comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
portas mortalitatem qͣndam: tutͥ esto iustus:
et inte esto iustus Peccator es: uindica inte:
Redi ad conscientiam tuam: exige dete penas:
crucia te ipsum: Ita enim offers sacrificium
dño: qͥa si uoluisses sacrificium dedissẽ utiq
ait peccator: holocaustis ñdelectabis Quid
Ergonullum accipit sacrificium: Sacrificium
dõ sp̃s contribulatus: cor contritum & humili¬
atum ds̃ ñsꝑnit. Humilia cor tuum: contere
cor tuum: crucia cor tuum: et tute ipsum em̃¬
dabit inmiscłia: Non enim odisti te: cũ seuis
inte Eris in parte emendante iustus: quamuis
sis adhuc inemendanda peccator. Exqua parte
enim tͥ displices. iustus es. Ex qua tͥ displicet inte
qdđ̃ iustum ẽ iniuistus es uis uidere quã iustus
sis: hoc inte tibi displiceat qđ et dõ: iam coN¬
uinxisti te uoluntati dĩ: et inte ipso ñ qđ ille fec̃
s qđ iue odit odisti Exeo qđ odisti inte qđ feci

Expanded text:
portas mortalitatem quamdam; tu tibi esto justus, portas mortalitatem quamdam; tu tibi esto justus, et in te esto justus. Peccator es, vindica in te; redi ad conscientiam tuam, exige de te poenas, crucia teipsum. Ita enim offers sacrificium Deo. «Quia si voluisses sacrificium, dedissem utique,» ait peccator, «holocaustis non delectaberis.» Quid ergo? nullum accipit sacrificium? «Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernit» . Humilia cor tuum, contere cor tuum, crucia cor tuum; et tu ipsum emendabis in misericordia: non enim odisti te, cum saevis in te. Eris in parte emendante justus, quamvis sis adhuc in emendanda peccator: ex qua parte enim tibi displices, injustus es; ex qua tibi displicet in te quod injustum est, justus es. Vis videre quam justus es? Hoc in te tibi displicet quod et Deo: jam conjunxisti te voluntati Dei, et in teipso non quod ille fecit, sed quod ille odit odisti. Ex eo quod odisti in te quod fe
Abbreviated transcription (Latin):
emendandus: si odio emendat: Quare gͦ emendat:
Inmiscdia: Et arguet me Inquo: Inmiscłia:
Oleum autẽ peccatoris ñ impinguabit caput me¬
um. Qͥdẽ. oleum peccatoris ñ impiuguabit cap̃
incum: Hon crescit caput meum deadulatione.
Falsa laus adulatoris: hoc ẽ. oleum peccatoris. fro¬
pterea & homines qͥ falsa laude aliquẽ irrise¬
rint: hoc etiã deillo dicunt: Unxi illi caput:
apeccatore cũ irrisione. habetote oleũ uob̃cũ: ⁊ ñ
queritis oleũ peccatoris. Sapientes enĩ ille uͥgi¬
nes secũ portabut oleũ. Sapi. entes uͥgineᷤᷤ secũ ole¬
um portabãt: id÷ ꝯscientia illaꝵ eis testimoniũ
ꝑhibebat: Oleum gła ẽ fulget: nitet insuꝑ¬
ficie S bona debet eẽ gła: et uera gła: et ibi sit
intus inuasis suis. Audi qͥd ẽ inuasis Probet
autẽ se homo: et tc̃ insemet ipso habebit głam.
et ñ inalitro Quid. ẽ inuasis suis: Audi ipsũ

Expanded text:
emendandus, si odio emendat. Quare ergo emendat? emendandus, si odio emendat. Quare ergo emendat? «In misericordia. Et arguet me:» in quo? In misericordia. «Oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum.» Quid est, «Oleum peccatoris non impinguabit caput meum?» Non crescet caput meum de adulatione. Falsa laus adulatio est; falsa laus adulatoris, hoc est oleum peccatoris. Propterea et homines cum falsa laude aliquem irriserint, hoc etiam de illo dicunt: Unxi illi caput. a peccatore cum irrisione. Habetote oleum vobiscum, et non quaeretis oleum peccatoris. Sapientes enim illae virgines secum portabant oleum : sapientes virgines secum oleum portabant, id est, conscientia illarum illis testimonium perhibebat. Oleum gloria est, fulget, nitet in superficie. Sed bona debet esse gloria, et vera gloria, ut ibi sit intus in vasis suis. Audi quid est in vasis: «Probet autem se homo, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero» . Quid est, In vasis suis? Audi ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
intoto mundo: Ego in euuangłio saluatorẽ ac
xp̃i Estis plane blasphematores xp̃i: et ideo axp̃o
ñ saluandi Ergo buccella ñ detur mendico &
ploret: Inbucella menbrũ xp̃i mendicus fame
moriturus ẽ falsa miscđia inbucellã: facit ue¬
rum homicidium in hominẽ S qͥ sunt istielec
miscditer. pocius quam laudari fallaciter:
Emendabit me iustus inmiscłia si iustus ẽ. simi¬
sericors ẽ: quando uidet me peccantem: Hoc utiq
toris: nec respuit ꝑsonã. emendati. uel emen¬
dantis. Omnia enim menbra ĩilo: ⁊pse dic̃
emendab̃ me iustꝰ. Quis iustus te mendaturꝰ
ẽ: Caput emendat omĩa menbra: E mendabit
me iustus in miscdia: et arguet me Arguet: s
immniscdia Arguet. s ñodit Et eo magis ar¬
guet: quia non odit Et iste qͣre inde grãs agit
qͥa corripe sapientem: etamabit te. E mendabit
me iustus Quia ꝑsequitur : Absit. Hic ẽ potuis

Expanded text:
in toto mundo. Ego in Evangelio Salvatorem accin toto mundo. Ego in Evangelio Salvatorem accChristi. Estis plane blasphematores Christi, ei ideo a Christo non salvandi. Ergo buccella ne detur mendico, et ploret in buccella membrum Dei, mendicus fame moriturus est! Falsa misericordia in buccellam, facit verum homicidium in hominem. Sed qui sunt isti elecmisericorditer, potius quam laudari fallaciter. «Emendabit me justus in misericordia:» si justus est, si misericors est, quando me videt peccantem. Hoc utiquetoris, nec respuit personam emendati vel emendandi: omnia enim membra in illo, et ipse dicit, «Emendabit me justus.» Quis justus te emendaturus est? Caput emendat omnia membra. «Emendabit me justus in misericordia, et arguet me.» Arguet, sed in misericordia: arguet, sed non odit; et eo magis arguet, quia non odit. Et iste quare inde gratias agit? Quia, «Corripe sapientem, et amabit te» . «Emendabit me justus:» quia persequitur? Absit: hic est potius
Abbreviated transcription (Latin):
uniuerso mundo: et sunt marborib: inherb̃:
ĩpomis infructib. Dĩ menbra uexat: qͥ t̾rã sulco
discindit. Dĩ menbra uexat: qͥ herbã det̾ra uellit.
Dĩm̃bra uexat. qͥ pomũ carpit de arbore ħne faciat in
agͦ falsa homicidia: fac̃ infenore u̾a homicidaͥ. Panẽ
m̃dicãti. ñ porrigit Uidete si potest ẽẽ maior in¬
iquitas: ista iusticia Panem mendicanti ñ por¬
rigit Queris quare: ne uitam quȩ ẽ inpane qͣ
dic̃t̃ menbrum dĩ substantiã diuinam. mendic̾
ille accipiat: et liget illam incarnem Q uid gͦ
uos: Quid: Quare manducatis: Carnem ñ ha¬
betis: S nos inquiunt qui fide minich ei
illuminati sumus. orationib & psalmis nr̃is
qͥ electi sumus. purgamus inde uitam que ẽ
in illo pane. & mittimus illã adthesauros cȩloꝵ
Tales sunt electi. ut non sint saluandi adõ: sed
saluatores dĩ Et ipse ẽ. xp̃c dicunt: crucifixus

Expanded text:
universo mundo, et sunt in arboribus, in herbis, universo mundo, et sunt in arboribus, in herbis, in pomis, in fructibus. Dei membra vexat, qui terram sulco discindit; Dei membra vexat, qui herbam de terra vellit; Dei membra vexat, qui pomum carpit de arbore. Haec ne faciat in agro falsa homicidia, facit in fenore vera homicidia. Panem mendicanti non porrigit. Videte si potest esse major iniquitas ista justitia. Panem mendicanti non porrigit: quaeris, quare? Ne vitam quae est in pane, quam dicunt membrum Dei, substantiam divinam, mendicus ille accipiat, et liget eam in carne. Quid ergo vos? quid? quare manducatis? Carnem non habetis? Sed nos, inquiunt, quia fide Manichaei illuminati sumus, orationibus et psalmis nostris, qui electi sumus, purgamus inde vitam quae est in illo pane, et mittimus illam ad thesauros coelorum. Tales sunt electi, ut non sint salvandi a Deo, sed salvatores Dei. Et ipse est Christus, dicunt, crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
inillius laude dilataris lam gͦ confesso peccato
tuo. uide quem admodum laudetur ds̃: quia
etiustus ẽ. cum te punit ꝑseuerantem: et mise¬
ricors cumliberat confitentem: Hon ergo inquit
declines cor meum inuerba maligna. adexcusan-¬
das excusanones inpeccatis: ut dicam qͥa gens
tenebrarum fec̃ qđ ego feci Cum hominib oꝑ¬
antib iniquitatem: Quam iniquitatẽ: Dica¬
mus aliqͣm eoꝵ nefandam iniquitatem: Audi¬
te iniquitatem nefariam manicheoꝵ publicã:
qͣm confutentur: Expedire dicunt hominem
feneratorẽ eẽ qͣm agricolam: Queris causam: &
reddunt rationem: si ratio illa non dementia
nominanda ẽ: Qui enim inusira inqͥunt dat
pecuniam: ñledit crucem luminis Multi ñ
intelligunt: s exponam: Qui autem inquit
agricola ẽ: multum ledit crucem luminis: Que¬
ris quã crucem luminis: menbra inquiunt il¬
la dĩ quȩ capta sunt in illo p̃lio: mixta sunt

Expanded text:
in illius laude dilataris. Jam ergo confesso peccato in illius laude dilataris. Jam ergo confesso peccato tuo, vide quemadmodum laudetur Deus: quia et justus est, cum te punit perseverantem; et misericors, cum liberat confitentem. «Non» ergo, inquit, «declines cor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis;» ut dicam quia gens tenebrarum fecit quod ego feci. 12. «Cum hominibus operantibus iniquitatem.» Quam iniquitatem? Dicamus aliquam eorum iniquitatem nefandam. Audite iniquitatem nefariam Manichaeorum publicam, quam confitentur. Expedire dicunt homini feneratorem esse, quam agricolam. Quaeris causam, et reddunt rationem. Vide si ratio illa non dementia nominanda est. Qui enim in usuram, inquiunt, dat pecuniam, non laedit crucem luminis multi non intelligunt, sed exponam: qui autem, inquiunt, agricola est, multum laedit crucem luminis. Quaeris quam crucem luminis? Membra, inquiunt, illa Dei quae capta sunt in illo praelio, mixta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tui aliquid facere dõ tuo. an non potui:Si po¬
tuiꝰ fortior illo fum. si ñpotui: qͣre me timuit:
Siñtimuit. qͣre huc te misit ut tanta hͥ patiaris. c̃ sis
m̃brui empstus. cũ sis substantia ipsius: Si
ñtimuit: inuidit: Si hoc timore ñfecit: crude¬
litate fecit Quam gͦ iniquus ẽ. cui nicħ noccri
poterat: et fecit ut menbris suis hic ita noctret᷑
Anpoterat noceri: Ergo incorruptibilis nonẽ
Cum uis te gͦ defendere depeccato tuo: laudare
ñ potes dm̃: In laude d̃i non capereris: nͥ intua
iactareris Transi aduituꝑationem tuã: et lau¬
dabis dm̃ Redi adu̾ba psalmorum. qͦs execra¬
mini: dic Ego dixi dñe miserere mei: sana a¬
nimam meam qm̃ peccaui tibi Ego dixĩ ego
peccaui: ñ fortuna: ñ fatum: ñgens tenebrarũ.
Si gͦ tu peccasti: iam uide quẽ admodum patcat
laus di: in quo angustabaris cum te uelles de¬
fendere: Meluis inpeccatis tuis angustaris: et

Expanded text:
tui aliquid facere Deo tuo, annon potui? Si potui aliquid facere Deo tuo, annon potui? Si potui, fortior illo sum: si non potui, quare me timuit? Si non timuit, quare huc te misit, ut tanta hic patiaris, cum sis membrum ipsius, cum sis substantia ipsius? si non timuit, invidit; si hoc timore non fecit, crudelitate fecit. Quam ergo iniquus est, cui nihil noceri poterat, et fecit ut membris suis hic ita noceretur? An poterat noceri? Ergo incorruptibilis non est. Cum vis ergo te defendere de peccato tuo, laudare non potes Deum. In laude Dei non capereris, nisi in tua jactareris. Transi ad vituperationem tuam, et laudabis Deum. Redi ad verba Psalmorum quos exsecramini, dic: «Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi.» Ego dixi, ego peccavi; non fortuna, non fatum, non gens tenebrarum. Si ergo tu peccasti, jam vide quemadmodum pateat laus Dei, in qua angustabaris, cum te velles defendere. Melius in peccatis tuis angustaris, et
Abbreviated transcription (Latin):
potiustis inquinari: potiustis corrumpi: Potu¬
it gͦ et ile frustum enĩ quodammꝰ & particła
naturȩ ipsius: conuncit massam: Quale ẽ. illd̃
qd̾ huc misit: tale ẽ qđ ibi remansit hoc ipsi dict̃.
psi fatentur. qͥa due substantiȩ sunt: una illa &
una ista libri eoꝵ hoc habent. et si negant: legun¬
tur et conuncunt᷑: Quid gͦ: ut in hoc uno exor¬
dio nicħ amplius dicam: Non dicam peiora: ñ
dicam sceleratiora. In hoc ipso exordio qͦ bellũ ĩ¬
ducunt. uidete quẽ admodũ debellent᷑. ⁊ uͥ pugnatũ
adu̾s dm̃. agente denebrarũ dicunt: ipsi i
eoꝵ uerboꝵ pugna capiuntur: Non enim est
qđ dicant: aut quo refugiant: S iuis onefan¬
de false electe defendẽ peccatum tuũ: ut q̃ndo
aliqͥd mali feceris. non tu fecisse uidearis. Que¬
nis inquẽ peccatum tuum refundas: et refundis
in illum refundis Si enim posset gens tenebraꝵ
qͣm fingitis: hoc tͥ diceret: Quid me accusas: Po¬

Expanded text:
potuistis inquinari, potuistis corrumpi: potupotuistis inquinari, potuistis corrumpi: potuit ergo et ille. Frustum enim quodammodo, et portiuncula naturae ipsius convincit massam. Quale est illud quod huc misit, tale est et illud quod ibi remansit. Hoc ipsi dicunt: ipsi fatentur quia duae substantiae sunt; una illa, et una ista. Libri eorum hoc habent; et si negant, leguntur, et convincuntur. 11. Quid ergo? Ut in hoc uno exordio nihil amplius dicam, non dicam pejora, non dicam sceleratiora: in hoc ipso exordio quo bellum inducunt, videte quemadmodum debellentur; et ubi pugnatum adversus Deum a gente tenebrarum dicunt, ipsi in eorum verborum pugna capiuntur. Non enim est quod dicant, aut quo refugiant. Sed vis, o nefande, false electe, defendere peccatum tuum, ut quando aliquid mali feceris, non tu fecisse videaris: quaeris in quem peccatum tuum refundas, et refundis in illum refundis. Si enim posset gens tenebrarum, quam fingitis, hoc tibi diceret: Quid me accusas? Po
Abbreviated transcription (Latin):
ente hostili impetu uastarentur. misit huc m̃¬
bra sua÷ substantiam suã: hoc qđ ẽ ipse: si au¬
rum aurum: si lux lucem: Quicquid illud ÷
hoc misit. & miscuit uiscerib gentis cenebra-¬
rũ dicunt: et fabricauit inde mundum: &
nos animȩ inquiunt. de ipsis menbris dĩ su-¬
mus: sed premimur hic uiscerib gentis tene¬
brarũ: et quicquid peccare dicimur. illa gens
peccat: Se quidem uidentur excusare apecca¬
to: s dm̃ suum ñ excusant acriine timo¬
ris: nec ipsam substantiam dĩ sui acrimine
corruptibilitatis Si enim incorruptibilis ds̃.:
si incontaminabilis: si inmaculabilis: si inpe¬
netrabilis: qͥd ei factura erat gens illa: fecisset
illa quẽ uellet impetum: quomͦ terreret inpe
causa huc uõs misit: cui nichil noceri poterat
Quare uos misit: Ecce gens tenebrarum illi no¬
ccre poterat Ipse autem grauit̃ uob̃ nocuit: &
noceri potuit. Potiustis p̃mi: potiustis captiuari:

Expanded text:
ente hostili impetu vastarentur, misit huc memente hostili impetu vastarentur, misit huc membra sua, substantiam suam, hoc quod ipse est; si aurum, aurum; si lux, lucem: quidquid illud est, hoc misit, et miscuit visceribus gentis tenebrarum, dicunt, et fabricavit inde mundum. Et nos animae, inquiunt, de ipsis membris Dei sumus; sed premimur hic visceribus gentis tenebrarum, et quidquid peccare dicimur, illa gens peccat. Se quidem videntur excusare a peccato; sed Deum suum non excusant a crimine timoris, nec ipsam substantiam Dei sui a crimine corruptibilitatis. Si enim incorruptibilis Deus, si incommutabilis, si incontaminabilis, si immaculabilis, si impenetrabilis, quid ei factura erat gens illa? Fecisset illa quem vellet impetum; quomodo terreret impcausa huc vos misit, cui nihil noceri poterat. Quare vos misit? Ecce gens tenebrarum illi nocere non poterat; ipse autem vobis graviter nocuit, et nocere potuit. Potuistis premi, potuistis captivari,
Abbreviated transcription (Latin):
Nostis fr̃s. qđ non ẽ pretermittendum. qͣsi iustos
eminentiores in se tenentes uelud primũ gra¬
dum iusticiȩ: electos uocari apud manicheos.
Qui nouerunt recognoscant: qui nesciebant.
audiant: Elec̾ti quidem sunt di: om̃s scĩ. &
habemus hoc inscripturis S usurpaueruis
sͥ illud nomen. et qͣsi familiarius sͥ applicaue¬
runt: ut tanquã ꝓpriȩ iam electi appellentur:
Qui sunt isti electi: Quib si dixeris peccasti. sta¬
tim illam defensionem impiam & peioremce¬
teris magisq sacrilegam ꝓferunt: ñ ego pec¬
caui. sed gens tenebrarum: Que ẽ ista gens de¬
nebrarum: Quȩ bellum gessit cum do Et ipsa
peccat: qm̃ tu peccas: Ipsa inquit: quia cõmix¬
tus sum illi Ds̃ ergo qͥ te commiscuit. qͥd timu¬
it: hoc enim dicunt qđ illa gens tenebrarũ
rebellauerit aduersus dm̃ ante quã mundꝰ
frerit: et ille cauens ne regna eius illo adueni¬

Expanded text:
Nostis, fratres, quod non est praetermittendum, quasi justos Nostis, fratres, quod non est praetermittendum, quasi justos eminentiores in se tenentes velut primum gradum justitiae, Electos vocari apud Manichaeos. Qui noverunt, recognoscant; qui nesciebant, audiant. Electi quidem Dei sunt omnes sancti, et habemus hoc in Scripturis : sed usurparunt sibi illud nomen, et quasi familiarius sibi applicaverunt, ut tanquam proprie jam electi appellentur. Qui sunt isti electi? Quibus si dixeris, Peccasti; statim illam defensionem impiam et pejorem caeteris magisque sacrilegam proferunt: Non ego peccavi, sed gens tenebrarum. Quae est ista gens tenebrarum? Quae bellum gessit cum Deo. Et ipsa peccat, cum tu peccas? Ipsa, inquit, quia commixtus sum illi. Deus enim qui te commiscuit, quid timuit? Hoc enim dicunt, quod illa gens tenebrarum rebellaverit adversus Deum, antequam mundus fieret; et ille cavens ne regna ejus loco adveni
Abbreviated transcription (Latin):
plinam indomo sua: Respondeat uli urorsi
potest Uenerem cede non me: Et ile respon¬
debit. fatua. aluidẽ qđ competit rectori. ali¬
ud qđ ꝓfeitur emptori Ergo electi eoꝵ qui
sunt: Elec̾ti maloꝵ: electi impioꝵ: cum qͥb
ñest conbinandum: id÷ cum quib non est
habenda societas Qui sunt autem: Arbitiai¬
tes se iustos. & contempnentes cȩteros qͣsi pec¬
catores: sicut erant illi pharisei: aut quia
ipsa peccata manifeste ut dep̃henduntur
uł publice fuint. defendentes & asserentes neali¬
quid eoꝵ culpȩ tribuatur: et ut ipsi nichil mali
fecisse iudicentur. sed totum ds̃: qui uł sic crea¬
uit hominem dicunt. uł stellas composuit: uł
res humanas negligit. defensiones sunt electoꝵ
scłi S dicat menbrum xp̃i: dicat corpus xp̃i:
meum inuerba maligna. adexcusandas excusa¬
tiones inpeccatis: cum hominib oꝑantibus
iniquitatem. & ñ conbinabo cum electiseoꝵ¬

Expanded text:
plinam in domo sua? Respondeat illi uxor: Si plinam in domo sua? Respondeat illi uxor: Si potes, Venerem caede, non me. Nonne et ille respondebit: Fatua, aliud est quod competit rectori, aliud quod profertur emptori? Ergo electi eorum qui sunt? Electi malorum, electi impiorum, cum quibus non est combinandum, id est, cum quibus non est habenda societas. Qui sunt autem? Arbitrantes se justos, et contemnentes caeteros quasi peccatores, sicut erant illi pharisaei: aut quia ipsa peccata manifeste vel deprehenduntur, vel publice fiunt, defendentes et asserentes, ne aliquid culpae eorum tribuatur; et ut ipsi nihil mali fecisse judicentur, sed totum Deus, qui vel sic creavit hominem, dicunt, vel stellas composuit, vel res humanas negligit. Defensiones sunt electorum saeculi. Sed dicat membrum Christi, dicat corpus Christi, meum in uerba mala ad excusandas excusationes in peccatis. cum hominibus operantibus iniquitatem, et non conbinabo cum electis eo
Abbreviated transcription (Latin):
cottidiana: & quam sacrilega: Osi ds̃ hoc nollet
meiᷤ non quomͦ illa peccatrir. ad pedes mediciur¬
sed etiam doctorum: Sedent et computant s¬
dera: inter ualla cursus. uolubilitates. status.
motus. intendunt:: describunt: conitiunt: doc¬
ti magni uidentur: Lotum hoc doctum:⁊ ma¬
gnum: defensio peccatiẽ Pris adulter: quia sic
habes uenerem: fris homicida: quia sic habes¬
martem: Mars ergo homicida. nontu: et ad
re tu dampneris: Ds̃ enim qui dampnaturus
ẽ. nouit quia tu es qui dicis. ñego iudici scien¬
ti Porro ipse mathemathicꝰ qui tͥ fabulas la¬
queorũ tuoꝵ etiam uendit. ut ñ uł gratutã
compares mortem: emis enĩ mortem amathe¬
matico p̃cio. qui contempsisti uitã axp̃o graiͤ
ipse ergo mathematicus si uxorem suã paub
petulantius uiderit conuersari: aut aliquo
alienos imꝓbe attendere: aut fenestrã creb
repetere: nonne arripit: uerberat: & dat disa¬

Expanded text:
quotidiana et quam sacrilega! O si Deus hoc nollet, quotidiana et quam sacrilega! O si Deus hoc nollet, mei;» non quomodo illa peccatrix ad pedes medici vsed etiam doctorum. Sedent, et computant sidera; intervalla, cursus, volubilitates, status, motus intendunt, describunt, conjiciunt. Docti, magni videntur. Totum hoc doctum et magnum, defensio peccati est. Eris adulter, quia sic habes habes Venerem: eris homicida, quia sic Martem. Mars ergo homicida, non tu; et Vere tu damneris. Deus enim qui damnaturus est, novit quia tu es, qui dicis, Non ego, judici scienti. Porro ipse mathematicus qui tibi fabulas laqueorum tuorum etiam vendit, ut non vel gratuitam compares mortem emis enim mortem a mathematico pretio, qui contempsisti vitam a Christo gratis: ipse ergo mathematicus si uxorem suam paulo petulantius viderit conversari, aut aliquos alienos improbe attendere, aut fenestram crebro repetere; nonne arripit, verberat, et dat disci
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ille cui plus donauit. Et conuersus admu¬
lierem: dix̃ adsymonem: Uides istã mulierẽ
Introuu indomum tuã: oscłm mͥ ñdedisti:
illa autem ñ intermisit pedes meos osculari:
Aquam mͥ adpedes non dedisti: illa lacrimis
suis lauit mͥ pedes Oleum mͥ non dedisti: ula
unxit unguento ꝓpterea dico tͥ: dimittunt᷑
ei peccata multa. qͥa dilexit multum Quare:
Quia confessa ẽ: quia fleuit: quia non declina¬
tum ẽ cor eus inuerba maligna adexcusan¬
das excusationes inpeccatis: ñ conbinata est
cum electis eorum. id÷ defendentib se Non .ii.
et huic ipsi mulieri si declinaretur cor eius in
uerba maligna. deeẽt defensio peccatoꝵ: Anñ
cottidie pares eius inturpitudine. sed non pa¬
res inconfessione: meretrices flagitiosȩ adulte
re. defendunt peccata sua: Silatuerint: negant.
Siautem uł deprehensȩ atq conuictȩ fuerint:⁊
publice id egerint: defendunt: Et quam facilis
defensio earum: qͣm citaꝰ s quam preceps: qͣm

Expanded text:
. Et conversus ad mulierem, dixit ad Simonem: Vides istam mulierem? Introivi in domum tuam: osculum mihi non dedisti; illa autem non intermisit pedes meos osculari: aquam mihi ad pedes non dedisti; illa lacrymis suis lavit mihi pedes: oleum mihi non dedisti; illa unxit unguento. Propter quod dico tibi: dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum» . Quare? Quia confessa est, quia flevit, quia non declinatum est cor ejus in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis, non combinata est cum electis eorum, id est, defendentibus se. 9. Non enim et huic ipsi mulieri, si declinaretur cor ejus in verba maligna, deesset defensio peccatorum. Annon quotidie pares ejus in turpitudine, sed non pares in confessione, meretrices, adulterae, flagitiosae defendunt peccata sua? Si latuerint, negant; si autem vel deprehensae atque convictae fuerint, vel publice id egerint, defendunt. Et quam facilis defensio earum, quam cita, sed quam praeceps, quam
Abbreviated transcription (Latin):
inillum impetus factus ẽ: qui non habebat
tales iures: fit impetus inpetrum: non fit
inioħẽ: Et enim uires ipsas petrus post acce-¬
pit: tunc autem infirmus fuit. Pro xp̃i no¬
mine ille interrogatur. qui iures ñ habebat:
Iile qui habebat uires. non patitur ꝑsecutionẽ¬
Nonocciditus aiuideis qui ꝑhibebat liberum¬
testimonium. xp̃o quẽ occiderunt iuder: et oc¬
ciditur abherode. qui dicebat ei. ñ tibi licet ha¬
bere uxorẽ fr̃is tui: neq enim fr̃ ciꝰ sine posteri¬
tate decesserat: ꝓlege quidẽ ueritatis: ꝓeqͣlitate:
ꝓiusticia Ideo sc̃s: & ideo martyr: s tam̃ ñ pro
illo nomine quo xp̃iani sumus Quare hoc nisi
ut impleretur singłaris sum ego donec transeamᷤ¬

Expanded text:
in illum impetus factus est, qui non habebat in illum impetus factus est, qui non habebat tales vires: fit impetus in Petrum, non fit in Joannem. Etenim vires ipsas Petrus post accepit; tunc autem infirmus fuit. Pro Christi nomine ille interrogatur qui vires non habebat: ille qui habebat vires, non patitur persecutioneNon occiditur a Judaeis, qui perhibebat liberumtestimonium Christo, quem occiderunt Judaei; et occiditur ab Herode, quia dicebat ei, «Non tibi licet habere uxorem fratris tui» . Neque enim frater ejus sine posteritate decesserat. Pro lege quidem veritatis, pro aequalitate, pro justitia: ideo sanctus, ideo martyr; sed non tamen pro illo nomine, quo christiani sumus. Quare hoc, nisi ut impleretur, «Singularis ego sum, donec transeam
Abbreviated transcription (Latin):
ñtamen ideo moriebantur. quia p̃nuntiabant
xp̃m: s quia peccata hominum dicebant ineoᷤ.
et eoꝵ iniquitatib liberius resistebant: et haben¬
tur inter martyres: Iuste &enim si non ꝓnomi¬
nis xp̃i confessione: tamen ꝓueritate occisi s̃
Usq adõ autem ꝓipso nomine: id÷ ꝓconfessione
nominis xp̃i. nemo mortuus ẽ. ante quã gra¬
num illud caderet interram: cuius exꝑsona
dictum ẽ. singularis sum donec transeam: ut
& ipse ioħs qui recens interfectus erat. abiniquo
rege donatus puelle saltatriq. non ꝓpterea oc¬
cisus sit. quia confessus ẽ xp̃m Potuit utiq
& inde occidi: et hoc amultis Si ꝓpt̃ aliud oc¬
cisusẽ. abuno. quanto potius ꝓpter xp̃m po¬
tuit occidi. ab his ipsis qui occiderunt. xp̃m:
Phibebat enim dexp̃o testimonium ioħs. Illi
qui audiebant xp̃m. ipsum occidere uolebant:
et eum qui testimonium ꝑhibebat ñ occidebãt:

Expanded text:
non tamen ideo moriebantur, quia praenuntiabant non tamen ideo moriebantur, quia praenuntiabant Christum, sed quia peccata hominum dicebant in eos, et eorum iniquitatibus liberius resistebant: et habentur inter martyres. Juste etenim si non pro nominis Christi confessione, tamen pro veritate occisi sunt. Usque adeo autem pro ipso nomine, id est, pro confessione nominis Christi nemo mortuus est, antequam granum illud caderet in terram, cujus ex persona dictum est, «Singularis ego sum, donec transeam,» ut et ipse Joannes, qui recens interfectus erat, ab iniquo rege donatus puellae saltatrici, non propter hoc occisus sit, quia confessus est Christum. Potuit utique et inde occidi, et hoc a multis. Si propter aliud occisus est ab uno, quanto potius propter Christum potuit occidi ab his ipsis qui occiderunt Christum? Perhibebat enim Christo testimonium Joannes. Illi qui audiebant Christum, ipsum occidere volebant, et eum qui testimonium perhibebat non occidebant.
Abbreviated transcription (Latin):
singularis ego sum donec transeam: Od ẽ quod
erposuimus. si intelleximus: Attende ipsius
uerbum in euuangłio: Amen amen dico uobis
inquit: nͥ granum frumenti cadens interra
mortuum fuerit. ipsum solum manet: si aut̃
mortuum fuerit multũ fructum affert hoc
ibi ait ubi etiam dixit: cum exaltatus fuero
aterra: omnia traham ad me Nisi granum
frumenti inquit cadens interram mortuum fue¬
rit: solum manet. Si autẽ mortuũ fuerit. multũ
fructum affert Ergo illi grano multa seges de¬
bebatur: S expecta: mortificetur adhuc: quia
granum nͥ interra ceciderit & mortificatũ futt.
solum remanet: Ergo solus erat: ante quam
eẽt mortificatus: Propterea petrus nondum
habebat tales uires. Accepturus erat uires se¬
quendi: nõ habebat precedendi Propter.xp̃m
forte occurrat uobis: Multi enim mortui sunt.
et martyres sunt Multi ꝓpħȩ. talia passi sunt:

Expanded text:
«Singularis ego sum donec transeam?» quid est quod «Singularis ego sum donec transeam?» quid est quod exposuimus? Si intelleximus, attende ipsius verba in Evangelio: «Amen, amen dico vobis,» inquit, «nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.» Hoc ibi ait, ubi etiam dixit: «Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum» . «Nisi granum frumenti,» inquit, «cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.» Ergo illi grano multa seges debebatur: sed exspecta, mortificetur adhuc; quia granum nisi in terram ceciderit et mortificatum fuerit, solum remanet. 26. Ergo solus erat, antequam esset mortificatus. Propterea et Petrus nondum habebat tales vires: accepturus erat vires sequendi, non habebat praecedendi. Propter Chrisforte occurrat vobis. Multi enim mortui sunt et martyres sunt, multi Prophetae talia passi sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
inme unus erunt: cum transiero Singłaris
ego sũ donec transeam: Audite etiam mysten¬
um u̾bi huius: scđm grecam elocutionem:
Pascha uidetur passionem significare: Pa̾chin
enim: pati dicitiu Scdm hebream autem lin¬
guam sic̃ interpretati sunt qui nouerunt: pas¬
cha transitus interpretatur: Nam si interrogetiˢ
bene grecos: negant grecum eẽ pascha: Sonat ibi
quidẽ paschin. id÷ pati: s. non solet sic deflecti
Passio eium pathos grecȩ dr̃: non pascha. Ergo
pascha sicut dicunt qui nouerunt: et qui nobis
qđ legeremus interpretati sunt. transitus it¬
preta tur: Ideo uentura passione dñi. tanqͣm
ipso uerbo loqueretur euuangłista: cum uenis¬
set inquit hora. ut transiret iħs de hoc mundo
ad patrem: Pascha hic ergo sonuit inhoc uersu:
singularis sum donec transcam: Post pascha iã
non ero singularis: post transitum. non ero sin¬
gularis: Multi imitabuntur: multi conseqñt:

Expanded text:
in me unus erunt dum transiero. «Singularis in me unus erunt dum transiero. «Singularis ego sum, donec transeam.» Audite etiam mysterium verbi ejus. Secundum graecam locutionem, Pascha videtur passionem significare; πάσχειν enim pati dicitur: secundum hebraeam autem linguam, sicut interpretati sunt qui noverunt, Pascha Transitus interpretatur. Nam et si interrogetis bene Graecos, negant graecum esse Pascha. Sonat ibi quidem πάσχειν, id est pati, sed non solet sic deflecti: passio enim πάθος graece dicitur, non pascha. Ergo Pascha, sicut dicunt qui noverunt, et qui nobis quod legeremus interpretati sunt, transitus interpretatur. Ideo ventura passione Domini, tanquam ipso verbo loqueretur Evangelista: «Cum venisset,» inquit, «hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem.» Pascha hic ergo sonuit in hoc versu, «Singularis ego sum, donec transeam.» Post Pascha jam non ero singularis, post transitum non ero singularis. Multi imitabuntur, multi consequentur:
Abbreviated transcription (Latin):
abscandalis: a terrentib et alapsis S qͥa ineiꝰ
passione etiam illi primi qui futuri erant du¬
ces eccłiȩ et columnȩ terrȩ. defecerunt: nondum
factum erat. qđ ait inalio psalmo. ego confirma¬
ui columnas eus Quid ait: Singlłaris ego sum:
donec transeam: Hȩc uox exꝑsona capitis: singu
tu solus pateris. tu solus occideris abinimicis.
Singularis ego sum. donec transeam: Quid. ẽ do¬
nec transeam: Euuangłista dic̃ Cum autem
uenisset hora. ut transiret iħs dehoc mundo
ad patrem: Quid ẽ ergo donec transeam: nisi
de hoc mundo ad patrem: Tc̃ enim confirma¬
ui columnas eius. id÷ columnas terrȩ: qͣndo
inmea resurrectione plenȩ didicerunt. non
ẽẽ timendam mortem: Donec ergo transeã.
singularis sum: cum transiero. multiplicabor
Multi me imitabuntur: multi patientur ꝓno¬
mine meo Unus sum: donec transeam: Mutti

Expanded text:
ab scandalis;» et a terrentibus, et a lapsis. Sed quia in ejus ab scandalis;» et a terrentibus, et a lapsis. Sed quia in ejus passione etiam illi primi, qui futuri erant duces Ecclesiae et columnae terrae, defecerunt; nondum factum erat quod ait in alio psalmo. «Ego confirmavi columnas ejus» . Quid ait, «Singularis ego sum, donec transeam?» Haec vox ex persona capitis, «Singutu solus pateris, tu solus occideris ab inimicis. «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est, «donec transeam?» Evangelista dicit: «Cum autem venisset hora ut Jesus transiret de hoc mundo ad Patrem» . Quid est ergo, «donec transeam,» nisi, «de hoc mundo ad Patrem?» Tunc enim confirmavi columnas ejus, id est columnas terrae, quando in mea resurrectione plane didicerunt mortem non esse timendam, «Donec» ergo «transeam, singularis sum:» cum transiero, multiplicabor; multi me imitabuntur, multi patientur pro nomine meo. Unus ego sum donec transeam; multi
Abbreviated transcription (Latin):
predirerat dñs: recte fecit & uidas qui tradid̃
eum. quia et hoc predirerat dñs: Absit fr̃s mei
Huox illorum electorum ẽ: qui etiam peccata
sua defendunt potius qͣm fatentur Pecrum
ipsum pocius adtendamus: Si nicħ peccauit
qͣre fleuit: Hon interrogemus de petro. nͥ lacͥ¬
mas petri Fideliores de illo testes non inueni¬
mus Fleuit amare inquit: Hondum erat ydo
neus passioni: sequerᷤᷤ me. postea uli dictum
erat: Ad huc futurus erat firmus: confirma¬
tus dñi resurrectione Ergo nondũ erat tempꝰ.
ut disꝑgerent illa ossa iuxta infernum: Namui¬
dete quã multi defecerunt usq adipsos primos
herentes ori eiꝰ: etiam ipsi desecerunt. Qre hoc:
Singularis ego sum. donec transeam: hoc enim
sequitur inpsalmo Supra dixerat custodi me
dñe amuscipula quã statuerunt mͥ: et abscati¬
dalis qui oꝑant᷑ iniquitatem: Amuscipula &

Expanded text:
praedixerat Dominus; recte fecit et Judas qui tradidit praedixerat Dominus; recte fecit et Judas qui tradidit eum, quia et hoc praedixerat Dominus. Absit, fratres mei; haec vox illorum electorum est, qui etiam peccata sua defendunt potius quam fatentur. Petrum ipsum potius attendamus. Si nihil peccavit, quare flevit? Non interrogemus de Petro, nisi lacrymas Petri: fideliores testes de illo non invenimus. «Flevit amare,» inquit . Nondum idoneus erat passioni: «Sequeris me postea» , illi dictum erat. Adhuc futurus erat firmus, confirmatus Domini resurrectione. 25. Ergo nondum erat tempus, ut dispergerentur illa ossa juxta infernum. Nam videte quam multi defecerunt, usque ad ipsos primos haerentes ori ejus; etiam ipsi defecerunt. Quare hoc? «Singularis ego sum, donec transeam.» Hoc enim sequitur in Psalmo. Supra dixerat, «Custodi me, Domine, a muscipula quam statuerunt mihi, et ab scandalis qui operantur iniquitatem. A muscipula, et
Abbreviated transcription (Latin):
istitales cadunt in retia eiꝰ. S qͥd dediscipłis tuis
oxp̃e: Et tecum feruet ꝑsecutio: qͣndo dimisert̃
te om̃s solum. et ierunt unusquisq in sua Pre¬
dixisti hoc: quia preuidisti: Hon enim quia pre¬
nunciasti. tu fecisti: aut tu inquoqͣm te negasti
S ecce illi qͥ tͥ coherebant: intua temptatione &
ꝑsecutione qua de inimici requirebant crucifi¬
gendum defecerunt: Et unus ille audax quit̃
ꝓmiserat. qͥa tecum eẽt usq ad mortem: audi¬
uit quidẽ amedico qͥd inse ageretur: E grotus
febriens. sanum se direrat: cordis uenam ille
tangebat: Uentum ẽ. ad temptationem: uen¬
tum ẽ. ad ꝓbationẽ: uentum ẽ ad accusationẽ.
ĩ ipse ĩterrogatꝰ. ñ abaliq̃ magna potestate. abĩfimo
mancipio. ⁊ħ femina: abancilla ĩterrogat᷑ succu¬
buit. Negauit t̃. Semel negato. cum memoraret᷑:
ꝓpterea putatur petrus recte fecisse. quia hoc

Expanded text:
isti tales cadunt in retia ejus? Sed quid deisti tales cadunt in retia ejus? Sed quid deEcce cum ferveret persecutio, quando dimiserunt te omnes solum, et ierunt unusquisque in sua praedixisti hoc, quia praevidisti: non enim quia tu praenuntiasti, tu fecisti, aut tu in quoquam te negasti: sed ecce illi qui tibi cohaerebant, in tua tentatione et persecutione, qua te inimici requirebant crucifigendum, defecerunt. Et unus ille audax qui tibi promiserat quia tecum esset usque ad mortem, audivit quidem a medico quid in se ageretur aegrotus. Febriens enim sanum se dixerat; cordis venam ille tangebat. Ventum est ad tentationem, ventum est ad probationem, ventum est ad accusationem; et jam ipse interrogatus, non ab aliqua magna potestate, sed ab infimo mancipio, et hoc femina, ab ancilla interrogatus succubuit. Negavit ter. Semel negato, cum memoraretur, propterea putatur Petrus recte fecisse, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicat et diẽ hominis ñ concupiui tu scis:
ocłi eius ñ recedent adeo: et ipse euellet de la¬
queo pedes eius: Custodi me amuscipula
qͣm statuerunt mͥ: et abscandalis qui oꝑant᷑¬
iniqͥtatem: Duas res dixit: ambas inter se di¬
stinguendas Muscipulam statuisse ꝑsecuto¬
res dix̃: scandala uero abeis qui consenserunt
& apostatauerunt: E xutrisq se uult custodi¬
ri. Hinc seuiunt minantes: binc labuntur
consentientes: Tuneo ne talis sit iste quẽ ti¬
meam: nec talis sit iste quem imit hec tͥ fa¬
cio: si non consenseris: Custodi me amuscipła
quam statuerunt m Ecce fr̃ tuus iam consen¬
sit: et abscandalis eoꝵ qͥ oꝑantur iniquitatem¬
in retia eius peccatores: s ñ om̃s peccatores Qui
dam peccatores qͥusq ad eo s̃ peccatores ut sic
ament uitã istam ut p̃ponant illã uite et̃ne:
cadunt inmuscipulam eius: S qͥd dicis: Puta

Expanded text:
ut dicat, «Et diem hominis non concupivi, tu scis» ; ut dicat, «Et diem hominis non concupivi, tu scis» ; oculi ejus non recedent a Deo, et ipse evellet de laqueo pedes ejus . «Custodi me a muscipula quam statuerunt mihi, et ab scandalis eoiniquitatem.» Duas res dixit, ambas inter se distinguendas: muscipulam statuisse persecutores dixit, scandala vero ab eis qui consenserunt et apostataverunt; et ex utrisque vult se custodiri. Hinc saeviunt minantes, hinc labuntur consentientes: timeo ne talis sit iste, quem timeam; ne talis sit iste, quem imiter. Haec tibi facio, si non consenseris: «Custodi me a muscipula quam statuerunt mihi.» Ecce frater tuus jam consensit: «Et ab scandalis eorum qui operantur iniquitatemin retiadam peccatores, qui usque eo sunt peccatores, ut sic ament vitam istam, ut praeponant illam vitae aeternae, cadent in muscipulam ejus. Sed quid dicis? Putas,
Abbreviated transcription (Latin):
re erectus: paulus. petrus Et cum occiderent᷑:
contempnebantur: Modo iam saginata inde
t̾ra: exurgente segite eccłie: ecce qđ ẽ nobile &
precipuum inmundo. Imperator uenit romã
Puofestinat: Adtemplum imperatoris: an ad
memoriam piscatoris : Sicut enim crassitudo
terrȩ dirupta ẽ. suꝑ terram: dissipata sunt ossa¬
inte speraui: ne auferas anmam meam Cru¬
ciati sunt enim inꝑsecutionib: et multi defece¬
runt: Et quia decaptiuitate ꝑsecutionis dixit.
multos defecisse. & multos periclitatos eẽ: et tan¬
quam inmedus tribulationib ꝑsecutionum.
N oncuro quid minentur. qui cutumstant: ad te
qͣm inminis eoꝵ. Houi quid ꝓme passus sis: quid
mͥ ꝓmiseris: Adte dñe ocdi mei: inte sꝑaui: ne
scipula quam statuerunt mͥ: Quȩ erant mu¬
scipulȩ: Si consentis: parco: Inmuscipula po¬
sita ẽ esca uitȩ huius. Si amat auis hanc escam:
cadit inmuscipulam: Si autẽ auis talis est

Expanded text:
re erectus Petrus, et Paulus; et cum occiderentur, re erectus Petrus, et Paulus; et cum occiderentur, contemnebantur: modo jam saginata inde terra, exsurgente segete Ecclesiae, ecce quod est nobile et praecipuum in mundo, imperator venit Romam; quo festinat? ad templum Imperatoris, an ad memoriam Piscatoris? «Sicut» enim «crassitudo terrae disrupta est super terram, dissipata sunt in te speravi; ne auferas animam meam.» Cruciati sunt enim in persecutionibus, et multi defecerunt. Et quia de captivitate persecutionis dixit, multos defecisse et multos periclitatos esse; et tanquam in mediis tribulationibus persecutionum Non curo quid minentur qui circumstant; «Ad te, quam in minis eorum. Novi quid pro me passus sis, quid mihi promiseris: «Ad te, Domine, oculi mei: in te speravi; ne scipula quam statuerunt mihi.» Quae erat muscipula? Si consentis, parco. In muscipula posita est esca vitae hujus: si amat avis hanc escam, cadit in muscipulam: si autem avis talis est
Abbreviated transcription (Latin):
accepit crassitudinem ten& ut inde seges ec¬
cłiȩ feracius pultularet Iam nostis frs qͥa con¬
temptibilia terie huius de quib pinguescit
terra. nec appellare uolo: nec dicere decet. Talis
nib : et qͣsi sordidum ẽ & abicitur S qͥd fecit
hic. ut iã & ipsis uerbis utar: Deterra erexit
inopem: et destercore exaltauit pauꝑem: ut
stratus enim ẽ. interrã tanquam pinguedo
terre diruptus ẽ. suꝑ terram: sicut iacuit il¬
le lararus ulcerosus: sed tamen abangelis
sublatus ẽ insinum abrabe Preciosa incon¬
spectu dñi mors scõrum eiꝰ Sicut contemptibi¬
lis ẽ. scło: ita preciosa ẽ agricole. Houit enim ibi
utilitatem. & uberem sucum: et nouit qͥd affectet:
quid eligat: unde seges fertilis surgat: S contẽ¬
nit eam iste mundus hescitis quia contemptibi
lia mundi elegit ds̃: & ea quȩ ñ sunt tanquam
que sunt. ut ea quȩ sunt euacuentur. Desterco¬

Expanded text:
accepit crassitudinem terra, ut inde seges Ecaccepit crassitudinem terra, ut inde seges Ecclesiae feracius pullularet. Jam nostis, fratres, quia contemptibilia terrae hujus, de quibus pinguescit terra, nec appellare volo, nec dicere decet: talis nibus, et quasi sordidum est, et abjicitur. Sed quid fecit hic, ut jam et ipsius verbis utar? «De terra» erexit «inopem, et de stercore» exaltavit «pauperem; ut» stratus enim est in terra; tanquam pinguedo terrae, disruptus est super terram: sic jacuit ille Lazarus ulcerosus, sed tamen ab Angelis sublatus est in sinum Abrahae . Pretiosa est in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Sicut contemptibilis est saeculo, ita pretiosa est agricolae. Novit enim ibi utilitatem et uberem succum, et novit quid affectet, quid eligat, unde seges fertilis surgat: sed contemnilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur» ? De sterco
Abbreviated transcription (Latin):
mortem solam: s nec crucem qua morte nichil
uidebat᷑ execrabilius Ipsam dñs suscepit: nedi¬
Sicut crassitudo terrȩ dirupta ẽ suꝑ terram:
disꝑsa sunt iuxta infernum ossa nr̃a Iuxta in¬
fernum dispsa sunt ossa martyrum: idest cor¬
pora testium xp̃i. Occisi sunt enĩ martyres:
et qͣsi preualuerunt qͥ occiderunt. Preualuert̃
illi ꝑsequendo: ut preualerent uerba xp̃i pre¬
dicando Et qͥd factum ẽ de mortib scõꝵ: Sic̃
crassitudo terre dirupta ẽ suꝑ terram: Dispsa
situdo t̾re dirupta c̃. suꝑ terram: Nouimꝰ cras¬
situdinem t̾re contemptibilia queq eẽ. Que st̃
qͣsi contemptibilia hominib. sucũ dant t̾rȩ.
Nam dictum ẽ. et in quodã psalmo iacuisse mor¬
tes scõꝵ: et ñ fuit qͥ sepeliret S ille om̃s mortes.
facte sunt crassitudo t̾re Quomͦ accipit t̾ram
qͣndam pinguedinem de reb contemptibilib
et abiectis: sic exeo qđ contempsit hic mundꝰ.

Expanded text:
mortem solam; sed nec crucem, qua morte nihil mortem solam; sed nec crucem, qua morte nihil videbatur exsecrabilius. Ipsam Dominus suscepit, ne di«Sicut crassitudo terrae disrupta est super terram, dissipata sunt» «juxta infernum ossa nostra.» Juxta infernum dissipata sunt ossa martyrum, id est corpora testium Christi. Occisi sunt enim martyres, et quasi praevaluerunt qui occiderunt. Praevaluerunt illi persequendo, ut praevalerent verba Christi praedicando. Et quid factum est de mortibus sanctorum? «Sicut crassitudo terrae disrupta est super terram, dissipata situdo terrae disrupta est super terram?» Novimus crassitudinem terrae, contemptibilia quaeque esse. Quae sunt quasi contemptibilia hominibus, fecundant terram. Nam dictum est et in quodam psalmo jacuisse mortes sanctorum; et non fuit qui sepeliret . Sed illae omnes mortes factae sunt crassitudo terrae. Quomodo accipit terra quamdam pinguedinem de rebus contemptibilibus et abjectis; sic ex eo quod contempsit hic mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
legib ista ꝓhiberent᷑: et non negauit: Quis eoꝵ
comp̃hensus ẽ. adorare ydolum. & ñ clamauit
ñfeci: & timuit neconiuncent᷑: Tales ministros
diabolus habebat: Unde autẽ p̃ualuerunt u̾ba
dñi: fece ego intito uõ sic̃ agnos in medio lupoꝵ
Nolite timere eos qͥ corpꝰ occidunt: animã autẽ¬
ñ possunt occidere: s eum timete qui ⁊ corpꝰ
zanimã potest mittere ingehennam ignis De¬
dit timorẽ: subiecit spcm: inflammauit cari¬
tem. Holite inquit timere mortem Illoitẽ ti¬
metis: Prior morior he ut capuius ut̃ pereat
formidatis: Prior integer incarne resurgo: Me¬
rito audistis uerba eius. qm̃ p̃ualuerunt: Dice¬
bant: et occidebantur Cadebant: et stabant E
quid ẽ factum de tot mortib martyrum. nͥ ut
ipsa uerba p̃ualerent: et tanqͣm irrigata terra
sanguine testium xp̃i pullularet ubiq seges
nec dampna: nec mortẽ nec crucem Non enum

Expanded text:
legibus ista prohiberentur, et non negavit? Quis eorum legibus ista prohiberentur, et non negavit? Quis eorum comprehensus est adorare idolum, et non clamavit, Non feci, et timuit ne convinceretur? Tales ministros diabolus habebat. Unde autem praevaluerunt verba Domini? «Ecce ego mitto vos sicut agnos in medio luporum. Nolite timere eos qui onon possunt occidere; sed eum timete, qui et corpus et animam potest mittere in gehennam ignis» . Dedit timorem, subjecit spem, inflammavit charitatem. Nolite, inquit, timere mortem. Mortem timetis? Prior morior. Ne vel capillus vester pereat, formidatis? Prior integer in carne resurgo. Merito audistis verba ejus, quoniam praevaluerunt. Dicebant, et occidebantur; cadebant, et stabant. Et quid est factum de tot mortibus martyrum, nisi ut ipsa verba praevalerent, et tanquam irrigata terra sanguine testium Christi, pullularet ubique segesnec damna, nec mortem, nec crucem. Non enim nec
Abbreviated transcription (Latin):
petram iudices eorum Tamdui uidentur aliqͥd
dicere: donec comparentur petre Propterea si m¬
uentus fucrit aliqͥs eoꝵ hoc dixisse qđ dix̃ et xp̃s:
gratulamur illi: ñ sequimur illum S prior fuit
ipsa ueritas: Ohomo. adtende.xpm: ñquando
adte uenerit: s quando te fecerit Potest et egro¬
tus dicere S prius ego cecidi inlectum: quam
medicus adme uenisset Utiq ideo ilie poste¬
rior uenit: qͥa tu prius cecidisti Uidete itaq
textum psalmi Adhuc etoratio mea inbene¬
placitis eoꝵ S erunt multi qͥ contradicant. Ab¬
sorti funt uirta petrã iudices eoꝵ Qͥd gͦ erit
Aydient uerba mea. qm̃ preualuerunt Preualue¬
runt uerba mea uerbis eorum: dicta sunt ab eis
quedam diserte: s ame uera. Aluid ẽ. laudare
loquacem: aliud laudare ueracem: Audient uer¬
ba mca qm̃ preualuerunt Unde preualuerunt:
Nius eoꝵ comprehensus ẽ. insacrificio cum his

Expanded text:
petram» istam «judices eorum.» Tamdiu videntur aliquid petram» istam «judices eorum.» Tamdiu videntur aliquid dicere, donec comparentur petrae. Propterea si inventus fuerit aliquis eorum hoc dixisse, quod dixit et Christus; gratulamur illi, non sequitur illum. Sed prior fuit ipsa veritas? O homo, attende Christum, non quando ad te venerit, sed quando te fecerit. Potest et aegrotus dicere: Sed prius ego cecidi in lectum, quam medicus ad me venisset. Utique ideo ille posterior venit, quia tu prius cecidisti. 20. Videte itaque textum Psalmi, «Adhuc et oratio mea in beneplacitis eorum.» Sed erunt multi qui contradicant: «Absorpti sunt juxta petram judices eorum» Quid ergo erit? «Audient verba mea, quoniam praevaluerunt.» Praevaluerunt verba mea verbis eorum. Dicta sunt ab eis quaedam diserte, sed a me vera. Aliud est laudare loquacem, aliud laudare veracem. «Audient verba mea, quoniam praevaluerunt.» Unde praevaluerunt? Quis eorum comprehensus est in sacrificio, cum his
Abbreviated transcription (Latin):
ppłis. Tota t̾ra asolis ortu usq ad occasũ: laudate
nom̃ dñi. Ed faciũt pauqi alit̃ disputanteᷤ: Iu¬
dices sunt impioꝵ Sed quid adte: Uide
quid sequitur. Absorti sunt uixta petram
iudices eoꝵ. Quid ẽ absorti sunt iuxta percĩ
Petra autẽ erat. xp̃c. Absorti sunt iuixta petrã. uixta.
id comparati. iuidices magni: potentes docti
psi dicuntur uidices eoꝵ: tanqͣm iudicantes de
morib et sententia ꝓferentes Bixit hoc aristoti¬
les Adiunge illum petrȩ: et absortus ẽ Quis ẽ
aristoteles audiant. Dirit. xp̃c: & apud inferos
contremiscit. Dixit hoc pithagoras: dixit hoc
plato. Adiunge illos petre Compara auctori¬
tatem illorum auctoritati euuangłice: compara
uflatos crucifixo Dicamus ulis Uos litteras
ur̃as conscripsistis incordib suꝑboꝵ ille crucẽ
suã fixit infrontib regum Postremo mortuus
ẽ. et resurrexit: Mortui estis: et nolo querere quẽ¬
admodum resurgatis Ergo absorti sunt iuxta

Expanded text:
t, «a solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini. Quid faciunt pauci aliter disputantes? iudices sunt impiorum. Sed quid ad te? vide quod sequitur. ‘Absorpti sunt iuxta petram iudices eorum’. Quid est ‘absorpti sunt iuxta petram’? ‘Petra’ autem erat Cristus; ‘absorpti sunt iuxta petram’, ‘iuxta’, idest comparati; ‘iudices’ magni potentes docti. Ipsi dicuntur ‘iudices eorum’ tanquam iudicantes de moribus et sententiam proferentes. 43 Dixit hoc Aristotiles: adiunge illum petre, et absorptus est; quis est Aristotiles? Audiant dixit Cristus et apud Inferos contremiscit. Dixit hoc Pithagoras, dixit hoc Plato: adiunge illos petre, compara autoritatem illorum autoritati evangelice, compara inflatos crucifixo; dicamus eis: ‘Vos literas vestras conscripsistis in cordibus superborum; Ille crucem suam fixit in frontibus regum; postremo mortuus est et resurrexit; mortui estis et nolo querere quemadmodum resurgatis. Ergo, «Absorpti sunt juxta