comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Maiorem hac dilectio¬
nem nemo habet: ut animã
suam quis ponat pro amicis
sius. Quia ergo suꝑnis dixerat.
hoc est mandatum meum ut
diligatis mincem sicut dilexi
nos. quibus uerbis addidit.
quod nunc audistis. maiorem
hac dilectionem nemo habet.
it animam suam ponat qͥs
poamicis suis. fit ex hoc conse¬
quens. quod idẽ iste en ãgelista
iohes incpistola sua dicit: ut
quem adiodũ xp̃c pronobis
animam suam posurt. sic ⁊nos
debcamus profratrib anmas
ponere. diligentes utiq in uicẽ
seut ipse nos dilexit. qui ꝓno
lis animam suam posuit. iiii.¬
iligamus inuicem. sicut¬
et xp̃c dilexit nos. et tradi¬
att semet ipsum pronobis. Ma¬
ibem quippe hac dilectionem
lemo hab̾t: quam ut aĩam
suam ponat quis pro amicis
sius. Esumq sic mmutemur
pia obedientia. ut ei nos com¬
parare nulla presumamus au¬
dacia. Cum dominus iħc com¬
mendasset caritatem. quam
nobis. atq dixisset maiorem
hac dilectionem nemo habet
ut ammam suam ponat quis

Expanded text:
Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, Ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debeamus pro fratribus animas ponere ; diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimiiligamus ergo invicem sicut dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis. Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eum quippe imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus au. Cum Dominus Jesus commendasset charitatem quam nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis
Abbreviated transcription (Latin):
dhoc et nos inuicem dilige¬
mus: ut dilectionem nr̃am
discernamus a ceteris qui ñ asl
hoc se inuicem diligunt: quia
nec diligunt. Qui autem se ꝑꝑ
habendum deum diligunt. i¬
si se diligunt. Gut se diligant.
deum diligant. Non est hecdlꝰ¬
lectio. inomnibus hominibus.
Paucise ꝓpterca diligunt: it ll
deus omnia momnibus. ple¬

Expanded text:
o et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc quod est grauius. alius
postulat mortem mnunici:
citur: ettamen is qui maledi¬
cit. iam de morte illius reus
tenetur. Iubet autem deus
ut diligatur mimicus: etta¬
men rogatur deus ut occida
immnicum. Quisquis itaq sic
orat: in ipsis suis p̃cibus. con¬
tra conditorem pugnat. U¬
de et sub iude specie dicitur.
fiat oratio eius. in peccatum.
Oratio quippe in peccatum
est: illa petere quȩ ꝓhibei.
ipse qui petitur. hinc uesi¬
tas dicit. Cum statis ad oran¬
dum: remitcite si quid habe¬
us in cordibus ur̃is .ix. seđm¬

Expanded text:
adhuc, quod est gravius, alius postulat mortem inimici: citur, et tamen is qui maledicit jam de morte illius reus tenetur. Jubet enim Deus ut diligatur inimicus, et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum. Quisquis itaque sic orat impiis suis precibus contra Conditorem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur, « fiat oratio ejus in peccatum. » Oratio quippe in peccatum est illa petere quae prohibet ipse qui petitur. Hinc Veritas dicit: « Cum statis ad orandum, remittite si quid habetis in cordibus vestris . » Se
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: quia si liberaret᷑ a tẽ¬
nistis: genua flectitis: pectꝰ
tunditis: uoces orationis ac
confessionis emittitis: faciẽ
lacrimis rigatis. Sed pensa¬
te queso petitiones ur̃as: in¬
dete si in nomme rãu peti¬
tis ÷ idest si gaudia salutis e¬
terne postulatis. In domo enĩ
rãu. iãm non queritis: si in
et̾nitatis templo. importune
ꝓ temporalibus oratis. Ecce
alius in oratione querit uxo¬
rem: alius petit uillam: aliꝰ
postulat uestem: alius dari
sibi deprecat᷑ alimentum. Et
quidem cum hec desunt:
ab omipotente deo petenda¬
sunt. Sed meminisse continue
debemus: quod ex mandato
ciusdem nr̃i redemptoris ac¬
cepimus. Querite pͥmum re¬
gnum dei et iusticiam eius:
et hec omnia adicient᷑ uobil.

Expanded text:
ditur quia si liberaretur a tenistis, genua flectitis, pectus tunditis, voces orationis ac confessionis emittitis, faciem lacrymis rigatis. Sed pensate, quaeso, petitiones vestras; videte si in nomine Jesu petitis, id est si gaudia salutis aeternae postulatis. In domo enim Jesu Jesum non quaeritis, si in aeternitatis templo importune pro temporalibus oratis. Ecce alius in oratione quaerit uxorem, alius petit villam, alius postulat vestem, alius dari sibi deprecatur alimentum. Et quidem cum haec desunt, ab omnipotenti Deo petendsunt. Sed meminisse continuo debemus quod ex mandato ejusdem nostri Redemptoris accepimus, Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec
Abbreviated transcription (Latin):
rȩxerunt mane: & adorauert̃
coram dño. Reuersiq sunt: et
uenerunt in domũ suã ramatha.
ognouit helchana an¬
nam uxorem suaux: et re¬
cordatus est eius dñs. Et factũ
est post circulũ dierũ. concepit
anna & peperit filiũ: uocauit¬
q nom̃ eius samuhel: eo qđ a
dño postulassec eũ. Ascendit
autem helchana & omnis do¬
mus eius. ut immolaret dño
hostiam sollemnẽ & uotũ suũ

Expanded text:
runt mane et adoraverunt coram Domino reversique sunt et venerunt in domum suam Ramatha cognovit autem Helcana Annam uxorem suam et recordatus est eius Dominus et factum est post circulum dierum concepit Anna et peperit filium vocavitque nomen eius Samuhel eo quod a Domino postulasset eum ascendit autem vir Helcana et omnis domus eius ut immolaret Domino hostiam
Abbreviated transcription (Latin):
ebatur. Estimauit gͦ eã hely
temulentã: dixitq ei. Usq quo
ebria eris: Digere paulisper
uinũ. quo mades. Respondet
di animam meã in conspectu

Expanded text:
eam Heli temulentam: dixitque ei. Usquequo ebria eris? Digere paulisper vinum quo mades. Respondens di animam meam in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
in discipłos suos: dicebat.
Bcati pauꝑes: quia ur̃m est
regnum dci. Et si gencraliter
omnib loquitur : specialiꝰ
camen oculos saluator in
discipulos leuat: ut bis qͥ
uerbum intenta corclis aure
ꝑcipiunt. latuis saporis in¬
cum lumcu apcriat. Cui si¬
mile est. qił machs ait. Et
cum sccliss. accesserunt acd
cum discipuli cius: & apcri¬
ens os suum docebat cos clic̃s
bcati pauꝑes sp̃u. Nam qibo
os in monte sedens apcritat
magna sublunit aucdiant.
in cõs oculos stans in cãpo
dirigit. ut audita patenttr
intfligant. Bcati itdq par¬
peres ñ utiq omnes: s illi
ꝓ uichilo culien clucunt.
Qmcrito regui celestis pbi¬
bentur numere digni: quia
delectatioiis humanc ꝓban¬
tur cupiditate nudati: qua¬
lem se rex clauid paupcricin
sustrusse declarans. an. sgo
nͦ egenus q pauper sum. Et
alibi ũ mͦ cerrestria. s or ip̃a
dens cdicensq. Quid cnrm mͥ
restat in celo: & a ce qͥcd nolu
suꝑ t̾ram: M or ubi spci sut
fixisset anchoram: subdendd

Expanded text:
s, dicebat, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum docebat eos dicens: Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes. Non utique omnes, sed illi pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans ait: Ego vero egenus et pauper sum. Et alibi non modo terrestria, sed et ipsa dens dicensque: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? mox ubi spei suae fixisset anchoram, subdendo
Abbreviated transcription (Latin):
mentis oculos aꝑtos tenet. Tigilat:
qui seruat oꝑando quod credit:
Tigilat: qui a se torporis et negli¬
gntie tenebras repellit: Hinc etemĩ
paulus dicit: Euigilate iusti:
it nolite peccare. Hĩnc rursus ait:
hora est iam nos de somno surg̾e.
imbere: et transiens ministrabit
ilis: Precinget se: idest ad retri¬
butionem prẽparat: Faciet illos dis¬
cumbere: ilest in eterna quiete re¬
boueri: Discumbere quippe nr̃m:
mregno quiescere est. Unde rursũ
lominus dicit: Uenient. et recum¬
ent cum abraham. et ysaas. et ia¬
cob. Transiens autẽ dominus mini¬
strat: quia lucis sue illustratione
nos satiat. Transire uero dictum est:
cum de iudicio ad regnum redit:
Uel certe dominus nobis post iu¬
dicium transit: quia ab humanita¬
tis forma. in diuinitatis sue contem¬
plationem nos eleuat Et transire
eius est. in claritatis sue speculatiõ¬
nem nos ducere: cũ eum quem in
humanitate in iudicio cernimus:
etiam in diuinitate post iudicium
uidebimus:.

Expanded text:
net, vigilat qui servat operando quod credit, vigilat qui a se torporis et negligentiae tenebras repellit. Hinc etenim Paulus dicit: Evigilate, justi, et nolite peccare . Hinc rursus ait; Hora est jam nos de somno surgere umbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
Si dixerimꝰ qm̃ societatẽ ha¬
bemus cum co. & in tenebris
ambulamꝰ: mentimur & ñ
facimus ueritatem. Si autem
in luce ambulamꝰ sicut & ipse
ẽ in luce ÷ societatẽ habemus
lii eius mundat nos ab omĩ
peccato. Si dixerimꝰ quia pec¬
catum ñ habemus: ipsi nos
seducimꝰ: & ueritas in nobis ñ ẽ
Si confiteam᷑ peccata nr̃a: fide

Expanded text:
i dixerimus quoniam societatem habemus cum eo et in tenebris ambulemus, mentimur et non faciemus ueritatem: si autem in luce ambulemus, sicut et ipse est in luce, societatem habemus hristi, filii eius, mundat nos ab omni peccato. si dixerimus quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et ueritas in nobis non est. si confiteamur peccata
Abbreviated transcription (Latin):
uos: s sicut unctio eius docet
uos de omnib. Et uerũ est &
ñ est mendaciũ: & sicut docuit
uos.manẽte in eo. Et nunc fi¬
lioli manete m eo: ut cũ appa¬
ruerit habeamꝰ fiduciã: et ñ
confundam᷑ ab eo in aduentu
eius. Si scitis qm iustus ẽ: sci¬
tote qm̃ & omnis qui facit iu

Expanded text:
os sed sicut unctio eius docet vos de omnibus et verum est et non est mendacium et sicut docuit vos manete in eo et nunc filioli manete in eo ut cum apparuerit habeamus fiduciam et non confundamur ab eo in adventu eius si scitis quoniam iustus est scitote quoniam et omnis qui facit iu
Abbreviated transcription (Latin):
habemus apud patrem. iħ̾m
xp̃m iustũ: & ipse est ꝓpitiatio
ꝓ peccatis nrĩs. Non ꝓ nr̃is au¬
tem tantũ: s etiam pro totius
mundi. Et in hoc scimꝰ qm̃
cognõuimꝰ cum: si mandata eiꝰ
obseruemus. Qui dicit se nosse
dm̃. & mandata eiꝰ non custo¬
dit:mendax est. & in hoc ueri¬
tas ñ est. Qui autem seruat
uerbũ eius: uere in hoc caritas
dei ꝑfecta est. In hoc scimꝰ: qm̃
I ipso sumus. Qui dieit se in
ipso manere: debet sicut ille
ambulauit. & ipse ambulare.

Expanded text:
pud patrem Iesum Christum iustum, et ipse est propitiatio pro peccatis nostris, non pro nostris autem tantum, sed etiam pro totius mundi. et in hoc scimus quoniam cognouimus eum, si mandata eius obseruemus. qui dicit se nosse eum et mandata eius non custodit, mendax est: in hoc ueritas non est. qui autem seruat uerbum eius, uere in hoc caritas dei perfecta est. in hoc scimus quoniam in ipso sumus. qui dicit se in ipso manere, debet sicut ille ambulauit et ipse ambulare.
Abbreviated transcription (Latin):
ter nom̃ eius. Ecribo uobis
patres: qm̃ cognouistis eum
qui ab initio est. Scribo uobis¬
adolescentes: qm̃ uicistis mali¬
gnum. Scribo uobis infantes:
qm̃ cognouistis patrem..

Expanded text:
ueris dicens: scribo uobis, patres, quia cognouistis eum, qui ab initio est. scribo uobis, iuuenes, quia uicistis malignum. scribo uobis, pueri, quia cognouistis patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
Festiuitatẽ presentis
consecrauit. Qui iccirco in
hoc scłm suꝑna dispensatiõe
dtrectus ẽ: ut ñ solũ ipse pro¬
phetali sublimaretur gła: s
immerito illũ p̃cipuo nunc¬
honore ueneramur: qui spe¬
ciali quadã grã. ob hoc redep̃¬
torem mundi nouissimꝰ pro
re presentem. Nam sieut sacra¬
tissimũ eugłm refert: uenien

Expanded text:
Festivitatem praesentis consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali sublimaretur gloria, immerito illum praecipuo honore nunc veneramur, qui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mundi novissimus prore praesentem; nam sicut sacratissimum Evangelium refert, venien
Abbreviated transcription (Latin):
umlem
quippe xp̃i ancillam suo
uidicio se fuisse demonstrat: s
respectu se gr̃e celestis repente subli¬
matam ꝓnũtiat: atq in tantũ
glificatam. ut sua beatitudo preci¬
pua. ierito cunctarũ gentiũ uoce
miretur. Addit etiam adhuc di¬
iuine pictatis munera. que mira¬
biliter accepit: digna gratiarum
actiõe collaudans. Quia fecit mͥ¬
magna qui potens est: et scm̃ no¬
men cuis. Nil ergo sius meritis
tribuit: que totam suam magni¬
tudinc̃ ad illius donũ refert: qui
essentialiter potens et magnus exi¬
stens. fideles suos de parius atqz in¬
firmus. fortes factre consueuit et
magnos. Bene auter addidit. et
scm̃ nomen cus÷ ut ammoncret
audientes. minio om̃s ad quos
cius uerba ꝑuenirent instrueret.
ad fidem et inuocationẽ cuisdem
uoĩs aduolare: quatuus et ipsi
sc̃itatis eterne ac salutis uere pos¬
sent esse participes ⁊ iuxta illud pro

Expanded text:
umilem quippe Christi ancillam suo judicio se fuisse demonstrat, sed respectu se gratiae coelestis repente sublimatam pronuntiat, atque in tantum glorificatam, ut sua beatitudo praecipua merito cunctarum gentium voce miretur. Addidit etiam adhuc divinae pietatis munera, quae mirabiliter accepit, digna gratiarum actione collaudans. Quia fecit mmagna qui potens est, et sanctum nomen ejus. Nil igitur suis meritis tribuit, quae totam magnitudinem ad illius donum refert, qui essentialiter potens et magnus existens, fideles suos de parvis atque infirmis fortes facere consuevit, et magnos. Bene autem addidit, Et sanctum nomen ejus, ut admoneret audientes, imo omnes ad quos ejus verba pervenirent, instrueret ad fidem, et invocationem ejusdem nominis advolare, quatenus et ipsi sanctitatis aeternae ac salutis verae poss
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Quãis singulare pͥule¬
giũ beatituduus habeat. que filii
dci incarnatũ uirgo in uto gesta¬
re. parere. ac nutrire digna est.¬
prccipuũ tamen in cadem iuta ꝑpe¬
tue beatituduus locũ et ipsi sunt
habituri. qui cius fidem ac dilecti¬
onem casto in corde concipiunt:
qui sedula in mente preceptorũ ciꝰ
memoriã portant: qui hanc et in
mente proximorũ sollerti exhorta¬
tione nutrire satagunt. Lcto uiii

Expanded text:
dicat: Quamvis singulare priviledicat: Quamvis singulare privilegium beatitudinis habeat, quae Filium Dei incarnatum virgo in utero gestare, parere, ac nutrire digna exstpraecipuum tamen in eadem vita perpetuae beatitudinis locum et ipsi sunt habituri qui ejus fidem ac dilectionem casto in corde concipiunt, qui sedula in mente praeceptorum ejus memoriam portant, qui hanc et in mente proximorum solerti exhortatione nutrire satagunt. Veru
Abbreviated transcription (Latin):
genies et ꝓgemies. tunentib cum.
et prognues. uel utriusq
pop̾uli. indei uidelicet et gentilis
appellat ÷ uel certe omĩum ꝑ orbẽ
nationũ. quas ui xp̃o credituras
esse preuidebat: quia sicut petrus ait.
non est ꝑsonarũ acceptor deus: s
ui omni gente. qui tunet cũ et op¬
ratur iusticiã. acceptus est illi.
Concunt autem his beate marie
uerbis ipsius diũ sarmo: quo non
tĩ matrẽ. que se corporaliter gene¬
cepta seruarent prenũciauit esse
beatos. Cum ciũ docente illo popu¬
lum quodam loco et miracula fa¬
ciente. om̃s cius sapientiã ac ñ
tutes mrarentur: extollens uocẽ
quedam mulier de turba. dixit il¬
li. Beatus uenter qui te portauit
et ubera que suxisti. At ille testĩo¬
niũ ucritati prolatũ libenter as¬
cipicus. continuo respondit: bñ
qui audiũt uerbũ dei et custodin
illud: ut ip̃a qͦq mulier. ĩmon¬
mũsi qui audicbant. se beatos fo¬
re confiderent: si duuis uellen
obtemꝑare mandatis. Ac si aꝑti

Expanded text:
es, timentibus eum. et progenies vel utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, appellat, vel certe omnium per orbem nationum, quas in Christo credituras esse praevidebat: quia, sicut Petrus ait, Non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis ipsius Domini sermo, quo non tantum matrem, quae se corporaliter mecepta servarent, pronuntiavit esse beatos. Cum enim docente illo populum quodam loco, et miracula faciente, omnes sapientiam ejus ac virtutes mirarentur, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . At ille testimonium veritatis prolatum libenter accipiens, continuo respondit: Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud, ut ipsa quoque mulier, imo universi qui audiebant, se beatos fore confiderent, si divinis vellent obtemperare mandatis. Ac si aperte
Abbreviated transcription (Latin):
qui omnimꝰ similis sũ: uidisti
illũ cui similis sũ. Q d si uide¬
re ñ potes: ñ saltim credis qͥa
ego in patre. & pat̾ in me est:
Poterat hic dicere philippus.
Uideo quidem te. & credo te eẽ
simillimũ patri: s nunquid
arguendus et obiurgandus
est. qui cũ similem uidet. etiã
illũ cuius ẽ similis uult ui¬
dere: Similem quidẽ noui:
s adhuc alterũ sine altero no¬
ui. Non mͥ sufficit: nisi & illũ
cui ẽ iste similis nouerĩ. Osten¬

Expanded text:
 vidisti illum cui similis sum. Quod si videre non potes, non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus, Video quidem te, et credo te esse simillimum Patri: sed nunquid arguendus et objurgandus est, cui cum similem videt, etiam illum cujus est similis, vult videre? Similem quidem novi, sed adhuc alterum sine altero novi. Non mihi sufficit, nisi et illum cui iste est similis, noverim. Osten
Abbreviated transcription (Latin):
ium exultandũ in hac die
quam fecit dñs. & lȩcandum.
S dicit aliquis. Si in die gra¬
tulandum est: his utiq gra¬
tulandum ẽ. quos dies ipsa
complectitur. Cęlum autẽ et
tartarus: extra huius mundi
diem sunt constituti. Q uomͦ
gͥ possunt elementa ad festiui¬
tatem huiꝰ diei uocari: quȩ¬
huius diei ambitu ñ tenent᷑:
S hic dies quẽ fecit dñs. pene¬
trat omnia: uniuersa cõntine
celum. terrã. tartarũq cõple¬
ctitur. Lux enim xp̃i. ñ pari¬
etib obstrintur: ñ elementis
diuiditur: ñ tenebris obscura¬
tur. Lux inqͣm xp̃i. dies est
sine nocte: dies sine fine: uͥq
splendet: ubiq radiat: ubiq
non deficit

Expanded text:
nim exsultandum in hac die nim exsultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, ubique radiat, ubique non deficit
Abbreviated transcription (Latin):
na che psalmus hie legitur:
in quo ꝓpħa exultandũ pre¬
cipit & lȩtandum. Om̃s enĩ
creaturas. ad huius diei festi¬
uitatem. dauid sc̃s inuitat.
Nam in hac die ꝑ resurrectio¬
nem. xp̃i. aperitur tartarus:
ratur. Aꝑtus enim tartarus.
redit mortuos innouata
terra. germinat resurgentes:
celum reseratũ. suscipit ascen¬
dentes. Deniq ascendit latro
in paradysum: scõrũ corpora
ingrediuntur in scãm ciuita¬
tem: ad uiuos mortui reuertũ¬
tur: &e ꝓfectu quodã. in resur¬
rectione xp̃i. ad altiora cunc¬
ta elementa se tollunt. Cartarꝰ
quos habet reddit ad superos:
terra quos sepelit mittit ad cȩ¬
lum: celum quos suscipit. re¬
presentat ad dnm̃: & una sa¬
demq oꝑatione. saluatoris pas¬
sio eleuat de mus: susettat de
terrenis: collocat in excelsis.
Resurrectio enim xp̃i. defun¬
ctis est uita peccatoribus ue¬
nia: scĩs est gloria.
mnem creaturam. ad fe¬
stiuitatẽ resurrectionis
xp̃i dauid sc̃s inuitat. Ait e¬

Expanded text:
na die psalmus hic legitur , in quo propheta exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem Christi aperitur tartarus, ratur; apertus enim tartarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria. Omnem ergo creaturam ad festivitatem resurrectionis Christi David sanctus invitat: ait e
Abbreviated transcription (Latin):
innocens cum malediceretur.
ñ remaledixit: cũ ꝑcuteretur
non reꝑcussit: quin potius
in ipsa passione. ꝓsuis orauit
inimicis dicens: pater dimit¬
te eis. nesciunt enim quid fa¬
ciunt: ita simplicitatẽ quam
infantib natura tribuit. dñs
miscdiȩ bonitate cumulabat.
Iste gͦ puer est: qui imitandꝰ
paruulis ꝓponitur. & sequen¬
dus. Nam ipse dicit. tolle cru¬
cem tuam. & sequere me. uii¬

Expanded text:
innocens, cum malediceretur, innocens, cum malediceretur, non remaledixit; cum percuteretur, non repercussit; quin potius in ipsa passione pro suis oravit inimicis, dicens: Pater, dimitte eis; nesciunt enim quid faciunt . Ita simplicitatem, quam infantibus natura tribuit, Dominus misericordiae bonitate cumulabat. Iste ergo puer est, qui imitandus parvulis proponitur, et sequendus; nam ipse dicit: Tolle crucem tuam, et sequere me
Abbreviated transcription (Latin):
d apsos iam seniores.
et maiores natu: dicit do¬
minus. Nisi conuersi fueritis. et
efficiamini sicut puer iste: non
introibitis in regnũ cȩlorũ. Rẽ¬
Iuocat gͥ eos ad originis sue foi.¬
tem: & retrorsum ad infantiam
redire compellit: scilicet ut qui
corpore fragili senuerant. inno¬
centie morib renascantur: sicut
ait saluator. Nisi quis renatus
fuerit ex aqua & spũ scõ: non in¬
doibit in regnum dei. Dicitur
gͦ apłis. Hisi conuersi fueritis. &
efficiamini sicut puer iste. Pon
dicit sicut pueri isti: s sic̃ puer iste.
Unum eligit: unum proponit.
Uideamꝰ igitur qui ille tantus
sit: qui discipłis ꝓponitur imi¬
tandus. Non hunc arbitror eẽ
de plebe: ñ de publico: ñ de
multitudine ceterorũ: p̃cipue
qui ꝑ apłos uniuerso mundo
tribuit scĩtatis exemplum.
Non inquam hunc de publi¬
co ẽẽ arbitror: sed de celo. Ipse
est enim de celo puer: de quo
dicit ysaias ꝓpħa. Puer natꝰ
ẽ nobis: filius datus est nobis.
Ipse plane puer ẽ: qui sicut

Expanded text:
 autem jam seniores, 184 et majores natu dicit Dominus: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . Revocat igitur eos ad originis suae fontem, et retrorsum ad infantiam redire compellit, scilicet, ut qui corpore fragili senuerant, innocentiae moribus renascantur, sicut ait Salvator: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei . Dicitur ergo apostolis: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste. Non dicit sicut pueri isti, sed sicut puer iste; unum eligit, unum proponit. Videamus igitur quis ille tantus sit qui discipulis proponitur imitandus. Non hunc arbitror esse de plebe, non de publico, non de multitudine caeterorum, praecipue qui per apostolos universo mundo tribuit sanctitatis exemplum; non, inquam, hunc de publico esse arbitror, sed de coelo. Ipse est enim de coelo puer, de quo dicit Isaias propheta: Puer natus est nobis; filius datus est nobis . Ipse plane puer est, qui sicut
Abbreviated transcription (Latin):
subditur. Et fent carnis
nocte illa: assas igni. In
uocte quippe agnũ comedi¬
mus : quia in sacramento
modo dominicũ corpus acci¬
pius : quando aThric ab¬
inuicem nr̃as uuniuntias
non uidemus. Que famen
carnes igni assande sunt
quia nimirũ disioluit car¬
nes aqua quas corerit Qͣs
uero ignis suie aq excoquit:
roborat. Carnes itaq agni
nr̃i. ignis coxit: quia cum
ipsa uis passionis illius. ad
resurrectionẽ ualentiorem red¬
didit ÷ atq ad incorruptio¬
nem roborauit. Qui ciũ ex
morte conualuit: uidelicet
carnes illius. ab igne duru¬
erunt. Onde etiam per psal¬
mustam dicit. Exaruit ue¬
lut testa: uirtus mea. Quid
nãq est testa ante ignem:
nisi molle lutum: Sed ci

Expanded text:
subditur: Et edent carnes subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni . In nocte quippe agnum comedimus, quia in sacramento modo dominicum corpus accipimus, quando adhuc adinvicem nostras conscientias non videmus. Quae tamen carnes igni assandae sunt, quia nimirum dissolvit ignis carnes, quas aqua coxerit; quas vero ignis sine aqua excoquit, roborat. Carnes itaque Agni nostri ignis excoxit, quia eum ipsa vis passionis illius ad resurrectionem valentiorem reddidit, atque ad incorruptionem roboravit. Qui enim ex morte convaluit, videlicet carnes illius ab igne duruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? Sed ei
Abbreviated transcription (Latin):
pariunt: si fucrint mystica
interpretatione discussa.
sanguis. super utrũq postẽ
ponitur: quando nõ solũ
ore corporis. sed ctiam ore
cordis hauritur. In utroq
positus: quando sacramen¬
tum passionis illius cum
ore ad redemptionẽ simitur:
ad imitationem quoq intẽ¬
ta mente cogitatur Nam qͥ
sic redemptoris sui sanguinẽ
accipit ut imitari passionẽ
illius necdum uelit÷ in u¬
no poste sanguine posuit:
qui etiam in superlimina:¬
rib domorũ pouendus est.
Quid crim spiritualitei
domus. nisi mentes nr̃as
accipimus ⁊ in quibus per
ogitationem ũhabitamꝰ:
Cius domus suꝑlimina:¬
re uit: ipsa intentio que pre¬
ui igitur intentionẽ¬
cegitationis sue ad
mutationẽ domunce passi¬
onis dirigit: in suꝑlimina¬
re domue agni sanguinẽ
pouit. Gel certe domus nr̃e
ipsa sunt corpora: in quib
quousq uiuuus habita¬
mus. Et in supcrliminare
domus agui ianguinẽ po¬
nimus. Quia truciin passi¬
onis illius in fronte porta¬
mus. Te que abhuc agno

Expanded text:
pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque positus, quando sacramentum passionis illius cum ore ad Redemptionem sumitur, 1534 ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris sui sanguinem accipit ut imitari passionem illius necdum no poste sanguinem posuit. Qui etiam in superliminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritualiter domos, nisi mentes nostras accipimus, in quibus per cogitationem inhabitamus? Cujus domus superliminare, est ipsa intentio, quae supereui ergo intentionecogitationis suae ad imitationem dominicae passionis dirigit, in superliminari domus agni sanguinem ponit. Vel certe domus nostrae ipsa sunt corpora, in quibus, quousque vivimus, habitamus. Et in superliminari domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo adhuc agno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ uerbũ qđ locutus sum
uobis: nisi quia et in aqua
uerbũ mundat: Detrahe
uerbũ: & quid ẽ aqua nisi
aqua: Accedit uerbum ad
elementũ: et sit sacramentũ
etiam ipsum tanquã uisibi¬
le uerbũ. Nam de hoc utiq:
dixerat: quando pedes dis¬
cipłis lauit. Qui lotus ẽ ñ
indiget nisi ut pedes lauet:
s est mundus totus. Unde
ista tanta uirtus aquȩ. ut
corpus tangat. & cor abluat:
nisi faciente uerbo. ñ quia

Expanded text:
Propter verbum quod locutus sum Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit, Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, nisi faciente verbo? non quia
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sicut unicuiq ds̃ dedit Don
itaq de suo. Iam uͦ qd sequit᷑.
s ds̃ incrementũ dedit: ñ ꝑ
illos. sed ꝑseipsũ facit. Exce¬
dit hoc humanã humilitatẽ:
excedit angłicã sublimitatẽ:
nec omnino pertinet. nisi ad
agricolam trinitatem.
estis. Mundi scilicet atq mũ¬
dandi. Neq enim nisi mun¬
di eeñt: fructum ferre potu¬
issent. Ettam̃ omnẽ qͥ fert
fructũ purgat agricola: ut
fructum plus afferat. Fert
fructũ quia mundus ẽ: atq
ut plus afferat. purgatur ad¬
huc. Quis enĩ ẽ in hac uita
sic mundus: ut ñ sit magis
magisq mundandus: Ubi
si dixerimꝰ quia peccatũ non
habemꝰ: nos ipsos seducimꝰ.
fidelis ẽ & iustus. ut dimit¬
tat nob̾ peccata. & mundec
nos ab omĩ iniquitate. Mun¬
det utiq mundos. hoc ẽ fru¬
cͤtuosos: ut tanto sint fruc¬
tuosiores. quanto fuerint
mundiores. Iam uos mundi
estis: ꝓpter uerbũ quod lo¬
cutus sum uob̾. Quare non
ait. mundi estis ꝓpter bap¬
tismũ quo abluti estis. s aic

Expanded text:
s dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait:
Abbreviated transcription (Latin):
in dilectione mea. Quomodo
manebimꝰ: Audi qd̃ sequit᷑.
Si precepta mea inquit ser¬
uaueritis: manebitis in dile¬
ctione mea. Dilectio facit p̃¬
cepta seruari: an p̃cepta ser¬
uata faciunt dilectionem:
S quis ambigat qđ dilectio
precedit: Unde enĩ precepta
seruet ñ habet: qͥ ñ diligit.

Expanded text:
in dilectione mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c mundator est
palmitũ. qđ ẽ agricolȩ
ñ uitis officiũ: qui etiã pal¬
mites oꝑarios suos fecit. Nam
ecsi ñ dant incrementũ. im¬
pendunt tam̃ aliqd adium̃¬
tum: s ñ de suo. qͥa sine me
inquit nichil potestis facere.
Audi etiam ipsos confitentes.
Q uid autẽ est apollo: Q uid
autem paulus: Mmistri eius.¬

Expanded text:
pse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere. Audi etiam ipsos confitentes: Quid autem est Apollo? quid autem Paulus? Ministri
Abbreviated transcription (Latin):
Umius quippe naturȩ sunt.
tutis & palmites. Propt̃ qđ
cum eẽt ds̃. cuius naturȩ ñ
sumus: factus est homo. ut
in illo esset uitis humanȩ
nature: cuius & nos homi¬
nes palmites ẽẽ possemꝰ.Qͥ d
gͦ est. ego sum uitis uera: Ab

Expanded text:
Unius quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus , cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis ve
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc enĩ głificatur
pater. ut fructũ plurimũ
afferamus: & efficiam᷑ xpĩ
discipłi. A quo efficiamur:
nisi ab illo curus miscl̃ia p̃¬
uenit nos: Ipsius enĩ sumꝰ
figmentũ: creati in xp̃o iħu.
m. & ego dilexi uoͤ
manete in dilectione mea.
Ecce unde sunt nobis bona
oꝑa. Nam unde nob̾ essent:
nisi quia fides ꝑ dilectionẽ
oꝑatur: Unde autẽ diligere¬
mus: nisi priꝰ diligeremur:
Aptissime hoc in epła sua.
idem iste euglista dixit. Nos
dilexit nos. Quod autẽ ait.
sicut dilexit me pat̃ & ego
dilexi uos: ñ equalitatem natu¬
re ostendit nr̃e & suȩ. sicut est¬

Expanded text:
n hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu  ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos dilexit nos . Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit nostrae et su
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsi consolabuntur. Luctus
hic dilectissimi. cui consolatio e¬
terna ꝓmittitur. non est cum
huiꝰ mundi affectione cõmu¬
quam ista lamenta. que tocius
humani generis deploratione
fundunt᷑. Aua ratio est sc̃oꝵ ge¬
mituum: alia beataꝵ causa lacͥ¬
mar. Religiosa tristicia aut
alienum peccatum luget. aut ꝓ¬
prium:nec de hoc dolet.quoddi¬
uina iusticia agit᷑. sed de hoc me¬
ret quod humana iniquitate cõ¬
mittit᷑ : ubi magis plangendꝰ
est faciens mala qmͣ paciens.
quia iniustum malicia sua dem̾¬
git ad penam: iustum autẽ to¬
lerantia ducit ad glam scd̾m mat¬

Expanded text:
ur . Luctus hic, dilectissimi, cui consolatio aeterna promittitur, non est cum mundi hujus afflictione commuiunt ista lamenta quae totius humani generis deploratione funduntur. Alia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi magis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum malitia sua demergit ad poenam, justum autem tolerantia ducit ad gloriam. CA
Abbreviated transcription (Latin):
apłi. ob eiusdem curationis mira
tionisq miraculum crediderunt.
Et ille pauꝑ qui non habebat
quod petenti daret. tantam dedit
diuine gr̃e largitatem: ut qũe¬
admodum unum hominem red¬
integrat in pedlibus. sic tot mi¬
lia credentium sanaret in cordi¬
bus: faceret q eos in xp̃o alacres.
quos in iudaica ꝑfilia inuenerat

Expanded text:
Apostoli ob ejusdem curationis miraApostoli ob ejusdem curationis mirationis miraculum crediderunt . Et ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot milia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: qui omnia sua sine
iifferentia relinquentes. ad uoce
diestis magistri. a captura pisciũ
npiscatores hominum. alacri cõ¬
lsione mutati sunt: et multos
ln similes fidei sue imitatione fe¬
cle mum cor omnium. et anima
erat una credentium. Qui uniu̾
sis reb suis possessionib ꝙ distra¬
dis. ꝑ deuotissimam pauꝑtatem
de mundo: et omnia possidere cũ
xp̃o. Hinc beatus apłs petrus cum
ascendens ad templum. a claudo e¬
lemosina posceretur: argentum
inquit et aurum ñ est mͥ: quod
autem habeo hoc dotͥ. In nomine
ih̾u xp̃i nazaren: surge et ambu¬
la. Qͥd hac humilitate sublimiꝰ.
Quid hac pauꝑtate locuplecius:
Non habet presidia pecume. sed
habet dona nature.
uem debilem edicdit mater
ex utero: sanum fecit petrꝰ
ex uerbo: et qui ymaginem cesa¬
rp̃i in homine reformauit. huiꝰ
autem thesauri opib non solum
ille aduitus est. cui gressus est red¬
dlitus: secl etiam quinq milia ui¬
roꝵ. quem tunc ad exhortationẽ

Expanded text:
uerunt, qui omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione feclesiae filiis unum cor omnium et anima erat una credentium ; qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem de mundo, et omnia possidere cum Christo. Hinc beatus Petrus apostolus, cum ascendens in templum a claudo eleemosyna posceretur, Argentum, inquit, et aurum non est mihi, quod autem habeo, hoc tibi do: In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem CaesaChristi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhortationem
Abbreviated transcription (Latin):
ihu xp̃o euuangelium reg¬
ni. et diu̾sos ꝑ totam galileam
curante langores: in omnem sy
riam se uirtutum eiꝰ fama dif¬
fuderat: et multe ex uniu̾sa iu¬
dea turbe ad celestem medicum
confluebant. Quia enim tarda
est humane ignorantie fides ad
credenda que ñ uidet. et speranda
que nescit: oportebat diuina e¬
ruditione firmandos. corporeis
beneficiis. et uisibilib miraculis
incitari: ut cuius tam benignã
exꝑiebant᷑ potentiam: non am¬
bigerent salutarem esse doctri¬

Expanded text:
isto Evangelium regni, et diversos per totam Galilaeam curante languores, in omnem se Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctri
Abbreviated transcription (Latin):
fiat uoluntas tua sicut in celo et
in terra. Hii sunt pacifici. hii bene
unanimes. sc̃eq concordes: uocandi
eterno nomine filii dci. cohieredes xͥ:
quia hoc merebitur dilectio dei. et
dilectio ꝓximi. ut nullas iam adu̾¬
sitates sentiat. nulla scandala ꝑti¬
mescatꝰ sed finito om̃ium tempta¬
tionum certamine. intranquillissi¬
ma dei pace requiescat: ꝑdrũn nr̃m
iħiap̃m. qui cum patre et spũ sco
uiuit et regnat in scła scłoꝵ am̃.¬

Expanded text:
Fiat voluntas tua sicut in coelo et Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi sunt pacifici, hi bene unanimes, sancteque concordes, vocandi aeterno nomine filii Dei, cohaeredes autem Christi : quia hoc merebitur dilectio Dei et dilectio proximi, ut nullas jam adversitates sentiat, nulla scandala pertimescat; sed finito omnium tentationum certamine, in tranquillissima Dei pace requiescat, per Dominum nostrum, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ñ poterit: et quod erit io¬
cunditas mentib nitidis:. hoc erit
pena maculosis. Declinent᷑ gͦ ter¬
renarum caligines uanitatum: et
ab omni scalore iniquitatis inte
tuitus tanta dei uisione pascat᷑.¬
cati pacifici: qm̃ filii
dei uocabuntur. Beatitu¬
do ista cdilectissimi ñ cuiuslibet
consensionis nec qualiscũq cõcor
bacem habete ad dcum. et de qͣ dĩc
ꝓh̃a dauid. pax multa diligenti¬
artissima amiciciaꝵ uincula. et
indiscrete similitudines animoꝵ.
non ueraciter sibi uendicant: si
non cum dei uoluntate concord̾at.
Extra clignitatem huius pacis sũt
imꝓbarum parilitates cupiditatũ.
federa scelerum. et pacta uicioꝵ.
Amor mundi cum dei amore nõ
congruit: nec ad societatem filio¬
rum dei ꝑuenit. qui se a carnali ge¬
neratione ñ liuidit. Qui autem
semꝑ mente cum deo sunt. sollici¬
ti seruare uratatem sp̃c in uinculo
pacis: nunqͣm ab eterna lege clis¬
sentiunt: fideli oratione dicentes.

Expanded text:
videre non poterit; et quod erit juvidere non poterit; et quod erit jucunditas mentibus nitidis, hoc erit poena maculosis. Declinentur igitur terrenarum caligines vanitatum, et ab omni squalore iniquitatis oculituitus tanta Dei visione pascatati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Beatitudo ista, dilectissimi, non cujuslibet consensionis, nec qualiscumque concorolus: Pacem habete ad Deum : et de qua dicit propheta David: Pax multa diligentiarctissima amicitiarum vincula, et indiscretae similitudines animorum non veraciter sibi vindicant, si non cum Dei voluntate concordant. Extra dignitatem hujus pacis sunt improbarum parilitates cupiditatum, foedera scelerum et pacta vitiorum. Amor mundi cum Dei amore non congruit, nec ad societatem filiorum Dei pervenit, qui se a carnali generatione non dividit. Qui autem semper cum Deo mente sunt solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis , 372 numquam ab aeterna lege dissentiunt, fideli oratione dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
Deati misericordes: qm̃ ip̃oꝵ ni¬
et qualium disciplinarum artib.
ad que premia uoceris intellige.
Misericordem te miscłia. iustum
uult esse iusticia: ut in creatura
sua creator appareat : et inspecu¬
lo cordis humani per lineas ini¬
tationis expressa. dei ymago resplen¬
dcat. Secura esto operantiũ fides
aderunt tibi desideria tua: et his
que amas sine fine potieris. Et q̃n
citas dilectissimi: cui tantum p̃mi¬
um p̃paratur. Quid ergo est ha¬
bere cor mundum: nisi eis que su¬
pra dicte sunt studere uirtutibus
Hidere aũt dm̃ quante sit beatitu¬
dinis: que mens conciꝑe. que lingna
ualeat explicare: Et tamen hos cõ¬
sequet᷑ cum tranfformabit᷑ humana
sam quam nullus hominum ui¬
dere potuit sicuti est uideat dei¬
tatem: et quo ocłs non uicdit. nec
auris aucliuit. nec in cor hominfs
ascendit. ꝑ ineffabile gaudium e¬
terne contemplationis obtineat.
Merito hec beatitudo. cordis ꝓ¬
mittitur puritati.Splendorem
tum luminis ueri.sordida acies

Expanded text:
Beati misericordes, quoniam ipsorum miignitatem, et qualium disciplinarum artibus ad quae praemia voceris intellige. Misericordem te misericordia, justum vult te esse justitia, ut in creatura sua Creator appareat, et in speculo cordis humani per lineas imitationis expressa Dei imago resplendeat. Secura est operantium fides, aderunt tibi desideria tua, et iis quae amas sine fine potieris. Et quoncitas, dilectissimi, cui tantum praemium praeparatur. Quid ergo est habere cor mundum, nisi eis quae supra dictae sunt studere virtutibus? Videre autem Deum quantae sit beatitudinis, quae mens concipere, quae lingua valeat explicare? Et tamen hoc consequetur, cum transformabitur humana sam quam nullus hominum videre potuit , sicuti est, videat Deitatem: et quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , per ineffabile gaudium aeternae contemplationis obtineat. Merito haec beatitudo cordis promittitur puritati. Splendorem enim veri luminis sordens acies
Abbreviated transcription (Latin):
possunt esse ꝓposito pares. et im¬
pares censu. Nec distat. quantũ
rs. qui in spiritalib bonis inueni¬
int᷑ equales.
eata igitur illa pauꝑtas
que rerum temporaliũ amo¬
⁊ non capitur. nec mundi opib
igeri appetit: s celestibus bo¬
is ditescere concupiscit. Huius¬

Expanded text:
possunt esse proposito pares, et impossunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest quantum les, qui in spiritalibus bonis inveniaequales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescere concupiscit.
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celorum. De quib
pauperib ueritas loqueret᷑. forte
ess ambiguum. si dicens beati pa¬
peres. nichil adderet de intelligen¬
da pauperum qͣlitate: et suffice
uideretur ad ꝓmerendum reg¬
num celorum ea sola inopia. qmͣ
multi sub dura et graui necessi¬
tate paciunt᷑. Sed̃ cum ait beati
pauperes spũ: ostencdit eis regnũ
celorum tribuendum. quos humi¬
litas commendat animorum. ma¬
gis qmͣ indigentia facultatum.
Dubitari autem ñ potest quod
humilitatis istius bonum. faci¬
lius pauperes quam diuites al¬
sequant᷑ dum et illis in tenui¬
tate amica est mãsuetudo: et ilꝰ
in diuitiis familiaris elatio. Is¬
rumptamen et in plerisq diutt¬
b inuenit᷑ hic animꝰ. qui habu¬
dantia sua non ad cumorem suꝑ¬
bic. sed ad opera benignitatis u¬
tat᷑: iclq ꝓ lucris maximis nune¬
ret. quod ad releuandam miseriã
alieni laboris impenderit. Dmni
gneri atꝙ ordim hominum. dat᷑
nhac uirtute consortium: quia

Expanded text:
regnum coelorum . De quibus pauperibus Veritas loqueretur forte esset ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
et sitiunt iusticiam: qm̃ ip̃i
saturabuntur. Nichil hec esuritio
corporeum. nichil expetit sitis ista
terrenum: sed iusticie bono deside¬
rat saturari: et in omnium occul¬
toꝵ introducta secretum ipso dño
optat impleri. felix mens que hc
concupiscit cibum. et ad talem ẽ¬
stuat potum: quem utiq non ex¬
peteret. si nichil de eius suauitate
qm̃ suauis est clñs. accepit quandã
suꝑne dulcedinis portionem. et in
amorem castissime uoluptatis ex¬
arsit: ut spretis om̃ib temporalibꝰ
ad edendam bibendamꝙ iustici¬
am toto accenderetur affectu: et
illius primi mandati app̃henderet
ueritatem dicentis. diliges dñm
deum tuum ex toto corde tuo. et ex
tota mente tua. et ex tota uirtute

Expanded text:
et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Nihil haec esuritio corporeum, nihil expetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc concupiscit cibum, et ad talem aestuat potum; quem utique non expeteret, si nihil de ejus suavitate quoniam suavis est Dominus , accepit quamdam supernae dulcedinis portionem, et in amorem castissimae voluptatis exarsit, ut spretis omnibus temporalibus, ad edendam bibendamque justitiam toto accenderetur affectu, et illius primi mandati apprehenderet veritatem dicentis: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex