comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tarum. uł reliquarum cęlestium
lectionum: quas heretici praua
interp̾tatione diuidentes. pilati
militibus scelerata se diuisione
conuingunt:. Tunica uͦ illa quę
uenit ad sortem. quȩ eius sc̃itatem
corporis ambiebat. quam dicit
ęuangelista desuꝑ fuisse contextã
ꝑ totum. catholica ꝓbatur eccłia:
quȩ nullatenus humano discer¬
penda dat᷑ arbitrio. s integra
atq in uiolabili ᷤ quasi ex sorte
unicuiq diuina semꝑ largitate
prestatur: Ipsa ẽ contexta desuper.
quam nemo diuidit. nemo di xũ-¬
pit:S ꝑpetua stabilitate firmissima
in unitatiᷤᷤ suȩ robore ꝑseuerat. de
qua ipsa ueritaᷤᷤ dicit: Tu es petrus.
i suꝑ hanc petram ȩdificabo ȩccłiam
ineam: ⁊ portȩ inferi ñ p̃ualebunt
adu̾sus eam: Q uod factum ⁊ ȩuan¬
gelista testat᷑ dicens E ostquam cru-¬
cifixerunt eum: diuiser̃t uestim̃ta
eius sortem mittentes. Uerum ista
sors inscripturiᷤᷤ diuiniᷤᷤ. tam sepiꝰ

Expanded text:
tarum, vel reliquarum coelestium tarum, vel reliquarum coelestium lectionum, quas haeretici prava interpretatione dividentes, Pilati militibus scelerata se divisione conjungunt. Tunica vero illa, quae venit ad sortem, quae ejus sanctitatem corporis ambiebat, quam dicit evangelista desuper fuisse contextam per totum, catholica probatur Ecclesia, quae nullatenus humano discerpenda datur arbitrio; sed integra atque inviolabilis, quasi ex sorte unicuique divina semper largitate praestatur. Ipsa est contexta desuper, quam nemo dividit, nemo disrumpit; sed perpetua stabilitate firmissima, in unitatis suae robore perseverat; de qua ipsa Veritas dicit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Quod factum et evangelista testatur, dicens: Postquam crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Verum ista 76 sors in Scripturis divinis tam saepius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt. in latronis subita ꝯfessione
monstrauit. Dinumerata sunt
etiam ossa eius. id÷ apostoli. siut
reliqui xp̃iam: quando ꝑsecuti¬
one facta truculentium uideoꝵ.
ne in maioeem nuinerũ qualesettis
querebant᷑ extingiu. Sequit᷑ etiam
incredulitati ͤ eorum de testabilis ob¬
stinatio: ut non aliquid tͣnsitorie.
aut casit alit fecisse uideant᷑: sed
dicit eos ꝯsiderasse ⁊ conspexisse: et
cor corum lapidcum tot miraculiᷤ
non fuisse mollitum. Petrȩ scissȩ st̃
t̾ra tremuit: sol amictu se tenebroso
ne tantum scelus uideret absconđ̃:
łt ꝓhdolor: iniquita ᷤᷤ ipsorum ocłis
defixis in sacrilegio suo mansit ui
sortem Quamuiᷤ tota passio dñi
magna sacramenta ꝯtineat: tam̃
hic nescio quod maius parturit᷑
archanum. Q uod alia uestim̃ta
sua dicit ẽẽ diuidenda. aliam
uestem ad sortẽ nichilominus per¬
ducendam: Uestim̃ta illa quȩ diui¬
sa sunt. scripturã significant ꝓphe¬

Expanded text:
esset, in Latronis subita confessione esset, in Latronis subita confessione monstravit. Dinumerata sunt etiam ossa ejus, id est apostoli, sive reliqui Christiani, quando persecutione facta truculentium Judaeorum, ne in majorem numerum convalescerent, quaerebantur exstingui. Sequitur etiam incredulitatis eorum detestabilis obstinatio; ut non aliquid transitorie aut casualiter fecisse videantur: sed dicit eos considerasse et conspexisse; et cor eorum lapideum tot miraculis non fuisse mollitum. Petrae scissae sunt, terra tremuit, sol amictu se tenebroso, ne tantum scelus videret, abscondit; et proh dolor! iniquitas in ipsorum oculis defixa, in sacrilegio suo mansit immsortem. Quamvis tota passio Domini magna sacramenta contineat, tamen hic nescio quod majus parturitur arcanum, quod alia vestimenta sua dicit esse dividenda, aliam vestem ad sortem nihilominus perducendam. Vestimenta illa, quae divisa sunt, Scripturas significant prophe
Abbreviated transcription (Latin):
est dei sapientius ẽ hominibꝰ: et
quod infirmum ẽ dei. fortius est
hominibus: Quid enim tam stiltũ.
tam infirmum udet᷑ in credulis.
quã cum audiunt dm̃ dei filium
crucifixum parit ⁊ sepultum: Sea
placuit deo. ꝑ stulticiam p̃dicatiõs
rabiliᷤ altitudo. in ȩstimabile donũ
in comp̃hensibile mysteriũ: unde
aut rectiᷤ mentibus ꝓuenit salus.
aut ꝑuersis sensibus generat᷑ interitꝰ.
runt me Forma cruciᷤᷤ mira ꝓprie¬
tate depicta est: ut omne coepus in
ea sic dicatur extensum. qͣtenus
eius ossa humaniᷤ oculiᷤ numerabi¬
lia uiderent᷑. ut quod caro suꝑduc̃¬
ta celauerat. nimia tensione corporiᷤ
appareret. S uideamus utrum pena
dicenda sit an tribunal. dampna¬
tio an disceptatio: ubi quasi in re¬
gali solio constitittus. in crepantẽ
reliquit. reum ꝯfitentem reddidi
protinus absolutum: Quo facto:
ille humani generi s miserator exi¬
mius. quid scĩs suis prestaturus

Expanded text:
est Dei, sapientius est hominibus; et est Dei, sapientius est hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Quid enim tam stultum, tam infirmum videtur incredulis, quam cum audiunt Deum, Dei Filium crucifixum pariter et sepultum? Sed placuit Deo per stultitiam praedicationis rabilis altitudo, inaestimabile donum, incomprehensibile mysterium: unde aut rectis mentibus provenit salus, aut perversis sensibus generatur interitusrunt me. Forma crucis mira proprietate depicta est; ut omne corpus in ea sic dicatur extensum, quatenus ejus ossa humanis oculis numerabilia viderentur; ut quod caro superducta celaverat, nimia tensione corporis appareret. Sed videamus utrum poena dicenda sit, an tribunal; damnatio, an disceptatio: ubi quasi in regali solio constitutus, increpantem reliquit reum, confitentem reddidit protinus absolutum. Quo facto ille humani generis Miserator eximius, quid sanctis suis praestaturus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iana ingentibus ambulauit. la¬
cerandoᷤᷤ eẽ p̾utauerunt: Sic fitture
causȩ. in ista dñi crucifixione p̾dic̃¬
te sunt. Foderunt autem non tͣnsi¬
torie debemus accipere: quia terra
tunc uarioᷤ fȩtus germinat. qͣndo
hominum studio cognoscit᷑ ex atata
Quod contigit in corpore dñi sal¬
uatoris Illud enim clauiᷤ affixũ.
lancca ꝑforatum. fructum nobis
intulit sine fine mansurum. Qua¬
ꝓpter iam ñ ꝑtimescimus dicere
dm̃ carne passum: dm̃ mortuum
ꝓ salute cunctorum. Unde pater
augustinus. mirablit ⁊ solito mo¬
re. declarat dicens Res uetusta
erat ut homo moreretur: quod ne
semꝑ ualeret in homine. res noua
facta est ut deus moreret . sicut ⁊ a¬
postolus ait Nos autem p̾dicamuᷤ
xp̃m : ⁊ hunc crucifixum Et ne
filium uirginis. ut quidam dem̃¬
tium putant. alium fortasse senti¬
res: adiecit xp̃m utiq dei uirtutẽ.
⁊ dei sapientiam Quia qͦd stultũ

Expanded text:
Christiana in gentibus ambulavit, laChristiana in gentibus ambulavit, lacerandos esse putaverunt. Sic futurae causae in ista Domini crucifixione praedictae sunt. Foderunt autem, non transitorie debemus accipere, quia terra tunc varios fetus germinat, quando hominum studio cognoscitur exarata. Quod contigit in corpore Domini Salvatoris; illud enim clavis affixum, lancea perforatum, fructum nobis intulit sine fine mansurum. Quapropter jam non pertimescimus dicere Deum carne passum, Deum mortuum pro salute cunctorum. Unde Pater Augustinus mirabiliter et solito more declaravit, dicens : Res vetusta erat ut homo moreretur; quod ne semper valeret in homine, res nova facta est ut Deus moreretur; sicut et Apostolus ait: Nos autem praedicamus Christum, et hunc crucifixum . Et ne filium Virginis ut quidam dementium putant alium fortasse sentires, adjecit: Christum utique Dei virtutem, et Dei sapientiam: quia quod stultum
Abbreviated transcription (Latin):
retur a plurimis. Et ne dm̃ quis¬
piam dubitaret. in cuius passione
tot ⁊ tanta miracula ꝯuenissent: per
uniuersum mundum tenebre facͤ¬
tȩ sunt terra tremuit. petrȩ scisse
sunt: ut orbis passum euident̃ suũ
testaretur auctorem: Sic istam cru¬
cifixionem totum mirabile habere
decuit: quȩ templum pii redemp¬
toris excepit Qua ꝓpter merito a
xp̃o electa ẽ crux: in qua ⁊ singula¬
riter occumberet. ⁊ cõmuni sorte
inoreret᷑. Et qͣmuis passionis dñicȩ
ad litteram simplex hic uideat᷑ ẽẽ
narratio: tam̃ aliquid nobis ⁊ sp̾̃ita¬
liter sentiendum actus iste signifi¬
cat Manus xp̃i iudei uiolauer̃t:
qͣndo eiusmira culiᷤ nullatenꝰ eredẽ
maluerunt Manus enim signific̃at
operationes. quas in diu̾soeum lango¬
ribus medicus cȩlestiᷤᷤ exercuit: ut
eorum obstinata duricia. signorum
uirtutibꝰ molliret᷑. Pedes quoq fode¬
runt: dum eius apłos ꝑ quos fides

Expanded text:
retur a plurimis. Et ne Deum quisretur a plurimis. Et ne Deum quispiam dubitaret, in cujus passione tot et tanta miracula convenissent, Per universum mundum tenebrae factae sunt, terra tremuit, petrae scissae sunt ; ut orbis passum evidenter suum testaretur auctorem. Sic istam crucifixionem totum mirabile habere decuit, quae templum pii Redemptoris excepit. Quapropter merito a Christo electa est crux, in qua et singulariter occumberet, et communi sorte moreretur. Et quamvis passionis dominicae ad litteram simplex hic videatur esse narratio, tamen aliquid nobis et spiritualiter sentiendum actus iste significat. Manus Christi Judaei violaverunt, quando ejus miraculis nullatenus credere maluerunt. Manus enim significant operationes quas in diversorum languoribus medicus coelestis exercuit, ut eorum obstinata duritia signorum virtutibus molliretur. Pedes quoque foderunt, dum ejus apostolos, per quos fides
Abbreviated transcription (Latin):
dam brachiis extensi latitudo eius
totius partes appetat mundi: Iacenᷤ
uͦ. quatuor cardines orbi ᷤᷤ designat.
Sie in paruo posita: cuncta uidet᷑
ẽẽ complexa: De cruce dñi dico: quȩ
de penali malo peccatorum. facta est
beata redemptio: Postea tribuens
salutiᷤ bonum. quȩ pridem dabat
interitum: Batibulum salutare.
mors indicans uitã. humilitas diuinã
ꝓlamans summitatem: ut xp̃m ui
figuram cruciᷤ esse cognoscaᷤ Quod
si autem ferro trrincatus. aut ignibꝰ
fuisset absumptus. aut lapidibus op¬
pressus. aut fluctibus demersus. aut
alia qualibet morte p̾uentus. quo
signo rogo diabolus pelleret᷑. quo
uexillo frons xp̃ianorum tuta man-¬
sisset. qua figura corporis ⁊ animȩ
firmaret᷑ infirmitas: Nulla mors.¬
nulla tantȩ maiestati melius ꝯueni¬
re potuit: nisi quȩ nobis ꝑfecte salu-¬
tis inditia dereliquit Prouisum ẽ
etiam ad credulitatem nr̃am ut altiꝰ
configeret᷑: uideret᷑ a multis. crede¬

Expanded text:
dam brachiis extensis, latitudo ejus dam brachiis extensis, latitudo ejus totius partes appetat mundi, jacens vero quatuor cardines orbis designat. Sic in parvo posita, cuncta videtur esse complexa. De cruce Domini dico, quae de poenali malo peccatorum, facta est beata redemptio: postea tribuens salutis bonum, quae pridem dabat interitum: patibulum salutare, mors indicans vitam, humilitas divinam proclamans summitatem; ut Christumfiguram crucis esse cognoscas. Quod si aut ferro truncatus, aut ignibus fuisset absumptus, aut lapidibus oppressus, aut fluctibus demersus, aut alia qualibet morte praeventus, quo signo, rogo, diabolus pelleretur? Quo vexillo frons Christianorum tuta mansisset? Qua figura corporis et animae firmaretur infirmitas? Nulla mors tantae majestati melius convenire potuit, nisi quae nobis perfectae salutis indicia dereliquit. Provisum est etiam ad credulitatem nostram, ut altius configeretur, videretur a multis, crede
Abbreviated transcription (Latin):
mintme recipientes. contͣ eum fero¬
cissimiᷤ uocibus oblatrabant: Doc¬
trina uͦ noua ẽ: sicut ęuangelista
dicit. mandatũ nouum do uobis.
ut uo inuicem diligatis: a etiã
ysayas ꝓpheta testatur: Uetera tͣnsie¬
runt: ecce facta sunt noua omnia:
Potenter autem. describit᷑ actus ille
udaicus Fuit enim ꝯcilium malig¬
nantium: qͣndo cogitabant ih̃m do-
minum dolo tenere. mortiq trade¬
re Malignantium quippe dicit: ma¬
ligna cogitantium. Et merito se fate¬
tur obsessum: quia in ipso erat cuu¬
tas ierłm. qͣm hostes fidci xp̃ianȩ in
codem obsidere uidebant᷑. Toder̃t
exordium: ꝑscrutandum ẽ cur ta¬
lem sibi elegerit mort̾e qui dixit. po¬
testatem habeo ponendi animã mẽa:
⁊ potestatem habeo it̾m sumendi tã
Primum. quod crucis ipsa positio ta¬
lis est: ut pars eius suꝑior cȩlos petat
inferior terraᷤ non deserat. fixa infer¬
norum ima contingat. ⁊uelut qͥbus¬

Expanded text:
minime recipientes, contra eum ferominime recipientes, contra eum ferocissimis vocibus oblatrabant. Doctrina vero nova est, sicut Evangelista dicit: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis ; quod etiam Isaias propheta testatur dicens: Vetera transierunt, ecce nova facta sunt omnia . Patenter autem describitur actus ille Judaicus; fuit enim consilium malignantium, quando cogitabant Dominum Jesum dolo tenere, mortique tradere. 75 Malignantium quippe dicit, maligna cogitantium. Et merito se fatetur obsessum, quia in ipso erat civitas Jerusalem, quam hostes fidei Christianae in eodem obsidere videbantur. Vers. 1exordium, perscrutandum est cur talem sibi elegerit mortem qui dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam ? Primum, quod crucis ipsa positio talis est, ut pars ejus superior coelos petat, inferior terras non deserat, fixa infernorum ima contingat, et velut quibus
Abbreviated transcription (Latin):
lutea udebat᷑ ineredulis: Lingua
uͦ suam significat p̃dicatores apłos.
quia adheserunt faucibus xp̃i. dũ
cius mandata custodiunt. Ilȩ eñi
in faucibus dominicis manet. qͥ se di¬
uino adiutorio in ipsius p̃dicatione
custodit. S quomͦ sedicit in pulue¬
rem deductum: curus caro non ꝑtu¬
lit corruptionem: Sed hoe ad uotũ
intelligendum ẽ inmanium uideoꝵ:
qui se putabant xp̃o mortem dedis¬
se cõmunem. in qua crederet᷑ usꝙ
in puluerem fuisse ꝑductus: Siue
magis a membri ᷤᷤ suiᷤ. id ÷ ab ȩcclesia
dicat se usq ad puluerem fuisse ꝑ¬
ductum Sors ista humanȩ ꝯditio
mirabili ꝓprietate. passioĩs suȩ satͤ¬
menta describit Canum gͥ natura
talis est. ut nouiᷤ nominibus nul¬
latenus adquiescat: s importuni
atq assidui ᷤ latratibus arceat. qͦs
notitia domesticȩ conu̾sationiᷤ ig¬
norat. His gͦ uidȩi uistissime compa¬
rantur: qui nouam doctrinã dñ

Expanded text:
lutea videbatur incredulis. Lingua lutea videbatur incredulis. Lingua vero sua significat praedicatores apostolos, qui adhaeserunt faucibus Christi, dum ejus mandata custodierunt. Ille enim in faucibus Dominicis manet, qui divino adjutorio ipsius praedicationem custodit. Sed quomodo se dicit in pulverem deductum, cujus caro non pertulit corruptionem? Sed hoc ad votum intelligendum est immanium Judaeorum, qui se putabant Christo mortem dedisse communem, in qua crederetur usque in pulverem fuisse perductus: sive magis a membris suis, id est ab Ecclesia dicat se usque ad pulverem fuisse perductum; dum sors ista humanae conditimirabili proprietate passionis suae sacramenta describit. Canum igitur natura talis est, ut ignotis hominibus nullatenus acquiescant, sed importunis atque assiduis latratibus arceant, quos notitia domesticae conversationis ignorat. His ergo Judaei justissime comparantur, qui novam doctrinam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
enim qͣndo tunditur. ⁊ rigat ⁊ ablu¬
it: Sic illi orbem terrarum diuino
ymbre satiantes. peccatoꝵ sordibus
uentris mei Cor suum. uoluntatem
suam dicit: quȩ inscripturiᷤᷤ diuiniᷤ
clausa tegebat᷑. S impleta passiõe
omĩs ueritaᷤᷤ de aduentu eius ꝓ mis¬
sa reuelata est: Bene autẽ legis my¬
steria comparata funt cere : quȩ
tunc splendorem reddit. qͣndo in usũ
luminiᷤ calore lique facta dissoluit᷑.
Uentrem uͦ suum. dicit ȩccłiam ca¬
tholicam: ubi tecta u̾ba predicanti¬
um ueniente tempris plenitudine
patuerunt. Inde ẽ ⁊ illud. quod ue¬
lum templi in passione dñi constat
scissum Reuelata sunt enim tali
facto illa quȩ tegebant᷑ occulta:
⁊ inpuluerem mortis deduxerunt
me. Uirtutem xp̃i testȩ non putemꝰ
incongrue comparatã. quia sicut
illa for nace durescit. ⁊ fortior reddi¬
tur igne decocta: sie passione dñi
uirtus eus solidata ẽ. quȩ prius quasi

Expanded text:
enim quando funditur, et rigat et abluenim quando funditur, et rigat et abluit: sic illi orbem terrarum divino imbre satiantes, peccatorum sordibu in medio ventris mei. Cor suum, voluntatem suam dicit, quae in Scripturis divinis clausa tegebatur; sed impleta passione, omnis veritas de adventu ejus promissa revelata est. Bene autem legis mysteria comparata sunt cerae, quae tunc splendorem reddit, quando in usum luminis calore liquefacta dissolvitur. Ventrem vero suum dicit Ecclesiam catholicam: ubi tecta verba praedicantium, venientu temporis plenitudine, patuerunt. Inde est et illud, quod velum templi in passione Domini constat scissum; revelata sunt enim tali facto illa quae tegebantur occulta.  in pulverem mortis deduxerunt me. Virtutem Christi testae non putemus incongrue comparatam, quia sicut illa fornace durescit, et fortior redditur igne decocta, sic passione Domini virtus ejus solidata est, quae prius quasi
Abbreviated transcription (Latin):
deglutire contendunt: In me aut̃e
dixit. contͣ me: cum detestabili adu¬
natione dicebant. crucisige crucifi¬
ge. Ossitum. reuera suum: quod ñ
illis sapientia aꝑuit. s cogitatio sce¬
lerata reserauit: Audiant utrumq
pelagiani: quando iudȩi nequitiã
locuti sunt ip̃si ossuũ aperuerunt.
In bono aut̃e legit᷑ D ñe labia mea
apcries: ios meum annuntiabit lau¬
dem tuã. Quod autem dixit. sic̃
leo rapiens ⁊ rugiens: rapiens ꝑtin et
ad insanissimã seditionẽ. quando
eum raptum traxerunt ad tribuna¬
lia presidiᷤᷤ audiendum: Rugiens
ad blasphemaᷤᷤ uoces. quibꝰ clamaue¬
runt crucifige: crucifige Quod
utrunq feris merito comparatũ
ẽ: qͣndo insani ppłi consilium rati
mum continet sacramentum. Disper¬
sa sunt ossa eius id ÷ firmi ac fideleᷤᷤ
apostoli: qͣndo dixit eiᷤ. Ecce ego mit¬
to uoᷤᷤ uelut agno ᷤᷤ in medio luporũ:
Tunc illi sicut aqua effusi sunt. aqͣ

Expanded text:
deglutire contendunt. In me autem deglutire contendunt. In me autem dixit contra me, cum detestabili adunatione dicebant: Crucifige, crucifige . Os suum, revera suum, quod non illis sapientia aperuit, sed cogitatio scelerata reseravit. Audiant utrumque Pelagiani, quando Judaei nequitiam locuti sunt, ipsi os suum aperuerunt. In bono autem legitur: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Quod autem dixit, sicut leo rapiens et rugiens: rapiens pertinet ad insanissimam seditionem, quando eum raptum traxerunt ad tribunal praesidis audiendum; rugiens ad blasphemas voces, quibus clamaverunt: Crucifige, crucifige. Quod utrumque feris merito comparatum est, quando insani populi consilium ratiomum continet sacramentum. Dispersa sunt omnia ossa ejus, id est firmi ac fideles apostoli, quando dixit eis: Ecce ego mitto vos velut agnos in medio luporum : tunc illi sicut aqua effusi sunt. Aqua
Abbreviated transcription (Latin):
tulantes ⁊ fatui. qui gressus suos
nulla moderatione distingunt: s
uagi ac pennul ad iniqua ꝯsilia
quibusdam saltibus efferunt᷑. Tau¬
ros pingues. principes iudeorum de¬
signat: qui inuicem tauri maliciã
suꝑbiamq suam erectiᷤ ceruicibus
inflauerunt. ⁊ innocentis sangui¬
nem truculentis cornibus effude¬
runt. Apte uͦ addidit pingues.
Tunc enim ipsum antmal nimis
reddit᷑ in quietum: quando ꝑingue¬
dine multa refertum est: ⁊ de man¬
sueto ferox efficitur: cum p̃sump¬
tone iuxuriantiᷤ corpori animat᷑
Quoa si achuc altius auctoritatiᷤ
u̾ba pensemus: circundederunt
Potest trahi ad eos qui illum cũ
gladiis ⁊ fustibus ambierunt Ob¬
sederunt autem: ad illo ᷤ qui sepul¬
chrum eius custodierunt. ne a disci-¬
pulis occultȩ raperetur: O bsidio
enim dicta ẽ. quasi hostium inises
rapiens ⁊ rugiens Metaphora in¬
troducta est a consuetudine ferarũ:
quȩ auide os aꝑiunt. qͣndo aliquid

Expanded text:
tulantes et fatui, qui gressus suos tulantes et fatui, qui gressus suos nulla moderatione distinguunt, sed vagi ac penduli ad iniqua consilia quibusdam saltibus efferuntur. Tauros pingues, principes Judaeorum designat, qui in vicem tauri malitiam superbiamque suam erectis cervicibus inflaverunt, et innocentis sanguinem truculentis cornibus effuderunt. Apte vero addidit pingues. Tunc enim ipsum animal nimis redditur inquietum, quando pinguedine multa refertum est; et de mansueto ferox efficitur, cum praesumptione luxuriantis corporis animatur. Quod si adhuc altius auctoritatis verba pensemus, circumdederunt, potest trahi ad eos qui illum cum gladiis et fustibus ambierunt: obsederunt autem, ad illos qui sepulcrum ejus custodierunt, ne a discipulis occulte raperetur. Obsidio enim dicta est, quasi hostium insessirapiens et rugiens. Metaphora introducta est a consuetudine ferarum, quae avide os aperiunt quando aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Quia si as ñ aduruet: nullus ẽ qͥ
eripiat ꝑiclitantem: Consi deremis
gͦ si debemus aliqͣndo ab ipso diui¬
di: qui nullius nisi ipsius tantum
one decursa quam in passionibus
suis semꝑ premittit. sicut eum fecis¬
se tempore traditionis ȩuangelista¬
rum dicta testantur: Ne se fi celui
uota precipitare forsitan inconsulte
p̃sumerent. uenit ad secuudam par¬
tem. ubi ꝑ allegoricas comparationes
crucisixionis suę reuelat archanũ.
Et nota. quia futura pro preterttiᷤ
ponit: ut durissima corda uidȩoꝵ
quasi ꝑacta ueritate conuinceret.
quȩ figura diett᷑ prolemsiᷤ. latine
preoceupatio. Quando refertur
aliquid ꝑ tempus preteritum. quod
adhuc creditur ẽẽ uenturum. Totũ
factum ẽ. ne periret incredulus: sed
ipse sibi extitit reus: qui seqͥ totiens
contempsit a omonitus: Uituli mil¬
ti. populi funt uidelicet iudeorum:
qui ignorato dei uigo. in consid era¬
ta ꝓcacitate lasciuiunt. Simul pe¬

Expanded text:
quia si Deus non adjuvet, nullus est qui quia si Deus non adjuvet, nullus est qui eripiat periclitantem. Consideremus ergo si debemus aliquando ab ipso dividi, qui nullius, nisi ipsius tantum ione decursa, quam in passionibus suis semper praemittit, sicut eum fecisse tempore traditionis, Evangelistarum dicta testantur, ne se fidelium vota praecipitare forsitan inconsulte praesumerent, venit ad secundam partem, ubi per allegoricas comparationes crucifixionis suae revelat arcanum. Et nota quia futura pro praeteritis ponit, ut durissima corda Judaeorum, quasi peracta veritate convinceret. Quae figura dicitur prolepsis, Latine praeoccupatio, quando refertur aliquid per tempus praeteritum, quod adhuc creditur esse venturum. Totum factum est, ne periret incredulus; sed ipse sibi exstitit reus, qui sequi toties contempsit admonitus. Vituli multi, populi sunt videlicet Judaeorum, qui ignorato Dei jugo, inconsiderata procacitate lasciviunt, simul pe
Abbreviated transcription (Latin):
uocabit᷑ filius dei Ne discesseriˢ
a me: qm̃ tribulatio ꝓxima ẽ. et
non ẽ. qui adiuuet O ȩtu mortis ⁊ ista
plata sunt: quia dicturus erat. Pater
si fieri potest tͣnseat a me calix iste.
Tribulationem uͦ dicit. mortis cogi¬
tationem: quȩ longe post seculiᷤᷤ immi¬
nebat Quam ideo denuntiat ꝓximã:
ut assumptio uerȩ carniᷤ tristiciam
ostenderet passioni. suie quia illi
uicinum est omne qđ uenturũ est:
sicut ꝓpheta dicit Qm̃ in ille anni
ante oculos tuo ᷤᷤ: sicut dies hesterna
quȩ preteriuit: Siue tribulationem
ꝓximam dicit: qua erat in sua carne
passurus Nam qui cumq damp¬
na facultatum. orbitates filiorum.
ammissiones nonoꝵ. uel alia huus¬
cemodi sustinet: longinqͣ sibi ma¬
la cognoscit᷑ sustinere: Cum uͦ in car¬
ne sua qui  patitur: tunc illi ꝓxima
tribulatio copulat᷑ Q uod aitẽ dicit
⁊ non ẽ qui aduiuet. puritaᷤᷤpeten¬
tis ⁊ uirtus diuinitatiᷤ ostenditur.

Expanded text:
Ne discesseris a me: quoniam tribulatio proxima est, et non est qui adjuvet. Metu mortis 74 et ista prolata sunt: quia dicturus erat: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Tribulationem vero dicit mortis cogitationem, quae longe post saeculis imminebat. Quam ideo denuntiat proximam, ut assumptio verae carnis tristitiam ostenderet passionis: sive quia illi vicinum est omne quod venturum est, sicut propheta dicit: Quoniam mille anni ante oculos tuos, sicut dies hesternus qui praeterivit . Sive tribulationem dicit proximam, quia erat in sua carne passurus. Nam quicunque damna facultatum, orbitates filiorum, amissiones bonorum, vel alia hujuscemodi sustinet, longinqua sibi mala cognoscitur sustinere: cum vero in carne sua quis patitur, tunc illi proxima tribulatio copulatur. Quod autem dicit: Et non est qui adjuvet, puritas petentis, et virtus Divinitatis ostenditur:
Abbreviated transcription (Latin):
cipes conuenerunt inunum. adu̾¬
in uicesimo psalmo. D esiderium
animȩ eius tribuisti ei: ⁊ uolunta¬
te labiorum eius ñ fraudasti eũ.
Secundo. quod ȩqualis ⁊ coeternus
ostenditur patri: ut est illud eius¬
dem secundi psalmi Dñs dixit ad
me filius meus estu: ego hoctie ge¬
nui te: Et in centesimo nono: Tecũ
principium in die uirtutis tuȩ. in
splendoribus scõrum ex utero ante
luciferum genuite: Tercio a memi¬
bris eccłiȩ. cuius ipse dux ⁊ caput ẽ
xp̃c. ut est illud .xxi. psalii. Lon¬
ge a salute mea uerba delictorum
meorum Et in .Lxuui. Deus tu scis
insipientiam meam: ⁊ delicta mea
a te non sunt abscondita. Quod dic¬
tum. pro uno quoq fidelium debe
licta pbantur funditus aliena. E ñ.
tigonius inlibris regularum. latiꝰ
diligenter ꝙ disseruit: Hoc si aĩo
recondimus: nulla confusione tur¬
bamur. quia error maximus inde
nascitur: quando inconuenienter
redlitur alibi. quod dictum constat

Expanded text:
cipes convenerunt in cipes convenerunt in in vicesimo psalmo: Desiderium animae ejus tribuisti ei, ette labiorum ejus non fraudasti eum. Secundo per id quod aequalis et coaeternus ostenditur Patri, ut est illud ejusdem secundi psalmi: Dixit Dominus ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Et in centesimo nono: Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum: ex utero ante luciferum genui te. Tertio a membris Ecclesiae, cujus ipse dux et caput est Christus, ut est illud XXI Psalmi: Longe a salute mea verba delictorum meorum. Et in psalmo LXVIII: Deus, tu scis insipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita; quod dictum pro unoquoque fidelium debemristo probantur funditus aliena. Unde Tichonius, in libris Regularum, latius diligenterque disseruit. Hoc, si animo condimus, nulla confusione turbamur, quia error maximus inde nascitur, quando inconvenienter redditur alibi quod dictum constat
Abbreviated transcription (Latin):
potuisset absolui: Aptum nom̃ cer¬
ta ꝓmissio: ut ille miscđia uocaret᷑
qui ⁊ saluator uere dicit᷑. ⁊ redemptor:
In medio templi tui synagogã uolt̃
intelligi. ad quã uenerat uberandã:
S eo populo non credente. uocate
gentes. muiscdiȩ munera ꝑcepcrut:
In medio templi dic¬
tum ẽ. ut ñ credentiũ
improbitas grauius
arguat᷑. qui contempser̃t
seqͥ. quẽ in medio eorum constat esse
dei intoto orbe t̾rarum. sine dubio
credit᷑ adorandum: Possunt enim¬
aliqui nescire: quem ad modũ sit colendꝰ
Nullus tamen ẽ: qui isti nomin non se
putet ẽẽ subiectum: Hoc gͦ dicunt: sicut
in toto orbe terrarum reuerentia tui no¬
minis dilatatur: ita ⁊ in ȩccłia quȩ per
totum mundũ distendit᷑. deuotio tibi
laudiᷤ offert᷑. Sequit᷑. Iusticia plena ẽ.
dextera tua: Locum significat. ubi uisti
sunt collocandi. Ad dexteram quippe
ipsius ueniunt: quicumq ẽtna prȩ¬

Expanded text:
potuisset absolvi. Aptum nomen, cerpotuisset absolvi. Aptum nomen, certa promissio; ut ille misericordia vocaretur, qui et Salvator vere dicitur et Redemptor. In medio templi tui, synagogam volunt intelligi, ad quam venerat liberandam; sed, eo populo non credente, vocatae gentes misericordiae munera perceperunt. In medio templi dictum est, ut non credentium improbitas gravius arguatur, qui contempserunt sequi, quem in medio eorum constat esse Dei in toto orbe terrarum sine dubio creditur adorandum. Possunt enimaliqui nescire quemadmodum sit colendus, nullus tamen est qui isti nomini non se putet esse subjectum. Hoc ergo dicunt: Sicut in toto orbe terrarum reverentia tui nominis dilatatur: ita et in Ecclesia, quae per totum mundum distenditur, devotio tibi laudis offertur. Sequitur, justitia plena est dextera tua Locum significat ubi isti sunt collocandi; ad dexteram quippe ipsius veniunt, quicunque aeterna prae
Abbreviated transcription (Latin):
intelligeres: ne sibi hoc nomen ⁊ hereti
stam ciuitatem dei temporalem de-¬
buisses accipere. inȩt̃num ȩccłiam di¬
cit ẽẽ firmatam: quȩ sola ueraciter
ciuitas dñi nuncitpat᷑. Gaudeant xp̃i¬
ani ⁊ tota mentis exultatione lȩgent᷑.
qͣndo audiunt a dño ẽẽ fundatã: in
qua se firmĩt consistere posse ñ dubi¬
tant:. Nam lic& seculiistius procella
quatiantur: iure non mȩtuitur. qđ
tͣnsitorium comprobat᷑ sicut apostalꝰ
dicit: Non sunt condignȩ passiones
huius temporis: ad futuram gloriã
quȩ reuelabit᷑ in nobis. Suscepimꝰ¬
as̃ miscđiam tuã: in medio templi
tui Uenerunt pii sacerdotes ad secun¬
dam partem: ubi magna lȩticia cor¬
dis exultant: Suscepimus non debet
generalit accipi. quia ñ om̃s credide¬
runt: s ad catholicos tantum ꝑtinet.
qui eiuis precȩpta secuti sunt: M ise¬
ricordiam dicunt dñm xp̃m. qui
ex orbitanti mundo misertus ẽ:⁊ ad

Expanded text:
intelligeres, ne sibi hoc nomen et haeretintelligeres, ne sibi hoc nomen et haeretstam civitatem Dei temporalem debuisses accipere, in aeternum Ecclesiam dicit esse firmatam, quae sola veraciter civitas Domini nuncupatur. Gaudeant Christiani, et tota mentis exsultatione laetentur, quando audiunt a Domino esse fundatam, in qua se firmiter consistere posse non dubitant. Nam, licet saeculi istius procella quatiantur, jure non metuitur quod transitorium comprobatur, sicut Apostolus dicit: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae resericordiam tuam in medio templi tui. Venerunt pii sacerdotes ad secundam partem, ubi magna laetitia cordis exsultant. Suscepimus non debet generaliter accipi, quia non omnes crediderunt; sed ad catholicos 160 tantum pertinet, qui ejus praecepta secuti sunt. Misericordiam dicunt Dominum Christum, qui exorbitanti mundo misertus est; et
Abbreviated transcription (Latin):
dicere uoluerunt. sp̃c uehemens erat.
qͣndo herodes de suo regno sollicitus.
magos miserat ut regem natũ uiderẽt:
sibiq cognitum nuntiarent. S. uli
non adse redeuntibus. necesse habuit ue-¬
hementi sp̾u cõmouere ⁊ conterere naues
tharso ciliciȩ: quȩ p̃dictos magos occulte
insuam ꝓuntiam transposuisse crede¬
mantur Q uod fieri solet a regibus calum¬
pniantibus: ut quando sua desideria
implere nequeunt. ꝑ dampna humi¬
uum torm̃taq discurrant: Inspice qͣn-¬
tum crebuerit ista narratio: quo prin-¬
ta sunt innatiuitate domini saluato¬
ris: sequit᷑ digna ꝯclusio. ita fuisse uisũ¬
ierum. sicut fuerat ante ꝓphetatum: Ita
uͦ quod dictum ẽ rerum fidem diligen¬
ter expressit: quia totum sic constabat
factum. quemadmodum erat ⁊ pro¬
missum. Aaditum ẽ. inciuitate dñi
uirtutum: ubi ⁊ uerum audit᷑. et
ꝓmissum omne conspicit᷑. Repetitur
in ciuitate dei nr̃i. ut catholicam solã

Expanded text:
dicere voluerunt, spiritus vehemens erat, dicere voluerunt, spiritus vehemens erat, quando Herodes de suo regno sollicitus, magos miserat ut Regem natum viderent, sibique cognitum nuntiarent. Sed illis non ad se redeuntibus necesse habuit vehementi spiritu commoveri, et conterere naves Tharso Ciliciae, quae praedictos magos occulte in suam provinciam transposuisse credebantur. Quod fieri solet a regibus calumniantibus; ut quando sua desideria implere nequeunt, per damna humilium tormentaque discurrant. Inspice quantum creverit ista narratio, quo printa sunt in nativitate Domini Salvatoris, sequitur digna conclusio, ita fuisse visum sicut fuerat ante prophetatum. Ita vero quod dictum est, rerum fidem diligenter expressit; quia totum sic constabat factum, quemadmodum fuerat et promissum. Additum est, in civitate Domini virtutum, ubi et verum auditur, et promissum omne conspicitur. Repetitur in civitate Dei nostri, ut catholicam solam
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut ammiratio de tanta gloria na¬
sceretur. S ista ammiratio non leius.
non otiosa fuit: Conturbati sunt. quia
se nouerant peccatores: Cõmoti. quia
de tanta maiestate. cognoscere merue¬
runt: Illos enim cõmotos dicimus: quos
⁊ credidisse testamur. Iremor appre¬
hendet eos: ibi dolores sicut parturien¬
tis: Pulcherrime. consequens rerum or¬
do seruatus ẽ Primo eõ dicunt uidisse.
postea ammirato. deuide conturbatos:
ad postremũ tremorem concussos. Ipse
enim uehemens pauor ẽ. qui ꝑducit
homines ad tremorem: Quia necesse ẽ.
animum grauĩt fluctuare. euius corpꝰ
a tremore ꝯtigerit app̃hendi: Nec solum
istud intam magna causa sufficit: sed
statim secuta pęnitentia ẽ. ubi dolores
cruciant tanquã matres parturientes:
Grauis enim dolor ẽ: qui mulieribꝰ
ꝓpena peccati constat indictus:. S qͥa
parturientiᷤ audiuimus: fructum
inde putemus confessione humili na
natiuitati᷑ exponitur: nam ut qͥdam

Expanded text:
erat ut admiratio de tanta gloria naerat ut admiratio de tanta gloria nasceretur. Sed ista admiratio non levis, non otiosa fuit. Conturbati sunt, quia se noverant peccatores. Commoti, quia de tanta majestate cognoscere meruerunt. Illos enim commotos dicimus, quos et credidisse testamur. Vers. 6. Tremor apprehendit eos ibi: dolores sicut parturientis. Pulcherrime consequens rerum ordo servatus est. Primo eos dicunt vidisse, postea admiratos, deinde conturbatos, et ad postremum tremore concussos. Ipse enim vehemens pavor est, qui perducit homines ad tremorem; quia necesse est animum graviter fluctuare, cujus corpus a tremore contigerit apprehendi. Nec solum istud in tam magna causa suffecit; sed statim secuta poenitentia est, ubi dolores cruciant tanquam matres parturientes. Gravis enim dolor est, qui mulieribus pro poena peccati constat indictus. Sed quia parturientes audivimus, fructum inde putemus confessione humili nasnativitatis exponitur. Nam ut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
atur: quando illi ꝑpetua gaudia con¬
ceduntur: Ibi ds̃ dinosceͥtur. id est
potentia ipsius uirtusq declaratur:
cum ȩccliȩ suȩ talia p̾mia sub distinc¬
tionibus donat. quȩ num qͣm finien¬
da depereant. Hic enim creditur. qđ
ibi manifesta uisione p̃statur. Qm̃¬
ecce regestrȩ congregatisunt: ⁊ conue¬
nerunt inunum: Hȩc sunt latera a¬
quilonis quȩ suꝑius dixit: quia lic&
contra dm̃ conspirata mente uener̾it.
mutti cam̃ eoeum credidisse noscunt᷑.
Reges t̾rȩ noc loco significant᷑ principes
iudȩorum: quos herodes in unum cõ-¬
gregans. ab eis ꝑquisiuit. ubi xp̃c dñs
nasceret᷑ S illi ꝯuenient̃ ac consenti¬
enter dixerunt. secundum scripturaᷤ
sc̃as: in bethleem cum ẽẽ modis omnibꝰ
nasciturum: Congregati sunt gͦ: ut
dicerent. quid legerunt: Conuener̃t
in unum: quia om̃s unam ꝓtulere
sententiam: Ipsi uidentes tune am¬
mirati sunt: conturbati sunt. ⁊ comoti
sunt: Ipsi uidȩi scilicet qui herodi dixert

Expanded text:
 quando illi perpetua gaudia conceduntur. Ibi Deus dignoscitur, id est, potentia ipsius virtusque declaratur, cum Ecclesiae suae talia praemia sub distinctionibus donat, quae nunquam finienda depereant. Hic enim creditur, quod ibi manifesta visione praestatur. ecce reges terrae congregati sunt, et convenerunt in unum. Haec sunt latera aquilonis, quae superius dixit; quia licet contra Deum conspirata mente venerint, multi tamen eorum credidisse noscuntur. Reges terrae, hoc loco significantur principes Judaeorum, quos Herodes in unum congregans, ab eis perquisivit ubi Christus Dominus nasceretur. Sed illi convenienter ac consentienter dixerunt secundum Scripturas sanctas, in Bethleem eum esse modis omnibus nasciturum . Congregati sunt ergo, ut dicerent quid legerunt. Convenerunt in unum, quia omnes unam protulere sententiam. Vers. 5. Ipsi videntes tunc admirati sunt, conturbati sunt, et commoti sunt. Ipsi, Judaei scilicet qui Herodi dixerun
Abbreviated transcription (Latin):
in membris siuis sc̃issimis. atq probatissi-¬
mis ipse cognoscit. Tunc enim deus di-¬
noscetur. id ÷ potentia ipsius. uirtusq
declarabtt᷑. qͣndo ęccłia illi beatos uiroᷤ
offerre ipso largiente monstrabit᷑: dũ
secundũs gradus meritorum sc̃a plebs
ad dexteram collocat᷑. ficut dicit apłs:
Stella ab stella differt in claritate.
Sic erit ⁊ resurrectio mortuorum: Tẽ

Expanded text:
in membris suis sanctissimis atque probatissiin membris suis sanctissimis atque probatissimis ipse cognoscetur. Tunc enim Deus dignoscetur, id est, potentia ipsius virtusque declarabitur, quando Ecclesia illi beatos viros offerre, ipso largiente, monstrabitur: dum secundum gradus meritorum sancta plebs ad dexteram collocatur, sicut dicit Apostolus: Stella ab stella differt in claritate, sic erit et resurrectio mort
Abbreviated transcription (Latin):
aquilonis. significant populos infide¬
les: in quibus diaboli regnabat iniqui-¬
tas. Ipse enim dixit. Ponam sedem
meã ab aqͥlone: ⁊ ero similis altissimo:
S quia peccatores qui ã diabolo tene¬
baut᷑ obnoxii. deo miserante conu̾si
sunt. modo mons syon: ⁊latera aqͥlo¬
nis. id ÷ natio iudȩorum. ⁊ populi gen-¬
tium. facta ẽ ciuitas regis magni. hoc
ẽ. ȩccłia catholica. quã de uniuerso
mundo constat c̾ẽ collectam Ipsa est
secunda sabbati: quam titulus dixit:
Dictuit᷑ quidem ⁊ t̾rarum pͥncipes regi
magnũ aut̾ẽ rex ueracĩt dici ñ potest.
nͥ solus ds. Quod aut̃ẽ dixit. mons
syon. ⁊addidit latera aquilonis cuu¬
tas regis magni. figura ẽ exergasia: id
ẽ. quotiens aliquid breuĩt ꝓponitur.
⁊ subtilit ac latius explicatur. Deus
in gradibus euis dinoscet᷑: dũ suscipi&
eam Futurum tempꝰ magnȩ illius
uidicationis ostenditur: quando dñs
eccłiam suscipiens. ui grabibꝰ. id est

Expanded text:
aquilonis significant populos infideaquilonis significant populos infideles, in quibus diaboli regnabat iniquitas; ipse enim dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . Sed quia peccatores, qui a diabolo tenebantur obnoxii, Deo miserante, conversi sunt; modo mons Sion, et latera aquilonis, id est natio Judaeorum et populi gentium, facta est civitas Regis magni, hoc est Ecclesia catholica, quam de universo mundo constat esse collectam. Ipsa est secunda sabbati quam titulus dixit. Dicuntur quidem et terrarum principes, reges: Magnus autem Rex veraciter dici non potest, nisi solus Deus. Quod autem dixit, Mons Sion, et addidit, latera aquilonis civitas Regis magni, figura est exergasia: id est quoties aliquid breviter proponitur, et subtiliter ac latius explicatur. Vers. 3. Deus in gradibus ejus dignoscetur, dum suscipiet eam. Futurum tempus magnae illius judicationam suscipiens, in gradibus, id est
Abbreviated transcription (Latin):
fictus ẽ mons: ita ut impleret uniu̾s am
faciem t̾rę. Consideremus quod hic mag¬
num quidem dũm patrem dicat: sed
magnus quoq filius non tacetur. sicut
de tpso ad titum scribens dicit apostolꝰ.
Expectantes beatam spem: ⁊ aduentũ
gloriȩ magni dei. ⁊ saluatoris nr̃i iliu
neliam Ecce dñs transiet: ⁊ sp̃c magnꝰ
ifortis Erubescat arrianorum insana
ꝑsuasio qui est rogo minor. cum pat̃
tans exultationes uniu̾sȩ terrȩ: mons
syon. latera aquilonis ciuitas regis ma¬
gni. Ne p̃dictum mont̃e localem susciꝑe
debuisses: dicit eum omni trȩ gaudia
condonare. Quis est enim iste nisi dñs
ualuit ꝓfutura gaudia dilatare: Ter¬
ram nic inbono accipe: significat enĩ
iustos. qui copiosa ⁊ ȩterna prȩmia
consequunt᷑. Mons uͦ syon sicut sepe
dictum ẽ. designat ȩccłiam: quȩ inter¬
p̃tatione ipsius nominis sc̃e speculati¬
onis uirtute completa ẽ Latera autẽ

Expanded text:
factus est mons, ita ut impleret universam factus est mons, ita ut impleret universam faciem terrae . Consideremus quod hic magnum quidem Dominum Patrem dicat: sed magnus quoque Filius non tacetur; sicut de ipso ad Titum scribens dicit Apostolus: 159 Exspectantes beatam spem, et adventum gloriae magni Dei, et Salvatoris nostri Jesu Eliam: Ecce Dominus transiet, et spiritus magnus et fortis . Erubescat Arianorum insana persuasio. Quis est, rogo, minor, cum Pater, tans exsultationes universae terrae mons Sion, latera aquilonis civitas Regis magni. Ne praedictum montem localem suscipere debuisses, dicit eum omni terrae gaudia condonare. Quis est enim iste, nisi Domivaluit profutura gaudia dilatare? Terram hic in bono accipe; significat enim justos, qui copiosa et aeterna praemia consequuntur. Moiam, quae interpretatione ipsius nominis, sanctae speculationis virtute completa est. Latera autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur emfasis Primum enĩ posut
magnus dñs: additur. ẽ & laudabiliᷤ.
S ne hoc quoq putares mediocrit ẽẽ
faciendum: pontt᷑ nimis. quod non
habet t̾minum. neq finẽ. s assiduitate
sui semꝑ auget᷑. Magnus ergo. quia
potenter omnia fȩcit: Laudabilis: quia
plchre: ⁊ mire fȩcit: Nec tamen suffecit
ãm patrem nimis dixisse laudandum.
nͥ iubi p̃dicaretur edi cerent: scilicet in
ciuitate dĩ nr̃i. id̃÷ in eccłia catholica:
fstenim ⁊ cuttas non dei nri. ut babylo¬
nia illa diaboli: ubi ñ deus colitur. sed
magis exsecrabili dementia blasphemat᷑.
Quappter necessarie consecutum ẽ. ubi
añs laudaretur: ne eum int hereticas
suꝑstitiones. aut insynagoga ueteri pu¬
taret aliquis ẽe p̃dicandum: S ne uł
illud dubitares ubi ẽet predicta eccłia
constituta: intulit. in monte sc̃o euis: Mots
autem sc̃s. xp̃c est dominus: fundamen¬
tum.: ⁊ culmen ȩccłiȩ suȩ. Iste mons sc̃s ẽ:
de quo daniel ꝓpħa dicit: Creuit lapis et

Expanded text:
suit, Magnus Dominus; additum est, laudabilis. Sed ne hoc quoque putares mediocriter esse faciendum, ponitur, nimis; quod non habet terminum neque finem, sed assiduitate sui semper augetur. Magnus ergo, quia potenter omnia fecit. Laudabilis, quia pulchra et mira fecit. Nec tamen sufficit Dominum Patrem nimis dixisse laudandum, nisi et ubi praedicaretur edicerent; scilicet in civitate Dei nostri, id est in Ecclesia catholica. Est enim et civitas non Dei nostri, ut Babylonia illa diaboli, ubi non Deus colitur, sed magis exsecrabili dementia blasphematur. Quapropter necessarie consecutum est ubi Dominus laudaretur; ne eum inter haereticas superstitiones, aut in synagoga veteri putaret aliquis esse praedicandum. Sed ne vel illud dubitares, ubi esset praedicta Ecclesia constituta, intulit, in monte sancto ejus. Mons autem sanctus Christus est Dominus, fundamentum et culmen Ecclesiae suae. Iste mons sanctus est, de quo Daniel propheta dicit: Crevit lapis et
Abbreviated transcription (Latin):
ca significat᷑: quȩ interp̃tatione ipsiꝰ
nomini. inspeculatione ppłi noscitur
ꝯstituta Hȩc optat᷑ lȩtari: quia ex mu¬
nere ipsius. ȩterna gaudia pofsidebit.
Filias uidȩ. omnes sc̃as feminas decla-¬
rat: Per uidam enim. uistarum femi-¬
carnis ꝓpagatione de¬
scendit. Et has pętuis
exultare. ut in utroq sexu. ȩccłiam
dñi gauisuram ẽẽ monstrarent: Aa-¬
dunt. ꝓpter udicia tua dñe ipsa ẽ

Expanded text:
significatur, quae interpretatione ipsius nominis in speculatione populi noscitur constituta. Haec optatur laetari, quia ex munere ipsius aeterna gaudia possidebit. Filiae Judae, omnes sanctas feminas declarat. Per Judam enim justarum femicarnis propagatione descendit. Et has petunt exsultare; ut in utroque sexu Ecclesiam ini gavisuram esse monstrarent. Addunt, propter judicia tua, Domine; ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tem non pateris ignorare. Undiq am¬
mones. undiq doces. ⁊ fidem nr̃am
introductas ꝑsonas clamare facis: ut
locus ignorantiȩ funditꝰ uideatur
abscidi: Mertto. sc̃s tuus iob dicit:
Quid faciam tͥ o custos hominum:
Tu ammones quod quȩrere debeamꝰ:
tu p̃stas quodnos mereri posse nescimꝰ.
mus xluiii. infinem filiis chore. psalmꝰ.
ituli hutus u̾ba sicut sepe dictum
est. cuncta trahunt ad dñm salua¬
torem Ipse enim ⁊ infinem significat᷑.
⁊ ꝑfilios erucis intelligit᷑: i ꝑ psalmum
sine dubio denuntiat᷑: ut merito ipsiꝰ

Expanded text:
tem non pateris ignorare. Undique adtem non pateris ignorare. Undique admones, undique doces, et fidem nostram per introductas personas clamare facis, ut locus ignorantiae funditus videatur abscidi. Merito sanctus tuus Job dicit: Quid faciam tibi, o custos hominum ? Tu admones quod quaerere debeamus; tu praestas quod nos mereri posse nescimus. MUM XLVIII. In finem filiis Core psalmus. Tituli hujus verba sicut saepe dictum est cuncta trahunt ad Dominum Salvatorem. Ipse enim et per finem significatur, et per filios crucis intelligitur, et per psalmum sine d
Abbreviated transcription (Latin):
motũ animi concitamus Hic enim.
ꝓnomen articulare ẽ: quod tunc ponit᷑.
qͣndo tensa manu aliquis indicat᷑. Ipse
enim hic monstratus ẽ. qui ⁊ carnalibꝰ
oculi uoluit apparcre: de qͦsimilit̾ ihe¬
remias ꝓpheta dicit Hic ẽ deus ñr: ⁊ ñ
estimabit᷑ alius absq illo: Sequit᷑ iet̃¬
tum ẽ. qui sibi temporales homines
deos ẽẽ inantter somniabant: martem.
merturiũ. satͣnum. cęt̾aq portenta po¬
tius dicenda. quã numina: Ergo dm̃
immortalem sempit̾num sine fine poten
fendit. Infertur. Et ipse reget nos in se¬
cula Reget utiq nos: quia ipse rex ñr
apriȩ ac ueraciter dicit᷑ xp̃c. In secula.
significat sine fine: qm̃ ille quos regen¬
dos susceꝑit: si tam̃ ab ipso ñ deuent.
sub gloriosa ꝑpętuitate eustodit: Conclus¬
nuerunt: ut ab omni parte pul
num. quibus tam multiplicem medi¬
cinam dignaris ingerere iussionum:
Honuis semel dicere: quod humanita¬

Expanded text:
motum animi concitamus. Hic enim, motum animi concitamus. Hic enim, pronomen articulare est, quod tunc ponitur, quando tensa manu aliquis indicatur. Ipse enim hic monstratus est, qui et carnalibus oculis voluit apparere: de quo similiter Baruch propheta dicit; Hic est Deus noster, et non aestimabitur alius absque illo . Sequitur, indum est qui sibi temporales homines deos esse inaniter somniabant, Martem, Mercurium, Saturnum, caeteraque portenta potius dicenda quam numina. Ergo Deum immortalem, sempiternum, sine fine potentfendit. Infertur, et ipse reget nos in saecula. Reget utique nos, quia ipse Rex noster proprie ac veraciter dicitur Christus. In saecula, significat sine fine, quoniam quos ille regendos susceperit si tamen ab ipso non devient sub gloriosa perpetuitate custodit. Conclusnuerunt, ut ab omni parte pulsnum, quibus tam multiplicem medicinam dignaris ingerere jussionum? Non vis semel dicere, quod humanita
Abbreviated transcription (Latin):
da dicunt ẽe reponenda. id ÷ in carita¬
te. qua uirtute nichil potest ẽe p̾stan¬
tius. sicut apostolus docet Manent aũ
fides. spes. caritas. tria hȩc: Maioe autẽ
horum caritas Distribuit autem gradͦ
eccłiȩ: qui officia eius distincta ordina¬
tione disponit. Sunt enim in illa lec¬
torest̃ subdiaconi: Sunt diaconi. suñ
p̃soiteri. sunt episcopi Et qͣmuis una
sit ȩccłia: officia tam̃ contin&. honorĩ
uarietate distincta: Hȩc gͦ pii sacerdotes com¬
monent debere distribui: ut ꝑ eos in gene-¬
ratione altera. magnalia domini debeãt
p̃dicari. Aiterami eium ꝓgeniem signifi-¬
cat populum xp̃ianum: qui ab hebrȩo
quem primũ dñs elegit. secundus ẽe dano
in seculum scłi: ipse reget nos insccula:
hoc est. quod ꝑ ordines ȩccłiasticos sicut
nodie fit. narrari uoluerunt ppło fideli:
quȩ figura dicit᷑ idea. latine species: qͣn
aliquid fut᷑um uelut ociilis offerentes.

Expanded text:
da, dicunt esse reponenda; id est in charitada, dicunt esse reponenda; id est in charitate, qua virtute nihil potest esse praestantius; sicut Apostolus docet: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec; major autem horum charitas Distribuit autem gradus Ecclesiae, qui officia ejus distincta ordinatione disponit. Sunt enim in illa lectores, sunt subdiaconi, sunt diaconi, sunt presbyteri, sunt episcopi; et quamvis una sit Ecclesia, officia tamen continet honorum varietate distincta. Haec ergo pii sacerdotes commonent debere distribui, ut per eos in generatione altera magnalia Domini debeant praedicari. Alteram enim progeniem significat populum Christianum, qui ab Hebraeo, quem primum Dominus elegit, secundus esse dignoin saeculum saeculi: ipse reget nos in saecula. Hoc est quod per ordines ecclesiasticos, sicut hodie fit, narrare voluerunt populo fideli. Quae figura dicitur idea, Latine species: quando aliquid futurum velut oculis offerentes,