comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Beati mittes. qm̃ ipsi possidebt̃ terrã. Non terrã
iudeȩ. nec terrã istius mundi ñ terrã maledic¬
tã spinas et tribulos afferentẽ. quã crudelissi¬
mꝰ quisq et bellator. magis possidet s terrãꝗͣ
psalmista desiderat. credo uidere bona dñi
in terra uiuentiũ. Huiꝰcemodi possessor. et post
uictoriã triũphator. etiã inquadragesimo qͣr¬
to. psalmo describit᷑ et intende. ꝓsꝑe ꝓcede. et¬
regna. ꝓpt̾ ueritatẽ et mansuetudinẽ et iusti¬
ciã Nemo enĩ terrã istã ꝑ mansuetudinẽ: sed
ꝑ suꝑbiã possidet. Beati qͥlugent. qm̃ ipsi con¬
solabunt᷑. Luctus hic: ñ mortuor ponit᷑ cõ¬
muni lege nature s peccatis et uiciis mortu¬
oꝵ. Sic fleuit et samuel saulẽ: qr pęnituerat
apłs. flere ac lugere sedicit eos. qͥ pꝰ fornicati¬
onẽ et in munditiã ñ eger̃ penitentiã. Bea¬
ti qͥ esuriunt et sitiunt iusticiã. Non nobis¬

Expanded text:
m ipsi possidebunt terram. Non terram Judaeae, nec terram istius mundi, nec terram maledictam spinas et tribulos afferentem, quam crudelissimus quisque et bellator magis possidet, sed terram quam Psalmista desiderat, dicens: Credo videre bona Domini in terra viventium . Hujuscemodi possessor, et post victoriam triumphator etiam in quadragesimo quarto psalmo describitur: Et intende, inquit, pter veritatem et mansuetudinem, et justitiam. Nemo enim terram istam per mansuetudinem, sed per superbiam possidet. Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Luctus hic non mortuorum ponitur communi lege naturae, sed peccatis et vitiis mortuorum. Sic flevit et Samuel Saulem, quia poenituerat D Paulus apostolus, flere ac lugere se dicit eos, qui post fornicationem et immunditiam non egerunt poenitentiam . 24 Beati qui esuriunt, et sitiunt justitia
Abbreviated transcription (Latin):
reuertumt᷑ ad uomitũ peccatoꝵ suoꝵ por¬
cosartẽ eos. qͥ necdũ enuanglõ crediderunt &¬
in luto increrulitatisun usq uersant᷑ Non con¬
uenitgͥ istꝰ modi hominib cis euuanglieu ere¬
dere margaritũ: ne conculelu ominib: et con¬
uersi incipiant nos despicere. Petite et dabit᷑ uo¬
bis: quente et inuenietis. pulsate et.iꝑiet᷑ uobis.
Qui carnalia supra ueruetu postulari: qd quere¬
re debeamꝰ ostendit Si petentidat᷑ et querens in¬
uenti e pulsanti aꝑit᷑. gͦ cui ñdat᷑ et qͥñ inuenit
et cui ñ aꝑitꝰ᷑. appar&: qͦd ñ petierit bene. quesierit.

Expanded text:
revertuntur ad vomitum peccatorum suorum: porcos autem eos qui necdum Evangelio crediderunt, et in luto incredulitatis vitiisque versantur. Non convenit igitur istius modi hominibus cito Evangelicum credere margaritum, ne conculcent illud, et conversi nos incipiant dissipare. Petite, et dabitur vobis: quaerite, et invenietis: pulsate, et aperietur vobis.arnalia supra vetuerat postulari, quid quaerere debeamus ostendit. Si petenti datur, et quaerens invenit, et pulsanti aperitur: ergo cui non datur, et qui non invenit, et cui non aperitur, apparet quod non bene petierit, quaesierit et
Abbreviated transcription (Latin):
glutient es. Pecte gͦ ex isti simulatione ius¬
ticie ut sipradiximꝰ. appellant᷑ y pͥdcrite: qͥ
trabẽ ocub sui ñuidentes. festucã in oculo fra¬
tris sui. aspiciunt. Nolite scm̃ dare canib Sc̃m.
panis est filiori. sion debemꝰ gͦ tollere panẽ fili¬
oꝵ et dare cariib bieq mittatis margaritas
uras aute porcosi foacus ñ recipit ornatũ. qͥ uer

Expanded text:
ione justitiae, ut supra diximus, appellantur hypocritae, qui per trabem oculi sui, festucam in oculo fratris sui aspiciunt. Nolite sanctum dare canibus. Sanctum, panis est filiorum. Non debemus ergo tollere panem filiorum et dare eum canibus. Neque mittatis margaritas vestras ante porcos
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia paulus inchorinto iudicat forni¬
cantẽ. & Petrus ananiã et saphirã m̃dacii
coarguiti S ex conseqͦntib quid ꝓhibuerit.
ostendit. dicens. Quomͦ enĩ iudicaueritis. sic
iudicabtt᷑ de uobis. Ita ñ ꝓhibuit uidicare:
s docurt xiiii. Quid autẽ uides festucã in¬

Expanded text:
consequentia Paulus in Corintho judicat fornicantem , et Petrus Ananiam et Sapphiram mendacii coarguit ? Sed ex consequentibus quid prohibuerit, ostendit, dicens: quomodo enim judicaveritis, sic judicabitur de vobis. Itaque non prohibuit judicare, sed docu
Abbreviated transcription (Latin):
cipit᷑ nobis ne solliciti simꝰ qͥd comedamꝰ. qͥa in
sudore uultꝰ p̃paramꝰ nobis. Labor exercendus
ẽ sollicitudo tollenda. Hoc qͦd dicit᷑ ne solli¬
citi sitis anime urẽ qd comedatis. neq corꝑi
ur̃o qͥd induamini: de carnali cibo & uesti¬
mento: accipiamꝰ. Ceterũ de spãlib cibis et
uestimentis. Eemꝑ debemꝰ eẽ solliciti. Nonne
plus est anima quã esca. et corpꝰ quã uestim̃tũ:¬

Expanded text:
s ne solliciti simus quid comedamus: quia in sudore vultus praeparamus nobis panem. Labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Hoc quod dicitur: Ne solliciti sitis animae vestrae quid comedatis, neque corpori vestro quid induamini , de carnali cibo et vestimento accipiamus. Caeterum de spiritualibus cibis et vestimentis semper debemus esse solliciti. Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus est qu
Abbreviated transcription (Latin):
lunt eẽ bonũ oleũ. de qͦ alibi dicit᷑ unait te ds̃ds̃
tuus. oleo exultationis p̃particib tuis. & id p̃ci¬
pi. ut exercentes uirtutes spiritali oleo pͥncipa¬
le cordis nr̃i unguere debeamꝰ. Ubi est thesaurꝰ¬
et de cunctis possessionib sentiendũ ẽ. bulosis:
ds̃ uent̃ est. Ubi gͦ hab& cor: ibi et thesaurũ.
Luxuriosis thesauri: epule sunt lasciuis lũ di¬
cbra. amatorib libido. Huic seruit unꝰqͥsq quo¬

Expanded text:
lunt bonum esse oleum, de quo alibi dicitur: Unxit te Deus Deus lunt bonum esse oleum, de quo alibi dicitur: Unxit te Deus Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Et id praecipi, ut exercentes virtutes, spiritali oleo principale cordis nostri ungere debeamus Hoc enim ret de cunctis possessionibus sentiendum est. Gulosi deus venter est. Ibi ergo habet cor, ubi et thesaurum. Luxuriosi thesauri epulae sunt; lascivi, ludicra; amatoris, libido. Huic servit unusqu
Abbreviated transcription (Latin):
N oc qͦd scriptũ est. ego dixi duestis. et filii excel¬
si om̃saios uͦ ut homines moriemini. et tanꝗͣ
unꝰ de pͥncipib cadetis: ad eosdicit᷑ qͥ propt̃ pec¬
catah omines ex diis eẽ meruert̃. Rec̾te gͦ & hii
qͥb peccata dimittiuit᷑. homines appellati foᷤ
Ext̃minant erũ facies suas. ut pareant homini
b ieuinantes. Uerbũ ext̾minant qͦd in ecclãsti¬
cis scripturis uitio interp̃tũ tritũ ẽ aliud mul¬
to significat. quã uulgo intelligit᷑. Ext̃minañ
qͥppe exules. qui mittunt᷑ extra terminos. Prohoc
gͦ sermone: demoliunt᷑ sẽꝑ acciꝑe debemꝰ. Demo¬
uͦt᷑ enĩ semꝑ hẏpocrtta faciẽ suã. ut tristiciã si¬
mulet. et animo forte letante. luctũ gestat in uul¬
ubi dieb festis. solent unguere capita. Precipit gͥ.
ut quando ieunamꝰ. letos nos & festiuos eẽ mons¬
tremꝰ. Multi legentes illud psalmistȩ oleũ pecca¬
toris ñ impinguet caput meu: ẽcontrario uo¬

Expanded text:
Hoc quod scriptum est: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes: vos vero ut homines moriemini, et tamquam unus de principibus cadetis , ad eos dicitur qui propter peccata homines ex diis esse meruerunt. Recte ergo et hi quibus peccata dimittuntur, homines appellati sunt. Exterminant enim faci sui . Verbum exterminant, quod in ecclesiasticis Scripturis vitio interpretum tritum est, aliud multo significat quam vulgo intelligitur. Exterminantur quippe exsules, qui mittuntur extra terminos. Pro hoc ergo sermone, demoliuntur semper accipere debemus. Demolitur autem hypocrita faciem suam ut justitiam simulet, et animo forte laetante, luctum gestet in vulubi diebus festis solent ungere capita. Praecipit igitur ut quando jejunamus, laetos nos et festivos esse monstremus. Multi legentes illud Psalmistae. Oleum peccatoris non impinguet caput meum , e contrario vo
Abbreviated transcription (Latin):
parũ loqͥ. Ds enĩ ñ uerboꝵ. sed cordis auditor
Quib breuit̃ respondendũ ẽ. nos ñ narratores
eẽ. sed rogatores. Aliud est enĩ ignoranti nar¬
rare. aliud scientẽ petere.In illo inditiũ ẽ.
hic obseqͥũ. Ibi fidelit̾ indicamꝰ. hic miserabi¬
lter obsecramꝰ. Pat̾ noster qͥes in celis. fatrẽ
dicendo. se filios confitentur. Scĩficet᷑ no¬
men tuũ. Non in te. s in nobis. Si enĩꝓpt̃
peccatores nom̃ dei blasphemat᷑ in gentib
econtrario ꝓpt̃ sanctos sanctificatur. Ueni¬
at regnũ tuũ. Uel generalit̃ ꝓ totiꝰ mundi
petit regno. uti diabolus in mundo regna¬
re desistat.: uel ut in uno quoq regnet ds̃ & ñ
regnet peccatũ in mortali hominũ corpore. Si¬
mulq & hoc adtendendũ qͦd grandis audatie
diciũ ñ timere. Fiat uoluntas tua. sicut in cęlo
et in terra. Ut qͦmͦ angłi tͥ inculpate seruiuĩ
in celis: ita in terra seruiant tͥ homines. fru¬
bescant ex hac sententia. qͥ cotidie in celo ruinas

Expanded text:
parum loqui. Deus enim non verborum, sed cordis auditor Quibus breviter respondendum est, nos non narratores esse, sed rogatores. Aliud est enim narrare ignoranti, aliud scientem petere. In illo indicium est, hic obsequium. Ibi fideliter indicamus, hic miserabiliter obsecramus. Pater noster, qui es in coelis. Patrem dicendo, se filios confitentur. Sanctificetur nomen tuum. Non in te, 34 sed in nobis. Si enim propter peccatores nomen Dei blasphematur in gentibus , econtrario propter justos sanctificatur. Adveniat regnum tuum. Vel generaliter pro totius mundi petit regno, ut diabolus in mundo regnare desistat, vel ut in unoquoque regnet Deus, et non regnet peccatum in mortali hominum corpore . Simulque et hoc attendendum, quod grandis audaciaet judicium non timere. Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Ut quomodo Angeli tibi inculpate serviunt in coelis, ita in terra serviant homines. Erubescant ex hac sententia, qui quotidie in coelo ruinas
Abbreviated transcription (Latin):
id est p̃cipuũ uel egregiũ transtulit. licet
in quodã loco peculiare interp̃tatꝰ sit quan¬
do gͦ petimꝰ ut peculiarẽ uel p̃cipuũ nõbis
ds̃ cribuat panẽ: illũ petimꝰ qui dicit egosũ
panis uiuus qͥ de celo descendi. in euũgło qͦd
appellat᷑ scdm̃ hebreos. ꝓsuꝑ substantiali pa
sensus. Panẽ nr̃m crastinũ. id est futurũ. da nob̾
hodie fossumꝰ suꝑ substantialẽ panẽ. & alit̾ in¬
telligere: qui suꝑ om̃s substantias sit et uniuer¬
sas suꝑet creaturas. Alii simplicit᷑ putant. se¬
cundũ apłi sermonẽdicentis. habentes uicꝰtũ
et uestim̃tũ his contenti simꝰ: de p̾senti tantũ
cibo scõs curã gerere. unde et in posterib sit p̃¬
ceptũ. nolite cogitare de crastino. Am̃. signa¬

Expanded text:
id est, praecipuum, vel egregium, transtulit, licet in quodam loco peculiare interpretatus sit. Quando ergo petimus ut peculiarem vel praecipuum nobis Deus tribuat panem, illum petimus qui dicit: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . In Evangelio quod appellatur secundum Hebraeos, pro supersubstantiali pansensus: Panem nostrum crastinum, id est, futurum da nobis hodie. Possumus supersubstantialem panem et aliter intelligere, qui super omnes substantias sit, et universas superet creaturas. Alii simpliciter putant, secundum Apostoli sermonem dicentis : Habentes victum et vestitum, 35 his contenti sumus, de praesenti tantum cibo sanctos curam agere. Unde et in posterioribus sit praeceptum: Nolite cogitare de crastino. Amen. Signa
Abbreviated transcription (Latin):
cere: ipsi in et̃nũ pereamꝰ. Vnde dicit᷑ & de sacer¬
dote magno: cuiꝰ anima dei cultui dedicata ẽ.
Supra matrẽ & patrẽ et filios ñ polluet᷑ id est nul¬
lũ affectũ sciet nͥ eiꝰ cuiꝰ cultui dedicatꝰ est .uiii.

Expanded text:
cere, ipsi in aeternum pereamus. Unde dicitur et de sacercere, ipsi in aeternum pereamus. Unde dicitur et de sacerdote magno, cujus anima Dei cultui dedicata est: Supra matrem, et patrem, et filios, non polluetur , id est, nullum affectum sciet, nisi ejus cu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit titillata: hic ꝓpassione ꝑ cussus est.
Sin uͦ consenserit. et de cogitatione affectũ fecerit.
sic̃ scriptũ est. indauid. transiert̃ in affectũ cordis.
de ꝓpassione transiuit in passionẽ & huic ñ
uoluntas peccati deest s occasio. Iuicũq gͥui
derit mulierẽ ad concupiscendã . id ÷ sisic aspexe¬
eit ut concupiscat. ut facere disponat: iste rec¬
te mechatꝰ eã dicit᷑ incorde suo. Qđ si oculus tu¬
concupiscentia mulieris dixorat: recte nẽ co¬
gitationẽ & sensũ indiuersa uolitate oculum
nuncupauit. Per dextrã autẽ et ceteras corꝑis
partes. uoluntatis affectuũ initia de monstras
tiũ. Si enĩ dext̾ oculus. aut detra manꝰ scanda¬
lizat. qͣnto magis ea que in nobissinistra sunt:
Dianima labit᷑. quanto pluscorpꝰ qͦd ad peccata
cẽ nobis impedimento cernimꝰ.: debemꝰ truncare
istiꝰmodi portiones. nedũ uolumꝰ luer ceteros fa¬

Expanded text:
fuerit titillata, hic propassione percussus est. fuerit titillata, hic propassione percussus est. Si vero consenserit, et de cogitatione affectum fecerit, sicut scriptum est in David: Transierunt in affectum cordis , de propassione transivit ad passionem. Et huic non voluntas peccati deest, sed occasio. Quicunque igitur viderit mulierem ad concupiscendum, id est, si sic aspexerit, ut concupiscat, ut facere disponat, iste recte moechatus eam dicitur in corde suo. Sicutconcupiscentia mulieris dixerat, recte nunc cogitationem et sensum in diversa volitantem, oculum nuncupavit. Per dextram autem et caeteras corporis partes, voluntatis et affectus initia demonstrantutium. Si enim dexter oculus et dextera manus scandalizant, quanto magis ea quae in nobis sinistra sunt! Si enim anima labitur, quanto plus corpus quod ad peccata cem nobis impedimento esse cernimus, debemus truncare istiusmodi portiones, ne dum volumus caeteros lucrifa
Abbreviated transcription (Latin):
tue et uitus tuis. & mundo tuo. qͥ in malig¬
no positꝰ est. Si gͦ seruauerimꝰ pactũ beniuo¬
li. et consentientes simꝰ aduersario nr̃o. et ne¬
quaquã in carcere recludendi. Sin uͦ qͥcquã
transgressi fuerimꝰ eoꝵ. que diabolo spopon¬
deramus. trademͦ uidici ac ministro. et mit¬
tem᷑ in carcerẽ. et ñ exibimꝰ inde. donec redda¬
mꝰ nouissimũ quadrantẽ. Quadrans genꝰ nũ
mi ẽ. qͥ hab& duominuta. Unde in alio eiuige¬
lio mulier illa pauꝑ et uidua dicit᷑. misisse qua¬
drantẽ in corbananꝰ in alio duo minuta. Non
tos nũmos habeat. Hoc est gͦ qͦd dicit. ñ egredi¬
eris de carcere. donec etiã minima peccata sol¬
uas. Qui uiderit mulierẽ ad concupiscendã
eã. iã mechatꝰ ẽ eã in corde suo. Int̃ tił ¶o ec et
hoc int̃ est: qͦd passio reputat᷑ inuitio. ꝓpas¬
sio lic& initii culpã habeat: tam̃ ñ tenet᷑ in
crimine. Ergo qͥ uiderit mulierẽ et anima eiꝰ

Expanded text:
tuae, et vitiis tuis, et mundo tuo, qui in maligtuae, et vitiis tuis, et mundo tuo, qui in maligno positus est . Si ergo servaverimus pactum, benevoli et consentientes sumus adversario nostro, et nequaquam in carcerem recludendi. Sin vero quidquam trangressi fuerimus eorum quae diabolo spoponderamus, trademur judici ac ministro, et mittemur in carcerem, et non exibimus ex eo; donec reddamus novissimum quadrantem. Quadrans genus est nummi, qui habet duo minuta. Unde et in alio Evangelio, mulier illa pauper et vidua dicitur misisse quadrantem in corbonam , et in alio, duo minuta . Non tos nummos habeat. Hoc est ergo quod dicit: Non egredieris de carcere, donec etiam minima peccata persolvas. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in cohoc interest, quod passio reputatur in vitio, propassio, licet culpam habeat, tamen non tenetur in crimine. Ergo qui viderit mulierem et anima ejus
Abbreviated transcription (Latin):
et conseqͣns intelligentia. pleriq arbitrant᷑ de
carne dictũ & anima. uel de anima et spũ: qͦd
penitꝰ ñ stat. quomodo enĩ aut caro muten¬
da ẽ in carcerẽ. si auine ñ consenserit̾. cũ et ani¬
ma et caro parit̃ redudende sint. nec qͥcquã¬
caro possit facere. nͥ qͦd animꝰ imꝑarit. aut sp̃c̃
sc̃s̃ habitans in nobis. uel carnẽ uelanimã re¬
pugnantẽ uidici. tradere. cũ ipse sit iudex:
Alii uxta eplãm petridicentis. aduersarꝰ nr̃
diabolus quasi leo rugiens circuit. adũsariũ¬
diabolũ interpͭtant᷑ et uolunt a saluatorep̃¬
cipi. ut dũ inpotestate nr̃a ẽ. simꝰ beniuoli er¬
ga diabolũ. qui ẽ inimicꝰ et ultor. nec faciamꝰ e
nobis quoq eẽ torquendũ. et dicunt beniuo¬
lũ eẽ unũ quẽq scõꝵ adũsario suo. si eũ ñ faci¬
at ꝓse sustinere torm̃ta. Qdã quo altius edisse¬
rant. in baptismate singulos pactũ inire cũ
diabolo et dicere. renuntio tͥ diabole & põpe

Expanded text:
et consequens intelligentia, plerique arbitantur de carne dictum et anima, vel de anima et spiritu: quod penitus non stat. Quomodo enim aut caro mittenda erit in carcerem, si anima non consenserit: cum et anima et caro pariter recludendae sint, nec quidquam possit caro facere nisi quod animus imperarit, aut Spiritus sanctus habitans in nobis vel carnem vel animam repugnantes judici tradere, cum ipse sit judex. Alii juxta Epistolam Petri dicentis: Adversarius vester diabolus quasi leo rugiens circuit , et rdiabolum interpretantur, et volunt a Salvatore praecipi, ut dum in potestate nostra est, simus benevoli erga diabolum, qui est inimicus et ultor, nec faciamus enobis quoque esse torquendum. Et dicunt benevolum esse unumquemque sanctorum adversario suo, si eum non faciat pro se sustinere tormenta. Quidam coactius disserunt, in Baptismate singulos pactum inire cum diabolo, et dicere: Renuntio tibi, diabole, et pompae
Abbreviated transcription (Latin):
uidere lucernas numerosas. Sĩplex oculus et
purus: simplicia intuet᷑ et pura. Hoc totũ
tranffer ad sensũ. Iuomͦ enĩ corpꝰ sioculus ñ fue¬
rit simplex totũ in tenebris est: ita si anima
pͥncipalẽ fulgorẽ suũ ad miserit uniu̾sus sensꝰ
incaliginẽ comorabit᷑. Sigͦ lum̃ qͦd in te est.
tenebre sunt. ipse tenebre quante st̃: Si sen¬
sus qͥlum̃ est anime uitio caligat᷑ ipsaputas
caligo qͥb tenebris obuoluetur: Non potes¬
tis deo seruire et manmone. Maninona sermo¬
ne siriaco. diuitie nũcupant᷑ Non potestis

Expanded text:
lucernas videre numerosas: simplex oculus et purus simplicia intuetur et pura. Hoc totum transferet ad sensum. Quomodo enim corpus, si oculus non fuerit simplex, totum in tenebris est: ita anima, si principalem fulgorem suum perdiderit, universus sensus in caligine commorabitur. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sint, ipsae tenebrae quantae erunt! Si sensus qui lumen est, animae vitio caligatur, ipsa, putas, caligo quibus tenebris obvolvetur! Non potestis Deo servire et mammonae. Mammona sermone Syriaco divitiae
Abbreviated transcription (Latin):
parte istũ locũ pleniꝰ saluator. exponit: quod
tiã cordis maritoꝵ. ñ discidiũ concedens. sed
auferens homicidiũ. Multo enĩ meliꝰ ẽ. lic& lu¬
gubrẽ uenire discordiã. quã ꝑ odiũ sanguinẽ
fundi. Ego autẽ dico uobis: ñ iurare omnino¬
neq ꝑ celũ & reł. Hanc ꝑ elem̃ta iurandipes¬
simã consuetudinẽ semꝑ habere uidei nosclint᷑
sicut ꝓphalis eos frequent̃ arguit sermo. E
uirat: aut uenerat᷑ aut diligit eũ ꝑ quẽ iutit
In lege p̾ceptũ ẽ.: ut ñ uiremus nͥ ꝑ dnm dm̃

Expanded text:
vero parte istum locum plenius Salvator exponit. Quod uritiam cordis maritorum, non discidium concedens, sed auferens homicidium. Multo enim melius est, licet lugubrem, evenire discordiam, quam per odium sanguinem fundi. Ego autem dico vobis quia omniest, a malo est. Hanc per elementa jurandi pessimam consuetudinem semper habuere Judaei noscuntur, sicut prophetalis eos frequenter arguit sermo Qui jurat, aut veneratur, aut diligit eum, per quem jurat. In lege praeceptum est, ut non juremus, nisi per D
Abbreviated transcription (Latin):
pit eẽ ꝓ ꝑsecutorib suis. Hec autẽ ihc̃ & docu¬
it et fecit dicens. Pat᷑ ignosce eis. qͦd enĩ faci¬
unt nesciunt. Ut sitis filii pat̾surĩ: qui in ce¬
lis est. Si dei p̃cepta custo diens filiꝰ qͣ efficit᷑
dei.: g ñ est natura filiꝰ. s arbitriosuo. x.¬

Expanded text:
pit esse pro persecutoribus suis . Haec autem Jesus et docupit esse pro persecutoribus suis . Haec autem Jesus et docuit et fecit, dicens: Pater, ignosce illis: quod enim faciunt, nesciunt . Ut sitis filii Patris vestri qui in coeliDei: ergo non est natura filius, sed arbitrio suo.
Abbreviated transcription (Latin):
b hoc stare ñ potest. Sed et diuitessi semꝑ
dederuit. sẽꝑ dare ñ poterunt. Post bonũ
gͦ elemosine. apłis id est doctorib p̃cepta
tribuunt᷑ ut qͥ gratis accepert̃ gratis tri¬
buant. Istiꝰ modi p̾ecunia nũ quã deficit. s
qͣnto plus data fuerit. tanto ampliꝰ dupli¬
cat᷑. Et cũ subiecta sibi arua rigor. nũquã
fontis uena siccatur. Ego. iutẽ dico uobis di¬
ligite inimicos ur̃os. benefacite hisqui oder̃¬
Iuos. Multi p̾cepta dei in becillitate sua. ñ
scõꝵ uirib estimantes. putant eẽ impos¬
sibilia que p̾cepta sunt: & dicunt sufficere
uirtutib ñ odisse inimicos. ceterũ diligere :¬
plus p̃cipi. quã humana natura patiatur.
Sciendũ est gͦ xp̃m ñ impossibilia p̃cipere.
s ꝑfecta que fecit dauid in saul. & absalon.
stephanꝰ quoq martir ꝓinimicis lapidan¬
tib dep̾catꝰ sit: et paulus apłs anathema cu¬

Expanded text:
bus hoc stare non potest. Sed et divites, si semper bus hoc stare non potest. Sed et divites, si semper dederint, semper dare non possunt. Post bonum ergo eleemosynae, apostolis, id est doctoribus, praecepta tribuuntur, ut qui gratis acceperunt, gratis tribuant. Istiusmoquanto plus data fuerit, tanto amplius duplicatur. Et cum subjecta sibi arva riget, numquam fontis unda siccatur. Ego autem dico vobis, diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderos. Multi praecepta Dei imbecillitate 32 sua, non sanctorum viribus aestimantes, putant esse impossibilia quae praecepta sunt, et dicunt sufficere virtutibus, non odisse inimicos: caeterum diligere plus praecipi, quam humana natura patiatur. Sciendum est ergo Christum non impossibilia praecipere, sed perfecta: quae fecit David in Saul et in Absalon . Stephanus quoque martyr pro inimicis lapidantibus deprecatus est . Et Paulus anathema cu
Abbreviated transcription (Latin):
te illi et palliũ. Ecclasticꝰuir describit᷑. imita¬
tor.eiꝰ qͥ dicit. discite a meq mitissũ. et humi¬
lis corde & pollicitationẽ stiã ꝑcussus alapa
qͥd mecedis: Tale qͥd et dauid loquebat᷑ in
psalmo. Si reddidi retribuentib mͥ mala. Et
iheremias in lam̃tationib Bonũ est homini
cũ sederit ab adolescentia sua: dabit ꝑcuti¬
enti se maxillã. saturabit᷑ obꝓbrus. Hoc ad¬
uersus eos qͥ putant alterũ dm̃legis. alterũ
euuanglii. qđ & ibi et hic mansuetudo do¬
cet᷑ Scdm̃ misticos intellectus ꝑcussa dext̾a
nr̃a. ñ iubem᷑ sinistrã prebere s alterã. hoc
est alterã dexterã. Iustus enĩ sinistrã ñ ha¬
bet. Si nos hereticus in disputatione ꝑcus¬
serit. et dogma dextrũ uoluerit uulnera¬
re. opponatur ei descripturis aliud testi¬
moniũ. et tam diu uerberanti succedenteᷤᷤ
sibi dextras prebeamꝰ: donec ininiciira lases¬
cat. uiiii. Qui petit a te da ei. & uolenti
mutuari a te: ne auertaris. Si de elemosina

Expanded text:
ribitur imitator ejus qui dicit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Et pollicitationem suam percussus alapa cur me coedis? Tale quid et David loquebatur in psalmo: Si reddidi retribuentibus mihi mala . Et Jeremias in lamentationibus: Bonum est homini, si consederit ab adolescentia sua, dabit percutienti se maxiltam, saturabitur opprobriis . Hoc adversum eos qui putant alterum Domini legis, alterum Evangelii, quod et ibi et hic mansuetudo doceatur. Secundum mysticos intellectus: percussa dextera nostra non jubemur sinistram praebere, sed alteram, hoc est, alteram dextram. Justus enim sinistram non habet. Si nos haereticus in disputatione percusserit, et dextrum dogma voluerit vulnerare, opponatur ei aliud de Scripturis testimonium, et tamdiu verberanti succedentes sibi dexteras praebeamus, donec inimici ira lassescat. Qui petit a te, da ei, et volenti mu
Abbreviated transcription (Latin):
habes aliqͥd aduersũ frẽm tuũ. s si fr̃ tius
hab& aliquid aduersũ te. ut durior. recon¬
cilicionis tibi imponat᷑ necessitas. quãdiugͦ
illũ placare ñ possumꝰ: nescio an conseqͦnter
munera nr̃a offeramꝰ deo. Esto consentiens ad¬
uersario tuo cito dũ es iniuacũ illo. ne forte ira¬
dat te aduersariꝰ iudici. et uidex tradat te

Expanded text:
habes aliquid adversus fratrem tuum, sed si frater tuus habet aliquid adversum te, ut durior reconciliationis tibi imponatur necessitas. Quamdiu illum placare non possumus, nescio an consequenter munera nostra offeramus Deo. Esto consentiens adversario tuo cito, dum es cum eo in via: ne forte tradat te adversarius judici, et judex
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑. Frat enĩ in lege p̃ceptũ. ut qͥ mun¬
dati fuerant lepra. offerrent munera sacer¬
dotib deinde ut mundatũ uidentes lȩpsũ.
aut crederent saluatori. aut ñ crederent. Si
crederent: saluarent᷑. Si ñ crederent. in ex¬
cusabiles fierent. Et simul ne qͦd in eo sepis¬
sime criminabant᷑ legẽ uideretur in frin¬
gere. Accessit ad eũ centurio. roganseũ et
dicens. Dñe. puer mͦs iac& in domo para¬
liticꝰ et male torquet᷑ . Et ait illi ihẽ. Ego ue¬

Expanded text:
atur. Erat enim lege praeceptum, ut qui mundati fuerant a lepra, offerrent munera sacerdotibus. Deinde, ut mundatum videntes leprosum, aut crederent Salvatori, aut non crederent. Si crederent, salvarentur: si non crederent, inexcusabiles forent. Et simul ne quod in eo saepissime criminabantur, legem videretur infringere. Accessit ad eum centurio, rogans eum, et dicens: Domine, puer meus jacet in domo paralyticus, et male torquet
Abbreviated transcription (Latin):
nio. in qͦ dixerat. iota unũ aut unꝰ apex ñ pre¬
teribit a lege donec om̃a fiant Suggillat gͦ
phariseos qͥ contẽptis mandatis dei. statuebas
ꝓpͥas traditiones. qͦd ñ eis ꝓsit doctrina in po¬
pulis. siuel parũ qͦd in lege p̾ceptũ ẽ destru¬
ant. Possumꝰ autẽ et aliter intelligere. qͦd ma¬
gistri eruelitio etiã si paruo peccato obnoxia
sit. deducat eũ de gradu maximo. necꝓsit
docere iusticiã quã minima culpa destruit.
beatitudoq ꝑfecta sit: que sermone docue¬
lit᷑ scriptura dicente. qͥ irascit᷑ fr̃i suo. Sie¬
b: omĩs ire occasio tollit᷑. Radendũ ẽ enĩ si¬
ne causa. qͥr ira uiri. iusticiã dei ñ oꝑat᷑. Q
autẽ dixerit fr̃ĩ suo rachã. Hoc uerbũ ꝓpͥe. he
breoꝵ est. Racha enĩ dicit᷑ chenos. id est in ani
aut uacuus. quẽ nos possumꝰ uulgata iniu¬
ria absq cerebro nũcupare. Si de occioso ser¬
mone reddituri sumꝰ rationẽ. qͥntomagis de
Fontumelia Sed & signant᷑ addit᷑ qͥ dixe

Expanded text:
ta unum, aut unus apex non praeteribit a Lege, donec omnia fiant. Sugillat ergo Pharisaeos, qui, contemptis mandatis Dei, statuebant proprias traditiones, quod non eis prosit doctrina in populis, si vel parvum, quod in Lege praeceptum est, destruant. Possumus autem et aliter intelligere, quod magistri eruditio, etiamsi parvo peccato obnoxius sit, deducat eum de gradu maximo, nec prosit docere justitiam, quam minima culpa destruit. Et beatitudo perfecta sit, quae sermone docuete Scriptura: Qui irascitur fratri suo. Si ebus , omnis irae occasio tollitur. Radendum est ergo, sine causa, quia ira viri justitiam Dei non operatur . Qui autem dixerit fratri sbraeorum est, Racha enim dicitur κενός, hoc est,inanis et vacuus, quem nos possumus vulgata injuria absque cerebro nuncupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia? Sed et signanter additur, qui dixe
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ioseph. origo marie monstraretur. Scđo.
ne lapidaret᷑ a uideis ut adultera. Tercio ut
in egiptũ fugiens. habert solatiũ mariti.
Martir ignatiꝰ etiã quartã addidit causa. cur
a sponsata conceptꝰ sit ut partꝰ inqͥens eiꝰ cela¬
retur diabolo. dũ eũ putat ñ de uirgine sed
de uxore generatũ. Antequã conuenirent in
uenta est in utero habens de spũ. Non ab alio
inuenta est. nͥ a ioseph. qͥ pene licentia marita¬
li future uxoris omĩ nouerat. Qͦd autẽ dicit᷑
anteqͣ ẽuenirent. ñ seqͥt᷑ ut pꝰea conuenerint.
s scriptura qͥd factũ ñ sit ostendit. loseph

Expanded text:
tionem, Joseph, origo Mariae monstraretur. Secundo, tionem, Joseph, origo Mariae monstraretur. Secundo, ne lapidaretur a Judaeis ut adultera. Tertio, ut in Aegyptum fugiens haberet solatium mariti. Martyr Ignatius etiam quartam addidit causam, cur a desponsata conceptus sit: ut partus, inquiens, ejus celaretur diabolo, dum eum putat non de Virgine, sed de uxore generatum. Antequam convenirent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Non ab alio inventa est nisi a Joseph, qui pene licentia maritali futurae uxoris omnia noverat. Quod autem dicitur, Antequam convenirent: non sequitur, ut postea convenerint; sed Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ ñ subeat nuptiarũ s recordare consuetu¬
dinis scciptunru ⁊. qͦd sponsi uiri. et sponseuo¬
cent᷑ uxores. Et a transmigratione babiloniᷤᷤ
usq ad xp̃m: generationes quatuor decim.
N umera a ieconia usq ad ioseph. & inuenies
generationes quatuor decĩ. Quarta decima
uero generatio: in ipsũ xp̃m reputabitur.
xp̃i autẽ generatio. sic erat. Querat diligens
lector. et dicat: cũ ioseph ñ sit pat̾ dñi salua¬
toris. qͥd ꝑtinet ad dñm generationis ordode¬
ductus usq ad ioseph:Cui respondebi mꝰ pͥ¬
mũ ñ ẽẽ consuetudinis scripturarũ. ut in mu¬
lierũ generationib ordo tęxat᷑. deinde ex u¬
na tribu fuisse ioseph et mariã. unde et exle¬
ge eã accipere cogebat᷑ ut ꝓpinquã. & qͦd si¬
mul censent᷑ in bethleẽ. uti ex una uidelic&
stirpe generati. Cũ ess& desponsata mat̾ eiꝰ
maria. Querit᷑ quare ñ de simplici uirgine.
s de desponsata concipit᷑. Primũ ut ꝑ genera¬

Expanded text:
tibi non subeat nuptiarum; sed recordare consuetudinis Scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. Numera a Jechonia usque ad Joseph, et invenies generationes tredecim. Quarta decima ergo generatio in ipsum Christum reputabitur. Christi autem generatio sic erat. Quaerat diligens lector et dicat: Cum Joseph non sit pater Domini Salvatoris, 12 quid pertinet ad Dominum generationis ordo deductus usque ad Joseph? Cui respondebimus primum, non esse consuetudinis Scripturarum, ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam: unde ex Lege eam accipere cogebatur ut propinquam, et quod simul censetur in Bethleem, ut de una videlicet stirpe generati. Cum esset desponsata mater ejus Maria Joseph. Quare non de simplici Virgine, sed de desponsata concipitur? Primum, ut per genera
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd aplõs malos dixerit. nͥ forte sub apłoꝵ ꝑsona
om̃e hominũ dãpnat᷑ genꝰ. cuiꝰ ad cõꝑationẽ di¬
une clementie ab infantia cor ad malũ apposi¬
tũ est. Lege genesim. Ilex mirũ si homines huiꝰ scłi
dicit malos. cũ paulus apls memoret. redimentes
portã. Quã lata porta et spatiosa uia que du¬
cit ad ꝑditionẽ: & multi sunt qͥuitrant ꝑ eã.
Quã angusta porta. et arta uia que ducit adui¬

Expanded text:
quod apostolos malos dixerit, nisi forte sub Apostolorum persona omne hominum damnetur genus, cujus ad comparationem divinae clementiae ab infantia cor ad malum positum est. Lege Genesim . Nec mirum si homines hujus saeculi dicit malos, cum et Paulus apostolus memoret: Redimentes portam: quia lata porta et spatiosa uia, quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui intrant per eam. quam angusta porta et arta uia, quae ducit ad ui
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiã dapnans. Donec transeat
cęlũ et terra. Promittunt᷑ nobiscli nous
et terra noua que facturꝰ est dñs ds̃ i gͦ
noua creanda sunt consequent̾ uetera tͣn¬
situra. Qͦd autẽ seqͥt᷑. iota unũ aut unꝰ a pex
ñ p̃teribunt ex lege donec om̃a fiant ex
figura littere ostendit᷑ qͦd etiã que minima pu¬
tant᷑ in lege sacram̃tis sp̃utratit plena sint
et om̃a recapitulent᷑ in eiuĩglõ. Cuiꝰ gͦerudi¬
tionis est. cuiꝰq doctrine: etiã diuersa sacri¬
ficia et que suꝑsticiosa eẽ uident᷑ in uictimis.
de mandatis istis minimis et docuerit sicho

Expanded text:
concupiscentiam. Donec transeat concupiscentiam. Donec transeat coelum et terra. Promittuntur nobis coeli novi, et terra nova, quae facturus est Dominus Deus. Si ergo nova creanda sunt, consequenter vetera transitura. Quod autem sequitur: Iota unum, aut unus apex non praeteribit a Lege, donec omnia fiant. Ex figura litterae ostenditur, quod etiam quae minima putantur in Lege, sacramentis spiritualibus plena sint, et omnia 26 recapitulentur in Evangelio. Cujus ergo eruditionis est, cujusque doctrinae, etiam diversa sacrificia, et quae superstitiosa videntur, in victimis de ma
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ut mutat᷑ foras. et conculcet᷑ ab hominib
Erẽplũ de agri cultura sũptũ ẽ. Salenĩ ut
in ciboꝵ condim̃tũ. et ad siccandas carnes
necessariũ est: ita aliũ usũ ñ hab&. Certe legi¬
minatas. ut nullũ in ipsis germ̃ oriret᷑ caueañ
gͦ doctores et ep̃i: et uideant potentes poten¬
ter torm̃ta sustinere. nichilq eẽ.remedii. sed
maioꝵ ruinas ad tartarũ ducere. Uosestis lux
mundi. Non potest cuitas abscondi suꝑ mon¬
tẽ posita: neq accendunt lucernã et ponunt
ne apłi abscondant᷑ ob metũ. et sint similes lu¬
cerne sub modio. s tota libertate se ꝓdant. ut
qͦd audierunt in cubiculis. p̃dicent in tectis.
Nolite putare qm̃ ueni soluere legẽ aut ꝓphãs:
ñ ueni soluere. s adimplere. Siue qͦd de se ꝑ ali¬
os ꝓphita cõpleuerit. siue qͦd ea que ante ꝓpt̾
infirmitatẽ audientiũ. ruda et ĩꝑfecta fu¬
erant. sua p̃dicatione cõpleuerit. irã tollens.
et uicẽ talionis excludens. & occultã in m̃te

Expanded text:
ras, et conculcetur ab hominibus. Exemplum de agricultura sumptum est. Sal etenim sicut in ciborum condimentum, et ad siccandas carnes necessarium est: ita alium usum non habet. Certe legiminatas, ut nullum in ipsis germen oriretur . Caveant ergo doctores et episcopi, et videant: Potentes potenter tormenta sustinere ; nihilque esse remedii: sed majorum ruinas ad tartarum ducere. Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi supra montem posita: neque accendunt lucernne apostoli abscondantur ob metum, et sint similes lucernae sub modio, sed tota libertate se prodant, ut quod audierunt in cubiculis, praedicent in tectis . Nolite putare quoniam veni solvere legem, aut prophetas. Non veni solvere, sed adimplere. Sive quod de se per alios prophetata compleverit, sive quia ea quae ante propter infirmitatem audientium rudia et imperfecta fuerant, sua praedicatione compleverit , iram tollens, et vicem talionis excludens, et occultam in mente
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ xp̃c in causa est. ibi optanda maledictio.
nos exultemꝰ adño hoc qͥ uanã sectat᷑ glãm:
implere ñ potest. Gaudere gͥ et exultare de¬
bemꝰ ut merces nobis in celestib p̃ꝑet᷑. Plegan¬
ter in quodã uolumine scriptũ legimꝰ. Ne qͦ¬
ras glãm. et ñ dolebis cũ ingloriꝰ fueris. Uoses¬
tis sal terre. Sal appellant᷑ aplĩ. qr ꝑ illos uni

Expanded text:
 Christus in causa est, ibi optanda maledictio. nos exsultemus in Domino. Hoc qui vanam sectatur gloriam, implere non potest. Gaudere igitur et exsultare debemus, ut merces nobis in coelestibus praeparetur. Eleganter in quodam volumine scriptum legimus: « Ne quaeras gloriam, et non dolebis cum inglorius fueris. » Vos estis sal terrae. Sal appellantur apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sedisset: accesserunt ad eũ discipuli eiꝰ. Dñs
ad montana concendit. ut turbas ad altiora
contractus lo qͥtur. Non enĩ intelligere pote¬
rant in sua maiestate fulgentẽ. Sedm̃ litterã
ñ nulli simplicioꝵ. fr̃m. pͥutant eũ beatitu¬
dociusse: qͦd nequaquã ita ẽ. Ex p̾cedentib¬

Expanded text:
cum scum sad montana conscendit, ut turbas ad altiora contractus loquitur. Non enim intelligere poterant in sua majestate fulgentem. Secundum litteram, nonnulli simpliciorum fratrum putant eum beatitudocuisse, quod nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
deũ tuũ ad orabis. dicens diabolus saluatori
si cadens ad oraueris me: econtrario autẽ au¬
dit. qͦd ipse magis ad orare eũ debeat dñm. &
deũ suũ. Tunc reliqͥt eũ diabolus. et accesser̃
dicantẽ. ut ubiꝰ isrłis fuerat ab assiris pͥma
captiuitas. ibi redẽptoris p̾coniũ nosceretur.
Exinde cepit ihc p̃dicare et dicere. Penitentiã
agite. ad ꝓpinqͦbit enĩ regnũ celoꝵ lohẽ tra¬
dito : recte ipse incipit p̾dicare. Desinente lege.
dit eiꝰdẽ dei se eẽ filiũ. cuiꝰ ille ꝓphã sit. Uenite
pꝰme. faciã uos fieri piscatores hominũ. Isti pͥ
illiterati. mittunt᷑ ad p̃dicandũ.: nefides cre¬
dentiũ ñ uirtute dei. s elo qͦntia atq doctrina
rauit eos. Non uere lunaticos. s qͥ putabant᷑
lunatici. ob demonũ fallatiã qͥ obseruantes
lunaria tẽpora. creaturã infamare cupiebiÑ.
ut increatorẽ blasphemie redundarent. Ui¬
dens autẽ turbas ihc̃. ascendit in montẽ. Et

Expanded text:
 soli servies. Dicens diabolus Salvatori: si cadens adoraveris me: econtrario audit, quod ipse magis adorare eum debeat Dominum et Deum suum. Tunc reliquit eum diabolus: et ecce aedicantem, ut ubi Israelis fuerat ab Assyriis prima captivitas, ibi redemptoris praeconium nasceretur. Exinde coepit Jesus praedicare et dicere: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelodito, recte ipse incipit praedicare: desinente Lege, dit se ejusdem Dei esse Filium, cujus ille prophaeta sit. Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominillitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium, non virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina anem. Non vere lunaticos, sed qui putabantur lunatici, ob daemonum fallaciam, qui observantes lunaria tempora, creaturam infamare cupiebant, ut in Creatorem blasphemiae redundarent. Videns autem Jesus turbas, ascendit in montem, et
Abbreviated transcription (Latin):
sinis intelligit᷑ s in onuĩ peccato fr̾is. si alter
alteriꝰ onera portemꝰ. Beati mundo corde qͦ¬
niã ipsi deũ uidebunt. Quos ñ arguit con¬
scientia ulla peccati. Mundꝰ. mundo corde
conspicit᷑. Templũ dei. ñ potest eẽ pollutũ.
Beati pacifici. Q pͥmũ incorde suo. deinde in¬
ter fr̾es dissidentes. pacẽ faciunt. Qd enĩ
ꝓdest alios ꝑ te paccari. cũ in tuo animo suit
ꝓpt̃ iusticiã. Signant᷑ addidit ꝓpt̃ iusticiã.
orulti enĩ ꝑsecutionẽ ꝓpt᷑ sua peccata patiunt᷑.
uere circũ cisionis beatitudo martirio termi

Expanded text:
synis intelligitur; sed in omni peccato fratris, si alter alterius onera portemus . Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Quos non arguit conscientia ulla peccati. Mundus mundo corde conspicitur: templum Dei non potest esse pollutum. Beati pacifici, quonter fratres dissidentes pacem faciunt. Quid enim prodest per te alios pacari, cum in tuo animo sint um. Signanter addidit propter justitiam. Multi enim propter sua peccata patiuntur verae circumcisionis beatitudo, martyrio termi
Abbreviated transcription (Latin):
cit ꝓpt̃ cordis duritũ. Lege ietechiel. Auferã
inquit a uobis cor lapideũ. t dabo cor carneũ
Inlapide duritia: in carne mollitudo monstrit᷑
popłm̃ ꝓcreare. Ecce securis ad radicẽ arboꝵ po¬
sita est. Predicatio sermonis euuangłi .i. qͥ exut᷑¬
q parte acutꝰ est gladiꝰ. Vel ideo securis appella¬
tur iuta iheremiã ꝓpham. qͥ uerbũ dñi securi
cõparat cedenti pctrã. Cuiꝰ ñ sũ dignꝰ calciam̃¬
teriũ demonstrat᷑. qͦd xp̃e sponsus sit.: et ioħs ñ
mereat᷑ sponsi corrigiã soluere. ne uocet᷑ domꝰeiꝰ
urta legẽ mor si et in exẽplũ ruth domꝰ discal¬
ciati. Ille uos baptirabit inspũ scõ & igni. Siue

Expanded text:
cat, propter cordis duritiam. Lege Ezechielem: Auferam, cat, propter cordis duritiam. Lege Ezechielem: Auferam, inquit, a vobis cor lapideum, et dabo cor carneum . In lapide duritia, in carne mollitudo  Al. mollpopulum procreare. Jam enim securis ad radicem arborum posita est. aque parte acutus est gladius, securis appellatur, juxta Jeremiam prophetam, qui verbum Domini securi comparat caedenti petram . Cujus non sum dignus calciameterium demonstratur, quod Christus sponsus sit, et Joannes non mereatur sponsi corrigiam solvere, ne vocetur domus ejus juxta legem Mosi, et exemplum Ruth, domus discalciati . Ipse vos bapt
Abbreviated transcription (Latin):
uiã tuã. Gox clamantis in deserto parate
uiã dñi rectas facite semitas eiꝰ. Cũ enĩ testi¬
moniũ de malachia. isaiaq contertũ ẽ. que¬
rit qͦmꝰ. uelut ab uno isaie exẽplũ putemꝰ
adsuptũ Cui ecclãstici uiri plenissime res¬
ponderunt. Nos autẽ aut nom̃ isaie puta¬
mꝰ additũ scriptoꝵ uitio qͦd et in aliis locis
ꝓbare possumꝰ. aut certe de diuersis testimo¬
nus scripturarũ unũ corpꝰ effectũ. Lege ter¬
ciũ decimũ psalmũ et hoc idẽ repperies. Ipse
autẽ iohaunnes habebat uestimentũ de pilisca¬
meloꝵ & tonã pelliceã circa lũbos eiꝰ. Depilis
inqͥt habebat. ñ de lana. Aliud austere ues¬
tis indiciũ ẽ alud luxurie mollioris. Tona au¬
tẽ pellicea qua accinctꝰ fuit et helias. mortifi¬
locusta. & melsiluestre. habitatori solitudinis
congruũ ẽ ñ delitiis ciboꝵ s necessitatẽ huma¬
ne carnis explere. Potens est deus de lapidib is¬
tis suscitare filios habrahe. Lapides hetinicosuo¬

Expanded text:
 tuam. Vox clamantis in deserto, parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Cum enim testimonium de Malachia Isaiaque contextum sit, quaerit, quomodo velut ab uno Isaia exemplum putemus assumptum. Cui Ecclesiastici viri plenissime responderunt. Nos autem  Al. aut nomen Isaiae putamus additum scriptorum vitio, quod et in aliis locis probare possumus, aut certe de diversis testimonis Scripturarum unum corpus effectum. Lege tertium decimum Psalmum, et hoc idem reperies. Ipse autem Joannes habebat vestimentum 18 de pilis camelorum, et zonam pelliceam circa lumbos suos. De pilis, inquit, habebat, non de lana. Aliud austerae vestis indicium est, aliud luxuriae mollioris. Zona autem pellicea qua accinctus fuit et Elias, mortifilocustae et mel silvestre. Habitatori solitudinis congruum est non delicias ciborum, sed necessitatem humanae carnis explere. Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Lapides ethnicos vo
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ ẽ Sin autẽ ñ potest facere. frustra dei filium
suspicaris. Si filius dei es: dic ut lapides isti panes
fant Qui respondens ait. Scriptũ ẽ. Non insolo
panc uuit homo s in omĩ uerbo. qͦd ꝓcedit de
ore dei. Testimoniũ de deutero nomio sũptũ ẽ.
litate diabolũ iuncere ñ potentia. Simulq anĩad¬
uertendũ. qͦd nͥ iciunare cepiss& dñs. tẽptandi
occasio ñ fuiss& diabolo. Sedm̃ illud. fili: acce

Expanded text:
tiae est. Sin autem non potest facere, frustra Filium tiae est. Sin autem non potest facere, frustra Filium Dei suspicaris. Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui respondens, ait: Scriptum est: Non in solo pane vivit homo; sed in omni verbo quod procedit de ore Dei. Testimonium de Deutlitate diabolum vincere non potentia, simulque animadvertendo, quod nisi jejunare coepisset Dominus, tentandi occasio non fuisset diabolo, secundum illud
Abbreviated transcription (Latin):
te demonstrat᷑. Dñs bapticat᷑ spc̃ descendit in
spetie colũbe. patris uor testimoniũ filio preben¬
tis audit᷑. Aꝑiunt᷑ autẽ celi ñ reseratione elem̃to¬
rũ s spiritalib oculis qͥb et ierechiel inpͥncipio
uoluminis sui aptos eos eẽ c̃memorat. Sedit qͦq
colũba suꝑ caput iesu: neqͥs putaret uocẽ patris
adiohem factã ñ ad dnm. lunc ihẽ ductus ẽ in¬
tꝰ aut captꝰ. s uoluntate pugnandi. Et cũ ie¬
iunass& quadraginta dieb et quadraginta
noctib postea efuriit. In isto numero quadra
gesime nobis ostendit᷑ sacram̃tũ. in qͦ & mos¬
ses ieunauit in monte sina et helias uixta mon¬
tẽ choreb fermittit᷑ autẽ esurire corpꝰ. ut dia¬
boli tẽptandi tribuat᷑ occasio. Dic ut lapides
isti panes fiant E surienti congruedicit᷑ Dic
ut lapides isti panes fiant. S. eduob contrariis
teneris odiaboleSi ad imꝑuũ eiꝰ posst̃ lapides
fieri panes. gͥ frustra tẽptas eũ. qui tante poten¬

Expanded text:
 demonstratur. Dominus baptizatur, Spiritus descendit in specie columbae, Patris vox testimonium Filio praebentis auditur. Aperiuntur autem coeli, non reseratione elementorum, sed spiritualibus oculis, quibus et Ezechiel in principio voluminis sui apertos eos esse commemorat. Sedit quoque columba super caput Jesu, ne quis putaret vocem Patris ad Joannem factam, non ad Dominum. Pulchre auttus aut captus, sed voluntate pugnandi. 20 Et cum jejunasset quadraginta diebus et quadraginta noctibus, postea esuriit. gesimae nobis ostenditur sacramentum, in quo et Moses jejunavit in monte Sina , et Elias juxta montem Oreb . Permittitur autem esurire corpus, ut diabolo tentandi tribuatur occasio. Dic ut lapides isti panes fiant. Esurienti congrue dicitur: dic ut lapides isti panes fiant: sed duobus contrariis teneris, o diabole. Si ad imperium ejus possunt lapides panes fieri, ergo frustra tentas eum qui tantae poten
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Glã mundi que cũ mundo ꝑitura ẽ. in
monte et insuꝑcilio de monstratur. Dñs autẽ
ad humilia descendit. et cãpestria. ut diabolũ
humilitate suꝑaret. Porro chiabolus ducere eũ
festinat ad montes. ut ꝑ qͦs ipse corruerat. etiã
ceteri corruant. iuxta illud aplĩ. ne inflatꝰ
si cadens ad oraueris me. Arrogans et suꝑbꝰ.
etiã hoc de iactantia loquit᷑ Non qͦd into¬
to mundo habeat potestatẽ. aut possit om¬
nia regna mundi dare diabolꝰ. cũ sciamꝰ
plerosq scõs uiros a deo reges factos. Si cadens
inqͥt ad oraueris ine. Ergo qui ad oraturus ẽ.
diabolũ. ante corruitꝰ Tunc dicit ei ihẽ. Ua¬
tant. eadẽ sathanas et apłs petrus sententia
condẽpnant᷑. Petro enĩ dicit᷑. uade retro me.
sathanas. id ẽ sequere me qͥ contrariꝰ es uolun

Expanded text:
ei. Gloria mundi, quae cum mundo praeteritura est, in monte, et in supercilio demonstratur: Dominus autem ad humilia descendit et campestria, ut diabolum humilitate superaret. Porro diabolus ducere eum festinat ad montes, ut per quos ipse corruerat, etiam caeteri corruant, juxta illud Apostoli: Ne inflatus si cadens adoraveris me. Arrogans et superbus etiam hoc de jactantia loquitur: non quod in toto mundo habeat potestatem, aut possit omnia regna dare diabolus, cum sciamus plerosque sanctos viros a Deo reges factos. Si cadens, inquit, adoraveris me. Ergo qui adoraturus est diabolum, ante corruit. Tunc dicit ei Jesutant, eadem Satanas et apostolus Petrus sententia condemnantur. Petro enim dicitur: Vade retro, Satana, id est, sequere me, qui contrarius es volu
Abbreviated transcription (Latin):
inspũ baptiandũ. Siue alit̃ sine mͦ.: ut qͥ formã
serui ad sũps. expleã et humilitatẽ eiꝰ. A lioquin
ma qͦ baptirandus sũ. Tu mebaptiras in aqͣ: ut e
go baptitẽ te ꝑme insanguine tuo. Sic enĩ do¬
cet nosimplere omnẽ iusticiã. Non addidit uis
mꝰ. et si dñs ab homine accepit baptisma: nullꝰ

Expanded text:
itu baptizandum. Sive aliter, sine modo: ut qui servi formam assumpsi, expleam et humilitatem ejus. Alioquin ma quo baptizandus sum. Tu me baptizas in aqua, ut ego te baptizem pro me in sanguine tuo. Sic enim decet nos implere omnem justitiam. Tunc dimisit eum. mus: ut si Deus ab homine accepit baptisma, nullus
Abbreviated transcription (Latin):
et urbẽ urantes creaturas resq carnales ue¬
nerabant᷑ honore et obseqͥo dei. Deniq consi¬
dera: qͦd hic saluator. ñ ꝑ dm̃ uirare ꝓhibu¬
erit. s ꝑ celũ et terrã. & ierosolimã. et ꝑcaput
tuũ. Et hoc quasi paruulis fuerat lege conces¬
sũ: ut qͦmͦ uictimas in molabant deo. ne eas iQ¬
lis immolarent. sic et uirare ꝑ mitterent᷑ is
id exibere: quã demonib fuuangłica autem
ueritas ñ recipit iuram̃tũ: cũ om̃is sermo fi¬
delis ꝓureiurandosit. Audistis qr dictũ ẽ
oculũ ꝓ oculo. dentẽ ꝓdente: ego autẽ dico¬
s uobis ñ resistere malo. Qui dicit oculũ ꝓ ocu¬
catoꝵ. Et in lege̾ retributio ẽ: in euuglõ grã.
lbi culpa emendat᷑ hic peccatoꝵ. auferunt᷑

Expanded text:
 jurantes, creaturas resque carnales venerabantur, honore et obsequio Dei cond hic Salvator non per Deum jurare prohibuerit, sed per coelum, et terram, et Hierosolymam, et per caput tuum. Et hoc quasi parvulis fuerat lege concessum, ut quomodo victimas immolabant Deo, ne eas idolis immolarent, sic et jurare permitterentur in id exhibere, quam daemonibus. Evangelica autem veritas non recipit juramentum, cum omnis sermo fidelis pro jurejurando sit. Audistis quia dictum est: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Ego autem dico vobis, non resistere malo. Qui dicit oculum pro ocucatorum. Et in Lege retributio est: in Evangelio gratia. Ibi culpa emendatur, hic peccatorum auferuntur