comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃. Cor enĩ nr̃m facit eas intelligibilit̃. manus aũ usibilit̃.
ece qͦ modo fiunt eadẽ dissimilit̃ĩ unde parũ fuit dnõ dicere.
quȩ cũq pat̃ fecerit. hȩc & filius facit. nisi adder&. & similiter
uid si enĩ hoc modo itelligeres. quo modo quȩ cũq corfacit hȩc
& manꝰ facit. sed ñ similiter. Hicuero addidit. hȩc & filius simi¬
lt̃ facit. Si & hȩc facit & similit̃ facit. eoꝑgiscere. stringat᷑
uidȩus credat xpianus conuincat᷑ hercticus equalis ẽ. patrifili¬
us& Pat̃ enĩ diligit filiũ . & om̃a de monstrat ei quȩ ipse facit¬

Expanded text:
liter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem visibiliter. liter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem visibiliter. Ecce quomodo fiunt eadem dissimiliter. Unde parum fuit Domino dicere, Quaecumque Pater fecerit, haec et Filius facit, nisi adderet, et similiter. Quid si enim hoc modo intelligeres quomodo quaecumque cor facit, haec et manus facit, sed non similiter? Hic vero addidit, haec et Filius similiter facit. Si et haec facit, et similiter facit, expergiscere, stringatur Judaeus, credat Christianus, convincatur haereticus; aequalis est Patri Filius. 9. Pater enim diligit Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
filius cũ uiderit patrẽ facientẽ. sed eadẽ opera ipsa & pat̃ & filius
Secutꝰ enĩ ait. Quȩcũq enĩ ille fecerit. hȩc & filius si milit̃ facie
Noncũ ille fecerit alia filius similit̃ facit Sed quȩ cũq ille fecerit
alia filius facit sed eadẽ opera st̃ pattis & filii. Et qͦ modo eadẽ
facit & filius. & eadẽ & similit̃⁊ ne forte eadẽ : seddis similit.
⁊ eadẽ inquit & similit̃ &e quomodo poss& ñ similit̃ ⁊ accipite exẽ¬
plũ . qđ puto aduos ñ sit grande : Cũ scribimꝰ luteras. facit easpri¬
mocor urm& de inde manus nr̃a. Certe unde om̃s ad cla mastis.
nisi qc cogno iustis ÷ certe unde. qđ dioci. & manifeste om̃ibbo
nis lit tere fiunt. Primo a corde nr̃o. de inde acorpore nr̃o. Ma¬
nꝰ seruit imperanti cordi easdẽ lictera facit. & cor &e manꝰ. Nũ¬
quid alia scor. alias manuse easdẽ qͥdẽ facit manus. sed ñ simi-¬

Expanded text:
Filius quae viderit Patrem facientem, sed eadem opera ipsa Pater et Filius Filius quae viderit Patrem facientem, sed eadem opera ipsa Pater et Filius similiter. Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Non cum ille fecerit alia, Filius similiter facit; sed quaecunque ille fecerit, alia Filius facit, sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo ea facit et Filius et eadem et similiter? Ne forte eadem, sed dicis « similiter. r: Eadem, inquit, et similiter. Et quomodo posset eadem non similiter? Accipite exemplum, quod puto ad vos non sit grande: cum scribimus litteras, facit eas primo cor nostrum, et deinde manus nostra. Certe unde omnes acclamastis, nisi quia cognovistis? Certum est quod dixi, et manifestum omnibus nobis. Litterae fiunt primo a corde nostro, deinde a corpore nostro: manus servit imperanti cordi, easdem litteras facit et cor et manus: numquid alias cor, alias manus? Easdem quidem facit manus, sed non simi
Abbreviated transcription (Latin):
re &iã in ipsa angelica uita utrũ paruus. angrandissis.
Si eni adhuc paruus es dicant tibi angeli crescẽ. nospanẽ man¬
ducam tulacte nutrire. Lacte fidei. ut ꝑuenias ad cibũ spei:
siaũ adhuc iniatur sordidis uoluptatib si adhuc fraudes
cogitant᷑ sim̃ datia ñ uitant᷑ simendatia ꝑ uiriis comulant᷑
tam in mundũ cor aud& dicere. explicamͥ. quomodo uid& uer¬
bũ & iã si possim. &iã siego iã uideã. Porro aũ si forte ego non
sum in his morib: &tam̃ ab ista uisione longesum quantũ ille qͥ
ñdũ isto suꝑno. desiderio rapit᷑ t̃renis desi s deriis prȩ
ut peccora iã ñ aduersaris desi ȩras aliquid & ñ capis. Inco¬
asti ipso desiderio uitã angelorũ. Crescat inte. &ꝑficiatur
inte &capias hoc ñ ame sedabillo qui &e fecit & me. iam̃ non
ut cũq nos dimisit. & dñs qui uoluit intellegi. Qaua in eo qui
trẽ facientẽ. Non alia opera pat̾ facit quȩ uideat filius. &alia

Expanded text:
ivis, quaere etiam in ipsa angelica vita utrum parvus an grandis sis. Si enim adhuc parvus es, dicunt tibi Angeli: Cresce; nos panem manducamus, tu lacte nutrire, lacte fidei, ut pervenias ad cibum speciei. Si autem adhuc inhiatur sordidis voluptatibus, si adhuc fraudes cogitantur, si mendacia non vitantur, si mendacia perjuriis cumulantur; tam immundum cor audet dicere, Explica mihi quomodo videt Verbum; etiam si possim, etiam si ego jam videam? Porro autem si forte ego non sum in his moribus, et tamen ab ista visione longe sum; quantum ille qui nondum isto superno desiderio rapitur, terrenis desideriis praegut pecora, jam non aversaris: desideras aliquid, et non capis; inchoasti ipso desiderio vitam Angelorum. Crescat in te, et perficiatur in te; et capias hoc non a me, sed ab illo qui et me fecit et te. 8. Tamen non utcumque nos dimisit et Dominus, qui voluit intelligi quia in eo quod trem facientem. » Non alia opera facit Pater quae videat Filius: et alia
Abbreviated transcription (Latin):
feitus cipilerbũ. sedhomohaba& acilos. hab& aures habee manus
diuersa menibra incoraore. Per oculos pogesthiuderupa iers
potest audire ꝑmanus operari. Diuersa m̃bradiuer sorũ
memibr oriã ofticiac n pocest aiud membrũ qđ potest alterum.¬
Tam̃ ꝓp̃t̃ corporis unitatẽ oculus & sibi &auri uid&. & oculo audit
lũ quid tale aliquid in uerbo arbitrandũ ẽ. esse. qm̃ om̃a ꝑipsũ : &dixit
scriptura in psalmo. intelligite qͥ insipientes estis inpło & stultiali¬
quando sapite. Quiplantauit aurẽ ñ audiate a aut quif incocit oculũ

Expanded text:
est per Verbum; sed homo habet oculos, habet aures, habet manus, diversa membra in corpore: per oculos potest videre, per aures potest audire, per manus operari; diversa membra, diversa membrorum officia. Non potest illud membrum quod potest alterumtamNumquid tale aliquid in Verbo arbitrandum est esse, quoniam omnia per ipsum? Et dixit Scriptura in Psalmo, Intelligite, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet? a
Abbreviated transcription (Latin):
dñi turbari corda carnalia. adhocturbari ne in eo qđ tenent
remaneant. Ex torquȩtur taquã pueris iucrũ nescio quid q̃se
madea uocant. ut possint inseri utiliora grandiorib ut possint
ꝓficere qͥrepebant int̾ra. Surge.quȩre. suspira. anela desiderio
& ad clausa pulsa. Siaũ ñdũ desideramꝰ : ñdũ miamꝰ. ñdũ suspira.¬
mͦ. Margaritas qͥb cũq ꝓiecturi sumꝰ : aut margaritas quales

Expanded text:
Domini turbari corda carnalia; ad hoc turbari, ne in eo quod tenent Domini turbari corda carnalia; ad hoc turbari, ne in eo quod tenent remaneant. Extorqueatur tanquam pueris ludicrum nescio quid, quo se malo avocant, ut possint inseri utiliora grandioribus, ut possint proficere qui repebant in terra. Surge, quaere, suspira, anhela desiderio, et ad clausa pulsa. Si autem nondum desideramus, nondum inhiamus, nondum suspiramus, margaritas quibuscumque projecturi sumus, aut ma
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. Quia om̃a ꝑ uerbũ factast̃. Iã qͦ modo faciat ds̃ quis nouit a
ñ dico qͦ modo fecerit mundũ. seđ qͦ modo fecerit oculũ tuũ. cui car¬
nalit̃ inherens iusibilia in uisibilib: c̃paras. Talia enĩ dedõ co¬
gitas qualia his oculis uidere c̃suesti.siaũ istis oculis uideri
possit ds̃. ñ dicerte beati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Ergo
habes oculũ corporis ad uidendũ fabrũ. sed ñdũ habes oculũ
cordis ad uidendũ dm̃. Edeo qđ soles uidere in fabro. trans ferre
uis addm̃io Pone in t̾ra terrena sursũçor. Quid ergo carissi¬
mi explicari sumus nos. qđ int̾rogauimꝰ qͦ modo uĩdeat uerbũ
qͦ modo pat̃ uideatur a uerbo. Quid sit uderi uerbi. ñsũ tã
auda& tãtemerarius ut hoc explicare polliceat. & me&uos
Vtcũq suspicor modulũ urm nouitam̃ meũ. Siergo plac& :
ñdiutius immoremur ꝑcurramꝰ lectionẽ & uideamus uerbis

Expanded text:
um, quia omnia per Verbum facta sunt. Jam quomodo faciat Deus quis novit? um, quia omnia per Verbum facta sunt. Jam quomodo faciat Deus quis novit? Non dico quomodo fecerit mundum, sed quomodo fecerit oculum tuum, cui carnaliter inhaerens, visibilia invisibilibus comparas. Talia enim de Deo cogitas, qualia his oculis videre consuesti. Si autem istis oculis videri posset Deus, non diceret, Beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Ergo habes oculum corporis ad videndum fabrum, sed nondum habes oculum cordis ad videndum Deum: ideo quod soles videre in fabro, transferre vis ad Deum. Pone in terra terrena, sursum cor. 7. Quid ergo, charissimi? explicaturi sumus nos quod interrogavimus, quomodo videat Verbum, quomodo Pater videatur a Verbo, quid sit videre Verbi? Non sum tam audax, tam temerarius, ut hoc explicare pollicear et me et vos: utcumque suspicor modulum vestrum, novi tamen meum. Si ergo placet, non diutius immoremur, percurramus lectionem, et videamus verbis
Abbreviated transcription (Latin):
faciat tuquid quȩris iã nosse qͦ modo faciat dũ ñqũ scias qͦ modo
uideat & quid curris adid qđ posterius ẽ. relicto qđ prius ẽ. uiden-¬
tẽ se dixit & facientẽ. ñ facientẽ & iudentẽ. Quia ñ potesit a se facere
quicquã nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ. Uis ut eoplicem tibi. qͦmodo
faciat. tu mͥ explica qͦ modo uideat. si hoc tu eaplicare. ñ potes necego
illud si hoc tuꝑcipere ñdũ es idoneus. nec ego illud. Ut̃q. ergo nr̃m̃
quȩrat. ut̃q puls&. ut̃q. accipere mereatur. Quid quasi doctus ca¬
lũ niaris in docto Ego ad faciendũ. tuad uidendũ ambo indocti.
magistro quȩ ramꝰ ñ inscola eiꝰ puerilit̃ litigemꝰ. tam̃ simul iã didici-¬
mͦ qc om̃a ꝑ ipsũ factast̃. Ergo manifestũ ẽ q ñalia opera facit
pat̃ quȩ uideat filius. ut ipse faciat similia. sed eadẽ opera facit pa

Expanded text:
faciat. Tu quid quaeris jam nosse quomodo faciat, dum nondum scias quomodo faciat. Tu quid quaeris jam nosse quomodo faciat, dum nondum scias quomodo videat? Quid curris ad id quod posterius est, relicto quod prius est? Videntem se dixit et facientem; non, facientem et videntem: quia non potest a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Vis ut explicem tibi quomodo faciat? Tu mihi explica quomodo videat. Si hoc tu explicare non potes, nec ego illud: si hoc tu percipere nondum es idoneus, nec ego illud. Uterque ergo nostrum quaerat, uterque pulset, ut uterque accipere mereatur. Quid quasi doctus calumniaris indocto? Ego ad faciendum, tu ad videndum, ambo indocti a magistro quaeramus, non in schola ejus pueriliter litigemus. Tamen simul jam didicimus quia omnia per ipsum facta sunt. Ergo manifestum est quia non alia opera facit Pater, quae videat Filius, ut ipse faciat similia: sed eadem opera facit Pa
Abbreviated transcription (Latin):
dentia. & quȩramꝰ quẽ ad modũ dictũsit. ñ potest a se filius fa
cere quicquã nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ. Quȩ ramꝰ sidignisu.¬
mꝰ qͥad prȩhendamus : fateor enĩ magna resẽ. artua om̃ni no
uidere facientẽ patrẽ ꝑfiliũ. ñ singula opera faciente patrẽ
& filio sed qđ lib& opꝰ. patrẽ ꝑfiliũ. ut nulla opera fiant. uł apa¬
trẽ sine filio. uł a filio sine patre. qc om̃a ꝑ ipsũ factast̃ & sine ipso
factũ ẽ. nihil. Quib in fundam̃to fidei fir missime constitutis iã
quale uidere. ꝗc ñ potest filius a se facere quicquã. nisi qđ iude¬
rit patrẽ facientẽ. Quȩ ris ut opinor nosse filiũ facientẽ. quȩre
prius nosse filiũ iudentẽ. Certe enĩ qͥdait. ñ potest filius a se facere
quicquã. nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ. Intende qđ digcit nisi qđ iui
derit patrẽ facientẽ. Prxcedit uisio. & seqͥt᷑ effectio. Uid& enĩ ut

Expanded text:
modum dictum sit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Quaeramus, si digni sumus qui apprehendamus. Fateor enim, magna res est, ardua omnino, videre Patrem facientem per Filium, non singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet opus Patrem per Filium, ut nulla opera fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quibus in fundamento fidei firmissime constitutis, jam quale est videre, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem? Quaeris, ut opinor, nosse Filium facientem; quaere prius nosse Filium videntem. Certe enim quid ait? Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem faciderit Patrem facientem. Praecedit visio, et sequitur effectio: videt enim ut
Abbreviated transcription (Latin):
tũ memorit̃ ista de uerbo. qc ds̃ erat uerbũ. & omĩa ꝑ ipsũ facta
st̃. Audi iã uerba qͥb cõmotꝰ es ut minorẽ diceres filiũ. Nempe¬

Expanded text:
tum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta tum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba q
Abbreviated transcription (Latin):
teneo. sed ille dͥs maior ille ds̃ minor. Iã nescio quid paganũ redol&
colim n unũ dm̃. Quare inquit &tu ñ duos deos dicis ȩquales sibia
hoc ego ñdico equalitatẽ enĩ istã sic intelligo. ut ibi intelligã . &iã
indiuiduã caritatẽ & sic indiuiduã caritatẽ ꝑfectã unitatẽ.
Si eñi caritas quã misit hominib: ds̃ de multis hominũ cordib facit
cor unũ. & multas hominũ animas facit animã unã sic̃ decreden
diligimꝰ fit anima una. quanto magis pat̃ ds̃ & filius ds̃ in fonte di-¬
lectionis ds̃ unusẽ : Uerũ adhȩc̃ uerba qͥb cõmotũ ẽ. cortuum.
intende &e recole mecũ qđ dͥeuerbo reqͥrebamꝰ. Lã tenemꝰ ds̃ erat
uerbũ. adiungo aliud. rcũ dixiss& hoc erat in principio apud dm̃.
c̃tinuo subiecĩt euangelis ta. om̃a ꝑ ipsũ facta sunt. Nunc te quȩ¬
rendo exagito nunc̃te c̃trate moneo. & te c̃trate int̾̃pello. Tenetan-¬

Expanded text:
teneo: sed ille Deus major, ille Deus minor. Jam nescio quid paganum redolet: teneo: sed ille Deus major, ille Deus minor. Jam nescio quid paganum redolet: colimus, non unum Deum. Quare, inquit? et tu non duos deos dicis aequales sibi? Hoc ego non dico: aequalitatem enim istam sic intelligo, ut ibi intelligam etiam individuam charitatem; et si individuam charitatem, perfectam unitatem. Si enim charitas quam misit hominibus Deus, de multis hominum cordibus facit cor unum, et multas hominum animas facit animam unam, sicut de creddiligimus, fit anima una: quanto magis Pater Deus et Filius Deus in fonte dilectionis Deus unus est? 5. Verum ad haec verba, quibus commotum est cor tuum, intende, et recole mecum quod de Verbo requirebamus. Jam tenemus, Deus erat Verbum: adjungo aliud, quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit Evangelista, Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito, nunc te contra te moveo, et te contra te interpello: tene tan
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualẽ sefacer&. talia uerba sub iunx̃. Ut se ęqualem ñ esse
monstrar&  mouebatur enĩ. uidȩus aiunt aduersus xpm. quia
ȩqualem se faciebat dõ & uolens eũ corrigere. ab hoc motu xp̃s.
&ẽi demonstrare filiũ ñ esse ȩqualẽ patri. idẽ. ȩqualẽ dõ. aitquasi
dicens. Quid ira scimim quid indignamini a ñ sũ ȩqualis ꝗc ñ potest
filius a se facere quicquã nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ. Quienĩ
inquiunt. ñ potest a se facere quic quã nisi quod uiderit patrem
facientẽ. Vtiq minor ẽ. ñ ȩqualissunt. In hac regula cordissui
distorta & parua her&icus audiat nõs ñdũ obuirgantes sed ad¬
huc quasi quȩ rentes. & explic& nobis qđ sentit. Puto enĩoqͥsquis
ille es. Faciamꝰ enĩ eũ tãquã ad eẽ. p̃sentẽ. Tenes nobiscũ ꝗc in prin¬
cipio erat uerbũ. Teneo inquit. & qe uerbũ erat apudam̃. & hoc inquit
teneo sequere ergo & hoc fortius tene qxds̃ erat uerbũ. & hoc inquit

Expanded text:
subjunxit, ut se aequalem non esse monstraret. Movebat enim Judaeos, aiunt, adversus Christum, quia aequalem se faciebat Deo; et volens eos corrigere ab hoc motu Christus, et eis demonstrare Filium non esse aequalem Patri, id est, aequalem Deo, ait, quasi dicens, Quid irascimini? quid indignamini? Non sum aequalis, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Qui facere a se quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, utique minor est, non aequalis. 4. In hac regula cordis sui distorta et prava, haereticus audiat nos nondum objurgantes, sed adhuc quasi quaerentes, et explicet nobis quod sentit. Puto enim, o quisquis ille es faciamus enim eum tanquam praesentem adesse, tenes nobiscum quia in principio erat Verbum. Teneo, inquit. Et quia Verbum erat apud Deum? Et hoc, inquit, teneo. Sequere ergo, et hoc fortius tene, quia Deus erat Verbum. Et hoc, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse tale aliquid fabric&. in operib suis. Sed pat̃ iste om̃a illa quȩ
facit &iuilt ut adtendat eũ filius. & talia & ipse faciat ꝑquẽ facit
Heia nuncẽ. ut adsis sententie tuȩ priori. quã mecũ retensuisti mecũ:
fata st̃ rursus carnali sapore. & puerili motu facis tibi in animodm̃
ti qđ tenebas siaũ om̃a ꝑ uerbũ facta sunt corrige quod male in¬
telligebas. Fecit pat̃. & ñ fecit nisi ꝑuerbũ. Quo modo adtendit uer.¬
bũ ut uideat patrẽ facientẽ sine uerbo. Quod similit̃ faciat uer¬
bũ. Iuic quid fecit pat̃ ꝑ uerbũ fecit. Aut falsũ ẽ. om̃a ꝑ ipsum
facta st̃ Sed uerũ ẽ. om̃a ꝑ ipsum facta st̃. Parũ tibi fortasse ui

Expanded text:
omnia illa quae facit, et vult ut attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis sententiae tuae priori, quam mecum recensuisti mecumqufacta sunt omnia; rursum carnali sapore et puerili motu facis tibi in animo Deuta sunt; perdidisti quod tenebas: si autem omnia per Verbum facta sunt, corrige quod male intelligebas. Fecit Pater, et non fecit nisi per Verbum: quomodo attendit Verbum, ut videat Patrem facientem sine Verbo, quod similiter faciat Verbum? Quidquid fecit Pater, per Verbum fecit: aut falsum est, Omnia per ipsum facta sunt. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt. Parum fortasse ti
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ locũ quȩrit. Portate ꝓximũ & ambulate. ubi eũ iuidebitis. ubi uer¬
ba hominũ. ñquȩ ratis. H oc forte potius dicere ualemꝰ. qc & in eo qđ
ds̃ indie septimo reqͥeuit. ipsũ dñm & saluatorẽ nr̃m iħm xp̃m qe hȩc

Expanded text:
sanctum locum quaerit: portate proximum et ambulate; ibi eum videbitis, ubi versanctum locum quaerit: portate proximum et ambulate; ibi eum videbitis, ubi verba hominum non quaeratis. 15. Hoc forte potius dicere valemus, quia et in eo quod Deus in die septimo requievit, ipsum Dominum et salvatorem nostrum Je
Abbreviated transcription (Latin):
dũs ẽ. turbata aqua ȩger unus magnꝰ passo dño totus mundus
idea mus ergo responsionẽ ueritatũ. Pat̃ m̃s usq modo operat᷑.
me enĩ ille scripsit. Vid&e ergo nealiquiduoluit significare moyses.
qđ ds̃ requieuit inseptimo diẽ. ñ enĩ defecerat ds̃ operando creacurã
suã . & indigebat reqiue sic̃ homo. qͦmodo defecerat qͥ uerbo feceratꝰ
tam̃ & illud uerũ ẽ qc requieuit ds̃ ab operib suis indie septimo. & hoc
uerũ ẽ. qđ ait iħs. Pat̃ ms usq: modo operat᷑. Sed quis explica uerbis.
homo hominib: infirmꝰ. infirmis. indoctus discere cupientib Et forte
siquid sapit ꝓmerere & exxplicare ñ ualens hominib difficile forte ca.¬
pientib: o iam si explicare possit qđ capit᷑ & quis inquã frs mei explicae
uerbis qͦ modo ds̃ & quicus operatur & operans qͥ escat& obsecro uos
ut hoc uobis ꝓficientib differatis. Uisio enĩ ista tẽplũ dĩ quaerit.

Expanded text:
dus est turbata aqua aeger unus magnus, passo Domino totus mundus. 14. dus est turbata aqua aeger unus magnus, passo Domino totus mundus. 14. Videamus ergo responsionem Veritatis: Pater meus usque modo operatur, hi: de me enim ille scripsit ? Videte ergo ne aliquid voluit significare Moyses, quod Deus requievit in die septimo. Non enim defecerat Deus operando creaturam suam, et indigebat requie sicut homo. Quomodo defecerat qui verbo fecerat? Tamen et illud verum est, quia requievit Deus ab operibus suis in die septimo; et hoc verum est quod ait Jesus, Pater meus usque modo operatur. Sed quis explicet verbis, homo hominibus, infirmus infirmis, indoctus discere cupientibus, et forte si quid sapit, promere et explicare non valens hominibus, difficile forte capientibus, etiam si explicari possit quod capitur? Quis, inquam, fratres mei, explicet verbis quomodo Deus et quietus operetur, et operans ut hoc vobis proficientibus differatis; visio enim ista templum Dei quaerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Abiit & nuntiauit iudȩis qriħs essoc qͥ eũ fanũ fecerat. Ille ad nun¬
tiabat. & illi in sani bant. Ille salutẽ suã p̃dicabat. illi salutẽ suã ñ
Quid ergo modo dñs respondit uidȩis audiamꝰ. Desanis factis homi¬
nib: sabbato dixi quid soleat respondere qc ium̃ta sua ñ contep̃nebant
sabbato uelliberando uel alendo deportato grabato quidres pondit.
manifestũ opus corporale. factũ erat ante oculos iudeorũ. non
sanitas corporis sed operatio corporis. quȩ ñiuidebatur ita ne¬
cessaria quẽ ad modũ sanitas. Aꝑte ergo dñsdicat sacram̃tũ
sabbato & signũ obseruandi unius diei ad tẽpus datũ esse uide¬
is imploiõnẽ uero ipsã sacram̃ti in illo uenisse. pat̾ meus inquit
usq modo operat᷑. & ego operor: misit in eos magnũ tumultũ ad¬
uentũ dñi turbatur̃ aqua. sedquit turbat lãtoc. Tam̃ sanan¬

Expanded text:
Abiit, et nuntiavit Judaeis quia Jesus esset qui eum sanum fecerat. Ille annunAbiit, et nuntiavit Judaeis quia Jesus esset qui eum sanum fecerat. Ille annuntiabat, et illi insaniebant: ille salutem suam praedicabat, illi salutem suam nonQuid ergo Dominus modo respondit Judaeis, audiamus. De sanis factis hominibus sabbato, dixi quid soleat respondere, quia jumenta sua non contemnebant sabbato, vel liberando vel alendo. De portato grabato quid respondit? Manifestum opus corporale factum erat ante oculos Judaeorum: non sanitas corporis, sed operatio corporis; quae non videbatur ita necessaria, quemadmodum sanitas. Aperte ergo Dominus dicat sacramentum sabbati, et signum observandi unius diei ad tempus datum esse Judaeis; impletionem vero ipsam sacramenti in illo venisse. Pater meus, inquit, usque modo operatur, et ego operor. Misit in eos magnum tumultum; adventu Domini turbatur aqua, sed qui turbat, latet. Tamen sanan
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrere inturba ꝰ ñ ẽ. tãquã unus de turba. Prȩuenit omnem
turbã prior ascendit demaripiscis ille magnꝰ & incȩlis sedo int̾pellans
ꝓnobis. tã quã sacerdos magnꝰ. Unus intrauit in interiora ueli. tur¬
bari foris stat. ambulatu qͥ portas ꝓximũ tuũ. sididicisti portare.
uides iħm. Quid postea seqͥt᷑ ⁊ qm̃ ñ destituit ille. tollendo grabat¬
tũ suũ & ambulando. uidic eũ postea iħs intẽplo. Intuba non eũ
uidit intẽplo uidit. Dñs qͥdẽ iħs & inturba illũ uidẽbat. & intẽplo.
ille aũ languidus int᷑ba iħm. ñ cognoscit. in tẽplo cognoscit. Peruenit
ergo ille addnm. uidit eũ intẽplo uidit eũ in loco sacrato in loco scõ. &
quid ab eo audit ecce iã sanꝰ factus es nolipeccare nequid tibi doteri¬
us contingat. Nunc ille postea quã uidit iħm & cognouit iħm auc¬
torẽ sanitatis suȩ ñ fuit piger in euangeli tando quẽ iuderat.

Expanded text:
quaerere in turba, non est tanquam unus de turba: praevenit omnem quaerere in turba, non est tanquam unus de turba: praevenit omnem turbam. Prior ascendit de mari piscis ille magnus, et in coelis sedet interpellans pro nobis: tanquam sacerdos magnus, unus intravit in interiora veli: turba foris stat. Ambula tu, qui portas proximum tuum; si didicisti portare, vides Jesum: quid postea sequitur? Quoniam non destitit ille tollendo grabatum suum, et ambulando, Vidit eum postea Jesus in templo. In turba non eum vidit, in templo vidit. Dille autem languidus Jesum in turba non cognoscit, in templo cognoscit. Pervenit ergo ille ad Dominum; vidit eum in templo, vidit eum in loco sacrato, in loco sancto. Et quid ab eo audit? Ecce jam sanus factus es; noli peccare, ne quid tibi deterius contingat. 12. Tunc ille, posteaquam vidit Jesum, et cognovit Jesum auctorem sanitatis suae, non fuit piger in evangelizando quem viderat:
Abbreviated transcription (Latin):
niatorib Qui me fecit inquit sanũ ipse mͥdixit. tolle grabatũ
tuũ & ambula. Non acciperẽ uissionẽ. aqͦ acciperã sanitatẽ ÷¬
& illi. Quis ẽ. ille homo qͥdixit tibi tolle grabatũ tuũ. & ambula ⁊ sed
qͥsanus erat factus nesciebat quis ẽss&e a qͦhoc audierat. Iħs autẽ
cũ hoc feciss&& & iussiss& declinauerat abeo int᷑ba. Vid&e quẽ ad¬
modũ & hoc impleat᷑. Portamꝰ ꝓximũ & ambulamꝰ ad dm̃. sedeũ adquẽ
ambulamꝰ ñdũ uidemꝰ idõ & ille ñqũ nouerat iħm. Sacrãmentum
hoc cõmendatũ ẽ. qineũ credimꝰ quẽ ñdũ uidemꝰ: & ut ñiuideat᷑
declinat int᷑ba. Difficile ẽ. int᷑ba uideri xp̃m. solitudo quȩdã neces¬
saria ẽ. m̃tinrẽ quadã solitudine intentiones uid&ur ds̃. Tur¬
ba strepitũ hab&. uisio ista secretũ. desiderat. Tolle grabatũ
tuũ. Porta portatꝰ ꝓx mũ tuũ & ambula ut ꝑuenias. Noli iħm

Expanded text:
niatoribus: Qui, inquit, me fecit sanum, ipse mihi dixit, Tolle grabatum niatoribus: Qui, inquit, me fecit sanum, ipse mihi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Non acciperem jussionem a quo receperam sanitatem? Et illi: Quis est ille homo qui tibi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula? 11. Sed qui sanus erat factus nesciebat quis esset, a quo hoc audierat. Jesus autem, cum hoc fecisset, et jussisset, declinaverat ab eo in turba. Videte quemadmodum et hoc impleatur. Portamus proximum, et ambulamus, ad Deum; sed eum ad quem ambulamus, nondum videmus: ideo et ille nondum noverat Jesum. Sacramentum hoc commendatum est, quia in eum credimus quem nondum videmus: et ut non videatur, declinat in turba. Difficile est in turba videre Christum: solitudo quaedam necessaria est menti nostrae; quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum, porta portatus proximum tuum; et ambula, ut pervenias. Noli Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
habendo depximo it̃ agis. Quoit̃ agisa nisi addnm̃dm̃ adeũ quẽdilige¬
re debemꝰ. ex toto corde & ex totã anima & ex tota m̃te. addm̃ enĩ nõn¬
dũ puenimꝰ. sedpximũ nobis cũ habemꝰ. Porta ergo eũ cũ qͦ ambulas.
ut adeũ puenias cũqͦ manere desideras. Tolle ergͦ graba tũ tuũ. &
ambula. Fecit hoc ille. & scandalitatist̃ iudȩi. Uidebant enĩ hominẽ
die sabbati portantẽ grabatũ suũ. neccalũ niabant᷑ adnõ qđ sanum
eũ fecerat sabbato ut eis respondere poss&. qc siciiius quã eorũ iuim̃tũ
inputeũ cȩcidiss&. utiq die sabbati eruerae illud. & soluer& iumtũ
suũ. Non itaq iã illi obiciebant. qđ die sabbato sanꝰ factus ess&e homo.
sed qđ portabat grabatũ suũ. Sisanitas nerat differenda nũ quid
tollere grabatũ tuũ. Et ille auctorẽ sanitatissuȩ obiciebat calũ¬

Expanded text:
habendo de proximo tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, ad eum quem diligehabendo de proximo tuo, iter agis. Quo iter agis, nisi ad Dominum Deum, ad eum quem diligere debemus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente? Ad Dominum enim nondum pervenimus, sed proximum nobiscum habemus. Porta ergo eum, cum quo ambulas; ut ad eum pervenias, cum quo manere desideras. Tolle ergo grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. Videbant enim hominem die sabbati portantem grabatum suum, nec calumniabantur Domino quod sanum eum fecerat sabbato, ut eis respondere posset quia si cujusquam eorum jumentum in puteum cecidisset, utique die sabbati erueret illud, et salvaret jumentum suum : non itaque jam illi objiciebant quod die sabbati sanus factus esset homo; sed quod portabat grabatum suum. Si sanitas non erat differenda, numquid tollere grabatum tuum. Et ille auctorem sanitatis suae objiciebat calum
Abbreviated transcription (Latin):
sitientib: nec qualis cũq lapis. sed angularis qui insemae ipso co¬
pulauit duos parietes ediuerso uenientes sic nec quale cũq
lignũ poimũ aceperis sed grabatũ. Quid ergo ingrabato obse-¬
crote. quid nisi qr ille languidus grabatto p̃ortabatur. sanus
aũ grabatũ portat. Quid dictũ est ab apło. Inuicẽ onera ur̃a por-¬
tãte. & sic ad implebitis legẽ xp̃i. Lex ergo xp̃i caritas ẽ. nec
caritas impl&ur. nisi in uicẽ onera nr̃a portemus. Sufferen¬
tes inquit inuicẽ indilectione studentes seruare umnitatem
sp̃s in iunculo pacis. Cũ esses languidus portabat tȩꝓximꝰ tuus.¬
sanꝰ fachus es porta ꝓximũ tuũ inuicẽ onera ur̃a portate & sic ad imple¬
bitis legẽ xp̃i. sic adimplebis. ohomo qđ tibideerat. tolle ergo grabatũ
tuũ. Sed cũ tuleris. noli remanere ambula diligendo ꝓximũ. & curã

Expanded text:
sitientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso cositientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso copulavit duos parietes e diverso venientes. Sic nec qualecumque lignum proximum acceperis, sed grabatum. Quid ergo in grabato, obsecro te? quid, nisi quia ille languidus grabato portabatur? Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Apostolo? Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex ergo Christi charitas est, nec charitas impletur nisi invicem onera nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuussanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle ergo grabatum tuum. Sed cum tuleris, noli remanere, ambula. Diligendo proximum, et curam
Abbreviated transcription (Latin):
matitutina luoctua. Lua tua deustuus ẽ. tibi matutina. qr post
noctẽ scłi tibi ueni&. Nã ille necorit᷑ nen occidit. qr sẽ ꝑ man&:.
Erit tibi matutinus redeunti. qͥ tibi occasum fecerat pereunꝗ. Frgͦ
tolle grabatũ tuũ mͥ uidet᷑ dixisse dilige ꝓximũ tuũ. sed clausum̃
ẽ. adhuc & eocpositione indiga quantũ arbitror. quare intollendo
grabati dilectio paimi cõmendet᷑. nisi forte hoc nos offendici qđ ꝑ
grabatũ remquandã stolidã & insensatã. Proximꝰ cõm̃dat᷑. Noniras¬
cat᷑ pximꝰ. si c̃om m̃dat᷑ nobis. Prẽ quȩ sine anima & sine sensuẽ. Ipse
dñs & saluator nr̃ iħs xp̃s lapis angularis dictus ẽ. ut duos conde.¬
r& inse. Dictus ẽ. & p&ra unde aqua ꝓfluxit. P&ra aũ erat xp̃e.¬
uid ergo mirũ si paera xp̃e : lignũ p̾ximus. ñtam̃ quale cũque
lignũm. qͦ modo illa qualiscũq̃. pocra sed unde aqua ꝓfluxerat

Expanded text:
matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post noctem saeculi tibi veniet: nam ille nec oritur, nec occidit; quia semper manet. Erit tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tuum, mihi videtur dixisse, Dilige proximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur: nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, rem quamdam stolidam et insensatam, proximus commendatur. Non irascatur proximus, si com Jesus Christus lapis angularis dictus est, ut duos conderet in se . Dictus est et petra, unde aqua profluxit: Petra autem erat uid ergo mirum, si Petra Christus, lignum proximus? Non tamen qualecumque lignum: quomodo nec illa qualiscumque petra, sed unde aqua profluxerat
Abbreviated transcription (Latin):
di. ꝓximi aũ dilectio priorẽ. ordine faciendi neq: enĩ quitibi
p̃ciper&e dilectionẽ istã induob p̾ceptis prius tibi cõmendarae
mõ purgas oculũ aduidendũ dm̃. E uident̾ iohanne dicente.
Si fratrem quẽ uides ñdiligis. dm̃ quẽ ñ uides quomodo diligere
poterisa ecce dicit᷑ tibi dilige dm̃. Simͥ. dicas ostende mͥ. quem
diligã. quid respondebo ⁊ nisi qđ ait ipse iohannes. Om̃ nemo uidit
umquã. & nete alienũ omnino adõ uidendo esse arbitreris. Ds̃ inquit
caritas ẽ. & quiman& incaritate in dõ man&. Dilige ergo ꝓxximũ & in¬
tuere in te unde diligis ꝓximũ. ibi uidebis ut poteris dm̃. Incipe ergo
diligere ꝓximũi Frange esurienti panẽ tuum. & egenũ sine tecto in¬
duẽ indomũ tuã. Sĩuideris nudum uesti & domesticos seministui
nedespexeiris. Eaciens aũ istaquid c̃sequeris ⁊ t̾unc erũ p& uelut

Expanded text:
di; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi di; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret mum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam; quid respondebo, nisi quod ait ipse Joannes, Deum nemo vidit unquam ? Et ne te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . Dilige ergo proximum: et intuere in te unde diligis proximum; ibi videbis, ut poteris, Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esurienti panem tuum, et egenum sine lecto induc in domum tuam: si videris nudum, vesti, et domesticos seminis tui ne despexeris. Faciens autem ista quid consequeris? Tunc erumpet velut
Abbreviated transcription (Latin):
uos cur ñ sufficeret ambula. aut certe curñ sufficer& surge nẽq.
enĩ ille cũ sanus surrexis s& in loco remansiss& ñne ad hoc surreacis.¬
s& ut abiss& mouet ergo neciã qđ duo p̃cipit qͥ illũ iacentẽ duob
minus inuenit. tãquã enĩ duo quȩdã uibendo qđ minꝰ erat impleuit.
Quomodo inueniamꝰ in his duob dni. iussis. duo illa p̃cepta significata
caritatis & tolle inquit grabatũ tuũ & ambula a quȩ sunt illaduo
p̃cepta fr̃s ⁊ raecolite mecũ notissima enĩ eẽ. debent. nec modotan.¬
tũ uenire inm̃tẽ cõmemorat᷑ a nobis. sed deleri nũquã debent de
cordib urĩs. semꝑ omnino cogitate diligendͥũ eẽ. dm̃ & ꝓximũ.
Dm̃ etoto corde & extota anima. & ex tota m̃te. & pocimũ tãquã te¬
ipsum. Hȩc semꝑ cogitanda. hȩc mͥeditanda. hȩc retinenda. hȩc
agenda hȩc implenda sunt. Dei dilectio prior ẽ. ordine percipien¬

Expanded text:
vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque enim ille cum sanus surrexisset, in loco remansisset. Nonne ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit, qui illum jacentem duobus minus invenit: tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo ergo inveniamus in his duobus Domini jussis, duo illa praecepta significata charitatis? Tolle, inquit, grabatum tuum, et ambula. Quae sunt illa duo praecepta, fratres, recolite mecum. Notissima enim esse debent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debent de cordibus vestris. Semper omnino cogitate diligendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. Dei dilectio prior est ordine praecipien
Abbreviated transcription (Latin):
significat᷑. maxime biꝑtita caritãs cõm̃datur. Siergo qua dra¬
genarius numerus hab&e ꝑfectionẽ legis. & lex ñ inpla&ur: nisi
gemino prȩcepto caritatis. quid miraris ꝗ languebat qc aliimi
tur adño. Uenit enĩ ipse dñs caritatis doctor & caritate plenus.
breuians sic̃ de illo p̃dictũ ẽ. uerbũ suꝑ t̾rã & ostendit in duobus
caritatis p̃ceptis pendere legẽ & ꝓph&is. Inde ergo pependit
moyses quadragenario suo inde helias cũ suo hunc numerũ atculit
dñs intestimoniã suo. Curat᷑ iste languidus a prȩsente dño sed
prius qd ei dicit. Vis sanꝰ fieriꝰ respondit ille hominẽ se ñ habere
a qͦin piscinã mittat᷑. Uere necessarius. illierat homo ad sanitatẽ.
tũ tuũ &ambula. sed surge ñoperis imperiũ fuit. sed operãtio sa-¬
nitatis . sano aũ duo imperauit. tolle grabatũ tuũ &ambula. Rogo

Expanded text:
significatur maxime bipartita charitas commendatur. Si ergo quadrasignificatur maxime bipartita charitas commendatur. Si ergo quadragenarius numerus habet perfectionem Legis et Lex non impletur nisi in gemino praecepto charitatis; quid miraris quia languebat qui ad quatur a Domino. Venit enim ipse Dominus, charitatis doctor, charitate plenus, brevians, sicut de illo praedictum est, verbum super terram : et ostendit in duobus praeceptis charitatis pendere Legem et Prophetas. Inde ergo pependit Moyses quadragenario suo, inde Elias cum suo, hunc numerum attulit Dominus in testimonio suo. Curatur iste languidus a praesente Domino; sed prius quid ei dicit? Vis sanus fieri? Respondit ille hominem se non habere, a quo in piscinam mittatur. Vere necessarius erat illi homo ad sanitatem, tum tuum, et ambula. Sed Surge, non operis imperium fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo
Abbreviated transcription (Latin):
sime dictumẽ. plenitudo legis caritas. queramꝰ hanc caritatt̃ quẽ¬
ad modũ cõmendat᷑ ad nõ. Mementote quidꝓposuerim numerum.
XXXUIII. annorũ in illo languido uolo exponere. quare numerus
ille trigesimꝰ oc tauus languoris sit potius quã sanitatis. Ergo ut
nob̾ p̃cepta cõmendant᷑. In tuemini obsecro. & figite memoriȩ qđ
dico nesitis c̃tep̃tores uerbi. nefiat anima urã uia. ubi gr̃ana
iactata ñ germinent. &uenient inquit uolatilia cȩli & colligent
cõmendata. Diliges dñm dm̃ tuũ eoetoto corde tuo & eoctota anima
stua & ex tota m̃te tua. & diliges ꝓximũ tuũ tãquã teipsũ.
n his duob p̃ceptis. totaleax peñd&ꝰ & ꝓph&e. Merito & illa ui¬
dua om̃s facultates suas. duominũta misit indo modĩ. Meri¬
to & p̃illo languido alatronib sauciato. stabularius duos nũ mos
accepit. unde san&ur. Merito apud samaritanos biduũ fecit ibs.
ut eos caritate firmare. Binario ergo isto numero cũ aliquid boni

Expanded text:
sime dictum est, Plenitudo Legis charitas. Quaeramus hanc charitatem, quemadmodum commendatur a Domino. Mementote quid proposuerim: numerum triginta octo annorum in illo languido volo exponere, quare numerus ille trigesimus octavus languoris sit potius quam sanitatis. Ergo, ut praecepta nobis commendantur. Intuemini, obsecro, et figite memoriae quod dico; ne sitis contemptores verbi, ne fiat anima vestra via, ubi grana jacta non germinent: Et venient, inquit, volatilia coeli, et colligent commendata: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Merito et illa vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona Dei : merito et pro illo languido a latronibus sauciato, stabularius duos nummos accepit unde sanaretur : merito apud Samaritanos biduum fecit Jesus, ut eos charitate firmaret . Binario ergo isto numero cum aliquid boni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃t nos Adhanc regulã sanã catholicã quã p̃cipue nosse deb&is
quã ten&is quinostis aquã prorsus fides ura labi ndeb& i quȩnulł
hominũ argum̃tis extorquendͥa ẽ. cordi ur̃o. Dirigamꝰ eaque intelli¬
gimꝰ : & quȩ forte ñ intelligimꝰ dirigenda. Adhanc regulã quando.¬
q. differamus : cũ idonei fuerimꝰ. Houimꝰ enĩ ergo ȩqualẽ patri
filiũ : qr nouimꝰ in principio dm̃ uerbũ. Quid ẽrgo uidȩi uole

Expanded text:
propter nos. Ad hanc regulam sanam catholicam, quam praecipue nosse debetis, propter nos. Ad hanc regulam sanam catholicam, quam praecipue nosse debetis, quam tenete qui nostis, a qua prorsus fides vestra labi non debet, quae nullis hominum argumentis extorquenda est cordi vestro, dirigamus ea quae intelligimus; et quae forte non intelligimus, dirigenda ad hanc regulam quandoque differamus, cum idonei fuerimus. Novimus ergo aequalem Patri Filium Dei, quia novimus in principio Deum Verbum. Quid ergo Judaei vo
Abbreviated transcription (Latin):
dei & indignati sunt : merito qͥdẽ. qđ audebat homo. ȩqualẽ seface¬
re dõ ÷ seđ idõ in merito. qc in homine ñ intelligebant dm̃ : carnẽ ui¬
debant dm̃ nesciebant: habitaculũ cernẽbant : habitatorẽ igno-¬
rabant. Caro illa tẽplũ erat : ds̃ in habitabat intus. Honergõiħs
carnẽ ȩquabat patri : ñ formã seruiqͥnõ c̃parabat : ñ qđ factũ ẽ
ꝓp̃t nõs : sedqđ erat quando fecit nos. Quis nãq: sit xp̃s catholicis loqͦr
nostis gebene credidistis : non uerbũ tantũ : nec carotantũ : seduer¬
bũ caro factũẽ. ut habitara innobis. Recense deuerbo ꝗd nosti: in
principio erat uerbũ. & uerbũ erat apuddm̃. & ds erat uerbũ. Hic
equalitas cũ patre : sed uerbũ caro factũ ẽ. & abitauit in nobis:
Tac carne maior ẽ. pat̃: itapat̃. & ȩqualis & maior. ȩqualis uerbo
maior carne. Aequalis ei ꝑquẽ fecit nos : maior eo. qui factus ẽi

Expanded text:
rgo Judaei, et indignati sunt; merito quidem, quod audebat homo aequalem se facergo Judaei, et indignati sunt; merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo: sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant: habitaculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non formam servi Domino comparabat; non quod factum est propter nos, sed quod erat quando fecit nos. Quis namque sit Christus, Catholicis loquor, nostis, quia bene credidistis: non Verbum tantum, nec caro tantum; sed Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis. Recenseo de Verbo quod nostis: In principio erat Verb et habitavit in nobis : hac carne major est Pater. Ita Pater et aequalis, et major: aequalis Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est
Abbreviated transcription (Latin):
temere & audacter ad serit᷑. Itaq carissimi ualde caute hec audire de
bemꝰ : atq capienda paruuli sumus : & corde pio & cũ tremore sic̃ scriptũ
ẽ. hanc tenentes regulã sanitatis : ut qđ scđm fidẽ quã mbuti sumꝰ intelli¬
gere uoluerimꝰ : tamquã decibo gaudeamꝰ. Quod aũ scđm sanã fidei
regulã intelligere ñ potuerimꝰ : dubitationẽ auferamꝰ. intelligentiã diffe¬
ramꝰ : hoc est ut etiã siquid sit nescimꝰ : bonũ tam̃ &uerũ eẽ. minime dubi¬
temꝰ. Et ego fris qͥsuscepi loqͥ uobis : cogitandus sum auobis qͥsus ceperim:
& quȩ susceperim. Suscẽpi enĩ tractanda diuina homo: spĩtalia car¬
nalis ÷ a derna mortalis : &iã ame carissimi longe sit uana prȩ sump¬
tio : siuolo sanꝰ in domodi c̃uersari : quȩ ẽ. ecclẽsia dĩ iuiui colũna : &
firmam̃tũ ueritatis ꝓmodulo meo capio qđ uobis ad pono. Vbi ape¬

Expanded text:
temere et audacter asseritur. Itaque, / karistemere et audacter asseritur. Itaque, / karisbemus, ad quae capienda parvuli sumus; et corde pio et cum tremore, sicut scriptum est, hanc tenentes regulam sanitatis, ut quod secundum fidem qua imbuti sumus, intelligere valuerimus, tanquam de cibo gaudeamus: quod autem secundum sanam fidei regulam intelligere nondum potuerimus, dubitationem auferamus, intelligentiam differamus; hoc est, ut etiam si quid sit nescimus, bonum tamen et verum esse minime dubitemus. Et ego, fratres, qui suscepi loqui vobis, cogitandus sum a vobis qui susceperim, et quae susceperim: suscepi enim tractanda divina homo, spiritualia carnalis, aeterna mortalis. Etiam a me, charissimi, longe sit vana praesumptio, si volo sanus in domo Dei conversari, quae est Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veritatis : pro modulo meo capio quod vobis appono; ubi ape
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ppt̃ ea uolebant iħm uidei int̃ ficere. qr ñ solũ soluebat sabbatum.
sed &iã patrẽ suũ dicebat dm̃. equalẽ sẽ faciensdõ qđ uideis displi¬
cebat. hoc ipsi patri placebat. Hoc sine dubio placae &iam eis. qͥhorifi.¬
cant filiũ. sic̃ honori fecant patrẽ. Quia si eis ñ placeat. displicebt
Lon enĩ ds erit maior. ꝗc plac&etibi: sed tuminor sidis plic& tibi
Aduersus hanc aũ eorũ calũniam uenientẽ : uel deignorantia uł
demalitia loqͥt᷑ dñs ñ omniũ qđ cupiunt. sed unde agitent᷑. & con¬
łbent᷑ : & fortasse uł c̃turbati medicũ quȩr̃ . Dicebant enĩquȩ
scribunt᷑ ut &iam a nobis legerent᷑ postea. Uiderimꝰ ergo quidin
audimꝰ amplius cogitemꝰ. neq. enĩ nate sunt hereses & quedã doginata
ꝓuersitatis inlaqueantia animas. & in ꝑfundũ p̃cipitantia : nisi
dũ scripture bone incelligunt᷑ ñbene : & qđ ineis ñ bene intellig it᷑ &iã

Expanded text:
n solum solvebat sabbatum, sed etiam patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quod Judaeis displicebat, hoc ipsi Patri placebat. Hoc sine dubio placet etiam eis qui honorificant Filium, sicut honorificant Patrem; quia si eis non placeat, displicebunt. Non enim Deus erit major, quia placet tibi; sed tu minor, si displicet tibi. Adversus hanc autem eorum calumniam, venientem vel de ignorantia, vel de malitia, loquitur Dominus non omnino quod capiant, sed unde agitentur et conturbentur, et fortasse vel conturbati medicum quaerant. Dicebat autem quae scriberentur, ut etiam a nobis postea legerentur. Viderimus ergo quid in acere, dicit: Neque enim nate sunt hereses et quedam dogmata perversitatis illaqueancia animas et in profundum precipitancia, nisi dum scripture bone intelliguntur non bene. Et quod in eis nondum intelligitur, eciam
Abbreviated transcription (Latin):
cebat dm̃ ȩqualẽ se faciens dõ: uidentes carnẽ: ñ uidentes uerbũ.
Loquatꝰ ergo & contra eos. uerbũ ꝑ carnẽ ĩ & interior habitator so-¬
noe. ꝑ habitaculũ suũ : ut qͥ potest nouerit quis intꝰ habitte : Quid er¬
go eis dicit  Res pondit itaq: iħs &dixit eis cõmotis : qđ ȩqualẽ
sefecerat dõ. Am̃ am̃ dico uobis. ñ potest filius a se facere quicquã :
nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ. Ad hȩc quidres ponderint iudȩ iscrip.¬
tũ non ẽ & fortasse tacuerint. Quidã tam̃ qͥap̃ianos sehaberiuo¬

Expanded text:
e faciens Deo: videntes carnem, non videntes Verbum. Loquatur ergo et contra eos Verbum per carnem, et interior habitator sonet per habitaculum suum; ut qui potest, noverit quis intus habitet. 3. Quid ergo eis dicit? Respondit itaque Jesus, et dixit eis, commotis quod aequalem se faceret Deo, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ad haec quid responderint Judaei, scriptum non est: et fortasse tacuerunt. Quidam tamen, qui chri
Abbreviated transcription (Latin):
Carnalis cogitatio ñ capit qđ dico : differat intellectũ & in¬
cipiat afĩde: audiat qđ sequitur. quicredit infiltũ : ha¬
b& uitã ȩt̾nã. Quiaũ in credulus ẽ. filio: ñ uidebit ui¬
tã sed ira dĩ man& suꝑeũ. Nondixit iradĩ uenit ad eũ ÷
sed iradĩ manet suꝑ eum. Om̃s qͥ nascunt᷑ mortales. habent
secũ irã dĩ. Quã irãdĩ& quã exccepit primꝰ ađã. Si enĩ
peccauit prĩmꝰ homo & audiuit. morte morieris : factus
ẽ. mortalis ille. & coepimus nascimur tales. cũ ira dĩ nate
sumꝰ uenit infide filius ñ habens peccatũ & indutus carne :
indutus ẽ. mortalitatẽ. si ille nobiscũ cõmunica uit irã dĩ :¬
nos pigri sumꝰ cũ illo cõmunicare gratiam dĩa qͥ ergo ñ uult
credere infiliũ: iradĩ man& suꝑ illũ. Iuȩ it: Dequa

Expanded text:
Carnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et inCarnalis cogitatio non capit quod dico: differat intellectum, et incipiat a fide; audiat quod sequitur: Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, ira Dei venit ad eum; sed, ira Dei manet super eum. Omnes qui nascuntur mortales, habent secum iram Dei. Quam iram Dei? Quam accepit primus Adam. Si enim peccavit primus homo, et audivit, Morte morieris ; factus est mortalis ille, et coepimus nasci mortales; cum ira Dei nati sumus. Venit inde Filius non habens peccatum, et indutus est carne, indutus est mortalitate. Si ille nobiscum communicavit iram Dei, nos pigri sumus cum illo communicare gratiam Dei? Qui ergo non vult credere in Filium, ira Dei manet super eum. Quae