comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sũ ego: s ecce uenit post me.
cuiꝰ pedib ñ sũ dignꝰ soluere corri¬
giã calciamenti eius O fidelis
testis. & amice ueri sponsi: quan¬
tũ te humiliasses. si ad corrigiã
calciamenti eiꝰ soluendã dignũ
te esse dixisses: Sed dũ hocꝰ non¬
te dignũ dicis: iudeis falsis testi¬
bus contradicis R hec ate dicꝰ¬
cũ ad te uenit excelsus. humilis
implendȩ suȩ dispensationis gr̃a.
ut ate baptizaret᷑ qui nullum
habebat omnino peccatũ: quid
responderis. quẽ cognoueris.
quale testimonium protuleris.
audiant inimici qđ audire no¬
lunt. Eore inquit agnꝰ dei: ec ce
qui tollit peccata mundi Et ad¬
ierit. Tu ad me uenis baptizari:
go ate debeo baptizari. Agno¬
uit seruus dñm: agnouit uin¬
culis originalis peccati obliga¬
us. ab omni nexu peccati libe¬
rũ. Agnouit p̾co iudicẽ: ag¬
nouit creatura creatorẽ: agno¬
uit paranimphus sponsũ. Nã et
hec uox ioħis ẽ:. Qui habet sponsã
sponsus est. Amicꝰ autẽ sponsi.

Expanded text:
n sum ego, sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum hoc te non dicis dignum, Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante diccum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi
Abbreviated transcription (Latin):
restat ut etiã suꝑbi et contẽpnen¬
tes monita ueritatis. qͥd merea¬
nt᷑ insinuet fecit inqͥt potentiã
inbrachio suo: disꝑsit suꝑbos mñte
cordis sui In brachio suo: indi¬
t̾ione ꝓprie uirtutis significat.
Non enĩ alieno adoꝑandũ indiga
auxilio: cui sic̃ scriptũ ẽ. sub est
cũ uoluerit posse Qđ addistinc¬
tionẽ nostre bone oꝑationis dic̃:
qui ñ in nr̃e uirib libertatis. s in
deo facimus uirtutẽ. & sic̃ alias

Expanded text:
restat ut etiam superbi et contemnenrestat ut etiam superbi et contemnentes monita veritatis, quid mereantur, insinuet. Fecit, inquit, potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum voluerit posse. Quod ad distinctionem nostrae bonae operationis dicit, qui non in nostrae juribus libertatis, sed in Deo facimu
Abbreviated transcription (Latin):
cutes mirarent᷑: extollens uocẽ
quedã mulier de turba. dix̃ illi
eatus uenter qui te portauit: &
ubera quȩ suxisti.At ille testi¬
moniũ ueritati ꝓlatũ libenter
accipiens. continuo respondit.
beati qui atidiunt uerbũ dĩ. et
custodiunt illud: ut ipsa quoq
mulier. immo uniuersi qui au¬
diebant. se beatos fore confiden.
si diuinis uellent obtemꝑare
mandatis Ac si aꝑte dicat. Quã¬
uis singłare priuilegiũ beatitu¬
dinis habeat. que filiũ dei in¬
carnatũ uirgo in utero gestare.
parere. ac nutrire digna ẽ: p̃ci¬
puũ tam̃ in eadẽ iita ꝑpetuȩ
beatitudimis locĩ & ipsi sunt ha¬
bituri. qui eiꝰ fidẽ ac dilectionẽ
casto in corde concipiunt. qͥ sedu¬
la in mente p̾ceptoꝵ eiꝰ memoriã
portant. qui hanc et in mente ꝑxi¬
moꝵ sollerti exortatione nutrire
satagunt:
uia uenerabilis dĩ genitrix. mi¬
sericordiã eiꝰ om̃ib ꝑ orbẽ qui eũ
timerent affut᷑a eẽ. ꝑ docuit.

Expanded text:
tutes mirarentur, extollens vocem tutes mirarentur, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . At ille testimonium veritatis prolatum libenter accipiens, continuo respondit: Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud, ut ipsa quoque mulier, imo universi qui audiebant, se beatos fore confiderent, si divinis vellent obtemperare mandatis. Ac si aperte dicat: Quamvis singulare privilegium beatitudinis habeat, quae Filium Dei incarnatum virgo in utero gestare, parere, ac nutrire digna exstitit, praecipuum tamen in eadem vita perpetuae beatitudinis locum et ipsi sunt habituri qui ejus fidem ac dilectionem casto in corde concipiunt, qui sedula in mente praeceptorum ejus memoriam portant, qui hanc et in mente proximorum solerti exhortatione nutrire satagunt. quia venerabilis Dei genitrix misericordiam ejus omnibus per orbem qui eum timerent adfuturam esse per docuit,
Abbreviated transcription (Latin):
addidit. & sc̃m nom̃ eiꝰ: ut ad¬
monerec audientes. ĩmo omnes
ad quos eiꝰ uerba ꝑuenirent in¬
strueret. ad fidẽ & inuocationẽ
eiusdẽ nominis aduolare: quati¬
nus et ipsi scĩtatis ȩterne ac sa¬
lutis uere possent esse participes:
ixta illud ꝓpheticũ Et erit. oĩs
quicũq iuocauerit nom̃ dñi :
autẽ et ꝓgenies. uel utriꝰq popłi.
uidei uidelicet & gentilis appellat
uel certe omniũ ꝑͦ orbẽ nationũ.
quas in xp̃o credituras ẽẽ. p̃ui¬
debat: quia sic petrus ait. non
est ꝑsonarũ acceptor ds: sed in
om̃i gente. qͥ timet eũ & oꝑatur
iusticiã. acceptus ẽ. illi Conci¬
nit aut̃ his beatȩ mariȩ uerbis
ipsiꝰ dñi sermo: quo ñ tantum
matrẽ. quȩ se corporalit ꝗe ne¬
rare meruit. s et om̃s qui sua
p̃cepta seruarent. p̾nuntiauit
esse beatos. Cũ enĩ docente illo
popłm quodã loco et miracła
f᷑ciente. om̃s eiꝰ sapientiã ac uit¬

Expanded text:
addidit, Et sanctum nomen ejus, ut adaddidit, Et sanctum nomen ejus, ut admoneret audientes, imo omnes ad quos ejus verba pervenirent, instrueret ad fidem, et invocationem ejusdem nominis advolare, quatenus et ipsi sanctitatis aeternae ac salutis verae possent esse participes, juxta illud propheticum: Et erit: omnis quicunque invocaverit nomen Domini, autem et progenies vel utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, appellat, vel certe omnium per orbem nationum, quas in Christo credituras esse praevidebat: quia, sicut Petrus ait, Non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis ipsius Domini sermo, quo non tantum matrem, quae se corporaliter meruit generare, sed et omnes qui sua praecepta servarent, pronuntiavit esse beatos. Cum enim docente illo populum quodam loco, et miracula faciente, omnes sapientiam ejus ac vir
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ salutis auctorẽ nouerat::
hunc ipsũ temporali ortu de¬
sua carne nasciturũ esse sciebat.
Qͥ tinꝰ in una eadẽq ꝑsona uera¬
citer suus et filiꝰ esset & dñs. Uiȩ
sequentib qͦq uerbis. quã uilia
de se ipsa senserit edocet: & qđ
om̃e quicqͥ boni meriti habuit.
hoc suꝑna gra largiente ꝑceꝑit.¬
dicens Quia respexit humilitatẽ
ancille suȩ: ecce enĩ ex hoc beatam
me dicent oms generationes Hu¬
miłe quippe xp̃i ancillã suo udi¬
cio se fuisse demonstrat: s respectu
se gr̃e celestis repente sublimatã
pnuntiat: atq intantũ glorifica¬
tã. ut sua beatitudo p̃cipua. me¬
rito cunctarũ gentiũ uoce mire¬
tur. Addit etiã adhue diuinę
pietatis muera. quȩ mirabilit̾
accepit: digna gr̃arũ actione col¬
laudans Quia fecit mͥ magna qͥ
refert: qui essentialit̾ potens et
magnꝰ existens. fideles suos de
pariuis atq infirmis. fortes facẽ
consueuit & magnos. Bene aut̃

Expanded text:
tuum salutis auctorem noverat, tuum salutis auctorem noverat, hunc ipsum temporali ortu de carne sua nasciturum esse sciebat, quatenus in una eademque persona veraciter suus et filius esset et Dominus. Quae sequentibus quoque verbis, quam vilia de seipsa senserit edocet, et quod omne quidquid boni meriti habuit, hoc superna gratia largiente perceperdicens: Quia respexit humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Humilem quippe Christi ancillam suo judicio se fuisse demonstrat, sed respectu se gratiae coelestis repente sublimatam pronuntiat, atque in tantum glorificatam, ut sua beatitudo praecipua merito cunctarum gentium voce miretur. Addidit etiam adhuc divinae pietatis munera, quae mirabiliter accepit, digna gratiarum actione collaudans. Quia fecit mihi magna qllius donum refert, qui essentialiter potens et magnus existens, fideles suos de parvis atque infirmis fortes facere consuevit, et magnos. Bene autem
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a. Quib primo dona sibi s̃pe¬
cialit̾ concessa confitet᷑: deinde gene¬
ralia dĩ beneficia. qͥb generi huma¬
no inȩt̾nũ consulere non desistit.
enumerat: Eius aũt anima dñm
magnificat: qͥ õs interioris homini ᷤ
sui affectꝰ. diuinis laudib ac serui¬
ciis mancipat: qͥ obseruantia prȩ¬
ceptoꝵ dĩ. semꝑ eiꝰ potentiã maiesta¬
tis. se cogitare demonstrat. Cius
sp̃s in deo salutari suo exultat:
quẽ nil interrenis libet: nulla
caducarũ rerũ affluentia emollit:
nulla aduersitas frangit. s sola
illiꝰ aqͦ salus sꝑatut ęt̾na. sui condi¬
coris memoria delectat Quȩ cum
om̃ib ꝑfectis uerba recte conueni¬
ant: maxime tam̃ ea beatã dĩ
genitricẽ ꝓferre decebat: quȩ me¬
riti priuilegio singłaris. sp̃uali
ipsiꝰ dilectione flagͣrabat: cuiꝰ
corporali conceptione gaudebat.
Quȩ iure in iħu. idest salutari
suo. speciali p̾cet̾is scĩs gaudio
potuit exultare : quia qͦuẽ ꝑpe¬

Expanded text:
cto verbis primo dona sibi specialiter concessa confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumerat. Ejus autem anima Dominum magnificat, qui omnes interioris hominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum rerum affluentia emollit, nulla adversitas frangit, sed sola illius a quo salus speratur aeterna, sui conditoris, memoria delectat. Quae cum omnibus perfectis verba recte conveniant, maxime tamen ea beatam Dei genitricem proferre decebat, quae meriti privilegio singularis spirituali ipsius dilectione flagrabat, cujus corporali conceptione gaudebat. Quae jure in Jesu, id est, in salutari suo speciali prae caeteris sanctis gaudio potuit exsultare, quia quem perpe
Abbreviated transcription (Latin):
uno eodẽq mom̃to. eũ uoce salu¬
tantis gaudiũ nascit᷑ infantis:
quia dũ uox ad aures ꝑuenit cor¬
porales: uixtꝰ sp̃alis cor intrauit
audientis Hec solũ genitricẽ:
s et sobolẽ. amore dm̃ aduenientis
accendit. nde mox eadẽ p̃cur¬
soris dñi genitrix. ea quȩ in oc¬
culto cognouerat: his qui simul
aderant et audiebant. palã euan¬
gelizare eurauit. Nã subdit Q
beata quȩ credidit: qm̃ ꝑficient᷑¬
iii. ea quȩ dicta st̃ ei a dño Nã et

Expanded text:
uno eodemque momento cum voce saluuno eodemque momento cum voce salutantis gaudium nascitur infantis, quia dum vox ad aures pervenit corporales, virtus spiritualis cor intravit audientis, nec solum genitricem, sed et sobolem amore Domini advenientis accendit. Unde mox eadem praecursoris Domini genitrix ea quae in occulto cognoverat, his qui simul aderant et audiebant palam evangelizare curavit. Nam subdit: Et beata quae credidit, quoniam perficientur in ea; quae di
Abbreviated transcription (Latin):
mine dñi: Et unde hoc mͥ. ut
ueniat mat̾ dñi mei ad me: O
quanta inꝑphetisse mente humi¬
litas: quã uerꝰ sermo dñi quẽ dix̃:
suꝑ quẽ requiescet sp̃c meus nͥ suꝑ
humilẽ & quietũ. et trementem
uerba mea: ¶latrẽ quidẽ dñi q̃
add se uenerat. mox ut uidit. ẽẽ cog¬
nouit: s nichil inse talis meriti
repꝑiens quo digna fieret a tanta
hospite uisitari : unde hoc michi
ad me: Quia nimirũ ipse sp̃c
qui ei ꝓphetie donũ contulit:
munus parit̾ humilitatis p̾stitit.
ropħico nanq repleta spũ. geni¬
tricẽ ad se aduentasse saluatoris in¬
telligit: s humilitatis spũ eircũ¬
specta. minꝰ dignã se eiꝰ aduentu
dep̾hendit
ece enĩ ut facta. ẽ. uox salutationis
tuę in aurib meis: exultauit in
gaudio infans in utero meo Intel¬
lexit elisabeth eodẽ qͦ impleta erat
spũ reuelante. quid illa exultatio
sui significassoe infanis: hoc est
illiꝰ uenisse matrẽ: cuiꝰ ipse p̃cursor
tio Nulla quippe indiscendo mo

Expanded text:
mine Domini. Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? O quanta in prophetissae mente humilitas, quam verus sermo Domini quem dixit: Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea? Matrem quidem Domini, quae ad se venerat, mox ut vidit, esse cognovit: sed nihil in se talis meriti reperiens quo digna fieret a tanta hospite visitari, Unde hoc mihi,iat ad me? quia nimirum ipse Spiritus, qui ei prophetiae donum contulit, munus pariter humilitatis praestitit. Prophetico repleta spiritu genitricem ad se adventasse Salvatoris intellexit, sed humilitatis spiritu circumspecta minus dignam se ejus adventu deprehendit. Ecce enim ut facta est vox salvationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Intellexit Elizabeth, eodem quo impleta erat Spiritu revelante, quid illa exsultatio sui significasset infantis, hoc est illius venisse matrem cujus ipse praecursor tio! Nulla quippe in discendo mor
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: si forte ex his ualeamus
aliquantulũ dinoscere. quid intꝰ
habuerit.Audita qͦ responsio¬
ne elisabeth. qua eam beatã int̾
mulieres p̃dicauit : matrẽ dñi
sui cognominauit᷑. fortẽ fide
laudauit : ad cuiꝰ ingressũ se ipsã
cũ filio. sp̃u scõ replẽtã. ẽẽ signa¬
uit: ñ ampliꝰ tacere potuit dona
que ꝑceꝑat : s. quȩ semꝑ animo
gerebat. ubi apcũ tempus inue¬
nit. etiã deuora oris ꝑfessione
patefecit Hãq ut uirginalẽ
decebat pudorem. accep̾tũ di
silentio tegebat: archanũ mis¬
terii cȩlestis. in sui pectoris ab¬
dito uenerbatꝰ occultũ: expe¬
tabat reuerent᷑ donec ipse donor
distributor. qd sibi dom specialiᷤ
tribuisser. qͥd secreti reuelass&.
quandocunq uellos ostend̾et. At
postquã eadẽ quȩ sibi erant karis¬
mata prestita. ꝑ alios o spu reue¬
lante eẽ parefac̾ta cernebat: mox
etiã ipsa thesaurũ cęli. quẽ in cor¬
de seruabat apernitAit ergo.

Expanded text:
dixit, si forte ex his valeamus dixit, si forte ex his valeamus aliquantulum dignoscere quid intus habuerit. Audita ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit, matrem Domini sui cognominavit, fide fortem laudavit, ad cujus ingressum seipsam cum filio Spiritu sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam devota oris professione patefecit. Namque ut virginalem decebat pudorem, acceptum divisilentio tegebat, arcanum mysterii coelestis in sui pectoris abdito venerabatur occultum, exspectabat reverenter donec ipse donorum distributor quid sibi doni specialis tribuisset, quid secreti revelasset, quandocunque vellet, ostenderet. At postquam eadem quae sibi erant charismata praestita per alios Spiritu revelante esse patefacta cernebat, mox ipsa etiam thesaurum coeli quem in corde servabat, aperuit. Ait ergo:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulerit. qđ illa mox euangeli¬
tanti crediderit: qđ hec diuina
oꝑante potentia. absq ulla essen
dubietate cõplenda. Mirũq in
modũ idẽ sp̃c eã cũ repleuit: p̃¬
sentiũ simul p̃teritoꝵq et futu¬
roꝵ scientia instruxit: De p̾ienti¬
bus nãq se edoctã monstrauit.
cũ beatã mariã matrẽ dm̃ sui uo¬
cans. quia redemptorẽ humani
generis in utero gestaret indica¬
uit: unde etiã fruc̾tũ uentris
eiꝰ singłarit᷑ benedicꝰtũ ẽẽ. ꝓtessa
ẽ Prẽteritoꝵ se notitiã accepis¬
se signauit: que et uerba ange¬
li adͦ mariã: et consensũ mariȩ
credentis. sibi in not uisse ꝓdi¬
dit: Sed & futurꝵ scientiã
sibi ñ negatã intimauit: cum
ꝑficienda a dño que ei dicta
.iii.essent. aꝑuit Quis autẽ tr̃s
mei dicere. qũs esumare sus¬
ficiat. quȩ cune gra sp̃e. dei q¬
nitricẽ repleuerit: cũ tanta in ma¬
tie p̾cursoris lux doni cȩlestis emi¬
cuit. Uerũ audiamꝰ uerba quę

Expanded text:
 illa mox evangelizanti crediderit, quod haec, divina operante potentia, absque ulla essent dubietate complenda. Mirumque in modum idem Spiritus eam cum replevit, praesentium simul praeteritorum et futurorum scientia instruxit. De praesentibus namque se edoctam monstravit, cum beatam Mariam matrem Domini sui vocans, quia Redemptorem humani generis in utero gestaret, indicavit. Unde etiam fructum ventris ejus singulariter benedictum esse professa est. Praeteritorum se notitiam accepisse signavit, quae et verba angeli ad Mariam, et consensum Mariae credentis sibi innotuisse prodidit. Sed et futurorum scientiam sibi non negatam intimavit, cum perficienda a Domino, quae ei dicta essent aperuit. Quis autem, fratres mei, dicere, quis aestimare sufficiat, quae tunc gratia spiritus Dei genitricem repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emicuit? Verum audiamus verba quae
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ. Repleta ẽ. gͦ sp̃u sc̃o elisa¬
beth: et exclamauit uoce magna
Recte uoce magna: quia magna
dĩ dona cognouit Recte uoce
magna: quia illũ quẽ ubiq p̃¬
sentẽm nouerat: etiã corporalit᷑
adẽẽ. sentiebat: Magna etenim
uoce: non tam clamõsa. quã deuo¬
ta intelligendũ ẽ Neq enĩ mo¬
dice uocis deuotione dñm lau¬
dare ualebat. quȩ spũ sc̃o plena
flagrabat: que et illũ in utero
matris uirginis. filiꝰ altissimi
uocaret᷑ et esset: Exclamauit
autẽ. et dixit: Benedicta tu in¬
ter mulieres: et benedictus fru¬
ctus uentris tui Non solum
benedicta int̾ mulieres: s int̾
mulieres benedictas. maiori be¬
nedictione specialit̾ insignis.
enedictus fructus uentrĩs tui
et ipse generali scoꝵ more bene¬
dictus. ⁊ sed sic̃ apłs ait. quors
patres et ex quib xp̃c scđm cat¬

Expanded text:
suae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizasuae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizabeth, et exclamavit voce magna. Recte voce magna, quia magna Dei dona cognovit; recte voce magna, quia illum quem ubique praesentem noverat, etiam corporaliter adesse sentiebat. Magna etenim voce non tam clamosa quam devota intelligendum est. Neque enim modicae vocis devotione Dominum laudare valebat, quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae et illum in utero matris virginis filius Altissimi vocaretur, et esset. Exclamavit autem, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Non solum benedicta inter mulieres, sed inter mulieres benedictas majori benedictione specialiter insignis. Benedictus fructus ventris tui. Nec ipse generali sanctorum more benedictus, sed sicut Apostolus ait: Quorum patres, et ex quibus C
Abbreviated transcription (Latin):
lit: Intrat gͦ domũ tachariȩ: atq
elisabeth quã seruũ ac p̾cursorẽ
dñi pariturã nouerat. salitat: ñ
quasi dubia de oraculo qđ acceꝑat:
s ut congratulatura de dono qđ
conseruã accepisse didicerat: non
ut uerbũ angłi. mulieris attesta¬
tione ꝓbaret : s ut mulieri ꝓue¬
cte etatis. uirgo iuuencula mi¬
nisteriũ sedula impenderẽt. Ut
dũ beata miaria: repleta est mer
sp̃u scõ elisabeth. repletus ẽ. & ioħs.
atq uno eodẽq sp̃u ambo edoc¬
ti. illa salutantẽ quȩ ẽẽt agnou̾:
et ut matrẽ dñi sui debita cum
benedictione uenerata ẽ: ille ip
taret᷑ intellexit Et quia lingua
necdũ ualuit. animo exultante
salutauit: officiũq suȩ p̃cursio
uenis ẽẽt impleturiis: anteꝗđ nas¬
ceret᷑. aduenienti dño quih uale¬
bat indiciis intimauit Ad erat
nãq tẽpus. qͦ impleret᷑ angłi ser¬
mo quẽ dixerat: quia sp̃u sc̃o re¬
plebit᷑ adhuc exutero matris

Expanded text:
lit. Intrat ergo domum Zachariae atque lit. Intrat ergo domum Zachariae atque Elizabeth, quam servum ac praecursorem Domini parituram noverat, salutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium sedula impenderet. Ut adum beata Maria, repleta est mox Spiritu sancto Elizabeth, repletus est et Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictione venerata est, ille iptaretur intellexit: et quia lingua necdum valuit, animo exsultante salutavit, officiumque suae praecursvenis esset impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit. Aderat namque tempus quo impleretur angeli sermo quem dixerat: Quia Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã se de donis cȩlestibus
quasi a se ẽẽnt hȩc extulit: sed
ut magis magisq donis esset
apta diuinis. in custodiã hun¬
litatis gressũ mentis fixit: ira
euangelizanti sibi archanglo
respondens Ecce ancilla dñi.: fiat
mͥ scdđm uerbũ tuũ. Ut uero ex
hodierna lectione audiuimꝰ. ean¬
dẽ quã angło exibuerat humili¬
tatẽ. hominib qͦq curauit exhi¬
bere: & qđ maioris. ẽ. uirtutis.
hoc etiã minorib: Quis enĩ nes¬
ciat. uirginẽ deo consetratã. mu¬
liere uiro dedita. gradũ habere
potiorẽ: Quis dubitet. matrem
regis ȩterni. iure matri militis
eẽ p̃ferendã: At tam̃ ipsa me¬
tur ei ad cęlestia rediit: surgit
ac montana conscendit: gestars¬
q inutero dm̃. seruoꝵ dĩ habi¬
tacula petit. ac requirit alloqͥa
t apte post uisionẽ angłi. in mon¬
tana subiit: quę gustata suam¬
tate suꝑnoꝵ ciuiũ. humilitatis¬
se gressib ad uirtutũ alta iͣtistu¬

Expanded text:
nequaquam se de donis coelestibus nequaquam se de donis coelestibus quasi a se haec essent extulit: sed ut magis magisque donis esset apta divinis, in custodia humilitatis gressum mentis fixit, ita evangelizanti sibi archangelo respondens: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et quod majoris est virtutis, hoc etiam minoribus. Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis dubitet matrem regis aeterni jure matri militis praeferendam? Attamen ipsa, metur ei ad coelestia rediit, surgit ac montana conscendit, gestansque in utero Deum servorum Dei habitacula petit, ac requirit alloquia. Et apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gustata suavitate supernorum civium, humilitatis gressibus ad virtutum alta se transtu
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendat: Nã quia peste iuꝑ¬
biȩ attactũ genus humanũ ꝑie¬
rat: decebat. ut medicam̃tũ hu¬
militatis qͦ sanaretur. prima mex
meipientis salutis tempora pre¬
tenderent: Et quia ꝑ temeritatẽ
seducte mulieris. mors in mun¬
dũ introierat: congruũ fuit. ut
eres se deuote humilitatis inui¬
cẽ ac pietatis p̃uenirent obseqͥis.
Irior gͦ nob̾ beata dei genitrix
ad sublimitatẽ patriȩ celestis.
iter ostendit humilitatis: non
minus religionis quã castitatis
exemplo uenerabilis Siquidẽ
gła uirginei et intemer ati cor¬
poris. qualis sit uita suꝑnę ciui¬
tatis ad quã suspiramꝰ insinuat:
ubi neq nubent neq nubentur:
s st̃ sic̃ angłi dei in cęlis: atq uir¬
tute ment̾is eximia. qua ad hãc¬
ꝑtingere debeamꝰ indicat Hãq
sic p̃cedente scĩ euangelii lecꝰti¬
one cognouimꝰ. postquã ange¬
lica uisione & allocutione me¬
ruit sublimari: postquã se ꝙ¬
lesti onustandã partu didicit:

Expanded text:
t. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris mors in mundum introierat, congruum fuit  Aleres se devotae humilitatis invicem ac pietatis praevenirent obsequiis. Prior ergo nobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad haicat. Namque sicut praecedente sancti Evangelii lectione cognovimus, postquam angelica visione et allocutione meruit sublimari, postquam se coelesti onustandam partu didicit,
Abbreviated transcription (Latin):
s sibi carnis ueritate consubstan¬
cialẽ. De hoc & ysaias tempus¬
humane redeptionis intuens. ait:
n illa die erit germ̃ dñi in mag¬
nificentia. & in gła: et fructus
terre sublimis Germ̃ nãq dñi
fuit in magnificentia. et gła:
cũ sempit̾nus dĩ filiꝰ in car̾ne tem¬
poraliter apparens: magnitudi¬
ne uirtutũ cȩlestiũ mundo clarꝰ
effulsit. Fructus qͦq t̾rȩ sublimis
effectus ẽ: qͣndo carnẽ quã de
uirtute resurrectionis ĩmortalẽ

Expanded text:
sibi carnis veritate consubstantialem. De hoc et Isaias humanae redemptionis tempus intuens, ait: In illa die erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Germen namque Domini fuit in magnificentia et gloria, cum sempiternus Dei Filius in carne temporaliter apparens, magnitudine virtutum coelestium mundo clarus effulsit. Fructus quoque terrae sublimis effectus est, quando carnem quam de virtute resurrectionis immortalem
Abbreviated transcription (Latin):
dabit benignitatẽ: et t̾ra nr̃a
dabit fructũ suũ Dedit qͥppe
dñs benignitatẽ: quia grnus
humanum. a reatu p̾uaricati¬
onis. ꝑ unigenitũ suũ liberare
disposint. Dedit benignitatẽ:
qͥa eiꝰ ingressui. uirginalis uteri

Expanded text:
dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem, quia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benignitatem, qui ejus ingressui virginalis uteri
Abbreviated transcription (Latin):
uit senex ille: & dixit: Nunc
dimittis dñe seruũ tuũ scđm
uerbũ tuũ inpace: quia uidert̃
oculi mei salutare tuũ: Illi etiã
parentes ioħis zacharias et
elisabeth iuuenes steriles. in
senecta fecundi. dicant etiam
ipsi testimoniũ xp̃o: dicant de
xp̃o quid sentiant : & testẽ ydo¬
neũ xp̃o nutriant: Aiunt eni
suo paruulo nato. Tu puer ꝓ¬
pheta altissimi uocaberis: p̃ibis
enĩ ante faciẽ dñi parare uias
eiꝰ. Ipsiq matri et uirgini: elisa

Expanded text:
vit senex iste, et dixit: Nunc vit senex iste, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuervum tuum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testimonium de Christo, dicant de Christo quid sentiant, et testem idoneum Christo nutriant. Aiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Ipsique matri et virgi
Abbreviated transcription (Latin):
ufficnnt uob̾ ista o iudei: an
adhue ad ur̃am confusionẽ ex
lege et exgente ur̃a alios intro¬
ducemꝰ testes. ut illi testimoniũ
ꝑhibeant cui ꝑdita mente inful
dicta sunt colligere: faciliꝰ me
tempus quã copia deseret. Uerũ¬
tamen senẽ illũ ex gente ur̃a na¬
tũ. s in errore ur̃o ñ relictũ sy¬
cã: qͥ merut teneri decrepitꝰ in
hac luce. qͦusq uideret uerã lucẽ
Quẽ quidẽ iã etas compellebat ire:
s expectabat susciꝑe quẽ sciebat
uenire Cũ iste senex ad moni¬
tus eẽt a sp̃u scõ qđ non ante
moreret᷑ quã uideret xp̃m dei
natũ: quẽ cognoscens ꝑrexit ad
tẽplum. Ubi uͦ eũ portari ma¬
tris manib uidit. & diuinam
infantiã pia senectus agnouit:
tulit infantẽ in manib suis Ille
regebat. Regebat qui portaba¬
cur: ne ille ante ꝓmissũ a cor¬
pore solueret: Quid tam̃ dixe¬
rit: quẽ tam̃ confessus fuerit:
aduertite inimici non xp̃i. sed
ur̃i: Benedicens deũ exclama¬

Expanded text:
ufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insultdicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Sicam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonitus esset a Spiritu sancto, quod non ante moreretur quam videret Christum Dei natum. Quem cognoscens perrexit in templum. Ubi vero eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille us senem regebat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite inimici, non Christi, sed vestri. Benedicens Deum exclama
Abbreviated transcription (Latin):
mater dñi mei ad me: Ecce
enĩ ut facta ẽ uox salutationis
tuȩ in aurib meis: exultauit
ingaudio infami inutero meo
Intelligens enĩ iołis. matrẽ dñi
sui uenisse ad suã matrẽ: int̾
ipsas angustias uteri adhuc
positꝰ. motu salutauit quẽ uoce
non poterat. Qui postea ipse
iołis p̾cursor. et amicus humilis.
et fidelissimus seruuꝰ. testis ydonẽ¬
effectus ẽ: tanto maior in natis
mulierũ. quanto existimatur. ẽẽ.¬

Expanded text:
ce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur e
Abbreviated transcription (Latin):
nis suscepit głam: & corõnã inte¬
gritatis seruauit. Benedicta est
inter mulieres: ꝑ cuiꝰ partũ uir¬
gineũ a natis mulierũ maledic¬
tio primȩ matris exclusa est.
Senedictus fructus uentris illiꝰ ꝑ
quẽ & sem̃ incorruptionis. et suꝑ¬
ne hereditatis quã ꝑdidimꝰ in adã.
fructii recepimus & uere ac sin

Expanded text:
pit gloriam, et coronam integritatis servavit. Benedicta tu inter mulieres, per cujus partum virgineum a natis mulierum maledictio primae matris exclusa est. Benedictus fructus ventris illius, per quem et semel incorruptionis, et supernae haereditatis, quam perdidimus in Adam, fructum recepimus. E
Abbreviated transcription (Latin):
eũ a publico remoueri: Sed ne sie
quide careret supplicio. contusa
quo iaceat testa substernit᷑. ut
uis acuminis concisã molem
suꝑiecti corporis plus discinderis:
atq reddita tormentis menbra
pimone: ceca crudelitas: Nam
diuina bonitas dilectũ suũ ampli
in confessione comitata. infert
nouã tenebris lucẽ: et taberna¬
culũ splendidũ. obscurũ reddit
ergastulũ tõuebat laceros artus
medica dĩ manꝰ: et uenustiori

Expanded text:
eum a publico removeri. Sed ne sic eum a publico removeri. Sed ne sic quidem careret supplicio, contusa quo jacebat testa substernitur; ut vis acuminis concisam molem superjecti corporis plus discinderet, atque reddita tormentis membra pinione caeca crudelitas. Nam divina bonitas dilectum suum amplius in confessione comitata infert novam tenebris lucem, et tabernaculum splendidum obscurum reddit ergastulum. Fovebat laceros artus medica Dei manus, et venustiori
Abbreviated transcription (Latin):
pena. eo ampliori confessionis ex¬
ultabat conscientia
ultima ꝑuidere seu memorari
fr̃s euidentiꝰ placet: quatinꝰ anim¬
aduertat sc̃itas ur̃a. quã diabolus
rit famulũ: Ex qͦ illud sane erat
mirabile. quia quantũ iste extrin¬
secus multiplici penarũ genere
contritus artabatur: tantũ intri¬
secus exultante int̾iore homine
dilatabat᷑: quantũq ille ext̾ius ia¬
ctantia temporalis potentiȩ infla¬
batur: tantum int̾ius despici se
ꝑpendens. int̾iori uexatus homi¬
ne p̾focabat᷑ Contẽpni qͥ se ui¬
dens. seuiebat: nec in quem iam
uindictã inferret. inueniebat:
idebat nanq deseuientiũ manꝰ
carnificũ. plus in eo inuenire
uulneris. quã corporis: solumq
uigentẽ spm̃. eo stulticiã exꝓbra¬
re suã. quo ꝓuocabat ueritatis
normã: Quaꝓpt̾ credens qđ cau¬
sam consusionis auerteret. si ꝑ¬
sonã quȩ se spreuerat absentaret:
minusq datianus erubesceret.
si uincentiũ popłs ñ uideret. iussit

Expanded text:
ena, eo ampliori confessionis exsultabat constantia. ultima pervidere, seu memorari, fratres, evidentiadvertat Sanctitas vestra, quo diabolus rit famulum. Ex quo illud sane erat mirabile, quia quantum iste extrinsecus multiplici poenarum genere contritus arctabatur, tantum intrinsecus exsultante interiori homine dilatabatur: quantumque ille exterius jactantia temporalis potentiae inflabatur, tantum interius despici se perpendens, interiori vexatus homine praefocabatur. Contemni igitur se videns saeviebat, nec in quem jam vindictam inferret inveniebat. Videbat namque desaevientium manus carnificum plus in eo invenire vulneris quam corporis: solumque vigentem spiritum eo stultitiam exprobrare suam, quo provocabat veritatis norma. Quapropter credens quod causam confusionis averteret, si personam quae se spreverat, absentaret, minusque Dacianus erubesceret, si Vincentium populus non videret, jussit
Abbreviated transcription (Latin):
homines antequã peccemus. libe¬
rum quidem habemus arbitriũ:
si uolumus sequi uoluntatẽ dia¬
boli an non. Quod si semel peccan
tes. obligauerimus nos oꝑibus etꝰ:
iam nr̃a uitute eua dere ñ possu¬
nius: sed sic̃ nauis fracto guberna¬
culo. illuc ducitur ubi tempestas uo¬
luerit : sic et homo diuine gr̃e auxi¬
lio ꝑdito ꝑ peccatũ. ñ quod uult a¬
git. sed quod diabolus uult. Et nͥ

Expanded text:
Homines antequam peccemus, liberum quidem habemus arbitrium, si volumus sequi voluntatem dyaboli, an non. Quod, si semel peccantes voluntate obligaverimus nos operibus eius, iam nostra virtute evadere non possumus, sed sicut navis fracto gubernaculo illuc ducitur, ubi tempestas compellit, sic et homo divine gracie auxilio perdito per peccatum non vult, quod agit, sed quod dyabolus vult. Et n
Abbreviated transcription (Latin):
constituam principes tuos sicut
antea: & consiliarios tuos sicut ab
initio. & tunc uocaberis ciuitas
iusticiȩ: et mater ciuitatũ id est
ȩcclesiarũ: fidelis syon. Piopter
quasdam similitudines. animalib
his assimilati sunt homines: deũ
uel dei filiũ non cognoscentes. Est
enim animal hoc ĩmundũ. et pre
ceteris pene iumentis magis irrati¬
onabile: et stultũ. et infirmum.
et ignobile. et oneriferũ magis:
Sic fuerunt et homines ante . xp̃m
ydolatriis & passionibus diuersis.¬
ĩmundi et irrationabiles. uerbi
ratione carentes: quantũ ad dm̃
stulti.

Expanded text:
constituam principes tuos, sicut prius, et consiliarios tuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis civitas justitiae, et mater civitatum , id est Ecclesiarum fidelis Sion. Propter s similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus immundi et irrationabiles verbi ratione carentes, quantum ad Deum stulti.
Abbreviated transcription (Latin):
celestis introitũ penitẽtib p̃disare.
Et id̾o matħs recte filiũ dauid nũ¬
cupat quẽ ĩ carne uenientẽ asseue¬
rat: recte marchꝰ filiũ dei quẽ in
prima uoluminis fui fronte aue¬
torẽ eungłii ⁊ sponsorem regni
designat eterni.

Expanded text:
elestis introitum poenitentibus praedicare. Et ideo Matthaeus recte Filium David nuncupat, quem in carne venientem asseverat. Recte Marcus Filium Dei, quem in prima voluminis sui fronte auctorem Evangelii et sponsorem regni designat aeterni.
Abbreviated transcription (Latin):
filius ẽ intelligend̃. Et apte primus
eungłista filiũ hoĩs eum. scd̃s filium
dei nominat. ut aminorib paulatim
ad maiora sensus nr̃ exurgeret: ac ꝑ
fidem ⁊ sacramenta humanitatis assũp¬
te ad agnitioᷤ ẽ diuine et̾nitatis ascende¬
ret. Apte qͥ humanã erat genãtionẽ
descripturis a filio hor̃s cepit. dauid
uidelicet siue abrahe. de quoꝵ stirpe
substantiã carnis assũpsit apte is qͥ
librũ suũ ab initio eungłice p̃dicatio¬
nis inchoabat. filiũ magis d̾i appellare
⁊ humane erat nature de ꝓgenie pa¬
triarchaꝵ siue regũ u̾itatem carnis
susciꝑe. ⁊ diuine fuit potentie eun
bonũ nunciũ dicit᷑. Qd̃ autẽ melius
ẽ nuntiũ qͣm penitentiã agite: appro¬
pinquabit enĩ regnũ celoꝵ: Hoĩs

Expanded text:
Filius est intelligendus. Et apte primus evangelista Filium hominis eum, secundus Filium Dei nominat, ut a minoribus paulatim ad majora sensus noster exsurgeret, ac per fidem et sacramenta humanitatis assumptae, ad agnitionem divinae aeternitatis ascenderet. Apte qui humanam erat generationem descripturus a Filio hominis coepit, David videlicet sive Abrahae, de quorum stirpe substantiam carnis assumpsit. Apte is qui librum suum ab initio Evangelicae praedicationis inchoabat Filium magis Dei appellare  humanae erat naturae de progenie patriarcharum, sive regum, veritatem carnis suscipere, et divinae fuit potentiae Evabonum nuntium dicitur. Quod autem melius est nuntium quam: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regn
Abbreviated transcription (Latin):
agicata ñ eẽ: solidemꝰ animũ. in t̃
auras linguarũ positũ. Stet infle¬
xibilis: status mentis. Nulla nos de¬
tractio ad irã ꝓuocet: atq ad temis¬
sionẽ inutilis gr̃ȩ nullus fauor in¬
clinet. Non nos ꝓsꝑa eleuent: non
aduersa ꝑturbent: ut qͥ insolidita¬
te fidei figimur: nequaꝗͣ rerũ tran¬
seuntiũ mutabilitate moueamur
Adhuc autẽ: de eiꝰ exp̾ssione subiun¬
gitur: S qͥd existis uidere indeser

Expanded text:
agitatam non esse; solidemus animum inter auras linguarum positum, stet inflexibilis status mentis. Nulla nos detractio ad iram provocet, atque ad remissionem inutilis gratiae nullus favor inclinet. Non nos prospera elevent, non adversa perturbent, ut qui in soliditate fidei figimur, nequaquam rerum transeuntium mutabilitate moveamur. 3. Adhuc autem de ejus expressione subjungitur: Sed
Abbreviated transcription (Latin):
aerias debellare. & ab earũ tyran¬
nide mundũ ueniebat eriꝑe: Ad
uirginẽ desponsatã uiro cui no¬
men erat ioseph. de domo dauid:
& nom̃ uirginis maria Qđ dicit᷑
de domo dauid: ñ tantũ ad ioseph.
s. etiã ꝑtinet ad mariã. Legis nã¬
q erat p̾ceptũ. ut de sua qͥsq cribu
ac familia duceret uxorẽ: apło qͦ
attestante. qͥ ad thimotheũ scribeis

Expanded text:
aereas debellare, et ab earum tyranaereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens,
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ mitteret᷑ ad uirginẽ partu
consecrandã diuino: quia pͥma ꝑ¬
ditionis humane fuit causa. cũ
serpens a diabolo mictebat᷑. ad mu¬
lierẽ sp̃u suꝑbiȩ decipiendã: im¬
mo ipse inserpente diabolus ue¬
niebat: qui genus humanũ decep¬
tis parentib pͥmis. ĩ morralit atis
gła nudaiei. Quia gͦ mors intra¬
uit ꝑ feminã: apte rediit & uita
ꝑ feminã. Illa a diabolo seducta
lit: hec edocta a deo ꝑ angłm.
mundo auctorẽ salutis edidit. Mis¬
sus ẽ gͦ angłs gabrihel a deo Raro
autẽ legimꝰ : qr apparentes homini¬
b angłi. designent᷑ ex nomine: Ue¬
rũ quotienscũq fit: ideo utiq fit.
ut etiã nomine ipso. qͥd ministra¬
turi ueniant insinuent Gabrihel
namq: fortitudo dĩ dicit᷑ Et meri¬
to tali nomine p̃fulget: qui nasci¬
turo in carne dõ testimoniũ ꝑhi¬
bet: De qͦ ꝓpħa in psalmo. Dñs in¬
qͥt fortis et potens. dñs potens in
p̃lio Illo nimirũ p̾lio: qͦ potestates

Expanded text:
a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta lit; haec a Deo edocta per angelum, mundo auctorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicaret: ꝑ quã nos abiecta uetus¬
cate noxia. renouari atq int̾ fili¬
os dĩ cõputari posumꝰ. Ut gͦ ad ꝓ¬
missȩ salułis mereamur dona ꝑ¬
tingere: pͥmordiũ eiꝰ intenta cure¬
mus aure ꝑciꝑe: Missus ẽ inquit
angłs gabrihel adeo in ciuitatẽ
galileȩ cui nom̃ nazareth: aduir¬
ginẽ desponsatã uiro cui nomen¬

Expanded text:
ecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virgine
Abbreviated transcription (Latin):
trix. uerã de stirpe dauid origi¬
nem duxit Cur autẽ ipse non
de simplici uirgine. s dedesponsata
uiro. concipi et nasci uoluerit: plu¬
rime a patrib rationabiles cause
ꝓferunt᷑. Equib ꝑmaxima ẽ: ne ue¬
lut stupri rea dãpnaret᷑. si uirũ ñ
habens filiũ ꝓcrearet: Deinde. ut in
his etiã quȩ domestica cura nat᷑ali¬
ter exigebat: puerꝑa solatio susten¬
taret᷑ uirili. Oportebat gͦ beatã
mariã habere uirũ: qui et testis
ferret. & eum instante ꝑsecut ioĩs
articulo. in egyptũ cũ matre fer¬
ret. ac referret: aliaq illi ꝑplura
quȩ assumpte humanitatis fra¬
gilitas poscebat. necessaria mi¬
nistraret Nec multũ obfuit. si
quis illum ad tẽpus eiꝰ filiũ credi¬
dit: cũ p̃dicantib apłis post ascen¬
sionẽ eius. cunct̾is palam creden¬
tib qđ de uirgine natus eẽt pa¬
tuerit. Nec p̃tereundũ: qđ beata
dei genitrix meritis p̾cipuis
etiã nomine testimoniũ reddit:

Expanded text:
ix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui et testis ferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei genitrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit.
Abbreviated transcription (Latin):
clusione uinctũ: de domo carceris.
sedentẽ in tenebris. Ego dñs. hoc
ẽ nom̃ meũ: głam meã alt̾i ñ dabo:
et laudẽ meã sculptilib. Quȩ pͥma
fuerant ecce uener̃t: noua qͦq ego
annuntio: anteq̃ oriant᷑ audica
uob faciã.¬

Expanded text:
usione vinctum de domo carceris sedentes in tenebris ego Dominus hoc est nomen meum gloriam meam alteri non dabo et laudem meam sculptilibus quae prima fuerant ecce venerunt nova quoque ego adnuntio antequam oriantur audita vobis facia
Abbreviated transcription (Latin):
diumoꝵ. et ariolos infurorem
uertens: conu̾tens sapientes retrorsũ.
et scientiã eoꝵ stultã faciens: susci¬
tans uerbũ serui sui: et consilium
nuntiorũ suoꝵ cõplens. Qui dico ihe¬
rusalẽ habitaberis et ciuitatib
uidȩ. edificamini: et deserta eius
suscitabo. Qui dico ꝓfundo desolare:
et flumina tua arefaciã. Qui dico
cyro. pastor meus es: et omnem
uoluntatẽ meã cõplebis. Qui dico
iherłm edificaberis : et templo.

Expanded text:
rem vertens. Convertens sapientes retrorsum: et scientiam eorum stultam faciens. Suscitans verbum servi sui, et consilium nuntiorum suorum complens, Qui dico Jerusalem: Habitaberis; et civitatibus Juda: Aedificabimini, et deserta ejus suscitabo: Qui dico profundo: Desolare, et flumina tua arefaciam. Qui dico Cyro: Pastor meus es, et omnem voluntatem meam complebis. Qui dico Jerusalem: Aedificaberis: et Templo:
Abbreviated transcription (Latin):
me: et peccatoꝵ tuoꝵ ñ recordabor.
Reduc me in memoriã: & iudicemur
simul. Narra si qͥd habes: ut usti¬
ficeris. Pater tuus pͥmꝰ peccauit: et
int̾p̃tes tui p̾uaricati st̃ in me. Et con¬
taminaui pͥncipes scõs: dedi ad inter¬
nitionẽ iacob. et isrł in blasphemiã:
Et nc̃ audi iacob serue meus: & isrł
quẽ elegi. Hec dic̃ dñs faciens et for
mans te : ab utero auxiliator tius.
Noli timere serue m̃s iacob: et rectis¬

Expanded text:
peccatorum tuorum non recordabor reduc me in memoriam et iudicemur simul narra si quid habes ut iustificeris pater tuus primus peccavit et interpretes tui praevaricati sunt in me et contaminavi principes sanctos dedi ad internicionem Iacob et Israhel in blasphemiam et nunc audi Iacob serve meus et Israhel quem elegi haec dicit Dmans te, ab utero auxiliator tuus: Noli timere, serve meus Jacob, et rectis
Abbreviated transcription (Latin):
as ad extremis t̃rre: et omnẽ qͥ
inuocat nom̃ meũ. In głam meã
creaui eũ: formaui eũ: et feci
eũ. Educ foras popłm cecũ. et
ocłos habentẽ: surdũ. et aures
ei fc̃. Om̃s gentes congregate sunt
simul: et collecte fẽ tribus. Quis in
uob annuntiet istud: et que pͥma
st̃ audire nos faciat: Dent testes
eor. et iustificent᷑ : et audiant et di¬
cant. Uere uos testes mei dĩc dnis.
et seriuiꝰ meus quẽ elegi. ut sciatis
et credatis mͥ: et intelligatis qͥa ego
ipse sũ. Ante me. ñ ẽ formatus ds̃:
et post me ñ erit. Ego sũ ego sum
dñi: et ñ ẽ absq me saluator. Ego
annuntiaui et saluaui: auditum
feci. et ñ fuit in uob̾ alienꝰ. Uos testes
mei dic̃ dñs. et ego ds̃ & abinitio
ego ipse: et ñ est qui de manu mea
eruat. Oꝑabor: et quis auertet il¬
lud: Hec dic̃ dñs redemptor u̾r
sc̃is isrł. Propter uos emisi babilonem
et detraxi uecꝰtes uniuersos: et chalde¬
os in nauib suis głantes. Ego dñs sc̃s

Expanded text:
extremis terrae; et omnem, qui invocat nomen meum. In gloriam meam creavi eum, formavi eum, et feci eum. Educ foras populum caecum, et oculos habentem, surdum, et aures ei sunt. Omnes gentes congregatae sunt simul, et collectae sunt tribus: Quis in vobis annuntiet istud, et quae prima sunt, audire nos faciet? Dent testes eorum, et justificentur, et audiant, et dicant: Vere, Vos testes mei, dicit Dominus, et servus meus, quem elegi: Ut sciatis, et credatis mihi, et intelligatis, quia ego ipse sum. Ante me non est formatus Deus, et post me non erit ego sum ego sum Dominus et non est absque me salvator ego adnuntiavi et salvavi auditum feci et non fuit in vobis alienus vos testes mei dicit Dominus et ego Deus et ab initio ego ipse et non est qui de manu mea eruat operabor et quis avertet illud haec dicit Dominus redemptor vester Sanctus Israhel propter vos emisi Babylonem et detraxi vectes universos et Chaldeos in navibus suis gloriantes ego Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tirando. ostendendo clamauerat:
S hȩc citiꝰ questio soluit᷑: si gestȩ rei
tẽpus et ordo pensatur. Ad iorda¬
nis enĩ fluenta positus. qͥa ipse re¬
dẽptor mundi esset asseruit. Missus
uͦ incarcerẽ. an ipse ueniat reqͥrit:
ñ qͥa ipsũ eẽ mundi redẽptorẽ dubi¬

Expanded text:
tizando, et ostendendo clamaverat. Sed haec citius quaestio solvitur si gestae rei tempus et ordo pensetur. Ad Jordanis enim fluenta positus, quia ipse Redemptor mundi esset asseruit; missus vero in carcerem, an ipse veniat requirit, non quia ipsum esse mundi Redemptorem dubi
Abbreviated transcription (Latin):
neq p̾dicens: neq audiens sermones
ur̃os. Primꝰ ad sẏegu on dicet. ecce
adsũ: & iherłm ꝗͣ euangelistam
dabo. Et iuidi et non erat. neq ex
istis qͥsquã qͥ iniret consiliũ: & int̾¬
rogatus responderet uerbũ. Ecce
om̃s iniusti. et uana oꝑa eoꝵ: uen¬
tus et mane simulachra eoꝵ. Eoce
seruus meus suscipiã eũ: electus ñs
conplacuit sibi in illo anima mea:

Expanded text:
neque praedicens neque audiens sermones neque praedicens neque audiens sermones vestros primus ad Sion dicet ecce adsunt et Hierusalem evangelistam dabo et vidi et non erat neque ex istis quisquam qui iniret consilium et interrogatus responderet verbum ecce omnes iniusti et vana opera eorum ventus et inane simulacra eorum ecce servus meus suscipiam eum electus meus conpla