comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis fecerit : ds̃. ẽ: Siperquid fecerit: dix fut
& facta . ẽ Si quare fecerit: quia bonũ e.
nec auctor . ẽ. &xcellentior dõ. nec ars effi¬
catior di uerbo. nec causa melior. quã utbo¬
num crear&ur abono. Hanc &iam plato
causam condendi mundi iustissimã dicit:
uta bono dõ bona opera fierent: Siueista
legerit siue abhis quilegerant fortecog¬
nouerit. siue a cerrimo ingenio inuisibilia
adĩ ꝑ ea quȩ facta sunt Intellecta cons¬
pexerit siue ab his quiita conspexerant
bona creanda bonitatẽ di : H anc inquã
causa tamiusta atque idoneã quȩ diligent
comsiderata et pie cogitata. controuersias
querentium mundioriginon terminat: Qui¬
dam heretici nonuiderunt: quia egenam
carnis huius. fragilemq: mortalitate. iam
deiusto supplicio uenientẽ. dumcin conue¬
niunt: plurima offendunt. sicut ignis. aut
frigus aut ferabestia. uel quid eius modi
nec adtendunt quã uel in suis locis naturis¬

Expanded text:
quis fecerit: Deus est; si per quid fecerit: Dixit: Fiat, quis fecerit: Deus est; si per quid fecerit: Dixit: Fiat, et facta est; si quare fecerit: Quia bona est. Nec auctor est excellentior Deo, nec ars efficacior Dei uerbo, nec causa melior quam ut bonum crearetur a Deo bono. Hanc etiam Plato causam condendi mundi iustissimam dicit, ut a bono Deo bona opera fierent; siue ista legerit, siue ab his qui legerant forte cognouerit; siue acerrimo ingenio inuisibilia Dei per ea, quae facta sunt, intellecta conspexerit, siue ab his qui ista conspexerant bona creanda bonitatem Dei, hanc, inquam, causam tam iustam adque idoneam, quae diligenter considerata et pie cogitata omnes controuersias quaerentium mundi originem terminat, quidam haeretici non uiderunt, quia egenam carnis huius fragilemque mortalitatem iam de iusto supplicio uenientem, dum ei non conueniunt, plurima offendunt, sicut ignis aut frigus aut fera bestia aut quid eius modi; nec adtendunt, quam uel in suis locis naturis
Abbreviated transcription (Latin):
transit: In cuius in corporeo contuitu simul
ad sunt. cuncta quȩnouit. qm̃tẽp̃ora itan ouit.
Nullis suis temporalib notionib: quẽ ad modũ
temporalia mou& nullis suis teporcdlib mo¬
tibus Ibiergo uidit bonũ. eẽ quod fecit : ubi
bonu. ee. uidit ut facer&. Quia factũ uidit¬
̃ scientiam duplicauit: uel ex aliqua parte aux̃
tãquã minoris scientiȩ fuerit prius quã face¬
r& quod uider& quitã ꝑ fecta non operar&.
nisita ꝑfecta scientia cur nibil iã ex eiꝰ ope¬
ribus adderetur: Qua ꝓpter sitantũ modo
nob insinuandũ ess& quifecit lucem : suffice¬
r& dicere fecit ds̃ lucem Siautẽ non solum
qui fecerit: uerum &iã ꝑquid fecerit : satis. e&
ita enuntiari. Etdixit ds̃ fiat lux. & fac¬
ta .ẽ. lux. ut nontantũ dm̃ sed etiã ꝑ uerbum
lucem fecissenos semꝰ: Quia uero triaquȩdam
maxime scienda. decreatura nob̵ oportuit
& uidit ds̃ lucem quiabona .e. Siergo querimꝰ

Expanded text:
transit, in cuius incorporeo contuitu simul transit, in cuius incorporeo contuitu simul adsunt cuncta quae nouit; quoniam tempora ita nouit nullis suis temporalibus notionibus, quem ad modum temporalia mouet nullis suis temporalibus motibus. Ibi ergo uidit bonum esse quod fecit, ubi bonum esse uidit ut faceret; nec quia factum uidit scientiam duplicauit uel ex aliqua parte auxit, tamquam minoris scientiae fuerit priusquam faceret quod uideret, qui tam perfecte non operaretur, nisi tam perfecta scientia, cui nihil ex eius operibus adderetur. Quapropter. si tantummodo nobis insinuandum esset quis fecerit lucem, sufficeret dicere, fecit Deus lucem; si autem non solum quis fecerit, uerum etiam per quid fecerit, satis esset ita enuntiari: Et dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux; ut non tantum Deum, sed etiam per Verbum lucem fecisse nossemus. Quia uero tria qumaxime scienda de creatur ae nobis, oportet et vidit Deus lucem quia bona est. Si igitur quaerimus;
Abbreviated transcription (Latin):
quod placuerat in arte faciendum. non quod
ullomodo ds̃ scientia uarietur. & aliudinea
faciat quȩ nondum sunt. aliud que iam sunt
aliud que fuerunt Non enim morenro illeqđ
uel quod p̃teritũ respicit. sed alio modo quodã
anr̃a ru cogitationu consuetudine longe al¬
teque diuerso: illequippe nonex hoc in illud
cogitatione mutata. sed omnino in cõmutabilit
uidet. ita ut illa quidem queteporalia fiunt.
et futura nondum sunt & p̃sentia iamsint. &
preexͥta non sint. Ipscuero hecomnia stabilȩ
sempiterna p̃sentia conprehendit: necalit̃
oculis alit̃m̃te. Nonenim ex animo constat
& corpore. nec aliternunc. aliter antea & alit̃
postea : qm̃ non sicut nr̃a ita eiꝰ quoq: scientia
tru teporum p̃sentis uidelic& & p̃teriti uel
futuri uarietate mutat᷑. apud quẽ non .e. im¬
mutatio. nec mom̃ti obumbratio. Nequeenĩ
eius intentio. de cogitatione in cogitationẽ

Expanded text:
quod placuerat in arte faciendum; non quod quod placuerat in arte faciendum; non quod ullo modo Dei scientia uarietur, ut aliud in ea faciant quae nondum sunt, aliud quae iam sunt, aliud quae fuerunt; non enim more nostro illuel quod praeteritum est respicit; sed alio modo quodam a nostrarum cogitationum consuetudine longe alteque diuerso. Ille quippe non ex hoc in illud cogitatione mutata, sed omnino incommutabiliter uidet; ita ut illa quidem, quae temporaliter fiunt, et futura nondum sint et praesentia iam sint et praeterita iam non sint, ipse uero haec omnia stabili ac sempiterna praesentia conprehendat; nec aliter oculis, aliter mente; non enim ex animo constat et corpore; nec aliter nunc et aliter antea et aliter postea; quoniam non sicut nostra, ita eius quoque scientia trium temporum, praesentis uidelicet et praeteriti uel futuri, uarietate mutatur, aput quem non est inmutatio nec momenti obumbratio. Neque enim eius intentio de cogitatione in cogitationem
Abbreviated transcription (Latin):
noc te uocauit. Non hoc loco additum .ẽ. &ui¬
dit ds̃ quia bonum ẽ. neutrumq appellaret᷑
bonum cũ e&. horum alterũ malũ. uitio ꝓprio
nonnatura: & ideo sola ibilux placuit con¬
ditori. tenebre aute angelicȩ & si fuerant or¬
dinande. non tam̃ fuerant ad probande. Quid¬
.ẽ enim aliud intellegendum in eo qđ ꝑ omnia
dicitur: Vidit ds quia bonum .ẽ. nisi operis ad¬
probatio. secundum artem facti quaȩ sa pientia
di .e. ds autẽ usque adeo Noncũ factũ . ẽ.
tunc didicit bonum: ut niħ eorũ fier&. siei fuis¬
s& in cognitum Dum ergo uidet quiabonũ ẽ.
quid nisi uidiss& antequã fier&. nonutique
fuer& docet bonum eẽ nondiscit &plato qͥde
plus ausus e dicere elatũ esse scilic& dm̃ gau¬
dio mundi uniuersitate ꝑfecta: ubi et ipse
nonusq: ad eo de sipiebat ut putar& dm̃ sui
operis nouitate factum beatiorem. sed sico sten¬
dere uoluit artificisuo placuisse iam factũ

Expanded text:
vocavit noctem : non hoc loco additum est, Et vivocavit noctem : non hoc loco additum est, Et vidit Deus quia bonum est, ne utrumque appellaretur bonum, cum esset horum alterum malum, uitio proprio, non natura. Et ideo sola ibi lux placuit Conditori; tenebrae autem angelicae, etsi fuerant ordinandae, non tamen fuerant adprobandae. est enim aliud intellegendum in eo, quod per omnia dicitur: Vidit Deus quia bonum est, nisi operis adprobatio secundum artem facti, quae sapientia Dei est? Deus autem usque adeo non, cum factum est, tunc didicit bonum, ut nihil eorum fieret, si ei fuisset incognitum. Dum ergo uidet quia bonum est, quod, nisi uidisset antequam fieret, non utique fieret: docet bonum esse, non discit. Et Plato quidem plus ausus est dicere, elatum esse scilicet Deum gaudio mundi uniuersitate perfecta. Ubi et ipse non usque adeo desipiebat, ut putaret Deum sui operis nouitate factum beatiorem; sed sic ostendere uoluit artifici suo placuisse iam factum,
Abbreviated transcription (Latin):
sed uoluntitis malum occultũ autincertũ. ec.
silentio quo dubidix̃ ds̃ fiat lux et facta .e. lux
continuo subiunctum .ẽ. & uidit ds̃ lucem
quodbona ẽ non post quã separauit inter
lucem ettenebras. &uocauit ds̃ lucẽ diẽ. & te¬
nebras nocte. nesi mulcũ luce. &iã talib tenebris
testimoniũ placiti sui ꝑ hibuis se uideretur
Namubi tenebrȩ inculpabiles sunt. int̃quas
et lucẽ istã. hisoculis conspicuã. lumina riacli
diuidunt: non ante sed post infertur. Etuidit
ds quia bonũ ẽ. Posuit illa inquit infirmam̃to
celilucere suꝑterram etpreesse diei. et nocti: & se¬
parare inter lucẽ eitenebras & uidit ds̃ qđ
ess& bonum Vtrumq placuit: quia utrũq
sine peccato. e. Ubi autẽ dixit ds̃. fiat lux &
facta ẽ. lux. Etuidit ds̃ luce quia bona ẽ.
& post modum infertur et separauit ds̃ int luce
etunebras. et uocauit ds̃ lucemdim. & tonebras

Expanded text:
sed uoluntatis malum occultum aut incertum esse sed uoluntatis malum occultum aut incertum esse silentio, quod, ubi dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux, continuo subiunctum est: Et uidit Deus lucem quia bona est; non postea quam separauit inter lucem et tenebras et uocauit lucem diem et tenebras noctem, ne simul cum luce etiam talibus tenebris testimonium placiti sui perhibuisse uideretur. Nam ubi tenebrae inculpabiles sunt, inter quas et lucem istam his oculis conspicuam luminaria caeli diuidunt, non ante, sed post infertur: Et uidit Deus quia bonum est. Posuit illa, inquit, in firmamento aeli lucere super terram et praeesse diei et nocti et separare inter lucem et tenebras. Et uidit Deus quia bonum est. Utrumque placuit, quia utrumque sine peccato est. Ubi autem dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux. Et uidit Deus lucem quia bona eet postmodum infertur, Et separavit Deus inter lucem et tenebras; vocavitque Deus lucem diem, et tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
& diuisit ds inter lucem et tenebras: etuoca¬
uit ds̃ lucem diem ettenebras noctem Solus
quippeille ita dis cernere potuit: qui potuit
etiam prius quã caderent p̃scre casuros. &¬
lumine priuatos ueritatis. intenebrosa suꝑ¬
bia remansuros Naminter istumnotissimu
diem & noctẽ. Id .ẽ. inter hanc lucem & haste¬
nebras uulgatissimas. sensibus nr̃is luminaria
cȩli ut diuiderent imperauit Fiant inquit lu¬
minaria infirmam̃to celi. ut luceant suꝑt̃rã
et diuidant interdiem et noetẽ : Et paulo post
Et fecit inquit ds̃ luminaria magna luminase
maius in principia diei: & luminare minus
ti. et diuidere inter lucẽ ettenebras: Interillã
uerolucẽ que scã societas angeloꝵ ẽ: in lustrati¬
one ueritatis intelligibiliter fulgentis. & ei
contrarias tenebras. id .ẽ. maloꝵ angelorum
a uersorum aluce iustitiȩ teterrimasmentes ipse
diuidere potuit: cui &iam futurum nonnaturȩ

Expanded text:
Et diuisit Deus inter lucem et tenebras; et uocaEt diuisit Deus inter lucem et tenebras; et uocauit Deus lucem diem et tenebras uocauit noctem. Solus quippe ille ista discernere potuit, qui potuit etiam priusquam caderent praescire casuros et priuatos lumine ueritatis in tenebrosa superbia remansuros. Nam inter istum nobis notissimum diem et noctem, id est inter hanc lucem et has tenebras, uulgatissima sensibus nostris luminaria caeli ut diuiderent imperauit: Fiant, inquit, luminaria in firmamento caeli, ut luceant super terram et diuidant inter diem et noctem; et paulo post: Et fecit, inquit, Deus duo luminaria magna, luminare maius in principia diei, et luminare minus  diei et nocti et diuidere inter lucem et tenebras. Inter illam uero lucem, quae sancta societas angelorum est inlustratione ueritatis intellegibiliter fulgens, et ei contrarias tenebras, id est malorum angelorum auersorum a luce iustitiae taeterrimas mentes, ipse diuidere potuit, cui etiam futurum non naturae,
Abbreviated transcription (Latin):
non uerboꝵ sedrerũ doquentia contrarioꝵ
oppositione. scđi pulchritudo componitur Aꝑtis¬
sime hoc positum. ẽ. in libro ecclesi astico istomodo
Contramalum bonum .e. & contra mortẽ uita
sicut contra pium peccator & sic intuere in ope¬
ra omnia altissimq. bina bina: unũ contraunũ
adhoc sit utilis. quod plures sententias ueritatis
parit. et in lucem notitiȩ deducit. Dũ alius eũ
sic aliussic intellagit: itatam̃ ut qđ in obscuro
loco intellegitur. uel atestatione rerũ manifes¬
tarum. uel aliis locis minime dubus asseratur.
siue cũ multa tractantur. adid quoq ꝑueniat᷑
quod sensit ille quiscripsit. siucid lateat. Sed
ex occasione tractandȩ profundȩ obscuritatis
alia quȩdã : dicant᷑ : non michi uidetur ab ope¬
rib dĩ absurda sententia. sicũtlex illa prima
facta ẽ. angeli creati intellogunt᷑ inter scos̃ angelos
& in mundos fuisse discretũ abi dic tum. ẽ.

Expanded text:
non uerborum, sed rerum eloquentia contrariorum non uerborum, sed rerum eloquentia contrariorum obpositione saeculi pulchritudo conponitur. Apertissime hoc positum est in libro ecclesiastico isto modo: Contra malum bonum est et contra mortem uita; sic contra pium peccator. Et sic intuere in omnia opera Altissimi, bina bina, unum contra unum. ad hoc sit utilis, quod plures sententias ueritatis parit et in lucem notitiae producit, dum alius eum sic, alius sic intellegit ita tamen ut, quod in obscuro loco intellegitur, uel adtestatione rerum manifestarum uel aliis locis minime dubiis sive cum multa tractantur, ad id quoque perveniatur, quod sensit ille qui scripsit; sive id quidem lateat, sed ex occasione tractandae profundae obscuritatis alia quaedam vera dicantur: non mihi videtur ab operibus Dei absurda sententia, si cum lux illa prima facta est, Angeli creati intelliguntur, et inter sanctos Angelos et immundos fuisse discretum, ubi dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
sdoꝵ tã quã pulcherrimũ carnẽ &iã exqͥb dã
quasi antithetis honestar&. antithea enim
quȩ a ppellant̃. in ornam̃tis g̾ locutionis sunt
decentissima: quȩ latine ut appellent᷑ apposita
uel quod ex p̃ssius dr̃ contra posita iñ t̃. apud
nos huius uocabuli consuctudo: tamen eis dem
ornamentis locutionis &iam sermolatinus
utatur. immolinguȩ omniũ gentiu: his anti¬
thetis. et paulus apłs in scđa ad corinthiosepłi
lllum locũ suauiter explicat ubi dicit. ꝑ arma
iustitiȩ dextera et sinistra. ꝑ głam &igno¬
bilitatẽ. ꝑ infamiã & bonã famã. ut seducto¬
res ueraces utignoram & cognoscim. qua si
morientes etecce uiuimꝰ. ut cohertiti & non
mortificati. ut tristes sꝗꝑ aut̃ gaudentes.
sicut ogeni multos autẽ ditantes. tãquã
niħ habentes & oma possidentes: Sicutergo
ista contraria contrariis aꝓposita. sermo¬
nis pulchritudinm reddunt : ita quadam.

Expanded text:
saeculorum tamquam pulcherrimum carmen etiam ex quibusdam saeculorum tamquam pulcherrimum carmen etiam ex quibusdam quasi antithetis honestaret. Antitheta enim quae appellantur in ornamentis elocutionis sunt decentissima, quae Latine uel appellentur obposita, uel, quod expressius dicitur, contraposita. Non est aput nos huius uocabuli; consuetudo, cum tamen eisdem ornamentis locutionis etiam sermo Latinus utatur, immo linguae omnium gentium. His antithetis et Paulus apostolus in secunda ad Corinthios epistula illum locum suauiter explicat, ubi dicit: Per arma iustitiae dextra et sinistra: per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur; quasi morientes, et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati; ut tristes, semper autem gaudentes; sicut egeni, multos autem ditantes; tamquam nihil habentes et omnia possidentes. Sicut ergo ista contraria contrariis obposita sermonis pulchritudinem reddunt: ita quadam
Abbreviated transcription (Latin):
grande testimonium .e. naturȩ bonȩ: sed ds
sicut natuit. rum bonarum optim creator ẽ
ita malaru uoluntatũ iustissimꝰ ordinator:
Vtcum illi male utuntur naturis bonis. ipse
bene utatur. &iam uoluntatib malis Itaque
fecit: utdiabolus inftitutione illius bonisuo¬
luntate sua malus in inferiorib ordinatus in¬
luderetur ab angelis eius: Id ẽ ut ꝓsint tẽptati¬
onescius scĩs quibus cos sub eẽ. desiderat:
& qm̃ ds̃ cum cum conder& futurȩ maligni¬
tatis cius non erat utiq ignarus & p̃ uidebat
quȩ bona donalis &i ess& ipse facturus: ꝓpte¬
rea᷑ quod psalmait draco hic quẽ finxisti
ad inludendumei: utin eo ipso. quod eũ finx̃
lic& ꝑsuã. bonitatt̃  bonumiam lꝑ suã p̃ scien¬
tiam p̃parasse intellegatur . quomodo illo
gelorum. seduel hominum crear&. Quemalũ
futurum ee presciss& : nisi pariter noss& qͥb:
eos bonoꝵ usib cõmodar&. atqueta ordinẽ

Expanded text:
grande testimonium est naturae bonae. Sed Deus grande testimonium est naturae bonae. Sed Deus sicut naturarum bonarum optimus creator est, ita malarum uoluntatum iustissimus ordinator, ut, cum illae male utuntur naturis bonis, ipse bene utatur etiam uoluntatibus malis. Itaque fecit, ut diabolus institutione illius bonus, uoluntate sua malus, in inferioribus ordinatus inluderetur ab angelis eius, id est, ut prosint tentationes eius sanctis, quibus eas obesse desiderat. Et quoniam Deus, cum eum conderet, futurae malignitatis eius non erat utique ignarus et praeuidebat quae bona de malo eius esset ipse facturus: propterea psalmus ait: Draco hic, quem finxisti ad inludendum ei, ut in eo ipso quod eum finxit, licet per suam bonitatem bonum, iam per suam praescientiam praeparasse intellegatur quo modo illo gelorum, sed uel hominum crearet, quem malum futurum esse praescisset, nisi pariter nosset quibus eos bonorum usibus commodaret adque ita ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
cum in ipsorum etiam hominũ estimatione. quo
certa natura tantȩ ẽ. dignitatis. pleruq carius
comparatur ȩquus quam seruus. gema quã famu¬
lu: Ita lib tate iudicandi plurimũ distat ratio
considerantis: annecessitate indigemis. scu
uoluptate cupientis. cumif łi quid ꝑ seipsum
sita s autẽ quid. ꝓptir quid. ex petat cogitat:¬
& ista quiduerũ luce mentis appareat: Uolup¬
tas uero quid iocundum corporis sensib blandi¬
atur expectat sed tantũ ual& innaturis rati¬
on abilib quoddã ueluti ponđ uoluntatis & imo¬
ris. ut tum ordine naturȩ angeli hominib: tam̃
lege iustitiȩ bonihomines malis angelis p̃fe.¬
figmenti dñi. quia sine dubio ubi e& uitium
malitiȩ. natura non uitiata p̃ces sit Vitui aute
ita contra naturã ẽ ut non possit nisi nocere
naturȩ: Nonitaque e&. uitium recedere ad õ.
nisinaturȩ cuius. iduitiu .c̃. Potius cõmpeter&
esse cumdõ. Qua propter etiam uolunta smala

Expanded text:
cum in ipsorum etiam hominum aestimatione, quorum cum in ipsorum etiam hominum aestimatione, quorum certe natura tantae est dignitatis, plerumque carius conparetur equus quam seruus, gemma quam famula? Ita libertate iudicandi plurimum distat ratio considerantis a necessitate indigentis seu uoluptate cupientis, cum ista quid per se ipsum sitas autem quid propter quid expetat cogitat, et ista quid uerum luci mentis appareat. uoluptas uero quid iucundum corporis sensibus blandiatur expectat. Sed tantum ualet in naturis rationalibus quoddam ueluti pondus uoluntatis et amoris, ut, cum ordine naturae angeli hominibus, tamen lege iustitiae boni homines malis angelis praeffigmenti Domini. Quia sine dubio, ubi esset uitium malitiae, natura non uitiata praecessit. Vitium autem ita contra naturam est, ut non possit nisi nocere naturae. Non itaque esset uitium recedere a Deo, nisi naturae, cuius id uitium est, potius conpeteret esse cum Deo. Quapropter etiam uoluntas mala
Abbreviated transcription (Latin):
nonille comnstituit. a quo ẽ omĩs modus¬
omnis species omis ordo. sine quib mhilror
inueniri uel cogitari potest: quanto magis
angelici creitura que omnia atera qued s̃
comndiditmaturȩ dignitate p̃cedit: Inhis enĩ
quȩ quo quomodo sunt. et non sunt quodds̃ .e.
a quo ficta sunt. p̃ponuntꝰ uiuentia ñ uiuenti¬
bus: sicut ea quȩ habent uim gignendi. uł &ia
appetendi. his quȩ isto motucarent. & in hisqͣ̃
uiuunt. preponunt sentientia. non senti entib
sicut arborib animalia. & in his quȩ sentiunt
alius ꝓ suo cuiusq usu estimationis modus:
quo fit ut quędam sensu carentia quib dã sen¬
tientib p̃ponam: Intantũ ut si potestas. e&
ca pror sus denatura rerum auferre uellenus.
siuequeminea locum habeant ignorantes. siue
&iam sciamus nr̃is ea commodis post ponentes:
Quis enim domisuȩ panem non habere quã mu¬
res. nummos quã pulices malit: sed quid mirũ

Expanded text:
non ille constituit, a quo est omnis modusnon ille constituit, a quo est omnis modusomnis species, omnis ordo, sine quibus nihil rerum inueniri uel cogitari potest; quanto magis angelica creatura, quae omnia cetera, quae Deus condidit, naturae dignitate praequae quoquo modo sunt, et non sunt quod Deus est a quo facta sunt, praeponuntur viventia non viventibus; sicut ea quae habent vim gignendi vel etiam appetendi, his quae isto motu carent. Et in his quae vivunt, praeponuntur sentientia non sentientibus, sicut arboribus animalia. Et in his quae sentiunt, alius pro suo cujusque usu aestimationis modus, quo fit ut quaedam sensu carentia quibusdam sentientibus praeponamus, in tantum ut si potestas esset, ea prorsus de natura rerum auferre vellemus, sive quem in ea locum habeant ignorantes, sive etiamsi sciamus, nostris ea commodis postponentes. Quis enim non domi suae panem habere quam mures, nummos quam
Abbreviated transcription (Latin):
legnur fuisse aliquando sinepeccato: Namex¬
pressius i paulo post dr: ambulasti indieb
tuis sine uitio Quȩsi aliter conuenientius
intelliginequeant. oport& &iã illud quod
dictu . e. inueritate nonsteait. sic accipiam
quod inueritate fuerit. sed non ꝑmanserit:
Ctillud quod ab initio diabolus peccat non abini¬
tio ex quo ertatus ẽ. peccare putandus est: sed
abinitio peccati. quod ab ipsius suꝑbia coeperit
esse petcatum: Nec illud quod scriptum ẽ in libro
iobcum dediabolo sermo. e& hoc .e. initiũ fig¬
mentidnĩ quod fecit ad inludendum ab ange¬
lis suis cui consonare uidetur & psalmubile¬
gitur. dra cohic quem finc xisti ad inludendũc
Sic intellegendum ẽ. ut ex istimemus gtalem
ab initio creatum cui angelis in luder&. sed
in hac poena post peccatũ: ordinatũ. Initium
uero figmentum .ẽ. dni. Non enim ẽ. ulla na¬
tura &iam in ex tremis infimisq bestiolis quã

Expanded text:
legitur fuisse aliquando sine peccato. Nam exlegitur fuisse aliquando sine peccato. Nam expresses ei paulo post dicitur: Ambulasti in diebus tuis sine uitio. Quae si aliter conuenientius intellegi nequeunt, oportet etiam illud, quod dictum est: In ueritate non stetit, sic accipiamus, quod in ueritate fuerit, sed non permanserit; et illud, quod ab initio diabolus peccat, non ab initio, ex quo creatus est, peccare putandus est, sed ab initio peccati, quod ab ipsius superbia coeperit esse peccatum. Nec illud, quod scriptum est in libro Iob, cum de diabolo sermo esset: Hoc est initium figmenti Domini, quod fecit ad inludendum ab angelis suis cui consonare uidetur et psalmus, ubi legitur: Draco hic, quem finxisti ad inludendum ei, sic intellegendum est, ut existimemus talem ab initio creatum, cui ab angelis inluderetur, sed in hac poena post peccatum ordinatum. Initium ergo eius figmentum est Domini; non enim est ulla natura etiam in extremis infimisque bestiolis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ritate nonstetit . qui aueritas non .ẽ. in eo:
tamquã ea sit causa inueritate Nonsteterit.
quod inco ueritas non sit: Cumpotius ea sit
causa ut in ea ueritas non sit. quo inueritate
nonstetit: Ista locutio .ẽ. & in psilmo Ego
clamaui qm̃ ex audistimeds̃: Cumdicendũ
fuisse uideatur : ex audistimeds̃ qm̃ clama¬
ui adte Sed cumdixiss& egolamaui: tãqua
abeo querer& unde seclamasse monstra r&
ab affectu ex auditionisdi clamoris sui oftendit
affectu. taqua dicer& Hincostenido clamis¬
dediabolo iohs. ab initio diabolus peccat.
non intellegunt Sinaturalis .e. nullomodo
esse peccatum Sedquid respondetur ꝓpheticis
testimonus. siue quodait esaias subfigurata
ꝑ sona principis babiloniȩ diabolũ notas
quomodo cetidit lucifer qui mane oriebat̾.
siue quodhie techiel. indelicus para disidĩ fu¬
isti omnilapide p̃tioso ornatus es. ubu ntel¬

Expanded text:
ritate non stetit, quia ueritas non est in eo, ritate non stetit, quia ueritas non est in eo, tamquam ea sit causa, ut in ueritate non steterit, quod in eo ueritas non sit; cum potius ea sit causa, ut in eo ueritas non sit, quod in ueritate non stetit. Ista locutio est et in psalmo: Ego clamaui, quoniam exaudisti me Deus; cum dicendum fuisse uideatur: Exaudisti me Deus, quoniam clamaui. Sed cum dixisset: \'Ego clamaui, tamquam ab eo quaereretur, unde se clamasse monstraret, ab effectu exauditionis Dei clamoris sui ostendit affectum; tamquam diceret: \'Hinc ostendo clamasde diabolo Iohannes: Ab initio diabolus peccat, non intellegunt, si natura talis est, nullo modo esse peccatum. Sed quid respondetur propheticis testimoniis, siue quod ait Esaias sub figurata persona principis Babyloniae diabolum notans: Quo modo cecidit Lucifer. qui mane oriebatur; siue quod Hiezechiel: In deliciis paradisi Dei fuisti, omni lapide pretioso ornatus es? Ubi intel
Abbreviated transcription (Latin):
bolo. Ille homicida erat abinitio & inuer¬
tate nonsteat: sic esse accipiendũ. ut non
solum homicida fuerit abinitio Id .e. in ini¬
tio humanigeneris. ex quo utiq homo fac¬
tus . ẽ. quem decipiendo possit occidere. uerũ
etiam abinitio suȩ conditionis inueritate
non steterit : & ideo numquã beatus cũ scĩs
angelis steterit. suo recusans eẽ. subdituscre¬
atori. & sua ꝑsuꝑbiam uelut priuata potes¬
tate l&ictus. hac ꝑ hoc falsus & fulla quia
neque quis quam potestate omnipotentis eua¬
dit: & qui ꝑpiam subiectionẽ noluit tenere
quoducreest: affectat ꝑ suꝑbiam Sedinue¬
gi uoluit: inqua utiq sistetis s& ciusparticeps
factus. beatus cum scis angelis ꝑmaner&:¬
Subicit autẽ indicium: quasi quȩ sissemus
unde ostendatur qđ inueritate non steterit :
atque ait. quia non .ẽ in eo. Ess& autẽ in eo:
sun illa fietiss& : Locutione autẽ dictũ ẽ.
minus usitate : sic enim uidetur sonareInue¬

Expanded text:
bolo in euangelio: Ille homicida erat ab initio et in uerbolo in euangelio: Ille homicida erat ab initio et in ueritate non stetit, sic esse accipiendum, ut non solum homicida fuerit ab initio, id est initio humani generis, ex quo utique homo factus est, quem decipiendo posset occidere, uerum etiam ab initio suae conditionis in ueritate non steterit et ideo numquam beatus cum sanctis angelis fuerit, suo recusans esse subditus creatori et sua per superbiam uelut priuata potestate laetatus, ac per hoc falsus et fallax, quia nec quisquam potestatem Omnipotentis euadit, et qui per piam subiectionem noluit tenere quod uere est, adfectat per superbam egi uoluit, in qua utique si stetisset, eius particeps factus beatus cum sanctis angelis permanerSubjecit autem indicium, quasi quaesissemus unde ostendatur quod in veritate non steterit, atque ait, Quia non est veritas in eo. Esset autem in eo, si in illa stetisset. Locutione autem dictum est minus usitata. Sic enim uidetur sonare: In ue
Abbreviated transcription (Latin):
sepotuimus: Quis enim catholicus xp̃ianus
ignorat. nullum nouum diabolum exbonis
angelis ulterius futurum. sicut nec istũ in soci¬
etatem bonorum angeloꝵ ulterius re. diturũ.
Veritas quippe in euugło scĩs fidelib ꝓ
mittit. quod erunt equales angelis di: quibus
etiam ꝓmittitur. quodibunt inuitã &ernam:
Porro autẽ sinos certisim. nũquã nos ex illa
inmortali felicitate casuros illi uero certiñ sunt.
iam potiores. non equales erimꝰ. Sed quia ne¬
qua quã ueritas fallit. & equales eis erimus :
profecto etiam ipsi certi sunt sua fdicitatis
ȩternȩ. cuius illi aliquando certi non fuer̃:
Non enim erat corum eterna felicitas : cuius.
certi essent quae finem fuerat habitura
Restat ut aut inp̾ares fuerint. autsipares
fuerunt. post istorumruinam illis certesci¬
entia suȩ sempit̃ nę felicitatis accesserit:
Nisi forte quis dicat. id quod dñs ait dedia

Expanded text:
se potuimus. Quis enim catholicus Christianus se potuimus. Quis enim catholicus Christianus ignorat nullum nouum diabolum ex bonis angelis ulterius futurum, sicut nec istum in societatem bonorum angelorum ulterius rediturum? Veritas quippe in euangelio sanctis fidelibusque promittit, quod erunt aequales angelis Dei; quibus etiam promittitur, quod ibunt in uitam aeternam. Porro autem si nos certi sumus numquam nos ex illa inmortali felicitate casuros, illi uero si certi non sunt, iam potiores, non aequales eis erimus. Sed quia nequaquam Veritas fallit et aequales eis erimus, profecto etiam ipsi certi sunt suae felicitatis aeternae. Cuius illi alii quia certi non fuerunt non enim erat eorum aeterna felicitas cuius certi essent, quae finem fuerat habitura, restat, ut aut inpares fuerint, aut, si pares fuerunt, post istorum ruinam illis certa scientia suae sempiternae felicitatis accesserit. Nisi forte quis dicat id, quod Dominus ait de dia
Abbreviated transcription (Latin):
ut& bono in commutabili quod ds̃ .e. sineulla
molestia ꝑfruatur . & in eo sesanum. in ȩternum
esse mansurum: Neculla dubitatione cunctet᷑.
necullo errore fallatur : hanc habere angelos
lucis. pia fide credimꝰ. hanc antequã caderent
habuisse angelos peccatores. qui sua prauitate
illa luce priuati sunt. consequenti ratione colimꝰ
Habuisse tamen aliquã & si non prescientiam
beatitudinem: siuitã egrrunt ante peccatũ ꝓ¬
fecto credendi sunt: Aut sidurũ uidetur. quando
factisunt angeli alios credere ita factos utñ
acciperent prescientiam. uel ꝑ seuerbitiã cas sui
Alios aute ita utueritate certissima & nitatẽ
sue beatitudinis nossent. sed equalis felicitatis.
utoms abinitio creatisunt. & ita fuerant done
ifti quinunc mali sunt ab illo bonitatis lumine
sua uoluntate cecidissent. proculdubio mul¬
to est durius nunc putare angelos scõs & ne
ignorare. quod nos deillis ꝑscripturas scãs nos¬

Expanded text:
ut et bono incommutabili, quod Deus est, sine ulla ut et bono incommutabili, quod Deus est, sine ulla molestia perfruatur et in eo se in aeternum esse mansurum nec ulla dubitatione cunctetur nec ullo errore fallatur. Hanc habere angelos lucis pia fide credimus; hanc nec antequam caderent habuisse angelos peccatores, qui sua prauitate illa luce priuati sunt, consequenti ratione colligimus; habuisse tamen aliquam, etsi non praesciam, beatitudinem, si uitam egerunt ante peccatum, profecto credendi sunt. Aut si durum uidetur, quando facti sunt angeli, alios credere ita factos ut non acciperent praescientiam uel perseuerantiae uel casus sui, alios autem ita ut ueritate certissima aeternitatem suae beatitudinis nossent, sed aequalis felicitatis omnes ab initio creati sunt, et ita fuerunt, donec isti, qui nunc mali sunt, ab illo bonitatis lumine sua uoluntate cecidissent: procul dubio multo est durius nunc putare angelos sanctos aetignorare, quod nos de illis per scripturas sanctas nos
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ ꝑseuerantiȩ premio certi sunt. Deipsa
tamen ꝑ seuerantia sua repperiunt incerti.
Quis enim hominum sein actione ꝓuecta
uel ꝑ fectaque iustitia ꝑ seueraturũ usquein
finem sciat. nisi aliqua reuelatione ab illo
fiat certus. quid ehacre iusto latentiq iudi¬
cio. non om̃s instruit sed nominẽ ftillit:
quantũ itaq: ꝑtinet addilectionc̃ p̃sentis
boni: beatior erat primus homo inparadiso
quam quilib& iustus in hac infirmitate mor¬
tali: Quantũ autẽ ad spem futuri: beatior
quilib& in quib lib& crucatib corporis ciu
non opinione : sed certa ueritate manifestũ
est. sine fine sehabiturum omni molestiaca¬
rentem societatẽ angeloꝵ in participatione
sumidi : Quamerat ille homo suica sus incertꝰ
inmagna illa felicitate paradisi: quocirca¬
cuiuis iamnon difficulter occurrit utroq
coniuncto efficibeatitudinẽ. quã recto ꝓpo¬
sito intellec tucdis natura desiderat. hoc ẽ.

Expanded text:
suae perseuerantiae praemio certi sint, de ipsa suae perseuerantiae praemio certi sint, de ipsa tamen perseuerantia sua reperiuntur incerti. Quis enprofectuque justitiae perseveraturum usque in finem sciat, nisi aliqua revelatione ab illo fiat certus, qui de hac re justo latentique judicio non omnes instruit, sed neminem fallit? Quantum itaque pertinet ad delectationem praesentis boni, beatior erat primus homo in paradiso, quam quilibet justus in hac infirmitate mortali: quantum autem ad spem futuri, beatior quilibet in quibuslibet cruciatibus corporis, cui non opinione, sed certa veritate manifestum est, sine fine se habiturum omni molestia carentem societatem Angelorum in participatione summi Dei, quam erat ille homo sui casus incertus in magna illa felicitate paradisi. cuiuis iam non difficulter occurrit utroque coniuncto effici beatitudinem, quam recto proposito intellectualis natura desiderat, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa detanta felicitate cunctatioͬeam beatę uitę
plenitudinem quaminscis angdis esse credimus
non habent: Nequernim beatȩ uitȩ uocabulum.
ita contrahimus adquas quam significitiones
angustias. ut solum dm̃ dicam beatũ: quitamen
ita uerebeatus. ẽ. ut maior beatitudo. cẽ ñ possit
incuius conparatione: quod angelibeatisint sua¬
quadam summa beatitudine quanta. eẽ in ange¬
quod pertinet ad rationalẽ uel intellectu¬
alem creaturum. beatos nun cupandospu¬
tamus. Quis enim primos illos homines in
paradiso nogare audeat beatos ante peccatũ.
quamuis sua beatitudo quamdiuturna. uł
utrum ęterna ess& incertos.ee. es s& autẽ
eterna nisi peccass&. Cum hodie nonin pu¬
denter beatos uocemꝰ. quo uidem iuste ac
pie cum spe future inmortalitatis hanc
uitam dicere sine crimine uastante cons¬
cientig facile impe trantes peccatis huius
infirmitatis diuinã miscđam: quilicet de

Expanded text:
ipsa de tanta felicitate cunctatio eam beatae uitae ipsa de tanta felicitate cunctatio eam beatae uitae plenitudinem, quam in sanctis angelis esse credimus, non habebat. Neque enim beatae uitae uocabulum ita contrahimus ad quasdam significationis angustias, ut solum Deum dicamus beatum; qui tamen uere ita beatus est, ut maior beatitudo esse non possit, in cuius conparatione, quod angeli beatiquadam summa beatitudine, quanta esse in Angequod adtinet ad rationalem uel intellectualem creaturam, beatos nuncupandos putamus. Quis enim primos illos homines in paradiso negare audeat beatos fuisse ante peccatum, quamuis sua beatitudo quam diuturna uel utrum aeterna esset incertos esset autem aeterna, nisi peccassent, cum hodie non inpudenter beatos uocemus, quos uidemus iuste ac pie cum spe futurae inmortalitatis hanc uitam ducere sine crimine uastante conscientiam, facile inpetrantes peccatis huius infirmitatis diuinam misericordiam. Qui licet de
Abbreviated transcription (Latin):
beatisunt : Qm̃nequa quã desuc beatitudinis
aeter nitate falluntur. quomodo dicturisum
quando quidem siȩquales in ea fuis sent. &iã
isti ineius & nitate mansissent parit̃ beati
quia pariter certi: nequeenim sicut uita quã¬
diu cumque fuerit. Ita ȩterna uita uera citer
dicipoterit si finem habitura sit: siquidem ut.
tantum modo uiuendo: &ona uero finem
non habendo nominata est: Qua propter
quamuis non quicquid ȩternum continuo bea¬
tum sit: dicitur &iam poenalis ignis &ernus
Iamen siuere ꝑfecteq beata uita nonnisi
eterna ẽ: non erat talis istorum quandoque
desitura. & propterea non ȩterna. siueid sci¬
rent siue nescientes aliud putarent. quia sci¬
entes timor. nescientes error beatos eẽ. utique
non sinebat Siautem hoc ita nesciebant. ut fal¬
sis incerti uę non fiderent. sedutrũ sẽp̃it̃ nũ.
anquandoque finem habiturum ess& bonum suũ.
inneutram partonfirma. ad sensione ferrentur

Expanded text:
beati sunt, quoniam nequaquam de suae beatitudinis beati sunt, quoniam nequaquam de suae beatitudinis aeternitate falluntur, quo modo dicturi sumus? quando quidem si aequales in ea fuissent, etiam isti in eius aeternitate mansissent pariter beati, quia pariter certi. Neque enim sicut uita, quamdiucumque fuerit, ita aeterna uita ueraciter dici poterit, si finem habitura sit; si quidem uita tantummodo uiuendo, aeterna uero finem non habendo nominata est. Quapropter quamuis non, quidquid aeternum, continuo beatum sit dicitur enim etiam poenalis ignis aeternus: tamen si uere perfecteque beata uita non nisi aeterna est, non erat talis istorum, quandoque desitura et propterea non aeterna, siue id scirent, siue nescientes aliud putarent; quia scientes timor, nescientes error beatos esse utique non sinebat. Si autem hoc ita nesciebant, ut falsis incertisue non fiderent, sed utrum sempiternum an quandoque finem habiturum esset bonum suum, in neutram partem firma adsensione ferrentur:
Abbreviated transcription (Latin):
quo occurrit animo quid dammirũ: sed tamen
uerum quo diste mund nob notus. non poss&. nisi
e& dõ autem nisinotus ess& esse non poss&:¬
Quecum ita sint: nullo modo quidẽ scđm spaciũ
aliquod tempcii prius erant sp̃s illi tenebre quos
angłos dicimus: sed simul ut factisunt. lux fac¬
ti sunt: Non tam̃ tantumꝰ ita creati. ut quo quomo¬
do. eeñt. & quo quomodo uiuerent: sed &iam
inluminati ut sapienter beatȩq ia uiuerent Ab hac
inluminatione: auersi quidem angeli non obti¬
nuerunt ex cellentiam sapientis beateq uitȩ.
quȩ proculdubio nonni st ęterna est. ȩternitatisq
suȩ certa atque secura : sed rationalẽ uitam lic&
insipientem sichabent. uteam non posspnt amat¬
tere. nec siuelint. Quatenus autẽ antequã peccas¬
sent. illius scoientię fucrint participes defimre
quis potest : In cius tam̃ participatione equales
fuis se istos illis. qui propterea uere pleneq

Expanded text:
quo occurrit animo quiddam mirum, sed tamen quo occurrit animo quiddam mirum, sed tamen uerum, quod iste mundus nobis notus esse non posset, nisi esset; Deo autem nisi notus esset, esse non possQuae cum ita sint, nullo modo quidem secundum spatium aliquod temporis prius erant spiritus illi tenebrae, quos angelos dicimus; sed simul ut facti sunt, lux facti sunt; non tamen tantum ita creati, ut quoquo modo essent et quoquo modo uiuerent; sed etiam inluminati, ut sapienter beateque uiuerent. Ab hac inluminatione auersi quidam angeli non obtinuerunt excellentiam sapientis beataeque uitae. quae procul dubio non nisi aeterna est aeternitatisque suae certa adque secura; sed rationalem uitam licet insipientem sic habent, ut eam non possint amittere, nec si uelint. Quatenus autem, antequam peccassent, illius sapientiae fuerint participes, definire quis potest? In eius tamen participatione aequales fuisse istos illis, qui propterea uere pleneque
Abbreviated transcription (Latin):
ut non in conuenient̃ dicat̃ sic in luminari animã
incorpoream. luccincor porea simplicis sapientiȩ di
sicut in luminatur aeris corpus luce corporea & si¬
cutaor tenebrescit. ita luco desertus Namnihil
sunt aliud quedicuntur locorum quoꝵq corpora¬
lium tenebre quamaer carins luc. ita tenebrescere
animam sapientiȩ luce priuatam: Setundum hoc
ergo dicuntur illa simplicia. quȩ principaliter
uereq diuina sunt: quod non aliud. c̃. inasquali¬
tas aliud substantia. necalioꝵ participationc.
ueldiuina. uel scpientia. uelbeata sunt. Ceterum
& ea omnia unus est Nequeenim multe. sed una
sapientia. ẽ: inqua sunt infiniti quidam. eiq fini¬
ti thes auri rerum intelligibilium. Inquibus sunt
om̃s in uisibiles atque commutabiles rationes rerũ.
Qm̃ ds̃ non aliquid nesciens fecit: quod nec dequo¬
lib& homine artifice recte dici potest: P orro sisci¬
ens focit omnia: ca utique fecit quenouerat Ex

Expanded text:
ut non inconuenienter dicatur sic inluminari animam ut non inconuenienter dicatur sic inluminari animam incorpoream luce incorporea simplicis sapientiae Dei, sicut inluminatur aeris corpus luce corporea; et sicut aer tenebrescit ista luce desertus nam nihil sunt aliud quae dicuntur locorum quorumcumque corporalium tenebrae quam aer carens luce, ita tenebrescere animam sapientiae luce priuatam. Secundum hoc ergo dicuntur illa simplicia, quae principaliter uereque diuina sunt, quod non aliud est in eis qualitas, aliud substantia, nec aliorum participatione uel diuina uel sapientia uel beata sunt. Ceterum et est, et ea omnia unus est. Neque enim multae, sed una sapientia est, in qua sunt infiniti quidam eique finiti thensauri rerum intellegibilium, in quibus sunt omnes inuisibiles adque incommutabiles rationes rerum ae sunt. Quoniam Deus non aliquid nesciens fecit, quod nec de quolibet homine artifice recte dici potest; porro si sciens fecit omnia, ea utique fecit quae nouerat. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
Nequeenim uerbi gratia quia digitus minor . ẽ.
quã tota manus .Ideo in cor ruptibilior manus
quam digitus: Ita cũ sint in equales manus & di¬
gitus. equalis . ẽ. tamen in cor ruptibilitas manus
et digiti. ac ꝑ hoc quãuis acorpore incorrup¬
tibili inseparabilis in corruptibilitas sit : aliud ẽ.
tamen substantia qua corp̃ dr̃. alia qualita scĩ
qua in corruptibile nunccapat᷑. &ideo &iam
sic non hoc ẽ. quod hab& Anima quo que ipsa
&iam sisemꝑ sit sapiens. sicut erit cu liberabit᷑
in &ernum : participatione tam̃ in cõmutabilis
sapientiȩ sapiens erit. quȩñ ẽ. quod ipsa Neque
enim siaer infusa lucȩ numquam descratur :
ideo ñ aliud ẽ. ipse. aliud lux qua in luminatar :
Nequehoc ita dixerim quasi aer ita sit anima qđ
putauerunt quidam. qui non potuer in corpor eã
cogitare naturam: Sedhabent hȩc illa &iam
inmagna disparilitate quandam similitudinẽ

Expanded text:
Neque enim uerbi gratia, quia digitus minor est Neque enim uerbi gratia, quia digitus minor est quam tota manus, ideo incorruptibilior manus quam digitus. Ita cum sint inaequales manus et digitus, aequalis est tamen incorruptibilitas manus et digiti. Ac per hoc quamuis a corpore incorruptibili inseparabilis incorruptibilitas sit, aliud est tamen substantia, qua corpus dicitur, aliud qualitas eius, qua incorruptibile nuncupatur. Et ideo etiam sic non hoc est quod habet. Anima quoque ipsa, etiamsi semper sit sapiens, sicut erit cum liberabitur in aeternum, participatione tamen incommutabilis sapientiae sapiens erit, quae non est quod ipsa. Neque enim si aer infusa luce numquam deseratur, ideo non aliud est ipse, aliud lux qua inluminatur. Neque hoc ita dixerim, quasi aer sit anima, quod putauerunt quidam qui non potuerunt incorpoream cogitare naturam. Sed habent haec ad illa etiam in magna disparilitate quandam similitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
bent & in alios habitus uł qualitates uertiat¬
que mutari: ut & uas cuacuetꝰ humore quod
plenũ .ẽ. & corpus decoler&. & aer tenebres¬
cat siue frigescat. eanima de sipiat Sed&
sisit corpͥ incorruptibile qualescis in resurra¬
tione promittitur: habet quidem ipsius incorrup¬
tionis in amissibilem qualitatem in corruptione
Sedmanente substantia corporali : non hoc .ẽ.
quodipsa incorruptio. Nam illa &iam ꝑsingulas
partes corporis tota est. Necalibi maior. necalibi
minor: nequeenim ulla pars . ẽ. incorruptior.
quam altera. Corpus ucro ipsum maius .ẽ. in toto
quam in parte : & cumalia pars . ẽ. in eo amplior
alia minor . Non ea quȩ amplior .ẽ. in corruptior
quã ea quȩminor. Aliud .ẽ. itaq: corpus. qđ non
ubiq suitotũ. ẽ. alia in corruptio. queubiq eius
tota .ẽ: Quia omnĩs pars in corruptibilis corpo¬
ris: &iam ceteris inequalis equaliter in corrupta ẽ.

Expanded text:
bent, et in alios habitus uel qualitates uerti adbent, et in alios habitus uel qualitates uerti adque mutari, ut et uas euacuetur umore quo plenum est, et corpus decoloretur et aer tenebrescat siue frigescat et anima desipiat. Sed etsi sit corpus incorruptibile, quale sanctis in resurrectione promittitur, habet quidem ipsius incorruptionis inamissibilem qualitatem, sed manente squod ipsa incorruptio. Nam illa etiam per singulas partes corporis tota est, nec alibi major, alibi minor; neque enim ulla pars est incorruptior quam altera: corpus vero ipsum majus est in toto quam in parte; et cum alia pars est in eo amplior, alia minor, non ea quae amplior est incorruptior quam ea quae minor. Aliud est itaque corpus, quod non ubique sui totum est: alia incorruptio, quae ubique ejus tota est; quia omnis pars incorruptibilis corporis etiam caeteris inaequalis aequaliter incorrupta est.
Abbreviated transcription (Latin):
plex quia trinitas N equeenim ꝓpterhocnitu¬
ram istam boni. simplicẽ dicimꝰ: quia pater in ca
solus. aut solus filius. aut solus sp̃ssc̃s Autuero
sola est ista nominis trinitas sine subsistentia
ꝑsonarũ sicut sabelliani heretici putauerunt:
quod relatiue queq ꝑsona ad alteram dicitur: Nã
utiq pater hab& filium: noc tam̃ ipse ẽ. filius:
inquo ergo ad sonetipsum dr non ad alterũ : hoc:
quod hab& sicut ad se ipsum dicitur uiuus haben¬
doutiq uitã : et eidẽ uita ipsđ . ẽ: Propt̃ hoc utiq
natura dr̃ simplex: cui nonsit aliquidhabere
uel quo possit amittere: uelaliud sit. Habensaliud
quodhab& sicut uas aliquem liquorẽ. auttorp
colorem. aut aer lucẽ. siue feruorẽ. aut anima
sapientiam. Nihil oim hoꝵ ẽ. id quod hab&
Namneq: uas liquor . ẽ: nec corp̾color. necaer
lux. siue feruor. neq anima sapientia est
Hinc .ẽ. quod &iã priuaripos sunt reb quas ha¬

Expanded text:
plex, quia trinitas. Neque enim propter hoc natuplex, quia trinitas. Neque enim propter hoc naturam istam boni simplicem dicimus, quia Pater in ea solus aut solus Filius aut solus Spiritus sanctus, aut uero sola est ista nominis trinitas sine subsistentia personarum, sicut Sabelliani haeretici putauerunt; quod relatiue quaeque persona ad alteram dicitur. Nam utique Pater habet Filium, nec tamen ipse est Filius In quo ergo ad semet ipsum dicitur, non ad alterum, hoc est quod habet; sicut ad se ipsum dicitur uiuus habendo utique uitam, et eadem uita ipse est. Propter hoc utique natura dicitur simplex, cui non sit aliquid habere, quod uel possit amittere; uel aliud sit habens, aliud quod habet; sicut uas aliquem liquorem aut corpus colorem aut aer lucem siue feruorem aut anima sapientiam. Nihil enim horum est id quod habet; nam neque uas liquor est, nec corpus color, nec aer lux siue feruor, neque anima sapientia eat. Hinc est quod etiam priuari possunt rebus quas ha
Abbreviated transcription (Latin):
entem in hunc mundum: hoc inluminat &omne
angelum mundũ. ut sit non inse ipso sed in dõ:
A quo si auertitur angelus sit inmunđ: sicut
sunt om̃s quiuocant᷑ inmundisp̃s . Neciã lux
indño: sedinscipsis tenebre priuati participa¬
tione lucis ȩternȩ Malienim nulla natura ẽ:
sed amissioboni: mali nom̃ accepit Est itaque¬
bonum solum simplex: & ab hoc solum in cõmu¬
tabile quod .ẽ. ds̃. Ab hocbono. creata sunt om̃a
bona sed non simplicia: & obhoc mutabilia cre¬
ata sanę inquam id ẽ. facta Non genita.
Quod onim desimplicibono genitũ. ẽ pͥariter
simplex ẽ. hoc ẽ. quod .ẽ. illud duiuogenitũ
cfi Quȩduo patrẽ et filium dicimus &utrũq
nis insicris litteris nunccupatur Alius autẽ
quã pater & filius: quia nec pater .c̃. nocfilius
Sed alius dixi. necaliud: quia hoc pariter sim¬
plex pariterq in cõmutabile bonũ .ẽ. & co aet̃¬
num & hac trinitas unus .ẽ. ds̃. Necideo non si¬

Expanded text:
entem in hunc mundum, hoc inluminat et omnem entem in hunc mundum, hoc inluminat et omnem angelum mundum, ut sit lux non in se ipso, sed in deo: a quo si auertitur angelus, fit immundus, sicut sunt omnes qui uocantur immundi spiritus, nec iam lux in domino, sed in se ipsis tenebrae, priuati participatione lucis aeternae. mali enim nulla natura est, sed amissio boni mali nomen accepitbonum solum simplex, et ob hoc solum incommutabile, quod est Deus. Ab hoc bono creata sunt omnia bona, sed non simplicia, et ob hoc mutabilia. Creata sane, inquam, id est facta, non genita. Quod enim de simplici bono genitum est, pariter simplex est, et hoc est quod illud de quo genitum est; quae duo Patrem et Filium dicimunis in sacris litteris nuncupatur. Alius est autem quam Pater et Filius, quia nec Pater est nec Filius; sed \'alius\' dixi, non ‛aliud\', quia et hoc pariter simplex pariterque incommutabile bonum est et coaeternum. Et haec trinitas unus est Deus; nec ideo non sim