comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loniisq uastata ẽ.
assumant planctũ: o& plo rent¬
rent
filios suos. Et quomͦ aquila quȩ¬
regina ẽ auiũ certo tẽpore amittit pi¬
los & remanet inplumis: sic etiam isrł
circũdatus: & plangat filios. hostium
subditos potestati. Quod aut̃ aquila cer¬
to tempore plumas amittere soleat. et
in psalterio scriptũ ẽ: innouabit᷑ sicut
aquilȩ senectꝰ tua. & comicus in nAΕ Ω¬
uoluerimꝰ hoc ipsũ de p̃senti tẽpore iu¬
daicȩ eu̾sionis acciꝑe: uidebimꝰ omnẽ
gr̃am qua quondã apud dm̃ floruit.
ab eis penitus recessisse. Ubi ẽ enĩ ꝓpħa:
Ubi doctor legis: Ubi angłoꝵ p̃sidia:

Expanded text:
loniisque vastata est, assumant planctum et plorent filios suos. Et quomodo aquila quregina est avium certo tempore amittit pilos, et remanet implumis: sic etiam Israel circumdatus, et plangat filios, hostium subditos potestati. Quod autem aquila certo tempore soleat amittere plumas, et in Psalterio scriptum est: Innovabitur ut aquilae senectus tua . Et Comicus in Heauvoluerimus hoc ipsum et de praesenti tempore Judaicae 448 eversionis accipere, videbimus omnem gratiam, qua quondam apud Deum floruit, ab eis penitus recessisse. Ubi est enim propheta? ubi doctor Legis? ubi Angelorum praesidia?
Abbreviated transcription (Latin):
ad adã. siue ad ierłm cęlestẽ dirigatur
eloquiũ. O anima humana.o urbs qͦn¬
dam scõꝵ mater. quȩ priꝰ eras in para¬
diso. & fruebaris deliciis arboꝵ diuersa¬
rũ. & habebas speciosissimã com̃a: nc̃
quia ꝓiecta es de sublimib & deduc¬
ta in babilonẽ. & uenisti in locũ cap¬
tiuitatis. & ꝑdidisti comã tuã: radere.
& assume habitũ penitentis: & que priꝰ
quasi aquila uolabas in excelsis plange
filios: plange sobolem tuã: quȩ ex te est
ducta captiua. Ue qui cogitatis inu¬
tile: & oꝑamini malũ in cubilib ur̃is.¬

Expanded text:
ad Adam, sive ad Jerusalem coelestem dirigatur eloquium. O anima humana! o urbs quondam sanctorum mater, quae prius eras in paradiso, et fruebaris deliciis arborum diversarum, et habebas speciosissimam comam: nunc quia projecta es de sublimibus et deducta in Babylonem, et venisti in locum captivitatis, et perdidisti comam tuam, radere et assume habitum poenitentis, et quae prius quasi aquila volabas in excelsis, plange filios, plange sobolem tuam, quae ex te ducta est captiva. Vae qui cogitatis inutile, et operamini malum in cubilibus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a: planctũ. & flecũ sonat. Deniq excep¬
tis septuaginta om̃s ka accnꝰ cor. id est
fletũ transtuler̃. Qui estis gͥ in huiꝰcemo¬
nec sensũ ur̃m exstructionẽ dĩ arbitremi¬
ni.neq ȩdificetis suꝑ harenã. ne cũ tem¬
pestas uenerit. domꝰq ur̃a conciderit:
casus labor risum uidentib p̃beat: quin
potius intelligentes ȩdificationẽ ur̃am
dignã ẽẽ derisui: ruinis eiꝰ & puluere
consꝑgite capita ur̃a. & agite penitentiã
qđ absq consilio casurã domũ ȩdificare
uoluistis. Sequit᷑. Quȩ habitat bene in
ciuitatib suis. non ẽ egressa habitanꝰ in
senan: qđ mͥ uidet᷑ hanc habere senten¬
tiam. Uos qui suꝑbitis in geth. & in lachim:
frustra domũ risu dignã ȩdificare cona¬
mini: asꝑgite uos puluere. & agite pęni¬
tentiã: quia uinũ detestabile premere.
& edificationẽ dõ contrariã ȩdificare uo¬

Expanded text:
lingua planctum et fletum sonat. Denique exceptis Septuaginta, omnes κλαυθμὸν, id est fletum transtulerunt. Qui estis igitur in hujuscemonec sensum vestrum exstructionem Dei arbitremini, neque aedificetis super arenam , ne cum tempestas venerit, domusque vestra conciderit, cassus labor risum videntibus praebeat. Quin potius intelligentes aedificationem vestram dignam esse derisu, ruinis ejus et pulvere conspergite capita vestra, et agite poenitentiam, quod absque consilio casuram domum aedificare voluistis. Sequitur: Quae habitat bene in civitatibus suis, non est egressa habitans in Sennam. Quod mihi videtur hanc habere sententiam: Vos, qui superbitis in Geth, et in Bachim, frustra domum risu dignam aedificare conamini: aspergite vos pulvere, et agite poenitentiam, quia vinum detestabile premere, et aedificationem Deo contrariam construere vo
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ: si ad lugentẽ matrẽ uoluerint¬
reuerti.Porro qđ infertur quia descen-¬
derunt mala a dño suꝑ portas ierłm. &
martionite ac manichei utunt᷑. Hoc
scripto. eo qđ legis ds̃ maloꝵ conditor sit:
sic dicamus mala a dño descendisse qͦ¬
mͦ & saluator loquit᷑ in euangłio. Uidebã
sathanam quasi fulgul de cȩlo cadentẽ.
Quomͦ enĩ ibi cecidit de cęlo lucifer qͥ
mane oriebatur. & contritus ẽ suꝑ ter¬

Expanded text:
ticorum, si ad lugentem matrem reverti vticorum, si ad lugentem matrem reverti voluerint. Porro quod infertur: Quia descenderunt mala a Domino super portas Jerusalem: et Marcionitae ac Manichaei utuntur hoc scripto, eo quod Legis Deus malorum sit conditor. Sic dicamus mala a Domino descendisse, quomodo et Salvator loquitur in Evangelio: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Quomodo enim ibi cecidit, de coelo lucifer, qui mane oriebatur , et contritus est super ter
Abbreviated transcription (Latin):
ad eã. fiat pax in uirtute tua: & habun¬
dantia in turrib tuis. Uos gͦ qui habi¬
tatis uxta senan. id ẽ iuxta habundantẽ
ȩccłam. o heretici. õ contraria dogmata.
plangite uos qui ȩdificatis uobis domũ
inderia sum. & p̃ssistis torcular in¬
in suꝑ nm biam: nec in scripturis sed
in uicis nia scripturarũ domũ ues¬
trã. iam non risu s planctu dignã con
struxistis. Unde subiungitur. Plangite
domũ quȩ ẽ iuxta eã: idẽ iuxta senan.
S & hoc qđ addit᷑. accipiet ex uob̃ plagã
doloris. ad eosdem bereticos đr: quibus
imperat᷑ ut plangant domũ uicinam
eccłiȩ. qđ inimicus & ultor diabolus. cui
tradendi st̃ in suppliciũ: ipse eis inferat
plagas. & extorqueat ꝓ edificatione pessi¬
ma plagarũ dolorẽ. que ꝓpterea in fe¬
runtur: ut sentientes peccata quȩ fece¬
lorũ. sit eis bonoꝵ occasio. Siue ecclesiȩ
indicatur dolor qđ plangat quondam
filios suos. & ipsa sit causa salutis here¬

Expanded text:
abundantia in turribus tuis . Vos vero, qui habitatis juxta Sennan, id est, juxta abundantem Ecclesiam, o haeretici, o contraria dogmata, plangite vos, quia aedificastis vobis domum in derisum, et pressistis torcular in superbiam, nec in Scripturis, sed in vicinia Scripturarum domum vestram, jam non risu, sed planctu dignam, et lacrymis construxistis. Unde subjungitur, plangite domum quae est juxta eam, id est, juxta Sennan. Sed et hoc quod additur, accipiet ex vobis plagam doloris, ad eosdem haereticos dicitur, quibus imperatur ut plangant domum vicinam Ecclesiae, quod inimicus et ultor diabolus, cui tradendi sunt in supplicium, ipse eis inferat plagas, et extorqueat pro aedificatione pessima plagarum dolorem. Quae propterea inferuntur, ut sentientes peccata quae fecetatio sit eis bonorum occasio. Sive Ecclesiae indicatur dolor, quod plangat quondam filios suos, et ipsa sit causa salutis haere
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. non ẽ egressa quȩ habitat in se¬
nan. qđ int̃pretat᷑ exitus. siue ut sim¬
machus uertit. ñ est egressa habitatio
habundans. de eadẽ samaria đr: quȩ in
ipsis assyriȩ captiuitatis ẽ foribꝰ. & statĩ
ut mota fuerit de finib suis. hostilem
terrã ingreditur. Nã habitatio habun¬
dans iuxta illud accipiendũ: qđ & supͣ
diximus habitatio pulchra. Non est gͥ
egressa quȩ habitat in exitu. uł in ha

Expanded text:
sequitur: Non est egressa quae habitat in Sesequitur: Non est egressa quae habitat in Sennam, quae interpretatur exitus, sive ut Symmachus vertit, non est egressa habitatio abundans, de eadem Samaria dicitur quae in ipsis Assyriae captivitatis est foribus, et statim ut mota fuerit de finibus suis, hostilem terram ingreditur. Nam habitatio abundans, juxta illud accipiendum quod et supra jam diximus, habitatio pulchra. Non est igitur egressa quae habitat  Al. ha
Abbreviated transcription (Latin):
lestinȩ. uicina iudeȩ confinio: & de
theus: quẽ dauid occidit in p̃lio. Quia
rat. plangã. & ululabo. uadã spoliatus
& nudus. faciam planctũ uelud draco¬
nũ. & luctũ quasi structionũ: quia des¬
perata ẽ & insanabilis plaga samariȩ.
& uenit usq ad iudã. tetigitq portã po¬
płi mei ierłm. ꝓpterea flentis adhuc
uoce p̃cipio. Nolite annunciare in gech.
ne audiant & letentur inimici. Lacrimĩ
erũpat dolor. Dissimulate fletũ: ne ad¬
habeant: cũ pectus habeat dolorẽ. Noli¬
te exire foras. s in domo pulueris: & ru¬
ente cinere uos consꝑgite ruinarũ. Tran
breoq sermone đr pulchra. Samaria
quippe in pulcherrimo iudee. & uberri¬
mo sita loco: nc̃ quoq ostendit᷑. Dicit᷑ gͦ
ad eam. O tu quȩ habitas in regione ub̃¬
rima. quia confusa es ignominia. sic
transi. sic ad captiuitatẽ ducere. ut pre
maloꝵ magnitudine. ne uicinus quidẽ
allophilus audiat uocẽ tuã. Porro quod

Expanded text:
laestinae, vicina Judaeae confinio, et de laestinae, vicina Judaeae confinio, et de thaeus, quem David occidit in praelio. Quia rat: Plangam et ululabo, vadam spoliatus et nudus: faciam planctum velut draconum, et luctum quasi struthionum, quia desperata est et insanabilis plaga Samariae, et venit usque ad Judam, tetigitque portam populi mei Jerusalem, propterea flentis adhuc voce praecipio: Nolite annuntiare in Geth, ne audiant et laetentur inimici: lacrymis erumpat: dissimulate fletum, ne adhabeant, cum dolorem pectus habeat, nolite exire foras, sed in domo pulveris, et ruente cinere vos conspergite ruinarum. Transbraeoque sermone dicitur pulchra. Samaria quippe in pulcherrimo Judaeae, et uberrimo sita loco, nunc quoque ostenditur. Dicitur ergo ad eam: O tu 442 quae habitas in regione uberrima, quia confusa es ignominia, sic transi, sic ad captivitatem deducere, ut prae malorum magnitudine, ne vicinus quidem Allophylus audiat vocem tuam. Porro quod
Abbreviated transcription (Latin):
in gech. nolite magnificari: qui in
bachim. nolite ȩdificare domos derisoꝵ.
t̃ra asꝑgite derisum ur̃m quȩ habitas
bene ciuitas eiꝰ. ñ ẽ egressa habitatrix se¬
nan. Plangite domũ. iuxta eã accipiet
ex uobis plagã doloris: quis cȩpit in bo¬
nũ quȩ habitat in doloribꝰ. quia descen¬
derunt mala a dño suꝑ portas ierłm:
sonitus curruum. & equitũ habitatio
lachis. Princeps peccati ẽ filia syon: quia
in te inuentȩ st̃ iniquitates isrł. Ideo
dabit emissarios: usq ad hereditatem
gech. Domus uanȩ frustra fuer̃ regib
isrł: donec heredes adducã tͥ quȩ habi¬
tas lachis. Hereditas usq ad ollã ueniet.
tatione discordat: & tantis tã mea. quã
illoꝵ translatio difficultatibꝰ in uoluta
ẽ: ut si quando indiguimꝰ sp̃u dĩ: semꝑ.
aut̃ in exponendis scripturis scĩs indi
pandere: ut de nob quoq possit intelli¬
plebo illud. Gech ut regnoꝵ quoq testa¬
tur hystoria. una ẽ de quinq urbibꝰ pa¬

Expanded text:
in Geth, nolite magnificari, qui in Bachim, nolite raeaedificare ex domo derisum: terra aspergite derisum vestrum, quae habitas bene civitates ejus: non est egressa habitatrix Sennan. Plangite domum juxta eam: accipiet ex vobis plagam doloris, quis cepit in bonum, quae habitat in doloribus? quia descenderunt mala a Domino super portas Jerusalem. Sonitus curruum et equitum habitatio Lachis: princeps peccati est filiae Sion: quia in te inventae sunt iniquitates Israel. Ideo dabit emissarios usque ad haereditatem Geth: domos vanas: frustra fuerunt regibus Israel: donec haeredes adducam tibi, quae habitas Lachis, haereditas usque Odollam veniet. tatione discordat, et tantis tam mea, quam illorum translatio difficultatibus involuta est, ut si quando indiguimus spiritu Dei semper autem in exponendis Scripturis sanctis illtis locutus est, pandere, ut de nobis quoque possit intellituum, et implebo illud . Geth, ut Regnorum quoque testatur historia , una est de quinque urbibus Pa
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ dorsũ inimicoꝵ tuoꝵ. Potest quoq
& sic intelligi. qđ ꝓpt̾ impietates sama¬
riȩ. & scelera iudeoꝵ egressus sit dñs de
loco quondã suo: & dixerit ad iudeos.
ecce relinquetur uobis: domus ur̃a de¬
serta. & descenderit de cęlis. & ascende¬
rit suꝑ excessa trȩ: id ẽ suꝑ eos qui ex gen¬
tiũ humilitate credentes. excelsi ẽẽ me¬
ruerunt. Et cõmoti sunt montes pbilo¬
sophoꝵ dogmata. & regna sublimia. et
hi qui humiles ꝑmanserunt consũpti
sunt. & contriti saluatoris aduentu. et
crescente eccłia. montibq in sublime
surgentibꝰ: idola corruerint in ꝓfundũ.
Egressus ẽ gͦ dñs de loco suo. &r de gentib
constructa ẽ eccłia: ut montes moueren¬

Expanded text:
super dorsum inimicorum tuorum . Potest quoque super dorsum inimicorum tuorum . Potest quoque et sic intelligi, quod propter impietates Samariae et scelera Judae, egressus sit Dominus de loco quondam suo, et dixerit ad Judaeos : Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Et descenderit de coelis, et ascenderit super excelsa terrae, id est, super eos qui ex gentium humilitate credentes, excelsi esse meruerunt. Et commoti sunt montes, philosophorum dogmata, et regna sublimia, et hi qui humiles permanserunt, consumpti sunt et contriti Salvatoris adventu, et crescente Ecclesia, montibusque in sublime surgentibus, idola corruerunt in profundum. Egressus est ergo Dominus de loco suo, et de gentibus constructa Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tre & pat̾ in me ẽ. Et de sc̃ĩs. Habitabo.
batur sermo dñi ad audientes: & tam̃
ñ relinquebat eos. & huiꝰcemodi loca idẽ
ea que dm̃ hospitem habere mereant᷑:
descendere đr ad eos: qui eius in monte
doctrinã audire ñ possunt. Cũq descen¬
derit non ascendet in humilibus. & in
tam̃ ad talis aurigȩ & ascensoris paue
homine resurgentes. p̃sentiam eiꝰ ferre
ñ poterunt: s quicquid in eis durum
fuerit. resoluet᷑ & ita fluent: quomͦ si
aque plana ñ habeant.feranturq p̃ci¬
pites in ꝓfundũ. Ueniet uere dñs ter¬
ribilis ad docendũ. id ẽ ad mouendos
montes. & ualliũ humilia resoluenda:
quia impietatẽ fecit iacob. & peccatum
isrł. Impietas aut̃ iacob conciliabula he¬
reticoꝵ sunt. quȩ uocantur samaria.
ta crimina repperiunt᷑. Qđ aut̃ domus
iuda. refertur ad xp̃m. cuius eccłia est.
& sepe diximꝰ: & illud ponamꝰ ad p̃sens.
Iuda te laudant fratres tui: tuȩ manus

Expanded text:
tre, et Pater in me . Et de sanctis: Habitabo tre, et Pater in me . Et de sanctis: Habitabo batur sermo Domini ad audientes, et tamen non relinquebat eos: et hujuscemodi loca, id est, ea quae Deum hospitem habere mereantur,descendere dicitur ad eos qui doctrinam ejus in monte audire non possunt. Cumque descenderit, non ascendet in humilibus et in tamen ad talis aurigae et ascensoris pavebhomine resurgentes, praesentiam ejus ferre non poterunt; sed quidquid in eis durum fuerit, resolvetur, et ita fluent, quomodo si aquae plana non habeant, feranturque praecipites in profundum. Veniet ergo Dominus terribilis ad docendum, id est, ad movendos montes, et vallium humilia resolvenda, quia impietatem fecit Jacob, et peccatum Israel. Impietas enim Jacob conciliabula haereticorum sunt, quae vocantur Samaria. ta crimina reperiuntur. Quod autem domus Juda referatur ad Christum, cujus Ecclesia est, et saepe diximus, et illud ponamus ad praesens: Juda, te laudabunt fratres tui: manus tuae
Abbreviated transcription (Latin):
dite diligent̃. & adtendite dñm. uob̃
de tẽplo suo testificantẽ. & p̃dicentem:
suo. Qui enĩ mitis ẽ & benignus. & cuiꝰ
natura clementia ẽ: ur̃i causa cogitur.
ꝑsonã quã habet crudelitatis assumere.
& descendet. & calcabit suꝑ excelsa terre.
Descensio dĩ ẽ & maiestatis eiꝰ. ad inferi¬
ora decursus: calcare t̾ram. & potentes
quosq conterere. Et consument᷑ inquit
siue tabescent montes. & ualles sub eo:
quos principes intellegamus & populoᷤ.
Et quomͦ uicinia ignis cera sustinet:
& ꝓno cursu aquȩ feruntur inp̃ceps.
ita om̃is impioꝵ suꝑbia. dño ueniente
soluet᷑. & defluet. Hoc aut̃ totum fiet
ꝓpt̃ scelera decem tribuũ. quas uocat
quia in decem tribub samaria metro¬
polis fuit. & in regno iude ierłm excel¬
soꝵ idola fabricata ẽ. Hoc ruxta litte¬
rã. Tropologice aut̃ egreditur dñs de lo¬
co suo: que uł filiũ uł om̃s scõs intellige¬
re possumꝰ. Ipse enĩ filius ait. Ego in pa¬

Expanded text:
t diligenter attendite Dominum vobis de templo suo testificantem, et praedicentesuo. Qui enim mitis est et benignus, et cujus natura clementia est, vestri causa cogitur personam, quam non habet, crudelitatis assumere. Et descendet et calcabit super excelsa terrae. Descensio Dei est, et majestatis ejus ad inferiora decursus, calcare terram, et potentes quosque conterere. Et consumentur, inquit, sive tabescent montes, et valles sub eo, quos principes intelligamus et populos. Et quomodo viciniam ignis cera non sustinet, et prono cursu aquae feruntur in praeceps: ita omnis impiorum superbia, Domino veniente, solvetur et defluet. Hoc autem totum fiet propter scelera decem tribuum, quas vocat quia in decem tribubus Samaria metropolis fuit, et in regno Judae Jerusalem excelsorum idola fabricata est: hoc juxta litteram. Tropologice autem egredietur Dominus de loco suo, quem vel Filium, vel omnes sanctos intelligere possumus. Ipse enim Filius ait: Ego in Pa
Abbreviated transcription (Latin):
t̃pretat᷑ torcular. Qui ergo in gech. id est
intorculari sunt putantes se uindemias¬
excollunt᷑ in suꝑbiã: ignorantes qđ botrũ
t̃rȩ iudȩ. in allophiloꝵ finib ñ repꝑiat᷑.
Nolite inquit extolli. qui estis intorcula
ur̃a amaritudinis: & botrus fellis uobis
& furor draconũ. Uinũ ur̃m. furor aspi¬
dũ insanabilis. Nam si etiã feceritis fruc¬
tũ. qm̃ uindemia ur̃a non solũ de sodo
ma & gomorra. s de ȩgypto quoq ẽ. & ce¬
teris inimicis gentib dabit dñs erugi¬
ni fructũ ur̃m & laborẽ ur̃m locuste
& occidet in grandine uineas ur̃as. & mo¬
ros ur̃as in pruina. Non uos decipiat simi¬
litudo uini. nec dicatis amarũ dulce: gu
uenenũ aspidum. Unde nolite suꝑbi¬
re. s magis humiliamini sub potenti
manu dĩ: & ad illud transite torcular:
de quo ascendens ex edom. & rubicundꝰ

Expanded text:
terpretatur torcular, qui ergo in Geth, id est, terpretatur torcular, qui ergo in Geth, id est, in torculari sunt, putantes se vindemiasextolluntur in superbiam, ignorantes quod botrus terrae Judaeae in Allophylorum finibus non reperiatur. Nolite, inquit, extolli qui estis in torculavestra amaritudinis, et botrus fellis vobis, et furor draconum vinum vestrum, furor aspidum insanabilis. Nam si etiam feceritis fructum quoniam vindemia vestra non solum de Sodoma 444 et Gomorrha, sed de Aegypto quoque est et caeteris inimicis gentibus dabit Dominus aerugini fructum vestrum, et labores vestros locustae, et occidet in grandine vineas vestras, et moros vestros in pruina. Non vos decipiat similitudo vini, nec dicatis amarum dulce: gust venenum aspidum. Unde nolite superbire, sed magis humiliamini sub potenti manu Domini, et ad illud transite torcular de quo ascendens ex Edom, et rubicundu
Abbreviated transcription (Latin):
TALANC: hoc ẽ adhuc heredẽ adducã
& tibi habitatio maresa: usq odollam
ueniet głe isrł. hoc ẽ quȩ głosa ẽ in urbi
tiuus pluralis hȩ głiȩ. Uel certe ita intel¬
ligamꝰ captiuitas isrł quȩ uenit lachis.
eẽ gech. & maresa. usq odollam quoq
ueniet: & pressius legendũ. gła isrł ut¬
tas sentiat᷑. Porro qđ supͣ urbẽ ꝓpħȩ mo¬
rasthi. hereditatẽ. int̃pretati sumꝰ: sciat
lector in eo uersiculo quẽ posuimꝰ. ꝓpte¬
rea dabit emissarios suꝑ hereditatẽ gech.
in hebraico ꝓ hereditate moraseth: gech
positũ. hucusq scđm hebraicũ ut potuimꝰ
ut nob uisũ ẽ. certe ut ab hebreis audiui¬
mus: quasi int̃ saxa. & acutissimos scopu¬
los. nauiculã nr̃am reximꝰ. quȩ utrũ in¬
trauerit in portũ. an adhuc in salo fluc¬
tuet: lectoris erit prudentiȩ iudicare.
Nunc orationib ur̃is ꝑgamꝰ ad alios fluc¬
tus. & imminente expositionis hinc inde
naufragio: si possumꝰ euadamꝰ. Gech: in¬

Expanded text:
 hoc est, adhuc haeredem adducam et tibi habitatio Maresa, usque Odollam veniet gloriae Israel, hoc est, quae gloriosa es in urbibn nominativus pluralis, hae gloriae. Vel certe ita intelligamus: Captivitas Israel quae venit in Lachis, et Geth, et Maresa, usque Odollam quoque veniet. Et pressius legendum gloriae tas sentiatur. Porro quod supra urbem prophetae Morasthi haereditatem interpretati sumus, sciat lector in eodem versiculo quem posuimus: Propterea dabit emissarios super haereditatem Geth, in Hebraeo pro haereditate positum. Huc usque secundum Hebraicum ut potuimus, et ut nobis visum est, certe ut ab Hebraeis audivimus, quasi inter saxa et acutissimos scopulos naviculam nostram reximus, quae utrum intraverit portum, an adhuc in salo fluctuet, lectoris erit prudentiae judicare. Nunc orationibus vestris pergamus ad alios fluctus, et imminente expositionis hinc inde naufragio, si possumus, evadamus. GETH   in
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dñs egredietur de loco suo. & descẽ¬
det. & ascendet suꝑ excelsa t̾rȩ: & com¬
mouebuntur montes subt̃ eum. & ual¬
les tabescent. sic̃ cera a facie ignis. & si¬
cut aqua ꝓfluens in descensũ. Propt̃
impietatẽ iacob omĩa hec: & ꝓpt̾ pecca¬
tũ domꝰ isrł. Quȩ ẽ impietas iacob: non¬

Expanded text:
etur de loco suo, et descendet, et ascendet super excelsa terrae, et commovebuntur montes subter eum, et valles tabescent sicut cera a facie ignis, et sicut aqua profluens in descensum: proter impietatem Jacob, omnia haec, et propter peccatum domus Israel. Quae est impietas do
Abbreviated transcription (Latin):
timoniũ. Quia iuxta hystoriã mani¬
festus ẽ sensus: lectoris prudentie in¬
telligentiã derelinquo. Iuxta tropolo¬
giã aut̃ conuocat ad auditũ populos.
id ẽ totius orbis eccłias: & ad auscultan¬
dũ terrã. quia t̃rena in hereticoꝵ ex¬
structa sunt doginata. Qđ aut̃ hereses
int̾ carnis oꝑa numerent᷑. quȩ sẽꝑ re¬
fertur ad t̃ram. & apłs ad galatas non
tacet: & dñs in euangłio prudenti in¬
dicat auditori. Qui de t̾ra ẽ de t̾ra loqͥ¬
tur: & ad distinctionẽ eoꝵ rursũ de
eccłiasticis. qui aut̃ de cȩlo uenit suꝑ
testatur. Si aut̃ hoc qđ ait audite popłi
ꝓpt̃ illud dñicũ. qui habet aures audi¬
endi audiat: plus aliquid sonat. qđ
postea infertur. adtendat t̾ra. aptabi¬
mus ȩccłiȩ. audite popłi om̃s. Heretiiᷤᷤ
uͦ qui t̾renam suscepere doctrinã: ad¬
tendat terra: & om̃s qui in ea st̃. ut &¬
isti si audierint. & illi si adtenderint.
ñ patiantur ea quȩ postea sermo dñi

Expanded text:
ta sua. Quia juxta historiam manifestus est sensus, lectoris prudentiae intelligentiam derelinquo. Juxta tropologiam autem convocat ad auditum populos, id est, totius orbis Ecclesias, et ad auscultandum terram, quia terrena in ea haereticorum exstructa sunt dogmata. Quod autem haereses inter carnis opera numerentur, quae semper refertur ad terram, et Apostolus ad Galatas non tacet , et Dominus in Evangelio prudenti indicat auditori: Qui de terra est, de terra loquitur. Et ad distinctionem eorum rursus de Ecclesiasticis dicit: Qui autem de testatur. Si autem hoc quod ait: Audite, populi, propter illud Dominicum: Qui habet aures audiendi, audiat , plus aliquid sonat, quam quod postea infertur: Attendat terra, aptabimus Ecclesiae, Audite, populi omnes. Haereticis vero qui terrenam suscepere doctrinam: Attendat terra, et omnes qui in ea sunt: ut et isti si audierint, et illi si attenderint, non patiantur ea quae postea sermo Domini
Abbreviated transcription (Latin):
in monte samariȩ.De syon enĩ egredi¬
tur lex: & uerbũ dñi de ierłm. Porro
sacoaria fabricata sibi ẽ de proprio
sensu. uitulos aureos. habentes in su¬
ꝑficie pulchritudinẽ. s uitalẽ sp̃m
ñ habentes: & fabricata ẽ in domo
dĩ. qđ interp̃tatut bethel. Nec enim
reciꝑe poterat popłs isrł deos: nisi
qui scripturis & in domo dĩ facicati
sunt. Quãuis aut̃ conciliabula sua
uocent bethel: tam̃ post fabricationẽ
idoloꝵ desiit ẽẽ bechel & uocat᷑ becha¬
uen. qđ dicit᷑ domꝰ idoli. ꝓ quo septu¬
aginta transtuler̃ domũ on. Hoc de

Expanded text:
enim egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . Porro Samaria fabricata est sibi de proprio sensu vitulos aureos, habentes quidem in superficie pulchritudinem; sed vitalem spiritum non habentes: et fabricata est in domo Dei, quod interpretatur Bethel. Nec enim recipere poterat populus Israel deos, nisi 434 qui de Scripturis, et in domo Dei fabricati sunt. Quamvis autem conciliabula sua vocent Bethel, tamen post fabricationem idolorum desiit esse Bethel, et vocatur Bethaven, quod dicitur domus idoli, pro quo Septuaginta tran
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s mercedes eiꝰ cõburent᷑ igni. & om¬
nia idola eiꝰ ponã in ꝑditionẽ: quia de
mercedib meretricis congregata sunt.
o usq ad mercedem meretricis reu̾ten¬
tur. Suꝑ hoc plangã & ululabo: uadam
spoliatus & nudus. faciã planctũ uelud
draconũ: & luctũ quasi structionũ. qr
desperata ẽ plaga eiꝰ: quia uenit usq ad
iudam. & tetigit portã popłi mei usq
ad ierłm .Lxx. Et ponã samariam in
pomoꝵ custodiam in agro. &r in planta¬
tionẽ uineȩ: & detrahã in uoraginem
lapides erus. & fondam̃ta enus reuelabo:
& omnia sculptilia eius concident: & uni¬
uersas mercedes eius cõburent igni. &
cuncta idola eius ponã in ꝑditionem.
quia ex mercedib fornicationis congre¬
gauit: & ex mercedib fornicationĩ de¬
struxit. Propt̃ hoc planget atq lugebit.
ibit discalciata ce nuda: faciet planctũ
quasi draconũ. & luctũ quasi filiȩ fire¬
narũ: quia obtinuit plaga eius. quia
uenit ad iudã: & tetigit usq ad portã

Expanded text:
nes mercedes eius conburentur igni et omnia idola eius ponam in perditionem quia de mercedibus meretricis congregata sunt et usque ad mercedem meretricis revertentur super hoc plangam et ululabo vadam spoliatus et nudus faciam planctum velut ddesperata est plaga ejus, quia venit usque ad Judam, tetigit portam populi mei usque ad Jerusalem. LXX: Et ponam Samaria in pomorum custodiam in agro, et in plantationem vineae: et detraham in voraginem lapides ejus, et fundamenta ejus revelabo, et cuncta sculptilia ejus concident, et universae mercedes ejus comburentur igni, et cuncta idola ejus ponam in perditionem, quia ex mercedibus fornicationis congregavit, et ex mercedibus fornicationis destruxit. Propter hoc planget atque lugebit, ibit discalciata et nuda, faciet planctum quasi draconum, et luctum quasi filiae Sirenarum, quia obtinuit plaga ejus, quia venit usque ad Judam, et tetigit usque ad portam
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. quȩ habitat bene in ciuitatibꝰ suis:
ñ egredit᷑ foras cũ habitet in habundan-¬
tia. s sẽꝑ intrinsecus ẽ. nec egredit᷑ portas
eius. quas qui ingressus fuerit occidetur.
Occidit᷑ aut̃ ab his. qui se eleuant in geth.
& habitant in lachim: & ȩdificant domũ
inderisũ. Deniq mala quȩ descenderun
a dño ad portas ierłm: strepitũ tantũ ha¬
bent curruũ. & ȩquoꝵ tumultꝰ. confusũq
sonitũ ꝓ forib ierłm: ut oris sui lancea.
quoscũq uagari uiderint int̾ficiant. Post
hec scriptũ ẽ quȩ habitas lachis. princeps
peccati ẽ filiȩ syon. Lachis int̃pretat᷑ ñoe e
iaectit. id ẽ ambulatio. Et hi gͥ qui as¬
cenderunt in currib suis & habueruit
ȩquites. & strepitũ tantũ in anẽq soni¬
tũ. quib locuta ẽ quȩ habitat bene in

Expanded text:
at bene in civitatibus suis, non egreditur cum habitet in abundantia; sed semper intrinsecus manet, nec egreditur portas ejus, quas qui egressus fuerit occiditur: occiditur autem ab his qui se elevant in Geth, et habitant in Bachim, et aedificant domum in derisum. Denique mala quae descenderunt a Domino ad portas Jerusalem, strepitum tantum habent curruum et equorum tumultum, confusumque sonitum pro foribus Jerusalem, ut oris sui lancea quoscumque vagari viderint, interficient. Post haec scriptum est: Quae habitas Lachis: princeps peccati est filiae Sion. Lachis interpretatur πορεία ἐστὶν, id est, ambulatio. Et hi igitur qui ascenderunt in curribus suis, et habuerunt equites, et strepitum tantum inanemque sonitum, quibus locuta est, quae habitat b
Abbreviated transcription (Latin):
gȩ: s & suꝑ gech metropolĩ palestinȩ
de qua supͣ dixerã: in geth nolite annun¬
tiare. Oittet enĩ assyrius latrunculoᷤ
suos. quos uocat emyssarios: & posside¬
bit donrũ ydolatriȩ. urbẽq mendacii:
quȩ in supplantatione fuit regib isrł.
lusit ad nom̃. Quia enĩ maresa heredi¬
tas đdr. aduentũ in eã hostiũ ꝓ heredita¬
tib appellauit. & usq odollã urbẽ uide

Expanded text:
gae, sed et super Geth metropolim Palaestinae, gae, sed et super Geth metropolim Palaestinae, de qua supra dixeram: In Geth nolite annuntiare: mittet enim Assyrius latrunculos suos, quos vocat emissarios, et possidebit domum idololatriae urbemque mendacii, quae in supplantatione fuit regibus Israelusit ad nomen: quia enim MARESA, haereditas dicitur, adventum in eam hostium pro haeredibus appellavit, et usque Odollam urbem Judae
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ in assyrios. Unde domꝰ uicina. & ex
latere qđ int̾pretat᷑ asel. regnũ uideli¬
cet iuda planͤtũ accipiet ex uob̾: quȩ nc̃
interĩ samaria capta subsistit: & deum
habuit defensorem. Accepit aut̃ planc¬
tũ. & ꝑcussa formidine ẽ. & infirmata
extñ ꝓpt̃ captiuitatẽ uicinarũ tribu¬
um. Quia descendit malũ a dño in por¬
tam ierłm. Assyrius quippe uastata
samaria uenit etiã ierłm. eo tẽpore
quo rapsaces ẽ missus insultans. de quo
& regnoꝵ quartus liber. & isayas pleniꝰ
scribunt: ubi đr. qđ rex assirius de la-¬
chis miserit ierłm: & postea capta lachiᷤ
ad oppugnandã transierit lopnã. Ueni¬
et gͥ o lachis urbs idolis dedita & adte
quadriga. & equitatꝰ assirioꝵ. quia et
inte inuenta sunt scelera isrł. & tu fu¬
isti principiũ idolatrie in iuda. Per te
enĩ: quasi ꝑ portã impietas decẽ tribu¬
um. migrauit ierłm . Non solum autẽ
suꝑ lachis tumultus ueniet & quadri¬

Expanded text:
ex latere, quod interpretatur ASEL  , regnum videlicet Juda, planctum accipiet ex vobis, quae nunc interim, Samaria capta, substitit, et Deum habuit defensorem. Accepit autem planctum, et percussa formidine est, et infirmata , propter captivitatem vicinarum tribuum, quia descendit malum a Domino in portam Jerusalem, Assyrius quippe, vastata Samaria, venit etiam ad Jerusalem, eo tempore quo Rabsaces est missus insultans, de quo et Regnorum quartus liber et Isaias plenius scribunt. Ubi dicitur quod rex Assyrius de Lachis miserit Jerusalem, et postea, capta Lachis, ad oppugnandam transierit Lobnam. Veniet igitur, o Lachis urbs idolis dedita, et ad te quadriga et equites Assyriorum, quia et in te inventa sunt scelera Israel, et tu fuisti principium idololatriae in Juda: per te enim quasi per portam impietas decem tribuum migravit in Jerusalem. Non solum autem super Lachis tumultus veniet et quadri
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura testat᷑. s maxime ꝓpheta
oseȩ. & hic ipse liber. qui hereticos
impios: & ȩccłiasticos peccatores uocat
Statim enĩ sequit᷑. Que ẽ impietas ia¬
cob: nonne samaria: Et qđ ẽ
peccatũ domꝰ iuda: nonne hie¬
rusalẽ: Hoc dũ taxat iuxta
septuaginta translatores. Ceterũ in
hebraico quomͦ legatur: post paulu¬
lũ subiciemꝰ. Solet istud qđ herecici
semꝑ in dogmatũ suoꝵ sibi quasi sub¬
limitate confidant. & eccłiȩ despici¬

Expanded text:
Scriptura testatur, sed maxime propheta Scriptura testatur, sed maxime propheta Osee, et hic ipse liber, qui haereticos impios et Ecclesiasticos peccatores vocat. Statim enim sequitur: Quae est impietas Jacob? nonne Samaria? et quod est peccatum domus Juda? nonne Jerusalem? Hoc dumtaxat juxta Septuaginta translatores. Caeterum in Hebraico quomodo legatur, post paululum subjiciemus. Sed et illud quod haeretici semper in dogmatum suorum sibi quasi sublimitate confidant, et Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
in dieb ioatham.
achaz. ezechiȩ re¬
gum uida: quod
iuxta septuaginta. de quib uidit suꝑ
post osee. amos. & isayam. qui sub oriam
uaticinati sunt. Ex quo intelligimꝰ mi¬
cheam. oriȩ tẽporib ñ ꝓpħasse. s filii
eius ioatham. post quẽ regnauit achaz.
ezechia. in patris achat imꝑiũ succe¬
dente: sub quo decẽ trib ab assiriis in
captiuitatẽ ducte sunt. Quantum gͦ
ad historiam ꝑtinet. scđm ordinẽ cap¬
tiuitatis: quia primũ ẽ capta samaria.
metropolis isrł postea iherłm urbs iu-¬
de: ꝓphetiȩ titulus ponitur. primũ
de samaria. scđo de ierłm. Quantũ uͦ
ad misticos intellectiis. quia samaria
semꝑ in heresib accipit᷑. ierłm in ec-¬
clesia: dicimus uerbũ dm̃i fieri ad he¬
sis dogmatib & de eccłia. si qua forte
peccata cõmiserit. & totius uoluminis
ordinem texere. Quod aut̃ samaria.
& decẽ trib quȩ scissȩ sunt sub rege
hieroboam a stirpe dauid accipitur
in ꝑsona hereticoꝵ. & om̃is quidem

Expanded text:
in diebus Joatham, Achaz, et Ezechiae, regum Juda: Quod juxta Septuaginta, de quibus vidit suppost Osee, Amos, et Isaiam, qui sub Ozia vaticinati sunt. Ex quo intelligimus, Michaeam Oziae temporibus non prophetasse; sed filii ejus Joatham, post quem regnavit Achaz, Ezechia in patris Achaz imperium succedente, sub quo decem tribus ab Assyriis in captivitatem ductae sunt . Quantum ergo ad historiam pertinet secundum ordinem captivitatis quia primum capta est Samaria metropolis Israel, postea Jerusalem urbs Judae prophetiae titulus ponitur primum de Samaria, secundo de Jerusalem. Quantum vero ad mysticos intellectus, quia Samaria semper in haeresibus accipitur, Jerusalem in Ecclesia, dicimus verbum Domini fieri ad hersis dogmatibus, et de Ecclesia, si qua forte peccata commiserit, et totius voluminis ordinem contexere. Quod autem Samaria et decem tribus, quae scissae sunt sub rege Jeroboam a stirpe David , accipiantur in persona haereticorum, et omnis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ne mͥ noceat inuidia: s ut mens li¬
bera id tantũ cogitet. quod nittitur
explanare: nec sentiat conuiciorũ
alapas. quas dñs in passione contẽp-¬
sit. Audite popłi om̃s. & adtendat
terra. & plenitudo eius: & sit dñs as̃
uobis in testẽ. dñs de tẽplo scõ suo.Lxx¬

Expanded text:
ne mihi noceat invidia, sed ut mens libera id tantum cogitet quod nititur explanare, nec sentiat conviciorum alapas, quas Dominus in passione contempsit . Audite, populi omnes, et attendat terra et plenitudo ejus, et sit Dominus Deus vobis in testem, Dominus de templo s
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. Pulchre aut̃ dolens qđ interp̃tatur
ionas affligit᷑ dolore. & tristis ẽ anima
mea usq ad mortem: quia ne periret
popłs iudeoꝵ. quantũ in se fuit. multa
ppessus ẽ. Historiȩ quoq magis dolents
conuenit nom̃. significans laboriosum
ꝓpħam. & peregrinationis atq naufra¬
gii miseriis pregrauatũ. Obsecro mido¬
ẽẽm in t̾ra mea : Propt̃ hoc p̃occupaui.
ut fugerem in tharsis. Scio enĩ dñe. qe¬
tu deus clemens. & misericors es: patietis
e multȩ miserationis: ignoscens super
malicia. Et nunc dñe tolle queso am¬
Smã meam a me: quia melior mͥ ẽ mors

Expanded text:
nem . Pulchre autem dolens quod interpretatur Jonas  affligitur dolore, et tristis est anima ejus usque ad mortem; quia ne periret populus Judaeorum, quantum in se fuit, multa perpessus est. Historiae quoque magis dolentis convenit nomen, significans laboriosum prophetam, et peregrinationis atque naufragii miseriis praegravatum. Obsecro, Doessem in terra mea: Propter hoc praeoccupavi, ut fugerem in Tharsis. Scio enim quia tu Deus clemens et misericors es, patiens et multae miserationis, et ignoscens super malitia. Et nunc, Domine, tolle, quaeso, animam meam a me: quia melior est mihi mors
Abbreviated transcription (Latin):
generarunt. Et uerũ illis sit uecum
ds̃ recesserit ab eis. Simulq replicat
qualis fuerit ephraun. Q uando inqͥ̃s
nib quasi tyrus maris fluctib tunde¬
batur: & cam̃ nichil adu̾si poterat sus¬
tincre : qͥa habebat fundam̃tũ xp̃i: su¬
ꝑ qđ ȩdificata domꝰ euerci ñ potest.
Nuns aut̃ filios suos educit ad int̾fec¬
torẽ : hoc ẽ ad diabolũ Et pulchre di¬
xit. educit: id ÷ de ęccłia fecit exire fo¬
ras. Possumꝰ filios ephraim cogitationes
pessimas dicere. & ẽtraria dogmata ue¬
ritati: quȩ inc̾fecit dñs spũ oris sui
& cos cales liberos habere ñ pacitur
& ec̃no interitu derelinquit. Eͦd autẽ
in septuag̾ legunus: caro mea ex cis e¬
phraim: quomͦ uidi in uenationẽ p̃bu¬
it filios suos: ita intellegimꝰ Si xp̃c ca¬

Expanded text:
generarint, et verum illis sit vae, cum generarint, et verum illis sit vae, cum Deus recesserit ab eis. Simulque replicat qualis fuerit Ephraim: quando, inquit, nibus, quasi Tyrus maris flactibus tundebatur, et tamen nihil adversi poterat sustinere, quia habebat fundamentum Christi, super quo aedificata domus, everti non potest . Nunc autem filios suos educit ad interfectorem: hoc est, ad diabolum. Et pulchre dixit, educit, id est, de Ecclesia facit exire foras. Possumus filios Ephraim, cogitationes pessimas dicere, et contraria dogmata veritati, quae interficit Dominus spiritu oris sui, et eos tales liberos habere non patitur, et aeterno interitui derelinquit. Quod autem in Septuaginta legimus, Caro mea ex eis: Ephraim, quomodo vidi, in venationem praebuit filios suos, ita intelligimus: Si C
Abbreviated transcription (Latin):
rit ds̃ Et consequent̃ exponit: qualis
qͥndã fuit ephraim qͥ nunc desertus ẽ
Tam pulcher inqͥt erat. & sic dĩ uallaba¬
tur auxilio: ut tyrus mari cingitur.
uel certe ut scopulus durissimꝰ qͥfixus
in c̾ra om̃s contẽpnit ꝓcellas: & de tur¬
binib uentisq ñ curat. Ipse aut̃ idest
ephraim siuc tyrus: quȩ erat fundata
in maris pulchritudine: educet ad cap¬
ciuitatẽ filios suos. Multi hoc capitu¬
lum adaelis tẽpora referunt: qui
obsedit samariam: & longo cempore
afflixit fame: ut leuius arbitrentur
obsessi gladio perire: quã incdia blos
aut̃ dicamꝰ uxta tropologiã ephraun
id ẽ hȩreticos quasi auẽ de ecdia re¬
cessisse. & omẽm habere głam. in par¬
tu. & in utero. & in concẽptu: si mul¬
tos generauerint filios: qͦs dñs comi¬
nacur: & si enucriti fuerint punien
dos & puniendos ñ ab alio quolibet
s ab ipso dño: q̃m filios fornicationis

Expanded text:
rit Deus. Et consequenter exponit, qualis rit Deus. Et consequenter exponit, qualis quondam fuerit Ephraim, qui tunc desertus est: tam pulcher, inquit, erat, et sic Dei vallabatur auxilio, ut Tyrus quae mari cingitur, vel certe, ut scopulus durissimus, qui fixus in terra, omnes contemnit procellas, et de turbinibus ventisque non curat. Ipse autem, id est, Ephraim, sive Tyrus, quae erat fundata in maris pulchritudine  Al. plenitudine, educet ad captivitatem filios suos. Multi hoc capitulum ad Azaelis tempora referunt, qui obsedit Samariam, et longo tempore afflixit fame, ut levius arbitrarentur obsessi gladio perire, quam inedia . Nos autem dicamus juxta tropologiam, Ephraim, id est, haereticos, quasi avem de Ecclesia recessisse, et omnem habere gloriam in partu, et in utero, et in conceptu, si multos genuerint filios, quos Dominus comminatur, etiamsi enutriti fuerint, et 101 puniendos, non ab alio quolibet, sed ab ipso Domino, quoniam filios fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
& symmachus & cheodocio petrã duris¬
simã id÷ silicẽ: quę lingua hebraica ap¬
pellat᷑ SuR Qͦd si legamꝰ soR tẏrus dr̃.
sed õtietũ: legerunt sur. id÷ uenati¬
onẽ. suie captur̃a unde & bechsaida
diximꝰ reu̾tam᷑ ad sensũ. Ephraim id ẽ
decẽ tͥbus quasi auis auolauit in cap¬
tiuitatẽ: & de suo recessit loco. Auẽ au¬
tẽ appellauit: ut uelocẽ in babylonem
transitũ demonstraret. Sin aut̃ legeri
ceptu duplicit̾ intellegi pocest : ut gła
que auolauit ab ephraim. &iã a partu
& ab utero & a c̃ceptu eoꝵ recedat hos
est deserat filios coꝵ: & posteros derelin¬
quat. Aut certe dicemꝰ omẽm głam is¬
rael habuit in multitudinẽ: & in eo se
maiorẽ arbitratus ẽ iuda fr̃e suo: qͥa
ipse decẽ tribub ille duabus prefuit.
Unde dñs loquitur: qđ aiã si enutrie¬
rint filios: & liberoꝵ multitudinem
congregauerint: tradentꝰ neci: & tunc
eis uerũ incubat uę: cũ ab eis recesse¬

Expanded text:
et Symmachus et Theodotion, petram duriset Symmachus et Theodotion, petram durissimam, id est, silicem, quae lingua Hebraica appellatur SUR  ; quod si legamus SOR, Tyrus dicitur. Psed DALETH, legerunt SUD, id est, venationem, sive capturam, unde et BETHSAIDA diximus: revertamur ad sensum. Ephraim, id est, decem tribus, quasi avis avolavit in captivitatem, et de suo recessit loco. Avem autem appellavit, ut velocem in Babylonem transitum demonstraret. Sin autem legericeptu, dupliciter intelligi potest, ut gloria quae avolavit ab Ephraim, etiam a partu, et ab utero, et a conceptu eorum recedat, hoc est, deserat filios eorum, et posteros derelinquat. Aut certe dicimus, omnem gloriam Israel habuit in multitudine, et in eo se majorem arbitratus est Juda fratre suo, quia ipse decem tribubus, ille duabus praefuit. Unde Dominus loquitur, quod etiam si enutrierint filios, et liberorum multitudinem congregaverint, tradentur neci: et nunc eis verum incumbat vae, cum ab eis recesse
Abbreviated transcription (Latin):
utero : & ã conceptu. Ed si enucrierint
filios suos: absq liberis eos faciam in
hominib Sed uę cis: cum recessero
ab eis. Ephraim ut uidit: tẏrus erat
fundata in pulchritudine. ephraum e¬
ducit ad int̃fectorẽ filios suos. Lxx
Ephraim quasi auis auolauit: gła e¬
orum in partu: & in parturitionibus:
& c̃ceptu. Qͥ &iã si enutrierint filios
suos: sinc filiis er̃t in hominib. Quia
uȩ eis ẽ: caro mea ex eis. Ephraim sicut
uidi in captionẽ p̃buit filios suos: &
ephraim ut educeret ad int̾fectionem
filios suos Multũ in hoc loco int̾ se dis¬
cordant int̃pretes. In eo enĩ loco in quo
A ex eis. Querensq causam cur sit can¬
ta uarietas: hanc mͥ uideor repperis¬
se. Caro mea lingua hebrea: dr̃ BaSaRi
Rursũ si dicamꝰ recessio mea. siue decli¬
natio mea. dicit᷑ bas oRi. Septuag̾ igit᷑
& cheodocio. ꝓ eo qͦd ẽ recessio mea. & de¬
clinatio mea: uerterunt caro mea Rur¬
sũ ubi nos posuimꝰ ephraim. ut uidit

Expanded text:
onceptu: quod et si enutrierint filios suos, absque liberis eos faciam in hominibus. Sed et vae eis cum recessero ab eis. Ephraim, ut vidi, Tyrus erat fundata in pulchritudine: et Ephraim educet ad interfectorem filios suos. LXX: Ephraim quasi avis avolavit: gloria eorum in partu, et in parturitionibus et conceptu: quia etiam si enutrierint filios suos, sine filiis erunt in hominibus: quia et vae eis est: caro mea ex eis. Ephraim, sicut vidi, in captionem praebuit filios suos: et Ephraim, ut educeret ad interfectionem filios suos. Multum in hoc loco inter se discordant interpretes. In eo enim loco, in quo a ex eis: quaerensque causam cur sit tanta varietas, hanc mihi videor reperisse: Caro mea, lingua Hebraea dicitur BASARI  : rursum si dicamus, recessio mea, sive, declinatio mea, dicitur BASORI  . Septuaginta igitur et Theodotion pro eo, quod est recessio mea, et declinatio mea, verterunt, caro mea. Rursum ubi nos posuimus: Ephraim, ut vidi,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ comederẽ sacrificia: nec libauerunt
dño uinũ qͦ in ebriati sunt in luxuriam:
& ñ placent ei nec illa quę offerunt.
nec ipsi qͥ offerunt. Sacrificia herecicoꝵ
panis luctus ẽ: & lacrimarũ. Om̃ia enĩ
quȩ faciunt uertent᷑ in fletũ: nec audi¬
re pocerunt: bcati lugentes. qm̃ ipsi con¬
solabunt᷑: s ccontrario audiunt. uȩ ri¬
dencib quia ipsi lugebunt. Qͥ cqͥd offe¬
runt. ñ dõ. s mortius offerunt: his uide¬
licet qͥ sceleratas hęreses confinxerunt.
Et qͥcũq de coꝵ comederit uictimis:
c̃taminabit᷑. Cçci. in foueam ducent᷑ a
cȩcis. Q cqͥd fecerint. duutiarũ causa
faciunt: ut płm decipiant: ut domos
deuorent uiduarũ. Panẽ luctꝰ possumꝰ
dicere u̾ba mortifera. qͥb iniqͥtatem lo¬
cuntur ẽtra dm̃: qͥ panis ñ ingredit᷑ in¬

Expanded text:
 comederunt sacrificia: nec libant Domino vinum quo inebriati sunt in luxuriam, et non placent ei nec illa quae offerunt, nec ipsi qui offerunt. Sacrifia haereticorum panis luctus est et lacrymarum: omnia enim quae faciunt vertentur in fletum. Nec audire poterunt: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur ; sed econtrario audient: Vae ridentibus, quia ipsi lugebunt . Quidquid offerunt non Deo, sed mortuis offerunt: his videlicet qui sceleratas haereses confinxerunt; et quicumque de eorum comederit victimis, contaminabitur, Caeci in foveam ducentur a caecis. Quidquid fecerint, deliciarum causa faciunt, ut populum decipiant, ut domos devorent viduarum. Panem luctus possumus dicere, verba mortifera, quibus iniquitatem loquuntur contra D
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouentes pͦpłm ut eũ ad mortem
expeterent: ꝓp̃tea eiecit eos de domo
sua & ñ addidit. ut ultra diligat eos.
Percussit radicẽ eoꝵ & exsiccauit: ⁊ fruc¬
tum ultra ñ facient. Qđ & si fecerint:
& uisi fuerint scripturã scãm. legemq
meditari: & quasi amantissimi filii
aliqͥd scientię atq doctrinę de suo
corde ꝓtulerint: adu̾sante dño succi¬
detur. Abiecit enĩ eos ds̃ om̃iũ ꝓpħaꝵ.¬
qͥa ñ audier̃t eũ & uagi errant in na¬
tionib ñ habentes altare: ñ sedẽ non
ciuitatẽ ꝓpriam. Unde & dauid loq̃r
in psalmo. Ne occidas eos: ne quando
obluuscant᷑ pꝰpłi mei: disꝑge illos in
uirtute tua & in alio loco: scdm multi¬
tudinẽ impietatũ eoꝵ expelle eos. qͣm

Expanded text:
commoventes populum, ut eum ad mortem commoventes populum, ut eum ad mortem expeterent: propterea ejecit eos de domo sua, et non addet, ut ultra diligat eos. Percussit radicem eorum et exsiccavit, et fructum ultra non facient: quod et si fecerint, et visi fuerint Scripturam sanctam, Legemque meditari, et quasi amantissimos filios aliquid scientiae atque doctrinae de suo corde protulerint, adversante Domino, succidetur. Abjecit enim eos Deus omnium pa non audierunt eum: et vagi erunt in nationibus, non habentes altare, non sedem, non civitatem propriam. Unde et David loquitur in psalmo: Ne occidas eos, ne quando obliviscantur populi mei: disperge illos in virtute tua . Et in alio loco: Secundum multitud
Abbreviated transcription (Latin):
nationib Lxx Doluit ephraun
radices suas. arefactus ẽ fructus ne¬
quaquã affero. Quia & si genuerit
int̃ficiam desiderabilia uteri corum
Repellet illos d̃s quia ñ audiert̃ cũ
& erunt uagi in nationibus: Mcta¬
phoram sumit ab arbore cuiꝰ si radi¬
ces aruerint: fructus afferre non po¬
terit. Et si paululũ fecerit: stat̃i in ip¬
so flore siccabit᷑. Dicit aut̃ de ephriuĩ
cutꝰ radix aruit: qͥa dm̃ in quo fun¬
datus erat. ꝑdidit: siue patres suos
abraha. isaac. ⁊ iacob in qͥb radicem
miserat. habere non meruit: & ꝓpt̃¬
ea fructũ iustitis ñ faciet. Eͦd et si
fecerit: interficiam inquit amantis¬
sima uteri eiꝰ: uixta id q̃d supra dixe¬
rat. Si enutrierint filios suos: absq
liberis eos faciam in hominib. unde
& abiecit cos ds̃. & fecit ire captiuos:
& fuerunt uagi in nationib. Possu¬
mus hoc ipsũ. & de om̃ib uidȩis dice¬
re: quoꝵ quia pͥncipes a dõ recessert̃

Expanded text:
nationibus. LXX: Doluit Ephraim nationibus. LXX: Doluit Ephraim radices suas: arefactus est, fructum nequaquam affert: quia et si genuerint, interficiam desiderabilia uteri eorum. Repellet eos Deus, quia non audierunt eum: et 104 erunt vagi in nationibus. Metaphoram sumit ab arbore, cujus si radices aruerint, fructum afferre non poterit, et si paululum fecerit, statim in ipso flore siccabitur. Dicit autem de Ephraim, cujus radix aruit, quia Deum, in quo fundatus erat, perdidit, sive patres suos Abraham, Isaac, et Jacob, in quibus radicem miserat, habere non meruit: et propterea fructum justitiae non facit; quod et si fecerit, Interficiam, inquit, amantissima uteri ejus, juxta id quod supra dixerat: Si enutrierint filios suos, absque liberis eos faciam in hominibus: unde t abjecit eos Deus, et fecit ire captivos. Et erunt vagi in nationibus. Possumus hoc ipsum et de omnibus Judaeis dicere quorum quia principes a Deo recesserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd aut̃ ñ addat ut diligat cos. & om¬
nes reges isrł a dõ fuerint recedentes
ꝑspicuũ est. Usq hodic enĩ: ꝑmanent
in captiuitate. Alii hoc qͦd scriptũ ẽ
de domo mea ciciam cos. ad regnũ
uida referri arbitrant᷑: qđ & ipsi du¬
cendi sint in captiuitatẽ. S quomͦ
cis poterit coaptari. ñ addã ut diligã
cos: cũ postea hierosolyma sint re¬
cũ legerimꝰ dauid. asa. iosaphat. ete¬
chiam & iosiam. reges fuisse iustos:
Unde ad xp̃i tẽpora transcundũ est. qͦd
in aduentũ eius eiecti sint de domo
dĩ: & nequaquã saluert᷑ ut isrł. s
ut popłs xp̃ianus. Unde & dñs fe¬
cit sibi flagellũ de resticulis: & eie¬
cit eos de tẽplo: quia domũ patris
eius : fecerant domũ negotiationis:
ꝑcussus ẽ ephraun. radix eoꝵ exsicca¬
ta c̃ fructũ nequaquã facient. Eͦd
& si genuerint: int̾ficiam amantissi
ma uteri eoꝵ Abitiet eos ds m̃s. qͥa
non audicrunt. eũ: & erunt uagi in

Expanded text:
Quod autem non addat, ut diligat eos, et omQuod autem non addat, ut diligat eos, et omnes reges Israel a Deo fuerint recedentes, perspicuum est: usque hodie enim permanent in captivitate. Alii hoc quod scriptum est, de domo mea ejiciam eos, ad regnum Juda referri arbitrantur, quod et ipsi ducendi sint in captivitatem. Sed quomodo eis poterit adaptari, non addam ut diligam eos, cum postea Jerosolymam sint recum legerimus David, Asa, Josaphat, Ezechiam, et Josiam reges fuisse justos? Unde ad Christi tempora transeundum est, quod in adventu ejus ejecti sint de domo Dei, et nequaquam salventur ut Israel, sed ut populus Christianus. Unde et Dominus fecit sibi flagellum de funiculis, et ejecit eos de templo: quia domum Patris ejus fecerant domum negotiationis . Percussus est Ephraim: radix eorum exsiccata est: fructum nequaquam facient: quod et si gema uteri eorum. Abjiciet eos Deus meus, quia non audierunt eum: et erunt vagi in