comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testaniento. Sale sit conditus.
Sapientie et rationis. ne stulta
nr̃a religio aphilosophis et gen¬
tilibus estimetur. Ut sciatis. quo¬
modo oporteat uos unicuiq res¬
pondere. Aliter paganis. aliter
contradicentibus ueritati. Unde
et petrus ait. Parati semꝑ ad sa¬
Quȩ circa me sunt. omia uobis no¬
ta faciet tithicus carissimus frat̃.
et si delis minister et conseruus
in dño: quem misi ad uos. ad hoc
ipsum ut cognoscat quȩ circauos
sunt. et consoletur corda ur̃a. eũ
onesimo carissimo et fideli frate
qui ẽ ex nobis. Omĩa que hic agun¬
tur. nota facient uobis. De tithico

Expanded text:
ermonem. Sale sit conditus. Sapientiae et rationis, ne stulta nostra religio a philosophis et gentibus existimetur. Ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere. Aliter paganis, aliter ontradicentibus veritati. Unde et Petrus ait: Parati semper ad saquae circa me sunt omnia vobis nota faciet Tychicus carissimus frater et fidelis minister et conservus in Domino quem misi ad vos ad hoc ipsum ut cognoscat quae circa vos sunt et consoletur corda vestra cum Onesimo carissimo et fideli fratre qui est ex vobis omnia quae hic aguntur nota facient vobis salutat vo
Abbreviated transcription (Latin):
me loqui. Utꝰ ipse inquit det. qͥd
at p̃dicari. sicut ysaias ait. Lit
sciam. quando oporteat me dice¬
re sermonẽ. Insapientia ambu¬
late ad eos qui foris sunt. Nolite
eos ultra ad iracundiam ꝓuocare.
Tempus redim̃tes. Ille redimit

Expanded text:
e loqui. Ut ipse destinet quid at praedicare, sicut Isaias ait: Ut sciam quando oporteat me dicere sermonem. In sapientia ambulate ad eos qui foris sunt. Nolite eos ultra ad iracundiam provocare. Tempus redimentes. De malo
Abbreviated transcription (Latin):
principatꝰ et potestates: hoc dicit:
ut ꝑ mortẽ destrueret eum. qui
habebat mortis imꝑiũ. se offeren¬
do ꝓeis. Traduxit confidenter.
palam triumphans illos insemet¬
ipso. Deuicit palam crucifixus.
confusione contempta triumpha¬
uit: non occidendo. sed morien¬
do. Nec ium inferendo: sed sus¬
tinendo. ut nobis confracta om̃i
suꝑbia: uincendi daret exem¬

Expanded text:
atus et potestates. Ut per mortem destrueret eum, qui habebat mortis imperium, se offerendo pro eis. Traduxit confidenter palam triumphans illos in seipso. Devicit palam crconfusione contempta triumphavit; non occidendo, sed moriendo; nec vim inferendo, sed sustinendo, ut nobis, confracta omni superbia, vincendi daret exem
Abbreviated transcription (Latin):
tam. ipsi legant.xxix. Et dicite
archippo. Uide ministeriũ quod
accepisti indño: ut illudꝰ impleas.¬
dar uobis. siue mem̃tote. quia ur̃i
hȩc pacior causa. et imnitamini to¬
lerantiam passionum. Explicit

Expanded text:
te Archippo: Vide ministerium, quod accepisti in Domino, ut illud impleasdar vobis: sive mementote, quia vestri haec patior causa, et imitamini tolerantiam passionum. Grat
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ de ore ur̃o. Quiꝰ hec in¬
disciplinatione nec infiliis homi¬
num conuenit honestius educȩa¬
tis. quanto magis dĩ. quibus non
minus ẽ turpis sermo. quam ac-¬
tus: Nolite mentiri inuicẽ. Non
decet m̃tiri filios ueritatis: cũ¬
Ex spoliantes ueterẽ hominem.
Et induentes nouũ. eũ qui reno

Expanded text:
sermonem de ere vestro. Quia haec indisciplinatio nec filiis hominum convenit honestius educatis: quanto magis Dei, quibus non minus est turpis sermo, quam actus! Nolite mentiri invicem. Non decet mExspoliantes eos veterem hominem Et induen
Abbreviated transcription (Latin):
pudiciciã. inmundiciã et libi¬
dinẽ nominauit. Concupiscen¬
et concupiscentia bona. unde da¬
niel uir concupiscentiarũ ap¬
iure. Propt̃ quod uenit ira dĩ suꝑ
filios incredulitatis. Suꝑ sodomã
et eos qui indiluiuo ꝑierunt. Ex
preteritis ergo exemplis: futura
timenda sunt. Inquibus et uos
ambulastis aliquando. cũ uiue¬
retis in illis. Nolite nunc ita am
bulare. ne frustra iudeamini cre-¬

Expanded text:
pudicitiam, et immunditiam, et libipudicitiam, et immunditiam, et libidinem nominavit. Concupiscenim concupiscentia bona. Unde Daniel vir concupiscentiarum apvire. Propter quae venit ira Dei super filios incredulitatis. Super Sodomam, et eos qui in diluvio perierunt. Ex praeteritis ergo exemplis, futura timenda sunt. In quibus et vos ambulastis aliquando, cum viveretis in illis. vivere, ne frustra videamini cre
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate. et ad non parcendũ
corpori: non in honore aliquo
ad saturitatẽ carnis. Scđm quod
multi etiã hominis natura do¬
cent et tradiderunt: quod mun¬
dus eẽt quandoq soluendus. et
ideo dm̃ quẽ solũ ȩternũ intel¬
lexerunt. licet suꝑsticiose. tam̃
humilit̃ uenerati sunt. et non
parcendũ dixerunt corpori. nec
carnẽ in saturitate moderandã.
ut pote moriturã. Igitur si con
surrexistis cũ xp̃o. Consequen¬
ter. p̾rimo cõ mortuo s. deinde
consurrexisse nos dicit. non so¬
lum terre mori. sed etiã celo ui¬
terrenũ ambiatis: nichil morta
tem sectamini p̾apientiã sed nobis
nunc celerius humane sapientie
studiũ impenditur. et artibus ui¬
lissimis ingeniũ occupatur. Mor
tui enĩ estis. et uita ur̃a abscondita
apparuerit uita ur̃a: tunc et uos
apparebitis cũ ipso in gła. Qui a
filii dĩ cum simis: nondum appa¬
cũ apparuerit: similes ei erimus.
nominat menbra. Fornicationẽ
inmundiciã. libidinẽ. Omnẽ in¬

Expanded text:
 ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis. Secundum quod multi homines, natura docente, tradiderunt, quod mundus esset aliquando solvendus: et ideo Deum, quem solum aeternum intellexerunt, licet superstitiose, tamen humiliter venerati sunt: et non parcendum duxerunt corpori: nec carnem in saturitate honorandam, utpote morituram. Aliter: Nonsurrexistis cum Christo. Consequenter primo commortuos, deinde consurrexisse nos dicit, nec solum terrae mori, sed etiam coelo viterrenum ambiatis, nihil mortaltem sectamini sapientiam. Sed nos laboriosius humanae sapientiae studium impendimus, et artibus vilisndita apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria. Quia filii Dei cum simus, nondum appacum apparuerit, similes ei erimus. nominat vestra membra. Fornicationem, immunditiam, libidinem. Omnem im
Abbreviated transcription (Latin):
lam seminantis. Ex ea die qͣ
audistis et cognouistis grãm dei
inueritate. sicut didicistis ab epa¬
phra. carissimo conseruo nr̃o. Ille¬
dĩ grãm inueritate cognouit: qui
eus beneficia malis actibꝰ non
nister xp̃i iħu. fideliter ꝓuobis
inoratione incumbens. ministe¬
rium xp̃i exhibet uoluntati.
Qui etiã manifestauit nobis dile¬
ctionem uram in sp̃u. Quam ha¬
betis in sp̃italibꝰ caritatẽ. Ii. Ideo
et nos ex quadie audiimus: non
cessamus ꝓuobis orantes. et postu¬
lantes ut impleamini agnitione
uoluntatis eius. in om̃i sapientia
eam facere non potestis: quod ꝓ¬
pħa intelligens. dicebat ad dñm.
Doce me facere uoluntatẽ tuã.

Expanded text:
 in vobis ex ea die qua audistis et cognovistis gratiam Dei in veritate sicut didicistis ab Epaphra carissimo conservo nogratiam in veritate cognovit, qui ejus beneficia malis actibus non nister Christi. Fideliter pro vobis in oratione incumbens, ministerium Christi exhibet voluntate. Qui etiam manifestavit nobis dilectionem vestram in spiritu. Quam habetis in spiritualibus charitatem. Ideo et nos ex qua die audivimus, non cessamus pro vobis orantes et postulantes, ut impleamini agnitione voluntatis ejus in omni sapientia eam facere non potestis. Quod propheta intelligens dicebat ad Dominum: Doce me facere voluntatem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
lo et quȩ in terra st̃ conditur.
ẜ quẽ habemus redemptionẽ. et
remissionẽ peccatoꝵ. Redempti¬
sumꝰ fide: ꝑbaptismũ peccata di¬
misit. Qui ẽ imago dĩ inuisibilis.
Scđm epłam ad hebreos. Primo¬
genitus om̃is creature. Primoge¬
nitus. scdin assumpti hominis
formã. non temporis honore. iuix¬
ta illud. primogenitus filius m̃s

Expanded text:
. n quo habemus redemptionem et remissionem peccatorum. Redemptis fide, per baptismum peccata dimisit. Qui est imago Dei invisibilis. Secundum Epistolam ad Hebraeos. Primogenitus omnis creaturae. Primogenitus secundum assumpti hominis formam, non tempore, sed honore, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
qui ei ꝑom̃ia placent. hoc ẽ. in
om̃i oꝑe bono cum scientia dĩ
fructificant. Simul exposuit
quod obscure dicebat. hoc ẽ. quo¬
modo ds det uelle. et ad uiuet
&e confirmet. docendo scilicet sapi¬
entiam. et intellectus grãm tribu¬
endo. non libertatẽ arbitrii aufe¬
ut et uos sicut et illł pacienter
om̃ia sufferatis. Et longanumita
Ibi ẽ uera longanimitas et paci¬
entia. ubi malicia gaudet se sus¬
tinere quod patitur. Qui dignos

Expanded text:
qui ei per omnia placet: hoc est, ut in opere bono cum scientia Dei. fructificet. Simul exposuit quod frequenter obscure dicebat: hoc est, quomodo Deus det velle, vel adjuvet, et confirmet: docendo scilicet sapientiam, et intellectum gratiarum tribuendo, non libertatem arbitrii aufeUt et vos sicut et ille patienter omnia sufferatis. In omni patientia Ibi est vera longanimitas et patientia, ubi aliquis gaudet etiam sustinere quod patitur. Gratias
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationem dĩ que data
ẽ michi inuos. ut impleam uerbũ
dĩ. munisteriũ quod absconditũ
fuit. a seculis et generationibꝰ. Doc¬
trine euanglice. quã uobis gentibꝰ
iussus sum erogare. Nunc aũt ma¬

Expanded text:
nsationem Dei, quae data est mihi in vobis: ut impleam verbum Dei, mysterium quod absconditum fuit a saeculis et generationibus. Doctrinae Evangelicae, quam vobis gentibus jussus sum erogare. Nunc autem ma
Abbreviated transcription (Latin):
bio uerũ dixisse credendus ẽ.¬
Et siuere scĩ erant: peccatores
utiq non erant. Et quiꝰ non pec¬
catores. sed scĩ: tam poterant
eẽ quod erant. .iii quã poterãt
non eẽ quod Erm non erant.
Igitur scõs homines hac ratio¬
ne eẽ possibile ẽ.Salutant uos
om̃s scĩ. maxime aut̃ qui de
cȩsaris domo sunt. Grã dñi nr̃i¬

Expanded text:
credendus est. Si vere sancti erant, peccatores utique non erant; et quia non peccatores, sed sancti erant: tam poterant esse, quod erant, quam poterant non esse quod non erant. Igitur sanctos homines hac ratione esse possibile est. Salutant vos omnes sancti, maxime autem qui de Caesaris domo sunt. Qui sunt n
Abbreviated transcription (Latin):
ipso ambulate. Exemplũ xp̃i uo
bis sufficit aduitã: etiã si aliquid
interun minus scientie habeatis.
Radicati et suꝑ edificati in ipso.
dicistis. abundantes in grãrũ ac¬

Expanded text:
ipso ambulate. Exemplum Christi in vobis sufficit ad vitam, etiamsi aliquid interim minus scientiae habetis. Radicati et superaedificati in ipso. icistis, abundantes in illo
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam insectarer. Scđm iusticiã
que in lege ẽ. Prius fui in om̃ibus.
quibus illi falso głantur. sed
quia hoc tempore illa nonuale¬
re cognoui. ideo ea nullius do
cumenti. tanquã impedimenta
ꝓicio. quibꝰ me uitã ad quirere
posse putabam. Conuersatus si¬
ne querela. Om̃iũ iustificationũ
et cęrunoniarũ purificationũ¬
que mandata complebam. sed
hec nulla putaui. quia non crede¬
rem xp̃o. quẽ lex ipsa ꝓmiserat.
Sed que michi fuerunt lucra:
hec arbitratus sum ꝓpt̃. xp̃m de

Expanded text:
lesiam insectarer. Secundum justitiam, quae in lege est. Primus fui in omnibus, in quibus illi falso gloriantur: sed quia hoc tempore illa non valere cognovi, ideo illa nullius duco momenti, et tamquam impedimenta projicio, quibus me vitam acquirere posse putabam. Conversatus sine querela. Omnium justificationum, et caeremoniarum purificationem, et mandata complebam: sed haec nulla putavi, dum crederem Christo, quae lex ipsa promiserat. Sed quae mihi fuerunt lucra, haec arbitratus s
Abbreviated transcription (Latin):
Iudeũ et grecũ. seruũ et liberũ.
Simul adtendite. quod om̃s sapi¬
entiam docet. Ut exhibeam om¬
nẽ hominẽ ꝑfectum in xp̃o iħu.
in quo et laboro certando scđm
oꝑationẽ euis. quã oꝑatur inme
inurtute. Notandũ. quod om̃s
conetur exhibere ꝑfectos .iiii.
Uolo enĩ uos scire. qualẽ sollicitu¬
dinem habeam ꝓ uobis. et ꝓhis
qui st̃ laodicie. et quicunq non

Expanded text:
liberum. Simul attende, quod omnes sapientiam doceat. Ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo Jesu: in quo et laboro, certando secundum operationem ejus, quam operatur in me virtute. Notandum quod omnes conetur exhibere perfectos. CAPUT II. Volo enim vos scire qualem sollicitudinem habeam pro vobis, et pro his qui sunt Laod
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeo in passionibꝰ ꝓuobis. Pro
aliis patitur: quia ꝓipso antea
passus ẽ xp̃s. Et adimpleo ea
quȩ desunt passionũ xp̃i incar¬
ne mea. ꝓcorpore euis quȩ ẽ eccłi.
cuiꝰ factus sum minister. Uisq

Expanded text:
gaudeo in passionibus pro vobis. Pro aliis patitur: quia pro ipso ante passus est Christus. Et adimpleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea pro corpore ejus, quod est Ecclesia. Cujus factus sum ego minister.
Abbreviated transcription (Latin):
is: quoꝵ nomina st̃ in libro uitę
incȩlis. Huiꝰ libri. et moyses et da¬
gaudete. Repetit: ut magis ac ma¬
gis gaudiũ confirmetur. Modest̾a
ur̃a. nota sit om̃ibus hominibus.
tribulato sunt corde. ideo de in¬
gruentibus malis nichil solliciti si¬
tis.cum defensorẽ uobis dm̃ ẽẽ ꝓxi¬
mũ noueritis. Potest et sic intelli¬
gi. uixta ȩuangłm. Nolite cogita¬
re quid manducetis. aut quid in
duamini. Hec enĩ gentes inqui¬
runt. Sed in om̃i oratione et ob¬
sec ratione. cũ grarũ actione. pe¬
ticiones ur̃e inuotescant apud
flicti. in aliquo murmuretis. et
ur̃a oratio fiat indigna aurib¬
dĩ. Et pax dñi que exuꝑat om¬
nem sensũ custodiat corda ur̃a.
et intelligentias ur̃as. in xp̃o iħu.
Quia malos sustinetis et ingratos.
bus exorat. si recogitetur. om̃em

Expanded text:
it. Quorum nomina sunt in libro vitae. in coelis. Hujus libri etiam Moyses et Dagaudete. Repetit, ut magis ac magis gaudium confirmetur. Modestia vestra nota sit omnibus hominibus. tribulato sunt corde, ideo de ingruentibus malis nihil solliciti sitis, cum defensorem vobis Deum esse noveritis. Potest et sic intelligi, juxta Evangelium. Nolite cogitare quid manducetis, duamini. Haec omnia gentes inquirunt. Sed in omni oratione et obsecratione cum gratiarum actione, petitiones vestrae innotescant apud flicti, in aliquo murmuretis, et vestra oratio fiat indigna auribEt pax Dei, quae exsuperat omnem sensum, custodiat corda vestra, et intelligentias vestras in Christo Jesu. Qua malos sustinet et ingratos. bus exorabat, si recogitemus, omnem
Abbreviated transcription (Latin):
sed requiro fructũ ab undantẽ
in orationẽ uram. Habundans
fructus orationis ẽ. cuͣ uł qui¬
scĩs etiã ab sentibꝰ ministratur.
ire oblata: sed in mentis deuo¬
tione consistit. sicut sacrifitiũ
noȩ. grate dõ scribitur odoratũ.
Hostiã acceptã. placentẽ dõ. No¬
tandum. quod elemosina hostia
appellatur. et sicut ascĩs oblata.
accepta ẽ: ita eorũ qui in pecca¬
tis durauerint reꝓbatur. xuiii.¬
Ds̃ aũt m̃s impleat desiderium
gła: in scła scłorũ amen. Quia
ut ꝑfecti mala desiderare non

Expanded text:
sed requiro fructum abundantem sed requiro fructum abundantem in ratione vestra. Abundans fructus orationis est, cum sanctis etiam absentibus ministratur. re oblata, sed in mentis devotione consistit: sicut sacrificium Noe Deus describitur odoratus, Hostiam acceptam, placentem Deo. Notandum quod eleemosyna hostia appellatur: quae sicut a sanctis oblata, accepta est: ita eorum qui in peccatis duraverint, reprobatur. Deus autem meus impleat omne desiderium a in saecula saeculorum: Amen. Quia ut perfecti alia desiderare non
Abbreviated transcription (Latin):
Saiusus sum aũt indño uehem̃ter.
qm̃ tandẽ aliquando refloriustis
ꝓme sentire: sicut senciebatis. oc¬
cupati aũt eratis. Iteruĩ bono oꝑe
florere cȩpistis. qui mei inmemo¬
res occupatione non uoluntate
fueratis effecti. Non quasi ꝓpt̃
penuriã dico. Non ꝓpt̃̾ penuriã¬
nr̃m dico mne ẽẽ gauisum. Ego
eiũ didici. in quibus sum. suffici¬
ferre sum doctus. Scio et humili¬
ari. scio et abundare ubiq in om¬
nibus institutus sum. et saciari.
et esurire. et abundare. ubiq¬
nec abundantia extollat᷑: nec
in eo qui me confortat. Uerunta¬
men bene fecistis: communican¬
philippenses. quod in principio
euangłii quando ꝓfectus sum
amacedonia. nulla michi eccła
communicauit. Quando ꝓfectus
sum. scitis quia uos solos aquibꝰ¬
fideliores uos om̃ibus udican
nisi uos soli. Illi dati. ego accep¬
ti. siue dantes carnalia: et sp̃i¬
lonicam semel et bis. in usum
michi misistis. Non solũ corin¬
thum. Non quia quero datũ:

Expanded text:
ino vehementer: quoniam tandem aliquando refloruistis pro me sentire, sicut et sentiebatis. Occupati autem eratis. Iterum florem boni operis recepistis, qui mei immemores, occupatione, non voluntate arefacti fueratis effecti. Non quasi propter penuriam dico. Non propter mem dico me gavisum. Ego enim didici, in quibus sum sufficiferre sum doctus. Scio et humiliari, scio et abundare: ubique et in omnibus institutus sum, et satiari, et esurire, et abundare, nec abundantia extollar, nec in eo qui me confortat. uerum tamen bene fecistis communicanPhiliEvangelii, quando profectus sum a Macedonia, nulla mihi Ecclesia communicavit. Quando profectus sum, scitis: quia fideliores vos omnibus judicannisi vos soli. Illi dati, ego accepti: sive dantes carnalia, acceplonicam semel et bis in usum mihi misistis. Non solum Corintis: non quia quaero datum,
Abbreviated transcription (Latin):
pleatis. Nichil ꝑ contentionem.
neq ꝑ inanẽ głam. Ne aliquid
non dĩ emulatione faciatis. etiã¬
atur. Sed in humilitate suꝑiores
sibi inuicem arbitrantes. Si om¬
nes aquibus inuiriam patimur
patientiã seruamꝰ¬
patre uł adño agere sefert inuiria
consecutũ. Non que sua sunt su

Expanded text:
em, neque per inanem gloriam. Ne aliquid, non Dei aemulatione faciatis, atur. Sed in omni humilitate superiores sibi invicem arbitrantes. Si omnes, a quibus injuriam patimur, patientiam servapatre, vel a Domino aegre fert se injuriam consecutum. Non q
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sime uidissent. et caritatẽ me¬
am erga se. et diuitias misterii dei
plenius cognouissent. dum et maio¬
rem p̾̃sentem affectum ꝓbarent.
et abundantia rationis ãme que
secuti. In quo sunt om̃s thesauri.
ẏsaias ait. Inthesauris. laus nr̃a¬
diti. Qui moysi erant uelamine
contecti. U. Hoc aũt dico nemo
uos decipiat. insublimitate sermo¬
nũ. Ideo dico meluis fuisse. ut ego
uos p̃sens instruerem: sed tamen
tra illum ẽ. non solum non mire¬
mini. sed etiã stulticie᷑ deputetis.
Nam et si corpore absens sum:
sed sp̃u uobiscum᷑. Habebant hanc
gr̃am apłi. ut alibi positi. quod
alibi ageretur agnoscerent. sicut

Expanded text:
Quia si me vidissent, et charitatem meam erga se, et divitias mysterii Dei plenius cognovissent, dum et majorem praesentis affectum probarent, et abundantiam rasecuti. In quo sunt omnes thesauri Isaias ait: In thesauris salus nditi. Qui Moysi erant velamine contecti. Hoc autem dico, ut nemo vos decipiat in sublimitate sermonum. vos praesens instruerem, sed tamen eter illum est, non solum non miremini, sed etiam stultitiam deputetis. Nam etsi corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum. Habebat hanc gratiam, ut alibi positus, quid alibi ageretur, agnosceret: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ra cognominat: quia et ihc t̃ram
diuisit in sortẽ. Qui eripuit nos
de potestate tenebrarũ. Ab igno¬
rantia uł errore. Et transtulit
in regnũ filii dilectionis suȩ̨.

Expanded text:
ra commemorat: quia Jesus terram divisit in sorte. Qui eripuit nos de potestate tenebrarum. Ab ignorantia, vel errore. Et transtulit in regnum filii dilectionis suae.
Abbreviated transcription (Latin):
pigrũ. Que iam presens dixeram.
uobis aũt necessariũ. Sicut orto
crebrius irrigari. XI. Uidete ca
truximus. destruere conantur.
Uidete concisionẽ. Nos enĩ su¬

Expanded text:
re, quae praesens dixeram. Vobis autem necessarium. Sicut horto crebrius irrigari. Videte canes. truximus, destruere conantur. Videte concisionem. Concis
Abbreviated transcription (Latin):
uelauit. Ueruntam̃ ad quod ꝑ¬
uenimus. Ad ꝑfectionẽ noui tes¬
tam̃ti. Ut idem sapiamus. et in
scire sufficit. sine facto. xiii.¬
Imitatores mei estote fr̃s. et obser-¬
uate eos. qui ita ambulant. sicut
habetis formã nram. Duppliciter
dicitur obseruari. uł ad unitan¬
dum ut hic. uł ad cauendum
sicut ad romanos. Obseruate eos. qͥ
dissensiones et offendicula facutł.
Multi enĩ ambulant. quos sepe
dicit. qui spem passionis xp̃i ꝑ
quã peccata dimissa st̃ auferen¬
tes. in legis cerimonias collocabant.
Potest et de iouini anistis intp̃ta¬
ri. qui ieuinioꝵ afflictiones. et om¬
ne corporis cruciam̃tũ. in luxuri¬
am et epulas conuerterunt. Quo¬

Expanded text:
de. Verumtamen ad quod pervenimus. Ad perfectionem novi Testamenti. Ut idem sapiamus. Idem sscire sufficit sine facto. Imitatores mei estote, fratres. Me sevate eos quia ita ambulant, sicut habetis formam nostram. Dupliciter dicitur observare, vel ad imitandum, ut hic: vel ad cavendum, sicut ad Romanos ait: Observate eos qui dissensiones et offendicula faciunt. Multi enim ambulant, quos saepe dicit qui spem passionis Christi, per quem peccata dimissa sunt, auferentes, in legis caeremoniis collocabant. Potest et de Jovinianistis interpretari, qui jejuniorum afflictiones et omnes corporis cruciatus in luxuriam et epulas converterunt. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
Colosenses et hi sicut laodicen¬
ses sunt asiani. & ipsi p̃uenti erãt
apseudo apłis. nec ad hos accessit
ipse apłs. sed et hos ꝑ ȩpłam
corrigit. audierunt enĩ uerbũ
ab archippo. qui et ministerium
in eos accepit. Ergo apłs iam li¬
gatus. scripsit eis ab epheso. Arg̃¬

Expanded text:
Colossenses, et hi sicut et Laodicenses sunt Asiani, et ipsi praeventi erant a pseudoapostolis. Nec ad hos accessit ipse Apostolus: sed et hos per epistolam corrigit. Audierant enim verbum ab Archippo, qui et ministerium in eos accepit. Ergo Apostolus jam ligatus scribit eis ab Epheso
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o iħu. Scdm quod unctus ẽ.
in qua erat ds̃: siue quia absq
peccato erat. ad imaginẽ quippe
tate c̾elauit. dans nobis exemplũ.
qui in his głamur que forsitan ñ
niuit formã serui accipiens. Ita ui
etiã pedes lauarẽ discipuloꝵ. In
sunilitudinẽ hominis factus.
int̃ dũ similitudo recipit uerita¬
tem. nam genuit adam sech scđin¬

Expanded text:
o Jesu, secundum quod unctus est,In qua erat, sive quia absque peccato erat: ad imaginem Dei scitate celavit: dans nobis exemplum, ne in his gloriemur, quae forsitan non Formam servi accipiens. Ita ut etiam pedes lavaret discipulorum. In similitudinem hominum factus. Interdum similitudo recipit veritatem: nam genuit Adam filium secun
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionis euis. quia ideo resur-¬
rexit. ut et nos similit̃ resurgamꝰ.
Qui aũt hoc uere cognoscit: sa¬
tisagit omino ne peccet. Et soci
ad resurrectionẽ. quȩ ẽ ex mortu¬
is: ad illam quȩ ꝑfectoꝵ ẽ ꝓpria:
non illã que etiã inuito habere
necesse ẽ. Non quod iam accepe¬
rim. Quia finis mundi non dum
aduenit: et inspe ẽ quod credi¬
mus. non in re. Aut iam ꝑfectus
de tali resurrectione: suspensus¬
sum. Sequor aũt. si quomͦ comp̃¬
hendam. in quo et comp̃hensus
sum axp̃o iħu. Si comp̃hendam
meritũ apłatus: in quo apłatu
me non arbitror comphendisse.
Se humiliando: om̃ibus głam tol¬
priora extendens me. addesti
tum laborẽ non computans. ad
priora festino: Sęue legis obliuis¬
cens: ad ꝑfecta ęuangłii manda

Expanded text:
surrectionis ejus. Quia ideo surrexit, ut nos similiter resurgamus. Qui autem hoc vere cognoscit, satis agit, si omnino non peccet. Et sociead resurrectionem, quae est ex mortuis. Ad illam quae perfectorum est proprie, non ad illam, quam etiam invitos habere necesse est. Non quod jam acceperim. Quia mundi nondum finis advenit: sed in spe est, quod credimus, non in re. Aut jam perfectus de tali resurrectione suspensum. Sequor autem si quomodo comprehendam, in quo et comprehensus sum a Christo Jesu. Si comprehendam meritum apostolatus, in quo apostolatu me non arbitror comprehendisse. Se humiliando, omnibus gloriam tolinteriora extendens me ad destintum laborem non computans ad potiora festino: sive legem obliviscens ad perfecta Evangelii pra
Abbreviated transcription (Latin):
timotheũ cito me mittere aduos.
dat exemplũ non temere diffi¬
niendi: sed om̃ia inspe dñi pro¬
mittendi. Lit et ego bono ani¬
mo sim: cognitis que circa uos
sunt. Ut sciatis uos mexpassio¬
nes minime terruerunt. Nemi¬
nem enĩ habeo tam unanimẽ.
qui sincera affectione ꝓ uobis
sollicitꝰ sit qͥita mecũ ꝓ omniũ salute¬

Expanded text:
Timotheum me cito mittere ad vos. Dat exemplum non timere quid definiendi, sed omnia spe Domini promittendi. Ut et ego bono animo sim, cognitis quae circa vos sunt. Ut sciatis, quia vos meae passiones minime terruerunt. Neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Qui ita mecum pro omnium
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Ad comparationẽ inuenti
auri: contempntur eram̃tũ
Quamuis utrũq ab uno sit con¬
ditum. et ꝓtemporis qualitate
stercora. Stercora ciboꝵ sunt
reliquie. et rerũ quondam ui¬
lium purgam̃ta. Ut xp̃m lucrifi¬
cem. et inueniar in illo. Ut xp̃m
ciam que ex lege ẽ: sed illam quȩ¬

Expanded text:
. Ad comparationem inventi auri contemnitur aeramentum, quamvis utrumque ab uno sit conditum, et pro temporis qualitate stercora. reliquiae et rerum quondam utilium purgamenta. Ut Christum lucrifaciam, et inveniar in illo. Ut Christiam quae ex lege est. Meo labore
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ eius. Ut maiorẽ indocendo
colligat fructũ. Nonsolum autẽ
eius uerũ etiã et mei: ne tristiciã
suꝑ tristiciã haberẽ. Ne tristiciam
carceris: tristicia dessolationis
augeret. Festinantius ergo misi il
Et ego sine tristicia sim. Quam mi¬
chi ur̃a tristicia generabat᷑is. Ex¬
cipite itaq illũ cum om̃i gaudio
in dño. Soluentes siqũsdẽ scru¬
pulũ de euis tarditate animus
forte susceꝑat. Et euismodi cum
honore habetote. Non solũ hunc.
uincto michi non timuit in car
quod ẽuobis deerat: erga meũ
obsequiũ. Ut reliquũ quod mi¬
chi debebatis : solus ipleret ob

Expanded text:
tus est ejus. Ut majorem docendo colligat fructum. Non solum autem ejus, verum etiam et mei, ne tristitiam super tristitiam haberem. Ne tristitiam carceris tristitia desolationis augeret. Festinantius ergo misi illEt ego sine tristitia sim. Quam mihi vestra tristitia generat. Excipite itaque illum cum omni gaudio in Domino. Solventes, si quem scrupulum de ejus tarditate animus forte susceperat. Et ejusmodi cum honore habetote. Non solum hunc, hi non timuit in carcquod ex vobis deerat erga meum obsequium. Ut reliquum vestrum erga me solus impleret obs
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Sicut monstrauit in mon
rat. exemplũ resurrectionis. se¬
cundũ potentiã qua sibi cuncta
subiecit. etiã hoc illi possibile ẽ.
satione celesti. Cuchodiã rogo.
legis. quas similiter ut iste eadem
sentire . commonet et hortatur.
Etiã rogo et te germane compar.¬
nomine. qui et compar erat offi¬

Expanded text:
. Sicut monstravit in montrat: exemplum resurrectionis cundum sententiam, qua sibi cuncta subjecit, etiam hoc illi possibile est. satione coelesti. Evodiam rogo, legis: quia similiter ut istas eadem sentire commemorat et hortatur. Etiam rogo et te, Germane compar.nomine, qui erat compar offi
Abbreviated transcription (Latin):
Subiecti iniicem: in timore xp̃i.
Non humano timore. uł auariciȩ
studio. sicut quidã suis patro¬
nis adulari consuerunt. xxiiii.¬
Mulieres uiris suis subdite sint.
tes corintheos lacte alebat: sed
bat: timet eñi. necessitate: ple¬
risq carnis officio constitutis:¬
aut in mulieribꝰ subiectio. aut
iniuris cessaret caritatis affectus.
et non tam continentiã. quan
diuorciũ dociusse uideretur.
Ceterũ. quale ẽ. ut noue uite p̃¬
diceͣtor. nulla existente causa.
hoc docere ͭ quod naturalit̃ pos

Expanded text:
Subjecti invicem in timore Christi. Non humano timore, vel avaritiae studio: sicut quidam suis patronis adulari consueverunt. Mulieres viris suis subditae sint. t Corinthios lacte alebat, sed bat. Timet enim ne cessante in plerisqaut in mulieribus subjectio, aut in viris cessaret charitatis affectus, et non tam continentiam quam divortium docuisse videretur. Caeterum quale est, ut novae vitae praedicator nulla ex causa hoc doceret quod ipsa natura pos
Abbreviated transcription (Latin):
Quã quã ego habeam confiden¬
tiam in carne. Ne quis putet
me hoc ideo dicere. quia ego glo¬
riandi causã non habeã. et id¬
cirto non glorier. Siquis alius
uidetur confidere in carne:
ego magis. circuncisus octaua
die. ex genere isrł. Quia ex ip¬
sis forte aliqui ꝓseliti erant.
nus. non post annos. ut aliqui
ꝑegrini. De tribu beniamin.

Expanded text:
Quamquam et ego habeam confidentiam in carne. Ne quis putet me hoc ideo dicere, quia ego gloriandi causam non habeam, et idcirco non glorier. Si quis alius videtur confidere in carne, ego magis circumcisus octavo die, et ex genere Israel. Quia ex illis forte aliqui erant nus, non post annos, ut aliqui peregrini. De tribu Benjamin.
Abbreviated transcription (Latin):
siue seruus siue liber. Quicquid
ꝓpter diñ feceris: habes ab ipso
mercedem. nec te desꝑare faciat
condicio seruitutis. xxuiiii.¬
Et domini eadẽ facite illis. Ne
si fugerint. tuȩ maliciȩ incipias
imputare. non legi hoc etiam
paganos fecisse: et si alit̾ trac¬
taretur p̃ceptũ. et tu audire
ẽ in celis. Cũ om̃i obedientia. et
festinatione humilitatis. dłspo¬
sita priore suꝑbia et simulatione.

Expanded text:
sive servus, sive liber. Quidquid sive servus, sive liber. Quidquid propter Dominum feceris, habebis ab ipso mercedem, nec te desperare faciat conditio servitutis. Et vos, Domini, eadem facite illis. Ne si fugerint, tuae malitiae incipias deputare, non legi. Hoc etiam paganus fecisset, si aliter tractaretur praeceptum: et tu audire  vestri. Cum omni obedientia et festinatione humilitatis, priori superbia et simulatione
Abbreviated transcription (Latin):
femetur. si credentes serui suis do¬
miniᷤ inutiles fiant. et qui forte
ꝑmissuf erat etiã alios seruos fie-
ri xp̃ianos: de ipsis iam factis in¬
cipiat penitere. Siuero uiderit
eos in melus ꝓficere. ex infideli¬
bus fideles effectos: non solũ et¬
alios optabit credere famulos
suos. sed etiã ipse fortasse salua¬
oculũ seruientes. quasi hominib
placentes. Non p̃sentib dñis tan¬
tum. quasi ipsis non dõ placere
uolentes. Sed sicut serui. xp̃i. fa¬
cientes uoluntatẽ dĩ ex animo. In
his quȩ di non sunt contraria uo¬
luntati. In multis eñi concordat
cũ lege naturalit̾ animus dñoꝵ.
qui seruos. et fideles et sobrios.
castos et humiles. habere deside¬
rant. Cum bona uoluntate serui¬
entes. sicut dño et non hominibꝰ.
Non cũ murmuratione. ut et
apud homines grãm: et apud
dm̃ mercede priuemini. Scien¬
tes. qm̃ unus quisq quodcunq
fecerit bonũ. hoc recipiet ad nõ

Expanded text:
phemetur, si credentes servi suis dophemetur, si credentes servi suis dominis inutiles fiant. Et qui forte permissurus erat, alios servos fieri Christianos, de ipsis jam factis incipiat poenitere. Si vero viderit eos in melius profecisse, et ex infidelibus fideles effectos, non solum alios optabit credere famulos suos, sed etiam ipse fortasse salvaoculum servientes, quasi hominibus placentes. Non timentes dominos tantum, quasi ipsi non Deo placere volentes. Sed ut servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo. In his quae Dei non sunt contraria voluntati. In multis enim concordat cum lege naturali animus dominorum, quia servos et fideles, et sobrios, et castos, et humiles habere desiderant. Cum bona voluntate servientes, sicut Domino, et non hominibus. Non cum murmuratione, ne apud homines gratia, apud Deum mercede privemini. Scientes quoniam unusquisque quodcumque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuit. Quod ẽ mandatũ pri¬
tabula. que ad humanitatẽ ꝑti¬
nentia p̃cepta septem numero
continebat. Prima enĩ tabula:
geuus suꝑ trã. Non in hac t̃ra.
in qua etiã impii nonnunquã
et in parentes scelesti senescunt:
sed suꝑ illam t̾ram quã dñs mi¬
tibus reꝓmitit. in qua et iusti
inhabitabunt. et cuiꝰ bona psal¬
Et patres nolite ad iracundiam
ꝓuocare filios ur̃os. sed educate
illos indisciplina. et correptione
dñi: Sue inmoderate et irratio¬
nabiliter eos uerberando: ne eos
ad secularia studia ꝓuocantes ad
iracundiã discere faciatis. sed diui¬
ne legis eos instituite disciplinis.
Talibꝰ ergo parentibꝰ filios p̃cipit
obedire. xxuiii. Serui obedite
dñis carnalibus. Non enĩ uenit
xp̃s condiciones mutare. nam
seruiciũ non natura dedit. sed
captiuitas fecit. Neq ex maledi¬
cto cham cępit ut quidã putant.
ratos. Maledictio uero illa infiliis
subiugati. P rouidit sane hinc
apłs. ne doctrina dĩ in aliquo blas¬

Expanded text:
datum pririmum, quae ad humanitatem pertinentia praecepta sex numero continebat. Prima enim tabula gaevus super terram. Non in hac terra, in qua impii nonnumquam, et in parentes scelesti, senescunt: sed super terram illam quam Dominus mitibus promittit, in qua justi habitabunt, et cujus bona vis, patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros, sed educate illos in disciplina et correptione Domini. Sive in moderatione. Et non irrationabiliter verberando: sive ne eos ad saecularia studia provocantes, iracundiam discere faciatis: sed divinae legis eos instituite disciplinis. Talibus ergo parentibus praecepit obedire. Servi, obedite dominis carnalibus. Non enim venit Christus conditiones mutare. Nam servitium non natura dedit, sed captivitas fecit: neque ex maledicto Cham, ut quidam putant, ratos. Maledictum illud in filiis subjugati. Providet sane hic Apostolus, ne doctrina Dei in aliquo blas
Abbreviated transcription (Latin):
Quia si ita assumptus homo hu¬
miliari dignatus ẽ: diuinitas
quȩ se humiliare non potest.
eũ qui humiliatus fuerat meri¬
to exaltauit. Sed et illi donatũ
ẽ nom̃. quod ante non habuit.
unde recte locus hic scđm hu¬
manã naturã intelligendus ẽ.¬

Expanded text:
 Si ita assumptus homo humiliari dignatus est, divinitas, quae se humiliare non potest, eum qui humiliatus fuerat, merito exaltavit. Sed et illi donatum est nomen, quod ante non habuit. Unde recte locus hic secundum humanam naturam intelligendus e
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ malitiã non habet: sed
etiã bonitate redundat. In głam
et̃ laudẽ dĩ. Ut głificetur ds̃ in
sua tribulatione. quia audiert
fectum uenerunt euangłii. ita¬
in xp̃o. Non solũ non obsunt.
sed etiã ꝓfuerunt. dũ manifesta
om̃ia sustinere. In om̃i p̃torio
p̃torio.U. Et plures efrĩbꝰ in
dño. Plures mea tribulatione
constantes effecti sunt quã doc¬
trina confidentes uinculis meis.
abundantius audire sine timo¬
re uerbũ dĩ loqui. Uinculorũ
meoꝵ exemplo sunt incitati:
bentissime sustinere. Quidã qui¬
dẽ et ꝓpt̃̾ iniudiam et contenti¬
onẽ. quidam aũt et ꝓpt̾ bonã

Expanded text:
non modo malitiam non habet, sed non modo malitiam non habet, sed etiam bonitate redundat. In gloriam et laudem Dei. Ut glorificetur Deus in tribulatione sua, quia audierant fectum venerunt Evangi. Non solum non obsunt, sed etiam prosunt, dum manifestatinctus eram, in omni praetorio, mnibus, et plures e fratribus in . Plures mea tribulatione constantes effecti sunt, quam doctrina. In vinculis meis abundantius auderent sine timore verbum Dei loqui. Vinculorum meorum exemplo sunt incitati, bentissime sustinere. Quidam quidem et propter invidiam et contentionem.
Abbreviated transcription (Latin):
chi iustũ hoc sentire ꝓ om̃ibus
uobis. Caritas omia suꝑat.
Co quod habeam incor
de uos: et in uinculis
meis. Tantõ uos diligo.
ut michi memoriam
ur̃i. nec uis tribulationis. nec
sollicitudo defensionis auferat.
cantis. Socios gaudii mei om̃s
uos ẽẽ. Hoc sentio de uobis et¬
credo. quia sicut mee tribulati¬
onis socii estis: ita eritis et gau¬
dii sempit̃ni. Siue sic scio uos
ita euangło credidisse: ut etiã
tribulationib meis ꝓ eus defen¬
ũone. mecũ parit̃ gaudeatis.¬
III. Testis em̃ michi ẽ ds̃. quo¬
modo cupiam om̃s uos inuisce¬
euis in eẽ uisceribꝰ: siue ita uos de
det. Ut uos in eo quod habetis
ampluis abundetis. Inscientia
dep̃catur. ut sinceres in om̃ibus
fiant. Nemo eiũ eger ante sana¬
ut sitis sinceres et sine offensa
in diem xp̃i. Sinceris matheria
ẽ. quȩ naturã suã seruat. nulla
extrinsecus corruptione fuca¬
ta It᷑ali uimo. semꝑ inmelius pro¬
solum sinceres ab om̃i corrupti
one sitis: sed etiã fructu iusti¬

Expanded text:
hi justum hoc sentire pro omnibus vobis. Charitas enim omnia sperat. Eo quod habeam vos in corde, et in vinculis meis. Tantum vos diligo, ut mihi memoriam vestri nec vistribulationum, nec sollicitudo defensionis auferat. cantis. Socios gaudii mei omnes vos esse. Hoc sentio de credo: quia sicut meae tribulationis socii estis, ita eritis et gaudii sempiterni. Sive sic: scio vos ita Evangelio credidisse, ut etiam in tribulationibus meis pro ejus defensione mecum pariter gaudeatis. Testis enim mihi est Deus, quomodo cupiam omnes vos esse in visceejus in visceribus, sive ita vos desdet. Ut vos in eo quod habetis, amplius abundetis. In scientiadeprecatur, ut sinceres in omnibus esse valeant. Nemo enim aeger, an sanas sinceres et sine offensa in diem Christi. Sinceris materia est, quae naturam suam servat, nulla extrinsecus corruptione fucata: tale vinum semper in melius prosolum sinceres ab omni corrone sitis, sed etiam fructibus justi
Abbreviated transcription (Latin):
cessariũ ẽ. ꝓpt̃ uos. Illud michi me
lius: istud necessariũ uobis. Et
mortẽ illos non timere sed dilige¬
re debere: suo demonstrat exein¬
plo: et ne contristentur. mansurũ
Et hoc conficlens: scio quia mane¬
bo. Non solum credo: sed etiã cer¬
tissime noui. Et ꝑmanebo om̃ib¬

Expanded text:
cessarium propter vos. Illud melius mihi, istud necessarium vobis. Et mortem illos non timere, sed diligere debere eos, suo demonstrat exemplo; et ut non contristentur, mansurum Et hoc confidens scio, quia manebo. Non solum credo, sed etiam certissime novi. Et permanebo omnib
Abbreviated transcription (Latin):
uisi iterũ. abundantus gratule¬
mini. Tantũ digne en angłio
xp̃i conuersemini. Omĩa eius p̃¬
cepta seruantes. suie digne euan¬
glii p̃dicatoribꝰ conuersari debe¬
tis. Ut siue cum uenero. et uide¬
ro uos: suie absens. audiam de
uobis. quia statis inuno sp̃u una¬
nimes. Sicuti legimus: erat illis
cor unũ et anima: nec quicquã
fidi euangłii. Omĩs pugna una¬
nimiter aggressa. uictoriam parit.
Et innullo terreamini ab aduer¬
sariis. quȩ ẽ illis causa ꝑdicionis.
uobis aũt salutis. Neq uersutis
disputationibꝰ. nec passionibꝰ obꝑ¬
briisq turbemini. que uobis ma¬
sent. Et hoc adeo. quia uobis dona¬
tum ẽ ꝓ xp̃o. Quia uult suos co¬
ronare ꝓbatos: sicut iob ꝑmutitur
temptari. quia nec iunci habebat.
et eius gła amplianda erat aduer
ni. Occasio fidĩ adeo data ẽ. quia
non utiq crederemꝰ. Cȩterũ. fidẽ
uoluntariam eẽ in actibus legimus:

Expanded text:
s, iterum abundantius gratulemini. Tantum digne Evangelio Christi conversemini. Omnia ejus praecepta servantes, sive digne Evangelii praedicatoribus conservare debetis. Ut sive cum venero et videro vos, sive absens audiam de vobis: quia statis in uno spiritu. Sicut legimus: quia erat eis cor unum et anima una: nec quisquam fidei Evangelii. Omnis pugna unanimiter aggressa victoriam parit. Et in nullo terreamini ab adversariis, quae est illis causa perditionis, vobis autem salutis. Neque versutis disputationibus, nec passionibus, opprobriisque turbemini. Quia vobis ma. Et hoc a Deo, quia vobis donatum est pro Christo. Quia vult vos coronari probatos: sicut Job permittitur tentari. Quia nec vinci habebat, et ejus gloria amplianda erat, adverni. Occasio fidei a Deo donata est: quia non utique crederemus: caeterum et fidem volunta
Abbreviated transcription (Latin):
nos in om̃ibus crubescimus: et
in quo uituꝑamur ultra non fa
ceꝑamus. Unde ostendimus nos
mur in opꝓbriis. Sed in om̃i fi¬
ducia. Nulla res me deterrere¬
poterit. Sicut semꝑ. et nunc mag¬
nificabitur xp̃s in corpore meo.¬
cis sius insultat apłs. quod ei no¬
cere non ualeant. Si eni eũ occi¬
derint: martyrio coronabitur.
Si seruauerint. xp̃m adnunciando
plurimũ fatiet fructũ. Michi cm̃¬

Expanded text:
Nos in omnibus erubescimus: et in quo vituperamur, ultra non facperimus: unde ostendimus, nonmur in opprobriis. Sed in omducia. Nulla res me poterit deterrere. Et nunc magnificabitur Christus in corpore meo.cis suis insultat, quod ei nocere non valeant. Si enim eum occiderint, martyrio coronabitur: si servaverint, Christum annuntiando plurimum faciet fructum Sive
Abbreviated transcription (Latin):
Item: non michi cura ẽ. qua p̃di¬
cent m̃te dũ modo quod cu¬
pio. xp̃i nom̃ om̃ibus inno¬
tescat. et a multis credatur.
Quappt̃ et modo gaudeo: et
in futuro gaudebo. Siue ꝑ oc

Expanded text:
 Non mihi curae est, qua praedicent mente, dummodo quod cupio Christi nomen omnibus innotescat, et a multis credatur. Quapropter et modo gaudeo, et in futuro gaudebo. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
certamen habentes. quale et iu¬
distis in me. et nunc audistis de
me. Si nichil noui patimini. sed
hoc quod p̃sentes iudistis uime.
et nunc de me absentes auditis.
non sit ergo indignũ uobis. illa¬
pati. in quibus nos conspicitis gła¬
ri. Si qua ergo consolatio in xp̃o.
si quod solaciũ caritatis. si qua
societas sp̃s. si qua uiscera et mi¬
serationes. implete gaudiũ meũ.
ut idem sapiatis. eandẽ karita¬
tem habentes. unanimes. id ip¬
sum sentientes. Si qua michi auo

Expanded text:
certamen habentes, quale et vidistis in me et nunc audistis de me. Nihil novum patimini: sed hoc quod praesentes vidistis in me, et nunc absentes de me audistis. Non sit ergo illud vobis indignum, in quo nos conspexistis glorsi quod solatium charitatis, si qua societas spiritus, si qua viscera et miserationes, implete gaudium meum, ut idem sapiatis, eamdem charitatem habentes, unanimes, idipsum sentientes. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃i indie baptismi accepistis.
nouũ signaculũ habere cȩpistis
Om̃is amaritudo. In quibus con¬
tristatur sp̃s sc̃s:. ostendit. Recte
enĩ irȩ p̃posuit a maritudinẽ.
quia ipsa ẽ ꝓuocatio. Et ira. Om¬
nem abstulit irã. Et indignatio.
Indignatio ex suꝑbia ẽ: cũ aliquẽ
iudicamus indignũ: et ideo eũ
nolumus sustinere. Et clamor.¬
Clamor qui ex furore descendit.
ysaias bene clamare iubetur: et
ipse iħe clamabat in populo. qͥ
sitit. ueniat et bibat. Cum om̃i¬
malicia. Quȩ uł inimico uicem
potest reddere.xx. Estote aũt
inuicẽ benigni. Seruat ordinẽ
legis: ut non solum malicia tol¬
latur. sed etiã benignitas infera¬
tur. Misericordes: condolentes.
Donantes inuicem. sicut et ds̃
in xp̃o donauit uobis. Remit¬
tentes peccata: ne uobis dicat᷑.
Serue nequã. om̃e debitum diisi
tibi: oportuit et te dimittere con¬
seruo tuo. Estote ergo imitatores
non natura filii dĩ sumus: sieut
ait saluator. Ut sitis filii patris

Expanded text:
Spiritus in die baptismi accepistis: novum signaculum habere coepistis. Omnis amaritudo. In qua contristatur Spiritus sanctus. Recte autem posuit amaritudinem, quia ipsa est provocatio. Et ira. Omnem aufert iram. Et indignatio. Indignatio ex superbia est, cum aliquem judicamus indignum: ideo eum nolumus sustinere. Eclamor. Qui ex furore descendit, erum Isaias bene clamare jubetur. Sed et ipse Jesus clamabat in templo: Qui sitit, veniat, et bibar. Et malitia. Quae vel inimico potest vicem reddere. Estote autem invicem benigni. Servat ordinem legis, ut non solum malitia tollatur, sed etiam benignitas inseratur. Misericordes. Id est, condolentes. Donantes invicem, sicut et Deus in Christo donavit vobis. Remittentes peccata, ne vobis dicatur: Serve nequam, omne debitum dimisi tibi: oportuit et te dimittere conservo tuo. CAPUT V. Estote ergo imitatores non natura filii Dei sumus, sicut ait Salvator: Ut sitis filii Patris
Abbreviated transcription (Latin):
cant adme grauandũ. quasi
plures discipulos facientẽ. et
doctrina mea totũ orbẽ im¬
plentẽ. ut ex hoc saltim maior mi¬
chi cumuletur inuidia uł p̃ssura.

Expanded text:
cant ad me gravandum, quasi plures discipulos facientem, et doctrina mea totum orbem implere conantem: ut ex hoc saltem major mihi cumuletur injuria, vel pressura.
Abbreviated transcription (Latin):
quia michi communicatis in ęuã¬
gło p̃dicando. A prima die usq
nunc. Ab initio fidĩ ur̃ȩ p̃cor
ut ꝑseueretis. siue quod ab ini¬
tio cominunicatis p̾dicandoͣ
Confidens hoc ipsũ. quia qui cę¬

Expanded text:
Quia mihi communicastis in Evangelio praedicando. A prima die usque nunc. Ab initio fidei vestrae, deprecor, ut perseveretis: sive quod communicatis ab initio praedicando. Confidens in hoc ipsum. Confido me
Abbreviated transcription (Latin):
te. Quia non ẽ nobis colluctatio
Contra sp̃itales hostes spiritalia ar¬
gattir: aduersum quos nobis ẽ
colluctacio in celestibꝰ. id ẽ ꝓ cę¬
lestium ꝓmissione p̃miorui: nõ &¬
ut quidã pitant. ante quã fun¬
daretur terra. et crearentur om¬
nia quȩ sunt in ea. peccaueruil:
sed ex quo uiderunt hominẽ
tanto honore et gła apud dmñ
eẽ. zelo adducti. contra huma¬
nũ genus hostiles inimicicias
aboli mors orbẽ ingressa ẽ.

Expanded text:
esios: Non est nobis colluctatio Contra spiritales hostes spiritalia art, adversus quos nobis est colluctatio in coelestibus, id est per coelestium promissionem praemiorum, non ut quidam putant, antequam funderetur terra et crearentur omnia quae sunt in ea, peccaverunt, sed ex quo viderint hominem tanto honore et gloria apud Deum esse, zelo adducti contra hominem hostiles inimicitias Invidia diaboli mors orbem ingressa est,
Abbreviated transcription (Latin):
Shilippenses sunt macȩdones.
hi accepto uerbo ueritatis
ꝑstiterunt in fide. nec receꝑunt
falsos apłos. Hos collaudat:
scribens eis aroma de carcere.¬

Expanded text:
es sunt Macedones. Hi, accepto verbo veritatis, perstiterunt in fide, nec receperunt falsos apostolos. Hoc collaudat scribens eis a Roma de carcere
Abbreviated transcription (Latin):
murinurat de p̃ceptis: dubitat
de p̃miis. Hic. etiã si oꝑatur: ñ
ẽ sine querela. Unde alibi dicit.
Neq murmuraueritis. sicut qui¬
dam. et cȩtera. Et hesitacionibꝰ
de mercede futura. Ut sitis sine
querela. et simplices filii dĩ: si¬
ne rep̃hensione. Sicut uos ds̃ fe¬
utiq sitis. Qui cũ in om̃ibus pu¬
rus ac sc̃s sit : filios non potest
habere degeneres. In medio na¬
tionis prauȩ et ꝑuerse. Quȩ
om̃s racionabilis naturȩ ꝑͣuẽrait
et ꝑdidit. Int̾ quos lucetis sicut lu¬
minaria in mundo. Sic luceat dĩ
genus in genere humano: sicut
sol et luna inluminant mundũ.
Uerbũ uitȩ continentes. Ut ꝑuos.
qui illumuiantur exemplo: confir¬
ut ait salomon. Quia non inua
cuũ cucurri. neq inuacuũ labo

Expanded text:
murmurat de praeceptis, dubitat de praemiis. Hic etiam si operatur, non est sine querela. Unde alibi ait: nec murmuraveritis, et caetera. Et haesitationibus. De mercede futura. Ut sitis sine querela, et simplices filii Dei sine reprehensione. Sicut Deus vos fei sitis: qui cum in omnibus sanctus ac purus sit, filios non potest habere degeneres. In medio nationis pravae atque perversae. Quae omnem rationabilis naturae pervertiterdidit. Inter quos lucetis sicut luminaria in mundo. Sic luceat Dei genus in genere humano, sicut sol et luna illuminant mundum. Verbum vitae continentes. Ut per vos illuminentur, et exemplo confirut ait Salomon. In die C
Abbreviated transcription (Latin):
Ut quales ipsi cupiunt inueni¬
ri: tales exhibeant et uxores.
Qui uxorẽ suã diligit: seipsũ
diligit. Quia duo st̃ incarne una
Nemo enĩ unquã carnẽ suã odio
habiit: sed nutrit et fouet eam¬
labores et dolores infligat: sed
ut securam faciat et quietam.
Non nuptias quidem dampnat.
sed ad continentiã cohortatur. Qͥa
imitari. De carne euis. et de ossi¬

Expanded text:
Item quales uxores cupiunt inveniItem quales uxores cupiunt invenire, tales exhibeant se uxoribus. Qui suam uxorem diligit, seipsum diligit. Quia duo sunt in carne unaNemo enim umquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet ealabores et dolores infligat, sed ut securam faciat et quietam. Non nuptias damnat, sed ad continentiam cohortatur. Sicuin omnibus imitari. De carne ejus et de ossi