comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Nisi forte ambigimus felicit̃ enm inpue¬
bile cuiquã uideatur. scõs etiam pat̾archas ut pͥ¬
mum ille uir dĩ celeste palaciũ et diuinum intro¬
iu̾it templum: gratant᷑ ci stũ ñ mͦ apuisse sinum.
s annuisse consessum. Si quid non indignumiudi¬
cantan illo sacro num̾o suisenatus ascribi: incuꝰ
semine tantas undiq gentes uident uec inuident
benedici. Nostis etiã diledissimi scõs et sũmos sensi¬
se doctoreł eledorũ sp̃c hominũ ꝓ diu̾sis suor
iu.ilitatib m̾itoꝵ. ad sacros ꝓ ueli ordines in
gloꝵ. Dicunt᷑ enĩ ingli nuncit: archanglipͥn
cipales et sũmi nuncu: qd ꝑ illos inmora cre¬
dantur ꝑ istos. sũma queq. et p̃cipua nuneia¬
ri. Hichiloininus ⁊̃ in electis hoĩb inuenire
c̃. alios qui licet minus eruditi parua caprant
fidelit̃ tũ ꝑximis qͥb possunt eadẽ ipsa an¬
nunciant᷑ alios. qui sublimiora quȩdã et¬

Expanded text:
venit: nisi forte ambigimus, feliciter eum in prophevenit: nisi forte ambigimus, feliciter eum in prophebile cuiquam videatur, sanctos etiam patriarchas, ut primum ille Vir Dei coeleste palatium et divinum introivit templum, gratanter ei suum non modo aperuisse sinum, sed annuisse consessum. Siquidem non indignum judicarunt in illo sacro numero sui senatus ascribi, in cujus semine tantas undique gentes vident, nec invident benedici. 18. Nostis etiam, dilectissimi, sanctos et summos sensisse doctores, electorum species hominum, pro diversis suorum qualitatibus mgelorum. Dicuntur enim Angeli nuntii; Archangeli et Principatus, summi nuntii; quod per illos minora credantur, per istos summa quaedam et praecipua nuntiari. Nihilominus etiam in electis hominibus invenire est alios, qui licet minus eruditi parva capiant, fideliter tamen proximis quibus possunt, eadem ipsi annuntiant: alios, qui sublimiora quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentialit̾ cohabitare urdemini: s qͥ in locihodie tã
innumeris sub umbra nominis ⁊ usuinunt
int̾ gentes. tam diuersas pleriq ̃ barbara et
ꝑuersas: Utinã ñ degeneres uos ꝓbetis filios
tanti patris: s candidos inscĩmonia. subrufas
inpatientia. Latrantes zelo ordinif. feruore iusti¬
cie. uoce libera uitatis. Sicut enĩ cumdẽ patrem.
candor excellens totius sue conuersationis et ui¬
te confessorib scĩs et electis uirginib sociauit. dor¬
sum qͦq subrusum. mr̃m supparẽ fecit. aplicum
uirũ. excellens doctrina ꝓbauit: sic citisdem uos
imitatio. tam ipsius desiderabili contuberio. quã
scõꝵ om̃ium felici consorcio. et beata uisione dona¬
bit. Dimirum non int̃ eossolos quos p̃dirimus
cumdem patrẽ nr̃m si mecum fr̃s inbae parte
sencitis: aut querere studebitis. aut inuenire sꝑa¬
bitis. Multas ille i domopatris. ut amultis inul¬
tũ expectacus aduunit: mansione sidiparatas in¬

Expanded text:
sentialiter cohabitare videmini; sed qui in locis hodie tam innumeris sub umbra nominis ejus vivunt, inter gentes tam diversas, plerumque etiam barbaras et perversas. Utinam non degeneres vos praebeatis filios tanti Patris, sed candidos in sanctimonia, subrufos in patientia, latrantes zelo Ordinis, fervore justitiae, voce libera veritatis. Sicut enim eumdem Patrem candor excellens totius suae conversationis et vitae, confessoribus sanctis et electis virginibus sociavit, dorsum quoque subrufum martyrum supparem fecit, apostolicum virum excellens doctrina probavit: sic ejusdem vox in utero tam 1317 ipsius desiderabili contubernio, quam saeculorum omnium consortio et beata visione donabit. Nimirum non eos solos, quos praediximus, eumdem Patrem, si mecum, fratres, in hac parte sentitis, aut quaerere stupebitis, aut invenire sperabitis. Multas ille in domo Patris, ut a multis multum exoptatus advenit, mansiones sibi paratas in
Abbreviated transcription (Latin):
uitatil meȩ dedit ne a sepulchro illius longiꝰ¬
ab eẽm. illud etiam uobis orancib donet ne
auus illius longe reccdam. s quicquid illum
ogisse cognouero: sine exploracione auc discep¬
uatione factoꝵ agere festinẽ. Intẽa ego ilectis¬
simi ꝑstringens potiꝰ cuncta quam referens:
de sollertissimo patre ur̃o ea quȩ erant uobis
noca replicaui. Uidistis enĩ dilectissimi illã
sollicitudinis uigilantiamꝰ: illud disciplinę
studium: illas pietatis lacrimas. illam iugẽ
dc ꝓpecuã mentis serenitatẽ: cuius testimoniũ
uultus immutabilis erat. Audistis quoq os
illud congruens uitȩ: in quo erat conscientia
purificati pedoris. sermonis luculentia. Ui¬
distis illam lacitudinẽ karitatis: quȩ tanta
in illo fuit. ut non imin̾ito si karitas ipsa etpͥ

Expanded text:
vitatis meae, dedit ne a sepulcro illius vitatis meae, dedit ne a sepulcro illius abessem, illud etiam vobis orantibus donet, ne a viis illius longe recedam; sed quidquid illum egisse cognovero, sine exploratione aut disceptatione factorum agere festinem. 14. Interea ego, dilectissimi, perstringens potius cuncta quam referens de solertissimo Patre vestro, ea quae erant vobis nota, replicavi. Vidistis enim, dilectissimi, illam sollicitudinis vigilantiam, illud disciplinae studium, illas pietatis lacrymas, illam jugem ac perpetuam mentis serenitatem, cujus testimonium vultus immutabillud congruens vitae, in quo erat consentanea puritas pectoris, sermonis luculentia. Vidistis illam latitudinem charitatis, quae tanta in illo fuit, ut non immerito de illo sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
auc armariis. s archa pecloris condi increren¬
uir. Inde ẽ quł plurimi ca inscͥpta sensib fert̃:
et ad ceslimonium amons sui libencissime p¬
ferunt. Uemiq quis unquã cantossibi ami¬
coꝵ p̃sentib alligauit osticiis: quancos qui se
diligereni. et auidissime desudarent habuit
ignocos: Intẽa ego dumi mulu modã eius in
om̃s grãm memoro. inme infinitã curã p̃cer¬
ap̃o salutis acculerit: quã int̃uos amoris re
inuidia dixerim. quantũ in me adiecerat:
et leue illud xp̃i iugũ quantũ mͥ leuius
blandim̃tis suis fecerat. Aluit pͥmum lacte:
illo qil in se erat celestis sapientie Atq aciuã
tunium angusliȩ sp̃c mei recepissent: quantu
ille studebat infundere Preparasset ꝓsecome
uobis. et desidio urõ dedissec dignum: et
successorem sibi idoncũ erudisset. S ñ facile
tum uobis bonum ur̃m fuisset. Pius dñs qͣ
stimulando amicos urõs ad dilectionẽ par¬

Expanded text:
aut armariis, sed arca pectoris condi aut armariis, sed arca pectoris condi tur. Inde est, quod plurimi ea scripta sensibus ferunt, et ad testimonium amoris sui libentissime proferunt. Denique quis unquam tantos sibi amicorum praesentium alligavit affectus, quantos qui se diligerent, avidissime desiderarent, habuerit ignotos? 13. Interea ego, dum multimodam ejus in omnes gratiam memoro, in me infinitam curam praeterChristo salutis attulerit, quam inter vos amoris! invidia dixerim, quantam in me adjecerat; et leve illud Christi jugum quanto mihi levius blandimentis suis fecerat? Aluit primum lacte, illo, quod in se erat, coelestis sapientiae. Atque utinam tantum angustiae spiritus mei, recepissent, quantum ille studebat infundere! Praeparasset me profecto vobis, et desiderio vestro dignum dedisset, successorem sibi idoneum erudisset. Sed non facile satum vobis bonum vestrum fuisset. Pius Dominus, qui stimulando animos vestros ad dilectionem par
Abbreviated transcription (Latin):
de reualesceret. Hinc illa erat et adhuc oratiõib¬
ta: et iniuariis Rarismatum donis. et humilita¬
te et mansuetuilie. et karitaie non ficta. et una
capiusgła in diuersitate menbroꝵ. Magna illi
int̃ hȩc erga aduenas et hospites cura. Insqua¬
lore heremi. suo conspectu delicias ministraa¬
bat. iunc primum agnitos tanquã dudũ suos.
cũ tanto gaudio et alacricate suscipiens. canꝗͣ¬
optasset: ianquã expectasset. Hullius pene an¬
gustie ad ip̃m ꝑuencrunt. quȩ ulera ip̃m ꝓten¬
dent᷑ ⁊ nõ in ip̃o mecam reꝑissent. Certatim
ad ip̃m undiq licterarũ officia ꝑlata sunt. Q¬
brille quã nouis asfatib uariata reddebat: qͣ
grauia. quã blanda. quam dulcia. Quis ñ bea
tum se. beatam domum. beata scrima credidit:
inparuo exorc iptius munere. magna benedic¬
tione dicauis. Ei fane tantum inscriptis illis
salucis. cancũ dulccdinis suit: ut ñ serimis.

Expanded text:
ti revelaret. Hinc illa erat, et adhuc suis orationibuti revelaret. Hinc illa erat, et adhuc suis orationibuta, et in variis charismatum donis, et humilitate, et mansuetudine, et charitate non ficta: et una capitis gloria in diversitate membrorum. Magna illi inter haec erga advenas et hospites cura: in squalore eremi, suo conspectu delicias ministrabat, tunc primum agnitos tanquam dudum suos, cum tanto gaudio et alacritate suscipiens tanquam adoptasset. Nullius pene angustiae ad ipsum pervenerunt, quae ultra ipsum protenderentur, et non in ipso metam reperirent. Certatim ad ipsum undique litterarum officia perlata sunt. Quibus ille quam novis affatibus variata reddebat, quam gravia, quam blanda, quam dulcia! Quis tum se, beatam domum, beata scrinia sua credidit, in parvo ex ore ipsius munere magna benedictione ditatus? Et sane tantum in scriptis illius salis, tantum dulcedinis erat, ut non scriniis
Abbreviated transcription (Latin):
gis oꝑa. iugis intenuo erat. leuigure om̃ib iu¬
qũ xp̃i. ec quicquid diabolus iniccisset au¬
terc: discusso culparũ nubilo. grãꝵ serena re¬
uocare. amorẽ xp̃i et primorũ amando in¬
serere: et m̃ies om̃iũ canquã suum pecdus exco¬
lere: innouare gaudia: et ad xp̃i desidium
Hinc illud erat quł om̃is congregatio diuine
cupida seruicuois ad nom̃ ipsius ex diuerlis
terrarũ partib collecta: tam morib quam¬
linguis dissona in illius conspirabat amorẽ.
Om̃s dñm. om̃s patrẽ uocabant. in illo sibi pa¬
tͥam ac ꝓpinquos: et omĩa simul reddita cõ¬
putantes. Didiccrant om̃s ipso sibi compa¬
celi faciẽ. psua sola aut obscuricate auc serenta¬
te musat: ita congregatio illa cęlum siciens. et
cdestib studus mancipata. ab ipso uł nubila
uł seremiaiẽ mentium. quasi a peculari in ꝓpõ
sole susciꝑci. ip̃oꝙ ꝯgruo congrueret. inspian¬

Expanded text:
gis opera, jugis intentio erat, levigare omnibus jugis opera, jugis intentio erat, levigare omnibus jugum Christi, et quidquid diabolus injecisset, avertere, discusso culparum nubilo, gratiarum serena revocare, amorem Christi et proximorum amando inserere, et mentes omnium tamquam suum pectus excolere; innovare gaudia, et ad Christi semperrdescere. 19. Hinc illud erat quod omnis congregatio illa divinae cupida servitutis, ad nomen ipsius ex diversa terrarum parte collecta, tam moriblinguis dissona, in illius conspirabat amorem. Omnes dominum, omnes patrem vocabant, in illo sibi patrem, ac propinquos, et omnia simul reddita computantes. Didicerant omnes, ipso sibi compacoeli faciem, pro sua sola aut obscuritate, aut serenitate vestit; ita congregatio illa coelum sitiens, et coelestibus studiis mancipata, ab ipso vel nubila, vel serenitatem mentium quasi a speculari in Christo sole susciperet, ipsoque congruo congrueret, inspiran
Abbreviated transcription (Latin):
ete corpesceret. Ipsos sidici pocest singłoꝵ fra¬
crũ somnos. pio pensauit affedu. ualentes
corpore. a desidia semꝑ discuciens: feruences
sp̃u. cogebat ad requiẽ. Om̃iũ uires. om̃iũ ani¬
mos. om̃iũ stomachos instinclu ut credo dei.¬
nouerat: uere seruus om̃iũ factus ꝑiħmxͫ.
one p̃ualudos: mniciumis. uigłiisq impar ui¬
rib pari lege comitacus ẽ. Infirmos ipse infir¬
mior uisitauit Refrigerium anmaꝵ. simul
puidit et corpoꝵ. Et necuiquã ininus suis¬
set impensum. animo sc̃ꝑ recurrebat. hic alget.
hic cogitat. Illi labor grauisẽ: huic hec esca
non congruit. Ille ab alio lesusẽ. Graue quod
hic inculit: non minus graue qđ iste sensit in¬
iuriã. Grandi instantia opus ẽ. ut offensa gra¬
tiam consequatur: et hic sibi illatam contu¬
meliam. aut leuẽ. aut nullã ꝓutet. Hic autẽ
grauissimã se inculisse suspiret. Hec illi iu¬

Expanded text:
ete torpesceret. Ipsos, si dici potest, singulorum fraete torpesceret. Ipsos, si dici potest, singulorum fratrum somnos pio pensavit affectu. Valentes corpore a desidia semper excutiens, ferventes spiritu cogebat ad requiem. Omnium vires, omnium animos, omnium stomachos instincnoverat, vere servus omnium factus per Jesuone pervalidos in jejuniis, vigiliisque, impar viribus, pari lege comitatus est. Infirmos ipse infirmior visitans, refrigerium animarum simul providit et corporum; et ne cuiquam minus fuisset impensum, animo semper recurrebat: « Hic alget, hic cogitat, illi labor gravis est, huic esca non congruit, ille ab alio laesus est. Grave quod hic intulit, non minus grave quod iste sensit injuriam. Grandi instantia opus est, ut offensa gratiam consequatur: et hic sibi illatam contumeliam, aut nullam, aut levem putet; hic autem se gravissimam intulisse suspiret. » Haec illi ju
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ ercitat: ita miseratio. miseris ĩpensa fru¬
ctificat. Mecit gͦ in singłis. plusquã singłi
sibi. Singłoꝵ enĩ salus unã illius głam stru¬
it. Impiger festinus. infatigabilis ꝑscuerat.
Puc cintsq nacurã moresq ꝑspexerat: hunc
secreto hunc palã. hunc seuerus. hunc blan¬
dus. aggredit᷑: et ad castigandi ĩmutati¬
onẽ: ip̃am plerunq faciem castigationis
ĩmutat. Inde illud erat. quod ñ facilequẽ
quã tantũ uł amari uidemus. uł ameri.
lta enĩ Iuos hos affectus in uno quoq suoꝵ
collocabat: ut amor suus delidi metũ. et ci¬
mor disciplinȩ amorem introducet. Incredi¬
bile est quante illi cure su̾it. nequẽ cͥsticia af¬
sligeret. ne cogitatio secłaris urgeret: quã fa¬
cile ꝑspexit. qui d quẽq ueraret. quã singu¬
lor mences. mence gestaret: quance p̃ttrea
pirtatis dispensauone ꝓuideret. nequem
nmu labores grauarent: nequis nimia quie¬

Expanded text:
rtutem excitat, ita miseratio miseris impensa frurtutem excitat, ita miseratio miseris impensa fructificat. Metet enim singulis plusquam sibi singuli. Singulorum enim salus unam illi gloriam instruit. Impiger, festinus, infatigabilis perseverat, prout cujusque naturam moresque perspexerat. Hunc secreto, illum palam; hunc severus, illum blandus aggreditur; et ad castigandi immutationem, ipsam plerumque faciem castigationis immutat. Inde illud erat quod quam tantum vel amari vidimus, vel timeri. Ita enim duos hos affectus in unoquoque suorum collocabat, ut amor suus dilecti metum, et timor disciplinae amorem introduceret. 11. Incredibile est quantae illi curae fuerit, ne quem tristitia affligeret, ne cogitatio scile perspexerit quid quemque vexaret, tamquam singulorum mentes mente gestaret. Quanta praeterea pietatis dispensatione providit, ne quem nimius labor gravaret, ne quis nimia qui
Abbreviated transcription (Latin):
lut educti in nouam luccm. anciquum illũ.
diuinsid. entium erroꝵ carcerem decesta¬
bancur. Pulsa ẽ ꝑ oraciones ipsius. uaria pes¬
cis animoꝵ. Amaritudo. asꝑitas. et rabies
locũ dabant libertati. quã xp̃c obculerat:
et delectabat requies post longam et grauẽ
pharaonicam seruitutẽ. Scupenda et ad mua¬
bilis ꝑmutatio. Non cirteo ut aiunt pocło
ex hominib feras: s exferis homines xp̃e.
trante faciebat. Quid enĩ non obtineret illa
instantia cũ alacritate comuncta : Iuc qui
lapides non in habrahe filios uerterentur:
uͥ tanta in expoliendis mentib officmauir¬
tucum: Siminus hominẽ ad salutem suam
exhortationib ꝑmoueret: dm̃ oratione con¬
stringeret. Om̃ium enĩ ille passiones. suas
credidit. et canquã suas fleuit: et ꝓfeclus la¬
boresq om̃iũ. suos cõpucauit: sciens gau¬
derc cum gaudentib. flere cum flentibus.
cumulũ transferebat. Sicut enim uͥcus. ad uͥ¬

Expanded text:
lut adducti in novam lucem, antiquum illum lut adducti in novam lucem, antiquum illum diu insidentium errorum carcerem detestabantur. Pulsa per exhortationem illius est varia pestis animorum. Amaritudo, asperitas, et rabies locum dabant libertati, quam Christus obtulerat, et delectabat requies post longam et gravem Pharaonicam servitutem. Stupenda et admirabilis permutatio, non Circeo, ut aiunt, poculo ex hominibus feras, sed ex feris homines Christtrante, faciebat. Quid enim non extunderet illa instantia cum alacritate conjuncta? aut qui lapides non in Abrahae filios verterentur? ubi tanta in expoliendis mentibus erat officina virtutum, ut si minus hominem ad salutem suam vivis exhortationibus promoveret, Deum oratione constringeret. Omnium ille passiones suas credidit et tamquam suas flevit; profectus laboresque omnium suos computavit; sciens gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, cumulum transferebat. Sicut enim virtus ad vi
Abbreviated transcription (Latin):
dem putabat. Ccitatim iam illi om̃is regio
querentes dm̃ dirigebat Hunc expeciit: qͥs¬
hunc expequit: inuenit. Illic enim. totus
ille uigebat. Pectus suũ quasi p̃celsam ar¬
cem: et splendidissimum cemplum insede¬
rat. Illic castitas. scĩtas. fides. sapientia. et uir¬
tus habitauit. Ibi iusticia fulsit. et ucritas.
ltaq uelut effusis ulnis patentibq brachi¬
is in amplexum suũ om̃s. hoc ẽ in amorẽ
ap̃i inuitabat. Om̃s undiq ad illum certa¬
tim confluebant. Etenm que addhuc ter¬
ra. quȩ natio in monast̾io illius ciues suos
ñ habet: Quẽ ille rabidũ non mitiga¬
uit: Quotiens de immanib beluis. quã
mites fecit columbas Quam amaros incer¬
dum mores. xp̃i dulcedine asꝑsic: et quoꝵ
prauitas sibimet ip̃is penalis suerat: coꝵ
post modum grã oblectamento om̃ib erat.
Oegustata deinde bomi suauitate: ñ pocerant
non magis odisse quod fuerant. Namue¬

Expanded text:
dem putabat. Certatim jam illi omnis regio dem putabat. Certatim jam illi omnis regio quaerentes Deum dirigebat: hunc expetiit quishunc expetiit, invenit. Illic enim totus ille vigebat. Pectus suum quasi praecelsam arcem et splendidissimum templum insederat. Illic castitas, sanctitas, fides, sapientia, et virtus habitavit: ibi justitia fulsit et veritas. Itaque velut effusis ulnis, patentibusque brachiis in amplexum suum omnes, hoc est, in amorem Christi invitabat. Omnes undique ad illum certatim confluebant. Etenim quae adhuc terra, quae natio in monasterio illius cives suos non habet? Quem ille rabidum non mitigavit? quoties de immanibus belluis quam mites fecit columbas? quam amaros indum mores Christi dulcedine aspersit? Et quorum pravitas sibimetipsis prius poenalis fuerat, eorum postmodum gratia oblectamento omnibus erat; degustata deinde boni suavitate, non poterant non magis et magis odisse quod fuerant. Nam ve
Abbreviated transcription (Latin):
Quis mn illa sublimitate uirtutũ sibimet¬
ipsi minor uideretur: et quomagis m̾ito
ascenderet: hoc magis compundione de¬
cresceret. Iam quȩ illoꝵ grauitas. que simł
maturitas: quã rara feminaꝵ uisitatio etiã
ꝓximaꝵ: et que int̃ tot uirtuces. totiusua¬
nitatis fuga. Industria horũ eledis dr̃ tem¬
plum excitatur: apta monachoꝵ tecta con¬
surgunt. Ubi anglica ab illis uita in terris
ducebatur inmulta patientia. in uigłiis.
in ierumis. in scientia. i longanimitate.
in u̾bouitatis inuͥcute dĩ. Int̃c̃a amorinu
lum om̃iũ crescebat. inulciplicabat᷑. disse¬
minabatur. et fama mulceriora quęq fe¬
rebatur. Cotagͥ illum pat̾a: obsequiis. et a¬
more et honore certabat. Pauebat ille int̾¬
ea gliam suã. et odorem honȩ conuersioĩs
longe lateq diffusum. licet ad dĩ laudem
referret: sibi cĩuanitacis ꝑiculum metue¬
bat inferre. Percepisse se inuita sua merce¬

Expanded text:
quis in illa sublimitate virtutum sibimetquis in illa sublimitate virtutum sibimetipsi minor videretur; et quo magis merito ascenderet, hoc magis compunctione decresceret. Jam quae illorum gravitas, quae simul maturitas, quam rara feminarum visitatio, etiam proximarum, et quae inter tot virtutes totius vanitatis fuga! Industria horum electis Dei templum excitatur, apta monachorum tecta consurgunt, ubi angelica ab illis vita in terris ducebatur, in multa patientia, in vigiliis, in jejuniis, in scientia, in longanimitate, in verbo veritatis, in virtute Dei. Interea amor in illum omnium crescebat, multiplicabatur, disseminabatur, et fama in ulteriora quaeque ferebatur. Tota erga illum patria obsequii amore et honore certabat. Pavebat ille interea gloriam suam; et honorem bonae conversationis longe lateque diffusum licet ad Dei laudem referret, sibi tamen vanitatis periculum metuebat inferre: percepisse se in vita sua merce
Abbreviated transcription (Latin):
tis scintilla ꝓrupit. Ingũ dũicę feruitutis
lubdita ueruice suscipiens. iugum libertatis
excussit: intelligens sũmum ẽc̃ capuuitatis
nitorem mentis uestiũ iplendoꝵ: ceruicis la¬
dee decul. palliis rigentib occupat᷑. Transit
lecicia in grauitatẽ. Membroꝵ uigor.animi
uigore mutatur. Uirtus corporis. in uirtutẽ
spe migrat. Palescit ieiumo speciosa facies:
et pͥus succi plena: fit plena grauitatis. Et
quid plura : Totus ex alio. alius ostenditur
Assistit cyronisuo dñs. consolacur. nec dissi¬
mulat germanos suos in collegium susci¬
tare. Qui exemplo enus ad conuersionem¬
uocati: sicut collegio illum ita et uirtute cõ¬
mitati sunt. Hinciam int̃ illos certamina
lior. cuius cẽt cibus durior. cuius sermo blan¬
dior. cui amitus aspior: quis loquirarius.
quis orare crebrius posset. Quem minus mo¬
uerẽ in iuria: quẽ magis miscđia. Quis ddaret
promptius. quod sibi iecraxisset. Cui mo¬
rerarior mundus: cui frcquencior. xp̃c.

Expanded text:
ntis scintilla prorupit. Jugum Dominicae servitutis subdita cervice suscipiens, jugum libertatis excussit, intelligens summum esse captivitatis nitorem mentis vestium splendor. Cervicis lacteae decus palliis rigentibus occupatur. Transit laetitia in serenitatem, membrorum vigor animi vigore mutatur. Virtus corporis in virtutem spiritus migrat. Pallescit jejunio speciosa facies, et prius succi plena, fit plena gravitaquid plura? totus de alio alius ostenditur. Assistit tironi suo Dominus, et consolatur: nec dissimulat germanos suos in collegium suscitare, qui exemplo ejus vocati ad conversionem, sicut collegio illum, ita et virtute comitati sunt. 9. Hinc jam inter illos certamina lior, cujus esset cibus durior, cujus sermo blandior, cujus amictus asperior; quis loqui rarius, quis orare crebrius posset; quem minus moveret injuria, quem magis misericordia; quis daret promptius quod sibi detraxisset; cui in ore rarior mundus, cui frequentior Christus:
Abbreviated transcription (Latin):
fac animam tuam: ne forte apprehendant ce
mala conuersacionis istius. Cito scrpit uolup
lumpta libertas. Alii aurum argentumq
mirentur. Dñantur ut uideo metalla do¬
minancib. Alii p̃dia atq in ancipia. ñ sine
animi sui captruitate possideant. Alitho¬
norib gaudeant: et honorem in se diuinȩ i¬
maginis p̃mant. Michi satis ẽ mancipium
gaudia meronb: et dabit in hacuita disci¬
pline studus obledari. & omarret intrihec
dignum fieri celestib regnis. Deciongas ta

Expanded text:
fac animam tuam, ne forte apprehendant te fac animam tuam, ne forte apprehendant te mala conversationis istius. Cito serpit voluptisti gratia sumpta libertas. Alii aurum argentumque mirantur: dominantur, ut video, metalla dominantibus. Praedia atque mancipia non sine animi sui captivitate possideant alii, honoribus gaudeant, et honori in se divinae imaginis praeferant. Mihi satis est mancipium gaudia moeroribus: dabit et in hac vita, disciplinae studio oblectari, et ornari; et inter haec dignum fie
Abbreviated transcription (Latin):
ritura credebant. Hec ĩmerito cũ scłaris gła
sibi a xp̃o p̃rip timebat: quẽ int̾ reliquos or¬
natissimos iuuenes uelut unicum comple¬
ctebacur. Uerum fastidiebat adolescens. quo
grandeui delectabantur: tali se semꝑ adhor¬
tacione compellans. Delectat hec uita: s de¬
cipit. Alia in cccłiis precepta recitantur: alia
ibi in aurib meis mandata sonuerunt Ilie
modestia et continentia. et pudor tradicur:
hic luxuria effrcnata nucͥtur. Illic ad ȩcernũ
regnum xp̃c inuitat: hicdiabolus ad cem¬
porale sollicitat. Om̃e quod inmundo ẽ ua¬
nitas ẽ. et concupiscentia oculoꝵ: et mundus
tͣnsit. et concupiscencia cius. Qui aut̃ fecent
uoluntatẽ dĩ manet in ęc̃nũ. sicut et ipse in
eternum manet. fẽstinemus gͦ crun ab hisla¬
queis: dum adhuc minus tenemur. Dui alli¬
gatu. caridius soluuntur. Facilius ẽ tenera uel¬
lere: quã robusta succidere. In monte saluam

Expanded text:
ritura credebant. Nec immerito eum saecularis gloria ritura credebant. Nec immerito eum saecularis gloria sibi a Christo praeripi timebat, quem inter reliquos ornatissimum invenit, velut unicum amplectebatur. 8. Verum fastidiebat adolescens, quo grandaevi delectabantur, tali se semper adhortatione compellans: « Delectat haec vita, sed decipit. Alia in ecclesiis praecepta recitantur; alia ibi in auribus mandata sonuerunt. Illic modestia, continentia, et pudor traditur: hic luxuria effrenata mittitur. Illic ad aeternum regnum Christus invitat: hic diabolus ad temporale sollicitat. Omne quod in mundo est, vanitas et concupiscentia oculorum. Et mundus transit et concupiscentia ejus: qui autem facit voluntatem Dei manet in aeternum , sicut et ipse in aeternum. Festinemus erui ab his laqueis, dum adhuc minus tenemur. Diu alligata tardius solvuntur. Facilius est tenera vellere, quam robusta succidere. In monte salvam
Abbreviated transcription (Latin):
norib: qui ꝑ amorem u̾itatis iam suos non
optabat. Ad illud potius ineus sermo festi¬
nat. quã dulcissima infantia. quã mode¬
sta puericia: quã gͣuis adolestentia fuerit:
quã om̃s ecatum gradus suꝑna uircute
tͣnscendic. maiorq semꝑ iuencus sit. Pror¬
sus diumno quodam pedagogio educatum
putes. Intrauerat cium gr̃a sua om̃ium sen¬
sus. Est cum eum sibi ꝓp̃c assumeret: certaũ
in suis om̃ib mundus tenebat. Alios dulce¬
do sua alligauerat. alios collegn blandim̃¬
tum deuinxerat: alios inuariis iuuenum
exercitus. admiratio sclarium uirtucũ dene¬
bat. Quot illi iurc pͥoris gr̃e fuerant: tota
conuersione umculis retrahebatur. Cõmu¬
ne quoddã decus prcripi om̃s timebant.
Est uere quis unquã illum habitus ñ quasi
ppͥus accepit: Quos aliquando amitus ñ or¬
nauit: Itaq uelut splendi: iss imã gc̃mã
et commune om̃ium decus: cripi sibisimł
manda in melius ut uidimus: s quasi mo

Expanded text:
noribus, qui per amorem veritatis jam suos non noribus, qui per amorem veritatis jam suos non optabat. Ad illud potius meus sermo festinat, quam dulcissima infantia, quam modesta pueritia, quam gravis adolescentia fuerit, quam omnes aetatum gradus supra virtutem transcenderit, majorque semper inventus sit, ut prorsus divino quodam paedagogio educatum ur? Intraverat enim gratia sua omnium sensus; et cum eum sibi Christus assumeret, certatim in suis omnibus mundus tenebat. Alios dulcedo ipsius obligaverat; alios collegii blandimenta devinxerant; alios in variis juvenum exercitiis admiratio saecularium virtutum tenebat. Quot illi vitae prioris gratiae fuerant, tot a conversione vinculis retrahebatur. Commune quoddam familiae decus proripi omnes timebant. Et vere quis umquam illum habitus non quasi proprium accepit? Quos aliquando amictus non ornavit? Itaque velut splendidissimam gemmam et commune omnium decus eripi sibi simumanda in melius, ut vidimus, sed quas
Abbreviated transcription (Latin):
gendã tanti uiri uitam manũ micto. quã
siquis prisce eloquentiȩ auctor actingeret.
ñ solum nichil facundia ornant: s uictus
materiȩ mole succumbert. Uerum me a¬
mor ꝓuocat: ur̃ affectus de illo aliquid
bitur ut credimus ipsius m̾ito sermo quan¬
uis tepentis ingeni. et quod iacet u̾bis. ele¬
u abitur reh: e effusa millũ caritate
om̃ib oratoriȩ disciplinȩ. quoꝵ laudan¬
dam receperint uitam. patͥam pͥusorigi¬
nem p̃dicare: ut quod in ꝓpͥis uirtuti¬
bus deest: in patrum gła p̃cessisse uidea¬
fastigium nobilitatis ẽ. inaer dĩ famulos
cõputari: nec addere quicquã nobis ad dig¬
tẽptu suo pocest. Nemo in celis clanorquã
qui repudiato pacrũ stemate: clegit sola
xp̃i pateritate censeri. Pret mitto itaq
commemorare auita illius scłarium hono¬
rũ insignia: et samiliȩ suȩ nobilitatem ma¬
iore generositate pectoris fastiditam: nec
placuisse illum sibi de supuacius suoꝵ ho¬

Expanded text:
gendam tanti viri vitam manum mitto: quam gendam tanti viri vitam manum mitto: quam si quis priscae eloquentiae auctor attingeret, non solum facundia non ornaret, sed victus materiae mole succumberet. Vester me amor provocat, vester affectus de illo aliquid bitur, ut credimus, ipsius meritis sermo quamvis tepentis ingenii; et quod jacet verbis elevabitur rebus; et effusa in illum charitateomnibus oratoriae disciplinae, quorum laudandam receperint vitam, patriam prius et originem praedicare; ut quod in propriis virtutibus deest, in patrum gloria praecessisse videafastigium nobilitatis est inter Dei filios cotemptu suo potest. Nemo in coelis clarior, quam qui repudiato patrum stemmate, elegit sola Christi paternitate censeri. Praetermitto itaque commemorata avita illius saecularium honorum insignia, et familiae suae nobilitatem majori generositate pectoris fastiditam, nec placuisse illum sibi de supervacuis suorum ho
Abbreviated transcription (Latin):
ne laudau̾is quẽquã. Tanquã si diceret.
Lauda post morcem. In uiuentis enim
laudib. et laudato locus uane exultacio¬
nis offertur: et laudatori maxime nota as¬
sentationᷤ affigitin Multis enĩ modis uti¬
ic ẽ laudare defunctum. Primũ. quia dũ
abẽ. cui gratificari laudatione possimꝰ.
nocẽẽ ẽ ut ad largitorem grẽ dñ lats cota
referat᷑. Ocinde quia sola uirtucis ãmira¬
tio residet. uͥ suspicio assentatioras aufertur.¬
Defuncti itaq laus in scã fidelium congrega¬
tione ꝓlata: plena ẽ edificationis. lactantie¬
uacua. Merita quoq in hoc eius qui lau¬
datur accrescunt: quod plures sua laude
ꝓficiunt. Hec uerebor ne nimis forsitan fa¬
uorabilit de meo loqui credar: quia p̃t̃ quã
nichil non infcrius dici suis untucib po¬
test: nemo ẽ qui illum non suũ cõputet. suũ
senserit. suũq credidcrit. Non tñ ego inge¬
nii fiducia neq firtus eloquio. ad attin¬

Expanded text:
ne laudaveris quemquam : tanquam diceret, ne laudaveris quemquam : tanquam diceret, Lauda post mortem. Viventis enim laudibus laudato locus vanae exsultationis offertur, et laudatori maxime nota assentationis affigitur. 6. Multis enim modis utile est laudare defunctum. Primum, quia dum abest cui gratificari laudatione possumus, necesse est ut ad largitorem gratiae Deum laus tota referatur. Deinde, quia sola virtutis admiratio residet, ubi suspicio assentatioDefuncti itaque laus in sancta fidelium congregatione prolata plena est aedificationis, vacua jactantiae. Merita quoque in hoc ejus qui laudatur accrescunt, quod plures sua laude proficiunt. Nec verebor ne nimis forsitan favorabiliter de meo loqui credar, quia praeter quam nihil non inferius dici suis virtutibus potest, nemo est qui illum non suum computet, suum senserit, suumque crediderit. Non tamen ego ingenii fiducia, neque fretus eloquio ad attin
Abbreviated transcription (Latin):
q si diripientib sibi duob his asfectib men¬
in laudis partib suggerit: tocum sibi inter
damna numerans dolor uendicat. Quan¬
quã et si adeẽt inͥ screnitas mentis. et famula¬
tu idoneo menti lingua seruiret: nunquid
abundancius laus crus ꝑferri scrmonib
ieis poterat. quã in uris sensib manet. Ne¬
mo ẽ ut puto cui non illius uri grã maior
occurrat: quam possit opulentissima cutꝰ¬
ubet ꝓferie facundia. Quiagͦ ut scͥptura
loquitur memoria rastoꝵ cum laudibus
semꝑ ẽ. nec potest quisquã m̾itoꝵ illustriũ
uiros. ñ cum laude memorre: ꝓferam ut
facultas datur aliqua ex his quȩ de illo
quid scrmonimeo expedue difficile est.
t᷑. Scriptura quodã loco continet. Sapiã
in exitu canitur. Hoc ẽ dicere: sapientis
conuersatio. in consũmationis finc lauda¬
tur. Unde et alio loco. He laudes inquit
hominẽ in uita sua. Et iterũ. Ante mortẽ.

Expanded text:
que, si diripientibus sibi duobus his affectibus menque, si diripientibus sibi duobus his affectibus menin laudis partibus suggerit, totum hoc sibi inter damna numerans dolor vindicat. Quamquam etsi adesset mihi serenitas mentis, et famulatu idoneo menti lingua serviret, num abundantius laus ejus proferri sermonibus meis poterit, quam in vestris sensibus manet? Nemo est, ut puto, cui non illius viri gratia major occurrat, quam possit opulentissima cujuslibet proferre facundia. Quia ergo, ut Scriptura loquitur, memoria justorum cum laudibus semper est , nec potest quisquam meritorum illustrium viros non cum laude memorare, proferam, ut facultas datur, aliqua ex his quae de illo t quidquid sermoni meo expedire difficile est, tur. Scriptura quodam loco 1312 continet: Sapientia in exitu cernitur, hoc est dicere: Sapientis conversatio in consummationis fine laudatur. Unde et in alio loco: Ne laudes, inquit, hominem in vita sua; et iterum: Ante mortem
Abbreviated transcription (Latin):
gnoscite dilectissum dic̃.
publicis fidelium memo¬
riis conseciatum: quimichi
quandiri hos caducos uitȩ
huius dies ds̃ indulserit. sẽ¬
per quidem acerbitatibus
grauis. plenus dñ et dignitatis aduenit.
locutionis adiecero. absurdum poderit iu¬
dicart. Si enĩ dixero ad astra migrauit: il¬
le ctiam dũ interris morarctur. int̃splendi¬
dissima illa dei astra numeracus ẽ. addã.
xp̃o asticit: Quando autem ei hic in uita
sua non asticit: cuius om̃is uita illam helye
uocem habuit. uiuit dñs cin asto hodie:
Dicam terrena descrunit: cuius ut apłs ait.
coca conu̾satio semper incelis fuit: Similit̃
itaq quantum certo animus meus habet.
quicquid de cali uiro dicendum occurrtrit:
ipsa sui magnitudine congruo exitu caret.
Compugnant merorib gaudia. C̃aus reminis¬
ci dulce e: tali carere. suppliciũ. Duplex itaq
materia me ꝓuocat. sllinc me laudum suar.
gra ad sermonem trahit: hinc ad singultum
ietrabunt damna communia. Ignoscite ita¬

Expanded text:
gnoscitis, dilectissimi, diem publicis fidelium moeroribus consecratum, qui mihi quamdiu hos caducos vitae hujus dies Dominus indulserit, semper quidem acerbitatibus gravis, plenus tamen dignitatis adveniet. locutionis adjecero, absurdum poterit judicari. Si enim dixero: Ad astra migravit, ille, etiam dum in terris moraretur, inter illa splendidissima astra Dei numeratus est. Addam: Christo astat? Quando autem ei in vita sua non astitit? Cujus omnis vita illam Eliae vocem habuit: Vivit Dominus cui asto hodie . Dicam: Terrena deseruit, cujus, ut Apostolus ait, conversatio semper in coelis fuit ? Similiter itaque, quantum animus meus habet, quidquid de tali viro dicendum occurrerit, ipsa sui magnitudine congruo exitu caret. Compugnant moeroribus gaudia. Talem reminisci dulce est; tali carere supplicium. 2. Duplex itaque materia me provocat. Illinc me laudum suarum gratia ad sermonem trahit; hinc ad singultus retrahunt damna communia. Ignoscite ita
Abbreviated transcription (Latin):
me uerũ euã lenissime culimus: quip¬
pe qui in eius reltitutione. iocunda uere
piscatione. tancũ et tale miraculũ de
ĩmensitate aquarum cũ libris exculimꝰ
Et quiđ duplex nobis incubuit extiltan¬
ili materia: cũ ꝓ ipla miraculoꝵ gła cõ¬
mñ lata. le quoꝵ certitudine p̃senti mi¬
raculo certiores cristimustũ ꝑ ipso pui¬
eri uita donatã cuius liberatia nc̃ scĩss¬
imi confessoris huius ũcib e mins attr¬

Expanded text:
me, verum etiam laetissime tulimus: quipme, verum etiam laetissime tulimus: quippe qui in ejus restitutione, jucunda vere piscatione, tantum et tale miraculum de immensitate aquarum cum libris extulimus. Et quidem duplex nobis incubuit exsultandi materia: tum pro ipsa miraculorum gloria commendata, de quorum certitudine praesenti miraculo certiores existimus; tum pro ipsa pueri vita donata, cujus liberationem sanctissimi confessoris hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ta inuenti sunt libri aminimo usq
ad maximũ ita madefacti. atq dele¬
t: acsim ꝓfundo stanm diutus ia¬
cuissent Uerũtam̃ solus ille miraculo¬
ium liber cũ cñ cec̾is aqua imbutis atq¬
E
submersis eẽt ĩmixuisata reꝑcus ẽ incor¬
ruptus et siccus. ita pulcher acflondus
ut minime cunc exgradũ. de inuario
credẽs:. s pocius assũptũ de armario
dieres. Nam quẽ ad modũ usq hodie
cernicur. ne unã quił in eo litterulam.
magna uł modica aquȩ stilla deleuit.
aut iecigit: cũ cet̾i sicut dictũ ẽ libria
ca lluctib obliterati. et pelliũ more con¬
fedi unlerent᷑ ut nullis demiceps usib
iuilicarent᷑ aptiui de mirati. et mag̃¬
na iocunditate iepleti. grãs e gere mul¬
umodas diuinȩ dem̃ nȩ̃. qui diledi sui
bernardimita ueneranda uolant enã
nunc huiusmodi signo głificare. Hes
quoq magnitice consolati ꝓpͥũ d annũ
dc submersione librorũ. ñ mods lecrissi¬

Expanded text:
ta inventi sunt libri a minimo usque ta inventi sunt libri a minimo usque ad maximum, ita madefacti atque deleti, ac si in profundo stagni diutius jacuissent. Verumtamen solus ille Miraculorum liber, cum tamen caeteris aqua imbutis atque submersis esset immistus, ita repertus est incorruptus et siccus, ita pulcher ac floridus, ut minime tunc extractum de vivario crederes, sed potius assumptum de armario diceres. Nam quemadmodum usque hodie cernitur, ne unam quidem in eo litterulam magnam vel modicam aquae stilla delevit, aut tetigit; cum caeteri, sicut dictum est, libri ita fluctibus oblitterati, et pellium more confecti viderentur, ut nullis deinceps usibus judicarentur apti. Unde mirati et magna jucunditate repleti, gratias egere multimodis divinae clementiae, qui dilecti sui Bernardi merita veneranda voluit etiam nunc hujusmodi signo glorificare. Nos quoque magnifice consolati, proprium damnum de submersione librorum non modo levissi
Abbreviated transcription (Latin):
duccretur. Qui dum in cauce dimissis
habenis uadum excederet. lapsus in pro¬
fundũ stagni fluduando. et naticando
ferme unius hore spacio. huc et illuc an¬
uie ꝑuagabat᷑. Exclamantib autẽ qui
adcrant. quod equus ille libroꝵ atq
uestim̃toꝵ sarcinam habens cũ puero
suꝑposito mergeret᷑: accurricr undiq
ut ei succurratur. Interĩ aut̃ quadrupes
et ipse puer. coti sub aqua lacebantinsi
quł ora ptenla. modice suꝑius appareba¬
nc. Quidã uͦ iuuenis indum̃ts exutus
et natando diucius isecucus ꝑcuntes e¬
rpere uoluit: l fugiete cuballo mini¬
me pount. Cande uero uesita & uldon¬
ge Aiducta nauicula miscrante dño
uludi et liberati sunt simul. aaolescrn¬
tulus et caballus iimꝰ uiuentes ucrur
etiã salui et alacres Mancea ũ contine¬
nl ipsos libros: inuenta ẽ aquis in mo¬
dũ ucris plena atq distenta Que dum
post modum incuria ministroꝵ. claula
diucissime ꝑmaneret: candẽ ea resera¬

Expanded text:
duceretur. Qui dum incaute dimissis duceretur. Qui dum incaute dimissis habenis vadum excederet, lapsus in profundum stagni fluctuando et natanto ferme unius horae spatio huc et illuc anxie pervagabatur. Exclamantibus autem qui aderant, quod equus ille librorum atque vestimentorum sarcinam habens cum puero superposito mergeretur; accurritur undique ut ei succurratur. Interim autem quadrupes, et ipse puer sub aqua latebant, nisi quod ora protensa modice superius apparebant. Quidam vero juvenis indumentis exutus, et natando diutius insecutus pereuntes, eripere voluit, sed fugiente caballo minime potuit. Tandem vero quaesita et de longe adducta navicula, miserante Domino, reducti et liberati sunt simul adolescentulus 1166 et caballus, non modo viventes, verum etiam salvi et alacres: mantica vero continens ipsos libros inventa est aquis, in modum utris, plena atque distenta. Quae dum postmodum incuria ministrorum clausa diutissime permaneret, tandem ea resera
Abbreviated transcription (Latin):
cunq uadit. Tu illius pedissequus. cu nobis
patronus: incerpres acceptabilis. et fortis asser¬
tor ꝓsusas ad sepulchrũ cuum alumni gregos
tinere mercamur.
isicante nuꝑ uenerabili ab¬
bate clarcuallensi pecro ceno¬
bia sua. que inremensi ꝓuin¬
cia flante spũ dĩ uenustissi¬
me florent: nos quoq cum illo ꝓfedi.
uenimus die quadam una cum ipso
ad monasteriũ uallis regis. Inuenimus
autẽ ibidem miraculoꝵ sc̃i bernardi
multitudinẽ copiosã: que ꝓpt̃ legen¬
tiũ cediũ. in codice uicȩ eius inseri non
pocucrunt. Nam si plixius scriberent᷑:
plima inde uolumina conficent᷑. Hẽgͦ
miraculoꝵ librum qm̃ in claraualłe
non haberi comꝑimus: acceptũ mu¬
iuo nobiscum ferre curauimus ut cũ
transcribi faccremus. Portabat᷑ autẽ
in mancica claususcum aliis seꝑtẽ li¬
bris tam maioris quã minoris uolumi¬
nil uenientib itaq nobis ad mona¬
steriũ longi poncis: contigit ut cordẽ
libroꝵ porcitor equus. cũ cetis ad aquã

Expanded text:
ocumque vadit. Tu illi pedissequus; tu nobis patronus, orationum nostrarum interpres acceptabilis, et fortis assertor, perfusas ad sepulcrum tuum alumni gregis tinere mereamur.Visitante nuper venerabili abbate Clarae-Vallensi Petro monasteria sua, quae in Remensi provincia, flante spiritu Dei, venustissime florent, nos quoque cum illo profecti venimus die quadam una cum ipso ad monasterium Vallis-Regis. Invenimus autem ibidem miraculorum sancti Bernardi multitudinem copiosam, quae propter legentium taedium in codice vitae ejus inseri non potuerunt. Nam si prolixius scriberentur, plurima inde volumina conficerentur. Hunc ergo Miraculorum librum, quem in Clara-Valle non habere comperimus, acceptum mutuo nobiscum ferre curavimus, ut eum transcribi faceremus. Portabatur autem in mantica, cum aliis septem libris, tam majoris quam minoris voluminis. Venientibus itaque nobis ad monasterium Longi-Pontis, contigit ut eorumdem librorum portitor equus cum caeteris ad aquam
Abbreviated transcription (Latin):
ũ in regno cruconicorum
suit uc regi conrado ꝓquo¬
dã pacis negocio loquere¬
cur. Occurrit aucẽ ei fran¬
kenciunt. qđ interricorio moguntino
suꝑ mogũ sicũ ẽ castrũ: etͥ francoꝵ uado
nomen accepit. Ibidẽ quoq constantien¬
sis ep̃c henmannus nomine uir religios
affuit: obnixius supplicans ut ad partes
suas ascendere dignaretur Cuius peticio¬
ni multa quid negocia resistebantꝰ. mari¬
me cñ clareuallensium suoꝵ in cima sollici¬
tudo et p̃cordialis affedus: ad quos redi¬
re om̃im festinabat. Meq enĩsilioꝵ uicri
sui mat̾ pocerat obliuisci: s coco fere an¬
no. auelli a se uiscera sua grauissime que
intolerabile sibi iudicat uir benignissimꝰ
ꝑseanxios contristare. Magis autẽ p̃ualu¬
it timor dm̃i: ee sp̃e cius suggerens aꝑtũ sibi
cẽ ostium inagnũ. Hoc nim studium ciꝰ
hec consuecudo ẽ ut licet animũ gerat af¬
fectio ne plenissimũ nullum cñ apud eũ.
ppͥa obcineat astecio locum in deliħao¬

Expanded text:
um in regno Teutonicorum fuit ut regi Conrado pro quodam pacis negotio loqueretur. Occurrit autem Franckevoert, quod in territorio Moguntino super Mogum situm est castrum, et a Francorum vado nomen accepit. Ibidem quoque Constantiensis episcopus, Hermannus nomine, vir religiosus adfuit, obnixius supplicans ut ad partes suas ascendere dignaretur. Cujus petitioni multa quidem negotia resistebant; maxime tamen Clarae-Vallensium suorum intima sollicitudo et praecordialis affectus, ad quos redire omnimodo festinabat: neque enim filiorum uteri sui mater poterat oblivisci, sed toto fere anno avelli a se viscera sua gravissime querintolerabile sibi indicat vir benignissimus pro se anxios contristari. Magis autem praevaluit timor Domini, et spiritus ejus suggerens apertum sibi esse ostium magnum. Hoc enim studium ejus, haec consuetudo est, ut licet animum habeat affectione plenissimum, nullum tamen apud eum propria obtineat affectio locum in deliberat
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Cuiomne conuersacionis tuȩ bonũ asqͥ¬
sistr: illud assidue cͥ ac cuis ingerens. Quid ha
bes ꝗd non accepisti: Aut si accepisti: quid gła¬
ris quasi non acceꝑis: S hocmagis tuũ erat
uite cuebonũ: quo magis negabas cuum.
In te commune om̃iũ dm̃ desideranuum so
bas: resonante affectum uuũ uoce blandȩ mo¬
dulatioĩs t̃mmurans Lececur cor qͦren¬

Expanded text:
tur ; cui omne semper conversationis tuae bonum ascrtur ; cui omne semper conversationis tuae bonum ascripsisti: illud assidue tibi ac tuis ingerens: Quid enim habes quod non accepisti? aut, si accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sed eo magis tuum erat vitae tuae bonum, quo magis tuum negabas. 38. In te commune omnium Dominum desiderantium solbas, resonante affectum tuum voce blandae modulationis immurmurans: Laetetur cor quae
Abbreviated transcription (Latin):
condidimus: in celis utiq patrocinia p̃sumi¬
mus. Magna et inclita tua gła. ꝑ ader sc̃ȩ. N¬
indiguit mitũ cuũ signis ꝓbari: ipsa enĩ
conuersatio cua plena uirtucib et ammi¬
rationis nouitate precelsa: ꝑpetuũ qđ dã
signum ministrauit. Multas cñ tͥ diuini
cunq assistebamus. S in ins cu minimam¬
tu partẽ cõputabas: maiusq tͥ gaudium
erat quod menta et uirtutes cuas deusseri¬
beret: quam qđ homines signa notarent.¬
Habet et pax mr̃es suos: xp̃i enim cu ꝑpecuus
quandiu in corpore moratus es. cestis fuisti Il
nimietates. et cognatũ nimietacib głȩ fugi¬
ens appecicum. Nunquã inore cuo nͥ pax. nͥ
castitas. nͥ pietas. nͥ caritas: nunquã in corde.
fidei. continencie. modestię. fructus ministra¬
uit exuberantes:et mulciplicẽ copiã in mul¬
torũ salutẽ et gaudia. ut non immerito can¬
tares. qui timent ce uidebunt me et lȩcabun¬

Expanded text:
condidimus, in coelo utique patrocinia praesumicondidimus, in coelo utique patrocinia praesumimus. indiguit meritum tuum signis probari; ipsa enim conversatio tua plena virtutibus et admirationis novitate praecelsa, perpetuum quoddam signum ministravit. Multa quidem tibi divassistebamus; sed in his tu minimam partem computabas, majusque tibi gaudium erat quod merita et virtutes tuas Christus scriberet, quam quod signa hoHabet et pax martyres suos; Christi enim tu perpetuus, quamdiu in corpore moratus es, testis fuisti. Ilmnes semper nimietates, et cognatum nimietatibus gloriae fugiens appetitum. Numquam in tuo ore nisi pax, nisi castitas, nisi pietas, nisi charitas. Numquam in corde fidei, modestiae, continentiae fructus ministravit, exuberantes in multiplicem copiam in multorum salutem et gaudia, ut non immerito illi cantaveris: Qui timent te, videbunt me, et laetabun
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. non subitus febriũ estus absorbuit. s
diu dilata infirmitas nimio dudũ ꝓprio¬
sui uigore contracta. et adbuc remissioni pa¬
rum acquiescendo ingrauescens: paulatun
semꝑ spũ: plenum gr̃ȩ corpus exanime. Ince¬
grum siquidẽ uulcus decorem. facies om̃ib
grata scruauit ꝓbe uos nostis ista: et mulco ple¬
nius uobis quã sermo sufficit. animoꝵ medita¬
tione describitis. Neq ullus ñ magnosibi dã¬
no afficiuisus ẽ: si conspectu corporis sacrica¬
rent. si ñ uti quẽq aut reuerentia. aut amor
impressit: aut ferctͦ. Nec peꝑcit scĩficatis amic¬
tu eius pallus fides: quȩ p̃ciosissimt muncris
loco habuit aliquã de uelaminib illius fim¬
briã deccrpsisse. Ccrtauit in exequus illiꝰ:
głam suã. Nã et illa exequiaꝵ religio. fidei
deuotio erat: et tam lecũ erat habuisse talẽ:
quã graue talem amisisse. Nec parum fidu¬
cie dat. sepulcri sui grã. Nam cuius bic ossa

Expanded text:
tudo, non subitus febrium aestus absorbuit; sed tudo, non subitus febrium aestus absorbuit; sed diu dilata infirmitas, nimio dudum propositi rigore contracta, et adhuc remissioni parum acquiescendo ingravescens, octavo eusemper spiritu, plenum gratiae corpus exanime: integrum siquidem vultus decorem facies omnibus grata servabat. Probe vos ista nostis, et multo plenius vobis quam sermo sufficit animorum meditatione describitis. 35. Neque ullus non magno sibi damno affici visus est, si conspectu corporis ejus caruit, si non, ut quemque aut reverentia aut amor impressit, aut feretro in quo stu suo palliis fides, quae pretiosissimi muneris loco habuit aliquam velaminum illius fimbriam decerpsisse. Certavit in exsequiis illius riam suam: nam et illa exsequiarum religio, fidei devotio erat, et tam laetum erat habuisse talem, quam grave talem amisisse. Nec parum fiduciae dat sepulcri sui gratia: nam cujus hic ossa