comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illũ uocans. Qm̃ uir caput ẽ
et mulieres uiris suis inom̃ib
Reddit iustam causam subie¬
ctionis. quia et prior ẽ uir.
et utriusq corporis debet eẽ
saluator .xxu. Uiri diligite
uxores ur̃as: sicut et xp̃c dilexit
eccłam. Tam scã et uenerabili ca¬
stitate. Et se ipsum tradidit ꝓ¬
ꝓ scĩtate uxorũ. nec mori si neces¬
se fuerit recusetis. Mundans la
lauit corpus: animã doctrina
mundauit. sicut ait ad hebreos.
Asꝑsi corde aconscientia mala:
et abluti corpus aqua munda.
Ita et uos corpora uxorũ conti¬
nentia: et animas mundate doc¬
aut rugam: aut aliquid euis¬
modi. Ita xp̃s sibi mundauit
eccłam: ut antiqua crimina ab¬
oleret: et nouas maculas quomͦ¬
non incurreremus. et uerbo os¬
tenderet et exemplo. Sed ut sit
sc̃a et inmaculata. Si om̃ibus¬
menbris inmaculata ẽ. macula¬
ti ab ea alieni ẽẽ censentur: nisi
rursũ penitentia fuerint expur¬
gati. Ita et uiri debent dilige¬
re uxores suas: ut corpora sua.

Expanded text:
caput estet mulieres viris suis in omnibus. Reddit justam causam subjectionis: quia et prior est vir, et utriusque corporis debet esse Salvator. Viri, diligite uxores vestras, sicut et Christus dilexit Ecclesiam. Tam sancta et venerabili charitate. Et seipsum tradidit sanctitate uxorum, nec mori si necesse fuerit, recusetis. Ut illavit corpus, animam doctrina mundavit, sicut ait ad Hebraeos: Aspersi corda a conscientia mala, et abluti corpus aqua munda: ita et vos corpora uxorum, conscientiae animas, mundate docaut rugam, aut aliquid hujusmodi. Ita sibi Christus mundavit Ecclesiam, ut antiqua crimina ablueret: et novas maculas quomodo incurrimus, et verbo ostenderet et exemplo. Sed ut sit sancta et immaculata. Si omnibus immaculata est, maculati ab ea alieni esse censentur, nisi rursum per poenitentiam fuerint expurgati. Ita et viri debent diligere uxores suas ut corpora sua.
Abbreviated transcription (Latin):
nu flectatur. Ut omnessimul.
infernoꝵ. Hic infernoꝵ custodes
inducit. Et om̃is lingua confi
natura et gła deitatis: dũ eius¬
carissimi mei sicut semꝑ obedi¬
stis. Exemplo eius quisq ad
mortẽ obediuit. Non ut inp̃sen¬
tia mea tantũ. Quasi serui ad
oculũ seruientes. Sed multoma¬
gis nunc in absentia mea. Qua
s̃i quod me p̃sente liberius age¬
poteratis. Cum metu et tremore
urãm salutẽ oꝑamini. Non cum
negligentia. sed sicut ait iob. Ue
non parc̾es delinquenti. Et suꝑ
humilem et quietũ et trem̃tem
uerba dĩ. sp̃s sc̃s requiescit. Deus
eñi ẽ. qui oꝑatur in uobis et

Expanded text:
estrium. Ut omnes simul infernorum. Hic infernorum custodes inducit. Et omnis lingua confitnatura et gloria deitatis, dum ejuscharissimi mei, sicut semper obedistis. Exemplo ejus, qui usque ad mortem obedivit. Non in praesentia mei tantum. Quasi servi ad oculum servientes. Sed multo magis nunc in absentia mea. Quia si quid, me praesente, liberius agepoteram. Cum metu et tremore vestram salutem operamini. Non cum negligentia, sed sicut ait Job: Vernon parceres delinquenti. Et super humilem, et quietum, et trementem verba Dei Spiritus sanctus requiescit. Deus est enim qui operatur in vob
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm donũ grẽ dĩ. que data ẽ
michi. non scđm meritũ meũ.
Scdin oꝑationẽ uirtutis eius.
Cuiꝰ urtus me confirmauit: siue
cuiꝰ uirtutes meũ confirmant
minimo: data ẽ gr̃a hȩc. Minimo:
tempore: non labore. Simul no¬
humiliauerit se fecerit gradus.
Ingentibus euangłiz are inuesti¬
gabiles diuitias xp̃i. Adnunti¬
are future hereditatis diuitias
reꝓmissas. quas sensus humanus
tibus: sacram̃ti pandere rationẽ.¬
Sacram̃ti absconditi ã scłis in
deo. Hoc ẽ in priorib temꝑibus
soli dõ cognitũ erat: qui om̃ia
crenit. Et uidȩos et gentes: siue
omnẽ creaturam. ut sensus contra
marcionẽ ꝓficiat: et ceteros he¬
reticos. Ut innotescat principi¬
bus et potestatib in cęlestibꝰ ꝑ
eccłam. multiformis sapientia dĩ.
Ut ꝑme his qui rebus celestibus
ꝑomnẽ eccłam principantur:
multiformis dĩ sapientia in notes¬
p̃finiuit. ut in hoc tempore. q̃n¬
iam homines aliter saluari nõ
poterant: sola fide xp̃i salua¬

Expanded text:
m donum gratiae Dei, quae data est mihi. Non secundum meritum meum. Secundum operationem virtutis ejus. Cujus virtus me confirmavit: sive cujus virtutes meum confirmant minimo data est gratia haec. Minimo tempore, non labore. Nohumiliando fecerit gratum. In gentibus evangelizare ininvestigabiles divitias Christi. Annuntiare futuras haereditates; divitias promissas: quas sensus humanus tibus hujus sacramenti pandere rationem. Absconditi a saeculis in Deo. Hoc est, quod in primis temporibus, soli Deo confirmatum erat. Qui omnia creavit. Et Judaeos et gentes: sive omnem creaturam, ut sensus contra Marcionem proficiat, et omnes haereticos. Ut innotescat principatibus et potestatibus in coelestibus per Ecclesiam multiformis sapientia Dei. Ut per me his qui rebus coelestibus per omnem Ecclesiam principantur, multiformis sapientia innotespraefinivit, ut hoc tempore, quando homines aliter salvari non poterant, sola fide Christi salva
Abbreviated transcription (Latin):
Sollicite agit. non solũ ut ꝓfici¬
ant: sed etiã ne intribulationib
deficiant euis. uł ne in aliquo
contristentur. Pax fr̃ibus. et ca
et fides ꝑfectiun facuuit xp̃ia¬
num. Tam enĩ sine fide infruc-¬
tuosa ẽ caritas: quã fides sine
caritate uł pace. Caritas melior
ẽ pace. potest enĩ odiũ non ha¬
bere quis: non cam̃ amare. Gr̃a
cum om̃ibus qui diligunt dnm
nr̃m iħm xp̃m inincorruptione.
amen. Siue caritas. siue in quoꝵ
corde nullo adulterino seculi
amore. xp̃i dilectio iuoletur.

Expanded text:
Sollicite agit, non solum ut proficiSollicite agit, non solum ut proficiant, sed et ne in tribulationibus deficiant, vel ne in aliquo contristentur. Pax fratribus et chet fides, perfectum faciunt Christianum. Tamen sine fide infructuosa est charitas, sicut fides sine charitate, vel pace. Charitas major est pace. Potest enim odio non haberi quis, non tamen et amari. Gratia cum omnibus qui diligunt Domristum in incorruptione. Amen. Sive in castitate, sive in quorum corde nullo adulterino saeculi amore Christi dilectio violatur.
Abbreviated transcription (Latin):
atus ꝑimitur: ita sine dĩ uerbo
iusticia omĩs intuta ẽ. Rom̃em
orationẽ et obsecrationẽ. Semꝑ
hunc gladiũ postulate. Oran¬
tes om̃i tempore in spũ. Non
impediaris orare semꝑ: et ꝓre-
bus sp̃italibꝰ dep̃cari. Et in ip¬
so uigilantes. in om̃i instantia
et obsecratione. Nichil eni pro¬
dest dormientis more iacere
corpore. animo p̃uaricari. dũ
hac uanitate nec ab homine
posseͭ aliquid impetrari. Pro
om̃ibus seĩs. et ꝓme. Scĩ estote:
oris mei: cũ fiducia: notũ face¬
re misteriũ euangłii. Et abun¬
danter et sine metu ꝑsecutiones
in xp̃o populi ͤratione. Pro quo
legatione fungor incathena.
uerbũ dĩ non potest alligari.
ducia erit: si rationabilit̾ dicat᷑.
et si abundantia que exprima
omĩa uobis nota faciet thiticus
carissimus frat̃. et fidelis minist̃
idño quẽ misi aduos in hoc ip¬
sii. ut cognoscatis quȩ circa nos
sunt. et consoletur corda ur̃a.

Expanded text:
atur: ita sine Dei verbo, atur: ita sine Dei verbo, justitia omnis intuta est. Per omnem orationem et obsecrationem. Semper hunc gladium postulate. Orantes omni tempore in spiritu. Non impediaris orare semper, et pro rebus spiritualibus deprecari. Et in ipso vigilantes in omni instantia et obsecratione. Nihil enim prodest dormientis more latere corpore, et animo praegravari: dum in hac vanitate nec ab homine possit aliquid impetrari. Pro omnibus sanctis. Sancti estote, oris mei cum fiducia notum facere mysterium Evangelii. Ut abundanter et sine metu exponam persuniti in Christi populi ratione. Pro quo legatione fungor in catena iverbum Dei non potest alligari: ducia erit, si rationabiliter dicatur, et sit abundantia, quae exprimatomnia nota faciet vobis Tychicus charissimus ater, et fidelis minister in Domino, quem misi ad vos in hoc ipsum ut cognoscatis quae circa nos sunt, et consoletur corda vestra.
Abbreviated transcription (Latin):
conectitur speciebꝰ in unitatẽ:
non solũ pectoris conscientia:
sed et uentris continentia: nec¬
non ad fȩmoꝵ usq ꝑtingit li¬
bidinem cohercendam. Et cal¬
ciati pedes in p̃paratione euan¬
głii pacis. Cum fiducia ince-¬
dentes. intrepidi p̃dicate. In
om̃ibus sum̃tes scutũ fidĩ: in
quo possitis omĩa tela nequis¬
simi ignea ex tinguere. In om̃i¬
bus certaminibꝰ fide muniat᷑a.
quia scutũ ipsoꝵ quoq armoꝵ
defensio ẽ: et sine hoc omnis
armatus inhermis ẽ. Ita et
hee uirtutes. sine fide saluare
non possunt. Nam sieut seu¬
tum omĩa ingesta repellit:
et recutit. ita et fides om̃s diabo¬
li ꝑsuasiones ex tinguit. quãuis
quasi lumen rationis habere ui¬
dentur. & galeã salutis assumite.
is ꝓtegat et abscondat. Et gla¬
diũ sp̃s. quod ẽ uerbũ dĩ. Ne¬
mo militũ. audeat ad bellũ sine
gladio ꝓficisci. Se enĩ ut cumq
tueri: sed hostem non ualet oc¬

Expanded text:
connectitur speciebus. Monet autem connectitur speciebus. Monet autem non solum peccatoris conscientiam, sed et ventris continentiam; necnon et ad femorum usque pertingit libidinem coercendam. Et calciati pedes in praeparatione Evangelii pacis. Cum fiducia incedentes, intrepide praedicate. In omnibus sumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere. In omnibus certaminibus fide muniamur. Quia sicut scutum ipsorum quoque armorum defensio est, et sine hoc omnis armatus inermis est, ita et hae virtutes sine fide salvare non possunt. Nam sicut scutum omnia injecta repellit et recutit, ita et fides omnes diaboli persuasiones exstinguit, quamvis quasi lumen rationis habere videantur. Et galeam salutis assumite. is protegat et abscondat. Et gladium spiritus, quod est verbum Dei. Nemo militum audet ad bellum sine gladio proficisci: se enim utcumque tueri potest, sed hostem non valet oc
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis. homo dicitur. Sed aduer¬
sus principes et potestates. Qui
sibi principatũ in huiꝰ mundi ho¬
mines usurparunt. Et qui igno¬
rantes animas. ꝑ peccata seducud
Iduersus mundi rectores. tene¬
nunc aũt lux in dño. Contra sp̃i
bonitatis. Incelestibꝰ. In aere: unde
uolucres cęli appellant᷑. to Prop¬
terea accipite armaturã dĩ. Qͥ a
tales habetis inimicos. Ut possi¬
tis resistere in die malo. Non sibi
malis ẽ dies: sed nobis: quando
inpugnamur amalo. Et in om̃ib
ꝑfecti stare. Non in aliquantis
ꝑfectũ uult hominẽ. Sed et
hoc notandum. quod om̃s ad ꝑfec¬
tionem hoitatur. State ergo suc¬
cucti lumbos ur̃os. ꝑ fecti state.
lumbos m̃tis accincti. hoc ẽ. in
om̃i p̃lio uirilit̾ p̃parati. et ab
om̃ibus curis seculi ex pediti. In
ueritate: non in hypochrisi. Ne¬
mo eñi coronabitur: nisi qui le¬
gitime certauerit. Et induti
lorica iusticie. Sicut lorica mul¬
tis circulis uł hamulis intexit᷑:
ita et iusticia diuersis urtutũ

Expanded text:
sanguis homo dicitur. Sed adversus principes et potestates. Qui sibi principatum in hujus mundi homines usurparunt, et qui ignorantes animas per peccata seducunt. Adversus mundi rectores tenenunc autem lux in Domino. Contra spiribonitates in coelestibus, in aere, ubi volucres coeli appellantur. Propterea accipite armaturam Dei. Quia tales habetis inimicos. Ut possitis resistere in die malo. Non sibi malus est dies, sed nobis, quando impugnamur a malo. Et in omnibus perfecti stare. Non in aliquantis perfectum vult hominem; sed et hoc notandum, quod omnes ad perfectionem hortatur. State ergo succincti lumbos vestros. Perfecte state, lumbis mentis succincti, hoc est, in omni praelio praeparati, et ab omnibus curis saeculi expediti. In veritate. Non hypocrisi: nemo enim coronatur, nisi qui legitime certaverit. Et induti loricam justitiae. Sicut lorica multis circulis vel armillis intexitur, ita et justitia diversis virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Magis aũt redarguite.
Non solum communicare noli¬
te: sed etiã redarguite. Que enĩ
in occulto fiunt ab ipsis. In se¬
cretis locis domoꝵ uł in templis.
Turpe est et dicere. Nobis dicere
turpe ẽ: quȩ illi uelud in tene¬
bris gerere non erubescunt. Om¬
nia eñi quȩ arguuntur alumi¬
ne: manifestantur. Sicut ad co
rinthios ait: occulta etiã cordis
eiuis: manifesta fiunt. et tunc
cadens in fatiẽ ad orabit dm̃. ꝓ
nuntians quod uere ds̃ ẽ inno¬

Expanded text:
is. Magis autem redarguite. Non solum communicare nolite, sed etiam redarguite. Quae enim in occulto fiunt ab ipsis. In secretis locis domorum, vel templi. Turpe est et dicere. Nobis dicere turpe est, quae illi, vel in tenebris facere non erubescunt. Omnia autem, quae arguuntur, a lumine maniferinthios ait: Occulta etiam cordis ejus manifestata fiunt, et tunc cadens in faciem suam adorabit Dominum, pronuntians quia vere Deus est in vo
Abbreviated transcription (Latin):
tis. uł ab idolis. Et illuminabit
tibi. xp̃s. Cum ei credideris:
efficieris et ipse lux. xxiii.¬
Uidete itaq fr̃s: quomodo
caute ambuletis ñqͣsi insipientes s ut
sapientes. quasi filii sapientiȩ et lu¬
cis. ne aliciu offendiculũ detis.
et incipiatis ei causa ꝑdicionis
existere. Redimentes tempus.
urã sapientia. uł cautela. Item:¬
se mali: sed ꝑ homines. sicut lo¬
cus malus dicitur. in quo aliqͥd¬
mali committitur. Propt̃ea uoli¬
te fieri inprudentes: sed intel¬
ligentes que sit uoluntas dñi.
Scrutamini legem. in qua euis uo¬
luntas agnoscitur. Et nolite in
rie matheriã appetere non con¬
uenit crucifixis. sed sp̃u scõ re¬
pleri. Loquentes uobismet ipsis
in psalmis. et hẏmnis. et canti¬
cis sp̃italibꝰ. Non in actibꝰ seculi.
sicut ait ꝓpħ̾a. ut non loquatur
os meũ oꝑa hominũ. Cantantes
et psallentes in cordibꝰ ur̃is dño.¬

Expanded text:
tis, vel idolis. Et illuminabit te Christus. Cum ei credideris, efficieris et ipse lux. Videte itaque, fratres, quomodo caute ambuletis: non quasi insipientes, sed ut sapientes. Quasi filii sapientiae et lucis, ne alicui offendiculum detis, et incipiatis ei causa perditionis existere. Redimentes tempus. Vestra sapientia, vel cautela. Qsed per homines: sicut locus malus dicitur, in quo aliquid committitur mali. Propterea nolite fieri imprudentes, sed intelligentes quae sit voluntas Dei. Scrutamini legem, in qua voluntas agnoscitur. Et nolite ineriae materiam expetere non convenit crucifixis, sed Spiritu sancto repleri. Loquentes vobismetipsis in psalmis, et hymnis, et canticis spiritualibus. Non in actibus saeculi, sicut ait Propheta: Ut non loquatur os meum opera hominum. Cantantes et psallentes in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
uenturã. Nolite ergo eẽ partici¬
pes eorũ. Siin peccatis iudicid̃
desꝑantss participes fueritis:
eritis etiã penȩ consortes. Era¬
tis enĩ aliquando tenebrȩ. nunc
aũt lux indño: ut filii lucis am¬
bulate. Qm̃ nesciebatis dñi uo¬
luntatem: nunc uero om̃ia cog¬
nouistis. Quantũ enĩ inter lucẽ
distat et tenebras: tantũ apri¬
stina conuersatione discrepare
debetis. Eructus enĩ lucis ẽ in
om̃i bonitate. et iusticia. et ue¬
ritate. Talem habet scientia
fructũ. Probantes quid sit be¬
neplacitũ dõ. Ex lege ꝓbate quid
bene placeat dõ: non quid homi¬
nes asseuerent. Et nolite cõmu
municare tenebris. Oꝑibꝰ infru¬

Expanded text:
venturam. Nolite ergo effici participes eorum. Si in peccatis, judicio desperantium participes fueritis, eritis in poena consortes. Eratis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Ut filii lucis ambulate. Quando nesciebatis Domini voluntatem. Nunc vero omnia cognovistis. Quantum ego inter lucem distat et tenebras, tantum a pristina conversatione discrepare debetis. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate. Talem habet scientia fructum. Probantes quid sit beneplacitum Deo. Ex lege probate quid beneplaceat Deo, non quod homines asserunt. Et nolite communmunicare cum tenebris. Magis au
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi actus non dõ sed demo¬
ni exhibent. hereditas autem
regni celoꝵ: dĩ filiis non diabo¬
li p̃paratur.xxii. Nemo uos se¬
diicat. Dicendo. hoc solum opus
ẽ. ut fides sit. et homo xp̃i bap¬
tisma consequatur: quantũ uis
peccet. ꝑire non poterit. In anibꝰ
uerbis. Que hominẽ liberare
non poterint. Propt̃ hec enĩ ira
dĩ uenit. Ex pret̾itis futura cog¬
noscite. Si sodomitis peꝑcit. et
his qui indiluuio ꝑierunt: par¬
cet & uobis. In filiis diffidentie.

Expanded text:
usmodi actus non Deo, sed daemoni exhibentur. Haereditas autem regni coelorum Dei filiis, non diaboli praeparatur. Nemo vos seducat: Dicendo hoc solummodo opus est, ut fides sit, et homo Christi baptisma consequatur: quamvis peccet, perire non potest. Inanibus verbis. Quae hominem liberare non possunt. Propter haec enim venit ira Dei. Ex praeteritis futura cognoscite: si Sodomitis non pepercit, et his qui in diluvio perierunt, parcet vobis? In filios diffidentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
corpore deo. Qui ambo ꝑpecca¬
tum fuerunt separati. ꝑcrucem
int̾ficiens inimiciciã insemet ip¬
so. ꝑ solam fidẽ crucis. quȩ nul¬
lum deterret. Non enĩ grauis
aut difficilis ẽ: quã habere etiã
latro potuit crucifixus. Et ueni¬
ens euangłiz auit pacẽ uobis qͥ
longe fuistis: et pacẽ his qui pro¬

Expanded text:
peccatum fuerant inimici. Per crucem interficiens inimicitias in semetipso. Per solam fidem crucis, quae nullum deterret: non enim gravis aut difficilis est, quam habere etiam latro potuit crucifixus. Et veniens evangelizavit pacem vobis, qui longe fuistis: et pacem his qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
pactum et
conexum ꝑom
nem uincturã
subministratio¬
tionem.E.x
capite conexũ
corpus. ꝑ om¬
nẽ subiunctio¬
tionis crescit:
dum se alte¬
rutrum menbra
edificant di¬
ligenter. ita ut
unũ quodq
menbrũ in sua
insura aga¬
cur. Hoc est
oculi officium gerunt: et sin¬
gula suo loco menbra ꝓficiant.
Inm̃surã unuis cuiꝰq menbri.
augmentũ corporis facit. inedi¬
ficationem sui. in caritate. Dũ
singula menbra crescunt: maiꝰ
efficitur corpus. XUi. Hoc igi¬
tur dico. et testificor indño.
non ambule-¬
tis. sicut et
gentes am¬
bulant. Nobis
xp̃ianos. et
dño confiten¬
tes. oꝑibus¬
uero denegare.
sed quantũ
inter diabolũ
distat et dm̃
tanta differen.¬
bent afiliis
diaboli inoꝑi¬
bus discre¬
pare. ne dm̃
labiis hono¬
rantes: cordis
cłmore lon¬
gius assistamꝰ.
et dicatur
de nobis. sine
causa colũt
me: hoc ẽ ex
mea cultu¬
ra nullos cãpi¬
ent fructus.
Inuanitate sen¬
sus sui. te¬
homines. quibꝰ

Expanded text:
pactum, et pactum, et connexum per omnem juncturam subministratiotionem. Ex capite connexum corpus, per omnem subjunctiotionis crescit, dum se alterutrum membra aedificant diligendo: ita ut unumquodque membrum in sua mensura augeatur: hoc est,oculi officium gesturi sunt: et singula quaeque membra proficiant. In mensura uniuscujusque membri augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate. Dum singula membra crescunt, majus efficitur corpus. Hoc igitur dico, et testificor in Dominnon ambuletis, sicut et gentes ambulant. Nolo, istianos: et Deum ore confitentes, operibus denegare: sed quantum inter diabolum distat, et Deum, tanta differenDei a filiis diaboli in operibus discrepare. Ne Deum labiis honorantes, cordis timore longius assistamus, et dicatur de nobis: Sine causa colunt me: hoc est, ex mea cultura nullos accipient fructus. In vanitate sensus sui. Vahomines, qu
Abbreviated transcription (Latin):
fectum. in insurã etatis plenitu¬
dinis xp̃i. Qui
enĩ dicit
re: debet
se ambulare. Et non annoꝵ eius
etatem. sed plenitudinis imitari¬
uirtutẽ. Uit iam non simus par¬
uuli fluctuantes. et circum fera¬
mur om̃i uento doctrine. Ut̃
non simꝰ ignorantes nec dubii ac
uacillantes. et more imꝑiti gu¬
bernatoris. om̃is doctrine uento
nr̃e fidei uela pandentes. ne faci¬
le naufragemur. Et ad portũ ꝑ¬
fectionis nunquã ꝑuenire pos¬
simus. Innequitia hominũ. in
astucia. Nequitia humana: astu¬
tis disputationibꝰ afidĩ recto cur¬
su detorquet incautos. Ad circũ¬
uentionem erroris. Siue quod
multi quoddã erroris sui remedi¬
um putant. si multos secũ traxe¬
rint ad errorẽ serrantibus reme¬
dium sine labo
unt mnerrore.
Ueritatem
aut facientes in
caritate. Om¬
nia inueritate
tem xp̃i: et ni¬
chil inhypo¬
chrisi facientes.
Crescamus
in illo ꝑ om̃ia.
In illius ꝑfec¬
tionẽ. ex omni
parte cresca¬
mus. Qui ẽ capt
tocũ corpus com¬

Expanded text:
is plenitudinis Christi. Qui enim se dicit re, debet  ambulare: et non annorum ejus aetatem, sed plenitudinem imitari. Ut jam non simus parvuli fluctuantes, et circumferamur omni vento doctrinae. Ut non simus ignorantes, nec dubii, ac vacillantes, et more imperiti gubernatoris, omnis doctrinae vento nostrae fidei vela appendentes, ne facile naufragemus, aut ad portum perfectionis numquam pervenire possimus. In nequitia hominum, in astutia. Nequitia hominum, astutis disputationibus a recto fidei cursu detorquet incautos. Ad circumventionem erroris. Sive cum multi quoddam erroris sui remedium putent, si multos secum traxerint ad errorem: sive errantibus remedium sine laborunt in errore. Veritatem autem facientes in charitate. Omnia inveritate tem Christi, et nihil in hypocrisi facientes. Crescamus in illo per omnia. In illius perfectione ex omni parte crescamus. Qui est caput totum corpus com
Abbreviated transcription (Latin):
Item sicut ieremias ait. facite uo¬
bis cornouũ. et sp̃m nouũ. Et
induite uos nouũ hominẽ. Ex
imaginem dĩ ẽẽ creatũ. ut scili¬
cet uistus sit. et sc̃s. et uerax: ut
scriptum sit. iuste quod iustum
ẽ ꝑsequeris. P ropt̃ quod depo¬
ritatẽ. Hic describit ipsas spe¬
cies scĩtatis. quibis nouus homo
niat frẽm: quia unũ corpus su¬
mus. et non possunt alterutrũ
are. Non eñi manus illudit ocu¬
lũ. aut dentes lacerant m̃bra:
nisi ubi forte sp̃s inmundus ui¬

Expanded text:
ae. Sicut Jeremias ait: Facite vobis cor novum, et spiritum novum. Et induite novum hominem. Ex imaginem Dei creatum: ut scilicet justus, et sanctus, et verax, sicut scriptum sit: Juste quod justum est persequeris. Propter quod depoHic describuntur ipsae species castitatis, quibus novus homo niat fratrem: quia unum corpus sumus, et non possunt alterutrum ec enim manus illudit oculo, aut dentes lacerant membra, nisi forte ubi spiritus immundus in
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua peccati sorde polliumus:
et quia de hospicio suo. nobis cõ¬
dolens. non sibi dolens. tristis ab¬
scedat. Ceterũ. tristicia et ira.
et cetere huiꝰmodi innobis passi¬
ones sunt. qui passibiles sumus:
in dño uero dispensationes. Nos¬
em̃ illa inuiti patimur: ille
uoluntate ad nr̃am cm̃dationem

Expanded text:
aliqua peccati sorde polluimus: aliqua peccati sorde polluimus: Et quia de hospitio suo nobis condolet: ideo sibi dolens tristis abscedit. Caeterum tristitia et ira et caetera hujusmodi in nobis passiones sunt, quia passibiles sumus: in Deo vero dispensationes Nos illa inviti patimur, ille voluntate ad nostram emendationem
Abbreviated transcription (Latin):
ta iusticie. Qui furabatur
iam non furetur: magis autem
laboret. Alienos labores aliqͣn¬
do direptos. nunc suo labore
compenset. et oꝑando tribuat
indigentibꝰ: qui multos furan¬
do fecit egentes. Oꝑando ma¬
nibus quod bonũ ẽ: ut habe¬
at unde tribuat necessitatem
pacienti. Non quod malum.
Sunt eñi multe uł in honestȩ
uł male artes. ut maleficia. et
ea quȩ non ad nature necessi¬
tatem: sed ad concupiscentiarũ ꝓ¬
ficiunt uoluptatẽ. xuiiii. Omĩs
sermo maliis: ex ore ur̃o non pro¬
cedat. Non uniis nec duo. sed om
bent ẽẽ crucifixi. Sed si quis bo
qualitatẽ loquendi monstrauit.
ut om̃is sermo fidẽ edificet xp̃i¬
anam: et os nr̃m ad solũ pateat¬
entibus. Hoc ẽ quod alibi dicit.
Sermo ur̃. ingr̃a sit sale conditus:
Et ut sermone nr̃o grãm accipi¬
ant audientes. Et nolite contris¬
tare sp̃m sc̃m dĩ. Hominibꝰ lo¬
quens. comparationes inducit
humanas. ut ex nobis intelliga¬
mus. quantã sp̃iu scõ iniuriam

Expanded text:
ta est. Qui furabatur, jam non furetur: magis autem laboret. Alienos labores aliquando direptos, nunc suo labore compenset: et operando tribuat indigentibus, qui multos furando fecit egentes. Operando manibus suis, quod bonum est: ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Non quod malum: sunt enim multae, vel inhonestae, vel malae artes, ut maleficia, et omnia, quae non ad naturae necessitatem, sed ad concupiscentiarum proficiunt voluptatem. Omnis sermo malus ex ore vestro non procedat. Non unus, nec duo, sed omnbent esse crucifixi. Sed si quis bonqualitatem loquendi monstravit, ut omnis sermo fidem aedificet Christianam: et os nostrum solum appetentibus. Hoc est quod alibi dicit: Sermo vester in gratia sit sale conditus: et in sermone nostro gratiam accipiant audientes. Et nolite contristare Spiritum sanctum Dei. Hominibus loquens, comparationem inducit humanam, ut ex nobis intelligamus quantam Spiritui sancto injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
dõ nichil ẽ nouũ: apud quẽ om̃ia
erant ante quã fierent. Non ut
quidam heretiei somniant: ani¬
mas antea incęlo fuisse segrega¬
tas. In conspectu eius non ho¬
fecit: siue in maculatos diligit
ds. Qui p̃destinauit nos. Hoc¬

Expanded text:
Deo nihil est novum, apud quem omnia Deo nihil est novum, apud quem omnia erant antequam fquidam haeretici somniant, animas antea in coelo fuisse segregatas. In conspectu ejus. Non hofecit, sive immaculatos diligit Deus. Qui praedestinavit nos
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ fideles: non om̃s
fideles sc̃i. quia possunt etiam
cathecumini ex eo quo. xp̃o
credunt fideles dici. non tam̃
sc̃i sunt: quia non ꝑbaptis¬
mum scĩficati. Siue sic intel¬
ligendum. quod scribat fide¬
liter seruantibus grãm sc̃ita¬
xp̃o iħu. Non om̃ibus ephesiis.
sed his qui credunt in xp̃o. Gra
uobis. et pax. Tunc uobis uale¬
bit gr̃a: si ei non sitis ingrati.
salutẽ ur̃am ur̃is meritis depu¬
tantes. Lacẽ uero reconciliatio¬
nis seruabimus: si nichil eius
bonitati uł iusticie deinceps
dat dm̃. eo quod donauerit infra
scripta. Qui benedixit nos. in
om̃i benedictione sp̃itali. Non¬
in aliquantis: sed in omibus sp̃ita¬
libus gratie benedictionibꝰ. ut
quomodo nichil deest ex illo. ita
uoluntat eius nichil desit exno¬
bis. Incelestibus. Non carnali ꝓsꝑ¬
itate: nec terrena abundantia.
In xp̃o. Incapite omia menbra be¬
nedixit. Sicut elegit nos in ipso
ante mundi constitutionẽ: ut
essemus sc̃i et inmaculati. Quia

Expanded text:
sancti, fideles: non omnes fideles, sancti. Quia possunt etiam catechumeni ex eo quod Christo credunt, fideles dici: non tamen sancti sunt, quia non per baptismum sanctificati. Sive sic intelligendum, quod scribat fideliter servantibus gratiam sanctitau. Non omnibus Ephesiis, sed his qui credunt in Christo. Gratia vobis et pax. Tunc vobis valebit gratia, si ei non sitis ingrati: salutem vestram vestris meritis deputantes. Pacem vero reconciliationis observabimus: si nihil ejus bonitati, vel justitiae deinceps dat Deum, eo quod donaverit infra scripta. Qui benedixit nos in omni benedictione spirituali. Non aliquantis, sed omnibus spiritualibus gratiae benedictionibus: ut quomodo in nobis nihil deest ex illo, ita voluntati ejus nihil desit ex nobis. In coelestibus. Non in carnali prosperitate, nec in terrena abundantia. In Christo. In capite omnia membra benedixit. Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem: ut essemus sancti et imma
Abbreviated transcription (Latin):
uocati estis: om̃em spem scłi
facile contempnereris. Et si di¬
uitias hereditatis dĩ uideretis:
omĩs terrena uobis horrerit
hereditas. Nemo enĩ regnũ cũ
opib suis sperãs curat urbanꝰ eẽ: et
mediocrẽ sub stantiã possidere
dignatur. Et que sit suꝑ eminens
magnitudo uirtutis cuis innos
qui credidinius. scđm oꝑationẽ
potentiȩ iurtutis eius: quã oꝑa
nẽ uirtutũ dĩ innatura uł lege.
nis. ut filio suo non parceret. et
eũ caput nr̃m factũ. ad suã dex¬
teram incelestibꝰ collocaret. Sus
tuens addexteram suã inceles¬
tibus. Hic dextera ꝓhonore po¬
nitur: non ut ds corporeus ẽẽ
credatur. Nam et pat̾ adextris
dextris . confregit indie ire suȩ
reges. Ambo ergo adextris st̃.
quia nichil ẽ indiuinitate sini¬
potestatẽ. et uirtutẽ et domi¬
nationẽ. Quia unũ ẽ iam cum
dõ assumptus homo. qui susci¬
tatus ẽ. Ꝙ om̃e nom̃. quod no¬
minatur non solũ in hoc secu¬
lo. sed et in futuro. Si quod ẽ.

Expanded text:
i facile contemneretis, et si divitias haereditatis Dei videretis, omnis terrena vobis horrebit haereditas. Nemo enim regnum cum opibus suis sperans curator esse, et mediocrem substantiam possidere dignatur. Et quae sit supereminens magnitudo virtutis ejus in nos, qui credimus secundum operationem potentio virtutum Dei, in natura, vel lege nis, ut Filio suo non parceret: ut eum caput nostrum factum, ad suam dexteram in coelestibus collocaret. Et ad dexteram suam in coelestibus. Hic dextera nitur, non ut Deus corporeus esse credatur. Nam et Pater a dextridextris tuis confringet in die irae suae reges . » Ambo ergo a dextris sunt, quia nihil est in Divinitate sinipotestatem, et virtutem, et dominationem. Quia unum est jam cum Deo assumptus homo, qui suscitatus est. Et omne nomen quod nominatur: non solum in hoc saeculo, sed etiam in futuro. Si quod est
Abbreviated transcription (Latin):
capacitatis: quã illuis largitatis.
Donationis. xp̃i. Qui ad quam
grãm se aptauerit: ipsã conse¬
quatur. Uit puta qui studiosus le¬
gis ẽ: sapientiã: multũ orans et

Expanded text:
capacitatis, quam illius largientis. Donationis Christi. Ad quam gratiam, qui se aptaverit, ipsam consequitur: ut puta, qui studiosus legis est, sapientiam multam: oranti et
Abbreviated transcription (Latin):
dño: ut digne ambuletis uocati¬
one qua uocati estis. Ego uos rogo.
quia causa ur̃i sum uinctus. ut
uos filios agnoscentes. digni tan¬
to honore uersemini. quia una¬
noscatur ꝓpria instituta. Cum
om̃i humilitate et mansuetudi¬
ne: cũ patientia. Et mentis et
corporis: humilitas ẽ uera. nicħ
sibi uendicat. mansuetus nulli
nocet. paciens nulli uicem reddit
inuirie. Subportantes inuicẽ in
caritate. Sufferunt et philosophi.
sed non in caritate. Nos uero non
ut laudemur: sed ut ille quem
sustinemus ꝓficiat. diligenter
sustinere debemus. Solliciti ser¬
uare unitatẽ sp̃s: inuinculo pa¬
cis. ꝑuinculũ ꝑacis: in nobis uni¬
tas sp̃s continetur. Multitudinis
eñi credentis: erat cor unũ et
anima una. XIIII. Unũ corpus.
debet habere. In uno corpore¬
om̃ium compago menbroꝵ: que
ad unam spem sunt uocata salu¬
tis. Unde et diligentiuis legere de¬
berent hunc locum: hi qui secłi
occupationibꝰ illigati sunt. pu¬
tant sibi licere peccare. et aliis nĩ

Expanded text:
ambuletis vocatione, qua vocati estis. Ego vos rogo, qui vestri causa sum vinctus, ut vos Dei Filium agnoscentes, digne tanto honore conversemini: quia unanoscuntur propria instituta. Cum omni humilitate, et mansuetudine, cum patientia. Et mentis et corporis. Humilitas vera nihil sibi vindicat, mansuetus nulli nocet, patiens nulli vicem reddit injuriae. Supportantes invicem in charitate. Sufferunt et philosophi, sed non in charitate. Nos vero non ut laudari, sed ut ille, quem sustinemus proficiat, diligentes sustinere debemus. Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Per vinculum pacis in vobis unitas spiritus continetur. Multitudinis enim credentium erat cor unum, et anima una. Unum corpus, et debet habere in uno corporeomnium compago membrorum, quae ad unam spem sunt vocata salutis. Unde diligentius legere debent hunc locum hi qui, in saeculi occupationibus ligati, putant sibi licere peccare, et aliis non
Abbreviated transcription (Latin):
ascẽdit quid ẽ. nisi quia et des¬
cendit: Exponit cur dicatur
sed dignant̃ descenderat.
AIninferiores partes ter¬
sub terra eẽ. nemo iam am¬
bigat. Qui descendit: ipse ẽ et
qui ascendit suꝑ om̃s celos. Qui
descendit cũ anima in infernũ.
ipse cũ anima et corpore ascen¬
dit in celũ. Ut adimpleret om̃ia.

Expanded text:
ascendit, quid est nisi quia et descendit. Exponit cur dicatur sed dignanter descenderat. Primum in inferiores partes tersub terra esse, nemo jam ambigat. Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes coelos. Qui descendit cum anima in infernum, ipse cum anima et corpore ascendit in coelum. Ut adimpleret omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
sibumet addĩ głam eccłam con¬
gregauit. Inom̃s generationes.
seculi secłorũ. In mensa beneficia.
inmensis sunt laudibꝰ cęlebran
ante fecit et faciet. Amen. Huc

Expanded text:
sibimet ad Dei gloriam Ecclesiam congregavit. In omnes generationes saeculi saeculorum. Amen. Immensa beneficia immensis laudibus celebrandante fecit faciet. Amen. C
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Ut uos illuminatione sci¬
entiȩ diuitiarũ glę sue confirmet.
Ininteriori homine habitare. xp̃m
ꝑfidẽ incordib ur̃is. Ubi interior
ꝑ fidem robustus ẽ. ibi habitat
xp̃s: non ubi ex terior saginatur.
Incaritate radicati et fundati.
Ut eius amore firmit steds. et¬
tis: et Ieius beneficiis diligatis.
Ut possitis comp̃hendere. Ut
ex om̃i parte magnitudiuẽ sci¬
Cum om̃ibus scĩs. Quere sapien¬
tiam apud malos: et non inue¬
nies. & alibi. Incorde aũt bo¬
no: requiescit sapientia. Quȩ
sit latitudo. et longitudo. et
sublimitas. et ꝓfundũ. Quidam
dicunt. quod latitudo spaciosa
uia intelligitur. Longitudo: ui¬
fundũ: infernũ. ut scilicet borum
om̃iũ noticiã habentes: nouerias

Expanded text:
ejus. Ut vos per illuminationem scientiae et divitiarum fructum confirmet. In interiori homine Christum habitare per fidem in cordibus vestris. Ubi interior homo per fidem robustus est, ibi habitat Christus, non ubi exterior saginatur. In charitate radicati et fundati. Ut in ejus amore firmiter sttis ejus beneficiis diligerent. Ut possitis comprehendere. Ut ex omni parte magnitudinem sciCum omnibus sanctis. Quaere sapientiam apud malos, et non invenies. Et alibi: In corde autem boni requiescit sapientia. Quae sit latitudo, et longitudo, et sublimitas, et profundum. Quidadicunt quod latitudo spatiosa via intelligitur; longitudo, vifundum, inferna; ut scilicet horum omnium notitiam h
Abbreviated transcription (Latin):
ne deficiatis in tribulationibus
Ne me uidentes hic pati. leti
addin non ꝑtinere putẽtis.
in quo magis głari debetis. in¬
telligentes me tanta absq cer¬
te spei fidutia sustinere nonpos¬
se.xi. Huiꝰ rei gr̃a flecto genua
mea ad patrẽ. ex quo omĩs pa

Expanded text:
ficiatis in tribulationibus Ne me audientes impune laedi, ad Deum non pertinere putetis, in quo magis gloriari debetis: intelligentes me tanta absque certa spei fiducia sustinere non posse. Hujus rei gratia flecto genua mea ad Patrem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
diligat. Ego hoc inquit in xp̃o
intelligendum dico et in eccła:
unde uos maiore affectu debe
et ingentilitate carnales. Uxor
aũt ut timeat uirũ. Subiecta sit
tanquam infirmior. ut regatur.
XXUI. Tilii obedite parentibꝰ ur̃is
indño. Parat eos disciplinȩ. qui il¬

Expanded text:
ia. Ego hoc, inquit, in Christo intelligendum dico, et in Ecclesia: unde vos majore affectu debetet in gentilitate carnales. Verautem timeat virum suum. Subjecta sit ei tamquam infirmior, ut regnetur. CAPUT VI. Filii, obedite parentibus vestris in Domino. Parat illos disciplinae, qua il
Abbreviated transcription (Latin):
nem gr̃e di: que data ẽ michi in
uos. Si tam̃ firmit̾ retinentes. me
inuobis dispensationẽ accepisse
doctrine. Quis eni fidelis seruus
et prudens. quẽ constituit dñs
suꝑ familiã suã. ut det illis escã
intempore: Qm̃ scdm reuelatio¬
nem: non scđm humanã doctri¬
mentũ. sicut supra scripsi in bre¬
ui: iudeos et gentes unũ eẽ in
sed quantũ assequi ualebatis.
Inministerio xp̃i. Non in elo¬
quentia secłari. Quod aliis gene
ẽẽ uocandas: non tam̃ sciebant
ullam int̾ ipsos et iudeos discre¬
tionem futurã. In sp̃u ẽẽ gentes
coheredes. ꝑ sp̃m michi reuelatũ.
siue in spũ illos sociatos eẽ. non
carnis circuncisione. Et conc̾or¬
porales et conparticipes ꝓmissi¬
onis in xp̃o ihii. Id ẽ. unius corpo¬
ris: non solũ coheredes. quod sunt
diuersi generis ẽẽ: noͣm solũ concor¬
porales. qui possunt eiusdẽ gene

Expanded text:
nem gratiae Dei, quae data est mihi in nem gratiae Dei, quae data est mihi in vobis. Si tamen firmiter retinetis me in vobis dispensationem accepisse doctrinae. Quis enim fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam: ut det illis escam in tempore? Quoniam secundum revelationem. Non secundum humanam doctrimentum, sicut supra scripsi. Judaeos et gentes unum esse insed quantum vos assequi valebatis. In ministerio Christi. Non eloquio saeculari. Quod aliis generesse vocandas: non tamen sciebant, nullam inter ipsas et Judaeos discretionem futuram. In spiritu esse gentes cohaeredes. Per spiritum mihi revelatum, sive in spiritu illos sociatos esse, non carnis circumcisione. Et concorporales, et comparticipes promissionis in Christo Jesu. Id est, unius corporis: non solum cohaeredes, quod potuit diversi generis esse: nec solum corporales, quia possunt ejusdem ge
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tũ. qui etiã lapis dicit᷑
angularis. duos conuingens &
continens parietes. Ideo autẽ¬
et fundam̃tũ. et summus ẽ: qͥa
in ipso et fundatur et consum¬
in templũ sc̃m in dño. Intemplo
sc̃õ: non possunt lapides poni nõ
scĩ ad comꝑationem templi ieru¬
salem. dicit extrui corpus xp̃i.
id ẽ. eccłam. ut multo maiorẽ mun¬
diciã et sc̃itatem habeat ueritas.
culũ dũ spĩtale. non manu factũ.
UIIII. Huuis rei grã. Huiꝰ quã
suꝑius memoraiu. quod filius dĩ¬
quod et gentes saluaret et uide¬
os: et ut utrosq faceret unum.
Ego paulus uinctus xp̃i iħu.
gatus: non possum meã. nisi dñi
facere uoluntatem. Sane quando
uinctũ se nominat. confirmat
ta sit spes eius ꝓ quo talia pati li¬
benter amplectitur. cũ possit
apud uideos ut legis doctor mag¬
nis diuitiis abundare. et summo
honore gaudere. Quobis genti¬
bus. Sed̃m euangłin inimici ꝓpt̃
uos: quia uos similes eẽ dicimus ui¬
deorũ. Si tam̃ audistis dispensatio

Expanded text:
fundamentum qui etiam lapis dicitur angularis, duos conjungens et continens parietes. Ideo hic fundamentum et summus est lapis, quia in ipso et fundatur, et consumin templum sanctum in Domino. In templo sancto non possunt lapides nisi sancti poni: ad comparationem templi Jerusalem, dixit exstrui corpus Christi: id est, Ecclesiam: et multo majorem munditiam et sanctitatem habet veritas, culum Dei spirituale, non manu factum. CAPUT III. Cujus rei gratia. Quam superius memoravit, quod Filius Dei, et gentes salvaverit, et Judaeos, et utrosque fecerit unum. Ego Paulus vinctus Christi Jesu. gatus, non possum meam, nisi Domini facere voluntatem. Sane quomodo vinctum se nominat, confirmat ta sit spes, pro quo talia pati libenter amplectitur: cum posset apud Judaeos ut legis doctor et magnis divitiis abundare, et summo honore gaudere. Pro vobis gentibus. Secundum Evangelium, inimici propter vos: quia vos similes esse dicimus Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
rat illos. de quanta ignobilitate
ad summã regni ꝑducti sunt dig¬
nitatem. ut non sint ingrati be
neficiis largitoris. Qui diceba¬
mini p̃puciũ. ab ea quȩ dicitur
circuncisio. Gentes p̃putiũ: iudei
manifeͬsta. Manu humana in
eratis illo in tempore sine xp̃o.
Nescientes xp̃m: idola insensi¬
bilia colebatis. Alienati aconuer¬
satione isrł. Quia tunc erat po¬
pulus dĩ. Et hospites testam̃toꝵ.
Ctiã si crederetis. ꝓseliti hoc est
tos eñi falsos deos sequentes: unũ
amiserunt uerũ . Uii. Nunc aũt
ne liberatos. Ipse ẽ enĩ pax nr̃a.
Ipse ẽ reconciliatio utriusq po¬
puli ad inuicem. et ad dm̃. Qui¬

Expanded text:
rat illos de quanta ignobilitate ad summam regni producti sint dignitatem, ut non sint ingrati beneficiis largitoris. Qui dicebamini praeputium ab ea quae dicitur circumcisio. Gentes praeputium, Judaei manufacta. In manu humana: ineratis illo in tempore sine Christo. Nescientes Christum, idola insensibilia colebatis. Alienati a conversatione Israel. Qui tunc erat populus Dei. Et hospites testamentorum. Etiam si credideratis: et proselyti, hoc est, tos enim falsos deos sequentes, unum amiserant verum. Nunc autem iberatos. Ipse est enim pax nostra. Ipse est reconciliatio utriusque populi adinvicem et ad Deu
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑtinet. Sed inagis grãrum
actio. Hoc magis semꝑ ꝑtractare
debetis. quomodo deo et actu et
cogitatione placeatis. Hoc enim
agit: qui solam fidem dicunt¬

Expanded text:
divinam. Sed magis gratiarum actio. Hoc magis semper tractare debetis, quomodo Deo et actu et cogitatione placeatiagit qui solam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ xp̃s. Uiii. Ergo iam non estis
hospites et aduene: sed estis ci¬
ues scõꝵ et domestici dĩ. Iam ñ
extranei neq ꝓseliti: nec enĩ se¬
parauit uos dñs apopulo suo.
sicut p̃dixit ysaias. sed ciues. qͥ¬
euisdẽ sunt et originis et ha¬
bitationis. Suꝑ edificati suꝑ fun

Expanded text:
et. Ergo jam non estis hospites, et advenae; sed estis cives sanctorum et domestici Dei. Jam non extranei, nec proselyti: nec enim separavit vos a populo suo, sicut praedixit Isaias: cives ejusdem sunt et originis et habitationis. Superaedificati super fun
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u. Hinc cognoscimini unum
eẽ. qui eundẽ sp̃m accepistis. cu¬
uis signa. arra sunt hereditatis
future. Si ergo mortuos suscita¬
re arra ẽ: quanta erit illa pos¬
sessio: Pignus uero. ꝓmissis fi¬
pħam. In redemptionẽ adquisi¬
tionis. in laudem glȩ ipsus. Quos
redimendo suo sangiune adqui¬
suut: ut etiã in hoc laudemus
glam euis. I. Propt̃ea et ego
audiens fidẽ ur̃am: quȩ ẽ in
dño iħii. Quam firmit teneatis
tione ꝑsonȩ uł noticiȩ diligatis.
non om̃i sp̃ui credere. et non
ante ꝓbationẽ iudicare p̃cipi

Expanded text:
. Hinc cognoscimini unum esse, quia eumdem spiritum accepistis: cujus signa, arrha sunt haereditatis futurae. Si ergo mortuos suscitare arrha est, quanta erit ista possessio! Pignus vero promissis fist. In redemptionem acquisitionis, in laudem gloriae ipsius. Quos redimendo suo sanguine acquisivit, ut etiam in hoc laudemus gloriam ejus. Propterea et ego audiens fidem vestram, quae est in Christo Jesu. Quam firmiter reneatis tione personae vel notitiae diligitis. non omni spiritui credere, et non ante probationem nobis judicare praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
solũ uos gentes non credendo:
sed et nos udei peccando. Indesi¬
deriis carnis nr̃e. facientes uolun¬
tatem carnis et cogitationum.
Quando mens nr̃a rebus t̾renis &
carnalibꝰ inherebat. non solũ de¬
siderans sed et faciens quȩcunq
mala cogitatio suggessit. Et era¬
mus natura filii ire: sicut et cę¬
ieremias dicit. Si mutauerit echi¬
ops pellem suã. et pardus uarieta¬
tem suã: et uos poteritis benefa¬
cere. cũ didiceritis mala. Item

Expanded text:
solum vos gentes non credendo, solum vos gentes non credendo, sed et nos Judaei peccando. In desideriis carnis nostrae, facientes voluntatem carnis et cogitationum. Quando mens nostra rebus terrenis et carnalibus inhaerebat: non solum desiderabant, sed et faciebant quaecumque mala cogitatio suggessisset. Et eramus natura filii irae, sicut et caeibus dicit: « Si mutare potest Aethiops pellem suam, aut pardus varietatem suam, et vos poteritis benefacere, cum didiceritis malum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui omia iom̃ibus adimplet᷑.
Quando om̃s crediderint: tunc
erit corpus eius ꝑfectũ in om̃ib
menbris. Totus eni in menbris
om̃ibꝰ non insingulis adimple¬
tur. ne nulla sit diuersitas meri¬
delictis et peccatis ur̃is. Incipit
collata beneficia replicare. ut ad
officiũ mandatoꝵ ex contempla¬
tione donatȩ indulgentie auidi¬
us concitentur. Mortui enĩ erani
peccatis facientibꝰ sicut adam. et
iudua in deliciis iuuens. In quib
aliquando ambulastis. Nontan¬
tũ. quod in peccatis ambulassent.
non ambulare illos dixerit. Se¬
cłm secłin mundi huiꝰ Seculi
hominibꝰ similes: sequentes dia
cipem illius potestatis. que in hoc¬
nantur. quod diabolus in hoc ae¬
re satellitibꝰ sius ad decipiendos
oꝑatur. Suasione. non ui. Infili¬
os diffidentie. In eos qui non eie¬
dunt.Unus quisq enĩ illius filius
efficitur eui se tradit. uł quo dig¬
nus ẽ. sicut filii ire et gehenne et
mortis. In quibus et nos om̃s ali¬
quando conuersati sumus. Non

Expanded text:
 omnia in omnibus adimpletur. Nam quando omnes crediderint, tunc erit corpus ejus perfectum in omnibus membris; totus enim in membris omnibus, non in singulis adimpletur, ne ulla sit diversitas membdelictis et peccatis vestris. Incipit collata beneficia replicare, ut juxta officium mandatorum, ex contemplatione donatae indulgentiae avidius concitentur. Mortui enim erant peccatis facientibus, sicut Adam et Eva in deliciis viventes. In quibus aliquando ambulastis. Notandum quod in peccatis ambulasse illos, non ambulare dixerit. Secundum saeculum mundi hujus. Saeculi hominibus similes sequentes diabcipem illius potestatis, qui hnantur quod diabolus in hoc aere satellitibus suis ad decipiendos operatur. Suasione, non vi. In filios diffidentiae. In eos qui non credunt: unusquisque illius filius efficitur, quem imitatur, sive quo digntiae, sicut filii irae, et gehennae et mortis. In quibus et nos omnes aliquando conversati sumus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
us inmundiciȩ et auaricie no¬
mine comp̃hendit.xuii. Uos
aũt non ita didicistis xp̃m: si
tam̃ illũ audistis. et in ipso edo¬
cti estis. Ut sicut illi. gentili ri¬
tu uiuatis. Ille enĩ xp̃m uere
audiuit. et ab ipso didicit: qui
inuenitur. Sicut ẽ ueritas in
iħ̃u. Sicut ille uere mortiuis ẽ.¬
et uere resurrexit: ut nos uere
innouitate uite ambulemus. De¬
ponere uos scdm pristinam con¬
uersationẽ ueterẽ hominem.
Exposuit quid sit uetus homo.
ae quomodo deponatur. scilicet
ut pristini errores. et desideria
huiꝰ mundi. non menbris corporis.
sed m̃te et conuersatione muten¬
tur. Qui corrumpitur scđm de¬
sideria erroris. Faciens uoluta¬
tem carnaliũ cogitationum. Re¬
nouamini aũt sp̃u mentis ur̃e.¬

Expanded text:
munditiae et avaritiae nomine comprehendit. Vos autem non ita didicistis Christum: si tamen illum audistis, et in ipso edocti estis. Et sicut ille non gentili ritu vivatis. Ille enim vere Christum audivit, et ab ipso didicit, qui invenitur. Sicut est veritas in Jesu. Sicut ille vere mortuus est et surrexit, ut nos vere in novitate ambulemus. Deponite vos secundum pristinam conversationem veterem hominem. Exposuit quid sit vetus homo, et quomodo deponatur: scilicet ut pristinos errores abjiciat hujus mundi, et non membris corporis, sed mente et conversatione mutetur. Qui corrumpitur secundum desideria erroris. Faciens voluntatem carnalium cogitationum. Renovamini autem spiritu mentis ve
Abbreviated transcription (Latin):
phas. Contra arrianos. qui et fi¬
lii et patris quod ͣ una sit oꝑatio¬
dicunt. Nam ad coruithios dm̃
patrẽ dicit iustos in eccła ordinas¬
memorat. Alios uero euangłistas.
Om̃is apłs euangłista. non om̃is
euangłista apłs: sicut philippus
qui erat ex septem. Alios autẽ
pastores. et doctores. Pastores st̃¬
st̃ idonei ad alios instruendos.
mationẽ scõꝵ. in opus ministe¬
rii. ad edificationẽ corporis. xp̃i.
Ut ꝑficiantur scĩ: sue ut eorũ

Expanded text:
phetas. Contra Arianos, ut Filii et Patris una sit operatio. Nam ad Corinthios Deum Patrem dicit in Ecclesia ordinasmemorat. Alios vero evangelistas. Omnis apostolus, evangelista: non omnis evangelista, apostolus: sicut Philippus, qui erat unus ex septem. Alios autem pastores et doctores. Pastores t idonei ad alios instruendos. mationem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi. Ut perficiantur sancti, sive
Abbreviated transcription (Latin):
modo nram mercedẽ queranius
tura non poͣssit. et non sit quȩ
infuturo metatur. Dicitur eñĩ
nobis: recepistis bona in uita¬
pos om̃s serere. sed maxime eos
qui st̃ uberrimi repleamus: ne
incipiamus temꝑe messis aliis
ȩpulantibꝰ esurire. sed indigenti
bus et iudeis et paganis. et om̃i¬
bus xpĩanis. bonis malisq mi¬
scđiam faciamus: nec alicui qd
ds communit tribuit denege¬
mus. maxime tam̃ his qui peculi¬
arem fidĩ exhibent famulatum.
qui litteras mea manu ꝑscripsi.

Expanded text:
mercedem quaeramus ssa, non prosit, et non sit quae in futuro metatur. Dicetur enim nobis: Recepistis bona vestpos omnes serere, et maxime eos qui sunt uberrimi repleamus: ne incipiamus tempore messium aliis epulantibus esurire. Maxime bus Judaeis, et paganis, et omnibus Christianis, bonis malisque misericordiam faciamus: nec alicui quod Dominus communiter tribuit, denegemus: maxime tamen his, qui peculiarem fidei exhibent famulatum. qui litteras manu mea nuper scripsi.