comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Recce igitur dictum esi adonlicem
a sesqued tero sesqui tertio que connꝓ&
has ducssuperpac sticulcris i peciesdu¬
plicem procreare id primamspeciem
multi plicis quanttatis rursus expri

Expanded text:
Recte igitur dictum est, et duplicem a sesquialtero sesquitertioque conjungi, et has duas superparticularis species duplicem procreare, id est primam speciem multiplicis quantitatis. Rursus ex pri
Abbreviated transcription (Latin):
prouehunt profunditactem : namquã¬
tuor t aragonus duos heeb& in latere
& natus est exbis duob: bi senim duo
quat tuor fatiunt hosergo duos exipsi¬
us latere simulti plices aequediter
crbi formanasc&ur: nam sibi sbinos
bis facices octonaria quantitcoscres¬
cit & est primus hic crbus: unii uere
ta ragonus quoniam tres hab& in la¬
tere
& factus est ex trib: multi¬
plicatis si eiun cmlateris multiplica¬
tionem adiunxeris rursusccliu sabus
ae quabili laterum formatione con¬
crescit : terenim tres .vnII. si tertioduxe

Expanded text:
provehunt profunditatem. Nam quatuor tetragonus, duos habet in latere, et natus est ex bis duobus. Bis enim duo quatuor faciunt. Hos ergo duos ex ipsius latere si multiplices aequaliter, cubi forma nascetur. Nam si bis binos bis facies, octonaria quantitas crescit, et est primus hic cubus. Novem vero tetragonus, quoniam 3 habet in latere, et factus est ex tribus in se multiplicatis, si enim unam lateris multiplicationem adjunxeris, rursus alius cubus aequali laterum formatione crescit. Ter enim tres si tertio duxe
Abbreviated transcription (Latin):
planum siquidem fecimus quo dom̃s
disciplincs haecinterempit consume¬
r& quecsminime consticuta firmar&:
hoc autem comoscendum est quod hȩc
signanumerorum positacsunt quȩ
nunc quoq: homines insummarum
desimationem describunt nonna¬
turcli insticutione formatecsunt:
utenim quinarii subiectamnotulã
fingant de .v: uel denarii quamde¬
scripsimus id est .x: &alics huius¬
modi nonnatura posuit sed usus
ad frexit: quinq enimunos uelde¬
cemi uel quot lib& alios illis notulis
procompendio notare uoluerunt
ne quodunitactes quis monstrare
uellectotiens ei uirgule ducerentur

Expanded text:
Planum siquidem fecimus quod omnes disciplinas haec interempta consumeret, quas minime constituta infirmaret. Hoc autem cognoscendum est quod haec signa numerorum posita quae nunc quoque homines in summarum designatione describunt, non naturali institutione formata sunt; ut enim quinarii subjectam notulam signant de V, vel denarii, quam descripsimus de X, et alias hujusmodi, non natura posuit, sed usus affinxit. Quinque enim vel decem, vel quotlibet alios illis notulis pro compendio notare voluerunt, ne quotiens unitates quis monstrare vellet, totiens ei virgulae ducerentur
Abbreviated transcription (Latin):
accusatorib: adiudicium ueluti ȩgros
ad medicũ ducte portebat utculpȩ morbes
sub pliciore secarent quo pacto defensorum opegagc

Expanded text:
accusatoribus ad iudicium ueluti aegros ad medicum duci oportebat, ut culpae morbos supplicio resecarent. Quo pacto defensorum opera
Abbreviated transcription (Latin):
suũ adeligini ꝓmartis coegitarbitrium : Papim anum diu
interauliuos potantẽ milituimgladiis anteninus obietit.

Expanded text:
suum ad eligendae mortis coegit arbitrium. Papinianum 5 diu inter aulicos potentem, militum gladiis Antoninus objecit.
Abbreviated transcription (Latin):
illud a quo intellegitur eẽ diuersunr. quari
qđ a sum mobono diuersumest suinatura id sur¬
mumbonum non ẽ. quod nefas est deeo cogitare
qͦ inibil constat. eẽ prestantius Omnino
enim pullius reinatura suo principio melior
paterit existeret. Quare qđ omnium principi¬
um sit id &iam sui substantiã sum mum et̃ boni
uerissima ratione concluserim. Rectissimȩ

Expanded text:
illud a quo intellegitur esse diuersum. Quare quod a. summo bono diuersum est sui natura., id summum bonum non est—quod nefas est de eo cogitare quo nihil constat esse praestantius. Omnino enim nullius rei natura suo principio melior poterit exsistere, quare quod omnium principium sit, id etiam sui substantia summum esse bonum uerissima ratione concluserim. Rectissime
Abbreviated transcription (Latin):
penatunre ista conditio est intumtantũ c&eris rebus
cuen se cognoscit excellat : eadem tamen infitbestias.
redigatur sise nossedesierit  Namceteris animantib::
seseignonre natunt eest hominib: urti ouennt quã

Expanded text:
pe naturae ista condicio est, ut tum tantum ceteris rebus, cum se cognoscit. excellat. eadem tamen infra bestias redigatur, si se nosse desierit; nam ceteris animantibus sese ignorare naturae est. hominibus vitio venit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
cedit maioribus fat nexibus implucãt¬
actanto aliquid facoliberum .ẽ quanco
illũ rerum cardinemuicimus petit. qđ
si suꝑ nemtis heserit firmitati motucarens

Expanded text:
cedit, maioribus fati nexibus implicatac tanto aliquid fato liberum est, quanto illum rerum cardinem vicinus petit. Quod si supernae mentis haeserit firmitati, motu carens
Abbreviated transcription (Latin):
Et hȩ quidẽ sunt ui mediactates quarũ tres
usqia dphitagor ad platonẽ aristorilemq
manserꝰ : Postuero quin secutis hastresalias
de quib: sup᷑ disseruimus sus commentari¬
is addiderunt : sequens autꝰ aetas quẽ ad¬
modũ diximus ad implendã denaria quan¬
titatẽ alias .iii mediactates apposuit
quas non adeo quis inueterũ libris in uenie
Hasigiturnos quampos sumꝰ breuissi medis¬
ponamus prima enĩ qua ẽ earũ : nordine
uero septima media etas homodo coniun¬
gitur : Cumintril: terminis quẽ ad mo¬
dum ẽ maximꝰ: terminus adultimũ sic
maximiet paruissimi termini differen¬
tia. adminorũ differentiã terminorũ.
ut in hacdis positione ui .uuii .uiiii.¬

Expanded text:
 medietates, quarum tres a Pythagora usque ad Platonem Aristotelemque manserunt. Post vero qui insecuti sunt, has tres alias, de quibus supra disseruimus, suis commentariis addidere. Sequens autem aetas, quemadmodum diximus, ad implendam denariam quantitatem, alias quatuor medietates apposuit, quas non adeo quis in veterum libris inveniat. Has igitur nos quam possumus brevissime disponamus. Prima enim quae est earum, in ordine vero septima medietas, hoc modo conjungitur, cum in tribus terminis, quemadmodum est maximus terminus ad ultimum, sic maximi et parvissimi termini differentia, ad minorum differentiam terminorum, ut in hac dispositione 6, 8,
Abbreviated transcription (Latin):
sesqualter .e. differontia auit qruoru ide
unius et iii ternarius . ẽ i maiorũ a ut̃
id ẽ. quaternani & senarii binariuster¬
narius aut̃ binario comparttus sesqualte¬
nt̃ habitudinẽ ꝓportionis efficiet. Eo¬
dẽ aut᷑ modo hacc quoq: mediactas geome¬
tricȩ contitna e que mad modũ et qumta
ꝓpter ꝓportiont̃ differentiarũ aminoribi

Expanded text:
 differentia vero minorum, id est unius et 4, ternarius est, majorum vero, id est quaternarii et senarii, binarius. Ternarius autem binario comparatus, sesquialteram habitudinem proportionis efficiet. Eodem autem modo haec quoque medietas geometricae contraria est, quemadmodum et quinta propter proportionem
Abbreviated transcription (Latin):
Exbisenim ꝑtiã iste sunt constitutae.
tauidetur ariietice inquatribustorif
positis que mad madũ ẽ maximꝰ sentim¬
nus ad paruissimũ sicdifferentiam mo¬
rẽ ad differentiã maximorũ. ut sunt
iiii .u.ui. sexad ternariũ duplus et sont
huiusdispositionis .ui. et .u. differen¬
faciunt. Ergo quemad modũ ẽ maxi¬
mus terminus ad paruissimum sic
miorũ termmorũ differentia ost
addifferentiam maximorũ. liquet
autemopposita. et quodammodo
contrariã. eẽ hano mediactatem
armonicemediaetati. Id circo quod
in illa quemad modum .ẽ maximuster¬
minus ad paruissimusti. sic maiorum
termmorum differentia ad difseren¬
tiamminorũ. hicaut̃ etontrario. Et
aut̃ ꝓpriũ huius media etatis qm̃ quod
continetur submaximotermino & me¬
dioduplum ẽ eo quod coninetur sub
medio . atq: paruissimo sexie senim
duȩ uero aliȩ medietates qu inta scili¬
cetet sexta grometicemediaetan con¬
tricriȩ sunt et aidem uidentu ropposi¬

Expanded text:
Ex his enim etiam istae sunt constitutae. Ex his enim etiam istae sunt constitutae. ita videtur harmonicae, in qua tribus terminis positis, quemadmodum est maximus terminus ad parvissimum, sic differentia minorum ad differentiam maximorum. Ut snt hujus dispositionis 6 et 5. Differenplum faciunt. Ergo quemadmodum est maximus terminus ad parvissimum, sic minorum terminorum differentia est ad differentiam maximorum. Liquet autem oppositam et quodammodo contrariam esse hanc medietatem harmonicae medietati, idcirco quod in illa quemadmodum est maximus terminus ad parvissimum, sic majorum terminorum differentia ad differentiam minorum. Hic autem econtrario. Est autem proprium hujus medietatis, quoniam quod continetur sub maximo termino et medio duplum est eo quod continetur sub medio atque parvissimo; sexies enim Duae vero aliae medietates, quinta scilicet et sexta, geometricae medietati contrariae sunt, et eidem videntur opposi
Abbreviated transcription (Latin):
plcis indenarium id ẽ inmin oreideties
xxx. oportet .ccc efficies quos cec iuxtaeũ
commite qui exiunctis utrisq: confectus ẽ
id ẽ uixtal. facent enim quinquagies senos
ex inuenitur latituda senarius. Hunc igitur
siminori termino addas faciunt .ui. &
hic medius numerus constitutus inter .x
el xlarmanicam ꝓportionem mediae tatẽ¬
que seruabit. LI. DETRIDUS MEDIETATI
BOS. QUEAUITUMETICAE FTGEOMETR¬
CE. CONIRARIAE SUNE
Haequidem apud antiquiores inuentert¬
ꝓbataeq: mediaetates. Quas id cir colongi¬
usenodatiusq: tractauimꝰ: quod bae maxi¬
mȩ i antiquorũ lectionib: inuenuntur
siue cognitionis eorum uersaturorilitas
aitra saut̃ pracetereundo traens currimꝰs
Idcirco am̃ non multũ nobis in lectionibus
ꝓsunt . sed tantum adimplendã denariinu¬
meri quantitatẽ qua enelattant neuesint
aliquib: ignonitade ꝓmimus. uidentur
enim hȩ supnedictis mediaetatib: eẽ con¬
traeriȩ. ex quibus originement hunt

Expanded text:
plicas in denarium, id est in minorem, decies plicas in denarium, id est in minorem, decies 30, oportet 300 efficias. Quos 300 juxta eum committe qui ex junctis utrisque confectus est, id est juxta 50, facient enim quinquagies senos, et invenitur latitudo senarius. Hunc igitur si minori termino addas, facient 16, et hic numerus medius constitutus inter 10 et 40, harmonicam proportionem medietatemqubus quae harmonicae et geometricae contrariae sunt. Hae quidem sunt apud antiquiores inventae probataeque medietates, quas idcirco longius enodatiusque tractavimus, quod hae maxime in antiquorum lectionibus inveniuntur,  cognitionis eorum versatur utilitas. Caeteras autem praetereundo transcurrimus, idcirco quod non multum nobis in lectionibus prosunt, sed tantum ad implendam denarii numeri quantitatem. Quae, ne lateant neve sint aliquibus ignoratae, depromimus. Videntur enim hae supradictis medietatibus esse contrariae, ex quibus originem trahunt.
Abbreviated transcription (Latin):
q: media etatib: continetur tetrgonicũ
latus inquire. & bimno mediumpone : Nã
subu & denarionu mero ccce. continen¬
tur si enĩ denarium in xl multiplices
hicnumerus crescit : Horu migitu r quadri¬
gentorũ require tetritgonicum latus.
hi sunt x uicie senim .xx .cccc efficiun
Reppertum ergolatus quad raxtum mediũ
constitues ł sicam ꝓportionẽ quam inter
sedaq terminicustodiunt diuidas & hic
quod relinquitur medium terminum po¬
nas Namq Maddenarium quad ru¬
plus .ẽ Igitur quad ruplũ sidiuidas duplu
facies qui ẽ scilicet xx nam xe adde¬
nariũ duplus ẽ huncs imedium constitu
as media etatẽ grometricã ꝑfenet : Ar¬
monicam uero mediactatẽ talimodore ppenes
difserentiã terminorum huminorẽterminum
multi plica. & postumge teromnos & uxtt eum
qui inde confectus ẽ committt illum namerum
quiex difserentus & terminominore ꝓpductus ẽ
Cuiuscum latitudmẽ inueneris addis eam minori
termino. et quod indeclligitur mediũ tormi¬

Expanded text:
mitatibus continetur, tetragonicum latus inquire, et hunc medium pone. Nam sub 40 et denario numero 400 continentur. Si enim denarium in 40 multiplices, hic numerus crescit. Horum igitur quadringentorum require tetragonicum latus, hi sunt 20. Vicies enim 20, 400 efficiuntur. Repertum ergo latus quadratum, medium constitues. Vel si eam proportionem quam inter se dati termini custodiunt dividas, et id quod relinquetur medium terminum ponas. Namque 40 ad denarium quadruplus est. Igitur quadruplum si dividas, duplum facies, qui est scilicet 20. Nam 20 ad denarium duplus egeometricam perferet. Harmonicam vero medietatem, tali modo reperies: differentiam terminorum in minorem terminum multiplica, et post junge terminos, et juxta eum qui inde confectus est, committe illum numerum qui ex differentiis et termino minore productus est. Cujus cum latitudinem inveneris, addas eam minori termino, et quod inde colligitur medium termi
Abbreviated transcription (Latin):
renon possit. eximmobilitate deficit
notum ex simplicitate presentiae de¬
crescit in infinitam futuri ac p̃terin
antitatem. et cum tota pariter uitȩ
suae plenitudi nem nequeat possi dere
hoc ipso qđ aliquo modo numquam. eẽ
desinit illud quod implere atq expri¬
mere non potest aliquatenus uidetur

Expanded text:
re non possit, ex immobilitate deficit in motum, ex simplicitate praesentiae decrescit in infinitam futuri ae praeteriti quantitatem; et cum totam pariter uitae suae plenitudinem nequeat possidere, hoc ipso quod aliquo modo numquam esse desinit illud quod implere atque exprimere non potest aliquatenus uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
dinistiirhunt : In fia untm̃ tam̃ excellenti ã collo aite ad¬
minitio ne munm nullo modo merebantur : Anuo sagro¬
rumpulchritudo delectat : quidni: Estenim pulcherri
mio peris pulehntportio : sic quondam sereqmaris facie
gaudemus : Siccelum siden iunam solemtq mnt mͦ.
Numtehorum aliquit attingit : numaudes alicuos ta¬
lium splendo reglomiari : Anuerns florb: ipse distingue

Expanded text:
dinis trahunt, infra uestram tamen excellentiam conlocatae admirationem uestram nullo modo merebantur. An uos agrorum pulchritudo delmi operis pulchra portio. Sic quondam sereni maris facie gaudemus, sic caelum, sidera, lunam solemque miramur: num te horum aliquid attingit, num audes alicuius talium splendore gloriari? An vernis floribus ipse distingue
Abbreviated transcription (Latin):
siul tro impborũ contagione sordescunt simutatione tempoꝵ
splendore desinunt : si gentium a estimatione . uilescunt:
quidẽ quod inse expe t in depulcbritud inis babeant nequisite¬
aliis presteNT s¬
Quamuis setiriosuperbus ostro ÷¬

Expanded text:
si ultro improborum contagione sordescunt, si mutatione temporum splendere desinunt, si gentium aestimatione uilescunt, quid est quod in se expetendae pulchritudinis habeant, nealiis praestenQuamuis se Tyrio superbus ostro
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa coniungeret. coniunta dero natura¬
rum ipsa diuersites inuicti discors disso¬
curet. Atq diuelleret nisiunus eet qui

Expanded text:
diuersa coniungeret. Coniuncta uero naturarum ipsa diuersitas inuicem discors dissociaret atque diuelleret nisi unus esset qui
Abbreviated transcription (Latin):
mite mortalesom̃s conantora dipisci: Estenĩmentib:
hominũ ueriboni natunt lit̃ inserta cupiditas. sed ad
falsad euiu serror abducit : quorum quidẽ aln summũ
bonum essenibilo indigeretredentes utdiuitiis a fflũ

Expanded text:
mite mortales omnes conantur adipisci. Est enim mentibus hominum ueri boni naturaliter inserta cupiditas, sed ad falsa deuius error abducit. Quorum quidem alii summum bonum esse nihilo indigere credentes ut diuitiis afflu
Abbreviated transcription (Latin):
quod nexuit continerit: Nontam uero cer¬
tus naturȩ ordõ procederet. nec tamdis po¬
sitos motus locis temporib:: effici entia spa¬
tus qua litaabus explicare t. nisi unus eõe
qui has mutationum uarictater manens ip¬
sedis poneret: hoc quicquid est quo conditꝰ

Expanded text:
quod nexuit, contineret. Non tam vero 10 certus naturae ordo procederet, nec tam dispositos motus, locis, temporibus, efficientia, spatiis, qualitatibus explicaret, nisi unus esset qui has mutationum varietates manens ipse disponeret. Hoc quidquid est, quo condit
Abbreviated transcription (Latin):
conplittitur fatum uero singula dtgerit
inmotu  locis formis accẽporibus discributa
ut hȩc temporalis ordinis exepi catio insdut

Expanded text:
complectitur; fatum uero singula digerit in motum locis formis ac temporibus distributa, ut haec temporalis ordinis explicatio in d
Abbreviated transcription (Latin):
crda intentione adbonum ꝑ uenirenituritur
ei ltainquam consequens est .
Sed certumestadeptioneboni: bonos fieri: ÷¬
Ei. certum
c Adipis cunturigitur boni qđ a ꝓpetunt :
ei Sicuidetur
ecenaliuero siadipiscerentur qđ app&unt
bonummaliẽ ẽ Nonpos sent¬
ei. Itaest:
Cumigitur utrique bonum peant sediquidẽ
adipiscantur illi uero minine non dubium est
bonos quidem potentes et̃ qui uero mali sunt
imbecilles ÷
ei Quis quis inquam dubitat necrerum natura
nec consequentiam potest considera rerationĩ

Expanded text:
creta intentione ad bonum peruenire nituntur? – Ita, inquam, consequens est. – Sed certum adeptione boni bonos fieri? – Certum. – Adipiscuntur igitur boni, quod appetunt? – Sic uidetur. – Mali uero si adipiscerentur quod appetunt, bonum, mali esse non possent. –Ita est. – Cum igitur utrique bonum petant, sed hi quidem adipiscantur, illi uero minime, num dubium est bonos quidem potentes esse, qui uero mali sint imbecilles? – Quisquis, inquam, dubitat nec rerum naturam nec consequentiam potest considerare ration
Abbreviated transcription (Latin):
te. nulla neanimarum subplicia postde¬
fectum morte corpus reliquis :
cEt magna quidem inquiđ. quoraa satsaas

Expanded text:
te, nullane animarum supplicia post defunctum morte corpus relinquis? – Et magna quidem, inquit, quorum alia
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis poeni puldmeleones
Vincula gestent manibusq datas
Captentaescas. metuantq: trucem
Solita uerbent ferre magis trum.
Sicruorbornda tinc xeritonte.
Reside solim redeunt animi
Fremituq gntui meminere sui:
Laxontiabis colla solutis
Primusq: later dentetruento

Expanded text:
Quamuis Poeni pulchra leones Vincula gestent manibusque datas Cantent escas metuantque trucem Soliti uerbera, ferre magistrum. Si cruor horrida tinxerit ora, Resides olim redeunt animi Fremituque graui meminere sui; nodis colla solutis Primusque lacer dente cruento
Abbreviated transcription (Latin):
niam .viiii. t&ra gonus trib: ꝑlatus
unitatib: signabatur. soloter nario xxvii
crbilatus urgeur: & quoniam xvi.
t&ragonus Iui. unitatum latus habe¬
tacte crbi quodest unitcs unus erit

Expanded text:
niam novem tetragonus tribus per latus unitatibus figurabatur, solo ternario 27 cubi latus urgetur. Et quoniam 16 tetragonus quatuor unitatum latus habeestate cubi, quod est unitas, unus erit
Abbreviated transcription (Latin):
quae possitex pleri: Laceo quodnatimr eminimũ quod au ari¬
tiaeni hilsatis est : Quaresi opesnec sum mauere indigentiã

Expanded text:
quae possit expleri. Taceo, quod naturae minimum, quod auaritiae nihil satis est. Quare si opes nec summouere indigentia
Abbreviated transcription (Latin):
aduersasotiari .INatunt respinit. ut contniria quaẽq:
iungantar : Itacum pessimos plerumq: dignitatibus
fungidubium nonsit : Illud eam lique natunt suibona
uonene quae sepessimis herest patuntur: Qued qui¬
dendecunctis forta nemuneribus digniu s ex istmart
potest quatadim probissimũ quemꝙ. aberiont ꝑuȩ¬
niunt : De quibus illud &tam consideneñdum pute
quod remodubitat eẽ fortẽ : cu fortitudinẽ ines

Expanded text:
adversa sociari, natura respuit, ut contraria quaeque iungantur.. Ita cum pessimos plerumque dignitatibus fungi dubium non sit, illud etiam liquet natura sui bona non esse, quae se pessimis haerere patiantur. Quod quidem de cunctis fortunae muneribus dignius existimari potest, quae ad improbissimum quemque uberiora perveniunt. De quibus illud etiam considerandum puto, quod nemo dubitat esse for
Abbreviated transcription (Latin):
cum quid. ẽẽ scio idiosum. eẽ necesse t̃ Ita
cum quid futurum noui id ipsum futuram. ẽt¬
necesse ẽ sufigigitur. ateuentus pres¬
aliquis aliorsum ođo seferes babetexis

Expanded text:
cum quid esse scio id ipsum esse necesse est ita cum quid futurum noui id ipsum futurum enecesse est; sic fit igitur ut euentus prliquis aliorsum atque sese res habet, exis
Abbreviated transcription (Latin):
mestũ lacrimantẽq. uidissemilico miserum exulẽ¬
q cognoui: Sed quam id longinquum eãs exilium

Expanded text:
estum lacrimantemque uidissem, ilico miserum exsulemque cognoui. Sed quam id longinquum esset exilium
Abbreviated transcription (Latin):
Otealum n cha copinione felicẽ si quidem hocinquit
adieceris¬
Quidnam inquam
łssene aliquid in his mortalibus caducisq reb: putas

Expanded text:
te alumne hac opinione felicem, si quidem hoc, inquit, adiecerisQuidnam? inquam. Essene aliquid in his mortalibus caducisque rebus putas
Abbreviated transcription (Latin):
tua ereliquis parseis minima contingat : Incipselocus.
quemtu exilium uocas. Ini colentibus patna est: Ad eoniba

Expanded text:
tuae reliquiis pars eis minima contingat? Hic ipse locus quem tu exilium uocas, incolentibus patria est; adeo ni
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc uero quꝰ in troieris egrediart. anmi¬
rabilem quendam diuinae simplicita¬
tis orbem complicas et enim paulo an

Expanded text:
nunc uero quo introieris egrediare, an mirabilem quendam diuinae simplicitatis orbem complicas? Etenim paulo an
Abbreviated transcription (Latin):
inde ꝓposita confirmanis:
Duo sunt quib omnis humanorum actuum
constat effectus:¬
* Voluntas scilic&. ac potestas:
Quorums alteratrum desit : Nihilest
quod& plicari que at:
Deficiente et enim uoluntate : neaggreditur
quidem quis que quod non uult
At si potestas absit: uoluntas frustnests

Expanded text:
inde proposita confirmans. Duo sunt quibus omnis humanorum actuum constat effectus, uoluntas scilicet ac potestas, quorum si alterutrum desit, nihil est quod explicari queat. Deficiente etenim uoluntate ne aggreditur quidem quisque quod non uult; at si potestas absit, uoluntas frustra s
Abbreviated transcription (Latin):
pauloante p̃cipuum dediac si collige c̃ omipsumbonũ
beatitudo s it bonos om̃s eoipso qđ bonisint ficribe¬
atos liq& : Sed quibeatisi nt deos eẽ conuenit¬
estigitur p̃mium bonorum qđ nullus deteret des

Expanded text:
paulo ante praecipuum dedi, ac sic collige. Cum ipsum bonum beatitudo sit, bonos omnes eo ipso, quod boni sint, fieri beatos liquet. Sed qui beati sint, deos esse convenitigitur praemium bonorum, quod nullus deterat dies
Abbreviated transcription (Latin):
suimus intue amur
ltonne inbeati¬
tudine sefficientiam numerauimus deũq
beatitudinem ipsam eẽ consensimus
lta quidem
ł tadnm dũmigitur in quit regendum
nullis exgrinsecus Ammini culis indige

Expanded text:
suimus intueamur. Nonne in beatitudine sufficientiam numerauimus deumque beatitudinem ipsam esse consensimus? – Ita quidem. – Et ad mundum igitur, inquit, regendum nullis extrinsecus amminiculis indige
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas. Necuitia igitur necuirtutes
quicquã fuerint. sed ommum merico
potius mixte atq. indiscreta confu¬
sio qͦtq. nibil sceleratius ex cogi¬
salab trmtari potest cumexꝓiudentia ierũ
om̃is oredoducatur hihilo. consilus

Expanded text:
cessitas. Nec uitia igitur nec uirtutes quicquam fuerint, sed omnium meritorum potius mixta atque indiscreta confusio; quoque nihil sceleratius excogitari potest, cum ex prouidentia rerum omnis ordo ducatur nihilque consil
Abbreviated transcription (Latin):
fectunt quid abiectius : ut enim paulo antedixim: qđ mbil
habe ꝓprii detori sopinione utentiũ : nuncsplendorẽ accipit.
nuncumitit : Sugiturre uerendos facere nequeunt dignitates

Expanded text:
fectura quid abiectius? ut enim paulo ante diximus, quod nihil habet proprii decoris. opinione utentium nunc splendorem accipit, nunc amittit. Si igitur reverendos facere nequeunt dignitates
Abbreviated transcription (Latin):
minoremuincere &amaiare supenari
Sed non eisdem partib: łminorisminorẽ
tnens gredir ł maioris amaiore traenscendi
Contrariae armonica media &as ꝓportio¬
nes habet Namq: non eadem partesua
medius tertius in hacꝓportione ł minorem
uincit. ł amaiore superatur . Sed eadem
pasteminoris minorẽ superat qua parte
maioris amaiore supenitur. In hacenimdis¬
positione armonica quae ẽ ui .ui .ui. terna¬
rius binarium tertia sui parteuincit . Id . ẽ
ternarius a senario tota sui quantitate supe¬
natur. Idest trib: idemq: ipsecernarius medi¬
a &la teminoris uincit minorẽ id .ẽl. & me¬
dia etate maioris amaiore terminouincitur
id ẽ trib: senaruenim mediaetas ternarius ẽ
Ingetimetricauero mediactate neq: eisđẽ
suis partib: medius ł uincitm inorẽ ł ama

Expanded text:
minorem vincere et a majore superari, minorem vincere et a majore superari, sed non eisdem partibus, vel minoris minorem transgredi, vel majoris a majore transcendi. Contrarie harmonica medietas proportiones habet. Namque non eadem parte sua, medius terminus in hac proportione vel minorem vincit, vel a majore superatur, sed eadem parte minoris minorem superat, qua parte majoris a majore superatur. In hac enim dispositione harmonica, quae est 2, 3, 6, ternarius binarium tertia sui parte vincit, idem ternarius a senario tota sui quantitate superatur, id est tribus. Idemque ipse ternarius, medietate minoris vincit minorem, id est uno, et medietate majoris a majore termino vincitur, id est tribus. Senarii enim medietas ternarius est. In geometrica vero medietate, neque eisdem suis partibus me
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ hnminoribusminor. Illa estenim uerȩ
ꝓportionalitas quae media &atis quodammodo
locum obtinens & in maiorib: et inminoribus.
aequalibus gomutra ꝓpartionum conpanoti¬
onib: continetur : Hoc qq̃ signum ẽ dua rumex¬
tremitatũ mediam eẽ quodamimodo geome¬
tricam ꝓportionẽ : Namq: in aridmetica ꝓ¬
portione medius terminus eadem sua parte
eiminorem praecedit & amaiore ꝓceditur
sed alia parte minoris alia uero partemaioris
siten maridmeica dispositio .ii.iii .iiii.
ternariu sigiturnumerus binarium tertia
sua parte precedit id ẽ uno ela quater¬
nario tertia sua parte praeceditur id ẽ uno
Atuero ternarius nonea dem partem inoris
minoremuincit . ł maiorisamno re fupe¬
nitur . Namq: minorẽ id ẽbinariũ uno
superat id ẽ ipsius media etate binarui.
A quaternario uero unorelinquitur quae
pars ẽ quaternarii quarte Rotte
igitur dictum ẽ medium terminum in hu¬
iusmodi media etate eadem sui parte. &

Expanded text:
major est, in minoribus minor. Illa est enim vere major est, in minoribus minor. Illa est enim vere proportionalitas quae, medietatis quodammodo locum obtinens, et in majoribus et in minoribus, aequalibus proportionum comparationibus continetur. Hoc quoque signum est, duarum extremitatum mediam esse quodammodo geometricam proportionem. Namque in arithmetica proportione, medius terminus eadem sua parte, et minorem praecedit et a majore praeceditur, sed alia parte minoris, alia vero parte majoris. Sit enim arithmetica dispositio 2, 3, 4. Ternarius igitur numerus binarium tertia sua parte praecedit, id est uno, et a quaternario tertia sua parte praeceditur, id est uno. At vero ternarius non eadem parte minoris minorem vincit, vel majoris a majore superatur. Namque minorem, id est binarium, uno superat, id est ipsius medietate binarii, a quaternario vero uno relinquitur, quae pars quaternarii quarta est. Recte igitur dictum est medium terminum in hujusmodi medietate eadem sui parte et
Abbreviated transcription (Latin):
plus ẽ & differentia maximi & medii.
id ẽ senarii & quaternarii. Ouoscili¬
c& ad differentiã medii &ultim. id ẽ
quaternarii: atq: uernarii. quae est
unita sdupla perspicitur sed hocquoq
subiecta discriptione monstratur¬
Hab etautem ꝓpmaetatẽ quem ad¬
modum diccum ẽ contrariam ariobmȩ¬
ticȩ medieto In illa enim im minoribus
terminis iaiorert ꝓportio inmaiori¬
bus minor  In hacuero inma ioribus qui¬
dam terminis maior ẽ ꝓportio inmi¬
noribus uero minor. Namq: in hac¬
dispositione .iii .iiii .vi. tres ad quattuor comparati
ses quitertiam habitudinẽ. Sexuero ad quattuor. ses¬
qualteram reddunt. sed maiorest ꝓportio sesqualte¬
nt a sesquitertia tantum. Quantum parstertia
media etate tnenscenditur Iusteigitur media &ai
quaelamgeo metrica ꝓpriae quae eẽ ꝓportiona¬
litas iudicatur. Scilicet inteream ubummna iorib
terminis minor. ẽ ꝓportio & inminoribus iraub¬
n ormaior & inteream ubi in ar. inmaiorib:

Expanded text:
ntia maximi et medii, id est senarii et quaternarii, duo scilicet ad differentiam medii et ultimi, id est quaternarii atque ternarii, quae est unitas, dupla perspicitur. Sed hoc quoque subjecta descriptione monstraturHabet autem proprietatem, quemadmodum dictum est, contrariam arithmeticae medietati. In illa enim, in minoribus terminis major erat proportio, in majoribus minor; in hac vero, in majoribus quidem terminis major est proportio, in minoribus vero minor. Namque in hacdispositione 3, 4, 6, tres ad quatuor comparati sesquitertiam habitudinem, sex vero ad quatuor sesquialteram reddunt; sed major est proportio sesquialtera a sesquitertia, tantum quantum pars tertia medietate transcenditur. Juste igitur medietas quaedam geometrica proprieque esse proportionalitas judicatur, scilicet inter eam ubi in majoribus terminis minor est proportio, et minoribus major, et inter eam ubi in majoribus
Abbreviated transcription (Latin):
stad duntnamq impbi parem dignitatib uncẽ : quassua cor¬
tagione conmaculant : Atq ut agnosca sient̃ illamretie¬
rentiã pliuas rubuotles dignitaes nom posse contingeroꝵ

Expanded text:
ddunt namque improbi parem dignitatibus vicem, quas sua contagione commaculant. Atque ut agnoscas veram illam reverentiam per has umbratiles dignitates non posse continger
Abbreviated transcription (Latin):
uisendi formandiq siguras sum sit
exordium. sonsutamen absenti sem¬
sibilia queq. conlustrate ñ sensibilis
sed imaginaria ratione iudicandi ui¬
des neigitur ut incognoscondo cunca
sua potius facultato qua emi quȩ cos¬
noscuntur utantur. nequeid inuoo

Expanded text:
uisendi formandique figuras sumpsit exordium, sensu tamen absente sensibilia quaeque collustrat non sensibili sed imaginaria ratione iudicandi. Videsne igitur ut in cognoscendo cuncta sua potius facultate quam eorum quae cognoscuntur utantur? Neque id in
Abbreviated transcription (Latin):
nus egimus. utquȩ indignis sima tibiuide¬
batur malorum potestas. eã nulla qr
cognosceres. quosq. in punitos querebasł
uideres numquam in ꝓbitatis suae carere

Expanded text:
nus egimus ut quae indignissima tibi uidebatur malorum potestas eam nullam esse cognosceres, quosque impunitos querebare uideres numquam improbitatis suae carere
Abbreviated transcription (Latin):
At quibȩc sunt qua e adipiscihomines uolunt
reaq decausa diuitias dignitates regnagloriã.
uolu ptatesq: desiderant. quod ꝑ haec sibi suffici¬
entiã reuerentiã potentiã caelebritatẽ. l& iti¬
amcredunt esseuentuntm : Bonumẽ igit᷑
quod tam diuersis studus homines p&unt .:

Expanded text:
Atqui haec sunt quae adipisci homines uolunt eaque de causa diuitias, dignitates, regna, gloriam uoluptatesque desiderant quod per haec sibi sufficientiam, reuerentiam, potentiam, celebritatem, laetitiam credunt esse uenturam. Bonum est igitur quod tam diuersis studiis homines petunt
Abbreviated transcription (Latin):
commi celupurt stians sre nonpossunt: Quod
cum factum ẽ . pauperes necesseest faciant quo s
linquunt Dignur angustos mapesq: diuitias
quasn chobere totas pluribus lic&s & ad quemlib&
sineoete porum pau ꝑtate nonueniunt Vin gẽ mori
fulgor oculo stribhit sed si quid ẽ in hoo splendore pnte¬
cipui geminarum est luxilla ron hominũ quas quidem
mirarri homines uehement̃ admiror : Quid estem̃ carens

Expanded text:
 plureis transire non possunt. Quod cum factum est, pauperes necesse est faciant 10, quos reliquunt. O igitur angustas, inopesque divitias, quas nec habere totas pluribus licet, et ad quemlibet sine caeterorum paupertate non veniunt! 133 An fulgor oculos trahit? Sed si quid est in hoc splendore praecipui, gemmarum est lux illa, non hominum: quas quidem mirari homines vehementer admiror. Quid est enim carens
Abbreviated transcription (Latin):
multi plicis quantitatis rursus exp¬
mamultiplidis specieidest &duplic
primecsuꝑpasticularis id est sesqui¬
tera contmens multiplicis speciesid
tripla coniungitur: nam que duo de¬
sencriinameri dupla est decemuo
&octo ad duo dencrium ses qualte
quiad sencrium numerum triplu

Expanded text:
multiplicis quantitatis. Rursus ex prima multiplicis specie, id est ex duplici, et prima superparticulari, id est sesquialtera, continens multiplicis species, id est tripla conjungitur. Namque 12 senarii numeri duplus est, decem vero et octo, ad duodenarium sesquialter, qui ad senarium numerum triplu
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uistute & potestate ipsec quoq
circulus uelsphera est: quotiens enim
punctum in semultiplicaueris. in se¬
ipsumunde coeperat termi natur:
si enimfaciat semel unum reditsi hoc

Expanded text:
que, virtute et potestate, ipsa quoque circulus vel sphaera est, quoties enim punctum in se multiplicaveris, in seipsum unde coeperat terminatur. Si enim faciat semel unum, unus redit,
Abbreviated transcription (Latin):
possunt : Nec orniium bonorum congregatione ꝑfec¬
ta sunt ea nec adbeatitudinẽ qua siquidam callesfert̃
nabeatos ipsa ꝑficiunt
Eheu quacniseros tramite deuo

Expanded text:
possunt nec omnium bonorum congregatione perfecta sunt, ea nec ad beatitudinem quasi quidam calles ferunt nec beatos ipsa perficiunt. Eheu quae miseros tramite de
Abbreviated transcription (Latin):
tollere. similesq auis quarum intuitu nox
inluminat : diescȩcat : Dũ enim nonrerũ
ordinẽ sed suos intuentur affectus. ł

Expanded text:
tollere similesque auibus sunt quarum intuitum nox inluminat, dies caecat; dum enim non rerum ordinem sed suos intuentur affectus,
Abbreviated transcription (Latin):
solum satis. ẽ Iamueroquam p̃ẽposterum. et
ut ueternae p̃suentiȩ temporalium rerum
euentus causa et̃ diatur. Quidẽ aut̃ aliud.

Expanded text:
solum satis est. Iam uero quam praeposterum est ut aeternae praescientiae temporalium rerum euentus causa esse dicatur! Quid est autem aliud
Abbreviated transcription (Latin):
puncti qui ẽminus fixus estꝰ aequaliẽ
distions a primo puncto circumductio
& ad eundem locum reuersiounde
moueri coeptus est: spherauero est

Expanded text:
puncti qui eminus fixus est aequaliter distans a primo puncto circumductio, et ad eumdem locum reversio unde moveri coeperat. Sphaera vero est
Abbreviated transcription (Latin):
NMli serior igicurcibi iniuriae in lator quã acceptort ẽ
uideretur:
Conse quitur in quã. hincigit᷑ aliis decausis caradice᷑ niten

Expanded text:
Miserior igitur tibi iniuriae inlator quam acceptor esse videretur. — Consequitur, inquam. Hac igitur aliisque causis ea radice niten
Abbreviated transcription (Latin):
lumueni rededeccat: Si qui s rerum mortaliũ fructus ullumbca¬
titud inis pondus hab& : poteritneillius memors a luciꝰ quan

Expanded text:
lum uenire delectat. Si quis rerum mortalium fructus ullum beatitudinis pondus habet, poteritne illius memoria lucis quan
Abbreviated transcription (Latin):
b: suis eẽ initunt᷑ sunt qui summũ bonũ in summ a po¬
tentia eẽ constituant łliuel regnare ipsiuolunt
ł regnantibus adherereconantur.: Atquib: optimũ

Expanded text:
 suis esse nituntur. Sunt qui summum bonum in summa potentia esse constituant: hi vel regnare ipsi volunt vel regnantibus adhaerere conantur. At quibus optimu
Abbreviated transcription (Latin):
quaeritis: At quiboc uobis incontiiriumcedit : plurib:
quippe ad mimculis opus est atłuendam pntetiosȩ sa¬
pellectibis uarietatem: Verumq: illud est ꝑmultis eo sin¬
digere qui ꝑ multa possideant : Contraq minimum
qui habundantiam suam natunte necessitate non am¬
bitus suꝑflitate mentiant᷑ : Itane autem nullumest
ꝓprium uobis atq: insitumbonum ut iex ternis acsepo¬
sitis rebus bonaut qua enrtis. sic rerum uersa conditio

Expanded text:
quaeritis. Atqui hoc uobis in contrarium cedit; pluribus quippe amminiculis opus est ad tuendam pretiosae supellectilis uarietatem, uerumque illud est permultis eos indigere qui permulta possideant, contraque minimum qui abundantiam suam naturae necessitate non ambitus superfluitate metiantur. Itane autem nullum est proprium uobis atque insitum bonum ut in externis ac sepositis rebus bona uestra quaeratis? Sic rerum uersa condicio
Abbreviated transcription (Latin):
ut suporius dictum est fundae ui¬
LV. nouem uero angulorum secun¬
dum eundemor dinem forma pro¬
crecctur it aut secundum ae qualẽ
progressionem primiquoque eorũ
numeri distant: namintriangalo
qui suntnumeri quȩ prima suꝑficia
figura est unos& antum numeri
precedunt. qui scilic& eorũnaturã
discriptionem querer ficiunt:nte¬
tragonocero qui secundum estduob
sese iunctinu meri uincunt &inpen¬
que reinullus est modus: hacautem
nos subi ecitrum formarũ descrip¬
tiones docebunt

Expanded text:
ut superius dictum est fundaNovem vero angulorum secundum eumdem ordinem forma procreatur, ita ut secundum aequalem progressionem primi quoque eorum numeri distent. Nam in triangulo qui sunt numeri, quae prima superficiei figura est, uno sese tantum numeri praecedunt, qui scilicet eorum naturam descriptionemque perficiunt. In tetragono vero qui secundus est, duobus sese juncti numeri vincunt, et in penque rei nullus est modus. Hoc autem nos subjectarum formarum descriptiones docebunt
Abbreviated transcription (Latin):
plebis a lacritate uidisti: Cumeisdem icuria curlles in siden¬
tib: : turegielaudis onitor bigenii gloriam facundiaeq me

Expanded text:
plebis alacritate uidisti, cum eisdem in curia curules insidentibus tu regiae laudis orator ingenii gloriam facundiaeque me
Abbreviated transcription (French):
errore cuncta ꝓspiciens adunũ alligat
et ronstringit euentum quosemel e e eepto
quantus decasus hu̾manaru perum con

Expanded text:
errore cuncta prospiciens ad unum alligat et constringit euentum. Quo semel recepto quantus occasus humanarum rerum con
Abbreviated transcription (Latin):
is. autcua Inestiuos fractus lntu mesatubentas.
Quid inamibus gaudiis imperis : qusdexterna bona ꝓtius
amplexaris nunquamtua facie es sie fortuna quacate
natint rerum fecitaliena: Tqe trum quidem fructus
amimantium procul dubio debentur alimentis: sedsi qđ
natunte satis est reple e indigent a mudis : nihilest quod
fortumȩ affluentiam pelas. pauci seniniminimisq natu¬
nttontenta est . cius satictatẽ si suꝑ flui surgere uels

Expanded text:
is aut tua in aestiuos fructus intumescit ubertas? Quid inanibus gaudiis raperis? Quid externa bona pro tuis amplexaris? Numquam tua faciet esse fortuna quae a te natura rerum fecit aliena. Terrarum quidem fructus animantium procul dubio debentur alimentis. Sed si, quod naturae satis est, replere indigentiam uelis, nihil est quod fortunae affluentiam petas. Paucis enim minimisque natura contenta est, cuius satietatem si superfluis urgere uel
Abbreviated transcription (Latin):
genus interris simili surgitaborcia Vnusen ĩ renimpater.ẽ¬
ł lnius cunctam inistnat : Illed ed itphoeboridios dedit& cornu
Alime. Illehomines &iamterris deditut sidenecaelo: hicdau

Expanded text:
genus in terris simili surgit ab ortu; unus enim rerum pater est, unus cuncta ministrat. Ille dedit Phoebo radios, dedit et cornua lunae, ille homines etiam terris dedit ut sidera caelo, hic
Abbreviated transcription (Latin):
titus e: exquo illud quoq: sesoluitur. qđ
paulo ante posuisti indignũ . eẽ. siscientiȩ di
cousã fucura nr̃a p̃stare dicantur: haecenĩ
scientiae uis p̃sentiaria notione cuncta cõ¬
plectens rebus modu omnib: ipsa constituit

Expanded text:
titus est. Ex quo illud quoque resolvitur, quod paulo ante posuisti, indignum esse, si scientiae dei causam futura nostra praestare dicantur. Haec enim scientiae vis praesentaria notione cuncta. complectens rebus modum omnibus ipsa constituit
Abbreviated transcription (Latin):
tientia sortem exacerbes quam ꝑ muta re non possis :
Siuentis uela committeres. non quo uoluntas pater&

Expanded text:
tientia sortem exacerbes quam permutare non possis? Si uentis uela committeres, non quo uoluntas peter
Abbreviated transcription (Latin):
sedunum idipsum monstrauimus eẽ qđ bo¬
num.EItaquidem
Cũnc taigitur bonum peunt qđ qui dem
ita describas licet bonum eẽ qđ desideretur

Expanded text:
Sed unum id ipsum monstrauimus esse quod bonum. – Ita quidem. – Cuncta igitur bonum petunt, quod quidem ita describas licet ipsum bonum esse quod desideretur
Abbreviated transcription (Latin):
licto constientiae uirtutisq pnrestantia. dealienis prremia
sermunculis postulatis. Acipe inbuius modi a rrogan¬
tiaeleuitate quam festiuc aliquis inluserit: Nãcum
quidam adirtus ess& hominẽ contumeluis quininad ue¬
reuintutis usum sed ad suꝑbam gloriam falsum sibi pbr¬
loso phynomen induenit : adiecisseq: iamse sciturũ. an
illephrlo sophas ess&. siquidẽ. inlitas iniurias leniter
patienterq: tolenrs s&. ille patientiam paulis ꝑ adsũp¬
sit acceptaq: contumelia udud in sultans iamtunde
inquit intellegi smntes sephrloso plum: Tamille nimiũ
mondaciterꝰ Intelle pentmin quit sita auisses
Quid autemꝰ quod ad pnreti puos uiros. dehni senim sermoest

Expanded text:
licta conscientiae uirtutisque praestantia de alienis praemia licta conscientiae uirtutisque praestantia de alienis praemia sermunculis postulatis. Accipe in huius modi arrogantiae leuitate quam festiue aliquis illuserit. Nam cum quidam adortus esset hominem contumeliis, qui non ad uerae uirtutis usum sed ad superbam gloriam falsum sibi philosophi nomen induerat, adiecissetque iam se sciturum an ille philosophus esset si quidem inlatas iniurias leniter patienterque tolerasset, ille patientiam paulisper assumpsit acceptaque contumelia uelut insultans: “Iam tandem,” inquit, “intellegis me esse philosophum?” Tum ille nimium mordaciter: “Intellexeram”, inquit, “si tacuisses”. Quid autem est quod ad praecipuos uiros - de his enim sermo est
Abbreviated transcription (Latin):
numiudicetur qͥuefitotsiquem fame pnitdi catiodelectat
bui inplurimos populos. nom̃ proferce nullo modo conducat
Ertigitur ꝑuagata intersuos gloriaquisq: contentus. & intrr
unius gentis terminos pntedant illa fame in mortalitas coar¬
tabitur: Sed quam multos darissimos suistem poribuiros
scriptorum mops deleuitobliuio quã quã quidipsa scripta
ꝓficiant quaccum siuis auctorib: premitlongiot atq: obstunt
uetustas. Vosuero ln mortalitatem nobis ꝓregare iudemini
cum futuri famamtemporis cogitatis. quod si ad astntatis
infinita spatia ꝑtrtes. quid babes quo dde n ammis tui diut̃¬
nitate lacteris : uniu sccenim mont momenti. side cemmilib:
confenitur annis: Qm̃ utrumq spatiũ difinitum. ẽ mini¬
mamlic& : hab& tamenaliquã portionẽ. Adic ipsenurer
annorumeiusq: quam lib& multiplex ad interminabilẽ
non parua sedplane nulla es seuid eatur.: Vosaut̃ nsiad po¬
pularts aures inanesq: rumores recte facerenesctis : &re¬

Expanded text:
num iudicetur? Quo fit ut si quem famae praedicatio delectat huic in plurimos populos nomen proferre nullo modo conducat. Erit igitur peruagata inter suos gloria quisque contentus et intra unius gentis terminos praeclara illa famae immortalitas coartabitur. Sed quam multos clarissimos suis temporibus uiros scriptorum inops deleuit obliuio! Quamquam quid ipsa scripta proficiant, quae cum suis auctoribus premit longior atque obscura uetustas? Vos uero immortalitatem uobis propagare uidemini cum futuri famam temporis cogitatis. Quod si ad aeternitatis infinita spatia pertractes, quid habes quod de nominis tui diuturnitate laeteris? Vnius etenim mora momenti si decem milibus conferatur annis, quoniam utrumque spatium definitum est, minimam licet habet tamen aliquam portionem; at hic ipse numerus annorum eiusque quamlibet multiplex ad interminabilem non parua sed plane nulla esse uideatur. Vos autem nisi ad populares auras inanesque rumores recte facere nescitis et re
Abbreviated transcription (Latin):
abessealiquid ꝑ quoduelut hiante uallirobore In¬
animuntuũ ꝑturbationũ morbu sinrepserit.
sed dicmibi meministi nequis sitrerũ finis quouȩ to

Expanded text:
abesse aliquid, per quod uelut hiante ualli robore ianimum tuum perturbationum morbus inrepserit? Sed dic mihi, meministine quis sit rerum finis quoue to
Abbreviated transcription (Latin):
Nec man& ulli turditus ordo ÷¬
Nisi quod fim iunxertortum
stabilemq sui feceri torbem:
os quoq õ terrenaammalia tenuilie imagi

Expanded text:
nec manet ulli traditus ordo nisi quod fini iunxerit ortum stabilemque sui fecerit orbem. Vos quoque, o terrena animalia, tenui licet imagi
Abbreviated transcription (Latin):
ne queunt conuenire. quid mi cua semet ipsis dis¬
cerpentibus conscienciã uitus quisq. dissentiat
facianto sȩpeiquȩ caro ges serint non fu¬
sis segerenda decernant ex quo sȩpe suma illa
ꝓuidentia ꝓtulit in signe miraculũ. ut malos
malibonos facerent. Namdũ iniqua sibua
pessimis quidam perpeq uidentur noxioe is¬
odio flagrantes aduirtutis frugem rediere.
dũ se eis dissimiles student cẽ quos ode¬
rant sola ẽ enim diuinauis. cuimala quo¬
q bona sint cum eis conpetent̃ utendo alicus
bonelicit effatum: Ordoenim quidam

Expanded text:
nequeunt conuenire. Quidni, cum a semet ipsis discerpentibus conscientiam uitiis quisque dissentiat faciantque saepe, quae cum gesserint non fuisse gerenda decernant? Ex quo saepe summa illa prouidentia protulit insigne miraculum, ut malos mali bonos facerent. Nam dum iniqua sibi a pessimis quidam perpeti uidentur, noxodio flagrantes ad uirtutis frugem rediere, dum se eis dissimiles student esse quos oderant. Sola. est enim diuina uis cui mala quoque bona sint, cum eis competenter utendo alicuius boni elicit effectum. Ordo enim quidam
Abbreviated transcription (Latin):
& in ordinom ad eundem modum intuentem nulla cunctatio contrari&a¬
tis impedi&: atuero si exagonos librecta ex aminatione ꝑspicices &x eisdem
triangulis & suꝑsepositis peniigonis procreantur: namquesex ex agonus
ex quincrio peniagono &uno qui est intriangulorum ordine dispositus
nascitur nec alic estorgo Xv. ex agoniniss e duo denario penii ggono
& ternario triangulo quodsi xxviiI . rursus exagonum ex quib: superi¬
ribus nascatur ad discas nullo s inuenies nisi xxii. penta gonum senari¬
umque triangulum atque hoc inceceris nechunc geniture or dinem

Expanded text:
 in ordinem ad eumdem modum intuentem nulla cunctatio contrarietatis impediet. At vero si hexagonos librata examinatione perspicias, ex eisdem triangulis et super se positis pentagonis procreantur. Namque sex hexagonus ex quinario pentagono et uno qui est in triangulorum ordine dispositus nascitur. Nec alia est origo 15 hexagoni, nisi ex duodenario pentagono et ternario triangulo. Quod si 28 rursum hexagonum ex quibus superioribus nascatur addiscas, nullos invenies nisi 22 pentagonum senariumque triangulum. Atque hoc in caeteris. Nec hunc geniturae ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
habentib: quidin hacresit consequens uestige mus omn
enimte ragoni qui subtriangulis sunt natura lior dinatione dispositi &x su¬
perioribus triangulis procreantur illorum que collectione quadrati figura
componitur: quattuor enim t&ragonus: fit exuno &tribus id est &x duob:
superioribus trianuilis: noue muero extribus & sex sed utriq: sunt triangu¬
dine quadratorum constans atq: inmuttebile reperitur ⁊ pentagonorum.
uero summae conficiuntur exunosu ꝑse t&ragono & altrin secus triangulo
constituto: nam quinq: penttcgonus. & quat tuor suꝑ seposito t&ra gono
& exuno qui intriangulorum ordine ponitur adgregatur : Xii. uero pent¬
gonus ex nouencrio suꝑ quadrato & tribus secundo triangulo nascitur: xxii¬

Expanded text:
habentibus, quid in hac re sit consequens investigemus. Omnes enim tetragoni qui sub triangulis sunt naturali ordinatione dispositi, ex superioribus triangulis procreantur, illorumque collectione quadrati figura componitur. Quatuor enim tetragonus fit ex uno et tribus, id est ex duobus superioribus triangulis. Novem vero, ex tribus et 6, sed utrique sunt triangudine quadratorum constans atque immutabile reperitur. Pentagonorum vero summae conficiuntur ex uno super se tetragono, et altrinsecus triangulo constituto. Namque 5 pentagonus, ex quatuor super se posito tetragono, et ex uno qui in triangulorum ordine ponitur, aggregatur. Duodecim vero pentagonus, ex novenario super se quadrato, et tribus secundo triangulo nascitur. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
.XVII. Similiter autem licebit & alia¬
rũ formarum quȩ plurib angulis
continentur quantiates ad scribere:
sed quoniã facilius oculis subiectecr&i¬
n&ur suꝑ dictarũ formarũ numero¬
sitas in subterior e discriptione ponat᷑¬

Expanded text:
. Similiter autem licebit et aliarum formarum, quae pluribus angulis continentur, quantitates ascribere. Sed quoniam facilius oculis subjecta retinentur, supradictarum formarum numerositas in subteriore descriptione ponat