comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidere infabro: transferre uisudm. Pone interra terrena : sursum
cor. Quid engo carissimi: Explicaturi sumus nos qd interrogauimꝰ:
quomodo uideat uerbum. quomodo pater uideatur a filio. a uerbo.
quid sit uidere uerbi: non sum ita audax: tam temerarius. ut
hoc explicare pollicear. & me & uos: ut cunq suspicor. modulum
urm : non tamen meum noiu. Si gͦ placet: non duitius immoremi
ꝑqs curramus lectionem: & uideamus uerbi dñi turbari corda carnalia.
Ne meo quod tenent remaneant: extorqueatur tanquam pueris
ludicrum nescio quid. quo se male auocant: ut possint inseri
utiliora grandioribus. ut possint proficere. qui repebant interri
Surge. quaere. suspira. anhela desiderio : & adclausa pulsa. Si
autem nondum desideramus. non dum in hiamus : nondum suspi¬
ramus. margaritas quibuscunq proiecturi sumus: aut margaritas
qualescunq nosipsi inuenturi sumus. m ouerim gͦ carissimi defi¬

Expanded text:
videre in fabro, transferre vis ad Deum. Pone in terra terrena, sursum videre in fabro, transferre vis ad Deum. Pone in terra terrena, sursum cor. 7. Quid ergo, charissimi? explicaturi sumus nos quod interrogavimus, quomodo videat Verbum, quomodo Pater videatur a Verbo, quid sit videre Verbi? Non sum tam audax, tam temerarius, ut hoc explicare pollicear et me et vos: utcumque suspicor modulum vestrum, novi tamen meum. Si ergo placet, non diutius immoremur, percurramus lectionem, et videamus verbis Domini turbari corda carnalia; ad hoc turbari, ne in eo quod tenent remaneant. Extorqueatur tanquam pueris ludicrum nescio quid, quo se malo avocant, ut possint inseri utiliora grandioribus, ut possint proficere qui repebant in terra. Surge, quaere, suspira, anhela desiderio, et ad clausa pulsa. Si autem nondum desideramus, nondum inhiamus, nondum suspiramus, margaritas quibuscumque projecturi sumus, aut margaritas qualescumque nos ipsi inventuri sumus Moverim ergo, charissimi, deside
Abbreviated transcription (Latin):
Si hoctu explicare non potes : nec ego illud. Si hoc tu percipere nondum
accipere mereatur. Quid quasi doctus calumniaris in docto: łs
ad faciendum : tu adudentem. ambo indocti. a magistro quaqramꝰ.
non inscola eus pueriliter litigemus. Tamen simul iam didicimus.
quia omĩa ꝑipsum facta sunt. Ergo manifestum. ẽ: quia non alia opera
facit pater quae uideat filuis. ut ipse faciat similia: s eadem oꝑa facit
pates filium. quia omia ꝑuerbum facta sunt. Iam quomodo faciat d
quis nouit. non quomodo dico fecerit mundum: s quomodo fecit ocłm
tuum. cui carnaliter in herens usibilia in uisibilibus comparas. Talia
enim de dõ cogitas: qualia his oculis uidere consuesti: Si autem istis
oculis uideri poss&̧ ds̃. non diceret beati inundo corde : qm̃ ipsi dñ
uidebunt. Ergo habes oculum corporis adudendum fabrum: sed
nondum habes oculum cordis aduidendum dm̃. Ideo quod soles

Expanded text:
Si hoc tu explicare non potes, nec ego illud: si hoc tu percipere nondum Si hoc tu explicare non potes, nec ego illud: si hoc tu percipere nondum  ut uterque accipere mereatur. Quid quasi doctus calumniaris indocto? Ego ad faciendum, tu ad videndum, ambo indocti a magistro quaeramus, non in schola ejus pueriliter litigemus. Tamen simul jam didicimus quia omnia per ipsum facta sunt. Ergo manifestum est quia non alia opera facit Pater, quae videat Filius, ut ipse faciat similia: sed eadem opera facit Pater per Filium, quia omnia per Verbum facta sunt. Jam quomodo faciat Deus quis novit? Non dico quomodo fecerit mundum, sed quomodo fecerit oculum tuum, cui carnaliter inhaerens, visibilia invisibilibus comparas. Talia enim de Deo cogitas, qualia his oculis videre consuesti. Si autem istis oculis videri posset Deus, non diceret, Beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Ergo habes oculum corporis ad videndum fabrum, sed nondum habes oculum cordis ad videndum Deum: ideo quod soles
Abbreviated transcription (Latin):
fiant: uel apatre sine filio. uel a filio sine patre: quia per ipsum omĩa¬
facta sunt: & sine ipso factum. ẽ. nichil. Quibus infundamento fidei
firmissime constitutis : iam quale ẽ. uidere. quia non potest filiui
se facere quicquam: nisi quod uiderit patrem facientem: Quaeris
ut opinor. nosse filium facientem: quere prius nosse filium uidentẽ.
Certe erum quid ait : Non potest ase filius facere quicquam. nisi quod u-¬
derit patrem facientem. Intende quod dix̃: nisi quod uiderit patrem
facientem. Praecedit uisio: & sequitur effectio. Uidoꝵ enim: ut faciat.
Tu quid queris iamnosse quomodo faciat: dumnondum scias quomͦ
uideat : Quid curris adid quod posterius. ẽ. relicto quod prius. ẽ.
Uidentem se dixit & facientem: non facientem & uidentẽ. quia non
potest a se facere quicquã: nisi quod uiderit patrem facientẽ. Uisu
explicem tibi. quomodo faciat: Tu michi explica: quomͦ uideat:

Expanded text:
fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quibus in fundamento fidei firmissime constitutis, jam quale est videre, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem? Quaeris, ut opinor, nosse Filium facientem; quaere prius nosse Filium videntem. Certe enim quid ait? Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Intende quod dixit, nisi quod viderit Patrem facientem. Praecedit visio, et sequitur effectio: videt enim ut faciat. Tu quid quaeris jam nosse quomodo faciat, dum nondum scias quomodo videat? Quid curris ad id quod posterius est, relicto quod prius est? Videntem se dixit et facientem; non, facientem et videntem: quia non potest a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Vis ut explicem tibi quomodo faciat? Tu mihi explica quomodo videat.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum. Quid enim fecit ds̃ praeter uerbum: Si enim facit : non
omĩa ꝑuerbum facta sunt. Perdidisti: quod tenebas. Si autem or
puerbum facta sunt: corrige quod male intelligebas. fectt pater
& non fecit nisi ꝑuerbum. Quomodo attendit uerbum. ut iudeat
patrem facientem sinc uerbo. quod similiter faciat uerbum: Quic qͥd
fecit pater. ꝑuerbum fecit : aut falsum ẽ. omĩa per ipsum facta sunt.
Sed uerum. ẽ : omĩaꝑipsum facta sunt. Parum tͥ fortasse uidebatur.
sine ipso factum. ẽ. nichil. Recede gͦ abista carnis prudentia. & qu¬
ramus quem admodum dictum sit: non potest ase filius facere quic-¬
quam : nisi quod uiderit patrem facientem. Quaeramus. si digni
sumus : qui apprehendamus. fateor enim. magna res. ẽ: ardua
nino. uidere facientem patrem ꝑfilium: non singula opera faci¬
ente patre & filio: s quod lib& opus patrem ꝑfilium. ut nulla opera

Expanded text:
Verbum. Quid enim facit Deus praeter Verbum? Si enim facit, non Verbum. Quid enim facit Deus praeter Verbum? Si enim facit, non omnia per Verbum facta sunt; perdidisti quod tenebas: si autem omnia per Verbum facta sunt, corrige quod male intelligebas. Fecit Pater, et non fecit nisi per Verbum: quomodo attendit Verbum, ut videat Patrem facientem sine Verbo, quod similiter faciat Verbum? Quidquid fecit Pater, per Verbum fecit: aut falsum est, Omnia per ipsum facta sunt. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt. Parum fortasse tibi videbatur? Et sine ipso factum est nihil. 6. Recede ergo ab ista carnis prudentia, et quaeramus quemadmodum dictum sit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Quaeramus, si digni sumus qui apprehendamus. Fateor enim, magna res est, ardua omnino, videre Patrem facientem per Filium, non singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet opus Patrem per Filium, ut nulla opera
Abbreviated transcription (Latin):
tum scđm illa quae iam de uerbo pariter locuti sum. pariterq sentim.
quia ds̃ erat uerbum : & omĩaꝑipsum facta sunt. Pone igitur patrem
tanquam fabrum quedam oꝑa facientem. filium autem tanquam
discipulum: qui non potest facere quicquam. nisi quod iuderit
patrem facientem. Intendit enim quodamiodo inman patris. ut
uomodo eum uiderit fabricare. sic & ipse tale aliquid fabricet inoꝑ
suis. Sedpater iste. omĩa illa quae facit: & uult ut attendat eum filus.
&̧ talia & ipse faciat. perquem facit: Heia : nunc ẽ. ut assis sententiae
tuae priori. quam mecum recensiusti. mecum teniusti: quia in
principio uerbũ. & apud din u̾brm. & deus uerbum: & omĩa
ꝑipsum facta sunt. Tu gͦ. tumecum tenueris quia omĩa ꝑipsũ facꝰt
sunt: rursus carnali saꝑe. & puerili motu: facis tͥ in animo dm̃
facientẽ. & uerbum attendentem: ut cum fecerit deus. faciat c&

Expanded text:
tum secundum illa quae jam de Verbo pariter locuti sumus pariterque sentimus, tum secundum illa quae jam de Verbo pariter locuti sumus pariterque sentimus, quia Deus Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Pone igitur Patrem tanquam fabrum, quaedam opera facientem, Filium autem tanquam discipulum, qui non potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: intendit enim quodammodo in manus Patris, ut quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse tale aliquid fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae facit, et vult ut attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis sententiae tuae priori, quam mecum recensuisti mecumque tenuisti, quia in principio Verbum, et apud Deum Verbum, et Deus Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Tu ergo cum mecum tenueris quia per Verbum facta sunt omnia; rursum carnali sapore et puerili motu facis tibi in animo Deum facientem, et Verbum attendentem, ut cum fecerit Deus, faciat et
Abbreviated transcription (Latin):
quia cum dixiss& hoc erat inprincipio apud dm: continuo subiecit
agelista. omia ꝑipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito. nun
te contrate moueo. & te contra te interpello. Tene tantum memoriter
ista de uerbo. quia deus erat uerbum: & omĩa ꝑ ipsum facta sunt.
Audiiam uerba quibus commotus. es : ut minorem diceres filium.
empe quia dixit: non potest filius a se facere quicquam. nisi quod
derit patrem facientem. Ita inquis. Expone hoc michi paululum. Sic
quantum opinor intelligis : qm̃ quȩdam facit pater. filius autẽ attendit
quem admodum faciat pater : ut possit & ipse ea facere. quȩ uiderit
atrem facientẽ: Ouos quasi fabros constituisti. Ita pater patrẽ & filu
ut etiam magistrum & discipulum: quomodo solent patres fabri
docere artem suam filios suos. Ecce descendo ad carnalem sensum tuum.
ita interim cogito ut tu. Uideamus : si haec cogitatio nra inuenioꝵ exi¬

Expanded text:
quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit Evangelista, Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito, nunc te contra te moveo, et te contra te interpello: tene tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba quibus commotus es, ut minorem diceres Filium, nempe quia dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ita, inquit. Expone hoc mihi paululum: sic, quantum opinor, intelligis, quoniam quaedam facit Pater, Filius autem attendit quemadmodum faciat Pater, ut possit et ipse ea facere quae viderit Patrem facientem. Duos quasi fabros constituisti: ita Patrem et Filium, ut etiam magistrum et discipulum, quomodo solent patres fabri docere filios suos artem suam. Ecce descendo ad carnalem sensum tuum, ita interim cogito ut tu: videamus si cogitatio haec nostra inveniat exi
Abbreviated transcription (Latin):
paganum redolet. Cum xpĩano me loqui arbitrabar. Siẽ. ds̃ maior.
& est deuis minor : duos deos colunus. nonunum dĩn. Quare inquit
tu non duos deos dicis aequales sibi: Hoc ego non dico. A equalit.
enim istam sic intelligo : ut ibi intelligam etiam in diuiduam caritatẽ.
& sic induuduam caritatem: ꝑfectam unitatem. Si enim caritas quam
misit hominib dĩ : de multis hominum cordibus facit cor unum.
& multas hominũ animas fecit animã suam. sic de credentib sẽ seq
inuaem diligentibus. scriptum. ẽ. in accibus apostolorum. erat illis
animauna : & cor unum indmn. sigꝰ animamea. & anima tua cum idem
sapimus nosq diligimus fit anima una. quanto magis pater deus &
filius deus. infonte dilectionis deusunus est: Uerum ad haec uerba
quibus commotum ẽ. cortuum. intende. & recole mecum: quod de
uerbo requirebamꝰ. Iam tenemus : dĩ erat uerbum. a diungo aliud.

Expanded text:
paganum redolet: cum christiano me loqui arbitrabar. Si est Deus major, paganum redolet: cum christiano me loqui arbitrabar. Si est Deus major, et est Deus minor; duos deos colimus, non unum Deum. Quare, inquit? et tu non duos deos dicis aequales sibi? Hoc ego non dico: aequalitatem enim istam sic intelligo, ut ibi intelligam etiam individuam charitatem; et si individuam charitatem, perfectam unitatem. Si enim charitas quam misit hominibus Deus, de multis hominum cordibus facit cor unum, et multas hominum animas facit animam unam, sicut de credentibus seseque invicem diligentibus scriptum est in Actibus Apostolorum, Erat illis anima una, et cor unum in Deum : si ergo anima mea et anima tua, cum idem sapimus nosque diligimus, fit anima una: quanto magis Pater Deus et Filius Deus in fonte dilectionis Deus unus est? 5. Verum ad haec verba, quibus commotum est cor tuum, intende, et recole mecum quod de Verbo requirebamus. Jam tenemus, Deus erat Verbum: adjungo aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
Mouebatur enim uidaeus. auint. aduersus xp̃m. quia aequalẽ se faciebat
on ẽẽ. aequalem patri. id ẽ. aequalem dõ: ait. quasi dicens. Qui
trascimini : Quid indignamini: non sum aequał: quia non potest
filius asẽ facere quicquam. nisi quod iuderit patrem facientem. Qui enĩ
non pocest inquiunt facere ase quicquam nisi quod uiderit patrem faci-
item : utiq minor ẽ. non aequalis. In hac regula cordis sui distort
&̧ praua. hereticus audiat nos nondum obiurgantes: s adhuc quasi
quaerentes. & explicae nobis quod sentit. Puto enim o quisquis ille es
faciamꝰ enim cũ tanquam ad esse praesentẽ tenentes nobiscum quia in
principio erat uerbum. Teneo inquit. Ꝙ̾ quia uerbum erat apud dm̃n.
inquit teneo. Sequere gͦ. & hoc fortius tene: quia ds̃ erat uerbum
Ethoc inquit teneo: sed ille dĩ maior. ille ds̃ minor. Iam nescio. quid

Expanded text:
Movebat enim Judaeos, aiunt, adversus Christum, quia aequalem se faciebat Movebat enim Judaeos, aiunt, adversus Christum, quia aequalem se faciebat non esse aequalem Patri, id est, aequalem Deo, ait, quasi dicens, Quid irascimini? quid indignamini? Non sum aequalis, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Qui enim non pntem, utique minor est, non aequalis. 4. In hac regula cordis sui distorta et prava, haereticus audiat nos nondum objurgantes, sed adhuc quasi quaerentes, et explicet nobis quod sentit. Puto enim, o quisquis ille es faciamus enim eum tanquam praesentem adesse, tenes nobiscum quia in principio erat Verbum. Teneo, inquit. Et quia Verbum erat apud Deum? Et hoc, inquit, teneo. Sequere ergo, et hoc fortius tene, quia Deus erat Verbum. Et hoc, inquit, teneo: sed ille Deus major, ille Deus minor. Jam nescio quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ habitaculum suum. ut qui potest. nouerit quis intꝰ habitet. Quid gͦ
is dicit: Respondit itaq iesus : & dixit eis commotis quod aequalemi
fecerit dõ. Amen amendico uobis: non potest filius a se facere quicquam.
nisi quod uiderit patrem facientem. Ad haec quid responderint iudaei.
scriptum non ẽ: & fortasse tacuerunt. Quidam tamen qui xpianos
se haberi uolunt nontacent: & quodammodo exhis uerbis concipienda¬
cipunt quaeclam dicenda contranos. quae contemnenda non sunt.
& propter ipsos. & propter nos. Arriani quippe heretici. dicentes non
per carnem s ante carnem: filium ipsum qui suscepit carnem minorem
ẽẽ. quam pater ẽ : & non eẽ. eiusdẽ substantiae cuius pater ẽ: capiunt
ex his uerbis ansam calumniȩ: & respondent nobis. Uidetis quia dñs iesus
um adnim aduerter&e uidaeos ex hoc moueri. quod patri dõ ȩqualei
se faceret : talia uerba subiunexit. ut seęqualem non eẽ monstrarce

Expanded text:
 habitaculum suum; ut qui potest, noverit quis intus habitet. 3. Quid ergo eis dicit? Respondit itaque Jesus, et dixit eis, commotis quod aequalem se faceret Deo, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ad haec quid responderint Judaei, scriptum non est: et fortasse tacuerunt. Quidam tamen, qui christianos se haberi volunt, non tacent, et quodammodo ex his verbis concipiunt quaedam dicenda contra nos: quae contemnenda non sunt, et propter ipsos et propter nos. Ariani quippe haeretici dicentes, non per carnem, sed ante carnem, Filium ipsum qui suscepit carnem, minorem esse quam Pater est, et non esse ejusdem substantiae cujus Pater est, capiunt ex his verbis ansam calumniae, et respondent nobis: Videtis quia Dominus Jesus, cum animadverteret Judaeos ex hoc moveri, quod Patri Deo aequalem se faceret, talia verba subjunxit, ut se aequalem non esse monstraret.
Abbreviated transcription (Latin):
gumentis extorquenda e. cordi ur̃o. dirigamus ea quae intelligimus.
& quae forte non intelligimꝰ. dirigenda ad hanc regulam quandoq
differamus: cum idonei fuerimus. Nouumꝰ gͦ aequalem patri filium
dĩ. quia nouimus in principio dinuerbum. Quid gͦ uidaei uolebant eum

Expanded text:
gumentis extorquenda est cordi vestro, dirigamus ea quae intelligimus; gumentis extorquenda est cordi vestro, dirigamus ea quae intelligimus; et quae forte non intelligimus, dirigenda ad hanc regulam quandoque differamus, cum idonei fuerimus. Novimus ergo aequalem Patri Filium Dei, quia novimus in principio Deum Verbum. Quid ergo Judaei volebant
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Carnem uidebant : dm̃n nesciebant. Habitaculum cernebant: habi-¬
tatorem ignorabant. Caro illa templum erat: ds in habitabat intus.
Nongͦ iesus carnem aequabat patri: nonformam serui dño comparabat.
non quod factum ẽ. propter nos: sed quod erat quando fecit nos. Quid
nanq sit xp̃s: catholicis loquor. nostis quia bene credidistis. Hon tam̃¬
uerbum tantum: neccaro tantum. sed uerbum caro factum. e: ut habi¬
taret inobis. Recenseo: de uerbo quod nostis. Inprincipio erat uerbum.
& uerbum erat apud diñ: & dĩ erat uerbum. hic aequalitas cum patre.
ierbum caro factum ẽ : & habitauit innobis. hac carne maior ẽ. pate
Ita pater : & dequalis & maior. Aequalis uerbo: maior carne. A quał
eiꝑquemfecit nos: maior eo qui factus. ẽ. propter nos. Ad hanc regulam
sanam. catholicam. quam precipue nosse debetis: quam tenere qui
nostis. a qua prorsus fides ura labi non debet: quȩ nullis hominum ar-¬

Expanded text:
Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant: habitaculum cernebant, habiDeum. Carnem videbant, Deum nesciebant: habitaculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat; non quod factum est propter nos, sed quod erat quando fecit nos. Quis namque sit Christus, Catholicis loquor, nostis, quia bene credidistis: non Verbum tantum, nec caro tantum; sed Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis. Recenseo de Verbo quod nostis: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hic aequalitas cum Patre. Sed Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : hac carne major est Pater. Ita Pater et aequalis, et major: aequalis Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. Ad hanc regulam sanam catholicam, quam praecipue nosse debetis, quam tenete qui nostis, a qua prorsus fides vestra labi non debet, quae nullis hominum ar
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod scdm fidem qua imbuti sumus: intelligere ualuerimus. tanquam
decibo gaudeamus. Quod autem secundum sanam fidĩ regulam intelligere
idum potuerimus. dubitationem auferamus : intelligentiam differan
Hoc ẽ. itt etiam siquid sit nescimus: bonum tamen & uerum ẽẽ. miniie
dubitemus. Et ego fr̃s qui suscepi loqui uobis: cogitandus sum auobis. qui
susceperim : & que susceperim. Suscepi enim tractanda diuina homo spualia
carnalis : aeterna mortalis. Etiam amẽ carissimi longe sit uana praesums¬
tio. siuolo sanꝰ indomodĩ conuersari: quae ẽ. ȩccła dĩ uiui. columna
& firmamentum ueritatis. Pro in odulo meo capio: quod uobis appono.
Ubi aꝑitur pascor uobiscum : ubi clauditur pulso uobiscum. Commnoti
gͦ sunt uidaei : & indignati sunt. Merito quidem. quod audebat ħo
aequalem se facere dõ : s ideo immerito. quia in homine non intelligebara

Expanded text:
ut quod secundum fidem qua imbuti sumus, intelligere valuerimus, tanquam ut quod secundum fidem qua imbuti sumus, intelligere valuerimus, tanquam de cibo gaudeamus: quod autem secundum sanam fidei regulam intelligere nondum potuerimus, dubitationem auferamus, intelligentiam differamus; hoc est, ut etiam si quid sit nescimus, bonum tamen et verum esse minime dubitemus. Et ego, fratres, qui suscepi loqui vobis, cogitandus sum a vobis qui susceperim, et quae susceperim: suscepi enim tractanda divina homo, spiritualia carnalis, aeterna mortalis. Etiam a me, charissimi, longe sit vana praesumptio, si volo sanus in domo Dei conversari, quae est Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veritatis : pro modulo meo capio quod vobis appono; ubi aperitur, pascor vobiscum; ubi clauditur, pulso vobiscum. 2. Commoti sunt ergo Judaei, et indignati sunt; merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo: sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant
Abbreviated transcription (Latin):
erit maior quia placoꝵ tͥ: s tu minor: si displicet tͥ. aduersus autẽ¬
hanc eorum calumniam: uenientem uelde ignorantia uel de mali¬
cia. ioquitur dñs non omino quod capiant: ħ unde agitentua.
& conturbentur: & fortasse uel conturbati medicum quacrunt. Dicbat
autem quȩ scribentur : ut etiam anobis postea legerentur. Uiderimus gͦ
quid inuidaeorum cordib. factum sit: cum haec audirent. Quid in nobis
fiat cum haec audimus: amplus cogitemus. Neq enim natae sunt hereses.
& quaedam dognata ꝑuersitatis illa quȩantia animas. & inprofundum
praecipitantia : nisi dum scriiturae bonȩ intelliguntur non bene. & quod
ueis non bene intelligitur. etiam temere & audacter asseritur. Itaq caris¬
simi ualde caute haec audire debemus. adq̃ capienda paruuli sumus: &
corde piocum tremore sicut scriptum ẽ : hanc tenentes regulam sanitatis.

Expanded text:
erit major, quia placet tibi; sed tu minor, si displicet tibi. Adversus hanc aerit major, quia placet tibi; sed tu minor, si displicet tibi. Adversus hanc autem eorum calumniam, venientem vel de ignorantia, vel de malitia, loquitur Dominus non omnino quod capiant, sed unde agitentur et conturbentur, et fortasse vel conturbati medicum quaerant. Dicebat autem quae scriberentur, ut etiam a nobis postea legerentur. Viderimus ergo quid in Judaeorum cordibus factum sit, cum haec audirent: quid in nobis fiat cum haec audimus, amplius cogitemus. Neque enim natae sunt haereses, et quaedam dogmata perversitatis illaqueantia animas et in profundum praecipitantia, nisi dum Scripturae bonae intelliguntur non bene; et quod in eis non bene intelligitur, etiam temere et audacter asseritur. Itaque, charissimi, valde caute haec audire debemus, ad quae capienda parvuli sumus; et corde pio et cum tremore, sicut scriptum est, hanc tenentes regulam sanitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
inter consortes & comparticipes suos alios euangelistas. hoc praeci¬
puum & proprium donum accepit adño: cuius suꝑ pectus in
coniuiuo discumbebat. ut hoc significar& quia secreta altiora de
intimo eius corde potabat: ut eadiceret de filio dĩ. quae paruuloꝵ
mentes fortassis intentas excitare possint: implere autem non¬
dum capaces non possuit. grandiusculis autem quibusq mentib
ꝙ& ad actatem quandam interuis uirilem ꝑuenientibus: dat aliqͥd
uerbis his : quo & exerceantur & pascantur. Audistis cumlegeretur.
& unde sermoiste uenerit meministis. hesterno enim die lectum ẽ.
iod propterea uolebant iesum uidaei interficere: quia non soli
soluebat sabbatum. s etiam patrem suum dicebat dm̃. aequalem
se faciens dõ. Quod iudaeis displicebat. hoc ipsi patri placebat: hoc
sine dubio placet etiam eis qui honorificant filium. sicut honori¬
ficant patrem. quiasi eis nom placeat: displicebunt. Hon enum ds̃

Expanded text:
inter consortes et comparticipes suos alios evangelistas, hoc praecipuum et proprium donum accepit a Domino super cujus pectus in convivio discumbebat , ut per hoc significaret quia secreta altiora de intimo ejus corde potabat, ut ea diceret de Filio Dei quae parvulorum mentes fortassis intentas excitare possint; implere autem nondum capaces non possint: grandiusculis autem quibusque mentibus et ad aetatem quamdam interius virilem pervenientibus, dat aliquid verbis his, quo et exerceantur, et pascantur. Audistis cum legeretur, et unde sermo iste venerit meministis. Hesterno enim die lectum est, quod propteresolvebat Sabbatum, sed etiam Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quod Judaeis displicebat, hoc ipsi Patri placebat. Hoc sine dubio placet etiam eis qui honorificant Filium, sicut honorificant Patrem; quia si eis non placeat, displicebunt. Non enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
matersion factiis . ẽ. mea. homo faetus ẽ. inca. Nam ds̃ erat ante eam.:
q homo factus e inca. Qui homo factꝰ.e. inea. ipse fundauit eam al¬
tis simus : non humillimus. homo factꝰ. e. in ea humillimus: quia
uorbum caro factum ẽ: & habitauit innobis. Ipse fundauit eam al¬
tisimus: quia iprincipio erat uerbum. & ubum erat apud dm̃.
& ds̃ erat uerbum: omĩa ꝑipsum facta sunt. Quia uero condidit istam
patriam : hic habeatur. Reppulit eum patria in qua generatꝰ. ẽ : susci¬

Expanded text:
Mater Sion, factus est in ea, homo factus est in ea. Nam Deus erat ante eam, Mater Sion, factus est in ea, homo factus est in ea. Nam Deus erat ante eam, et homo factus est in ea. Qui homo factus est in ea, ipse fundavit eam Altissimus , non humillimus. Homo factus est in ea humillimus; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: ipse fundavit eam Altissimus; quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt . Quia vero condidit istam patriam, hic habeat honorem. Repulit eum patria in qua generatus est; susci
Abbreviated transcription (Latin):
intenebras exteriores. Habe t gͦ apud nos honorẽ propha : quia non
habuet honorem in patria sua. Non habuit honorem inpatria. unqua
conditus. e habeat honorem inpatria quam condidit. In illa enim
conditꝰ. ẽ. conditor omĩum: conditꝰ in illa. ẽ. scđm formam seruui.
N am ipsam cuutateminqua conditus. e. ipsam fron: ipsam uidaeorum
gentem. ipsam ierusalem: ipse condidit. cum eẽ. apud parem
uerbum di. Omĩa enim ꝑipsum facta sunt : & sinȩ ipso factum. e.
nchil. Deillo gͦ homine : dequo hodie audium. unus mediator¬
di hominũ homo xp̃e iesuc: etiam psalmꝰ pralocut. .e. dicens. Mat
syon dicet homo. Quidam homo. mediator di & hominũ. mater
sondicit. Quare mater sion dicit: Quia inde accepit carnem: uide
urgo maria. decuiꝰ utero seru forma suscepta ẽ: inqua dignaqiu dicĩ
app areramuinillumus. Mater sion: dicet homo. Et homo iste qui dicit

Expanded text:
in tenebras exteriores . 7. Habeat ergo apud nos honorem Propheta, quia non in tenebras exteriores . 7. Habeat ergo apud nos honorem Propheta, quia non habuit honorem in patria sua. Non habuit honorem in patria, in qua conditus est; habeat honorem in patria quam condidit. In illa enim conditus est conditor omnium, conditus in illa est secundum formam servi. Nam ipsam civitatem in qua conditus est, ipsam Sion, ipsam Judaeorum gentem, ipsam Jerusalem, ipse condidit cum esset apud Patrem Verbum Dei: Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. De illo Dei et hominum homo Christus Jesus , etiam Psalmus praelocutus est, dicens, Mater Sion, dicet homo. Quidam homo, mediator Dei et hominum homo, Mater Sion dicit. Quare Mater Sion dicit? Quia inde accepit carnem, inde virgo Maria, de cujus utero servi forma suscepta est, in qua dignatus est apparere humillimus. Mater Sion dicit homo, et homo iste qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
comparationem huius reguli cõmemorandumputaui. Amen inquit
dico uobis: noninueni tantam fidem inisrł. Propterea dico uobis:
quua multi uenient aboriente & occidente. Quam late terram occupa¬
uerat ol easter. & mara silua: mundus hic fuit. S propter humilitatem
propter non sum dignꝰ. qui sub tectum meũ intres: multi aboriente
ꝙ ocidente uenient. Et puta: quia uenient. Quid de ullis fio ne
Sienimuenient: iam praccisi sunt de silua. Ubi inserendi sunt ne
arsenerEt recumbent inquit eum abraham & isaac. & iacob. Inquo
conuuo ne forte non inuites ad semꝑ uiuendum. s admultum biben-¬
dumi ꝓ eeumbent eum abraham. isaac & iacob. Ubiꝰ In regno inꝗͥt
calorum. et quid erit deillis. quiuenerunt destirpe abrahȩ.: Quid
si deramis. quibus arbor plena erit: Quid nisi quia praceidentur
ut isti anseorantur. in doce quia praccidentur. Filiĩ autem regni: ibunt

Expanded text:
comparationem hujus reguli commemorandum putavi. Amen, inquit, comparationem hujus reguli commemorandum putavi. Amen, inquit, dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel: propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente. Quam late terram occupaverat oleaster! Amara silva mundus hic fuit: sed propter humilitatem, propter Non sum dignus ut sub tectum meum intres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob. Ubi? In regno, inquit, coelorum. Et quid erit de illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni ibunt
Abbreviated transcription (Latin):
ere. Noli tu de signis credere. Centurio alienigena credidit me pos
uerbo facere. & antequam facerem credidit: uos uisi signa & prodigia
uideritis. non creditis. Ergo suta ẽ: frangantur suꝑbi rami. humilis
inseratur ol easter: maneat tamen radix. illis praecisis: istis receptis.
Ubi manet radix. In patriarchis. Et enim patria xp̃i. populus irł.
quia exeis uenit. scđm carnem. S huius arboris radix. abraham
isaac. ꝙ iacob patriarchae scĩ. & ubi scĩ : Inrequie apud dm̃. in
in honore magno: ut inabrahe sinum adutus ille pauꝑ post corporis
exutum leuaretur: ꝙ in abrahe sinu delonginquo a suꝑbo diuite uide-¬
retur. Ergo radix manoe. radix laudatur : s rami suꝑbi. & praccidi
ꝙ arescere meruerunt. Oleaster autemhumilis: illorum praccisone
inuenit locum. Audi gͦ quem admodum praecidantur rami naturales
quemadmodum inseratur ol caster : ex ipso centurione quem propter

Expanded text:
jubere; noli tu de signis credere: centurio alienigena credidit me verbo jubere; noli tu de signis credere: centurio alienigena credidit me verbo posse facere, et antequem facerem credidit; vos, nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Ergo si ita est, frangantur superbi rami, humilis inseratur oleaster: maneat tamen radix, illis praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In Patriarchis. Etenim patria Christi populus Israel, quia ex eis venit secundum carnem: sed hujus arboris radix, Abraham, Isaac, et Jacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sinum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinquo a superbo divite videretur . Ergo radix manet, radix laudatur: sed rami superbi et praecidi et arescere meruerunt; oleaster autem humilis illorum praecisione invenit locum. 6. Audi ergo quemadmodum praecidantur rami naturales, quemadmodum inseratur oleaster, ex ipso centurione, quem propter
Abbreviated transcription (Latin):
uadit : & huic ueni. & uenit: & seruo meo fac hoc & facit. conuersꝰ
adeos qui se sequebantur dixit. Amen dico uobis: non inueni tantam fidẽ
inisrł. Quare non muenit tantam fidem inisrahel: Quia propheta
ipatria sua honorem non habet. Hunquid non & illi centurioni pote
dicere dñs: quod dixit hiuic regulo. uade puer tuus uiuit. Uidete
distinctionem. Regulus iste ad domum suam dnm descendere cupi-¬
ebat. ille centurio indignum se eẽ. dicebat. Illi dicebatur. ego uenio
&̧ curabo eum: hiuc dictum. ẽ. uade filius tuus uiuit. Iili praesen¬¬
tiam promittebat : hunc uerbo sanabat. Iste tamen praesentiam eius
extorquebat . ille praesentia eius indignum se ẽẽ. dicebat. Hic cessum ẽ.
elationi : illic concessum ẽ. humilitati. Tanquam huic diceret. Uade
filius tuus uiuit. noli michi tedium facere: nisi signa & prodigia uide¬¬
ritis : non creditis. Praesentiam meam uis in domo tua. possum & ũbo

Expanded text:
vadit; et huic, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. Conversus vadit; et huic, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. Conversus ad eos qui se sequebantur, dixit, Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. » Quare non invenit tantam fidem in Israel? Quia propheta in patria sua honorem non habet. Numquid non et illi centurioni poterat dicere Dominus, quod dixit huic regulo, Vade, puer tuus vivit? Videte distinctionem: regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat; ille centurio indignum se esse dicebat. Illi dicebatur, Ego venio et curabo eum; huic dictum est, Vade, filius tuus vivit. Illi praesentiam promittebat; hunc verbo sanabat. Iste tamen praesentiam ejus extorquebat; ille se praesentia ejus indignum esse dicebat. Hic cessum est elationi; illic concessum est humilitati. Tanquam huic diceret, Vade, filius tuus vivit, noli mihi taedium facere. Nisi signa et prodigia videritis, non creditis: praesentiam meam vis in domo tua, possum et verbo
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uidisti : credidisti. Quare: nͥ quia propħa inpatria sua honorem non¬
non habae Quia uero apud alienigenas propħa iste honorem haboe. quid
fuitur: Beati qui non uident: & credunt. Praedicti sumusnos: & quod
dñs ante laudauit. in nobis implere dignatus ẽ. Uiderunt qui crucifixer̃.
palpauerunt. & sic pauei crediderunt. Nos non uidimus. non contrecta¬
iumus: audiuim. credidimus. fiat in nobis: ꝑficiatur in nobis beati¬
tudo quam promisit. & hic quia patriae ipsius paraelati sumꝰ: & infuturo
scło quia proramis fractis inserti sumus. Hos enim ramos se fracturum eẽ.
monstrabat. & hunc oleastrum inserturum : quando cominotꝰ centu¬
rionis fide qui ei dixit. non sum dignꝰ ut sub tectum meũ intres: sed
tantum dic uerbo. & sanabitur puer meus: nam & ego homo sum
sub pocestate constitiitꝰ habens subme milites. & dico huic uade. ꝙ

Expanded text:
Quia vidisti, credidisti. Quare, nisi quia propheta in patria sua honorem Quia vidisti, credidisti. Quare, nisi quia propheta in patria sua honorem non hsequitur? Beati qui non viderunt et crediderunt . Praedicti sumus nos; et quod Dominus ante laudavit, et in nobis implere dignatus est. Viderunt qui crucifixerunt, palpaverunt, et sic pauci crediderunt: nos non vidimus, non contrectavimus, audivimus, credidimus. Fiat in nobis, perficiatur in nobis beatitudo quam promisit; et hic, quia patriae ipsius praelati sumus; et in futuro saeculo, quia pro ramis fractis inserti sumus. 5. Hos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis fide, qui ei dixit, « Non sum dignus ut sub tectum meum intres; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus: nam et ego homo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites, et dico huic, Vade, et
Abbreviated transcription (Latin):
iludgͦ quod tunc factum est. hoc qđ nunc agitur portendebat. Iud&i fuer
uł sunt similes galileis. nossimiles illis samaritanis. Cuangłium audimꝰ
nulla exigimus. Quamius enim unꝰ eduodecim electis & scis. tamenis rahelitt
fuit. degente scilicet dm̃. thomas ille. qui in loca uulnerum digitos mittere
cupiebat. Sic eum arguit dis.: quomͦ istũ regulũ. Huic dixit. Nisi sigta
& prodigia uideritis: noncreditis. Iui autẽ dyxit. Quia uidisti: credidisti
Ad galileos uenerat post samaritanos qui sermoni eus crediderant. apud
quos nulla miracula feccrit. quos firmos infide securus eito dimiserat: quia
diuinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando dicebat dñs thomae: ueni.
ut te manum tuam. & nolieẽ. incredulus s fidelis : et cum ille ex elam
tactis uulnerum locis. & diceret. dñs meus & ds̃ meus : increpatur & dr̃ ei.

Expanded text:
Illud ergo quod factum est tunc, hoc quod nunc agitur portendebat. Judaei fuerunt Illud ergo quod factum est tunc, hoc quod nunc agitur portendebat. Judaei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; nos similes illis Samaritanis. Evangelium audivimus, gna vidimus, nulla exigimus. 4. Quamvis enim unus ex duodecim electis et sanctis, tamen Israelita fuit, de gente scilicet Domini, Thomas ille, qui in loca vulnerum digitos cupiebat mittere. Sic eum arguit Dominus quomodo istum regulum. Huic dixit, Nisi signa et prodigia videritis non creditis: illi autem dixit, Quia vidisti, credidisti. Ad Galilaeos venerat, post Samaritanos qui sermoni ejus crediderant, apud quos nulla miracula fecerat, quos firmos in fide securus cito dimiserat, quia divinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando dicebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam, et noli esse incredulus, sed fidelis; et cum ille exclamaret, tactis vulnerum locis, et diceret, Dominus meus, et Deus meus: increpatur et dicitur ei,
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sunt ꝓdigia. nisi quia aliquid portendunt.: ꝓdigium eni appellatũ et
quasi ꝓdicium. qđ porro dicat. porro significet: & aliquid futurũ ee. por¬
tendat᷑. quia gͦ aliquid illa om̃ia portendebant. aliquid illa omĩa p̃dicebat.
patriam interrã. nisi scđ̾m carnc̃ quam accepit interra. Faciamꝰ gͦ patria
dnsi. popłum udęoꝵ. Ecce inpatria sua. honore non habet. Modo attende
uidcor turbas: attende iam gentẽ illam dispsam toto orbe terrarum. & euul¬
sam radicib sius. attende ramos fractos. concisos. disꝑsos. aridos. quib fra¬
etis in seri meruit oleaster. uideturbam udeoꝵ. quid dicit modo. Quem
colitis. quem adoratis: fr̃ nr erat. Et nos respondeamꝰ. Propha inpatria sua
honorem non habet. Deniq illi ambulantẽ dnm iesum interra. facientemq
miracula. cȩcos illuminantẽ. surdis aures aꝑientẽ. mutorũ ora soluentem

Expanded text:
dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est quasi porrodicium, quod porro dicat, porro significet, et aliquid futurum esse portendat: quia ergo aliquid illa omnia portendebant, aliquid illa omnia praedicebant, patriam in terra, nisi secundum carnem, quam accepit in terra; faciamus ergo patriam Domini populum Judaeorum. Ecce in patria sua honorem non habet. Modo attende Judaeorum turbas, attende jam gentem illam dispersam toto orbe terrarum, et evulsam radicibus suis; attende ramos fractos, concisos, dispersos, aridos, quibus fractis inseri meruit oleaster : vide turbam Judaeorum, quid dicit modo? Quem colitis, quem adoratis, frater noster erat. Et nos respondeamus, Propheta in patria sua honorem non habet. Denique illi ambulantem Dominum Jesum in terra, facientemque miracula; caecos illuminantem, surdis aures aperientem, mutorum ora solventem,
Abbreviated transcription (Latin):
adsanandum filium euis: Nam pofita quam ei nunciatũ .ẽ. sanũ ẽẽ: filud
ai & inuenit ea hora sanatũ qua hora des dixerat. uade filius tius uiuit. & credibit
in quit ipse. & domꝰ eius tota. Sigͦ ꝓpterea credidit ipse & domꝰ eius tota. quio
nuntiatus ẽ. ei filius eiꝰ sanus. & comparauit horam nunciantiũ. horae
prenunciantis: quando rogabat. nondũ credebat. Samaritani nullum
signum expectauerant. uerbo eiꝰ tantũ modo crediderant. Ciues autẽ qi: audire
meruer. Nisi signa & ꝓdigia uideritis: non creditis. Ꝙibi tamen facto tan¬
to miraculo non credidit nisi ipse & domus eꝰ. Ad solum sermonẽ credider
plures samaritani. adillud miraculũ sola illa domus credidit ubi factum est:
Quidigitur fr̃s. quid nob comm̃dat ds̃: Tuncgalilea patria erat dnii: quia ibi
nutritus est. Nunc uero. quia portendit aliquid resilla: nonenĩ sine causa

Expanded text:
ad sanandum filium ejus. Nam posteaquam ei nuntiatum est sanum esse filium ad sanandum filium ejus. Nam posteaquam ei nuntiatum est sanum esse filium ejus, et invenit ea hora sanatum, qua hora Dominus dixerat, Vade, filius tuus vivit; et credidit, inquit, ipse, et domus ejus tota. Si ergo propterea credidit ipse et domus ejus tota, quia nuntiatus est ei filius ejus sanus, et comparavit horam nuntiantium horae praenuntiantis; quando rogabat, nondum credebat. Samaritani nullum signum exspectaverant, verbo ejus tantummodo crediderant. cives autem ejus audire meruerunt, Nisi signa et prodigia videritis, non creditis; et ibi tamen facto tanto miraculo, non credidit nisi ipse et domus ejus. Ad solum sermonem crediderunt plures Samaritani: ad illud miraculum sola illa domus credidit, ubi factum est. Quid igitur, fratres, quid nobis commendat Dominus? Tunc Galilaea Judaeae patria erat Domini, quia ibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res illa; non enim sine causa
Abbreviated transcription (Latin):
ineum discipłi eius. & utiq plena domꝰ erat turb̾ conuiuantiũ. factũ . ẽ. tam
magnũ miraculũ. & non in cũ credider: nisi discipłi eius. Hanc ciuitatẽ galileȩ.
modo repetiuit. Et ecce quidã regulus. cuius filius infirmabat᷑ capharnaum.¬
ut adeum. & rogare cepit. ut descenderet adilla ciuitatẽ uł domũ: & sanare
filium eius. incipiebat enim mori. Qui rogabat. non credebat. Quid ame ex¬
pectas aꝟdire.⁊ Onm̃ interrogit: quid deillo senserit. Rogatus enim talia.
respondit. Nisi signa & ꝓdigia uideritis: non creditis. Arguit hominem
infide tepidum. aut frigidũ. aut omino nullius fidei : sed temptare cupientẽ
de sanitate filii sui qualis. eẽt xp̃s. quis. ce̾t. quantũ posset. Uerba eni rogan¬
tis audiuimus. cor diffidentis non uidemꝰ. Sedille ꝓnuntiauit: qui & uerba
audiuit. & cor inspexit. Peniq & ipse euanglistt testimonio narrationis sus
ostendit: quia nondũ erediderat. qui uenire addomũ suam dnm cupiebat.

Expanded text:
Factum est tam magnum miraculum, et non in eum crediderunt nisi discipuli ejus. Hanc civitatem Galilaeae modo repetivit. Et ecce quidam regulus, cujus filius infirmabatur, venit ad eum, et rogare coepit ut descenderet, ad illam civitatem vel domum, et sanaret filium ejus; incipiebat enim mori. Qui rogabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? Dominum interroga quid de illo senserit. Rogatus enim talia respondit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sanitate filii sui, qualis esset Christus, quis esset, quantum posset. Verba enim rogantis audivimus, cor diffidentis non videmus: sed ille pronuntiavit, qui et verba audivit et cor inspexit. Denique et ipse Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
mysteria. Co uiso samaritani & audito : credider in eum ꝓpter u̾bum mulieris
& firmius credider: ꝓpter uerbum eiꝰ. & plures crediderunt. Sic scriptũ. ẽ. Ibi facco

Expanded text:
mysteria: eo viso Samaritani et audito crediderunt in eum propter verbum mulieris, mysteria: eo viso Samaritani et audito crediderunt in eum propter verbum mulieris, et firmius crediderunt propter verbum ejus, et plures crediderunt: sic scriptum est. Ibi facto
Abbreviated transcription (Latin):
uerum.ẽ. ñfallor: melius quam ego uidit euanglista quid diceret. melius me
ueritatẽ uidebat. quia eã depectore dñi bibebat. Ipse enĩ. ẽ. ioħs euangłistt.
qui int̾ om̃s discipłos suꝑ pectus dñi discumbebat: & quem dns caritatẽ debers om̃ib:
tamen prȩceteris diligebat. Ergo ille falleretur. & ego recta sentirẽ. Immo si
pie sapio: oboedienter audiã qđ dixit. ut merear sentire qđ sensit. Accipite itaq
carissimi quid hic sentiam: sine p̃iudicio. siuos melius aliquid senseritis. Ma¬
gistrũ enim unũ oñs habemꝰ. & in una scola condiscipłi sumꝰ. Hoc gͦ sentio. et
uidete sinon aut uerũ . ẽ. aut ꝓpinquat ueritati qđ sentio. Insamaria biduum
Recexite uł recolite memoria. hesterni diei & lectionẽ & sermonẽ. Uenit insamarica
ubi eum pͥmo mulier illa prȩdicauerat. cumqua ad puteũ iacob locutꝰ erat magna

Expanded text:
uia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me uia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibebat. Ipse est enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos super pectus Domini discumbebat; et quem Dominus charitatem debens omnibus, tamen prae caeteris diligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedienter audiam quod dixit, ut merear sentire quod sensit. 3. Accipite itaque, charissimi, quid hic sentiam, sine praejudicio, si vos melius aliquid senseritis. Magistrum enim unum omnes habemus, et in una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte si non aut verum est, aut propinquat veritati quod sentio. In Samaria biduum nt Galilaei. Retexite vel recolite memoria hesterni diei et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, ubi eum primo mulier illa praedicaverat, cum qua ad puteum Jacob locutus erat magna
Abbreviated transcription (Latin):
nob ñ modicũ sacram̃tum: suggerente dño & donante qđ loquar. Questionem
ppositam cognouistis: solutionẽ eius exquirite. Sed repetamꝰ ꝓpositionẽ. ut soli¬
nem desiderabilẽ faciamꝰ. Mouet nos cur euanglista dixerit. ipse enĩ iesus testimo¬
niũ phibuit. quod ꝓpħa in patria sua honore non habet. Hoc ꝑmoti: reteximus
uba suꝑiora. ut inueniamꝰ cur hoc euangła dicere uoluerit: & inuenimꝰ suꝑiora
uerba eiꝰ ita narrantis. qm̃ post biduũ ꝓfectus est de samaria ingalileã. Propt̃ꝰ
gͦ dixisti oeuanglista restimonium ꝑhibuisse iesũ. quod ꝓpħa inpatria sua honorẽ
non haberet: quia post biduũ reliquit samariã & properauit uenire ingalilea.
mio uero quasi uideor mͥ congruentius intelligere. quia si honorẽ inpatria sua
sus non hab̾et: n ad eandẽ relicta samaria festinaret. Sed nifallor. immoq

Expanded text:
nobis non modicum sacramentum, suggerente Domino et donante quod loquar. Quaestionem nobis non modicum sacramentum, suggerente Domino et donante quod loquar. Quaestionem propositam cognovistis, solutionem ejus exquirite. Sed repetamus propositionem, ut solutionem desiderabilem faciamus. Movet nos cur Evangelista dixerit, Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quod propheta in patria sua honorem non habet. Hoc permoti reteximus verba superiora, ut inveniamus cur hoc Evangelista dicere voluerit; et invenimus superiora verba ejus ita narrago dixisti, o Evangelista, testimonium perhibuisse Jesum quod propheta in patria sua honorem non haberet; quia post biduum reliquit Samariam, et properavit venire in Galilaeam? Imo vero quasi videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non haberet, non ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, imo q
Abbreviated transcription (Latin):
dici sequitur lectionem. quȩ nob̾ addisputandũ ꝓponit᷑. In qua quidẽ
sensus non sunt inuestigatione difficiles. sed digni predicatione. digni
dmiratione &̧ laudatione. Proinde locum istũ euangelu cum cõmendatione
comm emoremꝰ potius: quã cũ difficultate tractemꝰ. Abut enim iesus post
biduum qd fecerat in samaria ingalileã: ubi nutritꝰ erat. Secutus autẽ euangła
ait. Ipse enĩ iesus testimoniũ ꝑhibuit: quia ppħa inpatria sua honorẽ non
habet. Non ꝓpterea post biduũ discessit de samaria iesus: quia honorem in
samaria nhabebat. Nonenim samaria patria ipsius erat: sed galilea.
Cume istos deseruisset tã cito. & adgalileã uenisset: ubi nutritus erat quomͦ
atcestatur quia ꝓpħa inpatria sua honorem pon habet. ⁊ Mlagis uidetur
at testari potuisse. qđ propħa in patria sua honorem ñ hab̾et. si contemneret
ꝑgere ingalileã. & insamaria remansisset. Intendat gͦ caritas ur̃a. insinuatum

Expanded text:
diei sequitur lectionem, quae nobis ad disputandum proponitur. In qua quidem sensus non sunt investigatione difficiles, sed digni praedicatione, digni admiratione et laudatione. Proinde locum istum Evangelii cum commendatione commemoremus potius, quam cum difficultate tractemus. Abiit enim Jesus post biduum quod fecerat in Samaria in Galilaeam ubi nutritus erat. Secutus autem Evangelista ait: Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quia propheta in patria sua honorem non habet. Non propterea post biduum discessit Jesus de Samaria, quia honorem in Samaria non habebat: non enim Samaria patria ipsius erat, sed Galilaea. Cum ergo istam deseruisset tam cito, et ad Galilaeam venisset ubi nutritus erat; quomodo attestatur quia propheta in patria sua honorem non habet? Magis videtur attestari potuisse quod propheta in patria sua honorem non haberet, si contemneret pergere in Galilaeam, et in Samaria remansisset. 2. Intendat ergo Charitas vestra insinuatum