comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uideant. si aues tales sunt: quȩ suꝑ montes
inhabitant. Non debent sequi altitudinẽ
cordis sui. De talibꝰ dr̃ : posuer̃ in cęlum
os suum. Ne auentis tollantur: in monti¬
bꝰ requiescant. Habent auetoritatẽ scõrũ:
Illic inhabitant tales aues: quia in mon¬
tibꝰ petras inueniunt. firmam̃ta quedam
p̃ceptoꝵ. Sicut enĩ una petra illa xp̃c u̾
E iste petre in montibꝰ: uide aues ibi habi¬
tantes. Suꝑ illos. uolatilia celi in habitabt
Sed noli putare. quia ista uolatilia cęli
auctoritatẽ suã sequunt᷑: uide qͥd di¬
cat psalmus. De medio petrarũ dabunt
uocẽ suam. Modo si dicã uobis credite.
hoc enim dicit cicero. hoc dixit plato. hoc
dixit pitagoras : quis ur̃m. ñ irridebit
me: Ero enim auis: quȩ non de petra emit¬
to uocem meam. Quid mͥ unusquisq urm
deb& dicere: Quid deb& dicere ille qui sic
instructus ẽ: Siqͥs uob̃ eugłiz auerit p̾t̃¬

Expanded text:
videant, si aves tales sunt quae super montes illos videant, si aves tales sunt quae super montes illos inhabitent; non debent sequi altitudinem cordis sui, de qualibus dicitur: «Posuerunt in coelum os suum» . Ne a ventis tollantur, in montibus requiescant. Habent auctoritatem sanctorum, illic inhabitent tales aves, quia in montibus petras inveniunt, firmamenta quaedam praeceptorum. Sicut enim una illa petra, et istae petrae in montibus. Vide aves ibi habitantes: «Super illos volatilia coeli inhabitabunt.» 6. Sed noli putare quia ista volatilia coeli auctoritatem suam sequuntur; vide quid dicat Psalmus: «De medio petrarum dabunt vocem suam.» Modo si dicam vobis, Credite, hoc enim dixit Cicero, hoc dixit Plato, hoc dixit Pythagoras; quis vestrum non irridebit me? Ero enim avis, quae non de petra emitto vocem meam. Quid mihi unusquisque vestrum debet dicere? quid debet dicere ille qui sic instructus est? «Si quis vobis evangelizaverit praete
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ur̃m. ego sum pauli. ego aut̃ apollo.
ego uͦ cephę: nonne carnaler estis: & .: Tm
hominẽ ambulatis: Rogo uos fr̃s. audite
⁊ ꝓficite: excutite uos de loço uerrali: ꝑgi¬
te in turtui em & columb.. Aues er̃i ñ diui¬
sit. Sed quicũq talis ꝑmunse it. s scł.i
gremio eccłȩ ñ recesserit & ñ: ierit sedu¬
Ttus ab hereticis. ut ex contra pirte
ponet᷑. Sine camino ñ potete Sed sic¬
minũ prci ñ uult: ꝑgat in turtu:÷ e
lumbam Qui potest canę: cal. lc Si uit̃
fundam̃tũ fidei suę suꝑ edificauerit: tam̃
si in fundam̃to sit xxpẽ. ut pͥmum locũ ipse
habeat in corde. & ei nichil omĩno antepona¬
tur: portantur & tales. tolerant᷑ & tales:
ueni& caminus. incend& ligna. fęnũ. stipu¬
lam. Ipse aut̃ inquit saluis erit: sic tam̃
tanqͣm ꝑ ignẽ. Hoc ag& caminus. Alios in
sinistrã separabit: alios in dext̾am qͦd amnͦi
eliquabit. Aues aut̃ non diuisit. Sed auẽ

Expanded text:
que vestrum, Ego sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae; nonne carnalis estis, et secundum hominem ambulatis?» Rogo vos, fratres, audite, et proficite; excutite vos de loco carnali, pergite in turturem et columbam: «Aves» enim «non divisit.» Sed quicumque talis permanserit, et secundum gremio Ecclesiae non recesserit, et non fuerit seductus ab haereticis, ut ex contraria pardextram poni sine camino non poterit. Sed si caminum pati non vult, pergat in turturem et columbam. Qui potest capere, capiat. Si autem fundamento fidei suae superaedificaverit; tamen si in fundamento sit Christus, ut primum locum ipse habeat in corde, et ei nihil omnino anteponatur; portantur et tales, tolerantur et tales: veniet caminus, incendet ligna, fenum, stipulam: «Ipse autem,» inquit, «salvus erit, sic tamen quasi per ignem» . Hoc aget caminus; alios in sinistram separabit, alios in dextram quodammodo eliquabit. «Aves autem non divisit.» Sed aves
Abbreviated transcription (Latin):
in illa membra eiꝰ: neq enim frustra dictũ ẽ. im¬
ꝑfectum meum uider̃ oculi tui. & in libro tuo
om̃s scribent᷑: sic & in loculis habendis. & in
exigenda qͦd ammͦ annona. ñ petendo. sed pre¬
bendo indigentiam suscepit. Suscepit eũ zache¬
us: & gaud&. Cui hoc bonum: Xpõ: an ca¬
cheo : Uere si ñ susciꝑ& ⁊ acheus: ñ erat ubi
maner& mundi fabricator: Aut si ñ pasce¬
r& ⁊acheus: indiger& iħe. qui de quinq pa¬
nibꝰ tot milia hominum saturauit: Cum gͦ
qͥsq scm̃ suscipit: ñ suscepto. sed susceptori p̾stat᷑.
Numꝗͥd in illa fame: ñ pascebat᷑ helras: Nonne
coruus afferebat panẽ & carnẽ: seruo dĩ. serui¬
ente creatura : Missus ẽ tam̃ pascenꝰ ad uidu

Expanded text:
neque enim frustra dictum est, «Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur» : sic et in loculis habendis, et in exigenda quodam modo annona, non petenda, sed praebenda, indigentiam suscepit. Suscepit eum Zacchaeus, et gaudet . Cui hoc bonum? Christo, an Zacchaeo? Vere, si non susciperet Zacchaeus, non erat ubi maneret mundi fabricator? aut si non pasceret Zacchaeus, indigeret is qui de quinque panibus tot millia hominum saturavit? Cum ergo quisque sanctum suscipit, non suscepto, sed susceptori praestatur. Numquid in illa fame non pascebatur Elias? nonne corvus afferebat panem et carnem, servo Dei serviente creatura ? Mis
Abbreviated transcription (Latin):
tͣra inueni: & ante uultis uolare qͣm pasci:
Oriꝰ nutrimini : educamini: ferte nidum.
Sͥd enĩ ait : Quomͦ illos reuocauit ad hu¬
militatẽ: iam querentes altitudinẽ: Lo¬
testis bibere calicẽ. quẽ ego bibiturꝰ sũ:
Et illi : etiã in hoc suꝑbi. Possumꝰ. Quomͦ
petrꝰ. tecũ usq ad mortẽ : firtis uir. do¬
nec femina dicer&. & iste cũ illis erat: sic
& isti possumꝰ. Potestis: Possum᷑. Et illꝰ. Ca¬
licem qͥdem meũ bibetis. Et si mͦ nͣ potestiᷤᷤ.

Expanded text:
terra inveni, et ante vultis volare quam pasci; terra inveni, et ante vultis volare quam pasci; prius nutrimini, educamini, ferte nidum. Quid enim ait? quomodo illos revocavit ad humilitatem, jam quaerentes altitudinem? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi, etiam in hoc superbi: «Possumus.» Quomodo Petrus: «Tecum usque ad mortem.» Fortis vir, donec femina diceret: «Et iste cum illis erat» . Sic et isti: «Possumus. Potestis? Possumus.» Et ille, «Calicem quidem meum bibetis,» etsi modo non potestis,
Abbreviated transcription (Latin):
att: non populis
non carnalibꝰ. ĩ.
uifrmis. Bene
xp̃o seruis: si ser¬
uiuit. Nonne
de illo dictum ẽ. bene seruiente plu¬
rimis: ꝓ pħa legitur: de nullo nisi de
xp̃o accipi sol&. Audiamꝰ tam̃ ꝓpͥe &¬
in eugłio uocẽ eiꝰ. Quicũq inquit in uo¬
Seruũ meum te fecit: qͥ te sanguine suo¬
lberum fecit. Bicite hoc nob̃: quia uerũ
dicitis. Audi illũ alio loco. Nos aut̃ ser
sed in dño ur̃o. Prest& nobis: ut bene
seruiamꝰ. Nam uelimꝰ nolimꝰ: serui sumꝰ.
At tam̃ si uolentes sumꝰ : ñ necessitate. sed
caritate seruimꝰ. Quodãmͦ enim quasi su¬
altissimas requirebant. U nꝰ uolebat sede¬
re ad dext̾am. alt̃ ad sinistram: dicentes ꝑ
matrẽ qͦd ipsi cupiebant. Dñs ñ illis sedes
inuidit : sed conuallẽ priꝰ plorationis osten¬
dit. Quasi dicer&. Illuc uultis uenire ubi
sũ ego: Uenite qua ego. Quid ẽ uenite
qua ego: Per humilitatẽ. ego de sublimi¬
tate descendi: & humiliatꝰ ascendo. Uos in

Expanded text:
ait; non populis, non carnalibus, non infirmis. Bene Christo servis, si servivit. Nonne de illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de Christo accipi solet. Audiamus tamein Evangelio vocem ejus: «Quicumque,» inquit, «in voServum meum te fecit, qui te suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum alio loco: «Nos autem sesed in Domino vestro. Praestet nobis ut bene serviamus. Nam velimus, nolimus, servi su mus: et tamen si volentes sumus, non necessitate, sed charitate servimus. Quodammodo enim quasi sualtissimas quaerebant: unus volebat sedere ad dexteram, alter ad sinistram, dicentes per matrem quod ipsi cupiebant. Dominus non illis sedes invidit, sed convallem prius plorationis ostendit, quasi diceret, Illuc vultis venire, ubi sum ego? venite qua ego. Quid est, venite qua ego? Per humilitatem. Ego de sublimi descendi, et humiliatus ascendo: vos in
Abbreviated transcription (Latin):
fiebant. Futurus erat pauius. nichil tal: al¬
quando quȩrens: & omĩa ꝓuincialibꝰ donans
Sed quia multi infirmi ista quesituri erant.
magis infirmoꝵ ꝑsonam suscepit xp̃c. Subli¬
miꝰ paulus. Numquid & xp̃o : Sublimiꝰ ep̃c:¬
qͥa misericordiꝰ. Cum enim uider& pauli. ista ñ
eẽ quesiturũ: p̃uidit ne dampna: & quesiturũ.
& p̃uidit exemplũ infirmo. Quomͦ cũ uider&
multos ꝓnos. & gaudentes ituros ad martyriuĩ
passionis. exultaturos in ipsa passione. fortes.
centenarios. maturos adhorreum: quoꝵ  i
tam̃ infirmoꝵ qͦs uidebat posse conturbari
uentura passione. ne deficerent tam̃. sed potiꝰ
uoluntatẽ humana. uoluntati creatoris con¬
iungerent. ipsoꝵ ꝑsonam uoluit susciꝑe in pas¬
sione xp̃e. dicens: tristis ẽ anima mea usq ad
mortem. Et itm. Pater si fieri potest: transe¬

Expanded text:
fiebant. Futurus erat Paulus nihil tale aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia multi infirmi ista quaesituri erant, magis infirmorum personam suscepit Christus. Sublimius Paulus, numquid et Christo! Sublimius CCum enim videret Paulum ista non esse quaesiturum, providit ne damnaret quaesiturum, et praebuit exemplum infirmo: quomodo cum videret multos pronos et gaudentes ituros ad martyrium passionis, exsultaturos in ipsa passione, fortes, centenarios maturos ad horreum; quorumdam tamen infirmorum, quos videbat posse conturbari ventura passione, ne deficerent tamen, sed potius voluntatem humanam voluntati Creatoris conjungerent, ipsorum personam voluit suscipere in passione Christus, dicens, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et it
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs militat suis stipendis umqͣm: Q plan¬
tauit uineam: & de fructu eiꝰ ñ edit :
Qͥs pascit gregem: & de lacte eoꝵ ñ ꝑcipit:
Non idõ dico: ut ista fiant in me. Fuit qͥ¬
dam miles. qui etiam ꝓunciali donar&
annonam: sed tanĩ reddat ꝓuincialis anno¬
nam. Ut aut̃ hinc dicam potiꝰ quia uim̃ta
sunt: boui trituranti os ñ infrenabis: ꝓ¬
ducens inquit fenũ ium̃tis. Et quasi hoc
exponens addidit: & herbam seruituti ho¬
minum. Ne non intelligeres qͦd dictũ ẽ.
ꝓdicens fenum ium̃tis: repeticione expo¬
suit qͦd p̃misit. Qd enim dixit supra. fe¬
num: pꝰ ea herbam nominauit. Qa aut̃ di¬
xerat ium̃tis: seruituti hominum dixit.
Ergo seruituti: & ñ lib̾tati. Ubi gͦ ẽ uos in
libtate uocati estis: Sed audi eundem ipsũ
Cum enim lib sim ex om̃ibꝰ: omium
seruum feci. ut plures lucris. ciã. & qͥuꝰ.

Expanded text:
«Quis militat suis stipendiis unquam? quis plan«Quis militat suis stipendiis unquam? quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte ejus non percipit?» Non ideo dico, ut ista fiant in me. Fuit quidam miles qui etiam provinciali donaret annonam: sed tamen reddat provincialis annonam. Ut autem hinc dicam potius; jumenta sunt: «Bovi trituranti os non infrenabis. Producens,» inquit, «fenum jumentis;» et quasi hoc exponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod autem dixerat «jumentis,» hoc «servituti hominum» dixit. Ergo servituti, et non libertati. Ubi ergo est, «Vos in libertatem vocati estis?» Sed audi eumdem ipsum: «Cum enim liber sim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem» .
Abbreviated transcription (Latin):
ta fenũ um̃tis: Quia dñs constituit ut qͥ
aug̃m anmuntiant: de eugłio uiuant. Mi¬
it pliatores: & ait illis. Omĩa que ab ip
eifoniunt᷑ uob manclucate: ne illi dicereñ.
ddant : Quid accipiunt: Dañ
unt fenũ. Om̃is enĩ caro fenũ: & cla¬
dixit. talis annunci.¬
ator : tam laborios:
tam impiger: tam
exercitatus. ut ipsũ
fenum donar& t̾rȩ
Ego inquit. nullius
horum usus sũ. Os¬
tendit sibi deberi & ñ accepit: nec condẽp¬
nauit eos qͥ acceꝑunt qͦd debebatur. Con¬
dempnandi enim erant exigentes iidebita.
non accipientes mercelem suam: ille tam̃
& ipsam mercedẽ donauit. Non qͥa tͥ aliꝰ
donauit. non debes alt̃i: alioquin ñ eris
irrigata terra. quę ꝓducit fenum uimentis.
nũ uim̃ti. Iu noli eẽ sterili: ꝓduc fenũ um̃ti. Si nolt̃
ium̃ta fenũ tuũ: non te tam̃ sterilẽ inueniant.
Accipis sp̃italia: redde carnalia. Debita st̃
militi: militi reddes. Prouincialis xp̃i es.

Expanded text:
a fenum jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, d dant? quid accipiunt? Dant accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et cladixit, talis annuntiator tam laboriosus, tam impiger, tam exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebita, non accipientes mercedem suam: ille tamen et ipsam mercedem suam donavit. Non quia alius tibi donavit, non debes alteri; alioquin non eris irrigata terra quae producit fenum jumentis. umentis.» Tu noli esse sterilis, produc fenum jumentis: si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi reddis; provincialis Christi es.
Abbreviated transcription (Latin):
non diuideret᷑. si capra ñ diuide:et̾: eru¬
buissent fortasse illi in diuisionibꝰ fris. & ad
compagem remeassent. Diuidunt᷑ duces &
diuidunt᷑ plebes: ut cecus cecum sequat᷑. &¬
simul. in foueam cadant. Ponuntꝰ adu̾sus se
inuicem. Aues autem non diuisit. Sp̾ita les
ũ habent diuisionem: non cogitant scismata.
Pax ẽ in eis: custodiunt eã in cęteris quantũ
possunt. Ubi in aliis deficiunt: in se ter ent
Si erit ibi inquit filiꝰ nacis. requi esc& suꝑ
eum pax ur̃a. Si quominus: ad uos reu̾tet᷑.
Non ẽ fili pacis: diuidi uoluit. reu̾tet᷑ ad te
pax tua. Quia aues non diuisit: ueni& & ca¬
minus. Nam sedit ibi abraham usq ad ues¬
ꝑam: & uenit magnus terror diei uidicii. ues¬
ꝑa enim illa finis scłi: & caminus ille uenienꝰ die u¬
dicii. Diuisit int̾ media illa quę diuisa erant
etiã caminus. Si int̾ media transiit caminꝰ:
alia in dext̾am. alia in sinistra p̃parauit. St̃
gͦ qͥdam carnales. & tam̃ ȩccłȩ gremio conti¬

Expanded text:
non divideretur, si capra non divideretur; erubuissent fortasse illi in divisionibus suis, et ad compagem remeassent. Dividuntur duces, dividuntur et plebes, ut caecus caecum sequatur, et simul in foveam cadant : ponuntur adversus invicem. «Aves autem non divisit.» Spirituales non habent divisionem, non cogitant schismata: pax est in eis, custodiunt eam in caeteris quantum possunt; ubi in aliis deficiunt, in se tenent. «Si erit ibi,» inquit, «filius pacis, requiescet super eum pax vestra; si quo minus, ad vos revertetur» . Non est filius pacis, dividi voluit, revertetur ad te pax tua; quia aves non divisit. Veniet et caminus: nam consedit ibi Abraham usque ad vesperam, et venit magnus terror diei judicii. Vespera enim illa finis est saeculi; et caminus ille, veniens dies judicii. Divisit inter media illa quae divisa erant, etiam caminus . Si inter media transiit caminus, alia in dextram, alia in sinistram separavit. Sunt ergo quidam carnales, et tamen Ecclesiae gremio conti
Abbreviated transcription (Latin):
Dssi soli ñ diuidunt᷑ in hereses & scisma
Qarite. intelligunt᷑ p̃positi: ducunt
lapa: intelligit᷑ eccła de gentibꝰ. Quibꝰ¬
u enĩ liberis saltibꝰ insultabat. & amaro
Ebatur oleastro. Trima sunt dicta
anmalia: qͥa t̾cio. tempore gra re¬
uelata ẽ. Nã pͥmum fuit ante legẽ:

Expanded text:
psi soli non dividuntur in haereses et schismata. In ariete intelliguntur praepositi; ducunt capra inteligitur Ecclesia de Gentibus; quibusdam enim liberis saltibus insultabat, et amaro pascebatur oleastro. Trima sunt dicta haec animalia, quia tertio tempore gratia revelata est. Nam primum fuit ante Legem;
Abbreviated transcription (Latin):
mitus sterilis: Uiscera torquent᷑. An ñ
ẽ uitus qͦd ei atur: Rigans montes de su¬
piorbꝰ suis: de fructu opũ tuoꝵ satiabit᷑
terra. Beati qui faciunt: beati quiis
fruetuosi audiunt. Becti qui non i ust
clamant. de fructu oꝑum tuoꝵ satult᷑
terra: ꝓducens fenum iumentis. & hebe
seruititti hominum. U.t quid uocat:
educat panem de terra. Quem panẽ: M
Dequa terra : De petro: de paulo: de itti
dispensatoribꝰ ueritatis. Audi quia de tia
Habemus inquit thesaurum istũ in ub
fictilibus: ut eminentia uirtutis sit du
Ipse ẽ panis qui de cȩlo descendit. ut des

Expanded text:
mitus sterilis? Viscera torquentur, an non mitus sterilis? Viscera torquentur, an non est intus quod edatur? «Rigans montes de superioribus suis: de fructu operum tuorum satiabitur terra.» Beati qui faciunt, beati qui ista fructuose audiunt, beati qui non inaniter clamant. «De fructu operum tuorum satiabitur terra: producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Utquid hoc? «Ut educat panem de terra.» Quem panem? Christum. De qua terra? De Petro, de Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. Audi quia de terra: «Habemus,» inquit, «thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia sit virtutis Dei» . Ipse est panis qui de coelo descendit
Abbreviated transcription (Latin):
surgentẽ fabricã: qͦ uttraturꝰ & oraturus es.
Nonne ammouetur oculis tuis : Nisi forte
putatis fr̃s: quia p̃positi ur̃i thesauriz ant.
Et nouimus multos non thesaurizare: & ad
cotidiana egere: de quibꝰ omino ñ creditur.
Qs & uos inueniretis. si uelletis: si circũspi¬
ceretis: si ad hoc uigilaretis. ut fructum
daretis. Dixi ut potui. quantum potui.
Puto aut̃ manifestos nos eẽ uob̃. sicut ait
apłs: ñ id̾o nos dicere. ut in nos ista faci¬
atis. Prest& hoc ds̃ ut hȩc ñ frustra dixe¬
rim: prest& d̾s̃ ut terra irrigata sitis:
non lapidea sicut uideoꝵ. unde tabulas
lapid eas acciꝑe meruerunt: sed terra fru¬
ctifera. terra quȩ irrigata fructũ reddit
agricole. Illi ipsi corde lapideo. qͦd signaifi¬
catum ẽ lapideis tabulis: decimas da¬
bant. Et iam gemite: & nichil huc exe¬
at. Si gemitis: parturite. Si parturitis:
parite. Quare gemitus inanis: Quare ge¬

Expanded text:
surgentem fabricam, quo intraturus et oraturus es. surgentem fabricam, quo intraturus et oraturus es. Nonne admovetur oculis tuis? Nisi forte putatis, fratres, quia praepositi vestri thesaurizant: et novimus multos non thesaurizare, et ad quotidiana egere, de quibus omnino non creditur; quos et vos inveniretis, si velletis, si circumspiceretis, si ad hoc vigilaretis, ut fructum daretis. Dixi quod potui, quantum potui. Puto autem manifestos nos esse vobis, sicut ait Apostolus, non ideo nos dicere, ut in nos ista faciatis. Praestet Deus ut haec non frustra dixerim: praestet Deus ut terra irrigata sitis, non lapidea, sicut Judaeorum, unde tabulas lapideas accipere meruerunt; sed terra fructifera, terra quae irrigata reddat agricolae. Illi ipsi corde lapideo, quod significatum est lapideis tabulis, decimas dabant. Etiam gemitis, et nihil adhuc exit. Si gemitis, parturite; si parturitis, parite. Quare gemitus inanis? quare ge
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentes cȩt̃ Aͥd ercis A. arhitrati eũ
lle enim loculos habebat. Hoc in eugł̃io scͥp¬
tum ẽ. Possent hoc suspicari: nisi hoc habe¬
r& in consuetudine dñs: De his gͦ que da¬
bantur. & in loculos mntebantur: dabat᷑
tam̃ & illis pauꝑibꝰ. qͦs ds̃ docuit ñ contẽp¬
nendos. Sed si illum non contempnis: quanto
magis bouem ꝑ quẽ trituratur hȩc area: Qnͣ¬
tomagis seruũ tuum: Non indig& cybo: for¬
te ueste indig&. Non indig& ueste: forte te¬
cto indig&. Eorte ȩccłam fabricat: forte ali¬
quid utile in domo dĩ molitur: & expectat
ut intendas. expectat ut intelligas suꝑ egen¬
tem & pauꝑem. Tu contra. terra dura: lapi¬
dea: non irrigata. aut frustra irrigata: ser¬
uas tͥ dicere. non sciebam: non noueram: ne¬
mo mͥ dix̃. Nemo tͥ dixit: Ap̃ẽ non cessat
dicere: ꝓpħȩ non cessant dicere: beatus qͥ in¬
telligit suꝑ egenum & pauꝑem. Non uides ar¬
cham in anem p̾positi tui: Uides certe uł

Expanded text:
intelligentes caeteri quid dixisset, arbitrati sunt eum Ille enim loculos habebat, hoc in Evangelio scriptum est . Possent hoc suspicari, nisi hoc haberet in consuetudine Dominus? De his ergo quae dabantur et in loculos mittebantur, dabatur tamen et illis pauperibus, quos Deus docuit non contemnendos. Sed si illum non contemnis, quanto magis bovem per quem trituratur haec area? quanto magis servum tuum? Non indiget cibo, forte veste indiget. Non indiget veste, forte tecto indiget, forte ecclesiam fabricat, forte aliquid utile in domo Dei molitur; exspectat ut attendas, exspectat ut intelligas super egentem et pauperem. Tu contra, terra dura, lapidea, non irrigata, aut frustra irrigata, servas tibi dicere: Non sciebam, non noveram, nemo mihi dixit. Nemo tibi dixit! Christus non cessat dicere, propheta non cessat dicere: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem.» Non vides arcam inanem praepositi tui: vides certe vel
Abbreviated transcription (Latin):
sus. Spitales quasdã animas: signifcn
de nom̃. Uolatilia sp̃ĩtalia corda sunt: aere
s: sed tam̃ pastus earum in montibꝰ. Aic in¬
abitcibune. Nostis montes: iam tractari sunt.
Uatis spłie: montes apłi: montes om̃s pdicato¬
sueritatis. Quicumq uult eẽ sp̃italis. ibi

Expanded text:
s. Spirituales quasdam animas significat hoc nomen: volatilia, spiritualia corda sunt, quae istae: sed tamen pastus earum in montibus; illic inhabitabunt. Nostis montes; jam tractati sunt. Montes Prophetae, montes Apostoli, montes omnes praedicatores veritatis. Quicumque vult es
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e. ꝓpt̾ fontes: ut fluant de uob̃. Con¬
ualles estote: & cũ omibꝰ conferte qͦd de dõ
habetis. Int̾ medium fluant aquę. Nulli
inuideatis : bibite: saturamini. manete
saturati. U biq communis aqua dĩ habeat
głam: non hominum priuata mendacia.
ꝑtractandarũ: debitores nos eẽ
meminit caritas ur̃a. Non gͦ opꝰ
E ut intentione̾ ur̃am aliquo
ꝓemuo moueam. U ideo eñi uos
ad intelligenda sacram̃ta ꝓpħica om̃i ala¬
eritate suspensos: nec opus ẽ ut intentos
faciat sermo nĩs. qͦs iã fecit sp̃s dĩ. Hoc
potiꝰ agamꝰ qͦd urga de sontibꝰ emiiis in
conuallibꝰ: & de iquis int̃̾ medium mon

Expanded text:
vestrae, propter fontes: ut fluant de vobis, convestrae, propter fontes: ut fluant de vobis, convalles estote, et cum omnibus conferte quod de Deo habetis. Inter medium fluant aquae, nulli invideatis; bibite, saturamini; manate saturati. Ubique communis aqua Dei habeat gloriam, non hominum privata mendacia. pertractandarum debitores nos esse meminit Charitas Vestra. Non ergo opus est ut intentionem vestram aliquo prooemio moveam. Video enim vos ad intelligenda sacramenta prophetica omni alacritate suspensos; nec opus est ut intentos faciat sermo meus, quos jam fecit Spiritus Dei. Hoc potius agamus quod urget. De fontibus emissis in convallibus, e
Abbreviated transcription (Latin):
euglizans: anathematizetur. Si ueniat
angłe aliud eugłiꝵ ans: anathematiz etͣ. Un¬
de hoc: Quia de pͥuato uult fluere: non
de medio. Et hoc forte homo carnali nebu¬
la p̃peditus: & fonte cõmuni ad ꝓpͥam
p̃cipitaret᷑ in mortẽ. Media aqua posita
erat hominibꝰ p̃ceptũ dĩ. aqua media: aq̃
quodammͦ publica sine fraude ualebat.
Quid diximꝰ caritati urẽ: Sine labe.
sine ceno fluebat. Si ipsa aqua semꝑ bibe¬
retur: semꝑ iuueretur. Uenit angłs lap¬
sus de cęlo. factꝰ serpens: quia insidiose
iam uenena spargere cupiebat. Emisit ue¬
nenum de ꝓpͥo: locutꝰ ẽ de suo: quia qui
loquitur m̃dacium de suo loquit᷑.: & mise¬
ri. audiendo dimiser̃ qͦd cõmune erat. un¬
de beati erant: & ad suũ ꝓpͥum redacti.
cum uolunt ꝑu̾si eẽ similes dõ. Hoc enĩ
eis dixerat: gustate & eritis sicut dii. Ap¬
petentes qͦd ñ erant. qͦd acceꝑant amiser̃.
Ergo fr̃s. ad hoc ualeat qͦd diximꝰ caritati

Expanded text:
elizans, anathemetur; si veniat angelus aliud evangelizans anathemetur. Unde hoc? Quia de privato vult fluere, non de medio. Et hoc forte homo carnali nebula praepeditus, et a fonte communi ad propriam praecipitaremur in mortem. Media aqua posita erat hominibus, praeceptum Dei: aqua media, aqua quodam modo publica, sine fraude valebat, quod diximus Charitati vestrae, sine labe, sine coeno fluebat. Si ipsa aqua semper biberetur, semper viveretur. Venit angelus lapsus de coelo, factus serpens, quia insidiose jam venena spargere cupiebat: emisit venenum, de proprio locutus est, de suo; quia «qui loquitur mendacium, de suo loquitur:» et miseri audiendo dimiserunt quod commune erat, unde beati erant; et ad suum proprium redacti, cum volunt perverse esse similes Deo hoc enim eis dixerat, «Gustate, et eritis sicut dii» etentes quod non erant, quod acceperant amiserunt. Ergo, fratres, ad hoc valeat quod diximus Charitati
Abbreviated transcription (Latin):
ad litteram accipias. uł auctoritatẽ sartim¬
rum intelligamꝰ. distentam ꝑ totũ nualim
nomine pellis : quia mortalitas in peali sig¬
nificatur. Dispensata ẽ aut̃ nobis om̃isz au¬
ctoritas scripturarum diuinarũ. ꝑhemine
mortales : quorum iam mortuore fama disto
.xat: diximꝰ scripturã diuinã. Quȩ supioa:
Scripture diuinę p̃ceptum: quo nichil ccus
nentiꝰ caritatis. Quare aut̃ aquis comparda
ẽ caritas: Quia caritas dĩ diffusa ẽ ined¬

Expanded text:
ad litteram accipias: vel auctoritatem Scripturarum intelligamus distentam per totum mundum nomine pellis; quia mortalitas in pelle significatur, dispensata est autem nobis omnis auctoritas Scripturarum divinarum per homines mortales, quorum jam mortuxat diximus Scripturam divinam. Quae superiora Scripturae divinae? Praeceptum, quo nihil est eminentius, charitatis. Quare autem aquis comparata est charitas? «Quia charitas Dei diffusa est in
Abbreviated transcription (Latin):
gont̾ m̃ ab omĩ gente. qm̃ ipsiꝰ ẽ regnum.
q. ut multi qui in eum non credunt.
ludent cum: & ꝓptea di cant nolle se ar
aui aederȩ. quia nemo potest implere
Qubet. Laudando impediunt᷑: qui in
smi uituꝑando seiuebant. Amatur tam̃
ati dictus xp̃e. Messias hebraice: grece
es: latme unctus: sed corpus suum totũ
pungi. Uñis gͦ uenientes accipiunt gr̃am:
ut ghilaritur facies in oleo. Et panis cor
hominis confirmat. Quid ẽ hoc fr̃s: Quasi
aepit intelligi: de qͦ pane diceretur. Panis
onm iste iusibilis. stomachũ confirmat.
untrẽ confirmat. Est alius panis qui cor
contirmat: quia panis ẽ cordis. Iam enĩ
dixeat de pane suꝑiꝰ. ut edicat panẽ de
tima: sed non dixerat qualis panis sit ille.
Erunũ letificat cor hominis. U idet᷑ iam
dleri de spitali iuino: nam idõ letificat
or hominis. Sed adhuc putet᷑ de iuno isto
lii: quia ebrii. quasi leti corde uidentur
pparere.U tinam letentur: & ñ rixentur.

Expanded text:
o ab omni gente: «Quoniam ipsius est regnum, et jus gratia, ut multi qui in eum non credunt, laudent eum, et propterea dicant nolle se in eum credere, quia nemo potest implere quod jubet. Laudando impediuntur, qui in illum vituperando saeviebant. Amatur tamenmate dictus Christus. Messias hebraice, graece Christus, latine Unctus: sed corpus suum totum perunguit. Omnes ergo venientes accipiunt gratiam, ut exhilaretur facies in oleo. 14. «Et panis cor hominis confirmat.» Quid est hoc, fratres? Quasi coegit intelligi de quo pane diceret. Panis enim iste visibilis stomachum confirmat, ventrem confirmat: est alius panis qui cor confirmat, quia panis est cordis. Jam enim dixerat de pane superius, «Ut educat panem de terra,» sed non dixerat qualis panis sit ille. «Et vinum laetificat cor hominis.» Videtur jam dicere de spirituali vino; nam id laetificat cor hominis. Sed adhuc putetur de vino isto dici, quia ebrii quasi laeti corde videntur apparere. Utinam laetentur, et non rixentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Terra fenum ꝓducit: ut panem dͥe taidi
cat. Quȩ terra fenum ꝓducit: Plens e
plebes scȩ. Aut de qua terra parus ibiat̾
Uerbum dĩ de apłis. de dispensates sica¬
mentoꝵ dĩ: adhuc in terra ambulanti
adhuc corpus t̾renum portantibꝰ. Et i
etatẽ par& : umo se om̃is homo ad ebri¬
tatem par&. Calix tuus in ebrians. qͣm p̃eli¬
rus est. Nolumus dicere: nemo se iebe
Inebriamini: sed uidete unde. Si uos n¬
ebriat calix dñi: p̃clarus uidebitur. I
ebrietas in oꝑibꝰ ur̃is uidebitur: in scdanti
re iusticiȩ uidebitur: postremo in alicus¬
tione mentis urẽ. sed a terrenis in celuti.
Ut exhilar& faciem eiꝰ in oleo. Uides al
terra. quantum fructũ educat: s ples
fęnum uimentis. Non isti serui uendutł
qͦd dant: non enim uenditores cugli s
Gratis dant: quia gratis acceꝑunt. E¬
dent bonis oꝑibꝰ urĩs: hoc enuĩ uob p¬

Expanded text:
Terra fenum producit, ut panem de terra educat. Quae terra fenum producit? Plebes piae, plebes sanctae. Ut de qua terra panis educatur? Verbum Dei de Apostolis, de dispensatoribus Sacramentorum Dei, adhuc in terra ambulantibus, adhuc corpus terrenum portantibus. 13. rietatem paret; imo se omnis homo ad ebrietatem paret. «Calix tuus inebrians quam praeclarus est» ! Nolumus dicere: Nemo se inebriet. Inebriamini, sed videte unde. Si vos inebriat calix Domini praeclarus, videbitur ista inebrietas in operibus vestris, videbitur in sancto amore justitiae, videbitur postremo in alienatione mentis vestrae, sed a terrenis in coelum. «Ut exhilaret faciem ejus in oleo.» Video quae terra quantum fructum educat, si producat fenum jumentis. Non isti servi vendunt quod dant; non enim venditores Evangelii sunt: gratis dant, quia gratis acceperunt. Gaudent bonis operibus vestris; hoc enim vob
Abbreviated transcription (Latin):
cut. hoc dicimꝰ: & in nomine dĩ sermonẽ ter¬
anabimꝰ. Qd ẽ iit̾ mediũ montiũ ꝑtransi¬
bun aquo:. Audiuimꝰ qͥ sunt montes mag¬
I pletares u̾bi: sublimes angłi dĩ: qͣm¬
is colue in carne mortali. excelsi: ñ sua
entt sed illiꝰ grã. Quantũ aut̃ attin&.¬

Expanded text:
terminabimus. Quid est, «Inter medium montium pertransibunt aquae?» Audivimus qui sint montes, magni praedicatores verbi, sublimes angeli Dei, quamvis adhuc in carne mortali: excelsi non sua virtute, sed illius gratia; quantum autem ad i
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmmulti st̃ qui dulcescere nolunt. Quhiti
qui dulcescere nolunt: Qui in xp̃m adhu
credere nolunt. Et quãuis multi st̃ qͥ nodã
credider: qͥd faciunt ȩccłȩ: Montes crant
aliqͣndo: mͦ campi sunt. Iam̃ fr̃s mer.s
malicia mare ẽ. Quare enĩ non sęiuunt
mͦ: Quare non insaniunt: Quare ñ dart
oꝑam: Si non possunt euertere terra nta
certe contegere. Quare non: Audi. Termii
talia etiam libere p̃dicare. quia t̃minus
acceꝑunt debitũ: quia tͣnsgredi ñ possul
impositũ finem. neq reu̾tentur tegerdst
qͥd fit in ipsa terra: Quȩ oꝑationes ibisd
quã iã mare nudauit : Et si ad eiꝰ hogal
nues fluctꝰ ꝑstrepunt: & si adhuc milll¬
rant pagani sonitu litoꝵ. audio diliusl
Dep̃ssa loca t̾rarũ. Nam collibꝰ & montdbe
contraria figura opponunt᷑ ualles ul eo¬
ualles. Colles & montes: tumores t̾rarull
sunt. Ualles aut̃ uł conualles: humilitast

Expanded text:
multi sunt qui dulcescere nolunt? Qui sunt qui dulcescere nolunt? Qui in Christum adhuc credere nolunt. Et quamvis multi sunt qui nondum crediderunt, quid faciunt Ecclesiae? Montes erant aliquando, modo campi sunt: tamen, fratres mei, et malacia mare est. Quare enim non saeviunt modo? quare non insaniunt? quare non dant operam? Si non possunt evertere terram nostram, certe contegere. Quare non? Audi: «Termintalia etiam libere praedicare; quia terminum acceperunt debitum, quia transgredi non possunt impositum finem, neque revertentur tegere tationes ibi fiunt, quam jam mare nudavit? Etsi ad ejus oram tenues fluctus perstrepunt, etsi adhuc murmurant Pagani; sonitum littorum audio, diluvium depressa loca terrarum. Nam collibus et montibus contraria figura opponuntur valles vel convalles. Colles et montes, tumores terrarum sunt; valles autem vel convalles, humilitates
Abbreviated transcription (Latin):
ne ligaretur. Aiigatus es uxori: ne ques¬
sieris solutionẽ. Solutus es ab uxor nu
quesieris uxore. Sed ñ es onager: ñ ssiu¬
tus ab uxore. Habes ibi: qͦd & lepus hus
Et si acceꝑis uxorem: nͥ peccis. sa¬
puli aut̃ cũ audirent dictũ a dño ñ lec¬
re ullomͦ p̃t̃ causã fornicationis alinag
conuigia: si talis ẽ inquiunt causa cuti
uxore. ñ expedit ducere. & dñs. Non
om̃s capiunt u̾bũ hoc. Nã uerũ dicitis
qͥa si talis causa cũ uxore. ñ expedit dui¬
re. Sed nũqͥd soli onagri bibituri st̃. la
om̃s capunt u̾bũ hocꝰ multi eapiust li
qui sunt qui capiunt: Suscipiunt qu¬
gri in sitim suã. Quid ẽ suscipiunt onis
in sitim suam: Qui potest caꝑe capiat di
luc enim sensus iste dirigitur: uit melil
montium ꝑtransibunt aquę. potabuit
om̃s bestiȩ siluę: suscipient onagul̃¬

Expanded text:
es uxori? ne quaesieris solutionem. Solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem» . Si nondum es onager, et solutus ab uxore, habes ibi quod et lepus bibas: et si acceperis uxorem, non peccasti. Discipuli autem cum audirent dictum a Domino, non licere ullo modo praeter causam fornicationis disjungi conjugia: «Si talis est,» inquiunt, «causa cum uxore, non expedit ducere.» Et Dominus: «Non omnes capiunt verbum hoc» . Nam verum dicitis, quia si talis est causa cum uxore, non expedit ducere; sed numquid soli onagri bibituri sunt? Non omnes capiunt verbum hoc, multi non capiunt. Et qui sunt qui capiunt? «Suscipient onagri in sitim suam.» Quid est, «Suscipient onagri in sitim suam? Qui potest capere, caviat.llinc enim sensus iste dirigitur: «Inter medium montium pertransibunt aquae; potabunt omnes bestiae silvae; suscipient onag
Abbreviated transcription (Latin):
hoñibꝰ illis laboraui. Magnitudo quȩdam
mindatur. Stati tam̃ ut ꝓfluant aquę:
onuallem se fecit. Non ego aut̃: sed gr̃a dĩ me¬
cis. Non repugnat: ut qui sunt montes sint
⁊ inualles. Sic̃ enĩ montes dicunt᷑ ꝓpt̾ sp̃i¬
tlm magnitudinẽ: ita & conualles ꝓpt̾ sui

Expanded text:
nibus laboravi.» Magnitudo quaedam commendatur; statim tamen, ut profluant aquae, convallem se fecit: «Non ego autem, sed gratia Dei Mecum» . Non repugnat ut qui sunt montes, sint et convalles; sicut enim montes dicuntur propter spiritualem magnitudinem, ita et convalles propter sui
Abbreviated transcription (Latin):
se Quia uoluit ds̃. illi iusserunt: & fac¬
tum ẽ Ergo nullꝰ ĩb hominũ arrogoc ali¬
so: formidauer̃ aquȩ. sed a uoce tonitrui.
Nam ecce cũ uoluit dõ. fuger᷑ aquȩ: ne
p̃merent montes. Anteqͣm id fiere a
sub aquis firmi erant montes: As ende
hic montes accipiamꝰ quasi terrends u
campos quasi terrenos: sed fluctꝰ tann
nos ut montibꝰ comparent᷑. Fluctuaut a¬
quando mare. & fluctꝰ eiꝰ tanqͣm mone
bant montes erant: cum placati sunt &
facti sunt. Fundauit enĩ eis locum. Eti
dam metus. quasi ꝓfundꝰ locꝰ: quo teiti
sunt qͦdamm᷑ omĩa seiuentia cordantilĩ

Expanded text:
jusserunt, et factum est. Ergo nullus sibi hominum arroget aliquid; formidaverunt aquae, sed «a voce tonitrus tui.» Nam ecce, cum voluit Deus, fugerunt aquae, ne premerent montes; antequam id fieret, et sub aquis firmi erant montes. 9. «verhic montes accipiamus, quasi terrenos; neque campos, quasi terrenos: sed fluctus tam magnos, ut montibus comparentur. Fluctuavit aliquando mare, et fluctus ejus tanquam montes saeviebant, montes erant: cum placati sunt, campi facti sunt; fundavit enim eis locum. Est quidam meatus, quasi profundus locus, quo recepta sunt quodammodo omnia saevientia cor
Abbreviated transcription (Latin):
sa mea: suꝑ uestim̃tum meum miser̃ sortẽ
Onũa iam quasi facta commemorant᷑: quȩ
utiq ad huc uentuta cernebant᷑. Sed qͦntũ
potest nr̃a diligentia: Quantũ aut̃ potest
tanta occupatio:Aut qͣndo sic uacat.
ut possimꝰ ꝓ certo dicere ita ẽ: Animad¬
uertimꝰ sepe ꝓpħas p̃terito tẽpore u̾boꝵ
dicere. que futura sunt. Figura aut̃ fut᷑i
dicere p̃terita: non facile occurrit legenti.
Non audeo dicere non ẽ: sed certe studio¬
sis earum litterarũ. indixerim. qͦd quęrant.
Si inuenerint & ad nos attulerint: gratula¬
bimur. Adolescentiũ studus otiosoꝵ. occu¬
pati senes: & ex corum ministerio & nos aliqͥd
discimꝰ. Non enĩ dedignamͦ: qͣndo xp̃e de
om̃ibꝰ doc&. Hoc gͦ dicit: suꝑ montes sta

Expanded text:
sa mea; super vestimentum meum miserunt sortem» sa mea; super vestimentum meum miserunt sortem» . Omnia quasi jam facta commemorantur, quae utique adhuc ventura cernebantur. Sed quantum potest nostra diligentia? quantum autem potest tanta occupatio? aut quando sic vacat, ut possimus pro certo dicere: Ita est? Animadvertimus saepe Prophetas praeterito tempore verborum dicere quae futura sunt; figura autem futuri dicere praeterita, non facile occurrit legenti. Non audeo dicere, Non est; sed certe studiosis earum Litterarum indixerim quid quaerant. Si invenerint, et ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis otiosorum occupati senes, et ex eorum ministerio et nos aliquid discemus. Non enim dedignamur; quando Christus de omnibus docet. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
N. arcundans eam. & contegens cã.
Sed aliquando in diluuio ita creuit. hec
uestis terre. ut omia om̃ino cooꝑir&: & tͣns¬
cender& altissimos montes sicut scriptura
testat᷑ cubitis ferme qͥndecim. Fortasse ip¬
sum tempus significauit iste psalmꝰ: cum
dicer&. abyssus sicut uestim̃tũ amictus
ipsius. Duꝑ montes stabunt aquę: id est
uestim̃tum terre qͦd ẽ abyssus ita creuit.
ut etiam suꝑ montes aque starent. Legi¬
mꝰ hoc ut dixi factũ in diluuio: inde lo¬
quebat᷑ ꝓpħa. Narrabat nobis p̃terita: an
p̃nuntiabat futura: Sed si narrar& p̃te¬
rita : non nob̾ dicer& suꝑ montes stabunt
aquę. sed suꝑ montes steterunt aque. Pre¬
teritum enim tempꝰ ꝓ futuro solere pona
in scripturis : ita p̃uidente spũ quę futura
sunt. quasi iam facta sint : solemꝰ legere.
Inde ẽ qͣd illud in illo psalmo nouimꝰ om̃s:
ubi tanqͣm eugłmi recitatur. Foder̃ manus
meas & pedes meos: dinumerauer̃ omĩa os¬

Expanded text:
rcumdans eam et contegens eam. Sed aliquando in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut omnia omnino cooperiret, et transcenderet altissimos montes, sicut Scriptura testatur, cubitis ferme quindecim . Fortasse ipsum tempus significavit iste psalmus, cum diceret, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» 7. «Super montes stabunt aquae:» id est vestimentum terrae, quod est abyssus, ita crevit, ut etiam super montes aquae starent. Legimus hoc, ut dixi, factum in diluvio. Inde loquebatur Propheta? narrabat nobis praeterita, an praenuntiabat futura? Sed si narraret praeterita, non nobis diceret, «Super montes stabunt aquae;» sed, Super montes steterunt aquae. Praeteritum enim tempus pro futuro solere poni in Scripturis, ita praevidente Spiritu quae ventura sunt, quasi jam facta sint, solemus legere. Inde est quod illud in alio psalmo novimus omnes, ubi tanquam Evangelium recitatur: «Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia os
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑsecutoribꝰ p̾mebant᷑: nunc ab imꝑatoribꝰ
uenerant᷑. Fuger̃ enĩ aquę ab increpatione
dĩ: quia cor regum in manu dĩ. deflexit qͦ
uoluit. Iussit ꝑ eos pacem dari xp̃ianis: emi¬
euit & eminuit auctortas apłica. Numqͥd
& qͣndo supra erant aquę: montiũ defecerat
magnatudo: Sed tam̃ fr̃s mei. ut om̃s uide¬
rent eminentiã montiũ. ꝑ qͦs montes salus
eẽt generi humano qͥa leuaui oculos meos
in montes unde ueni& auxilium mͥ. ab incre¬
patione dĩ fuger̃ aquȩ. Auoce tonitrui tui

Expanded text:
a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit et eminuit auctoritas apostolica. Numquid et quando supra erant aquae, montium defecerat magnitudo? Sed tamen, fratres mei, ut omnes viderent eminentiam montium, per quos montes salus esset generi humano, quia, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi» ; ab increpatione Dei f
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam cooꝑuerant aque ꝑsequentiũ. &
ita coopuerant ut ñ apparerent nec ipsi
magni qui sunt montes. Quando enĩ ubiq
fugiebant: qͦmͦ non minꝰ apparebant: &
fortasse de illis aquis ẽ uox illa: saluũ me
fac ds̃ qm̃ intrauer̃ aquȩ usq ad animam
meã. A axime aque que mare faciunt.
ꝓcellosȩ. infructuose. Non enim qͥmcumq
t̾ram cooꝑuerat aqua marina: fecundauit
cãpotiꝰ. qͣm ad sterilitatẽ ꝑducere. Erant enĩ
& montes sub aquis: quia suꝑ montes stabt̃
aquȩ. Populi resistentes. suꝑauer̃ auctorita¬
tem om̃ium ubiq fortit̾ eugłi⁊ antium uͥ¬
aquȩ. Dicebant. p̃me. p̃me. & p̃mebant: ex¬
tingue. non appareant. Dicebant ista. &
p̃ualebant suꝑ marty res: & fugiebant ubiq
xxpĩani. & fuga quadam occultabart᷑ apłi. Un¬
de fuga occultabant᷑ apłi: Quia suꝑ montes
stabant aquȩ. Erat potestas aquarũ magna
ra montiũ recesserunt. Iam montes ipsi extañ.
petrus. paulus. Quomͦ emuinent: Qui ante

Expanded text:
ei cooperuerant aquae persequentium; et ita cooperuerant, ut non apparerent nec ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ubique fugiebant, quomodo non minus apparebant? Et fortasse de illis aquis est vox illa: «Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam» . Maxime aquae quae mare faciunt, procellosae, infructuosae. Non enim quamcumque terram cooperuerit aqua marina, fecundabit eam potiusquam ad sterilitatem perducet. Erant enim et montes sub aquis; quia super montes stabant aquae: populi resistentes superaverant auctoritatem omnium ubique fortiter evangelizantium veaquae, dicebant, Preme, preme; et premebant: Exstingue, non appareant. Dicebant ista, et praevalebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam occultabantur Apostoli. Unde fuga occultabantur Apostoli? Quia super montes stabant aquae. Erat potestas aquarum magna.ra montium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus et Paulus: quomodo eminent? Qui ante
Abbreviated transcription (Latin):
tuę : nemo alienus communic& tͥ. Alieni enĩ¬
sunt omnes a uia ueritatis: siue pagani. si¬
ue uidei. siue heretici. & mali quiq xp̃ia¬
ni: habere multa dona possunt. caritatem
non possunt. Hoc ipsum quale donum ẽ. ut
non loquam᷑ de donis aliis foris quȩ dona
habent om̃s homines: qui facit solem suum
oriri suꝑ bonos & ialos: Dona dĩ sunt: &
non tantum bonis & malis cominuuia: sed
sentire. audire. & cęteris fungi sensuum
muneribꝰ: dona dĩ sunt. Sed uidete cum
qualibꝰ & quam multis communia: & cum
eis quos nolis imitari. Ipsum ingeniũ acu¬
tũ habent & pessimi homines: sollertẽ arti¬
um industriam habent: & turpissimi sceni¬
ei diuitias habent: & latrones. coniugia. fi¬
lios. Multi mali. habent pulchia dona dei¬
hec omĩa: nemo negat. sed uide cum quibꝰ
communia. Respice ad munera ipsiꝰ eccłȩ: munꝰ
sacram̃torum in baptismo: in eucharistia. in
cȩteris scĩs sacramentis. Quale munꝰ ȩ: Hoc
munus adeptus ẽ & sẏmon magus. Prophe¬

Expanded text:
. Alieni enim omnes a via veritatis, sive Pagani, sive Judaei, sive haeretici, et mali quique christiani, habere multa dona possunt, charitatem non possunt. Hoc ipsum quare donum est? ut non loquamur de donis aliis foris, quae dona habent omnes homines, quia facit solem suum oriri super bonos et malos : dona Dei sunt, et non tantum bonis et malisentire, audire, et caeteris fungi sensuum muneribus, dona Dei sunt: sed videte cum qualibus et quam multis communia, et cum eis quos nolis imitari. Ipsum ingenium acutum habent et pessimi homines, solertem artium industriam habent et turpissimi scenici, divitias habent et latrones, conjugia, filios, multi mali habent. Pulchra dona Dei omnia, nemo negat; sed vide cum quibus communia. Ressacramentorum in baptismo, in eucharistia, in caeteris sanctis sacramentis, quale munus est? hoc munus adeptus est et Simon magus. Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
cliudos. iecos. debiles. non habentes unde tͥ
sidant: retribuet᷑ aut̃ tͥ in resurrectione
ustos: uoca & ipsos. pasce & ipsos: epulare
culli epulantur: delectare cum illi sagi¬
nantur. Iili enim pane tuo: tu usticia dei
lemo nob dicat. p̃ceptũ ẽ a xp̃o ut seruo dĩ
diur: mendico ñ detur. Absit ꝓrsus: impiꝰ
iti loquit᷑. Ba illis: sed multomagis illi. Iue
eii petit: & in uoce petentis agnoscis cui
des. Ille aut̃ quantominꝰ petit. tantomagiᷤ
uigilindi tͥ ẽ. ut poccupes petiturũ: aut
fet mͦ non peciturum. & aliqͥndo dampna¬
tirĩ. taq curiosi estote ad ista fr̃s mei: & in¬
uniets multoꝵs dĩ seruoꝵ indigentiã. tan
it uelitis inuenire. Sed quia delectat
astio. qua uultis dicere nesciebamꝰ. ꝓ¬

Expanded text:
caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum» : voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi epulantur; delectare, cum illi saginantur; illi enim pane tuo, tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur, mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum; aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi estote ad ista, fratres mei; invenietis multorum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delectat vos excusatio qua vultis dicere, Nesciebam
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat in te qͦd uelit acciꝑe. Accipit en
bonam uoluntatẽ: cũ tu accipias pacisl
Et si enĩ ñ querit datũ. sed reqrit fil¬
tum: quere tam̃ ne quis indigeat ls
li dicere: si petierit dabo. Expectass
petat: Sic pascis bouem dĩ: qͦmͦ
xp̃i. ut etiã petant: uidete ne us lul¬
cent anteq̃m petant. Quomꝰ inqͦs qiu
a id̃e habeat. Non rep̾hendit᷑: ista cu¬
Sias ui: Terra eris ꝓducens fęnum ium̃
q eherbam seruitaati homunum. Curiosus
s e intellige suꝑ egenũ & pauꝑem. Aliꝰ ad
⁊uuit ut peta.: alium tu p̾ueni ne petat.
Ie m̃ de illo qͥ te querit dictũ ẽ. om̃i peten
iada: sic de illo quem tu debes querere
ditum ẽ. sud& elemosina in manu tua.
dent inuenias ustum cui eam tradas. Cũ
enm dandũ sit & istis pauꝑibꝰ petentibꝰ: non
tum ab eis inbibuit ds̃ elemosinas. cũ xp̃c
il ipũs dicait quando facis epulum. conuoca

Expanded text:
nveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim nveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bonam voluntatem, cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomoChristi, ut etiam petant; videte ne vos judicent, antequam petant. Quomodo, inquis,sigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat; alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ meũ dare suꝑbis. Nodo quis les
suꝑbi estis. dõ dixi: non ẽ meũ dar us
Sed forte dicerent: erimꝰ humiles. sei
eritis uos: ego uobis dixi. Non dixi nai
ho humilibꝰ: sed ñ dabo suꝑbis. Qn ar
& herbam seruituti hominũ. Ipse ẽ eni
Uide de feno qͥd facias: uide de re uili qi
piant. Quare hoc : Quia qui susart uti
in nomine iusti: mercedem iusti atqd.
Et qui suscipit ꝓpħam in nomine ꝓpłe rc¬
cedem ꝓpħe accipi&. Q qui dederit calit
aque frigide uni ex his minimis. tantũu
nomine discipuli: am̃ dico uob̃. ñ pdane
cedem suam. Quam mercedẽ ñ ꝑd&: Ai
cipient uos in tabnacula ȩt̃na. Quis n
festin&: qͥs non alacriꝰ currat: Sittto
estis. rigemini de fructu oꝑumdĩ: ne d¬
catis. non ẽ cum quibꝰ faciamꝰ. Predicat&
nr̃i. ium̃ta triturantia. homines seriua¬
tes ñ indigent nr̃i: quere tam̃. neql
indigeat. Postremo. & qui ñ indig&. i¬

Expanded text:
Non est meum dare superbis. Modo quibus loquor, superbi estis; ideo dixi, «Non est meum dare vobis.» Sed forte dicerent, Erimus humiles. Non ergo eritis vos: ego, «Vobis» dixi. Non dixi, Non dabo humilibus: sed, non dabo superbis. Qui autem et herbam servituti hominum.» Ipse est enim cula aeterna» . Vide de feno quid facias, vide de re vili quid piant. Quare hoc? Quia «qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet: et qui suscipit prophetam in nomine prcedem prophetae accipiet: et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis, tantum in nomine discipuli; amen dico vobis, non perdet mercedem suam» . Quam mercedem non perdet? Recipient vos in tabernacula aeterna. Quis non festinet? qui non alacrius currat? Si terra estis, rigamini de fructu operum Dei: ne dicatis, Non sunt cum quibus faciamus; praedicatores nostri, jumenta triturantia, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, i