comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes sint in bonis oꝑib: facile tribuant cõmuniciͣt.
thesauruent sibi fundam̃tum bonum in futurũ.
ut app̃hendant ueram uitam: Debes itaq p̃amo¬
re huĩ uere inte etiã de solatam te reputare in boc
scło. inqualibet eĩ felicitate u̾seris: Nam sicut est
illa uera uitainciuĩ compatione utiq ista que mł¬
tũ amatur. qmlibet iocunda atq ꝓducca sit. ncc
uita dicenda ẽ. sic est etiam solatium uerũ qũ per
ꝓpham ꝓmittt d̃s dicens. dabo illis solatium ue¬
rum. pacem suꝑpacem. sine qͥ solatio quecumq
st̃ t̾rena solatia. magis ineis desolatio qmͣ conso¬
latio reppitur. Diuitie quippe atq fastigia dignita¬
tum. ceteraq huĩmodi qͥb se felices putant cẽ mor¬
tales uere illius felicitatis exptes. quid affert̃ con¬
solationis. cum sit eis in digere quã eminere pres¬
tantius: Que plus excruciant ad epta timore
amissionis: qm̃ concupita ad eptionis amore. la¬
lib bonis ñ fiuint homines boni: sed aliunde boni

Expanded text:
onis, facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Debes itaque prae amore huius uerae uitae etiam desolatam te reputare in hoc saeculo, in qualibet eius felicitate uerseris. nam sicut est illa uera uita, in cuius comparatione utique ista, quae multum amatur, quamlibet iucunda atque producta sit. nec uita dicenda est, sic est etiam solacium uerum, quod per prophetam promittit deus dicens: Dabo illis solacium uerum, pacem super pacem, sine quo slacio, quaecumque sunt terrena solacia, magis in eis desolatio quam consolatio reperitur. diuitiae quippo atque fastigia dignitatum ceteraque huius modi, quibus se felices putant esse mortales uerae illius felicitatis expertes, quid adferunt consolationis, cum sit eis non indigere quam eminere praestantius, quae plus excruciant adepta timore amissionis quam concupita adeptionis ardore? talibus bonis non fiunt homines boni, sed aliunde boni
Abbreviated transcription (Latin):
milia xp̃i oratum ẽ ꝓpetro: oratum ẽ ꝓpaulo: Et
uos ineiꝰ familla gaudem᷑ ẽẽ: et in cõꝑabilit̃ plus
qmͣ petrus et paulus. orationum frat̃narum au¬
xilis indigemus. Orate certatim: concordi sanc¬
toq certamine: Non enim adu̾sus alt̾uitrum
et ugilus et omni castigatione corporis qͣ pluri.¬
mum ad iuuatur oratio. fatiat queq ur̃m qd̾
pot̾re: qd̃ alt̾a minus potest ca que potest facit
si in altera diligit: qd ideo quia nonpotest. ipsa
ñ facit. ꝓinde que minus potest non impediat
plus ualentem: et que plus ualet non urgeat
mruꝰ ualentem: Conscientiam quippe. ur̃am dõ
debetis: nemini autẽ ur̃m aliquid debeatis.
nisi ut inuicem diligatis. Exaudiat te dominus:
qͥ potens ẽ facere supia qmͣ petimus et inteiti¬

Expanded text:
milia Christi oratum est pro Petro, oratum est pro Paulo; et milia Christi oratum est pro Petro, oratum est pro Paulo; et uos in eius familia esse gaudemus et incomparabiliter plus quam Petrus et Paulus orationum fraternarum auxiliis indigemus. orate certatim concordi sanctoque certamine; non enim aduersus alterutrum in ieiuniis et uigiliis et omni castigatione corporis, qua plurimum adiuuatur oratio, faciat quaeque uestrum, quod poterit; quod altera minus potest, ea, quae potest, faciat, si in altera diligit, quod ideo, quia non potest ipsa, non facit. proinde, quae minus ualet, non impediat plus ualentem et, quae plus ualet, non urgeat minus ualentem. conscientiam quippe uestram deo debetis; nemini autem uestrum aliquid debeatis, nisi ut inuicem diligatis. exaudiat te dominus, qui potens est facere supra, quam petimus et inte
Abbreviated transcription (Latin):
formides: licet habeas filos et nepotes nume¬
rosamq familiam qd̃ et supra dictum ẽ. sicut
oesolata ora. Incerta sunt enim omĩa tempora¬
lia: etiam usq in fine utte huiꝰ in nr̃am conso¬
lationem mansura. lu autẽ si ea que sursum st̃
queris et sapis. eterna et terta desideras: que qm
dui ñdum habes. etiam saluis omnib atq ob-¬
sequentib tuis. tamqm desolatam depurare te
debes. Et si tuhoc agis. ꝓfecto etiam tuo exemplo
religiosissima nurus tua. et alie sc̃e uidue iur¬
gines q suburã cura seturius constitute. Qnͣto
enim magis domum ur̃am pie tractatis: tanto
impensiꝰ orationib instare debetis. rerum p̃sen¬
cium ñ occupate negotiis. nisi que flagitat cau¬
sapietatis: Sane memineritis et ꝓnobis non
negligent̃ orare: Nolumus enĩsie nobis hono¬
rem quem ꝑiculosum gerimus deferatis. ut ad¬
iutorium qd̃ necessarium nouimꝰ auferatis: afa¬

Expanded text:
formides; licet habeas filios et nepotes numeformides; licet habeas filios et nepotes numerosamque familiam, quod et supra dictum est, sicut desolata ora; incerta sunt enim omnia temporalia etiam usque in finem uitae huius in nostram consolationem mansura. tu autem si ea, quae sursum sunt, quaeris et sapis, aeterna et certa desideras, quae quam diu nondum habes, etiam saluis omnibus atque obsequentibus tuis tamquam desolatam deputare te debes et, si tu, profecto etiam tuo exemplo religiosissima nurus tua et aliae sanctae uiduae uirginesque sub uestra cura securius constitutae; quanto enim magis domum uestram pie tractatis, tanto inpensius orationibus instare debetis rerum praesentium non occupatae negotiis, nisi quae flagitat causa pietatis. Sane memineritis et pro nobis non neglegenter orare. nolumus enim sic nobis honorem, quem periculosum gerimus, deferatis, ut adiutorium, quod necessarium nouimus, auferatis. a fa
Abbreviated transcription (Latin):
uidua ẽ in quid et desolata spauit in dño. et ꝑ¬
sistit in orationib nocte et clie Et cum dñs seꝑ
ad orandum & ñ defitiendum nos hortaretur
uduam cõmemorauit: que licet miquum et
impium uidicem ac cłi et hominũ contemptorẽ.
ad audiendam causã suã assidue int̃pellando
conũtit: Qmͣ gͣ p̃cet̾is uidue debeant uacare ora¬
cionib satis hinc intesligi ualet: qd̃ omnib ad
suscipiendũ orandi studium. de uidius ꝓpositũ
ẽ exhortationis exemplum: Quid autẽ in hoc oꝑ¬
is genere in induis electum ẽ. nsi destitutio et
dolatio: Qua ꝓpt̾ si se omnis amma intelligat
in hoc scło destitutam atq desolatam qm̃ diu
pegrinatur adomio: ꝓfecto qnͣdam uduitatẽ
suã oeo defensori assulua & impensissima p̃caciõe
cõmendat: Ora gͦ ut uidua xp̃i nondum habẽs
eiꝰ conspectum: cuiꝰ p̃caris aicilium: Et licet sis
ditissima: sicut paup ora: Nondum enim ueras
futuri scłi aiuitias habes: ubi nulla dampna

Expanded text:
olata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte ac die. et dominus cum semper orandum et non deficiendum nos hortaretur, uiduam commemorauit, quae licet iniquum et impium iudicem ac dei et hominum contemptorem ad audiendam causam suam assidue interpellando conuertit. quam ergo prae ceteris uiduae debeant uacare orationibus, satis hinc intellegi potest, quod omnibus ad suscipiendum orandi studium de uiduis propositum est exhortationis exemplum. Quid autem in hoc operis genere in uiduis electum est nisi destitutio et desolatio? quapropter si se omnis anima intelle- \' gat in hoc saeculo destitutam atque desolatam, quam diu peregrinatur a domino, profecto quandam uiduitatem suam deo defensori assidua et inpensissima precatione commendat. ora ergo ut uidua Christi nondum habens eius conspectum, cuius precaris auxilium, et, licet sis ditissima, sicut pauper ora; nondum enim ueras futuri saeculi diuitias habes, ubi nulla damna
Abbreviated transcription (Latin):
ins pat᷑. Unde merito punius obedientiã. iusti cõ¬
stituuntur multi. Qͥs qͥs autẽ unam illã petit a
dño et hanc requirit. certus ac securus petit:
nec timet ne forte obsit cum accepit. sine qua
nichil ꝓdest quicquid aliuo sicut oportet. accepe¬
rit. ipsa c̃ mnim una uera et sola beata uita: ut
contemplemur dmi deleccationem in et̾num. in¬
mortales atq in corruptibues corpore it spũ ꝓpt̃
hanc unam cetera requiruntur: et non indecen¬
ter petuntur. Istam quisquis habucrit: omiã
que uult habebit. Nec aliquid ibi uelle ẽ: qui nec
habere poterit quod non decebit. Ibi est quippe
fons uite: quem sitire nunc oportet in oratione
qmͣ diu inspe uiuimꝰ. et qd̃ spamus ñ dum ui¬
demꝰmꝓtectione alarum eiꝰ ante. quẽ est omne
desiderium nr̃m. ut inebriemur abubertate
domꝰ eiꝰ. et torrente uoluptatis eiꝰ potemur ꝗtã ap̃
eũ est fons uite. et in lumine eĩ uidebimꝰ lum̃. qnͣdo

Expanded text:
pater. unde merito per unius oboedientiam iusti constituuntur multi. Quisquis autem unam illam petit a domino et hanc requirit, certus ac securus petit nec timet, ne forte obsit, cum acceperit, sine qua nihil prodest, quicquid aliud, sicut oportet, acceperit. ipsa est enim una uera et sola beata uita, ut contemplemur domini delectationem in aeternum inmortales atque incorruptibiles corpore et spiritu. propter hanc unam cetera requiruntur et non indecenter petuntur. istam quisquis habuerit, omnia, quae uult, habebit nec aliquid ibi uelle quia nec habere poterit, quod non decebit. ibi est quippe fons uitae, quem sitire nunc oportet in oratione, quam diu in spe uiuimus et, quod speramus, nondum uidemus, in protectione alarum eius, ante quem est omne desiderium nostrum, ut inebriemur ab ubertate domus eius et torrente uoluptatis eius potemur, quoniam apud eum est fons uitae, in lumine eius uideb
Abbreviated transcription (Latin):
cit. qd̃ discipulis suis. non ꝓse ipsis. sed phumano
genere contristatis et desꝑantib quemqmͣ posse sal¬
uari:postea qmͣ ab illo audierunt facilius esse ca¬
re inregnum celorum: mirifica et miscricordissima
pollicitatione respondit. deo eẽfacile qd̾ homĩb un¬
possibile ẽ. Cui gͦ facile est ut etiam diues inrtret in
regnum celorũ: inspirauit tͥ piam sollicitudinẽ de
qͣ me consulendum putasti. qͦnam modo eẽt oran¬
dum. Ille namq cũ etiã hic adhuc eẽt incarne. in reg¬
num celoꝵ ⁊acheum diuitem misit: et resurrectio¬
ne atq ascensione glorificatus. multos postea dun¬
tes imꝑtito scõspũ. fecit huĩ seculi contemptores:
ec finita diuitiarum cupiditate ditiores: Onomodo
cnĩsic tu stuberes orare dominum nisi spares in eo:
Quomodo autem sꝑares ineo. si sꝑares in incerto di¬
uitiarum. & contempn̾es p̃ceptum saluberrimum

Expanded text:
cit, quod discipulis suis non pro se ipsis sed pro humano cit, quod discipulis suis non pro se ipsis sed pro humano genere contristatis et desperantibus quemquam posse saluari, posteaquam ab illo audierunt facilius esse caem in regnum caelorum, mirifica et misericordissima pollicitatione respondit deo esse facile, quod hominibus inpossibile est. cui ergo facile est, ut etiam diues intret in regnum caelorum, inspirauit tibi piam sollicitudinem, de qua me consulendum putasti, quonam modo tibi esset orandum. ille namque cum etiam hic adhuc esset in carne, in regnum caelorum Zacchaeum diuitem misit et resurrectione atque ascensione glorificatus multos postea diuites impertito sancto spiritu fecit huius saeculi contemptores et finita diuitiarum cupiditate ditiores. quo modo enim tu sic studeres orare dominum, nisi sperares in eo? quo modo autem sperares in eo, si sperares in incerto diuitiarum et contemneres praeceptum saluberrimum
Abbreviated transcription (Latin):
dominoꝵ sał & petisse te. et ꝓmisisse me
recolo. ut de orando deo adte aliquid seͥ¬
berem: ubi tribuente ipso quem oramꝰ. tempꝰ facul¬
tasq concessa est oportuit ut debitum meũ iamiãq
ꝑsoluerem: et pio studio tuo inxp̃i caritate seruirẽ:
Qm me autẽ letificauerit ip̃apetitiotua ĩ qͦ cognou qnͣ¬
tam rei tantecuram geras: u̾bis explicate ñpossũ:
Qd̃ enim maiꝰ oportuit c̃ẽ negotium uduitatis tue:
qmͣ ꝑsist̾e morationem nocte ac die. scłm apłi ãmo¬
nitionem: iue quippe ait que autem uere uidua ẽ
et desolata spauit indomino: et ꝑsistit moratione
nocte ac die: Unde mirum uideripotest. cum sis se¬
cundum scłm hoc nobilis diues. tanteq familie
mat̾. er ideo licit uidua non ramen desolata: qͦmodo
occupauerit cor turum p̃cipueq sibi uendicauerit
orandi cura nisi quia pudent̃ intelligis qd̃ in hoc
mundo et in hac uita: nulla amma possit ẽẽ secu¬
ra: ꝓinde qui tͥ eam cogitationem dedit. ꝓfecto fa-¬

Expanded text:
M. Et petisse te et promisisse me recolens, ut de orando deo ad te aliquid scriberem, ubi tribuente ipso, quem oramus, tempus facultasque concessa est, oportuit, ut debitum meum iam iamque persoluerem et pio studio tuo in Christi caritate seruirem. quam me autem laetificauerit ipsa petitio tua, in qua cognoui, quantam rei tantae curam geras, uerbis explicare non possum. quod enim maius oportuit esse negotium uiduitatis tuae quam persistere in orationibus nocte ac die secundum apostoli admonitionem ? ille quippe ait: Quae autem uere uidua est et desolata, sperauit in domino et persistit in orationibus nocte ac die. unde mirum uideri potest, cum sis secundum hoc saeculum nobilis, diues tantaeque familiae mater et ideo licet uidua non tamen desolata, quo modo occupauerit cor tuum praecipueque sibi uindicauerit orandi cura, nisi quia prudenter intellegis, quod in hoc mundo et in hac uita nulla anima possit esse secura. Proinde qui tibi eam cogitationem dedit, profecto fa
Abbreviated transcription (Latin):
ultta qd̃ queramus gemĩdo. sed qd̾ gaudendo tenea.¬
mꝰ. Uerumptam̃ qm̃ ipsa ẽ pax que p̃cellit omnẽ
intellectum: etiam ipsã in oratione poscendo. qͥd
oremꝰ sicut oportet nescim᷑. Qd̃ enĩ sicuti ẽ cogitare
s̃possumꝰ. utiq nescimꝰ. S quicquid cogitanti oc¬
currerit: abicimꝰ respumus imꝑbamꝰ. Non hoc eẽ
qd̃ querimus nouimꝰ: qmͣuis illud ñ dum qͣle sit
nouerimꝰ. Est gͦ in nobis quedam ut ita dicam
docta ignorantia: sed docta spũdei. qui ad iuuat
infirmitatẽ nr̃am. Nam cum dixisset apłs. Siaũt

Expanded text:
do quaeramus, sed quod gaudendo teneamus. uerum tamen, quoniam ipsa est pax, quae praecellit omnem intellectum, etiam ipsam in oratione poscendo, quid oremus, sicut oportet, nescimus. quod enim, sicuti est, cogitare non possumus, utique nescimus, sed, quicquid cogitanti occurrerit, abicimus, respuimus, inprobamus, non hoc esse, quod quaerimus. nouimus. quamuis illud nondum. quale sit. nouerimus. Est ergo in nobis quaedam, ut ita dicam, docta ignorantia sed docta spiritu dei, qui adiuuat infirmitatem nostram. nam cum dixisset apost
Abbreviated transcription (Latin):
trum et conseruorum meorum. absentia mea. Scio
qd̃ illam caritatem ꝓ me orantem maxime intale
causa non despitiet dominꝰ: et eam sicut sacͥfitium
suauitatis accipiens. fortassis breuiore tempore
qrͣ postulaui. me saluberriiiᷤconsiliis descͥptu¬
ris suis reddet instructum. Angustinꝰ ad¬

Expanded text:
trum et conseruorum meorum absentia mea. scio trum et conseruorum meorum absentia mea. scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suauitatis accipiens fortassis breuiore tempore, quam postulaui, me saluberrimis consiliis de scripturis suis reddet instructum. XXII.
Abbreviated transcription (Latin):
gratiꝰ. si diligent̾ colerentur explerent: sur gͦ ao
discendam a gricuituram meã uacationẽ temporiᷤ
tͥ defuisse causaris: Dic mͥ quid respondeam rogo
te: An forte uis dicam. senex ualerius dum me
omĩb reb instructum ẽẽ credidisset. qnͣto ãpliꝰ
me dilexit. tanto minus ista distere ꝑmister at¬
tende omia ista senex ualeri. obsecro te ꝑbonita.
peum tantam qui tibi inspirauit erga nos cari¬
tatem: ut te nec ꝓ lucro anime nr̃e audeamꝰ offẽ¬
dere: Sic autẽ michi dm̃ et xp̃m testem facis. in¬
nocentie & caritatis et sinceri affectus quem cͥca
nos habes: quasi ego ñ dehis uirare omnib pos¬
sim. Ipsam gͦ caritatem et affectum imploro ut
miserearis mei.& concedas michi ad hoc quod
rogaui tempus. qnͣtum rogaui: atq adiuues
me orationib tuis. ut non sit mane desidium
meum. nec infructuosa eccl̃ie xp̃i atq utilitati fra¬

Expanded text:
gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad gratius, si diligenter colerentur, explerent. cur ergo ad discendam agriculturam meam uacationem temporis tibi defuisse causaris? dic mihi, quid respondeam; rogo te. an forte uis dicam: senex Ualerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?- Adtende omnia ista, senex Ualeri; obsecro te per bonitudicium eius, per eum, tantam qui tibi inspirauit erga nos caritatem, ut ne te nec pro lucro animae nostrae audeamus offendere. sic autem mihi dominum et Christum testem facis innocentiae et caritatis et sinceri affectus, quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc, quod rogaui, tempus, quantum rogaui, atque adiuues me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa ecclesiae Christi atque utilitati fra
Abbreviated transcription (Latin):
ana corda. humilia et mansueta suspirant. Quomͦ
autẽ hoc fieri potest᷑ nisi quẽ admodum ip̃e dñs di¬
cit ꝓetendo. pulsando. querendo. idẽ orando. legen¬
do. plangendo: ad qd̾ negotium paruum tempus
uelut usq ad pascha impetrare uolui ꝑfrẽs. atua
sincerissima et uenerabili caritate: et nunc phas p̃¬
ces uolo. Quid enim responsurus sum iudici. non
poteram ista iam querere cum eccl̃asticis negotiis
impedirer: Si gͦ michi dicat ferue nequam. si uilla et¬
clesie calupniosum aliquem patetur. cĩ fructibꝰ
colligendis magna oꝑa impenditur. neglecto agro
quem rigaui sanguine meo.si quid agere ꝓea pos
si contra te iudicaretur ctiam transmare ꝓ ficiscertry
atq hocmodo uł annuam uł ampliꝰ ab sentiam
tuam. nulla querela reuocaret. ne alius possideret
t̾ram. ñ anime s corpori pauꝑum necessariã. quoꝵ
tam̃ fam̃. uiue arbores mec. multo faciliꝰ michiq

Expanded text:
ana corda humilia et mansueta suspirant. quo modo ana corda humilia et mansueta suspirant. quo modo autem hoc fieri potest, nisi, quem ad modum ipse dominus dicit, petendo quaerendo pulsando, id est orando legendo plangendo? ad quod negotium mihi paruum tempus uelut usque ad pascha impetrare uolui per fratres a tua sincerissima et uenerabili caritate et nunc per has preces uolo. Quid enim responsurus sum domino iudici? non poteram ista iam quaerere, cum ecclesiasticis negotiis impedirer? si ergo mihi dicat: serue nequam, si uilla ecclesiae calumniosum aliquem pateretur, cuius fructibus colligendis magna opera inpenditur neglecto agro, quem rigaui sanguine meo, si quid agere pro ea psi contra te iudicaretur, etiam trans mare proficiscereris? atque hoc modo uel annuam uel amplius absentiam tuam nulla querela reuocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem uiuae arbores meae multo facilius mihique
Abbreviated transcription (Latin):
me certe diligis ipsam eccłam: cui me sic ministra¬
re uoluisti. Et tam̃ certus sũ qd̃ et me ce ipsam di¬
ligis. s putas me idoneum. cũ ego meliꝰ me noue¬
rim: qͥ tam̃ nec ipse me nossem. nsi exꝑiendo di¬
dicissem: S dicit fortasse scĩtas tua. Uellem scire
quid desit instructioni tue. Iam multa autẽ ft̃
ut faciliꝰpossim enumerare queh abeam:. qmͣ qͦ
hab̾e desid̃ o audeo enim dic̃e scire me et plena
fide retinere: quid ꝑtineat ad salutem nr̃am. Sed
hoc ip̃m qͦmodo miistrẽ ad salutem alior. ñ que¬
rens qd̃ mͥ utile ẽ s qd̾ multis ut salui fiant. Et st̃ for¬
tasse aliqua umo ñ ẽ dubitandum eẽ inscĩs ubri ͤ
conscͥpta consilia. quib cognitis et app̾hensis. possit
homo di reb eccłiasticis ordinatiorib ministrare:
aut certe int̾ manus iniquoꝵ uł iuũe conscientia
samiore. uł mori ut illa uita ñ amittat᷑. cui uni xp̃i¬

Expanded text:
me? certe diligis ipsam ecclesiam, cui me sic ministrame? certe diligis ipsam ecclesiam, cui me sic ministrare uoluisti? et tamen certus sum, quod et me et ipsam diligis. sed putas me idoneum, cum ego melius me nouerim, qui tamen nec ipse me nossem, nisi experiendo didicissem. Sed dicit fortasse sanctitas tua: uellem scire, quid desit instructioni tuae. tam multa autem sunt, ut facilius possim enumerare, quae habeam, quam quae habere desidero. auderem enim dicere scire me et plena fide retinere, quid pertineat ad salutem nostram. sed hoc ipsum quo modo ministrem ad salutem aliorum non quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant? et sunt fortasse aliqua, immo non est dubitandum esse in sanctis libris conscripta consilia, quibus cognitis et adprehensis possit homo dei rebus ecclesiasticis ordinatioribus ministrare aut certe inter manus iniquorum uel uiuere conscientia saniore uel mori, ut illa uita non amittatur, cui uni christi
Abbreviated transcription (Latin):
pestates uidi quas ante ñ noueram. uł ñ audierã
uł ñ legetam. uł ñcogitalieram: s ad eas euitãdas
aut ꝑferendas. sollertiam et iures meas oĩno ñ no¬
ueram. et alicuiꝰ mom̃ti arbitrabar. Dñs autem
itrisit me: et reb ipsis ostenõe uoluit meipsum mͥ.
Qd̃ si ñ clampnando s miserando fecit. hoc ipsũ
spo: certe uł nunc cognita egritudine mea. debeo
scͥpͥturarũ eiꝰ medicamenta omnia ꝑ scrutari. et o¬
rando ac legendo agere. ut idonea ualitudo am¬
me mee. ad tamꝑiculosa negotia tribuatur. Qd̃
ante non feci: quia et tempus ñ habui: Tunc enĩ or-¬
dinat᷑ sũ cũ deipso accionis tempore ad cognoscen¬
das diuinas scripturas cogitarem᷑: et sic nos dis¬
ponereuellemus. ut nob ocium ad hoc negotiũ
posset eẽ. Et qd̃uerum ẽ non dum sciebam. quid mͥ
de ẽẽt ad tale opꝰ.quale me nunc torquet et cont̾it:
peam pat̾ ualeri: Ubi ẽ caritas tua: Certe diligis

Expanded text:
pestates uidi, quas ante non uideram uel non audieram pestates uidi, quas ante non uideram uel non audieram uel non legeram uel non cogitaueram, sed ad eas euitandas aut perferendas sollertiam et uires meas omnino non noueram et alicuius momenti arbitrabar. dominus autem inrisit me et rebus ipsis ostendere noluit me ipsum mihi. Quod si non damnando, sed miserando fecit — hoc enim spero certe uel nunc cognita aegritudine mea —, debeo scripturarum eius medicamenta omnia perscrutari et orando ac legendo agere, ut idonea ualitudo animae. meae ad tam periculosa negotia tribuatur. quod ante non feci, quia et tempus non habui; tunc enim ordinatus sum, cum de ipso uacationis tempore ad cognoscendas diuinas scripturas cogitaremus et sic nos disponere uellemus, ut nobis otium ad hoc negotium posset esse. quod uerum est, nondum sciebam, quid mihi deesset ad tale opus, quale me nunc torquet et conterit. peream, pater Ualeri? ubi est caritas tua? certe diligis
Abbreviated transcription (Latin):
eritia nec ab ad olescentia mea didici. Et eo tempore
quo distere ceꝑam: uis michi facta ẽ merito peccator
mcoꝵ: Nam quid aliud existimẽ nescio. ut scds locus
gubnaculorum michi trad̃etur: qui remũ tenere
ñ noueram. S arbitror dñm meum ꝓpt̾ea me sic
em̃dare uoluisse: qd̃ multoꝵ peccata nautaꝵ ante¬
qmͣ exꝑtus et̃m quid illic agitur. quasi doctior ec me¬
lior rephendere audebam: Itaq post qm̃missus sum
inmedium. tc̃ sentire cepi temeritates rep̃hensionum
mearum: qmͣꝗͣ et antea ꝑiculosissimũ uidicarem
hoc minist̾ium: & hinc erant ille lacͥme: quas me
fundere inciuitate ordinationis mee tempore. non¬
nulli fr̃s animadũtert̃. Et nescientes causas doloris
mei. quib potuert̃ sermonib qui oĩno aduulnꝰ
meum ñꝑtinerent: tam̃ bono animo consolati sc̃.
S multo ualde multo amplius exꝑtus sum quam
putabam. ñ quia nouos aliquos fluctus aut tem¬

Expanded text:
eritia nec ab adulescentia mea didici. et eo tempore, eritia nec ab adulescentia mea didici. et eo tempore, quo discere coeperam, uis mihi facta est merito peccatorum meorum — nam quid aliud existimem nescio —, ut secundus locus gubernaculorum mihi traderetur, qui remum tenere non noueram. Sed arbitror dominum meum propterea me sic emendare uoluisse, quod multorum peccata nautarum, antequam expertus essem, quid illic agitur, quasi doctior et melior reprehendere audebam. itaque posteaquam missus sum in medium, tunc sentire coepi temeritates reprehensionum mearum, quamquam et antea periculosissimum iudicarem hoc ministerium. et hinc erant illae lacrimae, quas me fundere in nouitate ordinationis meae nonnulli fratres animaduerterunt et nescientes causas doloris mei quibus potuerunt sermonibus, qui omnino ad uulnus meum non pertinerent, tamen bono animo consolati sunt. sed multo, ualde multo amplius expertus sum, quam putabam, non quia nouos aliquos fluctus aut tem
Abbreviated transcription (Latin):
s potius nr̃a nonfucta caritate nob̾cum reuocate ab
errorib et dissensionib. inu̾itatis et pacis itincta
dirigantur: Opto te coram ocłis dei beatum eẽ: dnẽ
honorabilis et dilectissime. Aug̃ pb̃r uałio. lxxxuii.
omino beatissimo & uenerabili et in con¬
spectu dñi sincera caritate. knĩo patri ua¬
lerio: augustinꝰ presbit̾ in domino salutẽ.
ante omnia peto ut cogitet religiosa pru¬
dentia tuanichil cẽ in hac uita & maxime hoctem¬
pore. faciuus et letiꝰ & homĩb acceptabilius ep̃i. aut
presbit̾i. aut diacom offitio. si ꝑfunctorie. atq ad u.¬
latorie res agatur: s nichil apud dm̃ miserius et
tristius &e dampnabilius: Item nichil ẽẽ in hac ui¬
ta et maxime hoc tempore. difficilius. laborosiue
piculosius. epĩ aut presbit̾i aut diaconi offitio: sed
apud dm̃ nichil beatius. si eo modo militetur qͦ nr̃
imꝑator uiber. Quis autem iste sir modus: nec apu¬

Expanded text:
sed potius nostra non ficta caritate nobiscum reuocatae ab sed potius nostra non ficta caritate nobiscum reuocatae ab erroribus et dissensionibus in ueritatis et pacis itinera dirigantur. opto te coram oculis dei beatum esse, domine honorabilis et dilectissime. XXXIV. OMINO BEATISSIMO ET UENERABILI ET IN CONSPECTU DO- MINI SINCERA CARITATE CARISSIMO PATRI UALERIO EPISCOPO AUGUSTINUS PRESBVTER IN DOMINO SALUTEM. Ante omnia peto, ut cogitet religiosa prudentia tua nihil esse in hac uita et maxime hoc tempore facilius et laetius et hominibus acceptabilius episcopi aut presbyteri aut diaconi officio, si perfunctorie atque adulatorie res agatur, sed nihil apud deum miserius et tristius et damnabilius; item nihil esse in hac uita et maxime hoc tempore difficilius, laboriosius, periculosius episcopi aut presbyteri aut diaconi officio, sed apud deum nihil beatius, si eo modo militetur, quo noster imperator iubet. quis autem iste sit modus, nec a pu
Abbreviated transcription (Latin):
scõs ec dĩ seruos appellant: uos ut negotia t̾re
sue ꝑagant: Auquando agimus et nos negotium
salutis nr̃e et saluitis ipsorum. ñ deauro non de ar¬
gento. ñ defundis et pecorib ꝓ quib reb cotidie sũ¬
misso capite salutamur: ut dissensiones hominum
t̃minemꝰ. S de ipso capite nr̃o tam turpis int̃nos et
ꝑnitiosa dissensio ẽ: qnͣtumlibet capita sũmittant
qui nos salutant. ut eos concordes in t̾ra fatiamus. De
celo usq ad crucem sũmissum ẽ caput nrͣm: ⁊̃ quo cõ¬
cordes non sumus: Rogo te atq obsecro si ẽ in te aliqͣ
humanitas qmͣ multip̾dicanti hic apparcat boni¬
tas tua. si ñ ꝓpt̾ honores transitorios simulatur. ut
contremiscant inte iuscera miscłie. et uelis aliqnͣ¬
do rem discuti instando nobcum orationib. et oĩa
pacifice conferendoͬ ne misere plebes que nr̃is oꝑib
obsecuntur. p̃mant nos obsequus suis inuiditio dĩ.

Expanded text:
sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae suae peragant: aliquando agamus et negotium salutis nostrae et salutis ipsorum. non de auro, non de argento, non de fundis et pecoribus, pro quibus rebus cotidie submisso capite salutamur, ut dissensiones hominum terminemus, sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et perniciosa dissensio est. quantum libet capita submittant, qui nos salutant, ut eos concordes in terra faciamus, de caelo usque ad crucem submissum est caput nostrum, in quo concordes non sumus. Rogo te atque obsecro, si est in te aliqua humanitas, quam multi praedicant, hic appareat bonitas tua, si non propter honores transitorios simulatur, ut contremescant in te uiscera misericordiae et uelis aliquando rem discuti instando nobiscum orationibus et omnia pacifice conferendo, ne miserae plebes, quae nostris honoribus obsequuntur, premant nos obsequiis suis in iudicio dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ne. etiã dolorem ꝑdidimus: q̃ solet medicus ĩplora¬
ri. Uides qnͣta et quam miserabili feditate. xp̃ia¬
tie domꝰ familieq turpate sint. Mariti et ucores de
suolecto sibi consentiunt: et de xp̃i altari dissenti¬
unt: pillum sibi uirant u ĩt̃se pacem habeant:
et in illo habere nonpossunt: filiicum parentitꝰ
unam donium habent suan:et domum si non
habent unam. Succed̾e in eorum hereditatem cupi¬
unt: iũ quib dexpi hereditate rixantur. Serui et
domini cõmunẽ dm̃ diuidunt. qui formã serui
accepit. ut om̃s seruiendo lib̾̃aret: Honorant nos
urĩ: honorant uos nr̃i. ꝑcoronam nr̃am nos ad iu¬
rant urĩ: ꝑ coronam ur̃am uos ad iurant nri Om¬
niũ u̾ba suscipimꝰ: neminẽ offend̾e uolumꝰ. Quid
nos solus xp̃c offendit. cuiꝰ menbra lauiamꝰ: Et ho¬
mines quidem causas suas scłares apud nos finire
cupientes. quomodo eis necessarii fuerimus. sic nos

Expanded text:
ne etiam dolorem perdidimus, quo solet medicus inplorane etiam dolorem perdidimus, quo solet medicus inplorari. uides, quanta et quam miserabili foeditate Christianae domus familiaeque turpatae sint. mariti et uxores de suo lecto sibi consentiunt et de Christi altari dissentiunt; per illum sibi iurant, ut inter se pacem habeant, et in illo habere non possunt; filii cum parentibus unam domum habent suam et domum dei non habent unam; succedere in eorum hereditatem cupiunt, cum quibus de Christi hereditate rixantur; serui et domini communem deum diuidunt. qui formam serui accepit, ut omnes seruiendo liberaret; honorant nos uestri, honorant uos nostri; per coronam nostram nos adiurant uestri, per coronam uestram uos adiurant nostri; omnium uerba suscipimus, neminem offendere uolumus; quid nos solus Christus offendit, cuius membra laniamus? et homines quidem causas suas saeculares apud nos finire cupientes, quo modo eis necessarii fuerimus, sic nos
Abbreviated transcription (Latin):
et transquilluis et ordinatius disseramꝰ. & si quid
forte anobis dictum. de memoria lapsum fuerit.
recitatione reuocetur. rem tam magnam et ad salu¬
tem oĩum ꝑtinentem. ẽ concordia requiramus:
aut si placet nullo medio int̾posito. priꝰ nob̾cum
cuerit conferamus ne forte intemꝑantes ñ nulli
auditores. maliit qͣsi nr̃ in expectare certam̃ qm̃
de nr̃a salute. inrã collocutione cogitare. ut quod
ut aliqnͣdo non plebes. s plebs una dicatur. ꝓrsus
sicut uolueris. sicut uisseris. sicut t̾ placuerie li¬
bent̃ amplector: & de animo beatissimi et uenera¬
bilis michi patris ualeriiminc absentis. tota secu¬
ritate polliceor hoc eum cum magna letitia cogni¬
turũ: Noui enim qnͣtum diligat pacem: et nulla
uam fastus manitate iaccetur rogo te quid nob̃ ẽ
cum uet̾ib dissensionib. ut hucusq uulnera illa
durauerint. que animositas hominũ suꝑbor
nris m̃bris inflixit: Quoꝵ uulnerum putrefactio¬

Expanded text:
et tranquillius et ordinatius disseramus et, si quid et tranquillius et ordinatius disseramus et, si quid forte a nobis dictum de memoria lapsum fuerit, recitatione reuocetur, rem tam magnam et ad salutem omnium pertinentem cum concordia requiramus, aut, si placet, nullo medio interposito prius nobiscucuerit, conferamus, ne forte intemperantes nonnulli auditores malint quasi nostrum expectare certamen, quam de sua salute in nostra conlocutione cogitare, ut, quod ut aliquando non plebes sed plebs una dicatur. prorsus sicut nolueris, sicut iusseris, sicut tibi placuerit, libenter amplector. et de animo beatissimi et uenerabilis mihi patris Valerii nunc absentis tota securitate polliceor hoc eum cum magna laetitia cogniturum; noui enim. quantum diligat pacem et nulla uani fastus inanitate iactetur. Rogo te, quid nobis est cum ueteribus dissensionibus, ut huc usque uulnera illa durauerint, quae animositas hominum superborum nostris membris inflixit? quorum uulnerum putrefactio
Abbreviated transcription (Latin):
Neq ħieãpartem peto accipias. qiͣ ego te afre euo-¬
dio. tamqmͣ aiusto em̃datum intelligi uelim. ue¬
reor enim ne me qͦq aliquid contumeliose. in te
dic̃e ex istimes qd̃ uehem̃ter caueo qnͣtum possũ:
s iustus ẽ ille qui dicit ego sum u̾itas: Itaq lecuĩ¬
libet hominis ore nob̾ uerum cũ aliqua asꝑita¬
te sonuerit. ñ abillo homine qͥ forte peccator est.
s abipsa u̾itate hoc ẽ a xp̃o qui iustus c̃ em̃damur.
ne nr̃m caput blande s ꝑinitiose ad ulationis unc¬
cio. hoc ẽ oleum peccatoris impinguet: Qmͣqm̃ etiã
si fr̃ euodius. aliqnͣtum ꝓ suc communionis defen¬
sione turbatior aliquid elatiꝰ. animo cõmotiore apc¬
isset. etati hominis et necessitatis cause. te oport̾et
ignoscere. Illud tam̃ qd̃ ꝓmitt̾e dignatus es peto
memineris. ut sedentib quos ipse delegeris. dum mͦ
u̾ba nr̃a ñmanit̾ uentilentur s stilo excipiantur. ut

Expanded text:
neque hoc in eam partem peto accipias, quasi ego te a fratre Euoneque hoc in eam partem peto accipias, quasi ego te a fratre Euodio tamquam a iusto emendatum intellegi uelim. uereor enim, ne me quoque aliquid contumeliose in te dicere existimes, quod uehementer caueo, quantum possum. sed iustus est ille, qui dixit: Ego sum ueritas. itaque de cuiuslibet hominis ore nobis uerum cum aliqua asperitate sonuerit, non ab illo homine, qui forte peccator est, sed ab ipsa ueritate, hoc est a Christo, qui iustus est, emendamur, ne nostrum caput blandae sed perniciosae adulationis unctio, hoc est oleum peccatoris inpinguet. quamquam etiam si frater Euodius aliquantum pro suae communionis defensione turbatior aliquid elatius animo commotiore dixisset, aetati hominis et necessitati causae te oporteret ignoscere. Illud tamen, quod promittere dignatus es, peto memineris, ut sedentibus, quos ipse delegeris, dummodo uerba nostra non inaniter uentilentur, sed stilo excipiantur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliã deputes qmͣ certum michi ẽ non de
supbo animo ꝓcessisse. noui enĩ frem meum. Sed
quid si in disputando ꝓfide mea. & ꝓ eccłe caritate
dixit fortasse feruentius. qd̃ tua grauitas nollet
audire: non illa contumatia s fiducia nominan¬
da ẽ: Couatorem enim et disputatorẽ: non assen¬
tatorem et adulatorem se cẽ cupiebat. slam hoc ẽ
oleum peccatoris: quo ꝓpħ̾a non uult impingua¬
ri caput: Ita enim dicit. Em̃dabit me uistꝰ in mise¬
ricordia et arguet meoleum autem peccatoris ñ
impinguet caput meum. Mauult enĩ seuera
miscsia iusti emendari: qmͣ lem ad ulationis une¬
tione laudari. Un oeetiam illud ꝓpheticum ẽ. Qͥ
uos felices dicunt: in errorem uos mittunt: ⁊d̃oq
de homine quẽ false blanditie fatiunt arrogan¬
tem. recte etiam uulgo dicitur.: creuit caput. Im¬
pinguatum ẽ enim oleo peccatoris. hoc ẽ non as¬
ꝑa u̾itate corrigentis: s leni faisitate laudantis.

Expanded text:
contumeliam deputes, quam certum mihi est non de contumeliam deputes, quam certum mihi est non de superbo animo processisse — noui enim fratrem meum —, sed si quid in disputando pro fide sua et pro ecclesiae caritate dixit fortasse feruentius, quod tua grauitas nollet audire, non illa contumacia sed fiducia nominanda est. conlatorem enim et disputatorem, non assentatorem et adulatorem se esse cupiebat. nam hoc est oleum peccatoris, quo propheta non uult inpinguari caput; ita enim dicit: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me: oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum. mauult enim seuera misericordia iusti emendari. quam leni adulationis unctione laudari. unde etiam illud propheticum est: Qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. ideoque de homine, quem falsae blanditiae faciunt adrogantem, recte etiam uulgo dicitur: \'Creuit caput\'; inpinguatum est enim oleo peccatoris, hoc est non aspera ueritate corrigentis sed leni falsitate laudantis.
Abbreviated transcription (Latin):
onis autẽ tantum tͥ debeo. qnͣtum nob̃ ipse imꝑ¬
at qui nos dilecit usq ad crucis obꝓbrium: Sed
tie mireris qd apud bemuolentiam tuã du tacui:
ñputabam in hac te sententia cẽ qm michi fr̃ euo¬
dius. cui fidem non hab̾e non possũ. gaudens indi¬
cauit. Nam cum forte contigisset ut ĩ unã domũ
conueniretis et sermo int̾ uos despe nr̃a. hoc ẽ de xp̃i
uelle te bonis uiris sedentib conferre nob̾cum: Qd̃
te multum gaudeo. nr̃e humilitati offerre dignatũ::
neq uuo modo possum tantam occasionẽ benigni
animi tui deserere. ut qnͣtum uires dñs p̃bere dig¬
nabitur. queram tecum atq discutiam. que causa.
que origo. que ratio. ineccła xp̃i cui dixit pacẽ me¬
am do uobis pacem relinquo uobis. tam lugende
atq plangende discissionis extic̾it: audiui quidẽ
dememorato frẽ te fuisse conquestum: qd̃ nescio qͥd
tͥ contumeliose responderit. Qd̃ queso te ne ulam

Expanded text:
onis autem tantum tibi debeo, quantum nobis ipse imperonis autem tantum tibi debeo, quantum nobis ipse imperat, qui nos dilexit usque ad crucis opprobrium. Sed ne mireris, quod apud beniuolentiam tuam diu tacui, non putabam in hac te esse sententia, quam mihi frater Euodius, cui fidem non habere non possum, gaudens indicauit. nam cum forte contigisset, ut in unam domum conueniretis, et sermo inter uos de spe nostra, hoc est de Christi uelle te bonis uiris sedentibus conferre nobiscum. quod te multum gaudeo nostrae humilitati offerre dignatum neque ullo modo possum tantam occasionem benigni animi tui deserere. ut, quantum uires dominus praebere dignabitur, quaeram tecum atque discutiam, quae causa, quae origo, quae ratio in ecclesia Christi, cui dixit: Pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis, tam lugendae atque plangendae discissionis extiterit. Audiui quidem de memorato fratre te fuisse conquestum, quod nescio. quid tibi contumeliose responderit. quod, quaeso te, ne illam
Abbreviated transcription (Latin):
omino honorabili. et dilectissimo ꝓcu¬
leiano: augustinus: ꝓpt̃ imꝑitoꝵ hõiũ
uanitates: diutius apud te de tituloepłe
meȩ disputare non debeo. Cum enĩ nos
reuocare inuicem ab errore conamur: qmͣuis ante ple¬
nissimam discussionẽ cause. quib dam uideri pos¬
sit quis nr̃m erret incertum. seruimꝰ tam̃ inuicem
nobis: si bono ammo nobcum agim᷑. ut aꝑu̾sitate
discordie libemur: Qd̃ me sincero corde agere &e cũ
tremore xpĩane humilitatis. etiam si plerisq hoĩb
tur: Quid autem inte honorare non dubitẽ facile
intelligis. Nonemim errorem scismatis aquo
om̃s homines qnͣtum ad me atrinet cupio sanari.
dignum honore aliquo existimoͬ. s te ante oĩa
qd̃ ipsius nob̾humane societatis uincsostringerᷤͤ
et qd̾ ñ nulla inte p̾minent placidioris m̃tis indi¬
cia. quib nullo modo desꝑandum ẽ. facile te pos¬
se u̾itatem cum fuerit de monstrata complecti. sine
ullo estu dubitationis honorandum puto: Dilecci¬

Expanded text:
OMINO HONORABILI ET DILECTISSIMO PROCULEIANO AUGUSTINUS. Propter inperitorum hominum uanitates diutius apud te de titulo epistulae meae disputare non debeo. cum enim nos reuocare inuicem ab errore conamur, quamuis ante plenissimam discussionem causae quibusdam uideri possit, quis nostrum erret, incertum, seruimus tamen inuicem nobis, si bono animo nobiscum agimus, ut a peruersitate discordiae liberemur. quod me sincero corde agere et cum tremore Christianae humilitatis, etiam si plerisque hominitur. quid autem in te honorare non dubitem, facile intellegis. non enim errorem schismatis, unde omnes homines, quantum ad me adtinet, cupio sanari, dignum honore aliquo existimo; sed te ante omnia, quod ipsius nobis humanae societatis uinculo adstringeris et quod nonnulla in te praeminent placidioris mentis indicia, quibus nullo modo desperandum est facile te posse ueritatem, cum fuerit demonstrata, complecti, sine ullo aestu dubitationis honorandum puto. dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
necessariꝰ. Noseminte sp̃uał amoris uincło cenemꝰ qr et
nr̃o collegio multũ es necessariꝰ. Curautẽ etiam corpalẽ
p̃sentiam ñ ex hibuerimus: postea scies. Epłas c̃iaugcim.

Expanded text:
necessarius. Nos enim te spiritualis amoris vinculo tenemus, quia et necessarius. Nos enim te spiritualis amoris vinculo tenemus, quia et nostro collegio multum es necessarius. Cur autem etiam corporalem praesentiam non exhibuerimus, postea scies. EPISTOLA LXX.
Abbreviated transcription (Latin):
emñaque ꝓmissa ẽ eccłe. qͥnitellexit sͥ ñ ex pedire qd̾ pac
impediris. decet moołẽ tuã &ͦ inte dicare qd̾ dedte. Inge¬
mii quippetuũ :  prudentia. eloquentia. gͣuitas. sobrie
cũillo dispeant. Nonduitecũ in hocagendũ nouimꝰ:
qͣnta facilitate consid̾es. spes maniũ hominũ et insacia¬
biles cupiditates. et incertã uitã. Abice gͥex ammo qͥcqd
trene atꝙ falsȩ felicttatis expectatione conceꝑat. oꝑare
magro dĩ. ubi certus ẽ fruct. uͥtammulta. tanto ante ꝓ¬
misła completa st̃. ut ea quȩ restant insanissime despe¬
ient᷑. Obsecramꝰ te ꝑ xp̃idiuinitatẽ et humanitatẽ. ꝑ
pacẽ cȩlestis illiꝰ ciuitatis. unde ꝑegͥnantes labore tẽꝑali¬
illa ciꝑtuamm̃temaclinguamdonis di. fecundatã et
ornatamub̾rimamcrem̃tasperamꝰ: inte intelligat frem
mandaiumꝰ ut tͥ ñ legeret᷑: nͥ cumte iam tenerent qͥb es

Expanded text:
erna, quae promissa est ecclesiae, qui intellexit sibi non expedire, quod paci erna, quae promissa est ecclesiae, qui intellexit sibi non expedire, quod paci impediris, decet indolem tuam Christo in te dicare, quod dedit. ingenium quippe tuum, prudentia, eloquentia, grauitas, sobrietcum illo atque dispereant. non diu tecum in hoc agendum nouimus, quanta facilitate consideres spes inanium hominum et insatiabiles cupiditates et incertam uitam. abice igitur ex animo, quicquid terrenae atque falsae felicitatis expectatione conceperat; operare in agro dei, ubi certus est fructus, ubi tam multa tanto ante promissa completa sunt, ut ea, quae restant, insanissime desperentur. obsecramus te per Christi diuinitatem et humanitatem, per pacem caelestis illius ciuitatis, unde peilla cui per tuam mentem ac linguam donis Dei fecundatam et ornatam uberrima incrementa speramus, in te intelligat fratrmandavimus ut tibi non legeretur, nisi cum te jam tenerent quibus es
Abbreviated transcription (Latin):
iegenda gubnacula fuscepisse.Ille qͥppe sc honorẽ sipacis
ratio pateret᷑ digne acciꝑe potinsse demonstrat. qͥ accep¬
tũ ñ defendit moigne. Uoluit gͦ ds etiã ꝑfit̾m tuũ filium
nr̃m marumanũ ostendere mimicis eccłe suȩ uiscerib¬
st̃uum dispensationis mysti̾oꝵ di. uictꝰ aliqͣ scłari cupi¬
dirate deserun. s pacifica ꝑmot̾ pietate deposunit. neppi
lcam honoris suiquestione turbare: qd eni laudabuaꝰ et
aane caritati commodatiꝰ qm dereli eta donatistaꝵ uesa¬
na sitpbia: tta hereditatia. coherere ut cestimoniũ hu¬
militatis amore ꝓbaret᷑ unitatis: ttaꝙ qͣntũ io ipstĩ ar¬
umnet. sic̃ eũ gaudemꝰ taleminuentũ ut qd̃ meiꝰcorde dun¬
mis sermo eoificattit. neq̃ qm tempestas huiꝰ cẽptatio¬
nis eũtteret. sic optamꝰ idep̃cam̃ a dño. ut consequenti ui
cormorib sins magisinagisꝙ decd̃ aret. qͣm bene gesturꝰ fu¬
isserio ꝓfecto geieret. si hoc oporcinisset. Retouat᷑ paxe

Expanded text:
regenda gubernacula suscepisse. ille quippe se honorem, si pacis ratio pateretur, digne accipere potuisse demonstrat, qui acceptum non defendit indigne. uoluit ergo deus etiam per fratrem tuum filium nostrum Maximianum ostendere inimicis ecclesiae suasterium dispensationis mysteriorum dei uictus aliqua saeculari cupiditate deseruit, sed pacifica permotus pietate deposuit, ne proplicam honoris sui quaestione turbare? quid enim laudabilius et Christianae caritati commodatius quam derelicta Donatistarum uesana superbia ita hereditati Christi cohaerere, ut testimonium humilitatis amore probaretur unitatis? itaque, quantum ad ipsum adtinet, sicut eum gaudemus talem inuentum, ut, quod in eius corde diuinus sermo aedificauit, nequaquam tempestas huius temptationis euerteret, sic optamus et deprecamur a domino, ut consequenti uita et moribus suis magis magisque declaret, quam bene gesturus fuisset, quod profecto gereret, si hoc oportuisset. retribuatur e
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sarsꝰ aͥanoꝵ ꝑ carissimũ atq dulcissimũ fi¬
uumi nr̃m frẽm tuũ catholice matͥ quş uos in hereditatem
Aab exhereoata pcisione fugientes pio sim suscepie. ꝑicu¬
losissimi seand alũ commouere. euꝑiens uidelicet serem¬
lastẽ gaudii nr̃i que nob̾ oe bono ure conu̾satioiis oborita
ẽfroa minuibilare csticia. S dñs ds nr̃ misericors et mise¬

Expanded text:
um per carissimum atque dulcissimum filium nostrum fratrem tuum catholicae matri, quae uos in hereditatem Christi ab exheredata praecisione fugientes pio sinu suscepit, periculosissimum scandalum commouere cupiens uidelicet serenitatem gaudii nostri, quae nobis de bono uestrae conuersationis oborta est, foeda innubilare tristitia. sed
Abbreviated transcription (Latin):
stipenditm ñ exigit. certus conscientia. qd̾ rectissime erige¬
ret. s nnch aliud qmsuspicionẽ deuitans. bonũodorẽ apĩ
turbantẽ. et ab illa maligna specie sese abstinens. meis re¬
giomb ubi ninc hoc nouerat oportere. et forte anteqm
tristiciam hominũ fuisset exꝑtus S nos cartliores: uł ex¬
ꝑticorrigamꝰ. qd̾ p̃iidere debuimꝰ. Postremo quia omĩa
timeo: et nemi indigressu mõ quid proposueris. qd̾ me
fr̃s tagastenses ctenentes teneant debitorẽ indimidio illiᷤ¬
peu sihoc uistum ẽliquido pspicis eadũ cgreat comoitione

Expanded text:
stipendium non exigit certus conscientia, quod rectissime exigestipendium non exigit certus conscientia, quod rectissime exigeret, sed nihil aliud quam suspicionem deuitans bonum odorem Christi turbantem et ab illa maligna specie sese abstinens in eis regionibus, ubi hoc nouerat oportere, et forte antequam tristitiam hominum fuisset expertus. sed nos tardiores uel experti corrigamus, quod praeuidere debuimus. Postremo, quia omnia timeo et memini, in digressu nostro quid proposueris, quod me fratres Tagastenses teneant debitorem in dimidio illiesse liquido perspicis, ea dum taxat condicione
Abbreviated transcription (Latin):
millare alia ꝑmotus. nͥ ipsaspecie fȩda. ñ nra s cuiꝰ ubet ui¬
ra acmorib indignissima. Proinde obsecrout epłam qm
cis comium nomine scripsi. subscriptam ñ disferas. iit¬
ittre. Et si forte illic illud iustum accutissime ꝓuides. ñ eo¬
gantur infirmiũ disccie. qd̾ ego ñdum intelligo. ut hoc
cura eos in hac causa seruetur. qd̾ dñs ait. Multa habeo nob̃
dicere. s ñ potestis illa portare mͦ. ł ali quppe infirmitati
parrens etiamillud de tribitto soluendo ait. gͣ lib̃isunt filii.
s ne scandalra mus eos et cet̾a: q̃ndo petrũmisit ut didrag¬
mas quȩ tunc exigebant᷑ soluerent. Nouerat emm aliud
ius qd̾ incħtale debebat. s eoiure tributũ eille soluebat.
quo ure diximus hcredem prb̃rihonorati. successurum
fuisse: si anteqͣmremsuam uł donaret uł uendẽt morert᷑.
Qmqͣm impso ȩccłȩ iure paulus parcit infirmis. et debitũ

Expanded text:
nulla re alia permotus nisi ipsa specie foeda, non nostra sed cuiuslibet uinulla re alia permotus nisi ipsa specie foeda, non nostra sed cuiuslibet uita ac moribus indignissima. Proinde obsecro, ut epistulam, quam eis communi nomine scripsi, subscriptam non differas mittere. et si forte illic illud iustum acutissime peruides, non cogantur infirmi modo discere, quod ego nondum intellego, ut hoc circa eos in hac causa seruetur, quod dominus ait: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. tali quippe infirmitati parcens etiam illud de tributo soluendo ait: Ergo liberi sunt filii; sed ne scandalizemus eos et cetera, quando Petrum misit. ut didrachmas, quae tunc exigebantur, soluerent. nouerat enim aliud ius, quo nihil tale debebat; sed eo iure tributum ei ille soluebat, quo iure diximus heredem presbyteri Honorati successurum fuisse, si, antequam rem suam uel donaret uel uenderet, moreretur. quamquam in ipso ecclesiae iure Paulus apostolus parcit infirmis et debitum
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ adeo autemeodem uire prbri honorati ẽ illud imoe
agitur. ut ñ solum alibiordinatus.s adhuc intagasten¬
simonastĩo constitutus. sire suañ uendita. nec ꝑ mamfestã
donationem. inquempiam transiata moreretur. ũ nhere¬
des eiꝰ meam succederent. sic̃ fr̃ emilianꝰ millos. x.xͣx. soli¬
bendis scł̃m cunlemsocietatẽ sunt instituta: tit ab omĩñso¬
lumie s etiam specie maligna quantũ possumꝰ nos abst¬
neamus. ⁊ bonam famã custodiamꝰ. dispensatiomi nr̃e. mul¬
tum necessariam. Quam u̾sp̃ẽs malignasit. adt̾rat scã pru¬
dentiatua. Parcpta illorum tristicia quam exꝑtisumꝰ. ne
quio forte ipse fallerer. sicut fieri solet. duminsententiã
meampro duno erro narrau causam fr̃i et colleg̃e nr̃o
iungens qd̾ utriq nr̃muisum sit cum illis resisteremtis.
Uehementer. erhorruit. et nob̃ hoc uisum eẽ miratus ẽ.

Expanded text:
usque adeo autem eodem iure presbyteri Honorati est illud, unde usque adeo autem eodem iure presbyteri Honorati est illud, unde agitur, ut non solum alibi ordinatus sed adhuc in Tagastensi monasterio constitutus si re sua non uendita nec per manifestam donationem in quempiam translata moreretur, non nisi heredes eius in eam succederent, sicut frater Aemilianus in illos triginta solibendis secundum ciuilem societatem sunt instituta, ut ab omni non solum re sed etiam specie maligna, quantum possumus, nos abstineamus et bonam famam custodiamus dispensationi nostrae multum necessariam. quam uero species maligna sit, aduertat sancta prudentia tua. excepta illorum tristitia, quam experti sumus, ne quid forte ipse fallerer, sicut fieri solet, dum in sententiam meam procliuior erro, narraui causam fratri et collegae nostro iungens, quod utrique nostrum uisum sit. cum illis resisteremus. uehementer exhorruit et nobis hoc uisum esse miratus est