comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lia sua. Nec parum ꝓcesserat exetͣnda
suecessio: decursis iam in hac malicia
qͣsi gen̾ationib qͥndeci. Et eo usq firmaue¬
rat sibi ius pͣuũ. immo oĩ morte pumen¬
dam iniuriã. genatio mala ꝙ adult̾a: ut
ꝙ si int̾dum defecissent clerici de sangui¬
ne illo. s ep̃i ñqͣm. Demq iam octo exci¬
terant ante celsum uiri uxorati ⁊ absq
ordinib: lict̾ati tam̃. Inde tota illa ꝑuni¬
u̾sam hyb̾mam. de qͣ multa suꝑiꝰ diximꝰ.
dissolutio eccłiastice discipline: censure
eneruatio. religionis euacuatio. Inde
illa ubiq ꝓ mansuetudine xp̃ianaseua
subintͦducta barbaries: ĩmo paganismꝰ
qͥdam inductꝰ sub noĩe xp̃iano. Nam quod
inauditũ ẽ. ab ipso xp̃ianitatis uncio si¬
ne ordine. sine rõne mutabant᷑ ⁊ multi¬
plicabant᷑ ep̃i. ꝓ libitu metͦpolitam: ita
ut unꝰ ep̃atus uno ũ eẽt contentꝰ. s singłe
pene eccłie singłos haberent epõs. N ee

Expanded text:
lia sua. Nec parum processerat exsecranda lia sua. Nec parum processerat exsecranda successio, decursis jam in hac malitia quasi generationibus quindecim. Et eousque firmaverat sibi jus pravum, imo omni morte puniendam injuriam, generatio mala et adultera, ut etsi interdum defecissent clerici de sanguine illo, sed episcopi nunquam. Denique jam octo extiterant ante Celsum viri uxorati, et absque ordinibus, litterati tamen. Inde tota illa per universam Hiberniam, de qua superius diximus, dissolutio ecclesiasticae disciplinae, censurae enervatio, religionis evacuatio: inde illa ubique, pro mansuetudine christiana, saeva subintroducta barbaries, imo paganismus quidam inductus sub nomine christiano. Nam quod inauditum est ab ipso Christianitatis initio sine ordine, sine ratione mutabantur et multiplicabantur episcopi pro libitu metropolitani, ita ut unus episcopatus uno non esset contentus, sed singulae pene ecclesiae singulos haberent episcopos. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
sc exhibebat. ipsius p̃cipue suꝑ om̃s abũ¬
dantiꝰ emulator existens:¬
um hec ita aguntur contigit in¬
firmari archiep̃m celsũ: ipse ẽ
qui malachiam in diaconũ. pb̃rm. ep̃mq
tur: fecit q̃si testam̃tũ quati malachi¬
as deberet succede sibi: qͦd nullus uide¬
retur dignior. qui eparet̾ in sede pͥma:
hoc p̃sentib indixit: hoc mandauit
absentib: hoc specialit̾ ambob mumo¬
nie regil & maiorib t̾re scĩ patricii aue¬
toritate p̃cepit. Cuiꝰ reu̾entia & honore
tanqͣ apłi illiꝰ gentis qͥ totam pat̾am cõ¬
u̾tisset ad fidem. sedes illa inqua ⁊ uiuers
am regũ ac pͥncipũ umu̾sitas subiecta
sit metropolitano in oĩ obedientia: ꝙ u¬
nꝰ ipse omnib p̃sit. Uerũ mos pessimꝰ
in oleuerat. quoꝵdam diabolica ambi¬
tione potentũ: sede scãm obtentũ iri
hereditaria successione. Nec em̃ patie
bant cp̃ari: nͥ qui eẽnt de tͥbu & fami¬

Expanded text:
se exhibebat, ipsius praecipue super omnes abunse exhibebat, ipsius praecipue super omnes abundantius aemulator existensum haec ita aguntur, contigit infirmari archiepiscopum Celsum: et ipse est qui Malachiam in diaconem, presbyterum, etur, fecit quasi testamentum, quatenus Malachias deberet succedere sibi, quod nullus alius videretur dignior, qui episcoparetur in sede prima. Hoc praesentibus indixit, hoc mandavit absentibus, hoc specialiter ambobus Mumoniae regibus, et majoribus terrae, sancti Patricii auctoritate praecepit. Cujus reverentia et honore, tanquam apostoli illius gentis, qui totam patriam convertisset ad fidem, sedes illa, in qua et vivens am regum ac principum universitas subjecta sit metropolitano in omni obedientia, et unus ipse omnibus praesit. Verum mos pessimus inoleverat quorumdam diabolica ambitione potentum, sedem sanctam obtentum iri haereditaria successione. Nec enim patiepari, nisi qui essent de tribu et fami
Abbreviated transcription (Latin):
sua omnia exponens ei. et his qui cũ
eo erant: ut pote ñ ingͣtus nec ĩmemor
beneficii. Adducta in continenti am¬
malia multa ad usum fr̃m: multa
insuꝑ in auro & argento ad sumpt᷑ ẽ¬
dificioꝵ p regia libertate collata Ip¬
se quoq erat intͣns & exiens cumeis se¬
dulus & officiosus: habitu qͥdem rex: s
animo discipulus malachie. Et benedi¬
xic loco illi dñs ꝓpt̾ malachiã: ꝙ in bre¬
ui factus ẽ magnus. reb ⁊ possessionib
i ꝑsonis. U̾ibi uelut de nouo inchoans:
legem & disciplinam quã aliis impone¬
bat. magis ipse portabat ep̃c ⁊ magister.
Iyfe in ordine uicis sue coqne ministerio
in seruiebat: ipse frĩb cũ recũbent mi¬
nistrabat. Int̾ succedentes sibi inuicem
fr̃s ad cantandũ legendũ ue in eccłia. ñ
se p̃teriri patiebat᷑: strenue implens &
ipse officium loco suo tanqͣm unꝰ ex illis.
Scẽ pauꝑtatis ñ mͦ participem s ⁊ pͥncipẽ

Expanded text:
et omnia sua exponens ei, et his qui cum et omnia sua exponens ei, et his qui cum eo erant, utpote non ingratus nec immemor beneficii. Adducta incontinenti animalia multa ad usus fratrum, multa insuper in auro et argento ad sumptus aedificiorum pro regia liberalitate collata. Ipse quoque erat intrans et exiens cum eis sedulus et officiosus, habitu quidem rex, sed animo discipulus Malachiae. Et benedixit loco illi Dominus propter Malachiam. Et in brevi factus est magnus rebus, possessionibus, et personis. Ubi velut de novo inchoans, legem et disciplinam, quam aliis imponebat, magis ipse portabat episcopus et magister. Ipse in ordine vicis suae, coquinae ministerio inserviebat; ipse fratribus, cum recumberent, ministrabat. Inter succedentes sibi invicem fratres ad cantandum, legendumve in ecclesia, non se praeteriri patiebatur, strenue implens et ipse officium loco suo, tanquam unus ex illis. Sanctae paupertatis non modo participem, sed et principem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Recipiunt᷑ ubiq eccłiastice consue¬
tudines: contrarie reiciuntur. Reedifi¬
cantur basilice: ordinatur clerus in illi
sacram̃toꝵ rite sollemnia celebrant᷑.Con¬
fessiones fiunt: ad eccłiam conuemiun
plebes: concubinatꝰ honestat celebritaᷤ
nuptiarum. Postremo sic mutata in me¬
lius omnia: ut hodic illi genti conueniat.
annos aliqͦt destrui cuitatẽ a rege aqͥ¬
lonaris partis hyberme: quia ab aqͥlo¬
ne panditur omne malũ. Et forte malũ
illud bene utentib bonũ fuit. Quis scit
enĩ si tali flagello ds delere uoluit mala
antiqua pplĩ sui: Istius modi malachias
necessitate cõpulsus: & ipse exiit cũ tur¬
ba discipłoꝵ suoꝵ. Nec ociosus exitꝰ eiꝰ
Hac occasione. monasterium ybracen¬
se constructũ est: eunte ulo malachia
regno pulsus. sub cura malachie de mi¬
scd̾ia dei. consolationẽ ac cepit.
Et locꝰ ille situs in regno eius.a Ga¬
uisus est rex uiso malachia: se ꝙ¬

Expanded text:
tur; recipiuntur ubique ecclesiasticae consuetur; recipiuntur ubique ecclesiasticae consuetudines, contrariae rejiciuntur; reaedificantur basilicae, ordinatur clerus in illis. Sacramentorum rite solemnia celebrantur, confessiones fiunt, ad ecclesiam conveniunt plebes, concubinatus honestat celebritas nuptiarum; postremo sic mutata in melius omnia; ut hodie illi genti conveniat, annos aliquot destrui civitatem a rege aquilonaris partis Hiberniae, quia ab aquilone panditur omne malum . Et forte malum illud bene utentibus bonum fuit. Quis scit enim, si tali flagello Deus delere voluit mala antiqua populi sui? Istiusmodi Malachias necessitate compulsus, et ipse exiit cum turba discipulorum suorum. Nec otiosus 667 exitus ejus. Hac occasione monasterium Ibracense constructum est, eunte illo Malachia regno pulsus, sub cura Malachiae de misericordia Dei consolationem accepit. Et locus ille situs in regno ejus. Gavisus est Rex viso Malachia, se
Abbreviated transcription (Latin):
tor tuus a filiis sceleratis: qͣnta sustinuit ab
his ipsis quib ꝙ ꝓ quib loquebat᷑ bona tibi.
Quis digne exp̾ͥmat in qͣntis uexatꝰ: qͥb
affectus sit contumeliis: quib imuriis
lascessitꝰ: quotiens lassatus in edia. qͦtien
afflctus in frigore ꝙ nuditate. At cñ cũ
his qui oderant pacem erat pacificꝰ: instas
uichilominꝰ oportune importune. Blas¬
phematus obsecrabat : iniuriatꝰ oppone¬
bat scutum patientie: & uincebat in bo¬
no malum. Quid in uiciss: Pseũauit
pulsans: ⁊ scd̃m ꝓmissionẽ. tandẽ aliqͣn¬
do pulsanti aꝑtum ẽ. Quomͦ poterat ñ
sequi: quod ueritas p̃nunciauerat secu¬
turũ: Dext̾a dñi fecit u̾tutem: qͥa osdñi
locutũ ẽ u̾itatem. Cessit duricia : qͥeuit
bar baries: & domꝰ exasꝑans paulatim le¬
niri cepit: paulatim correptionẽ admit¬
tere. reciꝑe disciplinam. Fiunt de me¬
dio barbarice leges: romane intͦducun¬

Expanded text:
tor tuus a filiis sceleratis! quanta sustinuit ab tor tuus a filiis sceleratis! quanta sustinuit ab his ipsis, quibus et pro quibus loquebatur bona tibi! Quis digne exprimat, in quantis vexatus, quibus affectus sit contumeliis, quibus injuriis lacessitus, quoties lassatus inedia, quoties afflictus in frigore et nuditate? Attamen cum his qui oderunt pacem, erat pacificus, instans nihilominus opportune, importune. Blasphematus obsecrabat; injuriatus opponebat scutum patientiae, et vincebat in bono malum. Quidni vicisset? Perseveravit pulsans, et secundum promissionem tandem aliquando pulsanti apertum est . Quomodo poterat non sequi, quod veritas praenuntiaverat secuturum? Dextera Domini fecit virtutem, quia os Domini locutum est veritatem. Cessit duritia, quievit barbaries; et domus exasperans paulatim leniri coepit, paulatim correptionem admittere, recipere disciplinam. Fiunt de medio barbaricae leges, Romanae introducun
Abbreviated transcription (Latin):
ouib si oportuerit. Et qͣnqͣm om̃s lupi. et
oues nulle: stetit in medio lupoꝵ pastor
intrepidus: ommmnodis argum̃tosus qͦmͦ
faceret oues de lupis. Monere cõmuniter.
secreto arguere. flere ꝑsingłos: nẽ asꝑe
nc̃ lenit̾ conuenire: ꝓ ut cuiq expedire
uidebat. In quib ꝑ hec minꝰ ꝑfecisset: cor
contritũ ⁊ humiliatũ offẽbat ꝓ eis. Qͦtieis
noctes totas ꝑuigiles duxit: extendens
manꝰ in orõne. Et cũ uenire ad eccłiã nol¬
lent : ꝑ uicos & plateas occurrebat inuiti:
et circũiens ciuitatem ꝑqͥrebat anhelꝰ
quẽ xp̃o acqͥreret. Sed et foris rura et op¬
pida nichilominꝰ sepiꝰ ꝑcuri ebat. cũ scõ illo
comitatu discipłoꝵ suoꝵ: qͥ ñqͣm deerant
lateri eiꝰ. Ibat & erogabat uel igͣcis celes¬
tis tritici mensurã. Nec uehebatur equo
s pedes ibat: & in hoc uirũ se apłicũ ꝓban.
Iħu bone qͣnta passus ẽ ꝓ nomine tuo bella¬

Expanded text:
ovibus, si oportuerit. Et quanquam omnes lupi, et ovibus, si oportuerit. Et quanquam omnes lupi, et oves nullae; stetit in medio luporum pastor intrepidus, omnimodis argumentosus, quomodo faceret oves de lupis. Monere communiter, secreto arguere, flere per singulos; nunc aspere, nunc leniter convenire, prout cuique expedire videbat. In quibus per haec minus profecisset, cor contritum et humiliatum offerebat pro eis. Quoties noctes totas pervigiles duxit, extendens manus in oratione! Et cum venire ad ecclesiam nollent, per vicos et plateas occurrebat invitis; et circumiens civitatem, perquirebat anhelus quem Christo acquireret. 17. Sed et foris rura et oppida nihilominus saepius percurrebat cum sancto illo comitatu discipulorum suorum, qui nunquam deerant lateri ejus. Ibat et erogabat vel ingratis coelestis tritici mensuram. Nec vehebatur equo, sed pedes ibat, et in hoc virum se apostolicum probans. Jesu bone! quanta passus est pro nomine tuo bella
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ autẽ cepisset ꝓ officio suo agere: cunc
intellexit homo dei ñ ad homines se. sed
ad bestias destinatũ. Nusqͣm adhuc tales
exꝑtus fuerat in qͣntacunq barbarie.
Nusqͣm repperat sic ꝓt̾uos ad mores: sic
ferales ad ritꝰ: sic ad fidẽ impios: ao legeᷤᷤ
barbaros: ceruicosos ad disciplinam: sp̃¬
cos ad uitã. x p̃iami nomine: re pagani.
inire comugia: ñ face̾ confessiones: pem¬
tentias nec qui pet̾et nec qui daret penit̾
inueniri. Ministri altaris pauci admodũ
erant. Sed enĩ qͥd opꝰ pluriũ uͥ ipsu paucitaᷤ
int̾ laicos ꝓpemodũ ociosa uacaret: Non
erat quod de suis fructificarent officiis in
ppło nequi. Nec enĩ in eccłiis. aut p̃dican¬
tis uox aut cantantis audiebat᷑. Quid fa¬
ceret adletha dni: Aut cedendum tͣpiter:
aut ꝑiculose certandum. Sed qui se pasto¬
rem. ⁊ ñ mercennariũ agnoscebat: elegit
stare qm̃ fug̾e̾: paratꝰ & animã suã dare ꝑ

Expanded text:
Cum autem coepisset pro officio suo agere, tunc Cum autem coepisset pro officio suo agere, tunc intellexit homo Dei, non ad homines se, sed ad bestias destinatum. Nusquam adhuc tales expertus fuerat in quantacunque barbarie: nusquam repererat sic protervos ad mores, sic ferales ad ritus, sic ad fidem impios, ad leges barbaros, cervicosos ad disciplinam, spurcos ad vitam. Christiani nomine, re pagani. inire conjugia, non facere confessiones; poenitentias nec qui peteret, nec qui daret, penitus inveniri. Ministri altaris pauci admodum erant. Sed enim quid opus plurium, ubi ipsa paucitas inter laicos propemodum otiosa vacaret? Non erat quod de suis fructificarent officiis in populo nequam. Nec enim in ecclesiis aut praedicantis vox, aut cantantis audiebatur. Quid faceret athleta Domini? aut cedendum turpiter, aut periculose certandum. Sed qui se pastorem, et non mercenarium agnoscebat, elegit stare quam fugere, paratus et animam suam dare pro
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑate: mittens ei aliqͥd de m̃sa sua. eo¬
dem loco sanauit. Scdo eundẽ ipsũ guiˢ¬
sima infirmitate correptũ: & corꝑe pa¬
rit̾ curauit & m̃te. Ilico enĩ adhesit deo
& malachie seruo eiꝰ: timens ne det̾ius
aliquid contingeret. si denuo ingtuᷤ tã¬
to inueniret᷑ ⁊ beneficio ꝙ miraculo: et
nẽ ut audiuimꝰ p̃est cuidam monast̾io
sito in parcib scotie. ⁊ hoc nouissimum
omniũ que ille fundauit. ꝓ huiꝰ modi au¬
gescebat in dies & opinio & congregati¬
o malachie: ꝙ gnde ei nom̃ intꝰ ꝙ foris:
ũ tam̃ re grandius. Nempe ibi demora¬
acabat tẽ temporis ep̃alis ¶T¬
carãt. malachia nolente assentire. Siqͥdẽ
ipsum elegant. Psistentib tam̃ illis can¬
dem aliqͣndo cessit: accedente ad urm faci¬
endam mandato mnagistri sui. nec ñ et
metͦpolitani. Tricesime ferme etatis sue
anno. malachias consecratus epc̃ int᷑du¬
citur connereth: hoc enĩ nom̃ ciuitatis.

Expanded text:
desperate, mittens ei aliquid de mensa sua, eodesperate, mittens ei aliquid de mensa sua, eodem loco sanavit. Secundo eumdem ipsum, gravissima infirmitate correptum, et corpore pariter curavit et mente. Illico enim adhaesit Deo et Malachiae servo ejus, timens ne deterius aliquid sibi contingeret, si denuo ingratus tanto inveniretur et beneficio et miraculo. Et nunc, ut audivimus, praeest cuidam monasterio, sito in partibus Scotiae: et hoc novissimum omnium quae ille fundavit. Pro hujusmodi augescebat in dies et opinio, et congregatio Malachiae, et grande ei nomen intus et foris, non tamen re grandius. Nempe ibi demoraacabat tunc temporis episcopalis carat, Malachia nolente assentire, siquidem ipsum elegerant. Persistentibus tamen illis, tandem aliquando cessit, accedente ad vim faciendam 666 mandato magistri sui, necnon et metropolitani. Tricesimo ferme aetatis suae anno Malachias consecratus episcopus introducitur Connereth: hoc enim nomen civitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
multa singłariter faciebat. in qͥb potiꝰ p̃i¬
bat om̃s: ⁊ alioꝵ nemo illũ poterat ad tã
ardua scqui. GEo temporis & eo lociqͥdã
infirmabat᷑. Cui asistens diabolus ⁊ aꝑte
loquens. suggerebat ne umꝗͣ. crederet
monitis malachie: s si intͣret ad se cultel¬
locũ peteret: i occidẽt. Quo cognito qͥ il¬
li ministrabant ipso infirmo ꝓdente: uer¬
bũ ꝑfert̃ ad malachiam p̃mumentes.: At
ille solita arma orationis arripiens inpa¬
uidus hostem aggressus: & infirmitatẽ
fugat & demonem. Erat autẽ nom̃ uiro
inalchꝰ. Erat̃ est iste scdm carnem xp̃ian
nr̃i mellifontis abbatis: ambo enĩ suꝑsti¬
tes adhuc sunt. sibi in spũ mͦgermaniores.
Nam ille ut lib̾atꝰ ẽ continuo ñ ingͣtus.
loco eodem conu̾sus ad dñm: habitũ simul
amimũq mutauit. Et cognouere fr̃s ma¬
lignũ inuidere bonis eoꝵ: & edificati st̃
facti de reliquo cantiores. ¶Clericũ no

Expanded text:
multa singulariter faciebat, in quibus potius praeimulta singulariter faciebat, in quibus potius praeibat omnes, et aliorum nemo illum poterat ad tam ardua sequi. Eo temporis et eo loci quidam infirmabatur, cui assistens diabolus, et aperte loquens suggerebat, ne unquam crederet monitis Malachiae; sed si intraret ad se, cultello eum peteret et occideret. Quo cognito, qui illi ministrabant, ipso infirmo prodente, verbum perferunt ad Malachiam praemunientes. At ille solita arma orationis arripiens, impavidus hostem aggressus, et infirmitatem fugat et daemonem. Erat autem nomen viro Malchus. Frater est iste secundum carnem Christiani nostri, Mellifontis abbatis. Ambo enim superstites adhuc sunt, sibi in spiritu modo germaniores. Nam ille, ut liberatus est, continuo non ingratus, loco eodem conversus ad Dominum, habitum simul animumque mutavit. Et cognovere fratres malignum invidere bonis eorum; et aedificati sunt, facti de reliquo cautiores. CAPUT VII. Dy
Abbreviated transcription (Latin):
onis. putantes aut ꝑcussum ad mortem.
aut mortuũ. Et tunica qͥdem scissa asũ¬
mo usq deorsũ: hõ uͦ illesus inuentꝰ est:
tã modice ⁊ sũmatim ꝑstrita eute. ut uix
in suꝑficie uestigiũ appareret. Stabat
hõ incolumis quẽ securis ꝓstrauerat: in¬
tuentib istupentib qͥ circũstabant. Un¬
de & facti alacriores: ꝓmptiores exinde
ad opꝰ inuentisunt. Et hoc iniciũ signoꝵ
malachie. Porro oratoriũ intͣ paucos di¬
esconsũmatũ ẽ. de lignis qͥdem leuigatiˢ
s apte firmit̾q contextũ: opꝰ scoticũ pul¬
chrũ satis. Et exinde seruitur dõ in eo
sicut in dieb antiqͥs: simili qͥdẽ deuocio¬
ne ⁊ siũpari nuiño. Prefuit malachias
loco illi tempere aliqͣnto: patre ymaro ita
constituente: ipse reccor. ipse regula fr̃m.
Legebant inuita eiꝰ quomꝰ conuersarent᷑:
ꝙ ip̃se ante illos p̃ibat in iusticia ꝙ sc̃itate
coram deo. Nisi qͦd p̃ter instituta cõmunia

Expanded text:
omnes, putantes aut percussum ad mortem omnes, putantes aut percussum ad mortem aut mortuum. Et tunica quidem scissa a summo usque deorsum: homo vero illaesus inventus est, tam modice et summatim perstricta cute, ut vix in superficie vestigium appareret. Stabat homo incolumis, quem securis prostraverat, intuentibus et stupentibus qui circumstabant. Unde et facti alacriores, promptiores exinde ad opus inventi sunt. Et hoc initium signorum Malachiae. Porro oratorium intra paucos dies consummatum est de lignis quidem laevigatis, sed apte firmiterque contextum, opus Scoticum, pulchrum satis. Et exinde servitur Deo in eo, sicut in diebus antiquis; simili quidem devotione, etsi non pari numero. Praefuit Malachias loco illi tempore aliquanto, patre Imario ita constituente, ipse rector, ipse regula fratrum. Legebant in vita ejus quomodo conversarentur, et ipse ante illos praeibat in justitia et sanctitate coram Deo: nisi quod praeter instituta communia,
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾iũ. ñ defint qui illud teneret. cũ
possessionib suis. Nã ⁊ constituebant᷑
ꝑ electionẽ. etiã ꝙ abbates appellabant᷑.
seruantes nomine:⁊ si ñ re quod olim ex
stiterat. Cumq suaderent multi ñ alie¬
nare possessiones. s totũ retinere sibi.⁊
N acqͥeuit pauꝑtatis amator: s fecit
eligi iurta morem qͥ eas teneret loco
ut p̃diximꝰ. retento sib ⁊ suis. Et fortas¬
sis consultiꝰ ut post apparuit integrũ
retinuisset: si ñ magis sue ꝓsperisset
humilicati qͣm paci. Itaq ex mandato
patͥs ymari assũptis secũ decẽ circit̾ fr̃ib.
ueniens ad locũ cepit edificare. ¶ Ubi
die qͣdam cum in securi ipse secaret. casu
ex oꝑariis unꝰ illo uibrante in aera secu¬
rim: locũ incaute occupauit quo ictus
destinabat᷑. ꝙ cecidit suꝑ spinam dorsiesꝰ.
canto utiq impetu. qͣnto ille conatu im¬
pinge ualuit. Corruit ille. accurrere

Expanded text:
monasterium, non defuit qui illud teneret cum monasterium, non defuit qui illud teneret cum possessionibus suis. Nam et constituebantur per electionem etiam et abbates appellabantur, servantes nomine, etsi non re, quod olim 665 exstiterat. Cumque suaderent multi non alienare possessiones, sed totum simul retinere sibi, non acquievit paupertatis amator: sed fecit eligi juxta morem qui eas teneret, loco, ut praediximus, retento sibi et suis. Et fortassis consultius, ut post apparuit, integrum retinuisset, si non magis suae prospexisset humilitati, quam paci. 14. Itaque ex mandato patris Imarii assumptis secum decem circiter fratribus, veniens ad locum, coepit aedificare. Ubi quadam die cum in securi ipse secaret, casu ex operariis unus, illo vibrante in aera securim, locum incaute occupavit quo ictus destinabatur: et cecidit super spinam dorsi ejus, tanto utique impetu, quanto ille conatu impingere valuit. Corruit ille: accurrere
Abbreviated transcription (Latin):
Ec in hc̃ modũ cet̾i qͥ secunt᷑. Nec mͦ in p̃fata
s in exteras etiã regiones: qͣsi inundatione
facta. illa se scõꝵ examina effuder̃t.Eqͥ¬
b ad has nr̃as gallicanas partes sc̃s colũ¬
banꝰ ascendens. luxouiense construrit
monast̾ium: factꝰ ibi in gentẽ magnam.
Aiunt tã magnã fuisse: ut succedenti¬
b sibi uicissim choris continuarent̃ sollẽ¬
nia diuinoꝵ: ita ut ne mom̃tũ qͥdẽ die
ac noctis uacaret a laudib. Hec de anti¬
qua dicta st bẽcorensis monastii gła.
Hoc olim destructũ a piratis. ob insig¬
ne dignitatis antique. Malachias uelu¬
ti qͣndam replantaturꝰ paradisũ ample¬
xus ẽ: & qͥa multa corpora scoꝵ dormi¬
rent ibi. Nã ut taceam illa que n. pace
sepulta sunt: fert̃ ñ gentos simul una
die a piratis occisos. Erat quide ingens
illiꝰ loci possessio: s malachias solo conten¬
tꝰ loco scõ totas possessiones ꝙ t̾ras alteri
cessit. Si quidem a tẽpore qͦ destructũ est

Expanded text:
Et in hunc modum caeteri qui sequuntur. Nec modo in praefatas, sed et in exteras etiam regiones, quasi inundatione facta, illa se sanctorum examina effuderunt. E quibus ad has nostras Gallicanas partes sanctus Columbanus ascendens, Luxoviense construxit monasterium, factus ibi in gentem magnam. Aiunt tam magnam fuisse, ut succedentibus sibi vicissim choris, continuarentur solemnia divinorum, ita ut ne momentum quidem diei ac noctis vacaret a laudibus. 13. Haec de antiqua dicta sint Benchorensis monasterii gloria. Hoc olim destructum a piratis, ob insigne dignitatis antiquae, Malachias, veluti quemdam replantaturus paradisum, amplexus est, et quia multa corpora sanctorum dormirent ibi. Nam ut taceam illa quae in pace sepulta sunt, ferunt nongentos simul una die a piratis occisos. Erat quidem ingens loci illius possessio: sed Malachias solo contentus loco sancto, totas possessiones et terras alteri cessit. Siquidem a tempore quo destructum est
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ a desidio meo Uioes hominẽ securũĩ
morte: ⁊ necdũ mortuũ ia c̾cũ de urta: Hec
mirũ. Uidens adcẽ noctẽ quã expectau̾at.
in ipsa diesce sibi: qͣsi de nocte cumphans ui¬
forsicamtenebre conculcabt me: qͥa hec nox
Muminatio mea in delicris meis. Et blande
consolansnos. habete inqͥt curã mei: egouri
si licuerit ñ obliuiscar. Licebit autẽ. Crecidi
indm: ⁊ oĩa possibilia credenti. Amauidm:
amauiuos: & carttas nunꝗͣ excidit. Et iuspici

Expanded text:
curum in morte, et necdum mortuum, jam certum de vita? Nec mirum. Videns adesse noctem quam exspectaverat, et in ipsa diescere sibi; quasi de nocte triumphans, viForsitan tenebrae conculcabunt me, quia haec nox illuminatio mea in deliciis meis. » Et blande nos consolans: « Habete, » inquit, « curam mei; ego vestri, si licuerit, non obliviscar. Licebit autem. Credidi in Deum, et omnia possibilia credenti. Amavi Deum: amavi vos, et charitas nunquam excidit. » Et sus
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ quidem oꝑe p̃cium
fuit. illustres scõꝵ descri¬
bere uitas: ut sint in spe¬
cłm & exemplũ. ac qͣddã
ueluti ꝯdim̃tũ uite hom̃ũ
suꝑtram. ꝑ hoc enim qͦdãmͦ apud noᷤ
etiam post mortem uiuunt: multosq
ex his qui uiuentes mortui sunt. ad ue¬
rã ꝓuocant ⁊ reuocant uitam. Uerũ nc̃
maxĩe id reqͥrit raritas scĩtatis: ꝙ nr̃a
plane etas mons uiroꝵ. Qͣmsane mopi¬
am suꝑ nos a deo inualuisse sentimꝰ: ut
nulli sit dubiũ illa sententia nos ferir.
qm̃ abundabit iqͥtas. refrigescet caritaᷤᷤ
multoꝵ. Et ut suspicor ego. aut p̃sto
aut ꝓpe ẽ. de qͦ scͥptum ẽ.: faciem eiꝰ p̃ce¬
det egestas. Ni fallor antixp̃e est iste: qͦ
fames ac sterilitas totiꝰ bomi & p̃it & co¬
mitatur. Siue gͥ nuncia iã p̃sentis siue
iã iamq affuturi p̃nuncia: egestas in e

Expanded text:
er quidem operae pretium fuit illustres Sanctorum describere vitas, ut sint in speculum et exemplum, ac quoddam veluti condimentum vitae hominum super terram. Per hoc enim quodammodo apud nos etiam post mortem vivunt, multosque ex his, qui viventes mortui sunt, ad veram provocant et revocant vitam. Verum nunc maxime id requirit raritas sanctitatis, et nostra plane aetas inops virorum. Quam sane inopiam super nos adeo invaluisse sentimus, ut nulli sit dubium illa sententia nos feriri: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et ut suspicor ego, aut praesto, aut prope est, de quo scriptum est: Faciem ejus praecedet egestas . Ni fallor, Antichristus est iste, quem fames et sterilitas totius boni et praeit, et comitatur. Sive igitur nuntia jam praesentis, sive jamjamque adfuturi praenuntia, egestas i
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ã maria. Adquem sonitum nos ac socii
nr̃i qui in dentoriis quiescebant exꝑgesacti
lectis ꝓsiliuimus: accurrentes hominem
in ꝓfundum uidimtis: & p̃ timore simł
et angustia cordis. exanimati fere fuimꝰ.
Qd̾ ip̃e ꝑcipiens mox leuato capite comi
uultu. iocundo intuitu. nob̃ innuit: nil
lesionis sese ꝑpessum. D escendentes gͥqͥ
dam ex nostris ex altera parte ipsius p̃ci¬
pitii. qua uia erat descendendi: eduxert
eum a loco santim omnio atꝙ: incolu

Expanded text:
Sancta Maria! Ad quem sonitum nos ac socii Sancta Maria! Ad quem sonitum nos ac socii nostri qui in tentoriis quiescebant expergefacti, lectis prosilivimus, accurrentes hominem in profundo vidimus, et prae timore simul et angustia cordis exanimati fere sumus. Quod ipse percipiens, mox levato capite comi vultu, jucundo intuitu nobis innuit nihil laesionis sese perpessum. Descendentes igitur quidam ex nostris ex altera parte ipsius praecipitii, qua via erat descendendi, eduxerunt eum a loco sanum omnino atque incolu
Abbreviated transcription (Latin):
ditiersis langorib a febrib tenti. sumpta
in potum eadem aqua. p̾stinȩ sanitat
mox restituuntur.
is dieb rogenꝰ dux apulie ciuitatem
capuã obsidebat qͥ fama uiri ꝑmotͦ.
scendimus. iuimus. & plures in obsidiõe
dies exegimus: remoti intentoriis. a fre¬
quentia. et tumultu ꝑstrepentis exercitꝰ.
Ent autem uͥ eramts quedam eccłiola
penitus deserta: & iuxta ostium.cisterna
desuꝑ diruta: magnȩ ꝓfunditatis hia¬
tum sua diruptiõe p̃tendens. In qͣ eccłia
uelut in camera ꝓuelle conũsabamur
tam quieti quam oꝑi mea mndul¬
gentes: & dacem ip̃m cum suis. nob̃ singłis
dieb ad quȩ uolebamus in ꝓmptu hñtes.
Quadam uͦ nocte cum in ea dormiremꝰ.
contigit anselmum si corꝑis necessitate
silentio surgere. & ne inquietarem᷑. suo
more lento pede ad ostium tende. Qd
cum exisset. & imemor foueȩ ꝑ tene¬
bras in partem diuercisset. in ꝓfundũ
cecidit: clamosa uoce cadendo dicens.

Expanded text:
diversis languoribus ac febribus tenti, sumpta diversis languoribus ac febribus tenti, sumpta in potum eadem aqua, pristinae sanitati mox restituuntur.is diebus Rogerius dux Apuliae civitatem Capuam obsederat. Qui fama viri permotus scendimus, ivimus, et plures in obsidione dies exegimus, remoti in tentoriis a frequentia et tumultu perstrepentis exercitus. Erat autem ubi eramus quaedam ecclesiola penitus deserta, et juxta ostium cisterna desuper diruta magnae profunditatis hiatum sua diruptione praetendens. In qua ecclesia velut in camera pro velle conversabamur, tam quieti quam operi in ea indulgentes, et ducem ipsum cum suis nobiscum singulis diebus ad quae volebamus in promptu habentes. Quadam vero nocte cum in ea dormiremus, contigit Anselmum sui corporis necessitate silentio surgere, et ne inquietaremur suo more lento pede ad ostium tendere. Quod cum exisset, et immemor foveae per tenebras in partem divertisset, in profundum cecidit, clamosa voce cadendo dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
nebatur mirȩ celsitudinis rupes: et qͣsi
dementia uidebatur. in tali loco fontẽ aq̃¬
uelle tuestigarẽ. Uadit tñ anselmus no¬
bis comitatus ad locum supplici p̃ce p̃mis¬
sa: hoc ẽ ut habundantiam iugis atq sa¬
lubris aquȩ ds inibi largiretur. t̃cioq t̾rã
feriens aꝑuit: et reliquo oꝑi dare oꝑam
issit. P erpauci dies cepti oꝑis transierant:
& ecce fons uiuus e ditricia rupis erum¬
pens. ingenti stupore cunctos ꝑcussit.
hecmirum. Aqua enim quam se ma¬
gister oꝑis nec in plurimis dieb reꝑtu¬
tum putabat: ñ mirum si stuporem
incussit. in breui reꝑta. ꝑ fectus itaq ẽ
puteus modicȩ quidem ꝓfunditatis
extans. s limpidissimȩ atq salubris
aquȩ iugi fonte redundans. Que res
ilico diuulgata. ñ paruȩ admirationi fuit:
et eam uiri m̾itis. omnis qui audiuit.
ip̃ius t̾rȩ uocatur. ferunt autem hi qui
ad nos inde sepe uenerunt: quia multi

Expanded text:
nebatur mirae celsitudinis rupes, et quasi nebatur mirae celsitudinis rupes, et quasi dementia videbatur in tali loco velle fontem aquae investigare. Vadit tamen Anselmus nobis comitatus ad locum, et supplici prece praemissa, hoc est, ut abundantiam jugis atque salubris aquae Deus inibi largiretur, tertio feriens terram aperuit, et reliquo operi dari operam jussit. Perpauci dies coepti operis transierant, et ecce fons vivus e duritia rupis erumpens, ingenti cunctos stupore percussit. Nec mirum: aqua enim, quam se magister operis nec in plurimis diebus reperturum putabat, non mirum si stuporem incusserit brevi reperta. Perfectus itaque puteus est, modicae quidem profunditatis exstans, sed limpidissimae atque salubris aquae jugi fonte redundans. Quae res illico divulgata non parvae admirationi fuit, et eam viri meritis omnis qui audivit ipsius terrae vocatur. Ferunt autem hi, qui ad nos inde saepe venerunt, quia multi
Abbreviated transcription (Latin):
Ionachus etiam qui uillȩ ꝓ abb̃is
bonĩ hospitis mĩullis ministrabat.
considerans uitam et actus pat̾s. conce¬
pit apud se magni bom et gr̃am dei meo
ingere: crediditq qd ds multa libens fa¬
cẽt ob mĩta erus. Homines autem uille
multas incõmoditates cotidie patiebant᷑.
ꝓpentria aquȩ. In deuexo tñ latere mon¬
tis. puteus unus mimiȩ ꝓfunditatis ha¬
bebatur: s ita singulis dieb ex hauriebatur
ut ab hora diei nona. nulla quȩ extͣhi
posset in illo aqua usq mane repiretur.
Q incommͦ fr̃ ille subuentum iri. de¬
siderans. rem anselmo conquerentis more
innotuit: et suȩ uoluntati mẽe subiunx̃.
puteum ip̃o quo habitamus loco facere.
commodum ꝓpulsare. Laudat anselmꝰ
piam fr̃s uoluntatẽ: & rem temptare sua¬
det. Letatur ille ad ħ. & rogat quatinus
locum ip̃e conspiciat: ac p̃missa p̃ce. cum
benedictiõe sua pͥmus terram aꝑiat. Acqͥ¬
escit ille p̃canti: nolens offendere uolun¬
tatem hospitis sui. Quid dicam. C er¬

Expanded text:
onachus etiam qui villae ipsius prboni hospitis in nonnullis ministrabat, considerans vitam et actus Patris, concepit apud se spem boni magni et gratiam Dei in eo vigere, crediditque quod Deus multa libens faceret ob merita ejus. Homines autem villae multas incommoditates quotidie patiebantur pro penuria aquae; in devexo tamen latere montis puteus unus nimiae profunditatis habebatur, sed ita singulis diebus exhauriebatur, ut ab hora diei nona nulla quae extrahi posset in illo aqua usque mane reperiretur. Quo incommodo frater ille subventum iri desiderans, rem Anselmo conquerentis more innotuit, et suae voluntati inesse subjunxit puteum in ipso quo habitabamus loco facere, commodum propulsare. Laudat Anselmus piam fratris voluntatem, et rem tentare suadet. Laetatur ille ad haec, et rogat quatenus ipse locum inspiciat, ac praemissa prece cum benedictione sua primus terram aperiat. Acquiescit ille precanti, et nolens offendere voluntatem hospitis sui. Quid dicam? Cer
Abbreviated transcription (Latin):
Id ipsũ tͥb aliis eodẽ laborantib in cõmo
do.ꝑmanum bernardi sui beneficiũ p̃sti¬
tit ds̃: puellȩ indelicet ec senori uro. et
mulieri. similiq et incis ꝓbatum ẽ diligen¬
tia. Adhuc aut̃ in ipso loco puellula debi¬
lis pedib et clauda ex ucero matͥs. sanata ẽ ꝑ
manus ĩpositionẽ. et extiltabat ingaudio
mat̃: qđ tunc pͥmo stancẽ eã ec ambulantẽ
cernere mererecur. Peria quinta egredientẽ
molismense cenobium hoiẽm dĩ. deuoci¬
one debita ꝓsequens innumerabilis mul¬
ticudo. quȩ de tota conuenerat regione:
mulierẽ claudã quȩ platistro subuecta
fuerat. uͥ signata ẽ ab eo: suis gradientẽ
pedib gratulabunda reduxit. In eodẽi¬
tinere dum siluã in grederemur:adoles¬
cens furdus. audicũ:et mulier quedã amis¬
sum ab annis xii. alterius oculi uisũ per

Expanded text:
Id ipsum tribus aliis eodem laborantibus incommodo, Id ipsum tribus aliis eodem laborantibus incommodo, per manum Bernardi sui beneficium praestitit Deus; puellae videlicet, et seniori viro et mulieri, similique et in eis probatum est diligentia. Adhuc autem in ipso loco puellula debilis pedibus et clauda ex utero matris, sanata est per manus impositionem, et exsultabat in gaudio mater, quod tunc primo stantem eam et ambulantem cernere mereretur 53. Feria quinta egredientem Molismense coenobium Hominem Dei, devotione debita prosequens innumerabilis multitudo, quae de tota convenerat regione, mulierem claudam quae plaustro subvecta fuerat, ubi signata est ab eo, suis gradientem pedibus gratulabunda reduxit. In eodem itinere dum silvam ingrederemur, adolescens surdus auditum, et mulier quaedam amissum ab annis duodecim alterius oculi visum, per
Abbreviated transcription (Latin):
mũ uenimus. qđd ẽ monastertũ unde olĩ¬
egressi sunt patres nri: aquib cistercien¬
sis ecclia sũpsit exordiũ. Extat liber usuũ
cisterciensium. ubi plenius id descͥptũ di¬
ligens lector mucniet. Illicgͦ ut dictumẽ.
quarta frͣ. uirũ dñi magna cũ deuocione
susceꝑunt. Cũq in hospicio resedissec: uir
quidam cecus uno oculo ingressus ẽ. et
genu flexo miscdiã p̃cabatur. uͥuͦ signa¬
uit cum. eesacracis digius cecũ regigit o¬
culũ: confestim illuminatus ẽ. et grãs e¬
git dõ. factũ ẽ auc̃ pꝰ unã horã cũ adue̾pa¬
sceret. eẽcq melinata : iam dies. egressusiur
beatus ut signaret infirmos: qui ꝓforib ex¬
pectabant. Primus illic conualuit puerce¬
cus oculo dextro qui signatus sinistrũ claui¬
debat ocuilũ. quo pͥus uidere solebat: et da¬
re discernens omĩa sciscicancib nobis qͥc¬
quid ostenderet᷑ continuo respondebat.

Expanded text:
mum venimus, quod est monasterium unde mum venimus, quod est monasterium unde egressi sunt olim Patres nostri, a quibus Cisterciensis ecclesia sumpsit exordium. Exstat liber Usuum Cisterciensium, ubi plenius id scriptum diligens lector inveniet. Illic ergo, ut dictum est, quarta feria Virum Domini magna cum devotione susceperunt; cumque in hospitio resedisset, vir quidam caecus uno oculo ingressus est, et genu flexo misericordiam precabatur: ubi vero signavit eum sacris digitis, caecum tetigit oculum, et confestim illuminatus est, et gratias egit Deo. Factum est autem post unam horam, cum advesperasceret, essetque inclinata jam dies, egressus est Vir beatus ut signaret infirmos qui pro foribus exspectabant. Primus illic convaluit puer caecus oculo dextro, qui signatus sinistrum claudebat oculum quo prius videre solebat, et clare discernens omnia sciscitantibus nobis, quidquid ostenderetur continuo respondebat.
Abbreviated transcription (Latin):
bant quẽ sanatum ꝓtinus et erectum inbe¬
ati martim eccłiã deduxert̃: ad cũ siqͥdẽ
et eccłia illa ꝑtinet. et uicus ipse: quẽ in b̃¬
nardo reuirisse mirabantur. Adhuc enĩꝑ
sequentib eũ turbis puella clatida. et altͤe¬
rã manũ inualidã habens:ab utͦq: incõ¬
modo liberata ẽ corã cis. In castro conno¬
dorensi eadẽ die identib nobis. in hoᷤᷤ¬
picio mulier ceca oculo uno ꝑsignum
crucis illuminata ẽ: ecexut magnificais
dm̃. In eccłia etiã beati anian. Fr iiii.
dũ ad oblacionẽ int̾missarã sollemnia
resedisset: obculert̃ puerum cecũ: curus
statĩ ocłos sub manu fidelis serui diui¬
nauntus aꝑtrit. Similit̃ et puella ceca ẽ
iã egrederemur castrũ. corã om̃ib quiꝓ
sequebantur beatũ uirũ. amissũ ab an¬
nis mulcis. signante eo uisũ recepit: et alt̾a
ceca uno oculo illuminata ẽ ꝓpe fluuiũ
qui amencia nominatur. Ipsa dic moliᷤ¬

Expanded text:
bant, quem sanatum protinus, et erectum in bebant, quem sanatum protinus, et erectum in beati Martini ecclesiam deduxerunt. Ad eum siquidem et illa ecclesia pertinet, et vicus ipse, quem in Bernardo revixisse mirabantur. Adhuc enim prosequentibus eum turbis, puella clauda et alteram manum invalidam habens, ab utroque incommodo liberata est coram eis. In castro Tornodorensi, eadem die videntibus nobis in hospitio mulier caeca uno oculo per signum crucis illuminata est; et exiit magnificans Deum. In ecclesia etiam beati Aniani feria quarta, dum ad oblationem inter Missarum solemnia resedisset, obtulerunt puerum caecum: cujus statim oculos sub manu fidelis servi, divina virtus aperuit. Similiter et puella caeca, cum jam egrederemur castrum, coram omnibus, qui prosequebantur beatum Virum, amissum ab annis multis signante eo visum recepit, et altera caeca uno oculo illuminata e. Ipsa die Molis
Abbreviated transcription (Latin):
pus sacratissimum requiescit. Regredienti
uͦ mulier clauda que genib tancum ec ma¬
nib gradiebacur. occurrit in porta: tenensq
uestigia cius. miscdie uiscera miserabili sup¬
plicatione pulsabat. Cuius renes et genua
signo crucis edito uir beatus attrectans. ele¬
uauit eam in nomine dñi: ec adscĩssimi con¬
fessoris altare misit suis pedib gradientem.
ipsius etcnĩ nom̃ dum mulier eliuaret᷑. uni¬
uersus qui conuenerat popłs inuocabat.
Hoc inciuitate illa notissimũ celeberrimũq
miracłm fuit. Omĩb siquidẽ nota erac mu¬
lier illa: et tͥb ferme annis in grabbato eã¬
uiderant deportari. Hospitatus ẽ aut̃ uir
sc̃s in domo epĩ: et illic quoq uidentibus
multis. aridã manũ mulieris extenditli¬
bere et sanauit. Sic et mane cum egrederetͤ:
simili in cõmodo laboranti. benefictumsi¬
mile. conculit manus benedicta. Ipsa die
chableiam ꝑtͣnseunti clatidũ puerũ offere¬

Expanded text:
pus sacratissimum requiescit. Regredienti pus sacratissimum requiescit. Regredienti vero mulier clauda, quae genibus tantum et manibus gradiebatur, occurrit in porta, tenensque vestigia ejus misericordiae viscera miserabili supplicatione pulsabat: cujus renes et genua signo crucis edito Vir beatus attrectans, elevavit eam in nomine Domini, et ad sanctissimi Confessoris altare misit suis pedibus gradientem. Ipsius etenim nomen, dum mulier elevaretur, universus qui convenerat populus invocabat. Hoc in civitate illa notissimum celeberrimumque miraculum fuit. Omnibus siquidem nota erat mulier illa, et tribus ferme annis in grabato viderant eam deportari. Hospitatus est autem Vir sanctus in domo episcopi, et illic quoque videntibus multis aridam manum mulieris extendit libere, et sanavit. Sic et mane, cum egrederetur, simili incommodo laboranti beneficium simile contulit manus benedicta. Ipsa die Cableiam pertranseunti claudum puerum offere
Abbreviated transcription (Latin):
claudus incessum. Sic et moreti uir cecꝰ
uno oculo qui uiro dei occurrerat ingre¬
dienti: confestim illuminatus ẽ ad eiꝰ
benedictionẽ. Senonis quȩ gallie olim ma¬
xima erat ciuitas: in conspectu cleri qui
ad eum fuerat congregatus mulierem
surdã et cecam. ꝑmanus impositionem
auditu don auit et uisu: p̃ter alia que sori¬
bere suꝑsedimus. uitantes ꝓlixitatẽ. ngr¬
dienti oppidum. cui iouiniacum nom̃
ẽ. oblata ẽ mulier ceca: ec confestim inha¬
bitũ u̾sa pͥuatione. dececa facta ẽ uidens: ex¬
itq sermo inpopulũ. et undiq acclama¬
bant anna uidet. anna uidet:quia omnes
nouerant eam. Uͥ gͦegressi sumus. gemina¬
ta popłi ẽ leticia: et sub ocłis om̃tum puer
anatiuitate cecus uno oculo. negatũ ana¬
tura munus. adeptus ẽ grẽ beneficio.
dueniensgͥ autisiodorũ uir beacissi¬
mus. orationis causa monachorum
basilicam intͦiuit: uͥp̃ciosissimus
ille thesaurus lacet. ubi germani głiosi cor¬

Expanded text:
claudus incessum: sic et Moreti vir caecus claudus incessum: sic et Moreti vir caecus uno oculo, qui Viro Dei occurrebat ingredienti, confestim illuminatus est ad ejus benedictionem. Senonis, quae Galliae olim maxima civitas erat, in conspectu Cleri qui ad eum fuerat congregatus, mulierem surdam et caecam per manus impositionem auditu donavit: et praeter alia, quae scribere supersedimus vitantes prolixitatem; ingredienti oppidum, cui Joviniacum nomen est, oblata est mulier caeca. Confestim in habitum versa privatione, de caeca facta est videns, exiitque sermo in populum, et undique acclamabant, « Anna videt: » quia omnes noverant eam. Ubi vero egressi sumus, geminata est populi laetitia, et sub oculis omnium puer a nativitate caecus uno oculo, negatum a natura munus adeptus est gratiae beneficio.dveniens igitur Autissiodorum Vir beatissimus, orationis causa monachorum basilicam introivit, ubi pretiosus ille thesaurus jacet, ubi Germani gloriosi cor
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ bene nouerant circunstantes.amissã
loquelã. cius benedictione recepit. Stam¬
pis negotio ierosolimitane expeditionis.
et regniꝓuidentie :tam ipse quã cet̾ qui o¬
uenerant. intendebant. Reddit tñ illic
auditum surdo. frenetico quẽ ligatũ ac¬
tulerant. mentẽ:mulierib duab uisum:
alceri quidẽ unsus ocłi: alti utriusq. Eri¬
ens ꝙͦ finito concilio: cecã puellã ꝑ signũ
crucis illuminauit. Apud uicłm messã.
qui tͥb astãpis miliarib distans. corã uni¬
uerso ppło qui conuenerat: surdis duo¬
b. uiro et uecule mulieri. resticuit audicũ
Muliacum oppidum tnsiens ipsa die mu¬
lierem languidã. ec uirib corporis adeo
destitutã. ut nec ambulare. nec stare pos¬
set: signauit acq sanauit. ꝓpruisq pedi¬
b ẽ reuersa: que fuerat apportata mani¬
b alienis. Illic etiam elericus quidã amis¬
sum unius oculi lum̃ adeptus ẽ: et puer

Expanded text:
quem bene noverant circumstantes, amissam quem bene noverant circumstantes, amissam loquelam ejus benedictione recepit. 50. Stampis negotio Jerosolymitanae expeditionis, et regni Franciae, tam ipse quam caeteri qui convenerant, intendebant. Reddidit tamen illic auditum surdo: phrenetico, quem ligatum attulerant, mentem; mulieribus duabus visum, alteri quidem unius oculi, alteri utriusque. Exiens quoque, finito concilio, caecam puellam per signum crucis illuminavit. Apud viculum Messam, qui tribus a Stampis milliaribus distat, coram universo populo qui convenerat, surdis duobus, viro et vetulae mulieri, restituit auditum. Milliacum oppidum transiens ipsa die, mulierem languidam et viribus corporis adeo destitutam, ut nec ambulare, nec stare posset, signavit atque sanavit; propriisque pedibus est reversa, quae fuerat apportata pedibus alienis. Illic etiam clericus quidam amissum unius oculi lumen adeptus est, et puer
Abbreviated transcription (Latin):
filiã portans in humis.que nec loquiun¬
quã potuerat. nec stare supra pedes suos:
statimq sub om̃iũ octilis ab utroq ẽ in co¬
modo liberata. Apud monast̾iolũ. ubi
iona fluuius in sequanã influit. p̃sente
comite theobaldo. et multis aliis nobilib
parit̃ et ignobilib: mulieres tres. pͥma au¬
ditũ recepit. scd̾a amissũ ab annis .uii.umꝰ
ocłi insũ: tercia paralitica. sanitatẽ. Hec
in grabbato in eccłiã fuerat deportata: et
uͥ signata ẽ. et iussa stare supͣ pedes suos.
in medio popłi stecit incolumis: et relic¬
dograbbato suo. gratulabunda repecit
domum suã. Ip̃so die apud moretũ oppi¬
dũ iuxta leꝓsorum domos. surdũ. et mu¬
tum anatiuitate puertĩ offerebant: cuius
statim aures aꝑte sunt. et solucũ uincłm
oris ciꝰ. biuͦ castrum ingressi flum̃ tͣnssitu¬
mus. qđ luoem uocant: occurnt uiro dei
popłs innumerabilis: et ibi quoq puer

Expanded text:
filiam portans in humeris. quae nec loqui unfiliam portans in humeris. quae nec loqui unquam potuerat, nec stare supra pedes suos: statimque sub omnium oculis ab utroque est incommodo liberata. 49. Apud Monasteriolum, ubi Iona fluvius in Sequanam influit, praesente comite Theobaldo, et multis aliis nobilibus pariter et ignobilibus, mulieres tres, prima auditum recepit, secunda amissum ab annis septem unius oculi visum, tertia paralytica sanitatem. Haec in grabato in ecclesiam fuerat deportata: et ubi signata est, et jussa stare supra pedes suos, in medio populi stetit incolumis, et relicto grabato suo gratulabunda repetiit domum suam. Ipso die apud Moretum oppidum, juxta leprosorum domos, surdum et mutum a nativitate puerum offerebant, cujus statim aures apertae sunt, et solutum vinculum oris ejus. Ubi vero castrum egressi, flumen transivimus quod Luten vocant occurrit Viro Dei populus innumerabilis: et ibi quoque puer,
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑuerfũ: itatt ambulare omino ñ possec:
acclamabant aut̃ qui conuenerant. leuan¬
tes manus in celum. dum uir dñi puerum
actisctaret. ilec mora signatum pedem om̃i
facilitate decorquens. dconi iubet: et corã
om̃ib ambulare cepit incolumis. In oppi
doqͦq ꝗd romana lingua tͥangel uocant.
nẽ.feria.ui.coram om̃ib ad altare adducta
ẽ mulier ceca: eiusdem indigena castri. Cũq
ci uir beatus imposuisset manũ. incerro¬
gata a circunstantib. iã cito tridebo inqͥd:
et pꝰ paululũ uideo ait elare: om̃s uos tu¬
deo. benedictus ds̃ qui fecit mecum inise¬
ricordiã. Altera quoq illuminata ẽ.: quã
ab annis .x. cecam fuisse testabanturĩbidẽ
clauda mulier gressum recepit. et mutus
loquelam: acclamantib om̃ib maximeq
illius castri: qui nulla pritissimilia uide¬
rant. Ipsa die transeunti ꝓpe castrũ braiũ
qđ lutũ inc̾̃pretatur. occurrit uir quidam

Expanded text:
in perversum, ita ut ambulare omnino non posset. in perversum, ita ut ambulare omnino non posset. Acclamabant autem qui convenerant, levantes manus in coelum, dum Vir Domini puerum attrectaret. Nec mora, signatum pedem omni facilitate detorquens, deponi jubet: et coram omnibus ambulare coepit incolumis. In oppido quoque, quod Romana lingua Triangulum nem feria sexta, coram omnibus ad altare adducta est mulier caeca ejusdem indigena castri. Cumque ei Vir beatus imposuisset manum, interrogata a circumstantibus, « Jam cito videbo, » inquit: et post paululum, « Video, ait, clare, omnes vos video; benedictus Dminata est, quam ab annis decem caecam fuisse testabantur. Ibidem clauda mulier gressum recepit, et mutus loquelam, acclamantibus omnibus, maximeque illius castri, qui nulla prius similia viderant. Ipsa die transeunti prope castrum Braium quod Lutum interpretatur occurrit vir quidam
Abbreviated transcription (Latin):
Nrogauimꝰ eã. et gressũ quoq recepit.Ibidẽ
cłia beatȩ mariȩ a scĩmonialib alebatur:
signans et attrectans curauit ꝓtinus: ut qđ
ante non poterat. et sederet: eclibere gradd̃e¬
t᷑. Exuiltans gͥ uehem̃t̃ culic baculos. qͥb
antea ucebatur: in beati pecri ȩccłia suspen¬
dendos.Idem iuuenis quidã eiusdẽ ecclȩ
seruus:amissũ ab annis.uͥ. ibidẽ recepit au¬
ditũ. In eadem eiuitate facta sunt qͦ sequnt᷑
Faber quidã longa egͥtudine claudicans.
ut sine bacło incedere omino ñ posset᷑. ubi
abeato patre signacus ẽ: lecus rednit gradi¬
enspedib suis Hemde mulier epilenticã ei
obtulit filiã: cui morb ille loquendi ꝓrsus
ademerat facultatẽ. Cuiuir beatus manũ
ĩponens signauit eã: statĩq loctita ẽ coram
nobis¶Hane egressus trecas dum transiret
uir scs uillam quã primecũ uocant. oblatꝰ
cipuer.cuius pedẽ retracti nerui corserant

Expanded text:
rogavimus eam, et gressum quoque recepit. Ibidem rogavimus eam, et gressum quoque recepit. Ibidem clesia beatae Mariae a sanctimonialibus alebatur, signans et attrectans curavit protinus: ita ut quod ante non poterat, et sederet, et libere graderetur. Exsultans igitur vehementer tulit baculos, quibus antea utebatur, in beati Petri ecclesia suspendendos. Item juvenis quidam, ejusdem ecclesiae servus, amissum ab annis quinque ibidem recepit auditum. In eadem civitate facta sunt quae sequuntur. Faber quidam longa aegritudine claudicans, ut sine baculo incedere omnino non posset, ubi 1188 a beato Patre signatus est, laetus rediit gradiens pedibus suis. Deinde mulier epilepticam ei obtulit filiam, cui morbus ille loquendi prorsus ademerat facultatem: cui Vir beatus manus imponens signavit eam, statimque locuta est coram nobis. 48. Mane egressus Trecas, dum transiret Vir sanctus villam, quam Prunetum vocant, oblatus est ei puer, cujus pedem retracti nervi torserant