comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Primum qđ ab angelo natiuitas eius ad
mo qt templum illorum sub uercit. ꝙ
perierunt multa milia hominum qui
illum illuserunt. Natiuitas ista sansõ
que ꝑ angelum adnunciatur. similitu¬
dinem habet primum ꝓphetarũ. qui
natiuitatem dñi scdm carnẽ adnunci¬
auert̃. Deinceps etiam angelꝰ. qui ad
mariam loquitur dicens. Maria inue¬
nisti graciam ante conspectum dñi. &
accepisti in utero & paries filium. &¬
uocabitur nomen eius emmanuel: ħ
enu saluum faciet populum suum a
peccatis eorum. Sanson autem interp̃¬
tatur sol. S quia & redemptor noster sol
appelletur : audi ipsum dñm ihm per
prophãm eo nomine uocitari. Orietur
uobis sol iusticiȩ: & sanitas in pennis
eius. Uere enim hic sol iusticiȩ est: qͥ
omnium credentrum mentes cȩlesti lu¬
mine clarificat. Hic uere narareus &̾ scs̃
est nuncupatus. Iste ergo cum intendet
ad mysterium nuptiarum: leo rugiens
occurrit ei. S quis primum erat in sã¬

Expanded text:
Primum, quod ab angelo nativitas ejus annPrimum, quod ab angelo nativitas ejus annmo, quod templum illorum subvertit, et perierunt multa millia hominum, qui illum illuserunt. Nativitas ista Sampson, quae per angelum annuntiatur, similitudinem habet primum prophetarum, qui nativitatem Domini secundum carnem annuntiaverunt; deinceps etiam angeli, qui ad Mariam loquitur, dicens: Maria, invenisti gratiam ante conspectum Domini, et accepisti in utero, et paries filium, vocabitur nomen ejus Emmanuel. Hic enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Samson autem interpretatur sol. Sed quia et Redemptor noster sol appellatur, audi ipsum Dominum Jesum per prophetam eo nomine vocitari: Orietur vobis sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Vere enim hic sol justitiae est qui omnium credentium mentes coelesti munimine clarificat: hic vere Nazaraeus est, etest nuncupatus. Iste ergo, cum tenderet ad mysterium nuptiarum, leo rugiens occurrit ei. Sed quis primum erat in Sam
Abbreviated transcription (Latin):
sanson nisi redemptoris nostri ꝑsona sig¬
nat᷑. Samson enim dum uiueret ꝑaucos
occidit. Euerso uero templo maximam
aduersauorum suorum multitudinem
etiam ipse moriens strauit. & dño nostro
predicante. pauciex plebe ifrahelitica cre¬
diderunt: innumers uero gentilium ꝑo¬
puli uiam uitȩ illo moriente sȩcuti ft̃.
Suꝑbos namq dum adhuc passibilis
iuiueret ꝑtulit: a passibili uero utta mor¬
tuus strauit. Hunc ergo sauson in semet¬
ipso dudum figuralit̾ expressit: qui pau¬
cos quidem dum uiueret int̾et. Destruc¬
t̾o autem temꝑlo hostes innumos cum
morereturꝰ occidit : qr nimirum dñs ab
ȩlatione suꝑbiȩ paucos cum uiueret. plu¬
res uero cũm templum sui corporis solue¬
retur ext̾inxit. atq electos ex gentibus
quos uiuendo sustinuit: simul omnes
omnia que de sansondicta sunt colligã:
allegorice sanson quondam dñi natareꝰ
habet quiddam in typum xp̃i gestum.

Expanded text:
Sampson, nisi Redemptoris nostri, persona sigSampson, nisi Redemptoris nostri, persona signatur? Sampson enim dum viveret, paucos occidit; everso vero templo, maximam adversariorum suorum multitudinem etiam ipse moriens stravit. Et, Domino nostro praedicante, pauci ex plebe Israelitica crediderunt; innumeri vero gentium populi viam vitae illo moriente secuti sunt. Superbos namque, dum adhuc passibilis viveret, pertulit; a passibili vero vita mortuus, stravit. Hunc vero Sampson in semetipso dudum figuraliter expressit, qui paucos quidem dum viveret interemit; destructo autem templo hostes innumeros, cum moreretur occidit, quia nimirum Dominus ab elatione superbiae paucos cum viveret, plures vero cum templum sui corporis solveretur exstinxit, atque electos ex gentibus, quos vivendo sustinuit, simul omnes omnia quae de Sampson dicta sunt colligam, allegorice Sampson, quondam Domini Nazaraeus, habet quidam in typum Christi gestum.
Abbreviated transcription (Latin):
desideria carnis ebulliant: & post longỹ
usum inliciti oꝑis oculum cordis claudunt.
Nam sepe mens recta cernit: nec tamen
audenter contra ꝑuersa se erigit. & renitẽs
dicans. carnis sue delectacione suꝑatur. Qͥa
enim plȩrumq prius oculus contempla¬
tionis amittitur. & post carnis desideria
huius mundi laborib animus subiugat᷑:
testatur sanson ab allophilis caꝑtus: qui¬
postqͣm oculos ꝑdidit ad molam deputa¬
tus est. Quia nimirum maligni spiritus
postqͣm temptacionum stimulis intus a¬
ciem contemplationis effodiunt: foris in
circuitum laborum mitunt. Et adpre¬
hendens ambas columpnas quib innite¬
batur domus alteramq earum dextra &
alteram leua tenens: ait. Moriatur ani¬
ma mea cum phylistum. Concussisq forti¬
ter columꝑnis: cecidit domus suꝑ om̃s pͥn¬
cipes. & cet̾am multitudinẽ que ibi erat.
Multoq plures interfecit moriens. qͣm añ
uiuus occid̾at. & cęt̾a. Cuius hoc loco per

Expanded text:
desideria carnis ebulliunt, et post longum desideria carnis ebulliunt, et post longum usum illiciti operis oculum cordis claudunt. Nam saepe mens recta cernit, nec tamen audenter contra perversa se erigit, et renitens dicans, carnis suae delectatione superatur. Quia enim plerumque prius oculus contemplationis amittitur, et post carnis desideria hujus mundi laboribus animus subjugatur, testatur Sapostquam oculos perdidit, ad molam deputatus est : quia nimirum maligni spiritus, postquam tentationum stimulis intus aciem contemplationis effodiunt, foris in circuitum laborum mittunt. hendens ambas columnas quibus innitebatur domus, alteramque earum dextra, et alteram laeva tenens, ait: Moriatur anima mea cum Philistiim. Concussisque fortiter columnis, cecidit domus super omnes principes et caeteram multitudinem, quae ibi erat, multosque plures interfecit moriens, quam antea vivus occiderat, et reliqua. Cujus hoc loco per
Abbreviated transcription (Latin):
libertas. habes ergo dñm. dici etiam spi¬
ritum sanctum. Non enim unus: s unũ
sunt spiritus sc̃s & filius. Hoc quoꝙ lo
Muirtutem dixit: ꝙ sp̃m fignificauit.
Sicut it pater uirtus. ita ̃ filius filiꝰ.
&e spiritus sanctus uirtus. De filio legiᷤᷤ
ti: xp̃m dñi uͥtutẽ esse atq sapientiam.
Legimus ȩciam quia uirtus est pater: sicut
scriptum est. Uidebitis filium hominis se¬
dentem ad dexteram uircutis. hic utiq uir¬
tutem patrem dixit: cuius ad dexteram
filius sedet sicut habes. Dixit dñs dño
autem cum ad prehendissent phylistiim.
statim eruerunt oculos eius: & duxerunt
garam uinctum catenis. & clausum in car¬
cere molere fecerunt. Sciendum est qđ a
liquando prius oculus intellectus obtun¬
ditur. & post modum captus animus ꝑ exte¬
riora desideria uagatur: ut ceca mens quo
duciturꝰ nesciat: & carnis sue in lecebris
sese libenter subdat. Aliquando uero ꝑriꝰ

Expanded text:
libertas . Habes ergo Dominum. Dicit etiam Spilibertas . Habes ergo Dominum. Dicit etiam Spiritum sanctum; non enim unus, sed unum sunt Spiritus sanctus et Filius. Hoc quoque loco virtutem dixit, et Spiritum significavit. Sicut enim Pater virtus, ita et Filius virtus, et Spiritus sanctus est virtus . De Filio legisti, Christum Dei virtutem esse, et Dei sapientiam Legimus etiam quia virtus est Pater, sicut scriptum est: Videbitis Filium hominis sedentem ad dexteram virtutem Patrem dixit, cujus ad dexteram Filius sedet sicut habet: Dixit Dominus Doautem cum apprehendissent Philistiim, statim eruerunt oculos ejus, et duxerunt Gazam vinctum catenis, et clausum in carcere molere fecerunt. Secundum est quod aliquando prius oculus obtunditur, et postmodum captus animus per exteriora desideria vagatur, ut caeca mens, quo ducatur nesciat, et carnis suae illecebris sese libenter
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilis capitis: & intelligibiles capillos
quosdam esse significans ait. S ã capil¬
li capitis uestri a deo numerati sunt. spi¬
ritalium uidelicet significans facta uirtu¬
tum. Nȩq enim de capillis nostris cura ẽ
deo: qͣmqͣm & illud non absurdum sit esti¬
mari: quia pto maiestate diuina eum la
ommipotens meos nouit capillos: Illud m
redundat & proficit: si bonorũ oꝑum ꝑ¬
uigil testis. remun̾ationem glorie donet e¬
ternȩ. Deniq & samson non corporales s
intelligibiles hos capillos esse declarans.
ait. Et si tonsus fuero: discedit a me iurt
mea. Hoc de mysterio est: non nunc lec¬
tionis seriem considerem suꝑra habes qr
benedixit eum dñs. & cepit spiritus: comi¬
tari cum eo. Infra ait. Q decidit suꝑ eũ
spiritus dñi. It̾m ait. & si tonsus fuero:
discedet a me uirtus mea. Postea qͣm tons
discessit a me. Uides ergo q ille qui com¬
tabat᷑ ipse discessit: idem est ergo qui spi¬

Expanded text:
visibiles capitis et intelligibiles capillos visibiles capitis et intelligibiles capillos quosdam esse significans, ait: Sed et capilli capitis vestri omnes numerati sunt , spiritalium videlicet significans facta virtutum; neque enim de capillis nostris cura est Deo. Quamquam et illud non absurdum sit aestimare, quia pro majestate divina eum latipse omnes meos novit capillos? Illud mihi redundat et proficit, si bonorum operum pervigil testis, remunerationem gloriae donet aeternae. Denique et ipse Samson non corporales, sed intelligibiles hos capillos esse decait: Et si tonsus fuero, discedet a me virtus mea. Hoc de mysterio est. Nunc nos lectionis seriem consideremus. Supra habes, quia benedixit eum Dominus, et coepit spiritus comitari cum eo. Infra ait: Et decidit super eum spiritus Domini. Iterum ait: Et si tonsus fuero, discedet a me virtus mea. Posteaquam tonsuinquit, discessit a me. Vides ergo, quia ille, qui comitabatur, ipse discessit. Idem est ergo Dominus, qui spi
Abbreviated transcription (Latin):
uincula non sensit. qͣm du habuit grãm
spiritalẽ: is inꝗͣ postea qͣm spiritus deidis¬
cessit ab eo longe mutatꝰ ab illo sãsõ. qͥ redit
allophyloꝵ indutꝰ exuiiis. ĩ mulieriꝰ ge¬
nib uututis suȩ degener. conligatus q̃
captus iiusto c̃rine tondetur Tantum¬
ne ergoinomenti crines habuere capitis.
ut manentib his. uirtus inuicta dura¬
ret: tonso autem capite. fortitudo om
nis subiecta solueretur: Non itaut tan¬
tam iuim corporaliũ capillorum putemus:
sunt quidam crines religionis & fidei: cͥ¬
nes nararei in lege ꝑfecti: in parsimonia
& abstinentia consecrati. quib illa in
Typo eccłiȩ. quȩ dñi pedes oleo ꝑfudat.
uerbi cȩlestis uestigia detergebat. Tunc
enim & scdĩ carnem nouerãt xpistum. Is¬
ti uidelicet crines de quibus dicitur. ca¬
pillatura tua ut greges caprarum: ex illo
tent.  mundi & totum remigium salutis
exhibeant. Unde & in ȩxangelio dñs nr̃

Expanded text:
vincla non sensit, quamdiu habuit gratiam vincla non sensit, quamdiu habuit gratiam spiritalem? Is, inquam, posteaquam Spiritus Dei discessit ab eo, longe mutatus ab illo Samsone, qui rediit Allophylorum indutus exuvias, in muliebribus genibus virtutis suae degener, palpatus et captus sacro crine tondetur ? 14. Tantumne ergo momenti crines habuere capitis, ut manentibus his, virtus invicta duraret: tonso autem capite, fortitudo omnis viri 637 subito solveretur? Non ita est, ut tantam vim corporalium capillorum putemus. Sunt quidam crines religionis et fidei: crines Nazaraei in Lege perfecti, in parcimonia et abstinentia consecrati, quibus illa in typo Ecclesia, quae Domini pedes oleo perfuderat, Verbi coelestis vestigia detergebat ; tunc enim et secundum carnem noverat Christum. Isti videlicet crines, de quibus dicitur: Capillatura tua ut greges caprarum ; ex illo tent mundi, et tutum remigium salutis exhibeant. 15. Unde et in Evangelio Dominus noster
Abbreviated transcription (Latin):
& diabolus sit pusillus: ergo illi ut com¬
pendium faciamus hist̾orie suo enim tẽ¬
pore totius lectionis digestio reseruanda
est. inuictus: quam diu habuit grãm
spiritalem: sicut dei populus ille electus
a dño. ale narareus in lege: inuictus erge
sanson. atꝙ: ita inseꝑabilis. ut maxillã
asini uiros mille ꝑcuteret. ita plenus gr̃e
celestis. ut ętiam aquã in maxillã asinẽ
sitiens repertret. Siue hoc ad miraculũ
conferas. siue ad misteriũ uertas: quo¬
dei popul foret humilitategentilis. & re¬
quies & triumphus uixt̾a qđ scriptumẽ
Qui te ꝑcusserit in maxillam. ꝑrebe ei a
alteram. ꝑhanic enim iniuriȩ pacientiã:
quam erudiunt sacramenta baptismatis
de quibusdam stimulis iracundiȩ tͥumpha¬
mꝰ: ut morte obita resurrectionis requie
consequamur. Ille ne ergo sanson. qui fu¬
nes intextos neruis. qui nouas restes sicut
mollia fila dissoluit. ille enim sanson qͥ
crinum suorum palo constricta defixo

Expanded text:
et diabolus sit pusillus; ergo ille ut comet diabolus sit pusillus; ergo ille ut compendium faciamus historiae, suo enim tempori totius lectionis digestio reservanda est invictus quandiu habuit gratiam spiritalem, sicut Dei populus ille electus a Domino, ille Nazareus in lege. Invictus ergo Sampson, atque ita insuperabilis, ut in maxilla asini viros mille percuteret, ita plenus gratiae coelestis, ut etiam aquam in maxilla asini sitiens reperiret sive hoc admiraculum conferas, sive ad mysterium vertas, quod in populi foret humilitate gentilis et requies et triumphus, juxta quod scriptum est: Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram . Per hanc enim injuriarum patientiam, quam erudiunt sacramenta baptismatis, de quibusdam stimulis iracundiae triumphamus; ut morte obita, resurrectionis requiem consequamur. 13. Illene ergo Samson, qui funes intextos nervis, qui novas restes sicut mollia fila dissolvit? Illene Samson qui crinium suorum palo constricta defixo
Abbreviated transcription (Latin):
interemptorem: non potentem uicimus.
bi nunc cibus uitȩ est. ubi erat autea mi¬
sera fames mortis: in salutem pericula.
in suauitatem amaritudo conueiicur.
Grã ex offensione processit: potencia ex
rio putent fundari non potuisse conui¬
gium: nisi occiso leone de tribu iuda.
Hunc igitur leonem sanson quasi iude¬
os occidit: s in ea mel quasi in figura
dñi. & descendit in ascalonẽ. & ꝑcussit inde
triginta uiros. Nec enim potuerat uic¬
toriam non tenere: qui sacramenta cer¬
nebat. Accipiunt itaq in stolis premi¬
um sapientie. conuersationis insigne: qͥ
absoluunt & renunciant quȩstionem. Rur¬
sus hic alio obruuntur mysterio. quia
uxor eius aufertur. & ideo uulpes incẽ¬
dunt manipulos alienigenarũ. Sunt it
dicit in canticis canticorum. Prehendite
uobis uulpes pusillas exterminantes ui¬
neas: ut iunee nostrȩ floreant. Bene pu¬
silias uineas lixit: quia maiores uineas
exterminare non poterant. Licet fortib

Expanded text:
interemptorem, potentem vicimus. interemptorem, potentem vicimus. Ibi nunc cibus vitae est, ubi erat ante miserae fames mortis. In salutem pericula, in suavitatem amaritudo convertitur. Gratia ex offensione processit, potentia ex rio putent fundari 636 non potuisse conjugium, nisi occiso leone de tribu Juda: Hunc igitur leonem Samson quasi Judaeus occidit, sed in eo mel quasi in figura Domini, et descendit in Ascalonem, et percussit inde triginta viros . Neque enim potuerat victoriam non tenere, qui sacramenta cernebat. Accipiunt itaque in stolis praemium sapientiae, conversationis insigne, qui absolvunt et renuntiant quaestionem. 11. Rursus hic alia oboriuntur mysteria, quod uxor ejus aufertur; et ideo vulpes incendunt manipulos alienigenarum . Eos enidicit in Canticis canticorum: Prehendite nobis vulpes, pusillas exterminantes vineas, ut vineae nostrae floreant . Bene pusillas vineas dixit, quia majores vineas exterminare non poterant, licet fortibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim otiosum uidetur. qt cumten¬
deret ad mysterium nuptiarũ: leo rugi¬
ens occurrit ei. quem manib ille discerp¬
sit. in cuius corpore conubio potiturus op¬
tato: congregationẽ apum repperit. ꝙ mel
sustulit de ore eius. qđ patriedendũ
mella qui credidit. qui populus feritatis
erat autea nunc xp̃i est. Nec ipsa uacat
questio sacramentis: quam ꝓposuit satel¬
litib suis dicens. De edente ẽxiuit esca:
& de potente exiuit dulce. Deniq: eo usq
mystica. ut trib dieb eius reuelatio q̃¬
reretur. que non potuit nisi ꝑ fidem ec¬
clesie die septima. compleco legis tempo¬
re post passionem dñi reuelari. Sic it
habes quia & apostoli ideo non intellige¬
bant : quia ihesus non dum fuerat hono¬
rificatus. Quid inqͥt dulciꝰ melle. & qͥd
fortius leone: at ille respondit. Si non
domuissetis uitulã meam: non inuenis¬
setis quȩstionem mneam. O diuinũ mys¬
terium: o eiudens sacramentum: Euasimꝰ

Expanded text:
Neque enim otiosum videtur quod cum tenNeque enim otiosum videtur quod cum tenderet ad mysterium nuptiarum, leo rugiens occurrit ei, quem manibus ille discerpsit, in cujus corpore, connubio potiturus optato, congregationem apum reperit, et mel sustulit de ore ejus, quod Patri edendum mella, qui credidit: qui populus feritatis erat ante, nunc Christi est. 7. Nec ipsa quaestio vacat sacramentis, quam proposuit sodalibus suis, dicens: De edente exivit esca, et de potente exivit dulce . Denique eo usque mystica, ut tribus diebus ejus revelatio quaereretur, quae non potuit nisi per fidem Ecclesiae. die septima, completo Legis tempore, post passionem Domini revelari. Sic enim habes, quia et apostoli ideo non intelligebant, quia Jesus nondum fuerat honorificatus . 8. Quid, inquiunt, dulcius melle, et quid fortius leone? Ad quae ille respondit: Si non domuissetis vitulam meam, non invenissetis quaestionem meam . O divinum mysterium! O evidens sacramentum! Evasimus
Abbreviated transcription (Latin):
ad noctis medium : & inde consurgens ad¬
prebendit ambas porte fores cum postibus
suis & sera. ĩpositasꝙ humeris suis portauit
ad uerticẽ montis quȩ respicit hȩbron & relic.¬
Sanson diuina ꝓmissione generatꝰ: sp̃m co¬
mitantẽ habeb̾at. Sic it legimꝰ quia bene¬
dixit eũ dñs. &̾ cepit spiritus dñi comita¬
ri cum eo in castra. Et ideo futurũ preui¬
dens sacramentũ. ex alienigenis poscebat
uxorem: quã pat̃ eiꝰ ac mat̾ ut scͥptũ ẽ ig¬
norabant. quia a dño ẽ. Meritoq fortĩor
cȩtĩs habebatur: quia eum spiritus dñi
dirigebat: quo duce solus. nunc alienige¬
narum fugabat populos: nunc leonem
morsu imuolabilis. fortitudine insuꝑabilis.
discerptũ manib diuidebat. Utinam tã
cautus ad seruandã grãm : qͣm fortis ad
suꝑandã bestiam. c fortasse hoc non so¬
lum uirtutis miraculum: s eciam sapi¬
entiȩ misterium ꝓphecie oraculum fuit.

Expanded text:
ad noctis medium. Et inde consurgens, apad noctis medium. Et inde consurgens, apprehendit ambas portae fores cum postibus suis et sera, impositasque humeris suis portavit ad verticem montis, qui respicit Hebron, one generatur, spiritum comitantem habebat. Sic enim legimus quia benedixit eum Dominus, et coepit spiritus Domini comitari cum eo in castra; et ideo futurum praevidens sacramentum, ex alienigenis poscebat uxorem, quod pater ejus ac mater ut scriptum est, ignorabant, quoniam a Domino est. Meritoque fortior caeteris habebatur, quia eum Spiritus Domini dirigebat, quo duce, solus nunc alienigenarum fugabat populos, nunc leonem morsu inviolabilis, fortitudine insuperabilis, discerptum manibus dividebat . Utinam tam cautus ad servandam gratiam, quam fortis ad superandam bestiam! 6. Et fortasse hoc non solum virtutis miraculum, sed etiam sapientiae mysterium, prophetiae oraculum fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nium locutionum: ut quemadmodũ ipse lin¬
guȩ non intelliguntur. nisi audiendo uel le¬
gendo discantur. Inuentamq maxillã id ẽ
mandibulã asini quȩ iacebat arripiens. &¬
interfecit in ea mille uiros. & ait. In maxil¬
la asini in mandibula pulli asinarum dele¬
ui eos. & ꝑcussi mille uiros & reliqua. Quoꝵ
hic ꝑ maxillam asini nisi predicatorũ eccłiȩ
ꝑsone signantur: Redemptor enim noster̃
simplicitatẽ atq pacientiam predicantium
suȩ manu uirtutis tenens a uitiis carnalib
interfecit: & maxilla in terrã ꝑiecta post¬
modum aquas fudit. qr data morti predica¬
torum corpora: magna populis monstraue¬
dit ibi mulierem meretricem. ingressusꝙ
est ad eam: quod cum audissent phylistim.
e percrebuisset apud eos intrasse urbem sã¬
son. circumdederunt eum in positis in porta
ciuitatis custodib. & ib tota nocte cum si¬
lentio prestolantes. ut facto mane exeun¬
tem occiderent. Dormiuit autem sanson usꝙ

Expanded text:
nium locutionum, ut quemadmodum ipsae linguae, non intelligantur, nisi audiendo vel legendo discantur. Inventamque maxillam, id est, mandibulam, asini, quae jacebat, arripiens interfecit in ea mille viros, et ait: In maxilla asini, in mandibula pulli asinarum delevi eos, et percussi mille viros, et reliqua. Quorum hic per maxillam asini, nisi praedicatorum Ecclesiae personae signantur? Redemptor enim noster simplicitatem atque patientiam praedicantium suae manu virtutis tenens a vitiis suis carnalibus interfecit, et, maxilla in terram projecta, postmodum aquas fudit, quia data morti praedicatorum corpora, magna populis monstraveidit ibi mulierem meretricem, ingressusque est ad eam. Quoa cum audissent Philistiim, et percrebuisset apud eos intrasse urbem Sampson, circumdederunt eum, impositis in porta civitatis custodibus, et ibi tota nocte cum silentio praestolantes ut facto mane exeuntem occiderent. Dormivit autem Sampson usque
Abbreviated transcription (Latin):
esaureliphati. rauel. iaus ialam. chore. Inli¬
bro geneseos narratur: qđ esau acceꝑit uxo¬
res de filiab chanaan. hoc est ada filiaio
elom echei &e dolibama filia mane filiise
beon euei. basamath quoꝙ filiam bisimael
sororem nabaioth. Peꝑit autem ada elypha
Balsamath gemut rauel. Oolibama eclidie
geuor& le lo. & chore. Filĩ elyphat. themrã

Expanded text:
Esau, Eliphaz, Rahuel, Jehus, Illelom, Core. In liEsau, Eliphaz, Rahuel, Jehus, Illelom, Core. In libro Genesis narratur , quod Esau acceperit uxores de filiabus Chanaan, Cada, filiam Elon Hethaei, et Oolibama, filiam Anae filiae Sebeon Hevaei, Basemath quoque filiam Ismael, sororem Nabaioth. Peperit autem Ada Eliphaz. Basemath genuit Rahuel. Oolibama edidit Jehus et Ihelon et Core. Filii Eliphas. Theman,
Abbreviated transcription (Latin):
.m.
maris rubri t̾minos. Dicit᷑ autẽ unꝰ ex posteris
abrahȩ qui appellatue afer duxisse adũsum
libiam exercitum: &̃ ib uictis hostib conse¬
disse. eiusꝙ posteros ex nomine acaui asfn¬
cam nuncupasse. huius rei testis est alexan¬
der : qui dicatur p̃oaic̃. & deodemꝰ cogno¬
mento malchus: greco sermone barbaram
hystoriã recexentes. Qđ autem ait. & filui
Aadan fuerunt assur. & latosim. & laomĩ
asuri: in negociatores transferri putarit.la¬
tusim eris ferriq metalla cudentes: Lao¬
muueto fil arcus idest priceps multarũ
tribuum atq populorum. Alu ab hoc asu¬
rim uoeitos syros esse contendunt: & a ple¬
risq filis abrahe ex cethura occupatas indiȩ
regiones Geñauit autem abraham ysaacĩ
cunis fuerunt filu esau &ẽ isrł. Abrabam
erro lloet plurimos filios habuerit. tautũ
sosum ysaac sara habuit ex reꝓmissione.
cuuis fuerunt filũ esau &e isrł gemininati
deuino eontuibitu reberce uxoris ysaae. faie

Expanded text:
. . maris Rubri terminos. Dicitur autem unus de posteris Abrahae, qui appellatur Epher, duxisse adversum Libyam exercitum et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi Africam nuncupasse. Hujus rei testis est Alexander, qui dicitur . . . . . et Deo demus cognomento Machus, Graeco sermone barbaram historiam retexentes. Quod autem ait: Et filii Dadan fuerunt Assurim et Latussim et Laomim, Assurim in negotiatores transferri putant: Latussim aeris metallis cudentes, Laomim vero phylarchus, id est, princeps multarum tribuum atque populorum. Alii ab hoc Assurim vocatos Syros esse contendunt, et a plerisque filiis Abrahae et Ceturae occupatas Indiae regiones. Generavit autem Abraham Isaac cujus fuerunt filii Esau et Israel. Abraham ergo licet plures filios habuerit, tamen solum Isaac Sara habuit ex repromissione, cujus fuerunt filii Esau et Israel gemini, nati de uno concubitu Rebeccae uxoris Isaac . Filii
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃han t enorh. & abida ct eldaa. Om̃s hũ filiĩ &¬
thure. Cechura hebreo sermone: copulata int̃¬
pretatur aut runcta. Quam ob causam suspicaᷤ¬
tur hebrei mirtato nomine ȩandem esse agar
quȩ sara mortua. de concubina transierit in
uorem. Et uidetur depositiiam habrae ex¬
uusatiatas : ne senex post mortẽ uxoris uȩ¬
cuser nouis argiatur nuptius lasciusse. Noᷤᷤ
qđ incertum est telinquentes: hoc dicimꝰ
qđ de echura uati fili habraam suxta hys¬
Rabani

Expanded text:
et Henoch, et Abida, et Eldaa. Omnes hi filii Ceturae. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur aut conjuncta. Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris vetulae novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham juxta hisrabi
Abbreviated transcription (Latin):
latione cȩlebrantur. Ab uno exhis cędar ins
deserto. ee duma alia regio. & theman ad aus¬
trum. qe cedema ad orieritalẽ plagã dicitur.
fiũ autẽ othure concubinȩ abraham. quos genu¬
it zanitam. iecsan: tadan. madian. iesbac. ã sue.
borto filniersan: saba. ce cadan. filũ autem dadã¬

Expanded text:
latione celebrantur. Ab uno ex his Cedar in latione celebrantur. Ab uno ex his Cedar in deserto, et Duma alia regio, et Theman ad Austrum, et Cedema ad Orientalem plagam dicitur. Filii autem Ceturae concubinae Abraham, quos genuit: Zamram, Jecsan, Madan, Madian, Jesboch et Sue Porro filii Jecsan, Saba et Dadan. Filii autem Dada
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ posteriora nominia inuenire non potui: sea
ułꝙ in presens quia ꝑcul a nobis sunt. uelita
uorantur ut pͥmum᷑ uel quȩ inmitata siat ig¬
noiantur. Posseclerunt autem a cofene fluuio
omne inodie regionem quȩ uocatur hieria. Sẽ
arfaxad: sale ce eber. phaleg. ragau. serug. na¬
Mor chare. abram. Iste est abtabam. Prudeas
loetor nota. qd sicut in pͥncipio ab adam usꝙ
ad noe decem gen̾ationes posuit : ita & asẽ
usq ad abtaam denarũ summã seruauit. nõ
sine ipsius ittiq iuimeri mystetio scissimi. filũ
autem abraam: p saac & ismael: & hȩ gen̾atio¬
nes eorum. Primogenitus ismaelis: nabaiõt &
cedat᷑. & adbeel. &e mabsam. masma. & duma. ma¬
sa addad. as tenha. iachur. taphis. cedma. hi fẽ
helo: e qitib pͥmogenitus fuit nabaioth. a quo
omnis reglo ab eufrate usꝙ ad mare rubrum
trabaiothena usq hodie dicitur: quȩ pars ara¬
bie est. Nam & familiȩ ipsorum. oppidaꝙ ce ꝑa
Qii ac minuta castella. & tribus horum appel¬

Expanded text:
tium posteriora nomina invenire non potui, sed usque in praesens, quia procul a nobis sunt, vel ita vocantur ut primum, vel quae mutata sunt ignorantur; possederunt autem a Cofene fluvio omnem Indiae regionem quae vocatur Hieria. Sem, Arphaxad, Sala, Heber, Phaleg, Ragau, Serug, Nachor, Thare, Abram: iste est Abraham. Prudens lector, nota quod sicut in principio ab Adam usque ad Noe decem generationes posuit, ita et Sem usque ad Abraham denarii summam servavit, non sine autem Abraham, Isaac et Ismael. Et hae generationes eorum. Primogenitus Ismaelis, Nabajoth, et Cedar, et Abdeel, et Mabsam, et Masma, et Duma, Massa, Adad, et Thema, Jatur, Niphis, Cedma. Hi sunt heli, e quibus primogenitus fuit Nabaioth, a quo omnis regio ab Euphrate usque ad mare Rubrum Nabathena usque hodie dicitur, et quae pars Arabiae est. Nam et familiae ipsorum, oppidaque et pagi, ac minuta castella et tribus, horum appel
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ enum̃atio filioꝵ iuda. ⁊ qui ex filiis eing
nati st̃. ⁊ de iabes qui fuit inclicus ꝑ fracrib suis.
De caleb & filia eius machir. ⁊ de uitis recha.
De filiis cener & his quiex eo nati sunt.
De sela filio iudȩ. ⁊ de cognatione domꝰ oꝑanti¬
um bissum. ⁊ de figulis qui habitauert᷑ in plan¬
tacionib. ⁊ sepib regii
De filis sẏmeon. ⁊his quȩ ꝑ eos acta sunt. ⁊ de fi¬

Expanded text:
Item enumeratio filiorum Juda et qui ex filiis ejus nati sunt; et de Jabes qui fuit inclytus pro fratribus suis. De Caleb et filiis ejus Macir et viris Recha. De filiis Cenez, et his qui ex eo nati sunt. De Sela filio Judae, et de cognatione domus operantium byssum; et de figulis qui habitaverunt in plantationibus et sedibus regis. De filiis Simeon et his quae per eos facta sunt; et de fi
Abbreviated transcription (Latin):
bes. niomen di israhel dicens. Si benedicens he¬
ne dixeris m. & dilataũis t̃minos meos. & fuerit
manus tua mecũ. & fec̾is me a malacia nõ oꝑ¬
scĩficauit. & misit in mundum. qui uenit ignẽ
mittere in t̃rã. ut exurerẽt. & cõsũmeret pec¬
cata geñis humani. quẽ iohs digito demõ stͣn
ait. Ecce agnus dĩ. ecce qui toilit pecc̾a mun¬
d. Benedixit ergo hunc ds̃. hunc iabes in

Expanded text:
bes Deum Israhel dicens si benedicens benedixeris mihi et dilataveris terminos meos et fuerit manus tua mecum et feceris me a malitia non opsanctificavit et misit in mundum ; qui venit ignem mittere in terram , ut exureret et consumeret peccata generis humani; quem Joannes digito demonstrans ait: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mund
Abbreviated transcription (Latin):
tum est iubente salomone ut homo occi¬
deretur & dicente. uade occurre illi. qđ
ideo non intelligitur. Quia non est consue¬
tudinis apud nos ita dici. Sic enim qđ
militares potestates dicunt. Uade alleua
illum. & significat occide illum: quis in¬
telligat nisi qui illius locutionis consue¬
tudinem nouit: Solet & uulgo apud nos
diq: compendiauit illi: qđ est occidit il¬
lum. Q hoc nemo intelligit: nisi qui au¬
dire consueuit. hȩc enim uis gęn̾alis om

Expanded text:
tum est iubente Salomone ut homo occitum est iubente Salomone ut homo occideretur et dicente: uade, occurre illi. quod ideo non intellegitur, quia non est consuetudinis apud nos ita dici. sic enim quod militares potestates dicunt: uade, alleua illum, et significat "occide illum", quis intellegat, nisi qui illius locutionis consuetudinem nouit? solet et uulgo apud nos dici: conpendiauit illi, quod est occidit illum; et hoc nemo intellegit, nisi qui audire consueuit. haec est enim uis generalis om
Abbreviated transcription (Latin):
sicut solent sedere qui mirando stuꝑent tã¬
qͣm si diceretur. ꝑcussit eos manum ad maxił¬
lã i tanta cede ut manũ ad maxillã iͥsti admiratiõe
ponent. hc sensũ ita se hr̃e ętiam int̾pretacio quȩ
est ex hebreo: satis edocet. Nam ita legi¬
tur. ꝑcussitꝙ eos ingenti plaga ita ut stu¬
pentes suram fȩmor iuponerent. Tale est
enim ac s diceret. Tibiã fȩmori imponerent
ꝗm̃ sura utiq retrorsus cum tibia est.
escenderunt ergo tria milia
iurorum de uida ad spęcum silicis
ȩtham: dixeruntq ad samson. Nescis qđ
phylistum imꝑerent nobis: quare hoc fac̾e
uoluisti: Quib ille ait. Sicut fecerunt
Quid est qđ ait samson uiris uida: iura¬
te iichi ne interficiatis me uos. & tradi¬
te me eis. ne forte occurratis in me uos:
quam locutionem ita non nulli interpre¬
tati sunt. ne forte ueniatis aduersum me
uos. S hoc eum ne ab his interficeretur
dixisse illud indicat. qđ in regnorum scͥp.¬

Expanded text:
sicut solent sedere qui mirando stupent: tansicut solent sedere qui mirando stupent: tanquam si diceretur, Percussit eos manum ad maxillam, id est, tanta caede, ut manum ad maxillam tristi admiratione ponerent. Hunc sensum ita se habere etiam interpretatio, quae est ex Hebraeo, satis edocet; nam ita legitur: Percussit eos ingenti plaga, ita ut stupentes suram femori imponerent; tale est enim ac si diceret, Tibiam femori imponerent; quoniam sura utique retrorsus cum tibia est.Descenderunt ergo tria millia virorum de Juda ad specum silicis Etham, dixeruntque ad Sampson: Nescis, quod Philistiim imperent nobis? Quare hoc facere voluisti? Quibus ille ait: Sicut fecerunt Quid est quod ait Samson uiris Juda: iurate mihi ne interficiatis me uos: et tradite me eis, ne forte occurratis in me uos? quam locutionem ita nonnulli interpretati sunt: ne forte ueniatis aduersum me uos. sed hoc eum ne ab his interficeretur dixisse illud indicat, quod in Regnorum libro scrip
Abbreviated transcription (Latin):
imponent. Et descendens habicauit ĩ spelũca
petraeȩtham. Qđ in editione .lxxͣ. interpre¬
quod ꝑcussit alienigenas samson tibiam
femur cum tibia deorsum uęrus non sit.
nisi a genu usq ad talum: Deinde si locũ
corporis significaret ubi eos uulnerauit:
numqͥd nam omnes quos ꝑcussit in uno
coxporis loco fuerat uulnaturus: Qđ si
esset credibile. possemus forsitan suspica¬
ri eum pugnasse tibia alicuius animalis:
tainqͣm fuste. & ea illos suꝑ femur ꝑcussis¬
se. sicut de illo scriptum est. qđ maxilla
asini mille occiderit. S neq illud ut dixi
credibile est. quod pugnans unum tantũ
locum obseruauerit uͥ eos ꝑcuteret: q̾ nõ
Nimirum ergo inusitata locutio facit ob ᷤ¬
curitatẽ. Ita enim dictum est. ac si diceret᷑.
ꝑcussit eos ualde mirabiliter. ita ut admi¬
rando stupentes tibiam suꝑ femͣ pon̾ent.
Tibiã scilicet uniꝰ ꝑedis suꝑ femur alterꝰ.

Expanded text:
imponerent. Et descendens habitavit in spelunca imponerent. Et descendens habitavit in spelunca petrae Etham. Hoc in editione LXX interpre alienigenas Sampson tibiam femur cum tibia deorsum versus non sit, nisi a genu usque ad talum? Deinde si locum corporis significaret ubi eos vulneravit, nunquidnam omnes quos percussit, in uno corporis loco fuerat vulneraturus? Quod si esset credibile, possemus forsitan suspicari eum pugnasse tibia alicujus animalis, tanquam fuste, et ea illos super femur percussisse, sicut de illo scriptum est, quod maxilla asini mille occiderit. Sed neque illud, ut dixi, credibile est quod pugnans unum tantum locum observaverit ubi eos percuteret. Et non Nimirum ergo inusitata locutio facit obscuritatem: ita enim dictum est ac si diceretur, Percussit eos valde mirabiliter, id est, ut admirando stupentes tibiam super femur ponerent, tibiam scilicet unius pedis super femur alterius,
Abbreviated transcription (Latin):
autem facis holocaustum: dño offer illud.
hoc est non michi s dño. Qł ergo stecit
angelus in altaris flamina. magis signifi¬
casse intelligendus est. illum magni consi¬
lii angelum informa serui hoc est in hoĩe
quem suscepturus erat non acceꝑturum
sacrificium. s ipsum sacrificium futurũ.
timidus & mulier audax: nisi quod no¬
bis quotiens cęlestia demonstrantur. Sp̃c
quidem pauore se concutit. s tamen spes
presumit: Inde namq spes ad maiora
audienda se erigit: unde turbatur spiri¬
tus : qr ea que suꝑna sunt prior uidit. Que
cum altiora secretorum celestium suble¬
uata mens conspicit: cũncta humanarũ
uirium soliditas contremiscit.
scenderuntq phẏlistum: & combus¬
serunt tam mulierem qͣm patrem
eius. Quib ait samson. Licet hec feceri¬
tis. tamen adhuc ex uobis expectã ultio¬
nem & tunc quiescã. ꝑcussitꝙ eos ingen¬
ti plaga. ita ut stupentes suram femori

Expanded text:
autem facis holocaustum, domino offeres illud, autem facis holocaustum, domino offeres illud, hoc est non mihi, sed domino. quod ergo stetit angelus in altaris flamma, magis significasse intellegendus est illum magni consilii angelum in forma serui, hoc est in homine, quem suscepturus erat non accepturum sacrificium sed ipsum sacrificium futurum. timidus, et mulier audax, nisi quod nobis quoties coelestia demonstrantur, spiritus quidem pavore se concutit, sed tamen spes praesumit? Inde namque spes ad majora audenda se erigit, unde turbatur spiritus, quia ea quae superna sunt prior videt. Quia cum altiora secretorum coelestium sublevata mens conspicit, cuncta humanarum virium soliditas contremiscit.scenderuntque Philistiim et combusserunt tam mulierem quam patrem ejus, quibus ait Sampson: Licet hoc feceritis, tamen adhuc ex vobis expetam ultionem, et tunc quiescam. Percussitque eos ingenti plaga ita ut stupentes suram femori
Abbreviated transcription (Latin):
ui angelo intelligebant deum. an eundẽ
angelum deum uocabant. Illud enimt̾¬
cium qd dm̃ putauerint quierat an¬
gelus. dici non pocest: aꝑtissime dicente
scriptura: tunc cognouit manue qm̃ an
gelus ddñi est: s unde mȩtuebant mortẽ.
Non enim scriptura in exodo dixerat.
Nemo uidet faciem angeli & uiuet. sed
faciem meamdixit cum ds̃ loqueretur.
An & in hoc ipio quod in angeli presentia
deum cognouerat manue. ita ꝑturbatus
est. ut mortem timeret: quod autem illi
uxor sua respondit si uellet dñs mortifica¬
re nos. non accepisset de manu nostra ho¬
locaustoma & sacrificium. nec inluminas¬
set nos ad omnia hȩc. s nec audita fecisset
nobis hec. utrum ipsum angelum credi¬
derunt accepisse sacrificium. quia uidert̃
in altaris flamina stetisse. an ꝑ hoc intel¬
lexerunt accepisse dñm: qr hoc fecit augebꝰ
ut ostenderet angelum. Quodlibet autem
horum sit: iam tamen angelus dixerat. si

Expanded text:
in angelo intellegebant deum an eundem in angelo intellegebant deum an eundem angelum deum uocabant. illud enim tertium, quod deum putauerant qui erat angelus, dici non potest apertissime dicente scriptura: tunc cognouit Manoe quoniam angelus domini est. sed unde metuebant mortem? non enim scriptura in Exodo dixerat: nemo uidet faciem angeli et uiuet, sed "faciem meam" dixit, cum deus loqueretur. an et in hoc ipso, quod in angeli praesentia deum cognouerat Manoe, ita perturbatus est, ut mortem timeret? quod autem illi uxor sua respondit: si uellet dominus mortificare nos, non accepisset de manu nostra holocaustoma et sacrificium nec inluminasset nos omnia haec, sed nec audita fecisset nobis haec, utrum ipsum angelum crediderunt accepisse sacrificium, quia uiderunt eum in altaris flamma stetisse, an per hoc intellexerunt accepisse dominum, quia hoc fecit angelus, ut se ostenderet angelum? quodlibet autem horum sit, iam tamen angelus dixerat: si
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet legis sentencia ubi scriptum est.
Nemo potest faciem meam uidere & ui¬
uere. Opinabanturꝰ ergo ut homines de¬
um se uidisse. tanto utiꝙ miraculo facto
qđ in igne sacrificii stetit: qui cum illis
prius quasi homo loquebatur. s dm̃ in
angelo. an dm̃ ipsum angelum appella¬
bant. Sic it scriptum est. Et sumꝑsit
manue hedum caprarum & sacrificium¬
& obtulit suꝑ petram dño mirabilia fa¬
cienti: & manue & uxor eius expectabãt.
Et factum est dum ascenderet flamina
desuꝑ altare ad celum. & ascendit angelꝰ
dñi in flamina. &̾ manue & uxor illius ex¬
pectabant: & cȩciderunt suꝑ faciem su¬
am suꝑ terram: & non apposuit ultra an¬
gelus dñi apparere ad manue. & ad uxo¬
rem eius. Tunc cognouit manue qm̃ an
gelus dñi est: & dixit manue ad uxorẽ
suam. Morte moriemur qm̃ dñm uidimꝰ.
In his ergo uerbis quia non dixit morte
moriemur. qm̃ angelum dñi uidimus.
Sed dm̃ uidimus: Oritur questio utrum

Expanded text:
scilicet legis sententia ubi scriptum est: scilicet legis sententia ubi scriptum est: Nemo potest faciem meam videre et vivere . Opinabantur ergo ut homines Deum se vidisse tanto utique miraculo facto, quod in igne sacrificii stetit, qui cum illis prius quasi homo loquebatur. Sed Deum in angelo, an Deum ipsum angelum appellabant? Sic enim scriptum est: Et sumpsit Manue haedum caprarum, et sacrificium obtulit super petra Domino mirabilia facienti; et Manoe et uxor eius expectabant. et factum est dum ascenderet flamma desuper altare ad caelum, et ascendit angelus domini in flamma. et Manoe et uxor illius expectabant; et ceciderunt super faciem suam super terram. et non adposuit ultra angelus domini adparere ad Manoe et ad uxorem eiangelus Domini est, et dixit Manue ad uxorem suam: Morte moriemur, quoniam Deum vidimus. In his ergo verbis, quia non dixit: Morte moriemur, quoniam angelum Domini vidimus, sed, D
Abbreviated transcription (Latin):
caustum quia ille dixerat faciamus in con¬
chr spectu tuo hędum caprarum. non
autem omne sacrificium holocaustũ erat.
Nã de holocausto non manducabatur. qͥa
totum incendebatur. & ideo uorabatur ho¬
locaustum. s angelus etiam non mandu¬
caturus. holo caustum fieri potius admonu
it: non tam sibi s dño. ꝓꝑter hoc maxine
qr gens isrł illo temꝑore consueuerat qui¬
buslibet diis falfis sacrificare: unde & tc
offenderat deum ut traderetur inimieis
ꝑ quadraginta annos. Cumq ascenderet
flamma altaris in cęlum: angelus dñi
in flamina pariter ascendit. Qd̾ cum ui¬
dissent manue & uxor eius: ꝓni cȩciderunt
in terram. & ultra non eis app̾aruit angelꝰ
dñi. Stͥatimq intellexit manue angelũ
dñi effe. Et dixit ad uxorem suam. Morte
moriemurꝰ: quia uidimus dominum & re¬
liqua Quid sib uult qđ postea qͣm ma¬
nifestatus est manue & uxor eius. atigelꝰ
qui cum eis loquebatur : dixit idem ma¬

Expanded text:
caustum, quia ille dixerat, Faciamus in concaustum, quia ille dixerat, Faciamus in conspectu tuo haedum caprarum. Non autem omne sacrificium holocaustum erat; nam de holocausto non manducabatur, quia totum incendebatur, et ideo vocabatur holocaustum. Sed angelus etiam non manducaturus, holocait, non tam sibi, sed Domino propter hoc maxime, quia gens Israel illo tempore consueverat quibuslibet diis falsis sacrificare. Unde et tunc offenderat Deum, ut traderetur inimicis per quadraginta annos. Cumque ascenderet flamma altaris in coelum, angelus Domini in flamma pariter ascendit. Quod cum vidissent Manue et uxor ejus, proni ceciderunt in terram, et ultra non eis apparuit angelus Domini. Statimque intellexit Manue angelum Domini esse, et dixit ad uxorem suam: Morte moriemur, quia vidimus Dominum, et reliqua. Quid sibi vult quod posteaquam manifestatus est Manue et uxori ejus angelus qui cum eis loquebatur, dixit idem Ma
Abbreviated transcription (Latin):
uotumꝙ redolentes. Dixitq manue ad au¬
gelum dñi. Obsecro te ut ad quiescas preci¬
bus meis: & faciamus tibi hȩdum de capͥs.
Cui respondit angelus dñi. Si me cogis: ñ
comedam panes tuos. Si autem uis holo¬
caustum facere: offer illud dño. Q nescie¬
bat manue qd angelus dñ esset. & cȩtera
Q dicit scriptura. qm̃ ignorauit manue
quia angelus dm̃ est: manifestum est ȩciã
eius uxorem hominem credidisse. Qđ ergo
ei dixit. Uim faciamus tib nunc & facia¬
mus in conspectu tuo hȩdum caprarum:
tamqͣm hominem inuitauit. S ita ut hoc
cum illo epulareturꝰ: qđ in sacrificium fe¬
cisset. Nam facere hȩdum caprarum non
solet dici. nisi cum fit sacrificium. Dȩniq
& ille ita respondit. Si uim feceris michi
non manducabo de ꝑanib tuis: ubi ostendit
se fuisse ad epulas inuitatum. Deinde ad¬
didit. & si feceris holocaustum: dño offe¬
res illud. Utiq ideo dixit. Si feceris holo¬

Expanded text:
votumque reddentes. Dixitque Manue ad anvotumque reddentes. Dixitque Manue ad angelum Domini: Obsecro te ut acquiescas precibus meis, et faciamus tibi haedum de capris. Cui respondit angelus Domini: Si me cogis, non comedam panes tuos. Sin autem vis holocaustum facere, offer illud Domino. Et nesciebat Manue quod angelus Dei esset, et caetera.  dicit Scriptura, Quoniam ignoravit Manue quia angelus Dei est, manifestum est etiam ejus uxorem hominem credidisse. Quod ergo ei dixit, Vim faciamus tibi nunc, et faciamus in conspectu tuo haedum caprarum, tanquam hominem invitavit, sed ita ut hoc cum illo epularetur, quod sacrificium fecisset. Nam facere haedum caprarum non solet dici, nisi cum fit sacrificium. Denique et ille ita respondit, Si vim feceris mihi, non manducabo de panibus tuis; ubi ostendit se fuisse ad epulas invitatum. Deinde addidit, Et si feceris holocaustum, Domino offeres illud. Utique ideo dixit, Si feceris holo
Abbreviated transcription (Latin):
Erit enim puerꝰ narareus dei ab infantia
sua: & ex utero matris usq ad diem mortis
suȩ : & cȩt̾a. Item qd ait. Eadem mulier dic¬
tum sibi essẽ ab angelo. qm̃ narareus dei e¬
nt puer a uentre usq ad diem morcis suȩ
non legitur ab angelo dictum. & qđ legit᷑
dictum. ipse incipiet saluum facere ifrabel
de manu phylistum: non est a muliere com¬
memoratum: ita & aliquid non dixit qđ au¬
diuit. & tamen nichil credenda est dixisse
qt non audiuit. S scripturã potius non
omnia uerba angeli posuisse. cum iꝑsum
mulieri loquentem insereret narracioni. Ido
autem dictum est a uentre usq ad diem mor¬
tis suȩ: quia narares dicebantur in lege ad
tempus qui uotum habebant sȩcundum
ea quȩ scriptura ꝑ moysen preceꝑat. Unde
est hoc q hinc iussum est. ut ferrum ñ
ascenderet in caput eius. & uinum & sice¬
ram non bib̾et: hoc enim tota uita sua ob¬
seruauit sanson. quod illi qui uocati sunt
natarei certis dieb obseruabant uouentes:

Expanded text:
erit enim puer Nazaraeus Dei ab infantia sua, et ex utero matris usque ad diem mortis suae, et caetera. Item quod ait eadem mulier dictum sibi esse ab angelo, quoniam Nazaraeus Dei erit puer, a ventre usque ad diem mortis suae, non legitur ab angelo dictum. Et quod legitur dictum: Ipse incipiet salvum facere Israel de manu Philisthiim, non est a muliere commemoratum. Ita et aliquid non dixit quod audivit; et tamen nihil credenda est dixisse quod non audivit; sed Scripturam potius non omnia verba angeli posuisse, cum ipsum mulieri loquentem insereret narrationi. Ideo autem dictum est: A ventre usque ad diem mortis suae, quia Nazaraei dicebantur in lege, ad tempus qui votum habebant, secundum ea quae Scriptura per Moysen praeceperat . Unde est hoc quod huic jussum est, ut ferrum non ascenderet in caput ejus, et vinum et siceram non biberet, hoc enim tota vita sua observavit Samson, quod illi qui vocati sunt Nazaraei certis diebus observabant voventes
Abbreviated transcription (Latin):
centurionib. ⁊ uniũsis principib. ut congregata
multicudine sac̃dotũ ⁊ leuitarũ reduc̃ent archã
cłi ad se de domo aminadab.
De ora leuita qui minabat plaustrũ. ⁊ tẽdens
manum suam ut sustentaret archã ne forte
rueret. ob tem̃itatẽ tactus ꝑcussus est a dño. ħ
dauid uidens obstupuit. ⁊ aũtit archã in domũ
ob ⁊ edom gethei uͥ mansit tͥb m̃sib
De hoc qdꝰ confirmato regno suꝑ isrł dauid
duxit alias uxores in iherłm. que genuert̃ e
filios ⁊ filias.
De eo qͥđ łd phylisteos ꝑcussit in balpharesin:¬
in quos alia uitori. ꝑcussito de gaba usapgailarl¬

Expanded text:
urionibus et universis principibus, ut congregata multitudine sacerdotum et Levitarum, reducerent arcam Domini ad se de domo Abinadab. De Oza Levita, qui minabat plaustrum, et tendens manum suam, ut sustentaret arcam, ne forte rueret, ob temeritatem tactus percussus est a Domino. Hoc David videns obstupuit, et avertit arcam in domum Obededom GDe hoc quod, confirmato regno super Israel, David duxit alias uxores in Jerusalem, quae genuerunt et filios et filias. De eo quod David Philisthaeos percussit in Baalpharasim, quos alia victoria percussit in Gabaon usque Ga
Abbreviated transcription (Latin):
gruent̾ michi uidetur significare suꝑ¬
btã reuelationis. Unde dicit apłs. & in
reuelationũ magnitudine ne extollar.
Ergo & ipsa transeunda est: idest non est
in ea manendum ꝓpter cadendi periculũ.
his ꝑtransitis facile suꝑantur inimici: qd̃
significat dicendo. Et ab specula galaad
transit ad filios ammon. De quibus ini¬
micis iam suꝑra dictum est: & uouit ieꝑ¬
the. uotum & dixit. Si traditione tradi¬
deris michi filios amion in manumea:

Expanded text:
gruenter mihi uidetur significare supgruenter mihi uidetur significare superbiam reuelationis: unde dicit apostolus: et in magnitudinergo et ipsa transeunda est, id est non est in ea manendum propter cadendi periculum. his pertransitis facile superantur inimici: quod significat dicendo: et ab specula Galaad trans ad filios Ammon, de quibus inimicis iam supra dictum est. Et uouit Iephte uotum et dixit: si traditione tradideris mihi filios Ammon in ma
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit iepthe: omnia ꝑtractare ni¬
mis longum est. festinantib nobis. Uidẽ¬
tur tamen michi sic intelligenda: quan¬
tum adtinet ad significationem futu¬
rorum. ut in eis aduertatur doctrina
xp̃i. Admonet nos: quemadmoduco sit¬
ambulandũ hoc est uiuendum inter eos.
qui non scdm̃ ꝓpositum uocati sunt. No¬
uit enim dñs qui sunt eius. Iam uero
qd cum esset bellaturus inimicõs. fac¬
spiritus sanctus imꝑtitus membris a.
Qd autem ꝑtransiit galaad & manasse:
cula galaad transit ad filios ammon. ꝓ¬
ficientia significantur mnenbra xp̃i ad
uictoriã dẽ inimicis reportandã. Gala¬
ad quippe interpretatur abiciens. &̃
manasse: necessitas. Transeunt ergo ad
ꝓficientib abicientes idest contempnen¬
la galaad: qm̃ galaad etiam reuelatio in¬
terpretatur. E st autem specula altitudo
ad ꝓspiciendũ uel despiciendũ: id est suꝑ as¬
piciendum. Specula itaq galaad: con¬

Expanded text:
mandauit Iephte omnia pertractare nimandauit Iephte omnia pertractare nimis longum est festinantibus nobis; uidentur tamen mihi sic intellegenda, quantum adtinet ad significationem futurorum, ut in eis aduertatur doctrina Christi admonens nos quemadmodum sitambulandum, hoc est uiuendum inter eos qui non secundum propositum uocati sunt: nouit enim dominus qui sunt eius. lam uero quod cum esset Spiritus sanctus impertitus membris Christi. Quod autem pertransiit Galaad et Manasse, cula Galaad ad trans filios Ammon, proficientia significantur membra Christi ad uictoriam de inimicis reportandam. Galaad quippe interpretatur "Abiciens", Manasse "Necessitas". transeundi sunt ergo a proficientibus abicientes, id est contemnenla Galaad, quoniam Galaad etiam "Reuelatio" interpretatur. est autem specula altitudo ad prospiciendum uel despiciendum, id est desuper aspiciendum. specula itaque Galaad con