comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dsouelut cotidiam głam habitus premonstrandi
Tumemonam sibi ꝑpetus clantatis semꝑ miesse
cunctis sẽse uidentib siuc audientib ostendunt:
eu se ante omnia regnũ dici ce iusticiam eiꝰ cogicare
et querere manifestont. Et benetam cratida alca¬
ns qua parieces & corua uestiri auro iubent᷑. Sraui¬
cula qitippe intus imnedio erat altaris adfuscioi¬
enda nimrum chinamata parata. Patiedis uero
fons parebant cornua: & ipsaforis parentia specia¬
latat. Deauuat᷑ icmnua: c̃ ip̃a siducia fortitudinutoꝵ¬

Expanded text:
atis velut quotidiani gloriam habitus praemonstrat; atis velut quotidiani gloriam habitus praemonstrat; cum memoriam sibi perpetuae claritatis semper inesse cunctis sese viventibus sive audientibus ostendunt; cum se ante omnia regnum Dei et justitiam ejus cogitare et quaerere manifestant. Et bene tam craticula altaris, quam parietes et cornua vestiri auro jubentur. Craticula quippe intus in medio erat altaris, ad suscipienda nimirum thymiamata parata; parietes vero foris parabant cornua, et ipsa foris parentia, specialatat. Deaurantur et cornua, cum ipsa fiducia fortitudin
Abbreviated transcription (Latin):
subdendo declarauit dicens: & innomine cuo sꝑne¬
muis in furgentes in nos. Sicut econtra ñnunquo
bella uitiorum que nos expugnare moliuntur s
comuũ nomine solent indicate. Qd utrũos ureui¬
cer coplexus ꝑ propħam dñs dicebat. At orra coi¬
nia peccatorũ confringam: &e exaltabunt᷑ conua
iusti. U nde bene inlege comuti tantũ generis ani¬
ialia inunda cẽ.: & popło dei comestibilia decer¬
nuntꝰ. Queeñi ruminant atq ungulam findunt
ammaliaea &̃ constat ẽẽ cornuta: ut ostendatur
imistice qd illi tantũ eccłie dei spirital comune¬
cione possunc in corporari:. qui fortitudine fidei
ad bellauitiorũ gxistere ꝓbant᷑ inuicti. Procedunt
aut comua cripso alari chimaratis cũ opauis¬
tucũ electi ñ ad faciem hominũ spccietemui osteo¬
aunt s. erinterna mentis radice freda ⁊q anmno¬
sino eu ꝑftca quiq uera intue sapientie luce iclul¬
ꝗtere. cu mominib que agunt splerdone carnt¬

Expanded text:
subdendo declaravit dicens: Et in nomine tuo spernesubdendo declaravit dicens: Et in nomine tuo spernemus insurgentes in nos. Sicut e contra, nonnunquam bella vitiorum, quae nos expugnare moliuntur, cornuum nomine solent indicari. Quod utrumque breviter complexus per prophetam Dominus dicebat: Et omnia peccatorum cornua confringam, et exaltabuntur cornua justi . Unde bene in lege cornuti tantum generis animalia munda esse, et populo Dei comestibilia decernuntur. Quae enim ruminant atque ungulam findunt animalia, ea etiam constat esse cornuta; ut ostendatur mystice quod illi tantum Ecclesiae Dei spirituali conjunctione possunt incorporari, qui fortitudine fidei ad bella vitiorum existere probantur invicti. Procedunt autem cornua ex ipso altari thymiamatis, cum opera virtutum electi, non ad faciem hominum specie tenus ostendunt, sed ex interna mentis radice, fixo atque immosimo, cum perfecti quique vera interna sapientiae luce refulgent; cum in omnibus quae agunt, splendorem charit
Abbreviated transcription (Latin):
&e ferre sufficit: et quantũ ꝑ patientiã sustinere cius
molestiam potest: cancũ prestaie ei ꝑdilectionem
Ne uoluntatis beniuolentiam potest. Duos autẽ
habet cubitos in altitudine: quia duplex sese pre¬
mtum infucurauita accepturos sperint electi.
Nnum uidelicet quictis animarũ. cũ corruptibile
hoc & mortale corpus exuetꝰ celeste regnu intraue¬
rit. aliud cũrccepto corpore incorrupto atq im¬
motali ꝑfectius in presentia sui conditoris exultabt̃.
impleta promisione propħica qd dicit. inceria
sua cupliciapossidebunt ieticia sempitna ei. cio
ornua exipso procedent: uestiesq ullud aurs
&e comua. Cornua sepe nscripturis solenteminẽ¬
ciam de signare fidci c&e untutum ꝓ quã obiuandia
nobis antiqui hostis certamina obtundẽ acfuare
debemus. dicences cũ propħa dño. inte municos nro
conuuentisabimus. Qui mox de quo cormui aucislec.

Expanded text:
et ferre sufficit; et quantum per patientiam sustinere ejus et ferre sufficit; et quantum per patientiam sustinere ejus molestiam potest, tantum praestare ei per dilectionem suae pietatis benevolentiam potest. Duos autem cubitos habet in altitudine, quia duplex est prfutura vita accepturos sperant electi. Unum videlicet quietis animarum, cum corruptibile hoc et mortale corpus exuentur, et coeleste regnum intraverint; aliud, cum recepto eodem corpore incorrupto atque immortali, perfectius in praesentia sui conditoris exsultabunt, impleta promissione prophetica qua dicitur: In terra sua duplicia possidebunt, laetitia sempiterna erit eis. Cornua ex ipso procedent, vestiesque illud auro etc. Cornua saepe in Scripturis solent eminentiam designare fidei et virtutum: per quam obviantia nobis antiqui hostis certamina obtundere ac superare debemus, dicentes cum propheta Domino: In te inimicos nostros cornu ventilabimus . Qui mox de quo cornu dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
te unus ac ñ dispar erat ignis. quimhoc altari
uictimas inillo thura incẽdebat: quia mmirũ
unus est sp̃s qui cunctorũ mentes fideliũ uarian¬
te donationũgrã uiuificat. Qd̃ aũt altare incen¬
si quadrangulũ fuit. unũ habens cubitum lon¬
gitudinis & alterũ latitudinis. duos uͦ maltidu¬
dine. longitudo ad longanimitatẽ pacientie.
ut mexpositione altaris holocausti dictum est.
lacitudo ad amplitudinẽ dilectionis: altituoo
ꝑtinet ad sublimitatem spei: ꝑ quã in labmum
tolerantia temporaliũ & hilaritate dilectionis
sincera mente gaudemꝰ. Uniꝰ aũt cubiti & lon¬
gitudo et laticudo altaris: quando sũmi et elec
nimit̃ fernt. &x queꝙ ualent prorimis ꝑ cantatem
bonaimpendunt. Hecte altare chimiamatis in lon¬
gtudine &e in latitudine sua quadiangulũ fieri
ubetur: ut insinuct᷑ quia ꝑtectorũ amimus feociai
ainuicẽ untutib quantum diligere frẽm tantũ

Expanded text:
te unus ac non dispar erat ignis, qui in hoc altari te unus ac non dispar erat ignis, qui in hoc altari victimas, in illo thura incendebat; quia nimirum unus est spiritus, qui cunctorum mentes fidelium variante donationum gratia vivificat. Quod autem altare incensi quadrangulum fuit, unum habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, duos vero in latitudine, longitudo ad longanimitatem patientiae, ut in expositione altaris holocausti dictum est, latitudo ad amplitudinem dilectionis, altitudo pertinet ad sublitolerantia temporalium, et hilaritate dilectionis, sincera mente gaudemus. Unius autem est cubiti, et longitudo et latitudo altaris, quando summi quique enimiter ferant, et quaeque valent proximis per charitatem bona impendunt. Recte altare thymiamatis in longitudine et in latitudine sua quadrangulum fieri jubetur, ut insinuetur quod perfectorum animus, foederatis ad invicem virtutibus quantum diligere fratrem, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
cedendam crebrosermone predicationis inso¬
nant. Porro altare. aureum illis conuenienter
aptat᷑. qui ampliore gr̃a suꝑne claritatis illustran¬
tur: s minusaliis que insecreto de int̃na suauui¬
tate gustent dicentes aꝑiunt: minus eructare
proloquendo sufficiunt. quanta ipsi intꝰdul¬
cedine inabdito uultꝰ dei reficiant᷑. Apte etiam
alcare thimiamatis quantum metalli fulgore
precellebat tanto mensura minus fuit: quia qͦ
lc̃iores quiq ineccłia sunt eosunt pauciores. Ap¬
te de is dem lignis sethim que albe spine similra.
& ẽẽ in corruptibilia diximus utrũq altare fi¬
eri precipitui: quia nimirũ una est fidei non
ficte firmitas. quaommũ corda electorũ premu¬
niri. atq ad suscipiendũ ignẽ dilectionis & offe¬
rendadeo uirtutũ libamina debent preparari:
quia om̃ib generalit̾ pusillis cũ maiorib loqͥtur
apłs dicens. Mundemus nos abom̃i inquinam̃to
carnis && sp̃s ꝑficientes sc̃ificationẽ intimore dei. Ap

Expanded text:
cedendam, crebro sermone praedicationis insonant. Porro aureum altare illis convenienter aptatur, qui ampliore gratia supermae claritatis illustrantur, sed minus aliis quae in secreto de interna suavitate gustent, dicentes aperiunt, munus eructare proloquendo sufficiunt; quanta ipsi intus dulcedine in abdito vultus Dei reficiantur. Apte etiam altare thymiamatis quantum metalli fulgore praecellebat, tanto mensura minus fuit, quia quo sanctiores quoque in Ecclesia, eo sunt pauciores. Apte de eisdem lignis sethim quae albae spinae similia, et esse incorruptibilia diximus, utrumque altare fieri praecipitur, quia nimirum una est fidei non fictae firmitas, quia omnium corda electorum praemuniri atque ad suscipiendum ignem dilectionis, et offerenda Deo virtutum libamina debent praeparari; quia omnibus generaliter pusillis cum majoribus loquitur Apostolus dicens: Mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum numerus ep̃alis gradũ dignitatis
docii minoris. quinunc presbiteratꝰ uocatur
sua electione signarunt. Portabat &.lxx.ii.
tintinnabula autea cũ totidẽ malis puncis:
ut ostendet mistice qđ eadẽ fides & oꝑatio
iusticie. uniuersũ mundũ eẽt aberrorũ tene¬
bris aduerã lucem ꝑductura. Tres nanq
horis supra infraq lustrando trib uicibus
circuit: apte hic numerus tintinnabuloꝵ
& malorũ diuersicate coloris tumce ponti¬
ticis indutus est ad docendũ figurate qd̵ sol
iusticie xp̃c orbem eẽt illuminaturus uniuersũ.
eiq donũ prebiturus. x uere fidei quee magni¬

Expanded text:
apostolorum numerus episcopalis gradum dignitatis apostolorum numerus episcopalis gradum dignitatis , gradum sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, sua electiinta duo tintinnabula aurea, cum totidem malis punicis, ut ostenderet mystice, quod fides et operatio justitiae universum mundum esset ab errorum tenebris ad veram lucem perductura. Tres namque horis supra infraque lustrando, tribus vicibus circuit, apte hic numerus tintinnabulorum et majorum diversitate coloris tunicae pontificis indutus est, ad docendum figurate, quod sol justitiae Christus orbem esset illuminaturus universum, eique donum praebiturus,
Abbreviated transcription (Latin):
sermo eius claritatẽ suꝑne lucis resonat. & idem
sonitus uelut iacintine tunice firme infixus: ope¬
rũ quoq̃ ipsius sublumtate audientiũ mentib
cõmendatur. Fiuntq bina mala cucũ singula
tintinnabula. & circunsingula mala bina tuitin¬
nabula: cũ et omnia que loquit᷑ binis confirmã¬
tur actib atq inauditorũ aitiꝰ corde figuntur:
& uniuersa que agit quamlint rationabilia dis¬
creto sermonis sonitu produnt᷑. Beneaut sequit᷑
t uestiet᷑ ea aaron inofficiũ ministerii ut
cerdos nanq ingrediens uel egrediens morit᷑. side
cosonitꝰ nonaudit᷑: quia iram contrase octulti iu¬
dicis exigit. sisine predicationis sonitu incedit.
Qđ si iosephi uerb̃ intendẽ uoluerimus quib
ciusdẽ numeri tintinnabula: congruit hocfi¬
guris misteriorũ ut sicut in humero ac pectore
apłicum ferre numerũ iussũ est: ita etiã lxx.ii.
haberet. Constat eñi quia sicut duodenus

Expanded text:
sermo ejus claritatem supernae lucis resonat, et idem sermo ejus claritatem supernae lucis resonat, et idem sonitus, velut hyacinthinae tunicae firme infixus, operum quoque ipsius sublimitate audientium mentibus commendatur. Fiuntque bina mala circum singula tintinnabula, et circum singula mala bina tintinnabula, cum et omnia quae loquitur bonis confirmantur actibus, atque in auditorum arctius corde figuntur, et universa quae agit, quam sint rationabilia, discreto sermonis sonitu produntur. Bene autem sequitur: Et vestietur ea Aaron in officium ministerii, ut cerdos namque ingrediens vel egrediens moritur, si de eo sonitus non audiatur; quia iram contra se occulti judicis exigit, si sine praedicationis sonitu incedit. Quod si Josephi verbis intendere voluerimus, quibus uisse, et ejusdem numeri tintinnabula, congruit hoc figuris mysteriorum; ut sicut in humero ac pectore apostolicum ferre numerum jussus est, ita etiam discipulhaberet. Constat enim quod sicut duodenarius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ purpura. ⁊ cocco bis tincło mixti ĩ medio tintinna
buł. Heorsũ nãq ad pedes tunice fĩt qͣsi malapumca
& tintinnabula ꝑgirũ. qñ ad cantã excellentiã deuote
deo ꝯu̾sationis sac̃dos ꝑuen̾it: ut nil in illo aliud ꝙͣ.
nil abillo aliud cũ os aperuerit. quã suauissimus
horum sonus audiatur. Quia em̃ inmalo pu¬
nico multa interiꝰ grana uno foris cortice cegun¬
tur: recte ꝑ mala punica multipharia uirtutũ
oꝑatio. uno caricatis mimine undiq uersum
tecta designat᷑. His uͦ in medio tintinnabula ꝑ¬
miscent᷑: cũ neq opus sacerdotis unquã asonitu
uerbi qđ loquit᷑ discrepat᷑. neq arectitudine
oꝑis territus aduersum lingue sonitus dissentit.
Ubi puilchre addit᷑. tia ut tintinnabulũ sit aureũ: ⁊ ma¬
miẽ. Aurea quippe tintinmabula lacintine põtifici tumce
inserunt᷑ & exom̃i parte cutundant̃: cũ omnis

Expanded text:
et purpura, et cocco biset purpura, et cocco bissi mala punica et tintinnabula per gyrum, quando ad tantam excellentiam devotae Deo conversationis sacerdos pervenerit, ut nil in illo aliud quamperum videatur: nil ab illo aliud cum os aperuit, quam suavissimus horum sonus audiatur. Quia enim in malo punico multa interius grana uno foris cortice teguntur, recte per mala punica, multifaria virtutum operatio, uno charitatis munimine undique versum tecta designatur. His vero in medio tintinnabula permiscentur, cum neque opus sacerdotis unquam a sonitu verbi quod loquitur discrepat, neque a rectitudine operis, territus adversis, linguae sonitus dissentit. Ubi pulchre additur: Ita ut tintinnabulum sit aureum et mam, etc. Aurea quippe tintinnabula hyacinthinae pontificis tunicae inseruntur, et omni ex parte circundantur, cum omnis
Abbreviated transcription (Latin):
textilis: sicuc fien solet inextremis uestiũ partib
ne facile rũpacur. Capitium quippe cunce iacin¬
cine firmissimã habet oram & exsese textam.
ne facile rumpatur:cũ primordiũ bone nr̃e
actionis forti radice timoris diuini subnixum.¬
& contia om̃s insidias hostis antiqui probatur
c̃ẽ munitũ. Talis nanq ora collũ sacerdotis ꝑ
girum uestit & ornat: quando rectori fiduciã
loquendi subdit. ac predicandi celestia maxi
arectitudine ceperit. Tunca gͦ sacerdotis ia¬
cintina habet oram in capitio dextilem sicut in
egregius atanta ꝑfectione opus uirtucũ incipit.
ad quantam quilibet aliꝰ dutissime laborans uix
aliqñ ꝑuenit: cum canto timore famulatꝰ. om̃i hora
uteca sermonẽ ꝓpħe sollicitꝰ ambulat cũ dño deosuo.
quantũ aliꝰ quis uł moritur᷑. ⁊ ad iudiciũ dñi sui
ultimũ ingͦssurus uix hr̃e sufficit. Deorsũ uͦ ad pedẽ
eiꝰd̃e ciumnce ꝑ circuitũ qͣsi mala punica faciẽ ex iacinto

Expanded text:
texilis, sicut fieri solet in extremis vestium partibus, ut facile rumpantur. Capitium quippe tunicae hyacinthinae firmissimam habet oram, et ex sese textam ne facile rumpatur: cum primordium bonae nostrae actionis, forti radice timoris divini subnixum, contra omnes insidias hostis antiqui probatur esse munitum. Talis namque collum sacerdotis per gyrum vestit et ornat, quando rectori fiduciam loquendi subdit, ac praedicandi coelestia maxima rectitudine coeperit. Tunica ergo sacerdotis hyacinthina habet oram in capitio textilem, sicut in ue egregius, a tanta perfectione opus virtutum incipit, ad quantam quilibet altius diutissime laborans, vix aliquando pervenit, cum tanto timore famulatus, omni hora juxta sermonem Prophetae, sollicitus ambulat cum Domino Deo suo, quantum alius quis vel moriturus, vel ad judicium Domini sui ultimum ingressurus vix habere sufficit. Deorsum vero ad pedes ejusdem tunicae per circuitum, quasi mala punica facies ex hyacintho
Abbreviated transcription (Latin):
totã domũ ubi erant sedentes. Etapparuerun
illis disꝑtite lingue canquã ignis: seditq sup̃
singłos corum. & reliqua. Abstulit gͦ dñs ma¬
re flante uento uehem̃ti & urente tota nocie
& uertit insiccũ: Cũ ꝑ om̃e tempus istiꝰ ue
tis meabiles credentib facit: ut illis ꝑ eal crar¬
seuntib de spiritali egypto interrã reꝓmisst¬
onis. hostiũ inelem̃to eodẽ subsequens suffo¬
cet̃ exeicitus. Nec non & illa hora noctis qua
iste transitus factus ẽ: bene congruit diuino sa¬
cramento. Nlam sequitur.
duenerat uigilia matutina: & ecce rap¬
ciens dñs suꝑ castra egyptiorũ ꝑ coluͥ

Expanded text:
ubi erant sedentes, et apparuerunt illis dispertitae linguae tanquam ignis, seditque super singulos eorum, et reliqua . Abstulit ergo Dominus mare flante vento vehementi et urenti tota nocte, et vertit in siccum, cum per omne tempus istius vitis meabiles credentibus facit, ut illis per eas transeuntibus de spirituali Aegypto in terram repromissionis, hostium in eodem elemento subsequens suffocetur exercitus. Necnon et illa hora noctis, qua iste transitus factus est, bene congruit divino sacramento. Nam sequitur: Advenerat vigilia matutina: et ecce respiciens Dominus super castra Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
nec numerant᷑ nisi ꝑsuccessiones hominũ¬
ñ ꝑnumerũ annorum. Auii aũ ñ a lacobꝑ
ieui usq admoysen. s ꝑtribũ iude nume¬
rant que fut trib regalis: ita ut aphares fo¬
uo iude qui cũ iuda patre suo ingressus est
egyptũ usq ad salmon qui in ipla tribu dux
cerrã repromissionis introiit. sint quinep
generationes. Pnares genuit esrom. Elrom
genuit aram. Aram genuit aminadabn
Aminadab genuit naason. & naason genu

Expanded text:
nec numerantur nisi nec numerantur nisi numerum annorum. Alii autem non Jacob per Levi usque ad Moysen, sed per tribum Judae numerant, quae fuit tribus regalis: ita ut a Phares filio Judae, qui cum Juda patre suo ingressus est Aegyptum, usque ad Salmon, qui in ipsa tribu dux, terram repromissionis introiit, sint quinque generationes. Phares genuit Esrom; Esrom genuit Aram; Aram genuit Aminadab; Aminadab autem genuit Na
Abbreviated transcription (Latin):
igypti: licet ꝑeo qͥ armati no diximꝰ scd̃m gͦci sermoni
anbiguitatẽ:⁊ instructi siue munit ꝓpt̾ supellectilẽ
illi qui hebreorũ libros diligent̃ inspexert̃
ut sit quasi sensus. quinq aut̃ ascenderut̃
filii isrt dleterra egypti. Qd quia minului¬
debatur intelligi: adiuncta gen̾atio ẽ. Aqui¬
lamuͭ & inceteris et inhoc maxime loco
proprie transtulisse omnis iudea conclamat:
&e sinagogarũ conclamant uniuersa subsel¬
quom̃ quinta generatione filii isrt ascendert̃
ae egypto: ꝑhominũ generationes supputa¬
re debet: idẽ ut abipso iacob qui intrauit
inegyptum. usq ad moysen qui cũ popło
egressus est. ut aliqui uolunt generationes
quinq numerent᷑. Iacob enĩ primꝰ. scđs le¬
ui. tertius caath. quartus amrã. quintꝰ mo¬
yses inuenit᷑. Has aut̃ dicit progenies lati¬
nus interpres. quas geneas greci uocant:
que ineuangłio generationes appeliantͤ.

Expanded text:
ra Aegypti, licet pro eo, quod carmati\' nos diximus, secundum Graeci sermonis ra Aegypti, licet pro eo, quod carmati\' nos diximus, secundum Graeci sermonis ambiguitatem et Cinstructi\' siue \'muniti\' propter illi qui Hebraeorum libros diligenter inspexerunt, et fit quasi sensus: \'quinque autem ascenderunt filii Israhel de terra Aegypti\'; quod quia minus uidebatur intellegi, adiuncta \'generatio\' est. Aquilam uero et in ceteris et in hoc maxime loco proprie transtulisse omnis Iudet synagogarum consonant universa subselquomodo quinta generatione filii Israel ascenderint de Aegypto, per horum generationes supputari debet, id est, ut ab ipso Jacob, qui intravit in Aegyptum, usque ad Moysen qui cum populo egressus est, ut aliqui volunt, generationes quinque numerentur. Jacob enim primus, secundus Levi, tertius Caath, quartus Amram, quintus Moyses invenitur. Has autem dicit progenies Latinus interpres quas γενεὰς Graeci vocant: quae in Evangelio generationes appellantur:
Abbreviated transcription (Latin):
eos duxit dñs ꝑuiam terre philistum que
uicina ẽ. reputans ne forte peniteret eũ siui¬
aeret aduersum se bella consurgere: & reuer¬
teet᷑ inegyptum. Ex egypto itaq exeuntib
ceuicino bella subtrahunt᷑: quia derelinquen¬
tib sc łm quedã prius tranquillitas ostendi¬
tur: ne inipsa sua ceneritudine atq incho¬
atione turbati. ad hoc territi redeant qd̃ eua¬
serunt. Prius gͦ securitatis suauitatẽ senti¬
unt: prius pacis quiete nutriunt᷑: post cog¬
nicam uͦ dulcedinẽ tanto iam tolerabiliꝰ
temptationũ ceitamina sustinent: quanto
altius dm̃ cognouerunt. Et armati ascen¬
acrunt filii isrł deterra egypti. Aquila nãq
qui non contentiosus ut quidã putant.
hstudiosus uerbũ int̾pretat᷑ ad uerbũ an¬
coloco ubi.lxx. posuerunt. quinta autem
generatione ascenderunt filii isrł de terra¬
egypti. ita tͣnstulit: ⁊ armati ascender̃ fili isrł St̾ra

Expanded text:
eos duxit Dominus per viam terrae Philistiim, quae eos duxit Dominus per viam terrae Philistiim, quae vicina est, reputans ne forte poeniteret eum si vidisset adversum se bella consurgere, et reverteretur in Aegyptum. Ex Aegypto itaque exeuntibus e vicino bella subtrahuntur, quia derelinquentibus saeculum, quaedam prius tranquillitas ostenditur; ne in ipsa sua teneritudine atque inchoatione turbati, ad hoc territi redeant quod evaserunt. Prius ergo suavitatem securitatis sentiunt, prius pacis quiete nutriuntur, post cognitam vero dulcedinem tanto jam tolerabilius tentationum certamina sustinent, quantoDeum altius cognoverunt. Et armati ascenderunt filii Israel de terra Aegypti. Aquila namque, qui non consed studiosus verbum interpretatur ad verbum, ubi LXX posuergeneratione ascenderunt filii Israel de terra Aegypti. Ita transtulit: Et armati ascenderunt filii Isra
Abbreviated transcription (Latin):
custodit: inoblationẽ dei. primogeniti
asini adouem mutauit.
rit gͥ quasi signũ in manu cua: et qͣst
appensum quid obrecordationẽ int̃
ocłos tuos: eoqd̃ inmanu forti eduxerit u
dñs de egypto. Quid ẽ qd̃ ait cũ de pascha
preciꝑet. erit tibi quasi signum inmani
tua. siue iuxta alia exemplaria suꝑ mani
tuam: An intelligitur suꝑ oꝑa cua. id est
qd̾ preferre debeas oꝑib tuis: Etinet em̃
pascha propt̾ occisionem ouis:ad fidem
xp̃i & sanguinẽ quo redempti sumus. Hec
eñi fides oꝑib preponenda ẽ. ut sit quodã
modo suꝑ manũ ad uersus illos qui inoꝑib
illa pẽdeant oꝑa bona. atq abea preuem¬
antur: non ut ipsa uelut meritis bonorum
oꝑum retribui uideat᷑. Iua eñi ad grãm ꝑ
tinet. Si aut̃ gr̃a: iam ñ exoꝑib. Auoquin
gr̃ã iam non est gr̃a.¬

Expanded text:
custodit, in oblatcustodit, in oblatasini ad ovem mutavit. Erit igitur quasi signum in manu tua, et quasi appensum quid ob recordationem intra oculos tuos: eo quod in manu forti eduxerit vos Dominus de Aegypto. Quid est quod ait, cum de pascha praeciperet, Erit tibi quasi signum in manu tua: sive juxta alia exemplaria, super manum tuam? an intelligitur super opera tua, id est, quod praeferre debeas operibus tuis? Pertinet enim pascha propter ocChristi et sanguinem, quo redemti sumus. haec autem fides operibus praeponenda est, ut sit quodam modo super manum aduersus illos, qui in operibus illa pendeant opera bona atque ab ea praeueniantur, non ut ipsa uelut meritis bonorum operum retribui uideatur. illa enim ad gratiam pertinet; si autem gratia, iam non ex operibus; alioquin gratia iam non est gra
Abbreviated transcription (Latin):
terficies. Om̃e primogenitũ masculinũ
idẽ uirile & ꝑfectum opus. diume gratie
debemus applicare ñ nobis. Quicquid au¬
tẽ femineũ atq molle siue infirmum ẽ
innr̃a conuersatione:nr̃e debemꝰ hoc fra¬
gilitati deputare ñ dño. Quid ꝑ asinum
nisi inmundicia: & quid ꝑouẽ. nisi inno¬
centia designatur: Asinigͦ primogenita
oue mutare ẽ.immunde uide primordia
ad innocentie simplicitatẽ conuertere :
ut post quam illa peccator egit que im¬
munda dñs respuit: ea iam agendo pro¬
ferat. que dei sacrificio imponat. Om̃s
excarnis delectatione concepti.culpe no¬
biscũ originẽ traximꝰ. Unde fit: ut etiam
ex uoluntate nr̃a peccatis implicemur.
S quisquis post maliciam carnis adinne¬
cẽciam conuertit᷑ cordis: primogenitũ asi¬
ni mutat oue: quia prioris uite immun¬
ditiam. ad innocentiam conuertit. Qui
enĩ qualis prius fuit. ẽẽ desinit: & appre¬
hensa carnis mundicia innocentiam

Expanded text:
terficies. Omne primogenitum masculinum, terficies. Omne primogenitum masculinum, id est, virile et perfectum opus, divinae gratiae debemus applicare non nobis: quidquid femineum et molle atque infirmum est in nostra conversatione, nostrae debemus hoc fragilitati deputare, non Domino. Quid per asinum nisi immunditia, et quid per ovem nisi innocentia designatur? Asini ergo primogenita ove mutare, est immundae vitae primordia ad innocentiae simplicitatem convertere, ut postquam illa peccator egit quae immunda Dominus respuit, ea jam agendo proferat quae Dei sacrificio imponat.  in ex carnis delectatione concepti, culpae nobiscum originem traximus. Unde fit ut etiam ex voluntate nostra peccatis implicemur. Sed quisquis post malitiam carnis ad innocentiam convertitur cordis, primogenitum asini mutat ove, quia prioris vitae immunditiam ad innocentiam convertit. Qui enim qualis prius fuerit esse desinit, apprehensa carnis munditia, innocentiam
Abbreviated transcription (Latin):
mendat popło ꝑmoysen dñs ereptionis sue
memonam habendam: & egyptiorũ int̾fec¬
tionis: ut scirent debidores se ẽẽ primogenita
sua. & primogenita iumentorũ suorũ dño
offerre: qui in eorũ libadione omnia pͥmoge¬
nita egyptiorũ extinxit. Unde insequentib
ipse popłs dicturus est. Occidit dñs omne
primogenitum interra egypt:aprimoge¬
nito hominis usq ad primogenitũ iumen¬
torũ: iccirco immolodño õẽ qd aꝑit uuluam
masculini sexuf & omnia primogenita fili¬
orum isrł ieorũ precio redimo. Mistice au¬
dem primogenita nr̃a dño offerimꝰ: cũ pri¬
mordia oꝑm nr̃orum ill scificamus. Quic¬
quid eñi ex uulua bone uoluntatis. acbone
cogitationis inaꝑtũ samsermonis & bone ope¬
rationis processerit: iure dño competit. qui
dedit ipsũ bonum uelle & ꝑfictre ꝓbona uo¬
luntate. Quicquid inquit habueris mascu¬
uni sexus. consecrabis dño Primogenitum
asini mutabis oue. Qd si non redemeris.in¬

Expanded text:
mendat populo per Moysen Dominus ereptionis suae memoriam habendam, et Aegyptiorum interfectionis, ut scirent debitores se esse, primogenita sua et primogenita jumentorum suorum Domino offerre, qui in eorum liberatione omnia primogenita Aegyptiorum exstinxit. Unde in sequentibus ipse populus dicturus est: Occidit Dominus omne primogenitum in terra Aegypti, a primogenito hominis usque ad primogenitum jumentorum. Idcirco immolo Domino omne quod aperit vulvam masculini sexus, et omnia primogenita filiorum meorum pretio redimo . Mystice autem primogenita nostra Domino offerimus, cum primordia operum nostrorum illi sanctificamus. Quidquid enim ex vulva bonae voluntatis ac bonae cogitationis, in apertum sani sermonis et bonae operationis processerit, jure Domino competit, qui dedit ipsum bonum velle et perficere pro bona voluntate. Quidquid, inquit, habueris masculini sexus, consecrabis Domino. Primogenitum asini mutabis ove. Quod si non redemeris, in
Abbreviated transcription (Latin):
os eius inquit confringetis. Quid hoc
significet. ioħs euangłista narrans de pas¬
sione dm̃ ineuangłio suo ostendit dicens.
Iudei gͦ qm̃ parasceue erat ut non remane¬
rent incruce corpora sabbato. erat aũt mag¬
nusdies ille sabbat: rogauerunt pilatũ
ut frangerent᷑ eorum crura & tollerentur.
Uenerunt gͦ milites: & primiquidẽ fregert̃

Expanded text:
os, inquit, illius confringetis. Quid hoc os, inquit, illius confringetis. Quid hoc significet Joannes Evangelista narrans de passione Domini in evangelio suo, ostendit dicens: Judaei ergo quoniam parasceve erat, ut non remanerent in cruce corpora sabbato erat autem magnus dies ille sabbati rogaverunt Pilatum, ut frangerentur eorum crura et tollerentur. Venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
aus. renati ñ ex semine corruptibil s incor¬
ruptibili ꝑuerbum dei uiui & ꝑmanentis.
Aduena quoq & mercennariꝰ: pascha edẽ
non possunt. Quis est aduena nisi qui nu¬
puenit adfidem: nec firmus est incatholi¬
careligione : Mercennariꝰ aut̃ ipse ẽ. quiꝓ
cerenis tantũ lucris laborat: & nullũ in
futuro premiũ requirit. Isti sane non st̃
uigni acciꝑe corpus xp̃i: quia aut cum nõ
sumit̾ credunt aut ueracit̃ ñ amant: ac
ião indigni st̃ eiꝰ participatione. Sequit᷑.
nuna domo comedetur: nec efferetis de car¬
nib eius foras. necos eiꝰ confringetis. Inuna
domo agni caro comedi iubetur: quia in
una eccłia catholica misteriũ passionis
eius rite celebrat᷑. Nec efferrilicet de car¬
nib eius foras. quia nec pagani nec iudei
nec heretici. nec illi omnino qui extra eccle¬
siam sunt adhanc cõmunionẽ admittũ¬
tur: quorũ fides. doctrina. & conuersatio
aliena est aregula eccłiastice discipline. lec

Expanded text:
 sed incorruptibili, per verbum Dei vivi et permanentis . Advena quoque et mercenarius pascha edere non possunt. Quis est advena, nisi qui nuper venit ad fidem, nec firmus est in catholica religione? Mercenarius autem ipse est, qui pro terrenis tantum lucris laborat, et nullum in futuro praemium requirit. Isti sane non sunt digni accipere corpus Christi, quia aut eum non firmiter credunt, aut veraciter amant, ac ideo indigni ejus participatione sunt. Sequitur: In una domo comedetur: nec efferatis de carnibus ejus foras, nec os illius confringetis. In una domo agni caro comedi jubetur, quia in una Ecclesia catholica mysterium passionis ejus rite celebratur; nec efferri licet de carnibus ejus foras, quia nec pagani, nec Judaei, nec haeretici, nec illi omnino qui extra Ecclesiam sunt ad hanc communionem admittuntur; quorum fides, doctrina et conversatio, aliena est a regula ecclesiasticae disciplinae. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃. ꝑfilentiũ scõrum clamor audit̃. Ciqͥ
post hoc: Iubet̃ moyses uirga ꝑcutere mare.
ut ingredienti popło dei dehiscat & cedat ac
uoluntati diuine elementorũ famulent᷑ obse¬
quia: & aque que timebant᷑ dextra leuaq fami¬
lis dei murus effecte. ñ solũ ꝑniciem nesciant
s & mummen exhibeant. Sequitur.
ũq extendisset moyses manũ suꝑ mare.
abstulit illud dñs flante uento ueheni
& urente tota nocte & uertit insiccũ et ceta.
Quid ẽ moysen manũ extende suꝑ marẽ mi
tũ diuine pocentie: Abstulit illud dñs flan¬
te uentouehem̃ti & urente. Illo utiq uento.
dequo inpsalinis dictum ẽ. inspũ uehem̃ti¬

Expanded text:
apud Deum, per silentium sanctorum clamor auditur. Et quid post hoc? Jubetur Moyses virga percutere mare, ut ingredienti populo Dei dehiscat et cedat, ac voluntati divinae elementorum famulentur obsequia, et aquae quae timebantur, dextra laevaque famulis Dei murus effectae, non solum perniciem nesciant, sed et munimen exhibeant. Sequitur: Cumque extendisset Moyses manum super mare, abstulit illud Dominus, flante vento vehementi et urenti tota nocte, et vertit in siccum, etc. Quid est Moysen manum extendere super mare,esse divinae potentiae? Abstulit illud Dominus flante vento vehementi et urenti, illo utique vento de
Abbreviated transcription (Latin):
& depotestate sathane. habuit aliquẽ ꝓ¬
fectum etiam si adintegrũ ꝑuenire ñ po¬
tuit. Meliꝰ est eñi ꝑfectã uitam querenti
initmere moni:quã ne ꝓficisci quidẽ ad ꝑ¬
fectionẽ querendam. Unde & eorũ falli
uidetur opinio: quidũ nimis arduũ iter
untutis exponunt: dumq multas eiꝰ dif¬
ficultates multaq ꝑicula & lapsus enu¬
merant: ne meundũ quidẽ id aut inci¬
piendum iudicant. S multo melius ẽ
me inhoc itinere uel mori si ita necesse ẽ:
quã int̾ egyptios ꝑmanentẽ necari: et
salsis aque amarisq fluctib obrui.

Expanded text:
et de potestate Satanae, habuit aliquem pet de potestate Satanae, habuit aliquem profectum, etiamsi ad integrum pervenire non potuit. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam ne proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter virtutis exponunt, dumque multas ejus difficultates multaque pericula et lapsus enumerant, ne ineundum quidem id aut incipiendum judicant. Sed multo melius est, ne in hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter Aegyptios permanentem necari, et falsis atque amaris fluctibus obrui.
Abbreviated transcription (Latin):
bras magis quã lucẽ. Et tugͦ si ab egyptiis re¬
cedas. & potestatem demonũ fugias: uide
quanta tibi diuinitꝰ preparantur auxilia:
uide quantis adiutorib uteris. Tantũ est
ut ꝑ maneas fortis infide: necte egyptioꝵ
equitatus & quadrigarũ fomido ꝑterreat:
sepulchra in egypto ita eduristi nos de egyp¬
to ut indeserto hoc moriam᷑. Melius fuãt noᷤ
fatiscentis intemptatione animi uerbast̃.
E siquis itabeatus est. qui sic tẽptationũ
pondus ex pediat̾. ut nulla menti eiꝰ cogi¬
tatio ambiguitatis obrepat: Uide mag¬
no illi eccłie fundamento & petre solidissi
tasti: Ueruntamen quia dicunt melius
fuerat nosseruire egyptiis ꝗͣ ori ĩ heremo: cẽpta¬
ciõĩs fragilitati ħ uba sunt. Alioqui. falsuĩẽ. Longe
ẽ enĩmeli in heremo mori. ꝙͣ fuire egyptiis. Qem̃ĩ here¬
mo moritur: hoc ipso qd̃ sc̃paratus est ab
egyptiis & recessit arectorib tenebrarum.

Expanded text:
tenebras quam lucem. Et tu ergo, si ab Aegyptiis retenebras quam lucem. Et tu ergo, si ab Aegyptiis recedas, potestatem daemonum fugias, vide quanta tibi divinitus praeparantur auxilia, vide quantis adjutoribus uteris: tantum est ut permaneas fortis in fide, nec te Aegyptiorum equitatus et quadrigarum formido perterreat; sepulcra in Aegypto, ita eduxisti nos, ut in deserto hoc moriamur. Melius fuerat nos fatiscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est qui sic tentationum pondus expediat, ut nulla ejus menti cogitatio ambiguitatis obrepat? Vide magno illi Ecclesiae fundamento et petrae solidissitasti ? Verum tamen quia dicunt, Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in eremo, tentationis et fragilitatis haec verba sunt, alioquin falsum est, longe melius est in eremo mori, quam servire Aegyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus est ab Aegyptiis et discessit a rectoribus tenebrarum
Abbreviated transcription (Latin):
riuit peccatorũ suorum cenebras agnoscẽ¬
abrigne sui amoris infulsit: Sequit᷑.
icturusq est pharao suꝑ filiis ifrł. Co¬
artati sunt interra: conclusit eos
sesercũ. Et indurabo coreiꝰ. & ꝑsequetur
uos&e reliqua. Non eñĩ iter uite sine tẽp¬
tationũ fluctib agit᷑: sicut apłs dicit. Om¬
nes qui uolunt pie uiuere inxp̃o: ꝑsecu¬
tionẽ patiunt᷑. Estimat pharao cũ inge¬
rit ꝑsecutiones. et coartat tribulationib.
qd cito possit subuertere afide. xp̃ianum.
S si moysen idẽ legẽ de sequens agas hoc
iter: egyptiꝰ de quidẽ ꝑsequit᷑. & insectatur.
sed uide quid fiat.
colũna nubis priora dimictens. post tergũ
stecit̾ inter castra egyptiorũ et isrłitarum.
hec columna nubis popło quidẽ dei effi¬
citur murus: egyptiis uero obscuritatẽ
imponit &e tenebras. Non enĩ transfertur
columna ignis ad egyptio ut uidean lucem:
s intenebris ꝑmaneãt: quia dilexerunt cene

Expanded text:
ruit, peccatorum suorum tenebras agnoscenruit, peccatorum suorum tenebras agnoscentibus ignes sui amoris infulsit? Sequitur: Dicturusque est Pharao super filiis Israel: Coarctati sunt in terra, conclusit eos desertum: et indurabo cor ejus, et persequetur vos, et reliqua. Non enim iter vitae sine tentationum fluctibus agitur, sicut Apostolus dicit: Omnes qui volunt pie vivere in Christo, persecutionem patiuntur . Aestimat Pharao cum ingerit persecutiones et coarctat tribulationibus, quod cito possit subvertere a fide Christianum: sed si Moysen, id est legem Dei, sequens agas hoc iter, Aegyptius te quidem persequitur et insectatur. Sed vide quid fiat. columna nubis, priora dimittens, post tergum stetit inter castra Aegyptiorum et Israelitarum. Haec columna nubis populo quidem Dei efficitur murus, Aegyptiis vero obscuritatem imponit et tenebras. Non enim transfertur columna ignis ad Aegyptios, ut videant lucem; sed in tenebris permanent, quia dilexerunt magis
Abbreviated transcription (Latin):
urtis: Illa nimirũ quã dñs dixit in euan¬
ꝗio. Dicit quippe. Quis urm̃ uolens currẽ
edificare. nonne prius sedebit &e cõputabit
simptussi habet unde ꝑficiat: Ista ẽ gͦ cur
idem etiam columna: quia rectus & firmus
efulciens infirmicatẽ nrãm: ꝑ noctẽ lucenᷤ:
ꝑdiem ñ lucens. Ut qui ñ uident uideant: &
quiuident cccifiant. Potest &e sic non in cõ¬
grue accipi: qd̾ xp̃i sacramentũ tanquam
mdie manifestatũ est incarne uelud in
nube: iniudicio uͦ tanquã interrore noc
turno:quia cunc erit magna tribulatio
scłi tanquã ignis & lucebit iustis & arde¬
bit iniustis. Rursum de hac columne ignis
et nubis subtili inuestigatione discussum
intelligi et alit̾ potest. Quid est gͦ qd̾ colũ¬
splendore ignis ñ indie s innocte radia¬
bat: nisi quia redẽptor nr̃ sue conuersati¬
onis exemplo. ducatũ sequentib se prestanᷤ.
de iusticia sua confidentib nulla luce cla¬

Expanded text:
turris? Illa nimirum quam dixit in Evanturris? Illa nimirum quam dixit in Evangelio. Dicit quippe: Quis vestrum volens turrim aedificare: nonne prius sedebit et computabit sumptus, si habet unde perficiet ? Ex Isidoridem etiam columna, quia rectus, et firmus, et fulciens infirmitatem nostram. Per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . 2. Potest et sic non incongrue accipi, quod Christi sacramentum tanquam in die manifestatum est in carne, tanquam in nube; in judicio vero, tanquam turno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Rursum de hac columna ignis et nubis subtili investigatione discussum intelligi et aliter potest. Quid est ergo quod columsplendore ignis non in die, sed in nocte radiabat, nisi quia Redemptor noster, suae conversationis exemplo ducatum sequentibus se praestans, de justitia sua confidentibus nulla luce cla
Abbreviated transcription (Latin):
luxta aliam aut̃ editionẽ ita legit᷑. De othon
inquit conuersi iter facite inter epauleũ
& int̃ magdalũ: qd̃ est contra beelsephon.
hecaut̃ interpretant᷑. epauleũ quidẽ as¬
censio tortuosa. magdalũ turris. Beelse¬
phon ascensio specuile:uel habensspe¬
culam. Tuforsitan credebas quia iter qd̃
ds ostendit planum ee̾t &e molle. et nichil
prorsus haberet difficultatis. aut laboris:
ascensio est.& ascensio cortuosa. Noneñ pro
ascensio specule. uel habens speculã. Ascen¬
sio ad accus ꝑtinet: specula ad fidem. Osta
a sͦ quia &x inactib et infide multaẽ difficultã.
multus labor. Multe eñi cemptationes occu¬
nunt: multa offendicula uolentib agere q̃¬
in sunt. Tum deinde infide multa inuenies
couosã. plurimas questiones: multas obiecti¬
ones hereticorũ: multas contraditiones infide¬
lum. Hoc gͦ iter agendum est. sequentib de¬
am. d est & turris in hoc itinere. Que est ista

Expanded text:
Juxta aliam autem editionem ita legitur: De Othon, Juxta aliam autem editionem ita legitur: De Othon, inquit, conversi, iter facite inter Epauleum, et inter Magdalum, quod est contra Beelsephon. Haec autem interpretantur Epauleum quidem ascensio tortuosa: Magdalum turris. Beelsephon ascensio speculae vel habens speculam. Tu fortassis credebas quia iter quod Dominus ostendit planum esset et molle, et nihil prorsus haberet difficultatis aut laboris. Ascensio est, et ascensio tortuosa: non enim prascensio speculae, vel habens speculam. Ascensio ad actus pertinet, specula ad fidem. Ostendit ergo quia et in actibus et in fide multa est difficultas, et multus labor. Multae enim nobis tentationes occurrunt: multa offendicula volentibus agere quaedam sunt. Tum deinde in fide multa invenies tortuosa, plurimas quaestiones, multas objectiones haereticorum, multas contradictiones infidelium. Hoc iter agendum est sequentibus Deum; sed est et turris in hoc itinere. Quae est ista
Abbreviated transcription (Latin):
bis recte nos apłs docet baptisini misteria con¬
dneri: neceslarium ẽ ut qui bap ortr¬
tirant᷑ in xp̃o ĩmorte ipsius baptirent᷑. & ipsi
consepeliant᷑. Et cũ ipso die tercia resurgant
amortuis: quos & scđm hoc qd̃ dicit apłs. sim
secũ suscitauit. simulq sedẽ fecit in celestibus.
Cũ gͦ tibi tercii diei misteriũ fuerit susceptum.
incipiet de deducere ds̾: & ipse pꝰ hec tͥ uiam sa¬
lutis ostendere. S uideamus quid post hec
dicit᷑ ad moysen: que uia precipit᷑ eligenda.
Reuersi inquit castra metent̾ cregione phia¬
iroth. & reliqua. Beetͬam quippe dño iuben¬
te reuersi filii isrł castra metati sunt eregiõe
phiairoch que ẽ int̃ magdalũ & mare contra
beelsephon castra ponentes suꝑ mare. Pmiai¬
roth os nobiliũ: magoalũ turris. Beelsephor
dñs aquilonis. Et bene ẽ. ut ore doctorũ inst¬
tus ascendas turrem uirtutũ: & memineris
tibi semꝑ contra dnm̃ aquilonis idẽ diabo¬
lũ principem infideliũ semꝑ ẽẽ pugnandũ

Expanded text:
baptismi mysteria contineri, necessarium est ut qui baptizantur in Christo, in morte ipsius baptizentur, et ipsi consepeliantur, et cum ipso die tertia resurgant a mortuis. Quos et secundum hoc quod dicit Apostolus, simul secum suscitavit, simulque fecit sedere in coelestibus. Cum ergo tibi tertii diei mysterium fuerit susceptum, incipiet te deducere Deus, et ipse post haec tibi viam salutis ostendere. Sed videamus quid post haec dicitur ad Moysen: quae via praecipitur eligenda. Reversi, inquit, castrametentur e regione Phihahiroth, et reliqua. De Ethan quippe Domino jubente reversi filii Israel, castrametati sunt e regione Phihahiroth, quae est inter Magdalum et mare, contra Beelsephon, castra ponentes super mare. Phihahiroth, os nobilium: Magdalum, turris: Beelsephon, Dominus aquilas. Et bene est ut ore doctorum instructus, ascendas turrim virtutum, et memineris tibi contra Dominum aquilonis, id est diabolum principem infidelium, semper esse pugnandum.
Abbreviated transcription (Latin):
siue othon in nram linguã uerti dicunt:
fortitudo. siue signa eis. & merito. Hic eñi
audies dici quia ds antecedebat eos ꝑdiẽ
incolumna nubis: et ꝑ noctẽ incolũna ig¬
nis.Non hoc inuenis factum apud rames¬
se nec apud socoth que scđã proficiscentib
castra dicunt᷑. s tercia castra sunt in quib
fiunt signadiuina. Recordare que suꝑiꝰ
lecta sunt cũ dicebat moyses adpharao¬
nẽ. Iter criũ dierũ ibimus indeserto: et
immolabimus dño deo nr̃o. Hoc gͦ erat
triduũ ad qd festinabat moyses:& contra¬
dicebat pharao. Ille eñ dicebat ne abea¬
tis longius. Non ꝑmittebat pharao ad
locũ signorũ ꝑuenire filios isrł: ñ ꝑmit¬
tebat eos incantũ proficere. ut possint
tercii diei misteriis ꝑfrui. Audi eñi ꝓpħã
qui dicit. Resuscitabit nos ds post biduũ:
& indie tercia resurgemus: et uiuemus in
conspectu eius. Prima dies nobis passio
saluatoris ẽ: & scdã qua descendit in infer¬

Expanded text:
sive Othon, in nostram linguam verti dicunt, sive Othon, in nostram linguam verti dicunt, fortitudo sive signa ejus. Et merito. Hic enim audis dici, quia Deus antecedebat eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis. Non hoc invenis factum apud Ramesse, nec apud Socoth, quae secunda proficiscentibus castra dicuntur; sed tertia castra sunt, in quibus fiunt signa divina. Recordare quae superius lecta sunt cum dicebat Moyses ad Pharaonem: Iter trium dierum ibimus in deserto, et immolabimus Domino Deo nostro. Hoc ergo erat triduum, ad quod festinabat Moyses: et contradicebat Pharao. Illi enim dicebat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao ad locum signorum pervenire filios Israel; non permittebat eos interim proficisci, ut possint tertii diei mysteriis perfrui. Audi enim propheta quid dicit: Resuscitabit Deus nos post biduum, et in die tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Prima dies nobis passio Salvatoris est; secunda qua descendit in infer
Abbreviated transcription (Latin):
solitudinis. Ons auit precedebat eos adostẽ¬
aendam uiam ꝑdiem in colũna nubis et
ꝑ noctẽ in colũna ignis: ut dux eẽt itineris
utroq tẽpore. Hunquã defuit colũna
nubis ꝑdiem: nec columna ignis ꝑnoctẽ
coram popło. Locutus est aut̃ dñs ad moy¬
sendicens. Loquere filiis irt. Reuersi cas¬
tra mecent᷑ exregione phiauoth que ẽ anᷤ
magdalu &e mare contia beellephon ancõs
pectueius castra ponetis suꝑmare. Exrames¬
se que int̾pretatur cõmotio tinee. uel toni¬
pretes nominum. Cũgͦ uoce euangłii cõmo¬
monitus derelinquens egyptum. discusseris
reieceris: habitabis intabernaculis. Habi¬
tabis enim intabernaculis: exquibi nolumꝰ
ex poliari s suꝑ uestiri. Habitatio aũt̃ cab̃¬
naculorum. expeditũ & absq ullis impedi¬
mentis indicat c̾ẽ eum qui festinat ad dm̃.
S ne inhoc quidẽ standum est urgendaꝓ
fectio: mouenda sunt castra etiam de locoth:
& festinandũ est. ut ueniat᷑ inethan. Ethan

Expanded text:
ecedebat eos ad ostendendam viam per diem in columna nubis et per noctem in columna ignis ut dux esset itineris utroque tempore numquam defuit columna nubis per diem nec columna ignis per noctem coram populo locutus est autem Dominus ad Mosen dicens loquere filiis Israhel reversi castet mare contra Beelsephon. castra ponetis super mare . Ex Ramesse, quae interpretatur commotio tineae vel tonipretes nominum. Cum ergo voce Evangelii commonitus, derelinquens Aegyptum, discusseris rejeceris, habitabis in tabernaculis. Habitabis enim in tabernaculis, ex quibus nolumus exspoliari, sed supervestiri. Habitatio autem tabernaculorum, expeditum et absque ullis impedimentis indicat esse eum, qui festinat ad Deum. Sed nec in hoc quidem standum est: urgenda est profectio, movenda sunt castra etiam de Socoth, et festinandum est ut veniatur in Etham. Etham
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternũ: & reliqua. Quomͦ accipienda
sunt hec uerba: cũ uiderint postea isrłite
egyptios: Anquia isti qui tunc uidebant
ñ eos ulterius uiderunt: quia & illi sunt
mortui qui consequebant᷑. et isti om̃s quisq
die mortis sue: Namposteri corũ iuderunt
posteros eorum: Annon eos uidebitis sicut
hodie intelligendum ẽ: Honsicut hodie ꝑ¬
sequentes. & immicos. et tanto post uos agmi¬
ne uementes:ut omnino nulla sit questio:
nec de et̃no tempore qd hic posuit. quia et¬
siuidebunt se utriq tempore resurrectionis.
nonsic utiq uidebunt ut hodie. S interim¬
clamat moyses ad dñm. Quomͦ clamat: Nul¬
la eius uox clamoris auditur: & tam̃ dicit ad
eum ds. quid clamas adme. Uelimscire quomͦa
sc̃i sine uoce clamant ad dm̃. Apłs docet: quia
dedit ds spm̃ filii sui incordib nr̃is clamantẽ
abba pat. Et addit. Ipse sp̃s int̃ pellat ꝓ nobis

Expanded text:
aeternum tempus. quomodo accipienda sunt haec uerba. cum uiderint postea Israhelitae Aegyptios? an quia isti qui tunc uidebant non eos ulterius uiderunt, quia et illi sunt mortui qui consequebantur et isti omnes quisquis die mortis suae? nam posteri eorum uiderunt posteros illorum, an "non eos uidebitis sicut hodie" intellegendum est non sicut hodie persequentes et inimicos et tanto post uos agmine uenientes, ut omnino nulla sit quaestio nec de aeterno tempore quod hic posuit, quia etsi uidebunt se utrique tempore resurrectionis, non sic utique uidebunt ut hodie? Quid eclamavit Moyses ad Dominum. Quomodo clamat? Nulla ejus vox clamoris auditur; et tamen dicit ad eum Deus, Quid clamas ad me ? Velim scire quomodo sancti sine voce clament ad Deum. Apostolus docet, Quia dedit Deus Spiritum Filii Abba, Pater. Et addit: ipse Spiritus interpellat pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ ueterẽ hominẽ cũ actib eiꝰ: & induat
nouũ qui scđm dm̃ creatus ẽ in iusticia
&x sc̃itate ueritatis. sicq digne sociabitur
conuiuiis cęlestib. uesceturq rite epulis
spiritalib. Cadẽ lex erit indigene & colo¬
no qui peregrinant̾ apud uos: quia ꝑsona¬
rum non ẽ acceptor ds̾ s iom̃i gente qͥti¬
met eum & oꝑat᷑ iusticiam acceptus est illi.
Hon eñi est distinctio iudei atq gentilis.

Expanded text:
nem cum actibus ejus, et induat novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Sicque digne sociabitur convivis coelestibus, vesceturque rite epulis spiritalibus. Eadem lex erit indigenae et colono, qui peregrinatur apud vos. Quia personarum non est acceptor Deus: sed in omni gente, qui timet Deum et operatur justitiam, acceptus est illi. Non enim est dist