comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum uitia ñ meminit÷ uirtut̃e
p̃dicationis assumit: et uiua aqͣ
abstergens maculas suas: ab e¬
uangłirando non conscientia pec¬
cati retrahidur: s fidei calore com¬
pellitur. Nichil enim quodammͦ¬
se dicit fecisse prauitatis: dum fit
nuntia ueritatis. Et obliuione ab¬
negat impudiciciã: dum deuoti¬
one p̃dicat castitatem. Hec enim
uirtꝰ xp̃i ẽ dñi: ut quãuis peccator
qͥ eius unda se lauerit: denuo in
uirginem reparatus. non memi¬
nerit ante quod fecerit: ut redi¬
uiua natiuitate. infantie in no¬
centiam preferat: iuentutis
scelera non agnoscat: sitq uir
ptione peccati: xxui.¬

Expanded text:
rum vitia non meminit, virtutem rum vitia non meminit, virtutem praedicationis assumit; et viva aqua abstergens maculas suas, ad evangelizandum non conscientia peccati retrahitur, sed fidei calore compellitur. Nihil enim se dicit fecisse pravitatis, dum fit nuntia veritatis; et oblivione abnegat impudicitiam, dum devotione praedicat castitatem. Haec enimisti est Domini, ut quamvis peccator, qui ejus unda se laverit, denuo in virginem reparatus non meminerit ante quod fecerit, et rediviva nativitate infantiae innocentiam praeferat, juventutis scelera non agnoscat; sitque virptione peccati. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
genere. mulier quȩ ad puceum
samarie meretrix aduenerat. ad
xp̃i fontem casta regredit᷑: et que
aquã petere uenerat. pudicitiã
reportauit. Statim ectã indican¬
te dño sua peccata cognoscens: con¬
ficetur xp̃m: annuntiat saluato¬
rem. Et relinquens aquȩ uascu¬
lum: ad ciuitatem ñ fert ydriam.
s refert grãm. Uacua quidc̃ idet᷑
reuerti onere: s plena reuertitur
sc̃ĩtate. Plena inquam redit: quia
que peccatrix aduenerat. reu̾tit᷑
p̃dicatrix: et quȩ ydrie uasculũ
amiserat. xp̃i plenitudinẽ repor¬
tabat: innullo ciuitati suȩ ferens
detrimentum. Et sienim a quã
ciuib ñ intulit: tam̃ fontẽ salu¬
tis inuexit. Scĩficata gͦ ꝑ fidem
xp̃i mulier: domũ redut. De hac
g̾ ꝓpħam dixisse puto. Eiusmo¬
di ẽ inquit uia mulieris mere¬
tricis: quȩ cum se abluerit. nicħ
se dicit fecisse prauum. De hac
plane dictum ẽ: que postea quã
se fonte abluit saluatoris. delicto¬

Expanded text:
genere mulier, quae ad puteum genere mulier, quae ad puteum Samariae meretrix advenerat, a Christi fonte casta regreditur, et quae aquam petere venerat, pudicitiam reportavit; statim etiam, indicante Domino, sua peccata recognoscens, confitetur Christum, annuntiat Salvatorem; et relinquens aquae vasculum, ad civitatem non fert hydriam, sed refert gratiam; vacua quidem videtur reverti onere, sed plena revertitur sanctitate. Plena, inquam, redit; quia quae peccatrix advenerat, revertitur praedicatrix; et quae hydriae vasculum amiserat, Christi plenitudinem reportabat, in nullo civitati suae inferens detrimentum; etenim si aquam civibus non intulit, 328 tamen fontem salutis invexit; sanctificata ergo per fidem Christi mulier domum rediit. De hac igitur prophetam dixisse puto : ejusmodi est iniqua via mulieris meretricis; quae cum se abluerit, nihil se dicit fecisse pravum. De hac plane dictum est; quae posteaquam est fonte abluta Salvatoris, delicto
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut aqua extinguit ignem: ita
elemosina extingint peccatum.
Aqua gͦ miscdis comparat᷑. Sed
aquã inuenio de fonte ꝓcedere:
Ipse inquã est fons: qui in cuangłio
a samaritana muliere sicut leccũ
nuꝑ audiuimꝰ. aquã postulat. sed
peccata condonat. Aquam putei
repbat: s fontem uite ꝓhenius
indulget. Ait enim. Omnis qui
biberit ex aqua hac: siciet iterũ.
Qui aũt biberit ex aqua quã ego
dabo ei: ñ sitiet meternũ. Aquãgͦ
saluator amuliere postulat. et
sitire se simulat: ut sitientib eter¬
nam grãm largiat᷑. Neq enĩ pote¬
rat fons sitire. neq in quo ẽ aqua
uiua. poterat undam t̾rene fecis
haurire. Sitiebat gͦ. xp̃c: sitiebat
plane. non potum hominũ. s sa¬
lutem. Sitiebat. non aquã mun¬
di: s redemptionem generis hu¬
mani. Mirum gͥ in modũ fons
suꝑ puteum sedens. miscd̾iȩ ibi¬
dem fluenta ꝓducit: e mulierem
sexto iam non uiro s ad ultero for¬
nicantem. uiuimeatus unda pu¬
rificat: nouoq ammirationis

Expanded text:
cut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit delictum. Aqua ergo misericordiae comparatur: sed aquam invenio de fonte misericorIpse, inquam, est fons, qui in Evangelio a Samaritana muliere, sicut lectum nuper audivimus, aquam postulat, sed peccata condonat; aquam putei reprobat, sed fontem vitae perennis indulget; ait enim: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum, qui autem biberit ex aqua quam ego dabo illi, non sitiet in aeternum . Aquam ergo Salvator a muliere postulat, et sitire se simulat, ut sitientibus aeternam gratiam largiatur. Neque enim poterat fons sitire: neque, in quo est aqua viva, poterat undam terrenae faecis haurire. Sitiebat ergo Christus? Sitiebat 327 plane, non potum hominum, sed salutem sitiebat, non aquam mundi, sed redemptionem generis humani. Mirum igitur in modum fons super puteum sedens misericordiae ibidem fluenta producit, et mulierem sexto jam non viro, sed adultero fornicantem, vivi meatus unda purificat, novoque admirationis
Abbreviated transcription (Latin):
icit scriptura diuina.
Sicut aqua extinguit
ignem: ita elemosina
extinguit peccatum.
Magna plane.et cunctis ambien¬
da sententia:quȩ hominib: pe¬
ne iam mortuis. et peccatoꝵ suoꝵ
ficium pollicetur: ut int̾uenien¬
uitam elemosinis reuiuiscant: sitq
illis miscdđia fons salutis. quibus
auaritia fuerat mortis incendi¬
um: ut flãmas quas sͥ peccando
incenderant. largiendo restinguarł.
atq utiliore com mercio. qui pecu¬
mam quondam dederat ut adul¬
terium ꝑpetraret: nimc pecumã
eroget. ut adulter esse iam desinat:
et emat sibi quodamm in nocen¬
tiam. qui sibi emerat aliquando
peccatum. Dicit enim dñs. Date¬
clemosinam: et ecce omnia mun¬
da sunt uobis. Quãnis gͦ pollutꝰ.
quamins multis criminib cir¬
cum septus: si clemosinas feceris.
innocens esse cȩpisti. Abstergit enĩ
elemosina. qđ auaricia polluit: et
maculam quã res alienas diripien¬
do contrareras. erogando purifi
quȩ una et sola uirtus. cunctoꝵ
c̃ redemptio delictoꝵ. Uideamus

Expanded text:
icit Scriptura divina: Sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum . Magna plane et cunctis ambienda sententia, quae hominibus pene jam mortuis, et peccatorum suoficium pollicetur, ut intervenienvitam eleemosynis reviviscant; sitque illis misericordia fons salutis, quibus avaritia fuerat mortis incendium; ut flammas quas sibi peccando incenderant largiendo restinguant; atque utiliore commercio, qui pecuniam quondam dederat ut adulterium perpetraret, nunc pecuniam eroget, ut adulter esse jam desinat; et emat sibi quodammodo innocentiam, qui sibi emerat aliquando peccatum; dicit enim Dominus aeleemosynam; et ecce omnia munda sunt vobis . Quamvis ergo pollutus, quamvis multis criminibus circumseptus, si eleemosynas feceris, innocens esse coepisti; abstergit enim eleemosyna quod avaritia polluebat; et maculam quam res alienas diripiendo contraxeras tuas erogando purificratia, quae una et sola virtus cunctorum est redemptio peccatorum. Videamus
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Iudex enim constans e bonꝰ.
ne sanguine innocentis addicẽt:
nec inuidiȩ cedere debuit. nec ti¬
mori. Danihel ergo melius quã¬
pilatus. Ille peccantis popłi reuo¬
cauit errorem: hic aut̃e furentis
synagoge sacrilegiũ confirmauit.

Expanded text:
dum; judex enim constans et bonus, ne sanguinem innocentis addiceret, nec invidiae cedere debuit, nec timori. DaniPilatus. Ille peccantis populi revocavit errorem; hic autem furentis Synagogae sacrilegium confirmavit.
Abbreviated transcription (Latin):
et de his duob eligere quid p̃stet. De¬
inde incedere ut duoconcurrant ho¬
nesta: et duo utilia: et querat᷑ quid ho¬
nestius et qͥd utilius. Primũ gͥ. in tres
partes offitium diuidit᷑. honestum
et utile: et qͥd prestantius. Deinde hec
tria: inqͥnq genera diuisert̃. In duo
honesta: et duo utilia: et eligendi iu¬
ditium. Primũ ꝑtinere dicunt ad decꝰ:
honestatemq uitȩ. Scd̾m ad uitȩ cõ¬
moda: copias. opẽs. facultates. De his
eligendi sub eẽ iuditium. Hec illi.
Nos aũt nichil omnino nisi quod
deceat et honestum sit: futurorum
magis quã presentium metimur
formula. Nichilq utile nisi quod

Expanded text:
et de iis duobus eligere quid praestet: deet de iis duobus eligere quid praestet: deinde incidere ut duo concurrant honesta, et duo utilia; et quaeratur quid honestius, et quid utilius. Primum igitur in tres partes Officium dividitur: honestum, et utile, et quid praestantius. Deinde haec tria in quinque genera diviserunt, in duo honesta, et duo utilia, et eligendi judicium. Prima pertinere dicunt ad decus honestatemque vitae, secunda ad vitae commoda, copias, opes, facultates: de iis eligendis subesse judicium. Haec illi. 28. Nos autem nihil omnino nisi quod deceat et honestum sit, futurorum magis quam praesentium metimur formula: nihilque utile nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
iuditio: quo magnũ caritati pondus
adium diligendi adiungit᷑: ꝓbare
quos diligas: et diligere quos ele¬
udeamus utrum res ipsa conueniat
scribere de officiis: et utrum hoc nom̃
phylosophorum tantummꝰ scole ap¬
tum sit: an etiam inscripturis reperi¬
atur diumis. Pulchre itaq dũ legi¬
mus hodie euangłium: quasi adhor¬
taret᷑ ad scribendum sp̃s sc̃s : obtulit
nobis lectionem: quam confirmarem᷑
etiam in nobis officium dici posse. Nã
cũ ⁊acharias sacerdos obmutuisset
intemplo. et loqui nonposset: factũ
ẽ inquit ut impleci sunt dies offitii
eius. abiit in domum suam. Legimꝰ
igitur offitium dici anobis posse. Nec
ratio ipsa abhorret:quandoquidẽ
offitium abeffitiendo dictũ putamꝰ
qͣsi effitium: s ꝓpt̃ decorẽ sermonis.
una ĩmutata littera offitium nun-¬
cupari.Uel certe ut ea agas.quȩ nul¬
li officiant: ꝓsint omnib. Officia aũ¬
abhonesto et utili dici estimauerunt:

Expanded text:
judicio, quo magnum charitatis pondus judicio, quo magnum charitatis pondus ad vim diligendi adjungitur, probare quos diligas, et diligere quos elevideamus utrum res ipsa conveniat scribere de Officiis: et utrum hoc nomen philosophorum tantummodo scholae aptum sit, an etiam in Scripturis reperiatur divinis. Pulchre itaque dum legimus hodie Evangelium quasi adhortaretur ad scribendum Spiritus sanctus obtulit nobis lectionem, qua confirmaremur etiam in nobis Officium dici posse. Nam cum Zacharias sacerdos obmutuisset in templo, et loqui non posset: Factum est, inquit, ut impleti sunt dies Officii ejus, abiit in domum suam . Legimus igitur Officium dici a nobis posse. 9 26. Nec ratio ipsa abhorret, quandoquidem Officium ab efficiendo dictum putamus, quasi efficium: sed propter decorem sermonis una immutata littera, officium nuncupari: vel certe, ut ea agas, quae nulli officiant, prosint omnibus. CAPUab honesto et utili duci existimaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
patientiam. et oportunitatem loqͦndi:
et inposteriorib contemptũ diuiciaꝵ:
quȩ maxima uirtutum fundam̃ta
sunt. hoc psalmo doceri. dum igitur
hunc psalmum considero: successit an¬
mo de officiis scribere. de qͥbz etiam si
quidam phylosophiȩ studentes scrip¬
serint: ut panetiꝰ et filius eiꝰ apud gͣcos.
tullius apud latinos: non alienum du.
xi nr̃o munere. ut etiam ipse scriberẽ:
et sicut tulliꝰ aderudiendum filium:
ita ego quoq ad uos informandos fi¬
lios meos. Neq enĩ minus uos diligo
quos ineuangłio genui: quã si conui¬
gio suscepissem. Non enim uehem̃tior ẽ
natura addiligendum: quam gratia
Plus certe diligere debemus quos per¬
petuo nobiscum putamus futuros: qͣ
quos in hoc tantum scło. Tili degene¬
res nascuntur frequenter. qͥ dedeceant
patrẽ: uos ante elegimꝰ: ut diligamꝰ
Itaq illi necessitate diliguntur. que
non satis idonea atq diuturna ẽ ad
ꝑpecuitatem diligendi magister: uoᷤ

Expanded text:
patientiam, et opportunitatem loquendi, patientiam, et opportunitatem loquendi, et in posterioribus contemptum divitiarum, quae maxima virtutum fundamenta sunt, hoc psalmo doceri. Dum igitur hunc psalmum considero, successit animo de Officiis scribere. 24. De quibus etiamsi quidam Philosophiae studentes scripserint, ut Panaetius, et filius ejus apud Graecos, Tullius apud Latinos; non alienum duxi a nostro munere, ut etiam ipse scriberem. Et sicut Tullius ad erudiendum filium, ita ego quoque ad vos informandos filios meos; neque enim minus vos diligo quos in Evangelio genui, quam si conjugio suscepissem. Non enim vehementior est natura ad diligendum, quam gratia. Plus certe diligere debemus quos perpetuo nobiscum putamus futuros, quam quos in hoc tantum saeculo. Illi degeneres nascuntur frequenter, qui dedeceant patrem: vos ante elegimus, ut diligamus. Itaque illi necessitate diliguntur, quae non satis idonea atque diuturna est ad perpetuitatem diligendi magistra: vos
Abbreviated transcription (Latin):
bat dauid. Et quamuis septus armatiᷤ
non recorquebat conuitium: non ul¬
tionem querebat: eo usq ut dicenti si-¬
bi saruie filio quod uindicare in eum
uellet: non ꝑmiserit.Ibat gͦ tanquã
mutus et humiliatꝰ: ibat tacens nec
mouebatur cum uir appellaretur san¬
guinis: qui erat conscius ꝓpͥȩ mansue¬
tudinis. Nongͦ mouebatur conuiciis:
cui abundabat bonorum operum
conscientia. Itaq is qͥcito iniuria mo¬
uetur. facit se dignum uideri contu¬
inelia: dum uuł̃t ea indignus ꝓbari.
Melior est itaq qui contemnit in¬
iuriam: quam qui dolet. Qui enim
contemnit: quasi non sentiat ita despi-¬
cit. Qui aũt dolet: quasi senserit. Neq¬
inꝓuide aduos filios meos scribens. huiꝰ
psalii ꝓ emio usus sũ: quẽ psalmũ
ꝓpħa dauid scõ ydichum canendum
dedit: ego uobis tenendum suadeo:
delectatus eius sensu ꝓfundo. et uir¬
tute sententiarum. Aduertimus enĩ
exhis que breuiter libauimꝰ. ⁊ silendi

Expanded text:
bat David: et quamvis septus armatis, bat David: et quamvis septus armatis, non retorquebat convicium, non ultionem quaerebat, eousque ut dicenti sibi Sarviae filio quod vindicare in eum vellet, non permiserit. Ibat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat tacens, nec movebatur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae mansuetudinis. Non ergo movebatur conviciis, cui abundabat bonorum operum conscientia. 22. Itaque is qui cito injuria movetur, facit se dignum videri contumelia, dum vult ea indignus probari. Melior est itaque qui contemnit injuriam, quam qui dolet; qui enim contemnit, quasi non sentiat, ita despicit: qui autem dolet, quasi senserit, ide ad vos filios meos scribens, hujus psalmi prooemio usus sum. Quem psalmum propheta David sancto Idithum canendum dedit, ego vobis tenendum suadeo, delectatus ejus sensu profundo et virtute sententiarum. Advertimus enim ex his quae breviter libavimus, et silendi
Abbreviated transcription (Latin):
non ego etiam dicam inquibus eum
mestificare possim: Hic gͦ ut michi
iniurias faciat quasi uir non sim. qͣ¬
si uindicare me non possim: Hic ut
me criminetur quasi ego non possim
gͥuiora meo componere: Qui talia
dicit non ẽ mitis atq humilis: non ẽ
sine temptatione. Temptator eũ exa¬
gitat: ipse ei tales oppiniones inserit.
Plerumq adhibet hominem atq op¬
ponit nequam sp̃c: qui hȩc illi dicat.
S tu in petra fixum uestigium tene.
Et si seruus conuitium dicat: iustus ta¬
cet. Et si inifirmus contumeliam faciat:
iustꝰ taccet. Et si pauꝑ criminet᷑: iustus
non respondeat. Hec sunt arma iusti:
ut cedendo uincat: sicut periti iacu¬
landi cedentes solent uincere: et fugi¬
entes grauiorib sequentem uulnerare
ius conuitia: Eur non imitam᷑ dicentẽ.
obmutui et humiliatus sum. et silui a
bonis: an hoc dixit tantummͦ non etiã
fecit dauid: Immo et fecit. Nam cũ
ei conuitiaretur semei filius iera: tace¬

Expanded text:
non etiam ergo dicam, in quibus eum non etiam ergo dicam, in quibus eum moestificare possim? Hic ergo ut mihi injurias faciat, quasi vir non sim, quasi vindicare me non possim? Hic ut me criminetur, quasi ego non possim graviora in eum componere? 20. Qui talia dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum exagitat, ipse ei tales opiniones inserit. Plerumque adhibet hominem, atque apponit nequam spiritus, qui haec illi dicat: sed tu in petra fixum vestigium tene. Etsi servus convicium dicat, justus tacet; etsi infirmus contumeliam faciat, justus tacet: etsi pauper criminetur, justus non respondet. Haec sunt arma justi, ut cedendo vincat. Sicut periti jaculandi cedentes solent vincere, et fugientes gravioribus sequentem vulnerare mus convicia? Cur non imitamur dicentem: Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ? An hoc dixit tantummodo, non etiam fecit David? Immo et fecit . Nam cum ei conviciaretur Semei filius Jemini, tace
Abbreviated transcription (Latin):
te feci. Si ergo taceas: plus rumpitur.
Uictum se se putat: irrisum. posthabi¬
tum atq inclusum Si respondeas. suꝑi¬
orem se factum arbitratur: quia parẽ
inuenit. Si enĩ taceas: dicetur. Iue conui¬
ciatus est huic: contempsit iste. Si refe¬
ras contumeliam: dicetur. ambo con¬
uiciati sunt: uterq condemnatur: ne¬
mo absoluit᷑. Ergo illius ẽ studium ut
irritet: ut similia loquar: similia agã.
Iusti aũt simulare: nichil loqui: tene¬
re bene fruct̾um conscientiȩ: plus cõmit¬
tere bonorum iudicio quam criminan.¬
tis nisolentiȩ: contentum ẽẽ grauitate
morum suorum. hoc ẽ enĩ silere abonis:
quia bene sibi conscius falsis non debet
moueri. Nec estimare plus ponderis in
alieno ẽẽ conuitio: quam in suo testimo¬
nio. Ita fit: uc etiam humilitatem cu¬
stodiat. Si aũt nolit humilior uideri:
talia tract̾at. et dicit ipse secum. hic gͦ
ut me contempnat et inconspectu mõ
loquatur talia aduersum me. quasi

Expanded text:
te feci. Si ergo taceas, plus rumpitur: te feci. Si ergo taceas, plus rumpitur: victum sese putat, irrisum, posthabitum atque illusum. Si respondeas, superiorem se factum arbitratur, quia parem invenit. Si enim taceas, dicetur: Ille conviciatus est, hunc contempsit iste. Si referas contumeliam, dicetur: Ambo conviciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est studium, ut irritet, ut similia illi loquar, similia agam: justi est autem dissimulare, nihil loqui, tenere bonae fructum conscientiae, plus committere bonorum judicio, quam criminantis insolentiae, 7 contentum esse gravitate morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia bene sibi conscius, falsis non debet moveri: nec aestimare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. 19. Ita fit ut etiam humilitatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, talia tractat, et dicit ipse secum: Hic ergo ut me contemnat, et in conspectu meo loquatur talia adversum me, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarius nr̃a arma: et concutit sua
dela. Si uiderit moueri me. inserit acu-¬
leos suos:ut semmaria iurgioꝵ excicet.
Si emisero uerbum indecorum: laqͦum
suum stringit. Interdum michi qͣsi
escam uindicte ꝓponit possibilitatem:
ut dum uindicari cupio. ipse me inse¬
ram laqueo: et nodum mortis astringã
michi. Siquis gͦ hunc aduersarium sen¬
dit presentem ẽẽ : tunc magis custodiam
debet adhibere ori suo: ne dec locum ad¬
uersario. Sed non multi hunc uident.
potest: quicũq irritat: quicunq inci.¬
tat: quicũq exasꝑat: quicũq incenti.¬
ua luxuriȩ. aut libidinis suggerit. Qñ
ergo aliqiis nobis conuiciatur. lacessit.
adiuolentiam ꝓuocat. adiurgium uo¬
cat: tunc filentium exerceamus: tunc
muti fieri non erubescamus. Peccator
iniuriam facit: et nos similes sui fieri
desiderat. Demiq si taceas. si dissimule:
solet dicere. Quid taces: Loquere: si au¬
des s non audes.Mutus es:elinguem

Expanded text:
adversarius nostra arma, et concutit sua adversarius nostra arma, et concutit sua tela. Si viderit moveri me, inserit aculeos suos, ut seminaria jurgiorum excitet. Si emisero verbum indecorum, laqueum suum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vindictae possibilitatem; ut dum vindicari cupio, ipse me inseram laqueo, et nodum mortis astringam mihi. Si quis ergo hunc adversarium sentit praesentem esse, tunc magis custodiam adhibere debet ori suo, ne det locum adversario: sed non multi hunc vident. potest, quicumque irritat, quicumque incitat, quicumque exasperat, quicumque incentiva luxuriae aut libidinis suggerit. Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam provocat, ad jurgium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri non erubescamus. Peccator injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique si taceas, si dissimules, solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. Sed non audes: mutus es, elinguem
Abbreviated transcription (Latin):
do quam interroget. et expendat atꝙ
examinet uerba sua: si custodiendũ
hoc. si dicendum aduersus hunc. si tẽpꝰ
stiam. mansuetudinem. et patientiam:
ut non ex indignatione et ira ꝓrũpat¬
in sermonẽ. non alicuius passionis inditiũ.
det inuerbis suis: non ardorem libidinis
flammare insermone suoindicet. et in eẽ
dictis siuis stimulos iracundie: ne sermo
postremo qui cõmendare interiora debet.
uitium aliqͦd ẽẽ inmorib aꝑiat et ꝓdat.
Tunc enĩ maxime insidiat᷑ aduersarius:
quando uidet nobis passiones generari
Tunc fomites mouet: laqueos parat. Uñ
non inmerito sicut audistis hodie legi.
ꝓpħa dicit: quia ipse liberabit me de
laqueo uenantium et auerbo aspero.
Simmachus irritationis uerbum dixit:
alii ꝑturbationis. Laqueus aduersarii ser¬
mo nr̃ ẽ: s etiam non minus ipse aduer¬
sarius nobis.Loquimur plerumq qͦd
excipiat immicus: et quasi nr̃o gladio noᷤᷤ
uulneret. Quanto tolerabilius ẽ alieno

Expanded text:
do quam interroget, et expendat atque do quam interroget, et expendat atque examinet verba sua, si dicendum hoc, si dicendum adversus hunc, si tempusstiam, ac mansuetudinem, et patientiam; ut non ex indignatione et ira in sermonem erumpat, non alicujus passionis indicium det in verbis suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse dictis suis stimulos iracundiae: ne sermo postremo qui commendare interiora debet, vitium aliquod esse in moribus, aperiat et prodat. 15. Tunc enim maxime insidiatur adversarius, quando videt nobis passiones aliquas generari: tunc fomites movet, laqueos parat. Unde non immerito, sicut audisti hodie legi, Propheta dicit: Quia ipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo aspero . Symmachus irritationis verbum dixit, alii perturbationis. Laqueus adversarii est sermo noster: sed etiam ipse non minus adversarius nobis. Loquimur plerumque quod excipiat inimicus, et quasi nostro gladio nos vulneret. Quanto tolerabilius est alieno
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ malagina apponere:neq oleum
neq alligaturam. Habet suas habenas m̃-¬
tis sobrietas: quib regit᷑ et gubernatur.
Sit orituo ostium ut claudat᷑ ubi opor¬
tet: et obseret᷑ dilig̃ntiꝰ. ne qͥs in iacũdia
excitet uocem tuam: et contumeliam re-¬
pendas contumelie. Audisti hodie lec-¬
tum: irascimim et nolite peccare. Ergo
et si irascimur quia affectus nature est
non potestatis: malum sermonẽ non ꝓ¬
feramus de ore nr̃o ne inculpam rua¬
inus. S iugum sit uerbis tuis et statera.
hoc ẽ humilitas atq mensura: ut lingͣ
tua menti subdita sit. Restringat᷑ habe-¬
nȩ uinculis: frenos habeat suos quibus
reuocari possit. Ad mensurãm sermoneᷤᷤ
ꝓferat libra examinatos iusticie: ut sit
grauitas insensti: in sermone pondus:
atq in uerbis modus. Hec sicustodiat¬
aliquis: fit mitis. mansuetus. modestus.
Custodiendo enĩ os suum. et recinen¬
do linguam suam. nec prius loquen¬

Expanded text:
Non est malagma apponere, neque oleum, Non est malagma apponere, neque oleum, neque alligaturam . Habet suas habenas mentis sobrietas, quibus regitur et gubernatur. 13. Sit ori tuo ostium, ut claudatur ubi oportet: et obseretur diligentius; ne quis in iracundiam excitet vocem tuam, et contumeliam rependas contumeliae. Audisti hodie lectum: Irascimini et nolite peccare . Ergo etsi irascimur, quia affectus naturae est, non potestatis; malum sermonem non proferamus de ore nostro, ne in culpam ruamus: sed jugum sit verbis tuis et statera, hoc est, humilitas atque mensura; ut lingua tua menti subdita sit. Restringatur habenae vinculis, frenos habeat suos, quibus revocari possit ad mensuram: sermones proferat libra examinatos justitiae: ut sit gravitas in sensu, in sermone pondus, atque in verbis modus. aliquis, fit mitis, mansuetus, modestus. Custodiendo enim os suum, et retinendo linguam suam, nec prius loquen
Abbreviated transcription (Latin):
rã: Possessio tua: mens tua ẽ. Aurũ
tuum: cor tuum ẽ. Argentum tuum
eloqͥum tuum ẽ. Eloquia dñi eloqͥa
casta: argentum igne examinatum.
Bona etiam possessio: mens bona. De¬
dus. Sepi hanc ergo possessionem. et
circum uallato cogitationib: munito
spinis sollicitudinis. ne in eam irruan
et captiuam ducant irrationabiles
corporis passiones: ne incursent motꝰ
graues: ne diripiant uindemiam eius
transeuntes uiam. Custodi interiorem ho¬
minem tuum. Noli eum quasi uilem negli¬
gere ac fastidire: quia pretiosa possessio
est. Et merito pretiosa: cuius fructus non
caducus et temporalis: s stabiliᷤᷤ atq ec̃ne
salutis ẽ. Cole ergo possessionem tuam:
ut sint tͥ agri. Alliga sermonem tuum
ne luxuriet. ne lasciuiat: et multiloqͥo
peccata sibi colligat. Sit restrictior: et ri-¬
pis suis coherceatur. Citolutum colligit:
amnus exundans. Alliga sensum tuum:
non sit remissus ac defluus: ne dicat᷑ de te.

Expanded text:
ram ? Possessio tua mens tua est: aurum ram ? Possessio tua mens tua est: aurum tuum cor tuum est: argentum tuum eloquium tuum est: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Bona etiam possessio mens bona. Dedus. Sepi ergo hanc possessionem, et circumvallato cogitationibus, munito spinis, sollicitudinibus; ne in eam irruant, et captivam ducant irrationabiles corporis passiones, ne incursent motus graves, ne diripiant vindemiam ejus, transeuntes viam. Custodi interiorem hominem tuum. Noli eum quasi vilem negligere ac fastidire, quia pretiosa possessio est. Et merito pretiosa, cujus fructus non caducus et temporalis, sed stabilis atque aeternae salutis est. Cole ergo possessionem tuam, ut sint tibi agri. 12. Alliga sermonem tuum, ne luxuriet, ne lasciviat, et multiloquio peccata sibi colligat. Sit restrictior, et ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit amnis exundans. Alliga sensum tuum, non sit remissus ac defluus, ne dicatur de te:
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit: quã silentium. Conscientia lo¬
quebat᷑: ubi uox non audiebat᷑. Nec
querebat ꝓ se hominũ iuditium: que
habebat dñi testimonrum. Ab illo gͥ
uolebat absolui: quẽ sciebat nullomͦ
posse falli. Iyse dñs in ȩuangłio tacen-
do: oꝑabatur salutẽ ommum. Recte
ergo dauid non silentium sibi indixit
ꝑpetuum: s custodiã. Custodiamus
gͦ cor nr̃m: custodiamꝰ os nr̃m. Utrũ¬
q enĩ scriptum ẽ. Hic ut os custodi¬
amus: alibi tͥ dicitur. omni custodia
serua cor tuum. Si custodiebat dđ.
tu non custodies:Si ĩmunda labia
habebat ysaias qui dixit.omiser ego
qm̃ cõpunctus sum: quia cum sim hõ
et ĩmunda labia habeam. inmedio po.
Si ꝓpħa dñi ĩmunda habebat labia:
quomodo nos munda habemus: Et
cui nͥ unicuiq nr̃m scͥptum ẽ. sepi posse ᷤᷤ.¬
sionem tuã syinis : et argentũ et aurũ
tuum alliga: & ori tuo fac oftrum &
uestem: et uerbis tuis iugum et state¬

Expanded text:
invenit, quam silentium. Conscientia loinvenit, quam silentium. Conscientia loquebatur, ubi vox non audiebatur: nec quaerebat pro se hominum judicium, quae habebat Domini testimonium. Ab illo igitur volebat absolvi, quem sciebat nullo modo posse falli. Ipse Dominus in Evangelio tacens operabatur salutem hominum. Recte ergo David non silentium sibi indixit perpetuum, sed custodiam. 10. Custodiamus ergo cor nostrum, custodiamus os nostrum; utrumque enim scriptum est: hic, ut os custodiamus, alibi tibi dicitur: Omni custodia serva cor tuum . Si custodiebat David, tu non custodies? Si immunda labia habebat Esaias, qui dixet compunctus corde; quia cum sim homo, et immunda labia habeam, in medio quoque heta Domini immunda habebat labia, quomodo nos munda habemus? 11. Et cui, nisi unicuique nostrum scriptum est: Sepi possessionem tuam spinis . . . et argentum 5 et aurum tuum alliga, et ori tuo fac ostium et vectem, et verbis tuis jugum et state
Abbreviated transcription (Latin):
non audierit adnõ dõ suo. Prima uox
dĩ dicit tͥ audi. Si audias: custodis uiaᷤᷤ
tuas. Et si lapsus es: cito corrigis. In quo
enĩ corrigit iuuenior uiam suã: nisi incu-¬
stodiendo uerba dñi: Tace ergo prius
et audi: ut non delinquas in lingͣ tua.
Graue malum ut aliquis ore suo con¬
demnet᷑. & enĩ si ꝓocioso u̾bo reddet
imusqͥsq rationem: qͣnto magis ꝓ u̾bo
ĩ puritatis et turpitudinis: Grauiora st̃
enĩ uerba p̃cipitationis: quã otiosa. Ergo
si ꝓ otioso u̾bo ratio poscit᷑: qͣntomagis
ꝓsermonib ĩpietatis pena exsoluitur:
nime:. Est enĩ tempꝰ tacendi: et tempꝰ
loquendi. Deinde si ꝓ u̾bo otioso red-¬
dimus rationem: uideamꝰ ne reddamꝰ
et ꝓ otioso silentio. Est enĩ et negotiũ
silentium. ut erat susanne: quȩ plus
egit tacendo quã si ẽẽt locuta. Tacen¬
do enĩ apud homines. locuta ẽ dõ. Nec
ullum marus inditium sue caftitatis

Expanded text:
non audierat a Domino Deo suo. Prima vox non audierat a Domino Deo suo. Prima vox Dei dicit tibi: Audi. Si audias, custodis vias tuas: et si lapsus es, cito corrigis. In quo enim corrigit juvenior viam suam, nisi in custodiendo verba Domini ? Tace ergo prius, et audi, ut non delinquas in lingua tua. 8. Grave malum ut aliquis ore suo condemnetur. Etenim si pro otioso verbo reddet unusquisque rationem , quanto magis pro verbo impuritatis et turpitudinis! Graviora enim sunt verba praecipitationis quam otiosa. Ergo, si pro otioso verbo ratio poscitur, quanto magis pro sermone impietatis poena exsolvitur! nime. Est enim tempus tacendi, et est tempus loquendi . Deinde si pro otioso verbo reddimus rationem, videamus ne reddamus et pro otioso silentio. Est enim et negotiosum silentium; ut erat Susannae, quae plus egit tacendo, quam si esset locuta . Tacendo enim apud homines, locuta est Deo: nec ullum majus indicium suae castitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Uerberamur enĩ tacito cogitationis nr̃e op.¬
probrio: et iuditio consciertiȩ. Uerbcram᷑
etiam uocis nr̃ȩ uerbere: cum loquimur
ea quoꝵ sono cȩdr anmus nr̃. et mens
consautiat᷑. Quis aũt ẽ qui mundũ cor
apeccatoꝵ hãt colluuione: aut non delin¬
quat in lingua sua: Et ideo quia nemi¬
nem uidebat sẽs osseruare posse ab mm¬
munditia sermonis. ipse sibi silentio legẽ
posuit innocentiȩ: ut tacendo culpam
declinaret. quã uix effugere posset loqͥn-¬
do. Audiamus igit᷑ cautionis magistrum.
Dixi custodiam uias ineas. hoc ẽ mͥ dixi.
tacito cogitationis p̃cepto. Indiximͥ: ut cu¬
stodirem uias meas. aliȩ sunt uiȩ qͦs de¬
bemꝰ sequi: aliȩ qͣs debemꝰ custodire. Seqͥ
uias dñi. custodire nr̃as: ne inculpam
dirigant. Potes aũt custodire:. si non cito
loquaris. Lex dicit. audi isrł̃: dñm dm̃
tuum. Non dicit loquere:s audi.Ideo
ȩua lapsa ẽ quia locuta est uiro: quod

Expanded text:
o . Verberamur enim tacito cogitationis nostrae opo . Verberamur enim tacito cogitationis nostrae opprobrio; et judicio conscientiae: verberamur etiam vocis nostrae verbere, cum loquimur ea quorum sono caeditur animus noster, et mens consauciatur. Quis autem est qui mundum cor a peccatorum habeat colluvione, aut non delinquat in lingua sua? Et ideo quia neminem videbat sanctum os servare posse ab immunditia sermonis, ipse sibi silentio legem imposuit innocentiae; 4 ut tacendo culpam declinaret, quam vix effugere posset loquendo. 7. Audiamus ergo cautionis magistrum: Dixi, custodiam vias meas, hoc est, dixi mihi, tacito cogitationis praecepto indixi mihi, ut custodirem vias meas. Aliae sunt viae quas debemus sequi, aliae quas custodire: sequi vias Domini, custodire nostras; ne in culpam dirigant. Potes autem custodire, si non cito loquaris. Lex dicit: Audi, Israel, Dominum Deum tuum . Non dixit, loquere, sed audi. Ideo Eva lapsa est, quia locuta est viro, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uat aliena: Scriptum ẽ enĩ: exuerb̃ tuiᷤ
condemnab̾is. Qͥd opus ẽ igit᷑ ut ꝓperes
ꝑiculũ susciꝑe condemnationis loquen.¬
do: cũ tacendo possis ẽẽ tutior: Q in plurcᷤᷤ
uidi loquendo peccatũ incidisse: uix quẽ¬
quã tacendo. Idõq tacere nosse quã loqͥ:
difficilius ẽ. Scioloqui plerosq cum tacere
nesciant. Rarum ẽ tacere quẽqͣ: cum si¬
bi loqui nehil ꝓsit. Sapiens ẽ gͦ: qui no¬
uit tacere. Deniq sapientia dĩ dixit. dñs
dedit mͥ linguã eruditionis: quando opor¬
teat sermonẽ dicere. Merito ergo sapiens:
qui a dño accepit. quo tempore sibi loquen-¬
dum sit. Unde bene scͥptura ait. homo sa¬
piens: tacebit usq intẽpus. Ideo sc̃i dm̃ cũ
scirent quia uox hoĩs plerũq peccati nun-¬
cia ẽ. et initium erroris humani sermo ẽ
hoĩs: amabant tacere: Deniq sc̃s dñi ait.
Dixi custodiã uias meas: ut non delinquã

Expanded text:
vat aliena; scriptum est enim: Ex verbis tuis vat aliena; scriptum est enim: Ex verbis tuis condemnaberis . Quid opus est igitur ut properes periculum suscipere condemnationis, loquendo; cum tacendo possis esse tutior? Quamplures vidi loquendo peccatum incidisse, vix quemquam tacendo: ideoque tacere nosse quam loqui difficilius est. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi loqui nihil prosit. Sapiens est ergo qui novit tacere. Denique Sapientia Dei dixit: Dominus dedit mihi linguam eruditionis, quando oporteat sermonem dicere . Merito ergo sapiens qui a Domino accipit, quo tempore sibi loquendum sit. Unde bene ait Scriptura: Homo sapiens tacebit usque ad tempus . 6. Ideo sancti Domini, qui scirent quia vox hominis plerumque peccati annuntiatio est, et initium erroris humani, sermo est hominis, amabant tacere. Denique sanctus Domini ait: Dixi custodiam vias meas, ut non delinquam
Abbreviated transcription (Latin):
uero pastores et doctores.Non gͥ michi
apłoꝵ głam uendico. Quis enĩ hoc insi
quos ipse filiꝰ elegit dr. Non ꝓpħarũ gr̃a:
non uirtutem euanglistarum: non pasto¬
rum curcumspectionem: s tantũmͦ inten-¬
tionem et diligentiam. circa scͥpturas di¬
uinas opto asseqͥ: quam ultimã posuit
apłs inter officia scõꝵ. Et hanc ipsam
ut docendi studio possim discere. Unꝰ
eñ uerus magister ẽ.: qui solus ñ didiẽ
quod homines doceret. homines aũt
discunt priꝰ quod doceant: et ab illo
accipiunt qͦd aliis tradant. Quod nec
ipsum quidem mͥ accidit. Ego enĩ raptꝰ
de tribunalib atq administrationis in¬
fulis adsacerdotium: docere uos cepi qͦd
ipse non didici. Itaq factum ẽ: ut priꝰ
docere inciꝑem quã discere. Discendum
igit᷑ mͥ simul et docendum ẽ: qm̃ non ua¬
discere quã tacere ut possimꝰ loqui: ne
priꝰ me uox condeminet mea. quã absol¬

Expanded text:
autem pastores et doautem pastores et dooriam vindico. 3 Quis enim hoc, nisi quos ipse Filius elegit Dei? Non prophetarum gratiam, non virtutem evangelistarum, non pastorum circumspectionem: sed tantummodo intentionem et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit Apostolus inter officia sanctorum, et hanc ipsam ut docendi studio possim discere. Unus enim verus magister est, qui solus non didicit quod omnes doceret: homines autem discunt prius quod doceant, et ab illo accipiunt quod aliis tradant. 4. Quod ne ipsum quidem mihi accidit. Ego enim raptus de tribunalibus atque administrationis infulis ad sacerdotium, docere vos coepi, quod ipse non didici. Itaque factum est ut prius docere inciperem, quam discere. Discendum igitur mihi simul et docendum est; quoniam non vadiscere, quam tacere, ut possimus loqui: ne prius me vox condemnet mea, quam absol
Abbreviated transcription (Latin):
on arrogans inderi arbi-¬
tror. si inter filios suscipiã
affectum docendi: cũ ipse.
humilitatis magister dixerit: ueni¬
te filii audite me: tunorem domini
docebo uos. In quo licet et humill¬
tatem uerecundiȩ eiꝰ spectare: ⁊ g̃rã.
Dicendo eñ timorem dñi. qui cõmu¬
nis uidecur ẽe omnib: expressit in sig¬
cum ipse timor untiũ sapientiȩ est
et effector beatitudinis. qm̃ tim̃tes
dm̃ beati sunt: p̃ceptorem se sapientiȩ
edocendȩ.⁊ demonstratorẽ beatitu¬
dinis adipiscendȩ euident̃ significauit.
Et̾ nos gͦ adimitandam uerecundiam
seduli. ad conferendã gr̃am non usur-¬
patores. quȩ illi sp̃c infudit sapientiȩ.
ea ꝑ illum nobis manifestata et usu cõ¬
ꝑta atq exẽplo uobis quasi lib̾is tͣdimꝰ:
cum iam effug̾e non possimꝰ offitium
docendi. Quod nobis refugientib im¬
posuit sacerdotii necessitudo. Dedit enĩ
ds̃ quosdã quidem apłos: quosdam
aũt ꝓpħas. alios aũt euangłistas. alios

Expanded text:
on arrogans videri arbitror, si inter filios suscipiam affectum docendi; cum ipse humilitatis magister dixerit: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos . In quo licet et humilitatem verecundiae ejus spectare et gratiam. Dicendo enim, timorem Domini, qui 2 communis videtur esse omnibus, expressit insigcum ipse timor initium sapientiae sit, et effector beatitudinis quoniam timentes Deum beati sunt, praeceptorem se sapientiae edocendae, et demonstratorem beatitudinis adipiscendae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapientiae, ea per illum nobis manifestata, et visu comperta atque exemplo, vobis quasi liberis tradimus; cum jam effugere non possimus officium docendi, quod nobis refugientibus imposuit sacerdotii necessitudo: Dedit enim Deus quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidia conturbabat. Tran quilli¬
tas ẽ. ubi solus petrus nauigat:
tempestas. uibi iudas adiungit᷑.¬
Et licet eẽt petrus firmus suis
meritis: ꝑturbatur tam̃ crimi¬
nib ꝑditoris. Metuentib igitur
discipłis: anxiante petro. dormi¬
ebat dñs. Durum forte uideat᷑.
qd anxiante petro dormiebat¬
dñs. Dormiebat petro: ne uigila¬
ret uide. Unius delicto: cunctorum
merita quatiunt᷑. Obdormit xp̃c:
uentoꝵ spiramina concitantur.
Quisq enim peccatum ad miccit:
statm dormire sibi facit dñm:
et ꝓcellam sibi spirituum susci¬
tat immundoꝵ. Necesse ẽ autem.¬
ut diabolica insurgat tempestas:
cum dñi serenitas conquiescit.
lgit᷑ si unius iudę peccato. cuncti
piclitant᷑ apli: hoc exemplo caue¬
amus ꝑfidum: caucamꝰ ꝓ ditorẽ.
Qum etiam huiꝰmodi piciamus
de nr̃a nauicula. ut non obdormi¬
at. s uigilet in nob̾ dñs: atq eo ui¬
gilante. nulla nos spiritalis neqͥ¬

Expanded text:
perfidia conturbabat. Tranquilliperfidia conturbabat. Tranquillitas est ubi solus Petrus navigat, tempestas ubi Judas adjungitur. Licet esset Petrus firmus suis meritis, perturbatur tamen criminibus proditoris . Metuentibus igitur discipulis, anxiante Petro, dormiebat Dominus. Durum forte videatur quod, anxiante Petro, dormiebat: dormiebat Petro, ne vigilaret Judae; unius igitur delicto cunctorum merita quatiuntur. Obdormit Christus, ventorum spiramina concitantur; quisquis enim peccatum admittit, statim et dormire sibi facit Dominum, et procellam sibi spiritum suscitat immundorum: necesse est autem diabolica insurgat tempestas, cum Domini serenitas conquiescit. 7. Igitur si unius Judae peccato cuncti periclitantur apostoli, hoc exemplo caveamus perfidum, caveamus proditorem, Quin etiam 441 hujusmodi abjiciamus de nostra navicula, ut non obdormiat, sed vigilet in nobis Dominus, atque eo vigilante, nulla nos spiritalis nequ
Abbreviated transcription (Latin):
bo eccłiam meã. Quȩ nauis in al¬
tum scłi istius ita natat: ut pere¬
unte mundo. om̃s quos susce¬
pit scruet illesos. Cuiꝰ figuram
Sicut enĩ noe archa. naufragan
te mundo. cunctos quos susce¬
seruauit: ita et petri eccłia. con¬
flagrante scło. om̃s qͦs amplecti¬
tur. rep̃sentauit illesos. Et sicut
tunc transacto diluuio. ad archã
noe signum pacis columba de¬
tulit : ita et transacto iudicio.
pacis defert: quia ipse columba
nunc dñs celestis doctrine sacra¬
menta deꝓinit. legimus in matħo.
dormiente in cadem dño uentis
in surgentib turbatam. ita ut cun¬
cti apłi mortis ꝑiculum formida
intranquillitate doctrinã popłs
tribuit: ibi in tempestate disciplis
metũ mortis indicit: presertim
cum ibi etiam cum ceteris apłis
symon petrus esset. Hec aũt cau¬
sa ẽ ꝑiculi. Erat enim ibi symon
petrus: s erat pariter & p̃didor u¬
das. Quamins eñĩ illius fides frmn¬
daret nauiculam: huiꝰ tam̃ cam

Expanded text:
bo Ecclesiam meam . Quae navis in albo Ecclesiam meam . Quae navis in altum saeculi istius ita natat; ut pereunte mundo, omnes quos suscipit, servet illaesos. Cujus figuram sicut enim Noe arcte mundo, cunctos quos susceservavit; ita et Petri Ecclesia, conflagrante saeculo, omnes quos amplectitur repraesentabit illaesos, et sicut tunc transacto diluvio ad arcam Noe columba signum pacis detulit, ita et transacto judicio as gaudium defert: quia ipse columba nunc Dominus coelestis doctrinae suae sacramenta depromit, legimus in Matthaeo , dormiente in eadem Domino ventis insurgentibus perturbatam, ita ut cuncti apostoli mortis periculum formidarin tranquillitate doctrinam populis tribuit, ibi in tempestate discipulis metum mortis indicit; praesertim cum ibi etiam cum caeteris apostolis Simon Petrus esset. Haec est autem causa periculi: erat ibi Simon Petrus, sed erat pariter et proditor Judas. Quamvis enim illius fides fundaret naviculam, hujus tamen eam
Abbreviated transcription (Latin):
rens oꝑatiomib. Eccłia audem in
altitudinem reuocatur. tanquĩa
cȩlorum ꝓfunda sacramenta dis¬
cutiens: in illam scilicet altitudi
nem. de qua apłs ait. O altitudo
diuitiarũ sapientiȩ et scientie
dei. Ppt̾ea dicit᷑ petro duc in al¬
tum: hoc ẽ inꝓfundum dispu¬
tationum generationis diuinȩ:
Quid enĩ tam ꝓfundum. quã qd̃
ait petrus ad dñm÷ du es xp̃c fi
lius dĩ inui: Quid tam t̾renũ:
quam qd de dño dixerunt iudei.
nonne hic ẽ filius ioseph fabri:
lue enim altiori consilio natiui¬
tatem xp̃i diuinitus approbauit:
humente iuiperea generationẽ
cȩlestem carnalit estimabant.
Unde art saluator petro. Quia
ñ caro et sanguis tͥ hoc reuelauit:
s pat̾ m̃s qui est in celis. Phari¬
seis autem dicit. Quomͦ potestis
bona loqui. cum sitis nequam:
hanc igitur solam ȩccłiȩ nauem
ascendit dñs: in quam petrus
magister ẽ constitutus dicente do¬
mino. Suꝑhanc petram edifica¬

Expanded text:
rens operantibus, Ecclesia autem in rens operantibus, Ecclesia autem in altitudinem evocatur tanquam coelorum profunda sacramenta discutiens; in illam scilicet altitudnem, de qua Apostolus ait: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Propterea dicitur Petro: Duc in altum , hoc est, in profundum disputationum generationis divinae. Quid enim tam profundum, quam quod ait Petrus ad Dominum: Tu es Christus Filius Dei vivi ? Quid tam terrenum, quam quod de Domino dixerunt Judaei: Nonne hic est filius Joseph fabri ? Ille enim altiore consilio nativitatem Christi divinitus approbavit, hi mente viperea generationem coelestem carnaliter aestimabant. Unde ait Salvator Petro: Quia non caro et sanguis tibi hoc revelavit, sed Pater meus, qui in coelis est . Pharisaeis autem dicit: Quomodo potestis bona loqui, cum sitis nequam ? 5. Hanc igitur solam Ecclesiae navem ascendit Dominus, in qua Petrus magister est constitutus, dicente Domino: Super hanc petram aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
toris: Separatur abhominibus
corpore: doctrinȩ tam̃ his utilita¬
te comungitur. Ubiq miseretur:
ubiq ꝓdest. In derra positus. per
tactum languores corporis sanat:
inmari constitucus. ꝑ doctrinam
uulnera curat animarũ. S inde¬
amus que sit ista nauicula petri:
quã ad docendum de duab̾ magis
oportunam dñs iudicauit. Inue
uibus innirus lacessitum. Nlaui¬
gauit enim cum moyse in mari
darum fiuenta transuexit. Sed
grauib: ẽ affectus iniuriis: sicut
ipse ait ieuangłio ad iudeos. Si
crederetis moysi: et mͥ crederetis.
Iniuria saluatoris ẽ: meredulitas
synagoge. Ergo petri nauem elegit.
Due enĩ quasi nauicule a deo desti¬
nate sunt. quȩ in hoc mundotan¬
quam in mari salutem hominibꝰ
piscarentur: sicut ait dñs disci¬
pulis: uenite faciam uos piscato¬
altera ducitur inaltum onusta
et plena. Uacua enim synagoga
ꝓpħarum amisit oraculis. Om¬
sta autẽ eccłia inaltum assumit᷑:¬
net adt̾ras: quasi t̾renis in he¬

Expanded text:
toris: separatur quidem ab hominibus toris: separatur quidem ab hominibus corpore, doctrinae tamen iis utilitate conjungitur. Ubique miseretur, ubique prodest. In terra positus, per tactum, languorem corporum sanat: in mari constitutus, per doctrinam vulnera curat animarum. 3. Sed videamus quae sit ista navicula Simonis Petri, quam ad docendum de duabus magis opportunam Dominus judicavit, quae vibus injuriis lacessitum. Navigavit enim cum Moyse in mari undarum fluenta transvexit: sed gravibus est affectus injuriis, sicut ipse ait in Evangelio ad Judaeos: Si crederetis Moysi, et mihi crederetis . Injuria autem Salvatoris est incredulitas Synagogae. Ergo Petri navem elegit, Duae enim quasi naviculae a Deo destinatae sunt, quae in hoc, tamquam in mari, mundo salutem hominibus piscarentur, sicut ait Dominus apostolis: Venite, faciam vos piscataltera producitur in altum onusta vel plena; vacua enim Synagoga  cum prophetarum amisit oraculis: onusta autem Eccnet ad terras quasi terrenis inhae
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere possumus
ex hac euangłica lecti¬
Sone. que de¬
magis irruerent. quã rogarent:
et medicinã salutis non sparent
phumilitatis gr̃ãm. s ꝑ importu¬
nitatis imuriam: ita ut irruen¬
tes sicut ait euangłium turbas.
adño iħu non desertum separaret:
non sy nagoga repelleret: ñrene¬
rentia diuinitatis compesceret:
hec est enim consuetudo infir¬
mantium: ut dum sꝑant suis e¬
gritudinibus medicinam: ab
importuna petitione ñ loco ꝓhi¬
beantur. non temꝑore. ñ pudore:
s quanto plus mededur ille qui sa¬
nat: tanto amplius ille importu¬
nus ẽ qui laborat. Ergo cum dñs
iħc abirruentib turbis semotꝰ
int̾ra ẽẽ non posset: aspiciens in
mari duas nauiculas. unam
nauem petri omni festinatione
conscendit: ut importunitatis
miuriam uel aquarũ natura de¬
pelleret. quia eam doctoris reue¬
rentia minime coerecbat: atq ex¬
inde cepit de nauicula petri ad
homines doctrine sue uerba ꝓ¬
fundere. Uidete miscłiam salua¬

Expanded text:
intelligere possumus ex hac evangelica lectione, quae demagis irruerent, quam rogarent: et medicinam salutis non sperarent per humilitatis gratiam, sed per importunitatis injuriam; ita ut irruentes, sicut ait Evangelium , turbas a Domino Jesu non desertum separaret, non Synagoga repelleret, non reverentia divinitatis arceret. Haec est enim consuetudo infirmantium, ut dum sperant suis aegritudinibus medicinam, ab importuna petitione non loco prohibeantur, non tempore, non pudore: sed quanto plus medetur ille, qui sanat, tanto amplius ille importunus est, qui laborat. 2. Ergo cum Dominus Jesus ab irruentibus turbis semotus, in terra esse non posset, aspiciens in mari duas naviculas, unam navem Petri omni festinatione conscendit, ut importunitatis injuriam vel aquarum natura depelleret: quia eam doctoris reverentia minime coercebat: atque exinde coepit de navicula Petri ad homines doctrinae suae verba profundere. Videte misericordiam Salva
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Qđ̃ dixitota: ñ solum senes.
uuienes & infantes ⁊ s etiam pe¬
cudes legimus ieiunasse. Mira res.
leuinat ꝓciuitatis peccato: quem
peccati conditio ñ constringit. u ne
stinentes: om̃s parit̃ ieiunare de¬
bemꝰ: et miscdiam dĩ cunctoꝵ ab¬
stinentia deplorare. Nam quale
sit hoc xp̃ianos ꝓ salute sua non
facere. qđ pecudes ꝓ hominum
salute fecert: nisi qđ stolidior pe¬
cude ẽ. qui indicto ꝓse a sacerdo¬
te ieiumo non ieuinat: Nonne
enim pecus ẽ. qui non ĩtelligit. qͥd
illi immineat. quid incumbat:
Et pecus quidem uidens declinat
foueam. cauet p̃cipicia: tu autẽ ñ
uis iciunando ꝑiculum declinare
qđ cernis. Desꝑationis enĩgenusẽ.
tunc te manducare. cum abstine¬
re debeas: tunc gaudere. cũ debe¬
as plorarẽ. De hac desperatione di
Manducemꝰ et bibamꝰ: cras eni
moriemur. Ieuinemus gͦ fr̃s sine
int̾missione. ut hostes nr̃os ora¬
tionibus et abstinentia suꝑare

Expanded text:
it, tota; non solum enim senes, juvenes et infantes, sed etiam pecudes legimus jejunasse. Mira res: jejunat pro civitatis peccato, quem peccati conditio non constringit. Unde stinentes omnes pariter jejunare debemus, et misericordiam Dei cunctorum abstinentia implorare. Nam quale sit hoc Christianum pro salute sua non facere quod pecudes pro hominum salute fecerunt? Nisi quod stolidior pecude est, qui indicto pro se a sacerdote jejunio non jejunat; nonne enim pecus est, qui non intelligit quid illi immineat, quid illi incumbat? Et pecus quidem videns declinat foveam, cavet praecipitia. Tu autem non vis jejunando periculum declinare quod cernis? Desperationis enim genus est tunc te manducare, cum abstinere debeas, tunc gaudere, cum debeas deplorare. De hac desperatione ApoManducemus et bibamus: cras enim moriemur . Jejunemus ergo, fratres, sine intermissione, ut hostes nostros orationibus et abstinentia superare