comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nib c̃stitutũ ẽ. uthumilitatis & mansuetudinis uirtutẽ corã dõ
hocẽ insinceritate & puritate m̃tis acsine simulatione c̃ seruent
atii. in eo hona quae possint agant. Homo enĩ uidet in facie ds̃ aut̃
incuet᷑ cor. Illeq uereletat᷑: ꝗspĩtali atq suꝑno gaudio reficit̃.

Expanded text:
 constitutum est, ut humilitatis et mansuetudinis virtutem coram Deo,  constitutum est, ut humilitatis et mansuetudinis virtutem coram Deo, hoc est in sinceritate et puritate mentis, ac sine simulatione conservent, atque in eo, quae bona possint, agant. Homo enim videt in facie, Deus autem intuetur cor. Illeque vere laetatur, qui spiritali atque superno gaudio reficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sacra scriptura necomedamꝰ in oppidis nr̃is decimã srum̃ti & uini
xolei. qaualde indignũ ẽ utdonaque ex diuina largitate per¬
cepta dño dõ uniuersorũ offerinius. eanr̃is uiribus uł beni uolen¬
tiae asscribamus. Offert ergo decimã frum̃ti& uini & olei in op¬
pidis suis. quł bonã uoluntatẽ uł grãm sp̃italẽ. uł uirtutũ opẽ sius me¬
ritis uł ꝓpriae uirtuti deputat. Etinde grauiter dĩ offendit: cũ suã
ñ laudẽ dĩ querit. Ille ergo in loco adõ electouota sua rite & ordi¬
nate ex soluit. quic quid inseboni agnoscit. hoc diuine pietati ñ sue
iurtuti tribuit: Affeccui enĩ uerȩ humilitatis. atq innocenti& absq
dubio locus est. quẽ elegit dñs. & qineo bonis operib: studet. nimirũ
dõ gratũ munus exhibet. Indelex iub& filiũ ac siliã seruũa famulã
atii. leuitẽ corãdnõ letari atq resicere: ꝗageneralit̃ hoc p̃ceptũ om¬

Expanded text:
sacra Scriptura, ne comedamus in oppidis nostris decimam frumenti et vini sacra Scriptura, ne comedamus in oppidis nostris decimam frumenti et vini et olei, quia valde indignum est ut dona quae ex divina largitate percepta, Domino Deo universorum offerimus, ea nostris viribus vel benevolentiae ascribamus. Offert ergo decimam frumenti vel vini, vel olei in oppidis suis, qui vel bonam voluntatem, vel gratiam spiritalem, vel virtutum opem suis meritis, vel propriae virtuti deputat, et inde graviter Deum offendit, cum suam non Dei laudem quaerit. Ille ergo in loco Deo electo vota sua rite et ordinate exsolvit, qui quod in se boni agnoscit, hoc divinae pietati non suae virtuti tribuit. Affectus enim verae humilitatis atque innocentiae, absque dubio locus est quem elegit Dominus. Et qui in eo bonis operibus studet, nimirum Deo per gratum munus exhibet. Inde lex jubet filium ac filiam, servum ac famulam, atque Levitam, coram Domino laetari atque reficere, quia generalit
Abbreviated transcription (Latin):
litas uetat in omni loco holocausta offerre sedineo quẽ elegit dns.
nisi utphoc amputet occasionẽ idolis sacrificandi: ides enĩ eis p̃cept
intemplo& in altaridñ hostias offerre utubi religio integra exi¬
stebat abi excultus c̃gruus exhiberetur. Mystice aut̃ Annuit nob
nullũ sacrificiũ nulũ munus dõ acceptabile fore extra ȩccłam
catholicã ꝗa ipse ẽ locus que elepit lns ut ponat nom̃ suũ ibi & habi¬
tet ineo. Vnde & seutur. Non poteris comedere in oppidis tius de¬
cimã frum̃ti & uini xoleitui primogenita arm̃torũ x pecor x om̃a
quaeuoueris & sponte offerre uolueris & primitias manuũ tuarũ
sed corã d nõdõ tuo comedes ea in loco quẽ elegerit dñs dẽtiuis tu
x filius tuus acfiliatua seruus & familia atq leuites ꝗmanet
inurbibustius: & letaberis & reficieris corã dnõdõ tuo incunctis
adq̃ extenderis manũtuã. Secundũ tropologiã uero c̃tradicit noł

Expanded text:
litas vetat in omni loco holocausta offerre, sed in eo quem elegerit Dominus? nisi ut per hoc amputet occasionem idolis sacrificandi. Ideo enim eis praecepit in templo et in altare Domini hostias offerre, ut ubi religio integra existebat, ibi et cultus congruus exhiberetur. Mystice autem innuit nobis nullum sacrificium, nullum munus Deo acceptabile fore extra Ecclesiam catholicam, quia ipse est locus quem elegit Dominus, ut ponat nomen suum ibi, et habi effundes non poteris comedere in oppidis tuis decimam frumenti et vini et olei tui primogenita armentorum et pecorum et omnia quae voveris et sponte offerre volueris et primitias manuum tuarum sed cet filius tuus, et filia tua, servus et famula, atque Levites qui manet in urbibus tuis; et laetaberis, et reficieris coram Domino Deo tuo in cunctis ad quae extenderis manum tuam. » Secundum tropologiam contradicit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cipio anniusq ad sinẽ eĩ. Quid ergo t̾ra aegẏpti signisicat. nisi
p̃sentis uitȩ ꝓsperitatẽ quȩ inimo iac& cũsuꝑna nullo modo ap¬
petit : illicergo inortoꝵ more aquae ducunt̃ in rigua : ꝗa car¬
nales quiq cũ p̃sentẽ felicitatẽ habere ante om̃a appecunt: in
hoc laborant hoc toto nisu certantes student.: utropiã rerum
in hoc niundo cũ delicus possideant. Sed piritalis israhelita
ꝗꝑ ducatũ moysi egressus ẽ deaegr̃ pto. hoc est ꝑ magisteriũ legis
dinẽ habiturũ secredit. montuosa & campestrẽ regionẽ in gre¬
dit: scãm uidelic& ȩcłam : ubi altitudo uirtutũ & munditia
inuisit ꝗa caelesti illã munere replet. Etoculi illius in eas̃ a prin¬
cipio anniusq ad finẽ eius. ꝗa ꝓpiciatio eĩ abinitio bone uolun¬
tatis usq ad ꝑfectionẽ boni operis usũ uitȩ illius semꝑ diligit.

Expanded text:
cipio anni usque ad finem eicipio anni usque ad finem eipraesentis vitae prosperitatem, quae in imo jacet, cum superna nullo modo appetit? Illic ergo in hortorum more aquam ducit irriguam, quia carnales quique, qui praesentem felicitatem habere ante omnia appetunt, in hoc laborant, in hoc tanto nisu certantes student, ut copiam rerum in hoc mundo cum deliciis possideant. Sed spiritalis Israelita, qui per ducatum Moysi egressus est de Aegypto, hoc est, per magisterium legis, dinem, habiturum se credit, montosam et campestrem regionem ingreditur, sanctam videlicet Ecclesiam, ubi altitudo virtutum, et munditia eus semper invisit, quia coelesti illam munere replet. Et oculi illius sunt in ea a principio anni usque ad finem ejus, quia propitiatio ejus ab initio bonae voluntatis usque ad perfectionem boni operis usum vitae semper dirigit.
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit in notescat: miro oridine cuncta dispensaus. alios fla¬
gellis deprimit: alios successib fulcit Etrũ quosdã tẽporailit̃
deserit: inquorũdã cordib qđ malũ lateat ostendit. Nãple¬
rumq ipsinos miseros insequunt᷑: ꝗ felicessine c̃paratione co¬
luer: Cũ enĩ ꝗs positus in ꝓsperitate diligit: incertũ ualde est
utrũ ꝓsperitas an ꝑsona diligat᷑. A nusso autẽ felicititis. inter¬
rogat ũi dilectionis. Vndebene ꝗda sapiens dix. Nonagnoscit᷑¬
inbonis amicus & ñ abscondit̃ in malis inimicus. Nec ꝓsperitas quip¬
peamicũ indicat. nec aduersitas inimicũ celat: ꝗu&ille saepe
ꝓsperitatis nr̃ae reuerentia tegit: &iste ex confidentia aduersi¬
aegrpti dequa existi. ubiiaetosenune i nortoꝵ mort aquȩ du¬
cuntur in riguae: sed montuosa ẽ & cãpestris decaelo expectans
pliuias. Quã dñs ds̃ tuus sempinuisit: & oculi illius in eas aprin¬

Expanded text:
rofecerit innotescat, miro ordine cuncta dispensans, alios flarofecerit innotescat, miro ordine cuncta dispensans, alios flagellis deprimit, alios successibus fulcit. Et cum quosdam temporaliter deserit, in quorumdam cordibus quod malum lateat, ostendit. Nam plerumque ipsi vos miseros insequuntur, qui felices sine comparatione coluerunt. Cum enim quis positus in prosperitate diligitur, incertum valde est utrum prosperitas an persona diligatur. Amissio autem felicitatis interrogat vim dilectionis. Unde bene quidam sapiens dixin bonis amicus, et non absconditur in malis inimicus . Nec prosperitas quippe amicum indicat, nec adversitas inimicum celat, quia et ille saepe prosperitatis nostrae reverentia tegitur, et iste ex confidentia adversiAegypti de qua existi ubi iacto semine in hortorum morem aquae ducuntur inriguae sed montuosa est et campestris de caelo expectans pluvias quam Dominus Deus tuus semper invisit et oculi illius in ea sunt a prin
Abbreviated transcription (Latin):
cium pupillo & uiduae. amat peregrinũ & dãei uictũ aci
uestitũ. Etuos ẽgo amate peregrinos. ꝗa ipsi fuistis adue
rẽ ꝓximi dĩ amor nutritur. Namꝗamare dm̃ neglegit : ꝓ¬
fecto diligere ꝓximũ nescit. tunc plenius indĩ dilectione
ꝓficimꝰ . si in eĩdẽ dilectionis gremio prius ꝓximii caritate
lactamur Quia ergoa mordĩ amorẽ ꝓximigenerit: dicturus
ꝑlegẽ dnĩ diliges ꝓximũ tuũ. p̃misitdic̃s. diliges dnnĩ diñ cuũ:
Utuidelicx int̾ra pectoris nr̃i prius amorissiu radicẽ figeret:
quatinus ꝑramos post modũ dilectio sr̃iia germinaret. Et
crepat dicens. Qui ñ diligit frẽm suũ quẽ iidit dm̃que ñiuudit
quomodo pocest diligere: Quetam̃ diuinã lectio ꝑtimorẽ¬
nascit. sedinaffectu crescendo ꝑmutat᷑̃. Sepeuero omp̃s ds̃ ut
quantũ ꝗsq acaritate eĩ. ac ꝓximu longesit uł in ea quantũ ꝓ¬

Expanded text:
cium pupillo et viduae, amat peregrinum, et dat ei victum et cium pupillo et viduae, amat peregrinum, et dat ei victum et vestitum. Et vos ergo amate peregrinos, quia et ipsi fuistis advenrem proximi Dei amor nutritur. Nam qui amare Deum negligit, profecto diligere proximum nescit. Tunc plenius in Dei dilectione proficimus, si in ejusdem dilectionis gremio prius proximi charitate lactamur. Quia amor Dei amorem proximi generat, dicturus per legem Dominus: Diliges proximum tuum, praemisit dicens: Diliges ut videlicet in terra pectoris nostri, prius amoris sui radicem figeret, quatenus per ramos postmodum dilectio fraterna germinaret. Et increpat dicens: « Qui non diligit fratrem suum, quem videt, Deum, quem non videt, quomodo poaffectu crescendo permutatur. Saepe vero omnipotens Deus ut quantum quisque a charitate ejus ac proximi longe sit, vel in ea quantum p
Abbreviated transcription (Latin):
seruat suũ cor. qm̃ exipso uita ꝓcedit. Sedoxipsabona actiosua
quae in abscondito ẽ. circũ cisione ñ nunꝰ indiget utcu m ieiuno.
oruelemosinã facio. głam intrinsecus quȩr̃. Namsi inangulis
platearũ sto faciem demolior : Tuba ante mecano utuidear &
lauder abomnib: foris ꝗdem circũcisus appareo sedinmnundus
in corde ꝑmanens: poenas in suꝑ simulatȩ scĩtatis in curro . In e¬
xemplũ uidelic& sichemitarũ q̃ cũ patriareharũ cireũ cisionẽ
uiderent̃ imitati ꝗa ñ obdñi testam̃tũ sed obcausam fecere lu¬
xuriȩ : ñ modo nil ad quisiere mercedis: uerũ tertia die quan¬
do grauissimꝰ dolor est uulnerũ. int̃suȩ ciuitatis perire ruinas
Taler nãque obliti ꝓpheticȩ monitionis circũ cidimini dño&
auferce p̃putia cordiũ ur̃oꝵ. ubi tempus resurrectionis in¬
gruerit euacuatis quib considebant uirtutibus in inortẽ

Expanded text:
servat cor suum, quoniam ex ipso vita procedit. Sed et ipsa bona actio sua servat cor suum, quoniam ex ipso vita procedit. Sed et ipsa bona actio sua quae in abscondito est, circumcisione non minus indiget, ut cum jejuno, oro, eleemosynam facio, gloriam intrinsecus quaeram. Nam si in angulis platearum sto, faciem demolior, tuba ante me cano, ut videar et lauder ab hominibus, foris quidem circumcisus appareo; sed immundus in corde permanens, poenas insuper simulatae aequitatis incurro. In exemplum videlicet Sichemitarum, qui cum patriarcharum circumcisionem viderentur imitari, quia non ob Domini testamentum, sed ob causam fecere luxuriae, non modo acquisiere mercedes, verum tertia die quando gravis vulnerum dolor est, inter suae civitatis periere ruinas. Tales namque obliti propheticae admonitionis. Circumcidimini Domino, et auferte praeputia cordium vestrorum, ubi tempus resurrectionis ingruerit, evacuatis quibus confidebunt virtutibus, sed in mortem
Abbreviated transcription (Latin):
quã ueritas euangelii nob̵ cõm̃dat exprimit᷑.
hoc est custodiamentis & abstinentia rerũ inlicitarũ.
postquã luxuriã acarne extinguitis. & iã suꝑ fluas eagitationes
resecate. Neno sane cũcircũ cisionẽ p̃dicari audierit. unius
solũ membri continentiã autumet imperari. Quasi uł a fornica¬
tione tutũ uellicito matrimonio tẽperant.  uł uirginitate glo¬
riosum existere absq aliarũ uirtutũ adiectione sufficiat: & ñ
omniũ potius quos corde uł opere gestamus sensuum castigationẽ
p̃cipi. Ham& moyses mundissima dĩ uerba suscipiens. incircũ
Illeitaq uera circũ cisione mundatus est: ꝗobttirat aures suas
neaudiat sanguinẽ : & claudit oculos suos neuideat malum.
Quicustodit uias suas delinquat in linguasua: & adtendit sibi
negrauet᷑ coreiꝰ incrapula & ebrictate : ꝗ donec suꝑẽ alitus
interinnocentes inanus suas. & ab omniuia mala ꝓhibst̃ pedessuos
ꝗsu ꝑ om̃a castigat corpussuũ & seruituti subicit. ominiq custodia

Expanded text:
quam veritas Evangelii nobis commendata, exprimitur: hoc est, custodia mentis et abstinentia rerum illicitarum. Postquam luxuriam a carne exstinguitis, etiam superfluas cogitationes imici . Nemo sane cum circumcisionem praedicari audierit, unius solum membri continentiam autumet imperari, quasi vel a fornicatione tutum, vel licito matrimonio temperanter utentem, vel virginitate gloriosum existere, absque aliarum virtutum adjectione sufficiat, et non omnium potius, quos corde vel corpore gestamus, sensuum castigationem praecipi. Nam et Moyses mundissima Dei verba suscipiens, incircumcIlle itaque vera circumcisione mundatus est, qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem , et claudit oculos ne videat malum, qui custodit vias suas ne delinquat in lingua sua , et attendit sibi ne gravetur cor ejus in crapula et ebrietate , qui, donec superest halitus inter innocentes manus suas , et ab omni via mala prohibet pedes suosigat corpus suum, et servituti subjicit, omnique custodia
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sacrificiũ uesꝑtinũ. Quia enĩ redemptornr̃ uxta mundi
finẽ uim ꝑsequentiũ ꝑtulit: senet ipsũ ꝓ nob sacrisiciũ ues ꝑtinũ¬
deidit. Populo ergorey missionis t̃rã intracuro pluua tẽporiua
& serotina inmunere promittit᷑ : qđ nos factũ spłiter iamui¬
demus. Temporiuã quippe pluuã dedit qa electis suis prior
tẽpore legis intellectũ contulit. Serotinã quoq pluuã tribuit:
ꝗa p̃dicare dieb ultimis in carnationis sue mysteriũ ferit. Qundo¬

Expanded text:
rum, sacrificium vespertinum. » Quia enim Redemptor noster juxta mundi finem vim persequentium pertulit, semetipsum pro nobis sacrificium dedit. Populo ergo repromissionis terram intraturo, pluvia temporaet serotina in munere promittitur, quod nos factum spiritualiter jam videmus. Temporaneam quippe pluviam dedit, quia electis suis priori tempore legis intellectum contulit; serotinam quoque pluviam tribuit, quia praedicari diebus ultimis incarnationis suae mysterium fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
seriptũ est. Mandabo nubib nepluant suꝑeã imbrẽ. Quib &e¬
potu scãe p̃dicationis in rigam: cũ uera humilitate ariditatẽ nr̃i
cordis agnoscinꝰ. Vnde recte dõ ꝑps almustã dr̃. Anima nica
sic̃ t̃ra sine aquatibi. His doctrine fluentis in fundi ꝓphetanos
ad monet dic̃s Sitientes uenite ad aquas. Quidũ extrema parti
iam scłi uerba scaẽ p̃dicationis accipimꝰ. quasi pluuia serotina

Expanded text:
ne pluant super eam imbrem. Quorum sanctae praedicationis verbo irrigamur, cum vera humilitate ariditatem nostri cordis agnoscimus. Unde recte per Psalmistam dicitur: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . His doctrinae fluentis infundi propheta nos admonet dicens: Sitientes, venite ad aquas . Qui dum extrema parte jam saeculi verba sanctae praedicationis accip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd ã uero fideles &bomi.: &iam sic ñutiq ilis dat̃ tr̃a ꝓmissionis
ꝗnesciunt dextrã aut sinistrã : ut hocsic intellegam: Quasi non
offenderint dm̃. Nam & patres eo&. ꝗ mortuis nec in eadẽ terrã
intrare ꝑmissis . tales inueniunt᷑ fuisse utineis eent ꝗdã & iam
peccata cõmemorat. Si miles quippe istos parentib suis ita eui¬
dentius doc& etista scriptura deutero nomii: qđ sequent̃ ad¬
iungit & dic̃  inchoreb exacerbastis dñm. Vlbicete illi exa¬
cerbauer ꝗ propterea demalo merito suo ñ s̃ int̾rã ꝓmissiunis

Expanded text:
quidam uero fideles et boni, etiam sic non utique illis datur terra promissionis, quidam uero fideles et boni, etiam sic non utique illis datur terra promissionis, qui nesciunt dextra aut sinistra, ut hoc sic intellegamus quasi non offenderint deum. nam et patres eorum, qui mortui sunt nec in eandem terram intrare permissi sunt, tales inueniuntur fpeccata commemorat: « Similes quippe estis parentibus vestris. » Ita evidentius docet, ut ista scriptura Deuteronomii quod consequenter adjungit et dicit: « Et in Choreb exacerbastis Dominum. » Ubi certe illi exacerbaverunt, qui propterea de malo merito suo non sunt in terram promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
extinguit quã sentiat᷑. utricius p̃uenta morte. ner tristitiã inducat
morituro. Signisicant auchi uarii serpentes diuersas scis mati¬
ds̃ tuus deilerit tibi trã hanc optimã in possessionẽ : cũ durissimȩ
ceruicissis populus. Mem̃to & neobliuis caris. quomodo a dira¬
Scundiã ꝓuocaris dnm̃ dm̃ tuũ in solitudine. Exeodie quoes egres¬
sus exegopto usq ad locũ istũ. semꝑ aduersus dnm̃ c̃tendisti:¬
dextrã aut sinis trã. Ecce iamdura ceruice appellant᷑. Vnde
uidendũ est. illud in sacram̃to eedictũ. ñ qđ istoꝵ. merita com¬
mendata sint. Nam neꝗs existimet subito istos uitu perabiles
factos. ꝗ merito fuissent ante laudati: paulo post eis dr̃ Mema
esto neobliuis caris quando exacerbastidnm dm̃ tuũ indeserto
exquadie existis de t̾ra exypti donec uenistis in locũ huncin¬
creduli ꝑseueratis inhis quȩ addnm. Qđ si quidã eoꝵ tales erant

Expanded text:
exstinguit quam sentiatur, ut citius praeventa morte nec tristitiam inducat exstinguit quam sentiatur, ut citius praeventa morte nec tristitiam inducat morituro. Significant autem hi varii serpentes diversas schismatiDeus tuus dederit tibi terram hanc optimam in possessionem cum durissimae cervicis sis populus memento et ne obliviscaris quomodo ad iracundiam provocaveris Dominum Deum tuum in solitudine ex eo die quo es egressus ex Aegypto usque ad locum istum semper adversum Dominum contendistidextera aut sinistra. ecce iam dura ceruice appellantur. unde uidendum est illud in sacramento esse dictum, non quod istorum merita commendata sint. nam ne quis existimet subito istos uituperabiles factos, qui mento fuissent ante laudati, paulo post eis dicitur: memor esto, ne obliuiscaris quanta exacerbasti dominum deum tuum in deserto: ex qua die existis de terra Aegypti, donec uenistis in locum hunc, increduli perseuerabatis quae ad dominum. quodsi quidam eorum tales erant,
Abbreviated transcription (Latin):
cerimonias ꝗdã hanc distantiã ee uoluer̃: ut mandata nomina
rent x uerba legis quae induab: tabulis lapideis. scripta suerant
iudicia uero quae postdatã legẽ ꝓpt̃ obseruantiã iusticiae dñs
ꝑ moysen diuersis temporibus populo uidaico loquendo acei¬
piendo c̃stituit: quȩ inlibro exodi ustificationes appellant̃.
pars desacramento diuinitatis sit dĩ. secunda aut̃ quae con¬
gruit legi naturali que int̃ dic̃ percatũ. tertia uero legis faccox
idẽ sabbata neomenie & circũ cisio. & c&̃. Quieduxte detera
egr pti dedomo seruitutis. & ductor fuit insolitudine magna
atii: t̃ribili inquaerat serpens flatu ad urens & scorpio addipsa
x nulle onmino aquae & c&̃. Dipsagenus aspidis e. quaelatine si¬
tula dr̃. Quia quẽ momor derit. sitiperit. Huius serpentis tanta
exiguitas ex fert̃. utcũ calcatur ñ uideat. Cuius uenenũ ante

Expanded text:
caeremonias, quidam hanc distantiam esse voluerunt, ut mandata nominentur caeremonias, quidam hanc distantiam esse voluerunt, ut mandata nominentur decem verba legis quae in duabus tabulis lapideis scripta fuerant; judicia vero, quae post datam legem propter observantiam justitiae Dominus per Moysen diversis temporibus populo Judaico, loquendo ac praecipiendo constituit, quae in libro Exodi justificationes appellantur. pars de sacramento divinitatis sit Dei, secunda autem quae congruit legi naturali, quae interdicit peccatum. Tertia vero legis factorum, id est sabbata, neomeniae, etc. » « Qui eduxit te de terra Aegypti, de domo servitutis et ducatque terribili, in qua erat serpens flatu adurens, et scorpio ac dipsas, et nullae omnino aquae, etc. » Dipsas genus aspidis est, quae Latine situla dicitur, quia quem momorderit, siti perit. Hujus serpentis tanta exiguitas esse fertur, ut cum calcatur, non videatur, cujus venenum ante
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ipsaueritas carnẽ meã & bibit sanguinẽ meũ. hab&
uitã aet̾nã. Hanc ergo ñ hab& ꝗistũ panẽ ñ manducat. nec
istum sanguinẽ buibit. Nam tẽ poralẽ uitã sine illo uteũq ho¬
numquã quae scĩs ꝓmittitur. Aliter. Illud qđ dic̃ ñ in solo pane
uiuit homo sedi nomni uerbo qđ ꝓcedit deore dĩ. signisicat ge¬
minã nite naturȩ substantiã. Homo enĩ ex corpore & anima
tat. si tam̃ ipseẽ homo incorpore xpĩ & infide uiuit filuidĩ. Et
id eo dt̃ uestim̃tũ eĩ uetustate ñ deficere: ꝗa noui hominis c̃uersatio
in nouitate uitȩ deb& ꝑmanere. Cuiuis pes ñerit subtritus qđ
gressus bonoꝵ operũ eĩ seruatur in lesus. ꝗa scriptura teste no¬
uit dñs uiã iustoꝵ & it̃ impioꝵ peribit. Obserua & caue nequando
obliuis caris dñi dĩtui & neglegas mandataeĩ. atq uidicia & cerimo¬
nias quas ego p̃cipiotibi hodie. & rełq. Int̾mandata atq uidicia &

Expanded text:
eam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. » Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit. Nam temporalem vitam sine illo utcunque hotitur. Aliter: Illud quod dicit: « Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei , » significat geminam naturae nostrae substantiam. Homo enim ex corpore et anima tat; si tamen ipse est homo in corpore Christi, et in fide vivit Filii Dei. Et ideo dicit vestimentum vetustate non deficere, quia novi hominis conversatio in novitate vitae debet emanare, cujus pes non erit subtritus, quando gressus bonorum operum servatur illaesus, quia Scriptura teste: « Novit Dominus viam justorum, et iter impiorum peribit . » « Observa et cave, ne aliquando obliviscaris Domini Dei tui, et negligas mandata ejus atque judicia, et caeremonias quas ego praecipio tibi hodie, etc. » Inter mandata et judicia atque
Abbreviated transcription (Latin):
qđ utrasq tabulas. idẽ & priores & secundas ds̃ hiclegit᷑ scrip¬
sisse ñ homo. Sedsi inipso quoq exodo uerbadĩ legant̾ ubi ui¬
bet easdẽ tabulas secundas excidi a moysẽ: nihil aliud inue¬
nitur. quã ipsũ dm̃ seeasdẽ ꝓmisisse scripturũ. Nãita scripiũẽ.¬

Expanded text:
quod utrasque tabulas, id est, priores et secundas, Deus hic legitur scripquod utrasque tabulas, id est, priores et secundas, Deus hic legitur scripsisse, non homo. Sed si ipso quoque in Exodo verba Dei legantur, ubi jubet easdem tabulas secundas excidi a Moyse, nihil aliud invenitur, quam ipsum Deum se easdem promisisse scripturum. Nam ita scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
tes tam̃ta significata. eẽ. diximꝰ. utinueteri testam̃to lex cõ¬
m̃daretur : tãquã opus dĩ. ubi homo nihil fecerit: eo qđ lex
ñtimore. quae caritas gratia ẽ testam̃ti noui. Ideo insex undis
tabulis homo legit̃ scripsisse uerbadĩ: ꝗa homo pocest facere
opus legis ꝑ caritatẽ iustitiae: qđ ñ potest ꝑtimorẽ poenȩ. Nunc
ergocis legit᷑ indeutero nomio desecundis tabulis. ita dictũ &
excidi duas tabulas ita dictũ sic̃ priores. & ascendi in montẽ
& duȩ tabulȩ induabus manibus meis. & scripsit in tabulis
scđm scripturã priorẽ & uerba. Hon enĩ ait & scripsi sed
scripsit hocẽ ds̃ sicut paulo ante dixerat uerbadĩ sibi dicta
excide tibi duas tabulas lapideas quẽ ad modũ priores. & ascen¬
de dilme inmontẽ & facies tibi arcã ligneã & scribã intabulis
uerba quae erant intabulis priorib: discutienda nascit̃ quȩstio:

Expanded text:
testamenta significata esse diximus, ut in uetere testamtestamenta significata esse diximus, ut in uetere testammendaretur tanquam opus Dei, ubi homo nihil fecerit, eo quod lex aritatem justitiae fit, non timore: quae charitas gratia est Testamenti Novi. Ideo in secundis tabulis homo legitur scripsisse verba Dei, quia homo potest facere opus legis per charitatem justitiae, quod non potest per timorem poenae. Nunc ergo cum legitur in Deuteronomio de secundis tabulis, ita dictum est: « Et excidi duas tabulas lapideas sicut priores, et ascendi in montem, et duae tabulae in manibus meis, et scripsit m scripturam, decem verba. » Non enim ait, et scripsi, sed scripsit: hoc est, Deus, sicut paulo ante dixerat, verba Dei sibi dicta: Excide tibi duas tabulas quemadmodum priores, et ascende ad me in montem, et facies tibi arcam ligneam, et scribam in tabulis verba quae erant in tabulis prioribus. Discutienda nascitur quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est dñs aduos in monte demedio ignis quando populus
petente quaegesta s̃ eũ in exodo ubi primũ hace dicta & facta¬
narrant᷑ ita sit scriptũ. Et dixit dñs ad moysen scribe
tibi uerbahaec. Etenĩ inuerbis his posui tibitestam̃tũ &
isrł. Eterat ibi moyses in conspertudñ Xldieb & xl¬
noctibus. Panẽ ñ manducauit & aquã ñbibit: & scripsit
intabulis uerbatestam̃ti x uerba. Cumergo in exodo ipse
moyses intabulis decẽ legis uerba scripsisse narret᷑. quo¬
modo hic indeutero nomio ds̃ intabulis eadẽ uerba scrip¬
sisse recolit᷑.: Deniq illud qđ est in exodo cũ transeunt̃
tractaremꝰ: & ꝗd nob̵ in ea differentia uisũ fuerit litteris
mandarem: Curpriores tabulȩ quae c̃tritȩs̃ digitodĩ scriptȩ
referant̃. Secundas aut̃ tãdiu in arca tub naculoq mansu¬
ras ipse moyses scripsisse dicat᷑. itaꝑhanc differentiã duo

Expanded text:
locutus est Dominus ad vos in monte de medio ignis quando populus locutus est Dominus ad vos in monte de medio ignis quando populus petente quae gesta sunt, cum in Exodo ubi primum haec dicta narrantur, ita scriptum sit: « Et dixit Dominus ad Moysen: Scribe tibi verba haec. Etenim in verbis his, posui tibi testamentum et Israel. Et erat ibi Moyses in conspectu noctibus; panem non manducauit et aquam non bibit, et scripsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba. cum ergo in Exodo ipse Moyses in tabulis decem legis uerba scripsisse narretur, quomodo hic in Deuteronomio deus in tabulis eadem uerba scripsisse recolitur? Denique illud quod est in Exodo cum transeunter tractaremus et quid nobis in ea differentia uisum fuerit litteris mandaremus, cur priores tabulae, quae contritae sunt, digito dei scriptae referantur, secundas autem tamdiu in arca tabernaculoque mansuras ipse Moyses scripsisse dicatur, ita per hanc differentiam duo
Abbreviated transcription (Latin):
Xl dies & totidẽ noctes: dedit mihidñs duas tabulas lapideas
tabulas fuederis : dixitq mihi. Surge & descende hinccito:
ꝗa populus tiuis quos eduxisti deegrꝰpto. deseruer uelocit̃
uiã quã demonstrastieis. fecer̃q sibi c̃flatile. & c&̃. Cõme¬
morat ergo hic moyses quomodo tabulas legis scriptas .X.
mandatis ad nõ acceperit: & de inde narrat quomodo hoc per¬
catũ populi eas c̃triuerit: & qualit̃ iterũ ieiunans atq: orans
impetrauerit alias tabulas c̃scriptas. Sedhic nascit ñ c̃tẽnanda
questio. Scriptũ ẽ enĩ sic. Intẽpore illo dix dns adme. Dolacibi
duas tabulas lapideas scriptasicut priores fuer. & ascende
adme inmontẽ faciesq arcã ligneã & scribã intabulis
uerbia quae fuer̃ inhis quasante c̃fregisti: ponesq eas in arca.
Feciigit̃ arcã delignis septhi. Cumq dolassẽ duas tabulas
lapideas instarprioꝵ: ascendi in montẽ habens eas inmanib
Scripsitii: in tabulis iuxta ud qđ prius scripserat uerba ͤ que

Expanded text:
 dies et totidem noctes dedit mihi Dominus duas tabulas lapideas tabulas foederis dixitque mihi surge et descende hinc cito quia populus tuus quos eduxisti de Aegypto deseruerunt velociter viam quam demonstrasti eis feceruntque sibi conflatile morat ergo hic Moyses quomodo tabulas legis scriptas decem mandatis a Domino acceperit, et inde narrat quomodo ob peccatum populi eas contriverit, et qualiter iterum jejunans atque orans impetraverit alias tabulas conscriptas. Sed hic nascitur non contemnenda quaestio. Scriptum est enim sic: « In tempore illo dixit Dominus ad me: Dola tibi duas tabulas lapideas sicut priores fuerunt et ascende ad me in montem faciesque arcam ligneam et scribam in tabulis verba quae fuerunt in his quas ante confregisti ponesque eas in arca feci igitur arcam de lignis setthim cumque dolassem duas tabulas lapideas instar priorum ascendi in montem habens eas in manibus scripsitque in tabulis iuxta id quod prius scripserat verba decem quae
Abbreviated transcription (Latin):
deira : homicidia . clamor & indignatio. De tristitia : ranca
pusillanimitas. amaritudo desperatio. Deaccidia otiositas
somnolentia. in portunitas. inqui etudo. ꝑuagatio. in stabilitas
m̃tis & corporis. uerbositas & curiositas. Decenodoxia c̃¬
tentiones. hereses iac tantia: ac p̃sumptio nouitatũ. De suꝑ¬
bia: c̃ temptus. inuidia. in obedientia blasphemia. murmu¬
ratio detractio aliaq quãplurima similia. Quae cũsiñ multo
maioris numeri quã uirtutes : deuictis tam̃ illis septẽ princi¬
acꝑ petua parit̃ cũ his int̾netione delentur. Qđ aut̃ hae
pestes & iam roͦbustiores siq̃mani feste naturȩ ipsius in puȩ¬
natione sentimus. Forcuis enĩ militat in membris nr̃is obler
tatio carnaliũ passionũ. quãstudia uirtutũ. quaenisi sũma c̃¬
tritione cordis & corporis ñ adꝗruntur. Qđ uero istarũ ꝑni¬
tios arũ gentiũ regiones salubriter possidere p̃cipim̃ : ita in¬

Expanded text:
de ira, homicidia, clamor, et indignatio; de tristitia, rancor, de ira, homicidia, clamor, et indignatio; de tristitia, rancor, pusillanimitas, amaritudo, desperatio; de acedia, otiositas, somnolentia, importunitas, inquietudo, pervagatio, instabilitas mentis et corporis, verbositas et curiositas; de cenodoxia, contentiones, haereses, jactantia ac praesumptio novitatum; de superbia, contemptus, invidia, inobedientia, blasphemia, murmuratio, detractio, aliaque quam plura simaioris numeri quam uirtutes, deuictis tamen illis octo princiac perpetua pariter cum his internecione delentur. Quod autem hae pestes etiam robustiores sunt, manifeste naturae ipsius impugnationtatio carnalium passionum quam studia virtutum: quae nisi summa contritione cordis et corporis non acquiruntur. Quod vero istarum perniciosarum gentium regiones salubriter possidere praecipimur, ita in
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Quoꝵ unũ ẽ. uelox & timidũ cũ in firmitate idẽ lepus:
Alud aut̃ debile ꝗdẽ sed rapax & bestiale atq mortiferũ di¬
sanguinẽ. Timidi aut̃ quantũ & infirmi filii uideoꝵ sint.
uox diuina ostendit cumdicit. Vecordibus trepidis & ma¬
nibus remissis. Iniustitia aut̃ quanta & feritas apudeos
erat: audiesaiam dicentẽ. Quomodo facta ẽ meretr ix ciuitas
sidelis plena uidicii : Iustitia habitauit in ea: nunc aut̃ homicide
hos suẽ dic̃ eẽ inmundũ: qr diuidit ungulã & ñ ruminat. Qui
ergo sint ꝗemulent᷑ acꝓpterea illũ comederedicunt᷑: petrum
expositorẽ & magistrũ suscipe. Cum quippe ꝗhab& scientiã
diuinoꝵ. sedñ illa beneutit actionibq. in congrius eã polluit.
uitaeq inmundȩ semetipsũ tradidit suẽ &iã ipse a ppella¬
uit dic̃s. Melius suis set eis ñ c̃ognoscere iuiã iustia&e: quã

Expanded text:
lis ; quorum unum est velox et timidum cum infirmitate, id est, lepus; lis ; quorum unum est velox et timidum cum infirmitate, id est, lepus; aliud autem debile quidem sed rapax, atque bestiale, atque mortiferum disanguinem . » Timidi autem quantum et infirmi filii Judaeorum sint, vox divina ostendit cum dicit: « Vae cordibus trepidis, et manibus remissis. » Injustitia autem quanta et feritas apud eos erat, audi Isaiam dicentem: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis plena judicii? Justitia autem habitavit i. Post hos suem dicit esse immundum, quia dividit ungulam et non ruminat. Qui ergo sint qui aemulentur ac propterea illum comedere dicuntur. Petrum expositorem et magistrum suscipe: eum quippe qui habet scientiam divinorum, sed non illa bene utitur, actionibusque incongruis eam polluit, vitaeque immundae semetipsum tradidit, suem etiam ipse appellavit dicens: Melius fuisset eis non cognoscere viam justitiae, quam,
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ ruminat in mundaerit. Carnib eoꝵ ñuescemini. & cada¬
uera ñ tangetis. Camelus ẽ uideus tumens ꝑsuꝑbiã : quale scribȩ
sunt & pharisei ad quos dicebat dñs: liquantes culieẽ camelũ aũt¬
in legis luterae gloriant᷑ meditatione. & incultu sabbati purisi¬
cationisq & sacrificioꝵ aliorũq similiũ. Vngulã aut̃ ñ diuidunt
ea que abeis comedunt᷑ neq discernunt a spũ litterã: & ꝓpt̾ea
eoꝵ scientia in munda est. Tales s̃ & ꝗ lẽporẽ comedunt & ꝗerro¬
grill ũ. Ruminant enĩ ox ipsa: sedungulã ñ diuidunt. In popu¬
lariaũ multitudine iudeꝵ. utrũq accipit᷑. Debilia quippe
animalia haecdicunt᷑ : testante dđ & salomone utrorũq ani
maliũ debilitates ꝗdẽ cũ ait. Lepusculus plebs inualida : posuit
inpetra cubilesibi. đd uero petra resugiũ erinaciis siue cp̃rogril¬

Expanded text:
et non ruminat, immunda erit. Carnibus eorum non vescemini, et cadaet non ruminat, immunda erit. Carnibus eorum non vescemini, et cadavera non tangetis. » Camelus est Judaeus tumens per superbiam: quales Scribae sunt et Pharisaei, ad quos dicebat Din legis litterae gloriantur meditatione, et in cultu sabbati, purificationisque et sacrificiorum, aliorumque similium; ungulam autem non dividunt, ea quae ab eis comeduntur, neque discernunt ab spiritu litteram, et propterea eorum scientia immunda est. Tales sunt et qui leporem comedunt, et qui chirogrillum; ruminant enim et ipsa, sed ungulam non dividunt. In populari autem multitudine Judaeorum utrumque accipitur, debilia quippe esse animalia haec dicuntur, testante David et Salomone utrorumque animalium debilitates. Salomon quidem cum ait: Lepusculus plebs invalida posuit in petra cubile sibi ; David vero: Petra refugium erinaciis sive chirogril
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ quicquid adõ institutũ est mundũ eẽ. & in ipsa institu¬
tionis auctoritate purgatũ. Quidergo est.: Inanimalib:
igitur mores pingunt᷑ humani : & actus & uoluntates: ex
ꝗbus ipsi fiunt mundi ił inmundi. ł  aec itaq munda ẽẽ
dicit. Omne inquit qđ hab&& diuisã ungulã & ruminat
inpecorib comedecis. Qđ cũ diceret. ñ pecora sed mores ho¬
dunt: qr duo testam̃ta legis & euangelioꝵ credentesse firmo
gressu innocentiae iustitiae questatuunt. Itẽ iudȩi ruminant
ꝗd ẽ uerba Eegis set ungulã ñ sindunt: hocẽ qđ nec duo testa m̃ta
recipiunt. nec in patre & siliiꝰ fidei suȩgressũ statuunt: ꝓpterer
inmundi habentur. Heretici quoq lic & ungulã findant: in
patrẽ & filium credentes & duo testam̃ta recipientes qr doctri¬
nam ueritatis inore ñ ruminat: nihilominus & ipsi in mundis.¬
Dehis aut̃ quȩ ruminant & ungulã ñ sindunt: haec comedere
dunt ungulã in munda er̃ uob̃. Sus quoq qm̃ diuidit ungulam

Expanded text:
dum est, quidquid a Deo institutum est mundum esse, et in ipsa institutionis auctoritate purgatum. Quid ergo est? in animalibus igitur mores pinguntur humani, et actus, et voluntates, ex quibus ipsi fiunt mundi vel immundi. Haec itaque munda esse dicit: Omne, inquit, quod habet divisam ungulam et ruminat in pecoribus, comedetis. Quod cum diceret, non pecora sed mores hodunt, quia duo Testamenta, Legis et Evangeliorum, credentes, se firmo gressu innocentiae justitiaeque statuunt. Item Judaei ruminant quidem verba Legis, sed ungulam non findunt, hoc est, quod nec duo Testamenta recipiunt, nec in Patrem et Filium fidei suae gressum statuunt, propterea immundi habentur. Haeretici quoque, licet ungulam findant, in Patrem et Filium credentes, et duo Testamenta recipientes, sed quia doctrinam veritatis in ore non ruminant, nihilominus et ipsi immundiDe his autem quae ruminant et ungulam non findunt, haec comedere dunt ungulam, immunda erunt vobis. Sus quoque, quoniam dividit ungulam
Abbreviated transcription (Latin):
& extora animatua aediliges ꝓximũ tuũ tamquã tripsum
nhis duobus pceptis totalex pendet & om̃s ꝓphetȩ: finis itaq
pcepti est dilertio etea gemina : idẽ dĩ& ꝓxcimi. Qđsite tocũ
intellegas. idẽ aniniũ & corpus & ꝓximũ tuũ idẽ animam
diligendarũ genus inhis duobus p̃termissũest. Cũeni p̃currat
dilectio dĩ eius dilectionis modus p̃scriptus apparet. Ita ut
cetera inillũ c̃ sluant dedilectionetua nihildictũ uidetur.
S edeũ dictũ est diliges ꝓxcimũ tuũ tamquã teipsũ simul & tui
abste dilectio n pter missaest. Ille aut̃ iuste & scĩe uiuit ꝗrerũ
integer destimatorẽ. Ipseẽ aut̃ gordinatã hab& dilectio¬
nem. neaut diligit qđ ñ est diligendũ. aut ñdiligat qđ diligendũ¬
est. aut amplius diligat qđ minus diligendũ ẽ. aut aeque dili¬
gat. qđ uł minꝰ uł amplius diligendũ ẽ. aut ninꝰ uł amplius

Expanded text:
tota mente tua, et: diliges proximum tuum tamquam te ipsum: tota mente tua, et: diliges proximum tuum tamquam te ipsum: in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. finis itaque praecepti est dilectio, et ea gemina, id est dei et proximi. quod si te totum intellegas, id est animum et corpus, et proximum totum, id est animum diligendarum genus in his duobus praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, ejus dilectionis modus praescriptus appareat, ita ut caetera in illum confluant. De dilectione tua nihil dictum videtur; sed cum dictum est: « Diliges proximum tuum tanquam te ipsum, » simul et tui abs te dilectio non praetermissa est. Ille autem juste et sancte vivit, qui rerum integer aestimator est. Ipse autem qui ordinatam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod est diligenduest aut amplius diligat quod minus diligendum est aut aeque diligat quod uel minus aut amplius diligendum est aut minus uel amplius
Abbreviated transcription (Latin):
ominimodo ex tota anima diligitur dr̃ Non enĩ caro sine anima
concupiscit: quã uis caro concupiscere dicat᷑: ꝗa carnalit̃ anima
Ic̃cupiscit: quãius caro Tuncerit iustus sine ullo omnino pec¬
cdto qͥa nulla lexerit in membris ẽ repugnans legi m̃tis eius
sed prorsus totocorde tuta anima totam̃te diligit diñ qđ est
primũ sũmũq p̃ceptũ. Curergo ñ pciperetur homini ista
ꝑfextioquã us eã in hac uita ñ habeat:: Nonenĩ recte cur
ritur : si quo currendũ est nesciatur. Quomodo aut̃ sciretur
sinullis pceptis ostenderet᷑. Sic ergo curramꝰ ute onp̃hendam̃.
quidẽ currunt sedunus accipit palmã. Curram: credendo
&sperando desiderando. Curramus corpus castigando & e¬
lemosinis in bonis dandis malisq ignoscendis hilarit̃ & excor¬
de faciendo & currentium uires ut adiuuenturorando : &
sucaudiamus p̃cepta ꝑfectionis. necurrere neglegamꝰ ad plenitu¬

Expanded text:
omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato, quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi mentis eius, sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diliget deum, quod est primum summumque praeceptum. cur ergo non praeciperetur homini ista perfectio. quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim reritur, si quo currendum; est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo curramus, ut comprehendamquidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo et sperando, desiderando; curramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando, et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatis fides cõmendat᷑ in eo qđ dic̃. diliges dnm̃ dm̃ tuũ
extoto cordetuo & extota animatua & extota uir ture tua. Sed
haec ꝑfectio caritatis in specie ẽdecoris di. ubi c̃ditorẽ nr̃m uide¬
bimus. sicutiẽ. Nunc ipsius cursus reccitudine & ꝑfectione ten¬
damus castigando corpus nr̃m & seruituti subiciendo &x elemo¬
sin& indaudis bene ficis & dimittendis quae in nob s̃ cõmissa
pereatis hilart̃ & excorde &orationib indesinent̃ instando. &
haco faciendo indoctrina sana quaȩ dificat᷑ fides reeta.: spes firma
&es pereur selq̃ uideat teneat᷑ q succedit. Caritas autẽ quae inhis
tribus maior est: ñ auferat sed augeat᷑ oximpleat̃ contẽplata qđ
credebat & qđ sperabat indepta. Inqua plenitudine caritatis:
p ceptũ illud implebitur. Diliges dnmdm̃tiũ. ex toco cordetuo
& ex tota anima tua & ex tota mentetua. Namcũẽ. adhuc
aliquid carnalis c̃cupiscentiae qđ uł c̃tinendo frenetur. ñ

Expanded text:
s commendatur in eo quod dicit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua. » Sed haec perfectio charitatis in specie decoris est Dei ubi conditorem nostrum videbimus sicuti est. Nunc ipsius cursus rectitudine et perfectione tendamus: castigando corpus nostrum et servituti subjiciendo, et eleemosynis dandis, et dimittendis quae in nobis sunt commissa peccatis, hilariter et ex corde et orationibus indesinenter instando, et haec faciendo in doctrina sana, qua aedificatur fides recta, spes firma, et speretur, sed quae uideatur teneaturque, succedet, caritas autem, quae in his tribus maior est, non auferatur, sed augeatur et impleatur contemplata quod credebat et quod sperabat indepta. in qua plenitudine caritatis praeceptum illud implebitur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non
Abbreviated transcription (Latin):
ait Auferã auob corlapideũ. & dabo uob corcarneũ. Vnde¬
ce apłs ait. Nonintaluilis lapideis: seidintabulis cordis car¬
nalibus. Neq eñ hoc tabulȩ carnales uolunt utrarnalit̃
sapiamus. Sed quia inconparatione lapidis ꝗsine sensu est
caro sentit: ideireo ꝑlapidis duritiã significa tũ est cornon
intellegens: & ꝑcarnis sensibilitatẽ significant ũ est corintel¬
medio ignis loꝗtur si c̃ nos audiuimꝰ & possit uiuere : tuma¬
gs accede & audi cuncta quae dixerit dñs di nrtibi : loque¬
risa aidnos: &e nos audientes faciemus ea. Quodeũ audisset
dñs ait adme. Rudiuocẽ uerboꝵ populi huuis quȩ locuti sunt
tibi Pene om̃as locuti. Quis det talem eos habere mentẽ
uttimeant me & custodiant uniuersa mandata mea i nomni
bit eẽ sie cor eoꝵ ineis. ut timeant me & custodiant mandata
mea : Anhic clã uult intellegi grãsua concedi hoc benefi¬
cium uit sit in hominib uistitiadĩ exside ñ quasi ꝓpria uelut

Expanded text:
or lapideum, et dabo eis cor carneum . 2. Unde Apostolus: Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Neque enim hoc tabulae carnales volunt, ut carnaliter sapiamus, sed quia in comparatione lapidis, qui sine sensu est, caro sentit, idcirco per lapidis duritiem significatum est cor non intelligens, et per carnalem sensibilitatem significatum est cor intelmedio ignis loquitur, sicut nos audivimus, ut possit vivere? Tu magis accede, et audi cuncta quae dixerit Dominus Deus noster tibi: loquerisque ad nos, et nos audientes faciemus ea. Quod cum audisset Dominus, ait ad me: Audi vocem verborum populi hujus, quae locuti sunt tibi: Bene omnia sunt tibi locuti. Quis det talem eos habere mentem, ut timeant me, et custodiant universa mandata mea in omni et esse sic cor eorum, ut timeant me, et custodiant mandata mea? » An hic clam vult intelligi gratia sua concedi hoc beneficium, ut sit in hominibus iustitia dei ex fide non quasi propria uelut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗtransire uolum̃ ꝑhunc mundũ. ut ꝑuenire possiniꝰ ad t̃rã scam̃
quae rȩꝓmissa ẽ sc̃is & mittimꝰ uerbis pacificis adseon: ꝓmit¬
tentes. ñ nos habitaturos int̾ra eĩ nec moraturos cũeo: sedtran¬
situros tantũ modo & incessuros uia regali. nec declinaturos
usquã neq inagrũ neq inumeã : sedner delacu aquã bibituros.
nuntiauoñ. Recordetur unus ꝗsq sideliũ cũ primũ uenit ad
aquas baptismi cũ signacula fidei prima suscepit & ad funtem
salutaris accessit : ꝗbus tuncibi usus sit uerbis & quid denuntia¬
uerit diabolo. Nonse usurũ pompis eĩ : neq operib eĩ. Neq
ullis ominino seruitus eĩ acuoluntatib pariturũ. Et hoc est qđ

Expanded text:
possimus ad terram sanctam quae repromissa est sanctis; et mittimus verbis pacificis ad Seon, promittentes non nos habitaturos in terra ejus, nec moraturos cum eo, sed transituros tantummodo, et incessuros via regali, nec declinaturos usquam, neque in agrum, neque in vineam, sed de lacu bibituros aquam. nuntiavimus. Recordetur unusquisque fidelium, cum primum venit ad aquas baptismi, cum signacula fidei prima suscepit, et ad fontem salutaris accessit, quibus ibi tunc usus sit verbis et quid denuntiaverit diabolo: non se usurum pompis ejus, nec operibus ejus, neque ullis omnino servitiis ejus, nec voluntatibus pariturum. Et hoc es
Abbreviated transcription (Latin):
s. Sunt qui hoc qđ in lege scriptum est reildens iniquitates patrũ
suꝑ filios intertiam & quartam generationẽ ita edisserant ita
ut ad animã ħ umanam sententiam uertant: patrẽ in uobis leuẽ
punctum sensuũ & incentiua uitioꝵ ee dicentes. filiũ uero
si cogitatio peccatum conceperit: ne potẽ si quod cogitaueris
atii. conceperis opere ꝑpetraueris. ꝓnepote aut̃ eẽ quartã
generationẽ : si non solum seceris qđ malum est & scelestũ.¬
seidintuis sceleribus glorieris. Secundum illud qđ serip¬
tum est. Inpius cumin ꝓfundum maloꝵ uenerit c̃ tẽpnet
Et signant̃ addidit his quioderunt me. h oc est illis qui
hereditario utiq malo & impietate dm̃ oderunt poena
peccati seruabitur. Aliter enim iniquum estati per¬
uersum peccata patruni filiis ac nepotibus ñ peccantib¬

Expanded text:
 in lege, « Reddens iniquitatem patrum super filios in tertiam et quartam generationem, » ita edisserant, ut ad animam humanam sententiam vertant: patrem, in nobis levem sensuum punctum et incentiva vitiorum esse dicentes; filium vero, si cogitatio peccatum conceperit; nepotem, si quod cogitaveris atque conceperis, opere perpetraveris; pronepotem autem esse quartam generationem, si non solum feceris quod malum est et scelesturieris, secundum illud quod scriptum est: « Impius cum in profundum malorum venerit, contemnit . » Et signanter addidit, « his qui oderunt me, » hoc est, illis qui haereditario utique malo et impietate Deum oderunt, poena peccati servabitur. Aliter enim iniquum atque perversum est peccata patrum filiis ac nepotibus
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã in loco eẽt dñs hoc est in monte unde illi uoces
audiebant: quod sic accipiendum est. utnon ex hoc sus¬
picemur dĩ substantiã inullo aliquo ee corporali loco
qui est ubiq totus. nec ꝑlocoꝵ inter ualla ꝓpinquat. aut
recedit sed de monstrationes eius inea creatura quae
non est qđ ipse. ñ aliter humanis sensibus exhibentur.
Unde dñs uolens auferre abhuius modi suspicionibus mtẽ
nram : ꝗbus putatur ds̃ loco aliquo contineri: ueniet in¬
quiđ hora quando neq in monte hoc neq in hiero solimis
adhiorabinus patrem. Vos adoratis qđ nescitis: nos ado¬
ramus qđ scimus. Quia salus ex iudȩis est. Seduenit
hora & nunc est: quando ueri adoratores ad orabunt

Expanded text:
tanquam in loco esset Dominus, hoc est in monte unde illi voces tanquam in loco esset Dominus, hoc est in monte unde illi voces audiebant? Quod sic accipiendum est, ut non ex hoc suspicemur Dei substantiam in ullo aliquo esse corporali loco, qui est ubique totus, nec per locorum intervalla propinquat aut recedit: sed demonstrationes ejus in ea creatura, quae non est quod ipse, non aliter humanis sensibus exhibentur. Unde Dominus volens auferre ab hujusmodi suspicionibus mentem nostram, quibus putatur Deus loco aliquo contineri: Veniet, inquit, hora, quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis quod nescitis: nos adoramus quod scimus; quia salus ex Judaeis est. Sed venit hora et nunc est, quando