comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amittendo suãꝰ ꝑ quod & nob̾ recipienti¬
b eũ potestas daret᷑: ut qͥ eramꝰ homines
filii dĩ fieremꝰ participatioe in cõmuta¬
bilis boni in meliꝰ cõmutatiꝰ non ad tem¬
poralẽ fęlicitatẽ: s ad uitȩ ȩt̾nȩ quȩ sola
beata . ẽ. adoptionẽ: Unde placuit ȩtiam
ꝓphecicũ psalmũ ꝑ currere.⁊ cuiꝰ pͥmum
usum in passigne cõmemoraũ : oftendenᷤᷤ
quomͦ nos dĩ derelinqͣt.÷ & quo alio mͣ do
non recedat a nob ad bona ęt̃na nos
colligens: temporalia . uͦ. aliquando utilit̾
tribuens aliqͣndo utilit̾ subtraensꝰ ut
eis .n. herere discamꝰ nec contempta luce
in t̾iore quȩ ad nouã ꝑtin& uitamꝰ unde
na tanqͣ ꝓ luce noua nom̃ accep̃. in ex-
teris tenebris libent̾ habitemus Unde
in ext̾ior es mittunt᷑ : qui ex istus ext̾is
ñ. se ad int̾iora conu̾tunt. ⁊ ne diabolo
& euis angłis sotiati. extrema danna.¬
tione puniant᷑. Intelligentes .gͥ. ꝑ egri¬
nationẽ nram in hac uita: mundo cru-¬

Expanded text:
recipientibus eum potestas daretur, ut, qui eramus homines, filii dei fieremus participatione incommutabilis boni in melius commutati non ad temporalem felicitatem sed ad uitae aeternae, quae sola beata est, adoptionem. unde placuit etiam propheticum psalmum percurrere, cuius primum uersum in passione commemorauit ostendens, quo modo nos deus derelinquat et quo alio modo non recedat a nobis, ad bona aeterna nos colligens temporalia uero aliquando utiliter tribuens et aliquando utiliter subtrahens, ut eis non haerere discamus, ne contempta luce interiore, quae ad nouam pertinet uitam — unde na\' tamquam pro luce noua nomen accepit —, ne in exteris tenebris libenter habitemus, unde in exteriores mittuntur, qui ex istis exteris non se ad interiora conuertunt, ne diabolo et eius angelis sociati extrema damnatione puniamur. intellegentes igitur peregrinationem nostram in hac uita mundo cru
Abbreviated transcription (Latin):
in conmune ubn salꝰ om̃ium. ẽ. consulentes
Nã de ipso pane quo tales saturantur :
qͦ dam loco apłs dic̃ Onus panis: unum cor¬
pus multi sumꝰ. Iuid. gͦ. comp̃hendere:
Quȩ sit inquit latitudo Sic̃ iam dixi. in
bonis oꝑib quib beniuolentia porrigit᷑
usq ad diligendos in imicos : ẽ. latitũdo¬
Et longitudo ut longammitate ꝓ hac lati¬
tudine tolerent᷑ & altitudo: ut ꝓhis et̾nũ
quod in suꝑnis. e. p̃miũs ñ. uanum aliquid tẽ:¬
porale sꝑetur. Et ꝓfundum: unde gͣtuita
gr̃a dĩ scđm secretum & abditum uolun-¬
tatis eius existit Ibi enĩ radicati: ibi funda¬
ti sumus Radicati ꝓpt̾ agri culturam.
fundati ꝓpt̾ ȩdificationẽ Quȩ qm̃ . ñ. ẽ.
ab homine. dic̃ alio loco idẽ apłs Dei agri¬

Expanded text:
in commune, ubi salus omnium est, consulentes. in commune, ubi salus omnium est, consulentes. nam de ipso pane, quo tales saturantur, quodam loco apostolus dicit: unus panis, unum corpus multi sumus. quid ergo comprehendere? quae sit, inquit, latitudo, sicut iam dixi, in bonis operibus, quibus beniuolentia porrigitur usque ad diligendos inimicos, et longitudo, ut longanimitate pro hac latitiae tolerentur, et altitudo, ut pro his aeternum quod in supernis est praemium, non uanum aliquid temporale speretur. et profundum, unde gratuita gratia dei secundum secretum et abditum uoluntatis eius existit. ibi enim radicati, ibi fundati sumus, radicati propter agriculturam, fundati propter aedificationem; quae quoniam non est ab homine, dicit alio loco idem apostolus: Dei agri
Abbreviated transcription (Latin):
uidicandi.eẽt: & ꝓbos a reꝓbis separan-¬
di Recte autẽ illis respondetur. Am̃
dico uob̾: nescio uos Ille qͥppe hoc dic̃.
nichil ẽ aliud qruam nescitis me: qͣndo
de uob̾ potius elegistis confide qͣm de
me: Cũ enĩ dicit᷑ quod nos cognoscit ds̃:
cognitiogẽ sui nob p̾stat. ut ꝑ hoc in-¬
telligamꝰ. ne hoc qͥdẽ nob̾. ẽẽ. t̾ribuendũ.¬

Expanded text:
iudicandi esset et probos a reprobis separaniudicandi esset et probos a reprobis separandi. recte autem illis respondetur: Amen dico uobis, nescio uos; ille quippe hoc dicit, nihil est aliud quam: Nescitis me, quando de uobis potius eligitis confidere quam de me. cum enim dicitur, quod nos cognoscit deus, cognitionem sui nobis praestat, ut per hoc intellegamus ne hoc quidem nobis esse tribuendu
Abbreviated transcription (Latin):
tes & emite uobis. Ianꝗͣ diceret Ubi
sunt qui uos fallebant m̃dosissimis
laudib ÷ quando &e a uob̾ fallebamini.
qr in uobis.ñ. in dño głabamini : Quod
dicit. & dum eunt emere uenit sponsꝰ
& quȩ paratȩ erant intrauer̃ cũ eo¬
dũ.÷ quod uitioso cordis affectu inhia¬
bunt in ani głȩꝰ quã uanę m̃tis elaci-¬
one sectate sunt. & ipse appetitue
significatꝰ ẽ. in eo quod dictum est
dum autẽ eunt emere uenit sponsos.
& introier̃ cũ eo ad nuptias quę parate
erant : hoc. ÷ quȩ ueram fidem ueram¬
q piȩgatẽ corde gestabant qua pos
rent cum eis illud gaudiũ de qͦ dicit᷑.
intra in gaudiũ dm̃ tui. ubi erit
ꝑfȩcta participatio in cõmutabilis bogi
Cius modo uelud arra quedam ꝑ fidẽ
tenetur: ut scđm hanc gr̃am uiuamꝰ.
in quantũ dõ .ñ. nobis uiuimꝰ  inde
uenisse. z neq enim iam erat unde.
s miscđiã sero quesisse cũ iã tempꝰ

Expanded text:
tes et emite uobis, tamquam diceret: Ubi tes et emite uobis, tamquam diceret: Ubi sunt, qui uos fallebant mendosissimis laudibus, quando et a uobis fallebamini, quia in uobis non in domino gloriabamini? quod autem dicit: Et dum eunt emere, uenit sponsus et, quae paratae erant, intrauerunt cum eodum, quod uitioso cordis affectu inhiabunt inani gloriae, quam uanae mentis elatione sectatae sunt. et ipse appetitus significatus est in eo, quod dictum est: Dum eunt emere. uenit autem sponsus et introierunt cum eo ad nuptias, quae praeparatae erant, hoc est quae ueram fidem ueramque pietatem corde gestabant, qua posrent cum eis illud gaudium, de quo dicitur: Intra in gaudium domini tui, ubi erit perfecta participatio incommutabilis boni, cuius modo uelut arra quaedam per fidem tenetur, ut secundum hanc gratiam uiuamus, in quantum deo non nobis uiuimus. Proinuenisse, neque enim iam erat unde, sed misericordiam sero quaesisse, cum iam tempus
Abbreviated transcription (Latin):
sereret᷑ a quo se sciebant accepisse
quod habebant: nȩc głabantur qͣsi
non acceꝑint. s ꝑ se ipsos habuerint.
quo placerent sicut stultiꝰ qͥ & sibi
placent. tanꝗͣ de bono a se sibi para.¬
to: & ab adulantib uel ęrrantibus
ita laudant᷑ꝰ ac si ipsi fint aliquid:
Iui autem putat se e̾ẽ. aliqͥd cum
nichil sit: sic̃ dic̃ apłs. se ipsum seduc̃
Opꝰ aũ suũ ꝓb& unusquisq : & tunc
in seipso tantum głam habebit &e
non in alg̾o: Hoc. ẽst portare oleum¬
suũ secũ: ñ ex aliena laude pendere
Sed quam głam in se habebit nisi eũ
cui dicit᷑ gła mea & exabtans cap̃ meũ:
Ut qd̾ sepe dicendũ ẽ qui głat᷑ in dño
gliȩtur. Minde sapientia que in sapi¬
entib uirginib habitat. scđm illud
quod ante p̃dix̃ cũ ait contemptoribꝰ
& sanã doctrinã acciꝑe recusantib ÷
& ego urȩ ꝑditioni suꝑ ridebo: dicit
uirginib stultis.ꝰ ite po̾tius ad uenden.¬

Expanded text:
sereretur, a quo se sciebant accepisse, sereretur, a quo se sciebant accepisse, quod habebant, nec gloriabantur, quasi non acceperint, sed per se ipsos habuerint,, quo placerent, sicut stulti, qui et sibi placent tamquam de bono a se sibi parato et ab adulantibus uel errantibus ita laudantur, ac si ipsi sint aliquid. qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, sicut dicit apostolus, se ipsum seducit. opus autem suum probet unusquisque et tunc in se ipso tantum gloriam habebit et non in altero. hoc est portare oleum secum, non ex aliena laude dependere. . sed quam gloriam in se habebit nisi eum, cui dicitur: Gloria, mea et exaltans caput meum, ut, quod saepe dicendum est, qui gloriatur, in domino glorietur? Proinde sapientia, quae in sapientibus uirginibus habitat,, secundum illud, quod ante praedixit, cum ait contemptoribus et sanam doctrinam accipere recusantibus: Et ego uestrae perditioni superridebo, dicit uirginibus stultis: Ite potius ad uenden
Abbreviated transcription (Latin):
uacabit de alio disceptare. uel de alio
uidicare. aut gratificari. atq suffra-¬
gari alt̾i : qͣndo umisquisq ꝓprium onus
portabit & de suoꝵ factoꝵ reddenda
ratione cogitabit. Ac ꝑ hoc feretur qͥde
animꝰ stultarum uirginũ consuetudine
ppria : s ñ inuentis humanis laudibus
defitiet: Neq enim germanitus
dixerunt: apud te laus mea. ⁊ uel in
dño laudabit᷑ anima mea. uł in dño
głatȩ sunt: cum ignorantes dĩ iꝰtitiã.
iustitiam suam constituerent Ae ꝑ
hoc pecunt a sapientib oleum. hoc. est
aliquã consolationẽ: nec inueniunt
nȩe accipiunt illis respondentibus se
nescire. utrũ uł sibi suffitiat ipsa cons¬
scientia qua expectant miscđiam sub
illo iudice: qui cum in trono sederit
quis głabitur castum se habere cor.
aut quis głabitur mundũ se a pęcca¬
to: nisi suꝑ exaltet mis cđdia iuditium:
Quȩ suꝑ eos erit. qui miscdię oꝑa illa
intentione fęcerunt. ut eorum mi¬

Expanded text:
uacabit de alio disceptare uel de alio uacabit de alio disceptare uel de alio iudicare aut gratificari atque suffragari alteri, quando unusquisque proprium onus portabit et de suorum factorum reddenda ratione cogitabit. ac per hoc feretur quidem animus uirginum stultarum consuetudine propria, sed non inuentis humanis laudibus deficiet. neque enim germanitus dixerunt: Apud te laus mea, uel: In domino laudabitur anima mea, aut in domino gloriatae sunt, cum ignorantes dei iustitiam iustitiam suam constituerent. ac per hoc petant a sapientibus oleum, hoc est aliquam consolationem: nec inueniunt nec accipiunt illis respondentibus se nescire, utrum uel sibi sufficiat ipsa conscientia, qua expectant misericordiam sub illo iudice, qui cum in throno sederit, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi superexultet misericordia iudicio, quae super eos erit, qui misericordiae opera illa intentione fecerunt, ut eorum mi
Abbreviated transcription (Latin):
stulte uirgines non habene secum.
qm̃ sibi tribuendo sicruid bom oꝑis
fatiunt: necesse. ẽ. inflent᷑ suꝑbia
& ꝓpt̾ hoc uitiũ sic laude delectent᷑
humana. ut eiꝰ gauelio sieruid boni
agant feruere & lucere uideant᷑.
Tardante aũ sponso: dormierunt omes:
Non eni tunc uenice cũ sꝑat᷑: s media
nocte. ⁊ cum ualde obscurum idẽ occul-¬
tum erit anuentat Unde dic̃ media
nocte clamorẽ factũ: ecce sponsꝰ uenit
extes obuam ei Nimirum clamor iste
corrupti. Tubę nomine: aliquod euiden-¬
tissimũ & p̃clarissimũ signũ uult intel¬
ligi quam uocẽ archangłi & tubã dĩ
alio loeo elic̃ Quȩ ętiam uox ipsius dñi
itio xp̃i in ȩuangłio dicitur : quam audi¬
ent hii qui in momim̃tis sunt & ꝓcedent:
Surgunt . gͦ. om̃s illȩ uirgines. ce sapientes
&e stultȩ: & apeant lampades suas id .ẽ.
rationẽ p̃parant reddere de oꝑib suis:
solatium laudis humane. Neq enim

Expanded text:
stultae uirgines non habent secum, stultae uirgines non habent secum, quoniam sibi tribuendo, si quid boni operis faciunt, necesse est inflentur superbia et propter hoc uitium sic laude delectentur humana, ut eius gaudio, si quid boni agunt, feruere et lucere uideantur. Tardante autem sponso dormierunt omnes. non enim tunc ueniet, cum speratur, sed media nocte, cum ualde obscurum, id est occultum erit, an ueniat. unde dicit media nocte clamorem factum: Ecce sponsus uenit, exite obuiam ei. nimirum clamor iste ui resurgent incorrupti. tubae nomine aliquod euidentissimum et praeclarissimum signum uult intellegi, quam uocem archangeli et tubam dei alio loco dicit. quae etiam uox ipsius domini Iesu Christi in euangelio dicitur, quam audient hi, qui in monumentis sunt, et procedent. surgunt ergo omnes illae uirgines et sapientes et stultae et aptant lampades suas, id est rationem praeparant reddere de operibus suis. btrahetur omne solatium laudis humanae. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
tas:D hine eas discernit. qͦd stultȩ
non sumpser̃ oleum sȩcũ: sapientes
aũ acceꝑunt oleum in uasis suis hoc ẽ.
in cordib suis. ubi fit ipsa participa¬
cio intimi ac suꝑm boni Ubi in psal¬¬
mo quodã cum dictum. eet. sacrifi¬
cate sacrifitiũ uistitię & sꝑate in dño.:
multi inquit dicunt quis ostendit
nobis bona: Deinde ut manifestarae
cuius bom amore debeamꝰ oꝑari iꝰtitiã.
hoc ẽ. sacrificare sacrifit̾iũ iustitiȩ:
signatum. ẽ. inquit in nobis lumen
uiltꝰ tui dñe: decdisti lȩcitiam in cor-¬
de meo Cuius boni aliquantũ partici-¬
pati. & plenuis ꝑfectiusq participan¬
di intentioze qui bene oꝑat᷑ &e lauda¬
bilit etiã in conspectu hominii conu.¬
satur hab&e oleum secum qͦ bona oꝑa
eiꝰ ętiam in conspectu hominũ lucen-¬
tia non extinguant᷑ qr non in eis Ra-
ritas refrigescit abundante iniqͥtate :
s ꝑseuerat usq in finẽ. Hoc ol eum

Expanded text:
tas, sed hinc eas discernit, quod stultae tas, sed hinc eas discernit, quod stultae non sumpserunt oleum secum, sapientes autem accep eru n t oleum in uasis suis, hoc est in cordibus suis, ubi fit ipsa participatio intimi ac superni boni. unde in psalmo quodam, cum dictum esset: Sacrificate sacrificium iustitiae et sperate in domino, multi, inquit, dicunt: Quis ostendit nobis bona? deinde ut manifestaret, cuius boni amoie debeamus operari iustitiam, hoc est sacrificare sacrificium iustitiae, signatum est. inquit, in nobis lumen uultus tui, domine; dedisti laetitiam in corde meo. cuius boni aliquantum participati et plenius perfectiusque participandi intentione qui bene operatur et laudabiliter etiam in conspectu hominum conuersatur, habet oleum secum, quo bona opera eius etiam in conspectu hominum lucentia non extinguantur, quia non in eius corde caritas refrigescit abundante iniquitate, sed perseuerat usque in finem. hoc oleum
Abbreviated transcription (Latin):
scłarib littis: ubi mors somno comparat᷑:
Significauit .gͦ dñs futurũ fuisse tẽpꝰ
quo int̾ tribulationes tẽptationesq huiꝰ
sȩculi iam iamq eius expectaretur &
sꝑaret᷑ aduentꝰ tanquam ꝓpinquus
in eius familia ẽẽ. uidentur Hoc. est
enim quod ait. exisse obuiam sponso ae
sponse. Sponso qͥdẽ filio dĩ⁊ sponsȩ aũ¬
decem. siue qr in eo corpore uenturꝰ ẽ.
tunc clarior apparebit ut ad uniu̾si
corporis congregationẽ m̃bra concur¬
rant: Quib concurrentib : eiꝰ magnitu-¬
do monstrabit᷑. Uirgines enĩ ꝓpt̾ conti-¬
corporis sensꝰ in quib habitat continentia
cũ a uoluptatib turpib &e illicitis absti¬
netur. Lampades sic̃ dictum ẽ. bona
sunt oꝑa: maximeq ad miscđiam ꝑ-¬
tinentia & ipsa quȩ ȩ̨tiam coram
hominib lucae laudabilis conũ satio:
Sed magni int̾est qua m̃tis intentioge
fiat: icdõ dic̃ alias sapientes alias stul.¬

Expanded text:
saecularibus litteris, ubi mors somno comparatur. saecularibus litteris, ubi mors somno comparatur. significauit ergo dominus futurum fuisse tempus, quo inter tribulationes temptationesque huius saeculi iam iamque eius expectaretur et speraretur aduentus tamquam propinquus in ejus esse familia videntur. Hoc est enim, quod ait exisse obuiam sponso et sponsae, sponso quidem filio dei, sponsae autem, siue quia in eo corpore uenturus est, tunc clarior apparebit, ut ad uniuersi corporis congregationem membra concurrant, quibus concurrentibus eius magnitudo monstrabitur. Virgines propter conticorporis sensus, in quibus habitat continentia, cum a uoluptatibus turpibus et inlicitis abstinetur. lampades, sicut dictum est, bona sunt opera maximeque ad misericordiam pertinentia et ipsa. quae etiam coram hominibus lucet, laudabilis conuersatio. sed magni interest, qua mentis intentione fiat; ideo dicit alias sapientes alias stul
Abbreviated transcription (Latin):
quod uelud tardante uiditio ad quẽ
fatiendũ uenturꝰ ẽ. xp̃c. ab undante
iniqͥtate karitas refrigescit.: quomodo
ibi ponemꝰ uirgines sapientes : cũ poti
in illis sint de quib dicit᷑ qui autẽ
ꝑseuerauerit usq in finẽ hio saluus
erit: Dictum. ẽ. gͦ. dor mier̃ om̃e.
qr non tantum stubti qui ꝓpt̾ humanã
laudẽ bene oꝑant᷑ corã hominibꝰ uerũ
ȩtiam sapientes. qui hoc ꝓpterea fatiunt
ut laudetur ds: exꝑiunt᷑ istã mortẽ:
Ex utroq enĩ genere moruintur &
ista mors. sepe in scripturis dormientiũ
dicit᷑ ꝓpt̾ fut᷑am resurrectionẽ uelud
euigilationẽ : Hinc apłs dicit: De dormi-¬
entibus aũ : nolo uos ignorare fr̃s Et alio
loco: Ex quib plures manent usq ad¬
huc quidam aũ dormier̃ Et alia in-¬
numerabilia in hoc testimonio aꝑte
scripturis utriusq testam̃ti reꝑuint᷑:
Unde ce ille ait: Consanguineus lȩti sopor:
Et si adu̾tas⁊ multa inuenies ȩtiam in

Expanded text:
quod uelut tardante iudicio, ad quod faciendum uenturus est Christus, abundante iniquitate caritas refrigescit, quo modo ibi ponemus uirgines sapientes, cum potius in illis sint, de quibus dicitur: Qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit? dictum est\' ergo: Dormierunt omnes, quia non tantum stulti, qui propter humanam laudem bene operantur coram hominibus,, uerum etiam sapientes, qui hoc propterea faciunt, ut laudetur deus, experiuntur istam mortem; ex utroque enim genere moriuntur. et ista mors saepe in scripturis dormientium dicitur | propter futuram resurrectionem uelut euigilationem. hinc apostolus dicit: De dormientibus autem nolo uos ignorare, fratres, et alio loco: Ex quibus plures manent usque adhuc; quidam autem dormierunt; et alia innumerabilia in hoc testimonia aperte per scripturas utriusque testamenti reperiuntur. unde et ille ait: Consanguineus leti sopor et, si aduertas, multa inuenies etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ubi elemosina in occulto: ut pat̾ qͥ uidae
in oculto reddat Et idõ .ñ. defitunt
lampades quȩ int̾iore oleo uegetantur:
icl ẽ. intentio bone conscientiȩ. qua corã
dõ fit in eius gła. ⁊ quicquid coram homi¬
nib in bonis oꝑib lucoe At uͦ. stultarum
uirginum hoc oleum .ñ. secũ portantium
defitiunt lampades. id .ẽ. ñ. ꝓfitient
bona oꝑa fatientesꝰ cum laus fuerint
humana subtracta ꝓpt̾ quã illa fatie-¬
bant : huc usq intencionẽ suã ꝑ ducen-¬
tes. ut uiderent᷑ ab hominib non ut
głificaretur pat̾ qui in cęlis. ẽ: quȩ intentio
ꝑ henins. ẽ. głȩ. qua nouit anima dõ se de¬
bere quod iustificata. ẽ ad facienda oꝑa
bona. &e idõ in illo nĩ in se laudari amat
Ubi alibi homo dĩ cantat In dño laudabit᷑

Expanded text:
ubi elemosyna in occulto, ut pater, qui uidet ubi elemosyna in occulto, ut pater, qui uidet in occulto, reddat. et ideo non deficiunt lampades, quia interiore oleo uegetantur, id est intentione bonae conscientiae, qua coram deo fit in eius gloriam, quicquid coram hominibus in bonis operibus lucet. at uero stultarum uirginum hoc oleum non secum portantium deficiunt lampades, id est non perseueranter bona opera lucent, cum laus fuerit humana subtracta, propter quam illa faciebant hucusque intentionem suam perducentes, ut uiderentur ab hominibus, non ut glorificaretur pater, qui in caelis est, quae intentio perennis est gloriae, qua nouit anima deo se debere, quod iustificata est ad facienda opera bona, et ideo in illo, non in se laudari amat. unde alibi homo dei cantat: In domino laudabitur
Abbreviated transcription (Latin):
quippe responsio.mͥ. uidet᷑: cũ eis a sapien-¬
tib uirginib dicitur Ite potius ad uen-¬
dentes & emite uobis Sicut in quodã
libro sapientiȩ scriptum ẽ ubi contemp¬
torib dicit. Et ego ure ꝑditioni suꝑri.¬
debo: Illa aũ responsio qua pȩtentibus
oleum dicit᷑. ne forte non suffitiat nob̾¬
& uobis: non desꝑant̃ s humilit̾ dictũ
ẽ. Quis enĩ sic p̃sumat de conscientia sua.
ut certus sit eam sibi in iuditio dĩ posse
sȩꝰ oꝑa scilic& bona : de quib dñs dicit:
Luceant oꝑa ura bona corã hominibus.
ut uideant bona facta ur̃a:÷ & głificent
patrem ur̃m qui in cęlis. ẽ. Huc usq ꝑten¬
dit intentio uirginum sapientium. ÷ ut
idõ uelint uideri ab hominib bona oꝑa suaꝰ
n. qͦ ab eis laudent᷑ ipsȩ s ut głificȩt᷑
ds̃ a quo illis. ẽ. quod bene oꝑant᷑. Ae ꝑ hoc
in t̾iore bono gauelent quod.ẽ. corã deo

Expanded text:
quippe responsio mihi uidetur, cum eis a sapienquippe responsio mihi uidetur, cum eis a sapientibus uirginibus dicitur: Ite potius ad uendentes et emite uobis, sicut in quodam libro sapientiae scriptum est, ubi contemptoribus dicit: Et ego uestrae perditioni superridebo. illa autem responsio, qua petentibus oleum dictum est: Ne forte non sufficiat nobis, non desperanter sed humiliter dictum est; quis enim sic praesumat de conscientia sua, ut certus sit eam sibi in iudicio dei posse ae opera scilicet bona, de quibus dominus dicit: Luceant opera uestra coram hominibus, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hucusque pertendit intentio uirginum sapientium, ut ideo uelint uideri ab hominibus bona opera sua, non quo ab eis laudentur ipsae, sed ut glorificetur deus, a quo illis est, quod bene operantur; ac per hoc interiore bono gaudent, quod est coram deo,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentẽ. in spe constituit salutis ȩ t̾nę:
Unde non altum sapiat s timeat. eoq ti-¬
more casto inhereat dõꝰ qui eam aꝓpria
inmunditia qua in ordinate bona inferiora
dilexit: uelud a quadam sp̃uali fornicati-¬
one: mundauit: Nec humanis laudibus
extollatur : ne sit in uirginib stultis aliena
laule letantibꝰ hoc enim de questionibꝰ
tuis restat extremum : & ꝓpt̾ ipsã in anẽ.
laudẽ : ñ. ꝓpt̾ conscientiam suam ubi
illis testis ds bona oꝑ antib s sit in uir¬
non a uendentib emere. hoc ẽ adulantib
Adulatores namq laudẽ suam tanquam
oleum uenditant stultis. De hoc oleo. dr̃
in psalmo Em̃ dauit me iustus in miscdia
& arguit me: oleum aũ pęccatoris ñ. inpin-¬
guauit in capud meum Elegit a iusto mi-¬
sericordit̾ rep̃hendit &e quodam mͦ colaphi-¬
zari. qͣm ut eiꝰ capud in suꝑbiam crescat
peccatoris adulatione laudari Irridentiũ

Expanded text:
uiuentem in spe constituit salutis aeternae. uiuentem in spe constituit salutis aeternae. unde non altum sapiat, sed timeat eoque timore casto inhaereat deo, qui eam a propria inmunditia, qua inordinate bona inferiora dilexit, uelut a quadam spiritali fornicatione mundauit; nec humanis laudibus extollatur, ne sit in uirginibus stultis aliena laude laetantibus — hoc enim de quaestionibus tuis restat extremum — et propter ipsam inanem laudem, non propter conscientiam suam, ubi illis testis est deus, bona operantibus, sed sit in uirnon a uendentibus emere, hoc est adulantibus; adulatores namque laudem suam tamquam i oleum uenditant stultis. de hoc oleo dicitur in psalmo: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me, oleum autem peccatoris non inpinguabit caput meum.\', elegit a iusto misericorditer reprehendi et quodam modo colaphizari, quam, ut ei caput in superbiam crescat, peccatoris adulatione laudari.\' Inridentium
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã eius: sequit᷑ & adiungitꝰ popło qui
nascetur quẽ fȩcit dñs Quis enim popłs
quẽ ñ fȩtit dñs scđm id quod homines.s̃.
qui ȩtiam pęccora creauit a quo. ẽ. omis
uita. omisq facta &e creata natura :
Sed ita intelligendum. ẽ. quẽ fȩcit dñs.
ut non solum quod homines sunt. uerum
ęxiam quod iusti sunt. ab illo facti intel¬
ligantur scđm illud quod iam non
semel cõmemoraui. ab apło dictum:
Ipsius enĩ sumꝰ fignitũ. creati in xp̃o iła
in oꝑibus bonis: quȩ p̃parauit ds ut in illis
ambulemus: Animȩ gͦ. rationalis mutabi¬
litas ad monet᷑ quo nouerit nisi partici¬
one in cõmutabilis boni. iustã. saluam. sapien¬
tem. beatam se ẽẽ. ñ. posse : nec sibi eam
bonũ. ẽẽ. posse ꝓpria uoluntate s malum:
Ppria quippe uoluntate aũtitur a bono in-¬
cõmutabili: eaq aũsione uitiat᷑ Nec sana-¬
ri ꝑ seipsam potest. s gͣtuita miscđia
sui saluatoris quȩ in hac uitai eam ex fide

Expanded text:
 sequitur et adiungit: Populo, qui nascetur, quem fecit dominus. quis est enim populus, quem non fecit dominus secundum id, quod homines sunt, qui etiam pecora creauit, a quo est omnis uita omnisque facta et creata natura? sed ita intellegendum est quem fecit dominus\', ut non solum quod homines sunt, uerum etiam quod iusti sunt, ab illo facti intellegantur secundum illud, quod iam non semel commemoraui ab apostolo dictum: Ipsius sumus figmentum creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. Animae igitur rationalis mutabilitas admonetur, quo nouerit nisi participatione incommutabilis boni iustam, saluam, sapientem, beatam se esse non posse nec sibi eam bonum esse posse propria uoluntate sed malum. propria quippe uoluntate auertitur a bono incommutabili eaque auersione uitiatur; nec sanari per se ipsam potest sed gratuita misericordia sui creatoris, quae in hac uita eam ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
misterio cȩlebratur: Illud quod sequitur.
& annuntiabunt cęli iustitiã eius popło
qui nascetur quẽ fecit dñs. suꝑioris sens
confirmatio ẽ Nam qd̾ ibi dictum ẽ. an¬
nuntiabit᷑ dño generatio uentura. hoc
dictum. ẽ hic annuntiabunt iustitiam eiꝰ.
ne sint ex illis qͥ ignorantes dĩ iustitiam.
& sua uolentes constituere : iustitię dĩ
.ñ.sunt subiecti. Illa namq tꝰtitia dei
conm̃dat᷑ in eo quod dicit᷑ ignorantes
di iustitiã. qua ex euis gra iusti sumꝰ:
ut ipsa iustitia eius nos simꝰ. cũ iuste
uiuimꝰ credentes in eũ qͥ ustificat impiũ:
non illa qua ipse ustus ẽ. ȩ̨t̾na sua & in¬
cõmutabili ustitia. Hȩc itaq iustitia.
qua nos dĩ munere uisti sumꝰ significat᷑
in psalmo illo ubi scriptũ ẽ: iustitia tua
sic̃ montes dĩ Montes qͥppe dĩ sc̃i eiꝰ sunt
De quib alibi dicit᷑. Suscipiant montes

Expanded text:
mysterio celebratur. Illud autem, quod sequitur: mysterio celebratur. Illud autem, quod sequitur: Et adnuntiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit dominus, superioris sensus confirmatio est. nam quod ibi dictum est: Adnuntiabitur domino genertio uentura, hoc dictum est hic: Adnuntiabunt iustitiam eius. t, non ipsorum, ne sint ex illis, qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. illa namque iustitia dei commendatur in eo, quod dicitur: Ignorantes dei iustitiam, qua nos ex eius gratia iusti sumus, ut ipsa iustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iustificat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi dicitur: Susci
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe addidit. & gr̾as agit dõ: ut os-¬
tenderetur quid. eet. dño fac̃÷ idẽ. in
eius laude facit Tunc enĩ recte. tunc
iuste. tunc pie fit: cum opꝰ bonum in
eiꝰ fit laude. cuiꝰ gr̃a donat᷑ ut fiat:
Ac ꝑ hõc ętiam si eo modo quispiam
uerba hȩc intelligere uelit ut eorum iste
ordo sit. annuntiabit᷑ dño generatio
uentura. id. ẽ. ea generatio annuntia.¬
bitur quȩ dño uentura ẽ. generatio
sibi uentura.ẽ: ab eadem significatioge
ñ receditur.⁊ qua intelligatur animȩ
participatione id ipsum. idẽ. rationalẽ
creaturam cum sit mutabilis non fieri
bę̧titam nisi a ꝓprio suo mutabili. ad in-¬
commutabile botium idemq commune.
quod ds̃. ẽ. a quo suꝑba impietate absis¬
tit : humili pietate conũsa subfistat.
n quo affectu ꝓfitiensꝰ quicquid boni
fac̃ dño facit . hoc ẽ in eius laudem
cuius gra ꝑcepit ut fatiat Unde. ẽ.
actio gr̃arum: quȩ intimo fidelium

Expanded text:
quippe addidit: Et gratias agit deo, ut osquippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur, ut fiat. ac per hoc, etiamsi eo modo quispiam uerba haec intellegere uelit, ut eorum iste ordo sit: Adnuntiabitur domino generatio uentura, id est ea generatio adnuntiabitur, quae domino uentura est, generatio sibi uentura est, ab eadem significatione non receditur, qua intellegatur animae participatio in id ipsum. id est rationalem creaturam, cum sit mutabilis, non fieri beatam, nisi a proprio suo mutabili ad incommutabile bonum idemque commune, quod deus est, a quo superba impietate abstitit, humili pietate conuersa subsistat. in quo affectu proficiens quicquid boni facit, domino facit, hoc est in eius laudem, cuius gratiam percepit, ut faciat; unde est actio gratiarum, quae intimo fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
.n. solum benefitia dĩ nobis uerum ȩtiã
illi p̾ces nr̃as Nã scriptum . ẽ. ubi angłs
hominib dicit Ego obtuli memoriam
orationis urȩ. Non ut tunc ds nouerit
petatis ab eo: sed quia necesse habet rationa-¬
lis creatura obtemꝑans dõ. temporales
causas ad ȩt̃nã ueritatẽ referre. ⁊ suie
petendo quid erga se fat. siue consulen-¬
do quid fatiat: qui pius m̃tis affectus. ẽ.
ut ipsa construat᷑. ñ. ut ds̃ instruatur
Nam &e hec quȩdam contestatio. ẽ. ratio¬
nalis creaturȩ : quod .ñ. sibi ipsa sit bogũ
quo beata fiat. : s illud in cõmutabile
cuius participatione ȩtiã sapiens effici¬
tur Siue ita dictum. ẽ. annuntiabit᷑
dño generatio uent᷑a : ac si diceretur
dño placebunt qͥ annuntiabunt: non
sibi Ut ita sit dno annuntiare: sic̃
.ẽ. dño uiuere Sic dictum. ẽ. Qu̾ man-¬
ducat dño manducat: & qui non man-¬
ducat dño non manducat. Ad hoc

Expanded text:
nobis beneficia dei uerum etiam nobis beneficia dei uerum etiam illi preces nostras. nam scriptum est, ubi angelus hominibus dicit: Ego obtuli memoriam orationis uestrae, non ut tunc deus nouerit, m sit, priusquam petatis ab eo —, sed quia necesse habet rationalis creatura obtemperans deo temporales causas ad aeternam ueritatem referre siue petendo, quid erga se fiat, siue consulendo, quid faciat, qui pius mentis affectus est, ut ipsa construatur, non ut deus instruatur. nam et haec quaedam contestatio est rationalis creaturae, quod non sibi ipsa sit bonum, quo beata fiat, sed illud incommutabile, cuius participatione etiam sapiens efficitur. I I I Siue ita dictum est: Adnuntiabitur domino generatio uentura, ac si diceretur domino placebunt qui adnuntiabunt non sibi\', ut ita sit domino adnuntiare, sicut est domino uiuere. sic dictum est: Qui manducat, domino manducat et, qui non manducat, domino non manducat. ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
patris se facere conm̃daũ: quantomagiꝰ
nos ꝓpͥa. pͥuataq nr̃a uoluntate con¬
temꝰ Epta. qͣ tenebrati sumꝰ ÷ ad illud
cõmune lum̃ ut illuminem᷑. & uultꝰ
nri non erubescant debemus accede:
quod illuminat omnẽ hominem
uenientẽ in hunc mundũ: ut anima
nra ipsi uiuat Hoc. ȩtiam de nobis
consequent̃ adiungit.: cum dic̃ Et
hii filii sunt regni: Hȩc porno om̃ia
quȩ in psalmo isto dicta sunt. qr non
parte : sic eum conclud̾e uoluit: ut
ostendet se ñ p̃sentia de monstrare
uel narrare p̃terita sed futura ꝓ-¬
pħare Annuntiabitur inquit domino
generatio uent᷑a : & annuntiabunt cęli
iusticiã eiꝰ. popło qͥ nascetur quẽ fecit
dñs: Non ait annuntiabit᷑ dñs generati¬
oni uenturȩ : s annuntiabit᷑ dño gene¬
ratio uentura Quod non sic accipietdũ
.ẽ. tanqͣ nescienti aliquid annuntietur
ut sciat: s sicut annuntiant. angęli

Expanded text:
patris se facere commendauit, quanto magis patris se facere commendauit, quanto magis nos propria priuataque nostra uoluntate contempta, qua tenebrati sumus, ad illud commune lumen, ut inluminemur et uultus nostri non erubescant, debemus accedere, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, ut anima nostra ipsi uiuat! hoc enim etiam de nobis consequenter adiungit, cum dicit: Et hi sunt filii regni. Haec porro omnia, quae in psalmo isto dicta sunt, quia noparet, sic eam concludere uoluit, ut ostenderet se non praesentia demonstrare uel narrare pophetare: Annuntiabitur, inquit, Domino generatio ventura, et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus. Non ait, Annuntiabitur Dominus generationi venturae; sed, Annuntiabitur Domino generatio ventura: quod non sic accipiendum est, tanquam nescienti aliquid annuntietur ut sciat; sed sicut annuntiant Angeli,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ e inani elatione resilientium: Hoc
itaq: deuitemꝰ : & cõmuni potus uero
om̃ium bono ꝑfrui: quam pͥuato
nro gaude. ad re queramus: ut qͥ iuiit
iam non sibi uiuat sicut ait apłsꝰ s ei
qui ꝓ ipsis mortius. ẽ: & resurrexit: Pro
hoc enim mediator effectus. ẽ. ut nosre¬
concili& dõ ꝑ humilitatẽ: a quo ꝑ impiam
suꝑbiam: longe recesseramus: Heq enĩ
illud tantum scriptum. ẽ. quod supra
posui initium om̃is pęccati suꝑbia : s ȩtiã
hoc ibi legitur initium suꝑbiȩ hominis
apostatare a dõ Non. ergo sibi uiuat
quisq s xẽo fatiens non suã s ipsius
uoluntatẽ & manens in eiꝰ caritate: sic̃
& ipse fec uoluntatẽ patris. & manae in
euis caritate: Hȩc quippe nos ad monens.
& exemplo suo exhortans: in ȩuangłio suo
locutus est. Si aũ ipse cũ in forma dĩ
ȩqualis. ẽ. patri. tam̃ ꝑ formã serui quã
ꝓpt̾ nos accȩp̃ non suã uoluntatẽ sed

Expanded text:
deus est, inani elatione resilientium. hoc deus est, inani elatione resilientium. hoc utique deuitemus et communi potius uero omnium bonorum perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe recesseramus. neque enim illud tantum scriptum est, quod supra posui: Initium omnis peccati superbia, sed etiam hoc ibi legitur: Initium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit uoluntatem patris et manet in eius caritate. haec quippe nos admonens et exemplo suo exhortans in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in forma dei aequalis est patri, tamen per formam serui, quam propter nos accepit, non suam uoluntatem sed
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dñi e. regnũ. & ipse dñabit᷑ gentiũ
Hac ęccłȩ dilectione: ȩtiam suꝑbi hoc
est diuites t̾rȩ. addusti sunt ut man¬
ducarent : Et qͣmuis ñ saturati tam̃
adorent Hunc qͥppe ordinẽ ꝓpħia psal¬
mi hoc loco tenuit. quẽ uidemus im¬
pleri Adiungit autẽ: In conspectu
eiꝰ ꝓcident om̃s qͥ descendunt in t̾ra:
Id. ẽ. om̃s bona amando t̾rena non in
celum ascendunt: Non enim fatiunt
quod ait apłs: Si resurrexistis cũ xp̃o.
quȩ sursum sut querite ubi xp̃c est
in dext̾a dĩ sedens. Quę sursum sunt
sapite : ñ quȩ suꝑ t̾ram Seã potuis
qͣnto sibi bonis t̃renis feliciores uident᷑:
tanto magis in t̾ra descendunt. hoc ẽ.
in t̾rena deprimunt᷑: & idõ in conspeo-¬
tu. eius ꝓcident ÷ hoc est ubi ipse uidae :
non ubi homines uident qui eos excel¬
sos sublimesq arbitrant᷑. Et anima
inquit mea ipsi uiua&e: Ipsi utiq non
sibi. sicut suꝑboꝵ pͥuato suo bono lȩtan¬
tium  & a cõmimi om̃ium hono. quod

Expanded text:
mini est regnum et ipse dominabitur gentium. hac ecclesiae dilatatione etiam superbi. hoc est diuites terrae adducti sunt. ut manducarent, et quamuis non saturati tamen adorant. hunc quippe ordinem prophetia psalmi hoc loco tenuit, quem uidemus impleri. adiungit autem: In conspectu eius procident omnes, qui descendunt in terram, id est omnes bona amando terrena non in caelum ascendunt. non enim faciunt, quod ait apostolus: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt, quaerite. ubi Christus est in dextera dei sedens; quae sursum sunt, sapite, non quae super terram, sed potius, quanto sibi bonis terrenis feliciores uidentur, tanto magis in terram descendunt, hoc est in terrena deprimuntur. et ideo in conspectu eius procident, hoc est ubi ipse uidet, non ubi homines uident, qui eos excelsos sublimesque arbitrantur. Et anima, inquit, mea ipsi uiuit; ipsi utique, non sibi sicut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ de oꝑib ꝓpͥis: idõq ibi sequitur:
Non ueniat michi pes suꝑbiȩ. Hac iustitia¬
dĩ qui uis fideles iustisunt: interim ui-¬
uentes ex fide.÷ donec ꝑfecta iustitia ꝑ¬
ducantur ad spetiem: Falute ꝑfecta ȩtiã
gr̃a noui testam̃ti unde alio loco dicit
apłs ꝓxp̃o legatione fungim᷑ : tanquã
exhortante ꝑ nos Obsecramꝰ ꝓxp̃o .
recon ciliamini dõ Ac deinde subiungit:
Eum qui non nouerat peccatum. pęccatũ
ꝓ nobis fęcit : id ẽ. sacrifitium ꝓ peccatis
Nam &e ipsa in lege peccata apellabant᷑¬
que ꝓ pę̧tcatis offerebant᷑: ut no simꝰ uisticia
dĩ in ipso : id ẽ. in eiꝰ corpore quod. ẽ. eccła.
cui cap̃. ẽ. nos simꝰ iustitia dĩ quã ignorantes
illi & suã uolentes constituere ÷ id ẽ. tanqͣ¬

Expanded text:
am de operibus propriis, ideoque ibi sequitur: Non ueniat mihi pes superbiae. Haec iustitia, qua eius fideles iusti sunt interim uiuenrducantur ad speciem, sicut salute perfecta etiam est Novi Testamenti. Unde alio loco dicito legationem fungimur tamquam deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo reconciliari deo; ac deinde subiungit: Eum, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit — id est sacrificium pro peccatis; nam et ipsa in lege peccata appellabantuquae pro peccatis offerebantur —, ut nos simus iustitia dei in ipso, id est in eius corpore, quod est ecclesia, cui caput est, nos simus iustitia dei, quam ignorantes illi
Abbreviated transcription (Latin):
catores & publicani: qr abiecta huius mundi
elegit ut confunder fortia De his dictũ . ẽ.
ȩdent pauꝑes & saturabunt᷑: Seđ quia
istam saturitatẽ .ñ. apud seipsos tenu-¬
er̃ꝰ quodam modo enim ructantes dm̃
laudauerunt id ẽ p̃dicauer̃  querentes
eũ. hoc . ẽ. ñ. sua querentes s in eũ cari-¬
tate flagrantes: eoꝵ p̃dicatione cõmo-

Expanded text:
catores et publicani, quia abiecta huius mundi catores et publicani, quia abiecta huius mundi elegit, ut confunderet fortia. de his dictum est: Edent pauperes et saturabuntur. sed quia istam saturitatem non apud se ipsos tenuerunt, quodam modo enim ructantes dominum laudauerunt. hoc est praedicauerunt quaerentes eum, hoc est non sua quaerentes sed in eum caritate fl
Abbreviated transcription (Latin):
qđ humiliaũ semae ipsum factus obediẽs
usq ad mortẽ. mortẽ aũ crucis. asꝑnani.¬
tes diuites: & similia ꝑpeti respuunt. ti-¬
more: non magnitudine: in firmitate. ergo.¬
ñ. sanitate: S ed qr eum ds̃ excitauit a mor-¬
tius. & donauit ei nom̃ quod . ẽ. suꝑ nomĩ
celsitudinis eius &e gła nominis eius in ęceła
usq quaq diffusa ꝑ moti: & ipsi ueniunt ad
m̃samꝰ manducant &e adorant. non tam̃
saturantiir : qr non esuruint & sitiunt
ius titiam: Iales enĩ saturabuntur. ⁊¬
quanquã ꝑ fecta saturitas in illa uita
ȩtna erit cum ex ista ꝑegrinatione
uenerimus ex fide ad spetiem abspecu-¬
lo ad fatiem: ab enigniate ad ꝑspicuã
ueritatẽ: Non tamen in conuenienter
saturatus dicit᷑ pauꝑtate .xp̃i. qui ꝓ
ustitia eiꝰ hoc .ẽ. ꝓpartici ÷ patione
uerbi ȩt̃ni quam inchoauit interim
fide. omia tẽporalia non solum tem¬
ꝑant̃ contempnit bona: uerum ȩtiã
patient̾ sustinet mala Tales fuer peo-¬

Expanded text:
 semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, aspernantur divites, et similia perpeti respuunt, tumore, non magnitudine; infirmitate ergo, non sanitate. Sed quia Deus excitavit eum a mortuis, et donavit ei nomen quod est super celsitudinis eius et gloria nominis eius in ecclesia usquequaque diffusa permoti et ipsi ueniunt ad mensam, manducant et adorant, non tamen saturantur, quia non esuriunt et sitiunt iustitiam; tales enim saturabuntur. quamquam perfecta saturitas in illa uita aeterna erit, cum ex ista peregrinatione uenerimus ex fide ad speciem, ab speculo ad faciem, ab aenigmate ad perspicuam ueritatem. non tamen inconuenienter saturatus dicitur paupertate Christi. qui pro iustitia eius, hoc est pro participatione uerbi aeterni, quam inchoauit interim fide, omnia temporalia non solum temperanter contemnit bona, uerum etiam patienter sustinet mala. Tales fuerunt pis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe genuit nos u̾bo ueritatis & hȩc
uoluntas eiꝰ in abdito. ẽ Cuius secreti
ꝓfunditatẽ ÷ quodam mͦ expauescens
apłs: clamat: O altitudo diuitiarum
sapientiȩ & scientiȩ dĩ. Quam inscru¬
tabilia sunt uiditia eius: & inuestiga
biles uiȩ eius Iuis enĩ cognou̾ sensẽ
domini
Et hoc ẽ. ꝓfundum Altitudo quippe. ẽ.¬
cõmune nom̃: excebso & ꝓfundo. Sed cum
in excelso dicit᷑ : sublimitatis eminentia
conm̃datur: Cum aũ in ꝓfundo: diffi-¬
cubtas in uestigationis & cognotionis
Unde &e illud dõ dicitur: Quam magnifi-¬
cata sunt oꝑ a tua dñe: nimis ꝓfunde
factȩ sunt cogitationes tuȩ & iterũ:
Iudit̃ia tua uelud multa abissꝰ.

Expanded text:
quippe genuit nos uerbo ueritatis, et haec quippe genuit nos uerbo ueritatis, et haec uoluntas eius in abdito est. cuius secreti profunditatem quodam modo expauescens apostolus clamat: o altitudo d i ui tiar um sa.pientiae dei ao scientiae! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigbiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini? et hoc est profundum. Altitudo quippe commune nomen est excelso et profundo, sed cum in excelso dicitur, sublimitatis eminentia commendatur; cum autem in profundo, difficultas investigationis et cognitionis. Unde et illud Deo dicitur: Quam magnificata sunt opera tua, Domine, nimis profundae factae sunt cogitationes tuae; et iterum: Judicia t
Abbreviated transcription (Latin):
ducaueritis carnem meã. & sanguinẽ
biberitis: non habebitis uitam in uobis
Al erito gͦ. istoꝵ qui saturant᷑ uiuent
corda in scłm scłi Uita enim xp̃c. est.
qui habitat in cordib eoꝵ interim ꝑ
fidem ÷ post ȩtiam ꝑ spetiẽ. Hident
enim nunc ꝑ speculum in enignimate.
tunc autem fatiẽ ad fatiem Vnde
ipsa karitas nunc in bonis oꝑib dilectiais
exercetur : qua se ad subueni endum
qua qͣ uersum potest porrigit: Q hȩc
latitudo. ẽ Nunc longanimitate ad¬
usa tolerat. ⁊ & in eo quod ueraciter
tenuit ꝑ seuerat: & hȩc longitudo. ẽ:
Hoc aũ totum ꝓpt̾ adipiscendã uitã
facit ȩt̾nam : quȩ illi ꝓmittit᷑ in excelso:
& hȩc altitudo est Existit .uͦ. ex occulto
ista karitas: ubi fundati quodam mͦ do
& radicati sumus Ubi cause uoluntatis
dĩ non uestigant᷑: cuiꝰ gr̃a sumꝰ salui
factiꝰ non. ex oꝑib ustitiȩ quȩ nos fe¬
cimus: s sełm euis miscdiam Uoluntariȩ

Expanded text:
ducaueritis carnem meam et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uobis. merito ergo istorum. qui saturantur, uiuent corda in saeculum saeculi. uita enim Christus est, qui habitat in cordibus eorum interim per fidem post etiam per speciem. uident enim nunc per speculum in aenigmate tunc autem facie ad faciem. unde ipsa caritas nunc in bonis operibus dilectionis exercetur, qua se ad subueniendum, quaqua uersum potest, porrigit, et haec latitudo est; nunc longanimitate aduersa tolerat et in eo, quod ueraciter tenuit, perseuerat, et haec longitudo est; hoc autem totum propter adipiscendam uitam facit aeternam, quae illi promittitur in excelso, et haec altitudo est. existit uero ex occulto ista caritas, ubi fundati quodam modo et radicati sumus, ubi causae uoluntatis dei non uestigantur, cuius gratia sumus salui facti non ex operibus iustitiae, quaenos fecimus, sed secundum eius miserico
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ miscłię tribuamꝰ Unde cum qͦdã
loco apłs diceror. nc̃ aũ cognoscentes
dm̃: correx̾. & ait. s unmo cogniti a dõ:
Iuid aliud uolens intelligiꝰ nisi quod
eos ipse fȩcerit cognitores suos
Nemo aũ cognoscit dm̃ nisi qͥ intelli¬
git illud. ẽẽ sum mũ atq in cõmuta¬
bile bonũ. ciiiꝰ participatione fit bonꝰ
Iuod in huiꝰ psalmi conclusioze posi¬
tum. ẽ Annuntiabunt iustitiam
eiꝰ popło qui nascet᷑. quẽ fec̃ dñs
nde.ẽ. & illul quod in alio psalmo
Ipse fec̃ nos & non ipsi nos Hoc
enĩ non ad eam naturã qua homi¬
nes sumꝰ. : cuiꝰ naturȩ̨ idẽ ipse cre¬
ator. ẽ. qͥ cęli &e t̾rę. & siclerum.
om̃iumq animantiũ. s ad illud

Expanded text:
unde, cum quodam loco apostolus diceret: Nunc autem cognoscentes deum, correxit et ait: Immo cogniti a deo quid aliud uolens intellegi, nisi quod eos ipse fecerit cognitores suos? nemo autem cognoscit deum, nisi qui intellegit illud esse summum atque incommutabile bonum, cuius particippositum est: Adnuntiabunt iustitiam eius populo, qui nascetur, quem fecit dominus; inde est et illud, quod in alio psalmo: Ipse fecit nos et non ipsi nos. hoc enim non ad eam naturam, qua homines sumus, cuius naturae idem ipse creator est, qui caeli et terrae et siderum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod scriptum. ẽ. ignorantes dĩ uis-¬
titiam. & suã uolentes constreuere.⁊ non
illa intelligenda qua ds̃ iustꝰ. ẽ: s qua
iusti sunt homines. quos gra sua iustifi-
cat Inde enĩ salu: unde uisti Im̃ quod
ait non .ẽ. opꝰ sanis medicꝰ. sed male ha-¬
bentib : exposuit consequent̃ dicens: Nos
ueni uocare iꝰtos: s pętcatores Non igit᷑
scđm oꝑa ustitię quȩ nos fȩcimꝰ ÷ sed
scđm suã miscdiã saluos fȩc̃ ꝑ lauacrũ
regenerationis In qͣ g̾r̃a. spe salui facti¬

Expanded text:
in eo quod scriptum est, Ignorantes Dei jusin eo quod scriptum est, Ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere; non est illa intelligenda qua Deus justus est, sed qua justi sunt hocat. inde enim salui, unde iusti, quoniam, quod ait: Non est opus sanis medicus sed male habentibus, exposuit consequenter dicens: Non ueni uocare iustos sed peccatores. non igitur secundum opera iustitiae. quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam saluos nos fecit per lauacrum regenera
Abbreviated transcription (Latin):
iustificat homines nimis occulto uiditio
ustificam᷑ non qr p̃cesserunt iustificam᷑ ⁊
& hoc ẽ ꝓfundum ⁊ de quo suꝑuis multa
diximꝰ: continuo in eodẽ psalmo cũ dixis¬
set. iustitia tua uelud montes dĩ: subum-
ad salutẽ hominib uim̃tisq cõmunem. ⁊¬
ȩtiam illam salutẽ sempit̾nam & in mor-¬
talẽ de qua dic̃ apłs spe enim salui facti
sumus. similit̃ ut istam quę hominibus
uim̃tisq cõmiis. ẽ. gratis nos acciꝑe. ⁊
non ex oꝑib ne forte quis extollatur.
qr oꝑa bona ex ipsius uistificatione oꝑam̃
psius enim sumꝰ figm̃tũꝰ creati in xp̃o
iħu in oꝑib bonis. quę p̾paraũ dĩ ut
in illis ambulemꝰ & illa gͦ. salꝰ gͣtuita
.ẽ: de qua in alio psalmo dicit᷑. Oni. ẽ sabꝰ.
& suꝑ popłm tuũ benedictio tua Sic̃
.gͦ. quod legit᷑ dni. ẽ salꝰ ñ. ea salꝰ in tiel¬
ligit᷑ qͣ dñs saluus .ẽ. s qͣ hii salui fuint
quos ipse saluos facit : si cũ legit᷑ dĩ iꝰtitia

Expanded text:
deus iustificat homines. nimis occulto iudicio iustificamur, non, quia praecesserunt, iustificamur: et hoc est profundum, de quo superius multa iam diximus —, continuo in eodem psalmo cum dixisset: Iustitia tua uelut montes dei, subiunxad salutem hominibus iumentisque communem. qetiam illam salutem sempiternam et inmortalem. de qua dicit apostolus: Spe enim salui facti sumus, similiter ut istam, quae hominibus iumentisque communis est, gratis nos accipere non ex operibus, ne forte quis extollatur, quia opera bona ex ipsius iustificatione operamur. ipsius enim sumus figmentum creati in Christo Iesu in operibus bonis. quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. et illa ergo salus gratuita est, de qua in alio psalmo dicitur: Domini est salus et super populum tuum benedictio tua. Sicnt ergo, quod legitur: Domini est salus, non ea salus intellegitur. qua dominus saluus est. sed qua hi salui suquos ipse salvos facit: sic cum legitur Dei justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
Hon ut ipse amittat: s ut qđ in fide
seminaũ cũ uenit minor patre. hoc
ꝑducat ad spetiẽ in qua ȩqualis non
recessit ã patre Manducauerunt
&e adorauer̃ ons pingues t̾rȩ Diuites
t̾rȩ. ⁊ suꝑbos intelligere debemius : si
recte suꝑius pauꝑes humiles intelli.¬
celor um Ipsi enĩ st̃ mites. lugentes
es urientes & sitientes iustitiam.
misericordes mundo corde. pacifici. & qui ꝑse.¬
cutionẽ patiuntur ꝓpt̃ ustitiam: quibus
p̃dicationibus singulatim beatitudinem
adumxit: Contra ergo diuites t̾re hoc
loco suꝑbi intelligendi sunt Neq enim
frustra ita distincti sunt. ut de pauꝑib
supͣ diceretur edent pauꝑes & saturabun¬
tur: Hnc .uͦ. manducauer̃ & adorauerunt
om̃s diuites t̾re Et ipsi quippe adduc¬
ti sunt ad m̃sam xp̃i: & accipiunt de
corpore & sanguine eus Sed adorant
tantũ. non. etiã saturant᷑ qm̃ non uni.¬
tantur Mlanducantes enĩ pauꝑem. ñ¬

Expanded text:
non ut ipse amittat, sed, quod in fide non ut ipse amittat, sed, quod in fide seminauit, cum uenit minor patre, hoc perducat ad speciem, in qua aequalis non recessit a patre. manducauerunt et adorauerunt omnes diuites terrae; diuites terrae superbos intellegere debemus. si recte superius pauperes humiles intelleest regnum caelorum; ipsi enim sunt mites, lugentes, esurientes et sitientes iustitiam, miseri cordes, mundo corde, pacifici etqui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quibus praedicationibus singillatim beatitudinem adiunxit. contra ergo diuites terrae hoc loco superbi intellegendi sunt. neque enim frustra ita distincti sunt, ut de pauperibus supra diceretur: Edent pauperes et saturabuntur, hic uero: Manducauerunt et adorauerunt omnes diuites terrae. et ipsi quippe adducti sunt ad mensam Christi et accipiunt de corpore et sanguine eius, sed adorant tantum, non etiam saturantur, quoniam non imitantur. manducantes enim pauperem de