comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
misit: inqua aduentantes elonginquis regi¬
onib. paululum requiescerent. Ipse intrin¬
lud i qͦd suꝑ omnẽ mentẽ ẽ. tota mentis purita¬
te consect̾ans. Quanto enĩ se magis abhuma¬
ins curis ⁊ colloquiis sequestrabat: daanto
illi uicimor ⁊ ꝓpinquior ds̃ erat. In tantam
demq mentis sinceritatẽ ꝓfecerat: ut ñ solũ
eoꝵ quȩ erant p̃sentia. scientiam consequeret᷑
cialib suis. si forte ꝑcunctarent᷑. futura p̃dice¬
ret: s et imꝑatori theodosio uł quos belli exi¬
tus habiturus eẽt᷑: uł quib modis uictoriã
caꝑet dde tirannis. s et qđ ir ruptiones passur
eẽt gentium barbararũ: sepe ei p̃dixit. Quo
etiam tempore cũ gens ȩthiopum. romanũ
partibus thebaidis ciuitas incursaret: et stra¬
ges plurimas nr̃oꝵ dedissei. p̃damq duxisset:
uenienti ad se romano duci. ⁊ metuenti conflige¬
re cũ eis. eo qͦd exiguus ei erat numerꝰ militũ.

Expanded text:
misit, in qua adventantes e longinquis regimisit, in qua adventantes e longinquis regionibus paululum requiescerent, ipse vero intrinlud, et quod super omnem mentem est, tota mentis puritate consectans. Quanto enim se ab humanis curis et colloquiis sequestrabat, tanto illi vicinior et propinquior Deus erat. In tanta denique 121 mentis sinceritate profecerat, ut non solum eorum quae praesentia erant, scientiam consequevincialibus suis, si forte percontarentur, futura praediceret, sed et Imperatori Theodosio, vel quos belli exitus habiturus esset, vel quibus modis victoriam caperet de tyrannis, sed et quot irruptiones passurus esset gentium barbararum, saepe praedixit. Quodam etiam tempore , cum gens Aethiopum Romanum mst ex Aethiopiae partibus Thebaidis civitas incursaret, et strages plurimas nostrorum dedisset, praedamque duxisset, venienti ad se Romano duci, et metuenti confligere cum eis, quod exiguus ei erat militum numerus,
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit uita scĩ ioħis ħemite:
Rimum gͥ. tanquam uere fun¬
damentũ nr̃i oꝑis. ad exẽplũ
bonoꝵ omniũ. sumamꝰ io.¬
hannẽ: qui uerȩ etiam solus
satis suꝑq sufficiat religiosas et dõ de¬
uotas mentes ad uirtutum culmen erigere:
et ad ꝑfectionis fastigia concitare. Hunc e¬
nim ioħemuidimus in thebaidis partib:
inheremo que adiacet ciuitati ligo. inrupe
quadam montis ardui cõmanentẽ. Ascensꝰ
ad eũ difficilis: aditus monasterii eiꝰ obstru¬
sus. ⁊ clausus: ita ut aquadragesimo ȩtatis
suȩ anno.usq ad nonagesimũ quẽ tunc ge¬
rebat cum eum uidimus: monasteriũ eius
nullus intrauerit. Aduenientib uͦ. ꝑfene¬
stram se uidendũ p̃bebat: et inde eis uł u̾¬
bum dei adedificationẽ: uł siqua fuisset
consultatio: responsa reddebat. MulieR
tamen illuc nulla. nec ad conspectũ qͥdẽ
eiꝰ accessit: sed et uiri raro: ⁊ certis quib ꝙ tempo¬
rib. Cellam sane hospitalem extrinsecꝰ fieri per¬

Expanded text:
E. Primum igitur tamquam vere fundamentum nostri Operis ad exemplum bonorum omnium sumamus Joannem, qui vere etiam solus satis superque sufficiat religiosas et Deo devotas mentes ad virtutum culmen erigere, et ad perfectionis fastigia concitare. Hunc enim vidimus in Thebaidis partibus in eremo, quae adjacet civitati Lyco, in rupe quadam montis ardui commanentem. Ascensus ad eum difficilis, aditus monasterii ejus obstructus et clausus, ita ut a quadragesimo aetatis suae anno usque ad nonagesimum, quem tunc gerebat, cum eum vidimus, monasterium ejus nullus intraverit. Advenientibus vero per fenestram se videndum praebebat, et inde eis, vel verbum Dei ad aedificationem, vel, si qua fuisset consolatio, responsa reddebat. Mulierum tamen illuc nulla, nec ad conspectum quidem ejus accessit, sed et viri raro, et certis quibusque temporibus. Cellam sane hospitalem extrinsecus fieri per
Abbreviated transcription (Latin):
gia conserenda: ipsi uͦ ne minima quidẽ inui¬
riȩ uelint suspitione constringi. Cumq inferen¬
tes ꝓterua conuitia. inconsiderata suꝑ equideñs
libertate: ne parua quidcmnatq leuissima su¬
stinere contenti sunt. Idõq scd̃m p̃dictam semi¬
orum sententiam. caritas stabilis atq in diru¬
pta non poterit ꝑdurare: nisi inter uiros ciusdẽ
uircttis atq ꝓpositi. Scindi enim necesse ẽ eã
quocunq tempore quantalibet cautione fu¬
erit ab altero custodita.

Expanded text:
gia conserenda, ipsi uero ne minima quidem iniugia conserenda, ipsi uero ne minima quidem iniuriae uelint suspicione contingi, cumque inferentes proterua conuicia inconsiderata superequitent libertate, ne parua quidem atque leuissima sustinere contenti sunt. ideoque secundum praedictam seniorum sententiam caritas stabilis atque indisrupta non poterit perdurare nisi inter uiros eiusdem uirtutis atque propositi. scindi etenim necesse est eam quocumque tempore, quantalibet cautione fuerit ab altero custodita.
Abbreviated transcription (Latin):
cesse est ac foueri. ut int̾dum etiam areb necessa¬
riis ꝓ eius quiete ac pace salubre sit aliquid rela¬
xari. In quo quidẽ non se credat quis aliquid de
sua ꝑfectione minuisse: tamet si quid de ꝓposita
districtione condescendendo summiserit: sed e
contrario multo ampliꝰ se ꝓlongaminitatis ac
patientiȩ bono nouerit adquisisse. Apostolicũ
nanq p̃ceptum ẽ: uos qui fortiores estis. imbe¬
cillitates infirmorum sustinete: et alterutrũ
onera ura portate: & sic ad implebitis legem xp̃i.
Nunquam enim infirmus sustentat infirmũ: nec
tolerare poterit aut curare languentẽ. is qui si¬
militer egrotat. S ille medelam tribuit imbe¬
cillo: qui imbecillitati ipse non subiacet. Meri¬
to enim dicit᷑ Medice. cura te ipsum. xxiii.¬
otandum etiam illud ẽ infirmoꝵ naturam
esse semꝑ eiusmodi. ut prompti quidẽ ac fa¬
ciles sint ad contumelias irrogandas. et iur-¬

Expanded text:
cesse est ac foueri, ut interdum etiam a rebus necessacesse est ac foueri, ut interdum etiam a rebus necessariis pro eius quiete ac pace salubre sit aliquid relaxari. in quo quidem non se credat quis aliquid de sua perfectione minuisse, tametsi quiddam de proposita districtione condesccontrario multo amplius se pro longanimitatis et patientiae bono noverit acquisisse. Apostolicum namque praeceptum est: Vos qui fortes estis, imbecillitates infirmorum sustinete ; et: Alterutrum onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Numquam enim infirmus sustentat infirmum, nec tolerare poterit aut curare languentem is qui similiter aegrotat; sed ille medelam tribuit imbecillo, qui imbecillitati ipse non subjacet. Merito enim ei dicitur: medice, cura te ipsum. Notandum etiam illud est infirmorum naturam esse semper huiusmodi, ut prompti quidem ac faciles sint ad contumelias ingerendas et iur
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt : ut ñ solum ñ mitigent conceptum
furoris incendiũ: s magis illud tam in suo.
quam infrĩs cõmoti sensu faciant conflagrare.
Qui tam̃ etiam si possent aliquo modo ipsi mites
ac placidi ꝑmanere: nec sic quidẽ aliquos iusti¬
ciȩ carꝑent fructus: cum damno proximi pa¬
diȩ sibi glam uendicantes: & ꝑhoc ab illa apł̃i¬
ca caritate om̃imodis alieni quȩ ñ querit quȩ
sua sunt. s ea quȩ aliorum. Non enim ita diui¬
dias concupiscit. ut lucrum sibi de ꝓximi fa-¬
ciat detrimento: nec adquirere qͥcquã cũ al¬
terius desiderat nuditate.
ciendum sane illum generalider partes age¬
re fortiores. qui uoluntati frĩs. suam subi¬
cit uoluntatẽ: quam̃ qui indefendendis
suis definitionib ac tenendis. ꝑtinatior in¬
uenitur. Ille enim sustentans ac tolerans ꝓ¬
xiiũ. sani ac ualidi.:⁊ hic aude infirmi. et
quodãmͦ egrotantis obtinet locum: quẽ ita palpari ne¬

Expanded text:
mittunt, ut non solum non mitigent conceptum mittunt, ut non solum non mitigent conceptum furoris incendium, sed magis illud tam in suo quam in fratris conmoti sensu faciant conflagrare. qui tamen, etiamsi possent aliquo modo ipsi mites ac placidi permanere, nec sic quidem aliquos iustitiae caperent fructus, cum damno proximi patientiae sibi gloriam uindicantes et per hoc ab illa apostolica caritate omnimodis alieni, quae non quaerit quae sua sunt, sed ea quae aliorum. non enim ita diuitias concupiscit, ut lucrum sibi de proximi faciat detrimento, nec adquirere quicquam cum alterius desiderat nuditate. ciendum sane generaliter illum partes agere fortiores qui uoluntati fratris suam subicit uoluntatem, quam eum qui in defendendis suis definitionibus ac tenendis pertinacior inuenitur. ille enim sustentans ac tolerans proximum sani ae nalidi, hic autem infirmi et quodammodo aegrotantis obtinet locum, quem ita palpari ne
Abbreviated transcription (Latin):
quoq homo ꝑhumilitatis adsensũ. dexterã suã
prebeat uerberandam. compatiens exteriori
hominis passioni: ⁊ quod ammͦ succũbens at¬
q subiciens suũ corpꝰ ferientis iniuriȩ: ne ext̃i¬
oris hominis cęde uel tacitus intra se moueat᷑
inderior. Uidetis ergo cos longe ab euangłica ꝑ¬
fectione distare: quȩ patientiam docet ñ u̾bis.
s interiore cordis tranquillitate seruandam:
eamq a nobis cũ quid auersi eurnerit ita p̃cipit
custodiri. ut ñ solum nosmet ipios alienos ab
iracundiȩ ꝑturbatione seruemꝰ: sed etiam illos
qui suo cõmoti sunt uidio succumbentes inu¬
riis eoꝵ. ad ad placiditatem expleta cȩdis sacie¬
tate cogamus. furorem eoꝵ nr̃a lentate uincen¬
tes: et ita etiam apłicum illud implebimꝰ. no¬
li uinci amalo: s uince ibono malũ. Qd̃ ab
illis impleri non posse certissimũ ẽ: qͥ illo spũ
ac tumore uerba lenitatis atq humilitatis e¬

Expanded text:
quoque homo per humilitatis adsensum dexteram suam quoque homo per humilitatis adsensum dexteram suam praebeat uerberandam, conpatiens exterioris hominis passioni et quodammodo succumbens atque subiciens suum corpus ferientis iniuriae, ne exterioris hominis caede uel tacitus intra se moueatur interior. uidetis ergo longe eos ab euangelica perfectione distare, quae patientiam docet non uerbis, sed interiore cordis tranquillitate seruandam eamque a nobis, cum quid aduersi euenerit, ita praecipit custodiri, ut non solum nosmet ipsos alienos ab iracundiae perturbatione seruemus, sed etiam illos qui suo conmoti sunt uitio succumbentes iniuriis eorum ad placiditatem expleta caedis satietate cogamus, furorem eorum nostra lenitate uincentes. et ita etiam apostolicum illud inplebimus: noli uinci a malo, sed uince in bono malum. quod ab illis inpleri non posse certissimum est qui illo spiritu ac tumore uerba lenitatis atque humilitatis e
Abbreviated transcription (Latin):
res ipsa quȩ gerit᷑: s etiam qualitas m̃tis et
ꝓpositum facientis ẽ intuendũ. Et iccirco si
id qd ab unoquoq ꝑficit᷑. quo animo fiat
uel quo ꝓcedat affectu. intimo ꝑpendatis
cordis examine: uidebitis padientiȩ lenita¬
tisq uirtutẽ. nequaquã posse contrario spũ
id est impatientiȩ ac furoris impleri. Siqͥdẽ
ens patientiȩ lenitatis ꝙ uirtutẽ. id est ñ¬
ut labus eam tantũmodo p̃feramꝰ: s ut intimis
animȩ nr̃e aditis recondamꝰ: istam nob ꝑfectio¬
nis euangłicȩ formulam dedit dicens. Siqͥs te
ꝑcusserit in dextera maxilla tua. prebe illi al¬
teram: sub audit᷑ sine dubio dexteram. Quȩ a¬
lia dextera. nisiͥnterioris hominis ut ita dixe¬
rim facie non potest accipi: ꝑhoc omnẽ peni¬
tus iracundiȩ fomitem de ꝓfundis cupiens
animȩ penetralib exdirpare: id est ut si ext̾ior
dextera tua impetum ferientis exceꝑit: interior

Expanded text:
res ipsa quae geritur, sed etiam qualitas mentis et res ipsa quae geritur, sed etiam qualitas mentis et propositum facientis est intuendum. et idcirco si id, quod ab unoquoque perficitur, quo animo fiat uel quo procedat affectu intimo perpendatis cordis examine, uidebitis patientiae lenitatisque uirtutem nequaquam posse contrario spiritu, id est inpatientiae ac furoris inpleri. siquidemens patientiae lenitatisque uirtutem, id est nut labiis eam tantummodo praeferamus, sed ut in intimis animae nostrae adytis recondamus, istam nobis perfectionis euangelicae formulam dedit dicens : si quis te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram subauditur sine dubio dexteram, quae alia dextera nisi in interioris hominis ut ita dixerim facie non potest accipi, per hoc omnem penitus iracundiae fomitem de profundis cupiens animae penetralibus extirpare, id est, ut si exterior dextera tua inpetum ferientis exceperit, interior
Abbreviated transcription (Latin):
mosaicam increpationem mereant᷑ audire. sa
mentiȩ gents. quod sub colore fucate pati¬
entiȩ in nonnullis fr̃ib inuenit᷑: quib parũ
ẽ iurgia commouisse: nisi etiam instigatori¬
is uerbis ut feriantur irritent. Cumq uelle¬
ui fuerint impulsione contacti: aliam quoq¬
I partem corporis ingerunt uerbe¬
randã: quasi ꝑ hoc ꝑfectionem mandat illiꝰ
impleturi. quo dicitur. Siquis de ꝑcusserit in
dexteram maxillam tuam. p̃be illi alteram: scͥ¬
pturȩ uim ac ꝓpositũ penitus ignorantes. Euan¬
glicam nanq patientiam ꝑiracundia uitiũ
exercere se putant: obquod radicitꝰ excidendũ.
ñ solum uicissitudo talionis et concertandi ir¬
ritatio ꝓhibet᷑: s etiam furoris uerberantis
geminatȩ iubemur iniuriȩ tolerantia miti
dendus ẽ is qui p̃cepto satisfaciens euan¬
głico. ñ solum ñ intulit talionẽ: sed etiam pa¬
ratus ẽ ut sibimet geminet᷑ iniuria: xxi¬
os eph. Sicut paulo ande dictum ẽ. ñ solum

Expanded text:
Moysaicam increpationem mereantur audire: sacmentiae genus, quod sub colore fucatae patientiae in nonnullis fratribus inuenitur, quibus parum est iurgia conmouisse, nisi etiam instigatoriis uerbis ut feriantur inritent, cumque uel leui fuerint inpulsione contacti, aliam quoque partem corporis ingerunt uerberandam, quasi per hoc perfectionem mandati illius inpleturi quo dicitur: si quis te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram, scripturae uim ac propositum penitus ignorantes. euangelicam namque patientiam per iracundiae uitium exercere se putant, ob quod radicitus excidendum non solum uicissitudo talionis et concertandi inritatio prohibetur, sed etiam furorem uerberantis geminatae iubemur iniuriae tolerantia mitigare. dendus est is qui praecepto satisfaciens euangelico non solum non intulit talionem, sed etiam paratus est ut sibimet geminetur iniuria? IOSEPH : Sicut paulo ante dictum est, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tem. fecit exluto et plasmauit quasi figurã mu¬
lieris: et dixit cogitationibus suis. Fece uxor
tua. Necessarium est gͦ: ut suꝑ consuctudinẽ
addas in opere manuũ tuarũ. & post aliqͣn¬
tos dies iterum similiter fecit ex luto et plas¬
mauit quasi filiam sibi: et dixit cogitationi¬
bus suis. Fcce generauit uxor tua filiã. Ne¬
cessarium ẽ ergo ut magis amplius excrce¬
as oꝑa manuũ: ut possis pascere et. uestire
et te et urorem et filiam tuam. Et ida pre ni¬
mio labore macerauit corpus suũ. ut ñ pre¬
ualeret iam supportare tantũ laborem: et
dixit cogitationibus suis. Si non potes hunc¬
laborem portare: neq mulierem requiras. Ui¬
dens autem deus feruens ꝓpositum mentis
eius ꝓccrtamine castitatis: abstulit ab eo mo¬
lestiam impugnationis demonũ: et glorifica¬
uit dominum suꝑ magnitudine grẽ eius.

Expanded text:
tem fecit in luto, et plasmavit quasi figuram mutem fecit in luto, et plasmavit quasi figuram mulieris, et dixit cogitationibus suis: Ecce uxor tua, necessarium est ergo ut super consuetudinem addas in opere manuum tuarum; et post aliquantos dies iterum similiter fecit ex luto, et plasmavit quasi filiam sibi, et dixit cogitationibus suis: Ecce generavit uxor tua filiam, necessarium 497 est ergo ut magis magisque amplius exerceas opera manuum, ut possis pascere et vestire, et te, et uxorem, et filiam tuam; et ita prae nimio labore maceravit corpus suum, ut non praevaleret jam supportare tantum laborem. Tunc dixit cogitationibus suis: Quia si non praelaborem, neque mulierem requiras. Videns autem Deus fervens propositum mentis ejus pro certamine castitatis, abstulit ab eo molestiam impugnationis daemonum. Et glorificavit Deum super magnitudine gratiae ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
nimis contristatus sum. Tunc respondit ei
ille monachus dicens. Eece ergo egredi¬
or: et uado in scłm. Hec ille audiens: dep̃¬
cabat᷑ eum dicens. Noli hoc age̾re fratẽr: sed ma¬
gis patienter sustine: et ꝑmane in hoc loco. Nã
mulierem expellamus: et reuertat᷑ ad locũ suũ.
Manifeste enim: ista exquisitio artis maligni
diaboli est. Magis autem oportet ut maneas
in hoc loco in afflictione cordis et corporis: et
cum intimo cordis gemitu aclacrimis usq in
exitũ uitȩ deprecare domini ac saluatoris nr̃i
pictatem: ut possis inuenire misericordiã
in illo die terribili magni iudicii dei.
Rat quidam fr̃ inheremo. Habitabat autẽ
Sin loco qui dicebatur cellia: et impugna¬
bant eum demones inpassione fornicationis
Cogitauit autẽ apud semet ipsum dicens: qr
forsitan oportet me magis in oꝑe manuũ la¬
borare: ut extinguat᷑ carnalis sensus meus.
Erat autem ĩdem fr̃ arte sigulus. Exurgens au¬

Expanded text:
nimis contristatus sum. Tunc respondit ei nimis contristatus sum. Tunc respondit ei ille monachus, dicens: Ecce ego egredior, et vado in saeculum. Haec ille audiens, deprecabatur eum, dicens: Noli hoc agere, frater, sed magis patienter sustinens permane in hoc loco. Nam mulierem expellamus, et revertatur ad locum suum. Manifeste enim ista exquisitio ars maligni diaboli est. Magis autem oportet ut maneas in hoc loco in afflictione cordis et corporis, et cum intimi cordis gemitu ac lacrymis usque ad exitum vitae deprecare Domini ac Salvatoris nostri pietatem, ut possis invenire misericordiam in die illo terribili magni judicii Dei. 15. Erat quidam frater in eremo, habitabat autem in loco qui dicebatur Cellia, et impugnabant eum daemones in passione fornicationis. Cogitavit autem apud semetipsum, dicens: Quia forsitan oportet me magis in opere manuum laborare, ut exstinguatur carnalis sensus meus. Erat autem idem frater arte figulus. Exsurgens au
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Igitur cum in itinere uespere facto
in quodam antiquo et diruto templo ido¬
lorum dormiret: audiuit demones int̾ se
loquentes. quia in ista nocte p̃cipitauimꝰ
illũ monachum infornicationẽ. Hec audi¬
ens: ammirabat᷑. Cum autẽ illuxisset dies.
ꝑuenit ad monachum: et inuenit eũ gra¬
uissima tristicia oppressum: et dixit ei Qͥd
faciam fr̃. quia qua hora reficere uolo. sta¬
tim gillo quem ad usum aquȩ habeo uer¬
tit se et effunditur aqua: et ñ habeo qͥd
bibam: Tunc respondit ei supradictus mo¬
nachus dicens. Tu quidem uenisti int̾roga¬
re me quia gillunculus duus uertit se et effim¬
ditur aqua: ego autem quid habeo faccre.
quia hac nocte cecidi infornicationẽ: Res¬
pondensq frater: dixit ei. Et ego hoc iam
cognoui. Dixit autem ille. Et unde hoc po¬
tuisti cognoscere: Et ille ait. Dum in itin̾e
noctu quiescerem: audiui demones inter
se loquentes et gloriantes de lapsu tuo: et

Expanded text:
batur. Igitur cum in itinere, vespere facto, batur. Igitur cum in itinere, vespere facto, in quodam antiquo et diruto templo idolorum dormiret, audivit daemones inter se loquentes: Quia in ista nocte praecipitavimus illum monachum in fornicationem; et haec audiens, admirabatur. Cum autem illuxisset dies, pervenit ad monachum, et invenit eum gravissima tristitia oppressum, et dixit ei: Quid faciam, frater, quia qua hora reficere voluero, statim gello, quem ad usum aquae habeo, vertit se, et effunditur aqua, et non habeo quid bibere? Tunc respondit ei supradictus monachus, dicens: Tu quidem venisti ad me interrogare, quia gellunculus vertit se, et effunditur aqua? Ego autem quid habeo facere, quia hac nocte cecidi in fornicationem? Respondensque frater, dicit ei: Ego et hoc jam cognovi. Dixit autem ei ille: Et unde hoc potuisti cognoscere? Et ille ait: Dum in itinere noctu quiescerem, audivi daemones inter se loquentes et gloriantes de lapsu tuo, et
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiam domini: et recessit ab eo sp̃s im¬
mundũs passionis.
Rat quidam monachus: et habitabat
inheremo. Quedam autem puella ex ge¬
nere et cognatione eiꝰ post plurimos annos
comperit in quo loco supradictus monachꝰ
habitaret: et instigante diabolo abiit in il¬
lũ desertum locum. requirens eũ. Quo in¬
uento angressa est cellulam eiꝰ: asserens ei qr
ex genere et parentela eiꝰ fuisset. Mansitq ibi
apud eum: et oecidit inruinam peccati cũ ea.
Erat autẽ alius monachus. et ipse in heremo
degens: qui cũ ad refectionis horam uenisset:
gillo cum aqua quam ad potum sibi p̃para¬
uerat. uertebat se: et tota illa aqua funde¬
batur in t̃ram. Hoc autem ꝑ aliquot dies cũ
ad refectionem uenisset ita fiebat: et effunde¬
batur a qua interram ut non posset bibere.
Cogitauit autem apud semet ipsum ut abiret
ad illum aliũ monachum: et diceret ei de
gillone quiuertebat se et tota aqua funde¬

Expanded text:
sericordiam Domini. Et recessit ab eo spiritus imsericordiam Domini. Et recessit ab eo spiritus immundae passionis. 14. Erat quidam monachus, et habitabat in eremo. Quaedam autem puella ex genere et cognatione ejus, post plurimos annos comperit in quo loco supradictus monachus habitaret, et instigante diabolo abiit in desertum requirens eum . Quo invento, ingressa est cellulam ejus, asserens ei quia ex genere et parentela ejus fuisset, mansitque ibi apud eum, et cecidit in ruinam peccati cum ea. Erat autem alius monachus, et ipse in eremo degens, qui cum ad refectionis, horam venisset, gello cum aqua, quem ad potum sibi praeparaverat, vertebat se, et tota illa aqua fundebatur in terram. Hoc autem per aliquot dies, cum ad refectionem venisset, ita fiebat, et effundebatur aqua in terram, ut non posset bibere. Cogitavit autem apud semetipsum, ut abiret ad illum alium monachum, et diceret ei de gellone qui vertebat se, et tota aqua effunde
Abbreviated transcription (Latin):
rib hominũ medicamenta conficiunt et
adhibent: quamuis omnia cũ sũma dili¬
gentia faciant: ueruntamen si ille qͥ infir¬
mat᷑. non se abstinet a noxiis cibis uł de
aliis quȩ solent ledere infirmantẽ: nicħ
ei proficit cura et diligentia et solhcitudo
medicorum. Similiter etiam et in animȩ
languorib eueniet Licet enim cũ omni inten¬
tione et ex toto corde scĩ patres qui sunt medi¬
ci spirituales exorent miscđiam xp̃i domini
postulant adiuuari: sed nisi et ipsi cũ omĩ
intentione mentis tam in orationibꝰ quã
in omni oꝑe spirituali. quȩ deo placita ft̃¬
studeant facere ÷ non eis ꝓficiunt negli¬
gentib et resolutis et de salute animȩ mi¬
nime cogitantib orationes sanctorum.
Et hȩc audiens frater compunctus ẽ corde:
et cum omni sollicitudine scdm doctrinã
senioris tam in ieiuniis quã in orationibꝰ
et uigiliis semetipsũ afflixit: et meruit mi¬

Expanded text:
ribus hominum medicamenta conficiunt, et ribus hominum medicamenta conficiunt, et adhibent, quamvis omnia cum summa diligentia faciant, verumtamen si ille qui infirmatur, non se abstineat a noxiis cibis, vel de aliis quae solent laedere infirmitates, nihil ei proficit cura, et diligentia, et sollicitudo medicorum. Similiter etiam, et in animae languoribus eveniet: licet cum omni intentione, et ex toto corde sancti patres, qui sunt medici spiritales, exorent misericordiam Christipostulant adjuvari, nisi et ipsi cum omni intentione mentis tam in orationibus, quam in omni opere spirituali quae Deo placita sunt fecerint, non eis proficient negligentibus et resolutis, et de salute animae minime cogitantibus, orationes sanctorum. Et haec audiens frater, compunctus est corde, et cum omni sollicitudine, secundum doctrinam senioris, tam in jejuniis quam in orationibus et vigiliis semetipsum afflixit, et meruit mi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scõ seniori. Uidit sedentem illum monachũ:
et sp̃m fornicationis in diuersis mulierum
formis ante illũ ludentẽ: et ipsum cũ eis de¬
lectari. Uidebat autem et angłm dni astan¬
tem. et indignantem grauiter contra eundẽ
frẽm: quia non surgebat neq ꝓsternebat
se in orationib ad deum: sed magis delecta¬
batur in cogitationib suis. Hȩc ergo osten¬
sa sunt ꝑ reuelationẽ scõ seniori. Cognouit
autem quia culpa et negligentia illiꝰ mo¬
nachi erat ut non exaudirentur orationes
suȩ: et tunc dixit eis semor. Quia tua cul¬
pa est frat̃ qui condelectaris cogitationibus
malis: impossibile ẽ enim discedere a de spi¬
ritum fornicationis immundũ. aliis oran¬
tib et dm̃ pro te dep̃cantib: nisi et tu ipse
laborem assumas inieiuniis et orationibꝰ
et uigiliis multis cum gemitu dep̃cans.¬
ut misericordiam suam et adiutoriũ grẽ suȩ
lis cogitationib. Nam et medici qui corpo¬

Expanded text:
est sancto seniori: Vidit sedentem illum monachum, est sancto seniori: Vidit sedentem illum monachum, et spiritum fornicationis in diversis mulierum formis ante illum ludentem, 496 et ipsum cum eis delectari. Videbat autem et angelum Domini astantem et indignantem graviter contra eumdem fratrem, quia non surgebat neque prosternebat se in orationibus ad Deum; sed magis delectabatur in cogitationibus suis. Haec autem ostensa sunt per revelationem sancto seniori. Cognovit autem quia culpa et negligentia illius monachi erat, ut non exaudirentur orationes ejus; et tunc dixit ei senior: Quia tua culpa est, frater, qui condelectaris cogitationibus malis, impossibile est enim discedere a te spiritum fornicationis immundum, aliis orantibus et Deum pro te deprecantibus, nisi et tu ipse laborem assumas, in jejuniis, et orationibus, et vigiliis multis, cum gemitu deput misericordiam suam et adjutorium det gratialis cogitationibus. Nam et medici, qui corpo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa posuit animã suam ꝓ salute fr̃is sui.
lius quidam fr̃: molestiam sustinebat
ab spũ fornicationis. Abiit autẽ ad quen
dã ꝓbatissimũ seniorem: et dep̃cabatur eũ
dicens. Pone tibi sollicitudinem beatissime
pater et ora ꝓme: quia grauiter impugnat¬
me passio fornicationis. Hec cũ audisset se¬
nior: orabat intente dieb ac noctib pro eo
deprecans domini misericordiã. Iderũ audẽ
ueniebat idem fr̃: et rogabat seniorem ut¬
magis ac magis intentus ꝓ eo oraret. Si¬
militer autẽ cum omni sollici tudine beatꝰ
senior orabat intentius pro eo. Frequent̃
autem uenientem ad se monachum uideis
senior et dep̃cantem se ut oraret: ualde
contristatus. ammirabat᷑. quia ñ exaudiret
ds̃ orationẽ eiꝰ. Eadem autẽ nocte reuelauit
ei dominꝰ quȩ circa illum monachum erat
negligentiȩ et ignauiȩ resolutio: et delecta¬
tiones corporeas cordis eiꝰ. Ita autẽ ostensũ

Expanded text:
Quia posuit animam suam pro salute fratris sui . 13. Quia posuit animam suam pro salute fratris sui . 13. Alius etiam frater molestiam sustinebat a spiritu fornicadam probatissimum seniorem, et precabatur eum, dicens: Pone tibi sollicitudinem, beatissime pater, et ora pro me: quia graviter me impugnat passio fornicationis. Haec cum audisset senior, orabat intente diebus ac noctibus, pro eo deprecans Domini misericordiam. Iterum autem veniebat idem frater, et rogabat seniorem, ut magis intentius pro eo oraret. Similiter autem cum omni sollicitudine beatus senior orabat intentius pro eo. Frequenter autem venientem ad se monachum videns senior, et deprecantem se ut oraret, valde contristatus admirabatur quia non exaudiret Dominus orationem ejus. Eadem autem nocte revelavit ei Dominus quae circa illum monachum erat negligentiae et ignaviae resolutio, et delectationes corporeae cordis ejus. Ita autem ostensum
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩterno igne tormentis et penis in infer
ni tartaro eruciemur: ubi penitentia ñ ẽ:
s ignita semꝑ et sine cessatione dira torm̃¬
ta sĩta. Ita gͦ reuersi sunt ad cellulam suã. Abie¬
runt autem ad sanctos patres. et ꝓsfrauerunt
se ad uestigia eoꝵs cum multo ululatu et lacͥ¬
mis: ⁊ gementes. confessi sunt illis quȩ euenis¬
set eis ruinȩ temptatio. Quicqͥd autem p̃ce¬
perunt scĩ seniores et docuerunt eos in cau¬
sa penitentiȩ: ita fecerunt. Ille ergo alius fr̃
qui ñ peccauerat: ꝓfr̃e qui peccauerat peni¬
tentiam agebat quasi et ipse peccasset: eo qͦd
multam caritatem circa cum haberet. Uideis
autẽ dominꝰ laborem caritatis eiꝰ: infra pau¬
ca tempora reuelauit scĩs patribus qualis
esset causa: et quia propter caritatem illius
qui non peccauerat et se afflixerat ꝓ salute
frĩs: iccirco indulgentiam donauit dñs ei
qui peccasset. Eece hoc ita ẽ sicut scriptũ ẽ:

Expanded text:
in aeterno igne tormentis et poenis inferni in aeterno igne tormentis et poenis inferni in tartaro non cruciemur; ubi poenitentia non est, sed ignis semper sine cessatione, et dira tormenta. Ita ergo reversi sunt ad cellulam suam. Abierunt autem ad sanctos Patres, et prostraverunt se ad vestigia eorum, cum multo ululatu et lacrymis gementes, et confessi sunt illis quae evenisset eis ruinae tentatio. Quidquid autem praeceperunt sancti seniores, et docuerunt eos in causa poenitentiae, ita omnia fecerunt. Ille ergo alius frater, qui non peccaverat, pro fratre qui peccaverat poenitentiam agebat, quasi et ipse peccasset, eo quod multam charitatem circa eum haberet. Videns autem Dominus laborem charitatis ejus, infra pauca tempora revelavit sanctis Patribus qualis esset causa, et quia propter charitatem illius qui non peccaverat, et se afflixerat pro salute fratris, idcirco indulgentiam donavit ei Dominus qui peccasset. Ecce hoc ita sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
eo sordidissima impugnatio:
uo frẽs monachi abierunt inproximam
ciuitatem: ut distraherent quȩ manib
suis ꝑ totum annũ oꝑati fuissent. Unꝰ autẽ
exeis egressus est ut quedam sibi necessaria
emeret: alius autem solus in hospicio reman¬
sit: et instigante diabolo cecidit infornicati¬
onem. Cum autem reuersus uenisset ille qͥ¬
egressus fuerat fr̃: dixit ei. Ecce distraximꝰ
quȩ necessaria erant: reuertam᷑ nunc ad
cellulam nr̃am. Respondens autẽ fr̃: dixit ei.
Nonpossum reuerti. Cumq dep̃caret᷑ eũ fr̃ su¬
us dicens: quappt̃ non reuerteris ad cellam:
ille confessus ẽ ei dicens: quia ego cũ discessisti
ame. cecidi infornicationẽ: ideo nolo reuerti.
uolens autẽ lucrari et saluare animam eiꝰ fr̃
suus: cũ sacramento dixit ei. Quia et ego cũ
separatus fuissem atẽ: lapsus sum similiter
in fornicationẽ. Ueruntamen reuertam᷑ ad
cellulam: et ponamus nos inpenitentiam.
Omnia enĩ possibilia sunt dõ. ut penitentibꝰ

Expanded text:
eo sordidissima impugnatio. 12. Duo fratres monachi abierunt in proximam civitatem, ut distraherent quae manibus suis per totum annum operati essent . Unus autem ex eis egressus est ut quaedam sibi necessaria emeret, alius autem solus in hospitio remansit, et instigante diabolo cecidit in fornicationem. Cum autem reversus venisset frater, dixit ei: Ecce distraximus quae necessaria erant, revertamur nunc ad cellulam nostram. Respondens autem frater dixit ei: Non possum reverti. Cumque deprecaretur eum frater suus dicens: Quapropter non reverteris ad cellulam? Ille confessus est ei, dicens: Quia ego cum discessisti a me, cecidi in fornicationem, ideo nolo reverti. Volens autem lucrari et salvare animam ejus frater suus, cum sacramento dixit ei: Quia et ego cum separatus fuissem a te, lapsus sum similiter in fornicationem; verumtamen revertamur ad cellulam, et ponamus nos in poenitentiam. Omnia enim possibilia sunt Deo Lucae I; ut po
Abbreviated transcription (Latin):
tum: quia isdem leo quẽ uiuentẽ p̃sum¬
psit occidere: contingere ñ p̃sumpsit occisuĩ
Qui enim occidendi ausum habuit: de occi¬
quia is qui culpabilis inuita fuerat: pu¬
nita mobedientia erat iam iustus ex mor¬
te. Leo gͦ qui pͥus peccatoris uitam neca¬
uerat: custodiuit postmodũ cadauer iusti.

Expanded text:
tum, quia idem leo, quem viventem praesumtum, quia idem leo, quem viventem praesumpsit occidere, contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi ausum habuit, de occiquia is qui culpabilis in vita fuerat, punita inobedientia, erat jam justus ex morte. Leo ergo qui prius peccatoris vitam necaverat, custodivit postmodum cadaver justi.
Abbreviated transcription (Latin):
pittit mori: quostamen post mortẽ cuiꝰ
sc̃itatis fuerint. ñ patitur celari: GG̃.
uentus fuerit. iusticia eiꝰ ñ auferet᷑ ab eo:
electi qui ꝓculdubio ad ꝑpetuam uitã den¬
dunt. qͥd eis obest si ad modicũ dure mo
riuntur: Et est fortasse ñnunquã eoꝵ culpa
licet minima: quȩ in eadem debeat morte
resecari. Unde fit. ut reprobi potestatẽ qͥdẽ
contra uiuentes accipiant:s illis morien¬
tibus hoc meis grauius umdicetur. quod
contra bonos potestatem suȩ crudelitatis
acceꝑunt: sicut isdem carnifex qui eundẽ
uenerabilem diaconẽ uiuentẽ ferire ꝑmis¬
sus ẽ. gaudere suꝑ mortuum ꝑmissus non ẽ.
Quod sacra quoq testantur eloquia. Nã uir
dei contra samariam missus. qr ꝑ mobedi¬
entiam in itinere comedit: hunc leo meo¬
dem itmere occidit. S statim illc scͥptũ ẽ.:
quia leo stetit iuxta asinũ. et ñ comedit leo¬
de cadauere. Ex quare ostendit᷑. qͦd pecca¬
cum inobedientie in ipsa fuerit morte laxa¬

Expanded text:
ittit mori, quos tamen post mortem, cujus sanctitatis fuerint non patitur celari? GREGOaeventus fuerit, justitia ejus non auferetur ab eo; electi qui procul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum riuntur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Unde fit ut 408 reprobi potestatem quidem contra viventes accipiant, sed illis morientibus hoc in eis gravius vindicetur, quod contra bonos potestatem suae crudelitatis acceperunt, sicut idem carnifex qui eumdem venerabilem diaconum viventem ferire permissus est, gaudere super mortuum permissus non est. Quod sacra quoque testantur eloquia. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est: Quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxa
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ unguens et lauans de aqua que hau¬
sta fuerat: repente recepit uisum: ita ut
nullo indigens amminiculo rediret ad sua.
S ne scđm leprosos illos ageret. quos a se

Expanded text:
superungens, et lavans de aqua, quae hausta fuerat, repente recepit visum, ita ut nullo indigens adminiculo rediret ad sua. Sed ne secundum leprosos illos ageret, quos a se
Abbreviated transcription (Latin):
lacet quod dicis. S nosse Petaꝰ.
uclim: sinunc ante restitutionẽ corpoꝵ.
in cȩlo recipiualeant animȩ iustoꝵ. Gg
mus: neq de omnib negare. Nãsunt
quorundam iustoꝵ animȩ: quȩ a celesti
regno qͥbꝰdam adhuc mansionib differunt᷑.
In quo dilationis damno. quid aliud innu¬
itur:⁊ nisi quod de ꝑfecta iusticia aliquid
minus habuerunt: Et tamenluce elariꝰ
constat: quia ꝑfectoꝵ iustoꝵ animȩ mox
ut huius carnis claustra exeunt. in cele¬

Expanded text:
lacet quod dicis, sed nosse velim al., vellem si nunc, ante resurrectionem corporum, in coelo recipi valeant animae justorum.--mus, neque de omnibus negare, nam sunt quorumdam justorum animae, quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur; in quo dilationis damno quid aliud innuitur nisi quod de perfecta justitia aliquid minus habuerunt? et tamen luce clarius constat quia perfectorum justorum animae, mox ut hujus carnis claustra exeunt, in coele
Abbreviated transcription (Latin):
uodam quoꝙ tempore. exhilaratꝰ
nr̃. quem ipse conuersum nosti. puer tͣns¬
missus a dño suo fuerat: ut dei uiro in mona¬
sterium uino plena duo lignea uascula. que
uulgo flascones uocant᷑ deferret. Qui unũ
detulit: alterum uero ꝑgens in itinere ab¬
scondit. Uir autem dni. quẽ facta absen¬
tia latere nonpoterant: unũ cũ gr̃arum
actione suscepit: et discedentem puerũ
monuit dicens. Uide fili. de illo flascone
quem abscondisti. iam non bibas: s meli¬
na illum caude. et inuenies quid intꝰ habec
Qui confusus ualde: a conspectu hominis¬
dei exiuit. Et reuersus. uolens adhuc
ꝓbare quod audierat ÷ cum flasconẽ in¬
clinasset: de eo protinus serpens egressus
est. Tunc predictus exhilaratus puer:ꝑ hoc
quod inumo repꝑit: expauit malũ qđ fec̃.

Expanded text:
uodam quoque tempore Exhilaratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum quod fec
Abbreviated transcription (Latin):
tribz. Istos autem honores et laudes ñ pote¬
rat sustinere fr̃ eulalius: dicens. Ue mͥ infe¬
lici quia ꝑdidi humilitatem meã: quam
intantis temporibus acquirere auxiliante
et ad iuuante xp̃o domino festinaui. Con¬
surgens itaq noẽtu. egressus de monasterio
fugit inheremum ubi eum nullus agnosce¬
ret: et ibi inspelẽo habitauit. Noluit enim
temporales hominũ laudes: s celestem et̃¬
namq gloriam a saluatore nrõ xp̃o in futu¬

Expanded text:
tribus; istos autem honores et laudes non potetribus; istos autem honores et laudes non poterat sustinere frater Eulalius, dicens: Vae mihi infelici, quia perdidi humilitatem meam, quam tantis temporibus acquirere, auxiliante et adjuvante me Christo Domino, festinavi. Consurgens itaque nocte, egressus de monasterio fugit in eremum, ubi nullus eum agnosceret, et ibi in spelunca habitavit. Noluit enim temporales hominum laudes, sed coelestem aeternamque gloriam a Salvatore nostro Christo in futu
Abbreviated transcription (Latin):
se moratiomibus: obsecrans miscđiam dñi.
ut ei manifestare dignaret᷑. qui d ordinare
aut diffinire posset de predic̃to fr̃e. Tunc re¬
uelatum est ei quid ageret. Conuocauit ergo
magis opto mattulam frĩs eulalii cũ humi¬
litate ac patientia eiꝰ: quam omnia oꝑa eoꝵ:
dumtaxat qui murmurantes in cordibus
suis operantur inmonasterio. Ut aut osten¬
dat uobis dominꝰ quale meritum apud de
deferantur michi mattulȩ omniũ fratrum.
Quas cum detulissent: iussit ut accenderent
ignem: et misit in eum omniũ fratrũ mat¬
tulas. Quȩ statim om̃s combustȩ sunt p̾ter
mattulam frĩs eulalii: quȩ integra reꝑta ẽ.
et non ẽ combusta. Cumq hoc uidissent fr̃s
om̃s. timuerunt ualde: et ꝓsternentes se in
t̃ram. ueniam et indulgentiam a xp̃o dño
postulabant: et collaudantes ammiraban¬
tur nimis patientiam et humilitatẽ frĩs eu¬
lalii. Deniq ex eohonorabant et magnifica¬
bant eum: tanquam unum de magnis pa¬

Expanded text:
se in orationibus, obsecrans misericordiam Domini, se in orationibus, obsecrans misericordiam Domini, ut ei manifestare dignaretur quid ordinare aut definire posset de saepe dicto fratre: tunc revelatum est ei quid ageret. Convocavit ergo magis opto mattulam fratris Eulalii cum humilitate et patientia ejus, quam omnia opera eorum duntaxat qui, murmurantes in cordibus suis, operantur in monasterio. Ut autem ostendat vobis Dominus quale meritum 503 habedeferantur mihi mattulae omnium fratrum: quas cum detulissent, jussit ut accenderent ignem, et misit in eum omnium fratrum mattulas, quae statim combustae sunt, praeter mattulam fratris Eulalii, quae integra reperta est, et non est combusta. Cumque hoc vidissent fratres omnes, timuerunt valde, et prostraverunt se in terram, veniam et indulgentiam a Christo Domino postulantes, et collaudantes admirabantur nimis patientiam et humilitatem fratris Eulalii. Denique ex eo honorabant et magnificabant eum, tanquam unum de magnis Pa
Abbreviated transcription (Latin):
culpas suas. supradictum frẽm asserebant
esse culpabilem. Cumq argueret᷑ a senori¬
b fr̃ibus. non negabat: sed ꝓsternebat se int̃¬
ram adorans eos: dicebatq se peceasse. et ne¬
gligenter fecisse. Cum autẽ iterũ ac frequen¬
ter accusarent eum. et scm regulam mona¬
sterii biduana ac triduana ieiuma ei indice¬
rentur: ille omnia patienter tolerabat. Ignoran¬
tes autẽ fr̃s quia hȩc omnia prohumilitatis
uirtute patienter sustineret: conuenientes
pariter maxime seniores fr̃s ad patrem mo¬
nasterii: dixerunt ei. Considera pater: qͥd fa¬
ciendum sit. Quandui enim possumus su¬
stinere negligentias et damna quȩ frater
eulalius facit in monasterio: Iam pene oĩa
uasa et utensilia monasterii confracta sufs
et exterminata ꝑ negligentiam eꝰ Quomͦ g̃
iste talis tolerandus ẽ: Respondensꝙ pat̃ mona¬
sterii: ait. Interim paucos dies sustineamꝰ fr̃s.
dimisit fr̃s. Ingressus uͦ cellulam. ꝓstrauit

Expanded text:
culpas suas, supradictum fratrem asserebant culpas suas, supradictum fratrem asserebant esse culpabilem. Cumque argueretur a senioribus fratribus, non negabat, sed prosternebat se in terram, et adorans eos, se dicebat peccasse, et negligenter fecisse. Cum autem iterum ac frequenter accusarent eum, et secundum regulam monasticam biduana ac triduana jejunia ei indicerentur, ille omnia patienter tolerabat. Ignorantes autem fratres quia haec omnia pro humilitatis virtute patienter sustineret, convenientes pariter, et maxime seniores fratres ad Patrem monasterii, dixerunt: Considera, Pater, quid faciendum sit, quandiu enim possumus sustinere negligentias et damna quae frater ille. Eulalius facit in monasterio? Jam pene omnia vasa et utensilia monasterii confracta sunt, et exterminata per negligentiam ejus. Quomodo ergo iste talis tolerandus est? Respondens Pater monasterii ait: Interim paucos dies sustineamus fratrdimisit fratres. Ingressus vero cellulam prostravit
Abbreviated transcription (Latin):
idam de sanctis seniorib misit discipłm¬
ũ: adhauriendam aquam. Prolongiꝰ
autem erat puteus: acella semoris. Oblitus
est autem dollere funem discipulus eiꝰ: de
quo hauriret aquam. Cumq ꝑuenisset ad
puteũ: contristatus ẽ ualde. quia longe e¬
rat a cella eorum: et quid ageret. quo se uer¬
teret nesciebat. Bubitabat enĩ ad cellam reu̾
ti. Tunc anxius nimis: prostrauit se in ora¬
tionem cum lacrimis dicens. Domine mise¬
rere mei scdm magnam miscdiam tuam: qui
fecisti cȩlum et tr̃am. mare et omnia quȩ in eis
sunt: qui facis mirabilia magna solus. mise¬
rere mei propt̾ seruum tuũ quimisit me lt
cũ surrexisset de oratione: exclamauit dicens.
ut hauriam aquam. Statim autem ascendit
aqua sursum: usq ados putei. Et cũ imples¬
set lagenam suam fr̃: abscessit. glorificans
potentiam domini saluatoris. Aqua audem
putei: reuersa est ad locum suũ.
uit quidam frater in monasterio nomine
admisissent negligentiores fr̃s: excusantes

Expanded text:
idam de sanctis senioribus misit discipuld hauriendam aquam . Prolongius autem erat puteus a cella senioris. Oblitus est autem secum tollere funem discipulus ejus, de quo hauriret aquam. Cumque pervenisset ad puteum, contristatus est valde, quia longe erat cellula eorum; quid ageret, quo se verteret, nesciebat, dubitabat enim ad cellulam sine aqua reverti. Tunc anxius nimis, prostravit se in orationem cum lacrymis, dicens: Domine, miserere mei secundum magnam misericordiam tuam ; qui fecisti coelum et terram, mare, et omnia quae in eis sunt, qui fecisti mirabilia magna solus, miserere mei propter servum tuum qui misit me, et cum exsurrexisset ab oratione, exclamavit dicens: ut hauriam aquam. Statim autem ascendit aqua sursum usque ad os putei, et cum implesset lagenam suam frater, abscessit glorificans potentiam Domini Salvatoris; aqua autem putei reversa est in locum suum. 29. Fuit quidam frater in monasterio, nomine admisissent fratres negligentiores, excusantes
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. ꝓ cruce lapidem dedisset. Intelle¬
xit protinus uir dei quia potũ mortis
habuerat. quod portare non potuit si¬
gnum uitȩ : atq ilico surrexit:⁊ et uultu
urĩs ac meis morib mimime conueniret: Ite:
et iuxta mores ur̃os. uobis patrem quercoc:
quia me post hec minime habere pote¬
stis. Tunc ad locum dilectȩ solitudinis re¬
diit: et solus insuꝑni inspectoris oculis

Expanded text:
mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellemortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu s, quia vestris ac meis moribus minime conveniret? Ite, et juxta vestros mores Patrem vobis quaerite, quia posthac me habere minime potestis. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis
Abbreviated transcription (Latin):
q p̃cib: assensum dedit. Cumq in eodẽ
monasterio regularis uite custodiam te¬
neret: nulliq ut pͥus ꝑactus illicitos
indexteram leuamq partem deflectere.
a conuersationis itinere liceret: susce¬
pti fr̃s insane seuientes. semet ipsos pͥ
accusare ceperunt. quia hunc fibi pre¬
esse poposcerant: quoꝵ scilicet tortitudo
in norma ciꝰ rectitudinis offendebat. Cumq
sibi sub eo conspicerent illicita licere. et se
dolerent. assueta relinquere: durũq eẽt
qͦd inmente ueteri cogebantur noua me¬
ditari : sicut pͣuis morib semꝑ grauis est
uita bonoꝵ.tractare de eiꝰ morte aliqͥd co¬
nati sunt. Qui inito consilio: uenenũ ui¬
no miscuerunt. Et cum uas uitreum. in
quo ille pestifer potus habebat᷑. recum¬
benti patri ex more monasterii. ad bene¬
dicendum fuisset oblatum: De Nepict
uas quod longius tenebat᷑. eodem signo
rupit: sicq confractum ẽ. ac si millo uase

Expanded text:
que precibus assensum dedit. Cumque in eodem que precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de ejus morte aliqui conati sunt, qui inito consilio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fuisset oblatum, extensa mavas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase
Abbreviated transcription (Latin):
sacra: sunt fidelium mentes. Electi gͦ cũ
adhuc intemptatione sunt. sub esse eos
et seruire necesse ẽ: et obsequiis laboribꝰq
fatigari. Cumuero iam mentis etate tran¬
quilla. calor recesserit temptationis: cu¬
stodes uasorum sunt: quia doctores ant¬
marum fiunt. PE IRUS.
ateor placet quod dicis. S quia ꝓla¬
ti testimonii elausa reserasti: quesout
de uita iusti debeas ea quȩ sunt inchoata
Decedente gͥ temptatione: uir dei qͣsi
spinis crutis. exculta t̾ra. de uirtutũ
segetẽ feracius fructum dedit. Preconio
itaq ex innȩ conuersationis: celebre no¬
men eiꝰ habebat᷑. Non longe autẽ mona¬
sterium fuit ÷ cuius congregadionis pa¬
ter defunctus ẽ: omnisq ex illo congre¬
gatio ad eundem uenerabilem benedictũ
uenit: et magnis p̃cib ut ei p̃esse debe¬
ret pediit. Qui diu negando distulit:
siuis illorumq fratrum morib. conueni¬
re non posse p̃dixit. S uictus quando¬

Expanded text:
sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores animarum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, Recedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quando