comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consolidata. tam̃ cadunt: et homo
nunquã se putat moriturũ : Discite
ergo fr̃s querere et̃nam uitã. ubi is¬
ta non tolerabitis: sed inȩt̾̃num cũ
dño regnabitis. Qui eñi uult uitam.
sicut dicit ꝓpħa: diligit dies uidere bo¬
nos. Nam indieb malis: mors potius
optatur quã uita. ħ lonne audimus
et uidemus om̃s. in aliquib tribulati¬
omibus et angustiis. conflictationib
et egritudinib. dum sunt constituti.
et uident se laborare. nichil aliud di¬
cereᷤ ds̃ mite michi mortẽ. accelera di¬
es meos: & aliquando uenit egritudo:
curritur: adducuntur medici: solidi et
munera ꝓmittuntur. Bicit tibi ipsa
mors. Ecce adsum: quam paulo antea
dño petebas. Quid me modo fugere uis:
lnueni te falsatorẽ: et misere uite ama¬
apłs ait. Redimentes tempus: qm̃ dies
mali sunt. Non sunt gͦ mali dies quos
agimꝰ incorruptela huiꝰ carnis. intan¬
ta uł sub tanta sarcina corruptibilis

Expanded text:
consolidata, tamen cadunt: et homo consolidata, tamen cadunt: et homo nunquam se putat moriturum? Discite ergo, fratres, quaerere aeternam vitam, ubi ista non tolerabitis, sed in aeternum cum Deo regnabitis. Qui enim vult vitam, sicut dicit propheta, diligit videre dies bonos . Nam in diebus malis mors potius optatur, quam vita. Nonne audimus et videmus homines in aliquibus tribulationibus et angustiis, conflictationibus et aegritudinibus dum sunt constituti, et vident se laborare, nihil aliud dicere nisi, Deus mitte mihi mortem, accelera dies meos? Et aliquando venit aegritudo; curritur, adducuntur medici, solidi et munera promittuntur. Dicit tibi ipsa mors: Ecce adsum, quam paulo ante a Domino petebas; quid me modo fugere vis? Inveni te falsatorem, et miserae vitae amaait Apostolus, Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt . Non sunt ergo dies mali quos agimus in corruptela hujus carnis, in tanta vel sub tanta sarcina corruptibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ixit dñs cuidam adolescenti.
Si ius uenire aduitã: serua
mandata. Nondixit. siuis uenire. ad
uitam ȩt̃nam: sed siius uenire ad
uitam. Eam defini. ens uitã.
quȩ fuerit eterna uita. Hu¬
ius gͦ uite amorẽ: nos primit᷑ comm̃¬
demus. & enĩ amatur et qualiscũq
uita ista: et ipsam qualemcũq erũ¬
nosam. miseram. fuure homines ti¬
ment et pauescunt. Hinc uidendũ
ẽ. hinc considerandũ. quẽ ad modũ
amanda sit ȩt̾na uita: quando sic ama¬
tur misera ista. et quandoq finien¬
da uita. Considerate fr̃s quantum
amanda sit uita: ubi nunquã fimias
uitã. Amas gͦ istam uitã. ubi tantũ la¬
boras: curris. satagis. anhelas: et uix
enumerantur quȩ necessaria sunt in
in isera uita. seminare. arare. nouella¬
re. nauigare. molere. coquere.texe¬
re: et post hȩc om̃ia finire habes ui¬
tam. Ecce que pateris inmisera ista
quam diligis uita: et putas te semꝑ
iucturũ. et nunquã moriturũ: Tem¬
pla. saxa. marmora. ferro plumboq

Expanded text:
ixit Dominus cuidam adolescenti: Si vis venire ad vitam, serva mandata. Non dixit, Si vis venire ad vitam aeternam: sed, Si vis venire ad vitam; eam definiens vitam, quae fuerit aeterna vita. Hujus ergo vitae amorem nos primitus commendemus. Etenim amatur et qualiscumque vita ista; et ipsam qualemcumque, aerumnosam, miseram, finire homines timent, et pavescunt. Hinc videndum est, hinc considerandum, quemadmodum amanda sit aeterna vita; quando sic amatur misera ista et quandoque finienda vita. Considerate, fratres, quantum amanda sit vita, ubi nunquam finias vitam. Amas ergo istam vitam, ubi tantum laboras, curris, satagis, anhelas; et vix enumerantur quae necessaria sunt in misera vita; seminare, arare, novellare, navigare, molere, coquere, texere: et post haec omnia finire habes vitam. Ecce quae pateris in misera ista quam diligis vita: et putas te semper victurum, et nunquam moriturum? Templa, saxa, marmora, ferro plumboque
Abbreviated transcription (Latin):
te testis es si malus es. & quod di¬
co placet tibi. displice tibi: quia si
malus displicueris tibi: correctus pla¬
cebis tibi. Quod nudius t̃cius nisi
fallor dixi: inom̃ibus uerbis meis
speculĩ ꝓpono. Nec mea ista sunt
uerba. sed dño iubente loquor: quo
terrente non taceo. Nam quis non
eligeret tacere: et rationẽ de uobis
non reddere : Sed iam suscepimꝰ onus.
quod ab humeris nr̃is ex cutere non
possumꝰ nec debemꝰ. Audistis fr̃s mei :
cũ epła ad hebreos legeretur: obedite
p̃positis ur̃is. et subiecti estote: quia
ipsi uigilant. ꝓanimab ur̃is. tanquã
dio hoc faciant. et non cũ tristicia.

Expanded text:
te testis es. Si malus es, et quod dite testis es. Si malus es, et quod dico placet tibi, displice tibi: quia si malus displicueris tibi, correctus placebis tibi, quod nudiustertius, nisi fallor, dixi. In omnibus verbis meis speculum propono. Nec mea ista sunt verba: sed Domino jubente loquor, quo terrente non taceo. Nam quis non eligeret tacere, et rationem de vobis non reddere? Sed jam suscepimus onus, quod ab humeris nostris excutere non possumus, nec debemus. Audistis, fratres mei, cum Epistola ad Hebraeos legeretur: Obedite praepositis vestris, et subditi estote; quia ipsi vigilant pro animabus vestris, tanquam dio hoc faciant, et non
Abbreviated transcription (Latin):
rif: Lege ibi michi quantũ uictu¬
rus sis. Non lego inquis. Nescis ergo.
quantũ uicturussis. Esto correctus:
et semꝑ paratus. Noli timere diẽ ul¬
timum tanquã furẽ. qui te dormien¬
te effodiat parietẽ: sed uigila. et cor¬
rige hodie. Quid differs in crastinũ:
Longa uita erit. ipsa longa bonasit.
łrandiũ bonũ longum nemo differt.÷
et uitã malã uis habere longam.
Utiq si longa erit: meluis bona erit.
Si breuis erit bene factum ẽ. ut bona
ꝓcluceret᷑. Sic aũt homines negligua
uitã suã: ut nolut habere malam.
nisi ipsam. Uillam emis: bonã queris.
Uxorẽ uis ducere: bonã eligis. Filios¬
lam: Quid te offendit uita tua. quã
solam uis malã: ut int̾ om̃ia bona tua.
ur̃m uellem in parte corriꝑe: forte
audiret me. Multos ur̃m publice cor¬
ripio: om̃s me laudant: audiat me
aliquis. Non amo. in uoce laudatorẽ:
et incorde contemptorẽ. Cũ enĩ
laudas et non te corrigis: contra

Expanded text:
ris; lege ibi mihi quantum victuris; lege ibi mihi quantum victurus sis. Non lego, inquis. Nescis ergo quantum victurus sis. Esto correctus et semper paratus. Noli timere diem ultimum, tanquam furem qui te dormiente effodiat parietem: sed vigila, et corrige te hodie. Quid differs in crastinum? Longa vita erit. Ipsa longa, bona sit. Prandium bonum longum nemo differt, et vitam malam longam vis habere? Utique si longa erit, melius bona erit: si brevis erit, bene factum est, ut bona produceretur. Sic autem homines negligunt vitam suam, ut nolint habere malam, nisi ipsam. Villam emis, bonam quaeris; uxorem lam? Quid te offendit vita tua, quam solam vis malam, ut inter omnia bona tua vestrum vellem in parte corripere, forte audiret me: multos vestrum publice corripio; omnes me laudant; audiat me aliquis. Non amo in voce laudatorem, et in corde contemptorem. Cum enim laudas, et non te corrigis, contra
Abbreviated transcription (Latin):
tiam cedere. sed malã conscientiam
puignis pauim̃tare: solidiorẽ reddere.
noncorrectiorem. Beme. non
mani gemitu. F orte eñi di¬
cis tibi. &misit michi ds̃ indulgen¬
tiam: quando me correxero. Securus
sum: lego diuinã scripturã. Iniquus
inqua die conuersus fuerit ab iniqui¬
tatibus suis. et fecerit iusticiam: om̃s
iniquitates eius obliuiscar. Securus
sum. Quando me correxero: dat
michi ds indulgentiã. de malis me¬
is. & quid ego dicturus sum. contra
dm̃ reclamaturus : Dicturuis sum deo.
noli dare illi indulgentiam: dicturus
sum. hoc scriptum non ẽẽ: hoc dñm
non ꝓmisisse: Susta dixero: om̃ia
falsa dico. Benedicis: uerũ dicis. In¬
dulgentiã correctioni tue ꝓmisit ds̃:
negare non possum. Sed dic michi ro¬
go te. ecce ego consentio. et concedo:
et cognosco. quia indulgentiã ds̃
ꝓmisit tibi. Crastinũ enĩ diẽ. quis ti¬
bi ꝓmisit: Ubi michi legis indul¬
gentiam te accepturũ. si te correxe¬

Expanded text:
tiam caedere, sed malam conscientiam tiam caedere, sed malam conscientiam pugnis pavimentare, solidiorem reddere, non correctiorem. Geme non inani gemitu. Forte enim dicis tibi: Promisit mihi Deus indulgentiam, quando me correxero; securus sum: lego divinam Scripturam, Iniquus in qua die conversus fuerit ab iniquitatibus suis, et fecerit justitiam, omnes iniquitates ejus obliviscar . Securus sum; quando me correxero, dat mihi Deus indulgentiam de malis meis. Et quid ego dicturus sum? Contra Deum reclamaturus? Dicturus sum Deo: Noli illi dare indulgentiam? Dicturus sum hoc scriptum non esse, hoc Deum non promisisse? Si ista dixero, omnia falsa dico. Bene dicis, verum dicis: indulgentiam correctioni tuae promisit Deus, negare non possum: sed dic mihi, rogo te; ecce ego consentio et concedo et cognosco quia indulgentiam Deus promisit tibi; crastinum enim diem quis tibi promisit? Ubi mihi legis indulgentiam te accepturum, si te correxe
Abbreviated transcription (Latin):
Modo aũt. tu ipse es templũ dĩ tem¬
plũ intras. templũ exis. Templũ in
domo tua manes: templũ surgis. Uude
quid agas: uide ne offendas templi
habitatorem: ne deserat te.et in ruinã
uertaris. Nescitis inquit. quia corpo¬
de fornicatione loquebat᷑ apłs. ne cõ¬
tempnerent corporalia peccata᷑. ł em¬
plũ inuobis ẽ sp̃s scĩ. quẽ habetis
adõ. et non estis ur̃i᷑. Empti eñi estis
p̃tio magno.Si contempnis corpus
mecũ om̃is homo qui paulo attenti¬
us considerauerit. neminẽ dm̃ tim̃¬
tem sub uerbis eius non se corrige¬
re: nisi qui putat quia plus habet
uiuere. Ipsa res ẽ. quȩ multos occidit
cũ dicunt. eras. cras: et subito ostiũ
clauditur. Remansit foris cũ uoce
coruina: quia non habuit gemitũ
columbinũ. Cras. cras: corui uox. Ge¬
me ut columbus: et tunde pectus. Sed
plagas tibi dando inpectus. cȩsus cor¬
rectus esto. ne non iuidearis conscien¬

Expanded text:
Modo autem tu ipse es templum Dei. TemModo autem tu ipse es templum Dei. Templum intras, templum exis, templum in domo tua manes, templum surgis. Vide quid agas, vide ne offendas templi habitatorem, ne deserat te, et in ruinam vertaris. Nescitis, inquit, quia corpode fornicatione loquebatur Apostolus, ne contemnerent corporalia peccata templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo, et non estis vestri? Empti enim estis pretio mecum omnis homo qui paulo attentius consideraverit, neminem Deum timentem sub verbis ejus non se corrigere, nisi qui putat, quia plus habet vivere. Ipsa res est quae multos occidit, cum dicunt, Cras, cras: et subito ostium clauditur. Remansit foris cum voce corvina, quia non habuit gemitum columbinum. Cras, cras; corvi vox. Geme ut columbus, et tunde pectus: sed plagas tibi dando in pectus, caesus correctus esto; ne non videaris conscien
Abbreviated transcription (Latin):
łublica ẽ correptio. sed secreta correc¬
tio. Scio. quia ille qui timuerit cor¬
inquit apłs. quia templũ dĩ estis:
et sp̃s dĩ habitat in uobis: Quisqͥs
templũ dĩ iuolauerit: disꝑdet illũ
ds. Nemo se fallat. Sed forte ait ali¬
quis. Templũ dĩ ammus m̃s ẽ. non
corpus meũ. Adiecit etiã testimoniũ.
Om̃is caro fenũ: et om̃is claritas car¬
nis. ut flos feni. Infelix intp̃tatio:
punienda cogitatio. Fenũ dicta ẽ.
caro quia moritur. sed quod ad
tempus moritur non resurgat cum
crimine. Uis nosse aꝑtam etiã inde
sententiã: Nescitis inquit idem apłs
quia corpora ur̃a templũ inuobis ẽ
sp̃s scĩ. quẽ habetis adeo: Contemp¬
nebas corporale peccatũ: Contemp¬
nis quod peccas in templũ: Ipsũ cor¬
pus tuũ. templũ inte ẽ sp̃s scĩ. lam
uide quid facias de templo dĩ. Si eli¬
geres ineccła facere adulteriũ intra
istos parietes. quid te eẽt sceleratius:

Expanded text:
Publica est correptio, sed secreta correcPublica est correptio, sed secreta correctio. Scio quia ille qui timuerit, coruia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Quisquis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus . Nemo se fallat. Sed forte ait aliquis, Templum Dei animus meus est, non corpus meum: adjecit etiam testimonium, Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni . Infelix interpretatio! punienda cogitatio! Fenum dicta est caro, quia moritur: sed quod ad tempus moritur, non resurgat cum crimine. Vis nosse apertam etiam inde sententiam? Nescitis, inquit idem apostolus, quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo? Contemnebas corporale peccatum, contemnis quod peccas in templum? Ipsum corpus tuum templum in te est Spiritus Dei. Jam vide quid facias de templo Dei. Si eligeres in ecclesia facere adulterium intra istos parietes, quid te esset sceleratius?
Abbreviated transcription (Latin):
amicus tuus ut eadẽ tecũ cathena¬
iniquitatis ligatus amicus tiuis.uł
potnis inimicus tius et siuuis. Audi
gͦ quod dicit dñs. Honorabiles inqͥt
nuptie in om̃ibus: et thorus inmacu-¬
latus. F ornicatores aũt et adulteros:
tus. Limes ne te inseribat inimicus:
et non times ne te uidicet ds̃: Ubi
ẽ fides: Time cũ ẽ quando tumeas.
Longe ẽ quidẽ dies iudicii: sed uniꝰ¬
cuiꝰq hominis dies ultimus longe
ẽẽ non potest. quia breuis ẽ uita: et
quia ipsa breuitas semꝑ incerta.
Quando sit dies tuus ultimus nes¬
cis corrige te hodie. ꝓpt̾ cras. ꝓsit
tibi et modo insecreto correptio.
Lalam eñi loquor: et insecreto ar¬
guo. Aures om̃iũ pulso: sed conscien¬
tias quorundã conuenio. Si dicerem.
tu adulter corrige te: primo forte
dicerem quod nescirẽ: forte quod te¬
mere audierã suspicarer. Nondico
tu adulter corrige te: sed quisquis
in hoc popło adulter es corrige te.

Expanded text:
animus tuus, aut eadem tecum animus tuus, aut eadem tecum iniquitatis catena ligatus amicus tuus, vel potius inimicus tuus et suus. Audi ergo quod dicit Apostolus: Honorabiles, inquit, nuptiae in omnibus, et torus immaculatus. Fornicatores autem et adulteros tus. Times ne te inscribat inimicus; et non times ne te judicet Deus? Ubi est fides? Time cum est quando timeas. Longe est quidem dies judicii: sed uniuscujusque hominis dies ultimus longe esse non potest; quia brevis est vita. Et quia ipsa brevitas semper incerta, quando sit dies tuus ultimus, nescis. Corrige te hodie, propter cras. Prosit tibi et modo in secreto correptio. Palam enim loquor, et in secreto arguo. Aures omnium pulso: sed conscientias quorumdam convenio. Si dicerem, Tu, adulter, corrige te: primo forte dicerem quod nescirem; forte quod temere audieram, suspicarer. Non dico, Tu, adulter, corrige te; sed, quisquis in hoc populo adulter es, corrige te.
Abbreviated transcription (Latin):
nescimus: aut putant nos tacere quod
scimus. Sed forte quod scis et ego scio:
sed non coram te corripio. quia curare
uolo non accusare. Sunt homines ad¬
ulteri in domib suis: in secreto peccant.
Aliquando nobis ꝓduntur ab uxorib
suis: plerumq zelantibꝰ aliquando ma¬
rttorũ salutẽ querentibꝰ. Nos hos non¬
ꝓdimꝰ palam: s insecreto argiuimus.
Ubi contigit malũ: ibi moriatur ma¬
lũ. Non tam̃ uulnus illud negligimꝰ.
ante om̃ia ostendentes homini intali
peccato constituto. sauciamq gerenti
conscientiã. illud uulmis ẽẽ mortife¬
rum. quod aliquando qui cominit¬
tunt. nescio qua ꝑuersitate contẽp¬
nunt: et nescio unde sibi testimonia
nulla et uana conquirunt. dicentes:
peccata carnis nr̃ȩ: ds̃ non curat.
Ubi ẽ. quod hodie audiuimus: for¬
nicatores et adulteros iudicabit ds̃
Ecce attende: quisquis tali morbo
laboras: quod dicit dñs Audi: non
quod tibi dicit fauens peccatis tuis

Expanded text:
nescimus, aut putant nos tacere quod nescimus, aut putant nos tacere quod scimus. Sed forte quod scis, et ego scio: sed non coram te corripio; quia curare volo, non accusare. Sunt homines adulteri in domibus suis, in secreto peccant; aliquando nobis produntur ab uxoribus suis plerumque zelantibus, aliquando maritorum salutem quaerentibus: nos non prodimus palam, sed in secreto arguimus. Ubi contigit malum, ibi moriatur malum. Non tamen vulnus illud negligimus; ante omnia ostendentes homini in tali peccato constituto sauciamque gerenti conscientiam, illud vulnus esse mortiferum: quod aliquando qui committunt, nescio qua perversitate contemnunt; et nescio unde sibi testimonia nulla et vana conquirunt, dicentes, Peccata carnis Deus non curat. Ubi est quod hodie audivimus: Fornicatores et adulteros judicat Deus? Ecce attende, quisquis tali morbo laboras. Quod dicit Deus audi: non quod tibi dicit favens peccatis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: immo michi plus fecit. eui pu¬
tauit placere quod fecit. Ergo ip¬
sa corripienda sunt coram om̃ibus:
que peccantur coram om̃ib. Ipsa
corripienda st̃ secrecius: quȩ peccan¬
tur secrecius. Distribuite tempora:
et concordat scriptura. Sic agamꝰ.:
do in nos peccatur. sed quando peccat᷑
ab aliquo. ut ab altero nesciatur: inse¬
creto debemus corriꝑe. in secreto argu¬
ere:. ne uolentes publice arguere ꝓda¬
mus hominẽ. Nos uolumꝰ corriꝑe: et
corrigere. Quid si inimicus querit au¬
dire quod puniat: Nouit eñĩ nescio
que homicidam episcopus: et alius
illũ nemo nouit. Ego uolo publice
corriꝑe: at tu queris inscribere. Pror¬
sus nec ꝓdo: nec negligo. Corripio in
secreto. Pono ante oculos dĩ iudiciũ:
terreo cruentã conscientiã: ꝑsuadeo
penitentiã. Hac caritate prediti ẽẽ de¬
bemuis.Unde aliquando homines re¬
p̃hendunt nos. quod quasi non corri¬
piamus: aut putant nos scire quod

Expanded text:
fecit: imo et mihi plus fecit, cui pufecit: imo et mihi plus fecit, cui putavit placere quod fecit. Ergo ipsa corripienda sunt coram omnibus, quae peccantur coram omnibus: ipsa corripienda sunt secretius, quae peccantur secretius. Distribuite tempora, et concordat Scriptura. CAPUT VIII. do in nos peccatur, sed quando peccatur ab aliquo, ut ab altero nesciatur. In secreto debemus corripere, in secreto arguere; ne volentes publice arguere, prodamus hominem. Nos volumus corripere et corrigere: quid, si inimicus quaerit audire quod puniat? Novit enim nescio quem homicidam episcopus, et alius illum nemo novit. Ego volo publice corripere, at tu quaeris inscribere. Prorsus nec prodo, nec negligo: corripio in secreto; pono ante oculos Dei judicium; terreo cruentam conscientiam; persuadeo poenitentiam. Hac charitate praediti esse debemus. Unde aliquando homines reprehendunt nos, quod quasi non corripiamus: aut putant nos scire quod
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑcit: ante quã sciret unde illa cõ¬
ceꝑat. quia grauidam senserat. et se
ad illam non accessisse nouerat. Re¬
stabat itaq certa adulterii suspicio:
et tam̃ quia ipse solus senserat. ipse
solus sciebat. Quid de illo ait euan¬
głm : loseph aũt cum eẽt uir iustus.
et nollet eam diuulgare. Mariti do¬
lor. nonuindictam quesiuiit: uoluit
ꝓdeẽ peccanti: non punire peccantẽ.
Cũ inquit nollet eam diuulgare:
uoluit occulte dimittere. Hec eo co¬
gitante. ecce angłs dñi apparuit
illi in somnis. et indicauit quid eẽt:
quia non uolauit uri thorũ: quia
de sp̃u scõ conceꝑat dnm amborũ
Peccauit gͦ inte frat̃ tiuis. Si tu so¬
lus nosti: tunc uere inte solũ pecca¬
uit. Nam si multis audientib tibi
fecit inuiriam: et in illos peccauit. quos
testes suȩ iniquitatis effecit. Dico em̃i
sis potestis agnoscere quando me
audiente frĩ meo quisq facit inui
alienam putem. Prorsus et michi

Expanded text:
pepercit, antequam sciret unde illa conpepercit, antequam sciret unde illa conceperat: quia gravidam senserat, et se ad illam non accessisse noverat. Restabat itaque certa adulterii suspicio: et tamen quia ipse solus senserat, ipse solus sciebat, quid de illo ait Evangelium? Joseph autem cum esset vir justus, et nollet eam divulgare. Mariti dolor non vindictam quaesivit: voluit prodesse peccanti, non punire peccantem. Cum, inquit, nollet eam divulgare, voluit eam occulte dimittere. Haec eo cogitante, ecce angelus Domini apparuit ei in somnis; et indicavit quid esset, quia non violavit viri torum, quia de Spiritu sancto conceperat Dominum amborum . Peccavit ergo in te frater tuus; si tu solus nosti, tunc vere in te solum peccavit. Nam si multis audientibus tibi fecit injuriam, et in illos peccavit, quos testes suae iniquitatis effecit. Dico enim,sis potestis agnoscere. Quando me audiente, fratri meo quisque injuriam alienam putem. Prorsus et mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ceteri timorẽ habeant. Si aliqͥn¬
do illud. aliquando illud fecerimus:
concordiã scripturarũ tenebimꝰ et in
faciendo atq obtemꝑando non er-¬
rabimus. Sed dicit michi aliquis.
Quando facio illud. quando illud:
Ne tunc corripiam int̾ me et ipsũ
solum. quando deber coram om̃ib
corriꝑe. aut tunc corripiam corã
om̃ibus. quando debeo insecreto cor
quanos facere debeamꝰ s utina fa¬
cere pigri nonsimus. Intendite. et ui¬
dete. Si peccauerit inquit inte frat
tuus: corripe eũ int̃ te et ipsũ solũ
Quare: Quia inte peccauit. Quid ẽ.
inte peccauit: Tu scis quia peccauit.
Quia eñi secretũ fuit quando inte pec¬
cauit. secretũ quere cũ corrigis quod
peccauit. Nam si solus nosti quia pec¬
cauit inte. et eũ ius coram om̃ibus
arguere: non es corrector sed ꝓditor.
adtende quẽ admodũ uir uistus io¬
seph. tanto flagicio quod de uxore
fuerat suspicatus. tanta benignitate

Expanded text:
ut et caeteri timorem habeant. Si aliquanut et caeteri timorem habeant. Si aliquando illud, aliquando illud fecerimus; concordiam Scripturarum tenebimus, et in faciendo atque obtemperando non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando facio illud, quando illud: ne tunc corripiam inter me et ipsum solum, quando debeo coram omnibus corripere; aut tunc corripiam coram omnibus, quando debeo in secreto corquando facere debeamus: sed utinam facere pigri non simus. Intendite, et videte: Si peccaverit, inquit, in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum. Quare? Quia peccavit in te. Quid est, in te peccavit? Tu scis quia peccavit. Quia enim secretum fuit, quando in te peccavit; secretum quaere, cum corrigis quod peccavit. Nam si solus nosti quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere; non es correptor, sed proditor. Attende quemadmodum vir justus, Joseph, tanto flagitio quod de uxore fuerat suspicatus, tanta benignitate
Abbreviated transcription (Latin):
argue: ut &e cȩteri timorẽ habeant. Qd
facimꝰ  Controu̾siã istã uelut uidices
audiamꝰ. Absit. Immo subuidice c̃sti¬
tuti pulsemꝰ: ut nob̃ aꝑiri impetremꝰ.
Fugiamus sub alas dm̃ dei nostri.
loquutus ẽ. quia et in illo ipse loquut᷑
ẽ. sicut dicit. An uultis exꝑim̃tũ eiꝰ
acciꝑe. qui inme loquitur. xp̃e: Ap̃e¬
dixit: unũ ore suo. alterũ ore p̃eonis
sui. Quia quando preco de tribunali
aliquid dicit. non scribitur ingestis.
preco dixit: s ille dixisse scribitur.
qiti p̃com quod diceret imꝑauit.
duo gͦ ista p̃cepta fr̃s. sic audiamus
ut intelligamus: et int̾̃ utraq p̃cep¬
ta paccati constituamur. Cum corde
nr̃o nos concordemus: et scriptura scã
innulla parte discordat. Uerũ ẽ om̃i¬
no. utrũq uerũ ẽ. Sed discernere de¬
bemus. aliquando hoc. aliquando il¬
lud eẽ faciendũ: aliquando corripi¬
endũ fr̃em int̾ te et ipsũ solũ: aliqͥn¬
do corripiendũ frẽm coram om̃ib.

Expanded text:
teri timorem habeant. Quid facimus? Controversiam istam velut judices audimus? Absit. Imo sub judice constituti pulsemus, uti nobis aperiri impetremus: fugiamus sub alas Domini Dei nostri. locutus est, quia et in illo ipse locutus est, sicut dicit: An vultis experimentum ejus accipere, qui in me loquitur dixit; unum ore suo, alterum ore praeconis sui. Quia quando praeco de tribunali aliquid dicit, non scribitur in Gestis, Praeco dixit: sed ille dixisse scribitur, qui praeconi quod diceret imperavit.Duo ergo ista praecepta, fratres, sic audiamus, ut intelligamus, et inter utraque praecepta pacati constituamur. Cum corde nostro nos concordemus, et Scriptura sancta in nulla parte discordat. Verum est omnino, utrumque verum est: sed discernere debemus, aliquando illud, aliquando illud esse faciendum; aliquando corripiendum fratrem inter te et ipsum solum, aliquando corripiendum fratrem coram omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
medicũ eẽ nr̃e salutis et̃nȩ: et ad hoc
eum suscepisse infirmitatẽ naturȩ nr̃ȩ:
ne sempitna eẽt infirmitas nr̃a. As¬
sumpsit enĩ corpus mortale: in quo
occideret mortẽ. & quamuis crucifi¬
xuis sex infirmitate nr̃a sicut ait apłs.
sed uiuit ex urtute dĩ. Eiusdẽ apłi
uerba sunt. et quia iam non morit᷑.
et mors ei ultra non dominabitur.
Hȩc gͦ bene nota sunt fidĩ ur̃e. Si¬
mul et hoc consequens ẽ. ut noueri¬
mus omia miracula que corporalit
fecit ualere ad admonitionẽ nr̃am: ut
ꝑcipiamꝰ ab eo quod non ẽ transitu¬
rum. neq finẽ habituriĩ. Oculos red¬
didit cȩcis: quos erat utiq mors ali¬
quando clausura. Resuscitauit laza¬
rum: iterũ moriturũ: et quȩcũq ad
salutẽ corporũ fecit. non ob hoc fecit
ut sempitna eẽnt: cũ tam̃ daturus
sit etiã ipsi corpori infine sempit̾nã
salutẽ. Sed quia illa que non uide¬
bantur non credebantur: ꝑ ista tem¬
poralia que uidebant᷑. edificabat fi¬

Expanded text:
c eum suscepisse infirmitatem naturae nostrae, ne sempiterna esset infirmitas nostra. Assumpsit enim corpus mortale, in quo occideret mortem. Et quamvis crucifixus est ex infirmitate nostra, sicut ait Apostolus; sed vivit ex virtute Dei . Ejusdem Apostoli verba sunt: Et quia jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Haec ergo bene nota sunt fidei vestrae. Simul et hoc consequens est, ut noverimus omnia miracula, quae corporaliter fecit, valere ad admonitionem nostram, ut percipiamus ab eo quod non est transiturum, neque finem habiturum. Oculos reddidit caecis, quos erat utique mors aliquando clausura: resuscitavit Lazarum, iterum moriturum. Et quaecumque ad salutem corporum fecit, non ad hoc fecit, ut sempiterna essent: cum tamen daturus sit etiam ipsi corpori in fine sempiternam salutem. Sed quia illa quae non videbantur, non credebantur; per ista temporalia quae videbantur aedificabat fi
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ. Nam et ipsos echnicos idẽ
gentiles et paganos innumero fratrũ
non deputamꝰ sed tam̃ eorũ salutẽ
semꝑ inquirimus. hoc gͦ audiuimꝰ
dnm ita monentẽ. et tanta cura p̃ci¬
pientẽ: ut etiã hoc adderet continuo.
Am̃ dico uobis: quecumq ligaue¬
ritis suꝑ t̾ram. ligata erunt et ince¬
lo: et quecunq solueritis in t̾ra. solu¬
ta erunt et incęlo. Cȩpisti habere
frẽm tuũ tanquã publicanũ. Ligas
illum in t̾ra: sed ut uiste alliges uide.¬
Nam iniusta iuncula: difrumpit
iusticia. Cũ aũt correxeris et con¬
cordaueris cum fr̃e tuo: soluisti illũ
intra. Cũ solueris int̾ra: solutus erit
et incelo. Multũ prestas non tibi s
illi: quia multũ nocuit non tibi s

Expanded text:
da est. Nam et ipsos Ethnicos, id est, da est. Nam et ipsos Ethnicos, id est, Gentiles et Paganos in numero quidem fratrum non deputamus; sed tamen eorum salutem semper inquirimus. Hoc ergo audivimus Dominum ita monentem, et tanta cura praecipientem, ut etiam hoc adderet continuo: Amen dico vobis, quaecumque ligaveritis super terram, ligata erunt et in coelo; et quaecumque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo. Coepisti habere fratrem tuum tanquam publicanum, ligas illum in terra: sed ut Nam injusta vincula dirumpit justitia. Quum autem correxeris, et concordaveris, cum fratre tuo, solvisti illum in terra; quum solveris in terra, solutus erit et in coelo. Multum praestas, non tibi, sed illi; quia multum nocuit, non tibi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uides ꝑire. uł ꝑisse. et negligis: Tu¬
do: quã ille ꝯuiciando. Qnͣdogͦ in nosa¬
liqͥs peccat. habeamꝰ magnã curam. ñ
ꝓnobis. Nam głosum ẽ iniurias ob¬
luusci: sed obliuiscere in iuriã tuã.
non uulnus frĩs tui. Ergo corripe.
unt̃ te et ipsũ solũ. Intuens correp¬
tioni: parcens pudori. F orte enĩ p̃ue
recundia incipit defendere peccatũ
sĩ: et qũslus facere correctiorẽ. fa¬
cis peiorẽ. Corripe ergo inter te et ip¬
sum solũ. Si te audierit. lucratus es
fr̃em tuũ: quia ꝑierat nisi faceres. Si
aũt te non audierit. id ẽ. peccatũ su¬
um quasi iusticiã defenderit: ad hi¬
be ibi duos uł tres: quia in ore duoꝵ
uł triũ testiũ. stabit om̃e uerbũ.
Sinec ipsos audierit: refer ad occłam.
Si nec ęccłam audierit: sit tibi si¬
cut echnicus et publicanus. Noli il¬
lũ iam deputare in numero fr̃m tu¬
orũ: nec ideo tam̃ salus eius negligen¬

Expanded text:
vides perire, vel perisse, et negligisvides perire, vel perisse, et negligisdo, qaum ille conviciando. Quando ergo in nos aliquis peccat, habeamus magnam curam, non pro nobis; nam gloriosum est injurias oblivisci: sed obliviscere injuriam tuam, non vulnus fratris tui. Ergo corripe eum inter te et ipsum solum, intendens correctioni, parcens pudori. Forte enim prae verecundia incipit defendere peccatum suum, et quem vis facere correctiorem, facis pejorem. Corripe ergo eum inter te et ipsum solum. Si te audierit, lucratus es fratrem tuum: quia perierat, nisi faceres. Si autem non te audierit, id est, peccatum suum quasi justitiam defenderit, adhibe tecum duos vel tres; quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum. Si nec ipsos audierit, refer ad Ecclesiam: si nec Ecclesiam audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Noli illum deputare jam in numero fratrum tuorum. Nec ideo tamen salus ejus negligen
Abbreviated transcription (Latin):
ari frĩ tuo: et tunc ueniens offeres
munus tuũ. Ecce ille reatus gehen¬
nȩ. quãcito solutus ẽ. Nondũ recõ¬
ciliatus: reus eras gehennȩ. Recon¬
ciliatus. securus offers muniis tuũ ad
irrogandas iiurias: et difficiles ad
concordiam requirendam. Pete inqͥt
ueniã ab homine quẽ offendistiꝰ ab
homine quẽ lesisti: respondet. Non
me humiliabo. Uił dm̃ tuũ audi: si
frẽm tuũ contempnis. Qui se himi¬
liat: ex altabitur. Non uis te humi¬
liarẽ. qui cȩcidisti: Multũ int̾ ẽ.
int̾ se humiliantẽ: et inter iacen¬
tem. Iam iaces. et humiliare te ñ
uis: Benediceres. nolo descendere:
facere. qui fecit in iuriã. Qui autẽ
passus ẽ. quid debet: Quod audi¬
iumus hodie. Si peccauerit inte
frat̃ tuus: corripe eũ int̾ te et ipsũ
solũ. Si neglexeris: peior es. Ille in¬
uiriam fecit: et inuiriã faciendo.
graui se ipsii uulnere ꝑcussit. Tu
uulnus fr̃is tui contempnis: Tuem̃

Expanded text:
ari fratri tuo; et sic veniens offeres ari fratri tuo; et sic veniens offeres munus tuum . Ecce ille reatus gehennae quam cito solutus est. Nondum reconciliatus, eras gehennae reus: reconciliatus, securus offers munus tuum ad irrogandas injurias, et difficiles ad concordiam requirendam. Pete, inquit, veniam ab homine quem offendisti, ab homine quem laesisti. Respondet: Non me humiliabo. Vel Deum tuum audi, si fratrem tuum contemnis: Qui se humiliat, exaltabitur . Non vis te humiliare qui cecidisti? Multum interest inter se humiliantem et inter jacentem. Jam jaces, et humiliare te non vis? Bene diceres, Nolo descendere; facere, qui fecit injuriam. Qui autem passus est, quid debet? Quod audivimus hodie: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum. Si neglexeris, pejor es. Ille injuriam fecit, et injuriam faciendo gravi se ipsum vulnere percussit: tu vulnus fratris tui contemnis? Tu eum
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ẽ. E orte inde dicis leue ẽ:
quia cito curatur. Peccasti in frẽm. fac
satis. et sanatus es. Cito fecisti rem mor¬
tiferam: sed remediũ cito inuenisti.
Quis nr̃m sꝑat regnum celorũ fr̃s
mei:ͥ quando dicit ęuangłm. qui di¬
xerit fr̃i suo fatuȩ. reus erit geben¬
nȩ ignis: Magnus terror: sed uide
ibi remediũ. Si obtuleris munus tu¬
um ad altare. et ibi recordatus fue¬
ris quia frat̃ tuus habet aliquid ad¬
uersum te: relinque ibi munus tuũ
ante altare. Non irascitur ds: quia
differs imponere munus tuũ. le que¬
rit ds̃: magis quã munus tuũ. Nam
si malũ animũ gerens aduersus fra¬
trem tuũ. adueneris cũ munere ad
dm̃ tuũ: respondet tibi. Iu ꝑisti: mͥ
quid attulisti: Offers munus tuũ:
et tu non es munus dĩ: Plus querit
xp̃c. quẽ redemit sangiuine suo:
quam quod tu inuenisti in horreo
tuo. Ergo relinque ibi munus tuũ
ante altare: et uade pruis reconcili¬

Expanded text:
peccatum est. Forte inde dicis, Leve est, peccatum est. Forte inde dicis, Leve est, quia cito curatur. Peccasti in fratrem: fac satis, et sanatus es. Cito fecisti mortiferam rem, sed remedium cito invenisti. Quis nostrum speret regnum coelorum, fratres mei, quando dicit Evangelium, Qui dixerit fratri suo, Fatue, reus erit gehennae ignis? Magnus terror; sed vide ibi remedium: Si obtuleris munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te; relinque ibi munus tuum ante altare. Non irascitur Deus quia differs imponere munus tuum: te quaerit Deus magis quam munus tuum. Nam si malum animum gerens adversus fratrem tuum, adveneris cum munere ad Deum tuum, respondet tibi: Tu peristi, mihi quid attulisti? Offers munus tuum, et tu non es munus Dei. Plus quaerit Christus quem redemit sanguine suo, quam quod tu invenisti in horreo tuo. Ergo relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconcili
Abbreviated transcription (Latin):
utrum tui an illuis. Si te audierit
inquit: lucratus es frẽm tuũ. Ergo
ꝓpter ilũ fac: ut lacreris illũ. Si fa¬
ciendo lucraris: nisi fecisses ꝑierat. Qͥd
ẽ ergo quod pleriq homines ista pec¬
catã contempnunt. et dicum᷑ quid
magnũ feci. In hominẽ peccaui :
Noli. contempnere. In hominẽ pec¬
casti. Uis nosse. quia inhominẽ pec¬
cando. ꝑisti: Si te ille inquẽ pecca¬
sti corripuerit inter te et ipsũ solũ.
et audieris illũ. lucratus ẽ te. Quid
ẽ. lucratus ẽ te. nisi quia ꝑieras. si
non lucraretur te: Nam si non ꝑie¬
ras. quomͦ te lueratus ẽ: Nemo ergo
contempnat: quando peccat in frẽm.
Ait enĩ in quodã loco apłs. Sic aũt
peccantes in fr̃s. et ꝑcucientes consci¬
entiam eorũ infirmam. in xp̃m pec¬
catis: ideo quia m̃bra xp̃i om̃s fac¬
ti sumꝰ. Quomͦ non peccas in xp̃m: qͥ
peccaui in frẽm. In hominẽ peccaui.
Leue peccatũ ẽ ualde: uł nullum

Expanded text:
utrum tui, an illius. Si te audierit, utrum tui, an illius. Si te audierit, inquit, lucratus es fratrem tuum. Ergo propter illum fac, ut lucreris illum. Si faciendo lucraris, nisi fecisses perierat. Quid est ergo quod plerique homines ista peccata contemnunt, et dicunt, Quid magnum feci? in hominem peccavi. Noli contemnere. In hominem peccasti: vis nosse quia in hominem peccando peristi? Si te ille in quem peccasti, corripuerit inter te et ipsum solum, et audieris illum, lucratus est te. Quid est, lucratus est te; nisi quia perieras, si non lucraretur te? Nam si non perieras, quomodo te lucratus est? Nemo ergo contemnat, quando peccat in fratrem. Ait enim quodam loco Apostolus, Sic autem peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis : ideo quia membra Christi omnes facti sumus. Quomodo non peccas in Christum, qui peccavi in fratrem, in hominem peccavi: leve peccatum est, vel nullum
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥd conscientiã : Quicqͥd nocet. fo¬
rinsecuis nocet. Sibi attende quid no¬
ceat. Intus enĩ sibi ipse inimicus ẽ: qͥ
odit alterũ. Sed quia non sentit quid
sibi mali faciat. in alterũ seuit. Coꝑi¬
culosius uiuens. quo non sentit quid
secũ mali agit: quia et seuiendo sen¬
sum ꝑdit. Seiusti minimicũ tuũ. te
seuiente nudatus ẽ ille: tu iniquus
es. Multũ interẽ. inter nudũ et ini¬
quũ. Ille ꝑdidit pecuniã: tu innocen¬
tiã. Quere. quis grauius dampnum
ꝑpessus ẽ. Ille ꝑdidit rem ꝑituram:
do corriꝑe: non nocendi aiuditate. s
studio corrigendi. Iales si fuerimꝰ. opti¬
me facimꝰ quod hodie admoniti sumꝰ.
Sipeccauerit inte frat tius. corripe
eum int̾ te et ipsũ solum. Quare illũ
corripis: Quia doles quod peccaue¬
rit inte: Absit. Si amore tui id facis:
nichil facis. Si amore illius facis: op¬
time facis. Deniq in ipsis uerbis ad¬
tende. cuiꝰ amore id facere debeas:

Expanded text:
numquid conscientiam? Quidquid nocet, fonumquid conscientiam? Quidquid nocet, forinsecus nocet: sibi attende quid noceat. Intus enim sibi ipse inimicus est, qui odit alterum. Sed quia non sentit quid sibi mali faciat, in alterum saevit, eo periculosius vivens, quo non sentit quid secum mali agit; quia et saeviendo sensum perdidit. Saevisti in inimicum tuum: te saeviente ille nudatus est, tu iniquus es. Multum interest inter nudum et iniquum. Ille perdidit pecuniam, tu innocentiam. Quaere quis gravius damnum perpessus est. Ille perdidit rem perituram, do corripere; non nocendi aviditate, sed studio corrigendi. Tales si fuerimus, optime facimus quod hodie admoniti sumus: Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum. Quare illum corripis? Quia te doles, quod peccaverit in te? Absit. Si amore tui id facis, nihil facis. Si amore illius facis, optime facis. Denique in ipsis verbis attende, cujus amore id facere debeas,
Abbreviated transcription (Latin):
stuca turbat: trabes extinguit. Hoc
die admoniti sumꝰ benefacere atq
implere possimus: ante omĩa non
odisse. Tunc enĩ quando trabes nõ
ẽ in oculo tuo. uides recte quicqͥd
fuerit inoculo frĩs tui: et ium pate¬
ris donec eicias de oculo fris tui.
quod uides nocere oculo frĩs tui.
Lumen qͦd inte ẽ: non te ꝑmuttit
negligere lumen fris tui. Nam si odi¬
sti et uis corriꝑe: quomͦ emendas
lumen. qui ꝑdidisti lumen: Dixit
eñi et hoc aꝑte eadem seriptura.
ubi scriptum ẽ: qui odit frẽm suũ.¬
intenebris ẽ usq ad huc. O dium
tenebre sunt. Non potest aũt fie¬
ri: ut qui odit alterũ. non sibi pri¬
us noceat. Illũ aũt ledere conatur
ex trinsecus: se uastat intrinsecus.
Quantũ aũt animus nr̃ corpore
maior ẽ: tantũ ei ꝓspicere debemꝰ. ne
ipse ledatur. Ledit enĩ animũ suũ: qͥ
odit alterum. & quid facturus ẽ ei
quẽ odit: Quid facturus ẽ: Tollit pe¬
cuniam: Hunquid fidẽ : Ledit famã:

Expanded text:
stuca turbat, trabes exstinguit. 3. stuca turbat, trabes exstinguit. 3. die admoniti sumus, bene facere atque implere possimus, ante omnia non odisse. Tunc enim quando trabes non est in oculo tuo, vides recte quidquid fuerit in oculo fratris tui; et vim pateris, donec ejicias de oculo fratris tui, quod vides nocere oculo fratris tui. Lumen quod in te est, non te permittit negligere lumen fratris tui. Nam si odisti, et vis corripere, quomodo emendas lumen, qui perdidisti lumen? Dixit enim et hoc aperte eadem Scriptura, ubi scriptum est, Qui odit fratrem suuin tenebris est usque adhuc . Odium, tenebrae sunt. Non potest autem fieri ut qui odit alterum, non sibi prius noceat. Illum enim laedere conatur extrinsecus, se vastat intrinsecus. Quantum autem animus noster corpore major est, tantum ei prospicere debemus, ne ipse laedatur. Laedit autem animum suum, qui odit alterum. Et quid facturus est ei quem odit? quid facturus? Tollit pecuniam, numquid fidem? Laedit famam,
Abbreviated transcription (Latin):
si deẽ. Nec damus alit̃ filiis discipli¬
nam: nisi aliquantũ irascendo et in¬
dignando. Nec tam̃ daremus discipli¬
nam: nisi amando. Usq ad eo non
om̃is qui irascitur odit: ut aliquan¬
do magis odisse conuncat᷑. si non
irascitur. Fac eñi puerũ uelle in aqͦ
fluminis ludere: cuiꝰ impetu pereat.
Tu si uides et pacient̃ ꝑmittis: odisti.
Tua pacientia: illius mors ẽ. Quanto
melius ẽ. si irasceris et corrigis: quã
non irascendo interire ꝑmittis: Odiũ
ergo ante om̃ia uitandum ẽ: trabesde
oculo eicienda ẽ. Multũ quippe ali¬
ud ẽ. quando quisq irascens inaliquo.
uerbi modũ excedit. quod postea de¬
leat penitendo: et aliud ẽ. seruare in¬
sidias inclusas incorde. Multũ postre¬
mo interest. int̾ hec uerba scripturȩ:
turbatus ẽ p̃ira oculus ms. De illo
aut quid dictum ẽ: Qui odit fra¬
trem suũ: homicida ẽ. Multũ intẽ.
int turbatũ oculũ et extinctũ. fe¬

Expanded text:
si deest. Nec damus aliter filiis disciplisi deest. Nec damus aliter filiis disciplinam, nisi aliquantum irascendo et indignando: nec tamen daremus disciplinam, nisi amando. Usque adeo non omnis qui irascitur, odit; ut aliquando magis odisse convincatur, si non irascitur. Fac enim puerum velle in aqua fluminis ludere, cujus impetu pereat: tu si vides, et patienter permittis, odisti; tua patientia, illius mors est. Quanto melius est si irasceris et corrigis, quam non irascendo interire permittis? Odium ergo ante omnia vitandum est, trabes de oculo ejicienda est. Multum quippe aliud est, quando quisque irascens in aliquo verbi modum excedit, quod postea deleat poenitendo; et aliud est, servare insidias inclusas in corde. Multum postremo interest inter haec verba Scripturae, Turbatus est prae ira oculus meus . De illo autem quid dictum est? Qui odit fratrem suum, homicida est . Multum interest inter turbatum oculum, et exstinctum. Fe
Abbreviated transcription (Latin):
dmonet nos dñs nr̃ non neglige¬
re inuicem nr̃a peccata: non que¬
rendo quid rep̃hendas: sed ui¬
dendo quid corrigas. Euis quippe
dixit acutũ oculũ ad eiciendam fe¬
stucam de oculo frĩs sui: qui trabẽ in
oculo suo non babet. Quid aũt hoc
sit: breuit̃ insinuo caritati ur̃e. ł estu¬
ca in oculo: ira ẽ. Trabes in oculo: odiũ
ẽ. Quando ergo qui odit. rep̃hendit
irascentẽ. festucã uult de oculo fr̃ĩs
tollere: sed trabe impeditur quam ip¬
se portat in oculo suo. ł estuca: initiũ
trabis ẽ. Nam trabes quando nascit᷑:
prius festuca ẽ. Rigando festucam.
ꝑducis ad trabẽ. Alendo iram malis
sus pitionib ꝑducis ad odiũ. Multũ¬
crudelitatẽ odio habentis. Nam et
filiis nr̃is irascimur. Odisse filios. qͥs
inuenitur: In ipsis quoq pecoribꝰ
mat̃ aliquando bucula suggentem
uitulũ tedio quodã auertit irascens:
sed uiscerib amplectitur matris. Qͣ¬
si tediũ facit cũ inpingit: querit᷑ tam̃

Expanded text:
dmonet nos Dominus noster non negligere invicem nostra peccata, non quaerendo quid reprehendas, sed videndo quid corrigas. Ejus quippe dixit acutum oculum ad ejiciendam festucam de oculo fratris sui, qui trabem in oculo suo non habet. Quid autem hoc sit, breviter insinuo Charitati vestrae. Festuca in oculo, ira est: trabes in oculo, odium est. Quando ergo qui odit reprehendit irascentem, festucam vult de oculo fratris sui tollere: sed trabe impeditur, quam ipse portat in oculo suo . Festuca initium trabis est. Nam trabes quando nascitur, prius festuca est. Rigando festucam, perducis ad trabem: alendo iram malis suspicionibus, perducis ad odium. CAcrudelitatem odio habentis. Nam et filiis nostris irascimur: odisse filios quis invenitur? In ipsis quoque pecoribus mater aliquando bucula sugentem vitulum taedio quodam avertit irascens: sed visceribus amplectitur matris. Quasi taedium facit, cum impingit: quaeritur tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
mus ista cũ gaudio: Quando uidemꝰ
homines ꝓficere in uerbis dĩ. Quan
do cum gaudio laborat oꝑarus in
agro: Quando attendit arborẽ. et
fructũ uidet: quando attendit sege
tem et fructũ. et aree ꝓspicit uber¬
tatem. Non sine causa laborauit: non
sine causa dorsum curuauit: non
sine causa manus attriit: non sine
causa frigus et ęstus tolerauit. Hoc
ẽ quod ait. ut cũ gaudio hoc faci¬
ant. et non cũ tristicia. Non enĩ ex¬
pedit uobis. Nunquid dixit non il¬
lis expedit: Sed dixit. non expedit
uobis. Nam illi p̃positi quando con¬
tristantur de malis ur̃is: expedit il¬
lis. Ipsa tristicia ꝓdest illis: sed non
expedit uobis. Nichil aũt nobis uo¬
lumus expedire: quod non expedit
nũ oꝑemur: ut simul de mercede gau¬

Expanded text:
ue ista cum gaudio, quando videmus homines proficere in verbis Dei. Tunc enim cum gaudio laborat operarius in agris, quando attendit arbores, et fructum videt; quando atem, et frugum in area prospicit ubertatem: non sine causa laboravit, non sine causa dorsum curvavit, non sine causa manus attrivit, non sine causa frigus et aestum toleravit. Hoc est quod ait, Ut cum gaudio hoc faciant, et non cum tristitia; non enim expedit vobis. Numquid dixit, Non illis expedit. Non; sed dixit, Non expedit vobis. Nam illi praepositi quando contristantur de malis vestris, expedit illis; ipsa tristitia prodest illis: sed non expedit vobis. Nihil autem nobis volumus expedire, quod non expedit tres, bonum operemur; ut simul de mercede gau
Abbreviated transcription (Latin):
duo testam̃ta: quia illud in libro sa¬
lomonis. hoc in euangło reꝑitur:
noui testam̃ti. Audi gͦ apłm paulũ:
timotheo p̃cipientẽ et dicentẽ. Peccan¬
tes coram om̃ib argue: ut et cȩteri
metũ habeant. Iã non salomonis liber

Expanded text:
duo Testamenta, quia illud in libro Saduo Testamenta, quia illud in libro Salomonis, hoc in Evangelio reperitNovi Testamenti. Audi ergo apostolum Paulum Timotheo praecipientem et dicentem, Peccantes coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant . Jam non Salomonis liber
Abbreviated transcription (Latin):
palam. pacẽ facit: Si gͦ qui arguit
palam pacẽ facit: quomͦ corripe
illũ int̾ te et ipsũ solũ: Metuendũ
ẽ: ne sibi contraria sint p̾cepta di¬
uina. sed intelligamus: eẽ ibi summ ã
concordiam. Non quẽ admodiĩ qui¬
dam uani sapiamus: qui errante sopi¬
nantur contraria sibi ẽẽ duo testa¬
menta. in libris ueterib et nouis. ut
ideo putemus hoc eẽ contrarium.
qm̃ illud ẽ in salomonis libro: hoc in
euangło. Si enĩ aliquis imꝑitus et ca¬
lumpniator diuinarũ scripturarũ
diceret. ecce ubi sibi contradicunt
duo testam̃ta. dñs dicit corripe illũ
int̃ te et ipsũ solũ. salomon dicit
qui arguit palam pacem facit᷑. Er¬
go nescit dñs quid p̃cipit: Salo¬
mon iuilt contundi frontẽ peccan¬
tis: xp̃c parcit pudori erubescentis.
Ibi enĩ scriptũ ẽ. qui arguit palam.
pacem facit: hic aũt. corripe illũ int̃
te et ipsũ solũ: non palam sed in se¬
creto et occulte. Lusnosse quisquis
talia cogitas. non sibi repugnare

Expanded text:
qui arguit palam, pacem facit; quomodo, Corripe illum inter te et ipsum solum? Metuendum est, ne sibi contraria sint praecepta divina. Sed intelligamus esse ibi summam concordiam, non quemadmodum quidam vani sapiamus, qui errantes opinantur contraria sibi esse duo Testamenta in Libris veteribus et novis: ut ideo putemus hoc esse contrarium, quoniam illud est in Salomonis libro, hoc in Evangelio. Si enim aliquis imperitus et calumniator divinarum Scripturarum diceret, Ecce ubi sibi contradicunt duo Testamenta. Dominus dicit, Corripe illum inter te et ipsum solum. Salomon dicit, Qui arguit palam, pacem facit. Ergo nescit Dominus quid praecepit? Salomon vult contundi frontem peccantis: Christus parcit pudori erubescentis. Ibi enim scriptum est, Qui arguit palam, pacem facit: hic autem, Corripe illum inter te et ipsum solum; non palam, sed in secreto et occulte. Vis nosse, quisquis talia cogitas, non sibi repugnare
Abbreviated transcription (Latin):
bene oꝑantes: ne ꝑseuerando sanent᷑.
Clament illi: non deficiant. neq du¬
cantur quasi auctoritate turbarũ:
nec eos qui priores. xp̃iani facti sunt.
male uiuentes. et bonis oꝑib inui¬
dentes. imitentur: Non dicant. quomͦ¬
uiuunt isti tam multi. sic uuiamus.
Quare non potuis. quomͦ dicit euan¬
głm: Quare uis uiuere seđm increpa¬
tionem turbȩ ꝓhibentis. et non scdin
uestigia dñi transeuntis: Insultabt̃:
uituꝑabunt: reuocabunt: clama qͦ
usq ꝑuenias ad aures dñi iħu. Nã
qui ꝑseuerauerint infaciendo talia
qualia p̃cepit. xp̃c. et non ad ten¬
derint turbas ꝓhibentes. neq mag¬
nipenderint quod. xp̃m uidentur
sequi. id ẽ. qͦd. xp̃iani appellantur. :¬
sed plus amauerint lucẽ quã xp̃c
ẽ redditurus. quã tunuerint stre¬
pitum ꝓhibentiũ. nullomͦ suꝑabun
modo ꝑ fidem Sentimus. xp̃m tran¬
seuntẽ temporali dispensatione: sic
intelligamus. xp̃m stantẽ in commu¬

Expanded text:
bene operantes, ne perseverando sanentur. bene operantes, ne perseverando sanentur. Clament illi, non deficiant, neque ducantur quasi auctoritate turbarum; nec eos qui priores christiani facti sunt, male viventes, et bonis operibus invidentes imitentur. Non dicant: Quomodo isti vivunt tam multi, sic vivamus. Quare non potius quomodo dicit Evangelium? Quare vis vivere secundum increpationem turbae prohibentis, et non secundum vestigia Domini transeuntis? Insultabunt, vituperabunt, revocabunt: tu clama quo usque pervenias ad aures Jesu. Nam qui perseveraverint in faciendo talia qualia praecepit Christus, et non attenderint turbas prohibentes, neque magnipenderint quod Christum videntur sequi, id est, quod christiani appellantur; sed plus amaverint lucem quam Christus est redditurus, quam timuerint strepitum prohibentium: nullo modo separabuntmodo per fidem sentimus Christum transeuntem temporali dispensatione; sic intelligamus Christum stantem incommu