comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que autem palam sunt: uob̃
alternos dies. alius autem ui¬
dicat omnem diem̃. sequestrata
interim meliore consideratio¬
ne. non de duobus hominib
michi uidetur dictum. s de
homine et de deo. Qui enim
aiternos dies udicat. homo ẽ.
otest enim hodie aliuo. cras
aliud iudicare⁊ id ẽ ut quem¬
cumq hodie malum conui¬
ctum confessũire dam nauerit.
cras bonum inueniat cum se
correxerit: uel contra. cum a¬
liquem iustum hodie lauda¬
uerit. cras inueniat deprauatũ.
Qui autem uidicat omnem di¬
em. ds̃ ẽ: quia non solum quał
quisq sit. s etiam qualis omĩ
die futurus sit: nouit. Ergo
unus quisq in suo intellectu
abundet inquit: idẽ quantũ
humano intellectui uel uni¬
cuiq homini concessum ẽ
tantum audeat iudicare.:
Qui sapit diem inquit domino
sapit. idẽ quia hoc ipsum qͦd
p̾sentem diem bene iudicat:
domino sapit. hoc ẽ autem
bene iuidicare ad diem᷑ ut no
perandum infuturum: de
cuiꝰ culpa manifesta in p̾sen

Expanded text:
quae autem palam sunt, vobisquae autem palam sunt, vobisalternos dies, alius autem judicat omnem diem, sequestrata interim meliore consideratione, non de duobus hominibus mihi videtur dictum, sed de homine et Deo. Qui enim alternos dies judicat, homo est: potest enim hodie aliud, cras aliud judicare: id est, ut quemcumque hodie malum convictum confessumve damnaverit, cras bonum inveniat cum se correxerit; contra, cum aliquem justum hodie laudaverit, cras inveniat depravatum. Qui autem judicat omnem diem, Deus est; quia non solum qualis quisque sit, sed etiam qualis omni die futurus sit, novit. Ergo, Unusquisque in suo intellectu abundet, inquit: id est, quantum humano intellectui, vel unicuique homini concessum est, tantum audeat judicare. Qui sapit, inquit, diem, Domino sapit: id est, quia hoc ipsum quod praesentem diem bene judicat, Domino sapit. Hoc est autem bene judicare ad diem, ut novus desperandum in futurum, de cujus culpa manifesta in praese
Abbreviated transcription (Latin):
dicet. Firmi enim in firmiores
contumaciter contempnebat᷑:
dices asientim seruum: ad hoc dic̃
ut in his rebus quȩ possunt et
bono animo fieri et malo. iudi¬
cium deo dimitamus: nec aude¬
mus de alterius corde quod ñ
uidemus. ferre sententiam. In
his uero reb quȩ ita comp̃hen¬
duntur. ut eas bono et casto
animo non posse fieri manifes¬
cum sit: non improbatur siiui¬
dicemus. Itaq hoc quod de cibis
dicit. quia ignoratur quo ani¬
mo fiat: non uult nos e̾ẽ udices
s dm̃. De illo autem nefario stupro
uͥuxorem patris sui quidam ha¬
buerat: precepit debere uidica¬
ri. Non enim poterat ille dicere
bono animo sȩtam in mane fla¬
gitium cõmisisse. Ergo quecum¬
q facta ita manifestantur.
ut non possit dici ꝙ bono animo
fi ãt. iudicanda sunt a nobis.
Quecumq autem ita fiunt ut
quo animo fiant incertum sit:
non sunt uidicanda: s reser¬
uanda iudicio dĩ. sicut scrip¬
tum ẽ. quȩ occulta sunt deo.

Expanded text:
dicet. Firmi enim infirmiores dicet. Firmi enim infirmiores contumaciter contemnebant, edices alienum servum? ad hoc dicit, ut in his rebus quae possunt et bono animo fieri et malo, judicium Deo dimittamus, nec audeamus de alterius corde, quod non videmus, ferre sententiam. In his vero rebus quae ita comprehenduntur, ut eas bono et casto animo non posse fieri manifestum sit, non improbatur, si judicemus. Itaque hoc quod de cibis dicit, quia ignoratur quo animo fiat, non vult nos esse judices, sed Deum: de illo autem nefario stupro, ubi uxorem patris sui quidam habuerat, praecepit debere judicari . Non enim poterat ille dicere, bono animo se tam immane flagitium commisisse. Ergo quaecumque facta ita manifestantur, ut non possit dici, Bono animo feci, judicanda sunt a nobis; quaecumque autem ita fiunt, ut quo animo fiant incertum sit, non sunt judicanda, sed reservanda judicio Dei: sicut scriptum est, Quae occulta sunt, Deo;
Abbreviated transcription (Latin):
dicit alius quidem credit mandu¬
care omĩa. qui autem infirmus ẽ
holus manducet: quia illocem
pore multi iam infirmi infide. et
scientes scđm sententiam domini
non maculare ea quȩ inos intrant:
s quȩ ereunt. indifferenter sumebat᷑
cybos. salua conscientia. Quidam
uero infirmioies abstinebant a car¬
nib et auino: ne uel nescientes
inciderent in ea quȩ idolis sacrifi¬
cabantur. Omnis enim cunc in¬
molaticia caro in macello uende¬
batur: et deprimitus uini uba¬
bant gentes simulachris suis:
et quedam in ipsis corcularib
sacrificia faciebant. Iubet ergo
apłs et his qui salua conscientia
calib alimentis utebantur non
sꝑnere infirmitatem illorum. qͥ
se atalib cibis et potu abstine¬
bant: et illis infirmis. ne eos qui
carnib non abstinebant. et ui¬
num bibebant canquam pollui
iudicarent. Ad hoc ualet quod
consequenter dicit. qui mandu¬
cat. non manducantem ᷑ uidi¬
ducat. manducantem non ui¬

Expanded text:
dicit, Alius quidem credit mandudicit, Alius quidem credit manducare omnia: qui autem infirmus est, olus manducet. Quia illo jam tempore multi jam firmi in fide, et scientes secundum sententiam Domini, non commaculare ea quae in eos intrant, sed quae exeunt , indifferenter sumebant cibos salva conscientia: quidam vero infirmiores abstinebant a carnibus et a vino, ne vel nescientes inciderent in ea quae idolis sacrificabantur. Omnis enim tunc immolatitia caro in macello vendebatur, et de primitiis vini libabant Gentes simulacris suis, et quaedam in ipsis torcularibus sacrificia faciebant. Jubet ergo Apostolus et his qui salva conscientia talibus alimentis utebantur, non spernere infirmitatem illorum qui se a talibus cibis et potu abstinebant: et illis infirmis, ne eos qui carnibus non abstinebant, et vinum bibebant, tanquam pollui judicarent. Ad hoc valet quod consequenter dicit, Qui manducat, non manducantem ducat, manducantem non ju
Abbreviated transcription (Latin):
non ficta. Quod autem ait et ħ
scientes cempus quia hora ẽ iam
nos de sonino surgere: illuc
spectat quod diccum ẽ. ecce nunc
tp̃s acceptabile ecce nc̃ dies salutis.
Tempꝰ enĩ eũgłii significatur. &. illa
oportunitas. saluos faciendi creden
carnis prouidentiam ne ꝑfeceritis
in concupiscentiis: ostendit non eẽ
culpandam carnis prouidentiam
quando ea ꝓuidentur. quȩ ad ne¬
cessitatem salutis corporalis ualent:
Si autem ad suꝑfluas delect̾ationes
atq luxurias ut quisq in his gau¬
deat que carnem sapiunt. recte
reprehenditur. quia prouidentiã
carnis concupiscentiis facit: qm̃
qui seminat in carne sua de car¬
ne metet corruptionem: idẽ qui
tem in fide recipite. non indui¬
dicationib cogitationum. hoc di¬
cit ut eum qui infirmus infide
ẽ recipiamus et nr̃a firmitate in¬
firmitatem eius sustin eamus.
neq diuidicemus cogitationes
eius. idẽ quasi ferre audea mus
sententiam de corde alieno quod
non uidemus. Ideo sequitur et

Expanded text:
 11. Quod autem ait, Et hoc scientes tempus, quia hora est jam nos de somno surgere, illuc spectat quod dictum est, Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Tempus enim Evangelii significatur, et illa opportunitas salvos faciendi credentcarnis providentiam ne feceritis in concupiscentiis, ostendit non esse culpandam carnis providentiam, quando ea providentur quae ad necessitatem salutis corporalis valent. Si autem ad superfluas delectationes atque luxurias, ut quisque in his gaudeat quae carne cupit, recte reprehenditur, quia providentiam carnis in concupiscentiis facit. Quoniam qui seminat in carne sua, de carne metet corruptionem , id est, tem in fide recipite, non in dijudicationibus cogitationum, hoc dicit, ut eum qui infirmus in fide est, recipiamus, et nostra firmitate infirmitatem ejus sustineamus, neque dijudicemus cogitationes ejus, id est, quasi ferre audeamus sententiam de alieno corde, quod non videmus. Ideo sequitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
quia ds̃ illum suscitauit a mor¬
tuis. saluus erif: corde enim cre¬
ditur ad iusticiam. ore autem.
confessio fit ad salutem. totus
hic locus ad illud refertur quoo
suꝑius dixit. uerbum enim con¬
summans et breuians faciet dñs
suꝑ terram. Remotis enim in¬
numerabilib et multiplicib
sacramentis quibus iudaicus
popłs p̾mebatur. ꝑ miscdiam
di factum ẽ ut breuitate confes

Expanded text:
suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem; » totus hic locus ad illud refertur quod superius dixit, Verbum enim consummans et brevians faciet Dominus super terram . Remotis enim innumerabilibus et multiplicibus sacramentis quibus Judaicus populus premebatur, per misericordiam Dei factum est ut
Abbreviated transcription (Latin):
nos non seꝑat alia creatura ide amor.
corporum: aut certe quia nos ñ
separat alia creatura a caritate dĩ.
ex eo quod nulla creatura ẽ alia in¬
ter nos et dm̃ quȩ se opponat. et
a complexii eius excludat. Supͣ
humanas enim mentes que ratio¬
nales sunt: iam nulla creatura s.
nem. et ad iecit qui ẽ suꝑ om̃s ds̃
benedictus in scła: plenissimam
fidem cõm̃dat̃. qua dnm nr̃m
et scd̾m susceptionem carnis fili¬
um hominis conficemur. et scđm
ȩternitatem uerbum in pͥncipio
dm̃ benedictum suꝑ om̃s in scła¬
Huiꝰ autem confessionis iudȩi quo¬
niam partem tenuerunt: refellunt᷑
adomino. Nam cum eos interro
gasset. cuius filium dicerent xp̃m¬

Expanded text:
nos non separat alia creatura, id est, amor nos non separat alia creatura, id est, amor corporum: aut certe quia nos non separat alia creatura a charitate Dei, ex eo quod nulla creatura est alia inter nos et Deum, quae se opponat, et a complexu ejus excludat. Supra humanas enim mentes quae rationales sunt, jam nulla creatura, senem, et adjecit, Qui est super omnes benedictus in saecula, plenissimam fidem commendat, quia Dominum nostrum et secundum susceptionem carnis filium hominis confitemur, et secundum aeternitatem Verbum in principio Deum, benedictum super omnes in saecHujus autem confessionis Judaei quoniam partem tenuerunt refelluntur a Domino. Nam cum eos integasset, cuius filius esset Chri
Abbreviated transcription (Latin):
uiuet: Neque qui pollicetur uitam:
quia ille dat uitam eternam. Nã
temporalis uite pollicitatio: eternȩ
comparatione contempnenda ẽ.
Neq angłs separat: quia licet angłs
inquit de celo descendat. et ad nun¬
tiet uob p̾ter quam quod accepistis:
anathema sit. Neq principatus. ic
ẽ contrarius.
neq futura. ide temporalia. uel quȩ
delectant. uel quȩ p̾munt. uel quȩ
spem dant: uel quȩ incutiunt ti¬
morem. Leque uirtus. Et hic uir¬
tutem contrariam oporcet intellig
scđm quod dicit. nemo uasa fortis
diripiet. nisi prius alligauerit for¬
tem. Neq altitudo. neq ꝓfundũ.
Pierumq enim inanis curiositas
earum rerum quȩ inueniri non
possunt. ut frustra etiam inueni¬
untur. siue in cęlo sue in abisso se¬
parant a deo nisi caritas uncat.
quȩ ad certa spualia non uanitate
auqͣ. Quod duob modis intelligi
potest. aut uisibilis creatura quia
et nos idẽ anima creatura sumus:
s inuisibilis: ut hoc dixerit quod

Expanded text:
vivet: neque qui pollicetur vitam; vivet: neque qui pollicetur vitam; quia ille dat vitam aeternam. Nam temporalis vitae pollicitatio, aeternae comparatione contemnenda est. Neque Angelus separat, quia licet Angelus, inquit, de coelo descendat, et annuntiet vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit . Neque principatus, id est, contrarius, neque futura, id est, temporalia vel quae delectant, vel quae premunt, vel quae spem dant, vel quae incutiunt timorem. Neque virtus: et hic virtutem contrariam oportet intelligi, secundum quam dicit, Nemo vasa fortis diripiet, nisi prius alligaverit fortem . Neque altitudo, neque profundum. Plerumque enim inanis curiositas earum rerum quae inveniri non possunt, aut frustra etiam inveniuntur sive in coelo sive in abysso, separat a Deo, nisi charitas vincat, quae ad certa spiritualia non vanitate alia. Quod duobus modis intelligi potest: aut visibilis creatura, quia et nos, id est anima, creatura sumus, sed invisibilis; ut hoc dixerit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
non plebem meam plebem meam.
et non dilectam meam. dilectam:
et ẏsaie testimonium dictum ꝓ
isrł. quoniam reliquiȩ salue fient
ut ipse deputentur in semen abra¬
ham que crediderunt in xp̃m.
ita concordes ambos populos fa¬
cit. scđm et domini testimoniũ
dicentis in euangłio de gentib
habeo alias oues que non sunt
de hoc ouili. quas oportet me ad¬
ducere: et erit unus grex et unus
pro ills insalitem. Hinc iam de
etiam gentes suꝑbire audeant ad¬
uersus eos: Sicut enim iudeorum
suꝑbia refellenda erat tanquam
ex oꝑe głantium:. sic et gentib
et incorde tuo. hoc ẽ uerbum fi¬
dĩ quod pͣdicamus. qui si confite¬
ris inore tuo aiia dominus est

Expanded text:
non plebem meam, plebem meam, non plebem meam, plebem meam, et non dilectam, dilectam ; et Isaiae testimonium dictum est pro Israel, Quoniam reliquiae salvae fient , ut ipsae deputentur in semen Abrahae, quae crediderunt in Christum: ita concordes ambos populos facit, secundum et Domini testimonium dicentis in Evangelio de Gentibus, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili, quas oportet me adducere; et erit unus grex, et unuspro illis in salutem; hinc jam incipit de etiam Gentes superbire audeant adversus Judaeos; Sicut enim Judaeorum superbia refellenda erat tanquam ex operibus gloriantium; sic et Gentibuset in corde tuo; hoc est verbum fidei quod praedicamus: quia si confitearis in ore
Abbreviated transcription (Latin):
tune in eum uindicte procede¬
rent. ad correptionem eorum. qͦs
ab errore instituerat lib̾are: et
ad cultum suum pietatemq
reuocando ꝑducere: precibus
uocauit. nos non solum ex uide¬
is s etiam ex gentibus. sicut et
in osee dicit. uocabo non plebem
meam et cetera : totius huius
disputationis propositum ad
hoc ꝑducit. ut quoniam docuit
miscđie dĩ eẽ quod bene oꝑam᷑
non tanquam exoꝑibus iudei
głentur. qui cum ȩuangłium
ꝑcepissent tanquam meritis
suis id tribuendum existiman¬
ces. nolebat gentibus dari. Aqͣ
suꝑbiaiã debent desistere. intel¬
ligentes quoniam si non exoꝑi
crecdamus: et credentibus pr̃at᷑
ut bene oꝑemur. non ẽ gentib
ista inuitenda miscdia quasi
si fuerit numerus filiorum istł¬
tanquam arena maris. reliquiȩ
salue fient. Estendit quemadino¬
dum sit ds̃ lapis angularis: utrũ¬
q partetem in se conuingens.
Testimonium᷑ in osee propħam
dictum ẽ enim ꝓgentib. uocabo

Expanded text:
tune in eum vindicta procedetune in eum vindicta procederet, ad correctionem eorum quos ab errore instituerat liberare, et ad cultum suum pietate vocando perducere, precibus vocavit nos, non solum ex Judaeis, sed etiam ex Gentibus: sicut et in Osee dicit, Vocabo non plebem meam, plebem meam, etc., totius hujus disputationis propositum ad hoc perducit, ut quoniam docuit misericordiae Dei esse quod bene operamur, non tanquam ex operibus Judaei glorientur, qui cum Evangelium percepissent, tanquam meritis suis id tribuendum existimantes, nolebant Gentibus dari: a qua superbia jam debent desistere, intelligentes quoniam si non ex opecredamus, et credentibus praestatur ut bene operemur, non est Gentibus ista invidenda misericordia, quasi Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient, ostendit quemadmodum sit Deus lapis angularis, utrumque parietem in se conjungens . Testimonium enim Osee prophetae dictum est pro Gentibus, Vocabo
Abbreviated transcription (Latin):
seruos. s amicos: omia enim quȩ
audiui a patre meo: nota feci
uob̾̃. Quam du itaq uas fictile
es. conterendum ẽ hoc ipsum
inte prius uirga illa ferrea. de
qua dictum ẽ. reges eos inuirga
ferrea. et cã ꝗͣ uasfiguli c̃fringes
eos: ut corrupto exceriore homi¬
ne et interiore renouato: possis
in caritate redactus et fundatꝰ.
comp̃hendere longitudinem. la¬
citudinem. altitudinem: et pro¬
fundum: cognoscere etiam suꝑ¬
eminentem scientiam caritatis
dĩ. Nunc itaq cum ex eadem cons¬
ꝑsione ds alia uasa in honorem
facit. alia contumeliam non ẽ cu¬
um discutere quisquis scđm¬
S hanc consꝑt̾ionem adhuc uiuis.
id ẽ terrenum sensum et carnalit̃
multa patientia uasa irȩ que
ꝑficta sunt in ꝑditionem: hinc
satis significauit obduratione
cordis. quȩ inpharaone facta ẽ:
ex meritis uenisse occulte supi¬
oris impietatis. Quam tamen pa¬
tienter sustinuit ds̃ donec ad illud
cempus ꝑduceretur. quo opor¬

Expanded text:
servos, sed amicos: omnia enim quae servos, sed amicos: omnia enim quae audivi a Patre meo, nota feci vobis . Quamdiu itaque vas fictile es, conterendum est hoc ipsum in te prius virga illa ferrea, de qua dictum est, Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli conteres eos : ut corrupto exteriore homine, et interiore renovato, possis in charitate radicatus et fundatus comprehendere latitudinem, longitudinem, altitudinem, et profundum, cognoscere etiam supereminentem scientiam charitatis Dei . Nunc itaque cum ex eadem conspersione Deus alia vasa in honorem facit, alia in contumeliam, non est tuum discutere, quisquis secundum hanc conspersionem adhuc vivis, id est, terreno sensu et carnaliter multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, hinc satis significavit obdurationem cordis quae in Pharaone facta est, ex meritis venisse occultae superioris impietatis: quam tamen patienter sustinuit Deus, donec ad illud tempus perduceretur, quo oppor
Abbreviated transcription (Latin):
los eligens. nec istõ ex oꝑib dapnãs.s
illorum fidi prestat ut bene ope¬
rentur: et istorum impietatem
rentur. Qui quoniam intellec¬
tus ut dixi sp̃ualibus patet. a
carnali autem prudentia longe
remotus est: sic refellit inqui¬
rentem: ut intelligat se depone¬
re debere pͥus hominem luti:
ut ista ꝑ spm̾ inuestigare mere¬
atur. Itaq inquit. ¶ homo tuqͥs
es qui respondeas deo: Dunqͥd
dicit figmentum ei qui se finxit
quare sic me fecisti: An non habet
potestatem figulus luti exeadẽ
consꝑsione uas facere. aliud qͥdẽ
in honore aliud incontumelia:
Quandui figm̃tum e̾ inquit. et
ad masam luti ꝑtines. nondum
cohibeas te oportet abhuiusmodi
inquisitione. et non respondeas
dõ. Cuius consilium quis scire cu
piens oportet ut pͥus in eius ami¬
citiam recipiatur. Quod contingẽ
nisi sp̾italib non potest. iam por¬
tantib unaginem celestis homi¬
nis. Iam enim inquit non uos dicã

Expanded text:
eribus eligens, nec istos ex operibus damnans; sed eribus eligens, nec istos ex operibus damnans; sed illorum fidei praestans ut bene operentur, et istorum impietatem rentur. Qui quoniam intellectus, ut dixi, spiritualibus patet, a carnali autem prudentia longe remotus est, sic refellit inquirentem, ut intelligat se deponere debere prius hominem luti, ut ista per spiritum investigare mereatur. Itaque, inquit, O homo tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti, ex eadem conspersione vas facere, aliud quidem in honorem, aliud in contumeliam? Quamdiu figmentum es, inquit, et ad massam luti pertines, nondum cohibeas te oportet ab hujusmodi inquisitione, et non respondeas eo. Cujus conpiens, oportet ut prius in ejus amicitiam recipiatur, quod contingere nisi spiritalibus non potest, jam portantibus imaginem coelestis hominis: Jam enim, inquit, non vos dicam
Abbreviated transcription (Latin):
male operentur. Sicut et suꝑius
uios ds in reprobum sensum. ut
faciant que non conueniunt.
Qua propter ita conclusit apłs
Ergo cuiꝰ uult miseretur et quẽ
ult obdurat. Cuius enim mise¬
retur. facit eum bene oꝑari. et
quem obdurat. relinquic eñ
ut male oꝑetur. S illa miscdia
precedenti merito fidi tribuitur.
et ista obduratio p̾cedenti impi¬
etati: ut et bona ꝑdonum dĩ
oꝑemur: et mala ꝑ supplicium:
cum tamen homini non auferat᷑
libum uoluntatis arbitrium.
siue ad credendum dõ ut conseqͥ¬
tur nos miscđia: siuie ad impieta¬
tem. ut consequatur supplitiũ
Qua conclusione ilsata: infert que¬
stionem tanquam a contradi¬
cente. dit enim: Bicis itaq michi.
Quid adhuc queritur. nam uolun¬
tati eius quis resistit: Cui sane
in quisioni sic respondet. ut intel¬
ligamus sp̃ualib uiris etiam ñ
scđm terrenum hominem iuuen¬
tib patere pͣriora merita fidi et
impietatis. quomo ds̃ p̾scius eligat

Expanded text:
male operentur; sicut et superius male operentur; sicut et superius illos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Quapropter ita concludit Apostolus, Ergo cui vult miseretur, et quem vult obdurat. Cujus enim miseretur, facit eum bene operari; et quem obdurat, relinquit eum ut male operetur. Sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur, et ista obduratio praecedenti impietati: ut et bona per donum Dei operemur, et mala per supplicium; cum tamen homini non auferatur liberum voluntatis arbitrium, sive ad credendum Deo ut consequatur nos misericordia, sive ad impietatem ut consequatur supplicium. Qua conclusione illata, infert quaestionem tanquam a contradicente. Ait enim: Dicis itaque mihi, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? Cui sane inquisitioni sic respondet, ut intelligamus spiritualibus viris, et jam non secundum terrenum hominem viventibus, patere posse prima merita fidei et impietatis, quomodo Deus praescius eligat
Abbreviated transcription (Latin):
Unde sequitur etiam de pharaois
supplicio testimonium: cum ait
scriptura de pharaone: quia ad
hoc te excitaui ut ostendam inte
potentiam meam:. et ut annun¬
tietur nomen meum inuniu̾sa
cerra Sicut enim legimus in ex¬
odo. obduratum ẽ cor pharao¬
nis: ut cam eiudentib signis ñ
mou̾etur. Quod ergo tunc pha¬
rao non optemꝑabat p̾ceptis diͦ
iam de supplicio ueniebat: Non
autem quisquam potest dicere
obdurationem illam cord̃ in me¬
rito accidisse pharaoni: s uidicio
dĩ retribuentis incredulitati eiꝰ.
debitam penam. Non ergo illi¬
hoc imputatur quod tune non ob¬
tẽparet. quandoquidem obdura¬
co corde obtemꝑare non poterat.
s quia dignum se p̾buit cui cor.
obduraretur. pͥore infidelitate.
Sicut enim in his quos elegit ds ẜ
non oꝑa. s fides inchoat meritũ
ut ꝑ munus dĩ bene operentur:
sic inhis quos dapnatinfideli¬
tas. et impietas in choat pene me¬
ritum. ut ꝑ ipsam penam etiam

Expanded text:
Unde sequitur etiam de Pharaonis Unde sequitur etiam de Pharaonis supplicio testimonium, cum ait Scriptura de Pharaone, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Sicut enim legimus in Exodo, obduratum est cor Pharaonis , ut tam evidentibus signis non moveretur. Quod ergo tunc Pharao non obtemperabat praeceptis Dei, jam de supplicio veniebat. Non autem quisquam potest dicere obdurationem illam cordis immerito accidisse Pharaoni, sed judicio Dei retribuentis incredulitati ejus debitam poenam. Non ergo hoc illi imputatur, quod tunc non obtemperaret, quandoquidem obdurato corde obtemperare non poterat; sed quia dignum se praebuit, cui cor obduraretur priore infidelitate. Sicut enim in iis quos elegit Deus, non opera sed fides inchoat meritum, ut per munus Dei bene operentur: sic in his quos damnat, infidelitas et impietas inchoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lectionem oꝑari. Nemo ergo sibiau¬
deat tribuere quod misericordit̃
potest esse misericorꝰ. Non ergo
elegit deus bene oꝑantes. s creden¬
tes potius. ut ipse illos faciat bene
operari. Nostrum est eium credere
et uelle. illius autem credentib
et uolentib facultatem bene oꝑan
gͥ non uolentis neq currentis s
miserentis ẽ dĩ. non tulit liberum
uoluntatis arbitrium. s non suf¬
ficere dicit uelle nr̃m. nisi adiu¬
uet dĩ misericordes nos efficiendo.
adbene opandum. ꝑ donum
sp̃s scĩ: ad hoc reserens quod suꝑius
dirit. miserebor. cui misertus ero
et miscđiam prestabo cui miseri¬
cors fuero: quia neq uelle possu¬
mus nisi uocemur: et cum post uo¬
cationem uoluerimus. non sufficit
uoluntas nostra. et cursus noster.
nisi ds et uires currentib prebeat.
et ꝑducat quos uocat. manifestũ
est ergo non uolentis neq curren
quamquam ibi sit etiam uolun¬
tas nr̃a quȩ sola nichil possec.

Expanded text:
dilectionem operari. Nemo ergo sibi audilectionem operari. Nemo ergo sibi audeat tribuere quod misericorditerne qua nemo potest esse misericors. Non ergo elegit Deus bene operantes, sed credentes potius, ut ipse illos faciat bene operari. Nostrum enim est credere et velle, illius autem dare credentibus et volentibus facultatem bene operaIgitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, non tollit liberum voluntatis arbitrium; sed non sufficere dicit velle nostrum, nisi adjuvet Deus, misericordes nos efficiendo ad bene operandum per donum Spiritus sancti, ad hoc referens, quod superius dixit, Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Quia neque velle possumus, nisi vocemur; et cum post vocationem voluerimus, non sufficit voluntas nostra et cursus noster, nisi Deus et vires currentibus praebeat, et perducat quo vocat. Manifestum est ergo non volentis neque currenquanquam ibi sit etiam voluntas nostra, quae sola nihil posset.
Abbreviated transcription (Latin):
ante grãm głabantur. et dicebant
se ipsam ȩuangłii gram ꝑ sua bona
oꝑa precedentia meruisse: cum eoͥꝵ
p̃cesserint. Quod si uocatus uocan¬
tem secutus fuerit. quod ẽ iam in
libero arbitrio: merebitur et spin
In quo ꝑ manens quoo nichilomi¬
nus ẽ in lib̾o arbitrio: merebitur
etiam uitan eternam. quȩ nulla
possit labe corrumpi Quod autẽ
et miscdiam prestabo cui miseri¬
cors fuero. hinc ostenditur non ẽẽ
iniquitatem apud dm̃ Quod
possunt dicere quidam cum
audiunt. antequam nascerẽtur.
iacob dilexi. esau autem odio
habui. Miserebor enim inquit
cui misertus ero Primo enim mi¬
sertus ẽ nr̃i ds cum peccatores eẽmꝰ.
ut uocaret nos. Cui ergo misertꝰ
ero iniquit ut eum uocem: mise¬
rebror adhuc eius. cum crediderit.
Quomodo autem adhuc nisi creden¬
ti et petenti det spm scm: Quo
da to: miscđiam prestabit cui mi¬
sericors fuerit᷑ idẽ ut faciat eum
misericordem. quo bona possit ꝑdi

Expanded text:
ante gratiam gloriabantur, et dicebant ante gratiam gloriabantur, et dicebant se ipsam Evangelii gratiam per sua bona opera praecedentia meruisse; cum bona praecesserint. Quod si vocatus vocantem secutus fuerit, quod est jam in libero arbitrio, merebitur et Spiriin quo permanens quod nihilominus est in libero arbitrio merebitur etiam vitam aeternam, quae nulla possit labe corrumpi. LXI. Ib. Iet misericordiam praestabo cui misericors fuero, hinc ostenditur non esse iniquitatem apud Deum; quod possunt dicere quidam, cum audiunt, Antequam nascerentur, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Miserebor enim, inquit, cui misertus ero. Primo enim misertus est nostri Deus, cum peccatores essemus ut vocaret nos. Cui ergo misertus ero, inquit, ut eum vocem, miserebor adhuc ejus cum crediderit. Quomodo autem adhuc, nisi ut det credenti et petenti Spiritum sanctum? Quo dato misericordiam praestabit cui misericors fuerit, id est, ut faciat eum misericordem, quo bona possit per
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus ẽ nobis. Non ergo quisq
głari debet ex oꝑib tan¬
quam suis. quȩ ꝑ donum di habet:
cum ipsa dilectio in eo bonum oꝑe¬
tur. Quid ergo elegit os: Si enim
dilectio bonum oꝑatur. quomodo
eligit cui donet: Si enim nullo
merito: non ẽ electio Equales enĩ
om̃s sunt ante meritum: nec pot̃
in rebus omino equalib electio no¬
minari: S quoniam sp̃s sc̃s non
datur nisi credentib non quidẽ
eligit ds oꝑa quȩ ipse largitur. cũi
Non ergo elegit ds oꝑa cuiꝰquam in
p̃scientia ͥ s  quem sibi crediturũ
eẽ p̃sciuit. ipsum elegerit. cui spm̃
sc̃m daret. ut bona oꝑando etiam
eternam uitam consequerentur.
Dicit enim idem apłs. Idem ds̃ qͥ
oꝑatur omĩa in omĩb. Nusquam
autem dictum ẽ ds̃ credit omĩa
in omĩb Quod ergo credius nrin
ẽ. quod autem bonum oꝑamur.
illius qui credentib in se dat sp̃m
scmm. hoc autem exemplum qui¬
busdam uideis obiectum ẽ. qui
xp̃o crediderunt. et de oꝑibus

Expanded text:
qui datus est nobis . Non ergo quisquam gloriari debet ex operibus tanquam suis, quae per donum Dei habet, cum ipsa dilectio in eo bonum operetur. Quid ergo elegit Deus? Si enim dilectio bonum operatur, quomodo elegit cui donet? Si enim nullo merito, non est electio; aequales enim omnes sunt ante meritum, nec potest in rebus omnino aequalibus electio nominari. Sed quoniam Spiritus sanctus non datur nisi credentibus, non quidem Deus elegit opera quae ipse largitur, cum dNon ergo elegit Deus opera cujusquam in praescientia, esse praescivit, ipsum elegerit cui Spiritum sanctum daret, ut bona operando etiam vitam aeternam consequeretur. Dicit enim idem apostolus, Idem Deus qui operatur omnia in omnibus . Nusquam autem dictum est, Deus credit omnia in omnibus. Quod ergo credimus, nostrum est: quod autem bonum operamur, illius qui credentibus in se dat Spiritum sanctum. Hoc autem exemplum quibusdam Judaeis objectum est, qui Christo crediderunt, et de operibus
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. consecrans euangłium
dĩ. ut fiat oblatio gentium
accepta bilis. scĩficata inspu
sc̃õ: hoc intelligitur. offerantur
gentes deo tanquam acceptabi¬
le sacrificium. cum in xp̃m cre¬
dentes ꝑ euangłium sac̾tifican¬
tͣ. sicut et suꝑiꝰ dicit: obsecro itaq¬

Expanded text:
ns Evangelium Dei, ut fiat oblatio Gentium acceptabilis, sanctificata in Spiritu sancto, hoc intelligitur, ut offerantur Gentes Deo, tanquam acceptabile sacrificium, cum in Christum credentes per Evangelium sanctificantur: sicut et superius dicit, Obsecro itaq
Abbreviated transcription (Latin):
eius quod ds̃ ẽ. nichil responderũt.
Ideo dominus aic illis. Quomͦ
ergo dauio in spii uocat eum do-¬
minum: ut intelligerent hoc
se confessos eẽ tantum. quod xp̃c
filius dauid ẽ. hoc autem cacu¬
isse quod ẽ xp̃c dominus ipsius
dauid. Illud autem ẽ scđm sus¬
ceptionem carnis. hoc scđm ȩc̃ni
ait nondum enim nascentium
neq agentium aliquid boni aut
mali ut scđm electionem propo¬
situm ds maneret: non ex oꝑib
si ex uocante dictum ẽ ei. quia
maior. seruiet minori. sicut scrip¬
tum ẽ. iacob. dilexr esau autem
odio habuiͣ÷: non nullos mouec
ut putant apłm paulum abstu¬
lisse liberum uoluntatis abitriũ.
quo ꝓmeremur dm̃ bono pietatis:
uel malo pietatis offendimus.
Dicunt enim quod ante oꝑa aliqͣ
seu mala seu bona duorum ñdũ
nascentium ds̃ unum dilexerit.
alterum odio habuetit. S respon¬
demus p̃scientia dĩ factum eẽ.
qua nouit etiam de nondum
natis. qualis quisq futurus sit.
non ex oꝑib factam electionem::

Expanded text:
us quod Deus est, nihil responderunt. Ideo Dominus ait eis, Quomodo ergo David in spiritu vocat eum Dominum ? Ut intelligerent hoc se confessos esse tantum, quod Christus filius est David; hoc autem tacuisse, quod est Christus Dominus ipsius David. Illud enim est secundum susceptionem carnis, hoc secundum aetait, « Nondum enim nascentium, neque agentium aliquid boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori, sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui, » nonnullos movet, ut putent apostolum Paulum abstulisse liberum voluntatis arbitrium, quo promeremur Deum bono pietatis, vel malo impietatis offendimus. Dicunt enim quod ante opera aliqua, seu bona seu mala, duorum nondum nascentium Deus unum dilexerit, alterum odio habuerit. Sed respondemus, praescientia Dei factum esse, qua novit etiam de nondum natis, qualis quisque futurus sit. non ex operibus factam electionem?
Abbreviated transcription (Latin):
res eoꝵ reditu liberati. In quo enĩ
uincło pacis credidit eypͥanus.
posse ꝑ miscđiam dei ab ȩccłȩ mu¬
neribꝰ ñ separari. eos. quos in ȩc¬
cłam sine baptismo existimabat
ad missos: in eodem uincło pacis
credimus ꝑ eandem miscłiam
dĩ mereri ueniã posse rebaptiza¬
tos. Eccła quippe catholiea tẽpori¬
bꝰ beati cypͥani. et ante ipsum p̃¬
terito tempore. aut rebaptizatoᷤ
gremio continebat. Aut illi. aut illi
sa lutẽ ñ nisi unitatis ipsius meri¬
to consecuti sunt. Si enĩ ñ habe¬
bant baptismũ qui abhereticis
ueniebant: sicut asserit cypͥanꝰ.
ñ recte admittebant᷑. Et tamen
eisdẽ ipse indulgentiã de dñi

Expanded text:
res eorum reditu liberati. in quo enim res eorum reditu liberati. in quo enim uinculo pacis credidit Cyprianus posse per misericordiam dei ab ecclesiae muneribus non separari eos, quos in ecclesiam sine baptismo existimabat admissos, in eodem uinculo pacis credimus per eandem misericordiam dei mereri ueniam posse rebaptizatos. Ecclesia quippe catholica temporibus beati Cypriani et ante ipsum praeterito tempore aut rebaptizatos gremio continebat: aut illi aut illi salutem non nisi unitatis ipsius merito consecuti sunt. si enim non habebant baptismum qui ab haereticis ueniebant, sicut asserit Cyprianus, non recte admittebantur; et tamen eisdem ipse indulgentiam de domi
Abbreviated transcription (Latin):
difficile ẽ fortasse cognoscere. Quantũ
tñ ad ipsau̾ba attinet. cuilibet homi¬
ni manifestũ ẽ: quantũ distet int̃
ñ habet necessitatẽ lauandi. et ñ
intrabit in regnũ cȩloꝵ. Ipsa deni¬
q eccła sic traditũ tenet: ut ho¬
minẽ sine baptismo ad altare ꝓr¬
sus ñ possit ad mittere: Rebapti¬
tatũ aut̃ cũ post penitentiã liceat
ad mitti: quid aliud ostenditur.
nͥ eũ baptismo ñ carere: Sic gͦ cy¬
prianus quos eẽ sine baptismo
arbitrabat᷑: tam̃ ꝓpter unitatis
uincłm ad ueniam ꝑtinere p̃sume¬
bat: potens ẽ dñs ꝑ ipsum uincu¬
lũ unitatis et pacis. etiã rebap¬
titatis placari: et eis a quibꝰ reba¬
ptitati sunt ex ipsa pacis compen¬
satione mitescere. et omĩa quȩ in
errore cõmiserant delicta dona¬
re : offerentibus sacrificiũ karita¬
tis quȩ cooꝑit multitudinẽ pecca¬
tori: ut ñ attendat quã multi eoꝵ
discessu uulnerati sint: s quã plu¬

Expanded text:
difficile est fortasse cognoscere. quantum difficile est fortasse cognoscere. quantum tamen ad ipsa uerba adtinet, cuilibet homini manifestum est quantum distet inter \'non habet necessitatem lauandi et \'non intrabit in regnum caelorum\'. ipsa denique ecclesia sic traditum tenet, ut hominem sine baptismo ad altare prorsus non possit admittere; rebaptizatum autem cum post paenitentiam liceat admitti, quid aliud ostenditur nisi eum baptismo non carere? si ergo Cyprianus, quos esse sine baptismo arbitrabatur, tamen propter unitatis uinculum ad ueniam pertinere praesumebat, potens est dominus per ipsum uinculum unitatis et pacis etiam rebaptizatis placari et eis, a quibus rebaptizati sunt, ex ipsa pacis conpensatione mitescere et omnia quae in errore commiserant delicta donare, offerentibus sacrificium caritatis quae cooperit multitudinem peccatorum, ut non adtendat quam multi eorum discessu uulnerati sint, sed quam plu
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis uincłm. posse adueniã ꝑue¬
nire. Sic enĩ soluit questionẽ quã
sibi ipse ꝓposint: ad iubaianũ ita
seribens. S dicit aliquis. Quid gͦ¬
fiet de his qui inp̃teritũ de heresi
ad ȩccłam uenientes. sine baptis¬
eos qui ad eccłam simplicit̾ ad mis¬
si inȩccła dormiert̃. ab ecclȩ suę
muneribꝰ ñ separare. Quid sit aut̃
ꝑniciosius. utrũ omĩno ñ baptita¬
ri aut rebaptizari: iudicare diffi¬
cile ẽ. Uideo quidẽ quid ampliꝰ ho¬
mines detestent᷑. atq: horreant.
Uerũtam̃ recurrens ad illã staderã
dñicam. ubi ñ ex humano sensu.
s ex auetoritate diuina rerũ meri¬
ta pensant᷑: inuenio de utraq re
dnui sententiã. Nã et petro dixit.
Q ui lotus ẽ ñ: habet necessitatem
iterũ lauandi. Et nichodemo.
Cisi quis renatꝰ fuerit ex aqua et
sp̃u: ñ intrabit in regnũ cęloꝵ.
Q uid habeat secrecior diiudicatio
dei. hominibꝰ quales nos sumus.

Expanded text:
nitatis uinculum posse ad ueniam pernitatis uinculum posse ad ueniam pertinere. sic enim soluit quaestionem quam sibi ipse proposuit, ad Iubaianum ita scribens: sed dicit aliquis: quid fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad Ecclesiam venientes, sine Baptiseos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare.\' Quid sit autem pernieiosius, utrum omnino non baptizari an rebaptizari, iudicare difficile est. uideo quidem quid amplius homines detestentur adque horreant, uerumtamen recurrens ad illam stateram dominicam, ubi non ex humano sensu sed ex auctoritate diuina rerum momenta penduntur, inuenio de utraque re domini sententiam. nam et Petro dixit: qui lotus est non habet necessitatem iterum lauandi et Nicodemo: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum. quid habeat secretior diiudicatio dei, hominibus quales nos sumus
Abbreviated transcription (Latin):
cere uolentibꝰ nouitatẽ: quia ñ
poterant apprehendere ueritatẽ.
Postea tam̃ dũ int̾ multos ex utͣq:
parte tractat᷑ et queritur: ñ so¬
lum inuenta ẽ: s etiã ad plenarii
concilii auetoritatẽ roburq ꝑ¬
ducta: pꝰ cypͥan quidem passio¬
nẽ:s antequã nos nati eẽmus.
Hanc aut̃ fuisse consuetudinẽ ȩcclȩ
quȩ postea multis discussis amba¬
gibꝰ. ꝑsecta ueritate plenario con
firmata ẽ concilio. satis ostendit᷑
et ipsius beati cypͥani uerbis in
eadem ad iubaianũ ȩpła: quȩ
in concilio lecta memorat᷑. Ait
enĩ. S dicit aliquis. Quid gͦ fi¬
et de bis qͥ inp̃teritũ de heresi
adȩccłam uenientes. sine baptis¬
mo admissi st̃: Ubi certe qͥd fieri
soleret. et si ñ fieri uellet: satis
ostendit. Et eo ipso qđ conciliũ
agͥpini cõmemorat: aꝑte indicat
aliã fuisse consuetudinẽ ȩcclẽ
Leq enĩ opus erat hoc concilio
uelle statuere: si iam consuetudi¬

Expanded text:
cere uolentibus nouitatem, quia non cere uolentibus nouitatem, quia non poterant adprehendere ueritatem. postea tamen dum inter multos ex utraque parte tractatur et quaeritur, non solum inuenta est sed etiam ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta, post Cypriani quidem passionem sed antHanc autem fuisse consuetudinem Ecclesiae, quae postea multis discussis ambagibus perspecta veritate plenario concilio confirmata est, satis ostenditur et ipsius beati Cypriani verbis in eadem ad Jubaianum epistola, quae in concilio lecta memoratur. Ait enim: « Sed dicit aliquis, Quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? ubi certe quid fieri soleret, etsi non fieri uellet, satis ostendit et eo ipso, quod concilium Agrippini commemorat, aperte indicat aliam fuisse consuetudinem ecclesiae. neque enim opus erat hoc concilio uelle statuere, si iam consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
dõ attestante et dicente. iacob
dilexi. ȩsau aũt odio habui: cũ
ambo exuno concubitu concep¬
ti: ex uno utero natisint. Quer̃t
etiã: utrũ peccata dimittant᷑ ꝑ
baptismũ inparte donati. Ut
si dixerimꝰ dimitti: respondeant.
flante dño datus eeͬt discipłis:
tunc secutus ẽ et ait. Baptitate
gentes in nomine patris et filiĩ
et sp̃c scĩ. Si cui dimiseritis pec¬
cata: dimittent᷑ ei. Si cui tenue¬
ritis: tenebunt᷑. Et si ita ẽ inqui¬
unt: cõmunio nr̃a ẽ ȩccła xp̃i.¬

Expanded text:
deo adtestante et dicente: Iacob deo adtestante et dicente: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, cum ambo ex uno concubitu concepti, ex uno utero nati sint. Quaerunt etiam utrum peccata dimittantur per baptismum in parte Donati, ut si dixerimus dimitti respondeant: flante domino datus esset discipulis, tunc secutus est et ait: baptizate gentes in nomine patris et filii et spiritus sancti. si cui dimiseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur. et si ita est\', inquiunt, \'communio nostra est ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
paulus crucifixus ẽ ꝓ uobis: aut¬
aut in nomine pauli baptitati
estis: Isti gͦ si in hac obstinatio¬
ne et ꝑu̾sitate remanerent: cer¬
te quidẽ nati erant: nec tamen
ad ipsã eccłam dequa nati erant
ꝑ pacis atq unitatis uincłm ꝑti¬
nerent. Ergo ipsa generat. et ꝑ
uterũ suũ et ꝑ uteros ancillarũ
ex eisdẽ sacram̃tis: tãquã ex uiri
sui semine. Neq enĩ frustra dicit
apłs: omĩa illa infigura eẽ gesta.
S qui suꝑbiunt et legitimȩ matri
ñ adiungunt᷑. similes st̃ ismaeli:
dequo dictũ ẽ. Eice ancillã et fili¬
ũ eiꝰ. Non enĩ heres erit filiꝰ ancillȩ:
cũ filio meo ysaãe. Qui aũt paci¬
fice diligunt legitimã patris
sui comugẽ. cuiꝰ legitimo iure
generati sunt. similes sunt filiis
iacob. quã uis de ancillis natis:
s tam̃ eandem hereditatẽ sum̃¬
tibꝰ. Qui aũt de ut̃o ipsius matͥs
intus munitate nati. negligunt
gr̃ãm quã acceꝑunt: similes st̃
ȩsau filio ysaãc : qui reꝓbatꝰ est

Expanded text:
Paulus crucifixus est pro vobis, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Isti ergo si in hac obstinatione et perversitate remanerent, certe quidem nati erant, nec tamen ad ipsam Ecclesiam de qua nati erant, per pacis atque unitatis vinculum pertinerent. Ergo ipsa generat, et per uterum suum, et per uteros ancillarum, ex eisdem Sacramentis, tanquam ex viri sui semine. Non enim frustra dicit Apostolus, omnia illa in figura esse gesta . Sed qui superbiunt et legitimae matri non adjunguntur, similes sunt Ismaeli, de quo dictum est: Ejice ancillam et filium eius; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. qui autem pacifice diligunt legitimam patris sui coniugem, cuius legitimo iure generati sunt, similes sunt filiis Iacob quamuis de ancillis natis et tamen eandem hereditatem sumentibus. qui autem de utero ipsius matris intus in unitate nati neglegunt gratiam quam acceperunt, similes sunt Esau filio Isaac, qui reprobatus est
Abbreviated transcription (Latin):
bus apłs dicit: tamquã paruu¬
lis inxp̃o lac uobis potũ dedi
ñ escã : Eos tam̃ asacrilegio scis¬
matis reuocat: in qđd ideo ir¬
ruebant: quia carnales erant.
Quasi paruulis inquit inxp̃o. lac
uobis potum dedi non escã. Non¬
dũ enĩ poteratis: s nec adhuc
quidẽ potestis. Ad huc enĩ estis¬

Expanded text:
us dicit: tamquam paruulis in Christo lac uobis potum dedi, non escam? eos tamen a sacrilegio schismatis reuocat, in quod ideo irruebant, quia carnales erant: quasi paruulis, inquit, in Christo lac uobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: in aliis hominibꝰ habens a¬
nimalem portionẽ: in aliis aut̃
spũalem. Ad animales ꝑtinet
uetꝰ testam̃tũ: ad sp̃uales nouũ.
S primis tẽporibꝰ utrũq occultũ
fuit: ab adam usq ad moysen.¬
Amoyse aut̃ manifestũ ẽ uetꝰ: et
in eo ipso occultabat᷑ nouũ: qr
occulte significabat᷑. Postea uͦ
quã incarne dñs uenit. reuela¬
tũ ẽ nouũ: ueteris aut̃ sacram̃¬
ta cessarunt : s concupiscentiȩ
tales ñ cessauerunt. In illis enĩ
st̃: quos apłs iã ꝑsacramentũ
noui testam̃ti natos. adhuc ta¬
bant quidã spũales. ad nouũ
scilicet testamentũ qđ tunc occul¬
tabat᷑ occulte ꝑtinentes: sic et nẽ
insacram̃to noui testam̃ti qđ iã
reuelatũ ẽ pleriq uiuunt anima¬
les: qui ꝓficere si nolunt adꝑcipi¬
enda quȩ sunt sp̃e dei. quo eos
hortat᷑ sermo apłicus: ad uetus
testamentũ ꝑtinebunt. Si aũt
ꝓficiunt: et antequã capiant. ip¬

Expanded text:
est, in aliis hominibus habens aest, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritualem. Ad animales pertinet Vetus Testamentum, ad spirituales Novum. Sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usqA Moyse autem manifestum est Vetus, et in eo ipso occultabatur Novum, quia occulte significabatur. Postea vero quam in carne Dominus venit, revelatum est Novum, Veteris autem sacramenta cessarunt; sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim sunt quos apostolus iam per sacramentum noui testamenti natos, adhuc tabant quidam spiritales, ad nouum scilicet testamentum, quod tunc occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti, quod iam reuelatum est, plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt; si autem proficiunt, et antequam capiant ip
Abbreviated transcription (Latin):
nec xp̃m induit. Ex quo confi¬
cit᷑. ut denuo baptitandus uide¬
atͣ: qr dicit apłs. Quot quot enĩ
in xp̃o baptitati estis: xp̃m in¬
diuistis. Quẽ ille siñ induit: nec
inxp̃o baptitatus habendus ẽ.
Dorro quia in xxp̃o dicius bapti¬
tatũ: fatem᷑ eũ xp̃m induisse. Et¬
si hoc fatem᷑: regeneratũ fatem᷑.
Q uod si ita ẽ: et peccata dimissa st̃.
Quoms gͦ dicit ioħs. qui odit frẽm
suũ intenebris manet usq ad huc.
si iã facta ẽ remissio peccatoꝵ :
Anñ ẽ in scismate odiũ fr̃nũ: Quis
hoc dixerit: cũ et origo et ꝑtina¬
tia scismatis nulla sit alia. nisi
odiũ frĩs: Hanc illi questionem
soluere sibi uident᷑: cũ dicunt.
Non ẽ gͦ inscismate remissio pecca¬
toꝵ: et ideo nec generatio noui
hominis: et ꝓpterea nec baptismꝰ
ille symon. utrũ uero xp̃i baptis¬
mate tinctus sit. Respondebunt
ita: quia sẽę̃ scripturȩ auctorita¬
te cogunt̾. Quero gͦ utrũ fate¬

Expanded text:
nec Christum induit. ex quo confinec Christum induit. ex quo conficitur, ut denuo baptizandus uideatur, quia dicit apostolus: quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis; quem ille siin Christo baptizatus habendus est. Porro quia in Christo dicimus baptizatum, fatemur eum Christum induisse, etsi hoc fatemur, regeneratum fatemur: Quod si ita est, et peccata dimissa sunt. Quomodo ergo dicit Joannes, Qui odit fratrem suum, in tenebris manet usque adhuc; si jam facta est remissio peccatorum? Annon est in schismate odium fraternum? quis hoc dixerit, cum et origo et pertinacia schismatis nulla sit alia, nisi odium fratris? 17. Hanc illi quaestionem solvere sibi videntur cum dicunt: Non est ergo in schismate remissio peccatorum, et ideo nec regeneratio novi hominis, et propterea nec Baptismusille Simon, utrum vero Christi Baptismate tinctus sit. Resp\'ita\', quia sanctae scripturae auctoritate coguntur. quaero ergo utrum fate
Abbreviated transcription (Latin):
gis nos sacram̃ta noui testam̃ti
apud quos libet hereticos uł scis¬
maticos inuenientes. ñ debemus
ipsis tribuere. nec quasi non ag¬
nita reꝓbare:s quã uis apud for¬
nicariam mulierẽ dona uiri legi¬
timi agnoscere. et u̾bo ueritatis
illam fornicationẽ em̃dare. quȩ
ꝓpria ẽ impudicȩ mulieris: ñ illa
dona culpare quȩ ꝓpria st̃ dñi
miserantis: Harũ et taliũ rerũ con¬
sideratione. patres nr̃i ñ solũ ante
cyprianũ uł agͥpinum. s etiã pꝰea
salub̃rimã consuetudinẽ tenuer̃t:
ut quicqͥd diuinũ atq legitimũ ĩ aliqͣ
heresi uł scismate integrũ reꝑirent.
approbarent potiꝰ quã negarent:
quicqͥd aut̃ alienũ et erroris illius
uł dissensionis ꝓpriũ. ueracit̃ argu¬
erent et sanarent.S ea quȩ ex illa
epła quȩ adiubaianũ scripta ẽ
consideranla remanent: ꝓpter bu¬
iꝰ uoluminis modũ ab alio quantũ
opinor erordio suscipienda atq tͣ¬

Expanded text:
gis nos Sacramenta novi Testamenti, gis nos Sacramenta novi Testamenti, apud quoslibet haereticos vel schismaticos invenientes, non debemus ipsis tribuere, nec quasi non agnita reprobare; sed quamvis apud fornicariam mulierem dona viri legitimi agnoscere, et verbo veritatis illam fornicationem emendare, quae propria est impudicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt Domini miserantis? 28. Harum et talium rerum consideratione patres nostri, non solum ante Cyprianum vel Agrippinum, sed etiam postea saluberrimam consuetudinem tenuerunt, ut, quidquid diuinum adque legitimum in aliqua haeresi uel schismate integrum repperirent, adprobarent potius quam negarent, quidquid autem alienum et erroris illius uel dissensionis proprium, ueraciter arguerent et sanarent. sed ea, quae ex illa epistula quae ad Iubaianum scripta est consideranda remanent, propter huius uoluminis modum ab alio quantum opinor exordio suscipienda adque tr
Abbreviated transcription (Latin):
fornicaria erat: s et habuisse di¬
citur: et ñ sua nec amatoꝵ suoꝵ:
s dei. cuiꝰ unius ista sunt. Quã uis
ergo habuerit fornicationẽ suã:
illa tam̃ quibꝰ eandẽ fornicationẽ
ornabat uł seducta uł seducens.
non erant eiꝰ s dei. S hȩc de iudea
gente figurabant᷑: ubi scribe et
pharisei respuebant mandatũ dei.
ut traclitiones suas constituerent :
ut eũ plebe dm̃ relinquente sic quo¬
dãmͦ fornicarentur. Nec tam̃ talis
illius tẽporis in popło fornicatio
quã dñs arguendo ꝓdebat. effecit
ut eoꝵ e̾ent sacram̃ta. quȩ ñ erant
coꝵ s: dei : qui loquens ad fornicari¬
am dicit illa omĩa sua eẽ. Unde
ipse dñs etiam quos munclauit
alepra. ad cadẽ sacram̃ta misit: ut
offerrent ꝓse sacrificiũ sacerdotibꝰ:
quia nondũ eis successerat sacrifi¬
ciũ. qđ ipse in ȩccła post uoluit cę¬
lebrari ꝓ illis omĩbꝰ: quia illis om¬
nibꝰ ipse p̃nunciabat᷑. Quanto ma¬

Expanded text:
fornicaria erat: sed et habuisse difornicaria erat: sed et habuisse dicitur, et non sua nec amatorum suorum, sed Dei, cujus unius ista sunt. Quamvis ergo habuerit fornicationem suam, illa tamen quibus eamdem fornicationem ornabat, vel seducta vel seducens, non erant ejus, sed Dei. Si haec de Judaea gente figurabantur, ubi Scribae et Pharisaei rejiciebant mandatum Dei, ut traditiones suas constituerent, ut cum plebe Deum relinquente sic quodam modo fornicarentur; nec tamen talis illius temporis in populo fornicatio quam Dominus arguendo prodebat, effecit ut eorum essent sacramenta, quae non erant eorum, sed Dei, qui loquens ad fornicariam dicit illa omnia sua esse; unde ipse Dominus etiam quos mundavit a lepra, ad eadem sacramenta misit, ut offerrent pro se sacrificium sacerdotibus; quia nondum eis successerat sacrificium, quod ipse post in Ecclesia voluit celebrari pro illis omnibus, quia illis omnibus, ipse praenuntiabatur: quanto ma