comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In ueteri lege ab anno xxu. leui¬
tȩ in tabernaculo seruire preci¬
piuntur. cuiꝰ auctoritatẽ in cano¬
nib scĩ patres secuti sunt. Nos &
diuinȩ legis & concilioꝵ p̃cepti
immemores. infantes & pueros
leuitas facimus. ante legitimã ęta¬
tem & ante exꝑientiam uitȩ. Idõq
ne ulteriꝰ fiat a nobis. & diuinȩ le

Expanded text:
In veteri lege ab anno 25 levitae in tabernaculo servire praecipiuntur; cujus auctoritatem in canonibus sancti Patres secuti sunt. Nos et divinae legis, et conciliorum praecepti immemores, infantes et pueros levitas facimus, ante legitimam aetatem, et ante experientiam vitae. Ideoque ne ulterius f
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑseipsũ qr m̃datiũ ẽ utiq turpe ẽ :
Hon ẽ m̃tiendũ .ui. gñe. neq enĩ recte
cõmodo ac salute corrũpitur. Ad sem¬
pit̾nã uͦ salutẽ nullus ducendus est
opitulante m̃datio. Neq uii gn̾e

Expanded text:
turpe est! Non est mentiendum sexto genere: neque enim recte commodo ac salute corrumpitur. Ad sempiternam vero salutem nullus ducendus est, opitulante mendacio: nemo enim
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ m̃datiũ. Qntũ qđ fit placendũ
cupiditate. de suaui loqͥo. his om̃ib
pęnitꝰ eiuitatis atq reiectis. Sequit᷑
uelut siqͥspiã pecuniã alicꝰ iniuste tol¬
lendã. sciens uͥ sit. nescire se m̃tiantur

Expanded text:
ium est. quintum, quod fit placendi cupiditate de suauiloquio. his omnibus penitus euitatis atque reiectis sequitur uelut si quispiam pecuniam alicuius iniuste tollendam sciens, ubi sit, nescire se mentiatur
Abbreviated transcription (Latin):
.UIII. gñe m̃tiendũ ẽ. qr &. in boniᷤ
castitas animi. pudicitia corporis .x.
in mał. id q ipsius facinꝰ eo q fieri sini¬
mus maiꝰ ẽ. In his aut̃ .uiii. gñib tan¬
toqͥsq minꝰ peccat cũ m̃tit᷑. qͣnto
emergit adoctauĩi. tanto ampliꝰ
qͣnto merg̾ ad pͥmũ. Quisqͥs aut̃ ẽẽ
aliqđ gñs m̃datii qđ peccatũ non sit
putau̾it. decipiet seipsũ tͣpit̃. cũ ho

Expanded text:
uo genere mentiendum est, quia et in bonis castitas animi pudicitia corporis et in malis id quod ipsi facimus eo quod fieri sinimus maius est. in his autem octo generibus tanto quisque minus peccat, cum mentitur, quanto emergit ad octauum; tanto amplius, quanto emergit ad primum. quisquis autem esse aliquod genus mendacii, quod peccatum non sit, pu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃e qd in pacis fedã uenit. tc̃ soli¬
dius subsistit. cũ iuram̃ti ħ int̾ positio
cula ligant. Om̃e enĩ qd testis astipu-¬
lat᷑. ueriꝰ ostat. cũ adiectio iuratio¬
nis affirmat. Qđ & si testis deficiat.
innocentis fidẽ sola iu̾siurandi ta

Expanded text:
Omne quod in pacis foedera venit, tunc solidius subsistit, cum juramenti hoc interpositio cula ligant. Omne enim quod testis astipulatur, verius constat, cum id adjectio jurationis affirmat. Quod et si testis deficiat, innocentis fidem sola jurisjurandi ta
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ roma. Leo ludouico imꝑatori.
Scire uos oportet qđ nũꝗͣ. ab aliqͥb
uros homines sinimꝰ oppͥmi. s si neces¬
sitas ilł incerit. p̃sentialit̾ uindicamꝰ.
qi nr̃i gregis in oĩb ultores eẽ debemꝰ.

Expanded text:
m. Leo IV, Ludovico imperatori. Scire vos oportet quod nunquam ab aliquibus nostros homines sinimus opprimi, sed si necessitas illis incurrerit, praesentialiter vindicamus, quia nostri gregis in omnibus ultores esse debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ir̃i aduersus illicitas & pͥuatas.
qͥ talia facitis dolitis. & gemitis apo¬
testatib ordinatis missionem petunt.
ñ qđ hos ꝑseqͣnt᷑. s qr se defendãt.
in romanũ portũ sarracenos. cla fur¬
tiueq uenturos ẽẽ dicebant. ꝓ qͦ nr̃m¬

Expanded text:
ri adversus illicitas et privatas qui talia facitis doletis et gemitis, a potestatibus ordinatis ultionem petunt, non quod hos persequantur, sed quia se defendant. in Romanum portum Sarracenos clam furtiveque venturos esse dicebant. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
bis uł ter aut eo amplius ep̃is igno¬
rantib tñ ab eisdẽ ep̃is confirm̃t᷑.
Uñ nobis uisũ ẽ. eandẽ confirma¬
tionẽ sicut nec baptismũ iterari mi¬
nime debere. quia bis uł ampliꝰ bap-¬
tizatos aut confirmatos. ñ scło. s soli
deo sub habitu regulari. uł clericali
religiosissime famulari decretũ est.
Expenit̾ theodori ep̃i. capł.xiiii.
Qui bis ignorant᷑ baptitati sunt.
non indigent ꝓ eo penitere. nͥ qđ
scđ̾m canones ordinari ñ posst̃. nisi
magna aliqua necessitas cogat. Qui
aut̃ ñ ignari it̾m baptitati st̃. quasi
it̾m xp̃m crucifixerunt. ꝑ uii. annos

Expanded text:
iscopis ignorantibus, tamen ab eisdem episcopis confirmentur. Unde nobis visum est eamdem confirmationem, sicut nec baptismum, iterari minime debere, quia bis vel amplius baptizatos aut confirmatos, non saeculo, sed soli Deo sub habitu regulari, vel clericali, religiosissime famulari decretum est.Ex poenitent. Theodo. cap. 14. Qui bis ignoranter baptizati sunt non indigent pro eo poenitere, nisi quod secundum canones ordinari non possunt, nisi magna aliqua necessitas cogat. Qui autem non ignari baptizati sunt, quasi iterum Christum crucifixerunt, per annos
Abbreviated transcription (Latin):
misticꝰ. fit nobisñ nascit᷑.
sit panis &. calix. alim̃tũ ẽ re¬
surrectionis. ñ sacramentum re-¬
Eligionis. ñ ꝙ benedicimꝰ gr̃asq¬
Iagimus dñõ in omĩ eiꝰ munere.¬

Expanded text:
mysticus fit nobis, non nascitur. sit panis et calix, alimentum est refectionis, non sacramentum religionis, nisi quod benedicimus gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ex concł aurelian̾si. capł .iii.
Ut ieium ad confirmationẽ ue¬
Uniant ꝑfectȩ ȩtatis ut moneant᷑
confessiones facere pͥus. ut mundi do-¬
erit xp̃ianꝰ nisi inconfirmatione ep̃ali
ꝑ impositionẽ manuũ sp̃m sc̃m tra-¬
dant exceptis infirmis &. morte pe.¬
riclitantib Sicut aut̃ duob tp̃rib
pascha uideł &. pentecosten. a ieiu¬

Expanded text:
Ex concilio Aurelianensi, cap. 6 . Ut jejuni ad confirmationem veniant perfectae aetatis, ut moneantur confessiones facere prius, ut mundi doerit Christianus, nisi in confirmátione episcopali r inpositionem manuum Spiritum sanctum tradant, exceptis infirmis et morte periclitatibus. Sicut autem duobus temporibus, pascha videlicet et pentecosten, bapti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpecuniam hanc obtinuerit digni¬
tatẽ : deiciatur ipse. & ordinator
eiꝰ. &. a cõmunione scã modis om̃ib
abscidat᷑. &. sit anathema sic̃ symon

Expanded text:
pecuniam hanc obtinuerit dignitatem, dejiciatur ipse et ordinator ejus, et a communione sancta modis omnibus abscidatur, et sit anathema, sicut Simon
Abbreviated transcription (Latin):
rogeniẽ suã unũ quẽq ad septi¬
mã obseruare decernimꝰ generatio¬
nẽ .&. quãdiu se agnosc̃t affinitate
ꝓpinqͦs. ad c̃iugalẽ copulã accedere
denegamꝰ. Qđ si fecerint: separent᷑.¬
ullus fideliũ usq ad affinitatis
lineã .i. usq in uii. ꝓgeniem¬
Ic̃ sanguineã suã ducat uxorẽ. ł eã
qͦ qͦmͦ incesti macula polluat. Siqͥs
uͦ hoc temere p̃sũpserit. ut incestũ
luat. ac publice iuxta canonicos
tate sui sanguinis usq ad .Uii.
gradũ uxores ducant. neq sine be¬
nedictione sacerdotis. Qui aũ nupti
erant. a sacerdote benedicti nubere

Expanded text:
rogeniem suam unumquemque ad septimam observare decernimus generationem, et quandiu se agnoscunt affinitate propinquos, ad conjugalem copulam accedere denegamus. Quod si fecerint, separentuullus fidelium usque ad affinitatis lineaconsanguineam suam ducat uxorem, vel eam quoquomodo incesti macula polluat. Si quis vero hoc temere praesumpserit, vel incestum luat, ac publice juxta canonicos tate sui sanguinis usque ad septimum gradum uxores ducant, neque sine benedictione sacerdotis. Qui autem ante innupti erant, a sacerdote benedicti, nubere
Abbreviated transcription (Latin):
odem mͦ in patrẽ &. filiũ &.
sp̃m sc̃m baptizamur &. ter
mergimur. ut trinitatis unũ appa¬
reat sacramentũ. Itẽ. Licet ter bap¬
tizetur ꝓpt̾ misteriũ trinitatis. tñ
unus baptismus reputatur.

Expanded text:
odem modo in Patrem et Filium et Spiritum sanctum baptizamur, et ter mergimur, ut Trinitatis unum appareat sacramentum. Item: Licet ter baptizetur propter mysterium Trinitatis, tamen unus baptismus reputatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cetosq huiꝰmͦi pestis. qr eoꝵ laicos
c̃uersos ad dñm sub imagine pe
ricos eoꝵ cũ sacerdotii. ac ministe
rii. cuiꝰpiã suscipi deb̾e dignita¬
te. Qm̃ qͥb solũ baptisma ratũ
tismate illisq ministeriis arbitra¬
mur. qm̃ cũ acatholica fide eoꝵ
auctores discederent. ꝑfectionẽ
sp̃s quã accepant amisert̃. nec¬
dare eius plenitudinẽ posst̃. quȩ
maxime in ordinationib oꝑatur.
quã ꝑ impietatis suȩ ꝑfidiam potiꝰꝗͣ
ꝑ fidẽ dixerĩ ꝑdidert̃. quomͦ fieri
pot̃ ut eoꝵ ꝓphanos sac̾dotes dig
nos dĩ honorib arbitremur. qͦrũ
laicos inꝑfectos ut dixi ad scĩ sp̃s¬

Expanded text:
ceterasque huiusmodi pestes, quia eorum laicos conversos ad Dominum sub imagine penricos eorum cum sacerdotio minrii cuiuspiam suscipere dignitate. Quibus solum baptisma ratum tismate illisque mysteriis arbitramur; quoniam, cum a catholica fide eorum auctores discederent, perfectionem Spiritus, quam acceperant, amiserunt, necdare eius plenitudinem possunt, quae maxime in ordinationibus operatur, quam per impietatis suae perfidiam potius quam fidem dixerim perdiderunt: qui fieri potest, ut eorum prophanos sacerdonos Dei honoribus arbitremur, quorum laicos imperfectos ut dixi ad sancti Sp
Abbreviated transcription (Latin):
nis clericus qui catholicã deserens
cõmunionẽ. hereticͥe ͤ pͣuitati miscue¬
rit: si ad eccłam & cõmunionẽ ca-¬
tholicã reu̾ti uoluerit. pͥus errores
suos & ipsos auctores dãpnatos. a se
sine ambiguitate fateatur. &. ꝓpͥȩ
& sic in eo
gradu
quo erat
sine aliqua ꝓmotione recipiatur.
Qui tñ ꝓ magno hãt beneficio. si
adempta sibi om̃i spe ꝓmotio
litate ꝑpetua ꝑmaneat. si t̾n̾ ite¬
rata tinctione ñ fuerit maculatꝰ.
N on leuẽ apud dñm noxã incur¬
rit. qui de talib ad sacros ꝓmo¬
uendos ordines iudicauit. Q̃
si cũ graui examinatione. ꝓmo¬
tio conceditur inculpatis. mul
tomag̃ ñ deb& licere  sus¬
pectis. Igit᷑ apłica aucto¬
ritate prȩcipimꝰ. ut circũspecte
ab om̃ĩb amͦ impleant᷑. quȩ ad
totiꝰ eccłȩ incolumitatẽ & lauda

Expanded text:
 Clericus, qui Catholicam deserens communionem, haereticae se pravitati miscuerit, si ad Ecclesiam et communionem Catholicam reverti voluerit, prius errores suos et ipsos auctores suos damnatos a se sine ambiguitate fateatur, et propri sic in eo gradu in quo erat, sine aliqua promotione recipiatur. Qui tamen pro magno habeat beneficio, si adelitate perpetua maneant, tamen iterata tinctione non fuerint maculati. Non ob hoc levem apud Dominum noxam incurrit, qui de talibus ad sacros promovendis ordines judicarit. Quod si cum grandi examinatione promotio conceto magis non licere suspectis. Igitur apostolica auctoritate praecipimus ut circonspecte ab omnibus amodo impleantur, quae ad totius Ecclesiae incolumitatem et lauda
Abbreviated transcription (Latin):
uł uicia putant᷑ auferri. nullus sit
penitentiȩ locus qri id pot̾ p̃stare
ordinatio. qđ longa satisfatio p̾sta¬
re consueuit. S nr̃ȩ lex ẽ eccłȩ ue
nientib abhereticis. qͥ tñ illic bap¬
titati st̃. ꝑ manꝰ impositionẽ. laicã
tm̃ tribuere cõmunionẽ. nec ex
his aliquẽ inclericatus honore ut

Expanded text:
vel vitia, putant auferri. Nullus sit vel vitia, putant auferri. Nullus sit poenitentiae locus, quia id potest praestare ordinatio quod longa satisfactio praestare consuevit; sed nostrae lex est Ecclesiae venientibus ab haereticis, qui tamen illic baptizati sunt, per manus impositionem laicam tantum tribuere communionem, nec ex his aliquem in clericatus
Abbreviated transcription (Latin):
sebio epis. ordinati abhereticis.
Quulneratũ ꝑ illã manꝰ impositionẽ
caput hñt. Ubi aut̃ uulnus in¬
fixum ẽ: medicina ẽ adhibenda.
qua possit recipere sanitatẽ. Quȩ
sanitas pꝰ uulnus secuta. sine cicatͥce¬
esse non pot̾it. atq uͥ penitentiȩ
remediũ necessariũ ẽ. illic ordina¬
tionis honorem locũ hab̾e non pos¬
se. Nlam si ut legr̃ qđ tetigerit
ĩmundus ĩmundũ erit. qͦmͦ ei retri¬
buetur qđ mundicia ac puritas con¬
sueuit acciꝑe : Sed contra asserit᷑
eum qui honorẽ amisit. honorẽ¬
posse. neq illũ lai iunio aliquid
accepisse. qr issã audiat nichil
indante erat mã indiy qd ille
posset accipere. Ad quiescimus oe
uerũ ẽ certe. quia qd̃ ñ habuit qͥs
dare non potuit. Dampnationẽ utiq
quã habuit. ꝑ prauã manus ĩposi¬
tionẽ dedit. Et qui particeps factꝰ
nedictio auferre om̃e uiciũ. q auici¬
adult̾i. atq om̃iũ criminũ rei. Qͥa
ꝑ benedictionẽ ordinationis cͥmina

Expanded text:
etera: Ordinati ab hereticis, vulneratum per illam manus impositionem caput habent. Ubi autem vulnus infixum est, medicina est adhibenda, qua possit recipere sanitatem; quae sanitas post vulnus secuta sine cicatesse non poterit; atque ubi poenitentiae remedium necessarium est, illic ordinationis honorem locum habere non posse. Nam si, ut legitur, 'quod tetigerit immundus, immundum erit', quomodo ei tribuetur, quod mundicia ac puritas consuevit accipere? Sed contra asseritur eum, qui honorem amisit, honoreposse, nec illum aliquid accepisse, qin dante erat quod ille posset accipere. Aquiescimus, et verum est certe, quia quod non habuit quis, dare non potuit, damnationem utique quam habuit per pravam manus impositionem dedit, et qui particeps factus nedictio auferre omne vitium quod a vitiadulteri, atque omnium criminum rei, quia per benedictionem ordinationis crimina,
Abbreviated transcription (Latin):
achis. Si moniachi simoniache or¬
dinatẽ. ł ordinatores. scd̃m ȩccłas¬
ticos ordines. a ꝓprio gradu deci¬
dant. Simoniachi quoq simo¬
niache añ simoniachis ordinati
similit̾ abofficio male accepto re¬
moueantur. Simoniachos aut̃ ñ
simoniache a simoniache̾s. miscd̾it᷑¬

Expanded text:
I. Simoniaci simoniace ordinati vel ordinatores, secundum ecclesiasticos canones, a proprio gradu decidant. Simoniaci quoque simoniace a non simoniacis ordinati, similiter ab officio male accepto removeantur. Simoniacos autem non simoniace a simoniacis ordi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tra dñi russũ. c̃tra doctrinã suã: otͣ
p̃ceptũ testam̃ti uet̾is & noui iubet
uigib credidisset. alt̾m ñ credentẽ
secũ tñ habitare c̃sentientẽ. ñ dimit¬
teret. His u̾bis tuis aliud hoc. aliud eẽ
ullud. satis euident̃ ostendis. Iilud
enĩ dehis c̃iuigiis agit᷑. quȩ sibi pͥmitꝰ
copulant᷑. ne nubat femina ñ suȩ
religionis uiro. ł ne uir talẽ ducat
uxorẽ. Ideñĩ ut dicis uibet dñs. docet

Expanded text:
c domini iussum, contra doctrinam suam, contra praeceptum testamenti ueteris et noui iubet ugibus credidisset, alterum non credentem, secum tamen habitare consentientem non dimitteret\'. his uerbis tuis aliud hoc, aliud esse illud satis euidenter ostendis. illud enim de his coniugiis agitur, quae sibi primitus copulantur, ne nubat femina non suae religionis uiro uel uir talem ducat uxorem. id enim, ut dicis, iubet deus, docet
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ scłares qui c̃iugale c̃sortiũ
nulla culpa gͣuiore dimittunt.
ꝓbabilit̃ ꝓponentes. ꝓpt̾ea sua ma¬
trimonia dimittunt. ut aut illi¬
cita. aut aliena p̾sumant. si añꝗͣ
sas dixerint. ⁊ pͥus tixores ꝗͣ uiditio
dãpnent᷑ abiecerint. a cõmunione

Expanded text:
ulares, qui conjugale consortium nulla culpa graviore dimittunt, probabiliter proponentes propterea sua matrimonia dimittunt, ut aut illicita aut aliena praesumant, si antequsas dixerint, et prius uxores quam judicio damnentur abjecerint, a communione
Abbreviated transcription (Latin):
Quod posuistiꝰ si mulier infir¬
mitate correpta: ñ ualuerit uiri
debitũ redde. qͥd eiꝰ faciat iugalis:
Bonũ e̾e̾t si sic ꝑman̾et. ut abstinen¬
tiȩ uacaret. Set qr hoc magnorũ ẽ.
ille qͥ se ñ poterat contin̾e nubat ma
abinitio matrimonii usq ad duoᷤ
c̃tiuos annos cõputando coire mini
in matrimonio. &. pꝰea dixerit
mulier de uiro. ñ posse nub̃e cũ eo:
si poterit ꝓbare qđ uerũ sit. acci¬
piat aliũ. eo qͥ iuxta apłm. ñ po¬
tuit illi uir suus reddere debitum.

Expanded text:
quod posuisti, quodsi mulier infirmitate correpta non valuerit viri debitum reddere, quid eius faciat iugalis: bonum esset, si sic permaneret, ut abstinentiae vacaret; sed, quia hoc magnorum est, ille, qui se non poterit continere, nubat magab initio matrimonii usque ad duos continuos annos computando, coire minimin matrimonio; et postea dixerit mulier de viro non posse nubere cum eo; si poterit probare quod verum sit, accipiat alium, eo quod juxta Apostolum, non potuit ille vir suus reddere debitum.
Abbreviated transcription (Latin):
lã alt̾iꝰ uxorẽ acceꝑit. ⁊ existimat
ꝙ ingenua sit: si ipsa femina pꝰea fue¬
rit in seruitutẽ detesta. si eã a seruitu¬
te redim̾e pot̾ faciat. si ñ pot̃. si uolue¬
rit aliã accipiat. Si aut̃ seruã eam

Expanded text:
lam alterius uxorem acceperit, et aestimat quod ingenua sit, si ipsa femina postea fuerit in servitute dejecta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluer
Abbreviated transcription (Latin):
Perlatũ ẽ ad scãm synodũ. qđ qͥdã
ingenuus ingenuã acceꝑit uxorẽ.
& pꝰ filioꝵ ꝓcreationẽ occasione di-¬
uortii cuiꝰdã seruũi se fecerit. utrũ
necessario mulierẽ ten̾e debeat. &. si

Expanded text:
Perlatum est ad sanctam synodum quod quidam ingenuus ingenuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii cujusdam servum se fecerit, utrum necessario mulierem tenere debeat, et, si
Abbreviated transcription (Latin):
c̃iugatus uult c̃uerti ad monast̾iũ.
tutio. Tales gͥ tc̃ sine culpa relicto
uoluntate castitatis consensũ. Itaq
ipxor ita pollicita ẽ . &. tu &. illa
adimplete bonũ inceptũ. &: ur̃m.¬
uitatẽ ductis. aliis uiris nupserant.
putantes int̾emptos maritos. &. re¬
meatis de captiuitate priorib uiriᷤ
copulari: ut cuiq id qđ legitime
habuit reformetur. & recipiat unꝰ¬
quisq qđ suũ ẽ. & redintegrentur
&e ꝑ grauissimos hostilitatis incur-¬
sus. ita quedã dicatis e̾ẽ duisa c̃iugi-¬
a. ut abductis in captiuitatẽ uiris.
feminȩ eoꝵ remanserint destitutȩ.
quȩ uiros ꝓͥos int̾emptos putarent.
randos. &. in alioꝵ c̃iugio sollicitu¬
dine cogente tͣnsiert. cũq statu re-
rũ auxiliante dño in meliora c̃u̾so.¬

Expanded text:
conjugatus vult converti ad monasterium,conjugatus vult converti ad monasterium,tutio. Tales igitur tunc sine culpa relicto voluntate castitatis consensum. » Itaquxor ita pollicita est; et tu et illa adimplete bonum incoeptum, et vitatem ductis, aliis viris nupserant, putantes interemptos maritos, remeatis de captivitate prioribus viris copulari, ut cuique id quod legitime habuit reformetur, et recipiat unusquisque quod suum est, et redintegrentur er gravissimos hostilitatis incursus ita quaedam dicatis divisa conjugia, ut, abductis in captivitatem viris, feminae eorum remanserint destitutae, quae viros proprios interemptos putarent, randos, et in aliorum conjugio sollicitudine cogente transierunt, cumque statu rerum, Deo auxiliante, in meliora co
Abbreviated transcription (Latin):
der .ii. laudulfo incorsica.
otificasti te mortetenꝰ infir¬
matũ e̾ẽ &. peccatoꝵ tuoꝵ re¬
cordatione et t̾rore ualde paue-¬
factũ. anxie quesisse monachũ fie-¬
ri. et atua uxore minis &. t̾rorib
eam occidendi adħ licentiã extorsis¬
se.&. sic te monachicã uestẽ sine
abbate sũpsisse. et monasteriũ
petiisse. Postea uͦ cũ sanꝰ factꝰ ẽẽs.
domũ remeasse: & pꝰ multos dies
quorũdã sapientiũ c̃silio adiã dictȩ
mulieris cubile redisse diceris. Nc̃
aut̃ si tͥ tua uxore uti liceat. nr̃m
reqͥris c̃siliũ. Si ita deniq est ut
tuus nuntiꝰ narrat. ñ uidet᷑ nobis
rõabilit̃. neq sana m̃te id factum.
qm̃ cũ om̃i hõi admonachicã uitam
tendenti legalit̾ sc̃ȩ &. iuste sit per¬
agendũ: tu contͣ leges minacit̾ et uio¬
lent̃ atua uxore. partĩ terrore mor
fieri deb&. neq uir in monast̾ium recipiendꝰ: nͥ uxor ulliꝰ¬
basilius ep̃s de hac re talit̃ dic̃. Si qͥs

Expanded text:
DER II LANDULFO in Corsica. Notificasti te morte tenus infirmatum esse, et peccatorum tuorum recordatione et terrore valde pavefactum, anxie quaesisse monachum fieri, et a tua uxore minis et terroribus eam occidendi ad haec licentiam extorsisse, et sic te monachicam vestem sine abbate sumpsisse et monasterium petiisse. Postea vero cum sanus factus esses, domum remeasse et post multos dies quorumdam sapientum consilio ad jam dictae mulieris cubile rediisse diceris. Nunc autem, si tua uxore uti liceat, nostrum requiris consilium. Si ita denique est ut tuus nuntius narrat, non videtur nobis rationabiliter neque sana mente id factum. Quoniam cum omni homini ad monachicam vitam tendenti legaliter et juste sit peragendum, tu contra leges minaciter et violenter a tua uxore, partim terrore mortfieri debent. Neque vir in monasterio recipiendus est, nisi uxor illiBasilius episcopus de hac re taliter dicit: « Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ de c̃iunctionib agr̃. Qui
consens cũ solus in nuptiis forte
defuerit. cȩt̾a omĩa ñ cũ ipso coi¬
tu cȩlebrata frustrant᷑. ioħe cͥssos¬
tomo magno doctore. testante qͥ¬
ait. Matrimoniũ ñ fecit coitꝰ. s uo¬

Expanded text:
quorum conjunctionibus agitur. Qui consensus si solus in nuptiis forte defuerit, caetera omnia etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur, Joanne Chrysostomo magno doctore testante, qait : Matrimonium non facit coitus, sed vo
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ dimiserit. meliꝰ fac̃. sic̃ dictũ
ẽ. qͥ dat nuptũ bene fac̃. &. qͥ ñ dat
nuptũ melius fac̃ : qm̃ illud ñ solũ¬
s utrũq parit̃ licet. Uñ ad nicħhoꝵ
p̃cepto dñi quisq cõpellitur. s &̃¬
utrũq expedit. Aliud minꝰ. aliud
ãpliꝰ. Uñ adid qͦ ampliꝰ expedit.
tur. Hoͥc aut̃ uͥ de dimittendo ł
de dimittendo infideli c̃iugio q̃rit᷑

Expanded text:
si non dimiserit, melius facit, sicut dictum si non dimiserit, melius facit, sicut dictum est: Qui dat nuptum bene facit, et qui non dat nuptum melius facit; quoniam illud non solum utrumque pariter licet unde ad nihil horum praecepto Domini quisquam coutrumque expedit, aliud minus, aliud amplius. Unde ad id, quod amplius expedit, tur. Hic autem, ubi de dimittendo vel non dimittendo infidelis conjugio quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. quȩ illi adño ẽ inspirama atq
donata. fidele c̃siliũ. ibi aliud facere
ñ licet. Hic aut̃ lic&. Ita sane: ut
ipsũ licitũ partĩ quidẽ expediat. par¬
tĩ uͦ non expediat. Expedit tc̃. qñ
salutis infert᷑. uelut cũ dat consi¬
liũ ñ nubendi apłs uirginib un
p̃ceptũ dñi se ñ hab̾e testat᷑. licet
aliud fac̾e idẽ nube. & minꝰ c̃tinen¬
tiȩ bonũ ten̾e̾ in nuptiis. ipsũq
tẽ. sic excepit honestate nubendi:
ut neminẽ impediat ad salutẽ.
quãuis magis expediret magisq
honestũ eẽt. si uirgo c̃siliũ qͦ p̃cep¬
tũ eã ñ cõpellit arripet. Tc̃ aut̃ ñ
impedim̃tũ salutis: sic̃ ẽ un iã diu lo¬
qd ñ ꝓhib&e. dñs p̃cepto legis: qr corã
tiossime scandalizant᷑ offensi uerĩrĩ
qr in alia c̃iugia cũ ceciderĩt uiuen¬
tib eis aqͥb dimittunt᷑ adult̾inis
nexib colligati difficile resoluũit᷑.
dici. si dimiserit in fidelẽ benefac̃.

Expanded text:
tatis, quae illi a Domino est inspirata atque donata, fidele consilium. Aliud ibi facere non licet hic autem licet, ita sane, ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim vero non expediat. Expedit tunc, quando dimentum salutis infertur, velut cum dat consilium non nubendi Apostolus virginibus, unde praeceptum Domini se non habere testatur, licet aliud facere, id est nubere, et minus continentiae bonum tenere in nuptiis, ipsumquermitatem sic excepit hout neminem impediat ad salutem, quamvis magis expediret magisque honestum esset, si virgo consilium, quo praeceptum eam non compellit, arriperet. Tunc etiam non impedimentum salutis, sicut est unde jamdiu loquam non prohibet dominus praecepto legis, quia coram ciosissime scandalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus codici, si dimiserit infidelem, bene faciet,
Abbreviated transcription (Latin):
antũ ualet sociale uincłm. ut
Icũ causa ꝓcreandi colligit᷑. nec
ipsa causa ꝓcreandi soluat᷑. Possẽt
&. duc̾e de qua filios habeat. ⁊
tñ non licet. Itẽ. Aanet uincłm
nuptiarũ. ⁊̃ si ꝓles cuiꝰ causa ini¬
tũ ẽ. manifesta steritate ñ subseqͣt᷑.
ita ut iã scientib c̃uigib ñ se filioᷤᷤ
habituros. separare se tñ ł ipsa causa
filioꝵ atq aliis copulare ñ liceat.
Qa si fecerint. cũ eis qͥb se copula¬
uerint. adult̾iũ cõmittunt. Ipsi
aut̃ c̃iugio manente plane uxoris
uoluntate adhibere aliã. uñ cõmu¬
nes filii nascant᷑. uniꝰ cõmixtione
ac semine. Alt̾iꝰ aut̃ uire ac potesta¬
te ap̃ antiqͦs patres fas erat. Utrũ
& nc̃ fassit stare. tem̾e ñ dixerim.

Expanded text:
antum valet socialevinculum, ut cum causa procreandi colligetur, nec ipsa causa procreandi solvatur. Posset et ducere de qua filios habeat, et tamen non licet. Item . Manet vinculum nuptiarum, etiamsi proles cujus causa initum est, manifesta sterilitate non subsequatur, ita ut scientibus conjugibus non se filios habituros, separare se tamen filiorum atque aliis copulare non liceat. quod si fecerint, cum eis, quibus se copulauerint, adulterium committunt, ipsi autem coniuges manent. plane uxoris uoluntate adhibere aliam, unde communes filii nascantur unius conmixtione ac semine, alterius autem iure ac potestate apud antiquos patres fas erat; utrum et nunc fas sit, non temere dixerim.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic neq recedẽ ab infide ltem.¬
lib uxorib ł maritis fideles
uiri ł feminȩ ñ ꝓhibent᷑ a dño. ut
neq iubeant᷑. Nã si dimitt̾e tales
coniuges iuberentur. nullꝰ locus
eẽt c̃silio monentis apłi. ne hoc fi
s unꝰ. aut una. & infidelis cũfi¬
deli c̃sentiret habitare. nec ꝓhib̾i
adño debuit fideł infidelẽ dimit¬
tere. nec iuberi. Idõ scił ñ ꝓhiberi.
qi iusticia ꝑmittit afornicante
discedẽ. &. in fidelis hõis fornica¬
tio ẽ maior corde. nec uera eiꝰ pu¬

Expanded text:
enim neque recedere ab infidelibus uxoribus vel a maritis, fideles viri vel feminae non prohibentur a Domino, ut neque jubeantur. Nam si dimittere tales uxores juberentur, nullus locus esset consilio monentis Apostoli ne hsed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere nec iuberi: ideo scilicet non prohiberi, quia iustitia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio e
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ñ uetat dñs. cũ expon̾e uoluisset.
qͥd sibi uellet qł ait. Ego dico ñ dñs.
cũ alloqueret᷑ fideles qͥb e̾e̾nt c̃iuges
infideles. dixisti qr dñs iͦussit. ne con-¬
iugia sibimet diu̾sȩ religionis copu¬
larent᷑. & ipsũ adhibuisti testimo¬
niũ dñi dicentis. Non accipies uxo¬
rẽ filio tuo afiliab alienigenarũ.
ne traducat eũ pꝰ deos suos ut ꝑeat
anima eiꝰ. Addidisti. ⁊̃ u̾ba apłi. uͥ¬

Expanded text:
quod uetat dominus, cum exponere uoluisses, quid sibi uellet, quod ait: ego dico, non dominus, cum alloqueretur fideles, quibus essent coniuges infideles, dixisti: quia dominus iussit, ne coniugia sibimet diuersae religionis copularentur' et ipsum adhibuisti testimonium domini dicentis: non accipies uxorem filio tuo a filiabus alienigenarum, ne traducat eum post deos suos et pereat anima eius. addidisti etiam u
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̾e. quãuis liceat &. dimittere.
quẽadmodũ recte  melius ẽẽ qͣ &. licꝙ
& expedit. ꝗͣ. id qͣ licet nec expedit.
his de causis factũ ẽ: ut ex ponens
dñi sermonẽ. quẽ ꝓlixũ in monte
habuit. uͥ uentũ ẽ ad questionẽ. de
coniugib dimittendis ł ñ dimitten
nens eos qui haberent c̃iuges infide-¬
les ut c̃sentientes habitare secũ
ñ dimitterent. Qd utiq idõ mo¬
nendũ ñ iubendũ fuit. qr ñ tanto
pondde ꝓhibendi st̃ hoĩes fac̾e lici¬
ta qͣuis ñ expediant qͣnto pondere
dicando iussioni. Uñ sic dixit. ⁊̃
ut confundã uos ħ scribo. s ut fili
os haños moneo. Quid ht̃ q̃stionis
uͥ ait. ego dico ñ dñs. ltẽ nͥ ait. Ecce
ego paulus dico uob̃. qͥa si circũcida

Expanded text:
mittere, quamvis liceat et dimittere, quemadmodum recte dicimus melius esse quod licet et expedit, quam id quod licet nec expedit. His de causis factum est ut ego exponens Domini sermonem quem prolixum in monte habuit, ubi ventum est ad quaestionem de conjugibus dimittendis vel non dimittendnens eos qui haberent conjuges infideles, ut consennon dimitterent. quod utique ideo monendum, non iubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita, quamuis non expediant, quanto pondere dicando iussioni. unde si dixit: non ut confundam uos, haec scribo, sed ut filios meos carissimos moneo, quid habet quaestionis, ubi ait: ego dico, non dominus? item ubi ait: ecce ego Paulus dico uobis, quia si circumcida
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ aut̃ nec iub̃i debuert̃ fideles
ab infidelib seꝑari. quia ñ contra
ussionẽ dñi gentiles fuert̃ ãbo con-¬
iuncti. Qm̃ gͦ ab infideli fidelẽ dis-¬
dixisset de muliere cuiꝰ uir mor¬
tuus fuerit. beatior aũ erit si sic
ꝑmanserit: scđ̃m meũ consilium¬
nequis ħ c̃siliũ tãꝗͣ humanũ & non
diuinũ contepnendũ putaret adie-

Expanded text:
ideles ab infidelibus separari, quia non contra iussionem domini gentiles fuerunt ambo coniuncti. Quoniam ergo ab infideli fidelem disunde cum dixisset de muliere, cuius uir mortuus fuerit: beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consiliumne quis hoc consilium tamquam humanum et non diuin
Abbreviated transcription (Latin):
Ladimparia scilicet hoc ẽ uͥ ñ ambo
xp̃iani fuerant. coniugia locuturꝰ.
qđ mͥ uisũ ẽ cũ monendo dixisse. Qͥa
enĩ coniunx fidelis relinquire c̃iugẽ
crandoꝵ. ut fideles c̃iuges in relin-¬
quendis infidelib ꝑmissa licentia ñ
scis inqͥt mulier. siuirũ saluũ facies:
Aut uñ scis uir. si uxorẽ saluã facies:
det in muliere. &. scificata ẽ mulier
ges &. filios xp̃o &ẽ. exemplis quȩ
iam ꝓuenerant uide t᷑ hortatꝰ. Cur
gͦ ñ expediat. ̃ infideles coniuges
dimitti a fidelib: causa euident̃
exp̃ssa ẽ. Non enĩ ꝓpt̾ uincłm cũ
talib coniugale seruandũ ẽ. s ut
querant᷑ in xp̃o recedi ab infidelib
c̃iugib apłs uetat. Multa st̃ autẽ
facienda. ñ iubente lege. s lib̾a cari¬
tate. & ea st̃ in nr̃is officiis gratiora.
Quȩ cũ liceret nobis ⁊ ñ impendere.
tñ causa dilectionis impendimꝰ. Uñ
pͥor ipse dñs cũ se tͥbutũ ñ deb̾e mon¬
strass&: soluit tñ ne scandaliz̾&. eos.

Expanded text:
ad inparia scilicet, hoc est, ubi non ambo christiani fuerant, coniugia locuturus. quod mihi uisum est eum monendo dixisse. quia enim coniux fidelis relinquere coniugem crandorum, ut fideles coniuges in relinquendis infidelibus permissa licentia non scis, inquit, mulier, si uirum saluum facies? aut unde scis, uir, si uxorem saluam facies? delis in uxore, et sanctificata est mulier uges et filios Christo etiam exemplis, quae jam provenerant, videtur hortatus. Cur ergo non expediat infideles condimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruandum, sed ut adquiractur in Christo, recedi ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera caritate; et ea sunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret nobis etiam non inpendere, tamen causa dilectionis inpendimus. unde prior ipse dominus, cum se tributum non debere monstrasset, soluit tamen, ne scandali
Abbreviated transcription (Latin):
Exepta nicholai ad karolũ magon¬
tiensem ep̃m itissa.
Siqͥ matrimoniũ sani c̃traxeruit.¬
&. uni ex duob am̃tia. aut furor.
aut aliqua infirmitas accesserit.
ob hanc infirmitatẽ coniugia taliũ
solui ũ possunt. Similit̾ sciendũ
de his qui ab adu̾sariis ex cecantur.
aut m̃bris detruncant᷑. apłs dicit.

Expanded text:
ola Nicolai ad Carolum Maguntiensem episcopum missa . Si qui matrimonium sani contraxerint, et uni ex duobus amentia aut furor, aut aliqua infirmitas accesserit, ob hanc infirmitatem conjugia talium solvi non possunt. Similiter sentiendum de his qui ab adversariis excaecantur, aut membris detruncantur. CAP. 167.
Abbreviated transcription (Latin):
laudandȩ. Innocentius probo.
Cũ in captiuitate ursa mulier
teneret᷑ aliud coniugiũ cũ resti¬
tuta fontanũ cõmisisse cognouimꝰ.
S fauore dñi reu̾sa ursa nos adiit.
gente in aliũ ducatũ seu ꝓum-¬
ciã fugerit. & uxor eiꝰ cũ ualet &.
pot̾ amore parentũ aut rerĩi suarũ
eũ seqͥ noluerit: ipsa om̃itp̃r qͣdui¬
uir eiꝰ quẽ secuta ñ fuit uiuit. sẽꝑ

Expanded text:
datur. Innocentius Probo . Cum in captivitate Ursa mulier teneretur, aliud conjugium cum Restituta Fontanum inisse cognoscimus. Sed favore Domini reversa Ursa, nos adiifili merito illustris, statuimus, fide Catholica suffragante, illud esse conjugium quod erat primitus gratia divina fundatum, conventumque secundae mulieris priore superstite nec divortio ejecta nullo pacto esse
Abbreviated transcription (Latin):
interrogaret᷑ aiudȩis. si lic̾et dimit¬
tere uxorẽ. atq exponeret fieri non
debere. addidit. qd ds̃ coniunx. hõ ñ
separet. Ac ne de his locutꝰ ẽẽ credat᷑.
qui pꝰ baptismũ uxores sortiunt᷑ me-¬
minerint hoc et aidȩis int̾rogatũ n

Expanded text:
interrogaretur a Judaeis, si liceret dimittere uxorem, atque exponeret fieri non debere, addidit : Quod Deus conjunxit, homo non separet. Ac ne de his locutus esse credatur, qui post baptismum uxores sortiuntur, meminerint hoc et a Judaeis interrogatum et
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs ꝑerrorẽ ancillã mulierẽ du¬
xerit uxorẽ. liberã eã ẽẽ putans.
ł ex contͣrio si libera mulier seruo ꝑ
errorẽ iuncta sit. pꝰeaq u̾itas reꝑta
fuerit. dicendũ ẽ omĩno nuptias noi
c̃stitisse. int̃ lib̾ũ enĩ ⁊ ancillã. ser¬
uũ ⁊ liberã mulierẽ. nuptiȩ c̃trabi ñ
posst̃. Qđ si calliditate & c̃scientia
dñi. seruus ⁊ ancilla. matͥmoniũ c̃ tra¬
xerit. cũ lib̾a ꝑsona. forte enĩ dñs
ancillã suã ut liberã uiro ingenuo
c̃iunxit. &. dotẽ ꝓ ea p̃stitit. ut ꝓpt̃
nuptias donationẽ lucret᷑ totã. uł
ꝓ parte. Si qͥd gͦ tale c̃tigerit. ipsam
donationẽ dotis. & ancillã liberã fa¬
cit .&. nuptie c̃sistant. nulla lege
qͣntũ ꝑtinet ad seruitutẽ. Huiꝰ mͦi
consenserit. sciens aut̃ qͥ ñ c̃cubuerit.
forte enĩ iõ h facit. ut pꝰea negotiũ
moueat hõi libero. qd ancillã eiꝰ dux̃
ñ ꝓhibuerit. &. nuptie integro uire
consistant. & seruit conditionis

Expanded text:
s per errorem ancillam mulierem duxerit uxorem, liberam esse eam putans, vel e contrario, si libera mulier servo per errorem juncta sit, postea quam veritas reperta fuerit, dicendum est omnino nuptias non constitisse. Inter liberum enim et ancillam, servum et liberam mulierem nuptiae contrahi non possunt. Quod si calliditate et conniventia domini servus vel ancilla matrimonium contraxerit cum libera persona forte enim dominus ancillam suam ut liberam viro ingenuo conjunxit, et dotem pro ea praestitit, ut propter nuptias donationem lucretur totam vel pro parte. Si quid ergo tale contigerit, ipsam donationem dotis, et ancillam liberam faciat et nuptiae consistant, nulla lege, quantum pertinet ad servitutem, hujusmodiconsenserit, sciens autem quod non cohibuerit forte enim ideo hoc facit, ut postea negotium moveat homini libero quod ejus ancillam duxit non prohibuerit, et nuptiae integro jure consistant, et servilis conditionis
Abbreviated transcription (Latin):
ut dr̃ rennuit. ⁊ in eadẽ uoluntatiᷤᷤ
auctoritate ꝑsistit. ut uiro illi se
ꝓrsus deneget nupturã. nequaꝗͣ.
eã inuitã &. renitentẽ eiꝰđ uiri co¬
gas coniugio sociari. Quog enĩ
unũ corpus ẽ. unꝰ deboe. eẽ &. añis.
ne forte cũ uirgo fuerit alicui in¬
uita copulata c̃tra dñi apłiq p̃ceptũ. aut
nis incurrat. cuiꝰ uidł peccati malũ
ĩ eũ redundare constat. qͥ eã c̃iunxit in¬
uitã. qͥ pari tenore de uiro ẽ. et̃ sen.¬

Expanded text:
ut dicitur, renuit, et in eadem voluntatis ut dicitur, renuit, et in eadem voluntatis auctoritate persistit, ut viro illi se prorsus deneget nupturam, nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri cogas conjugio sociari. Quorum enim unum corpus est unus debet esse et animus, ne forte cum virgo fuerit alicui invitnis incurrat. Cujus videlicet peccati malum in eum redundare constat, qui eam conjunxit invitam. Quod pari tenore de viro etiam est sen
Abbreviated transcription (Latin):
scł qͣ ipse coactus ⁊ dolens. filiã suã
infantulã. nolentẽ. flentẽ. ⁊ ꝓ uirib
renitentẽ. ñ assentientib s ualde do¬
lentib matre &. parentela. ramaldo
ridelli filio desponsauerit. Qm̃ cano¬
nũ ⁊ legũ auctoritas talia sponsalia
ut infra ostendet᷑ ñ apꝓbat. ne igno¬
rantib leges. et canones. nimis durũ
qđ dm̃s uideat᷑. ita sententiã tẽꝑamꝰ.
ut si pͥnceps cũ assensu filiȩ ⁊ mat̾ris.
& parentelȩ. id qđ ceptũ ẽ ꝑficere
uoluerit concedamꝰ. Sinaũ legatus
nr̃ utra̾q partes audiat. ⁊ si nichil
fuerit ex parte supͣdicti rainaldi¬
qđ ampliꝰ impediat ab ipso iordane
seqͤntes. deinceps ñ ꝓhibemꝰ. qͥn alii
uiro siuoluerit p̃dicta filia eiꝰ. tm̃¬
De neptis tuȩ coniugio. quã te
cuidã militi daturũ necessitatiᷤᷤ
instante articło. sub fidi pollicitati¬
one firmasti. ħ eqͥtate dictante de¬
cernimꝰ. ut si illa uirũ illũ oĩno

Expanded text:
s et dolens filiam suam infantulam nolentem, flentem et pro viribus renitentem, non assentientibus sed valde dolentibus matre et parentela, Ramaldo Ridelli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritate talia sponsalia, ut infra ostenditur, non approbant, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae et matris et parentelvoluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat, et si nihil fuerit ex parte supradicti Rainaldi amplius, quod impediat, ab ipso Jordane sequentes deinceps non prohibemus, quin alii viro, si voluerit, praedicta filia ejus De neptis tuae conjugio, quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione firmasti, hoc aequitate dictante decernimus, ut, si illa virum illum omnino,
Abbreviated transcription (Latin):
res. ita posterioꝵ uiroꝵ amore st̃
captȩ. ut malint his coherere. quã
ad legitimũ redire consortiũ. m̾ito
st̃ notandȩ. ita ut eccłastica cõmu¬
c̃taminationẽ cͥminis elegert̃. ostũ¬
dentes sibunet ꝓsua inc̃tinentia

Expanded text:
res, ira posteriorum virorum amore sunt capte, ut maluerint his coherere quam ad legitimum redire consortium, merito sunt notande, ita ut ecclesiastica commucontaminationem criminis elegerunt, ostendentes s
Abbreviated transcription (Latin):
gathosa latrix p̃sentiũ quęsta ẽ
Aiaritũ suũ contra uoluntatẽ
suã inmonasterio urbici abbatis
esse conu̾sũ. Qđ quia ad eiꝰdẽ ab¬
batis culpã et inuidiã ñ ẽ dubiũ
ꝑtin̾e. exꝑientiȩ tuȩ p̃cipimꝰ ut di¬
ligenti inqͥsitione discutiat. si for¬
te cũ eiꝰ uoluntate c̃u̾sussit. ł ipsa
se mutare ꝓmiserit. Et si hoc rep
tare compellat. Si uͦ nicħhoꝵ ẽ. ne¬

Expanded text:
gathosa latrix praesentium questa est, maritum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum, quique quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutiat, si forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit. Et si hoc repetare compellat. Si vero n
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ nͥ ita ẽẽt. neq contͣ ꝓhibitio¬
nẽ dñi apłs aliquid mon̾et. neq
dtͣ ussionẽ eiꝰ aliqͥd ꝓhib̾et. Pinde
in his duab causis una de nubendo.
illud q̃ & ibi dicit p̃ceptũ dñi ñ
habeo. c̃siliũ aut̃ do: &. hic dicit
ego dico ñ dñs. Quale ẽ eñĩ p̃ceptũ
dni ñ habeo. tale ẽ ñ dicit dñs. Et
quale ẽ consiliũ do. tale ẽ ego dico.
lllud aut̃ ẽ dissimile. qͥa denuben
do. &  nͨ nubendo pot̃ dici. Hoc be¬
ne fieri licet. Illud meliꝰ qm̃ utrũq
expedit. unũ minꝰ aliud magis. At
uͦ de c̃iuge infideli dimittendo. ł ñ dint
pedit dici ñ oportet. Qui dimittit
bene facit. &. qͥ ñ dimittit melius
fac̃. S dici oportet. ñ dimittat.

Expanded text:
a esset, neque contra pohibitionem Domini Apostolus aliquid moneret, neque contra jussionem ejus aliquid prohiberet. Proinde in his duabus causis una de nubendo, illud quod et ibi dicit: Praeceptum Domini non habeo, consilium autem do; et hic dicit: Ego dico, non Dominus . Quale est enim, Praeceptum Domini non habeo; tale est, Non dicit Dominus. Et quale est Consilium do, tale est, Ego dico. Illud autem dissimile est quia de nubenon nubendo potest dici, hoc bene fieri, illud melius, quoniam utrumque expedit, minus aliud, magis aliud; at uero de coniuge infideli dimittendo uel non dimpedit, dici non oportet: qui dimittit, bene facit; et qui non dimittit, melius facit, sed dici oportet: non dimittat,
Abbreviated transcription (Latin):
expetit. felix est necessitas. quȩ ad
meliora cõpellit. Una sola ẽẽ cau¬
sa posset qua te id qđ uouisti non
implere. si forte tua c̃iunx hoc tec̃
susciꝑe animi seu carnis infirmita-¬
te recusaret. Nã & uouenda ta
quã ꝑsoluenda ꝓmissio. Neq dĩ exi¬
git. siquis ex alieno aliqͥd uouerit.
s potius usurpare uetat alienum.
statẽ corꝑis sui. s uir. Similit̃
mulier. Ex c̃cilio rem̾si. capło .iii.¬

Expanded text:
expetit. felix est necessitas, quae in expetit. felix est necessitas, quae in meliora compellit. Una sola esse causa posset, qua te id, quod uouisti, non eremus implere, si forte tua coniux hoc tecum suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. nam et uouenda talquam persoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, sed potius usurpare uetat alienum. statem corporis sui sed uir; similiter mulier. sex
Abbreviated transcription (Latin):
Possem ꝓmodulo meo eosdẽ ipsos
ꝑtinentes ad dexterã regnũq ce-¬
Lloꝵ. in suis gͣdib m̾itisq distin¬
guere atq ostendẽ. qͦ differat uita
coniugał filios ꝓcreantiũ patrũi.
si nunc ad eã uouendã exhortan¬
dus esses. S quia iã uouisti. iam te
obstrinxisti. aliud tͥ fac̾e ñ licet. Fri¬
usꝗͣ esses uoti reus. liberũ fuit quo
esses inferior: quãuis ñ sit gͣtulanda
lib̾tas. qua fit ut ñ debeat᷑ q cũ lu-¬
cro reddit᷑. Nc̃ uͦ qͥa tenet᷑ ap̃ dm̃
sponsio tua. ñ te ad magnã iusti-¬
ciã in uito. s amagna iniquitate
de t̾reo. Non eñi tał eris siñ feceriᷤ
qđ uoiusti. quał mansisses si nicħ
tale uouisses. Minor enĩ tc̃ eẽs. non
rior. si fidẽ dõ fregeris quanto hea¬
tior si ꝑsolueris. Nec idõ te uouiᷤ¬
se peniteat. ĩmo gaudere te ñ licere.
qd cũ tuo de trim̃to licuisset. Ag¬
gredere itaq intrepidus. ⁊ dicta ĩple
factis. ipse adiuuabit. qͥ uota tua

Expanded text:
o modulo meo eosdem ipsos pertinentes ad dexteram regnumque caelorum in suis gradibus meritisque distinguere atque ostendere, quo differat uita coniugalis filios procreantium patrum si nunc ad eam uouendam exhortandus esses; sed quia iam uouisti, iam te obstrinxisti, aliud tibi facere non licet. priusquam esses uoti reus, liberum fuit, quo esses inferior, quamuis non sit gratulanda libertas, qua fit, ut non debeatur, quod cum lucro redditur. nunc uero, quia tenetur apud deum sponsio tua, non te ad magnam iustitiam inuito, sed a magna iniquitate deterreo. non enim talis eris, si non feceris, quod uouisti, qualis mansisses, si nihil tale uouisses. minor enim tunc esses, non rior, si fidem deo fregeris, quanto beatior, si persolueris. nec ideo te uouisse paeniteat, immo gaude iam tibi non licere, quod cum tuo detrimento licuisset. adgredere itaque intrepidus et dicta imple factis; ipse adiuuabit, qui uota tua
Abbreviated transcription (Latin):
taq sumo studio thierb̾gã con¬
iugẽ tuã. tãꝗͣ ꝓpͥã carnẽ fouere
Lac dilig̾e ꝓcurato. & ne illã ate
ullo pacto consentias discede̾. uigi¬
lant̃ attendas. Uñ si uult ate disce¬
dere corripe. ĩmo corrige eã. & atali uci¬
intentione ꝑomĩa reuocare satage.
lam uͦ si amore pudicitiȩ separatio¬
nẽ quęrit. & coniuigalis conubii
solutionẽ efflagitat. certũ ẽ. apło
dicente: qr mulier sui corporis po¬
testatẽ ñ haboe. s uir. Uerũ si oe
ipse pudicitiã sectatus. religionis
obtentu copulã dissolu̾e uelit. tm
ne simulate fiat concedimꝰ. Nã li¬
cet sit scriptũ. qđ ãs c̃iunxit. hõ
ñ separet. ds̃ tñ & ñ hõ separat.
qñ diuini amoris intuitu ex c̃sen¬
su utriꝰq coniugis matrimonia
assensũ. Alit̃ enĩ fieri mutuam

Expanded text:
taque summo studio Thietbirgam conjugem tuam tanquam propriam carnem fovere ac diligere procurato, et ne illam a te ullo pacto consentias discedere, vigilanter attende. Unde si vult a te discedere, corripe, imo corrige eam, et a tali intentione per omnia revocare satage. Jam vero si amore pudicitiae separationem quaerit, et conjugalis connubii solutionem efflagitat, certum est, Apostolo dicente, quia mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir. Verum si et ipse pudicitiam sectatus religionis obtentu copulam dissolvere vis, tantum ne simulate fiat concedimus. Nam licet sit scriptum: Quod Deus conjunxit, homo non separet, Deus tamen et non homo separat, quando divini amoris intuitu, ex consensu utriusque conjugis matrimonia assensum: aliter autem fieri mutuam
Abbreviated transcription (Latin):
S qͥa nouimꝰ scriptũ. qͥ a dño iungit᷑
uiro mulier. & it̾m p̃ceptũ agnoui¬
mus. ut q̃ dñs iunx̃. hõ ñ separet.
necesse ẽ ut legitimarũ feda nupti¬
motis his quȩ hostilitas intulit uni-¬
cuiq. id qđ legitime intulit. re¬
formet᷑. Om̃iq studio ꝓcurandũ ẽ.

Expanded text:
a novimus scriptum quod a Domino jungitur viro mulier, et iterum praeceptum agnovimus ut quos Dominus junxit, homo non separet, necesse est ut legitimarum reintegranda nuptimotis his quae hostilitas intulit, unicuique ratio id quod legitime intulit, reformetur. Denique omni studio procurandum,
Abbreviated transcription (Latin):
nisse deb&. scͥptũ eẽ. ert̃ duo in car¬
ne una. Itaq cũ c̃stoe. quia uir &
uxor una caro ꝑconubiũ efficiunt᷑.
restat nimirũ uirũ cõpatrẽ c̃stitui
illi mulieri cuiꝰ matͥmonio assũpta
co liquet uirũ illi feminȩ ñ posse
iungi in copula. quȩ cõmat̃ eiꝰ erat.
cũ qua idẽ una caro fuerat effectus.
Idem karolo archiep̃o.
tit᷑ ictib Similit̾ aut̃ & illũ ꝑcu¬
tere ꝑmulgamꝰ. qͥcũ ea ꝗͣ. de sacro
fonte baptismatis susceꝑit. aut cũ
illa ꝗͣ ante ep̃m tenuerit. cũ sacro
crismate fuerit uncta. fornicatiõis
ꝑpetrau̾it scelus. legitimã tm̃ si ha¬
buerit ñ dimitte cogatur uxorem.
Ex ẽcilio cabilonensi. capło .iiii.¬
ictũ ẽ nob quasdã feminas de¬
sidiose. qͣsdã uͦ fraudulent̃ ut¬
auiris suis seꝑent᷑. pͥos filios corã ep̃is
ad c̃firmandũ tenuisse. Uñ nos dig¬
nũ duximꝰ. ut si qua mulier filium
suũ desidia aut fraude aliqͣ. corã ep̃o

Expanded text:
ptum esse: Erunt duo in carne una . Itaque cum constet quia vir et uxor una caro per connubium efficiuntur, restat nimirum virum compatrem constitui illi mulieri cujus matrimonio assumpta idcirco virum illi feminae non posse jungi in copula, quae commater erat ejus cum qua idem una fuerat caro effectus. Idem Carolo archiepiscotitur ictibus. Similiter autem et illum percutere promulgamus, qui cum ea quam de sacro fonte baptismatis susceperit, aut cum illa quam ante episcopum tenuerit, cum sacro chrismate fuerit uncta, fornicationis perpetravit scelus; legitimam tamen, si habuerit, non dimittere cogatur uxorem. Ex concilio Cabilonensi. Dictum est nobis quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulentiris suis separentur proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium suum desidia aut fraude aliqua coram episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
de lauacro sacrifontis accepit. &.
eiꝰ uxor cõmat᷑ ñ ẽ. liceat ei defuncto
cõpatre suo. eiꝰ uiduã duc̾e in uxorẽ.
si nulłã hñt c̃sanguinitatis ꝓpinqͥ¬
tatẽ. Quid enĩ: ⁊ uqͥd ñ posst̃ con

Expanded text:
de lavacro sacri fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, si nullam habent consanguinitatis propinquitatem. Quid en