comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da ñ est. s multis &ẽ pponen¬
da. que &e carne uirgmes pro¬
batȩ sunt. & uͥginitatis ꝓposit᷑
usq in finem mente casta ato
deuota inuiolatum cenuert̃:
Comparet᷑ nunc u̾ginitas ag¬
netis & mariȩ. & quȩ fuerit
in menito ꝓbata sublimior. di¬
gne etiam in laudib excelsior
teneat᷑. Illa se incustodia uir¬
ginitatis tam inuictam exhi¬
buit. ut eam ãꝓposito suo nec
ipsa mors il lata deicet. Hȩc se
tam mobilem demonͤtrauit. ut
unius eam uiri & pauꝑis affe¬
cꝰtus ad consensum sui incli¬
naret. Illa intantũ uͥginitat᷑e
dilexit. ut quicqͥd in eiꝰ comꝑ¬
atione p̃ciosum ꝓmittebatur
contempnendum crederet:
quicqͥd ꝓ eius defensione du¬
rũ inferebat᷑ ñcimendũ iudi¬
caret. Hȩc uͥginitate tam facile
despęrit. ut eã & sine p̃mio
ꝓmisso desereret. & sine pena
illata abdicaret. Quid gͥ restat.
nisi ut dicamus inferiorẽ hr̃e
gradum in m̾̃ito ac laude uir¬
ginitatis illam que aꝓposito

Expanded text:
da non est, sed multis etiam postponenda; quae et carne virgines probatae sunt, et virginitatis propositum usque in finem mente casta atque devota inviolatum tenuerunt? Comparetur nunc virginitas Agnetis et Mariae et quae fuerit in merito probata sublimior, digne etiam in laudibus excelsior teneatur. Illa se in custodia virginitatis tam invictam exhibuit, ut eam a proposito suo nec ipsa mors illata dejiceret. Haec se tam mobilem demonstravit, ut unius eam viri et pauperis affectus ad consensum sui inclinaret. Illa intantum virginitatem dilexit, ut quidquid in ejus comparatione pretiosum promittebatur, contemnendum crederet; quidquid pro ejus defensione durum inferebatur, non timendum judicaret; haec virginitatem tam facile despexit, ut eam et sine praemio promisso desereret, et sine poena illata abdicaret. Quid igitur restat nisi ut dicamus inferiorem habere gradum in merito ac laude virginitatis illam quae a proposito
Abbreviated transcription (Latin):
te ex pari consensu ut̃q semz¬
ipsum deb alt̾i: Bebitũ aut̃
hoc duob modis consid̾atur.
ut scł & se illi conseruet. & se
illi ñ neget. Conseruet uidł
ne post talem consensum ad
alienam societatem transeat.
ñ neget. ut ab ea quȩ ad iui¬
cem est cominuni societate
se ñ disiungat. Spontaneuᷤ
gͦ consensus int̾ uirũ ac femi¬
nã legitime factus quo utq
alt̾i debitorem sui se spond&e:
ste⁊ qui coniugiũ facit. et
conugiũ ẽ ipsa societas tali
consensii fed̾ata. quȩ altero
uiuente alt̾m a debito non
absoluit. Est adhucalius con¬
sensus scł̃ carnał cõmereii
ad mucem ȩrigendi atq red¬
dendi.similem int̾ uirum
& mulierem pactionẽ con¬
stituens. comes & ñ effec̾tor
coniugii. officiũ & nͦ uicłm.
qui &e ipse tñ cum pati ab
utroq uoto suscipit᷑. pari
etiam necee ẽ debito teneat᷑.
Quod debitũ in hoc qͦ con¬
sensu duplicit᷑ sicut in pͥo¬
ri commemoraui exhibend̃
est. ut uid̃t ut̃q se alt̾i con¬

Expanded text:
te ex pari consensu uterque semetipsum debet alteri? Debitum autem hoc duobus modis consideratur, ut scilicet et se illi conservet, et se illi non neget. Conservet videlicet ne post talem consensum ad alienam societatem transeat. Non neget ut ab ea quae ad invicem est communi societate se non disjungat. Spontaneus ergo consensus inter virum ac feminam legitime factus, quod uterque alteri debitorem sui se spondet; iste est qui conjugium facit. Et conjugium est ipsa societas tali consensu foederata quae altero vivente alterum a debito non absolvit. Est adhuc alius consensus, scilicet carnalis commercii ad invicem exigendi atque reddendi, similem inter virum et mulierem pactionem constituens: comes et non effector conjugii, officium et non vinculum, qui et ipse tamen cum pari ab utroque voto suscipitur, pari etiam necesse est debito teneatur. Quod debitum in hoc quoque consensu dupliciter sicut in priori commemoravi exhibendum est, ut videlicet uterque se alteri con
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est gͥ totum quod appor¬
tas. qͥa d̃s pͥmo homini mu¬
lierem in adiutoriũ fecisse le¬
git᷑. & quia sociata muliere
cum uiro utrisq ut cresc̾ent
& multiplicarent᷑ terramq
replerent p̃cepisse memorat᷑.
possit. ubi qͥdem consensus.
carnał commxtionis ñ fuerit.
Sicgͦ tͥ uidetur. Primũ itas
nẽconueniat inter nos. ut mͥ
respondeas. si aut ꝓpt̃
ħ duo in carne una sociati
sunt. qͥa de carne una factisũt.¬

Expanded text:
Hoc igitur totum quod apporHoc igitur totum quod apportas quod Deus primo homini mulierem in adjutorium fecisse legitur; et quia sociata muliere cum viro utrisque ut crescerent et multiplicarentur, terramque replerent praecepisse memoratur; possit ubi quidem consensus carnalis commistionis non fuerit. Si quidem tibi videtur. Primum itaque nunc conveniat inter nos ut mihi respondeas an aut propter hoc, duo in carne una sociati sunt; et de carne una facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑant. Ex eo gͥ officio quod
coniunctis & sociatis ambob
ex p̃cepto auctoris sui inium¬
gitur. plane & indubitant᷑¬
societatis ipsitis causa demon¬
stratur. quia omnino absurdũ
erat ut cum formam uiuen¬
di & minist̾ium agendisoci¬
atis p̾scrib̾et. non id p̃cipue ꝑꝑ
quod eos sociari uoluerat. de
reliquo exequendũmandar⁊.
hinc ÷ quod ipse adam ad ꝗͤ
usum mulier facta funsset ag¬
noscens. hoc inqͥt os ex ossib
meis. & caro de carne mea ÷.
ꝓpt̾ ħ relinquet homo pat¬
rem suum & matrem fuã. et
adherebit uxori suȩ. & erunł
duo incarne una. Ecce cõmi¬
xtio carnis in matͥmonio pͥoꝵ
parentũ tam manifeste et
ipsis ȩxequen da indicit᷑. & ah
ipsis futura ꝓpħatur. ut qui
sine illa conugium ũum ẽẽ
dixerit. & p̃cipienti dõ &. ho¬
mini consentienti dõ. cont᷑riꝰ
ẽẽ non dubitetur. Et taliter
fortassis supͣdictȩ assertioni
nr̃ȩ tͥ opponendũ uideatur.

Expanded text:
acceperant. Ex eo igitur officio quod acceperant. Ex eo igitur officio quod conjunctis et sociatis ambobus ex praecepto auctoris sui injungitur, plane et indubitantsocietatis ipsius causa demonstratur; quia omnino absurdum erat, ut cum formam vivendi et ministerium agendi societatis praescriberet, non id praecipue propter quod eos sociari voluerat, de reliquo exsequendum mandaret. Hinc est quod ipse Adam ad quem usum mulier facta erat agnoscens: Hoc, inquit, os ex ossibus meis, et caro de carne mea est. Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem suam et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Ecce commistio carnis in matrimonio primorum parentum, tam manifeste et ipsis exsequenda indicitur et ab ipsis futura prophetatur, ut qui sine illa conjugium verum esse dixerit et praecipienti Deo et homini consentienti Deo, contrarius esse non dubitetur. Et taliter fortassis supradictae assertioni nostrae tibi opponendum videbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tamala hoc est quał seruitꝰ
& quantꝰ dolor a conuigio
excludant᷑. S dicis mͥ iterũ.
Pmam ac pͥncipalem causam
coniugii fuisse ꝓpagationem
filioꝵ quȩ quidem sine carm̃
commirtione futura ñ erat.
ex hoc manifest x oftendit᷑. qd̃
inpͥncipio ds cum hominem
de limo terre plasmasset.post¬
ea ei mulierem madiutorium
fecisse ꝑhibet᷑. Hon in aliud ꝓ¬
fecto adiutorium. qͣm ut ipsa
mulier ad futurȩ sobolis ꝓpaga¬
tionẽ uiro fieret seminandi
cooꝑatrix. seminis conceptrix.
formandi locus. & edendige¬
ntrix. Non gͥ obaliud muli¬
er uiro ÷ sociata. qͣm ut ꝑ eam.
& cum ea semen suũ in post̾ita¬
tis originem uiripse cottu car¬
nali transfundens substantiã
carnis ministraret nascituris
ex carne.Nam id ipsum exeo
qͦ comꝓbatur. qđ ds postqͣm
mulierem uiro sociau̾at eiꝰdẽ
societatis causam declarare uo¬
lens ut rosq suȩ benedictionis
gra quodammꝰ pͥus ipse ad ge¬
nerandi potentiam fetundars.

Expanded text:
ta mala, hoc est, qualis servitus ta mala, hoc est, qualis servitus et quantus dolor a conjugio excludantur. Sed dicis mihi iterum: Primam et principalem causam conjugii fuisse propagationem filiorum, quae quod sine carnis commistione futura non erat, ex hoc manifeste ostenditur, quod in principio Deus cum hominem de limo terrae plasmasset, postea ei mulierem in adjutorium fecisse perhibetur. Non in aliud profecto adjutorium quam ut ipsa mulier ad futurae sobolis propagationem viro fieret seminandi cooperatrix, seminis conceptrix, formandi locus, et edendi genitrix. Non igitur ad aliud mulier viro est sociata, quam ut per eam et cum ea semen suum in posteritatis originem vir ipse coitu carnali transfundens, substantiam carnis ministraret nascituris ex carne. Nam id ipsum ex eo quoque comprobatur quod Deus postquam mulierem viro sociaverat, ejusdem societatis causam declarare volens, utrosque suae benedictionis gratia quodammodo prius ipse ad generandi potentiam fecundans,
Abbreviated transcription (Latin):
oms hoc ut̃q sit alt̾i qd̾ ipse¬
⁊ sibi. ut qͥsq alt̾m quasi unũ
secum factũ attendat tamĩ
bonis qͣm in malis om̃ib sicut
consolationis socrum ac partici¬
pem ita & tribulationis & suf¬
ferentiȩ indiuisum exhibeat.
postremo qͣntũ foris ad necessi¬
tatem corporis attinet quasi ꝓpͥ¬
am carnem fouendũ excipiat.
quantũ uͦ spectat ad amorẽ cor¬
dis intͥnsecus quasi ammũ fuu
in pace & tnqͥllitate qͣntũ inse
sine ꝑturbatione custodiat. Sic
enim fit inscȩ̃ societatiᷤᷤ pace &
communicatione qͥescentibus ut
dum ut̾q ñ sibituuit s alt̾i. fe¬
licius atq beatius utq uiuats.
Hec sunt bona comrigii & feli¬
citas castam societat̾e amantiũ.
quȩ bona uidẽ non possunt hi
qui inconiugio nlpret᷑ male
dulcem carnis uoluptatem
exqͥrunt. Ecce uides excepto
carnis commercio. qualiatñ
& quanta bona coniugio relin¬
quant᷑ immo potius excepto
carnis commertio qualia &e. qͣn¬

Expanded text:
onis, hoc uterque sit alteri quod ipseonis, hoc uterque sit alteri quod ipse sibi, ut quisque alterum quasi unum secum factum attendat, tam in bonis quam in malis omnibus, sicut consolationis socium ac participem, ita et tribulationis et sufferentiae indivisum exhibeat. Postremo quantum foris ad necessitatem corporis attinet, quasi propriam carnem fovendam excipiat, quantum vero spectat ad amorem cordis intrinsecus, quasi animum suum in pace et tranquillitate quantum in se est sine perturbatione custodiat. Sic enim sit in sanctae societatis pace et communicatione quiescentibus, ut dum uterque non sibi vivit sed alteri, felicius atque beatius uterque vivat sibi. Haec sunt bona conjugii et felicitas castam societatem amantium, quae bona videre non possunt ii qui in conjugio nil praeter male dulcem carnis voluptatem exquirunt. Ecce vides excepto carnis commercio qualia tamen et quanta bona conjugio relinquantur; imo potius excepto carnis commercio qualia et quan
Abbreviated transcription (Latin):
gati ad muicem debitores sui
efficiunt᷑ : Ad quid deinceps
se sibi conseruare debent aut
in quo ñ negare. si hȩc de me¬
dio causa tollat᷑: Non uide¬
tur hoc excepto quare aut
uir mulieri. aut mulier uiro
sociari debeant. aut qr̃ sociati
parit᷑ tali ad inuicem debito
quale coniugium hĩe noscit᷑.
dicantur. alligati. Hoctibi
fortasse uidebit᷑ carm& car¬
nem solam considanti. Nich̾
gͦ aliud in conugio inuenire
potuisti. ut coniugalem socie¬
tatem ob id solummꝰ sẽificatã
& in eo scãm ẽẽ confirmes:
Nonne multomagis ẽ siduo
fiant unum mente. qͣmsicar¬
ne unum fierent: Si parti¬
cipem facit alt̾ alt̾m carnis
suȩ. & scm̃ eẽ potest. partici¬
pem facit alt̾ alt̾m aminȩ suȩ
& scm non est᷑ Absit. Erunt
Erunt duo in corde uno. sac᷑¬
Ecce duo part̾o se uoluntariȩ
sponsionis astringunt. ut ab¬
hinc & de inceps semꝑ inom̃
sinceritate dilectionis. in oim̃
ctira sollicitudinis. in omni
consolationis . &. fide deuoti¬

Expanded text:
gati ad invicem debitores sui efficiuntur? Ad quid deinceps se sibi conservare debent; aut in quo non negare, si haec de medio causa tollatur? Non videtur hoc excepto quare aut vir mulieri, aut mulier viro sociari debeat. Aut quare societati pariter tali ad invicem debito quale conjugium habere noscitur, dicantur alligati. Hoc tibi fortasse videbitur carni, et carnem solam consideranti. Nihil ergo aliud in conjugio invenire potuisti ut conjugalem societatem ob id solummodo sancitam et in eo sanctam esse confirmes? Nonne multo magis est si duo fiant unum mente, quam si carne unum fierent? Si participem facit alter alterum carnis suae, et sanctum esse potest; participem facit alter alterum animae suae, et sanctum non est? Absit! Erunt Erunt duo in corde uno: sacrEcce quo pacto se voluntariae sponsioni astringunt, ut adhinc et deinceps semper in omni sinceritate dilectionis, in omni cura sollicitudinis, in omni consolationis, et fide devoti
Abbreviated transcription (Latin):
sit a nob̾ ut uł fecunditatem
carnis meritũ. uł sterilitatem
culpam ẽẽ dicamꝰ. Abfit a nob̾.
ut credam᷑ ꝓpt̾ea legem sterili¬
tatẽ carnis maledixisse. ut eã
apud dm̃ dampnabilem ostñ¬
sanda deꝯtẽptu legis in qͣ ffisi¬
tas maleqr. immo sola singłarit᷑
laudanda: q̃ pͥma. legis uerba
ñ carnalit᷑ sapiendaꝯsidans.
elegit in terra ab iectio plebis
fieri. & opprobriũ hõiũ. ut ꝑ
mundiciã in tegritatis in cȩlo
fieret socia angłoꝵ. ꝙ pul¬
chre pͥma inter feminas uͥgo
maria ꝓ amore castitatis maledi¬
ctũ legis in carne sua sustinuit.¬

Expanded text:
sit a nobis ut vel fecunditatem carnis meritum, vel sterilitatem culpam esse dicamus. Absit a nobis ut credamus propterea legem sterilitatem carnis maledixisse, ut eam apud Deum damnabilem ostensanda de contemptu legis, in qua sterilitas maledicitur, imo sola singulariter laudanda, quae prima legis verba non carnaliter sapienda considerans, elegit in terra abjectio plebis fieri et opprobrium hominum, ut per munditiam integritatis in coelo fieret socia angelorum. Et pulchre prima inter feminas virgo Maria pro amore castitatis maledictum legis in carne sua pro n
Abbreviated transcription (Latin):
carnał intelligatur. discutiam᷑
si hoc stare possit. relinquet ait
homo patrem suum & matr̃e
suam & adherebit uxori suę.
Quod illis substrahit. huic im¬
pendit. Quid est ħ: Relinq̃t hõ
pr̃emsuũ &e matrem suam. & ad¬
herebit uxori suȩ. G in eo prẽm
& matrem relinqͥt ut uxoriad¬
hereat. in quo urori adherere
ñ potest si prẽm & matremñ
relinquat. Relinquae homo
prẽm fuiũ. & matrem suam. In
quo relinquae Numqͥd relin¬
quet in cohabitatione. an in
dilectione. & si sic oportet dici.
numquid relinqu& in cõmix¬
tione: Sirelinquet homo ĩ
cohabitatione prẽm & matre
& adherebit uxori suȩ: Num¬
quid gͥ in domo pr̃is sui uxorẽ
hab̾e ñ potest aut numqͥd
urorem diligẽ ñ p otest. nͥ prẽm
& matrem odio hũerit: Nã
illuo t̾cium quod positrim est.
nec oporter repeti. nec decet
nommnari. Tamen his modis
adħebit homo uxori suȩ. ħ est
scdm cohabitationẽ. scdm dile¬
ctionem. scdm carnalłẽ cõmixtiõẽ.

Expanded text:
carnalis intelligatur. Discutiamus si hoc stare possit. Relinquet, ait, homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae. tam accedit. Quod illis subtrahit, huic impendit. Quid est hoc? Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae. Igitur in eo patrem et matrem relinquit, ut uxori adhaereat; in quo uxori adhaerere non potest, si patrem et matrem non relinquat. Relinquet homo patrem suum et matrem suam. In quo relinquet? Nunquid relinquet in cohabitatione an in dilectione? et si sic oportet dici, nunquid relinquet in commistione? si relinquet homo in cohabitatione patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; nunquid igitur in domo patris sui uxorem habere non potest? Aut nunquid uxorem diligere non potest, nisi patrem et matrem odio habuerit? Nam illud tertium quod propositum est nec oportet repeti, nec decet nominari. Tamen his modis adhaerebit homo uxori suae; hoc est secundum cohabitationem, secundum dilectionem, secundum carnalem commistionem.
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ oꝑis consensus ñ p̃cessit.
Hec tamen hoc officio ces¬
sante u̾itatem siue uirtut̃ẽ
coniugii cassari credendũ est.
imo potius tanto uerius ae
sanctius connigiũ eẽ. qͦ insolo
caritatis uinculo & ñ in con¬
cupiscentia carnis & libidim
ardore fed̾atum est. Quidit:
In concupiscentia carnis con¬
iugiũ sc̃m eet̃. & in caritate
non eẽt Absit.S multotie¬
rius & iustius ibi sc̃m &e uer̃
dicit᷑. uͥ nil ht̾ castitas und̾
erubescat. s caritas ungłet᷑.¬

Expanded text:
hujus operis consensus non praecessit. Nec tamen hoc officio cessante, veritatem sive virtutem conjugii cessare credendum est, imo potius tanto verius et sanctius conjugium esse, quod in solo charitatis vinculo, et non in concupiscentia carnis et libidinis ardore foederatum est. Quid enim? In concupiscentia carnis conjugium sanctum esset, et in charitate non esset? Absit! Sed multo verius et justius ibi sanctum et verum dicitur, ubi nihil habet castitas unde erubescat, sed charitas unde
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ fi& istude Uirũnon
cognosco. & dicor filiũ parit᷑a.
Quomꝰ gͦ fice istuo ut filium
pariã & uirũ ñ cognoscame
Quia uirũ ñ cognosco. Quid
est uirũ ñ cognosco: ꝓpositũ
habeo uirũ non cognosc̾ẽ ꝓpo¬
sitũ habeo uirginitatis decũ
usq infinem inuiolatũ cons̃¬
uare. Quom si di̾it qͥs uinũ
ñ bibo ñ possum hunc calicẽ
stare calicem istum.  sicut
dictum est nararei comam ñ in¬

Expanded text:
quit, fiet istud? virum non cognosco, et dicor filium paritura; quomodo ergo fiet istud, ut filium pariam, et virum non cognoscam: Quia virum non cognosco. Quid est, Virum non cognosco? Propositum habeo virum non cognoscere; propositum habeo virginitatis decus usque in finem inviolatum conservare. Quomodo si dixerit quis: Vinum non bibo, non possum hunc calicem stare calicem istum. Et sicut dictum est: Nazaraei comam non in
Abbreviated transcription (Latin):
uxorisuȩ. ꝓpt̾ hoc erunt duo
in carne una. propt᷑ hoc. Pro¬
pt̃ quid: ꝓpter hoc. quia ħ
ninc õs ex ossibus meis & caro
de carne mea. Ergo ꝓpt̾ hocĩ
carne una. quia de carne una.
ñ ꝓpter ħ de carne una quia
in carne una. Propt̾ hoc er̃t
duo in carneuna. ħnumc os ex
ossib meis & caro de carne mea.
ꝓpter ħ relinquet homo patrem
suum & matrem suam. & adhe¬
rebit uxori suȩ. & erunt duo ĩ
carne una. Considẽmus fingu¬
la quȩ dicta sunt. ne forte contͣ
te dixeris. qͦti ꝓte dicendũ pu¬
tasti. Relinquet homo patr̃e
suum & matrem suam & adhe¬
rebit uxori suȩ & erunt duoĩ
carne una. Fortassis idem dic̃ẽ
uoluit. adherebit uxori suȩ.&
erunt duo in carne una. ut ħ
ipsum sit urori adħere quod
duos ẽẽ in carne una. tanqm
si hoc solum dictũ sit. relinqͣt
homo prẽm suũ & matr̃e suã
ł adherebit urori suȩ. & ipsa
adhesso ñ aliud qͣ̃m cõmixtio¬

Expanded text:
nt duo in carne una. Propter hoc: propter quid? Propter hoc quia hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea. Ergo propter hoc in carne una, quia de carne una; non propter hoc de carne una, quia in carne una. Propter hoc erunt duo in carne una. Hoc nunc os ex ossibus mePropter hoc relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Consideremus singula quae dicta sunt ne forte contra te dixeris quod pro te dicendum putasti. Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Fortassis idem dicere voluit adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, ut hoc ipsum sit uxori adhaerere, quod duos esse in carne una; tanquam si hoc solum dictum sit, relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et ipsa adhaesio non aliud q
Abbreviated transcription (Latin):
namq ꝓpositũ uͥginitatis de¬
seruit. qđ se ꝑ consensũ debi¬
to carnał cõmercĩi inconiuiga¬
li sacram̃to sponte subiecit. Ac
ꝑ hoc qͥa uirgiitatis ꝓpositũ
in consensu copulȩ carnalis dd¬
seruit. iammente uͥgo eẽ desi
laris integͥtate. unica castitate.
excellens dignitate: Quȩ sunt
ista p̾conia & assiduȩ laudatio¬
nes. immo potiꝰ quȩ sunt istę¬
cotidianȩ adulationes quib
singłarit᷑ laudabilem. & excel

Expanded text:
namque propositum virginitatis denamque propositum virginitatis deseruit, quod se per consensum debito carnalis commercii in conjugali sacramento sponte subjecit. Ac per hoc quod virginitatis propositum in consensu copulae carnalis deseruit, jamlaris integritate, unica castitate, excellens dignitate? Quae sunt ista praeconia et assiduae laudationes, imo potius quae sunt quotidianae istae adulationes quibus singulari
Abbreviated transcription (Latin):
adiung̾e ꝓpt̾ea fortassis qͥatͥ de
reliquo necessitatẽ tacendum¬
ponẽt. qui ħ querenti aliud res¬
pondae. Deiñ hoc concesso & sta¬
tuto sciłz qđ sine talis consen¬
quemscriptura uirũ mariȩ
appellasse aliqͦtiens inuenitur.
ipsamq mariam uxorem siue
conugem eiusdem iosephĩdu¬
bitant᷑ nominasse. Quo con¬
cesso. qͥa & hoc negare absur¬
dum est.cũ id & sacre scͥpturȩ
manise sta aliccornate ꝓbetur.
& catholica hoc religio suaat¬
testatione confirmet. infers
& dicis. Siu̾um fuit coniugi¬
um. gͦ carnał cõmixtioniscon¬
sensus ibifuit. & inuenitur
maria ad coitũ carnis uiro as¬
sensum p̃buisse. Quod siuer̃
est. immo qͥa si h uerũ non est.
ũum conuigiũ diciñ pot᷑. cur
ipsa mariauera semꝑ uirgo
ꝑmansisse dicit᷑. quȩ aliq̃n t̾ia
comunx fuisse ñ negat᷑  Aaut
enĩ ñ consensit. & uera contunx¬
non fuit. aut consensit. & uera
uirgo non ꝑmansit. In eoipso

Expanded text:
adjungere; propterea fortassis quia tibi de adjungere; propterea fortassis quia tibi de reliquo necessitatem tacendi imponeret, qui hoc quaerenti aliud responderet. Deinde hoc concesso et statuto, scilicet quod sine talis consenquem Scriptura virum Mariae appellasse aliquoties invenietur, ipsamque Mariam uxorem sive conjugem ejusdem Joseph indubitanter nominasse. Quo concesso, quia et hoc negare absurdum est, cum id et sacrae Scripturae manifesta auctoritate probetur, et catholica hoc religio sua attestatione confirmet, infers et dicis: Si verum fuit conjugium, ergo carnalis commistionis consensus ibi fuit, et invenitur Maria ad coitum carnis viro assensum praebuisse. Quod si verum est, imo quia si hoc verum non est, verum conjugium dici non potest, cur ipsa Marisse dicitur, quae aliquando vera conjux fuisse non negatur? Aut enim non consensit, et vera conjunon fuit, aut consensit, et vera virgo non permansit. In eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
os inuolu̾es. ut in eius solutiõe
postmodũ tudoctor appareres.
atnunc res tibi incontrariũ
uersa est. In questione enĩtua
tem̾arius ꝓbatus es. s insolutio¬
ne ñ es doctus inuentus. Uide¬
amus tͣn quȩ sit magna illa &
grauis q̃stio soli ut putas tibi
non insolubilis. & quidem &̃
si gͣuis foret tantoueriꝰ multis
soli tibi. Uideamus tñ quȩ sit.
Primũ queris utrũ sine con¬
sensu coitus comugium fieri
possit. ħs si illi matͥmoniũ inui¬
cem contrahe possint. qui sibi
ñ consentiunt in reddendode¬
bito carnis. Mouit fortassis te
qd̃ dict᷑um audieras. matͥmoni¬
um ñ facit coitus. s consensus.
& merito mouisset. si quidem
qd̾ dictũ ñ audieras. s intelligẽ¬
dũ putat̾ias consensus coitus ad¬
ditum fuisset. Queris gͦ utrũ
sine consensu coitus conugiũ
esse possit. Post hec hiis quitͥ
respondent sine eiusmodi con¬
sensu uerum conugiũ ñ ẽẽ. tuã
ut audio uideris existimationẽ

Expanded text:
os involveres, ut in ejus solutione os involveres, ut in ejus solutione postmodum tu doctor appareres. At nunc res tibi in contrarium versa est. In quaestione enim tua temerarius probatus es, sed in solutione non es doctus inventus. Videamus tamen quae sit magna illa et gravis quaestio soli ut putas tibi non insolubilis. Et quidem etiam, si gravis foret tanto verius multis tibi soli. Videamus tamen quae sit. Primum quaeris utrum sine consensu coitus conjugium fieri possit; hoc est, an illi matrimonium invicem contrahere possint, qui sibi non consentiunt in reddendo debito carnis. Movit ergo fortassis te quod dictum audieras: matrimonium non facit coitus, sed consensus. Et merito movisset si quidem quod dictum non audieras, sed intelligendum putaveras, consensus coitus, additum fuisset. Quaeris ergo utrum sine consensu coitus conjugium esse possit. Post haec his qui tibi respondent sine ejusmodi consensu verum conjugium non esse, tuam ut audio videris existimationem
Abbreviated transcription (Latin):
fateor equo ammo ferre non
possum tem̾ariam p̾sumptiõẽ
tuam. quod tam impudica &
muigacilo quacitate te m̾are
sinceram. & intactam macula¬
re conaris. Stulte cum teneb̾s
tuis in matrem luminis impe¬
gisti. Quid enĩ sibi uolueruis
exsufflanda illa argumenta
tua. quȩ eu cum longa ac
diutina ruminatione teruis¬
ses. quasi nouũ & magnum
aliquod inuentũ ꝓlaturus
sicut tͥ consuetudinis ÷ circui¬
re cepisti aures prurientes q̃¬
rens. amplius quidẽ te doctis
insipient᷑e. qͣm insipientibus
docꝰtũ demonstrans: Quid
enĩs doctor eẽ uolustie No¬
uitatis relator. an assertor ueri¬
tatis: S esto. Inuen̾as qd̾ docẽs.
Cur tibi usum est infamare
castitatem. & oppugnare ue¬
ritatem: S forte qd̾ & egoma¬
gis suspicor nicħ cont᷑ u̾iteitẽ
molie baris. s solita & tͥ inolita
leuitate auras ppłaris famȩ ca¬
ptans. acumen ingenii tui ꝓ¬
bare putasti. si pͥus remquasi
questionis ambage apudali¬

Expanded text:
Fateor, aequo animo ferre non Fateor, aequo animo ferre non possum temerariam praesumptionem tuam, quod tam impudica et nugaci loquacitate temerare sinceram et intactam maculare conaris. Stulte istis tenebris tuis in matrem luminis impegisti. Quid enim sibi voluerunt exsufflanda illa argumenta tua, quae tu cum longa ac diutina ruminatione texuisses quasi novum et magnum aliquod inventum prolaturus sicut tibi consuetudinis est, circuire coepisti aures prurientes quaerens; amplius quidem te doctis insipientem quam insipientibus doctum demonstrans. Quid enim? Doctor esse voluisti? Novitatis relator, an assertor veritatis? Sed esto. Inveneras quod doceres. Cur tibi visum est infamare castitatem, et oppugnare veritatem? Sed forte quod et ego magis suspicor nihil contra veritatem moliebaris, sed solita et tibi inolita levitate auras popularis famae captans, acumen ingenii tui probare putasti, si prius rem quasi quaestionis ambage apud ali
Abbreviated transcription (Latin):
quodam factam fuisse. inqua
quidem illius irreu̾entia adino¬
dũ displicuisset: ꝓeo quod nͣ ut
oportuit ita pudice de resacro¬
sc̃a locutus sit Ego gͥ sicut pla¬
citum fuerat quȩ suꝑ hoc di¬
cenda uidebant᷑ stilo signans¬
uob̾ legenda transmisi. Ualete
fides pie. & pietas fidelit̃
confitetur. qđ eius ꝑfectionẽ
nullomͦ imminuit conugał
consensus: ꝗͦ admodũ castita¬
tem illius ñ uiolauit concep¬
tus. nec integͥtatem abstulit
partus. Ipsa namq eadem
uigo ꝑpetua & cum despon¬
saretur uiro ñ tamen deser¬
uit. aut mutauit. ꝓpositũ conti¬
nentiȩ. & cum fecundaret᷑
non ã uiro. concepit sine libi¬
dine. & cũ filiũ edẽt peperit
sine dolore. Quid dicis nuc
inquisitor contentiose. & non
pie auditore Miraris andiffi¬
dis: Si miraris miranda: miran¬
dus non es. Si autẽ ñcredis ere¬
mo si falsa conaris asserete. au¬
diendus ñ es. Siuera niteriop¬
pugnare. conuincendus es. &
si manifesta negas confutandꝰ.

Expanded text:
quodam factam fuisse, in qua quidem ejusdem irreverentia admodum displicuit, eo quod non ut oportuit ita pudice de re sacrosancta locutus sit. Ego igitur sicut placitum fuerat, quae super hoc dicenda videbantur stylo signans legenda transmitto. Vale. fides pie et pietas fideliter confitetur, quod ejus perfectionem nullo modo imminuit conjugalis consensus quemadmodum castitatem illius non violavit conceptus, nec integritatem abstulit partus. Ipsa namque eadem virgo perpetua, et cum desponsaretur viro, non tamen deseruit aut mutavit propositum continentiae; et cum fecundaretur non a viro concepit sine libidine; et cum filium ederet peperit sine dolore. Quid dicis nunc inquisitor contentiose et non pie auditor? Miraris an diffidis? Si miraris miranda, mirandus non es; si non credis cres; si falsa conaris asserere audiendus non es; si vera niteris oppugnare, convincendus es: denique si manifesta negas, confutandus es.
Abbreviated transcription (Latin):
tis enĩ rationib asseruimus
qd qs pͥmacausa ẽ & origo oĩ¬
umbonoꝵ. Eo autẽ qͥfons ẽ
& pͥncipiũ om̃ium excellen¬
tius bonũnullũ ẽẽ pot̾. Sum¬
mũ gͥ bonũ ds̃ ẽ. Beatitudo
autẽ misqͣm rectius qͣmĩsũ¬
cui id ipsũ ñ placet qd̾ ẽ: Qui¬
& filii unũ sunt. & unus
d̾s sunt. cum insolo do̾uera
immo summa infelicitas force:
si ꝑ contͣriam uoluntat̃e se diui¬
q̾ent. & ꝑeandem nat᷑am ab
inuicem seꝑari ñpossent Sic̃
gͥ nat᷑a unu̾sunt. pr̃ & filius
& amor pr̃is & filii. itaqͦ uo
luntate & amore unũ ñ eẽ ñ
possunt. Uno amore sedilig̃t.
qͥaunũsunt. nec aliud ẽ quod
quisq amat in alt̾o. qͣm quod
qͥsq amat in se ipso. qͥa ñ aliud¬
filirs diligit in se ipso. & qd̾

Expanded text:
tionibus asserimus, quod Deus prima causa est et origo bonorum omnium. Eo autem qui fons est et principium omnium excellentius bonum nullum esse potest. Summum igitur bonum Deus est. Beatitudo autem nusquam rectius quam in sumcui idipsum non placet quod est? Quiet Filii unum sunt, et Deus unus sunt; cum in solo Deo vera imo potius summa infelicitas foret; si per contrariam voluntatem se dividerent, et per eamdem naturam ab invicem separari non possent. Sicut igitur natura unum sunt Pater et Filius, et amor Patris et Filii, ita quoque voluntate et amore unum non esse non possunt. Uno amore se diligunt, quia unum sunt; nec aliud est quod quisque amat in altero, quam quod quisque amat in seipso; quia non aliundPater diligi
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtute ñ ualet. Uñ scđm qͣndã
loquendi consuetudine illicħo
aliqͣn oꝑari dicit᷑. uͥ ꝑsem⁊ ipsum
absens ẽẽ ñ dubitat᷑. qͦ admodũ
cũ rex inciuitate sua residrs ꝓculcũ
hibet᷑. qͥa milites eiꝰ uolente ipso
eminus positam. uł uirgã exten¬
dit. uł lapidem iacit. & tange

Expanded text:
tute non valet. Unde secundum quamdam loquendi consuetudinem, illic homo aliquando operari dicitur, ubi per semetipsum absens esse non dubitatur, quemadmodum cum rex in civitate sua residens procul cum erhibetur; quia milites ejus, volente ipso eminus positam, vel virgam extendit, vel lapidem jacit, et tangere
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ad eiꝰ redire unitationẽ
Ipsum audite. O homo qͥd
causaris ignorantiã tuã. ecce
ipsa te tua nat᷑a arguit. ipsa
conuincit. Nosti qualis sis.
unde uenias. quẽ factorem
habeas. quo mediatore egeaᷤ.
& tuadhuc impudent᷑ te
defendendo contͣ dm̃ clamas :
Hostiqͥa malus es. & qͥaabono
opifice malus fact̾us ñ es. & ces¬
sas. &. ñ clamas ad eum quite
fecit. ut ueniat & reficiat. qͥ
creauit. ut redimat: Nolidu¬
bitare de potentia eiꝰ. in deoꝑa
illius qͣnta sunt. noli dubita¬
re de sapientia. uide oꝑaeiꝰ
qͣm pulchra sunt. nolidubita¬
re de beniuolentia. inde oꝑa
eiꝰ. quomͦ ad utilitatẽ tͥ seruiũt.
Monstrat gͦ tͥ in suo oꝑe. quã¬
tũpossit intua redemptione.
Monstrat itemt᷑ qͣm formidã¬
dum possis expecꝰtare iudicẽ.
si nolueris hab̾e redemptorẽ.
Nemo resistere ei potest.qͥ a
quia sapientissimus ẽ. nemo
eum corrumꝑe potest. quia
optimus ẽ. nemo eũ declina¬

Expanded text:
erit, ad ejus redire imitationem. erit, ad ejus redire imitationem. Ipsum audite. O homo, quid causaris ignorantiam tuam? Ecce ipsa natura tua te arguit, ipsa te convincit. Nosti qualis sis, unde venias, quem factorem habeas, quo mediatore egeas, et tu adhuc impudenter te defendendo contra Deum clamas. Nosti quod malus es, et quod a bono opifice malus factus non es, et cessas, et non clamas ad eum, qui te fecit ut veniat et reficiat, qui creavit ut redimat. Noli dubitare de potentia ejus, vide opera illius quanta sint. Noli dubitare de sapientia, vide opera ejus quam pulchra sint. Noli dubitare de benevolentia, vide opera ejus quomodo ad utilitatem tibi serviant. Monstrat ergo tibi suo opere quantum possit in tui redemptione. Monstrat item tibi quam formidandum exspectare possis judicem, si nolueris habere redemptorem. Nemo resistere ei potest, quia quia sapientissimus est; nemo eum corrumpere potest, quia optimus est; nemo eum declina
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ amare neq̃o quod intu¬
eor simile illi quem amo.So¬
lus ille me offenait. qͥ ab eiꝰ
similitudine recedit: Si gͦ uul¬
tis mͥ placere. ei similes estoce.
ipsum audite. & si forte aliqn
abeiꝰ similitudine male agen¬
do discessistisᷠ ipsum imitando
redite. In ipso dat᷑ p̃ceptũ. in
ipso datur consilium. Precep¬
tũ ut ꝑsistatis. consiliũ ut re¬
denitis. Utinã tenuissetis p̾ce¬
ptii. s qͥa transgressi estis p̃ce¬
pcũ. saltẽ audite consiliũ. Ipsũ
audice. Magni consilii angłs
uob̾ mittit᷑. ut qͥ conditis dat᷑
fuit ad głam. idem ꝑditiue¬
niat ad medelam. Ipsum audi¬
te. Ipie conditor. ipse ẽ ⁊ redẽ¬
ptor. Ipse d̾s mecũ uos condi¬
dit. qͥ uobiscũ homo solusad
uos uenit. Ipsum audite.
Ipse ẽ forma. ipse ẽ medicina.
ipse ẽ exemplũ. ipse ẽ reme¬
diũ. Ipsũ audite. felicius fuis¬
set semꝑtenuisse eiꝰ similitu¬
dinẽ. s iam minꝰ głosum non

Expanded text:
n amare nequeo quod intun amare nequeo quod intueor simile illi quem amo. Solus ille me offendit, qui ab ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi placere, ei similes estote, ipsum audite. Et si forte ab ejus similitudine male agendo discessistis, ipsum imitando ad ipsum redite. In ipso datur praeceptum, in ipso datur consilium. Praeceptum ut persistatis, consilium ut redeatis. Utinam tenuissetis praeceptum, sed quia transgressi estis praeceptum, saltem audite consilium, ipsum audite! Magni consilii Angelus nobis mittitur, et qui conditis datus fuit ad gloriam, idem perditis veniat ad medelam. Ipsum audite. Ipse conditor, ipse est et redemptor; ipse Deus mecum vos condidit, qui vobiscum homo, solus ad vos venit. Ipsum audite. Ipse est forma, ipse medicina, ipse exemplum, ipse et remedium. Ipsum audite. Felicius fuisset semper tenuisse ejus similitudinem, sed jam minus gloriosum non
Abbreviated transcription (Latin):
Audi utrum uox patris huic
quod loqͥm᷑ concordec. Hic est
inqͥt filius meus dilectus inqͦ
mͥ complacui. Non dixit seꝑ¬
atĩ ego mͥ complaciii. neq dix̃
seꝑatim ille mͥ complacuit. ne¬
q uͦ simul dixit ego mͥ compla¬
cui. & ille incomplacuit. s ddi¬
xit ego mͥ complacui m ipso.
hoc ẽ. qđ mͥ de me placet ini¬
pso ẽ. extra ipsum ñ ẽ. qͥa qd̃
egosũ ipse ẽ. Quia enĩ altud
qͣm ipse nonsum. extͣ ipsum
placere mͥ non possum. Hie:
gͦ filius m̃s dilectus in quomͥ
complacii. Quicqͥd mͥ plac.¬
imipso & ꝑ ipsum placce. Ip̾e
ẽ enĩsapientia ꝑ quã feciom̃a.
Inipso ęt̾nalit̾ dispostii. qͥc¬
qͥd t p̃alit᷑ feci. Ꝙ tanto amp¬
lius unũqđq opꝰ meũ diligo
qͣnto ꝑfectius illd̃ pͥmȩ dis¬
positioni concordare uideo.
Nolite putare qd̾ ipse cantũ
mediator sit in reconciliatio¬
ne hominũ. quia ꝑ ipsũ etiã
commendabilis &e placita
fit aspecꝰtui meo conditio
om̃iũ creat᷑aꝵ. In ipso exami

Expanded text:
Audi utrum vox Patris huic quod loquimur concordet. Hic est, inquit, Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Non dixit separatim, ego mihi complacui; neque dixit separatim, ille mihi placuit; neque vero simul dixit, ego mihi complacui, et ille mihi complacuit, sed dixit: Ego mihi complacui in ipso, hoc est quod mihi de me placet in ipso est; extra ipsum non est, quia quod ego sum ipse est. Quia enim aliud quam ipse non sum, extra ipsum mihi placere non possum. Hic est ergo Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Quidquid mihi placIpse est enim sapientia per quam feci omnia, in ipso aeternaliter disposui, quidquid temporaliter feci. Et tanto amplius unum quoque opus meum diligo, quanto perfectius illud primae dispositioni concordare video. Nolite putare quod ipse tantum sit mediator in reconciliatione hominum, quia per ipsum etiam commendabilis et placita fit aspectui meo conditio omnium creaturarum. In ipso examin
Abbreviated transcription (Latin):
tiurx ẽ ad rationalem creat᷑ã.
lis creat᷑e debet ẽẽ ad di sapi¬
entiã. ut dum quodq suo sẽ¬
per suꝑiori aheret pru̾sioẽm.¬
nec pͥmȩ conditionis ordinem.
nec pͥmi exemplaris ꝑturbet¬
in se similitudm̃e. Quis qui gͦ
ina inuestigationis de uisibili¬
b ad inuisibilia tͣnsit. pͥmũ ã
corꝑea creatura ad rõnalẽ crea¬
t᷑am. dem̃ a rõnali creat᷑a adꝯ
sidationẽ sui creatoris. mentis
intuitũ ducere debet. Reuer¬
tensautẽ de ininsibilib ad in¬
sibilia. pͥmũ acreatore ad rõna¬
lem creat᷑am. de inde ã rõnali
creatura ad corꝑeam creat᷑am
descendet. Ordo autẽ cogni¬
tionis inmente humana
semꝑ p̾cedit ordinẽ conditi¬
onis. qͥa nos qui foris sumus
redire ab intimis npossumꝰ.
nͥ pͥus oculo mentis intima
penetremus. Sequit᷑ autem
semꝑ ordo conditionis ordi¬
nem cognitionis. qͥa & si ali¬
qñ humana infirmitas ad
int̾na contemplanda uł te¬
nuit᷑ ad missa fuerit. diu ibi¬

Expanded text:
 ad rationalem creaturam, lis creaturae esse debet ad Dei sapientiam, ut dum quodque suo semper superiori adhaeret per conversnec primae conditionis ordinem, nec primi exemplaris in se perturbet similitudinem. Quisquis ergo via investigationis de visibilibus ad invisibilia transit, primum a corporea creatura ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad considerationem sui Creatoris mentis intuitum ducere debet. Revertens autem de invisibilibus ad visibilia primum a Creatore ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad corpoream creaturam descendit. Ordo autem cognitionis in mente humana semper praecedit ordinem conditionis; quia nos qui foris sumus redire ab intimis non possumus, nisi prius oculo mentis intima penetremus. Sequitur autem semper ordo conditionis ordinem cognitionis; quia, etsi aliquando humana infirmitas ad interna contemplanda vel tenuiter admissa fuerit, diu tamen ibi
Abbreviated transcription (Latin):
talis. cuiꝰ aspecꝰtꝰ ẽtam desid̃ã¬
bilis ut ocłos dei delectꝰare
possit. simplex & ꝑfect᷑a. ñ
redundans & plena. sola. ñ
tamen solitaria. una & conti¬
in dĩtate una credimus. suꝑẽ.¬
ut qd̃ de qualib haꝵ dicit᷑
utrumne etiã dealiis dici
possit inqͥrat᷑. Dictum ẽ aut̃
qd̃ pat᷑ amat filiũ. Restat
ergo ut considemus si pari
modo dici possit. qđ amorpa¬
tris & filii. am&e filiũ. quod fi¬
lus amet sc ipsũ. Item qd pat̃
amet se. qd̾ filius amet pr̃em
qd̾ amor pr̃is & filii amet pa¬
trem. It̾e qd̾ amor pr̃is & filii
amet se. qd̾ pat̾ amet amor̃ẽ
suũ. & filii ꝙ filius amet amo¬
iem suum & pris. postremo

Expanded text:
talis, cujus aspectus est tam desideratalis, cujus aspectus est tam desiderabilis, ut oculos Dei delectare possit; simplex et perfecta, non redundans et plena, sola, non tamen solitaria, una et contiIn ut quod de qualibet harum dicitur, utrum ne etiam de aliis dici possit inquiratur. Dictum est autem quod Pater amat Filium. Restat ergo ut consideremus, an pari modo dici possit, quod amor Patris et Filii amet Filium, quod Filius amet seipsum. Item quod Pater amet se, quod Filius amet Patrem, quod amor Patris et Filii amet Patrem. Item quod amor Patris et Filii amet se, quod Pater amet amorem suum et Filii, quod Filius amet amorem suum et Patris. Postremo
Abbreviated transcription (Latin):
entiã semꝑ p̾ciosiorem eẽ oꝑe
suo. & semꝑ ꝓpt᷑ seamandam
sapientiȩ opꝰ suũ añfert᷑. ñ
ẽ hoc ex iudicio ueritatis.s¬
exerrore hominis. Sapienti¬
a enim uita ẽ. &. amor sapĩȩ
ẽ felicitas uitȩ. Quappt̃ cũ
dicit᷑ qd̃ pat᷑ sapĩȩ complace¬
at sibi in illa. absit ab intel¬
lectu nr̃o ut credamus qd̃ d̾s
sapientiã suã ꝓpt̾ oꝑa que ꝑ
illam fecit. diligat. qͥnpotiu
om̃a oꝑasua ñ nisi ꝓpt᷑ illam
amat. ꝓpt̾ea enim dixit. hic
ẽ filius m̃s dilectus in qͦ mͥcõ¬
placui. ñ int̾ra aut incȩlo. ñ
in sole & luna & stelł. ñ etiã
in angłis. & quȩ excellentissi¬
ma sunt in creat᷑is. qͥa & ista
si suo modo placita sunt. tnͦ
nisi in ipso ⁊ ꝑ ipsũ plac̾e non
possunt. Tanto enĩ amplius
amore meo dignasunt. qͣnco
uicimus ad eiꝰ similitudine̾
s ꝓpt̾ sapientiã oꝑa suadilig̾
ds. In illa enĩ om̃e pulchrũ
Ax inunsibilis. & uita imimor¬

Expanded text:
entiam semper pretiosiorem esse opere entiam semper pretiosiorem esse opere suo, et semper propter se amandam sapientiae opus suum antefertur, non hoc est ex judicio veritatis. Sapientia enim vita, et amor sapientiae est felicitas vitae. Quapropter, cum dicitur quod Pater sapientiae complaceat sibi in illa, absit ab intellectu nostro ut credamus quod Deus sapientiam suam propter opera quae per illam facit diligat, quin potius omnia opera sua non nisi propter illam amet! Propterea enim dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; non in terra aut in coelo; non in sole aut in luna et stellis; non etiam in angelis, et quae excellentissima sunt in creaturis; quia et ista si suo modo placita sunt, tamen nisi in ipso et per ipsum placere non possunt. Tanto enim amplius amore suo digna sunt, quanto vicinius ad ejus similitudinem er opera sapientrum Lux invisibilis et vita immor
Abbreviated transcription (Latin):
itẽ ille qͥ ã gignente & genito
ꝓcedit. ille eẽ potest qͥ ẽ gignen᷑
uł genitꝰ. mnexpugnabili rõne
ueritatis cogim᷑ indĩtate & ꝑ¬
sonar tͥnitatem & substantię
unitatem cognosc̾e. Trib gͦ
indĩtate una. communis est
& equalis et̾nitas. &. eterna
equalitas. quia non potest ẽẽ
singulis dissimile. qd̃ omnib
facit ditas una cõmune. Tres
gͦ unu̾ sunt. qͥa intrib ꝑsonis
ẽ una substantia. s tresimus
ñ sunt. qͥasicut distinctio ꝑ¬
adhuc paulo attentius consi¬
are. quomͦ dicꝰtũ sit. qd̾ p̃r
diligit sapientiã suã. Hoĩes
it sepesolert dilig̾e scientiam
suam ꝓpt᷑ op᷑. non opꝰ ꝓpter
scientiã. Sicut ẽ scientia a¬
gͥcolandi. scientia tȩxendi.
scientia pinsendi. & cet̾e hu¬
usmodi. ubi ꝓrsus peritia
iudicat᷑ inutilis. nisi conseqͣ¬
tur in oꝑe fructusutilitatis.
Quod si de sapientia dĩ dicit᷑.
iam nimirũ opꝰ factori suo añ¬
fert᷑. Propt̾ea dicendũ ẽ sapi¬

Expanded text:
item ille qui a gignente et genito procedit, ille esse potest, qui est gignens vel genitus; inexpugnabili ratione veritatis cogimur in deitate personarum trinitatem et substantiae unitatem cognoscere. Tribus ergo in deitate una communis est, et aequalis aeternitas, et aeterna aequalitas, quia non potest esse singulis dissimile, quod omnibus facit deitas una commune. Tres ergo unum sunt, quia in tribus personis est una substantia, sed tres unus non sunt, quia sicut distinctio padhuc paulo attentius considerare quomodo dictum sit quod Pater diligit sapientiam suam. Homines enim saepe solent diligere scientiam suam propter opus, non opus propter scientiam. Sicut est scientia colendi; scientia texendi, scientia pingendi, et caeterae hujusmodi, ubi prorsus peritia judicatur inutilis, nisi consequatur in opere fructus utilitatis. Quod si de sapientia Dei dicitur, jam nimirum opus factori suo antefertur. Propterea dicendum est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥaab utrisq ꝓcedit. Prius m̃s.
deinde mens & intellectus.
pꝰtea mens. intellectus ⁊ amor.
increatore longealit᷑ suadet
rõ. Quia e nĩ ipsum fuisse sẽꝑ
credimꝰ. semꝑ qͦ sapientiam
habuisse oportet confiteamur.
Nam si aliqͣn sine sapientia
fuisse dicit᷑. qͥs eũ ptmodum
sapientẽ fec̾it. aut aquosapi¬
entiã acceꝑit nullomͦ inueni¬
tur. cum & hoc absurdissimũ
sit. & ab om̃i ratione alienũ.
crede eum qui est fons: origo¬
om̃is sapientiȩ. aliq̃n sine sapi¬
entia extitisse. Semꝑ gͦ in illo
sapientia. qͥa semꝑ sap̃iã hũit.
qͥ semꝑ sapiens fuit. Semper
habet ipse genuit. Semꝑcuĩ
illo sap̃ia. qͥa genita se ãgignen

Expanded text:
quia de utroque procedit. Prius mens, quia de utroque procedit. Prius mens, deinde mens et intellectus, postea mens, intellectus, et amor. in Deo longe aliter suadetratio. Quia enim ipsum fuisse semper credimus, semper quoque sapientiam habuisse oportet confiteamur. Nam, si aliquando sine sapientia fuisse dicitur, quis eum postmodum sapientem fecerit, aut a quo sapientiam acceperit nullo modo invenitur, cum et hoc absurdissimum sit, et ab omni ratione alienum credere, eum qui est fons et origo sapientiae, aliquando sine sapientia exstitisse. Semper ergo in illo sapientia, quia semper sapientiam habuit, quia semper sapiens fuit. Semper habet, ipse genuit, et semper cum illo fuit, quia genita se a gignent
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem nertͣ nos. s in nobismet¬
ipsis inuenimus. Consicdẽmus
gͦ. si adhuicamplius aliqͥd eade
ipsa nat᷑a nr̃a de creatore nr̃o nos
doceat. qͥa fortassis ñ solũ unum
s ⁊ tͥnum ostendat. Certe mens
dum conspicit. qͣm subtilis. ꝗͦ
uerui. qͣm conuemens. quam
iocundus sit. mox diligit eum
& complacet sibi in ipso Uid
parit᷑ & stupet. & se tale aliqͥd
inue nisse potuisse mirat᷑. Ue¬
hement᷑ libr. semꝑ illud aspice.
semꝑ hab̾e. semꝑ illo frui sẽꝑ
in illo delectari Ipsum ꝑse pla¬
cet. ipsum ꝓpt̾ se placet. nec
aliqͥd ÷ qd̾ extra illud querat᷑.
quia in illo totum amatur.
In illo contemplatio ueritatis
ad uidendum delectabilis ad
habendũ suauis. ad fruendũ
dulcis. Cum illo secũ mens :e¬
quiescit. nec umqͣm secreti sui
amorem. De mente intellectus
nascit᷑. de m̃te parit᷑ & intelle¬
ctu amor orit᷑. de solamente ĩ
ctũ genuit. Amor uͦ nec deso¬
la mente. nec de solo intellecꝰtu.

Expanded text:
ra nos, sed in nobismetipsis invenimus. Consideremus ergo si adhuc amplius aliquid eadem ipsa natura nostra de Creatore nostro nos doceat, quia fortassis non solum unum, sed et trinum ostendat. Certe mens dum conspicit quam subtilis, quam verus, quam conveniens, quam jucundus sit, mox diligit eum, et complacet sibi in ipso. Videt pariter et stupet, et se tale aliquid invenire potuisse miratur. Vehementer libet semper illud aspicere, semper habere, semper illo perfrui, semper in illo delectari. Ipsum per se placet, ipsum propter se placet, nec aliquid est quod extra illud quaeritur, quia in illo totum amatur. In illo contemplatio veritatis ad videndum delechabendum suavis, ad fruendum dulcis. Cum illo secum mens quiescit, nec unquam secreti sui tellectum, amorem. De mente intellectus nascitur, de mente pariter et intellectu amor nascitur: de sola mente solus um genuit. Amor vero non de sola mente, nec de solo intellectu,
Abbreviated transcription (Latin):
creaturam tnͣsiuimus. ac demn
a rõnali creat᷑a usq ad sapien¬
tiã dĩ ꝑuenimꝰ. nunc uero rede¬
untes. pͥmo asapientia di ad ra
ẽ cognitionis. iste conditionis
qͥa pͥmũ corꝑea creat᷑a quȩ uisi¬
bilis ẽ in cognitione occurrit.
dem̃ acorꝑea creat᷑a ad incorꝑ¬
eã cognitio transit. postremo
uia muestigationis aꝑta.usq
ad conditorẽ utͥusq ꝑuenit. In
conditione uͦ pͥmo gradu ad
imaginem dĩ rõnał creat᷑a fac¬
ta est. deinde creatura corꝑea
ut creatura rõnalis inea foris
agnosc̾et. qͥd acreatore incus
accepisset. In sapientia dĩ ẽ ue¬
ritas. in rõnali creat᷑a imago
u̾itatis. incorꝑea creatura inn¬
bra imaginis. Rationał cre¬
at᷑a fact᷑a ẽ ad dĩ sapĩam. Corꝑ¬
ea creatura fact᷑a ẽ ad rõnalẽ
creat᷑am. Propt̾ quod omnis

Expanded text:
creaturam transivimus; ac deinde a rationali creatura usque ad sapientiam Dei pervenimus; nunc vero redeuntes primo a sapientia Dei ad ratest cognitionis, iste conditionis, quia primum corporea creatura, quae visibilis est in cognitione occurrit; deinde a corporea creatura ad incorpoream cognitio transit; postremo via investigationis aperta, usque ad conditorem utriusque pervenit. In conditione vero primo gradu ad imaginem Dei rationalis creatura facta est; deinde creatura corporea, ut creatura rationalis in ea foris agnosceret quid a Creatore intus accepisset. In sapientia Dei est veritas, in rationali creatura imago veritatis, in corporea creatura umbra imaginis. Rationalis creatura facta est ad Dei sapientiam. Corporea creatura facta est ad rationalem creaturam. Propter quo
Abbreviated transcription (Latin):
trifiliꝰ coȩt̾nus ẽ. Item qui sẽꝑ
sapientiã hũit. semꝑ sap̃iam
dilexit. Quiuͦ semꝑ dilexit.
semꝑ amoremhabuit. Itaq
ȩt̾no pat̾ & filio. coet̾nuᷤ amor
est. Cu ñ pat̃ anullo est. filiũ
apatre solo ẽ. amor uͦ a pr̃e simul
& ãfilio ẽ.S qͥa suꝑius creatorẽ
om̃iũ summe & uere unũ ẽẽ

Expanded text:
tri Filius coaeternus est. Item qui semper sapientiam habuit, semper sapientiam dilexit. Qui vero semper dilexit, semper amorem habuit. Itaque aeterno Patri et Filio coaeternus amor est. Et tamen Pater a nullo est, Filius a Patre solo est, amor vero a Patre simul et Filio est. Sed quia superius Creatorem omnium summe et vere u