comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd uniu̾sa pugnatoꝵ fortitudo corru¬
erit: & mutuis fletib omĩs t̾ra reso¬
narit. Sin aut̃ eluse ut aqͥla uolut
exertis humeris intelligunt᷑. ille nob̾
sensus suggerit᷑. qͦd ad plangendum
cuncti nudaĩ̾unt pectora. Cor meũ. ad
moab clamabit. Propħa loqͥt᷑ dolenti
affectu uel qͦd hosti quoq credit᷑asit
in quo tot mala suꝑueniant uel qͦd
tantis cal amitatib sint oppͥmendi. it
etiã inmicis miserabiles fiant. Ad ip¬
sum iheremias. ꝓpter cor meũ admo¬
ab qͣsi tibia resonabit. Uectes eiꝰ usꝙ adse¬
gor uitulã consternantẽ. De hac ꝙ in¬

Expanded text:
quod universa pugnatorum fortitudo corruquod universa pugnatorum fortitudo corruerit, et mutuis fletibus omnis terra resonarit. Sin autem Eluse, ut Aquila voluit, exertis humeris intelligantur, ille nobis sensus suggeritur, quod ad plangendum cuncti nudaverint pectora. Cor meum ad Moab clamabit. Propheta loquitur dolentis affectu, vel quod hostes quoque creatin quos tot mala superveniant: vel quod tantis calamitatibus opprimendi, ut etiam inimicis miserabiles fiant. Idipsum Jeremias ait: Propterea cor meum ad Moab quasi tibia resonabit. Vectes ejus usque ad Segor vitulam conternantem. Et Jeremi
Abbreviated transcription (Latin):
nes. nec etas parua pueroꝵ. nec fracti
senũ gressus tenebunt᷑ domib. Pudo¬
rem & imbecillitatẽ extrema captiui¬
tas nesciet. Glamabit esebon & eleale.
Nomina ciuitatũ moabiticȩ ꝓuinciȩ
qͣrũ esebon urbs fuit qͦndã regis amor¬
reoꝵ: de qua idẽ iheremias. Ignns egreᷤ¬
sus est de esebon. & flãma de medio
seon. Int̾p̃tat᷑ aut̃ eseb on cogitatio. Et
ideo adludens ad nom̃ iheremias con
tra esebon ait cogitauert̃ mala: usꝙ
iasa audita est uox eoꝵ. Urbs iasa
mortuo mari imminet uͥ ÷ t̾minꝰ ꝓ uin¬
ciȩ moabitarum. Hoc ergo indi¬
cat quod usq ad extremo
f ꝯer: ululatus puncie petio¬
nabunt. Unde & iheremias ait. De cla¬
more esebon usq eleale & iasan dedett̃
labunt. anima eius ululabit sibi. in
chus accinctos int̾p̃tatus est: qͥdã pu¬
tant ñ uiros s nom̃ urbis intelligi que
hodie appellat᷑ elusa. & est in moabitis
partib sita. Possumꝰ aut̃ & hoc dictre

Expanded text:
nes, nec aetas parva puerorum, nec fracti nes, nec aetas parva puerorum, nec fracti senum gressus tenebuntur domibus, pudorem et imbecillitatem extrema captivitas nesciet. Clamabit Esebon et Eleale. Nomina civitatum Moabiticae provinciae, quarum Esebon urbs fuit quondam regis Amorrhaeorum, de qua idem Jeremias, Ignis egressus est de Esebon, et flamma de medio Seon. Interpretatur autem Esebon, cogitatio, et ideo Jeremias alludens ad nometra Esebon ait: « Cogitaverunt mala, usque Jesa audita est vox eorum. » Urbs Jesa Mortuo mari imminet, ubi est terminus provinciae Moabitarum. Hoc ergo indicat, quod usque ad extremos fines ululatus provinciae personabat. Unde nunc Jeremias ait: « De clamore Esebon usque Eleale et Jasan dederunt a ejus ululabit sibi. Verchus accinctos interpretatus est, quidam putant non viros, sed nomen urbis intelligi, quae hodie appellatur Eluza, et est in Moabitidis partibus sita. Possumus autem et hoc dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ: suꝑ nabo & suꝑ medaba moabulu¬
lauit. Ne molestũ tibi sit qͦd ꝑhystorie
uiã gradior: ut enĩ hoc facerẽ ipse uo¬
liusti. Sub audit᷑ aut̃ domꝰ regia & urbᷤ
dibon ad ydola quȩ medib posita ft̃
ascendit: suꝑ nabo & suꝑ medaba no¬
biles ciuitates ululauit uniu̾sa ꝓuincia.
In nabo enĩ erat chamos ydolũ conse¬
cratũ: qͦd alio noĩe appellat᷑ beelphegor.
Incunctis capitib eius caluitiũ: omĩs
barba radet᷑. Apud antiqͦs barbe capitiᷤ¬
q iasura luctus indiciũ fuit. ꝑ hec gͦ
magnitudo meroris ostendit᷑ iheremia ᷤ¬
contra moab eadẽ conclamante. Om̃e
caput caluitiũ: & om̃is barba radetur.
Incunctis manib colligatio. & suꝑ om̃e
dorsũ ciliciũ. Intriuis eiꝰ accinc̾ti st̃ sacco¬
suꝑ tecta eiꝰ: & in plateis eiꝰ omĩs ulula¬
tus descendit infletũ. Non erc̃ pͥuate
lacrime publicũ luctũ: publica lam̃ta
resonabunt. Nec matrona. nec uirgi¬

Expanded text:
ctum super Nabo, et super Medaba Moab uluctum super Nabo, et super Medaba Moab ululabit. Ne molestum tibi sit quod per historiae viam gradior, ut enim hoc facerem, ipse voluisti. Subauditur autem, domus regia, et urbs Dibon ad idola quae in editis posita sunt ascendit: super Nabo, et super Medaba, nobiles civitates, ululabit universa provincia. In Nabo enim erat Chamos idolum consecratum, quod alio nomine appellatur Beelphegor. In cunctis capitibus ejus calvitium, omnis barba radetur. Apud antiquos barbae capitisque rasura luctus indicium fuit. Per haec ergo magnitudo moeroris ostenditur, Jeremia contra Moab eadem conclamante: Omne caput calvitium, et omnis barba radetur, et in cunctis manibus colligatio, et super omne dorsum ciliciulateis ejus omnis ululatus descendet in fletum. Non erunt privatae lacrymae, publicum luctum publica lamenta resonabunt; nec matronae, nec virgi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dr᷑ moabitarũ. id÷ arabie ab assyriiᷤ
& babylonis. Ab utͣq enĩ gente uasta¬
ti st̃ & eo temꝑe: qͦ sennacherib cap¬
tiuũ duxit isrł. & qͣndo nabugodo¬
nosor subu̾tit ierłm. Insultau̾at enĩ
ad utrũq hostem ephraym & iude
dicente iheremia. Allidet manũ moab
in uomitu suo: & erit inderisũ etiã
fures repperisses eũ. Propt̃ uerba gͦ tua
quȩ aduersus illũ locutus es: captiuus
duceris. Qd̃ aut̃ ait nocte uastata est
ar. moab conticuit : decoꝵ miectionis
pͥncipiũ. ut uastaret᷑ intenebris. qͥ
de incestu patͥs nocte conceptus est.
Nisi forte noctẽ ꝓ magnitudine ter¬
roris accipimꝰ. & credendũ qͥa sibi con-¬
fidebat in muris: insidiiseã & cumcłi
fuisse suꝑatã. Audiui quendã areo¬
politen s & omĩs ciuitas testis ẽ: mo¬
tu t̾rȩ magno in mȩa infantia qͣndo
totiꝰ orbis uitus tranꝰ gressa st̃ maria.
eadem nocte muros urbis istiꝰ corruisse.
Ascendit domꝰ & dibon ad excelsa in plan¬

Expanded text:
Moabitarum, id est, Arabiae; ab Assyriis, et Babyloniis. Ab utraque enim gente vastati sunt, eo tempore quo Sennacherib captivum duxit Israel, et quando Nabuchodonosor subvertit Jerusalem . Insultaverat enim ad utramque hostem Ephraim et Judae, dicente Jeremia: Allidet manum Moab in vomitu suo, et erit in derisum etiam fures reperisses eum . Propter verba ergo tua, quae adversus illum locutus es, captivus duceris. Quod autem ait: Nocte vastata est AR, Moab conticuit, decorum invectionis principium, ut vastaretur in tenebris; qui de incestu patris nocte conceptus est. Nisi forte noctem pro magnitudine terroris accipimus: et credendum, quia sibi confidebat in muris, insidiis eam, et cuniculis fuisse superatam. Audivi quemdam Areapolitem, sed et omnis civitas testis est, motuterrae magno in mea infantia, quando totius orbis littus transgressa sunt maria, eadem nocte muros urbis istius corruisse. Ascendit domus, et Dibon ad excelsa in plan
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ id ipsum saniẽ tabũq intelli¬
gere.simulq discimꝰ qͦd infernꝰ sub t̾ra
sit: dicente script᷑a usq ad fundamta
laci. Tu enĩ t̾rã tuã disꝑsisti tu ppłm tu¬
um occidisti. Iuxta.lxx. int̾p̃tes qui dix¬
runt. qͥa t̾rã meã ꝑdidisti. & pͦpłm meũ

Expanded text:
possumus id ipsum saniem tabemque intellipossumus id ipsum saniem tabemque intelligere. Simulque discimus quod infernus sub terra sit, dicente Scriptura: Usque ad fundamenta laci. Tu enim terram tuam disperdidisti, tu populum tuum occidisti. Juxta LXX Interpretes qui dixerunt: Quia terram mea
Abbreviated transcription (Latin):
succed̾et & ñ susciꝑet᷑ a pͥncipib. qui me¬
tuebant ne uiu̾et qui dicebat᷑ extinctus.
ut fidẽ patͥs mortin fac̾et: aꝑuit sepul¬
crũ. & cadauer eiꝰ unco & funib traxit.
Et.ẽ. sensus. Sepultis in om̃ĩb qui ate in¬
ter fecti st̃: tu solus in sepultus iacebis.
Alii uͦ locũ istũ sic int̾p̃tant᷑. Om̃s anime
apud inferos aliquẽ reqͥem accipient:
tu solus in extremas tenebras religabis.
omniũ eñ oꝑieris sanguine. & uniuer¬
soꝵ cruor te p̃met. uelut inuolutũ sa¬
nie mortuoꝵ. Syminacus hunc locũ
sic tͣnstulit. Etiã cum his qͥ occidunt᷑ in
bello: ñ mereberis hab̾e consortiũ sepul¬
turȩ. Pro eo autẽ qͦd nos diximꝰ qͣsi sty¬
rps inutilis: & in hebreo legit᷑ chane¬
ser nepta aqͥla int̾p̃tatus ẽ. qͣsi sames
polluta. Hes ea aut̃ ꝓpͥe uirgultum
appellat᷑: qd ad radices arboris nascitur.
& quasi in utile ab agricolis amputat᷑.

Expanded text:
succederet, et non susciperetur a principibus, qui mesuccederet, et non susciperetur a principibus, qui metuebant ne viveret qui dicebatur exstinctus; ut fidem patris mortui faceret, aperuit sepulcrum, et cadaver ejus unco et funibus traxit. Et est sensus: Sepultis omnibus qui a te interfecti sunt, tu solus insepultus jacebis. Alii vero locum istum sic interpretantur: Omnes animae apud inferos aliquam requiem accipient, tu solus in extremas tenebras religaberis. Omnium enim operieris sanguine, et universorum te cruor premet velut obvolutum sanie mortuorum. Symmachus hunc locum sic transtulit: Etiam cum his qui occiduntur in bello, non mereberis habere consortium sepulturae. Pro eo autem quod nos diximus, quasi stirps inutilis, et in Hebraeo legitur: CHANESER NETHAB , Aquila interpretatus est, quasi sanies polluta. NESER autem proprie virgultum appellatur, quod ad radices arborum nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur:
Abbreviated transcription (Latin):
& ur bes eꝰ destruit. Uinctis eiꝰ ñ aꝑuit
carcerẽ. Et hȩc uox insultantiũ : atꝙ mi¬
rantiũ. qͦmͦ uastator omniũ: & ipse ua¬
status sit. Qd̃ aut̃ ait uinctis eiꝰ ñ aꝑuit
carcerẽ: magnitudo crudelitatis & impi¬
etatis expͥmit᷑. ut etiã uinctos teñet in
carcere. nec sufficerent miseris cathene.
nͥ illos & tenebrarũ horror includeret.
Inĩs reges gentiũ uniu̾si dormierunt
in gła. uir in domo sua: tu aut̃ ꝓiectꝰ
es de sepulcro tuo qͣsi styrps in utilis.
pollutus & obuolutus qͥ int̾fecti st̃ gladio.
& descendert̃ ad fundamenta laci. qͣsi
cadauer putridũ ñ habebis consortium
neq cũ eis in sepult᷑a. Harrant hebrei
huiꝰcemodi fabulã. Eunlmerodach qui pa¬
tre suo nabuchodonosor uiuente ꝑ .uii.
annos int̾ bestias ante regnau̾at: pꝰ qͣm
ille restitutꝰ in regnũ est. usq ad mortẽ
patris cũ ioachim rege iudeȩ in uincłis
fuit. Quo mortuo: cũ rursus in regnum

Expanded text:
 urbes ejus destruxit; vinctis ejus non aperuit carcerem? Et haec vox insultantium est atque mirantium, quomodo vastator omnium et ipse vastatus sit. Quod autem ait: Vinctis ejus non aperuit carcerem? magnitudo crudelitatis et impietatis exprimitur, ut etiam vinctos teneret in carcere: et non sufficerent miseris catenae, nisi illos et tenebrarum horror includeret. Omnes reges gentiam, universi dormierunt in gloria, vir in domo sua. Tu autem projectus es de sepulcro tolutus cum his qui interfecti sunt gladio, et descenderunt ad fundamenta laci; quasi cadaver putridum non habebis consortium, neque cum eis in sepultura. Narrant Hebraei hujusmodi fabulam: Evilmarodach qui, patre suo Nabuchodonosor vivente per septem annos inter bestias, ante regnaverat, postquam ille restitutus in regno est, usque ad mortem patris cum Joachim rege Judae in vinculis fuit: quo mortuo, cum rursus in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
siue qͦd ante ñ fuerat: p̃ uanitate accidit
ut aque etiã in amaritudinẽ uert̾ent᷑.
Quia aruit herba defecit germen: uiror
omĩs int̾iit. Non ut quidã putant uere
ꝓpter steriles nemrim aqͣs omĩs herba
exaruit: s ꝑ metaphorã scͥpt᷑a loquit᷑.
Et est sensus. In cuncto moab aque nem¬
rim erunt false & amare. & quomͦ ibi
nulla herba pullulat. sic totã ꝓuinciã
siccitas consequit᷑ id: a segor usq orona¬
im. a finib usq ad fines. Id ipsũ ihere¬
mias. Aquȩ nemrim pessime erunt.
scd̾m magnitudinẽ oꝑis & uisitatio
eoꝵ. ad torrentẽ salicũ ducent eos. Pro
salicib in hebreo legimꝰ arabim. quod
possunt & arabes intelligi. & legi or¬
dim. id: uilla infinib eoꝵs sita. cuiꝰ a
plerisq accole in monte oreb heliȩ p̃¬
buisse alim̃ta dicunt᷑. Qd̾ nom̃ ꝓpter
ambiguitatẽ tͣnsfert᷑ & in curuos atq
occidentales. atq campestria uersum¬

Expanded text:
sive quod ante non fuerat, post vastitatem accidit, sive quod ante non fuerat, post vastitatem accidit, ut etiam aquae in amaritudinem verterentur. Quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Non ut quidam putant, vere propter steriles Nemrim aquas omnis herba exaruit, sed per metaphoram Scriptura loquitur. Et est sensus, in cuncto Moab aquae Nemrim erunt salsae et amarae; quomodo ibi nulla herba pullulat, sic totam provinciam siccitas consequetur, id est, a Segor usque ad Oronaim, a finibus usque fines. Id ipsum Jeremias: Aquae Nemrim pessimae erunt . Secundum magnitudinem operis, et visitatio eorum: ad torrentem salicum ducent eos. Pro salicibus in Hebraeo legimus ARABIM , quod potest et Arabes intelligi, et legi ORBIM , id est, villa in finibus eorum sita, cujus a plerisque accolae in monte Oreb Eliae praebuisse alimenta dicuntur: quod nomen propter ambiguitatem transfertur et in corvos, atque Occidentem, locaque campestria. Es
Abbreviated transcription (Latin):
loth parua seruata. ẽ. appellat᷑q: bala.
id ÷ absorta. trad entib hebreis qͦd t̃tio
t̾remotu ꝓstrata sit. Ipsa . ẽ. quȩ hodi
syro sermone uocat᷑ zoora. hebraici
segor. utroq paruula. Possumꝰ uitu¬
lam consternantẽ ꝓꝑfecta etate acciꝑe.
Sicut enĩ tricesimꝰ annꝰ in hominib. ita
in pecudib ac ium̃itis. terciꝰ robustis¬
simus est. Uectes quoꝙ ꝓ t̾minis &
robore intellige: eo qͦd segor in fimbuᷤ
moabitarũ sita sit diuidens ab eis tet¬
ram phylistum. Perascensũ enĩ luit:
flens ascendet. Et iereinas. Per asco¬
sum luit. plorans ascendet infletũ. Indel¬
ligimꝰ autẽ diuũ. eẽ. itinexis qͦd ducit ad
assyrios: & ꝑ hoc captiuitatẽ significa¬
ri. Et inuia oronaim clamorẽ contricio¬
nis leuabunt. Rursũ ieremias. Uox cla-¬
moris oronam uastitas & contritio mag
enĩ nemrim deserte erunt. Hoc oppidũ
suꝑ mare mortuũ est. salsis aqͥs & obhoc
ipsũ sterilib. Siue autẽ adlusit ad nom̃.

Expanded text:
Lot parva servata est. Appellaturque Bala, id est, absorpta, tradentibus Hebraeis, quod tertio terrae motu prostrata sit. Ipsa est quae hodie Syro sermone vocatur Zoora , Hebraeo Segor, utroque parvula. Possumus vitulam conternantem pro perfecta aetate accipere. Sicut enim tricesimus annus in hominibus, ita in pecudibus ac jumentis tertius robustissimus est. Vectes quoque pro terminis, et robore intellige, eo quod Segor in finibus Moabitarum sita sit, dividens ab eis terram Philisthiim. Per ascensum enim Luith flens ascendet. Et Jeremias: Per ascensum Luith plorans ascendet in fletum. Intelligimus autem clivum esse itineris quod ducit ad Assyrios, et per hoc captivitatem significari. Et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt. Rursum Jeremias: Vox clamoris Oronaim, vastitas, et contritio magnenim Nemrim desertae erunt. Hoc oppidum super mare Mortuum est, salsis aquis, et ob hoc ipsum sterilibus. Sive autem allusit ad nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
onere & pond̾e semel dixisse sufficiat
bos tm̃ breuit̾ ad moneo qͦd onis sẽꝑ
tristia conseqͣnt᷑. Uisionẽ aut̃ uel sta¬
tim leta: uel in fine leta pꝰ tͥstia. Moab
pumcia est arabũ. in qua fuit bale
slłꝰ beor qui conduxit ariolũ balaã
de mesopotamia ut malediceret isrłi.
e initiatus ẽ. pͦpłs beelphegor hunis
metro polis. an ciuitas quȩ hodie ex¬
hebreo & greco sermone cõposita ario¬

Expanded text:
onere, et pondere semel dixisse sufficiat. Hoc tantum breviter admoneo, quod onus semper tristia consequantur. Visionem autem vel statim laeta, vel in fine laeta post tristia. Moab provincia est Arabum, in qua fuit Balac filius Beor ; qui conduxit hariolum Balaam de Mesopotamia, ut malediceret Israel, ubi et initiatus est populus Beelphegor . Hujus metropolis civitas Hebraeo et Graeco sermone composita Areo
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet: & ñ est qͥ effugiat agmen
eiꝰ. Portã uocat ꝓ his qͥ in porta suã.
& ciuitatẽ ꝓ habitatorib ciuitatis.
sermonẽꝙ dirigit ad urbes palestuo¬
rũ qͦd eiulare debeant & lugereue¬
mente sennacherib: & torrentis mͦ
cuncta uastante. Sub rege enim
etechia uenit assyriꝰ. & int̾ cet̾as natio¬
nes uastaiit phylisteos ad qͦs loqͥtur
iheremias. Ecce aquȩ ascendent ab aqͥ¬
lone. & ert̃ qͣsi torrens inundans. & oꝑi¬
ẽt t̾rã & plenitudinẽ eiꝰ. urbẽ & habi¬
tatores illiꝰ. Ab aqͥlone enĩ uenit assiriꝰ
q de eiꝰ ardore egredientes niniuen.
ꝙ nationes cet̾as sub iugantes. Eo tp̃r
quo hȩc canebant᷑: fumꝰ ascendebat in
excelsũ. id÷ rumor in pͦpłos uagabat᷑:
ꝑordinẽ cunctarũ ꝓuinciarũ pheni¬
ces qͦq & palestinos. eẽ. uastandos. Qd¬

Expanded text:
at agmen ejus. Portam vocat pro his qui in porta sunt, et civitatem pro habitatoribus civitatis. Sermonem quoque dirigit ad urbes Palaestinorum quod ejulare debeant, et lugere veniente Senacherib, et torrentis modo cuncta vastante. Sub rege enim Ezechia venit Assyrius, et inter caeteras nationes vastavit Philisthaeos. Ad quos loquitur Jeremias: Ecce aquae ascendent ab aquilone, et erunt quasi torrens inundans: et operient terram et plenitudinem ejus, urbem et habitatores ilius . Ab aquilone enim venit Assyrius, et de ejus ardore egredientes, Ninivem et nationes caeteras subjugantes. Eo tempore quo haec canebantur, fumus ascendebat in excelsum, id est, rumor in populos vagabatur per ordinem cunctarum gentium, Phoenices quoque et Palaestinos e
Abbreviated transcription (Latin):
audi regũ librũ. Ipse ꝑcussit phyli¬
stum usq ad gatã. & usq ad t̾minoᷤᷤ
eiꝰ a turre custodũ. usq ad urbes mu¬
nitas. Pro eo aut̃ qͦd nos tͣnstulimus
absorbens uolucrẽ: in hebraico scͥp¬
tum .ẽ. Saraphmopheiꝰ & int̾p̃tati
potest serpens uolans. ut sit sensus.
De radice colubri nascet᷑ regulus:
fructus illiꝰ id÷ reguli serpens ulans.
ut draconẽ uolantẽ intelligas. Et pd¬
fiducialiter reqͥescent. Totũ ꝑ figinaᷤ¬

Expanded text:
Regum librum: Ipse percussio Philisthiim usque ad Gazam, et usque ad terminos ejus: a turre custodum usque ad urbes munitas . Pro eo autem quod nos transtulimus absorbens volucrem, et in Hebraeo scriptum est SARAPH MOPHETH , interpretari potest, serpens volans: ut sit sensus: de radice colubri nascetur regulus, et fructus illius, id est, reguli serpens volans, ut draconem volantem intelligas. Et pafiducialiter requiescent. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
errauert᷑ in ileserto: ꝓpagines eiꝰ reli¬
maris captiuitatẽ in babylone. de qua
postea lecturi sumus. onus deserti ma¬
ris. Eyꝑ hoc plorabo infletu iarer
uineam sabama inebriabo de lacͥma
mea esebon &e eleale. Uox plangentiᷤ
ꝓpħe & magnitudinẽ uastitatis lacri¬
marũ magnitudine contestantis. flen¬
tisꝙ uineam iarer. & sabama. & ese¬
bon. & eleale. urbes qͦndã ualidissimaᷤ
assyrio putante succisas. Qm̃ suꝑ um
demiã tuã & suꝑ messem tuã uox cal¬
cantiũ irruit. Calcantes uuas & uinde¬
me lȩticiã congregantes. hostiũ exer¬
citus intellige: & quod in ipso leticie
temꝑe captiuitatis tempꝰ aduenerit.
Et auferet᷑ leticia & exultatio de car¬

Expanded text:
erraverunt in deserto: propagines ejus relierraverunt in deserto: propagines ejus reliansitum maris captivitatem in Babylonem, de qua postea lecturi sumus, Onus deserti maris. Super hoc plorabo in fletu Jazer, vinea Sabama: inebriabo te lacryma mea, Esebon et Eleale. Vox plangentis Prophetae, et magnitudinem vastitatis lacrymarum magnitudine contestantis, flentisque vineam Jazer, et Sabama, et Esebon, et Eleale, urbes quondam validissimas, Assyrio putante succisas. Quoniam super vindemiam tuam, et super messem tuam vox calcantium irruit. Calcatores uvarum et vindemiae laetitiam congregantes, hostium exercitus intellige, et quod in ipso laetitiae tempore captivitatis tempus advenerit. Et auferetur laetitia, et exsultatio de Car
Abbreviated transcription (Latin):
moab ad moab: uniu̾sus ululabit sbi.
qui letant᷑ suꝑ muros cocti lateris bqͥ¬
mim plagas eiꝰ. Rur sũ ad p̃sentiã tdi.
& suꝑbie arguit moab qͦd multo plus
elatus sit qͣm eiꝰ fortitudo poscebat. &
ꝓpter hanc suꝑbiã ululabit moab
ad moab. id÷ p̾płs ad urbẽ. uel metto¬
polis ad ꝓuintiã. & cuncta ululanti¬
bus terra respondebit suꝑ muros col¬
ti lateris. De qͥb & iherennias ait. Ide
suꝑ moab eiulabo. & ad moab unu̾sa¬
cdamabo. ad uiros muri fictilis lam̃¬
tantes. ꝑ hȩc aut̃ potentiã pͥstine reli¬
citatis: & plagas repentine subu̾sionis
ostendit m̃ suburbana esebonde¬
serta st̃: & uinea sabama. Int̾ esebon
& sabama. uix qͥngenti passus st. &
& ꝓ metaphorã uineȩ: om̃ĩs ꝓuinciȩ si¬
gnificat uastitatẽ: Dñi gentiũ excidert̃
fiagella eiꝰ Setuat tͣnslationẽ quã ce¬
perat. ostendens reges gentiũ qui ua¬
stauerant moab. om̃s uidos castella¬
q popłatos. Usꝙ ad iazer ꝑueneruũ.

Expanded text:
labit: his qui laetantur super muros cocti lateris, loquimini plagas ejus. Rursum ad praesentia redit, et superbiae arguit Moab, quod multo plus elatus sit quam ejus fortitudo poscebat, et propter hanc superbiam ululaturus sit Moab ad Moab, id est, populus ad urbem, vel metropolis ad provinciam, et cuncta ululatibus terra resonabit super muros cocti lateris, de quibus et Jeremias ait: Ideo super Moab ejulabo, et ad Moab unclamabo, ad viros muri fictilis lamentantes . Per haec autem et potentiam pristinae felicitatis, et plagas repentinae subversionis ostendit. Quoniam suburbana Esebon deserta sunt: vinea Sabama. Inter Esebon et Sabama vix quingenti passus sunt, et per metaphoram vineae, omnis provinciae significat vastitatem. Domini gentium exciderunt flagella ejus. Servat translationem quam coeperat, ostendens reges gentium, qui vastaverant Moab, omnes viculos castellaque depopulatos. Usque ad Jazer pervenerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
cta sit. qͦd bacłs qui de ferire ferireso¬
litus erat uideatur morte contrits
qͦd coluber int̾fectꝰ: ꝓ hoc enĩ nom¬
tior nascit᷑ ez echiasꝰ regulus quẽ q¬
ci uocant basiliscũ. qͥ de suo aspectu
conspectu regis ez echiȩ totus ꝑibis.
Et pulchre seruauit metaphoram.
Quia enĩ serpentẽ & regulũ nõiatat.

Expanded text:
cta sit; quod baculus qui te ferire socta sit; quod baculus qui te ferire solitus erat, videatur morte contritus; quod coluber interfectus. Pro hoc enim nocentior nascetur Ezechias regulus, quem Graeci vocant basiliscum, qui te suo aspectu conspectu regis Ezechiae totus peribis. Et pulchre servavit metaphoram: quia enim serpentem et regulum nominarat,
Abbreviated transcription (Latin):
andũ contͣ eã : & reliqͣ quȩ scͥpt᷑a cõ¬
memorat. Igit᷑ sub achaz usꝙ ad p̃¬
sentẽ locũ quẽ nunc ex pon̾e nitimͣ:
omĩa quȩ in medio posita st̃ uatici¬
nata cognoscimꝰ. Quo mortuo: qͣrtꝰ
id ÷ ultimꝰ succedit etechias. sub qͦ
omĩs usq ad finẽ texit᷑ liber. ¶Ie le¬
teris phylistea om̃is tu: qm̃ cõminu¬
ta est uirga ꝑcussoris tui. De radi¬
ce enĩ colubri egrediet᷑ regulus: &
sem̃ absorbens uolucrẽ. Nat᷑ale. ẽ.
qͦd dicimꝰ. Mortuo rege adu̾sarum
gentiũ : semꝑ letant᷑ inmici. ex re¬
bus nouis bella ciuilia. & sed icioneᷤᷤ.
legatos & insultasse regi isrł qͦd ma¬
turo rege ꝑdito. ezechie iuuem sub¬
iacerent. Phylisteos aut̃ ut supͣdixi¬
mus palestinos significat qͦs alien¬
genas uulgata editio scͥbit: cũ hoc
non uniꝰ gentis. s omniũ ȩt̾narum
gentiũ uõcab ulũ sit. Ne inqͥt lete¬
ris ophilistea. ne insultes pͦpło meo
qͣd ꝑcussoris tui achat uirga confra¬

Expanded text:
andum contra eam, et reliqua quae Scriptura commemorat. Igitur sub Achaz usque ad praesentem locum, quem nunc exponere nitimur, omnia quae in medio posita sunt, vaticinata cognoscimus: quo mortuo quartas, id est, ultimus succedit Ezechias, sub quo omnis usque ad finem texitur liber. Ne laeteris Philisthaea omnis tu, quoniam comminuta est virga ce enim colubri egredietur regulus, et semen ejus absorbens volucrem. Naturale est quod dicimus: mortuo rege adversarum gentium, semper laetantur inimici, ex rebus novis bella civilia et seditiones laetatos, et insultasse Israeli, quod maturo rege perdito, Ezechiae juveni subjacerent. Philisthaeos autem, ut supra diximus, Palaestinos significat, quos alienigenas Vulgata scribit editio: cum hoc non unius gentis, sed omnium externarum gentium vocabulum sit. Ne, inquit, laeteris, o Philisthaea, ne insultes populo meo, quod percussoris tui Achaz virga confra
Abbreviated transcription (Latin):
lia dr᷑ tenere passuũ: paulatim delato in
angustias coartata. ut pondus imminẽs
faciliꝰ alatiorib sustentet᷑. Descͥbunt ibi
templa. ẽẽ. marmorea. aureas statuas.
plateas lapidib auroq fulgentes: & mul¬
ta alia quȩ pene uideant᷑ incredibilia.
Hoc totũ narrauimꝰ: ut ostendemꝰ qͦd
ad irã dei omĩs potentia polluta sit. &
fauille & cineri cõparet᷑. Si liceret intͦire
barbaras nationes & uid̃e tante urbis ex¬
trema uestigia: uidcmꝰ possessionẽ hericii¬
& paludes aqͣrũ. & uere cõpletũ eẽ. qͦd
ysaiȩ uocib canit᷑ scopabo ea in scopa te¬
rens. Exceptis enĩ muris coctilib qui ꝓpt̃
bestias concludendas. post annos pluri¬
mos instaurant᷑: omne in mediũ solitu¬

Expanded text:
llia dicitur tenere passuum, paulatim de lato in angustias coarctata, ut pondus imminens facilius a latioribus sustentetur. Describit ita templa marmorea, aureas statuas, plateas lapidibus auroque fulgentes, et multa alia quae pene videntur incredibilia. Hoc totum narravimus, ut ostenderemus, quod ad iram Dei omnis potentia polluta sit, et favillae et cineri comparetur. Si liceret introire propter barbaras nationes, et videre tantae urbis extrema vestigia, videremus possessionem e paludes aquarum, et vere completum esse quod Esaiae vocibus canitur: « Scopabo eam in scopa terens, » exceptis enim muris coctilibus, qui propter bestias concludendas, post annos plurimos instaurantur, omne in medio spat
Abbreviated transcription (Latin):
thasar nepote nabuchodonosor: dem¬
Hoc gͦ scͥpt᷑ap̃dicit. qͦd in tantã babylos
ueniat uastitatẽ : ut etiã de semin
regio nullus remaneat: s ꝓpter impi¬
etatẽ patͥs omĩs soboles deleat᷑. Pro co
aut̃ qͥd nos ultima parte sententiȩ tͣs¬
stulimꝰ. neq implebunt faciẽ orbis
ciuitatũ: in hebreo scͥptũ est ꝓciuta¬
tib arim. qͦd nos tͣnsferre possumuᷤ
in adu̾sarios. Ut sit sensus. Nullus
ex semine tuo qͥ cupiat repararereg¬

Expanded text:
s de Nabuchodonosor deiHoc ergo Scriptura praedicit, quod in tantam Babylon veniet vastitatem, ut etiam de semine regio nullus remaneat, sed propter impietatem patris omnis soboles deleatur. Pro eo autem quod nos in ultima parte sententiae transtulimus, neque implebunt facies orbis civitatum, in Hebraeo scriptum est pro civitatibus, ARIM , quod nos transferre possumus et adversarios; ut sit sensus: nullus ex semine tuo qui cupiat reparare reg
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. & a concussione tua & aseruitute
tua qͣ ante seruistr. sumes parabolam
istã contͣ regẽ babylonis. et dices St¬
mo dirigit᷑ ad ifrłem. qͦd pꝰqͣm reu̾sus
fuerit ierłm & iugũ seruitutis extussẽ¬
rit: recordet᷑ potentiȩ qͦndã nabudoo¬
donosor & culminis babylonii: mise¬
rabiliq cũ uoce deploret. qͥa ad tan¬
tã uenerit calamitatẽ. ut bostib qͦ ꝙ
suis dignꝰ miseratione uideat᷑  Iuomͦ
cessauit exactor. qͥeuit tributume. Co

Expanded text:
uo, et a concussione tua, et a servitute tua dura quia ante servivisti: sumes parabolam istam contra regem Babylonis, et dices. Sermo dirigitur ad Israelem, quod postquam reversus fuerit Jerusalem, et jugum servitutis excusserit, recordetur potentiae quondam Nabuchodonosor, et culminis Babylonii, miserabilique eum voce deploret: quia ad tantam venerit calamitatem, ut hostibus quoque suis dignus miseratione videatur. Quomodo cessavit
Abbreviated transcription (Latin):
fernũ ultimũ detrabit᷑. hoc em̃ sig¬
nificat laci ꝓfunditas. ꝓ quo in enͣn¬
gelio tenebras exteriores legimꝰ ubi
est fletꝰ & stridor dentiũ Guite ui¬
derint ad te inclinabunt᷑: deqͣ: ꝓ̃spici¬
ent. sub audit᷑ dicentei. Nũquid iste ẽ.
iur qui conturbauit t̾rã. qui concus¬
sit regna. qui posuit orbẽ desertum.¬

Expanded text:
fernum ultimum detrahitur. Hoc enim significat laci profunditas, pro quo in Evangelio tenebras exteriores legimus, ubi est fletus et stridor dentium . Qui te viderint, ad te inclinabuntur, teque prospicient subauditur dicentes: Numquid iste est vir qui conturbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbe
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorẽ & de eiꝰ fontib aqͣs p̃dicat
hautiendas. neqͣquã de aqͥs fluminiᷤ
egypti quȩ ꝑcusse st̃: neq de aqͥs flu¬
minis rasin. s de fontib iħu. hoc enĩ
hebreoꝵ lingua saluator expͥmitur.
Unde & ipse clamabat in euͣngelio.
Qui sitit. ueniat ad me & bibat. qͥ cre¬
dit in me sicut dix̃ scͥpt᷑a. flumina de

Expanded text:
 fontibus aquas praedicat hauriendas, nequaquam de aquis fluminis Aegypti, quae percussae sunt, neque de aquis fluminis Rasin, sed de fontibus Jesu, hoc enim Hebraeorum lingua Salvator exprimitur. Unde et ipse clamabat in Evangelio, Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Qui crediderit in me, sicut dicit Scriptura: Flumina de
Abbreviated transcription (Latin):
lonis. ascendã suꝑ altitudinẽ nubium.
ero similis altissimo. Pro eo qͦd nos int̾¬
p̃tati sumꝰ ob facilitatẽ intelligentiȩ qͦ¬
mͦ cecidisti de cȩloͬ: ulula fili diluculi.
Significat᷑ aut̃ aliis u̾bis lucifer. & dt᷑
qͦd flere debeat & lugere. qui qͦndam
sic fuerit głosus: ut fulgori luciferi
cõparatꝰ sit. Sicut in qͥt lucifer discuti¬
ens tenebras. ardens & rutilus illuces¬
cit: sic & tuos ꝓgressus in pͦpło publi¬
co. claro sid̃i similis uidebatur. d cecidi¬
sti in t̾rã gentiũ uuln̾ator. qͥ ꝑ suꝑbiã
loq̃baris. tantã potentiã consecutus sũ:
ut celũ mͥ restet. & syd̾a. aut sub pe¬
dib meis suꝑna debeant sub iacere.
Qd̃ iudei celũ & astra dei se uolunt in¬
telligi. eo qͦd seqͥt᷑. Sedebo in monte te¬

Expanded text:
ilonis; ascendam super altitudinem nubium, ilonis; ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Pro eo quod nos interpretati sumus ob facilitatem intelligentiae: Quomodo cecidisti de cSignificatur autem aliis verbis lucifer; et dicitur ei quod flere debeat et lugere, qui quondam sic fuerit gloriosus, ut fulgori luciferi comparatus sit. Sicut, inquit, lucifer discutiens tenebras, ardens et rutilus illucescit; sic et tuus progressus in populos et publicum claro sideri similis videbatur; sed cecidisti in terram gentium vulnerator, qui per superbiam loquebaris: Tantam potentiam consecutus sum, ut coelum mihi restet et sidera ut sub pedibus meis superna debeant subjacere. Quamquam Judaei coelum et astra Dei se velint intelligi, ex eo quod sequitur: Sedebo in monte te
Abbreviated transcription (Latin):
ticos legenda st̃ & scene mͦ. ñ qͦ facta
sint s quo fieri potuetĩt nͥ forte aĩas
regũ quas int̃fecerat. exultantes regi
babylomo occurrisse credimꝰ. Solatiũ
enĩ est maloꝵ cũ inimicos uid̾int ea¬
neratus es sicut nos. nr̃i similis effectꝰ
es. decͣcta est ad inferos suꝑbia tua cõ¬
tinea. & oꝑim̃itum tuũ ert̃ uermes.
Sermo potentiũ & pͥncipũ t̾rȩ qͦs su¬
pra cedros & abietes appellaret: ad
regẽ babylomũ dirigit᷑. in inferis
constitutũ. lam ñ dolemꝰ nos fuisse
succisos: cũ & tu ead ẽ secure corrue¬
ris om̃is potentia tua & in celũ ele¬
uata suꝑbia ad t̾rã detracta ẽ. Ergo¬
ne & tuũ cadauer tinea sustentabit.¬
& scatentium oꝑiet u̾iũ multitu¬
do: sentiens morte hominis uilitatẽ. qui
dei potentiã inte p̃ferebas. Quomͦ cecidi¬
sti de celo lucifer qui mane ouebaris.
corruisti int̾rã qui uuln̾abas gentes
qui dicebas incorde tuo. in celũ ascen
sedebo in monte testam̃ti in lat̾ib aqͥ¬

Expanded text:
 et scenae modo; non quod facta sint, sed quod fieri potuerint: nisi forte animas regum quos interfecerat, insultantes regi Babylonio occurrisse credimus. Solatium enim malorum est, cum inimicos viderint eaneratus es sicut nos, nostri similis effectus es: detracta est ad inferos superbia tua: continea, et operimentum tuum erunt vermes. Sermo potentium et principum terrae, quos supra cedros et abietes appellarat, ad regem Babylonium dirigitur in inferis constitutum. Jam non dolemus nos fuisse succisos, cum et tu eadem securi corrueris. Omnis potentia tua, et in coelum elevata superbia, ad terram detracta est. Ergone et tuum cadaver tineam sustentabit, et scatentium operiet vermium multitdo? Senties per mortem hominis vilitatem, qui Dei in te potentiam praeferebas. Quomodo cecidisti de coelo, lucifer, qui mane oriebaris: corruisti in terram qui vulnerabas gentes: qui dicebassedebo in monte testamenti in lateribus Aqu
Abbreviated transcription (Latin):
iherosolime ad arabas tͣnsit᷑os: & nunc
eis p̃cipi ne ꝓdant fugientes ad se
p̃parabit᷑ in miscd̾ia soliũ. & sedebt
suꝑ illud in ueritate in tab̾nacłm dͥ
iudicans & querens iudiciũ. & uelot
reddens qͦd iustũ est. Hebrei locũ isti
sic int̾p̃tant᷑. fugato assyrio regnabi
iudee edechias uir iustus & retinebit
to antixp̃i puluere & uastatore subla¬
to qͥconculcabat uniu̾sã t̾rã: rex xp̃t
adueniet qui sedebit intab̾nałindo
sins. Nec ẽ. ulla dubitatio. qͥn capitulũ
hoc de xp̃o uaticinet᷑. Sed nos & inꝑt¬
mo aduentu id ipsũ intelligere possimꝰ¬

Expanded text:
ierosolymae ad Arabas transituros, et nunc ierosolymae ad Arabas transituros, et nunc eis praecipi, ne prodant fugientes ad se. Et praeparabitur in misericordia solium, et sedebit super illud in veritate, in tabernaculo David, judicans et quaerens judicium, et velociter reddens quod justum est. Hebraei locum istum sic interpretantur: Fugato Assyrio, regnabit Judae Ezechias vir justus, et retinebit ito Antichristi pulvere, et vastatore sublato, qui conculcabat universam terram, rex Christus adveniet, qui sedebit in tabernaculosuis. Nec est ulla dubitatio, quin capitulum hoc de Christo vaticinetur. Sed nos in primo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfugi mer: moab esto labulũ eoꝵ. a
facie uastatoris. finitꝰ est eñ pulius.
consũmatus est miser. defecit qͥ concul¬
cabat t̾rã. P misero in hebraico legit᷑
Sod. qͦd potest & uastator intelligi. Lo¬
quit᷑ aut̃ ad moab ut consiliũ salutis
inueniat: & senib congregatis cogat sa¬
lutare consiliũ. Uis inquit saluus eẽ. &
dei miscd̃iã ꝓmereri. inclara luce & in
aꝑta fuga p̃płi mei. tu qͣsi nox. & umbͣ
esto. suscipe fugientes uagosq neꝑdas.
Et hoc qͣre dixerit: statim infert. Ha¬
bitabunt iuxta ꝑ fugi mei. Uastata
enim ierłm & omni iudea quȩ confi¬
nis est moabitis: ad te p̾płs ms̃ tͣnsmm¬
grabit. Esto gͥ latibulũ eoꝵ. nec time¬
as impetũ uastatoris: qͥa sicut puluis
cito tͣnsibit depopulator uniu̾se terrȩ
qui concalcabat ᷑ de suis pedib subici¬
ebat: aura flante disꝑiet. Quidã locũ
hunc male. de anti xp̃o int̾p̃tant᷑. ut
puters scõs eo tp̃re ꝓpter uicima urbĩ

Expanded text:
a facie vastatoris, finitus est enim pulvis, consummatus est miser, defecit qui conculcabat terram. Pro misero in Hebraico legitur SOD , quod potest et vastator intelligi. Loquitur autem ad Moab, ut consilium salutis inveniat, et senibus congregatis, cogat salutare concilium. Vis, inquit, salvus esse, et Dei misericordiam promereri? In clara luce, et aperta fuga populi mei, tu quasi nox et umbra esto, suscipe fugientes, vagosque ne prodas. Et hoc quare dixerit, statim infert: Habitabunt apud te profugi mei. Vastata enim Jerusalem, et omni Judaea quae confinis est Moabitis, ad te meus populus transmigrabit. Esto igitur latibulum eorum, nec timeas impetum vastatoris, quia sicut pulvis cito transibit: et depopulator universae terrae, qui conculcabat eam, et suis pedibus subjiciebat, aura flante disperiet. Quidam locum hunc male de Antichristo interpretantur, ut putent Sanctos eo tempore propter viciniam urbis
Abbreviated transcription (Latin):
tribuet tͥ retributionẽ tuã quã retribu¬
isti nobis. Beatꝰ qͥ tenebit: & allidet par¬
uulos tuos ad petͣm. Tanta erit urbis
uastitas & uictoꝵ seuicia. ut nec inno¬
centi parcat᷑ aetati. & cuncte domoꝵ
diripiant᷑ opes & in conspectu mari¬
tali uxorũ iuolet᷑ pudicicia. cce ego
suscitabo suꝑ eos medos: qͥ argẽntũ noz
reqͥrant neq aurũ uelint. Aꝑtũ est

Expanded text:
 retributionem tuam, quam retribuisti nobis. Beatus qui tenebit et allidet parvulos tuos ad petram . Tanta erit urbis vastitas et victorum saevitia, ut nec innoxiae parcatur aetati, ut cunctae domorum diripiantur opes, et in conspectu maritali uxorum violetur pudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, neque aurum velint.
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾is bestias muroꝵ eiꝰ tm̃ ambitu
coerceri. Prope est ut ueniat tempꝰ
eiꝰ: & dies eiꝰ non elongabunt᷑. Insta¬
re dicit tempꝰ: qͥ ab hoste capienda
sit. Post captiuitatẽ qͥppe ierłm. non
multũ tempꝰ in medio. & amedis ꝑ¬
sisq uastata est. Miserebit᷑ enĩ dñs ia¬
cob. & eliget adhuc de isrł: & reqͥesc̾e
eos faciet suꝑ humũ suã. De hoc so¬
phonias plemiꝰ loqͥt᷑. Lauda filia sion.
iubila tũ isrł. letare & exulta in om̃i
corde filia ierłm. Quia abstulit dñs
iudiciũ tuũ: auercit inimicos tuos.
dignificat aut̃ tempꝰ. quo cyrus rex
ꝑsarũ. captiuũ pͦpłm iherłm redire
ꝑmisit. Lege erdrę librũ aggeũq &
⁊achariã. qͣndo sub zorobabel & iħu
sacerdote magno.ezdra. & neemia.
altare. templum muriq exstructist̃.

Expanded text:
generis bestias murorum ejus tantum ambitu generis bestias murorum ejus tantum ambitu coerceri. Cap. XIV Prope est ut veniat tempus ejus: et dies ejus non elongabuntur. Instare dicit tempus quo ab hostibus capienda sit. Post captivitatem quippe Jerusalem, non multum tempus in medio, et a Medis Persisque vastata est Miserebitur enim Dominus Jacob, et eliget adhuc de Israel, et requiescere eos faciet super humum suam. De hoc Sophonias plenius loquitur: Lauda, filia Sion; jubila, Israel; laetare et exsulta in omni corde, filia Jerusalem: quia abstulit Dominus judicium tuum: avertit inimicos tuos . Significat autem tempus quo Cyrus rex Persarum captivum populum Jerusalem redire permisit. Lege Esdrae librum , Aggaeum et Zachariam , quando sub Zorobabel, et Jesu sacerdote magno, et Esdra, et Neemia, alt
Abbreviated transcription (Latin):
hebraicũ expͥmens .lxx. uͦ ut theodo¬
tio clamores. uel sonitꝰ. interp̾tati sunt.
Qd̃q seqͥt᷑ pilosi saltabt̃ ibr: uel incu¬
bones uel tauros siluestres qͦsdã ho¬
mines. qͦs ñnulli fatuos sicarios uo¬
cant. aut demonũ gen̾a intelligunt.
Pro ululis quoq om̃s ipsũ uerbũ hebrai¬
cum hihim. soli.lxx. onocentauros tͣn¬
stulert̃. Syrene aut̃. themem. uocant᷑:
qͣs nos aut demones. aut monstra qͤdã
uel certe dracones magnos int̾p̃tati¬
sumꝰ. qͥ christati st̃. & uolantes. ꝑ quȩ
omĩa uastitatis & solitudinis signa moi¬
strant᷑: qͦd tanta sit de populatio ur¬
bis qͦndã potentissime. ut p̃multitu¬
dine demonũ ac bestiarũ. nullus in
eam audeat pastor id÷ deserti appe¬
titor intͣre. Didicimꝰ a qͦdã frẽ elamita
qui de illis finib egrediens nc̃ iheroso¬
limis uitã exigit monachoꝵ. uenati¬
ones regias. eẽ. in babylone & omnis

Expanded text:
Hebraicum exprimens: LXX vero et TheodoHebraicum exprimens: LXX vero et Theodotio clamores, vel sonitus interpretati sunt. Quodque sequitur: Pilosi saltabunt ibi, vel incubones, vel satyros, vel silvestres quosdam homines, quos nonnulli Fatuos ficarios vocant, aut daemonum genera intelligunt. Pro ululis quoque omnes ipsum verbum Hebraicum IIM , soli LXX onocentauros transtulerunt. Sirenae autem THENNIM vocantur, quas nos aut daemones, aut monstra quaedam, vel certe dracones magnos interpretabimur, qui cristati sunt et volantes. Per quae omnia vastitatis et solitudinis signa monstrantur: quod tanta sit depopulatio urbis quondam potentissimae, ut prae multitudine daemonum ac bestiarum nullus in eam audeat pastorum, id est, deserti appetitor intrare. Didicimus a quodam fratre Elamita, qui de illis finibus egrediens, nunc Jerosolymis vitam exigit monachorum, venationes regias esse in Babylone, et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ram: sic & ista subu̾sa ñ habitabit᷑ inet̃¬
num. ꝑ illa enĩ seleuciã & thesifontẽ ur¬
bes ꝑsarũ inditas fecert̃. Nec ponet ibi
tentoria arabia. nec pastores reqͥescent. s
erunt ibi bestiȩ & replebunt᷑ domꝰ eoꝵ
drachonib. & habitabunt ibi strutio¬
nes. & pilosi saltabunt ibi. respondebt̃¬
ꝙ: ulule in ȩdib eiꝰ. & sirene in delubriᷤᷤ
uoluptatis. In tm̃ babylon uastata erit
atq deserta. ut nec pascue quidẽ arm̃¬
tors & peccoꝵ utilis sit. Non enĩ ten¬
det ibi arabs sarracenꝰq tentoria. nec pa¬
stores pꝰ uestigia gregũ fessi labore qui¬
escent: s inter parietinas & angustias
ueterũ rumarũ habitabunt. Sum. qͦd
soli .lxx. bestias tͣnstulert̃: alii ipsũ no¬
men qͦd apd̃ hebrcos scriptũ. ẽ. uolenteᷤᷤ
gen̾a demonũ intelligi. uel fantasmata.
Et replebunt᷑ in qͥt domꝰ ut nos diximꝰ
draconib. ut aqͥla tͣnstulit typhoni¬
bus. ut simmachus ohim ipsũ u̾bũ

Expanded text:
sta subversa non habitabitur in aeternum. Pro illa enim Seleuciam et Ctesiphontem urbes Persarum inclytas fecerunt. Nec ponet ibi tentoria Arabs; nec pastores requiescent ibi: sed erunt ibi bestiae, replebuntur domus eorum draconibus, et habitabunt ibi struthiones, et pilosi saltabunt ibi. Et respondebunt ululae in aedibus ejus, et Sirenae in delubris voluptatis. In tantum Babylon vastata erit atque deserta, ut ne ad pascua quidem armentorum et pecorum utilis sit. Non enim tendet ibi Arabs Saracenusque tentoria, nec pastores post vestigia gregum fessi labore quiescent: sed inter parietinas et angustias veterum ruinarum habitabunt SIIM : quod soli LXX bestias transtulerunt: alii ipso nomine quod apud Hebraeos scriptum est, volentes genera daemonum intelligi vel phantasmata. Et replebuntur, inquit, domus, ut nos diximus, draconibus: ut Aquila transtulit, typhonibus, ut Symmachus OHIM , ipsum verbum
Abbreviated transcription (Latin):
roris eiꝰ. Uel eo sensu accipe quo supsa
de stellis. & sole. & luna. & orbe expo¬
suimꝰ. uel hyꝑbolicos qͦd & ad indigna¬
tionẽ dei ꝑtinet. & cęlũ triste sit. t̾ra
mo ueat᷑. elem̃ta qͦ omĩa. iram creato¬
ris agnoscant. Et erit qͣsi dammula
fugiens: & qͣsi ouis. & ñ erit qui congre
medoꝵ ꝑsarũꝙ fugiat: qͣsi dãmula
& ouis rugitũ leonis & ululatũ lupi
nec habeat defensorẽ aut pͥncipẽ. co¬

Expanded text:
iungit: «Vel eo sensu accipe, quo supra de stellis et sole et luna et orbe exposuimus; vel hyperbolicos, quod ad indignationem Dei et celum triste sit, et terra moveatur, elementa quoque omnia iram Creatoris agfugiens, et quasi ovis, et non erit qui congregMedorum Persarumque fugiat, quasi damula et ovis ad rugitum leonis et ululatum lupi: nec habet defensorem aut p
Abbreviated transcription (Latin):
fertilis fuit moab ab adolescentia sua
& reqͥeint in finib suis. nec tͣnsfusus ẽ.
de uase inuas & intnsmigrationẽ nos
abiit: id circo ꝑmansit gustus eiꝰ in eo.
& odor eiꝰ ñ est immutatus. Et alio lo¬

Expanded text:
adolescentia sua, et requievit in faecibus suis: Nec transfusus est de vase in vas, et in transmigrationem non abiit: Idcirco permansit gustus ejus in eo, et odor ejus non est immutatus. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
te postea felicitatis fuerint. ut de di¬
u̾sis quoꝙ ꝑcircũitũ gentib sibi seruo¬
rum & ancillarũ familias cõpararuit.
Potest & in assueri temꝑꝰib intelligi.
& qͣndo occiso holoferne. hostilis ab
isrł est exesus exercitus. Qd̃ heres litt̾e
& in morẽ serpentis t̾ram comedis. tue
est uoluntatis: qͥ hystoricã tm̃ intpta¬
tionẽ audire uoluist. Eerit in die

Expanded text:
nt, ut de diversis quoque per circuitum gentibus sibi servorum et ancillarum familias compararint. Potest et in Assueri temporibus intelligi , quando occiso Holoferne hostilis ab Israel est caesus exercitus. Quod haereo litterae, et in more serpentis terram comedo, tuae est voluntatis, qui historicam tantum interpretationem audire voluisti. Et erit in
Abbreviated transcription (Latin):
maris terrã oꝑientes: erit radix iesse
& qui eiꝰ de styrpe conscendet insig¬
num omniũ popłoꝵ ut uideaã pͦpł
signũ filũ hõis in cęlo qui habebit
cornua in manib suis in qͥb absco¬
det᷑ fortitudo eiꝰ. ut exaltatus trahat
omĩa ad se. siue ut .lxx. tͣnstulerunt¬

Expanded text:
maris terram operientes, erit radix Jesse, maris terram operientes, erit radix Jesse, et qui de ejus stirpe conscendet in signum omnium populorum, ut videant populi signum Filii hominis in coelo . Qui habebit cornua in manibus suis, in quibus abscondetur fortitudo ejus, ut exaltatus omnia trahat ad se . Sive ut LXX t
Abbreviated transcription (Latin):
insignũ p̃płoꝵ. ipsũ gentes dep̃cabũ¬
tur. & erit sepulchrũ eius gło sũ. lxx.
Et erit indie illa radix iesse & qui con¬
surget ut pͥnceps sit gentiũ. in ipso gs̃
sꝑabunt: & erit reqͥes eiꝰ honor. Pro
reqͥe eiꝰ in hebraico positũ est. ñuiau.
qͦd om̃s similiter tnstulert̃. Pro hono¬
re qͦꝙ in hebreo legit᷑. cñasor̃. qͦd ꝑ spi¬
cue głam sonat. Et est sensus. Et erit
mors eiꝰ głosa. Et implebit᷑ illud qͦd
saluator in eungłio dep̃catur. Pater
glorifica me gła qͣm habui pͥusquã
mundꝰ eẽt apd̾ te. Dictũ ẽ. de natiuita¬
te eiis. dictũ de cet̾is in medio sacͣmtiᷤᷤ.
uenit ad mortẽ quȩ ñ consueto mor¬
taliũ noĩe. s qͥa in xp̃o erat ita ꝑ¬
petua reqͥes appellatur. Nos autẽ
ut manfestũ legenti sensũ faceremꝰ.
dem sensu sepulchrũ uertimꝰ. Intẽ¬
pore g ilło quando xp̃i intoto mũ¬
do eilngeliũ choriscarit. & repleta
fuerit om̃ĩs t̾ra scientia dñi sicut aqͥ

Expanded text:
um gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum. LXX: Et erit in die illa radix Jesse, et qui consurget, ut princeps sit gentium, in ipso gentes sperabunt, et erit requies ejus honor. Pro requie ejus, in Hebraico positum est, MNUATHO , quod omnes similiter transtulerunt. Pro honore quoque in Hebraeo legitur CHABOD , quod perspicue gloriam sonat. Et est sensus: erit mors ejus gloriosa, ut impleatur illud quod Salvator in Evangelio deprecatur: Pater, glorifapud te . Dictum est de nativitate ejus, dictum est de caeteris in medio Sacramentis: venit ad mortem, quae non consueto mortalium nomine, sed quia in Christo erat vita perpetua, requies appellatur. Nos autem, ut manifestum legenti sensum faceremus, dem sensu, sepulcrum vertimus. In tempore igitur illo, quando Christi in toto mundo Evangelium coruscarit, et repleta fuerit omnis terra scientia Domini, sicut aquae
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ gens quoꝵ pͥnceps dariꝰ. pͥmus
babylomoꝵ destruxit imꝑiũ. occiso
balthasar nepote nabugo donosor qͥ
euilmerodach filiꝰ fuit. Tantã autem
scribit medoꝵ ꝑsarũq seuiciã: ut ar¬
dore sanguinis effundendi. aurũ argẽ¬
tumq contẽpnant. & oblatas opes ꝓ
luto reputent. S sagitis paruulos int̾¬
ficient. & lactantib uteri ñ miserebun¬
tur & suꝑ filios ñ parcet ocłs eoꝵ. ln¬
rrficientur paruuli. quore uulnera
erunt ñ minora quã corꝑͦa & pregnan¬
tes uteri secabuntur. elident᷑q infanteᷤ.
& ad ubeta p̾ssos filios crudelis uictor¬
occidit. Eerit baby lon in illa głosam
regnis. inlita insuꝑbia chaldeoꝵ: sicut

Expanded text:
quorum princeps Darius primus Babyloniorum destruxit imperium, occiso Balthasar nepote Nabuchodonosor, qui Evilmerodach filius fuit. Tantam autem scribit Medorum Persarumque saevitiam, ut ardore sanguinis effundendaurum argentumque contemnant, et oblatas opes pro luto reputent: sed sagittis parvulos interficient, et lactentibus uteri non miserebuntur, et super filios non parcet oculus eorum. Interficientur parvuli, quorum vulnera erunt non minora quam corpora, et praegnantium uteri secabuntur, elidenturque infantes, et ad ubera pressos filios crudelis victoroccidet. Et erit Babylon illa gloriosa in regnis, inclyta in superbia Chaldaeorum: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& cor pauore languescat. & in morẽ par¬
turientiũ feminarũ dolor torqueat insc̃a.
& unusqͥsq alteriꝰ querat auxiliũ. Luri¬
dam faciem pallore circũferens. Nat᷑ale
plus putemꝰ. Ncce dies dñi ueniet cru¬
delis & indignationis plenꝰ: & ire furoriᷤꝙ
ad ponendã terrã in solitudinẽ. & pecca¬
tores eiꝰ conterendos de ea. Crudelem diẽ
uocat ñ meriti sui s pͦpłi. Non. ẽ enim
crudelis qui crudeles iugulat: s qͥa cru¬
delis pacientib. eẽ. uideat᷑. Nam latro
suspensus in patibulũ. crudelem iudicẽ

Expanded text:
at, et in morem parturientium feminarum dolor torqueat viscera, et unusquisque alterius quaerat auxilium, luridam faciem pallore circumferens: naturaleplus putemus. Ecce dies Domini venit crudelis et indignationis plenus, et irae furorisque, ad ponendum terram in solitudinem, et peccatores ejus conterendos de ea. Crudelem diem vocat, non merito sui, sed populi. Non est enim crudelis qui crudeles jugulat: sed qdelis patientibus esse videatur. Nam latro suspensus patibulo crudelem judicem