comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m ñ e chmitq. neq hic neq in futo scło.
s rcum ẽẽ et̾ni peccati: ñ negligent audiendũ
est. Constituamꝰ enim aliquem latinȩ lin¬
guȩ ignarum.cum illo audiente ꝓnunciat᷑
significet᷑ sub isto sillabarum sono: ab aliqͥ
aut̃ deceptore ul irrisore impio res ponderi ali¬
quid aliuid qͦdlibet uile & abiectum. ut queren¬
tem decipiat. sic̃ a talib ficri solet ridendi gr̃a:
illum aut̃ ꝑ ignorantiam contempsisse hoc no¬
men. dum nescit qͥd significet: & aliqua etiam
in hoc conuitia iactitasse. Neminem arbitror eẽ¬
tamuanum &e inconsideratum: qͥ h̃c hominẽ
ullo crimine impietatis asꝑgat. At contra si
tacito nomine res ipsa u̾bis quib pot̾ ad q̃¬
rentis intelligentiam ꝑducat᷑. tum uͦ si aliqͣ¬
contumeliose in tantam sc̃itatem uerba uł
facta ꝓtulerit: reꝰ tenebit᷑. Quȩ cumita sint.
manifestum ẽẽ arbitror eum qui hoc noĩe

Expanded text:
 neque hic, neque in futuro saeculo,  neque hic, neque in futuro saeculo, sed reum esse aeterni peccati, non negligenter audiendum est. Constituamus enim aliquem latinae linguae ignarum, cum illo audiente pronuntiatsignificetur sub isto syllabarum sono; ab aliquo autem deceptore vel irrisore impio responderi aliquid aliud, quodlibet vile et abjectum, ut quaerentem decipiat, sicuti a talibus fieri solet ridendi gratia; illum autem per ignorantiam contempsisse hoc nomen, dum nescit quid significet, et aliqua etiam in hoc convicia jactitasse: neminem esse arbitror tam vanum et inconsideratum, qui hunc hominem ullo crimine impietatis aspergat. At contra, si tacito nomine res ipsa verbis quibus potest ad quaerentis intelligentiam perducatur, tum vero contumeliose in tantam sanctitatem vel verba vel facta protulerit, reus tenebitur. Quae cum ita sint, manifestum esse arbitror, eum qui hoc nomine
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu dñi. Et diximꝰ chananeam mulierẽ.
gentium sustinere ꝑsonam. Panem autem
appellans dñs. id ipsum qͦd a muliere peteba¬
tur. quid aluid quam tͥnitati atcestat᷑: Nãq
alio loco eandem t̾nitatm in trib panibus.
intelligendam ẽẽ aꝑtissime docet. S hec u̾¬
boꝵ consonantia. siue ꝓuenerit. suie ꝓuisa
sit. non pugnacit̃ agendum ẽ. ut e quisq
consentiat: s qͣntum int̃p̾tantis elegantiam
hilaritas audientis admituit. Ilud sane mag¬
na intentione animi considandum. &e totis
uirib pietatis amplectendum satis apparet:
qm̃ s gr̃a & pax adimplendam trinitatis cõ¬
perans uel irridens atq contemnens p̃dicato¬
nem gr̃e. ꝑ quam peccata diluunt᷑. & pacis.
ꝑquam reconciliamur deo. decͤctat agere pe¬
nitentiam de peccatis suis: & in eoꝵ impia atq
dñs dimitt homini si u̾bum dixerit adũsum
filium hominis. si aut̃ u̾bum dix̾it aduersꝰ

Expanded text:
adventu Domini; et diximus Chananaeam mulierem, adventu Domini; et diximus Chananaeam mulierem, Gentium sustinere personam. Panem autem appellans Dominus id ipsum quod a muliere petebatur, quid aliud quam Trinitati attestatur? Namque alio loco eamdem Trinitatem in tribus panibus intelligendam esse, apertissime docet. Sed haec verborum consonantia, sive provenerit, sive provisa sit, non pugnaciter agendum est ut ei quisque consentiat, sed quantum interpretantis elegantiam hilaritas audientis admittit. 14. Illud sane magna intentione animi considerandum, et totis viribus pietatis amplectendum satis apparet, quoniam si gratia et pax ad implendam Trinitatis comperans, vel irridens atque contemnens praedicationem gratiae per quam peccata diluuntur, et pacis per quam reconciliamur Deo, detrectat agere poenitentiam de peccatis suis, et in eorum impia atque Dominus, dimitti homini, si verbum dixerit adversus Filium hominis: si autem verbum
Abbreviated transcription (Latin):
nicis intelligant᷑ tria. cum punici lingͣ sua
tͥa nominant. latine intelligat᷑ salus. Chana¬
nea enim hoc est punica mulier. de finibus
tyri & sydonis eg̃ssa. quȩ in eugłio ꝑsonã
gentium gerit: salutem petebat filiȩ suȩ sus
responsum ẽ a dño: non ẽ bonum. panem
filions mittere canib. Qđ crm̃ obiectum illa
ñ negans. tanquam de confessione peccatoꝵ
impetratura salutem filiȩ. hoc ẽ nouȩ uite
sue: ita inquit dñe. Nam &e canes edunt de
micis: quȩ cadunt de m̃sa dnõꝵ suorum.
Tria enim: lingua mulieris salus uocat᷑. Frat
enim chanancã Unde int̾rogati rustici nr̃i
quid sint. cum punsce respondent. chema¬
ni. corrupta scilicet sic̃ in talib solet una lit¬
tera. qͥd aliud respondent. quam chananes:
Petens itaq salutem. tͥnitatem petebat: qͥa &
romana lingͣ quȩ in salutis nomine tͥnitatẽ
punice sonat. caput gentium inuenta ẽ in

Expanded text:
nicis intelligantur Tria; et cum Punici lingua sua nicis intelligantur Tria; et cum Punici lingua sua Tria nominant, latine intelligatur Salus. Chananaea enim, hoc est, Punica mulier, de finibus Tyri et Sidonis egressa, quae in Evangelio personam Gentium gerit, salutem petebat filiae suae, cui responsum est a Domino: Non est bonum panem filiorum mittere canibus. Quod crimen objectum illa non negans, tanquam de confessione peccatorum impetratura salutem filiae, hoc est novae vitae suae: Ita, inquit, Domine, nam et canes edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum . Tria enim mulieris lingua Salus vocantur: erat enim Chananaea. Unde interrogati rustici nostri quid sint, punice respondentes Chanani, corrupta scilicet, sicut in talibus solet, una littera, quid aliud respondent quam, Chananaei? Petens itaque salutem, Trinitatem petebat: quia et Romana lingua, quae in salutis nomine Trinitatem Punice sonat, caput Gentium inventa est in
Abbreviated transcription (Latin):
cens. sit uobiscum gr̃a. miscdia. pax a deo
patre. & iħu xp̃o filio patͥs. In t̾ciȩ pͥncipio.
de tͥnitate penitꝰ tacet᷑:. Credo quod sit om¬
nino breuissima. Sic enim incipit. Senior
gaio dilectissimo. quem ego diligo in ueri¬
tate: quam u̾itatem. ꝓipsa trinitate posi¬
seruatis. uocatis. miscdia uob̃ & pax. & ca¬
ritas adimpleat᷑. Gr̃a enim & pax. sine
miscdia &e caritate intelligi non potest. Ia¬
cobus aut̃ usitatissimum exordium fecit
ritatem. sic iste salutem ꝓipsa tͥnitate po
p̾tercundum. qͦd pat̾ ualerius animadũtit:
admirans in quoꝵdam rusticanoꝵ collocu¬
tone. Cum enim alt̃ alt̃ dixisset salꝰ: quȩ siuit
ab eo qͥ & latine nosset ce punice qͥd eẽt salus.
Responsum ẽ tͥa. Tum ille agnoseens cũ gau¬
dio salutem nr̃am ẽẽ tͥnitatem. consonantia
linguarum. ñ fortuitu sic sonuisse arbitratꝰ
est. s occultissima dispensatone diuinȩ pro¬
uidentiȩ: ut cũ latine nominat᷑ salus. a pu¬

Expanded text:
dia, pax a Deo Patre et Jesu Christo Filio Patris . In tertiae principio de Trinitate penitus tacetur, credo, quod sit omnino brevissima. Sic enim incipit: Senior Gaio dilectissimo, quem ego diligo in veritate . Quam veritatem pro ipsa Trinitate posiservatis et vocatis, misericordia vobis, et pax et charitas adimpleatur . Gratia enim et pax sine misericordia et charitate intelligi non potest. Jacobus autem usitatissimum exordium fecit ertia veritatem, sic iste salutem pro ipsa Trinitate pospraetereundum, quod pater Valerius animadvertit admirans in quorumdam rusticanorum collocutione. Cum enim alter alteri dixisset, Salus, quaesivit ab eo qui et latine nosset et punice, quid esset Salus: responsum est, Tria. Tum ille agnoscens cum gaudio salutem nostram esse Trinitatem, convenientiam linguarum non fortuitu sic sonuisse arbitratus est, sed occultissima dispensatione divinae providentiae: ut cum latine nominatur Salus, a Pu
Abbreviated transcription (Latin):
uus sit. peccator ce impiꝰ ubi parebit: Mani
feste ostendit easdem ipsas passiones qͣs iusti
patiunt᷑. ad uidicium dei ꝑtinere. quod incho¬
ari dixit ex domo d̃: ut inde coniciat᷑. qͣnte
impiiᷤ fut᷑e seruent᷑. Unde etiam ipse paulus
ad thessalonicens es dicit. Ita ut nos ipsi de
uobis głemur in eccłiis dei. ꝓur̃a patientia
&e fide. in omnib ꝑsecutionib ur̃is & p̾ssuriᷤ¬

Expanded text:
uus erit, peccator et inpius ubi parebunt? quiuus erit, peccator et inpius ubi parebunt? quifeste ostendit easdem ipsas passiones quas justi patiuntur, ad judicium Dei pertinere; quod inchoari dixit ex domo Dei, ut inde conjiciatur quantae impiis futurae servantur. Unde etiam ipse Paulus ad Thessalonicenses dicit: « Ita ut nos ipsi de vobis gloriemur in Ecclesiis Dei, pro vestra patientia et fide in omnibus persecutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatꝰq corporales. quib etiam martyres
exercitatos nouimꝰ. postremomors ipsa qmͣ
peccando meruit nr̃a nat᷑a. nulli relaxetur.
Oe d enim iusti homines &e pii.tam̃ exoluuñ
ista supplicia: de iusto dei iudicio uenire
credendum est. Ipsa ẽ enim quȩ insanctis
scͥpturis etiam disciplina nominat᷑: quam
nemo iustoꝵ effugere sinit᷑. Neminem qͥp.¬
pe excepit. cũ diceret. Quem enim diligit
ds corripit: fiagellat aut̃ oẽm filiũ qͤm recipit.
Unde etiam ipse iob qͥ ꝓpt̾ẽa tam multa illa
passꝰ est. ut hominib qͥs uir eẽc & qͣntꝰ di ser¬
uus eluceret: penas tam̃ corporis ꝓ peccatis
suis se exoluere sepe testat᷑. Petrꝰ quoq apłs
exortans fr̃s ad ꝑferendas ꝓ. xp̃i nomine pas¬
siones: ita loquit᷑. Nemo aut̃ ur̃m patiatur
qͣsi homicida. aut fur. aut maledicꝰ: aut cu¬
ras alienas agens. Si uͦ quasi xp̃ianꝰ. non e.¬
rubescat. Głificet aut̃ dm̃ in isto nomine: qͥa

Expanded text:
cruciatusque corporales, quibus etiam martyres cruciatusque corporales, quibus etiam martyres exercitatos novimus; postremo mors ipsa, quam peccando meruit nostra natura, nulli relaxetur. Quod enim etiam justi homines et pii, tamen exsolvunt ista supplicia, de justo Dei judicio venire credendum est. Ipsa est quae in sacris Scripturis etiam disciplina nominatur, quam nemo justorum effugere sinitur. Neminem quippe excepit, cum diceret: Quem enim diligit Deus, corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit . Unde etiam ipse Job, qui propterea tam multa illa passus est, ut hominibus quis vir esset, et quantus Dei servus, eluceret, poenas tamen corporis pro peccatis suis se exsolvere saepe testatur. Petrus quoque apostolus exhortans fratres ad perferendas pro Christi nomine passiones, ita loquitur: « Nemo autem vestrum patiatur quasi homicida, aut fur, aut maledicus, aut curas alienas agens: si vero quasi christianus, non erubescat; glorificet autem Deum in isto nomine, quia
Abbreviated transcription (Latin):
le peccata eoꝵ. sic etiam ipsi odissent sua. la
enim demum est humanȩ iusticiȩ discipli¬
na. ñ in se amare. nͥ quod d̃i est. & odisse
quod ꝓpͥum ẽ: nec apꝓbare peccata sua.
nec in eis alium improbare. s se ipsum:
Nec putare satis sibi ẽẽ. ut sua peccata
displiceant. nͥ etiam uigilantissima de¬
inceps intentione uitent᷑. Nec in eis ui.¬
tandis uires suas existimare sufficere. nisi
diuinitꝰ adiuuent᷑. Iustum est gͦ apud dm̃.
ut ignoscant᷑ talib. que antea cominisert̃:
ne quod iniustissimum ẽ. cum eis qͥ tales
quia ignoscit᷑. gr̃a est. Iusta ẽ gͦ gr̃a dei. & gͣ¬
ta iusticia. cum in eo quoq eciam peniten¬
diȩ meritum gr̃a p̃cedat: quod neminem
peccat fui peniteret. nisi ammonitione ali¬
qua uocationis di. Porro tusticie diuinȩ tan¬
ta constantia ẽ. ut cũpęnȩ spũales & sempit᷑¬
ne penitentia fuerint relaxate: p̃ssure tam̃

Expanded text:
le peccata eorum, sic etiam ipsi odissent sua. Ea le peccata eorum, sic etiam ipsi odissent sua. Ea enim demum est humanae justitiae disciplina, non in se amare nisi quod Dei est, et odisse quod proprium est; nec approbare peccata sua, nec in eis alium improbare, sed seipsum; nec putare satis sibi esse ut sua peccata displiceant, nisi etiam vigilantissima deinceps intentione vitentur; nec in eis vitandis vires suas existimare sufficere, nisi divinitus adjuvetur. Justum est ergo apud Deum ut ignoscatur talibus quaecumque antea commiserunt, ne, quod injustissimum est, cum eis qui tales quia ignoscitur, gratia est. Justa est ergo gratia Dei, et grata justitia, cum in eo quoque etiam poenitentiae meritum gratia praecedat, quod neminem peccati sui poeniteret, nisi admonitione aliqua vocationis Dei. 10. Porro justitiae divinae tanta constantia est, ut cum poena spiritualis et sempiterna poenitenti fuerit relaxata, pressurae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pacem cdare. qualem dat hic mundus. Gr̃a
peccata remittunt᷑: quib au̾sabamͣ a deo.
Paxuͦ ipsa: qua reconciliam᷑ deo. Cum enim
ꝑ grãm remissis peccatis absumpte fucrint
immicicie: restat. ut pace adhereamus illi.
a quo nos sola peccata dirimebant. sic̃ ꝓpħ̃a
dicit. Non grauauit aurem ut ñ audiat:
ratione int̾ueniente paxcrit. fortasse autem
quisq miret᷑. quomͦ intelligenda sit iusti¬
cia iudicis dei:cum grãm p̾bet ignoscendo
peccantib. S hoc plane iustum ẽ apud dm̃
Qͥa uͭ iustum est. ut hi quos peccatoꝵ suoꝵ
penitet. eo tempore qͦ nondum penarum
manifestꝰ horror apparet. mis cclit̾ separen¬
tur ab eis: qͥ defensiones peccatoꝵ suorum
ꝑtinacit̃ exqͥrentis. nulla penitentia corri¬
g uolunt. Iniuistum ẽ enim. ut cum his
uli ad consortium penale eopulent̃. qui
uocantem dm̃ non sp̃uert̾. & peccantes diᷤᷤ¬
plicuerunt sibi:ut quemadmodum il¬

Expanded text:
pacem dare, qualem dat hic mundus . Gratpacem dare, qualem dat hic mundus . Gratpeccata remittuntur, quibus adversabamur Deo. Pax vero ipsa qua reconciliamur Deo. Cum enim per gratiam remissis peccatis absumptae fuerint inimicitiae, restat ut pace adhaereamus illi, a quo nos sola peccata dirimebant: sicut propheta dicit, Non gravabit aurem, ut non audiat; ratione interveniente pax erit. 9. Fortasse autem quisque miretur quomodo intelligenda sit justitia judicis Dei, cum gratiam praebet ignoscendo peccatis. Sed hoc plane justum est apud Deum; quia vere justum est ut ii quos peccatorum suorum poenitet, eo tempore quo nondum poenarum manifestus terror apparet, misericorditer separentur ab eis qui defensiones peccatorum suorum pertinaciter exquirentes, nulla poenitentia corrigi volunt. Injustum est enim ut cum his illi ad consortium poenale copulentur, qui vocantem Deum non spreverunt, et peccantes displicuerunt sibi, ut quemadmodum il
Abbreviated transcription (Latin):
tungit et more eplȩ quib sebat. Omnib in¬
quit qui st̃ romȩ. dilectis dei: uocatis sanctis.
Etiam hic significauit benignitatem dei. potꝰ
quam meritum illoꝵ. Non enim ait diligen¬
tib dm̃. s dilectis dĩ. Prior enĩ dilexit nos ante
omnia merita: ut nos eum dilecti diligeremꝰ.
Unde etiam addidit. ¶ ocatis scĩs. Quanqͣm
enimsib qͥs tͥbuat qͦd uocanti obdemꝑat: ne¬
mo potest sibi tͥbuere quod uocatꝰ ẽ. Uocatis
aut̃ scĩs non ita intelligendum ẽ. tanquam
ideo uocati sint. qͥa sancti erant: s ideo sancti
effecti. qͥa uocati ft̃. Restat gͦ ut salutem dicat.
ut compleat᷑ usitatum epłȩ principium: tan¬
quam ille illis salutem dicat. P eo aut̃ ac si
deo. Nam ce uidices mali p̃bent grãm in acci¬
piendis ꝑsonis: aliqua cupiditate illecti. aut
timore ꝑt̾rit. Neq omnis pax deiẽ: uł ab illo.
Unde ipse dñs discernens ait. Pacem meã do
uob̃: adiungens etiam ce dicens. non se talem

Expanded text:
more epistolae quibus scribat: Omnibus, inqui sunt Romae, dilectis Dei, vocatis sanctis. Etiam hic significavit benignitatem Dei potius quam meritum illorum. Non enim ait, diligentibus Deum; sed, dilectis Dei. Prior enim dilexit nos ante omnia merita, ut et nos eum dilecti diligeremus . Unde etiam addidit, vocatis sanctis. Quanquam enim sibi quis tribuat quod vocanti obtemperat, nemo potest sibi tribuere quod vocatus est. Vocatis autem sanctis, non ita intelligendum est, tanquam ideo vocati sint, quia sancti erant; sed ideo sancti effecti, quia vocati sunt. 8. Restat ergo ut salutem dicat, ut compleatur usitatum epistolae principium, tanquam ille illis salutem. Pro eo autem ac si Deo. Nam et judices mali praebent gratiam in accipiendis personis aliqua cupiditate illecti, aut timore perterriti. Neque omnis pax Dei est, vel ab illo: unde ipse Dominus discernens ait, Pacem meam do vobis; adjungens etiam et dicens non se talem
Abbreviated transcription (Latin):
aut circumuenire mdacio. aut oppͥmere
testimonii falsitate. aut auferendȩ rei eius
causa insidiari ce occidẽ quempiam. & sl
quid omnino ẽ qͦd sibi ab altõ fieri ñ uult.
ae si fieri senserit toto corde indubitant ac-¬
cus at: Aut si hȩc ab ignorantib fieri di
care cum scientia. illis peccatis quȩ cõme
tauit. Qͦd siregła xp̃iana respuit᷑. om̃sq
illos qͥ sic peccant ad correctionem uite uo¬
care ñ cessat: adhuc quȩrendum ẽ qͥd sit
peccare in sp̃m sc̃m: cui peccato. uenia nul¬
la concedit᷑. Anforte ñ ẽ dicendꝰ cum scĩa pec¬
care. qͥ peccatum ipsum malum ẽẽ nouit. &
tam̃ dm̃. uoluntatemq eiꝰ ignorans peccat:
Hoc enim uidet᷑ ad hebreos dicere: cum di¬
cit. uoluntarie eñ peccantib nob̃. postqm
accepimꝰ scientiam ueritatis: ñ adhuc relin¬
quit᷑ ꝓ peccatis sacͥficium. Parum enim erat
si tantummꝰ diceret uoluntarie peccantib

Expanded text:
aut circumvenire mendacio, aut opprimere aut circumvenire mendacio, aut opprimere testimonii falsitate, aut auferendae rei ejus causa insidiari, et occidere quempiam; et si quid omnino est quod sibi ab altero fieri non vult, et si fieri senserit, toto corde indubitanter accusat? Aut si haec ab ignorantibus fieri diccare cum scientia, illis peccatis quae commemtavit: quod si regula christiana respuit, omnesque illos qui sic peccant, ad correctionem vitae vocare non cessat; adhuc quaerendum est quid sit peccare in Spiritum sanctum, cui peccato venia nulla conceditur. 18. An forte non est dicendus cum scientia peccare, qui peccatum ipsum malum esse novit, et tamen Deum voiuntatemque ejus ignorans peccat? Hoc enim videtur ad Hebraeo dicere, cum dicit: Voluntarie enim peccantibus nobis postquam accepimus scientiam veritatis, non adhuc relinquitur pro peccatis sacrificium . Parum enim erat, si tantummodo diceret, Voluntarie peccantibus
Abbreviated transcription (Latin):
rantiȩ tenebras uitam tpissimam ducunt:
nescientes omnino quid. xp̃iana discipli¬
na uibeat aut uetet. & qͥd polliceat᷑. & qͥd
minet᷑. quid credendum. quid sꝑandũ.
qͥd diligendum sit: Num audebimꝰ pec¬
cata eoꝵ ꝓpt̾ea non ignorantiȩ deputare.
qͥa baptitati peccart̃: cum omnino ignoran¬
tes. & omnino quemadmodum đr ubi ca¬
put haberet᷑ nes cientes. in magno errore
peccauerunt: Quod si eo tempore cum
scientia quisq peccasse uidicat᷑. quo scit
malum ẽẽ quod facit ce tam̃ facit: cur hoc
credit᷑ peccare uł u̾bum dicere aduersum
sp̃m sc̃m. quodlibet peccatum cum scientia
committere. ut qͥcqͥd homines ignorando
peccant. in filium peccare. qͥcquid audem
scientes peccant. in sp̃m scm̃ peccare uidi¬
cent᷑: quȩro qͥs nesciat malum ẽẽ. u̾bi gr̃a
corrumꝑe pudiciciam uxoris alienȩ. ul co
ipso certe quod hoc in sua coniuge nollet
ꝑpeti. aut fraudare quenquã in negotio.

Expanded text:
rantiae tenebras vitam turpissimam ducunt, rantiae tenebras vitam turpissimam ducunt, ne cientes omnino quid christiana disciplina jubeat aut vetet, quid polliceatur, et quid minetur, quid credendum, quid sperandum, quid diligendum sit; num audebimus peccata eorum propterea non ignorantiae deputare, quia baptizati peccaverunt, cum omnino ignorantes, et omnino, quemadmodum dicitur, ubi caput haberent nescientes, in magno errore peccaverint? 17. Quod si eo tempore cum scientia quisque peccasse dicatur, quo scit malum esse quod facit, et tamen facit; cur hoc creditur peccare, vel verbum dicere adversus Spiritum sanctum, quodlibet peccatum cum scientia committere; ut quidquid homines ignorando peccant, in Filium peccare; quidquid autem scientes peccant, in Spiritum sanctum peccare judicentur: quaero quis nesciat malum esse, verbi gratia, corrumpere pudicitiara uxoris alienae, vel eo ipso certe quod hoc in sua conjuge nollet perpeti; aut fraudare quemquam in negotio,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum dix̃ adu̾sus sp̃m sc̃m. Si enim sola
ignorantia ueniam meret᷑. & ignorantia ñ
accipit᷑ nisi antequam quisquam fuerit ba¬
mum dixerit ũbum. & omnino si qua for¬
nicatione uel homicidio. uł ullo flagitio.
aut facinore pꝰbaptis mum sese maclauerit:
ñ potest penitendo curari. Qͦd qͥ senserunt.
exclusi sunt a communione catholica: Sa¬
tisq indicatum ẽ eos in illa crudelitate. di¬
uinȩ miscđie participes eẽ non posse. Si
putat᷑: pͥmo dñs cum inde loqueret᷑. nul¬
lum tp̃s excepit: s regłarit̾ ait. qͥ dixerit
u̾bum adũsus sp̃m sc̃m. non remittet᷑ e.
neq in hoc scło neq infut᷑o. Deinde symon
quem paulo ante commemoraui.iam
baptismum acceꝑat. cum sp̃m sc̃m tur¬
pissimo mercatui subditum credidit: cui
correpto a se. petrꝰ tamen consilium penidten¬
di dedit. Qͥd aut̃ de his qui cum baptis¬
mi sacram̃ta pueri uel etiam infantes ꝑce¬
perunt. postta negligent̾ educati. ꝑ igno¬

Expanded text:
verbum dixit adversus Spiritum sanctum. Si enim sola ignorantia veniam meretur, et ignorantia non accipitur nisi antequam quisque fuerit bamum dixerit verbum; et omnino si qua fornicatione, vel homicidio, vel ullo flagitio, aut facinore post Baptismum sese maculaverit, non potest poenitendo curari. Quod qui senserunt exclusi sunt a communione catholica; satisque judicatum est eos in illa crudelitate, divinae misericordiae participes esse non posse. Si putatur: primo Dominus cum inde loqueretur, nullum tempus excepit, sed regulariter ait, Qui dixerit verbum adversus Spiritum sanctum, non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro. Deinde Simon, quem paulo ante commemoravi, jam Baptismum acceperat, cum Spiritum sanctum turpissimo mercatui subditum credidit: cui correpto a se Petrus tamen consilium poenitendi dedit. Quid autem de iis qui cum Baptismi sacramenta pueri vel etiam infantes perceperint, postea negligenter educati, per igno
Abbreviated transcription (Latin):
uideis. sic̃ nonnulli qͥ e ipsis credidant arbit᷑¬
bant᷑. uenisse iam ostenditcum ait. in omĩb
gentib. In qͥb estis inquit ce uos uocati iħu xp̃i.
id est ut &e uos sitis eiꝰ ihu xp̃i. qui omnium
gentium salus ẽ:quanquam non in numero
iudeoꝵ. s innumero cet̾arum gendium sitis
inuenti. Huc usq dix̃ ipse qͥs ẽẽt. qui scͥbit
epłam. Est enim qͥ scͥbit epłam: sunt quib¬
eugłm: respondit. Qͦd ante ꝓmiserat ꝑ ꝓpħas
suos in scͥpt᷑is scĩs. de filio suo. Item quia occur¬
rebat de quo filio suo: respondit. Q factꝰ ẽ ei
ex semine dauid. scdm carnem. Qui p̃destina¬
tus ẽ filius dei in uirtute. scdm sp̃m scĩficatio¬

Expanded text:
Judaeis, sicut nonnulli qui ex ipsis crediderant arbitrJudaeis, sicut nonnulli qui ex ipsis crediderant arbitrabantur, venisse jam ostendit, cum ait, in omnibus gentibus: in quibus estis, inquit, et vos vocati Jesu Christi , id est, ut et vos sitis ejus Jesu Christi, qui omnium gentium salus est, quanquam non in numero Judaeorum, sed in numero caeterarum gentium sitis inventi. 7. Huc usque dixit ipse quis esset qui scribit Epistolam. Est enim qui scribit EpistEvangelium, respondit: Quod ante promiserat per prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo. Item quia occurrebat de quo Filio suo, respondit: Qui factus ei ex semine David secundum carnem, qui proedestinatus est Filius Dei in virtute, s
Abbreviated transcription (Latin):
rectione enim cȩt̾oꝵ mortuoꝵ non ẽ p̾destina¬
tus. qͦs ñ p̃cessit ad głam uite et̾nȩ. ñ utiq se¬
cuturos: qm ad penas suas impii resurrect̃i st̃
Gille tanquam filiꝰ dei unigenitꝰ. etiam pri¬
mogenitꝰ ex mortuis: p̃destinatꝰ est ex resur-¬
restione mortuoꝵ. Quoꝵ mortuoꝵ. n ihu¬
stolatum. Orãm cum omnib fidelib: apła¬
tum aut̃ non cũ omnib. Et ideo si tantummͦ
apłatum se diceret accepisse. ingratꝰ extitisset
gratie. qͣilli peccata dimissa sunt:tanquam
Optime itaq tenet ordinẽ causę. ut nemo au¬
deat dicere uite pͥoris meritis se ad eungłm
post caput corpori suꝑeminent. acciꝑe apła
cȩtis gr̃am quȩ peccatores sanat &e iustificat.
accepissent. Quod aut̃ subiungit. ad obedi¬
endum fidi. in omnib gentib ꝓ nomine eiꝰ:
ad hoc dicit se apłatum accepisse. ut obaadi
ut credant om̃s xp̃o. & signent᷑ in eiꝰ nomine
qͥ salui ẽẽ cupiunt. Quam salutem non soliᷤ

Expanded text:
rectione enim caeterorum mortuorum non est praedestinatus, quos non praecessit ad gloriam vitae aeternae, non utique secuturos, quoniam ad poenas suas impii resurrecturi sunt. Ergo ille tanquam Filius Dei unigenitus, etiam primogenitus ex mortuis praedestinatus est, ex resurrectione mortuorum. Quorum mortuorum, stolatum. Gratiam cum omnibus fidelibus, apostolatum autem non cum omnibus. Et ideo si tantummodo apostolatum se diceret accepisse, ingratus exstitisset gratiae, qua illi peccata dimissa sunt: tanquamlatum videretur. Optime itaque tenet ordinem causae, ut nemo audeat dicere vitae prioris meritis se ad Evangelpost caput corporis supereminent, accipere apocaeteris gratiam, quae peccatores sanat et justificat, accepissent. Quod autem subjungit, Ad obediendum fidei in omnibus gentibus pro nomine ejus; ad hoc dicit apostolatum se accepisse, ut obediaut credant omnes Christo, et signentur in ejus nomine qui salvi esse cupiunt. Quam salutem non solis
Abbreviated transcription (Latin):
excepta hac epła. cet̾e om̃s quȩ nulla dubitan¬
te eccłia pauli apłi ẽẽ firmant᷑: talem continẽt
salutatonem: nisi qͦd ad timotheum. in utͣq
int̾ponit miscdiam. Namita scribit. gr̃a &e
Quo enim familiariꝰ. eo dulciꝰ quodam mͦ soͥ¬
bens ad timotheum. id u̾bum int̾posuit: qͦ
plane aꝑit᷑ atq ostendit᷑. non meritis oꝑm pͥ¬

Expanded text:
excepta hac Epistola, caeterae omnes quae nulla dubitanexcepta hac Epistola, caeterae omnes quae nulla dubitante Ecclesia Pauli apostoli esse firmantur, talem continent salutationem; nisi quod ad Timotheum in utraque interponit misericordiam. Nam ita scribit: Gratia, Quo enim familiarius, eo dulcius quodammodo scribens ad Timotheum, id verbum interposuit, quo plane aperitur atque ostenditur non meritis op
Abbreviated transcription (Latin):
corporis pena: non reflectunt ad peccandum:
s ab omni labe penitꝰ purgant. Pax enim ꝑ¬
fecta etiam corpori. suo tempore dabit᷑: si nc̃
pacem qͣm dñs ꝑ fidem dare dignatꝰ est. in¬
scm̃: non mͥ alia ratio uidet᷑. nisi qͥa ipsum do¬
num cłi sp̃m sc̃m intelligimꝰ. Gr̃a porro &e pax.
qͥd aliud quam cd̃donum fc̃: Unde nullomͦ
dari hominib gr̃apodest qua libam a peccatis.
&e pax qͣ reconciliam᷑ deo: msi in sp̃u sc̃o. Ideo &¬
tabilis. in ista salutatone cognoscit᷑. Quod
ꝓpt̾ca maxime credo. qm̃ excepta epla quam
adhebreos scͥpsit. ubi pͥncipium salutatoriũ
de industria dr omisisse. ne iuidei qͥ adũsꝰ eum
pugnacit̃ oblatrabant. nomine eiꝰ offensi. uł
inimico animo legerent. uł omnino legere ñ
curarent. quod ad eoꝵ salutem scͥpserat. Unde
ñ nulli eam in canonem scͥpt̾arum reciꝑe d
muerunt: S qͦ quomͦ se habeat ista questio.

Expanded text:
corporis poena, non reflectunt ad peccandum, corporis poena, non reflectunt ad peccandum, sed ab omni labe penitus purgant. Pax enim perfecta etiam corporis suo tempore dabitur, si nunc pacem quam Dominus per fidem dare dignatus est, insanctum; non mihi alia ratio videtur, nisi quia ipsum donum Dei Spiritum sanctum intelligamus: gratia porro et pax, quid aliud est quam donum Dei? Unde nullo modo dari hominibus gratia potest qua liberamur a peccatis, et pax qua reconciliamur Deo, nisi in Spiritu sancto. Et ideo tabilis unitas in ista salutatione cognoscitur. Quod propterea maxime credo, quoniam excepta Epistola quam ad Hebraeos scripsit, ubi principium salutatorium de industria dicitur omisisse, ne Judaei qui adversus eum pugnaciter oblatrabant, nomine ejus offensi vel inimico animo legerent, vel omnino legere non curarent, quod ad eorum salutem scripserat: unde nonnulli eam in canonem Scripturarum recipere timuerunt: sed quoquo modo se habeat ista quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
iuix saluus erit. peccator & impiꝰ ubi parebit.
Unde mͥ uidet᷑ etiam illa quȩ ꝑnathan pro¬
pħam regi dauid comminatꝰ est ds. quanqͣm
statim ignou̾it penitenti: ꝓpt̾ea tamen accidiᷤ¬
se omnia. ut demonstraret᷑ illam ueniam spĩa¬
lit̾ datam. ꝓpt̃ futurum iudicium penarũ.
qͦd expectat cos. qͥ hoc tempore corrigi nolunt.
Dicit enim & alibi petrꝰ. ꝓpt̃ hoc enim & mor¬
tius eunglitatum ẽ. ut uidicent᷑ quidem
scđm hominem in carne: uiuant aut̃ scdin
dm̃ in sp̃u. Hoc dixi ut ostendem qnͣtum
possem. & quantum oportunitas p̃sentis lo¬
e scͥpt᷑arum sinit: ñ sic accipiendam gr̃am
ce pacem dei cum dr̃. ut existiment homines.
ab iusticia dm̃posse discedẽ. Nam &e ipsam
pacem cum ꝓmit̾ẽt dñs: ait. Nȩc dixi. ut in
me pacẽ habeatis. in mundo acĩ p̃ssurã habebitiᷤ.
S tͥbuiationes & molestiȩ. cum ꝑ iusticiam
d̃ reddunt᷑ peccatis. bonos &e iustos. & quib
iam plus peccata ipsa displicent. quam ulla

Expanded text:
salvus erit, peccator et impius ubi parebunt ? Unde mihi videtur etiam illa quae per Nathan prophetam regi David comminatus est Deus, quanquam statim ignoverit poenitenti, propterea tamen accidisse omnia , ut demonstraretur illam veniam spiritualiter datam propter futurum judicium poenarum, quod exspectat eos qui hoc teDicit enim et alibi Petrus: Propter hoc enim et mortuis evangelizatum est, ut judicentur quidem secundum hominem in carne, vivant autem secundum Deum in spiritu . Hoc dixi, ut ostenderem quantum possem, et quantum opportunitas praesentis loci Scripturarum sinit, non sic accipiendam gratiam et pacem Dei, cum dicitur, ut existiment homines a justitia Deum posse discedere. Nam et ipsam pacem cum promitteret Dominus, ait: Haec dixi, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram . Sed tribulationes et molestiae cum per justitiam Dei redduntur peccatis, bonos et justos, et quibus jam plus peccata ipsa displicent quam ulla
Abbreviated transcription (Latin):
ut & peccatoꝵ abolito fiat. qͣ se uingebam᷑ a
nos admonent de ista trinitate inp̾ncipiis
mum de tͥnitate commoneat. Et in alia sic
ob causam omisit tale pͥncipium. S plane
trinitatis commemorationem nec ipse ne-¬
glexit: ꝓ gr̃a ce pace societatem int̾ponens.¬

Expanded text:
ut et peccatorum abolitio fiat, quibus sejungebamur a nos admonent de ista Trinitate in principiis mum de Trinitate commoneat. Et in alia sic s autem nescio quam ob causam omisit tale principium; sed plane Trinitatis commemorationem nec ipse neglexit, pro gratia et pace, societatem interponens
Abbreviated transcription (Latin):
lib. utrum anima a se ipsa sit.
mne uerum aueritate uerum est.
Et omnis anima. eo anima ẽ: quo
uera anima ẽ. Omnis gͥanima. a ueritate
habet. ut omnino anima sit. Aluid audem
anima ẽ: alius ũitas. Nam ueritas falsita¬
tem nunqͣm patit᷑. Anima uͦ sepe fallit᷑.
Non gͥ cum aueritate anima ẽ: a se ipsa ẽ.
Est aut̃ ueritas ds. Dm̃ gͥ habet auctorẽ

Expanded text:
. Utrum anima a se ipsa sit. Omne verum a veritate verum est; et omnis anima eo anima est, quo vera anima est. Omnis igitur anima a veritate habet ut omnino anima sit. Aliud autem anima est, aliud veritas. Nam veritas falsitatem nunquam patitur, anima vero saepe fallitur. Non igitur, cum a veritate anima est, a se ipsa est. Est autem veritas D
Abbreviated transcription (Latin):
gentium suꝑsticiosȩ idolatriȩ plenissimas.
ñ ideo scas haberi oportere. quia in eis ali
alienos a gente uideoꝵs forte ꝓferret. in qͥb
mulacͥs fantasmatum suors sectatores suos
omnis error illudit: neqͥs tam̃ aliqua huiꝰ¬
modi ꝓferens. quia ibi xp̃i nomen ostentat.
eas potius scas scͥpturas asserat. non eas q̃
popło hebreors st̃ diuritꝰ creditȩ: satis opor¬
tune mͥ uidet᷑ adiungere. cum dixisset in
scͥpturis scĩs. quod adiecit de filio suo. qͥ fac¬
tus est ei ex semine dauid scd̃m carnem. Sb̃
enim. certe rex iudeoꝵ fuit. Oportebat au.¬
tem ut ex illa gente orirent᷑ xp̃i p̃nuncia¬
tores ꝓph̾ȩ.ex qua gente carnem assump¬
turꝰ erat quem p̾nunciabant. Occurrendũ
aut̃ erat etiã illors impietat. qui dñm
quem sus cepit accipiunt. diuinitatem aut̃¬
in eonon intelligunt ab uniuersȩ creat᷑ȩ
communione discretam: uelut ipsi uidei.

Expanded text:
Gentium superstitiosae idololatriae plenissimas, Gentium superstitiosae idololatriae plenissimas, non ideo sanctas haberi oportere, quia in eis aliqalienos a gente Judaeorum forte proferret, in quibus mulacris phantasmatum suorum sectatores suos omnis error illudit: ne quis tamen aliqua hujusmodi proferens, quia ibi Christi nomen ostentat, eas potius sanctas Scripturas esse asserat, non eas quae populo Hebraeorum sunt divinitus creditae, satis opportune mihi videtur adjungere, cum dixisset, in Scripturis sanctis, quod adjecit, de Filio suo, qui factus est ei ex semine David, secundum carnem . David enim certe rex Judaeorum fuit. Oportebat autem ut ex illa gente orirentur Christi praenuntiatores Prophetae, ex qua gente carnem assumpturus erat quem praenuntiabant. Occurrendum autem erat etiam illorum impietati, qui Domquem suscepit, accipiunt; divinitatem auin eo non intelligunt ab universae creaturae communione discretam: velut ipsi Judaei,
Abbreviated transcription (Latin):
Sane eugłm dei. in quod seg̃gatum se esse
commemorat. comm̃dat auctoritate ꝓpħa¬
rum:. Ut qm̃ credentes in xp̃m in quorum
numerum uocatꝰ est. uideis p̾posuerat. a
qͥb se dixerat segregatum. gs̃ rursꝰ iam non
suꝑbire admoneat. Siquidem de populo
di: quod ante ꝓmiserat ꝑ ꝓpħas suos. fuer̃
enim ce ꝓpħe non ipsius. in quib etiam si¬
aliqua inueniunt᷑ quȩ de xp̃o audita ceci¬
nerunt. sic̃ etiam de sibilla dr: quod non fa¬
cile crederem: nisi poetarum quidam in ro¬
mana lingͣ nobilissimus. antequam dicẽt
ris etas. Symeum aut̃ carmen sybillinum eẽ
nemo dubitau̾it. Sciens gͦ apłs etiam in lib̾s
gentium inueniri etiam testimonia u̾itatis.
quod etiam in actib apłoꝵ loquens atheni¬
ensib manifestissime ostendit:non solum
ait ꝑꝓpħas suos. ne qͥs a pseudo propħis ꝑ
quasdam ueritatis confessiones in aliquã
impietatem seduceret᷑. s addidit etiam in
scͥpturis scĩs. Uolens utiq ostende litteras

Expanded text:
angelium Dei, in quod segregatum se esse commemorat, commendat auctoritate Prophetarum: ut quoniam credentes Christum, in quorum numerum vocatus est, Judaeis praeposuerat, a quibus se dixerat segregatum, Gentes rursus jam non superbire admoneat. Siquidem de populo Dei, quod ante promiserat per Prophetas suos . Fuerunt enim et prophetae non ipsius, in quibus etiam aliqua inveniuntur quae de Christo audita cecinerunt, sicut etiam de Sybilla dicitur: quod non facile crederem, nisi quod puetarum quidam in Romana lingua nobilissimus antequam diceretnis aetas. Cumaeum autem carmen Sibyllinum esse nemo dubitaverit. Sciens ergo Apostolus ea in libris Gentium inveniri testimonia veritatis, quae etiam in Actibus Apostolorum loquens Atheniensibus manifestissime ostendit , non solum ait, per Prophetas suos, ne quis a pseudoprophetis per quasdam veritatis confessiones in aliquam impietatem seduceretur; sed addidit etiam, in Scripturis sanctis: volens utique ostendere litteras
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ monstraret. Eundem sane ipsum. qͥ scđm
carnem factus est ex semine dauid. p̃destina¬
sp̃m sc̃ificationis. ex resurrectione mortuoꝵ.
In resurrectione enim. uirtꝰ morientis appa¬
ret: ut diceret᷑ p̾destinatꝰ in uirtute. sccłm sp̃¬

Expanded text:
esse monstraret. 5. Eumdem sane ipsum qui secundum esse monstraret. 5. Eumdem sane ipsum qui secundum carnem factus est ex semine David, praedestinaSpiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum . In resurrectione enim virtus morientis apparet, ut diceretur praedestinatus in virtute secundum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
gelium dei. quod ante ꝓmiserat ꝑ ꝓpħas suos
inscͥpt᷑is scĩs de filio suo. qui factꝰ est ei ex semine
dauid. addidit scđm carnem: ne hoc solum
umitati seruauit dignitatem suam. quȩ non
solum semini d̃. s nec alicui angłicȩ. aut cui
qͣndoquidem ipsum ẽ uerbum dei. ꝑ quod
facta sunt omnia. Qͦd u̾bum ex semine dd̃¬
scdm carnem factum ẽ. ce habitauit in nobis:
ñ mutatum & conu̾sum in carnem. s carne
ret. Quappt̾ apłs nonsolum eo u̾bo quo ait
scdm carnem. humanitatem a diuinitate di¬
stinxit. s etiam illo qͦ ait. factꝰ est. Non enim ẽ
factꝰ. scdm id quod u̾bum dei ẽ. Omnia enimꝑ
ipsum facta sunt: nec ficri cum omnib potest.
ꝑ quem facta sunt omnia. Neq ante omnia
factꝰ est: ut ꝑipsum fierent omnia. Ipso enim
excepto. si ante illa iam factꝰ ẽct. non eẽnt illa
omnia. q̃ ꝑillum fierent: nec possent uere di
xp̃m. addidit scdm carnem: ut scdm u̾bum
quod ẽ filius d̃i. non factum a deo. s natum

Expanded text:
m Dei, quod ante promiserat per Prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus est ei ex semine David, addidit, secundum carnem: ne hoc solum rvavit divinitati dignitatem suam. Quae non solum semini David, sed nec alicui angelicae aut cujuquandoquidem ipsum est Verbum Dei, per quod facta sunt omnia. Quod Verbum ex semine David caro factum est, et habitavit in nobis , non mutatum et conversum in carnem; sed carne r Apostolus non solum eo verbo quod ait, secundum carnem, humanitatem a divinitate distinxit; sed etiam illo quo ait, factus est. Non est enim factus secundum id quod Verbum Dei est. Omnia enim per ipsum facta sunt; nec fieri cum omnibus posset per quem facta sunt omnia. Neque ante omnia factus est, ut per ipsum fierent omnia: ipso enim excepto, si ante illa jam factus esset, non essent illa omnia quae per illum fierent; nec possent vere dicChristum, addidit, secundum carnem; ut secundum Verbum quod est Filius Dei, non factum a Deo, sed natum
Abbreviated transcription (Latin):
pistola quam paulus apłs scripsit
ad romanos. quantum ex eiꝰ textu
intelligi potest. questionem habet ta¬
lis oꝑi merias p̾cedentib omnib gentibus.
uenerit uistificatio fich̃. quȩ est in xp̃o ihu:
ut non quia iusti erant homines crederent:
s credendo iustificat. deinceps iuste uiuere
inciꝑent. Hoc gͦ docere intendit. uenisse gra
grãm uocari ostendit: quia non quasi debitũ
iusticiȩ redditum ẽ. sed gratuito datum. Ceꝑ¬
ant enim non nulli qui ex iudeis credidant
tumultuari aduersꝰ gs̃. &e maxime adũsus
apłm paulum. qui incircumcisos. & a legis
uet̾is uincłis liberos admittebat ad eugłii
grãm. p̾dicans eis ut in xp̃m credent. nullo
imposito circumcisionis iugo. S plane tanta
modatione. ut nec uideos suꝑbire ꝑmittat.
tanquam de meritis oꝑm legis: nec gentes
merito fich. aduersus uideos inflari. quod
quam enim sicut alio loco dicit. pro ipso

Expanded text:
pistola quam Paulus apostolus scripsit ad Romanos, quantum ex ejus textu intelligi potest, quaestionem habet talis operum meritis praecedentibus, omnibus Gentibus venerit justificatio fidei, quae est in Christo Jesu, ut non quia justi erant homines, crederent; sed credendo justificati, deinceps juste vivere inciperent. Hoc ergo docere intendit, omnibus venisse gratpterea etiam gratiam vocari ostendit, quia non quasi debitum justitia redditum est, sed gratuito datum. Coeperant enim nonnulli qui ex Judaeis crediderant, tumultuari adversus Gentes, et maxime adversus apostolum Paulum, quod incircumcisos et Legis veteris vinculis liberos admittebat ad Evangelii gratiam, praedicans eis ut in Christum crederent, nullo imposito carnalis circumcisionis jugo. Sed plane tanta moderatione, uti nec Judaeos superbire permittat, tanquam de meritis operum Legis; nec Gentes merito fidei adversus Judaeos inflari, quod quam enim, sicut alio loco dicit, pro ipso
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. alioloco dic̃. Si consurrexistis cum xp̃o
quȩ sursum sunt querite: ubi xp̃s est ad dex¬
teram dei sedens. Potest quidem etiam sic esse
ordo u̾boꝵs. ut non ad spm̃ scĩficationis adiun¬
gamus qͦd ait ex resurrectione mortuorum:
iste ordo certior &e melior uudct᷑. ut sit filius ddin
infirmitate scđm carnem: filius aut̃ dei in uir
dauid. id est filius dauid. ex mortali corpore:
ꝓpt̾ quod &e mortuus est. Predestinatꝰ autemdi

Expanded text:
s alio loco dicit: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Potest quidem etiam sic esse ordo verborum, ut non ad Spiritum sanctificationis adjungamus quod ait, ex resurrectione mortuorum; iste ordo certior et melior videtur, ut sit filius David in infirmitate secundum carnem, Filius autem Dei in viro ex semine David, id est, filius David ex mortali corpore, propter quod et mortuus est. Praedestinatus est autem
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑ iam quas explicitam questionem rur¬
sum implicent. cum enim ꝑ totam epłam. non
ab aliis ostencdat sollicitatam fuisse galathaꝵ
fidem nisi ab eis qui ex cireumcisione erant.
& adcarnales obseruationes legis tanquam ĩ
eis salus ẽẽt adducere cupiebant: hoc tantũ
loco adeos loqui uidet᷑. qu ad gentilium su¬
ꝑsticiones redire temptarent. Ait enim. Nẽ
dicit reu̾timini. quando ñ circumcisis s gent̃¬
b loquit᷑. sicut in tota epła apparet. non utiq
ad circumcisionem dicit cosreũt. in qua nim¬
quam erant. s ad infirma inquit & egena ele¬
menta. quib rursꝰ ut antea seruire. uultis: qͦd
de gentib intelligere cogimͣ. Dis enim supra
dixerat. S tẽ quidem ignorandes dm̃: hisqui
nat᷑a non sunt dii seruistis. Ad quam serui¬
tutem reũti eos uelle significat: cũ ait. Quomͦ

Expanded text:
sequuntur, jam quasi explicatam quaestionem rursus implicant. Cum enim per totam Epistolam non ab aliis ostendat sollicitatam fuisse Galatarum fidem, nisi ab eis qui ex circumcisione erant, et ad carnales observationes Legis, tanquam in eis salus esset, adducere cupiebant; hoc tantum loco ad eos loqui videtur, qui ad Gentilium superstitiones redire tentarent. Ait enim: « Nudicit, revertimini, quando non circumcisis, sed Gentibus loquitur, sicut in tota Epistola apparet; non utique ad circumcisionem dicit eos reverti, in qua nunquam erant, sed ad infirma, inquit, et egena elementa, quibus rursus ut antea servire vultis. Quod de Gentibus intelligere cogimur: his enim supra dixerat, Sed tunc quidem ignorantes Deum, his qui natura non sunt dii, servistis ; ad quam servitutem
Abbreviated transcription (Latin):
runtamen ꝓpt̾ remissionem peccatoꝵ in
qua baptirat᷑ erat. om̃s illȩ tͥbulationes ñ
eiualebant ad ꝑniciem: s ad coronam uic¬
toriȩ ꝓficiebant. Conclus io epłȩ. tanquam
subscͥptio manifestaẽ. Nam ce in nonnullis

Expanded text:
rumtamen propter remissionem peccatorum, in rumtamen propter remissionem peccatorum, in qua baptizatus eraei valebant ad perniciem, sed ad coronam victoriae proficiebant. Conclusio Epistolae tanquam subscriptio manifesta est. Nam et in nonnullis
Abbreviated transcription (Latin):
uisionem dei p̾parant᷑. non qui uocant᷑ hoc
nomine. & carnali cȩcitate uicdẽ dm̃ noluN:
qͣndo grãm eius res puentes. serui ẽẽ tempo¬
mo mͥ p̃stet. Non uult ꝑturbulentas conden¬
ones dedium sibi fieri de re qͣntum satis erat
exposita: & in ea epła quam ad romanos scͥ¬
bit &e in hac ipsa. Ego enim stigmata dñi nr̃i
iħu xp̃i in corpore meo porto. Id est. habeo ali¬
os conflictꝰ &e certamina cum carne mea: q̃
in ꝑsecutionib qͣs patior mecum dimicãt.
Stigmata enim dicunt᷑. notȩ quȩdam pe¬
narum seruilium. Ut siqͥs uerbi grã seruus
ta hab̾e dicat᷑. E ido in iure manumissionis
it appellare: quasi notas pęnarum de
ꝑsecutionib quas patiebat᷑. pt̾ culpam
enim ꝑsecutionis. qua ꝑsecutꝰ erat eccłias
xp̃i. hec sibi retribui cognouerat: sicut ab
ipso dño dictum est ananiȩ. cum illum
idem ananias tanquam ꝑsecutorem xp̃i¬
anors formidaret. Ego illi ostendam in qͥt
quȩ oporteat cum pati ꝓ nomine meo. ue¬

Expanded text:
onem Dei praeparantur, non qui vocantur hoc nomine, et carnali caecitate videre Dominum nolunt, quando gratiam ejus respuentes servi esse tempomo mihi praestet. Non vult per turbulentas contentiones taedium sibi fieri de re, quantum satis erat, exposita, et in Epistola quam ad Romanos scripsit, et hac ipsa. Ego enim stigmata Domini Jesu Christi in corpore meo porto: id est, habeo alios conflictus et certamina cum carne mea, quae in persecutionibus quas patior, mecum dimicant. Stigmata enim dicuntur notae quaedam poenarum servilium: ut si quis, verbi gratia, servus ta habere dicatur; et ideo in jure manumissionis,ata voluit appellare, quasi notas poenarum de persecutionibus quas patiebatur. Propter culpam enim persecutionis qua persecutus erat Ecclesias Christi, haec sibi retribui cognoverat: sicut ab ipso Domino dictum est Ananiae, cum idem illum Ananias tanquam persecutorem Christianorum formidaret, Ego illi ostendam, inquit, quae oporteat eum pati pro nomine meo . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
obaudire desideriis peccat: quamuis de
mortali carne existentib. Messis aut̃ uita
xt̾na est. cum inimica nouissima destruet᷑
mors. & absorbebit᷑ mortale a uita: ce corrup¬
tibile hoc induerit incorruptionem. In hoc
gͦ tercio gradu qͦ sub gr̃a sumus. scminamꝰ
in lacrimis. cum existunt desideria de ans¬
mali corpore. quib nonconsentendo reti¬
nemur.ut in gaudio metamꝰ: cum etiam
reformato corpore. ex nulla parde hominis
ulla sollicitabit nos molestia ullum ue tẽp¬
tationis ꝑicłm. Nam etiam ipsum animale
corpꝰ deputat᷑ in semi ne. Seminat᷑ enim cor¬
pus animale ait alio loco: ut ad messem ꝑ¬
tineat qͦd adiunxit. surgit corpꝰ sp̃itale. Hu¬
ic gͦ sententiȩ ꝓpħa concinit dicens. Qi semi¬
nat in lacrimis. in gaudio medet. Bene aut̃
seminare. id est bene oꝑari. facilius ẽ. quam
in eo ꝑseuerare. fructꝰ enum solet laborem cõ¬
solari. Messis aut̃ nr̃a in fine ꝓmitcit᷑: & ideo

Expanded text:
obaudire desideriis peccati, quamvis de obaudire desideriis peccati, quamvis de mortali carne existentibus. Messis autem vitae aeternae cum inimica novissima destruetur mors, et absorbebitur mortale a vita, et corruptibile hoc induet incorruptionem. In hoc ergo tertio gradu, quo sub gratia sumus, seminamus in lacrymis, cum existunt desideria de animali corpore; quibus non consentiendo renitimur, ut in gaudio metamus, cum etiam reformato corpore, ex nulla parte hominis, ulla nos sollicitabit molestia ullumve tentationis periculum. Nam etiam ipsum animale corpus deputatur in semine. Seminatur enim corpus animale, ait alio loco; ut ad messem pertineat quod adjunxit, surget corpus spirituale . Huic ergo sententiae propheta concinit, dicens, Qui seminat in lacrymis, in gaudio metet . Bene autem seminare, id est, bene operari, facilius est, quam in eo perseverare. Fructus enim solet laborem consolari: messis autem nostra in fine promittitur; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
quisquam maiore fiducia debet p̃cipere.
quam hic apłs: qui manib suis uictũ tͣns¬
igens. hec inse nolebat fieri: ut maiori pon¬
dere ꝓpt̾ eoꝵ magis utilitatem qui hec exͥ¬
berent. quam ꝓpt̾ eoꝵ quib exibent. ea se
nat᷑: quod enim seminau̾it homo hoc & me¬
tet: nouit int̾ que u̾ba ꝑchtoꝵ hominum la¬
borent. qui constituunt᷑ in fide rerum earũ
quas nonuident. Uident enim seminatio¬
nem oꝑm suoꝵs: s messem non uident. Nec ta
lis messis eis ꝓmittit᷑ qualis hic reddisolet:
qͥa iuistꝰ ex fide uiuit. Qͥa qui seminauerit
inquit incarne sua: ex carne metet &e cor¬
ruptionem. Hoc dicit de amatorib uolup¬
tatum. mag̃ quam di. In carne enim sua
seminat: qui omnia quȩ facit etiam si bona
uideant᷑. ꝓpterea tamen facit. ut carnalit̾
ei bñ sit. Qui aut̃ seminau̾it in sp̃u: de sp̃u
metet uitam ȩt̾nam. Seminatio in sp̃u ẽ.
ex fide cum caritate seruire iusticie. & non

Expanded text:
quisquam majore fiducia debet praecipere, quisquam majore fiducia debet praecipere, quam hic apostolus, qui manibus suis victum transigens , haec in se nolebat fieri, ut majore pondere, propter eorum magis utilitatem qui haec exhiberent, quam propter eorum quibus exhiberent ea, se natur: quod enim seminaverit homo, hoc et metet; novit inter quae verba perditorum hominum laborent, qui constituuntur in fide rerum earum quas non vident. Vident enim seminationem operum suorum, sed messem non vident. Nec talis eis messis promittitur, qualis hic reddi solet; quia justus ex fide vivit . Quia qui seminaverit, inquit, in carne sua, ex carne metet corruptionem. Hoc dicit de amatoribus voluptatum magis quam Dei. In carne enim sua seminat, qui omnia quae facit, etiamsi bona videantur, propterea tamen facit, ut carnaliter ei bene sit. Qui autem seminaverit in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam. Seminatio in spiritu est, ex fide cum charitate servire justitiae, et non