comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ambe cuutates. utimur & nos pace baby¬
lonis: exqua ita ꝑ fidẽ ppłs dĩ lib̾aturꝰ. ut apd̃
eam interim ꝑegrinetur: łpt̃ quod &e apłs
admonuit ȩccłam. ut oraret ꝓ regibus eiꝰ
atq sublimib addens et dicens. ut quietã
&e tranquillam uitam agamus cum om̃i pie¬
tate & castitate. Et ꝓpħa ieremias cum
ppło dĩ ueteri p̃nuntiaret captiuitatẽ. &
diunitus imꝑaret ut obȩlient̃ irent inba¬
ħ lonuam. do suo etiam ista patientia seriuen¬
es monint & ipse ut oraretur ꝓ illa dic̃s.

Expanded text:
sunt ambae ciuitates, utimur et nos pace Babylonis; ex qua ita per fidem populus Dei liberatur, ut aput hanc interim peregrinetur. Propter quod et apostolus admonuit ecclesiam, ut oraret pro regibus eius adque sublimibus, addens et dicens: Ut quietam et tranquillam uitam agamus cum omni pietate et caritate, et propheta Hieremias, cum populo Dei ueteri praenuntiaret captiuitatem et diuinitus imperaret, ut oboedienter irent in Babyloniam Deo suo etiam ista patientia seruientes monuit et ipse ut oraretur pro illa dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde apłs de inuisibili đo aꝑtius posu¬
it: quẽ nemo hominum uidit. nec uide
potest. Non enuim ait nemo: s nemo homi¬
num. Ubi ostendit quemadiodum in¬
telligi debeat quod dictum. ẽ. dm̃ nemo
uidit unqũã id. ẽ. nemo hominum: sic̃
nemo ascendit incęlum. cum angłi so¬
leant illuc ascende. quia solent inde de¬
scende. Nec tam̃ apłs dixit nemo ho¬
minum poterit uidẽ dm: s nemo potest.
Poterit enim homo: s tunc cũ ec̃ũ erit
fidelium p̃mium uidẽ d̾m: ꝓpt̾ quod

Expanded text:
Unde Apostolus de invisibili Deo apertius posuUnde Apostolus de invisibili Deo apertius posuit: Quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Non enim ait, Nemo; sed, Nemo hominum. Ubi ostendit quemadmodum intelligi debeat quod dictum est, Deum nemo vidit unquam; id est, nemo hominum: sicut, Nemo ascendit in coelum ; cum Angeli soleant illuc ascendere, quia solent inde descendere. Nec tamen Apostolus dixit, Nemo hominum poterit videre Deum; sed, Nemo potest. Poterit enim homo, sed tunc cum aeternum erit fidelium praemium, videre Deum. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
creatura inuisibilis : ñ tam̃ nob̾ ds. ẽ. Sed
&e si ñ dictum ẽẽt soli do. s dictum eẽt.
regi autem scłoꝵ unmortali. inuisibili so¬
lido. honor et gła: quis nisi ds ẽẽt: Ho¬
nor &e gła soli do. qui d̃s iniusibilis. ẽ. ñ
qui solus iniusibilis: ẽ. qm̃. ẽ. ut diximus.
& creatura inuisibilis. Item queri potest.
quomͦ dictum sit dm nemouidit unquam:
cum eiusdẽ dñi uerba sint. nescitis quia
angłi eorum semꝑ uident faciem patris m̃ĩ
qui incelis. ẽ: Quȩ sententia uos redar¬
guit. qui nescitis quomͦ dicatis in uisibilem
patrem. Illud autem quod ait. ñ quia ꝑa¬
tr̃e uidit quisquã. nisi is qui ẽ. a deo hic
iudit patrem: ad homines referri potest.
quod dictum. ẽ. quisquã. Et quia ipse
homo erat qui tunc loquebet᷑ in carne:
ita hoc dixit. Ac si diceret. Non quia
patrem uidit quis quã hominum nisi ego:
sicut diccum ẽ. quis sapiens et intelliget
hȩc. Non eñi et de scĩs angłis id accipi pot̃.

Expanded text:
creatura invisibilis, non tamen deus nobis est. Sed et si non dictum esset, soli Deo; sed dictum esset, Regi autem saeculorum, immortali, invisibili soli honor et gloria: quis nisi Deus esset? Honor ergo et gloria soli Deo, qui Deus invisibilis est, non qui solus invisibilis: quoniam est, ut diximus, et creatura invisibilis. Item quaeri potest quomodo dictum sit, Deum nemo vidit unquam ; cum ejusdem Domini verba sint, Nescitis quia Angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coelis est ? Quae sententia vos redarguit, qui nescitis quemadmodum dicatis invisibilem Patrem. Illud autem quod ait, Non quia Patrem vidit quisquam, nisi qui est a Deo, hic vidit Patrem ; ad homines referri potest quod dictum est, quisquam. Et quia ipse homo erat qui tunc loquebatur in carne, ita hoc dixit, ac si diceret, Non quia Patrem vidit quisquam hominum, nisi ego: sicut dictum est, Quis sapiens, et intelliget haec ? Non enim et de sanctis Angelis id accipi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
tia sũma. sũmeq diuina & in cõmutabil.
ubi pater & siluis et sp̃s sc̃s. unus&e solus
.ẽ. dĩ. ꝑ sanam fidem intelligitur. Uisi¬
ones autem illȩ ꝑ creaturam cõmutabilẽ
dõ incominutabili subditam facte sunt
ñ ꝓprie sicuti. ẽ. s significatiue. sicut
ꝓ rerum causis et tempo rib opor
qd̾ daniheli apparuit antiquus dierũ.
a quo filiꝰ homius quod ꝓpt̃ nos. ẽẽ
dgnatis. ẽ. accepisse intelligitur regnũ.¬

Expanded text:
a summa summeque divina et incommutabili, ubi et Pater et Filius et Spiritus sanctus unus et solus Deus est, per sanam fidem intelligitur. Visiones autem illae per creaturam commutabilem Deo incommutabili subditam factae sunt, non proprie sicuti est, sed significative sicut pro rerum causis et temporibus oportquod Danieli apparuerit Antiquus dierum, a quo Filius hominis, quod propter nos esse dignatus e
Abbreviated transcription (Latin):
&e cȩcera. Nescit autem hab̾e p̃ter.
scripturas legitunas & ꝓpħicas. iudeos
quasdam tradiciones suas. quas ñ scrip¬
tas habent s memoriter tenent: & alt̃
in alterum loquendo transfundit. quã
deuterosin uocant. Ubi etiam dicere
audent &e crede. dm̃ primo homini
duas creasse mulieres : ex quib texunꝰ
genealogias. uere sicut apłs ait infini¬
tas pariente gꝰ. ⁊ in fructuosissimas que¬
stiones. S si huic talia nunquam eueñ
audire: nunquio & contra eugłium sic
obsurdescere debuit. ut ñ aduerteret
docerent filios suos. Ibi quippe & des
p̃ceptũ qd̾ in lege conscriptum. ẽ. attestais¬
do cominemorauit: nec ob aliud eos ar¬
guit. nisi quodreicerent mandatũ dei.
ut statuerent tradi dtiones suas. Cumgͦ
introgassent pharisei & scribȩ. quare dis¬
cipł tui ñ ambulant uxta traditionem
seruorum. s cõmuiub manib manducaÑ
panem: ille responoens dixit eis. Bene
scriptũ. ẽ. ꝑopłs hic labus me honorat:

Expanded text:
 2. Nescit autem habere praeter Scripturas legitimas et propheticas Judaeos quasdam traditiones suas, quas non scriptas habent, sed memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas deuterosin vocant: ubi etiam dicere audent et credere, Deum primo homini duas creasse mulieres; ex quibus texunt genealogias, vere, sicut ait Apostolus, infinitas, parientes infructuosissimas quaestiones. Sed si huic talia nunquam evenit audire, numquid et contra Evangelium sic obsurdescere debuit, ut non adverteretdocerent filios suos? Ibi quippe et Dei praeceptum quod in Lege conscriptum est, attestando commemoravit. Nec ob aliud eos arguit, nisi quod rejicerent mandatum Dei, ut statuerent traditiones suas. Cum enim interrogassent Pharisaei et Scribae, Quare discipuli tui non ambulant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducant panem, ille respondens dixit eis: Bene scriptum est, Populus hic labiis me honorat,
Abbreviated transcription (Latin):
angłi participatione beati sunt. Ideo
quando informa serui ut mediator eẽt
infra angłos. eẽ. uoluit. informa ci suꝑ
angłos mansit: idẽ ininferiorib uia uitȩ
qui in suꝑiorib uita. Qui ita confite
tur xp̃m dm̃ ut hominẽ neget: ñ pro
illo mortuus. ẽ. xp̃c: quia scd̾m hominem

Expanded text:
angeli participatione beati sunt. ideo angeli participatione beati sunt. ideo quando in forma serui ut mediator esset infra angelos esse uoluit, in forma dei supra angelos mansit: idem in inferioribus uia uitae qui in superioribus uita. tur Christum Deum ut hominem neget, non pro illo mortuus est Christus: quia secundum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
dine obstrepit quodãmͦ ne possit ad
alud unum beatificum ꝑueniri: ad quod
ut ꝑduceremur. ñ muitis s uno mediato¬
re opuserat: & hoc eo ipso cuius partici¬
patione simus beati. hoc. ẽ. uerbo dei ñ
facto. ꝑ quod facta sunt om̃ia. H ec tam̃ ob
hoc mediator. ẽ. quia uerbum: maxime
quippe umnmoitale & maxime beatũ uer¬
bũ longe. ẽ. amortalib miseris: s media¬
tor ꝑ quod homo: eo ipso utiq ostendens.
ad illud ñ solũ beatum. uetũ etiam beati¬
ficum bonum. ñ oportere queri alios me¬
diatores. ꝑ quos arbitremur nob̃ ꝑuenti¬
onis gradus. ẽẽ. moliendos: quia beatus
& beatificatus ds̃. factus particeps hu¬
manitatis nr̃e. compendi  ũ p̃buit. parꝰ¬
ticipandȩ diuinitatis suȩ. Neq enum
nos a mortalitate &e miseria lib̾ans. ad an¬
głos immortales beatosq ꝑducit. ut eoium
participatione etiam nos immortales &
beati simus: s ad illã trinitatem. cuiꝰ &

Expanded text:
dine obstrepit quodam modo, ne possit ad dine obstrepit quodam modo, ne possit ad illud unum beatificum perueniri, ad quod ut perduceremur, non multis, sed uno mediatore opus erat, et hoc eo ipso, cuius participatione simus beati, hoc est Verbo Dei non facto, per quod facta sunt omnia. Nec tamen ob hoc mediator est, quia Verbum; maxime quippe inmortale et maxime beatum Verbum longe est a mortalibus miseris; sed mediator, per quod homo, eo ipso utique ostendens ad illud non solum beatum, uerum etiam beatificum bonum non oportere quaeri alios mediatores, per quos arbitremur nobis peruentionis gradus esse moliendos, quia beatus et beatificus Deus factus particeps humanitatis nostrae conpendium praebuit participandae dnos a mortalitate et miseria liberans ad angelos immortales beatosque ita perducit, ut eorum participatione etiam nos immortales atque beati simus, sed ad illam trinitatem, cuius et
Abbreviated transcription (Latin):
re n demonum inmortalitatẽ miscrũ ẽ:
qł possit offend̾e in xp̃i mortalitate ĩa ñ÷.¬
big̾ cauenda. ẽ. miscria sempit̃na:. hic
sempiterna: & beatitudo amanda. ẽ. sẽ¬
pit̃na. Aa hoc se quippe int̾ ponit me¬
dius unmortalis & miserꝰ. ut ad inmor.¬
talitatem beatam transire ñ sinat: qͣm ꝑ
sitit quod impedit iͥpsa ĩd. ẽ. miseria.
Ad hoc se autẽ int̾ posuit mortalis &
beatus: ut mortalitate transacta. & ex
mortuis faceret umnmortales. quod inse re¬
surgendo monstrauit: &e ex miseris beatos
unde nunquã ipse discessit. Aliꝰ. ẽ. gͦ
meclus malus qui separat amicos: aliꝰ bõnus
quireconciliat inimicos. Et ido multi sunt
medii separatores : quia multitudo quȩ bea¬
ta.ẽ. unius di participatione fit beata: cuiꝰ
participationis priuatione. misera multi¬
tudo malorum angłaꝵ. quȩ se opponit
potius adimpedim̃tũ qũa int̃ponit ad bea¬
titudinis ad uitoriũ. etiam ipsa multitu¬

Expanded text:
re in daemonum in mortalitate , miserum est; re in daemonum in mortalitate , miserum est; quod posset offendere in Christi mortalitate, iam ngo cauenda est miseria sempiterna; hic sempiterna, et beatitudo amanda est sempiterna. Ad hoc se quippe interponit medius inmortalis et miser, ut ad inmortalitatem beatam transire non sinat, quoniam persistit quod inpedit, id est ipsa miseria; ad hoc se autem interposuit mortalis et beatus, ut mortalitate transacta et ex mortuis faceret inmortales, quod in se resurgendo monstrauit, et ex miseris beatos, unde numquam ipse discessit. Alius est ergo medius malus, qui separat amicos; alius bonus, qui reconciliat inimicos. Et ideo multi sunt medii separatores, quia multitudo. quae beata est, unius Dei participatione fit beata; cuius participationis priuatione misera multitudo malorum angelorum. quae se obponit potius ad inpedimentum, quam interponit ad beatitudinis adiutorium, etiam ipsa multitu
Abbreviated transcription (Latin):
ansuntem. et beatitudinem ꝑ manentẽ:
epu quodd transit congrueret morituris:
dia quod̃ ꝑmanet transferret ex mor.¬
as Boni g̃ angłi int̾ miseros mortales.
ehatos ummortales medii. eẽ. ñ possunt:
quipui quoq &e beati et immortales sunt.
Posint autem medii. eẽ. angłi mali.: qr
amortales sunt cũ illis. miseri cum istis.
hsconttarius. ẽ. mediator bonus. qui
idue sus corum unmortalitatẽ &e miseriã.
e notalis. ẽẽ. ad tempus uoluit: et beatus
nip̃ntate ꝑsistere potuit: ac sic eos et im¬
nutales suꝑbos ac miseros noxios. ne un¬
noralitatis iactantia seducerent ad mise¬
nũ &e sue mortis humilitate. & suȩ bea¬
itudinis benignitate destruxit ineis:
quorim corda ꝑ fidẽ suam mundans. ab
llorĩ immundissima dñatione lib̾auit.
homo itaq martalis oe miserꝰ longe se¬
umeuis ab immortalib & beatis: quid eli¬
git mediũ ꝑ quod immortalitati & bea¬
midini copulet᷑: Quod possit delecta¬

Expanded text:
transeuntem et beatitudinem permanentem, transeuntem et beatitudinem permanentem, ut per id, quod transit, congrueret morituris, et ad id, quod permanet, transferret ex mortuis. Boni igitur angeli inter miseros mortales et beatos inmortales medii esse non possunt, quia ipsi quoque et beati et inmortales sunt; possunt autem medii esse angeli mali, quia inmortales sunt cum illis, miseri cum istis. His contrarius est mediator bonus, qui aduersus eorum inmortalitatem et miseriam et mortalis esse ad tempus uoluit, et beatus in aeternitate persistere potuit; ac sic eos et inmortales superbos et miseros noxios, ne inmortalitatis iactantia seducerent ad miseriam, et suae mortis humilitate et suae beatitudinis benignitate destruxit in eis, quorum corda per suam fidem mundans ab illorum inmundissima dominatione liberauit. Homo itaque mortalis et miser longe seiunctus ab inmortalibus et beatis quid eligat medium, per quod inmortalitati et beatitudini copuletur? Quod possit delecta
Abbreviated transcription (Latin):
ut qm stipendiũ uitȩ pax. ẽ. ꝑ iusticiã
coniunctam cło euacuaret mortẽ iustifi.¬
catorum impioꝵ. quã cũ illis uoluit ha¬
be cõmunẽ. Hic demonstratꝰ. ẽ antiqͥs
sc̃is: ut ita ipsi ꝑ fidem future passionis
eiꝰ. sicut nos ꝑ fidẽ p̃teritȩ salui fie¬
rent. In quantũ eni homo: in tantũ
mediator. In quantũ ^ eñi uerbũ. ñ me¬
diꝰ. quia ȩqualis dõ. & d̃s apud dm̃:
⁊ simul unus dĩ. Si om̃s homines
necesse. ẽ: querendus. ẽ. medi us qui ñ
solum homo. uerum etiam d̃s sit. ut ho¬
mines ex mortali miseria ad beatã ĩmor¬
talitatẽ. huiꝰ medii beata mortalitas uit̾.¬
ueniendo ꝑducat᷑: quẽ neq ñ fieri
mortalẽ oportebat. neq ꝑmanere mor¬
talẽ. Mortalis quippe factus. ẽ: ñ in fir¬
mata uerbi diuinitate. s carnis infir.¬
mitate suscepta. Non autem ꝑmansit
⁊ estccuis ẽ in ꝑpetuã uł carius morte
cunerent: ꝑ indde mediatorẽ init nos
ꝯdi. &e mortalitatẽ hab̾e oportut

Expanded text:
um iustitiae uita et pax est, per iustitiam coniunctam deo euacuaret mortem iustificatorum impiorum, quam cum illis uoluit habere communem. hic demonstratus est antiquis sanctis, ut ita ipsi per fidem futurae passionis eius sicut nos per fidem praeteritae salui fierent. in quantum enim homo, in tantum mediator; in quantum autem uerbum, non medias, quia aequalis deo et deus apud deum et simul unus deus. quomodo nos necesse est. quaerendus est medius, qui non solum homo uerum etiam deus sit, ut homines ex mortali miseria ad beatam immortalitatem huius medii beata mortalitas interueniendo perducat. quem neque non fieri mortalem oportebat neque permanere mortalem. mortalis quippe factus est non infirmata uerbi diuinitate, sed carnis infirmitate suscepta. non autem permansit petua uel carnis morte remanerent. Proinde mediatorem inter nos et Deum et mortalitatem habere oportuit
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco dicit. Uenit filiꝰ hominis que¬
rere:⁊ saluare quod ꝑierat. Totũ eñi ꝑie¬
rat: ex quo peccauit unus in quo totum
erat. ꝑ ut totũ: s uenit unus sine peccat.
qui saluos faceret a peccato. dep̃c iħe ue¬

Expanded text:
alio loco dicit, Venit Filius hominis quaealio loco dicit, Venit Filius hominis quaerere et salvare quod perierat . Totum enim perierat: ex quo peccavit unus, ubi erat totum periit totum. Sed venit unus sine peccato, qui salvos faceret a peccato. Isti
Abbreviated transcription (Latin):
misccħa tua multȩ sunt miserationes tuȩ.
Attendis contẽpiores ut corrigas: attendis
nescientes ut doceas: attendis consiten¬
tes ut ignoscas. Eecit hoc quidã nesci¬
ens. & quid ait. fecerat aliqua. & mul¬
ta mala fecerat. Miscłiam inquit con¬
secutus sum: qr ignorans feci ininereda¬
litate. Ista dauidꝰ ñ posset dicere: igno¬
rabat quantum mali ẽẽt contrectat
conuigis alienȩ: aut quantũ mali eẽc
interfectio mariti nescientis. & nec salte
irascentis. Consecuntur gͦ miscdiam dei
qui ignorantes fecerunt: & qui scienteston¬
secuntur miscđiã: ñ qualẽlib& miscđiam.
in hunc mundũ peccatores saluos facert.
Nulla causa fuit ueniendi xp̃o dño. nisi l¬
peccatores saluos facere. Tolle morbos:
tolle uulnera :nulla causa. ẽ. medicinę.
Siuenit de cȩlo magnus medicus: magnus
ꝑ totũ orben  iacebat egrotus. Ipse egrotꝰ.
genus humanũ. ẽ. S ñ om̃iũ. ẽ. fides.
Nouit dñs qui sunt euis. Uenit gͦ ut ipse

Expanded text:
misericordia tua, multae sunt miserationes tuae. Attendis contemptores ut corrigas, attendis nescientes ut doceas, attendis confitentes ut ignoscas. Fecit hoc nesciens? Quidam fecerat aliqua, et multa mala fecerat; Misericordiam, inquit, consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate . Iste David non posset dicere, Ignorabat quantum mali esset contrectatio conjugis alienae, et quantum malum esset interfectio mariti nescientis, et nec saltem irascentis. Consequuntur ergo misericordiam Domini qui ignorantes fecerunt; et qui scientes, consequuntur non qualemlibet misericordiam, in mundum peccatores salvos facere, Nulla causa fuit veniendi Christo Domino, nisi peccatores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnus per totum orbem terrae jacebat aegrotus. Ipse aegrotus genus humanum est. Sed non omnium est fides . Novit D
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quando diligis hominẽ scłm dm̃:
qr e te ipsum sic debes diligere ut ñ erꝰ¬
ret repła. diliges ꝓximũ tuum tanqu̾a te¬
psum. Si eñi male te diligis & inutilit̃:
ia ce ꝓximum diligendo quid ei consuliᷤ :
Quom autẽ male diligis: Quomͦ inueñ
sctiptura quȩ neminẽ palpat: & conuin¬
cit qr ñ te diligis: unmo et conuincit qr¬
odit animam suã. Si gͦ diligis unquita¬
tẽ. putas quod te ipsum diligas: Erras.
ta &e ꝓxrimum diligens ad iniquitatem
duces. & dilectio tita laqueus erit dilecti
ũ eñ diceret caritas. addidit de corde
ut nichil aliud qũa id qd̾
diligendũ. ẽ diligatur. Conscien¬
enim se ad io quod credit ⁊ diligit ꝑuen¬
drũ. eẽ. desꝑat: qui malę conscientie
saupulus inẽ. Tercio & stoe inquit ñ
sita. Si enim fides nr̃a m̃datio caruent:
tunc &e ñ diliguus qd̾ ñ. ẽ. diligendũ:
& recte uiuendo id sꝑamus. ut nullomͦ

Expanded text:
est, quando diligis hominem secundum Dest, quando diligis hominem secundum Deum; quia et teipsum sic debes diligere, ut non erret regula, «Diliges proximum tuum tanquam teipsum.» Si enim male te diligis et inutiliter; ita et proximum diligendo, quid ei consulis? Quomodo autem te male diligis? Quomodo innuit Scriptura, quae neminem palpat, et convincit quia non te diligis; imo convincit qodit animam suam» . Si ergo diligis iniquitatem, putas quod teipsum diligas? Erras: ita et proximum diligens, ad iniquitatem duces, et dilectio tua laqueus erit dilectium enim diceret, charitas, addidit, de corde ut nihil aliud quam id quod diligendum est, diligatur. Conscienenim se ad id quod credit et diligit perventurum esse desperat cui malae conscientiae scrupulus inest. tertio: et fide, inquit, non ficta. si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum et recte uiuendo id speramus, ut nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
diuina pagina exculpitur: ñ hab& finem
nisi caritatem. Hec autem caritas. ñ qualis¬
cunq ẽ. N am &e male uiuentes irretunt᷑
sibi societate ꝑditȩ conscientiȩ: & dicun¬
tur amare se. nolie discedere ab iniuẽ.
siuis collocutionib conciliari: desiderare
absentes. gaudere at p̾sentiam suã. Amor
iste: tartareis. ẽ. Uiscũ habae. quo dei¬
ciat in ꝓfundũ: ñ pennas quib leuet in
paulo diffinita. ẽ: atq ita suis quiboã
t̃minis circũ scrpta. cum sit diuntae
infinita ut om̃ino discernatur acȩterus
quã scientib: loquebatur: huc iiq dis
Pienitudo inquit legis . ẽ. cartas. a ĩ
aeit qualis caritas. Idõ alibi ñ dixit: qr
heit alib. Non eñi tibiq om̃ia dici: aut
possunt aut debent. Ergo hic plenitu¬
dolegis carttas. Querebas forte quȩ cari¬
tis: qualis caritas. Audis alio loco. Finis
pͥcepti. ẽ. caritas de corde puro. lã uide¬
te: utrũ int̾ se habeant latrones caritatẽ
de corde puro. Purũ cor incaritate hoc

Expanded text:
divina pagina exsculpitur, non habet finem nisi charitatem. Haec autem charitas non qualiscumque est. Nam et male viventes irretiuntur sibi societate perditae conscientiae, et dicuntur amare se, nolle discedere ab invicem, suis collocutionibus conciliari, desiderare se absentes, gaudere ad praesentiam suam. Amor iste tartareus est: viscum habet, quo dejiciat in profundum; non pennas, quibus levet in Paulo definita est, atque ita suis quibusdam terminis circumscripta, cum sit divinitate infinita, ut omnino discernatur a caeterisquam scientibus loquebatur, hucusque dixit: «Plenitudo,» inquit, «legis charitas» ; et non dixit qualis charitas. Ideo ibi non dixit, quia dixit alibi: non enim ubique omnia dici aut possunt, aut debent. Ergo hic, «Plenitudo legis charitas.» Quaerebas forte, quae charitas? qualis charitas? Audis alio loco: «Finis praecepti est charitas de corde puro.» Jam videte utrum inter se latrones habeant charitatem de puro corde. Purum cor in charitate hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. s cõmendat artem. Quomͦ gͦ sau¬
lus gratulatur se a xp̃o qr peccator erat
assũptum atq sanatum: nec dixit maneã
dulci strato: s audi ipsum paulũ dicen¬
tẽ. surge quidormis &e exurge a mor¬
tus. & iluminabit te xp̃c. Noli amare
stratum peccati. Totũ stratũ eiꝰ uersasti in

Expanded text:
dem, sed commendat artem. Dicam dem, sed commendat artem. Dicam lus congratulatur se a Christo, quia peccator erat, assumptum atque sanatum, nec dixit, Maneamdulci stratu; sed audi ipsum Paulum dicentem, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Noli amare stratum peccat
Abbreviated transcription (Latin):
pib sacerdotum: quia parũ illi ꝑsequi
bat ad alia loca uenire. ubi eos inuenir&
& ligaret. et puniendos adduceret.
Nonne cum iter agens spirat &e anhelat
cles. de cęlo ꝑcussus. ẽ. & uocem dñi ad
salutem fulminatus audiuit. dum am¬
bulat ꝓstratus. ut uideat excccatiis.ꝰ Ip¬
se.ẽ. ergo qui primus erat ꝑsecutor: illo
peior ñ fuit. Ipse saulus postea paulus.
gatulatur se ad dĩ ꝑtinuisse miscdiam:
qui primꝰ hoc. ẽ. excellens in peccatis in¬
secutus sũ. ut in me ostende̾t xp̃e iħ̾c
omñe longanimitatẽ. ꝓpt̃ eos qui creditu¬
ri sunt illi in uitã ȩcernam. ut dicant
sibiom̃s. ito Si paulus sanatus. ẽ. ego
quare cre despero: Sia tanto medi¬
co tam desꝑatus eger sanatus est.
ego cum uulnerib meis illas manus ñ
optaibo: ad illas manus ñ festirabo: Qt
hoc dicerent homines. idõ saulus factus
sanat. Et si pauꝑrimum inueniat. tam̃
desꝑatum inueniat: ñ ibi querit merce.¬

Expanded text:
pibus sacerdotum? Quia parum illi erat pepibus sacerdotum? Quia parum illi erat pebat ad alia loca venire, ubi eos inveniret, et ligaret, et puniendos adduceret. Nonne cum iter agens spirat et anhelat caedes, de coelo percussus est, et vocem Domini ad salutem fulminatus audivit? Dum ambulat, prosternitur; ut videat, excaecatur. Ipse est ergo qui primus erat persecutor, illo pejor non fuit. gratulatur se ad Dei pervenisse misericordiam, quia primus, hoc est excellens in peccatis insecutus sum, ut in me ostenderet Ci credituri sunt illi in vitam aeternam: ut dicant sibi omnes, Si Paulus sanatus est, ego quare despero? Si a tanto medico tam desperatus aeger sanatus est, ego cur vulneribus meis illas manus non aptabo? ad illas manus non festinabo? Ut hoc dicerent homines, ideo Saulus factus m, et ipsum sanat: et si pauperrimum inveniat, tamen desperatum inveniat; non ibi quaerit merce
Abbreviated transcription (Latin):
Ante illum ñ fuerunt peccatores ingenere
humano: Ante illum it om̃ib homitub
ñ peccato tenebatur adam:ꝰ Non ante
illum fuit: qui primus peccauit Quro:
primus sum ego. S ne̾ hoc uerũ. ẽ. Priuꝰ
electus. ẽ. petrus: primus anoreas: prum
qua om̃thi peior sum. Ergo peiorẽ uo¬
suit intelligi primum: quomͦ in artificib
qucũq uit ȩdificare. quid dicit. Qͥs:
he primus structor: quis. ẽ. hic primus fa¬
bes: Aut si curari uult. quis. ẽ. pͥrimus
medicus eon ĩtaq interrogat quis prior
st ȩcate: aut quis prior sit ꝓfessione: s
qus prior sit arte. Quomͦ illi in arce pͥmi:
sic iste in iniquitate primus. Iuare pati¬
lis in iniquitate primus. Recolite sau¬
lum: & inuenietis. Attenditis paulum:
oblti estis saulum. Attenditis ad pastorẽ:
cbliti estis lupũ. Honne ille . ẽ. cui ad lapi¬
dandũ stephanum manus una ñ sufficie¬
onne ipse . ẽ. qui ȩocłam ubiq ꝑsequebat᷑:
Nonne ipse. ẽ. qui litteras acceꝑat a princi¬

Expanded text:
Ante illum non fuerunt peccatores in genere humano? Ante illum in omnibus hominibus nemo peccato tenebatur? Adam non ante illum fuit, qui primus peccavit, et noprimus ego sum? Sed nec hoc verum est. Primus electus est Petrus, primus Andreas , primi Quia omnibus pejor sum. Ergo pejorem voluit intelligi primum. Quomodo in artificibus, quicumque vult aedificare, quid dicit? Quis est hic primus structor? quis est primus faber? Aut si curari vult, Quis est hic primus medicus? Non utique interrogat quis prior sit aetate, aut quis prior sit professione; sed quis prior sit arte. Quomodo illi in arte primi, sic iste in iniquitate primus. Quare Paulus in iniquitate primus? Recolite Saulum, et invenietis. Attenditis Paulum, obliti estis Saulum: attenditis ad pastorem, obliti estis lupum. Nonne ille est cui ad lapidandum Stephanum manus una non sufficiene ipse est qui Ecclesiam ubique persequebatur? Nonne ipse est qui litteras acceperat a princi
Abbreviated transcription (Latin):
scdiam consecutus sum. qui prius fuiblas¬
phemus ce ꝑsecutor ⁊ in uiriosus: s grã
dĩ sum quod sum. Postea dicit cũ passi¬
oni ꝓpinquaret. Bouum agonem certa¬
ui: cursum consũmaui: fidem seruaui:
suꝑ. ẽ. mͥ corona iusticiȩ. Ille qui tri¬
buit miscdiã: seruat ueritatem. Unde
seruat ueritatem: Quã redd&e michi
dñs in illa die iustus uidex. Indulgentiã
donauit: coronã reddet. Donator. ẽ.
indulgentiȩ: debitor coronȩ. Unde de¬
bitor.ꝰ Accepit aliquid: Cui debae ali¬
quid ds̃ Ecce uidemus. qr tenet eum
quod tibi deb&: Unde tibi de boes
Quid ei dedisti.ꝰ Quis prior dedit illice
retribuetur eiꝰ Debitorem dñs ipse fe
cit: ñ accipiendo s ꝓmittendo. Nonei
uit. ut faceret me innocentem: nã priꝰ
fui hlasphemus & inuiriosus: s ex illiꝰ
gr̃a factus sum in nocens. Ille autẽ qui
p̃rogauit miscłiam: negare poterit

Expanded text:
sericordiam consecutus sum, qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed gratia Dei sum quod sum» . Postea dicit, cum passioni propinquaret: «Bonum agonem certavi, cursum consummavi, fidem servavi; superest mihi corona justitiae». Ille qui tribuit misericordiam, servat veritatem. Unde servat veritatem? «Quam reddet mihi Dominus in illo die justus judex» . Indulgentiam donavit, coronam reddet: donator est indulgentiae, debitor coronae. Unde debitor? accepit aliquid? Cui debet aliquid Deus? Ecce videmus quia tenet eum quod tibi debet? Unde tibi debet? quid ei dedisti? Quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Debitorem Dominus ipse se fecit, non accipiendo, sed promittendo: non ei avit, inquit, ut faceret me innocentem: nam prius fui blasphemus et injuriosus; sed ex illius gratia factus sum innocens. Ille autem qui praerogavit misericordiam, negare poterit
Abbreviated transcription (Latin):
imposita: ut supra illũ sit. In illa. ẽ. eñi
potius quã sub illa: qr ñ sua uita uiuit.
cui cohercendȩ lex imponitur. Ut eñi
sic dicam. ipsam quodãm legẽ iuit.
qui cũ dilectione iusticiȩ iiste uiuit:
ñ ꝓprio aut transitario. s cõmuni ac
stabil gaudens bono. Er̃as ago ei qui¬

Expanded text:
imposita, ut supra illum sit: in illa est enim imposita, ut supra illum sit: in illa est enim potius quam sub illa; quia non sua vita vivit, cui coercendae Lex impsic dicam, ipsam quodammodo legem vivit, qui cum delectatione justitiae juste vivit, non proprio aut transitorio, sed communi ac stabili gaudens bono. Sub lege au
Abbreviated transcription (Latin):
bitauerit. quod eã si poss&e auferret: Ac
ꝑ hoc quomodo iustus. ẽ. usticiȩ talis
minicus: ut eam si potestas detur p̃cipi¬
entem auferat. ne cõminantẽ uł uidi¬
cantem ferat. Inimicusgͦ iusticiȩ. ẽ.
qu pene timore ñ peccat. Amicus autẽ
erit: si eius amore ñ peccet Lunc enĩ
uere timebit peocare. Nam quigehen¬
nas metuit: ñ peccare mecuit s ardere.
lle autẽ peccare metuit: qui peccatum ip¬
sumsicut gehennas odit. Ipse . ẽ. timor
castus ꝑmanens in scłm scħi. ħam ilie ti¬
mor penȩ torm̃tum habae. et ñ. ẽ. in
caritate: eumq ꝑfecta caritas foras mit¬
uit. Tantum porro quisq peccatum odit :
quantũ iustictam diligit. Quod ñ pot̾it
lige terrente ꝑ luteram: s spũ sanante
pecamib Dõ uiuit qui sub deo. ẽ:
legi autem. qui sub lege. ẽ. Sub lege
mutatus: sua eni uita uiuit. &. idõ lex
sipra illũ. ẽ: qr qui eam ñ implec. infra

Expanded text:
5 tauerit, quod eam, si posset, auferret? ac 5 tauerit, quod eam, si posset, auferret? ac per hoc quo modo iustus est iustitiae talis inimicus, ut eam, si potestas detur, praecipientem auferat, ne comminantem uel iudicantem ferat? inimicus ergo iustitiae est, qui poenae timore non peccat, amicus autem erit, si eius amore non peccet; tunc enim uere o timebit peccare. nam qui gehennas metuit, non peccare metuit sed ardere; ille autem peccare metuit, qui peccatum ipsum sicut gehennas odit. ipse est timorcastus, permanens in saeculum saeculi; nam ille timor poenae tormentum habet et non est in caritate eumque perfecta s caritas foras mittit. Tantum porro quisque peccatum odit, quantum iustitiam diligit, quod non poterit lege terrente per litteram sed spiritu sanantemihi. Deo vivit qui sub Deo est, legi autem, qui sub lege est. Sub lege mutatus. Sua enim vita vivit. Et ideo lex supra illum est, quia qui illam non implet, infra
Abbreviated transcription (Latin):
uisibiles formas apparusse. Hanc enim
opinionem illi peꝑer̃ qui ñ potuerunt
inunitate trinitatis intelligere quod dic¬
tũ. ẽ. regi autẽ scłorũ unmortali. in uisi¬
bili soli d̾o: et quẽ nemo hominũ uidit.¬

Expanded text:
r aliquas visibiles formas apparuisse. Hanc enim r aliquas visibiles formas apparuisse. Hanc enim opinionem illi pepererunt, qui non potuerunt in unitate Trinitatis intelligere quod dictum est, Regi autem saeculorum immortali, invisibili soli Deo
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgam uirtutis tuȩ emittet dñs ex syon.
Aiparet fr̃s. euidentissune apparet. ñ
de illo regno xp̃i ꝓpħam loqui: quo semꝑ
regnat apud patrẽ rerum dñm quȩ ꝑ
illum creatȩ sunt. Quando cñi ñ regnat
Cui regi scłorum: Inuisibil. incorrupti¬
tibili. Ineo eñi quod & xp̃c.ẽ. cum pare
inuisibilis. incorruptibilis. qr uerbũ cuis
dm̃. ꝑ qũe facta sunt om̃ia: rex. ẽ. scloũ.
cđm tam̃ illua dispensatorium &e transto¬
rium. quo nos ꝑ medietatem carnis suȩ
uocauit in ȩcernitatem. regnũ eiꝰ incip̃
axp̃ianis: s regni eius ñ erit fius.
Si in ilis uocib quȩ siebant in exodo. &
illis om̃ib corporalib demonstrationib
ea quȩ supradixunus admonent. ñ hoc
efficitur. ut ds̃ pat̃ numquam tali aliqua
specie patrib uisus sit. Multa enim talia
uisa facta sunt illis temporib. ñ eudent̃
nominato & designato in eis uł patre. uł
biles significationes ñnullis indiciis eristũ¬
tib ut nimis temerarium sit dicere. dm̃

Expanded text:
irgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Apparet, fratres, evidentissime apparet non de illo regno Christi Prophetam loqui, quo regnat semper apud Patrem, rerum Dominum quae per illum creatae sunt: quando enim non regnat cui «regi saeculorum? Invisibili, incorruptibili.» In eo enim quod et Christus est cum Patre invisibilis et incorruptibilis, quia Verbum ejus Deum, per quem facta sunt omnia; Rex est saeculorum: sed tamen illud dispensatorium et transitorium, quo nos per medietatem carnis suae vocavit in aeternitatem, regnum ejus incipit a Christianis; sed regni ejus non erit finis.Si in illis vocibus, quae fiebant in Exodo, et illis omnibus corporalibus demonstrationibus ea quae supra diximus admonent, efficitur, ut Deus Pater nunquam tali aliqua specie Patribus visus sit. Multa enim talia visa facta sunt illis temporibus, non evidenter nominato et designato in eis vel Patre, vebiles significationes nonnullis indiciis existentibus, ut nimis temerarium sit dicere, Deum
Abbreviated transcription (Latin):
posita: quȩ tam̃ bona. ẽ. siquis ea legitime
utatur. Hȩc duo apłs uelut intͣ se con¬
traria conectens: monet mouecq lecto¬
rẽ. ad scrutandã questionẽ atq soluendã.
Iuomodo enĩ bona ẽ. lex si quis ea legitime

Expanded text:
posita; quae tamen bona est, si quis ea legitime posita; quae tamen bona est, si quis ea legitime utatur. haec duo apostolus uelut inter se contraria conectens monet mouetque lectorem ad perscrutandam quaestionem atque soluendam. quomodo enim bona est lex, si quis ea legi
Abbreviated transcription (Latin):
b hȩc ita posita ut om̃ia pia corda nu¬
triant: uelut imꝑitum atq impolitũ
aliquid exagitant. sine pennuis in t̾ra
reptantes. & uolaturarũ auiũ iudos
irridentes. ꝑ iculosius autem errant
quidam infirmi fre : qui cum istos un¬
pios de celestium corporũ numeris.
uł de quib libae elcm̃torũ murto hutꝰ
questionib subciliter & copiose disse
rere audiunt euanescunt: & eos sibi
cũ suspirio p̃ponentes. & magnos pu¬
tantes. salubrue pietatis libros cum
fastidio repetunt: & quod dulcit̃ audi¬
re deb̾ent. uix patient̃ attingunt: a
segetis asꝑitate
abhorren¬
tes. et spinarum
florib
inhiantes. Hon eñi
uacant
uidere quam suauis. ẽ. dñs. nec in
sabbato esurunt: atq ideo pigri sunt.
potestate adño salbati accepta uellere
spicas. & taindui uersare manib con¬
tritasq purgare. donec ad ȩscam ꝑuenuant.
legitime utatur. Iusto enĩ lex ñ ẽ.

Expanded text:
bus haec ita posita, ut omnia pia corda nubus haec ita posita, ut omnia pia corda nutriant, uelut inperitum atque inpolitum aliquid exagitant, sine pennis in terra reptantes et uolaturarum auium nidos inridentes. periculosius autem errant quidam infirmi fratres, qui cum istos inpios de caelestium corporum numeris uel de quibuslibet elementorum mundi huius quaestionibus subtirere audiunt, evanescunt; et eos sibi cum suspirio praeponentes, et magnos putantes, saluberrimae pietatis Libros cum fastidio repetunt et quos dulciter haurire deberent uix patienter adtingunt, a segetis asperitate abhorrentes et spinarum floribus inhiantes. non enim uacant uidere. quam suauis est dominus, nec in sabbato esuriunt; atque ideo pigri sunt potestate a domino accepta uellere spicas et tamdiu uersari manibus contritasque purgare, donec ad escam perueniant.lege. Iusto enim lex non est
Abbreviated transcription (Latin):
afirmant. Quid eñi molestiȩ tristi¬
ieq ingerant prudentib fr̃ib temera¬
i pͥsuiptores. satis dici ñ potest: cũ si qͣr¬
do de p̃ra¬
ua & falsa opina
dum id quod leuissima temeritate. &
aptissima falsitate dixerunt. eosdem
libros scõs unde id ꝓbent ꝓferre co¬
nantur. uł etiam memorit̃ quȩ ad tes¬
timonium ualere arbitrantur multa
inde uerba ꝓnuntiant ñ intelligentes
neq quȩ locuntur. neq de quib affirꝰ¬
mant Ad hoc consid̾andũ em̃ & ob¬
seruandum libri geneseos multiplicit᷑
quantum po tui enucleaui ꝓtuliq sen¬
tentias. de uerb̾ ad exercitationem
nr̃ãm obscure positis: ñ aliquid unum
temere affirmans. cũ p̃iudicio alterius
expositionis fortasse melioris. ut pro
suo modulo eligat quisq quot capere
possit. Ubi autem intelligere ñ potest:
scripture dĩ det honorem sibi timorem.
cũ tam multis exitib uerbascripturȩ
quȩ tractauimus exponantur: cohibe¬
ant se tandem qui litteris instati scłari¬

Expanded text:
iptos? quid enim molestiae tristitiaeque ingerant prudentibus fratribus temerarii praesumtores, satis dici non potest, quod, si quando de praua et falsa opinatdum id, quod leuissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, eosdem libros sanctos, unde id probent, proferre conantur uel etiam memoriter, quae ad testimonium ualere arbitrantur, multa inde pronuntiant uerba, non intellegentes neque quae loquuntur neque de quibus adfirmant. Ad hoc enim considerandum et obseruandum libri Geneseos multipliciter, quantum potui, enucleaui protulique sententias de uerbis ad exercitationem nostram obscure positis, non aliquid unum temere adfirmans cum praeiudicio alterius expositionis fortasse melioris, ut pro suo modulo eligat quisque quod capere possit: ubi autem intellegere non potest scripturam, deo det honorem, sibi timorem. sed cum tam multis exitibus uerba scripturae, quae tractauimus, exponantur, cohibeant se tandem, qui litteris inflati saeculari
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Misccłiam diligit qua mͥ primo sub¬
uenit: uertatem diligit. ut credenti
det quod ꝓmisit. Auõi miscđiam &e
ueritatem in apło paulo. priꝰ satilo. ꝑ¬
secutor indigebat miscłia: & dixit in
se factam. Qui prius fui blasphemus
e ꝑsecutor & inuiriosus. s miscdiam
consecutus sum. ut inme ostendoe xp̃c
iħs omriẽ longanimitatẽ. in eos qui
credituri sunt isl inuitam ȩternã: ut cũ
indulgentiam tantorũ scelerũ acciꝑae

Expanded text:
sericordiam diligit, qua mihi primo subvenit: veritatem diligit, ut credenti det quod promisit. Audi misericordiam et veritatem in apostolo Paulo, prius Saulo persecutore. Indigebat misericordia, et dixit in se factam: «Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum, ut in me ostenderet Cs omnem longanimitatem in eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam» . Ut cum indulgentiam tantorum scelerum acciperet
Abbreviated transcription (Latin):
s quid amatis uidete. Amor di. amor
pximi caritas dr̃. Amor muidi. amor
huiꝰ scłi: cupiditas dr̃. Cupiditas refre¬
netur: caritas excitetur. Ipsa eñi caritas
bene oꝑantis: dat ei sp̃e bonȩ conscien¬
tiȩ. Sp̃e eñi gerit. bona conscientia.:
Quomͦ mala conscientia in tota despatione
sic bona conscientia in tota spe. Ꝙ eriut
tria hȩc de quib dixit apłs : fides. spes.
caritas. Et alio loco ipsa tria: s ꝓspe.
bonam conscientiam posuit. Funs enim
p̃cepti. ẽ. dixit. Quid. ẽ. finis p̃cepti :¬
p̃cepti. ẽ. cantas: de corde purore cons¬
entia bona. & fide ñ ficta. ꝑ spe. consciei¬
tiam posuit. Ille eñi sꝑat: qui bonam con¬
scientiam gerit. Qu̾e uͦ pungit mala con¬
scientia. recrahiit se abspe: & ñ sibi sꝑat.
nisi dãpnationem. Ut gͦ sꝑec regnum ha¬
beat bonam conscientiam: credat & opet̃¬

Expanded text:
sed quid ametis videte. Amor Dei, amor proximi, charitas dicitur: amor mundi, amor hujus saeculi, cupiditas dicitur. Cupiditas refrenetur, charitas excitetur. Ipsa enim charitas bene operantis dat ei spem bonae conscientiae. Spem enim gerit bona conscientia: quomodo mala conscientia tota in desperatione est, sic bona conscientia tota in spe. Et erunt tria haec, de quibus dicit Apostolus, Fides, Spes, Charitas . Et alio loco ipsa tria, sed pro spe bonam conscientiam posuit: Finis enim praecepti est, dixit. Quid est finis praecepti? Qcepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Pro spe bonam conscientiam posuit. Ille enim sperat, qui bonam conscientiam gerit. Quem vero pungit mala conscientia, retrahit se a spe, et non sibi sperat nisi damnationem. Ut ergo speret regnum, habeat bonam conscientiam; et ut
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem dĩ & ꝓrimi: ñdũ intellęxit.
de finem om̃is consũmationis. Quis. ẽ.
iste finis: Paulum int̾roga. Finis
Alioloco. Plenitudo autem legis. ẽ. cari.¬
tas. Quid tam finitum & t̾minatum.
quã plenitudo. Et enim fr̃s finem
poni laudabilit̾. nolite putare consũp¬
tionem: s consũmationẽ. Om̃ia gͥ

Expanded text:
caritatem dei et proximi, nondum intellexit. caritatem dei et proximi, nondum intellexit. de finem omnis consummationis. Quis est iste finis? Paulum interroga: Finis alio loco, Plenitudo autem legis charitas . Quid tam finitum et terminatum quam plenitudo? Etenim, fratres, finem ponit laudabiliter. Nolite putare consumptionem, sed consummationem. Aliter
Abbreviated transcription (Latin):
ds uͭ ꝓpt̃ se ipsũ. & si łs om̃i homine
amplius diligendus .ẽ: amplius quisq
dm̃ debet diligere quã se ipsũ. Itẽ am¬
plius alius homo diligendus. ẽ. quã cor¬
pus nr̃m: quia ꝓpt̃ dm̃ om̃ia ista diligñ¬
da sunt: & potest nobiscũ alius homo
ꝑfrui. qđ non potest corpꝰ. quia corpꝰ per
animã uiuit. qua fruimꝰ d̾o. Om̃s autẽ
eque diligendi st̃. S cum om̃ib ꝓdeẽ.
non possis: his potissimũ consulendũ. ẽ.
qui ꝓ locorum & temporum uł quarũlib&
rerum oportunitatib constrictius tibiꝰ qua
dam sorte uinguntur. Om̃ium igct᷑
hȩc summa ẽ. ut intelligatur legis &e
om̃ium serpturarum diuinarũ plenitu¬
do & finis. ẽẽ. dilectio. qua fruendũ
ẽ. et rei quȩ nobiscum ea re frui pocest:
quia ut se quisq diligat p̃cepto ñ opꝰ. ẽ.
oc gͦ ut nossemus atq possemus: facta. ẽ.
scripturas diuinas uł quãlib& earum
partem intellexisse sibi uidecur: ita ut in¬
eo intellectu ñ ȩdificet istam geminam

Expanded text:
 propter se ipsum. et si deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque deum debet diligere quam se ipsum. item amplius alius homo diligendus est quam corpus nostrum, quia propter deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo deo perfrui, quod non potest corpus, quia corpus per animam uiuit, qua fruimur deo. Omnes autem aeque diligendi sunt. sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum uel quarumlibet rerum opportunitatibus constricquadam sorte junguntur. Omnium igitur haec summa est, ut intelligatur legis et omnium divinarum Scripturarum plenitudo, esse dilectio rei qua fruendum est, et rei quae nobiscum ea re frui potest; quia ut se quisque diligat, praecepto non opus est. Hoc ergo ut nossemus atque possemus, facta est tscripturas diuinas uel quamlibet earum partem intellexisse sibi uidetur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam
Abbreviated transcription (Latin):
eñi ob hoc sibi ueniam datam om̃iũ pec¬
catorum suorum & illiꝰ furoris atq insa¬
niȩ qua ꝑtrahebat xp̃ianos ad necem.
qui minister erat furoris uideoꝵ. siue
inlapidatione sc̃ĩ martẏris stephani.
siuie incȩceris exhibendis & adoucendis
ad penam: ut nemo de se desꝑet qui
fuerit magnis peccatis inuolutus. &
magnis scelerib irretits. quasi ueniã
ñ sit accepturus: si conuersus fuerit ad
eum. qui pendens in cruce ꝓ ꝑsecutorib¬

Expanded text:
enim ad hoc sibi veniam datam omnium peccatorum suorum, et illius furoris atque insaniae qua pertrahebat Christianos ad necem, qui minister erat furoris Judaeorum, sive in lapidatione sancti martyris Stephani, sive in caeteris exhibendis et adducendis ad poenam; ut nemo de se desperet, qui fuerit magnis peccatis involutus, et magnis sceleribus irretitus, quasi veniam non sit accepturus, si conversus fuerit ad eum, qui pendens in cruce or
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ manclat ds̃ ex quib unũ. ẽ. ñ mecha¬
beris: & quȩcunq ñ iubenturꝰ. s spiritali
consilio monentur. ex quib unum. ẽ.
bonum. ẽ. homini mulierẽ t̃i tangere:
tẽ recte fuint. cum referunt᷑ ad diligen

Expanded text:
go mandat Deus, ex quibus unum est, Non moechaberis ; et quaecumque non jubentur, sed spirituali consilio monentur, ex quibus unum est, Bonum est homini mulierem non tangere : tunc recte fiunt, cum referuntur ad diligen
Abbreviated transcription (Latin):
unc autẽ illuminabit dñs abscondita
tenebrarum. & manifestabit cogitationes
cordis. & laus erit unicuiq a dõ: qr id
laudabitur ⁊ diligetur a ꝓximo inpxi¬
mo: qđ ne lateat. ab ipso illuminabitur
õ. Minuitur autem cupiditas caritate
crescente: donec ueniat ãd tantam mag¬
nitudinem. qua maior. ẽẽ. ñ possit.
Maiorem eñi caritatẽ nemo habce: quã
ut animam suam ponat ꝓ amicis suis.¬

Expanded text:
abit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
setie. Non gͦ inconuenient̃ creditur etiã
is pat̃ eo mͦ solere apparere mortalibus:
nisi forte aliquis dicat. idõ ñ. eẽ. iusibi¬
hlem patrẽ. quia in conspectu sõniantis
sibiles. quia moyses illa om̃ia uigilans ui¬
dit: quasi uerbũ ce sapientiã dĩ udit mo¬
yses carnalib oculis. aut uideri sp̃s uł
humanus potest qui carnẽ istam uiuifi¬
at. uł ipse corporeus qui uentus dr̃: qnͣ
tominus ille sp̃s dĩ qui om̃ium hominum
e angłoꝵ m̃tes in effabili excellentia di¬
uinȩ substantiȩ suꝑgreditur: aut quisꝗͣ
tili p̃cipit᷑ errore. ut audeat dicere filiũ¬

Expanded text:
specie. Non ergo inconvenienter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somniantis ritum sanctum, quia Moyses illa omnia vigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibus oculis, aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventus dicitur; quanto minus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut audeat dicere Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
habitat caritas. Dicit eñi ioħes. Ds̃ ca.¬
ritas. ẽ. Qua ꝓpter quisq uetus perca.¬
tum us extinguere. mandato nouoex¬
tingue cupiditatẽ: ⁊ amplextere caritat̃
Sicutꝰ enĩ radix om̃ium maloꝵ .ẽ. cupl¬
dlitas: tta raorx om̃ium bonorũ.e. catõ

Expanded text:
habitat caritas. dicit enim et Iohahabitat caritas. dicit enim et Iohatum. Quapropter quisquis vetus peccatum vis exstinguere, mandato novo exstingue cupiditatem, et amplectere charitatem. Sicut enim radix omnium malorum est cupiditas; ita et radix omnium bono
Abbreviated transcription (Latin):
aut matri. rescindentes uerbũ dĩ ꝑ tra
traditionẽ ur̃am quã tradidistis. & sim¬
lia huiꝰmod multa facitis. Ubi eudent̃
phanus iste blaspheinat: & uideos ha¬
bere suas traditiones. alibris ꝑpłncis
ce legitimas alienas. qͥuas appellasse a¬
płm ꝓphanas fabulas & aniles. & gene¬
alogias int̃minatas. ñ herecicuis s cato¬
licus leccor intelligit. Finis autem pre
narsi scripturarum multiplicẽ habun¬
dantiam latissimãq doctrinã sine ullo
errore comp̃heroit. ⁊ sine ullo labore
custodit. cuius cor plenũ. ẽ. caritate. di¬
legis caritas. Et alio loco. finis autem
p̃cepti.ẽ. caritas. de caroe puro. &
conscientia bona. & fide ñficta. Iuid:
autẽ p̃cepti finis: nisi p̃cepti ad inple¬
tio Et quid: p̃cepti ad impletio: nal
legis plenitudo.ꝰ Quodgͦ ibi dixit plati¬
tudo legis caritas: hoc etiam hic dixit.
Finis p̃cepti. ẽ. caritas. Nec dubitari ullon̾
potest. quod templũ dĩ sit homo: inquo

Expanded text:
aut matri, rescindentes verbum Dei per traditionem vestram, quam tradidistis; et similia hujusmodi multa facitis . Ubi evidenter rofanus iste blasphemat, et Judaeos habere suas traditiones a Libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse Apostolum profanas fabulas, et aniles, et genealogias interminatas, non haereticus, sed catholicus lector intelligit. Porro si velim narum Scripturarum multiplicem abundantiam altissimamque doctrinam sine ullo errore comprehendit et sine ullo labore custodit, cujus cor plenum est charitate, diest charitas ; et in alio loco: Finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. quid est autem praecepti finis nisi praecepti adimpletio? et quid \'est praecepti adimpletio nisi legis plenitudo? quod ergo ibi dixit: plenitudo legis caritas, hoc etiam hic dixit: finis praecepti est caritas. nec dubitari ullo modo potest, quod templum dei sit homo, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
micos: corripiamus. castigemus. excõmu¬
mcemus cum dilectione: eciã a nobis se¬
paremus. Uidete eñi quid dicat apłs.
iquis autemñ obaudit uerbo nr̃o. ꝑ epłam¬
urbaret oculum tuum: ñ uquit ut ini¬
nicum eum existimetis: s corripite ut
fr̃m ait erubescat. A quo indixit seꝑa¬
tonẽ: ñ p̃cidit dilectionẽ. Nos eñi¬
at corrigantur. Cum extraneis potius con¬
uuuamur. cũ paganis. quã cũ his qui no
it erubescant e corrigantur. sicut dicit
ips. Si quis ñ obaudit uerbo nr̃o ꝑcłam¬

Expanded text:
micos, corripiamus, castigemus, et excommunicemus cum dilectione, a nobis etiam separemus. Videte enim quid dicat Apostolus: Si quis autem non obedit verbo noturbaret oculum tuum, Non, inquit, ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem ut erubescat: a quo indixit separationem, non praecidit dilectionem. » Eut corrigantur. Cum extraneis potius convivamur, et cum paganis, quam cum his qui nobut erubescant et corrigantur, sicut dicit Apostolus: Si quis non obaudit verbo no