comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc clilectionis suȩ in eũ testimoniũ
ꝓtulit. ut unigenitũ filiũ suũ daret.
Si dilectionis hinc fides ẽ. creat᷑am crea¬
turis p̃stitisse. ⁊ꝓ mũdo declisse quod
mũdi ẽ. et ad ea quȩ ex nchilo sũt sub¬
stituta redim̃da. eũ qui ex nichilo sub¬
stitit. p̃buisse: non facit magni meriti
fidẽ. uilis et sꝑnenda iactura. Preciosa
aut̃ sunt quȩ cõmendant caritatẽ. et
ingentia ingentib estimant᷑. Ds̃ dili¬
gens mundũ. filiũ non adoptiurũ ssuũ.
sed unigenitũ dedit. Hic ꝓpͥetas ẽ. na¬
tiuitas ẽ. ueritas ẽ. non creatio est. nõ
adoptio est. non falsitas ẽ. Hinc dile
cupationes. Non ẽ. dampnosa dissi¬
mulatio: ubi de copia ẽ. electio. Rei
ꝓfectus semꝑ ex causa ẽ. et om̃e opuꝰ
manifestã habet fuscepti negociz ne-¬
cessitatem. scribens utiq ȩuangłia. scri¬
bendi debuit afferte rationẽ. Et ui¬
deamꝰ quã ostenoerit dicens. Hȩc au

Expanded text:
hoc dilectionis suae in eum testimonium hoc dilectionis suae in eum testimonium protulit, ut unigenitum filium suum daret. Si dilectionis hinc fides est, creaturam creaturis praestitisse, et pro mundo dedisse quod mundi est, et ad ea quae ex nihilo sunt substituta redimenda, cum qui ex nihilo substitit praebuisse: non facit magni meriti fidem vilis et spernenda jactura. Pretiosa autem sunt quae commendant charitatem, et ingentia ingentibus aestimantur. Deus diligens mundum, filium non adoptivum, sed suum, sed unigenitum dedit. Hic proprietas est, nativitas est, veritas est: non creatio est, non adoptio est, non falsitas est. Hinc dileccupationes. Non est damnosa dissimulatio, ubi de copia est electio. Rei profectus semper ex causa est, et omne opus manifestam habet suscepti negotii necessitatem. Scribens utique Evangelia, scribendi debuit afferre rationem: et videamus quam ostenderit dicens: Haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. nec manere. Loquat᷑ ergo sua
ut solet uoce. Dm̃ nemo uidit
unquã. nisi ungenitus filiꝰ quiẽ.
insinu patris. Naturȩ fides non satis
tatis extrinsecus uitus. ꝓexceptionissig¬
nificantiam adderet᷑. Pret̃ filiũ enĩ et
unigenitũ cognominans. suspitionem
penitus adoptionis exsecuit. cum ue-¬
ritadem nominis. unigeniti nat᷑a presta¬
tris. Habet int̾rogatio ista suum ordinẽ.
Quero qͥd unigeniti significatio fibi po¬
stulet. et uideamꝰ an hoc sit qd̃ tu ẽẽ ꝓ¬
siteris. idest creaturã dei ꝑfectã. ut ꝑfe¬
cta ꝑtineat ad inugenttũ: creat᷑a uero
reserat᷑ adfiliũ. Ded dm̃ unigenitũ fi¬
lium ioħs cdixit. non creat᷑am ꝑfectam.
Non ignorauit hec blasphene nomina
dicens. qͥ ẽ. in sinu patris. la cdño suo au¬
diens. sic enĩ dilexit mundũ cds. ut
filiũ suũ ungenitũ daret. ut om̃is
qͥ credit in eũ non peat: sed habeat ui¬
tam ęt̾nam. Deus mundũ diligens.

Expanded text:
citur et manere. Loquatur ergo sua, citur et manere. Loquatur ergo sua, ut solet, voce: Deum nemo vidit umquam, 163 nisi unigenitus filius, qui est in sinu Patris . Naturae fides non satis tatis extrinsecus virtus per exceptionis significantiam adderetur. Praeter filium enim, et unigenitum cognominans, suspicionem penitus adoptionis exsecuit: cum veritatem nominis, unigeniti natura praestatris; habet interrogatio ista suum ordinem: quaero quid unigeniti significatio sibi postulet. Et videamus an hoc sit, quod tu esse profiteris, id est, creaturam Dei perfectam; ut perfecta pertineat ad unigenitum, creatura vero referatur ad filium. Sed Deum unigenitum filium Joannes dixit, non creaturam perfectam. Non ignoravit haec blasphemiae nomina, dicens: Qui est in sinu Patris; et a Domino suo audiens: Sic enim dilexit mundum Deus, ita ut filium suum unigenitum daret: ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Deus mundum diligens,
Abbreviated transcription (Latin):
des alia. si eccłia alia ẽ. futͣa. aduersũ
quã porte inferni non p̾ualebũt. Dit
fides alia. si erit aliꝰ aplatus. ligata et
soluta ꝑse in t̾ra. ligans in cęlo atq sol¬
uens. Sit fides alia. si xp̃s aliꝰ dei filiꝰ.
pret᷑ qͣm qͥ ẽ. p̃dicabit᷑. Sinuero haec
fides sola confessa xp̃m dei filiũ. om̃i¬
umbeacitudinũ glam meruit inpe¬
tro: necesse ẽ. ut ea quȩ creat᷑ͣam po¬
eiꝰ ex nichilo confitebit᷑. cliues regni
cȩlorũ non adepta. ⁊ extra fidẽ ac uir¬
tutẽ apłicam constituta. nec ȩccłia
apłicȩ fidei ꝓfessiones. inqͥb dei filiũ
confitentes. non adoptionis in eo nom̃
sed nat᷑e ꝓpͥetatẽ confitent᷑. neq crea¬
tionis in eo ignobilitatẽ. s natiuitatĩ
głam ꝓtestant᷑. Loquat᷑ ioħs sic. usq
ad aduentũ dñi manens. ⁊ sub sacia¬
mento diine uolũtatis relictus et
deputatus. dum neq non mori di¬

Expanded text:
des alia, si Ecclesia alia est futura, adversum des alia, si Ecclesia alia est futura, adversum quam portae inferni non praevalebunt. Sit fides alia, si erit alius apostolatus, ligata et soluta per se in terra, ligans in coelo atque solvens. Sit fides alia, si Christus alius Dei filius, praeter quam qui est, praedicabitur. Sin vero haec fides sola, confessa Christum Dei filium, omnium beatitudinum gloriam meruit in Petro; necesse est ut ea, quae eum creaturam potius ex nihilo confitebitur, claves regni coelorum non adepta, et extra fidem ac virtutem apostolicam constituta, nec Ecclesia apostolicae fidei professiones, in quibus Dei filium confitentes, non adoptionis in eo nomen, sed naturae proprietatem confitentur; neque creationis in eo ignobilitatem, sed nativitatis gloriam protestantur. Loquatur Joannes sic usque ad adventum Domini manens, et sub sacramento divinae voluntatis relictus et deputatus, dum non neque non mori di
Abbreviated transcription (Latin):
petrũ futm fuisse existimas. si dixiss
tu es xp̃s. ꝑfecta dei creatura. et suꝑ¬
eminens facturis omĩb factura. et qͥ
ex nichilo ẽe cȩpisti: ꝑbonitatem dĩ
qui bonꝰ solus ẽ. nom̃ filii adoptione
meruisti:⁊ qui non ex deo natus est:
Et quero a te qͥd audit᷑us fuerit hec di¬
cens. qui audita passione respondens
ꝓpiciꝰ tibi dñs non erit istud. audie¬
rit sibi dici. uade retro pꝰ me satha¬
nas. scandalum mͥ es. Nec petro tam̃
humana ignorantia ꝓfecit ad crimen.
Non enĩ ei pat̾ adhuc om̃e passionis
mift̾ium reuelauerat: sed fides pariia
sententiã dampnationis excepit. Cur
gͥ non hanc confessionis fidem pater
petro reuelauit. ereat᷑am scilicet et
adoptionem: Inuidit credo hic pe¬
tro deus. ut in tẽpora poffiora dissi¬
mulans. hec nũc uobis nouis p̃dicato¬
rib reseruaret. Sit plane fideg alia.
si aliȩ claues regni cȩlorũ sũt. Dit fi¬

Expanded text:
Petrum futurum fuisse existimas, si dixisset: Petrum futurum fuisse existimas, si dixisset: Tu es Christus perfecta Dei creatura, et supereminens facturis omnibus factura, et qui ex nihilo esse coepisti, et per bonitatem Dei, qui bonus solus est, nomen filii adoptione meruisti, et qui non ex Deo natus es? Et quaero a te, quid auditurus fuerit 162 haec dicens, qui audita passione respondens, Propitius tibi, Domine, non erit istud , audierit sibi dici: Vade retro post me, satanas, scandalum mihi es ? Nec Petro tamen humana ignorantia profecit ad crimen; non enim ei Pater adhuc omne passionis mysterium revelaverat: sed fides parva sententiam damnationis excepit. Cur igitur non hanc confessionis fidem Pater Petro revelavit, creaturam scilicet et adoptionem? Invidit, credo, hic Petro Deus, ut in tempora posteriora dissimulans, haec nunc vobis novis praedicatoribus reservaret. Sit sane fides alia, si aliae claves regni coelorum sunt. Sit fi
Abbreviated transcription (Latin):
tationis purgationẽ infirmitatis.
pasce oues meas ter meritus audi¬
re. qui in cũctorum aplorũ silen¬
dio dei filium reuelatione patris in¬
telligens. ultra humanȩ infirmitatis
modũ. suꝑeminentẽ głam beatȩ fidĩ
sue confessione ꝓmeruit. In quam
nunc int̾pretande uocis suȩ dedu¬
cim̃ necessitatem. Ille confessus est
xp̃m ex nichilo creaturam. Quam
uum affers dictis głosis: Filiũ dei
confessus ob hoc beatus ẽ. Hȩc reue¬
latio patris ẽ. hoc eccłȩ fundam̃tum
ẽ. hec securitas ȩt̾nitatis ẽ. Hinc reg
ni celorũ habet clauem. hinc t̾rena
ocultũ ascłis ꝑ reuelationẽ didicit.
fidem loquutusẽ. nat᷑am enunciauit.
dei filiũ confessus ẽ. Et hoc qͥ creatu¬
ram pociꝰ consitens negat: priꝰ ẽ. ut ne¬
get petri aplatũ. fidem. beatitudinem.
sacerdotiũ. mrĩum. et pꝰ hȩc se alienũ
a xp̃o ẽẽ intelligat. qr petrus eũ fili¬
um confessus hȩc meruit. Anne o
miser qͥsqͥs hodie es heretice. beatiorem

Expanded text:
tationis purgationem infirmitatum, Pasce oves meas, ter meritus audire: qui in cunctorum apostolorum silentio Dei filium revelatione Patris intelligens, ultra humanae infirmitatis modum, supereminentem gloriam beatae fidei suae confessione promeruit! In quam nunc interpretandae vocis suae deducimur necessitatem? Ille confessus est Christum ex nihilo creaturam. Quam vim affers dictis gloriosis? Filium Dei confessus, ob hoc beatus est. Haec revelatio Patris est, hoc Ecclesiae fundamentum est, haec securitas aeternitatis est. Hinc regni coelorum habet claves, hinc terrenaoccultum a saeculis per revelationem didicit, fidem locutus est, naturam enuntiavit, Dei filium confessus est. Hoc qui creaturam potius confitens negat, prius est ut neget Petri apostolatum, fidem, beatitudinem, sacerdotium, martyrium: et post haec se alienum a Christo esse intelligat, quia Petrus eum filium confessus haec meruit. miser, quisquis hodie es, haeretice, beatiorem
Abbreviated transcription (Latin):
lus a cdño dilectus. sed nichil abhis
dissimile ex ꝑsequiitore apłs. ⁊ uas
electionis p̃dicauit. Qui enĩ sermo
eiꝰ non sub filii confessione ẽ Que
epła non de sacram̃to ueritattis istiuiꝰ
cepta ẽ: In quo nomine non ꝓpͥeta¬
tis significatio est: Cum enĩdicit
reconciliati sumꝰ deo ꝑ mortẽ filii.
sui. et rursum ds̃ filiũ suũ misit.
in sumlitudinẽ carnis peccati. ⁊ rur¬
sum. fidelis ds̃ ꝑquẽ uocati estis in
cõmunionem filii eiꝰ. qͥd hic heretico¬
rum furto loci relictũ ẽ: Fili̾ꝰ suus
ẽ. filiꝰ eiꝰ ẽ. Non adoptio eiꝰ ẽ. nõ cre¬
atura eiꝰ est. Nom̃ nat᷑am loquitur.
ueritatẽ ꝓpͥetas enunciat. fidẽ con¬
fessio testat᷑. Non intelligo qͥd addi
possit ad nat᷑ͣam filii. qͣm qd̃ filiꝰ eiꝰ ẽ.
qui ẽẽ pat̾ credit᷑. Non incerta et in¬
firma ille qͥ electionis ẽ uas loquutꝰẽ.
guȩ doctrune suȩ errorẽ reliqͥt. Scit
qui sint adoptionis filii. ⁊ qͥ hoc ẽẽ

Expanded text:
um Dei filium. --Sed nihil ab his dissimile ex persecutore apostolus et vas electionis praedicavit. Qui enim sermo ejus non sub filii confessione est? Quae epistola non de sacramento veritatis istius coepta est? In quo nomine non proprietatis significatio est? Cum enim dicitur: Reconciliati sumus Deo per mortem filii sui ; et rursum: Deus filium suum misit in similitudinem carnis peccati ; et rursum: Fidelis Deus, per quem vocati estis in communionem filii ejus : Quid hic haereticorum furto loci relictum est? Filius suus est, filius ejus est: non adoptio ejus est, non creatura ejus est. Nomen naturam loquitur, veritatem proprietas enuntiat, fidem confessio testatur: non intelligo quid addi possit ad naturam filii. Nam quod filius ejus est, qui esse pater creditur; non incerta et infirma ille, qui electionguae doctrinae suae errorem reliquit. Scit qui sint adoptionis filii, et qui hoc esse
Abbreviated transcription (Latin):
uelationis ẽ. gła. nat᷑e scilicet non
nominis. cum freq̃ntata nominis
me aduersus eam sũt porte infero¬
rum. Hȩc fides regni cȩlestis habet
claues. hec fides quȩ in t̾ris soluerit
ac ligauerit. et ligata in celis sũt
et soluta. Hȩc fides pat̾nȩ reuelati¬
onis ẽ. munꝰ. Xp̃m non creatu¬
ram ex nichilo m̃tiri. sed scd̾m ꝓpͥ¬
etatis naturã dei filiũ confit̃i. O
misere stultitiȩ furor impiꝰ. non in¬
rogitus ẽ. ne fides eiꝰ in temptatiõe
deficeret. qui tt̃atȩ a se dilectionis
in dm̃ postulata ꝓfessione temp¬

Expanded text:
velationis est gloria? Naturae scilicet, non velationis est gloria? Naturae scilicet, non nominis; cum frequentata nominis mes adversus eam sunt portae inferorum. Haec fides regni coelestis habet claves. Haec fides quae in terris solverit aut ligaverit, et ligata in coelis sunt et soluta . Haec fides paternae revelationis est munus, Christum non creaturam ex nihilo mentiri, sed secundum proprietatis naturam Dei filium confiteri. O miserae stultitiae furor impius, non inrogatus est, 161 ne fides ejus in tentatione deficeret: qui iterata a se dilectionis in Deum postulatae
Abbreviated transcription (Latin):
ex agnitione mist̾ii. qr non xp̃m so¬
lum. seo xp̃m dei filiũ ẽẽ confessus
ẽ. Nam utiq ad confessionẽ honoris
suffecerat dixisse. tu es xp̃s. Sed in¬
ane fuerat xp̃m ab eo confessum fu¬
isse. nisi dei filiũ confit̾et᷑. In eo enĩ
quod ait tu es: uirtutẽ ac ꝓpͥetatẽ
naturalis ueritatis explicuit. Et pa¬
ter dicendo hic ẽ. filiꝰ meus. petro re¬
uelauit ut diceret tu es filiꝰ dei. qi
in eo quod dicit᷑ hic ẽ. reuelantis
indiciũ ẽ. In eo uero qd̾ respondet᷑
tu es: confitentis agintio est. Duꝑ
hanc igit᷑ confessioiuis pecrã excle
edificatio est. sed sensus carnis ac
sangumis. confessionis huiꝰ intel¬
ligentiam non reuelat. Hoc est
diuinȩ reuelationis sacram̃tum.
xp̃m dei filium non solũ nun¬
cupare: sed credere. Aut nunqͥd
muncupatio pocꝰ qͣm natura pe.¬
tro reuelata ẽ: Si nuncupatio iã
hoc a dño frequent᷑ audierat ẽe. se
dei filiũ confitente. in quo ergo re¬

Expanded text:
ex agnitione mysterii: quia non Christum soex agnitione mysterii: quia non Christum solum, sed Christum Dei filium esse confessus est. Nam utique ad confessionem honoris suffecerat dixisse: Tu es Christus. Sed inane fuerat, Christum ab eo confessum fuisse, nisi Dei filium confiteretur. In eo enim quod ait, Tu es, virtutem et proprietatem naturalis veritatis explicuit. Et Pater dicendo, Hic est filius meus , Petro revelavit ut diceret, Tu es filius Dei: quia in eo quod dicitur, Hic est, revelantis indicium est; in eo vero quod respondetur, Tu es, confitentis agnitio est. Super hanc igitur confessionis petram Ecclesiae aedificatio est . Sed sensus carnis et sanguinis, confessionis hujus intelligentiam non revelat. Hoc est divinae revelationis sacramentum, Christum Dei filium non solum nuncupare, sed credere. Aut numquid nuncupatio potius quam natura Petro revelata est? Si nuncupatio; jam hanc a Domino frequenter audierat, esse se Dei filium confitente. In quo ergo re
Abbreviated transcription (Latin):
gła. in publica conscientia: Si ex
adoptione filiꝰ ẽ. unde hȩc inpetro
beata confessio ẽ. hoc filio deferen¬
ti. quod ẽ. cõmune scõrum: Ultra
humanam autem intelligentiam se
fides apłica ꝓtendit. Audierant utiq
frequent̾ qui recipit uos: me recipit.
et qui me recipit: recipit eũ quinre
misit. Missum ergo iam non ignora¬
bat. Et quẽ missum non ignoribat
audierat ꝓfitentem. om̃ia mͥ tradita
sunt a patre. Et nemo nouit filium
nisi pater. neq patrẽ qͥs nouit nisifi¬
lius. Quid istud ẽ. qd̃ nũc petro pat̃
reuelat. qd̾ beate confessionis głam
sumit: Nunqͥd pattis nom̃ et filii ne¬
sciebat: Ad quin frequent̾ audierat.
Deo loquit᷑ quod nondũ uox huma¬
ua ꝓtulerat. tues xp̃s filiꝰ dei iuui.
Nam tam et si incorpore manens dei
se filiũ e̾ẽt ꝓfessus. tam̃ apłica fides
nunc pͥmũ natinam in eo duuini-¬
tatis agnouit. Neq enĩ petro tantũ
ex confesso honore laus reodita ẽ: sed

Expanded text:
gloria in publica conscientia? Si ex gloria in publica conscientia? Si ex adoptione filius est; unde haec in Petro beata confessio est, hoc Filio deferenti quod est commune sanctorum? Ultra humanam autem intelligentiam se fides apostolica protendit. Audierat utique frequenter, Qui recipit vos, me recipit: et qui me recipit, recipit eum qui me misit . Missum 160 ergo jam non ignorabat: et quem missum non ignorabat, audierat profitentem, Omnia mihi tradita sunt a Patre, et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius . Quid istud est quod nunc Petro Pater revelat, quod beatae confessionis gloriam sumit? Numquid patris nomen et filii nesciebat? Atquin frequenter audierat. Sed loquitur quod nondum vox humana protulerat, Tu es Christus filius Dei vivi. Nam tametsi in corpore manens Dei se filium esset professus; tamen apostolica fides nunc primum naturam in eo divinitatis agnovit. Neque enim Petro tantum ex confesso honore laus reddita est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ electa. Non ut ee̾t cȩꝑit ex
nichilo: sed exiit a manente. Et
exisse significationẽ habet natuuta¬
tis. non habet inchoationis. Non enĩ
idem ẽ. substantiã cepisse. et deuo
exisse de deo. Et natiuitatis huiꝰ.
conscientia licet non subiecta uerb̾
sit. cũ menarrabił sit habet tam̃
in doctrina filii fidei securitatem.
a cdeo se manifestantis exisse. Non¬
ẽ. euangłica et apłica fides. filiũ dĩ
nomine pociꝰ qͣm nate credidisse.
Si enĩ adoptionis hȩc nuncupatio
est. et non iocirco filiꝰ ẽ. qr eriert
a deo: quero unde beatus symonbar
iona est confessus tu es xp̃s filiꝰ dĩ
uiui. Anne cũ om̃ib potestas sit
ꝑ sacram̃tum regenerationis infi¬
lios dei nasci. si scd̾m hanc nuncu¬
pationẽ filiꝰ dei xp̃s ẽ. int̾rogo qͥd
illud sit qd̾ petro non caro neque
sanguis reuelauit: s pat̃ qͥ in celis
ẽ. Ei eneralis ꝓfessio. quid habet
meriti: Aut quȩ reuelationis ẽ.

Expanded text:
nomine electa. Non, ut esset, cepit ex nomine electa. Non, ut esset, cepit ex nihilo, sed exiit a manente. Et exisse significationem habet nativitatis, non habet inchoationis. Non enim idem est cepisse substantiam, et Deum exisse de Deo. Et nativitatis hujus scientia licet non subjecta verbis sit, cum inenarrabilis sit, habet tamen in doctrina Filii fidei securitatem a Deo se manifestantis exisse. est evangelica et apostolica fides, filium Dei nomine potius quam natura credidisse. Si enim adoptionis haec nuncupatio est, et non idcirco filius est, quia exierit a Deo; quaero unde beatus Simon Bar Jona est confessus, Tu es Christus filius Dei vivi ? anne cum omnibus potestas sit per sacramentum regenerationis in filios Dei nasci? Si secundum hanc nuncupationem filius Dei Christus est: interrogo quid illud sit, quod Petro non caro neque sanguis revelavit, sed Pater qui in coelis est ? Generalis professio quid habet meriti? aut quae revelationis est
Abbreviated transcription (Latin):
dicti contestata ẽ: ego adeo exiiii.
Nam adid tantũ responsũ est cum
dicunt. in hoc credimꝰ qm̃ a deo exi¬
sti. neq addunt et a patre uenistun
hũc mundum. Et cũ alt̾um in ꝓ¬
fessione. alt̾um in silentio ẽ: ꝓfessio¬
nis causam dicti nouitas exegit. ꝓ¬
fitendi aut̃ contestationẽ. intelligẽ¬
tia ueritatis elicuit. Sciebant. qͥ¬
dem eũ om̃ia ut dm̃ posse. sed non¬
dum rationẽ natuutatis accepãt.
Et qui sciebant a deo missũ exisse.
tam̃ a deo nesciebant inenarrabilẽ
illam et ꝑfectam filii natiuitatẽ.
ꝑ uircutem cdicti huiꝰ intelligentẽ.
nunc secũ sine ꝓuerbiis ꝓfitentur
neq ꝑhelem̃ta originis nr̃e ut.
taminata. cuiꝰ a deo exitio pocius
qͣm partus ẽ. Est enim unꝰ ex uno.
Non ẽ porcio. non ẽ. desectio. non ẽ.
demimitio. non deriuatio. non ꝓ¬
tensio. non passio. sed uiuentis na¬
ture ex uiuente natiuitas ẽ. Ds̃
ex deo exiens ẽ. non creat᷑a in dei

Expanded text:
dicti contestata est, Ego a Deo exivi. dicti contestata est, Ego a Deo exivi. Nam ad id tantum responsum est, cum dicunt, In hoc credimus quoniam a Deo existi; neque addunt, Et a Patre venisti in hunc mundum. 159 Et cum alterum in professione, alterum in silentio est; professionis causam dicti novitas exegit, profitendi autem contestationem intelligentia veritatis elicuit. Sciebant quidem eum omnia ut Deum posse, sed nondum rationem nativitatis acceperant: et qui sciebant a Deo missum, exisse tamen a Deo nesciebant. Inenarrabilem illam et perfectam Filii nativitatem per virtutem dicti istius intelligentes, nunc secum sine proverbiis profitentur neque per elementa originis nostrae, ut nativitas est, cujus a Deo exitio potius quam partus est. Est enim unus ex uno, non est portio, non est defectio, non est diminutio, non derivatio, non protentio, non passio, sed viventis naturae ex vivente nativitas est, et Deus ex Deo exiens, non creatura in Dei
Abbreviated transcription (Latin):
rus int̾rogat. cũ om̃ium cognitor
ẽ. Phec enĩ om̃ia quȩ uirtute ac
natura cdei agit: a deo erisse creden¬
idest a deo missũ ẽẽ intellexerunt.
llam om̃i suꝑiore sermone confiten¬
tem misũ eẽ. se frequent̾ audierant.
Sed audientes a deo exisse: nat᷑am in
eo dei ex oꝑib cernentes. nate ue
ritatẽ ꝑ id quod a deo exiit recognoꝰ¬
cunt cũ clicut. Nunc gͦ. scimꝰ qr no¬
sti om̃ia.⁊ non habes necesse ut ali.¬
qͥs te int̾roget. In hoc credimꝰ quod
a deo existi. ꝑid enim credunt qd̾
a deo exiit. ꝑ quod ea que dei sunt
potest atq agit. Nonenĩ natura dei
a patre uenisse. sedadeo exisse consũ¬
mat. Deniq hoc qd̾ nunc pͥmum
audiũt: confirmat᷑ ad fidẽ. Nam cũ
dñs utrũq dixisset. ego adeo exi¬
ui. ⁊ apatre ueni in hũc mundum
nichil ãmirationis in eohabuerunt.
od̃frequent audierant et apatre ue¬
ni inhunc mundũ. Responsio au¬
tem eorũ fidem et intelligentiã huiꝰ

Expanded text:
rus interrogat, cum omnium cognitor rus interrogat, cum omnium cognitor est? Per haec enim omnia, quae virtute ac natura Dei agit, a Deo exisse credenid est, a Deo missum esse intellexerunt; nam omni superiore sermone confitentem missum esse se frequenter audierant: sed audientes a Deo exisse, naturam in eo Dei ex operibus cernentes, naturae veritatem perid quod a Deo exiit recognoscunt, cum dicunt: Nunc ergo scimus, quia nosti omnia, et non habes necesse, ut aliquis te interroget: in hoc credimus quod a Deo existi . Per id enim credunt, quod a Deo exiit, per quod ea quae Dei sunt potest atque agit. Non enim naturam Dei a Patre venisse, sed a Deo exisse consummat. Denique hoc, quod nunc primum audiunt, confirmatur ad fidem. Nam cum Dominus utrumque dixisset: Ego a Deo exivi, et a Patre veni in hunc mundum ; nihil admirationis in eo habuerunt, quod frequenter audierant, et a Patre veni in hunc mundum. Responsio autem eorum, fidem et intelligentiam hujus
Abbreviated transcription (Latin):
et saciatis om̃ib in plenitudinem
cluodecĩ cophinorũ fragm̃ta panũ
creuerant. et natȩ paruitas famem
pellens ꝓfecerat in eidem copiam na-¬
ture. Reuiruisse manꝰ aridas con¬
spereratis. ⁊ in uocẽ mutorum lui¬
guas solutas. et in cursũ claudoꝵ
pedes alacres. et cecorũ ocłos cer¬
nentes:⁊ mortuorũ uitas reuertẽ¬
tes. fetens lazarus constiterat. ad.
uocẽ et e sepulchro uocatus. nullo
int̾uallo uocis et uite citus fuerat
egressus.⁊ adhuc odorem mortis in
sensũ nariũ sp̃u agente ipse iam
uiuus astiterat. Taceo de ceteris
magnarũ uirtutũ et dininarum
oꝑationib Nunc gͦ pͥmũ intelligi¬
tis qui sit hic missus e cȩł. postqͣm
audistis de patre exiui. et hoc uo¬
bis pͥmũ iam sine ꝓuerbio dictũ ẽ.
et ꝑ natͣe uirtutẽ intelligitis ue¬
rum ẽẽ. qd̾ a deo exiit. cũ uolun¬
tatũ nr̃arũ cozitationes tacitus in¬
tuet᷑. cum de nõnullis tanꝙ. igna¬

Expanded text:
et satiatis omnibus in plenitudinem et satiatis omnibus in plenitudinem duodecim cophinorum fragmenta panum creverant, et naturae parvitas famem pellens profecerat in 158 ejusdem copiam naturae . Reviruisse manus aridas conspexeratis, et in vocem mutorum linguas solutas, et in cursum claudorum pedes alacres, et caecorum oculos cernentes, et mortuorum vitas revertentes. Foetens Lazarus constiterat ad vocem, et e sepulcro vocatus, nullo intervallo vocis et vitae, citus fuerat egressus, et adhuc odorem mortis in sensum narium spiritu agente, ipse jam vivus adstiterat . Taceo de caeteris magnarum virtutum et divinarum operationibus. Nunc ergo primum intelligitis qui sit hic missus e coelis, postquam audistis: De Patre exivi? Et hoc vobis primum jam sine proverbio dictum est, et per naturae virtutem intelligitis verum esse quod a Deo exivit, cum voluntatum vestrarum cogitationes tacitus intuetur, cum de nullis tamquam igna
Abbreviated transcription (Latin):
se in patre iesse nesciret. Cumq se
a patre missum freq̃ntib clictis ante
docuisset: tam̃ cũ ꝓsitentẽ eum au¬
dissent se a deo exisse: hec eorũ res¬
ponsio fuit. Connexus enĩ hic sibi ser¬
mo ẽ. Dicunt ei discipłi eiꝰ. Nunc
palam loqueris: et ꝓuerbiũ nullũ
dicis. Nlunc ergo scimꝰ. qr nosti om¬
nia. et non habes necesse ut qͥs te in¬
terroget. In hoc credimꝰ: qr a deo exi¬
sti. Querogo hȩc uerbi huiꝰ ãmirati¬
o est. qd̃ se exisse a deo ꝓfessus sit tan¬
ta et tam cdeo ꝓpͥa: Uos osancti et
beati uiri. ⁊ ob fidei ur̃e meritũ cla¬
ues regni celorũ sortiti. ⁊ ligandi ac
soluendi in celo et in t̾ra ius adepti
exisse se dixit. nũc pͥmũ uos ueri
intelligentiã assequi ꝓtestamini.
Uideratis utiq nuptiales aquas. et
eascdem nuptiale uinũ. ⁊ nat᷑eͣ. in na¬
turam. uł demutationẽ uł ꝓfectũ
uł creationẽ. Quinq etiã panesad
cibũ tante multituduns fregeratiᷤ

Expanded text:
se in Patre inesse nesciret, cumque se se in Patre inesse nesciret, cumque se a Patre missum frequentibus dictis ante docuisset : tamen cum profitentem eum audissent se a Deo exisse, haec eorum responsio fuit connexus enim hic sibi sermo est: Dicunt ei discipuli ejus, Nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. Nunc ergo scimus quia nosti omnia, et non habes necesse ut aliquis te interroget: in hoc credimus quia a Deo existi . Quae, rogo, haec verbi hujus admiratio est, quod se exisse a Deo professus sit? Tanta et tam Deo propria vos, o sancti et beati viri, et ob fidei vestrae meritum claves regni coelorum sortiti, et ligandi ac solvendi in coelo et in terra jus adepti,exisse se dixit, nunc primum vos veri intelligentiam assequi protestamini? Videratis utique nuptiales aquas, et easdem nuptiale vinum, et naturae in naturam vel demutationem, vel profectum, vel creationem . Quinque etiam panes ad cibum tantae multitudinis fregeratis,
Abbreviated transcription (Latin):
natura. neq ex adoptione: sed ex
natiuitate. Quamꝗͣm enĩ plures
et maxune adhuc uigeniti de
se dei exstent ꝓfessiones qͥb gene¬
rationis suȩ ueritatẽ sine leui sal¬
tem enĩtiende licet calũpniȩ oc¬
um honerandus ẽ. sensus. coacer¬
uatis ad copiam dictis: ⁊ cũ iam
nonnulla de ꝓpͥetate natiuitatis
ostensa sint: cet̾a om̃ia aliis erũt
questionib reseruanda. Nũc uero
qr hic sermonis nr̃i ordo institutꝰ
ẽ. ut pꝰ patris contestationẽ. pꝰfilii
ꝓfessionẽ. fide ꝙͦ apłorum de uero
et scd̾m natiuitatẽ confitendo dei
filio docerem̃: uidendũ est an in eo
qd̾ ait dñs ex deo exiuii. aliud in eo
aliqͥd pociꝰ qͣm nat᷑ͣam intellererĩt
ꝓuerbiorũ obscuritates qͥb in pa¬
rabolis loquitus ẽẽt. quem ian an¬
tea xp̃m sciebant anniciatũi mo¬
ise et ꝓpħis. confessum qͦ anatianael.
et dei filiũ. et regem iftł. obrurgato
etiam philippo cũ de patre quereret
cur ꝑoꝑmi uirtutem patreminse et

Expanded text:
natura; neque ex adoptione, sed ex nativitate. Quamquam enim plures et maximae adhuc unigeniti de se Dei exstent professiones, quibus generationis suae veritatem sine levi saltem ementiendae licet calumniae oc legentium onerandus est sensus coacervatis ad copiam dictis, et cum jam nonnulla de proprietate nativitatis ostensa sint, caetera omnia aliis erunt quaestionibus reservanda. Nunc vero quia hic sermonis nostri ordo institutus est, ut post Patris contestationem, post Filii professionem, fide quoque Apostolorum de vero et secundum nativitatem confitendo Dei filio doceremur; videndum est, an in eo quod ait Dominus, Ex Deo exivi, aliud in eo aliquid potius quam naturam intellexerint proverbiorum obscuritates, quibus in parabolis locutus esset, quem jam antea Christum sciebant annuntiatum a Moyse et prophetis, confessum quoque a Nathanael et Dei filium et regem Israel , objurgato etiam Philippo, cum de Patre quaereret, cur per operum virtutem Patrem in se esse et
Abbreviated transcription (Latin):
Professio nominis salus ẽ. cum in¬
t̾rogatio fidẽ postulat: dicens. Lu
credis in filiũ dei : Propͥetates no¬
mina sequunt᷑. ubi meus ẽ. Libi
quero heretice. unde alia p̃sũptio
sit. Adimis patri fidem. filio ꝓfessi¬
onem. nominib natam. uim uerb̃
dei affers: ne sint qd̾ enunciant.
Impietatis tuȩ sola impudentia ẽ.
ut mentitũ de se dm̃ arguas. Qͣm¬
qͣm gͥ. sola simplex confessio nat᷑e
nomina ostendat. unde qd̃ dictũ
ẽ. hic est filiꝰ meus: ⁊ ad quẽ dictũ
ẽ. pat᷑ meus. hoc sint qd̃ nuncupã¬
tur : tam̃ ne aut adoptionis in fi¬
lio nom̃ sit aut honoris in patre:
uideamꝰ que ꝓpͥetates ꝑ filiũ ad fi¬
lii nom̃ adiecte sint. Ait. Om̃ia mͥ
tradita sunt a patre. et nemo nouit
filiũ. nisi pat̾: neq patrem qͥs nouit
nisi filiꝰ. et cui uoluerit filiꝰ reuelare.
Ad id quod dictũ est hic est filiꝰ me¬
us. ⁊ pat̾ meus. utrũ ne sibi conue¬

Expanded text:
Professio nominis salus est, cum inProfessio nominis salus est, cum interrogatio fidem postulat, dicens: Tu credis in filium Dei ? Proprietatis nomina sequuntur, ubi meus est. Tibi quaero, haeretice, unde alia praesumptio sit. Adimis Patri fidem, filio professionem, nominibus naturam: vim verbis Dei affers, ne sint quod enuntiant. Impietatis tuae sola impudentia est, ut mentitum de se Deum arguas. igitur sola simplex confessio naturae nomina ostendat, ut de quo dictum est: Hic est filius meus, et ad quem dictum est, Pater meus, hoc sint quod nuncupantur: tamen ne aut adoptionis in Filio nomen sit, aut honoris in Patre: videamus quae proprietates per Filium ad filii nomen adjectae sint. Ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo, et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Ad id quod dictum est: Hic est filius meus, et Pater meus, utrumne sibi conve
Abbreviated transcription (Latin):
men in patre. Humilitatis igi¬
tur ꝓfessio frequens. non habet
hoc insolentiȩ uicium. ut sibi
aliena uindicet. et non fua de¬
fendat. et ꝓpͥe deo coequanda
p̃sumat: nec pari temeritate
qua patre nuncupat. se qͦ fili¬
um ꝓfiteat᷑ dicens. Nec enĩ mi¬
sit ds̃ filiũ fuũ in hunc mũdũ
ut uidicet mundũ: sed ut sal¬
uus fiat mundꝰ ꝑ eum. Uel i.¬
terum. Tu credis in filio dei:
Quid nunc agimꝰ concedentes
tantũ iħu xp̃o nom̃ adoptio¬
nis ꝑ qd̃ et in patre sibi deo nũ¬
cupando temerariȩ eũ arguimꝰ
p̃sumptionis: Pat̾na de cȩlis
uox ẽ. hunc audice. Audio. Pi¬
ter gr̃as tibi ago. Audio dicitis.
quia blasphemaui. qm̃ dixi filiꝰ
dei sum Si non credo nominibus.
si nat᷑am uocabulis non indelligo:
qͥd credendum et intelligendum
sit quero. Michi relinquit᷑ alia sus¬
pitio. Auctoritas pat̾na de cȩlo ẽ.
hic ẽ. filiꝰ meus. Professio fideł est
domũ patris mei: et pat̾ meus.

Expanded text:
men in patre. Humilitatis igimen in patre. Humilitatis igitur professio frequens non habet hoc insolentiae vitium, ut sibi aliena vendicet, et non sua defendat, et proprie Deo coaequanda praesumat. Nec pari temeritate, qua patrem nuncupat, se quoque filium profiteatur dicens: Nec enim misit Deus filium suum in hunc mundum, ut judicet mundum, sed ut salvus fiat mundus per eum ; vel iterum: Tu credis in filium Dei ? Quid nunc agimus, concedentes tantum Jesu Christo nomen adoptionis? per quod et in patre sibi 151 Deo nuncupando temerariae eum arguimus praesumptionis. Paterna de coelo vox est: Hunc audite . Audio: Pater, gratias ago tibi : audio, Dicitis quia blasphemavi, quoniam dixi, Filius Dei sum : si non credo nominibus, si naturam vocabulis non intelligo, qui credendum et intelligendum sit quaero. Non mihi relinquitur alia suspicio. Auctoritas paterna de coelo est: Hic est filius meus. Professio filii de se est : Domum patris mei, et Pater meus.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾nȩ uoluntatis hȩc uox est. ut
filiꝰ audiat᷑: audiamꝰ filiũ de se. qͥd
existimo. ut. cũ in om̃ib euangłi¬
orum libris. ex ꝓfessione filii assũp¬
tionẽ corporeȩ hiilitatis intelli-¬
gat: cũ ait. Pat̾ elarifica me. Et
tur sũ freqñtissime. Hidebitis filiũ
hominis. Et illud. Pat̾ maior me
est. Sed et hoc. Nunc anima mea
turbata ẽ. ualde. Ualet etiam hoc.
Deus. d meus. qtiare me dereli.¬
quisti. Et multa alia istiꝰ modi.
de qͥb suo ordine erit sermo. Cam̃
in hac tam assidua humilitatis con¬
testatione insolentiȩ eum argu-¬
at quod sibi patrem dñi dicat:
cum ait. Omĩs plantatio quam
non plantauit patͣ meus: eradi¬
cabitur. Uel illud. Domum pa¬
tris mei fecistis domũ negoci¬
ationis. Et ubicumq semꝑ pa¬
trem sibi dñi nominat. demera¬
rie p̾sumptionis potiꝰ sit: qͣm cõ¬
fidentis natͣe. quȩ conscia nati¬
uitatis suȩ. teneat ueritatis no¬

Expanded text:
paternae voluntatis haec vox est, ut paternae voluntatis haec vox est, ut Filius audiatur; audiamus Filium de se quid existimo esse, ut cum in omnibus Evangeliorum libris ex professione Filii assumptionem corporeae humilitatis intelligat, cum ait: Pater, clarifica me ; et rursum frequentissime: Videbitis Filium hominis ; et illud: Pater major me est ; sed et hoc: Nunc anima mea turbata est valde ; vel etiam hoc: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? et multa alia istius modi, de quibus suo ordine erit sermo: tamen in hac tam assidua humilitatis contestatione insolentiae eum arguat, quod sibi patrem Deum dicat, cum ait: Omnis plantatio, quam non plantavit pater meus, eradicabitur ; vel illud: Domum patris mei domum fecistis negotiationis ; et ubicumque semper patrem sibi Deum nominat, temerariae praesumptionis potius sit, quam confidentis naturae, quae conscia nativitatis suae teneat veritatis no
Abbreviated transcription (Latin):
colũpnis eccłiarum destib assumptĩ.
hec uox pat̾na de cȩlo ẽ. Hic. ẽ. filiꝰ
mensi ctilectus. in quo complaeui. hũc
audite. Non ad eonsit mationẽ hõ¬
noris. claritas cõspecta satis. fũerat:
uoce designat᷑. hic. filiꝰ meus est.
Apłi glam dei non ferũt. et morta¬
les ocłi hebetant᷑ ad uisũ. et conster¬
nata ad metũ. petri. iacobi. ⁊ ioħis
fides. concidit. Ad est tamĩ auctorita¬
tis pat̾ne ꝓfessio. et filiꝰ hic ꝑꝓpͥeta¬
tẽ significantis ostendit᷑. Neq soluo
uerstas filii. ꝑhoc qd̃ et hic. ⁊ meusẽ.
intimat᷑: sed addit᷑. hũc audite. Les¬
timoniũ qͥdem patris e cȩlo est.sed
testimoniũ filiz confirmat᷑ in t̾ra:
nam audiendꝰ ostendit᷑. Et qͣmqͣm
ambiguitas ꝑꝓfessionẽ pat̾nam nõ
relinquat᷑. tam̃ et filii de se ꝓfessio.¬
de se credenda decernit᷑. Et eo usq
uerttas. in eo filii docet᷑. ut pat̾nȩ
uocis confirmatio. audiendi a nob¬
filii postulet obsequellam. Igit᷑ qr

Expanded text:
estibus assumptis, haec vox paterna de coelo est: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui, hunc audite . Non ad confirmationem honoris claritas conspecta satis fuerat; voce designatur: Hic filius meus est. Apostoli gloriam Dei non ferunt, et mortales oculi hebetantur ad visum, et consternata ad metum Petri et Jacobi et Joannis fides concidit: adest tamen auctoritatis paternae professio, et filius hic per proprietatem significantis ostenditur. Neque solum veritas filii per hoc, quod et hic et meus est, intimatur; sed additur, Hunc audite. Testimonium quidem Patris e coelo est: sed testimonium 150 Filii confirmatur in terra, nam audiendus ostenditur. Et quamquam ambiguitas per professionem paternam non relinquatur, tamen et Filii de se professio credenda decernitur, et eo usque veritas in eo filii docetur, ut paternae vocis confirmatio audiendi a nobis postulet obsequelam. Igitur quia
Abbreviated transcription (Latin):
sed eundẽ diuisit in uirginẽ. Nlobiᷤ
aut̃ in confessione diui natiuitas
est. et unionem detestantes. uni¬
tatem diumitatis tenemꝰ. Scili¬
cet ut deus ex deo unũ sint: inge¬
nere nat᷑e. dũ quod ꝑ natiuitatis ue¬
ritatem ex deo in dm̃ extitit. non
aliunde qͣm ex deo eẽ. substiterit. Qed
aut̃ non aliunde qͣm ex deo manet.
maneat necesse ẽ.: in ea ueritate qͣ
ds̃ ẽ. Ac ꝑ hoc unũ funt: cum qui
ex deo deus ẽ. neq aliud ipse est.
Req aliunde qd̃ deus e. Idcirco aut̃
unionis in sabellio impietas p̃ten¬
dit᷑. ut eccłiȩ fidei unitatis religio.
auferat᷑. ꝑsequar deinde et cetera
heretici ingenii artificia: ne forte.
suspiciosis magis qm ueris sollicitu¬
dinib maliuolus int̾pres aliene sim¬
plicitatis existimer. ostensurus to¬
tius ꝓfessionis conclusionẽ: inquẽ
exitum p̃missio tam subdolis sermo¬

Expanded text:
sed eumdem divisit in Virgine. Nobis sed eumdem divisit in Virgine. Nobis autem in confessione nativitas est: et unionem detestantes, unitatem divinitatis tenemus; scilicet ut Deus ex Deo unum sint in genere naturae, dum quod per nativitatis veritatem ex Deo in Deum exstitit, non aliunde quam ex Deo esse substiterit. Quod autem non aliunde quam ex Deo manet, maneat necesse est in ea veritate qua Deus est: ac per hoc unum sunt, cum qui ex Deo Deus est, neque aliud ipse est, neque aliunde quod Deus est. Idcirco autem unionis in Sabellio impietas praetenditur, ut Ecclesiae fidei unitatis religio 140 auferatur. Persequar deinde et caetera haeretici ingenii artificia, ne forte suspiciosis magis quam veris sollicitudinibus, malevolus interpres alienae simplicitatis existimer: ostensurus totius professionis conclusione, in quem se exitum praemissio tam subdoli sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ gignentis. nec infirmitatẽ esse
nascentis. Si hec se scit. infer calũp¬
mam temere usur pate scientie. Si
uero de dño suo didicit. natiuita¬
tis suȩ scientiam ꝑmitte nascenti.
Hec enuntta ei adeo iungenito com¬
ꝑta sunt: quod pat̾ et filiꝰ unum
sunt. quod plenitudo diuinitatis
infilio ẽ. ꝑ quod et porcionẽ uniꝰ
substantiȩ odit ad filium. et ꝑ na¬
tiuitatis ueritatem. uere diuinita¬
tis ꝓpͥetatem uenerat᷑ in filio. Sed
seposita pleniore singłatũ responsi¬
onum absolutione. ꝑ reliqua curra
mꝰ. Namq idsequit᷑. Nec sicut sa¬
belliꝰ qui umionẽ diuidit. ipsum
dixit filiũ quẽ et patrem. Ignorat
euanglica atq aplica sacram̃ta siccre¬
dens sabelliꝰ. sed hoc non supliciter
ab hereticis in heretico dampnatur.
Uolentes enim nichil int̾ patrem
et filiũ ẽẽ unũ. diuisȩ a sabellio u¬
nionis crim expbant. Cuiꝰ unio¬
nis diuisio: non natiuitatẽ intulit

Expanded text:
esse gignentis, nec infirmitatem esse esse gignentis, nec infirmitatem esse nascentis. Si ex se scit, infer calumniam temerarie usurpatae scientiae: si vero de Domino suo didicit, nativitatis suae scientiam permitte nascenti. Haec enim ita ei a Deo unigenito comperta sunt, quod Pater et Filius unum sunt, quod plenitudo deitatis in Filio est: per quod et portionem unius substantiae odit ad Filium, et per nativitatis veritatem, verae divinitatis proprietatem veneratur in Filio. Sed reposita pleniore singularum responsionum absolutione, per reliqua curra--Namque id sequitur: « Nec sicut Sabellius, qui unionem dividit, ipsum dixit Filium quem et Patrem. » Ignorat evangelica atque apostolica sacramenta sic credens Sabellius. Sed hoc non simpliciter ab haereticis in haeretico damnatur. Volentes enim nihil inter Patrem et Filium esse unum, divisae a Sabellio unionis crimen exprobrant: cujus unionis divisio non nativitatem intulit,
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli. qñtum inse ẽ ꝓfessus assertor.
et solis sui nesciꝰ cultor. id quod in iur¬
gine fuit. porcionẽ uniꝰ substantiae
p̃dicauit. et id filiũ intelligi uoluit.
quod ex dei substantie parte aliqua-
deductũ apparuerit in carne. Ut igit᷑
unigeniti filii natiuitas. et uniꝰ sub
substantiȩ natiuitas asserta ẽ. predi¬
cat᷑. Primũ natiuitas ipsa non esset
quȩ in manicheo ẽẽt ex porciomis ꝓ¬
fessione dampnata Tunc deinde no¬
men ac fioes uniꝰ fubstantiȩ tollet᷑.
qr apud hereticos ex porcione compe¬
teret. et ꝑ id non ex deo deus eẽt qd
in eo diuinȩ nat᷑e ꝓpͥetas. non iesset.
Quid uesanas sollicitudines em̃tita
religionis sp̃e impsꝰ furor sumulat.
manicheũ scd̃m heretice insaniȩ pre¬
dicatores pia ȩccłiȩ fides dampnat.
Nescit enĩ infitio porcionẽ: sed scit.
dm̃ totũ ex deo toto. scit ex uno u¬
num. non desectũ. sed natum. Seit
natiuitatẽ dei: nec diminittionem

Expanded text:
diaboli quantum in se est professus assertor, diaboli quantum in se est professus assertor, et solis sui nescius cultor, id quod in Virgine fuit, portionem unius substantiae praedicavit, et id Filium intelligi voluit, quod ex Dei substantia parte aliqua deductum apparuerit in carne. Ut igitur unigeniti filii nativitas, et unius subsubstantiae nativitas asserta est, praedicatur; primum nativitas ipsa non esset, quae in Manichaeo esset ex portionis professione damnata; tum deinde nomen ac fides unius substantiae tolleretur, quia apud haereticos ex portione competeret; et per id non ex Deo Deus esset, quod in eo divinae naturae proprietas non inesset. Quid vesanas sollicitudines 139 ementita religionis specie impius furor simulat? Manichaeum, secundum haereticae insaniae praedicatores, pia Ecclesiae fides damnat. Nescit enim in Filio portionem: sed scit Deum totum ex Deo toto: scit ex uno unum; non desectum, sed natum: scit nativitatem Dei nec diminutionem
Abbreviated transcription (Latin):
affert tantũ significationis intelli¬
gentiam t̾rena natiuitas. cet̾um nõ
satiffacit compartionis exemplo. O¬
rigo nascentiũ quȩ habet inse et co¬
itum. ⁊ conceptũ. ⁊ tempꝰ. et partũ.
cũ deus ex deo natus. nichil altud in¬
telligendꝰ sit eẽ. qͣm natus. Et qͥdem
de diuine natiuitatis scd̾m fidẽ ȩuã¬
głicam. atq apticam ueritatẽ. suoloco
tiactauimꝰ. Int̾m tam̃ hereticȩ artis
ingeniũ ostendi debuit. quȩ ad ueri¬
tatẽ natiuitatis abolendam. ꝓlationis
nonĩ extingeret. Tenet uͦ etiam in
cet̾is eiꝰdem artis suȩ malignã fraudu¬
lentiam. dicens. Nec sicut manicheus
partẽ uniꝰ substantiȩ patris natus
ceposuit. Negata suꝑiꝰ ꝓlatio est. ut
natiuitas negaretur: nunc qͦ sub mi¬
nichei nomine neganda uniꝰ substan¬
tiȩ infert᷑ et porcio: ne deus ex deo
ẽẽ credat᷑. Manicheus enĩ abrupti
in imꝓbandalege ac ꝓpħis. furoris et

Expanded text:
affert tantum significationis intelliaffert tantum significationis intelligentiam terrena nativitas: caeterum non satisfacit comparationis exemplo origo nascentium, quae habet in se et coitum, et conceptum, et tempus, et partum; cum Deus ex Deo natus nihil aliud intelligendus sit esse, quam natus. Et quidem de divinae nativitatis, secundum fidem evangelicam atque apostolicam, veritate suo loco tractabimus: interim tamen haereticae artis ingenium ostendi debuit, quae, ad veritatem nativitatis abolendam, prolationis nomen exstingueret. 10. caeteris ejusdem artis suae malignam fraudulentiam, dicens: « Nec sicut Manichaeus partem unius substantiae Patris Natum exposuit. » Negata superius prolatio est, ut nativitas negaretur: nunc quoque sub Manichaei nomine neganda unius substantiae infertur et portio, ne Deus ex Deo esse credatur. Manichaeus enim abrupti in improbanda lege ac prophetis furoris, et
Abbreviated transcription (Latin):
deus ẽ. non cepit ee̾. sed natus ex dõ
deus ẽ. et qd̃ nascit᷑. id ipsũ scd̃m hu-¬
mane naturȩ sensũ. iudet᷑ ẽẽ. platĩ:
ita. ut ꝓlati ipsa natiuitas. ex̃ exis¬
timet᷑. Iociroo temptatũ est ꝑ ua¬
lentini heresim ꝓestionis nom̃ exclu¬
di. ne nãiiuitatis uerttas ꝑmaneret.
quia ꝓlationis intelligentia opi¬
mone t̾rena. non multũ eẽt ana¬
tura t̾renȩ natiuitatis aliena. Na-¬
turȩ humanȩ tarda ac difficilis
ad res diuinas intelligentia exigit
deus. quȩ semel dicta a nobis sunt.
freq̃ntiꝰ ãmoneri: ne satiffacere sacra¬
mentis diuinȩ uirtutis humanȩ
comparationis exempla credant᷑.
Sed tantũ ad imbuendũ spiritaliter
de cȩlestib sensum. sp̃em t̾ren gen̾is
afferri. ut ꝑhunc nat᷑e nr̃e gradũ.
ad intelligentiã diuine magnificẽ¬
manarũ natiuitatũ ꝓlationes dei
natiuitas estimanda. Ubi enĩ unũ
ex uno ẽ. et deus. natus ex deo est:

Expanded text:
Deus est, non coepit esse, sed natus ex Deo Deus est, non coepit esse, sed natus ex Deo est; et quod nascitur, id ipsum secundum humanae naturae sensum videtur esse prolatum, ita ut prolatio ipsa nativitas esse existimetur: idcirco tentatum est per Valentini haeresim prolationis nomen excludi, ne nativitatis veritas permaneret; quia prolationis intelligentia, opinione terrena, non multum esset a natura terrenae nativitatis aliena. Naturae humanae tarda ac difficilis ad res divinas intelligentia exigit, de his, quae semel dicta a nobis sunt , frequentius admoneri, ne satisfacere sacramentis divinae virtutis, humanae comparationis exempla credantur; sed tantum ad imbuendum spiritaliter de coelestibus sensum, speciem terreni generis afferri, ut per hunc naturae nostrae gradum ad intelligentiam divinae magnificenmanarum nativitatum prolationes, Dei nativitas aestimanda . Ubi enim unus ex uno est, et Deus natus ex Deo est,
Abbreviated transcription (Latin):
de natura. et in natura dei. ex deo
om̃ natũ: cum iam suꝑiꝰ cõminemo¬
rassent unũ dm̃ solũ uerũ. neq ad¬
iecissent et patrẽ. ut uniꝰ ueritatis
ẽẽ patrẽ et filiũ exclusa ꝓpͥetate na¬
tiuitatis negarent: dixerũt. nec ut
ualentinꝰ ꝓlatione natũ patris com¬
mentatus ẽ. ut sub sp̃e hereseos ua-¬
lentina. nomine ꝓlationis impbato:
natiuitatẽ dei ex deo impbarent. Ua¬
lentinꝰ enĩ rioicła quȩdã et feda com-¬
mentans: cum pret̾ pͥnciꝑẽ dm̃ fa¬
miliam deorũ. et numerosas ȩtatũ
potestates introduxisset: tum ꝓla-
inanem ꝓlationẽ temerarii ac stulti
enĩ ualentini bythona. et silentiumr.
et ter denos oenas. Seit uero nichil
aliud. qͣm unũ dm̃ꝑatrẽ. ex qͦ om̃ĩa
ꝑquẽ om̃ia: natũ ex deo dm̃. Sed qi
ex deo deus natus: neq ꝑnatiuitatẽ
suã deo adimit eẽ. qd̃ d̃s ẽ: ñeq ipse
in natiuitate non deus e. Et quod

Expanded text:
de natura et in natura Dei ex Deo de natura et in natura Dei ex Deo Deum natum, cum jam superius commemorassent unum Deum solum 137 verum, neque adjecissent et patrem; ut unius veritatis esse Patrem et Filium exclusa proprietate nativitatis negarent, dixerunt, « Nec ut Valentinus prolationem Natum Patris commentatus est: » ut sub specie haereseos Valentinae, nomine prolationis improbato, nativitatem Dei ex Deo improbarent. Valentinus enim ridicula quaedam et foeda commentans, cum praeter principem Deum, familiam deorum et numerosas aeternitatum potestates introduxisset, tunc prolinanem prolationem, temerarii ac stulti enim Valentini bythona, et silentium, et ter denos aeonas: scit vero nihil aliud quam unum Deum patrem ex quo omnia quem omnia, natum ex Deo Deum. Sed quia ex Deo Deus natus, neque per nativitatem suam Deo ademit esse quod Deus est, neque ipse in nativitate non Deus est; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarum. p̃dicationib docuerunus
tañ ꝑfecta fidei huiꝰ absolutio. ex e¬
uanglicis atq aplicis ẽ. p̃dicanoa do¬
ctrinis. ut uerus dei filiꝰ. deus non a¬
lienȩ a patre. diuerseq nature. sed
eiꝰdem ẽẽ diuinitatis. ꝑueritatem
natiuitatis existens possit intel¬
ligi. Nec sane quẽqͣm tam am̃tem pã¬
se eẽ. existimo. qui dei de se ꝓfessio¬
nes aut cognitas non intelligat. aut
intellectas a se nollet intelligi. aut
em̃dandas putet humane opiniõe
prudentiȩ. Sedante qͣm res ipsas.
salutaruĩ sacram̃torum loqͥ incipia¬
mꝰ: ne in aliquo sibi editis hereticoꝵ
nominib heresis ꝓfessio blandiat᷑.
demonstrandũ. est om̃em huiꝰ argu¬
te malicie uelam̃. ut ꝑquod se uirꝰ
latens contegit. ꝑ id ipsum ꝓditũ. et
reuelatũ: ad blandientis ueneni in¬
telligentiam. publice conscientiȩ
sensus introeat. Uolentes igit᷑ here¬
tici dei filium non ex oeo eẽ. neq

Expanded text:
prophetarum praedicationibus docuerimus; prophetarum praedicationibus docuerimus; tamen perfecta fidei hujus absolutio ex evangelicis atque apostolicis est praestanda doctrinis, ut verus Dei filius Deus non alienae a Patre diversaeque naturae, sed ejusdem esse divinitatis, per veritatem nativitatis existens, possit intelligi. Nec sane quemquam tam amentem posse esse existimo, qui Dei de se professiones aut cognitas non intelligat, aut intellectas a se nollet intelligi, aut emendandas putet humanae opinione prudentiae. Sed antequam res ipsas salutarium sacramentorum loqui incipiamus; ne in aliquo sibi, editis haereticorum nominibus, haeresis professio blandiatur, demonstrandum est omne hujus argutae malitiae velamen: ut per quod se virus latens contegit, per id ipsum proditum sit et revelatum, et ad blandientis veneni intelligentiam publicae conscientiae sensus introeat. 9. Valentini tici Dei filium non ex Deo esse, neque