisti¬
mus. ut ꝑniciosa dissensione. & pessi¬
ma concertatione deposita. impietatẽ
esse sciant matrẽ deserere. & agnoscant
atq intelligant ep̃o semel facto. & col¬
legarum ac plebis testimonio. & iudicio
comꝓbato. alium constitui nullomodo
posse. Pinde pacifice sibi ac fidelit con¬
suluisse si se assertores ȩuangelii & xp̃i
esse confitent᷑. prius ad eccłam reu̾tant᷑
yprianus: cornelio fr̃i¬
salutem. Quod seruis
dei &maxime sacerdo¬
tib iustis & pacificis
congruebat frat᷑ km̃e. miseramꝰ nuꝑ
collegas nr̃os calidonium &e fortuna.¬
tum. ut non tantum ꝑsuasione litte¬
rarũ nr̃arũ. sed & presentia sua & con¬
silio omniũ ur̃m enit̾ent᷑. quantum
possent. & elaborarent.ut ad catholi¬
cȩ eccłiȩ unitatẽ scissi corporis m̃bra
componerent. & xp̃ianȩ caritatis uin¬
culum copularent.Sed qm̃ diuersȩ
partis obtinata & inflexibilis factio¬

Expanded text:
ponsum dedimus, nec mandare desistiponsum dedimus, nec mandare desistimus, ut perniciosa dissensione et concertatione deposita impietatem esse sciant, matrem deserere: et agnoscant atque intelligant, episcopo semel facto, et collegarum ac plebis testimonio et judicio comprobato alium constitui nullo modo posse: proinde si pacifice sibi ac fideliter consuluisse, si se assertores Evangelii et Christi esse confitentur, prius ad Ecclesiam revertantur. CVPRIANVS CORNELIO FRATRI S. Quod seruis Dei et maxime sacerdotibus iustis et pacificis congruebat, frater carissime, miseramus nuper collegas nostros Caldonium et Fortunatum, ut non tantum persuasione litterarum nostrarum, sed praesentia sua et consilio omnium uestrum eniterentur quantum possent et elaborarent, ut ad catholicae ecclesiae unitatem scissi corporis membra conponerent et Christianae caritatis uinculum copularent. sed quoniam diuersae partis obstinata et inflexibilis pe
Abbreviated transcription (Latin):
necesse fuerit audiri ultra eos. qui a no¬
uatiano fuerant missi. Qui cum insta¬
tione inuidiosis quoq conuiciis & qͣm
turbulentis potuerunt efflagitarent
ut crimina quȩ se afferre ac ꝓbare di¬
cebant. publice a nobis & a plebe cognoᷤᷤ¬
cerentur. grauitati nr̃ȩ negauimus con¬
uenire. ut collegȩ nr̃i iam delecti & or¬
dinati. & laudabili multorũ sententia
mulantium uoce pateremur. & quia
quib refutati &e comprehensi sunt. & il¬
licitis conatib heresim fecisse nudati
sunt. in epła congerere longum fuit ex
primitiuo comprb̃ro nr̃o plenissime
singula quando ad uos uenerit audi¬
etis. Ac ne eorũ furens audacia unqͣm
desisteret. hic quoq in scismaticas par¬
tes xp̃i membra distrahere & catholi¬
cȩ ȩccłȩ corpus scindere ac laniare ni¬
tuntur. ut ostiatim ꝑ multorũ domos
uel oppidatim ꝑ quasdam ciuitates
discurrentes obstinationis suȩ &e erroris
sibi querant comites. Quib semel res¬

Expanded text:
necesse fuerit audiri ultra eos qui a Nonecesse fuerit audiri ultra eos qui a Nouatiano uenerant missi. Qui cum in statione inuidiosis quoque conuiciis et clamoribus turbulentis proruerent et flagitarent ut crimina quae se adferre ac probare dicebant publice a nobis et plebe cognoscerentur, grauitati nostrae negauimus conuenire, ut collegae nostri iam delecti et ordinati et laudabili multorum sententia mulantium uoce pateremur. et quia quibus refutati et conpressi sunt et inlicitis conatibus haeresim fecisse nudati sunt, in epistula congerere longum fuit, ex Primitiuo compresbytero nostro plenissime singula quando ad uos uenerit audietis. Ac ne eorum furens audacia umquam desisteret, hic quoque in schismatis partes Christi membra distrahere et catholicae ecclesiae corpus suum scindere ac laniare nituntur, ut ostiatim per multorum domos uel oppidatim per quasdam ciuitdiscurrentes, obstinationis suae et erroris scissis sibi quaerant comites. Quibus semel res
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus cornelio fr̃i
salutem. Uenerunt ad
uatiano maximus pres¬
bit᷑ & augendus diaconus & maccheus
quidam &e longinus. Sed enim cum ex
litteris quas secum ferebant &e ex eoꝵ
sermone atq asseueratione nouatianũ
ep̃m factum comꝑissemus. illicite & cõ¬
tra ȩccłam catholicã factȩ ordinationis
prauitate commoti. a communicatione
eos nr̃a statim cohibendos esse censumꝰ.
&e refutatis interim ac retusis. quȩ obsti¬
nate ac ꝑtinaciter asserere temptabant
tam ego a collegȩ plurimi.qui ad me
conuenerant. expect̾auimus aduentũ
collegarum nr̃oꝵ. calidonii co fortunat
nationi tuȩ affuerant legatos miseramꝰ.
ut aduentantib & rei gestȩ ueritatẽ re-¬
portantib maiore auctoritate. & lucida
ꝑ eos ꝓbatione. partis aduersȩ imꝓbitas
frangeretur. Suꝑuenerunt uero pom¬
peius & stephanus college nr̃i qui &e ipsi
quoq ad instruendos istic nos. manifes¬
ta scđ̾m grauitatem ac fidem suam in¬
dicia ac testimonia ꝓtulerunt. ut nec

Expanded text:
YPRIANUS CORNELIO FRATRI SALUTEM. I. Venerunt ad issi a Novatiano, Maximus presbyter, et Augendus diaconus, et Machaeus quidam, et Longinus. Sed enim cum ex litteris, quas secum ferebant, et ex eorum sermone atque asseveratione Novatianum episcopum factum comperissemus, illicitae et contra Ecclesiam catholicam factae ordinationis pravitate commoti, a communicatione eos nostra statim cohibendos esse censuimus: et, refutatis interim ac retusis, quae obstinate ac pertinaciter asserere tentabant, jam ego et collegae plurimi, qui ad me convenerant, exspectabamus adventum collegarum nostrorum Caldonii et Fortunati, nationi tuae adfuerant, legatos miseramus,  aduentantibus et rei gestae ueritatem reportantibus maiore auctoritate et elucida per eos probatione partis aduersae inprobitas frangeretur. superuenerunt uero Pompeius ac Stephanus collegae nostri, qui et ipsi quoque ad instruendos istinc nos manifesta secundum grauitatem ac fidem suam indicia ac testimonia protulerunt, ut nec
Abbreviated transcription (Latin):
Idem illic. Si esurierit inimicus tuus: ciba
illũ. Et si sitierit: potabis cum. Hoc enĩ
faciens: carbones uiuos suꝑfundes capiti
eius. Idem illic. Sicut aqua extinguit igne:
sic elemosina extinguit peccatũ. De hoc¬
ipso in proemiis. Ne dixeris abi ⁊ reuer¬
tere cras ego dabo:cũ possis continuo bene
facere. Non enĩ scis quid contingat sequen¬
ti die. Item illic. Qui obturat aurem ne
audiat imbecillem: ⁊ ipse inuocabit dm̃
⁊ ñ erit qui exaudiat eũ. Item illic. Qui
conu̾satur sine uituꝑatione in iusticia:
beatos filios relinquit. Apud eund̃e in
eccłiastico. Eili si habes. benefac tecũ: ⁊ deo
dignas oblationes offer.Memorare q̃m
mors ñ tardat. Item illic. Conclude elemo¬
sinam in corde pauꝑis: ⁊ hȩc pro te exora¬
bit ab om̃i malo. De hoc ipso in psalmo
xxxi: miscđiam ⁊ posteris ꝓdesse. Iuueni¬
or fui ⁊ senui. ⁊ ñ uidi iustũ derelictum:
neq semen eiꝰ querens panem. Tota die mi¬

Expanded text:
Item illic: Si esurierit inimicus tuus, ciba Item illic: Si esurierit inimicus tuus, ciba eum; et si sitierit, potabis eum. Hoc enim faciens carbones vivos superfundes in caput ejus . Item illic: Sicut aqua extinguit ignem, sic eleemosyna extinguit peccatum . Apud eumdem in Proverbiis: Ne dixeris: Abi et revertere, cras ego dabo, cum possis continuo bene facere. Non enim scis quid contingat sequenti die . Item illic: Qui obturat aures suas ne audiat imbecillum, et ipse invocabit Deum, et non erit qui exaudiat eum . Item illic: Qui conversatur sine vituperatione in justitia, beatos filios relinquit . Apud eumdem in Ecclesiastico: Fili, si habes, bene fac tecum, et Deo dignas oblationes offer, memorare quoniam mors non tardat. Item illic: Conclude eleemosynam in corde pauperis, et haec pro te exorabit ab omni malo. Item in psalmo XXXVI misericordiam et posteris prodesse: iuuenior fui et senui et non uidi iustum derelictum nec semen eius quaerens panem. tota die mi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ noli p̃terire p̃cepta eius. Iusticiã fac om̃i¬
bus dieb uite tue.⁊ noli ambulare uiam
iniquitatis: q̃m agente te ex ueritate erit
respectus oꝑum tuoꝵ. Ex substantia tua
fac elemosinã: ⁊ noli au̾tere faciem tuã ab
ullo pauꝑe. Ita fiet: ut nec a de au̾tatur
facies dei. Quomͦ habueris fili: sic fac. Si
tͥ fuerit copiosa substantia: plus ex illa fac
elemosinam. Si exiguũ habueris: de hoc
ipso exiguo cõmunica. Et ne timueris cũ
facis elemosinã: p̃miũ bonũ repones tͥ in
diem necessitatis ⁊ qm elemosina a morte
liberat. ⁊ non patitur ire in tenebras. Mu
nus bonũ est elcmosina. om̃ib qui faciunt
cam coram sũmo deo. De hoc ipso apud
salomonem in procmiis. Qui pauperi
miseretur: deo fenerat. Idem illic. Qui
dat pauꝑib: nũqͣm indigebit. Qui aut̃
auertit oculũ: in multa penuria erit. Item
illic. Elemosinis ⁊ fide : peccata purgant᷑.

Expanded text:
et noli praeterire praecepta eius. iustitiam fac omniet noli praeterire praecepta eius. iustitiam fac omnibus diebus uitae tuae et noli ambulare uiam iniquitatis: quoniam agente te ex ueritate erit respectus operum tuorum. ex substantia tua fac eleemosynam et noli auertere faciem tuam ab ullo paupere. ita fiet, ut nec a te auertatur facies Dei. quomodo habueris, fili, sic fac: si tibi fuerit copiosa substantia, plus ex illa fac eleemosynam: si exiguum habueris, ex hoc ipso exiguo communica. et ne timueris, cum facis eleemosynam: praemium bonum repones tibi in diem necessitatis: quoniam eleemosyna a morte liberat et non patitur ire in tenus bonum est eleemosyna omnibus qui faciunt eam coram summo Deo . De hoc ipso apud Salomonem in Proverbiis: Qui pauperi miseretur, Deo foenerat . Item illic: Qui dat pauperibus, numquam indigebit. Qui autem avertit oculum suum, in multa penuria erit . Item illic: Eleemosynis et fide peccata purgantur .
Abbreviated transcription (Latin):
mitte quassados in requiem:⁊omnẽ con¬
signationẽ in iustam dissipa. Frange esuri¬
enti panem tuũ: ⁊ egenos sine decto induc
in domum tuã. Si uideris nudũ uesti:
⁊domesticos seminis tui ñ despici¬
es. Tunc crumpet temporaneũ lum̃ tuũ:
⁊ uestim̃ta tua cito orientur. Et p̃ibit ante
te iusticia: ⁊ claritas di circũdabit dẽ. Tẽ
exclamabis ⁊ ds exaudiet de: dũ adhuc lo¬
queris. dicet ecce assum. De hoc ipso apud¬
iob. Conseruaui egenũ de manu podentis:
⁊ pupillo cui ñ erat adiutor auxiliatus sũ.
Os uiduȩ benedixit me: cũ eẽm oculus
De hoc ipso apud tobiam. Et dixit tobias
filio suo. Uade ⁊ adduc quẽcũq pauꝑem
inueneris ex fr̃ib nr̃is: qui tam̃ in mente
habet dm̃ ex toto corde suo. Hunc adduc:
⁊ manducabit pariter mecũ prandiũ hoc.
Ecce sustineo de fili donec uenias. Etẽ illic.
Om̃ib dieb uitȩ tuȩ fili dm̃ in m̃te habe:

Expanded text:
mitte quassatos in requiem et omnem conmitte quassatos in requiem et omnem consignationem injustam dissipa. Frange esurienti panem tuum, et egenos sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, vesti; et domesticos seminis tui non despicies. Tunc erumpet temporaraneum lumen tuum et vestimenta tua cito orientur, et praeibit ante te justitia, et claritas Dei circumdabit te. Tunc exclamabis, et Deus exaudiet te, et dum adhuc loqueris dicet: Ecce adsum . Adesse se Iob: Conservavi egenum de manu potentis, et inopi, cui non erat adiutor, auxiliatus sum. Os viduae benedixit me, cum essem oculus . at adiutor, auxiliatus sum. filio meo: Vade, et adduc quemcumque pauperem inveneris ex fratribus nostris, qui tamen in mente habeat Deum ex toto corde suo. Hunc adduc, et manducabit pariter meum prandium hoc: ecce sustineo te, fili , donec uenias. Item illic: Omnibus diebus uitae tuae, fili , Deum in mente habeto