comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidet patrie suspirantẽ. Cũ autem
untab̾naculis. S tunc ñ eutdenter.
s latenter. Ad huc eni umbra lucem
obscurabat. Ueniente luce: umbra
remota. ẽ. Dep̃c erat in occulto. insce
Modo iam cum manifestata sunt ista.
agnoscius nos iter agere in heremo:
error: quo putant ad nos idõ ñ ꝑtiñe
instrum̃ti ueteris libros. quia iã non
uetera s noua sacram̃ta seruamꝰ. Dict̃
enĩ nob̾. Quid apud uos facit lectio
legis & ꝓpħarũ: cuiꝰ p̃cepta seruare
ñ uultis: Eo quod carnẽ p̃pucii non
circuncto imꝰ masculinum. ⁊ uescim᷑
carnib quas lex dicit immuntras: nec
sabbata & neomenias &e dies festos
eosum carnalit̾ obseruamꝰ : nec uicti¬
mis peccorum sacrificamꝰ dõ. nec pas¬
ca in oue et ariinis similit̃ cȩlebramꝰ:¬
cramenta genera  nocabulo umbrã
futuroꝵ appellat apłs: quia ea signi.¬
ficabant suo tempore reuelanda quȩ
nos reuelata ꝑcipimus: ut remota
umbra. nuda eoiũ luce frueremur

Expanded text:
rantem. Cum autem in tabernaculis. Sed tunc non evidenter, sed latenter. Adhuc enim umbra lucem obscurabat: veniente luce, umbra remota est. Christus erat in occulto, in Sceistus. Modo jam cum manifestata sunt ista, agnoscimus nos iter agere in eremo: error, quo putant ad nos ideo non pertinere Instrumenti Veteris libros, quia jam non vetera, sed nova sacramenta servamus. Dicunt enim nobis, Quid apud vos facit lectio Legis et Prophetarum, cujus praecepta servare non vultis? eo quod carnem praeputii non circumcidimus masculinam, et vescimur carnibus quas Lex dicit immundas, nec sabbata et neomenias et dies festos eorum carnaliter observamus, nec victimis pecorum sacrificamus Deo, nec Pascha in ove et azymis similiter celebramcramenta generali vocabulo umbras futurorum appellat Apostolus , quia ea significabant suo tempore revelanda, quae nos revelata suscepimus, ut remota umbra nuda eorum luce frueremur.
Abbreviated transcription (Latin):
quales doctrina xp̃i. ẽẽ. milites uis¬
sit. dent tales ꝓuinciales. tales ma¬
ritos. tales coniuges. tales parentes.
tales filios. tales dños.tales seruos.
tales reges. tales uidices. tales deniq
debitorũ ipsius fisci redditores & ex¬
actores. quales. ẽẽ. p̃cipit doctrina
xp̃iana: et audeant eam dicere ad¬
uersus. eẽ. rei publicȩ: immo uͦ ñ du¬
buent confiteri magnam si ei obtẽꝑetur

Expanded text:
quales doctrina Christi esse milites iusquales doctrina Christi esse milites iussit; dent tales prouinciales, tales maritos, tales coniuges, tales parentes, tales filios, tales dominos, tales seruos, tales reges, tales iudices, tales denique debitorum ipsius fisci redditores et exactores, quales esse praecepit doctrina Christiana. et audeant eam dicere aduersam esse rei publicae, immo uero dubitent confiteri magnam, si ei obtemperetur,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã si habuerunt seruos iusti paren
tes nr̃i. sic administrabant dome¬
sticam pacẽ: ut scd̃m hȩc tẽporalia
bona. filiorum sortem a seruorum
conditione distinguerent. ad dnim
autẽ colendũ. in quo ȩcerna bont st
tione consulerent. Quod naturał
oroo ita p̃scribit: ut nom̃ patrum
familias hinc exortum sit. & tam
late : uulgatũ: ut eciam inique
dominantes hoc se gaudeant appel¬
lari. Qui autẽ ueri pntres familias
lendum &e pierendũ dm̃ confusus.
desid̾antes uͭeitre ad celestẽ domũ.
ub necessariũ ñ sit officium imꝑand
mortalib: quia necessariũ ñ erit ost¬
ciũ consulendi. iam in illa unmortabts¬
te felicib. Iuo donec ueniat᷑: inagᷤ
debent patres quod dũantitr. qũa ser¬
ui tolerare quod seruiunt. Sicut
in potestatib societatis humanȩ mi¬
ior potestas minori ad obȩdiendum
p̃ponitur: ita dĩom̃ib. Qui¬
doctrinam xp̃i aduersam dicunt
.ẽẽ. rei publicȩ.dent exercitũ talẽ.

Expanded text:
tiamsi habuerunt seruos iusti patres nostri, sic administrabant domesticam pacem, ut secundum haec temporalia bona filiorum sortem a seruorum condicione distinguerent; ad Deum autem colendum, in quo aeterna bona spetione consulerent. Quod naturalis ordo ita praescribit, ut nomen patrum familias hinc exortum sit et tam late uulgatum, ut etiam inique dominantes hoc se gaudeant appellari. Qui autem ueri patres familias lendum et promerendum Deum consulestem domum, ubi necessarium non sit officium imperandi mortalibus, quia necessarium non erit officium consulendi iam in illa inmortalitate felicibus; quo donec ueniatur, magis debent patres quod dominantur, quam serui tolerare quod seruiunt. Sin potestatibus societatis humanae major potestas minori ad obediendum praeponitur; ita Deus omnibudoctrinam Christi aduersam dicunt esse rei publicae, dent exercitum talem,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ innocentiam ꝓbat : q ua homo ñ
mecu pęne fit in nocens. s amore
iusticiȩ. Nam qui timore ñ peccat.
quãius ñnoceat cui uult nocere. sib
tam̃ plurimũ nocet: & abstinens ab ini¬
quo oꝑe. sola tamen reus. ẽ. uoluntate.

Expanded text:
Deus innocentiam probat, qua homo non metu poenae fit innocens, sed amore justitiae. Nam qui timore non peccat, quamvis non noceat cui vult nocere, sibi tamen plurimum nocet, et abstinens ab iniquo opere, sola tamen reus est voluntate.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ẽ: quia sicut suꝑius dñs dicit. om̃is
qui facit peccatũ seruus. ẽ. peccati.
Ac ꝑhocimulti quidẽ religiosi dñis
iniquis. ñ tam̃ lib̾is seruiunt. A quo
eñ quis deuictus : huic seruus addic¬
tus. ẽ. Et utiq feliciꝰ seruitur ho¬
mini. quã libiditii: cũ seuissimo dña¬
tu uastet corda mortalium. ut alia
omittam. libdoo ipsa dñattos homi¬

Expanded text:
us Dominus dicit: Omnis, qui facit peccatum, seruus est peccati, ac per hoc multi quidem religiosi dominis iniquis, non tamen liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. Et utique felicius seruitur homini, quam libidini, cum saeuissimo dominatu uastet corda mortalium, ut alias omittam, libido ipsa dominandi. Homi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadinodũ ego feci uob̾ ita & uos fa¬
ciatis: nisi quod aꝑtissime dicit apłs.
donantes uob̾m& ipsis siquis aduersꝰ
aliquẽ hab& querelam. sicut et dñs
donauit uobis ita & uos.Inuicem
itaq nobis delicta donemus. & ꝓ nr̃is
delictis iniuicẽ oremus: atq ita quodã¬
modo inuicẽ pedes nr̃os lauenius.
Nr̃m . ẽ. donante ipso ministeriuim
caritatis & humilitatis exchib̾e.: illius
exaudire: ac nos ab omĩ peccatorum
contaminatione mundare ꝑ xp̃m &
hoc.ẽ. interra soluimus. soluatur in

Expanded text:
quemadmodum ego feci vobis; ita et vos faquemadmodum ego feci vobis; ita et vos faciatis; » nisi quod apertissime dicit Apostolus, « Donantes vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam, sicut et Dominus donavit vobis, ita et vos » ! Invicem itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus, atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus.Nostrum est, donante ipso, mysterium charitatis et humilitatis adhibere; illius exaudire, ac nos ab omni peccatorum contaminatione mundare per Chrishoc est in terra solvimus, solvatur n
Abbreviated transcription (Latin):
comparat. Ꝙ̾̃ auaritiam inquit quȩ
.ẽ. idolorũ seruitus. Iuẽ sensum be¬
atus cẏpriamis sic exaggerauit in
epła ad antonium: ut eorum peccato
qui tempore ꝑsecutionis ꝑ libellos se
thurificaturos ꝓfessi erant. auaros

Expanded text:
comparat: Et avaritia, inquit, quae est idolorum servitus . Quem sensum idem Cyprianus sic exaggeravit in epistola ad Antonianum, ut eorum peccato qui tempore persecutionis per libellos se thurificaturos professi erant, avaros
Abbreviated transcription (Latin):
eq enĩ om̃is qui labits ꝑsonat can¬
tat canticum nouum: s qui eo mͦ can¬
tat ut apłs admon&e dicens. cantan
dis & canitur et audit᷑. Qua uoce
lautatur qui gratis amanous. ẽ. toto
corde. tota anima. tota m̃te: amato¬
rẽq suum accendit in se gr̃a scĩ sp̃s sui.¬

Expanded text:
e enim omnis qui labiis personat, cantat canticum novum, sed qui eo modo cantat ut Apostolus admonet, dicens: Cantantx laudis et canitur et auditur; qua voce laudatur qui gratis amandus est toto corde, tota anima, tota mente, amatoremque suum accendit in se gratia Spiritus sui
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecit. Nam quis catholica ueritate
instructus. ignorat scđm corpus. eẽ alis
homines mnasculos. alias feminas. non
scđłm sp̃m mentis. in quo renouamur
scd̃m umaginem dei: Ecce iam uz¬
quẽ nunc confessi sutit isti qui appellan¬
tur infantes: mundata sunt om̃ia pe¬
cata ipsorum. Ueceres intrauerunt:
noui excierunt. Quid. ẽ. ueteres in tra.¬
uerunt: noui excierunt. Senes intra¬
uerunt: inflintes exierunt. Senectus
enim ueternosa. uetusta uita: infaria
autem regenerationis noua uita. Cũ¬
qui renoitatur in agnitionẽ dĩ scdđ̾m
imaginem eius qui creauit eum. Satis
ostendit. ubi sit homo creatus ad ima¬
ginẽ dĩ: quia ñ corpus linam̃tis. s
forma quadam intellibili m̃tis illumi¬
mo iagnitionẽ dĩ renouatur. scd̾m
imaginem eius qui creauit eum: ita
in ipsa agnitione creatus. ẽ. anteqũa
delicto ueterasceret. unde rursus it
eadem agnitione renouaretur. Si
nouus homo qui renouatur inagni¬

Expanded text:
uobis. nam quis catholica ueritate instructus ignorat secundum corpus esse alios homines masculos, alias feminas, non secundum spiritum mentis, in quo renouamur secundum imaginem dei? ueruquem nunc confessi sunt isti qui appellantur infantes, mundata sunt omnia peccata ipsorum. Veteres intraverunt, novi exierunt. Quid est, veteres intraverunt, novi exierunt? Senes intraverunt, infantes exierunt. Senectus enim veternosa, vetusta vita: infantia autem regenerationis, nova vita. qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit eum, satis ostendens, ubi sit homo creatus ad imaginem dei, quia non corporis liniamentis, sed forma quadam intellegibili mentis inlumimo in agnitionem Dei renovatur secundum imaginem ejus qui creavit eum; ita in ipsa agnitione creatus est, antequam delicto veterasceret. Unde rursus in eadem agnitione renovatur. Unde novus homo qui renovatur in agni
Abbreviated transcription (Latin):
iu. semꝑ certans ꝓ uob̃ in orationib
ut stetis ꝑfecti &e pleni in om̃i uolun¬
iate dĩ: quid. ẽ. ut stetis. nisi ut ꝑseue¬
retis: Unde dictum. ẽ. de diabolo.
inueritate ñ stecit: quia fuit ibi. s
ñ ꝑmansit. Nam utiq isti infide iã
sabant. Nec aliud oramus. cũ oramꝰ
ut quistat stet: nisi ut ꝑseueret. Item
ildas apłs cũ dicit. ei autem qui potenꝰ
.ẽ. conseruare eos sine offensione. &
one. ut constituat ante conspectum głȩ suȩ
immaculatos in lȩticia. nisi ꝑseuerantiã
bonam: Quid.ẽ. eciam quod in apłoꝵ
actihus legimus: aitoientes autem gen¬
tes gauisȩ sunt. et exceperunt uer¬
bum dñi. & crediderunt quotquot
erant oroinati in uitam ȩcernam.ꝰ
Quis in eternam uitam potuit ordinari.
sine ꝑseuerantie dono.:Quandõ¬
quidem qui ꝑseuerauerit usq insinẽ
hic saluus erit: Qua saluteꝰ. nisi et̃naꝰ
Cumuͦ moratione dñica dõ patri dicimꝰ.
scĩficetur nom̃ tuumꝰ quid aliud ui¬

Expanded text:
u, semper certans pro vobis in orationibus, ut stetis perfecti et pleni in omni voluntate Dei : quid est, ut stetis, nisi, Ut perseveretis? Unde dictum est de diabolo, In veritate non stetit : quia fuit ibi, sed non permansit. Nam utique isti in fide jam stabant. Nec aliud oramus, cum oramus, ut qui stat, stet, nisi ut perseveret. Item Judas apostolus, cum dicit, Ei autem qui potens est conservare vos sine offensione, etone, ut constituat ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia, nisi perseverantiam bonam? Quid est etiam quod in Apostolorum Actibus legimus, Audientes autem Gentes gavisae sunt, et exceperunt Verbum Domini, et crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam ? Quis in aeternam vitam potuit ordinari, nisi perseverantiae dono? Quandoquidem qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Qua salute, nisi aeterna? Cum vero in oratione dominica Deo Patri dicimus, Sanctificetur nomen tuum : quid aliud di
Abbreviated transcription (Latin):
quando habuimnꝰ in derisum: & insi¬
militudinem in ꝓꝑii. Hos insensati uiã
illorum estimauimus insaniam. Cc̃¬
enim aliquid desicłio nr̃o ñ deerit: qui:¬
do dĩ om̃ia in om̃ib erit. Talis finis ñ
habae finem. Nemo ibi moritur. qur
nemo ibi ꝑuenit nisi hutic scło moriat᷑
ñ morte om̃ium qua corpits ab animo
deseritur: s morte electorum qua ctur̃
cum in carne mortali ad huc manet᷑.
cor sursum ponitur. De qua marte ti¬
cebat apłs. Mortui em̃ estis: & uita
fortasse dictũ. ẽ. Ualtoa. ẽ. ut mors

Expanded text:
iquando habuimus in risum et in siiquando habuimus in risum et in similitudinem improperii. nos insensati uitam illorum putenim aliquid desiderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Talis finis non habet finem. Nemo ibi moritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus ab anima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali morte dicebat Apostolus, Mortui enim estis, et vita fo
Abbreviated transcription (Latin):
interrena conuertit: & eo magis magisq
entiam: quantomagis ei ꝑpinquat affec¬
tu pieratis. tantomagis exterior homo
corrũpitur. s interior renouatur de
die indiem: omĩsq lua illa ingenis
quȩ ad infeniora uergebat ad suꝑiora
conuertitur. & a terrenis quodãmͦ au¬
fertur: ut magis magisq huic scło mo¬
riatur. & uita eiꝰ abscondatur. cum xp̃o
indeo. Mutatur gͦ in decenus aden¬
teriaua ꝓgrediens. et inuita sua ꝓiciens
intuna sua: & hoc t̾re id. ẽ. eis qui t̃reni
sapiunt meliꝰ uidetur. cũ laudatur pa¬
cator in desicłiis animȩ suȩ &e qui iõ
gerit benedicitur. Autatur autemi
meluts. cum intentionem & głam stai
a terrenis quȩ in hoc scło apparent.
paulatim auertit. et ao siꝑiora atq u¬
teriora conuertit: & hoc terrȩ io. ẽ. a
qui terrena sapuint deteriꝰ iudetur
Unde illi impii postremo infructuosan
agentes pęnitentiam: etiam hoc intes
multa dicturi sunt. Hi sunt quosal¬

Expanded text:
in terrena conuertit et eo magis magisque in terrena conuertit et eo magis magisque entiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superiora conuertitur et a terrenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur et uita eius abscondatur cum Christo in deo. Mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et, qui iniqua gerit, benedicitur. mutatur autmelius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: hi sunt quos al
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. Manisestũ. ẽ. & cui uis aduer¬
tenti facile cognitum. quod luna ñ
augetur ad oculos nr̃os nisi a sole re¬
cedendo: neq minuatur nisi ad solẽ
ex parte alia ꝓpinquando. Attende
nunc quod inꝓuerbiis legitur. Sa¬
piens sicut sol ꝑmanet: stultus aũt
sicut luna mutatur. Et quis. ẽ. sapi¬
ens qui ꝑmanet: nisi ille sol iusticiȩ
de quo dr̃. ortus. ẽ. mͥ iustictȩ sol.
& quẽ sibi ñ fuisse ortum indie nouis¬
sima plangentes impii dicturi sunt:
Et iusticiȩ lum̃ ñ luxit nob̾. & solũ
ortus. ẽ. nob̾: Nam istum carnuis ocu¬
lis uisibilẽ solem oriri facit suꝑ bonoᷤᷤ
&e malos ds̃: qui etiam pluit suꝑ ius¬
tos &e iniustos. Ducuntur semꝑ ex
reb uisibilib: inuisibilium congiuȩ
similitudines. Quis gͦ. ẽ. ille stultus qui
tanquã luna mutatur: nisi adam in
quo om̃s peccauerunt.ꝰ Anima quip¬
pe humana recedens a sole iusticiȩ ab
illa scilica interna contemplatione
incommutabilis ueritatis. om̃s iuires suas

Expanded text:
 manifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ex parte alia propinquando.. Attende nunc quod in Prouerbiis legimus: sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna mutatur. et quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustitiae, de quo dicitur: Ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: Et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non ortus est nobis? nam istum carnis oculis uisibilem solem oriri facit super bonos et malos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae, ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis ueritatis, omnes uires suas
Abbreviated transcription (Latin):
mis: gła tua ñ clũ apparet. S si alta esi
cartauis tuȩ sicut multarũ arborum ꝑ
hionẽ: t tansit frigus. uenit estas . io.E.
uidicis dies. tunꝰc arescit uigͣor feni:
inc apparebit arborum gła. Mortus
ou estis: ait apłs. uomodo uiden¬
u arbores ꝑ hiemẽ. quasi aridȩ: qua¬
i mortuȩ Ergo quȩ spesSi mor
uita ur̃a inquit. abscondita. ẽ. cum
xp̃o indõ. Quando aresca&e: qui sic
hab&e radicem. Quanto autem
uer nr̃m. quando estas nr̃a. quan¬
do autem ctrcũnestit dignitas foli¬
oĩ: & ub̃tas sructuũ locupletatur
uando hoc erit. Audi quod sequit᷑.
m̃s g duutes boni fideles: s non di¬
utes huius munoi. Deniq diuitiaᷤᷤ
sitas nec ipsi sentiunt: sentient p̾ea.
uit radia: s hiemis tẽpore etiam
uiridis arbor aridȩ similis . ẽ. Tẽ¬
pore quippe hiemis. & arbor quȩ
aret. & arbor quȩ iug&e. utraq nu¬
da.ẽ. honore folionim. utraq uacua
honore frugum. Ueni& ȩstas & dis¬
cernae arbores. Uiua radia folia ꝓ¬

Expanded text:
mis, gloria tua nondum apparet: sed si alta radix est charitatis tuae, sicut multarum arborum per hiemem, transit frigus, veniet aestas, id est judicii dies: tunc arescet viror foeni, tunc apparebit arborum gloria. Mortui enim estis, ait Apostolus: quomodo videntur arbores per hiemem, quasi aridae, quasi mortuae. Ergo qestra, inquit, abscondita est cum Christo in Deo. Quando arescit qui sic habet radicem? Quando autem erit ver nostrum? quando aestas nostra? quando nos circumvestit dignitas foliorum, et ubertas fructuum locupletat? quando hoc erit? Audi quod sequitur: Omnes ergo divites boni fideles, sed non divites hujus mundi. Denique divitias suas nec ipsi sentiunt; sentient postea. Vivit radix, sed hiemis tempore etiam viridis arbor aridae similis est. Tempore quippe hiemis et arbor quae aret, et arbor quae viget, utraque nuda est honore foliorum, utraque vacua honore fructuum: veniet aestas, et discernet arbores: viva radix folia pro
Abbreviated transcription (Latin):
auos. L auando pedes iam bonoꝵ
atq mundorum discipłorum. significa¬
ut dñs ꝓpter humanos quib in terra
uersamur affectus. quantũlib& ꝓfeceri
peccato ñ. eẽ: quod subinde abluit in¬
trpellando ꝓ nob̾ꝰ. cũ oramus patrẽ qui
incelis. ẽ. ut dimittat nobis debita
nr̃a. sicut & nos dimittunus debitorib

Expanded text:
uod lavando pedes jam lotorum atque mundorum discipulorum, significaverit Dominus propter humanos quibus in terra versamur affectus, ut quamtumlibet profecerimpeccato non esse: quod subinde abluit interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos
Abbreviated transcription (Latin):
sortita. om̃iũ partium significat unita¬
tẽ: quȩ caritatis iunculo continetur.
De caritate autẽ locuturus apłs: suꝑeminen¬
tiorom inquit uiam uob̾ demonstro.
& alio loco ait. Cognoscere eciã suꝑemi¬
alibi. Suꝑ om̃ia aũ hȩc cantatẽ: quȩ¬
.ẽ. unculũ ꝑfectionis. Si gͦ caritas
& suꝑ eminentiorẽ locũ hab& uiam
et suꝑeminec scientiȩ. & suꝑ om̃ia p̃¬
cepta. ẽ: merito uestis qua significatur.
desuꝑ contexta ꝑhibetur. Inconsiitił
autẽ ne aliquando dissuat᷑: & ad unũ
ꝑuenit: qr in unũ om̃scolligit. Do¬

Expanded text:
sortita, omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. De charitate autem locuturus Apostolus, Supereminentem, inquit, viam vobis demonstro : et alio loco ait, Cognoscere etiam superemialibi, Super omnia autem haec charitatem, quritas et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est; merito vestis qua significatur, desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, ne aliquando dissuatur: et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit.
Abbreviated transcription (Latin):
sapite. Ecce quȩ sursum sunt saꝑe
iubemur: spiritalia scilicae quȩ ñ locis
& partib huuis mundi sut sum. ẽẽ.
intelligenda sunt. s merito excellentie
sue: in huius mundi parte figamus
animum nr̃m. quo uniuerso nos debe¬
mus exuere. Si dĩ & hominẽ de
terra. & bestias de terra formauit.
que habae homo excellentiꝰ in hac
re. nisi quod ipse ad imaginẽ dĩ cre¬
atus .ẽ: Hec tam̃ hoc scd̃m corpus. s
in ipso corpore habeat quandam ꝑpͥe¬
tatem que hoc indicoe. quod erecta
erecta statia factus. ẽ: ut hoc ipso
admoneretur non sibi. eẽ. terrena
sectanda uelut pecora. quorum uolup¬
tas om̃is ex terra.ẽ. unde in aluum
cuncta ꝓna atq ꝓstrata sunt. Congru¬
it gͦ & corpus cius animȩ rationali
ñ scłm limamenta figurasq mnembroꝵ:
s potius scđ̃m id quod incelum erec¬
tum. ẽ. ad intuenda quȩ incorpore
ipsius mundi suꝑna sunt: sicut ani¬
ma rationalis in ea debie erigi. quȩ
inspiritalib naturȩ maxime exc̃el¬

Expanded text:
sapite . Ea quae sursum sunt sapere jubemur, spiritualia scilicet, quae non locis et partibus hujus mundi sursum esse intelligenda sunt, sed merito excellentiae suae; ne in ejus mundi parte figamus animum nostrum, quo universo nos debes bestias. si ergo et hominem de terra et bestias de terra ipse formauit, quid habet homo excellentius in hac re, nisi quod ipse ad imaginem dei creatus est? nec tamen hoc secundum corpus, sed in ipso corpore habeat quandam proprietatem, quae hoc indicet, quod erecta statura factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, uelut pecora, quorum uoluptas omnis ex terra est: unde in aluum cuncta prona atque prostrata sunt. congruit ergo et corpus eius animae rationali non secundum liniamenta figurasque membrorum, sed potius secundum id, quod in caelum erectum est ad intuenda, quae in corpore ipsius mundi superna sunt; sicut anima rationalis in ea debet eregi, quae in spiritalibus natura maxime excel
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit. Mortius . ẽ. midolatila:
resurrexit infide. Ebriostis erat. so¬
briꝰ.ẽ. Mortua. ẽ. ebrietas. resurrexit
sobrietas. Om̃ia gͦ facta mala quȩ de¬
simmus facere: quasi mors. ẽ. in nob̾¬

Expanded text:
cognovit, mortuus est in idololatria, resurrexit in fide. Si qui ebriosus erat, sobrius est, mortua est ebrietas, resurrexit sobrietas. Omnia ergo facta mala quae desinimus facere, quasi mors in nob
Abbreviated transcription (Latin):
ndlis. Adhuc carne calcas terram: &e
qũ erumpis in cȩlum. Incarne enun
anbulantes inquit: ñ scđm carnẽ milita
nui. Scł̾m hanc fidẽ & spẽ et adilectionẽ
qu cepimus. eẽ. sub grã. iam conmortui
liris cum xp̃o & consepulti illi ꝑ bap¬
timum sicut dicit apłs. quia uetus ho
no nr̃ siul crucifixus. cũ uio. & resur¬
reximus cũ illo: quia simul nos excita¬
ut &r simul sedere fecit in celestib. Unde
e uita ur̃a abscondita. ẽ. cũ xp̃o
ndõ. cum autẽ xpc apparuerit uita
ña. tunc &e uos apparebitis cum illo in
sł. satis indicat quid uelit incelligi: qr
sunc transitus nr̃ de morte ad uitam.
qufit ꝑfidem. spe ꝑagitur future in
sne resurrectionis et głe. cum corrupti¬
Ne hoc. io. ẽ. caro ista inquagemimꝰ
m induet incorruptionem. et mor¬
tale hoc induet unmortalitatẽ. Hunc
enim iã quidẽ habemus ꝑ fidẽ primitiã

Expanded text:
ritualis; adhuc carne calcas terram, et spiritu erumpis in coelum: «In carne enim ambulantes,» inquit, «non secundum carnem militam hanc fidem et spem et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia, iam commortui sumus cum Christo et consepulti illi per baptismum — sicut dicit apostolus: quia et uetus homo noster simul crucifixus est cum illo - et resurreximus cum illo, quia et simul nos excitanit et simul sedere fecit in caelestibus. unde et uita uestra abscondita est cum Christo in deo; cum Christus apparuerit uita uestra, tunc et uos apparebitis cum illo in gloria, satis indicat, quid uelit intellegi, quia nunc transitus noster de morte ad uitam, qui fit per fidem, spe peragitur futurae in fine resurrectionis et gloriae, cum corruptibile hoc, id est caro ista, in qua gemimus modo, induet incorruptionem et mortale hoc induerit inmortalitatem. nunc enim iam quidem habemus per fid
Abbreviated transcription (Latin):
auiem uaniloquos &e mentis seduc¬
dres fabulosa et falsa garrientes. &
neis uanitatib uelut altam scienciã
ꝓmittentes. contra regłam fidei quã
catholicam suscepistis cauere debetis:
uerum etiam ipsos qui de ipsa diuinȩ
immutabilitatis naturȩ uel incorporea
creatura. siue creatore ueracit̃ dispu¬
tant. & quod dicunt om̃ino docum̃tis
atq rationib certissimis ꝓbant. & tam̃
ab uno mediatore dĩ et hominum co.
nantur auertere : tanquã pestem in-¬
sidiosiorem cęteris fugite. Tales enim
sunt de quib dicit apłs: quia cog.¬
noscentes dm̃ ñ sicut dm̃ głifi caueruN.
Iuto enim ꝓdẽ hab̾e intelligentiam ue

Expanded text:
solum vaniloquos et mentis seductores fabulosa et falsa garrientes, et in eis vanitatibus velut altam scientiam promittentes contra regulam fidei, quam catholicam suscepistis, cavere debetis: verum etiam ipsos qui de ipsa divinae immutabilitate naturae, vel incorporea creatura, sive Creatore veraciter disputantatque rationibus certissimis probant, et tamen ab uno Dei et hominum Mediatore conantur avertere, tanquam pestem insidiosiorem caeteris fugite. Tales enim sunt de quibus dicit Apostolus, Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt . Quid enim prodest habere intellig
Abbreviated transcription (Latin):
pecratum fuit: tempore autẽ noui te¬
stam̃tiñ. ẽ. peccatũ. S in spe futuri
scłi quã habemus in xp̃o. qui et animã
induens immortalitatem totos nos uio¬
uat. crede aliquid ex ueteris corruptio¬
nis necessitate atq indigentia nos passu¬
ros. uł acturos. semꝑ peccatũ. ẽ. qͣndiu
uoluuntur isti .uii. dies. quib ꝑagit᷑
tẽpus. S hoc ueteris testam̃ti tẽꝑib¬
infigura occultatum a quib̾dã scĩs in¬
telligebatur: tẽpore autẽ noui testam̃¬
t in manifestatione reuelatũ ppłis
p̃dicatur. Unde scriptura ipsa tunc
erat p̃ceptũ: nunc testimoniũ. Illiro
erat tempus significandi: hoc mani¬
sianoi. Ergo ipsa scriptura quȩ cẽ
fuit exactrix oꝑum significantiũ. nc̃
testis ẽ. rerum significatarũ: & quȩ
tunc obseruabatur ad p̃nuntiationẽ.
nunc recitatur ad confirmationem.

Expanded text:
atum fuit, tempore autem noui testamenti non est peccatum. sed in spe futuri saeculi, quam habemus in Christo, qui et animam induens immortalitate totos nos innouat, credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc ueteris testamenti tein figura occultatum, a quibusdam sanctis intelligebatur; tempore autem Novi Testamenti in manifestatione revelatur, populis praedicatur. Unde Scriptura ipsa tunc erat pareceptum, nunc testimonium. 9. erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium, nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem.
Abbreviated transcription (Latin):
autem quod erat. mors. ẽ. S forte si
in melius. ẽ. ñ appellat᷑ mors. Appel¬
lauit illam mortem apłs. Si autem
mortui estis cũ xp̃o ab elementis htũ
mundi: quid adhuc uelut iuuentes
de hoc mundo decernitis:Mori¬

Expanded text:
autem quod erat, mors est. Sed forte, si autem quod erat, mors est. Sed forte, si in melius est, non appellatur mors? Appellavit illam mortem Apostolus: Si autem mortui estis cum Christo ab elementis hujus mundi, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩcera. Si gͦ in illo mortui sumꝰ.
et in illo resurteximus: & ipse in nob̾
moritur. et in nobis resiugit. Ipsa. ẽ.
enim unitas capitis et corporis. Ub¬
inuenis alit̃ & alit̃. facta. ẽ. ibi que¬
dam mors. Mors enim. ẽ: ñ. ẽẽ. quod
fuit. Immortalis dr̃ anima. Est qui¬
dem quia uiuit semꝑ anuna .⁊. ẽ.
inilla quedam uita ꝑmanens. s mu¬
tabilis uita. Scđm mutabilitatem
uitȩ huius & mortalis dici potest:
quia si uiuebat sapient̃ & desipit:
mortua. ẽ. in deteruis. Si uiuebat in¬
sipient̃ &e sapit. mortua. ẽ. in meliꝰ.
Nam. ẽẽ. mortem in deceriꝰ ẽẽ. mortẽ
inmeluis. scriptura nos docae. Utiq
indeteriꝰ mortui erant: de quib dĩ
Sine mortuos. sepeliant mortuos suos.
Et. surge qui dormis. & exurge a
mortuis. & illuminabit te xp̃c A.¬
quando mortui audient. & qui audi¬
erint uiuent: in deceriꝰ mortui eraN
tõo reuiuiscunt. Reuuscendo mo¬
riuntur in melus. quia &e reuuis¬
cendo ñ erunt quod erant. ħ on ẽẽ.

Expanded text:
 sedens . Si ergo in illo mortui sumus, et in illo resurreximus; et ipse in nobis moritur, et in nobis resurgit ipse est enim unitas capitis et corporisinvenis aliter et aliter, facta est ibi quaedam mors: mors enim est, non esse quod fuit. Immortalis dicitur anima: est quidem, quia vivit semper anima, et est in illa quaedam vita permanens, sed mutabilis vita. Secundum mutabilitatem vitae hujus et mortalis dici potest: quia si vivebat sapienter, et desipit, mortua est in deterius; si vivebat insipienter, et sapit, mortua est in melius. Nam esse mortem in deterius, esse mortem in melius Scriptura nos docet. Utique in deterius mortui erant, de quibus dicitur, Sine mortuos, sepeliant mortuos suos ; et, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te CQuando mortui audient, et qui audierint vivent. In deterius mortui erant, ideo reviviscunt. Reviviscendo moriuntur in melius, quia et reviviscendo non erunt quod erant: non esse
Abbreviated transcription (Latin):
in mundo cernitis. Quicquid pas¬
siis. ẽ. xp̃c: in illo et noiͣ passi sumus:
quia ⁊ nos quod patimur: in nobis &
ipse patitur. Quomͦ si aliquid patia¬
tur caput: Nunquio dicere potest
manus quia ñ patiturꝰ Aut si ali.¬
quid patitur manus: nunquid pot̃
caput dicere quia ñ patitur.ꝰ Quan

Expanded text:
ia quidquid passus est, in illo et nos passi sumus; quia et nos quod patimur, in nobis et ipse patitur. Quomodo si aliquid patiatur caput, numquid potest dicere manus quia non patitur? aut si aliquid patitur manus, numquid potest caput dicere quia non patitur? aut
Abbreviated transcription (Latin):
eniatio salbati quȩ udcatione
inius diei figurabatur ablata: ꝑpecͥũ
albatum obseruat. qui spe suturȩ
quetis scĩs. ẽ. oꝑib uitentus. nec in
psis bonis actib suis. quasi de ꝓpri¬
ss&e de his quȩ ñ acceꝑit głatur
ilum in se oꝑari cognoscens. qui si¬
mił oꝑatur et quietus. ẽ. Uerum¬

Expanded text:
ervatione sabbati, quae vacatione unius diei figurabatur, ablata, perpetuum sabbatum observat qui spe futurae quietis sanctis est operibus intentus; nec in ipsis bonis actibus suis quasi de propriis, et de his quae non acceperit, gloriatur; illum in se operari cognoscens, qui simul operatur et quietus est
Abbreviated transcription (Latin):
paulus apłs dicit. Mortificate m̃bra
ur̃a quȩ sunt suꝑ terrã. Sp̃alia nequi¬
tiȩ dicit menbra suꝑ terram. Nam
sequitur & exponit. Auaritiam. un¬
munditiam: & çȩc̃a quȩ illic sequitur:
Quantum autem mortificat iste qui ti¬
mere cȩpit diem uidicii. menbra sua
suꝑ terram: tantum surgunt & corro¬
borantur menbra cȩlestia. Menbra au
çȩlestia: om̃ia oꝑa bona. Surgentib
çelestib menbris: cepit desid̾are quoo
timebat. Iiebatꝰ enum ne uenure.
xp̃c. & inueniret impium. quẽ dãp¬
naret: desiderat ut ueniat. quia in¬
uenturus. ẽ. quẽ coronet. Concupi¬

Expanded text:
lus dicit, Mortificate membra vestra quae sunt super terram. Spiritualia nequitiae dicit membra super terram: nam sequitur et exponit, Avaritiam, immunditiam , et caetera quae illic exsequitur. Quantum autem mortificat iste, qui timere coepit diem judicii, membra sua super terram, tantum surgunt et corroborantur membra coelestia. Membra autem coelestia, omnia opera bona. Surgentibus coelestibus membris, incipit desiderare quod timebat. Timebat enim ne veniret Christus, et inveniret impium quem damnaret; desiderat ut veniat, quia inventurus est pium quem coronet. Jam cu
Abbreviated transcription (Latin):
eniq arborib bonis &e fidelib hauc
alocutionem p̃bae apłs. Mortiti
eñ estis: & uita urã abscondita .ẽ.¬
cum xp̃o in deo. Certe mortui: sed
mortui specie: uiui in radice. Attende
autẽ uenturũ tempus ȩstatis. quo¬
modo sequatus & dicat. Cũ autem
gͦ recticoroe. Tempusꝰ głȩ nr̃ȩ ñdũ
ñdum aduenit. Audeamus eñi dice¬
qm̃ menbra eius sumus: qm̃ caput
nr̃m gratanter agnoscimus. Dicamꝰ
tus. ẽ. dicere. Iuando nob insulta Nł

Expanded text:
fidelibus hanc allocutionem praebet Apostolus: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita eChristo in Deo. Certe mortui: sed mortui specie, vivi in radice. Attende autem venturum tempus aestatis, quomodo sequatur, et dicat: Cum autem ergo recti corde: tempus gloriae nostrae nondum nondum venit. Audeamus enim hoc dicequoniam membra ejus sumus, quoniam caput nostrum gratanter agnoscimus, dicamustus est dicere. Quando nobis insultant
Abbreviated transcription (Latin):
cit. conuersatio nr̃a incelis. ẽ. ut nos
incelestib constitut. id÷ in sp̃alibus
p̃ceptis ambulantes. dunicemus aduerꝰ
sp̃alia nequitie quȩ nos inde conantur
abstrahere. Alagis gͦ illud querendũ ÷̃
stulti aduersus aerẽ nos det ere certar.
occe itaq ipse apłs dicens. Nonsic
pugno quasi aerẽ cȩdens: s castigo cor¬
pus meum ce in seruitutem redigo. ne
forte aliis p̃dicans ipse repb inuenar.
tem dicit. Linitatores mei estote: sicut
.ẽ. etiam ipsum apłm insema ipso triũ¬
phasse de potestatib huiꝰ mundi sicut
de dño dixerat: cuius se imitatorem
sicut hortatur: & castigeinus corpꝰ nr̃m
&̾ inseruitutem redigamus. si mundũ
uoltimtis uincere. quia ꝑ illicitas delei¬
tationes suas & pompas. & ꝑiutiosam
curiositatem nob̾ dñan potest hic muꝰ¬
dus: id ÷ ea quȩ in hoc mundo. & ꝑni¬
ciosa delectauone colligant amatores
rerum tẽporalium. & diabolo et angłs
eius seruire cogunt. Nemo gͦ uos uidi

Expanded text:
nuersatio nostra in caelis est, ut nos in caelestibus constituti, id est in spiritalibus praeceptis dei ambulantes dimicemus aduersus spiritalia nequitiae, quae nos inde conantur abstrahere. magis ergo illud quaerendum est, stulti aduersus aerem nos debere certare. Docet itaque ipse apostolus dicens: non sic pugno quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in seruitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; item dicit: imitatores mei estote, sicut est etiam ipsum apostolum in semet ipso triumphasse de potestatibus huius mundi, sicut de domino dixerat, cuius se imitatorem sicut hortatur, et castigemus corpus nostrum et in seruitutem redigamus, si mundum uolumus uincere, quia per inlicitas delectationes suas et pompas et perniciosam curiositatem nobis dominari potest hic mundus, id est ea, quae in hoc mundo perniciosa delectatione conligant amatores rerum temporalium et diabolo atque angelis eius seruire cogunt: quibus omni
Abbreviated transcription (Latin):
pus autem xp̃i. Patres autẽ nr̃iqui
dõ placuerunt tenuerunt ordinẽ suũ
nipłi obȩdientia ut quicquid dĩ tẽ¬
pob congnus ubendo distribuit. sic
seruarent quẽ admodũ ille distribu
Itaq ñ solum carnes ad cybos datas
amom̃snatura mundȩ eẽnt: quasdã
qñ ĩmulla significatione immundas
Ao tẽpore ñ ȩderunt. quo eas ñ ȩdi p̃¬
aptim erat: ut talib significationib
surarerummanfestatio p̃figuraret᷑.
s &e aztum panem. & cȩtera huius¬
nodi inquib fuisse umbrã futuroꝵ
let apł. Quȩ tam rei ẽẽnt illius
emporis. &e illiꝰ ipł homines si obser¬
iare contẽpnerent. quando illa sic fie¬
nae ista quȩ ninc reuelata sunt sic p̃¬
aumtiare oportebat: quã nos desipientes
ẽmis. si nunc ram manifestato nouo
testam̃to illas p̃niuitiatiuas obseruati¬
ones aliquid nob̾ ꝑd. ẽẽ. putaremus.¬

Expanded text:
PUT IX. Patres autem nostri qui Deo placuerunt, tenuerunt ordinem suum in ipsa obedientia, ut quidquid Deus temporibus congruis jubendo distribuit, sic observarent, quemadmodum ille distribuit. Itaque non solum carnes ad cibum datas, cum omnes natura mundae essent, quasdam tamen nonnulla significatione immundas illo tempore non ederunt, quo eas non edi praeceptum erat, ut talibus significationibus futura rerum manifestatio praefiguraretur: sed et azymum panem et cetera huiusmodi, in quibus fuisse umbram futurorum dicit apostolus, tam rei essent illius temporis et illius populi homines, si obseruare contemnerent, quando illa sic fieri, ista quae nunc reuelata sunt. tunc sic praenuntiari oportebat, quam nos desipientes essemus, si nunc iam manifesto nouo testamento illas praenuntiatiuas obseruationes aliquid nob
Abbreviated transcription (Latin):
płs at illa ineffabilia qualecũq ad hibens
de notis reb exc̃plũ: paruulã ȩcatẽ iunis
cõparauit ȩtat. Cum. eẽm inquit par¬
uulus. quasi paruulus loquebas: quasi
paruulus sapiebam. quasi paritulus cogra¬
bam. Cum autẽ factus sum uir. quȩ par¬
uuli erant deposui. Cur autẽ hoc dixe¬
rit consequent᷑ ostendens. Uidemus ñc¬

Expanded text:
s ad illa ineffabilia qualecumque adhibens de notis rebus exemplum paruulam aetatem uirili conparauit aetati: cum essem, inquit, paruulus, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uiri, quae paruuli erant deposui. cur autem hoc dixerit consequenter ostendens: ui
Abbreviated transcription (Latin):
te.ẽ. In illo corpore sp̃al uidebunt sc̃i
om̃ia. ñ solum si oculos claudant: uerũ etiã¬
unde sunt corpore sunt absentes. Tunc em̃i
erit ꝑfectum illito de quoloquens apłs. ex par¬
te inquit scimus: & ex parte ꝓpħamus. Cũ añt
uenerit quod ꝑfectum. ẽ : quod ex parte . ẽ.
euacuabitur. Deinde ut quomͦ possae aliqͣ
similitudine ostender&. quantũ ab illa quȩ
futura ẽ. distae hec uita. ñ qualtũcunq ho¬

Expanded text:
gis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum etiaunde sunt corpore absentes. tunc enim erit perfectum illud de quo loquens apostolus : ex parte, inquit, scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est euacuabitur. deinde ut quomodo posset aliqua similitudine ostenderet, quantum ab illa quae futura est distet haec uita, non qualiu
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ uitȩ. Ecce lib̾ari: a corꝑe mortiᷤᷤ
huiꝰ. Qui mala fecer̃: in resurrectio¬
nẽ iudicii. Ecce redier̃ ad corꝑa mor¬
tis hutiꝰ. Corpꝰ mortis huiꝰ redit ad im¬
piũ: nec inde aliqͣndo soluet᷑. Tẽ noxi
exclama & die. Miser ego hoit ołqͥs
me lib̾abit de corꝑe mortis huiꝰ. Re¬
spondet᷑ t̾. Securꝰ efficeris ñ de te. sed
de dño tuo: securꝰ efficeris de pignore
tenens sanguinẽ xp̃i. Dicdic. qͥsme
lib̾abit de corꝑe mortis huiꝰ: ut respox

Expanded text:
onem vitae: ecce liberati a corpore mortis onem vitae: ecce liberati a corpore mortis hujus. Qui mala fecerunt, in resurrectionem judicii : ecce redierunt ad corpus mortis hujus. Corpus mortis hujus redit ad impium, nec inde aliquando solvetur. Tunc non exclama et dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino tuo; securus efficeris de pignore tenes sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit de corpore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑandũ. ẽ. Miser ego homo. Et si ñ in
m̃te. tam̃ in carne. Miser homo Ñ
ego hõ. Qͥs me lib̾abit de corꝑe mortiᷤᷤ:
hulꝰ: Qͥo .ẽ. hoc fr̃e. Quasi carere
uult corꝑe: Qͥd festinas : Si tantũ
ibi. ẽ. intentio tua ut corꝑe careas:
mors qnͣdoq uentura. ẽ: et te a cor
ꝑe isto mortis. dies adueniens ultimꝰ
gemis. Qͥd. ẽ. qd̾ dicis: qͥs me lib̾abit:
Mortalis loq̃ris: moriturꝰ loq̃ris. Seꝑa¬
tidianos casꝰ. qnͣdo sit nescis. Ergo si¬
ue festines. siue tardes: om̃is uita
humana breuis. ẽ. Qd ꝓ magno ge¬
mis & dicis: qͥs mne lib̾abit de corpore
tͦ: ħ illo die a corꝑe mortis huiꝰ lib̾a¬
uis tribuere: qr de corꝑe mortis huꝰ
libab̾is. Re spondet tͥ apłs. Si sensũ
eiꝰ cȩpiinus. unmo qr dño adiuuante
a corpore mortis huiꝰ. qr ueniet dies
ultimꝰ uitȩ huiꝰ. & soluunt᷑ ad tẽpꝰ a cor¬
pore mortis huiꝰ : Ueniet diefqͣndo
& ꝓcedent qͥ bona fecer̃ in resurtecti¬

Expanded text:
ntum.--Miser ego homo: etsi non in mente, tamen in carne miser homo. Noego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est, et te ab isto corpore mortis dies adveniens ultimus gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Sepaest; propter quotidianos casus quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive tardes, omnis vita humana brevis est: quid pro magno gemis, et dicis, Quis me liberabit de corpore tur? non illo die a corpore mortis hujus liberare, quia de corpore mortis hujus liberaberis? Respondet tibi Apostolus, si sensum ejus cepimus, imo quia Domino adjuvante, a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quando et procedent qui bona fecerunt, in resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbo. qi implere uolo: Inuetuo gͦ le¬
gẽ mͥ uolenti fac̾e bonũ: qm̃mͥ malũ
adiac&e. Et hoc mͥ. N eñ caro ñ mea.
aut de alia substantia caro. aut deabio
pͥncipio caro. aut anima ex dõ. & ca¬
rode gente tenebrarũ: Absit. Lan¬
gor repugnat sanitati : semiuunis ia¬

Expanded text:
 implere volo. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum; quoniam mihi malum adjacet. Et hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substantia caro, aut de alio principio caro, aut anima ex Deo, et caro de gente tenebrarum. Absit. Languor repugnat sanitati. Semivivus ja
Abbreviated transcription (Latin):
unqͥd ubiꝰ laudari pot̃: Pauloante.
uerbo illo qd̾ dixẽ. absit. defend̾at a
crimine: ñ dũ laudauerat. Aliud. ẽ.
a crimine obiecto defend̾e : aliud. ẽ. de¬
bito p̃conio p̃dicare. Crũ obiectũ fuit.
Qͥ d gͦ dicemꝰ : Lex peccatũ. ẽ. Defensio absit.
defendentis auctoritas. Qd dui defen¬
dat : Sufficiat. absit. An uultis in qͥt

Expanded text:
Numquid uberius laudari potest? Paulo ante verbo illo quod dixit, Absit, defenderat a crimine, non laudaverat. Aliud est a crimine objecto defendere, aliud debito praeconio praedicare. Crimen objectum fuit, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Defensio, Absit. t Apostoli defendentis auctoritas. Quid diu defendat? Sufficit. Absit. An vultis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Gc̃sentio legi. E gosũ incarne. ego sũ m
m̃te: s magis ego sũ inm̃te. ꝗͣ incarne.
Q uia eñi ego sũ inm̃te: ego iũ in regen¬
te. Mens eñĩregit. caro regit᷑: & ma¬
gis sũ ego in eo qd̾ rego. ꝗͣ in eo quod
regor. Quia gͥ magis ego itim̃te:¬

Expanded text:
Sed quia ego sum in carne, ego sum in mente; sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo regor. Quia ergo magis ego i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iłim xp̃m dñm nr̃m. Quia ꝑ unũ
hominẽ mors:iꝑ unũ hominẽ resur¬
rectio mortuoꝵ. Sic̃ inadã om̃s mori¬
unt᷑. Inde. ẽ. qd̾ gemis. in adã om̃s mo¬
riunt᷑ inde ÷ qd̾ gemuis. inde: ẽ. qd̾ cũ
morte c̃fligis: inde. ẽ. corpꝰ mortis huiꝰ.
S sic̃ in adã om̃s moriunt᷑: sicae in xp̃o
om̃s uiuificabunt᷑. Uiuificatꝰ accepto

Expanded text:
ia per unum hominem mors, et per unum hominem resurrectio mortuorum. Sicut in Adam omnes moriuntur: inde est quod gemis. In Adam omnes moriuntur: inde est quod gemis, inde est quod cum morte confligis, inde est corpus mortis hujus. Sed sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Vivificat
Abbreviated transcription (Latin):
ipse m̃te seruio legi dĩ: carne legi pec¬
cati. Mente ñ c̃sentio legi peccati: s tñ
nollet in eẽt mẽbris meis lex ulla pec¬
cati. Quia gͦ nollẽ &̾ tam̃. ẽ: ñ qd̃ uolo
ago. Quia c̃cupisco & nolo: ñ qd̾ uolo
ago: s qd̾ odi illud facio. Qͥd odi: Cõ¬
cupisc̾e. Odi c̃cupisc̾e̾: et tñ ago illud ex¬

Expanded text:
ipse, mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente non consentio legi peccati: sed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. Quia ergo nollem, et tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Quid odi? Concupiscere. Odi concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
supͣmodũ peccator. aut peccatũ ꝑ mari¬
datũ. Qua ꝓpt̃. legẽ quãuis a peccando
ꝓhibeat. ñ tñ sicdic̃ datã ut lib̾aret a
peccato. s ut demonstraret peccatũ:
cui seruiens aĩa debet se ad grãm lib̾a¬
toris conu̾tere: ut a peccato lib̾et᷑. ꝑ
ꝓhibitio peccatoꝵ. qd̾ qͥdẽ ad hoc utile
.ẽ. ut setitiat aĩa se ipsã ñ suffic̾e. ad
exxtrahendũ sedeseruitute peccati: atq
hoc mͦ decumescente atq extincta om̃s
suꝑbia. subdat᷑ lib̾atori suo sincerit̃q
homo dicat. adhesit anima mea pꝰ te:
qd̃. ẽ. iã ñ. ẽẽ. sublege peccaq. s itile¬
ge iusticiȩ. Leoc aũ peccati dr̃: ñ quia
lex ipsa peccatũ. ẽ. s qr peccatorib
imponit᷑. Idõ etiã lex mortis. qr sti¬
pendiũ peccati mors: aculeus mortis pe¬
catũ : uirtꝰ aũ peccat lex. Peccando em̃.
ad mortẽ labim̾. Uehem̃tiꝰ enĩ peccamꝰ le.¬
ge ꝓhibente: ꝙͣ si nulla lege ꝓhib̾emꝰ.

Expanded text:
aut peccatum per mandatum. Quapropter legem, quamvis a peccando prohibeat, non tamen sic dicit datam, ut liberaret a peccato; sed ut demonstraret peccatum, cui serviens anima debet se ad gratiam Liberatoris convertere, ut a peccato liberetur. prohibitio peccatorum. Quod quidem ad hoc utile est, ut sentiat anima se ipsam non sibi sufficere ad extrahendum se de servitute peccati; atque hoc modo detumescente atque exstincta omni superbia, subdatur Liberatori suo, sinceriterque homo dicat, Adhaesit anima mea post te : quod est jam non esse sub lege peccati, sed in lege justitiae. Lex autem peccati dicitur, non quia lex ipsa peccatum est, sed quia peccatoribus imponitur. Ideo etiam lex mortis, quia stipendium peccati, mors ; aculeus mortis, peccatum; virtus autem peccati, lex . Peccando enim ad mortem labimur. Vehementius enim peccamus lege prohibente, quam si nulla lege prohiberemur.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ ꝗͣ similitudo adhibita ẽ. tria. animã.
peccatũ.⁊ legẽ peccati:. hoc solũ hic dib̾¬
sũ. ẽ. qd̾ in illa similitudiie uir mort̃.
ut nubat mulier cui uolet. & a legi
iuri soluadtur. Hinc aũ ipsa anima mo¬
rit᷑ peccato : ut nubat icͦ. Cũ aũ mort̾
peccato : morit᷑ etiã legi peccat. Itaq
ait fr̃s mei & uos mortui estis legiꝑar

Expanded text:
militudo adhibita est, tria, animam, peccatum, et legem peccati: hoc solum hic diversum est, quod in illa similitudine vir moritur, ut nubat mulier cui volet, et a lege viri solvatur; hic autem ipsa anima moritur peccato, ut nubat Christo; cum autem moritur peccato, moritur etiam legi peccati. Itaque, ait, fratres mei, et vos mortui estis legi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sentiõ U̾enundatꝰ sub peccato. id est
peccans p̃cio tẽporaliũ uoluptatũ. Quod
eñi oꝑor ignoro: idẽ. ñ agnosco in p̃cep
tis u̾itatis. ubi. ẽ. uera scientia. Scd̾m
hanc locutionẽ: dic̃ dñs peccatoreb. ñ no

Expanded text:
s: venumdatus sub peccato, id est, peccans pretio temporalium voluptatum. Quod enim operor, ignoro: id tis veritatis, ubi est vera scientia. Secundum hanc locutionem dicit Dominus peccatoribus: « No
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentiȩ. Uerũ ÷ nec eã hoĩes seque¬
rent᷑ nͥ dulcis. eẽt Theatrũ. spectacłm.
m̾ecrix lascia. tͣpissima cantilena:
aulcia st̃ ista c̃cupiscentiȩ: dulcia pla
arrauer̃ mͥ iti iusti delectationes: s ñ
sic̃ lex tua dñe. Felix anima: q̃ huumo¬
di deleccationib oblectat᷑: ubi turpi¬
tudine nulla inqͥnat᷑: ⁊ ueritatis seren¬
tate purgat᷑. Quando aũ delectat lex
des & sic delectat ut om̃s delectatioẽs
lasciuȩ iuncant᷑: ñ sͥ arroget istã delec¬
tationẽ. Dñs dabit siauitatẽ. Quid¬
suauis es dñe: & in tua suauitate doce
me iustificationes tuas. Intua suauita¬
te doce me:⁊ doces me. Tẽ disco ut fa¬
ciã: si intua suauitate doceas me. Cȩterỹ
qͣ diblandit᷑ iniqͥtas. & dulcis. ẽ. iniqͥtas:
amara. ẽ. ueritas. Iirtua suauitate do

Expanded text:
centiae: verum est, nec eam homines sequerentur, nisi dulcis esset. Theatrum, spectaculum, meretrix lasciva, turpissima cantilena, dulcia sunt ista concupiscentiae; dulcia planNarraverunt mihi injusti delectationes, sed non sicut lex tua, Domine. Felix anima quae hujusmodi delectationibus oblectatur, ubi turpitudine nulla inquinatur, et veritatis serenitate purgatur. Quem autem delectat lex Dei, et sic delectat, ut omnes delectationes lasciviae vincat, non sibi arroget istam delectationem: Dominus dabit suavitatem . QuSuavis es, Domine, et in tua suavitate doce me justitias tuas . In tua suavitate doce me, et doces me. Tunc disco ut faciam, si in tua suavitate doceas me. Caeterum quamdiu blanditur iniquitas et dulcis est iniquitas, amara est veritas. In tua suavitate do