comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ipnius quoqz comes turo¬
nice ciuitatis. cũ ꝑ totũ an¬
nũ grauit̾ ab unus pedis dolore
ti martim iugit᷑ auriliũ implo¬
raret: apparut ei b̃s ꝯfessor ĩ iusu
nocte. hilari uultu carridens: ⁊ ꝯsu¬
eta deferens ara. bm̃ signaculũ
sc̃ẽ qrucis suꝑ pedem infmuũ mi¬
posut. Nor omm dolore fugato:

Expanded text:
inus quoque comes Turonicae civitatis cum per totum annum graviter ab unius pedis dolore ti Martini jugiter auxilium imploraret, apparuit ei beatus Confessor in visu nocte, hilari vultu arridens, et consueta deferens arma; ut beatum signaculum sanctae crucis super pedem infirmum imposuit, mox omni dolore fugato,
Abbreviated transcription (Latin):
monasterium qd̾ a multis fr̃ibr
babitabatur accessit: causam dis¬
cessionis atqr consiliũ querentibr
ꝯfitrtur Reitentib cunccis. ⁊ p̃ci¬
dolore oĩm digressus est a fiatrib
Dix econspectu abscesserat: mi¬
pletus demone. cruentas qz spu¬
mas ore ꝓuoluens. sius dentibz

Expanded text:
monasterium, quod a multis fratribus monasterium, quod a multis fratribus habitabatur, accessit, causam discessionis atque consilium quaerentibus confitetur. Renitentibus cunctis, et praecidolore omnium digressus est a fratribus. Vix e conspectu abscesserat, impletur a daemone, cruentasque spumas ore provolvens, suis dentib
Abbreviated transcription (Latin):
Dolescens quidã ex .xu.¬
asia. p̾diues opib. genere
clarus. libens urrorem et filunm
puulum. cum megỹpto tribunus
esset. et frcquentibz adu̾sum blem¬
bos expeditionibz quedam loca he¬
remi contigisset. sanctoꝵ eciam ta¬
b̾nacula complura iuidisset: a bõ
iuro iohanne ubum salutis acce¬
pit. Nec moratus mutilem mili¬
tiam cum uano illo honore conte¬
nuere: heremũ constant̾ ing̾ssus
brem tempore in omn gene uir¬
tutum pfectus emicuit. Potens
ienunus. humilitate conspicuus
fide firmus. facile seantiquis mo¬
nachis studio untutis equau̾at.
cum int̾mi subut eum cogitacio
miecta ꝑdyabolum. rectius esse
ut rediret ad patriam filium q
unicum ac domũ totam cũ uro¬
re saluaret: qd̃ utiq esset accep¬
tus deo. quam si solum se seculo
cripere contentus. salutem suoꝵ
non sine impietate negligeret.
Istiusmodi ergo false iusticie colo¬
re supatus: post quadriennum
fere cellulam suam atq ꝓpositum
heremita deserunt. S ad ꝓrimum

Expanded text:
olescens quidam ex sia praedives opibus, genere clarus, habens uxorem et filium parvulum, cum in Aegypto tribunus esset, et frequentibus adversum Blembos expeditionibus quaedam eremi contigisset, Sanctorum etiam tabernacula complura vidisset, a beato viro Joanne verbum salutis accepit. Nec moratus inutilem militiam cum vano illo honore contemnere, eremum constanter ingressus, brevi tempore in omni genere virtutum perfectus emicuit. Potens jejuniis, humilitate conspicuus, fide firmus, facile se antiquis monachis studio virtutis aequaverat; cum interim subiit eum cogitatio, injecta per diabolum, quod rectius esset ut rediret ad patriam, filiumque unicum ac domum totam cum uxore salvaret: quod utique esset acceptius Deo, quam si solum se saeculo eripere contentus, salutem suorum non sine impietate negligeret. Istiusmodi ergo falsae justitiae colore superatus, post quadriennium fere cellulam suam atque propositum et emita deseruit. Sed ubi ad proximum
Abbreviated transcription (Latin):
unuũ: requirentes sollicite senem
neq̃ꝙͣ reperiũt. S nec homo quidẽ
extitit: qui eũ de basilica exire uidis¬
set. Credo aliq̃ finit uͥtus angłicri:
⁊ deinceps nulli cõparuit. In qͦ leco
ex illa die multe uͥtutes fc̃e sũt: q̃
ꝑ negligentiã ñ sũt scripte. Nos u̾o
de quanto ño temꝑe aut fĩuidimꝰ

Expanded text:
um, requirentes sollicite senem, nequaquam repperiunt. Sed nec homo quidem extetit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo, aliqua fuisset virtus angelica, et deinceps nulli conparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per neglegentiam non sunt scriptae. Nos vero, de quanto nostro tempore aut fieri vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
s deo soli notũ est. Tam̃ de dyabolo
et eius corpe ꝙ sũt reꝓbi scriptũ est.
qr dolus in manu eius dirigit᷑. qm̃
appetũt explere nequius possint:
et qd̃ ꝑu̾sa uoluntate desid̾ant. pũ¬
siori facultate p̾sus at: ut tanto

Expanded text:
 Deo soli notum est. Tamen de diabolo, & eius corpore, quod sunt reprobi, scriptum est, quia dolus in manu eius dirigitur, quoappetunt, explere nequius possint, & quidem peruersa voluntate desiderant peruersiori facultate consumere, vt tanto
Abbreviated transcription (Latin):
De alpino conite debile.
De charigisilo contracto.
De aquilmo amente.
De charmaldo debile. xxu¬
De fime absciso.
De chariberto rege qui uillam ꝑ¬
uasit.
De eustochio pictauensi. xxxi.
De eo qui in sanctam porticum
Qualit̾ me uͥtus eius ab infirmi¬
tate restaurauit incolumem xxxiii.
De clico m̃d amente. .xxxiiii.
Qd̾ untus eius abagro nr̃o teni¬
pestatem ꝓhibuit. .xxxu.
De ligno beati cancelli. .xxxui.
Qd̃ urtus ens nobis inimicos
De dissintericis. .xxxuiii.
De merguuius ⁊ frigoriticis xxxix.¬

Expanded text:
De Alpino comite debile. De Charegisilo contracto. De Aquilino amente. De Charivaldo debile. De fune absciso. De Chariberto rege, qui villam pervasit. 30. De Eustochio Pictavinsi. 31. De eo qui in sanctam porticum 32. Qualiter me virtus eius ab infirmitate restauravit incolomem. 33. De clerico nostro amente. 34. Quod virtus eius ab agro nostro tempestatem prohibuit. 35. De ligno beati cancelli. 36. rtus eius nobis inimicos De disintericis. 38. De inerguminis et frigoriticis
Abbreviated transcription (Latin):
inferiorem censeo. ꝙͣ mortuũ susci¬
tatũ: ꝙ̃ sic b̃s ꝯfessor ut ita dicam
ꝯfracto mortis hiatu ⁊ eius abore
retractũ. uite restituit. Quiusq ho

Expanded text:
inferiorem censeo quam mortuum suscitatum; quem sic beatus confessor, ut ita dicam, confracto mortis hiatu, et eius ab ore retractum vitae restituit Qui usque ho
Abbreviated transcription (Latin):
camnina in nccte. id est ꝯsolatõnẽ
scripturaꝵ intribulacc̃e: ꝯfẽbamᷤ
uicissim qd̃ menti ad solaciũ accur¬
rebat. Accum forte de hoc qd̾ diceba¬
t᷑ occasio se se ingessit: ut idem dili¬
gentius retractatũ scribet᷑. Ergo
xacio saltim det intellectũ auditur:
cor nt̃m ⁊ cibare uos dignet᷑ pane
lacumaꝵ. ne forte dicat᷑ de nobis.
Atriuisti eos: nec doluenĩt. Et itẽ.
Pcussi ppłm meũ: ⁊ auiis suis ñ
est reu̾sus. Et cũ m̃u pu̾sitas cor
iusti scilicet dõpni maitim sic̃ ali¬
as dicit᷑. merere faciat. cũ nos po¬
tius ind̾it in reb pessimus erultas¬
tes: q̃ratur dicens. Sustini qui
simmul ꝯtristaretur: et ñ fuit. Itẽq.
Non est qui uicẽ meã doleat. Non
eĩ satis nos remorde bat memoria
sua ñ deflent. s potius młtipticãt.
et nichil accidit eis trste. Unde sc̃p

Expanded text:
carmina in nocte, id est consolationem Scripturarum in tribulatione, conferebamus vicissim quod menti ad solatium occurrebat. Ac tum forte de hoc quod dicebatur, sese ingessit occasio, vt idem diligentius retractatum scriberetur. Eram, vexatio saltim det intellectum auditui, cor nostrum, & cibare nos dignetur pane lachrymarum, ne forte dicatur de nobis, Attriuisti eos, nec doluerunt. Et item, Percussi populum meū, & a viis suis non est reuersus. Et cum nostra peruersitas cor iusti, scilicet domni Martini, sicut alias diximus, mœrere faciat, cum nos potius viderit in rebus pessimis exultantes, queratur, dicens: Sustinui qui saltem contristaretur, & non fuit. Itemque, Non est qui vicem meam doleat. Non enim satis nos remordebat memoria sua non deflent, sed potius multiplicant; & nihil accid
Abbreviated transcription (Latin):
sine quibz hanc uitain duce neque¬
unt hic flagellenturut post hec mã¬
suris gaudiis insernt᷑. Tam̃ indif¬
fe̾nter et boms bene et malis ma¬
le est. et tunc qͦ nescitur utrũ bonis
pro remuñatione bona reddantur:
et malis malaut corrigant. Cur
aũt hec uarietus ꝓueniat morta

Expanded text:
sine quibus hanc vitam ducere nequeunt, hic flagellentur, ut post hoc mansuris gaudiis inserantur. Tamen indifferenter et bonis bene, et malis male est; et tunc quoque nescitur utrum bonis pro remuneratione bona reddantur, et malis mala ut corrigantur. Cur autem haec varietas proveniat morta
Abbreviated transcription (Latin):
magna uoce clamaret. deus mar¬
tu erpe nos. mox tempestatẽ fu¬
isse sedatam. sc qr optatum curfũ
cum sumina placidi equoris qui¬
ete tenuisse.

Expanded text:
magna uoce clamauerit Deus Martini eripe nos\', mox tempestatem fuisse sedatam, seque optatum cursum cum summa placati aequoris quiete tenuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
dem impetu futurum ẽẽ uictorem
sed paruo post tempore esse peritur.
Qd̾ quidem ita indimus. Nam pri¬
no aduentu eius ualentimais
in fugam u̾sus est. Dem post an¬
nuum fere. resumptis uiribr. captũ
intra aquileie muros mariium
nterfecit.
Onstat aũt i angelos abeo
plerũq iusos: ita ut ꝯserto
iuicẽ apd̃ eũ ẜmone loq̃rent᷑ .xxu.

Expanded text:
dem impetu futurum esse uictorem, dem impetu futurum esse uictorem, sed paruo posQuod quidem ita vidimus: nam primo adventu ejus Valentinianus in fugam versus est: deinde post annum fere resumptis viribus, captum intra Aquileiae muros Maximum interfecit. Constat autem etiam angelos ab eo plerumque visos, ita ut conserto invicem apud eum sermone loquerentu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ illo iustius fuit: conntes duo sũ¬
ma potestate p̾diti. frat̾ regis et pa¬
truus. Medius int̾ bos martim p̾s¬
bit acrubu̾at. Ipe aut: sellula urẽ
regem posita ꝯsed̾at. Ad medium
fere conunmi: ut moris est pat̾am
regi uinster obtulit. Ille scõ admo¬
dum ep̃o potius dari iubet: expectũs
atqz ambiens. ut ab illius derta po¬
culum suinet. Sz martinus ubie¬
bibit. pat̾am pb̃ro suo tradidit: d¬
nullũ scilicet eristimans dignorẽ
qui post se p̾or bibet. nec integnuĩ sibi
fore. si aut regem ip̃m. aut eos
qui a rege enunt ꝓrimmi. pb̃ro pretu¬
lisset. Qd ft̃m imꝑator om̃s q qui
tunc aderant ita ardmunti sunt: ut
lir ip̃m eis in quo ꝯtempti fu̾ant¬
plus plac̾et. Celebertimũ q ꝑomne
palatium fuit: fecisse martinũ in re¬
qr nicrenno longe aute p̾dreit futu¬
rum. ut si ad ytaliam ꝑgeret. quo ire
cupietat. bellum ualentimano mm¬
peratori niferens. sciret se primo qͥ¬

Expanded text:
mquam iustius fuit, comites duo summquam iustius fuit, comites duo summa potestate praediti, frater regis et patruus: medius inter hos Martini presbyter accubuerat, ipse autem in sellula iuxta regem posita consederat. ad medium fere conuiuium, ut moris est, pateram regi minister obtulit. ille sancto admodum episcopo potius dari iubet, expectans adque ambiens, ut ab illius dextera poculum sumeret. sed Martinus ubi ebibit, pateram presbytero suo tradidit, nullum scilicet existimans digniorem, qui post se prior biberet, nec integrum sibi fore, si aut regem ipsum aut eos, qui a rege erant proximi, presbytero praetulisset. quod factum imperator omnesque qui tunc aderant ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse Martinum in reque Maximo longe ante praedixit futurum ut, si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo qui
Abbreviated transcription (Latin):
niũ ferocis ingemi nirum
et belloꝵ cuuliũ uictoria elatũ. płes
da cuta principem õĩm adulacõ no¬
taretur. seqz degeneri incõstancia
regie clientele sac̾dotalis dignitas
subdidisset: in solo martino apłica
auctoritas ꝑmauetat. Nlam et si
pro quibrdam suplicandũ regi fu¬
it: impanit potius ꝙͣ regauit. Et
a comio eius frequent iegatus
abstinuit: dicens se mense eius ñ
Postremo cum marimiᷤ se nõ spon¬
te supsisse. impiũ affiruaret. s
impositam sibi amilitib diino
mitu regni netessitatem arus de¬
fendisse. et non alienam ab eo dei
uoluntatem uideri. penes que ieĩ
incredibili euentu uictoria fuisset
nullumq ex adu̾sarus insi ĩ acie
occubuisse: tandem uictus uel r̃o¬
ne uel p̾cib ad conuuũ uenit. mir
in modũ gaudente rege ꝙ id nupe¬
trasset. Cominie autem ciderant
ueluti ad diem festum euccati. sũ¬
nui atq illustres uiri: p̾fectus idẽq
consul enodius uir quo inclul un¬

Expanded text:
mum, ferocis ingenii uirum mum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elatum, plures da circa principem omnium adulatio notaretur, seque degeneri inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica dignitas permanebat. Nam etsi pro aliquibus supplicandum regi fuit, imperavit potius quam rogavit, et ad convivium ejus frequenter rogatus, abstinuit, dpostremo, cum Maximus se non sponte sumpsisse imperium adfirmaret, sed inpositam sibi a militibus diuino nutu regni necessitatem armis defendisse, et non alienam ab eo Dei uoluntatem uideri, penes quem tam incredibili euentu uictoria fuisset, nullumque ex aduersariis nisi in acie occubuisse, tandem uictus uel ratione uel precibus ad conuiuium uenit, mirum in modum gaudente rege, quod id impetrasset. conuiuae autem aderant, uelut ad diem festum euocati, summi adque inlustres uiri, praefectus idemque consul Euodius, uir quo nihil u
Abbreviated transcription (Latin):
modum futurus exempli.
cum̃ oculũ grauit̾ dolere cepiset.
et iam pupillam eius crassior ni¬
bes supducta tericset: cculum ei
martinus peniculo contigit. pri¬
stinamqz ei saintatem sublato
omn dolore restituit. .xxii.¬
pse autem cum casu quodam
esset de ceuaculo deuolutus:
et ꝑ confragosos scale gradus
decidens. multis nulnerib ẽẽt
affectus. cum cranuns iam iace¬
ret in cellula. et inmodicis dolori¬
br cruciaretur: necte ei augelus
iuisus est eluere uulu̾a. et salubri
unguine contusi corpis membra
stitutus est sanitati: ut nichil uu¬
qmͣ ptulisse incõmodi putaret᷑.
Sed qr longumi est ire ꝑsingula:
sufficiant hec uel pauca de płmuis.
Satisqz sit. nos et in excellentib
non subtrałx u̾itatem: ⁊ in multi
uitare fastidium. Atqr ut inmora
tantis inseram. quͣus ut est nr̃oe
etas tempoꝵ. quibz iam depraua¬
ta oĩa atq corrupta sunt. pene p̾c¬
puil sit adulatiomi regie sac̾dota¬
lem non cessisse ꝯstantiam . xxiii.
Uni ad impatorem mari¬

Expanded text:
modum futurus exempli, cum oculum grauiter dolere coepisset et iam pupillam eius crassior nubes superducta texisset, oculum ei Martinus penicillo contigit pristinamque ei sanitatem sublato omni dolore restituit. ipse autem cum casu quodam esset de cenaculo deuolutus et per confragosos scalae gradus decidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et inmodicis doloribus cruciaretur, nocte ei angelus uisus est eluere uulnera et salubri unguedine contusi corporis superstitutus est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. sed longum est ire per singula: sufficiant haec uel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam —, cum ad imperatorem Maxi
Abbreviated transcription (Latin):
Dit et illud insigne .xui.¬
miraculũ: cum dñs in die
epiplamoꝵ obtentu bĩ antisticis
ex aquis falerna ꝓdireit ac de al¬
nei fundo uinũ elicuit pauꝑi: qui
quondam latices in uina mutauit.
Igitur dũ quodam temꝑe it̾ ag̾em
in pago balbiacensi: adlig̾em flu
cite requireremꝰ loca inqua piscatu
n ꝓcedemus: locũ indicat. dicens.
Sit uobis b̃s̃ martinus maduito¬

Expanded text:
it et illud insigne miraculum, cum Dominus in die Epiphaniorum obtentu beati Antistitis ex aquis Falerna produxit, ac de alvei fundo vinum elicuit pauperi, qui quondam latices in vina mutavit. Igitur cum quodam tempore iter ageremus in pago Balbiacensi ad Ligerim usqcite requireremus loca in quae piscaturi procederemus, locum indicat, 1048 dicens: Sit vobis beatus Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
tisia de nauta qͦtã retulit. xxix.
Oc ututib larocigiacensis moꝰ¬
nasterii.
De fonte ꝙ̃ uniens sanctus ut
oriretur obtinuit. xxxi.¬
De incendio urbis pictauerexn.
e puero afebre sanato. xxxiii.
De leodulfo amente ⁊ debilexrxim
De frigonticis sanatis .xxxuii.

Expanded text:
tissa de nauta quodam retulit. 30. De virtutibus Locodiacinsis monasterii. De fonte, quam vivens sanctus ut oriretur obtenuit. De incendio urbis Pectavae. 33. De puero a febre sanato. 34. De Leudulfo amente et debile. 35. De frigoriticis sanatis. 38.
Abbreviated transcription (Latin):
De duob dissinticis.
De patenis q̃s sci exhibuit.x.
De bled̾ico cui filii ñ enant datixxi.
D̾e cecu apd̾ tornacẽsim uillã .xii.
De marni arida restituta. .xiii.
De baudegisilo debile. .rim.
De hõĩe qui cerã transinisit .ru.
solutione uincti. .xui.
De puero ceco.
He puello ceca.
De ꝯtacto et cero¬
ealio ceco.
⁊ turdincus sustulit.
De ꝯtracto directo. x
De ceca ac debile sanatis. xxin.
De plurims cecis mergumns¬
qr sanatis.
De puella febre sanata. .xxu.
De cart̾ariis absolutis. .xxui.

Expanded text:
De duobus disentericis. 10. De patenis, quas sanctus exhibuit. 11. De Blederico, cui filii non erant dati. 12. De caeca apud Tornacensim villam. 13. De manu arida restituta. 14. De Baudegisilo debile. 15. De homine qui cera transmisit. 16. De absolutione vincti. 17. De puero caeco. De puella caeca. De contracto et caecoDe alio caeco. s Turonicus sustulit. 22. Do contracto directo. 23. De caeca ac debile sanatis. 24. De plurimis caecis inerguminisque sanatis. De puella a febre sanata. 26. De carcerariis
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. Int̾ea ꝑdurante morbo. ci¬
bo negato. palpitante tm̃ spiritu:
solus transitus p̾stolatur. Nec mo¬
n: ip̃e quoq exalatur sp̃c. Tunc
mat̾ mesta uel auia de unce ac pͥ¬
mogenite sobolis morte: app̾hen¬
sum int̾ brachia. ante altare bea¬
ti martini iam eranine corpuscu¬
lũ spe non incerta deposuerunt.
Et tamꝙͣ si sc̃m uisibilib ceru̾ent

Expanded text:
accipere. Interea, perdurante morbo, cibo negato, palpitante tantum spiritu, solus transitus praestolatur. Nec mora, ipse quoque exalatur spiritus. Tunc mater maesta vel avia de unicae ac primogenitae subolis morte adprehensum inter brachia ante altare beati Martini iam exanime corpusculum spe non incerti deposuerunt, et, tamquam si sanctum visibilibus cernerent
Abbreviated transcription (Latin):
Tqr florentiam maioris
memoriã fecimꝰ: quid ab eo
didicerim nefas puto tacen. Tem¬
pore quodã cã legationis gallici¬
am cidiit: atq admmiroins regis p̃¬
sentiã accedes. negrria patefecit
inuncta. Erat em̃ eo tempore mi¬
ro rex incuitate illa. qua decessor
eius basilicam sc̃i martim edifi¬
cau̾at: sicut inlibro pͥmo hiꝰ oꝑis
exposunus. Ante huiꝰ edis porti¬
cum: uitiũ camera extensa per tra¬
duces. dependentibr uius qͣi picta

Expanded text:
 Florentiani maioris memoriam fecimus, quid ab eo didicerim, nefas puto taceri. Tempore quodam causa legationis Galliciam adiit, atque ad Mironis regis praesentiam accedens, negotia patefecit iniuncta. Erat enim co tempore Miro rex in civitate illa, qua decessor eius basilicam sancti Martini aedificaverat, sicut in libro primo huius operis exposuimus. Ante huius aedis porticum vitium camera extensa per traduces dependentibus uvis quasi picta
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. Propiciaris iniquita¬
sib ppłi. et sanas langores õĩm:
cunctosq te fidelit̾ inuocantes
tuis medicam̃tis illustras Nec
sraudas eẽneis: qd̾ ꝓpriis libent᷑
indulges: Homo ergo incola
decidentib cataractis obstrictisq
ralpebris ualde cecatus est. Suꝑ
qd̾ malũ ad dicitur et illd̾: qd̾ a fu¬
su. imus ei crepuit ccl̾s. Iam em̃
uiginti qͥnq annos: in bac ceci¬
tate degebat. Admonitus ergo
ꝑuisũ ad b̃ni tumulũ uenit. Ubi
or̃oni incumbens: die t̾cia unius
guli lumen recepit. De hinc ani¬
matus hoc medicamine. attentiꝰ
cepit orare. Quarta aũt die. ccłs
qui crepuerat. reformato aperit᷑
aisii. Qui licet non tam claris
ceruit᷑ ut alter: tamen lumuus
bñficiũ prebeat.
Ebilis quidam cuiꝰ maius
contracta dirguerat. dũ ĩ
atrio qui ante bĩ sepulciũ babetur
oraret attente in sc̃a eius uigilia
uisitatus. directis digitis manus
cius adusũ pristimĩ restituta cõ¬
ualuit.

Expanded text:
more, propitiaris iniquitatibus populi et sanas languores omnium cunctosque te fideliter invocantes tuis medicamentis inlustras nec fraudas extraneis quod propriis libenter indulgis. Homo ergo incola decidentibus cataractis obstrictisque palpebris, valde caecatus est. Super quod malum adicitur et illud, quod a fusu, unus ei crepuit oculus. Iam enim viginti quinque annos in hac caecitate degebat. Admonitus ergo per visum, ad beatum tumulum venit, ubi orationi incumbens, die tertia unius oculi lumen recepit. Dehinc animatus hoc medicamine, attentius coepit orare. Quarta autem die oculus qui crepuerat reformato aperitur visu. Qui licet non tam clarus cernitur ut alter, tamen luminis beneficium praebet. Debilis quidam, cuius manus contracta diriguerat, dum in atrium, qui ante beati sepulchrum habetur, oraret attente, in sancta eius vigilia visitatus, directis digitis, manus eius ad usum praestinum restituta convaluit.
Abbreviated transcription (Latin):
u singula queqr muacu¬
la bĩ niri succinte scribuus.
aiec ea inampliorem sermouẽ ex¬
pandimꝰ uerendo ualde atq tumen¬
do iter carpimus inichoatũr: ne forte
dicatur a prudentioribz. Multum
bec pot̾at peritus extend̾e. S nobis
in eccłiastico dogniate u̾santibr inde¬
tur. ut hystoria que ad edificationẽ
eccsie ꝑtinet. post posita u̾bositate.
bieu atqz simplici sermone terat᷑:
ut et uͥtutem bĩ antistitis prodat.⁊
sapientibr fastidiũ non imponat.
Quo fr̃o et lector ꝓuocetur in lectõ
tus babet ꝑ quatuor annos graut᷑
obseratos: uenit ad cellulã cõdatẽ¬

Expanded text:
 singula quaeque miracula beati Viri succincte scribimus, nec ea in ampliorem sermonem expandimus, verendo valde, atque timendo iter carpimus inchoatum, ne forte dicatur a prudentioribus: Multum haec poterat peritus extendere. Sed nobis in ecclesiastico dogmate versantibus videtur ut historia quae ad aedificationem Ecclesiae pertinet, postposita verbositate, brevi atque simplici sermone texatur, ut et virtutem beati Antistitis prodat, et sapientibus fastidium non imponat. Quo facto et lector provocetur in lectiontus haberet per quatuor annos graviter obseratos, venit ad cellulam Condaten
Abbreviated transcription (Latin):
tatus. suirexit: ec oluus: sus¬
q reoditus gressib. pentũ spectan¬
de caterua. sanus excipitur. Hus
dieb puella quedam.

Expanded text:
tatus, surrexit incolomis, suisque redditus gressibus, parentum spectante caterva, sanus excipitur. 41. His diebus puella quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
um sibi assumit. Si eñs in exordio
nouelle xp̃ianitatis młti obhoc
et imbecilles ⁊ mortui erãt corꝑe:
qñto magis nũc cũ iam manfe¬
stior causa est aĩe ꝑiculũ incurrit᷑.
Ut em̃ in dictis patrũ inuenitur:
ulłm pcc̃m est pro quo tã freqñter
in mũdo adu̾sitates crebrescant.
An paꝵ est in psalmodia cum deo
loqui et nescio quid ant uile aut ⁊
tipe sine cordis retinacło cogita¬
re: Sensus mest cũ hoĩb reu̾ent̾
loqui: et cura de est deuote deosup¬
plicare. Nec qui de formica loquit᷑
ht̃ eñ tũc in memoria. et tãta res
ut est cum deo loqui: cũ ip̃ius obli¬
uione ꝑagitur. Qͥs int̾dũ ñ au̾tit
tur pauper: Nam et qui eraltat
cor suũ: abhominabilis est apd̃
est exaltatũ cor meũ: Quis diligit

Expanded text:
um sibi sumit. Si enim in exordio nouellæ Christianitatis multi ob hoc & imbecilles, & mortui erant corpore; quanto magis nunc, cum iam manifestior est causa, animæ periculum incurritur? Vt enullum peccatum est, pro quo tam frequenter in mundo adversitates crebrescant. An parum est in psalmodia cum Deo loqui? Et nescio quid aut vile, aut etiam turpe, sine cordis retinaculo cogitare? Sensus inest, cum hominibus reverenter loqui; et cura deest devote Deo supplicare. Nam qui de formica loquitur, habet eam tunc in memoria, et tanta res, ut est, cum Deo loqui, cum ipsius oblivione peragitur. Quis interdum non avertit tur pauperi? Nam et qui exaltat cor suum, abominabilis est apud est ex
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eis quoda tempe: pauca apiũ
aluearia. Que cum quidam mui¬
dus ꝯspexit: cut infra se. Dtinam
aliqua de hus uasis. possim aufer
re. Secuta aũt nocte instigatus
a demone. ablatis tribr uasis na¬
uem hon̾at: ut scilicet tnͣsito aume
facilius que abstulent uindica¬
ret. S credo ei impedimento suis¬
se hoc furtũ: sicut postea mainfeste
ꝓbatum est. Igitur cũ sole oriente
ad portum fluimins cã tnͣsinean¬
di hõies ꝓperarent. nauẽ adlitus
ospicumt. apesq ex alueariis cat¬
uatim emgere: hõĩemq seorsum
iac̾e ꝓstratum. S putantes eum
occupatũ sompuo: sic̃ qui iam di¬
dic̾ant a puellis fuitũ fcm. qnͣto¬
tius ꝓperant ad alligandũ eum.
S accedentes. mortuũ ieperiunt.
Statunq puellis notũ fr̃m. qd̾
furatũ fũat cellule restituerent.
adunimites tam uelocem ĩ homi¬
nem diume ultõis accessisse sente

Expanded text:
 eis quodam tempore pauca apium alvearia, quae cum quidam invidus conspexisset, ait infra se: 'Utinam aliqua de his vasis possire. Secuta autem nocte instigatus a daemone, ablatis tribus vasis, navim onerat, ut scilicet transito amne sibi facilius quae abstulerat vindicaret. Sed, credo, ei impedimentum fuisse hoc furtum, sicut postea manifeste probatum est. Igitur cum sole oriente ad portum fluminis causa transmeandi homines properarent, navim ad littus conspiciunt, apesque ex alveariis catervatim emergere hominemque seorsum iacere prostratum. Sed putantes eum occupatum somno, sicut iam didicerant a puellis furtum factum, quantotius properant ad alligandum eum; sed accedentes, mortuum repperiunt. Statimque puellis notum factum, quod furatum fuerat cellulae restituunt; admirantes, tam velocem in homine divinae ultionis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ue fatebor multoꝵ corda pbor me¬
stificant᷑ qd̃ locũ ꝓ amore bĩ marti¬
n sacroscm̃ nõ iudeant scdm p̾scã
reu̾entia uen̾ari. Neq hoc paꝵ dis¬
plicet ꝙ quidam ineodẽ loco mi¬
triti se quiordam laicalib uel in¬
miũ pomposis uestib debostent:

Expanded text:
vere fatebor, multorum corda per hoc moevere fatebor, multorum corda per hoc moestificantur, quod locum pro amore B. Martini sacrosanctum non videant, secundū priscam reuerentiam, venerari. Neq. hoc parū displicet, quod quidam in eodem loco nutriti, se quibusdam laicalibus vel nimium pōposis vestibus dehonestent
Abbreviated transcription (Latin):
tu ac talia ꝑtulit: cũ in tm̃ ipsis
ĩ betibr gratior esset ut d̃s adhũc
iusitandũ uenire dignaret᷑ adhͨ
se bumilicit dicens. Rep̃hendam
me: et agam penitenciã. Naĩ post
illã pͥdiancn succensionẽ muris
cu  ingenti studio cõpactis septa
monasierii cõmunistis: lix nim¬
rũ p̾cauere uolentes: ne sc̃a domꝰ
ultm posset ab bostib ledi. S⁊ nõ
satis attendentes inqnͣta reu̾ en¬
cia scñs ille lorus ab antiqͥs tẽpori¬
br effulsent ꝓtinus religione re¬
licta cõmme dũsoꝵ esse puisi¬
sus: ita ut feniius adhauriendã
aquã uel ad discurrendũ quo uo¬
luerint portarni nõ resistant. cum
uderimiꝰ qd̃ mulli intra monast̾n
poras uł parsi intrare licũit. neq
aliquis equitando saltim ꝑ acrui
transire ausus fu̾it. Si nũc ita ne¬
gl gitur: tamꝙ̃ si murus ille non
hosis repulsionẽ s ad ercludẽ¬
dẽ loci eentiam eit ereitus. Nlec
neglecte ꝯtemptus erigelnt suc¬
cendi. Mordatius bec dix̃im. quia

Expanded text:
ta ac talia pertulit, cum interim ipsis verberibus gratior esset, ut Deus ad hunc visitandum venire dignaretur, adhuc se humiliat dicens: Reprehendam me et agam poenitentiam . Nam post illam pridianam succensionem, muris cum ingenti studio compactis, septa monasterii communistis, hoc nimirum praecavere volentes, ne sancta domus ultra posset ab hostibus laedi. Sed non satis attendentes in quanta reuerentia sanctus iste locus ab antiquis temporibus effulserit, protinus religione relicta, commune diuersorium esse permisistis; itaut feminis ad hauriēdum aquam, & ad discurrendum quo voluerint, portarij nō resistant; cum viderimus quod nulli intra Monasterij portas vel parum intrare licuerit; neq. aliquis equitando statim per atriū transire ausus fuerit. Sed nunc ita negligitur, tanquam si murus ille nō ad hostium repulsionem, sed ad excludendam locneglecte contemptus exigebat succendi. Mordacius hoc dixerim, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur. Das et em illud: medi¬
um erat. Cumqz de hoc liquore qͥ
ad basilicam sc̃i assumptus fu̾at
ꝑfund̾etur: ꝓtinus ebulliens ole¬
um. ampullã usq adsũmitatẽ
impleuit. Qd̾ matrona cernens:
adinirans uͥtutẽ ꝯfessoris bĩ. doui
reg̾ssa est gaudens.

Expanded text:
quebatur. Vas etenim illud medium erat. Cumque de hoc liquore, qui a basilica Sancti assumptus fuerat, perfunderetur, protinus ebulliens oleum ampullam usque ad summitatem implevit. Quod matrona cernens, admirans virtutem Confessoris beati, domum regressa est gaudens.
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuam semper et sapiam. egỹp¬
ti monachos predicabo. laudabo
anachoretus. mirabor heremitas.
maitinum semꝑ ercipiam. non
illi ego audebo mouachoꝵ c̾te non
epor quempiam compare. .xix.¬
nus ut desidero residua martim

Expanded text:
iuam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas: Martinum semper excipiam: non illi ego audeo monachorum, certe non episcoporum quempiam conparare.dum desidero, residua Martini
Abbreviated transcription (Latin):
S ueq monachum tam astutũ:
neqr gallum decet esse tã callidũ.
Uerum aggred̾e pocuis: et quod te
manet erplica. Numum eĩ dudii.
alias res agentes ꝯsumumus tem¬
pus: et iam solis crcidui umbra
prolirior. mouet non multũ diei
iicina nocte supesse. Semde cum
paululum omnes ꝯticuissemus:
gallus ita cepit. Cauendum mͥ ĩ¬
prims esse arbitror: ne ea de mar¬
tun untutib repetam. que in libro
suo sulpicius iste memorauit. Un¬
de pͥma illius int̾ militandũ ge¬
sta p̾terco: neq ea attingam que¬
latius laicus egit ac monachus
Nec uo audita. ab aluis potius qm̃

Expanded text:
sed neque monachum tam astutum sed neque monachum tam astutum neque Gallum decet esse tam callidum. uerum adgredere potius et quod te manet explica: nimium enim dudum alias res agentes consumimus tempus, et iam solis occidui umbra prolixior monet, non multum diei uicina nocte superesse. Deinde cum paululum omnes conticuissemus, Gallus ita coepit: cauendum mihi inprimis esse arbitror, ne ea de Martini uirtutibus repetam, quae in libro suo Sulpicius iste memorauit. unde prima illius inter militandum gesta praetereo, neque ea adtingam, quae laicus egit ac monachus: nec uero audita ab aliis quam
Abbreviated transcription (Latin):
et nobis debet loquendi uicem. et
maitino suo credo p̾stabit: ut non
grauate illius fr̃a cõmemoret .xx.¬
go plane inquit gallus li¬
cet impar sim tanto oneri
sn relatis supius apostimmano obe¬
diencie cogor eremplis. ut munus
istud qd imponitis non iecusem.
Si dũ cogito me hominem gallum
int̾ aquitanos ũlu fcuz: ũeor ne of¬
fendat uĩas niũ urlunas aures
senno iustitior. Audietis me tũ ut
gurdonicum bominem: nichil cũ
fuco aut cohpturno loquentẽ. Nam
si michn tribuitis martum me esse
discipulum: illud ⁊ ꝯcedite ut mͥ
liccat eremplo illius manes ser¬
monum faleras. et u̾boꝵ ornam̃¬
ta contempiie. u uero inquit
postumianus. uel celtice. aut si
maius gallice loquere: duni mo¬
do iam martinũ loquaris. Ego au¬
tem ꝓfiteor. eciam si mutus esses.
non de futura tibi u̾ba quibr marti¬
num facundo ore loquereris: sicut
zacharie in ioluus nomme lui¬
gua resoluta est. Cetez cum sis sco
imperitiam. qr eruberas eloquẽtia.

Expanded text:
et nobis debet loquendi uicem et Martino suo, credo, praestabit, ut non grauate illius facta commemoret. Ego plane, inquit Gallus, licet inpar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano oboedientiae cogor exemplis, ut munus istud, quod inponitis, non recusem. sed dum cogito me hominem Gallum inter Aquitanos uerba facturum, uereor ne offendat uestras nimium urbanas aures sermo rusticior. audietis me tamen ut Gurdonicum hominem, nihil cum fuco aut cothurno loquentem. nam si mihi tribuistis Martini me esse discipulum, illud etiam concedite, ut mihi liceat exemplo illius inanes sermonum faleras et uerborum ornamenta contemnere. Tu uero, inquiit Postumianus, uel Celtice aut, si mauis, Gallice loquerei dummodo Martinum loquaris. ego autem credo, quia, etiams mutus esses, non defutura tibi uerba, quibus Martinum facundo ore loquereris, sicut Zachariae in Iohannis nomine lingua resoluta est. ceterum cum sis scinperitiam, quia exuberas eloquentia.
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ est. Ita faciam gallus ĩ¬
quit. Deꝵ id quod dicturus sum:
ip̃e non iuidi. Prius eningesta
res est:ꝙͣ me illi uiro ĩg̾em. S
fc̃m celebre est: fideliũ fr̃m qui int̾¬
fu̾ant ẜmone uulgatum. .u.¬
Odem fere temꝑe quo pͥmũ

Expanded text:
dubium est. Ita faciam, Gallus inquit. Verum id quod dicturus sum, ipse non vidi: prius enim gesta res est quam me illi viro jungerem: sed factum celebre est, fidelium fratrum qui interfuerant sermone vulgatum. Eo fere tempore quo primu
Abbreviated transcription (Latin):
dies erat epiphanioꝵ. Et ing̾ssus
in ꝓmptuario: nichil potus qd̃ hau¬
rirem inuem. Eg̾ssusqz oraui di¬
cens. Bĩssime maitine: tnͣsimitte
mͥ in bac sc̃a sollempnitate aliqͥd
uim. ne epulantib aliis ego ieui¬
mus remaneam. dũ aũt tacitus
orarem: uocem in ult̾iori ripa au¬
dio me nocantẽ. ut nauẽ homini
qui it̾ agebat adduc̾em. Deꝵ ubi
acceptis contis tonsoꝵ ⁊̃ impetu
fluctus secare cepi ⁊ inmediout¬
puta amne ꝑueni: sb̃ito excussus
magnus ex gurgite piscis ĩ naui
cecidit. Quem ꝯfestim oppressũ:
tnͣspositis hominib domi reg̾ssus
sum. Denditũq piscem imo uimi
modio: cum cet̾is sũ reffectus. Er¬
go nou̾itis: qr uelocit̾ iid qd̾ in¬
uocatus fu̾it. si petatur fidelit̾ ap¬
parebit. Testor aũt deũ: qr hec ab
pp̃nis naute ore cognoui. xuii.

Expanded text:
dies erat Epiphaniorum, et ingressus in promptuario, nihil potus quod haurirem inveni, egressusque oravi, dicens: Sanctissime Martine, transmitte mihi in hac sacra solemnitate aliquid vini, ne epulantibus aliis, ego jejunus remaneam. Dum autem haec tacitus orarem, vocem in ulteriori ripa audivi me vocantem, ut navim homini qui iter agebat adducerem. Verum ubi, acceptis contis, eo versus impetum fluminis sulcare coepi, et ut in medio amne perveni, subito excussus magnus ex gurgite piscis in navim cecidit: quo confestim oppresso, transpositis hominibus, domum regressus sum, venditoque pisce uno vini modio, cum caeteris sum refectus. Ergo noveritis quam velociter in illud quod invocatus fuerit, si petatur fideliter, apparebit. Testor autem Deum quia haec ab ipsius nautae ore cognovi.
Abbreviated transcription (Latin):
Quam ꝓsequens scũs ait. Reddã
tͥ pro m̾cede bñficiũ: qr adaquasti
asinũ meũ. Et positis gembus ĩ
f̾ram. orauit ad dñm: ut inlocoil¬
lo fontis ostend̾et uenã. Ac statĩ
ꝯsũmata or̃one. disrupta t̾ra. son¬
tem mimensũ ppłis admmiantibr
patefecit: qui usq hodie beneficiũ
p̾bet hõibr cõmanentib ĩ agro illo.

Expanded text:
Quam prosequens Sanctus ait: Reddam tibi pro mercede beneficium, quia adaquasti asinum meum. Et positis genibus 1133 in terra oravit ad Dominum, ut in loco illo fontis ostenderet venam. Ac statim consummata oratione, disrupta terra fontem immensum populis admirantibus patefecit. Qui usque hodie beneficium praebet hominibus commanentibus in agro illo.
Abbreviated transcription (Latin):
Et nationẽ filioꝵ dei sine cũ iustifi¬
catã cred̾et: insi in nouissimis ꝑus
nisi in potencias dm̃ hoc ẽ ĩ sacram
scripturã intins addisc̾et. ꝙ timẽ¬
ti deũ bene ent in nouissimo. Et ue
impio in nialũ: retributio eĩ ma¬
miũ eius fiet ei. Et qui iustus fũ¬
it non leuabit capd̃: saturatꝰ afflic¬
tione ⁊ miseria. Qui aũt impius
fu̾it sit̾ illic p̾mittit᷑. ue illi. quai yma
go ad nichilũ incuitate dei rediget᷑.
usti qui nũc sũt q̃i ium̃itũ cũ głia

Expanded text:
Et nationem filiorum Dei sine causa iustificatam crederet, nisi in nouissimis vtrinon in potentias Domini, hoc est in sacram Scripturam, intrans addisceret, quod timenti Deum bene erit in nouissimo: Et, Væ impio in malum. Retributio enim manuum eius fiet ei. Et, Qui iustus fuerit, non leuabit caput, saturatus afflictione & miseria. Qui autem impius fuerit, sicut illic præmittitur, væ illi, quoniam imago eorum ad nihilum in ciuitate Dei redigetur: & isti qui mente sunt quasi iumentum, cum g
Abbreviated transcription (Latin):
Redius uir religiosus ex le¬
mouicino: causa tm̃ deuo¬
tioius turonis aduenit. Et beatũ
sepulcril orando deosculans: ad
monastenũ scm̃ amne transitop¬
uenit. Qui duni singula loca uisi¬
tat que uir b̃s̃ suit orando dep̾ssat.
aut psallendo scificau̾at. ubi uel
fesso corpori sompnũ. uel media
deficienti cibũ p̾̃buerat. dum q
cuncta curuit. cuncta pagrat: ue¬
int ad puteum quem sanctus dei
ꝓprio labore patefecit. Eusaq or̃oue:
aquam haurit. Impositaqz compul¬
lule: doii regrediens deportaint.

Expanded text:
redius vir religiosus ex Lemovicino causa tantum devotionis Turonis advenit, et beatum sepulcrum orando deosculans, ad monasterium sanctum amne transito pervenit. Qui dum singula loca visitat, quae Vir beatus aut orando depresserat, aut psallendo sanctificaverat, ac ubi vel fesso corpori somnum, vel inedia deficienti cibum praebuerat; dumque cuncta circuit, cuncta peragrat, venit ad puteum, quem Sanctus Dei proprio labore patefecit, fusaque oratione aquam haurit, impositamque in ampullula, domum regrediens deportavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ciatur uulũe. ad ꝓpinquũ qd̾ fu̾it
bĩ martim oratoriũ hẽatur pfugi¬
umi. et aut ex uelo ianue aut palli¬
olis que pendent de parietibr. qͥcqͥd
pͥmũ raptũ fu̾it. si egro sup positũ
adheserit. sit salubre. Hec medela:
genitorem suũ carnalem ab inte

Expanded text:
iatur vulnere, ad propinquum quod fuerit beati Martini oratorium habeatur perfugium, et aut ex velo ianuae aut palliolis, quae pendent de parietibus, quicquid primum raptum fuerit, si aegro superpositum adhaeserit, sit salubre. Haec medella genitorem suum carnalem ab inte
Abbreviated transcription (Latin):
g̾e est dignatus astanti. donec re¬
giam sellem igis opurt ap̃mq
regem ea ꝑte corpis qua sedebat
afflaret incendiũ. Ita solio suo su¬
ꝑb excutitur: et martino inuitus
assurgit. Multumqz complexus
ꝙ speniere aute decreu̾at: uͥtutem¬
se sensisse diumain emendatior
fatebatur. Nec expectatis martim
p̾cib: pͥus omina p̾stitit. ꝙͣ roga¬
retur. Colloquio illum atq inuio
freqñter ascunt. Postremo abeun¬
ti multa mun̾a obtulit: q̃ uir b̃s
ut semꝑ pauptatis sue custos cũc¬
ta reiecit. Et qr palacis semel ng̃s¬
si sumus: licet du̾isis in palacio
tempib gecta ꝯnectam. Nlequaꝙͣ¬

Expanded text:
gere est dignatus adstanti, donec regere est dignatus adstanti, donec regiam sellam ignis operiret ipsumque regem ea parte corporis, qua sedebat, adflaret incendium. ita e solio suo superbus excutitur et Martino inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omnia praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postremo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos cuncta reiecit. Et quia palatium semel ingressi sumus, licet diuersis in palatio temporibus gesta conectam: nequa
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c datus est: fuit ei necessi¬
tas adire comitatũ. Ualentima¬
nus tum maior rez suma potie¬
latur. Is cum martinũ ea pet̾e co¬
gnouisset que p̾stare nolebat: ius¬
sit eum palatu forib aiceri. Et eĩ
ad aminũ illius inumitem ac
suꝑbũ uror accesfat arriana: q̃
totũ illũ a scõ uiro ne ei debitam
reu̾enciam p̾staret aũterat. Itaq
maitinus ubi semel atiiz itex su¬
pbum principeni siustia adire tẽp¬
tauit: recurrit ad nota p̾sidia. Ci¬
licio obuoluitur: ciñe conspgitur.
Cibo potuq abstinet: or̃onib di
die astitit ei angelus. Iubet eum
sid palacium ire securũ. Regias fo¬
res quãlibet clausas sponte rese¬
randas: imꝑatoris sp̃m supbum
molliendum. Igitur istiusmodi
p̾sentis angłi ꝯfirmatus alloqͥo
⁊ fretus auxilio: palacium petit.
Patent liuma: nullus obsistit.
Postremo. usq ad regem nemme
phibente puenit. Qui cũ uemien¬
tem enninis uid̾et: infrendẽs cur
fuisset admissus. nequaꝙ̃ assur¬

Expanded text:
pus datus est, fuit ei necessitas adire comitatum. Valentinianus tum major rerum potiebatur. Is cum Martinum ea petere cognouisset, quae praestare nolebat, iussit eum palatii foribus arceri: etenim ad animum illius inmitem ac superbum uxor accesserat Arriana, quae totum illum a sancto uiro, ne ei debitam reuerentiam praestaret, auerterat. itaque Martinus, ubi semel adque iterum superbum principem adire temptauit, recurrit ad nota praesidia: cilicio obuoluitur, cinere conspergitur, cibo potuque abstinet, orationem nodie adsistit ei angelus: iubet eum ad palatium ire securum, regias fores quamlibet clausas sponte reserandas, imperatoris spiritum superbum molliendum. igitur istiusmodi praesentis angeli confirmatus adloquio et fretus auxilio palatium petit. patent limina, nullus obsistit: postremo usque ad regem nemine prohibente peruenit. qui cum uenientem eminus uideret, frendens cur fuisset admissus, nequaquam adsur
Abbreviated transcription (Latin):
suguint paritatis consort A.
Et qd̾ instituit ꝯditoris anctori¬
tas: non muidet cõi saii¬
tatis. Quid gͥ. ut martinus par
aplis esset. fieri potinit aut non
potuit. Si non potrat aut luinti¬
b quibdam crangustat᷑ dei om̃i¬
potencia ubi est qd̃ inscuipturis
deus omp̃c appellatur. anfortasse
quo donauit apłos ꝑfectis eoꝵ
sequacib non uoluit elargiri.
Si aũt qd̃ ueꝵ est potuit fac̃e oĩ¬
potens. ut qui ꝑfectionem apłicã
bũ uniendo demierũt. equalitatẽ
qͦ glie sortiantur. Quid impedit
martinũ negradus apłici sb̾lum¬
tate donetur: An qr ad ꝓm̾endũ
gr̃e sufficienciã non accepit. Au
denegaint: Quis bor nel cogitare
audeat: Et dicit fortasse aliquis
Unde hoc ꝓlus quicsiq hoc dicis:
An inde suus argum̃tũ ꝙ apłi
pͥus electi qd̃ a dño p̾sente ꝑ car¬
nem uocati qd̃ apłi antonomasi¬
ce ab eo sũt appellati. S si bac de
causa eis est martuus nifior qd̃
nichil hoꝵ habuit: eigo infenor et

Expanded text:
aritatis consortium, et quia instituit Conditoris auctoritas, non invidet communio charitatis. Quid igitur ut Martinus par apostolis esset fieri potuit? An non potuit? Si non potuit, et limitibus quibusdam coangustatur Dei omnipotentia. Ubi est quod in Scripturis Deus omnipotens appellatur? An fortasse quo donavit apostolos, perfectis eorum sequacibus non voluit elargiri? Si autem, quia verum est, potuit facere omnipotens, ut qui perfectionem evangelicam bene vivendo tenuerant, aequalitatem gloriae quoque sortirentur, quid impedit Martinum ne gradus apostolici sublimitate donetur? An quia ad promerendam gratiae sufficientiam non accepit? An denegavit? Quis vel hoc cogitare audeat? Et dicit fortasse aliquis,Unde hoc probas, quicunque hoc dicis? An inde sumis argumentum, quius electi, quod a Domino præsente per carnem vocati, quod Apostoli antonomasice ab eo sunt appellati? Sed si hac de causa eis est Martinus inferior, quod nihil horum habuerit: ergo inferior &
Abbreviated transcription (Latin):
erat: s qr p̾sens est. contic̾e ex in de
melius putauimꝰ. Aduemente gͦ
optato tempe sac̃doti ut templũ
dedicaretur: et scm̃ corpusculum
a loco ubi sepultum fu̾at tnsferre¬
tur: cõuccanit b̃s ꝑpetuus ad diẽ
festum uicinos pontifices. s ⁊ abba¬
tum. ac diu̾soꝵ cłicoꝵ ñ minimã
multitudinẽ. Et qr hoc in kalen¬
dis iuliis age̾ uolebat: uigilata
una nocte. fc̃o mane acrepto sarcu

Expanded text:
erat; sed, quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore sacerdoti, ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarcu
Abbreviated transcription (Latin):
Ipe autem cepit iter flere. atqr ora¬
re: ut b̃s ꝯ fessor opus ceptũ dignã¬
ter erpleret. Qui dum orat atten¬
cuis: obdormunt. Apparuit qr ei
iuir ꝑuisum: dicens. Dade adbasi¬
licam dompni maitun: et ibi ple¬
nam obtinebis sanitatẽ. Qui m¬
chil moratus: famuloꝵ mamibr
deductus. ut limina bĩ confessoric
attigit. lumen integrũ opitulãte
fide recepit.

Expanded text:
Ipse autem coepit iterum flere atque orare, ut beatus Confessor opus coeptum dignanter expleret. Qui dum orat attentius, obdormivit; apparuitque ei vir per visum, dicens: Vade ad basilicam domni Martini, et ibi plenam obtinebis sanitatem. Qui nihil moratus, famulorum manibus deductus, ut limina beati Confessoris attigit, lumen integrum, opitulante fide, recepit.
Abbreviated transcription (Latin):
ulmus u̾obs nolane ur¬
bis ep̃c. post scriptos u̾su de
ututib eus q̃s seuerus ꝯplerus
est quinqz libros illa comp̾hendit
mincula que post eius gesta sũt
tunsitum: id est insexto oꝑis sui

Expanded text:
uoque beatus Nolanae urbis episcopus post scriptos versus de virtutibus eius, quae Severus conplexus est, quinque libros illa conprehendit miracula, quae post eius gesta sunt transitum, id est in sexto operis sui
Abbreviated transcription (Latin):
missaꝵ sollempniis. occurerũt sił
p̾fatus puer atqz puella: dicẽtes
se hora ip̃a. lum̃ uͥtute b̃ĩ antistitis
recepisse. Qd nobis magnũ p̾sticit
ꝯfessoris sit iusitare dignata . xix.

Expanded text:
missarum solemnibus occurrerunt simul praefatus puer atque puella, dicentes, se hora ipsa lumen virtute beati antistitis recepisse. Quod nobis magnum praestetius beati confessoris sit visitare dignata. 19.
Abbreviated transcription (Latin):
gressus sum .xii. fere a mlo
milib. babebami autem unũ ex
fratribr ducem. lcoꝵ peritũ: pue¬
nunus ad quenidam senem mo¬
nachum. sub in dice montis ha¬
bitantem. Ibi qd̃ nullis locis in¬
ussimũ est: puteus erat. Boue
unum habebat. Cius hic erat to¬
tus labor: impulsa rotali machi¬
na aquaan ꝓducere. Nam fere mil¬
le cuit amplius pedum: ꝓfundũ
putei ferebatur. Ortus illic enit:
multis oleribz copiosus. Id quide
contra natinam hereni: ubi oĩa
arencia exusta solis ardoribz. mil¬
lius unqmͣ seminis uł eriguã
indicem fecint. Derum bix sc̃o illi
labor cum peccore cõmunis: et
ꝓpria p̾stabat industria. Freqũs
enim urigacio aquaꝵ tantum

Expanded text:
uodecim fere a Nilo milibus - habebam autem unum ex fratribus ducem locorum peritum — peruenimus ad quendam senem monachum sub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, cuius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis uel exiguam radicem ferunt. uerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam
Abbreviated transcription (Latin):
placent. q̃ maloꝵ adimxtẽe ma¬
culant᷑. Can cuilibet: d̾iua uox
in clamat. Dicis qr diues sũ: et
nescis qz miẜabilis es ⁊ cecus et
nudus. Nudus uidelicet iusticia:
s ius u̾e uesciens ip̃am nudita¬
tem siuari uid̾e. Effudit gͦ dñs ut
scriptũ est ignem in syon ⁊ nolu¬
it redd̾e uastationẽ inflãma: ut
uidelicet ꝑ indignacionẽ que in
mat̾iali domo deseuit extimeamꝰ
domnis exasyans eẽ. Aĩadu̾tẽs
quid in occulto eius iudicio m̾e a¬
mur. Neq ẽi ꝑuus reatus ẽ qui
sc̃am illã domũ ⁊ uestigio et trci¬
ens erigit ꝯcremari. ut cũ paulo
ante succensa fu̾it: non sit au̾sus

Expanded text:
placent, quæ malorum admixtione maplacent, quæ malorum admixtione maculantur. Tali cuilibet diuina vox inclamat. Dicis quia diues sum, & nescis quia miserabilis est, & cæcus & nudus: Nudus videlicet iustitia; cæcus vero nesciens ipsam nuditatem suam videre. Effudit ergo Dominus, vt scriptum est, ignem in Sion, & voluit reddere vastationem in flamma; vt videlicet per indignationem, quæ in materiali domo desæuit, extimeamus domus exasperans esse, animaduertētes quid in occulto eius iudicio mereamur. Neque enim paruus reatus est, qui sanctam illam domum & e uestigio, & totiens exigit concremari, vt cum paulo ante succensa fuerit, non sit auersus