comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersiȩ eorum finis ad confirma¬
tionem ẽ iuramentum: Pro si
diceret. Ex hoc soluitur totius
controu̾sie disceptatio. Non illi¬
uel illius: sed dotius. Oporte¬
bat quidem et sine iuramento

Expanded text:
versiae eorum finis ad confirmationem est juramentum, prout si diceret: Ex hoc solvitur totius controversiae disceptatio, non uniuscujuslibet, sed totius. Oportebat quidem sine juramento
Abbreviated transcription (Latin):
des uel boues:non iam sanguinẽ
& adipem: omnia hec soluta sũt
et ꝓ eis introductum ẽ rationabile
obsequium. Quid autem ẽ ratio¬
nabile obsequium: que ꝑ animã.¬

Expanded text:
des et bovem, non sanguinem et adipem; omnia haec soluta sunt, et pro eis introductum est rationabile obsequium. Quid autem est rationabile obsequium? Etia
Abbreviated transcription (Latin):
iterum: Quid gͦ ẽ inquis non est
penitentia: Nere est penitentia:
s: baptisma aliud non ẽ. Penitentia
uero ẽ: & multam habet fortitudi¬
nem. etiam in eum qui peccatis ual¬
de demersus ẽ. Si uoluerit potest
liberare eum exonere peccatorum.
& periclitantem intuto constitue
re: ac si ad summũ fundum iniqͥ¬
tatis ꝑuenerit. Et hoc exmultis
auertitur. non reuertitur: Est gͦ.

Expanded text:
e. « Quid est ergo? inquis; non est poenitentia? Est utique poenitentia, sed baptisma aliud non est; poenitentia vero est, et multam habet fortitudinem etiam in eum qui peccatis valde demersus est. Si voluerit, potest eum liberare ex onere peccatorum, et perire, etiamsi ad ipsum fundum iniquitatis pervenerit. Et hoc ex multisavertitur, non revertetur? .
Abbreviated transcription (Latin):
Illa qͥdem diuiciarum sunt & di¬
uitum: hec autem uirtutis. Illa
extrinsecus: ista intrinsecus. & il¬
la quilibet operari pot̃: hec autẽ
pauci. Quanto enĩ melior est peco¬
re homo: tanto hoc sacrificium
illo. hic enim animam tuam ob

Expanded text:
illa quidem divitiarum sunt et divitum, haec autem virtutes; illa extrinsecus, ista intrinsecus; illa quilibet operari potest, haec autem pauci. Quanto enim melior est pecore homo, tanto hoc sacrificium illis. Hic enim animam tuam in
Abbreviated transcription (Latin):
bibens unbrem. et generais
herbam oportunam illis
aquib colitur: accipiet benedicti¬
onem a dõ. ꝓferens autem spinas
ac tribulos. reproba ẽ. et maledic¬
do proxima: cuius consummatio
amus sermones istos: & tremore

Expanded text:
bibens imbrem et generans herbam oportunam illis, a quibus colitur, accipit benedictionem a deo. proferens autem spinas ac tribulos reproba est et maledictio proxima, cuius consummatio am s
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos ex hominib sumptus.
hoc commune ẽ xp̃o. P homini¬
bus constituitur: & hoc. Offerat
dona et sacrificia ꝓpopulo et
hoc: s non totum. Reliqua uͦ
non sunt communia: quia pot̾
condolere eis. qui ignorant et
errant. Hic iam excellentia est.

Expanded text:
ex ex hominibus assumptus; hoc commune est. Pro hominibus constituitur; et hoc: ut offerat dona et sacrificia pro peccatis; et hoc, sed non totum. Reliqua vero non sunt communia: Qui potest condolere his qui ignoranter peccant; hic jam excellentia est,
Abbreviated transcription (Latin):
litatis. Nuius enim est sermo dĩ
et efficax: et penetrabilior suꝑ
omnem gladium ancipitem: et
ꝑtingens ad diuisionem anime
et sp̃s: compagum qͦ et medul¬
larum. et discretor cogitationũ.
et intentionum cordis: et non ẽ

Expanded text:
icens: Unius enim est sermo Dei, et efficax et acutior super omnem gladium ancipitem et pertingens usque ad divisionem animae et spiritus, compagum quoque, et medullarum, et discretor cogitationum et
Abbreviated transcription (Latin):
u̾satione recta. Proinde etiã pau¬
lus ammonet eos qui dignatio¬
nem mysteriorum suscipere me¬
ruerunt: dicens. Restinemus in¬
trare in illam requiem. festinemꝰ
inquit. qm̃ non sufficit fides: s
debet addi et uita. et multum
studium debet adhiberi. Opus¬
terram non meruerunt. qͥ tantaᷤᷤ

Expanded text:
versari digne Deo. Proinde etiam Paulus admonet eos qui dignationem mysteriorum suscipere meruerunt, dicens: Festinemus ingredi in illam requiem. Festinemus, inquit, quoniam non sufficit fides, sed debet addi et vita fidei condigna; et multum studium debet adhiberi, nilli non merueru
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑsecutionem passus ẽ: sputa sus¬
cepit: accusatus ẽ: detractionem
sustinuit: calumpnias passus est.
repulsus ẽ. infine crucifixus est.
uxta similitudinem inquit: sñ

Expanded text:
em plurimorum passus est, sputa suscepit, accusatus est, detractionem sustinuit, calumniam passus est, repulsus est a propria gente, in fine crucifixus est. Juxta similitudinem, inquit, sine
Abbreviated transcription (Latin):
brahȩ namq ꝓmittens ds̃
buit ꝑ quem iuraret: ui
tplicans multiplicabo te. E lon¬
ganuiter ferens: adeptus ẽ pro¬
missionem. Homines ꝑ maiorem
sui urant: et omnis controu̾sie

Expanded text:
brahae namque promittens Deus buit per quem iuraret maiotiplicans multiplicabo te et sic longanimiter ferens adeptus est repromissionem homines enim per maiorem sui
Abbreviated transcription (Latin):
norant eos qui intribulationibus
constituti sunt: et neq que sit tri¬
bulatio in hominib sciunt. Impo᷑¬
sibile qͥppe ẽ scire afflictiones af¬
flictorum ei qui experimentum
afflictionis non habuit: nec sen¬
sibiliter omnia sustinuit. Ponti¬
fex autem nr̃ competent pͥmum
peccato. Inspice quomͦ etiam sup̃¬

Expanded text:
norant eos qui in tribulationibus constituti sunt, neque quae sit tribulatio in quolibet sciunt: impossibile quippe est scire afflictiones afflictorum, ei, qui experimentum afflictionis non habuit, et sensibiliter omnia non sustinuit. Pontifex autem noster competenter primum peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
Hic eos maxime terruit. Ne forte
adhuc inquit infide stantes. non
cum integra satisfactione confi
ac si archangłos. ac si cherubin.
acͥ seraphin: ac si aliam quamlib
creaturam. om̃ia reuelata sunt.
ocłis eius: omnia aꝑta et mani¬
festa: nichil est quodpossit¬

Expanded text:
« Hic maxime eos terruit, ne forte adhuc, inquit, in fide stantes non cum integra satisfactione perficac si archangelos, ac si cherubim atque seraphim, ac si aliam quamlibet creaturam, omnia revelata sunt oculo ejus, omnia aperta et manifesta. Quid est quod eum possit
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit enim inquit hodie si uocem
eius audieritis. ne obduretis cor¬
da ur̃a. sicut in amaritudine. Quo¬
rum obduratorum mentionem
facit: Quorum infidelium: non
sicut et nos audiuimus: s nichil
ꝓfuit illis. Non ergo putetis qͥa
exauditu tantum predicationis
iuuamini: quia & illi audiert̃.
sed nichil utilitatis habuere: qm̃
non crediderunt. Chaleb autẽt
iħs quia non contemperati sunt in¬
fidelib: effugerunt penam. q̃ ills
illata ẽ. E inspice quã mirabilit̃
non dixit non consenserunt. s non
contemꝑati sunt: hoc est sine se¬
ditione dissenserunt: illis omnib
unam. atq eandem sententiam

Expanded text:
enim: Hodie si vocem ejus audieritis, ne obduretis corda vestra, sicut in amaritudine obduratorum. Mentionem facit quorumdam infidelium; nonnsiprofuit illis. Non ergo putetis quia ex auditu tantum praedicationis juvamini, quia et illi audierunt, sed nihil utilitatis habuere, quoniam non crediderunt. Caleph autem et Jesus, quia non consenserunt infidelibus, effugerunt poenam quae illis illata est. Et inspice quam mirabiliter. Non dixit non consenserunt, sed non contemperati sunt, hoc est sine seditione dissenserunt, illis omnibus unam atque eamdem sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Medicamentũ fortius quod
maxime operetur inpenitentia.
hoc est & sicut in preceptis medi¬
multas quidẽ herbas accipit: und
autẽ dominantissimã: sic & in pe¬
nitentia ista herba dominantior
efficit. Audi enim quod dixit di¬
uina scͥptura. Date elemosinam:¬

Expanded text:
. Medicamentum fortius, quod maxime operatur in poenitentia, hoc est. Sicut in praeceptis medimultas quidem herbas accipit, unam autem dominantissimam: sic et in poenitentia dominantior efficit. Audi enim quid dicit divina Scriptura: Date eleemosynam,
Abbreviated transcription (Latin):
ad quod gaudebant & concurre¬
bant: sabbatisinum requiẽ uocanᷤ.
Sicut enim sabbato ab om̃ib malis
fieri que ad obsequium dĩ ꝑtinẽt.
que sacerdotes efficiebant: & que
animam uiuabant. et nichil aliud:¬

Expanded text:
ad quod gaudebant et concurrebant, sabbatismum regnum Dei vocans; sicut enim sabbato ab omnibus malisfieri, quae ad obsequium Dei pertinent, quae sacerdotes efficiebant, et quae animam juvabant, et nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
enim audientes amaricauerunt:¬
N sed non om̃s qui exierunt de egyp¬
Sto ꝑ mos sen. Quib aũ iratus ẽ¬
S quadraginta annis: nonne pec¬
S catorib quorum menbra cecider̃
inheremo: Quib autẽ iurauit
quia non intrarent inrequiem es
nisi infidelib: et uidemus. qͥa
non poterant intrare ꝓpt̃ infide¬

Expanded text:
enim audientes amaricaverunt, sed non omnes qui 177 exierunt ex Aegypto per Moysem. Quibus autem iratus est quadraginta annis? nonne peccatoribus, quorum membra ceciderunt in eremo? Quibus autem juravit quia non intrent in requiem ejus, nisi infidelibus? et videmus quia non poterant intrare per infide
Abbreviated transcription (Latin):
nium. Est autem. hodie si uocem
xta diem demptationis indeserto
ubi temptauerunt me patres ur̃i.¬
et uiderunt opera mea quadragĩ
ta annis. ideo iratus sum genera¬
tioni huic. et dixi semꝑ errant cor¬
uias meas sicut uiraui inira mea:
si introibunt inrequiem meam.¬
Tunc infert. Sidete fr̃s ne sit iN
aliquo ur̃m cor malignum infi¬
pe ex duritia infidelitas nascitur.:
et sicut obdurata corpora et du¬
ra non obsecuntur manib medi¬
corum: sic et animȩ obdurate. non
obsequuntur uerbo dĩ. Fortassis¬

Expanded text:
ret generatio illa in requiem promdixit, post generationem illorum loquens: « Hodie si vocem ejus audieritis, ne obduretis corda vestra, » ne similia patiamini, qualia progenitores vestri, ne privemini reqies, nam si jam acceperant requiem, quae erat in Palaestina, quare eis iteruforte sit in aliquo vestrum cor malum incrpe per duritiam infidelitas nascitur, et sicut obdurata corpora et dura non obsequuntur manibus medicorum, sic et animae obduratae non obsequuntur verbo Dei. Si
Abbreviated transcription (Latin):
si tamen principium substantie
usq ad finem firmum teneamuͭ.
Quid est principium substantie:
fidem significat: ꝑ quam subsisti
ut ita dicam facti sumus. Deiñ¬

Expanded text:
Si tamen initium substantiae ejus, usque ad finem firmam retinemus. « Quid est initium substantiae? Fidem significat, per quam subsistimut ita dicam, facti sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
bati: qua dñs requieuit ab ope¬
ribus suis. Scdam in palestina:
in qua ingressi iudei requietu¬
ri erant ex miseria multa & la¬
boribus. Terciam quȩ reuera est.

Expanded text:
bati, qua Dominus requievit ab operibus suis; secundam in Palaestina, in quam ingressi Israelitae requieturi erant ex miseria multa et laboribus; tertiam, quae vera est
Abbreviated transcription (Latin):
oratio. Cum enim egressi essent
urtutis dĩ accepissent in egipto.
inmari rubro. inheremo: consili¬
um fecerunt mandare specula¬
tores: qui deberent inspicere na
gnorum fructuum ꝓcreatricem
esse dicentes: et iurorum in ex¬
pugnabilium ẽẽ illam ꝓuinciam.
et fortium. Iudei uero ingrati et
insensati. qͦs oportebat ut recorda¬
rentur tantorũ dĩ beneficiorum &
quomͦ eos conclusos in medio tan¬
ti exercitus egyptiorum eripuit
de pericłis. et excubiarum fontes
sine defectu donauit: & manna
tribuit. et alia miracła quȩ ope¬

Expanded text:
t. Cum enim egressi essent virtutis Dei accepissent in Aegypto, in mari Rubro, in eremo, consilium fecerunt mittere speculatores , qui deberent inspicere natjorum fructuum procreatricem esse dicentes, sed virorum inexpugnabilium esse illam provinciam, et fortium. Israelitae vero ingrati, et insensati, quos oportebat ut recordarentur tantorum Dei beneficiorum, et quomodo eos conclusos in medio tanti exercitus Aegyptiorum eripuit de periculis, et fluviorum fontes sine defectione donavit, et manna tribuit, et alia miracula, quae ope
Abbreviated transcription (Latin):
tationis in deserto. ubi tempta¬
et uiderunt opera mea quad ra-¬
rant corde: ipsi uero non cogno¬
uerunt uias meas. sicut iuraui
inira mea: si introibunt in reqͥẽ

Expanded text:
tationis in deserto, ubi temptaet uiderunt opera mea quadrarant corde. isti autem non cognouerunt uias meas, sicut iuraui in ira mea: si intrabunt in requiem
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. Quid gͦ turbamur:
retributio: neq malignitatis. neq
uirtutis. Ac si aliqñ contigit
aliqua retributio uel malicie uł
uirtutis. non tam̃ seđm ꝙ dignũ
erat. s simplicit ueluti gustus qͥ¬
dam iudicii: ut qui resurrectio¬
nem noncredunt. talib docean¬
tur. Qñ itaq uidemus malig¬
num ditescere non subruamur:
et qñ uidemus bonum mala pa¬
ti. non turbemur. Illi corona est:
illi supplicium. Est &t alia ratio
quia non potest uel malus inom¬
nibus malus eẽ. s habet aliqua
speritatem habet malus: malo
capitis sui. Cum enĩ ꝓillis ma¬
lus paucis bonis. retributionem
hic accipit: illic iam plenius pu¬

Expanded text:
chenum. Quid ergo turbamur? retributio malignitatis, neque virtutis; ac, si aliquando contingat, ut aliqua sit retributio vel malitiae, vel virtutis, non tamen secundum est sed simpliciter, veluti quidam gustus judicii, ut, qui resurrectionem non credunt, talibus doceantur. Quando itaque videmus malignum ditescere, non subruamur, et quando videmus bonum mala pati, non turbemur. Illic corona: illic supplicia. Est et alia ratio, quia non potest malus in omnibus malus esse, sed habet aliqua speritatem malus habet, malo capitis sui est. Quum enim pro illis paucis bonis retributionem hic accipit, illic jam plenius pu
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ꝓpiciandum enim inquit peccatiᷤᷤ
populi. Quare non dixit mundi:
s dixit populi: Nam om̃ium pec¬
cata sustinuit. S quia interim de
ipsis uertebatur sermo: nam et
men eius iħm: ipse enim saluabit
popłm suum: hoc qͥppe primum
oportuit fieri: & propt̃ hoc uenit
ut istos saluaret: et tunc ꝑ istos
alios: tam & si contra contigit. hȩc
etiam apłi ab ipso initio dicebant
uobis suscitans misit filium suũ:
misit benedicentem uos. & iterũ
uobis uerbum salutis missum ẽ.¬
generositatem hic ostendit uidai¬
cam dicens. ad ꝓpiciandum pecca¬

Expanded text:
Ad propitiandum enim, inquit, peccatis nostris: quare non dixit mundi, sed dixit populi? Nam omnium peccata sustinuit: sed quia interim de ipsis vertebatur sermo. Nam et men ejus Jesum, ipse enim salvabit populum suum . Hoc quippe primum oportuit fieri, et propter hoc venit, ut istos salvaret, et tunc per istos illos, tametsi econtra contigit. Haec etiam Apostoli ab ipso initio dicebant: Vobis suscitans filium suum misit benedicentem vos . Et iterum, Vobis sermo salutis missus eGenerositatem hic ostendit Judaicam, dicens ad propitiandum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
est temptatio patientiũ: non minꝰ¬
ẽ gͦ quod dic̃. potest eos qͥ temp¬
tantur adiuuare: Tamqͣm si di¬
ceret. Cum multa a lacritate ꝓ¬
tendit manum ad compatiendũ.

Expanded text:
est tentatio patientium: ipse tentest ergo quod dicit, potest eos qui tentantur adjuvare? Tanquam si quis diceret: Cum multa alacritate protendam manum ad compatiendum.
Abbreviated transcription (Latin):
festinauerit circa naturã huma¬
nam ostendit: et qm̃ multa cura
ẽ dõ de illa: sic etiam hic multo
amplius ẽ quod ponit excompa¬
tione.: non enĩ angłorum quẽqͣm
app̃hendit: et reuera magnũ et
mirabile et stupore plenũ ẽ carnem no¬
stram surium sedere: et adorari
ab angłis:⁊ archangłis.⁊ cheru¬
bin &̃ seraphin. Hoc sepius ego
inmentem u̾sans excessum pati¬
or: et maiora de genere humano
imaginor. Maiora qͣppe uideo
& clara exordia: multum dõ fe¬

Expanded text:
festinaverit circa naturam humanam, ostendit: et quoniam multa cura est Deo de illa, sic etiam hic multo amplius est, quod ponit ex comparatione. Non enim angelorum quemquam ens: « Revera magnum et mirabile et stupore plenum est, carnem nostram sursum sedere et adorari ab angelis et archangelis, et cherubim et seraphim. Hoc saepius in mente versans excessum patior, et majora de genere humano imaginor: majora quippe video et clara exordia, multam Deo fe
Abbreviated transcription (Latin):
Unde debuit scđm omnia: fratrib
similare. Quid ẽ scđm omnia:
Natus ẽ inquit educatus. creuit
passus ẽ. omnia quȩ oportuit: in
periore gła: nc̃ dispensationẽ mu¬
nit et sermonẽ. E contemplem
cum qͣnta sapientia. quomͦ illũ
ostendit multum studiũ haben¬
tem. ut nobis similaretur: quod
fuit curam de nobis plurimã ge¬
rentis. Dicens enĩ suꝑuis. qm̃ pu¬
eri communicauerunt carni et

Expanded text:
uit, inquit, per omnia fratribus similari. Quid est, secundum omnia? Natus est, inquit, educatus crevit, passus est omnia quae oportuit, in periore gloria, jam de dispensatione movet sermonem, ut contemplemur cum quanta sapientia illum ostendit multum studium habentem ut nobis similaretur, quod fuit curam de nobis plurimam gerentis. Dicens enim superius: Quia pueri communicaverunt carni et
Abbreviated transcription (Latin):
similari frĩb: q̃si dicens. Qui tã
magnus ẽ. qui est splendor głe.
qui ẽ caracter substantie eius: qͥ¬
scła fecit: qui sedet in dextera
patris: iste uoluit et studuit
frat̃ noster inomnib fieri. & propt̃

Expanded text:
similari, quasi dicens: Qui tam magnus est, qui est splendor gloriae, qui est character substantiae, qui saecula fecit, qui sedet in dextera Patris, iste voluit et studuit frater noster in omnibus fieri. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
bebant. Si enim patres ur̃i in qͥt
quia non sperauerunt sic̃ oporte¬
bat sperare. hec passi sunt: multo
amplius uos. Ad illos enim iste
sermo factus ẽ. hodie namq in
quit semꝑ ẽ: donec constat mundꝰ.¬
propt̃ quod consolamini uos ip¬
sos ꝑsingłos dies. usq quo uocat᷑
hodie. hoc ẽ edificate inuicem. eor¬
rigite uos ipsos: ne contingant uo¬
bis similia: non obduretur qͥs qͣm.
ex uobis decipiente peccato. Atten¬
dis quia infidelitas peccatum fa¬
cit: Sicut enim infidelitas ma¬
lignam uitam ꝓcreat: sic etiam
anima qñ in ꝑfundum inalorum
uenerit. contempnit. Contẽpnenꝰ
autem. neq credere patitur: ut
se timore liberet. Dixi namq in¬
quit. non uidebit dñs: neq intel¬

Expanded text:
em: « Si enim patres vestri, inquit, quia non speraverunt sicut oportebat sperare, haec passi sunt, multo amplius vos. Ad illos enim iste sermo factus que semper est, donec constat mundconsolamini vos ipsos per singulos dies usquequo vocatur hodie: hoc est, aedificate invicem, corrigite vos ipsos, ne contingant vobis similia, ne obduretur quisquam ex vobis decipiente peccato. Attendis quia infidelitas peccatum facit? Sicut enim infidelitas malignam vitam procreat, sic etiam anima quando in profundum malorum venerit contemnit, contemnens autem neque credere patitur ut se timore liberet. Dixit namque, inquit, Non videbit Dominus, neque intel
Abbreviated transcription (Latin):
habet honorem qui fabricauit eã.¬
quam domus. E non dixit qͣnto
maiorem habet honorem aboꝑib
artifex: s quã domus qͥ construx̃
cit: s de omni populo: E moysẽ

Expanded text:
habet domus, qui fabricavit illam. » Non dixit, quanto majorem habet honorem ab operibus artifex, sed, quanto domus, qui construxit cit, sed de omni populo; primo
Abbreviated transcription (Latin):
declarauit. Sic̃ enim medicus ñ
habens necessitatem ex cibis qui
egroto preparantur gustare: sed
ille consolans pͥmũ exillius cibo
degustat. ut ꝑsuadeat egroto ꝓmp¬
tius illos cibos accipere: sic etiã
dñs qm̃ om̃s homines mortem ti¬
mebant. ꝑsuadens eis ut fiducia¬
liter ad mortem accederent. & ip¬
se gustauit mortem: nullam ha¬
bens necessitatem. Uenit & enim¬

Expanded text:
Hebraeos: Sicut enim medicus non habens necessitatem ex cibis qui aegroto praeparantur gustare, sed ille consolans, primus ex illius cibo degustat, ut persuadeat aegroto promptius illos cibos accipere; sic etiam nus, quoniam homines mortem timebant, persuadens eis ut fiducialiter ad mortem accederent, et ipse gustavit mortem, nullam habens necessitatem. Ex ve
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ mortem inquit euacuet eũ
diabolum. Hic iam mirabile qͥd¬
dam demonstrat: quia ꝑ quod
potestatem habet diabolus. ꝑ hoc
uictus ẽ. Arma que fuerant illi
forti aduersus mundũ hoc ẽ morᷤ:
ꝑ ea illum xp̃s ꝑcussit. hic ma¬
gnitudinem uirtutis eius qͥ uic̃:
insinuat. Intueris qͣntum bonũ
operata ẽ mors: & liberauit¬
mortis ꝑ omnem uitam obnoxii

Expanded text:
Ut per mortem, inquit, destrueret eum diabolum. Hic admirabile qdam demonstrat, quia per quod potestatem habuit diabolus, per hoc et victus est, et arma, quae fuerunt illi fortia adversum mundum, hoc est, mors, per ea illum Christus percussit. Hic magnitudinem virtutis ejus qui vicit insinuat. Intueris quantum bonum operata est mors. « Ut liberaretmortis per totam vitam obno
Abbreviated transcription (Latin):
iterum quomͦ coniungit.honorã
dicit. Deinde muniens sermonem
suũ: et ostendens qm̃ de eo qͥ se¬
cundum carnem ẽ dixit: intulit
Intueris qͣntum inter est: Iue qͥ¬
dem sanctificat : sanctificamur

Expanded text:
iterum quomodo conjungit, honorandicit. Deinde muniens sermonem suum et ostendens, quoniam de eo, qui secundum carnem est, dixit, intulit: Intueris quantum interest. Ille quidem sanctificat; sanctificamur
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est qui adomino audierunt. ip
si ꝓpͥis confirmauere uirtutibus.¬
gnissimum. Quod etiam lucas di¬
xit: inpͥncipio euangłu sui. Sicut
tradiderunt nobis qui ab initio p̃¬
sentes uiderunt: & ministrauert̃¬

Expanded text:
hoc est, qui a Domino audierunt, ipsi nos propriis confirmaverunt virtutibs. Quod etiam Lucas dixit in principio Evangelii sui: « Sicut tradiderunt nobis qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuer
Abbreviated transcription (Latin):
um tuarum sunt cęli. Ne forte
enim audiens cum introducit p̾¬
mogenitum in orbem terre. sicut
postea illi donatum munus exis¬
times: ista subiungit. Nam et su

Expanded text:
 terram fundasti. » Ne forte enim audiens, « cum introducit Primogenitum in orbem terrae, » postea illi donatum munus existimes, ita subjungit: « Et: Tu
Abbreviated transcription (Latin):
placere festinat. Qui enĩ compotẽ
se uirtutis existimat. non sibi ex
gr̃a largientis aduenisse munus
illud arbitratur: s ex suoꝵ debi¬
to meritorum. Proinde. huuismo¬
di homo inflatur uentositote su¬
ꝑbie. Idcico ergo: ds conuenieñt
cunc̾ta dispensat. Quod in eccłia
dem habet facultatem sermonis
ad docendum: alius autem neq
os aperire ualet. Non contͥstetur¬
inquit iste: quia similem non ha
tem. Si enim homo pat̾ familias
nouit cui debeat negotium quale¬
cumq committere: multo ampliꝰ¬

Expanded text:
efficiat. Qui enim compotem se virtutis existimat, non sibi ex gratia largientis advenisse munus illud arbitratur, sed ex suorum debito meritorum. Proinde hujusmodi homo inflatur ventositate superbiae. Idcirco ergo Deus convenienter cuncta dispensat. Quod in Ecclesia dem habet facultatem sermonis ad docendum, alius autem neque os aperire valet. Non contristetur iste, qui similem non habutilitatem. Si enim homo paterfamilias novit cui negotium quacunque committere debeat, multo ampli
Abbreviated transcription (Latin):
turum: de quo loquimur. Nũqͥd
nam de altero orbe disputat: Ñ¬
ita ẽ s de hoc. Propter hoc etiã
ad didit de quo loquimur: ne m̃¬
tem auditoris errare relinqueret.
gͦ eum futurum uocat: Sicut
enim & alibi dixit qui ẽ forma
futuri. de adam & de xp̃o loquẽ¬
temporum. adam futurũ uocanͤ¬

Expanded text:
turum, de quo loquimur. » Nunquid nam de altero orbe disputat? Non. Sed de hoc. Propter hoc etiam addidit, « de quo loquimur, » ne mentem auditoris errare permitteret, go eum futurum vocat? Fut alibi dixit: Qui cum forma futuri : de Adam et Christo loquetemporum Adae futurum secun
Abbreviated transcription (Latin):
cernimur similes do. si cunctos
amamus: diligimus etiam inimi¬
cos nr̃os. non autem si signa uel
miracła fecerimus. Nam & dm̃ ip¬
sum ammiramur qͥdem mira cula
facientem: sed ammiramur ampliꝰ
miserantem: ⁊ longanimit sustinẽ¬
tem. Si gͥ & inipso dõ illud ẽ am¬
plius ammirandum: qͣntoinagis

Expanded text:
cernimur similes Deo, si cunctos amabimus, diligamus etiam inimicos nostros: non autem si signa vel miracula fecerimus. Nam et Deum ipsum admiramur quidem miracula facientem, sed amplius admiramur miserantem et longanimiter sustinentem. Si igitur et in ipso Deo illud amplius admira
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Ut glorificetur filius ho¬
passus ẽ głam uocat: multo am¬
plius tu que ꝓ dño pateris. ui¬
des.crucis fructus qͣntus sitꝰ
Times ergo hauc rem: Triste qͥdẽ
tibi uidetur: s decem milia ge¬
nerat bona. Ostendit etiam ex
hoc temptationis utilitatẽ ĩta
dicens. Qualit̃ grã dĩ ꝓ omnib
gustauerit mortem. Qualiter
inquit grã dĩ. & ille quidem ꝓpt̃

Expanded text:
cens: Ut glorificetur filius hopassus est gloriam vocat, multo amplius tu quae pro Domino pateris. Vides crucis fructus quantus sit. Timeo ergo hanc rem? Triste quidem tibi videtur, sed decem millia generat bona. Ostendit etiam ex hoc tentationis utilitatem, ita dicens, qualiter gratia Dei pro omnibus gustaverit mortem. Qualiter, in
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝓpͥo inquit filio non pepercit:
s ꝓnobis omnib tradidit illum.
Cuius rei grã: Non enim debebat᷑
hoc nobis: sed gr̃a hoc fecit. Et
dixit. Multomagis grã dĩ. et do¬
num unius hominis iħu xp̃i: in
multos habundauit. Qualiter
gĩa dĩ ꝓ om̃ib gustauerit mortẽ:
uerso. Et ipse quidem ꝓomnib
mortuus ẽ. Quid autem si non
omnes credunt: Ille quod suum
nibus gustauit mortem: non dix̃
ut moriatur. Reuera enĩ si cuti
qui gustat: sic breue interuallũ
in illa faciens. confestim surrexit.

Expanded text:
n pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Cujus rei gratia? non enim debebantur haec nobis, sed gratia hoc fecit. Et dixit: Multo magis gratia Dei, et donum unius hominis Jesu Christi in multos abundavit ; qualiter gratia Dei pro omnibus gustaverit mortem: verso, et ipse quidem pro omnibus mortuus est. Quid autem si non omnes credunt? Ille quod suum nibus gustavit mortem. Non dixit: Ut moriatur; revera enim sicuti qui gustat, sic breve intervallum in illa faciens confestim surrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit mercedis retributionẽ: Mer¬
ces enim: in bono poni solet. Sed
iste mos ẽ apło. ut non mag¬
nam uerboꝵ habeat ratio¬
nem: sed in different᷑ uel que in
bono dicuntur. uel que in malo.
solet ꝓ alterutro ponere: sicut
alibi dixit. Incaptiuitatem re¬
digentes omnem sensum: ad ob¬
ediendum xp̃o. Et iterum mer¬
cedis retributionem dicens pro

Expanded text:
dixit, mercedis retributionem? Merces enim in bono poni solet; sed iste mos est Apostolo, ut non magnam verborum habeat rationem, sed indifferenter vel quae in bono dicuntur, vel quae in malo pro alterutro ponere; sicut alibi dixit: In captivitatem redigentem omnem sensum ad obediendum Christo . Et hic mercedis retributionem pro
Abbreviated transcription (Latin):
imbecillitatem aliquatenus ar¬
bitrer: eo quod dixit patrem in¬
dignatum iri prohis que fuerit¬
filius indigna ꝑpessus:. hoc ma¬
gis multe patris circa filium di¬
lectionis. ⁊ honoris ostendit᷑. Qui
enim indignatuꝵ ꝓ eo: quomodo
extraneus ab illo esse contendit᷑
Quod etiam in alio dicitur psalmo.
Qui habitat incelis irridebit eos:
& dñs subsannabit eos. Tunc
loquetur ad eos inira sua: & in
furore suo conturbabit eos. Et
iterum ipse dixit. Eos autem qͥ
me sibi regnare noluerunt: ad¬
ducite in conspectu meo. & inte¬
rimite. Quia uero eius sunt hec
uerba: audi quid dicat. & in
alio loco. Quotiens uolui con¬
gregare filios tuos & noluisti. Ecce
relinquetur domus ur̃a deserta.
Eiterum. Auferetur auobis reg¬
num dĩ. & dabitur genti facien¬
ti fructus eius. Et iterum: qui

Expanded text:
imbecillitatem aliquid arbitror eo quod dixit Patrem indignaturum pro his quae fuerit indigna perpessus. Hoc magis multae Patris circa Filium dilectionis et honoris ostenditur. Qui enim indignatur pro eo, quomodo extraneus ab illo esse conjicitur? Quod etiam in alio dicitur psalmo: Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. Tunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos . » Et iterum ipse dixit: « Eos autem qui me sibi regnare noluerunt, adducite in conspectu meo et interimite. Quia vere ejus sunt haec verba, audi quid dicat et in alio loco: Quoties volui congregare filios tuos et noluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Et iterum: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. » Et item: « In
Abbreviated transcription (Latin):
uit. quid cuiq ꝓsit: uel cui qͥd
¶ d̃ etiam ad corinthios facit: di¬
cens. Ds̃ posuit unumquemq
sicut uoluit. Et iterum. Unicuiq
datur manifestatio sp̃s: adutilita¬

Expanded text:
vit quid cuique prosit, vel cui quid Quod etiam ad Corinthios facit, dicens: « Deus posuit unumquemque, sicut voluit . » Et iterum: « Unicuique datur manifestatio spiritus ad utilita
Abbreviated transcription (Latin):
quit faciens mundationẽ peccato¬
rum nr̃oꝵ. Postqͣm dixit superius
illa magna. ualdeq miranda: dic̃
uniu̾sale sit quod omnia continet:
uerumptam̃ hoc multo ampliuis ẽ
uniũsale. quia quantũ in ipso ẽ cre¬

Expanded text:
it, dicens: « Purgationem peccatorum faciens. » Postquam dixit superius illa magna, valdeque miranda, dicit mvis illud universale sit, quod omnia continet; verumtamen hoc multo amplius est universale, quantum in ipso e
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et harum rerum exemplis
pleni sunt libri ueteris testam̃ti:
pleni etiam noui. Nam et pasto¬
rib angłi euangłir auerunt: &
ad mariam angłs uenit. ⁊ ioseph¬

Expanded text:
. Et harum rerum exemplis pleni sunt libri Veteris et Novi Testamenti. Nam et pastoribus angeli evangelizaverunt : et ad Mariam angelus venit : e
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc ipsum existimo non abscon
tam habere scientiam scͥpturarũ.
ut nec opus haberet nomen po¬
suisse dicentis: s ueluti clare
manifestum. ⁊ in promptu con¬
stitutũ introduceret testimoni¬
um. Quid ẽ homo quod memor
es eius: aut filius hominũ qm̃

Expanded text:
tum est. Existimo non absconditu, eos multam habere scientiam Scripturarum, ut nec opus haberet nomen posuisse dicentis; sed veluti de re manifesta et in promptu constituta induceret testimonia. » Quid est homo, quod memor es ejus, aut Filius hominis, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
nos filii. S ille saluat: nos fal¬
uamur. Uides. quomͦ nos & con¬
iungit & discernit: Multos fi¬
lios inquit inducens ingłam:
hic coniunxit. Auctorem inquit
salutis eorum: hic discreuit. Per

Expanded text:
nos adoptati: sed ille salvat et nos salvamur. Vides quomodo nos et conjungit et discernit: multos filios, inquit, inducens in gloriam, hic conjunxit, auctorem, inquit, salutis eorum, hic discrevit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
quentem. Nam ipse sic faciebat.
eos adinferiora imbecillitatis
eorum grã reuocabat: nequa qͣm
eos ꝓlixo tempore in attiori ꝑma¬
ꝑ quales etiam eos subleuat gͣ¬
dus: & qualiter eos ad ipsum a¬
picem pietatis ad ducit. Ubi ttem
anteqͣm deficerent. & eos obscu¬
ritas occuparet: uide quomͦ eos ad
inferiora reuocat: quo possent pay

Expanded text:
quens: nam et ipse sic faciebat.  eos ad inferiora, imbecillitatis eorum gratia revocabat, nequaquam eos prolixo tempore in altera paa sapientia eos sublevat gradus, et qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Quandoque enim
Abbreviated transcription (Latin):
magna quedam et altiora dic¬
turus est: p̃struit illa pͥmum.
& facit illa susceptibilia. Suꝑiꝰ
enim dixerat quia non ꝑ ꝓphas
filius melior est angłis: quod ex
ipso argumentatus ẽ nomine.
Hic aũ iam ex alia re uult argu¬
menta deducere. Ex qua: Ista
adoratione uidelicet. Ilam tan¬
to eum meliorem esse demonstrat.
quanto dñm seruis constat esse
meliorem: quomͦ si qͥs in qͣndã
domum introducat aliquem:
simul om̃s adorent: ita & xp̃m
głis adorari dicens: ⁊ adorent
eum om̃s angłi dĩ. S etiã ipse

Expanded text:
magna quaedam et altiora dicturus est, praestruit illa primum, et facit illa susceptibilia. Superius enim dixerat quia non per prophetas Filius melior est angelis, quod ex ipso argumentatus est nomine: hic autem jam ex alia re vult argumenta deducere. Ex qua ista? Ex adoratione videlicet. Nam tanto eum meliorem demonstrat, quanto Dominum servis constat esse meliorem. Quomodo si quis in quamdam domum introducat aliquem, simul adorent: ita et Chrigelis adorari dicens: Et adorent eum omnes angeli Dei. » Et in se
Abbreviated transcription (Latin):
nichil aluid manifestat: nisi qͥa
exipsa essentia patris est genitus.
Sicut enim esse dicitur expresenti
tempore: sic quippe magis de dõ
hodie. p̃sentis temporis ẽ. Potest
tam̃ et scđm carnem hoc accipi di¬
ctum: cum non nominauerit car¬
nem. Iam sine ullo timore prauȩ
suspitionis eloquitur. Et enĩ caro

Expanded text:
Nihil aliud manifestat, nisi quia ex ipsa essentia Patris est genitus. Sicut enim esse dicitur ex praesenti tempore: sic quippe magis de Deo hodie, praesentis est temporis; potest tamen et secundum carnem hoc accipi dictum; cum enim nominaverit carnem, jam sine ullo timore pravae suspicionis eloquitur. Etenim caro
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim minorationem uellet ostn¬
dere: nunqͣm diceret a dextris:s
potius asinistris. Tanto inquit¬
melior fact̾us est angłis: quanto
differentius nomen heredita¬
uit. In hoc quod dixit factus: ꝓ
susceptus intellige. Tan qͣm si di¬
ceret. Melius est susceptus ab
angłis. Et hoc unde assueuerat.
exipso nomine animaduertetis:
quia solet filii nomen ꝓpͥetatem
nisi esset ꝓpͥus filius. ꝓprius aũ
filius. nichil ẽ aliud. quam de
ipso genitus: quomodo poss et
ex hoc amplitudinem honoris as¬
serere: Si ingr̃a esset filius: non
minor esset abangłis. Quomo¬
do hoc inquis: Quia & homi¬
nes iusti: appellati sunt filii.
Proinde nomen filii. nisi ꝓpͥetatẽ
ostendat: non ualet os ⁊̃ dendere
quia differentia ẽ inter creaturã
et conditorem. Aduerte itaq qͥd
dixit. Cui angłorum aliqn dixit
filius m̃s es tu. ego hodie genui

Expanded text:
Si enim minorationem vellet ostendere, nunquam diceret, a dextris, sed potius a sinistris melior factus est angelis, quanto differentius nomen haereditavit . In hoc quod dixit factus, pro susceptus intellige, tanquam si diceret, melius est susceptus ab angelis. Et unde hoc asseverat? Ex ipso nomine. Animadvertis, quia solet filii nomen proprietatem nisi esset proprius filius; proprius autem filius nihil est aliud, quam de ipso genitus. Quomodo potest et hoc amplitudinem honoris asserere? Si enim gratia esset filius, non minor esset ab angelis. Quomodo hoc inquis? Quia et homines justi appellati sunt filii. Proinde nomen filii nisi proprietatem ostendat, non valet ostendere, quia differentia est inter creaturas et conditorem. Adverte itaque quid dixit: Cui angelorum aliquando dixit: Filius meus es tu, ego hodie genui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝑ ipsum inquit mundationem
faciens peccatoꝵ nr̃oꝵ: sedet in
dextera maiestatis in excelsis. Duo
q̃dam in hoc loco significat maio¬
ra. quod de nobis curam gerat.
uł quod peccata nr̃a mundauerit:
& qm̃ ꝑ se ipsum hoc opus imple¬
uerit. E inmultis locis inuenies
eum et in hoc maxime gloriari: ñ
solum qm̃ conu̾si sum ad dm̃: s¬
etiam ineo quod ꝑfilium fu̾it istud

Expanded text:
est. Per ipsum, inquit, mundationem faciens peccatorum nostrorum, sedet in dextera majestatis in excelsis. Duo quaedam in hoc loco significat majora, quod de nobis curam gerit, vel quod peccata nostra mundaverit, et quoniam per seipsum hoc opus impleverit. Et in multis locis invenies eum in hoc maxime gloriari, non solum quoniam conversi sumus ad Deum, setiam in eo quod per Filium fuerit istud
Abbreviated transcription (Latin):
in excelsis. Quid est in excelsis:
Num in loco concludit dm̃: Absit
hoc. S sicut iam dixi ꝑ dexterã
non dm̃ deformauit: s similitu¬
dinem demonstrauit honoris. In
excelsis gͦ dicens. non eum in eo
concludit. s ostendit omnibus

Expanded text:
 est. Quid est « in excelsis? » Num in loco altiori concludit Deum? Absit hoc. Sed, sicut jam dixi, per dexteram non Deum deformavit, sed similitudinem demonstravit honoris. In excelsis ergo dicens, non eum loco concludit, sed ostendit omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. Si eni inquit ꝑ angłos
dictus sermo factus ẽ firmus.
& om̃is p̃uaricatio. ⁊ in obedien¬
tia. accipit iustam mercedis retͥ¬
butionem: quomͦ effugiemus. si
tantam neglexerimus salutem:
Que cum initium acciperet enar¬
iari ꝑ dm̃: ab eis qui audierunt
innos confirmata ẽ. Quare ha¬
bundantius nos opordet ea obser¬
uare quȩ audiuimus: Honne
& illa dĩ sunt. & ista: Habundan¬
tius gͣ dixit. aut qͣm solebant in
lege: aut certe amplius non com¬
parans: Absit. S quia ꝑmulta
tempora. magnum apud eos aue¬
toritatis pondus uetus habebat
testamentum. hec autẽ qͥa uelut
nouiter illis dicebantur. ne con¬
temptibilia iudicarent: ostendit
ex habundantia qm̃ hec ampliuˢ
obseruare debemus. E quomo¬

Expanded text:
. Si enim qui per angelos dictus est, sermo factus est firmus et omnis praevaricatio et inobedientia accepit iustam mercedis retributionem, quomodo nos effugiemus, si tantam neglexerimus salutem, quae cum initium accepisset enarrari per Dominum ab eis qui adiuverunt in nos confirmata est?». oportet observare ea quae audivimus? Nonne et illa Dei sunt, et ista? « Abundantius » ergo dixit, aut quam solebant in lege, aut certe, amplius non comparens absit. Sed quia per multa tempora magnum apud eos auctoritatis pondus Vetus habebat Testamentum; haec autem, quia velut nova illis dicebantur, ne contemptibilia judicarent, ostendit; ex abundantia, quoniam haec amplius observare debemus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
umitatur. Et merito splendorẽ eũ
dixit esse glẽ: ut pote qͥ ipsum au¬
disset dicentem. ego sum lux mun¬
stras illuminat: & patrem nobis
insinuat. ꝑsplendorem quippe:
ꝓpinquitatem declarauit essen

Expanded text:
uitum. Merito splendorem eum dixit gloriae, utpote qui ipsum sciebat dicentem: Ego sum lux munstras illuminantem et Patrem nobis insinuantem. Per splendorem quippe unitatem declaravit essen
Abbreviated transcription (Latin):
ex nullis existentib rerum essentie
ꝓduc̾tȩ sunt: incontinendo uero
ea quȩ fact̾a sunt ne ad nichilum
redeant. continent᷑. Hic gͦ dum re¬
guntur. et ad inuicem sͥ repugnã¬
tia coaptantur: magnum & ual¬
de mirabile plurimeq uirtutis in¬
ditium declaratur. Dicendo aut̃
ferens: facilitatem continendi uo¬
luit designare. Non enim dirit
gubernans: s ex metaphora eorũ
qui sine ullo labore uel mouent
aliquid digito uel efficiunt. hic¬

Expanded text:
ex nullis exstantibus, rerum essentiae ex nullis exstantibus, rerum essentiae productae sunt; in continendo vero, ea quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Hic ergo dum reguntur, et ad invicem sibi repugnantia coaptantur, magnum et valde mirabile, plurimaeque virtutis indicium declaratur. Dicendo autem, « potans, » facilitatem continendi voluit designare. Non enim dixit, gubernans, ex metaphora eorum qui sine ullo labore digito vel movent aliquid, vel efficiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis nomine neq głe. quod
dixi: quia sepius quedam nobis
occurrunt. quȩ intelligimꝰ quidẽ:
s indicari oratione non queunt.
Nam nec dĩ uocabulum index ꝓpͥȩ
essentie ꝓprium potest ullum uo¬
cabulum repperiri. E qͥd mirum
si in deo sic ẽ cum neq in angło ꝓ¬
pͥum nomen inuenias: qͦd eius de¬
claret essentiam: Arbitror autem:
quia neq anime repta est apta
denuntiatio: nonmͥ quippe uidetur
hoc nomen: quod integre substan¬
tiam eius ostendat. Nam eandem
rem:⁊ anunam. & cor. et mentem
inuenies nominari. Cor inquit
mundum: crea in me ds. S etiam
spm̃ dictam frequenter inuenies.
sue. Solent arriani ꝓponere: quia
cum dixisset ds fiat lux. pat̾ prece¬
perit: filius obedierit. S ecce os¬
tendimus quia suo uerbo cuncta
gubernans. Siquidem cadentia:.⁊
ad nichilum tendentia: continet.
Non enim minus est continere mun
dum: qͣm fecisse. S si oportet au¬
datius aliquid dicere: adhuc am¬
plius ẽ. Nam infaciendo quidem

Expanded text:
majestatis nomina neque gloriae, quod dixi, quod saepius quaedam nobis occurrunt, quae intelligimus quidem, sed indicari non queunt. Nam necdum vocabulum index propriae prium potest illi ullum vocabulum reperiri. Et quid mirum si in Deo sic est, cum neque in angelo proprium nomen invenies, quod ejus declaret essentiam? Arbitror autem quod neque animae reperta est apta denuntiatio. Non enim mihi videtur hoc nomen, quod integre substantiam ejus ostendat; nam eamdem rem, et animam, et cor, et mentem invenies nominari. « Cor, inquit, mundum crea in me, Deus . » Etiam spiritum dictam frequenter invenies.suae. Solent Ariani proponere: Quia cum dixisset Deus: Fiat lux , Pater praeceperit, Filius obedierit. Sed ecce ostendimus quia suo verbo cuncta gubernans, siquidem cadentia et ad nihilum tendentia continet. Non enim minus est, cdum quam creare. Sed, si oportet aliquid audacius dicere, adhuc amplius est. Nam in faciendo quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
ligioso nobis opus est intellectu:
maxime autem ubi de do uel loqͥ¬
mur aliquid. uel audimus. Qm̃ ne¬
ꝙ ad loquendum digne de dõ lin¬
gua sufficit: neq ad ꝑcipiendũ
p̃ualet intellectus. Et qͥd dico lin¬
guam uel intellectum: cum neq
ipsa pars ipsius mentis eminentior
que eis multo suꝑior ẽ aliquid in¬
degre ualet comp̃hendere. qͣndo
aliquid de diuinitate disserimꝰ
Si enim pax dĩ transcendit omnem
mentem:⁊ ea que p̃aparata sunt
diligentib eum. in cor hominis ñ
ascendunt: multo amplius ipse qͥ
pacis d̾s ẽ. qui omnium ẽ opifex
rerum: in estim abiliter nr̃as cogi¬
tationes exsuperat. Oportet ergo

Expanded text:
ligioso nobis opus est intellectu: maxime vero ubi de Deo vel loquimur aliquid, vel audimus, quia nec ad loquendum de igne, de Deo, lingua sufficit, nec ad percipiendum praevalet intellectus. Et quid dico linguam vel intellectum, cum neque ipsa pars mentis eminentior, quae eis multo superior est, aliquid integre valet comprehendere, quando aliquid de divinitate disseritur? Si enim pax Dei transcendit omnem mentem , et ea, quae praeparata sunt diligentibus eum, in cor hominis non ascendunt : multo amplius ipse, qui pascit, Deus, qui omnium est opifex rerum, inaestimabiliter nostras cogitationes exsuperat; per splendo
Abbreviated transcription (Latin):
rat. quo a creaturis distinguitur
uniuersis. qͥa cunctoꝵ uitam ip¬
sum esse constat: sic etiam iste dic̃.
non sicut pagani. qui eum & con¬
ditione rerum et ꝓuidentia dicuñ

Expanded text:
» volens a creaturis distinguere universis; quod cunctorum vitam ipsum esse constat: sic etiam ipse dicit; Non sicut pagani, qui eum a conditione rerum et
Abbreviated transcription (Latin):
Item qm̃ est incorporea quedã iur¬
tus. que om̃ib est causa bonoꝵ
scimus. quomͦ autem. uel q̃ ista
Dixi quippe quia ubiq ẽ s non intel¬
ligo. Dico quia sine pͥncipio: s non
etiam nonpossunt: qͣmuis mente ca-¬
piantur. Exempli gr̃a. intelliget.
am ipsum paulum uideas in quib¬
dam talib infirmari: et non inte¬

Expanded text:
iam est incorporea quaedam virtus, quae omnibus est causa bonorum, scimus; quomodo autem, vel quae ista Dixi quippe quia ubique est, sed non intelligo; dico, quia sine principio, sed i non possunt, quamvis mente capiantur; exempli gratia, intelligit am ipsum Paulum videas in quibusdam talibus rebus infirmari, et non plenite
Abbreviated transcription (Latin):
liter etiam hic duas uias ingredit᷑¬
& iina quidem reuocans nos anefã¬
do errore sabellui: alia uͦ ab arria¬
nicȩ impietatis errore: ne putetur
lia. sunt quidam qui eum extraneũ
suppingere moliuntur: ceterũ huic¬

Expanded text:
aliter hic duas rectas vias ingreditur, una quidem revocans nos a nefando errore Sabellii, alia ab arianicae impietatis errore, ne putetur uidam qui eum extraneum suppingere moliuntur, sed eu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est quem constituit heredem
omnium: hic carnem significat.
Sicut gͦ in scdo psalmo dicitur. pete
ame et dabo tibi gentes heredita¬
tem tuam: non iamportio domiri
tantum iacob. ⁊ pars eius isrł. S
om̃s ꝓtinus nationes. hoc ẽ filium
dñm constituit uniuersorum. S
iam in actib apłoꝵ petrus loqͥt᷑.
dicens. Et dñm eum.⁊ xp̃m ds̃¬
fecit. Heredis autem utitur nomi¬
ne: ut duo quedam ꝑ hoc astruat
et ostendat. hoc est quod ꝓpͥus sit
filius: et qͦd dominationis illi nul¬
la contingat amissio. Heredem
autem omnium dicit: mundi to¬

Expanded text:
 « Quem constituit haeredem omnium: hic carnem significat. Sicut etiam in secundo psalmo dicitur: Pete a me, inquit, dabo tibi gentes haereditatem tuam. Non jam portio Domini tantum Jacob, et pars ejus Israel, sed omnes protinus nationes, hoc est, Filium Dominum constituit universorum. Sed etiam et in Actibus Petrus loquitur, dicens: Et Dt. Haeredis autem utitur nomine, ut duo quaedam per hoc astruat et ostendat, scilicet quod proprius sit Filius, et quod donationis illi nulla coautem omnium dicit, id est, mundi to
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ miranda est gr̃a. Non enĩ ex
hoc: Num enim ex scalpellis aut
pellib: aut in officina illa hec ope¬
ratio maiestatis: Non enim has in¬
telligentias sua mente ꝓcreauit. q̃
tunc erat tam debilis & extrema:¬
ita ut nichil amplius haberet aple¬
beiis & popłis. Quomodo enim ali¬
quid diuinum posset ille sentire:
qui circa precia uendendi. ⁊ circa¬
pellium confectionem totam suã
uitam. totumq studium contine

Expanded text:
ex hoc? Num ex scalpellis aut pellibus aut in officina? Haec operatio maiestatis. Non enim has intelltunc erat tam debilis et extrema, ut nil amplius haberet a plebeis et populis. Quomodo enim aliquid divinum posset ille sentire, qui circa pretia vendendi et circa confectionem pellium totam suam vitam, totumque suum studium contine
Abbreviated transcription (Latin):
no fungentes. Intueris quomodo
diuidit. & cum qͣnta claritate cre¬
aturas acreatore discernit. minis¬
lium autem dicit. Sedes tua ds̃
in scłm scłi. Ecce habes regni sig¬
naculum. E uirga ȩquitatis inqͥt.
uirga regni tui. Ecce habes & ali¬

Expanded text:
ncreatus. Intueris quomodo dividit, et cum quanta claritate creaturas a creatore discernit, minislium dicit: Sedes tua Deus in saeculum saeculi. Ecce habes regni signaculum: Et virga aequitatis, inquit, virga regni tui. Ecce habes et ali
Abbreviated transcription (Latin):
Dicendo autem olim: ⁊ innouissimiᷤᷤ
insinuat: qm̃ multo in medium
tempore ꝑcurrente. qñ iamꝓxi¬
mi eramus adpenam: qñ omnia
carismata quieuerunt: qñ spes
salutis nulla iam fuerat: qñ ab
om̃ib minores ͦ esse putabam: tũc
Non enim dixit. xp̃s locutus est.
qͣmuis ipsum locutum constateẽ
dixit quod ds ꝑ filium suũ locutꝰ

Expanded text:
Dicendo autem: « Olim et novissimis insinuat nobis, multo in medio tempore percurrente, quando jam proximi eramus ad poenam; quando omnia charismata quieverunt; quando spes salutis nulla jam erat; quando ab omnibus minoresNon enim dixit: « Christus locutus est, » quamvis ipsum locutum constet esse dixit quod Deus per Filium suum locutus
Abbreviated transcription (Latin):
tur nominib. Significationes qͥ¬
dem dictoꝵ manifestȩ sunt: & se¬
cundum quid alterutrum dicat᷑
apparet. Apc quidem merito ex¬
itum uocat. Foris enim eramꝰ ado.
sicut qui sunt extra regales aulas
inuincłis alligati:⁊ qui habent
apud regem ꝓ culpis aliquib of¬
fensam: huiusmodi qͥppe: arega¬
li aula foris exclusi sunt. Qui uͦ
uoluerit istis ueniam impetrare:
non pͥmum ipsos inaulam regis
inducit. s ipse foras egreditur:
ibiq cum eis commiscet sermoci¬
nandi negotium: usq dum eos
correctos reddat. & dignos effi¬
ciat: quo regis uultui rep̃senta¬
ri mereantur. Sic etiam xp̃c ef¬
fecit. Egressus qͥppe ad nos. hoc
ẽ carnem sumens. & collocutus
nobiscum. p̃cepta regis innotu
it:⁊ sic nos apeccatis emundans.
& ad dm̃ conuertens: in aulam
regalem uelut mediator optunꝰ
uocat: sue incarnationis aduentũ.
Paulus autem introitũ nominat.
ex metaphora hereditantium:. &
ius dominandi in aliqua posses¬
sione sumentiũ. Dicendo enĩ cũ

Expanded text:
t. « Significationes quidem dictorum manifestae sunt, et secundum quid alterutrum dicatur, apparet; Christus quidem merito exitum vocat: foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati, et qui habent apud regem pro culpis offensam. Hujusmodi quippe a regali aula foris exclusi sunt; qui enim voluerit istis veniam impetrare, non primum ipsos in aulam regis inducit, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis commiscet sermocinationis negotium, usque dum eos correctos reddat, et dignos efficiat quo regis vultui repraesentari mereantur. Sic etiam Christus efficit. Egressus quippe ad nos, hoc est, carnem sumens, et collocutus nobiscum praecepta regis innotuit, et sic nos a peccatis emundans, et ad Deum convertens in aulam regalem velut mediator optimusvocat suae incarnationis adventum. Paulus autem introitum nominat, ex metaphora haereditantium, et jus dominandi in aliqua possessione sumentium; dicendo enim: