comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ auferunt hec. Ac ꝑhoc ei qui edifi¬
cauit erit edificatio ista dampnosa. quia
ñ habebit quod suꝑ edificauit: & eoꝵ
amissione cruciabit᷑. quib fruendo u¬
tiq lȩtabat᷑: s per hunc ignẽ sauuis
neretur: illud xꝑ̃o ñ p̃poneret᷑. Hide in
apłi uerbis hominẽ edificantẽ suꝑ fun¬
damentum. aurum argentum. lapides
preciosos. Qui sine uxore ẽ inquit cogi¬
tat quȩ sunt dĩ: quomͦ placeat do. Uide
alium ȩdificantem. ligna. fenũ stipulã.
Qui aũt matrimonio unctiis ẽ inquit: cogi¬
tat ea quȩ sunt mundi: quomͦ placeat
uxori. Unius cuiꝰq opus manifestabit᷑:
dies enim declarabtt: Dies utiq tribula¬
tionis: qm̃ in igne inquit reuelabitur.
Eandem tribulationẽ ignẽ uocat sicut
alibi legitur: uasa figuli ꝓbat fornax:
& homines iustos temptatio tribulationis:
& unius cuiꝰq opus quale sit. ignis ꝓba
bit. Si cuiꝰ opus ꝑmanserit. ꝑmanet

Expanded text:
quae auferunt haec. Ac per hoc ei, qui aedifiquae auferunt haec. Ac per hoc ei, qui aedificauit, erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit, quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus neretur, illud Christo non praeponeretur. Vide in apostoli uerbis hominem aedificantem super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos: Qui sine uxore est, inquit, cogitat quae sunt Dei, quo modo placeat Deo. Vide alium aedificantem ligna, fanum, stipulam: Qui autem matrimonio iunctus est, inquit, cogitat quae sunt mundi, quo modo placeat uxori. Uniuscuiusque opus manifestabitur; dies enim declarabit dies utique tribulationis, quoniam in igne, inquit, reuelabitur. Eandem tribulationem ignem uocat. sicut alibi legitur: Vasa figuli probat fornax et homines iustos tentatio tribulationis. Et uniuscuiusque opubit. Si cujus opus permanserit permanet
Abbreviated transcription (Latin):
tur fundam̃to. Quisquis itaq sic ha¬
bet in corde xꝑm. ut ei ñ tertena &e t̃¬
poralia. nec ea quȩ licita sunt. atq conces¬
cui talia preponunt᷑. Quantomagis si sa¬
lutaria precepta contempnens cõmittat
illicita ñ p̃posuisse xp̃m. s post posuisse
coniuncitur: quem post habuit imꝑãtẽ.
siue coneedentem. dum contraeuis imꝑ¬
ata siue concessa suam ꝑflagitia delegit
explere libidint̃: Siquis itaq xp̃ianus
diligit meretricem. eiq ad herens unũ
corpus efficit᷑. iam infundam̃to ñ habet
xp̃m. Si quis aũt diligit uxorem suam:
sinichil ei talis affectionis uoluptatisq
p̃ponat. Quamuis enĩ suꝑ edificet ligna.
fenum stipulam: xꝑ̃c ẽ fundamentum:
ꝓpt̃ hoc saliuis erit ꝑignẽ. Delitias qͥppe
huiꝰ modi amoresq terrenos. ꝓpt̃ coniu¬
galẽ quidẽ copulã ñ dãpnabiles tribu¬
la tionis ignis exuret: ad quẽ ꝑtinent
ignes & orbitates. & quȩcũq calamitates

Expanded text:
tur fundamento; quisquis itaque sic hatur fundamento; quisquis itaque sic habet in corde Christum, ut ei terrena et temporalia nec ea quae licita sunt adque concescui talia praeponuntur: quanto magis, si salutaria praecepta contemnens committat inlicita, non praeposuisse Christum, sed postposuisse conuincitur, quem posthabuit imperantem siue concedentem, dum contra eius imperata siue concessa suam per flagitia delegit explere libidinem! Si quis itaque Christianus diligit meretricem eique adhaerens unum corpus efficitur. iam in fundamento non habet Christum. Si quis autem diligit uxorem suam, stum. Si enim nihil ei talis adfectionis uoluptatisque praeponat, quamuis superaedificet ligna. fenum, stipulam, Christus est fundamentum, propter hoc saluus erit per ignem. Delicias quippe huius modi amoresque terrenos, propter coniugalem quidem copulam non damnabiles, tribulationis ignis exuret; ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates
Abbreviated transcription (Latin):
tam & si hiuc fundam̃to suꝑ edificane¬
runt quamlibet pessimam uitam. uelut
ligna fenũ stipulam. Recta itaq fides
dãpno. qm̃ illa que suꝑ edificata sunt
exurentur: tam̃ poterit eos quandoq ab
illius ignis ꝑpetiutate saluare. Responde
at eis breuit apłs iacobus. Si quis dicat
se fidem habere. oꝑa aut̃ ñ habeat. Nun¬
quid poterit fides saluare eũ: &e qui ses
inquiunt de quodicit apłs paulus. ipse
aut̃ saluus erit sic tam̃ quasi ꝑignem:
simul quis iste sit. inquiramus. Hũc
tam̃ ñ eẽ certissimũ ẽ. neduorum apłoꝵ
sententias mittamꝰ in rixam. si unus dicit
etiam si mala oꝑa quis habuerit salua¬
bit eum pignem fides: alius aut̃ si oꝑa
ñ habeat. nũquid poterit fides salua¬
reeum. In ueniemiis gͦ quis possit sal¬
uari per ignem: si prus in uenerimul
quid sit habere in fundam̃to xp̃m qd
ut de ipsa similitudine quam totius
ad uertamus. nichil in ȩdificio p̃ponl¬

Expanded text:
tametsi huic fundamento superaedificauetametsi huic fundamento superaedificauerunt quamlibet pessimam uitam uelut ligna, faenum, stipulam. recta itaque fidesdamno — quoniam illa quae superaedificata sunt exurentur — tamen poterit eos quandoque ab illius ignis perpetuitate saluare. respat eis breuiter apostolus Iacobus: Si quis dicat se fidem habere, opera autem non habeat, numquid poterit fides saluare eum? Et quis est, inquiunt, de quo dicit apostolus Paulus: Ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem? Simul quis iste sit, inquiramus; hunc tamen non esse certissimum est, ne duorum apostolorum sententias mittamus in rixam, si unus dicit: \'Etiamsi mala opera quis habuerit, saluabit eum per ignem fides\'; alius autem: Si opera non habeat, numquid poterit fides saluare eum? Inueniemus ergo quis possit saluari per ignem, si prius inuenerimus quid sit habere in fundamento Christum. Quod ut de ipsa similitudine quantocius aduertamus: nihil in aedificio praeponi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m habere infundam̃to. quod fun¬
damentum nulla heresis habeat a cor¬
poris eius unitate precisa: & ido ꝓpt̃
hoc fundam̃tum etiam si male uitę
fuerat catholicus xp̃ianus. uelut qui
suꝑ edificauerit. ligna fenũ stipulam
putant eum saluum fieri ꝑignẽ: idẽ
per penas ignis illius liberari: quo
igni in ultimo uiditio puniunt᷑ mali.
c L Quid sit infundamento ha¬
bere xp̃in & quib spondeatur salus
pignis usturã ex eodem libro.xx.i.
Uimanducat carnẽ meam. & bibit
sanguinem meir̃: in me manet et
ego in eo. Ostendit quidsit. ñ
ẽ enim inxp̃o manere ut in illo mane
maneo: ñ se dieat aut existimet mandu¬
care corpus meum. aut bibere sanguinẽ
meum. Nonitaq manent inxꝑõ. qui ñ
sunt m̃bra eius. Non sunt autem m̃bra
xp̃i. qui se faciunt m̃bra meretricis nisi
malum illud penitendo esse destiterint:¬
& adhoc bonum reconciliatione redient.
S habent inquiunt xꝑ̃ian eatholic in
fundam̃to xpc̃a cuiꝰ unitate ñ recesserũt

Expanded text:
m habere in fundamento, quod fundamentum nulla haeresis haber, a corporis ejus unitate praecisa; et ideo propter hoc fundamentum etiam si malae vitae fuerit Catholicus Christianus, velut qui superaedificaverit ligna, fenum, stipulam, putant eum salvum fieri per ignem, id est, est post poenas ignis illius liberari, quo igne in ultimo judicio punientur mali. CAPUT CXLIX. Quid in fundamento habere Christum, et quibus spondeatur salus per ignis usturam, ex eodem libro XXI. ui manducat carnem meam et bibit sanguinem meum, in me manet et ego in eo. Ostendit quid sit non est enim in Christo manere, ut in illo maneat maneo, non se dicat aut existimet manducare corpus meum, aut bibere sanguinem meum. Non itaque manent in Christo, qui non sunt membra ejus. Non sunt autem membra Christi, qui se faciunt membra meretricis, nisi malum illud poenitendo esse destiterint, et ad hoc bonum reconciliatione redierint. Sed habent, inquiunt, Christiani Catholici in um, a cuius unitate non recesserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
as penas. alii in hac uita tantũ. alii ptꝰ
mortem: alii & nune & tune: uerumtam̃
ante iuidicium illud seuerissimũ. nouissi¬
mumq paciunt᷑. Non aũt om̃s uenĩt
insempiternas penas. quȩ post illud uidi
cium sunt futurȩ: qui post mortem sustinẽt
temporales. Nam quihusdã qđ in isto ñ
remittitur. remitti infuturo scło. idest.
ne futuri scłi eterno supplitio puniantur:
iam suptadiximus. Narissimi sunt autem qͥ¬
nullas in hac uita. s tantum postea penas
luunt. fuisse tam̃ aliquos qui usq ad de¬
crepitam etatem ne leuissimam quidem fe¬
briculam senserint quiȩtamq dixxerint
exlix. De his qui eos qui permanent
incatholiea fide etiam si pessime inxerit
tamen ꝑpt̃ fidi fundamentum. saluãdos
esse deffiniunt. ex eodem libro deciuita
scriptum ẽ. qui ꝑseuerauerit usq
infinem hic saliui serit. ñ nisi in
eccłia catholica ꝑseuerantib quamuis
in eamaleuiuentib hoc promittunt ꝑi¬

Expanded text:
as poenas alii in hac uita tantum, alii post as poenas alii in hac uita tantum, alii post mortem, alii et nunc et tunc, uerum tamen ante iudicium illud seuerissimum nouissimumque patiuntur. Non autem omnes ueniunt in sempiternas poenas, quae post illud icium sunt futurae, qui post mortem sustinent temporales. nam quibusdam quod in isto non remittitur remitti in futuro saeculo, id est ne futuri saeculi aeterno supplicio puniantur, iam supra diximus. Rarissimi sunt autem qnullas in hac vita, sed tantum postea poenas luunt. Fuisse tamen aliquos qui usque ad decrepitam senectutem, ne levissimam quidem febriculam senserint, quietamque duxerint  CAPUT CXLVIII. De his qui eos, qui permanent in catholica fide, etiam si pessime vixerint, tamen propter fidei fundamentum salvandos esse definiunt, ex eodem libro XXI scriptum est: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, non nisi in ecclesia catholica perseuerantibus, quamuis in ea male uiuentibus, hoc promittunt, per i
Abbreviated transcription (Latin):
aduentos. Aqua. in eo quodait. subgurgi¬
te uasto. Ignis aũt suo nomine expressusẽ.
cum dixit. aut exurit᷑ igni. Nos uero etiã
in hac quidem mortali uita eẽ quas dam
penas purgatorias confitem᷑. ñ quibus
affligunt᷑ quorum uita uel ñ inde fit me¬
lior. uel potuis inde fit peior .s. illi sunt
purgatorię. qui eis coherciti corrigunt᷑.
Cetere om̃s pene siuie temporarie suie sẽ¬
piterne. sic̃ uniisquisq diuina ꝓuiden¬
tia tractandus ẽ inferunt᷑. uel ꝓpeccatis
siue preteritis siue in quib ad huc ille
iuuit. qui plectit᷑: uel ꝓexercendis decla¬
randisq uirtutib ꝑ homines & angłos
seu bonos seu malos. Nam & si quisq ma¬
li quid alteruis imꝓbitate uel errore pa¬
ciant᷑ : peceat quidẽ homo qui uel ig¬
norantia. uel in iustitia ciuiquã mali ali¬
quid facit . s. ñ peccat ds̃ qͥ uisto qͣmuis
occulto uidicio fieri sinit. S temporari¬

Expanded text:
ad uentos\'; aqua in eo quod ait: cSub gurgiad uentos\'; aqua in eo quod ait: cSub gurgite uasto; ignis autem suo nomine expressus est, cum dixit: \'Aut exuritur igni.\' Nos uero etiam in hac quidem mortali uita esse quasdam poenas purgatorias confitemur, non quibus adfliguntur, quorum uita uel non inde fit melior, uel potius inde fit peior; sed illis sunt purgatoriae, qui eis coherciti corriguntur. Ceterae omnes poenae, siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina prouidentia tractandus est, inferuntur uel pro peccatis siue praeteritis siue in quibus adhuc uiuit ille qui plectitur, uel pro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos seu bonos seu malos. Nam etsi quisque mali aliquid alterius inprobitate uel errore patiatur, peccat quidem homo, qui uel ignorantia uel iniustitia cuiquam mali aliquid facit; sed non peccat Deus, qui iusto, quamuis occulto, iudicio fieri sinit. Sed temporari
Abbreviated transcription (Latin):
maronis ila sententia: ubi cũ dixissec
deterrenis corporibus moribundisq
m̃bris quod anime hinc metuunt cu¬
puintq dolent gaudentq nec auras
suscipiunt clause tenebris. & carcere
ceco: secutus adiunxit. atq ait. Qn
c supremo cũ lumine uita reliquit.
dest. cum die nouissimo reliquit eas
ista uita. ñ tam̃ inquit om̃e malum¬
miseris nec funditus om̃s corporee excedt̃
pestes: penitusq necesse ẽ. multa du
concreta modis inolescere miris. Ergo ex̃¬
centur penis. ueterumq malorũ supplitia
expendunt: Alie pendunt᷑ inanes suspen¬
se ad uentos. aliis subgurgite uasto infe¬
stum eluitur scelus. aut exurit᷑ igni. Qui
hoc opinant᷑ nullas penas nisi purgatoriaᷤ
uolunt esse post mortem: ut qm̃ terris suꝑi¬
ora sunt elementa. aqua. aer. ignis. exaliqͦ
istorum mundetur. ꝑ expiatorias penas qd̃
terrena contagione contractum ẽ. AeR.
quippe accipitur. in eo quod ait suspense

Expanded text:
Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moribundisque membris, quod animae hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque nec auras suspiciunt clausae tenebris et carcere caeco, secutus adiunxit atque ait: quin et supremo cum lumine uita reliquit — id est cum die nouissimo reliquit eas ista uita — non tamen — inquit miseris, nec funditus omnes Corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est Multa diu concreta modis inolescere miris. Ergo exercentur poenis ueterumque malorum Supplicia expendunt; aliae panduntur inanes Suspensae ad uentos, aliis sub gurgite uasto Infectum eluitur scelus aut exuritur igni. Qui hoc opinantur, nullas poenas nisi purgatorias uolunt esse post mortem, ut, quoniam terris superiora sunt elementa aqua, aer, ignis, ex aliquo istorum mundetur per expiatorias poenas, quod terrena contagione contractum est. Aer quippe accipitur in eo quod ait: \'Suspensae
Abbreviated transcription (Latin):
leat misericors gratia: in ceteris quid ui¬
sta uindicta. Neq enim utrumq de¬
monstraretur in omnibus: quia si om̃s
remanerent in penis iuste dampnatio¬
nis: in nullo appareret misericors gratia.
Rursus si om̃s atenebris transferentur in
lucem: in nullo appareret ueritas ultio¬
nis. In qua ꝓpterea multo plures quã ĩ
illa sint. ut sic ostendat᷑. quid om̃ibus
deberetur: Qđ si om̃ib redderet᷑ iustiti¬
a iudicantis. iuste nemo rep̃henderet.
Quia uero tam multi exinde liberantuꝵ:
ẽ uñagant᷑ agont᷑ inaxime grẽ gratutto
mimeri liberantis. Cxluiii Contra opimi¬
onẽ eorum qui putant criminis suppli¬
cium post mortem causa purgationis
latonici quidẽ quamius inpuni¬
ta nulla uel intesse peccata: tam̃
om̃s penas em̃dationi ad hiberi
putant. uel humanis inflicta legib
uel diuinis. siue in hac uita siue poꝰt
mortem: si aut parcat᷑ hic cuiq. aut
ita plectat᷑. ut hic ñ corrigatur. Hinc ẽ

Expanded text:
leat misericors gratia, in ceteris quid iuleat misericors gratia, in ceteris quid iusta uindicta. Neque enim utrumque demonstraretur in omnibus, quia, si omnes remanerent in poenis iustae damnationis, in nullo appareret misericors gratia; rursus si omnes a tenebris transferrentur in lucem, in nullo appareret ueritas ultionis. In qua propterea multo plures quam in illa sunt, ut sic ostendatur, quid omnibus deberetur. Quod si omnibus redderetur, iustitiam uindicantis iuste nemo reprehenderet; quia uero tam multi exinde liberantur, est unde agantur maximae gratiae gratuito muneri liberantis. CAPUT XIII. Contra opinionem eorum, qui putant criminosis supplicia post mortem causa purgationis latonici quidem, quamuis impunita nulla uelint esse peccata, tamen omnes poenas emendationi adhiberi putant uel humanis inflictas legibus uel diuinis siue in hac uita siue post mortem, si aut parcatur hic cuique aut ita plectatur, ut hic non corrigatur. hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
dicio enim fecit. iudicio patit᷑: quãuis
fecit dãpnationẽ quod iniquũ ẽ: patil
dampnationẽ quod ustum est. Cxluii.
magnitudine p̃uari cationis
primae obquam eterna pena om̃ib
debeatur qui extra gr̃am fuetint salua¬
ed pena eterna idõ dura & inui¬
sta sensib uidetur humanis. qͥa
in hac infirmitate moribundorũ
sensuũ deẽ ille sensus altissime purissi¬
meq sapientie. quo sentiri possit. quã¬
tum nefas in illa prima p̃uaricatione
commissum sit. Quanto enim magisfri
ebatut dõ. tanto maiore impietate di
reliquit dm̃: & factus ẽ malo dignuis
eterno: qui hoc in seperemit bonũ qđ eẽ
possit ȩternum. Hincẽ uniuersa ge¬
neris humani massa dampnata: qm̃
qui hoc primus amisit: cum ea que in
illo fuerat radicata sua stirpe punitusẽ.
ut nullus ab hoc iusto debitoq supplitio
nisi misericordi & indebita grã liberet᷑:
atq. ita disꝑtiatur genus humanum. ut
in quibus dam de monstretur. Quid ua

Expanded text:
dicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis dicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum est, patiatur damnatione quod iustum est. CAPUT XII. De magnitudine praeuaricationis primae, ob quam aeterna poena omnibus debeatur, qui extra gratiam fuerint Saluaa aeterna ideo dura et iniusta sensibus uidetur humanis, quia in hac infirmitate moribundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimaeque sapientiae, quo sentiri possit quantum nefas in illa prima praeuaricatione commissum sit. Quanto enim magis homo fruebatur Deo, tanreliquit deum et factus est malo dignus aeterno, qui hoc in se peremit bonum, quod esse posset aeternus. hinc est uniuersi generis humani massa damnata, quoniam qui hoc primus admisit cum ea quae in illo fuerat radicata sua stirpe punitus est, ut nullus ab hoc iusto debitoque supplicio nisi misericordia et indebita gratia liberetur atque ita dispertiatur genus humanum, ut in qu
Abbreviated transcription (Latin):
ne metiendum. Qui uͦ ꝓaliqͦ grandi cti¬
mine morte inultat᷑. nunquid mora
qua occidit᷑. que ꝑbreuis ẽ eiꝰ suppliciũ
leges estimant: & ñ quod eum insempi¬
ternum auferunt de socictate uiuen¬
tium: Qđ ẽ aut̃ de ista ciuitate morta
unt leges huius ciuitatis ut in eã qͥsq
reuocent᷑ occisus: sic nec illius ut in
uitam reuocetur ȩt̃nam. scd̃a morte
dampnatus. Quomͦ gͦ uerumẽ inqͥũt
ritis remstiet᷑ uob̃: sitemporale peccatũ
supplitio punit ȩterno: Nec attendt̃
ñ ꝓpt̃ equale temporis spacium. s ꝓpt̾
uicissitudinẽ mali. idẽ. ut qui mala
feterit mala paciat᷑. Eandem dictã
fuisse m̃surã: quamuis hoc in ea re pro¬
prie possit accipi. de qua dñs cumhoc
diceret loqriebat᷑. idẽ de iudiciis & con¬
dempnationibus: Pinde qui uidicat
& condempnat iniuste: si iudicatur
& condempnat᷑ uste: in eadem m̃sura
recipit. quamius ñ hoc qđ dedit. Iu¬

Expanded text:
ne metiendum. qui uero pro aliquo grandi crine metiendum. qui uero pro aliquo grandi crimine morte multatur, numquid mora, qua occiditur, quae perbreuis est, eius supplicium leges aestimant et non quod eum in sempiternum auferunt de societate uiuentium ? quod est autem de ista ciuitate mortalunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus, sic nec illius, ut in uitam reuocetur aeternam secunda morte damnatus. quomodo ergo uerum est, inquiunt, ritis, in ea remetietur uobis. si temporale peccatum supplicio punitur aeterno? Nec adtendunt non propter aequale temporis spatium, sed propter uicissitudinem mali, id est ut qui mala fecerit mala patiatur, eandem dictam fuisse mensuram. Quamuis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua Dominus cum hoc diceret loquebatur, id est de iudiciis et condemnationibus. Proinde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
exigue. diut̃ no dolore punit᷑: quid in
uinculis: Nũquid tãdui quisq iudicã¬
dus est ẽẽ debere quãdui fecit unde me¬
ruit alligari: cum ustissime annosas
penas seruuis incõpedib pendat. qui
uerbo aut ictu cȩlerrimȩ transeunte
uel lacessiuit dominum uel plagauit:
Iam uero dampnũ ignominia. exiliũ
seruitus. cum plerumq sic infligunt᷑.
innulla uenia relaxent᷑. non ne ꝓ huiꝰ
uite mͦ similia penis uident᷑ eternis:
Idõ quippe ęt̃na eẽ ñ possunt. quia
nec ipsa uita quȩ his plectit᷑ porrigi¬
tur in ȩt̃num: & tam̃ peccata quȩ uin¬
dicant᷑ longissimi temporis ponis: bre¬
uissimo tempore ꝑpetrantur: nec quic¬
quam extitit qui censeret tamcito no¬
centium finienda esse tormenta. quam
cito factum ẽ. uel homicidiũ uelad¬
ultorium. uł sacrilegium. uł qͦlibet
aliud scelus. ñ temporis longitu dine.
s impietatis &e iniquitatis magnitudi¬

Expanded text:
exiguae diuturno dolore punitur? quid in exiguae diuturno dolore punitur? quid in uinculis? numquid tamdiu quisque iudicandus est esse debere, quamdiu fecit unde meruit alligari, cum iustissime annosas poenas seruus in compedibus pendat, qui uerbo ant ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? iam uero damnum, ignominia, exilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis uidentur aeternis? ideo quippe aeterna esse non possunt, quia nec ipsa uita, quae his plectitur, porrigitur in aeternum; et tamen peccata, quae uindicantur longissimi temporis poenis, breuissimo tempore perpetrantur. nec quisquam extitit qui censeret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est uel homicidium uel adulterium uel sacrilegium uel quodlibet aliud scelus non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitatis magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet᷑ tempore perpetratis. pena
quisq dampnet᷑ eterna. quasi ullius
id umquam iustitia legis attendat.¬
ut tanta mora temporis quisq puniatur:
quanta mora temporis unde puniretur
am̾misit. Occo genera penarum in legib¬
esse scribit. tullius: Dampnũ inncula
uerbera. talionem. ignominiam exiliũ.
mortem. serrututem. Quid horum est
quod in breue tempus procuiusq pec¬
cati celeritate cohartetur. ut tanta uin¬
dicetur morula. quanta de phenditur
ꝑpetratum nͥ forte talio: id enim agit.
ut hoc patiatur quisq quod fecit: Unde
illudest legis. O culum ꝓ oculo dentem
pro dente. Fieri enim potest. uttam bre¬
ui intempore quisq amittat oculum
seueritate uindicte: quam tulit ipse al¬
teri inꝓbitate peccati. Porro aut̃ si alie¬
ne femine oscłm infixum rationis sit ũbere
uindicare: Nonne qui ilud puneto tẽ¬
poris fecerit in cõparabili horarũ spati¬
Ouerberatur. & suauitas uoluptatis

Expanded text:
scilicet tempore perpetratis, poena scilicet tempore perpetratis, poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius id umquam iustitia legis attendut tanta mora temporis quisque puniatur, quanta mora temporis unde puniretur admisit. octo genera poenarum in Legibus scribit esse Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exilium, mortem, seruitutem. quid horum est quod in breue tempus pro cuiusque peccati celeritate coartetur, ut tanta uindicetur morula, quanta deprehenditur perpetratum, nisi forte talio ? id enim agit, ut hoc patiatur quisque quod fecit. unde illud est legis: oculum pro oculo, dentem pro dente. fieri enim potest, ut tam breui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri improbitate peccati. porro autem si alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere uindicare, nonne qui illud puncto temporis fecerit, incomparabili horarum spatio uerberatur et suauitas delectationis
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ut ab incredulis gentib incredibi¬
lia crederent. Si aũt respondent ꝓpterea
se non credere. quȩ de humanis semꝑ
arsuris. nec umquam morituris corpo¬
ribus dicimus. quia humanorum cor¬
porum naturam nouimus longe alit̃
institutam. unde nec illa ratio hic reddi
potest. que de illis natutis mirabilib red¬
debat᷑. ut dici possit. ius ista naturalis est.
rei huius ista natura ẽ. qm̃ scimus huma¬
ne carnis istam ñ eẽ naturam: habemus
quidem quid respondeamꝰ de luteris sa¬
cris. hanc ipsam scilicet humanã car¬
nem aliter institutam fuisse ante pecca¬
mortem: alit autem post peccatum qua¬
lis inerumpna huius mortalitatis in¬
notuit: ut ꝑpetem uitam tenere ñ pos¬
sit. Sic gͦ alit̃ quam notum ẽ. institue¬
tur in resurrectione mortuorum. Cxlui.
extensiora penarum tempora quam
eorum contra quos defendimꝰ
ciuitatem dĩ iniustum ⁊ putã ut
propeccatis quãlibet magnis paruo

Expanded text:
fecit, ut ab incredulis gentibus incredibifecit, ut ab incredulis gentibus incredibilia crederentur. Si autem respondent, propterea se non credere quae de humanis semper arsuris nec nunquam morituris corporibus dicimus, quia humanorum corporum naturam novimus longe aliter institutam; unde nec illa ratio hinc reddi potest quae de illis naturis mirabilibus reddebatur, ut dici possit, Vis ista naturalis est, rei hujus ista natura est, quoniam scimus humanae carnis istam non esse naturam: habemus quidem quid respondeamus de litteris sacris, hanc ipsam scilicet humanam carnem aliter institutam fuisse ante peccamortem; aliter autem post peccatum qualis in aerumna hujus mortalitatis innotuit, ut perpetem vitam tenere non possit. Sic ergo aliter quam nobis nota est instituetur in resurrectione mortuorum. CAPUT extensiora poenarum tempora, quam eorum, contra quos defendimus ciuitatem dei, iniustum putant, ut pro peccatis quamlibet magnis paruo
Abbreviated transcription (Latin):
macule obfundunt᷑ exoleo splendido:
similit̾ nigrę linee de candido impri¬
muntur argento. De carbonib etiam
quod candente igne sic nertant᷑ in con¬
trarium. ut de lignis pulcherrimis tetri
fragiles de duris. imputribiles depi¬
tribilibus fiant. Sed idõ etiam ipsa
posui. qm̃ apud eorum contra quos a¬
gimꝰ historicos legi: ut ostenderem q̃¬
lia muita multiq alit̃ itiq eorum
mulla reddita ratione insuorũ lttera¬
torum scripta luteris credant: qui nobis cre¬
dere quando id quod eorum experientiã
sensumq transgredit᷑ omni potentẽ dm̃
dicimus esse facturum. nec reddita ratio¬
ne dignant᷑. Namque melior & ualidi¬
or ratio de rebus talibus reddit᷑: quam
cum omĩpotens ea posse facere ꝑhibet᷑.¬
& facturus dicit᷑. que prenunciasse ibi
legit᷑. ubi alia multa prenunciauit q̃
fecisse monstratur: Ipse quippe faciet
quia se facturum esse predixit que im¬
possibilia putantur: qui promisit et

Expanded text:
maculae offenduntur ex oleo splendido, maculae offenduntur ex oleo splendido, similiter nigrae lineae de candido imprimuntur argento; de carbonibus etiam quod accendente igne sic vertantur in contrarium, ut de lignis pulcherrimis tetri, fragiles de duris, imputribiles de putribilibus fiant. Sed ideo etiam ipsa posui, quoniam apud eorum contra quos agimus historicos legi, ut ostenderem qualia multa multique illorum, nulla reddita ratione, in suorum litteratorum scripta litteris credant, qui nobis credere, quando id quod eorum experientiam sensumque transgreditur, Omnipotentem Deum dicimus esse facturum, nec reddita ratione dignentur. Nam quae melior et validior ratio de rebus talibus redditur, quam cum Omnipotens ea posse facere perhibetur, et facturus dicitur, quae praenuntiasse ibi legitur, ubi alia multa praenuntiavit, quae fecisse monstratur? Ipse quippe faciet, quia se facturum esse praedixit, qui impossibilia esse putantur, qui promisit et
Abbreviated transcription (Latin):
sio. S cum ds auctor sit naturarũ om¬
niũ: cur uolunt fortiorẽ nos reddere
rationẽ. quando aliquid uelut impos¬
sibile nolunt credere. eisq redditionẽ
rationis poscentib. respondemus hac̃
eẽ uolũtatem omĩpotenus dei quicerte
quid uult potest.:qui potuit creare tã
multa. que nisi ostenderentur. aut a cre¬
dendis hodieq dicercut᷑ testibus. profecto
impossibilia putarent᷑. ñ solũ que igno¬
tissima apud nos. uerum etiã quȩ notis¬
sima posui. sicut de calce quod feruet
ina qua inoleo frigida ẽ. De magnete la¬
pide. quod nescio qua sorbitione in sen¬
sibili stipulam ñ moueat & ferrũ rapiat:
de carne ñ putrescente pauonis. cũ pu¬
truerit & platonis: de palea sic frigẽte.¬
ut fluescere nuẽ ñ sinat. sic calente ut
maturescere poma compellat. de igni ful¬
gido qđ scđm suum fulgorẽ iapides
coquendo candificet. & contra eundẽ
suum fulgorẽ urendo plu
obfuscet: Tale e & quod
nigre

Expanded text:
sio. Sed cum Deus auctor sit naturarum omsio. Sed cum Deus auctor sit naturarum omnium, quur nolunt fortiorem nos reddere rationem, quando aliquid uelut inpossibile nolunt credere eisque redditionem rationis poscentibus respondemus hanc esse uoluntatem omnipotentis Dei? qui certe oniam quidquid uult potest, qui potuit creare tam multa, quae nisi ostenderentur aut a credendis hodieque dicerentur testibus, profecto inpossibilia putarentur, non solum quae ignotissima aput nos, uerum etiam quae notissima posuin aqua, in oleo frigida est; de magnete lapide, quod nescio qua sorbitione insensibili stipulam non moueat et ferrum rapiat; de carne non putescente pauonis, cum putuerit et Platonis; de palea sic frigeut fluescere nivem non sinat, sic calente ut maturescere poma compellat; de igne fulgido quod secundum suum fulgorem lapides coquendo candificet, et contra eumdem suum fulgorem urendo plurima offuscet. Tale est quod et nigrae
Abbreviated transcription (Latin):
ciat aqua crepitare: quia hecẽ natura eiꝰ
At hoc esse potius contra naturã iidetꝰ.
quȩ ñ igni s aque dedit salem soluere: tor¬
rere aũt igni. ñ aque. S ista inquiunt sa¬
lis huuis naturalis ẽ uis: uit his contratia
paciatur. Hec igit᷑ ratio reddit᷑ && de ulo
fonte gamarantino ubi una uena fn¬
get dieb noctib feruet: ui utraq moli¬
sta tangentib: hec ce de illo alio qui
cum sit contrectantibus frigidus & facti
sicut alii fontes extinguat accensam:
dissim ilit̃ tam̃. atq mirabilit̾ idẽ ipse
aecendit extinetam. Hec & de lapide as¬
abesto. qui cum ignẽ nuii um habeas
propriũ: accepto tam̃ sic ardet alieno ut
non possit extingui. Hec & de cȩcerisque
piget retexere. quibus licet uis in soluta
contra naturam in esse iudeatur: alia
tam̃ de illis non reddit᷑ ratio:. nisi ut di¬
catur hanc eorum eẽ naturam. Breiuis
sane ista ẽ ratio fateot sufficiensq respõ¬

Expanded text:
ciat, aqua crepitare, quia haec est natura eius., ciat, aqua crepitare, quia haec est natura eius., at hoc esse potius contra naturam uidetur, quae non igni, sed aquae dedit salem soluere, torrere autem igni, non aquae. sed ista, inquiunt, salis huius naturalis est uis, ut his contraria patiatur. Haec igitur ratio redditur et de illo fonte Garamantico, ubi una uena friget diebus, noctibus feruet, ui utraque molesta tangentibus; haec et de illo alio, qui cum sit contrectantibus frigidus et facem sicut alii fontes exstinguat accensam, dissimiliter tamen adque mirabiliter idem ipse accendit exstinctam; haec et de lapide asbesto, qui cum ignem nullum habeat proprium, accepto tamen sic ardet alieno, ut non possit exstingui; haec de ceteris, quae piget retexere, quibus licet uis insolita contra naturam inesse uideatur, alia tamen de illis non redditur ratio, nisi ut dicatur hanc eorum esse naturam. Breuis sane ista est ratio, fateor, sufficiensque respon
Abbreviated transcription (Latin):
URitaq facere non possit łs ut
& resurgant corpora mortuorum.
& igne eterno crucientur corpora
dãpnatorum: qui fecit mundum in celo
interra. in aere. inaquis. in mimerabilib
miraculis plenum. cum sit om̃ib quib
plenus ẽ. ꝓcullubio magis & excellentiꝰ
etiam mundus ipse miraculũ: S isti
cum quib uel contra quos agimus. qui
& dm̃ esse credunt a quo factus ẽ mun¬
dus. & deos ab illo factos ꝑquos ab illo
amministrat᷑ mundus. & miraculorum
effectrices siue spontaneorũ. suie cultu
& ritu quolibet impetratorũ. suit etiam
magicorum. mundanas uel ñ negant. uł
insuꝑ & predicant potestates: quande
eis rerum uim mirabilẽ proponimus
aliarum. quȩ nec animalia sunt ratio¬
nalia. nec ulla ratione p̃diti sp̃c sic̃ st̾ea
quorum pauca cõmemoraiumꝰ. respõ¬
dere assolent. Uis ẽ ista nature: natura
eorum sic sese habet: propriarum iste st̃
efficatiȩ naturarum. Tota itaq ratio ẽ
curagrigentinũ salẽ flamma fluere fa¬

Expanded text:
ur itaque facere non possit deus, ut et resurgant corpora mortuorum et igne aeterno crucientur corpora damnatorum, qui fecit mundum in caelo, in terra, in aere, in aquis innumerabilibus miraculis plenum, cum sit omnibus, quibus plenus est, procul dubio maius et excellentius etiam mundus ipse miraculum P sed isti, cum quibus uel contra quos agimus, qui et deum esse credunt, a quo factus est mundus, et deos ab illo factos, per quos ab illo administratur mundus, et miraculorum effectrices siue spontaneorum siue cultu et ritu quolibet impetratorum siue etiam magicorum mundanas uel non negant uel insuper et praedicant potestates, quando eis rerum uim mirabilem proponimus aliarum, quae nec animalia sunt rationalia nec ulla ratione praediti spiritus, sicut sunt ea quorum pauca commemorauimus, respondere assolent: "uis est ista naturae, natura eorum sic sese habet, propriarum istae sunt efficaciae naturarum". tota itaque ratio est, cur Agrigentinum salem flamma fluere fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓinimicis suis orent. tam̃ ñ absurde
uindictam desiderare dicunt᷑.¬
clxxxix. De eo qͦd dictũ ẽ: orate ne fiat fuga
dẽ ne inpedĩto aliquo de tineami¬
ni: quia & hieme imbribus uel fri¬
gore. & sabbato in quo ꝓficisci ñ lice

Expanded text:
pro inimicis suis orent, tamen non absurde pro inimicis suis orent, tamen non absurde uindictam desiderare dicuntur. DE EO QVOD DICTVM EST: ORATE, NE FIAT FVGA est "ne impedimento aliquo detineamini" quia et hieme imbribus uel frigore, et sabbato, in quo proficisci non lice
Abbreviated transcription (Latin):
ad effectum implendi desiderii ⁊ialucrit
ꝑscuerantia dep̃cantis. Ipsa uero uidua
potest habere similitudinẽ eccłie. quod
de solata iudetur donec ueniat dñs. qͥ
tam̃ insecreto. etiam nunc curam eius ge¬
rit. Si aũt mouet cur electi dĩ se iundicar
de p̃cant᷑. quod etiã in apocalipsi ioħis
de martirib dicitur. cum aꝑtissime mo¬
tieamur. ut pronrĩs inimicis. & ꝑsecu¬
toribus oremus: intelligendum ẽ eam iuĩ¬
dictam ẽẽ iustorum. ut omnes mali per¬
eant: pereunt aũt duobus modis: aut
conu̾sione ad iustitiam: aut amissa
ꝑsirppliciũ potestate. qua nunc adũsꝰ
bonos quandui hoc ipsum bonis expe¬
dit. uel temporalit̃ aliquid ualent.
taq etiam si om̃s homines conuerterẽt᷑
addiñ. int̃ quos sunt etiam inimici ꝓ
quibus iubemur orare: diabolus tam̃
qui oꝑat᷑ infilus diffidentie. remaneret
in scłi fine dampnandus quem finem
iusti cum uenire desiderant. quamius

Expanded text:
ad effectum implendi desiderii ualuerit ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindicari deprecentur, quod etiam in Apocalypsi Iohannis de martyribus dicitur, cum apertissime moneamur, ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes mali pereant. pereunt autem duobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, uel temporaliter aliquid ualent. itaque etiam si omnes homines conuerterentur ad deum, inter quos sunt etiam inimici, pro quibus iubemur orare, diabolus tamen, qui operatur in filiis diffidentiae, remaneret in saeculi fine damnandus. quem finem iusti cum uenire desiderant, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
lacritate sibi prouiderc debent in ęt̃nam
uitam. quib ut iuste operentur iubet᷑
amicos facere de mãmona iniquitatis:
qđ suo loco expositumẽ. Ad hoc genus
ꝑtinet. & ille qui ñ ꝓpt̃ amiciciã. s
ut tedio careret. iam dormiens excitat᷑.
ut tres panes cõmodet amico suo.Si
enim ille. molestia cõpulsus dedit: qͣn¬
nomagis ds qui suos seruos diligens
ut petamꝰ hortatur. dabit bona po¬
scentibus se: taq illud superuis genus his
uerbis adiungi potest:sicut illud. ita et
illud. Hoc autem posterius his u̾bis. si il¬
lud. quantomag̃ illud: aut si illud qͣuto
minus illud: S alicu̾i obscure. alicubi aꝑte
ista ponunt᷑. hͥ gͦ iniqꝰ iuidex ñ ex similitudine
s ex dissimilitudine adhibitꝰ ẽ ut ostendet dñs
qͣnto certiores esse debeant. qui dm̃ ꝑseuant̾
rogant fontem iusticiȩ atq miscdie. uel
siquid excellentius dici aut audiri potest:
cum apud iniquissimum uidicem us quȩ

Expanded text:
lacritate sibi prouidere debent in aeternam lacritate sibi prouidere debent in aeternam uitam quibus, ut iuste operentur, iubetur amicos facere de mamona iniquitatis? quod suo loco expositum est. ad hoc genus pertinet et ille qui non propter amicitiam, sed ut taedio careret, iam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis deus, qui suos seruos diligens ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? itaque illud superius genas his uerbis adiungi potest: sicut illud, ita et illud; hoc autem posterius his uerbis: si illud, quanto magis illud? aut: si illud, quanto minus illud? sed alicubi obscure, alicubi aperte ista ponuntur. hic ergo iniquus iudex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est, ut ostenderet dominus, quanto certiores esse debeant qui deum perseueranter rogant fontem iustitiae atque misericordiae uel si quid excellentius dici aut audiri potest, cum apud iniquissimum iudicem usque
Abbreviated transcription (Latin):
tore. qui cum duob debitorib donasset
qd debebant abeo plus dilectus ẽ. cui plus
donauit: & de homine qui habebat du¬
os filios. maiorem in a gro sibi propinqͦn¬
tem. minorem aũt in longuinquo luxuri¬
antem. & innumerabilia huiꝰ modi. de
his enim quantum similia sunt ducit᷑
intellectus. eius rei cui adhibent᷑ insinu¬
ande. aut requirende: aut ex ipsa dissi-¬
militudine aliquid ꝓbat. uelutiẽ illud.
quod si fenũ agri. qđ hodie ẽ. & cras
inclibanum mitatur ds̃ sic uestit: quan¬
tomagis uos modice fidei : ad hoc genus
ꝑtinet. ctiam illud quod de seruo ait:
ciii dñs denunciauerat ut aullicatu re¬
mouerctur. Fraudem quippe ille fecitdo¬
mino suo ut falsatis cyrographis debito¬
rib eus. quantum commodũ uisumẽ
relaxaret: neq ullomͦ nos dñs. ut sibifra¬
udem faciamus hortatur. S si fraudãdo
qͥa sibi prouidit in posterum. laudatũ
cum dicita domino: quanto maiore a¬

Expanded text:
tore, qui cum duobus debitoribus donasset tore, qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donavit ; et de homine qui habebat duos filios, majorem in agro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem ; et innumerabilia hujusmodi: de his enim, in quantum similia sunt, ducitur intellectus ejus rei, cui adhibentur, insinuandae aut requirendae. Aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat, veluti est illud, Quod si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, modicae fidei ? Ad hoc genus pertinet etiam illud quod de servo ait, cui dominus denuntiaverat ut a villicatu removeretur: fraudem quippe ille fecit domino suo, ut falsatis cribus eius quantum commodum uisum est relaxaret. neque ullo modo nos dominus ut sibi fraudem faciamus hortatur, sed si fraudando quasi prouidit in posterum, laudatum eum dicit a domino; quanto maiore a
Abbreviated transcription (Latin):
lud genus ꝑtinet. cui molendinũ de pu¬
tatumẽ: s tam̃ ut sut fortissimmi intẽp¬
tationibus sicut ille fuit. Non enĩ alit̃
assumi poterunt: nec puto alia eẽ gnã
hominum quib constat eccłia quam
ista tria. habentia binas differentias
ꝓpt̃ assumptionẽ. & telictionẽ. quam¬
ius insingłis multe studiorũ uolun¬
tatũq diuersitates. ad concordiam
tam̃. unitatemq concurente possint
uid est quod ad semꝑ orandũ.
ñ deficiendum. De iudice
iniquo uoluit parabolã pone¬
re: quicum diñ ñ timeret. & hominẽ non
reueteret᷑. uiduc tam̃ assidiuis int̃pella¬
tionib cessit. ut eam iundicaret. ne sibi
abilla tedium fieret: Nam hocẽ quod
ait:ne ueniens suggillet me. Qm̃ para¬
bolas dñs aut scđm similitudinẽ aliqͣm
ponit. sicut de seruo illo. cui dominus
dimisit. quod ratione reddita debere
inuentus ẽ. & ipse conseruo suo dilati¬
onem saltem dare noluit. Et defenera

Expanded text:
lud genus pertinet cui molendinum depulud genus pertinet cui molendinum deputatum est, sed tamen ut sint fortissimi in tentationibus, sicut ille fuit: non enim aliter assumi poterunt potuerunt. Nec puto alia esse genera hominum quibus constat Ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias, propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unitatemque concurrentes possint Quid est quod ad semper orandum et non deficiendum de iudice iniquo uoluit parabolam ponere, qui cum deum non timeret et hominem non reuereretur, uiduae tamen assiduae interpellationibus cessit, ut eam uindicaret, ne sibi ab illa taedium fieret? nam hoc est quod ait: ne ueniens suggillet me. quoniam parabolas dominus ant secundum similitudinem aliquam ponit, sicut de seruo illo, cui dominus dimisit quod ratione reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo dilatio
Abbreviated transcription (Latin):
bulationis. & exillis qui sunt inocio.
& ex illis qui sunt innegotus scłi. & ex illis
qui dõ ministrant in eccłia. aliqui ꝑ
assumuntur: qui eadunt relinquunt᷑
Ergo unus assumet᷑ & alter relinquet᷑.
generibus trium ꝓfessionũ. In illa no
cte gͦ dixit : in illa tribulatione. ad ipsa
tria genera quȩ assumuntur arbitror
ꝑtinere etiam tria illa nomina uiroruĩ
scõrum. quos solos liberari ezechihel
ꝓpħa ꝓnuntiat: noȩ. daniel. & iob
Uidetur enĩ noe ꝑtinere ad eos ꝑ quos
eccłia regit᷑. sicut ꝑillũ in aquis arca
gubernataẽ. quę figuram gestabat
eccłie. Daniel aũt quia elegit caelibẽ
uitam idest nuptias terrenas contẽpsit.
ut sic̃ dic̃ apłs. sine sollicitudine uine¬
ret. cogitans que sunt dĩ genus eorum
significat qui sunt inotio: s tam̃ for¬
tissimi intẽptationib ut possint assumi.
ob aũt quia & uxorẽ habuit & filios. et
amplas terrenarum rerum copias ad il¬

Expanded text:
bulationis, et ex illis qui sunt in otio, bulationis, et ex illis qui sunt in otio, et ex illis qui sunt in negotiis saeculi, et ex illis qui Deo ministrant in Ecclesia, alii quassumuntur, qui cadunt relinquuntur; ergo unus assumetur, et unus relinquetur, in singulis generibus trium professionum. In illa ergo nocte dixit, in illa tribulatione, ad ipsa tria genera quae assumuntur arbitror pertinere, etiam tria illa nomina virorum sanctorum, quos solos liberaturos Ezechiel propheta pronuntiat, Noe Daniel et Job. Videtur enim Noe pertinere ad eos per quos Ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est quae figuram gestabat Ecclesiae. Daniel autem qui elegit caelibem vitam, id est, nuptias terrenas contempsit, ut, sicut dicit Apostolus, Sine sollicitudine viveret, cogitans quae sunt Dei, genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in tentationibus, ut possint assumi. Job autem quia et uxorem habuit, et filios, et amplas terrenarum rerum copias, ad il
Abbreviated transcription (Latin):
nis. singłi assumentur. & singli relin¬
quentur: Tria genera hominũ. hic ui¬
dentur sigraficari unũ eorũ quiociũ
& quietem eligunt.: neq negociis se¬
cularibus. neq negotiis ȩccłasticis oc¬
cupati. Quȩ illorũ quies. lecti nõie
significata est. Alterum eoꝵ qui in
plebibus constititti. regunt᷑ adoctori¬
bus. agentes ea quȩ sunt huius scłi.
quos afeminarum nomine significa¬
uit: quia consilus ut dixi ꝑitorum
regi eis expedit. Et molentes dixit ꝓ¬
pter temporaliũ negociorũ orbemata
circuitum: quas tam̃ in uno molentis
dixit: in quantum de ipsis reb & ne¬
gotus sius p̃bent usib eccłie. Ter¬
cium eorum qui oꝑant᷑ in eccłie mi¬
nisterio tanquam mnagro dĩ: de qua
agri cultura apłs ioquitur. Inhis qͦ
tribus gencribus bina sunt rursus
genera hominũ in singłis: & pro ro¬
bore suarum uiriũ discernunt᷑. Cũ
enim om̃s ad ȩcle menbra ꝑtinere
uideat᷑ adueniente tam̃ temptatione tri

Expanded text:
nis singuli assumentur, et singuli relinquentur? Tria genera hominum hic videntur significari: unum eorum qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum quies lecti nomine significata est: alterum eorum qui in plebibus constituti reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi; quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum, regi eis expedit; et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas tamen in unum molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae: tertium eorum qui operantur in Ecclesiae ministerio tanquam in agro Dei, de qua agricultura Apostolus loquitur . In his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis, et pro robore suarum virium discernuntur. Cum enim omnes ad Ecclesiae membra pertinere videantur, adveniente tamen tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ suam odio habuit. Uñ oportet ut
quam pot̃ ꝑcarne ꝓrimi cutam gera: cũ
ille inde recesserit qui gerebat. & si hec fa
ciunt qui carnis resurrectionẽ ñ credunt
quantomagis debent facere quicredunt:
ut corpori mortuo. s tam̃ resurrecturo &
inet̾nitatt mansuro impensũ eius modi
officium. sit etiã quodãm eius dẽ fidei
testimoniũ: Quod uͦ quisq apud memo¬
rias martyrum sepelit̾: hoc tantũ mͥuidet᷑
ꝓdeẽ defuncto ut cõm̃dans cum etiammar¬
tyrum patrocinio affectus ꝓuio suppli¬
cationis augeatur. cccxuii. De sententia
dñ dicentis. qui udent mulitre ad con¬
cupisceudu. Ex libro .i. dde setmone orĩ in

Expanded text:
carnem suam odio habuit. Unde oportet, ut carnem suam odio habuit. Unde oportet, ut quam potest pro carne proximi curam gerat, cum ille inde receciunt qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt, ut corpori mortuo, sed tamen resurrecturo et in aeternitate mansuro impensum huius modi officium sit etiam quodam modo eiusdem fidei testimonium? quod uero quisque apud memoriam martyrum sepelitur, hoc tantum mihi uidetur prodesse defuncto, ut commendans eum etiam martyrum patrocinio affectus pro illo supplicationis augeatur. CCCIII. . DE SENTENTIA DOMINI DICENTIS: QVI VIDERIT MVLIEREM AD CONCVPISCENDVM. EX LIBRO I DE SEBMONE DOMI
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑. & nesciat: dona enim dĩ sunt his
dicit unicuiq dari manifestationẽ sp̃s
ad utilitatem. cccxUI Item de oblatione
uel elemosina ꝓdesunctis. er eodẽ ubro
Ue cum ita sint. ñ existimemus ad mor¬
tuos ꝓquib curam gerimus ꝑue¬
nirę. nisi quod proeis siueal¬
taris. siue orationum. sule elemosinarum
sacrificiis solemnit̃ supplicamꝰ. Quãius
ñ pro quib funt omĩb ꝑsint: s eis tantũ
quib dũ uiuunt comparat᷑ ut ꝓsint. S
quia ñ discernuꝰ qui sint: oportet eaꝓre
generatis om̃ib facere. ut nullus eorũ p̃t̃
mutatur ad quos hec beneficia possĩt. et
debeant ꝑuenire. Melius enĩ suꝑerunt
istaeis quib nec obft̾ nec ꝓsunt qm eis deer̃t
quib ꝓft̾. Diligentꝰ tñ facit hec quisq ꝓ neces¬
sariis suis. qͦd pro illo fiat Similit asius.¬
ditut ñ est p̃sidium salutis. s humanita¬
tis officuĩ: scdm affectũ quonemo uiqͣ

Expanded text:
videatur et nesciat. Dona enim Dei sunt his videatur et nesciat. Dona enim Dei sunt his dicit, unicuique dari manifestationem Spiritus ad utilitatem. CAPUT CCCIX. Item de oblatione vel eleemosyna pro defunctis; ex eodem libro. Quae cum ita sint, non existimemus ad mortuos pro quibus curam gerimus pervenire, nisi quod pro eis, sive altaris, sive orationum, sive eleemosynarum sacrinon pro quibus fiunt omnibus prosint: sed eis tantum, a quibus dum viuunt, comparantur vt prosint. Sed quia non discernimus qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus frmittatur, ad quos haec beneficia possint et debeant peruenire. melius enim supererunt ista eis, quibus nec obsunt nec prosunt, quam eis deerunt, quibus prosunt. diligentius tamen facit haec quisque pro necessariis suiditur non est praesidium salutis, sed humanitatis officium, secundum affectum quo nemo unquam
Abbreviated transcription (Latin):
memoriȩ.siue p̃t̃ suas memorias u̾cũq¬
adeẽ senciunt᷑: anipsis in loco suis meri¬
tis congruo abomĩ mortaliũ conũsatio¬
ꝓ indigentia supplicantũ. sic̃ nos oramꝰ
promortius quib utiq ñ p̃sentamur.
nec ibi sint uel quid agant scimus. deus
nec remotus a nob̾ exaudiens martyrũ
p̃ces ꝑangłica minist̾ia usq quaq diffu¬
sa p̃beat hominib ista solatia. quibus in
huiꝰ uite miseric iudicat ẽẽ p̃benda. & su¬
orum merita martyrum uͥ uult quando uu¬
It quomͦ uult maximeq peorum memo
sunt passi mirabili atq in effabii pote¬
state ac bonitate cõm̃dat. Resbaltior est
qͣ ut a me possit attingi. ⁊ abstrus ior qͣmut a
fortassi utrũq sit. ut aliqñ ista fiant ꝑ ipsam p̾
sentiam martyrum aliquando ꝑ anglos
suscipientes ꝑsonam martyrũ. diffinire ñ
audeo mallema scientib ista ꝑquirere. ne¬
q enim nemo est qui hec sciat. ñ qͥ sibi scire

Expanded text:
memoriae siue pmemoriae siue padesse sentiuntur; an ipsis in loco suis meritis congruo, ab omni mortalium conversatiopro indigentiis supplicantum sicut nos oramus pro mortuis, quibus utique non praesentamur, nec ubi sint vel quid agant scimus, Deusnec remotus a nobis, exaudiens martyrum preces, per angelica ministeria usquequaque diffusa praebeat hominibus ista solatia, quibus in hujus vitae miseria judicat esse praebenda; et suorum merita martyrum ubi vult, quando vult, quomodo vult, maximeque per eorum memorsunt passi, mirabili atque ineffabili potestate ac bonitate commendet. Res haec altior est quam ut a me possit attingi, et abstrusior quam ut a fortassis utrumque sit, ut aliquando ista fiantsentiam martyrum, aliquando per angelos suscipientes personam martyrum, definire non audeo. Mallem a scientibus ista perquirere: neque enim nemo est qui haec sciat, non qui sibi scire