comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem. tempus ẽ ut iudiciũ incipiat a domo
dĩ. et si mitiũ a nob̾. qualis finis erit eis
qui ñ credunt. dñi eugłio. et si iustus qui¬
dem uix saluus erit. peccator & impius
ubi parebunt: Quid i iustius illo uno
cui tam̃ pater non peꝑcit : Ꝙquid eui¬
dentius qđ nec iustis parcat emendais
eos uarietate tribulationũ. cum de hac
re aꝑte sit dictum & si iustus uix sal¬
uus erit. Non solum .n. inueteri testa¬
mento scriptũ ẽ. quẽ .n. diligit ds corri¬
pit. flagellat aut̃ omnẽ filium reͤcipit.
⁊ si bona ꝑcepimꝰ de manu dñi. mala
quare ñ sustineamꝰ. s etiam in nouo
ego quẽ amo arguo & castigo. ⁊ illud.
stam̃to hoc rep̃henderet qualia isti
rep̃hendunt in ueteri. non ne ⁊ ipsi
ea defendenda susciꝑent: Quod si
facere possent: qua tandẽ uecordia
hic talia rep̃hendunt qualia ibi de¬
fendunt : Si aut̃ non possent. cur in
uno tantũ ac ñ potius in utroq te¬
stam̃to qđ non incelligentib impiis

Expanded text:
icium incipiat a domo domini; et si initium a nobis, qualis finis erit eis, qui non credunt domini euangelio? et si iustus quidem uix saluus erit, peccator et inpius ubi parebunt? quid enim iustius uno, cui tamen pater non pepercit? et quid euidentius, quod nec iustis parcat emendans eos uarietate tribulationum, cum de hac aperte sit dictum: et si iustus uix saluus erit? non solum enim in uetere testamento scriptum est: quem enim diligit deus, corripit; flagellat autem omnem filium, quem recipit et: si bona percepimus de manu domini, mala quare non sustinemus? sed etiam in nouo: ego quem amo, arguo et castigo et illud: stamento talia reprehenderet, qualia isti reprehendunt in uetere, nonne et ipsi ea defendenda susciperent? quod si facere possent, qua tandem uecordia hic talia reprehendunt, qualia ibi defendunt? si autem non possent, cur in uno tantum ac non potius in utroque testamento, quod non intellegentibus inpiis
Abbreviated transcription (Latin):
legeret᷑. Hic ego de uͦ sacrificio lacus for¬
tasse dęssererem: Demonstrarẽ id non de¬
beri nͥ uni uͦ dõ qđ ei unus uerus sacerdoᷤ
obtulit. mediator di et hominũ: cuiꝰ sacri¬
ficui ꝓmissiuas figuras uictimis animaliũ
clebrari oportebat ꝓpt̾ cõmendationem
future carnis & sanguinis. ꝑ quã unã fie¬

Expanded text:
offerri. hic ego de uero sacrificio latius forofferri. hic ego de uero sacrificio latius fortasse disserens demonstrarem id non deberi nisi uni uero deo, quod ei unus uerus sacerdos obtulit, mediator dei et hominum: cuius sacrificii promissiuas figuras in uictimis animalium celebrari oportebat propter commendationem futurae carnis et sanguinis, per quam unam ui
Abbreviated transcription (Latin):
fabricatorẽ. ⁊ lucis huiꝰ institutorẽ qui
tam̃ anteꝗͣ eam conderet ñ iacebat in
tenebris. ⁊ex oꝑe suo ꝑfecto letatũ eẽ
gaudio. Qđ certe ampliꝰ ÷ ꝗͣ uidit quia
suo bono facer&. si aut̃ sꝑnẽt suo mab.
Quẽ non ideo dicerent ignarũ futus.
q &e futuris cõtemptoub legem deds¬
mn ã ido inpudum qd aliquid incroget.
aec hominẽ dicerent inquoꝵ libris multa
n ob aliud int̾rogant᷑. nͥ ut suis quisq res¬
ponsionib conuincat᷑. cum ille qui int̾ro¬
gat ñ solum sciat qđ sibi uult ab altero
responderi.s &̃ illum hoc responsurum.
Inuidentẽ aut̃ cuiꝗͣ dm̃ qd malos beatos
feri ñ sineret. Di uellet dicere: plenos i¬
ueniret suor libros de hacre ad diuinã
puidentiã ꝑtinentes. De sacrificiis uero
nchil mͥ aliud paganos obiceret. nͥ cur
aput illos illa rep̃hendamꝰ cũ in nr̃is ue¬
trib libris talia sͥ dñs nr̃ iussisse offerri

Expanded text:
fabricatorem et lucis huius institutorem. qui fabricatorem et lucis huius institutorem. qui tamen antequam eam conderet, non iacebat in tenebris, et ex opere suo perfecto elatum esse gaudio - quod certe amplius est quam: uidit quia suo bono faceret; si autem sperneret, suo malo. Quem non ideo dicerent ignarum futuri, quia et futuris contemptoribus legem ded ideo inprouidum, quod aliquid interroget, nec hominem dicerent, in quorum libris multa non ob aliud interrogantur, nisi ut suis quisque responsionibus conuincatur, cum ille, qui interrogat. non solum sciat, quod sibi uult ab altero responderi, sed etiam illum hoc responsurum. inuidentem autem cuiquam deum, quod malos beatos fieri non sineret, si uellet dicere, plenos inueniret suorum libros de hac re ad diuinam prouidentiam pertinentes. De sacrificiis uero nihil aliud mihi paganus obiceret., nisi cur apud eos illa reprehendamus, cum in nostris ueteribus libris talia sibi deus noster iussisse legeretur
Abbreviated transcription (Latin):
atq suadeat: Qcqͥd aut̃ ex eisdem cods¬
b ad uersus eos sonuerit: in missũ ab nfe¬
satorib. ore inpudenti ac sacrilego non
dubitent dicere: Cui furori eoꝵ austo¬
ritatẽ illoꝵ om̃iũ libroꝵ extingure
atq ab olere conati: iam supͣ quantũ fis¬
cepti oꝑis ratio sinere uidebat᷑. ñ pauca
respondimꝰ. Nunc illud ãmoneo. ut cu
insanas & saclegas fabulas suas xp̃ian
nominis pallio ułare c̃tendunt: uideant
tñ &. ista cont᷑ scripturas xp̃ianas dispi¬
tant ñ a nob cont᷑ paganos tantũ: s ã
contra manicheos ueritatẽ codicũ diu¬
noꝵ cestam̃ti utriusq defendi. Et ista
quide quȩ mͦ faustꝰ uelut indigna de
de nr̃is ueterib litteris in sermone suo
posuit. contͣ paganũ & in eugłico ue
apłico sermone taba rep̃hendentẽ ita
fortasse defenderẽ: ut paria de auctorb
eoꝵs sic̃ paulus nr̃ apud athenienses fi¬
cit cõmemorarẽ. Inueniremꝰ .i. fortase
& in literis eoꝵ dm̃ mundi creatorẽ ac

Expanded text:
atque suadeant, quicquid autem ex eisdem codicibus aduersus eos sonuerit, inmissum ab infalsatoribus ore inpudenti ac sacrilego non dubitent dicere? cui furori eorum auctoritatem omnium librorum extinguere atque abolere conanti iam supra, quantum suscepti operis ratio sinere uidebatur, non pauca respondi. Nunc illud admoneo, ut cum insanas et sacrilegas fabulas suas christiani nominis pallio uelare contendant, uideant tamen, quando ista contra scripturas Christianas disputant, non a nobis contra paganos tantum, sed etiam contra Manichaeos ueritatem codicum diuinorum testamenti utriusque defendi. et ista quidem, quae modo Faustus uelut indigna deo de nostris ueteribus litteris in sermone suo posuit, contra paganum et in euangelico uel apostolico sermone talia reprehendentem ita fortasse defenderem, ut paria de auctoribus eorum, sicut Paulus noster apud Athenienses fecit, commemorarem. inuenirem enim fortasse et in litteris eorum deum mundi creatorem ac
Abbreviated transcription (Latin):
late patet. aliqua cẽ hebreȩ lingue ꝓpͥe¬
tate. telus in utroq ponat᷑. siue cũ conu¬
gib ad ulterõ turbatꝰ animꝰ contabescit
quod indm̃ cadere ñ potest: liue eu sere
pudiciciȩ coniugał custodia diligens adn¬
betur: qđ dm̃ facere cũ plebem suã tanqꝰ

Expanded text:
late patet, aliqua etiam hebraeae linguae proprielate patet, aliqua etiam hebraeae linguae proprietate zelus in utroque ponatur, siue cum coniugis adulterio turbatus animus contabescit, quod in deum cadere non potest, siue cum seruandae pudicitiae coniugalis custodia diligens adhibetur, quod deum facere, c
Abbreviated transcription (Latin):
multa in hunc modũ. ita ut is binis ũbis
riora uiciis apponant᷑. pleni sunt eoꝵꝑ
tam̃ eor libri cum abusione istor nomi¬
nũ.quȩ ꝓpͥe uicia significant et iam uͥ¬
tutes sic appellant᷑ cum uel cupiditas ꝓ
ponit᷑. Et quis omĩa cõmemorare uale¬
at quȩ ad similẽ licenciã mos locutio¬
nis usurpat: Huc accedit &̃ singu¬
larũ quarũq linguarũ sua quędam
propͥetas. Nam in ecclasticis litteris
numꝗͣ miscdiam in uitu perationẽ positã
recolo. cui rei sermonis &̃ cotidiani con¬
suetudo concordat. Oreci duas res
uicinas quidẽ s tñ distinctas uno no¬
mine apellant laborẽ & dolorem. nos ea
singłis nominib nuntiamꝰ. Sicut a nob̾
uno nomine appellat᷑ uita siue scđm¬
ꝗͣ dicimꝰ uiuit qđ ex anime ñ est: siue
scdm ꝗͣ dicimꝰ. bonȩ uitȩ hõ est. Greci a¬
ut̃ ista duo. duob quoq uocabulis signi¬
ficant. Unde fieri potest ut ex cepta
uerboꝵ abusione quȩ in omnib linguiᷤ

Expanded text:
a in hunc modum, ita ut in his binis uerbis riora, uitiis adponant: pleni sunt tamen libri eorum, cum abusione istorum nominum, quae proprie uitia significant, etiam uirtutes sic appellantur, cum uel cupiditas prponitur. et quis omnia commemorare ualeat, quae ad similem licentiam mos locutionis usurpat? huc accedit etiam singularum quarumque linguarum sua quaedam proprietas. nam in ecclesiasticis litteris nusquam misericordiam in uituperatione positam recolo. cui rei sermonis etiam cotidiani consuetudo concordat. Graeci duas res uicinas quidem, sed tamen distinctas uno nomine appellant, laborem et dolorem, nos eas singulis nominibus enuntiamus: sicut a nobis uno nomine appellatur uita, siue s dicimus " uiuit," quod exanime non est, siue secundum quam dicimus "bonae uitae homo est;" Graeci autem ista duo duobus quoque uocabulis significant. unde fieri potest, ut excepta uerborum abusiene, quae in omnibus linguis
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. ꝙ lucem quam fecit ds̃. ideo putant el
consequens ut intenebris ipse fuerit.
ante quã faceret lucem cum tenebrȩ eeni
suꝑ abyssũ anteꝗͣ diceret. fiat lux. ꝙ facla
est lux. Sicut enĩ in nouo testamento

Expanded text:
deus, et lucem, quam fecit deus, ideo putant esse deus, et lucem, quam fecit deus, ideo putant esse consequens, ut in tenebris ipse fuerit. antequam faceret lucem, cum tenebrae essent super abyssum, antequam diceret: fiat lux, et facta est lux. sicut enim in nouo testamento
Abbreviated transcription (Latin):
cas legis eẽ dicunt ꝓmissiuas figuras saci¬
mentore: similes s̃ hominib quib displicos
ea quoꝵ ñ capiunt utilitatẽ. uelut si surd
udens moueri labia loquentiũ. tamꝗͣ suꝑ¬
fluos orismotus de formesq rep̃henderet. ul
si quisqͣ cecus laudata sibi aliqua domo uele
palpando ꝓbare qđ dicitur. & parietũ lenita¬
tem manu ꝑ tractans infenestras in ruere.
easq uelut in conuenientes illi equalitati
redargueret cauernasq rumosas putaret.
Lam uͦ facta ꝓpħarum etiã ipsa ꝓphetica e
mistica fuisse. quid agam ut intellegant
quorp mentes uanitas occupauit. ita ut pu¬
tent credi a nob̾ etiam ipsum dm̃ aliquãdo
.eñ. intenebris ẽẽ uersatũ. qr scriptum ẽ tenebri
erant suꝑ faciem abyssi tamꝗͣ nos abyssun
dicamꝰ dm̃ ubi tenebre erant. quia lux ibi
non erat anceꝗͣ ds̃ uerbo faceret lucem.
D quia ñ distingunt int̾ lucem qđ est ipse

Expanded text:
cas legis esse dicunt promissiuas figuras sacrcas legis esse dicunt promissiuas figuras sacramentorum, similes sunt hominibus, quibus displicent ea, quorum non capiunt utilitatem; uelut si surdus uidens moueri labia loquentium, tamquam superfluos oris motus deformesque reprehenderet; uel si quisquam caecus laudata sibi aliqua domo uellet palpando probare, quod dicitur, et parietum leuitatem manu pertractans in fenestras inrueret easque uelut inconuenientes illi aequalitati redargueret cauernasque ruinosas putaret. Iam uero facta prophetarum etiam ipsa prophetica et mystica fuisse, quid agam, ut intellegant, quorum mentes uanitas occupauit, ita ut putent credi a nobis etiam ipsum deum aliquando in tenebris esse uersatum, quia scriptum est: tenebrae erant super abyssum, tamquam nos abyssum dicamus deum, ubi tenebrae erant, quia lux ibi non erat, antequam deus uerbo faceret lucem ? sed quia non distingunt inter lucem, quod est ipse
Abbreviated transcription (Latin):
gis nec facta ꝓpħa¬
qr neq sc̃itatẽ neq
iusticiam cogita¬
re nostis. S: de p̃¬
ceptis & sacram̃¬
tis ueteris testa¬
menti sepe ac multã iam diximus. ut in¬
telligeret᷑ aliund ibi fuisse. qđ ꝑ gr̃am noui
testamenti faciendo donaret᷑ impletũ. ali¬
ud quod ꝑueritatẽ patefactam remouendo
de monstraret᷑ impletũ. cum di ⁊ ꝓximi di¬
lestione susciperetur legis ꝑficienda p̃cep¬
tio . Circumcisionis aut atq alioꝵ illius
temporis sacram̃toꝵ cessatione ostenderet᷑
eos faciebat ad desiderandam salutẽ. ꝓmiᷤ¬
sum aut̃ figuras celebrabat ad expectan¬
dum saluatorẽ. ut ꝑ aduentũ noui testa¬
menti illos liberaret gr̃a donata: illas aufe¬
ret ueritas reddita. Ipsa .ii. lex quȩ ꝑ moyser
qđ preceptũ erat ex di dono custodiretur.
eritas aut̃ : ut ablata obseruatione umbra¬
Frũ. quod ꝓnissum erat ex dĩ fide presentart᷑.
Proinde isti quia que ñintelligunt rep̃¬
hendentes lepram. uł scabiem. seu uerru¬

Expanded text:
is, nec facta Pia neque sanctitatem, neque justitiam cogitare nostis. Sed de praeceptis et sacramentis Veteris Testamenti saepe ac multa jam diximus, ut intelligeretur aliud ibi fuisse quod per gratiam Novi Testamenti faciendo donaretur implendum, aliud quod per veritatem patefactam removendo demonstraretur impletum: cum Dei et proximi dilectione susciperetur Legis perficienda praeceptio, circumcisionis autem atque aliorum illius temporis sacramentorum cessatione ostenderetur reos faciebat ad desiderandam salutem, promissum autem figuras celebrabat ad expectandum saluatorem, ut per aduentum noui testamenti illos liberaret gratia donata, illas auferret ueritas reddita. ipsa enim lex, quae per Moyseceptum erat, ex dei dono custodiretur, ueritas autem, ut ablata obseruatione umbrarum, quod promissum erat, ex dei fide praesentaretur. Proinde isti, qui ea, quae non intellegunt, reprehendentes lepram uel scabiem seu uerru
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis fractis desꝑetur. paulo pꝰ dicit: ec ipsi
si non ꝑmanserint in infidelitate: inserent᷑.
Potens est it ds iterũ insẽre illos. Namsi
tu ex naturali incisus oleastro cont̾ nat̾am¬
insertus es in bonã oleam. qͣntomagis illi
unde etiã ipse gloriat᷑. a fractura liberatus.
tradicis pinguedim redditus. Quigͦ in
uobis s̃ quos inde fregit impietas. redeai
⁊ rursus inserant᷑ qui aut̃ muqͣ ibi fuert̃.
ueniant a nacurali sterilitate p̃cisi participᷤᷤ

Expanded text:
ipsis fractis desperetur, paulo post dicit: et ipsi ipsis fractis desperetur, paulo post dicit: et ipsi si non permanserint in infidelitate, inserentur; potens est enim deus iterum inserere illos. nam si tu ex naturali excisus oleastro insertus es in bonam olivam; quanto magis illi unde etiam ipse gloriatur, a fractura liberatus, et radicis pinguedini redditus. Qui ergo in vobis sunt, quos inde fregit impietas, redeant, et rursus inserantur. Qui autem nunquam ibi fuerunt, veniant a naturali sterilitate praecisi, particip
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte in is rł facta ẽ. Donec plenitudo
gentiũ intraret⁊ sic om̃is isrł saliuis fie¬
rec. Sidetis gͦ uos qui inseri inista ra¬
dice non uultis. ñ quidem fractis ramis
sisse. I lam qͥd misi oscastrũ gentiui sape
adorare solem ⁊ limã: Nisi forte ꝓpterta
uos iam ñ putatis ẽẽ in oleastro gentiũ qͥa
spinas noui generis addidistis. et falsum
xp̃m quẽ cum sole ⁊luna coleretis ñ ma.¬
nu fabrili. s ꝑuerso corde finxistis. Inseri¬
mini gͦ in radicẽ oleȩ. quo se insercũ gau.¬
det apłs. qui int̃ fractos ramos ꝑ incredu¬
litatẽ fuit. Inde se quippe liberatũ dicit
cum se a iudanssimo ad x p̃ os transisse
lecatur. qͥa x p̃ c̃ semꝑ inilla radice acq
in illa arbore p̃dicatus est. in quẽ uenient̃
qui ñ credider̃ fracti s̃. inde: et qui credi¬
der̃ in serti sc̃. ibi. aqͥb ne suꝑbiant dicit᷑.
Noli altum saꝑe. s time. Nam si ds̃ naturali¬
b ramis ñ peꝑcit: neq cͥ parcet. S ne de

Expanded text:
donec plenitudo gentium intraret. et sic omnis Israhel saluus fieret. uidetis ergo uos, qui in ista inseri radice non uultis, non quidem fractis ramis sisse. nam quid nisi oleastrum gentium sapit adorare solem et lunam? nisi forte propterea uos iam non putatis esse in oleastro gentium. quia spinas noui generis addidistis et falsum Christum, quem cum sole et luna coleretis, non manu fabrili, sed peruerso corde finxistis? inserimini ergo in radicem oleae, quo se redditum gaupostolus, qui inter fractos ramos per incredulitatem fuit. inde se quippe liberatum dicit, cum se a iudaismo ad Christum transisse laetatur, quia Christus semper in illa radice atque in illa arbore praedicatus est: in quem uenientem qui non crediderunt, fracti sunt inde; et qui crediderunt, inserti sunt ibi. quibus ne superbiant, dicitur: noli altum sapere, sed time; nam si deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. sed ne de
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ meã. ⁊ saluos faciẽ aliquos ex illis.
Si rerectio illoꝵ reconciliatio ẽ mundi quȩ
erit ⁊ assumptio nisi uita ex mortuis e
Si aut̃ delibatio scã ẽ. et conspsio. Et si radix
scã est. ⁊ rami. Quod si aliqui ex ramis
Quod si głoriaris: ñ tu radice portas s ra¬
dixce. Dicis gͦ. Fracti st̃ rami. ut ego
in serar. Bene. Incredalitate fracti s̃. tu
aut fide stas. Noli altũ sapere s cime.
Nam si d̾s naturalib ramis ñ peꝑcit. neq¬

Expanded text:
carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis. Si rejectio illorum reconciliatio est mundi, quae erit assumptio, nisi vita ex mortuis? Si autem delibatio sancta est, et conspersio; et si radix sancta est, et rami: quod si aliqui ex ramis Quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Dicis ergo: Fracti sunt rami ut ego inserar. Bene. Incredulitate fracti sunt. Tu autem fide stas, noli altum sapere, sed time: nam si Deus naturalibus ramis non pe
Abbreviated transcription (Latin):
re. taliu fabularũ sordidꝰ sator. aut mendicus
indutor.
eoddem natis ab eo discedere. mͥ quare non
liceat id inquo natus ñ sum ñ usurpare:
Om̃s quippe gentiles nascim᷑. ñ uidei. non
deniq xꝑiani. S alius ad se ex eadẽ genti¬
litate cestam̃tũ uetus ad ducit. facitq iudeoᷤ
arbores dulcif ⁊ amara radicib suis umus¬
t̾re in se ium tͣnsferant. mutandã qualitati¬
bꝰ suis. Apłis gͦ indulcẽ tͣnseuntib exama¬
car ex dulcie
dicis relicto uidaismo ex amaritudi¬
ne transisse indulcedinẽ. magis in¬
de fractos ramos dicit qͥ ex eode popło in
xp̃o credere noluer̃. ⁊ in ipsa oleş radice
id÷ origine scõrs hebreoꝵ camꝗͣ oleastrũ¬
gentes in sertas. ut fierent participes pin¬
guedinis oleȩ  Nlam cũ de udeoꝵ lapsu
amoneret gs̃ ne suꝑbirent: ita loquutus

Expanded text:
re, talium fabularum sordibus sartor, aut mendicus indutor. eodem natis ab eo discedere, mihi quare non liceat id in quo natus non sum, non usurpare? omnes quippe Gentiles nascimur, non Judaei, non denique Christiani: sed alios ad se ex eadem Gentilitate Testamentum Vetus adducit, facitque Judaeos; arbores, dulcis terrae in se uim transferant mutandam qualitatibus suis. apostolis ergo in dulcem transeuntibus ex amatar ex dulci? postolus, quem dicis relicto iudaismo ex amaritudine transisse in dulcedinem, magis inde fractos ramos dicit, qui ex ipso populo in Christo credere noluerunt, et in ipsa oleae radice, id est origine sanctorum Hebraeorum. ntes insertas, ut fierent participes pinguedinis oleae? Nam cum de Judaeorum lapsu admoneret Gentes ne superbirent, ita locutus
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ quomͦ in sana uanitate desideras. et cin¬
dem t̾ram gentis tenebrarũ suma uaintea
substantie tue ꝯiungi credis utiq rem ꝓxi¬
imi acupiscis. Merito tͥ est inimicũ dẏpti¬
ciũ ꝯtinens tam bona mandata multum
errori tuo atraria. Nam illa tria quȩ ad

Expanded text:
quod cum modo insana uanitate desideras et eanquod cum modo insana uanitate desideras et eandem terram gentis tenebrarum summa uicinitate substantiae tuae coniungi credis, utique rem proximi concupiscis. merito tibi est inimicum diptychium continens tam bona mandata multum errori tuo contraria.- nam illa tria, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
solum testimono s ⁊ iuram̃to falso de con¬
pedib liberes. Iam uͦ qd sequitur. ñ ꝯcupᷤ¬
ces uxorẽ ꝓrimi cui. debet apud te imple¬
ri Et ħ unum uideo. qđ nulla tui erroi
necessitate. uolare cogaris. D si nefas est
ꝯuigẽ ꝯcupiscere alienã: ꝯsidera. quid sit
ꝯcupiscendũ se ꝓponere alienis & itcorda¬
re dos tuos formosos ⁊ deas formoses p̃us¬
nit c̃ẽ ut ardentes ꝯcupiscant᷑ illi afenuniꝰ
pͥncipib tenebrarũ. ⁊ ille a masculis quib
excecatis infruendã libidinẽ. ⁊ in suos am¬
plexus in hiant̃ estuantib eruant ab eis
illum dm̃ tuũ ubiq compeditũ. ⁊ tanta
suoꝵ turpitudine ut solui ualeat in digen¬
tẽ. Nam rem ꝓximi ñ ꝯcupiscere. qđ elł
ulcimũ de calogi. mandatũ: unde potes
mnisera. ñne ubi ds̃ ipse cuus int̾ra alient
se fabricare mentit᷑ scła noua. ubi post
falsam uictoriã falso triumpho turescas:

Expanded text:
solum testimonio, sed et iuramento falso de consolum testimonio, sed et iuramento falso de conpedibus liberes. iam uero quod sequitur: non concupisces uxorem proximi tui debet apud te inpleri, et hoc unum uideo, quod nulla tui erroris necessitate uiolare cogaris. sed si nefas est coniugem concupiscere alienam, considera, quid sit concupiscendum se proponere alienis, et recordare deos tuos formosos et deas formosas praebentes se ut ardenter concupiscantur, illi a feminis principibus tenebrarum et illae a masculis: quibus excitatis in fruendam libidinem et in suos amplexus inhianter aestuantibus eruant ab eis illum deum tuum ubique conpeditum et tanta suorum turpitudine, ut solui ualeat, indigentem. nam rem proximi non concupiscere, quod est ultimum decalogi mandatum, unde potes, misera? nonne tibi deus ipse tuus in terra aliena se fabricare mentitur saecula noua, ubi post falsam uictoriam falso triumpho tumescas?
Abbreviated transcription (Latin):
quo ablato mariti ert̃ curpiter amatores
meretrices uxores. thalami fornices soceri
lenones : Ac ꝑhoc &̃ illud p̃ceptum quod
est ñ occidẽ ex eiusdem erroris ꝑuersitate
ñ serues. Dum it cunes ne dĩ cui mẽbrũ
ligetꝰ carnem. ñdas esurienti panẽ. Hic
formidans homicidiũ falsum. illic ꝑ petras
uerũ. Itaq si incurras in eũ famelicũ qui
mori possit nͥ cybum porrigendo sub ue¬
nias. iam tu homicida teneberis. aut lege di
si non dederis aut lege manichei si dederis:
Quid cetera. de calogi p̃cepta quomͦ seruabiꝰ
ana furto abstineas. ut uescias quis panẽ
seu q libet escam in suis uicerib crucidan¬
dam deuoret potius quã tu si possis eus
subripias atq ad officinã uentris eleccoꝵ
tuoꝵ curras. ut furto cuo dẽ tuus nec in
inferrẽ dũ honorem de ferreme Ita ⁊illũ
mandatũ legis ne falsũ testimoniũ dicas
ꝓꝑ menbra dĩ tui sic ꝯtempnis ut ea non

Expanded text:
quo ablato mariti erunt turpiter amatores, quo ablato mariti erunt turpiter amatores, meretrices uxores, thalami fornices, soceri lenones. ac per hoc etiam illud praeceptum, quod est: non occides, ex'eiusdem erroris peruersitate non seruas. dum enim times, ne dei tui membrum ligetur in carne, non das esurienti panem, hic formidans homicidium falsum, illic perpetras uerum. itaque si incurras in eum famelicum, qui mori possit, nisi cibum porrigendo subuenias? iam tu homicida teneberis aut lege dei, si non dederis, aut lege Manichaei, si dederis. quid? cetera decalogi praecepta quomodo seruabis ? an a furto abstineas, ut nescio quis panem seu quamlibet escam in suis uisceribus trucidandam deuoret potius quam tu, si possis, ei subripias atque ad officinam uentris electorum tuorum curras, ut furto tuo deus tuus nec in inferrem, dum honorem deferrem ? ita et illud mandatum legis: ne falsum testimonium dicas propter membra dei tui sic contemnis, ut ea non
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑmitteris: In quib mandatũ pͥmũ
÷ honora patrẽ tuũ ⁊ matrẽ cuã. qđ ⁊ pau¬
lus cõmemorat mandatũ pͥmum in ꝓmiᷤ¬
sione. eadem atq itidem ẽ ipse p̃cipiens:
Iu aut̃ docrma demonuca fichirciti mimics̃
deputare parentes tuos quod te ꝑ concubi¬
tũ in carne ligauerint. ⁊ ħ modo utiq deo
tuo in mundaᷤᷤ⁊ pedesimposuerint. Hinc
non mechaberis: ita uiolatis. ut ħ maxime
in ꝯiugio detestemini qͦ filii ꝓcraea nt᷑. Ac sic
auditores ur̃os dũ cauent ne femine quib
miscent᷑ ꝯcipiant : &ẽ uxor ad ultoros facia¬
tis. Dicunt it eas ex lege matrimomi ta¬
bul is ꝓdamantib liberoꝵ ꝓcreandoꝵ cau¬
sa ⁊ur̃a lege metuentes ne particulã dĩ sui
sordib carnis afficiant. s ex plendã tantũ li¬
bidinẽ feminis inpudica ꝯrunctione miscent᷑.
Tilios aut̃ inuiti sususcipiunt. ꝓpt̾ qđ solum
copulanda s̃. Quomͦ gͦ non ꝓhibes nubere

Expanded text:
re permitteris? in quibus mandatum primum re permitteris? in quibus mandatum primum est: honora patrem tuum et matrem tuam, quod et Paulus commemorat mandatum primum in repromissione eadem atque itidem etiam ipse praecipiens. tu autem doctrina daemonica didicisti inimicos deputare parentes tuos, quod te per concubitum in carne ligauerint et hoc modo utique deo tuo inmundas conpedes inposuerint. hinc non moechaberis, ita uiolatis, ut hoc maxime in coniugio detestemini, quod filii procreantur, ac sic auditores uestros, dum cauent, ne feminae, quibus miscentur, concipiant, etiam uxorum adulteros faciatis. ducunt enim eas ex lege matrimonii tabulis proclamantibus liberorum procreandorum causa, et uestra lege metuentes, ne particulam dei sui sordibus carnis adficiant, ad explendam tantum libidinem feminis inpudica coniunctione miscentur; filios autem inuiti suscipiunt, propter quod solumcopulanda sunt. quomodo ergo non prohibes nubere,
Abbreviated transcription (Latin):
disti. Quomͦ non s̃ tͥ inimicȩ illȩ tabulȩ
in quib scdm p̃ceptum ẽ non accipiens
in uanũ nom̃ dm di tui quandoquidem
nali uanitate mundandos. & carneis ocuł
uerus in ueritate carnalis ex ortus ÷. in fal¬
latiȩ uanitate posuisti: Quomͦ tibi ñ
sit ad uersũ t̾tium p̃ceptũ de sabati re¬
quie. quȩ tot sigmentoꝵ illisionibꝰ in¬
quieta anima uentilaris : Hȩc cria p̃cep¬
ta quomͦ ꝑtineant ad dilectionẽ dĩ. qñ ca¬
pies. qñ sapies. qñ amabise In moderata
es & feda. et c̃tentiosa. Timuisti. enanui¬
sti. uiluisti. Eccessisti modũ tuũ turpasti
decorẽ cuũ. turbasti ordinẽ tuũ. Lalis
apud te fui nouite. Quo pacto gͦ te nc̃
doceã hectria p̃cepta ad dilectionẽ dĩ ꝑ¬
cebat tinere: Ex quo ⁊ ꝑquẽ ⁊ in quo s̃ om̃ia
Unde hoc in telłgis. qñ nec illa septem
quȩ ad dilectionẽ ꝓximi ꝑtinent. qua
humanȩ uitȩ societas ꝯtime tur. exrorĩ tui
de cestanda ꝑu̾sitate nosse atq obserua¬

Expanded text:
Quomodo non sint tibi inimicae illae tabulae, in quibus secundum praeceptum est: non accipies in uanum nomen domini dei tui, quandoquidem nali uanitate mundandos etiam carneis oculis uerus in ueritate carnis exortus est, in fallaciae uanitate posuisti ? quomodo tibi non sit aduersum tertium praeceptum de sabbati requie, quae tot figmentorum inlusionibus inquieta anima uentilaris? haec tria praecepta quomodo pertineant ad dilectionem dei, quando capies, quando sapies, quando amabis ? inmoderata es et foeda et contentiosa: tumuisti, euanuisti, uiluisti, excessisti modum tuum, turpasti decorem tuum, turbasti ordinem tuum. talis apud te fui, noui te. quo pacto ergo te nunc doceam haec tria praecepta ad dilectionem dei pertinere, ex quo et per quem et in quo sunt omnia? unde hoc intellegis, quando nec illa septem, quae ad dilectionem proximi pertinent, qua humanae uitae societas continetur, erroris tui detestanda peruersitate nosse atque obserua
Abbreviated transcription (Latin):
ta olim quȩ nc̃ cognosceres muttebantur.
Cantũ noli ẽẽ sublege. ne illam timore non
impleas s sub gr̃a. ut sit inte plenitudo le¬
gis karitas. Non ⁊t aliud dẏpticiũ. ricen¬
sebat sponsi tui amitꝰ cum diceret. Nam

Expanded text:
ipta olim, quae nunc agnosceres, mittebantur: ipta olim, quae nunc agnosceres, mittebantur: tantum noli esse sub lege, ne illam timore non impleas; sed sub gratia, ut sit in te plenitudo legis charitas. Non enim aliud diptychium recensebat sponsi tui amicus, cum diceret: Nam,
Abbreviated transcription (Latin):
pidẽ uiuũ. ab hominib repbatũ. a deo aut̃
electũ et honorificatũ. Illis aut̃ erat lapis
offensionis et petra scandali. Tibi aut̃ la¬
pis quẽ reꝓbrauert ȩdificantes hic factus
ẽ in caput anguli. Quod cocũ idem petrus
apłs ex plicat. ⁊ totũ a ꝓpħis aquib isti
dampnati alienant᷑ p̃dictũ ẽẽ cominemorat.
Lege sane ẽ illud dipticis̃ ne tumeas. plane
sponsi tuiẽ. lis lapis ille signisicauita
ram stoliditatẽ. tͥ aut̃ firmã stabilitatẽ. D¬
to di scriptȩ s̃ ille tabulȩ. digito dĩ sponsis
tuus eiecit demonia. Digito dĩ. ex pelle cu
doctrinas demomoꝵ. m̃dacilo quoꝵ cauterun¬
tium ꝯscientiã. Ex hoc dipticio repellis al¬
ulterũ. qui se paraditũ dicit ut scõ nomix
te seducat. Quinquagesimo it dic pasche dt
nẽ sponsi tui quẽ pascha illud p̃sigurabat
datus ẽ. digitus dĩ sp̃c sc̃s. ꝓmissus parac¬
tus. Noli gͦ formidare dẏpticiũ. quo tͥ scm¬

Expanded text:
pidem uiuum ab hominibus reprobatum. a deo autem pidem uiuum ab hominibus reprobatum. a deo autem electum et honorificatum. illis ergo erat lapis offensionis et petra scandali; tibi autem lapis. quem reprobauerunt aedificantes, factus est in capite anguli. quod totum idem Petrus apostolus explicat et totum a prophetis, a quibus isti damnati alienantur, praedictum esse commemorat. lege sane etiam illud diptychium; ne timeas. plane sponsi tui est. aliis lapis ille significauit duram stoliditatem. tibi autem firmam stabilitatem. digito dei scriptae sunt tabulae illae; digito dei sponsus tuus eiecit daemonia; digito dei expelle tu doctrinas daemoniorum mendaciloquorum cauteriantium conscientiam. ex hoc diptychio repellis adulterum, qui se paracletum dicit, ut sancto nomine te seducat. quinquagesimo enim die post pasnem sponsi tui, quam pascha illud praefigurabat, datus est digitus dei, spiritus sanctus prNoli ergo formidare diptychium, quo tibi scr
Abbreviated transcription (Latin):
tione lapidis qui sine sensu. ẽ. caro sentit.
ꝑ lapidis insensualitatẽ significatũ ÷ cor
ñ intelligens. Tu potius istos irride. qui¬
dicunt ⁊ t̾ram. & ligna. & lapides. habere
sensus. & incelligentiori uita uiuere. carnẽ
aut̃ stolidiori & obtunsiori. Unde ñ a ue¬
ritate s sua uanitate cogunt᷑ fateri mun¬
dius ẽẽ legẽ ⁊scriptã intabulis lapideis.
quã suũ thesaurũ in pellib morticinis.
An forte qr in fabella sua &̃ lapides dicunt
ossa eẽ pͥncipũ. non eis dubitant coria p̃¬
ponere agnorꝵ. Nempe gͦ illa cestam̃ti ar¬
cha mundius tegebat lapideas cabulas. quã
caprina pellis codicem istoꝵ. Hȩc tu misrdi¬
ter irride. ut eis irridenda & fugienda com¬
m̃des. Nam in illo diptitio lapide iam tu ñ
corde lapideo in telligis. quid duro illi ppło
ꝯgruebat. Et in eo tñ agnoscis petrã ipsũ.
sponsũ cuũ. illũ quȩ petrus loquitur la¬

Expanded text:
tione lapidis, qui sine sensu est, caro sentit, tione lapidis, qui sine sensu est, caro sentit, per lapidis insensualitatem significatum est cor non intelldicunt et terram et ligna et lapides habere sensum et intellegentiore uita uiuere, carnes autem stolidiore et obtunsiore. unde non a ueritate, sed a sua uanitate coguntur fateri mundius esse legem conscriptam in tabulis lapideis quam suum thesaurum in pellibus morticinis. an forte quia in fabella sua etiam lapides dicunt ossa esse principum, non eis dubitant coria praeponere agnorum? nempe ergo illa testamenti arca mundius tegebat lapideas tabulas quam caprina pellis codicem istorum. haec tu misericorditer inride, ut eis inridenda et fugienda commendes; nam in illo diptychio lapideo, iam tu non corde lapideo intellegis, quid duro illi populo congruebat? et in eo tamen agnoscis petram, ipsum sponsum tuum, illum, quem Petrus loquitur: la
Abbreviated transcription (Latin):
seducta es. ꝓmittentẽ saturitatẽ uentris.
& t̾ram kananeore. In celligis quippe in
ipsis cẽ ꝓmissionib te iam t̃c̃ figuratam
et ꝓphetatã p̃cientiã parturisse scõꝵ. Nec
lapideo dipticeo miserabili dicatita sr ep̃hen¬
so mouearis. qr ñ habes lapideum cor quod
illȩ tabulȩ in popło priores significabant:
gaudent. putantes apłm rep̃hendisse dis¬
pensationẽ illi tempori agruã ueteris
testam̃ti. ñ intellgentes hoc eum ex ꝓpħa¬
dixisse. Hȩc it uerba quȩ imperite am¬
plectunt᷑. longe ante ꝙͣ ꝑ apłos dicerent᷑
& implerent᷑. appħis quos respuunt p̃¬
nuntuta s. Propbeta u. asperatz ausetrã
cs cor lapideum. et dlabo cis cor carncũ. Uide¬
ant si ñ hoc ẽ. non intabulis lapideis s in ca¬
bulis cordis carnalib. Nam neq ibi quod
dictũ ÷ carneũ. neq hic tabule carnales. hoc
uolunt ut carnalit̃ sapiamꝰ. S qr in cõpara¬

Expanded text:
seducta es, promittentem saturitatem uentris seducta es, promittentem saturitatem uentris et terram Chananaeorum. intellegis quippe in ipsis etiam promissionibus te iam tunc figuratam et prophetatam praescientiam parturisse sanctorum. nec lapideo diptychio miserabili dicacitate reprehenso mouearis, quia non habes lapideum cor, quod illae tabulae in populo priore significabant. gaudent putantes apostolum reprehendisse dispensationem illi tempori congruam ueteris testamenti, non intelldixisse. Haec enim verba, quae imperite amplectuntur, longe antequam per Apostolos dicerentur et implerentur, a Prophetis, quos respuunt, praenuntiata sunt. Propheta enim dixerat: Auferam eis cor lapideum, et dabo eis cor carneum . Videant, si non hoc est: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. nam neque ibi quod dictum est cor carneum, neque hic tabulae carnales hoc uolunt, ut carnaliter sapiamus. sed quia in conpara
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa non ẽ: & intuis quidẽ grandib secura
es s appello inte paruulos tuos. frẽs. filios.
dños meos. qͦs uł tamꝗͣ oua sollicitis alis
foues. uł tamq̃ infantes laste nutris fine
crruptione fecunda uirgo mat̾. Hos
inte appello ceneros fecus tuos ne garru¬
la curiositate seducant᷑ abs te. s potius ana¬
thematizent.si quis eis euangeliz auerit. p̃tꝰ
id quod acceperunt in te. nec relinquant
uerũ ueracẽq xp̃m. in quo s̃ om̃s thesauri
sapientiȩ & scientiȩ ab sconditi. & magnam
multitudinẽ dulcedinis eiꝰ. quã ab scondit¬
timentib se. ꝑ fecit aut̃ sꝑantibꝰ in se. Ibi uͦ
quomͦ possunt ẽẽ uerba ueracis in p̃dicati
one x falbacis. Contẽpne in sultiones eor.
qr bene tibi es ꝯcia ꝓmissionẽ uitȩ ȩternȩ
te adamasse inmunerib sponsi cui. id est
ipsum sponsũ cuũ. qr ipse ẽ uita ȩt̃na.
lon aut̃ sicut illi decipiunt ad alienũ dm̃

Expanded text:
ipsa non est. et in tuis quidem grandibus secura ipsa non est. et in tuis quidem grandibus secura es; sed appello in te paruulos tuos. fratres, filios, dominos meos, quos uel tamquam oua sollicitis alis foues uel tamquam infantes lacte nutris, sine corruptione fecunda uirgo mater. hos in te appello teneros fetus tuos, ne garrula curiositate seducantur abs te, sed potius anathement, si quis eis euangelizauerit praeter id, quod acceperunt in te, nec relinquant uerum ueracemque Christum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, et magnam multitudinemetuentibus se, perfecit autem sperantibus in se. ibi uero quomodo possunt esse uerba ueracis in praedicatore Christi fallacis? contemne insultationes eorum, quia bene tibi es conscia promissionem uitae aeternae te adamasse in muneribus sponsi tui, id est ipsum sponsum tuum, quia ipse est uita aeterna. Non autem, sicut illi desipiunt, ad alienum deum
Abbreviated transcription (Latin):
seruamꝰ. qñ legem dĩ culpant nomine
uetustatis. & errorẽ suũ laudant nomine
nouitatis. quasi omnis uetustas fugienda
sit. aut omnis nouitas apetenda. cũ ⁊ mã¬
datũ uetus in laude ponat apłs ioħs.
beat apłos paulus. Se gͦ uera sponsa ue
ri.xͥ. eccła catholica alloquar. & ego ce ꝓ
modulo meo quabᷤ cuinq filius et seruuᷤ tuu
positus inte dispensare cybaria conseruĩ
incis. Caue semꝑ ut caues manicheor im¬
piam uanitatẽ. iam tuore ꝑicula ex ꝑtam.
& liberatione auictã. Ille me quondã er¬
ror de gremio tuo excusserat. Exꝑtus fui.
quod experiri ñ debiu. S tibi ꝓfecerint
ctiã ꝑicula mea cui nc̃ seruit liberatio mea.
qr nisi mͥ uerus & uerax sponsus cuus de
cuius latere facta es in uero sanginne suo
go fallaciȩ. & terrã factum serpens in repa¬
rabliter deuorasset. Noli decipi nomine ue¬
ritatis. Hanc sola cu habes. et In lacte tuo.
& in pane tuo. Hȩc aut̃ tantũ nom̃ enis ẽ.

Expanded text:
seruamus, quando legem dei culpant nomine seruamus, quando legem dei culpant nomine uetustatis et errorem suum laudant nomine nouitatis, quasi omnis uetustas fugienda sit aut omnis nouitas adpetenda, cum et mandatum uetus in laude ponat apostolus Ibeat apostolus Paulus? te ergo, uera sponsa ueri Christi ecclesia catholica, adloquar et ego te pro modulo meo, qualiscumque filius et seruus tuus positus in te dispensare cibaria conseruis meis: caue semper, ut caues, Manichaeorum inpiam uanitatem iam tuorum periculo expertam et liberatione conuictam. ille me quondam de gremio tuo error excusserat; expertus fugi, quod experiri non debui. sed tibi profecerint etiam pericula mea, cui nunc seruit liberatio mea, quia nisi mihi uerus et uerax sponsus tuus, de cuius latere facta es, in uero sanguine suo go fallaciae et terram factum serpens inreparabiliter deuorasset. noli decipi nomine ueritatis; hanc sola tu habes, et in lacte tuo et in pane tuo; in hac autem tantum nomen eius est,
Abbreviated transcription (Latin):
habentes iam spem salutis ȩt̃nę. Ad illud it
ꝑtinebant qd intelligebant. ⁊ diligebant. quui
& si ñ dum reuelabatur: iam tñ figurabatur.
Ad uetus aut̃ illi ꝑtinebant: qui ñ illic ampliꝰ
quã ꝓmissa temꝑalia cogiꝯ tata ⁊ cupiscebas.
in quib ȩtña figura ca & ꝓphetata ñ
intelligebant. S h ȩc iam satis suꝑq
pͥorib responsionib nr̃is dicta. Illa uͦ est
mirabilis impudentia. cũ manicheor sa¬
crilega & immunda societas. &̃ castam spon¬
sam xͥ se iactitare ñ dubitat. Inquo adu̾sus
sc̃ȩ eccła uere catholicae casta m̃bra quid ꝑ¬
ficit. nͥ ut ueniat inmentẽ. ad u̾sus tales a¬
postolica illa ãmonitio. Aptaui uos uniui¬
ro uirginẽ castam exhibere xp̃o. cunco aut̃
ne sicut serpens seduxit ȩuam astutia sua.
sic & ur̃ȩ mentes corrũpant᷑ a castitate quȩ
est in xꝑo iũx. Quid it agunt isti euan¬
gelitantes uob preter quod arcepimꝰ: nisi
ut nos acastitate corrumpant. quã xp̃o

Expanded text:
bant istam spem salutis aeternae; ad illud enim pertinebant, quod intellegebant et diligebant, quia etsi nondum reuelabatur, iam tamen figurabatur; ad uetus autem illi pertinebant, qui non illic amplius quam promissa temporalia cogitata concupiscebant, in quibus aeterna figurata et prophetata non intellegebant. sed haec iam satis superque prioribus responsionibus nostris dicta. Illa uero est mirabilis inpudentia, cum Manichaeorum sacrilega et inmunda societas etiam castam sponsam Christi se iactare non dubitat: in quo aduersus sanctae ecclesiae uere casta membra quid proficit, nisi ut ueniat in mentem aduersus tales apostolica illa admonitio: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, ne sicut serpens Euam fefellit astutia sua, sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo? quid enim agunt isti euangelizantes nobis praeter quod accepimus, nisi ut nos a castitate corrumpant, quam Christo
Abbreviated transcription (Latin):
de nob̾ mechos cuos. splenditenentem
ponderatorẽ. ⁊ athlantẽ laturarium:
llũ it dicis capita elementoꝵ tenere.
mundũq suspendere. istũ aut̃ genu
fixo scapulis ualidis sub baiulare. tantã
molẽ utiq ne ille deficiat. Uhis̃ isti:
Qui siuere ẽent q̃ñ ad ce uenirent occu¬
pati tanto negotio. quando ad te intͣ¬
rent ut blanda manu tua. & otioso pa¬
ne delicata post tantũ laborẽ. alteri digi¬
tos alteri humeros ꝯfricares. S fallunt.
te mala demoma quȩ tecũ scortant᷑. ut
ꝯcipias mendacia. & parias fantas mata.
Cur gͦ in respuas dyticiũ ueri di tuiᷤᷤ mẽ-¬
branis inunicũ. quib tot falsos dõs ad¬
amasti m̃te uagabunda ꝑ figm̃ta co¬
gitationũ tuarũ. quib oĩa poetica m̃¬
dacia gͣuiora & honestiora reꝑiunture
el hoc certe qđ aput poetas neminẽ
dccipit ipsa ꝓfessio falsitatis. in libris
aut̃ cius tanta fallatiarũ turba. pueri¬

Expanded text:
de nobis moechos tuos, splenditenentem de nobis moechos tuos, splenditenentem ponderatorem, et Atlantem laturarium. Illum enim dicis capita elementorum tenere, mundumque suspendere; istum autem genu fixo, scapulis validis subbajulare tantam molem, utique ne ille deficiat. Ubi sunt isti? Qui si vere essent, quando ad te venirent occupati tanto negotio? quando ad te intrarent, ut blanda manu tua, et otiosa, plane delicata, post tantum laborem, alteri digitos, alteri humeros confricares? Sed fallunt te mala daemonia, quae tecum scortantur, ut concipias mendacia, et parias phantasmata. Cur ergo non respuas diptychium veri Dei, tuis membranis inimicum, quibus tot falsos deos adamasti mente vagabunda per figmenta cogitationum tuarum, quibus omnia poetica mendacia graviora et honestiora reperirentur, vel hoc certe, quod apud poetas neminem decipit ipsa professio falsitatis, in libris autem tuis tanta fallaciarum turba, pueri
Abbreviated transcription (Latin):
do gͦ legis: ẽ. caritas Ibi it s̃ duo illa p̃¬
cepta dilestionis dĩ. & dilestionis ꝓximii.
singulis tabulis explicata. Hoc gͦ dypti¬
cium ille ꝓmisit. qui tͥ hȩc duo p̃cepta ui¬
niens cõmendauit. inquib tota lex penda
et ꝓpħȩ. In pͥmo p̃cepto ẽ castitas nuptiarã
tuaꝵ. in scdo unitas mẽbroꝵ tuoꝵ. Illo an¬
plecteris diuinitatẽ. isto ꝯgregas societaũ.
Quȩ duo p̃cepta. ipsa s̃ decem. Tria ꝑtinens
addm̃. & septem ad primũ. Opudicũ dỹs¬
ticium in quo ueteri figura ille dilela
ae dilectus tuus p̃muntiab at tͥ canticũ no¬
uũ indecacordo psalterio tamꝗͣ ꝓte etiam¬
neruos suos extenturꝰ in ligno. ut de pec¬
cato peccatũ dãpnaret in carne. & iusticia
legis impleret᷑ inte. O dipticiũ ꝯuigale.
e fallaciis in uoluta. Itane multinuba
tot elem̃tis. uł potius meretrix ꝓstituta
demoniis. & sacrilegis uanitatib impre¬
gnata. audes matrimoniũ catholice dm̃i
cui crimine impudyciciȩ lacerare : osten¬

Expanded text:
 legis est caritas. ibi enim sunt duo illa praecepta, dilectionis dei et dilectionis proximi, singulis tabulis explicata. hoc ergo diptychium ille praemisit, qui tibi haec duo praecepta ueniens commendauit, in quibus tota lex pendet et prophetae. in primo praecepto est castitas nuptiarum tuarum, in secundo unitas membrorum tuorum: illo amplecteris diuinitatem, isto congregas societatem. quae duo praecepta ipsa sunt decem: tria pertinent ad deum et septem ad proximum. o pudicum diptychium, in quo uetere figura ille dilector et dilectus tuus praenuntiabat tibi canticum nouum, in decachordo psalterio tamnervos suos extensurus in ligno, ut de peccato peccatum damnaret in carne, et justitia legis impleretur in te . O diptychium conjugale, et fallaciis involuta. Itane multinuba tot elementis, vel potius meretrix prostituta daemoniis, et sacrilegis vanitatibus impraegnata, audes matrimonium catholicum Domini tui, crimine impudicitiae lacerare? Osten
Abbreviated transcription (Latin):
mina. ⁊ spendicenentẽ magnũ sex uultus et
ora ferentẽ micãtemq lumine. & alterũ regẽ
honoris. angłoꝵ exercitib circundatũ. & al¬
terum adamantẽ heroam. beligerũ. dextra
hastam cenentẽ. ⁊ simstra clypeum. & alte¬
rũ gloriosum regẽ. tres rotas implentem.
ignis. aquȩ. ⁊ uenti. & maximũ athlantẽ mũ¬
dum ferentẽ humeris. & eũ genuflexo bra¬
cbiis utrisq secus fulcientẽ. Hȩc &: lia ille docba¬
positencat: tu facie ad faciem iuidistis An
hec tibi doctrina demonior mendaciloqu¬
rum. ꝑ ora deceptoꝵ cantat & nescis :¬
e tͥ infelix. ecce quibꝰ fantasmatibꝰ ⁊stru¬
praris. ecce quas uanitates ꝓueritate lam¬
bis. Et serpentinis poculis ebria de dẏpti¬
cio lapideo audes insultare matronali
suꝑba oꝑib nec fracta tortoribꝰ. uiuit ex
fide & spe & caritate. facta isrł inquo dolꝰ
non ÷. et audiens qđ ibi scriptũ ÷ dñs ds.

Expanded text:
mina et splenditenentem magnum, sex uultus et mina et splenditenentem magnum, sex uultus et ora ferentem micantemque lumine, et alterum regem honoris angelorum exercitibus circumdatum; et alterum adamantem heroam belligerum dextra hastam tenentem et sinistra clipeum; et alterum gloriosum regem tres rotas inpellentem, ignis, aquae et uenti; et maximum Atlantem mundum ferentem humeris, et eum genu flexo brachiis utrimque secus fulcientem? haec et alia mille portenta tu facie ad faciem uidisti, an haec tibi doctrina daemoniorum mendaciloquorum per ora deceptorum cantat et nescis? uae tibi, infelix! ecce, quibus phantasmatis constupraris, ecce, quas uanitates pro ueritate lambis et serpentinis poculis ebria de diptychio lapideo audes insultare matronali superba operibus nec fracta terroribus uiuit ex fide et spe et caritate, facta Israhel, in quo dolus non est, et audiens, quod ibi scriptum est: dominus deus
Abbreviated transcription (Latin):
lib sordidus. in tampis & montib uemoro¬
sis. & coronis floreis. ⁊ scatentib aromatibal:¬
Si non s̃ eigmata rationis. fantas matas̃
cogitationis. aut uecordia furoris. Si uero
enigmata eẽ. dicunt᷑: cur ñ fugis ad ulitĩ
aꝑta ueritate ut illiciat ꝓmittentẽ. ⁊ fabu¬
losa fillacia quos illexerit illudentẽ: Non¬
ne ministri eius &e ipsi miseri talib uatuta¬
tib uenenati in hamo suo solent banc escam
de paulo apło ponere ubi ait. ex parte it sai¬
mus. & ex parte ꝓpħamus: cum aut̃ uenerit
mus nc̃ ꝑ speculũ in enigmate. uidens qđ
cotũ auferendũ ẽ ueniente manicheo & af¬
firente qđ̃ ꝑfectum ÷. ubi facie ad faciem ue¬
ricas uideatur : Olasciua. i munda. sine
fronte ad huc istagarris. adhuc pascis uen-¬
tos. adhuc amplecteris idola cordis tui. ltane
tu facie ad faciem uidisti regnantẽ regẽ sce¬
ptrigerũ. floreis coronis cinctũ. & deoꝵ ag¬

Expanded text:
libus sordidus in campis et montibus nemorolibus sordidus in campis et montibus nemorosis et coronis floreis et scatentibus aromatiSi non sunt aenigmata rationis, phantasmata sunt cogitationis, aut vecordia furoris. Si vero aenigmata esse dicuntur, cur non fugis adulterum, apertam veritatem, ut illiciat, promittentem, et fabulosa fallacia quos illexerit illudentem? Nonne ministri ejus, et ipsi miseri talibus vanitatibus venenati, in hamo suo solent hanc escam de Paulo apostolo ponere, ubi ait: Ex parte enim scimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit rit, per speculum et in aenigmate uidens, quod totum auferendum est ueniente Manichaeo et adferente quod perfectum est, ubi facie ad faciem ueritas uideatur. o lasciua, inmunda, sine fronte adhuc ista garris, adhuc pascis uentos, adhuc amplecteris idola cordis tui! itane tu facie ad faciem uidisti regnantem regem sceptrigerum floreis coronis cinctum et deorum ag
Abbreviated transcription (Latin):
heli lapis p̃cisus sine manib ⁊ crescens ma¬
tẽ. & petro ille discus. & ioħi cam multa:
suie sola locutione ad eundẽ modũ figa¬
rent᷑: sicut cantica canticoꝵ: & cũ in eugł̃is
fecit pat̾ familias nuptias filio suo. & hota
quidã duos filios habuit. frugi & luxur¬
osum. & hõ quidã nouellauit uineã ⁊ loc¬
uit agricolis. Cu uͦ p̃cipue manichaim
ob ħ p̃dicas. qđ non ad talia dicenda. sed
potiꝰ ad soluenda ultimus uenerit. ut &e fisi¬
ris antiquoꝵ aꝑtis & sins narrationib as
disputationib eidenti lucȩ ꝓ latis. nullosi
occultaret enigmate Addis eam p̃suntis¬
nis huiꝰ causam. qđ uidelicet antiqui ur s¬
guras huiꝰmodi uł uiderent. uł agerent.
uł dicerent: sciebant istũ postea uenturũ ꝑ
quẽ cuncta manifestarent᷑. iste aut̃ quisa¬
ret post se neminẽ ad futurũ. sententias
suas nullis allegoritis ambagib tereret.
Quid gͦ facit affectus tuus desideriis carni¬

Expanded text:
heli lapis praecisus sine manibus et auctus in moheli lapis praecisus sine manibus et auctus in montem et Petro ille discus et Iohanni tam multa: siue sola locutione ad eundem modum figurentur, sicut cantica canticorum et quod in euangelio fecit pater familias nuptias filio suo et homo quidam duos filios habuit, frugi et luxuriosum, et homo quidam nouellauit uineam et locauit agricolis. tu uero praecipue Manichaeum ob hoc praedicas, quod non ad talia dicenda, sed potius ad soluenda ultimus uenerit, ut et figuris antiquorum apertis et suis narrationibus ac disputationibus euidenti luce prolatis nullo se occultaret aenigmate. addis eam praesumptionis huius causam, quod uidelicet antiqui, ut figuras huiusmodi uel uiderent uel agerent uel dicerent, sciebant istum postea uenturum, per quem cuncta manifestarentur, iste autem, qui sciret post se neminem adfuturum, sententias suas nullis allegoricis ambagibus texeret. quid ergo facit adfectus tuus desideriis carna