comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad cuꝰ tracta¬
tionẽ liber primꝰ
t̃minũ accepit.
sequit᷑ cordis mun¬
datio. unde sumit¬
iste exordiũ. Cor¬
dis autẽ mundati¬
o ẽ. tamquã occuli quouidetur ds̃. Cuiꝰ sim¬
plicis habendi tanꝙ curĩ esse oporta. q̃ntũ
eiꝰ rei dignitas flagitat. quę tali oculo cons¬
pici potest. Huic autẽ oculo magna expar¬
te mundato. difficile ẽ. ñ subriꝑe sordes sor¬
des aliquas. de his reb quȩ ipsas bonas nr̃as
actiones comitari solent ueluti c̃ laus huma
na. Si quidẽ ñ recte uiuere. ꝑ nitiosũ ẽ. Rec¬
te autt̃ iuuere.⁊ nolle laudari. qͥd ẽ aliud ꝗͣ
inunicũ ẽẽ reb humanis: Quę utiq tanto
sunt miseriores. quanto minus placet rec¬
ta uita hominũ. Sigͦ int̾ quos uiuis. te rec¬
te uiuentẽ ñ laudauerint. illi inerrore sutd.
Si autẽ laudauerint. tu inꝑiculo. nͥ tã sim¬
plexcor habueris. & mundatũ. ut ea qͦ rec te
facis. ñ ꝓpter laudes hominũ facias. magis¬

Expanded text:
usque ad cujus tractationem liber primus terminum accepit, sequitur cordis mundatio, unde iste sumit exordium. Cordis autem mundatio est, tanquam oculi quo videtur Deus; cujus simplicis habendi tantam curam esse oportet, quantam ejus rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest. Huic autem oculo magna ex parte mundato difficile est non subrepere sordes aliquas de his rebus quae ipsas bonas nostras actiones comitarna, si quidem non recte uiuere perniciosum est. recte autem uiuere et nolle laudari quid est aliud quam inimicum esse rebus humanis, quae utique tanto sunt miseriores, quanto minus placeret recta uita hominum? si ergo inter quos uiuis te recte uiuentem non laudauerint, illi in errore sunt; si autem laudauerint, tu in periculo, nisi tam simplex cor habueris et mundum, ut ea quae recte facis non propter laudes hominum facias magis
Abbreviated transcription (Latin):
agã ineo. eloquia dñi eloquia casta. argentũ
igne examinatũ. ꝓbatũ terrȩ. purgatum sep¬
tuplum. P ropter quẽ numerũ ad monitꝰ sũ
etiã p̾cepta ista ad septẽ illa referre sententi¬
as. quas inprincipio sermonis huiꝰ posuit de
beatis cũ diceret. ⁊ ad illas septẽ oꝑitiones
iste ordo inrhis considandus sit siue aliquis
alius. facienda sunt quȩ auduuinus ad nõ.
siuolumus edificare suꝑ petram

Expanded text:
agam in eo: eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Propter quem numerum admonitus sum etiam praecepta ista ad septem illas referre sententias, quas in principio sermonis hujus posuit, de beatis cum diceret; et ad illas septem operationeiste ordo in his considerandus sit, sive aliquis alius, facienda sunt quae audivimus a Domino, si volumus aedificare super petram
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat fornax. ⁊ homunes iustos tẽptatio tri¬
bulationis. loseph gͦ temptatꝰ ẽ ullecebris
stupri. s ñẽ inlatus intemptationẽ. Susan¬
na temptata. nec ipsa inducta uel inlata
intemptationẽ ẽ. odultiq alii utruisq sexus.
s iob maxime cuiꝰ admirabilẽ stabilitatẽ in
dño deo suo. cum illi heretici hostes ueteris
testamenti. ore sacrilego irridere uoluerint.
illud p̃ceteris uentilant. qͦd sathanas petiue¬
rit eum temptandũ. Iuerunt enĩ ab imperi¬
tis homirub talia intelligere nequaꝗ ualen¬
tib qͦ modo sathanas cũ deo loqui potuerit
ñ intuentes nec enĩ possunt cũ suꝑstitione
⁊ contentione cecati sunt. ñ dm̃ loci spatiũ
mole corꝑis occupare. & sic alibi ẽẽ alibi ñẽẽ.
aut certẽ hic habere aliam partẽ. ⁊ alibi aliã.
qͦd dictum ẽ celum mͥ thronus ẽ terra aut̃
scabellũ pedum meoꝵ. cui loco ⁊ dñs attes

Expanded text:
probat fornax, homines uero iustos temtatio triprobat fornax, homines uero iustos temtatio tribulationis. Ioseph uero temtatus est inlecebstupri, sed non est illatus in tentationem : Susanna tentata est, nec ipsa inducta vel illata in tentationem ; multique alii utriusque sexus: sed Job maxime, cujus admirabilem stabilitatem in Deo Domino suo, cum illi haeretici hostes Veteris Testamenti ore sacrilego irridere voluerint, illud prae caeteris ventilant, quod satanas petierit eum tentandum . Quaerunt enim ab imperitis hominibus talia intelligere nequaquam valentibus, quomodo satanas cum Deo loqui potuerit: non intuentes non enim possunt, cum superstitione et contentione caecati sint Deum non loci spatium mole corporis occupare; et sic alibi esse, alibi non esse, vel certe hic habere partem aliam, et alibi aliam: quod dictum est, Coelum mihi thronus est, et terra scabellum pedum meorum ; cui loco et Dominus at
Abbreviated transcription (Latin):
faciat. ⁊ frigus pigrum. qͦd pigros facit ⁊ innu¬
merabilia huiꝰ modi. que siue inconsuetu¬
dine loquendi. siue insermone doctoꝵ. siue
inscripturis scĩs repperiuntur. Qͦa ñ intelli¬
gentes heretici. qͥueteri testamento aduersan¬
tur. uelud ignorantię uitio notandũ putan
cum. deqͦ dictum ẽ. temptat uos dñs ds̃ ur̾.
quasi in euuangłio de domino scriptum᷑ sit.
Hoc autẽ dicebat temptans eum. nã ipse sci¬
ebat quid ẽẽt facturꝰ. Si enĩ nouerit coreiꝰ
quẽ temptabat. qͥd ẽ qđ uoluit uidere tẽp¬
tando: Sed ꝓfecto illud factum ẽ. ut ipse
onẽ condẽpnaret. faturttatis turbis de pane
diũ. qͥ eas ñ habere qͦd ederent existunauerat.
Non gͦ hic oratur ut ñ temptemur. s ut ñ
inferamur intemptationẽ. Lamꝗͣ si quispiã
cui necesse ẽ igne examinari. n̾orat ut igne
n̾c̃tingatur. s ut n̾exuratur. Uas erũ figuli

Expanded text:
faciat: frigus pigrum, quod pigros facit; et innufaciat: frigus pigrum, quod pigros facit; et innumerabilia hujusmodi, quae sive in consuetudine loquendi, sive in sermone doctorum, sive in scripturis sanctis reperiuntur. quod non intellegentes haeretici, qui ueteri testamento aduersantur, uelut ignorantiae uitio notandum putant eum de quo dictum est: temtat uos dominus deus uester, quasi in euangelio de domino scriptum non sit: hoc autem dicebat temtans eum; nam ipse sciebat, quid esset facturus. si enim nouerat cor eius quem temtabat, quid est quod uoluit uidere temtando? sed profecto illud factum est, ut ipse onem condemnaret saturatis turbis de pane domini, qui eas non habere quod ederent existimauerat. Non ergo hic oratur, ut non temtetur, sed ut non inferamur in temtationem, tamquam si quispiam, cui necesse est igne examinari, non oret, ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. uasa enim figuli
Abbreviated transcription (Latin):
delicet quomꝰ dictum sit. inducas. Nerũ ꝑ
se ipsum inducit ds. sed induci patit᷑ eum
que suo auxilio deseruerit. Ordine occultis¬
sumo ac meritis. causis etiã sepe manifestis.di¬
nũ uidicat ille quẽ deserat. ⁊ intẽptationẽ
induci sinat. A luid ẽ autẽ induci intẽp¬
tationẽ. aliud temptari. Naĩ sine temptati¬
one. ꝓbatus e̾e̾ nullus potest. siue sibi ipsi
sicut scriptumẽ. qui ñ est temptatus qualia
scit. siuie aliis sicut apłs dicit. Ettẽptatio¬
nẽ urãm incarne mea ñ sp̃iustis. hinc enĩ
eos firmos ipse cognouit. qͦd eis tͥbulationi¬
b que apło secundũ carnẽ acciderant. non
sut acaritate deflexi. Nã deo noti simus
⁊ om̃s ante temptationes. quis scit om̃a. an¬
tequã fiant. Id itaq scriptum ẽ temptat¬
uos dñs d̃s ur̃. ut sciat sidiligitis eum. illa
locutione positũ ẽ. ut sciat ꝓeo qͦd ẽ ut sci¬
re uos faciat. Sicut diẽ letum dicimꝰ. qͥd letos

Expanded text:
delicet, quomodo dictum sit inducas. non enim per delicet, quomodo dictum sit inducas. non enim per se ipsum inducit deus, sed induci patitur eum quem suo auxilio deseruerit ordine occultissimo ac meritis. causis etiam saepe manifestis dignum iudicat ille quem deserat et in temtationem induci sinat. aliud est autem induci in temtationem, aliud temtari. nam sine temtatione probatus esse nullus potest, siue ssicut scriptum est, Qui non est tentatus, qualia scit ? sive alii, sicut Apostolus ait, Et tentationem vestram in carne mea non sprevistis : hinc enim eos firmos ipse cognovit, quod eis tribulationibus, quae Apostolo secundum carnem acciderant, non sunt a charitate deflexi. Nam Deo noti sumus et ante omnes tentationes, qui scit omnia antequam fiant. 31. Quod itaque scriptum eus Deus vester, ut sciat si diligitis eum ; illa locutione positum est, ut sciat, pro eo quod est, ut scire vos faciat: sicut diem laetum dicimus, quod laetos
Abbreviated transcription (Latin):
dimritimꝰ. Si autẽ ignoraueris. debes etiã de
peccunia dimittenda ãmonere eum cuta¬
li p̾ce orare p̾cipit᷑. Illud sane tractari potest.
timus. tunc cõuincamur contra istã regulã
fecisse. si eis ñ dimittamꝰ qͥueniã petunt. qr
⁊ nobis ueniã petentibꝰ. ab enignissimo patie
dimitti uolumus. S illo rursus p̾cepto. qͦ
iubemur orare ꝓinimicis nr̃is. ñ ꝓhis uibe¬
mur qui ueniã petunt. lã enĩ qui tales sun.
dixerit orare se ꝓeo. cui ignouerit. Iua ꝓp¬
ter fatendũ ẽ omĩa peccata dimittenda
ẽẽ quȩ innos ãmittunt᷑ si uolumꝰ nob̃ apa¬
tre dimiiti . qͦ admittimꝰ. Nã deuindicta
petitio ẽ. Et ne inferas nos intẽptationẽ.
Non nulli codices habent. inducas qͦd tan¬
tumdẽ udl ere arbitior. Nã ex uno greco qͦd
dictum ẽ eneNaNc utrumq translatum ẽ.
Wulti autẽ inp̾cando ita dicunt. nenos pa¬
tiaris induci intemptationẽ. exponentes ui¬

Expanded text:
dimittimus: si autem ignoveris, vides etiam de dimittimus: si autem ignoveris, vides etiam de pecunia dimittenda admoneri eum cui tali prece orare praecipitur. 29. Illud sane tractari potest, timus, tunc convincamur contra istam regulam fecisse, si eis non dimittamus, qui veniam petunt, quia et nos veniam petentibus nobis a benignissimo Patre dimitti volumus. Sed illo rursus praecepto, quo jubemur orare pro inimicis nostris , non pro his jubemur qui veniam petunt. Jam enim qui tales sunt, dixerit orare se pro eo cui non ignoverit. Quapropter fatendum est omnia peccata dimittenda esse quae in nos admittuntur, si volumus nobis a Patre dimitti quae admittimus. Nam de vindicta petitio est, Et ne nos inferas in tentationem. Nonnulli codices habent, inducas, quod tantumdem valere arbitror: nam ex uno graeco quod ine utrumque translatum est. multi autem deprecando ita dicunt: "ne nos patiaris induci in temtationem", exponentes ui
Abbreviated transcription (Latin):
inopia ẽ rei familiaris. hec animi. Iuisqͥs tta¬
ꝙ tali diittit debitum. inopi dimittit.
opꝰ qͣ xp̃ianũ oꝑat᷑. manente illa regula. ut
inanimo paratus sit amittere qđ sibi debet᷑.
Nã si modeste aclenit̾ omĩmodo egerit. ut si¬
bi restituat᷑ ñ tã urtendens fructum peccu¬
niȩ. quã ut hominẽ corrigat. cui sine dubio
ꝑnitiosum ẽ habere unde reddat. ⁊ ñ redde.
n̾solum ñ peccauit. s ꝓderit etiã plurunũ.
ne ille dũ alienã peccuniã lucrũ facere uult.
dampnũ fidei patiat᷑. qͦd tantũ ẽ guius. ut
nulla sit cõꝑatio. Exqͦ itelligit᷑ etiã inista
quutta petitione qua dicimus. dimrite no¬
de om̃ib que innos quisq peccat. Ac ꝑhoc
etiã de peccunia. Peccat namq inte.quitͥ
peccuniã debitã. cumhabeat unde reddere.
recusat reddere qͦd peccatũ si ñdimiseris:
Non poteris dicere dimiite nob̾. sicut et nos

Expanded text:
inopia est rei familiaris, haec animi. Quisquis itainopia est rei familiaris, haec animi. Quisquis itaque tali dimittit debitum, inopi dimittit, opusque christianum operatur, manente illa regula, ut in animo paratus sit amittere quod sibi debetur. Nam si modeste ac leniter omni modo egerit, ut sibi restituatur, non tam intendens fructum pecuniae, quam ut hominem corrigat, cui sine dubio perniciosum est habere unde reddat, et non reddere; non solum non peccabit, sed proderit etiam plurimum, ne ille dum alienam pecuniam lucrum facere vult, damnum fidei patiatur; quod tanto est gravius, ut nulla sit comparatio. Ex quo intelligitur etiam in ista quinta petitione, qua dicimus, Dimitte node omnibus quae in nos quisque peccat, ac per hoc etiam de pecunia. Peccat namque in te, qui tibi pecuniam debitam, cum habeat unde reddat, recusat reddere. Quod peccatum si non dimiseris, non poteris dicere, Dimitte nobis, sicut et nos
Abbreviated transcription (Latin):
uł sacmenti drũci corporis. istã sentertiã
uult acciꝑe oportet ut coniuncte accipian¬
tur omĩa tria. ut scilicet cotidianũ panẽ
simul petamus. et necessariũ corporis. et
sacramentũ uisibile.⁊ iniisibile uerbi dei.
Sequitur quurta petitio. Et dimite nob
debita nr̃a. sicut ⁊ nos dimittunꝰ debitoribꝰ
nr̃is. Debita peccata dici manifestum est.
uel illo quo ait idem dñs. ñ exies inde do¬
nec soluas nouissimũ quadrantẽ. uel illo
qͦ debrtores appellauit. qͥ enuntiati sunt ex¬
tincti. uł ruina turris. uł quoꝵ sanguinẽ
re homines. qđ illi ultra modũ debitores
eent id ÷ peccatores. Et addidit. Am̃ dico
uob̃. nͥ penitentiã egeritis. similit̾ morie¬
debitori dimittere debitũ. s ei qͥ reddere
noluerit. intantũ ut uelit etiã litigare
illi ẽ. Duas enĩ obres nolit reddere uł qđ
ñ habeat. uel qđ auarꝰ sit. reiq aliene cupi¬
dus. Utrumq autẽ ꝑtinet adinopiã. Nã illa

Expanded text:
 Sacramento Dominici corporis istam sententiam vult accipere, oportet ut conjuncte accipiantur omnia tria; ut scilicet quotidianum panem simul petamus, et necessarium corpori, et sacratum visibilem, et invisibilem verbi Dei.Sequitur quinta petitio, Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debita, peccata dici manifestum est, vel illo quod ait idem Dominus, Non exies inde donec reddas novissimum quadrantem ; vel illo quo debitores appellavit qui ei nuntiati sunt exstincti, vel in ruina turris, vel quorum sanguinem re homines quod illi ultra modum debitores essent, id est peccatores; et addidit, Amen dico vobis, nisi poenitentiam egeritis, similiter moriedebitori dimittere debitum, sed ei qui reddere noluerit, in tantum ut velit etiam litigare;illi est. Duas enim ob res nolet reddere, vel quod non habeat, vel quod avarus sit reique alienae cupidus: utrumque autem pertinet ad inopiam; nam illa
Abbreviated transcription (Latin):
bona. ⁊ fide ñficta. Iui autẽ ꝓpter suã de
hac uita necessitatẽ fr̃ĩ consulit. ñ utiq
caritati consulit. qr ñ illi quẽ debet tamꝗͣ
se ipsum diligere s sibi consulit. uł potiꝰ nec
sibi. quarido quidẽ hunic sibi facit duplex
cor. qđ unpedit᷑ ad uidendũ dm̃. inqua sola
uisione ẽ. beatitudo certa atq ꝑpetua. Rec
te gͦ sequitur & p̾cipit. qͥmundando cordi nio
instat dicens. Nolite uob condere thesauros
anterra. ubi tinea ⁊ comestura ext̾minant.¬

Expanded text:
bona et fide non ficta. qui autem propter suam de bona et fide non ficta. qui autem propter suam de hac uita necessitatem fratri consulit, non utique caritati consulit, quia non illi quem debet tamquam se ipsum diligere, sed sibi consulit, uel potius nec sibi, quando quidem hinc sibi facit duplex cor, quo impeditur ad uidendum deum, in qua sola uisione est beatitudo certa atque perpetua. Cte ergo sequitur, et praecipit, qui mundando cordi nostro instat, dicens: « Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et comestura exterminant
Abbreviated transcription (Latin):
derat habere. Ita et enĩ faciẽ lauabit. id ẽ
cor mundabit qͦuisurꝰ ẽ diñ. ñ interposito
nequitias ab anunis ur̃is. atq a conspectu ocu¬
loꝵ meoꝵ. Abhis igitur sordib facies nr̃a la¬
uanda ẽ. quib dei aspectꝰ offendit᷑. Nos enĩ
reuelata facie gla̾m dñi speculantes. in eandẽ
unitationẽ trans formabimur. Sepe etiã cogita¬
tio necessariarũ rerum adistã urtã ꝑtinentiũ.
sauciat ⁊ sordidat interiorẽ oculũ nr̃m. et ple¬
rumq cor duplicat. ut ea quȩ uidem̃ cũ homi¬
rub recte facere. ñ eo corde faciamꝰ qͦ dñs p̾ce¬
pit. id ÷ ñ quia eos diligimꝰ. s qr cõmodũ abe¬
is aliqͦd ꝓpter necessitatẽ p̾sentis uite adipis¬
ci uolumus. Debemus autẽ bene facere illis.
ꝓpt̾ salutẽ ipsoꝵ eternã. ñ ꝓpter tẽꝑale cõmo¬
dũ nr̃m. Inclinet gͦ deus cor nr̃m intestimo
p̃cepti ẽ Raritas. decorde puro. ⁊ conscientia

Expanded text:
desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur. nos autem reuelata facie gloriam dei speculantes in eandem imaginem transformabimur. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam uitam pertinentium et sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum et plerumque conduplicat, ut ea quae uidemur cum hominibus recte facere non eo corde faciamus, quo dominus praecipit, id est quia eos diligimus, sed quia commodum ab eis aliquod propter necessitatem praesentis uitae adipisci uolumus. debemus autem bene facere illis propter salutem ipsorum aeternam, non propter temporale commodum nostrum. inclinet praecepti est caritas de corde puro et conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ quispiã recte p̾ceꝑit. quãuis facũ coti¬
diana consuetudine lauemus. unct
turpissimũ om̃s fatent᷑ uttelligendũ est
hoc p̾ceptũ ungendi caput ⁊ faciẽ lauan¬
di. ad interiorẽ hominẽ ꝑtinere. Ungere
gͦ caput. adlȩtitiã ꝑtinet. Lauare autẽ fa¬
ciẽ ad inunditiã. Et ideo caput ungit.
qͥl etat᷑ interiꝰ mente atq ratione. Hoc enĩ
recte accipimus caput qͦd in anina p̾mi¬
net. ⁊ quo cętera hominis regi ⁊ gubnari
manifestum ẽ. Et hoc facit. qui ñ querit le¬
gaudeat. Caro enĩ quȩ subiecta ẽẽ debet.
nullo mͦ ẽ totiꝰ nature humane caput.
Henio quidẽ uinquã carnẽ suã odio habuit.
sicut apłs dicit. cũ dediligenaa uxore p̃¬
cipit. Sed caput mulieris iur. cui uiro
caput ẽ xp̃c. Interiꝰ gͦ gaudeat inieiunio
suo. eo ipso quo sic se ieuinando auertit
auoluptate seculi. ut sit subdit᷑ xp̃o. qui
secundũ hoc p̾ceptũ. caput unctum desi

Expanded text:
enim quispiam recte praeceperit, quamuis faciem cotienim quispiam recte praeceperit, quamuis faciem cotidiana consuetudine lauemus, unctiturpissimum omnes fatentur, intellegendum est hoc praeceptum unguendi caput et faciem lauandi ad interiorem hominem pertinere. unguere ergo caput ad laetitiam pertinet, lauare autem faciem ad munditiam,%et ideo caput unguit qui laetatur interius mente atque ratione. hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeminet et quo cetera hominis regi et gubernari manifestum est; et hoc facit qui non foris quaerit laegaudeat. caro enim, quae subiecta esse debet, nullo modo est totius naturae humanae caput. nemo quidem umquam carnem suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui uero caput est Christus. interius ergo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit subditus Christo, qui secundum hoc praeceptum caput unctum habere
Abbreviated transcription (Latin):
lore. ac sordib intentos. in se hominũ oc¬
culos facit. cũ id uoluntate faciat. ñ nec essita¬
te patiat᷑. cęteris eiꝰ oꝑibꝰ potest conici. utrum
hoc contep̾tu suꝑflui cultꝰ an ambitione aliqͣ
faciat. quia ⁊ subouina pelle. cauendos lupos
Cũ enĩ ceꝑit aliquib tẽptationib ea ipsa
illis subtrahi. uł negari. quȩ isto uelamine
uel consecuti sunt. uel consequi cupiunt.
tunc necesse ẽ. appareant utrũ lupꝰ iouina
pelle sit. anouis insua. Non enĩ ꝓpta orna¬
tu suꝑfluo. debet aspectꝰ hominũ mulcere
aanus. qr illũ parcũ habitũ ac necessariũ.
Cttã simulatores seꝑe usurpant. ut in cautos
decipiant. qͥi ⁊ale oues ñ debent deponere
pelles suas. si aliquando eis lupi se contegt̃.
Queri gͦ solet quid̾ sit qͦd ait uos aut̃ ieiuinan¬
tes ungite capeta ur̃a. ⁊ facies urãs lauate.
tt uideamini hominib ieuinantes. Non

Expanded text:
lore ac sordibus intentos in se hominum oclore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepe usurpant, ut incautos decipiant, quia et illae oues non habent deponere pelles suas, si aliquando eis lupi se contegunt. Quaeri ergo solet, quid sit quod ait: uos autem ieiunantes unguite capita uestra et facies uestras lauate, ne uideamini hominibus ieiunantes. non
Abbreviated transcription (Latin):
suã. Uos autẽ ieiuinantes ungite capita
ur̃a. et facies uras lauate. ne uideamini ho¬
det uob̃. N anifestũ ẽ his p̾ceptis omnẽ
nr̃ãm uttentionẽ. ad interiora gaudia di¬
rigi. ne foris querentes mercedẽ. huic se¬
culo conformem᷑. ⁊ amtamꝰ ꝓmissionẽ
tanto solidioris atq firmioris. quanto in¬
terioris beatitudinis. qͥnos elegit ds. con¬
formes fieri. unaginis filii eius. Inhoc aut̃
capitulo maxime animadũtendũ ẽ. ñ in
solo rerum corporearũ nitore atq pompa.
s etiã in ipsis sordib luc tuosis. e̾ẽ posse iac¬
tantiã. et eo ꝑiculosiorẽ. qͦ sub nomine ser¬
uitutis dei decipit. Iui ergo ĩmoderato
cultu corꝑis. atq uestitꝰ. uel cęterarũ rerũ
nitore fulget. facile conuincitur rebus
ipsis pomparũ seculi ẽẽ sectator. nec quẽ¬
quã fallit dolosa ima gine sc̃itatis. Qui aut̃
in professione xp̃ianitatis inusitato squa¬

Expanded text:
suam. uos autem ieiunantes ungite capita suam. uos autem ieiunantes ungite capita uestra et facies uestras lauate, ne uideamini hodet uobis. manifestum est his praeceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus uel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squa
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. eam potissimũ cõmendandã e̾ẽ iudica¬
bit. quȩ ꝑtinet ad dimissionẽ peccatoꝵ. in
qua nos misericordes esse uoluit. qͦd unũ ẽ
consiliũ miserias euadendi. innulla enĩ alia
seritentia sic oramus. ut quasi paciscamur.
Cũ dicimus enĩ dimitte nob̃ debrta nr̃a. sic̃
⁊ nos dimittunꝰ inqua pactione simentimur.
totiꝰ orationis nullus ẽ fructus. Sic enĩ dic̃.
Sienĩ dimiseritis hominib delicta eoꝵ. di¬
de iuditio p̾ceptũ ꝑtinens ad eandẽ cordis
mundationẽ. dequa nunc agitur. Nã ⁊ in
hoc oꝑe cauendũ ẽ. ne subrepat aliqua osten¬
tatio. et appetitus laudis humanȩ. qͥ duplic&
cor nrm. ⁊ ñ sinat mundũ et simplex ẽẽ ad in¬
telligendũ dm̃. Cũ autẽ ieuinatis inquit.
nolite fieri sicut h pocrite tristes. Ext̾minan
erũ uultũ suũ. ut uideant᷑ hominibꝰ ieui¬
nantes. Am̃ dico uob̃. ꝑceꝑunt mercedẽ

Expanded text:
re Dominus praecepit, eam potissimum commendandam esse judicare Dominus praecepit, eam potissimum commendandam esse judicavit, quae pertinet ad dimissionem peccatorum: in qua nos misericordes esse voluit, quod unum est consilium miserias evadendi. In nulla enim alia sententia sic oramus, ut quasi paciscamur cum Deo: dicimus enim, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus. In qua pactione si mentimur, totius orationis nullus est fructus. Sic enim dicit: Si enim dimiseritis hominibus delicta eorum, dide jejunio praeceptum, pertinens ad eamdem cordis mundationem, de qua nunc agitur. Nam et in hoc opere cavendum est ne subrepat aliqua ostentatio et appetitus laudis humanae, qui duplicet cor, et non sinat mundum et simplex esse ad intelligendum Deum. « Cum autem jejunatis, inquit, nolite fieri, sicut hypocritae, tsuum, ut uideantur hominibus ieiunantes. amen dico uobis, perceperunt mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. oremus ut panis nr̃ cotidianꝰ detur
nobis hodie Iuo fulti atq sustentati. ad
plenissimã illam saturitatẽ. uenire possi¬
mus. Si consilium ẽ. quobeati st̃ misericor¬
des. qm̃ ipsoꝵ miserebitur. dimittamꝰ debi¬
ta debitorib nr̃is. ⁊ oremus ut nr̃a nobis di¬
iittantur. Si intellectus ẽ. qͦbeati sunt
mundi cordes. qm̃ ipsi dm̃ udebunt. ore¬
mus. ñ induci intẽptationẽ ne habeamus
duplex cor. ñ ad petendũ simplex bonũ.
qͦ referamus omĩa que oꝑamur. s simul tẽ¬
poralia ⁊ et̾na sectando. Temptationes
enĩ. que dehis rebus graues ⁊ calamitose
uidentur hominib. ñ innos ualent siñua¬
leant ille que blanditiis earũ rerũ accidt̾.
quas homines bonas ⁊ letandas putant. Di
sapientia ẽ qua beati sunt pacifici. qm̃ ipsi
filii dei uocabuntur. oremus. ut liberemur
amalo. Ipsa erũ lib̾atio. liberos nos faciat.
id ẽ filios dei. ut spũ adoptĩonis clamemus

Expanded text:
buntur; oremus ut panis noster quotidianus detur buntur; oremus ut panis noster quotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati, ad plenissimam illam saturitatem venire possimus. Si consilium est quo beati sunt misericordes, quoniam ipsorum miserebitur; dimittamus debita debitoribus nostris, et oremus ut nobis nostra dimittantur. Si intellectus est quo beati sunt mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt; oremus non induci in tentationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. temtationes enim de his rebus, quae graues et calamitosae uidentur hominibus, non in nos ualent, si non ualeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetas putant. si sapientia est, qua beati sunt pacifici, quoniam ipsi filii dei uocabuntur, oremus, ut liberemur a malo. ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios dei, ut spiritu adoptionis clamemus:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ regnũ celoꝵ. petamus ut scĩficet᷑ in homi¬
nub nomen d̃. timore casto ꝑmanente in
secula seculoꝵ. Di pietas ẽ quabeati sunt mi¬
tes. qr ipsi hereditate possidebunt terrã. pe¬
tamus ut ueriat regnũ tuti. Siue in nosm&
ipsos. ut mitescamus siue de celo utt̾ras incla¬
ritate aduentꝰ dni. qͦ nos gaudebimꝰ ⁊ lau¬
dabimurdicente illo. Uenite benedicti pa¬
tris mei. accipite regnũ. qͦd uob̃ paratũ est
Siscientia ẽ. quabeati sunt qͥlugent. qm̃ ip
si consolabunt᷑. oremꝰ ut fiat uoluntas eius
rit. ñlugebimus. Nã nullꝰ alius huiꝰ tẽꝑis
luctus est. nͥ cũ aduersũ se ista cõfligunt.
⁊ cogurit nos dicere. Uideo aliã legẽ in¬
menbris meis repugnantẽ legi mentis me
e:iluctũ urm lacrimosa uoce testari. Mi¬
ser ego homo. qͥs me lib̾abit de corpore mor¬
tis huiꝰ : Sifortitudo ẽ. quabeati sunt qͥ
esurunt ⁊ sitiunt iꝰtitiam. qr ipsi satura

Expanded text:
mus, ut sanctificetur in homimus, ut sanctificetur in hominibus nomen dei, timore casto permanente in saeculum saeculi. si pietas est, qua beati sunt mites, quia ipsi hereditate possidebunt terram, petamus, ut ueniat regnum eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et laudabimur dicente illo: uenite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod uobis paratum est si scientia est, qua beati sunt qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur, oremus, ut fiat uoluntas eius rit, non lugebimus. nam nullus alius huius temporis luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et sitiu
Abbreviated transcription (Latin):
terea ⁊ panis dictus ẽ ñ potus. qr panis frangen¬
do atq mandendo in alim̃tũ conũtit᷑. sicut
scripture aperiendo et disserendo. animã pas¬
cunt. potus autẽ paratꝰ sicuti ẽ trarsit incor¬
pus. ut isto temꝑe panis sit ueritas. cũ cotidi¬
disputandi et sermocinandi quasi frangendi
atq mandendi opꝰ erit. s solo haustu sincere
aut ꝑspicue ueritatis. Et peccata nob̾ nunc
dimittunt᷑. ⁊ nunc dimittimꝰ. Iuȩ harũ q̃tuor
reliquarũ secunda petitioẽ. Tunc autẽ nulla
erit uenia peccatoꝵ. qr nulla peccata et tẽpta¬
tiones qͣ temꝑalẽ istã uitã infestant. Non aut̃
erunt. cũ ꝑfectũ erit qͦd dictũ ẽ abscondes
eos in abscondito uultus tui. Et malũ a quo
lib̾ari obtamus. ⁊ ipsa liberatio amalo. ad hanc
utiq uitã ꝑtinet. quã eiꝰ iustitia. inortalẽ me¬
riumus. ⁊ unde ipsiꝰ misericordia liberamur.
ex qͦ totꝰ iste sermo manauit. Si enĩ tun or

Expanded text:
terea panis dictus est, non potus, quia panis frangenterea panis dictus est, non potus, quia panis frangendo atque mandendo, in alimentum convertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt; potus vero paratus, sicuti est, transit in corpus: ut isto tempore panis sit veritas, cum quotididisputandi et sermocinandi, quasi frangendi atque mandendi, opus erit, sed solo haustu sincerae et perspicuae veritatis. Et peccata nunc nobis dimittuntur, et nunc dimittimus; quae harum quatuor reliquarum secunda petitio est: tunc autem nulla erit venia peccatorum, quia nulla peccata. Et tentationes temporalem istam vitam infestant; non autem erunt, cum perfectum erit quod dictum est, Abscondes eos in abscondito vultus tui . Et malum, a quo liberari optamus, et ipsa liberatio a malo ad hanc utique vitam pertinet, quam et justitia Dei mortalem meruimus, et unde ipsius misericordia liberamur. ex quo totus iste sermo manavit. Si enim timor
Abbreviated transcription (Latin):
Nã et scĩficatio nominis dei sempit̾na erit et
regni eiꝰ nullus ẽ finis. ⁊ ꝑfectę nr̃e beatitudi¬
ni eterna uita ꝓmritit᷑. Permanebunt ergo
ista tria consummata. atq cumulata. i illa
uita qͣ nołi ꝓmittit᷑ Reliqua uͦ quatuor quȩ
petimus. ad temꝑalẽ istã uitã ꝑtinere mͥ ui¬
dent᷑. quoꝵ primũ ẽ panẽ nr̃m cotidianũ
da nob hodĩe. Hoc ipso enĩ qͦd dictus ẽ cotidi
anus panis. siue spirctalis significet᷑. siue insa¬
cramento. aut inuictu isto uisibili. ad hoc tem¬
pus ꝑtinet. qͦd appellauit hodie. Non quia spi¬
ritalis cyb n ẽ sempit̾nus. s quia iste qui coti¬
dianus dictus ẽ inscripturis. siue instrepitu
sermonis. siue quibq temꝑalibꝰ signis. exhibe¬
tuiꝰ anune. Que omĩa tunc itaq ñ erunt. cũ
erunt om̃s docibiles deo. et ipsam ineffabilẽ
lucẽ ueritatis. ñ motu corpoꝵ significantes.
s purttate m̃tis haurientes. Nã fortasse prop¬

Expanded text:
nam et sanctificatio Dei sempiterna erit, et regni ejus nullus est finis , et perfectae nostrae beatitudini aeterna vita promittitur. Permanebunt ergo ista tria consummata atque cumulata in illa vita quae nobis promittitur; reliqua vero quatuor, quae petimus, ad temporalem istam vitam pertinere mihi videntur, quod primum est: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; hoc ipso enim quod dictus est quotidianus panis, sive spiritualis significetur, sive in Sacramento aut in victu isto visibilis, ad hoc tempus pertinet, quod appellavit hodie: non quia spiritualis cibus non est sempiternus; sed quia iste qui quotidianus dictus est in Scripturis, sive in strepitu sermonis, sive quibusque temporalibus signis exhibetur animae: quae omnia tunc utique non erunt, cum omnes erunt docibiles Deo , et ipsam ineffabilem lucem veritatis non motu corporum significantes, sed puritate mentis haurientes. Nam fortasse et prop
Abbreviated transcription (Latin):
Iũa gͦ iundo ⁊ simplici corde oculo. opͦ
est ut inueniatur uia sapientię. ciu tan¬
te maloꝵ ⁊ ꝑuersoꝵ hominũ deceptiones.
erroresq obstrepunt. quos om̃s euaderȩ. hoc
ẽ tienire ad certissimã pacẽ ⁊ ĩ mobilẽ stabi¬
litatẽ sapientie ehem̃t enĩ metuendũ ẽ
nestudio alt̾candi ⁊ contendendi quisq ñ ui¬
deat. qđ apaucis uideri potest. ut paruus sit
strepitus cont̾dicentiũ. nͥ etiã ipse sibi obstre¬
pat. Suo ꝑtinet etiã illud qđ dicit apłs. Ser¬

Expanded text:
simplici oculo opus est, ut inveniatur via sapientiae, cui tantae malorum et perversorum hominum deceptiones erroresque obstrepunt, quos omnes evadere, hoc est venire ad certissimam pacem et immobilem stabilitatem sapientiae! Vehementer enim metuendum est, ne studio altercandi et contendendi quisque non videat quod a paucis videri potest, ut parvus sit strepitus contradicentium, nisi etiam ipse sibi obstrepat. Quo pertinet etiam illud quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
patris mei qui incelis ẽ. ipse intrabit in reg¬
nũ cęloꝵ. Neputemꝰ ad illos fructꝰiã ꝑtinere
si quis de dño nr̃o dicat. dnẽ dñe. & exeo nob̾
arbor bona uideatur. s illi sut fructꝰ face¬
re uoluntatẽ patris qui incelis ẽ. cuiꝰ facien¬
dȩ se ipsum exemplum p̾bere dignatꝰ est.
Sed merrto potest mouere qͦmodo hiuic sen¬
tentiȩ conueniat illud apłi ubi ait. Nemo
inspũ dei loquens. dicit anathema ihũ. &
nemo potest dicere dñs ihẽ. nisi in spũ sc̃o.¬

Expanded text:
Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regPatris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum: ne putemus ad illos fructus jam pertinere, si quis Domino nostro dicat, Domine, Domine; et ex eo nobis arbor bona videatur. Sed illi sunt fructus, facere voluntatem Patris qui est in coelis, cujus faciendae seipsum exemplum praebere dignatus est. 83. Sed merito potest movere quomodo huic sententiae conveniat illud Apostoli ubi ait, Nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu; et nemo potest dicere, Dominum Jesum, nisi in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
q tinea neq comestura ext̾minat. & ubi fu¬
res ñ effodiunt nec furant᷑. Ubi enĩ ẽ thes¬
aurꝰ tuus. ibi ẽ ⁊ cor tuũ. Ergo sunt̾ra erit
cor. idest si eo corde quisq oꝑat᷑ aliqͥd. ut
t̃renũ cõmodũ ad ipiscatur. quomͦ erit
mundũ qđ utt̾ra uolutatur: Si aut̃ in
celo. mundũ erit. qr munda sunt qͦq celes¬
tia. Sordet ⁊ enĩ aliquid cũ inferiori misce¬
tur nature. quãuis in suo genere ñ sordidũ.
qr etiã depuro argento sordidat᷑ aurũ. si
miscetur. ita ⁊ arumus nr̃ t̾renoꝵ cupidita¬
te sordescit. qu̾a uis ipsa t̾ra in suo genere
atq ordine munda sit. Celum autẽ hoc lo¬
co ñ corporeũ accepim. q om̃e corpꝰ ꝓt̾ra
que insolo. xp̃o inueniri potest. in qͦsunt om̃s
thesauri sapientiȩ ⁊ scientiȩ absconditi. Cauen¬
dũ ẽ gͦ. ne ipso xp̃i nomine abhereticis uel
quibus libet male intelligentib. ⁊ seculi huiꝰ
amatorib accipiatur. Nam ideo sequitur

Expanded text:
t ubi fures non effodiunt nec furantur. Ubi enim est thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. » Ergo si in terra erit cor, id est, si eo corde quisque operetur aliquid, ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum, quod in terra volutatur? Si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecumque coelestia. Sordescit enim aliquid, cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordidae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordine munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperimus, quia omne corpus pro quae in solo Christo inveniri potest, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi ; cavendum ergo est, ne ipso Christi nomine ab haereticis vel quibuslibet male intelligentibus et saeculi hujus amatoribus decipiamur. Nam ideo sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. ⁊ uirtutes multas fecimus. Legat
gͦ quanta fecerint resistentieᷤ famulo dei moy¬
si magi egyptioꝵ. aut si hoc ñ uult legere.qr
dicit de pseudo ꝓpħis. ita loquens. Tunc si
quis uobis dixerit ecce hic c̃ xp̃c. aut ecce
illic nolite crede. Surgent cnĩ pscudo. xp̃i.

Expanded text:
cimus, et virtutes multas fecimus. Legat cimus, et virtutes multas fecimus. Legat ergo quanta fecerint resistentes famulo Dei Moysi magi Aegyptiorum : aut si hoc non vult legere, qudicit de pseudoprophetis, ita loquens: « Tunc si quis vobis dixerit, Ecce hic est Christus, aut illic, nolite credere. Surgent enim pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. ꝑ eos qͥ nomen habent.⁊ facta ñ habent.
s etiam quibꝰdã factis atq miraculis. qͣlia ꝓp¬
ter infideles cũ fecerit deus. monuit tamen
netalib decipiam᷑ arbitrantes. ibi ẽẽ uisibilẽ
sapientiã. ubi uisibile miraculũ uiderimus.
Adiungit ergo ⁊ dicit. Multi mͥ dicunt in
nomine tuo demonia eicimus. ⁊ in nomine
tuo uirtutes multas fecimus. ⁊ tunc dicã
illis. numꝗͣ uos cognoui. recedite ame qui
oꝑamini iniquitatẽ. Nongͦ cognoscit. nisi
eum qͥoꝑatur Equitatẽ Nã et ipsos disci¬
pulos suos. ꝓhibuit gaudere detalib. Ia ẽ
qđ demonia illis subiecta fuerint.S gau¬
dete inquit qđ nomina ur̃a scripta sunt
incelo. credo in illa ciurtate iherlm̃. quȩ ẽ
in celis. inqua ñnisi iusti. scĩq regnabunt.
possidebunt: Sed fortasse quis dicat. non
posse iniquos uisibilia illa miracula facere.
⁊ mentiri potiꝰ istos credat qui dicturi sunt.
intiomine tuo ꝓpħauimus. ⁊ demonia eie¬

Expanded text:
t facta non habent, sed etiam quibusdam factis atque miraculis: qualia propter infideles cum fecerit Dominus, monuit tamen ne talibus decipiamur, arbitrantes ibi esse invisibilem sapientiam, ubi miraculum visibile viderimus. Adjungit ergo, et dicit: « Multi mihi dicent in nomine tuo prophetavimus, et in nomine ti operamini iniquitatem. » Non ergo cognoscet nisi eum qui operatur aequitatem. Nam et ipsos discipulos suos prohibuit gaudere de talibus, id est, quod daemonia illis subjecta fuerint: Sed gaudete, inquit, quia nomina vestra scripta sunt in coelis ; credo, in illa civitate Jerusalem quae est in coelis, in qua nonnisi justi sanctique regnabunt. possiderunt ? 85. Sed fortasse quis dicat non posse iniquos visibilia illa miracula facere, et mentiri potius illos credat, qui dicturi sunt, In nomine tuo prophetavimus, et daemonia eje
Abbreviated transcription (Latin):
Iuoꝵ nichil metuit. qͥfundatã habet domũ
suꝑ petrã. idẽ qui ñ solũ audit p̃cepta dñi
s. etiã facit. ⁊ his om̃ib piculose subiacet.
qͥaudit ⁊ ñfacit. Non enĩ habet stabile fun¬
damentũ. s audiendo ⁊ ñfaciendo riunani
edificat. Ait enĩ consequent̃. Et om̃is qͥ au¬
dit uerba mea hec et ñfacit ea. similis
erit  uiro stultõ. qͥedificauit domũ suã¬

Expanded text:
fundatam habet domum super petram, id est, qui non solum audit praecepta Domini, sed etiam facit. Et his omnibus periculose subjacet qui audit et non facit: non enim habet stabile fundamentum; sed audiendo et non faciendo ruinam aedificat. Ait enim consequenter: « Et omnis qui audit verba mea haec et non facit ea, similis erit viro stulto q
Abbreviated transcription (Latin):
qui nec uult. nec intelligit quȩ dicit .s. ille
qui ꝓpriȩ dicit. qͥuoluntatẽ ac mentẽ suã
sono uocis enuntiat. Sicut paulo ante qd
dictum ẽ. gaudium infructib sp̃c sc̃i.¬
ꝓpriȩ dictum c̃. ñ eomodo. qđ alibi dicit
idem apłs. ñ gaudens suꝑ iniquiratẽ q̃si
quisꝗ̃ possit suꝑ iniquitatẽ. giudere. quia
illa elatio ẽ animi tͣbide gestientis. ñ gau¬
dium ẽ. Nã hoc soli boni habent. Ergo dice¬
re uidentur etiã illi. qui ñ hoc qđ sonant
⁊ intellectu cernunt. ⁊ uoluntate agunt.
s uoce tantũ sonant. scdm ꝗͣ modũ dñs

Expanded text:
i nec vult, nec intelligit quod dicit: sed ille proprie dicit, qui voluntatem ac mentem suam sono vocis enuntiat. Sicut paulo ante quod dictum est gaudium in fructibus Spiritus, proprie dictum est; non eo modo quo alibi dicit idem apostolus, Non gaudet super iniquitatem : quasi quisquam possit super iniquitatem gaudere: quia illa elatio est animi turbide gestientis, non gaudium; nam hoc soli boni habent. Ergo dicere videntur etiam illi qui non hoc quod sonant et intellectu cernunt et voluntate agunt, sed voce tantum sonant: secundum quem modum Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tentione dei patit᷑ p̃ceptoꝵ e bo reficitur. Vi
nobis hodie autẽ dictum c̃. q̃ndui dicitur
hodie id ẽ in hac temꝑali uita. Sic enĩ cibo
ineternũ. ut ñ tunc dicatur cotidianus pa¬
nis. quia ibi temporis uolubilitas. quȩ diebꝰ
dies succedere facit. unde appellatur cotidie
nulla erit. Ut autẽ dictum ẽ hodie si uocẽ

Expanded text:
tentione Dei patitur, praeceptorum cibo reficiatur. Da tentione Dei patitur, praeceptorum cibo reficiatur. Da nohodie, id est hac temporali vita: sic enim cibo in aeternum, ut non tunc dicatur quotidianus panis, quia ibi temporalis vodies succedere facit, unde appelletur quotidie, nulla erit. Ut autem dictum est, Hodie si vocem
Abbreviated transcription (Latin):
tes diei. Non enĩ iã dicere poterimus. da nob̃
hodie. quod iã accepimus. aut poterit quisq
cogitare. ut etiã dieiꝰ parte. sacramentũ illud
cȩlebremꝰ. Restat igit᷑ ut cottidianũ panẽ
accipiamꝰ spiritalẽ p̾cepta scilicet diuina. qͣ
cotidie oportet meditari et oꝑari. Nã de ipsis
ans dicit oꝑamini escam qͣ ñ corrumpit᷑. Coti¬
dianus autẽ iste cỹb nunc dicit᷑. quã diui ista
uita temꝑalis ꝑdies decedentes succedentesq
pagit᷑ Et̾ reuera quã diui nunc insuꝑiori. nc̃
in inferiora. id ÷ nunc inspiritalia. nunc incar¬
nalia animi affect᷑ alt̾nant tamꝗ̃ ei qͥaliquan¬
do pascitur eybo. aliquando famẽ patit᷑ coti¬
die paius est necessariꝰ. qͦreficiat᷑ esuriens. et
relabens erigatur. Sicut itaq corpꝰ nr̃m et
in hac uita ante illã scilic& ĩ mutationẽ cy¬
bo reficit᷑. quia sentit dispendiũ. sic et anima

Expanded text:
tes diei? Non enim jam dicere poterimus, da nobis tes diei? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accepimus: aut poterit quisque cogere, ut etiam ultima diei parte Sacramentum illud celebremus. 27. Restat igitur ut quotidianum panem accipiamus spiritualem, praecepta scilicet divina, quae quotidie oportet meditari et operari. Nam de ipsis Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur. Quotidianus autem iste cibus nunc dicitur, quamdiu ista vita temporalis per dies decedentes succedentesque peragitur. Et revera quamdiu nunc in superiora, nunc in inferiora, id est, nunc in spiritualia, nunc in carnalia animi affectus alternat, tanquam ei qui aliquando pascitur cibo, aliquando famem patitur; quotidie panis necessarius est, quo reficiatur esuriens, et relabens erigatur. Sicut itaque corpus nostrum in hac vita, ante illam scilicet immutationem, cibo reficitur, quia sentit dispendium: sic et animus
Abbreviated transcription (Latin):
illi n̾moueant questionẽ. qui plurib in orien¬
talib partib. ñ cotidie cene diñcę cõmuni¬
cant. cũ iste panis cotidiatius dictus sit ut
gͦ illi taceant. neq de hac re suã sententiã de¬
fendarit uł ipsa auctoritate excliastica.
qđ sine scandalo ista faciunt. neq ab eis qͥ¬
in ȩccłiis p̾sunt facere ꝓhibentur. neq non
obtemꝑantes dampnant᷑. unde ꝓbantur.
nꝰ hunc in illis partib intelligi cotidianum
panẽ.nã magni peccati crimine argueren
ut dictum ẽ. nichil inaliꝗ̃ partẽ disseramꝰ.
illud certe debet occurrere cogitantibꝰ. re¬
gulã nos orandi ad ño accepisse quã trans¬
gredi ñ oportet. uel addendo aliquid uel
p̃tereundo. Iđ cum ita sit. quis est qui audeat
dicere semel tantũ nos orare debere orationẽ
dominica: ut etiã certe si iterum uł tertio.
usq ad eam tamen horã. qua corꝑe drũ cõmuni¬
camus. postea uͦ ñ sic orandum ꝑreliquas par¬

Expanded text:
illi non moveant quaestionem, qui plurimi in orienilli non moveant quaestionem, qui plurimi in orientalibus partibus, non quotidie coenae dominicae communicant, cum iste panis quotidianus dictus sit: ut ergo illi taceant, neque de hac re suam sententiam defendant vel ipsa auctoritate ecclesiastica, quod sine scandalo ista faciunt, neque ab eis qui ecclesiis praesunt facere prohibentur, neque non obtemperantes damnantur; unde probatur non hunc in illis partibus intelligi quotidianum panem; nam magni peccati crimine arguerentut dictum est, nihil in aliquam partem disseramus, illud certe debet occurrere cogitantibus, regulam nos orandi a Domino accepisse, quam transgredi non oportet vel addendo aliquid, vel praetereundo. Quod cum ita sit, quis est qui audeat dicere, semel tantum nos orare debere orationem dominicam; aut certe etiam si iterum vel tertio, usque ad eam tantum horam qua corpori Domini communicamus, postea vero non sic orandum per reliquas par
Abbreviated transcription (Latin):
bo deqͦ idem dñs dicit. oꝑamini escã que
ñ corrumptt᷑. Et iterũ. E go sũ panis uite:
qui decȩlo descendi. Sed hoꝵ trium quid
sit ꝓbabiliꝰ. consid̾ari potest. Nã forte
quispiã moueat᷑. cur oremꝰ ꝓhis adipiscen¬
dis. que huic uite sunt necessaria. ueluti ẽ
uictus ⁊ tegumentũ. cũ ipse ds̃ dicat. noli¬
te solliciti esse quid edatis. aut quid indu¬
amini. Anpotest quisq de ea re ꝓqua adi¬
piscenda orat. ñ e̾e̾ sollicitꝰ cũ tanta inten¬
tione. animi oratio dirigenda sit. ut ad hoc
tantũ illud referatur. qđ declaudendis cu¬
biculis dictum ẽ. Et illud qͦd ait. Querite
uob̃. Honait utiq querite primũ regnum dĩ
deinde ista querite. s hȩc omĩa inquit apponen¬
tur uobis. scilicet etiãm ñ querentibꝰ. Quomodo
autt̃ recte dicatur. ñqͣrere aliqͥs. qͦd ut accipiat:
intentissime dm̃ dep̃catur. nescio utrũ inueni¬
ri queat. Desacramento autẽ corꝑͦis dñi. ut

Expanded text:
dem Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur; et illud, Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi . Sed horum trium quid sit probabilius, considerari potest. Nam forte quispiam moveatur, cur oremus pro his adipiscendis quae huic vitae sunt necessaria, veluti est victus et tegumentum, cum ipse Dominus dicat, Nolite solliciti esse quid edatis, vel quid induamini. An potest quisque de ea re pro qua adipiscenda orat, non esse sollicitus; cum tanta intentione animi oratio dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur quod de claudendis cubiculis dictum est, et illud quod ait, Quaerite vobis? Non ait utique, Quaerite primum regnum Dei, et deinde ista quaerite; sed, haec omnia, inquit, apponentur vobis, scilicet etiam non quaerentibus. Quomodo autem recte dicatur non quaerere aliquis, quod ut accipiat intentissime Deum deprecatur, nescio utrum inveniri queat. 26. De Sacramento autem corporis Domini ut
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ut quiorat inse quoq ipso. uelit habi¬
tare qu ł inuocat. Et cum affectat. teneat
iꝰtitiam. qͦmunere inuitatur adinhabitan¬
dũ animũ ds. lã uideamꝰ quȩ sint petenda.
Dic̾tum ẽ enim quisit qͥ petitur. &ubi habi¬
tet. Primũ autẽ om̃iũ que petuitt᷑. hoc ẽ.
Sc̃ificetur nom̃ tuũ. Iđ sic ñpetit᷑ quasi ñ
sit scm̃ nomen dei. s ut scm habeatur abho¬
minibꝰ. idẽ ita illis in notescat ds̃. ut ñ exis¬
timent aliquid sanctiꝰ qđ magis offende
timeant. Neq enĩ qr dictum eꝰ notꝰ inuidȩ
a ds inisrł magnũ nom̃ eiꝰ. sic intelligen
scm̃ nomen eiꝰ ubi cũ ueneratione ⁊ offen¬
sionis timore nominat᷑. Et hocẽ qđ nunc
agit᷑. dũ euuangeliũ adhuc usq ꝑdiuersas
gentes innotescendo cõmendat uniꝰ dei
nom̃. ꝑ aministrationẽ filii eiꝰ. Deinde seqͥt᷑.

Expanded text:
etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habietiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum autem omnium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur, quasi non sit sanctum nomen Dei, sed ut sanctum habeatur ab hominibus: id est, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes innotescendo, commendat unius Dei nomen per administrationem Filii ejus. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã gradib religionis & plurimũ expedit.
ut om̃iũ sensib ⁊ paruuloꝵ. et magnoꝵ. be¬
ne sentiat᷑ de deo. Et id eo qͥuisibilib ad huc
pulchritudinib dediti sunt. nec possunt
aliquid incorporeũ cogitare. qm̃ necesse ẽ
cȩlum p̾ferant terrȩ. tolerabiliorẽ opinio eoꝵ.
si dm̃ quẽ adhuc corꝑalit̾ cogitant᷑ inceld
potiꝰ credant eẽ quã in terra. ut cũ aliqͣndo
cognouerint dignitatẽ anime cęlestȩ etiã
corpus excedere magis eum querarit in a¬
nima. quã incorpore etiã cȩlesti. Et cũ cog¬
nouerint quantũ distet inter peccatoꝵ ani¬
mas ⁊ iustoꝵ. sicut ñ audebant cũ adhuc
carnalit̾ saꝑent. interra eum collocare s
incelo. sic postea meliori fide uł intelligen¬
tia magis eum in animis iustoꝵ ꝗ̃ inpecca¬
toꝵ requirant. Recte gͦ intelligit᷑ qđ dic¬
tum ẽ. pater nr̃ quies incelis. in cordib uis

Expanded text:
etiam gradibus religionis, et plurimum expedit, etiam gradibus religionis, et plurimum expedit, ut omnium sensibus et parvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibilibus adhuc pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt aliquid incorporeum cogitare, quoniam necesse est coelum praeferant terrae; tolerabilior est opinio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter cogitant, in coelo potius credant esse, quam in terra: ut cum aliquando cognoverint dignitatem animae coeleste etiam corpus excedere, magis eum quaerant in anima, quam in corpore etiam coelesti; et cum cognoverint quantum distet inter peccatorum animas et justorum, sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intelligentia magis eum in animis justorum quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus jus