comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. Patris & filii imꝑio apłm se faccũ
ostendit: ut in deo patre salutẽ & xp̃o
filio eiꝰ sp̃e predicaret. Ut qr nemo ne¬
gat salutẽ ee̾ indeo: nec qͥsqͣm dubita¬
ret sp̃e ee̾ in xp̃o iħu qũe amortuis ex¬
citatũ. exemplũ huiꝰ spei dedisse cogno ᷤᷤ¬
ceret. Hoc mͦ scͥbit cunotheo ut secu¬
rus e̾e̾t de sua ordinatione : qr ĩꝑio pa¬
tris & filii electus ẽ. addocendũr: quẽ
uerũ filium appellat: sed infide.
Sic̃ dicit ad corinthios inxp̃o em̃ iħu in
qͥt ꝑ euangłm ego uos genui Hȩc uera
& firma gnãdio ẽ. quȩ nescit occasum
nescit morbos & pestilentiã & quȩ ig¬
norat fam̃ & situm: didic̃ aũ in regno
dei nulliꝰ egere. quia futura ẽ dono
dei immortalitas głosa in regno dei .&.
manere ȩphesi cũ irẽ in macedoniam
ut denũties quibdã ne aliter doceant
ne ne intendant fabulis & genealogi¬
is infinitis quȩ questiones prestant
magis qũa ȩdificationẽ dei que. ẽ

Expanded text:
ro. Patris et Filii imperio apostolum se factum ostendit, ut in Deo Patre salutem, et Christo Filio ejus spem praedicaret; ut quia nemo negat salutem esse in Deo, nec quisquam dubitaret spem esse in Christo Jesu, quem a mortuis excitatum, exemplum hujus spei dedisse cognosceret. Hoc modo scribit Timotheo, ut securus esset de sua ordinatione; quia imperio Patris et Filii electus est ad docendum. Quem verum filium appellat, sed in fide, sicut dicit ad Corinthios: In Christo Jesu, in, per Evangelium ego vos genui . Haec vera et firma generatio est, quae nescit occasum, nescit morbos, et pestilentiam, et quae ignorat famem et sitim. Dicit autem in regno Dei nullius egere, quia futura est dono Dei immortalitas gloriosa in regno Dei et Cmanere Ephesi, cum irem in Macedoniam, ut denunties quibusdam ne aliter doceant, neve intendant fabulis, et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant, magis quam aedificationem Dei, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
rior si mulier qr post uirũ & ex uiro crea¬
ta ẽ. Adicit & aliud qr diabolus ñ uirum
sedurit: sed mulierẽ. Uir añ ꝑmulierẽ de¬
ceptus est. Ac ꝑhoc nulla illi concedenda
audatia ẽ. sed ẽẽ debet in humilitate: qr
ꝑ illã mos int̾it in muntũ. S alua autẽ¬
erit inqͥt ꝑfiliorũ gn̾ationẽ: Si tñ infide
manserit a& caritate & pura uita. Hos enĩfi¬
tesurgens ex mortuis. Ilqđ ab illis lib̾abit᷑:¬

Expanded text:
rior sit mulier, quia post virum et ex viro creata est. Adjicit et aliud, quia diabolus non virum seduxit, sed mulierem; vir autem per mulierem deceptus est: ac per hoc nulla illi concedenda audacia est, sed esse debet in humilitate; quia per illam mors intravit in mundum. Salva erit, inquit, per filiorum generationem; si tamen in fide manserit, et charitate, et pura vita. Hos enim firesurgens ex mortuis, non quod ab illis liberabit
Abbreviated transcription (Latin):
firmauit a quib neglecta & a qͥb serua¬
ta ẽ. Itaq ñ solũ ꝓpter malos actus ec
uicia corꝑis lege̾ datã dicit: sed & ꝓpt̾
ꝑfidiam qua sꝑnebant creatorẽ ut be¬
ne uiuere addiscerent & gr̃as conditori red¬

Expanded text:
firmavit, a quibus neglecta, et a quibus servafirmavit, a quibus neglecta, et a quibus servata est. Itaque non solum propter malos actus et vitia corporis, Legem datam dicit, sed et propter perfidiam, qua spernebant Creatorem; ut bene vivere addiscerent et grati
Abbreviated transcription (Latin):
discernere ea quȩ ad tẽpus data st̃
ab his quȩ ꝑpetua sunt: & quȩ ad
xp̃i ꝑtinent sacramentũ Seruari
iã infuturũ ñ oport̾e. quasi uent᷑us
credatur ꝗͥ ĩãuenit. Si ergo om̃ia lo¬
cis suis accipięnt᷑. bona sunt. Si quo¬
peccare. Est eiũ una queq mini¬
me locis suiserpone. p̃tea qr iustis
lege non opus ẽ. idẽ. his qui accepta
remissione peccatoꝵ iustificati suñ
ne ia uiniant sublege aqua lib̾ati
sunt dono dei ꝑfidẽ xp̃i: ut dece¬
tͥo serliata lege naturȩ que crea¬
toris agnitionẽ rechpit & non peccarehor¬
tatur. iuditii diẽ expectent inquo iusti
remunerandi sunt. Custodientes legẽ
nat᷑alem. Qũa si humanũ gemis ducẽ ha
buissec lex inlitt̾is ꝑ moy sẽ. data ñ ẽẽt.
S qr contẽptui ducta ẽ. qͣsi nulliꝰ eẽt auc¬
toritatis scͥptura firmata ẽ. ut sciretur
qd seruanda eẽt & ꝓpter tempꝰ presens
est & qr requisituru̾s ẽ infut᷑um qͥ illam

Expanded text:
discernere ea, quae ad tempus data sunt, discernere ea, quae ad tempus data sunt, ab iis quae perpetua sunt: et quae ad Christi pertinent sacramentum, servari jam in futurum non oportere, quasi venturus credatur, qui jam venit. Si ergo omnia locis suis accipiantur, bona sunt: si quopeccare est enim, unaquaeque minime locis suis exponere. Praeterea quia justis lege non opus est, id est, iis qui accepta remissione peccatorum justificati sunt; ne jam vivant sub Lege, a qua liberati sunt dono Dei per fidem Christi; ut de caetero servata lege naturae, quae Creatoris cognitionem recipit, et non peccare hortatur; judicii diem exspectent, in quo justi remunerandi sunt, custodientes legem naturalem, quam si humanum genus ducem sibi habuisset, lex in litteris per Moysen data non esset. Sed quia contemptui ducta est, quasi nullius esset auctoritatis, Scriptura firmata est; ut sciretur quod servanda esset, et propter tempus praesens, et quia requisiturus est in futurum, qui illam
Abbreviated transcription (Latin):
tradita. errauerunt putantes predi
& circũcisione & escis discernendis seruari
debere: iccurto ĩ uaniloquiũ dic̃ eͦ eẽ ꝯũsos. qr io¬
lebãt doc̃e q̃ ignorabãt. cimus añ qr bo¬
na ẽ. lex: siqͥs ea legittime utatur.
certũ hñs hoc qđ iusto lex non. ẽ.
posita. iniustis uero & in obsequenti¬
b impiis & peccatorib scelestis & pro¬
fanis patricidis & matricidis. & for¬
nicatorib homicidis. mascłoꝵ concu¬
bitorib plagiaris. mendacib ꝑ niris:
ꝓ siqͥd aliud sanȩ doctrinȩ aduer¬
dei qđ creditum ẽ mͥ. Bonã ẽe̾ leg̃ẽ
que ꝑmoysẽ cdlata ẽ. ñ negat: ita tñ
ut sensus eius sciat᷑ & qͦmͦ data ẽ.
accipiatur. Hic eñĩ scit legẽ & qua
causa data sit : qui p̃dicato xp̃o
deserit illã ex parte qͣ lex factorũ
appellat᷑. Circa dilectionẽ aũ dei
utatur ea: asserens & affirmans quȩ
ad saluatorẽ dicta st̃ a lege & ꝓpħis
Hic eñi legittime utitur lege qͥ potest

Expanded text:
tradita; erraverunt putantes, praedet circumcisione et escis discernendis servari debere. Idcirco in vaniloquium dicit eos conversos; quia volebant docere, quae ignorabant. Scimus autem quia bona est Lex; si quis ea legitime utatur, certum habens hoc quod justo lex non est posita, sed injustis et inobsequentibus, impiis et peccatoribus, scelestis et profanis, parricidis et matricidis, fornicatoribus, homicidis, masculorum concubitoribus, plagiariis, mendacibus, perjuris: et si quid aliud sanae doctrinae adverDei, quod creditum est mihi. Bonam esse legem, quae per Moysen data est, non negat; ita tamen, ut sensus ejus sciatur, et quomodo data est, accipiatur. Hic enim scit Legem, et qua causa data sit, qui, praedicato Christo, deserit illam ex parte, qua lex factorum appellatur: circa dilectionem autem Dei utitur ea, asserens et affirmans quae a Salvatore dicta sunt in Lege et prophetis. Hic enim legitime utitur Lege, qui potest
Abbreviated transcription (Latin):
Huic magis studendũ hortatur. Tc̃ & enĩ
om̃ia quę supra seruanda mancdaant ad
effectũ premiorũ pot̾unt deduer. si duce
caritate iter ambulent legis. Tota qñ mͦ¬
ce oꝑatur: qͥ de amore aliqͥd fecit. Hypo¬
chrisis & simulatio ñ ẽ. incaritate. Quate

Expanded text:
r. Tunc enim omnia, quae supra servanda mandavit, ad effectum praemiorum poterunt deduci, si duce charitate iter ambulent legis. Tota enim mente operatur, qui de amore aliquid facit. Hypocrisis et simulatio non est in charitate, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Resurrectio tam̃ duas habet formas.
ut primo animo deterris resurgat
addcelos: dem̃ recepto corꝑe surgat rap¬
tus obuiã xp̃o. Qoȩ sunt surlum
sapite non ea quȩ suꝑ terrã. Suꝑnorũ ⁊¬
lorum qui eterm sunt habitacła nos pe¬
eñ his se suꝑstitionib occupau̾it: impe¬
dimentũ pacietur. Non eñĩ pot̾it hec tͣns¬
cendere: quib se inclinauit ut dñis.
Martui enĩ estis & uita ur̃a abscondita ẽ
cũ ap̃o indeo. Apud mundi sensum mor¬
constet iiuiere illũ cũ his om̃ib. Ideirco
carnalib ac mundanis abscondita ẽ
uita xp̃i: & suorũ indeo extra mundũ
in regno eius cȩlesti in quo inuunt.
apparebitis cũ illo ingła. Uita nr̃a xp̃e

Expanded text:
Resurrectio tamen duas habet formas, Resurrectio tamen duas habet formas, ut primo anima de terris resurgat ad coelos, deinde recepto corpore, resurgat raptus obviam Christo. Quae sunt sursum, sapite, non ea quae super terram. Supernorum coelorum, qui Aeterni sunt habitacula, nos peenim his se superstitionibus occupaverit, impedimentum patietur; non enim poterit haec transcendere, quibus se inclinavit, ut dominis. Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Apud mundi sensum morconstet vivere illum cum his omnibus. Idcirco carnalibus ac mundanis abscondita est vita Christi et suorum in Deo extra mundum, in regno ejus coelesti, in quo vivunt. apparebitis cum
Abbreviated transcription (Latin):
gi capiti suo: ut restaurentur in illo
honorati effecti. quasi pͥma parte cor¬
ꝑis truncati. toto se dantes mundo ad
sensum carnis explend ũ Sagina eñi
carnalis sensus traditio humana ẽ. ꝗͦ
hoc dicit sufficere qđ carins tradidit
ꝓudentia. Nationẽ eñi uidetur hr̃e
sapiendiȩ uixta carnẽ: qr exelem̃tis
ẽ om̃is corpalis natiuitas. Ac ꝑhoc ñ ÷
in congruum inquiunt his inclina¬
ri quoꝵ gub̾nacłis humanũ regitur
grnus: uc his se subiciat quȩ uidet
niundi clarissima. nec requiri d¬
bere sp̃italia qr his solis in quirnt
ducib uti concessũ ẽ. & ꝑhanc rati¬
oñe negligunt auctorẽ. Si enĩcãre¬
surrexistis cũ xp̃o que sursum sunc
querite ubi.xp̃c ẽ. addexteram dei se¬
dens. hos cũ xp̃o resurrexisse adserit
inbaptismo. qui suꝑ cȩlestia cogitant
ubi sedes est xp̃i. ubi deus pater filio
suo tradidit dext̾am. ut regnet & iu¬
dicet. Iudicis enĩ insinistra sed̾e ñ ẽ.

Expanded text:
gi capiti suo, ut restaurentur in illo gi capiti suo, ut restaurentur in illo honorati effecti: sed quasi prima parte corporis truncati, totos se dantes mundo ad sensum carnis explendum. Sagina enim carnalis sensus traditio humana est, quae hoc dicit sufficere, quod carnis tradidit providentia; rationem enim videtur habere sapientiae, juxta carnem, quia ex elementis est omnis corporalis nativitas: ac per hoc non esse incongruum inquiunt his inclinari, quorum gubernaculis humanum regitur genus, ut his se subjiciat, quae videt mundi clarissima: nec requiri debere spiritualia; quia his solis, inquiunt, ducibus uti concessum est, et per hanc rationem negligunt auctorem. CAsurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens. Hos cum Christo resurrexisse asserit in baptismo, qui supercoelestia cogitant, ubi sedes est Christi, ubi Deus Pater Filio suo tradidit dexteram, ut regnet et judicet; judicis enim in sinistra sedere non est.
Abbreviated transcription (Latin):
ne adsentiant. ne cogitent: qr que ꝓ¬
mittunt corruptionis sunt. Usus enĩ &
culture ipsoꝵ interitũ gn̾at: qr p̃cepta
& doctrinȩ ñ dei sedhoĩnũ sunt in qͥb
una spes ẽ. Qppe cũ aduersus crea¬
torẽ inuen̾it. Hec error humanꝰ: tit ꝓhi¬
bens abumꝰ dei fide multorũ ddeoꝵ su¬
ꝑstititionẽ inducat. Que sunt rationẽ
qͥd hñtia sapientiȩ simulatiõe religio¬
nis &e humilitate animi aduerationẽ¬
corpis: ñ inhonore aliquo ad saturitatẽ
& diligentiam carnis: Hinc se sapientiȩ
rationẽ hr̃e putant: quia traditiomi hu¬
mane nom̃ religionis applicant ut religio
appelletur. cũ sit sacrilegium. Ꝙ quod
contra auctorẽ ẽ. sacrilega mente inuen¬
tũ ẽ. Nom̃ ergo fingit ut falsa que suñ.
possit uera addserere: & humanas m̃des
interra humiliat ne se erigant ad suꝑ¬
na Aut terrena colentes excidant ã
Hinc enĩ adgrauati ñ pot̾ant sursũ iun¬

Expanded text:
ne assentiant, ne cogitent quia quae pne assentiant, ne cogitent quia quae promittunt, corruptionis sunt. Usus enim et cultura ipsorum interitum generant; quia praecepta et doctrinae non Dei, sed hominum sunt, in quibus vana spes est: quippe cum adversus Creatorem invenerit haec error humanus; ut prohibens ab unius Dei fide, multorum deorum superstitionem inducat. Quae sunt rationem quidem habentia sapientiae simulatione religionis, et humilitate animi ad vexationecorporis, non in honore aliquo ad saturitatem et diligentiam carnis. Hinc se sapientiae rationem habere putant, quia traditioni humanae nomen religionis applicant, ut religio appelletur, cum sit sacrilegium; quia quod contra auctorem est, sacrilega mente inventum est. Nomen ergo fingit, ut falsa quae sunt, posset vera asserere; et humanas mentes in terra humiliat, ne se erigant ad superna: aut terrena colentes excidant a sHinc enim aggravati non poterant sursum jun
Abbreviated transcription (Latin):
tio mortuorũ: qđ quidẽ fieri minime
potuisset nisi peccatũ affixisset cruci.
dũ enĩ ñ peccando saluator
mundus ẽ. neq errores qͦs humana
adinuenit traditio diligamꝰ: sed solũ
xp̃m qui mortuus ẽ ꝓnobis ut corꝑi
suo nos sociaret exꝑditis. Quiergo cũ¬
sepulti sunt. xp̃o mortui suis elementis:
ut nichil curent ex his. Suꝑna enĩ didi¬
cerunt tenenda: quȩ possunt utam
dare ꝑpetuam. Hȩc enĩ nec p̃sendem
lant: & impediunt ne apprehendat᷑
futura. Q aũ post baptismũ ambigłt
de aliquib putans quęd̃a de uet̾ib
ueneranda. uiuere se ostendit elem̃tis
quȩ decernit colenda: ut dubitat con¬
tenenda hic remanebit infra circłos
mundi alienus adeo: qr uet̾i indutus
homini carnals transire ñ pot̾it. Ne¬
t aueritis quȩ sunt om̃ia in inderitũ.
& corruptionẽ. ꝑ abusionẽ scđm precep¬
ta & doc̾trinas hõmũ. Phibet om̃i gñe
abspe mundanoꝵ qr inanis ẽ. ne colañ

Expanded text:
tio mortuorum: quod quidem fieri minime tio mortuorum: quod quidem fieri minime potuisset, nisi peccatum affixisset cruci. Dum enim non peccando Salvatormundus, neque errores quos humana adinvenit traditio, diligamus: sed solum Christum, qui mortuus est pro nobis; ut corpori suo nos sociaret ex perditis. Qui ergo consepulti sunt Christo, mortui sunt elementis, ut nihil curent ex his; superna enim didicerunt tenenda, quae possunt vitam donare perpetuam. Haec enim nec praesentem dant, et impediunt, ne apprehendantur futura. Qui autem post baptismum ambigit de aliquibus, putans quaedam de veteribus veneranda, viverequae decernit colenda, aut dubitat contemnenda; ita remanebit intra circulos mundi, alienus a Deo, quia veteri indutus homine carnalia transire non poterit. Hiomnia in interitum, et corruptionem per abusionem secundum praecepta et doctrinas hominum. Prohibet omni genere ab spe mundanorum; quia inanis est, ne colant,
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit dicens. Et illud tulit demedio
Sic gͦ deleint cdntulit demedio. Sic autẽ
tulit de medio: cũ affixit ait cruci. Ad¬
fig̾e aũt cruci Hoc dixit ee̾ spoliare pͥn¬
cipatus & potestates publice: & de trium
phare illos inxp̃o. Hec sicut uidetur obs¬
cura sunt: ac ꝑ hoc adhibita cura diluci¬
landa sunt. hoc ẽ presidiũ dei qđ psig¬
nificantiã diuersarũ causarũ exponit
apłs. Multa enĩ acta memorat ut genus
hõmũ ad indulgentiã ꝑueniret: ut non
solũ ꝓpria remitt̾et nobis delicta: sed
ꝙ illuo collẽt peccatũ qđ exade erat p̃¬
uaricatione qđ appellauit cẏrographũ
in decrecis. qdđ nos amortuis resungere ñ
sinebat ⁊ quia siñ & hoc dulisset de me¬
dio. exeuntes hinc qͥd̃ acceꝑant remissa.
illic tenerentur apud inferos. Porro
audẽ idõ om̃ia delicta concessa sunt.
ut resurgerent a mortuis. Et enĩ expec¬
cado mors. sublato peccato fit resurrec¬

Expanded text:
subjecit dicens: Et illud tulit de medio. subjecit dicens: Et illud tulit de medio. Sic ergo delevit, cum tulit de medio. Sic autem tulit de medio, cum affixit, ait, cruci. Affigere autem cruci, hoc dixit esse spoliare principatus et potestates publice, et detrphare illos in semetipso. Haec, sicut videtur, obscura sunt: ac per hoc adhibita cura dilucidanda sunt. Hoc est praesidium, quod per significantiam diversarum causarum exponit Apostolus. Multa enim acta memorat, ut genus hominum ad indulgentiam perveniret, ut non solum propria remitteret nobis delicta, sed et illud tolleret peccatum, quod ex Adae erat praevaricatione quod appellavit chirographum in decretis quod nos a mortuis resurgere non sinebat; quia si et hoc non tulisset de medio, exeuntes hinc, qui acceperant remissam, illic tenerentur apud inferos. Porro autem ideo omnia delicta concessa sunt, ut resurgerent a mortuis. Quia enim ex peccato mors, sublato peccato fit resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt. Dem̃ impletatis peccatoꝵ su¬
orũ causa: indigni erant uita. Idoq dis¬
ereuit hos a iudeis: quasi qͥ fuerint inimi¬
ci dei unius. Iudei uͦ in unius dei confes¬
sione degentes adueniente xp̃o. addis¬
cunt muisteriũ dei qđ expectabant adius¬
tificationẽ suã. Ut meo qđ̾ subreptum
illis fuerat qr impossibile ẽ. ee̾ sine pecca¬
to: acciꝑent remissionẽ. Unde post cau¬
sam gentilium inducit iudeos dicens do¬
nans nobis om̃ia delicta. Ut post sp̃alem
iubiceret & gn̾alem: qr cunc̾tis donauit
om̃ia delicta. Sed qr sic̃ dic̃ dñs cui
plus donatũ fuerit ampliꝰ debet dilig̾e:
deneo cõmonet gentes ut considerantes
causas malorũ suorũ. & qualẽ grãm acce¬
ꝑunt a deo in xp̃o. tota deuotione solli¬
citis int.circa obsequiũ eius aquo diu̾sa
mortis pena sunc liberati. Qmͦ gͦ donauit nob̾
om̃ia delicta. Deleto inqͥt cy rographo
qđ erat aduersariũ nobis. Et qd ẽ delere :

Expanded text:
noluerunt: deinde impietatis peccatorum sunoluerunt: deinde impietatis peccatorum suorum causa indigni erant vita; ideoque discrevit hos a Judaeis: quasi qui fuerint inimici Dei unius. Judaei vero in unius Dei confessione degentes, adveniente Christo, addiscunt mysterium Dei, quod exspectabant ad justificationem suam: ut in eo quod subreptum illis fuerat, quia impossibile est esse sine peccato, acciperent remissionem. Unde post causam gentilium inducit et Judaeos, dicens: Donans nobis omnia delicta; ut post specialem subjiceret et generalem; quia cunctis donavit omnia delicta. Sed quia sicut dicit Dominus: Cui plus donatum fuerit, amplius debet diligere : idcirco commonet gentes, ut considerantes causas malorum suorum, et qualem gratiam acceperunt a Deo in Christo, tota devotione solliciti sint circa obsequium ejus, a quo a diversa mortis poena sunt liberati. Quomodo ergo donavit nobis omnia delicta? Deleto, inquit, chirographo, quod erat adversarium nobis. Et quid est delere,
Abbreviated transcription (Latin):
ganis. Si mortui estis cũ xp̃o. ab
helementis huiiꝰ mundi. quid tãquã
uiuentes in hoc imundo decernitis:¬
Omĩs qui baptizatur in xp̃o:
morit᷑ mundo. Cunctis enĩ suꝑsti¬
tionũ errorib abrenunciat: ut so¬
lam colat fidem xp̃i. Amotis enim
q̃ naturali iustitie accedunt. relinqͥt᷑
disciplina data a dõ. ꝑ quã uiuit᷑¬
dõ ꝑspem q̃ ẽ in xp̃o. Morit᷑ autẽ
his quib subiectus fuerat ꝑ errorẽ.
dũ negat illos quos deos p̃sumpse¬
rat ẽẽ. & ita fit ut ꝑ inimicitiã abre¬
nunçiationis unuicẽ sibi mortui di¬
cant᷑. homo & elem̃toꝵ cultura.
Mundũ enĩ dicens errorẽ carnis sig¬
inficat. Omne enĩ qđ indet᷑ c̃arm
dum. neq ea que in hoc mundo st̃.
id est neq elem̃ta quib cõpactus.¬
tauit in auctoritate. triumphans illos inip¬
so. Mortuosdicit gentiles fuisse. ꝓͥmũ qͥdẽ
qr legem quȩ ad cestimonium data ẽ. ere¬
atoris. & aduitia condempnanda:. recipe

Expanded text:
nses: Si mortui estis cum Christo ab nses: Si mortui estis cum Christo ab elementis eius mundi, quid tamquam uiuentes in hoc mundo Omnis qui baptizatur in Christo, moritur mundo; cunctis enim superstitionum erroribus abrenuntiat, ut solam colat fidem Christi. Amotis enim quae naturali justitiae accedunt, relinquitur disciplina data a Deo, per quam vivit spem, quae est in Christo. Moritur autem his, quibus subjectus fuerat per errorem, dum negat illos, quos praesumpserat esse. Et ita fit, ut per inimicitiam abrenuntiationis invicem sibi mortui dicantur homo, et elementorum cultura. Mundum enim dicens, errorem carnis significat. Omne enim quod videtur, carni dum, neque ea quae in hoc mundo sunt , id est, neque elementa, quibus compactustavit in auctoritate, triumphans illos in ipso. Mortuos dicit gentiles fuisse: primum quidem, quia legem, quae ad testimonium data est Creatoris, et ad vitia condemnanda, recipere
Abbreviated transcription (Latin):
tũ tendant ad suꝑiores celos ad dm̃
omniũ ad orandum. Qd̾ oꝑa efficit᷑
inimici ut semꝑ aĩas suꝑ t̾ras hu¬
miliatas detineat. ubi se scit semꝑ¬
de celis deiectũ futurum. iusto u¬
dicio dĩ. religionẽ simulans cum
sit marimum sacrilegium. Inflan¬
t᷑ enĩ motũ ꝑuidentes stellarum.
quas angłos uocant ñ auc toritate
diuina s suꝑstitione humana. que
ad nichilũ ꝓficit nisi ad dãpnum
nolentes tenere fidem xp̃i qui omni¬
um creator ⁊ dñs ẽ. Ex ipso enĩ om̃s
originẽ habent: quare ⁊ corpꝰ eius di¬
cunt᷑. si tam̃ agnoscant eũ. Ad ipsũ
enĩ ꝯuersi reedificant᷑ cõpaginati
fidei eiꝰ. sub iinistrante euangłio ad¬
unant᷑ cuncti quasi menbra corpo¬
ris in caritate xp̃i. ut augm̃tũ fa¬
ciant dõ. Cũ enim redeunt ad illũ
qui ꝑ errorẽ deseruerant illũ. minu¬
entes copias diuitiarũ eiꝰ dũ dene¬
gant eiꝰ se eẽ. crementũ faciunt dõ.

Expanded text:
ntum tendant ad superiores coelos ad Deum ntum tendant ad superiores coelos ad Deum omnium adorandum. Quod opera efficitur inimici, ut semper animas super terras humiliatas detineat, ubi se scit de coelis dejectum semper futurum justo judicio Dei, religionem simulans, cum sit maximum sacrilegium. Inflantur enim motum pervidentes stellarum, quas angelos vocat, non auctoritate divina, sed superstitione humana, quae ad nihilum proficit, nisi ad damnum: nolentes tenere fidem Christi, qui omnium creator et Dominus est. Ex ipso enim omnes originem habent; quare et corpus ejus dicuntur, si tamen agnoscunt eum. Ad ipsum enim conversi reaedificantur, compaginati fidei ejus subministrante Evangelio cunctis quasi membra corporis in charitate Christi, ut augmentum faciant Deo. Cum enim redeunt ad illum, qui per errorem deseruerant illum, minuentes copias divitiarum ejus, dum denegant ejus se esse, crementum faciunt Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uocabula. hinc ẽ unde in
liꝰ ħominis etiã sabbati. Pipsum enĩ
oinnia. que quidẽ sic data sunt ꝑ
moisen. ut umbra eẽnt uł figura
futuror. ut apparente ueritate fi¬
gura cessaret. Sicut emĩ ab sente im¬
ꝑatore imago eiꝰ habet auctoritatẽ.
p̃sente ñ hab&e: ita & hec ante ad¬
uentũ dñi tempore suo obseruan¬
da fuerunt. p̃sente autẽ carent auc¬
toritate. Nunquid aliquis uicem
dñi agens ipio p̃sente dñatur
Si p̃fecꝰtor uicarii p̃sentib eis pri
uideri: Nemo uos decipiat uolen᷑
in humilitate fermonis auimi
⁊ suꝑstitione angłoꝵ ea q̃ uidet. ex¬
tollens se frustra inflatus mente
carnis sue. & ñ tenens capud illud
er quo omne corpꝰ ꝑ cõpaginationes
& coniunctiones subministratũ et
cõpaginatũ crescit in augm̃tum dei
Q đ suꝑiꝰ sub nõie philosophie cauẽ¬
dũ monuit. nõ aꝑtꝰ docet obseruan¬
dũ. ab his qui t̾rene sapientie studẽ¬
tes ħ colenda assert̃ que obtutib ad¬

Expanded text:
in lius hominis etiam sabbati ; per ipsum enim omnia, quae quidem sic data sunt per Moysen, ut umbra essent, vel figura futurorum, ut apparente veritate, figura cessaret. Sicut enim absente imperatore, imago ejus habet auctoritatem, praesente non habet; ita et haec ante adventum Domini tempore suo observanda fuerunt, praesente autem, carent auctoritate. Numquid aliquis vicem domini agens, ipso praesente, dominatur? Si praefectorum vicarii, praesentibus eis videri! Nemo vos decipiat, volens in humilitate animi, et superstitione angelorum ea quae videt, extollens se frustra, inflatus mente carnis suae, et non tenens caput illud, ex quo omne corpus per compagines et conjunctiones subministratum et compaginatum crescit in augmentum Dei. Quod superius sub nomine philosophiae cavendum monuit, nunc apertius docet observandum ab iis, qui terrenae sapientiae studentes, haec colenda asserunt, quae obtutibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
cuius & domũ salutat. Tã enĩ deuota
uidet᷑ fuisse: ut om̃is domus eius sig¬
no titulata ẽet crucis. Et cũ lecta fu
ȩpłam hanc legi precepit. ut ꝑ hanc
qͥd agendũ sibi e̾e̾t addiscerent & colo¬
senses ut eoꝵ legerent iuxta sensum
supͣ dictũ. Et dicite archippo. uide
ministeriũ qđ suscepisti in dño ut
illud impleas. Prepositũ illorũ ꝑ eos ip¬
sos cõmonet. ut sit sollicitus de salude
nata ẽ. sed ad excłiam. Post enĩ epafr̃a
qui illos imbuit hic accepit regendã
eorũi eccłam. Ipsa salutatio mea ma¬
nu pauli. memores estote uincłorũ
manu sua sub scͥptã dicit: memorans
ut inmente hant exitus eius qͦs pacie¬
batur ꝓsalute gentiũ: & tales se prebe¬
rent ut non ferret ȩgre pati ꝓ eis in
monet eũ ut sic sollicitus in eccłiasti¬
ca ordinatione. idẽ. ad qͦsdã qͥ simu¬
latione quadã dignos se ostentant.
ut sullim̾e ordinem teneant: simulq

Expanded text:
cujus et domum salutat; tam enim devota cujus et domum salutat; tam enim devota videtur fuisse, ut omnis domus ejus signo titulata esset crucis. Et cum lecta fueepistolam hanc legi praecipit, ut per hanc quid agendum sibi esset, addiscerent: et Colossenses ut eorum legerent, juxta sensum supradictum. Et dicite Archippo: Vide ministerium, quod suscepisti in Domino, ut illud impleas. Praepositum illorum per eos ipsos commonet, ut sit sollicitus de salute na est, sed ad Ecclesiam. Post enim Epaphram, qui illos imbuit, hic accepit regendam eorum Ecclesiam. Ipsa salutatio mea manu Pauli. Memores estote vinculorum manu sua subscriptam dicit, memorans ut in mente habeant exitus ejus, quos patiebatur pro salute gentium: et tales se praeberent ut non ferret aegre pati pro his inmonet cum, ut sit sollicitus in ecclesiastica ordinatione: id est, ad quosdam qui simulatione quadam dignos se ostentant, ut sublimem ordinem teneant; simulque
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dei. Circũcidendũ aũ ẽẽ & sab¬
bata & inneomenias seruandas pre¬
dicare. non spiritale. ẽ. sed terrenum.
Salutat uos epafras qui est ex uobis ser¬
uus xp̃i. Cariorẽ illis facit epłam qͣn¬
do ei qui exipsis ẽ cestimoniũ reddit.
Semꝑ sollicitus ꝓuobis in orõnib: ut
stetis ꝑfecti & ab unde expleti inoñi
uoluntate dei. Tam salutaria se illis
exoptare testatur: ut illã quiciuis
illorũ. ẽ. ꝙ affectu inanimitatis caris¬
simus participẽ deuotionis in ꝑfec¬
tũ eorũ ostendat. Testimoniũ enim
& hierapoli ut sollicitos eos salutis su¬
e faciat.⁊lliorũ uigilantia qͣnta sit
ꝓeis ostendat: solliticior enĩ qͥsfit pu¬
dore. qͣndo incausasua alt̾m uidet
laborare. S alutat lucas uos medic̃
carissimus & demas. Gere carissimꝰ
apło fuit lucas: qr om̃ia post ponens
licitus erat. in eorũ epła hos salutan¬
doᷤ cõmonet nipham cariorẽ existiman.

Expanded text:
no Dei. Circumcidendum autem esse, et sabno Dei. Circumcidendum autem esse, et sabbata et neomenias servandas praedicare non spiritale est, sed terrenum. Salutat vos Epaphras, qui est ex vobis, servus Christi. Chariorem illis facit epistolam, quando ei qui ex ipsis est, testimonium reddit. Semper sollicitus pro vobis in orationibus, ut stetis perfecti, et abunde expleti in omni voluntate Dei. Tam salutaria se illis exoptare testatur; ut illum qui civis illorum est, et affectu unanimitatis charissimus, participem suae devotionis in profectum eorum ostendat. Testimonium enim  Hierapoli. Ut sollicitos eos salutis suae faciat, aliorum vigilantia quanta sit pro his, ostendit; sollicitior enim quis fit pudore, quando in causa sua alterum viderit laborare. Salutat vos Lucas medicus charissimus, et Demas. Vere charissimus Apostolo fuit Lucas; quia omnia postponens, licitus erat, in eorum epistola hos salutandos commonet, Nympham chariorem existimans,
Abbreviated transcription (Latin):
luã. Nus eñi ueret᷑ si specłet᷑ se uideri qͦ
hat. ł lam cũ deus om̃ia uideat & scia¬
nos uideri abeo: contͣria facimꝰ. Salu¬
iał uos aristarcus comes captiuitatis
mee ꝙ mareus cũ sobrinꝰ barnabe de quo
accepistis mandata ut siuen̾it ad uos ex¬
cipiatis eum & iħe qui dicit᷑ iustus qui
funt exerrcũcisione hi soli sunt adiu¬
tores mei in regno dei. qui mͥ solatio
fuerunt. Hic aristareus bone bone con¬
uersationis ac meriti indetur: qui
deuotione dm̃ica particeps & socius
laborũ apłi designatur. Marer̃i aũ
ut commendet quid sit non tacet.
ut eũ: laudabilis uiri barnabe at¬
finis ad discit᷑ honorabilis habeatur.
Addit & iħm qũe iustum nomine uo¬
cari appellat. quib solis testimoni¬
um ꝑhibet qr hiexcircũcisione ad¬
uitorio fuerunt ei ad sentientes et
participes sententie eius. ut iã cir¬
cũcidi ult̾ius ñ debere predicarent.
deo participes illos dicit suos in reg¬

Expanded text:
suam; plus enim veretur, si speculetur se videri 276 quae suam; plus enim veretur, si speculetur se videri 276 quae agat. Nam cum Deus omnia videat, et sciaemus nos videri ab eo, contraria facimus. Salutat vos Aristarchus comes captivitatis meae, et Marcus consobrinus Barnabae de quo accepistis mandatum, ut si venerit ad vos, excipiatis illum et Jesus, qui dicitur Justus: qui sunt ex circumcisione. Hi soli sunt adjutores mei in regno Dei, qui mihi solatio fuerunt. Hic Aristarchus bonae conversationis ac meriti videtur, qui devotione Dominica particeps et socius laborum Apostoli designatur. Marcum autem ut commendet, quid sit, non tacet; ut cum laudabilis viri Barnabae affinis addiscitur, honorabilis habeatur. Addit et Jesum, quem Justum nomine vocari appellat. Quibus solis testimonium perhibet, quia hi ex circumcisione adjutorio fuerunt ei, assentientes et participes sententiae ejus; ut jam circumcidi ulterius non debere praedicarent, ideo participes illos dicit suos in reg
Abbreviated transcription (Latin):
redimere tẽpus. Cũ eñi insidianti dñi¬
cis uerbis e furenti tẽpis audatia cedis:
miurias infesti tẽpis lucrũ facis. ł lam
si caput id est rex ad sentit corꝑis ẽ li¬
bertas loquendi uerba dei cũ mansue¬
tudine ut ꝓuocentur ad bonũ ꝑstrepen¬
tib tam̃ & animosis ad conuitia semꝑ
cedendũ. Uincis enim fi cdncedis. Quȩ cir¬
ca me sunt om̃ia nota faciet uobis tichicꝰ
dilectus frater & fidelis minister & cũ ser¬
uus in dño: qũe unsi adnos adhoc ip
sum ut cognoscat que cirea uos sunt
ꝓ consoletur corda ur̃a cũ onesimo ca¬
rissimo & fideli fr̃e qui ẽ ex uobis: om̃ia
quȩ hic sunt nota faciat uobis. Adhoc
sedicit fr̃s misisse. ut inuicem sibi nota
fierent que agerentur abiuicẽ. Qũausꝰ
suꝑius dicat sp̃u se presentẽ apudeos
ꝓ iudere que agerent internuntiis opꝰ
.ẽ. tñ solleitior enĩ fiet qͥs qͣndo uidet ad
se ueniri adconsiderandã conuersationẽ

Expanded text:
redimere tempus. Cum enim insidianti Domiredimere tempus. Cum enim insidianti Dominicis verbis et furenti temporis audaciae cedis, injurias infesti temporis lucrifacis. Nam si caput, id est, rex assentit corpori, tunc est libertas loquendi verba Dei cum mansuetudine, ut provocentur ad bonum. Perstrepentibus tamen et animosis ad convicia semper cedendum; vincis enim, dum cedis. Quae circa me sunt, omnia nota faciet vobis Tychicus dilectus frater, et fidelis minister, et conservus in Domino: quem misiirca vos sunt, et consoletur corda vestra, cum Onesimo charissimo et fideli fratre, qui est ex vobis, omnia quae hic sunt, nota faciet vobis. Ad hoc se dicit fratres misisse, ut invicem sibi nota fierent, quae agerentur ab invicem. Quamvis superius dicat spiritu se praesentem apud eos, et videre quae agerent, internuntiis tamen opus est. Sollicitior enim fiet quis, quando videt ad se venire ad considerandam conversa
Abbreviated transcription (Latin):
re ad aserendũ audacter euangłm ad
quod marifestandũ legationẽ acceꝑat.
Insapientia ambulate adeos qui foris
sunt tẽpus redimentes. Sermo ur̃ semi
in gr̃a sale sit conditus: ut sciatis qͣmͦ
oporteat uos singłis respondere. Qm̃ ne¬
cesse ẽ ambulare nos inter infideles &
colloquia misceri catisa comi̾sationis
mundane. hoc ẽ quod cõmonet ut cũ
sapientia sit ipsa conuersatio. ꝓpt̃ sab¬
dalum gentilium ne occasione ꝑ nos
accipiant blasphemandi & incitentur ad ꝑ¬
sequendum. Quid enĩ opus ẽ loqui cũ
eo que scias intractabilẽ & obstinate m̃tis.
paratum ad contineliam faciendã. Idõ
hec monet ut oportuno . e loco &tpr ma¬
gist modestia religionis uerba ꝓmant᷑
lit si ꝑsona galis in medio ẽ qu̾e ꝑstrepat
reticendũ. Aliter etũ cũ potentib mundi.
aliter cũ mediocrib & aliter cũ humilib
agendũ ẽ. Alit̃ it̾m cũ mansuetis. aliter
cũ iracũdis: quib cedi oportet. hoc est

Expanded text:
re ad asserendum audacter Evangelium, ad re ad asserendum audacter Evangelium, ad quod manifestandum legationem acceperat. In sapientia am semper in gratia sale sit conditus; ut sciatis quomodo oporteat vos singulis respondere. Quoniam necesse est ambulare nos inter infideles, et colloquia miscere causa conversationis mundanae: hoc est quod commonet, ut cum sapientia sit ipsa conversatio propter scandalum gentilium; ne occasionem per nos accipiant blasphemandi, et incitentur ad persequendum. Quid enim opus est loqui cum eo, quem scias intractabilem, et obstinate mentis, paratum ad contumeliam faciendam? Ideo haec monet, ut opportuno et loco et tempore, magistra modestia, religionis verba promantur: aut si persona talis in medio est, quae perstrepat, reticendum. Aliter enim cum potentibus mundi, aliter cum mediocribus, et aliter cum humilibus agendum est. Aliter iterum cum mansuetis, aliter cum iracundis, quibus cedi oportet, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
eniñ animorũ suit dñi. Solus eiũ dñs
&auctor rerum inuisibilis deus tã cor¬
ꝑib qũa auinus dñatur: ut hec conside¬
rantes iusta abeis exigant seruitia Calia
enutiq qualia &ase exigi uolunt a dño
cõmum. Nã cũ illi ñ ut dignũ ẽ. deo ser
uiant qũe ñ negant om̃ui pocestatem
hr̃e cunusq cotidiana dona ꝓminis¬
teria creature humanis usib exibi apa¬
rib suis non dic̃a fr̃ib tã grauia exi¬
gunt seruitia: ut ferriñ possus Non
ponentes ianimo qr & ipsi uelint no¬
lint serui sunt & uiderint cuiꝰ merit.
simul & ꝓnobis ut deus aꝑiat nobis
hostiũ uerbi adloquendũ imsteriũ
ap̃i. ipter quod etiam uinctus sum ut
mainfestem illud pro⁊ ut oporcet me
& cautiꝰ mȩ uitandis untiis peccacorũ
orationi instandũ ostendit. ut meritis
crescant deficientib tẽptationib aduer¬
sarii. Qs in tantũ dignos habet ut in¬
dicet eos etiam se posse precib ad niua¬

Expanded text:
enim, non animorum sunt domini. Solus enim dominus, enim, non animorum sunt domini. Solus enim dominus, et auctor rerum invisibilis Deus tam corporibus, quam animis dominatur; ut haec considerantes, justa ab eis exigant servitia: talia utique qualia et a se exigi volunt a Domino communi. Nam cum ipsi non ut dignum est, Deo serviant, quem non negant omnium potestatem habere, ejusque quotidiana dona, ministeria creaturae humanae usibus exhiberi; a paribus suis, non dicam fratribus, tam gravia exigunt servitia, ut ferri non possint, non ponentes in animo, quia et ipsi, velint nolint, servi sunt, et viderint cujus meriti. simul et pro nobis, ut deus aperiat. nobis ostium sermonis ad loquendum mysterium Christi, propter quod etiam uinctus sum, ut manifestem illud ita ut oportet me  cautis in evitandis vitiis peccatorum orationi instandum ostendit; ut meritis crescant, deficientibus tentationibus adversarii. Quos in tantum dignos habet, ut judicet eos etiam se posse precibus adjuva
Abbreviated transcription (Latin):
extollanti: p̃sumentes de dñatu.
mitigat & cohibet animos eorum:
ut adhibita considatione humani
gñis animaduertant auctorẽ dm̃
non seruos & liberos. sed om̃s inge¬
nuos condidisse. S Hoc mundi mi¬
quitate factum ẽ. ut dũ alter alte¬
rius fines inuadit: tẽ captiuos du¬
cit ingenuos. unde & manu capti
dicti sunt a uet̾ib. inde mancipia
hic casus et conditio etiã nune ap¬
paret & alii redimunt᷑ alii remaneñ
serui. Apudd dm̃ ap̃ hic seriris ha¬
bet᷑ qͥ peccauerit Deniq peccati
causa ch̃a seruus audiuit. Cui
sententie ueteres ad sensere: ita
ut definirent om̃s prudentes esse
lib̾os: stultos aũ om̃s ee̾ seruos. Q̾
prudens abstinet a peccatis. ut hic
ingenuus sit qͥrecta sequit᷑. Seruuᷤ
aũ: qͥ ꝑstultitiȩ inprudentiã subic̃ se
peccato. Unde & chã ꝓpter stultitiam qͥ
risit nuditat̾e patris. stulte seruus ẽ ap¬
pellaus. Ostendit ergo dñis qr ñ uere
sunt dm̃: sed quasi ꝑimagĩe. Corporũ

Expanded text:
extollantur, praesumentes de dmitigat et cohibet animos illorum, ut adhibita consideratione humani generis animadvertant auctorem Deum non servos et liberos, sed omnes ingenuos condidisse. Sed hoc mundi iniquitate factum, ut dum alter alterius fines invadit, tunc captivos ducit ingenuos; unde et manucapti dicti sunt a veteribus, inde mancipia. Hic casus et conditio etiam nunc apparet. Alii redimuntur, alii remanent servi. Apud Deum autem hic servus habetur, qui peccaverit. Denique peccati causa Cham servus audivit. Cui sententiae veteres assensere, ita ut definirent omnes prudentes esse liberos; stultos autem omnes esse servos; quia prudens abstinet a peccatis, ut hic ingenuus sit, qui recta sequitur; servus autem, qui per stultitiae imprudentiam subjicit se peccato. Unde et Cham propter stultitiam, quia risit nuditatem patris stulte , servus est appellatus. Ostendit ergo dominis, quia non vere sunt domini, sed quasi per imaginem; corporum
Abbreviated transcription (Latin):
obsequio fuerit fidelis ꝓmerebit᷑ dm̃.
quia ipse dixit: qͥ inminimo fidelis ẽ.
& in magno fidelis ẽ. Si eñi ei qͥ ad pre¬
sens uidicat fidelis ñ fuerit᷑ qͥd fieri
pot̾it ut illi fidẽ exhibeat. quẽ post mor¬
tẽ audit uidicat᷑um: Ideuto indñi
carnalis causa iustum uult ẽe̾ seriũ
& obsequentẽ: ut possit & indei reb
& fidelis ẽẽ & obsequens. Si enĩ in pre¬
senti idoneꝰ fuerit ubi scit nulla esse
nisi corruptibilia p̃mia. qͣnto magis ꝓ¬
pensior erit indei deuotione que seit
fidelib immortalia daturũ p̃mia:
Qoieqͥa facitis exanimo oꝑamini iramo
ut dño ñ hominib: certi qdđ̃ a dño
recipietis retributionẽ hereditatis dm̃

Expanded text:
obsequio fuerit fidelis, promerebitur Dominum; obsequio fuerit fidelis, promerebitur Dominum; quia ipse dixit: Qui in minimo fidelis est, et in magno fidelis est . Si enim ei, qui ad praesens vindicat, fidelis non fuerit, qui fieri poterit ut illi fidem exhibeat, quem post mortem audit judicaturum? Idcirco in domini carnalis causa justum vult esse servum et obsequentem; ut possit et in Dei rebus et fidelis esse et obsequens. Si enim in praesenti idoneus fuerit, ubi scit nulla esse nisi corruptibilia praemia; quanto magis propensior erit in Dei devotione, quem scit fidelibus immortalia daturum praemia! Quidquid facitis, ex animo operamini, ut Domino et non hominibus: certi quod a Domino recipietis re
Abbreviated transcription (Latin):
ne potestate ꝗͣ p̃ualet nimiꝰ qͥs sit in aña¬
uuroris. Sed debet respic̾e ad affectũ
n mulier caro eiꝰ ẽ ne płꝰ illã humili¬
Ins exacerbet & contraria cogitet. filii
illorum faciles. in contẽptu difficiles.
care filios ur̃os. ne pussillo animo fi¬
ant. Modestos precipit padres debere
ẽẽ filiis. ne coartati ab eis delinqͣnt in
illos: & dm̃ offendant qđ nolunt. Ira em̃
inconsid̾ata res ẽ: intancũ ut aliqͣndo
nec sibi parcat qͥ irascitur. Debent eñ
recordari patres: quia fuerunt & ipsi
filii. Considare aũ filii qr futuri suã
patres: ut equslibrato consilio utriꝰq
patris. & filii subiecti Cint ꝙ patres
modesti. Serui obedite ꝑom̃ia dñis
carnalib ñ ad ocłm seruientes qͣsiho¬
minib placentes: sed insp̃plicitate cor¬
dis timentes dñm. Qm̃ deo aliter ser¬
uiri ñ pot̾ quã puro corde. occulta
calis ẽ. foris qualis intus. Si gͦ in hoc

Expanded text:
ne potestate qua praevalet, nimius quis sit in dominane potestate qua praevalet, nimius quis sit in dominatu uxoris: sed debet respicere ad affectum, quia mulier caro ejus est; ne plus illam humilians exacerbet et contraria cogitet. Filii,illorum faciles, in contemptu difficiles, vocare filios vestros, ne pusillo animo fiant. Modestos praecipit patres debere esse filiis, ne coarctati ab eis, delinquant in illos, et Deum offendant, quod nolunt. Ira enim inconsiderata res est, in tantum ut aliquando nec sibi parcat, qui irascitur. Debent enim recordari patres quia fuerunt et ipsi filii: considerare autem filii, quia futuri sunt patres; ut aeque librato consilio utriusque partis, et filii subjecti sint, et patres modesti. Servi, obaudite per omnia dominis carnalibus, non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed in simplicitate cordis timentes Dominum. Quoniam Deo aliter serviri non potest quam puro corde; occulta talis est foris, qualis et intus. Si ergo in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
monet serꝑ quȩ sonent. xp̃m hec in cor¬
de habenda quȩ deo patri. semꝑ gr̃as
referant: uiox canora illi seruiat. illũ lau¬
det psalmus. hymnus extollat. & huic
soli notũ sit qͥ occulta ꝑreuidet mentis
aqͦ sꝑatur ⁊ premiũ. Incordib illi can
tari mandauit: ne fauore hominũ fie¬
ret ofructũ amitteret. Om̃e quodcũq
mine dñi iħu. grãs agentes deo ꝙ patri
pipsum. Qm̃ supra incorde dm̃ lauda¬
tatur.: ut cũ uerba nr̃a carent reprehen¬
sunt discipłi. Tc̃ enĩ ueras gr̃as agimus
deo ꝑ ipsũ. si modũ p̃ceptor eius custo¬
llamus. Molieres subdite estote uiris:
sicut oportet in dño. Ita precepit muli¬
cres subditas deb̾e ẽẽ uiris. sicut manda¬
uit as̃ intercet̾a dicens ad mulierem:
eadiurũ tuũ conuersio tua. &ipsetui
Añabitur: ut ipso ritu & disciplina time¬
it uirũ suũ quasi dñm exqͦ cepit esse.
diligite uxores urãs: & nolite auari
Ead illas. Rigorẽ uirilis legis emollit.

Expanded text:
monet semper, quae sonent Christum: haec in corde habenda, quae Deo Patri semper gratias referant; ut vox canora illi serviat, illum laudet psalmus, hymnus extollat. Et huic soli notum sit, qui occulta pervidet mentis, a quo speratur et praemium. In cordibus illi tari mandavit, ne favore hominum fieret, et structum amitteret. Omne quodcunque Jesu facite, gratias agentes Deo et Patri per ipsum. Quoniam supra in corde Deum laudatatur; ut cum verba nostra carent reprehensunt discipuli. Tunc enim veras gratias agimus Deo per ipsum, si modum praeceptorum ejus custodiamus. Mulieres, subditae estote viris, sicut oportet, in Domino. Ita praecepit mulieres subditas esse debere viris, sicut mandavit Deus, inter caetera dicens ad mulierem: Et ad virum tuum conversio tua et ipse tui dominabitur ; ut ipso ritu et disciplina timeat virum suum, quasi dominum, ex quo coepit esse. Viri, diligite uxores vestras, et nolite amari esse ad illas. Rigorem virilis legis emollit,
Abbreviated transcription (Latin):
acceptio apud dm̃. Ut ꝓmptos illos
mobsequio & fide facsat: mercedẽ
illos bonorũ oꝑum accepturos pro¬
mittit ã deo in regno xp̃i. Qđ ut ꝓ¬
batũ sit & acceptũi. sic illos uult ob̾se
fendet sed & dm̃. qũe in adinissa frau¬
de carnalis dm̃ contensit. Si aũ be¬
ne egerit ñ erit apuad dm̃ seruus ho¬
minis quasi despectior: sed remune¬
rabitur quasi liber inter hoĩes. ser

Expanded text:
acceptio apud Deum. Ut promptos illos in obsequio et fide faciat, mercedem illos bonorum operum accepturos promittit a Deo in regno Christi. Quod ut probatum sit et acceptum, sic illos vult obseqfendet, sed et Deum, quem in admissa fraude carnalis domini contempsit. Si autem bene egerit, non erit apud Deum servus hominis, quasi despectior: sed remunerabitur, quasi liber inter homines, ser
Abbreviated transcription (Latin):
sic contigit ut & uiri canũ more rabidi ef¬
ficeretur ĩnianes siluestres inculti plusqꝙͣ
barbari. Intantũ ĩmutati: ut carne huma¬
na uescenda inbuerent᷑. Qd mirũ cũ & ip¬
si romani longe alii fuerint qͣm ñc sunt.
Nã amulierib eoꝵ castitatis causa uini usus
incognitus fuit sic̃ nc̃ aqu& In tantũ enĩ
uigebat discipline auctoritas: ut subiec¬
tũ uas ñ fac̾et qd uolebat. Induimini sͦ
amẽ. longanimitacẽ. prebentes uobis in.¬
uicẽ pacientiã & donantes alius alii. Si
qͥs aduersus aliqũe habet querelã sicut
& xp̃e donauit uobis ita & uos facite.
Ut lucrũ possint hab̾e. ad ħ eos facienda monet
que meritũ collocant apud dm̃. Apecca¬
cis autẽ abstine timor facit. Heret᷑ enimn
ne mala faciens penis subdatur. Hecaũ
quȩ nẽ facienda monet ad ꝓfectũ ꝑtinent
meritoꝵ. Ex noluntate enĩ st̾ ñ ex necessi¬
cate. Qͥ gͦ ab illicitis se abstinet habet lau¬

Expanded text:
sic contigit ut et viri canum more rabidi efsic contigit ut et viri canum more rabidi efficerentur, immanes, silvestres, inculti, plus quam barbari, in tantum immutati, ut carne humana vescenda imbuerentur. Quid mirum, cum et ipsi Romani longe alii fuerint, quam nunc sunt? Nam et mulieribus eorum castitatis causa vini usus incognitus fuit, sicut nunc aquae; in tantum enim vigebat disciplinae auctoritas, ut subjectum vas non faceret, quod volebat. Induimini ergdinem, longanimitatem, praebentes vobis invicem patientiam, et donantes alius alii, si quis adversus aliquem habet querelam; sicut et Christus donavit vobis, ita et vos facite. Ut lucrum possint habere, ad haec eos facienda hortatur, quae meritum collocant apud Deum. A peccatis autem abstinere timor facit; veretur enim ne mala faciens, poenis subdatur. Haec autem quae nunc facienda monet, ad profectum pertinent meritorum; ex voluntate enim sunt, non ex necessitate. Qui ergo ab illicitis se abstinet, habet lau
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uelaret capud. ee̾t & ipsa imago dei.
Sed in congruum erat ut facta uiro
subiecta dic̾et᷑ ẽ imago dei. Nã & in
genesi ita ait. Et fecit ds̃ hoĩem ad
imagiñe dei. fecit eum:ut sicut deus
unus ẽ: unus ab eo fieret hõ. Ht qͦmͦ
unũ fecit.: qui unitatis eius haberet
imagine: & ipsa inurro & in muliere si¬
militudo misterii patris & filii. Barba¬
rũ tñ ab scita segregauit sicut serũ
alibero: ñ utiq in xp̃o in quo om̃s uñ
sunt. Sedĩmorũ feritate & ingentis im¬
manitate. Peiores enĩ hos barbaris intel¬
legi noluit añquã credant. Cũ grecoꝵ
libri iustitiam eoꝵ predicent qͣm du¬
ce nat᷑a sequebant᷑ incantũ ut magñũ
apud eos peccatũ futũ habeat᷑. Qd
ꝯp̾ea płꝰ uitupabiles eẽ ceper̃ ꝙͣ fuerĩt ante laudabile.
ꝰquã enĩ mulieres eorũ legeuiri uti cepert̃.
qͥs amatonas pͥmitus a sserunt appella¬
tas: totã asiam cont᷑ nat᷑ in subiciences

Expanded text:
non velaret caput, esset et ipsa imago Dei. non velaret caput, esset et ipsa imago Dei. Sed incongruum erat, ut facta viro subjecta, diceretur esse imago Dei; nam et in Genesi ita ait: Et fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum ; ut sicut Deus unus est, unus ab eo fieret homo: ut quomunum fecit, qui unitatis ejus haberet imaginem. Et ipsa in viro et muliere similitudo mysterii Patris et Filii; Barbarum tamen ab Scytha segregavit, sicut servum a libero non utique in Christo, in quo omnes unum sunt; sed in morum feritate et in gentis immanitate. Pejores enim hos Barbaris intelligi voluit, antequam credant, cum Graecorum libri justitiam eorum praedicent, quam, duce natura, sequebantur; in tantum ut magnum apud eos peccatum furti habeatur, quod postea plus vituperabiles esse coeperunt, quam fuerant antea laudabiles. Postquam enim mulieres eorum lege viri uti coeperunt, quas Amazonas primitus asserunt appellatas, totam Asiam contra naturam subjicientes;
Abbreviated transcription (Latin):
aqͦ siñ p̃miũ certe uł laudẽ expetet. In hac itaq¬
agnicione mullꝰ ut ẽ dignꝰ excipit᷑. qͣsi ñ mereat᷑
accedere ad fidẽ xp̃i. Om̃s enĩ acceden¬
tes unũ fumt. dele ti qͥd fuerint. et
scripti qđ ẽe̾ ceꝑunt: ut qr uniꝰ fidei
sunt in eo ipso uniꝰ sint & meriti. Ut qͦs
fides ingit. ñ possint discerni: ꝓpter
quod duiersz natura  gente. siue con¬
ditionẽ sunt. Om̃ia eñi & inhis omib¬
om̃ia xp̃c ẽ. ut dũ una confessio eorum
tura concordet. Alia̾ẽ tñ imago hec
qͣm de agnitione saluatoris dicis crea¬
Iri & alia imago adͥ qͣm factus ẽ ꝓͥmuᷤ
homo sta eñĩ imiago ẽ. & infemina cũ
agnoscit eũ qͥ se creauit & obtẽꝑans uo¬
luntaci eis abstinet a iuta turpi &
accu ꝓuerso. Illa aũ imago in solo in¬
ro ẽSiẽ idẽ dic̃ in epła adcorinthios
pͥma. Uir quod̾ ñ debet uelare capit
cũ sit imago & gła dei. Siaũ ꝓ mulier

Expanded text:
a quo si non praemium, certe vel laudem exspectet. Sed aa quo si non praemium, certe vel laudem exspectet. Sed aagnitione nullus ut indignus excipitur, quasi non mereatur accedere ad fidem Christi; omnes enim accedentes unum fiunt, deleti quid fuerint, et scripti quid esse coeperunt; ut quia unius fidei sunt, in eo ipso unius sint et meriti, ut quos fides jungit, non possint discerni, propter quod diversi natura et gente sive conditione sunt. Omnia enim et in omnibomnia Christus est; ut dum una confessio eorum tura concordet. Alia est tamen imago haec, quam de agnitione Salvatoris dicit creari, et alia imago, ad quam factus est 273 primus homo. Ista enim imago est et in femina, cum agnoscit eum, qui se creavit, et obtemperans voluntati ejus abstinet a vita turpi et actu perverso; illa autem imago in solo viro est, sicut idem dicit in epistola ad Corinthios prima: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Si autem et mulier