comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ p̾ceptũ fuit: ut decima die m̃sis septimi.
a festiuitate paschali. in festiuitate uidelicet ꝓ
pontifex in sc̃a scõꝵ. oraturus ꝓ ppło. carnes
tur. nec eẽt alicui tab̾nacło deseruienti licitũ:
ex ilł comedere. Specialit̾ aũt illa duo animalia.
sanguine illoꝵ aĩalium intrabat in sc̃a sc̃oꝵ

Expanded text:
quidem praeceptum fuit ut decima die septimi mensis a festivitate paschali, in festivitate videlicet prpontifex in sancta sanctorum, oraturus pro populo. Carnestur, nec esset alicui tabernaculo deservienti licitum ex illis comedere. Spiritualiter autem illa duo animalia, sanguine illorum animalium intrabat in sancta sanc
Abbreviated transcription (Latin):
puli. archippꝰ &e epafras. Archii¬
pus uõ. in eis ministium acceꝑat. E pafrasaũ
ab eis oriundꝰ ab apło instructus. doctrinam
archipi ꝯfirmauat. Aechippo gͦ p̃dicante.
& p̾dicationẽ eiꝰ epafra ꝯfirmante. grani. xp̃i

Expanded text:
puli Archippus et Epaphras. Archippus vero in eos ministerium acceperat; Epaphras autem ab eis oriundus ab Apostolo instructus, doctrinam Archippi confirmaverat. Archippo ergo praedicante, praedicationem ejus Epaphra confirmante, gratiam Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tum sedm ut̾inq naturam. cõmendat. Deindee
sumninistui dignitate cõmemorans monet. ue
ꝑpuosophiam. uł legis ecrimonias seduetr¬
Recte hie¬
apostolus¬

Expanded text:
tum secundum utramque naturam commendat; deinde sui ministerii dignitatem commemorans monet ne per prophetiam vel legis caeremonias seductRecte hiApostolu
Abbreviated transcription (Latin):
iħu dño nr̃o. In de gr̃as
ago. qr certa p̾scientia¬
me fidelẽ in ipso eum¬
sub lege: fuissem infi¬
delis. ꝓp̃e dico. ponens

Expanded text:
ino nostro. Inde gratias ago quia certa praescientiame fidelem in ipso,sub lege fuissem infidelis. Ipse, dico, ponens
Abbreviated transcription (Latin):
sios in boms habitis ꝯfirmare. & adultiora ꝓ¬
uocare. necñ ad humilitatẽ. actionẽq gr̃arũ
informare. m odꝰ tractandi talis ẽ de more suo
salutationẽ p̃mittit. deiñgr̃as agit do. expo¬
nens priꝰ bnficia humano geni prestita. post

Expanded text:
sios in bonis habitis confirmare, et ad ulteriora provocare, nec non et ad humilitatem actionemque gratiarum informare. Modus tractandi talis est: De more suo salutationem praemittit. Deinde gratias agit Deo, exponens prius beneficia humano generi praestita, post
Abbreviated transcription (Latin):
habitauit
pͥmum in
auia tua lo¬
ide. & matre
tua eunice
certus sum
Propt̾ quã
causam ad¬
moneo te
ut resusciteᷤᷤ
est in de per
impositionẽ
manuumine¬
arum. Non
enĩ dedit no¬
bis ds sp̃m
timoris. sed
uirtutis &

Expanded text:
habitavit primum in avia tua Loide, et matre tua Eunice, certus sum Propter quam causam admoneo te, ut resuscites est in te per impositionem manuum mearum. Non enim dedit nobis Deus spiritum timoris, sed virtutis,
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptione: ruine illiꝰ anglice dãpnũ reꝑatur.
& utiq nouerunt angłi sc̃i doct de do: euiꝰ uita¬
tis etña ꝯtẽplatione: beati st̃. quanti numeri
fupplem̃tum de gen̾e humano: integͥtas illius
ciuitatis expectet. Instaurant᷑ aut̃ quȩ in cęł
sunt: cũ id qd̃ in de cecidit in angłis. redditur.
ex hoĩb. Instaurant᷑ aut̃ quȩ in t̾ris sunt. cum¬
ipi homines qͥ p̃destinati st̃ in uit̾a ȩt̾̃nam: a cor¬

Expanded text:
e damnum reparatur; et utique noverunt angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeterna contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Instaurantur autem quae in coelis sunt, cum id quod inde cecidit in angelis redditur ex hominibus. Instaurantur etiam quae in tipsi homines qui praedestinati sunt in vitam aeternam a cor
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ implere q̃ ceteris tẽ¬
INporib ꝓmissa ce p̾figu¬
rata sunt: diuina ꝓui¬
ipso: dentia rationabilit dispensauit.
Si enĩ ignari penitꝰ cẽnt homines: ñisi p̃docti
ñ reciꝑent xp̃m. oe nisi priꝰ de nat᷑ali & doct̾nali

Expanded text:
quo implere quae caeteris temporibus promissa et figurata sunt, divina providentia rationabiliter dispensavit. Si enim ignari penitus essent homines, non praedocti, non reciperent Christum; et nisi prius de naturali et doctrinali
Abbreviated transcription (Latin):
multi mobe¬
dientes. ua¬
niloqui. & se¬
ductores. ma¬
xime qui de
circuncisio¬
ne sunt. qͦs
oportet re¬
dargui. qui
uniuersas
domos sub
trina sua. & redargu¬
ere eos: qui contra¬
dicunt uitati oblo¬
quendo. uł maleiui¬
uendo. Contradicen¬
tes enim: ñ uno mo¬
do intelligendi sunt.
Paucissimi quippe
nob̃ ꝯtradicunt: lo¬
quendo.s multi: ma¬
le uiuendo. Quis enĩ
audet aꝑtissime loq̃n¬
do ꝯtͣdicere uitati: slon
contradicunt multi
lingua: s uita. quos
redarguere: magnũ
opꝰ est. grandis sarci¬
na. cliuus arduus.
dixi: eos qui contra¬
dicunt. Sunt enim.
in creta. multi. mobe¬
dientes in se. & uani¬
loqui ad alios. & seduc¬
tores circumuentionib. & cuiꝰ¬
cunq genis fraudib. & maxi¬
me qͥ de circuncisione
sunt .i. de iudeis. qui
sub nomine xp̃i. iu¬
darzare docebant.
Renati enim in xp̃o:¬
ñ purierant xp̃ians
qr partim legẽ. par¬
uolebant. de quib
subdit. qͦs oportet
redargui. ido. qr ipsi
sunt: qui subu̾tunt

Expanded text:
multi inobedientes, vaniloqui et seductores, maxime qui de circumcisione sunt, quos oportet redargui; qui universas domos subtrina sana, et redarguere eos qui contradicunt, veritati obloquendo, vel male vivendo. Contradicentes enim non uno modo intelligendi sunt. Paucissimi quippe nobis contradicunt loquendo, sed multi male vivendo. Quis enim audet apertissime loquendo contradicere veritati? Non contradicunt multi lingua, sed vita: quos redarguere magnum opus est, grandis sarcina, clivus arduus.dixit, eos qui contradicunt. Sunt enim incerti multi et inobedientes, in se, et vaniloqui ad altos, et seductores circumventionibus, et cujuscunque generis fraudibus, et maxime qui de circumcisione sunt, id est de Judaeis qui sub nomine Christi judaizare docebant. Renati enim in Christo non puri erant Christiani, quia partim legem, parvolebant. De quibus subdit: Quos oportet redargui: Ideo, quia ipsi sunt qui subvertunt
Abbreviated transcription (Latin):
de pietate moneo:
qr corꝑał exercitatio:
in qͣ te fatigas: ieiu¬
nando.uigilando:
abstinendo: q̃ sunt
frena carnis: ad mo¬

Expanded text:
de pietate moneo, quia corporalis exercitatio, in qua te fatigas, jejunando, vigilando, abstinendo, quae sunt frena carnis, ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
nens .i. publice poneis
fr̃ib bonus eris. re:
& opinione: minist᷑
des hoc fac̾e̾ tu dico
cutꝰ es ab infantia.
hec ꝓpone: Ineptas
tu.o& sribi uideatur eẽ
ratio: ut in legalib:
eulis: deuita. & qr ñ
sufficit illa uitare: nͥ
uera confirmet: addit.

Expanded text:
est publice ponens, fratribus, bonus eris, re et opinione, minister tes hoc facere. Tu, dico,cutus es ab infantia. Haec praepone. Ineptas tu, et si ibi videatur esse ratio ut in legalibus.culis, devita. Et quia non sufficit illa vitare, nisi vera confirmet, addit:
Abbreviated transcription (Latin):
Tuaut̃. o fili dĩ. id̾e ipse es .i. ĩmutabilis es. con¬
tra hoc. qd̾ supra dixit: uet̾ascent. ⁊ anni tui ñ
deficient .i. et̾nitas tua ñ deficiet. contra hoc:
qd oixit: ꝑ ibunt. Et ẽ sensꝰ tu ñ mutaris. nec
deficis. qd̾ ad filium dictum ẽ. ac ꝑ hoc: etiam¬
dei filio conuenit dic̾e. Et itẽ. Ego sum qͥsum.
Et itẽ. Ego dñs &̾ non mutor. qd̾tu ħetice: id̃o
solipatri assignasti: ut filius in sua substantia
tione hominis accessisse filio: qd̾ ñ erat. & nõ
decessisse: uł defecisse: qd̾ erat. uł mistice totũ
potest legi. & diriguntur u̾ba ad patrẽ. ubi tñ

Expanded text:
Tu autem, o Fili Dei, idem ipse es, id est immutabilis es, conTu autem, o Fili Dei, idem ipse es, id est immutabilis es, contra hoc quod supra dixit veterascunt. Et anni tui non deficient, id est aeternitas tua non deficiet, contra hoc quod dixit peribunt. Et est sensus: Tu non mutaris nec deficis, quod ad Filium dictum est, ac per hoc etiaDeo Filio convenit dicere: Ego sum qui sum . Et item: Ego Dsoli Patri assignasti ut Filius in substantia tua tione hominis accessisse Filio quod non erat, et non decessisse vel defecisse 235 quod erat. Vel mystice totum potest legi, et diriguntur
Abbreviated transcription (Latin):
fuit caminꝰ regis tͥb pueris.
hocerit ardens mundꝰ iustᷤ.
ut sic̃ et̾nus eẽ ostendit᷑: qͥa¬
ẽ ante omĩa: sic ostendatur
qr ꝑmanet ide: post mu¬
tata. & om̃s. siue cȩliaerei.
siue t̾ra: uet̾ascent ut uesti¬
mentũ .i. sicut humana cor¬
pora. logeuitate ueterascun
Corpꝰ enim humanũ. quasi¬
uestimentum aĩe ẽ.Ueteras¬
cere aũt dr illud: qd̾ more
uestis paulatim consumit᷑.¬
ENT sicut caro humana. quȩ tñ in mebiꝰ
mutabit᷑. si c̃ celi meliorẽ formam recipient.
& mutab eos .s. cȩlos: uelut amictum. ꝑ hoc
significat: mutationẽ cęli . Uñ. ioħes in api¬
recte cȩlos amictu cõparat. qr t̾ram cingunt
T̃am facile enĩmutat d̃s celos: sicut amictus
extendit᷑. & plicat᷑. Et post mutationẽ: sic ma¬
nebunt cęli. uñ: subdit. & mutabunt᷑ .i. muta¬
ta: sic ꝑmanebunt. Qina facta d̾i. iam sub gt̾¬
nitate stabunt. nec ad corruptionẽ reu̾tent᷑.¬

Expanded text:
fuit caminus ignis tribus pueris, fuit caminus ignis tribus pueris, hoc erit ardens mundus justisut sicut aeternus esse ostenditur qest ante omnia, sic ostendatur ermanet idem post mutata. Et omnes, sive coeli aerii, terra, veterascent ut vestimentum, id est sicut humana corpora longaevitate veterascunt. Corpus enim humanum quasivestimentum animae est. Veterascere autem dicitur illud quod more vestis paulatim consumitur, sicut caro humana quae tamen in melius immutabitur, sic coeli meliorem formam recipient. Et mutasignificat mutationem coeli. Unde Joannes in Aporecte coelos amictui comparat, quia terram cingunt. Tam facile enim mutat Deus coelos, sicut amictus extenditur et plicatur; et post mutationem, sic manebunt coeli. Unde subdit: Et mutabuntur, id est mutata sic permanebunt, quia facta Dei jam sub aeternitate stabunt, nec ad corruptionem revertent
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis excellentiam: iterum
redit ad et̾nitatẽ filii osten¬
dendam utens auctoritate
ꝓpħȩ. qui de filio: & adfilium:
ita ait. & tu o dñe fili dĩ: in pͥn¬
cipio rerum .i. ante quã res es¬
sent. fundasti tram ad litt̾am
Ido dicit᷑ in pͥncipio: qr creator
qui dixisti: ego sum qui sum.
cit: quasi specialit̃ in eis oꝑatꝰ
sit. Manꝰ aut̃ est: uirtus ius¬
sionis .i. potentia uoluntatis.
ab eo qd̾ sunt: dum: mutabũ¬
sumi enĩ cęli. qui ꝑ diluuium
ꝑierunt. sicut petrus ait: ig¬
ne ꝑibunt. Exereint enĩ aq
& totam istam capacitatem:
ubi aues uolitant: occupa¬
uit. acsi utiq cęli ꝑierunt. ꝓ¬
pinqui tris.de cęlis gͦ: un¬
de dicuntur aues celi:non
ẽ dubium: quin diluuio pe¬
rierint.⁊ igne ꝑituri sint.
De suꝑiorib aut̃ cęlis cęloꝵ
utrum ⁊ ipsi ꝑituri sint ig¬
ne: questio ẽ. ⁊ disceptatio sctu¬
pulosior. etiam int̾ doctos. &
Perit incendium mundi: nõ
ineendens scõs dĩ. Qd̃ enim

Expanded text:
nitatis excellentiam iterum redit ad aeternitatem Filii ostendendam, utens auctoritate Prophetae, qui de Filio et et ad Filium ait ita: Et tu, o Domine, fili Dei, in principio rerum, id est antequam res essent, fundasti terram ad litteram. Ideo dicit in principio, quia Creator qui dixisti: Ego sum qui sum ;cit, quasi specialiter in eis operatus sit. Manus autem est virtus jussionis, id est potentia voluntatis, ab eo quod sunt, dum immutabunsimi enim coeli qui per diluvium perierunt, sicut Petrus ait, igne peribunt ; exercuit enim aqua, et totam istam capacitatem ubi aves volitant occupavit, ac sic utique coeli perierunt propinqui terris. De coelis ergo unde dicitur aves coeli, non est dubium quin diluvio perierint, et igne perituri sint. De superioribus autem coelis coelorum, utrum et ipsi perituri sint igne, quaestio est et disceptatio scrupulosior inter doctos, et erit incendium mundi non incendens sanctos Dei. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
mutabunt᷑. quȩ tunc głiosiores erunt. ĩuaũ
lispecie eris i eis: ꝑ hoc. qd̾ filio eredidert̃.
&e aunitui ñ deficient in eis .i. et̾nitas tua
Ed quẽ aut̃ Iterum. de
gła humanitatis agit. Qi¬
Non solum ꝑ p̃missa ostendi¬
etiam ꝑ hoc: qr pat̃ dixit ei:
sede .i. iuctor quiesce. ⁊ iudi

Expanded text:
mutabuntur, quae tunc gloriosiores erunt. Tu auteli specie eris in eis per hoc quod Filio crediderunt. Et anni tui non deficient in eis, id est aeternitas tua. Ad quem autem, iterum de gloria humanitatis agit. Non solum per praemissa ostendietiam per hoc, quia Pater dixit ei: Sede, id est victor quiesce et judic
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ .i. subiectos potentiȩ di¬
uinitatis. ꝑpedes enĩ. stabi¬
litas et̾na significatur. ub.
quasi uestigiis positis: uir¬
tute omĩpotentie ꝯfistit. dd
quẽ autẽ angłoꝵ dixit hoc
aliqñ : Nulli hoc dixit. quia
om̃s sp̃s sunt ex officio: am¬
mmnistratorii filii. missi actu¬
aliter: inminist̾rum. quoc̃q
placet filio. tñ: semꝑ assistuã
ei qui ubiq ẽ. missi dico: ꝓpt̃
eos qͥ capient ħeditatẽ saluts.¬

Expanded text:
t subjectos potentiae divinitatis. Per pedes enim stabilitas aeterna significatur, quae quasi vestigiis positis virtute omnipotentiae consistit. Ad quem autem angelorum dixit hoc aliquando, nulli hoc dixit, quia omnes spiritus sunt, ex officio administratorii Filii, missi actualiter in ministerium quocunque placet Filio, tamen semper assistunt ei qui ubique est. Missi, dico, propter eos qui capient haereditatem salut
Abbreviated transcription (Latin):
roadte ar¬
tythicum:
festina ad¬
nichopoli
Ibienim sta¬
tuihyema
Hereticũ hoĩem. post.¬
i primãce scdam correcti¬
onem .i. postquã bis fe¬
ceris correctionẽ: deuita.
ħetici sunt: qui ꝑ u̾ba le
struunt u̾bis legis. ut pͣ¬
uitatẽ mentis suę: legis
auctoritate cõmendent.
qui uitandi sunt. qr fre¬
quentiꝰ correcti. exercita
tiores essent ad malum.
scient̾ peccat. ꝓpriouidi¬
cio ꝯdempnatus. P ropͥo
iudicio se ꝯdempnat: qui
errorẽ laudat ⁊ u̾itatem
uituꝑat. Cum misero
ad te: arthemam: uel ty¬
thicum: qui interim ꝓui¬
deat cretensib. dum̃ ad
uenire: quia uult eum
uidere causa affectus.
& ut pleniꝰ confirmet
in eccłiastica disciplina
Temam legis ꝑitum:
Ido hoc dicit: ñ qr periti¬
osior sit apollo: s quia
illis .i. ut quȩ ad uiaticũ
necessaria sint eis. ha¬
ne querant aliena. Et
quasi quis quereret.

Expanded text:
ro ad te ArTychicum, festina veNicopolim. Ibi enim statui hyemahaereticum hominem post primam et secundam correctionem, id est postquam bis feceris correctionem, devita. Haeretici sunt qui per verba legstruunt avitatem mentis suae legis auctoritate confirmet, qui vitandi sunt: quia frequentius correcti exerctiores essent ad malum. scienter peccat, proprio judicio condemnatus. Proprio judicio se condemnat, qui errorem laudat, et veritatem vituperat. Cum misero ad te Artemam vel Tychicum, qui interim provideat Cretensibus, dum ad venire, quia vult eum videre causa affectus, et ut plenius confirmet in ecclesiastica disciplina. Zenam legisperitum. Ideo hoc dicit, non quia peritior sit Apollo, sed quiaillis, id est ut quae ad viaticum necessaria sunt eis, hane quaerant aliena. Et quasi quis quaereret:
Abbreviated transcription (Latin):
uł simul habuint:. s. qͥ talia agt. qr &̃ singula
regnum tollunt. hec aũt apłica sententia falsa ẽ.
sitales pt: quanta libet tẽpora lib̾ati: regnum d̾i
possidebunt. s qͥa falsa ñ est. ꝓfecto regnũ d̃i non
posscocb̾t.& si ni regno di nunqͣm erunt. et̾no u¬
tiq supplicio tenebunt᷑. qi nullus locꝰ est mediꝰ:¬

Expanded text:
aut simul habuerint, sed qui talia agunt, quia etiam singula regnum Dei tollunt. Haec autem apostolica sententia falsa est, si tales post quantalibet tempora liberati, regnum Dei possidebunt, sed quia falsa non est, profecto regnum Dei non possidebunt. Et si in regno Dei nunquam erunt, aeterno supplicio tenebuntur, quia nullus
Abbreviated transcription (Latin):
din crucifixi passionẽ ce¬
ce elauis ꝯfixus fuit:¬
Qd cõmunit̾ supͣ dixit ad istos. qͥb scribit. retor¬
quet & se eis connumerat
ꝑ hoc ostendens se ñ dixis¬
se eis. qd ipse ñ uelit serua¬

Expanded text:
ri crucifixi passionem ce clavis confixus fuitQuod communiter supra dixit, ad istos quibquet, et se eis connumerat, per hoc ostendens, se non dire eis quod ipse non velit serva
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ inuidentẽ si
mala facit in anis gła. Et sciendũ. qr cũ ꝑ om̃e
uicium antiqͥ hostis uirꝰ: humano cordi infun¬
datur: in zelo inuidiȩ tota sua uiscera serpens
inuidet᷑. successu meliore ꝓfec̾it: tauto inuidꝰ
inmaiꝰ incendium liuoris ignib m ardescit.
hinc uultus minax. toruus aspectus. pallor
in facie. in labus tremor ẽ. stridor in dentib.
u̾ba rabida & effrenata ꝯuicia. manꝰ ad uio

Expanded text:
cem invidentes, si ala facit inanis gloria. Et sciendum quod cum per omne vitium antiqui hostis virus humano cordi infundatur, in zelo invidiae tota sua viscera serpens inuidetur successu meliore profecerit tanto inuidus in maius incendium liuoris ignibus inardescit. Hinc uultus minax, toruus aspectus, pallor in facie, in labiis tremor, stridor in dentibus, uerba rabida, effrenata conuicia, manus ad caedis
Abbreviated transcription (Latin):
tollet ñ libarem a morte. uł inferno. dũ inoceis
occidit᷑. pecẽm crucifigitur .i. mortificat᷑. Crux
em̃. ñ saluatoris mors ẽ s pecei. In nocens enĩ
dũ occiditur: reos illos facit. a quib oceiditur.
s pecem humani genis occidit. ꝑ qd. & pͥncipatꝰ¬
tenebant captiuas. quib expoliauit: illarum
abluendo pecc̃a expolians inquã. tradux̃ pͥnci¬
patus ⁊ potestates .i. ab eccłia ext̾minauit. ne
fidelib noce possent. ut ante. ipse dico. p̃t cru¬
eis triumphum: confident̃ & palam. s. cum an¬
gelieis legionib ad inferna descendens & tͥum¬
phans .i. uincens illos .s. pͥncipes inferni. in se¬

Expanded text:
 a morte, vel inferno. Dum innocens occiditur, peccatum crucifigitur, id est mortificatur. Crux enim non Salvatoris mors est, sed peccati. Innocens enim dum occiditur, reos illos facit a quibus occiditur; sed peccatum humani generis occidit, per quod et principattenebant captivas, quibus eos exspoliavit illarum abluendo peccata. Et exspolians, inquam, traduxit, principatus et potestates, id est ab Ecclesia exterminavit, ne fidelibus nocere possent, ut ante. Ipse dico post crucis triumphum, confidenter et palam, scilicet cum angelicis legionibus ad inferna descendens. Et triumphans, id est vincens, illos, scilicet principes inferni, in se
Abbreviated transcription (Latin):
sio pecc̃oꝵ paxẽ. tran¬
nrO: quillitas animi & plibatio et̾ne pacis
hec. cõmunit᷑ om̃ib optare solet: Sr̃au. quam
tationẽ. priꝰ de pseudo
Sicut roga

Expanded text:
sio peccatorum. Pax est tranquillitas animi et praelibatio aeternae pacis. Hanc communiter omnibus optare solet; gratia vero quam tationem prius de pseudo sicut roga
Abbreviated transcription (Latin):
in asya destruendos heticos
p̾dicit hic: Manifesta erit
tas h̾eticoꝵ. semꝑ inqͥeta
ẽ. quos: magoꝵ pharaoni
hab̾e conatum. declarat hic
apłe. cõꝑans eos magiᷤ pha¬
raonis. Quos. ieremias ꝑ¬

Expanded text:
in Asia destruendos haereticos praedicit hic. Manifesta erit,tas haereticorum semper inquieta est, quos magorum Pharaonis habere conatum declarat hic Apostolus comparans eos magis Pharaonis. Quos Jeremias
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis suȩ fortiorib uincłis.⁊ sic eripuit
uasa eiꝰ. quecunq p̾destinauit eriꝑe. arbitum
coꝵ. ab eiꝰ lib̾ans potestate. ut illo iam ñ impe¬
diente: credant in xp̃m liba uoluntate: ẜinde
hoc opꝰ est gr̃e. ꝙͣ attulit scd̃s adam. ñ nature.
qͣm corrupit primus adã. filios aut̃ diffidentiȩ.
regit pͥnceps iste .i. di abolus: ad arbitrium fu¬
um. qd nec ip̃e ħt lib̾m ad bñfaciendũ. s in
uũ. nemo sane fid̃i dicit. uł credit. hos aposta¬
tas angłos ad pͥstinam pietatẽ correcta aliqñ
uoluntate conũti. Quid aut̃ oꝑatur hiç pͥncep
ui filios diffidentie: nisi oꝑa sua mala: & in pͥ
iis. maximeq: ip̃am diffidentiã & infidelitatẽ.
qͣ suit inunici fidĩ. ꝑ qͣm scit cos posse munda
facit. ut illi .s. sp̃s maligni oꝑent᷑ in filios dif¬
fidentiȩ. qd̾ d̾s debite uisteq ꝑmittit. Sequit᷑¬

Expanded text:
potestatis suae fortioribus vinculis, et sic eripuit potestatis suae fortioribus vinculis, et sic eripuit vasa ejus quaecunque praedestinavit eripere. Arbitrium eorum ab ejus liberans potestate, ut illo non impediente credant in istum libera voluntate. Proinde hoc opus est gratiae quam attulit secundus Adam, non naturae quam corrupit primus Adam. Filios autem diffidentiae regit princeps iste, id est diabolus, ad arbitrium suum, quod nec ipsum habet liberum ad faciendum, sed in unde nemo sanae fidei credit, aut dicit, hos apostatas angelos ad pristinam pietatem correcta aliquando voluntate converti. Quid ergo operatur haec potestas in filiis diffidentiae, nisi opera sua mala, et in pimis maximeque ipsam diffidentiam et infidelitatem qua sint inimici fidei, per quam scit eos posse mundarfacit, ut illi, id est spiritus maligni, operentur in filiis diffidentiae: quod Deus debite justeque permittit, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ singłaris genitiuus: ꝓ plurali. Ille ẽ beel¬
⁊ebub. qui ẽ princeps malignoꝵ sp̃uum. Uł in
inmundo. qui adista caliginosa de apparatu su¬
ꝑ noꝵ angłoꝵ cum angłis apostatis lapsꝰ est.
tan qͣm ad carcem. Caliginosus enĩ aer. infernꝰ
ẽ demonũ usq adiudicium. Uñ in canonica epła¬
dr. carcerib calignus infermretrusus. inuidicio
seruari puniendus. Sp̃m gͦ erroris dicit: pͥnci¬
pẽ aeris.qr in hoc aere dominat᷑. Hanc enun
partẽ sibi usurpauit: ad exercendã dñationẽ.
& qr ita uicimi sunt nob̾: & sp̃s inuisibiles: ma¬
gis sunt tim̃di. qui pͥnceps. nunc ctiã adhuc.
oꝑatur quantũ ds̃ sinit. in filios diffidentie.
.i. in eis qui diffidunt de ȩt̾nis. uł de quoꝵ sa¬
lute: nos diffidimꝰ. & id̃o. erepti ei. sint grati e¬
reptori xp̃o. Qui intrauit domũ fortis in suo
dñatu. genus humanũ habentis.⁊ pͥus ip̃m
alligauit .i. eiꝰ cohercuit. ⁊ cohibuit potestatẽ.

Expanded text:
enim singularis genitivus pro plurali. Ille est Beelzebub qui est princeps malignorum spirituum. Vin mundo, qui ad ista caliginosa de apparatu supernorum angelorum cum angelis apostatis lapsus est tanquam ad carcerem. Caliginosus enim aer infernus est daemonum usque ad judicium. Unde in canonica Epr: Carceribus caliginis inferni retrusus in judicio servaretur perimendus. Spiritum ergo erroris dicit principem aeris, quia in hoc aere dominatur. Hanc enim partem sibi usurpavit ad exercendam dominationem; et quia ita vicini sunt nobis, et spiritus invisibiles sunt, magis sunt timendi. Qui principes nunc etiam adhuc operantur, quantum Deus sinit, in filiis diffidentiae, id est in eis qui diffidunt de aeternis, vel de quorum salute nos diffidimus, et ideo erepti ei sint grati ereptori Christo. Qui intravit in domum fortis in suo dominatu genus humanum habentis, et prius ipsum alligavit, id est ejus coercuit et cohibuit potestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt añ fidẽ. & quid
mͦ ꝑ gr̃am facti sint. ut in¬
bonis quȩ nẽ hñt humi¬
lient᷑. & certũ sit. qd̾ simi¬
micis hec data sunt. ma¬
gis amicis dabunt᷑. que¬

Expanded text:
fuerint ante fidem, et quid modo per gratiam facti sunt, ut inbonis quae nunc habent humilientur, et certum sit quod, si imicis haec data sunt, magis amicis dabuntur e
Abbreviated transcription (Latin):
olim ãn fide. mortui .s. nec
etiã sentientes mala ur̃a.¬
mortui dico. delictis. s. di
mittendo q̃ iubentur. &
longo usu ambulastis.
diffidentie: dcalio ad aliud declian

Expanded text:
olim ante fidem mortui, scilicet nec etiam sentientes mala Mortui dico, delictis, scilicet dimittendo quae jubentur, et longo usu, ambulastis, de alio ad aliud declin
Abbreviated transcription (Latin):
nitum de patre. scd̃m d̾itatem:. in orbem terre
quasi hede. inpossessionẽ. & cum intͦducit: dic̃
uł ita. & ipse pat̾. iterũ introducit pͥmogenitũ
in orbem t̾re .i. uisibilem carne assumpta fec̃
apparere inmundo: quiante inuisibilis erat
in mundo. & id̾oait. tt̾m. qae assũptio carnis:
dr exitꝰ a patre. & introductio in ħeditat̃ẽ. ubi.
iubetur adorari Uñ. addit. & cum introducit
dicit. Et adorent eũ.
de eode filio: cum intro¬

Expanded text:
nitum de Patre secundum deitatem, in orbem terrae, nitum de Patre secundum deitatem, in orbem terrae, quasi haeredem in possessionem. Et cum introducit, dicit. Vel ita, et ipse Pater. Iterum introducit primogenitum in orbem terrae, id est visibilem carne assumpta fecit apparere in mundo, qui ante invisibilis erat in mundo, et ideo ait iterum, quae assumptio carnis dicitur exitus a Patre, et introductio in haereditatem ubi videtur adorari. Unde addit, et cum introducit, dicit: Et adorent. de eodem Filio. Cum intro
Abbreviated transcription (Latin):
troducit. Assumptio gͦ carnis:
exitus &e introctus appellat᷑.
recte utiq foris enĩ eramꝰ a do.
sieut qͥ sunt extͣregales aulas
in uincłis colligati. & qui habes¬
apud regẽ: ꝓ culpis aliquib of¬
fensam. Qui aut̃ uolu̾it istis ue¬
niam impetͣre: ñ pͥmum ip̃os in
aulam regis inducit. s ipse foras egredit᷑. ibiq
cum eis loquitur: usq dum eos correctos red̃
dat. ⁊ dignos efficiat: quo regis uultui p̃sen¬
tari mereantur. Sic etiam xp̃c efficit. egressꝰ
quippe ad nos :.i. carnẽ sumens. ⁊ collocutus
nob̾cum: p̃cepta regis. innotuit. & sic nos a pec¬
catis emundans: & ad d̾m conu̾tens: in aulã
regalem. uelut indicator optimꝰ introducit.
Iõo: exitus &̾ introitus. uocatur carnis sue ad¬
uentus. de qͦ dicit. & it̾m intͦducit scriptura .s.¬
.i. it̾m introducendum. dicit. sõo ait: tc̃m: qͥa
sepe dicit introducendũ. introducit inquam:
pͥmogenitum patͥs .i. ante om̃s creaturas ge¬

Expanded text:
carnis exitus et introitus appellatur; recte utique. Foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati, et qui habeapud regem pro culpis aliquibus offensam. Qui autem noluerit istis veniam impetrare, non primum ipsos in aulam regis inducit, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis loquitur usquedum eos correctos reddat et dignos efficiat quo regis vultui praesentari mereantur; sic etiam Christus effecit. Egressus quippe ad nos, id est carnem sumens, et collocutus nobis, cum praecepta regis innotuit. Et sic nos a peccatis emundans, et ad Deum convertens in aulam regalem velut Mediator 234 optimus introducit. Ideo exitus et introitus vocatur carnis suae adventus, de quo dicit: Et iterum introducit, Scriptura scilicet iterum introducendum dicit. Ideo ait, iterum, quia saepe dicit introducendum. Introducit, inquam, Primogenitum Patris, id est ante omnes creaturas ge
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝑ fidẽ. Quid dicit: Et adorent eum. qui
passus ẽ &e mortuus. Non enĩ de do u̾bo ista di¬
cuntur. s de homine suscepto. Adorent inqͣm
om̃s angłi dei. Scd̃m humanitatẽ. iubentur
angłi adorare xp̃m.ex quo: eũ tanto meliorẽ
angłis demonstrat: quanto seruis dñin con¬
a cunctis angłis adorari. dicens: adorent eũ
om̃s angłi dĩ. quia iussioni eius obtemꝑant:
t it̾m dicit: pater

Expanded text:
 Quid dicit? Et adorent eum. Qui passus est et mortuus. Non enim de Deo Verbo ista dicuntur, sed de homine suscepto. Adorent, inquam, omnes angeli Dei, secundum humanitatem jubentur angeli adorare Christum, ex quo eum tanto meliorem angelis demonstrat, quanto servis dominum cona cunctis angelis adorari, dicens: Adorent eum omnes angeli Dei, quod jussioni ejus obtemperant. Et iterum dicit, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias ait. ex ꝑsona patͥs.
Ego eroilli .i. ad honorẽ illꝰ:¬
in patrẽ. & ip̃e erit mͥ .i. ad ho¬
norẽ meum. in filiũ. hoc. &¬
hominib id scietur: in die¬
iudicii. Quodam enĩmodo
locutionis: dicit scriptura
nem hoc accipi dictum:. & enĩ:
nicare dignata est. De incar
ni: de uirgine nascituro. in patrẽ. & ip̃e qui nas¬
cetͣ. exit mͥ infilium. Uñ angłs ad mariam. Qd̾
tate scripture aꝑit filium:¬
digniorem angłis. Et nota.
qõ xp̃c aduentũ suũ carnalẽ:¬
exitum uocat. dicens. Exiit
qui seminat. ⁊ c̃. Ꝙ itẽ. Ego a¬
patre exiui. ⁊ ueni in mundu
Paulus uͦ: introitum uocat

Expanded text:
saias ait ex persona Patris: Ego ero illi, id est ad honorem illiin patrem, et ipse erit mihi, id est ad honorem meum, in Filium. Hoc omnibus id scietur in dijudicii. Quodam enim modo locutionis dicit Scriptura nem hoc accipi dictum. Etenim canicare dignata est. Ambrosiuni de Virgine nascituro, in Patrem; et ipse qui nascetur erit mihi in Filium. Unde angelus ad Mariam: Quodtate Scripturae aperit Fildigniorem angelis. Et nota quod Christus adventum suum carnaleexitum vocat, dicens: Exiit qui seminat, etc. Et item: Ego aatre exivi, et veni in mundum . Paulus vero introitum vocat
Abbreviated transcription (Latin):
nori ostendit᷑. omnis
nanq pontifex. scdm
legẽ: ex hominib. ⁊ d
ex numo hominũ as¬
sũptus: ad aliquid dig¬
mis. ꝑ qd̃ ualet alios
ut ꝑeum impetrent.
a do miscdiam. Constitu¬
it᷑ dico: in his que sunt.
add̾m offerendis .s. in¬

Expanded text:
nori ostenditur. Omnis namque pontifex, secundum legem, ex hominibus, id est ex numero hominum, assumptus ad aliquod dignius per quod valet alios ut per eum impetrent a Domino misericordiam. Constituitur, dico, in his quae sunt ad Deum offerendis, sci
Abbreviated transcription (Latin):
ferat do dona .s. primi¬
tias. & huiusmodi.⁊ sa¬
cͥficia de animalib pro
peccatis dimittendis
his qͥ ignorant .i. ex ig¬
norantia peccant᷑. & hiᷤᷤ
qͥ errant .i. qͥ scient̃ pec¬
cant. & mito ꝯdolere¬

Expanded text:
ferat Deo dona, scilicet primitias et hujusmodi, et sacrificia de animalibus pro peccatis dimittendis. his qui ignorant, id est ex ignorantia peccant; et his qui errant, id est scienter peccant.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. eadẽ necessitate: etiam ꝓ semetipsosimili
aliis: debet offerre: & qu̾ȩ sit illa necessitas:
lia ñ sic introducunt
infirmos: ut corꝑalia
id̃o. de his incipit age.
uolens ostend̾e:. nouũ
testam̃tum ẽẽ meliꝰue
teri. Et ponit hic q̃dã.¬

Expanded text:
a necessitate. Et pro semetipso, simili aliis debet offerre. Et quae sit illa necessitas lia non sic introducunt infirmos ut corporalia, ideo de his incipit agere, volens ostendere Novum Testamentum esse melius Veteri, et ponit qua
Abbreviated transcription (Latin):
.s. qr omĩs ereatura d̾i
Ibona c̃ insinatura.
& nichil reiciendum
solet ꝑcipi: cum acti¬
one gr̃arum. Testam̃¬
to ueteri. ubi cibi qͥ¬
quia omis ereatura d̾ibona ẽ. Om̃a quippe q̃
naturalit̾ sunt: in ordine suo bona sunt. qua¬
dam tñ significatione: agnus mundꝰ & porcꝰ
ĩmundꝰ dicitur. Et ue nncħ reiciendum est Sc̃i¬
ficat᷑ em̃ cib. ne diabolus ꝑ eũ noceat .i. sc̃s fit

Expanded text:
 omnis creatura Dei bona est, in sui natura et nihil rejiciendum solet percipi, cum actione gratiarum. Testamento Veteri ubi cibi qquia omnis creatura Dei bona est. Omnia quippe quae naturalia sunt in ordine suo bona sunt; quadam tamen significatione agnus mundus, et porcus immundus dicitur. Et vere nihil rejiciendum est. Sanctificatur enim cibus, ne diabolus per eum noce
Abbreviated transcription (Latin):
dam carnium. ꝓhibentur: ñ est contraria
ista sententia. Ibienim. quedam animalia.
dicta fuerunt immunda. ñ natura: s sig¬
nificatione. Ut u̾bi gr̃a. si de porco & agño
requirat᷑ utrunꝙ natura mundum est.¬
ferrũ a cauendo dictũ.
quo corrũpitur. & u¬
ritur cutis. & ut de
inultis m̃daciis.quȩ
in ypocrisi locuturi
sunt: aliqͣ exempli cau¬
saponantur: subdit.
cibos: ñ ut illi men

Expanded text:
dam carnium prohibentur, non est contraria ista sententia. Ibi enim quaedam animalia dicta fuerunt immunda, non natura, sed significatione, ut verbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum estferrum, a cavando dictum, quo corrumpitur et uritur cutis. Et ut de multis mendaciis quae in hypocrisi locuturi sunt, aliqua exempli causa ponantur, subdit: cibos, non ut illi men
Abbreviated transcription (Latin):
.cedent a fide. uñ supra.
nisi uen̾it discessio pri¬
mũ. & id̃o: euram domꝰ
dine deponas. cũ adeo
sit sublimis. ut supͣ die
pide: sꝑitib erroris qr
in illis maligni sp̃s lo¬
cunt᷑. & doctrinis ñ qui¬
dẽ hominũ. s demonior
.i. hominum demonia
habentium. Hominum
dico: loq̃ntium indactũ
in hypocrisi .i. in simula¬
suam conscientiã caute
ustam igne male con¬
cupiscentiȩ. & signo m̃¬
dacii aꝑte notabilem:
ut om̃es eaueant. Est
¶A. enĩcautium. uł cautẽ¬

Expanded text:
cedent a fide, unde supra: nisi venerit discessio primum, et ideo curam domus Dei ne deponas, cum adeo sit sublimis, ut supra dicpide, spiritibus erroris, quia in illis maligni spiritus loquuntur, et doctrinis, non quidem hominum, sed daemoniorum, id est hominum daemonia habentium. Hominum, dico, loquentium mendacium in hypocrisi, id est in simulasuam conscientiam cauterustam igne malae concupiscentiae, et signo mendacii aperte notabilem, ut omnes caveant. 215 Est enim cauterium vel caute
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o conceptus ẽ. Q̾ etiam: apparuit angłis. qͥ
ex coꝑfecerunt qd̾ hic factum ẽ. Non enim in
d̾o tantum innotescit angłis: qd̃ absconditum
Qui enĩ prius humilis uisus est ꝑ carnẽ: de¬
uicta morte in maiestate apparuit. qui natus
ut hõ. ñ etat tm̃ lomo. ut agnoscentes angłi
mysterium. qd̾ prꝰ lature: declaratum in car¬
ne. genu illi flecteres: quasi d̃o gr̃as agant:
qr ueritatẽ didicerint: ⁊ p̃dicatu ẽ gentib. Ee¬
ce:. itẽ magnũ & ceditum ẽ manens: in mun

Expanded text:
sancto conceptus est. Quod etiam apparuit angelis, qui ex eo profecerunt, quod hic factum est. Non enim in Deo tantum innotescit angelis quod absconditum qui enim prius humilis visus est per carnem, devicta morte in majestate apparuit, qui natus n erat tantum homo, ut agnoscentes angeli mysterium quod prius latuit declaratum in carne, genu illi flectentes, quasi gratias agant, quia veritatem didicerunt. Praedicatum est gentibus. Ecce item magnum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: quia
in nouissimi
temporib
discendent
qͥdam a fidi
attendenteᷤ
nis demoni¬
orum in hy¬
pocrisi lo¬
& cauteria¬
tam haben¬
trine uiros. ut p̾moni¬
ta eccłia. sit sollicita:. ne
ab huiꝰmodi hominib
circumueniat᷑. Qiͣ. Ita

Expanded text:
quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide, attendentes inis daemoniorum, in hypocrisi m cauteriatam habentrinae viros ut praemonita Ecclesia sit sollicita ne ab hujusmodi hominibus circumveniatur. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ratio uł intelligentia. uł
si quo aliqͦ uocabulo com¬
mõdiꝰ appellatur: imago
di est. qua preest homo¬
cetis aĩalib. q̃ creata in
agnitione d̾i: p̾tqͣm d̾ pec¬
cato desipuit: in eadem
renouat᷑. ut incipiat illa

Expanded text:
ratio, vel intelligentia, vel si quo alio vocabulo cmodius appellatur. Imago Dei est qua praeest homoteris animalibus, quae creata in agnitione Dei, postquam pecato desipuit in eadem renovatur, ut incipiat illa
Abbreviated transcription (Latin):
spes ẽ nob: ⁊solamini.
uos in hac miseria:
inuicem alii alios:
de morte suoꝵ dolen¬
des. & edificate nesci¬
entes alterutrũ.s aliꝰ¬
aut̃. Huc usq cõmu¬
int̃ ad onĩs locutus est. nc̃:
ditos specialiter. mo¬
ralit̾ eos instruens.
dixi: uos aut̃ minoreᷤᷤ.
fcẽs. & si subditi sitis.
rogamus: ut nouitiᷤᷤ
.i. ostendatis uos nos¬
se: eos qui laborant
int̾ uos .i. in regimine.
uob̾ dignitate. & hoc:
in dño .i. in ordinatio¬
ne domini &e sui offi¬
cii debito: monent uoᷤ.
ut pates: ad recta: ita
nouitis eos: ut habeats
illos. in caritate. habỹ¬
dantiꝰ cet̾is. uult. ut ex
caritate: honorent.
p̾sbitos: necessaria eis.
ministrando. & reue¬
rentiã uignitati exhi
honorem sine fructu
habe: Sicut duutiȩ¬
Ad

Expanded text:
spes est nobis, consolamini vos in hac miseria invicem, alii alios de morte suorum dolentes, et aedificate nescientes alterutrum, sciautem. Hucusque communiter ad omnes locutus est, nunc ad subditos specialiter, moraliter eos instruens ddixi, vos autem, minores, fratres, etsi subditi sitis, rogamus ut noveritis, id est ostendatis vos nosse eos qui laborant inter vos, id est in regimine vobis dignitate: et hoc in Domino, id est ordinatione Domini, et sui officii debito monent vos, ut pares ad recta ita noveritis eos, ut habeatis illos in charitate abundantius caeteris. Vult ut ex charitate honorent presbyteros necessaria eis ministrando, et reverentiam dignitati exhibhonorem sine fructu habere? Sicut divitiae
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ꝓpħarum explanat᷑ & ad edificationẽ
p̃dicat. nolite ẽum despice. neq contempn̾e̾.
ne discutite: omĩa ꝓbanda .s. cert̾a enim: non
sp̃c mala .i. ab omĩ re: quȩ speciem mali p̾ten¬
dit. ut a praua expositione. Qͣ. Si quid sp̃em¬

Expanded text:
dicta prophetarum explanat, et ad aedificationem praedicat, nolite eum despicere, neque contemnere; st ratione discutite omnia probanda; sed certa enim non specie mala, id est ab omni re quae speciem mali praetendit, ut a prava expositione. Quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
uiuite. & et̃na desid̾ate. Iustꝰ enĩ
nunqͣm desinit orate: nisi defi¬
nat iustus eẽ. Semꝑ orat: qui
semꝑ bene agit. Ipsum enĩ de¬
sid̾ium boni: oratio est. & si ꝯtinuu
ẽ desid̾ium. ꝯtinua ẽ & oratio.

Expanded text:
vivite, et aeterna desiderate, Justus enim nunquam desinit orare, nisi desinat justus esse. Semper orat, qui semper bene agit. Ipsum enim desiderium bonum, oratio est; et si continuum est desiderium, continua est et oratio.
Abbreviated transcription (Latin):
contra eos murmu
res debent maior¬
latos & maiores.¬
S. tam̃ fr̃s. Rogamuᷤᷤ
hoc inquietos .i. eu
riosos & girouagos
corripite. a quo qui
cessat: ne ꝑdat qd̃
illi dare solebant:
mercennariꝰ est: &
consolamini pusilla¬
mmnes. contra adu̾sa
catis. & infirmos in
fide: suscipite ut ine¬
dici ad saluandum:
&e si hoc officio ali¬
quid uob̾infertur.
patientes estote ad
om̃s. & ñ solũ pati¬
amini. s cẽ uidete.
neqͥs malũ ꝓ malo
alicui redd̾at. Qiͣ nec
bonum ꝓ malo sub¬
trahatis. ut negli¬
gatis corriꝑe. Tunc
enĩ malũ ꝓ malo
reddit᷑. si cͤorripien¬
dus ñ corripitur. s
praua dissimulatio¬
ne negligit᷑. s semꝑ

Expanded text:
contra eos murmurres debent majoraelatos et majores tamen fratres rogamus, hoc: Inquietos, id est curiosos, et gyrovagos, corripite. A quo qui cessat, ne perdat quod illi dare solebant, mercenarius est. Et consolamini pusillanimes, contra adversa, catis; et infirmos in fide suscipite, ut medici ad salvandum. Et si in hoc officio aliquid vobis infertur, patientes estote ad omnes, et non solum patiamini, sed etiam videte ne quis malum pro malo alicui reddat. Quasi dicat: Nec bonum pro malo subtrahatis, ut negligatis corripere. Tunc enim malum pro malo redditur, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negli
Abbreviated transcription (Latin):
inquireret᷑ loc seđi
s in quirit᷑. Iereiias
enĩ uituꝑans eos qui
in lege erant: dicit.
Ecce dies ueniunt.i.
paulatĩ appropinqͣnt.
T empꝰ xp̃i. dies uocat.
qͥa pulsis tenebris. lux
q̃ illuminat omnẽ hõ¬
inmẽ uemientẽ in hõ
mundũ.in mundo ap¬
est abrahe. consumars¬
bo inqͣm. suꝑ domũifrł¬

Expanded text:
inquireretur locus secundi, sed inquiritur. Jeremias enim vituperans eos, qui in lege erant, dicit: Ecce dies veniunt, id est paulatim appropinquant, tempus Christi dies vocat, quia pulsis tenebris lux quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , mundo apest Abrahae. Consummabo, inquam, super domum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. Qd enimante legem abrahȩ dix̃ .s. in semi
ne tuo bndicent᷑ om̃s gt̃s: illud cõpleuit me
uangłio. Illa enĩ sp̃ualis pmissio fuit. ꝑtinens
idem significetur. & p̃̾nunciet᷑: non itatñ ip¬
sum nom̃ legitur exp̃ssum. Nempe. in uete
moratio testam̃ti noui ut ip̃o noĩe appelletur.
Consid̾a gͥ diligent̾. differentiã: int̾ duo testam̃¬

Expanded text:
ta est. Quod enim ante legem Abrahae dixit, scine tuo benedicentur omnes gentes , illud complevit in Evangelio. Illa enim spiritualis promissio fuit pertinens idem significetur et praenuntietur, non ita tamen ipsum Novum legitur expressum. Nempe in veterimoratio Testamenti Novi, ut ipso nomine appellaretur. Considera igitur diligenter differentiam interduo Testame
Abbreviated transcription (Latin):
plari .i. siguris: u̾itatẽ futuram p̾signantib.
& qmi exemplat aliqñ est uitas. ñ figura: add̾.
cẽ umbre. quia ce illa ñ erant. nͥ umbrȩ u̾tatis
leuit abitura. ueniente xp̃o. Deseruiunt dico:
sicut responsũ est
sũmasset. qr iam mł¬
ta figuris expresse¬
rat. S cũ ꝑse ñ poss¬
ꝯsũmare. ꝯsuluit do¬
minũ. qui & de figu¬
ris: sicut de u̾itate:
cum docuit. Quid
ẽ ei responsũ: ecce
Uide inqͥt dñs. facito
ouña. omiadicit. &
De ꝯstructione tab̃na¬
culi. ⁊ de sacͥficiis que
in eo oblaturi eẽnt.¬
facito inquã. scd̾m ex

Expanded text:
plari, id est figuris veritatem futuram praesignantibus, plari, id est figuris veritatem futuram praesignantibus, et quoniam exemplar aliquando est veritas non figura, addit, et umbrae, quia illa non erant nisi umbra veritatis leviter abitura veniente. Deserviunt, dico, sicut responsum est summasset, quia ta figuris expresserat; sed cum per se non posssummare, consuluit Dominum, qui et de figris sicut de veritate eum docuit. Quid ei responsum? Ecce: Vide, inquit Dominus, facito nia. Omnia dicit et de constructione tabculi, et de sacrificiis quae in eo oblaturi eFacito, inquam, secundum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
stat gͦ. ut ipse se offerat. ⁊ sic introeat in int̾¬
ora eȩli. Sequit᷑. Qui. ⁊cͥ. essent qui offerrent
iunꝰa. dico. qui tales deseruiunt .i. plene ser¬
uiunt: exemplari .÷. figure. & .i. ꝓ .i. umbre
pars ẽ incelis regnans. pars secutura: ꝑ egͥnat᷑
in t̾ris. exemplar aut & umbram: dicit figu¬
ras. quȩ&e exemplar sunt: & exemplum:. res¬
litudinẽ aliquid fit. exemplum: qd̾ inde thit᷑.
ss in monte iitatem moysi ostendit .i. ordinẽ
dent. ⁊ diligant. seꝙ inuicem. ⁊ nos. diligant.
nr̃isq ꝓfectib studeane. ⁊ alia huiꝰmodi. in quib
a nob mitandi sunt.s qr carnalis popłs ue¬
ritatem caꝑe ñ posset: p̃cepit d̃s moysi ut fi¬
guris eam ỹmaginaretur. in quib. puerilis
popłs enutrit᷑. aliqn ueniret ad uitatẽ. & ta
res priꝰ oftensa. dr exemplar figurarum. uix
se factarum. Itẽ: figure dicunt᷑ exemplar: u̾¬
tatis. que postea impleca ẽ: sicut ille sigurȩ
p̃signauerunt. Scd̃m hoc dic̃. deseruiunt exẽ¬

Expanded text:
stat ergo ut ipse se offerat, et sic introeat in interiora coeli. Qui, etc., essent qui offerrent munera, dico, quid tales deserviunt, id est, plene serviunt, exemplari id est figurae. Et, pro id epars in coelis regnans, pars secutura peregrinatur in terris. Exemplar autem et umbras dicit figuras quae exemplar sunt, et exemplum resilitudinem aliquid fit. Exemplum quod inde trahitur. Deus in monte veritatem Moysi ostendit, id est ordident, et diligant, seque invicem et nos diligant, nostrisque profectibus studeant, et alia hujusmodi. In quibus a nobis imitandi sunt. Sed quia carnalis propter veritatem capere non posset, praecepit Deus Moysi ut figuris eam imaginaretur, in quibus puerilis populus enutritus aliquando veniret ad veritatem: et ita res prius ostensa, dicitur exemplar figurarum juxta se factarum. Item, figurae dicuntur exemplar veritatis, quae postea impletae sunt, sicut ille figurae praesignaverunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
tanto meliꝰ ministrat:¬
qr et̾na ꝓmittit. mediator
diã testam̃toꝵ. uet̾. p̃ferens nouum. ꝗdtesta¬
mentum nouum: sanctitũ est .i. ofirmatũ est
ut duret: in meliorib repmissionib qͣm eẽnt
ꝓmissiones uet̾is testamenti. Si enĩ discernimꝰ
duo testamenta. uetꝰ ⁊ nouum:. ñ sunt eadem
sacram̃ta in utroq nec eade ꝓmissa. ead̾e tam̃
pleraꝙ p̾cepta. discussa enim p̃cepta. omĩa fe¬
re cade inueniunt᷑ in euangłio. Moralia utiq
tebant. hec dant salutẽ. Similit̾ ꝓmissa. ñ ea¬
dem. qr ibi ꝓmittebantur t̾rena. hic: cȩlestia:

Expanded text:
tanto melius ministaeterna promittit, mediator,tiam testamentorum, veteri praeferens novum. Quod Testamentum Novum sancitum est, id est confirmatum est ut duret in melioribus repromissionibus, quam essent promissiones Veteris Testamenti. Si enim discernimus duo Testamenta, Vetus et Novum, non sunt eadem sacramenta in utroque, nec eadem promissa, eadem tamen pleraque praecepta: discussa enim praecepta omnia fere eadem inveniuntur in Evangelio, moralia utiquetebant, haec dant salutem. Similiter promissa non eadem: ibi promittebantur terrena, hic coelestia.
Abbreviated transcription (Latin):
nale aliqd̾. nec eẽt xp̃c.¬
sac̾dos nedum ponti¬
fex. Non cẽt sacerdos¬
dico: cum ẽẽnt multi.
& ita: suꝑflue carna¬
lia offerret xp̃e s ne
ne omĩa implent. sicut dictum ẽ moysi. &
ita. frustra hoc sacdotium sumeret iħe: qͦd̾
carnale aliqͥd offerret gͦ cȩleste ẽ: qd̾ offert. Qd¬
aut̃ ĩ molationi qͣm caro morta ł s &e qͥd tã mundũ p
mundanis uiciis mortalium: quam sine ulla
contagione carnalis deupiscentiȩ. caro nata
inuto. & ex uto uirginali: Et qͥd tam grate
offerri a&e suscipiposset: quam caro sacficii nri:
cusꝰ offeratur:a quo offeratur: quid offerat᷑. pro¬
quib osferatur: Idem ipse unus uerq medra¬
tor: ꝑsacrificium pacis reconcilians nos deo:
unumcum illo maneret: cui offerebat. unum
in se faceret. ꝓ quib offerebat. unus ipse eẽt:

Expanded text:
nale aliquid, nec esset Chsacerdos, nedum pontifex. Non esset sacerdosdico, cum essent multi qt ita superflue carnalia offerret Christus; sed est plene omnia implent, sicut dictum est Moysi, et ita frustra hoc sacerdotium assumeret Jesus quo carnale aliquid offerret. Ergo coeleste est quod offert. Quaptum immolationi, quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii vescio, scilicet cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratquibus offeratur: idem ipse unus verusque Mediator per sacrificium pacis recounum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ obseruatores: ñ utiq sedi locus .i. oportum¬
tas. inqͥreret᷑ adõ. qui priꝰ paulatim instruxit
fectum testam̃tum: qd ꝯsũmaret. Et nota qd̾att
siuacass culpa. Ita N ħ dicit: quasi ipsũ habeat
culpam. qd̾ uidetur: dum p̃cipit sine gr̃a. &e p̃¬
uaricatores ꝯstituit. Si q̃ratur a nob̾. eur ñ eori¬
tu colamꝰ d̃m. quo coluerunt eum hebre patreᷤ.¬
noui testam̃ti. neq hoc contra uetus. test᷑. est.
cũ ⁊ in illo: id sit ante p̾dictum. Sie enĩ p̾mmei

Expanded text:
 observatores. Non utique secundi locus, id est opportunitas, inquireretur a Deo qui prius paulatim instruxit erfectum testamentum quod consummaret. Et nota quod ait, si vacasset a culpa. Ita enim hoc dicit quasi ipsum habeat culpam quod videtur, dum praecipit sine gratia et praevaricatores constituit. Si quaeratur a nobis cur non eo ritu colamus Dnoui testamenti neque hoc contra uetus testamentum. cum et in illo id sit ante praedictum. sic enim hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
ci trediq ꝓhibent᷑. miulicr ila. uet illicita aecc
pumenoa secteta: ñ solum insipien.s. uerueda
aue nuncupat᷑. Subxorano enĩ uocabio
multa s scelestas heses ꝯdidit. nefandas fabi¬
las fuicte.⁊ utinã tales. quales inthectͥo car¬
tant sue iminica scurrilitate ridentre oateileo
qͣles adusus tomi fingͥe potiusse. ilam dolemus
insipientiã & miramur audaciã. Cuu̾.&. Ia
alꝯgila in disciplina ȩccłia¬

Expanded text:
ci credique prohibentur. Mulier illa propter illicita atque ci credique prohibentur. Mulier illa propter illicita atque punienda secreta non solum insipiens, verum etiam audax nuncupatur. Sub Christiano enim vocabulo multas scelestas haereses condidit, nefandas fabulas finxit, et utinam tales quales in theatris cantantur, sive rhythmica scurrilitate ridentur, et non tales quales adversus Deum fingere potuisse illam dolemus insipientiam, et miramur audaciam. Tu vero. Quvigila in disciplina ecc