comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lam quidem legem ab imperatorib datam.
ut occideremini recolo. Illi autem de quib ma¬
ximam inuidiam facere soletis marculus & do¬
natus. ut moderatius dixerim. incertum ẽ. utrũ
ipsi se precipitauerint. sicut ur̃a doctrina non
cessat cotidianis exemplis: anuͦ alicuius pote¬
statis iussu precipitati sint. Si enim incredibi¬
cͥcũcellionum solitas mortes sibim et intulisse:
quanto incredibilius potestates romanas inso¬
lita supplicia iubere potuisse: Itaq de hac reꝗͦ
mimis inuidiosam putatis. si uerum ẽ qͦd dicitiᷤ
quid hoc ꝑtinet ad dominietim triticum: Palea
quȩ foras uolauit. paleam quȩ intus remansit
accuset. Non enim tota pot̾it nͥ uentilabro ult¬
mo separari. Si autem falsum: quid mirum si
palea tanquam leui flatu dissensionis ablata:⁊̃
dm̃cum triticum falsis criminationib insec¬
tatur: Qua ꝓpter de omnib talib inuidiosis
criminib hoc uobis frumentum axp̃i qͦd ꝑ a

Expanded text:
lam quidem legem ab imperatoribus datam lam quidem legem ab imperatoribus datam ut occideremini recolo. illi autem, de quibus maximam inuidiam facere soletis, Marculus et Donatus, ut moderatius dixerim, incertum est utrum se ipsi praecipitauerint, sicut uestra doctrina non cessat cotidianis exemplis, an uero alicuius potestatis iussu praecipitati sint. si enim incredibiCircumcellionum solitas mortes sibimet intulisse, quanto incredibillus potestates Romanas insolita supplicia jubere potuisse? Itaque de hac re, quam nimis invidiosam putatis, si verum est quod dicitis, quid hoc pertinet ad dominicum triticum? Palea quae foras volavit, paleam quae intus remansit accuset: non enim tota poterit, nisi ventilabro ultimo separari. Si autem fpalea tamquam leui flatu dissensionis ablata etiam dominicum triticum falsis criminationibus insectatur? quapropter de omnibus talibus inuidiosis criminibus hoc uobis frumentum Christi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui male agit. Qͦd si omnino diligenter ue¬
ntate trac̾tata hoc inuentum fuerit. ut nec
ꝑudicia publica scismatici aliqͥd pati debe¬
ant. nec de locis insidiarum & fallaciarũ
suarum pelli. & dixeritis uobis displicere qͦd
maximanistȩ a quibdam ur̃is ista ꝑpessi
sunt: cur non uberius de doto agro dñi. id÷
de toto mundo clamant frumenta dnĩca:
nec adnos ꝑtinet qͦd zirania uł qͦd palea no¬
stra committit quia displicet nobis: Si uob̾
sufficere adpurgationem fatemini. qͣm qͥe¬
quid mali fit aurĩs displicet uobis: quare
uos gͦ separastis: Hinc enim uos accusat
ipsa ur̃a defensio. Sienm ꝓpterea uos ab in¬
iquis partis donad non separatis. quia unꝰ¬
quisq sarcinam suam portat:cur abinquis
orbis terrarum. quos putatis aut fingitis uoᷤ
separatis: An ut sarcinam scismatis om̃s
pariter portaretis: Ottamen querimus a
uobis quos ur̃m ant̃is. ꝓbetis occisos. Nul¬

Expanded text:
qui male agit. quodsi omnino diligenter uequi male agit. quodsi omnino diligenter ueritate tractata hoc inuentum fuerit, ut nec per iudicia publica schismatici aliquid pati debeant nec de locis insidiarum et fallaciarum suarum pellantur, et dixeritis uobis displicere, quod Maximianistas a quibusdam uestris ista perpessi sunt, cur non liberius de toto agro domini, id est de toto mundo, clamant frumenta dominica: nec ad nos pertinet quod zizania uel quod palea nostra committit, quia displicet nobis\'? si uobis sufficere ad purgationem fatemini, quoniam quidquid mali fit a uestris displicet uobis, quare uos ergo separastis? hinc enim uos accusat ipsa uestra defensio. si enim propterea uos ab iniquis partis Donati non separatis, quia unusquisque sarcinam suam portat, cur ab iniquis orbis terrarum quos putatis aut fingitis uos separastis? an ut sarcinam schismatis omnes pariter portaretis? Et tamen quaerimus a uobis, quos uestrum a nostris probetis occisos. nul
Abbreviated transcription (Latin):
in sacerdotib suis. dño ipso clamante. ne te
Postremo si sacnlegus nonsis: sc̃s eẽ non potes
secutione qͣm passi sunt aurĩs. qui cũ ma¬
xumano se auobis separauerunt & illic in¬
uemetis defensionem nr̃am. Si enim dicits
uos non fecisse: gesta ꝓconsularia & muni¬
cipalia recitamus. Si dicitis recte uosillis
fecisse. cur ipsi talia pati non uultis: Si di¬
citiss nosscisma non fecimus: hoc gͦ querat᷑.
& antequam constet anita sit. nemo ꝑsecu¬
tores accuset. Si dicitis. etiam scismatieos
ꝑsecutionem pati non debuisse: quero utrũ
& de. basilicis in quib insidiantur ad sedu¬
cendos infirmos. expelli ꝑ ordinatas potesta¬
tes non debeant. Si dicitis. nec hoc debere.
reddite prius maximianistis basilicas: &
sic nobiscum agite. Si dicitis debere. querite
iam quid pati debeant a potestatib ordi¬
natis qui eis resistendo dĩ ordinationi resi¬
sa gladium portat: uindex ẽ enim in iram ei

Expanded text:
in sacerdotibus suis, domino ipso clamante: nc tetin sacerdotibus suis, domino ipso clamante: nc tetpostremo si sacrilegus non, sis, sanctus esse non potes ersecutione, quam passi sunt a uestris qui cum Maximiano se a uobis separauerunt, et illic inuenietis defensionem nostram. si enim dicitis non uos fecisse, gesta proconsularia et municipalia recitamus. si dicitis recte uos illis fecisse, cur ipsi talia pati non uultis? si dicitis: sed nos schisma non fecimus\', hoc ergo quaeratur et, antequam constet an ita sit, nemo persecutores accuset. si dicitis etiam schismaticos persecutionem pati non debaisse, quaero utrum et de basilicis, in quibus insidiantur ad seducendos infirmos, expelli per ordinatas potestates non debeant. si dicitis nec hoc debere, reddite prius Maximianistis basilicas et sic nobiscum agite. si dicitis debere, quaerite iam quid pati debeant a potestatibus ordinatis, qui eis resistendo dei ordinationi resim sine causa gladium portat; uindex est enim in iram ei
Abbreviated transcription (Latin):
dinatas & legitimas potestates de sedib
quȩ illicite usurpantur. ut ad iniuriã dĩ
retinentur:. pius expellat impium. & iustꝰ
miustum: Neq enim eo mͦ ꝑsecutionem
passi sunt pseudo ꝓphȩ ab helia. quomͦ ip¬
se belias arege iniquissimo.aut quia fla¬
gellatus ẽ dñs aꝑsecutorib. ꝓpt̾ea passio¬
nib eius comparandi sunt. quos ipse de tẽ¬
plo flagellatos eiecit. Restat gͦ ut niehil ali¬
ud requirendum eẽ fateamini nͥ utrũ iuste
an impie uos separaueritis a cõmunione or¬
bis tenaꝵ. Nam si boc inuentum fuerit qͦd
impie feceritis. ñ miremini si non desunt
ministri dõ ꝑ quos flagellamin: quia ꝑse¬
cutionem patimim non a nobis. s sicut scͥ¬
ptum ẽ. ab ipsis factis ur̃s. Petił dr̃c. Clamat
saule. quid me ꝑsequeris: Durum ẽ tͥ contͣ
stimulum calcitrare. Saulus tunc dic̾tus ẽ:
ut ei postmodum baptisma componeret no¬
men. Uobis gͦ ñ durũ ẽ. xp̃m totiens ꝑsequi

Expanded text:
dinatas et legitimas potestates de sedibus dinatas et legitimas potestates de sedibus quae illicite usurpantur, vel ad injuriam Dei retinentur, pius expellat impium, et justus injustum? Neque enim eo modo persecutionem passi sunt pseudoprophetae ab Elia, quomodo ipse Elias a rege nequissimo . Aut quia flagellatus est Dominus a persecutoribus, propterea passionibus ejus comparandi sunt quos ipse de templo flagellatos ejecit. Restat ergo ut nihil aliud requirendum esse fateamini, nisi utrum juste an impie vos separaveritis a communione orbis terrarum. Nam si hoc inventum fuerit quod impie feceritis, non miremini si non desunt ministri Deo per quos flagellemini: quia persecutionem patimini, non a nobis, sed, sicut scriptum est, ab ipsis saule. quid me pe rseq ueris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. Saulus tunc dictus est, ut ei postmodum baptisma componeret nomen. uobis ergo non durum est Christum totiens persequi
Abbreviated transcription (Latin):
cutionem. quare nob respondere ñ tiultis:
Aut si timetis forte ne cum respondertis ꝑse¬
cutionem patiamini. quomͦ ergo imitami¬
ni eos p̃dicatores quib dictum ẽ mito uos
sicut oues in medio luporum: Quib item
dictum ẽ. Iolite timere eos qui corpꝰ occi¬
dunt: animã autem ñ possunt occidere: Et
quomͦ non facitis contra p̃ceptum petͥ apłi.
qui ait. parati semꝑ ad responsionem õi
poscenti uos rationem de fide & spe ur̃ã
Postremo quare ꝑ uolentissimas turbas
etiã ultro imꝓbi estis eccłiis catholicis ubi
podueritis. quod innum erabilib exemplis
res ipsa indicat: S diertis uos loca ur̃a
defendere. & resistitis fustib & cedib: quib¬
cumq potueritis. Quare ibi ñ audistis uo¬
cem dñi dicentis. ego autem dico uobis ñ
lentis. nec ideo preceptum uiolet᷑ qͦd audi¬
mus a dño. ego autẽ dico uobis ñ resistere
malo.cur non etiã hoc fieri potest. ut ꝑ or¬

Expanded text:
cutionem, quare nobis respondere non uultis? cutionem, quare nobis respondere non uultis? ant si timetis forte, ne cum responderitis persecutionem patiamini, quomodo ergo imitamini eos praedicatores quibus dictum est: ecce mitto uos sicut oues in medio luporum, quibus item dictum est: nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? et quomodo non facitis contra praeceptum Petri apostoli qui ait: parati semper ad responsionem omni poscenti uos rationem de fide et spe uestra? postremo quare per uiolentissimas turbas etiam ultro improbi estis ecclesiis catholicis ubi potueritis, quod innumerabilibus exemplis res ipsa indicat? sed dicitis uos loca uestra defendere et resistitis fustibus et caedibus quibuscumque potueritis. quare ibi non audistis uocem domini dicentis: ego autem dico uobis non lentis nec ideo praeceptum uioletur qmus a Domino, Ego autem dico vobis, non resistere malo: cur non etiam hoc fieri potest, ut per or
Abbreviated transcription (Latin):
nec ueniat filius hominis.Si de paganis⁊
iudeis nobis premonet: tu qui xpianum
de memoras. dira facta gentilium ñ debes
umitari. An sic dõ seruitis. ut urĩs manibus
occidamur : Erratis. erratis. si hoc creditiᷤ mi¬
seri. Nam non habet ds̃ carnifices sacerdodeᷤᷤ.
Aũs R. Fugere de ciuitate in ciuitatem a fa¬
cie ꝑsecutiomis. non hereticis uł scismaticis
preceptum siue ꝑmissum ẽ. qͦd estis uos: s
predicatorib euangłii cui resistitis uos. Qͦd
ut facile ꝓbemus: nunc certe in ciuitatibris
ur̃s estis. & nemo uos ꝑsequitur. Pdeundum
gͦ uobis ẽ: & reddenda ratio seꝑationis ur̃ȩ.
Ieq enim sicut excusatur infirmitas carnis
quando cedit uiolentiȩ ꝑsecutionis: sic de¬
bet & ueritas cedere falsitati. A inde si ꝑse¬
cutionem patimini. quare ñ dimitatis ciui¬
tates in quib estis. ut impleatis qͦd ex euan¬
głio commemoratis: Si aut̃ ñ patimini ꝑse¬

Expanded text:
nec ueniat filius hominis. si de Judaeis et nec ueniat filius hominis. si de Judaeis et pagauis nobis praemonet, tu qui christianum te memoras dira farta gentilium non debes imitari, an sic deo seruitis, ut uestris manibus occidamur erratis erratis, si hoc creditis miseri; nam non habet deus carnifices sacerdotes. Augustinus respondit: Fugere de ciuitate in ciuitatem a facie persecutionis non haereticis uel schismaticis praeceptum siue permissum est, quod estis uos, sed praedicatoribus euangelii, cui resistitis uos. quod ut facile probemus, nunc certe in ciuitatibus uestris estis et nemo uos persequitur. prodeundum ergo uobis est et reddenda ratio separationis uestrae. neque enim sicut excusatur infirmitas carnis, quando cedit uiolentiae persecutionis, sic debet et ueritas cedere falsitati. proinde si persecutionem patimini, quare non dimittitis ciuitates in quibus estis, ut impleatis quod ex euangelio commemoratis? si autem non patimini perse
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarum posueris. uł quomͦ intellexeriᷤ
nichil adrem de qua nẽ agitur: Ad hoc em̃
certe ista omnia dixisti: ut ꝓbares esse falsos
cum abutrisq aduersus inuicem possint ista
iact̾ari: ꝓbare aliquid opus ẽ. ñ in aniter loqͥ.
Inquos tamen conueniat erimen fallaciȩ.re¬
cole quȩ supradirimus & inuenies. ne tedio
simus legentib eadem sepius repetendo. Et
tamen quid hoc ad ȩccłiam todo terrarũ or¬
be diffusam. siue qͦd de palea eius quȩ cum
illa ꝑ totum mundum ẽ potueris dicere. siue
qͦd de manicheo dixisti. uł de cȩteris diabo¬
licis sectis: Si enim ad tricicum ñ ꝑtinet qͥc¬
quid etiam de palea dicitur quȩ adhuccũ
illo ẽ. quantominus ꝑtinent ad menbra xp̃i
toto orbe diffusa. tam olim & tam aꝑde se¬
parata portenta: Petilianus dix̃. Iubet nob̃
ea uos ꝑsequentur: fugite in aliam. Am̃ dico
uob̾: non consummabitis ciuitates isrł. do¬

Expanded text:
scripturarum posueris uel quomodo intellexeris: scripturarum posueris uel quomodo intellexeris: nihil ad rem de qua nunc agitur. ad hoc enim certe ista omnia dixisti, ut probares esse falsos cum ab utrisque aduersus inuicem possint ista iactari, probare aliquid opus est, non inaniter loqui. in quos tamen conueniat crimen fallaciae, recole quae supra diximus et inuenies, ne taedio simus legentibus eadem saepius repetendo. et tamen quid hoc ad ecclesiam toto terrarum orbe diffusam, siue quod de palea eius, quae cum illa per totum mundum est, potueris dicere, siue quod de Manicheo dixisti uel de ceteris diabolicis sectis? si enim ad triticum non pertinet, quidquid etiam de palea dicitur quae adhuc cum illo est, quanto minus pertinent ad membra Christi toto orbe diffusa tam olim et tam aperte separata portenta! Petilianus dixit: Iubet nobiea uos persequentur, fugite in aliam. amen enim dico nobis, non consummabitis ciuitates Israhel, do
Abbreviated transcription (Latin):
exercitum diaboli similes transierunt: deo
dicio resurgendi: a scĩs hominib dic̃ eẽ dã¬
nandos. Nescitis qͣm angłos iuidicabimꝰ: Si¬
ueri angłi eeñt: iudicium in angłos dĩ hoiẽs
non haberent. Sic qͦ apłi sexaginta qui cum
dño xp̃o duodecim derelictis afide apostatȩ
recesserunt. intantum hominib miseris ad¬
huc putantur apłi. ut exhis manicheus &
ceteri multi diabolicis sectis multas animaᷤᷤ
implicent: quas ut caꝑent ꝑdiderunt. Nã
ꝓfecto ꝑditus manicheus. si tam̃ fuit. in illis
sexaginta ponendus ẽ. Si nom̃eiꝰ apłi int̃ duo¬
decim continetur: at in locum iudȩ traditoriᷤ
subrogato mathia. uoce. xp̃i ordinatus ẽ ter¬
cius decimꝰ paulus. qui sese apłm nouissimũ
in hoc uob̃blandiamini. iudeus hȩc fecerat:
licet & uos nobis ꝑnitiem ut pagani faciatis.
Bellum namq illicite geritis: quib ñ licet
repugnare. Uos enim cupitis uiuere. nobis

Expanded text:
exercitum diaboli similes transierunt, deo exercitum diaboli similes transierunt, deo dicio resurgendi a sanctis hominibus dicit esse damnandos: nescitis quoniam angelos iudicabimus? siueriangeli essent, iudicium in angelos dei homines non haberent. sic quoque apostoli sexaginta, qui cum domino Christo duodecim derelictis a fide apostatae recesserunt, in tantum hominibus miseris adhuc putantur apostoli, ut ex his Manicheus et ceteri multis diabolicis sectis multas animas implicent, quas ut caperent prodierunt. nam profecto perditus Manicheus, si tamen fuit, in illis sexaginta ponendus est, si nomen eius apostoli inter duodecim non continetur. at in locum Iudae traditoris subrogato Mathia uoce Christi ordinatus est ut tertius decimus Paulus, qui sese apostolorum nouissimum in hoc uobis blandiamini: Iudaeus haec fecerat, licet et uos nobis perniciem ut pagani faciatis. bellum namque inlicite geritis quibus non licet repugnare. uos enim cupitis uiuere nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tor. quocumq te uelamine bonitatis obde¬
xeris. quocumq nomine pacis bellũ oscłis
geras. quolibet unitatis uocabulo hominũ
genus illicias. qui hactenus fallis ac decipi.
uere diaholi filius es. dum morib indicas
ẽẽ reputa: & ut noueris in quos potius con¬
ueniant que suꝑiꝰ dixi commemora. Peti¬
lianus dixit. N ec ado mirum qͦd cibi nom̃
xpĩ illicite assumis. Hȩc ẽ uera diaboli con¬
suetudo. ita demum decipe. si sibimet uen¬
dicet uocabulum scĩtatis apł̃o p̃dicante.
Nec mirum ẽ inquit qm̃ ipse sathanas tͣns
figurat se uelut angłm lucis: & ministros
suos q̃si ministros iusticie. Nec mirum ẽ¬
ergo: qͦd te falsum ep̃m uocas. Nam &. illi an¬
gli ꝑditi. amatores uirginum mundanarũ.
qui carnẽ corrumpendo corrupti sunt. licet
duunis exuti uirtutib angl̃i ẽẽ desierint.
nomen tamen retinent angloꝵ.seseq semꝑ
angłos putant qui diuina soluti milieia. in

Expanded text:
tor quocumque te uelamine bonitatis obtetor quocumque te uelamine bonitatis obtexeris, quocumque nomine pacis bellum osculis geras, quolibet unitatis uocabulo hominum genus inlicias, qui hactenus fallis ac decipis, uere dia- boli filius es, dum moribus indicas esse reputa et, ut noueris in quos potius conueniant, quae superius dixi commemora. Petilianus dixit: Nec adeo mirum quod tibi nomen episcopi inlicite assumis. haec est uera diaboli consuetudo, ita demum decipere, si sibimet uindicet uocabulum sanctitatis, apostolo praedicante: nec mirum est, inquit, si ipse satanas trans figurat se uelut angelum lucis et ministros suos quasi ministros iustitiae. nec mirum eergo quod te falso episcopum uocas. nam et illi angeli perditi, amatores uirginum mundanarum, qui carnem corrumpendo corrupti sunt, licet diuinis exuti uirtutibus angeli esse desierint, nomen tamen retinent angelorum seseque semper angelos putant, qui diuina soluti militia in
Abbreviated transcription (Latin):
Ex fructib eoꝵ cognoscetis eos. AG̃s R. Si ab¬
cognoscatis: dicturus es crimina aliena. nec in
eis quorum ẽẽ dicuntur unqͣm ꝓbata. Si aũ
tu ame queras quib fructib uos potius esse
lupos rapaces cognoscamus: obicio scismatiᷤ
crimen qͦd tu negabis. ego autem statim ꝓbabo.
Non communieo traditorib & homicidis. Re¬
spondet tͥ semen abrahȩ. hec sunt illa crimi¬
na. uł non uera. uł nonmea. S hȩc interim
sepono: tu ostende ȩccłiam. Iam uox illa mͥso
nabit. qͣm in pseudo ꝓpħis uitandã dñs mo¬
nuit ostendentib partes. ⁊ abuniu̾so alienare
conantib. ecce hic ẽ xp̃c. ecce illic. S usq a¬
deo pucas ueras oues xp̃i cor non habere. qͥb
dictum ẽ nolite credere. ut lupum audiant di¬
centem. ecce hic ẽ xp̃e. & pastorẽ ñ audiant
dicentem ꝑ om̃s gentes incipientib abieru¬
salem. Petilianus dix̃. Sic sic imꝓbe ꝑsecu¬

Expanded text:
ex fructi. bus eorum cognoscetis eos. quaex fructi. bus eorum cognoscetis eos. quacognoscatis, dicturus es crimina aliena nec in eis quorum esse dicuntur umquam probata. si autem tu a me quaeras, quibus fructibus uos potius esse lupos rapaces cognoscamus, obicio schismatis crimen quod tu negabis, ego autem statim probabonon communico traditoribus et homicidis\'. respondet tibi semen Abrahae: \'haec sunt illa crimina uel non uera uel non mea. sed haec interim sepono, tu ostende ecclesiam. iam uox illa mihi sonabit, quam in pseudoprophetis uitandam dominus monuit ostendentibus partes et ab uniuerso alienare conantibus: ecce hic est Christus, ecce illic. sed usque adeo putas ueras oues Christi cor non habere quibus dictum est: nolite credere, ut lupum audiant dicentem: ecce hic est Christus et pastorem non audiant dicentem: per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. Petilianus dixit: Sic sic, improbe persecu
Abbreviated transcription (Latin):
ces ad effundendum sanguinẽ. cũ precidi¬
tis homines abunitate orbis t̾rarum. si hoc
in maximianistis recte dixistis. quia p̃cidert̃
aliquos aparte donati. Ita ne nos iuiam pacis
non cognouimꝰ. qui studemꝰ seruare unitatẽ
sp̃s inuinculo pacis. et uos eam nostis qui
sermoni xp̃i quem habuit post resurrecti¬
onem cum discipulissuis tam pacifico ut
inde inciꝑet dicens pax uobis cum.ata resi¬
stitis ut nichil aliud quam hoc ei dicere
conuincamini: Tu qͦd dixisti de unitate oi¬
um gentium falsum ẽ. nos quod dicimus
de crimine om̃ium gentium uerum ẽ: qͥ
dicerent ista si esset timor dei ante oculos
eorum: Alidete itaq si non ista cotidie dicen¬
do. plebem dĩ diffusam codo orbe terrarum.
tanqͣm cibum panis dentib finire conami¬
ni. Pecilianus dĩr. Monet etiam dñs xp̃e.
Cauete apseudo ꝓph̃is. Uemient ad uos in ue
stitu ouium: intus autem sunt lupi rapaceᷤᷤ.

Expanded text:
ces ad effundendum sanguinem, cum praecidices ad effundendum sanguinem, cum praeciditis homines ab unitate orbis terrarum, si hoc in Maximianistis recte dixistis, quia praeciderunt aliquos a parte Donati. itane nos uiam pacis non cognouimus, qui studemus seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, et uos eam nostis, qui sermoni Christi quem habuit post resurrectionem cum discipulis suis tam pacifico, ut inde inciperet dicens: pax uobiscum, ita resistitis, ut nihil aliud quam hoc ei dicere conuincamini: \'tu quod dixisti de unitate omnium gentium falsum est, nos quod dicimus de crimine omnium gentium uerum est\'? qui dicerent ista, si esset timor dei ante oculos eorum? uidete itaque, si non ista cotidie dicendo plebem dei diffusam toto orbe terrarum tamquam cibum panis dentibus finire conamini. Petilianus dixit: Monet etiam dominus Cauete a pseudoprophetis; multi ad uos uenient in uestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces;
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerunt non ẽ timor dei ante oculos eoꝵ
Nonne cognoscent om̃s qui oꝑantur iniqui¬
tatem. qui deuorant plebem meã sic̃ cibum
enim quod mentitur: occidit animã. Si au¬
tem nichil ẽ uerius quam id quod dix̃ xp̃s.
tis inparte donati. Linguȩ autem dolosȩ st̃
eoꝵ. qui cum facta sua nouerunt. ñ solũ se
dicunt iustos ẽẽ homines. s etiam iustifica¬
tores hominum. qͦd de uno dictum ẽ qui
iustificat impium. et quod sit iustꝰ et iusti¬
ficans. Iam de ueneno aspidum et ore ma¬
ledictione et amaritudine pleno satis dixi¬
mus: ueloces pedes autem ad effundendũ
sanguinẽ. etiam maximianistas habere dixi¬
stis: testis ẽ plenarii ur̃i concilii sententia. to¬
tiens gestis ꝓconsularib et municipalibus
allegata. Illi autem neminẽ quantum audi¬
mus. corporaliter occiderunt. Intellexistis
gͦ etiam spũali cede animarũ sanguinẽ fun¬
di gladio scismatis. qͦd in maximiano dam¬
nastis. Uidete gͦ si non sunt pedes ur̃i uelo¬

Expanded text:
dei ante oculos eorum. nonne cognoscent omnes, qui operantur iniquitatem, qui deuorant plebem meam sicut cibum enim quod mentitur occidit animam. si autem nihil est uerius quam id quod dixit Christis \'in parte Donati\'. linguae autem dolosae sunt eorum, qui cum facta sua nouerint non solum se dicunt iustos esse homines sed etiam iustificatores hominum, quod de uno dictum est qui iustificat impium et quod sit iustus et iustificans. iam de ueneno aspidum et ore maledictione et amaritudine pleno satis diximus. ueloces pedes autem ad effundendum sanguinem etiam Maximianistas habere dixistis; testis est plenarii uestri concilii sententia totiens gestis proconsularibus et municipalibus allegata. illi autem neminem, quantum audimus, corporaliter occiderunt. intellexistis ergo etiam spiritali caede animarum sanguinem fundi gladio schismatis, quod in Maximiano damnastis. uidete ergo si non sunt pedes uestri uelo
Abbreviated transcription (Latin):
ac suos manere uoluerunt. Ita uos gͥ: sanguine
nĩo peccantes obruitis. Non enim & si uidex
a nobis ugum ipsorum. Qui habitat in cęlis iri¬
debit eos: & dñs subsannabit illos. Tunc loquetur
adeos inira sua: & in furore suo conturbabit eos.
Ego autem constitutus sum rex ab eo suꝑ syon¬

Expanded text:
ac suos manere uoluerunt. ita uos igitur sanguine ac suos manere uoluerunt. ita uos igitur sanguine nostro peccantes obruitis. non enim, etsi index a nobis iugum ipsorum. qui habitat in caelis, irridebit eos, et dominus subsannabit illos. tunc loquetur ad eos in ira sua et in furore suo conturbabit eos. ego autem constitutus sum rex ab eo su
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianos incurrant. putentq se suasionib uñs
dõ officium face si nos quos odistis occidant
Dicente dño. xp̃o. Ueniet inquit tempꝰ ut qͥ uos
occiderit: putet sedõ offictum facere. Nichil
gͥ interest uobis maledocentib. utrum reges
orbis terrarum pagani qͦd absit. an xp̃iani eẽ
desiderent. cum eosdem contra xp̃i familiam
ñ cessatis armare. Nescitis autem aut potius
non legistis. qͦd crimine hominem occidentiᷤ
maus crimen ẽ suasoris: Ierabel in mortem
hominis iusti uł pauꝑis. maritum suũ exci¬
tauit regem: pari tamen supplicio uir ⁊uror
ambo ꝑierunt. Neq enm uos aliter reges
impellitis: quam ut sepe subtilis suadela fe¬
minea reges impulit inreatum. Etenim ꝑ fi¬
liam uxor herodis impetrauit ac meruit: disco
ad mensam caput ioħis afferri. Pontium pila¬
tum iudez sic coegerunt: ut xp̃m dnm̃ cruc
suffigeret. cuius sanguinẽ uindicem suꝑ sesẽꝑ

Expanded text:
christianos incurrant putentque se suasionibus uestris christianos incurrant putentque se suasionibus uestris deo officium facere, si nos quos odistis occidant, dicente domino Christo: ueniet, inquit, tempus, ut qui uos occiderit putet se deo officium facere. nihil igitur interest nobis male docentibus, utrum reges orbis terrarum pagani, quod absit, an christiani esse desiderent, cum eosdem contra Christi familiam non cessatis armare. nescitis autem aut potius non legistis, quod crimine hominem occidentis maius crimen est suasoris? Iexabel in mortem hominis iusti uel pauperis maritum suum excitauerat regem: pari tamen supplicio uir et uxor ambo perierunt. neque enim uos aliter reges impellitis, quam ut saepe subtilis suadella feminea reges impulit in reatum. etenim per filiam uxor Herodis impetrauit ac meruit in disco ad mensam caput Iohannis afferri. Pontium Pilatum Iudaei sic coegerunt, ut Christum dominum cruci subfigeret, cuius sanguinem uindicem super se semper
Abbreviated transcription (Latin):
cum regib scłi quos nunquam xp̃ianitas nisi in¬
uidos sensit: Quod ut breuiter doccam. macha¬
beos fr̃s rex ꝑsecutus ẽ. Rex quoq tres pueros
cum ipse sacrilegus esset: flaminis nescius re¬
ligiosis addixit. Rex questuit anmã pueri sal¬
uatoris. rex iustissimum danielem ferinis mor¬
sib ut putabat obiecit: ipsumq dnm xp̃m
clamat. Sapientiã loquimur inter ꝑfectos.
Sapientiam non huius scłi. neq pͥncipum
huius mundi quȩ euacuatur: sed loquim᷑ dĩ
quam nemo principum huius scłi cognouit.¬
Si enim cognouissent: non utiq dnm̃ ma¬
iestatis enicifixissent. S de pristims regib
paganis hoc dictum sit: uos autem huiꝰ scłi
imperatores quia xp̃iani ẽẽ desiderant. non
ꝑmittitis esse xp̃ianos. eum fuco & nebula
ur̃i mendatii eosdem bona mente eredentes.
adiniquitatem urãm ꝓrsus adducitis: ut
annis suis contra hostes rei publicȩ p̃paratis. in

Expanded text:
cum regibus saeculi, quos numquam christianitas nisi incum regibus saeculi, quos numquam christianitas nisi inuidos sensit \' quod ut breuiter doceam, Machabacos fratres re.r persecutus est; rex quoque tres pueros, cum ipse sacrilegus esset, flammis nescius religiosis addixit; rex quaesiuit animam pueri saluatoris; rex iustissimum Danihelem ferinis morsibus, ut putabat, obiecit, ipsumque dominum clamat; sapientiam loquimur inter perfectos, sapientiam non huius saeculi neque principum huius mundi quae euacuatuquam nemo principum hujus saeculi cognovitsi enim cognouissent, non utique dominum maiestatis crucifixissent. sed de pristinis regibus paganis is hoc dictum sit. uos autem huius saeculi imperatores, quia christiani esse desiderent, non permittitis esse christianos, cum fuco et nebula uestri mendacii eosdem bona - mente credentes ad iniquitatem uestram prorsus adducitis, ut armis suis contra hostes rei publicae praeparatis in
Abbreviated transcription (Latin):
ad messem. uos autem oculum maliuolentiȩ ĩ
tuaniis acriter figitis: & contra sententiã xp̃i.
ea sola ꝑ orbem terrarũ excepta affrica creuisse
contenditis. Petiliantis dixit. Ubi ẽ qͦd dic̃ dñs
lam: ubi ẽ. illud qͦd sputa in facie passus ẽ. qui
sputo suo sanctissimo ceci oculos patefecit: Ubi ẽ
qͦd dic̃ apłs paulus. si quis uos in faciem cedit: u̾ẽ
qͦd iterum dicit. in plagis supra modum. in mor¬
tib frequenter. in carecrib habundantius: Que
ꝑtulit memorat: non que fecit. Suffecerat fidi
Aũs .R. Itane uero uos accepta alapa prebetis alte¬
tam marillam: Non istã uobis famam. furiosa
ur̃a agmina ꝑ totam affricam cum terribili tur¬
pitudine passim uagantia compararunt. Utinã
uobiscum paciscetentur homines: ut saltem se¬
eundum ueterem legem oculum ꝓ oculo. dentem
ꝓ dente peteretis. non ꝓ auditis uerbis fustes en¬
geretis. Petilianus dixit. Quid audem uobis est

Expanded text:
ad messem. uos autem oculum maliuolentiae in ad messem. uos autem oculum maliuolentiae in zizaniis acriter figitis et contra sententiam Christi ea sola per orbem terrarum excepta Africa creuisse contenditis. Petilianus dixit: Ubi est quod dicit dolam? ubi est illud quod sputa in facie passus est, qui sputo suo sanctissimo caeci oculos patefecit? ubi est quod dicit apostolus Paulus: si quis uos in faciem caedit? ubi est quod iterum diciti: in plagis super modum, in m.ortibus frequenter, in carceribus abundantius? quae pertulit memorat, non quae fecit. suffecerat fecit tis? Augustinus respondit: Itane uero uos accepta alapa praebetis alteram maxill am P non istam uobis famam furiosa uestra agmina per totam Africam cum terribili turpitudine passim uagantia compararunt. utinam uobiscum paciscerentur homines, ut saltem secundum ueterem legem oculum pro oculo, dentem pro dente peteretis, non pro auditis uerbis fustes erigeretis! Petilianus dixit: Quid autem uolti;s e.\'it
Abbreviated transcription (Latin):
faciendam. xpĩanitas enim mortib ꝓficit.
Nam nemo fidelissimus uiu̾̃et. si mors afi¬
delib timeretur. Dieit enim dñs. xp̃c. Si gra
num tritiei cadens in terram non moriat᷑: solũ
remanet.Si autem moriatur: multum faci¬
et fructum. Aus &. Uellem scire. quis primo de
parte ur̃a se precipitauerit. Ualde quippe ald̃
granum feitile fuit. tinde tanta seges precipi¬
tatorum cadauerum pullulauit. Sane cũ uer¬
borum dñi memineritis. quia se dixit granũ
moriturum. & multũ fructum facturum qͣre
ipsi fructui qͦd ꝑ totum mundũ feracissime ꝓ¬
uenerit inuidetis. & ei rraniors uł paleȩ cͥmi¬
na. uł quȩ audistis. uł quȩ finxistis obicitis:
Petiliants dixit. S uos spinas atq zirania non
semina spargitis: cum quib uos in summo
iudicio deceat conciemari. Non maledicimꝰ:
niorum simul tib et triticum ueniret in mentẽ.
quia utraq ꝑ agrum ussa sunt crescere usq

Expanded text:
faciendam. christianitas enim mortibus proficit. faciendam. christianitas enim mortibus proficit. ?nam nemo fidissimus uiueret, si mors a fidelibus timeretur. dicit enim dominus christus: si num tritici cadens in terram non moriatur, solum remanet; si autem moriatur, multum faciet fructum. Augustinus respondit: Uellem scire quis primo de parte uestra se praecipitauerit. ualde quippe illud granum fertile fuit, unde tanta seges praecipitatorum cadauerum pullulauit. sane cum uerborum domini memineritis, quia se dixit granum moriturum et multum fructum fructum, quare ipsi fructui, quod per totum mundum feracissime prouenerit, inuidetis et ei zizaniorum uel paleae crimina, uel quae audistis uel quae finxistis, obicitis? Petilianus dixit: Sed uos spinas atque zizania, non semina spargitis, cum quibus uos in summo iudicio deceat concremari. non maledicimus;, niorum simul tibi et triticum ueniret in mentem, quia utraque per agrum iussa sunt crescere usque
Abbreviated transcription (Latin):
pugnant. S si ipsis dicitur ut quieseant sic̃
petro tunc dic̾tum ẽ quantomagis uob̃ dicen¬
dum ẽ. ut heretico furore deposito ad ea men¬
bra ꝑtineatis ꝓ quib sic dimicant: S lesi
a talib etiam nos odistis. & tanquam aures
dexteras ꝑdideritis. xp̃m sedentẽ ad patris
dexteram non auditis. S quib loquar aut
qͣndo eis loquar. quib nec horam inuenio. ui¬
num etiam mane ructantib. suic iam ebriis.
siue adhuc. quinimmo & minantur. non
solum illi s de illis etiam ep̃i ipsoꝵ parati ne¬
gare ad se ꝑtinere quod fecerint. Donet nobiᷤ
dñs eanticum graduũ quo dicere possimꝰ cum
his qui oderunt pacem erã pacificus. cum
loquebar eis debellabant me gratis. Dicit
hic ab aliis alibi. & ab omnib aliis. atq ali¬
is ubicumq sunt hereticis oppugnat᷑. Pecił
dixit. Ergo inqͣm mortem ꝓ fide subeundã
constituit. quam cuiqͣm ꝑ communione

Expanded text:
pugnant. sed si ipsis dicitur ut quiescant, sicut pugnant. sed si ipsis dicitur ut quiescant, sicut Petro tunc dictum est, quanto magis nobis dicendum est, ut haeretico furore deposito ad ea membra pertineatis pro quibus illi sic dimicant! sed laesi a talibus etiam nos odistis et, tamquam aures dexteras perdideritis, Christum sedentem ad patris dexteram non auditis.\' sed quibus loquar aut quando eis loquar, quibus nec horam inuenio uinum etiam mane ructuantibus siue iam ebriir siue adhuc? quin immo et minantur non solum illi, sed de illis etiam episcopi ipsorum, parati negare ad se pertinere quod fecerint. donet nobis dominus canticum graduum quo dicere possimus: cum his qui oderant pacem eram pacificus; cum loquebar eis, deb e II a ban t me gratis. dicit hic, ab aliis alibi et ab omnibus aliis atque aliis ubicumque sunt haereticis oppugnatur. Petilianus dixit: Ergo, inquam, mortem pro fide subeundam constituit quam cuiquam pro communione
Abbreviated transcription (Latin):
comitandi. uagandi. iocandi. bibendi. ꝑ nocꝰ¬
tandi licentiam. ñ solum fustes tornare. s etiã
ferrum uibrare. &. fundas circumagere didi¬
cerunt. S cur eis non dicam quo animo di¬
cam. et quo illi accipiant nouerit ds̃. insani.
gladius petri qͣmuis adhuc carnali motu
exertus ẽ. ur̃a uero arma aduersus xp̃m di
cendit in cęlum quo eum furor iudeoꝵ sequi
ñ potuit: & menbra eius in corꝑe quod ascñ¬
dens commendauit. furor ur oppugnat. Pro
istis menbris aduersus uos seuiuint et uobis re¬
sistunt: quicunq in catholica paruȩ adhuc fi¬
dei eo animo sunt. quo tunc petrus fuit. cũ
ferrum ꝓxp̃i nomine struxit. S multum
interest inter ur̃am ꝑsecutionem: et istors.
Uos similes estis seruo sacerdotis iudeorum: qͥa
seruientes principib ur̃is aduersus ȩccłiam
catholicam. id ÷ aduersꝰ. xp̃i corpꝰ armamini.
Isti autẽ tales sunt: qualis tunc petrus fuit:

Expanded text:
comitandi uagandi iocandi bibendi pernoccomitandi uagandi iocandi bibendi pernoctandi licentiam non solum fustes tornare, sed etiam ferrum uibrare et fundas circumagere didicerunt. sed cur eis non dicam — quo animo dicam et quo illi accipiant nouerit deus —: insani, gladius Petri quamuis adhuc carnali motu exertus est; uestra uero arma aduersus Christum cendit in caelum, quo eum furor Iudaeorum sequi non potuit, et membra eius in corpore quod ascendens commendauit furor uester oppugnat. pro istis membris aduersus uos saeuiunt et uobis resistunt, quicumque in catholica paruae adhuc fidei eo animo sunt quo tunc Petrus fuit, cum ferrum pro Christi nomine strinxit. sed multum interest inter uestram persecutionem et istorum. uos similes estis seruo sacerdotis Iudaeorum, quia seruientes principibus uestris aduersus ecclesiam catholicam id est aduersus Christi corpus, armamini; isti autem tales: sunt qualis tunc Petrus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ceat in ꝑnitie aliena uersari. Disciplinȩ aut̃
ꝑcussit petrus auriculam serui principis iudeoꝵ:
& abscidit eam. Dixitq illi iħs. Petre reconde
gladium tuũ in teca: qui enim gladio utitur.
compescitis arma circum cellionum: An p̃ter
euangłium uos loqui arbitremini. si dixeri¬
tis qui fuste usus fuerit. fuste morietur. Date
gͦ ueniam. quia nec illos a quib marculũ p̃¬
cipitatum eẽ querimini. potuerint ꝓhibere
maiores nr̃i. Neq enim scriptum ẽ in euã¬
głio. qui aliquem precipitauerit precipigo
morietur. Atq utinam sic̃ illa uł falsa uł tͣns¬
acta sunt: sic istorum ligna cessarent. Qͣmqͣm
fortasse irascimini. qͦd legionib ur̃s. et si non
legib saltem uerbis subtrahimꝰ armaturam:
quia eas solis seiuire fustib dicimꝰ. Uetus qͥppe
ista eorum malicia fuit: nunc autẽ nimium
ꝓfecerunt. Nam inter uinolenta coniuuia. &
cum feminis maritos non habentib. liberam

Expanded text:
ceat in pernicie aliena uersari. disciplinae autem ceat in pernicie aliena uersari. disciplinae autem percussit Petrus auriculam serui principis Iudaeorum et abscidit eam. dixitque illi Iesus: Petre, reconde gladium tuum in theca; qui enim gladio utitur, compescitis arma circumcellionum? an praeter euangelium uos loqui arbitremini, si dixeritis: qui fuste usus fuerit, fuste morietur\'? date ergo ueniam, quia nec illos, a quibus Marculum praecipitatum esse querimini, potuerint prohibere maiores nostri. neque enim scriptum est in euangelio: qui aliquem praecipitauerit, praecipitio morietur\'. atque utinam, sicut illa uel falsa uel transacta sunt, sic istorum ligna cessarent! quamquam fortasse irascimini, quod legionibus uestris etsi non legibus, saltem uerbis subtrahimus armaturam, quia eas solis saeuire fustibus dicimus. uetus quippe ista eorum militia fuit, nunc autem nimium profecerunt. nam inter uinulenta conuiuia et cum feminis maritos non habentibus liberam
Abbreviated transcription (Latin):
uos contradititis. Hanc uͦ formã nec ab ipsiᷤ
iudeis ꝑsecutorib accepistis. Illi enim ꝑsecuti
sunt carnem ambulantis in terra: uos euan¬
gł̃ium sedentis incelo. Qo euanglium mi¬
tius ptulit seuientium regum flammas. qͣ
ur̃as patitur linguas. Nam illis incenden¬
tib unitas mansit: uobis loquentib man̾e
non potuit. Qui uerba dñi exusta cupiebãt
aboleri: non credebant posse lec̾ta contem .ni.
Non gͦ illiin ȩuangłio exercerent flammas suas:
si eis contra ȩuangłium ꝓmitceretis linguas
ur̃as. In illa ꝑsecutione eugłium. xp̃i ab aliis
seuientib querebatur ab aliis metuentib ꝓ¬
debatur. ab aliis seuientib incendebatur ab
aliis diligentib abscondebatur nullis contra¬
dicentib oppugnabatur. Sceleratiores uobis
ꝑsecutionis partes. transacta gentiũ ꝑsecutio¬
xp̃o contradicunt. Petilianus dixit. Ecce uob̃
plenissimũ documentũ: quod. xp̃iano non li¬

Expanded text:
uos contradicitis. hanc uero formam nec ab ipsis uos contradicitis. hanc uero formam nec ab ipsis Iudaeis persecutoribus accepistis; illi enim persecuti sunt carnem ambulantis in terra, uos euangelium sedentis in caelo. quod euangelium mitius pertulit saeuientium regum flammas quam uestras patitur linguas; nam illis incendentibus unitas mansit, uobis loquentibus manere non potuit. qui uerba domini exusta cupiebant aboleri, non credebant posse lecta contemni. non ergo illi in euangelio exercerent flammas suas, si eis contra euangelium promitteretis linguas uestras. in illa persecutione euangelium Christi ab aliis saeuientibus quaerebatur, ab aliis metuentibus prodebatur, ab aliis eruentibus incendebatur, ab aliis diligentibus abscondebatur, nullis contradicentibus oppugnabatur. sceleratiores uobis persecutionis partes transacta gentium persecutioChristo contradicunt. Petilianus dixit: Ecce uobis plenissimum documentum, quod christiano non li
Abbreviated transcription (Latin):
ũr ut illius homicidȩ. S quia uniu̾sum orbẽ
inttrimere non potestis: odio ipso rei tenemin:.
dicente ioħe. Qui odit frẽm suum: homicida ẽ.
U utinam innocens fr̃ in ur̃oꝵ potius circum cel¬
lionum dela trucidandus: qͣm in ur̃am linguã
rebaptirandus incurrat. Pecilianus dix̃. Mo¬
nemus uos gͦ si libenter audiatis. & si non liben¬
occidendi formã. s moriendi xp̃ianis institu¬
it. Nam si ita repugnantes diligeret. nollet ꝓ
diabolo suggerente non fecit. Uos autemcũ
maiores nr̃os etiam defunctos falso testimo¬
nio ꝑsequimini. ubi accepistis hanc formam:
Qͦd nos ignotoꝵ criminib maculare conamini.
cum ur̃orum mala fact̾a notissima uob̃ obẽe
nolitis. ubi accepistis hanc formam: S nimi¬
um suꝑbimꝰ. si de nobis succensemꝰ: cum ad¬
uersus ipsum dnm uos falsum testimoniũ
dicere uideamus. quandoquidẽ ipse ȩccłiam
suam ꝑ om̃s gentes & ꝓmisit et exhibuit &

Expanded text:
uester ut illius homicidae. sed quia uniuersum orbem uester ut illius homicidae. sed quia uniuersum orbem interimere non potestis, odio ipso rei tenemini dicente Iohanne: qui odit fratrem suum homicida est. et utinam innocens frater in uestrorum potius circumcellionum tela trucidandus quam in uestram linguam rebaptizandus incurrat! Petilianus dixit: Monemus uos ergo, si libenter audiatis, et si non libenstus non occidendi formam sed moriendi christi- anis instituit. nam si ita repugnantes diligeret, nollet pro diabolo suggerente non fecit. uos autem cum maiores nostros etiam defunctos falso testimonio persequimini, ubi accepistis hanc formam? quod nos ignotorum criminibus maculare conamini, cum uestrorum mala facta notissima uobis obesse nolitis, ubi accepistis hanc formam? sed nimium superbimus, si de nobis succensemus, cum aduersus ipsum dominum uos falsum testimonium dicere uideamus, quandoquidem ille ecclesiam suam per omnes gentes et promisit et exhibuit et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eoꝵ nefario sacrilegio sic ẽ dnm dep̃eat᷑.
ut diccret. dñe si dimittis illis peccatũ di¬
mitte. sin autẽ dele me de libro tuo: in ef¬
fabilis eius earitas et miscd̃ia satis appa¬
ret. Nunquid gͦ subito crudelis effec̾tus ẽ cum
de monte descendens tot milia iubet occidi:
Considerate itaq ne forte maiore iracundia dĩ.
ꝑdot leges aduersus uos latas. anullo imꝑa¬
tore iussi fueritis occidi. An illi fratricidȩ ñ
uos comparandos putatis: Audite dnm ꝑ¬
ꝓpħam dicentẽ. Ab ortu solis usq ad occasũ.
glorificatum ẽ nomen meum in nationib. ⁊
in om̃i loco incensum admouebitur nomini
meo. & hostia pura. Magnum nom̃ meum
sacrificio suꝑ quod respicit ds̃. inuidere uos
ꝑ calumnias ostenditis. ur̃as et si qͣndo audie¬
ritis asolis ortu usq ad occasum laudari nom̃
dñi. quod ẽ uiuum sacrificium de quo dic̾tũẽ.
immola dõ saenficiũ laudis: ita concidet uultꝰ

Expanded text:
pro eorum nefario sacrilegio sic est dominum deprecatus, pro eorum nefario sacrilegio sic est dominum deprecatus, ut diceret: domine, si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo, ineffabilis eius caritas et misericordia satis apparet. numquid ergo subito crudelis effectus est, cum de monte descendens tot milia iuberet occidi? considerate itaque, ne forte maiore iracundia dei per tot leges aduersus uos latas a nullo imperatore iussi fueritis occidi. an illi fratricidae non, uos comparandos putatis? audite domam dicentem: ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in nationibus, et in omni loco incensum admouebitur nomini meo et hostia pura. magnum nomen meumsacrificio, super quod respicit deus, inuidere uos per calumnias uestras ostenditis et, si quando audieritis a solis ortu usque ad occasum laudari nomen domini, quod est uiuum sacrificium de quo dictum est: immola deo sacrificium laudis, ita concidet uultus
Abbreviated transcription (Latin):
nes qui escant. &. nolo nos de barbaris terreas.
Utrum autem scismadiei nos simꝰ an uos. nec
ego. nec tu. s xp̃c interrogetur ut indicet e¬
inuenitur iam non interrogetur. s aut correc¬
tus conuertatur. aut correptus non conquerat᷑.
Petiliañ dirit. Neq enim dñs d̃s humano san¬
gume aliquando letatus ẽ: cum occisosem frĩs
cain. inuita carnifice uoluerit ꝑmanere. AyG&ꝵ.
Si occisori frĩs ds̃ aoluit inferri mortem. s re¬
linqui carnificem uitam: uide ne forte hoc
sit quod cum regis cor in manu di sit. unde
multas ad uos commoaendos & corripiendos
leges ipse constituit. nulla tamen lex regiauoᷤᷤ
iussit occidi. fortasse ꝓpt̾ea ut quicumq ue¬
strum inꝑtinaci sacrilegi furoris aura ꝑsi¬
stunt cain paiicide supplicio. uita carnifi¬
ce crucientur. Legimꝰ enĩ multos afamulo dĩ
moyse. miscditer interfectos. Nam in eo qͦd

Expanded text:
nes quiescant, et nolo nos de barbaris terreas. nes quiescant, et nolo nos de barbaris terreas. utrum autem schismatici nos simus an uos, nec ego nec tu, sed Christus interrogetur, ut indicet er in ecclesia non inuenitur, iam non interrogetur, sed aut correctus conuertatur aut correptus non conqueratur. Petilianus dixit: Neque enim dominus deus humano sanguine aliquando laetatus est, cum occisorem fratris Cain in uita carnifice uoluerit permanere. Augustinus respondit: si occisori fratris deus noluit inferri mortem, sed relinqui carnificem uitam, uide ne forte hoc sit quod, cum regis cor in manu dei sit, unde multas ad uos commonendos et corripiendos leges ipse constituit, nulla tamen lex regia uos iussit occidi, fortasse propterea, ut, quicumque uestrum in pertinaci sacrilegi furoris aura persistunt, Cain parricidae supplicio, uita carnifice, crucientur. legimus enim multos a famulo dei Moyse misericorditer interfectos. nam in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
mines. In sola dilec̾tione donati remansit
xp̃c: uerba sunt hominum extollentiũ głam
hominis sub nomine xp̃i. ut gła minuatur
ipsius xp̃i. Scriptum ẽ enim. In lata gente
gła regis: in diminutione autem popłi con¬
tritio principis. Hȩc gͦ uerba sunt hominũ.
At illa in ȩuangłio quia oportebat. xp̃m pa¬
ti & resurgere tercia die. & predicari in no¬
mine eius pęnitentiam & remissionem pec¬
catorum ꝑ om̃s gentes incipientib ab ihe¬
rusalem. uerba sunt .xp̃i. commendantis glo¬
riam qͣm accepit apatre in latitudine re¬
gni sui. Utrisq auditis hanc ȩccłiȩ commun¬
onem potius eligimꝰ. & hominũ uerbis xp̃i
uerba preponimꝰ. Rogo quis ẽ. qui nos dieat
mala legisse. nisi qui xp̃m dic̃ mala docusse:
Petilianus dix̃. Nunquid gͥ cedem uł scisma¬
ticiᷤᷤ ds̃ iussit inferri: Qui si omnino p̃ciꝑet uos
deberetis occidi. ab aliquib scitis ac barbaris.

Expanded text:
mines. in sola dilectione Donati remansit mines. in sola dilectione Donati remansit Christus\' uerba sunt hominum extollentium gloriam hominis sub nomine Christi, ut gloria minuatur ipsius Christi. scriptum est enim: in lata gente gloria regis, in deminutione autem populi contritio principis. haec ergo uerba sunt hominum. at illa in euangelio: quia oportebat christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem uerba sunt Christi commendantis gloriam quam accepit a patre in latitudine regni sui. utrisque auditis hanc ecclesiae communionem potius eligimus et hominum uerbis Christi uerba praeponimus. rogo: quis est qui nos dicat mala legisse, nisi qui Christum dicit mala docuisse? Petilianus dixit: Numquid igitur caedem uel schismaticis deus iussit inferri? qui si omnino praeciperet, uos deberetis occidi ab aliquibus Scythis ar barbaris,
Abbreviated transcription (Latin):
duium: s uos diligenter attendite qͥd potius
eligatis. utrum correcti uiuere in pace. an in
malicia ꝑseuerantes. falsi martyrii nomine
uera supplicia sustinere. Sic uos autem allo
de patiamini. cum tanta in digna faciatis. &.
intanta impunitate regnetis. ita furiosi. ut ꝑ
di laudes amplius qͣm bucina belliea terrea¬
tis: ita calumniosi. ut etiam spontanea ur̃oꝵ
precipicia ñis ꝑsecutionib imputetis. Dicit
etiam quasi preceptor benignissimꝰ: qui ñ uis
bonũ eligere uiuere te holle damnasti. Ita uͦsi
ur̃is criminationib crederemꝰ: benigne uiue¬
remus. quia di ꝓmissionib credimꝰ uiuere nos
nolle dannamꝰ. Bene ut arbitror meministi.
quid apłi dixerint iudeis. qͣndo. xp̃m p̃dica¬
re ꝓhibebantur. Hoc gͦ & nos dicumꝰ: ut re¬
spondeatis nob̃ utrum dõ magis obediendũ
sit an hominib. Traditores. thurificatores. ꝑ¬
secutores: uerba sunt hominum contra ho¬

Expanded text:
trium, sed uos diligenter attendite quid potius trium, sed uos diligenter attendite quid potius eligatis, utrum correcti uiuere in pace an in malitia perseuerantes falsi martyrii nomine uera supplicia sustinere. sic uos autem alloqte patiamini, cum tanta indigna faciatis et in tanta impunitate regnetis, ita furiosi, ut per \'dei laudes. amplius quam bucina bellica terreatis, ita calumniosi, ut etiam spontanea uestrorum praecipitia nostris persecutionibus imputetis. Dicit etiam quasi praeceptor benignissimus: qui non nis bonum eligere, uiuere te nolle damnasti. ita uero, si uestris criminationibus crederemus, bene uiueremus; quia dei promissionibus credimus, uiuere nos nolle damnamus. bene, ut arbitror, meministis quid apostoli dixerint Iudaeis, quando Christum praedicare prohibebantur: hoc ergo et nos dicimus ut respondeatis nobis, utrum deo magis oboediendum sit an hominibus. \'traditores turificatores persecutores\' uerba sunt hominum contra ho