comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum modo mnnuendo.: Innuit in qui lo dicit uti¬
q pnuendo dicit Sieni aliquan cogitando ali¬
quad dicitur. sicut scriptiadicit: dixerunt apu
sema psos quanto magis mnuendo ubiiam foras
qualibus sigiis pramitur quod suerat cordecom¬
ceptum: quidergo dixit innuendo : quid nisi quod sequitur:
quis est dequodicitꝰ : haec uerba paeris mnuit : quia non sonouo¬
eis sed motu corporis dixit Iaq cumye cubiis s& illesupapee¬
tus itiu. Hlicest utiq pectoris sinus sapientiae secretum
dicit ei h̃e quis est: Nespondit ihs⁊ Illeest : cur intoctũ panẽ por¬
rexero it cumintoicsis s& panem: dedit iuda simonis scario¬
tħ ps postpanẽ . tunc introiuit uillũ satanas Expressuse.
traditor nudatesunt latebrȩ tenebrarũ Ponũẽ. quod acce¬
pit : sed malosuo accepit. quiamale bonũ malus acceptt
lerũ deistopane tincto qui porreçcrs est sicto. & deꝰisquȩ se¬

Expanded text:
tummodo innuendo: Innuit, inquit, et dicit; utitummodo innuendo: Innuit, inquit, et dicit; utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur, Dixerunt apud semetipsos ; quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscumque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? Quid, nisi quod sequitur? Quis est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit; quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille supra pectus Jesu. Hic est utique pectoris sinus, sapientiae secretum. Dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem, tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae se
Abbreviated transcription (Latin):
torũ consu& udinẽ agnoscamus potius quã qnuremumo
endenĩ deperit ueritati : quando &e resipsa dict cuu ooeno¬
doquodam dicendi. iactantia deuitatur  hoc quuippe nuar¬
nabrat: quodadei laudem maxime ꝑtinebatio Iuidest
autem que mdiligebatiħs. quasi alios nonchlige ro ds
quibus idẽ ipse ibs suꝑiusait: Insinẽ dilexiteosu eipse
dns: Alaiorem harc caritatẽnemo hab&. ut anima suã
ponat quis proamicis suis: & quis enumerat omia duu¬
narũ testimonia paginarum. quib: dñs ihis. non illius
neq eorũ qu& tunc erant tantũ sedoiã polfutano
menbrorũ suorum. & totius aecdae suar dilectorosteru¬
dit᷑ s sed ꝓfecto latae hic aliquidoe ꝑtinoe adĩum inquo
recum bebat qui ista dicebat: Per sinum quippe significa¬
tur quid aliud qua secretũ : Sed alius ẽ. opor tunor lo¬
cus ubi nobii dnĩ aliquid don& de hocset reto quantũs uf¬
ficit dicere : Innuit er go huic symonparus & dicitei
Notanda locutio est : dicialiqͥd nonsonanddo sedtan¬

Expanded text:
torum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et modo quodam dicendi jactantia devitatur? Hoc quippe narrabat, quod ad ejus laudem maximam pertinebat. Quid est autem quem diligebat Jesus? quasi alios non diligeret, de quibus idem ipse Joannes superius ait: In finem dilexit eos , et ipse Dominus: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis . Et quis enumeret omnia divinarum testimonia paginarum, quibus Dominus Jesus non illius, nec eorum qui tunc erant tantum, sed etiam post futurorum membrorum suorum, et totius Ecclesiae suae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista dicebat. Per sinum quippe quid significatur aliud quam secretum? Sed alius est opportunior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
sotan quã dealio cuncta narrauit. Eitait. Dixĩ dnĩscidmo¬
r̃sen: Iusitatus apłs paulus non in histori aibirerũ gestarũ
suscipitur explicandanarratio : sed inepistola hocfecit:
Mamutiq deseipsoait : Stio hominem in xp̃o. ante an¬
nos quattuor decim si ue in corpore. siue extin corpios ueftio
dos ser  Haptĩ huimodi usq adtertium ea lumn uo ehe re

Expanded text:
so tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; D
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitas: Nota quidẽ sibierat cuiꝰq: conscientia : uerũ ta¬
men quia proximieratignota. ita sibiunusquisq: erat certus
ut incerties sent & cxeris singuli & insingulis c&eri. E ratergo¬
unus recũbens exdiscipłiseiꝰ. in sinuiħuquẽ diligebat iħs: Quid¬
dicit. suꝑpectus iħu. ⁊ Ipseẽ. iohannes cuiꝰ ẽ. hoc eugłm . sic ut
posteamanifestat. Eratenĩ hac eorũ consu& udo qui sa cras no¬
bis literas ministr ueri : ut quando ab aliquo eoꝵ diuinanar¬
rabatur historia. cũ ad seipsũ uenir&. tanquã de alioloque¬
retur : ae sic se inserer& ordininarrationis suae tãquã re¬
rũ gestarũ scriptor Ttã quã suuipsius prȩdicator. Mam&
hoc sc̃i mattheus fecit : quicũ intextun arrationis suae
uenis s& adseipsũ. Uidit inquid intelone sedentẽ quẽ dã
publicanũ nõe mattheũ & ait illi. sequereme : Non ait
uiditme : & dixit mihi : Hoc fecit & beatis morses ita deseip¬

Expanded text:
infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtainfirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota, ita sibi unusquisque erat certus, ut incerti essent et in caeteris singuli, et in singulis caeteri. 4. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem dildicit super pectus Jesu. Ipse est Joannes, cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat. Erat enim haec eorum consubis litteras ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insererrum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seip
Abbreviated transcription (Latin):
testatus est dñs & dixit. unus ex uobis: Siuer quodait
idẽ ipse in epistolasua cuius est hoc euangłm̃. ex nobis exi¬
erunt sed nonerant ex nobis. Namsi fussent ex nobis.
mansis sent utiq nobiscũ : nonerat igitur exillis uidas.
Mansiss& enĩ cũ illis : sieẽt. exillis : Quid est ergorn us
ex uobis trad& me. nisi ex uobis unaturꝰ est quitad& me
Qui a& illequiait. Sisuis sent exnobis. mansis sent utiq no¬
bis cũ lam dixerat ex nobis exierun : Ac ꝑ hoc utrũ q ue
rum ei&lex nobis ce non ex nobis : secundũ aliudex nobis
serundũ aliud nonex nobis. Secundũ communionem sa¬
cramentorũ ex nobis : scđm suorũ ꝓpri etatẽ crminum
nonex nobis: t spiciebant ergo ad muicem discipulishesitan¬
tes dequodicer& : sic quippe in eis erat erga magistrũ suum
pra caritas uttameneos humana alterđ de altero stimularce

Expanded text:
testatus est Dominus, et dixit, Unus ex vobis; si verum est quod ait testatus est Dominus, et dixit, Unus ex vobis; si verum est quod ait idem ipse in Epistola sua, cujus est hoc Evangelium, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum ? Non erat igitur ex illis Judas: mansisset enim cum illis, si esset ex illis. Quid est ergo, Unus ex vobis tradet me; nisi, unus ex vobis exiturus est, qui me tradet? Quia et ille qui ait, Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; jam dixerat, Ex nobis exierunt. Ac per hoc utrumque verum est, et ex nobis, et non ex nobis: secundum aliud ex nobis, secundum aliud non ex nobis; secundum communionem Sacramentorum ex nobis, secundum suorum proprietatem criminum, non ex nobis. 3. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga Magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eiq porrectũ satis euidenter ex pres soaliquiddice¬
ne debeam: & deillo quidẽ quod euiã de monstratur iħs.
turbatus est spu: ptito sermane disserui.⁊ Sedsertas sis
quo dibinon dext icciã hoe nobis dñs sunisicane semꝑgarbati¬
one dignatus est : uodscilicae sr̃s falsos. & domini ciagi ulꝰ aitani
attaneces se est usq admes sis tẽpus intersrumentatoleram:¬
ut quando ex eis aliqua se parari & iã antemes iẽ urgens causa
hominemalo & cõmixtionẽ frumenti inqua duifuerat
noncarne sed spũ: Sp̃itales enĩ eiꝰ. in hui modiscandalis nom
ꝑuersitate. sed caritate turbantur : neforte inseparati¬
one aliquorũ titanior̃ sinul aliquod era diceur &triticir:
amendi couobis : qui aunꝰ ex uobis tradetme: Inus ex uobis nu¬
mero non merito : spetie non uirtute : Commixtione
corporali : non uinculo sp̃itali : Carnis adincione : non
cordis sotns unitate : Proinde non qui ex uobis est . sed
qui ex uobis exiturꝰ est. Mã quomodoerit uerũ. quod pro¬

Expanded text:
liquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usqut quando ex his aliqua separari etiam ante messem urgens causa homine malo, et commistionem frumenti in qua diu fueranon carne, sed spiritu. Spirituales enim ejus in hujusmodi scandalis non perversitate, sed charitate turbantur, ne forte in separatione aliquorum zizaniorum simul aliquod eradicetur et triticum. amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Unus ex vobis, numero, non merito; specie, non virtute; commixtione corporali, non vinculo spirituali; carnis adjunctione, non cordis socius unitate: proinde non qui ex vobis est, sed qui ex vobis exiturus est. Nam quomodo erit verum quod pro
Abbreviated transcription (Latin):
re : qui & ipsã l&ioiam ꝑturbationẽ uocant . ⁊ uid sienĩꝓp¬
nandẽ. Iuiꝰ est hoc easdẽ nisires sentire & rerm̃omina uel¬
lemutare. Uerĩnos sacris litteris ad cõmodem auditũ.
& scđm ipsasporius istãquȩstionẽ dño adiuuante soluamus:

Expanded text:
re, qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim pre, qui et ipsam laetitiam perturbationem vocant. Quid si enim pnanda est. Quid est hoc, nisi easdem res sentire, et rerum nomina velle mutare? Verum nos sacris Litteris accommodemus auditum, et secundum ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus:
Abbreviated transcription (Latin):
Stultã fecit deus saprentiã huius mundi : & dñs nouit
cogitationes hominũ qmuanȩ sunt .⁊ Iurb&ur plane¬
animũ xp̃ianus non miseria. sed miscđia. limeat nepere¬
ant homines xp̃o contristetur cũ perit aliquis xp̃o . ⁊on
peregrinarise axp̃o: concupiscat regnare conxp̃o.¬
tequatuor quas pertur bationes uocant . innor. &
tristicia. Amor& laitia. : Habeant eas iustis de cau¬
sis animi xp̃iani: nec philo sophor stoicorũ uł quor̃q:
similium consentiatur errori : qui pfecto quẽ ad mo¬
dum uanitatẽ existimant ueritatẽ. sic stupore
depritant sanitatẽ. ĩgnorantes sic hominis animum
quẽ admodũ corporis menbrũ desperatius ꝑgro¬
tare quando & doloris amiserit sensum: Seddicit aliquis ⁊¬
Nunquid animus xp̃iani. deb& &iã mortependente tur¬
bariꝰ Vbrest enĩ quodait apłs Concupis cenciam se habe
eũ turbar ecũ uenerit : fatileẽ quidẽ istis adhaecres ponde¬

Expanded text:
Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . animus Christianus non miseria, sed misericordia. Timeat ne pereant homines Christo. Contristetur cum perit aliquis Christo. Laperegrinari se a Cte quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquisNumquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se habereum turbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec responde
Abbreviated transcription (Latin):
uida atq uenturo & ꝓpͥnquante tanto scelereta¬
ditor is turbatus ẽ. spũ. ⁊ lurbatus ẽ ergo potesta¬
tẽ habensponendianimã suam : & potestatẽ habens
iter̃ sumendi eã : Turbatur tam ingens potestas.
turbatur parȩfirmitas: ac potus in eo nraitur¬
batur insirmitas : lta ueronihil in dignũ credant
seruided ño suo : sedagnoscant sem̃bra in capitesuo:
Qui mortuus ẽ. prono his: turbatus ẽ. idẽ ipse pro
fectũ insirmitatis nite : compatiens nobis affectuanim ꝑ
suae. ⁊froinde quando turbatur magnuis fortis certus.
inuictis. nonertimeam quasidesitiat: nomperit. sed
nosquȩrit :  Mosinquã nos om̃inosicquerit : nos ipsos
inillius ꝑturbatione uideamus. ut quã do turbamur
non desperitione pereamus. Quando tur batur qui
non tur baretur nisiuolens: eum consolatur qui turba¬
tur & nolens ⁊ Pereant argumenta philosophoꝵ: qr u
negant insapientẽ cadere ꝑturbationes animorum

Expanded text:
Juda atque venturo, et propinquante tanto scelere traJuda atque venturo, et propinquante tanto scelere traditoris, turbatus est spiritu. 2. Turbatus est ergo potestatem habens ponendi animam suam, et potestatem habens iterum sumendi eam . Turbatur tam ingens potestas, turbatur petrae firmitas: an potius in eo nostra turbatur infirmitas? Ita vero: nihil indignum credant servi de Domino suo, sed agnoscant se membra in capite suo. Qui mortuus est pro nobis, turbatus est idem ipse pro fectum infirmitatis nostrae, compatiens nobis affectu animae suae. Proinde quando turbatur magnus, fortis, certus, invictus, non ei timeamus quasi deficiat; non perit, sed nos quaerit. Nos, inquam, nos omnino sic quaerit: nos ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Quando turbatur qui non turbaretur nisi volens, eum consolatur qui turbatur et nolens. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ex obistrad& me: Nim quidnã illi hoc ctpre¬
mu uenitinmentẽ. ueltimc primũe subitor¬
uelatũ est. eumq repentina cantim ali noritiꝰ
turbauit: Nonnehinc paulo anteloquebatur dicens. Iui
manducat panẽ meũ. leuabit suꝑme calcaneum:
Nonne &iã ic̃ suꝑius dixerat. & uosmudiestis sed non
oms: Ubenglista subnanc xit. Sciebat enĩ. quisnaetẽ. qui
trader& eum: quẽ ia & antesigisi cauexit dicens. Nonne
nuł turbatus est sp̃ucũ protestatus ẽ: & dreit Am̃am̃ dico
uobis quaimus ex uobistrad&e me: Nrimquia eũ iã sue¬
rat expris surꝰ ut non laterae incaeeris. sed discernereur
acce eris : ideotur batuse. spu : & quod ipse traditor ⁊amfuie¬
rat exiturꝰ. ut uidoros quib: dñs ab eotraderaur ad chice¬
rae turba uit eũ inmines passio & periculũ prexinũ.
& traditorismpendensmanꝰ. cuiꝰ suerat prȩcognitus animꝰ
saluame exhora hac.: Sicut ergotunc eiꝰ anima tur bata
est. hora ppinquante passionis. taiã nunc exituro

Expanded text:
Nunquidnam illi hoc tum primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitate turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens: Qui manducat meum panem, levavit super me calcaneum? Nonne etiam superius jam dixerat: Et vos mundi estis, sed non omnes? Ubi evangelista subjunxit: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum: quem jam et ante significaverat dicens: Nonne nunc turbatus est spiritu, cum protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me? An quia eum jam fuerat expressurus, ut non lateret in caeteris, sed discerneretur a caeteris, ideo turbatus est spiritu? An quia ipse traditor jam fuerat exiturus, ut Judaeos, quibus Dominus ab eo traderetur, adduceret, turbavit eum imminens passio, et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus?  horam hanc . Sicut ergo tunc ejus anima turbata est hora propinquante passionis; ita etiam nunc exituro
Abbreviated transcription (Latin):
animi infirmitate sed potestate turbatũ: ne nobis desperatio
salutis oriatur quando non potestate sed uifirmiate turba¬
mur. :Carnis quippe ille gerebat in firmitatẽ . Quȩ infir¬
mitas resurrectione consumptaest: Sed qui non solum
homouerũ &eiam deus erat. inesfabili distantiauniũ sũ ge¬
nus humanũ anii fortitudine superabat. M lonergo
aliquo ẽ cogente tur batus : sed turbauit sema ipstm : qđ
deil lo eudenter expressumest : quando lata nĩ suscita¬
uit : Nũ ibi scriptũ est. quod turbaret seipsum ut hoc
intellꝓgatur aũbinonlegitur scriptũ. & tamen eũ le¬
gitur sus se turbatũ. : siffectũ quippehimanũ
quando oportins se iudicanit. in seipso potestate com

Expanded text:
animi infirmitate, sed potestate turbatum, ne nobis desperatio animi infirmitate, sed potestate turbatum, ne nobis desperatio salutis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed quia non solum homo, verumetiam Deus erat, ineffabili distantia universum genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum: quod de illo evidenter expressum est, quando Lazarum suscitavit. Nam ibi scriptum est quod turbavit semetipsum, ut hoc intelligatur et ubi non legitur scriptum, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavi
Abbreviated transcription (Latin):
conuuncat ubidicit. tristisẽ. animamiea usq admor¬
tẽ ⁊ lale aliquid & iam hic intellegendũ est : qm̃ suotia¬
ditore iãtunc solo exituro. & cd sius sotisscontiiuo re¬
dituro. Ins turbatus ẽ sp̃ii. ⁊ firmissimi quidt̃ sunt
xp̃i anisiqui sunt : qui nequaquã morte mniminen¬
teturbantur. Sednen quidx p̃osirmiores . quis hoc
insanis simꝰ dixerit : Quide. ergo quod ille turbatus eit
nisiquia insirmos insuocorpore. hoc ẽ ansuatelesia.
suce infirmitatis uolunta ria similitudine consolatus.
ut si qui suorũ ad hue morte imminente cturbantur.
in sp̃u. ipsũ intu tantur. Ne hoc ipso seputantis reprobos
peiore desperationis morte sorbeantur ͦ Quantũ
taq borũ departicipatione diumnitatsei spełtare.
& sperare debemus : cuiusnos. & pertur batiotranquillat.
& infirmitas sanat:. Siue ergoisto loco ipsũ uidã pere¬
untẽ miseran do turbatus est. si uesua morte propinquante
turbatus est: nonẽ. tamen uillomodo dubitandũ: non e uon

Expanded text:
istis est anima mea usque ad mortem Tale aliquid etiam hic intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, et cum suis sociis continuo redituro, Jesus turbatus est spiritu. 5. Firmissimi quidem sunt christiani, si qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur: sed numquid Christo firmiores? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est: ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur in spiritu, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos et peet infirmitas firmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est. Non est tamen ullo modo dubitandum, non eum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m in paero inuenies discpłi p̃ceptorẽ .: Si autẽ a itendas
patrẽnnfilio : inuenie sumgeniti genitorẽ  Tesic ineoqui
mussus esti sineullo accipi serrore mutentem . Eaque secu¬
cur ineuuanglo. non sunt tẽporis breuitateco artodi:
cit salubriter capatur. si exiguiisẽ. desiderabi liter ru¬
minetur. :¬

Expanded text:
Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem; si autem attendas Christum in Petro, invenies discipuli praeceptorem; si autem attendas Patrem in Filio, invenies Unigeniti Genitorem: ac sic in eo qui missus est, sine ullo accipis errore mittentem. Ea quae sequuntur in Evangelio, non sunt temporis brevitate coarctandacit, salubriter capiatur; si exiguus est, desiderabiliter ruminetur.
Abbreviated transcription (Latin):
til. : Ubiergo eu posituriestis si quanta silium patritan¬
ta apłm silio discretione sipponitis: Coib&e itaq urre
praesũptionis audatiã : & in his uerbis nolitequȩ rere
quanta filii & apostoli Qanta patris filiique distintia. ⁊¬
psum silium potius audidicentẽ.: Ego & paterunum su¬
mul. Ubiuerita suobis intergenitorẽ & unigenitum
nullã diftantiã sus picionẽ & eliqui ł. Ubigradusuros
calũ pnia refutata quonã modomos accepturisconꝰ
Hec uerbadomini ca: qui accipit sique misero. me accipit
uiaute accipitine. accipiteũqui memisit: Sienim
uoluerunis intelligere ideodictũqui meaccipit acci¬
piteũquimemuisit: quoduniusnatusȩ sint pater& si¬
luis consequens in debitur exeorind ł uerborũregula
qua dictum est Irnaccipit sique misero meac cipit.
bat : non abillonaturȩiinitas. sed in eoquimittitur mittentis cõ
accipiat ut inillo eũ quimisit altendat : Sier goattendis

Expanded text:
tis. Ubi ergo eum posituri estis, si quanta Filium Patri, tantis. Ubi ergo eum posituri estis, si quanta Filium Patri, tanta apostolum Filio discretione supponitis? Cohibete itaque vestrae praesumptionis audaciam; et in his verbis nolite quaerere quantam Filii et apostoli, tantam Patris Filiique distantiam. Ipsum Filium audite potius dicentem, Ego et Pater unum sumus . Ubi veritas vobis inter Genitorem et Unigenitum nullam distantiae suspicionem reliquit, ubi gradus vescalumnia refutata, quonam modo nos accepturi ica verba, Qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit? Si enim voluerimus intelligere ideo dictum, Qui me accipit, accipit eum qui me misit, quod unius naturae sint Pater et Filius; consequens videbitur ex eorumdem verborum regula, qua dictum est, Qui accipit si quem misero, me accipit, bat, non ab illo naturae unitas; sed in eo qui mittitur, mittentis comme accipiat, ut in illo eum qui misit attendat. Si ergo attendas
Abbreviated transcription (Latin):
accipit : accipit eũ quimemisit. ⁊Tantum nedis¬
tare intelle qi uoluit intereum quẽ mitit & seip¬
sum quantũ inter seipsum & patrẽ dm̃: hoc si s¬
tomiodo acceperimꝰ nescioquos gradus quod ab¬
sit arrianoꝵ more faciemus .: Ilt quippe cũ au¬
diunt haec euangelica uerba seu legunt: statim
ad illos gradus suĩ dogmatis currunt:. Quibus
non ascendunt aduitã. sed prȩcipitantur in
mortẽ : continuo quippe dicunt .: Iuantu a płs
filii distat afilio. quamuis dixerit. qui ac cipit¬
sĩque misero meaccipit.: tantũ & siliũs distat apatre.
Quãnis dixerit. Iui aute accipitme. ac cipit eũ qui memisit .
Sedsi hoc dicis: oblituses her&ice gadustios.Sienĩ tanto in¬
teruallo propt̃ haec dnĩ uerba siliũa patre. quantum
cidit netibi: euiuͦs ponere solere postsiliũ: Eritgꝰ.
ipse interapłm & siliũ : & multo amplius distabit filiu laba¬
sa distinctiore qualis erit sp̃sscsfilio: sed nec hoc uul¬

Expanded text:
ccipit eum qui me misit. Tantumne distare intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim ad illos gradus sui dogmatis currunt, quibus non ascendunt ad vitam, sed praecipitantur in mortem. Continuo quippe dicunt: Quantum apostolus Filii distat a Filio, quamvis dixerit, Qui accipitsi quem misero, me accipit; tantum et Filius distat a Patre, quamvis dixerit, Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus tuos. Si enim tanto intervallo propter haec Domini verba Filium a Patre, quantum ciditne tibi, eum vos ponere solere post Filium? Erit ergo ipse inter apostolum et Filium; et multo amplius distabit Filius ab aista distinctio, aequalis erit Spiritus sanctus Filio? Sed nec hoc vul
Abbreviated transcription (Latin):
rificabiteum insem& ipso: ut naturahumana in quaẽ. fili¬
us hominis. quȩ a uerbo & ernosuscepta est. & amimo¬
mortali & ernitate donetur & continuo inquid clari¬
ficabit eum: Resurrectionẽ scilic& suam non sicut
nr̃am insine scłi . sed continuo futram hac ad testatione pre¬
dicens :Ipsa est enĩ darificatio dequa e uangłista iam di¬
xerat . quod paulo ante conme morii : qua proptert᷑¬
a nondumerat sp̃s datus. Illoutiq: nouomodo in eis qui¬
b: fuerat eomodo postresur rectionem credentib
dandus: quia ihs̃ nondumsuerat glorificatus. idest
non dũ suerat mortalita simortalitate uestita. ꝓotest¬
& deista clarificatione dictũ inderi: Nunc clarisi¬
catus ẽ. filius hominis : ut quod ait nunc. nanad immi¬
nentẽ passionem. sed aduicinã resurrectionem per¬
tinere credatur : tãquã suerit factum . tam proxi¬
me iamfuturũ. Hodie dilectiom urȩ. istasuffece¬

Expanded text:
rificavit eum in semetipso, ut natura humana, in qua est Filirificavit eum in semetipso, ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aeternitate donetur; et continuo, inquit, clarificabit eum, resurrectionem scilicet suam, non sicut nostram in fine saeculi, sed continuo futuram hac attestatione praedicens. Ipsa est enim clarificatio de qua evangelista jam dixerat, quod paulo ante commemoravi, quia propterea nondum erat spiritus datus, illo utique novo modo in eis quibus fuerat eo modo post resurrectionem credentibus dandus, quia Jesus nondum erat clarificatus, id est, nondum fuerat mortalitas immortalitate vestita, e de ista clarificatione dictum videri, Nunc clarificatus est Filius hominis; ut quod ait nunc, non ad imminentem passionem, sed ad vicinam resurrectionem pertinere credatur, tanquam fuerit factum quod erat tam proxime jam futurum. Hodie Dilectioni vestrae ista suffece
Abbreviated transcription (Latin):
Seddictũ est bonũ semen hisunt filu regni.xizama
autẽ. filii malign.⁊ Srut ergosol& loqui scriptura.
res signisicantes tamqua illas quae signisicantur ap¬
pellans : Ita locutus .ẽ. dñs dicens Nunc clarisica¬
tus est filius hominis: postea quã separato e indene¬
quis simo. & secumre manentib seis. significatae.
glorificatioriꝰ. quando separatis iniquis. manebit
in & ernitate cum sc̃is.  Cum autẽ dixiss&. nunc
clarificatus est. filius hominis. aduinxit: & ds̃ clarificatus
in eo: Ipsa est enĩ clarisicatiosilii hominis: sids̃ clarisicatur
ineo : Sienĩ non ipse inscipso. sed ds̃ in illo clarificatur timne
ds̃illum in seclarificat. eniq tam quã ista exponens. ad un¬
git & dicit. Sids̃ cdarificatus est in eo: & dsclarificabiteum
insem& ipso: hoc ẽ. sids clarisicatus ẽ. in eo. quia nonuenit sti ce¬
ne uoluntatẽ suam. sed uoluntatẽ eiꝰ quimisit eum: & ds̃cla¬

Expanded text:
sed dictum est, Bonum semen hi sunt filii regni; zizania sed dictum est, Bonum semen hi sunt filii regni; zizania autem, filii maligni . Sicut ergo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur appellans; ita locutus est Dominus dicens, Nunc clarificatus est Filius hominis: posteaquam separato inde nequissimo, et secum remanentibus sanctis, significata est glorificatio ejus, quando separatis iniquis manebit in aeternitate cum sanctis. 3. Cum autem dixisset, Nunc clarificatus est Filius hominis; adjunxit, Et Deus clarificatus est in eo. Ipsa est enim clarificatio Filii hominis, ut Deus clarificetur in eo. Si enim c Deus illum in se clarificat. Denique tanquam ista exponens adjungit et dicit: Si Deus clarificatus in eo, et Deus clarifica non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum; et Deus cla
Abbreviated transcription (Latin):
enda tã quãpassib mnitamur. Alideo hicaliquid q̃uod
p̃sigur& magnũ aliquid. xxiit uidas. & clarificatus est
ihis : : Exiit silius perditionis: & clarificatus ÷. silius homi
mundi remanserunt : & cum suomundatoreman seae¬
runit: Talealiquiderit cumuetus axp̃o transierit hic mun¬
dus. & nemo inpopulo xp̃i remanebit inmudus cuziza¬
niis atritico separatis. iustifulgebunt sicut sol in regnopa¬
tris sui. : Hoc futurum pre indens dñs & nune signifi¬
catũeẽ. contestans. discedente uida. tam quã zizam¬
is separatis. remanentib: taquatritico apłis scis.
Nuno in quiđd clarisicatus ẽ. silius hominis. tamquã dicen&. ⁊
Ecce milla mea clarificatione quoderit. ubimaloru
nullus erit : ubi bonorũ nullus perit. Piautem none.
dictum nunc signisicata est clarisicatiofilii hominis.
sed dictũ est nunc clarificatus est filius hominis. que¬
bat silios regni. aut tizania signisicabat filios maligni.

Expanded text:
enda tanquam passibus innitamur. Video hic aliquid quod enda tanquam passibus innitamur. Video hic aliquid quod praefiguret magnum aliquid. Exiit Judas, et clarificatus est Jesus; exiit filius perditionimundi remanserunt, et cum suo mundatore remanserunt. Tale aliquid erit, cum victus a Christo transierit hic mundus, et nemo in populo Christi remanebit immundus, cum, zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hoc futurum praevidens Dominus, et nunc significatum esse contestans, discedente Juda, tanquam zizaniis separatis, remanentibus tanquam tritico apostolis sanctis: Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis: tanquam diceret, Ecce in illa mea clarificatione quod erit, ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum, Nunc significata est clarificatio Filii hominis; sed dictum est, Nunc clarificatus est Filius hominis: quebat filios regni, aut, zizania significabant filios maligni,
Abbreviated transcription (Latin):
Iuidait redẽptor cũ exis s&uenditor: Nunc inquid ela¬
rificatus ẽ silius hominis. ⁊ Quarenunc : Nunquđ quia
exut quitadat : qui.uinminent quiteneant. & occidant.
Itane nunc clarificatus ÷. quia prope ÷ ut amplius humi¬
li&ur. quiiam impendit ut alligetur : ut iudicetur: ut
cõdẽpnetur : ut mrideatur : ut rrucisigatur : ut interi
matur : Haȩcͦne est clarisicatio. anpotius humiliatio :
Nonne qmmiracula fatiebat: Aittamen de illo iste.
iohannes: Sp̃s non dum erat datus. quia iħs nondum e¬
rat glorisicatus. Tunc ergontindum erat glorisicatus cũ
mortuos suscitar& &nunc ÷ glorisicatus cũ mortius propin¬
quar& . Nondionerat glorificatus fatiens diuina : & glorifi¬
catus ẽ. pas suriis humana: Mirum : sids̃ hoc illemagist̃
significabat & docebat his uerbis : altius est perscrutandum
altis simidictũ: quise aliquantu manifestat ut iniemam :
& iterũ occultat ut in quiramus: & deinuentis ad inueni¬

Expanded text:
Quid ait Redemptor, cum exisset venditor? Nunc, inquit, claQuid ait Redemptor, cum exisset venditor? Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis. Quare nunc? Numquid quia exiit qui tradat, quia imminent qui teneant et occident? Itane nunc clarificatus est, quia prope est ut humilietur amplius: cui jam impendet ut alligetur, ut judicetur, ut condemnetur, ut irrideatur, ut crucifigatur, ut imatur? Haeccine est glorificatio, an potius humiliatio? Nonne quando miracula faciebat, ait tamen de illo iste Joannes: Spiritus non erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus ? Tunc ergo nondum erat glorificatus, cum mortuos suscitaret; et nunc est glorificatus, cum morti propinquaret? Nondum erat clarificatus, faciens divina, et glorificatus est passurus humana? Mirum si hoc Deus ille magister significabat et docebat his verbis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquantum manifestat ut inveniamus, et iterum occultat ut inquiramus, et de inventis ad inveni
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam numquã peruementes: hsunt utique semper
discentes . Cum uero deac uita exierint. ĩ amnonfrunt
discentes sederroris suimercedem recipientes. ⁊ Sicenĩ
dictum ẽ. semper discentes: & adueritatis stientiam nũ¬
quã peruenientes : tãquã dicer&ur . Semper ambulan¬
tes. & nũ quã ad i amꝑuenientes . NNos autẽ semperam¬
biilemus inuia : donec eouxniamus quoducit uia. Nus¬
quã in ea remaneamus : donec perducat ubimaneamꝰ.⁊
Atq ita & que rendotendimꝰ & inuemendo ad aliquid
ꝑuenimus. & adid quod restat querendo & inuenien¬
dotransimus . quousq: ibifiat sinis querendi. ubiper¬
fectioni non super ẽ. intentio ꝓsitiend. Nacp̃locutio
Profundus ẽ & enim & utiq: ubi multum laboraturus ẽ. dispu¬
tator : non remissus deb& eẽ. auditor . ⁊ quidergoait dis
postea quã uidas exit. ut citius facer& qđ eraiqacturus
hoc ẽ. dñmtraditurus : Iuid ait dies cum exiss& nox :

Expanded text:
scientiam nunquam pervenientes; hic sunt utique semper scientiam nunquam pervenientes; hic sunt utique semper discentes; cum vero de hac vita exierint, jam non erunt discentes, sed, erroris sui mercedem recipientes. Sic enim dictum est, Semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes; tanquam diceretur, Semper ambulantes, et ad viam nunquam pervenientes. Nos autem semper ambulemus in via, donec eo veniamus quo ducit via; nusquam in ea remaneamus, donec perducat ubi maneamus: atque ita, et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat quaerendo et inveniendo transimus, quo usque ibi fiat finis quaerendi, ubi perfectioni non superest intentio proficiendi. Haec praelocutio, profundus est enim, et utique ubi multum laboraturus est disputator, non remissus debet esse auditor. 2. Quid ergo ait Dominus posteaquam Judas exiit, ut citius faceret quod erat facturus, hoc est, Dominum traditurus? Quid ait dies, cum exisset nox?
Abbreviated transcription (Latin):
uentum Alt in ueniendus quae ratur. occultus ẽ.
ut inuentus queratur. inmensus ẽ. ⁊ Vndealibidi¬
citur: querite faciem eiꝰ semꝑ. Fattenĩ quȩrentem inquan¬
tũ capit: & inuenientẽ capatiorem facit: utrur susque¬
rat inplere. ubipluscapere corperit Non ergo itadictum est. que¬
ritefacremeiꝰ semꝑ. qu ead modũ dequib: dam. semper discentes
& adueritatis scientiã nũquã peruementes : Sed potius sicut ille
ait. Cum consũ mauerit homotunc incipit : donecad illãui¬
tã ueniamus. ubi sic in pleamur ut capaciores non essiciamur:
quia ita perfectierimus utiã non prosiciamus. ⁊ Iunc enĩ
ostend& ur nobis. quod sufficit nobis. Hicautẽ sẽꝑqueramus.
& fructus inuentionis non sitsinis inquisitionis ⁊ Neq: emprop¬
terea non semꝑ quiahictantũ : sedideo lnc sẽper dicimus eẽ.
querendũ. ne aliquando hncputemus ab inquisitione cessan¬
dum Nam & dequib: dictũ ẽ. semper disrentes. & adueritatis

Expanded text:
tus est, ut inventus quaeratur, immensus est. Unde et alibi dicitur: Quaerite faciem ejus semper . Satiat enim quaerentem in quantum capit, et invenientem capaciorem facit, ut rursus quarat impleri, ubi plus capere coeperit. Non ergo dictum est, quaerite faciem ejus semper, quemadmodum de quibusdam, semper discentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes ; sed potius sicut ille ait: Cum consummaverit homo, tunc incipit , donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostenditur nobis quod suffet fructus inventionis non sit finis inquisitionis. Neque enim propterea non semper, quia hic tantum; sed ideo hic semper dicimus esse quaerendum, ne aliquando hic putemus ab inquisitione cessandum. Nam et de quibus dictum est, Semper discentes, et ad veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
sumitis. in multis enĩ offendimus om̃s : Lauipe¬
des meos: quomͦ inqui nabo eos: Sed eccesurgo
& aperio : Xpe laua eõs. di mitte nobis de bi¬
tanra. Im̃ non est extincta caritas nr̃aꝰ quia
& nos dimittimũs debitoribũs nris : Iuando
te audimus : exultant tecum in caelestibus os¬
sa hu miliata.: Sed Imte prȩdicicmus terra
calcamus ut tibiaperiamus . & ideo sire pre¬
hendimur perturbamur : silau damusan.¬
flamur : Lauape des nr̃os ante mundatos.
sed cũ uda periendum tibi terrã pergimꝰ in quin itul
haec uobis lodiesatis sint dilectis simi: Sed quad iecu
qua mnonortuit dicentes fortas sis offendini uł laudib urd
toi mogdatignepedibu nostri. deo placentibusorati¬

Expanded text:
sumitis: in multis enim offendimus omnes . Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Sed ecce surgo, et aperio. Christe, lava eos, Dimitte nobis debita nostra, quoniam non est exstincta charitas nostra: quia et nos dimittimus debitoribus nostris . Quando te audimus, exsultant tecum in coelestibus ossa humiliata . Sed quando te praedicamus, terram calcamus ut tibi aperiamus: et ideo si reprehendimur, perturbamur; si laudamur, inflamur. Lava pedes nostros ante mundatos, sed cum ad aperiendum tibi per terram pergimus, inquinatos. Haec vobis hodie satis sint, dilectissimi. Si quid secus quam oportuit dicentes fortassis offendimus, vel laudibus te mundationem pedibus nostris, Deo placentibus orati
Abbreviated transcription (Latin):
d& ꝓpter uocemsponsi ueritatis. sromde ineis quili¬
benter & humiliter audire nouerun᷑ & uitam qui¬
&am qui & erna instudiis dulcibus & salubrib agunt
scã delicictur ec̃de sia & dicat. Egodormio acor
meum uigilat : Quidẽ. egodormio &cormeũ iu¬
gilat . nisiita quies co ut audiam Otiũ meu non
inpeditur nutriendȩdȩsidie : sed ꝑcipiendȩ sapienti¬
&e. Egodormio & cor meũ uigilat. Uaco & uideoqm̃
minoratur actu ipse ꝑcipi& eã. Ego dormio & cor
me um uigilat. Egorequies co anegotiosis actib :
& animusms diuinis se uitendit affectib Sed
in his qui istomodosuauiter & humiliter requies¬
cunt. dũotios e oblectatur ecdesia: Eccepulsat
ille quiait. Iuae di co uobis inte nebris dicite in
lumine : & quod in aure auditis praedicate suꝑ¬

Expanded text:
pter vocem dominicae veritatis. Proinde in eis qui libenter et humiliter audire noverunt, et vitam quietam in studiis dulcibus et salubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et dicat, Ego dormio, et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium meum non impenditur nutriendae desidiae, sed percipiendae sapientiae. Ego dormio, et cor meum vigilat: vaco, et video minoratur actu, ipse percipiet eam . Ego dormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate su
Abbreviated transcription (Latin):
& carnis indumento expoliati sunt neque enim ub
eꝯseparatisunt : Respondet ecclȩsia .: Exuimetuni¬
camea quomodo induamea: Recipi&ur qui¬
dẽ illatuni ca. & in eis quiiam exutisunt rursus
car neuestia ur ȩcclesia nontamen nunc qͣnifer¬
uescendisunt frigidi. sed tunc quando resurrec¬
turisunt mortui. Passaergo difficultatẽ prop¬
ter inopiam predicatoru & recolens illusi a
menbrasanaser monib: scã moribus. sediã exuta
ta suntre dire possunt: De inderespitiens ad
eos qui prȩdicare & popłos adquirere acre¬
gere: ac sic xp̃o offerre ut cumque possunt. Sed
in his difficultatibus actionũ pec care m&uunt.
Laui inquit pedesme os. quo modo inquinabo eos.
Iuis quis enĩ inuerbononoffendit: hic perfec¬
tus e. uir: & Iuiẽ persectis :. Iuis e. quinon offen¬

Expanded text:
 carnis indumento exspoliati sunt neque enim ab  carnis indumento exspoliati sunt neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Recipietur quidem illa tunica, et in eis qui jam exuti sunt, rursus vestietur carne Ecclesia: non tamen nunc quando fervefaciendi sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta ta sunt, redire nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt, sed in his difficultatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pedes meos; quomodo inquinabo illos? Quisquis enim in verbo non offendit, hic perfectus est vir. Et quis e
Abbreviated transcription (Latin):
Tustudes otio paucorũ : & abundanteiniqui¬
taterefrigescit caritas multorũ. Nox quip¬
peiniquitas est. ros uero eiꝰ & guttȩ hisunt
quire frigescunt. & cadunt & fatiunt refri.¬
gescerecaput xp̃i. hoc e. ut non a metur deus::¬
Caput enĩ xp̃ideus: Sed portantur incrinibus.
idẽ in sacramentis uisibilib tolerantur. Nequa¬
quã inte riora sensus attingunt. sulsat er gout
excutiat quietẽ scĩs otiosis & clamat Aperimi
ximamea: despume o colũbamea. desermone
mequẽ plenius exotio didicisti. Perfectamea: a¬
perimi hi : predi came: ad eos quippe qui clause¬
runt contrame. Quomo do intrabosine a peri¬
ente : Iuomꝰ enĩ audientsine predicante:
hincsit ut &iã huqui amant otium studior u
bonorum. & nolunt ꝑp&ĩ laboriosarum mo¬
lestias actionũ eo quodminus idoneosadhȩc mi¬
nistranda & sinere prehensione agendase
abundantiamim quitatis quaferuor friguit
caritatis : sed in eis quiiam decor pore exierunt¬

Expanded text:
tu studes otio paucorum, et abundante iniquitate refrigescit charitas multorum . Nox quippe, iniquitas est: ros vero ejus et guttae, hi sunt qui refrigescunt et cadunt, et faciunt refrigescere caput Christi, hoc est, ut non ametur DeusCaput enim Christi Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mixima mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didicisti perfecta mea; aperi mihi, praedica me. Ad eos quippe qui clauserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se abundantiam iniquitatis, qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
t: Qñilura fideles moriuntur & abuindanctius lai¬
bebunt utam uenienco. quo pastor. ille precesse:
ubi nunquã deidemoriatur : uae iusergo ae ic
nipo so euls uonde sunt pascua qm ad citaũ cis possu¬
musai uitelle gerere. qued dictũ. est. & pasqua.
naintur. quesuriunt. & sitiunt iusti ciam. Qualia
pascua. diutait. ciudictũ. est. hodiemecũeris
itparao se: Quo. modo autẽt ipsesit hostum ipa.¬
.sepastor ut ꝑ seip sũ. quoda modo & iã. ipeiose in¬
gre di ce egre Qunad. lei. gantur. & quistiã sit hos

Expanded text:
 veri fideles moriuntur; et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desunt pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua rentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit os
Abbreviated transcription (Latin):
dum: Sed non audierunt eos oues: Maior haec¬
runt iusti : sic in eũ credentes uenturũ. quo meł
noscredimꝰ in eum quiuenit : Tẽpora uaria tast
non fides quia & ipsa uerba ꝓtẽpore uari¬
ant̃ cũuarie declinantur: Aliũ sonũ hab&
uenturus ẽ: Eliũ sonũ habeluenit: mutatꝰ ẽ
sonus uenturus ẽ et uenit : E adetamen fe

Expanded text:
on audierunt eos oves. Ante arunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit:
Abbreviated transcription (Latin):
exponentẽ : quẽ audiuimꝰ ꝓponentẽ : dix̃ ergo
eis iterũ ihs : Amen am̃di couobis qui & ego sum hostiũ
ouium: Ecce ipsũ hostiũ : quod clausũ posuerat & pe¬
ruit : ipse ẽ hostiũ agnouimꝰ intremus ut nos intras¬
se gaudeamus: Om̃s quot quot uenerunT fures suNt
& latrones . Quid ẽ hoc dñe. om̃s quot quot uene¬
run : Quid enĩtu non uenisti : sed intellege Oms¬
quot quod uenerunt. dixi : utiq: pre terme : Re¬
cola mꝰ ergo ante aduentũ ipsius ueneruñ ꝓph&le:
num quid fures &latrones fuerunt : absit : Non p̃t̃
illũ uener̃ : qui a cũ illo ueneruis: Uenturus prȩco¬
nes mittebat : sed eorũ corda quos miserat posse¬
debat : Vultis nosse qr cũ illo uenerunt quiꝰ ẽ. ipse
semꝑ: Carnẽ quippe accepit ex tẽpore: Iuid est
semꝑ : in principio erat uerbũ : Cũ illo ergouene¬
runT qui cũ uerbo dĩ uenerun : Ego sũ in quid uict.
&ueritas & uita : Si ipse est uerita s cũ illo uenert̃.

Expanded text:
 quem audivimus proponentem. Dicit ergo eis Jesus: « Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. » Ecce ipsum ostium, quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, ut nos intrasse gaudeamus. « Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot venerunt? Quid enim? tu non venisti? Sed intellige: Omquotquot venerunt dixi, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Prophetae; numquid fures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei veveritas et vita . » Si ipse est veritas, cum illo venerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rorẽ & rebabtizatisuit. Aut post ouilis dñiciso¬
eranti & non erant utiq catholicierant.:
dicat holi fideles erant. oueserant. : Sioueserant. qͦ modo
uocem alieniau direpotuerunt. cũ dñs dicat
Lon audierunt eos oues: Audistis frs altitudinẽ qesti¬
onis :: Dicoergo : Nouit dñs qui sunt eius.: Nouit praesci¬
tos nouit p̃ destinatos:: De illo quippe dititur .: Quos au¬
tem prȩsciuit & predestinauit. comfornes fieri imagi¬
ius filii sui : ut sit ipse primogenitus in multis fratib

Expanded text:
rorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici sororem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici soerant an non erant? Utique catholici ici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novit Dominus qui sunt ejus . Novit praescitos, novit praedestinatos: de illo quippe dicitur, « Quos autem praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in
Abbreviated transcription (Latin):
e techielẽ errantẽ ouem non reuocastis: Quo modo
&errat ouis est. uocẽ ali eni audiunt. certe non au¬
dierunt eos oues De in demodo multi colligunt᷑
ad ouilexp̃i: & ex her&icis fiunt catholici. A fu¬
rib: tolluntur . pastori reddunt᷑ & aliquando mur¬
murant tȩdium paciuntur. adreuocantẽ & non
in tellegunt iugulantẽ uerũ tam̃ &iam cũ reni¬
tentes ueneriNT quȩ ouessunt agnoscunt uocẽ pas¬
toris. et se uenisse l&antur. & errasse erubes cun:
Quando ergo in illo errore tã quã inuerita teglo¬
riabantur. & utiq: non audiebaNT uocẽ pastoris.
& alienũ ideo sequebant᷑. oues eranT an non eraNT
Si o ues erant quomodo alienos oues non audiunT.
si oues non erant quare obiur gantur : illi quibus
dicit᷑ : Errantẽ ouẽ non reuocastis: In ipsis &liam
factis catholicis xp̃i anis bone spȩifidelib: aliquan¬
domala contingun seducunt᷑ inerrorẽ & post
errorem reuocantur : Quando seductisunt iner¬

Expanded text:
Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in er