comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ista confessio est: quã p̃miũ seqͥt᷑ confi¬
tentis. s necessitatis extorsio. que cogit in
tẽꝑis dnm suũ uideant. nichil aliud ni¬
si de uerberib dep̃cant᷑ Sic et demones cer¬
nentes dnm̃ in terris repente conũsar. adu¬
dicandos se uenisse credebant. Presentia sal¬
uatoris. torm̃ta s̃ demonũ. Ridiculeq pu¬
tant qͥdã demones scire filiũ dei et diabolũ
ignorare. eo qͦd minoris malitie sint isti quã
ille cuiꝰ satellites s̃ cũ omĩs scientia discipulo¬
rũ ad magisttũ referenda sit: & tã demones ꝗͣ
diabolus suspicari. magis filiũ dei. quã nosse
intelligendi sint. Nemo enĩ patrẽ nouit. nͥ filiꝰ.
& cui uoluerit filiꝰ reuelare. Si eicis nos: mitte
nos ingrege̾ porcoꝵ. Et ait illis. Ite. Nonqͦdẽ¬
ite. s ut ꝑ interfectionẽ porcoꝵ hominib sa¬
lutis occasio p̃beret᷑. Pastores enĩ ista cernentes.
nuntiant statĩ ciuitati. Frubescat maniche¬
us di de eadẽ substantia et ex eodẽ auctore

Expanded text:
ista confessio est, quam praemium sequitur confitendi, sed necessitatis extorsio, quae cogit in temporis dominum suum videant, nihil aliud nisi de verberibus deprecantur; sic et daemones, cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salvatoris tormenta sunt daemonum. Ridiculeque putant quidam daemones scire Filium Dei et diabolum ignorare, eo quod minoris malitiae sint isti quam ille, cujus satellites sunt: cum omnis scientia rum ad magistrum referenda sit, et tam daemones, quam diabolus suspicari magis Filium Dei, 48 quam nosse intelligendi sunt  Al. sint. Nemo enim Patrem novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcoonibus, ut per interfectionem porcorum, hominibus salutis occasio praeberetur. Pastores enim ista cernentes, statim nuntiant civitati. Erubescat Manichaeus. Si de eadem substantia et ex eodem auctore
Abbreviated transcription (Latin):
metent. euntes ibant et flebant. niten¬
tes semina sua. Uenientes autẽ uenient
cũ exultatione portantes mampulos
suos. Et ut aꝑtius loquar: messis multa
om̃is turba cͣredentium. ẽ. Oꝑarii pauci.
apłi et imitatores eoꝵ qͥ mitunt᷑ ad messẽ¬
t conuocatis duodecĩ xxiiii.¬
discipulis suis. dedit eis potesta¬
tẽ spirituũ inmundoꝵ ut eicerent
eos. et curarent omnẽ languorẽ. & omnẽ
infirmitatẽ. Benignus et clemens dñs et
magister. ñ inuidet seruis suis atq discipu¬
Alis uirtutes suas dare. et sicut ipse curaue¬
rat omnẽ languorẽ & omnẽ infirmitatẽ
apłis quoq suis tribuit potestatẽ. ut cu¬
rarent omnẽ languorẽ et omnẽ infirmi
tatẽ s multa distantia ẽ. int̾ habere &
tribuere. int᷑ donare et accipere. Iste qͦd¬
cũq agit. potestate dñi agit. Illi si qͥd fa¬
ciunt imbecillitatẽ suã et uirtutẽ dñi c̃¬
fitent᷑. dicentes. in nomine ihũ. surge et
ambula. Notandũ autẽ qͦd induodecimo

Expanded text:
tes ibant et flebant portantes semina sua. Venientes autem veniet in exsultatione portantes manipulos suos . Et ut apertius loquar, messis multa omnis turba credentium est. Operarii pauci, apostoli, et imitatores eorum qui mittuntur ad messet convocatis duodecim discipulis suis, dedit illis potestatem spirituum immundorum, ut ejicerent eos, et curarent omnem languorem et omnem infirmitatem. Benignus et clemens Dominus ac magister, non invidet servis atque discipulis virtutes suas. Et sicut ipse curaverat omnem languorem et omnem infirmitatem, apostolis quoque suis tribuit potestatem, ut curarent omnelebe. Sed multa distantia est inter habere et tribuere, donare et accipere. Iste quodcumque agit, potestate Domini agit: illi, si quid faciunt, imbecillitatem suam et virtutem Domini confitentur, dicentes: In nomine Jesu surge, et ambula . Notandum autem quod in duodecimo
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ putabant. et uerba dei intelligebant:
arguunt eũ blasphemiȩ.S dñs uidens cogita¬
tiones eoꝵ ostendit sedm̃ qͥ potest cordis oc¬
culta cognoscere. et quodã mͦ tacens loquitur.
Fadẽ maiestate et potentia qua cogitationes uras
intueor possũ et hominib delicta dimuter.
Ex uobis intelligite. qͥd paraliticꝰ conseqͥt᷑ & dẽ
multa distantia est. Itrũ sint paraliticopecca¬
ta dimissa: solus deus noueratqͥ dunittebat sur¬
ge dutẽ et anibula. tã ille qͥ consurgebat quã his
qui surgentẽ iudebant approbare poterant:
Eit gͥ carnale signũ: ut ꝓbet᷑ spiritale Quãquã
eiꝰdẽ iurtutis sit & corꝑis et animȩ uitia dimit¬
tes st dat᷑ nobis intelligentia. ꝓpt̾ peceata ple

Expanded text:
minem putabant et verba Dei intelligeminem putabant et verba Dei intelligearguunt eum blasphemiae. Sed dominus uidens cogitationes eorum, ostendit se deum, qui potest cordis occulta cognoscere, et quodammodo tacens loquitur: Eadem majestate et potentia, qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere, ex vobis intelligite quid paralyticus conmulta distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat, qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui consurgebat, quam hi qui consurgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, ut probetur spirituale, quamquam ejusdem virtutis sit, et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuitatẽ eiꝰ ñ aliã intelligamꝰ quã natar& un¬
de et narareus appellatus ẽ Obtulert̃ aut̃¬
ei ut su pradiximꝰ sedm̃ paraliticũ iacentẽ in
lecto. quia ipse ingredi ñ ualebat. Uidens aut̃
ihc̃ ñ eiꝰ fidẽ qui offerebat᷑ s eoꝵ qͥ offerebant.
dixit paralitico. confide fili. remittunt᷑ tibi
peccata tua. Omira humilitas. Despectũ & de¬
bilẽ totisq menbrort cõpaginib dissolutũ fi¬
ũ ceocat. quẽ sacerdotes ñ dignabant᷑ attingere:
Aut certe ideo filiũ uocat. q dimittunt᷑ ei pecꝰ¬
gita sua. Iurta tropologiã interdũ animaia¬
cens incorpore suo. totis menbroꝵ uirib dis¬
solutis a ꝑfectore doctore offert᷑ curanda do¬
mino. Que si miscdĩa eiꝰ sanata fuerit. tautũ
roboris accipit ut portas lectũ suũ statim.
Et ecce quidã de scribis dixer̃t intra se. Nicblas¬
pbemat. Legimꝰ in ꝓphã dicente dño. Ego sũ qͥ¬
deleo inniqͥtates tuas. Conseqͤnt᷑ gͦ scribe qͥ ho¬

Expanded text:
n aliam intelligimus quam Nazareth, unde et Nazaraeus appellatus est. Obtuleruei, ut supra diximus, secundum paralyticum jacentem in lectulo, quia ipse ingredi non valebat. Videns autem Jesus non ejus fidem qui offerebatur, sed eorum qui offerebant, dixit paralytico: Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua. O mira humilitas, despectum et debilem, totisque membrorum compagibus dissolutum, filium vocat, quem sacerdotes non dignabantur attingere. Aut certe ideo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Juxta tropologiam interdum anima jacens in corpore suo, totis membrorum virtutibus dissolutis, a perfecto doctore offertur curanda Domino, 49 quae si misericordia ejus sanata fuerit, tantum roboris accipit, ut portet statim lectulum suum. Et ecce quidam de Scribis dixerunt intra se: Hic blasphemat. Edeleo iniquitates tuas . Consequenter ergo scribae quia ho
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ turbas misertꝰ est eis. quia erant uexa¬
ti et iacentes sicut oues ñ habentes pastorem.
Uexatio gregis et ouiũ atq turbarũ. pastoꝵ cul¬
pa. uitiũ magistroꝵ ẽ. Unde seqͥtur. Messis
quidẽ multa. oꝑaru autẽ pauci. Messis mul¬
ta. poplõꝵ. significat multitudinẽ. Oꝑarii
pauci.penuriã magistroꝵ. Et imꝑat. ut¬

Expanded text:
autem turbas, misertus est eis, quia erant vexaautem turbas, misertus est eis, quia erant vexati, et jacentes sicut oves non habentexatio gregis et ovium atque turbarum, pastorum culpa, et vitium magistrorum est. Unde sequitur. Messis quidem multa, operarii autem pauci. ta populorum significat multitudinem. Operarii pauci penuriam magistrorum. Isti
Abbreviated transcription (Latin):
it in isrł. In turba. confessionationũ ẽ Phari¬
sei autẽ qr uirtutẽ negare ñ poterant. oꝑa ca¬
lũpniabant᷑. et dicunt. in principe demoni¬
orũ. eicit demonia. ꝑ suã calũpniã usq ho¬
die udeoꝵ infidelitatẽ demonstrantes. Et
circuibat ihc̃ ciuitates etͣ castella. docensin
sinagogis eoꝵ et p̃dicans euũglm̃ regni. et
curans omẽm langorẽ et omnẽ infirmitatẽ.
Cernis qͦd equalit᷑ et uillis et urbib & ca̾tellis.
id est magnis et paruis eiũglm̃ p̃dicauerit
credentiũ. Circiuibat ciuitates hoc habens o¬
ꝑis. qͦd mandauerit pat̾. et hanc esuriẽ ut
doctrina sua saluos facero infideles. Doce¬
bat autẽ insinagogis et uillis euũ glm̃ regni.
et post p̃dicationem atq docꝰtrinã. curabat
omnẽ langorẽ et omnẽ infirmitatẽ. ut qͥb
sermo ñ suaserat. oꝑa ꝑsuaderent. De dño ꝓpͥe
dicit᷑: curans omnẽ langorẽ et omnẽ unfirmi¬
tatẽ. Niebilqͥppe ei impossibile est. Uidens

Expanded text:
n turba confessio nationum est. Pharisaei autem quia virtutem Dei negare non poterant, opera calumniantur et dicunt: In principe daemoniorum ejicit daemones: per suam calumniam usque hodie Judaeorum infidelitatem demonstrantes. Et circuibat Jesus omnes civitates et castella docens in synagogis eorum, et praedicans Evangelium regni, et curans omnem languorem et omnem infirmitatem. Cernis quod aequaliter et villis, et urbibus, et castellis, id est, et magnis et parvis Evangelium praedicaverit, credentium. Circuibat civitates, hoc habens operis quod mandaverat Pater: et hanc esuriem, ut doctrina sua salvos faceret infideles. Docebat autem in synagogis et villis Evangelium regni: et post praedicationem atque doctrinam curabat omnem languorem, et omnem infirmitatem; ut quibus sermo non suaserat, opera persuaderent. De Domino proprie dicitur: Curans omnem languorem et omnem infirmitatem, nihil quippe ei impossibile est. Videns
Abbreviated transcription (Latin):
sinis intelligit᷑ s in onuĩ peccato fr̾is. si alter
alteriꝰ onera portemꝰ. Beati mundo corde qͦ¬
niã ipsi deũ uidebunt. Quos ñ arguit con¬
scientia ulla peccati. Mundꝰ. mundo corde
conspicit᷑. Templũ dei. ñ potest eẽ pollutũ.
Beati pacifici. Q pͥmũ incorde suo. deinde in¬
ter fr̾es dissidentes. pacẽ faciunt. Qd enĩ
ꝓdest alios ꝑ te paccari. cũ in tuo animo suit
ꝓpt̃ iusticiã. Signant᷑ addidit ꝓpt̃ iusticiã.
orulti enĩ ꝑsecutionẽ ꝓpt᷑ sua peccata patiunt᷑.
et ñ sunt iusti. Simulq considera qͦd octaua
uere circũ cisionis beatitudo martirio termi¬
nat᷑. Beati estis cũ maledixerint uobis& ꝑse¬

Expanded text:
synis intelligitur; sed in omni peccato fratris, si alter alterius onera portemus . Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Quos non arguit conscientia ulla peccati. Mundus mundo corde conspicitur: templum Dei non potest esse pollutum. Beati pacifici, quonter fratres dissidentes pacem faciunt. Quid enim prodest per te alios pacari, cum in tuo animo sint batur. Signanter addidit propter justitiam, multi enim persecutionem propter sua peccata patiuntur, et non sunt justi. Simulque considera, quod octava verae circumcisionis beatitudo martyrio terminatur. Beati estis cum maledixerint vobis
Abbreviated transcription (Latin):
et reliqua. Et reuera qͦd sericũ. quẽ regiun
purpura. que pictura tertricũ. potest flo¬
rib cõparari: Quid ita rub& ut rosa. qͥd i¬
ta candet ut liliũ Uiole uͦ purpurã. nullo
suꝑari nurice: oculori magis quã sermonũ
p̃sentib gͦ concessit debere eẽ sollicitos. qͥ futu¬
ra ꝓhibet cogitare. Unde et apls. nocte inquit
git᷑ dicente iacob. Et exaudi& mecras iusti¬
cia mea. Et insamuelis fantasmate phitonis¬
sa. loqͥt᷑ ad saulẽ craseris mecũ. Sufficit diei
malitia sua. Hic malitiã: ñ contrariã uirtu¬
tiposuit s laborẽ et afflictionẽ & angusti¬
as sclĩ. qͦmͦ et sara asflixit agar ancillã suã. qͦd
Sufficit gͦ nobis p̾sentis tẽporis cogitatio. fu

Expanded text:
 liliis. Et revera quod nec sericum quae regum purpura est, nec pictura textricum potest floribus comparari, quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? violae vero purpuram nullo superari murice oculorum magis quam sermonis praesentibus ergo concessit debere esse sollicitos qui futura prohibet cogitare. Unde et Apostolus: Nocte etgitur, dicente Jacob, Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, pythonissa loquitur ad Saulem: cras eris mecum . Sufficit diei malitia sua. Hic malitiam, non contrariam virtuti posuit, sed laborem et afflictionem, et angustias saeculi: quomodo et Sara afflixit Agar ancillam suam , quod Sufficit ergo nobis praesentis temporis cog
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ.Hliuꝰ signi typũ in iona legimꝰ: quan¬
do ceteris ꝑiclitantib ipse securus est. &
dormit es stscitat᷑: et imꝑio ac sacram̃to
passionis suȩ liberat suscitantes. Tunc
surgens imꝑauit uentis et mari. Et ex hoc
loco intelligimꝰ. qͦd om̃s creature sentiant
creatorẽ. Iuib enĩ increpat᷑ et imꝑat᷑. sen¬
tunt imꝑantẽ. Non errore bereticoꝵ. qͥ
sibilia st̃ Porro homines mirati st̃ dicentes
Qualis est. hic q et uenti et mare obediuq̃
eu HNon discipuli sed naute. et ceteri qͥ i na¬
uierant mirabant᷑ Si autẽ qͥs contentiose
uoluerit eos qͥ mirabant᷑ fuisse disciplõs. res¬
pondebimꝰ recte homines appellatosqͥ neccdũ
potentiã nouerant saluatoris. & &.

Expanded text:
Hujus signi typum in Jona legimus , quando, caeteris periclitantibus, ipse securus est, et dormit, et suscitatur; et imperio ac sacramento passionis suae liberat suscitantesurgens, imperavit ventis et mari. Ex hoc loco intelligimus, quod omnes creaturae sentiant creatorem, quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem non errore haereticorum, qui sibilia sQualis est hic, quia venti et mare obediunt ei. Non discipuli, sed nautae, et caeteri qui in navicula erant, mirabantur, sin autem quis contentiose voluerit eos qui mirabantur fuisse discipulos, respondebimus recte homines appellatos, qui necdum potentiam noverant
Abbreviated transcription (Latin):
cipitare ñ potest. Angelis suis mandauit de
te. ut in manib tollant te ne forte offendaᷤᷤ
ad lapidẽ pedẽ tuũ. Hoc in nonagesi mopsal¬
lus. Certe siuere de saluatore scriptũ nouerat:
debuerat et illud dicere qͦd in eodẽ psalmo ẽ¬
tra se seqͥt᷑ Suꝑ aspidẽ et basiliscũ ambulabis
et conculcabis leonẽ et draconẽ. De anglõꝵ
auxilio quasi ad infirmũ loqͥt᷑. de sui concul¬
tuũ. falsas de scripturis diaboli sagatas. ueriꝰ
scripturarũ frangit clipeis. Et notandũ qͦd
necessaria testimonia de deuteromio tantũ
ꝓtulerit ut scdõilegẽ sacramenta monstrar&.¬

Expanded text:
riptum est, Angelis suis mandavit de te, ut in manibus tollant te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum.lus. Certe si vere de Salvatore scriptum noverat, debuerat et illud dicere, quod in eodem psalmo contra se sequitur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . De angelorum auxilio quasi ad infirmum loquitur, de sui conculinum Deum tuum. Falsas de Scripturis diaboli sagittas, veris Scripturarum frangit clypeis. Et notandum quod necessaria testimonia de Deuteronomio tantum protulerit, ut secundae legis sacramenta monstrar
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Et hoc quasi paruulis fuerat lege conces¬
sũ: ut qͦmͦ uictimas in molabant deo. ne eas iQ¬
lis immolarent. sic et uirare ꝑ mitterent᷑ is
id exibere: quã demonib fuuangłica autem
ueritas ñ recipit iuram̃tũ: cũ om̃is sermo fi¬
delis ꝓureiurandosit. Audistis qr dictũ ẽ
oculũ ꝓ oculo. dentẽ ꝓdente: ego autẽ dico¬
s uobis ñ resistere malo. Qui dicit oculũ ꝓ ocu¬
catoꝵ. Et in lege̾ retributio ẽ: in euuglõ grã.
lbi culpa emendat᷑ hic peccatoꝵ. auferunt᷑

Expanded text:
tuum . Et hoc quasi parvulis fuerat lege concessum, ut quo modo victimas immolabant Deo, ne eas immolarent idolis: sic et jurare permitterentur in id exhibere, quam daemonibus. Evangelica autem veritas non recipit juramentum, cum omnis sermo fidelis pro jurejurando sit. Audistis quia dictum est: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Ego autem dico vobis, non resistere malo. Qui dicit oculum pro ocucatorum. Et in Lege retributio est: in Evangelio gratia. Ibi culpa emendatur, hic peccatorum auferuntur
Abbreviated transcription (Latin):
antequã ueniret. insolitudines gentiũ: ab uno
tui si tetigeris cilet. In loco deserto erat dñs. secute
sunt eũ turbe multe. relinquentes ciuitates su¬
as. hoc est pͥstinas conuersationes et uarietates
dogmatũ. Egressus autẽ ibẽ significat qͦd tur¬
be habuerint qͥdem eundi uoluntatẽ. s uiresꝑ
ueniendi ñ habuerint. Ideo saluator egreditur
de loco suo et ꝑgit obuiã. sicut et in alia para¬

Expanded text:
antequam veniret in solitudines gentium, ab uno antequam veniret in solitudines gentium, ab uno tu, si tetigeris, calet. In loco deserto erat Dominus; secutae sunt eum turbae, relinquentes civitates suas, hoc est, pristinas conversationes et varietates dogmatum. Egressus autem Jesus, significat quod turbae habuerint quidem eundi voluntatem, sed vires perveniendi non habuerint: ideo Salvator egreditur de loco suo, et pergit obviam: sicut et in alia para
Abbreviated transcription (Latin):
plũ. uitande ultro tradentiũ se temeritati: qͥa
ñ om̃s eadem constantia ꝑseuerant in tormen¬
tis. quase torquendos offerunt. Obhanc causã
et in alio loco p̾cipit. cũ uos ꝑsecuti fuerint.
in ista ciuitate fugite in aliã. Elegant᷑ quoq e
uuanglista ñ ait. fugit indesertum locũ. s seces¬
sit. ut ꝑsecutores uttauerit. magis quã ti mue¬
rit. Alter. Postquã auideis et rege udeoꝵ. ꝓphẽ
truncatũ ẽ caput: et linguã ac uocẽ ꝑdidit pro¬
rũ antea ñhabuerat. Et cũ audissent turbe.
secute sunt. eũ pedestres de ciuitatib Potest et ali¬
ã ob causã audito ioh̃is interitu. recessisse in deser¬
secute sunt. pedestres. ñ in iumentis ñ indiuer¬
sis uehiculis. s labore ꝓpͥo pedũ. ut ardorẽ men¬
tis ostenderent. Si uolumꝰ singuloꝵ uerboꝵ aꝑi¬
tam̃ dicendũ ẽ. transitorie: qͦd postquã dñs uene¬
rit. in desertũ. secute sunt eũ turbe plurime. Nã

Expanded text:
plum vitandae ultro tradentium se temeritatis: quia plum vitandae ultro tradentium se temeritatis: quia non omnes eadem constantia perseverant in tormentis, qua se torquendos offerunt. Ob hanc causam et in alio loco praecipit: Cum vos persecuti fuerint in ista civitate, fugite in aliam . Eleganter quoque evangelista non ait, fugit in locum desertum, sed secessit, ut persecutores vitaverit magis quam timuerit. Aliter: Postquam a Judaeis et rege Judaeorum prophetae truncatum est caput, et linguam ac vocem apud eos perdidit prorum ante non habuerat. Et cum audissent turbae, secutae sunt eum pedestres de civitatibus. Potest et aliam ob causam, audito Joannis interitu, secessisse in desersecutae sunt eum pedestres, non in jumentis, non in diversis vehiculis, sed proprio labore pedum, ut ardorem mentis ostenderent. Si tamen dicendum est transitorie, quod postquam Dominus venerit in desertum, secutae sunt eum turbae plurimae. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ut habeat in potestate linguã. que illicitas nup¬
tias arguebat. Hoc uxta litterã factũ sit. nos au¬
tẽ usq hodie cernunꝰ in capite iohannis ꝓphete
cedentes discipuli eius. uenerunt et tulerunt
ihũ. Refert iosephus. in quodã arabie oppido
iohẽm capite truncatũ. Et qͦd sequit᷑ acceden¬
tes discipuli eius tulerunt corpus. et ipsius io¬
hannis. et saluatoris discipulos possumꝰ intelli¬
gere Et uenientes nuntiauerunt ihũ. Qͦd cũ
audisso ihc secessit inde in nauicula. in locũ
deorsũ desertũ. Necẽ baptiste nuntiant salua¬
tori. Qua audita. secessit in desertũ locũ de¬
orsũ. ñ ut qͥdam arbitrant᷑. timore mortis. s
parcens inimicis suis. ne homicidio homicidi¬
ũ iungerent. uel indiẽ pasche suũ interitũ
differens: in quo ꝓpt̾ sacram̃tũ in molandus
est agnus. et postes credentiũ sanguine resꝑ¬
gendi. Siue ideo recessit ut p̾beret nobis exẽ¬

Expanded text:
ut habeat in potestate linguam, quae illicitas nuput habeat in potestate linguam, quae illicitas nuptias arguebat. Hoc juxta litteram factum sit; nos autem usque hodie cernimus in capite Joannis prophetae, discipuli ejus, tulerunt llud. Refert Josephus in quodam Arabiae oppido Joannem capite truncatum. Et quod sequitur: Accedentes discipuli ejus, tulerunt corpus, et ipsius Joannis, et Salvatoris discipulos possumus intelligere. Et venientes nuntiaverunt Jesu. Quod cum audisset Jesus, secessit inde in naviculam in locum desertum seorsum. Necem Baptistae nuntiant Salvatori, qua audita, secessit in locum desertum. Non, ut quidam arbitrantur, timore mortis, sed parcens inimicis suis, ne homicidio homicidium jungerent. Vel in diem Paschae suum interitum differens, in quo propter sacramentum immolandus est agnus, et postes credentium sanguine respergendi . Sive ideo recessit, ut nobis praeberet exem
Abbreviated transcription (Latin):
ter ihũ. ita et nunc herodes dicit᷑ contristatus
quia hoc discũbentes putabant. dissi mulator
enĩ mentis sue et artifex homicida. tristiciã p̃¬
ferebat infacie: cũ leticiã haberet inmente
casione pietatis. impius fier&. qͦd autẽ subie¬
cit. et ꝓpt̃ eos qͥ parit̃ discũbebant. uult om̃s
sceleris sui eẽ consortes. ut in luxurioso impu¬
roq conuiuio. cruente epule deferrent᷑. Et
adlagũ ẽ. caput eiꝰ indisco. et datũ est puelle. et
detulit matri sue. Legimꝰ in romana historia
ret hominẽ decollatũ. ad sensus sit. ut reus
qͥdã capitalis criminis in conuiuio trunca¬
ret᷑. a censorib pulsũ curia: qͦd epulas sangui¬
ni miscuerit. et mortẽ quãuis noru hominis
in alteriꝰ delitias prestiterit. ut libido et ho¬
micidiũ. parit̾ conmiscerent᷑. Quanto scele¬
ratior herodes et hero diadis ac puella quesal¬
tauit in p̃tio sanguinis: Caput postulat ꝓphẽ.

Expanded text:
ter Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, ter Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant . Dissimulator enim mentis suae et artifex homicidii, tristitiam praeferebat in facie, cum laetitiam haberet in mente. casione pietatis impius fieret. Quod autem subjecit: Et propter eos qui pariter discumbebant, vult omnes sceleris sui esse consortes, ut in luxurioso impuroque convivio cruentae epulae deferrentur. Et allatum est caput ejus in disco, et datum est puellae, et attulit matri suae. Legimus in Romana historia,ret hominem decollatum, assensus sit ut reus quidam capitalis criminis in convivio truncaretur, a censoribus pulsum curia, quod epulas sanguini miscuerit, et mortem, quamvis noxii hominis, in alterius delicias praestiterit, ut libido et homicidium pariter miscerentur. Quanto sceleratior Herodes et Herodias ac puella, quae saltavit, in pretium sanguinis caput postulat prophetae,
Abbreviated transcription (Latin):
rodis. saltauit filia perodiadis in medio triclini¬
oet placuit herodi. Nullũ inuenimꝰ aliũ obser
uasse diẽ natalis sui. nͥ herodẽ et pharaonẽ. ut qͦꝵ
erat par impietas ess& una sollepnitas. Cũ iura¬
mento pollicitus est ei dare. quodcũq postulasset
abeo. Figo ñ excuso herodẽ qͦd inuitus et nolens ꝓp¬
ter uiramentũ. homicidiũ fecerit. qͥa ad hoc forte
uirauit. ut future occisioni machinas p̃pararet.¬
Alioqͥnsi obiusiurandũ fecisse dicit. si patrissi ma¬
tris postulasso interitũ. facturus fuerat aut ñᷤ
illicite nuptie repudio soluerent᷑. monet filiã
ut in ipsostatĩ coniuuio. caput iobĩs postula¬
ret. digno oꝑisaltationis dignũ sanguinis pre¬
miũ. Et contristatus est rex. Consuetudinis scri
pturarũ est. ut in opinione mnultoꝵ. sic naret
historicꝰ. quomͦ eo tẽpore ab onũb credebatur.
Sicut ioseph ab ipsa quoq mraria appellabat᷑ pa¬

Expanded text:
rodis saltavit Herodiadis filia in medio triclinirodis saltavit Herodiadis filia in medio triclinio, et placvasse diem natalis sui, nisi Herodem, et Pharaonem, ut quorum erat par impietas, esset et una solemnitas. Unde cum juramento pollicitus est ei dare quodcumque postulasset ab eo. ter juramentum homicidium fecerit, qui ad hoc forte juravit, ut futurae occisioni machinas pAlioquin si ob hoc jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? illicitae nuptiae repudiando solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio caput Joannis postulet. Digno opere saltationis, dignum sanguinis praemium. Et constrisrum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellabatur pa
Abbreviated transcription (Latin):
petefre. postea uͦ socerũ eius exortis quibdã. cont̃
generũ simultatib tulisse filiã suã. et in dolore pͥ¬
oris mariti herodis inimici eius nuptiis copulasse.
Quis sit autẽ iste philippus: euuangłista lucas pleniꝰ
doc&. Anno quinto decimo imꝑii tiberu cesaris ꝓ¬
curante pontio pilato uideã. tetrarea autẽ galilee
herode. philippo autẽ frẽ euis. tetrarca tturee. & tra¬
conitis regionis. Ergo iohẽs baptista. qͥ uenerat in spũ
et uirtute helie. eadẽ auctoritate. qua ille achabcor.¬
ripuerat et iet abel. arguit herodẽ et herodiadem:
qͦd illicitas nuptias fecerint. et ñliceat fr̃e uiuente.
germano uxorẽ illiꝰ ducere: ma lens ꝑielitari apud
regẽ. quã ꝓpt̃ adulationẽ eẽ. in memor. p̃ceptoꝵi. dei
Et uolens illũ occidere tumnuit populũ qr sicut ꝓphãm¬
iohem .i quo sciebat turbas iniordane plurimas
baptiratas. sed amore uincebat᷑ uroris. obcuiꝰ ardo¬
rẽ etiã dei p̃cepta neglexerat. Die autẽ natalis he

Expanded text:
Arethae; postea vero socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem mariti prioris inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas plenius docet. Anno quinto decimo, imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, Tetrarcha autem GaHerode; Philippo vero fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Traconitidis regionis . Ergo Joannes Baptista qui venerat in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat, et Jezabel , arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat, fratre vivente germano, uxorem illius ducere: malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et volens illum occidere, timuit populum: qJoannem, a quo sciebat turbas in Jordane plurimas baptizatas; sed amore vincebatur uxoris, ob cujus ardorem etiam Dei praecepta neglexerat . Die aut
Abbreviated transcription (Latin):
n illo tempore. audiuit hero des tretrarcha fa¬
mã ihẽ. et ait pueris suis hic est iohs baptista¬
quẽ decollaui. ipse surrexit a mortuis. et ideo
uirtutes oꝑant᷑ in eo. Quidã ecclãsticoꝵ inter¬
pretũ causas querit. quare herodes ita suspicatꝰ¬
sit ut put& iohẽm a mortuis resurrerisse.& i
deo uirtutes oꝑari in eo. qͥa si erroris alieni red¬
denda sit ratio. ut aietet .ͦ. x uc secta ex his
uerbis habeat occasionẽ. cũ utiq eo tempore qͦ
iohẽs decollatus sit. dñs triginta ess& annoꝵ. oe
diuersa corꝑadicat animas insinuari. Hero des
autẽ tenuit iohẽm. et alligiuit eũ. et posuit in
carcere̾. ꝓpt̾ herodiadẽ urorẽ fratrissui. Dicebat¬

Expanded text:
Tetrarcha famam Jesu, et ait pueris suis: Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis: et ideo virtutes operantur in eo. Quidam Ecclesiasticorum interpretum causas quaerit, quare Herodes ista sit suspicatus, ut putet a mortuis Joannem resurrexisse, et ideo virtutes operari in eo, quasi erroris alieni nobis reddenda sit ratio, aut μετεμψυχώσεως facta ex his verbis habeat occasionem, cum utique eo tempore quo Joannes decollatus est, Dominus triginta esset annorum:  in diversa corpora dicat animas insinuari. Herodes enim tenuit Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcerem propter Herodiadem, uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ nomen eiꝰ ⁊ dicebant q ioħes bap¬
contia dũm malitiȩ fuior extiterit ex om̃ibus
pene locis euuangelii docemur. Ecce enĩ io¬
hannẽ. dequo dictũ ẽ. quia signũ fecit nullũ
amortius potiusse resurgere. nullo attestan¬
te credebunt ihm̃ autẽ uirũ ad ꝓbatũ adeo
iurtutibꝰ ⁊ signis. cuiꝰ uidelica mortẽ dem̃ta
tremuer̾ resurrectionẽ uͦ atq ascerisionẽ. an

Expanded text:
dicebant, quia Joannes Bapcontra Dominum malitiae furor exstiterit, ex omnibus pene locis Evangelii docemur; ecce enim Joannem de quo dictum est, quia signum fecit nullum, a mortuis potuisse resurgere, nullo attestante credebant. Jesum autem virum approbatum a Deo virtutibus et signis , in cujus videlicet morte elementa tremuerunt, resur
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑ a quibusdã. qr ioħs resurrex̃ amortius.
aquibꝰdã uͦ quia helias apparuit ⁊ cetã Intel¬
legendũ ẽ gͦ aut pꝰ hanc hesitationẽ confir¬
uerba. ut hesttantẽ adhuc indicent. Sienĩ di¬
ceret. nũquidnã hic ẽ. aut nũqͥd forte hic est
iohes baptista. ñopus e̾e̾t ammonere aliquid
deꝓnuntiatione. qua dubitans atq hesitans
intelligat᷑. Nunc quia illa uerba desunt. utͦq
m ꝓnuntiari potest. ut aut confirmatũ eum
adhuc sicut lucas cõmemorat hesttantẽ.

Expanded text:
mortuis, a quibusdam vero quia Elias apparuit, etc. . Intelligendum est ergo aut post hanc haesitationem confirerba, ut haesitantem adhuc indicent; si enim diceret: Nunquidnam hic est? aut, Nunquid forte hic est Joannes Baptista? non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione, qua dubitans atque hintelligatur. Nunc quia illa verba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum esse adhuc, sicut Lucas commemorat, haesitantem.
Abbreviated transcription (Latin):
bene om̃i modis de iuitute resurrectionis sen¬
serunt. qđ maioris potentiȩ futuri sint scĩ cũ
amortius resurrexerint quã fuere cũ carnis
adhuc infirmitate gͣuarent᷑. S ⁊ ipsum rẽ¬
surrectionis muaculũ ñ eẽ incredibile docu¬
erunt. qđ nullo docente sponte crediderunt.
uitam̃ se ipsos rẽ credibilẽ in dño ñ eredidis¬
se. suȩ merto cecitatis ⁊ inuidiȩ ꝓharunt.
Suo audito herodes ait. quẽ ego decollaui io¬
hannẽ. hic amortius resurrexerit. lucas dehis.

Expanded text:
bene omnimodis de virtute resurrectionis senserunt, quod majoris potentiae futuri sint sancti cum a mortuis resurrexerint, quam fuere cum carnis adhuc infirmitate gravarentur. Sed et ipsum resurrectionis miraculum non esse incredibile docuerunt, quod nullo docente sponte crediderunt, qui tamen seipsos rem credibilem in Domino non credidisse, suae merito caecitatis et invidiae probarunt. Quo audito Herodes ait: Quem ego decollavi Joannem, hic
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝓpt̾ incredulitatẽ eoꝵ. ñ quo etiã illis incre¬
dulis facere ñ potuerit uirtutes multas. sed quo
ne multas faciens uirtutes incredulos condẽp¬
naret. Potest autẽ et alit̃ intelligi. quod ihc̃ despiti¬
atur indomo et in patria sua. hoc ẽ. in poplõ iudeo¬
rũ. et ideo ibi paucas uirtutes fecerit. ne in excusa¬
biles fierent. penitus. Maiora autẽ signa. cotidie

Expanded text:
tas propter incredulitatem eorum. Non quod etiam illis incretas propter incredulitatem eorum. Non quod etiam illis incredulis facere non potuerit virtutes multas; sed quod ne multas faciens virtutes, cives incredulos condemnaret. Potest autem et aliter intelligi, quod Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est, in populo Judaeorum. Et ideo ibi pauca signa fecerit; ne penitus inexcusabiles fierent. Majora autem signa quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
parabolas quas locutus est. ad popłm̃. et quas
soli aplĩ intelligunt. transiit in patriã suã ut
ibi aꝑtius doceat. Unde huic sapientia hec & uir
a. et uirtutes uirtus. Sed error. in prõptu est.
qͦd fabri filiũ suspicabant᷑. Nonne hic est. fabri
filius. non ne mat̾ eius dicit᷑ maria. et frẽs eiia
ẽ. et hereticoꝵ condẽpnatio. In tantũ cerne¬
bant hominẽ ihm̃ xp̃m. ut fabri putarent
filiũ. Non ne hic est fabrifilius: Miraris si er¬
rent in fr̃ib cũ errent in patre. Locꝰ iste. pleniꝰ
in supra dicto contra heluidiũ libello expositus
est lhẽ autẽ. dicit eis. Non ẽ ꝓphi sine honore nͥ
inpatria sua. et indomo sua. Prope modũ natura¬
le est. ciuessemꝑ ciuib in uidere. Non enĩ considerañs
p̾sentia uiri oꝑa. sed fragilis recordant᷑ infantie.
quasi ñ et ipsi ꝑ eosdẽ gradus etatũ. ad maturã eta¬
tẽ uenerint᷑. Et iccirco ñ fecit ibi uirtutes mul¬

Expanded text:
parabolas, quas locutus est ad populum, et quas soli apostoli intelligunt, transit in patriam suam, ut ibi apertius doceat. Unde huic sapientia haec, et va, et virtutes virtus; sed error in promptu est, quod fabri filium suspicantur. Nonne hic est fabri filius? nonne mater ejus dicitur Marest, et haereticorum condemnatio. Intantum enim cernebant hominem Jesum Christum, ut fabri putarent 100 filium: Nonne hic est fabri filius? Miraris si errent in fratribus, cum errent in patre? Locus iste plenius in supradicto contra Helvedium libello expositus est. Jesus autem dixit eis: Non est Propheta sine honore, nisi in patria sua et in domo sua. Propemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilis recordantur infantiae, quasi non et ipsi per eosdem aetatum gradus ad maturam aetatem venerint. Et non fecit ibi virtutes mul
Abbreviated transcription (Latin):
et respondere cogamꝰ. quomͦ abrahã ante
luciferũ genitꝰ sit. et sacerdos fuerit sedm̃
ordinẽ melchisedech. ꝓ quo melchi sedec ob¬
tulerit panẽ et uinũ. & a qͦ decimas p̃de ac¬
ceꝑit. Et nemo poterat ei respondere uerbũ
neq ausus quisquã fuit ex illo die eũ ampli
int̃rogare. Pharisei et saducei querentes oc¬
casionẽ calũpnię. et uerbũ aliquod inuenire
qͦd pateret insidiis. qͥa insermonib confuta¬
ti st̃. ultra ñ int̾rogant. s aꝑtissime cõprehen¬
sũ. romane tradunt potestati. Ex quo intel
difficile conquiescere.

Expanded text:
Et respondere cogamus, quomodo Abraham ante Luciferum genitus sit; et sacerdos fuerit secundum ordinem Melchisedec: pro quo Melchisedec obtulerit panem et vinum, et a quo decimas praedae acceperit. Et nemo poterat ei respondere verbum: neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. Pharisaei et Sadducaei quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire, quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum, Romandifficile quiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ suas.⁊ dixisse. in nocens ego sum a sangui¬
ne huiꝰ iusti.⁊ p̾ea flagellatũ tradidisse ihm̃.
ut crucifigeretur. Sed sciendũ ẽ romanis eum
legib ininistrasse. quibꝰ sanccitũ ẽ. ut quicru¬
cifigitur. prius flagellis uerberet᷑. Traditꝰ esł
itaq ihe̾ nulitib uerberandus. ⁊ illud sac̃tissi¬
mũ corpꝰ pectusq dei capar flagella secueru.
Hoc autẽ factumẽ. ut quia scriptũ erat. multa
flagella peccatoꝵ. ut illo flagellato. nos auer¬
berib liberaremur. dicente scriptura adiustũ¬
uirũ. Flagellũ ñ ad propinquabit tab̃naculo
tuo. lunc milites p̃sidis suscipientes ihm in

Expanded text:
manus suas, et dixisse: Innocens ego sum a sanguimanus suas, et dixisse: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, et postea flagellatum tradidisse Jesum ut crucifigeretur? Sed sciendum est Romanis eum legibus ministrasse, quibus sancitum est, ut qui crucifigitur, prius flagellis verberetur. Traditus est itaque Jesus militibus verberandus, et illud sacratissimum corpus, pectusque Dei capax, flagella secuerunt. Hoc autem factum est, ut quia scriptum flagella peccatoris , ut illo flagellato, nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura. Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo . Tunc milites praesidis
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. & abinpietate iudeoꝵ qui clamauer̃ cru¬
cifige eum. nos alienos faceret quodã modo
mͥ contra cesarẽ crimen imꝑingit᷑ in nocens egosũ
ferre sententiã. ñdãpniat oblatũ. s arguit offe¬
rentes. iustũ ẽẽ ꝓnuntians. qͥ crucifigendus ẽ.
Uos inquit uideritis. Ego minister sũ legum.
filios nr̃os. ꝑseuerat usq inp̾sentẽ diem. hec in¬
pͣcatio suꝑ uideos. ⁊ sanguis diũ ñ aufertur
abeis. Unde ꝑysayã dicitur. Si leuaueritis ad
filios ur̃os. Tunc dimisit illis barraban. ihm
aut̃ flagellatũ. tradidit eis ut crucifigeret᷑.
Barrabas latro qui seditiones faciebat int̾bis.
qui homicidioꝵ auctorerit dimissus ẽ pͦpulo
uideoꝵ. id ẽ diabolus quiusq hodie regnat
ineis. & idcuro pacẽ habere ñ possunt. Ihe aut̃
auideis traditus. ab soluiturꝰ abuxore pilati.
& abipso p̾side iustus appellatur. & centurioc̃¬
fitetur quod uere dei filiꝰ sit. Querat erudit̾
lector. quomodo sibi conueniat pilatũ lauisse

Expanded text:
rentur, et ab impietate Judaeorum qui clamaverunt: Crucifige, nos gentiles alienos faceret, quodammodo crimen contra Caesarem impingitur. Innocens ego sum ferre sententiam, non damnat oblatum, sed arguit offerentes, justum esse pronuntians, qui crucifigendus est. Vos, inquit, videritis, ego minister sum legum, filios nostros. Perseverat usque in praesentem diem haec imprecatio super Judaeos, et sanguis Domini non aufertur ab eis, unde per Isaiam loquitur: Si levaveritis ad ilios nostros. Tunc dimisit illis Barrabbam, Jesum autem flagellatum tradidit eis ut crucifigeretur. Barrabbas latro, qui seditiones faciebat in turbis, qui homicidiorum auctor erat, dimissus est populo Judaeorum, id est, diabolus, qui usque hodie regnat in eis, et idcirco pacem habere non possunt. Jesus autem a Judaeis traditus, absolvitur ab uxore Pilati, et ab ipso praeside justus appellatur. Et centurio confitetur quod vere Dei Filius sit. Quaerat eruditus lector, quomodo sibi conveniat Pilatum lavisse
Abbreviated transcription (Latin):
Scio quosdã pii affectꝰ erga apłm petrũ locum
hunc ita int̾pretatos ut dicerent petrũ ñ dm̃
negasse. s hominẽ Et ẽẽ sensum. Nescio homi¬
ñe quia scio dm̃. Hoc quã friuolũ sit. prudens
uit. ergo mentitus ẽ dñs qui dixerat. am̃ dico
tͥ. quia in hac nocte anteꝗͣ gallus cantet ter
me negabis. Cerne quid dicat. Me negabis
ñ hominẽ. Uere tu exillis es. Nã ⁊ loquela tua.
manifestũ te facit. Nonqͦd alteriꝰ sermonis eẽt
petrꝰ aut gentis externe. Om̃s qͥppe hebrei erad.
culũ loquendi sonũ uitare ñ possit. Unde et e¬
phritei inuidicũ libro. ñ possunt sithema dicere
Tunc cepit detestari ⁊ uirare. quia ñ nouisset ho
gelio legimus. quia pꝰnegationẽ petri ⁊ galli can.¬
tũ. respexerit saluator petrũ. ⁊ intuitu suo. eũ
adamaras lacrimas ꝓuocarit. Nec fieri poterat.
ut innegationis tenebris ꝑmanera. quẽ lux
respexerat mundi. Et egressus foras flcuit ama¬

Expanded text:
s  Al. pio affectu erga Apostolum Petrum, locum hunc ita interpretatos, ut dicerent Petrum non Deum negasse, sed hominem, et esse sensum: Nescio hominem, quia scio Deum. Hoc quam frivolum sit, prudens vit, ergo mentitus est Dominus, qui dixerat: Amen dico tibi, quia hac nocte, antequam gallus cantet, ter me negabis. Cerne quid dicat, me negabis, non hominem. Vere et tu ex illis es: nam et loquela tua te manifestum facit. Non quod alterius sermonis esset Petrus, aut gentis exterae. Omnes quippe Hebraei erant, . ut vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Unde et Ephrathaei in Judicum libro non possunt σύνθημα dicere. Tunc coepit detestari et jurare, quia non 226 novisset hgelio legimus: quia post negationem Petri, et cantum galli, respexerit Salvator Petrum, et intuitu suo eum ad amaras lacrymas provocarit. Nec fieri poterat, ut in negationis tenebris permaneret, quem lux respexerat mundi. Et egressus foras, flevit ama
Abbreviated transcription (Latin):
Demonte conspicitur. ibiq ad oratur. Licet
quidã dubitent. a dubitatio eoꝵ tirãm augeat
fidẽ tunc manifestiꝰ ostenditur thomę ⁊ latꝰ
lancea uulneratũ. ⁊ manus fixas demonstrat
claiis. Accedens ihc̃. locutꝰ ẽ cis diceiis. Data ẽ
int̾m potestas data ẽ. ut qͥ aite regnabut incelo.
ꝑfidẽ credentiũ regnet interris. Euntes autẽ do

Expanded text:
ae monte conspicitur ibique adoratur. Licet quidam dubitent, et dubitatio eorum nostram augeat fidem, dum manifestius ostenditur Thomae et latus lancea vulneratum et manus fixas demonstrat clavis. Et accedens Jesus locutus est eis dicens: Data est in terra potestas data est, ut qui antea regnabat in coelo, per fidem credentium regnet i
Abbreviated transcription (Latin):
todes nuracula confiteibm. adurbẽ conciti redeunt.
niuitiant pͣcipib saccibtũ qͥuiderunt. quę facta
a peccuniã quȩ adusus timpli data fuerat uer¬
tunt inredẽptionẽ m̃datii. sicut antea triginta
argenteos uidȩ ded̾ant ꝓditori. Om̃s igitur qui
stipe templi. & his que conferunt᷑ adusus ecłiȩ a
butunt᷑ in aliis rebus quib suã expleant uolunta¬
tẽ. similes sunt scribarũ ⁊ sac̃dotũ. redimentiũ

Expanded text:
todes miraculum confitentur: ad urbem conciti redeunt: nuntiant principibus sacerdotum quae viderint, quae facta et pecuniam quae ad usus templi data fuerat, vertunt in redemptionem mendacii, sicut antea triginta argenteos dederant Judae proditori. Omnes igitur qui stipe templi, et his quae conferuntur ad usus Ecclesiae abutuntur in aliis rebus, 243 quibus suam expleant voluntatem, simi
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ c̃ Docentes cos seruare omĩa. quęcũq manda¬
uI uoł. Ordo p̃cipuus. Iussit apłis. ut pͥmu doce¬
rent iuuersas gentes. deinde fidei intinguerea
sac̃mento. ⁊ p̾fidẽ ac baptisina. quę essent obser¬
uanda p̾ciperent. Ac neputemus leuia eẽ. quę
iussa sunt a pauca. addidit. omĩa qͥcumq man¬
daui uob. ut qͥcumq crediđint qͥ intritate fu¬
erint baptizati. oĩa facrant q p̃cepta sunt. Et ec¬
ceego uob̾cũ sũ. om̃ib dicb usq ad consũmatio¬

Expanded text:
s servare omnia quaecumque mandavi vobis. Ordo praecipuus: Jussit apostolis ut primum docerent universas gentes, deinde fidei intingerent sacramento, et post fidem ac baptisma, quae essent observanda praeciperent. Ac ne putemus levia esse quae jussa sunt et pauca, addidit: Omnia quaecumque mandavi vobis. Ut quicumque crediderint, qui in Trinitate fuerint baptizati, omnia faciant quae praecepta sunt. Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummatio
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ ẽ pasche temporẽ luna fuisse plenis¬
imã. Et neforte uideretur umbra t̾re. uł or¬
bis lune soli oppositus. breues ⁊ ferrugineas
fecisse tenebras. triũ horarũ spatiũ ponitur.
ut om̃is causantiũ occasio tolleretur. Et hoc
sel. cũ adhuc media eet dies. Uideturq mͥ cla¬
rissimũ lum̃ mundi. hoc ẽ luminare maiꝰ retra¬
xisse radios suos. ne aut pendentẽ uidẽt dnm.
aut impii blasphemantes sua luce fruerent᷑.
Et circa horã nonã. clamauit iħc uoce magna
dicens. heli. heli. lematabtani: hoc c̃ Ds m̃s.¬
as m̃s: quare me dereliquisti: Principio uicesi¬
mi primi psalitu abusus ẽ. Iiludq qͦd in medio
intelligunt. Ut ẽ illud. Diuiserunt sibi uestim̃¬
ta mea. ⁊ suꝑ uestẽ meã miser̃ sortẽ. Et alud. fo

Expanded text:
dubium est paschae tempore lunam fuisse plenisdubium est paschae tempore lunam fuisse plenissimam. Et ne forsitan videretur umbra terrae, vel orbis lunae soli oppositus, breves et ferrugineas fecisse tenebras, trium horarum spatium ponitur, ut omnis causantium occasio tolleretur. Et hoc sol cum adhuc media esset dies . Videturque mihi clarissimum lumen mundi, hoc est, luminare majus retraxisse radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et circa horam nonam, clamavit Jesus voce magna, dicens: Eli, Eli, lammasabacthani, Hoc s meus, ut quid dereliquisti me? Principio 236 vicesimi primi psalmi abusus est, illudque quod in medio intelligant: ut est illud: Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam mi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo. improꝑabant ei. Hic ꝑtropũ qͥ appellat᷑
cuncie. prouno latrone uterq inducitur
blasphemasse. Lucas uͦ asserit qđ altero blas¬
phemante. alt̾ confessus sit. & econtrario inere¬
puerit blasphemantẽ. Non qͦd discrepent euuã¬
głia. s. quod pruũ uterq blasphemauerit. de¬
hinc sole fugiente t̾ra cõmota. saxisq disrup¬
tis. ⁊ in gruentibꝰ tenebris unus crediderit in
ihm.t̃ priorẽ negationẽ sequenti confessione
emendauerit. In duobꝰ latronib. uterq pͦpulꝰ
⁊gentiliũ et uideoꝵ pͥmũ dnm blasphemauit.
Postea signor magnitudine. alter ex territus
te sunt suꝑ uniuersã terrã. usq ad horã nonã.
Qui scripserunt contra enuangłia. suspicant᷑
deliquiũ solis. qͦd certis statutisq temporib ac¬
cidere solet. discipulos xp̃i obimperitiã super
resurrectione dñi int̾pretatos. cũ defectus
solis numꝗ̃ nͥ ortu lunę fieri soleat. Nulli aũ

Expanded text:
cum eo, improperabant ei. Hic per tropum, qui appellatur cum eo, improperabant ei. Hic per tropum, qui appellatur σύλληψις, pro uno latrone uterque inducitur blasphemasse. Lucas vero asserit, quod altero blasphemante, alter confessus sit, et econtrario increpaverit blasphemantem . Non quod discrepent Evangelia; sed quod primum uterque blasphemaverit, dehinc sole fugiente, terra commota, saxisque disruptis, et ingruentibus tenebris, unus crediderit in Jesum, et priorem negationem sequenti confessione emendaverit. In duobus latronibus uterque populus, et Gentilium, et Judaeorum primum Dominum blasphemavit. Postea signorum magnitudine alter exterritus tae sunt super universam terram usque ad horam nonam. Qui scripserunt contra Evangelia, suspicantur deliquium solis, quod certis statutisque temporibus accidere solet, discipulos Christi ob imperitiam super resurrectione Domini interpretatos: cum defectus solis numquam nisi ortu lunae fieri soleat. Nulli autem
Abbreviated transcription (Latin):
reurtes autẽ blasphemabant eũ. mouentes capi¬
uiã. ⁊ inuero itinere scripturarũ ambulare nole¬
bant. Q ouebant capita sua. qr ia antea moui¬
rant pedes. ⁊ ñ stabant suꝑ petrã. la ipsum insul¬
iant. Auos saluos fecit. se ipsum ñ potest saluũ
facere: Etiã nolentes confitent᷑ scribe ⁊ pharisȩi.
quod alios saluos fecerit. Itaq ur̃a uos condep̃¬
nat sentertia. Iui enĩ alios saluos fecit. utiq
siuellet ⁊ scipsum saluare poterat. Descendat¬
sio. Quid ẽ plus decruce adhuc uiuentẽ des¬
cendere. ande sepulchro mortuũ surgere : Re¬
surrexit ⁊ ñ creditis. ergo etiã sidecruce descen¬
deret. similiter ñ crederetis. Sed michi uidetꝰ.¬
hoc demones immritere. Stati enĩ ut cru¬
cifirus ẽ dñs senserunt uirtutẽ crucis. ⁊ intel¬
lexer̃ fiactas ẽẽ uires suas. ⁊ hoc agunt ut de
truat. Id ipsum autẽ ⁊ latrones qieifiri erad

Expanded text:
reuntes autem blasphemabant eum moventes capireuntes autem blasphemabant eum moventes capiviam, et in vero itinere Scripturarum ambulare nolebant. Movebant capita sua, quia jam antea moverant pedes, et non stabant super petram. Idipsum auant. Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Etiam nolentes, confitentur Scribae et Pharisaei, quod alios salvos fecerit. Itaque vos vestra condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique si vellet, seipsum salvare poterat. Si resio. Quid est plus, de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum surgere? Surrexit, et non creditis; ergo etiam si de cruce descenderit, similiter non credetis. « Et qui cum etim enim ut crucifixus est Dominus, senserunt virtutem crucis, et intellexerunt fractas esse vires suas, et hoc agunt, ut detruat. Idipsum autem et latrones, qui crucifixi erant
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Duuserunt sibi uestimenta mea. I suꝑ uestẽ
ineã miserunt sortẽ. Et sedentes. seruabant eũ.
Diligentia militũ ⁊ sacerdotũ nob̃ ꝓficit. ut ma¬
ior ⁊ aꝑtior resurgentis uirtꝰ appareat. Et impo¬
suerunt suꝑ caput eius causã ipsiꝰ scriptã. Hic
ẽ ihc rex uideoꝵ. Non possum digne ad muari
ꝓrei magnitudine. quod redẽptis falsis testib.
⁊ ad seditionẽ clamorẽq infelici populo conci¬
tato. nullã aliã iiuenirent causã int̾fectio¬
nis eiꝰ. nͥ qđ rex uideoꝵ ee̾t. Et illi forsitan il¬
ludentes ridentesq hoc fecerint. Cęterũ pilatꝰ
etiã nolentib respondit. Quod scripsi. scripsi.
Uelitis nolitis uidei. om̃is uob̾ gentiũ turba
dentiũ ⁊ confitentium. Tunc crucifiri sunt
cũ eo duo latrones. unus adextris. ⁊ unꝰasinisti
Si golgotha tumulus ẽ ade. ⁊ ñdampnatoꝵ locus.
⁊ ideo ibi dñs crucifixꝰẽ ut suscitet adam:. Duola¬
trones quare in loco eodem crucifigunt᷑: Prete¬

Expanded text:
Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem . Et sedentes servabant eum. Diligentia militum et sacerdotum nobis proficit, ut major et apertior resurgentis virtus appareat. Et imposuerunt super caput ejus causam ipsius scriptam, Hic est Jesus, rex Judaeorum. Non possum digne admirari pro 234 rei magnitudine, quod redemptis pretio falsis testibus, et ad seditionem clamoremque infelici populo concitato, nullam aliam invenerint causam interfectionis ejus, nisi quod rex Judaeorum esset. Et illi forsitan illudentes ridentesque hoc fecerint. Caeterum Pilatus etiam nolentibus respondit: Quod scripsi, scripsi. Velitis, nolitis, Judaei, omnis vobis gentium turba dentium et confitentium. Tunc crucifixi sunt cum eo duo latrones, unus a dextris, et unus a sinistris. Si Golgotha tumulus est Adam, et non damnatorum locus, et ideo Dominus ibi crucifigitur, ut suscitet Adam, duo latrones quare in loco isto eodem crucifiguntur? Praete