comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceret imperauit. Quam impium ut con¬
fiteamur hominem malum ẽẽ. quod nec
factus ẽ. nec el preceptum ẽ. si negemus
eum bonum posse ẽẽ. quod factus ẽ. ⁊ qd
ei ut faceret imꝑatum ẽ. Respondemꝰ. Quia
gͦ non se ipse homo. s d̾s bonum hominẽ
fecit. ds eum non se ipse ut sit ipse bonus
efficit dum uolentem credentem inuocan¬
tem liberat amalo. quod sibi ipse fecit.
hoc aritem fit dum gratia dei ꝑ iħm xp̃m
die in diem ut ad sempit̃nam ñ penam
sed uitam resurgat homo exterior nouis¬
simo die. Iterum ait querendum est qͦt
modis constet omne peccatum. Duobus
nisi fallor. si aut illa fiant que prohiben¬
tur. aut illa non fiant que iubentur.
Tam certe omnia illa que prohibita
sunt uitari possunt quam que precep¬
ta sunt ꝑfici. Nam frustra aut prohi¬
beretur aut iubereturꝰ. qd̃ uel caueri uł
impleri non possit. E quomodo negabimꝰ posse
hominem ẽẽ hominem sine peccato. cum con¬

Expanded text:
ceret imperauit. quam inpium, ut conceret imperauit. quam inpium, ut confiteamur hominem malum esse, quod nec factus est nec ei praeceptum est, si negemus eum bonum posse esse, quod factus est et quod ei ut faceret imperatum est!\' respondemus: quia ergo non se ipse homo sed deus bonum hominem fecit, deus eum, non se ipse ut sit bonus reficit, dum uolentem, credentem, inuocantem liberat a malo, quod sibi ipse fecit. hoc autem fit, dum gratia dei per Iesum Cdie in diem, ut ad sempiternam non poenam sed uitam resurgat homo exterior nouissimo die. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, quot modis constet omne peccatum. duobus, nisi fallor: si aut illa fiant quae prohibentur aut illa non fiant quae iubentur. tam certe omnia illa quae prohibita sunt uitari possunt quam quae praecepta sunt perfici. nam frustra aut prohiberetur aut iuberetur, quod uel caueri uel impleri non posset. et quomodo negabimus posse esse hominem sine peccato, cum con
Abbreviated transcription (Latin):
libertas credentib aliberatore promutitur.
Siuos inquit filius liberauerit. tuncuere
liberi eritis. uicta enm uicio in quod cecidit
uoluntate. caruit libertate natura. Hinc alia
scriptura dicit. Aquo enim quis deuictus ẽ.
huic ⁊ seruus addictus ẽ. Sicut gͦ non est
opus sarus medicus. sed male habentib.
ita non est opus liberis liberator s seruus
ut ei dicat gratulatio libertatis saluam fe¬
cisti denecessitatib anumam meam. Ipsa
enim sanitas est uera lib̾tas: que non ꝑis¬
set. si bona ꝑmansisset uoluntas. Quia uero
peccauit uoluntas secuta ẽ peccantem pec¬
catum habendi dura necessitas. donec to¬
ta sanetur infirmitas ⁊ accipiatur tanta
lib̾tas in qua sicut necesse ẽ ꝑmaneat be¬
ate iiuendi uoluntas . ita ut sit etiam
bene uiuendi.⁊ nunquam peccandi uo¬
luntaria felixq necessitas. Proinde inqͥt
d̾s bonum hominem fecit. ⁊ prẽt quam
illum bonum fecit. bonum ei insuꝑut fa¬

Expanded text:
libertas credentibus a liberatore promittitur. libertas credentibus a liberatore promittitur. si uos, inquit, filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. uicta enim uitio in quod cecidit uoluntate caruit libertate natura. hinc alia scriptura dicit: a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. sicut ergo non est opus sanis medicus, sed male habentibus, ita non est opus liberis liberator sed seruis, ut ei dicat gratulatio libertatis: saluam fecisti de necessitatibus animam meam. ipsa enim sanitas est uera libertas, quae non perisset, si bona permansisset uoluntas. quia uero peccauit uoluntas, secuta est peccantem peccatum habendi dura necessitas, donec tota sanetur infirmitas et accipiatur tanta libertas, in qua sicut necesse est permaneat beate uiuendi uoluntas, ita ut sit etiam bene uiuendi et numquam peccandi uoluntaria felixque necessitas. Proinde\\ inquit, \'deus bonum hominem fecit et praeterquam illum bonum fecit, bonum ei insuper ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. cum fides ꝑuenerit ad uisionẽ.
Iterum querendum ẽ inquit. ꝑ quid
efficitur homo cum peccato. ꝑnature
necessitatem an ꝑ arbitru libertatem.
Si ꝑ nature necessitatem culpa caret.
Si ꝑ arbitri libertatem querendũ
est a quo ipsam arbitrii libertatem ac¬
ceperit. Proculdubio adeo. Deus au
tem quod dedit certe bonum ẽ. Nega¬
ri enim non potest. Qua igitur rati¬
one bonum probatur. si admalum ma¬
gis quam ad bonum pronum ẽ : ma¬
gis enim ad malum quam ad bonũ
pronum est. si homo ꝑ illud potest
ẽẽ cum peccato. ⁊ ñ potest ẽe sine peccato. Respon¬
detut per arbitrii libertarem fac̾tum ut esset
homo cum peccato. S iam penalis uiciositas sub¬
secuta. ex libertate fecit necessitatem unde ad
cum fides clamat. de necessitatib meis educ me.
Sub quib positis. uel non possumus quod uo¬
lumus intelligere. uel quod intellexerimus
nolumus nec ualemus implere. Nam tipsa

Expanded text:
tionem, cum fides peruenerit ad uisionem.I VIIII. tionem, cum fides peruenerit ad uisionem.I VIIII. "Iterum quaerendum est" inquit: "per quid efficitur homo cum peccato, per naturae necessitatem an per arbitrii : libertatem? si per naturae necessitatem, culpa caret; si per ! arbitrii libertatem, quaerendum est, a quo ipsam arbitrii libertatem acceperit. procul dubio a deo. deus autem quod dedit, certe bonum est; negari enim non potest. qua igitur ratione bonum probatur, si magis ad malum quam ad bonum pronum est? magis enim ad malum quam ad bonum pronum est, si homo per illud potest esse cum peccato et non potest esse sine peccato\'. respondetur per arbitrii libertatem factum, ut esset homo cum peccato; sed iam poenalis uitiositas subsecuta ex libertate fecit necessitatem. unde ad deum fides clamat: de necessitatibus meis educ me. sub quibus positi uel non possumus quod uolumus intellegere uel quod intellexerimus uolumus nec ualemus inplere. nam et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Item ait querendum est quomodo uult ds̃
hominem ẽẽ. cum peccato an sine peccato.
Procul dubio non uult ẽẽ cum pecc̃o.
Quanita hec impretatis blasphemia sit co¬
gitandum ẽ. ut dicatur hominem pos¬
se ẽẽ cum peccato quod ds nonuult. et negetur posse
esse sine peccato quod deus uult. quasi quem ad hoc
deus creauerit ut possit ẽẽ qͦd nolit. ⁊ non possit ẽẽ quod
uelit. et ut coutra suam magis. quain ut scđm
suam existeret uoluntatem. Iam suꝑiꝰ
responsum ẽ sed addendum uideo qd̃
spe salui facti sumus. Spes autẽ que
uidetur non est spes. Quod enim uidet
quas quid sperat: Si autem quod non
uidemus sꝑamus. ꝑ patientiam expecta¬
mus. Tunc gͦ plena iusticia erit. qnͣdo
plena sanitas. Cunc plena sanitas. qnͣ¬
do plena caritas. Plenitudo enum legis¬
est caritas: Tunc autem plena caritas:
quando ui debimus eum sicuti ẽ. Neq
enim non erit. quod addatur ad dilec¬

Expanded text:
\'Item\', ait, \'quaerendum est, quomodo uult deus \'Item\', ait, \'quaerendum est, quomodo uult deus hominem esse, cum peccato an sine peccato. procul dubio non uult esse cum peccato. quanta haec inpietatis blasphemia sit, cogitandum est, ut dicatur hominem posse esse cum peccato, quod deus non uult, et negetur posse esse sine peccato, quod deus uult; quasi quem ad hoc deus creauerit, ut posset esse quod nolit et non posset esse quod uelit et ut contra suam magis quam ut secundum suam existeret uoluntatem\'. iam superius responsum est, sed addendum uideo, quod spe salui facti sumus; spes autem, quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quoduidemus speramus, per patientiam exspectamus: tunc ergo plena iustitia, quando plena sanitas, tunc plena sanitas, quando plena caritas — p len i t udo enim legis caritas — tunc autem plena caritas, quando uidebimus I eum sicuti est. neque enim non erit quod addatur ad dilec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eius grãm. quii uenit non uocare iustoᷤ
sed peccatores. quia non ẽ opus sanis me¬
dicus. s male habentib. Iterum ait que¬
rendum ẽ. utrum ne preceptum sit homi¬
ni sine peccato ẽẽ. aut enim ñ pocest. et
preceptum non ẽ: aut quia preceptum ẽ
potest. Nlam cur preciꝑetur quod fieri
omnino non posset. Respondetur consulus¬
sime homini precipi. ut rectis passib
ambulet. ut cum se non posse ꝑsperent
medicinam requirat que interioris ho¬
minis ad sanandã peccati claudicationẽ
sine peccato eẽ. Proculdubio uult. ⁊ ꝓcul
dubio potest. Quis enim tam demens. ut uł
dubitet fieri posse. quod deum uelle non du¬
bitet: Respondetur. Si nollet ds̃ hominem
sine peccato ẽẽ non mitteret filium suũ sine para¬
to. qui sanaret homines a peccatis. hoc fit
in credentib ⁊ proficientib. renouatione
interioris hominis. de die in diem. donec
fiat ꝑfecta iusticia tanquam sanitas plena.

Expanded text:
per eius gratiam qui uenit non uocare iustos per eius gratiam qui uenit non uocare iustos sed peccatores, quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. \'Iterum\', ait, \'quaerendum eo esse. aut enim non potest et praeceptum non est aut, quia praeceptum est, potest. nam cur praeciperetur, quod fieri omnino non posset\'? respondetur consultissime homini praecipi, ut rectis passibus ambulet, ut cum se non posse perspexerit medicinam requirat, quae interioris hominis ad sanandam peccati claudicationem sine peccato esse. procul dubio uult et procul dubio potest. quis enim tam demens, ut uel dubitet fieri posse, quod deum uelle non dubitet\'? respondetur: si nollet deus hominem sine peccato esse, non mitteret filium suum sine peccato, qui sanaret homines a peccatis. hoc fit in credentibus et proficientibus renouatione interioris hominis de die in diem, donec fiat perfecta iustitia tamquam sanitas plena.
Abbreviated transcription (Latin):
quando au dit non concupisces. seq u¬
tuꝑat. ⁊ tamen auarus manet.Sed per
fidem renouatur. id est sanatur de die in
diem. nec tamen nisi gratia dei ꝑ iħm ͫ
ẽ. utrum ne debeat homo sine peccato ẽẽ.
Proculdubio debet.Si debet. potest. Si ñ
potest. gͦ uec debet. & si non debet homo
ẽẽ sine peccato: debet gͦ esse cum pecca¬
to. & iam peccatum non erit: si illud ha¬
beri constiterit. Auit si hoc etiam dici ab¬
surclum ẽ: confireri necesse ẽ debere homi¬
nem sine peccato ẽẽ. et constat eum non
aliud debere quam potest. Respondenir
eadem similinidine qua suꝑius iam res¬
pondimꝰ. Cum enim uidemus claudum qui
sanari potest. recte utiq dicimus. debet ẽẽ
homo iste sine claudicatione. & si debet.po¬
test. nec tamen crm uult continuo potest.
sed cum fuerit ad hibita curatione sanatꝰ.
⁊ medicina adiuuerit uoluntatem. Hoc
fit in interiore homine quod ad peccatũ
attinet tanquam eius claudicationem

Expanded text:
quando audit: non concupisces seque uquando audit: non concupisces seque uituperat et tamen auarus manet; sed per fidem renouatur, id est sanatur, de die in diem nec tamen nisi gratia dei per Iesuest. utrumne debeat homo sine peccato esse. procul dubio debet. si debet, potest; si non potest, ergo nec debet. et si non debet homo esse sine peccato, debet ergo esse cum peccato; et iam peccatum non erit, si illud haberi constiterit. aut si hoc etiam dici absurdum est, confiteri necesse est debere hominem sine peccato esse et constat eum non aliud debere quam potest\\ respondetur eadem similitudine, qua superius iam respondimus. cum enim uidemus claudum, qui sanari potest, recte utique dicimus: debet esse homo iste sine claudicatione; et si debet, potest. nec tamen cum uult, continuo potest, sed cum fuerit adhibita curatione sanatus et medicina adiuuerit uoluntatem. hoc fit in interiore homine, quod ad peccatum attinet tamquam eius claudicationem,
Abbreviated transcription (Latin):
uere actus ẽ. uitari potest. Respondemꝰ. Pet¬
catum quidem actum dici ⁊ ẽẽ non rem: si¬
cut etiam in corpore claudicatio eadem
ratione actus ẽ non res. qm̃ res pes ip̃e.
uel corpus uel homo ẽ. qui pede uicia¬
to claudicat. Nec tamen utare potest
claudicationem: nisi habuerit sanatũ
peclem. Quod etiam in interiore homine
fieri potest: sed gratia dei per iħ̾m xp̃m dĩ
nr̃m. Ipsum sane uictum quo claudicat homo
nec pes est nec corpus. nec horno. nec ipsa
claudicatio. que utiq non ẽ quando non am¬
bulat. cum tamen insit uicium quo fit claudi¬
catio. quando ambulat. Querat gͦ quodesdem
uicio nomen imponat. utrum rem uelit dice¬
re anactum. anrei pocius qualitatem malã.
qua deformis actus existat. Sic ⁊in homine
iuteriore animus tes ẽ. Rapina actus est.
auaricia uicium ẽ. id est qualitas sołm
quam malus ẽ animus enam quando ni¬
chil agit. unde auaricie sue seriuat.etiã

Expanded text:
uere actus est, uitari potest\'. respondemus pecuere actus est, uitari potest\'. respondemus peccatum quidem actum dici et esse, non rem. sed etiam in corpore claudicatio eadem ratione actus est, non res, quoniam res pes ipse uel corpus uel homo est, qui pede uitiato claudicat nec tamen uitare potest claudicationem, nisi habuerit sanatum pedem. quod etiam in interiore homine fieri potest, sed gratia dei per Iesum Christum dominum nostrum. ipsum sane uitium, quo claudicat homo, nec pes est nec corpus nec homo nec ipsa claudicatio, quae utique non est, quando non ambulat, cum tamen insit uitium, quo fit claudicatio, quando ambulat. quaerat ergo, quod eidem uitio nomen inponat, utrum rem uelit dicere an actum an rei potius qualitatem malam, qua deformis actus existit. sic et in homine interiore animus res est, rapina actus est, auaritia uitium est, id est qualitas, secundum quam malus est animus, etiam quando nihil agit. unde auaritiae suae seruiat, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. Si uoluntatis ẽ uitari potest. Res¬
pondemus quod supra. Et ut sanemur inuocamus
eum qui clicitur in psalmo. De necessitatib meis
educ ine. Iterum inquit querendun est quid sit
peccatum. Naturabe an accidens. Si naturale:
peccatum non est. Si autem accidens est. et rece¬
dere potest. Et quod recedere potest uitari potest.
Et quia uitari potest: potest homo sine eo eẽ quod
Respondetur naturale non ẽẽ peccatum:
sed nature presertim uiciate. unde facti
sumus natura filii ire. Parum ẽẽ ad non
peccandum uoluntatis arbitrium. nisi
aduita sanetur gratia dei ꝑ iħm xp̃m dñi
nr̃m. Iterum ait querendum ẽ. quid ẽ pec¬
catum actus an res. Si res ẽ. ut auctorẽ
habeat necesse ẽ. & si auctorem habere cłr.
iam alter preter dm̃. rei alicuius auctor
induci uidebitur. At si hoc dici impim
ẽ: confiteri necesse ẽ. peccatum omne actũ
ẽẽ non rem. Si igittir auctus ẽ. unmo qͥa

Expanded text:
non est; si voluntatis, vitari potest. Resnon est; si voluntatis, vitari potest. Respondemus quod supra: et ut sanemur, invocamus eum cui dicitur in psalmo: De necessitatibus meis educ me. Iterum, inquit, quaerendum est quid est peccatum, naturale an accidens. Si naturale, peccatum non est; si autem accidens est, et recedere potest; et quod recedere poet quod uitari potest, potest homo sine eo esse quod respondetur naturale non esse peccatum, sed naturae, praesertim uitiatae — unde facti sumus natura filii irae — parum esse ad non peccandum uoluntatis arbitrium, nisi adiuta sanetur gratia dei per Iesum Chrirum. \'Iterum\', ait, \'quaerendum est, quid est peccatum: actus an res. si res est, ut auctorem habeat necesse est; et si auctorem habere dicitur, iam alter praeter deum rei alicuius auctor induci uidebitur; at si hoc dici inpium est, et confiteri necesse est peccatum omne actum esse, non rem. si igitur actus est, immo quia
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nisi ⁊ illa commemorem quib respon¬
deo: quispoterit quẽadmodũ responderim
iudicare: Conabor tamen quantũ ua¬
luero adiuuantib me apud dm̃ misccłiam.
etiam or̃õnibus urĩs: ut non ult᷑ quam¬
necesso ẽ meus sermo procurrat. Ante om̃ia
inquit int̃rogandus ẽ. qui negat hominẽ
sine peccato ẽẽ posse. quid sit quodcunꝙ pecra¬
tum quod uitari potest. an quod uitari non
potest. Si quod uitari non potest. peccatũ
non est. Si quod uitari potest: potest homo
sine peccato ẽẽ. quod uitari potest. Nulla enĩ
ratio uel iusticia patitur saltu dici pecca¬
tum. quod uitari nullomodo potest. Respõ¬
demus uitari posse peccatum. si natura uici¬
quod faciendum ẽ. aut cecitate non uidet.
aut infirmitate non implet. dum caro con
ut ea que nult homo non faciat. Iterũ que¬
rendum ẽ inquit. peccatum uoluntatis an
necessitatis ẽ. Si necessitatis ẽ. peccatum

Expanded text:
sed nisi et illa commemorem quibus responsed nisi et illa commemorem quibus respondeo, quis poterit quemadmodum responderim iudicare? conabor tamen, quantum ualuero, adiuuantibus me apud domini misericordiam etiam orationibus uestris, ut non ultra quamse est meus sermo procurrat. \'Ante omnia\', inquit, \'interrogandus est qui negat hominem sine peccato esse posse, quid sit quodcumque peccatum: quod uitari potest an quod uitari non potest. si quod uitari non potest, peccatum non est; si quod uitari potest, potest homo sine peccato esse, quod uitari potest. nulla enim ratio uel iustitia patitur saltem dici peccatum, quod uitari nullo modo potest\'. respondemus uitari posse peccatum, si natura uiquod faciendum est, aut caecitate non videt, aut infirmitate non implet, dum caro concarnem, ut ea quae vult homo non faciat. Iterum quaerendum est, inquit, Peccatum voluntatis an necessitatis est? si necessitatis est, peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ paulo. Augustinꝰ. Cari¬
tas ur̃a que in uob̾ tan¬
ta ẽ. ⁊ tam sc̃a. ut etiam
iubenti seriure delectet.
petuiit ut de definitioni¬
bus que dicuntur celestii ẽẽ respondeam.
Sic enim prenotata ẽ eadem carttiliquã
declistis. definitiones ut dicitur celestii.
que prenotatio credo quod non illiꝰ. sẽd
corum sit qui hoc attulerunt de sicilia. uͥ
scelestius non eẽ ꝑhibetur: Sunt enim
multi talia garrientes. ⁊ sicut ait ap̃s. ip̃i
errantes. ⁊alios in errorem mittentes.
ex illuis tamen hec ẽẽ doc̃trina. uel etiam
quoꝵdam sociorum eus. ⁊ nos possumus
arbitrari. Nam neq iste breues definitio¬
nes. uel pocius rõcinationes ab illiꝰ abhor¬
rent ingenio. quod in opere alio eius inspe¬
xi. cuius eum constat ẽẽ auctorem. & ñ
frustra istos fr̃s qui hec attulerunt in
sicili aexistimo audisse. quod ipse docuerit
ista uel scripserit. Uellem autẽ si possem
ista obtemꝑare ur̃e frat̃ne beniuolentie.
ut etiam ego tam breuiter̾ responderem.

Expanded text:
et Paulo Augustinus. Caritas uestra, quae in uobis tanta est et tam sancta, ut etiam iubenti seruire delectet, petiuit, ut definitionibus quae dicuntur Caelestii esse respondeam. sic enim praenotata est eadem chartula quam dedistis: definitiones, ut dicitur, Caelestii. quae praenotatio credo quod non illius, sed eorum sit, qui hoc attulerunt de Sicilia, ubi Caelestius non esse perhibetur, sed multi talia garrientes et, sicut ait apostolus, ipsi errantes et alios in errorem mittentes. ex illius tamen haec esse doctrina uel etiam quorundam sociorum eius et nos possumus arbitrari. nam neque istae breues definitiones uel potius ratiocinationes ab illius abhorrent ingenio, 1 quod in opere alio eius inspexi, cuius eum esse constat auctorem, et non frustra istos fratres qui haec attulerunt in Sicilia existimo audisse, quod ipse docuerit ista uel scripserit. uellem autem, si possem, ita obtemperare uestrae fraternae beniuolentiae, ut etiam ego tam breuiter responderem.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. sed similitudo peccati: Ꝙ ideo nomi¬
ne appellata ẽ peccati. Baptizatus itaꝙ
in morte xp̃i in qua non solum maiores ue¬
rum etiã pariuili baptizantur ait. Sic et
uos idest quemadmodum xp̃c. sic ⁊ uos
existimate uos mortuos ẽẽ peccato. uiue¬
re autem deo in xp̃o iħu. lui¬
iucquid igitur gestum ẽ in xp̃i cruce.
in sepultura in resurrectione t̃cia
die. Iu ascensione in celum. in sede ad dex¬
teram patris. ita gestum ẽ. ut in his re¬
bus non mystice tandum dictis. sed etrã
gestis configuraret᷑ uita xp̃iana que hic
geritur. Nam ꝓpter eius crucem dictum
ẽ. Qui autẽ iħu xp̃i sunt : carnem suam
crucifixerunt cum passionib ⁊ concupis¬
centiis. Propt̃ sepulturam consepulti e¬
nim sumus xp̃o ꝑbaptismum in mortẽ.
Propt̃ resurrectionem: ut quem admo¬
dum xp̃c resurrexit amortius ꝑ głam
patris. ita ⁊ nos in nouitate uite am¬
bulemus. Propt̃ ascensionem incelum. se¬

Expanded text:
tum, sed similitudo peccati, et ideo nomitum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait, Sic et vos, id est quemadmodum Christus, sic et vos existimate vos mortuos esse peccato, vivere autem Deo in Christo idquid igitur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertio die, in ascensione in coelum, in sede ad dexteram Patris; ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis configuraretur vita christiana quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est: Qui autem Jesu Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis . Propter sepulturam: Consepulti sumus Christo per Baptismum in mortem. Propter resurrectionem: Ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Propter ascensionem in coelum se
Abbreviated transcription (Latin):
fixus ẽ. ut euacuetur corpus peccati. ut
ultra non seriuamus peccato. Qui enim
mortuus ẽ: iustificatus ẽ apeccato. Si au¬
tem mortui sumus cum xp̃o: credimus
quia simul iuiuemus cum illo. scientes qr¬
xp̃c resurgens amortius iam non mo¬
ritur. mors illi ultra non dominabitur.
Quod enim mortuus ẽ peccato. mortuuᷤ
ẽ semel. Quod autẽ uiuit: uiuit deo. Ita ⁊
uos existimate mortuos quidem uos ẽẽ pec¬
cato: iuiuere autem deo in xp̃o ihu. hĩc
enim probare ceꝑat: nõn cẽ nobis per¬
manendum in peccato. ut gratia habun¬
daret ⁊ dixerat: Si mortui sumus pecca¬
tot̃ quo modo iuuemus in eo: Atq ut
ostenderet mortuos nos ẽẽ peccato: subie¬
cerat. An ignoratis qm̃ quicunq bap¬
tizati sumus in xp̃o iħu. in morte ipsius
baptizati sumus:Sic itaq totum lo¬
cum istum clausit ut cepit. Mortẽ
quippe xp̃i sic insinuauit ut etiam
ipsum mortuum diceret ẽẽ peccato. Cui
peccato nisicarni inqua erat non pecca¬

Expanded text:
uacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. qui enim mortuus est, iustificatus est a peccato. si autem mortui sumus cum Christo, credimus, quia simul uiuemus cum illo, scientes, quiaChristus surgens ex mortuis iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. quod enim mortuest semel: quod autem vivit, vivit Deo. Ita et vos existimate mortuos quidem vos esse peccato, vivere autem Deo in Christo Jesu . Hinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non pecca
Abbreviated transcription (Latin):
peccato moriuntur. quia in morte ip¬
sius baptizantur. Nullo enun excepto
dictum ẽ. quicunq baptizati sumus ĩ
xp̃o iħu. in morte ipsius baptizati sumꝰ.
& ideo dictum ẽ. ut probareturꝰ mor¬
tuos nos ẽẽ peocato. Cui autẽ peccato
paruuili renascendo moriunturꝰ.nisi
quod nasceno traxerunt. Ac ꝑ hoc etlã
ad ip̃os ꝑtinet quod sequitur dicens.
Consepulti enim sumus illi ꝑ baptismũ
in mortem: ut quemadmnodum rexit

Expanded text:
peccato moriuntur, quia in morte ippeccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Consepulti sumus ergo illi per Baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i grande mysterium commendauit.
comodo ut intelligamus nichil aliud ẽẽ in
tudinem. inchil autẽ aliud mortem xp̃i cru¬
cifixi. nisi remissionis peccati similitudinẽ.
ut quẽadmodũ in illo uera mors facta ẽ. sic
in nob uera remissio peccatoꝵ. ⁊ quẽ ad¬
modum in illo uera resurrectio ita ⁊in no¬
bis uera iustificatio. Ait enim. Quid gͦ di¬
cemus: ꝑmanebunus in peccato. ut
grata habundet. Dixerat enim suꝑius.
ubi abundauit peccatum: suꝑabun¬
clauit gratia. & ideo questionem sibi ip̃i
ꝓposuit. utrum ꝓpter abrindantiã
consequendam. in peccato sit ꝑmanen¬
dum. S respondit. Absit. atq subiecit.
Si mortui sumus peccato. quomodo ui¬
uemus in eõ. Delnde ut ostenderet no¬
⁊os mortuos ẽẽ peccato. an ignoratis in¬
ĩmorte ipsius baptizati sumus: Si ergo
huic ostendimur mortui ẽẽ peccato qr
in morte xp̃i baptizati sumus ꝓfecto
et paruuli qui baptizantur in xp̃o.

Expanded text:
Christi grande mysterium commendavit Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in tudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, Ubi, enim abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inin morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
unus unum peccatum misit in mun¬
dum. iste uͦ unus non solum illud unũ
sed cuncta simul abstulit que abdita in¬
uenit. Unde dicit apłs non sicut ꝑunũ
peccantem. ita ẽ ⁊ donum. Nam iudici¬
um quidem ex uno in condeminationem.
gratia autẽ ex multis delictis in iustifi¬
cationem. Qua utiq illud unum quod
originaliter trahitur etiam si solũ sit
obnoxios damnatiomi facit. gratia uͦ ex
multis delictis iustificat hominẽ. qui p̃¬
ter illudunum quod communit cum
omnib originaliter traxit. sua quoq pro¬
pria multa commisit. li
sicut ꝑ unius delictum inomnes homines
in condemnationem ita ⁊ ꝑunius iusticiam in
omnes homines ad iustificationem uite:
satis indicat ex adam neminem natum. nisi
damnatione detineri. ⁊ neminem nisi in xp̃o
renatum a damnatione liberari. lu¬
e qua ꝑunum hominem pena.⁊ ꝑunũ
hominem gratia cum locutus fuisset
quantum illi epłe sue locosufficere iudica¬
uit : deinde sacri baptismatis incruce

Expanded text:
unus unum peccatum misit in mundum, iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: Non sicut per unum peccantem, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque propria multa commisit. CAPSicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius justitiam in omnes homines ad justificationem vitae, » satis indicat ex Adam neminem natum, nisi damnatione detineri, et neminem, nisi in Christo renatum, a damnatione liberari.e qua per unum hominem poena et per unum hominem gratia cum locutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
mala reuolutione rõnalis unu̾se creature.
Quis enun catholicus xp̃ianus. uel doctus
uł indoctus non uehementer exhorreat eã
quam dicit purgationem malorum. id est
etiam eosqui hanc uitam in flagiciis. infaci¬
norib. ⁊ sacrilegiis atq impietatib quam¬
libet maximis fumerint. ip̃m etiam postre¬
mo diabolum ⁊ angłos eius quamuis post
longissima tempora purgatos atꝙ libera¬
tos. regno dei luciq restitui. ⁊ rursus post
longissima tempora omnes qui liberati sunt
ad hec mala demuo reuolui ⁊ reu̾ti. et has
iudelicet alt̾nationes beatitudinum. ⁊ mi¬
seriarum rationalis creature. semꝑ fuisse sem¬
petꝰ fore: De qua uanislima ĩpietate adu̾sus
philosophos aquib ista didicit origenes. inli¬
bris de ciuitate dei diligentissime disputa.

Expanded text:
mala reuolutione rationalis uniuersae creaturae. mala reuolutione rationalis uniuersae creaturae. quis enim catholicus christianus doctus uel indoctus non uehquam dicit purgationem malorum, id est, etiam eos qui hanc vitam in flagitiis et facinoribus et sacrilegiis atque impietatibus quamlibet maximis finierunt, ipsum etiam postremo diabolum atque angelos ejus, quamvis post longissima tempora, purgatos attos regno dei lucique restitui, et rursus post longissima tempora omnes, qui liberati sunt, ad haec mala denuo relabi et reuerti, et has uices alternantes beatitudinum et miseriarum rationabilis creaturae semper fuisse, semper fore? de qua uanissima impietate aduersum philosophos, a quibus ista didicit Origenes, in libris de ciuitate dei diligenstissime disputa
Abbreviated transcription (Latin):
obus numeris tanquam duas hereses posu¬
it. qua causa ipse uiderit.
rigeniani aquodam origene. ꝓli¬
dicti sunt. non illo qui fere omnnib
notissimus ẽ. sed alio nescio quo. De quo
uel sectatorib eius epiphanus loquens
ougeniani inquit cuiusdam origenis. Tur¬
pis autem sunt operationis. Istisunt in enar¬
rabilia facientes sua mi corpora corrupti¬
oni tradentes.
lios autẽ origenianos continuo subici¬
ens. origeniam inquit alii. qui et ad¬
amantii tractatoris. qui mortuoꝵ resurrec¬
celos.⁊ alia omnia allegorizantes. Hec qͥ¬
dem de origene epiphanius. S qui eum de¬
fendunt. unuss eiusdemq substancie esse di¬
Quamiuis ⁊in istis eum conuincere stude
ant. qui eius plura legerunt. Secl sunt
huiꝰ origenis alia dogmata que catholica
eccłia non recipit. om̃ino. In quib nec ip̃m
falso arguit. nec potest ab eius defensorib
falli. Marime de purgatione ⁊ liberatiõe
ac rursus post longum tempus ad eadem

Expanded text:
obus numeris tanquam duas haereses posuobus numeris tanquam duas haereses posuit; qua causa, ipse viderit. XLII. ORIGENIANI a quodam Origene dicti sunt; non illo qui fere omnibus notus est, sed ab alio nescio quo, de quo vel sectatoribus ejus Epiphanius loquens: Origeniani, inquit, cujusdam Origenis; turpis autem sunt operationis, isti sunt nefanda facientes, sua corpora corruptioni tradentes. Alios autem Origenianos continuo subjiciens: XLIII. ORIGENIANI, inquit, alii, qui et Adamantii tractatoris, qui et mortuorum resurreccoelos et alia omnia allegorizantes. Haec quidem de Origene Epiphanius: sed qui eum defendunt, unius ejusdemque substantiae esse, diquamvis et in istis eum cant qui eius plura legerunt. sed sunt huius Origenis alia dogmata, quae catholica ecclesia omnino non recipit, in quibus nec ipsum falso arguit nec potest ab eius defensoribus falli: maxime de purgatione et liberatione ac rursus post longum tempus ad eadem
Abbreviated transcription (Latin):
breuitatis ut non intelligam. Loco qͥp¬
pe isto quo ⁊ nos tam longe anoetiams
sabellianos cõmemorans. sabelliam inqͥt
de sabellianis intelligi potest. cum sic in¬
notuerint deum passum dicere. ut patͥ¬
passiam quam sabelliam crebrius nuncu¬
pentur. Aut si forte in eo quod ait prẽt
hoc quod dicunt patrem non ẽẽ passũ.
noetianos hoc dicere uoluit. intelligere quis
eos in hac ambiguitate discernat. uel qͦ¬
modo possunt intelligi quilibet eorum
patiem passum fuisse non dicere cum di
sabellianos continuo post noetianos po¬
nens. Sabellius inquit discipłs eius. qui
similitudinem sui doctoris secutus ẽ indẽ.
Uñde ⁊ sabelliani postea sunt appellati. qui et
Qui ⁊ ista sentientes. ab iecti sunt ab eccłia
catholica. & certe iste cosdem postea sabellia¬
nos dixit appellatos qui ea que noetus sen¬
tiebant. ⁊ alia nomina eiusdem secte cõmemo¬
rauit. ⁊ tamen noetianos. ⁊ sabellianos subdu¬

Expanded text:
brevitatis, ut non intelligam; loco quipbrevitatis, ut non intelligam; loco quippe isto, quo et nos, tam longe a Noetianis Sabellianos commemorans: Sabelliani, inquit, de Sabellianis intelligi potest, cum sic innotuerint dicere Patrem passum, ut Patripassiani quam Sabelliani crebrius nuncupentur? Aut si forte in eo quod ait, praeter hoc quod dicunt Patrem non esse passum, Noetianos hoc dicere intelligi voluit, quis eos in hac ambiguitate discernat? Vel quomodo possunt intelligi quilibet eorum Patrem passum fuisse non dicere, cum diSabellianos continuo post Noetianos ponens: Sabellius, inquit, discipulus ejus, qui similitudinem sui doctoris itidem secutus est, unde et Sabelliani postea sunt appellati, qui et qui et ita sentientes abjecti sunt ab Ecclesia catholica. Certe iste eosdem postea Sabellianos dixit appellatos, qui ea quae Noetus sentiebant; et alia nomina ejusdem sectae commemoravit: et tamen Noetianos et Sabellianos sub du
Abbreviated transcription (Latin):
mogeniani. Ab illo noete quem suꝑ memora¬
iumus defluxisse dicuntur. Nam ⁊ discipłm
eis quidam ꝑhibent fuisse sabellium. S
nius nescio. cum fieri potuisse uideamus ut
fuerit sabellius iste famosior. et ideo ex illo ce¬
lebrius hec heresis nomen acceꝑit. Noetia¬
ni enim difficile ab aliquo sciuntur. sabel¬
liani autem sunt in ore multorum. Nam
⁊ praxeanos eos a praxeo quodam uocant.
& hermogeniani uocan ab hermogene po¬
tuerunt. Qui praxeas ⁊ hermogenes ea¬
dem sentientes in affrica fuisse dicuntur.
Nec tamen iste plures secte sunt. sed unius
secte plura nomina ex his hominib qui
in ea maxime innotuerunt. sicut donatiste.
idem parmenianiste. sicut pelagiani. idem
celestiami. Unde gͦ sit factum. ut noetiano ᷤᷤ¬
⁊ sabellianos non unius heresis duo nõĩa
sed tanquam duas hereses supradictus¬
ep̃c epiphanius poneret. liquido inue¬
nire non potui. Quia si quid inter se dif¬
ferunt. tam obscure dixit studio forsitan

Expanded text:
IANI ab illo Noeto quem supra memoravimus, defluxisse dicuntur; nam et discipulum ejus quidam perhibent fuisse Sabellium. Sedputet, nescio: cum fieri potuisse videamus, ut fuerit Sabellius iste famosior, et ideo ex illo celebrius haec haeresis nomen acceperit. Noetiani enim difficile ab aliquo sciuntur: Sabelliani autem sunt in ore multorum. Nam et Praxeanos eos a Praxea quidam vocant; et Hermogeniani vocari ab Hermogene potuerunt: qui Praxeas et Hermogenes eadem sentientes, in Africa fuisse dicuntur. Nec tamen istae plures sectae sunt; sed unius sectae plura nomina, ex his hominibus qui in ea maxime innotuerunt: sicut Donatistae, iidem Parmenianistae; sicut Pelagiani, iidem Coelestiani. Unde ergo sit factum ut Noetianos et Sabellianos, non unius haeresis duo nomina, sed tanquam duas haereses supradictus Epiphanius poneret, liquido invenire non potui: quia si quid inter se differunt, tam obscure dixit, studio forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
forma serui. nominetur filius unige¬
nitus dei. Non itaꝙ facias imparem dõ
formam dei. quod nec in ipsis hominibus
dici potest. Nam cum dictum fuerit iste
homo in forma ẽ illius hominis. nemo
intelligit nisi equales. An forte non uis
sic accipere quod dictum ẽ. cum in for¬
ma dei eẽt. ut in forma dei patris intel¬
ligas filium ubi nichil aliud quam e¬
qualitas apparet amborum. sed in forma
dei putas intelligendum in forma sua
quia ⁊ ipse utiq cleus est: Non multũ
curo. si ettam sic intelligas. Ubi enim ple¬
nitudinem forme etatis incrementa ñ
faciunt. sed deo gignente ꝑfectus natus
ẽ filius.procul dubio si forma filii for¬
ne patris non c̃ equalis. non uerus est
filius. Scriptum ẽ autem. Ut simus
uiuero filio eius. iħn xp̃o. forma igitur
ueri fil foeme dei patris eẽ non potest in¬
equalis. Proiide uec huic loco prosecu¬
tionis mee. ubi de uerbis apłi equalem pat

Expanded text:
forma servi nominetur Filius unigeforma servi nominetur Filius unigenitus Dei. Non itaque facias imparem Deo formam Dei: quod nec in ipsis hominibus dici potest. Nam cum dictum fuerit, Iste homo in forma est illius hominis, nemo intelligit nisi aequales. An forte non vis sic accipere quod dictum est, Cum in forma Dei esset, ut in forma Dei Patris intelligas Filium, ubi nihil aliud quam aequalitas apparet amborum; sed, in forma Dei, putas intelligendum in forma sua, quia et ipse utique Deus est? Non multum curo si etiam sic intelligas. Ubi enim plenitudinem formae aetatis incrementa non faciunt, sed Deo gignente perfectus natus est Filius; procul dubio si forma Filii formae Patris non est aequalis, non verus est Filius. Scriptum est autem: Ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo . Forma igitur veri Filii, formae Dei Patris esse non potest inaequalis. Proinde nec huic loco prosecutionis meae, ubi de verbis Apostoli aequalem Patri
Abbreviated transcription (Latin):
illierat sua. non rapinam arbitratus est.
hoc ẽ non alienum arbitratus ẽ esse equalis
deo. s tamen querens nr̃a non sua semẽt¬
ipsum exmnanuit non formã dei amutens
sed formam serui accipiens. Non enun est
inutabilis illa natura. ut se exmaniret
ꝑdendo quoderat. sed accipiendo quod non
erat. nec consumendo que sua sunt. sed
assumendo que nr̃a sunt. ac deinde in for.¬
ma serui obediendo sicut homo usq ad
mortem crucis. Propt̃ quod eum exalta¬
uit. ⁊ donauit ei nomen. quod ẽ super
omne nomen ⁊ cetera. Homini gͦ ista dona
uit non deo. Neꝙ enim cum in forma dĩ
eẽt. non excelsus erat aut non ei genua flec¬
tebant celestia terrena. ⁊ inferna. Sed
cum dicitur. ꝓpter quod eum exaltauit
satis apparet ꝓpter quod exaltauerit. id
est. ꝓpter obedientiam usq ad mortem
crucis. Inqua gͦ forma crucifixus ẽ.
ipsa exaltata ẽ. illi donatum ẽ nomen
quod ẽ suꝑ omne nomen. ut oum ipsa

Expanded text:
illi erat sua, non rapinam arbitratus est, illi erat sua, non rapinam arbitratus est, hoc est, non alienum arbitratus est, esse aequalis Deo; sed tamen quaerens nostra, non sua, semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Non enim est mutabilis illa natura ut se exinaniret perdendo quod erat, sed accipiendo quod non erat: nec consumendo quae sua sunt, sed assumendo quae nostra sunt; ac deinde in forma servi obediendo sicut homo usque ad mortem crucis. Propter quod et Deus eum exaltavit, et donavit ei nomen quod est super omne nomen : et caetera. Homini ergo donavit ista, non Deo. Neque enim cum in forma Dei esset non excelsus erat, aut non ei genua flectebant coelestia, terrena et inferna. Sed cum dicitur, Propter quod eum exaltavit; satis apparet propter quid exaltaverit, id est, propter obedientiam usque ad mortem crucis. In qua ergo forma crucifixus est, ipsa exaltata est, ipsi donatum est nomen quod est super omne nomen; ut cum ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ac si diceretur. non arbitratus est ẽẽ ra¬
piendam equalitatem dei. eo quod ab il¬
lo fuerit aliena. Raptor enu: rei alie¬
ue usurpator ẽ. tanquam hoc filius cũ
posset rapere noluisset. Quod uudes qnͣ¬
ta insipientia sentiatur. Ergo intellige
apłm ita dixisse: non rapina arburatꝰ
ẽ esse equalis deo. quia non alienum ar¬
bitratus est ẽẽ quod natus ẽ. S tamen
quamius equalitatem dei non fuerit
arbitratus alienam s  suam. semet ipr̃a
exinaniuit. non querens que sua sunt.
sedque nr̃a sunt quodũ noueris ita esse.
attende unde apłs ad hoc uenerit. Cum
emm xp̃ianis humilitatem. p̃ciperet
caritatis alter alterum inquit existi¬
mantes supiorem sibi non que sua sũt
unusquisq intendentes. secdque aliorum.
Deinde ut exemplo xp̃i hortaretur non sia
querere uel intendere. sed ⁊ que aliorum. sin¬
gnli quiq inquit. hoo sentite in uob: quod
⁊ in xp̃o iħu. Qui cum in forma dei eẽt que

Expanded text:
ac si diceretur, Non arbitratus est esse raac si diceretur, Non arbitratus est esse rapiendam aequalitatem Dei, eo quod ab illo fuerit aliena. Raptor enim rei alienae usurpator est: tanquam hoc Filius, cum posset, rapere noluisset. Quod vides quanta insipientia sentiatur. Ergo intellige Apostolum ideo dixisse, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; quia non alienum arbitratus est esse quod natus est: sed tamen quamvis aequalitatem Dei non fuerit arbitratus alienam, sed suam, semetipsum exinanivit, non quaerens quae sua sunt, sed quae nostra sunt. Quod ut noveris ita esse, attende unde ad hoc Apostolus venerit. Cum enim Christianis humilitatem praeciperet charitatis: Alter alterum, inquit, existimantes superiorem sibi, non quae sua sunt unusquisque intendentes, sed et quae aliorum. Deinde ut exemplo Christi hortaretur non sua quaerere vel intendere, sed et quae aliorum sunt: Singuli quique, inquit, hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, quae
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratus ẽ eẽ equalis deo. Natura
quippe illi fuerat dei equalitas. non ra¬
pina. Ad quod tu respondens lixisti.
Quis enim negat filium ẽẽ in forma
dei. Quod enim sit deus. quod sit dominꝰ.
quod sit rex. iam puto latius exposiu¬
mus. & quia non rapina arbitratus
est eẽ equalis deo. hoc nos beatus paulꝰ
apłs instruit. quod ille non rapuit. nec
nos dicimus. Hec uerba tua non solum
nichil habent aduersum nos. sed magiᷤ
apparent ẽẽ pro nob̾. Si enim confite¬
ris dei formam. cur non aꝑte dei filiũ
deo patri confiteris equalem: Preser¬
tim quia de uerbis apłi ubrait. non ra¬
pinam arbitratus ẽ ẽẽ equalis deo. non
potiusti pro tuis partib inuenire quod
diceres. & quia hoc dixisse apłm non
potiusti negare ideo dixisti quod ille ñ
ra puit nec nos dicimus. tanquam hoc
sit non rapuit. quod ẽ non habuit id
est equalitatem dei. atq ideo dictum sit
non rapina arbitratus ẽ esse equalis deo

Expanded text:
arbitratus est esse aequalis Deo. Natura arbitratus est esse aequalis Deo. Natura quippe illi fuerat Dei aequalitas, non rapina. Ad quod tu respondens dixisti: Quis enim negat Filium esse in forma Dei? Quod enim sit Deus, quod sit Dominus, quod sit Rex, jam puto latius exposuimus. Et « quia non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, » hoc nos beatus apostolus Paulus instruit, quod ille non rapuit, nec nos dicimus. Haec verba tua non solum nihil habent adversus nos; sed magis apparent esse pro nobis. Si enim confiteris Dei formam, cur non aperte Dei Filium Deo confiteris aequalem? Praesertim, quia de verbis Apostoli, ubi ait, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; non potuisti pro tuis partibus invenire quod diceres. Et quia hoc dixisse Apostolum non potuisti negare, ideo dixisti, quod ille non rapuit, nec nos dicimus: tanquam hoc sit non rapuit, quod est non habuit, id est, aequalitatem Dei: atque ita dictum sit, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo;
Abbreviated transcription (Latin):
declit. Habet gͦ un mortalitatem pa
ter ⁊ filius. non pater solus. Cogeris
namq confiteri non de solo patre
dictum eẽ qui solus habet immorta¬
litatem. quia iam coactus es confite¬
ti. quod ⁊ filius habeat immortalita¬
tem. habet autem hanc solus sed
ds quod non solus ẽ pater. quia hoc
est ⁊ filius. ⁊ uterq adiuncto spiritu
scõ. unus ẽ deus. S quare solus dõ.
dictus sit habere immortalitatem.
cum et anima pro suo modo sit im¬
mortalis. ⁊ alia spĩtalis celestisꝙ
creatura. postea uidebimus. Nunc
autem sufficit nob: quod ad ea que di¬
xi nichil respondere potuisti. ⁊ non so¬
lum patrem. led quamuiꝰ ab ip̃o ha¬
bere tamen immortalitatem etiam filium
coactus es confiteri.
ter filio. quia non deo maior est. un¬
de illi coet̃nus ẽ filius sed homine maior
est quod ex tempore factus ẽ filius.Ibi
cominemoraui apłicum testimo niũ
quia cum in forma dei ẽẽt. non rapinã

Expanded text:
dedit. Habet ergo immortalitatem et dedit. Habet ergo immortalitatem et Pater et Filius, non Pater solus. Cogeris itaque confiteri non de solo Patre dictum esse, Qui solus habet immortalitatem: quia jam coactus es confiteri quod et Filius habeat immortalitatem. Habet autem hanc solus, sed Deus: quod non solus est Pater; quia hoc est et Filius, et uterque adjuncto Spiritu sancto unus est Deus. Sed quare solus Deus dictus sit habere immortalitatem, cum et anima pro suo modo sit immortalis, et alia spiritualis coelestisque creatura, postea videbimus: nunc autem sufficit nobis, quod ad ea quae dixi, nihil respondere potuisti, et non solum Patrem; sed quamvis ab ipso, habere tamen, immortalitatem etiam Filium coactus es confiteri. ter Filio: quia non Deo major est, unde illi coaeternus est Filius; sed homine major est, quod ex tempore factus est Filius. Ibi commemoravi apostolicum testimonium: Quia cum in forma Dei esset, non rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatem sccłm substantiam diu¬
nitatis sue. Nam sccłm carnem quis
negat eum fuisse mortalem: Tu autẽ
cum michi respondere ad hunc locum
uelles ꝑspicua ueritate conclusus etiã
deum filium immortalitatem habere
confessus es. Uictus es gͥ de eo quod dice¬
bas de patre tantum dixisse apłm. qͦd
solus habeat unmortalitatem. Neq e.¬
nim proptea uinculis ueritatis ela¬
beris. qm̃ dicis habet quidem filius
immortalitatem. s accipiens a patre.
Non queritur unde habeat. sed utrum
habeat. Tuenim de patre solouis in¬
telligi quod scriptum ẽ. solus habet
un mortalitatem prorsus anullo accep¬
tam. pater habet im mortalitatem. et
a patre acceptam. filius habet inmor¬
talitatem. tamen ⁊ paterꝰ ⁊ filius ha¬
bet immortalitatem. Alioquin sic eam
non habet filius. pater eam non dedit
filio. aut acceptam ꝑdidit filius. dedit
autem pater: nec ꝑdidit filius. Nec
pater dando ꝑdidit. quod generando

Expanded text:
mortalitatem secundum substantiam divmortalitatem secundum substantiam divinitatis suae. Nam secundum carnem quis negat eum fuisse mortalem? Tu autem cum mihi respondere ad hunc locum velles, perspicua veritate conclusus, etiam Deum Filium immortalitatem habere confessus es. Victus es igitur in eo quod dicebas de Patre tantum dixisse Apostolum, quod solus habeat immortalitatem. Neque enim propterea vinculis veritatis elaberis, quoniam dicis, Habet quidem Filius immortalitatem, sed accipiens a Patre. Non quaeritur unde habeat, sed utrum habeat. Tu enim de Patre solo vis intelligi quod scriptum est, Solus habet immortalitatem. Prorsus a nullo acceptam Pater habet immortalitatem, et a Patre acceptam Filius habet immortalitatem: tamen et Pater et Filius habet immortalitatem. Alioquin si eam non habet Filius; Pater eam non dedit Filio, aut acceptam perdidit Filius. Dedit autem Pater Filio, nec perdidit Filius: nec Pater dando perdidit quod generando
Abbreviated transcription (Latin):
iunci. Cum enim contra te cõmemo¬
rasses euangłicum testimoniũ quo
claruit afilio uideri patrem dicente
ipso filio sed qui ẽ adeo uidit hic patrẽ.
mox ad didisti de tuo. sed uidit incapa¬
bilem. Interim quod dixeras ꝑdidisti
solam ẽẽ inuisibilem patrem. qm̃ ñ
habet suꝑiorem quando qͥdem uerita¬
te uictus eum uideri ab inferiori con¬
fessus es. Uos enim dicitis inferiorẽ
filium a quo tamen patrem iuderi
teste filio cogente dixisti. De inca¬
pabili postea uidebimus : ut eriam te
illic ueritas uincat. Non enim de capa¬
bili et incapabili. sed de uisibili et inui¬
sibili inter nos questio uersabaturꝰ. In
qua questione. si tibi ipsi tu ipse uisibi
etiam filio qm̃ tu illud quod ait apłs
qui solus habet immortalitatem. sic in¬
telligi uoliusti tanquam de solo patre sit
dictum. cum ille hoc non de patre clixe¬
rit. sed de deo. quod ẽ pater et filius et
sp̃c sc̃s. Ostendistigͦ ⁊ filium habere imn¬

Expanded text:
vinci. Cum enim contra te commemovinci. Cum enim contra te commemorasses evangelicum testimonium, quo claruit a Filio videri Patrem, dicente ipso Filio, Sed qui est a Deo, hic vidit Patrem; mox addidisti de tuo, Sed vidit incapabilem. Interim quod dixeras perdidisti, solum esse invisibilem Patrem, quia non habet superiorem: quandoquidem veritate victus, eum videri ab inferiore confessus es. Vos enim dicitis inferiorem Filium a quo tamen Patrem videri, teste Filio cogente, dixisti. De incapabili postea videbimus, ut etiam te illic veritas vincat. Non enim de capabili et incapabili, sed de visibili et invisibili inter nos quaestio versabatur: in qua quaestione si tibi ipsi tu ipse visibiletiam Filio. Quoniam tu illud quod ait Apostolus, Qui solus habet immortalitatem ; sic intelligi voluisti, tanquam de solo Patre sit dictum: cum ille hoc non de Patre dixerit, sed de Deo, quod est Pater et Filius et Spiritus sanctus. Ostendi ergo et Filium habere im