comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecunditatem dõ iure reputarr. Hoc tamen
certum ẽ. ut etiã tua in suã laudẽ ora concꝰ¬
scrit. Uerum pꝰ p̃coniũ hiic atẽ loco reddi¬
tum. heresim admones introduci. cũ ea que
subdidi. nichil aliud quã que premissa fu¬
erant. admota explanatione geminauerĩt.
Auoꝰ. Nunqͥd in his quȩ uera te dixisse
concesseram dixeras: qͥd gͦ suũ diabolus co¬
gnoscit insexib Hic enim cepisti introdu¬
cere sensum heresis ur̃e. quasi ꝓpt̃ea ñ pos¬
sit diabolus aliqͥd suũ cognosccre insexib
quia ꝑcreatorẽ dm̃ ẽ corpꝰ & sexus: Cum
diabolus. & bonum dĩ & malum diaboli.
ctiã inse ipse cognoscat. Illud scilicet in sua
natura. illud inuicio: sic & insexib agnoscit
ille que dĩ sunt. sicut & ipsum sexum. & cor¬
pus & sp̃m. s agnoscit & suũ. qdcaro con¬
cupiscit adũsus sp̃m. Illa sunt eñĩ ã ercaco

Expanded text:
ure reputari? Hoc tam certum est, ut etiam tua in suam laudem ora concusserit. » Verum post praeconium huic a te loco redditum, haeresim admones introduci, cum ea quae subdidi, nihil aliud quam quae praemissa fuerant, admota explanatione geminaverint. AUG. Numquid in his, quae vera te dixisse concesseram, dixeras, « Quid ergo suum diabolus cognoscit in sexibus » ? Hic enim coepisti introducere sensum haeresis vestrae: quasi propterea non possit diabolus aliquid suum cognoscere in sexibus, quia per creatorem Deum est corpus et sexus: cum diabolus et bonum Dei et malum diaboli etiam in se ipse cognoscat, illud scilicet in sua natura, illud in vitio. Sic et in sexibus agnoscit ille quae Dei sunt, sicut et ipsum sexum, et corpus, et spiritum: sed agnoscit et suum, quo caro concupiscit adversus spiritum: illa enim sunt a Cr
Abbreviated transcription (Latin):
talis nascitur homo. qui ñ sit sine sorde
peccatr̃ etiam si unius dici sit uita eiꝰ suꝑ
terram. Nongͥ illa uera dicendos hoc
qđ it iđc uerumest negando. estis ħȩtici:
quia utiq ds̃ non ẽ auctor fatuitatis. et
tam̃ aucłor c̃ fetus. & quando nascit᷑ fatu¬
us. sic incellige si potes. innasci homini ex
origine uicium. cinꝰ ñ sit auctords̃. cũcre¬
ator ipsius hominis ñ sit insi ds̃. Mem̃¬
to sane exorbitasse te ãtuo dognnate: quo
negatis oꝑari dm̃ in hominum mentib
uoluntatem. Nam ego u̾ba tua quȩ confi¬
teor & a catholicis dici. uoluntate laudaur:
quȩ me tam̃dicis dõ adigente laudasse.
Ecce quomͦ ds̃ in nob oꝑat᷑ & uelle. qđ sole¬
tis & contra apłin uos negare. Iuł. Si igit᷑¬

Expanded text:
talis nascitur homo, qui non sit sine sorde talis nascitur homo, qui non sit sine sorde peccati, etiamsi unius dici sit vita ejus super terram ? Non igitur illa vera dicendo, sed hoc quod itidem verum est negando, estis haeretici. Quia utique Deus non est auctor fatuitatis, et tamen auctor est fetus, et quando nascitur fatuus. Sic intellige, si potes, innasci homini ex origine vitium, cujus non sit auctor Deus, cum creator ipsius hominis non sit nisi Deus. Memento sane exorbitasse te a tuo dogmate, quo negatis operari Deum in hominum mentibus voluntatem. Nam ego verba tua, quae confiteor et a Catholicis dici, voluntate laudavi, quae me tamen dicis Deo adigente laudasse. Ecce quomodo Deus in nobis operatur et velle , quod soletis et contra Apostolum vos negare. IX. JUL. « Si igit
Abbreviated transcription (Latin):
heresim uocas alceriꝰ disputationis corpus:
cuiꝰ menbra omĩa recta & catholica confi¬
teris: Aug̃. N ouatianos. arrianos. euno¬
mianos. aliosq ñ nullos. nonne etiam cũ
totum symbolũ confessi fuerint. uocamus
hereticos: Ut gͦ alia taceam ꝑtinentia ad
heresim ur̃am: quomͦ uos non uis uocemꝰ
hereticos. qui negatis paruulos erui de po-¬
testate tenebrarum quando transferunt᷑
ad xp̃m: in quib accepturis spm scm. tota
antiquitus eccłia. que laudat nom̃ dñi ã
solis ortu usq ad occasum. exsufflat et ex
nitaut intẽ cota ferretur. nec conuitio eã
temerare quiueris. dõ adigente laudasti:
effectum tam̃ eiꝰ accusas. Auoꝰ. Quẽ dicis
eiꝰ effectum. ñ intelligis ur̃m eẽ defectũ. Ex
hisenim ueris quȩ dicitis quasi catholici:
non efficitur illud quo estis heretici. Nãq
ut catholici dicitis. qđ ꝑsexum sit fȩtus. ꝑ
corpus sexus: ꝑ dm̃ corpꝰ. unde fecunditas
dõ iure deputat᷑. S nunquid idõ ñ inde

Expanded text:
alterius disputationis corpus, cujus membra omnia recta atque catholica confiteris. AUG. Novatianos, Arianos, Eunomianos, aliosque nonnullos, nonne etiam cum totum Symbolum confessi fuerint, vocamus haereticos? Ut ergo alia taceam pertinentia ad haeresim vestram; quomodo vos non vis vocemus haereticos, qui negatis parvulos erui de potestate tenebrarum, quando transferuntur ad Christum, in quibus accepturis Spiritum sanctum tota antiquitus Ecclesia, quae laudat nomen Domini a solis ortu usque ad occasum, exsufflat et exonita, ut in te tota ferretur, nec convicio eam temerare quiveris, Deo adigente laudasti, effectum tamen ejus accusas. AUG. Quem dicis ejus effectum, non intelligis esse vestrum defectum. Ex his enim veris quae dicitis quasi catholici, non efficitur illud quo estis haeretici. Namque ut catholici dicitis quod per sexum sit fetus, per corpus sexus, per Deum corpus, unde fecunditas Deo jure deputatur. Sed numquid ideo non inde
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscat in sexib: ꝑ qđ fructum eorum
iure possideat s his om̃ib absolutis. in¬
uenit qđ diabolo deputaret: nr̃amq ho¬
nestatem nomine timoris incessit. qui int̃
tot corpoꝵ sexuũq munera. ueriti simus
carnis concupiscentiã nominare sic ergo
adu̾sum me patrono suo loquit᷑: s iste in
his om̃ib noluit nominare concupiscen¬
tiam carnis: quȩ ñ est a patre.s ex mundo

Expanded text:
ognoscat in sexibus, per quod fructum eorum jure possideat: sed his omnibus absolutis invenit quod diabolo deputaret, nostramque honestatem nomine timoris incessit, qui inter tot corporum sexuumque munera, veriti simus carnis concupiscentiam nominare. Sic ergo adversum me patrono suo loquitur: Sed iste in his omnibus noluit nominare concupiscentiam carnis, quae non est a Patre, sed ex mundo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. ꝑpͥmi hominis p̃uarieationẽ in
nram u̾tisse naturã: etiã testimonio tui
principis eundem laudantis ep̃m. con¬
uictus atq contortus cogeris confiteri.
Iuł. Te aũt liberi arbitrii negatorẽ.
& dĩnascentiũ conditoris. sententie tue
discussione patefeci. Augꝰ. Ne ñ eẽ libe¬
ri arbitrii qđ tu extollendo p̃cipitas
negatorẽ. s potiꝰ defensorẽ dĩ gr̃ãm con-¬
fitendo. qđ arbitrium cudecipis in tua
uirtute fidendo. in numerabilia testimo¬
nia sacra ꝓclamant: Nosq ñ negare dm̃
nascentiũ conditorẽ. s uos negare dm̃ na¬
scentiũ saluacorẽ: ea que utriq diximus
legentib indicabunt. Iulian Ialam aut̃
a uob̃ ꝑnuntiari nacurã: eiꝰ sententiȩ ꝗͣ
tuuno u̾bo conclusurũ te ꝓmiseras ex¬
plicatione. conumci. Auoꝰ. Naturam hu¬
manã ñ malũ ec̃. s ei malum in eẽ mon¬
straui. Unum hoꝵ docens ꝑ eiꝰdẽ natu

Expanded text:
per primi hominis praevaricationem in nostram vertisse naturam , etiam testimonio tui principis eumdem laudantis episcopum, convictus atque contortus cogeris confiteri. CCXIV. JUL. Te autem liberi arbitrii negatorem, et Dei nascentium conditoris, sententiae tuae discussione patefeci. AUG. Me non esse liberi arbitrii, quod tu extollendo praecipitas, negatorem, sed potius defensorem Dei gratiam confitendo, quod arbitrium tu decipis in tua virtute fidendo, innumerabilia sacra testimonia proclamant: nosque non negare Deum nascentium conditorem, sed vos negare Deum nascentium salvatorem, ea quae utrique diximus, legentibus indicabunt. CCXV. JUL. Malam autem a vobis pronuntiari naturam, ejus sententiae, quam tu uno verbo conclusurum te promiseras, explicatione convici. AUG. Naturam humanam non malum esse, sed ei malum inesse monstravi: unum horum doce
Abbreviated transcription (Latin):
& ur̃am iusticiam uolentes constituere.
iusticie dĩ ñ ec̃ subiectos. Nos uͦ dm̃
quidem paruuloꝵ opificẽ p̃dicamꝰ
S eadem massa medium locum uasis.
uͥ nec inhonorem fiant. nec incontume¬
liam. quem ñ dedit apłs. ñ damꝰ. Qd

Expanded text:
lentes constituere, justitiae Dei non esse subjectos. Nos vero Deum quidem parvulorum opificem praedicamus: sed ex eadem massa medium locum vasis, ubi nec in honorem fiant, nec in contumeliam, quem non dedit Apostolus, non d
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. Hinc iam subiciens u̾ba coꝵ qͥb
hoc displicet: ait. Dicis itaq michi
quid adhuc conqueritur: nam uolun¬
tati eius quis resistit:Eosq cohibẽs.
Ohomo inquit. tu quis es qui respon¬
deas dõ: Nunquid dicit figmentũ ei
qui se fuixit. quid me fecisti sic:An¬
non habet potestatem figulus luti ex
eadem massa facere aliud quidem uas
in honorem᷑ aliud in contumeliam:
Uide si ñ consonat suꝑiorib suis. & dis¬
sentit ãtins. quis putas hoc dictũ scđm
merita uoluntatum. contra id qđ ip¬
seait: Cum enim ñdum nati eeñt. nec
aliquid egissent boni aut maliut scd̃m
electionem ꝓpositum dĩmaneret. non
fiunt uasa in honorem ut bona opera
faciant: quia oꝑa bona subsecuntur
gãm ñ p̃cedunt: qm̃ grã dĩ facit ut
ea faciamus. ne constituamꝰ iusticiam
tirãm s dĩ iusticia sit in nob̃. idest quã
donat ds̃ nob̃. Cȩteri uͦ: excecati sunt
Hoc ẽ iudicium: quo fiunt uasa incon¬

Expanded text:
est. Hinc jam subjiciens verba eorum, quibus est. Hinc jam subjiciens verba eorum, quibus hoc displicet, ait: Dicis itaque mihi, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? Eosque cohibens: O homo, inquit, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quid me fecisti sic? Annon habeeadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud in contumeliam? Vide si non consonat superioribus suis, et dissentit a tuis: qui putas hoc dictum secundum merita voluntatum, contra id quod ipse ait, Cum enim nondum nati essent, nec aliquid egissent boni vel mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non fiunt vasa in honorem, ut bona opera faciant: quia bona opera subsequuntur gratiam, non praecedunt; quoniam gratia Dei facit ut ea faciamus; nec constituamus justitiam nostram, sed Dei justitia sit in nobis, id est, quam donat Deus nobis. Caeteri vero excaecati sunt : hoc est judicium, quo fiunt vasa in con
Abbreviated transcription (Latin):
tis neq currentis. s miserentis est dĩ.
Nong̾ idõ misertus ẽ ds̃. quia uoluit
& cucurrit iacob s idõ uoluit et cu¬
currit iacob. quia misertus ẽ ds̃. Pa¬
ratur eñĩ uoluntas a dño: & adño
gressus hominis dirigunt᷑: & uiam
eius uolet. Deinde quia ꝓpt̃ iacobdi¬
cta ẽ ista sententia generalis. non uolen¬
tis neq currentis. s misercutis est dĩ:
datur etiam exemplum de pharaone.
ꝓpt̃ id qđ dictum est. esau aut̃ odio
habui: & subicit᷑. Dicit enim scͥpta
pharaoni. Quia adhocte excitaui.
ut ostendam inte uirtutem meam:
& ut annuntietur nom̃ meũ in uni¬
u̾sa terra. Post hȩc adutrũq conclu¬
ditur. Ergo cuiꝰ uult miseret᷑. & quẽ
uult obdurat. S miseret᷑ utiq scd̃m
grãm quȩ gratis datur ñ meritis red¬
ditur: obdurat autem scđm iudiciũ.
qđ merits redditur. De massa quippe
dampnata. facere uas inhonorem: ma¬
nifesta ẽ grã. facere autem inde uas
in contumeliam: iustum iudicium

Expanded text:
tis est Dei. Non ergo ideo misertus est Deus, quia voluit et cucurrit Jacob; sed ideo voluit et cucurrit Jacob, quia misertus est Deus. Paratur enim voluntas a Domino : et a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet . Deinde, quia propter Jacob dicta est ista sententia generalis, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei: datur etiam exemplum de Pharaone, propter id quod dictum est, Esau autem odio habui; et subjicitur, Dicit enim Scriptura Pharaoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Post haec ad utrumque concluditur, Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: sed miseretur utique secundum gratiam, quae gratis datur, non meritis redditur; obdurat autem secundum judicium, quod meritis redditur. De massa quippe damnata facere vas in honorem, manifesta est gratia: facere autem inde vas in contumeliam, justum judicium
Abbreviated transcription (Latin):
gissent boni uel mali: ut scđm electio¬
nem ꝓpositum dĩ mane̾t. ñ ex oꝑibus
s ex uocante dictum ẽ. quia maior
seruiet minori. & hic tene in mente
electionem ñ ex oꝑib. quam quodãmͦ
ex posuit ꝓpha posterior: qđ subum¬
gens apłs. ait: sicut scͥptum est. Iacob
dilexi. esau aũt odio habui. Hic oc¬
currit questio quȩ ꝑturbare posset ñ
intelligentes altitudinem gr̃ẽ: eamq
sibi ipsẽ ꝓponens ait. Qd gͦ dicemꝰ:
nunquid iniquitas ẽ apud dm̃: Absit.
Et ut doceret qđ dixit absit: moyses
enimdicit inquit. miserebor cui mi¬
sertus cro: & miscdiam p̃stabo. cuimi¬
sericors fucro. Igit᷑ non uolentis neq

Expanded text:
electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori. Et hic tene in mente electionem non ex operibus, quam quodam modo exposuit propheta posterior; quod subjungens Apostolus ait, Sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Hic occurrit quaestio, quae perturbare posset non intelligentes altitudinem gratiae: eamque sibi ipse proponens, ait, Quid ergo dicemus? numquid iniquitas est apud Deum? Absit. Et ut doceret quod dixit, absit: Moyses, enim, inquit, dicit, Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Igitur n
Abbreviated transcription (Latin):
legunt. quẽ admodum
conatus fcieris uerba
aplica obmibilare cla¬
ra. & recta ꝑuertere. hu¬
ic disputatiomi tuȩ ex
eadem oportet apłi
disputatione respondeã.
Nolens gͥ beatus paulus ostendere. quod
ea quȩ ꝓmisit ds̃ pocens est & facere.
uͥ maxima grã cõm̃datur. cuiꝰ estis
inimict᷑. Neq enim in potestate hõiũ
ẽ. ut ds̃ impleat quȩ ꝓmisit. & ñ in
ipsius qui ꝓmisit. Uolens gͦ idosten¬
dere. non potest inquit excidere u̾bũ
dei. Non eium om̃s qui ex isrł. hi sunt
isrł: neq quia sunt sem̃ abraham.õs
filii: s inysaac uocabitur tͥ sem̃. Hoc
ẽ. non hi qui filii carnis hi filii dĩ. sed
filii ꝓmissionis depucantur insemen.
ꝓmissionis enim u̾bum hoc ẽ. Ad hoc
tempus ueniam: & erit sarȩ filius. Te¬
ne inm̃te filios ꝓmissionis: qm̃ qui
ꝓmisit potenᷤ est facere. Non solum
aut̃ inquit. s & rebecea ex uno concu

Expanded text:
legunt, quemadmodum conatus fueris verba apostolica obnubilare clara, et recta pervertere, huic disputationi tuae ex eadem oportet Apostoli disputatione respondeam. Volens igitur beatus Paulus ostendere, quod ea quae promisit Deus, potens est et facere; ubi maxime gratia commendatur, cujus estis inimici: neque enim in potestate hominum est, ut Deus impleat quae promisit, et non in ipsius qui promisit: volens ergo id ostendere, Non potest, inquit, excidere verbum Dei: non enim omnes qui ex Israel, hi sunt Israel; neque quia sunt semen Abraham, omnes filii; sed in Isaac vocabitur tibi semen: hoc est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semen. Promissionis enim verbum hoc est, Ad hoc tempus veniam, et erit Sarrae Filius. Tene in mente filios promissionis, quoniam qui promisit potens est et facere . Non solum autem, inquit, sed et Rebecca ex
Abbreviated transcription (Latin):
aut m̃titur aut fallit̾. sicut delocusta
& rana paulo ante iam diximꝰ. Iuł.
lier inquit ex uiro. ita & uir ꝑmulierẽ:
Omĩa aũt ex dõ. Tercio uero ostendit ra¬
miniculat᷑ fuisset: tam̃ illam sententiã
qua ꝑunũ hominem intrasse peccatũ
in hunc mundũ paulus disputat. nul¬
lum cum manicheis inisse fedus. auo
Tupotiꝰ ista dicendo ostenderis fȩdꝰ.
Nlã qđ fȩdus ẽ apło cum manicheo cũ
apłs dicat. corpus quidem mortuũ
est ꝓpt̾ peccatum. qđ eũtit heresĩ ur̃am:
manicheus aũt dicat corpus immuta
itemq in eo loco uͥdictum est corpus
mortuumẽ ꝓpt̃ peccatum apłs dicat. qͥ
suscitauit᷑ xp̃m amortius uiuificudit¬

Expanded text:
aut mentitur, aut fallitur: sicut de locusta aut mentitur, aut fallitur: sicut de locusta et rana paulo ante jam diximus. XCIVlier, inquit, ex viro, ita et vir per mulierem; omnia autem ex Deo . Tertio vero ostendit raminiculatur, fuisset; tamen illam sententiam, qua per unum hominem intrasse peccatum in hunc mundum Paulus disputat, nullum cum Manichaeis iniisse foedus. AUG. Tu potius ista dicendo ostenderis foedus. Nam quod foedus est Apostolo cum Manichaeo: cum Apostolus dicat, Corpus quidem mortuum est propter peccatum; quod evertit haeresim vestram: Manichaeus autem dicat, Corpus immutabItemque in eo loco ubi dictum est, Corpus mortuum est propter peccatum; Apostolus dicat, Qui suscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
refellendo. quamuis uera dicam. ea que
multi non intelligunt dico. Uerũtam̃
u̾dictum est. ꝑtinum hominem pecca¬
cũ intrauit inmundum ꝓpt̃ gen̾atioĩs
auctorem. idõformam futuri ꝓpter
regen̾ationis auctorẽ. nonu̾ba sunt ab-
dĩ: post cõmemorationẽ tam̃ parentum.
cantur ex uno om̃s: ad dm̃ relatũ ẽ. auõ.
Magis scommemorationẽ parentum. pre¬
sertim quia iam transierat apatre. & de
matre loquebat᷑. p̃teriri ñ debuit ipsa
mat̃: s dici debuit ex duob ortisunt. qͥ
non exuno s ex duob ortierant: ut
lausdĩ eẽt uera non falsa: nisi quia &
hoc uerumest. qđ ex uno orti sunt. nec
abusiue dictumest s ꝓprie ꝓpt̃ au¬
ctorem seminis patrẽ. non ꝓpt̃ augen¬
dam mendatio sicut tuex istimas dei
laudem: dicere quippe. homo fecit. qđ
homines duo pluresue fecerunt: pocest
tropica ẽẽ locutio. Siquis aut̃ dicit
unum hominem fecisse qđ duo fecert̃
nisi eoꝵ duoꝵ auctor facti sit unus.

Expanded text:
refellendo, quamvis vera dicam, ea quae refellendo, quamvis vera dicam, ea quae multi non intelligunt dico. Verumtamen ubi dictum est, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, propter generationis auctorem, ideo formam futuri, propter regenerationis auctorem; non verba sunt abusDei, post commemorationem tamen parentum: cantur, ex uno omnes, ad Deum relatum est. AUG. Magis post commemorationem parentum praesertim quia jam transierat a patre, et de matre loquebatur, praeteriri non debuit ipsa mater; sed dici debuit, Ex duobus orti sunt; qui non ex uno, sed ex duobus orti erant; ut laus Dei esset vera, non falsa: nisi quia et hoc verum est, quod ex uno orti sunt; nec abusive dictum est, sed proprie propter auctorem seminis patrem, non propter augendam mendacio, sicut tu existimas, Dei laudem. Dicere quippe, Homo fecit, quod homines duo pluresve fecerunt; potest tropica esse locutio: si quis autem dicit unum hominem fecisse, quod duo fecerunt, nisi eorum duorum auctor facti sit unus;
Abbreviated transcription (Latin):
mines transisse peccatũ: nec nob̃ hoc nom̃.
nec uob̃. nec apło conuenit: s plane hoc
dicere. hoc obicert. hoc assidue odioseq
repetere. meptiȩ urẽ satis conucnnit. Iuł.
Namcum inauditum monstrum sit. si
dogna etiam tolerabile nouũ tam̃ ali¬
quis relinquens. ꝓpria abusius u̾bis
condere ambiguisq conetur. tum istud
infinite deformius ẽ. qđ res obscenas &
dĩ iusticiamcriminantes. tam ancipiti
sonare fateat᷑. quisquam̃ ne cruditorũ
illi argum̃to fidat. qđ cum in ius uen̾it.
abimmicoeius quasi u̾naculum. ab illo
uero quasi fugitiuum plagiatũq pen¬
setur: auõ. De u̾bis abusiuis & ꝓpͥis
ea loqueris. ut hominum paucitate con¬
tempta qui te intelligunt. & inueniunt
delirantem. eligas multis qui te non in¬
telligt̃ uderi dicere aliquid: cum dicas
nichil. Melius gͦ paucis doctis te relin¬
quo. qui & me nondemonstrante facil¬
lime intelligunt te nichil dicere. quã te

Expanded text:
mines pertransisse peccatum; nec nobis hoc nomen, mines pertransisse peccatum; nec nobis hoc nomen, nec vobis, nec Apostolo convenit: sed plane hoc dicere, hoc objicere, hoc assidue odioseque repetere, ineptiae vestrae satis convenit. XCII. JUL. Nam cum inauditum monstrum sit, si dogma etiam tolerabile, novum tamen, aliquis relinquens propria, abusivis verbis condere ambiguisque conetur: tum istud infinite deformius est, quod res obscenas et Dei justitiam criminantes, tam ancipitibsonare fateatur. Quisquamne eruditorum illi argumento fidat, quod cum in jus venerit, ab inimico ejus quasi vernaculum, ab illo vero quasi fugitivum plagiatumque pensetur? AUG. De verbis abusivis et propriis ea loqueris, ut hominum paucitate contempta qui te intelligunt et inveniunt delirantem, eligas multis qui te non intelligunt, videri dicere aliquid, cum dicas nihil. Melius ergo paucis doctis te relinquo, qui et me non demonstrante, facillime intelligunt te nihil dicere, quam te
Abbreviated transcription (Latin):
qđiam sepe nouo nomine quasi contu¬
melioso agere te putas. ut fugiat᷑ ueritas
antiquissimi catholici dogmatis: dum
nouitas expauescitur nominis: quid ñ
potest istomodo derideri: s uanitate. ñ
urbanitate: apls enim dicit: ꝑunum ho¬
minẽ peccatum intrauit inmundum:
& ꝑ peccatum mors: & ita i om̃s hoĩes
ꝑtransi it. Hȩc u̾ba utriq suscipimus.
Sigͦ nos traduciani sumꝰ. ꝓpt̃ peccatũ
qđ generatione traductum ẽ ut inom̃s
homines ꝑtransiret: uos traduciani
estis. ꝓpt̃ peccatum qđ imitatione tra-¬
ductum eẽ fingitis ut in om̃s homines
ꝑtransiret: & prior apłs traducianus
apparuit: qui siue hoc qđ eum sensisse
clarum est. siue illud qđ errando dicitis
senserit: peccatum tam̃ inmundum
ꝑunum hominem intrasse. & inom̃s
homines ꝑtransisse dicendo. huiꝰ occa¬
sionẽ nominis p̃buit: si aũt traducis
nom̃his ũbis non conuenit. ubi dicit᷑
punum bominẽ intrasse. & in om̃s ho¬

Expanded text:
quod tam saepe novo nomine quasi contuquod tam saepe novo nomine quasi contumelioso agere te putas, ut fugiatur veritas antiquissimi catholici dogmatis, dum novitas expavescitur nominis? Quid non potest isto modo derideri? sed vanitate, non urbanitate. Apostolus enim dicit, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit. Haec verba utrique suscipimus: si ergo nos Traduciani sumus propter peccatum quod generatione traductum est, ut in omnes homines pertransiret; vos Traduciani estis propter peccatum quod imitatione traductum esse fingitis, ut in omnes homines pertransiret ; et prior Apostolus Traducianus apparuit, qui sive hoc quod eum sensisse clarum est, sive illud quod errando dicitis senserit; peccatum tamen in mundum per unum hominem intrasse, et in omnes homines pertransisse dicendo, hujus occasionem nominis praebuit. Si autem traducis nomen his verbis non convenit, ubi dicitur per unum hominem intrasse, et in omnes ho
Abbreviated transcription (Latin):
los genuit unus ex sara: Idõq dictum.
ꝑunũ hominẽ peccatũ intͣuit inmundũ.
ut intelligeret᷑ ibi generatioras inicium.
qd ex iiro ẽ. ñ imitationis exemplũ. qd̃
ingenere humano ꝑunã potius quã ꝑ
unum intrauit in mundum. Iulianus.
Cum uͦ de peccato agitur: qđ contͣ om̃ium
opinionẽ omnẽq rationẽ. si mulatur
ingenitum. auoꝰ. Noncontra om̃ium
opimonẽ omnẽq rationẽ simulat᷑. ẜ con-¬
tra ur̃m errorem. teste scͥptura & ipsa ge¬
neris humanimiseria. peccatũ origina¬
le monstratur. Iuł̃. Et hoc peccatum
transisse ꝑ unum ꝓpͥe dicit᷑. si exemplũ
delinquendi p̃buit: in conuenientissi-¬
me aũt. si peccatum istud ingenuit.: qd̃
ad posteros nisi ꝑ duos transire ñ potuit.
ausꝰ. Immo ꝑunum intrauit. ã quo
scminatum ẽ qđ peꝑit illa: exemplum
lerabili impudentia traducianus facit.
ut dicat & ad sc islum numerum infle¬
xum abusione. ꝑtingere. auõ. Qͥd est

Expanded text:
los genuit unus ex Sarra. Ideoque dictum, los genuit unus ex Sarra. Ideoque dictum, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, ut intelligeretur ibi generationis initium, quod ex viro est; non imitationis exemplum, quod in genere humano per unam potius, quam per unum intravit in mundum. LXXXIX. JUL. Cum vero de peccato agitur, quod contra omnium opinionem et omnem rationem simulatur ingenitum. AUG. Non contra omnium opinionem omnemque rationem simulatur; sed contra vestrum errorem, teste Scriptura, et ipsa generis humani miseria, peccatum originale monstratur. XC. JUL. Et hoc peccatum transisse per unum proprie dicitur, si exemplum delinquendi praebuit: inconvenientissime autem, si peccatum istud ingenuit, quod ad posteros nisi per duos transire non potuit: AUG. Imo per unum intravit, a quo seminatum est quod peperit illa: exemplum lerabili impudentia Traducianus facit, ut dicat et ad se illum numerum inflexum abusione pertingere. AUG. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
dere: & ꝑunũ hominẽ in mundum in¬
trasse peccatũ. Nonsicut tu . s sicut apłs
dicit intellige ꝑunum quippe homi¬
nẽ non exemplo p̃cedentẽ. nam hoc de
femina diceret᷑. s principio generantẽ.
quia prior seuit qđ illa conciperet. &¬
ipse genuit qđ illa pareret. peccatũ in¬
trauit in mundum: sicut scͥptum est.
Abraham genuit ysaac. Ysaac genuit
iacob: Ꝙ ꝑcȩteras subseqͥntes gen̾atio¬
nes. ista locutio ꝑscuerat. Ne dictum ẽ.
abraham & sara genuerunt ysaac: aut
ysaac & rebecca genuerunt iacob. Et uͥ
matres commemorari necessarium fuit.
non aut eugłista. iuidas & thamar genu¬
erunt phares & Zaram: s ait.iudas ge¬
nuit dechamar. Et ubicũq aduinxit¬
& matres. generationẽ tam̃ patribus
dedit: Non dicens. ille & illa genuert̃
illum: s ille genuit illũ de illa unde an¬
telligas eomodo dictum. ex uno abrahã
genitos ẽẽ innumerabiles: quia ipse il¬

Expanded text:
dere; et per unum hominem in mundum indere; et per unum hominem in mundum intrasse peccatum, non sicut tu, sed sicut Apostolus dicit, intellige. Per unum quippe hominem non exemplo praecedentem nam hoc de femina diceretur, sed principio generantem, quia prior sevit quod illa conciperet, et ipse genuit quod illa pareret, peccatum intravit in mundum: sicut scriptum est, Abraham genuit Isaac, Isaac genuit Jacob, et per caeteras subsequentes generationes ista locutio perseverat; nec dictum est, Abraham et Sarra genuerunt Isaac, aut, Isaac et Rebecca genuerunt Jacob: et ubi matres commemorari necessarium fuit, non ait Evangelista, Judas et Thamar genuerunt Phares et Zaran; sed ait, Judas genuit de Thamar : et ubicumque adjunxit et matres, generationem tamen patribus dedit, non dicens, Ille et illa genuerunt illum, sed, Ille genuit illum de illa: unde intelligas eo modo dictum, ex uno Abraham genitos esse innumerabiles, quia ipse il
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc audit. non cogitet nisi patrem:
nec hominem seminando generet nisi
unus pat̃ : s ex uo genati duo uel plu¬
res recte dici solent: qui ñ habere unũ
patrem possent existimari. Ubi autem
pat̃ & mat̃ sunt cogitandi. Qͥs ex uno
natus nisi mendacit dicit᷑:  Nũqͥd em̃
si manifestum sit duos simul ambulas¬
se. aut aliquid simul egisse: idõ sine m̃¬
dacio dicis unũ ambulasse. aut unũ
hoc egisse. quia manifestum ẽ duos
fuisse. Nonne m̃daciũ cuũ tanto
erit impudentiꝰ. quanto illud aꝑtius:
Pomt᷑ quidẽ & singłaris numerus ꝓplu¬
rali tropica locutione. sicut in plagis qͥ¬
b ꝑcussa ẽ egyptꝰ ubi dicit᷑ rana uel lo¬
custa numero utiq singłari. cũ multȩ
fuerint: si aũt diceret᷑ rana una. uel locu¬
sta una: quis dubitaret. tanto ẽẽ hoc m̃¬
daciũ uanius. quanto ẽ illa ueritas
clarior: Desine igitur istos fumos ho¬
minib harum rerum imꝑitissimis uen¬

Expanded text:
qui hoc audit, non cogitet nisi patrem, qui hoc audit, non cogitet nisi patrem, nec hominem seminando generet nisi unus pater. Sed ex uno generati duo vel plures recte dici solent, qui non habere unum patrem possent existimari. Ubi autem pater et mater sunt cogitandi, quis ex uno natus nisi mendaciter dicitur? Numquid enim, si manifestum sit duos simul ambulasse, aut aliquid simul egisse, ideo sine mendacio dicis unum ambulasse, aut unum hoc egisse, quia manifestum est duos fuisse? Nonne mendacium tuum tanto erit impudentius, quanto illud apertius? Ponitur quidem et singularis numerus pro plurali, tropica locutione, sicut in plagis quibus percussa est Aegyptus, ubi dicitur rana vel locusta numero utique singulari , cum multae fuerint: si autem diceretur rana una, vel locusta una; quis dubitaret tanto esse hoc mendacium vanius, quanto est illa veritas clarior? Desine igitur istos fumos hominibus harum rerum imperitissimis ven
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. aꝑtis etiam rebus qua econtra te fue¬
rint: illaturus es. Iuł̃. Ceterum cum
res aliqua contra opinionem omnium
eo sermone inducitur. in cuiꝰ sono habet
omne p̃sidium: grauiter peceat᷑. sipprio
cius nomine ad manũ posito. em̃dicata
abusimi appellationc signetur. Cum gͦ
de fecib sermo est. qm̃ nullus dubitat qͥn
natus quisq duos habeat parentes. nec
hoc adstipulatione indiget. non incom¬
modabit intellectui. sidicam ex imoillũ
eẽ generatum. Neminẽ quippe sermo
m̃s adõ ꝑmouebit: ut pucet illum ta¬
sci aut sine patre aut sine matre potu¬
isse. auoꝰ. Natus quidem duos paren¬
tes habet: s ut nascatur unus eũ seren¬
do sigignit: altera edendo parit. Unde
satis apparet. cui sit potissimũ uel cui
primum genãtio tribuenda: ut desinas
reb in luce positis. nebulas loquacita¬
tis offundere. Qͥs aũt sic loquit᷑. ut di¬
cat quẽquam ex uno gen̾atũ. cum omis

Expanded text:
nem, apertis etiam rebus quae contra te fuenem, apertis etiam rebus quae contra te fuerint, illaturus es. LXXXVIII. JUL. Caeterum cum res aliqua contra opinionem omnium eo sermone inducitur, in cujus sono habet omne praesidium; graviter peccatur, si proprio ejus nomine ad manum posito, emendicata abusivi appellatione signetur. Cum ergo de fetibus sermo est, quoniam nullus dubitat quin natus quisque duos habeat parentes, nec hoc adstipulatione indiget; non incommodabit intellectui, si dicam ex uno illum esse generatum: neminem quippe sermo meus adeo permovebit, ut putet illum nasci aut sine patre, aut sine matre potuisse. AUG. Natus quidem duos parentes habet: sed ut nascatur, unus eum serendo gignit, altera edendo parit. Unde satis apparet, cui sit potissimum, vel cui primum generatio tribuenda; ut desinas rebus in luce positis nebulas loquacitatis offundere. Quis autem sic loquitur, ut dicat quemquam ex uno generatum? cum omnis
Abbreviated transcription (Latin):
nem factus est. & omne humanum genꝰ:
ce ꝑhoc. adlabefactandã intelligentiam
apłi. qua dixit ꝑunum hominẽ pecca¬
tum intrasse inmundum: alioꝵ simi¬
litudo ũboꝵ. nichil quiuit afferre mo¬
menti. haereat tam̃ id qđ sequit᷑ maximȩ
prudentis animolectoris: ut intelligat
me hactenus multo remissus quamres
postulabat egisse: patiam̃ quippe ut
plurimis testimoniis doceat᷑ gena̾tionẽ
quȩ nͥ ꝑduos fieri non potest. Agitam̃
etiam ꝑunũ solere dici uerum. nichil
opinio traducis ꝓmouebit. Cur: ui¬
delicet. quia alia sunt quȩ abusiue ali¬
a quȩ ꝓpriȩ dicimꝰ. Ergo caquȩ sunt
ꝓpria. appellationes suas sine dispendi¬
o larguint᷑. Ea uͦ quȩ ꝑusurpationẽ
dicunt᷑. ideet principalib reb udeli¬
cet ꝓpriis. diffinitionũ suarum p̃iudicia
non sinuntur inuehere:. fit que hoc totũ
inculpabilit̃: cum reb dequib non est
ulla dubitatio. ꝑ abusionẽ uocabula im¬
ꝑtimur aliena. auõ. S tu dubitatio¬

Expanded text:
nem factus est, et omne genus humanum: et per hoc ad labefactandam intelligentiam Apostoli, qua dixit per unum hominem peccatum intrasse in mundum, aliorum similitudo verborum nihil quivit afferre momenti. Haereat tamen id quod sequitur maxime prudentis animo lectoris, ut intelligat me hactenus multo remissius quam res postulabat, egisse. Patiamur quippe, ut plurimis testimoniis doceatur generationem, quae nisi per duos fieri non potest, agi tamen etiam per unum solere dici. Verum nihil opinio traducis promovebit: cur? Videlicet quia alia sunt quae abusive, alia quae proprie dicimus: ergo ea quae sunt propria, appellationes suas sine dispendio largiuntur; ea vero quae per usurpationem dicuntur, principalibus rebus, videlicet propriis, definitionum suarum praejudicia non sinuntur invehere; fitque hoc totum inculpabiliter, eum rebus de quibus non est ulla dubitatio, per abusionem vocabula impertimur aliena. AUG. Sed tu dubitatio
Abbreviated transcription (Latin):
auõ. Ostulti hȩretici noui. Simanib
dĩ non conueniunt oꝑa uitiosa:. nũqͥd
manib dĩ subtrahere ulla hominum
corpora audebitis. quȩ uidetis sepe na-¬
sci ñ nulla uitiosa: Cur ñgͦ naturã
primario peccantis hominis arbitrio
uitiatã. cũ catholica u̾itate fatemini.
dequa ds̃ facit qđ ñ solum artificibo¬
no s etiam uidici conuenit iusto̾. ne ma¬
nichei uos eogant humana corpora
tribuere artifici maligno & iniusto.
uł. Quoꝵ certe nichil ace actum ẽ.
S postquã respondisti catholicos libe¬
rum arbitrium confiteri. de quoꝵ te
numero ẽẽ confingis:. statim diffinitio¬
nem admoiusti. que id qđ dedisse ui-¬
debaris eriperet. Ais enĩ. s siquis ad
colendum recte dm̃ sine ipsius adiuto¬
rio dicit cẽ in hominib liberũ arbitͥũ:¬

Expanded text:
AUG. O stulti haeretici novi! si manibus AUG. O stulti haeretici novi! si manibus Dei non conveniunt opera vitiosa, numquid manibus Dei subtrahere ulla hominum corpora audebitis, quae videtis saepe nasci nonnulla vitiosa? Cur non ergo naturam primario peccantis hominis arbitrio vitiatam cum catholica veritate fatemini, de qua Deus facit quod non solum artifici bono, sed etiam judici convenit justo; ne Manichaei vos cogant humana corpora tribuere artifici maligno et injusto? CV. JUL. Quorum certe nihil a te actum est: sed postquam respondisti Catholicos liberum arbitrium confiteri, de quorum te numero esse confingis; statim definitionem admovisti, quae id quod dedisse videbaris eriperet. Ais enim: « Sed si quis ad colendum recte Deum, sine ipsius adjutorio dicit esse in hominibus liberum arbit
Abbreviated transcription (Latin):
crede. etiã ade hoc teneri qd̃ cacholicicon¬
fitent᷑. id est & liberum arbitrium esse
in hominib. & dm̃ nascentium condito¬
rẽ: s. si hoc ate simplicit̃ fidelit̾q platũ
ẽ. finẽ certamini impone silentio : fama
ad nos criminantum recurrat: qui id
obiecerimus tͥ. qđ secura negatione de¬
leueris: hoc solũ huic ad de sententiȩ:.siqua
inuenta fuerit secta. siqua disputatio qͤ
hanc duplicẽ confessionẽ quã catholicã
ẽẽ ꝓfessus es. aliqua conet᷑ argum̃tatiõe
conuellere: aut tuã non ẽẽ. aut ate ult̾iꝰ
non defendi siaũt iuat ea quȩ dictu¬
rus es negasse. locupleti etiam disputati¬
one defendere. explica diffinitiones lib̃i
arbitrii.& fines eius distinctionib abso¬
lutis quasi quib dam cinge limitib.
auGꝰ Immici & defensores. liberum ar¬
bitrium defendendo p̃mitis: qđ ad suos
limites reuocari omĩptis & ueridefenso
quales manib eiꝰ usticieq conueniũt.

Expanded text:
credere, etiam a te hoc teneri quod catholici concredere, etiam a te hoc teneri quod catholici confitentur, id est, et liberum arbitrium esse in hominibus, et Deum nascentium conditorem. Sed si hoc a te simpliciter fideliterque prolatum est, finem certamini impone silentio; fama ad nos criminantium recurrat, qui id objecerimus tibi, quod secura negatione deleveris. Hoc solum huic adde sententiae, si qua inventa fuerit secta, si qua disputatio, quae hanc duplicem confessionem, quam catholicam esse professus es, aliqua conetur argumentatione convellere, aut tuam non esse, aut a te ulterius non defendi. Si autem juvat, ea quae dicturus es negasse, locupleti etiam disputatione defendere; explica definitiones liberi arbitrii, et fines ejus distinctionibus absolutis quasi quibusdam cinge limitibus. AUG. Inimici et defensores, liberum arbitrium defendendo premitis, quod ad suos limites revocari omnipotentis et veri defensorquales manibus ejus justitiaeque conveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
arripuisse sermonib etiam se illoꝵ scͥp-¬
ptoꝵ quȩ ad bonsfacium miseras inser¬
tione patefeci. Uerũtam̃. hoc etiam hec
quam nunc posui tua responsio confitet᷑
Dixisti enim fidẽ catholicam eẽ. quȩ et
liberum credit arbitrium. & dm̃ nascen-¬
tiũ conditorẽ: qđ utrũq om̃iũ hercti¬
coꝵ. manicheos certum est uob̃cũ nega¬
re.auoꝰ. Manichei qđ uidere ñ uultis
a uob̃ potius adiuuant᷑: qui tot & tanta
mala quȩ pati paruulos cernimꝰ. non
meritis peccatoꝵ. s genti tribuunt tene¬
brarũ. Non enim habetis quofugiatis:
quando uob̃ mala ista unde sint ꝑcun¬
ctant᷑. S nob̾ ad liberum arbitriũ
hominis. quo natura humana cũ bona
fuerit instituta uiciata est. hec omnia
referentib: catholiea uob̃ cũ ueritate
uincuntur. Iuł. Uerum quia fidei
catholicȩ cuiꝰ solido nudatus es. quasi
amiculũ tenue solũ nom̃ assumis uis nos

Expanded text:
arripuisse sermonibus, etiam illorum scriarripuisse sermonibus, etiam illorum scriptorum, quae ad Bonifacium miseras, insertione patefeci . Verumtamen hoc, etiam haec quam nunc posui, tua responsio confitetur. Dixisti enim, fidem catholicam esse, quae et liberum credit arbitrium, et Deum nascentium conditorem. Quod utrumque omnium haereticorum, Manicheos certum est vobiscum negare. AUG. Manichaei quod videre non vultis a vobis potius adjuvantur, qui tot et tanta mala quae pati parvulos cernimus, non meritis peccatorum, sed genti tribuunt tenebrarum. Non enim habetis quo fugiatis, quando a vobis mala ista unde sint percunctantur. Sed nobis ad liberum arbitrium hominis, quo natura humana, cum bona fuerit instituta, vitiata est, haec omnia referentibus, catholica vobiscum veritate vincuntur. CIII. JUL. Verum quia fidei catholicae, cujus solido nudatus es, quasi amiculum tenue, solum nomen assumis, vis nos
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃nasentiũ conditorẽ. ut paruulorum
neget a potestate diaboli redemptorem:
ipse celestianꝰ & pelagianꝰ uocat᷑. Libe
cimus. Non hinc estis cȩlestiani &e pela¬
giani liberum autem eẽ quẽquã ad
agendum bontm sine adiutorio dei.
& ñ erui paruulos a potestate tenebra¬
rum & sic transferri in regnũ dĩ. Hoc uoᷤ
dicitis: hinc estis cȩlestiam & pelagiani:¬
Natare te quidem in impietatis tuȩ et
formidinis palude frequent̃ ostende: nec
suꝑ hoc dubitaturum prudentẽ ꝯstat. ẽẽ
lectorẽ. aqNec natare te posse s mergi a¬
lii nouerunt. qui hereticum te ẽẽ cogno¬
scunt. Nãtu eadem submersione sensũ
etiam ꝑdidisti. luł. Atq idõ in pri¬
mo libro nec me fuisseᷤ mentitum. qui sc̃¬
pseram om̃s qui fugissent nr̃ȩ societatis
inuidiam. inmanicheoꝵ prerupta cor¬
ruere. lib̃um arbitrium denegantium.
& dm̃ hominũ conditorẽ: teq id qđ fu¬
eras ꝓpulsare conatus. statim absolutis

Expanded text:
deum nascentium conditorem, ut paruulorum deum nascentium conditorem, ut paruulorum neget a potestate diaboli redemptorem, ipse Pelagianus et Caelestianus uocatur. libercimus, non hinc estis Caelestiani et Pelagiani; liberum autem esse quemquam ad agendum bonum sine adiutorio dei et non erui paruulos a potestate tenebrarum et sic transferri in regnum dei, hoc uos dicitis, hinc estis Caelestiani Natare te quidem in impietatis tuae et formidinis palude frequenter ostendi, nec super hoc dubitaturum prudentem constat esse lectorem. AUG. Nec natare te posse, sed mergi, alii noverunt, qui haereticum te esse cognoscunt: nam tu eadem submersione sensum etiam perdidisti. CII. JUL. Atque ideo in primo libro nec me fuisse mentitum, quid scripseram, omnes qui fugissent nostrae societatis invidiam, in Manichaeorum praerupta corruere, liberum arbitrium denegantium, et Deum hominum conditorem; teque id quod fueras propulsare conatus, statim absolutis
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Secundum aũt librum. exposi¬
tione apłi argum̃tis augustini ex aduer¬
som positis. pea quam suppeditauit ue¬
ritas facultate compleui. Atq idõ nunc
ad libri eius ordinẽ reu̾camur. auoͣ
Scd̾m librum ñ expositione apłi. s sub
expositionis ꝑfessione in ani obpugna¬
tione complesti: uanitate tͥ non ueritate
suppeditante quȩ diceres. Iuł. Igitur
post quã sibi unum dep̃fatiuncula prio¬
ris oꝑis mei caput qđ quasi impugna¬
ret & obiecit. illudq de figulo peccatoꝵ
dõ suo. subdidit. me arguit. quã sane
constant̃ & pure. ipsiꝰ doquiis publicet᷑.
Nonitaq sicut te atq alios fallens loque¬
ris. siquis aut liberum in hominibus
arbitrium. aut dm̃ ẽe nascentium condi¬
torem dixerit. cȩlestianus & pelagianꝰ
uocat᷑. ista quippe & catholica fides
dicit: s siquis ad colendum recte dm̃
sine ipsius adiucorio dicit ẽẽ in hõĩb
liberum arbitrium: & quisqͥs ita dicit

Expanded text:
JUL. Secundum autem librum exposiJUL. Secundum autem librum expositione Apostoli argumentis Augustini ex adverso positis, pro ea quam suppeditavit veritas, facultate complevi: atque ideo nunc ad libri ejus ordinem revertamur. AUG. Secundum librum non expositione Apostoli, sed sub expositionis professione, inani oppugnatione complesti, vanitate tibi, non veritate, suppeditante quae diceres. CI. JUL. Igitur postquam sibi unum de praefatiuncula prioris operis mei caput, quod quasi impugnaret objecit, illudque de figulo peccatorum Deo suo subdidit; me arguit, quam sane constanter et pure, ipsius eloquiis publicetur. « Non itaque, » sicut te atque alios fallens loqueris, siarbitrium, aut Deum esse nascentium conditorem dixerit, Pelagianus et Coelestianus uocatur\' — ista quippe catholica fides dicit — sed si quis ad colendum recte deum sine ipsius adiutorio dicit esse in hominibus liberum arbitrium et quisquis ita dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃. ut non faciat tercium genꝰ uasoꝵ
nec inhonorem nec incontumeliam. qua¬
les uos eẽ pariulos uultis: & in regnum
dĩ non intrare imaginẽ dĩ. nullam esse
contumeliam deputatis: ipsum enĩ regnũ
sic amatis: ut ñ ibi eẽ. non saltem leuem
luntatis. uerum informatoris sui pote¬
state cogantur. auoꝰ. Potes dicere. non
quoslibet homines. siam regeneratos
filios suos dm̃ inꝑditionẽ cogert: facien¬
do eos uiuere. quos afide p̃uidet recessu¬
ros: cum posset eos hinc rapere.ante quã
malicia mutarent᷑. Icił. Tantũq hoc
ꝑdigialis dogmatis nefas. apłi pauli
molitus ẽ roborare sententiis: quas con¬
textu totiꝰ lectionis exposui. & ostendi
ꝓpħam ysaiam de quo hanc cõparatio¬
nẽ figuli constabat assũptam iusticiȩ
diuinȩ plenissime causam tueri. auoꝰ.
Quĩ ostendis diligentib & intelligenti¬
bus. msite uerba aplica. nimia loqua¬
citate conatum. ñ tam̃ potuisse ꝑu̾tere:

Expanded text:
tamen, ut non faciat tertium genus vasorum, tamen, ut non faciat tertium genus vasorum, nec in honorem, nec in contumeliam, quales vos esse parvulos vultis; et in regnum Dei non intrare imaginem Dei, nullam esse contumeliam deputatis. Ipsum enim regnum sic amatis, ut non ibi esse, non saltem levem luntatis, verum informatoris sui potestate cogantur. AUG. Potes dicere, non quoslibet homines, sed jam regeneratos filios suos Deum in perditionem cogere, faciendo eos vivere, quos a fide praevidet recessuros, cum posset eos hinc rapere, antequam malitia mutarentur. XCIX. JUL. Tantumque hoc prodigialis dogmatis nefas apostoli Pauli molitus est roborare sententiis, quas contextu totius lectionis exposui, et ostendi prophetam Isaiam, de quo hanc comparationem figuli constabat assumptam, justitiae divinae plenissime causam tueri. AUG. Quid ostendisti legentibus et intelligentibus, nisi te verba apostolica nimia loquacitate conatum, non tamen potuisse pervertere? C.
Abbreviated transcription (Latin):
cussa & antiqua fidei catholicȩ stabi¬
librum illum quem ad ualcrium desti¬
nauit: in quo discerptas de libro meo u¬
no dum taxat sententias. sibi discutien¬
das refellendasq ꝓposuit. Et quidẽ in
primo oꝑis p̃sentis libello. usq ad ea au-¬
gustin dicta ꝑueneram. quib. retecta
impudentia qua opinionis illius fugi¬
ebat inuidiam. nediabolum uideret᷑
asserere hominum conditorem. pronun¬
ciauit dm̃ ẽẽ auctorem maloꝵ: atq ipsũ
talis meriti creare substantiam. quȩ reatũ
ante quam usum rationis accipiat. & qͣ
in regno diaboli. conditoris sui manibus
collocetur. atis. Quinaturã discernit
autcio: ñdicit qđ dicis. Qui intelligent̃
legit qđ dico: non me putat dicere quod
non dico. Iuł. Elumq ẽẽ figulum:
irȩ. & ꝑditionis uasa fingentem. auõ.
Quantũ libet᷑ non intelligas. quomͦ ds̃
faciat ex eadem massa aliud uas in ho¬
norem aliud incontumeliam: ita facit

Expanded text:
cussa et antiqua fidei catholicae stabicussa et antiqua fidei catholicae stabilibrum illum, quem ad Valerium destinavit, in quo discerptas de libro meo uno duntaxat sententias sibi discutiendas refellendasque proposuit. Et quidem in primo operis praesentis libello usque ad ea Augustini dicta perveneram, quibus retecta impudentia, qua opinionis illius fugiebat invidiam, ne diabolum videretur asserere hominum conditorem, pronuntiavit Deum esse auctorem malorum, atque ipsum talis meriti creare substantiam, quae reatum, antequam usum rationis, accipiat, et quae in regno diaboli, Conditoris sui manibus collocetur. AUG. Qui naturam discernit a vitio, non dicit quod dicis: qui intelligenter legit quod dico, non me putat dicere quod non dico. XCVII. JUL. Eumque esse figulum irae et perditionis vasa fingentem. AUG. Quantumlibet non intelligas, quomodo Deus faciat ex eadem massa aliud vas in honorem, aliud in contumeliam : ita facit
Abbreviated transcription (Latin):
chei dicunt: usq adeo caro ista morta¬
lis ñ adopificium dĩ s ad gentis ꝑti¬
net tenebrarum: ut etiam hominum
corpora qͦs ad imaginẽ dĩ factos esse
ꝑhibetis. non solum corruptibilia et
conditioni mortis obnoxia. uerum etiã
uitiosa sepe nascant᷑ qͥd eis respon-¬
debit heresis ur̃a. nͥ humanã quamuis
subdõ creatore & artifice hanc tam̃ eẽ
naturam: ut & si nemo peccasset. etiam
in paradiso talia hominũ corpora nasce¬
rent᷑: O abhominabilẽ & dampnabi¬
lẽ uocẽ. Nos aũt qm̃ hominũ corpora
ñ solum corruptibilia &e necessitati mortis
obstricta. uerum ctiam multa in eis in-¬
numerabili uitiositate languida. dis¬
torta. deformia. nullo parentum p̃ce¬
dente peccato. in paradiso exortura
fuisse non dicimꝰ: & eos qui dicunt
dignissimos anathemate iudicamus:
Non abinitio sic institutȩ naturx.s mni¬
quitatis merito postea uitiate istatri¬
buimꝰ: ut & uos & manicheos incon¬

Expanded text:
chaei dicunt: Usque adeo caro ista mortachaei dicunt: Usque adeo caro ista mortalis non ad opificium Dei, sed ad gentis pertinet tenebrarum, ut etiam hominum corpora, quos ad imaginem Dei factos esse perhibetis, non solum corruptibilia et conditioni mortis obnoxia, verum etiam vitiosa saepe nascantur. Quid eis respondebit haeresis vestra, nisi humanam, quamvis sub Deo creatore et artifice, hanc tamen esse naturam, ut etsi nemo peccasset, etiam in paradiso talia hominum corpora nascerentur? O abominabilem et damnabilem vocem! Nos autem quoniam hominum corpora non solum corruptibilia et necessitati mortis obstricta, verum etiam multa in eis innumerabili vitiositate languida, distorta, deformia, nullo parentum praecedente peccato, in paradiso exortura fuisse non dicimus, et eos qui dicunt dignissimos anathemate judicamus; non ab initio sic institutae naturae, sed iniquitatis merito postea vitiatae ista tribuimus, ut et vos et Manichaeos incon
Abbreviated transcription (Latin):
bomi dĩ creaturam s ãmali naturam.
necxpm amortuis suscitatũ s ñ eẽ mor¬
tuum :. Uos gͦ quimanichȩi ñ estis. sed
diu̾sa peste nec uos saniestis: dicite qͦ¬
modo sit corpꝰ mortuũ ꝓpt̃ peccatum.
qui corporis mortẽ ñ ꝑpeceatum illius
concussa manet nrã responsio: quȩ o¬
stendit ꝑunum hominẽ ñ gen̾a̾tione
uitiatam atq corruptã. s integra ꝑ¬
manente natura uitiosã solummͦ al¬
legari ab apło peccantium uoluntatẽ.
auoͦ. Nunquid usq adeo cȩci estis.
aut homines excecatis caliginosis dis¬
putationib ur̃is: ut negare audeatis na¬
sci corpora uciosa: Nunqͥd adhomi¬
num naturam ñ ꝑtinent corpora: aut
qđ manichei dicunt. quoꝵ dem̃tiã ne¬
scientes quidẽ s qͣntũ adiuuetis aduer¬
tere & cogitare ñ uultis. gentis tenebra¬
rum corporib anima bona tenebatur
admixta: Dicite gͦ uiciosoꝵ corpoꝵ
merita: qui negatis paruulos exparen¬
tib trahere ulla peccata. Ecce mani¬

Expanded text:
 creaturam, sed ad mali naturam; nec Christum a mortuis suscitatum, sed non esse mortuum? Vos ergo qui Manichaei non estis, sed diversa peste nec vos sani estis, dicite quomodo sit corpus mortuum propter peccatum; qui corporis mortem non per peccatum illius concussa manet nostra responsio, quae oper unum hominem, non generatione vitiatam atque corruptam, sed integra permanente natura, vitiosam solummodo allegari ab Apostolo peccantium voluntatem. AUG. Numquid usque adeo caeci estis, aut homines excaecatis caliginosis disputationibus vestris, ut negare audeatis nasci corpora vitiosa? Numquid ad hominum naturam non pertinent corpora? aut, quod Manichaei dicunt quorum dementiam nescientes quidem, sed quantum adjuvetis, advertere et cogitare non vultis, gentis tenebrarum corporibus anima bona tenetur admixta? Dicite ergo vitiosorum corporum merita, qui negatis parvulos ex parentibus trahere ulla peccata. Ecce Mani