comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tlns eẽ desinit. S. si pucrum doccum. ł pc¬
ciũpi sccndũ tibidecõ. ł pueꝵ nutriendũ.
ita ut si post certis annos ucniss. p̃tum unt
os comunicĩctur aborere hoc ib irei eoquod
hĩc dñscẽ noudesinit qui prius nonsuit.
Competit igͥ ꝓsociõ actio. s si forit puc

Expanded text:
esse desinit. sed si puerum docendum uel pecus pascendum tibi dedero uel puerum nutriendum ita, ut, si post certos annos uenisset, pretium inter nos communicaretur, abhorrere haec ab area eo, quod hic dominus esse non desinit qui prius fuit: competit igitur pro socio actio. sed si forte puerum
Abbreviated transcription (Latin):
ort. Qua actionũ nõnplenus nũs
cͥit. idoꝙ pleꝰq actiocs in factum de¬
siderant᷑ S⁊ Eis actioc̃s que legibus ꝓ¬
ditt sunt. sucriusta acnecessaĩa sit.
suplet p̃tor incoͣ quoo legi cest quod
facit mnigge aquilii. redoiendo actiõe

Expanded text:
. Quia actionum non plenus numerus esset, ideo plerumque actiones in factum desiderantur. sed et eas actiones, quae legibus proditae sunt, si lex iusta ac necessaria sit, supplet praetor in eo quod legi deest: quod facit in lege Aquilia reddendo actione
Abbreviated transcription (Latin):
nasciobugitiõ e cluacm. inqua actione
iducuri. non it reclai quod accꝑis
srͣui dĩpncris michiqũãti uñ ẽ mea
illut dequo conuenit accipe: ł sincim
acciꝑt uelim. repetã quod oatũẽ q̃si
obrẽ datum. re non secuta. ¶ Si sisci¬

Expanded text:
qua actione id ueniet, non ut reddas quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti interest mea illud quo conuenit accipere: uel si meum recipere uelim, repetatur quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. sed si scy
Abbreviated transcription (Latin):
filius michi. conucnit int̃ nos ut tu
meum manumittẽs. ⁊ egonituũ igoma¬
numisi. tunonmamisisti. qͥliã actione
michitencis. quesitũe. in hac quẽstione
tot̾ius obre di trctatus in spicipot. Q
in hiscõpetit spc̃b. aut eñidotibi ut cdes
audo in facias. aulfacio. ut des. aut faci¬

Expanded text:
filius mihi: conuenit inter nos, ut et tu meum manumitteres et ego tuum: ego manumisi, tu non manumissisti: qua actione mihi teneris, quaesitum est. in hac quaestione totius ob rem dati tractatus inspici potest. qui in his competit speciebus: aut enim do tibi ut des, aut do ut facias, aut facio ut des, aut faci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculu. meũ remolum̃tũ sit.
puto madatũ poise cosistere. Cetm
ut tͥ negotiũ geras. tui arba isit no
usuras. piculũ dutaxat ad me ꝑti¬
neat. ia extra madati forna ẽ. quẽ¬
ad modũ simãdẽ ut tͥ quẽius fũ¬

Expanded text:
iculum, meum emolumentum sit, puto mandatum posse consistere. Ceterum ut tibi negotium geras, tui arbitrii sit usuras, periculum dumtaxat ad me pertineat, iam extra mandati formam est, quemadmodum si mandem, ut mihi quemuis fu
Abbreviated transcription (Latin):
pleta suĩt ꝯditio. set utrũ hec eit uẽ¬
ditioĩs ꝯditio. si ip̃e dñs ꝯpũtass
suo arbittio. anuo arbit̾rio uiriboĩ
nã siarbitͥũ dñi acciptamꝰ. uẽditioiu¬
la g̃. quead mnodu siq ita uediderit.
siuoliũt. ł stipłanti sic spondeat.

Expanded text:
a fuerit condicio. sed utrum haec est uenditionis condicio, si ipse dominus putasset suo arbitrio, an uero si arbitrio uiri boni? nam si arbitrium domini accipiamus, uenditio nulla est, quemadmodum si quis ita uendiderit, si uoluerit, uel stipulanti sic spondeat
Abbreviated transcription (Latin):
tor hotreippositum habuit. sc aurum.
argũtum. muirgũtam. non racͦsuo
piculo. deide cũsciret. has res instrri
passusẽ ꝑide cũ futurum tibi obligi¬
tum cuxi. Ac siꝓpoitum suũ remus u

Expanded text:
tor horrei propositum habuit se aurum argentum marg‹ar›itam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit, remissu
Abbreviated transcription (Latin):
partes cetoꝵ redemeris. ⁊ titã partẽ
uin boni arbitriru estunato p̃tio
dari oporut.
oaui.⁊ auaꝵ partiũ nõe cõmode
negotiu gesiti.ulius emeris. ꝓ
tua parte tantũ tͥ prẽt̃. quati int̃¬
tio hn cueib tibi cois fũdas erat.
re abicẽ ⁊ necessitare reifimiltais
ut aua causa cogerenur num ẽ
tu adide dispendiũ deduceris:
s nec lũcrũ tibi ex hac cansa ad¬
ꝗtere debes. cũ mandaiũ gratui¬
tã ee deb: Neqͣ utibi concedendu
ẽ ꝓot̃ ħ uenditionem ⁊mpedrt.

Expanded text:
partes ceterorum redemeris, et tuam partem uiri boni arbitratu aestimato pretio dari oportet,ndaui et aliarum partium nomine commode negotium gessisti et uilius emeris, pro tu‹a› parte tantum tibi praestatur, quanti inteetio hi, cum quibus tibi communis fundus erat, rem abicere uel necessitate rei familiaris uel alia causa cogerentur? non etiam tu ad ide‹m› dispendium deduceris. sed nec lucrum tibi ex hac causa adquirere debes, cum mandatum gratuitum esse debet: neque enim tibi concedendum est propter hoc uenditionem
Abbreviated transcription (Latin):
conductionis: fundũs añ tc̃pus sine ui¬
sta. acꝓbubilicã descruti. ad soumñdas
totius tpis p̃nsioẽs ex conducto conuc̃ĩ
põt. quatenu iot᷑ a p id quod eius p̃¬
dt Cum dñi orrcor insulaꝵꝙ desi¬
d̾rãt diũnon apparentib nec eius tẽ.¬
põs pñsioẽs ersolũtib conductõib
ĩperire. ⁊ ea que ibisunt descͥbere. apu¬
blicis ꝑsonis. quoꝵ ntĩc̃. audierois¬

Expanded text:
ductionis fundum ante tempus sine iusta ac probabili causa deseruerit, ad soluendas totius temporis pensiones ex conducto conueniri potest, quatenus locatori in id quod eius  Cum domini horreorum insularumque desiderant diu non apparentibus nec eius temporis pensiones exsoluentibus conductoribus aperire et ea quae ibi sunt describere, a publicis personis quorum interest audiendi
Abbreviated transcription (Latin):
ermog. Uenditor siẽptõ ip̃tiosor¬
uendo morati fecit. usuras dũtarat
pr̃abit. nõ õe oĩo ꝙ ueditõ mora nõ
factaꝯ scqui potuit.ł uti si negotiatõ
fuit. ⁊ p̃tio souito. exintitib. plus

Expanded text:
arum. Uenditori si emptor in pretio soluendo moram fecerit, usuras dumtaxat praestabit, non omne omnino, quod uenditor mora non facta consequi potuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus
Abbreviated transcription (Latin):
pactionẽ ꝯmitiet. ⁊ tenet societatis.
an cõĩ diuidũdo indicio. ¶Siab¬
seti tenũtrata societã sit. quo ad is
scieit. ꝙ is ad quisiũ qrenutiauit ĩ
qui renutiauĩt. S. q. ab seus adesiũ.
adsolũ eũ ꝑtine̾̃. detruntũ abco fic
tũ. coe eẽ. ¶ Imocietate aũt coeuda
ip̃o iuire. socictati ĩ tẽpestiua renuti
socierate. s socio renũtraduẽ.¬

Expanded text:
committit et tenetur societatis aut communi diuidundo iudicio. Si absenti renuntiata societas sit, quoad is scierit, quod is adquisiuit qui renuntiauit in qui renuntiauerit: sed quod absens adqu‹i›siit, ad solum eum pertinere, detrimentum une esse. In societate autem coeunda ipso iure societatis intempestiua renuntisocietate, sed socio renuntiandu
Abbreviated transcription (Latin):
sa anreaqua sepeliatur cõsũptũ est
nus rescripsit. quod monii m̃a .i. ca¬
usa muiuenoieius loci factũsit. in qͦ
corpus positũsit. Itaꝙ̃siaplũ ꝗd eoi¬
ficari lestaror iusstrit: uł uti incircu¬
itupoincatiões. eos sũptas funis cau

Expanded text:
r consumptum est, nus rescripsit, quod monumenti, id est causa muniendi eius loci factum sit, in quo corpus impositum sit. itaque si amplum quid aedificari testator iusserit, ueluti incircum porticationes, eos sumptus funeris cau
Abbreviated transcription (Latin):
ut cospatio id soluerctur sinc quo fici
non pͥossit. ¶ ¶uidã mnmmunicipio
cõduxeat ⁊ ad refectiõe fornacis. fi¬
prarcnitur ciconuenei̾t: conductor cẽ¬
tũ nĩmnos pctebai. itĩ ei lebiclico. si in

Expanded text:
i non possit. Quidam in municipio conduxerat et ad refectionem fornacis fipraestarentur ei, conuenerat: conductor centum nummos petebat. ita ei deberi dico, si in
Abbreviated transcription (Latin):
oport ee cente uĩm. nec obest ꝗ filus
tamilias⁊ seruis. dantes peculiares nũ¬
mos obligãt. Io enĩ tale est. qualesiuo¬
lntaremeatudes pecuniã. Namichi ad
quirit᷑ actio: licmci nũmi nõfuerĩt.

Expanded text:
ominum esse dantem, nec obest, quod filius familias et seruus dantes peculiares nummos obligant: id enim tale est, quale si uoluntate mea tu des pecuniam: nam mihi actio adquiritur, licet mei nummi non fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
iudebat᷑. dos nuata ẽẽt. a nuo ꝓmĩ¬
sa. Nã si filia datã dotẽ pea quã pa¬
tri hes cititit uire suo recepis. ñ
ẽẽ refendã pecĩmi souctati. quamui¬
uer habitura suit. ⁊ si alui hies erti

Expanded text:
idebatur, dos numerata esset an uero promissa: nam si filia datam dotem, posteaquam patri heres exstitit, iure suo recepisset, non esse referendam pecuniam societati, quam mulier habitura fuit, etsi alius heres exsti
Abbreviated transcription (Latin):
s iueia utiariũ ex ꝓiũtia reue¬
sũ. publicuna actioẽ nõ utiltĩ
acͣtuꝵ cũ exceptio iusti diui
causa cog̾nita dẽtur. neq opor¬
teat eũ qui certi hoĩs fidẽ eleg̃.
oberrorein aut inꝑitiam he¬
redũ affici dãno

Expanded text:
iar‹i›um ex prouincia reuersum Publiciana actione non ‹in›utiliter acturum, cum exceptio iusti dominii causa cognita detur neque oporteat eum, qui certi hominis fidem elegit, ob errorem aut imperitiam heredum adfici damno
Abbreviated transcription (Latin):
alt. ut si foͣrte pͥus qͥuã ẽptio fieret
deceserĩ. Ntucu scrres me decessisse.
ꝓpt̃ mãdatũ min alu uẽclere nolu¬
eris. anħrs m̃s conõe tͥ sit obligat
⁊ ietro. si alii uedideris. ansiecli meo
tenearis: Nã si quidẽ subꝰ ditioe ẽp̃tio
facta iudetur. pot agi: que idmodu
siqueiiis asia ꝯoiuio p̾mote exintis¬

Expanded text:
ait, ut, si forte prius quam emptio fieret decesserim et tu, cum scires me decessisse, propter mandatum meum alii uendere nolueris, an heres meus eo nomine tibi sit obligatus, et retro, si alii uendideris, an heredi meo tenearis. nam si quidem sub condicione emptio facta uidetur, potest agi, quemadmodum si qua‹e›uis alia condicio post
Abbreviated transcription (Latin):
debesmecũ age. ut tranieritur u¬
diciũ ime. nctũ enĩ ꝑ fecistimau¬
datũ. Itẽ sicła negotia mea gͥciis.
alicui decreditorib meis ꝓinise¬
ris.⁊ añ qua soluas. clicenoñ ẽ te
age posse. ut obligatione suscrhia
ant si nolit crelitor obligatione ma¬
tare. cauẽ tibi debeo defensura te.
uero tibi ut creclaoi̾ meo soluas.
tuq ei ꝓmiseris. ⁊ ex ea cauia dan¬

Expanded text:
mecum agere, ut transferatur iudicium in me: nondum enim perfecisti mandatum. Item si, dum negotia mea geris, alicui de creditoribus ‹m›eis promiseris, et antequam soluas dicendum est te agere posse, ut obligationem suscipiam: aut si nolit creditor obligationem mutare, cauere tibi debeo defensurum te. dauero tibi, ut creditori meo soluas, tuque expromiseris et ex ea causa da
Abbreviated transcription (Latin):
irt uctũ uõ cõe sit. cassiui putit.
ataẽ ĩdustria ẽ socu. ut plusocier
ferit. quã pecã ¶ te si souis naui¬
3.. sisol ꝑegrinet᷑. picula subeat so¬
lus. ¶Aristo refeit cassiũ Rse. societa¬
tẽ talem coiri ñ posse. ut alt̃ iuciũ tm̃
ũcẽ leoninã solitũ appellare.⁊ nõ cõsẽti

Expanded text:
tiat, lucrum uero commune sit, Cassius putat: st industria socii, ut plus societati conferat quam pecunia, item si solus nauiget, si solus peregrinetur, pericula subeat solus. Aristo refert Cassium respondisse societatem talem coiri non posse, ut alter lucrum tantum, tem leoninam solitum appellare: et nos c
Abbreviated transcription (Latin):
pupur ñtenelut̃. renouata ueditio
essic. ut ĩ ucẽ obligati snt. Q uod
si añt tutoĩs anetoitis untuenĩt din
sintutoĩ auciot euut. nłi actu ẽ po¬
stiore eptioẽ. Idẽ pot̾ qri ⁊ sisme tu

Expanded text:
us non tenebatur, renouata uenditio efficit, ut inuicem obligati sint: quod si ante tutoris auctoritas interuenerit, deinde sine tutore auctore emit, nihil actum est posteriore emptione. idem p
Abbreviated transcription (Latin):
ibit q sit in pmi ellus milieti
lupnie caus uentrisnoĩc fuĩt nposses¬
siore. neuniũ patiatur inpessiss on
S⁊ anius iurandũ eousq ꝓsit. ut post
editũ partũ n q̃ratur exeo editu ᷤ sa¬

Expanded text:
lieri lumniae causa uentris nomine fuerit in possessionem neue uim patiatur in possessione. sed an iusiurandum eo usque prosit, ut post editum partum non quaeratur, ex eo editus s
Abbreviated transcription (Latin):
caret fraude. ut puta si exceptionẽ
ꝓcurãtoriam omisit. siue sciẽs
siue ignorĩs. Debor fide enĩ agͣ.
cui non ꝯgruit deͫ apͥiesb iurig
disputare. s. dehoc taitũ. si debi¬
tor fĩt necut. In omĩb autem
diuisiombus que ꝓpoite s̃. ubi¬

Expanded text:
caret fraude, ut puta si exceptionem procuratoriam omisit sive sciens sive ignarus: de bona fide enim agitur, cui non congruit de apicibus iuris disputare, sed de hoc tantum, debitor fuerit nec ne. In omnibus autem visionibus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
iuterẽ. ueluti si ꝯpm̃i eũ p̾ea
falas tauones ꝯ secisse. insidia
uite pͥotis dnĩ stritrisse. tene¬
bor nͥ denũ tranoni ꝓcuãtoris
uus manumuteret. nõ poteũ
mecũ agi. quauis adlibtatẽ

Expanded text:
itterem, ueluti si compererit eum postea falsas rationes confecisse, insidias uitae prioris domini struxisse, tenebor, nisi denuntiationi procuratoris ruus manumitteretur, non poterit mecum agi, quamuis ad libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
cõceptio huuis modiui is iura dit̃mi¬
netur. ¶Cures inius uirandũ cunula
sit. uidex uirantẽ ab soluet. ⁊ refercu¬
tẽ audut. Et si actor iuret. cõdc̃pn
itũ. Nolentẽ uirare reũ sisoluat. ab¬
soluat. nõ soluẽtẽ: cõdẽpnat. Exrelan¬
one nõ uirante actore. absolut nrũ¬

Expanded text:
isiurandi terminetur. Cum res in iusiurandum demissa sit, iudex iurantem absoluit: referentem audiet et, si actor iuret, condemnet reum: nolentem iurare reum si soluat, absoluit, non soluentem condemnat: ex relatione non iurante actore absoluit r
Abbreviated transcription (Latin):
gã. alim iraq eligat reus. aut sol
iurandũ f⁊siis ꝗ peti co ditiõe uiris
abii. Equissime ciũ hocfacit. cũ
nõ deb⁊ clisplicere ã clinioiuris uitã¬
di eiꝗ oc̃tulit. S⁊ nec ius urandũ ue
calũpnia reserenti defertur. ꝗ a nõ est
strendus actor. sicõdaioĩ quã ipe t¬

Expanded text:
alterum itaque eligat reus, aut soluiurandum: et si is qui petet condicione iuris cum non deberet displicere condicio iurisiurandi ei qui detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non est ferendus actor, si condicionis quam ipse de
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ¶ Pocinaior nõcopelitur iurare.
ad plenã deffensionẽ. siꝑatussit ui¬
cliciũ accipe. ¶ Quiuis uirandũ de¬
si hoc exigat᷑. deuĩ sic ciurabibiturr
Iocius iurandũ decalũpma eͣꝗpano¬

Expanded text:
dum. Procurator non compellitur iurare ad plenam defensionem, si paratus sit iudicium accipere. Qui iusiurandum desi hoc exigatur, deinde sic ei iurabitur. hoc iusiurandum de calumnia aeque patro
Abbreviated transcription (Latin):
isset dani prari. ⁊ lioc man¬
datũ interce ssiss. fore mã¬
dati accõnẽ emͣistuno. Sigu
aũt mandauit alicui ne lega¬
tũ a serepellat. ionge ei dissi¬
mile eẽ łãlegatuͣ ad quistiũ
nũquam illi danno ẽẽ potu¬
it. Beclitas intdũ danoiaẽ¬

Expanded text:
set damnum praestari et hoc mandatum intercessisset, fore mandati actionem existimo. si quis autem mandauerit alicui, ne legatum a se repell‹a›t, longe ei dissimile esse: nam legatum adquisitum numquam illi damno esse potuit: hereditas interdum damnosa
Abbreviated transcription (Latin):
ro. cui postei bõis int̾dictũ est: m̾ox ab
costipuler: putopũpillo eũ coꝑandũ
mos meos tuonoie decło. uł ut tuos. ib¬
sentete. ⁊ ignorante: aristoscrib. adꝗ¬
ritibi cõdictionẽ. Iuł quoq dehoc int̾¬

Expanded text:
ro, cui postea bonis interdictum est, mox ab eo stipuler, puto pupillo eum conparandt. Si nummos meos tuo nomine dedero uelut tuos absente te et ignorante, Aristo scribit adquiri tibi condictionem: Iulianus quoque de hoc inte
Abbreviated transcription (Latin):
mitiendi tutus est. arquisi quasi oĩo ide nõ
fidi uississ: uir. auit. nõdeb⁊ hoc uis iurm¬
dũ reo ꝓmittendipdee.Si et siao tore de¬
ferente defensor absñtis. uł psentis uira¬
uĩt eũ quẽ oefendit lurt nõ oport̃e. ex cop¬
noiuiris iurandiei cuuis noĩe uiratũ fuit

Expanded text:
 quasi omnino idem non fideiussisset, iurauit, non debet hoc ‹ius›iurandum reo promittendi prodesse. Sed et si actore deferente defensor absentis uel praesentis iurauit eum quem defendit dare non oportere, exceptio iurisiurandi ei cuius nomine iurandum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ dũ ⁊̃ post ilis iuraindũ exactũ. pmiu¬
ticostuutionib princuns expstegroca¬
usi age. Si qłus noua insirurata se m¬
uenissedicat. quib nã soł usu Issit.
s. ⁊ nee cõstitutioẽs tc̃ uidentur locũ
nabe. cũ aiudice aliqui abso lũtus
fuĩt. Solẽt enĩ scpe iudices indulus¬

Expanded text:
ndum exactum permitti constitutionibus principum ex integro causam agere, si quis noua instrumenta se inuenisse dicat, quibus nunc solis usurus sit. sed hae constitutiones tunc uidentur locum habere, cum a iudice aliquis absolutus fuerit solent enim saepe iudices in dub
Abbreviated transcription (Latin):
berciscũde ꝗdẽ actionẽ nõ cõpete cohr¬
dib. s⁊i negotioo gestou daridebe. Qud
uero pecunias ip̃e creclidisset. eas nõ
exmaiore pꝰarte quã exgu ip̃e br̃s sti.
alienãtas eẽ. Naet sitibi in hoc declim
tuome ignorã dedis. accipientis nõ fã¬
lies. necp enĩ sicut illud receprũ est ut
debitões soluenttes eilibent᷑. itał
quoq receptũ. ut credendo nũmos ali¬
enari. Ar̃ sinullastipulatio mt̃ uerast⁊.
na ut crecuta pecuniã ppirte coh̃elis
petipossẽ. neꝙ pignoratciũ. Quodintĩ¬
pulatus quoq cẽt. reffert quõq ad mo¬
dũstipͥulatus cẽt. Q̃ si nõĩatĩ forteti¬
tio dñosuomo cuoia daristipulatus
sit. ꝓcul dubiominilit̃ ece stipulatus.
Quodsi sibid iistipulatus cẽt dicend̾
hĩditati eũ adquisisse. sicut᷑ eni nobͣ¬

Expanded text:
herciscundae quidem actionem non competere coheredibus, sed negotiorum gestorum dari debere. quas uero pecunias ipse credidisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse: nam et si tibi in hoc dederimtuo me ignorans dederis, accipientis non facies: neque enim sicut illud receptum est, ut debitores soluentes ei liberentur, ita hoc quoque receptum, ut credendo nummos alienaret. quare si nulla stipulatio interuenisset, neque ut creditam pecuniam pro parte coheredis peti posse neque pignora teneri. quod si stipulatus quoque esset, referret, quemadmodum stipulatus esset: nam si nominatim forte Titio domino suo mortuo iam dari stipulatus sit, procul dubio inutiliter esset stipulatus. quod si sibi dari stipulatus esset, dicendum hereditati eum adquisisse: sicut enim nobi
Abbreviated transcription (Latin):
cõsulto aeret cõpattnet acoo uł utisi
is cusi ducͥiarunratis iestituta est
agere uolet ¶Siũe uero suo nõie
quis obligatus sit siue alieno ꝑhãc
ictiõ ̃ ecte cõuenietur ¶ Dm̃igit᷑
exoĩb cõtractib ħec certi cõdictio con¬

Expanded text:
consulto agetur, competit haec actio, ueluti si is cui fiduciaria hereditas restituta est agere uolet. Siue autem suo nomine quis obligatus sit siue alieno, per hanc actionem recte conuenitur. Quoniam igitur ex omnibus contractibus haec certi condictio co
Abbreviated transcription (Latin):
tatur cuius noĩe exegit ius uirandũ opi¬
cietatis. ct̃aq similes. uis uirandũ exac¬
tũ sit. deiñ exis dẽ causis certũ cõdicat᷑.
qꝗ aꝑ altam actionẽ altaquoq cõsumt᷑.
Si qui ĩ irauit senorapuisse. nodeb ad

Expanded text:
tatur, cuius nomine exegit iusiurandum, opcietatis ceterasque similes iusiurandum exactum sit, deinde ex isdem causis certum condicatur, quia per alteram actionem altera quoque consumitur. Si quis iurauerit se non rapuisse, non debet ad
Abbreviated transcription (Latin):
tũ soluicõueniretur. uirauit sedẽre nõ o¬
porte. agñti uidicati. nõ utiq obstabit
exceptio. Potest enĩ ficriut nõsit c̃omis¬
su stipulatio lic̾ resiudicatasit᷑. nisi idõ
uirasset. ꝙ nec dãnatũ seẽe dieerer. Itẽ
nostarim ⁊ cõdicuois c̃uisa nacisci. ¶tẽ
cũ ex hac pirieius uirmdũ ⁊actionẽ. et
exceprionẽ ip ducat s̃iforte reus extra
indiciũ actore inferente iurauit sir¬
re nõdporte: ⁊ actor reo deferente
tari sibi oportere. ut cẽ: posfior cau¬

Expanded text:
tum solui conueniretur, iurauit se dare non oportere, agenti iudicati non utique obstabit exceptio: potest enim fieri, ut non sit commissa stipulatio, licet res iudicata sit: nisi ideo iurasset, quod nec damnatum se esse diceret. Item n statim etiam condictionis causam nancisci. Item cum ex hac parte iusiurandum et actionem et exceptionem inducat, si forte reus extra iudicium actore inferente iurauerre et actor reo deferente dari sibi oportere, uel contra, posterior cau
Abbreviated transcription (Latin):
to. si uirauĩt senõ succidisse. siue ex lege
xII. tabulaꝵ ocarborib suctisis. siue eox
lege aquilia dani iniuiria. siue int̃ dic¬
to ꝗ ui aut cͥlãpostea cõuenietur. ꝑ exie¬
prione iuris ilirandi defendipotit. QQue
u. iuũt cliuormu causarẽ se nõ amouisse
agtut ꝯsicotendat suã ee. auoinre iu

Expanded text:
t se non succidisse, siue e lege duodecim tabularum de arboribus succisis siue e lege Aquilia damni iniuria siue interdicto quod ui aut clam postea conuenietur, per exceptionem iurisiurandi defendi poterit. Quae iurauit diuortii causa rem se non amouisse, ag
Abbreviated transcription (Latin):
dotẽ decusse. Ha hic uxoii ait utilẽ
deciote actionẽdandã. quȩ nõ eẽ extra
equitatẽ posita nõ negauim: ¶ Sicꝑ̃
iurauit inrẽ pecunaria pͥgͤ cnuĩ prin¬
cipis dare senõ oport̾e. ⁊ ꝑuirauit. uł
darisibi oportẽ. ł intracertũ tp̃s uirauit
rescripsit. fustib gũ castigͥandũ dimit᷑¬

Expanded text:
i ait utilem de dote actionem dandam. quae non esse extra aequitatem posita non negauerim. Si quis iurauerit in re pecuniaria per gen‹i›um principis dare se non oportere et peierauerit uel dari sibi oportere, uel intra certum tempus iurauerit um patre rescripsit fustibus eum castigandum dimit
Abbreviated transcription (Latin):
Ref rio ꝓposuerat. rometestam̃tũ recua¬
tuerat. quo id̾ stichiis. lib̾ ⁊ exparte bis
erat scriꝑtus. quistatus sinignarus. pe¬
cumas defucis ant cxegit. ant creclidu.
ut int̾tlũ stipularetur. ⁊ pignori acciꝑe¬
ret. cõsulebatur ꝗddeis iuir is eet. place

Expanded text:
rio praeposuerat, Romae testamentum recitatum erat, quo idem Stichus liber et ex parte heres erat scriptus: qui status sui ignarus pecunias defuncti aut exegit aut credidit, ut interdum stipularetur et pignora acciperet. consulebatu
Abbreviated transcription (Latin):
religiosus locus iã factu łit. potifices ex¬
plorare deb̃. quatenus saluareligioẽ.
epe esspnus quã ad uͦbau int pretato¬
ne ꝑlienui mus pauca desigrificatio e
ip̃iu titulireferre. Qm̃ ĩgit iuat ⁊d
corrtus uarios ꝑtinẽtia iura sub hor ti¬

Expanded text:
religiosus locus iam factus sit, pontifices explorare debent, quatenus salua religione re est, priusquam ad uerborum interpretationem perueniamus, pauca de significatione ipsius tituli referre. Quoniam igitur multa ad contractus uarios pertinentia iura sub hoc ti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriis ub nos uti. natale cõtractũ. ne¬
q: dõationẽ eẽ. noꝙ peciuuã creditã.
donationẽ nõeẽ: ꝗanõ eamente petu¬
niadaretur. ut oĩmodopenes accipien¬
tẽ manẽt. creoitãnõeẽ: ꝗaexsol uẽdi
causa inagis daretur. quã alt̾ius obli¬
gandi. Igit̃ si is ꝙꝓetuina accõdinõe
accepit ut iuichi increditũ daret ac¬
ceptã aedit. nõfore creoitã. Magis¬

Expanded text:
contractum neque donationem esse neque pecuniam creditam: donationem non esse, quia non ea mente pecunia daretur, ut omnimodo penes accipientem maneret: creditam non esse, quia exsoluendi causa magis daretur, quam alterius obligandi. igitur si is, qui pecuniam hac condicione accepit, ut mihi in creditum daret, acceptam dederit, non fore credita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sinocaiu̾mus ut equȩ̨ bonũ nobreode¬
tur. nolicr debitori detiorẽ rẽ quȩ ex
codẽ gñesit: reddere. uł uti uinũ noͥul
tõ habͣnciuest. Io aut agi intelligitur. ut
eius dẽ gñis. ⁊ eadẽ bõitate soluatur qd̾¬

Expanded text:
etsi non cauimus, ut aeque bonum nobis redderetur, non licet debitori deteriorem rem, quae ex eodem genere sit, reddere, ueluti uinum nouum to habendum est, id autem agi intellegitur, ut eiusdem generis et eadem bonitate soluatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
ditu hĩ  simachins alligare quis
phibeat. sitñcolociphibeat ꝗserua¬
tutẽ debeat. Cct̃m siĩm eosolouelis.
machinã ponete. nõ tenebor inter¬
oicto siureti nõ pauar. Edifcareue
reficere. Is qui idagit ut laba̾tu
lierẽ sip̃gnãs mortuasit humari añ¬
q partus eius excidatur. Qui cẽ fecti.
tiare poto .s ⁊ facto oꝑe: nullã habebis a¬
tionẽ. isiquodui ant cia. ¶ Sippri¬
timũ modũmortuus illatus sit. poste

Expanded text:
t si machinam alligare quis prohibeat, si tamen eo loci prohibeat, qui seruitutem debeat: ceterum si in meo solo uelis machinam ponere, non tenebor inter‹d›icto, si iure te non patiar. Aedificare reficere. Is qui id agit, ut labaturlierem, quae praegnas mortua sit, humari, antequam partus ei excidatur: qui contra fecerit, untiare poteris, sed facto opere nullam habebis actionem nisi quod ui aut clam. Si propitimum modum mortuus illatus sit, poste
Abbreviated transcription (Latin):
quãsicos cõsũpseris: ⁊ siꝑ purtes eos cõ¬
sĩpseris: an ꝑ partẽtibi s̃ dicã : q̃rit
⁊ait cõdicturũ: si amonitus alienes
nũmos fuisse. ĩ oõ ꝑpartẽ cõdico. quiaũ¬
nustiatio fuocõcessae. slue nõ. ⁊ cõsumri¬
tur nĩm. inꝗnũ cõpetͣe acͥtionẽ. Ñaͣ
⁊si cões tĩbi nunos creclicło .c. posse

Expanded text:
onsumpseris. quod si per partes eos consumpseris, an per partes tibi condicam, quaerit: et ait condicturum, si admonitus alienos nummos fuisse ideo per partem condico, quia nnistratio seruo concessa est, siue non et consu‹m›antur nummi, quinum competere actionem: nam et si co
Abbreviated transcription (Latin):
abin.x.i. Pecuniã quã michisine cõ¬
clitiõe debebas. uissum co ꝓmisistititio
subco ditioe. ca pñdente cõditio mco
stanisit obligatio tua adu̾sus me. taqͥ
sub cotraria cõoͣitiõe cã michi spopon¬
disti. si pñdente cõdinõe petã. annil

Expanded text:
ine condicione debebas, iussu meo promisisti Attio sub condicione: cum pendente condicione in eo statu sit obligatio tua aduersus me, tamquam sub contrariam condicionem eam mihi spopondisti, si pendente condicione petam, an nihil
Abbreviated transcription (Latin):
et sũptus possit scru at̃. ¶ For o¬
sequis possit dicere int̃ cdũpariẽ uq̃¬
tus facti posserecupri. ut quisꝓpat
te quas inegotiũ geres. ꝓparti pie¬
tans gr̃a id faciat q. est ueruas I¬
tẽ ignur sũptus cõseq̃tur que no
ea equirare cognoscu. int̃ dũ sũptiu

Expanded text:
et sumptum possint seruare. Fortassis quis possit dicere interdum partem sumptus facti posse reciperari, ut quis pro parte quasi negotium gerens, pro parte pietatis gratia id faciat: quod est uerius: partem igitur sumptus consequetur, quem non ea aequitate cogn
Abbreviated transcription (Latin):
tie mi huitus est usir sructio ¶ Si
heres mulieris inferat mortua inbr¬
litariũ fudũ amarito qui deb in
funus cõferre: ꝓestimatiõe loci cõse¬
quatur. ¶ Eici uestim̃ta iegant᷑
si in funus errogatast. inutile actio¬
nẽ ininꝰ dic d anda placuit :⁊ priuule¬
gifimerrat Rde morteo in ferẽ¬
doet desepule bͥsicno

Expanded text:
 minutus est usu‹s› fructus. Si heres mulieris inferat mortuam in hereditarium fundum, a marito qui debet in funus conferre pro aestimatione loci consequatur. Ei, cui uestimenta legantur, si in funus erogata sint, utilem actionem in heredem dandam placuit et priuilegium funerarium. DE MORTUO INFERENDO
Abbreviated transcription (Latin):
sit. cõseqns est. ut ⁊̃ usurẽ ex cotor quõ
obligatio ipsoire nõ cõmittetur. Nociũ
inmoraest is: a quopetunia ꝑꝑ excepnio¬
nẽ petinopõt. ẜi qntitatẽ quȩ mecdio ip̃t
colligitur. stipulamnur cũ cdeu̾o extiti.

Expanded text:
sit, consequens est, ut etiam usurae ex eo tempore, quo obligatio ipso iure non committetur: non enim in mora est is, a quo pecunia propter exceptionem peti non potest. sed quantitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, cum condicio exstiterit,
Abbreviated transcription (Latin):
tetur sũptus nõie. quã factũ est. neqꝙ
tintũ quãtũ factũ est. sumodice fac¬
tus est. Deb̾ enĩ hab̾iratio facultatũ
cins: in ꝗ factisest. ⁊ ip̃ius reique ult̃
modũ sine causa cõsumnur. ¶Quider¬
go siexut lutate testitoris ꝗd inpsũest.¬

Expanded text:
umptus nomine quam factum est neque tantum quantum factum est, si immodice factum est: deberet enim haberi ratio facultatium eius, in quem factum est, et ipsius rei, quae ultra modum sine causa consumitur. quid ergo si ex uoluntate testatoris impensum est
Abbreviated transcription (Latin):
si forte incõtumeliã defucti ñis
locupletis. modicus factus su
nõdeb huius rarionẽ habt. cũcon¬
tumcdiã defuc̃to fecisse uidetur.
tul gerẽs ⁊ ita trebanus ⁊ ꝓculus

Expanded text:
si forte in contumeliam defuncti hominis locupletis modicus factus sit: nam non debet huius rationem habere, cum contumeliam defuncto fecisse uideatur tium gerens: et ita Trebatius et Proculus
Abbreviated transcription (Latin):
cmit quominis ei res iradãtur. preto¬
rẽ int̃ uenire oportet. tueriq huius mo¬
difaciũ: siquis inpediat quominus ei
res uendite tradantur ¶ Sicolonus uł m¬
quilinus sit is quimor tuus ẽ. necsit uñ
funcretn. ex inuccus ⁊ illatis eũ fune¬
randũpop scrib̾. ⁊ siquidẽ suꝑfluũre¬
manserit. hoc ꝓdebita pñsione teneri.
¶Sctsires legarest̃ a testatone decuiuis
legata cõsequi S i si aditapostea suĩt hr̃¬

Expanded text:
inus ei res tradantur, praetorem interuenire oportere tuerique huiusmodi factum si quid impediat quo minus ei res uenditae tradantur. Si colonus uel inquilinus sit is qui mortuus est nec sit unde funeretur, ex inuectis illatis eum funerandum Pomponius scribit et si quid superfluum remanserit, hoc pro debita pensione teneri. sed et si res legatae sint a testatore de cuius legata consequi. sed si adita fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
a adsignaturũ semõdũ intra cerui oiẽ
ꝓmisit. hec actio locu nõht̃ set nec
dur utue debere põp̃. ait. Erit ergo
ad actionẽ dedolo decurtencla: ¶S
cũ falsus modus renũtiatus eẽt. cpra
cũ uenditore exc̃pto egiss⁊. agerepo

Expanded text:
adsignaturum se modum intra certum diem promisit, haec actio locum non habet: sed nec dari utilem debere Pomponius ait. erit ergo ad actionem de dolo decurrendum. Si cum falsus modus renuntiatus esset, emptor cum uenditore ex empto egisset, agere po
Abbreviated transcription (Latin):
stt ⁊ si quid in locũ fuit crogarũ inque
nortuus insertio. funis causauidĩ in¬
pisulabeostribit. quia necess ariolocusᷤ
aar. in quo corpis conditur sipñ
sipegremortinquȩ factaest ut corpus
Idc̃q ⁊ siꝗd ad corpus custodiendũ. uł¬

Expanded text:
si quid in locum fuerit erogatum, in quem mortuus infer‹r›etur, funeris causa uideri impensum Labeo scribit, quia necessario locus paratur, in quo corpus conditur. Impensa peregre mortui quae facta est ut corpus idemque et si quid ad corpus custodiendum u
Abbreviated transcription (Latin):
gat. potestatẽ clnũ eiũtare poti. Nam
diuus puis rescripsit oĩ modo eos clãr
sius recidere. siue ante pugnã ãdbes¬
tiãs. siue post pugͥnã. qm̃ int̃ clũ aut
obpecuniã intet u̾sam. aut cõmasso
aliquo maiore maleficio. ad fugiendã
inquisitionẽ. uł ustinã at anĩ aduer¬
siois: inarenã sedare mallent. sed¬
dicos ergo oportet Dalearoribus. R¬

Expanded text:
ni euitare poterit: nam diuus Pius rescripsit omnimodo eos dominis suis reddere siue ante pugnam ad bestias siue post pugnam, quoniam interdum aut pecunia interuersa aut commisso aliquo maiore maleficio ad fugiendam inquisitionem uel iustitiam animaduersionis in harenam se dare mallent. reddi ergo eos oportet. DE ALEATORIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
ectificio. S⁊ hic ẜtioro anõ dat accio¬
nẽ nõl oͥnefioĩ possessor. Nãcũ dicat
in locũ alt̾uis: appar⁊ oedño eũsenti¬
it .i. de eocuras locus est set ⁊ sifruc¬
iuarius inserendo. tenebitur eln
pprictaris san⁊ socius teneatur .s.¬

Expanded text:
edificio. sed hic sermo domino dat actionem, non bonae fidei possessori: nam cum dicat 'in locum alterius', apparet de domino eum sentire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, s
Abbreviated transcription (Latin):
dundo cc̃ueniri eũ posse. ¶Pretor ait
uue ho mortuis ossauehois mortui in
locupurũ alt̾ius aut inosepulchrũ inqͣ
us nõ fu̾t illata eẽ cliceatur. qui hocfecit.
ufictũ ãctiõe tenet̃. ⁊ pena pecuniaria
subicietur. de eauero illatic̃e pretor sen¬
sit: Quescpulte causasit. ¶ Purus uero
lotus cir̃. quineq sͣaẽ. nẽq. sc̃s. iqresi¬

Expanded text:
dundo conveniri eum posse. Praetor ait: "Sive homo mortuus ossave hominis mortui in locum purum alterius aut in id sepulchrum, in quo ius non fuerit, illata esse dicentur". qui hoc fecit, in factum actione tenetur et poena pecuniaria subicietur. De ea autem illatione praetor sensit, quae sepulturae causa fit. Purus autem locus dicitur, qui neque sacer neq
Abbreviated transcription (Latin):
indb ite cotisq suciessorib qua¬
les cũq fuerĩt. lit sepeure:⁊ mortuũ.
inferre: ⁊ si exminima parte br̃eles
extestam̃to uł abͥm testato stt̃. lic nõ
cõnsistĩant alii. lib̾is aũt cuuas ũqse
cipatis. idẽ ius cõ cessũ est. siue extitm
lñtles. siuesese abstineñt. Exhruatis
uero. nisi spãlit testator iustohodie
cõmotis eos ucturi. huianitatis gr̃a
tatẽ infc̃rrelĩ. Npuer ̃ fmaqp¬
uͣrĩ. nec alios inferre pot̾uit. iusibt̃¬
des extifint patrono. quãnis ꝗdã in¬
scripserũ. monum̃tũ sibi lib̾tis ꝙ su
sime idẽ costautũest. ¶Si adhuc in¬
m̃tũ po ẽ. pot̾it quis hoc ⁊ uencłe
⁊ ooare sicenota fuifit posse hoc ue¬
nire clicencdil est. Nec ee hocreligio sũ
duu ft̃s refer ipseri¬

Expanded text:
idem ceterisque successoribus qualescumque fuerint licet sepeliri et mortuum inferre, etiamsi ex minima parte heredes ex testamento uel ab intestato sint, licet non consentiant alii. liberis autem cuiuscumque cipatis idem ius concessum est, siue extiterint heredes siue sese abstineant. exheredatis autem, nisi specialiter testator iusto odio commotus eos uetuerit, humanitatis gratia eritatem infri nec alios inferre poterunt, nisi heredes extiterint patrono, quamuis quidam inscripserint monumentum sibi libertisque suisime idem constitutum est. Si adhuc monumentum purum est, poterit quis hoc et uendere et donare. si cenotaphium fit, posse hoc uenire dicendum est: nec enim esse hoc religiosum diui fratres rescripser
Abbreviated transcription (Latin):
undi fumlo sructuario. locus re¬
ugiosus nõsr.s⁊ si cõstii at fructuari¬
us magis ẽ ut locus religiosus fiat.
ꝯcil ꝗ seruit. nemoreligiosũ faciat.
nisi cõsentat is cui seruius clebetur. s
sinõ munius cõmode ꝑ aliũ locũ seruitu¬
e utpot. nõuidetur seruitunis inpe¬
diende causa iofieri ⁊ id religiosusfit.
⁊ sanc nt̃ hoc rationẽ. ¶Nis quipi¬
gnoridedit agrũ. si intũ suũ mortuũ

Expanded text:
uito fructuario locus religiosus non fiet: sed si consentiat fructuarius, magis est ut locus religiosus fiat. Locum qui seruit nemo religiosum facit, nisi consentiat is cui seruitus debetur. sed si non minus commode per alium locum seruitute uti potest, non uidetur seruitutis impediendae causa id fieri, et ideo religiosus fit: et sane habet hoc rationem. Is qui pignori dedit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ iuoiciu adibitus mensor. frauda¬
hõc de uidiciominus tuli. Planesia
iudice adibinis cẽ me renũ auĩt do¬
lomalo. dubitai antener micdu
tenincebeit quod magis aomntit.

Expanded text:
 iudicium adhibitus mensor fraudahoc de iudicio minus tuli: plane si a iudice adhibitus contra me renuntiauerit dolo malo, dubitat, an teneri mihi debeat? quod magis admittit.
Abbreviated transcription (Latin):
e  gata fuis¬
s. Qr̃ fructus post litẽ cotestatã
ꝑccbti. ad eũ redigndist̃. habitaran¬
one inpñsau. Qui uero añt ltẽ
rmo hsaberi dȩb qanuliũs casti

Expanded text:
egata fuisset. quare fructus post litem contestatam percepti ad eum redigendi sunt habita ratione impensarum: qui uero ante litem ratio haberi deb
Abbreviated transcription (Latin):
erit uolutati defucti. ab hoc repellitur
Sinuero deacre defũcus nõ cauit. nec
ulliclelegatũ idmunus ẽ scriptos hr̃des
cares cõtingit Sinemoscriptus est. legi¬
umos. uł cognatos quosq suo groine q̃
succeit. ¶Sũptus funcris arbͦitrantur
ꝓfacultatib. ł tignitate defucti. ¶ Pre¬
tor uł magistratus municipał. ad fucisꝰ.

Expanded text:
erit uoluntati defuncti, ab hoc repellitur. sin autem de hac re defunctus non cauit, nec ulli delegatum id munus est, scriptos heredes ea res contingit: si nemo scriptus est, legitimos uel cognatos: quosque suo ordine quo succedunt. Sumptus funeris arbitrantur pro facultatibus uel dignitate defuncti. Praetor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ magistratus. ⁊ milites stationarios.
dm̃m ad uiuare deb̾e ing̃rendis fugiti¬
ducere oeb. ⁊ nũto amonẽtur mag¬
stratus coo̾ dilignt custodire ne cua¬
dãt. ¶Hugitiũ accipe.⁊ siquis erro
sit. fugniiui aut mppcllatone. ex fu¬
cditist̃. uł publicis mini stus. diligĩtta¬

Expanded text:
 magistratus et milites stationarios dominum adiuuare debere inquirendis fugitiducere debet. Et merito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne euadant. Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui autem appellatione ex fuaditi sunt uel publicis ministeriis. Dilig
Abbreviated transcription (Latin):
tũ actionẽ ꝓposuit.
aquo falli nos nõ oportet. Nã inter
c̃ m̃a. neffallamur inmodirenũt¬
ationt. si forte definib cõtatiosit
uł ꝙp̃tor scire uelit. uł uenditor eꝰ
iodi ager ueneat ¶ouero hãc ac

Expanded text:
tum actionem proposuit. a quo falli nos non oportet: nam interest nostra, ne fallamur in modi renuntiatione, si forte uel de finibus contentio sit uel emptor scire uelit uel uenditor, cuius modi ager ueneat. ideo autem hanc ac
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ ossauemortiu inferre: aut
statĩ int̾clicto uti quo phibet᷑ ci uis
ficri: aut alio inferre. ⁊ postea in fac¬
int̃ fuũt ꝓhibitũ nõee. Inquã cõputa¬
nonẽ. cad̾ ioci ẽpn p̃tisr aut cõcluc¬
ti merces. Itẽ sui locip̃tiũ. q̃ quis ni¬
si coactus est religiosũ factigus nõeĩt.
unmuror qr̃ constare uideat᷑. neq
br̃di. neq in br̃dẽ dandã actionẽ hãc¬

Expanded text:
mortuum ossaue mortui inferre aut statim interdicto uti, quo prohibetur ei uis fieri, aut alio inferre et postea in facinterfuerit prohibitum non esse, in quam computationem cadit loci empti pretium aut conducti merces, item sui loci pretium, quem quis, nisi coactus est, religiosum facturus non esset. unde miror, quare constare uideatur neque heredi neque in heredem dandam
Abbreviated transcription (Latin):
chitenĩs. quod ego lege aquilia ob
sit. quod officio uidicis expedietuar. In
dñs lucrifaritat. anuero cogideb⁊
cdñs restituere serm̃. ⁊ p̃tiũ serui
acciꝑe.⁊ ueruis ẽ elecnonẽ dño da¬
ri. siue seruũ detine̾ cupit.⁊ dãnũ
quanti det̾ior s. uus factus est: indu¬
plũ accipe. uł seruorestituto sicopi¬
a muus rei nat. pͥtiũ cõsequi. q siñ
hãt p̃tiũ ꝗdẽ similimodo acciꝑe.
cains serili actioĩb. Quod tñ derestitu¬

Expanded text:
hi teneris, quod ego lege Aquilia obnsit, quod officio iudicis expedietur: Intedominus lucrifacit, an uero cogi debet dominus restituere seruum et pretium serui accipere? et uerius est electionem domino dari, siue seruum detinere cupit et damnum, quanti deterior seruus factus est, in duplum accipere, uel seruo restituto, si copiam huius rei habeat, pretium consequi, quod si non habeat, pretium quidem simili modo accipere, dominio serui actionibus. quod tamen de restitu
Abbreviated transcription (Latin):
factus. poñs mecũ ex᷑ꝑiri: situfecĩs. ego
agert unn acciõe possu. ados̃ eni corrup¬
telas hec actioꝑtinet. Eint̃ ẽẽ usus fruc¬
tuarii uidetur benofrugi scruu ẽẽ in qͦ
usus fructus ht̃. ⁊s forte alius eũ rece¬
ꝑit. uł corruꝑit: utilis actio fructuari
copctit ¶ Dat̾ aũt hec actioquãtiea
reserit cluplierit. S⁊ quȩstiõĩs est esti¬
matioutrũ eius dũtarai fieri debeat. ꝙ.
seruus incorpore. uł in aĩo clãni sñserut.
hocest quãti ullior ẜuus factus sit: an
uero ⁊ ccton. i ncranius ait tanticõdenã¬
dũ corruptorẽ: quanti seruus obio qd̃

Expanded text:
factus, poteris mecum experiri, si tu id feceris, ego agere utili actione possum; ad omnes enim corruptelas haec actio pertinet et interesse fructuarii uidetur bonae frugi seruum esse, in quo usum fructum habet. et si forte alius eum receperit uel corruperit, utilis actio fructuario competit. Datur autem actio quanti ea res erit eius dupli. Sed quaestionis est, aestimatio utrum eius dumtaxat fieri debeat, quod seruus in corpore uel in animo damni senserit, hoc est quanto uilior seruus factus sit, an uero et ceterorum. et Neratius ait tanti condemnandum corruptorem, quanti seruus ob id,
Abbreviated transcription (Latin):
nosolũ eis quos orcismus cõpet̾ẽ adex¬
ibndũ actionẽ: uer uͣciquoq cuuꝰo n¬
t tst ex ibi Iudexigit᷑ sumatĩ debebo
cognoscere aneius int̃sit. nõ aneur
res sit. ⁊ sic uib̾e. uł ex hibi. uł nõ. ꝗ¬
anidnl int̃ est. Plus dicit iut. ⁊si
uẽ dicationẽ nobãm. int̃im posse
me agert aderibñdĩ. ꝗamea int̃ est

Expanded text:
mus competere ad exhibendum actionem, uerum ei quoque, cuius interest exhiberi: iudex igitur summatim debebit cognoscere, an eius intersit, non an eius res sit, et sic iubere uel exhiberi, uel non, quia nihil interest. Plus dicit Iulianus, etsi uindicationem non habeam, interim posse me agere ad exhibendum, quia mea interest
Abbreviated transcription (Latin):
pe. idẽ estimauerĩ. ¶Niquis incõ¬
miẽ locũ mortuũ intulã. anre¬
ligiosus fecut. iudnciũ. ⁊ sane ius in
fetendi insepuletũ unicuiq insolidũ
copent. locũ. uñ purũ. alt̃ nõ potĩt
facere relisũ. Treumus aut.⁊ labes
quãq̃ pin.ñ nõc̃s loçũ religrosũ far¬
tũ. tñ purai infactu agndũ ¶Si¬

Expanded text:
e idem existimauerunt. Si quis in communem locum mortuum intulerit, an religiosum fecerit uidendum. et sane ius quidem inferendi in sepulchrum unicuique in solidum competit, locum autem purum alter non potest facere religiosum. Trebatius autem et Labeo quamquam putant non esse locum religiosum factum, tamen putant in factum agendu
Abbreviated transcription (Latin):
i seruũ ꝑpulii ad delnssidũ. anuero
⁊ si malũ oriatus ẽ. uł malomostraũ
quẽ ad modũ faceͣt. Et est ueruis. ⁊ si
malomosti. auit inquẽmoclũ clelinque¬
ret. tenĩ eũ sssmmo ⁊ sierat seruus oi¬
modo fugiturus. uł furiũ facturus. ħ
uero ldator huius ꝓ postu extrat: tere¬
nur. Nõetũ oport: laudando augerima¬
litiã SSiue ergo bonũ serũ fecit᷑ malũ.
siuem alã detiorẽ fecit. corrũpisse uide¬
bnur. Is quoq detiorẽ facit. qui seruo
ꝑsuad⁊ ut iniuriã faceri. uł furtũ. ł
fuger. uł alienũ set uũ ut sollicitaret.
uł ua peculiũ intricir. aui smorexi

Expanded text:
i seruum perpulit ad delinquendum, an uero et si malum hortatus est uel malo monstrauit, quemadmodum faceret? et est uerius etiam si malo monstrauit, in quem modum delinqueret, teneri eum. immo et si erat seruus omnimodo fugiturus uel furtum facturus, hic uero laudator huius propositi extitit, tenetur: non enim oportet laudando augeri malitiam. siue ergo bonum seruum fecerit malum siue malum fecerit deteriorem, corrupisse uidebitur. Is quoque deteriorem facit, qui seruo persuadet, ut iniuriam faceret uel furtum uel fugeret uel alienum seruum ut sollicitaret uel ut pecul
Abbreviated transcription (Latin):
tenebn quia nec ip̃e posti fiucor.¬
rupti agere. quianichil cus int e
f ĩi nõ corrũpi. ⁊ sane siquis hocad¬
mi scrit: cuena. ut cluob actioser¬
uicor rupti cõpetat. quod est absur.¬
clũ Einec eũ ciuboni fide hõlib̃ ser¬
uit. Hãc acgionc̃ posse exert̾e opi

Expanded text:
tenebitur, quia nec ipse poterit serui corrupti agere, quia nihil eius interest seruum non corrumpi: et sane, si quis hoc admiserit, eueniet, ut duobus actio serui corrupti competat, quod est absurdum. sed nec eum, cui bona fide homo liber seruit, hanc actionem posse ex
Abbreviated transcription (Latin):
S.I.II. Confessioib falsis respon¬
dentes. ita obligantur. si cui nõie de
quoquis int̾rogatus sit: cu Auiqilofu
actioꝰ qui a qͦue eu alio actioeẽt. sictñs¬
rĩmus sicũqui inpotestate patris eẽt.
responcdissem filiũ meũ ẽẽ. ita me ob¬
ligari. sictas euis patetur ut filiusiñs
familias noĩe respõdeido nõ obliger.
cio agipot. ⁊ si actũ fur̃t. manebit inte¬
gra actio ciup̃o qui dͦmisti.¬

Expanded text:
ium. Confessionibus falsis respondentes ita obligantur, si eius nomine, de quo quis interrogatus sit, cum aliquo sit actio, quia quae cum alio actio esset, sris esset, respondissem filium meum esse, ita me obligari, si aetas eius pateretur, ut filius meus familias nomine respondendo non obliger. cio agi potest et, si actum fuerit, manebit integra actio cum ipso qui admisi
Abbreviated transcription (Latin):
cõseqnt̃ dr̃ exẽpto aginõposse. Nisito¬
tã rẽ susciꝑt fuñ patus. ꝗa hecpars
bͥnficio altius. unoitori accessit. Quin
inmos exuẽdito posse cõueriri epio¬
rẽ. ut recipiat totũ. Solũ alud spec¬
tan dũ erit. nũ fortesiaus aliqua uẽ¬
di tõis int᷑ uenit S et sidistẽta parte
cesserit. uictu ucitatiõe uenoitor e¬
queptiũ ut restituat exẽptotenebit᷑.
iudiciꝰs seruanturs tou dut¬
munẽ hãt. s⁊ certiexhis cdiuicłe desi¬
cdãt. hoc uidiciũ int̃ eos accipipõt

Expanded text:
citur ex empto agi non posse, nisi totam rem suscipere fuerit paratus, quia haec pars beneficio alterius uenditori accessit: quin immo etiam ex uendito posse conueniri emptorem, ut recipiat totum: solum illud spectandum erit, num forte fraus aliqua uenditoris interuenit. sed et si distracta parte cesserit uictus licitatione uenditor, aeque, pretium ut restituat, ex empto tenebitur. iudiciis seruantur. 8 munem habent, sed certi ex his diuidere desiderant, hoc iudicium inter eos accipi pot
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ utrũ suonoĩe eiq̃sitasit hr̃ditas. an
ꝑeos quos suo uiri subiectos ht̃. ut
ꝑeũ cuihr̃s extit̃it. Sũmañigrtur
p̃tor cognoscere debebit. Cũ q̃ratur
an quis responde quo iurehr̃s sir d̾¬
plenuis respõdere uibeat. Que opti¬
nere debĩ. nõsolũ inhĩdib . s⁊ ⁊̃ in¬

Expanded text:
t hereditas an per eos quos suo iuri subiectos habet uel per eum cui heres extitit. summatim igitur praetor cognoscere debebit, cum quaeratur, an quis respondere debeat quo iure heres siplenius responderi iubeat. quae optinere debent non solum in heredibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
scõ dindicaui. ĩ seruop̃stare. ut in suo
agro. uł ina lieno loco edificioue.
dando põi. suade. ⁊ malũ. Ei iõpre¬
tor adiecai dolomalo. quoca cleñorẽ
facĩt. Neq enĩ delin qud̾. nsiquita

Expanded text:
scondendi causa seruo praestare uel in suo agro uel in alieno loco aedificioue. dando potest suadere et malum: et ideo praetor adiecit 'dolo malo, quo eum deteriorem faceret': neque enim delinquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tu estimatio uenit quas secuseruus
abstulit. ꝗaõe clãnũ duplatur. ne¬
ꝙ int̃crit. anadeũ ꝑlatesuerit̃ res:
anadaliũ. siue ⁊̃ cõsũpresit. ⁊ enĩ
uistius ẽ eũ tenĩ qui prmn ceps furt d̾¬
licti: quã eũ q̃r ad quẽ res ꝑlate s inł.¬

Expanded text:
estimatio uenit, quas secum seruus abstulit, quia omne damnum duplatur, neque intererit, ad eum perlatae fuerint res an ad alium siue etiam consumptae sint: etenim iustius est eum teneri, qui princeps fuerit delicti, quam eum qua
Abbreviated transcription (Latin):
uetuit inpecunia lucłe. p̃ter quã si
quis certet. astauł piloriciendouł
currendo. saliendo. uictando. uł¬
gnãdo ꝗ uirtuns caus a fiai.¬
ualudere pmiitur. ¶S iserii
ua t sius familias uictus fucrit ut
patris dño cõpctu repẽtitio. Item
siseru̾s acceꝑit pͣctiã. clabitur ĩ
clño depeculio actio nõ noxalis. ꝗ
ex nẽgotio gesto agitur. ẜ⁊ nõ aplus

Expanded text:
uetuit in pecuniam ludere, praeterquam si quis certet hasta uel pilo iaciendo uel currendo saliendo luctando pugnando quod uirtutis causa fiamilia ludere permittitur. Si seruus uel filius familias uictus fuerit, patri uel domino competit repetitio. item si seruus acceperit pecuniam, dabitur in dominum de peculio actio, non noxalis, quia ex negotio gesto agitur: sed non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
tridantur: ⁊is quimaiore locũ inte¬
ittorio habere dicetur. cet̾is quima¬
nõrẽ iocũ possio. uregrũ locũ assi¬
gnare cõpellrnir. idq itarescriprũ¬
Ip̃ .ł.UII. Si irruptiõe fluminis.
fines agri cõfũdit mũdatio: idõq u¬
surpandi quib dã loca inquib ius ñ¬
nõ hñt occasionẽ prãt. Preses ꝓ uĩcie
alieno eos bstine. ⁊ ciño suũ restitu u¬

Expanded text:
tri dantur et is, qui maiorem locum in territorio habere dicitur, ceteris, qui minorem locum possiden‹t›, integrum locum adsignare compellitur: idque ita rescrippinionum. Si irruptione fluminis fines agri confudit inundatio ideoque usurpandi quibusdam loca, in quibus ius non habent, occasionem praestat, praeses prouinciae alieno eos abstinere et domino suum restitu