comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum miscdiȩ ẽ largitate uiuendum:
ut homini ꝑicłosam negligentiam
ad pietatis oꝑa reuertenti possibile
sit ab hac sententia libari. ħ enim
agit potentia udicis. s grã saluatori:
ut relinquat impius uias suas: ⁊ abi¬
niquitatis suȩ consuetudine peccator
abscedat. Misereantur pauꝑum: ꝙ
sibi uolunt parcere xp̃mn. faciles sit̃
in alim̃ta miseroꝵ: qui cupunt ad
societatem ꝑtinert fat tium. si sit
uił homini homo: nec in quoquã de¬
spiciat᷑ illa natura. quam rerũ con¬
ditor suam fec̃. Cui laborantiũ licet
Iuuat᷑ conseruus: x. grãm refert diis.
Cyb egeni regni celestis ẽ p̃cuĩ: ⁊ largi¬
cor tpãliũ. heres efficitur et̾noꝵs. Uñ aut̃
exigua ista impendia. tanta estimari
taxatione meruerunt: nͥ quia pondera
oꝑum. caritatis lance pensantur :ꝙ.
cũ amatur ab homine qd̾ds̃ diligit:
merito ineius ascenditur regnum: cuiu̾
ce institutionis inuitat. in quo scãrum

Expanded text:
cum misericordiae est largitate vivendum, cum misericordiae est largitate vivendum, ut homini post periculosam negligentiam, ad pietatis opera revertenti, possibile sit ab hac sententia liberari. Hoc enim agit potentia judicis, hoc gratia Servatoris, ut relinquat impius vias suas, et ab iniquitatis suae consuetudine peccator abscedat. Misereantur pauperum, qui sibi volunt parcere Christum. Faciles sint in alimenta miserorum, qui cupiunt ad societatem pervenire felicium. Non sit vilis homini homo, nec in quoquam despiciatur illa natura, quam rerum conditor suam fecit. Cui enim laborantium licet Juvatur conservus, et gratiam refert Dominus. Cibus egeni, regni coelestis est pretium; et largitor temporalium haeres efficitur aeternorum. Unde autem exigua ista impendia tanta aestimari taxatione meruerunt, nisi quia pondera operum charitatis lance pensantur, et cum amatur ab homine quod Deus diligit, merito in ejus ascenditur regnum, in cujus cae institutionis invitat, in quo sanctarum
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiȩꝰ ⁊ numquam a cordis ocłis
diuine discretionis imago discedat.
Ueniet enim in maiestatis suę gła.
dũs sicut ipse predix̃: aderitq cũ eo
radians insplendorib suis innũ abi
łangłicaꝵ multitudo legionum:
congregabuntur ante thronũ potẽ¬
tie cius. omnium gentium ppłi. &.
quicquid hominum uniuersis scłis
toto terrarum orbe ꝓgenitum ẽ: in
conspectu iudicantis ad stabit. Se¬
ꝑabunt᷑ ab iniustis iusti: a nocentib
innocentes. Et cum p̃ꝑatum sibi regnũ
tatis inuistis: ⁊ nicħ habentes sunstri
commune cum dextris. inignem addi¬
aboli ÷ anglorum eus tormenta dis¬
positũ omĩpotentis uidicis dãpnatio¬
ne mittent᷑.cum illo habituri penȩ
commumionẽ: cuius elegerunt facere
uoluntatẽ. Quis gͥ istam sortem eter¬
nor cruciatuũ ñ pauescat. Quis ma¬
la nunquam finenda ñ tuneat :
S cum idõ denuntiata sit seueritas.
ut misccłia quereret᷑ ĩn dieb p̃sentib

Expanded text:
justitiae, et numquam a cordis oculis justitiae, et numquam a cordis oculis divinae discretionis imago discedat. Veniet enim in majestatis suae gloria Dominus, sicut ipse praedixit , aderitque cum eo radians in splendoribus suis innumerabilis angelicarum multitudo legionum. Congregabuntur ante thronum potentiae ejus omnium gentium populi; et quidquid hominum universis saeculis toto orbe terrarum progenitum est, in conspectu judicantis astabit. Separabuntur ab injustis justi, a nocentibus innocentes; et cum praeparatum sibi regnum, tatis injustis; et nihil habentes sinistri commune cum dextris, in ignem ad diaboli et angelorum ejus tormenta dispositum, omnipotentis judicis damnatione mittentur, cum illo habituri poenae communionem, cujus elegerunt facere voluntatem. Quis igitur istam 32 sortem aeternorum cruciatuum non pavescat? Quis mala numquam finienda non timeat? Sed cum ideo denuntiata sit severitas, ut misericordia quaereretur, in diebus praesentibus
Abbreviated transcription (Latin):
rat. spem humanȩ deuotionis exclu¬
det: eosq in consortium dap̃natiois¬
suȩ traheret: ad quoꝵ ipse recõciliati¬
onemꝑtinere ũ posset. Quicqͥd gͥ ho¬
minum quib lib impietatib dm̃ le¬
sit: huiꝰ fraude traductum. huiꝰ ẽ ne¬
quitia deprauatũ. facile enim in om¬
nia flagitia impulit: quos in religio¬
ne decep̃. Sciens aut̃ dm̃ ñ solum uer¬
b̾s et̃ factis negariꝰ multis quib au¬
ferre ñ potuit fidem abstulit carita¬
tem:⁊agro cordis ipõꝵ auaritiȩ radici¬
b occupato. spoliauit fructu oꝑum.
qͦs ñ priuauit confessione labiorum.
stis antiqui. scire nos uoluit in effabi¬
lis benignitas xp̃i. qd̾ indic retͥbutio¬
nis de uniuersitate eẽt hominũ de
cernendum. ut dum inħ tp̃e legiti¬
moꝵ remedioꝵ medicina p̾betur. dũ
elisis reꝑatio ñ negatur.⁊ qui du fu¬
erunt steriles possunt tandem eẽ fe¬
cundi: p̃ueniatur disposita censura

Expanded text:
rat, spem humanae devotionis exclurat, spem humanae devotionis excluderet, eosque in consortium damnationissuae traheret, ad quorum ipse reconciliationem pertinere non posset. Quisquis igitur hominum quibuslibet impietatibus Deum laesit, hujus fraude traductus, hujus est nequitia depravatus. Facile enim in omnia flagitia impulit, quos religione decepit. Sciens autem Deum non solum verbis, sed etiam factis negari, multis quibus auferre non potuit fidem, sustulit charitatem; et agro cordis ipsorum avaritiae radicibus occupato, spoliavit fructu operum quos non privavit confessione labiorum. stis antiqui, scire nos voluit ineffabilis benignitas Christi, quid in die retributionis de universitate hominum esset decernendum, ut dum in hoc tempore legitimorum remediorum medicina praebetur, dum elisis reparatio non negatur, et qui diu fuerunt steriles, possunt tandem esse fecundi, praeveniatur disposita censura
Abbreviated transcription (Latin):
iscdĩa dilectissimi ꝙ. uisti¬
gnissima nob̾ expositione reserauit:
ut acceptis rerum significationib.
quȩ futura credimus iam quasi gesta
nossemꝰ. Sciebat enim redep̃tor nr̃atq
saluator. quantos fallatia diaboli ꝑ
totũ mũdũ sparsisset errores ⁊ quam
multis suꝑstitionib maximam sibi
partẽ humani gnĩs subdidisset. S ne
ultra ꝑ ignorantiam uĩtatis. creatura
ad imaginẽ dĩ condita. in p̃cipitia ꝑ¬
petuȩ mortis ageretur: eũgłicis pagi¬
nis uidicii sui inseruit qualitatem. q̃
omnem hominẽ a callidissimi hostis
reuocaret insidiis: cũ iam nulli eẽt
in cognitũ. q̃ bonis sꝑanda p̃mia .ꝙ.
que malis eent inferenda supplicia.
Incentor namq ille auctorq peccĩ
pͥmũ suꝑbus ut cadẽt. deiñ in uidus
ut noceret: quia inuĩtate ñ stecit. to¬
tã uitã suã inm̃datio collocauit. oiãq
deceptͥonum gnã de ħ uenenatisimo
artis sue foute ꝓduxit: ut ab illo
bono qđ ipse ꝓpria elatione ꝑdide¬

Expanded text:
dia, dilectissimi, et justiristi benignissima nobis expositione reseravit, ut acceptis rerum significationibus, quae futura credimus, jam quasi gesta nosceremus. Sciebat enim Redemptor noster atque Servator quantos fallacia diaboli per totum mundum sparsisset errores, et quam multis superstitionibus maximam sibi partem humani generis subdidisset. Sed ne ultra per ignorantiam veritatis creatura ad imaginem Dei condita in praecipitia perpetuae mortis ageretur, evangelicis paginis judicii sui inseruit qualitatem, quae omnem hominem a callidissimi hostis revocaret insidiis: cum jam nulli esset incognitum quae bonis speranda praemia, et quae malis essent timenda 31 supplicia. Incentor namque ille auctorque peccati primum superbus ut caderet, deinde invidus ut noceret, quia in veritate non stetit , totam vim suam in mendacio collocavit, omniaque deceptionum genera de hoc venenatissimo artis suae fonte produxit: ut ab illo bono, quod ipse propria elatione perdide
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinaꝵ purificatione mundat᷑.
Elemosine enim peccata delent: mor¬
tem ꝑununt.ꝙ penam ꝑpetui ignis
extingunt.S qui ab earum fructu
fuerit uacuus. erit ab indulgentia re¬
trbuentis alienus: dicente salomone.
Qui obturat aures suas ne audiat in¬
becillum. ⁊ ipse inuocabit dnm̃ nec
erit qui exaudiat cum. Uñ: tobiasfi¬
luĩ suũ preceptis pietatis instituensex
substanta inqͥt tua fac elemosinam. ꝙ.
noli auertere faciem tuam abullo
pauꝑe: ita fiet. ut nec auertatur a te
facies dĩ. Hec uirtus. omnes fac utile̾
ec̃ iurtutes: que ipsam qq̃ fidem ex qͣ
iustus uiuit. ⁊ quȩ si ne oꝑib mortua
nõatur. sui admixtione iuiuficat. da
sic infide ẽ oꝑum ratio. ita in oꝑib
fidĩ fortitudo. dũ gͦ tempus habemꝰ

Expanded text:
eleemosynarum purificatione mundatur. eleemosynarum purificatione mundatur. Eleemosynae enim peccata delent , mortem perimunt, et poenam perpetui ignis exstinguunt. Sed qui ab earum fructu fuerit vacuus, erit ab indulgentia retribuentis alienus, dicente Salomone: Qui obturat aures ne audiat imbecillum, et ipse vocabit Dominum, et non erit qui exaudiat eum. Unde et Tobias filium suum praeceptis pietatis instituens: Ex substantia, inquit, tua fac eleemosynam, et noli avertere faciem tuam ab illo paupere: ita fiet ut nec a te avertatur facies Dei . Haec virtus omnes facit utiles esse virtutes, quae ipsam quoque fidem, ex qua justus vivit , et quae sine operibus mortua nominatur , sui admixtione vivificat: quia sicut in fide est operum ratio, ita in operibus fidei fortitudo. Dum ergo tempus habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ miscrebitur ds̃. Cum aut̃ uene¬
rit filius hominis in maiestate sua.
sederit in throno głe suȩ.&. congre¬
gatis omĩb gentib bonorum⁊ malo¬
rum fuerit facta discretio. inquo lau¬
dabuntur qui ad dexteram stabunt.
cabit: Qm̃ quinaturã hominis suã
fec̃: inmullo se ab humana humilita¬
te disereuit. Sinistris uͦ quid obitiet᷑.
nisi neglectus dilectionis: duntia in¬
humanitatis.: ⁊ pauꝑib miscłia de¬
negata: Quasi nec alias uirtutes dex¬
tri: nec alias offensiones habeant si¬
nistri. s illo magno summoq uidi¬
cio tanti existimabitur ł largitatis
benignitas. ł tenacitatis impietas ut
ꝓ plenitudine om̃ium uirtutũ x. ꝓ
sumina om̃ium commissoꝵ. ⁊ ꝑunũ
bonũ isti introducantur in regnum:
⁊ ꝑ unũ malum. illi in ignem mutan¬
t̃ et̃nũ. Nemo gͥ dilectissimi. de ullis
sibi bone uitȩ meritis blandiatur. si
illi defuerint oꝑa caritatis: nec de sui
corpis qualitate securus sit qui nulla

Expanded text:
ipsorum miserebitur Deus . Cum autem venerit Filius hominis in majestate sua, et sederit in throno gloriae suae, et congregatis omnibus gentibus, bonorum et malorum fuerit facta discretio , in quo laudabuntur qui ad dexteram stabunt, tabit? Quoniam qui naturam hominis suam fecit, in nullo se ab humana humilitate discrevit. 36 Sinistris vero quid objicietur, nisi neglectus dilectionis, duritia inhumanitatis, et pauperibus misericordia denegata? quasi nec alias virtutes dextri, nec alias offensiones habeant sinistri. Sed illo magno summoque judicio tanti aestimabitur vel largitatis benignitas, vel tenacitatis impietas, ut pro plenitudine omnium virtutum, et pro summa omnium commissorum, et per unum bonum isti introducantur in regnum, et per unum malum illi in ignem mittantur aeternum. Nemo igitur, dilectissimi, de ullis sibi bonae vitae meritis blandiatur, si illi defuerint opera charitatis; nec de sui corporis puritate securus sit, qui nulla
Abbreviated transcription (Latin):
deuotio: etiam ad hanc uos o̾rtamur
industriam: ut manicheos ubic̃q la¬
tentes. uris pbris publicetis. Magna
ẽ pietas. ꝓdere latebras impiorũ. &.
ipsũ in eis cui seruiut̃ diabolũ debel¬
lare. Contra istos enim dilectissimi.
omnem quidem orbem terraꝵ ꝙ. to¬
tam ubiq eccłam. decet fidĩ arma ar¬
riꝑe. s urã in hoc oꝑe deuotio debet
petri ⁊ pauli ore didicistis. N sinant᷑
latere. homines qui legem ꝑ moysen
datam. in qua ds̃ conditor uniuersi¬
mos dauiticos qui ꝑ unuersalem ec¬
cłam cũ omĩ pietate cantantur:
dap̃nabili impietate ausi sunt refu¬
carnem negant: passionẽ & resurrectio¬
nem eius. simulatam dicut fuisse ñ ue¬
ram. Baptismũ regnãtionis. totiꝰ grẽ
uirtute dispoliant. Nich ẽ ap̃ eõ sc̃m.
nicħ integrum. nicħ uerũ. Cauendi s̃
ne cuiquã noceant: ꝓdendi s̃. ne in a¬
liqua ciuitatis nr̃e parte consistant.
uob̾ dilectissimi ante tribunal dni

Expanded text:
devotio, etiam ad hanc vos hortamur devotio, etiam ad hanc vos hortamur industriam, ut Manichaeos ubicumque latentes vestris presbyteris publicetis. Magna est enim pietas prodere latebras impiorum, et ipsum in eis, cui serviunt, diabolum debellare. Contra istos enim, dilectissimi, omnem quidem orbem terrarum, et totam ubique Ecclesiam decet fidei arma arripere; sed vestra in hoc opere devotio debet Petri et Pauli ore didicistis. Non sinantur latere homines, qui legem per Mosen datam, in qua Deus universimos Davidicos, qui per universalem Ecclesiam cum omni pietate cantantur, damnabili impietate ausi sunt refucarnem negant; passionem et resurrectionem ejus simulatam dicunt fuisse, non veram; baptismum regenerationis totius gratiae virtute dispoliant. Nihil est apud eos sanctum, nihil integrum, nihil verum. Cavendi sunt, ne cuiquam noceant; prodendi sunt, ne in aliqua civitatis nostrae parte consistant. Vobis, dilectissimi, ante tribunal Domini
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ quia increm̃tis eccłe fructuo sissimr̃
fuit: placuit eẽ ꝑpetuũ. u ñ horcamur.
quarta feria dę facultatib urĩs quan¬
tũ suadet possilitas : uoluntas. expen¬
sas miscdiȩ conferatis. ut possitis illã
beatitudinem ꝓmereri. in qua sine fiñ
gaudebit. qͥ intelligit suꝑ egenum: pau¬
ꝑem. Ad quem intelligendum dilectiꝰ¬
simm sollicita benignitate uigilã dũ ẽ:
ut quem modestia teg̃: uerecundia p̃¬
pedit. inuenire possimus. Sc̃ enĩ qui
palam poscere ea quib indigent eru¬
bescuntꝰ. ⁊ malut̃ miseria tacite egesta¬
tis affligi quam publica petitione cõ¬
fundi. Intelligendi gͦ isti sunt: ab oc¬
culta necessitate releuandi. ut hipso
amplus gaudcant cum: pauptaticor
consultum fuerit ⁊ pudori. Recte aut̃
.u. dñm in maiestate patris adoramus.
cundem in suis pauꝑib pasceremꝰ: liban¬
di ab hoc indie mala a dapnatione ꝑpe¬
tua. ⁊ ꝓ intellecti pauꝑis cura regni
celestis consortiis inserendi. Uc aut̃

Expanded text:
tuosissimum fuit, placuit esse perpetuum. Unde hortamur quarta feria de facultatibus vestris, quantum suadet possibilitas et voluntas, ad expensas misericordiae conferatis, ut possitis illam beatitudinem promereri, in qua sine fine gaudebit qui intelligit super egenum et pauperem . Ad quem intelligendum, dilectissimi, sollicita benignitate vigilandum est, ut quem modestia tegit, et verecundia praepedit, invenire possimus. Sunt enim 33 qui palam poscere ea quibus indigent erubescunt; et malunt miseria tacitae egestatis affligi quam publica petitione confundi. Intelligendi ergo isti sunt, et ab occulta necessitate sublevandi, ut hoc ipso amplius gaudeant, cum et paupertati eorum consultum fuerit, et pudori. Recte autemet Dominum in majestate Patris adoramus, eumdem in suis pauperibus pasceremus, liberandi ob hoc in die mala a damnatione perpetua, et pro intellecti pauperis cura, regni coelestis consortiis inserendi. CAP. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
trũ. uiołas celebremus qui sic̃ exꝑim̃
&. credimus. ꝓ commendatis sibi ad nõ
ouib indesinent̃ pastorales p̃tendit ex¬
cubias exoratunis dep̃cationib suis. ut
eccła dĩ quȩ ipsius ẽ p̃dicationib insti¬
tuta ab omni errore sit lib̾a ꝑ xp̃m. d .n.¬

Expanded text:
trum vigilias celebremus; qui, sicut experimur et credimus, pro commendatis sibi a Domino ovibus indesinenter pastorales praetendit excubias: exoraturus deprecationibus suis ut Ecclesia Dei, quae ipsius est praedicationibus instituta, ab omni errore sit libera. Per Chri
Abbreviated transcription (Latin):
uasa hospitalis uiduȩ. in opiis pie¬
tatis suȩ uacuata complere: nouit a¬
quas inuina conuertere: nouit de
maxime ad religiosas ꝑtinent actiões.
exercendis omne quidem tempus accep¬
tum: s illud ẽ studiosius obseruãdũ.
secratum: sic̃ etiam decimus hic inensi.
morem refert ueteris institutiꝰ ut tria
illa de quib loquutus sũ diligentui
exequamur. Oratioẽ enĩ ꝓpitiatio
dĩ quentur. ieiuno concupiscentia
carnis extinguitur: elemosinis peccã
redimunt᷑: simulq ꝑ omnia dĩ ima
go in nob̾ renouat᷑: si x. in laudemdĩ¬

Expanded text:
vasa hospitalis viduae in opus pievasa hospitalis viduae in opus pietatis suae vacuata complere ; novit aquas in vina convertere ; novit de maxime ad religiosas pertinent actiones, syna, quibus exercendis omne quidem tempus acceptum, sed illud est studiosius observandum, secratum; sicut etiam decimus hic mensis morem refert veteris instituti, ut tria illa de quibus locutus sum diligentius exsequamur. Oratione enim propitiatio Dei quaeritur, jejunio concupiscentia carnis exstinguitur, eleemosynis peccata redimuntur ; simulque per omnia Dei in nobis imago renovatur, si et in laudem
Abbreviated transcription (Latin):
eq deflurerint: accusatur annus ar¬
guuntur elementa̾ &. nec aeri parci¬
tur nec celo: cum fideles & pios disci¬
płos ueritatis. nicħ magis comm̃ det
.x. muniat. quam ꝑscuerans in dm̃:
in defẽnsa laudatio: dicente apło.
semꝑ gaudete. sine intermissione o¬
rate. in omib grãs agite. ħ enĩ uo¬
Huius aut̃ deuotionis quẽ admodũ po¬
terimus eẽ participes. nisireꝵ uarie¬
tas constantiam mentis exerceat. ut
amor directus in dm̃ nec int̾ fecũda
suꝑbiat. nec inter aduersa deficiat:
Qd placet dõ. placcat .x. in nob deom¬
ni mensura munerum illiꝰ gaudea¬
mus: Qui bñusus ẽ magnis. utat᷑
⁊ modicis. Cam nob copia quã par¬
citate consulit. nec in spĩtalib lucͥs
angustia grauabimur fructuũ: si
fecunditas ñ arescat animoꝵ. Oriat᷑
de cordis agro. ꝙ terra ñ dedit. Sẽꝑ
illi quod largiatur occurrit: cui bñ
cultas tꝑał impediat. Nouit dñs

Expanded text:
aeque defluxerint, accusantur anni, araeque defluxerint, accusantur anni, arguuntur elementa, et nec aeri parcitur, nec coelo, cum fideles et pios discipulos veritatis nihil magis commendet et muniat, 42 quam perseverans in Deum, et indefessa laudatio, dicente Apostolo: Semper gaudete, sine intermissione orate; in omnibus gratias agite. Haec enim voHujus autem devotionis quemadmodum poterimus esse participes, nisi rerum varietas constantiam mentis exerceat? ut amor directus in Deum nec inter secunda superbiat, nec inter adversa deficiat. Quod placet Deo, placeat et nobis. De omni mensura munerum ejus gaudeamus. Qui bene usus est magnis, bene utatur et modicis. Tam nobis copia quam parcitate consulitur. Nec in spiritalibus lucris angustia gravabimur fructuum, si fecunditas non arescat animorum. Oriatur de cordis agro, quod terra non edidit. SEMBER ILLI, quod largiatur, occurrit, cui benecultas temporalis impediat. Novit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tudo: que se ꝑomnes partes totius orb̾
dũ docet neminem negligendum:
mento etiam inimicos diligi. x ꝓ ꝑse
germen inserens oleastri. de inimici
reconciliatos: de alienis ad optiuos:⁊
de impus fac̃ iustos. ut omne genu
flectatur celestium terrestrium ꝙ. in¬
feruorum. ꝙ omnis lingua confiteat᷑.
ẽ. nicħ nob̾ debet oc eius uidicus dĩ¬
plicere. Namniꝑ omina illi grãs a¬
gere: quidẽ alud quam ex quadam
parte eum reprehende: Audet enim
plerumq bumana insipientia ao¬
uersus creatorem suum ñ solum de
inopia sed etiam de copia murmu¬
rare: ut & cum aliquid ñ suppetit.
querula. ⁊ cum quedam exuberet᷑.
sit ingrata. Multe messis dns orre¬
oꝵ suoꝵ dñs horreorum suoꝵ pleni¬
tudinem fastiduit. & ad copiam um¬
demiȩ fluentis ingemuit: nec de
iagnitudine fruetuum gratula¬
tus. s de uilitate conquestus ẽ. Si aũ
parcior fuerit insusceptis terre semi¬
nib .ꝙ. castigatiore ꝓuentu uites ole¬

Expanded text:
tudo, quae se per omnes partes totius orbis tudo, quae se per omnes partes totius orbis at, docet neminem negligendum. Et merito etiam inimicos diligi, et pro pgermen inserens oleastri , de inimicis reconciliatos, de alienis adoptivos, de impiis facit justos; ut omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum: et omnis lingua confiteatur, est, nihil nobis debet de ejus judiciis displicere. Nam non per omnia illi gratias agere, quid est aliud quam ex quadam eum parte reprehendere? Audet enim plerumque humana insipientia adversus Creatorem suum, non solum de inopia, sed etiam de copia murmurare; ut et cum aliquid non suppetit, querula, et cum quaedam exuberant, sit ingrata. Multae messis dominus, horreorum suorum plenitudinem fastidivit , et ad copiam vindemiae affluentis ingemuit; nec de magnitudine fructuum gratulatus, sed de vilitate conquestus est. Si autem parcior fuerit in susceptis terra seminibus, et castigatiore proventu vites ole
Abbreviated transcription (Latin):
tolerandi. qui se aduersis ł corrigi in¬
tellig̃ ł ꝓbar. Caritatis uͦ istiuis pietaᷤᷤ
ꝑfecta cẽ ñ potent. nisi diligatur ⁊ ꝓrrimꝰ.
Quo nõe non hi tantum intelligendis
qui nob̾ amicitia aut ꝓpinquitate
iungunt᷑: s om̃s ꝓrsus homines cũ ꝙ.
nob natura cominunis ẽ. siue illi ho¬
stes sint siue sotii siue libi siue serui.
Unus enĩ nos conditor finx̃ unus cre¬
ator animauit: eodem cuc̃ti celo x a¬
ere. hisdem utimur dieb ⁊ noctib cũ¬
q alii sint boni alii mali. alii uisti a¬
Iu iniustĩ: ds̃ tñ om̃ib largitor. om̃ib ẽ.
beni ꝯ ignus. sic̃ licaoniis a paulo ꝙ.
p̃ceritis gnãtionib dimisit omines gẽ¬
tes ingredi uias suas:⁊ quidem ñ sine
testimonio semet ipsum reliquit. bñfa¬
ciens eis. de cȩlo dans pluuiam ⁊ tp̃a
fructifera: implens cibo ⁊ letitia cor¬
da urã. Dedit aut̃ nob̾ maiores dili¬
gendi ꝓ rimi causas xp̃ianȩ grẽ lati¬

Expanded text:
tolerandi, qui se adversis vel corrigi intolerandi, qui se adversis vel corrigi intelligit, vel probari. Charitatis vero istius pietas perfecta esse non poterit, nisi diligatur et proximus. Quo nominui nobis amicitia aut propinquitate junguntur, sed omnes prorsus homines, cum quibus nobis natura communis est, sive illi hostes sint, sive socii; sive liberi, sive servi. Unus enim nos Conditor finxit, unus nos Creator animavit; eodem cuncti coelo et aere, iisdem fruimur diebus et 41 noctibus; cumque alii sint boni, alii mali; alii justi, alii injusti; Deus tamen omnibus largitor, omnibus est benignus, sicut Lycaoniis a Paulo et praeteritis generationibus dimisit omnes gentes ingredi vias suas. Et quidem non sine testimonio semetipsum reliquit benefaciens eis, de coelo dans pluviam et tempora fructifera, et implens cibo et laetitia corda nostra . Dedit autem nobis majores diligendi proximi causas Christianae gratiae lati
Abbreviated transcription (Latin):
ipse pnor dilex̃nos. diligendo itaq
nos ds̃. ad imaginem suam reꝑat. ꝙ.
ut in nob̾ formam sue bonitatis inue¬
mur: accendens scł mentium nr̃aꝵ
lucernas. x. igne nos suȩ caritatis in¬
flammans. ut non solum ipsum .s et̃
quicquid diligit diligamus. Nam si
int̃ homines. ca demum firma amici¬
tia ẽ. quam morum similitudo sotia¬
rit. cum tñ parilitas uoluntatũ sepe
in reꝓbos tendat affectus. quãtũ nob
optandum atq nitendũ ẽ. ut in nullo
ab bis quȩdõ sunt placita discrepemꝰ:
Dicente itaq dnõ diliges dñm dm̃ tu¬
um ex toto corde tuo&. ex tota m̃te tua &e di¬
ligeꝰ ꝓximũ tuum sic̃ te ipsum: suscipiat
fidelis anima. auctoris su atq rectoris
immarcessibilẽ caritatem. totamq se
eius subitiat uoluntati: in cuiꝰ oꝑib
atq iudicuis nicħ uacat a uĩtate iusti¬
tiȩ. nicħ amiseratione clementie: qm̃
si magnis quis laborib. ⁊ multis faci¬
getur in commodis: bona ẽ illi causa

Expanded text:
ipse prior dilexit nos . Diligendo itaque nos Deus, ad imaginem suam nos reparat, et ut in nobis formam suae bonitatis invemur, accendens scilicet mentium nostrarum lucernas, et igne nos suae charitatis inflammans; ut non solum ipsum, sed etiam quidquid diligit diligamus. Nam si inter homines ea demum firma amicitia est, quam morum similitudo sociarit, cum tamen parilitas voluntatum saepe in reprobos tendat affectus, quantum nobis optandum atque nitendum est ut in nullo ab iis quae Deo sunt placita, discrepemus! Dicente itaque Domino: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua; et diliges proximum tuum sicut teipsum : suscipiat fidelis anima auctoris sui atque rectoris immarcescibilem charitatem, totamque se etiam ejus subjiciat voluntati, in cujus operibus atque judiciis nihil vacat a veritate justitiae, nihil a miseratione clementiae. Quoniam etsi magnis quis laboribus et multis fatigetur incommodis, bona est illi causa
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui diuitũ. qui licet nullis largitio¬
nib pauꝑes eccłȩ soleant adiuare.⁊
alia tñ mandata dĩ custodiant.ꝙ. in¬
c̃ diuersa fidĩ ⁊ ꝓbitatis merita. uenia¬
bilit̃ sibi estimant. unam decẽ uirtu¬
tẽ. Uenĩ ħ tanta ẽ. ut sine illa ceterȩ
etiam si sint. ꝓdeẽ nñ possunt. Quamui
cnĩ quis fidelis sit ⁊ cautus .ꝙ. sobrius.
⁊ aliis maiorib ornatus insignibus:

Expanded text:
aliqui divitum qui, licet nullis largitioaliqui divitum qui, licet nullis largitionibus pauperes Ecclesiae soleant adjuvare, alia tamen Dei mandata custodiunt, et inter diversa fidei et probitatis merita, veniabiliter sibi aestimant unam deesse virtutem. Verum haec tanta est, ut sine illa caeterae, etsi sunt, prodesse non possint. Quamvis enim quis fidelis sit, et castus, et sobrius, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
ditȩ quam insipienter expense. Quã
uitare. multiq magnifice facultatẽ
suas dedignentur occulere. ⁊ incopia
fluentes uilem atq sordentem orieat᷑
parcitatem: ñ ẽ tñ taliũ aut felix abũ¬
dantia. aut blanda frugalitas. su p¬
sis tantum ꝓpne opes seruiunt: si e¬
oꝵ bonis nulli uiuuantur pauperes:
nulli fouentur infirmi: si de magna¬
rum abundantia facultatũ ñ cap¬
tiuus redep̃tionem: ñ ꝑ egrinus solati¬
um: ñ exul sentit auxilium. Huius¬
modi diuites: egentiores om̃ib s̃ ege¬
nis. ꝑdunt enim illos redditus quo
possunt hab̾e ꝑpetuos. Et dumbreui
nec semꝑ lib̾o incubant usui: nullo ui¬
sticiȩ cibo. nulla miscdĩȩ suauitate pa¬
scunt᷑: foris splendidi: intus obscuri
Abundantes tꝑaliũ: in opes ȩt̾̃norũ:
quia ipsi animas suas fame afficiũt¬
⁊ nuditate dehonestant. qui de his quȩ
terrenis orreis commendarũt. nicħ ch̾e¬
auns celestib intulerunt. S force sit̃

Expanded text:
ditae, quam insipienter expensae. CAP.ditae, quam insipienter expensae. CAP.ptatum damna vitare, multique magnifici facultates suas dedignentur occulere, et in copia affluentes vilem atque sordentem horreant parcitatem, non est tamen talium aut felix abundantia, aut probanda frugalitas, si ipsis tantum propriae opes serviunt; si eorum bonis nulli juvantur pauperes, nulli foventur infirmi; si de magnarum abundantia facultatum non captivus redemptionem, non peregrinus solatium, non exsul sentit auxilium. Hujusmodi divites egentiores omnibus sunt egenis. Perdunt enim illos redditus quos possent habere perpetuos, et dum brevi nec semper libero incubant usui, nullo justitiae cibo, nulla misericordiae suavitate pascuntur; foris splendidi, intus obscuri; abundantes temporalium, inopes aeternorum: quia ipsi animas suas fame afficiunt et nuditate dehonestant, qui de iis quae terrenis horreis commendarunt, nihil thesauris coelestibus intulerunt. Sed forte sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tꝑi. s etiam nr̃e ꝓspexit etati: ut ꝙ
illis ad destructionem ꝓfuit uanita¬
tũ. hoc nob̾ ꝓficeret ad increm̃ta uir¬
tutũ. Quid aut̃ tam aptum fidĩ qͥd
tam conueniens pietati. quam egen¬
tium iuuare pauꝑiemꝰ infirmoꝵ curã
reciꝑẽ. fr̃nis necessitatib subuenire .u.
conditionis ꝓpriȩ. in aliorum labore
nouit quid quibq contulerit. Non
solum enĩ sp̃itales opes .&. dona cȩle¬
stia dõ donante capiuntur: s ⁊ terre¬
ne &. corporee facultates. ex ipsuis lar¬
gitate ꝓueniunt: ut merito rationẽ
cax quesiturus sit. quȩ ñ magis possi¬
denda tradidit. quam dispensanda cõ¬
misit munerib gͥ dĩ iuste &. sapien¬
t̃ utendum ẽ: ne materia oꝑis bonifi¬
at causa peccĩ. Nam diuitiȩ ꝙ ad ipsaᷤ
spẽs earũ atq substantiaᷤ ꝑtinet. bone st̃:
⁊humanȩ societati płimum ꝓsunt. cũ
a benuiolis habentur ꝙ. largis. nec il¬
las aut luxunosus ꝓdigit. aut auarꝰ
abstrudit: ut tam pereant male con¬

Expanded text:
i, sed etiam nostrae prospexit aetati, ut quod illis ad destructionem profuit vanitatum, hoc nobis proficeret ad incrementa virtutum. Quid autem tam aptum fidei, quid tam conveniens pietati, quam egentium juvare pauperiem, infirmorum curam recipere, fraternis necessitatibus subvenire, et conditionis propriae in aliorum labore novit quid quibusque contulerit. Non solum enim spiritales opes et dona coelestia Deo donante capiuntur, sed etiam terrenae et corporeae facultates ex ipsius largitate proveniunt, ut merito rationem eorum quaesiturus sit, quae non magis possidenda tradidit, quam dispensanda commisit. Muneribus igitur Dei juste et sapienter utendum est, ne materia boni operis fiat causa peccati. Nam divitiae, quod ad ipsas species earum atque substantias pertinet, bonae sunt, et humanae societati plurimum prosunt, cum a benevolis habentur et largis, nec illas aut luxuriosus 35 prodigit, aut avarus abstrudit, ut tam pereant male con
Abbreviated transcription (Latin):
płicę traditionis dilectissimi insti¬
tuta seruantes. pastorali sollici¬
tudine cohortamur. ut diem que illi
ab impioꝵ suꝑstitione purgatũ mise¬
ricordiȩ oꝑib consecrart̃. deuotione
religiose consuetudinis celebremus.
ostendentes ap̃d nos auctoritatem
patrũ uiuere. eorũq doctrinã in nrã
obedientia ꝑmanere. Qm̃ scã tantȩ

Expanded text:
icae traditionis, dilectissimi, instituta servantes, pastorali vos sollicitudine cohortamur, ut diem quem illi ab impiorum superstitione purgatum, misericordiae operibus consecrarunt, devotione religiosae consuetudinis celebremus, ostendentes apud nos auctoritatem Patrum vivere, eorumque doctrinam in nostra obedientia permanere. Quonia
Abbreviated transcription (Latin):
piant unitatẽ. tempora penitudinis ha¬
bita moderatione. tuo constituente uidi¬
cio. pro ut conuersorũ animos. ꝑspexeris
esse deuotos: pariter etiã habens senilis e¬
tatis intuitũ. et ꝑiculorũ quorũq aut e¬
gritudinis respiciens necessitates. in quib
si quis ita grauiter urgeat᷑ ut dũ adbuc
penitet. de salute ipsuis desꝑet᷑ oportet
ei psacerdotalẽ sollicitudinẽ. cõmunionis
grã subueniri. Nam hii. qui baptismũ
ab hereticis acceꝑunt. cum baptitati antea¬
quia formã tantũ baptismi. sine sc̃ificati¬
onis uirtute. sumpserunt. Et hanc regu¬
lam ut sciatis seruandã. omnib eccłus
predicamus. ut lauacrũ semel initum.
nulla iteratione uiolet᷑: dicente apło .ii.
nus dñs. una fides. unum baptisma Cu¬
ius ablutio. nulla iteratione temptanda
est. s ut diximus. sola scĩficatio scĩ sp̃s. in¬
uocanda est: ut qd abhereticis nemo acci-¬
pit. a catholicis sacerdotib consequatur

Expanded text:
piant unitatem. Tempora poenitudinis, hapiant unitatem. Tempora poenitudinis, habita moderatione, tuo constituenda cio, prout conversorum animos perspexeris esse devotos, pariter etiam habens senilis aetatis intuitum, et periculorum quorumque aut aegritudinis respiciens necessitates, in quibus si quis ita graviter urgeatur, ut dum adhuc poenitet de salute ipsius desperetur, oportet ei per sacerdotalem sollicitudinem communionis gratia subveniri. Nam hi qui baptismum ab haereticis accequia formam tantum baptismi sine sanctificationis virtute sumpserunt. Et hanc regulam, ut scitis, servandam in omnibus Ecclesiis praedicamus, ut lavacrum semel initum nulla iteratione violetur, dicente Apostolo: Unus Deus, una fides, unum baptisma , cujus ablutio nulla iteratione temeranda est, sed, ut diximus, sola sanctificatio Spiritus sancti invocanda est, ut quod ab haereticis nemo accipit, a catholicis sacerdotibus consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
heȩ mulieres. quȩ reuerti ad uiros suos
nolunt. impie habende sunt: ita ille qͣ
in affectum initum ex deo redeunt me¬
rito sunt laudande uidicio. De his aũ¬
xp̃ianis. qui inter eos a quib suerant
captiuati. immolaticiis cibis. asserunt᷑
esse polluti: consultationi caritatis cuȩ.
hoc etiam respondendũ esse credidimus.
ut penitentie satisfactione purgentur.
Quȩ non temporis longitudine. quam
cordis cõpunctione pensanda ẽ: et siue
hoc terror extorserit. siue fames suaserit.
non dubitet᷑ abolendum: cum huius mͦi
cib pro metu. aut indigentia. non ꝓ reli-¬
gionis ueneratione. sit sumptus. Hiis uͦ.
dit consulendos. qui ad icerandũ baptis¬
mum. uel metu coacdi sunt. uel errore
traducti. et nunc se contra catholice fidei
sacramentũ. egisse cognoscunt: ea custo¬
dienda est racio. qua insocietatẽ nr̃am.
non nisi ꝑ penicentiȩ remediũ. et ꝑ impo¬
sitionẽ ep̃alis manus. cõmunionis reci

Expanded text:
hae mulieres quae reverti ad viros suos hae mulieres quae reverti ad viros suos nolunt impiae habendae sunt, ita illae quae in affectum initum ex Deo redeunt merito sunt laudandae judicio. De his auianis qui inter eos a quibus fuerant captivati immolatitiis cibis asseruntur esse polluti, consultationi charitatis tuae hoc etiam respondendum esse credidimus, ut poenitentiae satisfactione purgentur, quae non tam temporis longitudine quam cordis compunctione pensanda est. Et sive hoc terror extorserit, sive fames suaserit, non dubitetur abolendum, cum hujusmodi cibus pro metu aut indigentia, non pro religionis veneratione sit sumptus. CAP. VI. dit consulendos, qui ad iterandum baptismum vel metu coacti sunt vel errore traducti, et nunc se 1333 contra catholicae fidei sacramentum egisse cognoscunt, ea custodienda est moderatio, qua in societatem nostram non nisi per poenitentiae remedium, et per impositionem episcopalis manus, commu
Abbreviated transcription (Latin):
agris. aut etiã in domib ac possessionib
rite seruat᷑. quantomagis in conuigiorũ
redintegratione. faciendũ est. ut qđ belli¬
ca necessitate turbatum est. pacis reme¬
dio reformet᷑: Et ideo. si qui post longuã
captiuitatẽ reuersi. ita in dilectionẽ sua¬
rũ conuigum ꝑseuerant. ut eas cupiant
in suum redire consortuĩ: omutendum ẽ
et inculpabile uidicandũ. quod necessi¬
tas intulit. et restituendũ qd fides popo¬
scit. Si autẽ alique mulieres. ita posteri¬
orũ uirorũ amore sunt capte. ut malint
his cohercie. quã in legitimũ redire con¬
sortiũ. merito sunt notande. ita ut etiã
eccłastica cõmunione priuent᷑. quia in¬
excusabiliter contaminationẽ cri¬
minis elegerunt: ostendentes sibimet
pro sua incontinentia placuisse. quod
iusta remissio potuit expiare. Redeant
gͦ in suum statum. uoluntaria redinte¬
gratione conuigia: neq ullo modo ad op¬
probriũ male uoluntatis trahat᷑. quod
condicio necessitatis extorsit. Quia sicut

Expanded text:
 ac possessionibus rite servatur quanto magis in conjugiorum reintegratione faciendum est, ut quod bellica necessitate turbatum est pacis remedio reformetur? Et ideo si qui post longam captivitatem reversi, ita in dilectione suarum conjugum perseverant, ut eas cupiant in suum redire consortium, omittendum est et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum quod fides poscit. Si autem aliquae mulieres ita posteriorum virorum amore sunt captae ut malint his cohaerere, quam in legitimum redire consortium, merito sunt notandae, ita ut etiam ecclesiastica communione priventur, quia inexcusabiliter contaminationem criminis elegerunt, ostendentes sibimet pro sua incontinentia placuisse quod justa remissio potuit expiare. Redeant ergo in suum statum voluntaria reintegratione conjugia, neque ullo modo ad opprobrium malae voluntatis trahatur, quod conditio necessitatis extorsit, quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuerint. que pro custodia canonũ. et ꝓ
sidei integritate decernimus uehementiꝰ
cõmouendos. quia inferiorum ordinum
culpe. ad nullos magis referende sunt ꝙͣ
ad desides negligentesq rectores. qui mul¬
tã sepe nutriunt pestilentiã. dum neces¬
sariam simulant adhibere medicinam.

Expanded text:
ta fuerint, quae pro custodia canonum, et pro ta fuerint, quae pro custodia canonum, et pro fidei integritate decernimus, vehementius commovendos, quia inculpae ad nullos magis referendae sunt quam ad desides negligentesque rectores qui multam saepe nutriunt pestilentiam, dum necessariam dissimulant adhibere medicinam.
Abbreviated transcription (Latin):
nari ase. sine ambiguitate fateant᷑: ut sen¬
sib prauis etiam ꝑemptis. nulla sꝑandi
suꝑsit occasio. nec ullũ menbrũ. calium
possit societate uiolari. cum ꝑ omnia illis
ꝓfessio ꝓpͥa ceꝑit obuiare. Circa quos. etiã
illam canonũ constitutionẽ. precipimus
custodiri: ut in magno habeant benefici¬
osi adempta sibi omni spe ꝓmotionis.
in quo inueniunt᷑ ordine. stabilitate ꝑ¬
petua maneant. si tamen iterata tinctio¬
ne. non fuerint maculati. Non leuem
apud dm̃ noxam incurrit: qͥ de talib
ad sacros ꝓmouendos ordines. iudica¬
rit. Quod si cũ grandi examinatione.
ꝓmotio conceditur inculpatis. m̃ulcoma¬
gis. non debet licere suspectis. Proinde
dilectio tua. cuiꝰ deuotione gaudemus.
uingat curam suam. dispositionib nr̃is:
et det oꝑam. ut circũspecte. ac uelociter
der ordinata. Non autẽ dubitet dilecti¬
otua nos si quod non arbitramur. neglec¬

Expanded text:
nari a se sine ambiguitate fateantur, ut sennari a se sine ambiguitate fateantur, ut sensibus pravis etiam peremptis nulla sperandi supersit occasio, nec ullum membrorum talium possit societate violari, cum per omnia illis professio propria coeperit obviare. Circa quos etiam illam canonum constitutionem praecipimus custodiri, ut in magno habeant beneficio, si adempta sibi omni spe promotionis, in quo inveniuntur ordine, stabilitate perpetua maneant: si tamen iterata tinctione non fuerint maculati. Non levem apud Dominum noxam incurrit, qui de talibus ad sacros promovendos ordines judicarit; quod si cum grandi examinatione promotio conceditur inculpatis, multo magis non debet licere suspectis. Proinde dilectio tua, cujus devotione gaudemus, jungat curam suam dispositionibus nostris, et det operam, ut circumspecte ac velociter iter ordinata. Non autem dubitet dilectio tua, nos, si quod non arbitramur neglec
Abbreviated transcription (Latin):
eo ep̃c: ianuario ep̃o aquileiensi.
Lectis fr̃nitatis tuȩ literis. uigorẽ fidei
tuȩ. quẽ olim noueramus. agnouimus.
congratulantes. quod ad custodiã gregũ
xp̃i pastoralẽ curã uigilanter exequeris
ne lupi qui sub specie ouiũ sub intrarũt
bestiali scuitia simplices quosq dilacent
et ñ solum ipsi nulla correctione ꝓficiass
s etiam ea quȩ sunt sana corrumpant.
Quod. ne tuꝑea possit obtinere fallacie
dilectionẽ tuam duximus cõmonendã
insinuantes ad animȩ ꝑiculum ꝑtine¬
re. si quisquã. de his qui anobis in here¬
ticorũ atq scismaticorũ sectã delapsus
e se ut cumq heretice cõmunionis con¬
tagione macularit resipiscens in cõmuni¬
one catholica. sine ꝓmotione legitue sa¬
cisfactionis. habeatur. Saluberrimũ enĩ.
ordinis clerici. qͥ se correctos uideri uolũt.
atq ad catholicã fidẽ. quam iam pridem
amiserant. rursum reuerti ambiunt. pͥus
errores suos. et ipsos auctores errorũ. dãp¬

Expanded text:
e Januario episcopo Aquileiensi. Lectis fraternitatis tuae litteris, vigorem fidei tuae quem olim noveramus, agnovimus: congratulantes tibi quod ad custodiam gregis Christi pastoralem curam vigilanter exsequeris, ne lupi qui sub specie ovium subintrarunt bestiali saevitia simplices quosque dilacerent, et non solum ipsi nulla correptione proficiant, sed etiam ea quae sunt sana corrumpant. Quod ne viperea possit obtineri fallacia, dilectionem tuam duximus commonendam, insinuantes ad animae periculum pertinere, si quisquam de his qui a nobis in haereticorum atque schismaticorum sectam delapsis, et se utcunque haereticae communionis contagione macularit, resipiscens in communione catholica sine professione legitimae satisfactionis habeatur. Saluberrimum enim, ordinis clerici, qui se correctos videri volunt, atque ad catholicam fidem, quam jampridem amiserant, rursum reverti ambiunt, prius errores suos, et ipsos auctores erroris dam
Abbreviated transcription (Latin):
atute. quȩ uiros ꝓpͥos. aut interemptos
putarint. aut numquã a dñatione cre¬
diderint liberandos. et ad aliorum con¬
iugium. solitudine cogente transierint.
cumq nunc statu rerum auxiliante dño
in meliora conuerso. ñnulli corũ qui pu¬
tabant᷑ ꝑisse remeauerint. merito cari¬
tas tua uidet᷑ ambigere. quid de mulicri¬
b quȩ aliis iunctȩ sunt uiris a nobis de¬
beat ordinari. S quia nouimꝰ scriptum.
quod a deo iungitur mulier uiro. et iterũ
preceptũ agnouimus. ut qđ tls iunxit
homo non separet: necesse est ut legiti.¬
marum fede ra niptiarum. redintegran¬
da credamus et remotis malis que hossi¬
utas intulit. unicuiq hoc qđ legitine
habuerit resormet᷑: omniq studio ꝓcu¬
randum est. ut recipiat unusqͥsq quod
ꝓpͥum est. Nec tamen culpabilis uidicet᷑.
et camquã alieni iuris ꝑuasor. qui ꝑsonã
eius mariti. qui iam non esse estimabatur.

Expanded text:
itutae, quae viros proprios aut interemptos itutae, quae viros proprios aut interemptos putarint, aut nunquam a dominatione crediderint liberandos, et ad aliorum conjugium sollicitudine cogente transierint, cumque nunc statu rerum auxiliante Domino in meliora converso, nonnulli eorum qui putabantur periisse remeaverint, merito charitas tua videtur ambigere quid de mulieribus quae aliis junctae sunt viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum, quod a Deo jungitur mulier viro, et iterum praeceptum agnovimus, ut « quod Deus junxit, homo non separet , » necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum reintegranda credamus, et remotis malis quae hostilitas intulit, unicuique hoc quod legitime habuit, reformetur. Omnique studio procurandum est ut recipiat unusquisque quod proprium est. Nec tamen culpabilis judicetur, et tanquam alieni juris pervasor, qui personam ejus mariti qui jam non esse aestimabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
missum a nobis forte credatur omniade¬
cretalia constituta. tam beate recordatio¬
nis. in nocentii. quã omniũ decessorum
nrõrum. quȩ de eccłasticis ordinationib
canonũ ordinata sunt disciplinis. ita
urãm dilectionẽ eustodire debere mai¬
damus: ut si quis illa contempserit. ueni¬
am sibi deinceps nouerit denegari. Data
ui idus octobris. mnaximo uero. et paterio.
uiris. clarissimis. consulibus. Leo ncete
morauit. ut de his a nobis. auctoritatem¬
apłice sedis acciꝑes. que quidẽ magnã dif¬
sicultatẽ diuidicationis. uident᷑ afferre:
s pro inspectione tẽporalui necessitatum.
adhibenda curatio est. ut uulnera quȩ
hostilitatis aduersitate illata sunt. reli¬
gionis maxime racione sanentur.Cum
gͦ ꝑ bellicam cladem. et ꝑ grauissimos hos¬
tilitatis incursus. ita quedã dicatis diui¬
sa esse coniuigia. ut abductis in captiuita¬
tem iuris. feminȩ eorum remanserint des-¬

Expanded text:
missum a nobis forte credatur, omnia demissum a nobis forte credatur, omnia decretalia constituta tam beatae recordationis Innocentii quam omnium decessorum nostrorum quae de ecclesiasticis ordinationibus canonum ordinata sunt disciplinis, ita vestram dilectionem custodire debere mandamus, ut si quis illa contempserit, veniam sibi deinceps noverit denegari. Data sexto Idus Octobris, Maximo vero et Paterio viris clarissimis consulibus. LIX.-- Ad moraapostolicae Sedis acciperes, quae quidem magnam difficultatem dijudicatonis videntur afferre, sed pro inspectione temporalium necessitatum adhibenda curatio est, ut vulnera quae hostilitatis adversitate illata sunt religionis maxime ratione sanentur. Cum ergo per bellicam cladem, et per gravissimos hostilitatis incursus, ita quaedam dicatis divisa esse conjugia ut abductis in captivitatem viris feminae eorum remanserint dest
Abbreviated transcription (Latin):
usurariã exercere pecuniã: et senore uelle
ditescere. Quod nos. non dicã in eos qui
sunt inclericali officio constituti. s in la¬
icos cadere. qui xp̃ianos se dici cupiunt.
condolemus: quod uindicari acrius ĩ eos
qͥ fucrint comꝓbati decernimus: ut om̃is
etiam duximꝰ premonendũ. ut sicut non
suo. ita nec alieno nomine. aliquis olericoꝵ
exercendũ fenus attempcet. Indecens enĩ
est:crimen suũ. cõmodis alienis impendẽ.
Fenus autẽ hoc solum. aspicere et exerce¬
re debemus: ut qđ hic miscłiter tribuimꝰ.
a dnõ qui multipliciter et in ꝑpetuum
mensura retribuet. reciꝑe ualeamus.
oc itaq ãmonitio nr̃a denuntiat qd̃
si quis frm̃ contra hȩc constituta uenerit.
uel uenire tẽptauerit. et ꝓhibita fuerit
ausus ad mittere. a suo se nouerit officio
submouendũ: nec cõmunionis nr̃e fu¬
turũ esse consortẽ. qui socius esse noluit
disciplinȩ. Ne quid uero sit. quod pretꝰ¬

Expanded text:
usurariam exercere pecuniam, et fenore velle usurariam exercere pecuniam, et fenore velle ditescere. Quod nos, non dicam in eos qui sunt in clericali officio constituti, sed et in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus. Quod vindicari acrius in eos qui fuerint confutati decernimus, ut omnis etiam duximus praemonendum, ut sicut non suo, ita nec alieno nomine, aliquis clericorum exercere fenus attentet; indecens enim est crimen suum commodis alienis impendFenus autem hoc solum aspicere, et exercere debemus, ut quod hic misericorditer tribuimus, 214 a Domino qui multipliciter, et in perpetuum mensura retribuet, recipere valeamus. V. Hoc itaque admonitio nostra denuntiat, quod si quis fratrum contra haec constituta venerit, vel venire tentaverit, et prohibita fuerit ausus admittere, a suo se noverit officio submovendum, nec communionis nostrae futurum esse consortem qui socius esse noluit disciplinae. Ne quid vero sit quod praeter
Abbreviated transcription (Latin):
et contra illud antique legis preceptũ.
quo dr. et cauet᷑. sacerdos uirginẽ uxorẽ
accipiat. non uiduã. non repudiatã. Hos
gͦ. quicũq tales admissi sunt: ab ȩccłasti¬
cis officiis. et sacerdotali nomine. apłice
sedis auctoritate. iubemus arceri. Nec ħ
enim sibi poterunt uendicare. cuiꝰ capa¬
ces ꝑ hoc qđ illis obstiterat non fuerunt.
huius discussionis curam. nobis specialit̃
uendicantes. ut si qua forsitan de his cõ¬
missa sunt corrigant᷑ ne liceat ultra cõ¬
muti: et ne excusatioi de ignoratione na¬
scat᷑. quãquã ignorare non licuerit sacer¬
dotẽ. quid canonũ regulis fuerit defini¬
tũ. Hȩc gͦ ad ꝓuincias urãs ꝑ innocenti
se noscunt᷑. radicitus eullant᷑. et messem
dñieam ⁊ irania nulla corrumpant.
Ita enim fructum uberem. quȩ sunt sin¬
cera prestabunt: si ea quȩ natã segetẽ ene¬
care consuerunt. diligentius amputent᷑.
quosdã lucri turpis cupiditate captos.

Expanded text:
et contra illud antiquae legis praeceptum, et contra illud antiquae legis praeceptum, quo dicitur et cavetur: Sacerdos virginem uxorem accipiat, non viduam, non repudiago, quicumque tales admissi sunt, ab ecclesiasticis officiis et a sacerdotali nomine, apostolicae sedis auctoritate jubemus arceri; nec hoc enim sibi poterunt vindicare, cujus capaces, per hoc quod illis obstiterat, non fuerunt: hujus discussionis curam nobis specialiter vindicantes, ut si qua forsitan de his commissa sunt, corrigantur, nec liceat ultra committi, et ne qua excusatio de ignoratione nascatur; quamquam ignorare numquam licuerit sacerdotem, quod canonum fuerit regulis 615 definitum. Haec ergo ad provincias vestras, per Innocentiuse noscuntur, radicitus evellantur, et messem Dominicam zizania nulla corrumpant. Ita enim fructum uberem quae sunt sincera praestabunt, si ea quae natam segetem enecare consueverunt diligentius amputentur.quosdam lucri turpis cupiditate captos,
Abbreviated transcription (Latin):
abhis. s ab illis etiã qui originali aut a¬
licui conditioni obligati sunt. uolumus
temꝑari: ñ forte eorum peticio aut uolun¬
tas accesserit. qui aliquid sibi in eis uen¬
dicant potestatis. Debet enĩ esse inmunis
ab aliis. qui diuine milicie fuerit aggre¬
gandus ut a castris dñcis qͥb nomen eiꝰ
ascribit᷑. nullis necessitatis uinculis abstra¬
hatur. Qualis uero cum uniciuiq cons¬
titerit. natalium honestas et morum esse
debeat. sacri altaris ministerio sociandꝰ
et apło nos docente. et diuina preceptio ẽ
didicimus: et canonũ regulis. a quib ple¬
rosq fr̃m. declinasse. et penitus deuiasse
reppimus. Nam constat. ad sacerdotium
ꝑuenisse. uduarum maricos. quosdam
etiam quib fuerint numerosa coniugia
et ad omnẽ licentiã uita liberior ad sacrũ
ordinẽ. passim patefactis aditib. fuisse ꝑ¬
missos: contra illã beati apłi uocẽ. qua ta¬
lib exclamat. dicens. unius uroris uirũ.

Expanded text:
ab his, sed ab illis etiam qui originali aut aab his, sed ab illis etiam qui originali aut alicui conditioni obligati sunt volumus temperari; nisi forte eorum petitio, aut voluntas accesserit, qui aliquid sibi in eos vendicant potestatis. Debet enim esse immunis ab aliis qui divinae militiae fuerit aggregandus, ut a castris dominicis, quibus nomen ejus ascribitur, nullis necessitatis vinculis abstra Qualis vero, cum unicuique constiterit natalium honestas et morum, esse debeat sacri altaris ministerio sociandus, et Apostolo nos docente , et divina praeceptione didicimus , et canonum 614 regulis, a quibus plerosque fratrum declinasse et penitus deviasse reperimus. Nam constat ad sacerdotium pervenisse viduarum maritos; quosdam etiam, quibus fuerint numerosa conjugia, et ad omnem licentiam vita liberior, ad sacrum ordinem passim patefactis aditibus fuisse permissos, contra illam beati Apostoli vocem, qua talibus exclamat dicens: Unius uxoris virum ;