comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
die resurrexit. multoꝵ late
doctoꝵ eccłiasticoꝵ ẽostat
sententia uulgatum. quam¬
uis theophylus ces ariensis
antiquus iudeł uicinus q uote
apłicors tp̃rm doctor iN
epła eynodica quam adũsꝰ
unia cum cȩt̾is palestine e¬
piscopis scͥpsit. ita dicens.

Expanded text:
die resurrexerit, multorum late Doctorum ecclesiasticorum constat sententia vulgatum. Quamvis Theophilus Caesariensis, antiquus videlicet vicinusque apostolicorum temporum doctor, in a synodica, quam adversus una cum ceteris Palestine episcopis scripsit, ita dixe
Abbreviated transcription (Latin):
deo gũas. quia quod q̃rebas¬
donauit. Nam quod dñs .xu.
iuna. fi ũi. crucem ascendit
resurrexit amortuis. nulli
licet dubitare catholico. ne
legi que agnum pas chalem
.xiiii die pinimensis adues¬
peram imimiolari p̃cipit pa¬

Expanded text:
Deo gratias, quia quod quaerebasdonavit. Nam quod Dominus XV luna feria sexta crucem ascenderit, resurrexerit alicet dubitare catholico, ne legi, que agnum paschalem XIIII° die primi mensis ad vesperam immolari precepit, pa
Abbreviated transcription (Latin):
a .iiͦi. Notias mart̾. usq in .iiii.
non apͥlis dieb scilicet .xxuiii.¬
obseruandum maxime cen¬
suerunt. ut quocunq eorũ
die luna fu̾it nata. efficiat

Expanded text:
a III Nonarum Martiarum usque ad IIII Nonas Aprilis, diebus scilicet XXobservandum maxime censuerunt, ut quocunque eorum die luna fuerit nata efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
cãt. Estas abestu qui in ea
tuum qͥ in eo colligunt᷑. Por¬
rohyems a doctorib frigꝰ int̃p̃¬
tat᷑  i stexilitas. ¶ hec quidem
nr̃is partib tempoꝵ uocabu¬
la congruunt. Uerum indos¬
ubi celi facies. alii sunt Ortus
syderum: binas estates in an¬
no. binas habe phibent messeᷤᷤ.
gabile narrant. S ⁊ egyptꝰ
nr̃a hyeme media. maxime ca¬
pos herbis floreos. ⁊ siluas fer¬
tur habere pomis onustas.

Expanded text:
tas? MAG. Ab aestu qui in ea tuum, qui in eo colliguntur. Porro hiems a doctoribus frigus interpretatur, et sterilitas. Et haec quidem nostris partibus temporum vocabula congruunt. Verum Indosoeli facies, alii sunt ortus siderum, binas aestates in anno binas habere perhibent messes, mgabile narrant. Sed et Aegyptus nostra hieme media, maxime campos herbis floreos, et sylvas fertur habere pomis onustas.
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. Nam non inito certa¬
tamme benadab uictis adu̾¬
sariis tumphans. s ces o suo
exercitu fugiens: domum
eniq naboth uir
iustꝰ morimaluit: quam
tuneam patrum fuoꝵ in hor¬
tum olerum trans ferri. ui¬
neam qͥppe patrum in hortũ
olerum tͣnsmttare. est: fortia
uirtutum oꝑa. quȩ ex patrũ
doctrina ꝑcepimꝰ. fragili uiti¬
orum delectamento mutare.
Iusti autem animam ponere.
quam t̾restͥa ꝓ cȩlestib bona
eligere malunt.Unde bene
de illis psauit᷑ qui erunt dẽ¬
quam lignum quod planta¬
tum est secꝰ decursꝰ aquaꝵ.¬

Expanded text:
cebat. Nam mox inito certacebat. Nam mox inito certamine Benadab non victis adversariis triumphans, sed caeso suo exercitu fugiens domum enique Naboth vir justus mori maluit, quam vineam patrum suorum in hortum olerum transferre. Vineam quippe patrum in hortum olerum transmutare est, fortia virtutum opera, quae ex patrum doctrina percepimus, fragili vitiorum delectamento immutare. Justi autem animam ponere, quam terrestria pro coelestibus bona eligere, malunt. Unde pene de illis psallitur quia erunt tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aqua
Abbreviated transcription (Latin):
dem arrogantie modesto ser¬
mone compescens rexisrł: di
cit ei. Ne głetur accinctꝰ eque
ut discinctꝰ. Aliud est autem ae¬
cinctꝰ. aliud discinetꝰ: aliudñ
accinctꝰ. Accinctꝰ nanq est qͥ
cingło circundatꝰ incedie. Diᷤᷤ¬
cinctus qui cingłm nuꝑ de¬
lectum. uel balneum intratu
per tunica indutꝰ. nec dum
se addita zone circumposido¬
ne muniuit. Si gͦ & in expedi¬
tione castrensi quipositꝰ est:
rect̾e accinctꝰ nominatur : id
est armis indutꝰ. Qui pugna
confecta uictor domum redi¬
it. iure discinctꝰ uocat᷑: qͥa
nimirum depostas armmis
optate pacis ociumgerit. Qi
uͦ necdum pugnare. nec se ad
certamen parare iam cȩꝑat:¬
regi syriȩ głanti quasi iam
cȩpisset samariam. quam
obsidere cȩꝑat. Ne głet᷑ accm¬
ctus eque ut discinctus. Ac
si aꝑte dieat. Noli gloriar⁊
quasi iam uictor bellici dis¬
criminis: qͥ adhuc in acie po.¬
situs quem uictoria sequat᷑
ignoras. Q uerum ꝓfecto di¬

Expanded text:
tem arrogantiae modesto sertem arrogantiae modesto sermone compescens rex Israel, ait: Dicite ei: Ne glorietur accinctus, aeque ut discinctus. Aliud est autem accinctus, aliud discinctus, aliud non accinctus. Accinctus namque est, qui cingulo circumdatus incedit; discinctus, qui cingulum nuper deatia, balneum intraturper tunicam induturus, necdum se addita zonae circumpositione munivit. Sic ergo et in expeditione castrensi qui positus est, recte accinctus nominatur, id est, armis indutus. Qui pugna confecta victor domum rediit, jure discinctus vocatur, quia nimirum depositis armis optatae pacis otium gerit. Qui vero necdum pugnare, neque se ad certamen parare jam coeperatregi Syriae, glorianti quod jam cepisset Samariam, quam obsidere coeperat: Ne glorietur accinctus aeque ut discinctus. Ac si aperte dicat: Noli gloriari, quasi jam victor bellici discriminis, qui, adhuc in acie positus, quem victoria sequatur ignoras. Et verum profecto di
Abbreviated transcription (Latin):
uod benadabrex synie ob¬
sidens ⁊ impugnare inci¬
piens samariam. ait. hxc faci¬
ant michi dii ⁊ hec addant. si
suffecerit puilius samarie pu-¬
gillis omnis populi qui se¬
quunt᷑ me: hc̃ habet sensum.
Samaria necesse ẽ tuxta morem
ciuitatum. habeat t̾ram int̾ius
ꝓpemodum pene ipsis muris
bro insistente manu hostili de¬
iceret ictꝰ arietis. Eitrins ecus
autem muroꝵ altitudo longe
suꝑficiem t̾rȩ transcenderat:
maxime eum in montis u̾tice
ut scͥptura refert fuerit urbs
eadem posita. Ait aut̃ rex suꝑ¬
bus obsesfam t̾rens ciuitatem:
qͥa tantam hab̃et secum exer¬
citus multitudinem. ut siunꝰ
qͥsq militum eiꝰ. unum sobũ¬
mͦ lapidem. uł cespitem. uel
stipitem ad construendum
contra urbem aggerem ap¬
portasset: tam sublimis ex
eo posset agger exurgere. qͥ
suꝑficiei eruitatis ipsius qͤ erat
intͣ muros ẽẽ uideret᷑ equalis:
ita ut ex equo pugnantes. cõtͣ
ciuitatem dela uel fasces mit¬
tere possent. Cuius temerata.¬

Expanded text:
uod Benadab rex Syriae obsidens et impugnare incipiens Samariam, ait: Haec faciant mihi dii, et haec addant, si suffecerit pulvis Samariae pugillis omnis populi qui sequitur me. Hunc habet sensum: Samaria, juxta morem civitatum, habebat terram interius prope muros pene ipsis muris ber, insistente manu hostili, dejiceret ictus arietis; extrinsecus autem murorum altsuper faciem terrae transcenderat, maxime cum in montis vertice, ut Scriptura refert, fuerit urbs eadem posita. Ait ergo rex superbus, obsessam terrens civitatem, quod tantam haberet secum exercitus multitudinem, ut etiam si quisque militum ejus unum solummodo lapidem, vel cespitem, vel stipitem, ad construendum contra urbem aggerem apportasset, tam sublimis ex eo posset agger exsurgere, qui superficiei civitatis ipsius quae erat intra muros esse videretur aequalis, ita ut ex aequo pugnantes contra civitatem tela vel faces mittere possent. Cujus temerita
Abbreviated transcription (Latin):
Ipactas cuuislibet xxuii¬
chil addens aut minuens. pͥ¬
mum. ꝑ .xixͣ. diuide: &e quot
remanserint.rursꝰ multiplica
ꝑ iͣc. ⁊ sinumerꝰ ille infra .xxͣx.
remanserit:epactas illiꝰ anni
ẽẽ scias. ¶uod siultͣ excreu̾it:
sublatis quotquot .xxx. reꝑe¬
Si nicħ remanserit: nulla ẽ.
quia ꝑxͣixͣ. annos.epactarũ
uoluit᷑ circłs: iccirco annos
domini. ꝑ ipsum numerum
partim. Residuum ꝑ .xiͦ. mul¬
tiplicamus: quia tot singłis
accres cunt epacte. Cum qͦq
numerum.rursꝰ ꝑ.xxx. me¬
ctȩ non excedunt. Ad nume¬
dimus quicquam. nec minu¬
imus: quia qͣndo natꝰ ÷ dñs.
.xiͦ. erant epact̾e:. ubi incipit eẽ
epactarum ciclꝰ.xxuiii.

Expanded text:
pactas cujuslibet hil addens annis Domini aut minuens, primum per XIX divide, et quot remanserint, rursus multiplica per XI, et si numerus ille infra XXX remanserit, epactas illius anni esse scias. Quod si ultra excreverit, sublatis, quotque triginta repeSi nihil remanserit, nulla est; quia per XIX annos epactarum volvitur circulus. Idcirco annos Domini per ipsum numerum partimur, residuum per XI multiplicamus, quia tot singulis annis accrescunt epactae. Eum quoque numerum rursus per XXX mectae non excedunt; ad andimus quidquam nec minuimus, quia quando natus est Dominus XI erant epactae, ubi incipiit esse cyclus epactarum. CAPUT XXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
Nonemim iã plena sexta erat
s qͣsi sexta. id est ꝑacta qͥnta
⁊ aliqͥd etiam de Sexta ẽẽ ceꝑ¬
at. Nun quidautem isti lice¬
⁊ semis aut aliquid huitis mo
nͥ he partes aptd diuinos auctores uulgate habent᷑.

Expanded text:
non enim iam plena sexta erat, sed quasi sexta, id est peracta quinta et aliquid etiam de sexta esse coeperat. numquam autem isti dicesemis, aut aliquid hujusmodi, si non hae partes apud divinos auctores vulgatae inven
Abbreviated transcription (Latin):
pa distinetoꝵ membror
huiꝰ mundi. ⁊ eanouissima
terra inuenit᷑ utͥ iciias a
cȩlo. scd̃m aerem numeres.
aquam t̃ciam. qͣrtam t̃ram.
Qui etiam in expositione e¬
uangelii. ubi scrrtomn est:
erat autem paras ceue pas

Expanded text:
 distinctorum membrorum hujus mundi, et novissima terra invenitur, ut incipias a coelo, secundum aerem numeres, aquam tertiam, quartam terram. Qui etiam in expositione ubi scriptum est: Erat autem Parasceve Pas
Abbreviated transcription (Latin):
Solaris anni. ccͣe lxuͦ. dieb fic̃ supͣ
narium diuisis. suꝑfiuos .u̾. da sep¬
dembri ꝓ regłarib. Cȩt̾os. hoc or¬
dine reꝑies. Sume semꝑ p̃ceden¬
dis dies mensis: additis insuper
fert lunam: recisis.xxx: quot
sunt. tͥbue sequenti mensi. Sin
mensis non uttͣ.xxix. lunam ꝯ¬
putet᷑ ipsis sublatis.reliquos ꝓ
regłarib sequentis mensis ha¬
beto. Exemplum de duob damꝰ:
ut sic de cȩt̾is facias. September
.xxxu. Dimitte .xxͣx. reliquos
u. da octobri. Octob̃. ħt dies
xxxui. Tolle .xxix. quia tota
est eiꝰ lunatio.uii. qͥremanent
autem una lunȩ etas.xͭx x ÷
alt̾a .xxix. computet᷑ diebus:
pacte quȩ his adiciunt᷑ re¬
gularib. ouorumannors. sola¬
ris scilicet ac lunaris inex̧qua¬
litate creant᷑. De qͣ in ȩqualita

Expanded text:
Solaris anni CCCLXV diebus sicut supra Solaris anni CCCLXV diebus sicut supra numerum divisis, superfluos V da Septembri pro regularibus. Caeteros hoc ordine reperies. Sume semper praecedentis dies mensis, additis insuper fert lunam, recisis XXX quot supersunt, tribue sequenti mensi. Sin mensis non ultra XXIXam lunam computet, ipsis sublatis, reliquos pro regularibus sequentis mensis habeto. Exemplum de duobus damus, ut sic de caeteris facias. September XXXV. Dimitte XXX, reliquos V da Octobri. October habet dies XXXVI. Tolle XXIX, quia tota est lunatio; VII qui remanent autem una lunae aetas XXX, altera XXIX computetur diebus pactae, quae his adjiciuntur regularibus, duorum annorum, solaris scilicet ac lunaris inaequalitate creantur. De qua inaequalita
Abbreviated transcription (Latin):
uͦnc̃ annum a ianuar̾. ordimur:
a successore romulz numapom¬
pilio est institutum: qͥ denis ro¬
mul mensib duos addidit. pͥ¬
mumq eorum iano. quem gen
tuit: alt̾um a plutone. quemfe¬
bruum .i. purgatorem ⁊ crede¬
bant ⁊ appellabant. nomina¬
uit febroarium. Causam uoca¬
bulorum singłis mensib incli¬
torum dicere suꝑseh: eo qͦd sit
indialogo cuiꝰdam p̃texati fuf¬
ficientissime tͣctata. ⁊ a duono
beda exinde deflorata: in libͦ
de temporib scdo. nichilominꝰ
abundantiosime digesta. In qͦ
ꝓlixa qͥdem s ñsteril disputa¬
tione plenissime ẽ expositam.
qualit annus pͥmum a romu¬
lo. in.xͣ. ẽ. a numa in .xii. m̃si¬
bus distributꝰ: s nec sic ao li¬
mam redactꝰ. longo post tp̃r
a iulio ces are sagacis ingenii
ce p̃dicandȩ memoriȩ uiro ad
unguem moderne expositio¬
nis frut exꝑolitꝰ. Is dialogus
nomine ditulatus. .x.¬
uosregłares mensium qui ab
kalendarum lunam inuenien¬
dam asscͥbunt᷑. hoc mͦ reꝑies.

Expanded text:
unc annum a Januario ordimur, a successore Romuli Numa Pompilio institutum, qui denis Romuli mensibus duos addidit, primumque eorum a Jano, quem gentstitui. Alterum a Plutone, quem Februm, id est, purgatorem et credebant et appellabant, nominavit Februarium. Causam vocabulorum singulis mensibus inditorum dicere supersedi, eo quod sit et in Dialogo cujusdam Praetexati sufficientissime tractata, et a domino Beda exinde deflorata in libro de Temporibus secundo, nihilominus sit abundantissime digesta. In quo prolixa quidem, sed non sterili disputatione plenissime est expositum qualiter annus primum a Romulo in X, a Numa in XII mensibus est distributus, sed nec sic ad limam redactus, longo post tempore a Julio Caesare, sagacis ingenii et praedicandae memoriae viro, ad unguem modernae expositionis fuerit expolitus. Is dialogus nomine titulatus. os regulares mensium qui ad Kalendarum lunam inveniendam ascribuntur, hic modo reperies.
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti xxͣ¬
ionas maias  oec¬
ret. Notandum sane quia
nimium fallunt᷑. qͥ mensem
defimendum. uł ab antiqͥs
deffinitum autumant. qͣm¬
ꝑagit. Que nimirum siẽ dili¬
gentior inquisitio nat᷑arum
Ideoq rectiꝰ ita diffiiendum:
qͦd mensis lune sit luminis
lunaris circuitꝰ. ac redintegͣ¬
tio de nouiaradouam: sola¬
ras autem mensis dig̾ssiosit

Expanded text:
sequenti onas Maias ocret. Notandum sane, quod nimium fallantur, qui mensem definiendum vel ab antiquis definitum autumant, quaagit, quae nimirum sicut diligentior inquisitio naturarum ideoque rectius ita definiendum, quod mensis lunae sit luminis lunaris circuitus ac redintegratio de nova ad novam; solaris autem mensis digressio sit
Abbreviated transcription (Latin):
ut bonos melior es faciat:⁊
malos de peccatoꝵ tenebras
so ostio uiduam illam oleum
inuascłis infudisse: hoc sig¬
nificauit. quod unusqͥsqe
lemosinam claus o ostio faci¬
at: id est ꝓsolo dei amore ut
non laudet᷑ ab hominibus.
s apud dm̃ grãm inuenire

Expanded text:
ut et bonos meliores faciat, et ut et bonos meliores faciat, et malos de peccatorum tenebriso ostio viduam illam oleum in vasculis infudisse; hoc significavit, ut unusquisque eleemosynam clauso ostio faciat, id est, pro solo Dei amore; non ideo ut laudetur ab hominibus, sed ut apud Deum invenire
Abbreviated transcription (Latin):
possessio caritatis. ut ⁊ singłis
tota sit. ⁊ ominnb integra esse
possit. E ⁊ aliis dedisti: ⁊ tu
nichil penttꝰ ꝑdidisti. Immo
non solum non ꝑdidisti: sed
sicut iam dixi quicqͥd aliis a
de collatum ẽ. tu centuplicit
oleo a suis creditorib absolu¬
tam: ⁊ intelligite eccłiam catho¬
licam non aliunde nͥ de oleo
minib lib̾atam. S adhuc at¬
dendite bãs: quod mulier illa
quandiu habuit uasa ubi ole¬
um infundet. tandiu oleum
creuit. Nam dixit filio suo.
Affer michi uas. ¶ ille respon¬
dit. Non habeo. Et ait scͥptura.
stetisse: postquam ubi poneret.
non inuenit. Sic dilectissimi
fr̃s. tamdiu caritas auget᷑:
quamdiu tͥbuit᷑. Et ideo etiã
ex industria debemus uasa
querere. ubi oleum possimus
mus. plus habemꝰ. Uasa cari¬
tatis: homines sunt. Si cari¬
tatis oleo uolumus abun¬
dare: non solum bonos.sed
etiam malos debemꝰ diligere.
Bonos. qͥa boni ft̾: malos. ut
bonifiant. Habet enim hanc
uintutem oleum caritatis.

Expanded text:
possessio charitatis, ut et singulis tota sit, et omnibus integra esse possit. Ergo et aliis dedisti, et tu nihil penitus perdidisti: imo non solum non perdidisti, sed sicut jam dixi, quidquid aliis a te collatum est, tu centupliciteoleo, a suis creditoribus absolutam; et intelligite Ecclesiam catholicam non aliunde, nisi per ominibus liberatam. 4. Vasa chatendite, fratres, quod mulier illa quamdiu habuit vasa, ubi oleum infunderet, tamdiu oleum crevit. Nam dixit filio suo, Affer mihi vas. Et ille respondit, Non habeo. Et ait Scriptura stetisse oleum, posteaquam ubi poneret, non invenit. Sic, dilectissimi fratres, tamdiu charitas augetur, quamdiu tribuitur. Et ideo etiam ex industria debemus vasa quaerere, ubi oleum possimus mus, plus habemus. Vasa charitatis, homines sunt. Si charitatis oleo volumus abundare, non solum bonos, sed etiam malos debemus diligere: bonos, quia boni sunt; malos, ut boni fiant. Habet enim hanc virtutem oleum charitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
non requirat. Post hec audi¬
uimus quod dum beatꝰ he
hẏseus tͣnsiret ꝑ sunamiten.
quedam mulier magna sus¬
ceperit eum ⁊ dixerit ae
uirtim suum. Animadu̾to
quod homoiste uir dei sit:
faciamus illi cȩnaculum.⁊ c̾¬
orante helyseo genuit filium
Sie ecclesia antequam xp̃s
ueniret. sterilis erat. A sict̃
illa. orante helyseo accepit
S filius mulieris illiꝰ dum
pulus gentium. antequam
xp̃s ueniret. peccatis mortu¬
us erat. Descendente demon¬
te helys eo. filiꝰ uiduȩ huic ui¬
te reddit᷑: descendente de ce¬

Expanded text:
 typus. Post haec audivimus, quod dum beatus Eisaeus transiret per Sunam, quaedam mulier magna susceperit eum, et dixerit ad virum suum: Animadverto quod homo iste vir Dei sit: faciamus illi caenaculum, orante Elisaeo, genuit filium. Sic et Ecclesia, antequam Christus veniret, sterilis fuit. Et sicut illa, orante Elisaeo, genuit Sed filius mulieris illius, dum pulus Gentium, antequam Christus veniret, peccatis mortuus erat. Descendente de monte Elisaeo, filius viduae huic vitae redditur; descendente de coe
Abbreviated transcription (Latin):
quia uenturꝰ erat xp̃s. ⁊ ascen¬
surus crucis patibulum. In¬
erum resuscitaret:. humilia¬
uit se xp̃s ut mundum in pec¬
catis iacentem erigeret. Mi¬
suꝑos:⁊ manus suꝑ manus.
Uidete fr̃s quantum se uir ille
ꝑfectȩ etatis contraxit: ut par¬
uulo mortuo iacenti congru¬
eret. Quod enim helyseus in
puero p̃figurauit: hoc in to¬
do genere humano xꝑs im¬
pleuit. Audi apłm dicentem.
Humiliauit se ipsum factus
obȩdiens usq ad mortẽ. Par¬
uuli eramꝰ paruulum se fecit:
qͥa mortui iacebamus. piꝰ se
medicꝰ inclinauit. Quia &e
reuera fr̃s nemo potest iacen¬
dem erigere: si se noluerit in¬
clinare. Quod autem puer
oscitauit septres: septiformiᷤᷤ
in aduentu xp̃i tribuit᷑. De
ips o sp̃u dicit apłs. Siquis
sp̃m xp̃i non habet: hic ñ ẽ
eiꝰ. Ipsum etiam sp̃m dñs de¬
dit discipłis. quando insuffla¬
uit ⁊ dixit: accipite sp̃msc̃m.
Os enim quodam modo fuꝑ
osposuit: quando insufflan¬

Expanded text:
quia venturus erat Christus, et ascenquia venturus erat Christus, et ascensurus crucis patibulum. Inerum resuscitaret; humiliavit se Christus, ut mundum in peccatis jacentem erigeret. Miculos, manus super manus. Videte, fratres, quantum se vir ille perfectae aetatis contraxit, ut parvulo mortuo et jacenti congrueret. Quod enim Elisaeus in puero praefiguravit, hoc in toto genere humano Christus implevit. Audi Apostolum dicentem, Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Quia parvuli eramus, parvulum se fecit; quia mortui jacebamus, pius se medicus inclinavit: quia et revera, fratres, nemo potest jacentem erigere, si se noluerit inclinare. Quod autem puer oscitavit septies, septiformis gin adventu Christi tribuitur. De ipso Spiritu dicit Apostolussti non habet, hic non est ejus . Ipsum etiam Spiritum Dominus dedit discipulis, quando insufflavit et dixit, Accipite Spiritum sanctum . Os enim quodam modo super os posuit, quando insufflan
Abbreviated transcription (Latin):
tuo enim filio suo mulier
illa abiit ⁊ uestigiis se scĩhe
lysei ꝓstrauit. Beatꝰ uero heh¬
seus dedit bacłm suum pue¬
ro: ⁊ dixit ad eum. Uade &
mitte bacłm meum suꝑ faci¬
em pueri.Si salutauerit te¬
homo: non salutes eum. Hoc
ripiat impia cogitatio. &
dicat quod auguni beatꝰ
helyseus obseruare uolt̾it:
& ideo iusserit puerum suũ
ut salutantem se inuia non
resalutaret. Frequent̾ hoc
in scͥpturas legimus: s ꝓ cele¬
ritate est dictum. non ꝓ aliqͣ
suꝑflua ⁊ sacͥlega obseruatio¬
ne p̃ceptum. Ac si diceret. Ita
uelocit̃ ambula: ut nullisfa¬
bulis inuia occupare aut re¬
tardare p̾sumas. Abiit ergo
puer ⁊ misit bacłm suꝑ faciẽ
pueri: ⁊ penitꝰ non surrexit.
Puer iste typumhabuit beati
moysl. Misit eum deus cum
bacło in egyptum. S baculꝰ
sine xp̃o flagellare egyptum
potuit: de originali uero uel
acꝰtuali peccato liberare non
apło ad ꝑfectum duxit lex.
helyseꝰ ⁊ ascendit in cȩnacłm:

Expanded text:
tuo enim filio suo, mulier illa abiit, et vestigiis se sancti Elisaei prostravit. Beatus vero Elisaeus dedit baculum suum puero, et dixit ad eum: Vade, et mitte baculum meum super faciem pueri. Si te salutaverit homo, non resalutes eum . Hocrepat impia cogitatio, et dicat quod augurium beatus Elisaeus observare voluerit; et ideo jusserit puero suo, ut salutantem se in via non resalutaret. Frequenter hoc in Scripturis legimus: sed pro celeritate est dictum, non pro aliqua superflua et sacrilega observatione praeceptum, ac si diceret, Ita velociter ambula, ut nullis fabulis in via occupari aut retardari praesumas. Abiit ergo puer, et misit baculum super faciem pueri; et penitus non surrexit. Puer iste typum habuit beati Moysi. Misit enim eum Deus cum baculo in Aegyptum: sed baculus sine Christo flagellare Aegyptum potuit; de originali vero vel actuali peccato liberare vel Apostolo, ad perfectum adduxit Lex . Elisaeus, et ascendit in coenaculum;
Abbreviated transcription (Latin):
de hors similes curruum dei fci¬
perpositȩ ad currendum para¬
bantur. cum eadem euangłia
paulum & barnaban ad predi¬
candum gentib ꝑ omnia dis¬
currere uoluerunt. Rote ba¬
sem suppositȩ ad portandum
luterem templi a t̾ra sustolle-¬
bant: cum nrr̃is nuꝑ temporib
beatꝰ papa gregoriꝰ euangłicis
roborat᷑ eloquiis romanam re
nus paulinꝰ & cȩt̾i socii eoꝵ eisdẽ
euangłicis confirmati oracłis.
iubente illo uenere britanqiã :¬
& u̾bum ħ̃ incredulis dudum.
cominisere gentib. Si gͦ bases
lut̾um sc̃i doctores sunt. qui la
uacrum nobis uitȩ ministrant.
libri euangłioꝵ: quid axes ro¬
taꝵs. qͥ bases gestant. nisi tps a
eoꝵ dem st̃ corda doctoꝵ: que
dum p̃ceptis euangłii sedulom
tendendo eos ab infimoꝵ appe¬
titu sustollunt. uelut immissi ro¬
tis axes. altiꝰ basim a t̾ra subleuãt:
Porro humeruli qͥ rotis ante positi
ne ab axib delabi possent obsi¬

Expanded text:
tae earum similes currui Dei sutae earum similes currui Dei suppositae ad currendum parabant, cum eadem Evangelia Paulum et Barnabam ad praedicandum gentibus per omnia discurrere voluerunt. Rotae basibus suppositae ad portandum luterem templi a terra sustollebant, cum nostris nuper temporibus beatus papa Gregorius evangelicis roboratus eloquiis Romanam rexnus, Paulinus et caeteri socii eorum, eisdem evangelicis confirmati eloquiis, jubente illo venere Britanniam, et verbum Dei incredulis dudum commisere gentibus. Si ergo bases luterum sancti doctores sunt, qui lavacrum nobis vitae ministrant, libri Evangeliorum, quid axes rotarum qui bases gestant, nisi ipsa eorumdem sunt corda doctorum, qui dum praeceptis Evangelii sedulo intenti eos ab infimorum appetitu sustollunt, velut immissi rotis axes altius basim a terra sublevant? Porro humeruli, qui rotis antepositi, ne ab axibus delabi possent, assi
Abbreviated transcription (Latin):
bantur in mundo: utiq currꝰ
dei. etquidem uelocissim fuer̃t.
qͥa ꝑcuncta discurrentes. dm̃
ad corda credentium induce¬
bant. At uͦ illi qui uno in loco
commorantes. u̾bum salutis
ꝓximis annunciant: eosq ad
lauacrumuitȩ. qͦduel in bap¬
tismo. uł in compunctione lacͥ¬
marum celebrat᷑ accendunt :
qͣsi bases ft̃ templi. quȩ portant
luteres ad lauandas hostias:
quia ita fidelibꝰ quib p̃s unt
minist̾ium salutis impendt᷑ :
ut longiꝰ excurrendi ad acqui¬
rendos nouos popłos laborib ñ
succumbant. Rote gͦ basium.
rotis st̃ curruum similes: qͥa
idem libri euangłioꝵ. qui hos
doctores ad p̃dicandam fidem
ueritatis ignorantib mitcunt:
illos ad confirmandam ampliꝰ
fidem int̾ doctos iam. ac sacra¬
mentis cȩlestib imbutos. ma¬
nere p̃cipiunt. Notȩ .iiiͦi. bases
lutĩs sustentabant: cum euan¬
gelia iacobum frẽm dñi ad con-¬
firmandam in iheros olimis
eccłiam residere iusserunt. Ro¬

Expanded text:
bantur in mundo, utique currus bantur in mundo, utique currus Dei, et quidem velocissimi fuerunt, quia per cuncta discurrentes, Deum ad corda credentium inducebant. At vero illi qui uno in loco commorantes verbum salutis proximis annuntiabant, eosque ad lavacrum vitae, quod vel in baptismo vel in compunctione lacrymarum celebratur, accendunt, quasi bases sunt templi, quae portant luteres ad lavandas hostias, quia ita fidelibus quibus praesunt, ministerium salutis impendunt, ut longius excurrentes ad acquirendos novos populos labores non subeunt. Rotae ergo basium rotis sunt curruum similes, quia iidem libri Evangeliorum qui hos doctores ad praedicandum fidem veritatis ignorantibus mittunt, illos ad confirmandam amplius fidem inter doctos jam ac sacramentis coelestibus imbutos manere praecipiunt. Rotae quatuor basim luteris sustentabant, cum Evangelia Jacobum fratrem Domini ad conservandam in Hierosolymis Ecclesiam residere jusserunt. Ro
Abbreviated transcription (Latin):
parant᷑: qͥa sic̃ uolubilitas rotȩ
citissimo cursu quocunq du¬
citur currit: ita sermo euan¬
gelicus iuuante domino per
apł̃os uniu̾sas in breui mundi
plagas impleuit. Siẽ rota suꝑ
impositum sibi currum a t̾ra
subleuat. ⁊ subleuatum qͦ au¬
riga dirigit portat: ita euan¬
gelica p̾dicatio mentes electo¬
rum a t̾renis cupiditatibus
in cȩlestia desideria suspen¬
dit: ac suspensas ad ꝓfecꝰtũ
bonȩ oꝑationis. siue ad mini¬
sterium p̃dicationis qͦcunq
adiuuans gr̃a sp̃s uoluerit
ducit. Namq in sequentib
đr: qͥa tales erant rote. qua
les in curru fieri solent. Legi¬
mus autem de sc̃is: currus
dei decem milium multiplex
milia letantium. Quid est gͦ
qͦd rote basium. rotis assimi-¬
lantur curruum: nͥ qͥa unuis
idemq sermo euangłii. qͦscdã
eoꝵ qͦs instituit. currꝰ dei. qͦsdã
bases templi di facit: Quicunq
enim ad euangłizandum u̾bũ¬
di doctores longe lateq mitte¬

Expanded text:
parantur: quia sicut volubilitas rotae parantur: quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quocunque ducitur, currit, ita sermo evangelicus, jubente Domino, per apostolos universas in brevi mundi plagas implevit. Sicut tota super impositum sibi currum terra sublevat, et sublevatum quo auriga dirigit portat: ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae actionis sive ad ministerium praedicationis quocunque adjuvans gratia spiritus voluerit, ducit: Namque in sequentibus dicit: « Quia tales erant rotles in curru fieri solent. Legimus autem de sanctis, Currus Dei decem millibus multa millia laetantium . Quid est ergo quod rotae basium rotis assimilantur curruum, nisi quia unus idemque sermo evangelicus quosdam eorum quos instituit, currus Dei, quosdam bases templi Dei facit? Quicumque enim ad evangelizandum verbum doctores longe lateque mitte
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa duocherubin in ꝓpiciatorio
archȩ. figuram duoꝵs testam̃¬
toꝵ concordit̃ de xp̃o canenti¬
um fabricati ft̾: seu qͥa nomen
ipsum. scientiȩ multitudinẽ
sonat. Quanto autem quisq
studiosꝰ legendis diuinorum
eloquiorum paginis institerit:
testis aut iudicis examen ꝑti¬
mescat: nec aut plus iuste in¬
se peccantes iudicanis. aut rur¬
sum absq modamine iuste dis¬
cretionis ignoscens. iram iusti
iudicis ineurrat. Qui enim ad¬
dit scientiam: addit & dolorẽ.
Unde hic qͦꝙ ꝓpt̾ sculpturas
cherubin conuenient̃ adiun¬
git᷑. ⁊ suꝑ leones ⁊boues lora¬
dependent: qͣndo scĩ doctores
& in seueritate distͣctionis. qua
peccantes iudicant ce in man¬
suetudine lenitatis qͣ pęniten¬
tibus remittunt. iudicium ti
ment sui auctoris: ne forte in¬
subt̃ lut̾es fusiles contra se in¬
uicem respectantes. Quatuor
rote: iiiͬi. sunt euangłiorum
libri. Qui aꝑtissime rotis com¬

Expanded text:
quia duo Cherubin in propitiatorio quia duo Cherubin in propitiatorio arcae in figuram duorum Testamentorum concorditer de Christo canentium fabricati sunt, seu quod nomen istud scientiae multitudinem sonat. Quanto autem quisque studiosius legendis divinorum eloquiorum paginis institerit, testis aut judicis examen pertimescat, ne aut plus juste in peccantes vindicans, aut rursum absque moderamine justae discretionis ignoscens, iram justi judicis incurrat: qui enim addit scientiam, addit et dolorem. Unde hic quoque propter sculpturas Cherubin convenienter adjungitur, Et super leones dependent, quando sancti doctores et in severitate districtionis, qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis, qua poenitentibus remittunt, judicium sui timent auctoris, ne forte insubter luterem fusiles, contra se invicem respectantes. Quatuor rotae, quatuor sunt Evangeliorum libri, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
sam inuectionem corripiendi
cum sp̃u mans uetudinis exhi¬
bent: quando in feruore argu¬
endi. nunqͣm fissam habere
ungulam discretȩ actionis
ac loquelȩ: nunqͣm u̾ba di¬
uinȩ lect̃ionis uelut ruminan¬
do in ore uoluere cessant. De¬
niq beatꝰ stephanꝰ. basis tudeł
templi dñi eximia. seuos leonis
dentes atq ungues ostendere
uidebat᷑: cum suis ꝑsecutoribꝰ
aiebat. Dura ceruice. & incir¬
cumcisi cordib &e auribus:
uos semꝑ sp̃tu s cõ restitistis.
loquens. qͣntum pietatis ut ita
dicam bubule mans uetudinis
intꝰ in corde gestaret ostendit:
ctm ꝓ eisdem ꝑsecutoribus usq
ad necem suam de seuientibus
genua flectens dicebat: dñe ne
statuas illis hoc peccatum. Sed
qͥa nec spem ȩt̾̃noꝵ in cȩlis. neq
feruorem ⁊ eli. mordentis. neq le¬
nitatem modestiȩ compatientis
ce plectas suꝑ leones &e boues
cherubin sculti c̾e̾ memorant᷑.
Cherubin nanq constat scrip¬
turȩ sacrȩ typum tenere: siue

Expanded text:
sam invectionem corripiendi sam invectionem corripiendi cum spiritu mansuetudinis exhibent, quando in fervore arguendi numquam fessam habere vigilantiam discretae actionis ac loquelae, numquam verba divinae lectionis velut ruminando in ore voluere cessant. Denique beatus Stephanus basis videlicet templi Domini eximia, saevi leonis dentes atque ungues ostendere videbatur, cum suis persecutoribus aiebat: Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis; loquens quantum pietatis, ut ita dicam, bubulae mansuetudinis intus in corde gestaret, ostendit, cum pro eisdem persecutoribus usque ad necem suam saevientibus, genu flectens dicebat, Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Sed quia neque spem aeternorum in coelis, neque fervorem zeli mordentis, neque lenitatem modestiae compatientis, et plectas, post leones et boves, Cherubin sculpti esse memorantur. Cherubin namque constat Scripturae sacrae typum tenere: sive
Abbreviated transcription (Latin):
id est inipsis suis lat̾ib ante ⁊
retro a dextͣ ⁊ sinistra. ⁊ supra
qͦq habuerint. subdendo aꝑi¬
tur: cum dicit᷑. Int̾ coronulas
& plectas leones. & boues. &
cherubin: ⁊ in iuncturis si
ulla ex parte suꝑficies basiũ
sundiq u̾sum mysticis sculta
figuris: quia scõꝵ mentes. im¬
mounius a eoꝵ conuersatio.
uirtutum in omnib gratiã
& uacua p̃t̾iit. in qͣ piisuacare
oꝑib uł sermonib uł certe co¬
gitationib desistant. Coronu¬
las qͥppe in se scultas habent:
cum ad ing̾ssum uite ꝑhennis.
infatigabili desid̃io anhelant.
Plectas habent: cum int̾ desid̾ia
fr̃nȩ societatis quȩ iuxta est
uincła dissoluunt. Habent
int̾ coronulas &e plec̾tas leo¬
nes: cumita ad spanda cele¬
stia mentem erigunt: ita ad di¬
ligendos ꝓximos dilatant: ut
in peccatis quoꝵq qͥ sibi cõmis¬
si fc̃. feruorem asꝑę inuectioĩs
exercere non tardant. Habent
cum leonib boues: quando ip¬

Expanded text:
ras, id est in ipsis suis lateribus ante et ras, id est in ipsis suis lateribus ante et retro, dextra et sinistra et supra quoque haberent, subdendo aperitur cum dicitur: « Et inter coronulas et plectas, leones et boves, et cherubim et in juncturis simulla ex parte superficies basium, sed undique versum mysticis sculpta figuris, quia sanctorum mentes, imo universa eorum conversatio, virtutum in omnibus gratiam et vacua praeteriit, in qua piis vacare operibus vel sermonibus, vel certe cogitationibus desistant; coronulas quippe in se sculptas habent, cum ad ingressum vitae perennis infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria fraternae societatis, quae juxta est, vincula dissolvunt. Habent inter coronulas et plectas, leones, cum ita ad speranda coelestia mentem erigunt, ita ad diligendos proximos dilatant, ut in peccantes quosque qui sibi commissi sunt, fervorem asperae invectionis exercere non tardent. Habent cum leonibus boves, quando ip
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia scił. fortitudo. tem¬
perantia. iusticia. Q ideo. qua¬
ternoꝵ cubitoꝵ erat longitu¬
do. ⁊ latitudo basium: quia
scĩ p̃dicatores siue aduers a
mundi. ⁊ long tudinem ex¬
lii. ac laborũ p̃sentium
foris tolerent: seu cori
dilectione sui conditoris suoꝵ¬
q ꝓximoꝵ int̾na exultatione
dilatent: semꝑ oꝑam dare
uirtutib eurant: prudenter
uidel̃ int̃ bona ⁊ mala clis¬
cernentes: fortit̾ aduers a su¬
stinentes: cor ab appetituuo
luptatum temꝑantes: iu¬
siciam in oꝑationem tenen¬
tes. Trium uͦ cubitoꝵ fit altitu¬
do basium: cum ꝑ exercicium
uirtutum. qͥs cum patientia
maloꝵs. ⁊ dilectione bonor
exercent. continua intentioe
ad uisionem sc̃e tͥnitatis ꝑue¬
mre satagt. C ipsum opus
basium int̾rasile erat: ⁊ sculture
int̾ iuncturas. Iuncturas dicere
uidet᷑ eas. qͥb ipse lut̾um tabulȩ
sibimet inuicem conexȩ ft̾: ut
una fieret basis. Quales autẽ

Expanded text:
prudentia scilicet, fortitudo, temprudentia scilicet, fortitudo, temperantia, justitia; et ideo quaternorum erat cubitorum longitudo et altitudo basium, quia sancti praedicatores sive adversa mundi, et longitudinem exsilii ac laborum praesentium foris tolerent, seu cor in dilectione sui conditoris suorumque proximorum interna exsultatione dilatent, semper operam dare virtutibus curant, prudenter videlicet inter bona et mala discernentes, fortiter adversa sustinentes, cor ab appetitu luptatum temperantes, justitiam in operatione tenentes. Trium vero cubitorum fit altitudo basium, cum per exercitium virtutum, quas cum patientia malorum et dilectione bonorum exercent, continua intentione ad visionem sanctae Trinitatis pervenire satagunt. Et ipsum opus basium interrasile erat, et sculpturae inter juncturas. Juncturas dicere videtur ea quibus ipsae luterum tabulae sibimet invicem connexae sunt, ut una fieret basis. Quales autem
Abbreviated transcription (Latin):
qdam a dextͥs atrii. quedamu
a sinists: uno dam̃ igne consum¬
mabant᷑ altaras ut holocau¬
stum fieret: qͥa siue qͥs in par¬
de circumcisionis. siue in p̃pui¬
tii. lauacrum xp̃isusceperit :
uno om̃s sp̃u. ut filii di fieripos¬
sint. scificant᷑. Hinc etenĩ apłs.
S accepistis inqͥt sp̃m adoptio¬
nis filioꝵ: in qͦ clamam. abba
pat̾. Unum inquit sp̃m acce¬
pistis. in qͦ om̃s filii adop.¬
tionis efficia mini. in quoni
Abba uideł: qͥa ex hebreis ueni¬
mus ad fidem. Pat̾: quia ex
gentib uariis qͥdem lingcus
ꝓ diu̾sitate nationum. s unũ
eundemq dm̃ patrem ꝓpter
umꝰ donum sp̃s inuo cantes.
latitudinis. & tͥum cubitoꝵ al¬
ticudinis. bases singlȩ fciert̃:
intellectum ẽ. Longitudo &¬
enim. ad patientiam longani¬
mitatis: latitudo. ad dilatatio¬
nem dilectionis: altitudo. ꝑ¬
tinet ad spem suꝑnȩ retͥbutio¬
nis. Quatuor autem sunt pͥn-¬
cipales uirtutes: quib cȩtera
uirtutum structura imminet:

Expanded text:
dem a dexteris atrii, quaedam vero a sinistris, uno tamen igne consumebantur altaris, ut holocaustum fieret; quia sive quis in parte circumcisionis, sive in praeputii lavacrum Christi susceperit, uno omnes Spiritu, ut filii Dei fieri possint, sanctificantur. Hinc etenim Apostolus, Sed accepistis, inquit, spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Unum, inquit, spiritum accepistis, in quo omnes filii adoptionis efficiamini, in quo niAbba videlicet, qui ex Hebraeis venimus ad fidem; Pater, qui ex gentibus variis quidem linguis pro diversitate nationum, sed unum eumdemque Deum Patrem, per unius donum Spiritus invocantes. latitudinis, et quatuor altitudinisintellectu est: longitudo etenim ad patientiam longanimitatis, latitudo ad dilatationem dilectionis, altitudo pertinet ad spem supernae retributionis. Quatuor autem sunt principales virtutes, quibus caetera virtutum structura imminet:
Abbreviated transcription (Latin):
Quib hoc etiam diuinitꝰ dona-¬
tum ẽ: ut reuelatis ocłis sui cor¬
dis. manifeste cognoscãt litt̾am
uet̾is testam̃ti. euangłicȩ gratiȩ
plenam ẽẽ mist̾ĩis. U̾sas habent
facies cherubin ad ext̾iorem do
ipsa. s spe salui facti sumꝰ. Diui¬
ni st̃ libri conditi: qͥa scͥptores
eoꝵ. iam regnantes cum dño.
illumq collaudandes in cęlis.
niũs erratib apud eiꝰ pietatem
bus confirmat auctoritas testam̃¬
toꝵs manifestata. alit̾ ꝑ orbem cog.¬
nitionem diuinaꝵ scͥpturarum.
siue int̾nam głam cȩlestium ag¬
minum Utrunq enĩ cherubin
uimentum sit auro uestitũ.

Expanded text:
quibus etiam divinitus hoc dquibus etiam divinitus hoc datum est, ut revelatis oculis sui cordis, manifeste cognoscant litteram Veteris Testamenti evangelicae gratiae plenam esse mysteriis. Versas habent facies cherubin ad exteriorem doipsa, sed spe salvi facti sumus, divini sunt libri conditi; quia scriptores eorum jam regnantes cum Domino, illumque collaudantes in coelis, nostris erratibus apud ejus pietribus confirmata est auctoritas testamentorum, manifestata autem per orbem cognitio est divinarum Scripturarum, vel interna gloria coelestium agminum. Utrumque enim vimentum sit auro vestitum.
Abbreviated transcription (Latin):
denarii quem summꝰ pat̾fami¬
utriq instrumenti scͥptores.
una eademq castitatis opera.
⁊ caritatis deuotione deo serui¬
ebant: una ⁊ consona dm̃ uo¬
ce ac fide p̃dicant. Et queq no¬
uum testamentum de dñica
incarnatione.passione.resur¬
rectione. ascensione. gentium
discramen iudicii. ⁊ ȩt̾nam bo¬
concordi utriꝰq testamentiue
ritate ꝓbat᷑. Ale gͥ cherubmn in
t̃iores. suꝑ archam se inuicem
contingebant: qͥa testam̃ta pari
dño atcestatione consentiunt.
Item alis ext̾iorib iste unum pa¬
rietem. ille alt̾um contingebant:
qͥa uetꝰ testamentum ꝓpͥe antiqͦ¬
comparam᷑: qͥb post figas ac te-¬
nebras idolatͥȩ. lucem ueritatis
cognoscere datum ẽ. Llam ce Si
pͥmitiua eccłia maxime de uide-¬
is effloruit. ⁊ omnis isrł circa fi¬
nem scłi saluantꝰ ẽẽ credat᷑: plu¬
rum tam̃ fidelium huiꝰ tempo¬
ris. de gentib cong̾gant᷑ ad eun-¬
gelii suscipienda sacratꝯenta.

Expanded text:
denarii, quem summus paterfamidenarii, quem summus paterfamiutriusque instrumenti scriptores una eademque castitate operis, et charitatis devotione Deo serviebant, una et consona Domini voce ac fide praedicant. Et quidem Novum Testamentum de dominica incarnatione, passione, resurrectione, ascensione, gentium discrimen judicii, et aeternam boconcordi utrumque Testamentum veritate probat. teriores super arcam se invicem contingebant, quia Testamenta pari de Domino attestatione consentiunt. Item alis exterioribus iste unum parietem, ille alterum contingebant, quia Vetus Testamentum propricomparamur, quibus post frigora, ac tenebras idololatriae lucem veritatis cognoscere datum est. Nam etsi primitiva Ecclesia maxime de Judaeis effloruit, et omnis Israel circa finem saeculi salvandus esse creditur, plurimi tamen fidelium hujus temporis de gentibus congregantur ad Evangelii suscipienda sacramenta;
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib nr̃s. Decem cubitis
st̃ alti: qͥa obseruantiam decalo¬
gi legis di seruandam p̾dicant:
quia deofidelit̾ seruientes. de¬
nario remunerandos ẽẽ. regni
ꝑpetis ostendunt. Beminas ha
tosemꝑ adcȩlestia detendisse.
ac ꝑuenisse declarant: qui hoc
idem fuis auditorib faciendũ
ẽẽ demonstrant. Qumnq cubito
rum ala cherub una. ce quinq
cubitoꝵ ala cherubalt̾a: quiam
omni labentium rerum uarie¬
tate. sci uniu̾sos corporis suisen¬
sus. in obseqͥum sui conditoris
excitant: ocłos habentes semꝑ
ad dnm̃. audire des id̃antes
uocem laudis eiꝰ. ⁊ enarrare oĩa
mirabilia eiꝰ. dulcia faucib suis
habentes eloquia illiꝰ: suꝑ mel
&e fauum ori suo:currentes in
odore unguentoꝵ eiꝰ: idonec
suꝑest alitꝰ in eis. ⁊ sp̃s dei nina¬
ribus ipsoꝵs. ñ loquentes labiis
iniqͥtatem: nec lingua sua stul¬
ticiam ꝑsonantes. Sicq ꝑ arma
iusticiȩ a dexcͥs ⁊ a sinistͥs ince¬
dentes. ad ꝑceptionem cȩlestis

Expanded text:
in cordibus nostris. Decem cubitis sunt alti, quia per observantiam decalogi legis Deo serviendum praedicant, quia Deo fideliter servientes denario remunerandos esse regni perpetis ostendunt. Geminas habto semper ad coelestia tetendisse ac pervenisse declarant, qui hoc idem suis auditoribus faciendum esse demonstrant. Quinque cubitorum erat ala Cherub una, et quinque cubitorum ala Cherub altera; quia in omni labentium rerum varietate, sancti universos corporis sui sensus in obsequium sui Conditoris extendunt: oculos habentes semper ad Dominum, audire desiderantes vocem laudis ejus, et narrare universa mirabilia ejus, dulcia faucibus suishabentes eloquia illius, super mel et favum ori suo, currentes in odore unguentorum ejus, et donec superest habitus in eis, et Spiritus Dei in naribus, non loquentes labiis iniquitatem, nec in lingua sua stultitiam personantes. Sicque per arma justitiae a dextris et a sinistris incedentes, ad perceptionem coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt electis. opem ferre ñ desi¬
nant: donec ⁊ illos ad cȩlestem
patͥam intͦducant. Om̃s eñ st̃
amministratorii sp̃s inminist̾i¬
um missi: ꝓpt̾ eos qͥ hȩreditatẽ
rubin: duo testam̃ta figurari.
Quimmirum chenubininora¬
culo st̃ facti: qͥa in consilio diui¬
nȩ ꝓuis ionis nob̾utiq in acces¬
sibili. atq inc̃op̃hensibili. ante
scła dispositum est: quando &
qͣlit̾. quibꝰ tie auct̾orib sacͣ scͥp¬
tura condet᷑. De lignis oliuars

Expanded text:
ciunt, electis opem ferre non desiciunt, electis opem ferre non desinant, donec et illos ad coelestem patriam introducant; omnes enim sunt administratorii spiritus in ministerium mirubin duo Testamenta figurari; qui nimirum cherurubin in oraculo sunt facti, quia in consilio divinae provisionis nobis utique inaccessibili atque incomprehensibili ante saecula dispositum est, quando, et qualiter, quibusve auctoribus sacra Scriptura conderetur. De lignis olivarum
Abbreviated transcription (Latin):
uisione qͦq sue głe ad laudẽ crea¬
toris excitant. Nec solum de illoꝵ
qͦs secum intus habent hominũ
iustoꝵ felicitate lȩtant᷑ agmina
cȩlestia: uerum etiam nr̃i qͥ foris
dulam. Unde bñde eisdem che¬
rubin in libro paralipomenon
scͥptum est. Ipsi autem stabant
erectis pedib: & facies eoꝵ u̾s ȩ
erant ad ext̾iorem domum. Sta¬
bant ⁊enimerectis pedib cheru¬
bin: qͥa uua ueritatis in qua mox
conditi st̃ positi. nunqͣm aberra¬
uerunt angłi. Habent faciem
ad ext̾iorem domum: qͥa nos huiꝰ
erumna ꝑegͥnationis ereptos. ad
suum deziderant ꝑuenire con¬
sortium. Sic gͦ pedib stant ere¬
ctis: sic alas suas auro tectas.
ad oracłi paraetes extendunt. ut
facies habeant ad domũ uersas
ext̾iorem: qͥa sic angł̃i suam ꝓpe-¬
duo innocentiam conseruant:
sic de animaꝵ sc̃ars in cȩł beati¬
tudine congaudent: ut eis qͦq
qͦs in t̾ris adhuc ꝑ egͥnari conspi¬

Expanded text:
visione quoque suae gloriae ad laudem Creavisione quoque suae gloriae ad laudem Creatoris excitant. Nec solum de illorum quos secum intus habent hominum justorum felicitate laetantur agmina coelestia, verum etiam nostri, qui foris dulam. Unde bene de eisdem Cherubin in libro Paralipomenon scriptum est, Ipsi autem stabant erectis pedibus, et facies eorum versae erant ad exteriorem domum ; stabant etenim erectis pedibus Cherubin, quia a via veritatis, in qua mox conditi positi sunt, numquam aberraverunt angeli. Habent facies ad exteriorem domum, quia nos, ab hujus aerumna peregrinationis ereptos, ad suum desiderant pervenire consortium. Sic ergo pedibus stant rectis, sic alas suas auro tectas ad oraculi parietes extendunt, ut facies habeant ad domum versas exteriorem, quia angeli sic suam perpetuo innocentiam conservant, sic de animarum sanctarum in coelis beatitudine congaudent, ut eis quoque quos in terris adhuc peregrinari conspi
Abbreviated transcription (Latin):
cam eccł̃ia. lati eẽt gentib sublimi¬
tas cȩli ciuium pandenda: qui sie
conditorem de collatosue mun̾e
beatitudinis collaudant: ut de
nr̃a qͦq ereptione atq ad eandẽ
beatitudinem introductione
gaudeant. Extendunt enĩ alas
ad inuicem suꝑ archam: cum ad
laudem dñi saluatoris referunt
bonum omne qͦd acceꝑunt. Ex¬
tendunt alt̾as alas ad parietes
oracłi: cum sc̃os etiam homines
secum uidere lȩtant᷑. Cosq uelut
alaꝵ suaꝵ summitate tangunt:
qͦs consortes atq imitatores fu¬
isse in hac uita sue puritatis ex¬
ultant. Duos autem eqͦ parietes
alis suis tangt̃: qͥa fideles utͥusq
popłi. iudeos scilicet atq genti¬
les possessores secum habent aulȩ
celestis: ñ qͦd in illa patͥa distinc¬
tio sit localis int̾ utrumq popłm.
s qͥa maior fiat festiuitas int̾ne
beatitudinis. de consortio ad
oracłi alas suas: qͥa lȩtantes in
cȩlesti patͥa iustos utͥuisꝙ plebis

Expanded text:
nicam Ecclesia, latius esset gentibus subliminicam Ecclesia, latius esset gentibus sublimitas coeli civium pandenda. Qui sic Conditorem de collato sibi munere beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione atque ad eamdem beatitudinem introductione congaudeant; extendunt enim alas ad invicem super arcam, cum ad laudem Domini Salvatoris referunt bonum omne quod acceperunt; extendunt alteras alas ad parietes oraculi, cum sanctos etiam homines secum videre laetantur, eosque velut alarum suarum summitatibus tangunt, quos consortes atque imitatores fuisse in hac vita suae puritatis exsultant. Duos autem aeque parietes alis suis tangunt, quia fideles utriusque populi, Judaei scilicet et gentilis, possessores secum habent aulae coelestis: non quod in illa patria distinctio sit localis inter utrumque populum, sed quia major fiat festivitas internae beatitudinis de consortio aduoraculi alas suas, quia laetantes in coelesti patria, justos utriusque plebis
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ala una tangebat parietem. ad
illam caritatis amministratio¬
nem ꝑtinet. qm nob̃ exhibent an¬
głi: quod alȩ alt̾e in medio tem¬
pli se inuicem contingebant: eã
dilectionis grãm qͣse alt̾utrum
complectunt᷑. expͥmit. Bene aut̃
sequit᷑. texit qͦq cherubin auro:
qͥa ⁊ nat᷑am eoꝵs conditor immor¬
tali claritate sublimauit: & m̃¬
tem uera dilect̃ionis atq humi-¬
litatis luce repleuit. Notandum
sane. qͥa moyses dũ tab̃nacłm fa¬
ceret. fecit &e cherubin duos¬
aureos. qͦsposuit in ꝓpiciatorio
qͦd erat suꝑ archam: salomor
autem addidit duos alios. mul-¬
cum ꝓpiciatorio ⁊ cherubin pͥo¬
rib. Sicq factum ẽ: ut in tab̃na¬
culo quidem ẽent cherubin
duo: in temploaut̃ .iiͦiͦi. Ad unã
uͦ eandemq significationem
utͥq ꝑtinent: s repetitum ẽ opꝰ
augustiꝰ factum ꝑ salomonem:¬
ut typice doceat᷑. qͥa multipli¬
cata post in carnationem dñi¬

Expanded text:
vero ala una tangebat vero ala una tangebat illam charitatis administrationem pertinet, quam nobis exhibent angeli. Quod alae alterae in medio templi se invicem contingebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur, exprimit. Bene autem sequitur, Texit quoque Cherubin auro, quia et naturam eorum Conditor immortali claritate sublimavit, et mentem vera dilectionis atque humilitatis luce replevit. Notandum sane quia Moyses dum tabernaculum faceret, fecit et duos Cherubin aureos, quos posuit in propitiatorio, quod erat super arcam. Salomon autem addidit alios duos mulcum propitiatorio et Cherubin prioribus; sicque factum est, ut in tabernaculo quidem essent Cherubin duo, in templo autem quatuor. Ad unam vero eamdemque significationem utrique pertinent, sed repetitum est opus augustiut typice doceretur quia, multiplicata post Incarnationem Domi