comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Adolescentior itaq ꝓfectus ẽ longe. ñ locũ
mutando s animũ: qͥa qnͣto quisq delin¬
quit. tanto longiꝰ a gr̃a dĩ recedit: & eo ci¬
tius ornam̃ta natiuit luturiando consumit.
sit ad regnũ dĩ possidendũ. uł qđ fides
glauet᷑ annisͤ s qͥcũq iecedit a patre: ex¬
ul patͥȩ. & ciuis mundi factꝰ. merito pa¬
trimoniũ uastat. Et pꝰqm̃ om̃ia con¬
sumpsisset. facta ẽ fames ualida in regione
illa: et ipse cepit egere. A patre acceꝑat facul¬
tatẽ. ut inuisibilia eiꝰ ꝑ ea que fc̃ insibilia
cognosceret: et ex pulcͥtudine creaturarũ con¬
sequent̃ intelligeret creatorẽ. Nunc uͦ fames
in regione longinqua ẽ: indigentia uerbi
ueritatis in obliuione cicatoris. Egere cepit:
qr nicħ ꝓdige satis ẽ uoluptati. Et abut
et adhesit uni cunũ regionis illiꝰ: ꝙ misit
illũ in uillã suam. ut pasceret porcos. Unus
ciuĩ cui se sponte illaqueauit: ille ẽ qui
concupiscencus t̾renis merito pͣuitatis sue

Expanded text:
Adolescentior itaque profectus est longe, non locum mutando, sed animum: quia quanto quisque delinquit, tanto longius a Dei gratia recedit, et eo citius ornamenta naturae luxuriando consumit. sit ad regnum Dei possidendum, vel quod fides gravetur annis; sed quicunque recedit a patre, exsul patriae et civis mundi factus, merito patrimonium vastat. Et postquam omnia consumpsisset, facta est fames valida in regione illa, et ipse coepit egere. A patre acceperat facultatem, ut invisibilia ejus per ea quae sunt visibilia cognosceret, et ex pulchritudine creaturarum consequenter intelligeret creatorem. Nunc vero fames in regione longinqua est, indigentia verbi veritatis in oblivione Creatoris. Egere coepit, quia nihil prodigae satis est voluptati. Et abiit, et adhaesit uni civium regionis illius, et misit illum in villam suam, ut pasceret porcos. Unus civium qui se sponte illaqueavit ille est qui, concupiscentiis terrenis merito pravitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
ebant: contristati st̃ ualde. Et uener̃t
et narrauerunt dño suo: omĩa quȩ fa¬
cta fuerant. Spũales qͥ oĩa iudicant ca¬
lia uidentes contristant᷑: & nuntiant
dño suo. ad corrigendũ implorantes au¬
xiliũ. Gunc uocauit illũ dñs suus: et
ait illi. Serue neqmͣ: om̃e debitũ dimisi

Expanded text:
ebant contristati sunt valde. Et venerunt et narraverunt domino suo omnia quae facta fuerant. » Spirituales qui omnia judicant talia videntes contristantur, et nuntiant Domino ad corrigendum, ejus implorantes auxilium. « Tunc vocavit illum dominus suus, et ait illi: Serve nequam, omne debitum dimisi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͦ lege. Si nabueritis fidẽ efficacem.
sic̃ gr̾anũ synapis. dicetis monti. noc ẽ dice
potcritis suꝑbo diabolo ut transeat de ho¬
mine obsesso: & nicħ incõmoditatis impos
t dicetis huic arbori moro eradicare. et
tͥnsplantare in mare: & obediet uob̃. fructꝰ
mori in flore albet. formatꝰ riitilat. matu¬
ritate nigrescit: sic diabolus flore angłicȩ
nature ꝙ potestate rutilanti. p̃uarican¬
mare gentiũ transplantata. Folia etiã mori
crucis ut cuncta salutaria confert: sic nox¬
ia tollit. Alit̃. ꝑmontẽ tranfferendu. ꝑ
arbore moꝵ eradicandã. & transplantan¬
dam. pot̾ iutelligi qͥa consummate fidi

Expanded text:
Sic ergo lege: Si habueritis fidem efficacem Sic ergo lege: Si habueritis fidem efficacem sicut granum sinapis, dicetis monti, hoc est, dicere poteritis superbo diabolo, ut transeat de homine obsesso, et nihil incommoditatis imposstur, dicetis huic arbori moro, eradicare et transplantare in mare, et obediet vobis. Fructus mori in flore albet, formatus rutilat, maturitate nigrescit. Sic diabolus flore angelicae naturae et potestate rutilanti, praevaricanmare gentium transplantata. Folia etiam mori runt. Quia verbum crucis ut cuncta salutaria confert, sic noxia tollit. Aliter: Per montem transferendum, per arborem morum eradicandam et transplantandam, potest intelligi; quia consumma
Abbreviated transcription (Latin):
ira dñi cũ in ultion̾e nr̃oꝵ scelerũ fucrit
accensa. tanqũa singulari remedio placa
ita ut montes tranfferã: magna ẽ fides
que gͣno synapis comparat᷑. ñ parua ut
quidã putant. Montis translatio. ñ eius
significat᷑ quẽ oculis carnis conspicimꝰ:
s illiꝰ qui a dño translatus fuerat ex lu¬
natico. Unde stuiti sunt dicentes apłos
ne parũa fide habuisse: qͥa montes nullꝰ
eoꝵ transtulit. Granũ synapis tͥtũ &. cri¬
bratũ. tepide pingui mulsȩ admixtũ.
si iciunꝰ contͣ sołe uł in balneo gargarieᷤᷤ
omñe noxiũ humor̃e de capite purgat.
& ĩminentiũ imbecillitatũ fac̃ ꝑicula
uitari. Sic fides. temptationũ pistillo
ꝓbata. & ab omni leuiũ cogitationũ
suꝑficie cͥbro discietionis castigata. et
ꝑfectȩ dilectionis melle dulcorata: om̃s
de corde. qđ ẽ interioris nr̃i hõĩs caput.
uicioꝵ sentinas ñ solũ ad p̾scns exhaurit
s nec in futurũ ne recolligi ualeant p̃cauet.

Expanded text:
ira Domini cum in ultionem nostrorum scelerum fuerit accensa, tanquam singulari remedio placatita ut montes transferam . magna est fides quae grano sinapis comparatur; non parva, ut quidam putant. Montis translatio non ejus significatur, quem oculis carnis aspicimus, sed illius qui a Domino translatus fuerat ex lunatico. BEDA. Unde stulti sunt, dicentes apostolos nec parvam fidem habuisse, quia montes nullus eorum transtulit. Granum sinapis tritum et cribratum, tepidae pingui mulsae admistum, si jejunus contra solem vel in balneo gargarizes, omnem noxium humorem de capite purgat, et imminentium imbecillitatum facit pericula vitari. Sic fides tentationum pistillo probata, et ab omni levium cogitationum superficie cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde quod est interioris nostri hominis caput, vitiorum sentinas non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum, ne recolligi valeant, praecavet.
Abbreviated transcription (Latin):
satia corruptione lib̾auit. Hel simplicit᷑
hoc intellectũ edificat auditorẽ: cũ dñs
tante pauꝑtans fuerit. ut unde tͥbuta ro¬
deret ñ haberet. Siquis obiciat uidam
portaie pecuniam in loculis: respondemꝰ
caum nefas putare. ut ies pauꝑum in
suos usus conuerteret: aciu¬

Expanded text:
aria corruptione liberavit. Vel simpliciter hoc intellectum, aedificat auditorem, cum Dominus tantae paupertatis fuerit, ut unde tributa redderet, non haberet. Si quis objiciat Judam portare pecuniam in loculis, respondemus Dominum nefas putare, ut res pauperum in suos usus converteret. C
Abbreviated transcription (Latin):
mũ : et cũ piscẽ qui pͥmꝰ ascendent couse
& aꝑto ore cius ĩuenies stattĩe: illũ su¬
mens da eis ꝓ me et te. Quid pͥmũ murr
hic nescio : an p̾scientiam stateris in ore
piscis. an magnitudinẽ iurtitis. si ad uer¬
bũ eiꝰ mox stait in ore piscis crratꝰ ẽ Ist pis¬
cis qui in amaris guigitib crat. mystice
intelligit᷑ pͥmꝰ adam: libatꝰ a scđ̃o aciam
Riscator hominũ petrus. doctnȩ hamum
misit in scculo: ut appositi cibi diucedine
uagantes exeo fluctuantesq ꝓtraneret.
Otãt ẽ confessio. Stat̾ dicit᷑ qͥ duo didra¬
Benc dat᷑ idem p̾cium. s diuisum : qͥa aus¬

Expanded text:
: et eum piscem qui primus ascenderit, tolle: et aperto ore ejus invenies staterem: illum sumens, da eis, pro me et te. Quid primum mirer hic nescio, an praescientiam stateris in ore piscis, an magnitudinem virtutis, si ad verbum ejus mox stater in ore piscis creatus est. Iste piscis qui in maris gurgitibus erat, mystice intelligitur primus Adam liberatus a secundo Adam. Piscator hominum Petrus, doctrinae hamum misit in saeculo, ut appositi cibi dulcedine vagantes ex eo fluctuantesque protraheret. Stater est confessio. Stater dicitur, qui duo didraBe
Abbreviated transcription (Latin):
tet ficri : ubi ñ ipse. s pilatꝰ dñat᷑. Non
enĩ capit subaudis aliqua scͥptiua. me
hystoriȩ contendenti: ut quȩ capitula pu¬
tauit ñ sua ꝓpͥa loca obtinere: intelligat
more istiꝰ scͥpturȩ. p̃occupando. uł recapi¬
allidit. &. spumat. et strdet dentib et
arescit: et male patit᷑. Nam sepe cadit
ponit incõmoda filii. Loca reb congru¬
unt. In monte dñs orat: transtormat᷑.
in imo miseroꝵ. flecu pulsat᷑. Sursum
discipuł mysteria regni reserat: cleor sũ
turb̾ peccã infidelitatis exꝓbrat. luna¬
ticus iste significat eos de quib scͥptũ ẽ
stultꝰ ut luna mutat᷑: qui ñ qmͣ in codẽ
statu ꝑmanentes. nunc ad hec. nunc ad
illa uicia mutati. crescunt atq decresct̃.
Eeccator spumat stulticia: stridet ira¬
cundia: arescit ignauia: & nunc fert̃
in ignẽ adulterantiũ: nc̃ in aqͣs: quȩ
ñ ualent ertinguere caritatẽ. aquę ta¬

Expanded text:
tet fieri, ubi non ipse, sed Pilatus dominatur. Non tet fieri, ubi non ipse, sed Pilatus dominatur. Non enim capit, subaudis aliqua scriptura, mehistoriae contendentium, ut quae capitula putaverit non sua propria loca obtinere, intelligar more istius scripturae, praeoccupando vel recapiallidit et spumat, et stridet dentibus et arescit, et male patitur. Nam saepe cadit ponit incommoda filii. Loca rebus congrunt. In monte Dominus orat; transformatur in imo; miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Lunaticus iste significat eos de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur . qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt. Peccator spumat stultitia, stridet iracundia, arescit ignavia, et nunc fertur in ignem adulterantium, nunc in aquas quae non valent exstinguere charitate
Abbreviated transcription (Latin):
Homo qͥ duos filios habuit. ds̃ pat in¬
telligit᷑: duoꝵ ppłoꝵ. creator. Maior filiꝰ
ẽ. qui ꝑmansit in cultura uniꝰ di: minor
uͦ qui idola coluit. Sub̃a diuisa: sensus
rõnalis ẽ in homine. Hanc minor filiꝰ a
patre expetut: qñ ꝑ lib̃um arbitriũ absq
di grã se regere putauit. fidelib p̃stat ds
uat. sic̃ d̾s̃ ñ habet a quo regat᷑: a ueri¬
tate recedens euanescit. Hoc diabolꝰ fecit
Homo qͦ cui nicħ decrat. nͥ qͥa sua pote¬
state uti uoluit. ut nullo ei dominante
fieret sic̃ đs. ꝑ inobedicutiam tetigit
bonũ sͥ uetitũ. & inuenit supplicium
Et ñ pꝰ multos dies congregatis om̃ib

Expanded text:
Homo qui duos filios habuit, Deus Pater intelligitur, duorum populorum creator. Major filius est, qui permansit in cultura unius Dei: minor vero, qui idola coluit. Substantia divisa, sensus rationalis est in homine. Hanc minor filius a patre expetiit, quando per liberum arbitrium absque Dei gratia se regere putavit. Fidelibus praestat vat, sicut Deus non habet a quo regatur, a veritate recedens evanescit: hoc diabolus fecit. Homo quoque cui nihil deerat, nisi quia sua potestate uti voluit, ut, nullo ei dominante, fieret sicut Deus, per inobedientiam tetigit pomum sibi vetitum, et invenit supplicium. Et non post multos dies congre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdideram. Diagma ẽ nũmꝰ certe qũtitatis:
habeus imaginẽ regis. Alnlier gͦ. idẽ. qi sa¬
pientia dece dragnas habuit: cũ noue o¬
diuib angłoꝵ ẽ additus nomo decimꝰ. ut
compleretur dectoꝵ muimerus. Mulier dra¬
gnã pdidit: qñ homo qͥ conditus ad ima¬
giñe dĩ fuerat. peccauit. S mulier lucer¬
na accendit: qͥa sapĩa dĩ in carne apparuit
Lucerna lux ẽ in testa: toẽ diuiinitas in car¬
ne. De qua testa sui corꝑis dicit ipsa sapien¬
in igne solidat᷑. & iuurtꝰ eiꝰ exaruit. qñ assũ¬
ptam carñe ex tbulatione passionis robo¬
iauit ad glam resurrectionis. Accensa aite
mnꝰ cucitit᷑: qͥa humana conscientia ratus
sui consideratione ꝑturbat᷑. Sic gͦ dragna

Expanded text:
Drachma est numerus certae quantitatis habens imaginem regis. Mulier ergo, id est Dei sapientia, decem drachmas habuit cum novem ordinibus angelorum est additus homo decimus ut compleretur electorum numerus. Mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, peccavit. Sed mulier lucernam accendit, quia sapientia Domini in carne apparuit. Lucerna lux est in testa, id est divinitas in carne. De qua testa sui corporis dicit ipsa Sapienin igne solidatur, et virtus ejus exaruit, quando assumptam carnem ex tribulatione passionis roboravit ad gloriam resurrectionis. Accensa autem mus evertitur, quia humana conscientia reatus sui con
Abbreviated transcription (Latin):
conseruando isr ł tenuiciat. Ipse eñi sacrifi¬
cant̾ẽ diis alienis. ppłm iudaicũ. maiestatis
suȩ aduentu corripuit: cũ idẽ ppłs p̃sentis
potestatis terrorẽ. licet ext montẽ positus
ferre ñ potuit. Deinde inobedientẽ. lex et ꝓpne.
care desineret. Tercio ipso dñi aduentu tanqͣ¬

Expanded text:
servando Israel tenderat. Ipse enim sacrificantem diis alienis populum Judaicum majestatis suae adventu corripuit, cum idem populus praesentis potestatis terrorem, licet extra montem positus, ferre non potuit. Deinde inobedientem lex et prophetcare desineret. Tertio ipso Domini adventu tanq
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. rcuix̃ ꝑ fidẽ: ꝑierat recedenddo a con¬
sortio iustoꝵ: & inuentꝰ ẽ reddit᷑ matri
eccłiȩ. Non quasi mentientẽ arguit pat̃
maior̾e filiũ. s secũ ꝑseuerantiam eius
laudans. ad ꝑfruitionẽ potioris exultati¬
onis inuitat. Qđ dicit oĩa mea tua st̃:
ñ putandũ ẽ ita dictum qͣsi ñ sint & fr̃s.

Expanded text:
tatem, revixit per fidem perierat recedendo a consortio justorum, et inventus est, redditus matri Ecclesiae. Non quasi mentientem redarguit pater majorem filium, sed secum perseverantiam ejus laudans, ad perfruitionem potioris exsultationis invitat. Quod dicit, omnia mea tua sunt, non putandum est ita dictum, quasi non sint et fratris.
Abbreviated transcription (Latin):
qđd ille de quo iohes suggesserat. nita se¬
pabat᷑ a discipił ut eos tanquã hereticus
impbatet᷑ s sic̃ ficere solent nomines. ñdũ
xp̃i sacram̃ta susciꝑe audentes: &e tam
nomini xp̃iano fauentes. Tales et siñ iã
titi s debeant uideri ex hac beniuolen¬
tia. qͥa ñdũ ft̃ abluti baptismo. am̃ mĩa
ant: atq ita sẽturi de hoc scło discedant
siant. uttiliores st̃ qũa falsi xp̃iani: qͥ alis

Expanded text:
quod ille de quo Joannes suggesserat, non ita separabatur a discipulis, ut eos tanquam haereticos improbaret, sed sicut facere solent homines, nondum Christi sacramenta suscipere audentes, et tamen nomini Christiano faventes. Tales etsi jam non tuti sibi debeant videri ex hac benevolentia, quia nondum sunt abluti baptismo, tamen misant, atque ita securi de hoc saeculo abscedant. fiant
Abbreviated transcription (Latin):
nt ne scandaliraremꝰ credentes. ãmo¬
net quantũ caueit debemꝰ eos qui scan¬
dalrant. cũ parũ distet in uicio fai¬
lcre uł falli. Scandalitat autẽ: qui
dicto uł facto minꝰ recto. occasionẽ dat
ruinȩ. Aut bonũ lege hic ꝓ melius:

Expanded text:
it, ne scandalizaremus credentes, admonet quantum cavere debemus eos qui scandalizant, cum parum distet in vitio fallere vel falli. Scandalizat autem, qui dicto vel facto minus recto occasionem dat ruinae. Aut bonum lege hic pro melius,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundũ maris. extrema dampnatio si¬
gnat᷑. Qui gͦ ad sc̾itatis spetiem deductꝰ.
uerbo siue exemplo cet̾os destruit: meliꝰ
eẽt ei ut terrena acta constringerent eũ.
sub exteriori habitu ad mortẽ: qͥa si solus
cadeirt. tolerabiliꝰ in inferno cruciaretur.
sis ium̃toꝵ oculis: agunt᷑ in girũ. Sub
asini quidẽ nomine: gentilis ppłs freqͣnt̃
in scͥpturis ñcupat᷑. Hic alligatꝰ ẽ ad mo¬
lam. hoc ẽ ad lapideos deos. circa quos
cecis oculis erroris sui giro ꝑtrahit᷑: & sic
cũ sua saclega mola demergit᷑ fluctib
udicandi icłi. Sensus gͦ ẽ Meliꝰ eẽt¬
xp̃iano. ꝑ cuiꝰ scandalũ frẽs sui uł sub¬
aiti sͥ ꝑeunt. si paganꝰ eẽt: qͥa ñ tantam
st̃: uidimꝰ quenda in nomine tuo
cicientẽ demonia. et ꝓhibuimꝰ eum:
qͥa ñ sequit᷑ nob̃cũ. Ih̃c autẽ ait. Nolite¬

Expanded text:
profundum maris, extrema damnatio siprofundum maris, extrema damnatio signatur. Qui ergo sanctitatis ad speciem deductus, verbo sive exemplo caeteros destruit, melius esset ei ut terrena acta constringerent eum sub exteriori habitu ad mortem. Quia, si solus caderet, tolerabilius in inferno cruciaretur. sis jumentorum oculis aguntur in gyrum. Sub asini quidem nomine, gentilis populus frequenter in Scripturis nuncupatur. Hic alligatus est ad molam, hoc est, ad lapideos deos, circa quos caecis oculis erroris sui gyro pertrahitur, et sic cum sua sacrilega mola demergitur fluctibus judicandi saeculi. Sensus ergo est: Melius eiano, per cujus scandalum fratres sui vel subditi sibi pereunt, si paganus esset; quia non tantam ster vidimus quemdam in nomine tuo ejicientem daemonia, et prohibuimus eum, quia non sequitur nobiscum.
Abbreviated transcription (Latin):
maris. Qui scandalirat᷑ paruulus ẽ: maio¬
res enĩ scandala ñ recipiunt. Recte gͥ qui
scandaliari pot̾ pusillus appellat᷑: quia
magnꝰ quicqͥd patiat᷑. ñ declinat a fide.
Scđm ritũ ꝓuintie loquit᷑ de mola asi¬
naria. quo maioꝵ. cͥminũ ista apud he¬
breos iudcos pena fuit: ut in ꝑfundũ li¬
gato saxo ad collũ rei domergeient᷑. Hec
sententia gencralis ẽ tam ad om̃s qmͣ ad
apłos: qͥsi de honore contendere ꝑsisterẽt
qͥs eoꝵ maior ec̃t: ꝑderent ꝑ suũ scanda¬
lũ illos. qͦs ad fidẽ uocabant. Sensus ẽ.
penã acciꝑe: qͣm et̃nis scruari cruciati¬
b. Non enĩ uindicabit ds̃ bis in idip¬
sum Uel ita. Expedit. hoc ẽ multo uti¬
lius ẽ. innoxiũ pena atrocissima. tempo¬
iali tñ. finire uitã corꝑeam: qmͣ leden¬
do frẽm. mortẽ animȩ ꝓmereri ꝑpetuã.
Si tam̃ de ueritate scandalũ ponit᷑.
relinquat᷑. Alit̃. ꝑ molã asinariam. scła¬
ris uitȩ cucuitꝰ ac labor expͥmit᷑: et ꝑ

Expanded text:
RON. Qui scandalizatur, parvulus est. Majores enim scandala non recipiunt. Recte igitur scandalizari potest, pusillus appellatur. Quia magnus quidquid patiatur, non declinat a fide. Secundum ritum provinciae loquitur de mola asinaria, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuit, ut in profundum, ligato saxo ad collum, rei demergerentur. Haec sententia generalis est tam ad omnes quam ad apostolos, qui si de honore contendere persisterent, quis, eorum major esset, perderent per suum scandalum illos, quos ad fidem vocabant. poenam accipere, quam aeternis servari cruciatibus. Non enim judicabit Deus bis in idipsum? Vel ita: Expedit, id est, multo utilius est, innoxium poena atrocissima temporali tantum finire vitam corpoream, quam laedendo fratrem, mortem animae promereri perpetuam. Si taHILAR. Aliter: Per molam asinariam saecularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et per
Abbreviated transcription (Latin):
discessit. quȩ quasi nubes apłos tereri
euangłiũ remansit. Iħ̃m solũ dictũ
ẽ. qͥa cũ manifestaui̾t se electis. erit as
debit. ꝓpt̃ quã unitatẽ: alibi dicit. Et
nemo ascendit in celu. nisi qͥ de celo des¬
cendit: filiꝰ hominis qui ẽ in celo. Et
descendentib illis de monte: p̃cepit
iħc dicens. Nemini dixeritis uisionẽ:
donec filiꝰ hominis a mortius resurgãt.

Expanded text:
iscessit, quae quasi nube apostolos texerat, Evangelium remansit. Jesum solum, dictum est, quia cum manisfestaverit se electis, erit Deudebit. Propter quam unitatem alibi dicit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo . Et descendentibus illis de monte, praecepit Jesus, dicens: Nemini dixeritis visionem, donec Filius hominis a mort
Abbreviated transcription (Latin):
Ii cuntes dispitauerant de pͥncipatu.
dñs in domo docit eos suꝑbiam in hu¬
militatẽ mutare. Principes enĩ laborat.
humiles quiescunt. Pariulus ñ ꝑscuc¬
iat in ira: ñ meminit lesionis: ñ in
pulc̾ mulicie delectat᷑: honore ambi
ĩnocentiam pueri habucritis: ñ intbi¬
tis in regnũ celoꝵ. Qdđ autẽ maithore¬
ferente complerus ẽ puerũ. significat
humiles dignos eẽ suo compleru: qui
uere posst̃ głari. ac dicere. Leua eiꝰ sub
capitẽ meo: ꝙ. actera illiꝰ amplerabit᷑

Expanded text:
i euntes, disputaverant de principatu. Dominus in domo docet eos superbiam in humilitatem mutare. Principes enim laborant, humiles quiescunt. Parvulus non perseverat in ira, non meminit laesionis, non in pulchra muliere delectatur, honorem ambinnocentiam pueri habueritis non intrabitis in regnum coelorum. Quod autem Marco referente complexus est puerum, significat humiles dignos esse suo complexu, qui vere possunt gloriari et dicere: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus ample
Abbreviated transcription (Latin):
sale condita: xcui. m. chegxi.
sidete: ne contẽpnatis unũ ex his pu¬
fillis. Austeritatẽ qua p̾ceꝑat amicos
ꝓpͥt̃ dm̃ amputando ᷤ: temꝑat dicens. Sic
p̃cipio seueritatẽ: ut cdementiã doceam.
Quantũ in uob̃ ẽ nolite contempn̾e: s i
urãm salutem etiã illoꝵ querite sanitatẽ.
Si ñ potestis: meliꝰ ẽ uos saluari. qmͣ cum
illis ꝑire. Dico enĩ uob̃: qͥa angłi eoꝵ in
celis semꝑ uident faciem patͥs mei qui in
celis ẽ. Henit eñĩ filiꝰ hominis saluare qđ
ꝑierat. Quasi dicat. Si contempn itis u¬
nũ ex pusillis. angłi uidebt̃: et pat̾ m̃s
ulciscet᷑. Qđ ideo dico uob̃: qͥa qđ ego ueni
saluare uos. ñ debetis contempn̾e. Magna
dignitas animarũi: ut unaqueq habeat
ab ortu natiuitatis in custodiã sui an¬
głm delegatũ. Single qͦ gc̃s siue eccłiȩ

Expanded text:
sale condita. CAPUT XCVI. M. 181X sale condita. CAPUT XCVI. M. 181X Videte ne contemnatis unum ex his pusillis. Austeritatem qua praeceperat amicos propter Deum amputandos temperat, dicens: Sic praecipio severitatem, ut clementiam doceam. Quantum in vobis est, nolite contemnere; sed per vestram salutem etiam illorum quaerite sanitatem. Si non potestis, melius est vos salvari, quam cum illis perire. Dico enim vobis, quia angeli eorum in coelis semper vident faciem Patris mei qui in coelis est. Venit enim Filius hominis salvare quod perierat. Quasi dicat: Si contemnitis unum ex pusillis, angeli videbunt, et Pater meus ulciscetur. Quod ideo dico vobis, quia quod ego veni salvare, vos non debetis contemnere. Magna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum dele
Abbreviated transcription (Latin):
carñẽ qͦ consumit. Hoc scđm legem
in hostus fiebat. quȩ in altari crema¬
bant᷑: uͥ in omni uictima sal offerri
ma digna consetrant᷑. Et qͥa sale sap̃ie
se a uicus cmundant: bene addidit. et
om̃is uictima salliet᷑. Itaq uictima ta¬
lis ñsolum sale asꝑgit᷑. s et igne consu¬
mit᷑ : qͥa ñ peccati tm̃ contagio pellit᷑: s
ab electoꝵ. m̃te ipsa etiam uite p̃sentis
quȩ in carne ẽ delectatio tollit᷑. Unde
apłs. Nr̃a aut̃e conuersatio: in celis ẽ.
Uel ita. Altare dĩ cor cdectoꝵ ẽ: hostic
in hoc altari offerende. st̃ bona oꝑa.
In omnib aut̃e sacͥficus sal debet offer¬
ri: qͥa nullũ ẽ opus bonũ sine sapientia.
Ignis in altari sacͥficia consumit. de qͦ
& igni: uł ignis tͥbulationis qͦ patien¬
tia fidelium exercet᷑. ut ꝑfectũ opus
habeant. O mnis gͥ qui cauere uuit
uermẽ ȩt̾ni torm̃ti igne castigabit᷑: ut
om̃e opus suũ sit uictima deo.

Expanded text:
carnem quoque consumit Hoc secundum legem carnem quoque consumit Hoc secundum legem in hostiis fiebat, quae in altari cremabantur, ubi in omni victima sal offerri ma digna consecrantur. Et quia sale sapientiae se a vitiis emundant, bene addidit, et omnis victima sale salietur. Itaque victima talis non solum sale aspergitur, sed et igne consumitur; quia non peccati tantum contagio pellitur, sed ab electorum mente ipsa etiam vitae praesentis, quae in carne est, delectatio tollitur. Unde Apostolus: Nostra autem conversatio in coelis est . Vel ita: Altare Dei, cor electorum est, hostiae in hoc altari offerendae, bona opera sunt. In omnibus autem sacrificiis sal debet offerri, quia nullum est opus bonum sine sapientia. Ignis in altari sacrificia consumit, de quo et igni . Vel ignis tribulationis, quo patientia fidelium exercetur, ut perfectum opus habeant. Omnis igitur qui cavere vult vermem aeterni tormenti, igne castigabitur, ut omne opus suum sit victima Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignis sit pena extrinsecus: uermis
dolor interĩ. Ideo aut̃e ꝑ igñe tͥbuiatio¬
nis euellas amico ᷤ ita t̃ utiles. ut manꝰ.
pes. oculus. si te ad gehennã tranere ue¬
lint: qͥa om̃is qͥuictima di ẽ purgato¬
rio igne examinabit᷑. & unterimꝰ rõne¬
saliet᷑: dũ sanguinis corruptio quȩ put¬
dinis custodia & uermiũ mat ẽ. consu¬
mit᷑. fetor enĩ uermiũ. solet nasci de
corruptione carnis & sangninis. Ideoq
caro recens sale condit᷑: ut exsiccato humo¬
re sanguineo. uermescere nequeat. Caro
gͦ & sanguis uermes creat: qͥa delectatio
carnalis cui condimentũ continentiȩ ñ
resistit. pena luxuriosis generat ȩternam.
Cuiꝰ fetorem qͥsqͥs uitare desiderat: corpus
sale contincutiȩ. & m̃tẽ studeat condim̃¬
to sapientiȩ. ab ertoris et uicioꝵ. labe ca¬
stigare. Aut̃. Mire dictũ ẽ: om̃is igne sal¬
lict᷑. Quȩ enĩ uictima sale sallit᷑. uermiᷤᷤ
putredinẽ arcet: quȩ uͦ igne sale asꝑso.

Expanded text:
ut ignis sit pdolor interius. Ideo autem per ignem tribulationis evellas amicos ita tibi utiles, ut manus, pes, oculus, si te ad gehennam trahere velint; quia omnis qui victima Dei est, purgatorio igne examinabitur: et interim ratisalitur, dum sanguinis corruptio, quae putredinis custodia est, et vermium mater, consumitur. Fetor enim vermium, solet nasci de corruptione carnis et sanguinis. Ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo, vermescere nequeat. Caro ergo et sanguis vermes creat; quia delectatio carnalis, cui condimentum continentiae non resistit, poenam luxuriosis generat aeternam. Cujus fetorem quisquis vitare desiderat, corpus sale continentiae et mentem studeat condimento sapientiae ab erroris et vitiorum labe castigare. Aliter: Mire dictum est, omnis igne salietur. Quae enim victima sale salitur, vermis putredinem arcet; quae vero igne sale asperso,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑis tristia: ut cũ repente ucni̾nt. ñ ter¬
teant apłos. Et si eos contristat qđ occi¬
dendus ẽ: debet letificare resurrectio. Qđ
autẽ iuxta marchũ & lucã aliqui uerbũ
ignorabant. ñ tam ingenii tarditate qmͣ
amore contingebat: qͥa quẽ uerũ dm̃ co¬
gnoscebant᷑: moriturũ credere nequibãt.
Et qͥa ꝑ figuras sepe loquebat᷑ putabãt
hoc figurate dictũ: m clxxuii.¬
t cũ uenissent capharnaũ. accessert̃
qͥ didragia accipiebant ad petrum:

Expanded text:
scet tristia, ut cum repente venerint, non terrent apostolos. Et si eos contristat quod occidendus est, debet laetificare resurrectio. Quod autem juxta Marcum et Lucam aliqui Verbum ignorabant, non tam ingenii tarditate, quam amore contingebat; quia quem Deum verum cognoscebant, moriturum credere nequibant. Et quia per figuras saepe loquebatur, putabant hoc figurate dictum. M. 177X Et cum venissent Capharnaum, accesserunt qui didrachma accipiebant ad Petrum,
Abbreviated transcription (Latin):
anglicas: que tanto st̃ iuxta suꝑnã sapi¬
entiam. qñto eam uiciniꝰ contemplant᷑.
Has autẽ conuocat: dũ ꝑ exhibitionem
gĩe hominib impense. ad amorem sui
uehementius accendit. L chercix
nullis se opp̃ssos peccoꝵ. molib scunt
pigri remanent ad exercenda bona ut
securi: qđ ñ cominisert̃ mala g̃uiora at
contͣ ñnũqu̾a hi qui se illicitã egisse me¬
minerunt: ipso dolore compuncti in ar¬
descunt ad amore dĩ. Maius gͦ gaudiũ
fit in celo de peccatore conuerso: qua de
stante iusto. Nam ꝙ dux in p̃lio plus
illũ militẽ diligit. qͥ pꝰ fugã reuersus for
tit̃ hostẽ p̃mit: quã illũ qui ñ qua t̃ga
p̃buit: et ñuqũa fortit᷑ aliquid fecit
Qđ uͦ angłi untpote rationales gau¬
dent de reconciliato sibi
homine. incendit nos ad ꝓbitat̾e. ut aga¬
mꝰ qđ illis gratũ sit: quoꝵ. et affectare patͦ¬
cinũ. et offensam tim̾e debemꝰ. In tercia
quidẽ ꝑabola de pecc̃oꝵ. susceptione. ñ su¬

Expanded text:
e tanto sunt juxta supernam sapientiam, quanto eam vicinius contemplantur. Has autem convocat, dum per exhibitionem gratiae hominibus impensae, ad amorem sui vehementius accendit. L. 189V nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, pigri remanent ad exercenda bona, ut securi quod non commiserunt mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se illicita egisse meminerunt, ipso dolore compuncti, inardescunt ad amorem Dei. Majus ergo gaudium fit in coelo de peccatore converso, quam de stante justo. Nam et dux in praelio plus illum militem diligit, qui post fugam reveter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, et nunquam fortiter aliquid fecit. Quod vero angeli, utpote rationales, gaudent de reconciliato sibi homine, incendit nos ad probitatem, ut agamus quod illis gratum sit, quorum et affectare patrocinium et offensam timere debemus. In tertia quippe parabola de peccatorum susceptione, non su
Abbreviated transcription (Latin):
multo plus nimitũ diligat oues xcix.
qm̃ solam centesimã: tacitis tñ aliis de
restaurata multis modis se gaudere o¬
stendit. Sic qͦ saluator. de reꝑatione
gen̾is humani magis gaudet. Hoc ẽ
ita. Magis gaudet: idẽ. magis gaucie¬
re nos facit inde. Sic ñ ẽ uoluntas añ
Ipatrẽ urm qui in celis ẽ: ut ꝑeat unꝰ

Expanded text:
multo plus nimirum diligat oves nonaginta multo plus nimirum diligat oves nonaginta quam solam centesimam, tacitis tamen aliis, de restaurata multis modis se gaudere ostendit. Sic quoque Salvator de reparatione generis humani magis gaudet, hoc estitate. Vel ita: Magis gaudet, id est, magis gaudere nos inde facit. Sic non est voluntas ante Patrem vestrum qui in coelis est, ut pereat un
Abbreviated transcription (Latin):
nes creauit. S una oius ꝑit: cũ ho¬
mo deliquit. Dimisit autẽ. dũ seip̃m
exinaniuit diues pastor. cuiꝰ nos om̃s cen¬
tesima portio sumꝰ. nonaguita nouẽ ĩmon¬
tib. hoc ẽ in celestib uel in deserto: qͥa cho¬
ros angłoꝵ. reliquit in celo. Cur auttẽ celũ
desertum uocat᷑ : nͥ qđ desertũ d̾r derelictũ:
Cunc eñĩ celũ homo deseruit: cũ peceauit.¬
Oũẽ dñs humeris imposuit: qͥa huma¬
nam natura suscipiens. peccã nr̃a porta¬
uit. Humeri xp̃i crucis brachia st̃. illic
peccã mea deposui. in illa nobilis pati¬
buli ceruice requicui. Oue inuenta do¬
mũ rediit: qͥa reꝑato homine celũ in¬
teauit. Angłi sunt eiꝰ amici: qͥa uolunta¬
t̃ẽ eiꝰ stabilit custodiunt. Idem st̃ uicini.
qͥa claritate iusionis illius fruunt᷑. Notan¬
dum qđ ñ dicit. congratulam ini oui
uob: qr gaudebit suꝑ eam magis qua
suꝑ nonaginta nou̾ẽ quȩ ñ errauerunt.
& ñ indigent penitentia. Licet pastor

Expanded text:
s creavit. Sed una ovis periit cum homo deliquit. Dimisit autem, dum seipsum exinanivit dives pastor, cujus nos omnes centesima portio sumus nonaginta novem in montibus, hoc est, in coelestibus, vel in deserto, quia choros angelorum reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc enQuem Dominus humeris imposuit, quia humanam naturam suscipiens, peccata nostra portavit. Humeri Christi crucis brachia sunt. Illic peccata mea deposui; in illa nobilis patibuli cervice requievi. Qua inventa domum rediit, quia reparato homine coelum intravit. Angeli sunt ejus amici, quia voluntatem ejus stabiliter custodiunt. Idem sunt vicini, quia claritate visionis illius fruuntur. Notandum quod non dicit: Congratulamini ovi, vobis, quia gaudebit super eam magis quam super nonaginta noet non indigent poenitentia. Licet pastor
Abbreviated transcription (Latin):
as in eũ. Ex potentia cõminat᷑ et p̃ci¬
pit. sp̃ui imputans qđ homini prestat:
dũ neq audiret: neq loqueret᷑. Etiens
autẽ sp̃c ne amplius iruertat᷑: dicamꝰ
ad dnm̃ corde munito humilitate. Esto
mͥ in dm̃ ꝓtectorem: & in locũ munitũ
ut saluũ me facias. Et exclamans
& multũ discerpens cum: erut ab eo.
Discerpit diabolus appropinqñtes ad
salutẽ: qͦs in uentr̃e suũ uelut escam sͥ¬
dilectã trahere desiderat ꝑ trores & clam¬
pna: ut iob. Et factus ẽ siẽ mortuus:
ita ut muiti dicerent. qͥa mortiuuis ẽ.
Sanatis dr̃. Alortui enĩ estis: & uia¬

Expanded text:
N. Ex potentia commutatur et praecipit spiritui, imputans quod homini praestat, dum neque audiret, neque loqueretur. Exiens autem spiritus ne amplius revertatur, dicamus ad Dominum corde munito humilitate: Esto mihi in Deum protectorem et in locum munitum, ut salvum me facias . Et clamans, et multum discerpens eum, exiit ab eo. Discerpit diabolus appropinquantes ad salutem, quos in ventrem suum, veluti sibi dilectam escam, trahere desiderat per terrores et damna, ut Job. Et factus est sicut mortuus, ita ut multi dicerent quia mortuus est. Sanatis dicitur: Mortui enim estis, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
Dño in monte demorante. & ipsis cum
t̾ba residentib: eoꝵ. fides tepuerat. A m̃
quippe dico uob̃. si habueritis fide sicut
granũ synapis. dicetis monti huic tranfi
hinc & transibit: & nich impossibile crit¬

Expanded text:
no in monte demorante et ipsis cum turba residentibus, eorum fides tepuerat. Amen quippe dico vobis, si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis monti huic: Transi hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quando quidẽ helyas tam cito re¬
dicũt de helya: Quomͦ intelligemus
iluo: Traclunt scbȩ iuxta malachiam
ꝓpħam: helyam p̃cessurum saluatoris ad¬
uentũ. Estimant gͦ discipuli hanc ad
ñ apparet: Maximeq hoc dicunt: qͥa
helẏas recesserat. Atille respondens: ait
illis. Helyas quidẽ uenturus ẽ: & resti¬
tuet omĩa. Hoc dictũ ẽ scdm malachi¬
am. in quo legit᷑ quia reducet cor pa¬
trũ ad filios. & filioꝵ ad paties: & re¬
stituet omĩa in antiquũ statum. Hic
matchus addit. qͥa qͦmͦ de xp̃i passiõe
multi scͥpscrunt: sic et helyas cũ ue¬
nerit multa passurus ẽ. & contempnẽ¬
dus ab impiis. Dico autẽ uob̃ quia
helyas iam uenit. & ñ cognouerunt
eũ: s feccrunt in eo quecũq uoluer̃t.
Sic et filiꝰ hominis passurus ẽ ab eis.

Expanded text:
redicunt de Elia? Quomodo intelligimus illud? Tradunt Scribae juxta Malachiam prophetam Eliam praecessurum Salvatoris adventum . Aestimant ergo discipuli hanc advnon apparet? maximeque hoc dicunt, quia Elias recesserat. At ille respondens, ait illis: Elias quidem venturus est, et restituet omnia. Hoc dictum est secundum Malachiam, in quo legitur, quia reducet cor patrum ad filios et filiorum ad patres, et restituet omnia in antiquum statum. BEDA. Hic Marcus addit, quia quomodo de Christi passione multi scripserunt, sic et Elias cum venerit, multa passurus est et contemnendus ab impiis. Dico autem vobis, quia Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eo quaecunque voluerunt. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
scient. communicabunt ei. Uel solutuᷤ
erit in celis: hoc ẽ celestis sententia con¬
firmabit. ut a p̃senti eccłia recipiat᷑. Qnͣ¬
dis honor: s graue pondus. Durum
quippe ẽ.ut qui nescit tenere modera¬
mina sue uitȩ: uidex fiat aliene. Uñ
fit. ut ipsa ligandi & soluendi potesta¬
de se pͥuet: qui hanc ꝓ suis uolutatib
grãm sequendo uł odium. ñ ꝓsubiectoꝵ¬

Expanded text:
scient, communicabunt ei. Vel solutus scient, communicabunt ei. Vel solutus erit in coelis, id est coelestis sententia confirmabit ut a praesenti Ecclesia recipiatur. Grandis honor sed grave pondus. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae, judex fiat alienae. Unde fit ut ipsa ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus gratiam sequendo vel odium, non pro subjecto
Abbreviated transcription (Latin):
nent innocentes. uel soluere se noxios ar¬
biticut᷑: cum apud dm̃ ñ sententia sacer¬
dotum s reoꝵꝵ uita querat᷑. Legimꝰ un lcui¬
tico de lepsis. ubi iubet ut osttndant se
saccidotib & umnmundi fiant si leprã
habucrint. ñ qđ saccidotes lepsos faciant.
& inmundos. s qđ habeant noticiam
lepsi et ñ leꝓsi: et possint discernere qui
mundus qͥue inmundus sit. Quomͦ gͦ
ibi lepsum sacerdos inmundũ facit᷑. sic
qui insontes sunt uel noxii: s ꝓ officio
suo cum peccatoꝵ. uarictates audicrit¬
scit qui ligandus sit. que soluendus.
dum iuxerit ligaui̾s eluninando ab ex¬
cłia. ligatus erit in celis: hoc ẽ uniuerse
eccłiȩ quib notũ erit uitabunt illum
Nel ligatus erit in celis. idẽ celestis senten
tia confirmabit. qđ eum p̾̃sens eccłia
uitet. Et quẽcumq dum iuxerit solu̾s
ab excommunicatione reconciliandoͤ
solutus erit in celis: idẽ eccłiȩ que noc

Expanded text:
nent innocentes, vel solvere se noxios arnent innocentes, vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi jubetur ut ostendant se sacerdotibus et immundi fiant si lepram habuerint : non quod sacerdotes leprosos faciant et immundos, sed quod habeant notitiam leprosi et non leprosi, et possint discere qui mundus, quive immundus sit. Quomodo ergo ibi leprosum sacerdos immundum facit, sic qui insontes sunt vel noxii. Sed pro officio suo cum peccatorum varietates audieritscit qui ligandus sit, quive solvendus. dum vixerit, ligaveris eliminando ab Ecclesia, ligatus erit in coelis, hoc est universae Ecclesiae quibus notum fuerit, vitabunt illum. Vel ligatus erit in coelis, iconfirmabit quod eum praesens Ecclesia vitet. Et quemcunque, dum vixerit, solveris ab excommunicatione reconciliando, solutus erit in coelis, id est Ecclesiae quae hoc
Abbreviated transcription (Latin):
syrũ ẽ. & hebreum. Et ego dico tͥ quia tu
es petrus: et suꝑ hanc petram edificabo ex¬
petrus. Princeps apłoꝵ nunc pecrus. nunc
cephas dicit᷑ ñ sensu diuerso. s quã nos lati¬
ne &. grcce petram uocitamꝰ: hanc hebrei et
mcthaphorã petit dicit᷑ ei. Edificabo ȩccłiam
meam. suꝑ hanc petram: hoc ẽ suꝑ hoc fir
fundamcittũ aliud nemo pot̃ ponere pret̃
id q̃ positum ẽ: qui ẽ xp̃c nic. Et portȩ¬
inferi non p̃ualebunt aduersus eam: et
t̃ dabo claues tegni celoꝵ. Peccata & doctͥnȩ
lcreticoꝵ: sunt porte inferi. Claues regni
celoꝵ ipsam disceruendi scientiam poten¬
damq nominat. qua dignos reciꝑe in
regnũ: in dignos sccludcre debet a regno.
Unde subdit᷑. Et qđcumq ligaueris suꝑ
tĩam: crit ligatũ &. in cclis. Ꝙ qđcumq
solucris suꝑ t̾ram: erit solutũ in celis. Suꝑ
t̃tam inquit: nam in alligatione defunctũ
nusqm̃ dixit absolucndum. Istum locũ
Pariscoꝵ assumunt suꝑcilio ut uł dam¬

Expanded text:
re Petrum. Et ego dico tibi, quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo EcPetrus. Princeps apostolorum, nunc Petrus, nunc Cephas dicitur, non sensu diverso, sed quam nos Latine et Graece petram vocitamus, hanc Hebraei et metaphoram petrae dicitur ei: Aedificabo Ecclesiam meam super hanc petram, hoc est, super hoc Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod et tibi dabo claves regni coelorum. Peccata et doctrinae haereticorum sunt portae inferi. Claves regni coelorum, ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde subditur: Et quodcunque ligaveris super terram, erit legatum et in coelis. Et quodcunque solveris super terram, eritam, inquit: nam in alligatione defunctum nusquam dixit absolvendum. Istum locum Pharisaeorum assumunt supercilio, ut vel dam
Abbreviated transcription (Latin):
soluere s adimplere. Aut̃. ꝑ moysen
mortuũ. signant᷑ sc̃i qui ab initio mũ¬
di usq ad diem iudicii defuncti. in
ipso iudicio ft̃ resuscitandi: ꝑ helyam
uiuentẽ. qui uiui inuenient᷑. Isti in
maiestate uident᷑. & excessũ dñi dic̃t.

Expanded text:
solvere, sed adimplere . Aliter: Per Moysen solvere, sed adimplere . Aliter: Per Moysen mortuum signantur sancti, qui ab initio mundi usque ad diem judicii defuncti, in ipso judicio sunt resuscitandi; per Eliam viventem, qui vivi invenientur. Isti in majestate vid
Abbreviated transcription (Latin):
erat in iherłm Ut apłoꝵ. augeat fidẽ
dat signum de celo: helyara inde des¬
cendente qͦ conscenderat: & moyse ab
inferis resurgente. Qđ et achar ꝑ ysa¬
iam p̃cipit᷑. ut petat sͥ signũ de excel¬
& ut nos uiui simus deo. mortui
ostendant ipsũ c̃ẽ. quẽ legis & ꝓpħe
in infimis s in monte: qͥa illi soli
digni st̃ dĩ maiestate. qͥ scͥpturã pert
sublimi m̃te. Deniq iudei ñ potuert̃
seqͥ moysen. ad dñm in montana con
scendentẽ: atq solus heliseus cũ filuiᷤ ꝓphe¬
tarũ contemplatus ẽ ascendentis helye
tumph̃u. Ipsi dicebant complenda in
iherłm: & lex. et ꝓph̃ȩ usq hodie docent
dispensationis dñicȩ mysteriũ. Discipli
scđm luicã eiugilantes uisionẽ uidunt.
qͥa scĩ pꝰ mort̾e excitati. maiestatẽ dñi
uidebt̃. Moysen & helyant tunc specu¬
labunt᷑ in gła: qͥa tunc meliꝰ intelligẽt.
qͦmͦ iota unũ aut apex unus ñ p̃terut
a lege: & qͦmͦ dñs legẽ et ꝓpħas ñ uenit

Expanded text:
ERON. Ut apostolorum augeat fidem, dat signum de coelo, Elia inde descendente quo conscenderat, et Moyse ab inferis resurgente. Quod et Achaz per Isaiam praecipitur, ut petat sibi signum de excel, ut nos vivi simus Deo, mortui ostendant ipsum esse, quem legis et propin infimis, sed in monte; quia illi soli digni sunt Dei majestate, qui Scripturam petunt sublimi mente. Denique Judaei non potuerunt sequi Moysen ad Dominndentem. Atque solus Eliseus cum filiis prophetarum contemplatus est ascendentis Eliae triumphum. Ipsi dicebant complenda in Jerusalem, et lex et prophetae usque hodie docent dispensationis Dominicae mysterium. Discipuli secundum Lucam evigilantes, visionem viderunt. Quia sancti post mortem excitati, majestatem Domini videbunt. Moysen et Eliam tunc speculabuntur in gloria, quia tunc melius intelligent, quomodo iota unum aut apex unus non praeteriit a lege, et quomodo Dominus legem et prophetas non venit
Abbreviated transcription (Latin):
Diqͥs uult pͥmꝰ eẽ: erit ominiũ nouissi¬
mꝰ et minist. Et qͥ susceꝑit unũ parim¬
lũ tale in nomine meo: me suscipit.
In futuro quidẽ scõꝵ collegio: nulla e¬
rit officioꝵ p̾latio. Uerũtam̃ ibi sc̃itaẽ
maior eris int̃ aliqͦs. uel etiam unꝰ de pͥmiᷤ.
gis sequeris formã uirtutis. quã natura
duce puer obseruat. Qui aut̃e sine me¬
idẽ puerili simplicitate adhuc infirmoᷤᷤ
lipenses uocat gaudiũ suũ. & coronã.
Illo autẽ usu. quo de certissime futuris
ut iam de existentib loquim᷑ accipe
dictũ: hic ẽ maior in regno celoꝵ. Et
suꝑius. Quis putas maiorẽ : Hel ita.
Hic ẽ maior: idẽ habens causã quȩ fa¬

Expanded text:
e, erit omnium novissimus et minister. Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. In futuro quidem sanctorum collegio, nulla erit officiorum praelatio. Verumtamen ibi sanctitate major eris inter aliquos, vel etiam unus de primis, gis se queris formam virtutis, quam natura duce puer observat. Qui autem sine meid est, puerili simplicitate adhuc infirmos lippenses gaudium suum et coronam. Illo autem usu, quo de certissime futuris ut jam de existentibus loquimur, accipe dictum, hic est major in regno coelorum: et superius quis putas major est? Vel ita? Hic est major, id est, habens causam quae eum fa
Abbreviated transcription (Latin):
Philippus frat̃ herodiᷤ
thetrarcha ituree et
trachonitidis regionũ imitatus ne¬
rodem patr̃e suum. qui in honore
augusti cesaris appellautt cesarrã
ciuitatẽ. que pͥus turtis sttatonis uoca¬
bat᷑: constituit ciuitatẽ i t̾mino iudee
contͣ septemtͥonẽ. quã appellauit cesar¬
am philippi: in memoriã sui nominis.
& honorem tyberii cesaris. sub qͦ ipsere¬
gnabat. Iste locus cesarce philippi. nunc
paneas dicit᷑: & ẽ in ꝓuincia phenicis
fontes sunt ibi ior. et dan: qui mixti no¬
m̃ iordanis efficiunt. Et incerrogabat
discipulos suos dicens. Qũe dicunt ho¬
mines ẽẽ filium hominis: Erploratu
tiam inquirit: ne apłoꝵ fides firma¬
ta uideat᷑ uulgari opinione. s uerita
mana doctͥna. Puichit dixit nomine
quia homines sunt. qui de filio hõis
loquunt᷑: dn uͦ qui de diuinitate in¬
telligunt. At illi dixerunt. Aui ioħem
baptistam: alii autẽ helẏam: alii uͦ
iheremiam: aut unũ ex ꝓpħis Que¬
renti quare hec opinio fuĩt de ioħe.

Expanded text:
Philippus frater Herodis, tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionum, imitatus Herodem patrem suum, qui in honorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream civitatem, quae prius Turris Stratonis vocabatur, constituiquam appellavit Caesaream Philippi in memoriam sui nominis et honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. Iste locus Caesareae Philippi, nunc Paneas dicitur, et est in provincia Phoenicis, fontes sunt ibi Jor et Dan, qui misti, Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? BEDA. Exploraturlgi sententiam inquirit, ne apostolorum fides firmata videatur vulgari opinione, sed veritamana doctrina. Pulchre dixit, homines, quia homines sunt qui de Filio hominis loquuntur; dii vero, qui de divinitate intelligunt. At illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Quaerenti quare haec opinio fuerit de Joanne,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ad montana conscenderat: non
uult ad t̃rena descendete. Erras pet̾:
ut marchus & lucas testant᷑. Unum
tm̃ tab̃naculum ẽ eũgelii. Si tͥa que¬
ris tab̃nacła. fac unũ quasitria. patͥ et
filio. & sp̃ui sc̃o: nequaꝗͣ. scruos confertiᷤ
dño. O quanta felicitas uisiomi ditatiᷤᷤ
int̃ angłos adẽe. ꝑpetuo: si tm̃ huma¬
nitas xp̃i duorũq socictas sc̃oꝵ. ad pun¬
ctum uisa delectat: ut eis ne discedant
petrus p̃stare uelit obsequiũ. Qui et
si ut homo nescit quid dieat: insiti tñ
sͥ ardoris indiciũ monstrat. Oblitus
erat regnũ dĩ ñ ẽẽ ꝓmissũ int̾ra scĩs.
s in celo : & domũ manufactã ñ ẽẽ
necessariam: s mansionẽ celestem.
Ad huc hodie imꝑitie notat᷑ quicũq
legi ꝓpħis. et euangłio tria tabnacula
facete cupit: cũ hec nequaquã ualeant
abinuicem seꝑari. unum habentia tab̃¬
naculum ȩccłiam dĩ. Notandũ qđ qdã
moysi & helye speties angłoꝵ minstĩo:

Expanded text:
Qui ad montana conscenderat, non vult ad terrena descendere. Erras, Petre, ut Marcus et Lucas testantur. Unum tantum tabernaculum est Evangelii. Si tria quaeris tabernacula, fac unum quasi tria, Patri et Filio et Spiritui sancto, nequaquam servos conferens Domino. O quanta felicitas visioni Deitatis inter angelos adesse perpetuo, si tantum humanitas Christi duorumque societas sanctorum ad punctum visa delectat, ut eis, ne discedant, Petrus praestare velit obsequium! Qui et si ut homo nescit quid dicat, insiti tamen sibi ardoris indicium monstrat. Oblitus erat regnum Dei non esse promissum in terra sanctis, sed in coelo; et domum manu factam non esse necessariam, sed mansionem coelestem: adhuc hodie imperitiae notatur quicunque legi, prophetis et Evangelio tria tabernacula facere cupit, cum haec nequaquam valeant ab invicem separari, unum habentia tabernaculum Ecclesiam Dei. Notandum quod quidam Moysi et Eliae species angelorum ministerio,
Abbreviated transcription (Latin):
cos. Qui materiale tab̾naculũ quesiuit.
nubis accepit umbraculũ: ut disceret
in resurrectione scõs ñ eẽ ꝓtegendoᷤ teg
alarũ tuatũ sꝑabunt. Et ioħes in apo¬
calipsi. Eemplũ ñ uidi in ea: dñs enu¬

Expanded text:
 Qui materiale tabernaculum quaesivit, nubis accepit obumbraculum, ut disceret in resurrectione sanctos non esse protegendos tegmalarum tuarum sperabunt . Et Joannes in Apocalypsi: Templum non vidi in ea. D
Abbreviated transcription (Latin):
Sit factũ ẽ dum oraret. transsigiiatꝰ
c̃ ante cos: & respleuduit facies eiꝰ sic̃
sol. Uestiñta autẽ ciꝰ facta st̃ alba siẽ
ix: splendentia candida nimis. qualia
quał futurus ẽ in iudicio: uͥ om̃s & bom
et mali uisuri st̃ ipsum uidicẽ. unꝰ qͥsq
ad suam retͥbitionẽ. Nemo putet eum
amisisse corꝑis ueritatẽ: ꝙ& assumpsisse
corpꝰ sp̃uale uł acriũ. Ubi enĩ splendor
faciei & candor uestiũ describit᷑. ñ sub̃a
tollit᷑. Transformatio gͥ splendor̃e addi-¬
qͥa ñdũ apparet qđ crimꝰ: s cũ ipse appa¬
rucrit similes ci crimꝰ. Benedixit mar¬
chꝰ de uestim̃tis eius qualia fullo suꝑ
t̃ram ñ pot̾ candida facere: qͥa tp̃c uerꝰ
fullo. ñ pot̃. qm̃ ñ debet recto udicio
& uera ꝓmissione. fidelib in t̾ra dare
claritatẽ: quȩ cos manet in celis. fullo
ẽ animarũ doctor: atq mundator
Et ecce apparuit illis moyses & ne¬

Expanded text:
ansfiguratus est ante eos, et resplenduit facies ejus sicut sol; vestimenta autem ejus facta sunt alba sicut nix, splendentia candida nimis, qualia qualis futurus est in judicio, ubi omnes et boni et mali visuri sunt ipsum judicem, unusquisque ad suam retributionem. Nemo putet eum amisisse corporis veritatem, et assumpsisse corpus spirituale vel aerium. Ubi enim splendor faciei et candor vestium describitur, non substantia tollitur. Transformatio igitur splendorem addiquia nondum apparet quid erimus, sed cum ipse apparuerit, similes ei erimus . Bene dicit Marcus de vestimentis ejus, qualia fullo super terram non potest candida facere: Quia Christus verus fullo, non potest quia non debet recto judicio et vera promissione fidelibus in terra dare claritatem, quae eos manet in coelis. Fullo est animarum doctor atque mundator Et ecce apparuit illis Moyses