comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
la caues. corrigis te ⁊ ĩcipis hona desid̾are. c̃
bõa desidare cepis erit ĩte timor castꝰ. Qd est
dm̃. ne recedat ate. Cũ a̾ times dm̃: ne te de¬
serat p̃sentia eiꝰ: amplecteris eĩmp̾o frui de¬
explanare qͥd int̾sit int̾ istos ost̾.¬
ouos timores.ꝗͣ si ponas duas
mulieres maritatas. quar̃ unã ꝯstituas uo¬
lentẽ fac̾e adult̾iũ s timet ne dampnet᷑ a
marito. Timet maritũ: qr adhucamat ne¬
qͥtiã. huic ñ ẽ gͣta s onerosa. maritipͣsentia.
⁊ si forte uiuit neqͥt̾ timet maritũ neueni¬
at. Tales s̃ qui timent diẽ iudicii. fac alt̾am
amare uir: debeilli castos amplexꝰ. nulla se
adult̾ina ĩmunditia macłare uelle. Ista op¬
tat p̾sentĩa uiri. Illa timet:⁊ illa timet. Iã
gͦ int̾rogent᷑ qr timeant. Illa dicet. Timeo
uir̃ neueniat. Illa dicet. Timeo ne discedat.
illa dicer timeo uir̃ ne dãpner. illa dicet ti¬
meo ne deserar. Pone ħ ĩ aĩo ⁊ ĩuenies ti¬

Expanded text:
la caves, corrigis te et incipis bona desiderare; cumque bona desiderare coeperis, erit in te timor castus. Quid est ona, timere Deum ne recedat a te. Cum autem times Deum ne te deserat praesentia ejus, amplecteris eum, ipso frui deexplanare quid intersit inter duos istos timores, quam si ponas duas mulieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: huic non grata est, sed onerosa mariti praesentia; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. Illa timet et ista timet. Jam ergo interrogentur quare timeant. Illa dicet: Timeo virum ne veniat; ista dicet: Timeo virum ne discedat. Illa dicet: Timeo virum ne damnet; ista dicet: Timeo virum ne deserat. Pone haec in animo, et invenies ti
Abbreviated transcription (Latin):
te putare aliũ eẽ sp̃m. Si unꝰ flatus ĩflat
duas tibias ñ potestunꝰ sp̃c implere duo
corda. ⁊ agitare duas linguas :. Si sp̃u uno.
.t uno flatu ĩplete due tibie ꝯsonant. ĩple¬
te due linge spũ dĩ dissonare p̾sunt ĩ mo¬
ẽ ibi q̃dam ꝯsonantia. ẽ q̃dã ꝯcordia. s au
ditorem desid̾at studio suͤ. nͭ otiosũ. Ecce
alia. Timor dñi castꝰ ꝑmanet. ĩ scłm scłi.
Qͥd ẽ h.dissonant: non. Excute aures. ĩten¬
de melodiãs. Ñ sñ cã: Hic ad didit castꝰ illic
ñ addidit. qr ẽ timor aliqs qͥ dr̃castꝰ. Est ã¬

Expanded text:
te putare alium esse spiritum. Si unus flatus inflat duas tibias, non potest unus Spiritus implere duo corda, agitare duas linguas? Sed si spiritu uno, id est uno flatu, impletae duae tibiae consonant; impletae duae linguae Spiritu Dei, dissonare possunt? Est ergo ibi quaedam consonantditorem desiderat studiosum, non otiosum. Ecce alia: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Quid est hoc? Dissonant? Non. Excute aures, intende melodiam; non sine causa hic addidit castus, illic non addidit; quia est timor aliquis qui dicitur ca
Abbreviated transcription (Latin):
debito occidit. Iõã potentia uince nolu¬
it qr diabłs uitio ꝑt̾sitatis sue amaidr
ẽ potentie. ⁊ destor. oppugnatorq i̾titie.
ĩ qͦ hõies mag̃ eũ imittant᷑. qͥ neglesta ł̃
ĩ ꝑosa iꝰtitia: potentie mag̃ student. eiꝰq
ladoptione letant᷑: ł cupiditate ĩflam¬
mantur. Iõꝙ placuit dõ. ut ñ potẽtia
s sͣtitia tuncens. hõiem eru̾et. ĩ qͦ hõ eũ
imtitari disc̾et. pꝰ uͦ ĩ resurr̃one secuta ẽ

Expanded text:
occidit. Ideo autem potentia vincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, in quo homines magis eum imitantur, qui, neglecta vel etiam perosa justitia, potentiae magis student, ejusque vel adeptione laetantur, vel cupiditate inflammantur. Ideoque placuit Deo, ut non potentia sed justitia vincens, hominem erueret, in quo homo eum imitari disce
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ alie. quib utend̾ ẽ. alie. quȩ fruuit᷑. et
utunt᷑. Ille quib fruend̃ ẽ. nos beatos faci¬
uit. Istis quib utend̾ est: tendentes adbe¬
atitudinẽ adiuuaut᷑. ⁊ quasi adminicula¬
i. ũ ad illas res quȩ nos beatos faciunt. ꝑ¬
uenire. eisq inherere possimꝰ. Res uͦ. que
fruunt᷑. et utunt᷑. nos sumꝰ. qiͣ it̾ utrasq

Expanded text:
 est, aliae quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, nos beatos faciunt. Istis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur, et quasi adminiculamur, ut ad illas res, quae nos beatos faciunt, pervenire, eisque inhaerere possimus. Res vero quae fruuntur et utuntur nos sum
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ credentiũ pie mentes uoluer̾t.⁊ obta¬
uer̃t fĩ. sicut futułq̃ credabãt passiones.
uͦ scõꝵ possumꝰ uello et nolle. et utrũq bo¬
ia uoluntate. si reccos nob̾ ꝓponamꝰ fineᷤ.
Cui .i. placuit paulz passio. eo fine qr p̃¬
dr habuisse uoluntatẽ. q̃ uoluntati eiꝰ ꝯgͣe¬
bat. qua cu piebat dissoliu ⁊ ẽẽ cũ xͦ. Q ui
autẽ uoluit eũ declinare passionẽ et effu¬
g̾e̾ manus. unqͦꝵ. ꝯpassione pietatis: et
fideliũ. qui nolebant apłm paułu iheru¬
salem ꝑg̾e. ne ibi pat̾etur mala. q̃ agab
ꝓpħ̃a p̃dixerat. et cũ h ilłu d̾s pati uoleb¬
at. ꝓ adnuintianda fide xͥ er̃ceus martirẽ¬

Expanded text:
onem credentium piae mentes voluerunt et optaverunt fieri sicut futurum credebant; passionem vero sanctorum possumus velle et nolle, et utrumque bona voluntate si rectos nobis proponamus fines. Cui enim placuit Pauli passio eo fine, detur habuisse voluntatem, quae voluntati ejus congruebat, quia cupiebat dissolvi et esse cum Christo. Qui autem voluit eum declinare passionem et effugere manus iniquorum compassione pietatis, et fidelium qui nolebant apostolum Paulum Hierusalem pergere, ne ibi pateretur mala quae Agabus praedixerat; et tamen hoc illum Deus pati volebat pro annuntianda fide Christi, exercens martyre
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. nec de iuchilo. nec dealiqͣ iam fac¬
ta ꝯditaq mat̾ia. s de se ip̃o. id ꝙ ẽ ip̃e qui¬
genuit. Item d̾s pr̾ qui uerissimȩ se indi¬
care animis cognituris et uoluit et potu¬
it. hocao se indicand̾u genuit. ꝙ ẽ ip̃e qͥ
genuit. Ecce aꝑte dicit his ũb̾ d̾m patrem
genuisse illud ꝙ ap̃e ẽ. Illud aũ ꝙ ip̃e ẽ
non est nnsi eẽntia diuina. Uidetur gͦ
diuinam eẽntiã genuisse. Ad ꝙ responoe

Expanded text:
 nec de aliqua jam facta conditaque materia, sed de seipso id quod ipse est. Item, Deus Pater, qui verissime se indicare animis cognituris et voluit et potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud autem quod ipse est, non est nisi divina essentia, videtur ergo divinam essentiam genuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
un li xͦ. detͥnitate. ꝙ relatine d̾r. nonindi¬
cat sub̾am. Item. cum d̾s pr̃sit diuna eẽm¬
tia. siens c̾et genitor: eẽt utiq
genitor euis rei quȩ ip̃e est et ita eadem
nercum ip̃e eẽntia diuna ⁊ sit ec d̾s sit:
eo gͦ ꝙ generat. et ẽetd̃s ẽ. Ita gͦ non illud
nẽs. s gignẽti genitus causa ẽ ut sit. et
d̾s sit. Simili ratione ꝓbat aug̃. ił .uii. d̾tͥ.

Expanded text:
 libro De Trinitate, quod relative dicitur non indicat substantiam. Item cum Deus Pater sit divina essentia, si esset ejus genitor, esset utique genitor ejus rei, quae ipse est, et ita eadem e, cum ipse essentia divina sit, et Deus sit, eo quod generat, et est et Deus est. Ita ergo non illud nens, sed gignenti genitus causa est, ut et sit et Deus sit. Simili ratione probat Aug., in lib. 7
Abbreviated transcription (Latin):
Alias ꝑtes questionis exequit᷑
ta etiam non ẽ dicendum. qd̾ dima
ee̾ntia genint filium: qr cum filius sit
diuina eẽntia. iamfilius eẽt nͦ aqͣ generat᷑.
Et ita ead̾res se ipam gu̾aret. Ita etiani
dicimꝰ. ꝙ eẽntia diuina ñgenuit
eẽntiam. ũ enĩ una etssima q̃dã  ͭ se¬
res sit diuina ẽcutia. si diuina o̾e̾ntia et̃n¬

Expanded text:
Alias partes quaestionis exequitur. Ita enim non est dicendum quod divina essentia genuit Filium; quia cum Filius sit divina essentia, esset Filius res a qua generatur et ita eadem res seipsam generaret. Ita etiam dicimus quod essentia divina non genuit essentiam. Cum enim una et summa quaedam res sit divina e
Abbreviated transcription (Latin):
tia genint filiũ. uelc̾entia genint eẽntiam:
anoso non genuit: nec genita ẽ oinina eẽn¬
tia. As ꝙ catholicis tractatorib ꝯsentien¬
tes. dicimꝰ. ꝙ. nec pr̃ genuit diuinam e̾ẽnti¬
ã. nec diuina eẽntia genuit filium: necdi¬
noĩe eẽntiȩ. intelligimꝰ diumam naturã:
que ꝯmunis est tͥb ꝑsouis: et tota insin¬
głis. Id̾o nonẽ dicendum ꝙ pr̃ genint
diuinã eẽntiam: ꝙ si pr̃ diceretur gemus¬
tiuȩ dr̃ecur ad patrẽ. uł ꝓrelatino pon̾ct᷑.¬

Expanded text:
tia genuit Filium, vel essentia essentiam; aut omnino non genuit, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes dicimus, quod nec Pater genuit divinam essentiam, nec divina essentia genuit nomine essentiae intelligimus divinam naturam, quae communis est tribus personis, et tota in singulis. Ideo non est dicendum quod Pater genuit divinam essentiam, quia si Pater diceretur genuistive diceretur ad Patrem, vel pro relativo pon
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝙ desapĩa. hoc de et̾ntia dñis. Dicut gͦ
non gemut sapĩam qua sapiens est ita
nec ẽẽntiã qua ẽ. Ut enim sapĩa sapieus ẽ:
et potentia potens:. ita et ce̾ntia ip̃e ẽ. Fa. d̾¬
ꝙ ẽ sapientia. et potentia. que eẽntia. Patet
non genuit. Htudet᷑ adũsari¬

Expanded text:
 de sapientia, hoc de essentia dicimus. Sicut ergo non genuit sapientiam qua sapiens est; ita nec essentiam qua est. Ut enim sapientia sapiens est, et potentia potens; ita et essentia ipse est. Eademque sapientia est et potentia quae essentia. Patet non genuit. 4. Huic adversari
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃m d̾m genuit. aliqua res se ip̃am
genuit. ad qd̾ respondentes. dicunus
sane et catholice ꝯcedi.ꝙ unus unũ ge¬
silium genuit. In simbolo qͦ. scriptum ÷
Lumen de lumine. dcum uꝰ ded̾o nͦ. Ꝙ¬

Expanded text:
seipsum Deus genuit, aliqua res se ipsam genuit. Ad quod et respondentes, dicimus sane et catholice concedi quod unus unum geFilium genuit. In symbolo quoque scriptum est: Lumen de lumine, Deum verum de
Abbreviated transcription (Latin):
E ss pr̃. hoc enim sane. et praue. intelligi
pocest. et id̾o respondendum ẽ ita. Deus
pr. genuit d̾m. qui ẽ ip̃e pr̃ b dicimꝰ ẽt̃ fal¬
nitus ẽ. alius ds est. quam pr̃ s umis d̾s
cum pr̃e. Si ui addit᷑ genuit d̾m qui non
⁊d̾s pr̃ hic distinguimꝰ. qͥuia dupplicit̾ pͦ
intesligi. S enunt d̾m. qui non ẽ os pr̃: sci¬
licet d̾m filium: qui filius nou ẽ pr̃. qui
d̃s ẽ hic sensus uerus ẽ: Siuͦ intelligat᷑
enim et idem d̾s ẽ: pr et silus. et sp̃c .s. &¬

Expanded text:
intelligi potest; et ideo respondendum est ita: Deus Pater genuit Deum qui est ipse Pater. Hoc dicimus esse falnitus est, est alius Deus quam Pater, sed unus Deus cum Patre. Si vero additur: Genuit Deum qui nonr; hic distinguimus, quia dupliciter potest intelligi. Genuit Deum qui non est Deus Pater, scilicet Deum Filium, qui Filius non est Pater, qui Deus est; hic sensus verus est. Si vero intelligatur enim et idem Deus est Pater, et Filius, et Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
uł patrẽ ẽẽ ił filium: s tͥnitatẽ relataꝵ
adse inuicem ꝑsonarũ. Ut enum ait
tͥuita s eẽt uera. s unus d̾s t̾itas ip̃a
ñ eẽt. si quẽadmodum p̃r. et filiꝰ. isp̃e s̾.
ꝑsonarum sũt abinuaem ꝓpetate ois¬
tincti. sic fuissent naturaium quoq diu̾si.¬
tate discreti fid̾es ã patͥarcarum ꝓpħarũ.¬

Expanded text:
 Patrem esse, vel Filium; sed Trinitatem relatarum ad invicem personarum. Ut enim ait Trinitas esset vera, sed unus Deus Trinitas ipsa non esset, si quemadmodum Pater, et Filisonarum sunt ad invicem proprietate distincti, sic fuissent naturarum quoque diversitate discreti. Fides autem patriarcharum, pr
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa: alt̾ suꝑflucret. Intellexit gͦ unũ
ẽẽ d̾m. unum omiũ auctorem. et uidit qr
absꝙ sapĩa uonsit: quasi res fatua. et ibco
intellexit eum habere sapientiam. quȩ
abip̃o ẽ geuita. et quia sapientiam suã
diligit: intellex̃ ibi etiam eẽ amorẽ.

Expanded text:
omnia, alter superflueret. Intellexit ergo unum esse Deum omnium auctorem, et vidit quia absque sapientia non sit, quasi res fatua; et ideo intellexit eum habere sapientiam, quae ab ipso genita est: et quia sapientiam suam diligit, intellexit etiam ibi esse amorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃missam questionẽ reu̾tam̃:
ubi quȩrebat᷑. ind̾s pr̃ genuerit se deũ.
an aliũ d̾m ad qd̾ dicimꝰ neutrum fore
ũbis. łr̾ ut ħret filium de se ip̃onon mi¬
nuit. se ip̃mi. s ita gemut dese alterñ se.
ut totus manẽt inse: et eẽt infilio tantꝰ. ÷
.i. genuit alterum: qui ẽ hoc ꝙ ip̃e. Lã ⁊

Expanded text:
ad praemissam quaestionem revertamur; ubi quaerebatur an Deus Pater genuerit se Deum, an alium deum. Ad quod dicimus, neutrum fore verbis: Pater ut haberet Filium de ipso, non minuit seipsum, sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret in se, et esset in Filio tantus, est, genuit alterum qui hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
se uouit mens. qͣnta ẽ. nec minor ẽ amor
parente et ꝓle .i. m̃te et noticia. dum tm̃ se
diligit mens. qͣntum se nouit.: et qͣnta est.¬
Sunt etiam hec
singła inse ip̃is: quia et mens am¬
ans inamore est:et amor in amantis uoti¬
cia. et noticia. iniente noscente ẽ. Ecce mn
his tͥb qualecum ꝙ trinitatis uestiguum
ens itaꝙ rõnalis ꝯsid̾ans ħ tͥa. ⁊ illã¬

Expanded text:
se novit mens, quanta quae est. Nec minor est amor parente et prole, id est mente et notitia, dum tantum se diligit mens quantum se novit, et quanta est.Sunt etiam haec singula in seipsis, quia et mens amans in amore, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente est. Ecce in his tribus qualecunque Trinitatis vestigium ens itaque rationalis considerans
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs sunt. ł ĩ hoĩe sunt. S nunqͥd pos¬
sumus orẽ tͥnitatem sic eẽ indo: ut aliqͥd
d̾i sit. nec ip̃a sit d̾s: absit: ut hoc credamꝰ.
dicamꝰ gͦ sninente nĩa imaginis tͥnitatem.
s eriguam. et qualencũꝙ eẽ quȩ luminȩ
tͥnitatis ita gerit similitudinem ut exmaxi¬
rit nĩs. et intelligit. ac diligit se: s qr pot̃
etram meminisse. et intellig̾̃e et amare illũ
tingui tͥnitas in amma. quȩ est ima¬
uit se et auat se. nec amare se potest. insi ⁊
nouerit se. Duo quedam sunt men̾
Mens autem hic accipitur non panima:
t est ip̃a mens. quasi parens. et noci¬
cia eins. quasi ꝓles eis. Mens enĩ
cum se coguoscit: noticiam sui giguit. et
est sola parens sue noticiȩ. Tercius ẽ amor:
qui de ip̃a mente et noticia ꝓcedit d̾u mẽs
cognoscẽs se: diligit se. Non enim posset
se dilig̾e. insi cognosce ret se. amat etiam
placitam ꝓlem .i. noticiã suam: et ita. amor
qͥdam ꝯplerus c̃. parentis et ꝓlis.¬

Expanded text:
homine sunt. Sed numquid possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credamus! Dicamus ergo in mente nostra imaginem Trinitatis, sed exiguam, et qualemcumque esse; quae summae Trinitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxiit sui, intelligit, ac diligit se: sed quia potest etiam et meminisse, et intelligere, et amare illum, tingui trinitas in anima, quae est imavit se, et amat se; nec amare se potest, nisi etiam noverit se. Duo quaedam sunt mens Mens autem non accipitur pro anima, st est ipsa mens quasi parens, et notitia ejus quasi proles ejus. Mens enim cum se cognoscit, notitiam sui gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscit se et diligit se; non enim posset se diligere, nisi cognosceret se. Amat etiam placitam prolem, id est, notitiam suam: et ita amor quidam complexus est parentis et
Abbreviated transcription (Latin):
inanimo ex isf̃e sub aliter. non tanꝙͣ in
subiecto. ut color incorꝑe ꝙͦ ⁊ si relatiue
dicunt᷑ adinuicem : singła tñ subalit̾ sũt¬
dmnitꝰ instituta. quis quis uiuacit᷑ ꝑspi¬
cit: et quam magnu sit inea. uñ potest
etiam sempit̾ua in ꝯmutabilis ꝙ uat᷑a reco¬
lr ꝯspici. tõcũpisci t eminiscit᷑ euĩ ꝑmemoriã.:
intuet᷑ ꝑ intelligentiam: amplectitur ꝑ
eruntñ caneat. ne hanc imagi¬
nem abead̾ t̾uitate factã. ita ei
ꝯparet: ut omĩno estimet similem᷑ s

Expanded text:
in animo existere substantialiter, non tanquam in subjecto, ut color in corpore, quia, etsi relative dicuntur ad invicem, singula tamen substantdivinitus instituta quisquis vivaciter perspicit, et quam magnum fit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci, reminiscitur enim per memoriam, intuetur per intetamen caveat ne hanc imaginem ab eadem Trinitate factam ita ei comparet, ut omnino existimet similem, s
Abbreviated transcription (Latin):
cipium. ad ꝙ recurrimsꝰ. et formam. quã
sequim᷑ et gram qua reconciliam᷑ unũ¬
.s. quo auccore ꝯditi sumꝰ. et similitudinẽ
eiis ꝑ quam ad unitatem reformam᷑. et
pacem. qua unitati adħemus .s. dm̃ qͥ¬

Expanded text:
mam quam sequimur, gratiam qua reconciliamur, unum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus, per quam ad unitatem reformamur, et pacem qua unitati adhaeremus.
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ qui sp̃m fecit et corpus.
Ntellexert̃ etiam corꝑis spc̃m eẽ sensi¬
bilem: et sp̃c sp̃em intelligibilem: et in¬
telligib lem sp̃em sensibili p̃tuler̾t.
Sensibilia dĩns. quȩ uisu tactuq corporiᷤᷤ sm̃i¬

Expanded text:
meliorem qui spiritum fecit et corpus. 5. Intellexerunt etiam corporis speciem esse sensibilem, et spiritus speciem intelligibilem; et intelligibilem speciem sensibili praetulerunt. Sensibilia dicimus quae visu tactuque corporis s
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uo moria mea ẽ: ꝙͣ ip̃a inemoria. Totã gͥ
memini. Itẽ. Qͥcqͥd ĩtelligo. ĩtłłig̾e me
scio. ⁊ scio me uelle qͥcqͥd uolo.. Qo¬
autem scio: memini. Totam gͥ intelligen
tota simul intelligo. seꝙ enint
quicquam ĩtelligibiliũ est ꝙ̃ non ĩntelli¬
gam: n qd̃ ignoro. E aut̃ ignoro: nec me¬
mini. nec uolo. Quicꝙͣ gͣ intelligibiliũ
NON intelligo. etiam ꝯsequent̾ ũ me

Expanded text:
totam ergo memini. Item quicquid intelligo, intelligere me scio; et scio me velle quicquid volo, quautem scio memini. Totam ergo intelligetota simul intelligo. Neque enim quidquam intelligendum est, quod non intelligam, nisi quod ignoro, Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quidquid ergo intelligibilium non intelligo, consequenter e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥa. eo st̃ uinim: quo uita una. mens una.
una eẽntia. et quicqͥd aliud ad se ip̃a sin¬
gła oicuntur: eͥtiam simulaon płaliter.
s singłarit᷑. dũr. Eo uͦ tria sunt. quo ad se
inuicem referunt᷑. Qnom̃ qualia sit qr
capiũtur a singłis omĩa et tota.
qualia etiam sunt. non solum sin¬
gła singłis: s etiam singła omĩb.
Alioquin non se iniucem caꝑent᷑. se autẽ
inuicem capiunt. Capuĩt᷑ enĩ asigli. sĩgła.¬

Expanded text:
a eo unum sunt, quo una vita, una mens, una essentia, et quidquid aliud ad seipsa singula dicuntur etiam simul, non pluraliter, sed singulariter dicuntur. Eo vero tria sunt, quo ad se invicem referuntur. 8. Quomodo aequalia sint, quia capiuntur a singulis omnia et tota. Aequalia etiam sunt non solum singula singulis, sed etiam singula omnibus; alioquin non se invicem caperent; se autem invicem capiunt. Capiuntur enim et a sing
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ĩ aĩa sit imago tͥuitatis.u
unc uͦ adeam iam ꝑueniamus
difputacionem. ubi ium̃te hu¬
mana. quȩ nouit dm̃. uel potest nosse:
t̾intatis imaginem repꝑiamꝰ. Ut .i. ait
quo uichil melius est. ibi querenda. &
ĩnuenienda ẽ. quo natura nr̃a nichił ht
melius .i. in mente. In ip̃a enim iuente¬
etiam anteꝙͣ sit particeps d̾i. eius ĩiago
reꝑitur. & si enim amissa dĩ participa¬
tione deformis sit: mmiago tũ d̾i ꝑmanet.
Eo enumm ip̃o imago di est mens. quo ca
gͦ mens menunt sui. intelligit sedilig̃
se. Hoc sicernimꝰ: cernimꝰ t̾nitatẽ. Non
dũ ꝙ d̾m̃r s imaginem diͥ. hic it quedam
apparet tͥuitas. memoriȩ. intelligentie.

Expanded text:
 in anima sit imago Trinitatis. Nunc vero ad eam jam perveniamus disputationem, ubi in mente humana quae novit Deum, vel potest nosse, Trinitatis imaginem reperiamus. Ut enim ait quo nihil melius est, ibi quaerenda et invenienda est, quo natura nostra nil habet melius, id est, in mente. In ipsa etiam mente antequam sit princeps Dei, ejus imago reperitur; etsi enim amissa Dei participatione deformis sit, imago Dei tamen permanet. Eo enim ipso imago Dei est mens, quo capenim mens meminit sui, intelligit se, diligit se; hoc si cernimus, cernimus Trinitatem, nondum quidem Deum, sed imaginem Dei. Hic enim quaedam apparet trinitas memoriae, intelligentiae et
Abbreviated transcription (Latin):
oliintas etiã mea. tocam intelli¬
gentiam. dotamq memoriani meã
capit. dũ utor coto eo ꝙ intelligo. et me¬
mini. Cum itaꝙ inuicẽ asingłis. et oĩa &¬
tota capiantur. equalia sunt dota singła.
totis singłis. et tota singła simul omib
totis. Et ħ tria unũ:. yna uita. una mens
una eẽntia. E. coe illiꝰ summe unitatis

Expanded text:
oluntas etiam mea totam intelligentiam totamque memoriam meam capit, dum toto eo utor, quod intelligo, et memini. Cum itaque invicem a singulis et omnia tota capiantur; aequalia sunt tota singula totis singulis; et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens, una essentia. Ecce illius summae unitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Mens enim amare se ip̃am uł meminisse¬
ñ potest: insi etiam nou̾it se. Nam quomͦ
amat. uel meminit. ꝗ nescit: Miro itaq
iiͦ. t̾a ista inseꝑabilia sunt asemet ip̃is:
et tsi eoꝵ singłm. et simul oĩa. una eẽntia
ẽ: cum et relatiuȩ dicant᷑ ad m̾uicem.
hec tria dicantur una subͥa. Ido

Expanded text:
Mens enim amare seipsam, vel meminissenisi etiam noverit se. Nam quomodo amat, vel meminit quod nescit? Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis; et tamen eorum singula et simul omnia una essentia est, cum etiam relative dicantur ad invicem. haec tria dicantur una substantia?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sub̾alit̾ et naturalit̾ est. et donum be¬
ngnitatis eins. qua placint. ꝙ ab eo ꝑ
uerbum faccum ẽ. etreconciliatum ẽ
auctori: ut non int̾iret. Ecoe ostensum
ẽ qualit̾ increaturis aliquatenus iina¬
go trinicatis indicatur. Non eim ꝑcre¬
acturarum ꝯtemplacionem sufficiens
noticia tͥuitatis pot̃ hab̾ruel potuit. sñ
doctͥnȩ. uel int̾ioris inspirationis reue.¬

Expanded text:
aliter et naturaliter est, et donum benignitatis ejus; qua placuit quod ab eo per Verbum factum est, et reconciliatum est auctori ut non interiret. Ecce ostensum est qualiter in creaturis aliquatenus imago Trinitatis indicatur; non enim aturarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis potest haberi, vel potuit sine doctore, vel interioris inspirationis reve
Abbreviated transcription (Latin):
ei dissimił ꝗͣ cum ip̃o. et in ip̃o patͣ uene¬
et adunum referunt᷑. Quȩ tñ omĩa. nec fi¬
erenta pr̃e ꝑfilum. neq suis fiml salua
ẽent: nisi d̾s sũme bonus eẽt. qui et nulli
nat᷑e que ab illo bona e̾et. inuidit:etut in
bono ip̃io mañet. alia qnͣtã uelle alia qͣntũ

Expanded text:
ei dissimilis; quem cum ipso, et in ipso Patre veneet ad unum referuntur, quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset; qui et nulli naturae quae ab illo bona esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum vellet, alia quantum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit oꝑa in quib artificis aliquatenꝰ re¬
qͥ nat᷑a ĩuisibił ẽ. ⁊̃ a uisibilibꝰ poss sciri:
pꝰ fecit. qd̾ opificẽ uisibilitate sui maĩfestauit:
ũ ꝑ certũ. in certum poss sciri. et illed̾s om̃iũ esse
eredetur. qui hoc fecit ꝙ. ab hoĩe mpossi¬
bile est fieri. Potuerunt ꝙͦ coguosce. siue
ꝯguouerunt. ultra omẽm creaturam ẽẽ
illum. qui ea fecit. quȩ nulla creaturar̃
fac̃ẽ. uł destru̾e ualet. accedat q̃cũꝙ uis
creatura: et faciat tale cȩlum. et calem¬
tura talia fac̾e ualet: ꝯstat supͣ omẽm
creaturam eẽ illum. qui ea fecit. ac ꝑhoc.
illũ eẽ dm̃. humana uens cognos ce po

Expanded text:
fecit opera, in quibus artificis aliquatenus requi natura invisibilis est, etiam a visibilibus posset sciri, opus fecit quod opificem visibilitate sui manifestavit; ut per certum, incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit quod ab homine impossibile est fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt, ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, et faciat tale coelum et tela creatura talia facere valet, constat super omnem creaturam esse illum qui ea fecit, ac per hoc illum esse Deum humana mens cognoscere po
Abbreviated transcription (Latin):
itateꝰ corpoꝵ. ac doctͥnȩ. uel ardes aũarumn ⁊¬
et ordinem aliquem pecit. aut tenet. sic̃
incrraturis prelucet uestigium tͥnitatis.
Iuilla enim t̾utate sumina origo ẽ omĩũ
rerum:. et ꝑfectissima pulcritudo. et beatis

Expanded text:
itates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicutin creaturis praelucet vestigium Trinitatis. In illa enim Trinitate summa origo est omnium rerum, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ẽent: uiderunt ẽẽ aliquid. quo
illa speciosa facta st̃. ubi est pͥma et in¬
ꝙ factum non ẽẽt. et exquo. cuuicta fac¬
ex ẽentia. quȩ exnulla diu̾̃sitate partiũ.
inuisibilia di. qr płib mod̾ cognoseitur
ueritas d̾i. ꝑ ea que facta st̃. Ei ꝑpetuita¬
de uamq creatiuarum. intelligr̃ ꝯditor
et̾uus. ex magnitudine c̾aturar̃ omp̃s pat̾. ex
ordine et dispositione. sapiens: exgub̾na¬
tione.bonus. ħ autem omĩa: adunitatẽ
deitatis ꝑtinent monstrand̾a. Quoni¬
unc ĩereat᷑is apparet uestigiũ teHtaciᷤ.
restat ostend̾e utrum ꝑ ea quȩ
facta st̃: aliꝙ tͥnitatis indicium. uel exigu
facca funt. intellectui ꝯspicient̾es:
tatem incelligamꝰ huiꝰ n truutatis ueᷤ¬
stigium: inc̾aturis apparet. hȩc enim q̃ar

Expanded text:
nulla essent. Viderunt itaque esse aliquid, quo illa speciosa facta sunt, ubi est primum et iquod factum non esset, et ex quo cuncta facex essentia, quae ex nulla diversitate partium ognoscitur veritas Dei per ea quae facta sunt. Ex perpetuitate namque creaturarum intelligitur conditor aeternus; ex magnitudine creaturarum, omnipotens; ex ordine et dispositione, sapiens; ex gubernatione, bonus. Haec autem omnia ad unitatem deitatis pertinent monstrandam. 6. Quomodo in creaturis apparet vestigium Trinitatis. Nunc restat ostendere utrum per ea quae facta sunt facta sunt, intellectu conspicientes, Trinitatem intelligamus. Hujus Trinitatis vestigiu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiũ. et id̃o oninẽ animã. mutabiles¬
ꝙ sp̃c transcenderunt. dem̃ uidert̃. omẽ
ꝙ mutabile est. non posse e̾ẽ nisi ab illo:
qui inꝯmutabili et simplicit̾ ẽ. In telberert gͥ
eum. et omĩa ista fecisse. et amillo fieri

Expanded text:
principium: et ideo omnem animam mutabilesque spiritus transcenderunt. Deinde viderunt omne quod mutabile est non posse esse nisi ab illo qui incommutabiliter et simpliciter est. Intellexerunt ergo eum et omnia ista fecisse, et a nullo fieri
Abbreviated transcription (Latin):
qͣa pcẽs sinas ue re ꝓcest⁊ teꝑał. q̃ a patre ⁊ filio ad scĩficã dã
caturam ꝓcedit. Et̃ sicut abet̾no ꝯmunit̾ acsi¬
inul ꝓcedit apr̃e et filio: ita etintempore ꝯuiu¬
nit᷑ ac siuiul abutͦq ꝓcedit ad creaturam: noꝰ
diuisĩ ap̃temsiliũ. & afilio increaturã. Uñ¬

Expanded text:
qua a Patre et Filio ad sanctificandam creaturam procedit. Et sicut ab aeterno communiter ac simul procedit a Patre et Filio, ita et in tempore communiter, et simul ab utroque procedit ad creaturam non divisam a Patre in Filium, et a Filio in creaturam. Un
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s caritas: ꝑ quã nos tota ihabitet tͥuitas. Qͦ¬
cͥca. rectissime sp̃c sõs cum sit d̾s: uocat᷑ etiã do¬
uũ d̾i. Qdonũ ꝓp̾ȩ quid nisi caritas iutelligẽ¬
dũ ⁊ quȩ ꝑducit add̾m. et sine qua quodlib
aliquo: ut eum faciat dĩ et ꝓximi amatorẽ.
Qd̾. cum facit. tc̃ łr dari siue mitti alicu: et

Expanded text:
ota inhabitet Trinitas. Quocirca rectissime Spiritus sanctus cum sit Deus, vocatur etiam donum Dei, quod donum proprie quid nisi charitas intelligendum est, quae perducit ad Deum, et sine qua quodlibetaliquo, ut eum faciat Dei et proximi amatorem. Quod cum facit, tunc dari dicitur sive mitti alicui; et
Abbreviated transcription (Latin):
do apparuit. carne indutꝰ. uł cũ semaĩas
pias sic tͣlfert. lit ab eis ꝑcipiatin: accog¬
noscatur. hõduos missionis inodos aug̃.
Non eo ipõ ꝙ de patrenatus ẽ missus dr
filius. sł eo ꝙ apparuit huic mundo ũbũ

Expanded text:
do apparuit carne indutus, vel cum se in animas pias sic transfert, ut ab eis percipiatur ac cognoscatur. Hos duos missionis modos aperte Non eo ipso quod de Patre natus est, missus dicitur Filius; sed eo quod apparuit huic mundo: Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
celtꝰ scĩs tuis. et asede magiituduns tuȩ
ut mecũ sit et mec laboret .i. doceat mela¬
borare. & cunc unicuiꝙ nuttitur: cuma qͦ¬
quam cognoscitur ati ꝑcipitur. quantũ
coguosci et ꝑcipi potest ꝓ captu uł ꝓficienti

Expanded text:
coelis sanctis tuis, et a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit et mecum laboret, id est, doceat me laborare. Et tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et percipi potest, pro captu vel proficienti
Abbreviated transcription (Latin):
apłes. Ut quid gͦ inus et carrimꝰ insubliua &¬
loeuꝰ. et ima t̾rarũ qͣrentes eum qui ẽ ap̃ nos. Ri
nos ẽt ueliꝰ ap̃ eum: Nlemo dicat: non noui qͥd
diligam. Eiligat frẽni. et diligat eaud̃ dilectide.
¶lag̃ euĩ nonit dileccionem qua diligit: quam
frẽni quẽ diligie. E cce iam poteł uotiort diu
hre quam frẽm. Plane notiorẽ: ꝙ p̃sentiorxem. q¬

Expanded text:
a . Utquid ergo imus et currimus in sublimia coelorum et ima terrarum, quaerentes eum, qui est apud nos, si nos velimus esse apud eum? Nemo dicat non novi quid diligam. Diligat fratrem, et diligat eamdem dilectionem. Magis enim novit dilectionem qua diligit, quam fratrem quem diligit. Ecce jam potest notiorem Deum habere quam fratrem: plane notiorem, quia praesentiorem; n
Abbreviated transcription (Latin):
uentiũ.ĩ qͣntũ diuina sapiunt: ñ sinit in
hoc mundo. Exp̃dictis liquet. ꝙ p̃t̃ meffa¬
bilem geniturã diobꝰ mod̾ nuctit᷑ filiꝰ. scił¬
cũ inse niusibilit apparurt. ł ĩ uisibilit̃ ꝑ¬
cipitur mentessũ ẽ

Expanded text:
ventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Ex praedictis liquet quod praeter ineffabilem genituram, duobus modis mittitur Filius, scilicet cum visibiliter apparuit, vel invisibiliter percipitur men
Abbreviated transcription (Latin):
Sic dicit qd̾ non ualet inter illa duo
ma natura loquens explicare quis potest:
Non omẽ ꝙ. ꝓcedit. nascitur. quãuis om̃e
ꝓcedati ꝙ nascitur ficut non omẽ ꝙ bipes
ẽ homo ẽ. qmͣuis bipes. sit oĩs quiħ̾o ẽ. ħ
scio distingu̾e autem int̾ illam gu̾ationẽ.
et hanc ꝓcessionen. nełcio. ñ ualeo. ñ suffi¬

Expanded text:
ic dicit quod non valet inter illa duo llentissima natura loquens explicare quis potest? Non omne quod procedit, nascitur, quamvis omne procedat quod nascitur. Sicut non omne quod bipes est homo est, quamvis bipes sit omnis qui homo est. Hoc scio; distinguere autem inter illam generationem et hanc processionem nescio, non valeo, non suffi
Abbreviated transcription (Latin):
ar. et non addidiss in dño: uid̾etur fi¬
nem dilectionis. ac sp̃e ꝯstituisse in
eod qr illd̾ addidit: in dño se finem
t̃ scriptura dicit. quȩ eius
dilectionem erga nos multum ꝯm̃
utens. an ut fruens: et ꝓcedit ita. Si
fruitur. eget bono nr̃o: ꝙ nemo sanꝰ
direrit: ait i ꝓpħa. Bonoꝵ meoꝵ ñ¬
idiges Om̃e eitim bonũ nr̃m: uel
ip̃e est. uel abipo ẽ Nongͦ fruit᷑ nob̾. s utttͥ
Si enim nec fruit᷑: nec utitur: non ĩue¬
nio. quomͦ diligat uos. Neq tũ sic utit᷑ nob̾:
ut nos aliis reb: Nos enmm res quib utut᷑i.
ad id referi᷑. ut dĩ bonitate ꝑfruau᷑r. d̾s
uͦ ad fuã bouitatẽ usũ nr̃m refert. Ille .ħ.

Expanded text:
ar, et non addidisset in Domino, videretur finem dilectionis ac spem constituisse in eo; sed quia illud addidit in Domino se finem ter Scriptura dicit, quae ejus dilectionem erga nos multum commutens, an ut fruens; et procedit ita: Si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Ait enim Propheta: Bonorum eges. Omne enim bonum nostrum vel ipse est, vel ab ipso est; non ergo fruitur nobis, sed utitur. Si enim nec fruitur, nec utitur, non invenio quomodo diligat nos. Neque tamen sic utitur nobis, ut nos aliis rebus. Nos enim res quibus utimur ad id referimus ut Dei bonitate perfruamur: Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. ille enim
Abbreviated transcription (Latin):
sũmo. et in ꝯmutabili. bouo Atr̃ hoĩ¬
hus sit utñdũ .ł frnendũ.
um autem hoĩes qui fruunt᷑
et utuntur aliis rebꝰ. res aliqͦ
sint: querit᷑ utrum frui se debeanti.
an utian utrũꝙ: ad ꝙ sic respondet

Expanded text:
summo et incommutabili bono. 6. Utrum hominibus sit utendum, vel fruendum. Cum autem homines qui fruuntur et utuntur aliis rebus, res aliquae sint, quaeritur utrum se frui debeant, an uti, an utrumque? Ad quod sic respondet
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uam filis generationem aꝑte ĩsinuat.
cum patre monstrat᷑. it sapĩa ita loquieꝰ.
Dñs possedit me iminitio uiarum suarum.
anteꝙͣ qui oꝙͣ facẽt apͥnçipio. abetno ordi¬
nata sum: antequam t̾ra fieret. Nec diun
erant abyssi.: et ego ram ꝯcepta eram. Nec¬
dum fontes. hec dum montes ant colles.
et ego parturiebar ad huc t̾ram nonfecerat:
et cardines orbis t̾re. Qñ p̃parabat çelos. ad¬
erã. qñ appendebat fundamenta t̾re cum
eo eram cuncta ꝯponens: et delectabar
ꝑ fingłos dies. ludens coram eo. Ecce aꝑtũ
degt̾na genitina destimonium. quo ip̃a
sapĩa ꝑħibet se añ mundum ꝯceptam eẽ
⁊ partutiri. i. genitam: et apud prẽm et̾ua¬
lit̾ existẽ. Ip̃a etiam. alibi ait. Ego exore al¬
tissum ꝓ dii: prinogenita añ omẽm c̾at᷑am.
et temꝑalem ex maria. simul insinuauit.
dicens. E tubethleem esfrata. parimlus eᷤ

Expanded text:
am Filii generationem aperte insinuat cum Patre monstratur, ubi Sapientia ita loquitur: nus possedit me ab initio viarum suarum; antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinata sum; antequam terra fieret, necdum erant abyssi, et ego jam concepta eram: necdum fontes, necdum montes aut colles, et ego parturiebar; adhuc terram non fecerat, et cardines orbis terrae, quando praeparabat coelos, aderam; quando appendebat fundamenta terrae, cum eo eram cuncta componens, et delectabar per singulos dies ludens coram eo. Ecce aptum de aeterna genitura testimonium; quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundum conceptam esse et parturiri, id est, genitam, et apud Patrem aeternaliter existere. Ipsa etiam alibi ait : Ego ex ore Altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam. erationem, et temporalem ex Maria, simul insinuavit dicens, c. 5: Et tu Bethleem Ephrata, parvulus es
Abbreviated transcription (Latin):
detͥm. non ĩnõibꝰ: ut unitas c̾entiȩ os¬
tendatur. ꝑ uoĩa tͥa quȩ sub pofuit: tros
ẽẽ ꝑsonas oeclarauit. Ip̃e etiam ait. Ego
et pat̾ unum simsꝰ. Nnt̃ dir̃. ut ait amb̾siꝰ
ĩu eod̾ libro. nefiat disc̾tio potestatĩ ⁊ ua¬
fnit: non ꝯfusione s nat̾e unitate. Ioħs¬

Expanded text:
ibus, ut unitas essentiae ostendatur. Per nomina tria quae supposuit, tres esse personas declaravit. Ipse etiam ait: Ego et Pater unum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis naturasint, non confusione personae, sed unitate
Abbreviated transcription (Latin):
ad płalitatem ꝑsonarum refert᷑. ad quã.
etiam iłld̃ attiu̾e uidr̃. ꝙ. diabolus ꝑser¬
pentem dixit. eritis sicut dii. ꝓ quo. in
sicut diuinȩ ꝑsonȩ. Ille eziam maximꝰ
ꝓpħarum. et regimi dd. qui suam cęc̾is
etiam eius d̃ unitatem. et et̾nitatem si¬
mul ostendens: ait exꝑsona dñi. Ifrł.
sime audieris: non erit nite deus recenᷤ.:
neq ad orabis dm̃ aliemun. Aliũ hoꝵ

Expanded text:
ad pluralitatem personarum refertur, ad quod etiam illud attinere videtur, quod diabolus per serpentem dixit: Eritis sicut dii Gen. III,sicut divinae personae. Ille etiam maximus prophetarum et regum David, qui suam etiam ejusdem unitatem et aeternitatem simul ostendens ait ex persona Dei Israel, si me audieris, non erit in te Deus recens, neque adorabis Deum alienum. Aliud ho
Abbreviated transcription (Latin):
losins alicubi erratur nec laboriosius
aliqͥd queritur: nec fruetuosus ali¬
qͥd inuenit᷑. ꝓ iñ omĩs qui audit et
sicubi hesito. querere᷑nec pudebit.
sicubi erro : disçere. Quis quis gͣ hȩc
audit. uel legit. ubi parit᷑ certus ẽ. ꝑ¬
gat mecũ  ubi parit̾ hesitat. querat
inecum: ubi errorẽ suum cognoscit. re¬
deat adme. uͥmeũ: rouoorme. Ita ĩgͥ¬
di am simul caritatis uiam: cendentes
ad eũ. de quo dictum est. querite faci

Expanded text:
losius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Proinde omnis qui audit et sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo aec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
Id̃o aug̃ dicit ꝗ eas diligimus ꝑꝑ solam b̾i¬
tudinẽ ñ quin eas ꝑꝑ sediligamus: s qr id
ip̃m ꝙ eas diligimꝰ. referimꝰ ad illd̃ sũmũ
bonũ. cui soli inh̾endum ẽ. & iueo ꝑma¬
nendum: finisq leciciȩ ponendus. qͣuare :¬
u̾tutib ñ est fruend̃. S dicet aliquis. fr̃ui
est. amore inherere alicui rei ꝑꝑ se ipãm:
ut p̃dictum ẽ. Si gͦ uirtudes ꝑꝑ se amand̾

Expanded text:
Ideo Aug. dicit quod eas diligimus propter solam beatitudinem; non quin eas propter se diligamus, sed quia id ipsum quod eas diligimus, referimus ad illud summum bonum, cui soli inhaerendum est et in eo permanendum, finisque laetitiae ponendus: quare virtutibus non est fruendum. Sed, dicet aliquis: Frui est amore inhaerere alicui rei propter se ipsam, ut praedictum est. Si ergo virtutes propter se amandae
Abbreviated transcription (Latin):
sũma estrut ip̃o ꝑfruam᷑. Idem. qr bonꝰ est:
sumꝰ᷑. ⁊inqͣntũ sumꝰ bomi sumꝰ: łorro etiã.
qr iustus ẽ. non impine mali sumꝰ: & in
qͣntũ iali sumus. intantũ etiam in inꝰ
sumꝰ. Ille gͥ usus. quo nob̾ utitur ds̃. non
ad eius. s ad ur̃am utilitatem refertur
ad eius uero tm̃ modo bonitatẽ. Utrũ
ic ꝯsiderandum
est. utrũ uirtutib sit utend̾: an
fruend̃ Quib dam nidetur ꝙ eis sit utẽ¬
dum: et non fruendũ: & hoc ꝯfirmant.
auctoritate aug̃. qui ut p̃taxatum ẽ. dicit
non ẽẽ fruend̾. insi tͥuitate .i. sũmo et inꝯ¬
mutabili bono Item dñt. iõ nou eẽ frueu¬
dum eis: qr ꝑꝑ se amande non funt. s¬

Expanded text:
est, sumus; et in quantum sumus, boni sumus . Porro etiam quia justus est, non impune mali sumus; et in quantum mali sumus, in tantum etiam minus sumus. Ille ergo usus, quo nobis utitur Deus, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur; ad ejus vero tantummodo bonitatem . 8. Utrum Hic considerandum est utrum virtutibus sit utendum, an fruendum. Quibusdam videtur quod eis sit utendum, et non fruendum: et hoc confirmant auctoritate Aug. qui, ut praetaxatum est , dicit non esse fruendum nisi Trinitate, id est, summo et incommutabili bono. Item dicunt ideo non esse fruendum eis, quia propter se amandae non sunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid. Ita etiam cum dĩns tres ꝑsonaᷤ:
singłaritatem et solitudinẽ tollimꝰ. ⁊ͥ ꝙ
pr̃ non ẽ solus. nec filius ẽ solus.: nec
dicantur tres ꝑsonȩ et utrũ aliquo mͦ
sit ibi diuersitas. uel differentia: osten¬
unc uero ad ꝓpositum reoeamus. ⁊
o̾tẽd̾ndam ꝑsonarũ płalitatem.
atꝙ eẽntie duine unitatem: alias scõꝵ
auccoritate ᷤᷤ ĩ ducamꝰ. Moyses dicit. In pͥn¬
cipio creauit d̃s cęlum et t̾ram. ꝑ dĩn
significans patrẽ. ꝑpͥncipium filiũ. &

Expanded text:
aliquid. Ita etiam cum dicimus tres personas, aliquid. Ita etiam cum dicimus tres personas, singularitatem et solitudinem tollimus; et quod Pater non est solus, nec Filius est solus, nec Sdicantur tres personae, et utrum aliquo modo sit ibi diversitas vel differentia ostenNunc vero ad propositum redeamus; et ad ostendendum personarum pluralitatem atque essentiae divinae unitatem, alias sanctorum auctoritates inducamus. Moyses dicit: In principio creavit Deus coelum et terram ; per Deum significans Patrem; per principium, Filium. Et
Abbreviated transcription (Latin):
solitudo solitarii. recipit faciamꝰ. ueq qͥiq
alieno a se.loquetur uram. Ut̾ꝙ gͥ sermo.¬
.s. faciamꝰ. et nr̃am. ut solitariu eiidemq
ui patitur.: ita neq diuersum a se. alienũ¬
q signific̃. Solitario ꝯueuit factã. ⁊ in eã.
non solitario uͦ ꝯuenit dr̃e. facramꝰ: et
dutebentẽ. uel diũsum eẽ sigsicat. Nob̾
Ita gͦ d̾s ad ꝯmunem sibi cũ deo
imaginẽ eand̃ꝙ sumlitudinẽ
hoĩem re ꝑit᷑ oꝑari. ut nec significatio
efficienti .s. admĩtat m̃celligentiã soli¬
tudinis: nec oꝑatio ꝯstituta ad eand̃
unaginẽ ułs mulitudinẽ. patiat᷑ diũsi¬
tatẽ diuinitatis: In his u̾bis. hylarius
płalitatẽ ꝑ sonarum uoluit intelligi
noĩe ꝯsorcii uł płalitatis. non pomi ali¬
qͥd s remoueri. Płalitas enĩ. uł ꝯsortiũ
ꝑsonarũ. cũ dr̃. solitudo ⁊ singłaritas
uolens ista subtilit̾. et sane intelligi:
ait s fessio ꝯsortii. sustulit intelligen¬
tiam siugłaris. Non dicit po suit᷑

Expanded text:
solitudo solitarii recipit faciamus; neque quisquam alieno a se loquitur nostram; uterque ergoet faciamus et nostram, ut solitarium eumdemque non patitur, ita neque diversum a se, alienumque significat; solitario convenit faciam et meam; non solitario vero convenit dicere faciamus et esse, vel diversum esse significat. Nobis ita ergo Deus ad communem sibi cum Deo imaginem, eamdemque similitudinem reperitur operari, ut nec significatio efficientis admittat intelligentiam solitudinis, nec operatio constituta ad eamdem imaginem vel similitudinem patiatur diversitatem divinitatis. In his verbis Hilar. pluralitatem itatis non poni aliquid, sed removeri. Pluralitas enim vel consortium personarum cum dicitur, solitudo vel singularitas volens ista subtiliter et sane intelligi, ait: Professio consortii sustulit intelligentiam singularitatis; non dicit: Posuit
Abbreviated transcription (Latin):
toritates scãrum scͥpturarum. utrũ¬
se fides ita habeat. demonstrandum ẽ:
Dinde. aduersus garrulos raciocinatores.
elatiores. quam capatiores. rationib cacho¬
licis. ⁊ similitudinib ꝯgruis. ad defensio¬
nem ⁊ assertionẽ fidei utendum ẽ.ut eoꝵ
inquisicionib satif facientes. mansuecos
plemꝰ instruam᷑. et illi. sinequiuerĩt inue¬
nire ꝙ quer̃t. de suis m̃tily potiꝰ. qͣuam de
ip̃a ueritate. uel de nr̃a dissertione. ꝯque¬
ro ponamꝰ gͦ inmediũ: uet̾is ac no¬
ui cestamenti auctoritates. quib¬
diuine uuitatis atq tͥnitatis ueritas. de¬
inonstret᷑  ac pͥmum. ip̃a legis ȩcordia
tͥ diĩ alii. pret̾ me. Ecce hic significauit uni¬
tatẽ diuine nature. Ds̃ enim et dñs. ut ait
uature: nomen est potestatis. Itemalibi.
⁊ si q̃sierint nom̃ meum.: uade. et dices eis.
Qui est: misit ine aduos. Dicens enmm ego
sum. non nos sumꝰ: et qui est. non qui sumꝰ.
aꝑtissime declarauit unũ solũ om̃ eẽ. In

Expanded text:
toritates sanctarum Scripturarum, utrum fides ita se habeat, demonstrandum est. Deinde adversus garrulos ratiocinatores elatiores potius quam capaciores, rationibus catholicis, et similitudinibus congruis ad defensionem, et assertionem verae fidei utendum est, ut eorum inquisitionibus satisfacientes, mansuetos plenius instruamus, et illi si nequiverint invenire quod quaerunt, de suis mentibus potius quam de ipsa veritate, vel de nostra dissertione conqueroponamus ergo in medium Veteris ac Novi Testamenti auctoritates, quibdivinae unitatis atque Trinitatis veritas demonstretur, ac primum ipsa legis exordia tibi alii dii praeter me. Ecce hic significavit unitatem divinae naturae. Deus enim, ut ait naturae nomen est potestatis. Item alibi Et si quaesierint nomen meum, dic eis: Qui est misit me ad vos . Dicens enim: Ego sum; non, nos sumus; et qui est, non qui sumus; apertissime declaravit unum Deum solum esse. In
Abbreviated transcription (Latin):
ticudinẽ : spt̾ se ꝙͣ. amande st̃. qr delectãt
sui possessores. sincera & scã delectacione.
et ueis pariunt gaudiũ sp̃ale. Neruntũ.
uon ẽ hic ꝯsistend̾. s ult᷑ gradiendum slon
hic hereat dilectionis gressus. neq hic sit
dilectionis t̃mͥnus. s referatur hoc. adilld̃
suminũ bonũ. cui soli omĩo inħendũ ẽ.¬

Expanded text:
titudinem: propter se quidem amandae sunt, quia delectant sui possessores sincera et sancta delectatione, et in eis pariunt gaudium spirituale. Verumtamen non est hic consistendum, sed ultra gradiendum, non hic haereat dilectionis gressus, neque hic sit dilectionis terminus; sed referatur hoc ad illud summum bonum, cui soli omnino inhaerendum e
Abbreviated transcription (Latin):
frm dicendus es: ꝙ sic̃ faciend̾. insi milla
tͥnitate: id ẽ sumino et in ꝯmutabili bo¬
no. ħtend̃ ẽ gͦ uirtutib. et ꝑeas fruend̃
sũmo bono. Ita et deuoluntate bona dm̃s.
Uñ ang̾. in .ł .x. de tͥ. ait.Y. oluntas est. ꝑ
quã fruim᷑. ita et ꝑuirtutes fruim᷑. ũeis.
nusi forte aliqua iurtꝰ sit d̾s. ũ caritas. de

Expanded text:
in illa Trinitate, id est summo et incommutabili bono. Utendum est ergo virtutibus, et per eas fruendum summo bono; ita et de voluntate bona dicimus, unde Aug. in lib. 10 de Trin. ait: Voluntas est per quam fruimur; ita et per virtutes fruimur, non eis, nisi forte aliqua virtus sit Deus, ut charitas; de
Abbreviated transcription (Latin):
ec gͦ quȩ sibi ꝯtͣdic̾e uident᷑.
sic det̾minam᷑. dicentes. nos &
hic ⁊ infuturo frui S ibi ꝓpͥe. et ꝑfecde. ⁊¬
et plene:. ubi ꝑspẽm uidebunus. quo
fruem᷑. hic a dñ ĩ spe ambulamꝰ. feui¬
et nosfrui desid̾amus. et qnͣtum in
hac uita iam frum uel ꝑspeculũ. uel
et colerabilius sustinemꝰ: et ardentiꝰ
dium spei. s eciam rei: qriam delec¬
tatur ineo ꝗdilig̃. et ita. iam rem
aliquatenus tenet. Constat gͦ. qr d̾o
spem ponis. utad id ꝑuenias. De hoc:
ea re uob̾ fruend̾ ẽẽ tm̃: qua esticim᷑
ꝗ diligit᷑. ⁊̃ delectacionẽ secũ gerit᷑ si tũ
ꝑeam transieris et ad illud u̾ ꝑmanen¬
dñ esti cam retuleris. nt̾is eaae abusiue:
non ꝓpͥe dicis frui. siuͦ ĩ heseris. atꝙ¬

Expanded text:
ergo quae sibi contradicere videntur, sic determinamus, dicentes, nos et hic, et in futuro frui; sed ibi proprie, et perfecte, et plene, ubi per speciem videbimus quo fruemur; hic autem, dum in spe ambulamus, fruiet nos frui desideramus; et quantum in hac vita jam fruimur, vel per speculum, vel et tolerabilius sustinemus, et ardentius dium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quodspem ponis, ut ad id pervenias. De hoc ea re frud diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transieris, et ad illud ubi permanendum est eam retuleris, uteris ea; et abusive, non proprie, diceris frui. Si vero inhaeseris at
Abbreviated transcription (Latin):
Ync de affinitate hintati
Saffinitate qm dicitis parentelã ẽe.
q̃ ad uir̃. ex parte uxoris. seti ex parte uiri.
uinã subam sententiã ego ⁊ soror mea sumꝰ
una caro. ꝓfecto mͥ ⁊ illi. mea suaq paren¬
tela. ꝓpinquitas efficit᷑ una. &ͦ circa ego ⁊ so¬

Expanded text:
» Nunc de affinitate videndumaffinitate, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri ainam sententiam ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi mea suaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et so
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsangnitatis ꝑgͣdꝰ cognationis placuit. usq
ad. uii. gn̾atiõm obseruare. Nam ⁊ ħeditas
rer̃ ꝑ legales instrum̃toꝵ diffinitiones sanci¬
taiusꝙ ad .uii. gͣdum hedũ ꝓtendit successiõm.
q̃ eni eis succro ent nͥ de ꝓagine ꝯgnatõis deb̾et᷑
his auctoritatib ĩsinuatur. ⁊̃ q̃ sit affinitas.

Expanded text:
sanguinitatis per gradus cognationis placuit usque ad septimam generationem observare. Nam et haereditas rerum per legales instrumentorum definitiones sancita, usque ad septimum gradum haeredum protendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur. His auctoritatibus insinuatur, et quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾andos ĩalioꝵ ꝯuigia tͣnsier̃ si illi qͥ puta baitt.
ꝑiisse remearint ut̾r eis reddi debeant. i an sedĩ
fornicati sint. ⁊ ip̃e ree adułt̾ii Deħ leo pp. sicait
Necẽẽ ẽ tt legitimar̃ fed̾a nuptiar̃ reintegnda
e̾damꝰ ⁊ remotis his q̃ hostilitas ĩtulit cuiq id

Expanded text:
liberandos, in aliorum conjugia transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis his quae hostilitas intulit, cuique id
Abbreviated transcription (Latin):
culꝑa: insi excusetur ꝑ bona ꝯuigii. In ꝯ¬
cupiscentia gͥ glibidine ꝯcipr̃ caro for¬
mancda: incorpꝰ ꝓł.I. ñ caro ip̃a que ꝯ¬
cipr in uiciosa ꝯcupiscentia polluit᷑.⁊
corrũpitur excꝰ ꝯtactu aĩa cum infun¬
dit᷑ inaculam tͣhit. qua polluit᷑. et fit

Expanded text:
culpa nisi excusetur per bona conjugii. In concupiscentia ergo et libidine concipitur caro formanda in corpus prolis. Unde caro ipsa quae concipitur, in vitiosa concupiscentia polluitur et corrumpitur; ex cujus contactu anima, cum infunditur, maculam trahit qua polluitur et fit