comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contra iherłm aurũ. & argentum.
& uestium multitudo: quȩ in reb
preciosissima sunt. Hec sibi infelix
iudea promittit. aurũ accipere spe¬
rans: quȩ triginta argenteis dñm
ad preciauit. Hos autẽ cȩptum se¬
quentes ordinem: omnia referamꝰ
ad ȩccłiȩ beatitudinem: quod cunc¬
ti qui in ea fuerint. admirent᷑ sub¬
iectionem hostium. & suã felicita¬
tem: & unusquisq app̃hendat ma-¬
nũ ꝓximi sui. ut conserant dextras:
& mutua fide. ac necessitate copulen¬
tur. Quod autẽ in hebraico legimus.

Expanded text:
 aurum et argentum, et vestium multitudo, quae in rebus pretiosissima sunt. Haec sibi infelix Juda promittit, aurum accipere sperans, quae triginta argenteis Dominum appretiavit. Nos autem coeptum sequentes ordinem, omnia ista referamus ad Ecclesiae beatitudinem, quod cuncti qui in ea fuerint admirentur subjectionem hostium, et suam felicitatem, et unusquisque apprehendat manum proximi sui, ut conserant dexteras, et mutua fide ac necessitudine copulentur. Quod autem in Hebraico legimus: Et
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalia: & oculi qui male uide-¬
bant: cadent de foraminibus suis:
ut reponant᷑ qui possint dñm sus¬
picere cũ ꝓpħa dicente. Adte leua¬
ui oculos meos: qui habitas in celo.
Et lingua blasphemans ideo cõpu-¬
trescet: ut altera lingua nascatur.
quȩ glorificet dm̃. & possit dicere.
lingua mea meditabitur iusticiã
tuã: tota die laudẽ tuam. Unde et
simeon suscipiens infantem: & fu
tus ẽ in ruinam. & resurrectionem
multoꝵ: ut mala cadant. & optima
sistentur. Unde & dñs. in iudicium
inquit. ego ueni in hunc mundum.
ut qui non uidebant uideant: & qͥ
uidebant ceci fiant. Non uidebat gen-¬
tiliũ popłs: & post fidẽ xp̃i cepit ueri¬
tatis lum̃ aspicere. quȩ loquit᷑ ꝑ pro¬

Expanded text:
spiritualia, et oculi qui male videspiritualia, et oculi qui male videbant, cadent de foraminibus suis, ut alii reponantur, qui possint Dominum suscipere cum propheta dicente: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis . Et lingua blasphemans ideo computrescet, ut altera lingua nascatur, quae glorificet Deum, et possit dicere: Lingua mea meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam . Unde et Simeon suscipiens in ulnis Infanttus est in ruinam et resurrectionem multorum , ut mala cadant, et optima suscitentur. Unde et Dominus: In judicium, inquit, ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant . Non videbat gentilium populus, et post fidem Christi coepit veritatis lumen aspicere, quae loquitur per pro
Abbreviated transcription (Latin):
lũ blasphemabat: soluetur insan¬
em: & intra uallum dentiũ cõpu¬
trescet. Hec ipsos romanos non eẽ
passos qui iherłm subuerterunt.
cunctis ꝑspicuũ ẽ. nisi forte iudei
illas nationes asserant ꝑpessuras.
quȩ contra auream &r gemmatã
dimicaturȩ sunt iherłm. Nos au¬
tẽ dicemus om̃s ꝑsequutores qui
afflixerunt ȩccłiam dñi: ut tacea¬
mus de futuris cruciatibus etiam
in presenti seculo recepisse quȩ fe¬
cerint. Legamus ecclesiasticã
historias. quid ualerianus.
quid decius. quid diocletia¬
nus. quid maximiantis. qͥd
seuissimus omniũ maximinus.
& nuꝑ ulianus passi sint: & tunc
erint carnes eoꝵ: & ocłi contabue¬
rint: & lingua in pedorẽ & saniem.
dissoluta sit. Porro si ex hoc dicto he¬
reticis crudelitas dei uidet᷑ ostendi:
audiant hec uniuersa fieri: ut de¬
ficientib malis: succrescant bona
Qui enim in dño & cũ dño steterit
defluent eniis carnalia: ut oriant᷑

Expanded text:
lum blasphemabat, solvetur in sanlum blasphemabat, solvetur in saniem, et intra vallum dentium computrescet. Haec passos non esse Romanos qui Jerusalem subverterunt, cunctis perspicuum est: nisi forte Judaei illas nationes asserunt  Al. asserent perpessuras, quae contra auream et gemmatam dimicaturae sunt Jerusalem. Nos autem dicemus, omnes persecutores, qui afflixerunt Ecclesiam Domini, ut taceamus de futuris cruciatibus, etiam in praesenti saeculo recepisse quae fecerint. Legamus Ecclesiasticas historias, quid Valerianus, quid Decius, quid Diocletianus, quid Maximianus, quid saevissimus omnium Maximinus, et nuper Julianus, passi sint: et tunc erint carnes eorum, et oculi contabuerint, et lingua in pedorem et saniem dissoluta sit. Porro si ex hoc dicto haereticis crudelitas Dei videtur ostendi, audiat haec universa fieri, ut deficientibus malis succrescant bona. Qui enim in Domino et cum Domino steterit, defluent ejus carnalia, ut oriantur
Abbreviated transcription (Latin):
illud in se exprimens. qui confi¬
dit in dño beatus est. Et melius ẽ
confidere in dño: quã confidere in
homine.De qua securitate & confi¬
dentia: hieremias ꝓpħa cõmemo.¬
rat. Benedictus erit homo qui con¬
fidit in dño. Et hec erit plaga qua
ꝑcutiet dñs om̃s gentes quȩ pugna¬
runt aduersus iherłm: tabescet ca¬
ro uniuscuiꝰq stantis suꝑ pedes suo̾
& oculi eius tabescent in foramini¬
bus suis: & lingua eoꝵ contabescet
in ore suo.Lxx Et hec erit ruina
qua percutiet dñs om̃s poptos
qui militauerunt contra iherłm:
tabescent carnes eorum stantium
suꝑ pedes suos: & oculi eoꝵ deflu¬
ent de foraminib eoꝵ: & lingua
eoꝵ tabescet in ore eoꝵ. Quȩ passu¬
rȩ siit gentes. quȩ contra urbem
dñi dimicabunt: presens scriptu¬
ra testatur. Stabunt inquit suꝑ
pedes suos. & caro eoꝵ tabescet et
defluet. & oculi eoꝵ computres.¬
cent. & de suis foraminib excident.
lingua magniloqua quȩ dĩ popu¬

Expanded text:
illud in se exprimens: Qui confiillud in se exprimens: Qui confidit in Domino, beatus est. Et: Melius est confidere in Domino, quam confidere in homine : de qua securitate et confidentia Jeremias propheta commemorat: Benedictus erit homo, qui confidit in Domino . Et haec erit plaga qua percutiet Dominus omnes gentes, quae pugnaverunt adversum Jerro uniuscujusque stantis super pedes suos, et oculi ejus contabescent in foraminibus suis, et lingua eorum contabescet  . LXX: Et haec erit ruina qua percutiet Dominus omnes populos qui militaverunt contra Jerusalem. Tabescent carnes eorum stantium super pedes suos, et oculi illorum defluent de foraminibus eorum, et lingua eorum tabescet in ore eorum. Quae passurae sint gentes quae contra urbem Domini dimicabunt, praesens Scriptura testatur: Stabunt, inquit, super pedes suos, et caro eorum tabescet et defluet, et oculi eorum computrescent, et de suis 926 foraminibus excident; lingua magniloqua, quae Dei popu
Abbreviated transcription (Latin):
bus tuis. De qua & sc̃s ad dm̃ loqͥt᷑.
deduxisti me qm̃ factus es spes mea.
turris fortitudinis a facie in imici.
De turre ananehel. puenimus ad
regis torcularia: ꝓ quib tres ꝑsal¬¬
mi titulum habent: & dñs dicit
in isaia: torcular calcaui solus. ut
exhuberet in illis nr̃a uindemia:
& exprimamꝰ botros: & rubentia
in xp̃i sanguine musta calcemus.
ut bibamus uinũ qđ lecificat cor
hominis: & sponsa desiderat spon¬
si sodalib loquens. In ducite me
in cellam uini: ponite suꝑ me cari¬
tatem.Si nos istrus modi inebria¬
rint torcularia: letabimͣ or habita¬
bimus in iherłm. in qua anathema
ultra non erit: maledictio uideli¬
cet & abhominatio. Unde dic̃ apłs.
ma. Et in alio loco. Nemo in sp̃u
dei loquens: dicit anathema iħu.
Et ꝓ fr̃m salute anathema ẽẽ cu-¬
pit: imitari uolens dñm suũ: qui
& ipse cũ non eẽt maledictio: pro
nobis factus ẽ maledictio. Ablato
autẽ omni anathemate. habitabit
iherłm secura. atq confidens. Et

Expanded text:
us tuis , de qua et sanctus ad Dominum loquitur: Deduxisti me, quoniam factus es spes mea: turris fortitudinis a facie inimici . De turre Ananeel pervenimus ad regis torcularia, pro quibus et tres psalmi titulum habent. Et Dominus dicit in Isaia: Torcular calcavi solus , ut exuberet in illis nostra vindemia, et exprimamus botros, et rubentia in Christi sanguine musta calcemus; ut bibamus vinum quod laetificat cor hominis ; et sponsa desiderat sponsi sodalibus loquens: Inducite me in cellam vini, ponite super me charitatem . Si nos istiusmodi inebriarint torcularia, habitabimus in Jerusalem, in qua anathema ultra non erit, maledictio videlicet et abominatio. Unde dicit et Apma . Et in alio loco: Nemo in spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu . Et pro fratrum salute anathema esse cupit, imitari volens Dominum suum, qui et ipse cum non esset maledictio, pro nobis factus est maledictio . Ablato autem omni anathemate, habitabit Jerusalem secura atque confidens, et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicare captiuis remissionẽ: & cecis
ut uideant. & illuminent᷑ sapientia.
de qua scriptũ ẽ. sapientia hominis
illuminat faciem eiꝰ: & in psalmis
legimus. dñs illum inat cȩcos. siue
opti sunt. In die illo erit tumultus
dni magnus in eis: & apprehendet
uir manũ ꝓximi sui: & conserent᷑
manus eius suꝑ manũ ꝓximi sui:
sed & uidas pugnabit aduersus ierłm.
ce congregabunt᷑ diuitiȩ omnium
gentiũ in circuitu. aurũ. & argentũ
& uestes multȩ satis. Lxx. Et erit in
um popłoꝵ ꝑ circuitũ: aurũ & ar¬
gentũ. & uestes multas nimis. Cũq
hec fuerint expleta mixacula: ut
caro hostium defluat: tabescant
oculi: lingua in ore blasphemanti¬
um computrescat: tunc erit magnꝰ
tumultus. siue stupor in eis. Hoc en ĩ
ginta transtulerunt: & app̃hen¬
det unusquisq manũ ꝓximi sui:

Expanded text:
is remissionem, et caecis ut videant, 927 et illuminentur sapientia , de qua scriptum est: Sapientia hominis illuminat faciem ejus . Et in Psalmis legimus: Dominus illuminat caecos, sive operti sunt. In die illa erit tumultus Domini magnus in eis: et apprehendet vir manum proximi sui, et conferetur manus ejus super manum proximi sui. Sed et Judas pugnabit adversum Jerusalem, et congregabuntur divitiae omnium gentium in circuitu: aurum, et argentum, et vestes multae satis. LXX: Et erit in um populorum per circuitum: aurum, et argentum, et vestes multas nimis. Cum haec fuerint expleta miracula, ut caro hostium defluat, tabescant oculi, et lingua in ore blasphemantium computrescat: tunc erit magnus tumultus, sive stupor in eis; hoc enim LXX transtulerunt: Et apprehendet unusquisque manum proximi
Abbreviated transcription (Latin):
mem finatur: & pueniet usq ad lo¬
cũ portȩ orientalis & prioris usq ad
portam angulorũ. Auirtute inci¬
ƿimus: hoc quippe dextra signifi
caput anguli: quia angularis lapis
parietem utrũq conectit &r duos
populos in unũ redigit: de quo &
dñs loquit᷑ per isaiam. Ecce ponã
in syon lapidem angularẽ. electũ
& preciosum in fundamentis eius :
& qui crediderit in eũ non confun.¬
detur. Hic lapis angularis. &r cete¬
ros lapides angulares suꝑ edificari

Expanded text:
MEM finiatur. Et perveniet usque ad loMEM finiatur. Et perveniet usque ad locum portae orientalis et prioris, usque ad portam angulorum. A virtute incipimus: hoc quippe dextera signifi est in caput anguli . Qui angularis lapis parietem utrumque connectit, et duos populos in unum redigit , de quo et Deus loquitur per Isaiam: Ecce ponam in Sion lapidem angularem, electum et pretiosum in fundamentis ejus: et qui crediderit in eum, non confundetur . Hic lapis angularis et caeteros lapides angulares superaedificari sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cantico canticoꝵ. transilit coles
qui minores sunt.& salit suꝑ mon¬
tes excelsos: de quib scriptũ ẽ. mon¬
tes excelsi ceruis. Sin autẽ reminon
malo granatum accipere uolumus.
utrũq enim apud hebreos int̾pre¬
tatur: hoc dicamus quod fines eccłie
de collibus incipiant: ut omnis
ordo ȩccłiasticus construat᷑. de quo
supra diximus. quando int̃pretati
sumus planctũ unigeniti. & planc¬
tum sicut ad remmon. Nec hoc
ecclesia fine contenta ẽ. s pueniet
usq ad austrũ luce plenissima. suꝑ
quo dudũ exposuimus: &r nunc id¬
circo reticemus: ne eadem seprus
inculcantes: lectori simus fastidio.
Exaltabitur aut̃ eccłia quȩ cepit ã
collib. & ꝑuenit ad meridiẽ: & ha¬
bitauit in loco suo. de quo scriptũ ẽ
in loco pascue ibi me collo cauit: a
porta beniamin. qui int̾pretatur
filius dexterȩ. & non filius dierum.
ut male quidã suspicant᷑: aliud ẽ
enim sun num̃ litterã: aliud si in

Expanded text:
Cantico canticorum transilit colles Cantico canticorum transilit colles qui minores sunt, et salit super montes excelsos , de quibus scriptum est: Montes excelsi cervis . Sin autem Remmon, malogranatum accipere volumus utrumque enim apud Hebraeos interpretatur, hoc dicamus, quod fines Ecclesiae de collibus incipiant, ut omnis ordo Ecclesiasticus construatur, de quo supra diximus, quando interpretati sumus planctum unigeniti, et planctum sicut Adadremmon. Nec hoc est Ecclesia fine contenta; sed perveniet usque ad Austrum in luce plenissima, super quo dudum exposuimus. et nunc idcirco reticemus, ne eadem saepius inculcantes, lectori simus fastidio. Et exaltabitur Ecclesia quae coepit a collibus, et pervenit ad meridiem; et habitabit in loco suo, de quo scriptum est: In loco 924 pascuae ibi me collocavit . A porta Benjamin, qui interpretatur filius dexterae, et non filius dierum, ut male quidam suspicantur: aliud est enim si in NUN litteram, aliud si in
Abbreviated transcription (Latin):
sps̃ m̃s in hominib istis: quia car¬
nant nobis ioħis apocalipsim. quȩ
& ipsa spiritalit̃ disserenda ẽ: nos
autẽ cȩlestem iherłm int̾pretem
eccłiam: quȩ in carne ambulans.
non uiuit scđm carnẽ: cuius mu¬
nicipatus in cęlo ẽ. Postquã enim
dñs ihs. rex fuerit suꝑ omnẽ t̾ram.
unus dñs erit de quo scriptum ẽ.
scitote qm̃ dñs ipse ẽ deus: & unũ
nomen eius. omni praua religione
calcata iuxta illud quod ꝓpħa de
Et rursũ. Magnificasti suꝑ om̃s
nomen scm̃ tuũ: & alibi. Sicut no¬
men tuũ deus. sic & laus tua suꝑ
omnẽ terrã. de quo & in ambacuch
nomen meum magnũ. quod mag¬
nificatum ẽ suꝑ om̃s: tunc reuertet᷑
om̃is terra. in qua habitauere iudei.
um qui prius desertus erat: & legis
noticiam non habebat. Agabaa us¬
q ad remmon. hoc ẽ a colle usq ad
excelsum:quia de terra & de deser¬
to ad colles. & de collib ad montana
consurgimus. Unde &r sponsus in

Expanded text:
spiritus meus in hominibus istis, quia carspiritus meus in hominibus istis, quia carnant nobis Joannis Apocalypsim , quia et ipsa spiritualiter disserenda est. Nos autem coelestem Jerusalem interpretemur Ecclesiam, quae, in carne ambulans, non vivit secundum carnem, cujus municipatus in coelo est . Postquam enim Dominus Jesus rex fuerit super omnem terram, unus Dominus erit, de quo scriptum est: Scitote quoniam Dominus ipse est Deus : Et unum nomen ejus, omni prava religione calcata, juxta illud quod Propheta decEt rursum: Magnificasti super omnes nomen sanctum tuum . Et alibi: Sicut nomen tuum, Deus, ita et laus tua in universa terra : de quo et Abacuc nomen meum, quod magnificatum est super omnes . Tunc revertetur omnis terra, in qua habitavere Judaei um, qui prius desertus erat, et Legis notitiam non habebat: a Gabaa usque ad Remmon, hoc est, a colle usque ad excelsum, quia de terra et de deserto ad colles, et de collibus ad montana consurgimus. Unde et sponsus in
Abbreviated transcription (Latin):
q sequitur: rama autẽ in loco suo
ꝑmanebit. melius int̃pretatus ẽ
aquila. & cȩteri qui posuerunt :
exaltabitur. Rama quippe exal¬
tatio dicitur. iuxta illud ꝓpħale
&& euangłicũ. uox in rama audita
ẽ. hoc ẽ in excelsis sonuit. Exaltabi¬
tur itaq iherłm. & ȩd ificabitur in
loco pristino. a porta beniamin.
usq ad portam quȩ dicit᷑ anguloꝵ.
& a turre ananehel: ñ ut greci &
latini male legunt a namehel. qd̾¬
supra usq ad torcularia regis. qđ
iherłm: & anathema amplius ñ
erit. nullus uidelicet metus hosti¬
lis. nullus impetus. nulla formi¬
do: s sedebit. uł in habitabitur
iherłm ȩterna pace requiescens.
dire desiderant: crescite & multipli¬
camini. & replete terrã: & pro huiꝰ
uitȩ continentia. breuiq ieiunio:
bulbos sibi. & uuluas. & aues fasides.
& atthagenem nequaꝗͣ ionicũ. sed
iudaicũ reꝓmittunt. De quib uere
dñs potest dicere: non ꝑmanebit

Expanded text:
odque sequitur: Rhama autem in loco suo odque sequitur: Rhama autem in loco suo permanebit, melius interpretatus est Aquila et caeteri, qui posuerunt, exaltabitur: Rhama quippe exaltatio dicitur, juxta illud prophetale et Evangelicum: Vox in Rhama audita est, hoc est, in excelsis sonuit . Exaltabitur itaque Jerusalem, et aedificabitur in loco pristino, a porta Benjamin, usque ad portam quae dicitur angulorum, et a turre Ananeel non ut Graeci et Latini male legunt Anamael usque ad torcularia regis: quoJerusalem: et anathema amplius non erit: nullus videlicet metus hostilis impetus, nulla formido; sed sedebit vel habitabitur Jerusalem aeterna pace requiescens. sum audire desiderant: Crescite et multiplicamini, et replete terram , et pro hujus vitae continentia brevique jejunio, bulbos sibi, et vulvas, et aves Phasidis, et attagenem, nequaquam lonicum, sed Judaicum repromittunt, de quibus vere potest Dominus dicere: Non permanebit
Abbreviated transcription (Latin):
nomen eius unũ: circuiens omnẽ
terrã & desertum: a gabaa usq
remmon ad austrũ iherłm. Rama
uero in loco ꝑmanebit. a porta
beniamin. usq ad portã primam.
usq ad portã angulorũ: & usq add
turrem ananehel usq ad toreularia
regis habitabunt in ea: & anathe¬
ma ultra non erit: & habitabit ihe¬
rusalem confidens. Extructionem
urbis iherłm. & aquarũ egressũ
de medio eius. quȩ ad utrumq de¬
daizantes: ultimo sibi tempore ꝓ¬
mittunt: quando rursũ exercen¬
da circũcisio sit. & immolande ui¬
ctimȩ: & omnia legis precepta
rit regnaturus: non erunt idola:
nec diuinitatis cultura diuersa.
sed erit dñs unus: & reuertetur
omnis terra usq ad solitudinem.
id ẽ in antiquũ statum: ponitq
locoꝵ uocabula: a quo loco usq ad
quem ȩdificanda sit iherłm: de
colle remmon. Hoc enĩ gabaa so¬¬
nat: ubi arbor mali granati ẽ. usq
ad australem plagam iherłm. Qꝗ¬

Expanded text:
nomen ejus unum: circuiens omnem nomen ejus unum: circuiens omnem terram, et desertum a Gabaa usque Remmon ad Austrum Jerusalem: Rhama vero in loco permanebit, a porta Benjamin, usque ad portam 922 primam, usque ad portam angulorum, et usque ad turrem Anamael, usque ad torcularia regis habitabunt in ea, et anathema ultra non erit, et habitabit Jerusalem confidens. Exstructionem urbis Jerusalem, et aquarum egressum de medio ejus, quae ad utrumque dedaizantes, ultimo sibi tempore repromittunt, quando rursum exercenda circumcisio sit, et immolandae victimae, et omnia Legis praeceptarit regnaturus, non erunt idola nec divinitatis cultura diversa, sed erit Dominus unus, et revertetur omnis terra usque ad solitudinem, id est, in antiquum statum. Ponitque locorum vocabula a quo loco usque ad quem locum aedificanda sit Jerusalem: de colle Remmon hoc enim Gabaa sonat, ubi arbor maligranati est usque ad australem plagam Jerusalem. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
me sicut dicit scriptura: de uentre
eius egredientur flumina aquȩ
uiuentis. Sicut enĩ qui biberit do
etrinã eius habebit in se fontẽ ui-¬
uentem: sic qui crediderit in eo. iux¬
ta id quod scripturarũ uocibus con¬
tinetur : flumina aquȩ uiuentis
egredient᷑ de uentre illius. Aquas
uiuentes multi ad baptismũ refe¬
runt. quȩ in uere & in estate. hoc
ẽ in pascha. & in pentechoste sitien.¬
tib largiendȩ sunt: quando imple¬
bitur quod scriptũ est: lauamini.
mundi estote. In die illa erit dñs
unus: & erit nomen erus unũ: et
reuertetur omnis t̾ra usq ad deser¬
tum: de colle remmon ad austrũ
iherłm: & exaltabitur: & habita¬
bit in loco suo: a porta beniamin.
usq ad locũ portȩ prioris: usq ad
portam anguloꝵ: & a turre anane¬
hel.usq ad torcularia regis: & habi¬
tabit in ea: & anathema non erit
amplius : sed sedebit iherłm secura.
Lxx. In die illa erit dñs unus: et

Expanded text:
me sicut dixit Scriptura de ventre me sicut dixit Scriptura de ventre ejus egredientur flumina aquae viventis . Sicut enim qui biberit de doctrina ejus, habebit in se fontem viventem: sic qui crediderit in eo, juxta id quod Scripturarum vocibus continetur, flumina aquae viventis egredientur de ventre illius. Aquas viventes multi ad baptismum referunt, quae in vere et in aestate, hoc est, in Pascha et Pentecoste, sitientibus largiendae sunt, quando implebitur quod scriptum est: Lavamini, mundi estote . . In die illa erit Dominus unus, et erit nomen ejus unum: et revertetur omnis terra usque ad desertum de colle Remmon ad Austrum Jerusalem: et exaltabitur, et habitabitur in loco suo, a porta Benjamin usque ad locuportam angulorum: et a turre Ananeel usque ad torcularia regis, et habitabunt in ea, et anathema non erit amplius, sed sedebit Jerusalem secura. LXX: In die illa erit Dominus unus, et
Abbreviated transcription (Latin):
uia recedet: & abibit sibi. In illo
quia flores apparebunt in terra
nr̃a. ut celebremus pascha. & pen¬
tecosten. in quib de terrenis tran-¬
seamus ad celestia: & om̃s fructus
nr̃os offeramus deo. In phase enĩ
hremis finis: ueris exordium est.
In pentecoste ȩstatis principium:
quando labores manurũ nr̃arum
& fructũ offerimus deo. De hac
ȩstate & uere ꝑpetuo iustus loqui¬
tur ad dm̃. tu fabricatus es auro¬
rã & solem. estatem. & uer tu plas¬
masti. Tunc erit dñs. rex suꝑ omnẽ
terram: quando dicemꝰ: dñs regna¬
bit exultet terra. Et iterũ. Dicite
in gentib quia dñs regnabit: & enĩ
correxit orbem qui ñ commouebi¬
tur. Aquã autẽ uiuã recte a nobis
doctrinã saluatoris expositã. sciet
ille qui biberit. & qui saluatorem
audierit predicantẽ. Siquis bibe¬
rit ex hac aqua quã ego dabo ei: fiet
in eo fons aquȩ uiuȩ. & salientis in
uitã ȩternã. Et rursũ qui credit in

Expanded text:
via recedet, et abibit sibi . In quo via recedet, et abibit sibi . In quo quia flores apparebunt in terra nostra ut celebremus Pascha et Pentecosten, in quibus de terrenis transeamus ad coelestia, et omnes fructus nostros offeramus Deo. In Phase enim hiemis finis, veris exordium est; in Pentecoste aestatis principium, quando labores manum nostrarum et fructuum offerimus Deo. De hac aestate et vere perpetuo justus loquitur ad Dominum: Tu fabricatus es auroram et solem, aestatem et ver tu plasmasti . Tunc erit Dominus rex super omnem terram, quando dicemus: Dominus regnavit, exsultet terra . Et iterum: Dicite in gentibus, quia Dominus regnavit. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Aquam autem vivam recte a nobis doctrinam Salvatoris expositam, sciet ille qui biberit, et qui Salvatorem audierit praedicantem: Si quis biberit ex aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae viventis, et salientis in vitam aeternam . Et rursum: Qui credit in
Abbreviated transcription (Latin):
greditur de iherłm. hoc ẽ de eccłia:
doctrinam indicat saluatoris: de
syon enim egreditur lex. & uerbũ
dñi de iherłm. iuxta illud quod
scriptum ẽ: repleta sunt omnia sci¬
entia dei: sicut aqua multa oꝑiens
mare. Harum aquarũ media pars
ibit ad mare orientale populum
circũcisionis. qui in apłis & ꝑ apos¬
tolos ẽ electus: & medium earum
ad mare nouissimũ: ut de orien¬
te quoq & occidente ueniant: qui
accumbant cũ abraham. & ysaac
& iacob. Uel certe orientale mare.
&& mare nouissimũ intelligamus
uetus instrumentũ & nouũ: quod
nisi flumine saluatoris. & spiritali
eius intelligentia fuerit dulcora¬
tum: amarissimũ est. occidente
tulerunt. in estate. & in uere. ita
erit: hoc dicamus. quod in illo tẽ¬
pore non sit hiemps. s uer. estasq
perpetua: quando uox turturis
audietur in terra nr̃a. & ficus af¬
ferent grossos suos: & uineȩ flore¬
bunt. & hyemps ꝑtransibit. & plu¬

Expanded text:
greditur de Jerusalem, hoc est, de Ecclesia, greditur de Jerusalem, hoc est, de Ecclesia, doctrinam indicat Salvatoris: De Sion enim egreditur lex, et verbum Domini de Jerusalem ; juxta illud quod alibi scriptum est: Repleta sunt omnia scientia Domini, sicut aqua multa operiens mare . Harum aquarum media pars ibit ad mare Orientale, populum Circumcisionis, qui in apostolis et per apostolos est electus; et medium earum ad mare Novissimum, ut de Oriente et Occidente veniant qui accumbent cum Abraham; Isaac et Jacob. Vel certe Orientale mare et mare Novissimum, intelligamus vetus Instrumentum et novum, quod nisi flumine Salvatoris et spirituali ejus intelligentia fuerit dulcoratum, amarissimum est; occidente tulerunt, In aestate et in vere ita erit, hoc dicamus, quod illo tempore non sit hiems, sed ver, aestasque perpetua, quando vox turturis audietur in terra nostra, et ficus afferent grossos suos, et vineae 921 florebunt, et hiems pertransibit, et plu
Abbreviated transcription (Latin):
re. hoc enim significat dies. quȩ
soli nota ẽ dño. in qua non sibi suc¬
cedent lux & tenebre: sed erit lu-¬
men perpetuum. iuxta illud quod
in apocalipsi legimus. Et ciuitas
non habebit necessariam lucẽ solis.
de quibus supra ponentes hierechi.¬
elis testimoniũ: disputauimus.
Quarũ media pars ibit ad mare
orientale. quod grecorum libri.
ex eo quod nichil in aquis eius
possit uiuere: & media pars ad ma¬
re nouissimum quod ducit ad egy¬
ptũ:. & facit littora palestinę. In
estate inquit & in hieme ita erit:
ut aquȩ iste que exibunt de ihe¬
rusalem. nec gelu constringantur
hiemis: nec ęstatis niiio feruore
siccentur: quãquã pro hieme uer¬
nũ tempus septuaginta transtu¬
lerunt. quod ad diftinctionem es¬
tatis non conuenit. Cumq uitaleᷤ
aquȩ utrũq mare fuerint ingres¬
sȩ: & amaras aquas dulci flumine
mitigarint: tunc erit dñs rex su¬
per omnem terram. Aqua quȩ e¬

Expanded text:
re hoc enim significat dies quae re hoc enim significat dies quae soli nota est Domino, in qua sibi non succedent lux et tenebrae; sed erit 920 lumen perpetuum, juxta illud quod in Apocalypsi legimus: Et civitas non habebit necessariam lucem solis, alem, de quibus supra ponentes Ezechielis testimonium, disputavimus, quarum media pars ibit ad mare Orientale; quod Graecorum libri λex eo quod nihil in aquis ejus possit vivere. Et media pars ad mare novissimum, quod ducit ad Aegyptum, et facit littora Palaestinae. In aestate, inquit, et in hieme ita erit, ut aquae istae quae exibunt de Jeruslaem, nec gelu constringantur hiemis, nec aestatis nimio fervore siccentur: quamquam pro hieme vernum tempus Septuaginta transtulerint, quod ad distinctionem aestatis non convenit. Cumque vitales aquae utrumque mare fuerint ingressae, et amaras aquas dulci flumine mitigarint: tunc erit Dominus rex super omnem terram. Aqua quae e
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Qui & in alio loco clamat ad ihe¬
rusalem. illum in are illuminare
iherłm: uenit enim lux tua super
te. & głia dei tui suꝑ te orta ẽ: ecce
enim tenebre. & caligo operient ter
& ibunt reges in lumine tuo: & gen¬
tes in splendore ortus tui.Si caligo
&r tenebre operient terrã suꝑ gentes:
quomͦ rursum gentes ambulabuNT
in splendore dñi: Sed ille gentesert̃
in tenebris quas frigus geluq contͣ¬
xerit: & ille ambulabrint in lumi¬
ne dñi. quȩ sequute fuerint reges.
cor regis in manu dñi. Digneq in
modo dicat in euangłio: quod diẽ
illam nec angeli: nec filius nouerit:
nisi solus pater. Et erit in die illa
medium earũ ad mare orientale:
& medium earũ ad mare nouissi¬
mũ in ęstate & hieme erunt: et
erit dñs rex super omnẽ terram.
LxXIndie illa egredietur aqua
ad mare primũ: & media eiꝰ pars
ad mare nouissimũ in estate. & in
uere erit sic: & erit dñs in regem
super omnem terram. In illo tẽpo¬

Expanded text:
tua . Qui et in alio loco clamat ad Jetua . Qui et in alio loco clamat ad Jerusalem: Illuminare, illuminare, Jerusalem: venit enim lux tua super te, et gloria Dei tui super te orta est. Ecce enim tenebrae et caligo operient territur. Et ibunt reges in lumine tuo, et gentes in splendore tuo . Si caligo et tenebrae operient terram super gentes, quomodo rursum gentes ambulabunt in splendore Domini? Sed illae gentes erunt in tenebris quas frigus geluque contraxerit: et illae ambulabunt lumine Domini, quae secutae fuerint reges, Cor regis in manu Domini . Denique dum est quomodo dicat in Evangelio, quod diem illam nec angeli, nec Filius noverit, nisi solus Pater . Et erit in die illa, medium earum ad mare Orientale, et medium earum ad mare Novissimum: in aestate et in hieme erunt. Et erit Dominus rex super omnem terram. LXX: In die illa egredietur aqua ad mare primum, et media pars ad mare novissimum: in aestate et in vere erit sic: et erit Dominus in regem super omnem terram. In illo tempo
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur : ecce ueniet cũ nubib
& uidebit eum omnis oculus: o
qui eum compunxerunt. Et dñs
in euangłio ꝓnuntiat uenturum
filiũ hominis in nubibus cęli: cũ
fortitudine & gloria multa. Ueni¬
et autẽ cum nubibus: angelis. qui
sunt ministri sp̃c. & ad diuersa mit¬
tuntur officia: & cũ ꝓphis atq: apłis
de quib scriptũ est: ueritas usq ad
nubes. Cũq dies aduentus eius fu¬
erit impletus: non erit lux s fri-¬
gus. & gelu: refrigerata omniũ cari¬
tate: & p̃ multitudine maloꝵ. quȩ
suꝑ uentura sunt. frigescentib cunc¬
tis: & calorem pristinȩ fidei ꝑdenti¬
bus. Postquã aut̃ omnes peccatores.
frigus suũ. geluiq contraxerit. una
dies erit atq ꝑpetua: nequaꝗͣ sibi
luce & tenebris. die & nocte succeden¬
tib sed ipse dñs erit lux omniũ.
de quo isaias. Non erit inquit tibi
sol in lucem diei. neq ortus lunȩ
illum inabit te ꝑ noctem: sed erit
tibi dñs lux eterna: & deus tuus gła

Expanded text:
loquitur: Ecce veniet cum nubibus, et videbit eum omnis oculus et qui eum compunxerunt . Et Dominus in Evangelio pronuntiat venturum Filium hominis in nubibus coeli cum fortitudine et gloria multa . Veniet cum nubibus, id est, angelis, qui sunt ministri spiritus, et ad diversa mittuntur officia, et cum prophetis atque aposde quibus scriptum est: Veritas tua usque ad nubes . Cumque dies adventus ejus fuerit impletus, non erit lux, sed frigus et gelu, refrigerata omnium charitate, et prae multitudine malorum quae superventura sunt, frigescentibus cunctis, et calorem pristinae fidei perdentibus. Postquam autem omnes peccatores frigus suum geluque contraxerit, una dies erit atque perpetua: nequaquam sibi luce et tenebris, die et nocte succedentibus; sed ipse Dominus erit lux omnium: de quo Isaias plenius: Non erit, inquit, tibi sol in lucem diei, neque ortus lunae illuminabit te per noctem; sed erit tibi Dominus lux aeterna, et Deus tuus gloria
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħarũ: ipso sũmo angulari la¬
pide xp̃o iħu. Hos lapides non imi¬
tantur heretici. qui omnia glie.
& lucri causȩ faciunt. & in angu-¬
lis orant platearũ. rectã semitam
relinquentes: angulus rectã line¬
am frangit: & idcirco meretrix ut
non quiescunt pedes domi: s aut
foris uagatur. aut in omnib insi¬
diatur angulis platearũ: cũ uide¬
rit iuuenem insipientẽ: non inui¬
tat eum quẽ senserit ẽẽ prudentẽ.
& maturũ senectute de qua scrip¬
tũ est. cani hominis sapientia etꝰ:
statim app̃hendit & osculatur. atq
blanditur : & ducit ad lupanar:
& inuitat ad coitũ. Relinquamꝰ gͥ
simulatos angulos: & ad firmos
atq robustos xp̃i angulos transea¬
mus: ad quos cũ ꝑuenerimus: sta¬
tim nobis occurrit turris anane¬
hel: quod interp̃tatur gratrssimꝰ
dei. Quid enĩ turre salomonis gra
pendent uꝑ illam: omnia iacula
potentium. Hanc turrẽ dñs in
euangłio edificari uult expensis
prius & sumꝑtib supputatis: & de

Expanded text:
arum, ipso summo angulari lapide Christo Jesu . Hos lapides non imitantur haeretici, qui omnia gloriae et lucri causa faciunt, et orant in angulis platearum, rectam semitam relinquentes. Omnis enim angulus rectam lineam frangit: et idcirco meretrix in non quiescunt pedes domi, sed aut foris vagatur, aut in omnibus insidiatur angulis platearum, cum viderit juvenem insipientem non invitat enim quem senserit esse prudentem et maturum senectute, de quo scriptum est : Cani hominis sapientia ejus , statim apprehendit, et osculatur atque blanditur, et ducit ad lupanar, et invitat ad coitum. Relinquamus igitur simulatos angulos, et ad firmos atque robustos Christi angulos transeamus, ad quos cum pervenerimus, statim nobis occurrit turris Ananeel, quod interpretatur, gratissimus Dei. Quid enim turre Salomonis gratpendent super illam: omnia jacula potentium . Hanc turrem Dominus in Evangelio aedificari vult, expensis prius et sumptibus supputatis: et de
Abbreviated transcription (Latin):
conantur ostendere stantẽ dm̃. su
per montẽ oliueti: & ipsũ montẽ
in duas partes eẽ diuisũ: ut contͣ
orientẽ unius partis habeat scissura
principiũ: & altera pars finem ten¬
p̃cipiti. Alia pars ad aquilonẽ: ad
austrũ alia diuidatur. Et separa.
bitur mediũ montis ad aquilonẽ.
& mediũ eius ad meridiem: or fu¬
gietis ad uallem montiũ meoꝵ qm̃
coniunget᷑ uallis montiũ usq add
ꝓximũ: o fugietis sicut fugistis ã
facie t̃rȩ motus in die oriȩ regis

Expanded text:
conantur ostenconantur ostenper montem Oliveti, et ipsum montem in duas partes esse divisum, ut contra orientem unius partis habeat scissura principium, et altera pars finem ten Al. valle praecipiti, alia pars ad Aquilonem, ad Austrum alia dividatur. Et sepbitur medium montis ad Aquilonem, et medium ejus ad Meridiem, et fugietis ad vallem montium eorum, quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum, et fugietis sicut fugistis a facie terraemotus, i
Abbreviated transcription (Latin):
Et altera media pars scindetur ad
occidentẽ & mare: p̃rupto grandi
ualde: qui circũcisionis popłs ẽ. ad
ta mea. in domo mea fecit abhomi¬
nationem: Nũquid uota & scẽ car-¬
nes auferent ate malitias: aut in hiͦ
effugies: Hec dilecta in domo dei
fecit abhominationẽ. ut dei filium
crucifigeret: & audiret. Oluiã um-¬
brosam & nemorosam pulchritudi¬
nẽ uocauit dñs nom̃ tuũ: & inutiles
facti sunt rami tui: qui fracti surt
de bona radice: ut nos in locũ eorũ
insereremur. Et animaduerte miste
que uergit ad occidentẽ. & salsis atq:
amaris fluctib tunditur: non sim¬
plicit̃ in mari ẽẽ dicatur: s in pre¬
rupta maris uoragine. & magna
nimis: de qua & isaias loquitur. De¬
traham in uallẽ lapides eiꝰ: haud
dubiũ quin ierłm: & fundam̃ta
eiꝰ reuelabo. Hec ut in locis difficil¬
limis. & ualde obscuris: ꝓ tenuita¬
te uiriũ mearũ disserui. Ceterũ
iudei occidentem sequentes litterã.

Expanded text:
Et altera media pars scindetur ad Et altera media pars scindetur ad Occidentem et mare, praerupto grandi valde, qui circumcisionis est populus, ta mea in domo mea fecit abominationem? Numquid vota et carnes sanctae auferent a te malitias ; aut in his effugies? Haec dilecta in domo Dei fecit abominationem, 916 ut Dei Filium crucifigeret, et audiret: Olivam umbrosam, et nemorosam pulchritudinem vocavit Dominus nomen tuum; et inutiles facti sunt rami tui, qui fracti sunt de bona radice, ut nos in locum eorum insereremur. Et animadverte mysterquae vergit ad Occidentem, et salsis atque amaris fluctibus tunditur, non simpliciter in mari esse dicatur, sed in praerupta maris voragine et magna nimis, de qua et Michaeas loquitur: Detraham in vallem lapides ejus haud dubium quin Jerusalem, et fundamenta ejus revelabo . Haec ut in locis difficillimis et valde obscuris, pro tenuitate virium nostrarum diximus. Caeterum Judaei occidentem sequentes litteram,
Abbreviated transcription (Latin):
sit rubro: & ꝓ isrłitico popło dimica¬
uit. Et stabunt pedes eiꝰ his. quorũ
misertus fuerit: & nequaꝗͣ moue¬
buntur. Et rursũ de eo dici possit:
natione irȩ suȩ. Nec ambulabit de¬
clinante iam sole: & uicinis tene-¬
bris post meridiem: qđ suꝑ adam
eũ fecisse legimus. Cũq steterit: ñ
stabit in ualle. & in locis humilib
s in monte qui ñ infructuosas ha
beat arbores. & siluam sterilẽ: s ubi
oliueta nascuntur. quib alit᷑ lum̃
ȩt̾num: & soluunt᷑ infirmitates:
&e requies lassis tribuit᷑. Et ipse mors¬
oliuarũ in quo stant pedes dñi: con¬
tra ierłm ẽ: & ad orientẽ. unde sol¬
oritur iusticiȩ: illisq oliuis consita
ẽ de quib dicit᷑: filii tui sic̃ nouella
oliuarũ: in circuitu m̃sȩ tuȩ. Cuiꝰ
media pars scindetur ad orientẽ in
qua sunt arbores plantatȩ de genti¬
bus: de quib tina loquitur. Ego aut̃
sicut oliua fructifera in domo dei.

Expanded text:
sit Rubro, et pro Israelitico populo dimicasit Rubro, et pro Israelitico populo dimicavit . Et stabunt pedes ejus his quorum misertus fuerit, et nequaquam movebuntur, ut rursum de eo dici possit: natione irae suae . Nec ambulabit, declinante jam sole, et vicinis tenebris post meridiem, quod super Adam eum fecisse legimus . Cumque steterit, non stabit in valle et in locis humilibus, sed in monsilvam sterilem; sed ubi oliveta nascuntur, quibus alitur lumen aeternum, et solvuntur infirmitates, et requies lassis tribuitur. Et ipse Olivarum in quo stant pedes Domini, contra Jerusalem est et ad Orientem, unde oritur sol justitiae, illisque olivis consitus est, de quibus dicitur: Filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae . Cujus media pars scindetur ad orientem, in qua sunt arbores plantatae de gentibus, de quibus una loquitur: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
su int̃pretationis accipimꝰ: sic & hoc
quod scriptũ ẽ. egredietur dñs & p̃¬
liabitur: iuxta illud accipiendũ
quod in ambacuch legimꝰ. Egres¬
sus es in salutẽ popłi tui: in salutẽ
cũ xp̃o tuo. Et in michea. Quia ecce
dñs egredietur de loco suo: & descen¬
det. & calcabit suꝑ excelsa t̾rȩ. & con¬
sument᷑ montes subt̃ eum: ualle̾q
scindent᷑. In isaia quoq dñs uirtu¬
tũ egredietur. & conteret bellum:
& suscitabit zelum: & clamabit su¬
ꝑ hostes suos cũ fortitudine. Egredi¬
tur ergo deus de loco suo: quando
quietem &r mansuetudinẽ. & cle-¬
mentiã suam ꝓ em̃datione peccan¬
non sibi: s patientib quib amara
torm̃ta sunt. Iste qui alibi loquitur
ꝑ ꝓpħam: ego sũ deus. & ñ cõmutor.
Et ad ipsũ dicit᷑. Tu autẽ idem es: &
ꝑmanes. Et in epła iacobi. Apud quẽ
non ẽ commutatio: nunc egreditur.
& p̃liatur. sicut in die certaminis.
quando pharaonẽ in mari submer¬

Expanded text:
suum interpretationis accipimus: sic et hoc quod scriptum est, Egredietur Dominus, et praeliabitur, juxta illud accipiendum quod in Abacuc legimus: Egressus es in salutem populi tui, in salutem cum Christo tuo . Et in Michaea: Quia ecce Dominus egredietur de loco suo, et descendit et calcabit super excelsa terrae, et consumentu 915 montes subtus eum, vallesque scindentur . In Isaia quoque: Dominus virtutum egredietur, et conteret bellum, et suscitabit zelum, et clamabit super hostes suos cum fortitudine . Egredietur ergo Deus de loco suo, quando quietem et mansuetudinem et clementiam suam pro emendatione peccannon sibi, sed patientibus, quibus amara tormenta sunt. Iste qui alibi loquitur per prophetam: Ego sum Deus, et non commutor . Et ad ipsum dicitur: Tu autem idem es, et permanes . Et in epistola Jacobi: Apud quem non est commutatio : nunc egreditur et praeliatur sicut in die certaminis, quando Pharaonem in mari submer
Abbreviated transcription (Latin):
placabili sede requiescet: qm̃ & uetus
& nouũ testamentũ sibi utrumq
iungetur. Quod aut̃ dicitur usq
ad asael. id ẽ usq ad ꝓximũ: hoc sig¬
nificat iuncta quidẽ sibi eẽ duo in¬
strumenta legis & euangłii: s ita
iuncta. ut magis uicina sint: quã
unita. Multa enĩ ueteris legis ami¬
simus: & nouȩ gr̃e suscepimꝰ. Cũ
aut̃ hoc fuerit ratione ꝑfectum:
tunc ueniet inquit dñs ds̃ m̃s: om¬
nesq scĩ cũ eo. Sin aut̃ uoluerimꝰ
pro eo quod nos diximus. fugietis: se¬
qui illud alii int̾pretes transtulert̃:
obturabitur siue replebitur uallis
montiũ meoꝵ: hoc dicemus: quod
aduentus dñi saluatoris duob int̾
se popłis separatis: obturet & reple¬
at eam uoraginem: que duos popu¬
los diuidebat: ut plana uia ad se
mutuo gradiatur. Et erit in die
non erit lux sed frigus & gelu: & erit
dies una quȩ nota est dño: non dies
neq nox: & in tempore uesꝑi erit

Expanded text:
placabili sede requiescet: quoniam et vetus placabili sede requiescet: quoniam et vetus et novum Instrumentum sibi utrumque jungetur. Quod autem dicitur, usque ad Asael, id est, usque ad proximum, hoc significat, juncta quidem sibi esse duo Instrumenta Legis et Evangelii; sed ita juncta ut magis vicina sint quam unita: multa enim veteris Legis amisimus, et novae gratiae suscepimus. Cum autem hoc fuerit ratione perfectum: tunc veniet, inquit, Dominus Deus meus, omnesque sancti cum eo. Sin autem voluerimus pro eo quod nos diximus, fugietis, sequi illud quod alii Interpretes transtulerunt, obturabitur, sive replebitur vallis montium eorum: hoc dicemus, quod adventus Domini Salvatoris, duobus inter se populis separatis, obturet et re pleat eam voraginem quae duos populos dividebat, ut plana via ad se mutuo gradiantur. Et erit in die illa, non erit lux, sed frigus et gelu. Et erit dies una, quae nota est Domino, non dies neque nox, et in tempore vesperi erit
Abbreviated transcription (Latin):
aquilo & ueni auster: ut aquilo
auster calidus uentus adueniat:
quẽ sponsa ꝑquirens ait : ubi pascis.
ubi cubas in meridie : De quo & in
ab acuch mistice loquitur: deus de
sima: de qua & alibi psalmista con¬
clamat: illuminans tu mirabiliter
amontib ȩternis. Cũ aut̃ tanta fu¬
erit duoꝵ popłoꝵ in toto orbe diui¬
sio. ut alii ad orientẽ & austrũ. id ẽ
ad dextrã: alii ad aquilonẽ & occiden¬
tem.ad sinistrã uidelicet separent᷑.
tunc quicũq sc̃s est fugiet ad uallẽ
montiũ dei. de quib supra diximꝰ.
templi & syon: duo uidelicet testa¬
menta. Qm̃ uorago illa quȩ prius
fuerat utriusq montis. tendetur
usq ad asael: hoc ẽ usq ad domũ dĩ.
quȩ uicina paradiso. & cęlesti hie¬
rusalẽ. & monti scõ: in quo tẽplum
situm ẽ. Et sicut eo tempore. quo sub
oria rege leproso.uebementissimus
t̃re motus mortaliũ corda ꝑterruit.¬
in una fide sociata. int̃ duos montes

Expanded text:
Aquilo, et veni, Auster , ut AquilonAquilo, et veni, Auster , ut AquilonAuster calidus ventus adveniat, quem sponsa perquirens, ait: Ubi pascis, ubi cubas, in meridie ? De quo et Abacuc mystice loquitur: Deus de sima. De qua alibi Psalmista conclamat: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Cum autem tanta fuerit duorum populorum in toto orbe divisio, ut alii 918 ad Orientem et Austrum, id est, ad dextram: alii ad Aquilonem, et Occidentem, ad sinistram videlicet separentur, tunc quicumque sanctus est, fugiet ad vallem montium Dei, de quibus supra diximus, templi et Sion, duo videlicet Testamenta: quoniam vorago illa quae prius fuerat utriusque montis, tendetur usque ad Asael, hoc est, usque ad domum Dei, quae vicina est paradiso, et coelesti Jerusalem, et monti sancto, in quo templum situm est. Et sicut eo tempore quo sub Osia rege leproso vehementissimus terraemotus mortalium corda perterruit, etrsum credentium in una fide societas, inter duos montes
Abbreviated transcription (Latin):
da. illius temporis traditur: quando
orias qui altero nomine azarias
dicit᷑. illicitũ sibi sacerdotiũ uendi¬
care conatus: lepra ꝑcussus in fron¬
te ẽ. De quo t̾rȩ motu: & in amos
principio legimus. Uerba amos
qui fuit in pastoralib de thecue
quȩ uidit suꝑ isrł in dieb oriȩ re¬
gis iuda: & in dieb hieroboam filii
oas regis isrł: ante duos annos t̾re¬
motus. Deniq postꝗͣ hic mortuus ẽ
rex scelestus. ad cuius impietatem
omnis t̾ra commota ẽ: uidit isaias
uisionẽ magnã. quã suo uolumi¬
ni intexuit. Transeamꝰ ad intelligen¬
tiam spiritalẽ. Postꝗͣ mons oliuarũ
adorientem & occidentẽ uocatione
gentiũ. & abiectione iudeoꝵ fue¬
rit separatus: rursũ alia scissura fi¬
et aquilonis & austri. Aquilo iun¬
getur occidenti. auster orientali
plagȩ⁊ ad sinistrã stabit circũcisio.
ad dexterã popłs xp̃ianus. De his
duob uentis ȩccłia loquit᷑: surge

Expanded text:
da, illius temporis traditur, quando da, illius temporis traditur, quando Osias, qui altero nomine Azarias dicitur, illicitum sibi sacerdotium vendicare conatus, lepra percussus in fronte est , de quo terraemotu et in Amos principio legimus: Verba Amos qui fuit in pastoralibus de Thecue, quae vidit super Israel in diebus Osiae regis Juda, et in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel, ante duos annos terraemotus . Denique postquam hic mortuus est rex scelestus, ad cujus impietatem omnis terra commota est, vidit Isaias visionem magnam, quam suo volumini intexuit. Transeamus ad intelligentiam spiritualem. Postquam mons Olivarum ad Orientem et Occidentem vocatione Gentium et abjectione Judaeorum fuerit separatus, rursum alia scissura fiet Aquilonis et Austri. Aquilo jungetur Occidenti, Auster Orientali plagae; ad sinistram stabit Circumcisio, ad dextram populus Christianus. De his duobus ventis Ecclesia loquitur: Surge,
Abbreviated transcription (Latin):
turabit᷑. siue replebit᷑: transtulert̃.
Et pro eo quod nos posuimꝰ: qm̃
coniungetur uallis montiũ usq
ta asael transtulerunt: aquila ipsũ
uerbũ hebraicũ posuit. asael. per .e.
solus simmachus ꝓximũ int̃preca¬
tus ẽ: quẽ & nos sequuti sumꝰ. Dica¬
sint patere quȩ scripta sunt. Cum
mons oliueti grandi uoragine p̃-¬
ruptus fuerit: ita  una pars uora¬
ginis adorientẽ. altera adocciden¬
tẽ respiciat: repente & in ipsa uo-¬
ragine excelso ex utraq parte pre¬
rupto: alia uorago rũpetur ad aqui¬
lonẽ: alla ad austrũ: & preruptum
quadrangulũ fiet: ut quadrifariã
in quatuor plagas orientis. & occiden¬
tis. aquilonis. & austri uorago ten¬
datur. Et fugiens inquit ad uallẽ:
quȩ ẽ int̾ templũ & syon. Hi enim
tes appellant᷑: quia uallis illa mon¬
tis oliueti: quȩ p̃ruptis hinc & inde
montib cingitur: ad templi montẽ
qui sc̃s ẽ suam uoraginẽ trahet. Ter¬
rȩmotus aut̃ in dieb orie regis iu¬

Expanded text:
turabitur, sive replebitur, transtulerunt. Et pro eo quod nos posuimus, quoniam conjungetur vallis montium usque XX Asael transtulerunt: Aquila ipsum verbum Hebraicum posuit ASEL   per e s 917 Symmachus proximum interpretatus est, quem et nos secuti sumus. Dicasint patere quae scripta sunt: Cum mons Oliveti grandi voragine praeruptus fuerit, ita ut una pars voraginis ad Orientem, altera ad Occidentem respiciat, repente et in ipsa voragine excelsa ex utraque parte praerupto, alia vorago rumpetur ad Aquilonem, alia ad Austrum, et praeruptum quadrangulum fiet, ut quadrifariam in quatuor plagas Orientis et Occidentis, Aquilonis et Austri vorago tendatur. Et fugietis, inquit, ad vallem quae est inter templum et Sion. Hi enim tes appellantur; quia vallis illa montis Oliveti, quae praeruptis hinc atque inde montibus cingitur, usque ad templi montem qui sanctus est, suam voraginem trahet. Terraemotus autem in diebus Osia regis Ju
Abbreviated transcription (Latin):
Scontra ierłm adorientẽ: & scindet᷑
mons oliuarũ ex media parte sui
adorientem: & ad occidentẽ p̃rupto
grandi ualde.Lxx. Et egrediet᷑ dñs.
& p̃parabitur contra gentes illas. sic̃
in die commissionis. & in die p̃li:
& stabunt pedes eius in die illa suꝑ
montem oliuarũ. qui ẽ contͣ ierłm
ad orientẽ plagam: & scindetur mois
oliuarũ. media pars eius ad mare
uoragine magna nimis. Egredi
dmn. & pugnare contra gentes. et
stare pedes suꝑ montẽ oliueti & cȩte¬
ra quȩ in scripturis ANΘΡΩ ΠΩ¬
continentur: digne de dõ debemus
acciꝑe. Auoquin loquatur apłs: qͥ
ẽ imago dĩ inuisibilis. Et rursum.
Regi aut̃ scłoꝵ incorruptibili: inui¬
sibili soli deo. Et in euangłio scrip¬
tũ sit: dm̃ nemo uidit umquam.
unigenitus filius qui ẽ insinu
patris: ipse narrauit. Et iterũ. Non
quia dm̃ uidit quisꝗͣ: preter eum

Expanded text:
ad Orientem, et scindetur mons Olivarum ex media parte sui ad Orientem et ad Occidentem, praerupto grandi valde. LXX: Et egredietur Dominus, et praeliabitur contra gentes illas, sicut in die commissionis, et in die praelii: et stabunt pedes ejus in die illa super montem Olivarum, qui est contra Jerusalem ad Or media pars illius ad mare, voragine magna nimis. Egredi Deum, et pugnare contra gentes, et stare pedes ejus super montem Oliveti, et caetera quae in Scripturis sanccontinentur, digne Deo debemus accipere. Alioquin, cum loquatur Apostolus: Qui est imago Dei invisibilis . Et rursum: Regi autem saeculorum incorruptibili, invisibili Deo . Et in Evangelio scriptum sit: Deum nemo vidit umquam: unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ipse narravit . Et iterum: Non quia Deum vidit quisquam, praeter eum