comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
his tolerandis p̃cipuã semꝑ ustoꝵ
fiusse uirtutem. Dixeramꝰ aliqͥd
nos ad afflictorum consolationẽ
relaturos. S forte: qͥs dicet Iuhis
uerbis q̃ consolatio ẽ: S si more
scõrum. & non scd̃m forensem &
ebetatam carnalium opinionẽ
consolari querim: mira qͥdem s
ueraci assertione fatemur: quia
non solum hec uerba quib ostend̃e
nitimur. ut dulcis & rectus dñs.
misericordit̾ &e iuste suos affligit.
sed ipsa qͦ tribulatio debeat ꝓcon¬
solatione haberi. Annon ẽ consola¬
tio nosse quod dõ disponente pate¬
ris. qui nos non nisi iuste ꝑcutire
Annon &e ipsa tribulatio consola¬
batur paulum cum diceret non
solum autem sed & głamur int̾¬
bulationib: E item de se cum
neqͣqͣm ꝓ illa sua ineffabili tribu¬
latione nollet erultare. ꝓme aut̃
nichil głabor: nisi ininfirmita¬
tib meis. E iob hinc aꝑtius. Hec
mͥ sit consolatio: ut affligens me
dolore nonparcat. Mos namq: me¬

Expanded text:
his tolerandis praecipuam semper justorum his tolerandis praecipuam semper justorum fuisse virtutem. Dixeramus aliquid nos ad afflictorum consolationem relaturos. Sed forte quis dicet: In his verbis quae consolatio est? Sed si more sanctorum, et non secundum forensem et hebetem carnalium opinionem consolari quaerimus, mira quidem, sed veraci assertione fatemur, quia non solum haec verba, quibus ostendere nitimur, ut dulcis et rectus Dominus, misericorditer et juste suos affligit, sed ipsa quoque tribulatio debeat pro consolatione haberi. An non est consolatio nosse, quod Deo disponente pateris, qui nos non nisi juste percutit? An non et ipsa tribulatio consolabatur Paulum, cum diceret: Non solum autem, sed et gloriamur in tribulationibus? Et item de se, cum nequaquam pro illa sua ineffabili tribulatione nollet exsultare: Pro me autem nihil gloriabor, nisi in infirmitatibus . Et Job hinc apertius: Haec mihi sit consolatione affligens me dolore non parcat . Mos namque me
Abbreviated transcription (Latin):
dicus meis non ambulauerint. &¬
si uisticias meas ꝓfanauerint. &
mandata mea non custodierint:
uisitabo inuirga iniquitates eoꝵ.
Miscd̃iam autem meam: non di¬
spergam abeo. De illis. Nonuisita¬
bo suꝑ filias ur̃as cum fuerint for¬
nisate: & suꝑ sponsas ur̃as. cũ ad¬
ulterauerint.Ista respondere tͥbu¬
lationib & conclamare cogit᷑. De¬
reliquit me dñs: & dñs oblitus est
mei. Sed ds̃ consolatur eã dicens.
Numquid potest mulier obliuisci
infantẽ suũ. ut non misereat᷑ filio
uteri sui: Et si illa oblita fuerit.
ego tam̃ non obluuscar dui. Illa
dicit. Sedeo regina: & uidua non
sum. S ei uox diuina dic̃. Qͦ pul¬
cͥor es. descende. V iteox. Sede in
puluere: non ẽ soliũ filie caldeor.
Sunt & alia qm plurima huiꝰ moi.
in quib om̃ib liquido patet qd̃
hec sicut in uita beati martini le¬
gitur scĩs om̃ĩb atq om̃ib alus
ad ꝑpetiendum sint communia. s

Expanded text:
udiciis meis non ambulaverint, udiciis meis non ambulaverint, et justitias meas profanaverintmandata mea non custodierint, visitabo in virga iniquitates eorum. Misericordiam autem meam non dispergam ab eo . De illis: Non visitabo super filias vestras cum fuerint fornicatae, et super sponsas vestras cum adulteraverint . Ista respondere tribulationibus, et conclamare cogitur: Dereliquit me Dominus, et Dominus oblitus est mei . Sed Deus consolatur eam dicens: Nunquid potest mulier oblivisci infantem suum, ut non misereatur filio uteri sui? et si illa oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui . Illa dicit: Sedeo regina, et vidua non sum , sed ei vox divina dicit: Quo pulchrior es descende . Et item: Sede in pulvere, non est solium filiae Chaldaeorum . Sunt et alia quamplurima hujusmodi, in quibus omnibus liquido patet, quod haec, sicut in vita beati Martini legitur, sanctis omnibus, atque omnibus aliis ad percipiendum sint communia; sed
Abbreviated transcription (Latin):
Sonoꝵ sane uel maloꝵ diuer¬
sitas sacre scͥpture uerbis no¬
tatur. cum utrisq subnomi¬
nib matrũ suarum. babilonis uide¬
licet & ierusalem fatetur. De istis
namq dicitur. Erudire ierłm: ne
forte recedat anima mea ate. Econ¬
tra de illis. Curauimus babilonẽ.
& non est sanata. De istis. Castiga¬
bote iniudicio: ne tibi uidearis in¬
noria. De illis. Multo labore suda¬
tum est: & non exut rubigo eius
erea. De istis. Excoqͣm ad purũ
scoriã tuã. De illis. Uersi sunt mͥ
inscoriam & inplumbũ. De istis.
Suꝑ niuem dealbabuntur. De ilł.
Honmutabit ethiops pellem suam
Dcistis. Sepiam uiã tuã spinis. &
non apprehendes amatores tuos.
De ilt. & dimisi eos scđm desidĩa
cordis eorum. De istis. Tmeb me.
& accipies disciplinã. De ilł. Aũsi
estis. auersione contentiosa. De
istis qui ueri dauid filui ꝑ adopti¬
onem facti sunt: ꝓ magno mune
uoce pat̾s ꝓmittitur. Si dereliq̃¬
rint filii eius legem meã. & inui¬

Expanded text:
orum sane vel malorum diversitas sacrae Scripturae verbis notatur, cum utrisque sub nominibus matrum suarum, Babylonis videlicet, et Hierusalem fatetur. De istis namque dicitur: Erudire Hierusalem, ne forte recedat anima mea a te . Et contra de illis: Curavimus Babylonem, et non est sanata . De istis: Castigabo te in judicio, ne tibi videaris innoxia . De illis: Multo labore sudatum est, et non exivit rubigo ejus ex ea . De istis: Excoquam ad purum scoriam tuam . De illis: Versi sunt mihi in scoriam, et in plumbum . De istis: Super nivem dealbabuntur . De illis: Non mutabit Aethiops pellem suam . De istis: Saepiam viam tuam spinis, et non apprehendes amatores tuos . De illis: Et dimisi eos secundum desideria cordis eorum . De istis: Timebis me, et accipies disciplinam . De illis: Aversi estis aversione contentiosa . De istis qui veri David filii per adoptionem facti sunt, pro magno munere voce patris promittitur: Si dereliquerint filii ejus legem meam, et in j
Abbreviated transcription (Latin):
one sp̃c mei. Quicquic sp̃c loquit᷑.
indiuinis aurib locutio ẽ. quã
locutionem tribulatio cõmouet.
ut uox ad confessionẽ erumpat.
Confessionẽ uͦ indulgentia sequit᷑:
uixta illud. Dixi confitebor:. &
tu remisisti. E cum inꝓpͥo reatu
dauid diceret. peccaui: & nathan
ilico respondit. Dominus trantu¬
lit peccatum duũ. non morieris:
libro ꝑhibetur. Qui se peccato¬
rem intelligit: iam exaliqua par¬
te iustus esse incͥoat: Atq id qͦd
non iuistus fecerat:exeo quod est
iustus accusat. Namlicet ex me¬
rito peccati ꝑcuciatur. tam̃ sihoc
ipsum uidiciũ quod contra se agi¬
tur. iustũ credit & non murmu¬
rat. s amplectitur illud. diuine
uoluntati insua ꝑcussione con¬
iungitur. E idc̾co ab iniusticia
sua iam eo ipso correptus ẽ. quo
se uel iuste ꝑcussum gaudet. uel
uoluntati uidicis concordat in
pena. cui discrepauit inculpa.
Magna gͥ afflictionis utilitas ꝑ
quam confessio reatus eliciturꝵ:

Expanded text:
one spiritus mei . Quidquid spiritus loquitur one spiritus mei . Quidquid spiritus loquitur in divinis auribus, locutio est: quam locutionem tribulatio commonet, ut vox ad confessionem erumpat. Confessionem vero indulgentia sequitur, juxta illud: Dixi, confitebor, et tu remisisti . Et cum in proprio reatu David diceret, peccavi ; et Nathan illico respondit: Dominus transtulit peccatum tuum, non morieris , libro XXXII perhibetur. Qui se peccatorem intelligit, jam ex aliqua parte justus esse inchoat, atque id quod non justus fecerat ex eo quod est justus accusat. Nam licet ex merito peccati percutiatur, tamen si hoc ipsum judicium quod contra se agitur justum credit, et non murmurat, sed amplectitur illud, divinae voluntati in sua percussione conjungitur: et idcirco ab injustitia sua jam eo correptus est, quo se vel juste percussum gaudet, vel voluntati judicis concordat in poena, cui discrepavit in culpa. Magna igitur afflictionis utilitas, per quam confessio reatus elicitur
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquat: laboribq ac mole¬
stus innitens. ad hoc delectata ꝙ.¬
ꝑdidit. reparetur. Obhoc enim
uirta augustinũ contra eden po¬
situs ẽ uidelicet contra sedem de¬
liciarum: ut significaret qd̃ caro
peccati. inlaborib qui indelicis
sunt contrarii. eẽt erudienda. Cum
ergo d̃s uidet nos suꝑnorũ bonoꝵ
obliuisci. caducis inhiare secutu¬
ra supplicia. aut parum aut nicħ
formidare qͦs gratuita bonitate
respicere dignatur: eos utiq fla¬
gello int̾ueniente corripit: & re¬
spiciens terram: facit eam tre¬
mere. De hinc uͦ crescente flagel¬
lo. amaritudinẽ & districtionẽ
eterni examinis cogimͣ ꝯsiderare:
⁊ adeor nr̃m reducti de satis fac¬
tione cogitare. Tum uͦ lingua re¬
atum loquit᷑. & uox quod animꝰ
parui pendebat sponte confitet᷑
ut illi fis ioseph qͦs ille non luden¬
do. s argumentando sic adeo
constringebat ut attriti confite¬
tus iob. Loquar ait: intribulati¬

Expanded text:
derelinquat, laboribusque ac molederelinquat, laboribusque ac molestiis innitens, ad hoc quod delectata perdidit reparetur. Ob hoc enim, juxta Augustinum, contra Eden positus est, videlicet contra sedem deliciarum, ut significaret quod caro peccati in laboribus, qui deliciis sunt contrarii, esset erudienda. Cum ergo Deus videt nos supernorum bonorum oblivisci, caducis inhiare, secutura supplicia aut parum aut nihil formidare, quos gratuita bonitate respicere dignatur, eos utique flagello interveniente corripit, et respiciens terram facit eam tremere. Dehinc vero crescente flagello amaritudinem et districtionem aeterni examinis cogimur considerare, et ad cor reducti de satisfactione cogitare. Tum vero lingua reatum loquitur, et nox quod animus parvipendebat, sponte confitetur, ut illi fratres Joseph, quos illi non ludendo, sed argumentando sic adeo constringebat, ut attriti confitetus Job: Loquar, ait, in tribulati
Abbreviated transcription (Latin):
tillud. Quomͦ cantabimus can¬
ucum domini: interra aliena:
scͥptum est. Noli arguere deriso¬
rem: ne oderit te. Tacent gͦ scĩ
uiri. nonut eoꝵ odium timeant:
s. ne illi odiendo peiores fiant.
Ut autẽ de
negligentiorib dicamus.
nos tanto magis flagella
nindigemus: quanto & multa
sunt innobis eternis ignib dig¬
na: & quanto ad alia cõmittenda
peliuiores sumꝰ. qͥppe qui inter
ipsas angustias multiplicit suꝑ¬
bire solemus. Hec autẽ gemina
nostre afflictionis utilitas: in pͥ¬
mohomine demonstrat᷑. Qui dũ
int̃ paradysi delicias iusticiam
seruare negligeret: ds hunc fo¬
ras expulsum ꝑmolestias em̃da¬
uit: & conuigem que pariter
inꝑcepto honore gloriata atq
deteriorata fuerat: utili seruitu¬
a meliorem effecit. Sic & nos li¬
bertate suꝑbos. deliciis inpingua¬
tos. & erga duunã reuerentiam
fastidiosos iniuriis tradit. mole¬
stus oppͥmit: ut anima crebris
act᷑a supplicus. cacumen suꝑbie

Expanded text:
est illud: Quomodo cantabimus canest illud: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Scriptum est: Noli arguere derisorem, ne oderit te . Tacent ergo viri sancti, non ut eorum odium timeatur, sed ne illi odiendo pejores fiant. XLV. Ut autem de negligentioribus dicamus, nos tanto magis flagellari indigemus, quanto et multa in nobis sunt aeternis ignibus digna, et quanto ad alia committenda procliviores sumus. Quippe inter ipsas angustias multipliciter superbire solemus. Haec autem gemina nostrae afflictionis utilitas in primo homine demonstratur, qui dum inter paradisi delicias justitiam servare negligeret, Deus hunc foras expulsum per molestias emendavit, et conjugem, quae pariter in percepto honore gloriata atque deteriorata fuerat, utili servitute meliorem effecit. Sic et nos libertate superbos, deliciis impinguatos, et erga divinam reverentiam fastidiosos, injuriis tradit, molestiis opprimit, ut anima crebris acta suppliciis, cacumen superbiae
Abbreviated transcription (Latin):
ri esse negligunt. Que culpa ma¬
xime p̃latos uel reuerendos qͦs¬
libet uiros inuoluit: qui ad h
ineccłia duuinitus constituun¬
tur. & graui reatu denent᷑. Nec
idõ tamen abhuiꝰ modi culpa
penitus alienus est. qui licet p̃po¬
situs non sit si in eis quib dam̃¬
uite huius necessitate conungi¬
tur. multa monenda uł arguen¬
da nouit & negligit: deuitans
eorum offensiones ꝓpt̃ illa quib
in hac uita non udebitis utitur:
s plusqͣm debuit delectatur: fla¬
gellantur ergo simul. nonquia
agunt malam uitam: sed quia
simul amant demporalem uitã.
qͣm contempnere deberent: ut
illi si corrigi uellent: conseque¬
rentur cum eis eternã. Sane
qui ꝓpterea non obiurgat. qͥa
uel aptius tempus expectat uł
metuit ne increpati deteriores
fiant & inualidos peius noce¬
ant: hoc non est negligentia uel
cupiditatis occasio. sed consiliũ
aritatis. Nam ut inuicesimo mo¬
dum eos duuinitus intelligunt
deseri: gementes conticescunt. Uñ

Expanded text:
ri esse negligunt. Quae culpa mari esse negligunt. Quae culpa maxime praelatos vel reverendos quoslibet viros involvit, qui ad hoc in Ecclesia divinitus constituuntur, et gravi reatu tenentur. Nec ideo tamen ab hujusmodi culpa penitus alienus est, qui licet praepositus non sit, si in eis tamen, quibus vitae necessitate conjungitur, multa monenda vel arguenda novit, et negligit, devitans eorum offensiones, propter illa quibus in hac vita non indebitis utitur, sed plus quam debuit delectatur. Flagellantur ergo simul non quia agunt malam vitam, sed quia simul amant temporalem vitam quam contemnere deberent, ut illi, si corrigi vellent, consequerentur cum eis aeternam. Sane qui propterea non objurgat, quia vel aptius tempus exspectat, vel metuit ne increpati deteriores fiant, et invalidos pejus noceant, hoc non est negligentia vel cupiditatis occasio, sed consilium charitatis. Nam ut indum eos divinitus intelligunt deseri, gementes conticescunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
miserabili modo tanto securior
qnto peior. Ualde difficile est.
ut aliqͥs uel q̃ iam commisit uł
defect᷑um ad quem subĩn men̾
eius uergit: inꝓsperitate cogno¬
scat. Quappt̾ ille qui fidelibus
ex pietate pat fieri dignatus est.
uidens quod apud filios quos
ad regni cȩlestis i hereditatẽ
uocat periculosa negligentia
subrepat. nonsolum donis refic̃
sed etiam flagellis erudit. Si
qͥs gͦ iustus uidetur: memore¬
tur illius sententie iam supra¬
dicte. Iustus si fuero. nonleua¬
bo caput: saturatus afflictione
& miseria. Est autem os alia ra¬
tio. ꝓ qua ꝑfectiores ut in pͥmo
libro de ciuitate dĩ disputatur.
iure cum infirmioribꝰ uel etiam
praius temꝑaliter flagellant᷑:
quia uidelicet non eos corripi¬
unt. metuentes ne eoꝵ gr̃am of¬
fendant: aut ne bone fame dis¬
pendium ꝑ illoꝵ derogationes
incurrant. Hancgͦ uitã cum eis
amarã sentiunt: cuiꝰ amando
dulcedinem. trangssorib ama¬

Expanded text:
miseraboli modo tanto securior, miseraboli modo tanto securior, quanto pejor. Valde enim difficile est ut aliquis vel quae jam commisit, vel defectum, ad quem subinde mens ejus vergit, in prosperitate cognoscat. Quapropter ille qui fidelibus ex pietate pater fieri dignatus est, videns quod apud filios, quos ad regni coelestis haereditatem vocat, periculosa negligentia subrepat, non solum donis reficit, sed etiam flagellis erudit. Si quis ergo justus videtur, memoretur illius sententiae jam supradictae: Justus si fuero, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Est autem et alia ratio, pro qua perfectiores, ut in primo libro de Civitate Dei disputatur, jure cum infirmioribus vel etiam pravis temporaliter flagellantur, quia videlicet non eos corripiunt, metuentes ne eorum gratiam offendat, aut ne bonae famae dispendium per illorum derogationes incurrant. Hanc ergo vitam cum eis amaram sentiunt, cujus amando dulcedinem transgressoribus ama
Abbreviated transcription (Latin):
rem compungendo uiuificat: uł
ad timorem flagellando restau¬
rat. Qd nisi fecerit: repentino lap¬
su mens tota ueterascet: etiã que
longo uirtutis usli innouata ui¬
debatur. Nonne scͥptum ẽ uisita¬
tio tua custo diuit sp̃m meũ:
Uisitatio inquit. Cicius enĩ spẽ
uirtute nudatur: nisi aut ꝑ fla¬
gella aut ꝑ conpunctionis uisita¬
tionem abipsius uirtutis largi¬
tore custodiatur. Nec mirum si
sp̃c amaritudine q̃ carni contra¬
ria est custodiatur: q̃nqͥdẽ sibi
inuicem adũsantur. Ut enĩ illa
molli delectatione pascitur: sic
iste amaritudine uegetatur. E
sicut illam dura sauciant: sic
istum mollia necant. Et inde in
ꝑpetuum sp̃e interit: unde su¬
auiter ad tempꝰ caro uiuit. Cuiꝰ
curam nexus p̃ponderat: sihic ab
auctore discipline destitiut᷑. Iam
uͦ carnalib indenti: nec ipsa nr̃a
destitutione ultratenus dãpna
sentuus. Quo enim longe nos
conditor deserit: eo mens nr̃a
insensibilius obdurescit. fitq

Expanded text:
rem compungendo vivificat, vel rem compungendo vivificat, vel ad timorem flagellando restaurat. Quod nisi fecerit repentino lapsu, mens tota veterascit etiam quae longo virtutis usu innovata videbatur. Nonne scriptum est: Visitatio tua custodivit spiritum meum? Visitatio, inquit: citius enim spiritus virtute nudatur, nisi aut per flagella, aut per compunctionis visitationem ab ipsius virtutis largitore custodiatur. Nec mirum si spiritus amaritudine, quae carni contraria est custodiatur, quando quidem sibi invicem adversantur. Ut enim illa molli delectatione pascitur, sic iste amaritudine vegetatur: et sicut illam dura sauciant, sic istum mollia necant. Et inde in perpetuum spiritus interit, unde suaviter ad tempus caro vivit. Cujus curam nexus praeponderat, si hic ab auctore disciplinae destituitur. Jam vero carnalibus intenti, nec ipsa nostra destitutione ullatenus damna sentimus. Quo enim longe nos Conditor deserit, eo mens nostra in sensibilibus obdurescit, fitque
Abbreviated transcription (Latin):
ist. ut hereditate careamus. In nob̃¬
netipsis namq debemꝰ tͣnsfor¬
nare quod legimꝰ ut cum ꝑ au¬
ditum se animus excitat: ad ope¬
randum quod audierit uita con¬
uamyis itaq nesciamꝰ ꝓ
qua culpa feriamur. & qͣm¬
uis nil mali si fieri posset.
nobis conscii fuerimꝰ : tam̃ cor¬
reptionẽ nr̃am nec inuistam nec
supfluam credere fas ẽ. nec om¬
nino tͥestandum: quia de beato leg̃i
tobia quod non sit cont̾status. ꝓ
cecitatis plaga: etiam cum ab
infantia dm̃ timuerit. Ergo sit
aliqͥs ita ustus. ut ꝓ ceteris culpĩ
neqͣqͣm indigeat flagellari: sed
bine q̃illud considerandum est
quod ipsohumanȩ uite usu. cotti¬
die ueterascimus: & exterioris ho¬
minis inpulsu ab interiorib ꝑ
lubricam cogitationem eximus.
Nam sicut ex nichilo conditi sumꝰ.
ꝑnos ipsos nisi manu artificis no¬
stri teneamur: semꝑ ad nichilum
tendimus.Tenet autem nos illa
creatrix manus.cum uel ad amo¬

Expanded text:
est ut haereditate careamus. In nobiest ut haereditate careamus. In nobismetipsis namque debemus transformare quod legimus, ut cum per auditum se animus excitat, ad operandum quod audierit vita conQuamvis itaque nesciamus pro qua culpa feriamur, et quamvis nil mali si fieri posset nobis conscii fuerimus, tamen correptionem nostram nec injustam nec superfluam credere fas est, nec omnino tristandum quia de beato legitur Tobia, quod non sit contristatus pro caecitatis plaga, etiam cum ab infantia Deum timuerit. Ergo sit aliquis ita justus, ut pro caeteris culpis nequaquam indigeat flagellari. Sed huic quoque illud considerandum est, quod ipso humanae vitae usu quotidie veterascimus, et exterioris hominis impulsu ab interioribus per lubricam cogitationem eximus. Nam sicut ex nihilo conditi sumus, per nos ipsos, nisi manu artificis nostri teneamur, semper ad nihilum tendimus. Tenet autem nos illa creatrix manus, cum vel ad amo
Abbreviated transcription (Latin):
inscͥptura qͥcquid singłis potest
euenire comprehendit. Non enĩ
dicit figm̃tum figulo. cur me
fecisti sic: sed est quod dicat.
seruus & creatura. qͦd dixit filiꝰ
& creator. Non mea uoluntas.s
tua fiat. Sciendum tam̃ quia
sicut beatus ieronimus inlibro
de psalmis disputat. si unũ cor
duo incarne una. necesse est ut
modo parit̃ inpassione una. &
cum transierint: sint inrequie
una. Nam si passiones in solo ca¬
eius paulus dicit: suppleo ea q̃
desunt passionum xp̃i in car¬
ne mea: uniũse enim passioneᷤᷤ
.xp̃i. qui passus est incapite id:
inse & patitur in menbris id est
innobis. ab uno qͦ nr̃m ferende
sunt & hoc quod patimur. qͣsi
ad communem rei publice fun¬
ctionem. ꝓpossibilitate uirium
nrarum qͣsi canonem passionũ
inferentes ex soluimus qͦd debemꝰ.
alioquin si extra disciplinã fue¬
nmus: cuiꝰ ut ait apłs participẽ
trimus: Adulteri gͦ ae nonfilii. &
adisciplina caremus: consequen

Expanded text:
ipturae quidquid singulis potest evenire, comprehendit. Non enim dicit figmentum figulo: Cur me fecisti sic? Sed est quod dicat servus et creatura, quod dixit filius et Creator: Non mea voluntas, sed tua fiat . Sciendum tamen, quia sicut beatus Hieronymus in libro de Psalmis disputat: Si unum corp sint duo in carne una, necesse est ut modo pariter in passione una, et cum transierint, sint in requie una. Nam si passiones in solo caejus Paulus dicit: Suppleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea . Universae enim passiones Christi, qui passus est in capite, id est in se, et patitur in membris, id est in nobis, ab unoquoque nostrum ferendae sunt, et hoc quod patimur quasi ad communem reipublicae functionem pro possibilitate virium nostrarum quasi canonem passionum inferentes exsolvimus quod debemus. Alioquin si extra disciplinam fuerimus, cujus, ut ait Apostolus, participes erimus? Adulteri ergo, et non filii: et si disciplina caremus, consequens
Abbreviated transcription (Latin):
aibus ad insinuanda dĩ iudicia p̃¬
teritis miracłis peccatores raro fie¬
tiri soleant: de nr̃o tam̃ ordine
nonnulli eiudenti ultione plexos ñ
ignoramus. Nam quidam ap̃ seno¬
nes hucbertus nomine. duas sibi¬
nocte mulieres uidit astantes: qͣs
non eas que uenire solebant uiden
fantasias intellexit. Accurrunt qͥ
aderant sed nemo mulieres nisi
ipse udebat. fugut gͦ in eccłiam:
sed hanc qͦ fantasticis mulieribus
plenam repperit. Inter q̃s iina q̃si
regina sedens: uissit eum app̃hen¬
di & uerberari. Cum ille codicem
sanct euuangłii arripiens uolebat
se signare: nec poterat Illa uͦ dice¬
bat Tarde ẽ. iam mn traditus es.
Sonantib signis: uicini accurrt̃.
Ille collapsus interram: uerbera¬
batur. Proinde uociferans dice¬
bat: quid uideret quid sentiret.
Cum hoc du fieret & fantasie diˢ¬
cessissent: hi qui foris erant disce¬
dentem turbam mulierum ꝑpon¬
dem egredi conspererunt. Ille post

Expanded text:
tibus ad insinuanda Dei judicia praetibus ad insinuanda Dei judicia praeteritis miraculis peccatores raro feriri soleant: de nostro tamen ordine nonnullos evidenti ultione plexos non ignoramus. Nam quidam apud Senones Hucbertus nomine duas sibi mulieres nocte vidit astantes, quas non eas, quae venire solebant, videns, phantasias intellexit. Accurrunt qui aderant, sed nemo mulieres nisi ipse videbat: fugit ergo in ecclesiam, sed hanc quoque phantasticis mulieribus plenam reperit: inter quas una quasi regina sedens jussit illum apprehendi et verberari. Cum ille codicem sancti Evangelii arripiens volebat se signare, nec poterat, illa vero dicebat: Tarde est, jam mihi traditus es. Sonantibus signis vicini accurrunt. Ille collapsus in terram verberabatur, proinde vociferans dicebat quid videret, quid sentiret. Cum hoc diu fieret, et phantasiae discessissent, hi qui foris erant discedentem turbam mulierum per pontem egredi conspexerunt; ille post
Abbreviated transcription (Latin):
Dissimulat impius retrac̾tare mala
que fecit: sed tunc sciet qͥd fecit: cỹ
de furore om̃ptentis bibere cepertt
tunc ocłos intelligentie reserabut.
qͦͥs nunc suꝑbia claudit
rodolor. postqͣm princeps
huius mundi foras abiectu
est: ꝑnos iterum intromissus. mỹ¬
sterium iniquitatis oꝑatur infilii
diffidentic. facientib uoluntates
carnis: & instudiis suis se ipsos ab¬
hominabiles facientib. p̃sertim es
pͥnceps apłorum p̃teritũ tempꝰ ad
uoluntatem eoꝵ consumandam
sufficere dicat. Qͥ ambulauerunt
inquit inluxurus & uinolentus:
& cetera E cum doctor gentium
nos contestaretur dicens. testifi¬
cor indomino iħu ut iam nonam¬
buletis sicut gentes q̃ tradidert̃
semet ipsos inpuditicie: uos autẽ
non sic didicistis. xp̃m. S nos ut
uideo ineadem luxurie confusione
concurrentes: reddemus rationẽ
ut p̃dic̾tus petrus subiungit ei qͥ
paratus ẽ iudicare. Licet uero iam
tempus aduenerit. quo sufficien¬

Expanded text:
Dissimulat impius rectractare mala Dissimulat impius rectractare mala quae fecit, sed tunc sciet quid fecit, cum de furore Omnipotentis bibere coeperit: tunc oculos intelligentiae reserabunt, quos nunc superbia claudit. XIX. Proh dolor! postquam princeps hujus mundi foras abjectus est, per nos iterum intromissus, mysterium iniquitatis operatur in filiis diffidentiae facientibus voluntates carnis, et in studiis suis seipsos abominabiles facientibus, praesertim cum princeps apostolorum praeteritum tempus ad voluntatem eorum consummandam sufficere dicat: Qui ambulaverunt, inquit, in luxuriis et vinolentiis , etc. Et cum doctor gentium nos contestaretur dicens: Testificor in Domino Jesu, ut jam non ambuletis sicut gentes, quae tradiderunt semetipsas impudicitiae. Vos autem non sic didicistis Christum . Sed nos, ut video, in eadem luxuriae confessione concurrentes, reddemus rationem, ut praedictus Petrus subjungit, ei qui paratus est judicare. Licet vero jam tempus advenerit, quo sufficien
Abbreviated transcription (Latin):
rens loquor & fateor suꝑnam mi¬
sericordiam admiror: eo quod te
suꝑbientem uidet & tolerat. ef¬
fugere uitam conspicit: & tamen
adhuc aduitam reseruat. Eum
uͦ is dem uenantius in grauissi¬
mam egritudinem incideret: g̃¬
gorius audiens: iohanni episco¬
po rescͥpsit dicens. Fraternitatis ue¬
stre scͥpta suscepi: que mͥ dedulciᷤ¬
simi filii mei domini uenantii egͥ¬
tudine loquebantur: qua audi¬
ta: lacͥme mͥ ꝑgemitus erumpe
curam adhibeat exhortando ui¬
delicet rogando: terribile łĩ uidi¬
cium ꝓponendo: ineffabilem eius
miscdiam ꝓmittendo. ut uel inex¬
tremo ad debitum ꝓpositum rede¬
at: ne ei tantus iniudicio reatus
obsistat & considerandũ qͦd hunc
beatus gregorius domnũ ꝓblan¬
dimento uocat. Qͦd si nunc uerba
di neglexerint: fiet eis istudbeati
iob quod de inquo dĩc Cumred¬
diderit ei ds̃ uicem: tunc sciet iii¬
debunt oculi erꝰ interfectionẽ suã:
& de furore omnipotentis bibet.

Expanded text:
rens loquor, et fateor, supernam mirens loquor, et fateor, supernam misericordiam admiror, eo quod te superbientem videt, et tolerat: effugere vitam conspicit, et tamen adhuc ad vitam reservat. Cum vero isdem Venantius in gravissimam aegritudinem incideret, Gregorius audiens Joanni episcopo rescripsit, dicens: Fraternitatis vestrae scripta suscepi, quae mihi de dulcissimi filii mei domni Venantii aegritudine loquebantur, qua audita lacrymae mihi per gemitus erumpebcuram adhibeat, exhortando videlicet, rogando, terribile Dei judicium proponendo, ineffabilem ejus misericordiam promittendo, ut vel in extremo ad debitum propositum redeat, ne ei tantus in judicio reatus obsistat. Et considerandum quod hunc beatus Gregorius domnum pro blandimento vocat. Quod si nunc verba Dei vereri neglexerint, fiet eis illud beati Job quod de iniquo dicit: Cum reddiderit ei Deus vicem, tunc sciet: videbunt oculi ejus interfectionem suam, et de furore Omnipotentis bibet .
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ad sinistram transg̃dimur.
nec bonoꝵ operum instrumentis
sicut amagistris tradita sunt.
uti dignamur. Qm̃ius autem
crudelitas cordis intalib occallu¬
it q̃ multo obstinatior. atq ad
corrigendum difficilior sit qͣm
laicorum: tam̃ ammonendi sunt
& ipsi qm̃ qͦ ad iuxerint mutari
in melius possunt. sicut beatus
gͣgorius uenantiũ ex monacho
patͥcium. commonebat dicens.
Uelis. nolis: locuturus sum tibi:
quia aut de cupio saluari aut
de tua morte me eripi. Culpam gͣ
tua. & districtionem futuri udi¬
cis dum uales exorresce: ne illam
tunc amaram sentias: cum nulł
eã fletib iam euadas. Pensa qͥd
facturus ẽ ds̃ de ꝑuerso oꝑe: siqͦs¬
dam inuidicio suo repbat de ocio¬
so sermone. Scis qua morte ana¬
nias multatus est: qui pecunias
q̃s dõ uouerat partim subtrarit:
Si gͥ morte dignus fuit qͥ nũmos
abstulit: pensa quid dignus sit qͥ
nis obliuionem dõ subtraxit. Ee¬
ce fact tui tͣsticia addictus me¬

Expanded text:
nunc ad sinistram transgredimur, nunc ad sinistram transgredimur, nec bonorum operum instrumentis, sicut a magistris tradita sunt, uti dignamur. Quamvis autem crudelitas cordis in talibus occalluit, quae multo obstinatior atque ad corrigendum difficilior sit quam laicorum: tamen admonendi sunt et ipsi, quoniam quoad vixerint mutari in melius possunt. Sicut beatus Gregorius Venantium ex monacho patricium commonebat, dicens: Velis nolis, locuturus sum tibi, quia aut te cupio salvari, aut de tua morte me eripi. Culpam ergo tuam, et districtionem futuri Judicis dum vales exhorresce, ne illam tunc amaram sentias, cum nullis eam fletibus jam evadas. Pensa quid facturus est Deus de perverso opere, si quosdam in jubicio suo reprobat de otioso sermone. Scis qua morte Ananias multatus est, qui pecunias quas Deo voverat partim subtraxit. Si igitur morte dignus fuit, qui nummos abstulit, pensa quibus dignus sit, qui ae oblivionem Deo substraxit. Ecce facti tui tristitia adductus moe
Abbreviated transcription (Latin):
Sio isti indie uidicu dicent.
uel quales apparebunt. us¬
ꝙ ad qͦs religio decurrit:
e in quor manib collapsa est:
Deoccultis sius ipsi uiderint: de
qͥb dicere pudet. Hoc tam̃ unum
constat. qm̃ ob id exterius mittan¬
tur indumenta: quia interius
mutata sunt corda. Dixerat iħs
ꝑieremiam. Uidete si factum est
huiꝰ cemodi: si mutauit gens doᷤ
suosle certe non sunt du. Popłs
uͦm̃s: mutauit głam suã. Et iN
sequentib. Confregisti iugum
meũ: & dixisti. Non seruiã. Non¬
ne & istis hoc conuenit: Nam ut
ita comparatum sit: omnes qͥ
adusum huius uite qͣs libet arteᷤ
exercent. sic eas utiq gerunt.
sicut a magistris didicerunt. &
illis utensilib utunt᷑ q̃ illi actui
cui indenti sunt conueniunt: ut
naute. sutores. uel fabri. At nos
soli monachi instrumenta bonoꝵ
operum q̃ sc̃s benedictus ad ꝑcipi¬
endam celestem uitam construx
abicimus: soliq nr̃e ꝓfessionis. de¬
sertores. lineas qͣs ds̃ ꝑ magistros
nobis ostendit nunc ad dexterã

Expanded text:
id isti in die iudicij dicēt, vel quales apparebunt, vsq. ad quos Religio decurrit, & in quorum manib. collapsa est? De occultis suis ipsi viderint, de quib. dicere pudet. Hoc tamen vnum constat, quoniā ob id exterius mutantur indumenta, quia interius mutata sunt corda. Dixerat Deus per Ieremiā. Videte si factum est huiuscemodi, si mutauit gens Deos suos, & certe non sunt dij. Populus vero meus mutauit gloriam suam. Et in sequentibus, Confregisti iugum meum & dixisti, Non seruiam. Nonne & istis hoc cōuenit? Nā vt ita cōparatum sit, omnes qui ad vsū huius vitæ quaslibet artes exercēt, sic eas vtiq. gerunt, sicut a maillis utensilibus utuntur, quae illi actui, cui intensi sunt, conveniunt, ut nautae, sutores, vel fabri. At nos soli monachi instrumenta bonorum operum, quae sanctus Benedictus ad percipiendam coelestem vitam construxit, abjicimus, solique nostrae professionis desertores, lineas, quas Deus per magistros nobis ostendit, nunc ad dextram,
Abbreviated transcription (Latin):
is inquit caue. Si ergo dixerĩt
necessariꝰ es confrib uel ꝓpin¬
qͥs dus: respondebis. Bonum
ẽ usitare pupillos: ita tamen
ut inmacłatum de custodias
enter edisserit qd̃ ille fidẽ sue
ꝓfessionis rectiꝰ seruat. qui se
ad eũ locũ statuerit. qͦ dñice
fidei p̃cepta pleniꝰ ad implere
potuerit. Et reuera quale eẽt
si qͥs naufragiũ dehortaretur
ne uel tabulam arriperet. uel
si ramũ truncauerit quẽ forte
manu degurgite emergens
app̃henderit. uel certe si ei qͥ
ceciderit suadeat ut postqͣm
semel corruit. ibi deinceps iace¬
at. cumpsalmista dicat. nũqͥd
qui cadit non adiciet ut resur¬
gat: & utinã saltem dali hor¬
rore locum ubi anima corruit
execraremur. tamq ꝑniciter
ab eiꝰ lapsu resurgere conare¬
mur: ut uidelicet illũ euita¬
mus. ubi corpore labimur
hoc contra eos dictũ sit: qui
desertores appellant illos qͥ
locum ubi peccandi libertas
ẽ delinquentes. duti d̃o famu¬
lari desiderant xiii.

Expanded text:
is, inquit, cave . Si ergo dixerint: is, inquit, cave . Si ergo dixerint: Necessarius es confratribus vel propinquis tuis: respondebis: Bonum est visitare pupillos, ita tamen ut immaculatum te custodias enter edisserit quod ille fidem suae professionis rectius servat, qui se ad eum locum contulerit, quo Dominicae fidei praecepta plenius adimplere potuerit. Et revera quale esset, si quis naufragium dehortaretur, ne vel tabulam arriperet, vel si ramum truncaverit, quem forte manu de gurgite emergens apprehenderit, vel certe si ei qui ceciderit suadeat, ut postquam semel corruit, ibi deinceps jaceat, cum Psalmista dicat: Nunquid qui cadit, non adjiciet, ut resurgat? Et utinam saltem tali horrore locum ubi anima corruit exsecraremur, tamque pertinaciter ab ejus lapsu resurgere conaremur, ut videlicet illum vitaremus ubi corpore labimur. Hoc contra eos dictum sit, qui desertores appellant illos, qui locum, ubi peccandi libertas est, derelinquentes, tuti Deo famulari desiderant. XIII.
Abbreviated transcription (Latin):
nec alios intrare sinant:saltem
hac increpatione coerciti. suas
contra dictiones debuerant isti
refrenare: & uel egyptios imita¬
ri. Qui diuine formidinis pauo¬
re concussi. nonsolum dimisert̃
isrł: sed etiam ornamenta p̃sti¬
terunt. Quod qͥdem et isti dehor¬
tatores facere solent. illis dum¬
taxat qui ꝓ aliquo temporali
commodo discedunt: qͦs ut supͣ
dictum est. non desertores pu¬
tant. sed sue salutis ꝓuisores.
Scͥptum quippe est Nos qͥ in
austro habitatis: occurrite sici¬
enti cumpanib. Ac si diceret᷑
Uos qui caritatis amore ferue¬
tis: ei qui dñm fontem uiuiu
q̃rere nititur: adiutorium
p̃bete. Uerum si iacob ad patrẽ
redire cupiens obstinationem
laban reditum eiꝰ impedire
molientis dep̃hendit: oportet
ut hanc clanculo fugiens. uel
humano consilio frustretur.
hoc ẽ enim prudentem ẽẽ sict̃
serpentem. qui uulneri caput
maxime subducit: si de eo sub¬
seruare possis. Adomesticis tu¬

Expanded text:
nec alios intrare sinant: saltem nec alios intrare sinant: saltem hac increpatione coerciti suas contradictiones debuerant isti refrenare, et vel Aegyptios imitari, qui divinae formidinis pavore concussi, non solum dimiserunt Israel, sed etiam ornamenta praestiterunt. Quod quidem et isti dehortatores facere solent, illis duntaxat qui pro aliquo temporali commodo discedunt, quos, ut supra dictum est, non desertores putant, sed suae salutis provisores. Scriptum quippe est: Vos qui in Austro habitatis occurrite sitienti cum panibus . Ac si diceretur, eos qui charitatis ardore fervetis, ei, qui Dominum fontem vivum quaerere nititur, adjutorium praebete. Verum si Jacob ad patrem redire cupiens obstinationem Laban reditum ejus impedire molientis deprehendit, oportet ut hanc clanculo fugiens, vel humano consilio frustretur. Hoc est enim prudentem esse sicut serpentem, qui vulneri caput maxime subjicit; si te eo subest, conservare possis. A domesticis tu
Abbreviated transcription (Latin):
isodoma cum loth ꝓfugere
uoluerit. & aliorsum qͣ forte
peccandi libertas. aliquatenuᷤ
refrenet᷑ secedere uoluerit: mox
omnes qͣsi diaboli satellites con¬
contradicunt. & loci sui deser¬
torem appellant: cum tamen
si ꝓ temporali honore quolibet
adipiscendo qͦuis disceðe uolu¬
erit fauent om̃s. et ad hortati¬
onum uel etiam munerum am¬
minicła p̃bent: & non deserto
rem. sed sue humilitati ꝓuisorẽ
censent. E certe locus fideliũ
paradysus ẽ: uel quilibet alius
qͥtutiꝰ uia qua ad paradysũ
redit᷑ teneri pot̃. Quẽ locum
tociens deserimꝰ: quociens pec¬
camus. De illa desertione: nemo
q̃rt᷑ lista uͦ obid opponit᷑. quia
dum p̾sentia corporalis in illo
dali diligitur: qͣntum eiꝰ anima
peccando suꝑnis ocłis absentet᷑.
om̃ino non curat᷑. Nec mirum
siegyptii filios isrł ne dõ serui¬
re possint impediunt. Sane
postqͣm communis dñs cui ꝓr¬
lis ubiq seruitur. phariseos
redarguit. eo qͦd nec ipsi intrent.

Expanded text:
a Sodoma cum Loth profugere a Sodoma cum Loth profugere voluerit, & aliorsum, quo forte peccandi libertas aliquatenus refrenetur, secedere voluerit: mox omnes quasi diaboli satellites contradicunt, loci sui desertorem appellant, cum tamen si pro temporali honore quolibet adipiscendo quouis discedere voluerit, fauent omnes, & adhortationum, vel etiam munerum adminicula præbent; & non drem, sed suae humilitati provisorem censent. Et certe locus fidelium paradisus est, vel quilibet alius, quo tutius via, qua ad paradisum reditur, teneri potest. Quem locum toties deserimus, quoties peccamus. De illa desertione nemo queritur; ista vero ob id opponitur, quia dum praesentia corporalis in illo tali diligitur, quantum ejus anima peccando supernis oculis absentetur, omnino non curatur. Nec mirum si Aegyptii filios Israel ne Deo servire possint impediunt. Sane postquam communis Dominus, cui prorsus ubique servitur, Pharisaeos redarguit, eo quod nec ipsi intrent,
Abbreviated transcription (Latin):
& post legẽ exempla sc̃orũ.
autem etiam nunc post
redemptionis gr̃am illa sen¬
tentia qua dr: qͥa omnis caro
ꝓna ẽ. ad malum. Licet enim
filius uirginis ad hoc apparu¬
erit ut opera diaboli destrue¬
ret. & libidinem qͣm patͥar¬
cha iacob filium plangens fe¬
ram pessimam uocat. asius
dilectorib truncauerit: adeo
tam̃ adhuc insilius nrarum
cogitationũ eadem bestia se¬
uit & fremit: ut uix repperiaᷤ
qͥ naufragium pudoris tutus
euadat. At uͦ cum ipse filius
uirginis respicit terrã cordis
nr̃i & facit eam tremere. et
dicit fructui carnaliũ cogita¬
tionum tanqͣm mari hucusq
ꝓcedes. et hic confringes tum̃¬
tes fluctus. tuos: resipiscit qͥs¬
qͥs illuminari meruerit: et
licite contremiscit. S si consi¬
derauerit qd̃ apl̃s fornicatio¬
nem iubet fugere. et quod ihs
ab eo quem sanauerat not
pos sit inturba repperiri. &
quod sanaturus alium de
turba seorsum hunc app̃hen¬
derit. & obhoc aturba uicioꝵ
e pessimis complicib tanqͣm

Expanded text:
 post legem exempla sanctorum. autem etiam nunc post redemptionis gratiam illa sententia, qua dicitur, quia omnis caro prona est ad malum . Licet enim filius virginis ad hoc apparuerit, ut opera diaboli destrueret, et libidinem, quam patriarcha Jacob, filium plangens, feram pessimam vocat, a suis dilectoribus truncaverit: adeo tamen adhuc in silvis nostrarum cogitationum eadem bestia saevit et fremit, ut vix reperias qui naufragium pudoris tutus evadat. At vero cum ipse filius virginis respicit terram cordis nostri, et facit eam tremere, et dicit fluctui cogitationum carnalium tanquam mari: Huc usque procedes, et hic confringes tumentes fluctus tuos : resipiscit quisquis illuminari meruerit, et licite contremiscit. Sed si considerauerit quod Apostolus fornicationem iubet fugere, & quod Iesus ab eo, quem sanauerat, non possit in turba reperiri, & quod sanaturus alium de turba seorsum hunc apprehenderit, & ob hoc a turba vitiorum & pessimis complicibus, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
runt oculos eius. hoc loco. fratrem.
omnẽ hominem debemꝰ accipere.
Dicit etiam ipse beatus iohannes.
Si qͥs dixerit qm̃ diligo dm̃ et fr̃ẽm
suium odit: mendax ẽ. Qui enun
non diligit frẽm suum quẽ uidet.
dm quem nonuidet quomͣ potest
diligere: S iam si uibetis.: ista suf¬
ficiant. Sunt enim innumerabilia
tam in nouo quam inueteri testam̃¬
to. que eausam de qua loquimur
ualidissimis destimonus confirma¬
re uidentur: que longum ẽ ut nc̃¬
om̃ia caritatis ur̃e auribus intim̃

Expanded text:
runt oculos ejus . Hoc loco fratrem runt oculos ejus . Hoc loco fratrem omnem hominem debemus accipere. Dicit etiam ipse beatus Joannes, Si quis dixerit, Diligo Deum, et fratrem suum odit, mendax est: qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Sed jam, si jubetis, ista sufficiant. Sunt enim innumerabilia tam in Novo quam in Veteri Testamento, quae causam, de qua loquimur, validissimis testimoniis confirmare videntur, quae omnia longum est ut nunc Charitatis vestrae au
Abbreviated transcription (Latin):
etiam usq ad ipsos inimicos ꝑue¬
nit. Sicut et dñs nr̃ tantam cirea
genus humanum habere cognosc
tur caritatem: ut non solum supra
bonos. s etiam sup̃ malos pluiuiam
dare. et solem suum cottidie oriri
concedat. Etiam et illud ante om¬
nia cum grandi reuerentia & ti¬
more recolere et retinere debemus:
dimiseritis inquit hominibꝰ pec¬
cata eorum: dimittet et uobis pa¬
ter uester celestis peccata ur̃a. Si
non dimiseritis: nec pat̾ ur dimit¬
eadem p̃dicat dicens. Nemini ma¬
lum ꝓmalo reddentes. Benedicite
ꝑsequentibꝰ uos: benedicite et no¬
lite maledicere. Et iterum. Noli
uinci a malo. sed uince inbono
malum. Et iterum. Nonreddenteᷤ
malum ꝓ malo. nec maledictum
ꝓ maledicto: s econtrario benedi¬
centes. Beatus qͦ euuangłista ioh̃s
qui suꝑͣ pectus domini recubuit:
inepistola sua ita nos ammonet
dicens. Qui frẽm suũ odit: homi¬
cida est. E scitis: quia om̃is homi¬
cida non habet inse uitam ȩternã¬
manentem. Et tterum. Qui dicit

Expanded text:
inimicos: sicut et Dominus noster tantam circa genus humanum cognoscitur habere charitatem, ut non solum supra bonos, sed etiam supra malos pluviam dare, et solem suum quotidie oriri concedat. 6. Conclusio. Etiam et illud ante omnia cum grandi reverentia et timore recolere et retinere debemus, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet vobis Pater vester coelestis peccata vestra: si non dimiseritis, nec Pater vester dimitpraedicat dicens, Nemini malum pro malo reddentes. Benedicite persequentibus vos; benedicite, et nolite maledicere : et iterum, Noli vinci a malo, sed vince in bono malum : et iterum, Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto, sed e contrario benedicentes . Beatus quoque evangelista Joannes, qui supra pectus Domini in coena recubuit, in Epistola sua ita nos admonet, dicens: qui fratrem suum odit homicida est: et scitis quia omnis homicida non habet in se uitam manentem. et iterum: qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nec in rebꝰ minimis adquiescimꝰ.¬
S sunt aliqui: qui testimonium
scͥpture diuine iracundie sue esti¬
mant suffragari. Dicunt enim
scͥptum ẽẽ. Amat anima mea: amã¬
tem se. Licet et de hominibꝰ se¬
cundum litteram sentiri debeat:
tamen certius de d̃o intelligi debet.
qͥa nullus nos melius quam ipse
diligit. Nam si boni tantum mͦ
amandi sunt. quid dicimꝰ de dõ
nr̃o. De quo scͥptum est: sic dile
xit d̃s mundum ut filiũ suum
unigenitum daret: quid enim
boni fecerat mundus. ut illũ sic
diligeret ds: Omnes enĩ homi¬
nes non solum malos. s etiam
originali peccato mortuos. xp̃e
dominus nr̃ inuenit: et tamen
etiam cum tales essemus. dilexit
nos & tradidit semet ipsum pro
nobis. Ac ꝑ hoc amauit etiam ñ
amantes. sicut & paulus apls dix̃.¬

Expanded text:
nec in rebus minimis acquiescimnec in rebus minimis acquiescim sunt aliqui qui testimonium Scripturae divinae iracundiae suae aestimant suffragari. Dicunt enim scriptum esse, Amat anima mea amatem se. Licet et de omnibus secundum litteram sentiri debeat, tamen certius de Deo intelligi debet, quia nullus nos melius quam ipse diligit. Nam si boni tantummodo amandi sunt, quid dicimus de Deo nostro, de quo scriptum est, Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret ? Quid enim boni fecerat mundus, ut illum sic diligeret Deus? Omnes enim homines non solum malos, sed etiam originali peccato mortuos Christus Dominus noster invenit. Et tamen etiam cum tales essemus, dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis: ac per hoc amavit etiam non amantes, sicut et Paulus apos
Abbreviated transcription (Latin):
bere nonpossit. Sed dicit aliquis.
Nulla ratione. possum inimicos
meos diligere. In omnibꝰ scͥpturiͤ¬
scĩs ds tibi dixit. quia potes tu.
econtra de non posse respondes:
Considera nunc: utrum dõ an tibi
debeat credi. E ido quia mentiri
non potest ueritas. uanas excusa¬
tiones suas relinquat humana
fragilitas: quia nec impossibile
aliquid potuit impetrare. qͥ uistꝰ
ẽ. nec dampnaturus ẽ hominem ꝓ
eo qd̃ non potuit iutrare qui pius
ẽ. Quid tergi u̾samur incasso: Ne¬
mo enim quantum possumus me¬
lius nouit: quã qui nobis ipsum
posse donauit. Tot uiri. tot mu¬
lieres: tanti pueridtante. & tam
delicate puelle flãmmas et ignes
hominũ contuicia dicimꝰ tolle¬
tare non posse: & interdum ꝓ
paruissimis dampnis que nobis
malorum hominũ nequicia infe¬
tunt᷑: si possumus. etiam usq ad
mortem illoꝵ nr̃as iniurias uin¬
dicamus. Onde nescio qua fronte
uel qua conscientia cum omnibꝰ
scĩs ineterna beatitudine partem
desideramus: quorum exemplis

Expanded text:
ere non posse. Sed dicit aliquis: Nulla ratione possum inimicos meos diligere. In omnibus Scripturis Deus tibi dixit quia potes: tu e contrario non posse respondes. Considera nunc, utrum Deo an tibi debeat credi. Et ideo quia mentiri non potest Veritas, jam vanas excusationes suas relinquat humana fragilitas: quia nec impossibile aliquid potuit imperare qui justus est: nec damnaturus est hominem pro eo quod non potuit vitare, qui pius est. Quid tergiversamur incassum? Nemo enim quantum possumus melius novit, quam qui nobis ipsum posse donavit. Tot viri, tot mulieres, tanti pueri, tantae et tam delicatae puellae flammas, et ignes, hominum convicia dicimus tolerare non posse; et interdum pro parvissimis damnis, quae nobis malorum hominum nequitia inferuntur, si possumus, etiam usque ad mortem illorum nostras injurias vindicamus! Unde nescio qua fronte vel qua conscientia cum omnibus sanctis in aeterna beatitudine partem habere desideramus; quorum exempla sequi
Abbreviated transcription (Latin):
uersam legem seruauerit. offendat
autem inuno: factus est omnium
reus. Qđ est hoc unum. nisi quod
supra diximus. mandatum nouum
do uobis. ut uos diligatis: quodẽ
in quam hoc unum. nisi illud quod
apłs dicit. om̃is lex uno sermone
impletur innobis. diliges ꝓximũ
duum sicut de ipsum: S ne forte
aliqͥs dicat. locum bunc non sic de¬
bere intelligi. audiat de hoc man¬
dato iterum apłm sublimi uoce
clamantẽ. Et si tradidero corpus
meum ita ut ardeam. caritatem
autem non habeam: nich mͥ ꝓdest.

Expanded text:
versam legem servaverit, offendit autem in uno, factus est omnium reus, quod est hosupra diximus, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis ? quod, inquam, est hoc unum, nisi illud quod Apostolus dicit, Omnis lex in uno sermone completur, Diliges proximum tuum sicut te ipsum ? Sed ne forte aliquis dicat, locum hunc non sic debere intelligi: audiat de hoc mandato iterum Apostolum sublimi voce clamantem, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam,
Abbreviated transcription (Latin):
et ursi: amant et lupi. Si enĩ amã
mus: peiores leonibꝰ et supra dic̾tis
bestus sumus. Si uero amaitibus
tantum uicem reddimus: nicħ ab
ipsis bestus distare uidemur. Sic
et ipse dominus dixit Si enim di¬
ligitis eos qui uos diligunt: quã
mercedem habebitis: nonne et pub¬
licani hoc faciunt: Et si saluta¬
ueritis fr̃s ur̃os tantum. qͥd ampli¬
us facietis: nonne et hennici hoc
faciunt: Qui ergo solos amicos di¬
ligunt: sicut ipsi uidetis. adhuc ĩhac
parde publicanis et gentibꝰ similes
sunt. Et ergo suꝑiores et gentibus
et bestus esse possimus. etiam et¬
inimicos et adu̾sarios diligamuis. &
timeamus illud qd dñs in euuangłio
dicit. Serue male omne debitũ di¬
misi tibi quia rogasti me: nonne
et tẽ oportuit misereri conserui dui
sicut et ego tui misertus sum: E
quid postea: Tradidit eum tortori¬
bus: donec redderet omne debitum.
Sic inquit dñs et pater m̃s celestis
faciet uobis: si non dimiseritis unꝰ

Expanded text:
et ursi, et ursi, mus, pejores leonibus et supradictis bestiis sumus: si vero amantes tantum diligimus, nihil ab ipsis bestiis distare videmur. Sic et ipse Dominus dixit: Si enim diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? Nonne et publicani hoc faciunt? Et si salutaveritis fratres vestros tantum, quid amplius facietis? Nonne et ethnici hoc faciunt ? Qui ergo solos amicos diligunt, sicut ipsi videtis, adhuc in hac parte publicanis et Gentibus similes sunt. Ut ergo superiores et Gentibus et bestiis simus, etiam inimicos et adversarios diligamus; et timeamus illud quod Dominus in Evangelio dixit: Serve male, omne debitum dimisi tibi quia rogasti me; nonne et te oportuit misereri conservo tuo, sicut et ego tui misertus sum? Et quid postea? Tradidit eum tortoribus, donec redderet universum debitum. Sic, inquit Dominus, Pater meus coelestis faciet vobi