comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tero. ut qͥ eiꝰ amore hoc modico tẽpo¬
re ab inuicẽ separamur. in alio scło
simul felici ꝙ inseparabili societate
suꝑ te fili mi Gaufride: eriu¬
doleo suꝑte: Et merito: Quis em̃
non doleat florem iuuentutis tuȩ. qͦ
letantib angłis dõ illibatum optu¬
leras in odorem fuauitatis. nunc a
demonib conculcari. uitiorũ spur¬
citiis. ꝙ. scłi sordib inquiuari: Qͦ¬
mͦ qui uocatus eras a deo. reuocantẽ
diabolumi sequens. & quẽ. xp̃c trahe¬
re ceꝑat pꝰse. repente pedem ab ipso
introitu głe retraxisti: Inte exꝑior
nunc ueritatem sermonis dñi quẽ
dixit. inimici hominis. domestici eiꝰ:
Amici tui & ꝓrimi tui. aduersum te
appropinquauerunt & steterunt:
Reuocauerunt te in fauces leonis:
& in portis mortis iterum collocaue¬
runt te: Collocauerunt te inobscu¬
ris sicut mortuos scłi & iam parum
ẽ. ut descendas inuentrẽ inferi. iã
te deglutire festinat. ac rugientib

Expanded text:
tero, ut, qui ejus amore hoc modico tempotero, ut, qui ejus amore hoc modico tempore ab invicem separamur, in alio saeculo simul felici et inseparabili societate, te, fili mi Gaufride, doleo super te. Et merito. Quis enim non doleat florem juventutis tuae, quem laetantibus angelis Deo illibatum obtuleras in odorem suavitatis, nunc a daemonibus conculcari, vitiorum spurcitiis, et saeculi sordibus inquinari? Quomodo qui vocatus eras a Deo, revocantem diabolum sequeris, et quem Christus trahere coeperat post se, repente pedem ab ipso introitu gloriae retraxisti? In te experior nunc veritatem sermonis Domini, quem dixit: Inimici hominis, domestici ejus . Amici tui et proximi tui adversum te appropinquaverunt, et steterunt. Revocaverunt te in fauces leonis, et in portis mortis iterum collocaverunt te. Collocaverunt te in obscuris, sicut mortuos saeculi: et jam parum est ut descendas in ventrem inferi; jam te deglutire festinat, ac rugientibus
Abbreviated transcription (Latin):
plo apłi. non acquiescens carni &. san¬
guini uocem audiam dñ iubentis.
dimitte mortuos sepelire mortuos
suos.ꝙ. cantabo cum dd̃. renuit
consolari anima mea .&. cum iere¬
mia. diem hominis non concupiui
dñe tu scis: Quid enim: Funes ce¬
ciderunt mͥ in p̃claris. celestisq he¬
reditas p̾clara. ẽ. mͥ. & terrena ad¬
ulatur ꝓmissio. blanditur consolatio
carnis : Gustato sp̃u. necesse. ẽ. desi¬
pere carnem: Affectanti celestia. t̃¬
rena non sapiunt: eternis inhianti. fas¬
tidio sunt transitoria : Hesinite gͥ
parentes mei. desinite &. uos frustra
plorando affligere. &. me gratis inqͥe¬
tare: ne si adieceritis ultra nuncios
mittere ꝓ me. plus me elongare coga¬
tis: Si aũ climictitis. claram uallẽ
in ꝑpetuum non limittam: Hec
requies mea in scł̃m scl̃i. hic habita¬
bo qm̃ elegi eam: Ibi ꝓ meis atq ur̃is
pecc̃is iugiter orabo. ibi pͣcib assidu¬
is qđ & uos cupitis impetrabo si po¬

Expanded text:
plo Apostoli non acquiescens carni et sanplo Apostoli non acquiescens carni et sanguini 120, vocem audiam Domini jubentis: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos ; et cantabo cum David: Renuit consolari anima mea ; et cum Jeremia, Diem hominis non concupivi, Domine tu scis? Quid enim? funes ceciderunt mihi in praeclaris, et coelestis haereditas praeclara est mihi ; et terrena adulatur promissio, blanditur consolatio carnis! Gustato spiritu, necesse est desipere carnem; affectanti coelestia, terrena non sapiunt; aeternis inhianti, fastidio sunt transitoria. Desinite igitur, parentes mei, desinite et vos frustra plorando affligere, et me gratis revocando inquietare: ne, si adjeceritis nuntios ultra mittere pro me, plus me elongare cogatis. Si autem dimittitis, Claram-Vallem in perpetuum non dimittam. Haec requies mea in saeculum saeculi, hic habitaquoniam elegi eam. Ibi pro meis atque vestris peccatis jugiter orabo; ibi precibus assiduis quod et vos cupitis impetrabo, si po
Abbreviated transcription (Latin):
non potiꝰ sequimin me fugientem. ut
non arcleatis: An hoc . ẽ. uri cruciatꝰ
leuamen. si me ⁊̃ ꝑunatis .&. hoc so¬
lum timetis ne soli ꝑeatis: Ardeis
ardentib qd̃ solatirim prestare po¬
terit: Que ingͣ. consolatio damp¬
natis. socios habere sue dampnati¬
onis: Qđ ue remedium morientib.
alios uidere morientes: Non hoc mͥ
ysuadet diues ille. qui in tormen¬
tis desꝑatus de sui lib̾atione. roga¬
bat nunciari fr̃ib suis. ne &. ipsi ue¬
nirent in locum eundem tormentoꝵ:
timens ꝓcul dubio ex suorum cruci¬
atu. augeri suum: Quid gͦ: Ibo&
consolabor lugentem matrem meam.
mei ad tempus uisitatione. ut iueter¬
num lugeam & ine & ipsam sine conso¬
latione : Ibo inꝗͣ. &. satisfaciam patͥ
meo irascenti ꝓmei ad tempus absen¬
tia. consolandus & ipse ad tempus de
eius p̾sentia. ut pꝰmodu &. quisq ꝓ
se.ꝙ. uterq ꝓ alterutro uiconsolabi¬
li desolemur tͥsticia : An potiꝰ exem¬

Expanded text:
non potius sequimini me fugientem, ut non potius sequimini me fugientem, ut non ardeatis? An hoc est vestri cruciatus levamen, si me etiam perimatis: et hoc solum timetis, ne soli pereatis? Ardens ardentibus quod solatium praestare poterit? quae, inquam, consolatio damnatis, socios habere suae damnationis? quodve remedium morientibus, alios videre morientes? Non hoc mihi persuadet dives ille qui, in tormentis desperatus de sui liberatione, rogabat nuntiari fratribus suis ne et ipsi venirent in locum eumdem tormentorum , timens procul dubio ex suorum cruciatu augeri suum. 3. Quid ergo? ibo et consolabor lugentem matrem meam mei ad tempus visitatione, ut in aeternum lugeam et me et ipsam sine consolatione? Ibo, inquam, et satisfaciam patri meo irascenti pro mei ad tempus absentia, consolandus et ipse ad tempus de ejus praesentia, ut postmodum et quisque pro se, et uterque pro alterutro inconsolabili desoletur tristitia? An potius exem
Abbreviated transcription (Latin):
salus pignoris. quorum consolatio.
mors filii. ẽ. Qui me malunt ꝑite
cum eis. quã regnare sine eis: Qui
me rursus ad naufragiũ uñ tancłe
nudus euasi. rursus ad ignem unde
iux semiustus exiiii. rursus ad latro¬
nes a quib semiuuiꝰ relictus sum. s
miserante samaritano iam aliquantu¬
lum conualui. reuocare conantur: ꝙ.
militem. xp̃i ꝓpe iam rapto cȩ̨lo tͥum¬
phantem. qđ non in me głor. s in eo
qui uicit mundum. ab ipso iam in¬
troitu głe. tanquã cancin ad nomi¬
tum. tanquã suem ad lutum. ad se¬
cłm teducere moliuntur: Mira abu¬
sio: Domus ardet. ignis instat a ter¬
go.ꝙ. fugienti ꝓhibetur egredi. eua¬
denti suadetur regredi. &. hoc abhis
qui in uicendio positi sunt. &. obstina¬
tissima dementia ac dementissima
obstinatione fugere ꝑicłm nolunt :
Prol furor: Si uos contempnitis mor¬
tem ur̃am. cur ⁊ appetitis naeam :
Si inꝙͣ negligitis salutem ur̃am. qͥdiu
uat ⁊̃ ꝑsequi meam : Quare uos

Expanded text:
salus pignoris; quorum consolatio, salus pignoris; quorum consolatio, mors filii est!. qui me malunt perire cum eis, quam regnare sine eis! qui me rursus ad naufragium, unde tandem nudus evasi; rursus ad ignem, unde vix semiustus exivi; rursus ad latrones, a quibus semivivus relictus sum, sed miserante Samaritano jam aliquantulum convalui, revocare conantur: et militem Christi prope jam rapto coelo triumphantem quod non in me glorior, sed in eo qui vicit mundum ab ipso jam introitu gloriae, tanquam canem ad vomitum, tanquam suem ad lutum, ad saeculum reducere moliuntur! Mira abusio! domus ardet, ignis instat a tergo, et fugienti prohibetur egredi, evadenti suadetur regredi! et hoc ab his qui in incendio positi sunt, et obstinatissima dementia ac dementissima obstinatione fugere periculum nolunt. Proh furor! si vos contemnitis mortem vestram, cur etiam appetitis meam? Si, inquam, negligitis salutem vestram, quid juvat etiam persequi meam? Quare vos
Abbreviated transcription (Latin):
non obedire parentib. ds .ẽ. Ipse .N.
dicit: Qui amat patrem aut matrẽ
plus quã me: non .ẽ. me dignus: Si
me uere ut boni ut pii parentes diligi¬
tis. si ueram. si fidelem erga filium pi¬
etatem habetis. quid me patͥ om̃ium
cło placere satagentem inquietatis.
& ab eius seruitio. cui seruire regna¬
re.ẽ. retrahere attemptatis: Uere
agnosco parentes. s hostes: Si dili¬
geretis me gaudetis utiq qr uado
ad meum atq ur̃m. ĩmo uniuersorũ
pr̃em: Alioqͥn quid mͥ & uobis: Qdͥ
a uobis habeo nisi pecc̃m ꝙ miseriam:
Hoc solum qͦd gesto corruptibile corpus.
de ur̃o me ha bere fateor & agnos¬
co: Non suffic̃ uob̾ qd̵̃ me in hanc se¬
culi miseriam. miseri miserum indirx¬
istis. qd̃ in pec̃co ur̃o. pecc̃ores peccorẽ
genuistis. qd in pec̾co natum. de pec
eo qui non uult mortem pecc̾oris. fi¬
lium insuꝑ gehenne faciatis: Odu¬
rum pr̃em . o seuam matrem. o parũ¬
tes crudeles & impios. ĩmo non pa¬
rentes s ꝑemptores: quorum cdolor

Expanded text:
 obedire parentibus, Deus est. Ipse enim dicit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus. Si me vere ut boni, ut pii parentes diligitis; si veram, si fidelem erga filium pietatem habetis: quid me Patri omnium Deo placere satagentem inquietatis, et ab ejus servitio, cui servire regnare est, retrahere attentatis? Vere agnosco parentes, sed hostes. Si diligeretis me, gauderetis utique quia vado ad meum atque vestrum, imo universorum Patrem. Alioquin quid mihi et vobis? quid a vobis habeo, nisi peccatum et miseriam? Hoc solum, quod gesto, corruptibile corpus de vestro me habere fateor et agnosco. Non sufficit vobis quod me in hanc saeculi miseriam miseri miserum induxistis; quod in peccato vestro peccatores peccatorem genuistis; quod et in peccato natum, de pecceo qui non vult mortem peccatoris, filium insuper gehennae faciatis? 2. O durum patrem! o saevam matrem! o parentes crudeles et impios; imo non parentes, sed peremptores: quorum dolor,
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse erit mͥ infilium: quousq de
meis manib excipiat eum pater mi¬
sccłiarum. & ds totius consolationiᷤ:
Nolite gͦ lugere. & nolite flere: quia
Gaufridus ur festinat ad gaudiuin.
non ad luctum: Ego ero illi pater.
ego mater: ego fr̃.& soror: Ego fa¬
ciam ei praua in directa: & asꝑa in
uias planas: Ego ei om̃ia sic tempe¬
rabo & sic dispensabo: ut &. sp̃c ꝓfici¬
at. &. corpus non deficiat : Deniq
seruiet dño in leticia & exultatiõe.
&. cantabit in uiis dñi. qm̃ magna
est gloria do mi qi

Expanded text:
et ipse erit mihi in filium, quousque de et ipse erit mihi in filium, quousque de meis manibus excipiat eum Pater misericordiarum et Deus totius consolationis. Nolite ergo lugere, et nolite flere; quia Gaufridus vester festinat ad gaudium, non ad luctum. Ego ero illi pater, ego mater, ego frater et soror. Ego faciam ei prava in directa, et aspera in vias planas: ego ei omnia sic temperabo et sic dispensabo, ut et spiritus proficiat, et corpus non deficiat. Denique serviet Domino in laetitia et exsultatione, et cantabit in viis Domini, quoniam magna est gloria Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ds facit & suum. quid uos ꝑdi¬
tis. aut ipse quid ꝑdit : Fit de di¬
uite ditior. de nobili guosior. cla¬
rior de illustri. & qđ his om̃ib
maius. ẽ. sanctus de pecc̃ore :¬
Oportet autem eum p̃parari regno. qͦd
qͥ paratum. ẽ. ab origine mundi. atq
huiꝰ rei gr̃a. modicum tempus qͦd ui¬
uere hab&. manere nobiscũ. donec
abrasa spurcicia uite scłaris. ac ter¬
reno deterso puluere. celesti mansio¬
ni fiat idoneus: Si diligitis eum.
gaudebitis utiq qr uadit ad patrẽ:
&. talem patrẽ: Ipse quide uacdit ad
deum. s uos non ꝑditis eum. qͥn po¬
tius multos ꝑeum aquiritis uob̃
filios: Quotquot sumus in claraual¬
le. uł de clara ualle. ipsum infr̃em:
uos in parentes suscipimus: At for¬
tassis metuitis corpori eius uitȩ as¬
ꝑitarem. qͦd nimirũ tenerũ nostis. ẽẽ.
ac delicatum: Ceterum de huiꝰmõi
timore dicitur: Ibi trepidauerunt
timore. uͥ non fuit timor: Confidi¬
te. consolamini. ego ero illi in pr̃em

Expanded text:
us facit et suum, quid vos perditis, aut ipse quid perdit? Fit de divite ditior, de nobili generosior, clarior de illustri; et, quod his omnibus majus est, sanctus de peccatoreOportet autem eum praeparari regno quod sibi paratum est ab origine mundi, atque hujus rei gratia modicum tempus, quod vivere habet, manere nobiscum, donec abrasa spurcitia vitae saecularis, ac terreno deterso pulvere, coelesti mansioni fiat idoneus. Si diligitis eum, gaudebitis utique quia vadit ad Patrem, et talem Patrem. Ipse quidem vadit ad Deum, sed vos non perditis eum; quin potius multos per eum acquiritis vobis filios. Quotquot sumus in Clara-Valle vel de Clara-Valle ipsum in fratrem, vos in parentes suscipimus. 2. At fortassis metuitis corpori ejus vitae asperitatem, quod nimirum tenerum nostis esse ac delicatum. Caeterum de hujusmodi timore dicitur: Ibi trepidaverunt timore, ubi non fuit timor . Confidite, consolamini: ego ero illi in patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
tum coronat᷑: Non inueniatur
apud uos. ẽ. &. non. ut sitis filii
patͥs ur̃i qͥ ẽ. incelis. apud quẽ
nimirũ non . ẽ. transmutatio: nec
uicissitudinis obumbratio: Nos
quoq fr̃s in eandẽ imaginẽ trans¬
formamini a claritate in claritatẽ.
tanquam a dñi sp̃u. curantes om̃i
uigilantia & ipsi non inueniri le¬
ues. instabiles. fluctuantes Scͥp¬
tum . ẽ. enim : Uir duplex animo:
inconstans ẽ. in om̃ibꝰ uiis suis: Et
rursum : Ue ingredienti terram
congratulor uob̃. tantum gratulor
ꝙ michi. qui ut accepi dignus ha¬
bitus sum minister eligi consilii
huius: Et consilium do: & auxili¬
um spondeo: Si uicleor necessarrꝰ.
aut certe si dignus iudicor. non
recuso laborem: non deero ꝓ uiribꝰ:
Deuotus suppono humeros & si iam
fessos sarcine huic. si mͥ celitus u¬
ponatur: Lȩtus & obuiis ut dici¬
tur manib excipio ciues scorum
& domesticos cłi: Quam libens uix¬
ta mandatum ꝓpħicum. occurro

Expanded text:
tum coronatur. Non inveniatur tum coronatur. Non inveniatur apud vos, Est et Non, ut sitis filii Patris vestri qui est in coelis, apud quem nimirum non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. Vos quoque, fratres, in eamdem imaginem transformamini a claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu, curantes omni vigilantia et ipsi non inveniri leves, instabiles, fluctuantes. Scriptum est enim: Vir duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis ; et rursum: Vae ingredienti terram congratulor vobis, tantum gratulor et mihi, qui, ut accepi, dignus habitus sum minister eligi consilii hujus. Et consilium do, et auxilium spondeo. Si videor necessarius, aut certe si dignus judicor, non recuso laborem, non deero pro viribus. Devotus suppono humeros, etsi jam fessos, sarcinae huic, si mihi coelitus imponatur. Laetus et obviis, ut dicitur, manibus excipio cives sanctorum, et domesticos Dei. Quam libens, juxta mandatum propheticum, occurro
Abbreviated transcription (Latin):
uno peccore penitnͣtiã agente. qd
intam multis & illis pecẽorib quli
quanto illustriores uidebantur in
scło. scientia. genere. uiuentute.
tanto pluribꝰ erant ꝑditionis ęxem¬
plum: Legeram. non multos no¬
biles. non multos sapientes. non
multos potentes elegit deus. at
nunc pͣter regulam. mira łi potũ¬
tia talium conuertitur multitu¬
do: Hilescit gła p̾sens. iuuentu¬
rũ reniuitiat᷑ affectib. fauores.
& honores. &. tlignitates. reputan¬
t᷑ ut stercora. ut xp̃c lucͥfiat: Lau¬
darem uos: si uob̾ hec accidisse ex
uob̃ cognoscerem: Ceterũ digitꝰ
di. ẽ. iste. mutatio plane dexterȩ
excelsi: Datũ optimũ. ẽ. & donũ
ꝑfecꝰtũ. nec dubiũ. qͥn descendens
a patre luminũ: Iccͥco in ipsum
om̃e p̾coniũ uire referimus. qui
mirabilia solus. qui fecit ne in
t᷑ qͦmͦ laudabile ꝓpositũ. dignũ
consequat᷑ effectũ: Stucdete ꝓ¬
inde ꝑseuerantiȩ: quȩ sola uirtu¬

Expanded text:
uno peccatore poenitentiam agente , quid uno peccatore poenitentiam agente , quid in tam multis, et illis peccatoribus, qui, quanto illustriores videbantur in saeculo, scientia, genere, juventute, tanto pluribus erant perditionis exemplum? Legeram, Non multos nobiles, non multos sapientes, non multos potentes elegit Deus ; at nunc praeter regulam mira Dei potentia talium convertitur multitudo. Vilescit gloria praesens, juventurum renuntiatur affectibus; favores, et honores, et dignitates reputantur ut stercora, ut Christus lucrifiat. Laudarem vos, si vobis haec accidisse ex vobis cognoscerem: caeterum digitus Dei est iste, mutatio plane dexterae Excelsi. Datum optimum est, et donum perfectum 118, nec dubium quin descendens a Patre luminum. Idcirco in ipsum omne praeconium jure referimus, qui facit mirabilia solus, qui fecit ne in tur quomodo laudabile propositum dignum consequatur effectum? Studete proinde perseverantiae, quae sola virtu
Abbreviated transcription (Latin):
G aufrido & sociis eius. bernar¬
dus abbas dictus clare uallis. sp̃m
consilii & fortitudinis. Sermo qͥ
insonuit. edificat multos. immo
uniu̾sam letificat ciuitatem cłi.
ita ut lȩtentur cęli & exultet t̾ra
& omnis lingua glorificet cłm
de ur̃a conuersione. Terra mota
ẽ. quia distillauerunt cęli a facie
di synai. pluentes istis diebꝰ solito
abundantius pluuiam uoluntari¬
am. qm segregauit ds ħeditati suȩ.
Non apparebit ultra uacua in uobis
crux .xͥ. quẽ admodũ in multis filiis
diffidentiȩ. qui tardantes conu̾ti
ad dñm de die in diem. inꝓuisa mor¬
te subtracꝰti. in puncto descendunt
ad inferos. Omnino refloruit q nẽ
quasi de nouo lignum in quo pepena
tum ꝓ gente. s ut filios dĩ qui erañ
disꝑ si. congregaret inunum.
Ipse ip se colligit uos qͥ diligit uoᷤ
tan quam uisc̾a sua. tanquã fructũ
p̾ciosissimũ crucis suȩ. tanquã dis¬
nissimã recõpensationẽ effusi san¬
guinis sui. Si gͦ gaudent angłi suꝑ

Expanded text:
ociis ejus, BERNARDUS abbas dictus Clarae-Vallis, spiritum consilii et fortitu linis. 1. Sermo qui insonuit, aedificat multos, imo universam laetificat civitatem Dei, ita ut laetentur coeli, et exsultet terra, et omnis lingua glorificet Deum de vestra conversione. Terra mota est, quia coeli distillaverunt a facie Dei Sinai, pluentes istis diebus solito abundantius pluviam voluntariam, quam segregavit Deus haereditati suae. Non apparebit ultra vacua in vobis crux Christi, quemadmodum in multis filiis diffidentiae, qui tardantes converti ad Dominum de die in diem, improvisa morte subtracti, in puncto descendunt ad inferos. Omnino refloruit et nunc quasi de novo lignum in quo pependitum pro gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. Ipse, ipse colligit vos, qui diligit vos tanquam viscera sua, tanquam fructum pretiosissimum crucis suae, tanquam dignissimam recompensationem effusi sanguinis sui. Si ergo gaudent angeli super
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ in euangłio. Quid
ꝓdẽ inqͥd homini si uniũ¬
sũ mundũ lucret᷑. se autẽ ip¬
sũ ꝑdat ⁊ detrimentũ sui fa¬
ciat. Miseri ꝓrsus miseri qͥ
in bonis ducunt dies suos:
ut in pũcto ad inferna descẽ¬
dant. Cum enĩ int̾ierint nõ
sument omĩa. nec descendet
ta dilectissime. hec mecditare
iugit̃.⁊ in corde tuo describe

Expanded text:
in Evangelio: Quid prodest, inquit, homini si universum mundum lucretur, se autem ipsum perdat, et detrimentum sui faciat? Miseri prorsus, miseri, qui in bonis ducunt dies suos, ut in puncto ad inferna descendant . Cum enim interierint, non sument omnia, nec descendet ta, dilectissime, et haec meditare jugiter, et in corde tuo describe
Abbreviated transcription (Latin):
graue his qui p̃sunt. si nõ
etiã ꝓdẽe laborant. ⁊ econt᷑
qui bene ministrau̾it gͣdũ
bonũ acquirit. Tu ergo di¬
lectissime ⁊ desicantissime
dñe. declina obsecro magis
ac magis amalo et fac bonũ:
nec inueniaris in xp̃i hedi¬
tate querens que tuast̃. s
memor esto sẽꝑ apłiei illius
nichil intulimꝰ in hunc mũ

Expanded text:
rave his qui praesunt , si non etiam prodesse laborant: et econtra, qui bene ministraverit, gradum bonum acquiret . Tu ergo, dilectissime et desideratissime domine, declina, obsecro, magis ac magis a malo, et fac bonum: nec inveniaris in Christi haereditate quaerens quae tua sunt, sed memor esto semper apostolici illius, Ni
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃m nr̃or relatione didicã:
s iam eo ampliꝰ siqͥd possũ
in dño tue dilectoni me sẽ¬
ꝯo debitorẽ. quo deuotius
et humiliꝰ paruitati nr̃e ꝯ¬
m̃datũ te redde studuisti.
indices tui pectoris lege
litteras. plenas deuote af¬
fectionis. plenas pietatis et
riã tui ⁊ tuoꝵ ipsis inuasis
missarũ sollẽna celebrari.
Faciat te ds in magna domo
sua uas in honorẽ. ut de te
quoq nos Rm̃i tui operũ¬
testimonio qđ płimũ desicd̃¬
elechoins michi ẽ iste. Testis

Expanded text:
relatione 332 didiceram: sed jam eo amplius, si quid possum in Domino, tuae dilectioni me sentio debitorem, quo devotius et humilius parvitati nostrae commendatum te reddere studuisti. ibus nostris indices tui pectoris legere litteras, plenas devotae affectionis, plenas pietatis et riam tui et tuorum, ipsis in vasis Missarum solemnia celebrari. Faciat te Deus in magna domo sua vas in honorem, ut de te quoque nos charissimi tui operutestimonio, quod plurimum desiderelectionis mihi est iste . Testis
Abbreviated transcription (Latin):
clareualł uacatꝰ abbas.
salutẽ ⁊ deuotas orationeᷤ.
Scripta dilectionis ur̃e
eo affectu suscepimꝰ: quo sẽꝑ
apud nos in benedictione ẽ.¬
timoniũ ꝑibet sp̃c ueritatis.
quã since diligamꝰ uos. et
diligam᷑ a uob̃. Ille inquã
sp̃e: ꝑ quẽ et diffundit᷑ cari¬
tas ista in cordib tiris. Be¬
nedictus deus qͥ scdm suã
miãm eugeniũ nr̃m immo
suũ p̃uenit benedictionib
dulcedinis: parare scilicet
uirũ fidelẽ ⁊ adiutoriũ eiꝰ.
et nr̃am quoq plurimã cõ¬
solationẽ. Nã cũ molesta eẽt
amico amici uocatio.⁊ absen¬
tatio cuiꝰ nimirũ presentia
frui delectabar in dño: iam
tẽ ut manifeste uideo cogi¬
tabat ipse cogitationes pacis
et nõ afflictionis et dicebat. Qd̃
ego facio tu nẽcis mͦ: scies aũ
postea. Quãobrẽ sollicitꝰ esto
n m̃e ꝓ eo cui te ꝯsolatorẽ et
consolatoriũ ordinaũ ds: et
obserua caute scđm datã tͥ
sapientientiã. ne forte inter
tam multipliũ negotioꝵ tu¬

Expanded text:
Clarae-Vallis vocatus abbas, salutem et devotas orationes. 1. Scripta Dilectionis vestrae eo affectu suscepimus, quo semper apud nos est in benedictione timonium perhibet Spiritus veritatis, quam sincere et diligamus vos et diligamur a vobis; ille, inquam, Spiritus, per quem et diffunditur charitas ista in cordibus nostris. Benedictus Deuiam Eugenium nostrum, imo suum, praevenit in benedictionibus dulcedinis, parare scilicet virum fidelem ad adjutorium ejus, et nostram quoque plurimam consolationem. Nam cum molesta esset amico amici vocatio et absentatio, cujus nimirum praesentia frui delectatur in Domino: jam tunc, ut manifeste video, cogitabat ipse cogitationes pacis, et non afflictionis, et 326 dicebat: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea . Quamobcui te consolatorem et consiliarium ordinavit Deus, et observa caute secundum datam tibi sapientiam, ne forte inter tam multiplicium negotiorum tu
Abbreviated transcription (Latin):
et deuotas orationes. Bene¬
dictꝰ tu dño qui tã copiose
p̃uenisti nos in bene dictiõib.
dulcedinis ut si qua misedẽ
uiscera. siqͥd affeccionis. siqͥd
caritatis. inuenit᷑ in nob̃ to¬
tũ sibi m̾ito uendicet illus

Expanded text:
et devotas orationes. 1. Benedictus tu a Domino, qui tam copiose praevenisti nos in benedictionibus dulcedinis: ut si qua misericordiae viscera, si quid affectionis, si quid charitatis invenitur in nobis, totum sibi merito vindicet illu
Abbreviated transcription (Latin):
et eccłie sc̃e płimã utilitatẽ ũ
dic̾e possis. ⁊ tu qr gr̃a clei ĩ me
uacua nõ fuit. Hactenꝰ quippe
eruditioni młtoꝵ fidelit̃ ⁊ uti¬
lit̃ instabas celo ⁊ t̾ra testib. s
iã tẽpus faciendi dño. ne pati¬
aris qđ inte ẽ dissipari ab ĩ¬
piis legẽ eiꝰ. Cura ꝓinde dilec¬
tissime ⁊ desicdantissime pater.
etiã in hac dispensatione inue¬
niri fideł dñi seruus ⁊ prudẽs
quatinꝰ et ꝓte fatiat colũbina
sĩplicitas.⁊ ꝓ ea que tue quã
maxime fidei ⁊ sollicitudimi ere¬
dita ẽ. dñi tui sponsa. aduersꝰ
uenenatas maligni ⁊ antiqui
serpentis astutias. militet pru¬
dentia serpentina:⁊ inutraq:
głificet᷑ ds. Multa quidẽ ha¬
beo uob dic̾e: s nõ ẽ opus lõ¬
gua epła ubi presens ẽ uiua.
Quãobrẽ ur̃is parit ⁊ nr̃is oc¬
cupationib parcens: posui uͥ
me ipsos audite. Ualete.

Expanded text:
et Ecclesiae sanctae plurimam utilitatem, ut dicere possis et tu quia gratia Dei in me vacua non fuit . Hactenus quippe eruditioni multorum fideliter et utiliter instabas, coelo et terra testibus; sed jam tempus faciendi Domino, ne patiaris, quod in te est, dissipari ab impiis legem ejus. Cura proinde, dilectissime et desideratissime pater, etiam in hac dispensatione inveniri fidelis Domini servus et prudens: quatenus et pro te faciat columbina simplicitas, et pro ea, quae tuae quam maximae fidei et sollicitudini credita est, Domini tui sponsa, adversus venenatas maligni et antiqui serpentis astutias militet prudentia serpentina, et in utraque glorificetur Deus. Multa quidem habeo vobis dicere; sed non est opus longa epistola, ubi praesens est vox viva. Quamobrem vestris pariter et nostris occupationibus parcens, posui verme, ipsos audite. Valete.
Abbreviated transcription (Latin):
pendere intellige. Tu tam̃ si sapis. un
m̃tum utiq tͥne illiꝰ repecitionis in en¬
głio de pascendis ouib. In hoc nou̾is il¬
liꝰ tͥnitatis sacmentũ. in nullo frustra¬
tũ ate. si pascas u̾bo. pascas eremplo.
pascas &. sc̃arum fructu or̃onum. Ma¬
nent itaq tͥa hec : u̾bum. exemplum.
orõ. Maior autẽ his. ẽ oratio. Nam esi
ut dictum ẽ uocis uͥtus sit opus: &oꝑ¬

Expanded text:
pendere intellige. Tu tamen, si sapis, jpendere intellige. Tu tamen, si sapis, jmentum utique trinae illius repetitionis in Evangelio de pascendis ovibus . In hoc noveris illius trinitatis sacramentum in nullo frustratum a te, si pascas verbo, pascas exemplo, pascas et sanctarum fructu orationum. Manent itaque tria haec: verbum, exemplum, oratio: major autem his est oratio. Nam etsi, ut dictum est, vocis virtus sit opus;
Abbreviated transcription (Latin):
mũ qͣdrantẽ. s sane qͦd hs̃. non qͦd ñ ħs.
Mem̃to etiam uocitue dare uocem uͥtu¬
tis. Qͥd illd̃ inqͥs: Ut oꝑa tua uerb̃ con
cinant. ĩmo u̾ba oꝑib. ut cures uideł
pͥꝰ fac̾e qͣm doc̾e. Pulcherrimꝰ ordo ẽ. &.
salub̃runus. ut onꝰ qͦd portandũ impo¬
nis. tu pͥor portes. & exte discas. qualit̾
oporteat aliis mocłari. Alioqͥn subsan¬
nabit te sapiens. ut pote pigrũ illũ cui
labor sit manũ porrige ados. arguet ce
apłs dicens. tu qui alios doces. te ipsim
non doces. S & notabis uitio phariseoꝵ
qui alligant ou̾a gͣuia. & importabilia
& imponunt ea in hum̾os hominũ: di¬
gito autẽ suo nolunt ea mouere. Sero
quid̃ uniꝰ & efficax exemplum ẽ oꝑis. fa¬
cile faciens suadibile qͦd dr. dũ monstrat
factibile qͦd suadet᷑. Ergo in his duob
mandatis u̾bi scilicet atq exempli. sũ¬
mã tui officii. ad conscientie securitatẽ

Expanded text:
mum quadrantem: sed sane quod habes, non quod non habes. mum quadrantem: sed sane quod habes, non quod non habes. 3. Memento etiam voci tuae dare vocem virtutibus, ut cures videlicet prius facere quam docere. Pulcherrimus ordo est et saluberrimus, ut onus quod portandum imponis, tu portes prior; et ex te discas qualiter oporteat aliis moderari. Alioquin subsannabit te sapiens, utpote pigrum illum, cui labor sit manum porrigere ad os : arguet te et Apostolus dicens; Tu qui alios doces, teipsum non doces . Sed et notaberis vitio Pharisaeorum, qui alligant onera gravia et importabilia, et imponunt ea in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Sermo quidem vivus et efficax, exemplum est operis, facile faciens suadibile quod dicitur, dum monstrat factibile quod suadetur. Ergo in his duobus mandatis, verbi scilicet atque exempli, summam tui officii ad conscientiae securitatem
Abbreviated transcription (Latin):
delis seruus & prudens. conserus tuis
celeste tͥticum cõmunicare absq inuidi¬
a. & absq desidia erogare. & noli frustͣ
assum̾e excusationẽ quasi de tui nouita¬
te. aut de imꝑitia qđ putas forte. uł
simulas. Nã nec sterił u̾ecundia grataẽ:
nec humilitas p̃t̾ u̾itatem laudabilis.
Officium gͦ tuum attende. Pelle pudorẽ
consicdatione officii: age ut magist᷑. No¬
uus es: s debitor. Et extc̃ te nou̾is debi¬
corem: ex qͦ te alligasti. Nunqͥd nouitas
rum: Nunqͥd pͥma tempora uacua p̃t̾¬
ire patit᷑ fenerator: S non sum inqͥs
ad ista sufficiens. Quasi uͦ deuotio tua
accepta non sit exeo qͦd hs̃. non ex eo
qd non hs̃. De solo tͥ credito talento res¬
poncłe tͥ para. securꝰ de reliquo. Si
multũ accepisti: da multũ. Qͦd si modi¬
cumẽ: & id tͥbue. Et enĩ qui in modico fi¬
delis nonẽ: nec in marimo. Tocum da.
qͥa totum repetendus es usq ad nonissi¬

Expanded text:
delis servus et prudens, conservis tuis delis servus et prudens, conservis tuis coeleste triticum communicare absque invidia, et absque desidia erogare; et noli frustra assumere excusationem, quasi de tui novitate aut de imperitia, quod putas forte, vel simulas. Nam nec sterilis verecundia grata est, nec humilitas praeter veritatem laudabilis. Officium ergo tuum attende. Pelle pudorem consideratione officii, age ut magister. Novus es, sed debitor: et ex tunc te noveris debitorem, ex quo te alligasti. Numquid novitas rum? Numquid prima tempora vacua praeterire patitur fenerator? Sed non sum, inquies, ad ista sufficiens. Quasi vero devotio tua accepta non sit ex eo quod habes, non ex eo quod non habes. De solo tibi credito talento respondere tibi para, 193 securus de reliquo. Si multum accepisti, da multum. Quod si modicum est, et id tribue. Etenim qui in modico fidelis non est, nec in maximo. Totum da, quia totum repetendus es usque ad novissi
Abbreviated transcription (Latin):
affectum tium redolet: mouec me¬
um. Et doleo qđ ꝓut moueor non possũ
rescͥbe. Nec ĩmoror in excusandis excusa¬
tionib: sciens qͦd scienti me loqͦr. Nos¬
ti inqm sub qua sarcina gemo: ꝙ. gemitꝰ
m̃s ate non ẽ absconditꝰ. Tu uͦ ꝓscedule
breuitate affectum ne estimes: quẽ nul¬
la sui ꝓlixitate explicare posset oratio.
Et malicia quid̃ occupationum pot̾ fac̾e
ut paucis scͥbam: s ñ ut parum diligã.
Actum sane excludat uł impediat actꝰ.
s nunqͥd affectum: Sic̃ mat̾ unicum
amat filium. ita te diligebam ħentẽ
lat̾i meo. placentẽ cordi meo. Diligam
&. absentem. ne solatium meum exte ꝙ.
nonte uidear dilexisse. E ras ꝑnecessariꝰ
mͥ. atq hinc uł maxĩe claret qmͣ sincere
te diligam. Hodie nempe non te carti¬
issem: si quesissem que mea sunt. Nunc
autẽ iudes qđ spretis utilitatib meis
tuis compendiis non inuidi: ponens te
utiq ibi. uñ aliqñ tͣnsponaris suꝑ om̃ia
bona dñi tui. Tu autẽ cura inueniri fi¬

Expanded text:
affectum tuum redolet, movet meum. Et doleo quod prout moveor non possum rescribere. Nec immoror in excusandis excusationibus, sciens quod scienti me loquor. Nosti, inquam, sub qua sarcina gemo: et gemitus meus a te non est absconditus. Tu vero pro schedulae brevitate affectum non aestimes, quem nulla sui prolixitate explicare posset oratio. Et malitia quidem occupationum potest facere ut paucis scribam, sed non ut parum diligam. Actum sane excludat, vel impediat actus: sed numquid affectum? Sicut mater unicum amat filium, ita te diligebam, haerentem lateri meo, placentem cordi meo. Diligam et absentem, ne solatium meum ex te, et non te videar dilexisse. Eras perneccessarius mihi. Atque hinc vel maxime claret quam sincere te diligam. Hodie nempe non te caruissem, si quaesissem quae mea sunt. Nunc autem vides quod, spretis utilitatibus meis, tuis compendiis non invidi, ponens te utique ibi, unde aliquando transponaris super omnia bona Domini tui. 2. Tu autem cura inveniri fi
Abbreviated transcription (Latin):
dalum uenit. Iudicium ꝓfecto portabit.
quisqͥs ẽ ille. uł illa. Cet̾m ad uos mͥ nc̃
sermo. Sustinete modicũ qͥd insipien¬
tie mee. Quia semel cepi: loquar ad
dñm meum. Faciam satis uł ex parte
⁊elo &. affect᷑ui qui loquit᷑. Non uocele
etatem. dignitate non t̾rebor. ñ ccaba
ad nom̃ grande magistͥ ulgerii. Nam
qͦ grandiꝰ nom̃: eõ grandiꝰ scandalum.
ꝓpt̾ea me ipsum tns grediar: &. ero insip¬
ens. Seniorem increpabo: ep̃m arguã.
Magistrum conabor docere: consilium dl¬
re sapienti. Nullum psũptionis genꝰ
p̃c̾eat caritas ꝙ emulatio quã olim ꝓ

Expanded text:
dalum venit! judicium profecto portabit dalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor docere, consilium dare sapienti. Nullum praesumptionis genus praetereat charitas et aemulatio, quam olim pro
Abbreviated transcription (Latin):
audietur : It̾m supplico . &. ad pedes dñi
mei ea qͣ possum mente auxia descendo.
ne ab homine iniquo & doloso. religiosũ
monast̾ium destrui patiat᷑. Et enĩ non
parcet nr̃o: qui suum pene destruxit.
Uñ addo solita p̾sũptione. Si puero ur̃o
credẽtis hominem hunc qui bñficio pie¬
tatis ur̃e abutit᷑. in claustrum suum re¬
mitt̾etis. & dño abbati casedi mandare¬
tis. ut in monast̾io qͦd ille inutilit̾ occu¬
pat. uirũ religiosũ ꝓmou̾et: & regła¬
rem ordinaret conuentum. Hoc plane
Sic etiam lib̾aretis animam pͣdicti honi¬
las non omitt̾e. Has uob̃. illas mͥ. &. pu¬
sillis multis mei similib qui scandali¬
⁊ antur. Dicitis foisitan scandalum uon
ẽẽ ꝑ uos. Nunqͥd ꝓpt̾ uos eẽ negabitis :
Facile cet̾a portarem: tantũ uos ñ ẽetis
in causa. Nam ĩ culpa dicere ñ audco.
Nonẽ meum discutere hoc: ẽ qui q̃rat &
iudicet. Se homini illi. ꝑ quem scan¬

Expanded text:
audietur? Iterum supplico, et ad pedes domini audietur? Iterum supplico, et ad pedes domini mei ea qua possum mente anxia descendo, ne ab homine iniquo et doloso religiosum monasterium destrui patiatur. Etenim non parcet nostro, qui suum pene destruxit. Unde addo solita praesumptione: Si puero vestro crederetis, hominem hunc, qui beneficio pietatis vestrae abutitur, in claustrum suum remitteretis, et domino abbati Casae-Dei mandaretis ut in monasterio, quod ille inutiliter occupat, virum religiosum promoveret, et regularem ordinaret conventum. Hoc plane Sic etiam liberaretis animam praedicti homilas non omittere: has vobis, illas mihi, et pusillis multis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis forsitan scandalum non esse per vos. Numquid propter vos esse negabitis? Facile caetera portarem, tantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini illi per quem scan
Abbreviated transcription (Latin):
to penitentie pauꝑem uitam ducimus.
ut sine timore de manu immicoꝵ nr̃oꝵ¬
lib̾ati seriuamus illi. adenud. clxU¬
sq qͦ & suꝑbit impiꝰ. ꝙ incenditur
pauꝑ: Usq qͦ a tanta impudũtia
innocentia tanta uęxatur. &. hoc inuo
innocentio: Nec̃ca sine dubio nr̃a hoc
faciunt. qͦd dñs m̃s tam sero aduertit
mentientes s. tam lente exaudit cla¬
mantes ad se: in hac causa dumtaxat.
Nam alias quide scius familiare ẽẽ dño
meo. & cito intelligere: & facile misere¬
ri. Ppt̾ eum qui elegit uos & posuit uoᷤ
refugium opp̾ssorũ. ponite iã tande finẽ
& malicie opp̾ssoris. & laborib afflictorũ.
quia satis utraq res uenit inlucẽ & ma¬
nifestationẽ. Deniq ad mandatum bñ¬
placiti dñi mei causa discussa & tͥminã¬
da ẽ. suꝑ ẽ ut ipsiꝰ auctoritate data sen¬
tntia confirmetur. Ergo ne si uen̾it hõ
mendax adu̾sus tantorũ uirorũ testimoni¬
um. Salentinum loqͦr & gr̃anopolitanũ

Expanded text:
to poenitentiae pauperem vitam ducimus, to poenitentiae pauperem vitam ducimus, ut sine timore, de manu inimicorum nostrliberati, serviamus illi . squequo et superbit impius, et incenditur pauper? usquequo a tanta impudentia innocentia tanta vexatur, et hoc vivo Innocentio? Peccata sine dubio nostra hoc faciunt, quod dominus meus tam sero advertit mentientes sibi, tam lente exaudit clamantes ad se; in hac causa duntaxat: nam alias quidem scimus familiare esse domino meo, et cito intelligere, et facile misereri. Propter eum qui elegit vos, et posuit vos refugium oppressorum, ponite jam tandem finem et malitiae oppressoris, et laboribus afflictorum: quia satis utraque res venit in lucem et manifestationem. 191 Denique ad mandatum beneplaciti domini mei causa discussa, et terminata est: superest ut ipsius auctoritate data sententia confirmetur. Ergone si venerit homo mendax adversus tantorum virorum testimonium Valentinum loquor, et Gratianopolitanum,
Abbreviated transcription (Latin):
de manu fortiorũ eiꝰ. Nulla meo udicio
in corona ur̃a p̃ciosior gẽma zelo illo ur̃o
quo emulari consue uistis opp̾ssos: nec re¬
linquitis uͥgam pecc̃oꝵ suꝑ sortem iꝰtoꝵ.
Nimirum ꝓpt̾ illd̃ qͦd sequit᷑: ut ñ exten¬
dant iꝰti ad iniquitatem manꝰ suas. Hel
ꝓpt̾ illd̃ qͦd alibi łr. quia dum suꝑbit im¬
piꝰ incendit᷑ pauꝑ. & uñ alt̾ torquet᷑ in
corpore. inde alt̾ grauiꝰ in anima ꝑit.
Est itẽ monasterium de nr̃o ordine uici¬
num huic. qͦd malorũ hominũ similit̾
graui infestatione uexatur. & ñ ẽ qui
redimat neq qui saluum faciat. &. ꝓ
hoc qͦq puer ur̃ pat̾na ur̃a uiscera lacͥ¬
mosis p̃cib ꝯcutere non ueretur. Qui
illi sint homines. que ue occasio calũp¬
niandi. p̾sentium lator abbas. ueraci
& uiua uoce referet uob̃. Ds om̃ip̃s uos
nob̾ conseruet longis temporib. ad ur̃am
om̃iũ ꝓtectionem. qui in habitu ꝙ ꝓposi¬

Expanded text:
de manu fortiorum ejus. Nulla meo judicio de manu fortiorum ejus. Nulla meo judicio in corona vestra pretiosior gemma zelo illo vestro, quo aemulari consuevistis oppressos, nec relinquitis virgam peccatorum super sortem justorum: nimirum propter illud quod sequitur, Ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas ; vel propter illud quod alibi dicitur, Quia, dum superbit impius, incenditur pauper : et unde alter torquetur in corpore, inde alter gravius in anima perit. 3. Est item monasterium de nostro Ordine vicinum huic, quod malorum similiter hominum gravi infestatione vexatur, et non est qui redimat, neque qui salvum faciat. Et pro hoc quoque puer vester paterna vestra viscera lacrymosis precibus concutere non veretur. Qui illi sunt homines, quaeve occasio calumniandi, praesentium lator abbas veraci et viva voce referet vobis. Deus omnipotens vos nobis conservet longis temporibus, ad nostram omnium protectionem, qui in habitu et proposi
Abbreviated transcription (Latin):
seruationũ: legum. canonumq contẽp¬
toi. Frontosus ad u̾ecundiam. insensa¬
tus ad metum. inflexibilis ad pietatem
ad iram p̃ceps. audax ad facinus: ꝓnus
ad inurias. Et miror qͦm uir religiosꝰ
abbas/ casecłi. in monacho suo tot ꝙ
tanta uitia aut ignorare possit: aut
dissimulare. S de hoc quid ad nos:
pse uidit. Ipse suo dño stat: aut cadit.
dob sussic̃ lib̾ari de manib eiꝰ. A uob̃ id
om̃imodis flagitamus. quod aliunde frus¬
tra temptatum ẽ. Circumspeximꝰ &. non
erat auxiliator. uentum ẽ ad cõmune re¬
fugium. illo confugimus: ibi ꝯfidimus
lib̾ari. Tantum ad sit pietas: nam facul¬
tas non deẽ. Et quidẽ ex pͥuilegio sedis
apłice constat. sũmã rerum ad ur̃am po¬
tissimum respicere sumã auctoritatem:
& plenariam potestatem. Uerum hoc
ut̾ cet̾a ur̃i singłaris pͥmatꝰ insignia.
specialiꝰ illustriꝰq nobilitat ur̃m & inchr¬
tum reddit apłatum. si eripitis pauꝑem

Expanded text:
servationum, legum canonumque contempservationum, legum canonumque contemptor. Frontosus ad verecundiam, insensatus ad metum, inflexibilis ad pietatem, ad iram praeceps, audax ad facinus, pronus ad injurias. Et miror quomodo vir religiosus abbas Casae Dei in monacho suo tot et tanta vitia aut ignorare possit, aut dissimulare. 2. Sed de hoc quid ad nos? ipse viderit: ipse suo domino stat aut cadit. Nobis sufficit liberari de manibus ejus. A vobis id omnimodis flagitamus, quod aliunde frustra tentatum est. Circumspeximus, et non erat auxiliator. Ventum est ad commune refugium: illo confugimus, ibi confidimus liberari. Tantum adsit pietas; nam facultas non deest. Et quidem ex privilegio Sedis apostolicae constat, summam rerum ad vestram potissimum respicere summam auctoritatem et plenariam potestatem. Verum hoc inter caetera vestri singularis primatus insignia, specialius nobiliusque nobilitat vestrum et inclytum reddit apostolatum, si eripitis pauperem
Abbreviated transcription (Latin):
N cause actione que ꝑ carisimũ ftl
nrͣm Guidonem cariloci abbatem. ur̃o
conspectui p̾sentatur. puto satis appa¬
ret & lacessentis inuiria. ꝙ innocentia
patientis. & in curia iudicis. Deniq
uolentia calumpniantis. & inopia us¬
ticie. cõpulsus ẽ pauꝑ confug̾e ad ur̃am
p̃sentiam. ñ reputans laborem uie. ñ
expensas. nͨ ꝑicłm temporis. Dedit ma¬
nꝰ morti: ne uiuiat in ꝑturbatione qui¬
etis amator. Clement̾ queso respicite
suꝑ egenum & pauꝑem. nec frustra ur̃is
pat̾nis aurib intimatꝰ sit tautillariun
uirium tantꝰ labor & dolor. Olum ꝑ
epłas semel & sccło. testificatus uob̃ de
homine illo qui huic mͦ calumpniat᷑.
qđ sui ee̾t & p̾uaricator ꝓpositi. & monaᷤ¬
terii dissipator. Nunc autẽ & flens di
calumpnatorem pauꝑum. Qui ꝓpͥa iã
pene ñ hñs que deuoret: in ꝓxima pas¬
sim more trrannico debacatur. Mona¬
chum habitu m̃tiens: re exhibet unũ
de p̃donib. O mĩo ĩ memor. regłariũ ob¬

Expanded text:
n causae actione, quae per charissimum fratrem nostrum Guidonem Chari-Loci abbatem vestro conspectui praesentatur, puto, satis apparet et lacessentis injuria, et innocentia patientis, et incuria judicis. Denique violentia calumniantis et inopia justitiae compulsus est pauper confugere ad vestram praesentiam, non reputans laborem viae, non expensas, non periculum temporis. Dedit manus morti, ne vivat in perturbatione, quietis amator. Clementer, quaeso, respicite super egenum et pauperem: ne frustra vestris paternis auribus intimatus sit tantillarum virium tantus 190 labor et dolor. Olim per epistolas semel et secundo testificatus sum vobis de homine illo, qui huic modo calumniatur, quod sui esset et praevaricator propositi, et monasterii dissipator. Nunc autem et flens dicalumniatorem pauperum: qui propria jam pene non habens quae devoret, in proxima passim more tyrannico debacchatur. Monachum habitu mentiens, re exhibet unum de praedonibus, omnino immemor regularium ob
Abbreviated transcription (Latin):
oratio. Heu auellor. arripior. ñ licit
ult᷑. Illud tñ breuit̾ ãmonitꝰ sis. it ꝙͦ
citiꝰ pot̾is. graui me cures soluere cura.
&. qͥd s ulilt qͦd int̾ alia questus es nil¬
nus a quo ñ sꝑabas te ꝑtulisse. ñ negli¬
gas manisestiꝰ aꝑire. Id enĩ auxie me
sollicitat. ad clerum senouense n¬

Expanded text:
atio. Heu avellor, abripior! non licet ultra. Illud tamen breviter admonitus sis, ut, quam citius poteris, gravi me cures solvere cura; et quid sibi vult, quod inter alia questus es, vulnus a quo non sperabas te pertulisse, non negligas manifestius aperire: id enim anxie me sollicitat. EPISTOLA CCII. AD CLERUM SENONENSE
Abbreviated transcription (Latin):
niq minist̾ium ẽ angłoꝵ. tollere scanda¬
la de regno dĩ: Si dixeritis qͥd ad uos:
arguet uos illa sententia. Labia sac̾do¬
tis custodiant scientiam. & legem reqͥ¬
runt de ore eiꝰ: angłs enĩ dñi ẽ. Si gͦ hoc
scandalum cum possitis non tollitis:
plane non impletis ministerium ur̃m.
Qd quide an nulla sit culpa: uos udica¬
bitis. Ego uͦ ne hoc sufficere dixerim:
si non & honorificatis. Est qͦq qͦd ad¬
huc addam: nͥ qͥa timidior sum fateor
qͣm ꝓmisi. S tutiꝰ adduco magistrum.
Q ñ u̾eat᷑ ep̃c ep̃o nudam dic̾e u̾itatem.
Hoc ipsum inqͥt delictum ẽ in uob̃ qđ cau¬
sas habetis int̾ uos. Quare non magis
fraudẽ patimim: Opposuit specłm. refulsit iꝰ¬
ticie sol. emicuit u̾itas. nenꝰ apparuit.
Quanti ẽ. gͥ nescio que illa possessuncła
maledicta. ut ult̾iꝰ iam possit aut obũ¬
brare tã manifestam u̾itatem. aut in¬
pedire tam optatã correptionẽ: Inspir⁊

Expanded text:
nique ministerium est Angelorum, tollere scandanique ministerium est Angelorum, tollere scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid ad nos? arguet vos illa sententia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis ministerium vestrum: quod quidem an nulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc sufficere dixerim, si non et honorificatis. 3. Est quoque quod adhuc addam, nisi quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipsum, inquit, dilectum est in vobis, quod causas habetis inter vos. Quare non magis fraudem patimini? Opposuit speculum, refulsit justitiae sol, emicuit veritas, naevus apparuit. Quanti est igitur nescio quae illa possessiuncula maledicta, ut ulterius jam possit aut obumbrare tam manifestam veritatem, aut impedire tam optatam correptionem? Inspiret
Abbreviated transcription (Latin):
odorẽ. inuidia diaboli int̾polatum eẽ
cłie clĩ. que uͥq tam celebri gaudio in
hoc meridiano lumine exultare solebat
erum uos qͣntum ꝓpͥam glam contẽpna¬
tis: satis apparet. Laudo. s si ñ usq ad
iniuiriam dĩ. Laudo & constantiam. qͦ
nec sũmis potestatib ceditis de uire ur̃o¬
id agi a uob̃ uidẽt᷑. Quã głosiꝰ & certe
sanctiꝰ uob̃ illatam iniuriam fortit̾ sus¬
tiu̾etis. &. famã ur̃ã ad głam dĩ custodi¬
retis. Qmqͣm nescio qͦmͦ uł conscientiam
ur̃am ẽẽ intuto confiditis. sub hoc scan¬
dalo. Nec enĩ excusat uos: etiam si inqͤm¬
piã alt̾m iure culpam refunditis. Esto
qd aliꝰ mou̾it scandalum: ꝓfecto com¬
pescere uos potestis. Nolle compescere
sine culpa erit. aut uͦ compescere sine
gła erit: Malum si cõprimas tutim: re¬
putabit᷑ tͥ ad iusticiam. si alienum. ad
głam. Quicũq auctor sit scandali. a
uob̃ om̃imodis exigit᷑ tolli. &. in eo loco
excusatum dicimꝰ. siñ potestis. Anñ de¬

Expanded text:
orem, invidia diaboli interpolatum esse clesiae Dei, quae ubique tam celebri gaudio in hoc meridiano lumine exsultare solebat. 2. Verum vos quantum propriam gloriam contemnatis, satis apparet. Laudo, sed si non usque ad injuriam Dei. Laudo et constantiam, qua nec summis potestatibus ceditis de jure id agi a vobis videretur. Quam gloriosius, et certe sanctius vobis illatam injuriam fortiter sustineretis, et famam vestram ad gloriam Dei custodiretis! quanquam nescio quomodo vel conscientiam vestram esse in tuto confiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto compescere vos potestis. Nolle compescere, sine culpa erit? aut vero compescere, sine gloria erit? Malum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scandali, a vobis omnimodis exigitur tolli: et in eo loco excusatum dicimus, si non potestis. An non de
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ipsa ꝓhibuit. s dedit ꝙ ipsa scm̃ ca¬
nib. & margaritas porcis. S ñ ẽ ita.
Nam & si manifestatum ẽ in carne: s tnͣ
iustificatum ẽ in sp̃u. ut & sp̃ualib sp̃u¬
alia conferantur. & animalis hõ ñ ꝑcipi¬
at que sunt sp̃c dĩ. nec fides nr̃a sit in
sapientia ͤ I  in uirtute cłĩ. Unͣ salua¬
tor ait. Confiteor tͥ dñe pat̾ celi ꝙ t̾re

Expanded text:
quod ipsa prohibuit, sed dederit et ipsa sanctum caquod ipsa prohibuit, sed dederit et ipsa sanctum canibus, et margaritas porcis. Sed non est ita. Nam etsi manifestatum est in carne, sed tamen justificatum est in spiritu: ut et spiritualibus spiritualia conferantur; et animalis homo non percipiat quae sunt spiritus Dei; nec fides nostra sit in sapientia verbi, sed in virtute Dei. Unde Salvator ait, Confiteor tibi, Pater, Domine