comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominis merito: s ingenita optimi
creatoris bonitate & grã. Negͦ inet̾¬
nũ homo ꝑiret: restitui hominẽ opor¬
tebat. Restitui aut ñ poterat. n os
hominẽ assumeret. necessitatẽ subi
gotium agens. ñ suadendo s iusto
rationis iudicio adusariũ excludens
causã nrãm finiret. R estituendꝰ ita¬
q deo homo erat: ac ꝑho minẽ qͥ dõ
semetipsum abstulerat. Quis aũt
hominũ de cõmuni massa ꝑditiõis
natus id explere posset. ut reliꝙͣ
humani generis massam restitue¬
ret: Uix enĩ sibi iusticia cuiꝰq sufficti.
Non ẽ immunis apeccato infans. cui
uita ẽ unꝰ diei suꝑtertã. Qͦd sinouus
uł aliunde natꝰ hõ. seu angłs factꝰ homo
hominem lib̃aret: ñ sic ad pͥstinum in¬
gentte dignitatis statum resttan pos¬
set.Cum enĩ angłis hõpar creatꝰ non
nat᷑a. srationis ⁊ concesse lib̾titis gr̃a
solido catori ad seruiendũ obnoxiꝰ erat:

Expanded text:
hominis merito, sed ingenita optimi hominis merito, sed ingenita optimi Creatoris bonitate et gratia. Ne ergo in aeternum homo periret, restitui hominem oportebat: restitui autem non poterat, nisi Deus hominem assumeret, necessitatem nostrgotium agens, non suadendo, sed justo rationis judicio adversarium excludens, causam nostram finiret. Restituendus itaque Deo homo erat, ac per hominem qui Deo semetipsum abstulerat. Quis autem hominum de communi massa perditionis natus id explere posset, ut reliquam humani generis massam restitueret? Vix enim sibi justitia cujusque sufficit; non est immunis a peccato infans, cujus vita est unius diei super terram. Quod si novus, vel aliunde natus homo  seu angelus factus homo hominem liberaret non sic ad pristinum dignitatis ingenitae statum restitui posset. Cum enim angelis homo par creatus, non natura, sed rationis et concessae libertatis gratia, soli Deo Creatori ad serviendu
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit: & innouissimo die de terra sur¬
recturus sim. Qui redemptorẽ attestat᷑.
uenundatũ seu captiuatũ se fuisse.
⁊ redemptũ fuisse non inficiatur. Au
dribeatũ dauid. Ds̃ redimet animã
meã demanu inferi: eũ acceꝑte me.
tans dic̃. Dñe eduxisti ab inferno am¬
mã meã. saluasti me adescendentib
in lacũ. Cui diẽ eduxisti. saluasti. nͥ
ei de quo malio psalmo dicit. iter
suꝑ oecasũ noluit: audi quid psal¬
mista subdidit. Ascendens inaltũ:
captiuã duxit captiuitatẽ. Ezechias
quoq moriturus ait. Ego dixi in
dimidio dierũ meor: uadã ad portas
inferi. & postea subdidit. Tu autẽ
eriusti aiãm meã ut ñ ꝑiret. Hec in¬
quã spes iustoꝵ erat tune morien¬
tiũ. Nemo gͦ incelũ: s om̃s quitẽ
moriebant᷑ descendebant in infer¬
num. Origmalis itaq delicti expia¬
tionẽ. ⁊ maloꝵ tantor euaeuatiõẽ
fieri oportebat: nullo quidẽ creati

Expanded text:
vivit, et in novissimo die de terra survivit, et in novissimo die de terra surrecturus sum . » Qui Redemptorem attestatur, venundatum seu captivatum se fuisse, et redemptum esse non inficiatur. Audi et beatum David: « Deus redimet animam meam de manu inferi, cum acceperit me ; » tans dicit: « Domine, eduxisti ab inferno animam meam, salvasti me a descendentibus in lacum . » Cui dicit, « eduxisti, salvasti, » nisi ei de quo in alio psalmo dicit: « Itesuper occasum noluit, audi quod Psalmista addidit: « Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem . » Ezechias quoque moriturus ait: « Ego dixi in dimidio dierum meorum: Vadam ad portas inferi . » Et postea subdidit: « Tu autem eruisti animam meam, ut non periret . » Haec, inquam, spes justorum erat tunc morientium nemo ergo in coelum; sed omnes, qui tunc moriebantur, descendebant in infernum. Originalis itaque delicti expiationem, et malorum tantorum evacuationem fieri oportebat, nullo quidem creati
Abbreviated transcription (Latin):
mortis ⁊ miseria rũ conditiõe geni¬
tos. Ad laborẽ nascebat᷑ homo: ad
laborẽ moriebatur homo. In peeca¬
tis concipiebat᷑ in dolorib parturi¬
ebat᷑: miser aderũpnas.⁊ labor es
nascebatur. In sudore uultꝰ tui
dix̃ dñs ad adam ueseeris panem.
donee reuertaris ad terrã dequa
sũptus es: quia terra es & int̾rã
reũteris. Unde ⁊ beatꝰ iob art. hõ
natus demuliere. breui uiuens
tempore: repletur multis miserus.
Quasi flos egredit᷑ & conterit᷑: & fug̃
uelut umbra: & ñ quã in eodẽ sta¬
tu ꝑmanet. Post hanc deniq qͣlẽ¬
cumq uitã morientes. quo tunc
ibant: Hemo in celũ. s om̃s in in¬
fernum: tam̃ iusti spe bona. quod
Audi patres eminentissimos: id
aꝑta uoce contestantes. Descendã
inquit iacob patriarcha lugens
filiumeũ minfernũ. E alibi ad
filios suos. Deducetis canos meos
cũ dolore ad inferos. Unde ⁊ beatꝰ
addidit. Seio enĩ quod redẽptor m̃s

Expanded text:
mortis et miseriarum conditione genimortis et miseriarum conditione genitos. Ad laborem nascebatur homo, ad laborem moriebatur homo; in peccatis concipiebatur, in doloribus parturiebatur, miser ad aerumnas et labores nascebatur. « In sudore vultus tui, » dixit Dominus ad Adam, « vesceris pane tuo, donec revertaris ad terram de qua sumptus es, quia terra es, et in terram reverteris . » Unde et beatus Job ait: « Homo, natus de muliere, brevi vivens tempore, requasi flos egreditur, et conteritur, et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet . » Post hanc denique qualemcunque vitam, morientes quo tunc ibant? Nemo in coelum, sed omnes in infernum; tamen justi spe bona quod Audi Patres eminentissimos id aperta voce contestantes: « Descendam, inquit Jacob patriarcha, lugens filium meum in infernum . filios suos ait: Deducetis canos meos cum dolore ad inferos . Unde B. addidit: « Scio quod Redemptor meus
Abbreviated transcription (Latin):
morte morieris. Hon leuit̃ accipi
endũ erat. quod subtanto inuectio¬
nis maledicto uetrtũ erat. Cam̃nul
la necessitate eoactꝰ. s ꝓpͥa uoluntate
subactus morẽ gerens uxori: obȩdi¬
re maluit uxori quã precepto dĩ:
Tetigerat illa ⁊ comederat: dedit
uiro i comedit: & utriq mordendo
uetitũ. mortis ⁊⁊ damnationis subi¬
crunt maledictũ. Inobediens dõ
adam effectus. protinus concessũ
onne ius amisit: excussũ ditionis
fue iugum acet̾is animantib sen¬
sit. &dignitatẽ sui amittendo nu¬
ditatẽ suã erubuit: ⁊ currens ad
folia fici. pudendã membror tur¬
pitudinẽ oꝑuit. Ab hoste gͥ sedue¬
ti. hostiq turpiter subacti: mox
deparadiso uoluptatis in qͦ erant
sunt expulsi. Obseratꝰ ẽ paradisi
aditus: posit᷑ ẽ. ad custodiendam
uiã ligni urte gladius ille u̾satił¬
ille ⁊ flammeus. Grãs deo: quia ille
gladius licet flãmeus erat. ntam̃
in ꝑpetuũ fixus erat. s uersatilis
parentes genuerunt filios: sub eadẽ

Expanded text:
morte morieris . » Non leviter erat accipiendum quod sub tanto invectionis maledicto vetitum erat. Nulla tamen necessitate coactus, sed propria voluntate subactus, morem gerens uxori, obedire maluit uxori quam praecepto Dei. Tetigerat illa, et comederat; dedit viro, et comedit; et utrique mordendo vetitum, mortis et damnationis subierunt maledictum. Inobediens Deo Adam effectus est, protinus concessum omne jus amisit, excussum ditionis suae jugum a caeteris animantibus sensit, et dignitatem sui jam amittendo, nuditatem suam erubuit, et currens ad folia fici, pudendam membrorum turpitudinem operuit. Ab hoste igitur seducti, hostique turpiter subacti, mox de paradiso voluptatis, in quo erant, sunt expulsi, obseratus est paradisi aditus, positus est, ad custodiendam viam ligni vitae, gladius ille versatilis et flammeus. Gratias Deo quia licet ille gladius flammeus erat, non tamen in perpetuum fixus, sed versatilis parentes genuerunt filios sub eadem
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine lacͥmarũ. Eita post¬
hec. ñ enĩ semꝑ fiendũ c&e nichil
agendum ẽ apprehendere aliquam
uitã deo placitã. ⁊ ad cęlũ ducentẽ:
ne forte cum malis nr̃is descenda¬
mus in infernũ. uͥ nemo ẽ qui con¬
fiteatur ei: & ibi patiamͣ ea que
impii patiuntur: cũ nullꝰ iã fuĩt
qui exoret pro nob̾. Dũ enĩ sumus
illuc: ibi neq amicꝰ. neq fr̃. neq
pater idoneus erit ad liberandũ
cũ qͥ suppliciis deputatur. Quomͦ
enĩ qui in luce ẽ accedet ad eũ qͥ
tenebris tradit᷑ U̾ cũ nullũ sit no¬
Bex scõꝵ consolatione refrigeriũ:
eternas tm̃ expendimꝰ penas: effecti

Expanded text:
multitudine lacrymarum. Et ita posthac non semper flendum est et nihil agendum. Apprehendamus igitur aliquam vitam Deo placitam, et ad coelum ducentem, ne forte cum malis nostris descendamus ad infernum, ubi nemo est qui confiteatur ei, et ibi patiamur ea, quae impii patiuntur, cum nullus fuerit jam qui exoret pro nobis. Dum enim sumus illuc, ubi neque amicus, neque frater, neque pater idoneus erit ad liberandum eum, qui suppliciis deputatur. Quomodo enim qui in luce est accedit ad eum qui tenebris detinetur? Ubi cum nullum sit nobis ex sanctorum consolatione refrigerium, aete
Abbreviated transcription (Latin):
ertrinsecus sũptũ. ẽ. ⁊ apud dm̃
nulla tempoꝵ ui cissitudo seumu¬
tabilitas ẽ. atq indeo nulla essen¬
tie diu̾sitas intelligi potest. Qs enĩ
in dõ diu̾sa eopularet: q gͦ neħ hoꝵ¬

Expanded text:
extrinsecus sumptum, et apud Deum nulla temporum vicissitudo seu mutabilitas est, atque in Deo nulla essentiae diversitas intelligi potest, quis enim in Deo diversa copularet? q
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ isrł totus uͥq ẽ. unde ing̾ssus
ẽ. ꝑ portam illã: & quo egressus ẽ
ꝑportam illã. Si ds̃ ẽ incireũscͥptꝰ.
quomͦ eũ in porta sedere ad litterã
a ccipi potest: Quom clausa erit pͥn¬
cipi: si pͥnceps ipse dominꝰ ds isrł in¬
gressus ꝑeam sedebit inea ut come¬
dat pane corã dñoꝰ Quẽ panẽ. uel
cuiꝰ modi panẽ. unde factũ. ł unde dͥe¬
aliud intelligi oportet uͥ hȩc om̃ia
considerentur: & considerata fieri
posse conuenient᷑ intelligantur.
Dominꝰ gͦ ds isrł ingressus ꝑ porta
illam ad nos egressus exiit: qr ds̃
homo factus inutero uirginis ex
carne uirginis. ñ alit̾ ab originali
peccato ñ fieret immunis. siẽ in psal¬
mo d̾r tanquã sponsus ꝓcedens de
thalamo suo adnos homo exiit:
atq ietemia teste in terris uisus ẽ.
& cũ hominib conuersatus ẽ. Porta

Expanded text:
e ingressus est per portam, et quo egressus est per portam illam? Si Deus est incircumscriptus, quomodo eum in porta sedere ad litteram accipi potest? quomodo erit clausa principi, si princeps ipse Dominus Deus Israel ingressus per eam sedebit in ea, ut comedat panem coram Domino? Quem panem, vel cujusmodi panem, unde factum, vel unde deillud intelligi oportet, ut haec omnia considerentur, et considerata fieri posse convenienter intelligantur. Dominus ergo Deus Israel ingressus per portam illam, ad nos egressus exiit, quia Deus homo factus in utero virginis, ex carne virginis. Nam aliter ab originali peccato non fieret immunis, sicut in psalmo legitur: « Tanquam sponsus procedens de thalamo suo . » Ad nos homo exiit atque, Jeremia teste, « in terris visus est, et cum hominibus conversatus est Ba
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo idẽ exmatͥs carne homine. ꝓͫ
creare potuit.  qm̃ humano usu
conceptus a peccato originali im¬
munis ñ fuisset. nee inter mortuos
lib: ut int̾ mortuos solꝰ lib̾sit. sicut
psalmista dic̃. & a peccato ĩmunis.
ideo eũ nasci sine peccato hoc ẽ sine
uiri coitu ex uirgine oportuit. Ut
gͦ hȩc sine p̃iudicio dicta sint. quia
scͥpturarũ testimonia loco suo ser¬
uamꝰ ponenda: necessitas qͦ sũma
&e ratio exposcebat. ut ds̃ hõ fieret.
& ꝑ humanitatis sue mysterium
ñid desinens ẽẽ quod erat: s id as¬
sumens quod ñ erat. Non conũsiõe
diuinitatis in carnẽ. s assũptione
humanitatis in dm̃: dicimꝰ dm̃ ho¬
minẽ factũ. & sic̃ aĩa rationalis

Expanded text:
aliquo, id est, ex matris carne hominem Christum aliquo, id est, ex matris carne hominem Christum creare potuit. Et quoniam humano usu conceptus, a peccato originali immunis non fuisset, nec inter mortuos liber, ut inter mortuos solus liber sit, sicut Psalmista dicit, et a peccato immunis, ideo eum nasci sine peccato, hoc est sine viri coitu ex virgine oportuit. Ut ergo haec sine praejudicio dicta sint, quia Scripturarum testimonia suo loco servamus ponenda, necessitas quoque summa et ratio exposcebat ut Deus homo fieret, et per humanitatis suae mysterium us est, non id desinens esse quod erat, sed id assumens quod non erat. Non conversione divinitatis in carnem, sed assumptione humanitatis in Deum, dicimus Deum hominem factum.
Abbreviated transcription (Latin):
elausa erit: & uir ñ transibit ꝑ eam.
Post partũ uirgo ꝑmansit: quia dñs
ds̃ isrł ingressus ẽ ꝑeam: & clausa
erit. Ipse dñs ds̃ isił ing̃ssus ẽ ꝑeam:
factus homo sicut psalmꝰ dic̃. tanꝗͣ
sponsus processit dethalamo suo.
& quamius homo. tam̃ pͥnceps: & siẽ
alius psalmꝰ dic̃. int̾ mortuos lib̾
sedebit. ut comedat panẽ suũ corã
Luernatus ẽ nob̃. & filiꝰ datꝰ est
nob: & uoeabit᷑ nomͣ eiꝰ admirabi¬
lis: consiliars: ds̃: fortis: pater fu
tus ille nouus nec usitatꝰ. & magnȩ
rei mysteriũ erat: iccireo ꝓpħa p̃¬
missit dicens. Propt̾ hoc dabit do¬
minus ipse uob signũ. Ecce uirgo
concipiet & cȩtera. Illã enĩ absur
ditatẽ sensu ur̃o conceptã ⁊ adin¬
uentã. qd̾ de dei sub̾a conceꝑit.
nulli fideliũ fas ẽ dicere ł cogitare.
quia de deo. hoc ẽ potentia &e uir¬
tute dei concepit: qm̃ ñ humano
usu nec ullo uiri semine concepit.¬
Quienĩ sine uirisemine ex niehilo pͥmũ

Expanded text:
clausa erit, et vir non transibit per eam. Post partum virgo permansit, quia « Dominus Deus Israel ingressus est per eam, et clausa erit. » Ipse Dominus Deus Israel ingressus est per eam, factus homo sicut psalmus dicit: « Tanquam sponsus procedens de thalamo suo . » Et quamvis homo, tamen princeps. Et sicut alius psalmus dicit: « Inter mortuos liber sedebit, ut comedat panem coram « Puer natus est nobis et filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus, fotus ille novus nec usitatus, et magnae rei mysterium erat; idcirco propheta praemisit: « Propter hoc dabit Dominus ipse vobis signum: Ecce virgo coditatem sensu vestro conceptam et adinventam, quod de Dei substantia conceperit, nulli fidelium fas est dicere vel cogitare  quia de Deo, hoc est potentia, et virtute Dei concepit, quoniam non humano usu, nec ullo viri semine concepitQui enim sine viri semine ex nihilo primum
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ accipitis. Inuiriosũ gͥ ẽ quod fron¬
te tam impudenti saera propharũ elo¬
quia ad hominũ uoluntatẽ commñ¬
tando ita interpretamin. xp̃ianus
uillam in hoe saeramento repugnã¬
tiam rerum metuimꝰ: nullã scͥpt᷑arũ
dissonantiã uerem̃. S scͥpt᷑arum int̾im
onnittamus auctoritates: quib deo iu¬
alius adeũ. hic adinuenit omnẽuiã
discipline: & dedit eã iacob puero
suo. & is rł electo suo. Post hec in
terris uisus ẽ: ⁊ eũ hominib conũ¬
satus ẽ. Post hec: post legẽ inquit
datam. pꝰ uiã discipline datã iacob
puerosuo & isrł electo suo ds̃ homo
factus ẽ: & eũ hominib conuersat᷑ ẽ.
Natus ex uirgine elauso matris utero:
salua omni diuinitatis integͥtate.
Unde propħa ezechiel dicit. E dix
dñs adme. Porta hec clausaerit. &
ñ aꝑietur: & uir ñ transibit ꝑ eam:
s. dñs deus isrł ingressus ẽ ꝑ eam: &¬

Expanded text:
dictum accipitis. Injuriosum igitur est quod fronte tam impudenti sacra prophetarum eloquia, ad hominum voluntatem commentando, ita interpretamini. CHRISTIANUS. Nullam in hoc sacramento repugnantiam rerum metuimus, nullam Scripturarum dissonantiam veremur. Sed Scripturarum interim omittamus auctoritates, quibus, Deo adalius ad eum. Hic adinvenit omnem viam disciplinae, et dedit eam Jacob puero suo, et Israel electo suo,  « Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . » Post haec, post legem, inquit, datam, post viam disciplinae datam Jacob puero suo, et Israel electo suo. Deus homo factus est, et cum hominibus conversatus est, natus ex virgine, clauso matris utero, salva omni dignitatis integritate. Unde propheta Ezechiel dicit: « Et dixit Dominus ad me; porta haec clausa erit, et non aperietur; et vir non transibit per eam  sed Dominus Deus Is
Abbreviated transcription (Latin):
homo. s diuisa dei ⁊ hominis nat᷑a.
in diuisa derihominis ꝑsonȩ conser¬
enĩ om̃ia que aliquo mͦ fiunt ali¬
ud quã erant. desinunt eẽ id qd̃
erant. In accidentiũ enĩ qͦꝵdã alte¬
ratione cũ homo niger fit albus.
seu albus niger: suꝑuemiente al¬
tero perit omnino alterũ. At
cũ homo sit armatus. seu exarmat̾
uel ex nudo indutꝰ. seu ex induto
accipituł adinitait. Suscepit gͦos
hominẽ inunitatẽ ꝑsonȩ inge
nabilit̾ admmitere uł rõnabilit̾ exclu¬
dere.Scͥpt̾arũ si auctoritas ñ exacto
sensu interpretata. s tam eiuders
tibi apponetur: ut nil excogitare
queas qd cont̾ opponatut.
osti qm̃ genesis aꝑtissume com¬
mendat. qualit̾ hõ pͥmꝰ sit con¬
ditus: qua dignitate sui p̃staus.
i qua eminentia supͣ cęt̾a terrę
animantia positus erat. Domina¬
mini in quit piscib maris. uola¬
tilib celi. bestus terrȩ. ⁊ om̃i rep¬
tili quod mouet᷑ in terra. Unum
accepit ad eo uetiti mandatum.

Expanded text:
s natura, indivisa Dei et hominis personae conserenim omnia quae aliquo modo fiunt aliud quam erant, desinunt esse id quod erant. In accidentium enim quorumdam alteratione, ut cum homo niger fit albus, seu albus niger, superveniente altero, petit omnino alterum. At cum homo fit armatus, sive exarmatus, vel ex nudo indutus, seu ex induto accipit, vel amittit. Suscepit ergo Deus hominem in unitatem personae, ingennaliter admittere, vel rationabiliter excludere. Scripturarum vero auctoritas exacto sensu interpretata, sed tam evidens tibi apponetur, ut nil excogitare queas, quod contra opponatur. Nosti quoniam Genesis apertissime commendat qualiter homo primus sit conditus, qua dignitate sui praestans, et qua eminentia supra caetera terrae animantia erat positus. « Dominamini, inquit, piscibus maris, et volatilibus coeli, bestiis terrae et omni reptili quod movetur in terra . » Unde accepit a
Abbreviated transcription (Latin):
didit in eũ ñ confundet᷑. ꝑ lapidẽ
itaq sic ꝓbatũ. angularẽ. preciosũ:
suminũ aliquẽ. xp̃m utiq designat
homine. S si homo tantũ eet: ꝓfecto
idolatriã & prophanari propha sua¬
deret: qui in hominẽ eredi oportere
nos ad monet. Quia uͦ ñ ẽ hõ tantũ.
uerũ ⁊ d̃s eui in psalmo d̾r. qͥ susti¬
nent te ñ confundent᷑: idõ addidit.
Qui credidit in cum.ñ confundetur.
pis probatꝰ: quia peccatũ ñ fecit.
nec inuentꝰ ẽ dolus more esꝰ. Lapis
angularis: qr eieu̾eisionẽ iustificat
exfide. ⁊ p̃putiũ ꝑ fidẽ: utrũq parie¬
tem in se colligens: atq utrũq po¬
pulũ in se unũ faciens. Lapis pre¬
ciosus: quia mors eiꝰ apud dm̃ tanti
extitit. ut pecc̃a totius tolleret mun¬
probatꝰ. angularis. preciosus fuit:

Expanded text:
eum, non confundetur. » Per lapidem itaque sic probatum, angularem, pretiosum, summum aliquem, Christum utique designat hominem. Sed, si homo tantum esset, profecto idololatriam et profanari profheta suaderet, qui in hominem credi oportere nos admonet. Quia vero non est homo tantum, verum et Deus, cui in psalmo dicitur: « qui sustinent et, non confundentur , » ideo addidit, « qui crediderit in eum, non confundetur. pis probatus; quia peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus, lapis angularis, quia circumcisionem justificat ex fide, et praeputium per fidem, utrumque parietem in se colligens, atque utrumque populum in se unum faciens, lapis pretiosus, quia mors ejus apud Deum tanti exstitit, ut peccata totius tolleret munprobatus, angularis, pretiosus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ ilł. Hicẽ affectus serui fidels
ut beneficia dñi sui que cõmunit᷑
om̃ib data sunt. qͣsi sͥ soli p̾stitare¬
putet: & quasi ipse sit omniũ debitor.⁊
piocimb: ipse solus habeatur obnorius.
hoc fecit ⁊ pauł. qͥ mortẽ dñi ⁊ saluatoris
nri que prouniu̾so expensa ẽ mundo
sibisoli prestitam dicit. Quasi enĩ de
se solo loquens: ita sc̃bit. Quod eni
ñc uiuo in carne infide uiuo filii dei:
qui tradidit semetipsũ ꝓme. hec autẽ
dicebat. non coangustare uolens am¬
plissima ⁊ ꝑorbẽ terre diffusa xp̃i mu
uera: s. quasi ut diximꝰ qui pro om̃ib
se solũ iudicaret obnoxiũ. E reuera
quid inter ẽ si i alus prestitit: cumea
que tibi prestita sunt. ita integra¬
sint. urta ꝑfecta quasi nulli alii exhis
aliquid fuerit prestitũ: Ideo demiq ⁊
illa boni pastoris parabola ñ dieit qr
uenit multas oues requirere: s unã.
Unauamq ẽ: quia sic om̃ib quasi uni
diuina beneficia conferunt᷑. Hec gͦ st̃¬

Expanded text:
tione: « Hic est affectus servi fidelis, ut beneficia domini sui, quae communiter omnibus data sunt, quasi soli sibi reputet, et quasi ipse sit omnium debitor, et pro omnibus ipse solus habeatur obnoxiis. Hoc fecit et Paulus, qui mortem Domini et Salvatoris nostri, quae pro universo expensa est mundo, sibi soli praestitam dicit. Quasi enim de se solo loquens ita scribit: Quod enim nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei, qui tradidit seipsum pro me. Haec autem dicebat, non coangustare volens amplissima et per orbem terrae diffusa Christi munera: sed quasi, ut diximus, qui pro omnibus se solum judicaret obnoxium. Et revera quid interest si et aliis praestitit, cum quae tibi praestita sunt, ita perfecta, quasi nulli alii ex his aliquid fuerit praestitum. Ideo denique et illa boni pastoris parabola non dicit quia venit multas oves requirere, sed unam. Una namque est, quia sic omnibus quasi uni divina beneficia conferuntur. »
Abbreviated transcription (Latin):
erga hec expendimꝰ. S. de hoc ut di¬
ni mandato erubescens plura dicere
pret̾eo: ad sequentia uenio: si forte
alicubi solatiũ qualec̃q mei pudo¬
ris inueniã. Quid gͦ sequitur post
boc: Holite inquit iudicare ut ñ
nis meȩ inuenire credebã: augm̃ta
solo gehenne nos tradi satis abunde¬
q sufficeret: quippe qui mnalioꝵ de¬
lictis seueri ⁊ amarissimi iudices resi¬
demus: nr̃as autẽ trabes oculis in¬

Expanded text:
consumimur. Sed de hoc, ut dixi, mandato plura dicere erubesco, ad sequentia tamen veniam, si forte alicubi solatium qualecunque mei pudoris inveniam. Quid ergo sequitur post haec? Nolite judicare, ut non ris invenire credebam, augmentasolo gehennae nos tradi satis abundeque sufficeret; quippe qui in alienis delictis severi et amarissimi judices residemus, nostras autem trabes in oculis pr
Abbreviated transcription (Latin):
mitiua fuit: diuq longe lateq ꝑ¬
nouissimoꝵ finẽ dierũ dissensio il¬
la ꝑmundũ & tribulatio que infe¬
rius dicta ẽ. ebulliet. & seuissima
erit: atq lam ebullire cepit.
uicis & suecinete ñe ad ea que
de aduentu xp̃i ꝓposusti respon¬
dimꝰ: responsuri pleniꝰ eũ ad id tẽpꝰ
nos & ratio ꝑ duxerit. Ad xp̃m redea¬
mus: in quẽ dixi & dico. quia te opor¬
tet credere. Quãuis enĩ pace mea
concedo eẽ dictũ. ⁊ salua fidi asser¬
assumimus: quia nulli creature
nom̃ cultũq diuinitatis attͥbui¬
mus: & si quis attribuendũ dic̃
eẽ. om̃imͦ redarguimꝰ. & tam̃ dixi
⁊ dico. quia in xp̃m te oportet ere¬
dere: quia xp̃m ꝯstat dm̃ ⁊ homi¬

Expanded text:
itiva fuit, diuque longe lateque pnovissimorum finem dierum, dissensio illa per mundum, et tribulatio, quae superius dicta est, ebulliet, et saevissima erit, atque jam ebullire coepit. Paucis et succincte nunc ad ea, quae de adventu Christi proposuisti, respondimus, responsuri plenius, cum ad id et tempus nos et ratio perduxerit. Ad Christum redeamus, in quem dixi et dico quia oportet te credere. Quamvis enim pace mea concedo esse dictum, et salva fidei asserassumimus, quia nulli creaturae nomen cultumque divinitatis attribuimus; et si quis attribuendam dicit esse, omnino redarguimus. Et tamen dixi et dico quia in Christum oportet te credere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ udeoꝵ dicit᷑. ascendamꝰ ad
domũ dei iacob:. Alii ur̃m dieunt.
pauli alii ad domũ martini. nulli
uͦdicunt eamꝰ ad donũ dei iacob
ydi adhuc deaduentu
gladios suos inuomeres: & lan¬
ceas suas infalees. Hon leuabit
gens contra gentẽ gladiũ. nec
exercebuntur ultra ad preliũ. ħ
quid nam ordo militaris nr̃a hac
etate conflat gladios suos in
uomeres: & lanceas suas infal¬
ces: Uix fabri sufficiunt: uix ferrũ
sufficit fabricandis militarib ar-
effusis uirib preliat᷑: regnũ ad¬
uersus regnũ excitat᷑: ⁊ ab ine¬
unte etate ipsa puerili quisq
euera semel lo cutꝰ ẽ ds̃: ⁊ ne¬
fas ẽ. ut unquã ullus ser¬
mo del annulletur. Diuinȩ san¬
ctiones ñ immutant᷑ ꝑ ullas tẽ¬

Expanded text:
 dicitur: « Ascendamus ad domum Dei Jacob » Alii vestrum dicunt, Petri, alii ad domum Martini. Nulli vero dicunt: Eamus « ad domum Dei Jacob. » Audi adhuc de adventu gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium . » Nunquidnam ordo militaris nostra hac aetate conflat gladios suos in vomeres, et lanceas in falces? Vix fabri sufficiunt, vix ferrum sufficit fabricandis militaribus armeffusis viribus praeliatur, regnum adversus regnum excitatur, et ab ineunte ipsa puerili aetate quisque Revera semel locutus est Deus, et nefas est ut unquam ullus sermo Dei annulletur, divinae sanctiones non immutant
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ: Uiȩ noue st̃. siesuriert inimicꝰ
tuus. ciba illũ: sisitit. potũ da illi.
quas ꝑfecti ambulant xp̃iani.Hãc
uabant reges: & eũ regib sub ditȩ
eis nationes. Quid uͦ si potens aliqͥs.
siuiolentus aliqͥs. praue agit &
diuinȩ animadũsionis seueritas:
Audi psalmistã. Ds̃ manifeste ueni¬
et. ds̃ nr. & ñ silebit. Ignis in cons¬
pectu eius exardescet: & meireui¬
tu eiꝰ tempestas ualida. Tam̃ cͥca
nouissima dierũ illoꝵ. cͥca scłi con¬
summationẽ. hȩc mala & multo
duriora p̾̃nuntiata st̃ axp̃o: & a

Expanded text:
erit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi . quas perfecti ambulant Christiani  vabant reges, et cum regibus subditae eis nationes. Quid vero si potens aliquis, si violentus aliquis prave agit, edivinae animadversionis severitas? Audi Psalmistam: « Deus manifeste veniet, Deus noster, et non silebit. Ignis in conspectu ejus exardescet, et in circuitu ejus tempestas valida . » Tamen, circa novissima dierum illorum, cirea saeculi consummationem haec mala et multo duriora praenuntiata sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
tur & conuertent᷑ ad dominũ uniũsi
fines terre. & adorabunt in conspectu
eius uniuerse familie gentiũ. Uniu̾si
fines terre iam credunt in xp̃m. xp̃m¬
iam adorant uniuierse familie gen¬
tiũ. Yna ⁊ concordi uoce dicunt. Eamꝰ ad
montẽ dñi. ⁊ ad domũ di iacob. Hon
ad domũ iacob uerũ ad domũ dĩ ia¬
cob. Hocẽ ad domum di. quẽ coluit
abraham. quẽ coluit ysaiae. ꝗ̃ eoluit
Ut ostendant ut ostendant unũ dm̃
eẽ & eoꝵ qui ante legẽ fideles fuert̃.
& eor qui sublege extitert. & eoꝵ qͥ ñe
existunt. eredentis in dm̃ uniu̾sȩ mul¬
titudins gentiũ. Quod autẽ dicere
nos arguitis. eamꝰ ad domũ petri. ea¬
mꝰ ad domũ pauli. ad domũ mar¬
tini nullus qui sane sapit. hoc ita
dictũ ẽẽ intelligit. Nullam quippe
dimꝰ. Nec ulli pontificũ fas. ẽ dicere
in consecrationib eccłiarũ tibi pe¬
tro seu paulo hanc domũ ł hoc al¬
tare sacramus. s tibi deo inhonorẽ
petri seupauli hãc domũ uel hoc

Expanded text:
 universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae familiae gentium . » Universi fines terrae jam credunt in Deum, jam adorant Christum universae familiae gentium, una et concordi voce dicunt. Eamus « ad montem Domini et ad domum Dei Jacob , » non ad domum Jacob, sed « ad domum Dei Jacob, » hoc est, ad domum Dei quem coluit Abraham, quem coluit Isaac, quem coluit on, ut ostendant unum Deum esse et eorum qui ante legem fideles fuerunt, et eorum qui sub lege exstiterunt, et eorum qui nunc existunt credentes in Deum universae multitudinis gentium Quod autem dicere nos arguis: Eamus ad domum Petri, eamus ad domum Pauli et ad domum Martini, nullus, qui sane sapit, hoc ita dictum esse intelligit: nullam quippe dimus. Nec ulli pontificum fas est dicere in consecrationibus ecclesiarum: Tibi Petro, seu Paulo, hanc domum, vel hoc altare consecramus.  Sed tibi Deo in honore Petri seu Pauli hanc domum vel hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest. quia ds̃ ꝑmittit: qr hec
omnia humanis usib creauit.
S qr bos ungulã findit & rumi¬
designat discretum in his que agrt
sensũ habentẽ: qui rectũ discernit a
prauo: & qui mandata dei quȩ au¬
dit & quȩ legit meditatur. ⁊ meditan¬
solũ sͥ utilis existit. s alios ȩdificat¬
& docendo instruit. Huic tam idoneo
predicatori ñ ẽ associandꝰ ad predican¬
dum u̾bũ dei alter morib indiscretus
sensu idiota. & litteris imꝑitus: qr ñ
solũ sibi maleuiuendo ẽ inutilis. s
malosuo exemplo & immunde uiuen¬
do.alus noxius existit. Porro hec ui¬
tia ꝑasinum designantur. qui neq
ungulam findit neq ruminat: &
omnino inertissimũ ẽ animal. Quȩ
uero dicta sunt de faciendo altari.
& quare dñs prohibuit ne homo ede¬
ret deligno scientiȩ boni & mali. ꝓ¬
fundu inse mysteriũ continent. s.¬

Expanded text:
non potest, quia Deus permittit, qui haec non potest, quia Deus permittit, qui haec omnia humanis usibus creavit. Sed bos qui ungulam findit et rumidesignat discretum, in his quae agit sensum habentem, qui rectum discernit a pravo, et qui mandata Dei, quae audit et quae legit, meditatur, et meditansolum sibi utilis existit, sed alios aedificat, et docendo instruit. Huic tam idoneo praedicatori non est associandus ad praedicandum verbum Dei alter moribus indiscretus, seu idiota et litteris imperitus, quia non solum sibi male vivendo est inutilis, sed malo suo exemplo et immunde vivendo aliis noxius existit. Porro haec vitia per asinum designantur, qui neque ungulam findit, neque ruminat, et omnino est inertissimum animal. Quae vero dicta sunt de faciendo altari, et quare Dominus prohibuit ne homo comederet de ligno scientiae boni et mali, profundum in se continet
Abbreviated transcription (Latin):
immundũ ẽ: Quicquid gͦ naturs
licet. Quia uero ꝑhoc animaluo¬
luptas & immunditia figurat᷑:
immundsi propter hoc. animal
hoc eẽ designatur. Ut uitiũ hoc
studiosiꝰ caueatur. etiam animal adues¬
cendum interdicit᷑. ꝑ quod designat̃.
&e ea immundicia uti ñ licet Sie gͦ
mundũ ⁊ immundũ ẽẽ hoc aĩal
intelligitur:⁊ eo uti .⁊ ñ uti a deo nob
ꝑmittitur. Unde & saera testatur
auctoritas. Non quod intrat in os
comquinat hominẽ: s que de corde
exeunt. forncationes ⁊cȩt̾a q̃ enu¬
merat uitia. ea comquinant ho¬
minẽ. Non itaq earo suilla q̃ mos
intrat comquinat hominẽ: s uo¬
luptas & immunditia. uoluptatis
cuiusubet concupiscentia quȩ de
corde ꝓcedit. ea coinquinat homi
tione: nicħ interrogantes propter
conscientiam. Eadem ratione licet
arare in boue ⁊ asino. & ꝓhibetut
ne aremus in boue & asino N quid
de bob sie ait apłs paulus eura ẽ
colit. aret in boue ⁊ asmo si meliꝰ

Expanded text:
immundum immundum licet. Quia vero per hoc animal voluptas et immunditia figuratur, immundum propter hoc animal esse designatur  ut vitium hoc studiosius caveatur, etiam animal ad vescendum interdicitur, per quod designatur, et ea immunditia uti non licet. Si ergo mundum et immundum esse hoc animal intelligitur, et eo uti et non uti a Deo nobis permittitur, unde et sacra testatur auctoritas: « Non quod intrat in os, coinquinat hominem, sed quae de corde exeunt fornicationes et caetera, quae enarrat vitia, ea coinquinant hominem . » Non itaque caro suilla, quae in os intrat, coinquinat hominem, sed voluptas, et immunda voluptatis cujuslibet concupiscentia, quae de corde procedit, ea coinquinat homintione, nihil interrogantes propter conscientiam . » Eadem ratione licet arare in bove et asino, et prohibetur ne aremus in bove et asino. « Nunquid de bobus, ut ait apostoluscolit, aret in bove et asino, si melius
Abbreviated transcription (Latin):
s adĩplere. Lex ꝓhibet homicidiũ: xͨ
bet uti porcina.⁊ ea tc̃ ab eo aĩante
abstinentia uob necessaria erat.
qm̃ u̾itatis fut̾eerat figura: ⁊ figura
seruanda erat. donec adeẽt ipsat̾itas. Nc̃
autẽ nob̾ seu uobis necessaria ñ ẽ. qm̃ ip
sa fig̾e u̾itas iã p̃sens adest. quainuis
abstinere liceat. & multi nr̃m absti¬
neant. ñ solũ ab ea. uerũ ⁊ ab om̃i
carne alla. Magno ⁊ eodẽ iudice
quisq nr̃m se tuetͤ. Moy ses carnẽ
suillam ĩmundã appellat. uti ea
ꝓhibet: & propterea dicitis. quia
uti ea ñ licet. Moyses ñ alius sed
idem ipse carnẽ suillã inmundã
cendum sic̃ cȩt̾a scͥbit dm̃ fecisse
bonã: ⁊ ideo dicimꝰ quod ea licet¬
uti. Postquam enĩ enumerau̾ãt
dm̃ creasse uniu̾sa. pisces maris.
terrȩ inquib ẽ anima uiuens. ñ
longe infra subdidit. Uidit ds̃ eun¬
cta que fecerat: ce erant ualde
bona. Quod ualde bonũ ẽ nulla¬
ex parte malũ ẽ. Quod uͦ nulla
ex parte malũ ẽ. quomͦ malũ &

Expanded text:
sed adimplere. Lex prohibet homicidium, Chrbet uti porcinae: et ea tunc ab eo animante abstinentia vobis necessaria erat, quoniam veritatis futurae figura erat, et figura servanda erat, donec adesset ipsa Veritas. Nunc autem nobis seu vobis necessaria non est, quoniam ipsa figurae veritas jam praesens adest. Quamvis abstinere liceat, et multi nostrum abstineant non solum ab ea, verum et ab omni carne alia, magno et eodem judice, quisquis nostrum se tuetur. Moyses carnem suillam immundam appellat, ut ea prohibet, et propterea dicitis quia ea uti non licet. Moyses non alius, sed idem ipse carnem suillam dicit mundam cendam sicut caetera scribit Deum fecisse bonam, et ideo dicimus quia uti ea licet. Postquam enim enuntiaverat Deum creasse universa, pisces maris, terrae, in quibus est anima vivens, non longe infra subdidit: « Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . » Quod valde bonum est, ex nulla parte malum est. Quod vero nulla ex parte malum est, quomodo malum et
Abbreviated transcription (Latin):
ina uisione damel. de extremo tẽpoꝵ
& rribulatione illa intolerabili eea
luntatẽ suam rex. & eleuabitur & ma¬
dm̃ dõꝵ. Loquet᷑ magnifica: & diriget.
donec cõpleatur iracundia. A post
pauea. Ueniet inquit tempꝰ quale
ñ fuit ab initio usq ad tempꝰ illud.
De abbreuiatione qͦ tribulatisnis
ita subdidit. Usq quo hoꝵ finis mi
num: quia in tempus & tẽpora
& dumdiũ temporis. In nouissimis
gͦ dieb. idẽ urgente mundi uesꝑ a
quando uenit plenitudo temporis

Expanded text:
ma visione Danielis de extremo temporum et tribulatione illa intolerabili circa luntatem suam et elevabitur, et maDeum deorum: loquetur magnifica: et diriget, donec compleatur iracundia . » Et post pauca: « Veniet, inquit, tempus, quale non fuit ab initio, usque ad tempus illud . » De abbreviatione quoque tribulationis ita subdidit: « Usquequo horum finis mir in aeternum. quia in tempus, et tempora, et dimidium temporis . » In novissimis ergo diebus, id est,vergente mundi vespera, quando ven
Abbreviated transcription (Latin):
uo sensui nr̃o litta: maneat ⁊iũro:
atq addat᷑ sp̃uał ⁊ concessa uob̾
a deo latentis mnisterui intelligen¬
tia. Abstineamꝰ a porco qr lexiu¬
bet: abstineamꝰ ⁊ ab eo siquod ẽ
quod ꝑ porcũ significat᷑ peccato.
Non aremꝰ in boue ⁊ asino.qr idle¬
gis lator ꝓhibuit: & siqua eui¬
tanda intellexeris ꝑhanc asinin
bouis copulã fas ẽ euitare:. immo
peccatũ ẽ. ñ euitare. Ita ⁊ de ceteris.
Ita enĩ lex ad implet᷑: adimplenda
ẽẽ censetur. S ita his p̃libatis.
ad xp̃m ueniamꝰ:. in quo questio¬
nis & controu̾sie causa tota con¬
sistit. Nã eũ noui cultꝰ nouarũ¬
& institutionũ. ac legis ꝓrsus in¬
mutate dicitis uos habȩre auetorẽ.
in quẽ dicis quia meoportet erede

Expanded text:
ensui nostro littera, maneat et vestro, atque addatur spiritualis et concessa nobis a Deo mysterii latentis intelligentia. Abstineamus a porco, quia lex jubet, abstineamus et ab eo si quod est quod per porcum significatur, peccato. Non aremus in bove et asino, quia id legislator prohibuit, et, si qua evitanda intellexeris per hanc asini et bovis copulam, fas est evitare, imo peccatum est non evitare. Ita et de caeteris. adimplenda esse censetur. Sed ita his praelibatis ad Christum veniamus, in quo quaestionis et controversiae causa tota consistit; nam eum novi cultus, novarum institutionum ac legis prorsus immutatae dicitis vos habere auctorem, in quem dicis quia oportet me crede
Abbreviated transcription (Latin):
& qm̃ uotis om̃ib optandũ erat
ut ueniret. & quo signo aduent᷑
eiꝰ dinosei posset: audi qͥd super
hoc ꝓpħa isaias denuntiat. Erit in
nouissimis dieb preparatꝰ mons
dom̃ dñi inuertice montiũ: ⁊ fluẽt
ad eũ om̃s gentes. ⁊ dicent. Uenite

Expanded text:
m votis omnibus optandum erat ut veniret, et quo signo adventus ejus dignosci posset, audi quid super hoc Isaias propheta denuntiat: « Erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in verticem montium, et fluent ad eum omnes gentes, et dicent
Abbreviated transcription (Latin):
uunt sp̃m dñi. aut quis consiliariꝰ
eiꝰ fuit: ut istud agi ꝑmittat. illd̃
fieri prohibeat: Iussit: obseq̃ndũ
gͥ ẽ: eiq obseqͥ sũma uirtꝰ ẽ. Prohi¬
buit: fieri gͦ iam ñ licet: idq si pꝰ ea
fiat peccatũ ẽẽ dicimꝰ ac pena de¬
bita puniendũ.Utgͦ seruemus
litt̾e figurã: contẽpnemꝰ litt̃am:
Ut seruemꝰ alterũ: quȩ ratio ẽ dãna¬
re alterũ: Seruemꝰ litt̾am: serue

Expanded text:
juvit Spiritum Domini, aut quis consiliarius juvit Spiritum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit, ut istud agi permittat, illfieri prohibeat? Jussis obsequendum est, et ei obsequi summa virtus est: prohibuit fieri, ergo non licet, ideoque si postea fiat, peccatum esse, ac dignum poena debita puniendum. Ut ergo servemus litteram, figuras contemnamus; litteram, ut servemus alterum. Quae ratio ergo est damnare alt
Abbreviated transcription (Latin):
potest inulta. Harũ quȩ in lege erãt
figurarũ ueritas. tam dui & ꝑtot scła
expectata: tandẽ aliquando erat ex¬
hibenda. Nũqͥd semꝑ ꝓmittendũ
erat. apiã in parabolis os meũ loqͣr
ꝓpositiones abinicio: Nũqͥd semꝑ
futumerat. donec ueniat qui mit¬
tendus ẽ & ipse erit expectatio gen¬
tium: Candẽ gͦ p̃destinatis a deo
dissoluens profunda mysteria q̃
de eo in lege. & propħis seͥpta erat:
Inquẽ te oportet credere. Iudeus.
iad tempꝰ hocł illud sermodei
seruandus ẽ. eoq tẽ ad nullato
ite als ad aliud tempꝰ obseruandꝰ ẽ.
sieq ꝑ tempoꝵ uicissitudines
diuinȩ immutant᷑ sanctiones:
quomͦ stabit semel locutꝰ ẽ ds̃. qͦ
pacto ratũ erit in ȩternũ dñe uer¬
bum tuũ ꝑmanet in celo: Quid
queso in ea int̾ ẽ. cur ds as al mundũ.
illd immundũ iudicet: hoc uti ꝑ¬
mittat. illo uti ꝓhbeat: Qs enĩ ad¬

Expanded text:
potest inulta. Harum quae in lege erant potest inulta. Harum quae in lege erant figurarum veritas tandiu et per tot saecula exspectata, tandem erat aliquando exhibenda. Nunquid semper promittendum erat: « Aperiam in parabolis os meum; loquar propositiones ab initio . » Nunquid semper futurum erat: « Donec veniat qui mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium? » Tandem ergo praedestinatis a Deo dissolvens profunda mysteria, quae de eo in lege et prophetis scripta erant, in quem te oportet credere. JUDAEUS. Si ad tempus hoc vel illud sermo Dei servandus est, eoque tunc annullato, item alius ad aliud tempus observandus est, sicque per temporum vicissitudines, divinae immutantur sanctiones, quomodo stabit « semel locutus est Deus? » Quo pacto ratum erit « in aeternum, Domine, verbum tuum permanet in coelo? » Quid, quaeso, mea interest cur Deus hoc animal mundum, illud immundum judicet, hoc uti permittat, illo uti prohibeat? Quis enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uelamine ad u̾brata ẽẽ intelligen¬
do. Quedã ad tempꝰ obseruari iussa
sunt. quedam sine ulla tẽpor de¬
t̾minatiõe obseruanda st̃. Que enĩ
sacramenti alicuiꝰ p̃nuntiatiua
erãt. ⁊ ueritatis future figura. suo
tempore manifestata rei atq ue¬
ritatis presentia: oportuit uteoꝵ
remaneret prentiatio & figura. Nã
sic̃ ipso usu loquendi. u̾boꝵ utimͣ
uicissitudinib dicendo erit. quãdiu
futurũ ẽ. ipsũq erit prorsus omit¬
tentes. in presenti ẽ. assumimꝰ. qd̃q
ipsũ iam preterisse significantes
utimur fuit: sic in reb prenuntia¬
tiuis alicuiꝰ sacramenti. uͥ presens
manifestatur saeramentũ. eiꝰ ia
suꝑfluo seruaret᷑ seu figura seu sig¬
nũ. Quȩ uͦ alicuiꝰ misterii significatiua
ñ erant. s aꝑte seu fidei ueritatem
insinuant. seu caritatis edificatio¬
nẽ comm̃dant: ea ⁊ auob̾ & a nob̃.
ñ ad tempꝰ s in ꝑpetuũ obseruanda
sc̃. eoꝵq transgressio nullatenꝰ ẽẽ

Expanded text:
gurarum velamine adumbrata esse intelligo. Quaedam ad tempus observari jussa sunt. quaedam sine ulla temporum determinatione observanda sunt. Quae enim sacramenti alicujus praenuntiativa erant, et veritatis futurae figura, suo tempore manifestata rei atque veritatis praesentia, non oportuit ut eorum remaneret praenuntiatio et figura. Num, sicut ipso usu loquendi, verborum utimur vicissitudinibus dicendo, erit, quandiu futurum est, ipsumque erit, prorsus omittentes, in praesenti, est assumimus, quodque ipsum jam praeteriisse significantes, utimur fuit, sic in rebus praenuntiativis alicujus sacramenti, ubi praesens manifestatur sacramentum, ejus jam superfluo servaretur seu figura seu signum? Quae vero alicujus mysterii significativa non erant, sed aperte seu fidei veritatem insinuant, seu charitatis aedificationem commendant, ea et a nobis et a vobis non ad tempus, sed in perpetuum observanda sunt, eorumque transgressio nullatenus esse
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. &tam̃ ñ tres dii. s unꝰ ẽ ds̃. Di
muliere: qm̃ si ꝓpͥe dici posset aute¬
quã tempus fuit. ipse fuit: tẽ pꝰ
ipse creauit:⁊ sub tẽpore celũ &
terrã & que in eis sunt om̃ia ipse
creauit. Sequit᷑ aliud inde¬
calogo mandatũ. Hon assumas
nom̃ dei tui inuanũ. Inuanũdi

Expanded text:
s; et tamen non tres Dii, sed unus est Deus. Dicmuliere, quoniam si proprie dici posset, antequam tempus fuit, ipse fuit; tempus ipse creavit, et sub tempore coelum, et terram et quae in eis sunt omnia ipse creavit. Sequitur aliud in Decalogo mandatum: « Non assumes nomen Dei tui in vanum . » In vanum
Abbreviated transcription (Latin):
a medicis. quia hiniꝰ modi uulnus so¬
sistimus tamen ⁊ obsecramꝰ: ut aliqͣ
salti solatia nobis mediei. aliquid
substentationis exquirant. In aĩe
uero uulnerib uͥ nichil ẽ insanabi¬
le. neque enĩ anima necessitatẽ pa¬
titur nature: quasi aliena sit a no¬
b eiꝰ passio. sic negligimus sic des¬
ꝑamus: sic nichil ad animi sollici¬
tudinẽ reuocamus. & uͥ langoris
natura. desperationẽ necessario ge¬
nerat: nos tam̃ quasi spei aliqͥd
conferat diligentia. ñ omittimus
curam: Hic uͦ uͥ nulla ẽ desꝑandi
necessitas. quasi nulla sit sanitatis
spes. omissa penitus eura discedi¬

Expanded text:
a medicis quia hujusmodi vulnus saa medicis quia hujusmodi vulnus sasistimus tamen et obsecramus ut aliqua saltem solatia nobis medici et aliquid sustentationis exquirant; in animae vero vulneribus, ubi nihil est insanabile, non enim anima necessitatem patitur naturae, quasi aliena a nobis ejus passio sit, sic negligimus, sic desperamus, nihil ad animae sollicitudinem revocamus, et ubi languoris natura dispensationem necessario generat, nos tamen, quasi spei aliquid conferat diligentia, non omittimus curam hic, ubi nulla est desperandi necessitas, quasi nulla sit sanitas, sic omissa cura poenitus discedi
Abbreviated transcription (Latin):
ciam eã propterme & ꝓpt̃ dauid pu¬
erũ meũ. Uides quanta ẽ uirtus pe¬
nitentie: Uides quantũ meriti con¬
uersio reparauit: Quod si uoluisset
& ille hec cogitare que tu nẽ aiõge¬
ris. & dicere quia impossibile est
uit enĩ me honore ingenti. & ꝓpħi
numeris me enpuit. & quomodo
potero cum post hec tanta es bene¬
ficia deciderim & offenderim atq
in ultima flagitia deuolutus sim.
propitiũ rursus ꝓmereri dm̃ Si
hec cogitasset dauid: cum priorib
pariter &e nouissima ꝑdidisset.
Non enĩ solo corpori uulnera sine¬
gligantur inferunt mortẽ: s. ⁊ aĩe
similiter. & nos tam stulti erimus
ut corpori quidem si uulnꝰ eueniat
adhibeamꝰ continuo medicinam:
innullo uero aĩe uulnerib medea¬
mur: & quidem in uulnerib corpoꝵ
sunt multa que sanari omnino ñ
possunt: & tam̃ ñ continuo desꝑa¬
mnꝰ. s. inquantũ fieri potest adhibe¬
mus diligentiam. Eiã si audiamꝰ

Expanded text:
ciam illam propter me, et propter David sciam illam propter me, et propter David servum meum . » Vides quanta est virtus poenitentiae, vides quantum meriti conversio reparavit. Quod si voluisset et ille haec cogitare quae tu nunc animo geris, et dicere quia impossibile est vit enim me honore ingenti, et propnumeris me eripuit, et quomodo potero, cum post haec tanta ejus beneficia deciderim et offenderim, atque in ultima flagitia devolutus sim, propitium rursus promereti Deum? si haec cogitasset David, cum prioribus pariter et novissima perdidisset; non enim sola corporis vulnera, si negligantur, inferunt mortem, sed et animae similiter, et jam nos tam stulti erimus, ut corpori quidem, si vulnus eveniat, adhibeamus continuo medicinam, in nullo vero animae vulneribus medicemur: et quidem in vulneribus corporum sunt multa quae omnino sanari non possunt, et tamen continuo non desperamus, sed in quantum fieri potest adhibemus diligentiam, etiamsi audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
relicto aduersario in suũ caput
manꝰ conuertat: & suũ uerticẽ
cȩdat. Pepulit nos diabolus &
elisit. Oportet utiq resurgere:
& rursus stare contra eũ. Nã si
semel deiectus non solũ ñuis a
terra resurgere. s & temet ipsum
precipitio dare: hoc ẽ uiuisse ad¬
uersariũ. & partib eiꝰ fauisse. Nã¬
& beatus dauid cecidit eodẽ casu
ud his addidit grauius. Homici¬
diũ enĩ coniunxit adulterio. Q
quid post hec: Hunquid ꝑman¬
sit iacens: Nonne surrexit. & ite¬
rum stetit contra immicũ: &
ita eũ subegit ut etiã post mer¬
tem merita esꝰ profuerint posteris
suis: Ham cũ salomon in mane
illud amisisset scelus. & dignꝰ mille
mortib haberetur: propt̃ dauid ta¬
men concessurũ se dñs regnũ eiꝰ in¬
tegrum dicit. Ait enĩ. Seindens
patrẽ tuũ: s. de manib filii tu acci¬
piam illud. S & erechias cũ inꝑicu
se dñs ei auxiliũ laturũ. Ait enim.
Protegam eiuitatẽ hane & saluã fa¬

Expanded text:
rte adversarii in suum caput manus convertat, et suam cervicem caedens, repulit nos diabolus et elisit; oportet itaque resurgere, et rursus stare contra eum, nam si semel dejectus non solum non vis a terra resurgere, sed et teipsum praecipitio dare, hoc est juvisse adversario et partibus ejus favisse. CA« Beatus David cecidit eodem casu, ud addidit gravius. Homicidium etenim adjunxit adulterio. Et quidem post haec, nunquid permansit jacens? nonne surrexit, et iterum stetit contra inimicum: et ita eum subegit, ut etiam post mortem merita ejus profuerint posteris suis? Nam Salomon cum immane illud admisisset scelus et dignus mille mortibus haberetur, propter David tamen concessurum se Dominus regnum ejus integrum dicit; ait enim: « Scindens patrem tuum, sed de manibus filii tui accipiam illud . » Sed Ezechias cum in periculse Dominus ei auxilium delaturum; ait enim: « Protegam enim civitatem hanc et salvam fa
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ isrł ingressus ẽ ꝑeam. Neq
enĩ ante conceptionẽ ⁊ partũ xp̃i
mater eius uirgo cognita fuit hm̃i
tionis dominiȩ my steriũ sola uir¬
tute diuina sine humano contagio
ꝑactũ ẽ: alibi propħa isaias dicit. Ro¬
rate cȩli desuꝑ &e nubes pluant iustũ:
aꝑiat᷑ terra ⁊ germinet saluatorẽ:
Rore inquit & nube celesti. hoc ẽ sola
ereatione & oꝑatione dei. siẽ paulo
terra. uterus uidelicet uirginis: & ꝓ¬
tulit saluatorẽ. Princeps ipse sedebit
inea: qm̃ in ea qͦ humanitate quã
xp̃c pronob assũpsit omnia sͥ subdi¬
ta accepit. Unde inpsamo d̃r. Minuisti
eũ paulomirꝰ ab angłis: gła ⁊ honore
coronafn eum: & constitiistieũ suꝑ
oꝑa manũ tuarũ. Comedit panem
coram dño. faciens uoluntatẽ patͥs
sui qui eũ misit adnos. De hoe dño

Expanded text:
nus Deus Israel ingressus est per eam. Neque enim ante conceptionem et partum Christi mater ejus viro cognita fuit, quontionis Dominicae mysterium sola virtute divina sine humano contagio peractum est, alibi propheta Isaias dicit: « Rorate, coeli, desuper, et nubes pluant justum; aperiatur terra, et germinet Salvatorem . » Rore, inquit, et nube coelesti, hoc est sola creatione et operatione Dei, sicut paulo terra, uterus videlicet virginis, et protulit Salvatorem . Princeps ipse sedebit in ea, quoniam in ea quoque humanitate, quam Christus pro nobis assumpsit, omnia sibi subdita accepit. Unde et in psalmo dicitur: « Minuisti eum paulo minus ab angelis, gloria et honore coronasti eum, et constituisti eum super opera manuum tuarum . » Comedit panem coram Domino, faciens voluntatem Patris sui, qui eum misit ad nos. De hoc Domino,