comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs suauitas & magna & parua. omĩs m̃sura & mag¬
na &e parua. om̃is pulchritudo & magna & parua.
omis pax & magna &e parua. & siqua similia occurrere
potuerint. maximeq illa quȩ ꝑ omĩa reꝑiunt᷑ siue
spiritalia siue corporalia. om̃is modꝰ. omĩs species. om̃s
ordo & magnus & paruus a dño dõ sunt. Quib bonis
omĩb qui male uti uoluerit: diuino iudicio pęnas
luit. ubi autẽ nullum hoꝵ omnino fuerit: nulla
natura remanebit. S in his om̃ib quecumq parua
sunt in maioꝵ comparatione: contrariis nominib ap¬
pellant᷑. sicut in hominis formam. quia maior ẽ pul¬
chritudo: in eiꝰ comparatione. simiȩ pulchritudo defor¬
mitas đr. Et fallit imprudentes. tanꝗͣ illud sit bonĩ
& hoc malum: nec intendunt in corpore simiȩ modũ
ꝓprium. parilitatẽ ex utroq latere menbroꝵ. c̃cordiã
partium. incolumitatis custodiã. & cȩt̾a quȩ ꝑsequi lon¬
gum ẽ. S ut qͦs dicimus intelligatur. & nimiũ tardis

Expanded text:
omnis mensura et magna et parua, omnis pulchritudo . et magna et parua. omnis pax et magna et parua et si qua similia occurrere potuerint maximeque illa, quae per omnia reperiuntur, siue spiritalia siue corporalia, omnis modus, omnis species, omnis ordo et magnus et paruus, a domino deo sunt. quibus bonis omnibus qui male uti uoluerit, diuino iudicio poenas luet; ubi autem nullum horum omnino fuerit, nulla natura remanebit. Sed in his omnibus quaecumque parua sunt. in maiorum comparatione contrariis nominibus appellantur: sicut in hominis forma quia maior est pulchritudo. in eius comparatione simiae pulchritudo deformitas dicitur. et fallit inprudentes, tamquam illud sit bonum et hoc malum; nec intendunt in corpore simiae modum proprium, parilitatem ex utroque latere membrorum, concordiam partium, incolumitatis custodiam et N cetera, quae persequi longum est.<. Sed, ut quod dicimus intellegatur et nimium tardis
Abbreviated transcription (Latin):
Cunc erit iustus sine ullo omnino peccato. qr nulla lex
erit in menbris eiꝰ repugnans legi m̃tis eiꝰ. s prorsus to
tio. ꝗͣuis eam in hac uita nemo habeat: Non enĩ rect
curritur. si qͥ currendũ ẽ nesciatur. Quomͦ aũ sciretur.
si nullis p̃ceptis ostenderet᷑: Sic gͦ curramꝰ. ut comp̃benda¬
mus. Om̃s enĩ qui recte currunt: cõprehendent. ũ sic̃ĩ
agone theatrico. Om̃s qͥdẽ currunt: s unus accipit pal¬
mam. Curramꝰ credendo. sꝑando. desiderando. Curramꝰ
corpꝰ castigando. & elemosinas in bonis dandis. maliꝰq
ignoscendis hilarit̾ & excorde faciendo. & currentiũ ui¬
res ut adiuuent᷑ orar lo. & sic audiamꝰ p̃cepta ꝑfectiõis
ne currere negligamus ad ꝑfectionem caritatis. his
p̃missis ea testimonia quȩ posuit iste cui respondem᷑
tamꝗͣ nos ea ꝓculerimus. dilignt̾ audiamꝰ. in deutero¬
nomio. Cu aut̃ ꝑfectus eris: corã dño dõ tuo. Itẽ illic.

Expanded text:
tunc erit iustus sine ullo omnino peccato, quia nulla lex tunc erit iustus sine ullo omnino peccato, quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi mentis eius, sed prorsus totomini ista perfectio. quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo curramus, ut conprehendamus. omnes enim qui recte currunt, conprehendent, non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo, sperando, desiderando; curramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitudinem caritatis. His praemissis ea testimonia quae posuit iste cui respondemus, tamquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus. \'in Deuteronomio: tu autem perfectus eris coram domino deo tuo; item illic:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ego me ñ arbitror apprehendisse. Unũ autẽ. que
retro oblitus. in ea quȩ ante sunt extentꝰ. scđm intenti¬
currimus. hoc sapiamꝰ qͦd ñdum ꝑfecti sumus. ut illic
ꝑficiamur qͦ ꝑfecte adhuc currimus. ut cũ uenerit
qͦd ꝑfectum ẽ. qͦd ex parte ẽ destruat᷑. id est ñ iã exparte
sit. s ex toto. quia fidĩ & spei iã res ipsa ñ quȩ credat᷑ &¬
trib maior ẽ. ñ auferat᷑. s augeat᷑ & impleat᷑. c̃cẽplata
qͦd credebat. & qͦd sꝑabat adepta. In qua plenitudine
caritatis. p̃ceptum illud implebitur: diliges dñm dĩn
tuum ex toto corde tuo. & ex tota anima tua. & ex totu
mente tua. Nam cũ ẽ adhuc aliquid carnalis c̃cupi¬
scentiȩ. qͦd uł continendo frenet᷑. ñ omĩmͦ ex tota ani¬
ma diligit᷑ d̾s. Non enim caro sine anima c̃cupiscit.
quis caro c̃cupiscere đr. quia carnalit̾ anima c̃cupisait.

Expanded text:
fratres, ego me non arbitror apprehendisse; unum autem, quae fratres, ego me non arbitror apprehendisse; unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intenticurrimus, hoc sapiamus, quod nondum perfecti sumus, ut illic perficiamur, quod perfecte adhuc currimus: ut cum venerit quod perfectum est, quod ex parte est destruatur; id est, non jam ex parte sit, sed ex toto; quia fidei et spei jam res ipsa, non quae credattribus major est, non auferatur, sed augeatur et impleatur: contemplata quod credebat, et quod sperabat adepta: in qua plenitudine charitatis, praeceptum illud imptuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit.
Abbreviated transcription (Latin):
subrepit tedium quo fuscetur hilaritas. in qua datorẽ
diligit d̾s. subrepit autẽ tantomag̾. qͣnto minꝰ quisq:
& tanto miuꝰ quanto mag̾ ꝓfecerit: his atq huiusmodi
c̃sideratis: merito in oratiõe dicimꝰ. dimitte nob̃ debita
nr̃a. sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. sitam̃ qͦd dicimꝰ
faciamus. ut uł ipsi cẽ diligant᷑ inimici. uł si quis ꝗͣ ad¬
huc in xp̃o paruulus. hoc ñdum fac̃. penitenti tam̃ qͦd
in eum quisq peccauit. & ueniam petenti ex intimo cor¬
dis ignoscat. si uult ut qꝰ orationẽ pat̾ celestis exaudiat.
In qua oratione si contentiosi ẽẽ nolumus. satis nob
ꝓpositum speculũ ẽ. uͥ inspiciat᷑ uita iustoꝵ qui ex fide
uinunt. & ꝑfecte currunt. qͣuis sine peccato ñ sint. un¬
de dicunt. dimitte nob̾. quia ñdum qͦ currit᷑ ꝑuenert̃.
hinc dic̃ apł̃s. łs quia iã acceꝑim: aut iã ꝑfectus sim.¬

Expanded text:
subrepit taedium, quo fuscetur hilaritas, in qua datorem subrepit taedium, quo fuscetur hilaritas, in qua datorem diligit deus, subrepit autem tanto magis, quanto minus quisque, et tanto minus, quanto magis profecerit — his atque huius modi consideratis merito in oratione dicimus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; si tamen quod dicimus faciamus, ut uel ipsi etiam diligantur inimici uel, si quisquam adhuc in Christo paruulus hoc nondum facit, paenitenti tamen quod in eum quisque peccauit et ueniam petenti ex intimo cordis ignoscat, si uult ut eius orationem pater caelestis exaudiat. In qua oratione si contentiosi esse nolimus, satis nobis propositum speculum est ubi inspiciatur uita iustorum, qui ex fide uiuunt et perfecte currunt, quamuis sine peccato non sint. unde dicunt: dimitte nobis, quia nondum quo curritur peruenerunt. hinc dicit apostolus: non quia iam acceperim aut iam
Abbreviated transcription (Latin):
amini ab eis. ne istũ nr̃m cursũ fine humane głe me¬
tiremur. ñ ẽ in expositione ipsius iusticiȩ exsecutꝰ. nͥ ista
tria. iciuniũ. elemosinas. orationes. Ieiunio scilicet: uni¬
u̾sam corporis castigationem significans. E lemosinis
omnẽ beniuolentiã & benificientiã uł dandi. uł igno¬
scendi. & oratione insinuans om̃s regulas sc̃i desiderii.
Ut q̃m in castigatione corporis frenatur c̃cupiscentia.
quȩ ñ frenari. s omnino eẽ ñ deb&. nec erit in illa per¬
fectione iusticiȩ. ubi nullũ erit omnino peccatũ. &e sepe
in usu rerũ ẽ c̃cessarum atq licitarum exerit ĩmod̾atio¬
nẽ suam. in ipsa uͦ beneficientia qua iustus c̃sulit ꝓximo.
quedam fiunt quȩ obsint cũ ꝓdesse putata sint: & aliq̃n
ꝑ infirmitatẽ. uł cum minꝰ sufficitur necessitatib alioꝵ.
uł parũ in eis ꝓficit qͦd benignitatis ac laboris impendit᷑.

Expanded text:
amini ab eis, ne istum nostrum cursum fine humanae gloriae meamini ab eis, ne istum nostrum cursum fine humanae gloriae metiremur, non est in expositione iustitiae ipsius exsecutus nisi tria ista: ieiunium, elemosynas, orationes; ieiunio scilicet uniuersam corporis castigationem significans, elemosynis omnem beneuolentiam et beneficientiam uel dandi uel ignoscendi et oratione insinuans omnes regulas sancti desiderii: ut quoniam in castigatione corporis frenatur concupiscentia, quae non frenari, sed omnino esse non debet nec erit in illa perfectione iustitiae, ubi nullum erit omnino peccatum, et saepe in usu rerum etiam concessarum atque licitarum exserit immoderationem, suam in ipsa uero beneficientia, qua iustus consulit proximo, quaedam fiunt quae obsint, cum prodesse putata sint, et aliquando per infirmitatem, uel cum minus sufficitur necessitatibus aliorum uel parum in eis proficit, quod benignitatis ac laboris impenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
uita eiusdem mercedis m̾itũ comꝑat᷑. Non eiũ ad sa¬
turitatẽ iusticiȩ. cum huic exierit quisq ꝑueniet.
nͥ ad cam cum hic ẽ esuriendo &e sitiendo cucurrerit.
Beati quippe qui esuriunt & sitiunt iusticiã. qͣm ipsi
saturabunt᷑. Quãdiu gͦ ꝑegrinantes a dño. ꝑ fidẽ ambu¬
dinemq iusticiȩ. uͥ in specie decoris eiꝰ iã plena &e ꝑfecta
caritas erit. Nunc ipsius cursus rectitudine & ꝑfectione
tendamus. castigando corpus nr̃m & seruituti subicien¬
do. & elemosinas in dandis bnficiis & dimittendis quȩ
in nos st̃ cõmissa peccatis hilarit̾ & ex corde faciendo.
& orationib indesinent̾ insistendo. & hȩc faciendo in
doctrina sana qua edificat᷑ fides recta. spes firma. caritaᷤᷤ
pura. hȩc ẽ nunc nr̃a iusticia. qua currimꝰ esurientes
stea saturemur. Unde d̾ns in euangłio. cum dixisset
nolite facere iusticiam urãm corã hominib. ut uide¬

Expanded text:
uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad sauita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Quamdiu ergo peregrinantes a domino per fidem ambudinemque iustitiae, ubi in specie decoris eius iam plena et perfecta caritas erit, nunc ipsius cursus rectitudine et perfectione tendamus castigando corpus nostrum et seruituti subiciendo et elemosynas in dandis beneficiis et dimittendis quae in nos sunt commissa peccatis hilariter et ex corde faciendo et orationibus indesinenter instando et haec faciendo in doctrina sana, qua aedificatur fides recta, spes firma, caritas pura. haec est nunc nostra iustitia, qua currimus esurientes stea saturemur. unde dominus in euangelio cum dixisset: nolite facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uide
Abbreviated transcription (Latin):
minũ nr̃m. Qd ut ꝑficiatut. & nc̃ in ꝓficientib agitur.
& omĩmꝰ implebit᷑ contentiõe mortis absumpta. & ca¬
ritate quę credendo & sꝑando nutritur. uidendo & obtinẽ¬
do ꝑfecta. Deinceps instituit diuinis testimoniis ag̾e qͦd
intendit. Qod quale sit diligñtiꝰ adu̾tamui. Lestimonia
inquit quib ꝓbat᷑ preccptum ẽẽ homini. ut absq pec¬
cato sit. Ad hoc respondemus. ñ utrii p̾ceptũ sit querit᷑.
c̃stat. utrum in corpore mortis huiꝰ possit impleri. ubi
ñ om̃is lib̾atur. qui finit hanc uitam. s qͥ in hac ui¬
ta susceꝑit gram. & ne inuanũ suscipiat. bonis oꝑib
egerit. Aliud ẽ enim exire de hoc corpore. qͦd om̃s ho¬
mines dies uitȩ huiꝰ ultimꝰ cogit. aliud ẽ aut̃ lib̾ari
de corpore mortis huius. qͦd sola d̃i gr̃a ꝑ iħ̃m xp̃m¬
dñm nr̃m. sc̾is & fidelib eius imꝑtit. Post hanc aut̃
uitã merces ꝑficiens reddit᷑. s eis tantũ a quib in hac

Expanded text:
minum nostrum. quod ut perficiatur, et nunc in proficientibus agitur et omni modo implebitur contentione mortis absumpta et caritate quae credendo et sperando nutritur uidendo et obtinendo perfecta. Deinceps instituit diuinis testimoniis agere quod intendit. quod quale sit, diligentius aduertamus. \'testimonia\', inquit, \'quibus probatur praeceptum esse homini ut absque peccato sit. ad hoc respondemus: non utrum praeceptum sit quaeritur, constat utrum in corpore mortis huius possit impleri, ubi non omnis liberatur, qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et, ne in uanum suscipiat, bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis huius, quod sola dei gratia pnostrum sanctis et fidelibus eius impertit. post hanc autem uitam merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibita sunt uitari possunt: ꝗ̃ quȩ p̃cepta sunt ꝑfici.
Ham frustra aut ꝓhiberet᷑ aut iuberet᷑. qͦd uł caueri uł im¬
pleri ñ poss&. Et quomͦ negabimꝰ posse eẽ hominẽ sine pec¬
cato. cum confiteri necẽẽ sit eum tam omĩa illa quȩ uetant᷑
ẽẽ in scripturis sc̃is diuiua p̾cepta. quȩ om̃ia cominemora¬
re nunis operosum ẽ. s dñs qui u̾bum consummans &
breuians fec̃ suꝑ t̾rã. iii duob p̃ceptis dix̃ legẽ ꝓpħasq pen¬
dere. ut intelligeremus quicqͥd aliud diuinitꝰ p̃ceptũ ẽ. in hiᷤ
duob hab̃e finem. & ad hȩc duo ẽẽ referendum. Diliges do¬
minũ đm tuum ex toto corde tuo. & ex tota anima tua.
& ex tota m̃te tua. & diliges ꝓximũ tuũ tanꝗͣ te ipsum

Expanded text:
hibita sunt uitari possunt quam quae praecepta sunt perfici. hibita sunt uitari possunt quam quae praecepta sunt perfici. nam frustra aut prohiberetur aut iuberetur, quod uel caueri uel impleri non posset. et quomodo negabimus posse esse hominem sine peccato, cum confiteri necesse sit eum tam omnia illa quae uetantur esse in scripturis sanctis diuina praecepta, quae omnia commemorare nimis operosum est; sed dominus, qui uerbum consummans et breuians fecit super terram, in duobus praeceptis dixit legem prophetasque pendere, ut intellegeremus quicquid aliud diuinitus praeceptum est in his duobus habere finem et ad haec duo esse referendum: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua, et: diliges proximum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
bene uiuendi & nunꝗͣ peccandi uoluntaria felyxq neces¬
sitas  romde inquit. đs bonum hominẽ fec̃. & p̃t̾ ꝗͣ il¬
lũ bonũ fec̃. bonum ei insuꝑ ut facer& imꝑauit. Quã
impiũ ut confiteamur hominẽ malũ ẽẽ. qͦd nec factꝰ ẽ
nec ei p̃ceptũ ẽ. & negemus eũ bonũ posse eẽ. qͦd factꝰ ẽ. &
qͦd ei ut facer& imꝑatũ c̃. R espondemꝰ. Q a gͦ ñ se ipse
hõ. s ds bonum hominẽ fec̃. ds eum ñ se ipse. ut sit
bonus refecit. dũ uolentẽ. credentẽ. inuocantẽ. lib̾at a
malo qͥd sibi ipse fec̃. Hoc aut̃ fit. dũ gr̾a dĩ ꝑ ih̃m xp̃m¬
dnm nr̃m renouat᷑ uit̾ior homo de die in diẽ. ut ad sẽpi¬
ternã. ñ penã. s uitã resurgat homo ext̾ior in nouissi
peccatũ. Duob nͥ fallor. si aut illa fiant quȩ ꝓhibent᷑.
aut ila ñ fiant quȩ iubent᷑. Tam certe omĩa illa que¬

Expanded text:
bene uiuendi et numquam peccandi uoluntaria felixque necesbene uiuendi et numquam peccandi uoluntaria felixque necessitas. Proinde\\ inquit, \'deus bonum hominem fecit et praeterquam illum bonum fecit, bonum ei insuper ut faceret imperauit. quam inpium, ut confiteamur hominem malum esse, quod nec factus est nec ei praeceptquod ei ut faceret imperatum estu. Respondemus: quia ergo non se ipse homo, sed deus bonum hominem fecit, deus eum, non se ipse, ut sit bonus, refecit, dum uolentem, credentem, inuocantem liberat a malo, quod sibi ipse fecit. hoc autem fit, dum gratia dei pnostrum renouatur homo interior de die in diem, ut ad sempiternam non poenam sed uitam resurgat homo exterior nouissimpeccatum. duobus, nisi fallor: si aut illa fiant quae prohibentur aut illa non fiant quae iubentur. tam certe omnia illa qu
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato. Respondet᷑ ꝑ arbitrii lib̃tatẽ factum. ut oẽt
homo cũ peccato. s iam pęnalis uiciositas subsecuta. ex li¬
b̾tate fec̃ necessitatem. Unde ad eum fides clamat. De ne¬
cessitatib meis educ me. Sub quib positi uł ñ possum
Si uos inquit filiꝰ lib̾auerit: tunc uere lib̃i critis. uicca
enim uicio. in qͦd cecidit uoluntate: caruit lib̾tate nat᷑a.
Hinc alia scriptura dic̃. A quo enĩ quis deuictꝰ ẽ: huic¬
& seruus addictus ẽ. Sic̃ gͦ ñẽ opus sanis medicꝰ s male
habñtib: ita ñ ẽ opus lib̾is lib̾ator s seruis. ut ei dicat
gratulatio lib̾catis: saluam fecisti de necessitatib animã
meã. Ipsa enĩ sanitas ẽ uera lib̾tas: quȩ ñ ꝑiss&. si bona per¬
mansiss& uoluntas. Quia uͦ peccauit uoluntas: secuta ẽ
peccantẽ. peccatum habendi dura necessitas. donec tota
sanetur infirmitas. & accipiat᷑ tanta lib̃tas. in qua sic̃
necẽẽ ẽ ꝑmaneat beate uiuendi uoluntas. ita ut sit ã

Expanded text:
sine peccato." Respondetur per arbitrii libertatem factum, at, esset homo cum peccato; sed iam poenalis uitiositas subsecuta ex libertate fecit necessitatem. unde ad deum fides clamat: de necessitatibus meis educ me. sub quibus positi uel non possumus si uos, in- I quit, filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. I uicta enim uitio, in quod cecidit uoluntate, caruit libertate natura. hinc alia scriptura dicit: a quo enim quis deuictus est, huic seruus addictus est. sicut ergo, non est opus sanis medicushabentibus, ita non est opus liberis liberator sed seruis, ut ei dicat gratulatio libertatis: saluam fecisti de necessitatibus animam meam. ipsa enim sanitas est uera libertas, quae non perisset, si bona permansisset uoluntas. quia uero peccauit uoluntas, secuta est peccantem peccatum habendi dura necessitas, donec tota sanetur infirmitas et accipiatur tanta libertas, in qua sicut necesse est permaneat beate uiuendi uoluntas, ita ut sit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ sp̃m sc̾m qui dat᷑ ẽ nob̾. Hoc autẽ fit de die in oiẽ.
in his qui uolendo & credendo. & inuocando ꝓficiunt. & pte¬
terita obliuiscentes. in ea quȩ ante sunt extendunt᷑. Adboc
cnim lex ista p̃cipit. ut cum in his implendis ho defec̾it.
ñ se extollat suꝑbia tumidꝰ. s ad gram confugiat fatiga.
acsic eum lex terrendo. ad xp̃m diligñoũ pedagogi ꝑdu¬
eẽ sine peccato. uoluntate. an natura. Si natura: peccañ
ñ ẽ.Si uoluntate: ꝑfacile pot̾ uoluntas uoluntate mu¬
tari. Respondemiis aminonentes eẽ cogitandum. qͣnta
luncate mutari. cũ dicat apłs. caro c̃cupiscit adu̾sus

Expanded text:
 sanctum qui datus est nobis. hoc autem fit de die in diem in his qui uolendo et credendo et inuocando proficiunt et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenduntur. ad hoc enim lex ista praecepit, ut cum in his implendis homo defecerit non se extollat superbia tumidus, sed ad gratiam confugiat fatigatus ac sic eum lex terrendo ad Christum diligendum paedagogi perdunon potest homo esse sine peccato: uoluntate an natura. si natura, peccatum non est; si uoluntate, perfacile potest uoluntas uoluntate mutari\'. respondemus ammonentes esse cogitandum quanta uoluntate mutari, cum dicat apostolus: caro concupiscit aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
& faulo: augustinꝰ. Caritas ur̃a quȩ in uob̾
tanta ẽ &e cã scã ut cẽ iubenti seruire deles¬
tet: peciuit ut definitionib quȩ dicuntur
celestii eẽ. respondeã. Sic enĩ p̾̃notata ẽ eadẽ carcula quã
dedistis:. definitiones ut đr celestii. Quȩ p̃nocatio credo qͥo
ñ illiꝰ s eorũ sit. qͥ hoc attulerunt de sicilia. uͥ celestius ñ
doctrina. uł &̃ quordã socioꝵ qꝰ & nos possum̾ arbitri.
lã neq istȩ breues definitiones. uł potiꝰ ratiocinationes.
ab illiꝰ abhorrent ingenio. qͦd in oꝑe alio eꝰ inspexi. cuiꝰ
eũ constat eẽ auccorem. Et ñ frustra istos fr̃s qui hȩc at¬
tulerunt. in sicilia existimo audisse qͦd ipse docuerit ista
uł scripserit. Uellẽ autẽ si possem ita obtemꝑare ur̃ȩ fr̾nȩ
beniuolentiȩ. ut &ẽ ego tam breuit̾ respondem. S nͥ & il¬
la cõmemorẽ qͥb respondeo: quis pot̾it quẽ ad modũ res¬
ponderĩ iudicare : Conabor tam̃ qͣntũ ualuero. adiuuan¬

Expanded text:
t Paulo Augustinus. Caritas uestra, quae in uobis tanta est et tam sancta, ut etiam iubenti seruire delectet, petiuit, ut definitionibus quae dicuntur Caelestii esse respondeam. sic enim praenotata est eadem chartula quam dedistis: definitiones, ut dicitur, Caelestii. quae praenotatio credo quod non illius, sed eorum sit, qui hoc attulerunt de Sicilia, ubi Caelestius non doctrina uel etiam quorundam sociorum eius et nos possumus arbitrari. nam neque istae breues definitiones uel potius ratiocinationes ab illius abhorrent ingenio, 1 quod in opere alio eius inspexi, cuius eum esse constat auctorem, et non frustra istos fratres qui haec attulerunt in Sicilia existimo audisse, quod ipse docuerit ista uel scripserit. uellem autem, si possem, ita obtemperare uestrae fraternae beniuolentiae, ut etiam ego tam breuiter responderem. sed nisi et illa commemorem quibus respondeo, quis poterit quemadmodum responderim iudicare? conabor tamen, quantum ualuero, adiuuan
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ ea quȩ uultis faciatis. Hon enim ait hȩc inuicam
adu̾sant᷑. ut quȩ potestis facere nolitis. s ut ñ ea que
uultis faciatis. Cur gͦ c̃cupiscentia carnis quȩ utiq
ñ mnutata ẽ ea uoluntate. quã uoluntatẽ satis euidenter
exp̾ssit apłs dicens. ut ñ ea quȩ uultis faciatis. si facile
potest uoluntas uoluntate mutari: Hec sane isto mͦ
naturã siue animȩ siue corporis. quam ds creauit. & q̃
tota bona ẽ accusamiis. s eam dicimus ꝓpria uolun¬
tate uiciatam sine dĩ gr̃a ñ posse sanari. Iterũ ait
querendum ẽ. si ñ pot̃ hõ sine peccato ẽẽ. cuiꝰ culpȩ ẽ.
ipsius ne hominis. an cuiꝰ lib& alt̾ius. Si ipsiꝰ hominiᷤᷤ
quomͦ culpa hominis ẽ. si hoc ñ ẽ qͦd cẽ ñ pot̾: Res

Expanded text:
ut non ea quae uultis faciatis. non enim ait: haec inuicem aduersantur, ut quae potestis facere nolitis, sed: ut non ea quae uultis faciatis. cur ergo concupiscentia carnis, quae utique non mutata est ea uoluntate, quam uoluntatem satis euidenter expressit apostolus dicens: ut non ea quae uultis faciatis, si facile potest uoluntas uoluntate mutari ? nec sane isto modo naturam siue animae siue corporis, quam deus creauit et quae tota bona est, accusamus; sed eam dicimus propria uoluntate uitiatam sine dei gratia non posse sanari. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, si non potest homo sine peccato esse, cuius culpa est: ipsiusne hominis an cuiuslibet alterius. si ipsius hominis, quomodo culpa hominis est, si hoc non est quod esse non potes
Abbreviated transcription (Latin):
it qͦd cupiebat efficere. Dicat emulum ac malitiosũ qͦd
seruo suo inuiderit lucem ac salutem: quẽ ꝓici ussit ĩ
tenebras. uͥ eẽt fletus & stridor dentium. Si autẽ de xp̃o
ista ñ dic̃. ne hoc mͦ se indicet ñ eẽ xp̃ianũ. cur audet dr̃c
de hõĩs conditore ⁊ percati m̃ito dampnatore. qͥo ñ audae
um nisi in xp̃m hȩc maleoieta nesciens istt iaculat᷑ ⁊ Quan¬
doquidem ille ait. si crederetis moysi. crederetis ⁊ mͥ: de me
enim ille scripsit. Qid enim pat̾ sine filio uł tunc fecit uł

Expanded text:
it quod cupiebat efficere; dicat aemulum ac malitiosum, quod it quod cupiebat efficere; dicat aemulum ac malitiosum, quod servo suo inviderit lucem ac salutem, quem projici jussit in tenebras, ubi esset fletus et stridor dentium . Si autem de Christo ista non dicit, ne hoc modo se judicet non esse Christianum; cur audet dicere de hominis conditore, et peccati merito damnatore, quod non audet um nisi in Christum haec maledicta nesciens iste jaculatur? Quandoquidem ille ait: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit . Quid enim Pater sine Filio, vel tunc fecit
Abbreviated transcription (Latin):
acute ut sͥ uidet᷑ irride. primo đm ñ p̾scisse qͦd contig̃.
deinde implere ñ uoluisse qͦd magnoꝑe cogitauit. tercio
ad maledictum sc conu̾tisse suꝑatum: unde scit dĩn
ñ p̾scisse qͦd contigit. an quia contigit : Qͥnimmo si
ñ contigisset: nullomͦ id p̾sciss& futurũ. qr ñ erat fu¬
tum dedit homini nicħ adquisituro. qͦs ꝓpt̾ea utiq de¬
derat ut eius augeret᷑ pecunia. quicqͥd ẽ qͦd illa signifi¬
cat. Ergo quia contigit ut ille sua pigricia ñ adquitere:
hoc ñ p̾sciuit ille qui dedit. Dicere &̃ potest. ñ implesse
de hoc luchro xp̃in: qͦd magnoꝑe cogitauit. Pot̾ & illo ter¬
cio ad maledictum se comi̾tisse suꝑatum. qm dix ligate
illi manus & pedes. & ꝓicite cum in tenebras ext̾iores.
sic̃ de adam dictum ẽ. ut a ligno uitȩ separat᷑: morte c̃
corporis flecteret᷑. Huic enĩ homini deserto deficientis

Expanded text:
acute, ut sibi videtur, irridet: primo Deum non praescisse quod contigit; acute, ut sibi videtur, irridet: primo Deum non praescisse quod contigit; deinde implere non valuisse quod magnopere cogitavit; tertio ad maledictum se convertisse superatum. Unde scit Deum non praescisse quod contigit? an quia contigit? quinimo si non contigisset, nullomodo id praescisset futurum, quia non erat futum dedit homini nihil acquisituro, quod propterea utique dederat ut ejus augeretur pecunia, quidquid est quod illa significat . Ergo quia contigit ut ille sua pigritia nihil acquireret, hoc non praescivit ille qui dedit? Dicere etiam potest non implesse de hoc lucro Christum quod magnopere cogitavit. Potest et illud tertium, ad maledictum se convertisse superatum, quoniam dixit: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores , sicut de Adam dictum est ut, a ligno vitae separatus , morte etiam corporis plecteretur. Huic enim homini deserto deficientis al., definientis
Abbreviated transcription (Latin):
cui ꝓderat. cuinͥ priꝰ illis primis hominib masculo &
feminȩ. qui in paradiso fuerant constituti : Deinde istis
de paradiso ꝓ merito suȩ iniquitatis eiectis. mansit ad
memoriam significandȩ sp̃italis arboris uitȩ. qͦd ẽ ut dix¬
imus ipsa sapientia. beatarũ cibus ummutabilis animar̾.
Utrũ autt̃ illo cibo nunc uescat᷑ aliquis. nͥ forte enoch &
helẏas: ñ temere asseuerandũ puto. Ligno autẽ illo uitȩ
qͦd ẽ in spiritali paradiso nͥ alerent᷑ animȩ beatoꝵ ñ pro
munere pietatis & fidelissimȩ confessionis. latronis animȩ
cralentis in xp̃m legeremꝰ paradisũ eodẽ die fuisse c̃cessũ.
Am̃ inquit dico tͥ. hodie mecũ eris in paradiso. Esse aũ
ibi cum xp̃o. hoc ẽ eẽ cum uite ligno. Ipse ẽ quippe sapĩa
de qua ut suꝑiꝰ cõmemoraui scriptũ ẽ: lignũ uitȩ ẽ. am¬
plectentib cam. Numqͥdnã & hoc refellendũ ẽ qͦ uelut

Expanded text:
cui proderat? Cui? nisi prius illis primis hominibus masculo et cui proderat? Cui? nisi prius illis primis hominibus masculo et feminae, qui prius in paradiso fuerant constituti. Deinde istis de paradiso pro merito suae iniquitatis ejectis mansit ad memoriam significandae spiritalis arboris vitae, quod est, ut diximus, ipsa sapientia, beatarum cibus immutabilis animarum. Utrum autem illo cibo nunc vescatur aliquis, nisi forte Henoch et Helias, non temere asseverandum puto: ligno tamen illo vitae, quod est in spirituali paradiso, nisi alerentur animae beatorum, non, pro munere pietatis et fidelissimae confessionis, latronis animae credentis in Christum legeremus paradisum eodem Dei munere fuisse concessum: Amen, inquit, dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Esse autem ibi cum Christo, hoc est esse cum vitae ligno. Ipse est quippe sapientia, de qua, ut superius commemoravi, scriptum est, lignum vitae est amplectentibus eam . Nunquidnam et hoc refellendum est quod velut
Abbreviated transcription (Latin):
ista arbore cibum sumpserat. quasi aliqͥs ei dyx̾it aut ĩ
ilo libro alicubi legerit qͦd ñdum adã sumpserat excibo
arboris uitȩ. quin poti intelligendꝰ ẽ. qm inde illi uita in
corpore ꝑpetua suppetebat. ne uetustate c̃sumeret᷑ etatis.
ad hoc inde ꝓhibitus ut ex peccati pena. iam illi cẽt ne¬
cessitas mortis. Quomͦ inquit ex dĩ maledicto mori ceꝑte
cum uita ipsa nunꝙͣ ex ipso initium sumpserit. quasi
eptau̾it qͥ ds̃ mortẽ sic̃ homo homini. ac ñ di ueba ad
sententiã ꝑtinent punientis. ñ ad iram maledicentis : Pu¬
nire autẽ morte corporali fuit. a uitȩ arbore separare: cũ iã
fuisset spiritalit̾ mortuus animo. utiq separat᷑ ab alim̃to
sapientiȩ. Ds itaq quid ei c̃tigiss& in animo. significare
uoluit separando eum a ligno uitȩ qͦ significabat᷑ sapĩa.
S ista inquit arbor quȩ in paradiso uitȩ fructꝰ ferebat.

Expanded text:
ista arbore cibum sumpserat, quasi aliquis ei dixerit, aut in ista arbore cibum sumpserat, quasi aliquis ei dixerit, aut in illo libro alicubi legerit, quod nondum Adam sumpserat ex cibo arboris vitae; quin potius intelligendus est, quoniam inde illi vita in corpore perpetua suppetebat, ne vetustate consumeretur aetatis. Ad hoc inde prohibitus, ut ex peccati poena jam illi esset necessitas mortis: quomodo, inquit, ex Dei maledicto mori coeperit, cum vita ipsa nunquam ex ipso initium sumpserit, quasi optaverit ei Deus mortem, sicut homo homini, ac non Dei verba ad sententiam pertineant punientis, non ad iram maledicentis. Punire autem morte corporali, fuit a vitae arbore separare, cum jam fuisset spiritaliter mortuus, animo utique separatus ab alimento sapientiae: Deus itaque quid ei contigisset in animo significare voluit, separando eum a ligno vitae, quo significabatur sapientia. Sed ista, inquit, arbor, quae in paradiso vitae fructus ferebat,
Abbreviated transcription (Latin):
donate mͥ hanc inuiriã. utiq a contrario uult intelligi
si adsit ꝓnuntiator doctꝰ. ñ calumpniator indoct᷑. Por¬
ro autẽ cui displicet peccator ꝓhibitꝰ a ligno uitȩ. qͥd nͥ
impune uult male uiuere: Hec magnũ erat dõ ⁊
alio quolib& mͦ uitã subtrahere hõi quẽ uiu̾e noluiss&.¬
s qm rationales animȩ de sapientia uiuunt. quar̃ mors
ẽ insipientia. huius rei significandȩ gra lignũ uitȩ in
paradiso fruccu suo mori hominẽ nec corpore sinere. Qos
gͦ inde separat᷑ traditꝰ ẽ morti c̃sumendꝰ ȩtate. qͦd nequaꝙͣ il¬
li accidiss& si semꝑ eodẽ cibo frueret᷑: significatum ẽ. qͦd
priꝰ ab spiritali uitȩ ligno ꝓpt̾ peccatũ anuna eiꝰ exclusa c̃
& ista quadã sua morte int̾iore iam mortua. Nã de sapi¬
entia scriptum ẽ. Lignum uitȩ ẽ amplectentib cam.
Qd iste ñ intelligens ait. Quatinꝰ gͦ ante maledictum
immortalis homo ꝑpetuo uiuere poterat. qͥ ñdum ex

Expanded text:
Donate mihi hanc injuriam , utique a contrario vult intelligi, si adsit pronuntiator doctus, non calumniator indoctus. 24. Porro autem, cui displicet peccator prohibitus a ligno vitae, quid nisi impune vult male vivere? Nec magnum erat Deo, et alio quolibet sed quoniam rationales animae de sapientia vivunt, quarum mors est insipientia, hujus rei significandae gratia lignum vitae in paradiso fructu suo mori hominem nec corpore sineret. Quod ergo inde separatus traditus est morti consumendus aetate , quod nequaquam illi accidisset, si semper eodem cibo frueretur, significatum est quod prius ab spiritali vitae ligno propter peccatum anima ejus exclusa est, et ita quadam sua interiore morte jam mortua; nam de sapientia scriptum est: Lignum vitae est amplectentibus eam . Quod iste non intelligens ait: Quatenus ergo ante maledictum immortalis homo perpetuo vivere poterat, qui nondum ex
Abbreviated transcription (Latin):
Quom gͦ dictum ẽ. ñ ẽ qͥ faciat bonũ. ñ ẽ usq ad unũ.
qd ille ꝓposuit. & ñ solutũ reliquit. nͥ qr ppłm quendam
psalmus ille culpat. in quo nec unus erat qui faceret boñ
dũ uolunt remanere filii hominũ. & ñ eẽ filii dĩ. ciiꝰ grã
hõ fit bonꝰ ut faciat bonũ : De illo enĩbono dictũ debemꝰ¬

Expanded text:
Quomodo ergo dictum est, Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum; Quomodo ergo dictum est, Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum; quod ille proposuit et non solutum reliquit, nisi quia populum quendam psalmus ille culpat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum uolunt remanere filii hominum et non esse filii dei, cuius gratia homo fit bonus, ut faciat bonum? de illo enim bono dictum hic debem
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad unum. Ait cẽ dixisse sc̃m tobin. Holi timere fili
pauꝑem uitam gessimus. s multa bona habebimꝰ. si timu¬
erimus dm̃. & recesserimus ab omĩ peccato. & fecerim̾ bene.
Uerissime tunc erunt homini multa bona. cũ recesserit
ab omĩ peccato. Tunc enĩ ei nulla erunt mala: ut ñ opꝰ
habeat dicere lib̾a nos amalo. Quãuis & nunc omis qui
ꝓficit recta intentione ꝓficiens. recedit ab om̃i peccato.
&e tanto inde fit longinquior. quanto plenitudini iusti¬
ciȩ ꝑfectioniq ꝓpinquior. Quia & ipsa c̃cupiscentia qͥo ẽ
peccatum habitans in carne nr̃a. & si manet adhuc in
m̃bris mortalib. minui tam̃ ñ desinit in ꝓficientib.
Aliud ẽ gͦ reced̾e ab om̃i peccato. qͦd nc̃ in oꝑe ẽ. aliud reces
sisse ab om̃i peccato qͦd in illa ꝑfectione tc̃ erit.S tam̃ &
qui iã recessit. & qui adhuc recedit: ñ ẽ negandꝰ facere boñ.

Expanded text:
usque ad unum. ait etiam dixisse sanctum Tobin: noli tin.ere, fili; usque ad unum. ait etiam dixisse sanctum Tobin: noli tin.ere, fili; pauperem uitam gessimus, sed multa bona habemus, si timuerimus deum et recesserimus ab omni peccato et fecerimus bene. uerissime tunc erunt homini multa bona, cum recesserit ab omni peccato; tunc enim ei nulla erunt mala, ut non opus habeat dicere: libera nos a malo. quamuis et nunc omnis qui proficit recta intentione proficiens recedit ab omni peccato et tanto inde fit longinquior, quanto plenitudini iustitiae perfectionique propinquior, quia et ipsa concupiscentia. quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. aliud est ergo recedere ab omni peccato, quod sisse ab omni peccato, quod in illa perfectione tunc erit. Sed tamen et qui jam recessit, et qui adhuc recedit, non est negandus facere bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
dati st̃. Ecce nos ut ualuimus exposuimꝰ. qͦmͦ accipi¬
enda eẽnt testimonia: quȩ ꝓ sua causa cõmemorauit.
Ipse autẽ quomꝰ sit accipiendum qͦd scriptũ ẽ. omis hõ
m̃dax. omnino ñ soluit. nec solu̾e pot̾it. nͥ correcto erro¬
re qͦ credit hominẽ sine adiutorio gr̃e dĩ ꝑ solam ꝓpͥã
uoluntatẽ posse ẽẽ ueracẽ. Sic aliam q̃stionẽ quȩ seqͥt᷑
ꝓposuit. nec soluit. immo uͦ auxit. & difficiliorẽ reddi¬
dit. ꝓpouendo adu̾sum se ꝓlatum testimoniũ. ñ ẽ qͥ
faciat bonum. ñ ẽ usq ad unũ. & quasi contraria testi¬
monia referendo. quib ostenderet ẽẽ homines qui faci¬
unt bonum. qͦd qͥdem ostendit. S aliud ẽ ñ facere bonũ¬
& aliud ñ eẽ sine peccato: &̃ si homo faciat multa bo
aut̃ ñ ostendit quẽ admodũ dictũ sit. ñ ẽ qui faciat bonũ
q faciebant. de quib dictum ẽ: nͥ ẽ qui faciat bonũ . ñ est

Expanded text:
dati sunt. ecce nos, ut ualuimus, exposuimus quomodo accipidati sunt. ecce nos, ut ualuimus, exposuimus quomodo accipienda essent testimonia, quae pro sua causa commemorauit. ipse autem quomodo sit accipiendum quod scriptum est: omnis homo mendax. omnino non soluit nec soluere poterit nisi correcto errore, quo credit hominem sine adiutorio gratiae dei per solam propriam uoluntatem posse esse ueracem. Sic aliam qposuit, nec solvit: imo vero auxit, et difficiliorem reddidit, proponendo adversum se prolatum testimonium, Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum ; et quasi contraria testimonia referendo, quibus ostenderet esse homines qui faciunt bonum. Quod quidem ostendit: sed aliud est, non facere bonum; aliud, non esse sine peccato, etiamsi homo faciat multa bonautem non ostendit quemadmodum dictum sit, Non est qui faciat bonum, que faciebant de quibus dictum est, Non est qui faciat bonum, non est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in illa. s in se ipsis inuenient᷑ eẽ iñdaces: sicuti ẽ. fuistiᷤ
aliquando tenebrȩ: nunc aut̾ lux in dño. Cum diceret
tenebrȩ: ñ addidit in dño. Cum aut̃ dixisset lux. ad¬
didit utiq in dño: quia in se ipsis lux cẽ ñ possent. ut
qui głatur in dño gloriet᷑. Illi uͦ in apocalypsi ꝓpt̾ea
tales sunt dicti. qͦd ñ sit inuentum in ore eoꝵ m̃daciũ.
quia ñ dixert̃ se ñ hab̃e peccatum. Ed si dic̾ent se ipsos
deciꝑent: & u̾itas in eis ñ eẽt. Porro si ueritas in eis ñ eĩt.
inueniret᷑ in ore eorũ m̃dacium. Qod si ꝓpt̾ inuidiam
cũ eẽnt sine peccato dicerent se ñ eẽ sine peccato: hoc es
set mñdacium. falsũq eẽt qͦd diccum ẽ. ñ ẽ inuentũ in
ore corum m̃dacium. Idõ gͦ sine macula st̃. qr sic̃ ipsi
dimisert̾ debitorib suis. sic illi dõ dimitcente mun¬

Expanded text:
non in illa, sed in se ipsis inuenientur esse mendaces, sicuti est: fuistis non in illa, sed in se ipsis inuenientur esse mendaces, sicuti est: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. cum diceret tenebrae, non addidit "in domino"; cum autem dixit lux, addidit utique "in domino", quia in se ipsis lux esse non possent. ut qui gloriatur, in domino glorietur. illi uero in Apocalypsi propterea tales dicti sunt. quod non sit inuentum in ore eorum mendacium, quia non dixerunt se non habere peccatum. quod si dicerent, se ipsos deciperent et ueritas in eis non esset; porro si ueritas in eis non esset, inueniretur in eorum ore mendacium. quodsi propter inuidiam, cum essent sine peccato, dicerent se non esse sine peccato, hoc ipsum esset mendacium falsumque esset quod dictum est: non est inuentum in ore eorum mendacium. ideo ergo sine macula sunt, quia sicut ipsi dimiserunt debitoribus suis, sic illis deo dimittente mun
Abbreviated transcription (Latin):
accum malum eẽ. ñ rẽ. Reminiscat᷑ gͦ quia &̃ si actus sit:
res pot̾ dici. Abstinet se autẽ ab omni re mala. qui pec¬
ꝑdit. quo suꝑuis inuenitur. Legitur sane h̾o sine cͥmine.
legitur sine querela. & ñ legit᷑ sine peccato nͥ filiꝰ homi¬
nis. unus idemq dĩ filiꝰ unicus. Itẽ inquit ap̃ ipsũ iob.
Et miraculum tenuit ueracis hominis. Itẽ ap̃ salomo¬
nem de sapientia. Uiri m̃daces: ñ erunt illiꝰ memores.
Uiri aut̾ ueraces: inuenient᷑ in illa. Itẽ in apocalypsi.
Et in ore ipsorũ ñ ẽ inuentum m̃daciũ. sine macula
sunt. Ad hȩc & nos respondemus: ammonentes qͦmͦ sit
dicendus homo uerax. ꝑ d̃ĩ grãm atq u̾itatẽ: qͥ ꝑ se ip¬
sum sine dubio m̃dax ẽ. Unde dictum ẽ. om̃is hõ m̃¬
dax. Hoc & testimonio sonat de sapientia: ꝗͦd ipse po¬
suit. Uiri autẽ ueraces: inuenient᷑ in illa. Q ꝓculdubio

Expanded text:
actum malum esse, non rem. reminiscatur ergo quia, etiamsi actus sit, actum malum esse, non rem. reminiscatur ergo quia, etiamsi actus sit, res potest dici. abstinet se autem ab omni re mala qui pecperdit quo superius inuenitur. legitur sane homo sine crimine, legitur sine querella, at non legitur sine peccato nisi filius hominis, unus idemque dei filius unicus. \'Item\', inquit, \'apud ipsum Iob: et miraculum tenuit ueracis hominis; item apud Salomonem de sapientia: uiri mendaces non erunt illius memores; uiri autem ueraces inuenientur in illa; item in Apocalypsi: et in ore ipsorum non est inuentum mendacium; sine macula sunt\\ ad haec et nos respondemus ammonentes, quomodo sit dicendus homo uerax per dei gratiam atque ueritatem, qui per se ipsum sine dubio mendax est. unde dictum est: omnis homo mendax. hoc et testimonio sonat de sapientia, quod ipse posuit: uiri autem ueraces inuenientur in illa, qui procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Testimonia gͦ que posuit de u̾bis scĩ iob. nos sic̃
potuimus. quẽ ad modũ sint accipienda monstrauimꝰ.
nec tam̃ ille soluit. qͦ eundẽ iob dixisse ꝓposuit. Qs
enĩ ẽ mundus a peccato: Hec infans cuiis ẽ diei unius
uita suꝑ terrã. Item ꝓpon̾e solent inquit: om̃is hõ m̃dax
Neq hoc contͣ se ipsos a se ipso ꝓpositum soluit: s cõme¬
morando alia uelut contraria testimonia apud eos qͥ ñ
intelligunt scãm scripturam. diuina eloquia in lite di¬
misit. Ait enim. Qͥb respondendum ẽ: qͦd in num̾i
libro scriptum ẽ: homo uerax. Et de sc̃o iob legit᷑ ita.
Erat uir habitans in regione ausitide. nomine iob.
uerax. sine crimine. iustus. dĩ cultor. abstinens se ab
omĩ te mala. Miror qͦd ausus ẽ pon̾e hoc testimoniũ
uͥ dictum ẽ. abstinens se ab om̃ĩ re mala. cũ hoc ab¬
om̃i peccato uellet intelligi. cum suꝑiꝰ dyx̾it peccatum

Expanded text:
sum. testimonia ergo, quae posuit de uerbis sancti uiri Iob, nos, sicut sum. testimonia ergo, quae posuit de uerbis sancti uiri Iob, nos, sicut potuimus, quemadmodum sint accipienda monstrauimus. nec tamen ille soluit, quod eundem Iob dixisse proposuit: quis enim est mundus a peccato? nec infans cuius est diei unius uita super terram. \'Iterum proponere solent\', inquit, omnis homo mendax\'. neque hoc contra se ipsos a se ipso propositum soluit; sed commemorando alia uelut contraria testimonia apud eos qui non intellegunt sanctam scripturam diuina eloquia in lite dimisit. ait enim: \'quibus respondendum est, quod in Numeri libro scriptum est: homo uerax; et de sancto lob legitur ita: erat uir habitans in regione Ausitide nomine Iob uerax, sine crimine, iustus, dei cultor, abstinens se ab omni re mala. miror quod ausus est ponere hoc testimonium, ubi dictum est: abstinens se ab omni re mala, cum hoc abomni peccato uellet intellegi, cum superius dixerit peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
bonum fac̃. Et in eo qͦd odit c̃cupiscentiam suã: bonũ
facit. Et in eo qͦd elemosinas facere ñ cessat: bonũ fac̃.
Et in eo qͦd illi qui in eum peccat ignoscit: bonũ fac̃.L
in eo qͦd petit dimitti sibi debita sua. & ueracit᷑ dic̃. qͦd
dimittit &ẽ debitorib suis. & orat ne inferat᷑ in temp¬
tationem. s liberet᷑ a malo: bonum fac̃. Ec cam̃ ꝑfic̾e
bonũ ñ adiacet. qͦd tunc erit quando c̃cupiscentia illa q̃
habitat in m̃bris qꝰ. nulla erit. Non gͦ eum rephendit cor
eius. quando rep̾bendit peccatum qͦd habitat in inenbris
eius. & ñ ht quã rephendat infidelitatẽ eius. Ita nec ĩ
uita sua. idest in fide sua a corde suo rephendit᷑. & sine
pecato ũ eẽ conuincit᷑. Md & ipse iob de se c̃fitetͥ ubi ait.
Hicħ te latuit peccatorum meor̃. signasti iniqͥtates me¬
as in sacculo. & annocasti siquid inuitus transgressus

Expanded text:
bonum facit, et in eo quod odit concupiscentiam suam, bonum bonum facit, et in eo quod odit concupiscentiam suam, bonum facit: et in eo quod elemosynas facere non cessat, bonum facit; et in eo quod illi qui in eum peccat ignoscit, bonum facit; et in eo quod petit dimitti sibi debita sua et ueraciter dicit quod dimittit etiam ipse debitoribus suis et orat, ne inferatur in temptationem, sed liberetur a malo, bonum facit. ei tamen perficere bonum non adiacet, quod tunc erit, quando concupiscentia illa quae habitat in membris eius nulla erit. non ergo eum reprehendit cor eius, quando reprehendit peccatum quod habitat in membris eius et non habet quam reprehendat infidelitatem eius. ita nec in uita sua, id est in fide sua a corde suo reprehenditur et sine peccato non esse conuincitur. quod et ipse Iob de se confitetur, ubi dicit: nihil te latuit peccatorum meorum. signasti iniquitates meas in sacculo et annotasti, si quid inuitus transgressus
Abbreviated transcription (Latin):
bris ci. s ñ regnat. quia ñ obeditur desideriis eiꝰ. So idõ dũ
qͥo ñ uult agit. idest ñ uult c̃cupiscere & ccupiscit: consen¬
tit legi quia bona ẽ. Hec enim uult & ipse qͦo lex: quia
uult ipse ñ c̃cupiscere. & lex dic̃ nͥ c̃cupisces. In hoc qm̃
uult qͦd & lex uult: ꝓculdubio consentit legi. Concupi¬
scit tamen: quia ñ ẽ sine peccato. S iam ñ ipse oꝑatur
illud: s id qͦd in illo habitat peccatum. Idõ ñ eum repre¬
hendit cor eus. in omni uita euis: hoc ẽ in fide eiꝰ quia
iustus ex fide uiuit. ⁊ idõ fides eius: uita euis ẽ. Scit enĩ
quia ñ habitat in carne eiꝰ bonum. ubi habitat pecca¬
tum. s ñ ei c̃sentiendo uiuit ex fide. quia inuocat dm̃
ut adiuuet᷑ pugnans contra peccatum. Qͦd ut omĩno
ibi ñ sit: adiacet ei uelle. s ꝑficere bonum ñ adiacet. Non
faccre bonum ñ adiac&e: s ꝑficere. llam in eo qͦd ñ c̃sentit

Expanded text:
mbris eius, sed non regnat, quia non oboeditur desideriis eius. et ideo dum mbris eius, sed non regnat, quia non oboeditur desideriis eius. et ideo dum quod non uult agit, id est non uult concupiscere et concupiscit, consentit legi, quia bona est. hoc enim uult et ipse quod lex, quia uult ipse non concupiscere et lex dicit: non concupisces. in hoc quoniam uult quod et lex uult, procul dubio consentit legi; concupiscit tamen quia non est sine peccato, sed iam non ipse operatur illud, sed id quod in illo habitat peccatum. ideo non eum reprehendit cor eius in omni uita eius, hoc est in fide eius, quia iustus ex fide uiuit, et ideo fides eius est uita eius. scit enim quia non habitat in carne eius bonum, ubi habitat peccatum; sed non ei consentiendo uiuit ex fide, quia inuocat deum, ut adiuuetur pugnans contra peccatum. quod ut omnino ibi non sit, adiacet ei uelle, sed perficere bonum non adiacet. non facere bonum non adiacet, sed perficere. nam in eo quod non consentit,
Abbreviated transcription (Latin):
ma inimica morte destructa. Qͦd aut̾ iter̃ ait idem sc̃s
iob. ñ enim rep̃hendit me cor incũ. in om̃i uita mea:
tunc nos in ista uita in qua ex fide uiuimꝰ. ñ rep̃hendit
cor nr̃m. si eadem fides in qua corde credit᷑ ad iusticiã.
ñ negligit rep̃hend̾e peccatum nr̃m. Unde dic̃ apłs.
Non enim qͦd uolo facio bonum: s qͦd odi malum hoc
ago. Bonum ẽ enim nͥ c̃cupiscere: & hoc bonum uult
iustus qui ex fide uiuit. & tam̃ fac̃ qͦd odit. quia c̃cupi¬
scit. quãuis post c̃cupiscentias suas ñ eat. Qdsi fecerit.
tunc uere ipse fec̃ ut cedat. ut c̃sentiat. ut desidio
peccati obediat. Cunc cum cor eiꝰ rephendit: quia ipsũ
rephendit. ñ illuo peccatum eiꝰ qͦd habitat in m̃bris aͦ
Cum uͭ ñ sinit regnare peccatum in suo mortali cor¬
pore ad obediendum oclioeris ei nec gehibe m̃bra
sua arma iniquitatis pecato: in est quidem percatũ in m̃¬

Expanded text:
ma inimica morte destructa. 28. Quod autem iterum ait idem sanctus ma inimica morte destructa. 28. Quod autem iterum ait idem sanctus Job, Non enim reprehendit me cor meum in omni vita mea : tunc nos in ista vita, in qua ex fide vivimus, non reprehendit cor nostrum, si eadem fides qua corde creditur ad justitiam, non negligit reprehendere peccatum nostrum. Unde dicit Apostolus, Non enim quod volo facio bonum: sed quod odi malum, hoc ago . Bonum est enim non concupiscere, et hoc bonum vult justus, qui ex fide vivit : et tamen facit quod odit, quia concupiscit; quamvis post concupiscentias suas non eat : quod si fecerit, tunc vere ipse fecit ut cedat, ut consentiat, ut desiderio peccati obediat. Tunc eum cor ejus reprehendit; quia ipsum reprehendit, non illud peccatum eius, quod habitat in membris eius. cum uero non sinit regnare peccatum in suo mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibet membra sua arma iniquitatis peccato, inest quidem peccatum in me
Abbreviated transcription (Latin):
aut titubat. Proficit autẽ minuendo peccata: donec
ꝑueniat uͥ sine peccato sit. Hon cnĩ alit̾ pot̾ eo mͦ
ꝓficere: nisi custodiendo uias eiꝰ. Declinat aut̃ a man¬
datis dñi atq discedit apostata ñ ille qui &̃ se hab&e
peccatum. confligendi tam̃ cũ eo ꝑscuerantiã ñ relin¬
quit. donec eo ꝑueniat. uͥ nulla contentio cũ mor¬
te remanebit. In isto gͦ c̃flictu induimur ea iusti
cia qua hic ex fide uiuit᷑. & ea quod aminͦ loricamur.
Assumimus quoq uidicium. qͦd &ẽ contra nos ꝓ nob̃ fã¬
cimus: quando peccata nr̃a accusando dampnamꝰ un¬
de scriptũ ẽ. Iustus. ipse sui accusator ẽ: in pͥmordio ser¬
monis. Hinc itẽ dicit. Iusticia uestitꝰ eram: & circũde¬
di mͥ uidiciũ sic̃ clamidẽ. Nam & ista uestis. belli mag̾
sol& eẽ ꝗͣ pacis. uͥ adhuc expugnat᷑ c̃cupiscentia. ñ uͥ
erit plena sine aliquo prorsus hoste iusticia. nouissi¬

Expanded text:
aut titubat; proficit autem minuendo peccata, donec aut titubat; proficit autem minuendo peccata, donec perueniat ubi sine peccato sit. non enim aliter potest eo modo proficere nisi custodiendo uias eius. declinat autem a mandatis domini atque discedit apostata, non ille, qui, etiamsi habet peccatum, confligendi tamen cum eo perseuerantiam non relinquit, donec eo perueniat, ubi nulla cum morte contentio remanebit. in isto ergo conflictu induimur ea iustitia, qua hic ex fide vivitur, et ea quodam modo loricamur. Assumimus quoque judicium, quod etiam contra nos pro nobis facimus, quando peccata nostra accusando damnamus: unde scriptum est, Justus ipse sui accusator est in primordio sermonis . Hinc item dicit, Justitia vestitus eram, et circumdedi mihi judicium sicut chlamydem . Nam et ista vestis belli magis solet esse quam pacis, ubi adhuc expugnatur concupiscentia, non ubi erit plena sine aliquo prorsus hoste justitia, novissi