comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do eñi creatura id ẽ mulier parit qͦd
ñ ẽ homo: monstrũ dicit᷑. Ut autẽ
ñ sit monstrũ. hoc ẽ qui natus ẽ. qͦd
ẽ ille qui genuit. Idẽ. homo et ho¬
mo: equus et equus. c̃olumba et co¬
dit: ut qͦd st̃. hoc generent. Creaturis
suuis dedit ds̃ creaturis mortalib t̾renis.
dedit. donauit. ut hoc qͦd st̃ generent:
et putas quia hoc sibi ñ potuit ipse ser¬
uare qui ẽ ante scła. qui ñ habet inici¬
um temporis. ut generaret filiũ. ñ hoc
quod ipse ẽ generaret. sdegenerẽ: Au¬
dite quanta blasfemia sit. dicere dei
unicũ filiũ alteruis ẽẽ substantie. Pror¬
sus si ita ẽ: degener ẽ. Si dicas alicui
filio hominis degener es. quanta in¬
uiria ẽ: Et quomͦ dicit᷑ filius homi¬
nis degener: Ut puta pat̃ ipsius for¬
tis ẽ: ille tunidus et ignauus. Quicũq
illũ uderit. et uult corriꝑe. attendens
patrẽ ipsius uirũ fortẽ. quid ei dicit:
Porro ualde degener es. Quid ẽ dege¬

Expanded text:
do enim creatdo enim creatnon est homo, monstrum dicitur. Ut autem non sit monstrum, hoc est qui natus est, quod est ille qui genuit; id est, homo et homo, equus et equus, columba et codit, ut quod sunt, hoc generent. Creaturis suis dedit Deus, creaturis mortalibus, terrenis dedit, donavit, ut hoc quod sunt generent; et putas quia hoc sibi non potuit ipse servare, qui est ante saecula? Qui non habet initium temporis, generaret filium non hoc quod ipse est, generaret degenerem? Audite quanta blasphemia sit dicere, unicum Dei Filium alterius esse substantiae. Prorsus si ita est, degener est. Si dicas alicui filio hominis, Degener es; quanta injuria est? Et quomodo dicitur filius hominis degener? Utputa, pater ipsius fortis est, ille timidus et ignavus. Quicumque illum viderit, et vult corripere, attendens patrem ipsius virum fortem, quid ei dicit? Porro vade, degener. Quid est, dege
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ innatura diuersitas. S quare hoc
dicis. nisi quia ñus eiusdẽ substan¬
tiȩ credere filiũ. cuiꝰ substantie ẽ
pat̃: Postremo prius confitere ipsiꝰ
ẽẽ substantie: et dic minorẽ. Adten¬
dite hominẽ: homo ẽ. Que ẽ subs¬
tantia eius: Homo ẽ. Quid ille quẽ
generat: Minor ẽ: s: homo ẽ. Etas dis¬
par ẽ: equalis natura ẽ. Dic et tu quod¬
ẽ. Quod ẽ pat̾. hoc ẽ et filuis: s mi¬
nor ẽ filus. Dic. fac gradũ. Dic eiusdẽ
substantie s minorẽ: et ꝑuenis ad
equalẽ. Non eñi parũ accedis. ñ parũ
ꝓpinquas ueritati. qua confiteris e¬
qualẽ: si eiusdẽ substantie confes¬
sus fueris. et minorẽ. S ñ ẽ eiusdem
substantiȩ: hoc dicis. Ergo quia hoc
dicis: aurũ ẽ. et argentũ. Tale ẽ qͦ d
dicis: quale si homo generaret equũ.
Alterius substantiȩ ẽnĩ ẽ homo: alteriꝰ
equus. Si gͦ filius alterius substantiȩ ẽ
quã pat̃: monstrũ generauit pat̃. Qn¬

Expanded text:
est in natura diversitas. Sed quare hoc est in natura diversitas. Sed quare hoc dicis, nisi quia non vis ejusdem substantiae credere Filium, cujus substantiae est Pater? Postremo prius confitere ipsius esse substantiae, et dic minorem. Attende hominem, homo est. Quae est substantia ejus? Homo est. Quid ille quem generat? Minor est, sed homo est. Aetas dispar est, aequalis natura est. Dic et tu: Quod est Pater, hoc est Filius, sed minor est Filius. Dic, fac gradum, dic ejusdem substantiae, sed minorem, et pervenis ad aequalem. Non enim parum accedis, non parum propinquas veritati, qua confitearis aequalem, si ejusdem substantiae confessus fueris et minorem. Sed non est ejusdem substantiae, hoc dicis. Ergo quia hoc dicis, Aurum est et argentum: tale est quod dicis, quale si homo generaret equum. Alterius enim substantiae est homo, alterius equus. Si ergo Filius alterius substantiae est quam Pater, monstrum generavit Pater. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
mo quando generat filiũ. minor ẽ
filius. et maior ẽ pat̃: Homo sapi¬
ens in et̾nitate tempora inquiris. ubi
ñ st̃ tempora Queris etate. quando
maior ẽ pat̾. minor ẽ filus: ambo
temporalesst̃. Ille crescit: quia ille
senescit. N dͣnͣ ꝑnaturã homo pat̃: ꝑ
naturã ut dixi ñ genuit minorẽ. s
ꝑȩtatẽ. Uis nosse. quia ꝑnaturã nõ
genuit minorẽ : Expecta: crescat.
et patri erit ȩqualis. Quer enĩ par¬
uus: crescendo ꝑuenit ad magnitudi¬
nem patris sui. Tu aũt sic dicis mino¬
rem dĩ filiũ natũ: ut nunquã cres¬
cat: et ad sui patris magnitudinem.
uł crescendo ꝑueniat. Iam gͦ filius
hominis natus ex homine. meliore
condicione natus ẽ. quã filius dĩ
Quomͦ: Quia ipse crescit. et ꝑuenit
ad magnitudinẽ patris sui. Xp̃c aũt
sicut dicitis. ideo minor ͣ tus ẽ. ut rema¬
neat minor. et ñ sit expectandus. sal¬
tem ȩtatis accessu. Sic gͦ dicis: quia

Expanded text:
mo quando generat filium, minor est mo quando generat filium, minor est filius, et major est pater? Homo sapiens, in aeternitate tempora inquiris; ubi non sunt tempora, quaeris aetates, Quando major est pater, minor est filius, ambo temporales sunt: ille crescit, quia ille senescit. Nam per naturam homo pater, per naturam, ut dixi, non genuit minorem; sed per aetatem. Vis nosse quia per naturam non genuit minorem? Exspecta, crescat, et patri erit aequalis. Puer enim parvulus vel crescendo pervenit ad magnitudinem patris sui. Tu autem sic dicis minorem Dei Filium natum, ut nunquam crescat et ad sui Patris magnitudinem vel crescendo perveniat. Jam ergo filius hominis natus ex homine, meliore conditione natus est quam Filius Dei. Quomodo? Quia ipse crescit, et pervenit ad magnitudinem patris sui. Christus autem, sicut dicitis, ideo minor natus est, ut remaneat minor, et non sit exspectandus saltem aetatis accessus. Sic ergo dicis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lius. Nam qui dicit. non ẽ ipsius sub¬
stantiȩ filius. cuiꝰ ẽ pat̾. quid aliud
dicit. nisi aurũ ẽ pat̾. argentũ ẽ filiꝰ
Si aurũ ẽ pat̾. argentũ ẽ filus. dege¬
nerauit apatre unicus filius. Homo
hominẽ generat. Cuiꝰ substantie est
pat̾. qui generat: ipsius substantieẽ
filius. qui generat᷑. Quid ẽ. ipsius ũb
stantie: Homo ẽ ille: homo et ille
animã habet ille: animã habet et ille.
Carnẽ habet ille: caruẽ et ille. Quod
et dicit hereses arriana. Quid mͥ dicit:
Adtende quid dixisti. Quid dixi: Qͥa
filius hominis. comparandis ẽ filio dĩ.
Plane comparandus ẽ.: s ñ ut putas
ad ꝓprietatẽ. s ad similitudinẽ. Tu
au̾t quid us hinc facere: dic. Nonui¬
des dicit. quia maior ẽ pat̾ qui genu¬
it: et minor ẽ filius qui generatus ẽ:
Quomͦi gͦ uos dicitis: dicite michi. Qͦ¬
mͦ gͦ uos dicitis. quia equales st̃ pat̃ et
filius. ds et xp̃c: cũ uideatis quia ho¬

Expanded text:
lius. Nam qui dicit, Non est ipsius sublius. Nam qui dicit, Non est ipsius substantiae Filius cujus est Pater: quid aliud dicit nisi, Aurum est Pater, argentum est Filius? Si aurum est Pater, argentum est Filius; degeneravit a Patre unicus Filius. Homo hominem generat: cujus substantiae est pater qui generat, ipsius substantiae? est filius qui generatur. stantiae, Homo est ille, homo et ille: animam habet ille, animam et ille: carnem habet ille, carnem et ille: quod et dicit haeresis Ariana. Quid mihi dicit? Attende quod dixisti. Quid dixi? Quia filius hominis comparandus est Filio Dei. Plane comparandus: sed non, ut putas, ad proprietatem; sed ad similitudinem. Tu autem quidvis hinc facere, dic. Non vides, dicit, quia major est pater qui genuit, et minor est filius qui generatus est? Quomodo ergo vos dicitis, dicite mihi: quomodo ergo vos dicitis quia aequales sunt Pater et Filius, Deus et Christus; cum videatis quia ho
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ et nos: s quomͦ dicitur adop¬
tatos. adoptante generatos beneficio
ñ natura. Deniq et hoc dicti sumus:
quia uocauit nos ds̃ iadoptionẽ
filiorũ. Homines. ad optati sumꝰ. Ille
dicitur unicus. unigenitus: quia
hoc ẽ quod pat̾. Nos homines sumꝰ:
ds̃ ẽ pat̃. Quia gͦ ille hoc ẽ qͦd pat̃:
dixit. et uerũ dixit. Ego et pat̾ unũ
gitif. Quid ẽ. unuis substantie. La¬
boremus ut intelligatis. Aduiuet
ds̃. et me loquentẽ: et uos audien¬
tes. Me. ut ea dicã quȩ uera st̃: et ap¬
ta sint uobis. Uos aũt ante om̃ia p̃
cipue. ut credatis: deinde quomͦ po¬
testis intelligatis. Quid ẽ gͦ unius
substantie : Similitudines uob̾ adhi¬
beam: ut quod minus intelligiair.
exemplo clarescat. Ut̃puta aurũ ẽ
ds̃: aurũ ẽ et filius eius. De trenis si
ad celestia nonst̃ similitudines: quo¬
quicqͥd ẽ pat. hoc ẽ et filius. sicut di¬
.xi. U erbi gr̃a. Aurũ ẽ pat̃. aurũ ẽ fi¬

Expanded text:
quidem et nos, sed quomodo dicitur, adopquidem et nos, sed quomodo dicitur, adoptatos, adoptantis generatos beneficio, non natura. Denique et hoc dicti sumus, quia vocavit nos Deus in adoptionem filiorum : homines adoptati sumus. Ille dicitur Unicus, Unigenitus; quia hoc est quod Pater: nos autem homines sumus, Deus est Pater. Quia ergo ille hoc est quod Pater, dixit, et verum dixigitis quid est unius substantiae. Laboremus, ut intelligatis adjuvet Deus et me loquentem, et vos audientes: me, ut ea dicam quae vera sunt et apta sunt vobis; vos autem, ante omnia et praecipue ut credatis; deinde ut quomodo potestis intelligatis. Quid est ergo, unius substantiae? Similitudines vobis adhibeam, ut quod minus intelligitur, exemplo clarescat. Utputa, aurum est Deus, aurum est et Filius ejus. De terrenis si ad coelestia non sunt dandae similitudines, quoquidquid est Pater, hoc est et Filius: sicut dixi, verbi gratia, Aurum est Pater, aurum est Fi
Abbreviated transcription (Latin):
natus de deo patre sine ali¬
qua matre. et natus de uir¬
gine matre sine homine patre: au¬
distis quia dixerit. ego et pat̾ unũ
sumꝰ. Sic accipite hoc: sic credite.
ut mereamini intelligere. Fides eñi
debet p̃cedere intellectũ: ut sit in¬
tellectus fidĩ p̃miũ. Pptea eñi: aꝑ¬
tissime dixit. Nisi credideritis: ñ
intelligetis. Quod gͦ simplicit᷑ p̃di¬
catur: credendũ ẽ. Quod subtilit̃
disputatur: intelligendũ ẽ. Primitꝰ¬
dicamus uob̃ xp̃m dĩ patris unicũ.
Quare dicit᷑ unicus: Quia cuiꝰ est
unicus: multos filios habet gr̃a. Cȩ¬
teri gͦ om̃s scĩ filii dĩ st̃ gr̃a: solus ille.
natura. Qui gr̃ã filii st̃. ñ st̃ quod
pat̃. Deniq nullus scõrũ ausus ẽ di¬
cere: quod ille unicus ait. Ego et pat̃
unũ sumus. Nunquid ñ pat̾ ẽ et ñr:
Si ñ ẽ pat̃ nr̃. quomͦ dicimus orantes.
pat̃ nr̃ qui es incęlis: S nos filii sumꝰ.
quos uoluntate sua filios fecit: nõ
ex natura sua filios genuit. Genuit

Expanded text:
natus de Deo Patre sine aliqua matre, et natus de virgine matre sine homine patre, audistis quid dixerit: Ego et Pater unum sumus. Sic accipite hoc, sic credite, ut mereamini intelligere. Fides enim debet praecedere intellectum, ut sit intellectus fidei praemium. Propheta enim apertissime dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quod ergo simpliciter praedicatur, credendum est: quod subtiliter disputatur, intelligendum est. Primitaedicamus vobis Christum Dei Patris unicum. Quare additur, Unicum? Quia cujus est Unicus multos filios habet gratia. Caeteri ergo omnes sancti filii Dei sunt gratia, solus ille natura. Qui gratia filii sunt, non sunt quod Pater. Denique nullus sanctorum ausus est dicere, quod ille Unicus ait, Ego et Pater unum sumus. Numquid non Pater est et noster? Si non est Pater noster, quomodo dicimus orantes, Pater noster qui es in coelis ? Sed nos filii sumus, quos voluntate sua filios fecit, non ex natura sua filios genuit. Genuit
Abbreviated transcription (Latin):
rat audire. Latarus inquit quẽ dilige¬
bas: mortiuis ẽ. O inuidia: õinfelix
contencio. Te adhuc posito inscło: la¬
zarus amicus tuus moritur. Si amicꝰ
moritur: inmicus quid paciet᷑: Pa¬
rum ẽ sinon tibi soli suꝑi seruiunt: ecce
tuũ dilectũ inferi rapuerunt. Laz arus

Expanded text:
at audire. Lazarus, inquiunt, quem diligeat audire. Lazarus, inquiunt, quem diligebas, mortuus est. O invidia! o infidelis conventio! Te adhuc posito in saeculo, Lazarus amicus tuus moritur. Si amicus moritur, inimicus quid patiatur? Patibi non soli superi serviunt: ecce tuum dilectum inferi rapuerunt. Lazarus
Abbreviated transcription (Latin):
sit. site quoq languentẽ contigeret
aut inderet. on te frigidi corporis so¬
pore oppressũ. ñ spoliatũ lumine uide¬
rennis: immo illo p̃sente ñ tibi febris ac¬
cederet. ñ inuaderet dolor. ñ egritudo
uastaret. Tanta ẽ eñi illius om̃ipotentia.
ut etiã iam amortius resurgeres: siueni¬
ret. Procedit int̾ea funus. longoq ordi¬
ne tristib obsequiis decoratũ sepulehris¬
infertur. Abscondit᷑ cauato saxo. luc¬
tuosisq uocib conclamat᷑. Uenit igͥ
ad bethaniã xp̃c: claustra mortis diuu¬
na potencia destructurus. Occurrert̃
lacrimose sorores: et funus hominis cõ¬
testantes. dĩ aũt requirebant auxiliũ.
Crat eñi insitus amor lazari ⁊ erat so¬
rorũ eius quedã delectatio apud dm
deseruiciis: et amoris sui pignus in¬
trinsecus deponentes. inuisceribus¬
dñm habere udebant᷑. S: int̾rogat
de lacrimis xp̃c: et licet sciret quod
contigerit. tam̃ ex illarũ uoce deside¬

Expanded text:
sit, si te quoque languentem contingeret sit, si te quoque languentem contingeret aut videret: non te frigidi corporis sopore oppressum, non spoliatum lumine videremus: imo illo praesente non tibi febris accederet, non invaderet dolor, non aegritudo vastaret. Tanta est enim illius omnipotentia; ut etiam jam mortuus resurgeres, si veniret. Procedit interea funus, longoque ordine tristibus obsequiis decoratum infertur sepulcris: absconditur cavato saxo, luctuosisque vocibus conclamatur. 5. Venit igitur ad Bethaniam Christus, claustra mortis divina potentia destructurus. Occurrunt lacrymosae sorores, funus hominis contestantes, Dei auxilium requirebant erat enim ei insitus amor Lazari, erat sororum ejus quaedam dilectio apud Dominum, de servitiis amoris sui pignus intrinsecus deponentes, in visceribus habere Dominum videbantur. Sed interrogat de lacrymis Deus; et licet sciret quid contigerit, tamen ex illarum voce opt
Abbreviated transcription (Latin):
febriũ querite: et ut in extrema uite
limina tempestas morbi seuientis cieiꝰ
inpingat. optate. Er̃ enĩ ur lazarus.
cuiꝰ ingemiscitis tanto affectu languo¬
rem: nisi mortuus fuerit. ñ recipiet
sanitatẽ. Urebat igitur egrotũ febris
assidua: edax flamina penetrabili
uapore siccabat. Incumbit questio¬
narius corporis dolor: totus homo
seiuentiũ morboꝵ onerib premitur
ut acorporis uinculis anima resolua¬
tur. Uicit tandẽ succũ corporis egritu¬
do: et caminus febriũ extremo diuor¬
cio de sede corporis animã compulit
emigrare.Scindebant maria et mar¬
tha germane uestes: laniabant ira¬
tis unguibus genas: spargebant euul¬
sos crines. ululatib astra pulsabant.
et tam̃ incumbentes funeri. ample¬
req corpus ex anime: inania sigentes
oscula. sepuis hoc dicebant. Poteras mi¬
ser nec egrotare nec mori: si nulla ratio
fecisiet xp̃m absentẽ. Int̾ om̃s eñi qui¬
bus sermone medico desiderata conces¬

Expanded text:
febrium quaerite, et ut in extrema vitae febrium quaerite, et ut in extrema vitae limina tempestas morbi saevientis citius impingat, optate. Frater enim vester Lazarus, cujus ingemiscitis tanto affectu languorem, nisi mortuus fuerit, non recipiet sanitatem. 4. Urebat igitur aegrotum febris assidua, edax flamma penetrabili vapore siccabat. Incumbit quaestionarius corpori dolor, totus homo saevientium morborum oneribus premitur; ut corporis vinculis anima resolvatur. Vicit tandem succum corporis aegritudo, et caminus febrium extremo divortio de sede corporis animam compulit emigrare. Scindebant Maria et Martha germanae vestes, laniabant iratis unguibus genas, spargebant evulsos crines, ululatibus astra pulsabant: et tamen incumbentes funeri, amplexaeque corpus exanime, inania figentes oscula, saepius hoc dicebant: Poteras, miser, nec aegrotare, nec mori, si nulla ratio fecisset Christum absentem. Inter omnes enim quibus sermone medico desiderata conces
Abbreviated transcription (Latin):
excussũ: migraturã de humo corpo¬
ris animã ꝓmutebat. Non amici. ñ
consilia. ñ fom̃ta: ñ artis magist̾io re¬
media ꝓuisa. succurrt̃. Om̃ia eñĩ que
ꝓsalute data fuerant: incontrarium
uertebant᷑. Languor eñi iste. ñ aliquo
remedio. s sola morte fuerat finiendꝰ:
et mors ipsa ꝑresurrectionẽ xp̃iiun¬
cenda. Aderant aũt duȩ sorores lan¬
guenti: et casum dolentes uiuenis egn¬
tantis. lectulo ugit̃ inherebant. ⁊ one¬
bant uͦ iacentẽ: talib frequent̃ alloqͥ¬
is. Pacient̃ inquiunt sustine: fortit̃ du¬
ra. noli desꝑatione corruere. Dũ eñĩ
languorẽ istũ fortitudine coleras: cũ
sustines: cũ foueris. ueniet int̃ hec xp̃e
ut credimus. forsitan. et sanab̾is. S qͥd
uos õmartha et maria ꝓ germano tan¬
tus dolor exurit: Quid iugib suspi¬
riis optatis mori cũ fr̃e : Incontrariũ
potius uota pectoris inmutate. Preca¬
mini crementa lang̾oris. augmenta

Expanded text:
excussum, migraturam de domo corpoexcussum, migraturam de domo corporis animam promittebat. Non amici, non consilia, non fomenta, non artis magisterio remedia provisa succurrunt: omnia enim quae pro salute data fuerant, in contrarium vertebantur. Languor enim iste non aliquo remedio, sed sola morte fuerat finiendus: et mors ipsa per resurrectionem Christi vincenda. Aderant autem duae sorores languenti, et casum dolentes juvenis, aegrotantis lectulo jugiter inhaerebant. Fovebant vero jacentem talibus frequenter alloquiis: Patienter, inquiunt, sustine, fortiter dura, noli desperatione corruere. Dum enim languorem istum fortitudine toleras, cum sustines, cum foveris, venit inter haec Christus, ut credimus; forsitan et sanaberis. Sed quid vos, o Maria et Martha, pro germano tantus dolor exurit? quid jugibus suspiriis optatis mori cum fratre? In contrarium potius vota pectoris immutate, precamini crementa languoris, augmenta
Abbreviated transcription (Latin):
tum sacre manus oꝑis disciplina festinãs.
luciferas geminas orbib p̃paratis infi¬
xit: et quod natura ñ dederat. xp̃c ar¬
tifex integranit. Hec om̃ia: cunctis fu¬
ere miraculo dũ fiebant. Quis eñi ꝓtinꝰ
sareus ñ mirari cogatur. cũ om̃ia damp¬
na menbrorũ. ñ medicine pigm̃tis. nec
arte aliqua. nec remediis. s solo tantũ¬
mͦ uideret sermonis imꝑio restituta:
Parua hec tam̃ ad xp̃i potenciã uide¬
bantur: nisi amicus xp̃i lazarus mo¬
reretur. Quẽ idõ xp̃c uitȩ nature re¬
stituit. ut mutaret naturã. et uite or¬
dinem uerteret: ut unus homo semel
nasci. et bis mori disceret: ut conditi¬
onẽ mortis noua restirrectionis lege
turbaret. Inuadit gͥ lazarũ ꝑnicies
inmica langoris: et fornacis febriũ
anhelũ corpus exurens. miserandi ho¬
minis robur. cotidie edax incendium
absumebat. Iacebat uiscerib anhelis
ex estuans. crebrisq singultib corpus

Expanded text:
tum sacrae manus operis disciplina festinans tum sacrae manus operis disciplina festinans luciferas gemmas orbibus praeparatis infixit; et quod natura non dederat, Christus artifex integravit. Haec omnia cunctis fuere miraculo, dum fiebant. Quis enim protinus saxeus mirari non cogatur, cum omnia damna membrorum non medicinae pigmentis, nec arte aliqua, nec remediis, sed solo tantummodo videret sermonis imperio restituta? Parva haec tamen ad Christi potentiam videbantur, nisi amicus Christi Lazarus moreretur. Quem ideo Christus vitae naturae restituit, ut mutaret naturam, et vitae ordinem verteret, ut unus homo semel nasci, et bis mori disceret, ut conditionem mortis nova resurrectionis lege turbaret. 3. Invadit igitur Lazarum pernicies inimica languoris, et fornace febrium anhelum corpus exurens, miserandi hominis robur quotidie edax incendium absumebat. Jacebat visceribus anhelis exaestuans, crebrisque singultibus corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑordinẽ: diu quesiti. longisq tempori¬
bus ignorati. inuenerunt tandẽ inferi
ꝓditorẽ. Nec leues iam p̾cesserant in
multis curationib diuerse uirtutes.
Neq eñi leuiast̃ uel ludicra pret̾ la¬
zarum que. xp̃c impleuit: quod clau¬
di redintegratis gressib cucurrert̃. et
accepto beneficio sanitatis dño gr̃as re¬
tulerunt: quod manci utrasq manus
adcelũ cũ laudib leuauert̃: quod reso¬
luta st̃ mutis claustra linguarũ. et post
horrificũ uocis in articulate. mugitũ.
uinculo nodate linguȩ disrupto. exore
cecus recepit lum. quod iuolentus dolor
nube crassi humoris obscurante. ab or¬
biũ sede lum̃ rapuerat. et noctem fune¬
ratȩ frontis excuciens. dũ totũ recepit
iusũ: resurrectionẽ cęcus meruit ocu¬
lorũ. Recepit hic quidẽ lim̃rocłos alt̃
accepit: et quod natura ñ dederat.
manus xp̃i formauit. Imposuit eñi
fronti puluerẽ sputo consꝑsũ: et ad tac¬

Expanded text:
per ordinem; diu quaesiti longisque temporiper ordinem; diu quaesiti longisque temporibus ignorati invenerunt tandem inferi proditorem. 2. Nec leves jam praecesserant in multis curationibus diversae virtutes. Neque enim levia sunt vel ludicra praeter Lazarum quae Christus implevit: quod claudi redintegratis gressibus cucurrerunt, et accepto beneficio sanitatis Domino gratias retulerunt; quod manci utrasque manus ad coelum cum laudibus levaverunt; quod resoluta sunt mutis claustra linguarum, et post horrificum vocis inarticulatae mugitum, vinculo nodatae linguae disrupto, ex oreuod caecus recepit lumen, quod violentus dolor nube crassi humoris obscurans ab orbium sede rapuerat; et noctem funeratae frontis excutiens, dum totum recipit visum, resurrectionem caecus meruit oculorum. Recepit hic quidem oculos, alter accepit; et quod natura non dederat, manus Christi formavit. Imposuit enim fronti pulverem sputo conspersum, et ad tac
Abbreviated transcription (Latin):
Sicet om̃s uirtutes quas int̾ris dĩ
silius maiestatẽ suã ꝓditurus imple¬
int. mirari tantũ homines ualeant.
ut uerbis definire ñ possuit: excedit
tam̃ om̃e miraculũ. quod xp̃c circa
lar arũ fecit. Cui ñ egro reddidit sa¬
nitatẽ. nec debilitatis fugato langore
uitibꝰmedelã ꝓtinus uerbo restituit. ñ
deniq reliquiis adhuc anime possiden¬
de uitam rursus reddidit. s iam sepul¬
to. iam monum̃tis recondito.iam le¬
gitimis tempoꝵ spaciis ascripto infe¬
ris inquilino. ab ipsa sede pallente de¬
structa lege tartarea. mancipiũ mortis re¬
dire ad suꝑos ussit. et post concilia stri¬
dentiũ umbrarũ. post ꝓfundas noctis et̃¬
nȩ caligines uitã ducere. inconiuino dis¬
cumbere. frui discumbentiũ colloquio:
prandere et gaudere ꝑfecit. Atq ut mi¬
raculũ diuine uirtutis ad cresceret. dũ
conuiuiis int̾rogantib tristia loca pe¬
narĩ. sedesq alta nocte semꝑ obscuras.
lazarus indicat diligenti narratione

Expanded text:
Licet omnes virtutes quas in terris Dei Filius majestatem suam proditurus implevit, mirari tantum homines valeant, ut verbis definire non possint: excedit tamen omne miraculum, quod Christus circa Lazarum fecit, cui non aegro reddidit sanitatem, nec debilitatis languore viribus medelam protinus verbo restituit, non denique reliquias animae adhuc possidenti vitam rursus reddidit; sed jam sepulto, jam monumentis recondito, jam legitimis temporum spatiis adscripto inferis inquilino, ab ipsa sede pallente, destructa lege tartarea, mancipium mortis redire jussit ad superos; et post concilia stridentium umbrarum, post profundas noctis aeternae caligines, vitam ducere, in convivio discumbere, frui discumbentium colloquio, prandere et gaudere fecit: atque ut miraculum divinae virtutis accresceret, dum convivis interrogantibus tristia loca poenarum, sedesque alta nocte semper obscuras, Lazarus indicat diligenti narratione
Abbreviated transcription (Latin):
Ne gͦ quasi oꝑta. quasi latens. fiã suꝑ
gationes hereticorũ. sodaliũ tuoꝵ do¬
natistarũ. maximianistarũ. rogati¬
starũ. ceterarũq bestiarũ extra col¬
ligentiũ. et ideo spargentiũ. rogo
te.annuntia michi si illic pastorẽ meũ
requirã: ut ñ ingurgitẽ rebaptir ati¬
onis incurram. Hortor uos. obsecro
uos ꝑ scĩtatẽ taliũ nuptiarũ. amate
hanc eccłam: Estote intali eccła: esto¬
te talis eccła. Amate pastorẽ bonũ:
uirũ tam pulchrũ: neminẽ fallentẽ:
neminẽ ꝑire cupientẽ. Orate et ꝓ

Expanded text:
Ne ergo quasi operta, quasi latens fiam super Ne ergo quasi operta, quasi latens fiam super gationes haereticorum, sodalium tuorum, Donatistarum, Maximianistarum, Rogatistarum, caeterarumque pestium extra colligentium; et ideo spargentium; rogo te, annuntia mihi, si illic pastorem meum requiram, ut non in gurgitem rebaptizationis incurram. Hortor vos, obsecro vos per sanctitatem talium nuptiarum, amate hanc Ecclesiam, estote in tali Ecclesia, estote talis Ecclesia: amate pastorem bonum, virum tam pulchrum, neminem fallentem, neminem perire cupientem. Orate et
Abbreviated transcription (Latin):
Annuncia michi dicit: quẽ dilexit
anima inea. Utiq uirũ alloquitur.
cũ dicit. quẽ dilexit. Quomͦ si diceret
annuncia mͥ quã dilexit anima
mea. intelligeremꝰ sponsũ hȩc loqui
ad sponsã: sic cũ audis annuntia
mͥ quẽ dilexit anima mea. ubi pas¬
cis ubi cubas. illud adde ad sponsũ¬
ad huiꝰ uerba ꝑtinent et que secunt᷑
inmeridie. Quȩro ubi pascas inme¬
ridie. Ne forte fiã sicut oꝑta. super
greges sodaliũ tuoꝵ. Audio ꝓrsus:¬
accipio de affrica quod intelligis. in
tur sponsũ suũ. timens errorẽ incide¬
re affricanũ. Oquẽ dilexit anima
mea: annuncia michi. Doce me: au¬
dio eñi inmeridie. id ẽ. in affrica du¬
as ẽẽ partes. imino multas concisio¬
nes. Annuntia gͦ mͥ ubi pascis: quȩ
oues ad te ꝑtinent: quod ouile. illic
me iubes amare. cui me debeo socia¬
re. neforte fiam uelud oꝑta. Illudunt
eni quasi latentĩ. insultant quasi ꝑ¬
dite: quasi nusquã alibi ex istenti.

Expanded text:
Annuntia mihi, dicit, quem dilexit Annuntia mihi, dicit, quem dilexit anima mea. Utique virum alloquitur, cum dicit, quem dilexit. Quomodo si diceret, Annuntia mihi, quam dilexit anima mea; intelligeremus sponsum haec loqui ad sponsam: sic cum audis, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea ubi pascis, ubi cubas; illuc adde, ad hujus verba pertinent et quae sequuntur, in meridie. Quaero ubi pascas in meridie, ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum. Audio prorsuaccipio de Africa quod intelligis; in tur sponsum suum, timens errorem incidere Africanum. O quem dilexit anima mea, annuntia mihi, doce me. Audio enim in meridie, id est, in Africa, duas esse partes, imo multas concisiones. Annuntia ergo mihi ubi pascis, quae oves ad te pertinent, quod ovile illic me jubes amare, cui me debeo sociare. Ne forte fiam velut operta. Illudunt enim quasi latenti, insultant quasi perditae, quasi nusquam alibi existenti.
Abbreviated transcription (Latin):
magis inmeridie subsole medii drei
egyptus quã affrica. Illsͦ aũt in ego¬
pta. Quom̃ pastor ẽ iste: Qui norul
agnoscant: qui ñ norunt. requirant:
Quã magnũ illic gregem colligat.
quantã numerositatẽ scõrũ atq sc̃ã¬
rũ habet. contempnentiũ penitꝰ mun¬
dũ grex ille tantũ creuit: ut etiã in¬
de suꝑsticionẽ expulerit. Ut gͦ omit¬
tam quomodo inde omnẽ idoloꝵ suꝑ¬
sticionẽ que illic ualida fuerat cres¬
cendo fugauerit: accipio qͦd dicitis
õsodales mali. accipio ꝓrsus. assentio.
affricã ẽẽ in meridie: et affricã signi¬
ficatam in eo quod dictũ ẽ. ubi pascis
ubi cubas in meridie. S et uos equi¬
tatem adtendite: ad huc ista uerba
sponse eẽ.ñdũ sponsi. Ad huc sponsa
dicit. Annuntia mͥ quẽ dilexit ani¬
ma mea. Ubi pascis. ubi cubas In
meridie: neforte fiã sicut oꝑta.Sur¬
de.cece. si inmeridie uides affricam:
quare inoꝑtam. ñ intelligis feminã:

Expanded text:
magis in meridie sub sole medii diei magis in meridie sub sole medii diei Aegyptus quam Africa. Illic autem in Aegypto, quomodo pastor est iste, qui norunt agnoscunt: qui non norunt, requirant quam magnam illic gregem colligat, quantam numerositatem sanctorum atque sanctarum habeat contemnentium penitus mundum. Grex ille tantum crevit, ut etiam inde superstitiones expulerit. Ut ergo omittam, quomodo inde omnem idolorum superstitionem, quae illic valida fuerat, crescendo fugaverit: accipio quod dicitis, o sodales mali; accipio prorsus, assentio Africam in meridie esse, et Africam significatam in eo quod dictum est, Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Sed et vos aeque attendite adhuc ista verba sponsae esse, nondum sponsi. Adhuc sponsa dicit, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea ubi pascis, ubi cubas in meridie, ne forte fiam sicut operta. Surde, caece, si in meridie vides Africam, quare in operta non intelligis feminam?
Abbreviated transcription (Latin):
sum: multo alit̾. & quẽ admodũ nõ
tacebo Et quid eis respondeatis ad¬
iuiuante dño quantũ potero breuit̃
admonebo. Cũ eos arguere ceꝑimus.
luce unitatis eccłe diffusa toto orbe
t̃rariĩ. et poposcerimꝰ ut ostendant
ipsi de scripturis aliquod testimoniũ
ubi ds̃ p̃dixit in affrica futurã eccła.
quasi ꝑditis ceteris gentib hoc solẽt
testimoniũ in ore habere. et dicere.
affrica inmeridie ẽ. Int̾rogan gͦ in¬
quiunt eccła dñm ubi pascat ubi cu¬
bet. respondet ille inmendie: ut qͦsi uox ĩtro¬
gantis sit. Ad nuncia mͥ quẽ dilexit
anima mea. ubi pascis ubi cubaf.
Q uox quasi respondentis. inmeridie:
hoc ẽ. in affrica. Sigͦ que int̾rogat
eccła ẽ. et dñs ubi pascit respondet.
in affrica. quia in affrica erat eccła.
quasi. inte ñ pasco. Porro si que in¬
t̃rogat eccła ẽ quod nullus ambigit.
qͦd nec ipsi contradicunt. et audiuit
cipio inmeridie eẽ affricã: quãquã

Expanded text:
sum multo aliter. Et quemadmodum non sum multo aliter. Et quemadmodum non tacebo, et quid eis respondeatis, adjuvante Domino, quantum potero, breviter admonebo. Cum eos urgere coeperimus luce unitatis Ecclesiae diffusae toto orbe terrarum, et poposcerimus ut ostendant ipsi de Scripturis aliquod testimonium, ubi Deus praedixit in Africa futuram Ecclesiam, quasi perditis caeteris gentibus; hoc solent testimonium in ore habere, et dicere: Africa in meridie est; interrogans ergo, inquiunt, Ecclesia Dominum ubi pascat, ubi cubet; respondet ille, In meridie: ut quasi vox interrogantis sit, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascas, ubi cubes; et vox quasi respondentis, In meridie, hoc est, in Africa. Si ergo quae interrogat, Ecclesia est, et Dominus ubi pascit respondet, in Africa, quia in Africa erat Ecclesiquasi in te non pasco. Porro si quae interrogat, Ecclesia est, quod nullus ambigit, quod nec ipsi contradicunt; et audiunt cipio in meridie esse Africam: quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam: exitu exi. aliis em̃i dicturus sũ.
intra ingaudiũ dñi tui. Tibi ñ dicam
intra s exi: ut sis uit̃ eos qui ex nobis
exiert exitii. S nisi cognoueris te¬
met ipsã. tunc exi. Si aut cognoue¬
ris temet ipsam: intra. Sigͦ non cog¬
noueris exi tu inuestigiis gregũ. et
pasce hedos tuos intab̾ naculis pastoꝵ
Exi inuestigiis ñ gregis s gregum:¬
et pasce ñ sicut petrus oues meas.
s hedos tuos. intab̾naculis ñ pasto¬
ris s pastorũ: ñ unitatis s dissensio¬
nif. Monibiposita. ubi ẽ unus grex.¬
et unus et unus pastor. Confirmata
ẽ. ȩdificata ẽ amata: forcior facta ẽ:
parata mori ꝓuro. et uiuere cũ uiro.
Hec uerba quȩ comiemorauimus
de scĩs canticis canticoꝵ. et de spon¬
si et sponse epythalamio quodam.
spiritales eñi nuptiȩ st̃. inquibus
nobis magna castitate uiuendũ ẽ.
mat̾ et uirgo sit. Hȩc gͦ uerba dona¬
tistȩ accipiunt ad sensũ suũ ꝑuer¬

Expanded text:
ipsam, exi tu; exi. Aliis enim dicturus sum, ipsam, exi tu; exi. Aliis enim dicturus sum, Intra in gaudium Domini tui . Tibi non dicam, Intra: sed, Exi; ut sis inter eos qui ex nobis exierunt. Exi tu. Sed nisi cognoveris temetipsam, tunc exi. Si autem cognoveris temetipsam, intra. Si autem non cognoveris, exi tu in vestigiis gregum, et pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum . Exi inus oves meas, sed haedos tuos: in tabernaculis, non pastoris, sed pastorum; non unitatis, sed dissensionis; non ibi posita, ubi est unus grex et unus pastor. Confirmata est, aedificata est, amata fortior facta est, parata mori pro viro, et vivere cum viro.ec verba quae commemoravimus de sanctis Canticis canticorum, de sponsi et sponsae epithalamio quodam: spirituales enim nuptiae sunt, in quibus nobis magna castitate vivendum est;mater et virgo sit: haec ergo verba Donatistae accipiunt ad sensum suum perver
Abbreviated transcription (Latin):
s sodaliũ tuoꝵ. Nam tu petro ñ dixi
nus. et speciosus forma p̃filiis homi¬
nũ. Respondeat ei quã formosam fe¬
cit ex filiis hominũ. Audite quid res¬
pondeat. intelligite. Cauete quod ter¬
ret: amate quod monet. Quid er¬
go respondet: quã ñ blande. s blandi¬
ciis seueritatẽ reddit. corripit. ut cõ¬
stringat. ut seruet: Nlisi cognoueris
temet ipsam inquit. opulchra int̃ mu¬
lieres. Quantũlibet enĩ sint alie pul¬
chre donis tui uiri: hereses ft̃: orna¬
tu ñ uiscerib pulchre st̃ foris: extrin¬
secus nitent: nomine iusticie se deal¬
bant. Om̃is aũt pulcbritudo filie re¬
gis: intrunsecus. Nisi gͦ cognoueris
temet ipsã. quia una es. quia ꝑ om̃s
gentes es. quia casta es. quia collo¬
quio ꝑuerso maloꝵ sodaliũ corrum¬
pi ñ debes. nisi cognoueris temet ip¬
sam. quia recte michi desponsauit
sic et tui sensus corrumpant᷑ a castita¬
te mea. Nisi gͦ talẽ cognoueris temet¬

Expanded text:
sed sodalium tuorum. Nam tu Petro non dixissed sodalium tuorum. Nam tu Petro non dixisnus, et speciosus forma prae filiis hominum: respondeat ei quam formosam fecit ex filiis hominum. Audite quid respondeat, intelligite; cavete quod terret, amate quod monet. Quid ergo respondet? Quam non blande, sed blanditiis severitatem reddit. Corripit, ut constringat, ut servet. Nisi cognoveris temetipsam, inquit, o pulchra inter mulieres: quamtumlibet enim sint aliae pulchrae donis viri tui, haereses sunt; ornatu non visceribus pulchrae sunt, foris et extrinsecus nitent, nomine justitiae se dealbant: Omnis autem pulchritudo filiae regis intrinsecus . Nisi ergo cognoveris temetipsam, quia una es, quia per omnes gentes es, quia casta es, quia colloquio perverso malorum sodalium corrumpi non debes. Nisi cognoveris temetipsam, quia recte te mihi desponsavit sic et tui sensus corrumpantur a castitate mea . Nisi ergo talem cognoveris temet
Abbreviated transcription (Latin):
de te p̃dicant: et greges suos habent.
et sodales tui st̃: quia de tua m̃sa ui¬
uunt. et m̃se tuę sacram̃ta ꝑtractãt.
Sodales enĩ dictist̃. quod simul edant:
quasi simul edales. Tales exꝓbrant᷑
inpsalmo. Si eñi inimicus suꝑ me
magna locutus fuisset: absconde¬
mecũ dulces capiebas cibos: indo¬
mo dĩ ambulauimꝰ cũ consensu.
Quare contra domũ dñi mͦ cũ dis¬
sensu: nisi quia ex nob̾ exier̃t. s
ñ erant ex nobis  Ideo quero quẽ
dilexit anima mea. ne uitales in¬
cidam sodales tuos. quales fuerua
sodales samson ñ seruantes a mico
fidẽ. uolentes eius corrumꝑe uxorẽ:
gͦ ne intales incurram. ne fiam suꝑ eos.
id ẽ. incidam in eos. uelud oꝑta. uelud
latens et obscura. ñ uelud inmonte cõ¬
stituta: Annuncia gͦ michi quẽ dilexit
anima mea. ubi pascis. ubi cubas inme¬
ridie. Qui sint sapientes et fideles
in quib maxime requiescis. neforte
sicut latens incurrã in greges. ñ tuos:

Expanded text:
de te praedicant: et greges suos habent, de te praedicant: et greges suos habent, et sodales tui sunt; quia de mensa tua vivunt, et mensae tuae Sacramenta pertractant. Sodales enim dicti sunt, quod simul edant, quasi simul edales. Tales exprobrantur in Psalmo: Si enim inimicus meus super me magna locutus fuisset, abscondimecum dulces capiebas cibos, in domo Dei ambulavimus cum consensu . Quare contra domum Domini modo cum dissensu, nisi quia ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ? Ideo, o tu, quem dilexit anima mea, ne in tales incidam, sodales tuos, sed quales fuerunt sodales Samson, non servantes amico fidem, sed volentes ejus corrumpere uxorem . Ergo ne in tales incurram, ne fiam super eos, id est, incidam in eos, velut operta, velut latens et obscura, non velut in monte constituta. Annuntia ergo mihi, o quem dilexit anima mea, ubi pascis, ubi cubas in meridie; qui sunt sapientes et fideles, in quibus maxime requiescis: ne forte sicut latens incurram in greges, non tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
dalium tuoꝵ. Obscurũ uidetur: ob¬
scurũ ẽ quia talami sacri misteriũ ẽ.
Ipsa eñi dicit. Introduxit me rex in
cubiculũ suũ. Talis cubiculi. hocsecre¬
tum ẽ.S uos qui ab illo cubicło pro¬
phani ñ estis. audite quid estis: et di¬
cite cũ illa. si amatis cũ illa. Amatis
aũt cũ illa: si estis cͥu illa. Dieite oñb
et cam̃ una dicat: quia unitas dicit. An¬
nuncia michi. quẽ dilexit anima mea.
Erat eñi: illis indm̃ anima una:
et eorunũ. dumuncia mͥ ubi pascis:
ubi cubas inmeridie. Quid significat
meridies: Magnũ feruorẽ: magnũq
splendorẽ. Ergo notũ mͥ fac. qui sint
sapientes tui: sp̃u feruentes. et doctri¬
na fulgentes. Dexterã tuã notã fac
mͥ: et eruditos corde insapientia. Ip¬
sis inheream incorpore tuo: ipsis soci¬
er᷑ cũ ipsis te fruar. Dic mͥ gͦ. annun¬
tia mͥ ubi pascis. ubi cubas in meridie:
ne incurram in eos qui alia de te diẽt.¬
Alia dict: alia dete sentiunt: alia detecͥdt̃ alia

Expanded text:
dales. Obscurum videtur, obscurum est: quia thalami sacri mysterium est. Ipsa enim dicit, Introduxit me rex in cubiculum suum. Talis cubiculi hoc secretum est. Sed vos qui ab isto cubiculo profani non estis, audite quod estis, et dicite cum illa, si amatis cum illa: amatis autem cum illa, si estis in illa. Dicite omnes, et tamen una dicat, quia unitas dicit: Annuntia mihi, quem dilexit anima mea. Erat enim illis in Deum una anima et cor unum . Annuntia mihi ubi pascis, ubi cubas in meridie. Quid significat meridies? Magnum fervorem magnumque splendorem. Ergo notum fac mihi qui sint sapientes tui, spiritu ferventes, et doctrina fulgentes. Dexteram tuam notam fac mihi, et eruditos corde in sapientia . Ipsis inhaeream in corpore tuo, ipsis socier, cum ipsis te fruar. Dic mihi ergo, annuntia mihi ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne incurram in eos qui alia de te dicunt, alia de te sentiunt; alia de te credunt, alia
Abbreviated transcription (Latin):
ctatur in ipso. cui sola pena ẽ. eẽ sine
ipso: Quid eẽt unde amaret᷑. nisi for¬
mosus eẽt.Uerũ quomͦ illa sic ama¬
ret. si ille illi sic appareret. quomͦ cecis
ꝑsequentib et quid faciant nescienti¬
bus: Qualẽ gͦ illa amauit: Specio¬
sum forma p̃ filiis hominũ. Specio¬
sus forma p̃filiis hominũ: diffusa ẽ

Expanded text:
ctatur in ipso, cui sola poena est esse sine ctatur in ipso, cui sola poena est esse sine ipso? Quid esset unde amaretur, nisi formosus esset? Verum quomodo illa sic amaret, si ille illi sic appareret, quomodo caecis persequentibus, et quid faciant nescientibus? Qualem ergo illa amavit? Speciosum forma prae filiis hominum. Speciosus forma prae filiis homin
Abbreviated transcription (Latin):
et n habebat speciẽ neq decorẽ. Qͥn¬
do dicebatur si filius dĩ ẽ descendat
de cruce. alios saluos fecit. seipsum
ñ potest: et ꝑcucientes de calamo
caput. ꝓpħiza nobis xp̃e. quis te ꝑ¬
cussit: quasin habebat speciẽ neq de¬
corem Talem uidei uidebatis: quia
cȩcitas ex parte in isrł facta ẽ. donec
plenitudo gentiũ intraret: donec alie
oues uenirent. Quia gͦ cęcitas facta
ẽ: ideo decorẽ sine decore uidistis.Si
eñi cognouissetis: nunquã dñm głe
crucisi xissctis. ł ecistis aũt quandoñ
cognoiustis: et tam̃ ille qui uos quasi
feduis tolerauit. ꝓuobis formosus ora¬
uit. Pat̃ inquit. ignosce illis:. quia nes¬
cuint quid faciunt. Si eñi sine deco¬
re. quid ẽ quod amat ista que dixit:
adnuncia michi quẽ dilexit anima
mea: Quid ẽ qͦd amat: Quid ẽ quod
ardet: Quid ẽ. qͦd tantũ ne ab illo ab¬
erret tumet: Quid ẽ. quod tantũ dele¬

Expanded text:
et non habebat speciem neque decorem. Quanet non habebat speciem neque decorem. Quando dicebatur, Si Filius Dei est, descendat de cruce. Alios salvos fecit, se ipsum non potest. Et percutientes de calamo in caput, Prophetiza nobis, Christe, quis te percussit ? Quia non habebat speciem neque decorem. Talem, Judaei, videbatis. Quia caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo Gentium intraret , donec aliae oves venirent. Quia ergo caecitas facta est, ideo decorum sine decore vidistis. Si enim cognovissetis, nunquam Dominum gloriae crucifixissetis . Fecistis autem, quia non cognovistis. Et tamen ille qui vos quasi foedos toleravit; pro vobis formosus oravit: Pater, inquit, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Si enim sine decore, quid est quod amat ista, quae dicit, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea? Quid est quod amat? quid est quod ardet, quid est quod tantum ne ab illo aberret, timet? quid est quod tantum dele
Abbreviated transcription (Latin):
alias oues quȩ ñ st̃ ex hoc ouili: quia
non st̃ de genere carnis. isrł. s tam̃. ñ
ert̃ extra hoc ouile: quia oportet me
eas adducere: ut sit unus grex et unꝰ
ta eius. sponsa eius. pulchra eus: s ab
ipso pulchra facta: prius peccatis feda.
post indulgentia et gr̃a formosa. loqͥ¬
tur amans et ardens in eũ: et dicit ei.
Ubi pascis: Et uidete quẽ admodũ qͦ
affectu. hic erigatur amor spiritalis.
Melius multo isto affectu delectantur
qui aliquid ex huiꝰ amoris dulcedine
gustauer̃t. Illi hoc bene audiunt: qͥ
amant. xp̃m. Inipsis eñi hoc et de ip¬
sis cantat eccła in canticis canticorũ.
qui amant. xp̃m quasi fedũ et solum
formosũ. Uidimus eñi eũ inquit: et
ñ habebat speciẽ neq decorẽ. Talis
incruce apparuit: talem se spinis coro¬
natus exhibuit. fedũ. et sine decore:
quasi amissa potentia: quasi ñ filius
dĩ talis uisus ẽ cęcis. Exꝑsona quippe
uideoꝵ. hoc dixit esaias. U idimus eũ.

Expanded text:
alius oves, quae non sunt de hoc ovili: quia non sunt de genere carnis Israel. Sed tamen non erunt extra hoc ovile, quia oportet me eas adducere, ut sit unus grex et unusta ejus, sponsa ejus, pulchra ejus, sed ab ipso pulchra facta, prius peccatis foeda, post indulgentia et gratia formosa, loquitur amans et ardens in eum, et dicit ei, Ubi pascis? Et videte quemadmodum, quo affectu hic erigatur amor spiritualis. Melius multo isto affectu delectantur, qui aliquid ex hujus amoris dulceduine gustaverunt. Illi hoc bene audiunt, qui amant Christum. In ipsis enim hoc, et de ipsis cantat Ecclesia in Canticis canticorum: qui amant Christum, quasi foedum, et solum formosum. Vidimus enim eum, inquit, et non habebat speciem neque decorem . Talis in cruce apparuit, talem se spinis coronatus exhibuit, foedum et sine decore, quasi amissa potentia; quasi non Filium Dei. Talis visus est caecis. Ex persona quippe Judaeorum hoc dixit Isaias, Vidimus eum,
Abbreviated transcription (Latin):
habete cũ illis. amice. fr̃ne. placide.
amant̃. dolent̃. Quicqͥd podest faciat
pietas: quia postea diligentia ñ erit
impietas. Conuersi ad dum dm̃ pa¬
trem om̃ipotentẽ. puro corde ei quan¬
tũ potest paruitas nr̃a. maximas atq
uberes gr̃as agamus: p̃cantes toto an¬
mo singłarem mansuetudinẽ eius. ut
preces nr̃as in beneplacito suo exaudi¬
re dignetur: inimicũ quoq aur̃is ae¬
tibus et cogitationib sua iurtute ex¬
pellat: nobis multiplicet fidẽ. mentĩ
gubernet: sp̃uales cogitationes con

Expanded text:
habete cum illis amice, fraterne, placide, habete cum illis amice, fraterne, placide, amanter, dolenter: quidquid potest faciat pietas; quia postea diligenda non erit impietas. Conversi ad Dominum, trem omnipotentem, puro corde ei, quantum potest parvitas nostra, maximas atque veras gratias agamus; precantes toto animo singularem mansuetudinem ejus, ut preces nostras in beneplacito suo exaudire dignetur; inimicum quoque a nostris actibus et cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spirituales cogitationes con
Abbreviated transcription (Latin):
lent hereticos: quod eos talia disputan¬
tes nos appellare possimꝰ forsitan. si ue¬
limus: nec tam̃ appellamꝰ. Sustincat eos
mat̃ piis uiscerib sanandos: portet do¬
cendos ne plangat mortuos. Nimiũ ẽ.
quo ꝓgrediuntur multũ ẽ: iux ferendũ
ẽ. magne pacientie. Adhuc ferriũ abu¬
tantur: hac pacientia eccłe corrigant᷑.
Bonũ ẽ. Ut amici exhortamur: n ut
inimici litigamus. Detrahunt nobis:
ferimꝰ Canoni ũ detrahant: ueritati
ranti. ñ contradicant. Fundata ista
res ẽ. Ferendus ẽ disputator. errans in
aliis questionib ñ diligent̃ digestis:
nondũ plena ecclẽ auctoritatẽ firma¬
tis. Ibi ferendus ẽ error: ñ tantũ ꝓgre¬
di debet. ut etiã fundaitũ ipsũ eccłe
quatere moliatur. Non expedit. Ad¬
huc forte nr̃a ñ ẽ rep̃hendenda paci¬
entia: s debemꝰ tunere. ne culpetur
etiã negligentia. Sufficiat caritati
urẽ. Habete ad illos qui nostis illos:

Expanded text:
lent haereticos, quod eos talia disputanlent haereticos, quod eos talia disputantes nos appellare possimus forsitan, si velimus, nec tamen appellamus. Sustineat eos mater piis visceribus sanandos, portet docendos, ne plangat mortuos. Nimium est quo progrediuntur; multum est, vix ferendum est, magnae patientiae adhuc ferri. Non abutantur hac patientia Ecclesiae, corrigantur, bonum est. Ut amici exhortamur, non ut inimici litigamus. Detrahunt nobis, ferimus: canoni non detrahant, veritati ranti non contradicant. Fundata ista res est. Ferendus est disputator errans in aliis quaestionibus non diligenter digestis, nondum plena Ecclesiae auctoritate firmatis; ibi ferendus est error: non tantum progredi debet, ut etiam fundamentum ipsum Ecclesiae quatere moliatur. Non expedit, adhuc forte nostra non est reprehendenda patientia: sed debemus timere ne culpetur etiam negligentia. Sufficiat Charitati vestrae, habete ad illos qui nostis illos,
Abbreviated transcription (Latin):
inactibus apłorũ loquatur. et dicat.
Ds michi dixit: neminẽ hominẽ cõ¬
munẽ dicendũ et inmundũ. Ceterum
si homines impedire aliquid ad conse¬
cutionẽ gr̃e possit: magis adultos et
ꝓuectos. et maiores natu possint impe
dire peccata grauiora. Porro aũt etiã
graussimis delictorib et in dño mul¬
tum ante peccantib cũ postea credi-¬
derint remissio peccatorũ datur: et
ab aptismo atq gr̃a nemo ꝓhibetur.
Quantomagis ꝓhiberi ñ debet infans.
qui recens natus nichil peccauit: nisi
quod scđm adam carnalit̃ natus. con¬
tagium mortis antiquȩ prima natuui¬
tate contraxit: Qui ad remissa pecca¬
torũ accipienda. hoc ipso facilius ac¬
cedit: quod illi dimittiuit᷑ ñ ꝓpria.
s aliena peccata. Uidete quẽ admo¬
dum de hac re nichil dubitans: sol¬
uit illã unde dubitatur. Hoc de fun¬
dam̃to eccłe sumpsit: ad confirmandũ
sumus afr̃ib nr̃is. ne nos insuꝑ appel¬

Expanded text:
in actis apostolorum loquatur et dicat: in actis apostolorum loquatur et dicat: Dominus mihi dixit neminem hominum communem dicendum et inmundum. ceterum si homines inpedire aliquid ad consecutionem gratiae posset, magis adultos et prouectos et maidire peccata graviora. Porro autem, si etiam gravissimis delictoribus et in Dominum multum ante peccantibus, cum postea crediderint, remissa peccatorum datur, et a Baptismo atque gratia nemo prohibetur: quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccavit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima nativitate contraxit; qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi dimittuntur, non propria, sed aliena peccata » ? Videte quemadmodum de hac re nihil dubitans, solvit illam unde dubitabatur. Hoc de fundamento Ecclesiae sumpsit, ad confirmandum sumus, a fratribus nostris, ne nos insuper appel
Abbreviated transcription (Latin):
senserit debaptismo paruulorũ. immo
quid semꝑ eccłam sensisse monstraue¬
rit: paululũ accipite. Paruĩ ẽ eni quia
isti disserunt et disputant nescio qͣs
impias nouitates: et nos conantur
arguere. quod aliquid nouũ dicamꝰ
Adhoc gͦ lego scm̃ cyprianũ: ut uide¬
atis quomͦ sit intellectus canonicus
et catholicus sensus. inhis uerbis que
paulo ante tractaui. Int̾rogatus est
utrũ infans baptizari debeat ante
octauũ diẽ: quia ueteri lege. ñ lice¬
bat cireiuncidi infantẽ nisi o ctauo
die. Questio inde erat nata: de die bapti¬
tandi. Nam de origine peccati:. nulla
erat questio. Et idõ ex ea re unde nulla
erat questio: soluta ẽ exhorta questio.
Sc̃s eyprianus dixit. int̾ cȩtera quȩ su¬
ꝑius dixit. Propt̃ quod neminẽ putamꝰ
ad gram consequendam impediendum
ẽẽ. alege que iam statuta ẽ. nec sp̃ualẽ
circumcisionẽ impediri carnali circũ¬
cisione debere: s omnẽ omino admit¬

Expanded text:
senserit de Baptismo parvulorum, imo senserit de Baptismo parvulorum, imo quid semper Ecclesiam sensisse monstraverit paululum accipite. Parum est enim quia isti disserunt, et disputant nescio quas impias novitates; et nos conantur arguere, quod aliquid novum dicamus. Ad hoc ergo lego sanctum Cyprianum, ut videatis quomodo sit intellectus canonicus, et catholicus sensus in his verbis quae paulo ante tractavi. Interrogatus est utrum infans baptizari debeat ante octavum diem, quia vetere Lege non licebat circumcidi infantem, nisi octavo die. Quaestio inde erat nata, de die baptizandi: nam de origine peccati nulla erat quaestio; et ideo ex ea re, unde nulla erat quaestio, soluta est exorta quaestio. Sanctus Cyprianus dixit inter caetera, quae superius dixi: « Propter quod neminem putamus a gratia consequenda impediendum esse a lege quae jam statuta est, nec spiritualem circumcisionem impediri carnali circucisione debere, sed omnem omnino admit