comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rib dominis quib: sub colonili conditione erant obnoxii. se
suumq fructũ suisgatis redemerint. & sc̃o martino monachisq
maioris monasterii mancꝑpauerint. ea scilicet lege ut nullus
p̃latoꝵ uł subiectoꝵ eiꝰdẽ loci. illos uł fructũ eoꝵ audeat ulteriꝰ
a sci martini ab alienare mancipatione. nec alicuiꝰ secularis ꝑsonȩ
siue ecđasticȩ seruituti nisi sibi & sc̃o mart̾. concedere: nec in illos
sibi seruientes ullã pret̃ quã decet seruitutẽ exerceant. s
ut ȩquũ est p̃uideant. Qdsi qͥs infringere uoluerit. & ñ
ab incepta uoluntate cessauerit : hoc scripto uictꝰ rubeat. &
se m̃dacẽ publica censura cognoscat. Simili aũt lege teneant᷑
erbaldꝰ & euurardꝰ c̃sanguinei eiꝰ partib scĩ mart̾. ut nullus cos
donare ulli homini possit. EDõni ab̃bis Sicbardi. Sbuarini
&Alfredi. Edurandi S Cadelonis * Stephani SAnastasii Sdauid
SIngelbti Stredaldi Shildemari Slãberti Sletaldi SEbrardi

Expanded text:
ribus dominis quibus sub colonili vel servili conditione erant obnoxii, se suumque fructum suis gazis redemerint, et Sancto Martino monachisque Majoris Monasterii mancipaverint; ea scilicet lege, ut nullus praelatorum vel subjectorum ejusdem loci, illos vel fructum eorum audeat ulterius a Sancti Martini abalienare mancipatione, nec alicujus secularis persone sive ecclesiasticae servituti, nisi sibi et Sancio Martino, concedere, nec in illos sibi servientes, ullam preter quam decet servitutem exerceant, sed ut aequum est prevideant. Quod si quis infringere voluerit, ab incepta voluntate cessaverit, hoc scripto victus rubeat, et se mendacem publica censura cognoscat. Simili autem lege teneantur Erbaldus et Euvrardus consanguinei ejus partibus Sancti Martini, ut nullus eos donare ulli homini possit. S. domni abbatis Sicbardi. S. GuarinS. Alfredi. S. Durandi. S. Cadelonis. S. Stephani. S. Anastasii. S. David. S. Ingelberti. S. Fredaldi. S. Hildemari. S. Lamberti. S. Letaldi. S. Ebrardi.
Abbreviated transcription (Latin):
iugari debere. Cũq huic publico fauente iudicio ille
sibieũ placabilẽ fieri. & qđ cupiebat cõncedere p̃caret᷑
ad hoctandẽ sȩpedictꝰ ꝑductꝰ est haimericꝰ. ut &x. ab illo soli¬
dis acceptis. si in supͣdictoꝵ monachors societatẽ recipi
mereret᷑. concederet illis hominẽ ut accipiens ancillã
eoꝵ. subiret etiã qđ erat recesse seruitiũ Annuen¬
tib igit̃ ad hoc monachis. uenit idẽ haimericꝰ cũ ꝓpͥa coniuge
nõie hersende. & filio Guausb̃to nominato. atq cũ eode᷑ iohe detꝰ
res agebat᷑ & quibdã aliis. incapłm sciꝰ masTini: ibiq quã petiue.¬
rat societate accepta. etiã ipse qđ pmiserat annuentẽ coniuge
filioq concessit : testib his quoꝵs subt̃ inserta sunt pomina:

Expanded text:
jugari debere. Cumque huic publico favente judicio, ille jugari debere. Cumque huic publico favente judicio, ille sibi eum placabilem fieri, et quod cupiebat concedere precaretur, ad hoc tandem saepedictus perductus est Haimericus, ut Xcem ab illo solidis acceptis, si in supradictorum monachorum societatem recipi mereretur, concederet illis hominem, ut accipiens ancillam eorum, subiret etiam quod erat necesse servitium. Annuentibus igitur ad hoc monachis, venit idem Haimericus cum propria conjuge nomine Hersende, et filio Gausberto nominato, atque cum eodem Johanne de quo res agebatur et quibusdam aliis in capitulum Sancti Martini, ibique quam petiverat societate accepta, etiam ipse quod promiserat, annuente conjuge filioque concessit testibus his quorum subter inserta sunt nomina.
Abbreviated transcription (Latin):
otimaxima tantũ aut modica sed etiã minima quȩ
gerimꝰ potificamꝰ uob qͥ futuri estis posteri nr̃i : quia
& nos int̾ utilia sȩpe deputauimꝰ. quȩ prȩt̃ monim̃ta magnoꝵ. de
paruis etiã gestis notificantib litteris nr̃i nob insinuauere maiores
Cuus igit᷑ quidã turonicꝰ haimericꝰ noĩe. tinniosus cognominatꝰ a
milite quodã Giraldo dicto. puerũ quendã iohannẽ uocatũ. sibi
seruũ emerat Vui cũ ad oleuisset & licet mediocrib aliqͥntis
tam penes illũ inualuisset opibus: pretio qđ impendere uł
postulatꝰ est uł potuit. ab eadẽ sese seruitute redemit.
t uͦ cũ postea uxoris ducendȩ gr̃a. quandã sc̃imartiai
monachorũq monasterii maioris ad amasset ancillam:
inseruitutẽ denuo sese ꝓpt̃ eã non dubitauit offerre.
QQuo cõꝑto. haimericꝰ ille quondã dominꝰ eiꝰ. iudices aduersus
eũ int̃pellauit publicos: asserens illũ siquacunq: causa
uellet iterũ seruire. suȩ potius seruituti qua alteriꝰ sub¬

Expanded text:
on maxima tantum aut modica, sed etiam minima quae gerimus, notificamus vobis qui futuri estis posteri nostri, quia t nos inter utilia saepe deputavimus, quae praeter monimenta magnorum, de parvis etiam gestis notificantibus litteris nostri nobis insinuavere majores. Civis igitur quidam Turonicus Haimericus nomine, Tinniosus cognominatus, a milite quodam Giraldo dicto, puerum quendam Johannem vocatum, sibi servum emerat. Qui cum adolevisset, et licet mediocribus aliquantis tamen penes illum invaluisset opibus, pretio quod impendere vel postulatus est vel potuit, ab eadem sese servitute redemit. At vero cum postea uxoris ducendae gratia, quandam Sancti Martini monachorumque Monasterii Majoris adamasset ancillam, in servitutem denuo sese propter eam non dubitavit offere. Quo comperto, Haimericus ille quondam dominus ejus judices adversus eum interpellavit publicos, asserens illum si quacunque causa vellet iterum servire, suae potius servituti quam alterius sub
Abbreviated transcription (Latin):
de treuis donauit sco martꝰ. quendã collił tũ nõie ar chẽbaldũ
uacheriũ hunc hemricus prbter de uindocino grauit᷑ calũn iabad
qr eũ de iãdicto Gaufredo infeuo tenebat. Sed qr centũ solidos
ꝓ quodã forisfacto. sco martino debebat. ad talẽ concordiã uenit.
ut ei dõnꝰ abba .c. soliđd dimitteret. & ipse collibtũ sco martino
pennit᷑ auctoritaret. cũ alia collib̾ta noĩe
uxore
alargii famuli: acceptis in suꝑ trib libris denarior. Odo etiã decanꝰ
stẽ eł lec auctoritauit: & fili eꝰ ouarmꝰ &e ulricuslericis¬

Expanded text:
Trevis donavit Sancto Martino quendam collibertum nomine Archenbaldum vacherium. Hunc Heinricus, presbiter de Vindocino, graviter calumniabatur, quia eum de jam dicto Gaufredo in fevo tenebat, sed quia centum solidos pro quodam forisfacto Sancto Martino debebat, ad talem concordiam venit, ut ei domnus abba C solidos dimitteret, et ipse collibertum Sancto Martino perenniter auctorizaret, cum alia coliberta, nomine.... uxore Alargii famuli, acceptis insuper tribus libris denariorum. Odo etiam decanus frater ejus haec auctorizavit, et filii ejus Guarinus et Ulricus
Abbreviated transcription (Latin):
otũ sit uniu̾sis succesorib nr̃is. qđ dodo quidã ansquitinꝰ
cognomine lib̵is parentib: martino scilicet & Ulgarde
inbituricensi pago apđ sc̃m cyrũ exortꝰ. cũ nichil cariꝰ
baberet qđ om̃ipotenti dõ potuisset offerre semet ipsũ
pqꝰ amore scõ martino maioris monasterii indoni alb̃ti
abbis p̃sentia tradidit in seruũ : ea uidelicet ratioe
ui ñ solũ ipse uerũ etiã om̃is ex eo nascitura ꝓgenies omib
dieb uitȩ suȩ abbati maioris monasterii & fr̃ib eidẽ loci
seruili conditione seruiat. Et ut hȩc traditio cerdior
& euidentior appareret : ꝓ recognitione serui . i Iͭ I
denar᷑ suꝑ capit ꝓpriũ ponens semet ipsuom̃ipoten
hado taliter obtulit. Nomina uͦ testiũ qͥtraditione
hanc uidentes & audientes affuerunt : sultero

Expanded text:
otum sit universis successoribus nostris quod Dodo quidam, Ansquitinus cognomine, liberis parentibus Martino scilicet et Ulgarde, in Bituriccnsi pago apud Sanctum Cyrum, exortus, cum nichil carius haberet quod omnipotenti Deo potuisset offerre, semetipsum pro ejus amore Sancto Martino Majoris Monasterii, in domni Alberti abbatis presentia, tradidit in servum; ex videlicet ratione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eo nascitura progenies, omnibus diebus vitae suae abbati Majoris Monasterii et fratribus ejusdem loci servili conditione serviat. Et ut haec traditio certior et evidentior appareret, pro recognitione servi IIIIor denarios super caput proprium ponens, semetipsum omnipotenti Deo taliter obtulit. Nomina vero testium, qui traditionem hanc videntes et audientes affuerunt, subter
Abbreviated transcription (Latin):
durandus uxorq eiꝰ letuisa a suis secularib dominis qͥb sub
colonili conditione erant obnoxiissuumq fructũ suis garis rede-¬
merint. & sc̃õ martꝰ monachisq maioris monasterii mancipauerint:
Ea scilicet lege. ut nullꝰ prȩlatoꝵ uł subiectoꝵ eiꝰdẽ loci illos uł fructũ
eoꝵ audeat ulteriꝰ a sc̃i martini ab alienare mancipatione. nec alicuiꝰ
secularis ꝑsone siue eccłasticȩ seruituti nisi sibi & scͥomart. concedere :
nec in illos sibi seruientes ullã pret̾ quã decet seruitutẽ exerceant.
s ut ȩquum ẽ. p̃udeant. Qđ siqͥs in frigerẽ uoluerit. & ñ ab incepta
uoluntate cessauerit: hoc scripto uictꝰ rubeat. & sẽ mendacẽ publi¬
ca censura cognoscat. Simili aut̃ lege teneant᷑ cũ fructib suis herbaldꝰ
& Ebrardꝰ consanguinei eiꝰ. partib sci martini. ut nullus eos donare
ulli hominai possit. S Damni abbatis Sichardi.

Expanded text:
Guarinus, uxorque ejus Letuisa a suis secularibus dominis quibus sub colonili vel servili conditione erant obnoxii, se suumque fructum suis gazis redemerint, et Sancto Martino monachisque Majoris Monasterii mancipaverint; ea scilicet lege, ut nullus praelatorum vel subjectorum ejusdem loci, illos vel fructum eorum audeat ulterius a Sancti Martini abalienare mancipatione, nec alicujus secularis personae sive ecclesiasticae servituti, nisi sibi et Sancto Martino concedere, nec in illos sibi servientes ullam preter quam decet servitutem exerceant, sed ut aequum est prevideant. Quod si quis infringere voluerit, et non ab incepta voluntate cessaverit, hoc scripto victus rubeat, et se mendacem publica censura cognoscat. Simili autem lege teneantur cum fructibus suis Herbaldus et Ebrardus consanguinei ejus partibus Sancti Martini, ut nullus cos donare ulli homini possit. S. domni abbatis Sicbardi.
Abbreviated transcription (Latin):
ambos eiꝰ filios quoꝵ ut iã diximꝰ alt̾ erat mascul noie harduinꝰ
altaera saemina lede ardis uocata. cu uniu̾sis ex eisde postea
nascituris. annuit atq concessit sco martino in ꝑpetuum
habendos & nob guerpiens parit̃ quicqͥd exreb: ipsoꝵ recla¬
mabat ꝓparte uitalis. Et totũ hoc qđ fecit Gimo auctoritauit
Eudo deblatone : de cuiꝰ tenebat ista feuo. teminã deniq ipsa
corã priore locinrĩ noie OHonE & nr̃m aliqͣntis cũ filio & filia
p̃sentatã. ꝓ innouatione & recognitione deditionis illoꝵ
amponere demarios q̃sinde p̃dictꝰ prior ñr accepit. testibistis

Expanded text:
ambos ejus filios, quorum ut jam diximus alter erat masculus nomine Harduinus, ambos ejus filios, quorum ut jam diximus alter erat masculus nomine Harduinus, altera femina Ledeardis vocata, cum universis ex eisdem postea nascituris, annuit atque concessit Sancto Martino in perpetuum habendos et nobis, guerpiens pariter quicquid ex rebus ipsorum reclamabat pro parte Vitalis. Et totum hoc quod fecit Gimo, auctorizavit Eudo de Blazone, de cujus tenebat ista fevo. Feminam denique ipsam, coram priore loci nostri nomine Odone et nostrum, aliquantis cum filio et filia presentatam, pro innovatione et recognitione deditionis illoruimponere denarios, quos inde prodictus prior noster accepit. Testibus isti
Abbreviated transcription (Latin):
habitatores monasterii sc̃i mardini: Gimonẽ de ãbatiaco
mulierẽ quandã noie arẽburgẽ uxorẽ quondã cuiꝰdã uitalis
arte sutoris. sibi uoluissẽ reclamare cũ duob filiis ipsius uno
mare altera femina: ꝓ eo qđ uitalẽ ipsũ suũ fuisse colibertũ
asseuerabat. Sed eadẽ femina alterũ prȩt̃ istũ ante habuerat
uirũ nõie Guandelbtũ. cũ quo se nr̃ȩ seruituti tradiderat.
& tã illeseruus quã hȩc ancilla sc̃imarsini deuenerat.
Ad qͥalegalit ꝓbari sibi Gimo pecebat. ut aut ꝓbato hoc partẽ
tantũ suã habet exfiliis qͦs illa de uitale susceꝑat. aut si ꝓbari
ñ posset. & matre sibi parit̃ & totos filios colibtos acciperet:
aliqͣnto tẽpore resdilata. aliũ tandẽ & meliorẽ sortita est
finẽ. Nã postea Gimo centũ solidis expostulatis & ex his etiã
nob̵ xx. remissis acceptisq reliquis. seq: ipso in participatione
totius nr̃i deinceps benefacti recepto : tã feminã ipsã quã

Expanded text:
asterii Sancti Martini, Gimonem de Ambaziaco, mulierem quandam nomine Aremburgem uxorem quondam cujusdam Vitalis arte sutoris, sibi voluisse reclamare cum duobus filiis ipsius, uno mare, altera femina, pro eo quod Vitalem ipsum suum fuisse coliberlum asseverabat. Sed eadem femina alterum praeter istum ante habuerat virum, nomine Guandelbertum, cum quo se nostrae servituti tradiderat, et tam ille servus quam haec ancilla Sancti Martini devenerat. Quod quia legaliter probari sibi Gimo petebat, ut aut probato hoc partem tantum suam haberet ex filiis quos illa de Vitale susceperat, aut si probari non posset, et matrem sibi pariter et totos filios colibertos acciperet; aliquanto tempore res dilata, alium tandem et meliorem sortita est finem. Nam postea Gimo centum solidis expostulatis, et ex his etiam nobis XXti remissis, acceptisque reliquis, seque ipso in participationem totius nostri deinceps benefacti recepto, tam feminam ipsam quam
Abbreviated transcription (Latin):
Queudone q uot deblatone qͣnoo nob̵ qđ feceratꝰ Gmo suo fu ma¬
uit auctoranto qđ scilicet innr̃o capło fecit diequas si ofu
nr̃i benesacti participationẽ accepit affuit hico cognom̃to
manduca britonẽ & pecrus filiꝰ cadilonis deblatone
DEUITALE SERUO EEEECTO¬
otũ posteris nr̃is faeriuolumꝰ qa letardꝰ qͥ dãbubuleꝰ nr̃
A mulduma mortis necessitatȩ posit᷑ꝰ uocatis filiis unu minore
uit alẽ noie Sco mnantiauo e nob in seruii contubis isemntuor¬
tibitã psopuero qũ a reliqͥs frib suis. Et ne hui modiiugo
se iunctũ qͣndoqꝙ negaret : tradidit eũ pat̃ ꝑmanũ euida
monacho nr̃o ernald o nõie testib: istis Martso dodone &¬

Expanded text:
Eudone quoque de Blazone, quando nobis quod fecerat Gimo, suo firmavit auctoramento, quod scilicet in nostro capitulo fecit, die quadam qua nostri benefacti participationem accepit affuit Hugo cognomento Manduca Britonem, et Petrus filius Cadilonis de BlazoneDE VITALE SERVO EFFECTONotum posteris nostris fieri volumus quia Letardus quidam bubulcus noster, in ultima mortis necessitate positus, vocatis filiis, unum minorem Vitalem nomine, Sancto Martino et nobis in servum contulit, assentientibus tam ipso puero quam reliquis fratribus suis. Et ne hujusmodi jugo se junctum quandoque negaret, tradidit eum pater per manum cuidam monacho nostro Ernaldo nomine. Testibus istis: Martino
Abbreviated transcription (Latin):
quando uenit ad finẽ suũ : dedit scõ martͥ suã partẽ de illis dudb eruis
Posta contigit : ut donꝰ ab bs Par cholomeus rediret dor noo & tauss te
de p̃dictis seruis: dix̃ se libent̃ concedere donũ fr̃is & insuꝑ suã partẽ
dare Conuocatis gͦ his qͥcũ dono abbe erant in quadã plateola in ipso
introitu uastinȩ siluȩ om̃ib: audientib: auctori tauit sco martia d
utrosq seruos idest & partẽ fr̃ĩs e suã. unã librã piperis ꝓhos expe

Expanded text:
quando venit ad finem suum, dedit Sancto Martino suam partem de illis duobus servis. Postea contigit ut domnus abbas Bartolomeus rediret Carnoto, et transirde predictis servis, dixit se libenter concedere donum fratris, et insuper suam partem dare. Convocatis ergo his qui cum domno abbate erant in quadam plateola, in ipso introitu Wastinae silvae, omnibus audientibus auctorizavit Sancto Martino utrosque servos, id est et partem
Abbreviated transcription (Latin):
Guillelmꝰ noĩe bloius p̃nominatꝰ. diuino timore cõpunctꝰ.
cũ nichilkariꝰ hab̾et qͦd om̃ipotenti dõ potuisset offerre.
semet ipsũ ꝓ eiꝰ amore sc̃o mart̾. maiorꝰ monasterii indõni
albti abbis p̃sentia tradidit inserũu: eauidelicet ratione.
ut ñ solũ ipse uerũ etiã om̃is ex eo nascitura ꝓgenies. om̃ib¬
dieb uite suȩ abbi maior monast̃i & fr̃ib eiꝰdẽ loci seruili
conditione seruiat. Et ut hȩc eiꝰ traditio certior & euiden-¬
tior appareret : ꝓrecognitione serui .iIIͦͬI. denar. suꝑ
caput ꝓpriũ ponens. semet ipsũ om̃i potenti dõ talit̃ obtulit :
Nominauͦ cestũ qͥ traditionẽ hanc uidentes & audientes affuert̃

Expanded text:
lelmus nomine, Bloius prenominatus, divino timore compunctus, cum nichil karius haberet quod omnipotenti Deo potuisset offerre, semetipsum pro ejus amore Sancto Martino Majoris Monasterii, in domni Alberti abbatis presentia, tradidit in servum; ea videlicet ratione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eo nascitura progenies, omdiebus vite suae abbati Majoris Monasterii et fratribus ejusdem loci servili conditione serviat. Et ut haec ejus traditio certior et evidentior appareret, pro recognitione servi IIIIor denarios super caput proprium ponens, semetipsum omnipotenti Deo taliter obtulit. Nomina vero testium qui traditionem hanc videntes et audientes affuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ortꝰ nõie s irardꝰ. timore diuino cõpunctꝰ cũ nichilkariꝰ haber&e
qđ om̃ipotenti dõ potiusset offerre. semet ipsũ ꝓeiꝰ amore scõ
cart̾ maior monasterii tradidit inseruui. Qui uidelicet Girardꝰ.
ut ipsa sui traditio manifestior fieret: cordas etiã signorũ
collo suo circundedit & ꝓ recognitione serui suꝑ altare eiꝰdẽ
sc̃i.iiii. de capite ꝓpͥo denarios imposuit. Qđ itaq tali conditi.¬
one gessit. ut ñ solũ ipse s etiã om̃is ex eo nascitura ꝓgenies
om̃i tẽpore uitȩ suȩ abbi maior monast̾ii necnon & fribs
eiusdẽ loci. seruiat iure seruili. Hȩc aũt ut firmior habe.¬
ret᷑ notitia : testiũ ipsoꝵ qͥ adhoc audiendũ ꝓductifuert̃.

Expanded text:
chil karius haberet quod omnipotenti Deo potuisset offerre, semetipsum pro ejus amore Sancto Martino Majoris Monasterii tradidit in servum. Qui videlicet Girardus, ut ipsa sui traditio manifestior fieret, cordas etiam signorum collo suo circundedit, et pro recognitione servi super altare ejusdem Sancti IIIIor de capite proprio denarios imposuit. Quod itaque tali conditione gessit, ut non solum ipse, sed etiam omnis ex eo nascitura progenies, omni tempore vitas suae abbati Majoris Monasterii, nec non et fratribus ejusdem loci serviat jure servili. Haec autem ut firmior haberetur notitia, testium ipsorum qui ad hoc audiendum producti fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ERII GES TARu poticiã edax solet obluio consumere: & tẽporib
futuris p̃teritoꝵ obducere facta. Proinde ne apud posteros
prioꝵ pęnitꝰ acta de pereant : fugax rerũ memoria littera.¬
rũ uinculis .ẽ. religanda. & ne uetustate notio obsolescat: qđ tẽpore
elabit᷑ scripto retinendũ. Nota sit igit᷑ uniu̾sis ueridĩ cultorib con¬
uenientia quȩ facta . ẽ. int̃ canonicos sc̃i mauricii & monachos sc̃i mar

Expanded text:
erum gestarum noticiam edax solet oblivio consumere, et temporibus futuris preteritorum obducere facta; proinde, ne apud posteros priorum paenitus acta depereant, fugax rerum memoria litterarum vinculis est religanda, et ne vetustate notio obsolescat, quod tempore elabitur scripto retinendum. Nota sit igitur universis veri Dei cultoribus, convenientia quae facta est inter canonicos Sancti Mauricii et monachos
Abbreviated transcription (Latin):
itidẽ collatꝰ .ẽ. letardꝰ filiꝰ al fredi. qͥerat seruus sc̃i martini. in ius
&e dominiũ ꝑpetuũ sc̃i mauricii canonicorũq ipsiꝰ loci. ã parte mona¬
chorũ Nȩcaũt̃ ut c̃uenientiarata & stabilis firmaq ꝓmaneat: assen¬
su & auctoram̃to facta est dõni archi prȩsulis arnulfituronorũ &
dõni ab̃bis albti. qͥ maiori prȩerat monasterio. Et quãuis tã publice
res acta sit ut testiũ astipulatione ñ egeat: ne sua tam̃ cartula lege
priuet᷑. & testiũ Nuditate ꝑdat apud posteros auctoritatẽ : aliqͥ eoꝵ
qͥ int fuert̃ firmitatis gra subsignent᷑ herueus Albericus ouasteri¬

Expanded text:
 collatus est Letardus filius Alfredi, qui erat servus Sancti Martini, in jus et dominium perpetuum Sancti Mauricii canonicorumque ipsius loci, a parte monachorum. Haec autem ut convenientia rata et stabilis firmaque permaneat, assensu et auctoramento facta est domni archipraesulis Arnulfi Turonorum et domni abbatis Alberti, qui Majori praeerat Monasterio. Et quamvis tam publice res acta sit ut testium astipulatione non egeat, ne sua tamen cartula lege privetur, et testium nuditate perdat apud posteros auctoritatem, aliqui eorum qui interfuerunt, firmitatis gratia subsignentur. Herveus decanus
Abbreviated transcription (Latin):
nues motũ imimo oe ꝑ cognetũ uolo fieri cunctis sc̃ẽ dĩ eccłẽ
adelib maximeq successorib meis qm̃ adud p̃sentiam
meam qͥdã fidelis m̃s nomine heriueus dep̃cans ut conce¬
derẽ monachis monastii maioris quandã mulierẽ nomine
constantiã iugo seruitutis michi subditã ꝗ ex benifitio
meo idẽ heriueueꝰ tenebat & uinculo conuiçali cuidã ho-¬
mini nomine &autlino iã dudũ erat conexi. Cuiꝰ dep̃ca¬
tionẽ benigne suscipiens concessi cis p̃dictã feminam
cũ insantib suis acceptis a monachis.iii. denarioꝵ lib.
ut aut̃ hec carta pleniorẽ in dĩ nom̃ẽ obtinent iugorẽ
nanu pͥa eã firmau. & manib filioꝵ fideliũq meoꝵ
cotroborandã porrexi. R marrãni. Se Coniugis eiꝰ en¬
geludis.  filioꝵ eiꝰ Quanilonis. A marrici. x
heruei. qui hanc fieri rogauit. hescelinꝰ fr̃ĩs eiꝰ Te
S anscherii. R. Ramaldi. Se. Marriei.

Expanded text:
nctis sancte Dei ecclesiae fidelibus, maximeque successoribus meis, quoniam adiid presentiam meam quidam fidelis meus, nomine Heriveus, deprecans ut concederem monachis Monasterii Majoris quandam mulierem, nomine Constantiam, jugo servitutis michi subditam, quam ex benefitio meo idem Heriveus tenebat, et vinculo conjugali cuidam homini nomine Gauzlino jam dudum erat conexa. Cujus deprecationem benigne suscipiens, concessi eis predictam feminam cum infantibus suis; acceptis a monachis III denariorum libris. Ut autem hec carta pleniorem in Dei nomine obtineat vigorem, manu propria eam firmavi, et manibus filiorum fideliumque meorum corroborandam porrexi. S. Maranni. S. conjugis ejus Engelaidis. S. filiorum ejus Guanilonis et Marrici. S. Hervei qui hanc fieri rogavit. Hescelinus fratris ejus.S. Anscherii. S. Rainaldi. S. Marrici.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ posteritas ꝑ succedentia scła ab litb huiꝰ loci& cȩteris
fr̃ib seruili c̃ditione subiaceat& famulet᷑. Et ut hȩc eiꝰ
spontanea traditio certior & gipso facta appareret:.iiiͦi.
denamos ut est consuetudinis suꝑ caput ꝓpriũ posuit. &e sic se dõsc̃oq
orartino ꝑpetuo seruiendũ obtulit. Asta st̃ aũt hȩc & firmata.

Expanded text:
ejus posteritas, per succedentia secula, abbatibus hujus loci et caeteris ejus posteritas, per succedentia secula, abbatibus hujus loci et caeteris fratribus servili conditione subjaceat et famuletur. Et ut haec ejus spontanea traditio certior et ab ipso facta appareret, IIIIor denarios, ut est consuetudinis, super caput proprium posuit, et sic se Deo Sanctoque Martino perpetuo serviendum obtulit. Acta sunt autem haec et firmata,
Abbreviated transcription (Latin):
Cun iu̾sis successorib nr̃is qđ famulꝰ quidã ex parentib
liberis ortꝰ noie halbaldꝰ amore diuino cõpunctꝰ ut sibi
benignitas dĩ apudque ꝑsonȩ nulliꝰ acceptio s uniꝰ cuiꝰq
sespicit᷑ meritũ ꝓpiciari dignaret᷑. semet ipsũ ꝓilliꝰ
amore tradidit inseruũ sco martino maiorꝰ monastii
CA uidelicet ratione. ut ñ solũ ipse uerũ etiã om̃is ex eo
nascit᷑a ꝓgenies iure ꝑpetuo abbi maiorꝰ monasterii
atq fr̃ib eidẽ loci ẽditione seruili famulet᷑. Et autẽ¬
hȩo sui traditio certior & euidentior appareret: ipse sigͥnoꝵ
etiã cordas collo suo circunserens. & ꝓrecognitione serui
iIͦ.II. decapite ꝓprio denarios. suꝑ altare sc̃imart̾. ponens.
semet ipsũ om̃ i potenti dño sic obtulit. Noĩa uͦ testium
q traditionẽ hanc uidentes & audientes affuerunt.
subt̃ inserta st̃ Riuaro, Guarneriꝰ Otbertus

Expanded text:
universis successoribus nostris quod famulus quidam, ex parentibus liberis ortus, nomine Ascelinus, amore divino compunctus, ut sibi benignitas Dei, apud quem personae nullius acceptio, sed uniuscujusque respicitur meritum, propiciari dignaretur, semetipsum pro illius amore, tradidit in servum Sancto Martino Majoris Monasterii; ea videlicet ratione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eo nascitura progenies, jure perpetuo abbati Majoris Monasterii atque fratribus ejusdem loci conditione servili famuletur. Ut auteaec sui traditio certior et evidentior appareret, ipse signorum etiam cordas collo suo circunferens, et pro recognitione servi IIIIor de capite proprio denarios super altare Sancti Martini ponens, semetipsum omnipotenti Domino sic obtulit. Nomina vero testium qui traditionem hanc videntes et audientes affuerunt, subter inserta sunt. Richardus major. Rotbertus
Abbreviated transcription (Latin):
successorib nr̃is. qđ famulꝰ quidã exparentib: liberis ortꝰ
Nõĩe Lab̾tꝰ brunellus. amore diuino cõpunctꝰ. ut sibi
benignitas dĩ apđquẽ ꝑsonȩ nulliꝰ acceptio. s uniꝰ cuiusq
respicit᷑ meritũ ꝓpiciari dignaret᷑. semet ipsũ ꝓamort illiꝰ
tradidit inseruũ. sco martino maioꝵ monasteri i. Cauidelicet
ratione. ut ñ solũ ipse uerũ etiã om̃is exedo nascit᷑a ꝓgenies
iure ꝑpetuo abbi maioꝵ monasterii atq fr̃ib eiꝰdẽ loci. c̃ditione
seruili famulet᷑. Ut aũt hȩc sui traditio certior & euidentior
appareret : ipse signoꝵ etiã cordas collo suo circũ ferens. &¬

Expanded text:
successoribus nostris quod famulus quidam, ex parentibus liberis ortus, nomine Lambertus Brunellus, amore divino compunctus, ut sibi benignitas Dei, apud quem personae nullius acceptio, sed uniuscujusque respicitur meritum, propiciari dignaretur, semetipsum pro amore illius tradidit in servum Sancto Martino Majoris Monasterii; ea videlicet ratione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eo jure perpetuo abbati Majoris Monasterii atque fratribus ejusdem loci conditione servili famuletur. Ut autem haec sui traditio certior et evidentior appareret, ipse signorum etiam cordas collo suo circumferens,
Abbreviated transcription (Latin):
Aotũ sit uniuersis successorib nris qđ famuł quidĩ exparentib
liberis ortꝰ nõie hildiuꝰ furnarius amore diuino cõpunctꝰ. ut
sibi benignitasdi apd quẽ ꝑsonȩ nulliꝰ acceptios uniꝰ cinꝰq respi¬
citur meritũ ꝓpiciari dignaret᷑ : semet ipsu ꝓ amore illiꝰ
tradidit in seruu sẽo martinio maioꝵ monasterii. Ea uidelicet
racione. ut ñ solũ ipse. uerũ etiã om̃is ex eo nascitura ꝓgenies.
iure ꝑpetuo abbi maioꝵ monasterii atq frib eiꝰdẽ loci con-¬
dicione seruili famulet᷑. Ut aut̃ hȩc sui traditio certior &
euidentior appareret : ipse signoꝵ etiã cordas collosuo circũ¬
ferens. & ꝓrecognitione serui.iiͦiIi. de capite ꝓprio denarios
suꝑ altare sc̃i martiui ponens: sem etipsũ om̃i potentid nõ
sicoptulit Nominau testiũ qͥ traditionẽ hanc uidentes &

Expanded text:
otum sit universis successoribus nostris quod famulus quidam, ex parentibus liberis ortus, nomine Hilduinus, furnarius, amore divino compunctus, ut sibi benignitas Dei, apud quem personae nullius acceptio, sed uniuscujusque respicitur meritum, propiciari dignaretur, semetipsum pro amore illius tradidit in servum Sancto Martino Majoris Monasterii; ea videlicet racione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eo nascitura progenies, jure perpetuo abbati Majoris Monasterii atque fratribus ejusdem loci condicione servili famuletur. Ut autem haec sui traditio certior et evidentior appareret, ipse signorum etiam cordas collo suo circumferens, et pro recognitione servi IIIIer de capite proprio denarios super altare Sancti Martini ponens, semetipsum omnipotenti Domino sic optulit. Nomina vero testium qui traditionem hanc videntes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ statim occisi sunt om̃s mauri. deniũ aygolandus misit duo
alia terga u̾tit. Tercia uͦ die iecit sortes aygolandus secrete: ⁊
agnouit karoli detrimentum. Et mandauit ei ut pugnam
cessa est. Tiuic astiterunt quidam ex xp̃ianis. quisero ante di¬
em belli arma bellica sua studiosissime p̃p̃arantes: hastas suas
fatum fluuium: quas sumino mane corticib ⁊ frondibus deco¬
ratas inuenerunt. hii scił qui macie prexima martyrii pal
peterram. ⁊ radices que remanseruant in tellure. in modum
ꝑticarum ex se magna postea gena̾runt arbusta: que adhuc
i illo loco apparent: fr̃ant enĩ illonim multe haste de signis f¬
cuum. ingensq corporib detrimentum: Quid plura: die uͦ illa
tam suam nomine gaudiosam: ⁊ trucidait multos sarrace
rolo quatuor marquisii de hytalie horis: cum quatuor imlibus
iurorum bellatorim. Mox ut ilłos aygolantus agnouit. terga u̾¬

Expanded text:
 statim occisi sunt omnes Mauri. Iterum misit Agyolandus duo alia terga vertit. Tercia vero die iecit sortes Agyolandus secreto, in quibus agnovit Karoli detrimentum, et mandavit ei, ut ad pugnam oncessum est. Tunc astiterunt quidam ex Christianis, qui sero ante diem belli arma sua bellica studiose preparantes hastas suas efatum flumen; quas sumratas invenerunt: hi scilicet qui in acie proxima martyrii palmpe terram, et radices quae remanserant in terra in modum perticarum, ex se postea magna generarunt arbusta, quae adhuc in illo loco apparent. Erant enim illorum multae hastae de lignis fet ingens corporibus detrimentum. Quid plura? die cratam suam, nomine gaudiosam, et trucidavit multos Saracenoxilium quatuor marquisii de locis Italiae, cum quatuor millibus virorum bellatorum. Quod ut Aigolandus agnovit, in
Abbreviated transcription (Latin):
tre congriuis: brachiis et crurib grossus : om̃ib artu¬
bus fortissimus: certamine doctissims: miles acerri¬
mus. Habebat in longitudine facies eius uũ palinũ
et dunidium: et barba unũ: et nasus cirat̾ dimidiũ.¬
et frons eius erat unius pedis: oculi leõnim: scuitił¬
lantes ut carbunculus. Suꝑcilia oculoꝵ euis: dimidi
quo ip̃e cingebatur. octo palmis extensum habebat᷑.
pret̾ illud quod dependebat. Parum panis comede¬
bat: s quartam partẽ ariẽtis aut gallinas cluas: aut
ancerem. aut spatulam porcuraint. aut pauonẽ aut
gruem: aut leporem integrum comedebat. Modicũ
uuium et aqͣm sobrie bibebat. Tañte fortitudinis
a u̾tice capitis usq ad bases simul c̃ equo uno ictuꝙ
pria spata secabat. eluatuor ferrataras equoꝵ: simul
manib facile extendebat. Ililitem armatum rectũ¬
stantem suꝑ palmam suan: a terra usq ad caput
suum. sola manũ uelocit̾ eleuabãt. et erat donis sar¬
gissimus: uidiciis rectissinus. Locutionib suculen¬

Expanded text:
tre congruus, brachiis et cruribus grossus, omnibus artubus fortissimus, certamine doctissimus, miles acerrimus. Facies ejus in longitudine habebat unum palmum et dimidium, barba unum, nasus circiter dimidium. Frons ejus erat unius pedis; oculi leonini scintillabant ut carbunculi. Supercilia oculorum ejus dimidiuingebatur, octo palmis extendebatur, praeter illud quod dependebat. Parum panis comedebat; sed quartam partem arietis, aut gallinas duas, aut anserem unum, aut spatulam porcinam, aut pavonem, aut gruem, aut leporem integrum edebat. Modicum vinum et lympham sobrie bibebat. Tantae fortitudinis a vertice capitis usque ad bases simul cum equo uno ictu propria spata secabat: quatuor ferraturas equorum simul manibus facile extendebat; militem armatum super palmam suam a terra usque ad caput suum sola manu velociter elevabat. Erat donis largissimus, in judiciis rectissimus, in locutione luculen
Abbreviated transcription (Latin):
geliste:: quem dñs supͣ mare galilee. ad predicandum pplõs
sua inesfabili grã eligere dignatus est: quem herodes rex
gladio ꝑemit. cuius corpus ingalecia que a sarracenis turpe
adhuc opprmnt᷑.: ncognitum requiescit. Uñ ultra modum mi¬
tor cur terram meam minime. a sarrascenis liberasti. qui tot
urbes tantasq terras lib̾asti acquisisti: qua propt̾ tͥ notisico ⁊¬
qr sic̃ dñs potentiorem omnium tercenorum te fecit: sic ad pre¬
paranctam it̾ meum ⁊ liberandum tellurem meam a manis
mõabitarum. te int̾ om̃s ut tͥ coronam eterne retributionis
exinde p̃paret elegit. Cãminus stellarum quem in celo uidis¬
ti. hoc significat: qd̾ tu cum magno exercitu ad expugnandã
gentem paganorum ꝑfidam. ⁊ liberandum iter meum et¬
ab hiis horis usq adgaletiam iturus es: ⁊ post te om̃s ppłi a

Expanded text:
gelistae, quem Dominus supra mare Galilaeae, ad praedicandum populis, sua ineffabili gratia eligere dignatus est; quem Herodes rex gladio peremit; cujus corpus in Gallaecia, quae a Saracenis turpiter adhuc opprimitur, incognitum requiescit. Unde miror, cur terram meam nondum liberasti, qui tot et tantas urbes acquisisti. Quapropter tibi notifico quia, sicut Dominus potentiorem omnium regum terrenorum te fecit, sic ad praeparandum iter meum et liberandam terram de manibus Moabitarum, te inter omnes, ut tibi coronam aeternae retributionis exinde praeparet, elegit. Via stellarum, quam in coelo vidisti, significat quod tu, cum magno exercitu ad expugnandam gentem paganorum perfidam et liberandum iter meum eab his
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Cũm enĩ aliquiss xp̃i uus ad allud atopinquat
statim ꝑicłitat᷑. S cumaliquis. sarrascenlisisausa adoram tes¬
di uł deprecandi mahumeth accedititille incolilius reꝑ
quem eleuat᷑ ymago illa de auricasco⁊ obtimo mesfi¬
unt amami eins. tener cadet: anno quo rex fupuͦ⁊ lul
ingallia natus fuit: qui totam yspaniam xp̃ianis legibus
inuouissimis cliebus subingabit. Mox ut yspanici uide¬
rint clauem lapsam: gatis suis in t̾ram repositis om̃s fu¬
gient::
x auro quod karolo reges ⁊ principes yspanie dedere:
beati ĩacobi infilicam tunc ꝑ tres annos uullis horis
comaiorans agnientauit: antistitem et canonicos. sciłm̃¬
ornauit. Deinde residuo auro et argento immenso quod
bi que ẽ apͥud urbem biterrensium. et basilicani ia cobi q̃¬
ẽ apud tolosam: et illam que ẽ ingascoma: uit̾ urbem que
uulgo dr᷑ xxa: ⁊ scm̃ iohẽm sordue. uia iacobitana: et ec¬

Expanded text:
tuit. Cum aliquis Christianus ad illud appropinquat, statim periclitatur; sed cum aliquis Saracenus causa adorandi vel deprecandi Mahomet accedit, recedit incolumis. quem elevata est imago illa de aurichalco optimo in effunt, de manu ejus cadet, anno quo rex futurus in Gallia natus fuerit, qui totam Hispaniam Christianis legibus in novissimis temporibus subjugabit. Mox ut Saraceni viderint clavem lapsam, gazis suis in terra repositis omnes fugient. x auro, quod ei reges et principes Hyspanie dederunt, beati Iacobi basilicam, tunc per tres annos in illis horis commorans, augmentavit, antistitem et canonicos iornavit. De residuo auro et argento immenso, quod bi, que est aput urbem Biterrensium, et basilica sancti Iacobi aput Tolosam et illam, que est in Gasconia inter urbem, que dicitur Axa, et sanctum Iohannem Fordue via Iacobitana, et ec
Abbreviated transcription (Latin):
quendam camiuui stessarum incipientẽ a mari frisie. et ten¬
dentem int̾ theutonicam ⁊ ythaliam. uit̾ galliam et aquita¬
niam: rectissime tnͣseuntem̃ ꝑ gasgchoniam. basclamq et na¬
uarram. et hẏspaniam usq galeciam. in qua bĩ iacobi corpꝰ.¬
tunc temporis latebat incognitum. Quem cum karolus

Expanded text:
quandam viam quasi stellatam, incipientem a mari Frisie et tendentem inter terram Teutonicam et Italiam, inter Galliam et Aquitaniam rectissime transeuntem per Wasconiam Basculamque et Navarriam atque Hyspaniam usque Galiciam, ubi corpus beati Iacobi tunc temporis latebat incognitum. Hec igitur cum Karolus
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ glodiatorũ pugnas pͤtart. liberet.
Optiĩ his sitꝰ ẽ qͥrũ it̃ noĩa plana.
Cõmodꝰ iste lapis scrutãtib ab̾dita ẽ tͤ
Cñ pͥscire uolũt ac diuinare futura.
Auq opes idẽ sese reue̾nt᷑ habenis.
O nũb in cansis dans ꝑsuasoria U̾bo.¬
C ollo suspẽsꝰ dirũ fugat. ennͥteum.
ꝙ sanare potest ip̃a ratiõe caducos.
E ũdat fessos uiridi medicaĩe uisus
Et tẽpestates au̾teᷤ posse putatur.
Fert᷑ lasciuos eciã ꝯpescere motꝰ.
ꝓficit ĩ uind̾e magis exactuꝙ colo
Ablutꝰ uino. uiridi ꝙ ꝑũctꝰ oliue.

Expanded text:
Cum gladiatorum pugnas spectare liberet. Optimus his situs est quorum sunt corpora plana. Commodus iste lapis scrutantibus abdita fertur Cum praescire volunt ac divinare futura. Auget opes lapis hic sese reverenter habentis, Omnibus in causis dans persuasoria Collo suspensus durum fugat erutriceum, Et sanare potest ipsa ratione caducos. Emundat fessos viridi mulcedine visus, Et tempestates avertere posse putatur. Fertur lascivos etiam compescere motus. Perficit in viridem magis exactumque colorem, Ablutus vino viridique perunctus olivo.
Abbreviated transcription (Latin):
de diadoco
Diadocos ꝑ ꝙͣ respõsa petẽtib aptꝰ
Demo̾is effigies uarias ostẽdẽ fertur.
Nec lapis÷ aliꝰ qͥ forti euocet ũbras.
S si defũcto quis forsitã apꝑlicet illũ.
ꝓ tinꝰ asserit᷑ solitas omitte̾ uires.
Ric̃ aũ ꝓhibẽt simiłe fulgore berillo.
h ãc ĩ aqͣ tritã uiñ flagͣre ferunt᷑.¬
s. E t tñ ebrietas ip̃ius odore fugatur.
In qͦ nate᷑ solito nichil ordĩe currit.
Dũ lapis ex lĩpha uini ꝓducit odorẽ.
Quãq citare sol uinũ fugat ebnetai¬

Expanded text:
DE DIACODO. Diadochos per aquam responsa petentibus aptus Daemonis effigies varias ostendere fertur. Nec lapis est alius qui fortius evocet umbras; Sed si defuncto quis forsitan applicet illum Protinus asseritur solitas amittere vires.  perhibent similem fulgore beryllo. Hanc in aqua tritam vinum flagrare loquuntur, Et tamen ebrietas ipsius odore fugatur; In quo naturae solito nil ordine currit Dum lapis e lympha vini producit odorem Quamque creare solet vinum, fugat ebrietat
Abbreviated transcription (Latin):
dros
erpetuis fluctꝰ lacͥmis diseillat emi
Que ueld el pͥeni fontis seatungĩe manãt¬
ĩ ui nate᷑ gͦue sit deprehẽdẽ causam.¬
Aã si de curiit lapidis sub̃a. quare.¬

Expanded text:
DRO. Perpetui fletus lacrymis distillat enhydros Quae velut e pleni fontis scaturigine manaaturae grave sit deprehendere causamam si decurrit lapidis substantia, quare
Abbreviated transcription (Latin):
Ad iołe positꝰ radios emitit ⁊ ignẽ.
Mirãtes ocłos ꝑstrĩgẽs luce cornscat.
Accẽsas id̾e ꝯpescit seditones.
⁊ tutũ s̾uat dubia sub sorte ge̾ntẽ.
Pectore s memori fixũ teneamꝰ opͣo¬
Nate᷑ lapis humane seruire creatꝰ.
Nã palpebrar̃ suꝑ illitꝰ asꝑitatẽ.
Et uisus hebetes płsa caligĩe sanat.
E ius fraĩnto si glaria mixta sit oui.
Succo dilutus ꝙ̃ punica mala remitt̃
In medicinali ueł ad colliria cote.¬

Expanded text:
Ad solem positus radios emittit ut ignem, Mirantes oculos perstringens luce corusca. Accensas idem compescit seditiones, Et tutum servat dubia sub sorte gerentem: Pectore sed memori fixum teneamus opoNaturae lapis humanae servire creatus, Nam palpebrarum superillitus asperitatem, Et visus hebetes pulsa caligine sanat. Ejus rasurae si glarea mista sit ovi, Succo dilutus, quem punica mala remittunt, In medicinali velut ad collyria cote
Abbreviated transcription (Latin):
s ãq suꝑ eatẽ mulieis lacte solutus.
Uisu fraudatos młto iã tẽpre cecos.
Cos medicinał ułdis sol c̃e coloris.
Lacte solut᷑ ouis semel atqͣꝵ parientis.
E xpellit uete̾m parili ratiõe podagrã.
et fassas reficit sub anhelo pectore sibras
Hoc ⁊ nefretici sanescũt ungĩe renes.
Deb ĩ argento mixtꝰ ĩtro ue reponi.¬

Expanded text:
super cotem, mulieris lacte solutus Visu fraudatos, multo jam tempore caecos. Cos medicinalis viridis solet esse coloris Lacte solutus ovis, semel atque marem parientis. Expellit veterem simili ratione podagram, Et fessas reficit sub anhelo pectore fibras; Hoc et nephrelici sanescunt unguine renes. Debet in argento mistus vitrove reponi
Abbreviated transcription (Latin):
Ad gͣtã spẽm rubeis ĩterlita uenis.
P ond̾e maioris m̃surã corpis equat.
Hãc simł admotõ suscepit ab igne ͤ
Testãt᷑ calid̾a septẽ durare diebus
alcofanos płsata refert tĩnitiłs
oẜ ne rauscescãt liqͥdas defẽd̾ẽ fauces.
Nũc etiã nigrũ testãt᷑ hab̾e̾ colorẽ

Expanded text:
Ad gratam speciem rubeis interlita venis Pondere majoris mensuram corporis aequat, Hanc simul admoto suscepit ab igne calorem, Testantur calidam septem durare diebus.ALCOFANO. Chalcofanos pulsata refert tinnitibusEt ne raucescant liquidas defendere fauces Hic etiam nigrum perhibetur habere col
Abbreviated transcription (Latin):
Cñ mulsa tͥcũ lac młtiplicare bidẽtẽ
S i tm̃ añ cibos fui̾t p balnea sũptus.
Aut ouis ex gͦuide lana ꝓduce̾ filim
ꝑtuso lapidi dec & cirꝯdare collo.
S ic se portãtis feꝯd ut deb̾a lacte:
D at faciłe ꝑtũ simłi ratioue ligatꝰ.
ad femͣ illi que parturiẽdo laboꝵat
At si mutato cirꝯspargatur ouili.¬

Expanded text:
tiplicare bibenti. Si tamen ante cibos fuerit post balnea sumptus Aut ovis ex gravidae lanis traducere filum Pertuso lapidi decet, et circumdare collo, Sic se portantis fecundet ut ubera lacte; Dat facilem partum simili ratione ligatus Ad femur illius quae parturiendo laborat. At si mundato circumspergatur o
Abbreviated transcription (Latin):
Anuł ut gẽma digit̾is ut aptꝰ habe̾t.
icit᷑ ĩ pͥmis fecisse ꝓmetheũ usum.
aucasie rupis quẽ fragmiua lucida ferro
uclusse fert̃. digito q recepta tulisse.
tas postei̾or iunxit p̃ciosa metalla.
Et lapides caros adiecit. ⁊ insuꝑ artem.
nsuetã q mañ tͥplici uestiuit honore.
ed fraus. intactu qͥa niłhumana reliqͥd
nuida nat᷑am d̾u sciłc ars imitat᷑ :
peras a falsis labor ẽ. discerne̾ gẽmas.
Callida qͣs didicit uitro similare doloso.
ñ uerã spẽm m̃tit᷑ adultã fozma.
nde fit uͭ utꝰ gẽmar̃ nulla putetur.
guaros qͦtiẽs tẽptata ꝓliatõ fallit.¬

Expanded text:
ulus ut gemmam digitis aptandus haberet Dicitur in primis fecisse Prometheus usum Caucaseae rupis quem fragmina lucida ferro Inclusisse ferunt, digitoque recepta tulisse. Aetas posterior vinxit pretiosa metalla, Et lapides caros adjecit et insuper artem Insuetamque manum triplici vestivit honore Sed fraus intactum quia nil humana relinqui Invida naturam dum scilicet ars imitatur Veras a falsis labor est discernere gemmas, Callida quas didicit vitro simulare doloso, Dum veram speciem mentitur adultera forma. Inde fit ut virtus gemmarum nulla putatur Ignaros quoties tenta
Abbreviated transcription (Latin):
De crsopratio.
thiopũ tellus lapid̾e crisoprãtiõ edit
luẽ tenebre ꝓdunt. occultũ tẽpre lucis.
Loctib igne micãs uanescit luce cliurna
bsq ñtre iacẽs aum palloze sepultus.
sic qͦq uate᷑ mutatꝰ cernitur ordo.
ãque nox celat solito lux more reuelai

Expanded text:
DE CRISOPACIO. Aethiopum tellus lapidem Crisopacion edit, Quem tenebrae produnt, occultant tempora lucis, Noctibus igne micans, vanescit luce diurna, Absque nitore jacens auri pallore sepultus. Hic quoque naturae mutatus cernitur ordo, Nam quae nox celat solito lux more revelat
Abbreviated transcription (Latin):
Bosse mag̃ credt̃ hc̃ diuinare futa
Orto mane clie sextã dũ tarat ad horã
S  luna pͥma lapidis p̃dic̃ta potestas
Tocnis fert᷑ spacio durare diei.
ito At detͥmti lunaris t̃pre toto.
Añ dietĩi lapido manz illa potekas

Expanded text:
nare futura, Orto mane die sextam duntaxat ad horam. Sed luna prima lapidis praedicta potestas Totius fertur spatio durare diei, mae At detrimenti lunaris tempore toto Ante diem tantum lapidi manet illa potes
Abbreviated transcription (Latin):
De Sarcho
Sardius a sardis ẽ a qͥb añ reptus.
Sainis nom̃ rubei sol esse coloris.
H ic int̾ gẽmas uilisimꝰ ẽẽ ꝓbatur.
Pret̾ fulgorẽ cũ uil ferat. utilitans.¬

Expanded text:
DE SARDIO. Sardius a Sardis est, a quibus ante repertus, Sortitus nomen. Rubei solet esse coloris. Hic inter gemmas utilissimus esse probatur, Praeter fulgorem cum nil ferat utilita
Abbreviated transcription (Latin):
aꝰ l uic dat qͥnas spẽs studiosa uetullas.
De crisolito
uro crisoliꝰ micat ⁊ scc̃cillat uͭ ĩgriꝰ
ste mari sĩmilis qͥd d̾a ꝙ nirouis adũbrãs
E sse philaderiũ fiꝰ ꝑ hibet᷑ in auro¬
s antͣ nocturnos fortis tutela timores
ꝑ cussus setis sitraiciatur aselli.
D emões exterret. ⁊ eos agtiare puraeͦ.¬
Traiectu leuo dec h̾e portare lacertor¬
berillos
onspicuos reddit. serãgła forma

Expanded text:
quinas species studiosa vetustas. DE CHRYSOLITHO. Auro Chrysolithus micat, et scintillat ut ignis. Iste mari similis, quoddamque viroris adumbrans. Esse philacterium fixus perhibetur in auro. Contra nocturnos fortis tutela timores. Pertusus setis si transjiciatur aselli, Daemones exterret, et eos agitare putaTrajectum laevo decet hunc portare lacertBERYLLO. Conspicuos reddit sexangula forma
Abbreviated transcription (Latin):
s płquã reliqͣs amat hãc nig̾mãtia gem
Ut diuina q̃at ꝑ eã respõsa mereri.
S ilic ardorẽ refrigat ĩteriorem.
S udorẽ strĩgit nimio t̾rore fluentẽ
C otͥtꝰ lateri sr̃illitꝰ ulcera sanat.
⁊ ollit ⁊ er ocłis sordes et fr̃ote dolores
Et uiciis lingue simłi raiõe medet᷑.

Expanded text:
reliquas amat hanc hydromantia gemmam, Ut divina queat per eam responsa mereri Scilicet ardorem refrigerat interiorem, Sudorem stringit nimio torrente fluentem, Contritus lacti superillitus ulcera sanat, Tollit et ex oculis sordes, ex fronte dolorem. Et vitiis linguae simili ratione medetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dissimulat. Aiax telamonius fortissime deffendit. Ner p̃¬
lnĩ dirimit. Argiui in castris palame᷑ scienciã. eqͥtatem.
clemenciã. bonitatẽ. lamentant᷑ : troiani deiphebum
ct sarpedonẽ. deflent. Nesto qui maior natu erat ÷ noc¬
tu duces in concilium conuocat. suadet. hortatur ut im¬
ꝑatorem preficiant. et si eiscdem uideatur: eundem aga¬
mẽnonem minima cũ discordia fieri posse. Itẽ ꝯmemorat dũ
ẽe exerçitum Si enim eui quid aliud uidetur: dicere su

Expanded text:
dissimulat. Aiax Telamonius fortiter defendit. Nox prdissimulat. Aiax Telamonius fortiter defendit. Nox proelium dirimit. Argivi in castris Palamedis scientiam aequitatem clementiam bonitatem lamentantur. Troiani Sarpedonem et Deiphobum deflent. Nestor qui maior natu erat noctu ductores in consilium vocat suadet hortatur, ut imperatorem praeficiant et si eis videatur eundem Agamemnonem minima cum discordia fieri posse. Item commemorat, dum fuisse exercitum: si cui
Abbreviated transcription (Latin):
unlg̃ queritur unius mulieris helene causa totam gre¬
tiam & europã aduocatam esse. tanto tẽpore tot milia
Qunꝰ circum actꝰ est. palamedes excercitũ educit. instruit
eipheb contra. Achilles iratꝰ in ꝓrelium reu. belłu¬
non prodit. Palame des occasionem nactꝰ. in deiphe¬
bum inp̃ssionẽ facit: et eũ obtruncat. Prelium acreaui¬
surgit. ab utͥsq ꝑtibus fugantur: multa milia homi¬
nuni cadunt palamedes prima acie nersat᷑. hortatur ꝙ
p̾lium ut fortiter gerant. Contͤ eum saͣpedon licĩas e qͤ¬
rit. eumq palamedes interficit. Eo facto: letꝰ in acie u̾¬
satur. Cui exultanti. o glorianti. alexander paris sagit¬
ta collum tranfigit. Friges animaduertunt. tela comĩci¬
ciuut: atq ita palamedes ocerditur. Rege occiso: argui ce¬
dunt. Hostes cuncti inp̃ssionem faciunt: marpit᷑ argiui
terga uertunt in castra ꝯfugiunt. Eroiani ꝑse cuntur
castra oppuguant. naues incendunt. Achilli nonciatur ⁊

Expanded text:
ulgus, unius mulieris Helenae causa totam Graeciam et Europam convocatam esse, tanto tempore tot milia Annus circumactus est. Palamedes exercitum educit instruit, Deiphobus contra. Achilles iratus in proelium non prodit. Palamedes occasionem nactus, inpressionem in Deiphobum facit, eumque obtruncat. Proelium acre insurgit, acriter ab utrisque pugnatur, multa milia hominum cadunt. Palamedes in prima acie versatur hortaturque, proelium ut fortiter gerant. Contra eum Sarpedon Lycius occurrit eumque Palamedes interficit. Eo facto laetus in acie versatur. Cui exultanti et glorianti Alexander Paris sagitta collum transfigit. Phryges animadvertunt, tela coniciunt, atque ita Palamedes occiditur. Rege occiso cuncti hostes inpressionem faciunt Argivi cedunt, in castra confugiunt: Troiani persecuntur, castra obpugnant, naves incendunt. Achilli nuntiatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Nic lapis ingenitas memora habe figãs.
C uĩ natiuis facies ĩtlita uenis.
Nc̃ regũ formas uc̃ dat simła cra d̾orũ
Rer purꝰ digitõ gessisse refert᷑ achatem.
Et stãs in medio erchãm tãgebat apollo.
Naiẽ ñ artis opꝰ. mirabile dictu.
Hc̃ quoq coralio. simnilem geĩt ĩsula ereta
Cuꝰ planities rͦiseis est illita uenis.
Iste nẽpe uirꝰ sugat. & qd̵ uiꝑa fudit.
R eddẽtẽ uarias faciesdat ⁊ indꝰ achatẽ.
Nc̃ nemorũ frondes nc̃ d̾atẽ signa ferarũ.
Hic sedare sitĩ. uisũ qi fouere putatur.
Est ⁊ qͥ mure succensus spirat odorẽ.
Sanguineas madas ẽ. qͥ ꝑhibet᷑ habere.
Cerea cui facies. qͥa creb̾ uilis habet᷑.
Dortãti munꝰ uires ꝙ ministrat achates.
Et ꝑsuasorẽ. mũdoq d̾o. ꝙ placentẽ.
Hoc anchisiades comitante ꝑiclã uicit.
De allectorio
ẽ tcłõ galli qͥ testib. ẽ. uiduatus

Expanded text:
habere figuras; Cujus nativis facies interlita venis, Nunc regum formas, nunc dat simulacra deorum. Rex Pyrrhus digito gessisse refertur achatem,Et stans in medio citharam tangebat Apollo; Naturae, non artis opus, mirabile dictu. Hunc quoque corallo similem gerit insula Creta; Cujus planities criseis est illisa venis. Iste nempe virus fugat, et quod vipera fundit. Reddentem varias facies dat et Indus achatem; Nunc nemorum frondes, nunc dantem signa ferarum. Hic sedare sitim, visumque fovere putatur, Est et qui myrrhae succensus spirat odorem. Sanguineas maculas est qui perhibetur habere. Cerea cui facies, quia creber, vilis habetur. Portantem munit, viresque ministrat achates, Et persuasorem, mundoque, Deoque placentem. Haec Anchisiades comitante pericula vicit. § III. DE ALLECTORIO. Ventriculo galli, qui testibus est viduatus