comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leum. uestem. nummum. codi¬
cem. & siqua huuismodi: in
his certe om̃ib. in illo oꝑe uer¬
santib corporib siue animatis
siue manimatis. queciunque
mouerent᷑ attererentur. repa¬
rarentur. exterminarentur. re¬
formarentur. alio atq aliomͦ
locis &e tempr̃ib affecta muta¬
rentur: non alia eẽt istoꝵ om̃i¬
um usibilium ⁊ mutabilium
factorum causa. nisi illa inui¬
sibilis ⁊ incommutabilis uo¬
luntas dĩ ꝑ animam iustã sic̃
sedẽ sapientiȩ: cunctis utens
et malis ⁊ irrationabilib ani¬
mis. & postremo corpr̃ib. suie
illis que inspirarentur et am¬
marentur. siue om̃i sensu ca¬
rentib cum primitꝰ uteretur
ipsa bona anima & sc̃a. quãs
ad pium & religiosum obsequi¬
um subdidisset: Qd̃ ergo deu¬
no sapiente quamuis adhuc cor¬
pus mortale gestante. quamuis
ex parte uidente. posuimus
exempli gr̃a. hoc de aliqua do¬
mo. ubi aliquoꝵ talium societas
est: hoc de ciuitate. uł ettam de

Expanded text:
oleum, vestem, nummum, codioleum, vestem, nummum, codicem, et si qua hujusmodi; in his certe omnibus in illo opere versantibus corporibus, sive animatis sive inanimatis, quaecumque moverentur, attererentur, repararentur, exterminarentur, reformarentur, alio atque alio modo locis et temporibus affecta mutarentur: num alia esset istorum omnium visibilium et mutabilium factorum causa, nisi illa invisibilis et incommutabilis voluntas Dei per animam justam, sicut sedem Sapientiae, cunctis utens, et malis et irrationalibus animis, et postremo corporibus, sive quae illis inspirarentur et animarentur, sive omni sensu carentibus, cum primitus uteretur ipsa bona anima et sancta, quam sibi ad pium et religiosum obsequium subdidisset? no sapiente, quamvis adhuc mortale corpus gestante, quamvis ex parte vidente, posuimus exempli gratia; hoc de aliqua domo, ubi aliquorum talium societas est, hoc de civitate vel etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
dubio suꝑior erat. in ipsa in¬
commutabili sapientia: cui
hominis sapientis anima in
caritate seruiens. et ineffabili¬
ter iubenti obediens. uolunta¬
rium laborem susceꝑat. Ita ñ¬
nisi dĩ uoluntas. causa prima
illius egritudinis ueracissime
reꝑiretur: Iam uero si in labore¬
illo officioso & pio adhibuisset
ille sapiens ministros collabo¬
rantes secum in oꝑe bono. nec
tamen eadem uoluntate dõ ser¬
uientes. s ad carnalium cupidi¬
tatum suaꝵ mercedem ꝑuenire
cupientes. uł incommoda car¬
nalia deuitantes: adhibuisset
etiam iumenta. si hoc exigeroe
illius oꝑis implendi ꝓcuratio.
que utiq uimenta irrationa¬
lia eẽnt animantia. nec ideo
mouerent m̃bra sub sarcinis.
qd aliqͥd de illobono opere cogita¬
rent. s naturali appetitu suę
uoluptatis. & deuitatione mo¬
lestie: postremo adhibuisset ipsa
etiam corpr̃a omni sensu caren¬
tia. quȩ illi oꝑi eẽnt necessaria.
frumentum scilicet. uinũ. o

Expanded text:
dubio superior erat in ipsa indubio superior erat in ipsa incommutabili Sapientia, cui hominis sapientis anima in charitate serviens, et ineffabiliter jubenti obediens, voluntarium laborem susceperat: ita nonnisi Dei voluntas causa prima illius aegritudinis veracissime reperiretur. Jam vero si in labore officioso et pio adhibuisset ille sapiens ministros collaborantes secum in opere bono, nec tamen eadem voluntate Deo servientes, sed ad carnalium cupiditatum suarum mercedem pervenire cupientes, vel incommoda carnalia devitantes; adhibuisset etiam jumenta, si hoc exigeret illius operis implendi procuratio, quae utique jumenta irrationalia essent animantia, nec ideo moverent membra sub sarcinis, quod aliquid de illo bono opere cogitarent, sed naturali appetitu suae voluptatis et devitatione molestiae; postremo adhibuisset etiam ipsa corpora omni sensu carentia, quae illi operi essent necessaria, frumentum scilicet, et vinum, et
Abbreviated transcription (Latin):
onstituamus ergo talem
sapientem. cuius anima
rationalis. iam sit parti¬
ceps incommutabilis eterneq
ueritatis: quam de om̃ib suis
actionib consulat. nec aliquid
omnino faciat. quod ñ in ca cog¬
nouerit ẽẽ faciendum: ut ei sub¬
ditus. eiq obtemꝑans. recte fa-¬
ciat: Iste si consulta summa ra¬
tione diuinȩ iusticie. ꝗͣ in secre¬
to audiret aure cordis sui. eaq
sͥ uibente in aliquo officio mĩȩ.
corpus labore fatigaret. egritu¬
dinemq contraheret. consultisq
medicis ab alio diceretur. causã
morbi ẽẽ corpr̃ĩs siccitatem:
Ab alio autem humoris immo¬
derationem:unus eoꝵ ueram
causam diceret. alter erraret.
Uterq tamen de ꝓximis causis
id ẽ corpr̃alib pronunciaret.
At si illius siccitaris causa que¬
reretur. & inueniretur uolun¬
tarius labor. iam uentum eẽt
ad suꝑiorem causam. que aba¬
nima proficisceretur. ad affici¬
endum corpꝰ quod regit: s nec
ipsa prima eẽt Illa enim ꝓcul

Expanded text:
onstituamus ergo animo talem sapientem, cujus anima rationalis jam sit particeps incommutabilis aeternaeque veritatis, quam de omnibus suis actionibus consulat, nec aliquid omnino faciat, quod non in ea cognoverit esse faciendum, ut ei subditus eique obtemperans recte faciat. Iste si consulta summa ratione divinae justitiae, quam in secreto audiret aure cordis sui, eaque sibi jubente, in aliquo officio misericordiae corpus labore fatigaret, aegritudinemque contraheret, consultisque medicis ab alio diceretur causam morbi esse corporis siccitatem, ab alio autem humoris immoderationem: unus eorum veram causam diceret, alter erraret, uterque tamen de proximis causis, id est, corporalibus pronuntiaret. At si illius siccitatis causa quaereretur, et inveniretur voluntarius labor; jam ventum esset ad superiorem causam, quae ab anima proficisceretur ad afficiendum corpus quod regit: sed nec ipsa prima esset; illa enim procul
Abbreviated transcription (Latin):
opus tantummꝰ creatura for¬
mata sit. in qua ds̃ sic̃ tunc o¬
porcuisse udicauit. humans
ostenderetur aspectib: an cingli
qui iam erant ita mittebantur.
ut ex ꝑsona dĩ loquerentur. as¬
sumentes corpr̃alem speciẽ de
creatura corporea in usum my¬
nisterii sui. aut ipsum corpus
suum cui ñ subdunt᷑ s subditũ
regunt. mutantes atq uertente
in species quas uellent ad com¬
modatas atq aptas actionib¬
tractata. postremo erit uiden
dum id qd institueramus inqͥ¬
rere.utrum filius et sp̃c sc̃s. &¬

Expanded text:
opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas atqt, pertractata, postremo videndum erit id quod institueramus inquirere, utrum Filius et Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
strabatur: curtanto pꝰ missus di¬
ceretur. cum plenitudo temprĩs
uenit. ut ex femina nasceretur:
quandoquidem & antea mute¬
batur. cum in illis formis corpr̃a
non facta ẽ: Si uero ꝑ illas anti¬
quas demonstrationes. nec pat̃.
nec filius. sed sp̃c sc̃s ostendebat᷑
cur etiam nunc ipse diceretur
missus. cum illis modis & an¬
tea mitteretur: Deinde sub di¬
iusimus ut hec diligentissime
tractarentur. & triꝑtitam fecun
questionem: cuius una pars ii
scd̾o libro explicata ẽ Due s̃
reliq: de quibus deinceps di¬
serere aggrediar: Iam enim que¬
situm atq tractatum ẽ. in illis
antiquis corpr̃alib formis et
iuisis. ñ tantumm᷑ patrem. nec
tantummꝰ filium. nec tantum¬
modo sp̃m scm̃ apparuisse: seo
aut indifferent̃ dominum dm̃
qui trinitas ipsa intelligit᷑ aut
quamlibet ex trinitate ꝑsonã.
ꝗͣ lectionis textus indicus cir¬
cumstantib significaret: Utru

Expanded text:
strabatur, cur tanto post missus diceretur, cum plenitudo temporis venit, ut ex femina nasceretur ; quandoquidem et antea mittebatur, cum in illis formis corporalnon facta est. Si vero per illas antiquas demonstrationes, nec Pater, nec Filius, sed Spiritus sanctus ostendebatur; cur etiam ipse nunc diceretur missus, cum illis modis et antea mitteretur. Deinde subdivisimus, ut haec diligentissime tractarentur, et tripartitam fecimus quaestionem, cujus una pars in secundo libro explicata est, duae sunt reliquae, de quibus deinceps disserere aggrediar. Jam enim quaesitum atque tractatum est, in illis antiquis corporalibus formis et visis, non tantummodo Patrem, nec tantummodo Filium, nec tantummodo Spiritum sanctum apparuisse, sed aut indifferenter Dominum Deum qui Trinitas ipsa intelligitur, aut quamlibet ex Trinitate personam, quam lectionis textus indiciis circumstantibus significaret. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid oꝑamur: iusu m̃tis aspi¬
cimus: atq inde conceptam rerũ
uracem notictam. tanquam uer¬
bum apud nos habemus: & dicen¬
do intus gignimus: nec a nob̃ nas¬
cendo discedit: Cum autem ad alios
loquimur: uerbo intus manenti.
munsterium uocis adhibemus:
ant alicuius signi corpr̃alis: ut ꝑ
quandam comme morationem sen¬
sibilem. tale aliquid fiat etiam iN
animo audientis: quale deloquentiꝰ
animo ñrecedit: Nicħ itaq agimꝰ
ꝑm̃bra corpr̃is infactis dictisq
nr̃is. quibus uł approbantur. uel
improbantur mores hominum:
qđ non uerbo apud nos intus
de suo prius dixerit ⁊ qd uerbum
imore concipitur. siue creaturȩ.
siue creatoris: Idẽ aut naturȩ mu¬
abilis. aut in commutabilis ue¬

Expanded text:
aliquid operamur, visu mentis aspialiquid operamur, visu mentis aspicimus: atque inde conceptam rerum veracem notitiam, tanquam verbum apud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nec a nobis nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur, verbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itaque agimus per membra corporis in factis dictisque nostris, quibus vel approbantur vel improbantur mores hominum, quod non verbo apud nos intus de suo prius dixerit. 13. Quod verbum amore concipitur, sive creaturae, sive Creatoris, id est, aut naturae mutabilis, aut incommutabilis ve
Abbreviated transcription (Latin):
equabiliter intortum quem udi
uerbi gr̃a carchagini animo re¬
uoluo: res quedam menti nuncia¬
ata ꝑ ocłos memoriȩq transfusa
imaginariũ conspectum facit:
sedaliud mente conspicio. scđm qͥ
michi opus illud placet: Ande ẽ
si displiceret corrigerem: Itaq de
istis secundum illam iudicamus.
& illam cernimus rationał m̃tis
intuitu: ista uero aut p̃sentia sen¬
su corpr̃is tangimus: aut imagi¬
nes absentium. fixas in memora
recordamur: & ex earum simili¬
tudine talia fingimus. qualiano
ipsi si uellemus atq possemus.
etiam oꝑe moliremur: Aliter fi¬
gurantes animo imagines cor¬
porum. aut ꝑ corpus corpr̃a ul¬
dentes: aliter autem rationem
artemq ineffabiliter pulchas
talium figurarum: suꝑ aciem m̃tis.
simplici intelligentia capientes:¬
N illa igitur eternitatis.UII.
ueritate ex qua tempr̃alia factas̃
pmina: formam secundum quam
sumus & scđm quam uł in nobis.
uł incorporib. uera & recta ratione

Expanded text:
aequabiliter intortum, quem vidi, aequabiliter intortum, quem vidi, verbi gratia, Carthagine, animo revolvo, res quaedam menti nuntiata per oculos, memoriaeque transfusa, imaginarium conspectum facit. Sed aliud mente conspicio, secundum quod mihi opus illud placet; unde etiam, si displiceret, corrigerem. Itaque de istis secundum illam judicamus, et illam cernimus rationalis mentis intuitu. Ista vero aut praesentia sensu corporis tangimus, aut imagines absentium fixas in memoria recordamur, aut ex earum similitudine talia fingimus, qualia nos ipsi, si vellemus atque possemus, etiam opere moliremur: aliter figurantes animo imagines corporum, aut per corpus corpora videntes; aliter autem rationes artemque ineffabiliter pulchram talium figurarum super aciem mentis simplici intelligentia capientesn illa igitur aeterna veritate, ex qua temporalia facta sunt omnia, formam secundum quam sumus, et secundum quam vel in nobis vel in corporibus vera et recta ratione
Abbreviated transcription (Latin):
uł inani auiditate laudis huma¬
nȩ: statim amor ille quo ineum
ferebar. offensus & quasi reꝑcussꝰ
atq ab indigno homine ablatus:
inea forma ꝑmanet. exqua eum
talem credens amaueram: nisi
forte adhoc amo iamut talis sit.
cum talem non ẽẽ comperero: At
in illo homine: nichil mutatum
est: Mutari tamen potest: ut fiat
quod eum iam eẽ credideram: In
mente autem mea. mutata ẽ uti¬
q ipsa existimatio. que de illo alit
se habebat: & aliter habet: Idemq
amor ab intentione ꝑfruendi. ad
intentionem consulendi: incom¬
mutabili desuꝑ iusticia iubente
deflexus ẽ: Ipsa uero forma incon¬
cusse ac stabilis ueritatis. & in
qua fruerer homine. bonum euo
credens. & inqua consulo ut bons
sit:. in eadem luce incorruptibilis
sincerissimeq rationis. & meȩ m̃tis
aspectum. & illam phantasiȩ nu¬
bem quam desuꝑ cerno. cum cun¬
dem hominem quem uideram co¬
gito. inꝑturbabili eternitate ꝓfun¬
dit: Idem cum arcum pulchre &

Expanded text:
vel inani aviditate laudis humavel inani aviditate laudis humanae: statim amor ille, quo in eum ferebar, offensus, et quasi repercussus, atque ab indigno homine ablatus, in ea forma permanet, ex qua eum talem credens amaveram. Nisi forte ad hoc amo jam, ut talis sit, cum talem non esse comperero. At in illo homine nihil mutatum est: mutari tamen potest, ut fiat quod cum jam esse credideram. In mente autem mea mutata est utique ipsa existimatio, quae de illo aliter se habebat, et aliter habet: idemque amor ab intentione perfruendi ad intentionem consulendi, incommutabili desuper justitia jubente deflexus est. Ipsa vero forma inconcussae ac stabilis veritatis, et in qua fruerer homine bonum eum credens, et in qua consulo ut bonus sit, eadem luce incorruptibilis sincerissimaeque rationis et meae mentis aspectum, et illam phantasiae nubem, quam desuper cerno, cum eumdem hominem quem videram cogito, imperturbabili aeternitate perfundit. Item cum arcum pulchre ac
Abbreviated transcription (Latin):
in altissimis montibus accidere
solet. inter utrumq: aere libero
fruens: & serenissimam lucem su¬
pra. & densissimas nebulas subt̃
aspiciam: Damunde in me fr̃ni
amoris inflaminatur ardor. cũ
audio iurum aliquem ꝓ fidei pul¬
critudine & firmitate acria tor¬
menta dolerasse: & si mͥ digito o¬
stendatur ipse homo. studco mͥcon¬
uingere. notum facere. amicicia
colligare: Itaq si facultas datur:
accedo. alloquor.sermonẽ consero.
affectum meum in illis quibus
uerbis possum exprimo: uicissĩq
in eofieri quem in me habeat. atq
exprum uolo:. sp̃alemq complexũ
credendo molior: quia ꝑ uestigare
tamcito & cernere penitus euis
interiora non possum: Amo itaq
fidelem ac fortem uirum:amore
casto atq germano: Quod si michi
inter nr̃as loquelas fateatur. aut
incautus aliquomͦ sese indicet. qd
uł de deo credat incongrua. atq
deret: & protali errore illa ꝑtule¬
rit. uł sꝑate pecunie cupiditate.

Expanded text:
in altissimis montibus accidere in altissimis montibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et serenissimam lucem supra, et densissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris inflammatur ardor, cum audio virum aliquem pro fidei pulchritudine et firmitate acria tormenta tolerasse? Et si mihi digito ostendatur ipse homo, studeo mihi conjungere, notum facere, amicitia colligare. Itaque si facultas datur, accedo, alloquor, sermonem confero, affectum meum in illum quibus verbis possum exprimo, vicissimque in eo fieri quem in me habeat atque exprimi volo, spiritualemque complexum credendo molior, quia pervestigare tam cito et cernere penitus ejus interiora non possum. Amo itaque fidelem et fortem virum amore casto atque germano. Quod si mihi inter nostras loquelas fateatur, aut incautus aliquo modo sese indicet, quod vel de Deo credat incongrua, atque deret, et pro tali errore illa pertulerit, vel speratae pecuniae cupiditate,
Abbreviated transcription (Latin):
minis mens: s qualis eẽ sempit̃¬
nis rationib debeat: Unde etiam
fantasias rerum corporalium. ꝑ
arprĩs sensus haustas. & quodam
modo infusas memorie : ex quib
aiam ea quȩ non uisa sunt. ficto
phantasmate cogitantur. siue
aliter quam sunt. sue forturto
sicuti sunt: aliis om̃ino regulis
supramentem nr̃am incominu¬
iabiliter manentib: uł approbare
ipud nosmet ipsos. uł imꝓbare
onuincimur: eum recte aliquid
siprobamus aut improbamus:
lam ce cum recolo carthaginis
menia quȩ uidi. & confingo ale¬
xandrie quȩ non uidicasdemq
imaginarias formas. quasdam
quibusdam preferens. rationabilit
prefero: uiget & claret desuper
iudicium ueritatisͥ ac sui iuris
incorruptissimis regulis firmũ
est: & si corporalium imagurum
quasi quo dam nubilo subtexit᷑:
non tamen inuoluitur atq con¬
funditur: S interest utrum ego
sub illauł in illa caligine. tanquã
a celo ꝑspicuo secludar: an sicrit

Expanded text:
minis mens, sed qualis esse sempiteminis mens, sed qualis esse sempiternis rationibus debeat. 10. Unde etiam phantasias rerum corporalium per corporis sensum haustas, et quodam modo infusas memoriae, ex quibus etiam ea quae non visa sunt, ficto phantasmate cogitantur, sive aliter quam sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, vel improbare convincimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus. Nam et cum recolo Carthaginis oenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdam quibusdam praeferens, rationabiliter praefero; viget et claret desuper judicium veritatis, ac sui juris incorruptissimis regulis firmum est: et si corporalium imaginum quasi quodam nubilo subtexitur, non tamen involvitur atque confunditur. 11. Sed interest utrum ego sub illa vel in illa caligine, tanquam a coelo perspicuo secludar; an sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Ded cum se ipsã nouit humana
mens. & amat se ipsam: ñ aliquid
incommutabile nouit & amat.
Aliterq unusquisq homo loqua¬
do enunciat mentem suam. quid
in se ipso agatur attendens. alit̃
autem humanam mentẽ. sp̃al
aut generali cognitione definit.
Itaq cum michi de sua ꝓprialo¬
quitur. utrum intelligat hoc aut
illud. annon intelligat: & utrun
uelit aut nolit hoc aut illudicre¬
do: Cum de uͦ humana specialũ
aut generaliter uerum dic̃ ag¬
nosco & approbo: Unde manifestũ
ist aliud unumquemq uidere in
se quod sͥ alius dicenti credat. non
tamen uideat: aliud autem in ip¬
sau̾itate. quod alius quisq possit
intueri: quorum alterum muta¬
ri ꝑtempora: alterum incommnu¬
tabili eternitate consistere: Neq
cnim oculis corporeis multas m̃te
uidendo. ꝑ similitudinem colligi¬
mus generalem uł specialẽ m̃tis
humanȩ noticiam: sed intuemur
inuiolabilem u̾itatem. ex qͣ ꝑfecte
quantum possumus definimus.
non qualis sit unius cuiusq ho¬

Expanded text:
ed cum se ipsam novit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam, quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari per tempora, alterum incommutabili aeternitate consistere. Neque enim oculis corporeis multas mentes videndo, per similitudinem colligimus generalem vel specialem mentis humanae notitiam: sed intuemur inviolabilem veritatem, ex qua perfecte, quantum possumus, definiamus, non qualis sit uniuscujusque ho
Abbreviated transcription (Latin):
milis ẽ: Et tri¬
nitas
anulorum est.
o unũ
aurum: At si misceantur sib.
& ꝑtotam singłi massam suã
consꝑgantur. intercidet illa tri¬
nitas: & om̃ino nonerit: Ac ñ solũ
unum aurum dicetur. sicut inil¬
lis trib anulis dicebatur: sed iam
nulla aurea tria.

Expanded text:
t trinitas annulorum est, et unum aurum: at si misceantur sibi, et per totam singuli massam suam conspergantur, intercidet illa trinitas, et omnino non erit; ac non solum unum aurunt dicetur, sicut in illis tribus annulis dicebatur, sed jam nulla aurea tria.
Abbreviated transcription (Latin):
se nouit: Acꝑ hoc et bina insingu¬
lis. quia mens que se nouit et
amat. eum sua noticia ẽ in amore.
ce cum suo amore innoticia: amo
quippe ipse &e noticia: simul s̃ is
mente que se amat et nouit: Tora
uero in totis quemad modum sinc
iam supra ostendimus: cum seto¬
tamens amat. & totam nouit.⁊
tamq amat noticiam suam: qͣn
tria ista ad se ipsa ꝑfecta sunt.
Miro itaq modo tria ista insepa¬
rabilia sunt a semet ipsis: & tam̃
eorum singulum quidq subaẽ.¬

Expanded text:
se novit. Ac per hoc et bina in singuse novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoque ipse et notitia simul sunt in mente, quae se amat et novit. Tota vero in totis quemadmodum sint, jam supra ostendimus, cum se totam mens amat, et totam novit, et otamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque sub
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ib: Nam & mens ẽ utiq ui
se ipsa. quoniam ad se ipsam mens
dr̃. quamius noscens uł nota uel
noscibilis. ad suam noticiam relati¬
ue dicatur: amans quoq & amata
uł amabilis ad amorem referatur
quose amat: Et noticia. quamuis
referatur ad mentem cognoscentẽ
uł cognitam: tameN & ad se ipsã
est incognita noticia: quase mens
ipsa cognoscit: Ꝙ amor. quamuis
referatur
centem
amantem. cuiꝰ
amor
est: tamen et
ad se
ipsum ẽamor.
ut sit etiam inse ipso: quia
& amor amatur. nec alio nͥ amo¬
re amari pot̃: idest se ipso: Ita s̃
hȩc singula inse ipsis: In alternis
autem ita sunt. quia &e mens am̃as
inamore ẽ. & amor in amantis
noticia: &e noticia inmente cog¬
noscente: Singula inbinis itas̃.
quia mens quȩ fe nouit & amat:
inamore & noticia sua ẽ:⁊amor
amantis mentis. seseq scientis.
inmente. noticiaq cuis ẽ: Et no¬
ticia mentis se scientis & amantiᷤ:
inmente atq in amore eius est:
quia scientem seamat. & amantẽ

Expanded text:
omnibus. Nam et mens est utique in se ipsa, quoniam ad se ipsam mens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem referatur, quo se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur entem amantem, cujus amor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et mens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se novit et amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mentis seseque scientis, in mente notitiaque ejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem
Abbreviated transcription (Latin):
dem ẽẽntiȩ non uideo: cũmens ip¬
si seamet. atq ipsa se nouerit:
aqꝙ ita sint hec tria. ut ñ alteri
alicui rerum. mens uł amata uł
nota sit: Unius ergo ciusdemq sub
stantiȩ. necesse est hec tria sint:
& ideo si tanquam commixtione
confusa eẽnt. nullomodo eẽnt tria:

Expanded text:
dem substantiae, non video; cum mens ipsa se amet, atque ipsa se noverit; atque ita sint haec tria, ut non alteri alicui rerum mens vel amata vel nota sit. Unius ergo ejusdemque essentiae necesse est haec tria sint: et ideo si tanquam commixtione confusa essent
Abbreviated transcription (Latin):
quam illa que nota est: sic̃ maior
est noticia corpr̃is quam ipsum
corpus. quod ea noticia notumẽ:
Illa enim uita quedam ẽ. in ratio¬
ne cognoscentis: corpus autemñ ẽ
uita: E uita quelibet. quolibet
corpore maior ẽ: non mole. sedui:
Mens ergo cum se ipsam cognoscit.
non se suꝑat noticia sua: quia ip¬
sa cognoscit. ipsa cognoscitur: Cũ
ergo se dotam cognoscit. neq se¬
cum quicquam aliud. par illi est
cognitiosua: quia neq ex alia na¬
tura ẽ eius cognitio cum se ipsã
cognoscit: & cum se totam nicħq
amplius ꝑcipit: nec minor. nec
maior ẽ Recte igitur diximus.
hec tria cum ꝑfecta sunt: ẽẽ con¬
sequenter equalia: Simul etiam
ammonemir. si utcumq uide
possimus Hȩc inanima existere.
et tanquam inuoluntate uolui:
ut sentiantur & dinumerentur
substantialiter. uelut ita dicam
cẽntialiter. non tanquam in fub¬
iecto. ut color & figura incorpore:
aut ulla alia qualitas. aut quan¬

Expanded text:
quam illa quae nota est: sicut major quam illa quae nota est: sicut major est notitia corporis, quam ipsum corpus quod ea notitia notum est. Illa enim vita quaedam est in ratione cognoscentis: corpus autem non est vita. Et vita quaelibet quolibet corpore major est, non mole, sed vi. Mens vero cum se ipsam cognoscit; non se superat notitia sua; quia ipsa cognoscit, ipsa cognoscitur. Cum ergo se totam cognoscit, neque secum quidquam aliud, par illi est cognitio sua: quia neque ex alia natura est ejus cognitio, cum se ipsam cognoscit. Et cum se totam nihilque amplius percipit, nec minor nec major est. Recte igitur diximus, haec tria cum perfecta sunt, esse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involuta evolvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter, vel, ut ita dicam, essentialiter, non tanquam in subjecto, ut color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quan
Abbreviated transcription (Latin):
colligit: sic incorporearum. ꝑ semet¬
ipsam: Ergo oe se ipsam ꝑsemet ip¬
sam nouit:quoniam ẽ incorporea:
Nam si non se nouit: non se amat:
sunt mens & amor eius cum se
amat: ita duo quedam sunt mẽs
et noticia eius cum se nouit: Ipsa¬
tria quedam sunt. & hec tria unũ
sunt: & cum ꝑfecta sunt. equalia
sunt: Si enim minus se amat qͣm
est.ut uerbi gr̃a tantum se amet
hominis mens. quantum aman¬
dum ẽ corpus homtnis: cum plꝰ
sit ipsa quam corpus: peccat. &
non est ꝑfectus amor eius: Item
siamplius se amet quamẽ. ue¬
lut sitantum se amet quantum
amandus ẽ ds̃. cum incompara¬
biliter minus sit ipsa quamds̃.:⁊
etiam sic nimium peccat: & non
pfectum habet amorem sui: Mai¬
ore autem ꝑuersitate & iniqͥtate
perat: cum corpus tantũ amat.
quantum amandus ẽ ds̃: Item
noticia si minorẽ. quam ẽ illud
quod noscitur. & plene noscipot̃:
ꝑfecta non est: Si autem maior ẽ.
iam suꝑior ẽ natura quȩ nouit.

Expanded text:
colligit, sic incorporearum per semetcolligit, sic incorporearum per semetipsam. Ergo et semetipsam per se ipsam novit, quoniam est incorporea. Nam si non se novit, non se amat. sunt, mens et amor ejus, cum se amat; ita quaedam duo sunt, mens et notitia ejus, cum se novit. Igittria quaedam sunt, et haec tria unum sunt; et cum perfecta sunt, aequalia sunt. Si enim minus se amat quam est, ut verbi gratia, tantum se amet hominis mens, quantum amandum est corpus hominis, cum plus sit ipsa quam corpus; peccat, et non est perfectus amor ejus. Item si amplius se amat quam est, velut si tantum se amet, quantum amandus est Deus, cum incomparabiliter minus sit ipsa quam Deus; etiam sic nimium peccat, et non perfectum habet amorem sui. Majore autem perversitate et iniquitate peccat, cum corpus tantum amat, quantum amandus est Deus. Item notitia si minor est, quam est illud quod noscitur, et plene nosci potest, perfecta non est. Si autem major est, jam superior est natura quae novit,
Abbreviated transcription (Latin):
ens enim amare se ipsã ñ
pot̾: nisi etiam nouerit se.
Ham quomodo amat qd̾ nescit:
Aut si quisquam dicit
ex noticia generali uł specialim̃t̃
credere se ẽẽ talem. quales alias er¬
ꝑta est. & ideoamare semet ipsã.
insipientissime loquitur: Unde enĩ
mens aliquam mentem nouit. sise
non nouit: Neq enim ut ocłs cor¬
poris uidet alios ocłos ce se non
iudet. tta mens nouit alias m̃tes:
& ignorat semet ipsam: Poculos
enim corpr̃is corpora uidemus. q
radios qui ꝑ eos emicant. & quic¬
quid cernimus tangunt. refri¬
gere ac retorquere in ipsos ñ pos¬
sumus: nisi cum specula intucm᷑
quod subtilissime obscurissimeq
disseritur. donec aꝑtissime demon¬
stretur. uł ita se habere. uł ñ ita:
Sed quomodo se habeat ius qua
ꝑ ocłos cernimus. ipsam certe uil
siue sint radis. siue aliud aliqus
oculis cernere non ualemus. sed
mente querimus: & si ficri pot̃ cẽ
hoc mente comprehendimus.
Mens gͦ ipsa. sicut corporearum
rerum noticias ꝑsensus corporis

Expanded text:
ens enim amare se ipsam non potest, nisi etiam se noverit: nam quomodo amat quod nescit? Aut si quisquam dicit ex notitia generali vel speciali mentem credere se esse talem, quales alias experta est, et ideo amare se ipsam, insipientissime loquitur. Unde enim mens aliquam mentem novit, si se non novit? Neque enim ut oculus corporis videt alios oculos, et se non videt; ita mens novit alias mentes, et ignorat semetipsam. Per oculos enim corporis corpora videmus, quia radios qui per eos emicant et quidquid cernimus tangunt, refringere ac retorquere in ipsos non possumus, nisi cum specula intuemur. Quod subtilissime obscurissimeque disseritur, donec apertissime demonstretur, vel ita se rem habere, vel non ita. Sed quoquo modo se habeat vis qua per oculos cernimus; ipsam certe vim, sive sint radii, sive aliud aliquid, oculis cernere non valemus; sed mente quaerimus, et si fieri potest, etiam hoc mente comprehendimus. Mens ergo ipsa sicut corporearum rerum notitias per sensus corporis
Abbreviated transcription (Latin):
substantiȩ sint: Nam & caput cor¬
pus ẽ & capitatum: & si non sit
corpus. nec capitatum erit: Sed
hec precisione ab inuicem separa¬
ri possunt: illa nonpossunt: Quod
si sunt aliqua corpora. quȩ secari
omnino &e diuidi nequeant.: tam
nisi partibus suis constarent o¬
pora non eẽnt: Pars gͦ ad totum re

Expanded text:
caput corpus est, et capitatum; et si non sit caput, nec capitatum erit. Sed haec praecisione ab invicem separari possunt, illa non possunt. 7. Quod si sunt aliqua corpora quae secari omnino et dividi nequeunt; tamen nisi partibus suis constarent, corpora non
Abbreviated transcription (Latin):
posse non animo. in quantum a¬
mici sunt: ueruntamen fieri pot
ut amicus amicum etiam odisse
incipiat: & eo ipso amicus ẽẽ de¬
sinat: nesciente illo. & adhucaman¬
te: Amor autem quose mens amat
si ẽẽ definat: simul & illa desunt
cẽ amans: Idem noticia qua se mẽs
nouit si eẽ desinat :simul & illa

Expanded text:
posse, non animo, in quantum amici sunt: verumtamen fieri potest ut amicus amicum etiam odisse incipiat, et eo ipso amicus esse desinat, nesciente illo, et adhuc amante. Amor autem quo se mens amat, si esse desinat, simul et illa desinet esse amans. Item notitia qua se mens novit, si esse desinat, simul
Abbreviated transcription (Latin):
pars corpus ẽ. & totum: ñ tantũ
ista relatiue dicuntur: sed etias
substantialiter sunt: fortasis cds
mens cotum est. & eius quasi par¬
tes. amor qͦua se amat. & scientia qͣ
se nouit: Quibus duab partibus:
illud totum constat: Antres s̃ equa¬
lcs partes: quibus totum unum
complectitur: Sed nulla pars:to¬
tum cuius pars ẽ compleciitur.

Expanded text:
antum ista relative dicuntur, sed etiam substantialiter sunt. Fortassis ergo mens totum est, et ejus quasi partes amor quo se amat, et scientia qua se novit, quibus duabus partibus illud totum constat? An tres sunt aequales partes, quibus totum unum completur? Sed nulla pars totum, cujus par
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃c alicuius hominis ẽ: Idõmẽs
& sp̃c ẽ: Retracto enimeo quod
homo ẽ. quod adiuncto corpore
dr̃. Retracto ergo corpr̃e: mens
& sp̃c manent: Retracto enim a¬
mante nullus ẽ amor: & retͣcto
amore nullus ẽ amans: Ideoq qͣn¬
tum adiniuicem referuntur. duo
sunt: Quod autem ad se ipsum
dicuntur & singła sp̃c:. & simul
utrumq unus sp̃c. & singula¬
mens: & simul utrumq una mẽs.
Ubi ergo trinitas: Attendamus
quantum possumus. & inuocems
lucem sempiternam. ut illumina
tenebras nr̃as: & uideamus in no

Expanded text:
et spiritus alicujus hominis est, ideo mens et spiritus alicujus hominis est, ideo mens et spiritus est. Retracto enim eo quod homo est, quod adjuncto corpore dicitur; retracto ergo corpore, mens et spiritus manet: retracto autem amante, nullus est amor; et retracto amore, nullus est amans. Ideoque quantum ad invicem referuntur, duo sunt: quod autem ad se ipsa dicuntur, et singula spiritus, et simul utrumque unus spiritus; et singulamens, et simul utrumque una mens. Ubi ergo trinitas? Attendamus quantum possumus, et invocemus lucem sempiternam, ut illuminet tenebras nostras, et videamus in no
Abbreviated transcription (Latin):
amans: quia ubi nicħ amatur.
nullus est amor: Duo gͦ sunt cũ
sequisq amat: amor & qđ amat᷑:
Tunc enim amans. &x quod amat᷑
unum ẽ: Vnde uidetur non ẽẽ
consequens. ut ubicumq amor
fuerit. iam tria intelligantur: au¬
feramus enum abhac considatione
cetera quȩ multa sunt quib hõo
constat: atq ut hȩc que nunc re¬
quirimus. quantum in his reb
possumus liquido reꝑiamus: de
solamente tractemus: Mens gͥcũ
amat se ipsam: duo quedam osten¬
dit. mentem & amorem: Quidaũt
ad fruendum se: & cum tantum
se uult eẽ quantum est. par menti
uoluntas ẽ: & amanti amor equał:
& si aliqua substantia ẽ amor. ñ
utiq corpus sed sp̃e: Nec
mens corpus. sed sp̃c ẽ:
Neq tamen amor et
dam unum sunt. amans
&amor : suie sic dicas. q amat᷑
et amor. E hȩc quidem relatiue.¬
duo ad inuicem dicuntur: Amans
quippe ad amorem refertur: & a¬
mor ad amantem: Amans enim
aliquo amore amat: et amor ali

Expanded text:
amans: quia ubi nihil amatur, amans: quia ubi nihil amatur, nullus est amor. Duo ergo sunt, cum se quisque amat; amor, et quod amatur. Tunc enim amans et quod amatur unum est. Unde videtur non esse consequens ut ubicumque amor fuerit, jam tria intelligantur. Auferamus enim ab hac consideratione caetera quae multa sunt, quibus homo constat: atque ut haec quae nunc requirimus, quantum in his rebus possumus, liquido reperiamus, de sola mente tractemus. Mens igitur cum amat se ipsam, duo quaedam ostendit, mentem, et amorem. Quid est ad fruendum se? Et cum tantum se vult esse, quantum est, par menti voluntas est, et amanti amor aequalis. Et si aliqua substantia est amor, non est utique corpus, sed spiritus: nec mens corpus, sed spiritus est. Neque tamen amor et dam unum sunt, amans et amor; sive sic dicas, quod amatur et amor. Et haec quidem duo relative ad invicem dicuntur. Amans quippe ad amorem refertur, et amor ad amantem. Amans enim aliquo amore amat, et amor alic
Abbreviated transcription (Latin):
damus ista tria.: quȩ inuenisse no¬
bis uidemur: Hondum de suꝑnis
loquimur. nondum de dõ patre &
filio. & sp̃it scõ. s de hac impari ima¬
gine: at tamen imagine. idest ho¬
mine: familiarius enim ea ce faci¬
lius fortassis intuetur. nr̃e m̃tis
infirmitas: . Ii.¬
Ecce ego qui hoc quero cumaliqͥd
amotria sunt. ego. & quod amo.⁊
ipseamor: Nonenim amorem a¬
mo: nisi amantem amem: Nam
non ẽ amor: ubi nichil amatur:
Tria gͦ sunt: amans. & qd amatur.
ce amor: Qui d si non amem nͥ me
ipsum. nonne erunt duo qđ amo
eamor: Amans enim ⁊ qd amat᷑.
hoc idem ẽ. quando se ipse amat:
Sicut amare & amari. eodemmͦ
dipsum ẽ. cum se quisq amat.
Eadem quippe res bis dr̃: cum dr̃¬
sicut non ẽ alius atq aliꝰ
mans & amatus: at uͦ
amor & quod amatirr
etiam sic duosunt.
Non cnim quisquis se
amat amor ẽ. nisi cum
amatur ipse amor: Aliod
est autem amare se. aliud
amare amorem suum: Non enim
amatur amor. nisi iam aliquid

Expanded text:
damus ista tria, quae invenisse nodamus ista tria, quae invenisse nobis videmur. Nondum de supernis loquimur, nondum de Deo Patre et Filio et Spiritu sancto; sed de hac impari imagine, attamen imagine, id est homine: familiarius enim eam et facilius fortassis intuetur mentis nostrae infirmitas. Ecce ego qui hoc quaero, cum aliquid amo tria sunt: ego et quod amo, et ipse amor. Non enim amo amorem, nisi amantem amem: nam non est amor, ubi nihil amatur. Tria ergo sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid, si non amen nisi me ipsum? nonne duo erunt; quod amo, et amor? Amans enim et quod amatur, hoc idem est, quando se ipse amat: sicut amare et amari, eodem modo idipsum est, cum se quisque amat. Eadem quippe res bis dicitursicut non est alius atque alius, amans et amatus. At vero amor, et quod amatur, etiam sic duo sunt. Non enim cum quisque se amat amor est, nisi cum amatur ipse amor. Aliud est autem amare se, aliud est amare amorem suum. Non enim amatur amor, nisi jam aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere uolumus auxilium pre¬
cantes. quantum tribuitur quod
intelligimus explicare. tanta cura
& sollicitudine pietatis cupimus:
ut etiam si aliquid aliud proaliodi¬
cimus. nicħ tamen dicamus indig¬
num. Ut siquid uerbi gr̃a de pane
dicimus. quod patriꝓprie noncon¬
ueniat: aut filio conueniat. autspi¬
ritui scõ. aut ipsi trinitati. Et si
quid de filio quod filioꝓprie non
congruat: saltem congruat pat
aut spũi scõ. aut trinitati:. Item si
quid de spũscõ. quod ꝓprietatem
sp̃c sc̃i non doceat: nontamen ali¬
enum sit apatre. & a filio. aut ab
uno dõ ipsa trinitate: uelutinunc
cupimus uidere. utrum illaexiel
aut filus. aut ipsa trinitas: Qm̃
resistere non possumus certissime
fidei. & ualidissime auctoritati scͥp¬
ture dicenis. ds̃ caritas ẽ: non tam̃
debemus deuiare sacrilego errore:
ut aliquid de trinitate dicamus.
quod ñ creatori sed creature potuis
conueniat. aut inani cogitatione

Expanded text:
intelligere volumus, auxilium preintelligere volumus, auxilium precantes, et quantum tribuit quod intelligimus explicare tanta cura et sollicitudine pietatis cupientes, ut etiam si aliquid aliud pro alio dicimus, nihil tamen indignum dicamus. Ut si quid, verbi gratia, de Patre dicimus, quod Patri proprie non conveniat, aut Filio conveniat, aut Spiritui sancto, aut ipsi Trinitati: et si quid de Filio, quod Filio proprie non congruat, saltem congruat Patri, aut Spiritui sancto, aut Trinitati: item si quid de Spiritu sancto, quod proprietatem Spiritus sancti non deceat, non tamen alienum sit a Patre aut a Filio, aut ab uno Deo ipsa Trinitate. Veluti nunc cupimus videre utrum illa excelaut Filius, aut ipsa Trinitas; quoniam resistere non possumus certissimae fidei, et validissimae auctoritati Scripturae dicentis, Deus charitas est : non tamen debemus deviare sacrilego errore, ut aliquid de Trinitate dicamus quod non Creatori, sed creaturae potius conveniat, aut inani cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
amus: ꝑfectionem in hac uita dic̃.
non aluid quam ea que retro sunt
obliuisei: & in ea quȩ ante sunt ex¬
tendi. secundum intentionem: Tutis¬
sima enim ẽ querentis intentio. do¬
nec apprehendatur illud quo tendi¬
mus: & quo extendimur: Sed ea
recta intentio ẽ.: que ꝓficiscitur a
fide: Certa enim fides: utiq incho¬
at cognitionem: Cognitio uerocer¬
ta non ꝑficitur. nisi post hanc ui¬
tam: cum uidebimus facie ad faciẽ:
Hoc gͦ sapiamus. ut nouerimus tu¬
ciorem eẽ affectum uera querendi:
quam incoguita ꝓ cognitis presu¬
mendi: Sic ergo queramus tanqͣm
inuenturi: ⁊ sic inueniamus tanꝗͣ
quesituri: Cum enim consumina¬
uerit homo. tunc incipit: De cre¬
dendis nulla infidelitate dubitemꝰ
de intelligendis nulla demeritate
affirmemus: In ilis auctoritas te¬
nenda ẽ: in his ueritas exquiren¬
da: Quod gͦ ad istam questionem
attince. credamus patrem. & filiũ.
nec patrem ẽẽ filium. nec filium pa¬
uł patrem eẽ filium: s trinitatem

Expanded text:
amus . Perfectionem in hac vita dicit, non aliud quam ea quae retro sunt oblivisci, et in ea quae ante sunt extendi secundum intentionem. Tutissima est enim quaerentis intentio, donec apprehendatur illud quo tendimus et quo extendimur. Sed ea recta intentio est, quae proficiscitur a fide. Certa enim fides utcumque inchoat cognitionem: cognitio vero certa non perficietur, nisi post hanc vitam, cum videbimus facie ad faciem . Hoc ergo sapiamus, ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. Sic ergo quaeramus tanquam inventuri: et sic inveniamus, tanquam quaesituri. Cum enim consummaverit homo, tunc incipit . De credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus: in illis auctoritas tenenda est, in his veritas exquirenda. Quod ergo ad istam quaestionem attinet, credamus Patrem et Filium enec Patrem esse Filium, nec Spiritum sae vel Filium; sed Trinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Cur sicut noticia mentis est proles. ñ
etiam amor partus eiusdem sit. In cip̃
rinitatem certe querimus.
non quamlibet. sed illam
trinitatem que ds̃ ẽ: uerusq
ac summus. & solus ds̃: Exspecta
gͦ quisquis hȩc audis. adhuc enim
querimus: & talia querentem ne¬
mo uste reprchendit si tamen
infide firmissimus querat: qd aut
nosse. aut eloqui difficillimum ẽ:
affirmantem uero. cito iusteq re¬
prehendit: quisquis melius uł ui-¬
det uł docet: Querite inquit dm̃.⁊
iuuet anima ur̃a: Et ne quisquam
se tanquam apprehendisse. temere
putat aliquid scire: nondum scit.
quemadmodum scire oporteat.
Quis quis autem diligit dm̃. hic
cognitus ẽ abillo: Non quidem
dixit cognouit illum. que ꝑicłosa
presumptio ẽ: s cognitus ẽ ab illo:
Sic & alibi cum dixisset. nunc aũt
cognoscentes dm̃. statim corrigẽs.
immo cogniti estis inquit adeo:
Maximeq illo loco. fr̃s inquit ego
me ipsum non arbitror apprehen
disse. unum autem quȩ retrooblitꝰ.¬

Expanded text:
Cur sicut notitia mentis est proles, non etiam amor partus ejusdem sit. Solutio rinitatem certe quaerimus, non quamlibet, sed illam Trinitatem quae Deus est, verusque ac summus et solus Deus. Exspecta ergo, quisquis haec audis: adhuc enim quaerimus, et talia quaerentem nemo juste reprehendit; si tamen in fide firmissimus quaerat, quod aut nosse aut eloqui difficillimum est. Affirmantem vero cito justeque reprehendit, quisquis melius vel videt vel docet. Quaerite, inquit, Deum, et vivet anima vestra . Et ne quisquam se tanquam apprehendisse temere putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum scire oporteat. Quisquis autem diligit Deum, hic cognitus est ab illo . Nec sic quidem dixit, Cognovit illum; quae periculosa praesumptio est: sed, cognitus est ab illo. Sic et alibi cum dixisset, Nunc autem cognoscentes Deum; statim corrigens, imo cogniti, inquit, a Deo : maximeque illo loco, Fratres, inquit, ego me ipsum non arbdisse . Unum autem quae retro sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
uid est autem dilectio uł caritas
quam tantoꝑe scriptura diuina
laudat &e predicat. nisi amorboni
Amor autem. alicurus amantis ẽ.
& amore aliquid amatur: Ecce tra
sunt amans.& qd amatur.⁊amor.
Quid est ergo amor nisi quedã uita
duo aliqua copulans. uł copular
appetens: amantem scilicet & qd
amatur: & hoc etiam in extremiᷤ
carnalibusq amorib ita est s ut
aliquid purius & liquidus hau¬
riamus: calcata carne ascendamꝰ¬
ad animum: Quidamat aminus
inamico. nisi animum: Et illie
igitur tria sunt: amans. ⁊ qd a¬
matur. & amor: Restat etiam bhĩ
ascendere & suꝑuis ea querere:
quantum homini datur: S hic
paululum requiescat intentioñ
ut se iamexistimet inuenisse quod
querit: s sicut solet inueniri locꝰ
ubi querendum ẽ aliquid. & non¬
dum illud inuentum ẽ qd quere¬
batur. sed iam inuentum ẽ ubi que¬
ratur: ita hoc dixisse suffecerit. ut
tanquam ab articulo alicuuis exor¬
dii cetera contexamus: E xpł lib̃

Expanded text:
uid est autem dilectio uel caritas, quam tantopere scriptura diuina laudat et praedicat, nisi amor boni ? amor autem alicuius amantis est et amore aliquid amatur. ecce tria sunt: amans et quod amatur et amor. et quid ergo amor nisi quaedam uita duo aliqua copulans uel copulari appetens, amantem scilicet et quod amatur? et hoc etiam in extremis carnalibusque amoribus ita est. sed ut aliquid purius et liquidius hauriamus, calcata carne ascendamad animum. Quid amat animus in amico, nisi animum? Et illic igitur tria sunt: amans, et quod amatur, et amor. Restat etiam hinc ascendere, et superius ista quaerere, quantum homini datur. Sed hic paululum requiescat intentio, non ut se jam existimet invenisse quod quaerit, sed sicut solet inveniri locus, ubi quaerendum est aliquid; nondum illud inventum est, sed jam inventum est ubi quaeratur: ita hoc dixisse suffecerit, ut tanquam ab articulo alicujus exordii caetera contexamus. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
non semꝑ secogitare. discretamab
eis quȩ ñs̃ qd ipsa ẽ. curra eusdẽ
libri decimi finem diximus.: que¬
rendum ẽ quonammodo adco¬
gitationẽ ꝑtineat intellectꝰ. noti¬
cia uͦ cuiusq rei quȩ inest menti
etiam qñ non de reipsa cogitatur.
ad solam dicatur memoriã ꝑtin̾e.
Si enim ħ ita ẽ. non habebat ha
tria: ut & sui meminiss: & se il¬
telligeret. & amaret. S menl¬
nerat sui tantum. ⁊ postea cum
cogitare se cepit: tunc se intellex̃

Expanded text:
non semper se cogitare discretam ab non semper se cogitare discretam ab eis quae non sunt quod ipsa est, circa ejusdem libri decimi finem diximus: quaerendum est quonam modo ad cogitationem pertineat intellectus; notitia vero cujusque rei, quae inest menti, etiam quando non de ipsa cogitatur, ad solam dicatur memoriam pertinere. Si enim hoc ita est, non habebat haec tria, ut et sui meminisset, et se intelligeret, et amaret: sed meminerat tantum sui, et postea cum cog
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam uͦ conformationẽ. tanquã
imaginẽ quȩ inde imprimitur:
atlillud qͦ utrumq coniungitur.
amorẽ. seu uoluntatẽ: Mens igit᷑
quando cogitatione se cõspic̃: in¬
telligit se & recognoscit: Gignit
gͦ hunc intellectum: ⁊ cognitionẽ
suam: Res quippe incorporea
intellecta conspicitur: & intelli¬
gendo cognoscitur: Nec ita sane
gignit istam noticiam suã mens.
quando cogitando intellectam se
conspicit. tanquam sͥ ante incog¬
nita fuerit: sed ita sͥ nota erat quẽ¬
admodum note s̃ res que memorn
continentur. õ si ñ cogitentur: Im̃
dicimus hominẽ nosse litteras.: c̃
cum de aliĩs reb: ñ de litteris cogi¬
tat: Hȩc autem duo gignens &e ge¬
nitum. dilectione tercia copulan¬
tur: quȩ nichil ẽ aliud quam uolu¬
tas: fruendum aliquid appettus
uł tenens: Idoq etiam illis trib
nominib. insinuandam m̃tis pu¬
tauimus trinitatẽ: memoria. intel¬
sam intelligẽ. & amare. quamuis

Expanded text:
ipsam vero conformationem, tanquam ipsam vero conformationem, tanquam imaginem quae inde imprimitur; et illud quo utrumque conjungitur, amorem seu voluntatem. Mens igitur quando cogitatione se conspicit, intelligit se et recognoscit: gignit ergo hunc intellectum et cognitionem suam. Res quippe incorporea intellecta conspicitur, et intelligendo cognoscitur. Nec ita sane gignit istam notitiam suam mens, quando cogitando intellectam se conspicit, tanquam sibi ante incognita fuerit: sed ita sibi nota erat, quemadmodum notae sunt res quae memoria continentur, etiamsi non cogitentur: quoniam dicimus hominem nosse litteras, etiam cum de aliis rebus, non de litteris cogitat. Haec autem duo, gignens et genitum, dilectione tertia copulantur, quae nihil est aliud quam voluntas fruendum aliquid appetens vel tenens. Ideoque etiam illis tribus nominibus insinuandam mentis putavimus trinitatem, memoria, intelntelligere et amare, quamvis