comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit: ãquib uastitatem sibi immine¬
re cernebat. Uos autem qui dm̃ om̃ipo¬
tentissimum nonnegatis: ingraui iugo
paruuloꝵ credi uultis iniustum: negan¬
do origina le peccatum. Iulia Non est eni
qui subueniat reis: quando ipse qui est
unus. desiderio creandarum miseriarum
etiam eos punit. in quib nichil aliud
quam hoc qđ ipse fecit agnoscit. auo
Agnoscit ibi etiam quod ipse non fecit:
peccatum quippe: ipse non fecit. Alius
aũt similiter ut uos uanus. posset dicere.
dm̃ desiderio creandarum miseriarum
etiam eos creare. quos dampnaturũ se ẽẽ
ignorare non potuit: incomparabilit̃
plures. quam eos quos lib̾aturum se ẽẽ
presciuit. uł. Per specta igit᷑ abysso in¬
pietatis tue. licet nũquã quicquã possit
ꝓfanius inueniri: tam̃ quã hoc nichil
habeat uirium. & quid de illis quȩ ad¬
nexueras colligatur. breui disputatione
monstrabitur. Ds̃ qui hoc appellari
nomine uoluit. ut omĩpotentissimus.

Expanded text:
tradidit, a quibus vastitatem sibi imminetradidit, a quibus vastitatem sibi imminere cernebat: vos autem qui Deum omnipotentissimum non negatis, in gravi jugo parvulorum credi vultis injustum, negando originale peccatum. CXXI. JUL. Non est enim qui subveniat reis, quando ipse qui est unus, desiderio creandarum miseriarum etiam eos punit, in quibus nihil aliud quam hoc quod ipse fecit agnoscit. AUG. Agnoscit ibi etiam quod ipse non fecit: peccatum quippe ipse non fecit. Alius autem similiter ut vos vanus posset dicere, Deum desiderio creandarum miseriarum etiam eos creare, quos damnaturum se esse ignorare non potuit, incomparabiliter plures, quam eos quos liberaturum se esse praescivit. CXXII. JUL. Perspecta igitur abysso impietatis tuae, licet nunquam quidquam possit profanius inveniri; tamen quam hoc nihil habeat virium, et quid de illis quae annexueras colligatur, brevi disputatione monstrabitur. Deus qui hoc appellari nomine voluit, ut omnipotentissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sciũ multos se dampnaturum eẽ
quos creat. ne uideatur creare qͦs dãp¬
net: & qđ ẽ mirabilius & inscrutabi¬
liꝰ. multoᷤ ne maliciamut et eorũ in¬
tellectũ. de hac uita ñ rapere: qͦs malos
fucuros ñ potest ignorare. Date ho¬
norem dõ. altitudini iudicioꝵ eiꝰ cedat
ur̃oꝵ crepula ruina u̾boꝵ: quasi niti-
da. accuta s uitrea. Iuł̃. Int̾ te igitur
& manicheum ꝓsatorem sensuum
tuoꝵ. uideo p ꝓfectum eruditionis
tuȩ magnam factam cẽ distantiã. Ille eñi
licet duos induxisset aucꝰtores: tam̃ spem
salutis ex ea reliquit parte. qua dixit bo¬
num dm̃ẽe alienissimũ abiniquitate
& ã credeilitate. Tu uͦ unum bonũ qͥdẽ
dm̃. s eundem maloꝵ conditorẽ loqͤns:
ut reuerentiam diuinitatis. ita spem salu¬
tis funditus sustulisti. auo Manicheifin¬
gunt dm̃ crudelit̾ infirmum: qui partẽ
suam. substantiã suam. m̃bra naturȩ suȩ.
dilanianda &e contaminanda hostibus

Expanded text:
praescium multos se damnaturum esse praescium multos se damnaturum esse quos creat, ne videatur creare quos damnet; et quod est mirabilius et inscrutabilius, multos, ne malitia mutet eorum intellectum, de hac vita non rapere , quos malos futuros non potest ignorare. Date honorem Deo: altitudini judiciorum ejus cedat vestrorum crepula ruina verborum, quasi nitida et acuta, sed vitrea. CXX. JUL. Inter te igitur et Manichaeum prosatorem sensuum tuorum, video per profectum eruditionis tuae magnam factam esse distantiam. Ille enim licet duos induxisset auctores, tamen spem salutis ex ea reliquit parte, qua dixit bonum Deum esse alienissimum ab iniquitate, et a crudelitate: tu vero unum bonum quidem Deum, sed eumdem malorum conditorem loquens, ut reverentiam divinitatis, ita spem salutis funditus sustulisti. AUG. Manichaei fingunt Deum crudeliter infirmum, qui partem suam, substantiam suam, membra naturae suae dilanianda et contaminanda hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
rarer. quo & apłi iniuriam ꝑtulissent.
Nunc uͦ expauesco magnitudinẽ feli¬
citatis mee: ab eo uituperor. qui crimi¬
natur dm̃. auõ Abeo uituꝑaris. qui
cum ab ambrosio et ceteris sociis eiꝰ.
etiam paruuloꝵ lib̾atorẽ p̃dicat xp̃m:
quem tu ñ solum criminaris tanquã
mentientem. uͥdicit se uenisse saluare
& querere qd ꝑierat: uerum etiam con-¬
tradicis ei. ne saluandos paruulos
contumeliȩ dignitas: Nichil in me ta¬
mea dicis ẽẽ rephanda. s dei oꝑa dam¬
pnanda: memale disputare. s dm̃ neqͥt̃
creare pnuntias: me errare clamas. illũ
seure: me asseris nescire legem. dm̃uͦ
nescire iusticiam: me uociferaris ca¬
tholicum ñ ẽẽ quod dicam xp̃m ꝓuo¬
care quos saluet: dm̃ uero iuras creare
qͦs dampnet: nec ob aliud condere. nisi
ut eant om̃s in condempnationẽ. auõ
Hoc & de prescientia dĩ dici potest.
que tam̃ a fidelib negari non potest.
& puto qđ nec a uobis: aut negate dm̃

Expanded text:
rarer, quo et Apostoli injuriam pertulissent: rarer, quo et Apostoli injuriam pertulissent: nunc vero expavesco magnitudinem felicitatis meae; ab eo vituperor, qui criminatur Deum. AUG. Ab eo vituperaris, qui cum Ambrosio et caeteris sociis ejus, etiam parvulorum liberatorem praedicat Christum: quem tu non solum criminaris tanquam mentientem, ubi dicit se venisse salvare et quaerere quod perierat ; verum etiam contradicis ei, ne salvandos parvulos contumeliae dignitas? Nihil in me tamea dicis esse reprobanda; sed Dei opera damnanda: me male disputare; sed Deum nequiter creare pronuntias: me errare clamas; illum saevire: me asseris nescire legem; Deum vero nescire justitiam: me vociferaris catholicum non esse, quod dicam Christum provocare quos salvet; Deum vero juras creare quos damnet, nec ob aliud condere, nisi ut eant omnes in condemnationem. AUG. Hoc et de praescientia Dei dici potest, quae tamen a fidelibus negari non potest, et puto quod nec a vobis. Aut negate Deum
Abbreviated transcription (Latin):
qualem fides catholica nouit: ãqua
ur error exorbitauit. Neq enĩ si nemo
peccasset: feda atq monstruosa etiã
in paradiso corpora nascerentur. Iul
Non timuisti scelestissime hoc appli¬
care dõ. qđ ne ei admoueret maniche-¬
us. cõm̃tus ẽ alium condicorẽ: Ambo
quidem estis ueritatis inimici. s puta¬
batur anteã te ñ posse impietate suꝑ-¬
ari. aug ¶nte me erat ambrosiꝰ qͥ ñ erat
manicheus. Ante ipsum. hy larius. gre¬
goriꝰ. Ante hos cyprianus. ce cȩteri qͦs
cõmemorare longum ẽ: qui ñerant ma¬
nichei: &e tamen ȩccłiam docuerunt qđ
in eccłia didicerunt. trahere paruulos
originale peccatum. & exsufflandos
in exorcismis. ut eruantur de potestate
tenebrarum. & in regnum sui saluatoris
cundum u̾ba tua. etiam ipse manichȩus
ficasti ut ꝓpħa ait. sororem tuã sodomã.
Ab solui pucabit᷑ manicheus: si tuis blas¬
phemiis comparetur. Głatus in primo
oꝑis mei libro fueram qd eo ore lace¬

Expanded text:
qualem fides catholica novit, a qua qualem fides catholica novit, a qua vester error exorbitavit. Neque enim, si nemo peccasset, foeda atque monstrosa etiam in paradiso corpora nascerentur. CXVII. JUL. Non timuisti, scelestissime, hoc applicare Deo, quod ne ei admoveret Manichaeus, commentus est alium conditorem: ambo quidem estis veritatis inimici, sed putabatur ante te non posse ille impietate superari. AUG. Ante me erat Ambrosius, qui non erat Manichaeus; ante ipsum Hilarius, Gregorius; ante hos Cyprianus, et caeteri, quos commemorare longum est, qui non erant Manichaei. Et tamen Ecclesiam docuerunt, quod in Ecclesia didicerunt, trahere parvulos originale peccatum, et exsufflandos in exorcismis, ut eruantur de potestate tenebrarum, et in regnum sui Salvatoris cundum verba tua etiam ipse Manichaeus ficasti, ut propheta ait, sororem tuam Sodomam : absolvi putabitur Manichaeus, si tuis blasphemiis comparetur. Gloriatus in primo operis mei libro fueram, quod eo ore lace
Abbreviated transcription (Latin):
con sequent deinceps malȩ originis
malum ẽ cõm̃tus artificẽ: hic religio¬
sior indm̃. contumatior in naturam:
tu uͦ dicis. malos quidem nasci. s dm̃
eẽ auctorẽ maloꝵ: ꝯtumatior tuin dm̃
Honorificentior innaturam. Hȩc qͥppe
auctoris maiestate defendit᷑: auctor autẽ
feditate oꝑis accusatur. augꝰ Accusa gͦ
dm̃ si placet oꝑis fedicate: quando qͥdem
aliqua corpora tam feda nascunt᷑: ut ñ¬
nulla in eis minia deformiclitate etiam
monstra dicant᷑. Non enim alius ds̃ sic̃
manichȩus fingit: aut diminores sicut
placo eͬrat. sunt corpoꝵ conditores: sed
utiq ds̃ bonus & iustus oꝑat᷑ ctiã corpo
ralia. Quȩ sireferas ad graue iugum
suꝑfilios adam: inuenies eum. nec ma-¬
lum qualem manicheus fabricandis
corporib adhibet: nec uictum malisq
implicatum atq cõmixtum. qđ mani¬
cheus dedõ bono credere non timet. sed
plane iustum ꝓpt̾ originale peccatum:

Expanded text:
consequenter deinceps malae originis consequenter deinceps malae originis malum est commentus artificem; hic religiosior in Deum, contumacior in naturam. Tu vero dicis, malos quidem nasci, sed Deum esse auctorem malorum: contumacior tu in Deum, honorificentior in naturam: haec quippe auctoris majestate defenditur, auctor autem foeditate operis accusatur. AUG. Accusa ergo Deum, si placet, operis foeditate: quandoquidem aliqua corpora tam foeda nascuntur, ut nonnulla in eis nimia deformitate etiam monstra dicantur. Non enim alius deus, sicut Manichaeus fingit, aut dii minores, sicut Plato errat, sunt corporum conditores: sed utique Deus bonus et justus operatur etiam corpora talia; quae si referas ad grave jugum super filios Adam , invenies eum nec malum, qualem Manichaeus fabricandis corporibus adhibet; nec victum malisque implicatum atque commixtum, quod Manichaeus de Deo bono credere non timet; sed plane justum propter originale peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
nitiosius curare niteris. quã andea uul¬
nerasti: nam ut remoueres inuidiam
que interuebat. quod diceres diabolũ
conditorem hominum: correctus con¬
fiteris dm̃ conditorem: s talium. qͣles
ascͥbit manichcus pͥncipi tenebrarum.
augͣ. Om̃s homines sub peccato nasci-¬
mur: quoꝵ ipse ortus inuitio ẽ. Hoc ñ
dixit hereticꝰ inmundus manicheus: sed
catholicus sc̃s ambrosius. Porro autem
manicheus. nec omnẽ naturam in qn¬
tum natura est dicit bonam: nec eam
quã dicit naturam malam. ullomodo
dicit sanari posse ac fieribonã: quod
catholica fides dicit de natura huma¬
na pusilloꝵ atq magnoꝵ. et contra
manichȩos. & contra pelagianos. utros¬
ꝙ diu̾sis morbis. s parit insanos. Iulianꝰ.
Enim uero credens malos ẽẽ homines
conditione nascendi: illum eis deputa-¬
uit auctorem. ꝑquem mali oꝑis a dõ
in diffinitione peccati. ut putaret natu¬
rale ẽẽ qđ nisi uoluntarium eẽ ñ pot̃.

Expanded text:
erniciosius curare niteris, quam antea vulerniciosius curare niteris, quam antea vulnerasti. Nam ut removeres invidiam quae in te ruebat, quod diceres diabolum conditorem hominum; correctus confiteris Deum conditorem, sed talium quales adscribit Manichaeus principi tenebrarum. AUG. « Omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est. » Hoc non dixit haereticus immundus Manichaeus, sed catholicus sanctus Ambrosius . Porro autem Manichaeus nec omnem naturam, in quantum natura est, dicit bonam; nec eam quam dicit naturam malam, ullo modo dicit sanari posse ac fieri bonam: quod catholica fides dicit de natura humana pusillorum atque magnorum, et contra Manichaeos et contra Pelagianos, utrosque diversis morbis, sed pariter insanos. CXVI. JUL. Enimvero credens malos esse homines conditione nascendi, illum eis deputavit auctorem, per quem mali operis crimen in definitione peccati, ut putaret naturale esse, quod nisi voluntarium esse non potest;
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: & de quo ipse benefacit. etiã cũ
mali sunt homines quos facit. quia
inquantum homines sunt. non inqͣn¬
tum malisunt. eos facit. Neq enim
uasa incontumeliam fierent nͥ mali
ceñt: qui tam̃ ꝑnaturam quã facitds̃
utiq boni sunt: maliautem scđin uici¬
um: qđ contra naturam quidem. sed
tamen naturȩ inseuit inimicus: ut ex
hoc ẽẽt natura mala. hoc ẽ malus ho¬
mo: non enĩ potest eẽullum malum.
nͥ in aliquo bono:quia ñ potest esse
nisi in aliqua natura. Omĩs aut̃ nat̾a.
inquantum natura ẽ. bonum ẽ. Diligent̃
attendite quomͦ dicant᷑. quȩ uelut. con¬
traria int̾ se dici uidentur. & non sunt:
sitam̃ ñ penitus sumo suꝑbie contenti¬
onis oculos ꝑdidistis. Iulian Aqͣnesci-¬
remus dequo tempore loquereris: aba¬
dam quem ais unum om̃s fuisse. usq ad
finem. qui baptizati non sunt. dampna¬
tioni & diabolo obnoxios ꝓnuntias
inueniri. In qua sententia multo te ꝑ¬

Expanded text:
fecit; et de quo ipse bene facit, etiam cum fecit; et de quo ipse bene facit, etiam cum mali sunt homines quos facit: quia in quantum homines sunt, non in quantum mali sunt, eos facit. Neque enim vasa in contumeliam fierent, nisi mali essent: qui tamen per naturam quam facit Deus, utique boni sunt; mali autem secundum vitium, quod contra naturam quidem, sed tamen naturae insevit inimicus; ut ex hoc esset natura mala, hoc est, malus homo. Non enim potest esse ullum malum nisi in aliquo bono; quia non potest esse nisi in aliqua natura: omnis autem natura, in quantum natura est, bonum est. Diligenter attendite, quomodo dicantur, quae velut contraria inter se dici videntur, et non sunt: si tamen non penitus fumo superbae contentionis oculos perdidistis. CXV. JUL. Ac ne nesciremus de quo tempore loquereris; ab Adam, quem ais unum omnes fuisse, usque ad finem, qui baptizati non sunt, damnationi et diabolo obnoxios pronuntias inveniri. In qua sententia multo te p
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio apłi. plurimoꝵ mnerudi¬
torum tam̃ pectora cõmouistis. licet
inquarto libro breuit quomͦ incelli¬
gendum eẽt ostenderim: tam̃ aduiuan
ce xp̃o in hoc oꝑe pleniꝰ exponemus:
ita ut inscdo libro p̃t̃missis aliis. locꝰ
ipse apłicus contextu suo plenissime
disseratur. auoꝰ Ad id quod in quarto
libro tuo breuit ostendisse te dicis: te¬
dieis. insexto nr̃o tͥ responsum ẽ. Quod
aut̃ in hoc oꝑe polliceris: cum reddere
ceꝑis. ibi quam sis uamloquus appa¬
rebis. Iuł. Hic aũt breuit̃ admouerim:
qm̃ suffragari tͥ non potest ad eius sen¬
tentiȩ confirmationẽ. quam om̃is cru¬
dicio. omĩs ratio. & lex dĩ conuincit
iniquissimam. Diligens gͦ lector in¬
tendat. qđ ꝓnuntiasti d̃m eẽ factorem
maloꝵ: & tales eum condere. qui sine
aliquo ꝓpriȩ merito uoluntatis. eãt
incondempnationem prorsus om̃s.
auoꝰ. Noc dixi. quia facit hominum
naturamqͥ uicio malisunt. qđ ipse ñ

Expanded text:
testimonio Apostoli plurimorum ineruditestimonio Apostoli plurimorum ineruditorum tamen pectora commovistis, licet in quarto libro breviter quomodo intelligendum esset ostenderim  Ad TurbanChristo, in hoc opere plenius exponemus, ita ut in secundo libro, praetermissis aliis, locus ipse apostolicus contextu suo plenissime disseratur. AUG. Ad id quod in quarto libro tuo breviter ostendisse te dicis, in sexto nostro tibi responsum est : quod autem in hoc opere polliceris, cum reddere coeperis, ibi quam sis vaniloquus apparebit. CXIV. JUL. Hic autem breviter admonuerim, quoniam suffragari tibi non potest ad ejus sententiae confirmationem, quam omnis eruditio, omnis ratio, et lex Dei convincit iniquissimam. Diligens ergo lector intendat quod pronuntiasti, Deum esse factorem malorum; et tales eum condere, qui sine aliquo propriae merito voluntatis eant in condemnationem prorsus omnes. AUG. Hoc dixi: quia facit hominum naturam, qui vitio mali sunt, quod ipse non
Abbreviated transcription (Latin):
inuidetis: qnͣtacũq lo quacitate. cru¬
delitatem ur̃i huiꝰ erroris obtegendã
eẽ credatis. Iuł. Ouod quidem ui-¬
dens contrate ualere plurimũ: quasi ip¬
sotestimomio int̾rogatus. ꝑquid ergo
paruuli in regno sunt adu̾sariȩ pote¬
statis. si scͥpture creditur unũquemq
cũ uincitur tunc seruum ẽẽ uictoris.
& constat infantiam sine usu rationis
& uoluntatis. nec confligere potuisse
nec cedere: Addis: quippe. ꝑunum
hominẽ peccatum intrauit in mun¬
dum & ꝑpeccatum mors: & ita om̃s
homines ꝑtransiit: in quo om̃s pecca¬
uerunt. Sic ẽ aut̃ ds̃ nascentium
conditor: ut om̃s ex uno eant incon¬
dempnationẽ: quoꝵ non fuerit re¬
nascentium libator. Ipse quippe di¬
cturus c̃ figulus. exeadem massa fa¬
ciens uas aliud in honorem scdm mi-¬
scdiam: aliud in contumeliam scđm
iudicium: cui eantat ȩccłia. miscdiam
& iudicium: Hoc qd̾ dicis ꝑunum
hominẽ intrasse peceatum Quo

Expanded text:
invidetis, quantacumque loquacitate cruinvidetis, quantacumque loquacitate crudelitatem vestri hujus erroris obtegendam esse credatis. CXIII. JUL. Quod quidem videns contra te valere plurimum, quasi ipso testimonio interrogatus, Per quid ergo parvuli in regno sunt adversariae potestatis, si Scripturae creditur, unumquemque, cum vincitur, tunc servum esse victoris, et constat infantiam sine usu rationis et voluntatis nec confligere potuisse, nec cedere? addis : « Per unum quippe hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt » . « Sic est autem Deus nascentium conditor, ut omnes ex uno eant in condemnationem, quorum non fuerit renascentium liberator. Ipse quippe dictus est figulus ex eadem massa faciens vas, aliud in honorem secundum misericordiam, aliud in contumeliam secundum judicium » : « cui cantat Ecclesia, Misericordiam et judicium » . Hoc quod dicis, per unum hominem intrasse peccatum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
quia paruulos non eẽ homines. nul¬
lomodo potestis ostenderesut̃. Demiror
itaꝙ ausum te fuisse ponere testimoniũ
qͥqͣ dicitur. a quo enim quis deuictus ẽ hu¬
ic & seruus addictus est. qđ manifestissi¬
me pro nob̃ facit. asserentib ñ posse qͥn¬
quam obnoxium eẽ diabolo. nisiqui fu¬
erit post certam̃ uoluntatis degeneri
dedictione suꝑatus. Ate aut̃ usurpari
nondebuit. cui uchement̃ repugnat. ꝑ¬
suadenti in regno diaboli eẽ nascentes:
qui sine uoluntate propria nec uinci
utiq nec peccare potuerunt. aud Quos
dicis nascentes nec uinci nec certare
potuisse. ab illo originẽ ducunt in qͦ
om̃s peccaucrunt: quihomo. qđ est peiꝰ
sine certamine uictus ẽ. Fuit enim a¬
dam: & in illo fuimꝰ om̃s. Periit adã.
& in illo om̃s perierunt. Sinite gͦ par¬
uulos inueniri abeo: qui uenit quȩ¬
rere qd ꝑierat. Alio qͥn lib̾atorẽ iħm.¬
qm̃ &e ip̃si homines sunt. ꝓrsus hoĩb

Expanded text:
quia parvulos non esse homines nulquia parvulos non esse homines nullo modo potestis ostendere. CXII. JUL. Demiror itaque ausum te fuisse ponere testimonium, quo dicitur, A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . Quod manifestissime pro nobis facit, asserentibus non posse quemquam obnoxium esse diabolo, nisi qui fuerit post certamen voluntatis degeneri deditione superatus. A te autem usurpari non debuit, cui vehementer repugnat, persuadenti in regno diaboli esse nascentes, qui sine voluntate propria nec vinci utique, nec peccare potuerunt. AUG. Quos dicis nascentes nec vinci, nec certare potuisse, ab illo originem ducunt, in quo omnes peccaverunt: qui homo, quod est pejus, sine certamine victus est. Fuit enim Adam, et in illo fuimus omnes: periit Adam, et in illo omnes perierunt . Sinite ergo parvulos inveniri ab eo, qui venit quaerere quod perierat : alioquin liberatoremm et ipsi homines sunt, prorsus hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
gantur. & recedant aberuditione xp̃i:
quasi ea p̃cipientis quȩ capere morta¬
lium natura ñ possit: quippe malo ag¬
grauata congenito. auoꝰ. Sed & mors
congenita est: & tam̃ abea lib̾at. qͥ qͦs
uult uiuificat: ad quem debent confri¬
gere. qui uolunt a malo congenito lib̃a-¬
ri qđ ut faciant quiᷤᷤ attrahat: in eugłio
lege. Iuł. Sed eurrant ad eũ qui clamat
iugum mcum suaue ẽ & onus meũ leue
ẽ : qui & male uoluntati ueniã ꝓmesti¬
mabili liberalitate largit᷑: & innocentiã
quã creat bonã. facit in nouando ad¬
optandoq meliorem. augꝰ Ipsi sunt ho¬
mines quib inuides libatorem: qͦs ha¬
bere malũ a quo liberent᷑ negas qͦmͦ gͦ
constant̃ fidelit̾q respondes. qđ ñ in¬
agas. neab illo salui fieri credãtur par¬
uuli. sicut saluum facit popłm suum
quente didicimus appellatum eẽ iħmͤ
non igitur docere poteritis. lib̃atorem
xp̃m uos hominibus non inuidere:

Expanded text:
gantur, et recedant ab eruditione Christi, gantur, et recedant ab eruditione Christi, quasi ea praecipientis, quae capere mortalium natura non possit, quippe malo aggravata congenito. AUG. Sed et mors congenita est; et tamen ab ea liberat, qui quos vult vivificat : ad quem debent confugere, qui volunt a malo congenito liberari; quod ut faciant, quis attrahat, in Evangelio lege . CXI. JUL. Sed currant ad eum qui clamat, Jugum meum suave est, et onus meum leve est : qui et malae voluntati veniam pro inaestimabili liberalitate largitur, et innocentiam, quam creat bonam, facit innovando adoptandoque meliorem. AUG. Ipsi sunt homines, quibus invides liberatorem, quos habere malum, a quo liberentur, negas. Quomodo ergo constanter fideliterque respondes, quod non inagas, ne ab illo salvi fieri credantur parvuli, sicut salvum facit populum suuquente, didicimus appellatum esse Jesum ? Non igitur docere poteritis liberatorem Christum vos hominibus non invidere,
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑantur errori. In hoc uero scđo li¬
bro. & siuniu̾sitatẽ dogmati tui idem
agas: tam̃ ꝑnitiosius niteris em̃dare
sententiam. quã ante ꝓtulisti. Augꝰ Si
tibi parum est apłs qui dicit. ꝑunum
hominẽ peccatum intrauit in mun-¬
dum. & ꝑpeccatum mors. & ita in
om̃s homines ꝑtransiit. in quo om̃s
peccauert̃. Ambrosius utiq ñ ut ma¬
nicheus quo nomine taleͬs qualis ille
fuerat fidei criminaris: s ut catbolieꝰ
intellexit apłm. eũq intelligens ait.
Om̃s homines sub peccato nascimͣ.
quorum ipse hortꝰ inuicio ẽ. Eece de qͦ¬
tanquam de suo fructice diabolus fru¬
ctum ure decerpsit: ñde natura quam
ds̃ condidit: s deuotio quod ipse plan-¬
tauit. Neq enim qui nascunt᷑ sub pec¬
cato. possunt nisi sub auctore eẽ peccati:
suppleamus breuit̃ responsionẽ: que
capiti tuo qđ supraposuimꝰ debetur.
Constant̃ itaq fidelit̃ que respondeo.
credentes em̃dationis desperatione fran-¬

Expanded text:
cooperantur errori. In hoc vero secundo licooperantur errori. In hoc vero secundo libro, etsi universitate dogmatis tui idem agas; tamen perniciosius niteris emendare sententiam, quam ante protulisti. AUG. Si tibi parum est Apostolus, qui dicit, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt: Ambrosius utique, non ut Manichaeus, quo nomine tales, qualis ille fuerat fidei, criminaris; sed ut catholicus intellexit Apostolum, eumque intelligens ait, « Omnes homines sub peccato pascimur, quorum ipse ortus in vitio est » De tanquam de suo frutice diabolus fructum jure decerpsit; non de natura quam Deus condidit, sed de vitio quod ipse plantavit. Neque enim qui nascuntur sub peccato, possunt nisi sub auctore esse peccati, suppleamus breviter responsionem, quae capiti tuo, quod supra posuimus , debetur. Constanter itaque fideliterque respondeo, nimus, ne vobis credentes, emendationis desperatione fran
Abbreviated transcription (Latin):
iuire iusticie in scĩficationẽ. Cumcñi
seruiessetis peccati: lib̃i fuistis iusticiȩ.
Ordinatissime prorsus ipsos dicit libe¬
ros fuisse iusticie:. quos conuenerat ut
m̃bra sua in om̃i scĩficatione retinecẽt.
Uerum quia ñ parum hic immorati
sumus. ut ostenderemus certissimũ ẽẽ
qd dixeram. quia negarent lib̃um ar¬
bitrium homines. qui ur̃o fuissent ser¬
mone deterriti. & inuerum exitium
uana formidine truderentur: atq te
ẽẽ p̃cipuum arbitrii liberi negatorẽ.
reuertamur adillum librum qui ẽ ad
ualerium destinatꝰ. ut ꝓbemus primo
te negasse conditorem dm̃. nunc autẽ
alibi quidem negare. alibi scelestius
multo quã negaueras confiteris. Et
quidem quam in illo librotuo priore
absolute dm̃ negauĩs conditorem ho¬
minum: satis cum discuterctur apparu-¬
it. Dixisti quippe. qđ genus humanũ
diabolus quasi plantati a se fructicis
fructum iure decerperet:multaq alia.
quȩ loco a de argum̃toꝵ posita. huic

Expanded text:
ire justitiae in sanctificationem: cum enim servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae . Ordinatissime prorsus ipsos dicit liberos fuisse justitiae, quos convenerat ut membra sua in omni sanctificatione retinerent. Verum quia non parum hic immorati sumus, ut ostenderemus certissimum esse quod dixeram , quia negarent liberum arbitrium homines qui vestro fuissent sermone deterriti, et in verum exitium vana formidine truderentur; atque te esse praecipuum arbitrii liberi negatorem: revertamur ad illum librum, qui est ad Valerium destinatus, ut probemus primo te negasse conditorem Deum; nunc autem, alibi quidem negare, alibi scelestius multo quam negaveras confiteri. Et quidem quam in illo libro tuo priore absolute Deum negaveris conditorem hominum, satis cum discuteretur apparuit: dixisti quippe, quod « genus humanum diabolus quasi plantati a se fruticis fructum jure decerperet » ; multaque alia quae loco a te argumentorum posita huic
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia sua trahit᷑ in eiꝰ assensum.
ciã scõrum orationib contradicitis.
Ut quideni indõ dicit᷑. ne nos inferas
intemptationẽ: siut hoc non fiat in
liberi arbitrii nr̃i est potestate. quod
nisi ueniam dando p̃teritis: Iulianꝰ:
D eniq qͥd exhortatio ipsius teneret
ostendit. premittens: humanum est
qđ dico ꝓpter infirmitatem carnis
uĩȩ. Sicut enim exhibuistis m̃bra ur̃a ser¬
iure immundicie & iniquitati ad iniqͥ

Expanded text:
cupiscentia sua trahitur in ejus assensum; cupiscentia sua trahitur in ejus assensum; etiam sanctorum orationibus contradicitis. Utquid enim Deo dicitur, Ne nos inferas in tentationem; si, ut hoc non fiat, in liberi arbitrii nostri est potestate, quod nisi veniam dando praeteritis? CIX. JUL. Denique quid exhortatio ipsius teneret, ostendit, praemittens: Humanum est quod dico, propter infirmitatem carnis vestrae: sicut enim exhibuistis membra vestra servire immun
Abbreviated transcription (Latin):
qđ tu putasset. quia lib̃tate solum pecca¬
retur: debuit dicere lib̃i fuistis peccato.
non lib̃i fuistis iusticie: ut illł diceret᷑
cẽ liber. cui oꝑabat᷑ ipsa libertas. Si
enim placet etiam casuum pensart mo¬
menta: huic illos iusticiȩ dixit esse
liberos. non abhac iusticia liberos.
Consequentiꝰ gͦ hac elocutione nos
adiuuaremur: sietiam tam leues res
premere uellemus s absithoc sensum
intelligimus apłi: & elocutionum sim¬
plicit ꝓlatarum officio contenti sumꝰ.
Nichil aliud dixit magister gentium
nisi liberi fuistis. non seruistis rꝰticie.
libati estis. peccatoꝵ ueniam suscepi¬
stis: manente arbitrii libertate: ꝑquã
potuerunt. & ante peccato. & postea
obedire iusticiȩ. augꝰ. Ex isto heretico
sensu. quo dicitis ñ fieri ꝑ grãm lib̾ati¬
onem a peccato. nisi cum de preterito
accipit᷑ uenia: non aut̃ etiam ne do¬
minetur peccatum. cum quisq a con¬

Expanded text:
quod tu, putasset, quia libertate solum peccaquod tu, putasset, quia libertate solum peccaretur; debuit dicere, Liberi fuistis peccato; non, Liberi fuistis justitiae: ut ille diceretur esse liber cui operabatur ipsa libertas. Si enim placet etiam casuum pensare momenta, huic illos justitiae dixit esse liberos, non ab hac justitia liberos. Consequentius ergo hac elocutione nos adjuvaremur, si etiam tam leves res premere vellemus. Sed absit hoc: sensum intelligimus Apostoli, et elocutionum simpliciter prolatarum officio contenti sumus. Nihil aliud dixit Magister Gentium, nisi, Liberi fuistis, non servistis, justitiae: liberati estis, peccatorum veniam suscepistis, manente arbitrii libertate; per quam potuerunt et ante peccato, et postea obedire justitiae. AUG. Ex isto haeretico sensu, quo dicitis non fieri per gratiam liberationem a peccato, nisi cum de praeterito accipitur venia; non autem etiam ne dominetur peccatum, cum quisque a con
Abbreviated transcription (Latin):
tisille lib̃at: qui ñ solum dat p̃cepta ꝑ
legem: uerum ctiam donat ꝑ spm̃ cari-¬
tatem: cuiꝰ delectatione. uincat᷑ delecta¬
tio peccati. Alioquin ꝑseuerat inuicta:
& seruũ suum denet a quo enĩ quis de-¬
uictus est. huic & seruus addictus est.
Iuł. Deniq statim addit. ita eos seruos
ẽẽ iusticiȩ. sicut fuerant serui ante peccati:
ꝑ qđ potes eos iam tu si placet liberos di¬
cere peccato. cum seruiunt iusticieꝰ sicut
abillo dictisunt a iusticia liberi. cũ ser¬
uirent delicto ineptissime itaq simpli¬
citati apłicȩ uoluisti calumpniam com¬
mouere. Neq enĩ ille ut putas uigilan¬
tissime hoc qđ ẽstimas intimauit. s tu
somniculosissime quod ille ꝓtulit intueris.
Argum̃tatis quippe idõ illum libatos di¬
cere maluisse quam lib̾os. ⁊it incelligertmꝰ.
arbitrii libertate male quidem posse. be¬
ne aut̃ fieri non posse. Uerum ipse tͥ
u̾boꝵ eius ordo renititur. Namsihoc

Expanded text:
tis ille liberat, qui non solum dat praecepta per tis ille liberat, qui non solum dat praecepta per legem; verum etiam donat per Spiritum charitatem, cujus delectatione vincatur delectatio peccati: alioquin perseverat invicta, et servum suum tenet. A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . CVIII. JUL. Denique statim addit, ita eos servos esse justitiae, sicut fuerant servi ante peccati. Per quod potes eos jam tu, si placet, liberos dicere peccato, cum serviunt justitiae; sicut ab illo dicti sunt a justitia liberi, cum servirent delicto. Ineptissime itaque simplicitati apostolicae voluisti calumniam commovere. Neque enim ille, ut putas, vigilantissime hoc quod aestimas intimavit: sed tu somniculosissime quod ille protulit intueris. Argumentaris quippe, ideo illum liberatos dicere maluisse, quam liberos, ut intelligeremus arbitrii libertate male quidem posse, bene autem fieri non posse. Verum ipse tibi verborum ejus ordo renititur. Nam si hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
generis humaniꝰ bono libos. amalo dixerit
libatos: Cum gͦ inquit serui c̃ẽtis pecca¬
ti: lib̃i fuistis iusticiȩ. Quem fructum
habiuitis tunc inhis. inquib nunc crube¬
scitis:: S. ne tuestimares seruos nos pec¬
cato fieri ꝑnaturam: audi ipsum apłm
inisdem locis loquentem. An nescitis qm̃
cui exhibetis uos metipsos seruos adobe¬
diendum. serui estis cius cui obȩditis:
Siue peccati. siue obauditionis iustitiȩ:
Uos metipsos inquit exhibiustis peccato
seruos: ut intelligeres eum uoluntati ñ
natiuitati imputare peccatum. Ob hoc
ꝙͦ solum. eos dixit liberos fuisse iustitiȩ:
quia detractassent eius p̃cepta seruare.
auoꝰ Si obhoc solum dicti sunt homines
libi fuisse iusticie. qđ detrectassent eius
p̃cepta seruare: gͦ ante quã acciperent
p̃cepta iusticiȩ. quȩ detrectarent seruare.
non erant libi iusticiȩ. seruiq peccati qͥs
hocdixerit.Abhac gͦ necessitate seruitu¬

Expanded text:
generis humani, a bono liberos, a malo dixerit generis humani, a bono liberos, a malo dixerit liberatos? Cum ergo, inquit, servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae: quem fructum habuistis tunc in his, in quibus nunc erubescitis? Sed ne tu aestimares servos nos peccato fieri per naturam, audi ipsum Apostolum in iisdem locis loquentem: An nescitis quoniam cui exhibetis vosmetipsos servos ad obediendum, servi estis ejus cui obeditis, sive peccati, sive obauditionis justitiae ? Vosmetipsos, inquit, exhibuistis peccato servos; ut intelligeres, eum voluntati, non nativitati imputare peccatum. Ob hoc ergo solum eos dixit liberos fuisse justitiae, quia detrectassent ejus praecepta servare. AUG. Si ob hoc solum dicti sunt homines liberi fuisse justitiae, quod detrectassent ejus praecepta servare; ergo antequam acciperent praecepta justitiae, quae detrectarent servare, non erant liberi justitiae, servique peccati? quis hoc dixerit? Ab hac ergo necessitate servitu
Abbreviated transcription (Latin):
fessus ẽ. scđm adam carnalit̃ natos. con¬
tagium mortis antiquȩ prima natiuita¬
te contrahere. Quid est gͦ. qđ te apłis
& om̃ib catholicis fallacit̃ iungis. Qnͣ¬
doquidẽ apło fraudulent̃. catholico
aũt ep̃o & martyri. in eo qđ sensit cum
orientali & occidentali catholica eccłia.
aꝑtissime contradicis: Iulꝰ Expositio
sane quã pauli apłi sermonib admoui¬
sti. cum risu cẽt prec̾cunda: nͥ scͥpturarũ
terreret ignaros. Cumeẽtis inquit apłs
serui peccati libi fiustisiusticie. Dicert
utiq non poterat lib̃atos: qm̃ hic sermo
libationis tuncdecent̃ infertur & ꝓprie:
cum homo a noxiis lib̾at᷑. Lib̃i aũt ãuir¬
tutib dici possunt: qui decernunt. nicħ
debere uirtutib. Liber egͦo & abono
& a malo dici ñ potest: qui alteri ser¬
autẽ nisi ãmalo dici non pocest. quia u̾bũ
hoc: lib̾ationis. inse habet indicium illiꝰ
qui ꝓpulsatur angoris. Quȩ gͥ hic questio
apło de u̾bis suis fieri potuit: cum ille more

Expanded text:
ecundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere. Quid est ergo quod te Apostolis et omnibus Catholicis fallaciter jungis; quandoquidem Apostolo fraudulenter, catholico autem Episcopo et Martyri, in eo quod sensit cum orientali et occidentali catholica Ecclesia, apertissime contradicis? CVII. JUL. Expositio sane, quam Pauli apostoli sermonibus admovisti, cum risu esset praetereunda, nisi Scripturarum terreret ignaros. Cum essetis, inquit Apostolus, servi peccati, liberi fuistis justitiae. Dicere utique non poterat, Liberatos: quoniam hic sermo liberationis tunc decenter infertur et proprie, cum homo a noxiis liberatur; liberi autem a virtutibus dici possunt, qui decernunt nihil debere virtutibus. Liber ergo et a bono et a malo dici potest, qui alteri serautem nisi a malo dici non potest; quia verbum hoc liberationis in se habet indicium illius qui propulsatur angoris. Quae igitur hic quaestio Apostolo de verbis suis fieri potuit, cum ille more
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parari. ita fieri bonȩ uoluntatis ut bo¬
num uelle cogat᷑. qđ absit ut dicat᷑ ãno¬
bis: uiderit p̃clara intelligentia tua. Si
cnim cogitur: nonuult. E quid absur¬
dius. quam ut dicat᷑ nolens uelle qđ bo¬
uumẽ. De natura etiam dĩ uide qͥd
sentias. homo qui dicis cogihominem
ut bonum uelit. simalum uelle ñ possit.
Nunquid enĩ ds̃ cogit᷑ uelle bonum. qͥa
uelle non podest malum: qm̃ ẽ om̃ino
imiutabilis: Natura uͦ humana quã

Expanded text:
praeparari, ita fieri bonae voluntatis, ut bopraeparari, ita fieri bonae voluntatis, ut bonum velle cogatur quod absit ut dicatur a nobis, viderit praeclara intelligentia tua. Si enim cogitur, non vult: et quid absurdius, quam ut dicatur nolens velle quod bonum est? De natura etiam Dei vide quid sentias, homo qui dicis cogi hominem ut bonum velit, si malum velle non possit. Numquid enim Deus cogitur velle bonum, quia velle non potest malum, quoniam est omnino i
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uelle cogatur. & maliuelle ñ posht̃:
anutrũq possit appetere. Hic tu si respon¬
deris ut bonum semꝑ uelle cogat᷑
quam sis iouinianista. etiam ipse cogno¬
scis. Si aũt dixeris. & quomodo potest
ẽẽ uoluncas lib̃a. si bonum semꝑ uelle
cogatur: respondeo. quomͦ dicebatur
ante uoluntas lib̾a. simalum uelle tan¬
tummꝰ cogebatur: Sigͦ responderis
sic fieri post baptisma liberã uolunta¬
tẽ. ut & peccare & ñ peccare possit: hoc
ipso ꝓnuntiabis. liberum arbitrium
non fuisse. cum utrũq ñ poterat. Clau¬
deris undiq: dispucationis tuȩ laque¬
is: arbitrium ante baptisma liberum
fuit: facultatem habuit faciendi boni.¬
sicut facultatẽ habuit faciendi mali. or oĩs
dogmatis tui quomalum naturale ꝑsua-¬
des. scena collabitur. augꝰ. De manicheo
& iouiniano. iam me tͥ suꝑiꝰ inueniet &¬
respondisse: qui legerit. Quomͦ aut̃ dicas.
eum cuiꝰ uoluntatem nos dicimus a dño

Expanded text:
semper velle cogatur, et malum velle non possit? semper velle cogatur, et malum velle non possit? an ut utrumque possit appetere? Hic tu si responderis, Ut bonum semper velle cogatur: quam sis Jovinianista, etiam ipse cognoscis. Si autem dixeris, Quomodo potest esse voluntas libera, si bonum semper velle cogatur? respondeo, Quomodo dicebatur ante voluntas libera, si malum velle tantummodo cogebatur? Si ergo responderis, sic fieri post Baptisma liberam voluntatem, ut et peccare et non peccare possit; hoc ipso pronuntiabis liberum arbitrium non fuisse, cum utrumque non poterat. Clauderis undique disputationis tuae laqueis: arbitrium ante Baptisma liberum fuit; facultatem habuit faciendi boni,sicut facultatem habuit faciendi mali; et omnis dogmatis tui, quo malum naturale persuades, scena collabitur. AUG. De Manichaeo et Joviniano jam me tibi superius inveniet respondisse, qui legerit: quomodo autem dicas eum, cujus voluntatem nos dicimus a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
sa quam quidẽ nũquã eam ꝑ exortũ sui
constat habuisse. uoluntas appetendȩ
iugiter prauitatis incumberẽ.: & ad iun-¬
gis. uoluntas quȩ lib̾a ẽ in malis. lib̾a¬
in bonis nonẽ: Nonminori plane stui¬
ticie ꝓfessione quam ꝓfauitatis. lib̃ũ
uocas. qđ dicis nisi unum uelle ñ posse.
augꝰ. Si liberum ñ est. nͥ qđ duopocest
uelle. idest & bonũ & malum: liber ds̃
nonest. qui malum ñ potest uelle: de qͦ
etiam ipse dixisti. uerũq dixisti: ds esse
nisi iustus non potest: sicine dm̃ laudas:
ut ei aufcras lib̃tatem: An potiꝰ intelli¬
gere debes. eẽ quandam beatam necessita¬
tem: qua ds̃ in iustus ñ potest cẽ Iul
S licet nulla ex parte constet: tam̃ quid
attuleris prudens lector attendat. Con¬
sentiamꝰ uoluntacem liberam dici posse:
quȩ bonum uelle non potest. Hanc aũt
uoluntatẽ. in baptismate asseris libari.
Int̾rogo ad quẽ modum lib̾at᷑. ut bonũ

Expanded text:
sa quam quidem nunquam eam per exortum sui sa quam quidem nunquam eam per exortum sui constat habuisse, voluntas appetendae jugiter pravitatis incumberet. Et adjungis, « Voluntas quae libera ein bonis non est: » non minore plane stultitiae professione, quam profanitatis, liberum vocas, quod dicis nisi unum velle non posse. AUG. Si liberum non est, nisi quod duo potest velle, id est, et bonum et malum; liber Deus non est, qui malum non potest velle, de quo etiam ipse dixisti, verumque dixisti, « Deus esse nisi justus non potest » . Siccine Deum laudas, ut ei auferas libertatem? an potius intelligere debes esse quamdam beatam necessitatem, qua Deus injustus non potest esse? CI. JUL. Sed licet nulla ex parte constes, tamen quid attuleris prudens lector attendat. Consentiamus voluntatem liberam dici posse, quae bonum velle non potest: hanc autem voluntatem in Baptismate asseris liberari. Interrogo, ad quem modum liberatur? ut bonum
Abbreviated transcription (Latin):
autem lib̾ati ã peccato. serui facti estis
iusticie. Si aut̃ dicis. a reatu p̃teritoꝵ
maloꝵ. ñ adominatu peccati quoqͥsq
iustus eẽ ñ sinitur. eos fuisse dĩ gratia
libatos. ut aũt eis non dominet᷑ peccatũ
ipsos facere potuisse siuellent. neq ad
hoc indiguisse grã saluatoris : uͥ ponis
cum quidicit. ñ quod uolo facio bonũ.
s quod nolo malum hoc ago: Si enĩ
sub lege ñ sub grã constitutus hȩc loqͥ¬
tur: istum nega sub graui necessitats
pondere ingemere:hunc adbene ui-¬
uendum & ad recte agendũ ꝑuolun-¬
tatis arbitrium adsere liberum: claman¬
tem tͥ. mentiris aut falleris: ñ quoduo¬
lo ago: si aut sicut meliꝰ sensit ambro¬
sius. hoc etiam de seipso dicit apłs: nec
iustoꝵ ẽ in hac uita ad ꝑficiendum
bonũ tanta libertas ꝓpͥȩ uoluntatis qnͣta
erit in illa uita. uͥ non dicet᷑. ñ quod uolo
ago. Iul Ut possessione ȩternitatis amis¬

Expanded text:
autem liberati a peccato, servi facti estis autem liberati a peccato, servi facti estis justitiae . Si autem dicis, a reatu praeteritorum malorum, non a dominatu peccati, quo quisque justus esse non sinitur, eos fuisse Dei gratia liberatos; ut autem eis non dominaretur peccatum, ipsos facere potuisse si vellent, neque ad hoc indiguisse gratia Salvatoris: ubi ponis eum qui dicit, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago ? Si enim sub lege, non sub gratia constitutus haec loquitur: istum nega sub gravi necessitatis pondere ingemere; hunc ad bene vivendum et ad recte agendum per voluntatis arbitrium assere liberum, clamantem tibi, Mentiris, aut falleris; non quod volo, age. Si autem, sicut melisius hoc etiam de seipso dicit Apostolus, nec justorum est in hac vita ad perficiendum bonum tanta libertas propriae voluntatis, qerit in illa vita, ubi non dicetur, Non quod volo, ago. C. JUL. Ut possessione aeternitatis amis
Abbreviated transcription (Latin):
b. Alioqͥngr̃a iam non ẽ gra. Desine igit᷑
conuiciari nob̃ de manichȩo & iouiniano:
quib enim conuicieris in nobis. quos sub¬
secuti. negare non possumꝰ originale pec¬
catum. uideres si oculos haberes: & taceres
si frontem haberes. Sic aũt calumpniosus
es. ut alibi affirmasse medicas. ãpeccatis
hominem non posse mundari: cumita
dicam posse. ut eo quoq ꝑducat᷑. uͥ bea¬
tissimus peccare non possit. Iulianꝰ Nũc
aũt om̃ib ꝑfidus: dicis factam in natura
carnis peccati necessitatem. augͥ Tune¬
ga dixisse apłm cum eẽtis serui peccati.
libi fuistis iusticie. Aut si hoc abeo dictũ
eẽ non negas: non eum recte dixisse re¬
dargue. Si aut̃ ñ audes. nega si potes
eos quib hoc dixit habuisse in malis
lib̃am uoluntatem. quando fuerunt
libi iusticiȩ: aut habuisse lib̃am in bonis
quando fuerunt serui peceati: & abhac
seruitute eos. aude dicere ꝑseipsos ñ¬
ꝑdĩ grãm lib̃atos. quib dicit᷑. Nunc

Expanded text:
 alioquin gratia jam non est gratia . Desine igitur conviciari nobis de Manichaeo et Joviniano: quibus enim convicieris in nobis, quos subsecuti negare non possumus originale peccatum, videres si oculos haberes, et taceres si frontem haberes. Sic autem calumniosus es, ut alibi affirmasse me dicas, a peccatis hominem non posse mundari: cum ita dicam posse, ut eo quoque perducatur, ubi beatissimus peccare non possit. XCIX. JUL. Nunc autem omnibus perfidus, dicis factam in natura carnis, peccati necessitatem. AUG. Tu nega dixisse Apostolum, Cum essetis servi peccati, liberi fuistis justitiae. Aut si hoc ab eo dictum esse non negas, non eum recte dixisse redargue. Si autem non audes, nega, si potes, eos quibus hoc dicit, habuisse in malis liberam voluntatem, quando fuerunt liberi justitiae: aut habuisse liberam in bonis, quando fuerunt servi peccati: et ab hac servitute eos aude dicere per se ipsos, ni gratiam liberatos, quibus dicitur, Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
trium non negare: qd antea mali.po¬
stea boni necessitate subũtis. augꝰ. Di¬
cturus es ut uideo. dm̃ necessitate p̃mi
ut peccare non possit. qui utiq nec
potest uelle. nec uult posse peccare Im¬
mo uero si necessitas dicenda est. qua
necesse est aliquid uel eẽ uel fieriꝰ: Bea¬
tissima ẽ ista om̃ino necessitas. qͣ ne¬
cesse ẽ felicit̃ uiuere. & in eadem uita
necesse ẽ non mori: necesse ẽ. in dete¬
rius non mutari. hac necessitate. si
necessitas etiam ipsa dicenda ẽ. non
p̃muntur scĩangłi s fruunt᷑: nobis
aut̃ ẽ futura. non presens. Iuł. Uerun-¬
tam̃ ad destructionẽ totum dognatis

Expanded text:
trium non negare, quod antea mali, potrium non negare, quod antea mali, postea boni necessitate subvertis. AUG. Dicturus es, ut video, Deum necessitate premi, ut peccare non possit: qui utique nec potest velle, nec vult posse peccare. Imo vero, si necessitas dicenda est, qua necesse est aliquid vel esse, vel fieri; beatissima est ista omnino necessitas, qua necesse est feliciter vivere, et in eadem vita necesse est non mori, necesse est in deterius non mutari. Hac necessitate, si necessitas etiam ipsa dicenda est, non premuntur sancti Angeli, sed fruuntur: nobis autem est futura, non praesens. CIV. JUL. Verumtamen, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas: iouiniani redarguit uanitatẽ.
Utrũq aũt. idest & qđ contra manicheũ
&Icontra iouimianum dicimus. heresim
utãm calumpniasq subu̾tit. Iul̃. Sin
autem liberum ante ad bonũ non fuit.
& factum est post baptisma ica liberum
ut malum facere non possit: nũquã qͥdẽ
ei affuit arbitrii libeitas: & ꝓbatur si¬
sine reatu ancea peccasse: & postea sine
cura scĩtatis głam possidẽre.aug̾ Ergo
nec in dõ ẽ arbitrii libertas.quia malũ
facere non potest. sicut negare seipsũ
non pot̃: qui& nobis summo illo p̃mi¬
o largiturus est. ut ñ quidem ipsi deo
s: tamen angłis eiꝰ equales. nec nos pecca¬
re possimus. Hoc enim eis post lapsũ
diaboli. promĩto bone uoluntatis qͣ
inueritate steterunt. donasse credendꝰ
ẽ: ut postea nullus ꝑ liberum arbitriũ
nouus diabolus ficret. Iuł. Quo col¬
lecto: conuinceris inficiari ꝓrsus dog¬
mati tuo: ut ꝓmittas de liberum arbi¬

Expanded text:
veritas Joviniani redarguit vanitatem. veritas Joviniani redarguit vanitatem. Utrumque autem, id est, et quod contra Manichaeum, et quod contra Jovinianum dicimus, haeresim vestram calumniasque subvertit. CII. JUL. Sin autem liberum ante ad bonum non fuit, et factum est post Baptisma ita liberum, ut malum facere non possit: nunquam quidem ei adfuit arbitrii libertas, et probatur sine reatu antea peccasse, et postea sine cura sanctitatis gloriam possidere. AUG. Ergo nec in Deo est arbitrii libertas, quia malum facere non potest, sicut negare se ipsum non potest : qui et nobis summo illo praemio largiturus est, ut non quidem ipsi Deo, sed tamen Angelis ejus aequales, nec nos peccare possimus. Hoc enim eis post lapsum diaboli pro merito bonae voluntatis, qua in veritate steterunt, donasse credendus est, ut postea nullus per liberum arbitrium novus diabolus fieret. CIII. JUL. Quo collecto convinceris inficiari prorsus dogmati tuo; ut promittas te liberum arbi
Abbreviated transcription (Latin):
condita ẽ. bona ẽ. Que non solum sine
uicio facta est: uerum etiam cumꝑ
uitium mala ẽ. capax ẽ boni quo bona
sit. Hec uera sententia. Fallacem mani¬
chȩoꝵ eu̾tit insaniam. In baptismo aũt
ita peccata omĩa dimittuntur in dei
grã: & ad ipsum baptismũ homo p̃pa¬
rata ab illo uoluntate ꝑducit᷑. ut dem¬
ceps quãuis concupiscat sp̃c eiꝰ adu̾sus
carnẽ ne consentiat iniquitati: tamen
& caro concupiscat adu̾sus sp̃m. ut non
faciat & ille qđ uult. Uult enim et istã
carnis concupiscentiã non habere. s ñ
potest nunc: ꝓpt̃ qđ adhuc inseipso
ingemiscit. adoptionem expectans.re¬
demptionẽ corporis sui. uͥ sic habeat
carnem. ut iam peccare non possit. Nc̃
gͦ non solum potest peccare post bap¬
tismum. uerum etiã quia & bene relu¬
ctans concupiscentie carnis aliqnͣdo
ab ea trahitur ad consensionẽ. & quã¬
uis uenialia tam̃ aliqua peccata cõm¬
mictit: habet cur semꝑ hic dicat. dimute
nobis debita nr̃a. Hec quoq catholica

Expanded text:
condita est, bona est; quae non solum sine vitio facta est, verum etiam cum per vitium mala est, capax est boni, quo bona sit. Haec vera sententia fallacem Manichaeorum evertit insaniam. In Baptismo autem ita peccata omnia dimittuntur in Dei gratia, qua et ad ipsum Baptismum homo praeparata ab illo voluntate perducitur, ut deinceps quamvis concupiscat spiritus ejus adversus carnem, ne consentiat iniquitati, tamen et caro concupiscat adversus spiritum, ut non faciat et ille quod vult. Vult enim et istam carnis concupiscentiam non habere: sed non potest nunc; propter quod adhuc in se ipso ingemiscit, adoptionem exspectans redemptionem corporis sui , ubi sic habeat carnem, ut jam peccare non possit. Nunc ergo, non solum potest peccare post Baptismum, verum etiam quia et bene reluctans concupiscentiae carnis aliquando ab ea trahitur ad consensionem; et quamvis venialia, tamen aliqua peccata committit: habet cur semper hic dicat, Dimitte nobis debita nostra . Haec quoque catholica
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. Deinde cum displicet tͥ. hominẽ
non posse bonũ uelle nisi adiuuetur ab
eo qui malũ ñ potest uelle. ñ ne respicis
ei te contradicere qui dixit. sine me ni¬
chil potestis facere: & scripturȩ ubi le¬
git᷑. paratur uoluntas adño: Et ulegit᷑.¬

Expanded text:
lorum. Deinde cum displicet tibi, hominem lorum. Deinde cum displicet tibi, hominem non posse bonum velle, nisi adjuvetur ab eo qui malum non potest velle, nonne respicis ei te contradicere, qui dixit, Sine me nihil potestis facere : et Scripturae, ubi legitur, Paratur voluntas a Domino ; et ubi legit