comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mos proph&a qui sequitur io helem & est tertius duodecim ꝓph&arum : non est
ipse quem patrẽ isaiȩ proph&ȩ legimus. Ille enim scribitur ꝑ primã & ultimam
nominis sui litteram. aleph & sade & interp̃tatur fostis atq robustus hic uero
peram̃ & sam̃ &. & int̃prȩtutur populus auulsus: mediȩ litterȩ mem. et uãũ utriq.
byeos triplex est differentiã non habemus sedhaec talia nomina uidentur eõ cõmu¬
nia: quae apud hȩbreos dementorũ diuersitate & suis proprictatib. distinguntur
Hicigitur ꝓph&a quẽ nunchabemus in manib fuit deopido thecue. quod sex milib ad mo¬
ridianam plagam ab est ascã bableem : quae mundi genuit saluatorẽ : &ultra nullus
ẽ uiculus neN grestes quidemcase E furnorũ similes quas affri appellant mapalica
Tantiẽ hȩremi uastitas. quȩ usq ad mare rubrum ꝑ sarumq & aethiopũ atq indorum
terminos dilatatur. & quia humi arido atq harenoso Nihil omnino frugũ gignitur cunc¬

Expanded text:
mos propheta, qui sequitur Joelem, et est tertius duodecim prophetarum, non est ipse, quem patrem Isaiae prophetae legimus. Ille enim scribitur per primam et ultimam nominis sui litteram ALEPH et SADE, et interpretatur fortis, atque robustus. Hic vero per AIN et SAMECH, et interpretatur populus avulbraeos triplex est, differentiam non habemus, haec et alia nomina videntur esse communia, quae apud Hebraeos elementorum diversitate, et suis proprietatibus distinguuntur. Hic igitur propheta quem nunc habemus in manibus, fuit de oppido Thecue, quod sex millibus ad meridianam plagam abest a sancta Bethleem, quae mundi genuit Salvatorem; et ultra nullus est viculus, ne agrestes quidem casae et furnorum similes, quas Afri appellant mapalia. Tanta est eremi vastitas, quae usque ad mare Rubrum, Persarumque et Aethiopum atque Indorum terminos dilatatur. Et quia humi arido atque arenoso nihil omnino frugum gignitur, cunc
Abbreviated transcription (Latin):
& instu edi sunt armatura a postoli. & habent scutum & lanceam aieteris & noui instrumenti.
& cumceperint filios eorum & filias. usndint sabeis: & faciant eẽ captiuos. ut proculsim a fini¬
bur sus & ad meliora conuersi. ȩcclesi asticis dagmatib. incipiant eẽ subiecti. Cla mate hoc¬

Expanded text:
et instructi sunt armatura Apostoli, et habent scutum et lanceam veteris et novi Instrumenti. et instructi sunt armatura Apostoli, et habent scutum et lanceam veteris et novi Instrumenti. Ut cum ceperint, filios eorum et filias vendant Sabaeis, et faciant esse captivos, ut procul sint a finibus suis: et ad meliora conversi, Ecclesiasticis dogmatibus incipiant esse subjecti. Clamate h
Abbreviated transcription (Latin):
bus quȩ uicinȩ sunt : sed sabeis genti longissimȩ. quia dñs locutus sit: & populi sui ulcis catur
in iuriam. H&c illi & nostri iuda ÷ antes qui mille annorũ regnũ in iudeae sibi finibus pollicditur
Et auream hierusalem & uictimarũ sanguinẽ & filios. ac nepotes. & delitias in credibiles.
& portas gemmarũ uari&ate distinctas. Nos aũ dicamus quod & suscitauit dñs post ad uei¬
tũ suum & cotidi e suscitat & suscitaturus est eo s. Quos uarids erroreduxerat definib: suis
Sulchrequȩ suscitabo ait. quasi iacentes & corruentes: ut qui iacebant inhȩre sistent in &clesia :
Reddens hȩr&icis quod fecerant ut filios eorũ & filias quos & in mysticis & in carnalibus eri¬
dierant tradat in manibus filiorũ iuda inmanibus eorũ qui & clesiarũ principes &xtiter̃:

Expanded text:
bus quae vicinae sunt; sed Sabaeis, genti longissimae: quia Dominus locutus sit, et populi sui ulciscatur bus quae vicinae sunt; sed Sabaeis, genti longissimae: quia Dominus locutus sit, et populi sui ulciscatur injuriam. Haec illi et nostri Judaizantes, qui mille annorum regnum in Judaeae sibi finibus pollicentur, et auream Jerusalem, et victimarum sanguinem, et filios ac nepotes et delicias incredibiles, et portas gemmarum 211 varietate distinctas. Nos autem dicamus, quod et suscitavit Dominus post adventum suum, et quotidie suscitat, et suscitaturus est eos, quos varius error eduxerat de finibus suis. Pulchreque suscitabo, ait, quasi jacentes et corruentes, ut qui jacebant in haeresi, stent in Ecclesia, reddens haereticis quod fecerant: Ut filios eorum et filias, quos et in mysticis et in carnalibus erudierant, tradat in manibus filiorum Juda, in manibus eorum, qui Ecclesiarum principes exstiterunt;
Abbreviated transcription (Latin):
in quouendi distis eos. & conuertam r&ributionẽ ur̃am in capiit ur̃m & uendam filios
uipsoren un un filias ur̃as in manibus filiorũ iuda . Et uenundabunt eos in captiuitatẽ¬
gentiquȩ procul ab est : qm̃ dñs locutus est. Verbũ hebra icum sabaim. quod aquila & si¬
machus ita ut scriptũ est trans. tulerunt Septuaginta captiuitatẽ inter pr&atisunt.
Quod melius captiuas significat. Sabaim aut̃ gens trans indiam dicitur: dequa fuit &
regina saba quȩ uenit audire sapientiam salomonis. De quibus isa ias loquitur
& sabaim iuri e celsi adte transibunt. Vnde & thus uenire perhib&ur. dicente uergilio
Centũ que sabeo ture calentirȩ. Lic& quidam sab eos arabos sus picentur: promit tunt sibi
ergo iude  immo somniant. Quodinulti motem pore congregentur adño & reducantur
in hierł m Nec hac felicitate contenti. ipsum dm̃ suis manibus. romanorũ filios & filias
ad serunt traditurum : Vt uendant eos iudȩi non persos. & aethiopͥas. & c&eris nationi¬

Expanded text:
ram in capita vestra, et vendam filios vestros et filias vestras in manibus filiorum Juda, et venundabunt eos in captivitategenti, quae procul abest, quoniam Dominus locutus est. Verbum Hebraicum SABAIM  , quod Aquila et Symmachus ita ut scriptum est transtulerunt, LXX captivitatem interpretati sunt, quod melius captivos significat. Sabaim autem gens trans Indiam dicitur, de qua fuit et regina Saba, quae venit sapientiam audire Salomonis , de quibus et Isaias loquitur: Et Sabaim viri excelsi ad te transibunt . Unde et thus venire perhibetur, dicente Virgilio : . . . Centumque Sabaeo Thure calent arae: licet quidam Sabaeos, Arabes suspicentur. Promittunt ergo sibi Judaei, immo somniant, quod in ultimo tempore congregentur a Domino, et reducantur in Jerusalem. Nec hac felicitate contenti, ipsum Deum suis manibus Romanorum filios et filias asserunt traditurum, ut vendant eos Judaei, non Persis et Aethiopibus et caeteris nationi
Abbreviated transcription (Latin):
populo suo & respondens dñrdixit usque ad eum locũ ubi scriptũ est: & non confund& ur
populus meus in&ernũ : repro missio futurorũ est : quȩ bona post ae gerint pęnitentiam
debeant prestolari: et post multa quȩ nunc longũest texere Hȩc quoque in proniissione dicuntas
quȩ in presentiarum conamur exponere effundam despũ meo super omnem carnem. & prophe¬
tabunt filuuestri & filiȩ uestre: & reliqua. Uideor mihi a principio usque ad hiłe locum:
textũ ser uasse sermonis : laboris est maximi quomodo quȩ secuntur. His que nunc dis¬
serimus coaptanda sint : Alius quȩdicit genera liter in ultimotem pore repromissa stnt
nunc &e parte compl&la : E quia prenium futurorũ in primo aduentu dñi aposto lisentie

Expanded text:
populo suo, et respondens Dominus dixit, usque ad eum locum, ubi scriptum est: Et non confundetur populo suo, et respondens Dominus dixit, usque ad eum locum, ubi scriptum est: Et non confundetur populus meus in aeternum, repromissio futurorum est, quae bona postquam egerint poenitentiam, debeant praestolari. Et post multa quae nunc longum est retexere, haec quoque in promissione dicuntur, quae in praesentiarum conamur exponere: Effundam de spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt filii vestri, 202 et filiae vestrae, et reliqua. Videor mihi a principio usque ad hunc locum, textum servasse sermonis. Laboris est maximi, quomodo quae sequuntur, his quae nunc disserimus, coaptanda sint. Alius dicit quae generaliter in ultimo tempore repromissa sunt, nunc ex parte completa. Et quia praemium futurorum in primo adventu Domini apostoli sentie
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñc. effundam despũ meo suꝑ omnẽ carnẽ & proph& abunt. & reliqua Vsq: ad eum
locũ quẽ in capitulo proposuimus Cũ igitur p&rus illotempore quo passus est dñs Proph&ũ¬
io hel impl&am es se memorq. Hoctantũ quȩrimus quomodo & superiora & media que
secuntur us que ad finẽ uoluminis: sibi ualeant cohȩrere. ne sub uno t&tu consequentia quȩ
sermonis. diuisa & dissona interse ex planatio scatere uideatur. A principio ergo usque
adeum locũ ubiscriptum est. Magnus dies dñi & terribilis ualde & quis sustinebit eumi
Comminatio est at que de criptio que p& catori populo dñs̃ in laturus sit. Ab eo aũ loco ubi legi
Qua redicunt in populis ubi est ds̃ eorũaohortatio dñi est post penas. at que sup plicia ad pem¬
tentiam prouocantes. Rursum ab eo loco quo seqͣuitur. Selatus est dñs. terram suam. & peꝑet

Expanded text:
dicit Dominus: Effundam de spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt, et reliqua usque ad eum dicit Dominus: Effundam de spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt, et reliqua usque ad eum locum, quem in capitulo proposuimus. Cum igitur Petrus illo tempore quo passus est Dominus, prophetiam Joel impletam esse memoret, hoc tantum quaerimus, quomodo et superiora et media, et quae sequuntur usque ad finem voluminis sibi valeant cohaerere, ne sub uno textu consequentiaque sermonis, diversa et dissonans inter se explanatio scatere videatur? A principio ergo usque ad eum locum ubi scriptum est: Magnus dies Domini et terribilis valde, et quis sustinebit eum? comminatio est atque descriptio, quae peccatori populo Dominus illaturus sit. Ab eo autem loco ubi legQuare dicunt in populis, ubi est Deus eorum? cohortatio Domini est post poenas atque supplicia ad poenitentiam provocantis. Rursum ab eo loco qui sequitur: Zelatus est Dominus terram suam et pepercit
Abbreviated transcription (Latin):
t&ur intenebrar & luna in sanguinẽ: ante quamueniat dier dñi magna & in iustris. &erit
omnis qui in uoca uerit nomendñi saluuserit. Hunc locũ beatur a postolus p&rus imple¬
tũ. tempore dominice passionis & posuit: quando descendit die pente costes sp̃r sc̃r
suꝑ credentes. & omnes loquebantur sicut sp̃s dabat eis : ita ut mirarentur qui ad erant
& dicerent. Non ne omnes isti qui locuntur gali lei sunt : & quo modo nos audiuimus nostra
lingua inqua natisumus : parithi & medi & elamitȩ & reliqua Alii uero dicebant. Quid
uult hoc esse : In ridentibus. que : aliis at que dicentibus musto plenisunt Stanr p&rus cũ
undecim eleuauit uocẽ succ̃ : & ait. Uri iudȩi & qui habitatis hierusalẽ uniuer si. Hoc
uobis notũ sit & auribus ꝑcipite uerba mea: neque enim ut uos estimatis isti ebrii sunt
cum sit hora tertia diei : sed hoc est quod dictũ est ꝑ proph& am iohel. Et erit post h&

Expanded text:
anguinem, antequam veniat dies Domini magnus et illustris. Et erit, omnis qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Hunc locum beatus apostolus Petrus 201 impletum tempore Dominicae passionis exposuit, quando descendit die Pentecostes Spiritus sanctus super credentes, et omnes loquebantur sicut Spiritus sanctus dabat eis: ita ut mirarentur qui aderant, et dicerent: Nonne omnes isti qui loquuntur Galilaei sunt; et quomodo nos audivimus linguam nostram in qua nati sumus? Parthi, et Medi, et Elamitae , et reliqui; alii vero dicebant, quid vult hoc esse? Irridentibusque aliis atque dicentibus: musto pleni sunt, stans Petrus cum undecim elevavit vocem suam, et ait: Viri Judaei, et qui habitatis Jerusalem universi, hoc notum sit vobis, et auribus percipite verba mea: Neque enim ut vos aestimatis, isti ebrii sunt, cum sit hora tertia diei; sed hoc est quod dictum est per prophetam Joel. Et erit post haec,
Abbreviated transcription (Latin):
ratione. hoc est induabus generationibus eorum quide iudeis & degentibus crediderunt.
Et mundabit dñs sanguinem omnium. peccatorum: Ouem prius. non mundauerat: ut mund&
in euangelio. quos in lege peccantes. in mundosreliquerat. Ideo enim conclusit omnia. sub pecca¬
to ut omnis misereatur siue uluscetur seruorum suorum sanguinem: quem in mardrio. prono¬
minis confessione fuderunt: et dñs commorabitur in sion. dequa scriptum est Funda menta ei
inmonibus sũs diligi dñs portas sion suꝑ omnia tabernauila la cob: ExpLicit exΡLΑ¬

Expanded text:
rationem, hoc est, in duabus generationibus eorum, qui de Judaeis et de gentibus crediderunt. rationem, hoc est, in duabus generationibus eorum, qui de Judaeis et de gentibus crediderunt. Et mundabit Dominus sanguinem omnium peccatorum, quem prius non mundaverat, ut mundet in Evangelio, quos in Lege peccantes immundos reliquerat. Ideo enim conclusit omnia sub peccato, ut omnibus misereatur ; sive ulciscetur servorum suorum sanguinem, quem in martyrio pro nominis ejus confessione fuderunt. Et Dominus commorabitur in Sion, de qua scriptum est: Fundamenta ejus in montibus sanctis; diligit Dominus portas Sion, super omnia tabernacula Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
uacabit operibus. ac multitudine delictorũ cotidie fu derit sanguinẽ in nocentẽ : eorum
scilic& quos decipit: erit inperditionem Utanimas quoque martirum. subaltari. clamare
cognouimus Usque quo dñc sanctus & uirbs noniudicas & uindicas. sanguinem nos trum.
& generationem. Et mundabo sangunem eorum quem hon mundaueram : & dñs commo¬
rabitur insion Iudea autem. ineternum habitabitur. & hieru salem ingeneragonem & gen¬
rationem. et requiram sanguinen eorum : Inultum̃quȩ eẽ non patiar: & dñs habitabit insion.
Nonutique hȩc iudea mneter num habitabitur quam uidemus eẽ desertam: non istam hierusal ẽ
cuius ruinas cernimus. sedilla iudea cuius filiae exultauerunt. & lȩtate sunt in omnibus iudicis
erit aeterna habitatio : Noninunam ueltres auiplures generationes. sed ingeneratione &gene¬

Expanded text:
vacaverit operibus, ac multitudine delictorum quotidie fuderit sanguinem innocentem, eorum vacaverit operibus, ac multitudine delictorum quotidie fuderit sanguinem innocentem, eorum scilicet, quos decipit , erit in perditionem, ut animas quoque martyrum sub altari clamare cognovimus: Usquequo, Domine sanctus et verus, non judicas et vindicas sanguinem nostrum s commorabitur in Sion. LXX: Judaea autem in aeternum habitabitur, et Jerusalem in generatione et generationem, et requiram sanguinem eorum, inultumque esse non patiar, Et Dominus habitabit in Sion. Non utique haec Judaea in aeternum habitabitur, quam videmus esse desertam: non ista Jerusalem, cujus ruinas cernimus: sed illa Judaea, cujus filiae exsultaverunt et laetatae sunt in omnibus judiciis erit aeterna habitatio, non in unam, vel in tres, aut plures generationes, sed in generatione et gene
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatem filiorum iuda: Pro eo quod effuderint sanguinẽ iustum interra sua : & in ho
loco iudei grauissimo somnodor iniunt Inulti motem pore quando non xp̃m. sed ante x p̃m
sus cepturi sunt. Vindictam sui in egrptios quiuicini sunt & in romanos quos inter p̃tantur
idumeos speuanissima configentes : Vt scilic& quo modo pharao & omnis eĩ &ercitur
qui per qua dringentos & triginta annos populumdĩ captiuum tenuit. in mari rubro
sub mersus est : sic &iam romani qui eodem annorum spatio iudeos posses suri sunt
A ut cur proidum eis intellegantur romani Cũ eãdem licentia mentiendi ediuerso possi mꝑ
adserere. Subidum eorũ uocabulo uel persas. uelaelamitas. uł francos. a lamannos que : &¬
gdites alias significari: nos aut̃ dicamus tempore dominicȩ . resur rectionis uł dieis
iudicii: Vtrumque enim recdpimusi& ae grptũ &idumeam. Ineo quod egrptis & idumeis

Expanded text:
iniquitates filiorum Juda, pro eo quod effuderunt sanguinem justum in terra sua. Et in hoc iniquitates filiorum Juda, pro eo quod effuderunt sanguinem justum in terra sua. Et in hoc loco Judaei gravissimo somno dormiunt: in ultimo tempore, quando non Christum, sed Antichristum suscepturi sunt, vindictam sui, in Aegyptios qui vicini sunt, et in Romanos quos interpretantur Idumaeos, spe vanissima confingentes. Ut scilicet quomodo Pharao et omnis ejus exercitus, qui per quadringentos et triginta annos populum Dei captivum tenuit, in mari 217 Rubro submersus est: sic etiam Romani qui eodem annorum spatio Judaeos possessuri sunt, aut cur pro Idumaeis intelligantur Romani, cum eadem licentia mentiendi e diverso possimus asserere, sub Idumaeorum vocabulo vel Persas, vel Elamitas, vel Francos, Alemannos, gentesque alias significari. Nos autem dicamus tempore Dominicae resurrectionis, vel die judicii utrumque enim recipimus et Aegyptum et Idumaeam, in eo quod Aegyptus et Idumaea sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quibus rudis in xp̃o nutritur in fantia : & aquarum flumina quȩ de uentre suo dñs mana¬
re testatus est. Omnes enim riui siue emissi ones iuda implebuntur aquis. &ni¬
hil in eis sic cum erit. redundantibus cunctis gratia spirita li & fons dedomodñi egr
tulerunt torrentes funiculorũ : Id est XΟIΝΩ: quod aut funiculas significat
aut iuxta aegiptios mensuram certiitineris pS almista dicente. semitam meam. & fu¬
niculum tunuesti gasti. Innilo enim flumine. siue in riuis eius solent niues trahere :
certa habentes spatia quȩ appellant funiculor: Ut labori defessorum recentia trahien¬
qum colla succedant. Nec mirum siuna quȩq gens certauiarũ spatia suis ab pellesit
nomnibus cum & latini mille passus uocent Et galli lẽgas & perse parasanigas
& rastas uniuersa germania : atque in singulis nominibus diuersa mensura sit

Expanded text:
quibus rudis in Christo nutritur infantia, et aquarum flumina, quae de ventre suo Dominus manaquibus rudis in Christo nutritur infantia, et aquarum flumina, quae de ventre suo Dominus manare testatus est . Omnes enim rivi, sive emissiones Juda, implebuntur aquis, et nihil in eis siccum erit, redundantibus cunctis gratia spirituali. Et fons de domo Domintulerunt, torrentem funiculorum, id est, σχοίνων: quod aut funiculos significat, aut juxta Aegyptios mensuram certi itineris, Psalmista dicente: Semitam meam et funiculum meum tu investigasti . In Nilo enim flumine, sive in rivis ejus, solent naves funibus trahere, certa habentes spatia, quae appellant funiculos, ut labori defessorum, recentia trahentium colla succedant. Nec mirum si unaquaeque gens certa viarum spatia suis appellet nominibus, cum et Latini mille passus vocent, et Galli leucas, et Persae parasangas, et rastas universa Germania, atque in singulis nominibus diversa mensura sit.
Abbreviated transcription (Latin):
in nobisuiam repperient : si habuerimus dipacem i& cornr̃ in aduer sariĩs ñ patuerit
H&c iuder & nostriut diximus uda iẜantes ad mille annorũ fabulã refferunt
Quando putant xp̃m habitaturũ insiom & in hierusalẽ auream at que gemmatam̃.¬
scõrum populas congregandast qui inisto sexulo oppressi sunt ab uniuersis gentib:
In hoc eodem cunctis imperent nationibus. Et erit in diȩilla stillabunt montes dul ce¬
dinem & colles fluent lacte & ꝑ omnes riuos iudȩ ibunt aque LXX. Et erit in die illo
stillabunt montes dulcedinẽ & colles fluent late: & omnes emissioner iude fluent
melle sudabita &stillabunt &xeo gratiaespirita les De quibus proph& a lo quitur
Quam dulcia gut turimeo eloquiatua suꝑ mel orimeo. Oui aut̃ inferior montib: esto
an& dum ad ꝑ f&ctionis culmen ascenderit. uocabitur colles : & fluent de eoriui latis

Expanded text:
in nobis viam reperirent, si habuerimus Dei pacem, et cor nostrum adversariis non patuerit. in nobis viam reperirent, si habuerimus Dei pacem, et cor nostrum adversariis non patuerit. Haec Judaei et nostri, ut diximus, judaizantes, ad mille annorum fabulam referunt, quando putant Christum habitaturum in Sion, et in Jerusalem aurea atque gemmata sanctorum populos congregandos, ut qui in isto saeculo oppressi sunt ab universis gentibus, in hoc eodem cunctis imperent nationibus. 215 Et erit in die illa, stillabunt montes dulcedinem, et colles fluent lacte, et per omnes rivos Judae ibunt aquae. LXX: Et erit in die illa, stillabunt montes dulcedinem, et colles fluent lacte, et omnes emissiones Judae fluent melle sudabit, et stillabunt ex eo gratiae spirituales, de quibus propheta loquitur: Quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo ! Qui autem inferior montibus est, et necdum ad perfectionis culmen ascenderint, vocabitur collis, et fluent de eo rivi lactis,
Abbreviated transcription (Latin):
leonis rugi& siueclamabit : & tam ex celsa uox eiꝰ erit atque terribilis : ut cȩlorũ cardines
& terrarũ fundamenta quati antur. Cum̃ que  tam seuerus in eor fuerit qui puniendist̃
ent demens erga populumsuum. &dabiteis foratudinem: qui appellantur. filiusrł
Mens sulic& cernens dm̃ uel eyoyta toc õaoc quemnos rectis simumdĩ dicere possum.
Quinon ambulauerunt per prauas semitas. sed gradientef inuiaxp̃i omnia recta fe¬
ceruNT. Tunc suent & hiqui punientur. &illi qui ad sumentur ingloriam : quod
dñs habitet inspesu la sua sion. inxp̃o monte scõ suo :Siue in eo quise dignum dĩ
habitaculo preparauit: tuncerit scã hierusalem uisio pacis: a quo & salamon no¬
cita dequibus proph&a loqutur. ab alienis parce ser uotuo. Quene qua quã ultra

Expanded text:
leonis rugiet, sive clamabit, et tam excelsa vox ejus erit atque terribilis, ut coelorum cardines leonis rugiet, sive clamabit, et tam excelsa vox ejus erit atque terribilis, ut coelorum cardines et terrarum fundamenta quatiantur. Cumque tam severus in eos fuerit qui puniendi sunt, erit clemens erga populum suum, et dabit eis fortitudinem qui appellantur filii Israel, mens scilicet cernens Deum; vel εὐθύτατος Θεοῦ, quem nos rectissimum Dei dicere possumus: qui non ambulaverunt per pravas semitas, sed gradientes in via Christi, omnia recta fecerunt. Tunc scient et hi qui punientur, et illi qui assumentur in gloriam, quod Dominus habitet in specula sua Sion, et in Christo monte sancto suo, sive in eo qui se dignum Dei habitaculo praeparavit. Tunc erit sancta Jerusalem visio pacis, a qua et Salomon nocata, de quibus propheta loquitur: Ab alienis parce servo tuo : quae nequaquam ultra
Abbreviated transcription (Latin):
Id circo aut̃ gentiũ dequibus supra diximas in ualle iudicii siue concisionis populi congregant᷑ ⁊
tiũ: nesol quidem & luna astrãque: c&era poterunt intueri. Sed retrahent fulgorem
suũ & seueritatẽ iudicantis. Red dentis quȩ unius cuiusquȩ opus incaput suũ aspicere
non audebunt. Non quo clementiora sint dĩ iudicia sed quo omnis creatura in tor mentis alioꝵ
celi & terre & dñs spes populi sui & fortitudo filiorũ isrł. Et sci&is quia ego dñs dẽ uester:
habitans in sion monte scõmeo & erit hierłm scã : & alieni non transibunt ꝑ eam amplius.¬
Hox Dñsaũ desion clamabit : & de hierłm dabit uocẽ suã. Et mouebitur cȩlũ & terra : & dñs
& lunȩ cunctarum quȩ stellarũ splendor tenebris fuerit cõmutatus. dñs desion instar

Expanded text:
Idcirco autem gentium, de quibus supra diximus in valle judicii, sive concisionis, populi congregantur, Idcirco autem gentium, de quibus supra diximus in valle judicii, sive concisionis, populi congregantur, tium, nec sol quidem nec luna, nec astra caetera poterunt intueri; sed retrahent fulgorem suum, et severitatem judicantis, reddentisque uniuscujusque opus in caput suum, respicere non audebunt. Non quia clementiora sunt Dei judicio, sed quo omnis creatura in tormentis aliorum, caeli et terra et Dominus spes populi sui et fortitudo filiorum Israhel et scietis quia ego Dominus Deus vester habitans in Sion in monte sancto meo et erit Hierusalem sancta et alieni non transibunt per eam ampliusLXX: Dominus autem de Sion clamabit, et de Jerusalem dabit vocem suam, et movebitur coelum et terra, et Dominus et lunae cunctarumque stellarum splendor tenebris fuerit commutatus, Dominus de Sion instar
Abbreviated transcription (Latin):
re quando hierusalẽ fuerit instaurata submille annorũ imperio contra dĩ
uisidimiã. populi populi inualle conisionis: quia iuxta est dies dñi inualle concisio
nis Sol& luna obtenericatisunt Et stillȩ retraxerunts olendorẽ suũ. Lxx. So¬
nitus auditi sunt inualle nudicii: quia iuxta est des dñi inualle iudicii. Sol &luna obtene¬
brabuntur : & stellȩ occidere facient splendorẽ suũ. In eo loto ubinos posuimus po
omonim amonim quod utique multitidinẽ & turbas eorũ iudicandisunt: Non stre¬
pidum sonitum que significat : Rursum ubinos diximus inualle concisionis. sequentis
translationẽ aquilȩ &simachi. Et quinte editionis. septuaginta &theodotio ThecaΙ
haurus quod hȩ brei nonsolum c̃cisionẽ sed & aurum interpretaripu. Quoscilic& in ual-¬
le iudicii quam suspicantur gehennã & coctis sordibus p&catorũ : purũ aurũ remaneat

Expanded text:
re quando Jerusalem fuerit instaurata, sub mille annorum imperio contra Dei re quando Jerusalem fuerit instaurata, sub mille annorum imperio contra Dei vindemiam. Populi, populi in valle concisionis, quia juxta esnis. Sol et luna obtenebrati sunt, et stellae retraxerunt splendorem suum. LXX: Sonitus exauditi sunt in valle judicii, quia juxta est dies Domini in valle judicii. Sol et luna obtenebrabuntur, et stellae occidere facient splendorem suum. In eo loco ubi nos posuimus, poest, AMONIM, AMONIM  , quod utique multitudinem, et turbas eorum qui judicandi sunt, et strepitum sonitumque significat. Rursum ubi nos diximus in valle concisionis, sequentes translationem Aquilae et Symmachi et quintae editionis, Septuaginta et Theodotio τῆς δHARUS  , quod Hebraei non solum concisionem; sed et aurum interpretari putant, quo scilicet in valle judicii, quam suspicantur gehennam, excoctis sordibus peccatorum, purum aurum remaneat.
Abbreviated transcription (Latin):
partem intellegunt :÷ quo scilic& & scĩ contra dĩ aduerfarios congregantur &mit¬
tant falces suas ut maturã hostiũ messem demetant : et ueniant at que decendant.
Calcenque tor colaria quia st uindenia : & intantũ musta &x uberant uttor edlaria
multiplicata est malitia eorum : Rut dubiũ qui neos signific& qui contra d̃m congre¬
gatisunt : Alii aũ consurgere gentes & conuenire inuallem iosaphat & sedere dñm
ut omnes iudic& nationes ideo adserunt. ut parent se & adsumant uniuersa arma
pugnantium : Et inualle ios aphat dñi falcibus denetantur : Ventł sȩenĩ contraeos
tempus iudicui e& intantũ eorũ creuis semala : ut dĩ scuincorent patientiã . Nã & amor¬
reitunc expulsi sunt : quando expleta sunt peccata eorũ : uidei istũ locũ gog & magog
gentes seuissimas refferunt . de quibus & supra diximus : arbitrantes ultimotem po¬

Expanded text:
partem intelligunt: quo scilicet et sancti contra Dei adversarios congregentur, et mitpartem intelligunt: quo scilicet et sancti contra Dei adversarios congregentur, et mittant falces suas, ut maturam hostium messem demetant, et veniant atque descendant, calcentque torcularia, quia adsit vindemia, et intantum musta exuberent, ut torcularia multiplicata est malitia eorum, haud dubium quin eos significet, qui contra Dominum congregati sunt. Alii autem consurgere gentes, et convenire in vallem Josaphat, et sedere Dominum, ut omnes judicet nationes, ideo asserunt, ut parent se et assumant universa arma pugnantium, et in valle Josaphat Domini falcibus demetantur. Venisse enim contra eos tempus judicii, et intantum eorum crevisse mala, ut Dei vincerent patientiam. Nam et Amorrhaei tunc expulsi sunt, quando expleta sunt peccata eorum. Judaei istum locum ad Gog et Magog gentes saevissimas referunt, de quibus supra diximus, arbitrantes ultimo tempo
Abbreviated transcription (Latin):
dimig̾ant & inultimo qui sub ante xp̃oaduersum scõs dñipugnaturi sunt accape¬
re possumus : Quiid circo congraegantur ut pereant consurgant & a scendant in
uallem io saphat: quia ibi sedebo. ut iudicem om nes gentes : Incir cuitibmittite falces qm̃
maturit mes ses. Uenite & dncedite : quia plenũ est nt torcular : Ex uberant tor¬
cularia: quia multiplicata sunt milia eorum : Ixex consurgant & ascendant omnes
gentes inualleios aphat : quia ibi sedebo ut iudicem omnes genter in circuitu: mit¬
tite falces qm̃ ad est uindimea : introite & calcate quia plenũ est torcular : Et redon¬
dant torcularia : quia repleta sunt malaeorum et haec iuxta superiorem sensũ inter¬
prȩtantur bifariam : Aliienĩ gentes ascendere inuallẽ iosaphatquȩ interpretatur
dñi iudiũ et sede re ibi dm̃. ut deiude c& omnes gentes quȩ decircuitu ueniunt inboram

Expanded text:
dimicant, et in ultimo, qui sub Antichristo adversum sanctos Domini pugnaturi sunt, accipedimicant, et in ultimo, qui sub Antichristo adversum sanctos Domini pugnaturi sunt, accipere possumus, qui idcirco congregantur, ut pereant. Consurgant, et ascendant gentes in vallem Josaphat, quia ibi sedebo ut judicem omnes gentes in circuitu: mittitematuruit messis. Venite et descendite, quia plenum est torcular: exuberant torcularia, quia multiplicata est malitia eorum. LXX: Consurgant et ascendant omnes gentes in vallem Josaphat, quia ibi sedebo ut judicem omnes gentes in circuitu: emittite falces, quoniam adest vindemia. Introite et calcate, quia plenum est torcular, et redundant torcularia, quia repleta sunt mala eorum. Et haec juxta superiorem sensum interpretantur bifariam. Alii enim gentes ascendere in vallem Josaphat, quae interpretatur Domini judicium, et sedere ibi Deum, ut dijudicet omnes gentes, quae de circuitu veniunt, in bonam
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s isti uiri bellatores. parati ad pugnã mente pacifica : Noses se uolunt Imitatores
euangelio Discite ame quia humilis sũ & mitir siue mansu&us. Viros quoquȩ eos inte llegi
uolunt qui de truentes initra par uulorũ : ad ꝑfectȩ etatis robor ac cesserint :
Et omne studium quo prius animarum suarum exercebant agros : ad necessi¬
tatem pr̾e. elii contu lerunt: Nobis autem hebreorum opinionem sequentibus:
uidetur esse contrarium : Ideo enĩgentes aduersariaȩ ir rałi parantur ad pugnam.
& aratra sua : ligonesque: uel falces ingladios lanciasque : commutant. apignam
Et infirmus robustum  essedicit. erumpunt que: &ueniunt decir cuitu. &contra
gant sedũ aduersante superatas: hȩc iuxta litterã sibiis rahel miserabiles repromitet
nos iuxta ceptã throphologiã & gentes demonũ & eos qui cotidie contraec desam

Expanded text:
omnes isti viri bellatores parati ad pugnam mente pacifica: hos esse volunt imitatores omnes isti viri bellatores parati ad pugnam mente pacifica: hos esse volunt imitatores Et ipse loquitur in Evangelio: Discite a me, quia humilis sum, et mitis , sive mansuetus. Viros quoque eos intelligi volunt, qui destruentes initia parvulorum, ad perfectae aetatis robur accesserint, et omne studium quo prius animarum suarum exercebant agros, ad necessitatem praelii contulerint. Nobis autem Hebraeorum opinionem sequentibus videtur esse contrarium. Ideo enim gentes adversariae Israeli parantur ad pugnam, et aratra sua ligonesque, vel falces in gladios lanceasque commutant , et infirmus robustum se esse dicit, erumpuntque et veniunt de circuitu, et contrut intelligant, se Deo adversante, superatas. Haec juxta litteram sibi Israel miserabilis repromittit. Nos juxta coeptam tropologiam, et gentes daemonum, et eos qui quotidie contra Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
cidte arata uestra ingludios & ligones in lanceas. Infirmus dicat quia fostis egosum. Erum¬
pite & uenite omnes gentes. decircuitu. & congregamini: Ibi occumbere faci& dñs robustostuos
uiri bellitores Concidite aratra ur̃a ingladios: & falces urãs in lanceas. Fostis dicat quio
preualeo ego Congregamini & introite omines gentes. ꝑ circuitũ : & congregam ini illuc man¬
suetus sit pugnator. Locur iste Apliciter intellegitur. Quida menim arbitrant᷑ haec scĩs gen¬
tibus p̃dican ut p̃parentur adbellũ & propopulo dĩ dimicenta V tomina instrumentu agni-¬
culturȩ ingladios: lanceãsque : conuertant Vlt in firmurdicat se ẽẽ robustum : &ueniant om̃s
decircuitu. & incertamendnĩ congregentur : Maxime quia iuxtulxx. sequitur mansu¬
etur & mitir sit pugnator. Iuxta illud quod in parali pomenion scriptum est. Et trans iorda¬
nen deruben & gad & dimidia tribumanas se in omnibus uasis bellicis centũ uiginti milia

Expanded text:
ios, et ligones vestros in lanceas. Infirmus dicat, quia fortis ego sum. Erumpite, et venite, omnes gentes de circuitu, et congregamini, ibi occumbere faciet Dominus robustos viri bellatores. Concidite aratra vestra in gladios, et falces vestras in lanceas. Fortis dicat, quia praevaleo ego. Congregamini et introite, omnes gentes per circuitum: et congregamini illuc, mansuetus sit pugnator. Locus iste dupliciter intelligitur: quidam enim arbitrantur haec sanctis gentibus praedicari, ut praeparentur ad bellum, et pro populo Dei dimicent, ut omnia instrumenta agriculturae in gladios lanceasque convertant, ut infirmus dicat se esse robustum, et veniant omnes de circuitu, et in certamen Domini congregentur, maxime quia juxta LXX sequitur: Mansuetus et mitis sit pugnator, juxta illud quod in Paralipomenis scriptum est : Et trans Jordanem de Ruben et Gad et dimidia tribu Manasse, in omnibus vasis bellicis centum viginti millia:
Abbreviated transcription (Latin):
& clesia pulchrũ fuit : suis er roribus manciparunt
cũ que deceperit. & sua fecerit ad orare simulacra:¬
hier ł muiendit grecis siue gentilibus : & eos dexp̃ianis &hnicos facit L¬
t &x termin& definibus suis in quibus in xp̃o fuerant procreati: & nequa quam in
iudȩa & ueritatis confessione. sed ingentiũ errore uersentur. Quȩ omnia
& addiem iudicu referre possumus. non discrepante uindicta alic& intẽ p̃
a superioribus dircrepare uideantur. Progalilea in hebreo scriptũ est.

Expanded text:
clesia fuit, suis erroribus manciparunt. Haereticus quoscumque deceperit, et sua fecerit adorare simulacraem vendit Graecis, sive gentilibus, et eos de Christianis ethnicos facit: ut exterminet de finibus suis, in quibus in Christo fuerant procreati, et 210 nequaquam in Judaea, et veritatis confessione, sed in gentium errore versentur. Quae omnia et ad diem judicii referre possumus, non discrepante vindicta: licet in tempore a superioribus discrepare videantur. Pro Galilaea in Hebraeo scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
sed quis quilias & uilis si mnum puluerem auidis faucib: ingeranT÷ &tã que nullius s̃ prȩcii uendo¬
tantes : Cum dns̃ a postolis p̃ceperit. gratis accepistir : gratir dite:
urauit dnr̃ in suꝑbia iacob: si oblitur fuero usqrad finẽ omã opera eorũ : Numquid suꝑ isto ñ cõmoue

Expanded text:
sed quisquilias et vilissimum pulverem avidis faucibus ingerant: etiam haec quae nullius sunt pretii vendised quisquilias et vilissimum pulverem avidis faucibus ingerant: etiam haec quae nullius sunt pretii venditantes, cum Dominus apostolis praeceperit: 339 Gratis accepistis, gratis date . Juravit Dominus in superbiam Jacob, si oblit
Abbreviated transcription (Latin):
tir. & intantam lucri rabiem prosilistis. ut non frumenta quorum esu hominum corpora sus¬
tentur. sed quis quilias & purgamenta frumenti uendatis pauperibus puluerem & paleas tritio
cõmiscentes. Quod quidem & peruersos doctores ac principes: qui absq timore dĩ dominantur ele¬
ris de quibur hieremias loquitur. cerieorum non proderunt eis. Nonnum quã facere cer¬
nimus quiputant quȩstum eẽ pietatem. & sedentes in templo nũmularii. proponunt columbis
non in caueis sed in cathe dris. quasi magistri. pr̃ scĩ dona uendentes : qui faciunt mensuram
minorem. atq maiorem : Vt pauperibus uel parum uel nihili diuitib. autem & his dequib
sectantur lucra in modum concionatorum loquantur sermone longissimo: & propt̃ pecuniam
conterant capita pauperũ atq conculcent . & non frumentum dni quod confirmat corhominis

Expanded text:
ntis : in tantam lucri rabiem prosilistis, ut non frumenta, quorum esu hominum corpora susntis : in tantam lucri rabiem prosilistis, ut non frumenta, quorum esu hominum corpora sustentantur, sed quisquilias et purgamenta frumenti vendatis pauperibus, pulverem et paleas tritico commiscentes. Quod quidem et perversos doctores ac principes, qui absque Dei timore dominantur cleris, de quibus Jeremias loquitur: Cleri eorum non proderunt eis , nonnumquam facere cernimus, qui putant quaestum esse pietatem, et sedentes in templo nummularii proponunt columbas, non in caveis, sed in cathedris quasi magistri, Spiritus sancti dona vendentes: qui faciunt mensuram minorem atque majorem, ut pauperibus, vel parum, vel nihil: divitibus autem et his, de quibus sectantur lucra, in modum concionatorum loquantur sermone longissimo: et propter pecuniam conterant capita pauperum atque conculcent, et non frumentum Domini, quod confirmat cor hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
uncinus pomorum. &uas aucupis eẽ monstratum: & ꝑhaec uicina imminere captun¬
tas: causȩ offensȩ dĩ breuiter describuntur. Otuiuda. & otu isrł . Audite quae scdera
feceritis: denocte surgentes. prooratione. & hymnis. indm̃ studium hab&is opprimendi
siue conterendi pauperes. ut same &egestate confesti auferentur d&erra : qui expestatis Kalen¬
dis ut negotiemini &usuras augeatis usuris: & sabbata. ut aperiatir horrea d&isque: frumenta
amplius recepturi. & dĩ sollemnitates turpis lucri gratia inurã compendia uestitis: qui mino¬
rem inuendendis mercibus mensuram facitis: & maiora pondera in accipiendis. steram quȩ
iniquam ut possideatis pecuniã pauperes: & tam uiles habeatis homines ut impleatis illud
quod supra de uob dixeram. proeo quod uende distis argento iustum & pauperẽ ꝓcalciam̃¬

Expanded text:
uncinus pomorum, et vas aucupis esse monstratum, et per haec vicina imminere captivuncinus pomorum, et vas aucupis esse monstratum, et per haec vicina imminere captivitas, causae offensae Dei breviter describuntur. O tu, Juda, o tu, Israel, audite quae scelera feceritis, de nocte surgentes, pro oratione et hymnis in Deum: studium habetis opprimendi, sive conterendi pauperes, ut fame et egestate confecti auferantur de terra. Qui exspectatis kalendas, ut negotiemini, et usuras augeatis de usuris, et sabbata, ut aperiatis horrea, detisque frumenta amplius recepturi, et Dei solemnitates turpis lucri gratia in vestra compendia vertitis: qui minorem in vendendis mercibus mensuram facitis, et majora pondera in accipiendis, stateramque iniquam, ut possideatis pecunia pauperes, et tam viles habeatis homines, ut impleatis illud, quod supra de vobis dixeram: Pro eo quod vendidistis argento justum, et pauperem pro calciame
Abbreviated transcription (Latin):
quã loquuntur : & cumblas phemia eorum. contra dñm saluatorem ad celum usq perueniat om¬
nis interp̃tatio scripturarum muta est. & silens & aures non penetrat audientium¬
Audite hoc qui conceritis pauperem. & deficere facitis egenum terredicentes. quan¬
do dansibit mensis & uenundabimus merces & sabbatum. & aperiemus frumentum ut inmi¬
nuamus mensuram & augeamur siclum. & subponamus stateras doloris ut posside amus in ar¬
gento egenos & pauperes procalciamentis: & quisquilias frumenti uendamuso. lxx.
Audite haec qui conteritis mane pauperem. &opprimitis egenos deterra. quidicitis. quan¬
do ꝑtransibit menss : & negotiabimur & sabbatum : & aperiemus horreum ut faciamus
minorem mensuram. & mais pondus : & faciamus stateram iniquam. ut possideamus inpecunã
pauperes. &egenum ꝓcalciamentis : & de omniuenditione negotiemus. Nefrustra uideat᷑

Expanded text:
quam loquuntur, et cum blasphemia eorum contra Dominum Salvatorem ad coelum usque perveniat, omquam loquuntur, et cum blasphemia eorum contra Dominum Salvatorem ad coelum usque perveniat, omnis interpretatio Scripturarum muta est et silens, et aures non penetrat audientiumAudite hoc qui conteritis pauperem, et deficere facitis egenum terrae, dicentes: quando transibit mensis, et venundabimus merces, et sabbatum, et aperiemus frumentum, ut imminuamus mensuram, et augeamus siclum: et supponamus stateras dolosas, ut possideamus in argento egenos, et pauperes pro calciamentis, et quisquilias frumenti vendamus. LXX: Audite haec qui conteritis mane pauperem, et opprimitis egenos de terra, qui dicitis: Quando pertransibit mensis, et negotiabimur: et sabbata, et aperiemus 338 horreum, ut faciamus minorem mensuram et majus pondus: et faciamus stateram iniquam, ut possideamus in pecunia pauperes, et egenum pro calciamentis, et de omni venditione negotiemur. Ne frustra videatur
Abbreviated transcription (Latin):
non audirent : & incuruatum est dorsum eorum necaelum suspicerent : sed cum euangelica illa
maliere que habebat spm̃ in firmitatis semꝑ terrȩ incumbero & effuraest suꝑ cos ira dĩ & futar
ire eius conprehendit illos : ita ut fier& habitatio eorumnde sesta & in taberniculis corũ non ẽa
habitotor. Quando compl&umẽ. ecce dies ueniunt dicit dns & emittã famem suꝑ terram
Non famem panis neq siti am aquȩ sed famem audiendi uerbum dnĩ : Dequo in posterioribus
siper uenirimus ad calcem. plenius disserendumẽ. Nos ergo cernenter qui adr̃ naturalib:
ramis non pepercit : Timeamus eadem ꝑ pe & aucipis laqueos declinenius dicamus q
ad dnm̃ nȩtaceas Neq conpescaris dr̃ & nesileas amo : & ad simi labor descendentib in lacum
In totti orbe terrarum : proiectum ẽ silentium iudaeorum: ubicumq fuerint musitant potius¬

Expanded text:
non audirent: et incurvatum est dorsum eorum, ne coelum suspicerent; sed cum Evangelica illa non audirent: et incurvatum est dorsum eorum, ne coelum suspicerent; sed cum Evangelica illa muliere, quae habebat spiritum infirmitatis , semper terrae incumberent. Et effusa est super eos ira Dei, et furor irae ejus comprehendit illos, ita ut fieret habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non esset habitator: quando completum est: Ecce dnon famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi verbum Domini : de quo in posterioribus, si pervenerimus ad calcem, plenius disserendum est. Nos ergo cernentes, quia Deus naturalibus ramis non pepercit, timeamus eadem perpeti, et aucupis laqueos declinemus, dicamusque ad Dominum: Ne taceas, neque compescaris, Deus, et ne sileas a me, et assimilabor descendentibus in lacum . In toto orbe terrarum projectum est silentium Judaeorum: ubicumque fuerint, mussitant potius
Abbreviated transcription (Latin):
gimus. populum suum prius liberum & legis obseruatione sublimem: conprehenderit:
Vinxerit transtulerit Nec ar Non enim in iuste tenduntur retia auubus: & hoc non solũ
ad babyloniae captiuitatis tempus referendum ẽ : sed & maduentum dñi saluatoris quan¬
do dixerint aufer d&erra talem : crucifige crucifige eum. & perdiderunt alas columbae.
&uenit finis supereos & extrema captiuitas : ultra quiȩ nom peperciteir dñs: & ulula uer
car dines templi. uel laquearia templi : suꝑ occisum populum corruentes: & in omni loco pro¬
iectum ẽ silentium. habentibus iudaeir moysen & pph&ĩs : & non habentibus uerbum di. legen¬
tib: litteram &perdentibus spiritum : quando factu ẽ mensa eorum in laqueum. & in retributio¬
nem &ruinam: Ex cȩcati s unt oculieorum ut non uiderent : & obturatȩ sunt aures eorũ ut

Expanded text:
gimus, populum suum prius liberum, et Legis observatione sublimem comprehenderit, gimus, populum suum prius liberum, et Legis observatione sublimem comprehenderit, vinxerit, transtulerit, enecarit. Non enim injuste tenduntur retia avibus. Et hoc non solum ad Babyloniae captivitatis tempus referendum est, sed et in adventum Domini Salvatoris, quando dixerunt: Aufer de terra talem: crucifige eum, crucifige eum , et perdiderunt alas columbae. Et venit 337 finis super eos, et extrema captivitas, ultraque non pepercit eis Dominus. Et ululaverunt cardines templi, vel laquearia templi, super occisum populum corruentia. Et in omni loco projectum est silentium, habentibus Judaeis Moysen et Prophetas, et non habentibus Verbum Dei: legentibus litteram, et perdentibus spiritum, quando facta est mensa eorum in laqueum, et in retributionem, et ruinam, et excaecati sunt oculi eorum, ut non viderent, et obturatae sunt aures eorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Non adiciã ultra ut ꝑtranseam eum. hoc significat : quod iniquitates populisui ultra non tran¬
seat. nec ne glfgat. neque in punita scelera transire ꝑmittat:: Nesolum dedecẽ tribubus di¬
cere uider &ur : intulit stridebantcardines templi siue laquearia : indie illa dicit dnr̃
hoc autẽ YTIEBOΛIRΩC accipiendum: quodtam graue malorum pondus incumbat: ut
ipsi quoque postarum cardines. & excelsa laquearia ululent : & incredibilẽ sentiant uasti¬
tatem. quando multimorientur : & captis habitatorib uel occisis in omni loco . proiciatur si¬
lenium : sinautem uoluerimus legere prouncino pomorum. uas aucuptrꝰ. hoc dicendum est.
quod quomodo auceps uisco. uel ietibus aues uolantes peraerem & sublimiur discurrentes.
ad terram de trahit : sic dr̃ ꝑsennacheribh. siue nabuchodonosor quor nunc aucupes intelle¬

Expanded text:
Non adjiciam ultra ut pertranseam eum, hoc significat, quod iniquitates populi sui ultra non tranNon adjiciam ultra ut pertranseam eum, hoc significat, quod iniquitates populi sui ultra non transeat, nec negligat, neque impunita scelera transire permittat. Et ne solum de decem tribubus dicere videretur, intulit: Stridebunt cardines templi, sive laquearia in die illa, dicit Dominus. Hoc autem ὑπερβολικῶς accipiendum est, quod tam grave malorum pondus incumbat: ut ipsi quoque portarum cardines et excelsa laquearia ululent, et incredibilem sentiant vastitatem: quando multi morientur, et captis habitatoribus vel occisis, in omni loco projiciatur silentium. Sin autem voluerimus legere pro uncino pomorum vas aucupis, hoc dicendum est, quod quomodo aucupes visco vel retibus aves volantes per aerem, et sublimius discurrentes ad terram detrahit, sic Deus per Sennacherib sive Nabuchodonosor, quos nunc aucupes intelli
Abbreviated transcription (Latin):
seam eum : & stridebunt cardines templi: indie illa dicit dñs dĩ multi morientur. inoniniloco pro¬
ut transcam eũ & ululabunt laquearia templi. indie illo dicit dñs dr̃: multi cadentes erunt : in
omniloco proiciam silentium. Quod hieremias sub uirgacernit uigiliarum. siue nucis. eo qđ
uigilauerit super peccata populisui. Neo quasi clausis. & conibentibus oculis eorũ delicta ñ uiderit:
Hoc nune amos aduersum iudam & nrł panter in tuetur. sub specie uncini. qui hehraice appellat᷑
p&ur sicut supra in hoc eodem propheta legimus: si cad& auis super terram sine aucupe :¬
& est sensus: sicut uncino rami arborum detrahuntur ad poma carpenda : Ita ego proxi¬
mum captiuitatis tempus ad traxi : & ut sciamus hoc eẽ quod dicimus : ipse inter p̃tatur dr̃
q uid signific& uisio : quam proph&ȩ ostenderat : Venit finis suꝑ populum meum istł: quodq. seqat᷑

Expanded text:
seam eum et stridebunt cardines templi in die illa dicit Dominus Deus multi morientur in omni loco proseam eum et stridebunt cardines templi in die illa dicit Dominus Deus multi morientur in omni loco pro336 ut pertranseam eum; et ululabunt laquearia templi in die illa, dicit Dominus Deus. Multi cadentes erunt: in omni loco injiciam silentium. Quod Jeremias sub virga cernit vigiliarum, sive nucis eo quod vigilaverit super peccata populi sui, ne quasi clausis et conniventibus oculis eorum delicta non viderit: hoc nunc Amos adversus Judam et Israel pariter intuetur sub specie uncini, qui Hebraice appellatur upetur, sicut supra in hoc eodem propheta legimus: Si cadet avis super terram sine aucupe. Et est sensus: Sicut uncino rami arborum detrahuntur ad poma carpenda: ita ego proximum captivitatis tempus attraxi. Et ut sciamus hoc esse, quod dicimus, ipse interpretatur Deus, quid significet visio, quam prophetae ostenderat. Venit finis super populum meum Israel. Quodque sequitur: