comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
festissime atq aꝑtiss̃ime in cuangelio dicit᷑.
uirgini mariȩ querenti ab angło. quo modo
Inuenta ẽ. habens in utero de spũ scõ. Quã¬
nunc dñs misit me. & sp̃s eius. Fortasse
Aliquis cogit ut dicamus etiã a seipso missũ
eẽ. filiũ. quia ille mariae conceptus &
partus. operatio trinitatis ẽ. qua creante
omĩa creant᷑. Et quomodo inquit pat̃ eũ
misit. sipse se misit: Cui primũ respon¬
deo querens ut dicat. si potest. quo modo
pat̃ eũ scĩ ficauit. sise ipse scĩ ficauit. Utrũq
enĩ. idẽ dñs ait. Quẽ pat̃ inquit scĩficauit.
& misit in mundũ. Uos dicitis quia blasphe
mat qm̃ dixi filius dĩsũ : Alio autẽ loco
ait. Et peis. scĩ fico me ipsũ. Itẽ quȩro
quomodo eũ pat̃ tradidit. supse se tradi¬
dit. Utrũq enĩdicit apłs paulus. Quifilio
in quit ꝓprio ñ pepercit sed ꝓ nobis om̃ibi
tradidit eũ. Alibi autẽ deipso saluatore

Expanded text:
festissime atque apertissime in Evangelio dicitur festissime atque apertissime in Evangelio dicitur Virgini Mariae quaerenti ab angelo, Quomodo Inventa est habens in utero de Spiritu sancto: quannunc dominus misit me et spiritus eius. Fortasse aliquis cogitat, ut dicamus etiam a se ipso missum esse filium, quia ille Mariae uirginis conceptus et partus operatio trinitatis est, qua creante omnia creantur, et "quomodo iam" inquit "pater eum misit, si se ipse misit?" cui primum respondeo quaerens, ut dicat, si potest, quomodo eum pater sanctificauit, si se ipse sanctificauit. utrumque enim idem dominus ait: quem pater, inquit, sanctificauit et misit in hunc mundum, uos dicitis, quia blasphemas; quoniam dixi, Filius Dei sum . Alio autem loco ait: Et pro eis sanctifico me ipsum . Item quaero quomodo eum Pater tradidit, si se ipse tradidit? Utrumque enim dicit apostolus Paulus: Qui Filio, inquit, proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Alibi autem de ipso Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
titur ubi erat quęrendũ ẽ. quomodo intel¬
ligat᷑ ista missio. siue filii siue sp̃s scĩ
Pater enĩ solus. nusquã legit᷑ missus. Et defilio
quidẽ. ita scribit apłs. Cũ autẽ uenit pleni¬
tudo tẽporis misit ds̃ filiũ suũ factũ ex
muliere. factũ sublege. ut eos qui sublege
erant redimeret. Misit inquit filiũ suũ.
factũ ex muliere. Quo nomine. quis
catholicus nesciat ñ eũ priuationẽ uirgi¬
nitatis. sed differentiã sexus hebreo loquen¬
di more significare uoluisse : Cũ itaq ait.
misit ds̃ filiũ suũ factũ exmuliere. satis
ostendit eo ipso missũ filiũ. quo fac̾tus est
ex muliere. Quodergo dedõ natus ẽ. in hoc
mundo erat. Quod autẽ demaria natus ẽ:
in hunc mundũ missus aduenit. Pro inde
mitti a patre sine spũ scõ ñ potuit. ñ solũ quia
incelligit᷑ pat̃ cũ eũ misit. id ẽ fecit ex femina
ñ utiq si ne sp̃u suo fecisse. uerũ etiã qđ mani¬

Expanded text:
titur ubi erat, quaerendum est quomodo intelligatur ista missio, sive Filii, sive Spiritus sancti. Pater enim solus nusquam legitur missus. Et de Filio quidem ita scribit Apostolus: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex merant redimeret. Misit, inquit, Filium suum factum ex muliere, quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus, Hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum, factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factus est ex muliere. Quod ergo de Deo natus est, in hoc mundo erat: quod autem de Maria natus est, in hunc mundum missus advenit. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, non solum quia intelligitur Pater, cum eum misit, id est fecit ex femina, non utique sine Spiritu suo fecisse, verumetiam quod mani
Abbreviated transcription (Latin):
dit. & quẽ misisti iħm xp̃m. sub audiendũ
ẽ. unũ uerũ dm̃. Et ordo uerborũ ẽ ut & te
& quẽ misisti iħm xp̃m cognoscant unũ
tanta pace uni adherens ut ꝑ hanc utrũq¬
unũ sint. iã exhoc intelligat᷑ etiã ipsa pax
quã uis ñ cõmemoretꝰ. Nã & illo loco apłs
uidet᷑ quasi p̃ t̃ mittere spm scm̃. & tamen

Expanded text:
dit: et quem misisti Iesum Christum, subaudiendum est: "unum uerum deum" et ordo uerborum est: "ut te et quem misisti Iesum Christum cognoscant uerum tur unum tanta pace uni adhaerens, ut per hanc unum utrumque sit, iam ex hoc intellegatur etiam ipsa pax, quamuis non commemoretur ? nam et illo loco apostolus uidetur quasi praetermittere spiritum san
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. xp̃s autẽ dĩ. Et iterũ. Caput mulieris
uir. caput uiri xp̃s. caput autẽ xp̃i. ds̃.
Sed rursussids̃ ñ nisi omia simultria. quomͦ
caput xp̃i ds̃ id ẽ caput axp̃i trinitas cũ ip
trinitate sit xp̃s. ut sit trinitas: an qđ ẽ. pat̃
cũ filio caput ẽ. ei qđ ẽ. & solus filius. cũ filio
enĩ pat̃ ds̃ Solus autẽ filius axp̃s ẽ. maxime
quia iã uerbũ caro factũ loquit᷑. scđ mquã¬

Expanded text:
iterum: caput mulieris uir, caput uiri Christus, caput autem Christi sed rursus deus non nisi omnia simul tria; quomodo caput Christi deus, id est caput Christi trinitas, cum in trinitate sit Christus, ut sit trinitas ? an quod est pater cum filio, caput est ei quod est solus filius? cum filio enim pater deus, solus autem filius Christus est, maxime quia iam uerbum caro factum est et loqu
Abbreviated transcription (Latin):
si defilio dictũ ẽ. ipsũ enĩ ñ nulli uolunt in¬
telligi uel ꝓphetis. uel in ꝓphetis locutũ.
quo missus ẽ. nisi illuc ubi erat: Ubiq enĩ
erat qui ait. Caelũ & t̾rã. ego impleo. Si aut̃
depatre dictũ ẽ. ubi eẽ. potuit sine uerbo
suo. & sine saprentia sua quae ꝑtendit a fine
usq ad finẽ fortit̃ & disponit omiã sua uit̃ :
Sed neq sine spũ scõ. usquã et̃. potuit. Ita que

Expanded text:
si de filio dictum est — ipsum enim nonnulli uolunt insi de filio dictum est — ipsum enim nonnulli uolunt intellegi uel prophetis uel in prophetis locutum ^— quo missus est nisi illuc, ubi erat? ubique enim erat, quia ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est, ubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? sed neque sine spiritu sancto usquam
Abbreviated transcription (Latin):
led inhis conuicti. ad illud se conuertunt
ut dicant. Maior ẽ qui mittit quã qui
mittit᷑. Pro inde maior ẽ. pat̃ filio quia
filius a patre se missũ assidue cõmemorat.
mitet pat̃ in nomine meo. Et sp̃s sc̃s
utroq minor ẽ. quia & pat̾ eũ mitat sicut
cõmemorauimus. & filius cũdicit. Si autẽ
abiero mictã eũ aduos. Qua in quȩstione
primũ quaero. unde & quo missussit filius.
Ego inquit a patre exii. & ueni in hunc
mundũ Ergo a patre exire & uenire in
hunc mundũ. hoc ẽ. mittiAuidigit᷑ est
qđ deillo idẽ ipse euangelista dicit. in hoc
mundo erat & mundus ꝑ ipsũ factus est.
& mundus eũ ñ cognouit. De inde con¬
iungit. Insua ꝓpria uenit : Illuc utiq
missus ẽ. quo uenit. Acsi in hunc mundum
missus ẽ. qr exut apatre & uenit in hunc
mundũ & in hoc mundo erat. illuc ergo
missus ẽ ubi erat Nã & illud qđ scriptũ ẽ.
in ꝓpheta dm̃ dicere. celũ & t̃rã ego impleo.

Expanded text:
Sed in his convicti, ad illud se convertunt ut dicant, Major est qui mittit, quam qui mittitur: proinde major est Pater Filio, quia Filius a Patre se missum assidue commemorat; mittet Pater in nomine meo . Et Spiritus sanctus utroque minor est: quia et Pater eum mittit, sicut commemorauimus, et filius, cum dicit: si autem abiero, mittam eum ad uos." qua in quaestione primum quaero, unde et quo missus sit filius. ego, inquit, a patre exii et ueni in hunc mundum. ergo a patre exire et uenire in hunc mundum, hoc eat mitti. quid igitur est quod de illo idem ipse euangelista dicit: in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognouit? deinde coniungit: in sua propria uenit. illuc utique missus est, quo uenit; at si in hunc mundum missus est, quia exiit a patre et uenit in hunc mundum et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est, ubi erat. nam et illud quod scriptum est in propheta deum dicere: caelum et terram ego impleo,
Abbreviated transcription (Latin):
uod ait sodomitis loth. sunt mihi duȩ
filie quaȩ ñdũ nouer̃ uiros. ꝓducã illas
aduos uti mini illis quomodo placuerit
uobis. tantũ in uiros istos ne faciatis iniquũ.
Q m̃ ꝓsti tuere uolebat filiassuas. hac cõpensa¬
tione. ut uiri hospites eius. nihil a sodomitis
tale paterent᷑. Utrũ adimittenda sit cõpen¬
satio flagitiorũ. uel quorũq peccatorũ. ut
nos faciamus mala aliquid ne alius grauius
malũ faciat. an potius ꝑ turbationi loth
ñ c̃silio tribuendũ sit. qr hoc dierit merito
quaerieꝰ. Et nimirũ periculo sissis ne ãmittit᷑
haet cõpensatio. Si autẽ ꝑ turbationihumanȩ
tribuitꝰ. & m̃ti tanto malo ꝑ mote. nullo
modo imitanda.
PECCARES INALE. EX EODEM UBRO

Expanded text:
uod ait Sodomitis Lot: sunt mihi duae filiae quae nondum nouerunt uiros; producam illas ad uos, utimini illis quomodo placuerit uobis; tantum in uiros istos ne faciatis iniquum. quoniam prostituere uolebat filias suas hac conpensatione, ut uiri hospites eius nihil a Sodomitis tale paterentur, utrum admittenda sit conpensatio flagitiorum uel quorumque peccatorum, ut nos faciamus mali aliquid, ne alius grauius malum non consilio tribuendum sit, quia hoc dixit, merito quaeritur: et nimirum periculosissime amittitur haec compensatio. Si autem perturbationi humanae tribuitur, et menti tanto malo permotae, nullo modo imitanda epeccares in me; ex eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
msi constet eẽ. cõmissũ. Habebunt autẽ
ante oculos. hoc in quirere. Ancũ tu pudice
uiueres illi quoq bonos mores colendi auctor
fuisti. Per iniquũ enĩ mihi uidet᷑ eẽ. ut pudi¬
ciciã uir abuxore exigat. quã ipse non
ex hibet. Queres potest & uirũ dã mare.
nñ ob cõpensationẽ mutui criminis. rẽ in t̃
utrũq cõponere. uel causã facti tollere.
Sihaec obseruanda sunt ꝓpt̃ decus t̃ raenae
ciuitatis. quanto castiores quaerit calestis
CONTRAUIRORŨ PESSIAIÃ UGERTATẼ
DEFORNICATIONESEEXCUSARE

Expanded text:
nisi constet esse commissum. habebunt autem nisi constet esse commissum. habebunt autem ante oculos hoc inquirere, an, cum tu pudice uiueres, illi quoque bonos mores colendi auctor fuisti. periniquum enim mihi uidetur esse, ut pudicitiam uir ab uxore exigat, quam ipse non exhibet. quae res potest et uirum damnare, non ob compensationem mutui criminis rem inter utrumque componere uel causam facti tollere". si haec obseruanda sunt propter decus terrenae ciuitatContra virorum pessimam libertatem de fornicatione se excusare
Abbreviated transcription (Latin):
piani audiunt. caput mulieris uir. Vbi
Cse agnoscunt duces. illas autẽ comites
eẽ. debere. Et ideo cauendũ uiro. illa sc̃ire
uiuendo. quia tinet ne uxor sequat᷑ imi¬
tando. Sed istis quib displicet ut int̃uirũ
& uxorẽ par pudicicie forma seruetꝰ. & potiꝰ
eligunt maxuneq in hac causa mundilegib.
eisdẽ quib. feminas pudiciciae nexib uiros
uident᷑ obstringere. legant quid imperator
antoninus ñ utiq xp̃ianus de hac re
constituerit. ubi maritus uxorẽ de ad ul¬
terii crimine accusare ñ sinit᷑. cui morib
sius ñ p̃buit castitatis exẽplũ . Ita ut ambo
dã nent᷑ si ambos parit̃ impudicos. c̃flictus
ipse c̃uicerit. Nã supra dicti imperatoris
haec uerba sunt. quae apud gregorianũ legun¬
tꝰ. Sane inquit litterȩ meȩ nulla parte
causae p̃iudicabunt. Neq enĩ si penes te
culpa fuit ut matrimoniũ solueret᷑. a& scđm
legẽ iuliã cupasia uxor tua nuberet. ꝓpt̃
hoc rescripto meo adulterii dã nata erit.

Expanded text:
iani audiunt: caput mulieris uir; ubi se agnoscunt duces, illas autem comites esse debere. et ideo canendum uiro illac ire uiuendo, qua timet, ne uxor sequatur imitando. sed istis quibus displicet, ut inter uirum et uxorem par pudicitiae forma seruetur, et potius eligunt, maximeque in hac causa, mundi legibueisdem quibus feminas pudicitiae nexibus uiros uidentur obstringere: legant quid imperator Antoninus, non utique christianus, de hac re constituerit; ubi maritus uxorem de adulterii crimine accusare non sinitur, cui moribus suis non praebuit castitatis exemplum, ita ut ambo damnentur, si ambos pariter impudicos conflictus ipse conuicerit. nam supra dicti imperatoris haec uerba sunt, quae aput Gregorianum leguntur: "sane", inquit, "litterae meae nulla parte causae praeiudicabunt. neque enim, si penes te culpa. fuit, ut matrimonium solueretur, et secundum legem Iuliam Eupasia uxor tua nuberet, propter hoc rescripto meo adulterii damnata erit,
Abbreviated transcription (Latin):
lex a quouis ꝑficiente ñ ex omĩ parte
cõplet᷑ ꝓpiciatoriũ ẽ. desuꝑ. Ad hoc enĩ
opus ẽ. ut ꝑpicius sit ds̃. & ideo de super
ponit᷑. quia suꝑ exaltat miscđia udiciũ.
Duo enĩ cherubim pennis suis obumbrant
ꝓpiciatoriũ idẽ honorant uelando qm̃¬
mi nisteria ista sunt. Et inuicẽ seattenduNt.
qr c̃sonant. Duo quippe ibi testam̃ta figu¬
rant᷑. Et uultus eorũ sunt in ꝓpiciatoriũ.
quia miscđiã dĩ inqua una spes ẽ. ualde
cõm̃dant. Deniq hincse ꝓmisit dñs locu¬
turũ ad mor̃sen demedio cherubim. de¬
sursũ ꝓpiciatorii. Porrosicreatura ratio¬
nabis in multitudine scientiae qm̃hanc
int̃p̃tationẽ habent cherubim. duobus
ipsis animalib significat᷑. Ideo duosunt.
ut societatẽ caritatis cõm̃dent. Ideo pen¬
nis suis ꝓpiciatoriũ obumbrant. qr dõ ñ
sibi tribu unt pennas suas. idẽ. dm̃ hono¬
rant uirtutib. quib p̃stant: & uultus eorũ

Expanded text:
lex a quouis proficiente non ex omni parte lex a quouis proficiente non ex omni parte completur, propitiatorium est desuper. ad hoc enim opus est, ut propitius sit dponitur, quia superexsultat misericordia judicio . Duo vero Cherubim pennis suis obumbrant propitiatorium, id est, honorant velando; qm mysteria ista ibi sunt: et invicem se attendunt, quia consonant; duo quippe ibi Testamenta figurantur: et vultus eorum sunt in propitiatorium, quia misericordiam Dei, in qua una spes est, valde commendant. Denique hinc se promisit locuturum Deus ad Moysen de medio Cherubim desursum propitiatorii. Porro si creatura rationalis in multitudine scientiae, quoniam hanc interpretationem habent Cherubim, duobus ipsis animalibus significatur; ideo duo sunt, ut societatem charitatis commendent; ideo pennis suis propitiatorium obumbrant, quia Deo non sibi tribuunt pennas suas, id rant uirtutibus, quibus praestant; et uultus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
perituros. Hoc enĩ tunc ñ passisunt qđ
postea passi sunt. ñ adhuc agni in lacte. sed
PONEUDŨ OITRAT. EoC EODEM
LIBROLUESTIONUM EXODI.
Ropicia toriũ quid dicat suꝑ impo¬
nendũ suꝑ arcã. quaeri solet. Sed cũ
aureũ fieri iubeat. eiusq longitudinẽ &
latitudinẽ tantã exprimit. quanta
& ipsius arcae dicta ẽ. ꝓcul dubio uelut
tabulã aureã tantae formae fieri p̃cepit
qua tegeret᷑ archa. ita ut in ipso ꝓpiciato¬
rio essent duo cherubin hinc atq. inde
Alterutrũ attendentes. ita ut uultus
eorũ in ꝓpiciatoriũ essent. & pennis suis
obumbrarent ꝓpiciatoriũ : qđ magnũ ẽ.
sacram̃ tũ. Aurũ quippe. significat sapien¬
tiã. Archa significat secretũ dĩ In archa
iussas ponilex & manna. & uirga aaron.
Inlege. p̃cepta sunt. In uirga potestas signi¬
ficat᷑: manna: grã. Quia nisi cũ grã. ñ ẽ.
potestas p̃cepta faciendi. Uerũ tam̃ quia

Expanded text:
perituros; hoc enim tunc non passi sunt quod perituros; hoc enim tunc non passi sunt quod postea passi sunt, non adhuc agni in lacte, sed PONENDVM DIXERIT. EX EODEM LIBRO QVAESTIONVM EXODI. Propitiatorium quid dicat superimponendum super aream quaeri solet; sed cum aureum fieri iubeat eiusque longitudinem et latitudinem tantam exprimat, quanta et ipsius arcae dicta. est, procul dubio uelut tabulam auream tantae formae fieri praecepit, qua tegeretur arca: ita ut in ipso propitiatorio essent duo cherubin, hinc atque inde alterutrum attendentes, ita ut uultus eorum in propitiatorium essent et pinnis suis obumbrarent propitiatorium: quod magnum est sacramentum. aurum quippe significat sapientiam, arca significat secretum dei. in arca. iussa sunt poni lex et manna et uirga Aaron: in lege praecepta sunt, uirga potestas significatur, manna gratia, quia nisi cum gratia non est potestas praecepta faciendi. uerum tamen quia
Abbreviated transcription (Latin):
suae ñ ingeres xp̃o ignẽ passionis in illo die quo
conceptus est. Tunc enĩ & passus tradit᷑ idẽ
uIII. leł aprilis. ex quodie usq in uiii. kł
lanuarii quo natus cõm̃dat᷑. nouẽ m̃ses cõpu¬
tant᷑. detimo inchoato. Perhibent᷑ autẽ ubera
feminarũ ex die c̃ceptionis. lac colligere.
Est alius sensus facilior. Non soques agnũ
in lacte matrissuae. paruulũ adhuc & lac¬
tentẽ qualib dicit apłs. lac uobis potũ dedi
ñ aescã. ñ mittes in p̃ꝓperã passionẽ. Tãquã
xpõsit dictũ. qui talib. ad huc discipłis peꝑcit.
ꝓquib se offerens ait. Siergo me querits.
sinite hos abire. Atq ut intelligeret᷑ adhuc
eos inualidos. & minus idoneos fuisse passio¬
ni. tãquã agnos in lacte matris. Secutus
euangłista ut impleret᷑ sermo quẽ dixxit.
qr quos dedisti mihi ñ ꝑdidi exeis quẽ quam.
Unde apparet eos situnc paterent᷑. fuisse

Expanded text:
suae, non ingeres Christo ignem passionis in illo die quo suae, non ingeres Christo ignem passionis in illo die quo conceptus est, tunc etiam et passus traditur, id est VIII calend. Aprilis, ex quo die usque in VIII calend. Januarii quo natus commendatur, novem menses computantur, decimo inchoato. Perhibentur autem ubera feminarum ex die conceptionis lac colligere. Est alius sensus facilior. Non coques agnum in lacte matris suae, parvulum adhuc et lactantem, qualibus dicit Apostolus: Lac vobis potum dedi, non escam. Non mittes in praeproperam passionem, tanquam Christo sit dictum, qui talibus adhuc discipulis pepercit pro quibus se offerens ait: Si ergo me quaeritis, sinite hos abire. Atque ut intelligeretur adhuc eos invalidos et minus idoneos fuisse passioni, tanquam agnos in lacte matris, secutus ait evangelista, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam; unde apparet, eos, si tunc paterentur, fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
on occides ax p̃m. Prophetia enĩ uidet᷑
p̃monens nese boni is rahelite sõcia¬
rent malis iudȩis a quib. xp̃s passus est.
Tribulatio quippe passionis. tã quã ignis ẽ.
Unde scriptũ ẽ. Tanquã aurũ infornace
ꝓbauit illos. & quasi holo causta hostiã
suscepit illos. Cui sententia. dns quoq attes¬
tat᷑ dicens. Baptis mũ habes baptizari. quẽ
uos nescitis. Hoc enĩ ait cũ dixisset ignẽ
ueni mittere in mundũ. Dicit enĩ loħs.
Ipseuos baptit abit inspũ scõ. & igni. Qđ¬
ñ in telligit᷑ & purgatione sc̃ificationis &¬
ꝓbatione tribulationis. Fumdẽ ignẽ signi¬
ficauit etiã ⁊pse. cũ ad passionẽ duceret᷑.
ubi dixxit illis qui cũ plangebant. qđ suꝑse
potius plangere deberent. Ita enĩ t̃mina¬
uit. ut diceret. Si in uiridiligno hoc faciunł
in arido quid siet : Monent᷑ ergo boni. ne ad
xp̃m crucifigendũ malis consenti ant.
Dictus ẽ. enĩ agnus dĩ. qui tollit petcata
mundi. Nonergo coques agnũ in lacte matris

Expanded text:
on occides Christum; prophetia enim uidetur praemonens, ne se boni Israhelitae sociarent malis Iudaeis, a quibus Christus passus est. tribnlatio quippe passionis tamquam ignis est; unde scriptum est: tamquam aurum in fornace probauit illos, et sicut holocaustaccepit illos. Cui sententiae Dominus quoque attestatur dicens: Baptismum habeo baptizari quem vos nescitis. Hoc enim ait cum dixisset, Ignem veni mittere in mundum; dicit enim Joannes: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne, quod intelligitur et purgatione stionis. Eumdem ignem significavit etiam ipse cum ad passionem duceretur, ubi dixit illis qui eum plangebant quod super se potius plangere deberent. Ita enim terminavit ut diceret: Si in viridi ligno hoc faciunt, in arido quid fiet? Monentur ergo boni ne ad Christum crucifigendum malis consentiant: dictus est enim Agnus Dei qui tollit peccata mundi. Non ergo coques agnum in lacte matris
Abbreviated transcription (Latin):
REDICATIONE SCRIE TURARŨ SECRETA
REStRANTE IypEI CONUERT UT AO¬
Nỹ adimonuisset ut meminissent legis
moỹsi. qm̃ p̃uidebat eos multo ad huc
tẽpore ñ eã s̃piritalit̃ sicut oportuerat accep¬
turos: c̃tinuo subiecit. Et ecce ego mittã
uobis heliã thesbitem. antequã ueniat
dies dnĩ magnus. & illustris. qui conuertet
cor patris ad filiũ & cor hominis ad pximũ
suũ. neforte ueniens ꝑcutiã t̃rã penitus.
Perhunc heliã magnũ mirabilẽq ꝓphetã.
ex posita sibi lege ultimo tẽpore ante
monib: cordibq fideliũ. Ipse quippe ante
aduentũ iudicis saluatoris. ñ immerito
sperat᷑ eẽ. uenturus. qui etiã nunc uiuere
ñ immerito credit᷑. Curru nãq igneo rap¬
tus ẽ. dereb humanis. qđ euidentissime scã
scriptura testat᷑. Cũ uenerit ergo exponen¬
do legẽ spiritalit̃. quã nunc iudaei carnalit̃
sapiunt. c̃uertet corpatris ad filiũ . id ẽ.
cor patrũ ad filios. Singulare quippe ꝓ

Expanded text:
SCRIPTVRARVM SECRETA ,- : RESERANTE IVDAEI CONVERTENTCum admonuisset, ut meminissent legis Mosi — quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos — continuo subiecit: et ecce ego mittam uobis Helian Tesbiten, antequam ueniat dies domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita sibi lege ultimo temporum antemonibus cordibusque fidelium. ipse quippe ante aduentum iudicis saluatoris non immerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non immerito creditur. curru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. cum uenerit ergo expo- nendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios. singularem quippe pro
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ infidelitate contendunt. qr haec
animalia ñ semꝑ uiuunt. & in illis
feruorib sine dolorib uiuunt. Suae¬
quippe naturȩ c̃uenientib uegetant᷑
illis ñ cruciant᷑ elem̃tis. quasi ñ incredibi¬
lius sic uegetari quã cruciari talibus.
Mirabile ẽ enĩ dolere in ignib & ta m̃ uiuere.
sed mirabilius uiuere in ignib nec dolere.
Si autẽ hoc credit᷑. cur ñ & illude¬

Expanded text:
eadem infidelitate contendent, quia haec eadem infidelitate contendent, quia haec animalia nec semper uiuunt et in illis feruoribus sine doloribquippe naturae conuenientibus uegetantur illis, non cruciantur elementis; quasi non incredibilius sit uegetari quam cruciari talibus rebus. Mirabile est enim dolere in ignibus et tamen uiuere, sed mirabilius uiuere in ignibus nec dolere. Si autem hoc creditur, quur non et illud
Abbreviated transcription (Latin):
mala ei placent. & uanus ẽ. qui seruie dõ.
CXLII. AN POSSIN COREORAINUSTI¬
ONE IONIS LEGE PERPETUA EXUBRO
PECIUITATE DĨ DX.
Quio igit᷑ ostendã unde coniuincant᷑
Cincreduli. posse humana corpora
Animata atq uiuentia ñsolũ nũquam
morte dissolui. sed in aet̃norũ quoq igniũ
durare torm̃tis : Nolunt enĩ hoc qđ omni¬
potentis nos referre potentiã. sed aliquo
exẽplo ꝑ suaderi sibi flagitant. Qiub si
respondebimus eẽ. animalia ꝓfecto cor¬
ruptibilia qr mortalia. quae tam̃ in me¬
diisignib uiuant. ñ nullũ etiã genus
uermiũ in aquarũ calidarũ scaturigine
re periri. quarũ feruorẽ nemo impune
c̃trectat. illos autẽ ñ solũ sine ulla sua
lesione ibi eẽ. sed extra cẽ. ñ posse.: aut nolunł
credere. si ostendere ñ ualemus. Aut si
ualuerimus. siue oculis demonstrare res
ipsas. siue ꝑ testes idoneos edocere. ñ satis
et̃. hoc ad exẽplũ rei dequa questio est.

Expanded text:
mali ei placent, et: uanus est qui serui t deo. mali ei placent, et: uanus est qui serui t deo. CAPUT CXLII. An possint corpora in ustione ignis esse perpetua, ex libro de Civitate Dei XXI. Quid igitur ostendam, unde convincantur increduli posse humana corpora animata atque viventia non solum nunquam morte dissolvi, sed in aeternorum quoque ignium durare tormpotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. quibus si respondebimus esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia, quae tamen in mediis ignibus uiuant, nonnullum etiam genus uermium in aquarum calidarum scaturrigine reperiri, quarum feruorem nemo impune contrectat, illos autem non solum sine ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse non posse: aut nolunt credere, si ostendere non ualemus, aut, si ualuerimus sine oculis demonstrare res ipsas siue per testes idoneos edocere, non satis adhuc ad exemplum esse rei, de qua quaestio est,
Abbreviated transcription (Latin):
lxx dixer̃ & cor hominis ad ꝓximũ suũ.
Sunt enĩ in t̃se ualde ꝓxximi. patres & filii.
ce in t̃p̃tati sunt. potest alius sensus idẽq
lȩtior inueniri. ut intelligat᷑ helias cor
dĩ patris conuersurus ad siliũ . ñ utiq
agendo qđ pat̃ diligat filiũ. sed docendo
qđ pat̃ diligat siliũ ut & iudeiquẽ prius
nr̃o. qr hoc putant. Cis ergo tunc coreius
c̃uertet᷑ ad filiũ cũ ipsi conuerso corde
didicerint dilectionẽ patris infiliũ. Qđ
uero sequit᷑. & cor hominis ad pximum
suũ id ẽ. conuertet helias & corhominis
Ad ꝓximũ suũ. quid melius intelligit᷑
quã cor hominis ad hominẽ xp̃m : cũ
enĩ sit in forma dĩ ds̃ nr̃. formã serui
Accipiens eẽ dignatus ẽ. etiã ꝓximus nr̃
Hoc ergo faciet helias. neforte inquit ue¬¬
niã. & ꝑcutiã t̃ram penitus. Terra sunt
enĩ qui t̃raena sapiunt. sicut iudei car¬
nales usque nunc. Ex quo uitio contra
dm̃ murmuria illa uenerunt. quia

Expanded text:
xerunt: Et cor hominis ad proximum s u u m. Sunt enim inter se ualde proximi patres et filii. ce interpretati sunt. potest alius sensus idemque electior inueniri. ut intellegatur Helias cor Dei Patris conuersurus ad Filium: non utique agendo ut Pater diligat Filium, sed docendo quod Pater diligat Filium; ut et Iudaei, quem prius ro, quia hoc putant. Eis ergo tunc cor eius conuertetur ad Filium, cum ipsi conuerso corde didicerint dilectionem Patris in Filium. Quod uero sequitur: Et cor hominis ad proximum suum, id est, conuertet Helias et cor hominis ad proximum suum: quid melius intellegitur quam cor hominis ad hominem Christum? Cum enim sit in forma Dei Deus noster, formam serui accipiens esse dignatus est etiam proximus hoc ergo faciet Helias. ne forte, inquit, ueniam et percutiam terram penitus. terra sunt enim qui terrena sapiunt, sicut Iudaei carnales usque nunc; ex quo uitio contra deum murmura illa uenerunt: quia
Abbreviated transcription (Latin):
łeruisti animã meã. ex inferno
inftriori Quid dicimus fr̃s: hoc si non uob̾
tã quã certas ex posuero. ne succenseatis
Homosũ enĩ & quantũ conicidat᷑ de scripturis
sc̃is tantũ audeo dicere. nihil ex me. Infernũ
nec ego ex ꝑtussũ ad huci nec uos. Et fortassis
aliauia erit & ñꝑ infernũ erit. Incerta sunt
haȩc. Uerũ quia dicit scriptura cui contradici
ñ potest. eruistianimã meã ex inferno in

Expanded text:
eruisti animam meam ex inferno inferiori. quid dicimus fratres? hoc si non uobis tamquam certus exposuero, ne suscenseatis; homo sum enim et quantum conici datur de scripturis sanctis, tantum audeo dicere, nihil ex me. infernum nec ego expertus sum adhuc nec uos. et fortassis alia uia erit et non per infernum erit. incerta sunt haec. uerum quia dicit scriptura, cui contradici non potest: eruisti animam meam ex inferno in
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta quae habuit amisit. & filios. &
ipsã corporis sanitatẽ. Nec ideo putan¬
dũ est istis trans gressoribus angłis. ad
nutũ seruire hanc uisibiliũ rerũ mate¬
riã. sed dõ potius a quo haec potestas dat᷑.
quantũ in sublimi & spiritali sede. in com¬
mutabilis iudicat. Nã & dãpnatis iniqͥs
etiã in metallo. seruit aqua. & ignisa t̃ra.
ut faciant inde qđ uolunt. sed quantũ
sini t᷑. Nec sane creatores idđe maliangłi
dicendis: qr ꝑ illos magi resistentes
famulo dĩ. ranas & serpentes fecerurit.¬
Om̃iũ quippe rerũ quae corporaliter.
ui sibilit̃q nascunt᷑. occulta quȩdã semi¬
na in istis corporeis mundihuiꝰ elem̃tis
latent. Alia sunt enĩ etiã conspicua oculis
nr̃is ex fructib & animantibus alia uero
illa occulta. istorũ seminũ semina. unde

Expanded text:
cuncta quae habuit amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, sed deo potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spiritali sede incommutabilis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur. nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo dei ranas et serpentes feceruntomnium quippe rerum, quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi huius elementis latent. alia sunt enim haec iam et conspicua oculis nostris ex fructibus et animantibus.. alia uero illa occulta istorum seminum semina, unde
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit ei & quȩrebat eũ occidere. de quo
nihil antea dixerat. Sedtalis ẽ. in psalmo.
Fundam̃ta eius in montib scĩs. diligit dñs
portassion. Inde enĩ psalmus incipit. nec
Aliquid de illo uel de illa dixerat. cu ius
funda m̃ta intelligi uoluit dicens. Funda
m̃ta eius in montib scis. Sed qr sequitur.
diligit dñs portassio. ergo funda menta
uel dñi uel scon. Ad faciliorẽ sensũ magis
sron.ut fundam̃ta ciuitatis accipiantur.
Sed qr in hoc ꝓnomine qđ est eius. genus
ambiguũ ẽ. om̃is enĩ generis ẽ. hoc ꝓ nom̃ id est¬
& masculini & feminini & neutri. Ingreco
autẽ in femini no genere dicat᷑¬

Expanded text:
"occurrit ei et quaerebat eum occidere", de quo "occurrit ei et quaerebat eum occidere", de quo nihil antea dixerat. sed talis est in psalmo: fundamenta eius in montibus sanctis; diligit dominus portas Sion. inde enim psalmus incipit nec aliquid de illo uel de illa dixerat, cuius fundamenta intellegi uoluit dimenta ejus in montibus sanctis; sed quia sequitur Diligit Dominus portas Sion, ergo fundamenta vel Domini vel Sion, et ad faciliorem sensum magis Sion ut fundamenta civitatis accipiantur. Sed quia in hoc pronomine quod est ejus, genus ambiguum est, omnis enim generis est hoc pronomen, id est masculini, et feminini, et neutri, in Graeco autem in feminino genere dicat
Abbreviated transcription (Latin):
Neo qđ scriptũ ẽ & factũ ẽ. inuia ad refec¬
tionẽ : ob uiauit ei angłs. & quęrebat eũ
occidere. Et assũpto sepphora calculo. cireũ¬
cidit p̃putiũ filii sui. & ꝓcidit ad pedes eius
& dixit. Stetie sanguis circũcisionis iN¬
fantis mei. & recessit ab eo ꝓpt̃ qđ diocit
desiit sangius circũ cisionis. Primũ quęrit᷑
quẽ uolebat angłs occidere. utrũ mo ysen
ql̃ dictũ ẽ. occurrit ei angłs & quȩrebat eũ
occidere. Nã cui putabit᷑ occurrisse nisi
illi qui uni uerso suorũ comitatui p̃fuit. &¬
a quo ceteri ducebant᷑. an puerũ quęrebat
occidere. eui mat̾ circũ cidendo sub uenit.
ut obhoc intelligat᷑ occidere uoluisse in¬
fantẽ. quia ñ erat circũ cisus. atq ita sancire
p̃ceptũ circũ cisionis. seueritate uindictȩ.
Qđ si ita ẽ incertũ ẽ. prius de quo diocerit.
quȩrebat eũ occidere. quia ignoratꝰ quẽ.
nisi ex consequentib. re periat᷑. Mira
locutione & inusitattꝰi ut prius diceret

Expanded text:
eo quod scriptum est: et factum est in uia ad refectionem obuiauit ei angelus et quaerebat eum occidere. et adsumto Sepphora calculo circumcidit praeputium filii sui et procidit ad pedes eius ut dixit: stetit sanguis circumcisionis infantis mei. et recessit ab eo, propter quod dixit: desiit sanguis circumcisionis, primum quaeritur, quem uolebat angelus occidere, utrum Moysen, quia dictum est: occurrit ei angelus et quaerebat eum occidere. nam cui putabitur occurrisse. nisi illi qui uniuerso suorum comitatui praefuit et a quo ceteri ducebantur? an puerum quaerebat occidere, cui mater circumcidendo subuenit, ut ob hoc intellegatur occidere uoluisse infantem, quia non erat circumcisus, atque ita sancire praeceptum circumcisionis seueritate uindictae? quod si ita est, incertum est prius de quo dixerit "quaerebat eum occidere", quia ignoratur quem, nisi ex consequentibus reperiatur, mira sane locutione et inusitata, ut prius diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
CCXXIIII Qõ caritate cipriani hiqui ꝑillius
sententiã se uolunt excusare damnentur
ex libro .uii. debaptis mo.
Qđ ut in pessimis catholicis correctis
baptismus ñ incipit ad esse quideerat. sed ꝓd ẽe
qui merat sic & inhereticis ex eodẽ libro seato

Expanded text:
CCXXVI. Quod charitate Cypriani hi qui per illius sententiam se volunt excusare, damnentur; ex libro VII de Baptismo. ut in pessimis catholicis correctis baptismus non incipit adesse quod deerat, sed prodesse quod inerat, sic et in haereticis; ex eodem libro VII de
Abbreviated transcription (Latin):
CCXX Qd a qua baptismatis a& intra eccłam
CCXXI Iõ multis lupis interius insidian¬
tib & multis ouibus exterius errantib scit
CCXXII. Qđ sub eodẽ baptismo peccata dimit¬
tant᷑ ꝓpt̃ uinculũ caritatis sub quo tenebantur
ꝓpt̃ sacrilegiũ diuisionis. & desc̃ĩ laude cipria ni
ex eodem libro.

Expanded text:
d aqua baptismatis et intra ecclesiam Quod multis lupis interius insidiantibus et multis ouibus exterius errantibus sciat CCXXIV. Quod sub eodem baptismo peccata dimittantur, propter vinculum charitatis, sub quo tenebantur propter sacrilegium divisionis; et de laude sancti Cypriani; ex eodem libro.
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙđ sine caritate peccata redeant
quae dmissa fuerant ꝓbat ꝑseruũ cui omne
debitũ dimiserat dominus suus. ex lib̾ ss̃.¬
CC XI Debaptizando cui periculũ mostis
immineat. & habeat in imicũ quẽ iniquissi me
CCXII õ baptismus dĩ sit o eccłae ubicũq. ini¬
uentus fuerit. ex libro ss :
larũ uterũ de semine uiri sui. ubi ponit simili¬
tudinẽ de esau & aser ex eodẽ libro.
CCXIIII õ antiquares sit etła. in aliis habens
animalẽ postionẽ in aliis spiritalẽ ex lib̵ ss̃
CCXU Quomodo generet ecđa bonos & malos
tanquã ꝑse ipsã rebetca geminos.
debaptismo sententiã quã postea plenaria
concilio patefecit ut eius caritas plenius
CCXUII Iđ sicut intus qđ diaboliest
arguendũ est. sic && foris qđ xp̃i est agnoscen¬
CC X UIII Qõ ita sibi baptis musuerus succe¬
dere possit sicut false fidei uera succedit
ex eodẽ libro

Expanded text:
 sine caritate peccata redeant quae dimissa fuerant probat per seruum, cui omne debitum dimiserat dominus suus. CCIIII. 222. De baptizando cui periculum mortis immineat et habeat inimicum, quem iniquissime Quod baptismus dei sit et ecclesiae, ubicumque inuentus fuerit. CCVI. 224. larum uterum de semine uiri sui; ubi ponit similitudinem de Esau et Aser. CCVII. 225. Quod antiqua res sit ecclesia, in aliis habens animalem portionem, in aliis spiritalem. CCVIII. 226. Quomodo generet ecclesia bonos et malos tamquam per se ipsam Rebecca geminos. de Baptismo sententiam quam postea plenario concilio paQuod sicut intus quod diaboli est arguendum est, sic et foris quod Christi est agnoscenCCXX. Quod non ita sibi baptismus verus succedere possit sicut falsae fidei vera succedit; ex eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
ce xl uiiii.Quid quodã sermone ad po¬
płm dispucatũ sit de differentia generationis filis. :
Qđ om̃is doctrina uelrerũ sit
uel signorũ & resqua fruendũ est sit ds̃ trimtas¬
Depurgatione mentis ad fru¬
endã illã lucẽ quaese uiã nobis p̃bens a suꝑbis¬
stulte fecisse putata ẽ. humanũ genus de
contrariis & desimilibuscurans exeodẽ li pͥmo.¬

Expanded text:
CAPUT CCLII. Quid quodam sermone ad populum disputatum sit de differentia generationis Filii et Quod omnis doctrina uel rerum sit uel signorum, et res qua fruendum est sit deus trinitasDe purgatione mentis ad fruendam illam lucem, quae se uiam nobis praebens a sustulte fecisse putata est humanum genus, de contrariis et de similibus curans; ex eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
eeo qđ ait lucas oculi eorũ tenebant᷑
ne eũ agnoscerent & marcus apparuit inquit
eis in alia effigie. ex lib ss̃¬
ꝓposuit soluit idẽ quo modo ñ sit contrarium
qui mecũ non est contra me est illi dicto qui
contra uos non est. ꝓuobis est ex libro primo
debaptismo & cõparationẽ facit decornelio &¬
filios baptismus ap̃i in parte donati annon
generet soluit.
Qđ etiã male conuersantes catholicos
ipsa generet quae & simonẽ uel quod eadem¬

Expanded text:
eo quod ait Lucas, Oculi eorum tenebantur ne eum agnoscerent, et Marcus: Apparuit, inquit, eis in alia effigie ex proposuit soluit, id est quomodo non sit contrarium: qui mecum non est contra me est illi dicto: qui contra uos non est pro uobis est. CXCVIII. 216. Comparationem facit de Cornelio filios baptismus Christi in parte Donati, an non gQuod etiam male conuersantes catholicos ipsa generet, quae et Simonem. CCI.
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ ad modũ sit cathezizandus. qui uult
d̃nonsit contrarius apł̃s dicens. peccantes
corã om̃ib argue.d nõdicenti corripe eũ in t̃
te &e ipsũ solũ &dehis quicũ inunã pastẽ pro¬
diuit̃ ire ceperint ñ respiciunt alia diuine
auctoritatis testimonia tenenda igitꝰ᷑ modũ
p̃cepit ut nec diligentiȩ obtentu quisseui at
nec sub pacientiae colore torpescat ex libro¬

Expanded text:
uemadmodum cathecizandus sit qui uult d non sit contrarius apostolus dicens: peccantes coram omnibus argue domino dicenti: corripe eum inter te et ipsum; et de his qui cum in unam partem procliuiter ire coeperint, non respiciunt alia diuinae auctoritatis testimonia; tenendum igitur modum praecipit, ut nec diligentiae obtentu quis saeuiat nec sub patientiae colore torpescat. CXCI
Abbreviated transcription (Latin):
deprincipio uiarũ scđm
salomonẽ exlibro. ss.
Qõ fide & spe decidente caritas
maneat & qđ tẽporale quid uilescat cũ uenerit
De signis naturalib & dedatis¬
CC LUII. Qđ int̾ om̃ia signa uerba teneant prin¬
cipatũ que ꝓpt̃ petcatũ suꝑbie ñ potuerint
cunctis gentib esse cõmunia. ex li ss̃¬
ce luiii

Expanded text:
De principio uiarum secundum Salomonem. CCLI. 275. Quod fide et spe decedente caritas maneat; et quod temporale quid uilescat cum uenerit, De signis naturalibus et d Quod inter omnia signa uerba teneant principatum, quae propter peccatum superbiae non potuerint cunctis gentibus esse communia. CCLIII
Abbreviated transcription (Latin):
cet᷑. Denullo tam̃ desperandũ ẽ siue qui
in tus talis apparet. siue qui foris manifestus
aduersat᷑. Spiritalis autẽ siue ad hoc ipsũ
pio studio ꝓficientes. ñ eunt foris. quia &
cũ aliqua uel ꝑ uersitate. uel necessitate
hominũ uidentꝰ expelli. ibi magis ꝓbant
quã in tus ꝑ maneant. cũ ad uersus ȩccłam
nulla tenus erigunt᷑. sed in solida unitatis
petra fortissimo unitatis roborera dicant᷑.
Ad hoc enĩ ꝑtinet. qđ in illo abrahe sacrifi¬
cio dicit᷑. Aues autem non diuisit.

Expanded text:
cetur. de nullo tamen desperandum est, siue qui cetur. de nullo tamen desperandum est, siue qui intus talis apparet siue qui foris manifestius aduersatur. spiritales autem siue ad hoc ipsum pio studio proficientes non eunt foras, quia et cum aliqua uel peruersitate uel necessitate hominum uidentur expelli, ibi magis probant quam intus permaneant, cum aduersus ecclesiam nullatenus eriguntur, sed in solida unitatis petra fortissimo caritatis robore radicantur. ad hoc enim pertinet quod in illo Abrahae sacrificio dicitur: aues autem non diuisit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ned cũ tales aspiritalib euangelizant᷑. &
sacram̃tis imbuunt᷑. tã quã ꝑseipsam
rebecca eos parit sicut esau. Cũ autẽ ꝑ illos
qui non caste annunciant euangłiũ tales.
indĩ popło generant᷑. sara quidem. sed ꝑ agar
tẽ boni spiritales. quando euangeli zantib
uel baptitantib carnalib. generant᷑. lia
quidẽ uel rachel iure coniugali eos. sed
in euangłio generant᷑ boni fideles. qui uel
eo tendere ñ desistunt. uel ideo ñ faciunt
quia ñ possunt. sicut ex utero sarae isa ac
uel rebeccae ia cob: in nouã uitã & nouũ
testam̃ tũ noscuntur. Itaq siue intus
uersari uideant᷑. siue aꝑte forissint. qđ
caro ẽ. caro est. Siue inarea in sua steri¬
litate ꝑscueret. siue occasione tẽptationis
tã quã uento extra tollat᷑. qđ palea ẽ. palea
ẽ. & sẽꝑ ab illius ȩccłae quae si ne macula &
ruga ẽ. unitate diuisus ẽ. etiã qui congre¬
gationi scõrũ in carnali obduratione mis-¬

Expanded text:
ed quum tales a spiritalibus evangelizantur, et sacramentis imbuuntur, tanquam per se ipsam Rebecca eos parit, sicut Esau; quum autem per illos, qui non caste annuntiant evangelium, tales in Dei populo generantur, Sara quidem, sed per Agar. Item boni spiritales, quando evangelizantibus vel baptizantibus carnalibus generantur, Lia quidem vel Rachel jure conjugali eos, sed in evangelio generantur boni fideles, qui vel eo tendere non dequia non possunt, sicut ex utero Sarrae Isaac uel Rebeccae Iacob in nonam uitam et nonum testamentum nascuntur. Itaque siue intus uersari uideantur siue aperte foris sint, quod caro est, caro est; siue in area in sua sterilitate perse- uerent siue occasione temtationis tamquam uento extra tollantur, quod palea est, palea est, et semper ab illius ecclesiae, quae sine macula et ruga est, unitate diuisus est etiam qui congregationi sanctorum in carnali obduratione mis
Abbreviated transcription (Latin):
maxime ad c̃dẽ nationẽ iudaeorũ iN
dñĩ crucifixione cõmemorare uoluerit.
qua in telligunt᷑ clamare potusse ut
crucifigeret᷑. ut ipsos potius crucifixisse
acciperemus quã eos quorũ manibus
suspensus inligño est. sicut ille centurio
magis accessit ad dnm. quã illi amici
quos misit ꝓculdubio quȩstio soluta est
dehora dñicȩ passionis. quae maxime
solet contentiosorũ concitare impuden¬
tiã. & infirmorũ imperitiã perturbare.
CLXXIII DEDUOBUSIATRONIUS

Expanded text:
maxime ad condemnationem Iudaeorum in maxime ad condemnationem Iudaeorum in domini crucifixione commemorare uoluerit, qua intelleguntur clamare potuisse, ut crucifigeretur, ut ipsos potius crucifixisse acciperemus quam eos quorum manibus suspensus in ligno est, simagis accessit ad Dominum, quam illi amici quos misit: procul dubio quaestio soluta est de hora Dominicae passionis, quae maxime solet et contentiosorum concitare impudentiam, et infirmorum imperitiam perturbare. CAPUT XIV.-- De duobus latronibus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iã audiret᷑ factit ẽ. Si autẽ quando
pilato traditus ẽ. iã mane fuisse aper¬
tissime scriptũ ẽ. Restat ergo ut intelli¬
gamus tunc cepisse istã parasceuen
paschae. id ẽ. p̃parationẽ mortis dñi.
quando responderunt om̃s principes
sacerdotũ apud quos primo audiebatur
& dierunt reus ẽ. mortis. qđ apud
matheũ & marcũ inuenit᷑. ut recapitu¬
lando intelligat᷑ depetrinegatione postea
dixisse. qđ ante factũ erat. Nonenĩ absurde
conicit᷑ eo tẽpore quando ut dixi reum
mortis ꝓnunciauerunt. nonã horã noctis
eẽ. potuisse. Ex quahora. usq. ad horã qua
sedit pilatus ꝑ tribunali. quasi sextahora
fuit. ñ diei sed parasceues id ẽ. immolati
onis dnĩ qđ uerũ pascha ẽ . ut plena sexta
eiusdẽ parasceues quae plena diei t̃ cia
occurrebant. dñs suspenderet᷑ in ligno.
Siue ergo hoc potius intelligendũ eligat᷑.
siue marcus t̃ciã horã recoluerit eãq.

Expanded text:
cum iam audiretur facta est; si autem, quando cum iam audiretur facta est; si autem, quando Pilato traditus est, iam mane fuisse apertissime scriptum est. restat ergo, ut intellegamus tunc coepisse istam parasceuen paschae, id est praeparationem mortis domini, quando responderunt omnes principes sacerdotum, apud quos primo audiebatur, et dixerunt: reus est mortis, quod apud Matthaeum et Marcum inuenitur, ut recapitulando intellegantur de Petri negatione postea dixisse quod antea factum erat. non enim absurde conicitur eo tempore, quando, ut dixi, reum mortis pronuntiauerunt, nonam horam noctis potuisse esse. ex qua hora usque ad horam, qua sedit Pilatus pro tribunali, quasi sexta hora fuit, onis domini, quod uerum pascha est, ut plena sexta eiusdem parasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in ligno. siue ergo hoc potius intellegendum eligatur, siue Marcus tertiam horam recoluerit eamque
Abbreviated transcription (Latin):
habere. ab hora noctis nona in eo qđ dñs
Auideis occidendus p̃parabat᷑. Parasceue
quippe. int̃p̃cat᷑ p̃paratio. Abilla ergo
nona hora noctis usq ad eius crucifixio¬
nẽ. occurrit hora parasceue sexta. scđm
lohannẽ & hora diei t̃cia scđm marcũ.
& ñ marcus horã illã recordatã retapi¬
tulando cõmemor auerit qua cla mauer̃
iudaei crucifige crucifige. sedeã prorsus
horã t̃ciã dixerit. quadñs est crucificus
in ligno. Qui fidelis ñ huic faueat solu¬
tionĩ quęstionis. si modo possit aliquis
articulis conici abhora non a noctis.
unde coepisse para sceuer paschae nrãe.
idẽ p̃parationẽ mortis xpĩ congruent̃
intelligamus. Si enĩ dicamus eã cȩpisse
quando aiudeis apprehensus ẽ. dñs.
Ad huc noctis primae partes erant. Si
quando ad domũ ꝑductus ẽ. soceri
caiphȩ ubi & auditus a principibus
sacerdotũ. adhuc gallus ñ cantauerat.
qđ ex petri negatione colligimus. quae

Expanded text:
habere ab hora noctis nona, ideo quod dominus habere ab hora noctis nona, ideo quod dominus a Iudaeis occidendus praeparabatur. parasceue quippe interpretatur praeparatio. ab illa ergo nona hora noctis usque ad eius crucifixionem occurrit hora parasceue sexta secundum Iohannem et hora diei tertia secundum Marcum, ut non Marcus horam illam recordatam recapitulando commemorauerit, qua clamauerunt Iudaei: crucifige, crucifige, sed eam potius horam tertiam dixerit, qua dominus est crucifixus in ligno. quis fidelis non faueat huic solutioni quaestionis, si modo possit aliquis articulus conici ab hora nona noctis, unde coepisse parasceuen paschae nostrae, id est praeparationem mortis Christi, congruenter intellegamus ? si enim dicamus eam coepisse, quando a Iudaeis apprehensus est dominus, adhuc noctis primae partes erant; si, quando ad domum perductus est soceri Caiphae, ubi et auditus est a principibus sacerdotum, adhuc gallus non cantauerat, quod ex Petri negatione colligimus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
inquit hora t̃cia. & crucifixerunt eũ. Ut
illi eũ potius crucifixisse inueniantur.
quos hora t̃cia ut crucifigeret᷑ clamare¬
potuisse diligens in quisitor inueniet.
cũ aduerterit hoc qđ amilitib factũ ẽ.
hora sexta factũ eẽ. Quã quã ñ desint
qui parasceue quẽ ioħs cõmemorauit
dicens. erat autẽ parascue hora quasi
sexta. hora diei t̃cia uelint intelligi. qua
sedit pilatus ꝑ tribunali. ut eadẽ t̃cia
cõpleta uideat᷑. quando crucifixus est.
Atq illo iã pendente in ligno aliȩ tres
hore ꝑ actȩ sint. & reddiderit spm. ut ab ea
hora qua de functus ẽ. idẽ die sexta. tene¬
brȩ fierent usq ad nonã. Dicunt enĩ die
quidẽ illo quẽ dies scdbati sequebatur.
parasceuen fuisse paschae iudaeorũ. qđ
Ab eodẽ sabbato inciperent azima.
Sed tamen uerũ pascha qđ iã in passione
diũ gerebat᷑. ñ a iudeorũ. sed xp̃ianorũ
cepisse p̃parari. Idẽ parasceuea

Expanded text:
inquit, hora tertia, et crucifixerunt eum; ut inquit, hora tertia, et crucifixerunt eum; ut illi eum potius crucifixisse inveniantur, quos hora tpotuisse diligens inquisitor inueniet, cum aduerterit hoc quod a militibus factum est hora sexta factum esse. Quamquam non desint qui parasceues — quam Iohannes commemorauit dicens: erat autem parasceue hora fere sexta — horam diei tertiam uelint intellegi, qua sedit Pilatus pro tribunali, ut eadem tertia conpleta uideatur, quando crucifixus est, adque illo iam pendente in ligno aliae tres horae peractae sint et reddiderit spiritum, ut ab ea hora, qua defunctus est, id est diei sexta, tenebrae fierent usque ad nonam. dicunt enim die quidem illo, quem dies sabbati sequebatur. parasceuen fuisse paschae Iudaeorum, quod ab eodem sabbato iam inciperent azyma; sed tamen uerum pascha, quod iam in passione domini gerebatur, non Iudaeorum, sed Christianorum, coepisse praeparari, id est pa