comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xlduab sed nom̃ torrentis adquẽ sicut innumeroꝵ uolu¬
mine legit̃. Trans gressa uicesima octaua mansione nomune
hie abarim uener: Quẽ relinquentes inquit castra metatis
c̃tra arnon quȩ ẽ indeserto : & ꝓminet insinib: amorrei. Qđ¬
xlmo annogestũ fuisse ñ latet. Qui uidelic& annꝰ quadra¬
gessimꝰ idẽ &ultimꝰ longis sumȩ ꝑ desertũ uiae mansiones
c̃tinet numerox. Quarũ prima ẽ. magno labore repetita
eadẽ ipse cades desertisin: quã ante xxxuiii annos utdic¬
tũ est culpa p̃uaricationis exigente postsereuersi relique¬
rant: dequaita scriptũ est. Uener̃q̃ fili isrł ae om̃is multi¬
tudo indesertũ sin m̃se primo: & mansit popłs ineades Mor¬
tua que ẽ ibi maria : & sepulta ẽ. in eodẽ loco. Cũq indigeret
aqua popłs: coier̃ aduersũ moysen & aaron & c&ẽ: usq adid qđ
deserto pharan ee & indeserto sin scriptura sitam refert. Vnde
conicidat᷑ c̃ suetudo aas e. more locoꝵ partẽ deserti pharan ubi ca¬

Expanded text:
duabus, sed nomen torrentis, ad quem, sicut in Numerorum volumine legitur, transgressa tricesima octava mansione nomine Hie ab Aram venerunt. Quem relinquentes, inquit, castra metati sunt contra Arnon, quae est in deserto et prominet in finibus Amorrhaei; qmo anno gestum fuisse, non latet. Qui videlicet annus quadragesimus idem et ultimus, longissimae per desertum viae mansiones continet numero decem. Quorum prima est magno laborare repetita, eadem ipsa Cades deserti Sin: quam ante triginta octo annos ut dictum est, culpa praevaricationis exigente, post se reversi reliquerant. De qua ita scriptum est: Veneruntque filii Israel, et omnis multitudo de deserto Sin, mense primo; et mansit populus in Cadesdem loco. Cumque indigeret aquam populus, coegerunt adversum Moysen et Aaron, etc., ad id quod deserto Pharan et in deserto Sin Scriptura sitam referat. Unde conjici datur consueto more locorum partem deserti Pharan, ubi Ca
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis eadem uoluntas manifestatur: ꝓp̃t̃ euangelistarũ
& iam uerba quae abimperitis & calumniosis tãquã repug¬
nantia rep̃henduntur. Neq enuĩ magnũ erat moysi adten¬
dere quae in exodo scripserat & eisdem omnino uerbis
illa repetere : nisi ꝑtineret ad scõs doctores nrõs hoc ipsũ
insinuare dicentibus: ut nihil aliud in uerbis loquentiũ
quaerant nisi uoluntatẽ: ꝓpterquam enunciandam¬
in conspectumeo. Non facies tibi sculptile necsimilitudinem
omnium quae incaclos̃ desuꝑ & quȩ interra deor sum& quaeuer¬
santur in aquis subterra. Non adorabis ea.  noneoles. Egoenĩ
sumdnis ds̃ tiuis ds̃ emulator : redilens iniꝗtatẽ patrũ suꝑfilios

Expanded text:
uerbis eadem uoluntas manifestatur, propter euangelistarum uerbis eadem uoluntas manifestatur, propter euangelistarum etiam uerba, quae ab inperitis et calumniosis tamquam repugnantia reprehenduntur. neque enim magnum erat Moysi adtendere quae in Exodo scripserat et eisdem omnino uerbis illa repetere, nisi pertineret ad sanctos doctores nostros hoc ipsum insinuare discentibus, ut nihil aliud in uerbis loquentium quaerant nisi uoluntatem propter quam enuntiandamin conspectu meo. non facies tibi sculptile, nec similitudinem omnium, quae in caelo sunt desuper et quae in terra deorsum et quae uersantur in aquis sub terra. non adorabis ea et non coles. ego enim sum dominus deus tuus, deus aemulator, reddens iniquitatem p
Abbreviated transcription (Latin):
audito decalogo postulauit ut ꝑ moysen cetera audiret.
Restat ergo utqdđ̃ positũ est dicens. ꝓeo positũ intellegamus
acsieẽt utdiceret: utistesit sensus. Ecego stabam inter
dnm &uos intẽpore illo: adnunciare uobis uerbadñ qm̃¬
timiuistis a facie ignis & non ascendistis in montẽ cũ dice¬
ret: egosum dñs dr̃ tuus : ut subaudiatur cum diceret
utiq dĩs. Cum enim haer uerba diceret dñs qͣrons e¬
quent̃ exdecalogo cuncta cõmemorat: tunctimuit po¬
pulus a facieignis & non ascendit inmontẽ. & rogauit ut ꝑ
moy sen potius uerba dm̃ audiret: quae uerba moyses com¬
memorat inde utero nomio dicta sibi apopulo cũ audire
iam nollent uocem dñi seil ꝑ eum peterent sibi dici quaedi
leguntur in exodo ubi primũ narratas̃ quae modo repe¬
tuntur. Vnde intellegamus quod aliquotiens iam eõme¬
moraui ñ eȩ mendacio deputandum si alus quibus libet

Expanded text:
audito decalogo, postulauit. ut per Moysen cetera audiret. audito decalogo, postulauit. ut per Moysen cetera audiret. restat ergo, ut quod positum est "dicens" pro eo positum intellegamus, ac si esset: "cum diceret", ut iste sit sensus: et ego stabam inter dominum et uos in tempore illo adnuntiar uobis uerba timuistis a facie ignis et non ascendistis in montem, cum diceret: ego sum dominus deus tuus. ut subauditur "cum diceret utique dominus". cum enim haec uerba diceret dominus, quae consequenter ex decalogo cuncta commemorat, tunc timuit populus a facie ignis et non ascendit in montem et rogauit, ut per Moysen potius uerba domini audiret. Quae uerba Moyses commemorat in Deuteronomio dicta sibi a populo, cum audire iam nollent uocem dei, sed per eum peterent sibi dici quae dileguntur in Exodo, ubi primum narrata sunt, quae modo repetuntur. unde intellegamus, quod aliquotiens iam commemoraui, non esse in mendacio deputandum, si aliis quibuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
adorent cum. Sp̃sẽds̃ & eos quiadorant eum inspũ &
ueritate oportet adorare. Mediũ seergo dixit moyses
non int̃ dĩ substantiã & populũ interuallo aliquo loci:
sedqr ꝑ eum placuit populo audire e&era dĩ uerba postea¬
quam uehementer est territus audiens demedio ignis
uocem dñi dicentis decalogum legis. Sed merito quaerit̃
quomodo accipiantur haec uerba deutero nomii di¬
cente moyse : & ego stabam inter dm̃& uos in tempore
illo ad nunciare uobis uerba dñi. qm̃timuistis a facie
ignis & ñ ascendistis inmontẽ dicens. Ego sum dñs dẽ tuus
& cac̃. Quae&iam uerba dĩ st̃. quaedecalogus continet.
Quid ergo uult qđ ad didit dĩẽs: Sienim putauerimus uꝑ¬
baton utordo uerboꝵ sit & egostabo interdum & uos uitẽ¬
pore illo adiunciare uobis uerba dñ dic̃s. Egosum dñs dĩ
tuus. ñerit uerũ. Nonenim haec uerba ꝑ moysen populus
seddemedio ignis audiuit. Quod cum sustinere ñposset:

Expanded text:
ritus est deus et eos qui adorant eum in spiritu et ueritate oportet adorare. medium ergo se dixit Moyses non inter dei substantiam et populum interuallo aliquo loci, sed quia per eum placuit populo audire cetera dei uerba, posteaquam uehementer est territus audita de medio ignis uoce domini dicentis decalogum legis. Sed merito quaeritur quomodo accipiantur haec uerba Deuteronomii dicente Moyse: et ego stabam inter dominum et uos in tempore illo adnuntiare uobis uerba domini, quoniam timuistis a facie ignis et non ascendistis in montem, dicens: ego sum dominus deus tuus et cetera: quae iam uerba dei sunt. quae decalogus continet. quid ergo uult quod addidit: dicens? si enim putauerimus hyperbaton, ut ordo uerborum sit: et ego stabam inter dominum et uos in tempore illo adnuntiare uobis uerba domini dicens: ego sum dominus deus tuus, non erit uei-um. non enim haec uerba per Moysen populus, sed de medio ignis audiuit: quod cum sustinere non posset
Abbreviated transcription (Latin):
in amaritu dinẽ adducant dm̃ infideles & increduli: expositi¬
one ñ indiget. Quod aut̃ ait loquentes : ad illã partẽ trahi po¬
test ꝗa in fideles quiq & sub principe diabolo agentes loqui
norunt tantũ modo: sello quunt̃ in ania. Verbi causa: ut
poete eoꝵ utastrologi utñnulli &iam philosophoꝵ. ꝗmania loquuns̃
& uana. Fideliũ aut̃ regnũ qđ adõ ẽ. ñ insermone sedinuir¬
tute. Uolum: ergonos pacifice transire ꝑnundũ. sed hocipsũ
magis incitat principem mundi: qđ dicim Nos nolle ꝑmanere
ciũpso necmorari: necaliquid eĩ uelle c̃tingere. Inde magis
exacerbatur : inde extollit̃ & irascitur: & cõmouet nob ꝑse¬
cutiones. pericula suscitat: cruciatus intentat. Etideo dicit
congregauit iniquus seon populũ suũ: & exiit c̃fligere ad¬
uersũ isrł. Quis ẽ oñis popłs seon quẽ concitat ẽtra isrł.¬

Expanded text:
in amaritudinem adducant Deum infideles et increduli, expositiin amaritudinem adducant Deum infideles et increduli, expositione non indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quippe et sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi, ut nonnulli etiam philosophorum: qui inania loquuntur et vana. Fidelium autem regnum quod a Deo est, non in sermone est, sed in virtute. Volumus ergo nos pacifice transire per mundum, sed hoc ipsum magis incitat principem mundi, quod dicimus nos nolle permanere cum ipso nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus intentat. Et ideo dicit: Congregavit iniquus Seon populum suum, et exiit confligere adversum Israel. Quis est omnis populus Seon, que
Abbreviated transcription (Latin):
se ee potaturũ. Noneni ultra disciplinȩ diabolicae nastro¬
logiȩ ñmagicȩ. ñullius omnino doetrinȩ quȩ c̃tridi pietatẽ
Aliquid doceat poculũ sumet. ł idelis enĩ habet suos funtes:
& bibit defontib isrł: bibit defuntib: salutaribus. Nonbibit
aquã delacu seon: necrelinquens sontẽ aquȩ uuȩ c̃gregat
sibi lacus c̃fractos. Sed & uia regali incessurũ seꝓfiterur. Quȩẽ
uia regalis : Illasine dubio quaedicit. Egosũ uia & ueritas & uita
Et merito regalis. Ipse est enĩ dequo ꝓphetaait. Ds̃ iuditiũ tuũ regida
Uia regali ergo incedendũ est. necdecdinandũ usquã: neq inagrũ
eius: neq inuineã eius. Idestneq in opera neq: adsensus diabolicos
declinare: ultraniens fidelium debet. Quomodo ergo uolumꝰ
fines amorreoꝵ cum pace transire: Amorrei. infideliũ ꝗs t̃
in hoc mundo pars accipi potest. Sedisti int̃p̃tant᷑ ut sup̃ diximus
loquentes uł in a maritudinẽ adducentes. Et iuomodo ꝗdem

Expanded text:
se esse potaturum. Non enim ultra studium disciplinae diabolicae, non astrologiae, non magiae, non ullius omnino doctrinae quae contra Dei pietatem aliquid doceat, populum sumet. Fidelis enim habet suos fontes, et bibaquam de lacu Seon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos, sed via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio, quae dicit: Ego sum via, veritas, et vita . Et merito regalis. Ipse est enim, de quo Propheta ait; Deus judicium tuum regi da . Via regali ergo incedendum est, nec declinandum usquam, neque in agrum ejus, neque in vineam ejus, id est, neque ad opera, neque ad sensus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo volumus ergo fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo, pars accipi potest. Sed isti interpretantur, ut supra diximus loquentes, vel amaritudinem adducentes. Et quomodo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Dixitq dñs admoysen & aaron. Quia ñ eredidistis mili ut
scĩsi careais mecorã filiis isrł : ñ introducetis hos populos
intrã quã dabo eis. Sedsequens sententia quodã modo uidet̃¬
hane ab soluere quaestionẽ. Hex est inquit aqua ẽ tradieti¬
Iurgũ eñ atq r ebellio popłi causa sfuit ir ȩdm̃ atqiundicte. tam
ꝓphetia mortua inmoysen & aaron legi& sacerdotio uideoꝵ.
finis inpositus: Quia nec ipsi ad tra reꝓmissionis transcendere
ualeb ant: nec credentẽ popłm desolitudine huius scł̃i educere:
becur transire iordanen. Perturbatus enĩ murmure popłi du¬
bitant̃ petrã uirga ꝑcussit: quasi illud ñ posset df facere : ut
aqua depetra deflueret qđ ante iam faecerat. Quidergo hic fides
morsi insinuat quȩ aquã depetra eiciendã titubauerat nisi ut

Expanded text:
n credidistis mihi, ut sanctificaretis me coram filiis Israel, non introducetis hos populos in terram quam dabo eis. Sed sententia sequens videtur solvere quaestionem: Haec est, inquit, aqua contradictiJurgium enim et rebellio populi causa fuit irae et vindictae, tam prophetia mortua; in Moyse et Aaron legi et sacerdotio Judaeorum finis impositus, quia nec ipsi ad terram repromissionis ascendere volebant, nec credentem populum de solitudine hujus saeculi educere, betur transire Jordanem. Perturbatus enim murmure populi, dubitanter petram virga percussit, quasi illud non posset Deus facere ut aqua de petra proflueret, quod ante jam fecerat. Quid ergo hic fides Moysi insinuat, quae aquam de petra ejiciendam titubaverat, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
data tenebatur: Xpm̃ ligno crucis ad figens eũ uirtutẽ di ee ñ
credidit. Sedsic̃ ꝑ cussa petra manauit a quã sitientib: sic plaga
dominicȩ passionis effecta est uita credentibus. Eł abemꝰ enim
dehacre p̃clarissimã & fidelissimã uocẽ a postolicã cũinde lo¬
queret̃ dicens Petra aut̃ erat xp̃r. Hanc ergocarnalẽ dexp̃ĩ di¬
unitate desperationẽ inipsius xp̃i altitudine ds̃ mori iubet:
cũ mortẽ carnis mors In monte imperat sieri. Sic̃ enĩ petra

Expanded text:
no crucis affigens, eum virtutem Dei esse non credidit, sed sicut percussa petra manavit aqua sitientibus, sic plaga dominicae passionis effecta est vita credentibus. 5. Habemus enim de hac re praeclarissimam et fidelissimam vocem apostolicam, cum inde loqueretur, dicens: Petra autem erat Chruinitate desperationem in ipsius Christi altitudine deus mori iubet, cum mortem carnis Moysi in monte imperat fieri. sicut enim petra
Abbreviated transcription (Latin):
ente lacte  melle accipere ñ meruer᷑: quã ꝑsidẽ serui eĩ idest¬
Quãdulcia faucibus meis eloquiatua: suꝑmel & fauũ orimeo
Ficũ autẽ quȩcũ botro det̾ra reymissionis attuler: imaginem
legis attulisse euangelicis eidoceniur exemplis: sic̃ & botrum
constat figurã saluatoris ostendere : que ad modũ incanticis
nec xp̃s sine lege: neclex sine xpo ẽẽ poterit. Her miranda
indignatio in populũ : cũ mihi quoq iratus dñs ꝓpt̃ uos dixe¬
rit nectu in gredieris illuc. sediosue silius nun ministertuus
ipse intrabit ꝓte. Hł unc exhortare & robora: & ipse t̾rã sorte

Expanded text:
entem lacte et melle accipere non meruerunt, quam per fidem servi eentem lacte et melle accipere non meruerunt, quam per fidem servi eQuam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel et favum ori meo! » Ficum autem, quem cum botro de terra repromissionis attulerunt, imaginem legis attulisse, evangelcis edocemur exemplis. Sicut et botrum constat figuram Salvatoris ostendere, quemadmodum in Canticis nec Christus sine lege, nec lex sine Christo esse poterit. « Nec miranda indignatio in populum, cum mihi quoque iratus Dominus propter vos dixerit: Nec tu ingredieipse intrabit pro te hunc exhortare et robora et ipse terram sorte
Abbreviated transcription (Latin):
deqbus dr̃ obscurent᷑ oculi eoꝵ neuideant & dorsũ illoꝵ semꝑ
incurua. Quiuero posterior ueniebat popłi gentiũ gerebat
sigurã: ꝗcredens & xp̃m̃ ante oculos habens semꝑ eũ portans
uidet : & quasi seruus dnm̃ &x discipulus magistrũ seꝗtur: sic̃ ipse
dñs ineuangelio ait. Si quis uult post me uenire.: tollat crucẽ suã
nũ sanguinis sui crucis c̃tritione ꝑsudit atq ex p̃ssũ passionis
suȩ calicẽ aeccłe ꝓpinauit. H ic est botrus quẽ mala granata
socia muneris grã secuti est nrã scilicet eccła mat̃: habens intra
se ꝑ granoꝵ numierũ multitudinẽ populoꝵ: ꝑruborẽ sanguinis
xpi signaculo coruscantẽ : habentẽ &iam intus distincta grana.
sic̃ apostolus ait. diuisa carismata & dona sp̃s scĩ grãdis tributa:
qbus om̃ib indignos se increduli udicantes : trã carnis xp̃i flu¬

Expanded text:
De quibus dicitur: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum illorum semper De quibus dicitur: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum illorum semper incurva . » Qui vero posterior veniebat, populi gentium gerebat figuram, qui credens et Christum ante oculos habens, semper eum portans videt, et quasi servus dominum et discipulus magistrum sequitur, sicut ipse Dominus in Evangelio ait: Si quis vult post me venire, tollat crucem suam, am, et vinum sanguinis sui, crucis contritione perfudit, atque expressum passionis suae calicem Ecclesiae propinavit. Hic est botrus, quem malo granato socia muneris gratia secuta est, nostra scilicet Ecclesia mater, habens intra se per granorum numerum multitudinem populorChristi signaculo habentem etiam intus distincta grana, sicut Apostolus ait, diversa charismata, et dona spiritus gratia distributa. Quibus omnibus indignos se increduli judicantes, terram carnis Christi flu
Abbreviated transcription (Latin):
quae eis diuina clementia inpendit. Sed insulsus fuit : quia
legis & uariis munditiis. quaese ex p̃cepto legis habere cre¬
debat. Sed & tria merito ide pͥopulus dici potuit: qr ꝑscripturd
diuinas ad introitũ fidei paratus suit. Vnde plurimi eorum
ins aluatoris nr̃i aduentu alege docti. & ex ꝓphetarũ oculis
instructi: eo facilius aderedulitatẽ eiusdem mediatoris dĩ

Expanded text:
quae eis divina clementia impendit. Sed insulsus fuit, quia squae eis divina clementia impendit. Sed insulsus fuit, quia slegis et vanis munditiis, quae se ex praecepto legis habere credebat. Sed et atria merito, id est, populus dici potest, quia per Scripturas divinas ad introitum fidei paratus fuit. Unde plurimi eorum in Salvatoris nostri adventu a lege docti, et ex prophetarum oraculis instructi, eo facilius ad credulitatem ejusdem mediatoris Dei
Abbreviated transcription (Latin):
in solitudine campestri c̃tramare rubrũ in locis ꝗconsequent̃
notatis locutꝰ ẽ. Moysen enĩ typũ legis ueteris habere om¬
nibus manifestũ ẽ: quae trans iordanen insolitudine cam¬
t̃atus est typũ tenet baptismatis. Et morses trans iordanen
uir ł docuit : qa ante c̃stitutionẽ baptismatis & noui testam̃ti
grãm lexpriorẽ populũ demandatis di instruxit. Et hoc in
solitudine campestri: hoc ẽ insterelitate carnalis plebis: quae
s̃pitalẽ uirtutũ fructũ gignere nesciebat. Contra mare uide
lic& rubrũ : ꝙr dura mens reꝓboꝵ ablutionẽ peccatoꝵ insanguine
xp̃ĩ fieri nullomodo credidit. Interfaran & tofel & laban
xa seroth. Haec quattuor loca ꝑ nominis sui int̃p̃tationẽ
mysteria diuina significant. Laran enĩ int̃p̃tatur auctus:
tofel insulsitas. laban dealbatio: & asseroth atria. Ipseenĩ
populus cuilex diuina exposita ẽ. auctus fuit tã in multitu¬
dine honunũ. quã&iam inconlocatione legis & ꝓphetarũ :

Expanded text:
ine campestri contra mare Rubrum, in locis qui consequenter notati sunt, locutus est. Moysen enim typum legis veteris habere omnibus manifestum est, qui trans Jordanem in solitudine camzatus est, typum tenet baptismatis. Et Moyses trans Jordanem Israel docuit, quia ante constitutionem baptismatis et Novi Testamenti gratiam lex priorem populum de mandatis Dei instruit et hoc in solitudine campestri, hoc est, in sterilitate carnalis plebis, quae spiritalem virtutum fructum gignere nesciebat. Contra videlicet mare Rubrum, quia dura mens reproborum ablutionem peccatorum in sanguine Christi fieri nullo modo credidit. « Inter Pharan et Tophel et Laban et Haseroth. » Haec quatuor loca per nominis interpretationem mysteria divina significant. Pharan autem interpretatur auctus. Tophel insulsitas. Laban dealbatio, et Haseroth atria. Ipse ergo populus cui lex divina exposita est, auctus fuit tam in multitudine hominum, quam etiam in collatione legis et prophetarum,
Abbreviated transcription (Latin):
demonstent̃ noua & legis ꝑfigurã pate faciat littera. quae
sacer euangelii textus inse continet sacram̃ta. Unde scẽ
frat̃ tuo dehoc maxime indigemꝰ adiutorio: quatinus
apud omni potentẽ dm̃ p̃cibus assiduis impa res: ut quod
nos iubef inertes ad tuã & ad tuoꝵ utilitatẽ facere: eius
opitulatione nobis c̃ferat̃: ꝗd at om̃ib affluenter & ñ in ꝓ¬

Expanded text:
demonstrentur nova, et legis per figuram patefecit littera quae demonstrentur nova, et legis per figuram patefecit littera quae sacer Evangelii textus in se continet sacramenta. Unde, sancte frater, tuo de hoc maxime indigemus adjutorio: quatenus apud omnipotentem Patrem precibus assiduis impetres ut quod nos jubes inertes ad tuam et ad tuorum utilitatem facere, ejus opitulatione nobis conferatur, qui dat omnibus affluenter, et n
Abbreviated transcription (Latin):
exiguus in xp̃o salutẽ Decursisigitur tius pa¬
rendo praeceptis prioribus legis libris: nouis¬
sime ad deutero nomium moysi considerandũ ꝑ ueni
quatinus inde aliqua tuae scãe uoluntati consentiens
sacramenta spiritaliter rimarer: atq inunũ uolum̃
maioꝵ dicta colligerem. Sedqui inhunc librũ cuius piam
explanationẽ ꝓpriȩ ñ inueni: necesse habui ut ꝑspectis
anterioꝵ libroꝵ expositionibus: inde adhuius libri eno¬
dandas questiones ad sumerẽ facultatẽ. Hae autẽ quaeno¬
uiter ibi alegis latore inserta repperi: diuina grã largiente
ꝓmodulo nr̃i ingenioli quantulũ cumq explanasse curaui.
Deutero nomiũ quoq utbeatus hieronimꝰ inquadam epi¬
stola sua ad amicũ ait secunda estlex: eteuangeluuae legis
prefiguratio. Sicq ea habet quae priora sunt: ut tam̃ noua
sint omã. Quaꝓpt̃ haecres operosa indiget exsolutione:
scilic& qđ ita historialit̃ ordinent̾ uetera: ut spĩtalit̃ om̃a

Expanded text:
exiguus in Domino salutem. Decursis igitur, tuis parendo praeceptis, prioribus libris legis, novissime ad Deuteronomium Moysi considerandum perveni, quatenus inde aliqua tuae sanctae voluntati consentiens, sacramenta spiritaliter rimarer atque in unum volumen majorum dicta colligerem. Sed quia in hunc librum cujuspiam explanationem proprie non inveni, necesse habui ut perfectis anteriorum librorum expositionibus, inde ad hujus libri enodandas quaestiones assumerem facultatem. Haec autem quae noviter a legislatore inserta reperi, divina gratia largiente, pro modulo nostri ingenioli, quantulumcunque explanare curavi. Deuteronomium quoque, ut beatus Hieronymus in quadam epistola sua ad amicum ait, secunda est lex, et evangelicae legis praefiguratio; sicque ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia. Quapropter haec res operosa indiget solutione: scilicet quod ita historialiter ordinentur vetera, ut spiritaliter omnia
Abbreviated transcription (Latin):
terere sacagit Peq psil mistidr̃ Beat᷑ qͥ tenebit & allidet pir uilos
suos ad pegtã hicexael sanastat : cũ suꝑbiã carnis suȩ edomare festua
sicꝙ mundi t̃rã habitationis suȩ iure hereditaro possidet: quando arnẽ
suã aiqualore peccatoꝵ ꝓurgatã & apiignis araoꝵ qͥetã decimnet Qd̃ aut uilit
plurib latiorẽ poñesfionẽ dari a pauen angustiorẽ fingulis ut sorscecide

Expanded text:
tur: Beatus qui tenebit et allidet parvulos suos ad petram . Hic excelsa vastat, cum superbiam carnis suae edomare festinat: sicque mundam terram habitationis suae jure haereditario possidet, quando carnem suam a squalore peccatorum purgatam et a pugnis vitiorum quietam detinet. Quod autem jubet pluribus latiorem possessionem dari, et pa
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ ubi legis repetitio facta ẽ : significat multiplicia
mysteria &ethes aurũ spitalem sapientiae diuinae in ẽẽ libris
legis & ꝓphetarũ : qđ pie querenti bus e rite intellegentibus
liquido patet. Sed ethoc qđ undecim dieb. lexipsa ꝑ moysen
explanata ẽ ꝗd significat. nisi uidaicȩ plebis lapsum ꝑtrans¬
gressionẽ mandatoꝵ. decalogi amonte uidelic& oreb ꝑuiam
monasseir usq cades barne: quialex a oreb hoc est amonte di
incipiebat ꝑseir idẽ pilosũ & sordidũ om̃ibuitiis populũ iudenx
transiens ad cades usq barne ꝑuenit: cades barne enĩ cõmutatꝰ
uel eleetus uł notabilis int̾p̃tatur : significans legis ueteris car

Expanded text:
plurimum ubi legis repetitio facta est, significat multiplicia mysteria et thesaurum spiritalem sapientiae divinae inesse libris legis et prophetarum, quod pie quaerentibus et rite intelligentibus liquido patet. Sed hoc quod undecim diebus lex ipsa per Moysen explanata est, quid significat, nisi Judaicae plebis lapsum per transgressionem mandatorum Decalogi, a monte videlicet Horeb, per viam montis Seir, usque Cadesbarne: quia lex ab Horeb, hoc est a monte Dei, incipiebat, per Seir, id est, pilosum et sordidum omnibus vitiis populum Judaeorum, transiens ad Cades usque barne pervenit. Cades enim barne, commutatus vel electus vel notabilis interpretatur, significans legi
Abbreviated transcription (Latin):
uircucũ ac misteria scriptaraꝵ uincula putem̃ aet̃na iuxa illud qđ
inesaia dr̃. Et sabamn uin sublimes adte transibt̃ & tuier̃. Postte ambu¬
triae legimꝰ: uinculũ inminibeiꝰ Etex ꝑsonadñi dicentis Dis rũpamꝰ
uincula coꝵ &ꝓiciam̃ a nob̵ iugũ ipsoꝵ Etalibi laqueu c̃gritus: &
fuerit c̃ligat᷑ dicet sinis tra ei sub capite meo. & dextraei cõplestet᷑me¬
dens ad septimũ usq ꝑuenias uice simꝰ oc̃tauus numer̃ efficitur
dño filios aretũ. Iuȩx tanta netessitas quȩ nolentib in ponat᷑: Cũ
diuinis scripturis sueris crudit̾. & legeseaꝵ ac testimonia sciens ue¬
ritatis : c̃ tendenscũ aduersariis ligabis eos & uinctos duces in capti¬
uitatẽ : & de hostib quondĩ atq captiuis liberoffacies ut repen¬
te dicas cũ syon ego sterilis a ñ parions. trans migrata acaptiuata
& istrs qus ennerunt : Cgodesttuti & soli &istiubi erant : Porro

Expanded text:
uirtutum ac mysteria scripturarum uincula putemus aeterna iuxta illud, quod uirtutum ac mysteria scripturarum uincula putemus aeterna iuxta illud, quod in Esaia dicitur: et Sabaim, uiri sublimes, ad te transibunt et tui erunt; post te ambutrice legimus: u i nculum in manibus eius et ex persona domini dicentis: disrumpamus uincula eorum et proiciamus a nobis iugum ipsorum et alibi: laqueus contritus est et fuerit conligatus, dicet: sinistra eius sub capite meo et dextera eius complectetdens ad septimum usque peruenias, uicesimus octauus numerus efficiturdomino filios arietum. quae est tanta necessitas, quae noldivinis Scripturis fueris eruditus, et leges earum ac testimonia scietis veritatis, contendens cum adversariis, ligabis eos, et vinctos duces in captivitatem; et de hostibus quondam atque captivis liberos Dei facies, ut repente dicas cum Sion: Ego sterilis et non pariens, transmigrata et captiva, et istos quis enutrivit? Ego destituta et sola, et isti ubi erant? Porro
Abbreviated transcription (Latin):
sio uerait̃ indulcedinẽ Ascendisti in exclsũ : ad miratꝰesuurtutũ choros
timuistirunã Abegisti insidiatores: dulasce  añ fruct laboris inse¬
qͥt̃ & inmorẽ litteraꝵ radicũ admaricudinẽ pomoꝵꝵ suanitas c̃pen¬
sauit. Ctdicis quã dulcia faucib meis cloqiua tua suꝑ mel orimeo
Sponsit tibi dudies concinentẽ. Mel distillent labia cua soror mea fpon¬
sius ducs& uł pes que ex t̃muinine uineas c̃ligauerit. le onẽq int̃¬
fecerat rugientẽ: fauũ inuemt more mortuiꝰ Et dem& chi castra meta¬
tis in esmona Vice suna sexta mansio in lingua nr̃a festinationẽ sonit
uxta illud qđ in psal mo soribit̃. Uenient legaai exsgipto ꝓlegatis in
ebrreo festinantes legim Vt pͥqua dulces frucł laboris messucrimus
ñ sim quiete c̃t enci &onio Etrursũ adulceriora ꝓperantes: obliuis¬
ut festino gradu ꝑgam ad magistros: &eoꝵteram limina & pͣcepta

Expanded text:
sio vertitur in dulcedinem. Ascendisti in excelsum, admiratus es virtutum choros, sio vertitur in dulcedinem. Ascendisti in excelsum, admiratus es virtutum choros, timuisti ruinaradicum amaritudinem pomorum suavitas compensabit, et dices: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo. Sponsumque tibi audies concinentem: Mel distillant labia tua, soror mea sponsuis aves, et vulpes quae exterminant vineas colligaverat, leonemque interfecerat rugientem, favum invenit in ore mortui. Et de Methea castrametati sunt in Hesmona. Vicesima sexta mansio in lingua nostra festinationem sonat. iuxta illud, quod in psalmo scribitur: uenient legati ex Aegypto. pro legatis in Hebraeo \'festinantes\' legimus, ut, postquam dulces fructus laboris messuerimus, non simus quiete contenti et otio et rursum ad ulteriora properantes obliuisut festino gradu pergamus ad magistros et eorum teramus limina et praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
roris causa manifesta ÷ Hoceodẽ uocibulo aisdẽ lit teris scriptũ in¬
uenio pagẽ habraã qui insa p̃ dicto a pocripho genescos uolumine ab¬
actis cortuis quihominũ frum̃ta uastabant abactoris uł depulsoris sorti¬
tus ÷ nomen ltaq & nos umitem᷑ thare auolucres cęli quȩ iuxta
uiã satũ triticũ deuorare festinant solliciti ꝓhibemus Nã & abra¬
am patri droha in typo ifrłis hostiarũ diusit mẽbra sacrificu quȩ
a uolugrib ñ sinit deuorari. Ctc̃ tẽ p̃torẽ ocilũ effodiunt coriui
dec̃ uallib Uer̃ quȩ moyses & hclias duc̃ ethopissa & a cor uis pascita
Si habueris pluorẽ: sollicitus eris. Si sollicitus sueris leo incaulasoniũ
tuarũ introire nom poterit Quodduel ad p̃positos exclȩsiarũ adcusto¬
diã refert animȩ cuȩ ad quã diabolus ꝑdiuersauitioꝵ foramini ingre¬
diniacur: Onde egressi fixere tentoria in metchi Nicema quintaman¬

Expanded text:
roris causa manifesta est. Hoc eodem vocabulo et eisdem litteris scriptum inroris causa manifesta est. Hoc eodem vocabulo et eisdem litteris scriptum invenio patrem Abraham, qui in supradicto apocrypho Geneseos volumine, abactis cortus est nomen. itaque et nos imitemur Thare et uolucres caeli, quae iuxta uiam satum triticum deuorare festinant, solliciti prohibeamus. nam et Abraham patriarches in typo Israhelis hostiarum diuisit membra sacrificiaque a uolucribus non sinit deuorari; et contemptorem oculum effodiunt corui de conuallibus; uerusque Moyses et Helias ducit Aethiopissam et a coruis pascitur. si habueris pauorem, sollicitus eris; si sollicitus fueris, leo in caulas ouium tuarum introire non poterit. quod uel ad praepositos ecclesiarum uel ad custodiam refer animae tudi nititur. Unde egressi fixere tentoria in Methea. Vicesima quinta man
Abbreviated transcription (Latin):
bimor. Uenisti adexclȩsiã : ascendistiadmontẽ pulcherrimũ stupo¬
re& miraculo xpĩ magnitudinẽ c̃fiteris. Vide sibi mult&s uirtuds
tuȩ socios Nolialtũ sapere. sedamẽ Vñs enĩ superbis resisat. hu¬
milib aut̃ dat gram̃ Et qui se ex altat. uideat nocadat. Potentes po¬
tenter torm̃ta pacientur limor uirtutũ custos & securitas ad la psũ
faalis. Vnde & in quodĩ psalmo postqaã ꝓ pħa dixerat. dns regit me
anichil mili decrit inlocũ pascue ibime collocauit. iungit tmorẽ qui¬
cus tos÷ be atitudinis & infert : urga tua & bacułꝰ tuũ ipsame c̃solatas
Ett sensus Dñ torm̃ta formido serutui gram quã acce perã Dechiat
cistra metatis inthare. Uice sima quarta mansio quã non nulli uer¬
tunt in malitiã ł in pasturã. Neterrarent si ꝑcun. litterã scribe¬
retur Nunc uero cũ aspiratio duplex in extrema sit sẏllaba: er¬

Expanded text:
bimur. uenisti ad ecclesiam, ascendisti ad montem pulcherrimum, stupobimur. uenisti ad ecclesiam, ascendisti ad montem pulcherrimum, stupore et miraculo Christi magnitudinem confiteris, . uides ibi multos uirtutis tuae socios: noli altum sapere, sed time. dominus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam et, qui se exaltat, uideat, ne cadat. potentes potenter tormenta patientur. timor uirtutum custos est, securitas ad lapsum facilis. unde et in quodam psalmo, postquam propheta dixerat: dominus regit me et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me conlocauit, iungit timorecustos beatitudinis est et infert: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt. Et est sensus: Dum tormenta formido, servavi gratiam quam acceperam, De Thahath castrametati sunt in Thare. Vicesima quarta mansio: quam nonnulli vertunt in malitiam vel in pasturam. Nec errarent, si per ain litteram scriberetur. Nunc vero cum aspiratio duplex in extrema sit syllaba, er
Abbreviated transcription (Latin):
te decoris ÷ constituta Dequa & quartidecimi psabmi principiũ sonat Dnẽ
quis habitabit in tab̾ naculotuo. Aut quis re quiescet inmonte scõ tuo Ande
quid ꝓsint frena. aintis nosrecrahunt: in troducunt ad uirtutũ hãꝵ
& inxpõ monte pulcherrimo habitare faciant Iste iuxta danil lapis
excis demonte sine manib creuit inmontẽ magnũ. &impleuit onnẽ t̃rã
Iste iuxta ieze chieł uulnerauit principẽ txri Adistũ me saia & michea
pepłi c̃fluont dicentes. Uenite ascendam̃ in montẽ dnĩ: & idomũ di utob
& adnuntiuabit nobis uiassuis. & ambulabitis in semitis eius Egressi demoncae
cher ordo ꝓfecꝰbuũ quã egregia textura credentiũ: Postop laceris infrentm
pꝰfrenos in ȩcda introducim̃ phabita tionẽ ȩccłȩ ad xpm̃ montẽ ascendi¬
ma scda mansio in cet̾us uertit̃. In hac enĩ consis tit multi tudo creden¬
tium etclesia primiduoꝵ uirtutũ om̃ium consonantiã Tunc uͦ possu

Expanded text:
te decoris est constituta. De qua et quarti decimi psalmi principium sonat: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo aut quis requiescet in monte sancto tuo? uide, quid prosint frena: a uitiis nos retrahunt, introducunt ad uirtutum choros et in Christo, monte pulcherrimo, habitare faciunt. iste iuxta Danihel lapis excisus de monte sine manibus creuit in montem magnum et inpleuit omnem terram; iste iuxta Ezechiel uulnerauit principem Tyri; ad is turn in Esaia et Michea populi confluunt dicentes: uenite, ascendamus in montem domini et ad domum dei Iacob; et adnuntiabit nobis uias suas et ambulabimus in se-mitis eius. Et profecti de monte cher ordo profectuum, quam egregia textura credentium. Post opus lateris infrenamur, post frenos in Ecclesiam introducimur, post habitationem Ecclesiae ad Chrima secunda mansio in \'coetus\' uertitur. in hac enim consistit multitudo credentium, ecclesia primitiuorum, uirtutum omnium. consonantia. tunc uere poss
Abbreviated transcription (Latin):
ueri m̃tit᷑ ut fallat incautos. Hunc amorrei idẽ amarican¬
tes habent rege. Nisi eiũ quaedã simulatio ueritatis prȩ¬
cedat : nsunt hereses amaricantes: ñ scismata exacerban¬
tium in eccła. Iste ergo rex occiditur inuno quoq homine:
quando quisq damnat si mulationẽ : & diligit ueritatẽ
guero rer int ptatur c̃ clusio Pasan: confusio. Idenĩ aie dia¬
bolus semꝑ utẽ cludat uiã addnm̃ opponendo idola sua:
necredat in xpm̃. Conclusio enĩ p̃cedit utrex: seꝗt̃ c̃ fusio
tãquã plebs. Quia quos modo condusit necredant in x pm̃
seint᷑ miscet humanis ox mentẽ cingit sollicitudinib super¬
flius. neuerba ꝓferat ueritatis & opera exerceat pietatis
Inter p̃tat᷑ aut̃ esebon cogitatio uel cingulũ meroris. Sic quoq
&ogregẽ basan manere in as seroth & mnedrai. scriptura cõ¬
& eirai: hoc ẽ inundatio maloꝵ significant. nisi insidelitatem
cum prauis operibus : inde enĩ cercat diabolus ut om̃s quorũ

Expanded text:
entitur, ut fallat incautos: hunc Amorrhaei, id est, amaricantes, habent regem. Nisi enim quaedam simulatio veritatis praecedat, non sunt haereses amaricantes, non schismata exacerbantes in Ecclesia. Iste ergo rex occiditur in unoquoque homine, quando quisque damnat simulationem, et diligit veritatem. Og vero rex interpretatur conclusio, Basan autem confusio. Id enim agit diabolus semper, ut concludat viam ad Dominum, opponendo idola sua, ne credatur in Christum. Conclusio praecedit ut rex sequatur, confusio tanquam plebs, quia quos modo concludit, ne credant in Christum, se intermiscet humanis, et mente cingit sollicitudinibus superfluis, ne verba proferat veritatis, et opera exerceat pietatis. Interpretatur autem Hesebon cogitatio vel cingulum moeroris. Sic quoque et Og regem Basan manere in Haseroth, et in Edrai Scriptura comet Edrai, hoc est, mundatio malorum significant, nisi infidelitatem cum pravis operibus? Inde enim certat diabolus, ut omnes quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectione filioꝵ isrł dedeserto sinai narrat : sed p̃ceptum
dnĩ admoꝵ sen deeodem transitu ñ diẽ. quinpotius narrat
denube quaetabernaculũ tegebat: ac quando ꝓficiscendũ
suit recedebat detabernaculo & p̃cedens eos donec uenirenͭ᷑.
adlocũ castroꝵ ubi figenda erant tabernacula. ibi supra
sterit. Sic enĩ scriptũ est. Anno secundo m̃se scđo uicesimo
die m̃sis eleuata est nubes de tabernaculo fuederis ꝓfẽtiq
sunt filu isrł ꝑturmas suas dedeserto sinai: & recubuit nu¬
bes in solitudine pharan. Sedmanifestũ ẽ. omnẽ transitũ
illũ p̃cepto diuino disposit̃ ee lic& ibi ñ cõmemoret᷑. ubi
deeodẽ transitu scriptura narrat. Presens quoq liber
moysen narrante ꝑ om̃a ita factũ ee. manifestat. Nec ñ
lib numeroꝵ alio loco idẽ demonstrat. ubi ita scriptũ est.
Adimperiũ ꝗdẽ dñĩ erigebant tentoria & adimperiũ illus
deponebant. Dixtq uob in illo tempore. Honpossũ solus

Expanded text:
profectione filiorum Israel de deserto Sinai narratur, sed praeceptum Domini ad Moysen de eodem transitu non dicitude nube quae tabernaculum tegebat, ac quando proficiscendum fuit, recedebat de tabernaculo; et praecedens eos, donec venirent ad locum castrorum ubi figenda erant tabernacula, ibi supra stetit. Sic enim scriptum est: « Anno secundo, mense secundo, vigesimo die mensis, elevata est nubes de tabernaculo foederis. Profectique sunt filii Israel per turmas suas, de deserto Sinai, et recubuit nubes in solitudine Pharan. » Sed manifestum est omnem transitum illum praecepto divino dispositum esse, licet ibi non commemoretur, ubi de eodem transitu narrat. Praesens quoque liber Moyse narrante per omnia ita factum esse manifestat. Nec non liber Numerorum alio loco idem demonstrat, ubi ita scriptum est: « Ad imperium quidem Domini erigebant tentoria et ad imperium illius deponebant . » « Dixique vobis in illo tempore: Non possum solus
Abbreviated transcription (Latin):
habeo inquiđ alias oues quȩ ñ s̃ ex hocouili: &illas o portet me
adducere & uocẽ meã audient: & fiet unã ouile & unꝰ pastor
Sicq passessio meadẽ tribulegitime seruat᷑: cũ omĩs piaacci
o ꝓamore xpĩ in ȩlesia catho lica inseruitiũ dei dgiliter
exibet᷑ Cunis laboris finis ÷ mertes ꝑpetua quã siuis fideli¬
bus largire dignetur pat̃ omnipote NE per

Expanded text:
s qua non sunt ex hoc ovili: et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor . Sicque possessio in eadem tribu legitime servatur, cum omnis pia actio pro amore Christi in Ecclesia catholica in servitium Dei agiliter exhibetur: cujus laboris finis est merces perpetua, quam suis fidelibus largiri dignetur Pater omnipotens, per
Abbreviated transcription (Latin):
in castitate. Dumuenio adtende lectioni ecexhortationi doc¬
trin&e noli neglegere grãm quae inte est: quaȩ data esttibi ꝑ pro¬
phetiã cũ inpositione manuũ prbii. haec meditare. inhis esto:
ut ꝓfectus tuus manifestus sit om̃ib: adtende tibi & doctrinȩ:
insta inillis: hoc enĩ faciens & teipsũ saluũ facies & eos quite
audiunt: haecte facere & ꝑficere adtuã & ad salutẽ multoꝵ
Concedat altissim. Uale scẽ pater maurique tui insacris ora¬
tionibus semꝑ menior esto. EXPLICIT PREEATIO
Verba moysi quae locut᷑ ẽ adisrahel trans iordanen in solitudine
icampestri postint̾ fectionẽ seon &ogregũ amorreorum.

Expanded text:
in castitate dum venio adtende lectioni exhortationi docin castitate dum venio adtende lectioni exhortationi doctrinae noli neglegere gratiam quae in te est quae data est tibi per prophetiam cum inpositione manuum presbyterii haec meditare in his esto ut profectus tuus manifestus sit omnibus adtende tibi et doctrinae insta in illis hoc enim faciens et te ipsum salvum facies et quiaudiunt. » Haec te facere et perficere ad tuam et ad multorum salutem concedat Altissimus. Vale, sancte Pater, Maurique tui in sacris orationibus semper memor esto. INCIPIT ENARRATIOVerba Moysi quae locutus est ad Israel trans Jordanem in solitudine campestri, post interfectionem Seon et Og, regum Amorrhaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
pulsanti aperietur. Idcireo autẽ tuas postulationes implo
ꝗa meritis sacris dõ illas acceptassimas credo. Ceterũ
Autẽ nos ꝓhoc ipso p̃cibus lic& ñ condignis tam̃ humillimis
insistimus. postulantes ut suꝑnus arbiter ꝗin altis habitat &
humilia respicit incaelo & int̾ra suscitat depuluere egenũ
& destercore erigit pauperẽ : aliquã particulã donoꝵ suoꝵ
muneris sui ex largitate nobis c̃cedere dignetur. uteius
seruitiũ in ȩccła scã sua adipsius laudẽ & nram salutẽ ex¬
plere possimꝰ. Ecce habes pentatheu cum moysi utpetisti
cũ mysteriis suis spĩtali calamo aliquantulũ explicitum.
Estopuis serutator legis dĩ &x deuotus executor p̃ceptoꝵ altis dui¬
simi: ut sicut inordine consors. ita & cooperator sis scoꝵ apłoꝵ.
Memor esto doctoris gentiũ exhortationis quadiscipulũ instruens
ait. Prexipe haec &e doce nemo adulescentiã tuã c̃tẽpnat. sed¬
exemplũ esto sideliũ inuerbo. in c̃uersatione. incaritate infide

Expanded text:
i aperietur. » Idcirco autem postulationes imploro tuas, quia meritis sacris illas Deo acceptissimas credo. Caeterum autem nos pro hoc ipso precibus licet non condignis, tamen humillimis insistimus, postulantes ut supernus arbiter qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra, suscitatque de pulvere egenum, et de stercore erigit pauperem, aliquam particulam donorum suorum muneris sui largitate nobis concedere dignetur, ut ejus servitium in Ecclesia sancta sua ad ipsius laudem et nostram salutem explere possimus. Ecce habes Pentateuchum Moysi, ut petisti, cum mysteriis suis spiritali calamo aliquantulum explicatum: Esto pius scrutator legis, et devotus exsecutor praeceptorum Altissimi: ut sicut in ordine consors, ita et cooperator sis sanctorum apostolorum. Memor esto doctoris gentium et hortationis qua discipulum instruens ait: « Praecipe haec et doce. Nemo adolescentiam tuam conteexemplum esto fidelium in verbo in conversatione in caritate in fide
Abbreviated transcription (Latin):
xiiiDenonplantando lueo iuxta altare dnĩ necstatius c̃stituend
nec maculosis animantibus immolandis.
duobus uel tribus testibus in causa singulor semꝑ adhibendis
XI. Quod indicia difficilia ads acerdoces referenda sint & qđ
inoboedientes morte multandi sint.
UIIDeconstuendo rege suꝑ israbelitas aꝓpriis a ñ ab exterius
& iure regis legitimo

Expanded text:
XIV. De non plantando luco juxta altare Domini, nec statuis constituendis, nec maculosis animantibus immolandis. duobus vel tribus testibus in causa singulorum adhibendisI. Quod judicia difficilia ad sacerdotes referenda sint, et quod inobedientes morte multandi sint.De constituendo rege super Israelitas a propriis et non ab externis, et jure regis legitimo
Abbreviated transcription (Latin):
ͦ filiȩ falphaad silus patrissui defamilia manasse qͥ fuit filius
io se ph: cũ quilibet dceoꝵ numero qni redider̃ exiud ȩis doc¬
tori ex genab credentise iunxerit. uteiꝰ magisterio c̃iumctus
silios gignere. hoc ÷ opera piȩtats exibere possit Nomine enim
pagiũ quodam modo censeri poss̃ dectores exgerab e lecti : qr¬
ma inspiritali cognatione ubi una ÷ credulitas fideim ꝓfessi¬

Expanded text:
s patrui sui de familia Manasse, qui fuit filius Joseph, cum quilibet de eorum numero qui crediderunt ex Judaeis doctori ex gentibus credenti se junxerit, ut ejus magisterio conjunctus, filios gignere, hoc est, opera pietatis exhibere, possit. Nomine enim patrui quodammodo censeri possunt doctores ex gentibus electi, qma in spiritali cognatione, ubi una est credulitas, fidei professi
Abbreviated transcription (Latin):
nasse qui fuit filiũ iose ph: & possessio quȩ illis suerat atgri buta
nt p̃tat᷑ eni maala otfir  mitas Ieorsacõplacens E gla follẽp̃i¬
tas lstauł uitulus Mel charexei. & noha mot. Ituenim
humili tatis uir cutẽ ante om̃a intra sem& ipsũ habere studet. & i
Acgrata munera exibet dõ. & rexatꝙ rector suȩ c̃uersanonis
caustꝰ existens ꝓgres suuirtatũ mouet᷑. uixta illud psal mastȩ

Expanded text:
uerat attributa, Interpretatur enim Maala infirmitas Thersa, complacens; Egla, solemnitas ista vel vitulus, Melcha, rex ejus, et Noa, motus. Qui enim humilitatis virtutem ante omnia intra semetipsum habere studet, et iac grata munera exhibet Deo; et rex atque rector suae conversationis cautus existens, progressu virtutum movetur. Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
H aec sunt uerba inquit quȩ locutꝰ ẽ moyses adomnẽ isrł ł łic
ꝗdã quaerendũ aestimant cũ moyses c̃ditor istius libri ee.¬
ferre. Vnde in libro numeroꝵ idẽ moyses ita scripsit. Crat
enĩ moyses uirmitissimus suꝑ om̃s homines ꝗniorabant̃ int̾ra
Sic& in libro iobapse iob in principio operis suidicit. Uirerat
int̾ra hus nomine iob & erat uir ille simplex & rectus acti¬
mens dm̃ & recedens amalo Hinc& iohannes in euangelio suo
deseait. Hic ẽ discipulus ꝗtestimoniũ ꝑhibet dehis & scripsit
hex & scimꝰ ꝗauerũ ẽ testimoniũ eĩ. Sed cũse haec ita habeant.¬

Expanded text:
« Haec sunt verba, inquit, quae locutus est Moyses ad omnem Israel. » Hic « Haec sunt verba, inquit, quae locutus est Moyses ad omnem Israel. » Hic quidam quaerendum aestimant, cum Moyses conditor istius libri ferre. Unde in libro Numerorum idem Moyses ita scripsit: Erat enim Moyses vir mitissimus super omnes homines qui morabantur in terra. Sic et in libro Job ipse Job in principio operis sui dicit, « Vir erat in terra Hus nomine Job. Et erat vir ille simplex ac rectus et timens Deum, et recedens a malo. » Hinc et Joannes in Evangelio suo de se ait: « Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his et scripsit haec, et scimus quia verum est testimonium ejus. » Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ii ordanen insolitudine campestri contra mare rubrum
undecim diebus deureb ꝑuiam montis seir usq cades barue¬
istius libri quodam modo titulus uidet̃ eẽ atq indextotius
operis: quia ꝑsonã indicat factoris & opus factũ: simulq
locũ & tempus quo hoc factũ est conp̃hendit. Vnde ñ solum
nom̃ ipsius libri. sed etiam principiũ. noui testam̃ti grãm demon¬
strat Nam deutero nomiũ qđ secunda lex latine int̾p̃tat̃ sig¬
nificat euangeliũ : qđ p̾conditionẽ ueteris testam̃ti eadem sacra¬
menta scđm sp̃italẽ intellectũ omã mistice exponit atq explanat
Liberergo deutero nomu: repeticio est praecedentiũ quattuor
libroꝵ legis. Handũ illi inseꝓprias continent causas. iste tam̃
replicat om̃a: habet aut̃ & ipse ꝓprie innumerabilia sacram̃ta.
eꝗbus ea quaȩ diuina grã scđm p̃cedentiũ patrũ dicta nos posse
concesserit: ꝓexercitio lectoris explanare disponimus.

Expanded text:
i h. in campestri, contra mare Rubrum undecim diebus de Horeb per viam montis Seir usque Cades-Barneistius libri quodammodo titulus videtur esse atque index totius operis, quia personam indicat factoris et opus factum, simulque locum et tempus quo hoc factum sit comprehendit. Unde non solum ipsum nomen libri, sed etiam principium Novi Testamenti gratia demonstrat. Nam Deuteronomium, quod secunda lex Latine interpretatur, significat Evangelium, quod post conditionem Veteris Testamenti eadem sacramenta secundum spiritalem intellectum omnia mystice exponit atque explanat. Liber ergo Deuteronomii repetitio est praecedentium quatuor librorum legis; nam dum in se proprias illi continent causas, iste tamen replicat omnia. Habet autem et ipse proprie innumerabilia sacramenta, e quibus ea quae divina gratia secundum praecedentium Patrum dicta nos posse concesserit, pro exercitio lectoris explanare disposuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ expiari potest nisi ꝑci sangiunẽ quial terũ sanguinẽ fuderit
atꝙ ita mundabit᷑ ur̃a passessiomẽ cõmemorante uob̾ cũ Polluit
t̃ rã habitationis suç. quicruenta atq nefaria operaagit. ꝑquȩ ꝓxi¬
mos scandali tare atq spĩtalit̃ int̾ficere ñ ꝑtimescit Sinisiei sanguis
effundit᷑ qui alteriũ smgumẽ fudit t̾ra possessionis polluta
carnis defideria mactent̃. tra corporisciꝰ nullo modo munda bit᷑. nec
creator am̃i ũ ineiꝰ anima habitare poterit. ubi squalorẽ fordidȩ c̃uer¬
sacionis dominar c̃spexerit Seqͥt̃ go eni so dns qui habito int̃ filios
isrł. hoc ÷ int̃ uiros fideles dm̃ corde intuentes & int̃ scãs suis pͣcep¬
tis in om̃ib obocdentes Deqͦita scriptũ ÷ Dic̃ enĩ ds qm̃ in habntabo
in illis & int̃ eos Ambulabo & ero illoꝵ as̃: xipsier̃ mim popłs ꝓ pt̃qđ¬

Expanded text:
aliter expiari potest, nisi per ejus sanguinem qui alterius sanguinem fuderit: aliter expiari potest, nisi per ejus sanguinem qui alterius sanguinem fuderit: atque ita mundabitur vestra possessio, me commemorante vobiscum. Polluit enim terram habitationis suae, qui cruenta atque nefaria opera agit, per quae proximos scandalizare atque spiritaliter interficere non pertimescit. Sed nisi ejus sanguis effundatur, qui alterius sanguinem fudit, terra possessionis polluta poenitentiam carnis desideria mactentur, terra corporis ejus nullo modo mundabitur; nec creator omnium in ejus anima habitare poterit, ubi squalorem sordidae conversationis dominari conspexerit. Sequitur: Ego enim sum Dominus qui habito inter filios Israel. Hoc est, inter viros fideles Deum corde intuentes, et inter sanctos suis praeceptis in omnibus obedientes. De quo ita scriptum est: Dicit enim Deus, quoniam inhabitabo in illis, et inter eos ambulabo: e