comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xteram habuit languidã. quia ab
demosims languebat. si nistrã sanã. qͥa
suȩ utilitati consulebat. At u ueniente
xp̃o dextra sanat᷑ ut sinistra: quia quod
congregauerat auide. mͦ distribuit ex
caritate. Et dixit ad eos. Quis erit ex uo¬
bis homo qui habebit ouẽ unam. & si
cecidit hec sabbatis in foueam. nonne te¬
nebit ⁊ leuabit eam: Quantomagis me¬
lior ẽ homo oue: Ideoq licet sabbato
beuefacere. Competenti ȩxẽplo osten¬
dit illos sabbatũ uiolare in oꝑe cupidi¬
tatis. qui eũ iuolare arguunt in opere
caritatis. Pro eodẽ ponit. in sabbato bene¬
facere. & ammã saluam face̾. Obseruan¬
tia quidem sabbat figurabatur. quia qͥ¬
ꝑ sex scłi etates bona fecerint. in septima
quietea malis tantũ feriabunt. Nonenĩ
ociosus erit boni oꝑis fructus. in laude
bi matheus dicit dñm int̾rogatum
si licet sabbatis curare. nichil repu¬
gn̾at marco ⁊ lucȩ. narrantib illos int̾¬
rogatos a dño silicet sabbatis benefac̾e

Expanded text:
idam, quia ab eleemosynis torpebat; sinistram sanam, quia suae utilitati intendebat. At vero, veniente Christo, dextra sanatur ut sinistra, quia, quod congregaverat avide, modo distribuit ex charitate. Et dixit ad eos: Quis erit ex vobis homo, qui habebit ovem unam, et si ceciderit haec Sabbatis in foveam, nonne tenebit et levabit eam? Quanto magis melior est homo ove? Ideoque licet Sabbato benefacere. Competenti exemplo ostendit illos Sabbatum violare in opere cupiditatis, qui eum violare arguunt in opere charitatis. Pro eodem ponit, in Sabbato benefacere, et animam salvam facere. Observantia quidem Sabbati figurabatur, quia per sex saeculi aetates bona fecerint, in septima quiete a malis tantum feriabant. Non enim otiosus erit boni operis fructus, in laude bi Matthaeus dicit Dominum interrogatum, si licet Sabbatis curare: nihil repugnat Marco et Lucae, narrantibus illos interrogatos a Domino: Si licet Sabbatis benefacere
Abbreviated transcription (Latin):
enim culpa fuit uł hominẽ manũ ex¬
tendere. uł iũm sanare. s magna insipi¬
entia c̃ denece eius tractare. ciuus bene¬
ficiis plurimũ indigebant. M.cxuiii.
n̾c aũt sciens recessitinde. ⁊ secut st̃ eũ
mubti. ⁊ curauit eos om̃s. Noluit m̾c da¬
re phariseis occasionẽ impietans contra
se. Fugit itaq odientes. et accedit ubi m¬
uenit ꝑ amorẽ sequentes. unde curari
merentur. Et p̃cepit eis ne manifestũ
eum facerent. ut adimpleret᷑ qͦd dictũ ẽ
ꝑ ysaiam ꝓpħam dicentẽ. Exce puer mĩs¬

Expanded text:
enim culpa fuit vel hominem manum extendere, vel Jesum sanare; sed magna insipientia est de nece ejus tractare, cujus beneficiis plurimum indigebant. M. 118X Jesus autem sciens, secessit inde, et secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes. Noluit Jesus dare Pharisaeis occasionem impietatis contra se: fugit itaque odientes, et accedit ubi invenit per amorem sequentes, unde curari merentur. Et praecepit eis, ne manifestum eum facerent, ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam prophetam, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
dulitati eoꝵ irascens. Manus iubetur ex¬
tendi. quia debilitas infructuosȩ animȩ
nullo melius ordine quã elemosinarum
largitate curat᷑. Unde eccłastes. Fili ñ sit
maniis tua ad accipiendũ porrecta:⁊ ad¬

Expanded text:
dulitati eorum irascens. Manus jubetur exdulitati eorum irascens. Manus jubetur extendi; quia debilitas infructuosae animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Ecclesiasticus: Fili, non sit manus tua ad capiendum porrecta
Abbreviated transcription (Latin):
mini qui habebat manũ aridã. Surge
& sta in mediũ. Et surgens stetit. Beda m¬
scit cogitationes hominũ qm̃ uane
st̃. In medio stetit eger. ut ab om̃ib uide
minem curare. an a ꝑditione ñ liberare:
Preueniens calumniam q̃ sͥ parabat᷑. ar¬
guit uidȩos estimantes in sabb̃o etiã a
bonis oꝑib feriandũ. cũ lex dicat. Om̃e
opus seruile ñ facietis in eo. S de pecca¬
to dictum ẽ. opus seruile. om̃is eium qͥ
facit peccatũ seruus c̃ peccati. More aũt
scͥpturarũ animã ꝑ homine posuit. ut
illud. He st̃ animȩ q̃ exierunt de femore
iacob. Pelideo curaturꝰ corpus de anime
saluatione int̾rogat. quia ipsa manꝰ salu
cessans. aridam quodãmͦ dexterã habere
udebatur. Nullũ siquidẽ summȩ pius
pharaomis. id÷ ñ emollunt. s indurari
pmisit. It illi tacebant. Et circums pecte
Et extendit. Et restituta c̃sanitati manꝰ eiꝰ.
sicut ⁊alt̾a. Non habentes qͥd respondeañ
tacent.: ⁊ dñs circũspicit osis quas incre¬

Expanded text:
mini qui habebat manum aridam: Surge, et sta in medium. Et surgens stetit. Hscit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt In medio stetit aeger, ut ab omnibus videminem curare, an a perditione non liberare? Praeveniens calumniam quae sibi parabatur, arguit Judaeos, existimantes in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex dicat: Omne opus servile non facietis in eo . Sed de peccato dictum est opus servile: omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . More autem Scripturarum, animam pro homine posuit, ut illud: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob . Vel ideo curaturus corpus de animae salvatione interrogat; quia ipsa manus sananis operibus cessans, aridam quodammodo dextram habere videbatur. Nullum siquidem summe pius pPharaonis , id est non emollivit, sed indurari permisit. At illi tacebant. Et circumspectis i manus ejus sicut et altera. Non habentes quid respondeant, tacent; et Dominus circumspicit omnes, quasi incre
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutis. laxauit ꝑ sp̃m adoptionis. filios
ex seruis reddidit. amorẽ implendȩ legis
om̃ib donauit. & si deinceps punienda cõ¬
miserint. ꝑ eundẽ adoptionis sp̃m indul¬
get. Formam bene agendi p̃buit. & ut pos¬
sint agi quȩ docuit: adiutorẽ sp̃m infundit.
Nam precepta legalia comparatione eũgłii
etiam ñ bona dicunt᷑. quia qđ precipiunt
imꝑat: int̾ius ut ꝑficiatur iuuat. Lezechi¬
elis enim testimonio dr̃. Dedi eis p̃cepta
quia in eis quȩdã inutilia infirmioribus
sensib agenda ꝑmissa st̃. sicut illud. ubi
ds̃ isrłitarum cupiditatẽ spolus egyptio¬
rũ satiari ꝑmisit. Nam ꝓ eo qđ carnalis
ppłs modum egrederetur uindictȩ: lex ꝑ¬
mittit carnalib uicẽ rependere mali. qd̾
euangłium firmiorib uetat. Aug̃ in lisͦ¬

Expanded text:
servitutis laxavit, per spiritum adoptionis filios servitutis laxavit, per spiritum adoptionis filios ex servis reddidit, amorem implendae legis omnibus donavit: et si deinceps punienda commiserint, per eumdem adoptionis spiritum indulget. Formam bene agendi praebuit, et ut possint agi quae docuit, adjutorem Spiritum infundit. Nam praecepta legalia comparatione Evangelii etiam non bona dicuntur, quia quod praecipiunt, imperat, interius ut perficiatur iuuat. Ezechielis enim testimonio dicitur: Dedi eis praecepta quia in eis quadam inutilia infirmioribus sensibus agenda permissa sunt, sicut illud, ubi Deus Israhelitarum cupiditatem spoliis Aegyptiorum satiari permisit. Nam et pro eo quod carnalis populus modum egrederetur uindictae, lex permittit carnalibus uicem rependere mali, quod euangelia firmioribus uetant. Proin
Abbreviated transcription (Latin):
ferebantur. hic sacrificium carnis & san
figurabatur. Iuic ex carne agni pascha
celebrabatur. hic pascha nr̃m inmolatꝰ
est xp̃c. qui est uerus agnuis immaculatuꝰ.
Iuic neomeniȩ id est nouȩ lunȩ principia
colebant᷑. hic noua creatura in xp̃o accipit᷑.
ut paulus ait. Siqua noua in xp̃o crea¬
tura. uetera transiert̃. ecce facta st̃ noua.
Quid plura : In lege quippe res gestȩ ꝓ fi¬
gura in significatione futuror annuncia¬
bantur. in gr̃a uero euangłice ueritatis quȩ
enunciata fuerunt explentur. Item in lege
mandata scripta sunt & ꝓmissa. sed in le¬
ge mandata tenentur. quȩ legẽ implere
uł conseruare iubent. ꝓmissa uͦ in eugłii
plenitudine consummant᷑. Item lex pecca¬
tum monstrauit ñ abstulit. & sub suo t̾rore
redactos homines seruos effecit. & inde sp̃m
seruitutis habuisse priorẽ ppłm apłs docu¬
it. Euangłiũ uͦ ueniens erudelitatim legis
amouit. peccata quȩ lex puniebat ꝑ sp̃m

Expanded text:
ferebantur, hic sacrferebantur, hic sacrfigurabatur. Illic ex carne Agni Pascha celebratur, hic Pascha nostrum immolatus est Christus, qui est uerus Agnus inmaculatus. Illic Neomeniae, id est nouae lunae principia colebantur, hic noua creatura in Christo accipitur, ut Paulus ait: Si qua in Christo noua creatura, uetera transierunt, ecce facta sunt noua. Quid plura? In lege quippe res gestae gura in significationem futurorum annuntiabantur, in gratia vero evangelicae veritatis, quae annuntiata fuerunt, explentur. Item: In lege mandata scripta sunt et promissa, sed in lege mandata tenentur, quae legem implere vel conservare jubent, promissa vero in Evangelii plenitudine consummantur. Item: Lex peccatum monstravit, non abstulit; sed sub suo terrore redactos homines servos effecit, et inde spiritum servitutis habuisse priorem populum Apostolus docuit . Evangelium vero veniens, crudelitatem legis amovit, peccata quae lex puniebat per spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
gressionem. ista ꝓpter iustificationẽ. Illa
ignoranti demonstrat peccatũ. ista agnitũ
niuat ut intetur. Iua flagitiis deditos in¬
crepat. ista peccantes bonitate ꝓpria lib̾at.
sua talionem decreuit reddere. ista etiã ꝓ
mimicis orare iussit. Iua comugio multas
habere. crescere & generare p̃cepit. ista con¬
tinentiam suasit. Luic predicatur circun¬
cisio carnis. hic lauachrum in ablutione
cordis & corporis. Illic chanaan regnũ &
ꝓmissiones rerũ temporaliũ continentur:
hic uita ȩtna regnumq celoꝵ ꝓmittitur.
Iulic sabbati ocium et requies celebrat᷑. hic
sabbati requies in xp̃o habetur. qui dixit.
uenite ad me om̃s qui laboratis & onera¬
tiestis. & ego uos reficiam. & inuenietis
requiẽ animab ur̃is. Illic a scĩs amina¬
lia immunda ꝓhibentur. hic in corpore
xp̃i. id est in scĩs suis ñ adimititur. quic¬
quid ꝑ illa immunda animalia in mo¬
res hominũ significatur. Iuic pecorib
immolatis carnis & sanguinis hostiȩ of¬

Expanded text:
gressionem, ista propter justificationem; illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum juvat ut vitetur.; illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat; illa talionem decrevit reddere, ista etiam pro inimicis orare jussit; illa conjuges multas habere, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit; illic praedicatur circumcisio carnis, hic lavacrum in ablutionem cordis et corporis; illic Chanaan regnum et promissiones temporalium rerum continentur, hic vita aeterna regnumque coelorum promittitur. Illic Sabbati otium et requies celebratur, hic Sabbati requies in Christo habetur, qui dixit: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam, et invenietis requiem animabus vestris . Illic a sanctis animalia immunda prohibentur, hic in corpore Christi id est in sanctis suis, non admittitur, quidquid per illa immunda animalia in mores hominum significatur. Illic pecoribus immolatis carnis et sanguinis hostiae of
Abbreviated transcription (Latin):
et matrẽ eius. & uade in t̾ram isrł: de¬
functi sunt enĩ qͥq̃rebant animã pueri.
x hoc loco intelligimꝰ lenogios
scribas et sacerdotes cũ herode ne¬
cem dñi fuisse meditatos. Qui consur¬
gens accepit puerũ ⁊ matrẽ eius & uenit
in t̾ram isrł. Audiens aũt qͥd archelauᷤ
regnaret in iudea ꝓ herode patre suo: ti

Expanded text:
vade in terram Israel: defuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri. Ex hoc loco intelligimus, scribas et sacerdotes cum Herode necem Domini fuisse meditatos. Qui consurgens, accepit puerum et matrem ejus, et venit in terram Israel. Audiens autem quod Archelaus regnaret i
Abbreviated transcription (Latin):
pemptos doleret. s quia ab his ꝑi¬
mebantur quos primũ genitos filioᷤᷤ¬
retinere uoluit. Sed demq se conso¬
lari
noluit. quȩ dolebat. Nonenim ñ erant
hi. qui mortui putabant᷑. In ȩt̾uitatis
enim ꝓfectũ. ꝑ martyrii głam effereban¬
tur. Consolatio autẽ rei amissȩ erat pre¬
standa: ñ auctȩ. Noluit gͦ nec potuit cõ¬
solariquia ñ sunt id÷ suꝑ id qͥd ñ sint.
s gaudet quia fęlicit̃ uiuunt. Beda.
Fel aliten. E ccła cotidie plorat scõꝵ
ablationẽ de hoc scło s tam̃ ñ uult
scłm morte uicerunt. rursus ad scłi cer¬
tamina secũ toleranda redeant.

Expanded text:
peremptos doleret, sed quia ab his periperemptos doleret, sed quia ab his perimebantur, quos primum genitos retinere voluit. Sed denique se consolari noluit quae dolebat. Non enim erant non erant hi quia mortui putabantur. In aeternitatis enim profectum per martyrii gloriam efferebantur. Consolatio autem rei amissae erat praestanda, non auctae. Noluit ergo nec potuit consolari, quia non sunt, id est, super id quod non sint, sed gaudet quia feliciter sunt. BEDA. Vel aliter: Ecclesia quotidie plorat sanctorum ablationem de hoc saeculo, sed tamen non vult saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi contamina secum toleranda redeant.
Abbreviated transcription (Latin):
ploratꝰ ⁊ ululatus multus. rachel plorans
filios suos. et noluit consolari qr ñ sunt.
Queritur quomͦ rachel plorasse dr̃ filios
sũos. cum tribus uda quȩ bethleem te¬
nebat. ñ de ea s desorore sua lya fuerit
orta. Solutio. Non tantũ in bethleem.
uerumetiam in om̃ib finib eius pueri
sunt trucidati. Tribus aũt beniamin
quȩ de rachel orta ẽ: ꝓxima fint tribui
udȩ. Unde merito credi debet multos
de bemamin stirpe fuisse occisos. quos
ꝓgenes rachel plorauit. Tel qi rachel
locutionis modo egisse ea que in loco
eodem agebantur. IerONIMUS.¬
Iama ñ est hic nom̃ loci qui est iuix¬
ta gabaa. s quia rama interp̃ta¬
tur excelsum: talis ẽ sensus. Uox in ex¬
celso audita ẽ. id÷ longe lateq disꝑsa.
Plorauit aũt filios ꝓgenies rachel. et
noluit consolari quia ñ erant. id÷ suꝑ
hoc quod mortui erant. Hylarius.
achel in genesi ȩccłe typũ p̃tulit.
cutiis uox & ploratiis auditur.
Eccła aũt plorat filios. ñ iecirco qͥa

Expanded text:
t ululatus multus. Rachel plorans filios suos, et noluit consolari quia non sunt . Quaeritur quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethlehem tenebat, non de ea, sed de sorore sua Lia fuerit orta. Solutio. Non tantum in Bethlehem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt trucidati. Tribus autem Benjamin quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet multos de Benjamin stirpe fuisse occisos, quos progenies Rachel ploravit. Vel quia Racher prophetico locutionis modo egisse ea quae in loco eodem agebantur. Rama non est hic nomen loci, qui est juxta Gabaa, sed quia rama interpretatur excelsum, talis est sensus: Vox in excelso audita est, id est, longe lateque dispersa. Ploravit autem filios progenies Rachel, et noluit consolari, quia non erant, id est super hoc quod mortui erant. HIERON. Racbel in Genesi Ecclesiae typum praetulit, cujus vox et ploratus auditur. Ecclesia autem plorat filios, non idcirco quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas. qm̃ nazareus uocabit᷑. Leronim
de scripturis posuisset exemplum
Ergo sensum accepit de scripturis. ñ ũba
N arareus enim sc̃s int̃pretatur. et qñm
om̃s scripture sc̃m dicunt. Tel sedm ysaia
dici potest dicentẽ. Exiet uirga de radice
iesse. et nazareus de radice eius conscendet
regnabat archelaus: antrp̃i seqͥces
ostendit. Porro nazareth galileȩ in quo
dñs transfert᷑. gentẽ quȩ tẽ temporis ꝑ
fidem xp̃m est susceptura designat.
octouiani cesaris augusti quadra¬
gesimo scdo. qui scđs romanoꝵ. rex reg

Expanded text:
am Nazareus vocabitur. HIERON. i fixum de Scripturis posuisset exemplum. Ergo sensum accepit de Scripturis, non verba. Nazareus enim sanctus interpretatur, et Dominum omnes Scripturae sanctum dicunt, vel secundum Isaiam dici potest dicentem: Exiet virga de radice Jesse, et flos Nazareus de radice ejus conscendet regnabat Archelaus, Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, gentem, quae tunc temporis per fidem Christum est susceptura, designat. Octaviani Caesaris Augusti quadragesimo secundo, qui secundus Roman
Abbreviated transcription (Latin):
ninc cont᷑ eccłam uidȩa seuit insinuat.
Nocte puer tollit᷑ incredulis. a qͥb recedit
ignorantiȩ noctẽ relinquens. Cum uͦ reuer¬
titur utilla noctis m̃tiofit. quia infine mũ¬
diiudȩi lucẽ fidei. enoch⁊ helẏa p̃dicanti¬
b suscipientes illuminabunt᷑.¬

Expanded text:
nunc contra Ecclesiam Judaea saevit, insinuat. nunc contra Ecclesiam Judaea saevit, insinuat. Nocte puer tollitur, incredulis a quibus recedit, ignorantiae noctem relinquens. Cum vero revertitur, nulla noctis mentio fit, quia in fine mundi Judaei, lucem fidei Haenoch et Elia praedicantibus, suscipientes, illuminabunt
Abbreviated transcription (Latin):
oc testimonium ẽ in osee ꝓpħa. Post
magoꝵ recessũ impletum ẽ purga¬
t̾ionis tempus. ⁊ deinde ioseph admoni¬
tus abangło fugit in egyptũ cũ matre
d̾ dñs ne occideret᷑ sublatus est
in egyptum. significat electos sepius
maloꝵ imꝓbitate suis effrigandos se¬
dib. uel exilio damnandos. Ubi simul
exemplũ datur fidelib ne dubitent ra¬
biem ꝑsequentiũ. quando oportunum
fuerit declinare fugiendo. Unde ald
Cumuos ꝑsecuti fuerint in ciuitate una:
fugite in aliam. Masister.¬
gyptus interp̃tatur tenebre. & fi¬
gurat gentilitatẽ peccatis tenebrosam.
cireunferendus. Beda In omeluis.
st gͦ puerũ it̃m et matrẽ eiꝰ ꝑ ioseph
inegyptum transferri: fidem dm̃eȩ in car¬
uationis et ȩccłe societatẽ ꝑ doctores sc̃oᷤᷤ
gentib committi. Qd̾ erant in egypto us
tib mansurã. donec plenitudo carũ intꝰ¬
eat et sic om̃is isrł saluus fiat. Obitꝰ qͥppe
herodis t̃minũ intentionis maliciose qͦ

Expanded text:
oc testimonium est in Osee propheta. Post magorum recessum impletum est purgationis tempus; et deinde Joseph admonitus ab angelo, fugit in Aegyptum cum matre Dominus, ne occideretur, sublatus est in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effugandos sedibus, vel exsilio damnandos. Ubi simul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, quando opportunum fuerit declinare fugiendo. Unde illud: Cum vos persecuti fuerint in civitate una, fugite in aliam . Aegyptus interpretatur tenebrae, et figurat gentilitatem peccatis tenebrosam. circumferendus. BEDA. Est ergo puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypttibus mansuram, donec plenitudo earum introeat, et sic Israel fiat salvus. Obitus quippe Herodis, terminum intentionis malitiosae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
udiens ab angło ioseph. uade in t̾̃rã
isrł: intellexit iudeam uocarit̾ram
isr ł. presertim cũ uideret᷑ ei talẽ pue¬
rum ñ alicubi debere habitare isim
itrłm. ubi erat templũ et celebratio ꝑ¬
phetarũ. Porro aũt postquã comꝑit
illic regnare archelaum. noluit obice¬
re se illi ꝑiculo. cum posset terra isr ł
etiam sic intelligi. ut & galilea illic de¬
putaretur. quia et ipsam popłs israel
ue autẽ sunt galilex. una uiema
triis de qua scriptũ ẽ galilee gentiũ.
altera circa tyberiadẽ ⁊ stagnũ genesa¬
reth. Et ueniens habitauit in ciuitatẽ¬

Expanded text:
 vade in terram Israel: intellexit Judaeam vocari terram Israel, praesertim cum videretur ei talem puerum non alicubi debere habitare nisi in Jerusalem, ubi erat templum et celebratio prophetarum. Porro autem postquam comperit illic regnare Archelaum, noluit objicere se illi periculo, cum posset terra Israel etiam sic intelligi, ut et Galilaea illic deputaretur, quia et ipsam populus Israel ae autem sunt Galilaeae, una vicina Tyriis, de qua scriptum est: Galilaeae gentium ; altera circa Tiberiadem et stagnum Genesareth. Et veniens habitavit in civitate
Abbreviated transcription (Latin):
lorum. passionẽ figurat om̃ium
martyrũ. qui pariuili. id ÷ humiles et
innocentes occisi sunt ab impiis qͦs sig¬
nificat herodes. Qd̾ pariuili occisi sunt
s xp̃c euasit. insinuat corpora posse ꝑi
nus posse fidelib auferri. Siue enim
uiuimus. siue morim᷑: dm̃ sumꝰ. Iunc
adimpletũ ẽ. qͦd dictum ẽ ꝑ ieremiam

Expanded text:
lorum, passionem figurat omnium martyrum, qui parvuli, id est humiles et innocentes occisi sunt ab impiis, quos significat Herodes. Quod parvuli occisi sunt, sed Christus evasit, insinuat corpora posse pernus posse fidelibus auferri. Sive enim vivimus, sive morimur, Domini sumus. Tunc adimpletum est quod dictum est per Jeremi
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ uirginitatẽ comm̃daret: dixit
ad ioseph. Noli timere acciꝑe mariam
coniugẽ tuam. Postquã uͦ in coniugem
recognita ẽ. ut etiam iusti ioseph uene¬
rabilis castitas comm̃daret᷑. ñ uxor eius
s mat̾ pueri dicta ẽ. ut hic. Accipe pue¬
rum et matrẽ eius. Et it̃um. Reuertere
cũ puero ⁊ matre eius. Et rursũ inluca.
Et erat ioseph & mat᷑ eius. Et qͦtiens c̃q
post partum de utroq fit sermo: mat᷑
xp̃i ñ uxor ioseph nuncupata ẽ. Qui
consurgens accepit puerũ ⁊ matrẽ eius
nocte ⁊ secessit in egyptũ. et erat ibi usq
ad obitum herodis. ut impleret᷑ quod

Expanded text:
e virginitatem commendaret, dixit ad Joseph: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam. Postquam vero in conjugem recognita est, ut etiam justi Joseph venerabilis castitas commendaretur, non uxor ejus, sed mater pueri dicta est, ut hic: Accipe puerum et matrem ejus. Et iterum: Revertere cum puero et matre ejus. Et rursum in Luca: Et erat Joseph, et mater ejus. Et quotiescunque post partum de utroque fit sermo mater Christi, non uxor Joseph nuncupata est. Qui consurgens, accepit puerum et matrem ejus nocte, et secessit in Aegyptum, et erat ibi usque ad o
Abbreviated transcription (Latin):
icunt tunc spm uehem̃tem fuisse.
quando herodes ñ redeuntib ad
se magis. iratus fecit conteri naues de
tharso ciliciȩ: quib magi credebant᷑ oc¬
culte rediisse. Et mittens occidit om̃s
pueros qͥ erant in bethleem et in om̃ib
finib etus a bimatu et infra. scđm tẽpus
cũ magi nichil herodi renuncias¬
sent. qͦd credidit illos uisione stellȩ de¬
ceptos. et ideo erubuisse redire ad se. &
ita quieuit a pueri inquisittone. Sed
it̾um cũ audiret quȩ gesta ee̾nt intẽplo.
quid sy meon dixerit. quid anna ꝓpħaue¬
rit. sensit se illusũ a magis. et in mortẽ
nib bethleem. a filio unius noctis usq
ad filios duoꝵ annorũ. Magister.
Dimat᷑ quippe. spaciũ ẽ duoꝵ annoꝵ.
ymatos emm grece. annꝰ dr̃ latine.

Expanded text:
icit tunc spiritum vehementem fuisse, quando Herodes, non redeuntibus ad se magis, iratus fecit conteri naves de Tharso Ciliciae, quibus magi credebantur occulte rediisse. Et mittens, occidit omnes pueros qui erant in Bethlehem et in omnibus finibus ejus, a bimatu et infra secundum tempus cum magi nihil Herodi renuntiassent, quod crediderit illos visione stellae deceptos, et ideo erubuisse redire ad se; et ita quievit a pueri inquisitione. Sed iterum, cum audiret quae gesta sunt in templo, quid Simeon dixerit, et quid Anna prophetaverit, sensit se illusum a magis; et in mortem nibus Bethlehem, a filio unius noctis usque ad filios duorum annorum. Bimatus quippe spatium est duorum annorum. Imatos enim Graece, annus dicitur Latine.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ fiducialit̃ agam in eo. eloqͥa dñ
eloquia casta. argentũ igne examinatũ.
ꝓbatum t̾rȩ. purgatũ septuplũ. Siueista
p̃cepta referant᷑ ad septem beatitudines
q̃ st̾ in principio huius sermonis ut bea¬
ti augustini expositio refert. siue alcordo

Expanded text:
. Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Sive ista praecepta referantur ad septem beatitudines, quae sunt in principio hujus sermonis, ut beati Augustini expositio refert; sive alius ordo
Abbreviated transcription (Latin):
fautrt᷑ uent. & irruerunt in domũ illã
& ñ cecidit. Fundata enĩ erat supͣ petram.
e cum oꝑariis miquitatis Mag̃.¬
discedatis a me. gͥ audite u̾ba mea ⁊
facite. Nam om̃is qͥ audit & facit. idest
complet mandata. similis sapienti uide¬
nis hominũ unam electã sͥ constru¬
it.erudit. gubnat. in uitã et̾nam ꝑdu¬
sturꝰ: sic bonus auditor uariis uirtutib
suꝑnã s mansionẽ ȩdificat. infutura de¬
dicatione eũ xp̃o lȩtaturꝰ. Augustiiis.
Iluuia ẽ caliginosa suꝑstitio. hypo¬
crisis. obscuritate plena. Flumina st̃
carnales concupiscentiȩ. uenti st̃ rumoreᷤ¬

Expanded text:
ruerunt in domum illam, et non cecidit. Fundata enim erat supra petram. Ne cum operariis iniquitatis discedatis a me, ergo audite verba mea et facite. Nam omnis qui audit et facit, id est, complet mandata, similis est sapienti, vidersonis unam Ecclesiam sibi construit, erudit, gubernat, in vitam perducturus; sic bonus auditor variis virtutibus supernam sibi mansionem aedificat, in futura dedicatione cum Christo laetaturus AUGUST. Pluvia est caliginosa superstitio, hypocrisis obscuratione plena; flumina, sunt carnales concupiscentiae; venti, sunt rumore
Abbreviated transcription (Latin):
theum intelligat᷑ ꝓ minima re. qͣsi dicat᷑
nichil necessarioꝵ uobiscũ feratis. neq
uͦ ꝑ uirgam intelligat᷑ potestas a dño ac¬
cepta. Ergo ñ st̃ contraria.M.Lxxxiii.
N quaicunq ciuitatẽ aut castellũ intra¬
ueritis. int̾rogate qͥs in ea dignꝰ sit. ⁊ ibi
manete donec exeatis. Ledentes ⁊ biben¬
tes q̃ apponunt᷑ uob. & curate infirmos
qui in illa sunt. Leroniaui¬
ospes fama eligendꝰ ẽ. ne p̃dicatto
suscipientis infamia deturpet᷑. Dignũ
ẽ ut ibi maneant. & ab eis terrena conse¬
quant᷑ quib cȩlestia offert̃. Dignꝰ enim
est oꝑarius ut lucas ait. mercede sua.

Expanded text:
tthaeum intelligatur pro minima re, quasi dicatur, nihil necessariorum vobiscum feratis, neque cum vero, per virgam intelligatur potestas a Domino accepta. Ergo non fuit contraria. M. 83II n quamcunque civitatem aut castellum intraveritis, interrogate quis in ea dignus est; et ibi manete donec exeatis. L. edentes et bibentes quae apponuntur vobis, et curate infirmos qui in illa sunt. HIERON. Hospes fama eligendus est, ne praedicatio suscipientis infamia deturpetur. Dignum est ut ibi maneant, et ab eis terrena consequantur, quibus coelestia offerunt. Dignus est enim operarius, ut Lucas ait, mercede sua.
Abbreviated transcription (Latin):
desidĩis carnalib. neq sͥ cõmissũ talentũ
uerbi sub ocio lenti torporis abscondẽ.
indui duȩ tunicȩ. expresse monet᷑.
ñ duplicit̃ s simplicit̾ ambulare: Beda.
Per calciam̃ta morruoꝵ oꝑũ exempla
signant᷑. ne predicator exẽpla stultorũ
conspiciat. ut inde quasi ex mortiferis
uinculis. pedes suos id affectiones te¬
N calciam̃tis ñ portandis scdm matheũ
ꝓhibet᷑ cura. in sandaliis uł soleis scd̾m
marcũ mystica significatio ẽ. ut pes neq
tectus sit neq nudꝰ ad t̾ram. id nec oo¬
cultet᷑ eũgłiũ. nec t̾renis cõmodis innitat᷑.
d litt̾am tam̃ necessarium Magist.
fuit apłis ligare soleas sub plantis.
quia palestina t̾ra arenosa ẽ. ⁊ nimis
calida in estate. Ieronimue.¬
on debemꝰ hab̾e uirgã q̃ in colu¬
brum uercat᷑. nec in niti baculo carnał
presidii. qͥ pressus cito frangit᷑. & manum
⁊ marcꝰ nͥ iurgã tantũ. qd̾ ita soluit᷑

Expanded text:
desideriis carnalibus, neque sibi commissum talentum desideriis carnalibus, neque sibi commissum talentum verbi sub otio lenti corporis abscondere. ndui duae tunicae, expresse monetur, non dupliciter, sed simpliciter ambulare. BEDA. Per calceamenta, mortuorum operum exempla signantur ne praedicator exempla stultorum conspiciat, ut inde quasi ex mortiferis vinculis, pedes suos, id est, affectiones, tenon portandis, secundum Matthaeum, prohibetur cura; in sandaliis vel soleis, secundum Marcum, mystica significatio est, ut pes neque tectus sit, neque nudus ad terram, id ecultetur Evangelium, nec terrenis commodis innitatur. Ad litteram tamen necessarium fuit apostolis ligare soleas sub plantis; quia Palaestina terra arenosa est et nimis calida in aestate. HIERON. Non debemus habere virgam quae in colubrum vertatur: nec inniti baculo carnalis praesidii, qui pressus cito frangitur, et manum  Marcus, nisi virgam tantum , quod ita so
Abbreviated transcription (Latin):
contentꝰ eẽ debeat. s qͦ in tunica uestmm̃tũ
intelligamꝰ. ne alio uestiti aliud nob fu¬
turoꝵ timore reseruemꝰ. Neq calciam̃ta.
Et plato precepit duas corꝑoris sũmitateᷤᷤ
ñ ẽẽ uelandas. nec assuefieri debere mol¬
licie caput ⁊ pedes. Cũ enĩ hȩc habueris
firmitatẽ: cetera robustiora st̃. Neq uirgã.
Qui dñi ht̃ auxiliũ cur baculi presidiũ
querat: Dignus ẽ oꝑarius cibo. Tantũ ac¬
ñ ꝓhibuit eis ferre necessaria ad susten¬
tationem huius uitȩ: qͦd eis egerent cũ opus
eẽt.s ut monstraret hȩc eis deberi ab illis
ce sepe inuenitur. quȩ a dño data possidere
debemꝰ. ⁊ ñ susciꝑe disciplina hereticoꝵ. Beda¬
ecunia in zonis clausa ẽ. sapientia
ñ erogata. Et scriptũ ẽ. Sapientia
abscondita. & thesaurꝰ absconditꝰ. q̃utilitaᷤᷤ
um doctoris suscipiens. debet opprimi
scłarium negocioꝵ onerib. neq resolui

Expanded text:
contentus esse debeat; sed quo in tunica vestimentum contentus esse debeat; sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore reservemus. Neque calceamenta. Et Plato praecepit duas corporis summitates non esse velandas, nec assuefieri debere mollitiae caput et pedes. Cum enim haec habuerint firmitatem, caetera robustiora sunt. Neque virgam. Qui Domini habet auxilium, cur baculi praesidium quaerat? Dignus est operarius cibo. Tantum acquod Dominus non prohibuit eis ferre necessaria ad sustentationem hujus vitae, quod eis egerent cum opus esset; sed ut monstraret haec eis deberi ab illis,pe invenitur. Quae a Domino data possidere debemus, et non suscipere disciplinam haereticorum. Pecunia in zonis clausa, est sapientia non erogata. Et scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus absconditus, quae utilitas um doctoris accipiens, debet opprimi saecularium negotiorum oneribus, neque resolvi
Abbreviated transcription (Latin):
unt ñnulli qͥ nũmoꝵ p̃mia ex ordina¬
tione ñ accipiunt. s ꝓ humana gr̃a sa¬
cros ordines largunt᷑. Hinimirũ ñ gratiᷤ
dant: quia nũmum fauoris expetunt. Un¬
de ꝓpħa bene describit iustum eẽ. qͥ excu¬
tit mauus suas ab om̃i munere. Et bene
adiunxit ab om̃i. quia aliud munꝰ ẽ ab
obsequio. id a subiectione indebite ex¬
pensa. aliud a manu qd̾ ẽ pecuma. aliud
a lingua qd̾ ẽ fauor. N olite possidere
aurum neq argentũ. neq pecuniam in
zonis urĩs. ñ peram in uia. neq panẽ. neq
duas tunicas. neq calciam̃ta. neq uir¬
gam. dignꝰ õ enĩ mercennarius cibo suo.
derent᷑ ñ causa salutis hominũ. sed
causa lucri predicare. Non perã in uia.
hinc arguit philosophos. qui uulgo ap¬
pellantur bactroꝑite. qd̾ contẽptores scłi
⁊ om̃ia ꝓ nichilo ducentes. cellariũ secum
uehant. Neq duas tunicas. Non hoo di¬
cit. ut insithiȩ frigore quis una tunica

Expanded text:
mia ex ordinatione non accipiunt, sed pro humana gratia sacros ordines largiuntur. Hi nimirum non gratis dant, quia nummum favoris expetunt. Unde propheta bene describit justum esse, qui excutit manus suas ab omni munere . Et bene adjunxit, ab omni; quia aliud munus est ab obsequio, id est, a subjectione indebite expensa; aliud a manu, quod est pecunia; aliud a lingua, quod est favor. Nolite possidere aurum, neque argentum neque pecuniam in zonis vestris, non peram in via, neque panem, neque duas tunicas, neque calceamenta, neque virgam. Dignus est enim mercenarius cibo suo. derentur non causa salutis hominum, sed causa lucri praedicare. Non peram in via. HIERON. Hinc arguit philosophos, qui vulgo appellantur bactroperitae, quod contemptores saeculi et omnia pro nihilo ducentes, cellarium secum vehant. Neque duas tunicas. Non hoc dicit, ut in Scythiae frigore quis una tunica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ utilitate uidentiũ & audientiũ. Nam
& saul & balaam & cayphas ꝓphauer̃
nescientes quid dicerent. Augustinus.¬
agi egyptiorũ moysi resistentes
multa miracula fecer᷑. ⁊ multialii. Ma¬
Intixp̃c etiam multa miracula faciet.¬
L ab bis gͦ maximne cauendũ ẽ. NIunqͥ
qs nouit eos. quia illos dr̃ scire qͦs appro¬
bat.ut illud. nouit dñs uiam iustoꝵ. il¬
los ũ nescit qͥs ñ a ppbat in sua dilectioe.
tollere inderetur pęnitentiã. s qui
oꝑamini. hoc ẽ qđ in presenti die iudi

Expanded text:
 utilitate videntium et audientium. Nam et Saul et Balaam et Caiphas prophetaverunt, nescientes quid dicerent. AUGUST. Magi Aegyptiorum Moysi resistentes, multa miracula fecerunt , et multi alii. Antichristus etiam multa miracula faciet. Ab his ergo maxime cavendum est. Nunquam Deus novit eos quia illos dicitur scire, quos approbat, ut illud: Novit Deus viam justorum . Illos vero nescire, quos non approbat in sua dilectione.tollere videretur poenitentiam; sed, qui operamini, hoc est, qui in praesenti die
Abbreviated transcription (Latin):
potestate signoꝵ misit p̃dicare regnũ
di. ut ꝓmissoꝵ magnitudinẽ attestaretur
magntudo factoꝵ. cũ noua facerent qui
noua p̃dicarent. Et ait ad illos. Nichil
tuleritis inuia. B E d a.¬
anta p̃dicatori debet ẽs̃ fiducia in dõ.
ut presentis uitȩ sumptꝰ ñ ferat. Cui etiã
scd̃m lucã neminẽ ꝑ uiam salutare conce¬
ditur. ut sub quanta festinatione ad predi¬
cationẽ ꝑgere: debeat ostendat᷑. Sciendũ
quia salutans in uia ex occasione salutat.
ñ ex sttidio obtinendȩ salutis. Qui gͥ non
lutem p̃dicat. quasi in itinere salutat. M

Expanded text:
care regnum Dei, ut promissorum magnitudini attestatur magnitudo factorum, cum nova facerent, qui nova praedicarent. Et ait ad illos: Nihil tuleritis in via. Tanta praedicatori debet esse fiducia in Deo, ut praesentis vitae sumptus non ferat. Cui etiam secundum Lucam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione ad praedicationem pergere debeat, ostendatur. Sciendum est quia salutans in via, ex occasione salutat, non ex studio obtinendae salutis. Qui igitur lutem praedicat, quasi in itinere salutat. M
Abbreviated transcription (Latin):
iacentes. sic̃ ouies ñ habentes
pastorem. Le rommue
exatio grogis. pastoꝵ culpa ẽ. ⁊ uiciũ
magistratuum. Magister¬
idens intuitu clem̃tiȩ dñs ĩmun¬
di sp̃s uiolentia plebẽ uexatã. &
sub legis onere egrotã. ac ꝑuarios erro¬
res uana securitate torpentẽ. misertꝰ est
eius uã ueritatis aꝑiendo. ⁊ molestias
corporales auferendo. Hic pret̃mitaitur
septuagesimũ octauũ capitulũ mathei.
quia in parabola seminantis & in trice¬
simo t̃cio capitło ioħis clarũ fiet. qd̾ ipłi
st̃ messis. ⁊ p̃dicatores oꝑarii. N.Lx

Expanded text:
es, non habentes pastorem. HIERON. Vexatio gregis, pastorum culpa est, et vitium magistratuum. Videns intuitu clementiae Dominus immundi spiritus violentia plebem vexatam, et sub legis onere gravatam, ac per varios errores vana securitate torpentem, misertus est ejus, viam veritatis aperiendo, et molestias corporales auferendo. Hic praetermittitur septuagesimum octavum cap. Matthaei, quia in parabola seminantis et in trigesimo tertio cap. Joannis clarum fiet, quod populi sunt messis, et praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
quanto plus in ea q̃ mundi st̃. a suꝑiorib
difiungit᷑. Et uere mali & ficte bom in¬
gruente temptatione peiores fiunt. do¬
nec tandẽ ꝑpetuã labant᷑ in pęnã. Potest
itaq ꝑimpetũ fluminis extremi udicis
discrim̃ intelligi. quando utraq domo
consũmata oĩs qͥ se exaltat humiliabit᷑. ⁊ qͥ
se humiliat ȩxaltabit᷑. Mazis ⁊ tr¬
Potest etiã uir sapiens ⁊ bonꝰ accipi qui¬
libet iustus. sic̃ uir stultꝰ quilibet prauus.

Expanded text:
quanto plus in ea quae mundi sunt, a superioribus quanto plus in ea quae mundi sunt, a superioribus disjungitur. Et vere mali et ficte boni, ingruente tentatione, pejores fiunt, donec tandem perpetuam labantur in poenam. Potest itaque per impetum fluminis extremi judicii discrimen intelligi, quando utraque domo consummata, omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Potest etiam vir sapiens et bonus accipi, quilibet justus, sicut vir stultus, quilibet pravus.
Abbreviated transcription (Latin):
sum male ȩdificat. similis ẽ homini stulto
de quo dr̃. Immicus homo hoc fecit. Domꝰ
diaboli ẽ. mundꝰ in maligno positꝰ. Quã
ipse suꝑ terrã ȩdificat. quia obsequentes
sibi ad terrena detrahit. Arena ẽ instabili¬
tas uicioꝵ. uł uanitas scłaris. Sine fun¬
dam̃to ȩdificat. quia peccatũ in nulla
sui natura subsistiti qm̃ ñ ẽ a do̾ creatum.
s sola boni indigentia ẽ. Uel sine funda¬
mento. id÷ sine fundo ȩdificat. Si anima
corruens in aliqͦd peccatũ se ibi retineret.
quasi fundũ illud hab̃et. sicut mersus
in puteo aliquis putei fundo retinet᷑. Sed
cum uno peccato ñ ẽ contenta. dũ cotidie
de peccato in peccatũ ad det̾iora deicitur.
fundũ ñ inuenit qͦ figat᷑. Unde uluo. Fec¬
cator cũ uenerit in ꝓfundũ maloꝵ con¬
tẽpnit. Cecidit domus. quia om̃is consci¬
entia. q̃ spe fixa in dm̃ ñ ꝑmanet. in tẽpta¬
tionib ñ ualet ꝑsistere ⁊ tanto plus agit᷑.

Expanded text:
sum male aedificat, similis est homini stulto, sum male aedificat, similis est homini stulto, de quo dicitur: Inimicus homo hoc fecit . Domus diaboli est, mundus in maligno positus. Quam ipse supra terram aedificat, quia obsequentes sibi ad terrena detrahit. Arena est instabilitas vitiorum, ut vanitas saecularis. Sine fundamento aedificat, quia peccatum in nulla sui natura subsistit; quoniam non est a Deo creatum, sed sola boni indigentia est. Vel sine fundamento, id est, sine fundo aedificat. Si anima corruens in aliquod peccatum, se ibi retineret, quasi fundum illud haberet, sicut mersus in puteo aliquis, putei fundo retinetur. Sed cum uno peccato non est contenta, dum quotidie de peccato in peccatum ad deteriora dejicitur, fundum non invenit quo figatur. Unde illud: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Cecidit domus, quia omnis conscientia quae spe fixa in Deum non permanet, in tentationibus non valet persistere, et tanto plus agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
aut fundam̃ta domis st̃ intentiones
bonȩ conu̾sationis. quib ꝑfecttis u̾bi
auditor exhaustis humilitate. xpĩana
suꝑuacuarũ cogitationũ ruderib in
adimplendis xp̃i mandatis firmit᷑ se
inserit cũ psalmista dicens. Qui eduxit
me de lacu miseriȩ & de luto fecis: & sta¬
tuit supra petrã pedes meos. Singulȩ
nr̃e domus cotidie uel mmundoꝵ spi¬
rituũ uł imꝑboꝵ hominũ uł ipsa suȩ
mentis aut carnis inquietudine pul¬
santur. ⁊ quantũ ꝓpͥis uirib fidunt
inclinantur. quantũ inuictissimȩ petre
adherent. labefactari neq̃unt. Et om̃is
qui audit u̾ba hȩc ⁊ ñ facit ea: simił erit
uiro stulto qͥ edificauit domũ suiã suꝑ are
nam. & descendit pluiuia ⁊ uener̃ flumina.
⁊ flauer̃ uenti. & irruert̃ in domũ illã ⁊ ceci¬
dit:⁊ fuit ruina eiꝰ magna. Qui audit ser¬
mones xp̃i ⁊ ñ facit. siuc iniciatꝰ sit myst̾ĩis
xp̃i. seu in totũ alienus a xp̃o: quia se ip¬

Expanded text:
autem fundamenta domus, sunt intentiones bonae conversationis, quibus perfectus verbi auditor exhaustis humilitate Christiana supervacuarum cogitationum ruderibus, in adimplendis Christi mandatis firmiter se inserit, cum Psalmista dicens: Qui eduxit me de lacu miseriae et de luto faecis, et statuit supra petram pedes meos . Singulae nostrae domus quotidie vel immundorum spirituum vel improborum hominum, vel ipsa suae mentis aut carnis inquietudine pulsantur, et quantum propriis viribus fidunt, inclinantur, quantum invictissimae petrae adhaerent, labefieri nequeunt. Et omnis qui audit verba haec et non facit ea, similis erit viro stulto, qui aedificavit dt pluvia, et venerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et cecidit, et fuit ruina ejus magna. Qui audit sermones Christi et non facit, sive initiatus sit mysteriis Christi, seu in totum alienus a Christo: qui seip
Abbreviated transcription (Latin):
modis diabolus impugnat. carnis scilic&
concupiscentia. ext̾iorib mundi oblecta¬
mentis. uł ꝑ se cũ uniu̾sos uentos impul¬
sionum laxat. Pliuiua concupiscentiȩ qͦ
quisq temptat᷑. paulatim rigorẽ fidei
emollit. qd̾ si ñ preualet. suꝑueniunt
slumina ⁊ uent. id falsorum fragrũ
imꝓbitas. & aꝑta ext̾iorũ impugnatio.
ectria dicuntur in luca. Mag̾.¬
fluminis mnundatio. & alibi portȩ inferi.
Unde illud. Portȩ inferi ñ preualebunt
aduersꝰ eam. Eluminis nanq impetꝰ lȩ¬
tificat ciuitatẽ dĩ. scĩficauit tab̃naculũ¬

Expanded text:
modis diabolus impugnat, carnis scilicet concupiscentia, exterioribus mundi oblectamentis, vel per se, cum universos ventos impulsionem laxat. Pluvia concupiscentiae qua quisque tentatur, paulatim rigorem fidei emollit: quod si non praevalet, superveniunt flumina et venti, id est, falsorum fratrum improbitas et aperta exteriorum impugnatio. Haec tria dicuntur in Luca fluminis inundatio ; et alibi: Portae inferi. Unde illud: Portae inferi non praevalebunt adversus Ecclesiam . Fluminis namque impetus laetificat civitatem Dei, s
Abbreviated transcription (Latin):
pinquat his qͥ ꝑ xp̃i consortiũ imaginem
di inse reformant. GRESORIII.
imundꝰ cadit ad similitudinẽ domꝰ
ruentis. & nos eũ amando amplectim᷑.
opprimi uolumꝰ potius quã habitare. qͥa
milla nos ratio a ruina illius separat qͥs
eius passionib amor ligat. Infirmos cura¬
te. mortuos suscitate. leꝓsos mundate. de¬
e hominib rusticanis. ⁊ absq elo

Expanded text:
pinquat his, qui per Christi consortium imaginem Dei in se reformant. Si mundus cadit ad similitudinem domus ruentis, et nos eum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, dae hominibus rusticanis
Abbreviated transcription (Latin):
m ciuitates samaritanoꝵ ne intrauerttiᷤ
ł. potiꝰ ite ad oues q̃ ꝑiert̃ domꝰ isrł. Grec.
Erant de uidea tẽ qͥ uocandi erant. de
gentib ñdũ. s post resurrectionẽ dr̃. eun¬
tes docete om̃s gentes. LeRONIM S.
Et pͥmum quidẽ oportebat euangłiz ari
udeis. ne hab̾ent excusationẽ se ẽo reicctoᷤ.

Expanded text:
maritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel. Erant de Judea tunc qui vocandi erant, de gentibus nondum, sed post resurrectionem dicitur: Euntes, docete omnes gentes . Et primum quidem oportebat evangelizare Judaeis, ne haberent excusation
Abbreviated transcription (Latin):
ermo in doctoris potestate Ben¬
fit. cũ ea q̃ docet oꝑatur. Nam qͥ facto
sua dicta destruit. contẽpnit᷑. Unde paulꝰ
Nemo adolescentiã tuam contempnat.
Scribe q̃ ꝑ legem didicerant p̃cepta ppolis
dabant. xp̃c uͭ quasi auctor legis uł mu¬
tando uł augendo q̃ miꝰ uidebant᷑ liber

Expanded text:
ermo in doctoris potestate fit, cum ea quae docet, operatur. Nam, qui factis sua dicta destruit, contemnitur. Unde Paulus: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Scribae quae per legem didicerant praecepta, populis dabant. Christus vero quasi auctor legis, vel mutando vel augendo quae minus videbantur, liber
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ꝓpħa. Petra refugiũ leporib siue
herinaciis. id timidis. ArGus tINꝰ.¬
undatã domũ ht̃ supra petrã. qui
altum. & posuit fundam̃tũ supra petrã.
apiens architectꝰ fodit Beda.¬
in altũ. quia de suoꝵ cordib eruit¬

Expanded text:
dicit Propheta: Petra refugium leporibus sive herinaceis , id est, timidis. AUGUST. Fundatam domum habet supra petram, qui altum, et posuit fundamentum supra petram BEDA. Sapiens architectus fodit in altum, quia de suo
Abbreviated transcription (Latin):
admonitio intentionis. ut attentiꝰ audi¬
ret. Maria optimã partẽ elegit. q̃ ñ au¬
Iaus in arthȩ bona ẽ. s mariȩ optima
quȩ ñ auferet᷑. sicut acdiua nita cũ corpo¬
re deficit. Uult hõ quando administrat
aliquando facere qd̾ ñ potest. Querit᷑
qd̾ deest. parat᷑ qd̾ adest. distendit᷑ animꝰ.
aufert᷑. dulcedo et̃nȩ ueritatis nunquã.
Transit labor multitudinis. ⁊ remanet
caritas unitatis. Ignis enĩ amoris qͥ hic
ardere inchoat. cũ ipsũ quẽ amat uidit.
in amore ampliꝰ mardescit. Tc̃ aũt pieta¬

Expanded text:
admonitio intentionis, ut attentius audiadmonitio intentionis, ut attentius audiret. Maria optimam partem elegit, quae non auMarthae bona est, sed Mariae optima, quae non auferetur, sicut activa vita cum corpore deficit. Vult homo, quando ministrat, aliquando facere quod non potest. Quaeritur quod deest, paratur quod adest, distenditur animusaufertur, dulcedo aeternae veritatis nunquam quam. Transit labor multitudinis, et remanet charitas unitatis. Ignis enim amoris qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit, in amore amplius inardescit. Tunc aut
Abbreviated transcription (Latin):
illi. ut me adiuuet. Ex illoꝵ ꝑsona lo¬
quit᷑. qͥ ad huc diuinȩ contẽplatiõis igna¬
ri. solũ frat̃nȩ dilectionis opus quod
didicere dõ placitũ ducunt. Et bene mar¬
tha stetisse. Maria secus dñi pedes sedisse
describit᷑. quia actiua uita laborioso de¬
sudat certamine. contemplatiua uͦ iã in
ria respondendi sermonẽ: ne remitteret
audiendi intentionẽ. Factus ẽ aũt eiꝰ aduo¬
catus. qui uidex fuerat interpellatꝰ. Unde
sequit᷑. Et respondens dixit illi dñs. Mar¬
ta martha sollicita es: ⁊ turbaris erga
plurima. Porro unũ ẽ necessariũ. Uer¬
ba dñi nos admonent aliquid eẽ qͦ ten¬
damus. quando in huiꝰ scłi multitudine
laboramꝰ. Inde dauid. Michi adherere
dõ bonum ẽ. ut in habitẽ in domo dñi
om̃ib dieb uitȩ meȩ. Una gͦ ẽ theoria id
contemplatio dĩ. cui merito uniu̾sa uir¬
tutũ studia postponunt᷑. Repetitio aũt
nominis marthȩ indiciũ ẽ dilectiõis aut

Expanded text:
e adjuvet. Ex illorum persona loquitur qui, adhuc divinae contemplationis ignari, solum fraternae dilectionis opus quod didicere, Deo placitum ducunt. Et bene Martha stetisse, Maria secus pedes Domini sedisse describitur; quia vita activa laborioso desudat certamine, contemplativa vero jam iria respondendi sermonem, ne remitteret audiendi intentionem. Factus est autem ejus advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Unde sequitur: Et respondens, dixit illi Dominus: Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima. Porro unum est necessarium. Verba Domini nos admonent unum aliquid esse quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Inde David: Mihi adhaerere Deo bonum est , ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae . Una ergo est theorica, id est, contemplativa Dei cui merito universa virtutum studia postponantur. Repetitio autem nominis Marthae, indicium est dilectionis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ. nuncupat᷑ sp̃s blasphenniȩ. cuiꝰ rẽ¬
missio multis nulla fiet in ȩt̾̃nũ. Beda¬
ic redarguit᷑ origenes in marcum.¬
asserens post udiciũ uniu̾sale trans¬
actis scłoꝵ uoluminib innumeris cunc
infuturo: dat intelligi quasdã culpas m
hoc scło. quasdã uͦ laxari in futuro. Qd̃ enĩ
de uno negatur. consequens ẽ de qͥbusdã
concedi. s tam̃ deminimis peccatis cradcn¬
dum ẽ. ut ẽ ociosus sermo. ĩ modatus risus.
nam & fructũ eius bonũ. aut facite arbo¬
rem malam ⁊ fructũ eiꝰ malũ. Siqͥdem ex
fructu arbor cognoscit᷑. Magist̃.
e idetis oꝑa bona facere. & me ui¬
tuꝑatis. in qͦ magna dissonantia appa-¬
ret. Igit᷑ aut facite id ÷ dicite me bonum
sic̃ opus meum: aut utrunq malũ si po¬
testis ⁊ me ⁊ opus meum. Leronimus.¬
ichil enĩ mediũ ẽ. quin boni auctoris
bona tantũ sint oꝑa: ⁊ mali mala. Si
gͦ facta q̃ cernitis bona st̃: ñ ẽ diabolus
qui ea facit. Se ipsum dicit arborẽ suũ

Expanded text:
blasphemiae, cujus remissio multis nulla fiet in aeternum. Hic redarguitur Origenes, asserens post judicium universale transactis saeculorum voluminibus innumeris, cuncteculo, neque in futuro, datur intelligi, quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero laxari in futuro. Quod enim de uno negatur, consequens est de quibusdam concedi, sed tamen de minimis peccatis credendum est, ut est otiosus sermo, immoderatus risus. nam, et fructum ejus bonum, aut facite arborem mfructu arbor cognoscitur. Me videtis opera bona facere, et me vituperatis: in quo magna dissonantia apparet. Igitur aut facite, id est, dicite me bonum sicut opus meum, aut utrumque malum, si potestis, et me et opus meum. HIERON. Nihil enim medium est, quin boni actoris bona tantum sint opera, et mali mala. Si ergo facta quae cernitis bona sunt, non est diabolus qui ea facit. Seipsum dicit arborem; suum
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpuit tantã diuini muneris
Clargitatẽ. & in hac obstinatione m̃tis dĩẽ
claudit extremũ: reus ẽ illo irremissibili
ticos. intellige de adultis. qͥ errore illorũ
imbuti st̃. uł etiã de pariuilis. qͥ neq resti
intentione offeruntur ad baptismũ. neq
recta intentione baptizant᷑. et si ext̾ius in¬
tegram baptismi formã suscipiant. Quom̾¬

Expanded text:
it tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili reticos, intellige de adultis, qui errore illorum imbuti sunt, vel etiam de parvulis, qui neque recta intentione offeruntur ad baptismum, neque recta intentione baptizantur, etsi exterius integram baptismi formam suscipiant.