comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ego non infirmor: Compati se dicit
om̃ib & condolere eo affectu qͦ ꝓuideat
uulneri medicinam. Hoc aũt ideo ꝓseqͥ¬
tur ut ostendat quacura. commissam
Sͥ eccłam tueatur & regat. Ac ꝑ hoc ui
nullo se minorem debere uidicari cet̾is
apłis. Quippe qui scđm qd claruit plus
illis om̃ib laborauerit. Maiore enum
inuidia laborabat apud uideos p̃cete¬
ris aplis. Quia cum ꝑsequeretur eccłam
subito immutatus ẽ factus defensor
eiusdem testificans atq affirmans. qd
xp̃m quem prius ut hominẽ mortuũ
estimabat. de celo secum locutum audi¬
erit cuius testimonio necessario multi
sequentur scientes eũ de ꝑsecutore nõ
utiq sine ratione factum defensorem.
ac causa excruciabantur udei ⁊ quere¬
bant eum semꝑ interficere. Qui scanda¬
litatur & ego ñ uror: Scandalirari ẽ
carnis pati desidĩum. qͣntum ad locũ
hunc ꝑtinet. E quia etiam uiuiti so¬
lent scandalizari in lecti formam aut¬

Expanded text:
et ego non infirmor? Compati se dicit et ego non infirmor? Compati se dicit omnibus, et condolere eo affectu, quo provideat vulneri medicinam. Hoc autem ideo prosequitur, ut ostendat qua cura commissam sibi Ecclesiam tueatur et regat, ac per hoc in nullo se minorem debere judicari caeteris apostolis; quippe qui secundum quod declaravit, plus illis omnibus laboraverit, Majore enim invidia laborabat apud Judaeos pro caeteris apostolis; quia cum persequeretur Ecclesiam subito immutatus, factus est defensor ejusdem, testificans atque confirmans quod Christum, quem prius ut hominem mortuum aestimabat, de coelo secum locutum audierit . Cujus testimonium necessario multi sequerentur, scientes eum de persecutore non utique sine ratione factum defensorem. Hac causa excruciabantur Judaei, et quaerebant eum semper interficere. Quis scandalizatur, et ego non uror? Scandalizari est carnis pati desiderium, quantum ad hunc locum pertinet. Et quia etiam inviti solent scandalizari, illecti forma aut
Abbreviated transcription (Latin):
n fame ce siti. fũgatus frequent uideis
ꝑsequentib necesse erat ut famem pate.¬
retur & sitim ꝑ inopiam. In ieiumiĩs
multis. Sepius ierunauit ut dĩ ammi¬
niculo ꝓtegi mereretur. Ieumat enim
qui ñ habet qd edat &e abstinet. Infri¬
gore ⁊ nuditate. In frigore fuit ⁊ nudi¬
tate qͣndo nauftagium passus ẽ.De¬
niq ignem fecerunt ait. Refecerunt
nos ꝓpter pluuiam ĩminentẽ & frigus.
barbari in insula militinȩ. Preter illa
que extrinsecus s̃ iustantia mea cotidia¬
na sollicitudo om̃ium eccłarum. Solli¬
citudo hȩc quam dicit cotidianam de
tditionis usu descendit. ut om̃ib dieb
commissum sͥ ppłm instruat. Illa autẽ
quȩ supramemorat suꝑindicta s̃ neces¬
sitate cogente. Dies enim ad oꝑa datus
est non ad requiem. S quia instabat
necessitas ut om̃ib occurreret. &̃ nocte
docebat. Se enim affligere ñ dubitabat
ne dĩ gr̃a eẽt in ocio. Quis infirmatur

Expanded text:
In fame et siti . Fugatus frequenter a Judaeis In fame et siti . Fugatus frequenter a Judaeis persequentibus, necesse erat ut famem pateretur et sitim per inopiam. In jejuniis saepe. Saepius jejunavit, ut Dei adminiculo protegi mereretur: jejunat enim, qui dum habet quod edat, abstinet. In frigore et nuditate. In frigore fuit et nuditate, quando naufragium passus est. Denique ignem fecerunt, ait et refecerunt nos propter pluviam imminentem et frigus Barbari in insula Melitae . Praeter illa quae extrinsecus sunt instantia mea, quotidiana sollicitudo omnium Ecclesiarum. Sollicitudo haec, quam dicit quotidianam, de traditionis usu descendit, ut omnibus diebus commissum sibi populum instruat: illa autem quae supra memorat, superindicta sunt, necessitate cogente. Dies enim ad opera datus est, nox ad requiem: sed quia instabat necessitas, ut omnibus succurreret, etiam noctu docebat. Se enim affligere non dubitabat; ne Dei gratia esset in otio. Quis infirmatur,
Abbreviated transcription (Latin):
iam cessare dicebat. Deniq his ꝑuhguen¬
tibus timotheum compulsus ẽ circumci¬
dere. fictus gͦ xp̃ianus ẽ quia emulatio¬
ne legis ꝑsequitur xp̃ianum. hic ẽ falsꝰ
fr̃. Si enim tantum uidei erant hi et
ꝓpter iudaismum fr̃s eos falsos appel-¬
lat quid opus erat ittrare: Iam enim
suꝑus dixit. Piculis ex genere. s scđm
carnem non sunt falsi fr̃s. In xp̃oaũt
falsi sunt qi non totam̃te xp̃iani sunt.
uerunt ce alii falsi fr̃s sicut demas et
hermogenes. In labore & molestia. Ue¬
rum est quia potest ẽẽ labor sine mole¬
stia sed hic ideoaddit & molestiam ut
laborem ipsum exitiosum ostenderet.
Inuigiliis multis. Multȩ fuerunt eius
iuigiliȩ sed alie uoluntariȩ altere ex ne¬
cessitate. In pressura enim positus neces¬
se erat ut ingilaret dĩ querens auxili¬
um. & non solum dieb sed & noctibus
doceret. sicut dicit in actib apłorum.

Expanded text:
jam cessare dicebat. Denique his perurgenjam cessare dicebat. Denique his perurgentibus, Timotheum compulsus est circumcidere. Fictus ergo christianus est, qui aemulatione Legis persequitur christianum: et hic est falsus frater. Si enim tantum Judaei erant hi, et propter Judaismum fratres eos falsos appellat, quid opus erat iterare? Jam enim superius dixit: Periculis ex genere. Sed secundum carnem non sunt falsi fratres, in Christo autem falsi sunt; quia non tota mente christiani sunt . Fuerunt et alii falsi fratres, sicut Demas et Hermogenes . In labore et molestia. Verum est quia potest esse labor sine molestia: sed hic ideo addidit: Et molestia, ut laborem 203 ipsum exitiosum ostenderet. In vigiliis multis. Multae fuerunt ejus vigiliae: sed aliae voluntariae, alterae ex necessitate; in pressura enim positus, necesse erat, ut vigilaret Dei quaerens auxilium: et non solum diebus, sed et noctibus doceret, sicut dicit in Actibus apostolorum.
Abbreviated transcription (Latin):
& untus dĩ predicationem. Piculis inci¬
uitate. Lisq adeo ꝑiculum fuit inciuita.¬
te ut ꝑ fenestram effugeret manus insidi¬
antis sibi. Piculis in deserto. Piculum ħ
a ludeis fuerat ꝓcuratum. qͣndo eumfac¬
tis insidiis in uiam uolebant occidẽ. ꝑi¬
culis in mari. Iam suꝑius dixerat nau¬
fragium feci nocte & die in ꝓfundo ma¬
ris fui. Qd̃ aliud fuit ꝑiculum in mari:
hoc est ꝑicłin quando in mari. hoc est
in naui milites cogitauerant om̃s custo¬
dias occidere ne quis enatans effugeroe
qd̃ ꝑiculum centurio ꝓhibuit inferri ne
paulus occidẽtur ut uiuum eũ romam
ꝑduceret. Piculis in fictis frĩb falsi fr̃s
hi sunt de quib dicit ad galathas. ꝓpt̃
subintroductos autem falsos fr̃s qui sub¬
intratierunt explorare libertatem nr̃am
quam habemus in xp̃o iħu. Hi enim
partim xp̃iani erant partim iudei in
neutro ꝑfecti qui zelo legis apło iniudiã
excitabant. eo quod predicato xp̃olegem

Expanded text:
 unius Dei praedicationem. Periculis in civitate. Usque adeo periculum fuit in civitate, ut per fenestram effugeret manus insidiantes sibi . Periculis in deserto. Periculum hoc a Judaeis fuit procuratum, quando eum, factis insidiis, in via volebant occidere . Periculis in mari. Jam superius dixit: Ter naufragium feci, nocte et die in profundo maris fui; quod aliud fuit periculum in mari? Sed hoc est periculum, quando in mari, hoc est, in navi, milites cogitaverant omnes custodias occidere; ne quis enatans effugeret. Quod periculum centurio prohibuit inferi ne, Palus occideretur, ut eum vivum Romam perduceret. Periculis in fictis fratribus. Falsi fratres ii sunt, de quibus dicit ad Galatas: Propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintraverunt explorare libertatem nostram, quam habemus in Christo Jesu . Hi enim partim christiani erant, partim Judaei, in neutro perfecti, qui zelo Legis Apostolo invidiam excitabant, eo quod, praedicato Christo, Legem
Abbreviated transcription (Latin):
stros eẽ eorum qui potiora eligentes. copias
p̃sentis tp̃ris spernunt totos se dĩreb ob¬
ligantes. Unicuiq enim scđdm bonã uolun¬
tatem ds̃ prestat auxilium. Sc̃ienim quia
nicħ uolunt hic possidẽ nisi uictũ habe
& uestitum. has qui hic hab̃e uolunt cu¬
tores illoꝵ ds̃ eẽ disposuit ut qui bene et
simplicnter eis ministrauerit amplificet᷑
presens locupletatus & in futurum. Semel
enu seminans. bis metet. ita ut si futuriꝰ
s magis se eis inclinet quia a deo huius
rei accipiet mercedem.Si enĩ adp̃seis humilia¬
ri eos sͥ uoluerit sꝑem futuri amittit. Hic
cnim accipit mercedem oꝑis sui. ñ simpli¬
citer hoc agens. sicut dicit dominus. Am̃
dico uob̃ ꝑceperunt mercedem suam. Qur
oꝑatur ꝑ nos gr̃arum actionem dõ. qͣm
ministerium officii huuis non solum supplet
ea quȩ desunt scĩs. s & habundabit per
multoꝵ gr̃arum actionem in dõ ꝑ ꝓbati¬

Expanded text:
stros esse eorum, qui potiora eligentes, copias stros esse eorum, qui potiora eligentes, copias praesentis temporis spernunt, totos se Dei rebus obligantes. Unicuique enim secundum bonam voluntatem Deus praestat auxilium; sancti enim qui nihil volunt hic possidere, nisi victum habere et vestitum, hos qui haec habere volunt, tutores illorum Deus esse disposuit; ut qui bene et simpliciter eis ministraverit, amplificetur , et ad praesens locupletatus, et in futurum. Semel enim seminans, bis metet; ita ut si futuris sed magis se eis inclinet; quia a Deo hujus rei accipiet mercedem. Si enim ad praesens humiliari eos sibi voluerit, spem futuri amittit; hic enim accipit mercedem operis sui, hoc non simpliciter agens, sicut dicit Dominus: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Quae operatur per nos gratiarum actionem Deo. Quoniam ministerium officii hujus non solum supplet ea, quae desunt sanctis: sed et abundabit per multorum gratiarum actiones in Deo, per probati
Abbreviated transcription (Latin):
seruiens die ac nocte omnẽ mundi curam
postponens. Miscdia gͦ hec iusticia appel-¬
lata ẽ. N uia si sciens qui largitur om̃ia dm̃
communit̃ om̃ib dare. qr sol cius om̃ibus
oritur ce pluit om̃ib & tram om̃ib dedit.
habent ne beneficus dĩ priuati udentur.
tuum. Qui aut subministrat sem̃ seminã¬
ti & panem ad edendum. ministrabit et
multiplicabit sem̃ ur̃m & amplificabit
fructum iusticie ur̃ȩ. ut in om̃ib locuple¬
remini in om̃i simplicitate. Om̃ia dĩ sunt &
semina & nascentia dĩ mitu crescunt. et
multiplicantur ad usus hominum. Ds̃ gͦ
qui hec dat ipse & iubet de his cõmuni¬
cari eis qui indigent. Ac ꝑ hoc ñ poterit
qui tribuit uixta dĩ uoluntatẽ dĩ nutu
ñ augeriᷤͤᷤ crem̃tis huiusmodi amplificandr̃
fructum iusticiȩ. Danti enim addit᷑ ut eo
amplius habeat unde largiri possit. Hȩc
est iusticia ut quia ds̃ dat retribuat ex eo
&e homo ei cui deest. Hos enum uult mini¬

Expanded text:
serviens die ac nocte, omnem mundi curam serviens die ac nocte, omnem mundi curam postponens. Misericordia ergo haec, justitia appellata est; quia sciens qui largitur, omnia Deum communiter omnibus dare, quia sol ejus omnibus oritur, et pluit omnibus, et terram omnibus dedit: habent, ne beneficiis Dei privati videantur. rpetuum. Qui autem subministrat semen seminanti: et panem ad edendum ministrabit: et multiplicabit semen vestrum, et amplificabit fructum justitiae vestrae; ut in omnibus locupletemini in omni simplicitate. Omnia Dei sunt, et semina et nascentia Dei nutu crescunt, et multiplicantur ad usus hominum: Deus ergo qui haec dat, ipse et jubet de his communicari eis, qui indigent; ac per hoc non poterit, qui tribuit juxta Dei voluntatem, Dei nutu non augeri incrementis hujusmodi ad amplificandum fructum justitiae; danti enim addit, ut eo amplius habeat, unde largiri possit. Haec est justitia, ut quia Deus dat, retribuat ex eo et homo ei, cui deest. Hos enim vult mini
Abbreviated transcription (Latin):
& qui multa mitcebant laudati non sunt
lluis cium paruum multũ ẽ. qr plus mi¬
sit quam poterat. Diuites aũt minus
muser̃ cum plus possent. Ae ꝑhoc modi¬
cum illius qr ultra uires ftias misit plus
inuentum ẽ quã diuitum multũ. quia
de eo qd̃ habundabat eis miserunt. Qui
gͥ tantum dat quantum pot̃ recte facit.
L iduam tam̃ illam ante se habet qr hec
om̃e qd̾ habuit misit. Sic̃ scriptum ẽ
Disꝑsit dedit pauꝑib insticia eris marice
in eternum. Hoc in psalmo scriptum ẽ
ad curam pauꝑm ut in om̃i oꝑe bono
habundent. Si enim huius qui pauꝑib
largitur iusticia manet in ȩtnũ qͣntoma¬
gis cuis qͥministrat scĩs: Patꝑes enim
possunt dici qui publice egenis̃. Sc̃iem̃
discernuntur ab his quia hi serui dei s̃ insi¬
stentes orationib & leiuniis puram uitã
agentes. Sicut & anna ꝓphetissa que nõ
discedebat de templo ieuinus & oratiõĩb

Expanded text:
et qui multa mittebant, laudati non sunt. et qui multa mittebant, laudati non sunt. Illius enim parvum multum est; quia plus misit, quam poterat: divites autem minus miserunt, cum plus possent; ac per hoc modicum illius, quae ultra vires suas misit, plus inventum est, quam divitum multum; quia de eo quod abundabat eis, miserunt. Qui ergo tantum dat, quantum potest, recte facit: viduam tamen illam ante se habet; quia haec omne quod habuit, misit. Sicut scriptum est: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum. Hoc in psalmo scriptum estad curam pauperum; ut in omni opere bono abundent. Si enim hujus qui pauperibus largitur, justitia manet in aeternum; quanto magis ejus, qui ministrat sanctis? Pauperes enim possunt dici, qui publice egeni sunt: sancti enim discernuntur ab his; quia hi servi Dei sunt, insistentes orationibus et jejuniis, puram vitam agentes, sicut et Anna prophetissa , quae non discedebat de templo, jejuniis et orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. Ex his enim qui inferunt hunc eleg
ds̃ cui retribuatur qui deuoto corde oꝑti
quasi thesaurizans sͥ apud dm̃. Quia qui
inuitus facit ꝓpt̃ presentem pudorem il
aliis inferentib turpis inueniatur merce
cus &e doctrine ueritate compungit corda
illorum. ita ce in hoc faueat ceptis illoꝵ
om̃ib semꝑ omnẽ sufficientiam habentes¬
ut habundetis in om̃i oꝑe bono. Hoc dic̃
& optat ut in om̃i re. semꝑ sufficientes sib
sint dĩnutu. Hec indigeant his q̃ ad salutẽ
necessaria sunt. Si gͦ sufficientiam sͥ solam
eligant poterunt in dei oꝑe habundare.
llud enim sͥ retinendo qđ sufficit. cetera in
usus scõrum uł pauꝑmn impendant neces¬
se est. & hoc erit habundare iom̃i oꝑe
bono. Licet enun exigui hominis paruum
sit quod tribuit habundat tam̃ qr recto
iudicio fit. Et non solum queritur qͣntum
s & de quanto & quo animo detur. Demq
illa uidua in engłio de paruo laudata est

Expanded text:
fiat. Ex his enim qui inferunt, hunc elegit fiat. Ex his enim qui inferunt, hunc elegit Deus, cui retribuatur, qui devoto corde operatur, quasi thesaurizans apud Deum quia qui invitus facit propter praesentem pudorem, ne aliis inferentibus turpis inveniatur, mercetiis et doctrinae veritate compungit corda illorum; ita et in hoc faveat coeptis illorum, omnibus semper omnem sufficientiam habentes, abundetis in omni opere bono. Hoc dicit et optat, ut in omni re semper sufficientes sibi sint Dei nutu, nec indigeant iis, quae ad salutem necessaria sunt. Si ergo sufficientiam solam sibi eligant, poterunt in Dei opere abundare; illud enim sibi retinendo quod sufficit, caetera in usus sanctorum vel pauperum impendant necesse est: et hoc erit abundare in omni opere bono. Licet enim exigui hominis parvum sit, quod tribuit, abundat tamen, quia recto judicio fit, et non solum quaeritur quantum; sed et de quanto, et quo animo detur. Denique illa vidua in Evangelio de parvo laudata est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat eura illos quando uolentes ire ĩsuꝑ
rogat. ut sine aliqua mora fiat qd̃ ce illi
uolunt & hic precatur. Hoc gͦ agit cum
his. ut inꝓmissione sua fideles sint. Et
se ideo commonere ꝓpt̃ existimationẽ illoꝵ
ñ circumuenire. s ut tantum offeraut qͣn.¬
tum ñ peniteat. Hoc autem dico qr qui
parce seminat parce ce metet. Parcum
auarum significat cui extorquetur ut in¬
ferat. Penitet enim quia ꝓmisit. Hoc de
tarditate eorum colligit. qui olun ꝓmise¬
rant & dui delibabant. Huic parcoꝑ
praua messis ẽ qr cum dubitatione semi.¬
nat. Nescit enim ꝓdesse qd̃ facit. Quiañt
in benedictione seminat in benedictione
metet. Hic in benedictione seminat qui
bona uoluntate sub sꝑe future retribu¬
tionis hoc agit. Unusquisq scđm ꝓposi¬
tum corᷤᷤ. ñ ex tristicia aut necessitate. hila¬
rem enim datorem diligit ds̃. Docet illo
tunc ꝓdeẽ hoc in futurum si leto animo

Expanded text:
probat circa illos, quando volentes ire insuper probat circa illos, quando volentes ire insuper rogat; ut sine aliqua mora fiat, quod et illi volunt, et hic precatur. Hoc ergo agit cum his, ut in promissione sua fideles sint, et se ideo commonere propter existimationem illorum, non circumvenire; sed ut tantum offerant, quantum non poeniteat. Hoc autem dico: quia qui parce seminat, parce et metet. Parcum avarum significat, cui extorquetur, ut inferat; poenitet enim quia promisit. Hoc de tarditate illorum colligit, qui olim promiserant, et diu deliberabant. Huic parco parva messis est; quia cum dubitatione seminat; nescit enim prodesse quod facit. Qui autem in benedictione seminat de benedictione et metet. Hic in benedictione seminat, qui bona voluntate sub spe futurae retributionis hoc agit. Unusquisque secundum propositum cordis, non ex tristitia aut necessitate; hilarem enim datorem diligit Deus. Docet illos tunc prodesse hoc in futurum, si laeto animo
Abbreviated transcription (Latin):
uos imparatos erubescamus ut ñ dicam
om̃s uos in hac parte. Manifestum ẽ qr
si non hoc inuentum fuerit qđ̵ testificatus
ẽ de his & ipse erubescat iniꝑsis ⁊ ipsi
ampluis confundantur. qr nec ꝓꝑterea qd̃
testis ei extitit apłs id agere nisi s̃ quo uerr̃
illud facerent. ut ꝓpt̾ tanti uiri ꝑsonam.
Necessarium gͦ existimaui rogare fr̃s ut
precederent aduos ⁊ ppararent ꝓmissã
benedictionem. hanc urãm paratam eẽ.
S sic quasi benedictionem ñ quasi circumuen¬
tionem. Lit sollicitudinem suam adhuc
manifestet rogasse se dixit fr̃s ꝑquos am¬
moniti id implerent qd̃ ꝓmiserant & ñ
implebant. Cũ supͣ titum uoluntariũ dicat¬
ꝓfectum hoc ẽ ñ illi fuisse extortum s mox
ut audiuit libenter amplexus ẽ. ut uidea¬
tur uoluntaritis ad illos ꝓfectus ꝓpt̃ spem
illorum. nunc ñ ideo se rogasse hoc signi¬
ficat quasi nolentes ire. s suum affectum

Expanded text:
vos imparatos, erubescamus nos, ut non dicam vos imparatos, erubescamus nos, ut non dicam omnes vos, in hac parte. Manifestum est quia si non hoc inventum fuerit, quod testificatus est de his, et ipse erubescat, de ipsis et ipsi amplius confundantur; qui nec propterea quod testis eis exstitit Apostolus, id agere nisi sunt, quo verum illud facerent vel propter tanti viri personam. Necessarium ergo existimavi rogare fratres, ut praecederent ad vos, et praepararent promissam benedictionem hanc vestram paratam esse: sed sic quasi benedictionem, non quasi circumventionem. Ut sollicitudinem suam adhuc manifestet, rogasse se dixit fratres, per quos admoniti adimplerent, quod promiserant, et non implebant. Cum supra Titum dicat voluntarium profectum, hoc est, non illi fuisse extortum, sed mox ut audivit, libenter amplexus est; ut videatur voluntarius ad illos profectus propter spem illorum: nunc non ideo se rogasse hos significat, quasi nolentes ire; sed suum affectum
Abbreviated transcription (Latin):
rati scđm promissum suum. Ceterȩ uero
eccłe emulatione corithioꝵ dum audi¬
unt illos prius multis errorib fuisse im¬
þlicatos. pꝰautem corrigentes se bonȩ uo¬
luntatis effectos incitati s̃ ad bonũ opus.
Q uia si hi qui post acceptam fidem maleuer¬
sati sunt hanc ceꝑant habere uoluntatẽ
quantomagis isti in quib hec uicia ñ st̃
uos preferimus inanis fiat in hac parte
Iut quemadmodum dixi p̃p̃arati sitis. hos
fr̃s memorat quos supra idest titum &
quos ei adunxit ab itores qui impensiꝰ
ex hortarentur eos ad ꝓmissionem ĩꝑlen-¬
dam in ministerio scõrum ut ñ solum
luteris. s & facie ad faciem oblectarent᷑
cos. crebris ammonitionib ne exultatio
apłi qua in splendore animi eoꝵ głaba¬
tur euacuaretur. Sepius gͦ hoc memo¬
rans sollicitudinem suã circa eos osten¬
dit nolens illos confundi. Necum ue¬
Inerint mecum macedones &e inuenerint

Expanded text:
rati secundum promissum suum, caeterae vero rati secundum promissum suum, caeterae vero Ecclesiae aemulatione Corinthiorum, dum audierunt illos prius multis erroribus fuisse implicatos, post autem corrigentes se bonae voluntatis effectos, incitati sunt ad bonum opus; quia si ii qui post acceptam fidem male versati sunt, hanc coeperant habere voluntatem; quanto magis isti, in quibus haec vitia non sunt stra, qua vos praeferimus, inanis fiat in hac parte; ut quemadmodum dixi, parati sitis. Hos fratres memorat, quos supra, id est, Titum, et quos ei adjunxit adjutores, qui impensius exhortarentur eos ad promissionem implendam in ministerio sanctorum; ut non solum litteris, sed et facie ad faciem oblectarent eos crebris admonitionibus; ne exsultatio apostoli, qua in splendore animi eorum gloriabatur, evacuaretur. Saepius ergo hoc memorans, sollicitudinem suam circa eos ostendit, nolens illos confundi. Ne cum venerint mecum Macedones, et invenerint
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ głor apud macedonas. Q hec oblec¬
tantis uerba s̃. Suꝑfluum enim ẽẽ dicit
scribere de ministerio qđ fit in scõs. ut de
his bene sentire uideatur: Suꝑfluum ẽ
enim si commoneas eũ ꝗ̃ scias facturũ.
ut diligentiam suam ostendat necessari¬
um ẽ ut scribat. & ut hos ꝓmptiores fa¬
ciat. & quid de eis ceteris predicet mani¬
festet. Nam suꝑflua solent maiorẽ pare¬
re sollicitudinẽ. Nam ce dñs ñ dubitans
ioħis amas me : Que trina repticio quasi
suꝑflua uidetur. s ꝓdest ad ꝑfectionem
monitionis ut scrat magna secũ diligen¬
qr ce coruithii achaii s̃. pparauerant se
emulationem ducti macedonũ ut mini¬
strarent scĩs. Quo dicto plus exhortatur
corinthios cum dic̃ alos paratos ab anno
priore.S exspectare iam hoc ut diuide¬
retur ministerrum illorum ꝓ unuiscuiꝰq
necessitate. Et ur̃a emulatio ꝓuocauit
plures. Post macedonas achaiam para¬
tam dicit. Deinde ut & corinthii fiant pa¬

Expanded text:
orior apud Macedones. Et haec oblectantis verba sunt. Superfluum enim esse dicit scribere se de ministerio, quod fit in sanctos, ut de his bene 193 sentire videatur: superfluum est enim si commoneas eum, quem scias facturum. Sed ut diligentiam suam ostendat, necessarium est ut scribat, et ut hos promptiores faciat, et quid de eis caeteris praedicet, manifestet. Superflua enim solent majorem parere sollicitudinem; nam et Dominus non dubitans  Simon Joannis, amas me ? Quae trina repetitio quasi superflua videtur, sed prodest ad perfectionem monitionis; ut sciat magna se cum diligenquia et Corinthii Achaici sunt praeparaverant se aemulatione ducti Macedonum, ut ministrarent sanctis. Quo dicto plus exhortatur Corinthios, cum dicit illos paratos ab anno priore, sed exspectare jam hoc, ut divideretur ministerium illorum pro uniuscujusque necessitate. Et vestra aemulatio provocavit plures. Post Macedones Achaiam paratam dicit, deinde ut et Corinthii fiant pa
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrate in ipsis in facie eccłarum.
ommonet eos ut in his quos mittit di¬
lectionem suam ostendant. ut bona quȩ
de ipsis audierant uera probarent. Si enĩ
ostendebant ꝓfecisse se monitis apłi. mis¬
sos abeo cum honore exciperent ut cet̾e
eccłẽ agnoscerent uera ẽẽ bona que deeis
dici ceꝑant. P rouocat gͦ animos eorum
quia de quo bene sentitur solet se meliorẽ

Expanded text:
exsultationis demonstrate in ipsis in facie Ecclesiarum. exsultationis demonstrate in ipsis in facie Ecclesiarum. Commonet eos, ut in his quos mittit, dilectionem suam ostendant; ut bona quae de ipsis audierant, vera probarent. Sic enim ostendebant profecisse se monitis Apostoli, si missos ab eo cum honore exciperent; ut caeterae Ecclesiae agnoscerent vera esse bona, quae de eis dici coeperant. Provocat ergo animos eorum, quia de quo bene sentitur, solet se meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib sollicitudo eius &e prouidentia ap¬
pareret. ꝓuidemus enim bona ñ solum
coram dõ uerum cẽ coram hominibus.
docet. Coram hominib uͦ sic ꝓuidet bo¬
na quia tales mittit ad hoc opus exhor¬
tandum qui ꝓbitate sua ñ faciant eis
scandalum. s ꝓuocent eos ne bona doc
tuꝑationem caderet. Misimus aũt cum
illis & frẽm nr̃m quem ꝓbauimus ui
Imultis sepe sollicitum ẽẽ. Nunc uͦ mul¬
to solliticiorem multã fiduciã ur̃i. siue
Titum ideo socium suum uocat quia et
ipse ep̃c erat cui ministrum dedit notũ
in om̃ib eccłiis ipsuis prouinciȩ quib
addit & tercium frẽm ꝓbatum in multis
oꝑib bonis atq sollicitum. ꝑtiti autem
reuelationẽ referentis bonam uoluntatẽ
factum ostendit uidendi illos ⁊ exhortã¬
di ad ministerium scõꝵ. fiduciam enim
accepit audiens meliores ẽẽ factos corm¬
thios unde satagebat ad eos certus qui ob¬
audirent bona oꝑa facere. Ostentationem

Expanded text:
omnibus sollicitudo ejus et providentia apomnibus sollicitudo ejus et providentia appareret. Providemus enim bona non solum coram Deo, verum etiam coram hominibus. docet: coram hominibus vero providet bona; quia tales mittit ad hoc opus exhortandum, qui probitate sua non faciant eis scandalum: sed provocent eos, ne bona doctvituperationem caderet. Misimus autem cum illis et fratrem nostrum, quem probavimus in multis saepe sollicitum esse, nunc vero multo sollicitiorem, multa fiducia vestri, sive Titum ideo socium suum vocat, quia et ipse episcopus erat, cui ministrum dedit notum in omnibus Ecclesiis ipsius provinciae: quibus addit et Tertium fratrem, probatum in multis operibus bonis atque sollicitum. Per Titi autem relationem referentis bonam voluntatem factum ostendit videndi illos, et exhortandi ad ministerium sanctorum. Fiduciam enim accepit, audiens meliores esse factos Corinthios. Unde satagebat ad eos, certus quia obaudirent bona opera facere. Ostentationem
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam ordinatus ẽ ab eccłuis comes ꝑe¬
grinationis nr̃e in hac grã quȩ ministra¬
tur a nob̃ ꝑ domini głam & sollicitudi¬
nem nr̃am. Istum commendat quia ig¬
norabatur abhis ut scirent in quanta
iam eẽnt bom opinione ad quos tales ul¬
ri mittebantur ut congaudent cum eis
augentes eos infide oꝑationis dĩ. ad
cuius głam sollicite hoc agebant uica¬
rii xp̃i. ut conditor ds̃ celi et terrȩ ag¬
nosceretur in his. Deuitantes hoc ne quis
uituꝑet nos ĩ hac plenitudine quȩ mini¬
stratur a nob̃. Qm̃ de ministerio agebat᷑
ideo hoc subicit ne negligens circa curã
pauꝑm uł scõrum uidicaretur si hoc seg¬
nius ageret. De hac enim re constituerant
inter se apli ut memores eẽnt pauꝑm
qd̃ ad galathas significant. Cum gͦ inui¬
tuꝑabilis ẽẽt in om̃ib apłs ne in hac cau¬
sa indiligens iudicaretur. Iccirco hoc se p̃¬
monere significat ut hoc oꝑe impleco in

Expanded text:
sed etiam ordinatus est ab Eccsed etiam ordinatus est ab Eccregrinationis nostrae in hanc gratiam, quae ministratur a nobis per Domini gloriam, et sollicitudinem nostram. Istum commendant, quia ignorabatur ab his; ut scirent in quanta jam essent boni opinione, ad quos tales viri mittebantur; ut congauderent cum eis, augentes eos in fide operationis Dei, ad cujus gloriam sollicite hoc agebant vicarii Christi, ut conditor Deus coeli et terrae agnosceretur in his. Devitantes hoc, ne quis nos vituperet in hac plenitudine, quae ministratur a nobis. Quoniam de ministerio agebatur, ideo hoc subjecit; ne negligens circa curam pauperum vel sanctorum judicaretur, si hoc segnius ageret. De hac enim re constituerant inter se apostoli, ut memores essent pauperum, quod ad Galatas significat. Cum ergo invituperabilis esset in omnibus Apostolus ; ne in hac causa indiligens judicaretur; idcirco hoc se praemonere significat, ut hoc opere impleto, in
Abbreviated transcription (Latin):
hic pauꝑes illic eent diuites. s ex hac par¬
te quia hic diuites s̃ illic pauꝑes. Sc̃orum
suffragio qui hic positi iam illic m̃te sunt
ditabuntur. Non enim qualecumq meritẽ
ẽ de iustis laborib ministrare scĩs. Grãsañt
dõ qui dedit hanc ipsam sollicitudinẽ ꝓ uob
in cor titi. qm̃ consolationem quidem acce¬
pit.Deus quia iustus est sciens corutthios
uelle ꝓficere. titi affectum incendit cuca
cos ut ad impleret exhortatione sua uolũ¬
tatem illorum inoꝑe bono qui iudens pro¬
fectum illoꝵ consolatus ẽ letatus in eis.Cũ
sit autem sollicicior uoluntarius ꝓfectus
est ad uos. Hoc est uidens ꝓficere illos cuca
actus bonos sollicitior factus est circa afi¬
fectum illoꝵ. ita ut uoluntarius ꝓficis.¬
ceretur ad eos qui yrius &̃ rogatus exrusa¬
ret abeis ꝓpter uitia illorum. Misimus
autem cum illo frẽm nr̃m cuius laus ini
eugłio est ꝑ om̃s eccłas. non solum autem

Expanded text:
hic pauperes, illic essent divites; sed ex hac parhic pauperes, illic essent divites; sed ex hac parte quia hic divites sunt, illic pauperes, sanctorum suffragio, qui hic positi, jam illic mente sunt, ditabuntur. Non enim qualecumque meritum est de justis laboribus ministrare sanctis. Gratias autem Deo, qui dedit hanc ipsam sollicitudinem pro vobis in corde Titi, quoniam consolationem quidem accepit. Deus qui justus est, sciens Corinthios velle proficere, Titi affectum incendit circa eos; ut adimpleret exhortatione sua voluntatem illorum in opere bono: qui videns profectum illorum consolatus est, laetatusque in eis. Cum sit autem sollicitior, voluntarius profectus est ad vos. Hoc est, videns proficere illos circa bonos actus, sollicitior factus est circa affectum illorum; ita ut voluntarius proficisceretur ad eos, qui prius etiam rogatus se excusarat ab eis propter vitia illorum. Misimus autem cum illo fratrem nostrum, cujus laus est in Evangelio per omnes Ecclesias: non solum autem,
Abbreviated transcription (Latin):
tum multorum. Hi qui credunt quiq
artib aut negociis insistunt. aut certe
facultates paternas habent.ministrent
scõrum inopiis ut iterum sc̃ĩ illic ubi
diuites s̃. & isti in opes communicent
eis quasi uicem rependentes ministerio
illoꝵ. Sicut dic̃ dominus. Quam diu
fecistis uni ex minimis istis mͥfecistis.
Vt fiat equitas sicut scriptum ẽ. Hec ẽ
equalitas ut quia isti in hoc tp̃re mini¬
strant scĩs reddantur illis uices ĩ futuro.
Debitores enim sͥ faciunt scõs. Qui młtũ
habuit ñ habundauit. & qui modicũ
ñ minorauit. Hoc inexodo legitur. Plus
euim habent scĩ in spe futuri scłi magis
quam hi qui in hoc tempr̃e uidentur di¬
uites. & tamen equabuntur illic utriq
It sicut beneficio horum scõrum inopia sus¬
tentatur. ita & beneficio scõrum diuites
fiant hi in futuro scło. in quo uidentur
pauꝑes. Non enu totos se deder̃ deo. ut

Expanded text:
tum multorum; ii qui crediderint, quique tum multorum; ii qui crediderint, quique artibus aut negotiis insistunt, aut certe facultates paternas habent, ministrent sanctorum inopiis: et iterum sancti illic ubi divites sunt, et isti inopes, communicent eis, quasi vicem rependentes ministerio illorum, sicut dicit Dominus: Quandiu fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis . Ut fiat aequalitas, sicut scriptum est. Haec est aequalitas, ut quia isti in hoc tempore ministrant sanctis, reddantur illis vices in futuro; debitores enim sibi faciunt sanctos. Qui multum habuit non abundavit: et qui modicum, non minoravit. Hoc in Exodo legitur . Plus enim sancti habent in spe futuri saeculi, et magis quam ii, qui in hoc tempore videntur divites; et tamen aequabuntur illic utrique; ut sicut beneficio horum sanctorum inopia sustentatur, ita et beneficio sanctorum divites fiant hi in futuro saeculo, in quo videntur pauperes. Non enim totos se dederunt Deo, 192 ut
Abbreviated transcription (Latin):
cedem non habet. Ecclesiȩ enim macedo¬
nie ultro obtulerunt cum precib ut ꝓba¬
rent tota se uoluntate hoc facere. ut plꝰ
offerrent quam poterant. ideoq accepta¬
bile fuit. Quanto enim ampliꝰ obtulert̃
tanto plus accepturi s̃. Nam si tantum qͥs
Non enĩut refrigeriũ sit uob̃aut̃ angustia.
Uerum ẽ quia sic dandum ẽ ut ñegestatẽ
Ip̃stet dantib. S ex equitate in hoc tp̃re.
Hoc dicit ut quantum habet addempus
diuidat cum scĩs. Non enim plus exigitur
quam sͥ debet retinere. Iuia diligis inqͥt
ꝓximum tuum sicut te ipsum. linde za-¬
cheus. Ecce dimidium inquit bonorum
meoꝵ dopauꝑib. Ut ur̃a habundantia
ad illorum inopiam. & illoꝵ habundan¬
tia fiat ad urãm inopiam. Hoc ẽ qd dic̃
ut quia uixta tempus scĩ inopiam pati¬
untur. deserentes om̃ia mundi & se rii
diuinis solis oꝑib constituentes. ut doc¬
trine atq orationi insisterent ad ꝓfec¬

Expanded text:
rcedem non habet. Ecclesiae enim Macedorcedem non habet. Ecclesiae enim Macedoniae ultro obtulerunt cum precibus, ut probarent tota se voluntate hoc facere, ut plus offerrent, quam poterant; ideoque acceptabile fuit. Quanto enim amplius obtulerunt, tanto plus accepturi sunt. Nam si tantum quisNon enim ut aliis refrigerium sit, vobis autem angustia. Verum est, quia sic dandum est, ut non egestatem praestet dantibus. Sed ex aequalitate in hoc tempore. Dicit hoc, ut quantum habet, ad tempus dividat cum sanctis; non enim plus exigitur, quam sibi debet retinere. Quia, Diliges, inquit, proximum tuum sicut te ipsum . Unde Zacchaeus: Ecce dimidium, inquit, bonorum meorum do pauperibus . Ut vestra abundantia ad illorum inopiam, et illorum abundantia fiat ad vestram inopiam. Hoc est quod dicit, ut quia juxta tempus sancti inopiam patiuntur, deserentes omnia mundi, et se in divinis solis operibus constituentes, ut doctrinae atque orationi insisterent ad profec
Abbreviated transcription (Latin):
exhortatur ut largiendo quasi pauꝑes fi¬
ant ut ꝓsit pauꝑtas eorum. Sicut xp̃i
non sui causa pauꝑ factus est nos autem
ut nobis ꝓficiat. & consilium in hoc do.
oc enim uob utile est qui non tantum fa¬
cere sed & uelle cepistis abanno priore.
N unc gͦ & facere consummate. ut quem¬
ad modum ꝓmpta ẽ uoluntas in uobis
uelle. ita sit & ꝑficiendi ex eo qđ habe¬
tis. Hoc dic̃ ut uoluntas illors in opere
appareat. si uera ẽ scđ̾m uires ut tantũ
det quantum pot̃ &e uult animus. ut
munda fie̾t conscientia ñ in simulatioẽ
ut hominib placeat. & mercedem ap̃
dm̃ non habeat. Si enim uoluntas ꝓmp¬
ta ẽ scđm facultatem acceptabilis est.
ñ scđm quod non habet. Qm̃ coriithii
ad hoc opus ministerii ꝓuocantur. ħ
eis indicit᷑ ut ñ płꝰ tͥbuant ꝙͣ posst̃. ne pł forte
offerenteᷤᷤ coacti ñ uoluntarii gͣuati uidentur
sine m̃cede fut᷑i. Qa qͥ coactꝰ aliquid facit m̃¬

Expanded text:
exhortatur, ut largiendo quasi pauperes fiexhortatur, ut largiendo quasi pauperes fiant; prosit paupertas eorum, sicut Christi non suit causa pauper factus est, nos autem, ut nobis proficiat. Et consilium in hoc do; hoc enim vobis utile est, qui non tantum facere, sed et velle coepistis ab anno priore: nunc ergo etiam facere consummate; ut quemadmodum prompta est voluntas in vobis velle, ita sit et perficiendi ex eo quod habetis. Hoc dicit, ut voluntas illorum in opere appareat, si vera est, secundum vires; ut tantum det, quantum potest et vult animus, ut munda fiat conscientia: non in simulatione, ut hominibus placeat, et mercedem apud Deum non habeat. Si enim voluntas prompta est, secundum facultatem acceptabilis est, non secundum quod non habet. Quoniam Corinthii ad hoc opus ministerii provocantur, hoc eis indicitur, ut non plus tribuant, quam possunt; ne plus forte offerentes coacti, non volontarii, gravati viderentur sine mercede futuri; quia qui coactus aliquid facit, me
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ut ce in hac gr̃a habundetis magiᷤ.
Exhortatur illos ut głetur de his apudce¬
teras eccłas. H ec est enim probatio em̃dati¬
onis eorum si ꝓmpti sint ad ministerium
scõrum. Non scđ̾in imꝑium dico s ꝓpter
alioꝵ sollicitudinem ce ur̃e caritatis bo
num comprobans. M anifestum ẽ quia ñ
imꝑat s exhortatur ut penuriã patienti¬
bus muttant sumptus. & releuent sollicitu¬
dinem illorum. Bonum animũ suum dõ
& hominib ostendentes ꝓqua re sine du¬
bio mercedem accipient. Nostis enim gr̃a
domini iħu xp̃i qui ꝓpter uos pauꝑ factꝰ ẽ
c̃ diue̾ eẽt ut illiꝰ ĩ opia uoᷤ diuite̾ eẽtiᷤ. Paupe¬
rem xp̃m dicit factum qr ds̃ nasci dig¬
natus ẽ homo. Uircutem potestatis sue hu¬
milians ut hominib diuinitatis diuitiaᷤᷤ
acquireret. Lit sicut dicit petrus apłs di¬
uinȩ eẽnt consortes nature. Homo gͦ fac¬
tus ẽ. ut hominem in dm̃ assumeret sic̃
scriptum ẽ. Ego dixi dii estis. Hoc modo

Expanded text:
te ut in hac quoque gratia abundetis magis. Exhortatur illos, ut glorietur de his apud caeteras Ecclesias. Haec est enim probatio emendationis eorum, si prompti sint ad ministerium sanctorum. Non secundum imperium dico, sed propter aliorum sollicitudinem, et vestrae charitatis bonum animum comprobans. Manifestum est quia non imperat, sed exhortatur; ut penuriam patientibus mittant sumptus, et relevent sollicitudinem illorum, bonum animum suum Deo et hominibus ostendentes, pro qua re sine dubio mercedem accipient. Nostis enim gra quia propter vos pauper factus est, cum dives esset ut illius inopia vos divites essetis. Pauperem Christum dicit factum; quia Deus nasci dignatus est homo, virtutem potestatis suae humilians, ut hominibus divinitatis divitias acquireret; ut sicut dicit Petrus apostolus divinae essent consortes naturae. Homo ergo factus est, ut hominem in Deum assumeret, sicut scriptum est: Ego dixi: dii estis . Hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
nio & nos ad puram uitam exhortatus ẽ
Et suscepturum nos in affectu caritatis suȩ
inquinam̃to carnis ꝑficientes scĩtatem spẽ
in timore dĩ. Manifesta s̃ quȩ dic̃ inqui¬
namentum tam̃ carnis multiphariȩ intel
ligendum ẽ. Ideo &e enim ñdix̃ ab inqui¬
nam̃to carnis. s ab om̃i inquinam̃to. ult
tota uitia carnalia fugiamus. O m̃e enĩ
qd̾ lex ꝓhibet carnale ẽ. ut ꝑficiamus
scĩtatem sp̃c in timore dĩ. Sc̃itatẽ sic
ꝑficimus sp̃e si in timore dĩ recta sequa¬
mur ut sub nomine xp̃i. a peccatis nos
abstinentes seĩ simus. Qui enim sine ꝓ¬
fessione xp̃i a uitus se cohibere uident᷑
scĩficati s̃ iuxta mundum. ñ scđm dei
sp̃m. Quia scd̾m dm̃ hii mundi s̃. quifi¬
deles s̃. Ceteri uͦ quales uis sint immun¬
di sunt. Quicquid enim sine xp̃o ẽ un

Expanded text:
nio et nos ad puram vitam exhortatus estnio et nos ad puram vitam exhortatus estinum nostrum, et suscepturum nos in affectu charitatis suae, inquinamento carnis, perficientes sanctitatem Spiritus in timore Dei. Manifesta sunt, quae dicit; inquinamentligendum est. Ideo etenim non dixit, ab inquinamento carnis: sed ab omni inquinamento; ut tota vitia carnalia fugiamus; omne enim quod lex prohibet, carnale est. Ut perficiamus sanctitatem spiritus in timore Dei. Sanctitatem sic perficimus spiritus, si in timore Dei recta sequamur; ut sub nomine Christi a peccatis nos abstinentes sancti simus. Qui enim sine professione Christi a vitiis se cohibere videntur, sanctificati sunt juxta mundum, non secundum Dei spiritum; quia secundum Deum hi mundi sunt, qui fideles sunt: caeteri vero qualesvis sint, immundi
Abbreviated transcription (Latin):
Iero uob̾ in patrem ⁊ uos eritis mͥ in filios.
oe filias dicit dominus om̃ps. Interun
prime causȩ sensum explicemus. ut cuius
ꝑsonȩ uerba suit declaremus dicentis. Qm̃
inhabitabo in illis &. inter eos ambulabo.
& ero illorum ds̃ & ipsi erunt m popłs.
ec uerba xp̃i s̃. hoc est enim qđ inter cet̾a
ieremias testatus est dicens. Post hec ui
terris uisus ẽ. & inter homines conuersa¬
tus est. Hic enim habitauit in nob̾. dicen¬
te ioħe apło. & uerbum caro factum ẽ &
habitauit in nob̾. Et quia ds̃ nr ẽ. dicit
ẽ ideoq separari nos uult ab om̃i contami¬
natione ut suscipiat nos in filios sic̃ dicit.
enim sicut ipse dicit quecumq facit pat̃
eadem & filius facit similiter. Hoc ẽ filiũ
om̃ia posse que potest &e pater. siquid ñ
potest pater. non potest ce filius. Sed ido¬
neus est filius qui dicit de patre. Apud
dm̃ autem om̃ia possibilia s̃. Hoc testimo¬

Expanded text:
ero uobis in patrem, et uos eritis mihi in filios ero uobis in patrem, et uos eritis mihi in filios et filias, dicit dominus omnipotenprimae causae sensum explicemus; 187 ut cujus personae verba sint, declaremus dicentis: Quoniam inhabitabo in illis, et inter eos ambulabo, et ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi populus. Haec verba Christi sunt; hoc est enim, quod inter caetera Hieremias testatus est dicens: Post haec in terris visus est, et inter homines conversatus est ; hic enim habitavit in nobis, dicente Joanne apostolo: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Et quia Deus noster est, dicit est. Ideoque separari nos vult ab omni contaminatione; ut suscipiat nos in filios, sicut dicit: enim, sicut ipse dicit, quaecumque facit Pater, eadem et Filius facit similiter ; hoc est Filium omnia posse, quae potest et Pater. Si quid non potest Pater, non potest et Filius. Sed idoneus est Filius, qui dicit de Patre: Apud Deum autem omnia possibilia sunt . Hoc testimo
Abbreviated transcription (Latin):
sti anumi ẽ desꝑatione futuri. Que enm
Iparticipatio iusticiȩ &e iniquitati. aut
que societas luminis cum tenebris. quȩue
Iconsensio xp̃i adbelial: Aut quȩ partici¬
Ipatio fideli cum infideli: Uel quȩ conuẽ¬
tio templo dĩ cum idolis: Manifestum ẽ
hec quȩ enumerat ẽẽ contraria. ac ꝑ hoc
sugiendum ab his docet quia dicit dñs.
Nemo potest duob dominis seriure. Lex¬
& enum iusticiam p̃dicat. ut fugiatur
iniquitas. Lum̃ ostendit qđ ẽ ueritas.
qui se dm̃ mentiri uult abscebatur. Creden¬
tibus uitam pollicetur eternam. ut ꝑfidi¬
a exuti. ab om̃i infidelium errore sint ali¬
eni. Idola ꝓhibuit coli. quia templodĩs
inimica. Uos enim templũ dĩ estis uiui.
Nicħ tam inimicum homini. ꝗͣidola quia
ab unius dĩ fide cogunt recedere. Sic̃ dix̃¬
ppłs. Propter qd̾ exite de medio illoꝵ. et
Iseparamini dicit dominus. Et inmundũ
nolite tangere. & ego suscipiam uos. et

Expanded text:
sti animi est desperatione futuri. Quae enim sti animi est desperatione futuri. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae societas lumini cum tenebris? quaeve consensio Christi cum Belial? aut quae pars fideli cum infideli? vel quae conventio templo Dei cum idolis? Manifestum est haec quae enumerat, esse contraria; ac per hoc fugiendum ab his docet, quia dicit Dominus: Nemo potest duobus dominis servire . Lex enim justitiam praedicat, ut fugiatur iniquitas: lumen ostendit, quod est veritas; qui se Deum mentiri vult, abscedatur: credentibus vitam pollicetur aeternam; ut perfidia exuti, ab omni infidelium errore sint alieni: idola prohibuit coli; quia templo Dei sunt inimica. Vos enim templum estis Dei vivi. Nihil tam inimicum homini, quam idola; quia ab unius Dei fide cogunt eum recedere. Sicut dixipopulus. propter quod exite de medio eorum et separamini, dicit dominus, et inmundum ne tetigeritis: et ego recipiam uos, et
Abbreviated transcription (Latin):
quetur. Non angustamini in nob̾. Angusta¬
mini autem in uiscerib ur̃is. eandem ha¬
bentes mercedis retributionem. Hoc dicit
quia non oberat magistris si discipłi ma¬
le uerterentur contempnentes iugorem
doctrinȩ. Quia unusquisq ꝓ oꝑib sus
mercedem accipiet. Iuia qd̾ ad magistros
ꝑtinet ñ tacuerunt. Dicente dño adere¬
chielem ꝓpħam. Exalta uocem tuã oe lo¬
quere ad plebem. Si te audierint lucrab̾is
eos. Si qͦ minus tu animã tuã saluabis.
Sic̃ filuis dico dilatamini ⁊ uos. ⁊ nolite
igum ducere cum infidelib. Ad bonam
conuersationem & sƿem eos hortatur. ut
fidentes & purgantes conscientias suas
possint in semet ipsis gaudere. Habenteᷤ
fiduciam purȩ m̃tis. sicut ce eoꝵ magistri
separantes se ab infidelium societate in
oꝑib malis. E bene gͦ agendo ⁊ futura
sꝑando dilatari uult illos animo. Qͥ enĩ
laborat ⁊ futura ñ credit sic̃ infideł angu¬

Expanded text:
quetur. Non angustiamini in nobis, angustiaquetur. Non angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris, eamdem habentes mercedis retributionem. Hoc dicit, quia non oberat magistris, si discipuli male verterentur, contemnentes vigorem doctrinae; quia unusquisque pro operibus suis mercedem accipiet; quia quod ad magistros pertinet, non tacuerunt, dicente Domino ad Ezechielem prophetam: Exalta vocem tuam, et loquere ad plebem; si te audierint, lucraberis eos: si quominus, tu animam tuam salvabis . Sicut filiis dico, dilatamini et vos, et nolite jugum ducere cum infidelibus. Ad bonam conversationem et spem eos hortatur; ut fidentes et purgantes conscientias suas, possint in semetipsis gaudere, habentes fiduciam purae mentis, sicut et eorum magistri, separantes se ab infidelium societate in operibus malis. Et bene ergo agendo, et futura sperando, dilatari vult illos animo; qui enim laborat, et futura non credit, sicut infidelis, angu
Abbreviated transcription (Latin):
egentes multos autem ditantes. Qͣntum
ad presentem uitam ꝑtinet pauꝑes uide¬
bantur. s sp̃ales diuitias credentib largie¬
bantur. egeni in t̃ris in celis diuites. Ut
nicħ habentes om̃ia aũt possidentes. Hoc
fuit in apłis głosum. ut sine sollicitudi¬
ne & nomine possidendi. ñ solum ea quȩ
in possessionib erant. sed or iꝑsos eoꝵ dños¬
possiderent. Om̃ĩa enim necesse erat ante¬
pedes eorum poni causa iuitutum. sic̃ legi¬
mus in actis apłorum. Os nr̃m ꝑatet ad
uos o corinthii. Hoc libertatis causa loqͥt᷑.
& purȩ conscientiȩ.Male enim sͥ conscie
mens loqui trepidat. sensum ꝑdit in uerb̃
errat. Cor nr̃m dilatatum ẽ. Eorum cor
dilatatur qui fiducia bonȩ conuersatioĩs
gaudent in se se aut certe spe futuri pre¬
mii. intribulatione ñ angustantur. Qͥa
sicut in hac uita nͥ precesserit labor red¬
ditus non sequetur. ita & in reb diuinis
si ñ exitia ante ierint. premium ñ conse¬

Expanded text:
pauperes, multos autem ditantes. Quantum pauperes, multos autem ditantes. Quantum ad praesentem vitam pertinet, pauperes videbantur: sed spiritales divitias credentibus largiebantur; egeni in terris, in coelis divites. Ut nihil habentes, omnia autem possidentes. Hoc fuit in apostolis gloriosum, ut sine sollicitudine et nomine possidendi non solum ea, quae in possessionibus erant, sed et ipsos eorum doe erat ante eorum poni pedes causa virtutum, sicut legimus in Actibus apostolorum . Os nostrum patet ad vos, o Corinthii. Hoc libertatis causa loquitur, et purae conscientiae; male enim sibi conscia mens loqui trepidat, sensum perdit, in verbis errat. Cor nostrum dilatatum est. Eorum cor dilatatur, qui fiducia bonae conversationis gaudent in sese, aut certe futuri spe praemii in tribulatione non angustantur; quia sicut in hac vita nisi praecesserit labor, redditus non sequitur: ita et in rebus divinis si non exitia anteierint, praemium non se
Abbreviated transcription (Latin):
econtra ueraces eos &e simplices ꝓnuncia¬
bant. Nec hoc odio cedit ut suꝑducat fu¬
cum ueritati. Lit ignoti ut qui cognos¬
camur. Malis ignoti erant bonis. noti
agnoscebant enĩ ĩhis ueritatem. Ut mo¬
rientes ce ecce uumus. O dio illis ha¬
bentes cotidie putabant ñ eudere minas
iniquitatis. Isti aũt quia deoꝓpicio do¬
cebant auxilio xp̃i. tuti prestabantur
a morte p̃senti & futura. Quasi temptati¬
ce non morti traditi. Temptati uidebant᷑
quando sic tractabantur. ut cedere puta¬
rentur & quia ñ uincebantur morti ñ ad¬
dicebantur. hic enim addiscitur morti
qui in fide ñ ꝑmanet. s morti. non huic
s futurȩ. Potest ce de presenti morte in¬
telligi. Temptari enim eos patiebatur ds̃
ut pressuris crescerent merito non tam̃
ꝑmittebat cos occidi. Ut tristes semꝑ autẽ
gaudentes. Uerum ẽ qͥa tristicia hȩc gau¬
dium oꝑatur & qui eos iniuriis contrista¬
bant gadium eorum exaggerabant. Ut

Expanded text:
e contra veraces eos et simplices pronuntiae contra veraces eos et simplices pronuntiabant. 186 Nec hoc odio cedit, ut superducat fucum veritati. Ut ignoti, et qui cognoscimur. Malis ignoti erant, bonis noti; agnoscebant enim in his veritatem. Ut morientes, et ecce vivimus. Odio illos habentes, quotidie putabant non evadere minas iniquitatis: isti autem, quia Deo propitio docebant, auxilio Christi tuti praestabantur a morte praesenti et futura. Quasi tentati, sed morti non traditi. Tentati videbantur, quando sic tractabantur, ut cedere putarentur: et quia non vincebantur, morti non addicebantur. Hic enim addicitur morti, qui in fide non permanet; et morti non huic, sed futurae. Potest et de praesenti morte intelligi; tentari enim eos patiebatur Deus, ut pressuris crescerent merito: non tamen permittebat eos occidi. Ut tristes, semper autem gaudentes. Verum est, quia tristitia haec gaudium operatur, et qui eos injuriis contristabant, gaudium eorum exaggerabant. Ut