comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. Uaca dicta qͣi boaca. Est em̃ ex
qualitate mobilium nominũ. sicut
leo leena. draco dracena. uitulus et
uitula. a uiriditate uocati sunt. id ẽ
etate uitidi. sicut uirgo. uitilam gͦ
ꝑuam esse et nũdum emxam. nam
enixa iuenta est aut uacca. Bubali
uocati sunt ꝑ diriuationem quod sint
similes boum. adeo indoniti. ut
preferitate uigũ ceruitib non reci¬
piant. Hos affrica procreauit. Ur
agrestes boues sunt in germania.
hñtes cornua ni tantum protensa
ut regiis mensis inligni capacitate
ex eis gerule fiant. Dicti uri a po
ton. id est a montib. Camelis cã
nomen dedit. siue ꝙ qñ honerant᷑
ut breuiores et humiliores fiant
accubant qr grece cami humile.
et breue dñt. siue quod turuus ẽ
dorso. Camur enim uerbo greco
curuũ signifitat. hos licet et alie
regiones mnutant sedarabia pluri¬
imios. Differunt autẽ sibi. Nam
arabici bina tubera in dorso hñt.

Expanded text:
fecerit. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex fecerit. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Vitulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam esse et nondum enixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae fiant. Dicti uri ἀπὸ τῶν ὀρέων, id est a montibus. Camelis causa nomen dedit, sive quod quando onerantur, ut breviores et humiles fiant, accubant, quia Graeci χαμαὶ humile et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. Καμουρo enim verbo Graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi; nam Arabici bina tubera in dorso habent,
Abbreviated transcription (Latin):
Aper aferitate uocatur ablata .f.
litera et subrogata .p. unde et apd̾
grecos siagro. id est ferus dicit᷑. om̃e
eñ quod ferum est et inmute. abu¬
siue agreste uocamꝰ.Iuuentꝰ dictꝰ
quod uiuare nicipiat pominũ usus.
mexecolenda terra uel qr apud gẽ¬
tiles ioui semꝑ oubi q iuuencul ĩmo¬
labatur. nũꝙͣ taurus. Nam nuucti¬
nus etiam etas considerabat᷑. Taur
grecum nomen est. sicut et bos.
Indicis tautis. color fuliis est. uolu¬
cris ꝑnicitas. pilis in contrariũ u̾sis
caput circũflectunt. Nlexiblitate q̃
uolunt tergi duricia omne celũ res¬
puunt. minuti feritate. bouẽ greci
boeti dicunt. Hunc latim trionem
uocant. eo quod terram teret. quasi
moderator ⁊usticus. Ciꝰ latitudo
quod est generositatis in boue signũ
Bouui in socio eximia pietas nam alt̾
alterum inq̾rit. cum quo ducere collo
aratra consueuit. et frequenti mugi¬
tu pium testat᷑ affectum. si forte de¬

Expanded text:
Aper a feritate vocatus, ablata F Aper a feritate vocatus, ablata F littera et subrogata P. Unde et apud Graecos σύαγρος, id est ferus, dicitur. Omne enim, quod ferum est et inmite, abusive agreste vocamus. Iuvencus dictus, quod iuvare incipiat hominum usus in colenda terra, vel quia apud gentiles Iovi semper ubique invencus inmolabatur, numquam taurus. Nam in victimis etiam aetas considerabatur. Taurus Graecum nomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis; caput circumflectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt inmiti feritate. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi moderator rusticus. Cuius latitudo quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum si forte de
Abbreviated transcription (Latin):
a grecil nommati. qui dũ eadem
specie sint ut cerui uillosos tamẽ
hñt armos ut hirci. et menta pro¬
missis hirsuta barbis. qui non alibi
sunt quã circa phasidem. Ynuli
qr ad nutũ mat̾s abscundunt᷑
Damula uocata quod de manu
effugiat. tũdum animal et ibel¬
le. de quo marcialis. dente timet᷑
aper. defendunt cornua teruum.
Imbeles dame quid insi preda sumus.
lepus. lempes. qr uelocit᷑ currit. bñ
et grece pro cursu lagos dicit᷑. Uelox
est eñ anmal et satis tumdũ. Cum
culi genus est agrestiũ animaliũ dic¬
ti quali canculi. eo quod canũ inda¬
gine capiant᷑. uel excludant᷑ a pelũ¬
cis. Sul dicta. quod paltua lubigat
id est t̾ra subacta estas inquirat.
uerris quod grandes hẽat uires. Por¬
cus quasi sp̾urtus. ingurgitat em̃ se
ceno. luto ĩmergit. limo illut. Oa
spurticia.uel spurius nũcupant᷑.
Porcorũ pilos setas uocamus. et
setas a sue dictas. a quib et sutores
uocant᷑. quod ex setis suant pelles.

Expanded text:
a Graecis nominati, qui quum eadem a Graecis nominati, qui quum eadem specie sint ut cervi, villosos tamen habent armos ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. Hinnuli quia ad nutum matris absconduntur. Dammula vocata, quod de manu effugiat: timidum animal et inbelle; de quo Martialis 13, 94: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum; inbelles damae quid nisi praeda sumus? Lepus, levipes, quia velociter currit. Unde et Graece pro cursu λαγώς dicitur; velox est enim anCuniculi, genus agrestium animalium, dicti, quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur, vel excludantur a speluncis. Sus dicta, quod pascua subigat, id est terra subacta escas inquirat. Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se caeno, luto inmergit, limo inlinit. Hspurcitiam vel spurios nuncupatos. Porcorum pilos setas vocamus, et setas a sue dictas: a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est consuant, pelles.
Abbreviated transcription (Latin):
bus et quãuis de longinco. iudent
tame omnes qui ueniunt. Eadem
autẽ et capeee et eedem ibites quasi
auices. eo quodas instar amũ ardua
et excel sa teneant. et in sublime m¬
habitent. ita ut de sublimi ux huã¬
ins obtutib pateant. unde et meri¬
diana pars ibites aues uocat que
nili fluentis inhabitent. Hec ita¬
q animalia ut diximꝰ in petris al¬
tissimis cõmorantur. et si qñ feraꝵ
uel hominũ adu̾sitatem p̃senserint
de altissimis saxorũ cacumimbus se¬
se precipitantes in suis se cornbus
illesa suscipuint. Ceruidicti a potõ¬
ceratond est a cornib. Cerata em̃
grece cornua ditunt᷑. Hii serpen
nicie uenem eoꝵ pabulo reparant᷑.
dictannũ herbam ipi prodiderunt.
nam eo pasti acceptas excutiunt
sarittas. Mirantur autem sibilũ
fistulaꝵ erectis aurib acute audi
sa flumina transnatant. capita
cluib p̃cedentiũ luꝑponũt. libi¬
q inuitem luccedentes. nullũ labo¬
⁊ em ponderis senciunt. Tregelafi

Expanded text:
t quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa suscipiunt. Cerceraton, id est, a cornibus. Cerata enim Graece cornua dicuntur. Hi enim serpentnicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam eo pasti excutiunt sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiusa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelaphi
Abbreviated transcription (Latin):
cimphe. in libia ubi grandes nascũ¬
tut. Eapros et capras a carpendis
nigultis quidam dixerũt. Ilii ꝙ car¬
pant asꝑa. non nulli a crepitu cru¬
rium.unde eas capreas uocitatas q̃
sunt agrestes capre. quas greti pro
eo quod acutissime iudeant. dorcas¬

Expanded text:
Ciniphe in Libya, ubi grandes nascunCiniphe in Libya, ubi grandes nascuntur. 15. Capros, et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. 41 Alii, quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas, quae sunt caprae agrestes, quas Graeci, pro eo quod acutissime videant,
Abbreviated transcription (Latin):
uel quod uermen in capite hẽat.
quoꝵ excitati pruritu. inuicem se
concutiunt. et pugnãtes cũ magno
impetu ferint. Aries uel a potu
areos. id est a marte uocatus. unde¬
dicunt᷑. siue quod hoc petus a gen¬
aries quod azis auris imponeretͣ.
aram. agnũ qm̃qmͣ et greci uo¬
tim autẽ ideo hoc nomen hrẽ pu¬
tant eo quod precet̾is animantibo
matrem agnoscat. a deo ut etiã.¬
si in magno grege errauerit. statĩ
balatu recog̾noscat uocem paren¬
tis. Edi ab edendo uocati. Parui
enim pinguissim sunt. et saporis
iocundi. Unde et edere. Inde et
edulium uocatur. Hirtus lasciuũ
animal et petulcũ. et feruens sem¬
ꝑ adcortũ cuiꝰ oculi ob libidinem
in transuerlum alpiciunt. Unde ⁊
nomen trahit. Nam horci sunt o¬
culorum anguli scdm̃ sueconium.
Cuiꝰ natura a deo calidissima est.
ut adamantẽ. lapidem quem nec
ignis nec ferri domare ualet ma¬
teria. solus huiꝰ cr uor dissoluit. Ma¬
iores hyrci cimfii dicuntur. a fluuio

Expanded text:
vel quod vermem in capite habeat, vel quod vermem in capite habeat, quorum excitati pruritu invicem se concutiunt, et pugnantes cum magno impetu feriunt. Aries vel ἀπὸ τοῦ Ἄρεος, id est a Marte, vocatus: unddicuntur; sive quod hoc pecus a genAries, quod aris imponeretur. aram. Agnum quamquam et Graeci votini autem ideo hoc nomen htant, eo quod prae caeteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiamsi in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. 13. Hoedi ab edendo vocati, parvi enim pinguissimi sunt, et saporis jucundi; unde et edere, inde et edulium vocatur. 14. Hircus, lascivum animal, et petulcum, et fervens semper ad coitum, cujus oculi ob libidinem in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorum anguli secundum Suetonium, cujus natura adeo calidissima est, ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus hujus cruor dissolvat. Majores hirci Ciniphii dicuntur a fluvio
Abbreviated transcription (Latin):
nocabula indidit.
appellans uituiq
onem nature cui
seruiret. Gentes autẽ um cuiq aiã¬
lium et prop̾a lingua deder unt uoca¬
bula. Non autemi scdm̃ latinam atq
grecam. aut quarũlibet gencium
bar baraꝵ nomina illa imiposuit adã.
sed illa lingua que ante diluuum
om̃ium un̾a fuit. que et hebrea nũ¬
cupatur. latine autem animalia
siue ammnancia dicta. eo quod animẽ¬
tur uita et moneant᷑ spũ. Quadru¬
pedia uocata que quatuor pedib gra¬
diunt᷑. Que dim sint similia peco¬
ribus tamẽ sub cura humana non
sunt ut cerui. dame. onagri. et ce¬
tera. Sed neq bestie sunt ut leo¬
nes. neq iumenta. ut usus homi.¬
num iuuare possint. Pecus diciꝰ
omne ꝙ humana lingua et effigie
caret. Proprie autẽ pecorum nomẽ
hus ammantib accommodari solet
que sunt aut ad uescendum apta
ut boues. et sues. aut ni usu hoĩ¬
num cõmoda. ut equi et boues.
Differt autẽ int̾ pecora et pecudes
llam ueteres cõmunit̾ in significa¬

Expanded text:
vocabula indidit, appellans unicuiquonem naturae, cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum linguam Latinam atque Graecam aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa imposuit Adam; sed illa lingua, quae ante diluvium omnibus una fuit, quae et Hebraea nuncupata est. Latine autem animalia sive animantia dicta, quod animentur vita et moveantur spiritu. Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significa
Abbreviated transcription (Latin):
a muro muralis. Sane falaricam.
lucanus dicit. Neruis mitti torti¬
lorum atq telorum et torquendo
uel emittendo uocata. De quib
lucamus. Signa pares aquilas. et
pila minancia pilis cuiꝰ singulare
pilum dicitur. Telum uocatur
sedm̃ grecam ethimologiam. ano
ci potest. Quãꝙͣ abuliue dicatur
et gladius. ut est illud. At nõ hoc
Proprie autẽ telum a longitudine
dictum. unde et mustelam dicimꝰ
quod longior sit ꝙͣ mus. Cuspis a¬
stilis amentata. a cespite dicta qd̾ ẽ

Expanded text:
a muro muralis. Sane falaricam a muro muralis. Sane falaricam Lucanus dicit nerlorum atque telorum a torquendo, vel emittendo, vocatae. De quibus Lucanus 1, 7: Signa pares aquilas et pila minantia pilis. Cuius singulare pilum dicitur. Telum vocatur secundum Graecam etymologiam, ἀπὸ ci potest: quamquam abusive dicatur et gladium, ut est illud Virg. Aen. Proprie autem telum a longitudine dictum: unde et mustelam dicimus quod longior sit quam mus. Cuspis hastilis amentata, a cespite dictus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sicarii dicti. Tranquillus autẽ dicit
dum cuiusdam gladiatoris in ludũ
emissus gladius curuatus fuisset
ex atie recta. proturrit unus ad id
corrigendum. Tunc a pugnante
responsum est sica pugnabo. Inde
sice nomen datũ. Secures signa
sunt que ante consules fereban¬
tut. quas hispani ab usu franco
usum ꝑderet belli aut uacans as¬
pectum amitteret. gladiorum. ca
contus cum ferro hastis
cuius diminutiuũ facit
astilia. Nomẽ autẽ asta ab astu
sumpsit. Unde et astucia. Contum¬
ferrum non habet sed tm̃ cuspide
des. et a cuto cuspide contos. Con¬
tum autẽ quasi contũ. est enim
conum acuta rotunditas. Euuides
amites sunt cũ lunato ferro. quas
greci aplostrea dñt. A trudib aũt
uerbũ qd̾ trudunt. et detrudunt.
bula dicta qͣi uenatui habilia uel
quia uenientẽ excipiunt qͣi excipia¬
bilia. Excipiunt enĩ apios expec¬
tant q leones. intrant ursos. sit
amentum hñs in medio. Dicta aũt

Expanded text:
sicarii dicti. Tranquillus lud. sicarii dicti. Tranquillus lud. 'Dum cuiusdam gladiatoris in ludum emissi gladius curvatus fuisset ex acie recta, procucurrit unus ad id corrigendum; tumque a pugnante responsum est: Sic ha pugnabo. Inde sicae nomen datum.' Secures signa sunt quae ante consules ferebantur; quas Hispani ab usu Francorusum perderent belli, aut vacans aspectum amitteret gladiorum. De contus cum ferro, cujus diminutivum facit hastile. Nomen autem hasta ab astu sumpsit, unde et astuferrum non habet, sed tantum cuspide des et acuto cuspide contos. Contum autem quasi conitum: est enim conum acuta rotunditas. Trudes amites sunt cum lunato ferro, quae Graeci aplustria dicunt. †A trudibus autem verum† quod trudunt et detrudunt. bula dicta quasi venatui abilia, vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabula. Excipiunt enim apros expectantque leones, intrant ursos, sit amentum habens in medio: dicta autem
Abbreviated transcription (Latin):
pĩanus quãtum int̾p̃tationoĩb
ostendit de unctione deducit᷑.
ani. sicut a iuda iudei: De magistri
quippe nomine cognomen secta toribus
datum est: xp̃ĩam aut̃ olmi a iudeis¬
quasi opprobrio nazarei uocabantur.
se auten głetur xpĩgnũ. qui nomen ht̃
et facta non habet. Ubi aut̃ nomen
secutũ fuerit opus. certissime ille est
xpĩamus. qr se factis ostendit xp̃ianum.
ambulans sicut et ille ambulauit a quo
et nomen traxit: Catholicꝰ unuer¬
salis siue gn̾alis int̾pretat. Nam
thodoxus est recte credens. et nõ credit
non potest uocari qui alit̾ uiuit quã
credit. Neophitꝰ grece latine nouellus:
et rudis. fidelis. uel imꝑ renatus int̾pre¬
tari potest. Cathecuminꝰ dictus eo ꝙ¬
tamen baptismũ xpi ꝑceperit. Nam
cathecuminus grece auditor int̾ pretat᷑.
Competens uocatul. qr post instructio¬
nem fidei competit gram̃ xp̃i Inde et
a petendo competentes nocati: Laicul
popularis. luos em̃ grete populus dicit᷑.

Expanded text:
ianus, quantum interpretatio ostendit, de unctione deducitur,i, sicut a Iuda Iudaei. De magistri quippe nomine cognomen sectatoribus datum est. Christiani autem oliquasi per opprobrium Nazareni vocabantur se autem glorietur Christianum, qui nomen habet et facta non habet. Ubi autem nomen secutum fuerit opus, certissime ille est Christianus, quia se factis ostendit Christianum, ambulans sicut et ille ambulavit a quo et nomen traxit. Catholicus universalis sive generalis interpretatur. Nam thodoxus est recnon potest vocari qui aliter vivit quam credit. Neophytus Graece, Latine novellus et rudis fidelis, vel nuper renatus interpretari potest. Catechumenus dictus pro tamen baptismum recepit. Nam κατεχούμενος Graece auditor interpretatur. Conpetens vocatus, quia post instructionem fidei conpetit gratiam Christi; inde et a petendo conpetentes vocati. Laicus popularis. Λαός enim Graece populus dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
genere dicunt: ut si querat᷑ quid sit
aiãl respondetur homo. Nem .n. que¬
sitam p̃dictum declarauit. exemplun:
hot est autem ꝓprium diffinitiom q̃d
sit illud quod querit᷑ declarare:
ex eodem genere: Ut si querat᷑ quid
sit tens. respondeaturq tui bisse de est
ut sit assis: Duodecima spẽs diffi¬
id est ꝑ laudem. ut tullius ꝓ cluentio:¬
lex est mens et animꝰ et consilium
est tranquilla libertas: fit et per
maloꝵ oĩum ñ modo bello sed morte
quoꝵ repellenda. Tercia denima spes
diffumtionis est quam greci cataton
proscm. latim ad aliquid uocant at ẽ
illud Pater est cui est filus. dñs est

Expanded text:
nem dicunt; ut si quaeratur quid sit nem dicunt; ut si quaeratur quid sit animal, respondeatur: 'Ut homo'. Rem enim quaesitam praedictum declarabit exemplum. Hoc est autem proprium definitionis, quid sit illud quod quaeritur declarare. ex eodem genere dicunt. Ut si quaeratur quid sit triens, respondeaturque: 'Cui bessis deest ut sit assis'. Duodecima species defiid est, per laudem; ut Tullius pro Cluentio146:'Lex est mens et animus et consilium est tranquilla libertas'. Fit et per malorum omnium, non modo bello, sed morte quoque repellenda'. Tertiadecima species definitionis, quam Graeci cata ton pros ti, Latini ad aliquid uocant, ut est illud: 'Pater est cui est filius, dominus est
Abbreviated transcription (Latin):
sit inter regem et tirannum. adiecta diffe¬
rencia quid utͦq sic diffinitur .i. rex est
modestus. et temperans. tyrãnꝰ uͦ umpiꝰ
et ĩmitis: Septima species diałmitionis¬
est. quam greti catametaphoran. latin
ꝑ translationem dicunt.ut dieit. He
topitis: litus est qua fluctus elidit ⁊ he
uarie tractari potest. Modo em̃tit
moneat. modo ut designet. mͦ ut uituꝑet
aut laudet. Ut moneat: nobilitas est
uirtus maioꝵ apud posteros sarcina.
laudet. adolestencia flos etatis. Bt¬
uiaticum: Octana spẽs diffumtionis est
quam greci cata a feresmatoi enentoi.
latimi ꝑ pͥuantiam contͣrii eiꝰ quod dif¬
finitur dicunt: Bonũ est quod malum
non est. iustũ est quod iniustũ nõ est
notum est. ut si bonum est quod prodest
cum honestate. ⁊d quod tale non est
malum est Nona spẽs diffinitionis est
quandã ymagmationẽ dicunt aut eneas
est ueneris et anchise filius. Hec semꝑ
appellant: Decima spẽs diffimtionis

Expanded text:
rsit inter regem et tyrannum, adiecta differsit inter regem et tyrannum, adiecta differentia quid uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temperans, tyrannus uero impius et immitis.' Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uarie tractari pmoneat, modo ut designet, modo ut vituperet, aut laudet: ut moneat, nobilitas est virtus majorum apud posteros sarcina; laudet, adolescentia est flos aetatis. atis.' Octaua species definitionis est, quam Graeci cata apheresin tu enantiu, Latini per priuantiam contrarii eius quod definitur dicunt, ut: 'Bonum est, quod malum non est; iustum est, quod iniustum non est,' notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum est'. Nona species definitionis est, quandam imaginationem dicunt, ut: 'Aeneas est Veneris et Anchisae filius'. Haec semper appellant. Decima species definitionis
Abbreviated transcription (Latin):
n. quid auarus sit. quid crudelis. quid
luxutiosus. mu̾si iuxuriosi auari. trũ¬
delis natura describitur. Dt si luxurio¬
sum uelimꝰ dicfimre. dicamus. luxurio¬
sus est inctus non necessam sed sup̃tuosi
et onerosi appetens. in delicis iffluens
in libidine promptus:. Hec et talia
diffimunt luxuriosism. sed ꝑ descrip̃.¬
tionem defimunt. Que spẽs diffim¬
tionis oratoribus magis apta est qmͣ
dyaletitis. qr lacitudines habet. que
smmuilitudo in bonis rebus ponit᷑ et in
malis: Quĩta spẽs diffimtionis est
uerbum dicimus: hec uotem ullant
de cuiꝰ ⁊e queritur alio ser mone desi
gnat. uno at singulari. et quoddam¬
modo quid illud sit in uno u̾bo alio
declarat. ut ꝯticeste̾ est tacere. Item
cum t̾minum dicimꝰ finem. aut popu¬
latas int̾p̃tamur esse uastatas. Sexta
spẽs diffintionis est. quam greci cata
dia phoran. nos ꝑ differenciam dicimus.
scriptores uero arcium de eodem et de

Expanded text:
enim quid sit avarus, quid crudelis, quid enim quid sit avarus, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari et crudelis natura describitur; ut si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi, appetens, in deliciis affluens, in libidinem pronus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis oratoribus magis apta est quam dialecticis, quia latitudines habet, quae simili modo in bonis rebus ponitur et in malis. 6. Quinta species definitionis est verbum dicimus. Haec vocem illam de cujus re quaeritur alio sermone degnat, uno ac singulari; et quodammodo quid illud sit in uno verbo positum, uno verbo alio declarat, ut: 'Conticescere est tacere'. Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretatur esse vastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci κατὰ διαφοράν, nos per differentiam dicimus. Scriptores vero artium de eodem et de
Abbreviated transcription (Latin):
rõnale mortale. sensus distipline q
ferencias descendens uemt ad ꝓpriu
et designat plenissime quid sit homo
Seda spẽs diffinitionis est que grere
quam notionem ꝯmumi non ꝓp̾o nomine
possumus dicere: hec isto modo semper
efficitur. homo est quod rationali coni¬
ceptione excertitioq preest aĩabus cũttis.
Non em̃ dixit quid est homo. sed quid
agat quasi quoddam signo in noticiam
deuocato In ista emu et in reliqius
noticia rei profertur. non sub stancia
tiua uocatur. qr ex qualitate nomen
accepit. pro eo ꝙ quale sit id qd̾ sit.
eiudenter ostendit. Cuꝰ exemplum
tale est. homo est qui ingemo ualet.
artib pollet. et cognitione reriuu au
quid age̾ debet religit. aut. aĩaduer¬
sione quod utile sit cõtempnit. Hns
emm qualitatib exp̃ssus ac diftrnt ꝰ
homo est Quarta spẽs diffimtiomis
est que grece ypograficem. latmne a¬
tullio descriptio noiãtur. que ad hibi¬
ta cirriutione dictoꝵ factorum. qs res
quid sit descriptione declarat: Querit ͧ

Expanded text:
us disciplinaeque ferentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda species definitionis est, quae Graece quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialitiva vocatur: quia ex qualitate nomen aec dicendo quid quale sit, id quod sit euidenter ostendit, cuius exemplum tale est: 'Homo est qui ingenio ualet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemnit.' His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece hypographice, Latine descriptionalis nuncupatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem quae quid sit descr
Abbreviated transcription (Latin):
nox est sub terris: Scire autem debe¬
tis merito esse sociatas. qm̃ int̾ quedã
argumenta sunt posite et non nullis
locis cõmemorantur in topytis : Nũc
ad topita ueniamus. que sunt argu¬
menti sedes. fontes sensuum. et origi¬
Opica est disciplina picis

Expanded text:
nox est sol sub terris. Scire autem debecis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt posita, et nonnullis locis commemorantur in topicis. Nunc autem ad topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum, et origi. 1. Topica est disciplina i
Abbreviated transcription (Latin):
philosophorum que n rebus
exp̾mendis explitat quid res
ipã sit. qualis sit. et ꝙ ad modũ m̃b is
sius ꝯstare debeat: Est emĩ orõbreuis.
unus cuiꝰq rei naturã a cõmumone
diuisam ꝓp̾a significatione concludẽs
Diuisio diffimtionum in ꝑtes quĩde cĩ

Expanded text:
philosophorum est, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, non qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscujusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisi
Abbreviated transcription (Latin):
uistunꝰ quoddam g̾ iustum non est
turpe. Formule secundi modi sunt
quatũor. Pmus modus est qui con¬
ducit ex imiuersalib dedicatiua et
abdicatina abdit atiuum uniu̾sale
dur ectim iut omine iustum honestum¬
mullum turpe honestum. nullũ gͥ turpe¬

Expanded text:
iustum: quoddam igitur iustum non est iustum: quoddam igitur iustum non est turpe'. Formulae secundae modi sunt quattuor: Primus modus est, qui conducit ex universalibus dedicativa et abdicativa abdicativum universale directim, ut: 'Omne iustum honestumnullum turpe honestum: nullum
Abbreviated transcription (Latin):
nullum honestum turpe. quodam gͥ¬
non est honestum turpe. Quĩtus
modus est qui ꝯducit ex umuersalibus
dedit atius ꝑtidulare dedicatuuum ꝑ
reflgxionem ut om̃ne iustum honestũ
omne honestum bonum. quoddani gͥ
bonum iustum : Sextus modus est
qomindutis ex uniũsiili et dedicatiua
et urausali et abdicatiua. abdicatiũ
umũsale ꝑ reflexionem ait omne iustũ¬
honestum. mullum honestum turpe.
hanlum ⁊ turpe iultum: Septimus
modus est qui ꝯducit ex ꝑticulari et
unuisali dedicatina. dedicatiuum ꝑti¬
tulare per reflexionem. ut quoddam
uistum honestum. omne honestum
ntile queddam g̃ utile iustum: Octa¬
nus modus est qui conducit ex uniuer¬
salibus abdicatiua et dedicatiua.
ꝑtitulare abdicatiuum per reflexio¬
fiem. ut nullum turpe honestin.
oiune honestum iustũ. quoddam̃ g̃ t᷑pe
non est iustum: Nonus modus est
qun conducit exumuersali abdicatiua
et ꝑtitubari dedicatiua dedicatiuũ
ꝑticulare. per reflexionem. ut nullũ
turpe honestum. quoddam honestum

Expanded text:
rpe: quoddam igitur iustum non est turpe.' Quintus modus est qui conducit ex uniuersalibus dedicatiuis particulare dedicatiuum per reflexionem, ut 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: quoddam igitur bonum iustum.' Sextus modus est qui conducit ex uniuersali dedicatiua et uniuersali abdicatiua abdicatiuum uniuersale honestum: nullum honestum turpe: nullum igitur turpe iustum'. Septimus modus est, qui conducit ex particulari et universali dedicativo dedicativum particulare per reflexionem, ut: 'Quoddam iustum honestum: omne honestum utile: quoddam igitur utile iustum'. Octavus modus est, qui conducit ex universalibus abdicativa et dedicativa particulare abdicativum per reflexionem, ut: 'Nullum turpe honestum: omne honestum iustum: quoddam igitur turpe non est iustum'. Nonus modus est, qui conducit ex universali abdicativa et particulari dedicativa abdicativum particulare per reflexionem, ut: 'Nullum turpe honestum: quoddam honestum
Abbreviated transcription (Latin):
dialetiti silogisim. nͥ totius
eiꝰ artis utilitas et mĩrtus
ostenditut: Quoꝵ conclusio pluri¬
mum lectorem adiuuat ad ueritatẽ
in uestigandam. tantũ ut absit ille
error decipiendi adu̾sarium ꝑ sophis¬
mata falsarum conclusionum:
Fformule catchegoricorum .i. p̃dicati¬
uorum syllogismorum sunt tres. p̾dine
formule modi sunt nouem: Primiꝰ
modus est qui conducit .i. qui collig̃
ex umiuersalib dedicatinis dedicutiium
uniuersasc dixegtim: ut omẽ iustum ho

Expanded text:
tici syllogismi, ubi totius ejus artis utilitas et virtus ostenditur, quorum conclusio plurimum lectorem adjuvat ad veritatem investigandam, tantum ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. 2. Formulae categoricorum, id est, praedicativorum syllogismorum sunt tres. Primae formulae modi sunt novem. 3. Primus modus est qui conducit, id est, qui colligit ex universalibus 108 dedicativis dedicativum unive
Abbreviated transcription (Latin):
est. qui conducit ex ꝑticulari dedicatiua
et umuersali abdicatiua. dedica tiuũ
ꝑticulate directim. irt quoddam iustũ
non est turpe. omne malũ t᷑pe. quoddã
Q iustum non est malum: Fformule
qui condutit ex dedicatuus uniu̾salib
dedicatuum ꝑticulate tam directim
ꝙ reflexm. ut omne uistum honestũ
omne honestum iustum. omne iustũ¬
gͦ honestum bonum. quoddam bonum
honestum: Secundus modꝰ est qui
condutit ex dedicatiuis ꝑticulari et
undursisi dedicatiuũ ꝑficulare direcfi

Expanded text:
ticulari abdicativa et universali dedicativa abdicativum particulare directim, ut: 'Quoddam iustum non est turpe: omne malum turpe; quoddam igitur iustum non est malum'. Formulae qui conducit ex dedicatiuis uniuersalibus dedicatiuum particulare tam directim quam reflexim, ut 'Omne iustum honestum: omne honestum iustum: omne iustigitur honestum bonum, uel quoddam bonum honestum.' Secundus modus est qui conducit ex dedicatiuis particulari et uniuersali dedicatiuum particulare d
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑtitusari abdicatiua. abdicatuum
ꝑtitulare directim. ut ome uistũ ho¬
pestum millum iustum malum. quoddã
Q honestum non est malum: Quĩtus
modus est qui conducit ex dedicatua
pticulari et abdicatiua umiuersali.
abditatiuum ꝑtitulare directim. ut
quoddam iustum honestum. nullum
nustum malum quodd̾am gͥ iustum nõ

Expanded text:
abdicatiuum particulare directim, ut 'Omne iustum honestum: nullum iustum malum: quoddam igitur honestum non est malum.' Quintus modus est qui conducit ex dedicatiua particulari et abdicatiua uniuersali abdicatiuum particulare directim, ut 'Quoddam iustum honestum: nullum iustum malum: quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
modus est it .i. non dies est nox atq nor
nou est. diest gͥ est. Modos autem
ypotheticorum syllogismorum si quis
plemus nosse desiderat librum legat
mari nictormi qui inscribit᷑ͬ de syllo¬
gisinis ꝓpothetitis. hnic ad dyaleticas
diffuncionũ spẽs accedamus. que quãta
dignitate p̃cellunt non possint inditi¬
orum aꝑte manifestationes. ut quedã
iudicia dictionum ostendere. cap̃. ix

Expanded text:
modus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox modus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Modos autem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticuiare directim ut om̃e iustum ho¬
nestum. quoddam uistũ non est malũ
quoddan gꝰ honestũ non est malune
has formulas cathegoricorum sillogis¬
morum qui plenes nosse desiderat
librum legat. qui inscribitur ꝑiere mr¬
mas apułei. et que subtilius sunt trac¬
tata cognoscet Distincta .n. atq con¬
sid̾ata. ad magnas intelligencie mas
lectorem prest᷑ante domino utilit᷑ intro¬
ducunt: Nunc ad ypothetitos syllo¬
gismos ordine sequenti ueniamus: cãp̃
qui sunt cum aliqua conclusi¬
one sunt .uii. Primꝰ modus est. si dies
est lucet. ẽ aũt dies lucet igit᷑. Sid̾s
modus est. si dies lucet. non lucet non
est g̾ dies: Tertius modus est ita. non
dies. non dies est et non lucet atq̃ est
dies est lucet g̾. Quartus modus est
ita. aut dies est aut nox. atq̃ dies est
ita. aut dies est aut nox. atq nox.¬
atq nox non est. dies g̾ est. Sextus
modiis est ita. non est dies et nõ lucet.
dies. intem est nox g̾ non est: Septimꝰ

Expanded text:
directim, ut: Omne justum honestum, quoddam justum non est malum, quoddam igitur honestum non est malum. 22. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apuleii, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata 110 ad magnas intelligentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. 23. qui sunt cum aliqua conclusione, sunt septem. Primus modus est: si dies est lucet, est autem dies, lucet igitur. Secundus modus est. Si dies est lucet, non lucet, non est ergo dies. Tertius modus est ita: non et dies est et non lucet: atqui dies est, lucet igitur. Quartus modus ita est: aut dies est aut nox, atqui dies est, ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Sextus modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: dies autem est: nox igitur non est'. Septimus
Abbreviated transcription (Latin):
Undus est celũ
terra mare et que
dei. de quo dicitur.
Aꝓhis dictus . ꝙ in
sempiterno motudit. ut celũ sollu¬
na. aer. matia. Nulla enĩ requies
eiꝰ elementis concessa est. ideo q sẽ¬
ꝑ in motu est. Unde et aminalia
uarroni uident᷑ elementa. quĩ ꝑse
met ipã inquit mouent᷑. Greti uero
nomen mũdus de ornamento ascõ¬
modauerunt propt᷑ diu̾sitatẽ ele¬
mentorum et pulcritudinẽ syderũ.
appellatur eñ apud eos cosmos qd̾
significat ornamentum. Nichil
em̃ mũdo pulcriꝰ oculis carnis as¬
picimus. Quatuor autẽ esse dima¬
ta mundi id est plagas. orientem.
et occidentẽ. septemt̾ onẽ. et meri¬
diem. Oriens ab ortu solus nũtupa
tus. Occidens qd̾ diem facit occide̾
atq interire. Abscondit enĩ lumẽ
nundo. et tenebras suꝑinducit.
Septẽt̾o autẽ a septẽ stellis axis
uocatus. que in ipõ reuolute rotãt᷑.
Hic proprie et u̾ter dicit᷑. eo ꝙ uer¬
titur sicut poeta ait. uertit᷑ inte¬

Expanded text:
Mundus est caelum et terra, mare et quae Dei. De quo diciturIophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut caelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies eius elementis concessa est, ideoque semper in motu est. Unde et animalia Varroni videntur elementa. 'Quoniam per semetipsa,' inquit, 'moventur.' Graeci vero nomen mundo de ornamento adcommodaverunt, propter diversitatem elementorum et pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos κόσμος, quod significat ornamentum. Nihil enim mundo pulchrius oculis carnis aspicimus. Quattuor autem esse climata mundi, id est plagas: Orientem et Occidentem, Septentrionem et Meridiem. Oriens ab exortu solis esttus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quod vertitur, sicut poeta ait: Vertitur inte
Abbreviated transcription (Latin):
leus ꝑcutitur ferrum: Aꝑa uox est rau¬
ca. et que disꝑgitur ꝑ minutos et iudis¬
similes pulsus: Ceca uox est que mox
ut emissa fuerit cõticescit atq suffocata
nequaꝙͣ longius producitur. sicit est in
fictilibus: unmnola est uox est uox mollis
atq flexibilis: Et uinnola est dicta. a
uimio hoc est a cinciimo mollit fĩexo:
ꝑfecta autem uox est. alta. suauis. et
clara: Alta ut in sublimi efficia tur:

Expanded text:
leis percutitur ferrum. Aspera vox est rauleis percutitur ferrum. Aspera vox est rauca et que dispergitur per multos et dissimiles pulsus. Ceca vox est, que mox ut emissa fuerit conticescit, atque suffocata nequaquam longius perducitur, sicut est in fictilibus. Vinnolata est vox mollis atque flexibilis. Et vinnolata dicta a vinno, id est cincinno mobiliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara.
Abbreviated transcription (Latin):
aptatum: Diesis est spacia quedã et deduc¬
tiones modulandi atq u̾gentes de uno in
altero sono. Tonus est acuta uocis enunci¬
atio: Est enĩ armonie differentia. et ꝙͣtitas
que in uocis accentu uł tenore consistit.
ypododius om̃ium grauissimꝰ: Cantus est
inflexio uocis nam sonus directus est P̾ce¬
dit autem sonus cantum: Arsis est uocis
eleuatio hoc est initium Tesis uocis positio.
hoc est finis: Suaues uoces sunt sub tiles
et spisse. clare atq a cute: ꝑspicue uoces
sunt. que longius protrahuntur. ita ut
ommem impleant continuũ locũ sicut
clangor tubarũ: Subtiles uoces sunt qͥb
non est spc̃. qualis est infancium uel muli¬
erum. uel egrotancium. sicut in neruis
Que enĩ subtilissime corde sunt. subtiles
ac temies sonos enittunt: Pnigues sunt
Acuta uox est. tenuis alta. siciit ni cordis
indemus: Oura uox est. que molent᷑
emittit sonos. sicut tonitrum. sicut
in cudis sonus. quotiens in durum mal¬

Expanded text:
aptatum. Diesis est spatia quedam et deducaptatum. Diesis est spatia quedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas, que in vocis accentu vel thypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio vocis, nam sonus directus est; praecedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio, hoc est initium. Thesis vocis positio, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spissae, clarae atque acutae. Perspicuae voces sunt, quae longius protrahuntur, ita ut omnem inpleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtiles voces sunt, quibus non est spiritus, qualis est infantium, vel mulierum, vel aegrotantium, sicut in nervis. Quae enim subtilissimae cordae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. Pingues sunt Acuta vox est tenuis et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, que violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut in incudis sonus, quoties ibi durum mal
Abbreviated transcription (Latin):
musice que armonica dicit᷑ .i. dx̃
modulatio uocis ꝑtinet ad comedos. tra¬
gedos. uel choros. uł ad omnes q̃ uoce
ꝓpͥa camunt: Hec ex aiõ et corꝑe motum
facit. et ex motu sonum: Ex quo colligit᷑¬
sunt nũcupata: Prop̾e añt uox hominũ¬
est. siue urõnalium ammnancium. Nam
in alus abusiue et non ꝓp̾e souitum uocem
constat uocari. ut nox tube infremuit.
fractasq ab littore uõces. Nam ꝓp̾um est
ut lictorei sonent scopuli. ut a tuba
t᷑ribilem sonitum procul ere canoro: Ar¬
monia est modulatio uocis. et concordia
plurimoruni sonorum uł coaptatio:
Symphonia est modulationis tẽꝑamẽtũ
ex gram et a cuto concordantib somis.
siue in uoce. siue in flatu. siue n płsu:
P hũt quippe uoces acutiores grauioresq
concordant. ut quisquis ab ea dissonueri
sensum auditus offendat: Cui contͣ⁊ ia
Eufonia est suauitas uotis: hec et melos
a suauitate et melle dicta : Diascema
est uotis spacium᷑ duobus uel pluribus soms

Expanded text:
musice que harmonica dicitur, id est modulatio vocis, pertinet ad comedos, tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et corpore motum facit et ex motu sonum, ex quo colligitsunt nuest, seu irrationabilium animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur, ut: Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Nam proprium est ut littorei resonent scopuli, et: At tuba terribilem sonitum procul aere canoro. Harmonia est modulatio vocis, et concordantia plurimorum sonorum, vel coaptatio. 3. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit sensum auditus offendat; cuius contrariel dissone. Euphonia est suavitas vocis: hec et melos, a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis
Abbreviated transcription (Latin):
Item inter hystoriam et argumentũ
et fabulam int̾est: Nam hystorie sũt̃
res uere que facte sunt. Argumenta
sunt. Que ⁊ si fucta non sunt. fieri tñ
posfunt fabule uero sunt que net
facte sunt nec fieri possunt qr cont̾
Erethorica eiꝰ ꝙ noĩe

Expanded text:
Item inter historiam et argumentum Item inter historiam et argumentum et fabulam interesse. Nam historiae sunt res verae quae factae sunt; argumenta sunt quae etsi facta non sunt, fieri tamen possunt; fabulae vero sunt quae nec factae sunt nec fieri possunt, quia contra Rhetorica est ben
Abbreviated transcription (Latin):
feretides cdaruit hus temporibus quib
as legem sc̃psit: tap̃. xliii de uti¬
tion impediunt legentib in
huis que utilia dixerunt: Multi em̃
sapientes p̃terita hominũ gesta ad
institutionem p̃sencium hystoriis indi¬
derunt: Si quidem et ꝑ bystoriam sũma
retro temꝑum annoꝵ q supput atio
9prehenditur. et ꝑ ꝯsulum regumq
sutessum multa necessaria ꝑ̾scrutãt᷑.
appellatur uinius die gestio⁊ hoc apud
nos diariũ uocatur: Nam ꝙ latun
diurnum. greci esfemerida dicunt
kalendaria appellant᷑. que in menses
singłos digeruntur: Amiales sunt
ab amu̾sariis gestis. annales noĩant᷑
Historia aut̃ multoꝵ annoꝵ uł ten¬
porũ est. cuiꝰ diligencia aninu ꝯmen¬
tarii in libeis dilati sunt: Incet hoste¬
diam autẽ et atmales hoc int̾est. quod
hystoria est eorum temꝑũ q̃ uidimus:
Annales uero sunt eoꝵ anoꝵ quos
etas nr̃a non nouit: Unde salustius
ex hystori illibus dicit. eusebius et
iltonimus. et amialib et hystoria cõstãt:

Expanded text:
erecydes claruit iis temporibus quibus Esdras legem scripsit. CAPUT XLIII. De utinon impediunt legentes in iis quae utilia dixerunt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt. 2. Si quidem et per historiam summa retro temporum annorumque supputatio comprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutanturappellatur unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diarium, Graeci ephemerida dicunt. 2. Kalendaria appellantur quae in menses singulos digeruntur. 3. Annales sunt ab anniversariis gestis annales nominaverunt. 4. Historia autem multorum annorum vel temporum est; 75 cujus diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum temporum quae vidimus, annales vero sunt eorum annorum quos aetas nostra non novit. Unde Sallustius ex historia, Livius, Eusebius et Hieronymus ex annalibus et historia constant.
Abbreviated transcription (Latin):
dictus ab eo quod clipet
.i. celet corpus. ꝑiculis q subducat.
ancoyketitm. Oppositus enĩ sua
defensione ab astis et iaculis corpꝰ
munit. Clipeus autem peditũs est.
scutũ equitum. Stutũ appella tũ
eo quod a se excutiat. telorũ ictũ.
ut enĩ telis resistatur clipeus añ¬
fertur. Umbo scuti. par media est
quasi umbilitus. Ancile uocatur
scutum breue et rotundũ. de quo
Et ancile dictũ ab incilione quod
sit ab omi ꝑte ueluti incisum. ac
sit. ꝙͣq notel ocłis. angulus omĩs
ab est. Pelea scutum breuissimum
ro et trescentas peltas ex auro puro
probato. Scetra scutum loreũ sine
ligno. quo utuntur affri et mau
ri. De quo poeta. leua scetram teti¬
git. Parma leuia arma. quasi par
uus clipeus. dicit᷑ et testudo scutũ.
Nam in modum testudinis fit clipeꝰ.
Est et testudo scutoꝵ conexio. cur¬
uata in testitudinis modum. Namq
in armorũ generibus milites etiã
ab anmalibꝰ nomĩa sumunt. ut
aries et salustius. in modũ mniquit

Expanded text:
dictus ab eo quod clepet, id est celet corpus, periculisque subducat, apo tu cleptin: oppositus enim sua defensione, ab hastis et iaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutus equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clipeus antefertur. Umbo scuti pars media est, quasi umbilicus. Ancile vocatur scutum breve et rotundum. De quo Et ancile dictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum ac : quaque notes oculis, angulus omnis abest. Peltum scutum brevissimum ro et trecentas peltas ex auro probato.' Scetra scutum loreum sine ligno, quo utuntur Afri, de quo poeta: Laevas cetra tegit. 6. Parma, levia arma, quasi parva, non clypeus. Dicitur autem et testudo scutum. Nam in modum testudinis fit clypeus. 388 Est et testudo scutorum connexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus, milites etiam ab animalibus nomina sumunt, ut aries. Et Sallustius: In modum, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod sibi beata dicit᷑. ex ethimologia
nominis beatũ nocauit. Ioseph ab eo
quo sibi addi ⁊ lĩ mat̾ optau̾at. nocauit
angmentum: hunc pharao saphanet
deptoem sõnat pro eo quod obscura somp¬
ma reuelauit. et sterilitatẽ p̃dixit:
Camen qr hos nomen ab egipto point
ip̃ius ligue debet hrẽ rationem Int̾ p̃ta¬
tur gͦ saphanet egiptio sermone salua
tor mundi. eo quod orbem t̾re ub ĩmi¬
uenti famis excidio liberauit. Benia¬
min int̾p̃tat᷑ filiꝰ dextere quod est u̾tu¬
tis. Dextera emm appellat ianim :
iiat quippe eiꝰ moriens uoc. iuerat no¬
men eius benom̃ .i. filius doloris mei:
pdat᷑ boc mutauit. filium dext̾e nomi¬
nans: Nanasses dictus. ab eo quod sit
pater ei oblitus laboꝵ suorũ. Ita enim
hebraice uocat᷑ oblimo. Efframi eo quod
auxerit eum deus. et ex hoc uocabulo

Expanded text:
eo, quod beata dicatur, ex etymologeo, quod beata dicatur, ex etymolognominis beatum vocavit. Joseph ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hinc Pharao Saphanethrepertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatutor mundi, eo quod orbem terrae ab inminenti famis excidio liberarit. Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae nominans. Manasses dictus ab eo, quod sit pater eius oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus; et ex hoc vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
tebor domino. et ob id uotatꝰ est uida.
A confellione it iq nomen eiꝰ dictũ est.
qued est grãcum actio: Isactar in c̾pretatꝰ
est m̾ces: Is quippe dicit᷑ eit acbat t̾tes¬
hoc aut̃ ideo qr mandragoris filn ruben
incroitum uiri qui racheli debebat᷑ ad se
emeret lia i unde et cũ natꝰ est dixit
lia. Dedit deus m̾cedem meami : Sal¬
lon int̾pretat᷑ hĩtaculum Nept alini
de conuesione siue de comꝑitione: cã
noĩs eiꝰ est. Uñ et dixit rachel cũ eum
me fecit deus habitacionẽ cum sorore
mea. Dan int̾pretat᷑ iudiciũ: Bala
em̃ dum eum pepcrisset. dixit rachel
et exaudiens dedit iñ filium: Caulam
nominis expresłit. ut ab eo quod iudicasset
dñs. fiio ancille iudicii nome impone et
Sd ib euentu siue procinctu uocatꝰ est.
Qñ em̃ pepe it eum zelpha dixit dnã eiꝰ
lm ni fortuna it quod̾ dicit᷑ in procinctu uł
euentu. A ser beatus dicit᷑ dum emm
peporisset seuti gelpha. dixit lia ⁊ beata

Expanded text:
tebor Domino. Et ob id vocatus est Juda. tebor Domino. Et ob id vocatus est Juda. A confessione itaque nomen ejus est dictum, quod est gratiarum actio. Isachar interpretatus est merces. Is quippe dicitur: est meHoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia. Unde et dum natus est, dixit Lia: Dedit Deus mercedem meam. 12. ZABULON interpretatur hDe conversione, sive conparatione causa nominis eius est. Unde et dixit Rachel, cum eum me fecit Deus habitationem cum sorore mea.' Dan interpretatur iudicium. Bala enim dum eum peperisset, dixit Rachel et exaudiens dedit mihi filium.' Causam nominis expressit, ut ab eo quod iudicasset Dominus, filio ancillae iudicii nomen inponeret. Gad ab eventu, sive procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelpha, dixit domina eius Lia: In fortuna, id est quod dicitur, in procinctu vel eventu. Aser beatus dicitur. Dum enim peperisset eum Zelpha, dixit LiaGenes. 30