comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit : id ÷ unde dic̃ scriptura iustificatũ abraham: credidit
autẽ abrahamdo: & reputatũ est illi adiusticiã. Ergo. exfide
iustificatus ẽ abraham: Iam qui audit ñ exoꝑribꝰ sed exfide:
obseruec illam uoragonẽ dequa locutussũ : Uides gͦq̃r ex fide
nõn exoꝑrib iustificat ẽ. abraham: faciamgͦ qͥc ꝗͥd uolo :
qx & sibina oꝑa ñ abuero & tantũ credidero inchñ. deputa¬
tur mihi adiustitiã : Si dix̃ & decreuit. lapsus dimersus ::
Si adhuc cogitat. & fluctuat. periclitatur Scriptura autẽ
dĩ uerusq intellectus non solũ periclitantẽ aꝑiculo lib̾at.
sed & demersũ a ꝓfundo eleuat Respondeo gͦ tãꝗẽtra
apłm. & dico de ipso abraham qđ inuenimꝰ &iam in epła
alterius apłi qui uolebat corrigere homines qui male
in tellexerant istũ apłm lacobus enĩ in epła sua c̃tra
eos qͥ nolebant bene oꝑari. desola fide p̃sum̃te sapsius
abrahȩ oꝑa cõmendauit. cuius paulus fidem & non funt

Expanded text:
de dicit Scriptura justificatum Abraham? Credidit autem Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Ergo ex fide justificatus est Abraham. 3. Jam qui audit, non ex operibus, sed ex fide; observet illam voraginem, de qua locutus sum: Vides ergo, quia ex fide, non ex operibus justificatus est Abraham; faciam ergo quidquid volo, quia etsi bona opera non habuero, et tantum credidero in Deum, deputatur mihi ad justitiam. Si dixit et decrevit, lapsus demersus est: si adhuc cogitat et fluctuat, periclitatur. Scriptura autem Dei verusque intellectus, non solum periclitantem a periculo liberat, sed et demersum a profundm, et dico de ipso Abraham, quod invenimus etiam in Epistola alterius apostoli, qui volebat corrigere homines, qui male intellexerant istum apostolum. Jacobus enim in Epistola sua, contra eos qui nolebant bene operari de sola fide praesumentes, ipsius Abrahae opera commendavit, cujus Paulus fidem: et non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ei uero qui non oꝑatur inqͥt ecce pone aliquẽ impiũ
peecatorẽ: non oꝑatur : Quid autẽ credit. credidit
autẽ in eũ qui iustificat impiũ. Ex eo enĩ quia non
oꝑatur bene impius ẽ. Ꝙsibona uidetur facere :
& quia tam̃ sine fidẽ nec bona uocanda sunt
Credidit autẽ in eũ : qui iustificat impium. Deputatꝰ
fides eius ad iustitiã sicut & dauid dicit. Beati

Expanded text:
Ei vero qui non operatur, quid? Ecce pone aliquem impium Ei vero qui non operatur, quid? Ecce pone aliquem impium peccatorem, non operatur. Quid autem? Credit autem in eum qui justificat impium. Ex eo enim quia non operatur bene, impius est: etsi bona videatur facere, tamen, quia sine fide, nec bona vocanda sunt. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam; si
Abbreviated transcription (Latin):
scđm grãm sed seđm debitũ. Quid ẽ hoc nisi qđ
merces nr̃a gr̃a uocatur. Sigr̃a est : gratis datur:
Iuid ẽ gratis̃ datur : gratis constat: nihlboni fecisti.
& datur tͥ remissio peccatox: ATtenduntur oꝑa
tua : & inueniuntur omia mala Si qđ debetur
peccati : mors Alalis oꝑib qͥd debetur nisi dãpna¬
tio : bonis qd debetur : merces regnũ cȩlorũ: Tu
autẽ in malis oꝑib inuentus es : Si reddaturtꝰ qđ
debetur: puniendus es : Quid gͦ fit : ñ tibi ds̃ reddit
debitã pęnã : sed donat in debitã gr̃ãm Debebat uin
& dilectione. incipit bene oꝑari : sed nec tunc głeris:
& extollaste Memento aquo inuia positus sis : mem̃to
quia & sanis pedib & uelocib errabas Memento quia
& silanguebas & inuia semiuiuus iacelus: leuatus es
inumentũ & ꝑductus ad stabulũ ẜi autẽ inquit qui
debitũ Siuis eẽ alienus agr̃a: iacta merita tua :
Ille autẽ uid& qͥd sit inte : & nouit qͥd cuidebeat:

Expanded text:
m gratiam, sed secundum debitum . Quid est hoc, nisi quod merces nostra gratia vocatur? Si gratia est, gratis datur. Quid est, gratis datur? Gratis constat. Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia mala. Si quod debetur peccati mors . Malis operibus quid debetur, nisi damnatio? Bonis quid debetur? Regnum coelorum. Tu autem in malis operibus inventus es: si reddatur tibi quod debetur, puniendus es. Quid ergo fit? Non tibi Deus reddit debitam poenam, sed donat indebitam gratiam. Debebat vindet dilectione incipit bene operari: sed nec tunc glorieris, et extollas te: memento a quo in via positus sis; memento quia et sanis pedibus et velocibus errabas; memento quia etsi languebas, et in via semivivus jacebas, levatus es in jumentum, et perductus in stabulum . Ei autem, inquit, qui debitum. Si vis esse alienus a gratia, jacta merita tua. Ille autem videt quid sit in te, et novit quid cui debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃sento Hȩc om̃ia dicat: quero itrsisit animpius
& quomodo sit impis inqt ista faciens qͦmodo illi
de quib dictũ est & seruer̃ creaturȩ potius quã
crcatorĩ qui ẽ. benedictus in scła. ⁊uomͦ esimpius:
bonis oꝑib sꝑasti terrenã quandam felicitatẽ :
Impius es non est ista merces fidĩcara res ẽ. fides
Viuli illã ad dxisti impius ergo es : & milla sista oꝑatua :
Moueas lic& in bonis oꝑib lacertos & uidearis nauẽ
optime gubernar e. in saxa festinas: quid si qđ sꝑan¬

Expanded text:
repraesento; haec omnia dicat: quaero utrum pius sit, an impius. repraesento; haec omnia dicat: quaero utrum pius sit, an impius. Et quomodo sum impius, inquit, ista faciens? Quomodo illi, de quibus dictum est: Et servierunt creaturae potiusquam Creatori, qui est benedictus in saecula . Quomodo es impius? bonis operibus sperasti terrenam quamdam felicitatem, impius es. Non est ista merces fidei. Cara res est fides, vili illam addixisti. Impius ergo es, et nulla sunt ista opera tua. Moveas licet in bonis operibus lacertos, et videaris navim optime gubernare
Abbreviated transcription (Latin):
montes tranferã caritatẽ autẽ non hab eã: nihil
mii ꝓdest Ergosi nihil ꝓdest fides sine carita¬
te curitas autẽ ubi fuerit necesse ẽ ut operet᷑:
Afides ipsa ꝑ dilectionẽ oꝑatur Quomodo
igͦ iustificat᷑ homo ꝑfidem sine oꝑibus : respondet¬
tar ipse apłs : Propterea hoctͥ dix ohomo: ne quasi
debꝑib: tuis p̃sumere uidereris. & merito oꝑi
tuap a ccepisse fidei grãm Noli gͦ p̃sumere de
oꝑibrant efidem: noueris qe peccatorẽ te fides
muenit: Et site fides data fecit iustũ impium
inuenit. quẽ facer & iustũ: Credentim quit in eũ
qui iustificat linpiũ : depritatur fides eiꝰ ad iuscitiã:
Si iustificat᷑ impius eximpio iustusfit : Sieximpio
iustus fit : que sunt oꝑa impioꝵ : iact&& etiã impius
oꝑa sua Dicat: dopauperib ihil alicui aufero :
nꝰ uxorem alienã concupiscoꝰ ñ quenquã occido.
mulli fraudẽ facio. depositũ apud me. nulla teste

Expanded text:
montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ergo si nihil prodest fides sine charitate, charitas autem ubi fuerit necesse est ut operetur, fides ipsa per dilectionem operatur. Quomodo ergo justificabitur homo per fidem sine operibus? Respondet ipse Apostolus: Propterea hoc tibi dixi, o homo, ne quasi de operibus tuis praesumere videreris, et merito operum tuorum te accepisse fidei gratiam. Noli ergo praesumere de operibus ante fidem. Noveris quia peccatorem te fides invenit, etsi te fides data fecit justum, impium invenit quem faceret justum. Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Si justificatur impius, ex impio fit justus: si ex impio justus fit, quae sunt opera impiorum? Jactet etiam impius opera sua, et dicat: Do pauperibus, nihil alicui aufero, non uxorem alienam concupisco, non quemquam occido, nulli fraudem facio, depositum apud me nullo teste
Abbreviated transcription (Latin):
Ad initiũ & finem: Credat: & oꝑetur Qderedit: sidei ÷:
Qđ oꝑatur ⁊ caritatis ẽ Nuomodo gͦ dic̃ apłs iustifica¬
ri hominẽ sine oꝑib exfide: cũ alio locodicat. fides
que ꝑdilectionẽ oꝑatur : Non gͦ iacobũ apłm paulo.
sed ipsũ paulũ ipsi paulo opponam & dicamꝰ ei: Hacꝰ nos
quodammꝰ ꝑmittis inpime peccare cũ dicis arbitramꝰ
dilectionẽ opatur Quomͦlac quasi securus fio si o ꝑa¬
tus ñ fuero  hac autẽ nec spem nec ipsã fidem unde¬
or habere bona nisi oꝑatus fuero ꝑdilectionẽ : Te¬
ipsũ audio apłe : Cerce fidem mͥ hc sine oꝑib uis
comendare: op̃rs autẽ fidĩ dilectio ẽ. Suia dilec¬
tiouotar iñ potẽst: nisi et mali nibil oꝑetur. & qͥc¬
qd potese boni oꝑetũr: Iuid enĩ facit dilectioͤ de¬
cdina amal& & facbonũ: Hano gͦ sidem sine oꝑibus
cõmendas: & aliolocodicis: &si fidem babeã ita ut

Expanded text:
ad initium et finem: credat, et operetur. Quod credit, fidei est: ad initium et finem: credat, et operetur. Quod credit, fidei est: quod operatur, charitatis est. 6. Quomodo ergo dicit Apostolus justificari hominem, sine operibus ex fide ; cum alio loco dicat: Fides quae per dilectionem operatur ? Non ergo Jacobum apostolum Paulo, sed ipsum Paulum ipsi Paulo opponamus, et dicamus ei: Hac nos quodammodo permittis impune peccare, cum dicis, Arbitramur dilectionem operatur. Quomodo hac quasi securus fio, si operatus non fuero: hac autem nec spem, nec ipsam fidem videor habere bonam, nisi operatus fuero per dilectionem? Teipsum audio, Apostole. Certe fidem mihi hic sine operibus vis commendare: opus autem fidei dilectio est; quae dilectio vacare non potest, nisi et mali nihil operetur, et quidquid potest boni operetur. Quid enim facit dilectio? Declina a malo, et fac bonum . Hanc ergo fidem sine operibus commendas; et alio loco dicis: Etsi fidem habeam, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
fimit᷑ ut ꝑfecta sit :  incfinis dicit᷑ & ibi. Non ergo
inc finẽ p̃cepti dix̃. quoquasi pereant ÷ p̃cepta sedqͦ
ꝑficiantur &  consũm̃tur non consumantur : Emis
ergo ꝓptertria illa. finis in qͥ. ł̃ p̃cepti est caritas
decorde puro & conscientiabona: & fide ñ fieta Pro
spe : conscientiam posuit Ille enĩ sꝑat : qui bonã c̃scien¬
tiam gerit. Quem uꝰ pungit mala c̃scientia : retrahit
se ab spe. et non sibi sꝑat. nisidãpnationẽ. Ut gͦsꝑet
regnũ  habeat᷑ consientiã  Et ut habeat bonã conscientiã :
credat & oꝑetur : uid: qđ credit. fides ẽ. Qđoꝑatur
caritas ẽ : Illogͦ loco aside cepit apłs: fides spes caritas
Aio loco abipsa caritate cȩpitꝰ. Caritas derorde puro
& conscientiabona. & fide ñficta: Modo nos ame¬
dio cȩpimus. Abipsa c̃scientia. & spe. Qui uult in quã
habere bonã sp̃e : habeat bonã c̃scientiã: Ut autem
habeat bonã conscientiã: credat & oꝑet᷑ Amedio unꝰ

Expanded text:
ica ut perfecta sit: et hic finis dicitur, et ibi. Non ergo hic finem praecepti dixit, quo quasi pereant praecepta; sed quo perficiantur, et consummentur, non consumantur. Finis ergo propter tria illa: Finis, inquit, praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Pro spe bonam conscientiam posuit. Ille enim sperat, qui bonam conscientiam gerit. Quem vero pungit mala conscientia, retrahit se a spe, et non sibi sperat nisi damnationem. Ut ergo speret regnum, habeat bonam conscientiam; et ut habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. Quod credit fidei est, quod operatur charitatis est. Illo ergo loco a fide coepit Apostolus, Fides, Spes, Charitas: alio loco ab ipsa charitate coepit, Charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Modo nos a medio coepimus, ab ipsa conscientia et spe. Qui vult, inquam, habere bonam spem, habeat bonam conscientiam; ut autem habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. A medio imus
Abbreviated transcription (Latin):
quã bona oꝑa consecuntur : Intendite gͦ uos
alioquin male intelligendo ꝓicitis uos in illam
uoraginem mpune peccandi & ego libersũ sum
sicut ipse apłs ab om̃ib male intelligentib liber
fuit Libenter enĩ male intellexerunt ne bona
oꝑa sequerentur : Nobite eẽ . denumero tabũ fr̃s:
Dicitur in quodam psalmo. de quodã hominstali :
id ẽ. detali genere. quasi de uno Noluit inquit in¬
telligere : ut bene ageret Non dictũ est : ñ potuit
intelligere: Uos gͦ õportet ut uelitis intelligere :
ut bene agatis: Intellectus enĩ uobis non deerit
manifestus : Iuse ẽ. manifestus intellectus : nemo
iact& bona oꝑa sua ante fidem: Ncmo piger in bo¬
nis oꝑib accepta fide Dat ds̃ gͦ indulgentiã om̃ib
impiis. et eos iustificat exfide : EXPLICIT DETIIULO¬

Expanded text:
quam bona opera consequuntur. 8. Intendite ergo vos: alioquin male intelligendo projicitis vos in illam voraginem impune peccandi: et ego liber sum, sicut ipse Apostolus ab omnibus male intelligentibus liber fuit. Libenter enim male intellexerunt, ne bona opera sequerentur. Nolite esse de numero talium, fratres. Dicitur in quodam psalmo, de quodam homine tali, id est de tali genere, quasi de uno: Noluit, inquit, intelligere ut bene ageret . Non dictum est, Non potuit intelligere. Vos ergo oportet ut velitis intelligere, ut bene agatis. Intellectus enim vobis non deerit manifestus. Quis est manifestus intellectus? Nemo jactet bona opera sua ante fidem, nemo sit piger in bonis operibus accepta fide. Dat Deus ergo indulgentiam omnibus impiis, et eos justificat ex fide. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
ex his reb que acciderunt quasi future essent
nos conscripsisse ꝓferimꝰ codices uideorum
nenpe uidei inimicinr̃i sunt. Decartis in imici:
conuincitur aduersarius. Om̃ia cñ dñs dis¬
tribuit . om̃ia ꝓsalute nr̃a ordinauit p̃dix̃¬
rem : ut oredamus debitorẽ : quia & illa
quȩ nondũ dedit dabit : sic ea que nondum
dederat dedit. Siqͥs ꝓbare uult ubi sut
scripta. legat morsen & ꝓpħas. Si aliquis per¬
screpit immicus & dicit. uos uobis ꝓpħas fin¬
xistis: ꝓferantur codices iudeoꝵ. quia maior
seruiet minori. Ibi legunt ista p̃dicata quȩ
modo uidemus implẽta. & dicamus om̃s. Bene¬
dictus dñs ds̃ isrł a scło & usq inscłm et cñeet

Expanded text:
ex his rebus quae acciderunt, quasi futurae essent, ex his rebus quae acciderunt, quasi futurae essent, nos conscripsisse, proferimus codices Judaeorum. Nempe Judaei inimici nostri sunt, de chartis inimici convincitur adversarius. Omnia ergo Dominus distribuit, omnia pro salute nrem, ut credamus debitorem: quia et illa quae nondum dedit, dabit; sicut ea quae nondum dederat, dedit. Si quis probare vult ubi sint scripta, legat Moysen et Prophetas. Si aliquis perstrepit inimicus, et dicit, Vos vobis prophetias finxistis; proferantur codices Judaeorum, quia major serviet minori. Ibi legant ista praedicta, quae modo videmus impleta, et dicamus omnes: Benedictus Dominus Deus Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
Uere innocentiã : integritatẽ sine peccato red¬
ditionẽ sine debito. Flagellũ sine merito
Propter in nocentiã suscepisti me : et confirmasti
me in conspectu tuo in ȩternũ. lonfirmasti
me. in eternũ. Infirmast ad tẽpus: confirmas¬
ti inẽspectu tuo. infirmasti in conspectu homi¬
nũ. Quid gͦ : laudes illi gła illi. Benedictus
deiudeis hoc dix̃ non sũ ego isrł. magis iudei
non suntg isrł. Maior enĩ fibus ipse est
maior popłs reꝓbatus minor popłs dilectus
Maior seruiet minori: Modo implecũ ẽ modo
fr̃s nobis seruiunt udei: tanquã capsarii nr̃i
sunt : studentib: nobis codices portant. Audite
in quo nobis ude seruiunt & ñ sine causa.
Cam ille fr̃ maior qui occidit minorẽ fr̃em
accepit signũ neoccideretur : id est ut maneat
ipse populus. Aput illos sunt ꝓphetȩ & lex
mine xp̃i. de capite & decorpore xp̃i: ne
putent nos finxisse illas p̃dicationes tatt

Expanded text:
Vere innocentiam: integritatem sine peccato, redVere innocentiam: integritatem sine peccato, redditionem sine debito, flagellum sine merito. Propter innocentiam meam suscepisti me, et confirmasti me in conspectu tuo in aeternum. Confirmasti me in aeternum, infirmasti ad tempus: confirmasti in conspectu tuo, infirmasti in conspectu hominum. Quid ergo? Laudes illi, gloria illi. Benedictus De Judaeis hoc dixit, non sum ego Israel. Magis Judaei non sunt Israel. Major enim filius, ipse est major populus reprobatus; minor, populus dilectus. Major serviet minori , modo impletum est: modo, fratres, nobis serviunt Judaei, tanquam capsarii nostri sunt, studentibus nobis codices portant. Audite in quo nobis Judaei serviunt, et non sine causa. Cain ille frater major, qui occidit minorem fratrem, accepit signum ne occideretur, id est, ut maneat ipse populus . Apud illos sunt Prophetae et Lex;mine Christi, de capite et corpore Christi, ne putent nos finxisse illas praedictiones, et
Abbreviated transcription (Latin):
obꝓbria tolerare non potius crederetor. Hagis
mansit᷑ ineruoe illis insultantib fixus nutan¬
tibus. Ideo enĩ & caput agitabant: quia uero
capiti nherebant: Pocuit nosplane ille pa¬
cientiã : nonest fortius fecit : qui noluit fa¬
cere qđ uidei ꝓ uocabant: multo enĩ est po¬
conuertigenus humainũ : modo in sultent : modo
caput agitant: immo iã caput fugiant: aut si
agitant caput: stupendo & mrando agitant:
Modo enim dicunt. Nũ quid  forte illo est quȩ
dixerunt morses & ꝓphetȩ : de illo enim dixeri
sicut oiuis adimmolandũ ductus est: & sicut
agnus cora tondente se sine uoce sic non aꝑuit
os suũ: uulnerib: eius: sanati sumꝰ. Videmꝰ enim
quia crucisixus este ducit post segenus humanũ
sine causa dixer̃ patres nr̃i. occidamus eum.
ne scłm post illũ ꝑgat. Forte non post illum
ꝓgeret : si non essec occisus. In hoc cogioui qm̃¬
suꝑme. Me autẽ ꝓpter in nocentiã suscepisti

Expanded text:
opprobria tolerare non potuisse crederetur: magis opprobria tolerare non potuisse crederetur: magis mansit in cruce illis insultantibus, fixus illis nutantibus. Ideo enim et caput agitabant, quia vero capiti non inhaerebant. Docuit nos plane ille patientiam. Nam quod est fortius fecit, qui noluit facere quod Judaei provocabant. Multo est enim poconverti genus humanum, modo insultent, modo caput agitent: imo jam caput figant; aut si agitant caput, stupendo et mirando agitent. Modo enim dicunt: Numquid forte ille est quem dixerunt Moyses et Prophetae? De illo enim dixerunt: illum designavit , ut appareret de illo dictum, agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum: vulneribus ejus sanati sumus . Videmus enim, quia crucifixus iste ducit post se genus humanum; et sine causa dixerunt patres nostri: Occidamus eum, ne saeculum post illum pergat . Forte non post eum pergeret, si non esset occisus. In hoc cognovi q Me autem propter innocentiam meam suscepisti.
Abbreviated transcription (Latin):
& exurrexi : Seuiunt gͦ uidei terra tradatur inmanꝰ
impii caro ꝑmittatur in manus ꝑsequentiũ . suspen¬
dant in ligno: clauis tranfigant: lancea ꝑfodiant :
nũ ꝗd qͥdormit ñ adiciet ut resurgat : Fuc quid
dormiuit quia adam forma erat futui : & adã
dormuit quando de latere eius eua facta est
Adã infigura xp̃i : eua infigura ȩccłe. Unde est
appellata mater uiuorũ quando fabricata est
eua dũ dormiret adã quando delatere xp̃i
sacram̃ta eccłȩ ꝓflieerunt : cũ dormiret
dicebat in qͥt detẽplo corporis sui & suscita mo
& reddam illis : In hoc cognoui qm̃ uoluistime.:
qm̃ non gaudebit inimicus meus suꝑme. Quia
gauisi sunt iude quando uider̃ xp̃m crucifixũ
implesse arbritrati sunt uoluntatẽ nocendi
dat deeruce. Non descendebat. qui potera:
ñ in potenciã demonstrabat . sedpatientiã doce¬
bat. Sien ĩ hec illis dicentib decruce descenderet:
quas insultantib: cessisse uideretur & uictus

Expanded text:
 exsurrexi . Saeviant ergo Judaei, terra tradatur in manus impii , caro permittatur manibus persequentium, suspendant in ligno, clavis transfigant, laneca perfodiant: Numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? Utquid dormivit? Quia Adam forma erat futuri : et Adam dormivit, quando de latere ejus Eva facta est . Adam in figura Christi, Eva in figura Ecclesiae: unde est appellata mater vivorum. Quando fabricata est Eva? Dum dormiret Adam. Quando de latere Christi sacramenta Ecclesiae profluxerunt? Cum dormirret, et congregavit iniquitatem sibi. Etenim homo pacis meae, in quem speravi, qui edebat panes meos, ampliavit super me calcaneum. Erexit super gavisi sunt Judaei, quando viderunt Christum crucifixum; implesse se arbitrati sunt voluntatem nocendi:dat de cruce . Non descendebat qui poterat: non potentiam demonstrabat, sed patientiam docebat. Si enim haec illis dicentibus de cruce descenderet, quasi insultantibus cessisse videretur, et victus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃miã difficile decepit laudando xp̃m conatꝰ
decipere: ante : ꝗđ dicebat : quẽ colitis: iudȩum
mortuũ: crucifixũ mullius mom̃ti bominem
qui ñ ꝓotuit ase mortẽ depellere : ubi in nomine
ei uidte currere genus humanũ. Vidit quia
in nomine crucifixi tẽpla subuertuntur idola
franguntur sacrifitia extinguntur: Quicd
Shȩc om̃ia p̃chcta  in ꝓpħis ad tenditur ab ho¬
minib: ãmiratione stupentib & daudantib iam
coraduersus uituperationẽ xp̃iindint se laudib
xp̃i et cȩpit afide alio modo deterrere: magna
bilis : Sed qͥs illam implet : implecur hoc inno¬
mine saluatoris nr̃i conculcante leonem et dra¬
conem. Aꝑte rep̃hendendo fremebatleo. Astute
Faudando insidiatur draco. Ueniant adsidem :¬
qͥui lubitant nondicant qͥs hoc implet. Si de
non iudicandi . Viuunt om̃s fideles in nomine
xpi qͥsq: progradu suo implens p̃cepta xp̃i. siue

Expanded text:
Christum, jam difficile decipit; laudando Christum, conatur Christum, jam difficile decipit; laudando Christum, conatur decipere. Antea quid dicebat? Quem colitis? Judaeum mortuum, crucifixum, nullius momenti hominem, qui non potuit a se mortem depellere. Ubi in nomine ejus vidit currere genus humanum, vidit quia in nomine crucifixi templa subvertuntur, idola franguntur, sacrificia exstinguuntur; et haec omnia praedicta in Prophetis attenduntur ab hominibus, admiratione stupentibus, et claudentibus jam cor adversus vituperationem Christi; induit se laudibus Christi, et coepit a fide alio modo deterrere. Magna bilis: sed quis illam implet? In nomine Salvatoris nostri conculcate leonem et draconem . Aperte reprehendendo fremebat leo, astute laudando insidiatur draco. Veniant ad fidem qui dubitabant: non dicant, Quis hoc implet? Si de juvandi veniant, non judicandi. Vivunt omnes fideles in nomine Christi, quisque pro gradu suo implens praecepta Christi, sive
Abbreviated transcription (Latin):
uitã p̃sentẽ diabolus colatur. R espondit ulif
ut esset terras imaginẽ suã neglgit interra
ergo conseruet eũ dñs & cunsicet eũ. intelligen¬
tẽ suꝑegenũ et pauꝑem: In suꝑ quã uis in eter¬
nũ uiuisicet beatũ faciet eũ interra: &non
tradat eũ imanus immicieius. Immicus ille :¬
diabolus est Nemo adtendat inimicũ suum
hominẽ : quando audit uerba ista. Iã forte
deuicino suo cogitabat. deilloquicũ illolitem
inforo habebat. De illo qui uult auferre pos¬
sessione qui illũ uult premere ut uendat
illi domum sua : Nolite ista cogitare : sed
illũ inimicu cogitate . de quo ipse dñs dicit :
Inimicus homo hoc fecit: Ipse ẽ enĩ : qui sug¬
gerit ut ꝓpter resterrenas colatur : quia non
potest diuertere nom̃ xp̃ianũ Immicus iste :
uidit se uictũ fama & laudib xp̃i  Uidit in
eo qđ occidit martires xp̃i illos coronatos &
se triumphatũ : & cȩpit non posse hoc ꝑsuadere
hominib: qđ nihil sit xp̃s : Et quia uituperando

Expanded text:
itam praesentem diabolus colatur. Respondet illis ut esset terra, imaginem suam negligit in terra? Ergo, Conservet eum Dominus et vivificet eum, intelligentem super egenum et pauperem. Insuper quamvis in aeternum vivificet, beatum faciat eum in terra. 4. Et non tradat eum in manus inimici ejus. Inimicus ille diabolus est. Nemo attendat inimicum suum hominem, quando audit verba ista. Jam forte de vicino suo cogitabat, de illo qui cum illo litem in foro habebat, de illo qui illi vult auferre possessionem, qui illum vult premere ut vendat illi domum suam. Nolite ista cogitare; sed illum inimicum cogitate, de quo dicit Dominus, Inimicus homo hoc fecit . Ipse est enim qui suggerit ut propter res terrenas colatur; quia non potest evertere nomen christianum inimicus iste: vidit enim se victum fama et laudibus Christi, vidit in eo quod occidit martyres Christi, illos coronatos, et se triumphatum; et coepit non posse hoc persuadere hominibus, quod nihil sit Christus; et quia vituperando
Abbreviated transcription (Latin):
solem & limã ꝑpotestates aeris & maris & terrȩ
& siderũ impius es Sed crede in eũ qui iustificat
impium : ut possit & bona oꝑa tua eẽ. oꝑabona :
Nam nec bona illa appellauerim : quã diu ñ deradice
bona ꝓcedunt. Quid ẽ. hoc aut uitã temporalem
abȩterno dõ sꝑas: aut uitã aeternam ad emonibus
sꝑas: in quãlib& partẽ impius es : Corrige fidem:
dirige fidem dirige uiã  &sihabes bonos pedes:
ambula iã securus curre uiã teͬnes Quanto me¬
lius curreris : tantͦ facilius ꝑuenies: Sed forte
claudicas aliquantũ. saltim auia noli recedere
&si tardus ꝑuenturus es: noli remanere: noli retro
conuerti : noli deuiare .: Quid gͦ. quis beati: non
in quib non inuenerit ds̃ peccatum: nam in om̃ib
inuenit: Om̃s enim peccauer: & egent gła dei.
Si ergo in om̃ib: peccata inueniuntur : remanete ut
non sint beati. nisi quoꝵ remissa sunt peccata
hoc gͦ apłs sic cõmendauit. Credidit autẽ abra¬

Expanded text:
solem et lunam, per potestates aeris, et maris, et terrae, et siderum? Impius es. Crede in eum qui justificat impium, ut possint et bona opera tua esse opera bona. Nam nec bona illa appellaverim, quamdiu non de radice bona procedunt. Quid est hoc? Aut vitam temporalem ab aeterno Deo speras, aut vitam aeternam a daemonibus speras: in qualibet parte impius es. Corrige fidem, dirige fidem, dirige viam: et si habes bonos pedes, ambula jam securus, curre, viam tenes: quanto melius cucurreris, tanto facilius pervenies. Sed forte claudicas aliquantum. Saltem a via noli recedere; etsi tardius, perventurus es: noli remanere, noli retro converti, noli deviare. 7. Quid ergo? Qui sunt beati? Non in quibus non invenerit Deus peccatum: nam in omnibus invenit. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Si ergo in omnibus peccata inveniuntur, remanet ut non sint beati, nisi quorum remissa sunt peccata. Hoc ergo Apostolus sic commendavit: Credidit Abra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpttrea nolle fieri xp̃ianos qe quasi fufficiunt sibi
debona uita sua Pene uiuere opus ẽ:ait. Quid mͥ
prȩcepturus ẽ. xp̃s: ut bene uniam. lam bene uiuo
Quid mͥ necessarius ẽ xp̃s : nullum honncid̃ nullum
furtom nullã rapinã facio. Resalienas ñ concupis¬
co : nullo adulterio contamin or: Nam inueniatur
aliqͥd in uita m ea. qđ reprehendat᷑ & qͥrephenderit
abraham. Hec aũtẽ sententia apłi. ad hoc uul intentionem
nr̃am dir̃igere Uina enĩ fatemur: & ipsa ẽ fides nr̃a de fc̃o
patriarcha qui placuit do ut dicam eũ & nouerimꝰ addm̃
habere głam: ait apłs. Certe notũ est nob̵ & manifestũ:
qx abraham ad đm haba głam aut si ex oꝑib: iustificat est.o

Expanded text:
propterea nolle fieri christianos, quia quasi sufficiunt sibi propterea nolle fieri christianos, quia quasi sufficiunt sibi de bona vita sua. Bene vivere opus est, ait: quid mihi praecepturus est Christus? Ut bene vivam? Jam bene vivo: quid mihi necessarius est Christus? Nullum homicidium, nullum furtum, nullam rapinam facio, res alienas non concupisco, nullo adulterio contaminor. Nam inveniatur aliquid in vita mea quod reprehendatur, et qui reprehenderit Abraham. Haec enim sententia Scripturae ad hoc vult intentionem nostram dirigere. Quia enim fatemur, et ipsa est fides nostra de sancto Patriarcha, qui placuit Deo, ut dicamus eum et noverimus ad Deum habere gloriam, ait Apostolus: Certe notum est nobis et manifestum, quia Abraham ad Deum habet gloriam: at si ex operibus justificatus est
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ Respondebis : Quid gͦ faciã : psalmꝰiste docet nos:
Quo ꝑlecto atq tractato arbitror. aduniante miscđia dñi
uifuros nos uiã uel ubi iam ambule̾ mꝰuł quã tenerede¬
beamꝰ: Unus quisq ꝓmodulo suo audiat & sic̃ sibi c̃scuis
fuerit ita uel doceat corrigedꝰ: uel gaudeat ad ꝓband
Si sedeuiasse inuenerit: redeat ut in uia ambula: Si se
inuia inuenerit : ambul& ut ꝑueniat : Nemo sit suꝑb
extra uiã : nemo piger muia Nłinc autẽ psalmum
ad eam gram ꝑtinere : qua xpiani sumꝰ. testatus est
apłs paulus: unde ipsam lectionẽ legi uobis uolumus:
hoc dx̃ apłs cũ conmendar& iustitiã quȩ exfide ẽ. aduer¬
sus eos qui głamtur de iustitia quȩ ẽ. exoperib: hocait
Quid gͦ dicimꝰ muenisse abrabam patrem nr̃m scđm car¬
nem: sienim abraham e&x oꝑib uistificatus ẽ :ħab& głam
enim głamtur deoꝑib:: & in uenis multos paganos

Expanded text:
Dei. Respondebis: Quid ergo faciam? Psalmus iste docet nos: Dei. Respondebis: Quid ergo faciam? Psalmus iste docet nos: quo perlecto atque tractato, arbitror adjuvante misericordiisuros nos viam vel ubi jam ambulemus, vel quam tenere debeamus. Unusquisque pro modulo suo audiat; et sicut sibi conscius fuerit, ita vel doleat corrigendus, vel gaudeat approbandus. Si se deviasse invenerit, redeat ut in via ambulet: si se in via invenerit, ambulet ut perveniat. Nemo sit superbus extra viam, nemo piger in via. 2. Hunc autem psalmum ad eam gratiam pertinere, qua christiani sumus, testatus est apostolus Paulus: unde ipsam lectionem vobis legi voluimus. Hoc dixit Apostolus, cum commendaret justitiam quae ex fide est, adversus eos qui gloriantur de justitia quae est ex operibus, hoc ait: Quid ergo dicemus invenisse Abraham patrem nostrum secundum carnem? Si enim Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, enim gloriantur de operibus, et invenis multos paganos
Abbreviated transcription (Latin):
tatis suȩ. Etiam si forte opleuerit om̃ia quȩ iustai
uidentur corã oculis hominũ. itaut nihil inuematur
iuita eiꝰ qđ possit rep̃hendi abhominib ĩpsã p̃sũptionẽ
iactationẽq suꝑbiȩ dãpnat ds̃. Iuid gͥ fit : sise homo
iustificauerit. & de iustitia sua p̃sũpserit: c̃adit : Si consi¬
gurgite flagitioꝵ demerserit: & ipse cadit Prȩsumptio
de uistitia : quasi dextra ẽ : Cogitatio impunitatis peccataꝵ :
quasi sinistra ẽ: Audiamꝰ uocẽ dñidicentẽ nob Ne decli¬
nes indexterã aut sinistrã. Nep̃sumas ad regnũ de iusti
uocat p̃ceptũ duinũ: & abilla altitudie. & abista ꝓfun¬
ditate: Illuc si ascenderis p̃cipitaberis:  sila psius fueris
demergeris : Ne in qͥt declines indexterã : aut sinistram:
Iterũ dico : qđ breuiter fexo animoteneatis: Ne p̃sumas
ad regnũ de iustitia tua: nep̃sumas ad peccandũ de misedia

Expanded text:
tatis suae: etiam si forte impleverit omnia quae justa tatis suae: etiam si forte impleverit omnia quae justa videntur coram oculis hominum, ita ut nihil inveniatur in vita ejus, quod possit reprehendi ab hominibus, ipsam praesumptionem jactationemque superbiae damnat Deus. Quid igitur fit, si se homo justificaverit, et de justitia sua praesumpserit? Cadit. Si consigurgite flagitiorum demerserit; et ipse cadit. Praesumptio de justitia, quasi dextera est: cogitatio impunitatis peccatorum, quasi sinistra est. Audiamus vocem Dei dicentem nobis: Ne declines in dexteram aut sinistram . Ne praesumas ad regnum vocat praeceptum divinum; et ab illa altitudine, et ab ista profunditate. Illuc si ascenderis, praecipitaberis; hac si lapsus fueris, demergeris. Ne, inquit, declines in dexteram aut sinistram. Iterum dico quod breviter fixum omnes animo teneatis: Ne praesumas ad regnum de justitia tua, ne praesumas ad peccandum de misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
Quic ꝗͥduis faciã quib libet faci norib & flagitus in¬
quiner: quantũ lib& peccẽ libat me ds̃ misdia sua.
qr credidi ineũ: Qui  dieit nemmẽ perire taliũ:
cogitatione mala inclinat᷑ inmͣpimitatẽ peccatoꝵ:
& ds̃ ille uistꝰ cui cantat᷑ miscdia & iuditũ ⁊ nors
sola misccħa sed & iuditiũ anuenit hominẽ male de se p̃su¬
m̃tem & ad interitũ suũ miscđia di abutentẽ & neces¬
se est ut dãpnet Talis itaq cogitatio p̃cipitat hominẽ : qͥa
quisq territus. sisẽ in audatiã quandã presuptionis erẽ¬
xerit : & de suis uirib iustitaq p̃s ũpserit & ꝓposue¬
rit. animo implere iustitiã. x om̃ia quȩ p̃cipiuntur in lege
ita ft Et in nullo offendat: atq inpotestate sua se hab̾e
uitã suã ut om̃mo nusꝗ labatur nusꝗ deficiat. nusꝗ titu¬
b& nusꝗ caligit: sibiq hoc tribuat & potentatui uolũ¬

Expanded text:
Quidvis faciam, quibuslibet facinoribus et flagitiis inQuidvis faciam, quibuslibet facinoribus et flagitiis inquiner, quantumlibet peccem, liberat me Deus misericordia sua, quia credidi in eum. Qui ergo dicit neminem perire talium, cogitatione mala inclinatur in impunitatem peccatorum; et Deus ille justus, cui cantatur misericordia et judicium , non sola mismentem, et ad interitum suum misericordia Dei abutentem, et necesse est ut damnet. Talis itaque cogitatio praecipitat hominem: qua quisque territus, si se in audaciam quamdam praesumptionis erexerit, et de suis viribus justitiaque praesumpserit, et proposuerit animo implere justitiam, et omnia quae praecipiuntur in Lege ita facere ut in nullo offendat, atque in potestate sua se habere vitam suam, ut omnino nusquam labatur, nusquam deficiat, nusquam titubet, nusquam caliget, sibique hoc tribuat, et potentatui volun
Abbreviated transcription (Latin):
SalorSORX D̃I EIIUSTIFICATIONVSNRAE
nullis p̃cedentib meritis nr̃is sed p̃ueniente
ore apłtco sicut p̃cedens hunc psalmũ lectior:
caritate tractandus Unde primũ infirmitatẽ
meã orationib ur̃is cõmendo. sicut dẽ apłs. ut
detur mͥ sermo in aꝑtionẽ oris mei. Sieloqui uobis.
quẽ ad modũ & mim dicere periculosũ nonsit et
uobis dudire salutare sit : Anceps enĩ animꝰ huma¬
nus : et fluctuans int̃ confessionẽ in firmitatis &
audatiã p̃fũptionis. Perumq hinc atq inde con¬
tundit᷑: &ita impellitur. ut ei inquã liba partem
cadere prȩcipi ũ sit: Si enĩ se infirmitati ꝓpriȩ om̃i
ex parte donauerit. & ihanc cogitationẽ se inlina
uerit ut dicat quiꝰ miscđia di om̃ib peccatorib in qͥb¬
lib& peccatis ꝑ seuerantib tantũ credentib quia ds̃
lib̾at. ds̃ ignoscit: ita in finẽ parata ẽ. ut nemopereat
fideliũ imquoꝵidẽ. nemopereat eorũ qui sibi dicuN

Expanded text:
ae Dei et justificationis nostrae nullis praecedentibus meritis nostris, sed praeveniente ore apostolico, sicut praecedens hunc psalmum lectio omCharitate tractandus. Unde primum infirmitatem meam orationibus vestris commendo, sicut dicit Apostolus, ut detur mihi sermo in apertione oris mei , sic loqui vobis, quemadmodum et mihi dicere periculosum non sit, et vobis audire salutare sit. Anceps enim animus humanus, et fluctuans inter confessionem infirmitatis et audaciam praesumptionis, plerumque hinc atque inde contunditur, et ita impellitur ut ei in quamlibet partem cadere praecipitium sit. Si enim se infirmitati propriae omni ex parte donaveriia Dei omnibus peccatoribus, in quibuslibet peccatis perseverantibus, tantum credentibus quia Deus liberat, Deus ignoscit, ita in fine parata est ut nemo pereat fidelium iniquorum; id est, nemo pereat eorum qui sibi dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ nunc loquendum est : quia multi adql¬
cunt in luxuria pupinarũ. Multi in libidi¬
ne adulteroꝵ: multi in uiolentus rapinarũ
multi indolo & insidis fraudium. Ad quies¬
cunt in his om̃ib: homines. Iuid est adquies¬
sua :÷ in familia sua In coniuge in filus in pau¬
ꝑtate in p̃diolo suo in nouella manib sus
consita Inȩdificio aliquo suo studio sabrica¬
to Ad quiescunt in nocentes in his Sed tam̃
ds̃ uolens nos amorẽ ñ babere nisi uite
& uniuers̃: stratũ nrm uertet in infirmita¬
te nr̃a Vniuersũ stratũ eius uertisti in insir¬
mitate eius Non gͦ c̃quirat᷑ quando in his
que innocenter habet. patitur aliquas tribu¬
lationes. Pocet᷑ amare meliora: ꝑamaritu¬
dinem inferiorũ: neuuator tendens ad patriã.
ista : quia flagellat omẽm filiũquẽ recipit.
Quare ista : quia peccanti homini dictũ est : in
labore uultus tui edes panẽ tuũ : Ergo quia

Expanded text:
lorum nunc loquendum est, quia multi acqlorum nunc loquendum est, quia multi acqt in alea; multi in luxuria popinarum, multi in libidine adulteriorum, multi in violentiis rapinarum, multi in dolo et insidiis fraudium: acquiescunt in his omnibus homines. Quid est, acquiessua, in familia sua, in conjuge, in filiis, in paupertate, in praediolo suo, in novella manibus suis consita, in aedificio aliquo suo studio fabricato: acquiescunt innocentes in his. Sed tamen Deus volens nos amorem non habere nisi vitae ertit in infirmitate nostra. Universum stratum ejus vertisti in infirmitate ejus. Non ergo conqueratur, quando in his quae innocenter habet, patitur aliquas tribulationes. Docetur amare meliora per amaritudinem inferiorum: ne viator tendens ad patriam, ista? Quia flagellat omnem filium quem recipit . Quare ista? Quia peccanti homini dictum est: In labore vultus tui edes panem tuum . Ergo quia
Abbreviated transcription (Latin):
cuis: Nedicas non possũ tenere & portare
& frenare carnȩ̃ meã : Adiuuaris ut possis:
dns opem ferat᷑ illi suꝑlectũ doloris eius Por¬
tabat telectus non tu portabas lectũ. Sed
paralidcus intus erat : Ad est qͥdicat tibi Tolle
ferã illi suꝑlectũ doloris: Et ad ipsum
dñm conuerit se tanꝗ quereretur. Quare
ergo cũ opẽ ferat nobis ds canta mala pati¬
mur in istauita: tanta scandala: tantos la¬
bores: tantã in quietudinẽ carnis et scłi
conuercit sȩ ad dñm : & tãquã consilium
medicinȩ eiꝰ nobis exponens. totũ stratum ei
inqͥt uertisti in infirmitate eius. Iuid est
anima infirma inhac uita querit sibi aliqͥd
terrenũ ubi requiescat: qm̃ intentionẽ labo¬
ris & m̃tis extentã in dm̃ difficile potest
ꝑpetuo tolerare: Aliqͥd sibi in terra conqͥrit
ubi requiescat. Et quodã modo p̾u satione
quadam rexũbat: ueluti sunt ista quȩ diligaN
& in notescant. Neq enĩ decupiditatib ma¬

Expanded text:
is. Ne dicas, Non possum tenere et portare et frenare carnem meam: adjuvaris ut possis. Dominus opem ferat tibi super lectum doloris tui. Portabat te lectus, non tu portabas lectum; sed paralyticus intus eras: adest qui dicat tibi, Tolle ectum doloris ejus. Et ad ipsum Dominum convertit se, tanquam quaereretur, Quare ergo cum opem ferat nobis Deus, tanta mala patimur in ista vita, tanta scandala, tantos labores, tantam inquietudinem carnis et saeculi? convertit se ad Deum, et tanquam consilium medicinae ejus nobis exponens: Totum stratum ejus, inquit, vertisti in infirmitate ejus. Quid est, anima infirma in hac vita quaerit sibi aliquid terrenum ubi requiescat; quoniam intentionem laboris et mentis extentae in Deum difficile potest perpetuo tolerare: aliquid sibi in terra conquirit ubi requiescat et quodammodo pausatione quadam recumbat, veluti sunt ista quae diligunt et innocentes. Neque enim de cupiditatibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
bantur foras & loquebantur. Ille qͥ in trauit
ut uideret: egrediebatur foras & loquebat᷑.
Utinã intus esset e uera loqueretur : non exireo
foras ubi falsa loquitur . Traditor ẽ & psecu¬
tor est : Egressus foras loquitur : Si adm̃bra
nã: sitriticũ es . Tolera paleã : si frumentũ es
Tolera pisces malos intra retia: sipiscis bonus
es. Quare antẽ tẽpus uentilationis auolasti :
quare ante tẽpus messĩs & idom frum̃ta era¬
dicasti tecũ : quarem te quã adlitus uenires
inidipsũ. Uno consilio. una conspiratione:
Ap̃s ergo eis loquit᷑. Consensistisaduersum me :
consensensis tem Iuꝰdaduersũ me quare
non metũ : in idipsũ sisẽꝑ haberetis : non uos
inscismata diuideretis : A płs enĩ dicit. Obsecro
uos sr̃s : ut idipsũ dicatis om̃s. & ñ snt in uobis
scisinata Inidipsũ aduersũ me susurrabant om̃s¬

Expanded text:
bantur foras, et loquebantur. Ille qui intravit bantur foras, et loquebantur. Ille qui intravit ut videret, egrediebatur foras et loquebatur. Utinam intus esset, et vera loqueretur! non exiret foras ubi falsa loquitur. Traditor et persecutor est, egressus foras loquitur. Si ad membrara zizania si triticum es; tolera paleam, si frumentum es ; tolera pisces malos intra retia, si piscis bonus es. Quare ante tempus ventilationis avolasti? Quare ante tempus messis etiam frumenta eradicasti tecum? Quare antequam ad littus venires, in idipsum? Uno consilio, una conspiratione. Christus ergo loquitur eis: Consentitis adversum me, consentite mihi: quid adversum me? quare non mecum? Idipsum si semper haberetis, non vos in schismata divideretis. Apostolus enim dicit: Obsecro vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata . In idipsu
Abbreviated transcription (Latin):
in grediebatur ut uideret : idest ut explorareo
Non ut haberet qđ crederet: sed ut inueniret qđ
ꝓderet: Ecce in grediebatur ille : ut uideret
Et hoc exemplũ in capite yo ꝓpositũ est: ꝗđ illa
menbra post ad sũptionẽ capicis nr̃i Non ne
dicit᷑ apłs paulus ꝓpter sub introductos falsos
sr̃s qͥ sub in troierunt p̃stolare lib̵tatẽ nram:
ergo et isti ingrediebatur ut uiderent: Sunt
enim hr̃ pochritȩ simulatores mali ad iungen¬
tes se ficta caritate captantes om̃s motus
om̃ia uerba scõrũ in om̃ib laqueos inquiren¬
tes. Et ꝗd illifit : uidete qͥd sequitur. Vana
locutũ estcor eoꝵ Id est locuntor quasi ficto
dilatione. Uanũ est qđ locuntur uerum
ñ est solidũ non est Etquia captant unde
inueniant accusationẽ qͥd ait : ⁊̃ nillnii¬
quitatẽ sibi. Parantes enĩ calũ pnias in imici
quasi magni sibi uidentur qui babent quod
aecusent: Sibi congregauerunt iniquitatẽ
Et quia intrauerunt ut uider snt egredie¬

Expanded text:
ingrediebatur ut videret, id est ut exploraret: non ut haberet quod crederet, sed ut inveniret quod proderet. Ecce ingrediebatur ille ut videret, et hoc exemplum in capite nostro propositum est. Quid illa membra post assumptionem capitis nostri? Nonne dicit apostolus Paulus: Propter subintroductos falsos fratres, qui subintroierunt proscultare libertatem nostram ? Ergo et isti ingrediebantur ut viderent, sunt enim hypocritae, simulatores mali adjungentes se ficta charitate, captantes omnes motus, omnia verba sanctorum, in omnibus laqueos inquirentes. Et quid illis fit? Videte quid sequitur: Vana locutum est cor eorum: id est, loquuntur quasi ficta dilectione; vanum est quod loquuntur, verum non est, solidum non est. Et quia captant unde inveniant accusationem, quid ait? quitatem sibi. Parantes enim calumnias inimici, quasi magni sibi videntur, quia habent quod accusent. Sibi congregaverunt iniquitatem. Et quia intraverunt ut viderent, Egredie
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas: quia occidistis eũ: Ecce & occidistis eũ
& ura ñ erit horeditas : Nũ qͥd qui dormit non ad¬
itiet ut resurgat : quando uos exultastis occidisse :
ille dormunt: Dicit enĩ in abo psalmo: Ego dormiui:
illi sepͥer̃ & occidere uoluer : ego dormiuinã si
uoluissem non dormissem Ego dormiui: quia potes

Expanded text:
haereditas? quia occidistis eum? Ecce et occidistis eum, haereditas? quia occidistis eum? Ecce et occidistis eum, vestra non erit haereditas. Numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? Quando vos exsultastis occidisse eum, ille dormivit: dicit enim et in alio psalmo, Ego dormivi. Illi saevierunt, et occidere voluerunt: Ego dormivi. Nam si noluissem, nec dormissem. Ego dormivi: quia
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerunt : nã & diabolus xp̃m extingere
c̃cupiuit : & uidas xp̃m occidere uoluit Occilo
autẽ xp̃o & resurgente : nos uiinficati sumꝰ
Diabolo tam̃ & uide merces males uoluntatis
redditur : ñ nr̃ȩ salutis. Nã ut noueritis exani¬
moquẽq pendendũ ad retributionem uel
p̃mii. uel penean uenimꝰ hominẽ. bonũ dixisse
cuidã & tale bonũ quale nos optamꝰ & tam̃
maledicus appellatur: quando aceco illo
quondã iã illuminato & corde & corpore
conuiciabantur iudei. uidentes corpore ceci
corde: ait illis idẽ iã uidens: Nũqͥd & uos
M aledictio ista apellata ẽ. ex maliuolo errore
dicentiũ : ñ ex aliqͦ malo uerborũ qͦ animo di¬
xerint ñ qđ dixerint ad tendit qui eos male¬
dixisse narrauit. Aduersũ me cogitabant
malamͥ. c̃ quȩ mala xp̃o & quȩ mala mar¬
tirib: : õm̃ia inbonũ uertit ds. Verbũ imquũ
disposuerunt aduersũ me . Quale uerbum
iniquũ : ipsũ capit adtende: occidamus cũ

Expanded text:
nt. Nam et diabolus Christum exstinguere concupivit, et Judas Christum occidere voluit; occiso autem Christo et resurgente, nos vivificati sumus: diabolo tamen et Judae merces malae voluntatis redditur, non nostrae salutis. Nam ut noveritis ex animo quemque pendendum ad retributionem vel praemii vel poenae, invenimus homines bonum dixisse cuidam, et tale bonum quale nos optamus, et tamen maledicos appellatos. Quando a caeco illo quondam, jam illuminato et corpore et corde, convincebantur Judaei, videntes corpore, caeci corde: ait illis idem jam videns: Numquid et vos Maledictio ista appellata est ex malevolo errore dicentium, non ex aliquo malo verborum: quo animo dixerint, non quid dixerint attendit, qui eos maledixisse narravit. Adversum me cogitabant mala mihi. Et quae mala Christo, quae mala martyribus? Omnia in bonum disposuerunt adversus me. Quale verbum iniquum? Ipsum caput attende: Occidamus eum,
Abbreviated transcription (Latin):
Inicopeꝑcist Ille quidem sine peccato flagella¬
tas est ego autẽ dico miserere mei sana
animã meã quia peccauitibi Sisecutus ẽ.
quiputredine ñ habebat simedicina ipsa
nra ignẽ medicinalem ñ resput ÷ in pacien¬
ter ferre debemus urentẽ medicũ & secan¬
ten. Id est om̃ib nos tribulationib exer¬
centem & apeccato sanantẽ ¶lanẽ com¬
mictamꝰ nos medicimanui Non enĩ erat
ut sanũ ꝓputrescer et: Nouit qđ inspiet
ouit uitum qr ipse fecit naturã qued ipisẽ
condide Quidde ña cupidiute occesit
discernit : Scit se sano bomini p̃ceptũ de¬
disse ne langorẽ audiuit: Dixisse in para¬
diso hoc manduca. & hoc noli. Non audiuit
sanus medici p̃ceptũ ut non caderet. Au¬
diat uel egrotus ut surgat: Ego dixi dñe
miserere mei: sana animã meã qm̃ pecca¬
ui tibi nfactis meis ipeccatisincs inon

Expanded text:
nico pepercisti. Ille quidem sine peccato flagellatus est: ego autem dico, Miserere mei, sana animam meam, quoniam peccavi tibi. Si secatus est qui putredinem non habebat, si medicina ipsa nostra ignem medicinalem non respuit; impatienter ferre debemus urentem medicum et secantem, id est, omnibus tribulationibus nos exercentem, et a peccato sanantem? Plane committamus nos medici manui; non enim errat, ut sanum pro putri secet: novit quod inspicit, novit vitium, quia ipse fecit naturam; quid ipse condidit, quid de nostra cupiditate accessit, discernit. Scit se sano homini praeceptum dedisse, ne languorem incurreret; dixisse in paradiso: Hoc manduca, et hoc noli . Non audivit sanus medici praeceptum, ut non caderet; audiat vel aegrotus, ut surgat. Ego dixi: Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi. In factis meis, in peccatis meis non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc xp̃s nũꝗd hoc capud illud nr̃m sine
peccato: nunqͥdille quiꝰque ñ rapuit ex sol¬
uebat : nũqd ille solus in mortuis liber
liber enĩ in mortuis: quia sine peccato
cristis est anima mea usq admortem:
Non enim timebat mori quiuenerat mori: aut
recusabat mori qͥ potestatẽ habebat animam
suã ponendi & potestatẽ habebat iterũ sumendi
eã : sed loquebatur menbra in capite. & loquebat᷑
caput ꝓmenbris: In illo gͦ uocẽ nr̃am in uenimꝰ
Sana animã meã qm̃ peccaui tibi. In illo enĩ eramꝰ:
oum psalmo ub in capite hic uersus ẽ : conseqͥei¬
ter dicitur. Uerba delictoꝵ meoꝵ. Quorũ delic¬
cor sin illo, Non qxuetus homo nr̃ simulcruci

Expanded text:
 numquid hoc caput illud nostrum sine peccato? numquid ille qui ea quae non rapuit exsolvebat ? numquid ille solus in mortuis liber ? Liber enim in mortuis, quia sine peccato:Tristis est anima mea usque ad mortem . Non enim timebat mori, qui venerat mori; aut recusabat mori, qui potestatem habebat animam suam ponendi, et potestatem habebat iterum sumendi eam : sed loquebantur membra in capite, et loquebatur caput pro membris. In illo ergo vocem nostram invenimus: Sana animam meam, quoniam peccavi tibi. In illo enim eramus,enim psalmo ubi in capite hic versus est, consequenter dicitur: Verba delictorum meorum . Quorum delictorum in illo, nisi quia vetus h