comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid ꝑ estuium tempus. nisi feruo¬
rem sp̃c: & quid ꝑ aream nisi pru¬
dentiam sp̃e intelligimus: Quid itaq ẽ
estiua area: nisi sp̃alis intelligentia.
In hac area. ueritatis grana a figurarũ
paleis. uehementis discussionis criturati¬
one excutiunt᷑. In hac area. uirtutis anno¬
na. a uicioꝵ. aristis districte examinati¬
onis uentilatione separat᷑. In huiꝰ aree
tritura laboramus: & quasi grana a pa¬
leis separamus: quotiens uera & ȩterna
bona a falsis et transitoriis secernimus.
Nec nobis sufficiat paleas excutere. sed
stud eamus etiam earũ cumulũ igne sup¬
posito in fauillam uertere: & transeun¬
tium nitorem in nigredinẽ mutare: &
affectum nr̃m in eoꝵ contemptũ uł odi¬
um transformare. In hac area desudar:
quisqͥs sp̃alis ẽẽ desiderat. Sp̃alis enim
iudicat omnia : et ipse a nemine uidi¬
cat᷑. Audi quend̾a sp̃alem: in hac area
laborantem. ꝓ posui inquit in corde meo.
querere & inuestigare sapient̃ de omnib

Expanded text:
uid per aestivum tempus nisi fervorem spiritus, et quid per aream nisi prudentiam spiritus intelligimus? Quid itaque aestiva area nisi spiritalis intelligentia? In hac area veritatis grana a figurarum paleis vehementis discussionis trituratione excutiuntur. In hac area virtutis annona a vitiorum aristis districte examinationis ventilatione separatur. In hujus areae tritura laboramus, et quasi grana a paleis separamus, quoties vera et aeterna bona a falsis et transitoriis secernimus. Nec nobis sufficiat paleas excutere, sed studeamus etiam earum cumulum igne supposito in favillam vertere, et transeuntium nitorem in nigredinem mutare, et affectum nostrum in eorum contemptum vel odium transformare. In hac area desudat quisquis spiritalis esse desiderat. Spiritalis enim judicat omnia, et ipse a nemine judicatur. Audi quemdam spiritalem in hac area laborantem: Proposui, inquit, in corde meo quaerere, et investigare sapienter de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
lius  ñ erubescat: in quo & aliis se
mul tũ displicusse minue igno¬
rat: Recte igit᷑ pͥus es. quam argentũ
contritum ẽẽ describit᷑: quia facilius ut
dictum ẽ mens de ꝑtinatia. quã de ia¬
ctantia confundit᷑. Pertinet autem ad
contritionẽ teste. confusio de ꝓpriȩ in¬
sirmitatis. et impatientiȩ considerati¬
one. Cum autẽ ꝑuersa mens ad tantã
infirmitat̾ẽ et impatientiã ꝑuenit: ut pas¬
sionib suis etiam cum uoluerit omnino
resistere non possit: quis non uideat quã
facile in hac fragilitatis suȩ consideratione
ernbescerat: Facilus autem ut suꝑius dictũ
est illa excusamus quȩ ꝑ infirmitatẽ con¬
trahimus. quã quȩ ex sola malitia cominit¬
timus: unde & illa citius exubescimꝰ. Recte
gͦ ut legit᷑ pͥus comminuit᷑ ferrum quam
testa: sicut & post ista. es argentum et au¬
rum. recte describunt᷑ comminuta. Huiꝰ¬
modi gͦ contritionis ordo describit᷑: cũ d̾r.

Expanded text:
lius non erubescat, in quo et aliis se lius non erubescat, in quo et aliis se multum displicuisse minime ignorat? Recte igitur prius aes quam argentum contritum esse describitur, quia facilius, ut dictum est, mens de pertinacia quam de jactantia confunditur. Pertinet autem ad contritionem testae, confusio de propriae infirmitatis et impatientiae consideratione. Cum autem perversa mens ad tantam infirmitatem et impatientiam pervenit, ut passionibus suis, etiam cum voluerit, omnino resistere non possit, quis non videat quam facile in hac fragilitatis suae consideratione erubescat? Facilius autem, ut superius dictum est, illa excusamus quae per infirmitatem contrahimus, quam quae ex sola malitia committimus, unde et illa citius erubescimus. Recte ergo, ut legitur, prius comminuitur ferrum quam testa, sicut et post ista, aes, argentum et aurum recte describuntur comminuta. Hujusmodi ergo contritionis ordo describitur, cum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ere: et ꝑ increpationem & reꝓbationem
conterere: in quib dudum credidimus
nos ueracit̃ debere et aliis placere. S: qm̃
iactancia dum głam suam foras dilata¬
re studet. ueris falsa ꝑmiscet: & ñsolum
ea quȩ de se uera. uerumetiã ea quȩ no¬
uit falsa aliis de sui estimatione ꝑsua¬
det: ibi ꝓculdubio facilius in confusio¬
nem deicit᷑: ubi de falsa ostentatione.
conscientiȩ etiam ꝓpriȩ testimonio con¬
iuncit᷑. Unde utiq est qd iactantie ar¬
gentum. quam aurũ arrogantiȩ. quo faci¬
luis. eo & cituis acterit᷑. S sicut multo dif¬
ficilius arrogantiam qua iactantiam: sic
multo laborrosius erubescimus iactantiã
quam ꝑtinatiam.. Ex iactantia siquidẽ
famã nram sepe creuisse. semꝑ autẽ ex ꝑti¬
nacia decreuisse ñ dubitamus: nam nich
aliud ꝑtinaciam dicimus: nͥ cum in nr̃a
sententia. contra alioꝵ. consilia impudent̃
ꝑsistimus. Quis aut̃e illud malum faci¬

Expanded text:
ere, et per increpationem et reprobationem ere, et per increpationem et reprobationem conterere, in quibus dudum credidimus nos veraciter debere et aliis placere. Sed quoniam jactantia, dum gloriam suam foras dilatare studet, veris falsa permiscet, et non solum ea quae de se vera, verum etiam quae novit falsa, aliis de sui aestimatione persuadet. Ibi procul dubio facilius in confusionem dejicitur, ubi de falsa ostentatione, conscientiae etiam proprio testimonio convincitur. Unde utique est, quod jactantiae argentum quam aurum arrogantiae, quo facilius eo et citius atteritur. Sed, sicut multo difficilius arrogantiam quam jactantiam, sic multo laboriosius erubescimus jactantiam quam pertinaciam. Ex jactantia siquidem famam nostram saepe crevisse, semper autem ex pertinacia decrevisse non dubitamus. Nam nihil aliud pertinaciam dicimus, nisi cum in nostra sententia contra aliorum consilia impudenter persistimus. Quis autem illud malum faci
Abbreviated transcription (Latin):
non sint bona. ẜ qđ non sint optima.
In aureo enim oꝑe. hoc solum sane rep̃¬
hensibile cernit᷑: qđ optimi oꝑis incho¬
atio. usq ad digni uel debtti finis talũ
non ꝑducitur. In argenti igit᷑ contriti¬
one. boni oꝑis imꝑfectio: In auri autẽ
contritione. aruitur optimi oꝑis int̃¬
missio. Hoc nunc de huiꝰ statuȩ contri¬
tione iam diximus. scđm eam lectionẽ
quã pͥmo posumus: uͥ partim in bono
partim in malo accepimus: Quib. ꝓ
unc autem scãm eam lectionẽ
quȩ scdo loco ponit᷑: aliqͥd loqͣm
Sicut nicħ facilius erubescimus qũa mali¬
ciam: sic nichil difficilius cognoscimus.
uel erubescinus quam arrogantiam. Ar¬
rogantia enim oculum mentis obnubilat
uł excecat: ut nec seipsam agnoscere uale¬
at. Qualem enim seipsam mens elata ꝑ
estimationẽ fingit: talem ꝓculdubio uẽ¬
racit̃ ẽe se credit. Nide gͦ quã difficile
sit illa nos in nobis reprehendere et argu¬

Expanded text:
uod sint bona, sed quod non sint optima. uod sint bona, sed quod non sint optima. In aureo enim opere hoc solum sane reprehensibile cernitur, quod optimi operis inchoatio, usque ad digni vel debiti finis talum non perducitur. In argenti igitur contritione boni operis imperfectio. In auri autem contritione arguitur optimi operis intermissio. Hoc nunc de hujus statuae contritione jam diximus, secundum eam lectionem quam primo posuimus, ubi partim in bono partim in malo accepimus. CAPUT XXVNunc autem secundum eam lectionem, quae secundo loco ponitur, aliquid loquamur. Sicut nihil facilius erubescimus quam malitiam, sic nihil difficilius cognoscimus vel erubescimus quam arrogantiam. Arrogantia enim oculum mentis obnubilat vel excaecat, ut nec seipsam agnoscere valeat. Qualem enim seipsam mens elata per aestimationem fingit, talem procul dubio veraciter esse se credit. Vide ergo quam difficile sit illa nos in nobis reprehendere, et argu
Abbreviated transcription (Latin):
nitas defccit: creuit ꝑuersitas: uide nunc qͦm̃
gradatim ꝓficiat tocius bonitatis fundam̃¬
tum humilitas. Prius erubescimus uera
mala: pꝰea ficta bona. Nouissime etiã uera
bona cum suit imꝑfecta: & inconsumma¬
ta. Sic sane pͥmum conterit᷑ ferrum et
testa: deinde menbra exea: nouissime ar¬
gentea et aurea. In malis facilius erubes¬
cunus iniquitatem. qũã infirmitatem:
in bonis autem crtiꝰ erubescimus imꝑfecti¬
onem. qua int̃missionem. Hinc est qd̾ in
infimis menbris pͥus conterit᷑ ferrum qͣ.
testa: suꝑius autem citiꝰ comininiuint᷑
argentea qũã ȩxea menbra. Primo itaq
in ferri contritione dampnamꝰ mala.
quȩ ꝑ iniquitatem cominisimꝰ. In teste
autẽ contritione: ea quȩ ꝑ infirmitatẽ
contraximꝰ. Eris autẽ contritio: qͥd altud
ẽ. quam simulati boni repbatio: In ar¬
genteis menbris hoc est qdđ nob̃ miñ pla¬
cet. & qd̃ minime placere debet: non qd̃¬

Expanded text:
nitas defecit, crevit perversitas. Vide nunc quomodo nitas defecit, crevit perversitas. Vide nunc quomodo gradatim proficiat totius bonitatis fundamentum, humilitas: prius erubescimus vera mala, postea ficta bona. Novissime etiam vera bona cum sint imperfecta et inconsummata. Sic sane primum conteritur ferrum et testa, deinde membra aerea, novissime argentea et aurea. In malis facilius erubescimus iniquitatem quam infirmitatem. In bonis autem citius erubescimus imperfectionem quam intermissionem. Hinc est quod in infimis membris prius conteritur ferrum quam testa. Superius autem citius comminuuntur argentea, quam aurea membra. Primo itaque in ferri contritionem damnamus mala, quae per iniquitatem commisimus. In testae autem contritione, ea quae per infirmitatem contraximus. Aeris autem contritio quid est quam simulati boni reprobatio? In argenteis membris hoc est, quod nobis minus placet, et quod minime placere debet, non q
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ comminutio: nisi conpuncti cordis
contritio & humiliatio: S scimus quia
cor contritum et humiliatum ds non
despiciet. Melius itaq sane est conteri
in hoc lapide: quam erectum stare. & su¬
ꝑbum saꝑe. Percussit inqͥt statuam in
pedib euis ferreis & fictilib: et commi¬
nuit eos. In inferiorib et deterioribus
suis utiq statua concutit᷑: qñ mens ela
quitatis & infirmitatis suȩ considerati¬
onem reuerberat᷑. Hec pia dm̃ ꝑcussio
tam misericordit᷑ intentat᷑. quã utilit̾
uita in nob̃ comple
tuam.
In hunc utiq mo¬
dum redargutus & in infima sui par¬
te ꝑcussus fuerat: et ꝑ eiusmodi ꝑcussi¬
onem seip̃m contͣ seipsum erexerat: qui
dicebat. Qm̃ iniquitat̾e meam ego cog¬
nosco: & peccm̃ ineũ contͣ mre est semꝑ
S postqm̃ ferrum & testa coneutitur.
etiam cettra conterunt᷑. Tunc contrita sunt
inquit parĩt ferrum. testa. es. argentum.
et aurum. Uidisti suꝑius quib gradib bo¬

Expanded text:
tuae comminutio, nisi compuncti cordis tuae comminutio, nisi compuncti cordis contritio et humiliatio? Sed scimus quia cor contritum et humiliatum Deus non despiciet. Melius itaque sane conteri in hoc lapide quam erectum stare et superbum sapere. Percussit, inquit, statuam in pedibus ejus ferreis et fictilibus, et comminuit eos. In inferioribus et deterioribus suis utique statua concutitur, quando mens elatquitatis et infirmitatis suae considerationem reverberatur. Haec pia Domini percussio tam misericorditer intentatur quam utiliter vita in nobis completuam . In hunc utique modum redargutus, et in infirma sui parte percussus fuerat, et per ejusmodi percussionem seipsum contra seipsum erexerat, qui dicebat: Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper . Sed postquam ferrumunc contrita sunt, inquit, pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum. Vidisti superius, quibus gradibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ mulco sit leuius apud nos diccre
quam facere: sepe tam̃ in his etiam men¬
tib in quib uidet᷑ ꝑcutientis manus
oꝑa defccisse: oꝑatur quidẽ miro & in¬
comp̃hensibili modo. int̾no suo uerbo
uel sibilo. Uerbum inquit qđ egrediet̃
de ore meo non redibit ad me uacuum. s fa¬
misi illud. Sic et sp̃e sc̃s: ubi uult spirat.
Uerbo enim dñi celi firmati sunt: et sp̃u
oris eius om̃is uirtus eoꝵ Lapis itaq sine
manib abscisus: timor dm̃ diuinitus in¬
spiratus. In ictu huius lapidis statua dei¬
cit᷑: et monstruosum opus destruit᷑. Sicut
ꝑtumorem mens deicit᷑ a ꝓposito bono:
sic ꝑ timorem sane excutit᷑ a ꝓposito malo.
Sicut enim initiũ om̃ĩs peccati suꝑbia:
sic initiũ sapientiȩ timor dñi. In huiꝰmo¬
di itaq lapide statua concutit᷑: ut confu¬
sibilis mens confundat᷑ & humilietur.
Quid ẽ huꝰimodi ꝑcussio: nisi interna
conpunctio: Qnid̃ autem est ꝑcusse sta¬

Expanded text:
Sed cum multo sit levius apud nos dicere Sed cum multo sit levius apud nos dicere quam facere, saepe tamen in his etiam mentibus, in quibus videtur percutientis manus opera defecisse, operatur quidem miro et incomprehensibili modo interno suo verbo vel sibilo: Verbum, inquit, quod egredietur de ore meo, non redibit ad me vacuum, sed famisi illud . Sic et Spiritus sanctus ubi vult spirat. Verbo enim Domini, coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Lapis itaque sine manibus abscissus, timor Domini divinitus inspiratus, in ictu hujus lapidis statua dejicitur, et monstruosum opus destruitur. Sicut per timorem mens dejicitur a proposito bono, sic per timorem sane excutitur a proposito malo. Sicut enim initium omnis peccati superbia, sic initium sapientiae timor Domini. In hujusmodi itaque lapide statua concutitur, ut confusibilis mens confundatur et humilietur. Quid est hujusmodi percussio, nisi interna compunctio? Quid autem est percussae sta
Abbreviated transcription (Latin):
bas inqtͥ ita. donec abscisus ẽ lapis sñ ma¬
nib:. et ꝑcussit statuam in pedib eius fer¬
reis & fictilib: et commninuit eos. Ecce la¬
pis sine manib abscindit᷑: unde ferri du¬
ricia conterat᷑. Et quidẽ recte. Quȩ enĩ manꝰ
talem lapidem incidere. seu etiam abscide
posset: qui ferrum conterere uł comminu¬
cre ualeret: S qd̾ non pot̾ humana oꝑa
uł quelibet humana industria: fit ĩ sola
uoluntate diuina. Solus utiq ds est. qui
sine aliquo conatu. sine aliquo sui motu.
quotiens et quecumq uoluerit pot̃ oꝑari.
stabilisq manens. oat cuncta moueri. S
quid queso ẽ. qui hoc potuit & uoluit fa¬
cere: manib minime uoluit hoc ꝑficere:
An forte in huiꝰmodi ferrcis & obduratis
mentib. meliꝰ oꝑatur inspiratione quam
ꝑcussione: corrigit᷑q sepe int̾na illustrati¬
one. quẽ non possunt ais secern flagella
corrigere: Pcussi paleas excir inquit
renuerunt reciꝑe ertere: & discipliña.

Expanded text:
onec abscissus est lapis sine manibus, et percussit statuam in pedibus ejus ferreis, et fictilibus, et comminuit eos . Ecce lapis sine manibus abscinditur, unde ferri duritia conteratur, et quidem recte. Quae enim manus talem lapidem concidere, seu etiam abscindere posset, qui ferrum conterere vel comminuere valeret? Sed quod non potest humana opera vel quaelibet humana industria, fit in sola voluntate divina. Solus utique Deus est, qui sine aliquo conatu, sine aliquo sui motu, quoties et quaecunque voluerit potest operari, stabilisque manens dat cuncta moveri. Sed quid, quaeso, est, qui hoc potuit et voluit facere manibus, minime voluit haec perficere? An forte in hujusmodi ferreis et obduratis mentibus melius operatur inspiratione quam percussione, corrigiturque saepe interna illustratione, quem non posscorrigere? Percussi, inquit, renuerunt recipere disciplinam .
Abbreviated transcription (Latin):
scdm qđ scriptum est. Ubi abundauit in¬
iqͥtas: ibi suꝑabundauit et gr̾a. Nam sepe
suꝑna grã dum huiꝰmodi homines int̾ ca¬
lamitatum suarum angustias iusitat. hãc
eandem infelicitatis suȩ immanitatem eoꝵ
oculis obicit. et in eius consideratione ad
penitentiȩ lamenta compungit: & eductoᷤs
de lacii miseriȩ et de luto fecis. quibꝰdam
ꝓfectuum gradib de ꝓfundo iniquicatis.

Expanded text:
ubi abundavit iniquitas, superabundavit et gratia . Nam saepe superna gratia dum hujusmodi homines inter calamitatum suarum angustias visitat, hanc eamdem infelicitatis suae immanitatem eorum oculis objicit, et in ejus consideratione ad poenitentiae lamenta compungit, et eductas de lacu miseriae, et de luto faecis, quibusdam profectuum gradibus de profundo iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecus: s uoluntatis deprauatione.
pallescit intrinsecus. Numqͥdnã taletͥ¬
uidet᷑ opus illoꝵ qui loquunt᷑ pacẽ cum
ꝓximo suo: mala autem in cordib eoꝵ:
In huiꝰmodi oꝑe ut arbitror desudabat:
qu̾e dñs increpando arguit. cum dicat.
Scio oꝑa tua quia nom̃ habes. qđ uiua:
& mortuus es. S quisquis huiꝰmodies:
non te existimes du posse latere. S: si
exaltatus fueris ut aquila: & int̃ side¬
ra posueris nidum tuulm: inde detra

Expanded text:
trinsecus, sed voluntatis depravatione trinsecus, sed voluntatis depravatione pallescit intrinsecus. Nunquidnam tidetur opus illorum, qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem in cordibus eorum. In hujusmodi opere, ut arbitror, desudabat, quem Dominus increpando arguit, cum dicat: Scio opera tua, quia nomen habes, quod vivas, et mortuus es . Sed quisquis hujusmodi es, non te existimes diu posse latere: Sed si exaltatus fueris ut aquila, et inter sidera posueris nidum tuum: in
Abbreviated transcription (Latin):
manet. Memorĩt cene. nec mediocriter
time: qm̃ qui ad pͥmam caritatem ñ re¬
uertit᷑. cito eius candelabrũ de loco suotnͣs¬
fertur. Quid ꝑ candelabrum gestatorium
lucis: nisi opus bonũ. opus ueritatis: Hu¬
uismodi candelabrum stat in loco suo: qñ
bonũ opus surgit ex ꝓposito bono. S huiꝰ¬
modi candelabrum de loco suo transfertur:
cum bona boni oꝑis intentio. in malã com¬
mutat᷑. Sic opus argenteum. transit in ere¬
um. Et ẽ quidẽ frequens hoc malũ: inter
filios hominum. Sepe enim qđ pͥus quis
agebat ex ueritate: ad laude hominũ re¬
lolutus postmodum actitat ꝓ humano
fauore. Ppłs inquit mĩs qui beatũ te dict̃.
ipsi te decipiunt: & uiam gressium tuoꝵ
dissipant. Qui igit᷑ blandum se exibet in
sermone. benignum in oꝑe: prauũ aut̃e
atq ꝑuersum in cogitatione. & uolunta¬
te: iste ꝓfecto abiecto argento. iam oꝑat᷑
in exe. Eris enĩ more suauit tunit ex¬

Expanded text:
manet. Memoriter tene, nec mediocriter manet. Memoriter tene, nec mediocriter time, quoniam qui ad primam charitatem non revertitur, cito ejus candelabrum de loco suo transfertur. Quid per candelabrum gestatorium lucis, nisi opus bonum, opus veritatis? Hujusmodi candelabrum stat in loco suo, quando bonum opus surgit ex proposito bono. Sed hujusmodi candelabrum de loco suo transfertur, cum bona boni operis intentio in malam commutatur. Sic opus argenteum transit in aereum. Et est quidem frequens hoc malum inter filios hominum. Saepe enim quod prius quis agebat ex veritate, ad laudem hominum resolutus, postmodum actitat pro humano favore: Popule, inquit, meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui igitur blandum se exhibet in sermone, benignum in opere, pravum autem atque perversum in cogitatione et voluntate, iste profecto abjecto argento jam operatur in aere. Aeris enim more suaviter tinnit ex
Abbreviated transcription (Latin):
sermo ꝑ increpationẽ feriat: qui aureum
opus in argentum commutarat: Scio in¬
quit oꝑa tua. et laborem. & patientiã tuam.
Ecce opus bonum. ecce brachia: ecce pectuᷤ
argenttum. S uideamus quid sequitur.
cũ postmodũ subinfertur. S habco inq̃t
aduersum te: qđ caritatẽ tuam primã
dereliquisti. Arguit᷑ gͦ qui adhuc bonum
agit. qd̾ caritatem pͥmam reliquit: & au¬
rcum caput. in pectus argenteum deflexit.
Quicumq huiꝰmodi te esse ꝑpendis. memor
esto unde excideris: & age penitentiam.
& pͥma oꝑa fac. Alioquin time illud qđ
sequit᷑: qd̃ minime resipiscenti diuinus
sermo minat᷑. Sin aut̃ẽ inquit uenio tͥ
et mouebo candelabrum tuũ de loco suo:
nisi penitentiam egeris. Time gͦ nisi ad
pͥora bona cicus redeas: ne adhuc in de¬
teriora cadas. Elige quid malis: ascenõe.
siue descendere. Non enim pot̾ homo
in eodem fixus ductius stare. fugit enun
uelud umbra: & numqu̾a in codẽ statu ꝑ¬

Expanded text:
sermo per increpationem feriat, qui aureum sermo per increpationem feriat, qui aureum opus in argentum commutarat? Scio, inquit, opera tua et laborem, et patientiam tuam . Ecce opus bonum, ecce brachia, ecce pectus argenteum. Sed videamus quid sequitur, cum postmodum subinfertur: Sed habeo, inquit, adversum te, quod charitatem tuam primam dereliquisti . Arguitur ergo qui adhuc bonum agit, quod charitatem primam reliquit, et aureum caput in pectus argenteum deflexit. Quicunque hujusmodi te esse perpendis, memor esto unde excideris, et age poenitentiam, et prima opera fac. Alioqui time illud quod sequitur, quod minime resipiscendi divinus sermo minatur: Sin autem, inquit, venio tibi, et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Time ergo nisi ad priora bona citius redeas, ne adhuc in deteriora cadas. Elige quid malis; ascendere sive descendere. Non enim potest homo in eodem fixus diutius stare. Fugit enim velut umbra, et nunquam in eodem statu per
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑ sane bona ex deliberatione. Quid pu¬
tamus tamen interẽe int pͥorem illum
statum. & istum scd̃m: Multũ ꝑ omñe
modum. Aliud ẽ bonũ sequi ex desiderio:
atq aliud ex solo consilio. Aliuo inqu̾a est
bonum opari cũ magna delectatione atq
aliud ex sola deliberatione. Istud bonum:
s illud optimũ. Istud ad argentum: illud
ꝑtinet ad aurum. Pretiosum quidẽ metal¬
lum in argento: licet longe uiliꝰ sit auro.
Studeat ergo in argento oꝑari: cui forte deẽ
copia auri. Si non potes bona agere exdi¬
lectione: age tam̃ saltem ex ueritate: & ueritaᷤ
liberabit te. Hultis aut̃ẽ nosse opus qđ fit ex
huiꝰmodi atgento. quomͦ luceat. uel quomͦ
placeat: ꝙ possessorem suum quã diuitem
argento huiꝰmodi habundare: s: nec minus
stultum aurum suũ in argentũ mutare.
Omnis enĩ homo mittens manũ suam ad
aratrum. et respiciens retro: non ẽ aptꝰ regno
di. Uultis autem nosse quomͦ diuinꝰ eum

Expanded text:
rantur sane bona ex deliberatione. Quid purantur sane bona ex deliberatione. Quid putamus tamen interesse inter priorem illum statum, et istum secundum? Multum per omnem modum. Aliud est bonum sequi ex desiderio, atque aliud ex solo consilio. Aliud, inquam, est bonum operari cum magna delectatione, atque aliud ex sola deliberatione. Istud bonum, sed illud optimum. Istud ad argentum, illud pertinet ad aurum. Pretiosum quidem metallum in argento, licet longe vilius sit auro. Studeat ergo in argento operari, cui forte deest copia auri: Si non potest bona agere ex delectatione, age tamen saltem ex veritate, et veritas liberabit te. Vultis autem nosse opus quod fit ex hujusmodi argento, quomodo luceat, vel quantum placeat, et possessorem suum quam divitem argento hujusmodi abundare, sed nec minus stultum aurum suum in argentum mutare. Omnis enim homo mittens manum suam in aratrum, et respiciens retro, non est aptus regno Dei. Vultis autem nosse quomodo divinus eum
Abbreviated transcription (Latin):
ut scriptum est: ꝑatiens est. benigna ẽ. Onũa
suffert. omnia credit. omnia sꝑat: omnia
sustinet. Nonne oꝑari tibi uidet᷑ in auro.
cui dictum ẽa dño. noui oꝑa tua. & carita¬
tem. et fidem. & mninisteriũ. et patientiam
tuam: S sunt multi qui ad tempus cre¬
dunt: & in temꝑe temptationis recedunt.
Nec tamen qui huiꝰmodi sunt. statim se in
uifima demergunt. s prius de bono in
peius. dehinc de muius bono in malũ. et
demũ de malo ui deterius corruunt. Monᷤ
enim cadens paulatim defluit: et t̾ra allu¬
uione consumit᷑. Siquidẽ qui huiꝰmodi st̃
paulatim incipiunt a pͥstino desiderio tepes¬
cere: et a pͥori feruore magis magisq defic̾e:¬
Quomͦ uł quib corruptionis g̃dib d sũmi ᷤᷤ
ĩ inia corruat. sepe animus humanus : xxiͫͫ¬
ec statim tam̃ inchoatha descriuit:
s: agunt ad huc bona quȩ possunt.
Refrigescente namq caritate: ope¬

Expanded text:
ut scriptum est, patiens est, benigna est, omnia ut scriptum est, patiens est, benigna est, omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet . Nonne operari tibi videtur in auro, cui dictum est a Domino: Novi opera tua, et charitatem, et fidem, et ministerium, et patientiam tuam? Sed sunt multi qui ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. Nec tamen qui hujusmodi sunt, statim se in infima demergunt, sed prius de bono in pejus, dehinc de minus bono in malum, et demum de malo in deterius corruunt. Mons enim cadens paulatim defluit, et terra alluvione consumitur. Siquidem quae hujusmodi sunt, paulatim incipiunt a pristino desiderio tepescere, et priori fervore magis magisque deficeQuomodo vel quibus corruptionis gradibus de summis in ima corruat saepe animus humanus. Nec statim tamen inchoata deserunt, sed agunt adhuc bona quae possunt. Refrigescente namque charitate, ope
Abbreviated transcription (Latin):
terit se inquit iustus a usticia sua. et fecerit
iniquitatem: om̃s uisticie euis quas fecerat
ñ recordabunt᷑. Opus decestabile & dignũ
confusione. qđ inchoat᷑ ex auro: et consũ¬
mat᷑ in testa & ferro. Sic nanq describit᷑
pedum pars feriea: & quedam testea. O
confusibiles oꝑarios. qui in initio conuersioĩs i¬
suȩ opus suum inchoant ex auro: & tandẽ
consummant in luco. Scimus quia sepe cum
inmundus sp̃c exierit ab homine querens re¬
quiem et non inueniens assumptis secũ sept̾e
spiritib nequiorib se. reuertit᷑ in domñ suam
& ingressus habitat ibi: et fiunt nouissima
hominis illius pciora pͥorib. Qua multoᷤᷤ ui¬
demus in initio suȩ conuersionis spe gauden¬
tes. sp̃u feruentes. in tͥbulatione patientes. sol¬
licitos in oꝑe. studiosos in lectione: deuotos
in oratione. Quid isti uident tibi. nisi ĩ auro
oꝑari: & in caritate initiari: Caritas enim

Expanded text:
terit, inquit, justus justitia sua, et fecerit terit, inquit, justus justitia sua, et fecerit iniquitatem, omnes justitiae ejus quas fecerat, non recordabuntur . Opus detestabile et dignum confusione, quod inchoatur ex auro, et consummatur in testa et ferro. Sic namque describitur pedum pars ferrea, et quaedam testea. O confusibiles operarios, qui, in initio conversionis suae, opus suum inchoant ex auro, et tandem consummant luto. Scimus, quia saepe cum immundus spiritus exierit de homine, quaerens requiem et non inveniens, assumptis secum septem spiritibus nequioribus se, revertitur in domum suam, et ingressus habitat ibi, et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. Quam multos videmus in initio suae conversionis spe gaudentes, spiritu ferventes, in tribulatione patientes, sollicitos in opere, studiosos in lectione, devotos in oratione. Quid isti videntur tibi, nisi in auro operari, et in charitate initiari? Charitas enim,
Abbreviated transcription (Latin):
ne flammascit. E sicut aurum ceteris me¬
tallis p̾fertur: sic caritas ceteras uirtutes
suꝑgredit̃. O quantum est int̾ cestam & au¬
rum. int̃ statue finem: & statuȩ pͥncipiũ.
Statua quȩ ex auro incipit. in testam desi¬
nit: puto. quia nemo repente fit turpissi¬
mus. S: qui minuna negligit: paulatim
defluit. Sicut quibꝰdam ꝓfectuum gradib
ad alta conscendit᷑: sic rursum gradatu
ad ima descendit᷑. Attende quomodo ĩ hac
statua pͥus aurum. postea argentum. post
hec mediante çre. sequit᷑ et ferrum. O qnͣta
differentia: auri et ferri. O quantũ inter
se differunt: caritas et crudelitas. Quid tn
de his ait ueritas: Abundabit inquit ini¬
quitas: et refrigescet caritas multoꝵ. Uide
queso unde quo ꝑuenitur. De abundantia
caritatis: ad abundantiam iniquitatis. Ca¬
ritas ad aurum: iniquitas ꝑtinet ad ferrũ.
Omirabilem immo detestabiłe cominutati¬
onem: de caritate ad iniquitatem. Si auer¬

Expanded text:
ne flammescit; et, sicut aurum caeteris mene flammescit; et, sicut aurum caeteris metallis praefertur, sic charitas caeteras virtutes supergreditur. O quantum est inter testam et aurum, inter statuae finem et statuae principium! Statua, quae ex auro incipit, testam desinit. Puto, quia nemo repente fit turpissimus. Sed qui minima negligit, paulatim defluit. Sicut quibusdam profectuum gradibus ad alta conscenditur, sic rursum gradatim ad ima descenditur. Attende quomodo in hac statua prius aurum, postea argentum, post haec mediante aere, sequitur et ferrum. O quanta differentia auri et ferri! O quantum in se differunt charitas et crudelitas! Quid tamen de his ait Veritas? Abundabit, inquit, iniquitas, et refrigescet charitas multorum . Vide, quaeso, unde quo pervenitur de abundantia charitatis ad abundantiam iniquitatis. Charitas ad aurum, iniquitas pertinet ad ferrum. O mirabilem imo detestabilem commatationem de charitate ad iniquitatem! Si aver
Abbreviated transcription (Latin):
multas. in ferro crudelitas: in testea fictili.
fragilitas. Testa enim facile frangit᷑. et ꝑ
eam recte impatientiȩ fragilitas figuratur.
ferrum qđ cetera omnia metalla comini¬
nuit & domat. competent̃ quidẽ crudeli¬
tans uolentiam designat: quȩ resistentia
queq p̾mit. ut opprimat. Es autẽ argen¬
tum imitat᷑ in sono: s multũ dissonat
in precio. Sic sic. simulatio suauẽ adula¬
tionis tinnitum habet in sermone. & sua¬
iuit̃ reboat. et dulcit resultat in oꝑe: sed
quantum ꝑ uerbum & exercitium demul¬
cet extrinsecus. tantũ ꝑ consilium et deside¬
rium pallet intrinsecus. Argentum qͦ quo
frequentiori usu atteritur:. eõ utiq clarior ted¬
ditur: sic ueritas uehementi discussione
quo magis eo melius commendat᷑. sic ueri¬
tatis consilia exꝑientiȩ usu quo certiora eo
clariora redduntur. Caritatis claritatem au¬
ri fulgur exprimit: quȩ celesti desiderii ig¬

Expanded text:
multas, in ferro crudelitas, in testa fictili multas, in ferro crudelitas, in testa fictili fragilitas. Testa enim facile frangitur, et per eam recte impatientiae fragilitas figuratur. Ferrum quod caetera omnia metalla comminuit et domat, competenter quidem crudelitatis violentiam designat, quae resistentia quaeque premit, ut opprimat. Aes autem argentum imitatur in sono, sed multum dissonat in pretio. Sic simulatio suavem adulationis tinnitum habet in sermone, et suaviter reboat, et dulciter resultat in opere; sed quantum per verbum, et exercitium demulcet extrinsecus, tantum per consilium et desiderium pallet intrinsecus. Argentum quoque quo frequentiori usu atteritur, eo utique clarior redditur: sic veritas vehementi discussione quo magis eo melius commendatur, si veritatis consilia experientiae usu certiora, eo clariora redduntur. Charitatis claritatem auri fulgor exprimit, quae coelestis desiderii ig
Abbreviated transcription (Latin):
formam qͣsi de summis bonis. pene usq
in extrema mala ꝑ uarios corruptionum
defectus corruete: & uelut aureum caput
in testeos pedes t̾minare: ut discamus in
quolibet uirtutũ culmine. moꝵ. riunam
timere: ut satagamus semꝑ et ubiq uere
De quamlibet celso fastigio facile põ¬
test in ima corrui: uel in ꝓfundũ
aemergi. Immo ꝓculdubio quanto graduᷤ
altior: tanto casus deterior. Debet noͦ semꝑ
istud nabuchodonosor somnium & cautos
reddere: et sollicitos efficere. Uide obsecro
uisionis enis statuam. uide inqu̾a. a qnͣta
sublimitate incipit᷑: & ad qualem tandem
finem deducit᷑. Habet sane caput aureum.
& finem testeum. Quid auro cariꝰ: quid
testa uilius: Attende & illud quomͦ gra¬
datim ad deteriora uergit: & qñq in fe¬
dissimo fine. finem facit. Prima pars au¬
rea. scda argentea. tercia erea. quarta ferre¬
a: & quinta describit᷑ testea. In auro intel¬
ligit᷑ caritas. in argento ueritas. in exe si¬

Expanded text:
formam, quasi de summis bonis pene usque formam, quasi de summis bonis pene usque in extrema mala per varios corruptionum defectus corruere, et velut aureum caput in testeos pedes terminare, ut discamus, in quolibet virtutum culmine morum ruinam timere, ut satagamus semper et ubique veDe quantumlibet celso fastigio facile potest in ima corrui, vel in profundum demergi, imo procul dubio quanto gradus altior, tanto casus deterior. Debet nos semper istud Nabuchodonosor somnium, et cautos reddere, et sollicitos efficere. Vide, obsecro, visionis ejus statuam; vide, inquam, a quanta sublimitate incipitur, et in qualem tandem finem deducitur. Habet sane caput aureum, et finem testeum. Quid auro charius, quid testa vilius? Attende et illud quomodo gradatim ad deteriora vergit, et quandoque in foedissimo fine finem facit. Prima pars aurea, secunda argentea, tertia aerea, quarta ferrea, et quinta describitur testea. In auro intelligitur charitas, in argento veritas, in aere si
Abbreviated transcription (Latin):
dissilire. quietisq suȩ locum descrere:
Congrua satis corruptelȩ nr̃e forma. et
imago conuenieut̃ exp̃ssa: in cinere & fa¬
uilla. Hide gͦ quisquis es. ne force oporte¬
at uelis nolis qñq interius uel exterius
talem fore: interus apud te in tua existi¬
matione. uel exterius etiam coram alus
in tua accione. Interius inqu̾ã exꝓposi¬
to & studio uoluntatis: uel exterius ex
defectu et fluxii humane corruptibili¬
tatis. Et quamulti sunt. qui nuillomͦ
ab altitudine ꝓpriȩ estimationis descen¬
dunt: nisi tunc pͥmum cum exterius
in actione turꝑit̃ cadunt. Ad hoc nãq
ꝓculdubio ñnulli ꝑmittunt᷑ in actione
deformit̾ cadere: & aurũ sutim ĩ argentũ
argentum in es. es in ferrum. ferrum in cestã
mutare: ut ex ꝓpͥo defecui. et quasi ꝑ exꝑimen¬
tum discant. quid de ꝓpria uirtute & forti¬
tudine sentire debeant. Uideamus gͦ quomͦ
qͦsdam contingat. uixta ostense imaginis

Expanded text:
dissilire, quietisque suae locum deserere? dissilire, quietisque suae locum deserere? Congrua satis corruptelae nostrae forma, et imago convenienter expressa in cinere et favilla. Vide, quisquis es, ne forte oporteat velis nolis, quandoque interius vel exterius talem forte, interius apud te in tua existimatione, vel exterius etiam coram aliis in tua actione. Interius, inquam, ex proposito et studio voluntatis, vel exterius ex defectu et fluctu humanae corruptibilitatis, et quam multi sunt qui nullo modo ab altitudine propriae aestimationis descendunt, nisi tunc primum cum exterius in actione turpiter cadunt. Ad hoc namque procul dubio nonnulli permittuntur in actione deformiter cadere, et aurum suum in argentum, argentum in aes, aes in ferrum, ferrum in testam mutare, ut ex proprio defectu, et quasi per experimentum discant, quid de propria virtute et fortitudine sentire debeant. Videamus ergo quomodo quosdam contingat, juxta ostensae imaginis
Abbreviated transcription (Latin):
tis suȩ consideratione contra semet ipsam
ꝑ increpationem seuire uidet᷑. Contra spe¬
culantis itaq animũ statua quodam mͦ
statuit᷑. qñ ad sui ipsius confusionẽ et
humiliationem. duuno quodam nutu.
suȩ ei corruptibilitatis umnago ꝓponitur.
Disce itaq homo. disce conficdentiam tui.
si subito & semel non potes. gradatĩ saltẽ
& ꝑ tempoꝵ. int̾ualla deponere. stude. sa¬
tage. de te humiliora semꝑ magis magisq
sentire: ut adueram ꝑfectamq humilita¬
tem possis uel sero ꝑtingere. Hec surt
consummate caritatis: inconcussa fun¬
damenta. Hec sunt etñe securitatis reg¬
nantis animȩ firma munimenta. Depo¬
ne arrogantiam: depͥme suꝑbiam: cont̾e
ꝑuersam illam de tua uirtute fiduciam:
iacta in dño curam triam. Omñe uirtut̾e
ominẽ fortitudiñe. omñe industriam tuã.
reputa uelut cinerem & fauillam. Quid
aliud nouit fauilla. quam omni turbim
cedere: immo ad qũelibet uł tenuem flatũ

Expanded text:
tis suae consideratione contra semetipsum tis suae consideratione contra semetipsum per increpationem servire videtur. Contra speculantis itaque animum statua quodammodo statuitur, quando ad sui ipsius confusionem, et humiliationem divino quodam nutu suae ei corruptibilitatis imago proponitur. Disce itaque, homo, disce confidentiam tui si subito, et semel non potes, gradatim saltem et per temporum intervalla, deponere stude; satage de te humiliora semper magis magisque sentire, ut ad veram perfectamque humilitatem possis vel sero pertingere. Haec sunt consummatae charitatis inconcussa fundamenta, haec sunt aeternae securitatis regnantis animae firma munimenta. Depone arrogantiam, deprime superbiam, contere perversam illam de tua virtute fiduciam, jacta in Domino curam tuam. Omnem virtutem, omnem fortitudinem, omnem industriam tuam reputa velut cinerem et favillam. Quid aliud notavit favillam quam omni turbini cedere, imo ad quemlibet, vel tenuem flatum
Abbreviated transcription (Latin):
enim eoꝵ. non extingnet᷑: & uermis eorũ ñ
moriet᷑. Eoꝵ utiq qui ducunt in bono dieᷤ
suos: & in puncto ad inferna descendunt.
Ex his omnib ut arbitror ꝑpendis: qũa sit
horrendum incidere in manus dĩ uiuentis.
Quid his terribilius dici: quid his terribi¬
lius pot̃ excogitari : Et intuitus inqͥt euis
erat terribilis. Qđ autem de statua dicitur.
stabat contra te: non multa eget expositiõe.
Tunc ꝓculdubio contra unũquelibet huiꝰ¬
modi statua erigit᷑: qñ speculantis animi
feditas. infirmitas. calamitas. oculis eius
ingerit᷑. & qualis sit. uel qualis adbucẽẽ
possit. ei ꝑ retielationem ostendit᷑: ut eius
impudentia. suꝑbia. duricia. confundat᷑.
humiliet᷑. conterat᷑. Arguam te inquit: et
statuam contra faciem tuam. Diuinitus
arguit᷑: qñ duuna inspuatione iam ta¬
ctus animus. conscientie ꝓpͥe accusatiõe
confundif. E quasi contra faciem ꝓpͥam
p̃uaricatrix anima statuit᷑. qñ infedita¬

Expanded text:
enim eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur. Eorum utique qui ducunt in bono dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Ex his omnibus, ut arbitror, perpendis quam sit horrendum incidere in manus Dei viventis. Quid his terribilius dici, quid his horribilius potest excogitari? Et intuitus, inquit, ejus erat terribilis. Quod autem de statua dicitur, stabat contra te, non multa eget expositione. Tunc procul dubio contra unum quemlibet hujusmodi statua erigitur, quando speculantis animi foeditas, infirmitas, calamitas oculis ejus ingeritur, et qualis sit, vel qualis adhuc esse possit, ei per revelationem ostenditur, ut ejus impudentia, superbia, duritia confundatur, humilietur, conteratur: Arguam te, inquit, et statuam contra faciem tuam . Divinitus arguitur, quando divina inspiratione jam tactus animus conscientiae propriae accusatione confunditur. Et quasi contra faciem propriam praevaricatrix anima statuitur, quando in foedita
Abbreviated transcription (Latin):
testeam fragilitatem de suo torpore redargui:
bonis in una cadit : xxuii:¬
ed nec hoꝵ. tñ ferream seu lapi¬
dcam duriciam debemus despice
Potens enim dominꝰ de lapidib
istis suscitare filios abrahȩ. Que enĩ im¬
possibilia sunt apud homines: apud dm̃

Expanded text:
testeam fragilitatem de suo corpore redargui? testeam fragilitatem de suo corpore redargui? bonis in ima cadit. Sed nec horum tamen ferream, seu lapideam duritiam debemus despicere, potens est enim Dominus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Quae enim impossibilia sunt apud ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pͥuatum amorem in semet ipso languet:
tanto utiq molestias suas molestius susti¬
net. tantoq difficilius desideria sua cohibet
Hinc ẽ qđ erga alio ᷤ seuerus. et in semet ip¬
so resolitus: dum mͦ in alios furit. mͦ in
semet ipso torpescit: pedib ex parte ferreis.
et ex parte testris incedit. E quidẽ sepe
quidã ad eo ex magnis conatib quos u pnͥ¬
cipio conuersionis audacter p̃sumpserunt
tam enormĩt inanescunt: ut in tanta dis¬
solutione qua tandẽ tam eneruit uiuunt:
nec tenue quidẽ. non dicam exꝓbrationiᷤᷤ.
s nec correctionis. immo blande ammno¬
nitionis uerbũ patient̃ audire possint.
ue miseris. Quid queso iam de his poterit¬
tam fieri. uel quȩ iam spes ulteriꝰ habe¬
cor ri. qui ꝓpter arrogantiam nullomͦ
possunt a suo tumore dcici: nec ꝓpt̃ ꝑti¬
natiam de suo errore conuinei: nec ꝓpt̃
ferri duriciam a suo rigore deflecti: nec ꝓpt̃

Expanded text:
per privatum amorem in semetipso languet, per privatum amorem in semetipso languet, tanto utique molestias suas molestius sustinet, tantoque difficilius desideria sua cohibet. Hinc est quod erga alios severus, et in semetipso resolutus, dummodo in alios furit, modo in semetipso torpescit, pedibus ex parte ferreis, et ex parte testeis incedit. Et quidem saepe quaedam adeo ex magnis conatibus, quos in principio conversionis audacter praesumpserunt, tam enormiter inanescunt, ut in tanta dissolutione qua tandem tam enerviter vivunt, nec tenue quidem non dicam exprobrationis sed nec correctionis, imo blandae admonitionis verbum patienter audire possunt: Vae miseris. Quid, quaeso, jam de his poterit fieri, vel quae jam spes ulterius haberi, qui propter arrogantiam nullo modo possunt a suo tumore dejici, nec propter pertinaciam de suo errore convinci, nec propter ferri duritiam a suo rigore deflecti, nec propter
Abbreviated transcription (Latin):
tim ad deccriora deuergens. usq in una descen¬
dat. Uide quomͦ arrogantiam sequit᷑ iactantia:
iactantiam ꝑtinatia: ꝑtinatiam seuicia: se¬
uiciam impatientia. Iactantiam sane arro¬
gantia precedit: quia non pͥus elata mens de
se alta sentiret: numqũa tam impudent̃ de sci¬
entia uel sanctitate iactaret. Cum autẽ qđ in
semet ipsa de sua scientia uel sauctitate sentit.
aliis etiam ꝑsuasum ẽẽ credit: quid iam inirũ
si in suo consilio uel ꝓposito ꝑtinax ꝑstiterit:
Nisi uͦ in suo consilio uel ꝓposito pͥus ꝑtina¬
cit̾ ꝑsisteret: numqũã ꝓ eoꝵ defensione in a¬
lios tam imꝓbe seuret. Seuicia impatien¬
tiam generat: quia quo quisq ꝓximũ suum
minus amat. eo utiq eius infirma molestius
tolerat. Scimus autem quia amoris alueus.
quo amplius erga ꝓcimũ obstruit᷑ extrinse¬
cus: eo altus erga semet ipsum intumescit
intrinsecus. Et quanto quisq miscrabilurs

Expanded text:
tim ad deteriora devergens usque in ima descentim ad deteriora devergens usque in ima descendat. Vide quomodo arrogantiam sequitur jactantia, jactantiam pertinacia, pertinaciam saevitia, saevitiam impatientia. Jactantiam sane arrogantia praecedit, quia nisi prius elata mens de se alta sentiret, nunquam tam impudenter de scientia, vel sanctitate jactaret. Cum autem quod in semetipsa de sua scientia, vel sanctitate sentit, aliis etiam persuasum esse credit, quid jam mirum si in suo consilio, vel proposito pertinax perstiterit? Nisi vero in suo consilio, vel proposito prius pertinaciter persisteret, nunquam pro eorum defensione in alios tam improbe saeviret. Saevitia impatientiam generat, quia quo quisque proximum suum minus amat, eo utique minus infirma molestius tolerat. Scimus autem quia amoris alveus quo amplius erga proximum obstruitur extrinsecus, eo altius erga semetipsum intumescit intrinsecus. Et quanto quisque miserabilius
Abbreviated transcription (Latin):
uix uel numqu̾a deflecti queat. fẽrrũ qđ
cetera soleat metalla domare. conuenienter
satis seuiciam designat: quȩ solet cetero ᷤ pre¬
mere. Per testam autem quȩ facile frangit᷑.
recte satis impatientia designatur. Aureum
itaq sibi caput fabricat: qui sͥ sc̃itatem ar¬
rogat. Pectus argenteum. & brachia argen¬
tea circumferre uidet᷑: qui de consilii ꝙ oꝑis
sui rectitudine głatur. Quasi uentrem & fe¬
mora quodammꝰ erea ht̃: qui in his etiam
ꝑtinax ꝑmanet. que ꝓpter iulitatẽ despice̾.
uel ꝓpter in honesta erubescere deberet. Tibi¬
as ferreas habere se ostendit: qui et contra
suꝑiores se ꝑ audaciam erigit: & inferiores
ꝑ seuiciam premit. Testeis plantis nititur.
qui terrenoꝵ amori immoderatiꝰ incum¬
bens. ad impatientiam effrenat᷑. Notan¬
dum. sane quib corruptionis gradib desectꝰ¬
S
nr̃i malum incrementũ accipiat: quomͦ grada¬

Expanded text:
vix vel nunquam deflecti queat. Ferrum quod vix vel nunquam deflecti queat. Ferrum quod caetera soleat metalla domare convenienter satis saevitiam designat, quae solet caeteros premere. Per testam autem quae facile frangitur, recte satis impatientia designatur. Aureum itaque sibi caput fabricat, qui sibi sanctitatem arrogat. Pectus argenteum et brachia argentea circumferre videtur, qui de consilii et operis sui rectitudine gloriatur. Quasi ventrem et femora quodammodo aerea habet, qui in his etiam pertinax permanet quae propter vilitatem despicere, vel propter inhonestatem erubescere deberet. Tibias ferreas habere se ostendit, qui et contra superiores se per audaciam erigit, et inferiores per saevitiam premit. Testeis plantis innititur qui terrenorum amori immoderatius incumbens ad impatientiam effrenatur. Notandum sane quibus corruptionis gradibus defectus nostri malum incrementum accipiat, quomodo grada
Abbreviated transcription (Latin):
sine intentione recta: Totiens itaq ñ dicam
animal nutrit᷑. s statua iuxta humanam ef¬
figiem fabricat᷑: quotiens homo in ordine conuer¬
sationem suam scđm carnis prudentiam quȩ in¬
unica est deo moderat᷑. Uideamus itaq huiꝰ¬
modi statuȩ qualia queq menbra diuinus
sermo describat: cum dicat. huiꝰ statuȩ caput
ex auro optimo erat. et cetcra. Sod̾m hanc ita¬
q acceptionem qua totum referimus in malã
partem: ꝑ aurum pot̾ intelligi arrogantia:
ꝑ argentum iactantia. ꝑ es ꝑtinatia. ꝑ ferrũ
seuicia: ꝑ testam impatientia. Aurũ siquidẽ
omnia metalla p̃cii sui dignitate p̃cedit: et
suꝑba mens. ceteros om̃s in sui. comparatione
despicit. Argentum suauẽ et admodũ dulc̃e
sonum habet: & iactantia. in sui laude pre¬
conio blandam iocundamq se exibet. Es eo
qd̃ ualde durabile existat. recte satis ꝑtinati¬
am figurat: quȩ a suo consilio uel ꝓposito

Expanded text:
sine intentione recta? Toties itaque non dicam sine intentione recta? Toties itaque non dicam animal nutritur, sed statua juxta humanam effigiem fabricatur, quoties homo in ordine conversationem suam secundum carnis prudentiam quae inimica est Deo moderatur. Videamus itaque hujusmodi statuae qualia quaecunque membra divinus sermo describat, cum dicat, hujus statuae caput ex auro optimo erat, etc. Secundum hanc itaque acceptionem qua totum referimus in malam partem, per aurum potest intelligi arrogantia. per argentum jactantia, per aes pertinacia, per ferrum saevitia, per testam impatientia. Aurum siquidem omnia metalla pretii sui dignitate praecedit, et superba mens caeteros omnes in sui comparatione despicit. Argentum suavem, et admodum dulcem sonum habet, et jactantia in sui laudis praeconio blandam jucundamque se exhibet. Aes eo quod valde durabile existat, recte satis pertinaciam figurat, quae a suo consilio, vel proposito
Abbreviated transcription (Latin):
tioni absq dubio facile cedo. S
sic tamen sensum suum qui eitismodi ẽ stude¬
at approbare. ut p̾dictum minime audeat con
qđ loquit᷑. plura designare. Nam sicut aliqͥd
est in hac descriptione. qđ facilius accommo¬
dat᷑ ad lectionem illam: sic & aliquid inuenit
in eadẽ. qđ leuius applicat᷑ ad istam. Nam
aurum sanc huiꝰ statuȩ cum optimũ legatur.
accommnodatius in meliorem partẽ accipi pos¬
se uidet᷑. S sicut hoc scdm p̃dictam lectionẽ
tecte accipit᷑. iuxta rei ueritatem: sic in hac
lectiõe quidẽ conuenient satis referri potest.
ad suam de se suꝑbientis aĩe estimationẽ.
Sic qđ statua non animal descͥbit᷑. hoc qd̾
ꝑ reuelationem cernit᷑. huic scdẽ lectioni
alacritis arridet: uͥ totum qđ dicit᷑ ĩ malã
partem acciꝑe placet. Quid eñĩ aliud ẽ hu¬
smodi statua: nͥ humana figura. sine mu¬
mana uita: Et quid aliud ẽ humana figu¬
ra. sine rationabili anima: nisi actio congrua.

Expanded text:
tioni absque dubio facile cedo. Sed tioni absque dubio facile cedo. Sed sic tamen sensum suum qui ejusmodi est studeat approbare, ut praedictum minime audeat condin uno quod loquitur plura designare. Nam, sicut aliquid est in hoc scriptione quod facilius accommodatur ad lectionem illam, sic et aliquid invenitur in eadem quod levius applicatur ad istam. Nam aurum sane hujus statuae, cum optimum legatur, accommodantius in meliorem partem accipi posse videtur. Sed, sicut hoc secundum praedictam lectionem recte accipitur juxta rei veritatem, sic in hac lectione quidem convenienter satis referri potest ad suam de se superbientis animae aestimationem. Sic quod statua non animal describitur hoc quod per revelationem cernitur, huic secundae lectioni alacrius arridet, ubi totum quod dicitur in malam partem accipere placet. Quid enim aliud est hujusmodi statua nisi humana figura, sive humana vita? Et quid aliud est humana figura sine rationabili anima, nisi actio congrua