comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tariposse. ꝗ anullũ negonũ tuũ
gestũ est. Cildebitor tuus nõ fuit. s
rat̾i habitio ĩquid fecit tuũ negotul
Etsicut ei aquoexatiũ est adu̾sus cũ
cdat repetnoꝗratũ habuit. ita ⁊̃
ip̃i debebit post rati habinõe. adũ¬
sus me cõpet̃e actio. Sic rahabinocõ¬
stitirituũ negotiũ q. ab mniotuũ
nõ erat. ẜ⁊ tuacõtẽplatioe gestũ ¶ d̾
ait. sititii debitorẽ cute heredẽ pu¬
talũcũ eẽt seupheres cõuenero. simi¬
lit̃ ⁊ exegero. mox iuraũ habiũs. eẽ¬

Expanded text:
ullum negotium tuum gestum est, cum debitor tuus non fuerit. sed ratihabitio, inquit, fecit tuum negotium: et sicut ei a quo exactum est aduersus eum datur repetitio qui ratum habuit, ita et ipsi debebit post ratihabitionem aduersus me competere actio. sic ratihabitio constituet tuum negotium, quod ab initio tuum non erat, sed tua contemplatione gestum.Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem putabam, cum esset Seius heres, conuenero similiter et exegero, mox tu ratum habue
Abbreviated transcription (Latin):
Apõt uicłi boni uiri arbittulitẽ de¬
fendere. is ꝗ actorẽfrustrãdoeffici¬
at. ne adexitũ cõtroulla decluca¬
t̃. Edeluas res petñdas ꝓcura¬
tor datus. siunã rẽpetar exceptio¬
ne nõ excludit᷑. ⁊ rẽ inudiciũ dduc̃¬

Expanded text:
potest uideri boni ‹uiri› arbitratu litem defendere is, qui actorem frustrando efficiat, ne ad exitum controuersia deducatur.Ad duas res petendas procurator datus si unam rem petat, exceptione non excluditur et rem in iudicium deduci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtefide uissero dũputomichi ate
titunegotia ee cũcẽnt ssphronuea
gessi. solus siphronius midnacu
tia gesscro. nõ mãdatotuo. finctu¬
telr iudicio tenearis. negotiorũ ge¬
stoꝵ tehabebo ob̾ug̾atũ s. c pu¬
ꝑillũ. simꝗdo locuplitior fuĩt factꝰ¬
tẽ si ꝑ cũatdi tuomuniã pecuniã
dedero nucõ tẽplanõe. ut creclito

Expanded text:
te fideiussero, dum puto mihi a te Titii negotia esse cum essent Sempronii, ea gessi, solus Sempronius mihi acttia gessero non mandatu tuo, sed ne tutelae iudicio tenearis, negotiorum gestorum te habebo obligatum: sed et pupillum, modo si locupletior fuerit factus.Item si procuratori tuo mutuam pecuniam dedero
Abbreviated transcription (Latin):
testatã. reus ꝗ ꝓcuratorẽ ded̃ mu¬
tare ꝗd̃ cũ. ł inselitẽ tñs ferre aui¬
uoꝑ curatore. ł inciuitatemanẽtẽ
põt. causamprius cognita. Nõso¬
lũ aũt ip̃iꝗdedit ꝓcuratorẽ hoc ꝑ¬

Expanded text:
contestatam reus qui procuratorem dedit mutare quidem eum uel in se litem transferre a uiuo procuratore uel in ciuita‹te› manente potest, causa tamen prius cognita.Non solum autem ipsi qui dedit procuratorem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ptu sibi quasire meliorefacta ab eo
cdesicłabat. fr̃eminore iã legime¬
nullare urguentes ⁊ ̃olũptaro cau¬
safactos eũ clequo q̃rit̾ accionẽ nõ
habe ¶Timũsipiciatis respectu
sororu alun filiĩ. actiont hoc noĩe

Expanded text:
ptus sibi quasi re meliore ab eo facta desiderabat fratre minore iam leginulla re urguente, sed uoluptatis causa factos eum de quo quaeritur actionem non habere.Titium , si pietatis respectu sororis aluit filiam, actionem hoc nomine
Abbreviated transcription (Latin):
nĩest mĩto eũ ꝗ demapublica agit ⁊
pͥuatoclãpno ex̃phibitioe afficit᷑. qi
priuate actioĩ dareposseꝓcua̾torem
multomagi cdabit adscpulchriui¬
olan actibnemis. ad q̃ cares ꝑtin⁊.¬
Id actionẽ in uiriaꝵ exlege cornelia

Expanded text:
tum est merito eum qui de uia publica agit et priuato damno ex pro‹hi›bitione adficitur, quasi priuatae actionis dare posse procuratorem. multo magis dabit ad sepulc‹h›ri uiolati actionem is ad quem ea res pertinet.Ad actionem iniuriarum ex lege Cornelia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidĩ cõmissũrestitui iussacẽt m̃ di¬
taos. magistratus actoẽs horũ bonou
iiũ. ⁊ seiũ ⁊ gaiuĩ iooneos creaue¬
rt. postinodũ hiiactões int̃ secliui¬
sert̃ administrationẽ bonoꝵ. ioq
egert̃ sine auctoĩtaie.⁊ sinecosñsu

Expanded text:
fideicommissum restitui iussa esset hereditas, magistratus actores horum bonorum Titium et Seium et Gaium idoneos creauerunt: postmodum hi actores inter se diuiserunt administrationem bonorum idque egerunt sine auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
notat᷑. Set ⁊ si iure uirando delagoni¬
rauit quis se nõ deliquis se nõent no¬
tatus. Naqdãmodo innocentiãsuã
iure iurando ab ꝓbauit. ¶M.in
dẽ ꝗ̃ adũsarius secutus ẽ nõ prãt. Ut
puta fide iussipte.⁊ sol uimidati
tesicõdepnauero. famosũ facio. ¶i¬
lud plane adclendũ est quod int̃ qũ
⁊ heres suonoĩe dãpnatur. ⁊ iõ mfa¬
mis sit᷑. si ĩdẽposito. ł inmanoatõma¬
heres suonoĩe clãpnaripõt. Quiahe¬
res neq intutelã. neq insocietatẽ
succeclit. si tm̃ mes alienũ clefũc¬
ti c̃criouidicio clãpnatus nõeit in

Expanded text:
notatur. sed et si iureiurando delato iurauerit quis ‹se› non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adprobauit. 'Man quam aduersarius secutus est, non praestat. ut puta fideiussi pro te et solui: mandati te si condemnauero, famosum facio. Illud plane addendum est, quod interdum et heres suo nomine damnatur et ideo infamis fit, si in deposito uel in manheres suo nomine damnari potest, quia heres neque in tutelam neque in societatem succedit, sed tantum in aes alienum defuncti.Contrario iudicio damnatus n
Abbreviated transcription (Latin):
ateqͣuis malegestũ ꝓbaucro. negotio¬
gͦ ne ĩ cdubio hoc ant raͣni habeã. actio
negonioꝵ gestor ũ p̾endẽat: Nãquom᷑
cũsemel ceꝑ̃it. nuda uolũtate tollerS
suꝑuis itaueꝵ se pũtae. sidolus maliis ã
te absit̃. Sceuolã imoputo. ⁊ sicõpbe
adhuc hegotiorũ gestoꝵ actionẽ ẽt.

Expanded text:
a te quamuis male gestum probauero, negotioergo ne in dubio hoc, an ratum habeam, actio negotiorum gestorum pendeat: nam quomodo, cum semel coeperit, nuda uoluntate tolletur? sed superius ita uerum se putare, si dolus malus a te absit.Scaeuola: immo puto et si comprobem, adhuc negotiorum gestorum actionem esse,
Abbreviated transcription (Latin):
siquis famoso uicho cocdẽpnatu i in
ĩtegrũ restututione fuĩt ab solutu.
põp. putit hũc infamiã ecimi ¶ De
plenu diximus. Itẽ adicit libisue
suis. fre. sorore urore. socero. socru
genero. nuru. uitrico. nouerca. pͥui¬
gno priuigna. pupillo. pupilla. furi

Expanded text:
s famoso iudicio condemnatus per in integrum restitutionem fuerit absolutus, Pomponius putat hunc infamia eximi.Deindplenius diximus.Item adicit: 'liberisue suis, fratre sorore, uxore, socero socru, genero nuru, uitrico nouerca, p‹r›iuigno priuigna, pupillo pupilla, ‹furi
Abbreviated transcription (Latin):
uITinepeculiari amãcipia ꝓstitt
habuit. notaĩ. ⁊ post lib̾tatẽ ait¬
alupniator itademũnotat᷑ siflũt
calũpniecansa clãpintus. neq enĩ
sufficit calũpniatũ. Itẽp̃uaricatõ
puaricator e aui quasi uaricator q̃
ouĩsapirtẽ adiuuat ꝓclita causa
sua. Quod nom̃ labeo auaria certa

Expanded text:
uitute peculiaria mancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait.Calumniator ita demum notatur, si fuerit calumniae causa damnatus: neque enim sufficit calumniatum: item praeuaricator. praeuaricator autem est quasi uaricator, qui diuersam partem adiuuat prodita causa sua
Abbreviated transcription (Latin):
factus sꝑ locupletior. equissimũerit. i
eũ cdairepenitionẽ. Nec enĩ deb exalie¬
noclapno eẽlocuples. ¶Si mannos
sigłos certaqntit. alicui fuñt relicta.
hoĩ honestiori loci. ut utisilaiũ araiũ
ũ. ł usus fructus tr̃s accio. ⁊ sinep̃tõe

Expanded text:
factus sit locupletior aequissimum erit in eum dari repeti‹ti›onem: nec debet ex alieno damno esse locuples.Si in annos singulos certa quantitas alicui fuerit relicta homini honestioris loci ueluti salarium annuum uel usus fructus, transactio et sine praetore
Abbreviated transcription (Latin):
si seruus neasepeteretur pactus fuñ.
nicilualebit pactũ. dedoliexcepri¬
oe uidcamus. ⁊si inrẽpaciscai᷑ ꝓdetit
Quodsi ĩꝑsonãpactũcõceprũ est. tẽ dño
dolisr̃ est ceptioslos it hisqmꝑo¬

Expanded text:
si seruus, ne a se peteretur, pactus fuerit, nihil ualebit pactum: de doli exceptione uideamus. et si in rem paciscatur, proderit quod si in personam pactum conceptum est, tunc domino doli superest exceptio.Nos autem his
Abbreviated transcription (Latin):
disfi ignominiecaus ist eũ ẽ caucto¬
rasse. est ⁊ quartũgrs nussiõi siqꝑ
euitã doꝵ munoꝵ causamuliuã sub¬
iss ⁊ hec añ misslo existimationẽ nole¬
oit. ut est sepissune rescͥpiũ. ¶ uo
ꝗlege uilia dcadultus fuit clapnatꝰ.

Expanded text:
disset ignominiae causa se eum exauctorasse. est et quartum genus missionis, si quis euitandorum munerum causa militiam subisset: haec autem missio existimationem non laedit, ut est saepissime rescriptum.Miles, qui lege Iulia de adulteriis fuerit damnatus,
Abbreviated transcription (Latin):
causaduatast̃. licebit ⁊ sincp̃i õe au¬
ctõe tr̃o igi. Siuegͥ ĩmenses singłis.
siue inclies. siue inannos fułt rebe¬
tuorelicta. siusq ad armos certos
idẽ. ¶Si integraquantnas aliciu
fuũ legata. ut ex usut i eius sese alar
cessibu orauo. lic ⁊ nõmannos sin

Expanded text:
causa donata sunt, licebit et sine praetore aucto‹re› transigi.Siue igitur in menses singulos siue in dies siue in annos fuerint relituo relicta, sed usque ad annos certos, idem est.Si integra quantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat cessabit oratio, licet non in annos sin
Abbreviated transcription (Latin):
adc̃pta. aut ex cau̾sa olea quãuis nõ.¬
dũ trirũ frumenũ. aut oleũ factũ.
ł um demia cohactasit Fut ueruest
quod cle olta ex cussa scripsit. ita alit
obis uanclũ de ea olea quȩ ꝑse dec̾icdit
uilianig fructuani fractus fiericũ
ẽos ꝑceꝑit uõneficlei aũt possessors¬

Expanded text:
 quamuis nondum tritum frumentum aut oleum factum uel uindemia coacta sit. sed ut uerum est, quod de olea excussa scripsit, ita aliter obseruandum de ea olea, quae per se deciderit, Iulianus ait: fructuarii fructus tunc fieri, cum eos perceperit, bonae fidei autem possessor
Abbreviated transcription (Latin):
sit. deb ⁊ enĩ õe ꝙ cdiligẽs pater fami¬
lias insua domofacit. ⁊ ip̃efacẽ nõ
magis heres reficere deb. quodue¬
tustate iãdeterius factũ reliquiss⁊
testator: qũasiꝓprietatẽ alicui tes

Expanded text:
sit: debet enim omne, quod diligens pater familias in sua domo facit, et ipse facere. Non magis heres reficere debet quod uetustate iam deterius factum reliquisset testator, quam si proprietatem alicui tes
Abbreviated transcription (Latin):
alias nouasrestituit. Planesipͥir tesre¬
gnũ iumnsit. aut palus ꝓculdubĩot
tinguetur. set ⁊ sistagnis usus fructꝰ
legerur. ⁊ exaruerit. sicit ager su suc¬
tus mũtare usus fructus extingii.¬
nõtm̃siaree ususfuctus legitur ⁊ ibi
uineȩ si. posite ł cõtra pͭuro exnͣmgi¬
¶ Certesilue usu fruetu legato sisilua
cesa illic sanõnas fusnt facte. sinedu¬
biousus fructus exctingint᷑. SSimas¬
se ustis fructus legetur. ⁊ pxcauasa
sĩt facta. ł cc̃ cassius apudur seulscrib̾.¬

Expanded text:
alias nouas restituerit: plane si per partes regnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur. Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usus fructus extinguin, si arui usus fructus legetur et ibi uineae sint positae uel contra, puto extingui. certe siluae usu fructu legato si silua caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si massae usus fructus legetur et ex ea uasa sint facta uel contra, Cassius apud Urse
Abbreviated transcription (Latin):
usufructu. anusũ fructũ ꝑ ẽptorẽ
retineã. ⁊ att. lic⁊ ꝓprictarius mi¬
chi pñsionẽ soluñt. tñusũ fructum
ãmitti. quia nomeo nõie. set suofru¬
uus ẽ t̃ptor. tenĩ plane michi exloca¬
topprictariũ quantimea inter fuit
id factũ nõee. quã quãsi anie cõduc¬
tũ usũ fructũ ciius alii locaust. re
tinetur usus frutius. Set siꝓpricta¬
rius cũ locassit suõnõie. dicendũ a¬
muti. nõ enĩ meonoĩe fru̾itur colonꝰ.
s⁊ siẽptũ ame u̾sũ fructũ ꝓprietari¬
us uenũ decdisR: an ãmuterem usũ
fructum. queren lũest. ⁊ puto amu¬
ti. qm̃ ⁊ hic. nõ ut ame ẽpto. fruit᷑
gitũ michi usum fructũ rogatussi
ubirestituere. anpͣtefriuuidear. nec
amitt̃atur usũs fructus. Et an du¬
bitare sedehac quęstiõe. si estueriꝰ
quod mat cellus notat. nichi nanc.
temfidei cõmissario nocere. suoenĩ
noĩe utilem actionem eum habi

Expanded text:
 an usum fructum per emptorem retineam. et ait, licet proprietarius mihi pensionem soluerit, tamen usum fructum amitti, quia non meo nomine, sed suo fruitus est emptor: teneri plane mihi ex locato proprietarium, quanti mea interfuit id factum non esse. quamquam si a me conductum usum fructum quis alii locauertinetur usus fructus: sed si proprietarius eum locasset suo nomine, dicendum amitti: non enim meo nomine fruitur colonus. Sed si emptum a me usum fructum proprietarius uendidisset, amitterem usum fructum, quaerendum est. et puto amitti, quoniam et hic non ut a me empto gatum mihi usum fructum rogatus sim tibi restituere, an per te frui uidear nec amittatur usus fructus. et ait dubitare se de hac quaestione: sed est uerius, quod Marcellus notat, nihil hanc rem fideicommissario nocere: suo enim nomine utilem actionem eum habi
Abbreviated transcription (Latin):
fructus legaiũs. Est. ⁊ sirais capiteini¬
nuitus ẽit. eioẽ usũ fructũ legauit. quȩ¬
sitũ est. suͣttius exrepetitiõe nsũfruatũ
habet. anunt̃ cos ius aderescendi sauũi¬
est int ctitioe ss fructus nototũ. s
nõtotũ ad crescere. s⁊ p̾artẽ adͦ exi. pai¬
ie ad ꝓprietatẽ redire. Ques mñtia¬
ht̃ rationẽ Neq enĩ põt dici eo momẽ¬
to quoquis amittit usũ fructu. are¬
sumit. enã ip̃i quic quã ecusust uctu
ad̾cres cẽt. placet enĩ noł ei ꝗ amitit
usũ fruccũ ecẽo quoamittit nichil ad¬
escere s Mote quoꝙ amiti usũfrucal¬

Expanded text:
ctus legatus est et, si Titius capite minutus esset, eidem usum fructum legauit: quaesitum est, si Titius ex repetitione usum fructum haberet, an inter eos ius adcrescendi saluin repetitione usus fructus non totum, sed non totum adcrescere, sed partem ad eum, partem ad proprietatem redire. quae habet rationem: neque enim potest dici eo momento, quo quis amittit usum fructum et resumit, etiam ipsi quicquam ex usu fructu adcrescere: placet enim nobis ei qui amittit usum fructum ex eo quod amittit nihil adcrescere. Morte quoque amit
Abbreviated transcription (Latin):
mittere fructũ. nõ eñ ex eo quod hab
utitur. si exeo quod pũtauu seha pert.
tat logetur.⁊ aratris ĩnea inbłcatur. ci¬
uitas ce desinit. ur passa est cart̾agõ. iõq
oomus legatus su. ⁊ illa t̃nsmare ꝓfec̾tã
sit. ⁊ cõstituto tp̃r ad admittncdũ usũ ab¬
sułt. maruus ueroclomoususfuĩt. reti¬
netur Nichil ominus usũs quẽ ad modũ
si familiã suã indomorelĩ qui̾sset eãꝙ ꝑ¬
regrinaretur. ⁊ nocmagis qucendiest¬
mt Sic̃orẽ indomoranquerit marnus.
ac nepiscãdo quidẽretinere potimusu¬

Expanded text:
amittere fructum: non enim ex eo quod habet utitur, sed ex eo quod putauit se habere.tati legetur et aratrum in ea inducatur, ciuitas esse desinit, ut passa est Carthago, ideoque domu‹s› legatus sit et illa trans mare profecta sit et constituto tempore ad amittendum usum afuerit, maritus uero domo usus fuerit, retinetur nihilo minus usus, quemadmodum si familiam suam in domu reliquisset eaque peregrinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, ac ne piscando quidem retinere poterimus
Abbreviated transcription (Latin):
dũmodo nõ morte. nisi forte nr̃oibi ei¬
cu ieg uĩt. ¶Si quis usũ fructis solũ
serui alicnauit. equẽ usus fructus ei ad¬
quisitus est: dubus nõ est ꝗnusus fructꝰ
ꝑcũ ad quisitus retinẽatur. E Rimu¬
tatiõe int̾ireisis fructũ placi. Uelun
nsus fructus michi ediũ legans est e¬

Expanded text:
dummodo non morte: nisi forte heredibus legauerit. Si quis usum fructum solum serui alienauerit, per quem usus fructus ei adquisitus est, dubium non est, quin usus fructus per eum adquisitus retineatur. Rei mutatione interire usum fructum placet: ueluti usus fructus mihi aedium legatus est
Abbreviated transcription (Latin):
fructuarius ꝓ̃mbitꝰ. aut oeĩecͥtus. ocre¬
stitunõe oĩui rerũ simul occupataru
cuius usus fructus petitur. nõ aclñopꝰ¬
prietate int̃ cduos q̃stiosit: Eructuariꝰ
nichil ominus inpoisessionẽ eẽ de¬
b. satisq ei appossẽssore cauendũ est.
nõ quod sit ꝓhibiturus fruieũ cuuis u¬
tur. urterim usus fructus euis clife̾rt̃
Set caueriderestituenoo eo ꝗ exis fruc

Expanded text:
fructuarius prohibitus aut deiectus de restitutione omnium rerum simul occupatarum cuius usus fructus petitur, non a doprietate inter duos quaestio sit, fructuarius nihilo minus in possessione esse debet satisque ei a possessore cauendum est, quod non sit prohibiturus frui eum, cui utur, interim ususfructus eius differtur: sed caueri de restituendo eo, quod ex his fruc
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰcluĩ quod ei ꝑusũ frucũ seruiebat
legauit. idq pre diũ aliquano iu
poscsũ. legatarius restirue fiuo.
q cau sã inoffitio si testamenri rotu
ꝑtulerat. sactus est. mansisse usus¬
fructis ius integti. ecpost racto ap
parut: ¶Pet fidci comissũ frucu
p̃cliorũ obalimenta ubtis reluto.
partiũ emolum̃tũ. ex ꝑsõa uita de¬
cedeniũ: add ñm ꝓprietatis recũ
tubrio ꝑcolonos sublatis. quȩ sita ẽ
utrũ pñsi o hr̃di fructuarie solius̾¬
beri quã nsfructuaria ante cade¬
das nlartias. quib pñsiones inferi
debeãt. cdecesserit. andiuidi debeã
inã hĩdẽ fructuarie. ⁊ rẽ pũblicã
ciuꝓprietas legataest. Ꝙ rẽ publicã

Expanded text:
praedium, quod ei per usum fructum seruiebat, legauit, idque praedium aliquamdiu possessum legatarius restituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus ius inparuit. Per fideicommissum fructu praediorum ob alimenta libertis relicto partium emolumentum ex persona vita decedentium ad dominum proprietatis recurrtobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solui deberet, quamuis fructuaria ante Kalendas Martias, quibus pensiones inferri debeant, decesserit, an diuidi debeat inter heredem fructuariae et rem publicam, cui proprietas legata est. respondi rem publicam
Abbreviated transcription (Latin):
acditã hr̃ditatr̃.am ane euem ceden¬
te quis e irceuim mittus. est coslat ñ
mmrtti ¶Seti lcius ex dielegat᷑
estnosufructuanchirogatus es resti¬
ero. intracdiem legatotuo inserisi. ne
fortesaluus su michii usussructus qua¬
si ante cdiem cedemẽ captus diminini

Expanded text:
aditam hereditatem aut ante diem cedentem quis capite minutus est, constat non amitti. Si tibi fundus ex die legatus est et usum fructum mihi rogatus es restiero intra diem legato tuo insertum, ne forte salvus sit mihi usus fructus, quasi ante diem cedentem capitis minuti
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ius amis usufi netus relmquatur. cõ¬
timns annis pprietas nuclaest. cũsile¬
guariũ unũ substituas cui altius legͣa¬
tussit usus fructus. plenasit aput hr̃oẽ
onõest. Quod siex duob illis. alter oe¬
cedat ꝑuices tp̃oꝵ plenaporictas erit ne

Expanded text:
ternis annis usus fructus relinquatur, continuis annis proprietas nuda est, cum, si legatarium unum substituas, cui alternis annis legatus sit usus fructus, plena sit apud heredeo non est. quod si ex duobus illis alter decedat, per uices temporum plena proprietas erit: ne
Abbreviated transcription (Latin):
rit ꝑsenõ fore. quo altius ea eclificia
tollantur: tũc e eoꝵ edificiorĩ usum
fructũ delego. ł sic ediũ illoꝵ quo¬
ad altius quã uti nẽst̃ ȩclificate no
ert̃. illi usũ fructũ claego ¶ Siar¬
bores uento deiectas dñs nõtollat. ꝑ
q in cõmoclior sit usus ftuctus.t it̃.
siis actioib usufructũ ario cũ eo ex¬
piunclum
uĩt. fructus anños fũdi cornelianiga¬
io meuiodelego. ꝑiñ accipi deb hicf
mo. acsiu̾sus fruciu flindicet igaꝰ¬

Expanded text:
r se non fore, quo altius e‹a› aedificia tollantur, tum ei eorum aedificiorum usum fructum do lego' uel sic: 'Aedium illarum, quoad altius, quam uti nunc sunt, aedificatae non erunt, illi usum fructum do lego.' Si arbores uento deiectas dominus non tollat, per quod incommodior is sit usus fructus uel iter, suis actionibus usufructuario cum eo experiundumuerit: 'fructus annuos fundi Corneliani Gaio Maeuio do lego', perinde accipi debet hic sermo ac si usus fructus fundi
Abbreviated transcription (Latin):
noc itase habe. manifestius in causa
legatoꝵ appari. et enĩ sineres aquo
decc̃to usu fructu ꝓ pͣrietas legatasit.
prius quã ex testamento ageretur d̾¬
cesserit. minus oubitandũ. qrhr̃s
eius plenã ꝓprietate sit debiturus. Is̃¬
ꝙ ⁊ si sub cõoctioe simlit᷑ legatũ sit.
⁊ pñdente cõcditiõe tñs oecesit. ¶ss
tiuis est. aliuo dici nõposseait. Quã in
usus fructus estime̾tur. Cui illud quo¬
ꝙ cõseq̃ns eẽ. ut si ip̃e tͤiius moriat᷑.
similit̃ exeo tp̃r quo moratino sit fa¬
cta. indiemortis estimatio usus fruc¬

Expanded text:
oc ita se habere manifestius in causa legatorum apparere: etenim si heres, a quo detracto usu fructu proprietas legata sit, priusquam ex testamento ageretur, decesserit, minus dubitandum, quin heres eius plenam proprietatem sit debiturus. idemque et si sub condicione similiter legatu‹m› sit et pendente condicione heres decessit. Usus tuus est: aliud dici non posse ait, quam in usus fructus aestimetur. cui illud quoque consequens esse, ut si ipse Titius moriatur, similiter ex eo tempore, quo mora sit facta, in diem
Abbreviated transcription (Latin):
eius dẽ fundiusus fructus. ha beinus
ego ⁊ meuius trientes inus ufructu.
triens unus ꝓprictatimiscebitur. siũ
ũt ego. siue meuiuu capiteminuti
fuãt. ad teꝓprietas cũparte dimidia.
usus fructus ꝑtineat.

Expanded text:
eiusdem fundi usus fructus, habebimus ego et Maevius trientes in usu fructu, unus triens proprietate miscebitur. sive autem ego sive Maevius capite minuti fuerat, ad te proprietas cum parte dimidia usus fructus pertineat:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ lege aquilia tenetur. ⁊ intdictoquod
iĩ aiti clã. ut iuł.ait. nã fructuarui
quoq tenł his actiõib. nec nõ furti. cer¬
tũest. sicut quȩ̃ lib⁊ alulꝗ ĩ alienare
taleꝗd cõmiserit. deciq cõsultusq bo¬
nũ fuit acͣtionẽ polliceri p̃torẽ. cũcõ¬
petat legis aꝗlie actio .R. ꝗast̃ cas¬

Expanded text:
tenetur et interdicto quod ui aut clam, ut Iulianus ait: nam fructuarium quoque teneri his actionibus nec non furti certum est, sicut quemlibet alium, qui in aliena re tale quid commiserit. denique consultus, quo bonum fuit actionem polliceri praetorem, cum competat legis Aquiliae actio, res
Abbreviated transcription (Latin):
Quotiens. usus fruct
legatis est. ita initi
fructuarios est uis ad¬
crescendi. si cõulcrĩ sit ususfructusre¬
lictio Eẽm si seꝑatim unicuiq pͥ qͣrtis
reiusustructus sit relicuo. uinedubio
ius ad crescendicessat. Deniq aput
usus fructus sit relictus: Atriq año
ad quisitus. an altero reͣpucłianͣte ᷤ. t̃
imuttete ussifructũ. alt totũ habe¬
at. ⁊ putat ad altm ꝑtinere. et liczdo
tinere. nõ ppͤrietati accedere. ¶ de an.
⁊ si coi seruo. ⁊ scꝑatim titio. ususstu¬
ctus legatus sit. ãmissũ ab altoer so¬
ꝗ is usũ fructũ. nõ adt̾inũ s⁊ ad solũ
socuĩ ꝑtinere debe. quasisolũ cõuĩc¬
tũ. q̃sententi aueraest. Nãquã dui. ł
unus utitur: pot cliciusii fructĩ in
suo statu eẽ. ¶Ide est. ⁊ siciuob couĩc¬
tim. ⁊ alt̾is ꝙꝑ atim usus fructus eẽte
lictus Interdũ m̃ ⁊ sinõsit cõuict
tm̃ usus fructus legatus alti accre¬
scit. ut puta simicbi fũdi usus fruci̾

Expanded text:
Quotiens usus fructus legatus est, ita inter fructuarios est ius adcrescendi, si coniunctim sit usus fructus relictus: ceterum si separatim unicuique partis rei usus fructus sit relictus, sine dubio ius adcrescendi cessat. Denique apudusus fructus sit relictus et utrique domino adquisitus, an altero repudiante uel amittente usum fructum alter totum habeaertinere, non proprietati accedere. Idem ait et si communi servo et separatim Titio usus fructus legatus sit, amissum ab altero ex sois usum fructum non ad Titium, sed ad solum socium pertinere debere quasi solum coniunctum: quae sententia uera est: nam quamdiu uel unus utitur, potest dici usum fructum in suo statu esse. idem est, si duobus coniunctim et alteri separatim usus fructus esset relictus. Interdum tamen etsi non sint coniuncti, tamen usus fructus legatus alteri adcrescit: ut puta si mihi fundi usus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
inuideanir repetuus quoties amassus
est quod⁊ metianus tẽptat. ⁊ pinore.¬
periturũ iuiꝰdi quaresisq addiem sit
legntus ut putausq ad diecenniuidẽ
erti dicenũ shec aũi repentio quęsti
post amissũ capius clumitatiõe usis

Expanded text:
us, quotiens amissus est? quod et Maecianus temptat: et puto repetitum uideri. quare si usque ad tempus sit legatus, ut puta usque ad decennium, idem erit dicendum. Haec autem repetitio, quae fit post amissum capitis minutione usum
Abbreviated transcription (Latin):
terit. restitui a uenoitõe ẽpĩoride
fantis usus taniũmõdo legatus sit.
etiã si nullus interim sit. cu ł sum̃
ii fantis etatem excesserit. esse in
quęsnũ est. piculũ enĩ eẽ uidebatur
nec facile capttis ciminunõe ꝑĩturꝰ
est. quaranõe. ꝓ prietas inutił eẽt fu

Expanded text:
terit, restitui a uenditore emptori debfantis usus tantummodo legatus sit, etiamsi nullus interim sit, cum tamen infantis aetatem excesserit, esse incquaesitum est: periculum enim esse uidebatur, nec facile capitis deminutione periturus est, qua ratione proprietas inutilis esset fu
Abbreviated transcription (Latin):
ip .ł .i. ad. Cũ fructuarius. paratꝰ
est usũ fructũ relĩquere. nõ est cogẽ¬
dus domũ reficere inquib casib.
usufructuario hoc onus incũbit. sz
⁊ post acceptũ cẽ eũ iuidiciũ. parato
fructuario derelinquęre usũ frus¬
tũ: cdicinlũ est absoluicũ debere

Expanded text:
 edictum. Cum fructuarius paratus est usum fructum derelinquere, non est cogendus domum reficere, in quibus casibus et usufructuario hoc onus incumbit. sed et post acceptum contra eum iudicium parato fructuario derelinquere usum fructum dicendum est absolui e‹u›m debere
Abbreviated transcription (Latin):
frutuariohr̃s quasi negonũ eius ge¬
renis reficiau negotioꝵ gestorũ ai¬
tionẽ adu̾sus fructu ariũ hr̃. tã ⁊ si
sibi infuturũ heres ꝓspicer.ẜ si
paratus sit recełe ab usufructu.
fructu aruis: nõ est cogñdus R ẽfi¬
cẽre. EIacnioe negotiorũ gestor.
ubat Siluã cecduã. ctãsi intẽpesta¬
tiue cesa sit: infructu ẽẽ cõstat. sic̃
glea im manlua secta. Itẽ fenũ in¬

Expanded text:
s quasi negotium eius gerens reficiat, negotiorum gestorum actionem aduersus fructuarium habet, tametsi sibi in futurum heres prospiceret. sed si paratus sit recedere ab usu fructu fructuarius, non est cogendus reficere, sed actione negotiorum gestorum liberatur. Siluam caeduam, etiamsi intempestiue caesa sit, in fructu esse constat, sicut olea immatura lecta, item faenum i
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ bruti sñtñtia optinuit. fructua¬
riũ incolocũ nõ hab̾e neq enĩ infru¬
relictus. anhãt in eousũ fructũ reli
ctũ. ⁊ cũpossit partus legari. porrt
m̃ti sit usus fructus legatus. debebti

Expanded text:
sed Bruti sententia optinuit fructuarium in eo locum non habere: neque enim in frurelictus, an habeat in eo usum fructum? et cum possit partus legari, poterit menti sit usus fructus legatus, debebi
Abbreviated transcription (Latin):
lici legatarios. nonoĩauit. set ut ostẽ¬
aer⁊ magls uelle sematrẽ itafrui ue
ubos secũ habeat fruentes. fi et põpñ
tẽsuã amntent  adcrescit. Nãsiusus
et collegatarius ꝗutẽ cõtestanu nõ

Expanded text:
 legatarios eos nominauerit, sed ut ostenderet magis uelle se matrem ita frui, ut liberos secum habeat fruentes. sed et Pomponius sed amittenti adcrescit: nam si usuet collegatarius, qui litem contestatus non
Abbreviated transcription (Latin):
usus fructus legatur. quãdu qͣli¬
b portio eus insule reman⁊ to¬
tius soli usũ fructũretur.
et interiit usus fructus adquẽ ꝑti¬
tu querere qui logatus est. Itaq
sicõcuitio eius leganernt̃t. du¬
biũ nõ est quin adlegariũ isusꝰ
fructus ꝑtineat. etsi aliquo ca¬
su ab eo amissus fuĩt. ad ꝓprie¬

Expanded text:
usus fructus legatus est, quamdiu quaelibet portio eius insulae remanet, totius soli usum fructum retineet interiit usus fructus, ad quem tu quaerere qui legatus est: itaque si condicio eius legati extiterit, dubium non est, quin ad legatarium is usus fructus pertineat et si aliquo casu ab eo amissus fuerit, ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
onis ꝓbedr. nec aprũ. aut ccruũ quȩ̃
nũ extere᷑ eas ffuctuarius possit. o̾cide.
nõpossit. alias siquas inmitio inclu¬
serit oꝑis suis. ł pct̾sibimet ip̃e incicdit.
delapseue fuert̃: heefructuarii iuris

Expanded text:
r: nec aprum aut ceruum quem num exercere eas fructuarius possit, occidere non possit? alias si quas initio incluserit operis suis uel post sibimet ipsae inciderint delapsaeue fuerint, hae fructuarii iuris
Abbreviated transcription (Latin):
te capite clim inutu fuero. totul a¬
mũtere. s⁊ siextitit cõditio. totuusũ
fructi adteptinere. si fortecapitedi¬
minutus fuero. cetincũ inmeostatu
maneo. communi candum usum¬

Expanded text:
 capite minutus fuero, totum amittere: sed si extiterit condicio, totum usum fructum ad te pertinere, si forte capite deminutus sum, ceterum cum in meo statu maneo, communicandum usum
Abbreviated transcription (Latin):
noc nõ fecisẜi. et obidftuctuarius fiu¬
i nõposs⁊. heres ⁊̃ fructuarii. cono¬
mine habebit actionẽ. q̃mi fructu¬
arii int̃ fuisẜ nõcessasse hr̃dẽ. ue
usus fructus morte eus interisẜi.¬

Expanded text:
hoc non fecisset et ob id fructuarius frui non potuisset, heres etiam fructuarii eo nomine habebit actionem, quanti fructuarii interfuisset non cessasse heredem, licet usus fructus morte eius interis
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ ẽẽ. quoꝵ usus frucrus leg moslt
Supulatussũ atmo fũ dũ cornelianũ.
detẽtousufructu. titius decessit. q̃¬
sitũ est. quidmichi hr̃oẽ eius p̃stare
oportz. respondi. referre. quamente
usus fructus exceptussit. nãsi ꝗdẽh
actũ est. ut incuus lib⁊ psoã usus.f.
cõstitu eretur. solãpprietatẽ hro ẽ
ciebiurũ. Sin aũt ꝯdactũ sit. ut pro

Expanded text:
illos esse, quorum usus fructus legatus sit. Stipulatus sum de Titio fundum Cornelianum detracto usu fructu: Titius decessit: quaesitum est, quid mihi heredem eius praestare oportet. respondit referre, qua mente usus fructus exceptus sit: nam si quidem hoc actum est, ut in cuiuslibet persona usus fructus constitueretur, solam proprietatem heredem debituru
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. ioẽ ent clicẽclũ. Itẽ si hr̃ clitatẽ
emero.⁊ iraditã michi rẽ hrditar
pet̃e uelim. neratius scrib ẽẽ publi¬
ciana. ¶ Sicluob quis sepͥ ãtim ue¬
cdidii boã fide ementib. iudeamus
quis magis pubutiana utipossit.u¬
trũ is ciup̾riori res tradita est. an
scͥpsit ut siꝗdẽ ab eodem nõcdño e¬
est. quod uadusis nõ dñis meuor
caus asit possidentis qua petnto.
ꝗͣsntntia ueraest ¶Hec actio irhisq̃
usu capiu posst̃. puta furtiuis . ⁊ ĩ
struo fu̾ginuo. locũ nõht̃. ESi
seruus hr̃clitarius añt acditã hrcli¬
tatẽ aliqͣuã ẽma  ⁊ traclita libi pꝰ¬
sessi o̾nẽ amiserit: recte heres pribu
clitaest. in ead̾ ert̃ cõclicti õe.

Expanded text:
onem, idem erit dicendum. Item si hereditatem emero et traditam mihi rem hereditariam petere uelim, Neratius scribit esse Publicianam. Si duobus quis separatim uendiderit bona fide ementibus, uideamus, quis magis Publiciana uti possit, utrum is cui priori res tradita est an scripsit, ut, si quidem ab eodem non domino eest, quod si a diuersis non dominis, melior causa sit possidentis quam petentis. quae sententia uera est. Haec actio in his quae usucapi non possunt, puta furtiuis uel in seruo fugitiuo, locum non habet. Si seruus hereditarius ante aditam hereditatem aliquam rem emerit et traditam sibi possessionem amiserit, recte heres Publicdita est, in eadem erunt condicione.
Abbreviated transcription (Latin):
pulan dorẽ aiti ex dñis cuũ res est. nio̾
agit. qm̃ rẽ suã stipulãdoquis. nichila¬
git. altĩ stipulando ad qrit solidit. uił.¬
eos ⁊. scripsit. ¶Sisciuo fructuaruis
mea inquio aniestipuiatsissit᷑. nichilag̃.
nõmagis qua s.ius alienus boã fide nu¬
rit sumilimodͥin. neq̃ dẽ sirem meã a
mefructuarios cocducat. menõ obliga¬
bit. ⁊ regłarit̃ difinut. ꝙ quis ab aliosti¬
pulan domichi adqrit. id amestipulan¬
donichil agit. tusi forte in ꝗd nõiatumndño
suostipuletur ame. ⁊ cõducat. Si duos
stuctuarios ꝓponas. ⁊ ex altius te ẜ uuͦ
sit stipn satus qͣrit̃ utrũ totũ arꝓparte

Expanded text:
pulando rem alteri ex dominis cuius res est, nihil agit, quoniam rem suam stipulando quis nihil agit, alteri stipulando adquirit solidum. Io scripsit: si seruo fructuarius mea, inquit, a me stipulatus sit, nihil agit, non magis quam seruus alienus bona fide mrit. simili modo, ait, ne quidem si rem meam a me fructuario conducat, me non obligabit. et regulariter definiit: quod quis ab alio stipulando mihi adquirit, id a me stipulando nihil agit: nisi forte, inquit, nominatim domino suo stipuletur a me uel conducat. Si duos fructuarios proponas et ex alterius re seruus sit stipulatus, quaeritur, utrum totum an pro parte,
Abbreviated transcription (Latin):
uat. nãq quos postea soluit. aut uen
soluit. nid fecc᷑ accipiemis. ⁊ id nõclũ ad¬
ꝗ sissc cͣuiquã dm̃ũ udet. quiacũplus pre¬
tiosoluit seruis. nofacr nũmos acdentiᷤ.
Sroꝑassuas iste seruus locauĩt. ⁊ in annos

Expanded text:
uat: nam quos postea soluerit, aut uisoluit, nihil fecit accipientis et ideo nondum adquisisse cuiquam dominium uidetur, quia cum plus pretium soluit seruus, non faciet nummos accipientis. Si operas suas iste seruus locauerit et in annos
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sũmittant̃ fructuari i. quęsen¬
tentia uera est. scełmꝗͣ siciccesserit
fetus. ꝑiculucrit fructularii. nopp̾¬
ctarii. ⁊ necesse abebit. alios fetus
scribit carnẽ fetus demortui. adfru¬
ctuariũ ꝑtinere ¶S⁊ quod dr̃debere
cũ sũmitẽ. totiens uerũest. quo¬
tiens gregis. ł armenti. ł ęquiti .i.
umiu̾sitatis usus fructus legatus ẽ.
cet̃m sis ingłoꝵ capnũ. nichil sub¬
plebitstemsiforte eotpr̃ quofetꝰ
eclitist̃. nichĩ fuit ꝗ sumutr̃ deb̾et.
ncͣ est post editionẽ. utrũ ex hisq̃
eclent᷑ sũmite oebebit. a nexis quę
eclitast̃. iudenoũest. Puto aũtue¬
rus. eaquȩ pleno gre ge eclita sũt:

Expanded text:
e sententia uera est. Secundum quae si decesserit fetus, periculum erit fructuarii, non proprietarii et necesse habebit alios fetus scribit carnem fetus demortui ad fructuarium pertinere. Sed quod dicitur debere eum summittere, totiens uerum est, quotiens gregis uel armenti uel equitii, id est uniuersitatis usus fructus legatus est: ceterum si singulorum capitum, nihil supplebit. Item si forte eo tempore, quo fetus editi sunt, nihil fuit quod summitti deberet, nunc et post editionem: utrum ex his quae edentur summittere debebit, an ex quae edita sunt, uidendum est. puto autem uerius ea
Abbreviated transcription (Latin):
głaurerũ usus fructus legetur: actenꝰ
uit̃ ẽe puto quoosiedes incense fũnt. us
fructus speci alit eouĩ legatus petinõpo¬
test. bonim aut᷑ usu fructulegato: an¬
e usus fructus petipot̾it. Qmꝗbonoꝵ¬

Expanded text:
rerum usus fructus legetur, hactenus interesse puto, quod, si aedes incensae fuerint, usus fructus specialiter aedium legatus peti non potest, bonorum autem usu fructu legato areae usus fructus peti poterit: quon
Abbreviated transcription (Latin):
cͣrit. capite climiruto eo. idemdicendũ
arius eos feri. sidielegiti cecdnte adhc̃¬
solũ obseruãdũ. neuł abitat usus fruc¬
tuarius. ł cõtumeliose. in iurioseue uta¬
tur usufructussi serui usussructus lega¬
tus est. cuus testator quasiministioua¬
cuoutebat. sicũ disciplim̾s. ł arte isti¬
tuerit usus fructu arius. Arte eius. l ꝑre¬
a utetur. ESiqui cloacarinoie dg¬
bcatur. ł siꝗd obformã aquȩductus ꝗͥꝑ
ani ꝑtinebit: ¶Sed ⁊ siquio ad collati¬
onẽ u̾ie. puto hoc q̃ ꝗfructuariũ subiu¬
rũ. Ergo⁊ ꝗ obiransitũ ece̾r cͥnus con¬
fertur. exfructib. ẜ ⁊ etsiꝗdẽ municipi¬
o̾. nãsol ⁊̃ possessores cc̃tã partẽ fructu¬
ũmunici piouiolior ip̃tio addicert. So¬
łĩ ⁊ si fisco fuc̃tionẽ p̃stare. hec honera
adfructuariũ ꝑtinebt̃ ¶Siqua ser¬
uitus inpositaest fido. necesse habebu
fructuaru sustinere. uñ ⁊ si ꝑstipulatio¬
nẽ seruitus debeatur. Ioẽ putodicenoit.

Expanded text:
rit, capite deminuto eo idem dicendum arius eos feret, si die legati cedente adhsolum observandum, ne vel abutatur usufructuarius vel contumeliose iniurioseve utatur usu fructu. Si servi usus fructus legatus est, cuius testator quasi ministerio vacuo utebatur, si eum disciplinis vel arte instituerit usufructuarius, arte eius vel peritia utetur. Si quid cloacarii nomine debeatur vel si quid ob formam aquae ductus,  si quid ad collationem uiae, puto hoc quoque fructuarium subiturum: ergo et quod ob transitum exercitus confertur ex fructibus: sed et si quid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio uiliori pretio addicere: solent et fisco fusiones praestare. haec onera ad fructuarium pertinebunt. Si qua seruitus imposita est fundo, necesse habebit fructuarius sustinere: unde et si per stipulationem seruitus debeat
Abbreviated transcription (Latin):
uił sñtatia humanior. ꝙ siecre uttius¬
gere Iulianus scripsit. scilic pratap̃¬
tii soluti. quidtñ sifortesimul solust
exre utrĩusq. ut puta .x.mili aprini.
noĩe debebat. ⁊ dena soluit ecresingłi¬
rũ. cuimagis ẜuus adꝗrat. sinuãncẽ¬

Expanded text:
 si ex re utriusnere Iulianus scripsit, scilicet pro rata pretii soluti. quid tamen si forte simul soluerit ex re utriusque, ut puta decem milia pretii nomine debebat et dena soluit ex re singulorum: cui magis seruus adquirat? si nume
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ p̃tiidec larãturã ciuussit. nãsiexte
fructuarii. rettefructuarii fuissesioãq
ẽ ⁊ si fortestipulatussit seruus nuatur¬
sit pecuniã. nanũatiode clarabit: cui
sit ad quisita stipulatio. ergo ostñorꝰ
ꝗd ergo siãmisso usufructtẽp̃tiũnũe¬

Expanded text:
onem pretii declaraturam, cuius sit: nam si ex re fructuarii, retro fructuarii fuisse. idemque est et si forte stipulatus sit seruus numeraturus pecuniam: nam numeratio declarabit, cui sit adquisita stipulatio. ergo ostendimus quid ergo si amisso usu fructu tun
Abbreviated transcription (Latin):
des fuiss⁊̃. inponere nõ potest. ꝗatã¬
⁊ simeliorẽ. excolendo ȩclificiũ cbñi
causã facturus eẽt. nõ tñ idurre
suofacerepõt. aliud ꝙ est t̾ueri
ad aliquẽ ꝑtii. ita ⁊ualitudinis

Expanded text:
onere non potest, quia tametsi meliorem excolendo aedificium domini causam facturus esset, non tamen id iure suo facere potest, aliudque est tueri ad aliquem pertinet, ita et ualetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
noc sufficit me bonefidĩ ẽptorem fu¬
isse. quauis nõ acdño emerim. licz
ille callido cõsiliouenclicłit. neq
eu clolus uenditois midͣm aoͣcebit
Inuac actioe nõ õberit michi sisuc¬
cessor su. ⁊ dolofeci cũ is incuau lo¬
cũ successi. bo ã fi dc cmiss. nẽcꝓde

Expanded text:
hoc sufficit me bonae fidei emptorem fuisse, quamvis non a domino emerim, licet ille callido consilio vendiderit: neque enim dolus venditoris mihi nocebit. In hac actione non oberit mihi, si successor sum et dolo feci, cum is, in cuius locum successi, bona fide emisset: ne
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ portare cogat.
ł istrionẽ balneator
faciat. ł clesin phoniaco. atriense. uii
depalestra. ster corindis l a̾trinis
p̃poãt: abuti iudebit᷑ ꝓprietate. suf¬
ficient᷑ aũt alere. ⁊ uestire deb ⁊ scd̾o
ordinẽ ⁊̃ cͥligñitatẽ mancipioꝵ: et
gñalit labco ait. moĩb reb mobili¬
b moclũ eũ tenẽ elebere. nesuaserita¬
te. ł scuma ea corrũpat. aliocn ⁊̃ lege

Expanded text:
portare cogat, histrionem balniatorem faciat, uel de symphonia atriensem, uel de palaestra stercorandis latrinis praeponat, abuti uidebitur proprietate. Sufficienter autem alere et uestire debet secundum ordinem et dignitatem mancipiorum. Et generaliter Labeo ait in omnibus rebus mobilibus modum euvel sevitia eam corrumpat; alioquin lege
Abbreviated transcription (Latin):
ro. nõ alias retineo nisi ille utatur.
sũfructũ posse relinꝗ magisest. ꝗa
⁊ ip̃e hñt. aliquãutilitarem. si quo
loco oposumoponatur. ¶icipre¬
dia q̃dã taliast̃. ut magis inea in¬
pñdamus: quã deillis ad quĩ ramus.

Expanded text:
ro, non alias retineo, nisi ille utatur. sum fructum posse relinqui magis est, quia et ipsae habent aliquam utilitatem, si quo loco oportuno ponantur. Licet praedia quaedam talia sint, ut magis in ea impendamus, quam de illis adquiramus,
Abbreviated transcription (Latin):
restituere debcat. quã si cautũ ei furt.
fendit. Set m̾elius est officio iudicis ca
scdm cõcutone irstamti matris adi¬
ti hnr̃ditatẽ. quã pat̃ añt quã filiũ
emancipar: possedit. fructi ecea ꝑ
cepit. S⁊ et erogationẽ. inhonorẽ filii

Expanded text:
restituere debeat quam si cautum ei fuerit, fendit. sed melius est officio iudicis causecundum condicionem testamenti matris adiit hereditatem, quam pater, antequam filium emanciparet, possedit fructusque ex ea possedit, sed erogationem in honorem filii
Abbreviated transcription (Latin):
b dã plane clubitat᷑. si eũ uti ꝓhibe¬
at. ãuire id faciat. ut putadolis. si for¬
te s usus fricnus iegani sit. et piat ꝗ¬
inseriis. ⁊ in cuppis ⁊ incaduł. ⁊ inplio¬
ris putat.ioẽ ⁊ in specularib. si domus
usus fructus legetur. s⁊ egoputo nisi
sit cõtraria uoluntas ⁊ instͥtumentũ¬

Expanded text:
uti prohibeat, an iure id faciat: ut puta doleis, si forte fundi usus fructus sit legatus, et putant qin seriis et in cuppis et in cadis et amphoris putant: idem et in specularibus, si domus usus fructus legetur. sed ego puto, nisi sit contraria uoluntas, etiam instrumentu
Abbreviated transcription (Latin):
uiii altis uius fructus ptinebt. ⁊i
tius ꝓprietatẽ alienass. habebit eũ
usũfructũ. quia ⁊ si subcõditiõe usus
fructus michi legatus fuĩt. ⁊ uram ꝓpꝰ
aomittar ł sicolonotuo usĩ fructũ fun¬
di legauis. usũ fructũ uẽdicabit. ⁊ cũht¬
de tuo agi ex cõducto. ⁊ cõsecit᷑ ut neq

Expanded text:
et si Titius proprietatem alienasset, habebit eum usum fructum, quia et si sub condicione usus fructus mihi legatus fuerit et interim admittar. Si colono tuo usum fructum fundi legaueris, usum fructum uindicabit et cum herede tuo aget ex conducto et consequetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tiõem. qm̃ int̃ fuit eius fructis nõẽea
arius. fortassis fiat̾ cu̾is. nã sifiũt̃. qaa
ranõe hoc euenit. rusiea ut ifim fierĩ.
ꝓprietarii mox adp̃hensi. fructu arii
fficicnt᷑. ex tẽplo reisub coditiõe lega¬
te que intin hirdis est. cxistate aũt cõ¬
ouoẽ: ad legatariũ tñsit. uerũ est eni

Expanded text:
it eius fructus non essearius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc euenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi fructuarii efficientur, exemplo rei sub condicione legatae, quae interim heredis est, existente autem condicione ad legatarium transit. uerum est eni
Abbreviated transcription (Latin):
prudes emãs. ecusi casti. aut conseru¬
sti. de inde eiũ cͤiur bonus uidex. uarie
ex ꝑsoĩs causiq costitiri. finge dñm ead̾
facturũ suisse. ⁊ rcoat inpñsas ut fũdũ
rtipiat. usq codinat.at. quop̃tiosior
factus est .⁊ si płus ptiosudo accessit. so
lu ꝗ inpũsũ est. finge pauꝑem quisi red¬
cdere idcogabat᷑. larib sepulcto naui¬
lere exhis r̾eb que possis. clũita necdet̃i¬
or sit fũdus. quã si ininitionõfor⁊ elisi

Expanded text:
prudens emeras, aedificasti aut conseruisti, deinde euincitur: bonus iudex uarie ex personis causisque constituet. finge et dominum eadem facturum fuisse: reddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosior factus est, et si plus pretio fundi accessit, solum quod impensum est. finge pauperem, qui, si reddere id cogatur, laribus sepulchris auilere ex his rebus quae possis, dum ita ne deterior sit fundus, quam si initio non foret aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
ut .ł.i.u. dig̃. Si possessor fundi.
ante iidiciũ accepͣtũ. cluob ind¬
b relictis cdecesser. ⁊ ab alto exnis
quitotũ fũclũ poss idebat. totus pe¬
imis fuerat. qu  insoligũ codepra¬
n debeat. clubitari nõ oportet.

Expanded text:
torum. Si possessor fundi ante iudicium acceptum duobus heredibus relictis decesserit et ab altero ex his, qui totum fundum possidebat, totus petitus fuerit, quin in solidum condemnari debeat, dubitari non oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
restitũtaest. ⁊ sino fuĩt nacius pos¬
sessioem un pot publinan ¶n
uecnigaub. ⁊ ĩ aliis p̃dus que usu¬
capi noposst. publitiana cõpetit.
ea let: aut costitutio auenari ꝓħipe¬
at. eo casupublitana nõ cõpetit. quia
ins casib nemnẽ p̃tor tuet̃. nẽ cẽ legeᷤᷤ
faciat spublitiana actioẽ. ⁊̃ dciñfante
seruo nõcdũ agniculo uti possumus.
sipparte quis rem pet̾e uult. publi¬

Expanded text:
us possessionem, uti potest Publiciana. In uectigalibus et in aliis praediis, quae usucapi non possunt, Publiciana competit, eam lex aut constitutio alienari prohibeat, eo casu Publiciana non competit, quia his casibus neminem praetor tuetur, ne contra leges faciat. Publiciana actione etiam de infante seruo nondum anniculo uti possumus. Si pro parte quis rem petere uult, Publi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ tnͣ ꝑauuiuone fucioaccest suni¬
lefit ei cui accessit. ⁊ i dõ sup̃e fũ clus
publitiana peti nõpõt. nec hocpetet᷑.
ac̾cessit. ⁊ itapõpõ scribit ¶ dẽ aclicit.
⁊ sistaue epte par̾tes recise petantur.
simile actione ꝓ fi cere soe scribit. sia¬
reã ẽmero. ⁊ insulã inea edificauero.
recte mepublitiana usir. Itẽ inquid
si insulã emi. ⁊ ad areã eaꝑuenit. eq̃
poteroutipubliciana.

Expanded text:
r alluuionem fundo accessit, simile fit ei cui accedit: et ideo si ipse fundus Publiciana peti non potest, non hoc petetur, accessit: et ita Pomponius scribit. Idem adicit et si statuae emptae partes recisae petantur, similem actionem proficere. Idem scribit, si aream emero et insulam in ea aedificauero, recte me Publiciana usurum. Item, inquit, si insulam emi et ad aream ea peruenit, aeque potero uti Publiciana.
Abbreviated transcription (Latin):
narũ au nõ possefructuariũ ꝓhibe¬
ri. quominus reficiat. ꝗanec arare
ꝓhibi pot. aut colert. nec solũ necessari¬
asrefectões facturũ. s ĩ uolũptatis
causa. ut tẽctoria. ⁊ pauimta ⁊ simu¬
afacere. neq aũt apłiare. nec utile
detraȩre posse.
fructus sit legatꝰ. quic qd inflĩdo nasci¬
tur quicꝗd ind̾ ꝑcipi pot̾: ip̃ius fructꝰ
est. sictñut boni iuri arburatu sruana¬
la post usũ fructũ legarũ sũ inuenta.
cũtotius agrireli quatur usus fructꝰ.
nopntiur̃. cõtineant᷑ legnto hiuc uici¬
nus tctatus est. ꝗsol ineo ꝗ iccessit tẽ¬

Expanded text:
narum ait non posse fructuarium prohiberi, quo minus reficiat, quia nec arare prohiberi potest aut colere: nec solum necessarias refectiones facturum, sed etiam uoluptatis causa ut tectoria et pauimenta et similia facere, neque autem ampliare nec utile detrahere posse, fructus sit legatus, quidquid in fundo nascitur, quidquid inde percipi potest, ipsius fructus est, sicla post usum fructum legatum sint inuenta, cum totius agri relinquatur usus fructus, non partium, contin‹e›ntur legato. Huic uicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tra
Abbreviated transcription (Latin):
eas quoq pscãs quas uiri nr̃o subieta
habemus. nichil aũt uetat seruomeo e¬
ctus reiaofructuariũ prinẽt. ⁊ aut reiso¬
li. aut rei mobilis usus fructus legatur.
reisoli: iputa eliũ usufructulegato ꝗ¬
cũq reoitus est adusũ fructũ ariũ ptim
queq obuentioes st̃ exedificus. exlit¬

Expanded text:
eas quoque personas, quas iur‹i› nostro subiectas habemus. Nihil autem uetat seruo meo hectus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium pertinet quaeque obuentiones sunt ex aedificiis, ex ar
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝗ p̃cario rogauit: eo aĩo nãcisciturp̃¬
sessi onẽ. ut credat secdnm eẽ.¶Qui
apupillõ emit. ꝓbare deb⁊ tutore au¬
Etore legenõ ꝓhibĩttese emisse. s⁊ et
sidecẽptus falso tutore auctõe emĩt
bonafide emisisse iuostiu

Expanded text:
is qui precario rogavit eo animo nanciscitur possessionem, ut credat se dominum esse. Qui a pupillo emit, probare debet tutore auctore lege non prohibente se emisse. sed et si deceptus falso tutore auctore emerit, bona fide emisse videtu