comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ m inferno uincłis originał peccĩ tenebãt᷑
surrexert cum eo: & uenerunt in sc̃am ei¬
uitatem & apparuert multis.De hoc san¬
guine testam̃ti. ipse incena dix̃ apł̃is. Hic
ẽ calrx noui testam̃ti in meo sanguine: qͥ ꝓ
uob effundet᷑. Conũtimini ad munitionẽ
uinetispei. hodie qͦ annuncians duplicia
reddam tͥ. Rursum conuisiosermonis fit ad
inqͥt qͥ nẽ uincti estis in tribili carcere inferni.
ne ꝓtectionis: ce dicite eũ psalmista. Esto mͥ
illũ possidebitis. Ibi erit uob̃ munitio. ⁊ secu¬
ra tnqͥllitas: qñiã nulliꝰ hostis impetum for¬
midabitis. Hodie qͦq annuncians duplicia
reddam tͥ. id ẽ ex hoc tp̃r qͦ ista annuncio. red¬
dam tͥ dupplicia: ut ꝓbreui tͥbulatione et̾na¬

Expanded text:
nferno vinculis originalis peccati tenebantur, surrexerunt cum eo, et venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis. De hoc sanguine testamenti ipse in coena dixit apostolis: « Hic est calix Novi Testamenti in meo sanguine, qui pro vobis fundetur. » « Convertimici ad munitionem, vincti spei, hodie quoque annuntians duplicia redinquit qui nunc vincti estis in terribili carcere inferni, nae protectionis, et dicite cum Psalmista: « Esto millum possidebitis, ibi erit vobis munitio et secura tranquillitas, quando jam nullius hostis imperium formidabitis. Hodie quoque annuntians duplicia reddam tibi, id est ex hoc tempore quod ista annuntio, reddam tibi duplicia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Anteqͣm fuindaret᷑ ⁊ edificaret᷑ templũ dm̃. oĩs
labor eoꝵs irrit fuit: ⁊ tã hoĩes qͣmium̃ta in agͥ¬
cult᷑a. ⁊ indiu̾sis oꝑib cassoconatu frustrabat᷑.
Nec erat pax intͦeunti ⁊ exeunti: cum intͦ sedi¬
tio. foris adu̾sarii eosconturbarent.S ce hoc
in eccłia fcm ẽ. quia pͥqm templum domini
sp̃italit̾ fundaret᷑ in hominib. ⁊ anteqͣm di¬
ceret᷑ eis. uos estis templũ dei uiui: nulla erat
m̃ces hõiũ id ẽ eoꝵ qui rationabiles st̃. ⁊ ium̃ito¬
rum. hoc ẽ irrationabilium apud dm̃. Postꝗͣ.¬

Expanded text:
 templum Domini, omnis labor eorum irritus fuit, et tam homines quam jumenta in agricultura et in diversis operibus casso conatu frustrabantur, nec erat pax introeunti et egredienti, cum intus seditio, foris adversarii, eos conturbarent. Sic et in Ecclesia factum est, quia priusquam templum Domini spiritualiter fundaretur in homnibus, et antequam diceretur eis: « Vos estis templum Dei vivi, » nulla erat merces hominum, id est eorum qui rationales sunt, et jumentorum irrationalium apud Deum. Post
Abbreviated transcription (Latin):
augustꝰ. subũsa ẽ irłm a nabuchodonos or.
Ob qͣm causam usq ad illud tp̃s ieiunauerant̃.
desolationẽ templi luctu & merore consolan¬
tes: nc̃ autemqͥa templum restructum uidebãt.
& causam ñ suꝑeẽ tͥsticie: int̾rogant utrumne
scĩficare me debeo: Ieiunium enĩ scĩficationẽ
uocant: qͥa mieiunio ab oib uoluntatib ab¬
stinebant:⁊ bonis oꝑib atq elemosinis uaca
nis. a carnis uoluptatib abstinere. Postquam
uͦ int̾rogauerunt ꝑsarum pͥncipes ꝑ legatos
suos qͦs miserant: fit sermo dñi ad ꝓpħam.
imꝑans ut loquat᷑ ad omnem popłm. Loqͣ¬
tur cẽ ad sacdotes: qͥd debeant respondere.
Cum ieiunaretis &e plangeretis inxͦ ⁊ in uii.
bylonis t̾re. & reliqͥe popli disꝑse sunt. Dic̃ gͦ¬

Expanded text:
a est Hierusalem a Nabuchodonosor. Ob quam causam usque ad illud tempus jejunaverant, desolationem templi luctu et moerore consolantes. Nunc vero quoniam templum restructum videbant, et causam non superesse tristitiae, interrogant utrum ificationem, quia in jejunio ab omnibus voluptatibus abstinebant, et bonis operibus atque eleemosynis vacabnis, a vitiis abstinere. Postquam ergo interrogaverunt Persarum principes per legatos quos miserant, fit sermo Domini ad prophetam, imperans ut loquatur ad omnem populum. Loquebatur etiam ad sacerdotes, quid debeant respondere. cum ieiunaretis et plangeretis in quinto et sebylonis terrae, et reliquiae populi dispersae sunt. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
Si uob̃ oreliqͥe popłi mei difficile uidet᷑ esse
qͦd spondeo: nunqͥd mͥ difficile erit. qͥ om̃ps
sum: Parimͦ impossibile uidebat᷑ scĩs. qnͣdo
tprib ꝑsecutionis diu̾sis modis affligebatur
eccłia: ut aliq̃n pax illis daret᷑. S nẽ reges mũ¬
di & pͥncipes. xp̃o colla submisert̾: & ad tumu¬

Expanded text:
Si vobis, o reliquiae populi mei, difficile videtur esse quod spondeo, nunquid mihi difficile erit qui omnipotens sum? Pari modo impossibile videbatur sanctis, quando temporibus persecutionis diversis modis affligebatur Ecclesia, ut aliquando pax illis daretur. Sed nunc reges mundi et principes Christo colla submiserunt, et ad tumu
Abbreviated transcription (Latin):
irłm. qͣsi uir de adult̾a uxore. Ds enim dilex̃
plebem isrliticam. eamq sͥ casto amore dote
fidei sociauit. sic̃ iezechiel ꝓpħa plenissime
declarat: que postea relicto do. fornicata ẽ cũ
idolis diu̾saꝵ gentium: ꝓpt̾ qͦd tͣdita in capti¬
uitatem egit pęnitentiam dicens. Reuertar
aduirum meũ pͥorem: qͥa m b̃n erat tunc.¬

Expanded text:
m quasi vir de adultera uxore. Deus enim dilexit plebem Israeliticam, eamque sibi casto amore dote fidei sociavit, sicut Ezechiel propheta plenissime declarat, quae postea relicto Deo, fornicata est cum idolis diversarum gentium, propter quod tradita in captivitatem, egit poenitentiam dicens: Revertar ad virum meum priorem, quia bene erat
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt hec referri ad eos qͥm eccłia positi. de
uirtutum copia suꝑbiunt: nec deo datori gr̃aᷤ
agunt. Iccirco iusto diiudicio ꝑmitunt᷑ temp¬
tari a diabolo. ⁊ captiuant᷑ sub lege peccati:⁊

Expanded text:
Possunt et haec referri ad eos qui in Ecclesia positi de Possunt et haec referri ad eos qui in Ecclesia positi de virtutum copia superbiunt, nec Deo doctori gratias agunt, idcirco justo Dei judicio permittuntur tentari a diabolo, et captivantur sub lege
Abbreviated transcription (Latin):
nolite calumniari. Hec sunt inquit quȩ mͥ
qͥa ñfecistis: tͣditi estis captiuitat & obprobrio.
facite inqͥt miscdiam ce miserationes. Alisediã
facere ẽ. elemosinam pauꝑi dare. Miseratiões
uͦ. debitorib indulgere. Que duo in propħa
ysaia ita dicunt᷑. frange estirienti panem tuũ.
fece miscđia. E paulosupͣ. Dissolue colligatio¬
nes impietatis: solue fascicłos depͥmentes. Pe¬
ce miserationes. Ordo autem rec̾tissimus ẽ.
ut iudiciũ sequat᷑ miscdia. maxime infẽs.
qͦsul sanguinis uel eiꝰdem fidei nobis iungit
affinitas.Nam qͦd in lege dr. non miserebis
conuict̾o: s reatum suum confitenti miscðia
impendenda ẽ. De uiduis qͦq ce pupillis dñs
inferendam: qͥa alterum ꝑegrinatio humil¬
illi econtra fecer̃t. & u̾terunt ad eum dorsa:
ce recedentem id est adũtentem se scapulam
&e aures suas aggratiauiert̃ sic̃ surde alpides
fluebat lacte et melle. u̾sa est insolitudmnem.

Expanded text:
n desertum. » Haec sunt inquit quae mihi s, quae quia non fecistis, traditi estis captivitati et opprobrio. « Facite inquit misericordiam et miserationem. » Misericordiam facere est, eleemosynam pauperi dare: miserationes vero, debitoribus indulgere, quae duo in propheta Isaia ita dicuntur, « Frange esurienti panem tuum. » Ecce misericordiam. Et paulo supra, « Dissolve colligationes impietatis, solve fasciculos deprimentes: » ecce miserationes. Ordo autem rectissimus est, ut judicium sequatur misericordia, maxime in fratres quos vel sanguinis vel ejusdem fidei nobis jungit affinitas. Nam quod in lege dicitur, « Non misereberis convicto et reatum suum confitenti misericordia impendenda est. De viduis quoque et pupillis Dominus inferendam, quia alterum peregrinatio humil Dominus, illi econtra fecerunt, et verterunt ad eum dorsa, et recedentem, id est avertentem se scapulam, et aures aggravaverunt, sicut surdae aspides. fluebat lacte et melle, versa est in solitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
plurimos. ⁊ ab illis deturpata ẽ. zelatꝰ sum eã¬
zelo magno. scđm criminum magnitudinẽ:
qͥa ad me retisa est agens penitentiã. ⁊ egore¬
uersus sum ad eam maiore clem̃tia. Et edifi¬
cabit mͥ templum. & habitabo in medio eiꝰ.

Expanded text:
plurimos, et ab illis deturpata est, zelatus sum zelo magno secundum criminum magnitudinem, quia ad me reversa est, agens poenitentiam, et ego reversus sum ad eam majore clementia. Aedifica mihi templum, et habitabo in medio tui,
Abbreviated transcription (Latin):
popłi dm̃ confitentis. st̃uitia &e peccata. quȩ
cum qͥs ceꝑit relinquere & agere pęnitentiã.
& desidare patͥam. id ẽ irłm celestem. offert
in templo dñi aurum ce argentum: intellec¬
tu &e sermone dm̃ confitendo. Ex hoc auro ⁊ ar¬
gento fiunt coronȩ intemploin domoiosie.
qͥ int̾pretat᷑ saluatꝰ. ⁊ ẽ filiꝰ uisitationis dñi.Ui
eccłia ẽ. in qͣ ẽ popłs saluat᷑ a dño. qui est filiꝰ
Imponunt᷑ hȩ corone ihufilio ios edech sacdo¬
timagno: qͥa nob̃ a captiuitate diaboli lib̃atiᷤᷤ.
& ꝑficientib ꝑ singłas uirtutes nr̃as. dñs co¬
ronat᷑: immo in nob coronatis. ipse coronas¬
accipit. Rect̾e aut̃ dr fili iosedech. qͥ interp̃¬
tatur dñs iusticie: qͥa dñs pat̾ dñi saluatoris.
iuste singłis ꝓsuus mitis restituet. Unde con¬
fidenter dicebat apls. Reposita ẽ mͥ corona iti¬
caput iħu filii iosedech sacdotis magni. dicat
adeum. Ecce uir oriens nom̃ eiꝰ. Ep̃s qͥiħs dr̃.

Expanded text:
itia et peccata, quae cum quis coepit relinquere et agere poenitentiam, et desiderare patriam, id est Hierusalem coelestem, offert in templo Domini aurum et argentum, intellectu et sermone Dominum confitendo. Ex hoc auro et argento fiunt coronae in templo Josiae, qui interpretatur salvatus, et filius est salvationis DominiEcclesia est, in qua est populus salvatus a Domino, qui est filiusImponuntur hae coronae Jesu filio Josedech sacerdoti magno, quod nobis a captivitate diaboli liberatis, et proficientibus per singulas virtutes nostras Dominus coronatosedech, qui interpretatur Dominus justitiae, quod Deus Pater Domini Salvatoris juste singulis pro suis meritis restituet. Unde confidenter dicebat Apostolus: « Reposita est mihi corona jucaput Jesu filii Josedech sacerdotis magni, dicat ad eum: « Ecce vir oriens nomen ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
enim his reb placat᷑ ds: s bonis oꝑib iuoicio
& iusticia &e u̾itate. Esca autem nos ñ cõm̃dat
deo. Nunqͥd hec st̃ u̾ba quȩ locutꝰ est dñs in ma¬
irłm. & bonis omnib uͥq abundaret. & sũma
pace frueret᷑. hec ipsa qͦ egonẽ dico loqͣbant᷑
ad uos pͥores ꝓpħe. Que autem eẽnt illa: in cõ¬
sequentib manifestat᷑. Et factum ẽ u̾bum dñi¬

Expanded text:
enim his rebus placatur Deus, sed bonis operibus, in judicio et justitia et veritate. Esca autem nos non commendat Deo. « Nunquid haec sunt verba, quae locutus est Dominus in maHierusalem, et bonis omnibus ubique abundaret, et summa pace frueretur, haec ipsa quae ego nunc dico, loquebantur ad vos priores prophetae. Quae autem essent illa, in sequentib
Abbreviated transcription (Latin):
cum uen̾it ad iudiciũ. sedebit suꝑ sedem ma¬
iestatis sue. Ipse erit sac̾dos suꝑ soliũ suũ. quia
ipse est rex. ipse ẽ pontifex: & ido sedebit tam
in regali qm insac̃dotali throno. & consiliũ
pacis erit int̾ illos. ut nec regale fastigium sa¬
cerdotalem depͥmat dignitatem. nec sacdotii
dignitas regale fastigium: s consentiat utrumq
hebreos dr casleu. apud nos uocat᷑ december.
in cuiꝰ m̃sis .iiii. die misert̃ ad templum dñs
qͦdiam instauratum erat. ad zorobabel ⁊ iħm.
& ꝓpħis. utrum scđm consuetudinem pͥstinã
flere deb̾ent ⁊ ieunare: an luctͥum in lȩticiã
& gaudium conu̾itere. Nunqͥd flendum mͥẽ.¬

Expanded text:
cum venerit ad judicium, sedebit super sedem majestatis suae. « Et erit sacerdos super solio suo, » quia ipse est rex, ipse pontifex, et ipse sedebit tam in regali quam in sacerdotali throno. « Et consilium pacis erit inter duos illos, » ut nec regale fastigium sacerdotalem deprimat dignitatem, nec sacerdotii dignitas regale fastigium, sed consentiat utrumque Hebraeos dicitur Casleu, apud nos vocatur December. In cujus mensis quarta die miserunt ad templum Domini, quod jam instauratum erat, ad Zorobabel et Jesuet prophetis, utrum secundum consuetudinem pristinam flere deberent et jejunare, an luctum in laetitiam et gaudium convertere. « Nunquid flendum m
Abbreviated transcription (Latin):
regnum idolate: & insuꝑabile facent. Dñs
gͦ possedit tyrum & sydonem. cum earum
ꝑcusserit fortitroinem quam habent intͣbi¬
domarihuiꝰ scłi. & destrurit omnẽ sapĩam
scłarem: ⁊ aurum atq argentum earum ex¬
eoxerit. ⁊ purgau̾it illo igne. de qͦ ipse in ermn¬
gelio dicit. Ignem ueni mittere: & qͥd uolo nͥ
ut ardeat: Nidebit ascalon & timebit: ⁊ gara.
& dolebit nimis. ⁊ accaron. quȩ st̃ etuitates
phylistinoꝵ. Qdemath sit int̾minis dama
domino. dolebunt ac timore replebunt̃: quia
uidebt spem quã in idolis posuerant ẽẽ confu¬
sam. Ascalon int̾pretat᷑ ignis ignobilis. siue

Expanded text:
regnum idololatriae, et insuperabile facerent. Dominus regnum idololatriae, et insuperabile facerent. Dominus ergo possedit Tyrum et Sidonem, cum earum percusserit fortitudinem, quam habent inmari hujus saeculi, et destruxerit omnem sapientiam saecularem, et aurum atque argentum earum excoxerit et purgaverit illo igne, de quo ipse in Evangelio dicit: « Ignem veni mittere in terram, » etc. « Videbit Ascalon et timebit, et Gaza, et dolebit nimis, et AcPhilistinorum, quod Emath sit in terminis DamasDomino, dolebunt ac timore replebuntur, quia videbunt spem quam in idolis posuerant, esse confusam.
Abbreviated transcription (Latin):
utilis int̾ptant᷑. gentium popłos designant: qͦ
pͥmo ad p̃dicationem noĩs xp̃i indignate suÑ.
& in angustia peccõꝵ erant. & uenabant᷑ a dia¬
bolo: incuiꝰ typum p̃cesserat nemroth robu¬
stus uenator corã dño. Qͦduͦ he ciuitates uel
magis gentes qͣs designabant ꝓmptissimȩ
fuint ad credendum: dñs ostendit in eugłio
dicens. Ue tͥ corozan. ue tͥ bethsaida. qͥasim
tyro ⁊ sydone fact̾e fuissent uirtutes que fact̾e
sunt in te: olim penitentiam egissent. Assump¬
serunt itaq sapĩam ualde: id est sophismata
& calliditates artis diabolice. Tyrꝰ qͦq edifica¬
uit munitiones suas. id est fortia argumenta.
qͥb quasi muro qͦdam munita gentilitas. a
nullo posset u̾itatis doctore suꝑari. Coacuauit
argentum id ẽ rethorice facundiam: ce aurum
sensũ iu delicet moralium ⁊ allegoriaꝵs. Uerum
qͣm sint ħ uilia &e contemnenda ostendit: cũ
durum & argentum istud cõparat luto plate¬
arum. H autem congregabant ut munirent

Expanded text:
ilis interpretatur, gentium populos designant, quae primo ad praedicationem nominis Christi indignatae sunt, et in angustia peccatorum erant, et venabantur a diabolo, in cujus typum praecesserat Nemroth robustus venator coram Domino. Quod vero hae civitates vel magis gentes, quas significabant, promptissimae fuerint ad credendum, Dominus ostendit in Evangelio dicens: « Vae tibi Corozaim, vae tibi Bethsaida, quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae in te factae sunt, olim poenitentiam egissent. » Assumpserunt itaque sapientiam valde, id est sophismata et calliditates artis dialecticae. Tyrus quoque aedificavit munitiones suas, id est fortia argumenta, quibus quasi muro quondam munita gentilitas, a nullo posset veritatis doctore superari. Coacervavit argentum, id est rhetoricae facundiae, et aurum sensuum moralium et allegoriarum. Verum quam sint haec vilia et contemnenda ostendit, cum argentum et aurum istud comparat luto platearum. Haec autem congregabant, ut munirent
Abbreviated transcription (Latin):
sidet. requiescit. Qͦd uͦ sennaar excussio den¬
tium dr. sig̾cat qͥa reꝓbi & excussos & ꝑditos
hñt dentes. qͥb u̾ba deimolere hoc ẽ meditari
debuerant: & ido ꝑeunt. qr cibum diuini elo¬
quii in uentrem memoriȩ ñ tnͣsmittant. Iuxta
sp̃italem sensum. hȩ due mulieres hereticos
& iudeos designant. qͥ eg̾diunt᷑ a facie dñi. ⁊
ferunt᷑ incerto erroris sp̃u. delectant᷑ iurgis.
& contentionib. Hi cẽ suꝑ se leuant pondꝰ
impietatis: &e in babylone. id est in confusio

Expanded text:
sidet, requiescit. Quod vero Sennaar excussio densidet, requiescit. Quod vero Sennaar excussio dentium dicitur, significat quia reprobi excussos et perditos habent dentes, quibus verba Dei molere, hoc est, meditari debuerant, et ideo pereunt, quia cibum divini eloquii in ventrem memoriae non transmittunt. Juxta spiritualem sensum, hae duae mulieres haereticos et Judaeos designant, qui egrediuntur a facie Domini, et feruntur incerto erroris spiritu, delectantur jurgiis et contentionibus. Hi etiam super se levant pondus impietatis, et in Babylone id
Abbreviated transcription (Latin):
demonum: & ab eis in captiuitatem ducte. Le.
uauerunt gͦ amphoram. in qͣ erat impietasinaᷤᷤ
sa plumbi inclusa: int̾ t̾ram & cȩlum: spħa uͦ¬
ñ int̾rogat quȩ ẽẽnt mulieres. sciebat enim ꝓ¬
phetico sp̃u. Nec qͥd portent. qͥa angło docen¬
te cognouerat. s qͦ portent inquiens. quoiste
chaldeoꝵ. in qͦ post diluuium filii adam tur¬
rim suꝑbie edificare conatisunt. s a dño cõ¬
fusa ẽ lingͣ. que omnib una erat. Unde ⁊ ip¬
sa ciuitas babylon. id ẽ confusio dicta ẽ. Am¬
phora gͦ eum impietate deferebat᷑ in babylo¬
nem: ut ibi suꝑ basim. id ẽ suꝑ sedem stabi¬
lem ponat᷑. ibiq et̾nastatione requiescat.
Sennaar int̾ptatur dentium excussio. uel fe¬
tor eoꝵ. Amphora itaq cum impietate ad
t̾ram sennaar defert᷑. & ibilocꝰ stationis para¬
tur: qͥa diabolꝰ auctor impietatis in cordib
reꝓboꝵs. que impietas uł fȩtor libidinis pos¬

Expanded text:
daemonum, et ab eis in captivitatem ductae. « Et daemonum, et ab eis in captivitatem ductae. « Et levaverunt amphoram, » in qua erat impietas, et massa plumbi inclusa. « Inter terram et coelum, et n interrogat quae essent mulieres: sciebat enim prophetico spiritu, nec quid portent, quia angelo docente cognoverat, sed quo portent, inquiens: « Quo isChaldaeorum, in quo post diluvium filii Adam turrim superbiae aedificare conati sunt, sed a Domino confusa est lingua quae omnibus una erat. Unde et ipsa civitas Babylon, id est confusio, dicta est. Amphora ergo cum impietate deferebatur in Babylonem, ut ibi super basim, id est super sedem stabilem ponatur, ibique aeterna statione ponatur. Sennaar interpretatur dentium excussio, vel fetor eorum. Amphora itaque cum impietate ad terram Sennaar defertur, et ibi ei locus stationis paratur, quia diabolus auctor impietatis in cordibus reproborum, quos impietas vel fetor libidinis pos
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ in sequentib legit᷑. amphora portabatur:
ibiq captiuitatis ponde p̾meret᷑. Et qͥa i suo
scelere głabat᷑. talentum uł massam plumbi
misit angłs in os eiꝰ. id ẽ amphore. ut impieta¬
tem claudẽt:⁊ obturato ore. neq̃qͣm se ultra iac¬
taret in suoscelere. sed eterno silentilio conti¬
cesceret. Et leuaui ocłos meos. ⁊ uidi: & ecce
due mulieres eg̾dientes: & sp̃s in alis earum:⁊
rł. Duȩ mulieresst. x . tͥbꝰ que dicunt᷑ isrł: & duȩ
quȩ uocant᷑ iuda. Et .xͨ. tͥbꝰ capte st̃ ab assyriis:.
& .iͭi. a chaldeis. Sp̃s in alis earum. potestas dia¬
salomon. Si sp̃spotestatẽ habentis ascendit
suꝑte: locum tuum ne dimiseris. Hoc gͦ sp̃u
leri. ad omne nefas ferebant᷑. Habebant alaᷤ
qͣsi alas milui. que ẽ atus rapacissima:⁊ do¬
mesticis auib semꝑ insidians. Benegͦ hec a¬
uis conuenit istis mulierib iude &e israeh.
que ꝓpt̾ nimia peccata tradite sunt potestati

Expanded text:
sicut in sequentibus legitur, portabatur, sicut in sequentibus legitur, portabatur, ibique captivitatis pondere premeretur; et quoniam in suo scelere gloriabatur, talentum vel massam plumbi misit angelus in os ejus, id est amphorae, ut impietatem clauderet, et obturato ore nequaquam se ultra jactaret in suo scelere, sed aeterno silentio conticesceret. « Et levavi oculos meos et vidi, et ecce duae mulieres egredientes, et spiritus in alis earum. » Duae mulieresquae vocantur Juda. Decem tribus captae sunt ab Assyriis, et duae a Chaldaeis. Spiritus in alis earum, potestates diaSalomon: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris. Hoc ergo spileri ad omne nefas ferebantur. « Et habebant alas quasi alas milvi, » quae est avis rapacissima, et domesticis avibus semper insidians. Bene ergo haec avis convenit istis mulieribus Judae et Israeli, quae propter nimia peccata traditae sunt potestati
Abbreviated transcription (Latin):
uisionem ostendẽt. Precipit gͦ ut leuet ocłõ
ad magna contemplanda: ⁊uideat ampbo¬
ram id ẽ m̃suram peccõꝵ popłi isrł consũma¬
tam atq plenam. Amphora enim qͤ hebraice
epha uł ephi dr. plenitudinem designat pec¬
catorum. Ipsi ꝙ̃ amphore. nom̃ imponit
m̃sura. iuxta qͦd dñs ad iudeos dic̃. implete m̃¬
suram patrum urõꝵ. ⁊ in genesi. ñdum cõpleta
sunt peccata amorreoꝵ: restat. ut sit ocłs id
est ostensio & uindicta. suꝑueniente ira dei.
Sic ae delict̾a illiꝰ popłi latuerant: cũ ñdum
impleta eẽnt. Iam uͦ adunata pandebant᷑ õibꝰ.
& monstrabatur cunctis gentib qͣles fuissent
portabat᷑. Talentum plumbi massam dic̃. Por¬
tabatur autem uł suo impetu ꝑ aerem. uel ius¬
sione dei. Taientum illud uł massa plumb sig¬
nificat gͣuissimum pondꝰ peccatoꝵ: qͦ popłs il¬
le p̃mebat᷑. Angłs autem dñi arreptam muli¬
erem ꝓiecit in medtum amphore. ut in ple¬
nitudine peccoꝵ portaret᷑ in babylonem. uͥ

Expanded text:
visionem ei ostenderet. Praecepit ergo ut levet oculos ad magna contemplanda, et videat amphoram, id est mensuram peccatorum populi Israel consummatam atque plenam. Amphora enim, quae Hebraice dicitur epha vel ephi, plenitudinem designat peccatorum. Ipsi quoque amphorae nomen imponit mensura, juxta quod Dominus ad Judaeos dicit: Implete mensuram patrum vestrorum, et in Genesi: Nondum completa sunt peccata Amorrhaeorum, restat ut sit oculus, id est ostensio et vindicta superveniente justa ira Dei. Sic et delicta illius populi latuerant, cum nondum impleta essent. Jam vero adimpleta pandebantur omnibus et monstrabantur cunctis gentibus, quales fuissent . Talentum plumbi massam dicit. Portabatur autem vel suo impetu per aerem, vel jussione Dei. Talentum illud vel massa plumbi signat gravissimum pondus peccatorum, quo populus ille premebatur. Angelus ergo Domini arreptam mulierem projecit in medium amphorae, ut in plenitudine peccatorum portaretur in Babylonem, ubi,
Abbreviated transcription (Latin):
positum ẽ helem. Oidai intͣptat᷑ deprecatio
dñi. Tobias: bonꝰ dñi. Idaia: notꝰ dñi. Hen: gr̃a.
helem uͦ qͦd ꝓ oldai positum est: int̾p̃tatur
somnium. Tradunt hebrei istos tͤs. id ẽ oldas
tobiam. ⁊ idaiam. ẽẽ tͦs pueros. ananiam.⁊ ata¬
riam &e misaelem. qͥuenert̾ de captiuitate:⁊
ħmun̾a aurum & argentũ. in templo diñob¬
hen: danielem dict ẽẽ.⁊ ipsum uenisse cum
intine. Iccirco aut̃ helem positum ꝓ oldai:
stendat᷑ daniel. & tͤs puieri qui in babylone re¬
galis somnii mistia cognouert. Iosias aut̾ iste.

Expanded text:
st, Hen. Holdai interpretatur deprecatio Domini, Tobias bonus Domini, Idaia notus Domini, Hen gratia. Helem vero, quod pro Holdaia positum est, interpretatur somnium. Tradunt Hebraei, istos tres, id est Holdai, Tobia, et Idaia, esse tres pueros, Ananiam, Azariam, Misaelem, qui venerunt de captivitate, et haec munera aurum et argentum in templo Domini obid est Hen, Danielem dicunt esse, et ipsum venisse cum munere; idcirco autem Helem positum esse pro stendatur Daniel, et tres pueri qui in Babylone regalis somnii mysteria cognoverant. Josias autem iste,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qͦ ẽ parsminima uestis: humilitas incar¬
nationis eiꝰ innuit᷑. Hanc tetigit mulier emor¬
reusa:. & sanata ẽ. Hc̃ itaq apphendent cupi¬
entes eiꝰ inherere uestigiis. Om̃s gͦ qͥ censent᷑
nomine xͥano. & in m̃suramut dictum est
imitatores student ẽẽ xp̃i. credendo fideliter
incarnationem illiꝰ. Possumus qͦ ꝑfimbriã
tuiri iudei. paulum apłm specialit̾ accipere
Nam fimbͥa minima parsuestis ẽ. Et ipse de se

Expanded text:
nima pars vestis, humilitas incarnationis ejus innuitur. Hanc tetigit mulier haemorrousa, et sanata est. Hunc itaque apprehendent, cupientes ejus inhaerere vestigiis. Omnes ergo qui censentur nomine Christiano, et in mensuram ut dictum est imitatores student esse Christi credendo fideliter incarnationem illius. Possumus quoque per fimbriam viri Judaei Paulum apostolum specialiter accipere: nam fimbria minima pars est vestis, et ipse de se
Abbreviated transcription (Latin):
luit ei respondere. siue qͥa deduab oliuis
supͣ audierat. idonc̃ ñ meret᷑ audire respon¬
qͥa ñ b̃n int̾rogauit. nec totum quesiuit. quod
scire debuerat. Nam de oliuis int̾rogans. ni¬
chil de spicis oliuars. nicħ de rostsͥ aureis. aut
de infusoriis quesierat. Ipsas autem spicas oli
uarum dic̃ arborem tnslato sermone. qͦd in
modumspicaꝵs recte sint: & sic̃ spice uallant᷑
aristis. sic iste qͦsi quodam uallo ramorum⁊
foliors recte in altum surgant. Quidam duas
spicas oliuarum. duotestam̃ta intelligt̃ euan¬
gelium & legem. Et hos eẽ filios splendoris. qͥ
assistunt dñatoriuniu̾se carnis. Alii sac̾dotiũ
& legem. Nonnulli helyam ⁊ enoch. quorum
alt̾ in p̃putio. alt̾ in circuncisione placuit

Expanded text:
luit ei respondere, sive quoniam de duabus olivis luit ei respondere, sive quoniam de duabus olivis supra audierat, ideo nunc non meretur audire responquia non bene interrogaverat, nec totum quaesivit, quod scire debebat: nam de olivis interrogans, nihil de spicis olivarum, nil de rostris aureis, aut de infusoriis quaesierat. Spicas autem olivarum, ipsas dicit arbores, translato sermone, quod in modum spicarum rectae sint, et sicut spicae vallantur aristis, sic istae quasi quodam vallo ramorum et foliorum recte in altum surgant. Quidam duas spicas olivarum, duo Testamenta intelligunt, Evangelium et legem, et hos esse filios splendoris, qui assistunt dominatori universae carnis, alii sacerdotium et legem, nonnulli Eliam et Enoch, quorum alter in praeputio, alter in circumcisione placuit
Abbreviated transcription (Latin):
robabel. de cuiꝰ styrpe nascet᷑. Lapis autemuo¬
catur. obfortitudinẽ insuꝑabilem. Qtare
autem lapis stagneꝰ: Stagninat᷑am dicunt:
ut alia metalla defendat ab igne. Cum enim
sint duriora ꝑnat̾am. es. ferrum. cȩt̾aq. si ab̾q
stagno fornaci fu̾int tͣdita. urunt᷑. Sic angło¬
rum & hominũ fortitudo. si ñ habu̾it diui¬
num auxilium. fragilis & imbecuuis ẽ. Lapiᷤ
gͦ stagneꝰ uocat᷑ xp̃s. quia sic̃ stagnũ metalla
mixta e adultata dissociat. ita dñs a salua
tor de qͦ propħa dic̃. sedebit conflans & emun¬
tum ab ere plumboq uitioꝵ secernit. ut pu¬
rum aurum argentũq remaneat. Et respondi
& dixi adeum. Qͥd sunt duȩ oliue iste ad dex¬
teram candelabri. & ad sinistram eiꝰ: Q respon¬
di scdo &e dixi ad eum. Qͥd sunt dtie spice oliua¬
rum. que sunt suꝑ duo rostra aurea. in qͥb
sig̾cent due oliue ad dext̾am & sinistram ean¬
delabͥ. S angłs qͥ in ꝑsona dñi loquebat᷑. no¬

Expanded text:
robabel stirpe nascitur. Lapis autem vocatur ob fortitudinem insuperabilem. Quare autem lapis stanneus? Stanni naturam dicunt, ut alia metalla defendat ab igne. Cum enim sint duriora per naturam aes, ferrum, caeteraque, si absque stanno fornaci fuerint tradita, uruntur. Sic et angelorum et hominum fortitudo, si non habuerit divinum auxilium, fragilis et imbecillis est. Lapis ergo stanneus vocatur Christus, quia sicut stannum metalla mixta et adulterata dissociat, ita et Dominus ator, de quo propheta dicit, Sedebit conflans et emunet aurum ab aere plumboque vitiorum secernit, ut purum aurum argentumque remaneant. « Et respondi, et dixi ad eum: Quid sunt duae olivae istae ad dexteram candelabri et ad sinistram ejus? et respondi secundo, et dixi ad eum: Quid sunt duae spicae olivarum, quae sunt significent duae olivae ad dexteram et sinistram candelabri. Sed angelus qui in persona Domini loquebatur, no
Abbreviated transcription (Latin):
Hucusq de zorobabel. Nc it̾m repetit de
ihusac̾dote. de qͦ pͥ dix̾at. S ce pontifex inqͥt
iłs sedebit in soliosuo. hoc ẽ in thronosac̃do¬
tali. & erit pax int̾ duos illos. hoc ẽ int̾ ⁊oro¬
babel qͥ de styrpe regia erat. & iħm qui de le¬
uitica tͥbu descendat. ut sac̃dotium ce regnũ
parit di popłm regant: ipsasq coronas postquã
imposite fuint capitiiħu filii iosedech. &e capi¬
ti zorobabel filii salathiel couocabt in tem¬
plo scͥptis nõib eoꝵ.a qͥb oblatȩ sunt id ẽ he¬
lem. & tobie. & idaie. & hen. Repositis autẽ co¬

Expanded text:
Hucusque de Zorobabel: nunc iterum repetit de Jesu sacerdote, de quo prius dixerat. Sed et pontifex inquit Jesus sedebit in solio suo, hoc est, in throno sacerdotali, et erit pax inter duos illos, hoc est, inter Zorobabel, qui de stirpe regia erat, et Jesum qui de Levitica tribu descenderat, ut sacerdotium et regnum pariter Dei populum regant, ipsasque coronas postquam impositae fuerint capiti Jesu filii Josedech, et capiti Zorobabel filii Salathiel, consecrabis in templo nominibus eorum, a quibus oblatae sunt, id est Helem et Tobiae et Idaiae et Hen.
Abbreviated transcription (Latin):
pones suꝑ iħm filium iosedech. sacͥdotẽ magnũ
& loqueris ad eum. Pece uir oriens nom̃ eiꝰ.
subt̃ eum oriet᷑. idẽ repente succrescet ex radice
sua. & insimilitudinem gͥminis pullulabit.
Sig̾cat aut̃ zorobabel. qͥ ex humili & captiuo
in ducem poptisurrex̃: ⁊ edificabit templũ

Expanded text:
lium Josedech sacerdotem magnum, et loqueris ad eum: « Ecce vir oriens nomen ejus, et subter eum orietur, » id est repente succrescet ex radice sua, et in similitudinem germinis pullulabit. Significat autem Zorobabel, qui ex humili et captivo in ducem populi surrexit, et aedificavit templum
Abbreviated transcription (Latin):
dorum & ꝑsarum. Nigͥ mortiferi ꝓpt̾ assuerũ.
qͦ regnante ad peticionẽ aman hostis iudeoꝵ
id ẽ rex omnem gentem iudeoꝵ edicto pu¬
blico morti adiudicauit. In quadriga t̾cia
eqͥ albi. macedones: sub quors rege antiocho.
descͥbit᷑ machabeoꝵ tuctoria. In qͣdriga.iiii.
eqͥ uarii fortes. Ideouarii. qͥa romanorum re¬
ges aui clementes fuert gͣ iudeos ut gaiꝰcesar¬
ce claudiꝰ. alii ꝑsecutores eoꝵs extitert̃. ut gaiꝰ
caligulanero. uespasianꝰ. Querente itaq ꝓpħa
eg̾diunt᷑ ut stent coram dñatore uniu̾se t̾rȩ.

Expanded text:
rum et Medorum mortiferi propter Assuerum, quo regnante, ad petitionem Aman hostis Judaeorum, idem rex omnem gentem Judaeorum edicto publico morti adjudicavit. « In quadriga tertia equi albi. » Macedones, sub quorum rege Antiocho describitur Machabaeorum victoria. « In quadriga quarta equi varii fortes. » Ideo varii, quia Romanorum reges alii clementes fuerunt erga Judaeos, ut C. Claudius, alii persecutores eorum exstiterunt, ut C. Caligula, Nero et Vespasianus. Quaerente itaque propegrediuntur ut stent coram dominatore omnis terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt qͥ furtum &e ꝑiurium. aut parua aut
nulla putant eẽ cͥmina:. nec attendunt quod
maledict̾io uoluminis huiꝰ uenire dicat᷑ ad
domum furis ⁊ m̃dacit̾ uirantis in noĩe dñi.
⁊ consumere ligna ⁊ lapides eiꝰ. idẽ dura ⁊

Expanded text:
ti sunt qui furtum et perjurium aut parva aut ti sunt qui furtum et perjurium aut parva aut nulla putant esse crimina, nec attendunt quod maledictio hujus voluminis venire dicatur ad domum furis et mendaciter jurantis in nomine Domini, et consumere et ligna et lapides ejus, id est dura et
Abbreviated transcription (Latin):
enimeleuaret᷑ cor eiꝰ. qͥa oĩa felicia ⁊ plena gar¬
dionunciabat: uidet ⁊ ea que sunt tͥstia. Uidet
gͦ uolum̃ uolans: in qͦ facta omnium descͥpta
erant. Hoc uolum̃ utriꝰq testam̃ti scͥpturam
designat.F.xx. cubitos longitudinis euan¬
simplum: qͥa in decalogis peccata oꝑm ꝓhiben
uangelium iram. Adultium damnat᷑ in
lege. in eugłio concupiscentia punit᷑: qͥa qͥ
uidit mulierem ad concupiscendum eam
⁊cꝰ. In lege reum fac̃ rapina: in euangłio flã¬
sure longitudinem & latitudinẽ. falx ista di¬
uini iudici seu̾itatem designat. Sic̃ enĩ fabx
cuncta suo cireuitu ambit. ext̾ius ⁊ int̾ius
incidit: ita diuine animadũsionis potentia
uniu̾sa forinsecꝰ cõplectit᷑. intͥnsecꝰ dirimit.⁊
disc̾nit. duudicans oꝑa ⁊ cogitationes. Quia
omnis fur sic̃ ibi scͥptum ẽ. iudicabit᷑. ⁊ oĩs
turans ex hoc similit̾ iudicabit᷑ & rł. Usq qͦ¬
consumet eum &e ligna eiꝰ. & lapides eiꝰ: Mul¬

Expanded text:
ia felicia et plena gaudii nuntiabat, videt et ea quae sunt tristia. Videt ergo volumen volans, in quo facta omnium descripta erant, hoc volumen utriusque testamenti naturam designat. Per viginti cubitos longitudinis, Evansimplum, quoniam in decalogis peccata operum prohibentangelium iram; adulterium damnatur in lege, in Evangelio concupiscentia punitur, quia qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, etc. In lege reum facit rapina, in Evangelio flamsurae longitudinem et latitudinem. Falx ista divini judicii severitatem designat: sicut enim falx cuncta suo circuitu ambit exterius, interius incidit, ita divinae animadversionis potentia universa forinsecus complectitur, intrinsecus dirimit et discernit, dijudicans opera et cogitationes. « Quia omnis fur sicut ibi scriptum est judicabitur, et omnis jurans ex hoc similiter judicabitur. consumet eam et ligna ejus et lapides ejus. » Mul
Abbreviated transcription (Latin):
est aꝑte dicere. Br̃a eiꝰ edux̃ de captiuitate &
exequabit hanc illi gr̃e qm ex̾cuit erga patͣs
cors similem istis miscdiam impendendo. ħ
ẽ hebreoꝵs t̾ditio. Doctores u ecełiastici. hc loc̃
ita exponunt. Candelabrum totum aureum
sc̃a ẽ eccłia: que indiuinis scͥpturis sensũma¬
gis quam u̾ba reqͥrit. Lamꝑas suꝑ candelabrũ
dñm designat. xp̃m. qui illuminat eccłiam:
qͥq de se diẽ. Nemo accendit lucernam ce po¬
nit eã sub modio id ẽ sub m̃sura legis sce suꝑ
cunctarumq uͥtutum eccłia suscipit. Duȩ
oliue moyses &e helyas qui inmonte cũ dño
tͥnsfigurato apparuer̃t: & loquebant᷑ ea quȩ
passurꝰ erat inirłm. Nonnulli duas oliuas ã
dextͥs ⁊ a finistͥs. eugłm & legem accipiunt. ut
indext̾a oliua euangłm. insinist᷑ oliua lex
intelligat᷑. Mons magnꝰ coram ⁊ orobabel.
diabolꝰ. uł antixp̃s qui se erigebat coram ⁊o¬
me. Et ipse dñs in eugłio. diabolum montẽ

Expanded text:
est aperte dicere: Gratiam ejus eduxit de captivitate, et exaequabit hanc illi gratiae, quam exercuit erga patres eorum, similem istis misericordiam impendendo: haec est Hebraeorum traditio. Doctores vero ecclesiastici hunc locum ita exponunt: Candelabrum totum aureum sancta est Ecclesia, quae in divinis Scripturis sensum magis quam verba requirit. Lampas num designat Christum, qui illuminat Ecclesiam, quique de se dicit: « Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio. » id est sub mensura legis, « sed super cunctarumque virtutum Ecclesia suscipit. Duae olivae, Moyses et Elias, qui in monte cum Domino transfigurato apparuerunt, et loquebantur ea quae passurus erat in Hierusalem. Nonnulli duas olivas a dextris et a sinistris, Evangelium et legem, accipiunt, ut in dextra oliva Evangelium, in sinistra oliva lex intelligatur. Magnus mons coram Zorobabel, diabolus vel Antichristus, qui se erigebat contra Zome. » Et ipse Dominus in Evangelio diabolum montem
Abbreviated transcription (Latin):
a zorobabel fundatum sit: &e usq adsumma
uestigia ꝑductum. Qͥs enim despex̃ dies par¬
uos: Qs hic ꝓraro accipit᷑: Hoc autẽ referen¬
dum ẽ ad regiam potestatem. qm tc̃ temporis
in ⁊orobabel adu̾sart despiciebant: de ꝓnichi¬
loducebant. Monet gͦ ⁊orobabel ce iħm atq
omnem popłm edificantem. ut ñ timeant ed¬
uersarios. qͥ eosedificare ꝓhibebant: s poti au¬
diant dñm cohortantem. & suum illis auxil¬
um ꝓmittentẽ. Seqͥt̾ enim. Et iȩtabunt̾. id ẽ¬
ꝓ paucorum dierum despectu. maiore gaudio
replebunt᷑. Potest ce ita intelligi. Rarꝰ est qui
paruos dies huiꝰ scli despiciat: qͥanimirũ nul¬
ti st̾ qͥ hoc scło delectant᷑. adeo ut si possent.
semꝑhic uiuere uellent. Cumg̾ uiderimꝰ huiꝰ
scłi amatores fulgere auro. purpura. gemimᷤ¬
q rutilare. stipari officuis ministroꝵ: possumꝰ
hoc assumere &e dicere.Qs despicit dies par¬
uos: Parui enĩ ft̃ õs dies p̃sentis uite: qͣntum¬

Expanded text:
ma fastigia perductum. « Quis enim despexit dies parvos? » Quis hic pro raro accipitur. Hoc autem referendum est ad regiam potestatem, quam tunc temporis in Zorobabel adversarii despiciebant, et pro nihilo ducebant. Monet ergo Zorobabel et Jesum atque omnem populum aedificantem, ut non timeant adversarios, qui eos aedificare prohibeant, sed potius audiant Dominum cohortantem, et suum illis auxilium promittentem. Sequitur enim: « Et laetabuntur, » id est paucorum dierum despectu, majori gaudio replebuntur. Potest ita intelligi: Rarus est, qui parvos dies hujus saeculi despiciat, quoniam nimirum multi sunt, qui hoc saeculo delectantur adeo, ut si possent, semper hic vivere vellent. Cum ergo viderimus hujus saeculi amatores fulgere auro, purpura, gemmisque rutilare, stipari officiis ministrorum, possumus hoc assumere et dicere: Quis enim despexit dies parvos? Parvi enim sunt omnes dies praesentis vitae, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
tͥditio talis ẽ. Candelabrum totum solidum
ex auro: legem dict̃. Lampademuͦ. id ẽ flam¬
maminũtice candelab̾ lucentẽ: xp̃m qui ẽ
caput legis. qͥq omnem mundũ illuminat.
suꝑiꝰ enumerata. He luc̾ne suꝑ candelabrum
infusoria. id ẽ uascła in qͥb oleum ẽ quod
infundit̾ in luc̾nas quȩ lucent suꝑ candela¬
brum: hoc significare dict. qͦd iste .uII. gr̃e ad
homines de cȩlo ꝑlegem descendant. Duas
uͦ oliuas que erant suꝑ candelabrum a dex¬
tris ⁊ a sinistsͥ. int̾ qͣs lucebat media lampas.
legem & ꝓpħiam intelligunt. Cum g̾ ꝓpħa
querenti angło qͥd uicdet narrasset uisionẽ.
int̾rogat ipsum angłm qͥd significaret ipsa
uisio. Rursꝰ angłs int̾rogat eum. Nunquid
ignoras qͥdst hec: Qe respondente nes cio: re¬
spondit iamangłs. edocens uisionem. Hoc
est t̃bum dñi ad zorobabel dicens. Non m
ex̾citu neq in robore. aut in multituoine er

Expanded text:
traditio talis est: Candelabrum totum solidum ex auro, legem dicunt; lampadem vero, id est flammam in vertice candelabri lucentem, Christum, qui est caput legis, quique omnem mundum illuminat; s enumerata. Hae lucernae super candelabrum ptem autem infusoria, id est vascula in quibus oleum est quod infunditur in lucernas, quae lucent super candelabrum, hoc significare dicunt, quod istae septem gratiae ad homines de coelo per legem descendant, duas vero olivas quae erant super candelabrum a dextris et a sinistris, inter quas lucebat media lampas, legem et prophetiam intelligunt. Cum ergo propheta quaerenti angelo quid videret, narrasset visionem, interrogat ipsum angelum quid significaret ipsa visio. Rursus angelus interrogat eum: Nunquid ignoras quid sunt haec? quo respondente, Nescio, respondit jam angelus edocens visionem: « Hoc est verbum Domini ad Zorobabe dicens: Non in exercitu, nec in ro
Abbreviated transcription (Latin):
uersꝰ ẽ angłs qͥ loquebat᷑ in me: ⁊ suscitauit
me qͣs iuirum qͥ suscitat᷑ de somnosuo. Quid
est qͦd dic̃. reu̾sus est angłs: Quo enimabie¬
rat. qͥ in ꝓpħa loquebat᷑: S sciendum qͥd q̃n
humana fragilitas sue relinquit᷑ imbeciilitati:

Expanded text:
us est angelus qui loquebatur in me, et suscitavit me quasi virum qui suscitatur de somno suo. » Quid est quod dicit: « Reversus est angelus? » Quo enim abierat qui in propheta loquebatur? Sed sciendum quod quando humana fragilitas suae relinquitur imbecillitati,
Abbreviated transcription (Latin):
dit. hos fabros intelligimꝰ angłos obedientes p̃cepto
di. ⁊ ad hoc uenientes. ut qͦd gentes destruxerant.
istiedificarent. Angli gͦ uenert det̾rere ea .i. obtun¬
dere cornua ⁊ hebetare: ne possint ampliꝰ uentila¬
re iudã. Qͥdã codices hñt. det̾rere ea .i. ĩ pauorem
mittere cornua: ut deposita cruoelitate xp̃o col
ges. iiͦii. regnoꝵ. ñ simul regnauerint s sibi
uicissim successerint: unum tam̃ cornu leua¬
uer̃t. contͣ popłm dei. Sane qͥa supra dix̃ pro¬
pheta leuasse se ocłos ut uidet que ei ostende¬

Expanded text:
dit, hos fabros intelligimus angelos obedientes praecepto Dei, et ad hoc venientes, ut quod gentes destruxerant, isti aedificarent. Angeli vero venerunt deterere ea, id est obtundere cornua et hebetare, ne possint amplius ventilare Judam. Quidam codices habent, « deterrere ea, » id est in pavorem mittere cornua, ut, deposita crudelitate, Christo ges quatuor regnorum non simul regnaverint, sed sibi vicissim successerint, unum tamen cornu levaverunt contra populum Dei. Sane quod supra dixit propheta, levasse se oculos ut vide
Abbreviated transcription (Latin):
tilauerunt uidam ⁊ irłm & isrł .iiͦiiʳ. gentes
ẽẽ ipse dñs exponit dicens. Hec st̃ cornua qͤ
gura leenȩ ce pardi. ursi. & alt̾ius bestiȩ. qͣ
nominatim ñ expͥmit. manife: ste .iiii. reg¬
na descͥbit. id ẽ babyloniorũ. ⁊ medoꝵ. ac ꝑ¬
sarum: quoꝵ unum fuit reg:I num mace¬
donum romanoꝵ Cornua autẽ regni
uotentiam significare usitatiesimum ẽ in
scã scͥptura. Ut illud. Sublimabit cornu xp̃i sui.
Item. Prexit cornu salutis nob̃. Hec gͦ uentila¬
uerunt siue disꝑsert̾ iudam. & irłm. Multa
enim mala ab his nationib iudei passi sunt:
maxime ab antiocho cognom̃to epiphane.
id est suꝑapparente. qͥa dm se uoluit appella¬
ri. Ad ultimum romani tanta eos clade ua¬
stauert̾. ut pene ꝑsingłos uiros eos disꝑdent:
adeo ut nemo eoꝵ leuaret caput gͣui maloꝵ
pondere p̾ssꝰ. Et ostendit mͥ .iiiͦͬi. fabros dñs. &¬

Expanded text:
 gentes esse ipse Dominus exponit, dicens: « Haec sunt cornua, » gura leaenae et pardi, ursi et alterius bestiae, quam nominatim non exprimit, manifeste quatuor regna describit, id est Babyloniorum, Medorum, ac Persarum, quorum unum fuit regnum Macedonum, Romanorum. Cornua autem regni potentiam significare, usitatissimum est in sancta Scriptura, ut illud, « Sublimabit cornu Christi sui. » Item, « Erexit cornu salutis nobis. » Haec vero ventilaverunt sive disperserunt Judam, etc. Multa enim mala ab his nationibus Judaei passi sunt, maxime ab Antiocho, cognomento Epiphane, id est super apparente, quoniam deum se voluit appellari. Ad ultimum Romani tanta eos clade vastaverant, ut pene per singulos viros eos disperderent, adeo ut nemo eorum levaret caput, gravi malorum pondere pressus. « Et ostendit mihi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
daboseulpturam eiꝰ ait dñs ex̾cituum: ⁊ auferam
inqͥtatem t̾re uliꝰ in die una. Qa supͣ dix̃at lapi¬
dem: seruat metaphoram. & dic̃. Fece ego dabo
sculpturam eiꝰ. id ẽ lapidis. Manifestum hoc de
nera dic̃. qͦ accepit ineruce. Dabo inqͥt sculptu¬
ram eiꝰ. id est faciam eũ uuln̾ari clauis & lancea.
Hoc enim ds̃ pat̾ fec̃: qͥ pro nob oĩb tradidit ulũ
admortem. Tunc dimittet᷑ iniqͥtas tre uliꝰ. In pas¬
sione eñ eiꝰ. dimissa ẽ iniqͥtas: & redonata iusti¬
cia indie una. De qͣ psalmista. Hec ẽ dies quam
fectt dñs. In die illa dic̃ dñs excituum uocabit
uir amicumsuũ. idẽ credentes ex iudeis. uel¬

Expanded text:
abo sculpturam ejus, ait Dominus exercituum, et auferam iniquitatem terrae illius in die una. » Quia supra dixerat lapidem, servat metaphoram et dicit: « Ecce ego caelabo sculpturam ejus, » id est lapidis. Manifestum est eninera dicit, quae accepit in cruce. « Caelabo, inquit, sculpturam ejus, » id est faciam illum vulnerari clavis et lancea. Hoc enim Deus Pater fecit, qui pro nobis omnibus tradidit illum ad mortem. Tunc dimittetur iniquitas terrae illius. In passione enim dimissa est iniquitas, et redonata justitia in die una, de qua Psalmista: « Haec est dies quam fecit Dominus. » « In die illa, dicit Dominus exercituum, vocabit vir amicum suu
Abbreviated transcription (Latin):
uisitauit nos oriens ex alto: ulluminare his qͥ
in tenebͥs & inumbra mortis sedent. Seruũ
aut̃ eum dic̃ ꝓpt̾ assũptam serui forman:. ut
illud. Ecce seruus meus. suscipiam eũ. Iyse ẽ
lapis datꝰ coram iħu: id ẽ p̃nunciatꝰ & ꝓmissꝰ¬
aꝓpħis. Hic ẽ lapis angłaris. qͥ duosinse cõ¬
iunxit parietes. de diu̾so uenientes: ab hõib
qͥdem reꝓbat᷑. a deo autem electꝰ & honorifi¬

Expanded text:
isitavit nos oriens ex alto illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent. » Servum autem meum dicit propheta, assumptam servi formam, ut illud: Ecce servus meus, suscipiam eum. Ipse et lapis datus coram Jesu, id est pronuntiatus et promissis. Hic est lapis angularis, qui duos in se conjunxit parietes ex diverso venientes, ab hominibus quidem reprobatus, a Deo autem electus et honorifi
Abbreviated transcription (Latin):
erutꝰ de igne: Sensus est. Etm dñs elegerit
ruere. qͥ de babylonica captiuitate quasi
torris semiustꝰ euasit: Torris autem semi¬
ustum ẽ lignum:quẽ uulgo ticionem di¬
cunt. Et iħs erat uestitꝰ sordidis uestibus.
dutus fuisse dr: siue qͥa alienigenam tixo¬
rem duxerat. siue ꝓpt̾ popłi peccata. cuisa¬
cerdos p̃erat: seuꝓpt̾ squalorem captiuita
ante quem stabat iħs. p̃cepit cȩt̾is angelis
ta sordida. Cumq illi qͦd imꝑatum fuerat
oꝑe cõplessent: dix̃ ad eum angłs. Ecce ab
stuli a te iniqͥtatem tuã. hic ostendit que
fu̾int uestim̃ta soroida. Et indui te muta

Expanded text:
erutus de igne. » Sensus est, cum Dominus elegerit ruere, qui de Babylonica captivitate quasi torris semiustus evasit. Torris autem semiustum est lignum, quem vulgo titionem dicunt. « Et Jesus erat indutus vestibus dutus fuisse dicitur, sive quia alienigenam uxorem duxerat, sive propter populi peccata, cui sacerdos praeerat, seu propter squalorem captivitatante quem stabat Jesus, praecipit caeteris angelis nta sordida ab eo. » Cumque illi quod imperatum fuerat, opere complessestuli a te iniquitatem tuam. » Hic ostendit quae fuerunt vestimenta sordida, « et indui te mutat
Abbreviated transcription (Latin):
tionem scłi. Pollicet᷑ qͦq ut ipse possideat ui¬
dam. id ẽ popłm se confitentem: a ipse sit parᷤ
eiꝰ in t̾ra scificata. hoc ẽ eccłia: &e eligat adhuc
Sileat oĩs caro a facie dñi: qͥa consurrexit de
habitacło sc̃õ suo. G quia dñs possessurꝰ est
iudam partem suam. & electurꝰ irłm. omĩs
caro. id ẽ omine genꝰ humanũ sileat̃ formido:
& p̃ pauore aduentꝰ eiꝰ contiscescat. qͥa consur¬
rexit ad iudicium. ut unicuiq ꝓsuis meritis
ñ muta animantia accipienda ft̃. iuxta il¬
lud. ad te omnis caroueniet: idẽ õĩs homo.
Et ostendit mͥ iħm sac̾dotem magnũ. stan¬
tem coram angło dñi: & sathanstabat a dex¬
tris eiꝰ. ut adu̾saret᷑ ei.⁊ rł. Hebrei iuxta lit¬
teram hoc loco iħm sac̾dotem magnum fi¬
lium iosedech intelligunt: ad cuiꝰ dexteram
tris uͦ stabat. qͥa iustam accusationem habe.¬
bat: eo qͦd ipse sic̃ & cęt̾i. alienigenam duxis¬
set uxorem. Et dix̃ dñs ad sathan. Increpet

Expanded text:
Pollicetur quoque quod ipse possideat Judam, id est populum se confitentem, et ipse pars ejus in terra sanctificata, hoc est in Ecclesia, et eligat adhuc « Sileat omnis caro a facie Domini, quia consurrexit de habitaculo sancto suo. » Ergo quia Dominus possessurus est Judam partem suam, et electurus Hierusalem, omnis caro, id est omne genus humanum sileat, formidet, et prae pavore adventus ejus conticescat, quoniam consurrexit ad vindictam, ut unicuique pro suis meritis n muta animantia accipienda sunt, juxta illud: Ad te omnis caro veniet, id est omnis homo.um, stantem coram angelo Domini, et Satan stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei. » Hebraei juxta litteram hoc loco Jesum sacerdotem magnum filium Josedech intelligunt. Ad cujus dexteram tris vero stabat, quoniam justam accusationem habebat, eo quod ipse, sicut caeteri, alienigenam duxisset uxorem. « Et dixit Dominus ad Satan: Increpet
Abbreviated transcription (Latin):
duceret in syon popłmsuum. Leuat cotidie
potentiam: ut popłisuum hoc ẽ xp̃ianũ
reuocet ꝑ pęnitentiam in eccłiam. ꝑcussis
adũsariis id ẽ sp̃alib hostib qui illum im¬
pugnare ñ cessant. Lauda ce letare filia syon:
qͥa ecce ego uenio. & habitabo in medio tui
popłm de captiuitate libatum: ut gaudeat
& exultet. S & eccłiȩ p̃cipit᷑ que est filia syon
id est suꝑne illiꝰ ciuitatis. que ex angłis con¬

Expanded text:
duceret in Sion populum suum. Levat quotidie potentiam, ut populum suum hoc est Christianum revocet per poenitentiam in Ecclesiam, percussis adversariis, id est spiritualibus hostibus, qui illum impugnare non cessant. « Lauda et laetare, filia Sion, quia ecce ego venio et habitabo in medio tui, populum de captivitate liberatum, ut gaudeat et exsultet. Sed et Ecclesiae praecipitur, quae est filia Sion, id est supernae illius civitatis, quae ex angelis
Abbreviated transcription (Latin):
tes que spoliauerunt popłm dei: ut ẽẽnt
eis p̃dȩ. a quib ante fuerant p̃dati. Qͥ enĩ
detigerit uos: tanget pupillam ocłi mei.
Tactum ꝓuexatione & inruria debemꝰ acci¬
pere. iuxta illud. Nolite tang̾e xp̃os meos.

Expanded text:
m Dei, ut essent eis praedae, a quibus ante fuerant praedati. « Qui enim tetigerit vos, tangit pupillam oculi mei. » Tactum pro vexatione et injuria debemus accipere, juxta illud. « Nolite tangere christos meos.