comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est em̃. In inis se ostendet illis hilariter.
& om̃i ꝓuidentia occurret illis. Quoquo
eñ te uerteris uestigiis quibdã quȩ opi¬
b sursꝰ impressit. loquitur tibi. & tem
exteriora relabente ipsis exterioꝵ formis
intro reuocat. ut quicqͥd te delectat in corꝑe.
& ꝑ corporcos illicit sensus. uideas ẽẽ nume¬
merosum. & queras unde sit: & in te ipsũ
redeas atq intelligas te id qͦd attingis sen¬
sib corporis ꝓbare aut impbare non pos¬
se. nisi apud te habeas quasdam pulchri¬
tudinis leges ad quas referas quȩq pulchͭ
sentis exterius. Intuere celum. & terram. et
mare. & quecũq m eis uel desuꝑ fulgent.
uel deorsum repunt. uł uolant. uł natant:
formas habent: quia numeros habent.
Adime illis hec: nichil erunt. A quo gͦ ft̃
nisi aquo mimerꝰ. quando quidẽ in tantũ
illis ẽ eẽ. in quantũ numerosa eẽ : & om̃iũ
quidẽ formarũ corporearũ artifices ho¬

Expanded text:
est enim, In viis ostendet se illis hilariter, est enim, In viis ostendet se illis hilariter, et omni providentia occurret illis . Quoquo enim te verteris, vestigiis quibusdam, quae operibus suis impressit, loquitur tibi, et te in exteriora relabentem, ipsis exteriorum formis intro revocat; ut quidquid te delectat in corpore, et per corporeos illicit sensus, videas esse numerosum, et quaeras unde sit, et in teipsum redeas, atque intelligas te id quod attingis sensibus corporis, probare aut improbare non posse, nisi apud te habeas quasdam pulchritudinis leges, ad quas referas quaeque pulchra sentis exterius. 42. Intuere coelum et terram et mare, et quaecumque in eis vel desuper fulgent, vel deorsum repunt vel volant vel natant; formas habent, quia numeros habent: adime illis haec, nihil erunt. A quo ergo sunt, nisi a quo numerus; quandoquidem in tantum illis est esse, in quantum numerosa esse? Et omnium quidem formarum corporearum artifices ho
Abbreviated transcription (Latin):
sicut earũ rerum de quib singillatim int̃¬
rogatus respondisti. que ad ipsam sapĩam
ꝑtinent. quorũ cognitione letatin es. ori
Ita ẽ ut dicis. ag̃. Quid igitur aliud agnimꝰ
cium studemꝰ ẽẽ sapientes. nisi ut quanta
possumꝰ alacritate ad id qͦd mente contin¬
gimus. totã animã nr̃am quoda mͦ colliga¬
mus & ponamꝰ ibi. atq stabiliter infigamꝰ
ut ñ iam priuato suo gaudeat quod ĩpli¬
cauit reb transeuntib. s. exuta omĩbus
tempoꝵ & locorũ affectionib apphendi̾t
id quod unũ atq idem semꝑ ẽ: Sic̃ enĩ to¬
ta uita corporis aninia ẽ: sic beata uita a¬
mme ds̃ est. Quod diĩ agimus: donec ꝑ¬
agamus in uia sunꝰ: & quod istis ueris &
certis bonis quãuis adhuc in hoc tenebro¬
so itinere coruscantib gaudere concessum
ẽ. uide utrũ hoc sit quod scͥptum ẽ de sapi¬
entia. quid agat cum amatorib suis cũ
ad eam ueniunt. & eam querunt. Dictũ

Expanded text:
sicut earum rerum de quibus singillatim intesicut earum rerum de quibus singillatim interrogatus respondisti, quae ad ipsam sapientiam pertinent, quarum cognitione laetatus es. E. Ita est ut dicis. CAPUcum studemus esse sapientes, nisi ut quanta possumus alacritate, ad id quod mente contingimus, totam animam nostram quodammodo colligamus, et ponamus ibi, atque stabiliter infigamus; ut non jam privato suo gaudeat quod implicavit rebus transeuntibus, sed exuta omnibus temporum et locorum affectionibus apprehendat id quod unum atque idem semper est? Sicut enim tota vita corporis est anima, sic beata vita animae Deus est. Quod dum agimus, donec peragamus, in via sumus. Et quod istis veris et certis bonis, quamvis adhuc in hoc tenebroso itinere coruscantibus, gaudere concessum est, vide utrum hoc sit quod scriptum est de sapientia, quid agat cum amatoribus suis cum ad eam veniunt, et eam quaerunt: dictum
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ me cdixerim inquantũ noui sapientiã.
qm cecerta sunt ista quȩ noui. & ad sapis¬
entiã ꝑtinere negare non possum. as̃ Dicqͦ¬
so te nonne fateberis eum qui ñ est iustus.
iniustũ eẽ. & qui non ẽ prudens. impruden¬
tem ee &e qui nonẽ temꝑans in temꝑantẽ:
an dubitari de his aliquid potest : or. fate¬
or hominẽ quando iustus nonẽ. in iustũ
eẽ. Hoc etiam de prudente & temꝑante.
responderim as̃ Cur gͦ & quando sapiens
non ẽ. non sit insipiens: or. Hoc quoc fate¬
or quando quisꝙ sapiens nonẽ: eum ẽẽ in¬
sipientẽ. as̃ Nunc gͦ tu quid hoꝵr es : ori
Quodlibet horũ me appelles. nonũ au¬
deo me dicere sapientẽ: & ex his quȩ con¬
cessi uideo eẽ consequens: ut me infipien¬
tem ñ dubitẽ dicere aõ. Nouit gͦ insipiens
sapientiã. Nonenĩ sicut iam dictum ẽ cer¬
tus eẽt uelle se eẽ sapientem idq opor¬
tere: insi notio sapientiȩ menti eiꝰ in hereret:

Expanded text:
entem me dixerim, in quantum novi sapientiam; entem me dixerim, in quantum novi sapientiam; quoniam et certa sunt ista quae novi, et ad sapientiam pertinere, negare non possum. A. Dic, quaeso te, nonne fateberis eum qui non est justus, injustum esse; et qui non est prudens, imprudentem esse; et qui non est temperans, intemperantem? an dubitari de his aliquid potest? E. Fateor hominem, quando justus non est, injustum esse; hoc etiam de prudente et temperante responderim. A. Cur ergo et quando sapiens non est, non sit insipiens? E. Hoc quoque fateor, quando quisque sapiens non est, eum esse insipientem. A. Nunc ergo tu quid horum es? E. Quodlibet horum me appelles, nondum audeo me dicere sapientem; et ex iis quae concessi, video esse consequens ut me insipientem non dubitem dicere. A. Novit ergo insipiens sapientiam. Non enim, sicut jam dictum est, certus esset velle se esse sapientem, idque oportere, nisi notio sapientiae menti ejus inhaereret,
Abbreviated transcription (Latin):
ut cetera quȩ ad rẽ ꝑtinent explicare possi¬
mus: nisi quid habes aduersus ista q̃ oppo¬
nas.õr. Ego uero incredibili omĩno & quã
tibi uerbis explicare non possũ leticia ꝑfu¬
sus accipio ista: & clamo eẽ certissima. Cla¬
mo aute uoce interiore. qua exaudiri cupi¬
o ab ipsa ueritate. & illi inherere. qͦd non so¬
lum bonũ. s etiam sumiũ bonũ & beati¬
ficũ ẽẽ concedo. as̃ Recte sane etiã ego plu¬
rimũ gaudeo. S queso te nunquid iã sapi¬
entes & beati sumus: an adhuc eo tendimꝰ.
ut id nobis eẽ ꝓueniat : or. Eonos potius
tendere existimo. ao Unde gͦ ista comp̃hen¬
dis quib ueris certisq gaudere te clamas:
&e hec ad sapientiã ꝑtinere concedis: an
quisquã insipiens potest nosse sapientiã:
Q̾. Quã diu insipiens ẽ: non potest. ã. Iugͦ
iam sapiens es. aut nondũ nosti sapientiã:
o̾. Non sum quidẽ adhuc sapiens. s uec insipt¬

Expanded text:
ut caetera quae ad rem pertinent, explicare possiut caetera quae ad rem pertinent, explicare possimus: nisi quid habes adversus ista quod opponas. E. Ego vero incredibili omnino, et quam tibi verbis explicare non possum, laetitia perfusus accipio ista, et clamo esse certissima. Clamo autem voce interiore, qua exaudiri cupio ab ipsa veritate, et illi inhaerere: quod non solum bonum, sed etiam summum bonum, et beatificum esse concedo. 40. A. Recte sane; etiam ego plurimum gaudeo. Sed, quaeso te, numquid jam sapientes et beati sumus? an adhuc tendimus eo, ut id nobis esse proveniat? E. Eo nos potius tendere existimo. A. Unde ergo ista comprehendis, quibus veris certisque gaudere te clamas, et hoc ad sapientiam pertinere concedis? an quisquam insipiens potest nosse sapientiam? E. Quamdiu insipiens est, non potest. A. Tu ergo jam sapiens es, aut nondum nosti sapientiam. E. Non sum quidem adhuc sapiens, sed nec insipi
Abbreviated transcription (Latin):
terius cõmutatur. Nullus de illa iudicatir
millus sine illa bene iudicat. Ac ꝑ hoc eam
manifestum ẽ mentib nr̃is. quȩ ab ipsa u¬
na fiunt singłe sapientes. & non de ipsa. s
ꝑipsam de cȩteris iudices. sine dubitatione
hoc demonstrarem. Si enĩ ẽ aliqͥd excellen.¬
tus: ile potius ds̃ est. Si autem ñ est. tam
ipsa ueritas ds̃ est. Siue gͦ illud sit siueñ
stio constituta. Nam site hoc mouet quod
apud sacro scãm disciplinã xp̃i infidẽ re¬
cepimꝰ eẽ patrem sapientiȩ: meinto nos e¬
tiam hoc infidem accepisse: qͦd eterno pat̾
equalis sit. quȩ ab ipso genita ẽ sapientia.
Unde nunc nicħ querendum ẽ s in concus¬
sa fide retinendũ. Est enĩ ds̃. &e uere sumine¬
q ẽ. Quod iam ñ solum indubitatũ quan¬
tum arbitror fide retinemꝰ. s etiã certa quã¬
uis adhuc tenussima forna cognitionis at¬
tingimus: quod questioni suscepte sufficit

Expanded text:
terius commutatur; nullus de illa judicat, terius commutatur; nullus de illa judicat, nullus sine illa judicat bene. Ac per hoc eam manifestum est mentibus nostris, quae ab ipsa una fiunt singulae sapientes, et non de ipsa, sed per ipsam de caeteris judices, sine dubitatione hoc demonstrarem. Si enim aliquid est excellentius, ille potius Deus est: si autem non est, jam ipsa veritas Deus est. Sive ergo illud sit, sive nstio constituta. Nam si te hoc movet quod apud sacrosanctam disciplinam Christi in fidem recepimus, esse Patrem Sapientiae; memento nos etiam hoc in fidem accepisse, quod aeterno Patri sit aequalis quae ab ipso genita est Sapientia. Unde nunc nihil quaerendum est, sed inconcussa fide retinendum. Est enim Deus, et vere summeque est. Quod jam non solum indubitatum, quantum arbitror, fide retinemus, sed etiam certa, quamvis adhuc tenuissima, forma cognitionis attingimus; quod quaestioni susceptae sufficit,
Abbreviated transcription (Latin):
nerent manere secum. s: om̃ib uocib fugi¬
entib tangerentur. Solem autẽ istũ si uel¬
lem intueri. atq id ꝑtinacit᷑ possem. & in
occasu me desereret. & subuelaretur nu¬
bilo: & multis aliis obstacuł: uoluptatẽ
uidendi eũ. inuitus amitterẽ. Postremo
etiam si ad eẽt suauitas semꝑ & lucis uiden¬
ti. & uocis audienti: quid magnũ ad me
ꝑueniret. cum mͥ eẽt cõmune cũ beluis:
At illa ueritatis & sapientiȩ pulchritudo.
tantum assit ꝑseuerans uoluntas fruen¬
di. nec multitudine audientiũ constipa¬
ta secludit uenientes. nec ꝑagitur temꝑe
nec migrat locis. nec nocte intercipitur:
nec umbra int̾cluditur: nec sensib cor-¬
poris subiacet. De toto mundo ad se con¬
uersis qui diligunt eam. om̃ib ꝓxima est.
om̃ib sempiterna. Nullo loco ẽ: nusquã
deest. fõris ad monet. intus docet scernen¬
tes se cõmutat in melius oms: anullo inde¬

Expanded text:
nerent manere secum, sed omnibus vocibus fuginerent manere secum, sed omnibus vocibus fugientibus tangerentur. Solem autem istum si vellem intueri, atque id pertinaciter possem; et in occasu me desereret, et subvelaretur nubilo, et multis aliis obstaculis voluptatem videndi eum invitus amitterem. Postremo etiam si adesset semper suavitas, et lucis videnti, et vocis audienti, quid magnum ad me perveniret, cum mihi esset commune cum belluis? At illa veritatis et sapientiae pulchritudo, tantum adsit perseverans voluntas fruendi, nec multitudine audientium constipata secludit venientes, nec peragitur tempore, nec migrat locis, nec nocte intercipitur, nec umbra intercluditur, nec sensibus corporis subjacet. De toto mundo ad se conversis qui diligunt eam, omnibus proxima est, us sempiterna; nullo loco est, nusquam deest; foris admonet, intus docet; cernentes se commutat omnes in melius, a nullo in de
Abbreviated transcription (Latin):
tangimꝰ uł que gustamus. uł quȩ olfacimꝰ.
huic sunt ueritati similia: s magis ea que
audimus & cernimꝰ. quia & om̃e uerbũ aqͥ¬
b auditur totũ auditur ab omĩb. & simula
singłis totum. Q species omĩs quȩ oculis ad¬
iacet. quanta uidetur ab uno: tanta & ab
alio simul. S multũ longo interuallos
ista similia. Nec tota enĩ simul sonat quelibet
uox. quia ꝑ tempora tenditur. & ꝓducitur:
& aliud eius prius sonat. aliud posteriꝰ. et
species omis uisibilis tanquã intumescit ꝑ
locos. nec ubiq tota ẽ. & certe omĩa hec au¬
feruntur inuito: & quo minus eis frui po¬
simus: quib da impedimur angustiis. Nam
& si posset eẽ cuiusquã suauis cantus sempi¬
ternus. & studiosi eius certatim ad eũ audien¬
dum uenirent. coartarent sese atq pugnares̃
de locis. quanto plures eẽnt ut cantanti eẽt
quisq ꝓpinquior: & maudiendo inchilte¬

Expanded text:
tangimus, vel quae gustamus, vel quae olfacimus, tangimus, vel quae gustamus, vel quae olfacimus, huic sunt veritati similia, sed magis ea quae audimus et cernimus: quia et omne verbum a quibus auditur, totum auditur ab omnibus, et simul a singulis totum; et species omnis quae oculis adjacet, quanta videtur ab uno, tanta et ab alio simul. Sed multum longo intervallo sunt ista similia: nec tota enim simul sonat quaelibet vox, quia per tempora tenditur et producitur, et aliud ejus prius sonat, aliud posterius; et species omnis visibilis tanquam intumescit per locos, nec ubique tota est. Et certe omnia haec auferuntur invito, et quominus eis frui possimus, quibusdam impedimur angustiis. Nam et si posset esse cujusquam suavis cantus sempiternus, et studiosi ejus certatim ad eum audiendum venirent, coarctarent sese, atque pugnarent de locis, quanto plures essent, ut cantanti esset quisque propinquior, et in audiendo nihil te
Abbreviated transcription (Latin):
tit inuitꝰ. Nemmlocis separari ab eaquisquã
potest: s ea que dicitur aueritate atq sapi¬
entia separatio. ꝑuersa uoluntas ẽ: qua infe¬
riora diliguntur. Nemo autẽ uult aliqͥd.
nolens. Habemus igitur qua fruamur om¬
nes ȩqualit atq cõmunit᷑. Nullȩ sunt angꝰ¬
tiȩ: nullus in eadefectus. Om̃s amatores su¬
os nullo mͦ sibi inuidos recipit: & omĩb com¬
munis ẽ: & singłis casta ẽ. Nemo alicui dic̃
recede. ut etiã ego accedam: remoue manus:
ut etiam ego amplectar. Om̃s inherent. idip¬
sum om̃s tangunt. Cib eius nulla ex parte
discerpitur. Nichil de ipsa bibis: qͦd ego non
possim. Non enĩ ab eius cõmunione in pͥua¬
tum tuum mutas aliquid: s qͦd tu de illa ca
non expecto ut reddatur abs te: & sic ego in¬
spirer ex eo. Non enĩ aliquid eius. aliquando
fit cuiꝰquã unius. aut quoꝵ da ꝓpriũ: sed si¬
mul om̃ib tota ẽ cõmunis. Minus gͦ ea qͦ

Expanded text:
tit invitus: non enim locis separari ab ea quisquam tit invitus: non enim locis separari ab ea quisquam potest; sed ea quae dicitur a veritate atque sapientia separatio, perversa voluntas est, qua inferiora diliguntur. Nemo autem vult aliquid nolens. Habemus igitur qua fruamur omnes aequaliter atque communiter: nullae sunt angustiae, nullus in ea defectus. Omnes amatores suos nullo modo sibi invidos recipit, et omnibus communis est, et singulis casta est. Nemo alicui dicit: Recede, ut etiam ego accedam; remove manus, ut etiam ego amplectar. Omnes inhaerent, idipsum omnes tangunt. Cibus ejus nulla ex parte discerpitur; nihil de ipsa bibis quod ego non possim. Non enim ab ejus communione in privatum tuum mutas aliquid; sed quod tu de illa capnon exspecto ut reddatur abs te, et sic ego inspirer ex eo: non enim aliquid ejus aliquando fit cujusquam unius aut quorumdam proprium, sed simul omnibus tota est communis. 38. Minus ergo ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
oculis p̃diti. nichillibentius quã ipsum so¬
lem contuentur. qui etiam cȩtera quib in¬
firmiores oculi delectantur illustrat: sic for¬
tis acies mentis & uegeta cum multa uera &
incõmutabilia certa ratione conspexerit di¬
rigitur in ipsam ueritatẽ qua cuncta mon¬
strantur. eiq inherens tanquã obliuiscitur
cet̾ã⁊ in illa simul omĩb fruitur. Quicqͥd
enĩ iocundum ẽ incȩteris ueris: ipsa utiq
ueritate iocundumẽ. Hec ẽ libertas nr̃a. cũ
isti subdimur ueritati: & ipse ẽ ds̃ nr̃. qͥ nos
liberat a morte. id ẽ a conditione peccati. Ip¬
sa enĩ ueritas etiam homo cũ hominib lo¬
quens: ait credentib sibi. Si manseritis in
uerbo meo uere discipłi mei eritis & cognosce¬
tis ueritatẽ. & ueritas liberabit uos. Hulla
enĩ re fruitur anima cum libertate: nisi qͣ
in his bonis: quȩ potest inuitus amittere.
Ueritatẽ autem atq sapientiã. nemo amit.¬

Expanded text:
oculis praediti, nihil libentius quam ipsum sooculis praediti, nihil libentius quam ipsum solem contuentur, qui etiam caetera quibus infirmiores oculi delectantur, illustrat: sic fortis acies mentis et vegeta cum multa vera et incommutabilia certa ratione conspexerit, dirigit se in ipsam veritatem, qua cuncta monstrantur, eique inhaerens tanquam obliviscitur caetera, et in illa simul omnibus fruitur. Quidquid enim jucundum est in caeteris veris, ipsa utique veritate jucundum est. 37. Haec est libertas nostra, cum isti subdimur veritati: et ipse est Deus noster qui nos liberat a morte, id est a conditione peccati. Ipsa enim Veritas etiam homo cum hominibus loquens, ait credentibus sibi: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Nulla enim re fruitur anima cum libertate, nisi quain iis bonis quae potest invitus amittere. Veritatem autem atque sapientiam nemo amit
Abbreviated transcription (Latin):
uitam querimꝰ. & tam certa & p̃sente non
fruimur: luce auri & argenti. luce gẽma¬
rũ & alioꝵ coloꝵ siue ipsius lucis que ad
hos oculos ꝑtinet. siue in ignib terrenis.
siue instellis uł luna. uł sole. claritate. & io¬
cunditate delectati homines. cum ab ista
leticia nullis molestiis. nulla indigentia
reuocantur. beati sibi indentur. & ꝓpter ħ
semꝑ uolunt uiuere: & nos in luce uerita¬
tis beatam uitã collocare metuimus: ĩmo
bonum. eaq ueritas sapientia ẽ: çerna¬
mus in ea teneamꝰq summũ bonũ. eoq ꝑ¬
fruamur. Beatus ẽ quippe: qui fruitur sũ¬
mo bono. Hec enĩ ueritas ostendit omnia
bona quȩ uera sunt: quȩ sibi suo captu in¬
telligentes homines. uel singła uł plura eli¬
gunt. quib fruantur. S quẽadmodũ illi
qui inluce solis eligunt qͦd libent aspicians.
& eo aspectu letificantur. in quib si qui for¬
te fuerint uegetiorib sanisq & fortissimiᷤᷤ

Expanded text:
vitam quaerimus, et tam certa et praesente non vitam quaerimus, et tam certa et praesente non fruimur? Luce auri et argenti, luce gemmarum et aliorum colorum, sive ipsius lucis quae ad hos oculos pertinet, sive in ignibus terrenis, sive in stellis vel luna vel sole, claritate et jucunditate delectati homines, cum ab ista laetitia nullis molestiis, nulla indigentia revocantur, beati sibi videntur, et propter haec semper volunt vivere: et nos in luce veritatis beatam vitam collocare metuimus? 36. Ietur summum bonum, eaque veritas sapientia est, cernamus in ea, teneamusque summum bonum, eoque perfruamur. Beatus est quippe qui fruitur summo bono. Haec enim veritas ostendit omnia bona, quae vera sunt, quae sibi pro suo captu intelligentes homines, vel singula, vel plura eligunt, quibus fruantur. Sed quemadmodum illi qui in luce solis eligunt quod libenter aspiciant, et eo aspectu laetificantur; in quibus si qui forte fuerint vegetioribus sanisque et fortissimis
Abbreviated transcription (Latin):
concupita. siue coniugũ siue etiã meretricõ
amplexantur : & nos in amplexu ueritatis
beatos eẽ dubitamus: clamant homine̾
se beatos eẽ. cum estu aridis faucib ad fon¬
tem abundantẽ salubrẽq ꝑueniunt: aut
esurientes prandiuĩ. cenam ue ornatã co¬
piosamq reꝑiunt: & nos negabimꝰ beatos
ee cum irrigamur pascimurq ueritate:
Solemꝰ audire uoces clamantiũ sebeatos.
si iaceant in rosa & aliis florib. uł etia un¬
quentis odoratissimis ꝑfruãtur. Quid fra¬
glantius. quid iocundius inspiratione ue¬
ritatis: & dubitamꝰ nos cum ab illa inspi¬
ramur dicere beatos: Multi autẽ beatã
uitã in cantu uocũ & neruoꝵ. & tẏbiarũ
sibi constituunt: & cum ea sibi desunt se
miscros uidicant. cũ autẽ assunt efferunt᷑
leticia: & nos cum mentib nr̃is sine ullo stre¬
pitu ut ita dicam canoꝵ & facundũ qͦdd̃a
silentium ueritatis illabitur. aliã beatam

Expanded text:
concupita, sive conjugum, sive etiam meretricum concupita, sive conjugum, sive etiam meretricum amplexantur; et nos in amplexu veritatis beatos esse dubitamus? Clamant homines se beatos esse, cum aestu aridis faucibus ad fontem abundantem salubremque perveniunt, aut esurientes prandium coenamve ornatam copiosamque reperiunt; et nos negabimus beatos esse, cum irrigamur pascimurque veritate? Solemus audire voces clamantium se beatos, si jaceant in rosis et aliis floribus, vel etiam unguentis odoratissimis perfruantur: quid fragrantius, quid jucundius inspiratione veritatis? et dubitamus nos cum ab illa inspiramur, dicere beatos? Multi beatam vitam in cantu vocum et nervorum et tibiarum sibi constituunt, et cum ea sibi desunt, se miseros judicant; cum autem adsunt, efferuntur laetitia: et nos cum mentibus nostris sine ullo strepitu, ut ita dicam, canorum et facundum quoddam silentium veritatis illabitur, aliam beatam
Abbreviated transcription (Latin):
cum plus a nob̾ iudetur. nec deficiat eũ mm¬
nus: s integra et incorrupta & conuersos
letificet lumine: & auersos puniat cecitate
Q uid. quod etiã de ipsis mentib nr̃is scđ̃m
ulam iudicamus. cum de illa nullo mͦ udica¬
repossimus: dĩns enĩ minus intelligit quã
debet: aut tantum quantũ debet. intellig̃.
tantũ autẽ mens debet intelligere: quantũ
ꝓpius admoueri atq inherere potuerit in¬
comutabili ueritati. Quare si nec inferior
nec equał ẽ: restat ut sit suꝑior atq excellen¬
monstraturũ eẽ aliquid: qͦd sit nr̃a mente
atop ratione sublimius. Ecce tibi ẽ ipsa ue¬
ritas. Amplectere illam si potes: & fruere illa.
&e delectare indño: ce dabit tibi peticiones
cordis tui. Quid eiuĩ petis ampliꝰ quã ut be¬
atussis: & quid beatius eo qui fruitur in¬
concussa. &e in cõmutabili. & excellentissima
ueritate: an uͦ clamant homines beatos se
er. cum pulchra corpora magno desiderio

Expanded text:
cum plus a nobis videtur, nec deficiat cum micum plus a nobis videtur, nec deficiat cum minus, sed integra et incorrupta, et conversos laetificet lumine, et aversos puniat caecitate. Quid, quod etiam de ipsis mentibus nostris secundum illam judicamus, cum de illa nullo modo judicare possimus? Dicimus enim, Minus intelligit quam debet, aut tantum quantum debet intelligit. Tantum autem mens debet intelligere, quantum propius admoveri atque inhaerere potuerit incommutabili veritati. Quare si nec inferior, nec aequalis est, restat ut sit superior atque excellenmonstraturum esse aliquid quod sit mente nostra atque ratione sublimius. Ecce tibi est ipsa veritas: amplectere illam si potes, et fruere illa, et delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quid enim petis amplius quam ut beatus sis? Et quid beatius eo qui fruitur inconcussa et incommutabili et excellentissima veritate? An vero clamant homines beatos se esse, cum pulchra corpora magno desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
s de illa iudicaremꝰ. sicut iudicamus de cor¬
porib quia infra sunt. & dicimus ea plerũ¬
q non tantũ ita eẽ. uel non ita: s ita uel
non ita eẽ debere sic & de aniiis nr̃is. non
solum ita ẽẽ animũ nouimus: s plerũq
etiam ita eẽ debere. & de corꝑib quide sic
uidicamꝰ: cum dicimꝰ. minis candidũ ẽ quã
debuit: aut minus quadrũ: & multa si.¬
militer. De animis uͦ minis aptus ẽ quam
minus uehemens: sicut nr̃oꝵ moꝵs se rati¬
o tulerit. & uidicamꝰ hec scđin illas interi¬
ores regłas ueritatis quas cõmunit̾ cerni¬
mus: de ipsis uero nullo mͦ quis iuidicat.
Cum enĩ quis dix̃it et̾̃na temꝑalib ẽẽ po¬
tiora. aut septem & tria decem ẽẽ. nemo di¬
cit ita ẽẽ debuisse: s tantum ita ẽẽ cognos.¬
cens. non examinator corrigit: s tantũ le¬
tatur inuentor. Si autẽ equał eẽt menti
mutabiles. cum illa inse manens uec ꝓficiat.

Expanded text:
sed de illa judicaremus, sicut judicamus de corsed de illa judicaremus, sicut judicamus de corporibus, quia infra sunt, et dicimus ea plerumque non tantum ita esse vel non ita, sed ita vel non ita esse debere: sic et de animis nostris non solum ita esse animum novimus, sed plerumque etiam ita esse debere. Et de corporibus quidem sic judicamus, cum dicimus, Minus candidum est quam debuit; aut, minus quadrum, et multa similiter: de animis vero, Minus aptus est quam minus vehemens, sicut nostrorum morum se ratio tulerit. Et judicamus haec secundum illas interiores regulas veritatis, quas communiter cernimus: de ipsis vero nullo modo quis judicat. Cum enim quis dixerit aeterna temporalibus esse potiora, aut septem et tria decem esse, nemo dicit ita esse debuisse, sed tantum ita esse cognoscens, non examinator corrigit, sed tantum laetatur inventor. Si autem esset aequalis memutabiles: cum illa in se manens nec proficiat
Abbreviated transcription (Latin):
Meministi em̃ ut opinor quid de sensib cor¬
poris pauloante tractatum sit. ea scilicet q̃o
culoꝵ uł auriũ sensu cõmunit᷑ tangimus.
sicuti sunt colores &e som: quos ego & tu simł
uidemus. uł simulaudimꝰ. ñ ꝑtinere ado¬
culorũ nr̃oꝵ aurium ue naturã: s ad senti¬
endũ nobis ẽẽ cõmunia. Sic gͦ etiam illa q̃
ego & tu cõmuniter ꝓpria quisq mente con¬
spicimus. nequaquã dixcris ad mentis alicu¬
ius nr̃m ꝑtinere naturã. Duoꝵ eni oculi
qͣd simuł uident. nec huiꝰ nec illiꝰ oculos ẽẽ
poteris dicere: s aliquid terxciũ in qͦd utris¬
q conferatur aspectus.or. Aꝑtissimũ atꝙ
uerissimũ ẽ. as. Hanc gͦ ueritatem de qua
iam diu loquimur. & in qua una tã mul¬
ta conspicimus. ex cellentiorẽ putas ẽẽ quã
mens nr̃a ẽ. an ęqualem mentib nr̃is: ane.¬
tiam inferiorẽ: s si eẽt inferior non scđm illa

Expanded text:
Meministi enim, ut opinor, quid de sensibus corMeministi enim, ut opinor, quid de sensibus corporis paulo ante tractatum sit; ea scilicet quae oculorum vel aurium sensu communiter tangimus, sicuti sunt colores et soni, quos ego et tu simul videmus, vel simul audimus, non pertinere ad oculorum nostrorum auriumve naturam, sed ad sentiendum nobis esse communia. Sic ergo etiam illa quae ego et tu communiter propria quisque mente conspicimus, nequaquam dixeris ad mentis alicujus nostrum pertinere naturam. Duorum enim oculi quod simul vident, nec hujus nec illius oculos esse poteris dicere, sed aliquid tertium in quod utriusque conferatur aspectus. E. Apertissimum atque verissimum est. 34. A. Hanc ergo veritatem, de qua jam diu loquimur, et in qua una tam multa conspicimus, excellentiorem putas esse quam mens nostra est, an aequalem mentibus nostris, an etiam inferiorem? Sed si esset inferior, non secundum illam,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ est. Non enĩ ulla uisibilis similitudo: in¬
uisibili rei pote ad omnẽ ꝯuenientiã coaptari.
Tantũ illud attende. qͦd & questioni quam
suscepimus satis ẽ. & humiliorib etiam
mentib quales nos sumꝰ sese manifestat:
quia & siclarum eẽ nob̃ non potest utrũ in
sapientia uel ex sapientia numerꝰ an ipsa sa¬
pientia ex numero. aut innumero sit. anu¬
trũq unius rei nom̃ possit ostendi: illud
certe manifestũ est. utrũq uerũ esse. & in cõ¬
gaueris eẽ in cõmutabilem ueritatẽ. hec oi¬
a quȩ in cõmutabiliter uera st̃ continentẽ:
quã non possis dicere tuã. uel meã. uł cuiꝰꝗͣ
hominis. s omib in cõmutabilia uera cer¬
nentib. tanquã miris modis secretũ & pub¬
lieu lumen presto eẽ. ac se prebere cõmunit᷑.
Om̃e autẽ quod cõmuniter omib ratioci¬
nantib atq intelligentib presto ẽ. ad ullĩ
eoꝵ ꝓprie naturam ꝑtinere quis doxerita

Expanded text:
rum est. Non enim ulla visibilis similitudo inrum est. Non enim ulla visibilis similitudo invisibili rei potest ad omnem convenientiam coaptari. Tantum illud attende, quod et quaestioni quam suscepimus satis est, et humilioribus etiam mentibus, quales nos sumus, sese manifestat, quia etsi clarum nobis esse non potest utrum in sapientia, vel ex sapientia numerus, an ipsa sapientia ex numero, an in numero sit, an utrumque nomen unius rei possit ostendi; illud certe manifestum est utrumque verum esse, et incomgaveris esse incommutabilem veritatem, haec omnia quae incommutabiliter vera sunt continentem; quam non possis dicere tuam vel meam, vel cujusquam hominis, sed omnibus incommutabilia vera cernentibus, tanquam miris modis secretum et publicum lumen, praesto esse ac se praebere communiter: omne autem quod communiter omnibus ratiocinantibus atque intelligentibus praesto est, ad ullius eorum proprie naturam pertinere quis dixerit?
Abbreviated transcription (Latin):
bent: & in eius ueritatis comparatione ñ
eis aurũ & argentũ. & cetera de quib hoĩeͤ
dimicant. s ipsietiam uilescunt sibi. Nec
mireris numeros ideo uiluisse hominib &
habere aurũ quã lum̃ lucerne: cui cõpara¬
tũ aurũ ridetur. S honoratur ampliꝰ lon
ge res inferior: quia lucernã sibi & mendicꝰ
accendit. aurũ uero pauci habent. qͣqͣm sapi¬
entia absit ut in comꝑatione numeri inuemi¬
at᷑ inferior ẽ eadem sit: s oculũ quo cerni possit
inquirat. S quẽ admodũ in uno igne con¬
substantiał ut ita dica. sentitur fulgor & ca¬
lor. nec separari ab inuicẽ possunt: calor ta
uͦ etiã longius latiusq diffunditur: sic in¬
telligentie potentia que inẽ sapientie. pro¬
pinquiora feruescunt. sicuti sunt anime ra¬
tionales: ea uͦ que remotiora s̃. sicuti corꝑa.
non attingit calore sapiendi: s ꝑfundit lu¬
mine numerorũ. Quod tibi fortassis obscu¬

Expanded text:
bent: et in ejus veritatis comparatione non bent: et in ejus veritatis comparatione non eis aurum et argentum, et caetera de quibus homines dimicant, sed ipsi etiam vilescunt sibi. 32. Nec mireris numeros ideo viluisse hominibus, habere aurum quam lumen lucernae, cui comparatum aurum ridetur. Sed honoratur amplius res longe inferior, quia lucernam sibi et mendicus accendit, aurum vero pauci habent: quanquam sapientia absit ut in comparatione numeri inveniatur inferior, cum eadem sit; sed oculum quo cerni possit, inquirit. Sed quemadmodum in uno igne consubstantialis, ut ita dicam, sentitur fulgor et calor, nec separari ab invicem possunt; tamen ad vero etiam longius latiusque diffunditur: sic intelligentiae potentia, quae inest sapientiae, propinquiora fervescunt, sicuti sunt animae rationales; ea vero quae remotiora sunt, sicuti corpora, non attingit calore sapiendi, sed perfundit lumine numerorum: quod tibi fortassis obscu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam infimis. & infine rerũ locatis: & corꝑa
enĩ omĩa quãuis in reb extrema sint habeis
numeros suos: saꝑe autem ñ dedit corpori¬
b neq animis omĩb. s tantũ rationabilib.¬
ineis sibi sedem locauerit. de qua disponat
omĩa illa etiã infima quib numeros de¬
dit. itaq qm de corꝑib facile udicamus.
tanquã dereb quȩ infra nos ordinate suñ.
quib impressos numeros cernimꝰ: puta
eos ꝓpterea uilius habemus. S cũ cepimꝰ
tanquã sursum uersus recurrere. inuenimꝰ
eos etĩa nr̃as mentes transcendere. atq in cõ¬
mutabiles in ipsa manere ueritate: & quia
saꝑe pauci possunt. numerare autẽ etiam
stultis concessum ẽ: mirantur homines sapi¬
entiã. numerosq contempnunt. Docti autẽ
& studiosi quantũ remotiores sunt alabe
terrena. tanto magis & numerũ & sapĩam in
ipsa ueritate contuentur. & utrũq carũ ha¬

Expanded text:
etiam infimis, et in fine rerum locatis; et corpora etiam infimis, et in fine rerum locatis; et corpora enim omnia quamvis in rebus extrema sint, habent numeros suos; sapere autem non dedit corporibus, neque animis omnibus, sed tantum rationalibin eis sibi sedem locaverit, de qua disponat omnia illa etiam infima quibus numeros dedit: itaque quoniam de corporibus facile judicamus, tanquam de rebus quae infra nos ordinatae sunt, quibus impressos numeros infra ropterea vilius habemus. Sed cum coeperimus tanquam sursum versus recurrere, invenimus eos etiam nostras mentes transcendere, atque incommutabiles in ipsa manere veritate. Et quia sapere pauci possunt, numerare autem etiam stultis concessum est, mirantur homines sapientiam, numerosque contemnunt. Docti autem et studiosi, quanto remotiores sunt a labe terrena, tanto magis et numerum et sapientiam in ipsa veritate contuentur, et utrumque charum ha
Abbreviated transcription (Latin):
redeo tanquã lassatus in hec nr̃a ut loqui poᷤᷤ¬
sim & ea que ante oculos sita sunt dicosicut
dici solent. Hoc michi accidit: etiam cũ de
sapientia quantũ ualeo uigilantissime atq
intentissime cogito. & ꝓpterea multũ miror
cum hec duo sint insecretissima certissimaq
ueritate. acce dente etiam testimonio scrip¬
turarũ. quo cõmemoraui conuncte illa posi¬
ta. plurimũ miror ut dixi. quare numerus
uilis sit multitudim hominũ: & cara sapien¬
tia. S nimirũ illud ẽ qͦd una quędã eadẽq
res ẽ. Ueruntam̃ qm̃ nichil ominus in diui¬
nis libris de sapientia dicitur. qͦd attingit
a fine usq ad finẽ fortiter. & disponit omĩa
suauit᷑. ea potentia qua fortiter afine usq
ad finẽ attingit. numerus fortasse dicitur: ea
uͦ qua disponit omĩa suauit̃. sapientia ꝓprie
iam uocatur: cũ sit utrũq uniꝰ eiusdemq sa¬
pientie. S quia dedit numeros omĩb rebus

Expanded text:
redeo tanquam lassatus in haec nostra, ut loqui posredeo tanquam lassatus in haec nostra, ut loqui possim, et ea quae ante oculos sita sunt dico, sicut dici solent. Hoc mihi accidit etiam cum de sapientia quantum valeo, vigilantissime atque intentissime cogito. Et propterea multum miror, cum haec duo sint in secretissima certissimaque veritate, accedente etiam testimonio Scripturarum, quo commemoravi conjuncte illa posita; plurimum miror, ut dixi, quare numerus vilis sit multitudini hominum, et chara sapientia. Sed nimirum illud est, quod una quaedam eademque res est; verumtamen quoniam nihilominus in divinis Libris de sapientia dicitur, quod attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter , ea potentia qua fortiter a fine usque ad finem attingit, numerus fortasse dicitur: ea vero qua disponit omnia suaviter, sapientia proprie jam vocatur; cum sit utrumque unius ejusdemque sapientiae. 31. Sed quia dedit numeros omnibus rebus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs hec posita ẽẽ cõmemorasti: an alterũ
existat ab altero: aut alterũ in altero con¬
sistat: ueluti numerus a sapientia uł infa.¬
pientia. Nam sapientiã existere anumer
aut consistere innumero non ausim dicere
nescio quo enĩ mͦ quia multos nimerarioᷤᷤ¬
noui. aut numeratores. uł si quo alio noĩe
uocandi sunt qui sume atq mirabilit cõ¬
putant: sapientes autẽ ꝑpaucos. aut forsi¬
tan neminẽ longe uenerabilior michioccur¬
rit sapientia. quã numeruis. ag̃. Rem dicis
quã ego quoq mirari soleo. Nam cũ in com¬
mutabilem ueritatẽ numerorũ mecũ ipse
considero. & eius quasi cubile ac penetrale.
uł regionẽ quandã. uł si qͦd aliud nom̃ ap¬
tum inueniri potest. quo nominemꝰ quasi
habitaculũ quoddã sedemq numerorũ:
longe remoueor acorpore. & inueniens for¬
tasse aliquid quod cogitare possim. ñ tam̃
aliquid inueniens qͦd uerbis ꝓferre sufficiam:

Expanded text:
sanctis haec posita esse commemorasti; an alterum sanctis haec posita esse commemorasti; an alterum existat ab altero, aut alterum in altero consistat, veluti numerus a sapientia, vel in sapientia. Nam sapientiam existere a numero, aut consistere in numero, non ausim dicere: nescio enim quomodo, quia multos novi numerarios aut numeratores, vel si quo alio nomine vocandi sunt, qui summe atque mirabilitputant, sapientes autem perpaucos, aut forsitan neminem, longe venerabilior mihi occurrit sapientia quam numerus. A. Rem dicis quam ego quoque mirari soleo. Nam cum incommutabilem veritatem numerorum mecum ipse considero, et ejus quasi cubile ac penetrale vel regionem quamdam, vel si quod aliud nomen aptum inveniri potest, quo nominemus quasi habitaculum quoddam sedemque numerorum; longe removeor a corpore: et inveniens fortasse aliquid quod cogitare possim, non tamen aliquid inveniens quod verbis proferre sufficiam,
Abbreviated transcription (Latin):
cit .o Ersus sine dubio. as Manifestissimũ
e gͥ om̃s has quas regulas diximus ce lumi¬
na uirtutũ ad sapientiã ꝑtinere: quandoqͥ¬
dem quantomagis quisq ad agendã uitã
eis utitur. & scđm hec agit uitam: tanto
magis uiuit facitq sapienter. Om̃e autẽ
quod sapienter fit: non potest recte dici a
sapientia ẽẽ separatui.õr Omĩno itac̃. aõ
Qua gͦ uere atq in cõmutabiles sunt regłe
numẽroꝵ. quoꝵ rationẽ atq ueritatẽ incõ¬
mutabilit᷑ atq cõmunit omĩb eam cernen¬
tib presto eẽ dixisti. tam sunt uere atq in¬
cõmutabiles regulȩ sapientiȩ. de quib pau¬
cis nẽ singillatim interrogatus respondisti
eẽ ueras atq manifestas easq omĩb quihec
intueri ualent cõmunes ad contẽplandũ
ꝑuellẽ scire utruĩ uno aliquo genere conti¬
neantur hec duo. sapientia scilicet & nu¬
merus: quia coniuncta etiã inscripturis

Expanded text:
cit. E. Prorsus sine dubio. A. Manifestissimum cit. E. Prorsus sine dubio. A. Manifestissimum est igitur omnes has, quas regulas diximus et lumina virtutum, ad sapientiam pertinere: quandoquidem quanto magis quisque ad agendam vitam eis utitur, et secundum haec agit vitam, tanto magis vivit facitque sapienter; omne autem quod sapienter fit, non potest recte dici a sapientia esse separatum. E. Omnino ita est. A. Quam ergo verae atque incommutabiles sunt regulae numerorum, quorum rationem atque veritatem incommutabiliter atque communiter omnibus eam cernentibus, praesto esse dixisti; tam sunt verae atque incommutabiles regulae sapientiae, de quibus paucis nunc singillatim interrogatus respondisti esse veras atque manifestas, easque omnibus qui haec intueri valent, communes ad contemplandum pervellem scire utrum uno aliquo genere contineantur haec duo, sapientia scilicet et numerus, quia conjuncta etiam in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
tur ad sapientiã ꝑtinere. Nam credo uide¬
ri tibi eum qui sapientiã assecutus ẽ: esse
sapientem or Uidetur omĩno. ac̃ Quid ille
qui iuste inuit. posset ne ita uiuere: msi
uideret quȩ inferiora queb potiorib sub¬
cdat: & que paria sibimet eopulet: &e quȩ
ꝓpria suis quib q distribuat: or. Nonpos.¬
set. ao Qui gͦ hec udet nũ eum negabis sa¬
pient᷑ uiuere: or Non nego. aõ. Quid ille qͥ
prudent᷑ uiuit: non ne eligit incorruptionẽ.
&e eam corruptiomi p̃ponenda eẽ decernit:
or Manifestissime. as̃ Cum gͦ id eligit quo
conuertat animũ quod eligendum ẽẽ ne.¬
mo ambigit: nũ negari potest sapienter eli¬
gere: or Nullo mͦ negauerim. as Cum gͦ ad
icl quod sapienter eligit conuertit animũ:
sapienter utiq conuertit. o. Certissimũ
ẽ. as e qui ab eo quod sapienter eligit. et
quo se sapienter conuertit. nullis terrori¬
b penisꝙ depellitur: sapient̾ sine dubio fa¬

Expanded text:
tur ad sapientiam pertinere. Nam credo videtur ad sapientiam pertinere. Nam credo videri tibi eum qui sapientiam assecutus est, esse sapientem. E. Videtur omnino. A. Quid? ille qui juste vivit, possetne ita vivere, nisi videret quae inferiora quibus potioribus subdat, et quae paria sibimet copulet, et quae propria suis quibusque distribuat? E. Non posset. A. Qui ergo haec videt, num eum negabis sapienter videre? E. Non nego. A. Quid? ille qui prudenter vivit, nonne eligit incorruptionem, et eam corruptioni praeponendam esse decernit? E. Manifestissime. A. Cum ergo id eligit quo convertat animum, quod eligendum esse nemo ambigit, num negari potest sapienter eligere? E. Nullo modo negaverim. A. Cum ergo ad id quod sapienter eligit convertit animum, sapienter utique convertit. E. Certissimum est. A. Et qui ab eo quod sapienter eligit, et quo se sapienter convertit, nullis terroribus poenisque depellitur, sapienter sine dubio fa
Abbreviated transcription (Latin):
auertendũ animũ atq ad incorruptionẽ
conuertendũ eẽ. id ẽ non corruptionẽ s in¬
corruptionẽ diligendã eẽ quis negat: aut
quis cum uerũ esse fateatur. ñ etiam in com¬
mutabile intelligat: atq omĩb mentib id
ualentib intueri cõmuniter presto ẽẽ uide¬
at :or uerissimum ẽ. as. Q uid. eam uitã que
nullis aduersitatib de certa & honesta sen¬
tentia demonetur: dubitabit aliquis ẽẽ me¬
liorem quã eam quȩ facile in cõmodis tẽpo¬
ralibus frangitur atq subuertitur: or Quis
dubitauerit: ad Iam huius modi plura non
querã. Satis ẽ enĩ quod istas tanquã regulaᷤ
& quedam lumina uirtutũ & uera & in cõ¬
mutabilia & siue singula. siue omĩa com¬
muniter ad eẽ ad contemplandũ eis qͥ hec
ualent sua quisq ratione ac mente conspi¬
cere. pariter mecũ uides: certissimũq esse
concedis. S sane quero utrũ hec tibi uidean¬

Expanded text:
avertendum animum, atque ad incorruptionem avertendum animum, atque ad incorruptionem convertendum esse, id est non corruptionem, sed incorruptionem diligendam esse quis negat? Aut quis cum verum esse fateatur, non etiam incommutabile intelligat, atque omnibus mentibus id valentibus intueri, communiter praesto esse videat? E. Verissimum est. A. Quid? eam vitam quae nullis adversitatibus de certa et honesta sententia demovetur, dubitabit aliquis esse meliorem, quam eam quae facile incommodis temporalibus frangitur atque subvertitur? E. Quis dubitaverit? 29. A. Jam hujusmodi plura non quaeram: satis enim est quod istas tanquam regulas, et quaedam lumina virtutum, et vera et incommutabilia, et sive singula sive omnia communiter adesse ad contemplandum eis qui haec valent sua quisque ratione ac mente conspicere, pariter mecum vides certissimumque esse concedis. Sed sane quaero utrum haec tibi videan
Abbreviated transcription (Latin):
noncdubito. ac̃. Hoc item uerũ & unũ esse &
om̃ib qui hoc scunt ad uidendum ẽẽ cõ¬
imine. quauis unusqͥsq id nec mea nec tua.
nec cuiusquã alterius. s sua mente conspi¬
ciat: cum id quod conspicitur omib conspi¬
cientib cõmuniter presto sit. nunquid nega¬
re poterimꝰ: or. Nullo modo. ad. Item iuste
eẽ uidendũ deteriora meliorib eẽ subenda.
&e paria parib comꝑanda & ꝓpria sis quibꝰ¬
q tribuenda non ne fateberis eẽ uerissimũ.
& tam michi quã tibi atq omĩb id udenti¬
b presto eẽ cõmunit̃: or Assentior. ic. Quid.
incorruptũ melius eẽ corrupto: eternum
temporali: inuiolabile iuolabili poterisne¬
gare: d. Quis potest. ao hoc gͦ uerũ potest
quisq suum ꝓpriũ dicere: cum in cõmuta¬
bilit contemplantũ assit om̃ib qui hoc cõ.¬
templari ualent:  Nullus hoc uere dixerit
siui ẽẽ ꝓpriumr cũ tam sit unum atq om̃ib
cõmune. quã uerũ ẽ. as ltem a corruptione

Expanded text:
A. Hoc item verum, et unum esse, et omnibus qui hoc sciunt, ad videndum esse commune, quamvis unusquisque id nec mea, nec tua, nec cujusquam alterius, sed sua mente conspiciat, cum id quod conspicitur, omnibus conspicientibus communiter praesto sit, numquid negare poterimus? E. Nullo modo. A. Item, juste esse videndum, deteriora melioribus esse subdenda, et paria paribus comparanda, et propria suis quibusque tribuenda, nonne fateberis esse verissimum, et tam mihi quam tibi atque omnibus id videntibus praesto esse communiter? E. Assentior. A. Quid incorruptum melius esse corrupto, aeternum temporali, inviolabile violabili, poteris negare? E. Quis potest? A. Hoc ergo verum potest quisque suum proprium dicere, cum incommutabiliter contemplandum adsit omnibus qui hoc contemplari valent? E. Nullus hoc vere dixerit suum esse proprium, cum tam sit unum atque omnibus commune quam verum est. A. Item a corruptione
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ uitiosa ẽ. & prior corrumpit̾ uitio suo: cuiꝰ
uitio alia quoq corrumpi potest. Ex quo col¬
ligitur cont̾ naturam ẽẽ om̃e uitium: etiam eiꝰ
rei cuiꝰ ẽ uitium. Quapropt̃ qm̃ in qͣcumq re
ñ uituꝑatur nͥ uitium: iđo autẽ uitium ẽ. quia
contra nat᷑am eiꝰ rei ẽ. cuiꝰ est uitium: nulliꝰ rei

Expanded text:
ergo vitiosa est, et prior corrumpitur vitio suo, cujus ergo vitiosa est, et prior corrumpitur vitio suo, cujus vitio alia quoque corrumpi potest. Ex quo colligitur, contra naturam esse omne vitium, etiam ejus rei cujus est vitium. Quapropter, quoniam in quacumque re non vituperatur nisi vitium, ideo autem vitium est, quia contra naturam ejus rei est
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis rebus quȩ uituꝑant᷑. nullius uituꝑatur
nisi uitium. nullius autẽ uituꝑatur uitium
ncuius natura laudatur: Aut enim scđm na¬
turam ẽ qd uituperas. & non ẽ uitium:tuq
magis emendandus es. ut recte uituꝑare no¬
ueris. qͣm illud qd̾ non recte uituꝑas: aut si
uitium ẽ ut recte uituꝑari possit: etiã cont̃
nat᷑am sit necesse ẽ. Omne quippe uitium co
ipso quo uitium ẽ. contͣ nat᷑am ẽ. Si enĩ na¬
turȩ non nocet: nec uitium ẽ. Si aut̃ quia no¬
cet ido uitium ẽ: ido uitium ẽ quia contra
nat᷑am est. Qdsi non suo s alieno uitio aliqͣ
nat᷑a corrumpit᷑. iniuste uituꝑatur: & queren¬
dum ẽ utrum illa nat᷑a ñ corrumpat᷑ uitio suo.
cuiꝰ uitio potuit alia nat᷑a corrumpi.S quid
ẽ aliud uitiari: nisi uitio corrumpi: Porro
nat᷑a quȩ ñuitiatur: caret uitio. Cuiꝰ aute ui¬
tio alia nat᷑a corrumpit᷑: ht̃ utiq uitium. Por

Expanded text:
ipsis rebus quae vituperantur, nullius vituperatur ipsis rebus quae vituperantur, nullius vituperatur nisi vitium? Nullius autem vituperatur vitium, nisi cujus natura laudatur. Aut enim secundum naturam est quod vituperas; et non est vitium, tuque magis emendandus es, ut recte vituperare noveris, quam illud quod non recte vituperas; aut si vitium est, ut recte vituperari pnaturam sit necesse est. Omne quippe vitium, eo ipso quo vitium est, contra naturam est. Si enim naturae non nocet, nec vitium est; si autem quia nocet ideo vitium est, ideo vitium est quia contra naturam est. Quod si non suo, sed alieno vitio aliqua natura corrumpitur, injuste vituperatur, et quaerendum est utrum illa natura non corrumpatur vitio suo, cujus vitio potuit aliena natura corrumpi. Sed quid est aliud vitiari, nisi vitio corrumpi? Porro natura quae non vitiatur, caret vitio: cujus autem vitio aliena natura corrumpitur, habet utique vitium. Prior
Abbreviated transcription (Latin):
agit ut ib sit: uituperanda ẽ. Si gͦ laudatur
rationalis natura quȩ facta ẽ: nemo dubitat
laudandum eẽ qͥd fecit. & si uituꝑat᷑. nemo
dubitat eius conditorẽ in ipsa eius uitupera¬
cione laudari. Cum enim propt̾ea uituꝑamꝰ
hanc. qm̃ sumino & in cõmutabili bono. idest
ciaatore suo frui ñ uult. illum sine ulla du¬
bitatione laudamus. Quantum g̃ bonus. &
quam uel inesfabilit linguis om̃ib uel inef¬
fabilit cogitationib om̃ib p̃dicandus & hono¬
randus ẽ creator om̃ium ds̃: sine cuiꝰ laude
nec laudari possumus. nec uituperari: Non
enim uituperari possumus quia in eo ñ ma¬
nemus: nisi quia magnum & sũmum. & pͥmũ
nr̃m bonum ẽ manere in illo. Unde hoc aut̃.
nisi quia ille ineffabile bonum ẽ:Quid ergo
inueniri potest in nr̃is peccatis un ille uitu¬
peretur: quando uituperatio peccatoꝵ nr̃oꝵ
nulla ẽ. nisi ille laudetur: ꝗuid. qd̃ etiam in

Expanded text:
agit ut ibi sit, vituperanda est. Si ergo laudatur agit ut ibi sit, vituperanda est. Si ergo laudatur rationalis natura quae est facta, nemo dubitat laudandum esse qui fecit; et si vituperatur, nemo dubitat ejus Conditorem in ipsa ejus vituperatione laudari. Cum enim propterea vituperamus hanc, quoniam summo et incommutabili bono, id est Creatore suo frui non vult, illum sine ulla dubitatione laudamus. Quantum ergo bonum, et quam vel ineffabiliter linguis omnibus, vel ineffabiliter cogitationibus omnibus praedicandus et honorandus est creator omnium Deus, sine cujus laude nec laudari possumus, nec vituperari! Non enim vituperari possumus quia in eo non manemus, nisi quia magnum et summum et primum nostrum bonum est manere in illo: unde autem hoc, nisi quia ille ineffabile bonum est? Quid ergo inveniri potest in nostris peccatis unde ille vituperetur, quando vituperatio peccatorum nostrorum nulla est, nisi ille laudetur? 38. Quid, quod etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
est. E rit gͣ natura qd absurdissimum est di¬
cere. corruptione facta incorruptibilis. Qua¬
propt̃. qd uerissime dicit᷑. om̃is natura inꝗͣ¬
tum natura ẽ. bona est: quia si ẽ incorrupti¬
bilis. melior est quam corruptibilis. Si aut
corruptibilis ẽ. qm̃ dum corrumpit᷑ minus
bona fit: sine dubitatione bona ẽ. O m̃is aut̃
natura: aut corruptibilis ẽ. aut incorruptib¬
lis. Om̃is g̃ natura. bona ẽ. N aturam uoco:
quȩ & substantia dicisolet. Omnis gͥ sub̃a
ds. aut exdõ. Qbus constitutis atq firmatiᷤ.
tanquam in capite ratiocinationis nr̃ȩ: atten¬
de quid dicam. Om̃is natura rationalis quȩ
cum libero uoluntatis arbitrio condita ẽ. Sl
manet in fruendo summo atq incõmutabili
bono: ꝓculdubio laudanda ẽ. Et om̃is quȩ ten¬
dit ut maneat: etiã ipsa laudanda ẽ. Omnis
autẽ quȩ ñ in eo manet. & ñ uult agere ut ma¬
neat. in q̃ntum ibi non ẽ. & in quantum ñ id

Expanded text:
est: erit ergo natura, quod absurdissimum est diest: erit ergo natura, quod absurdissimum est dicere, corruptione facta incorruptibilis. Quapropter quod verissime dicitur, omnis natura in quantum natura est, bona est: quia si incorruptibilis est, melior est quam corruptibilis; si autem corruptibilis est, quoniam dum corrumpitur minus bona fit, sine dubitatione bona est. Omnis autem natura aut corruptibilis est, aut incorruptibilis. Omnis ergo natura bona est: naturam voco quae et substantia dici solet. Omnis igitur suDeus, aut ex Deo. 37. Quibus constitutis atque firmatis tanquam in capite ratiocinationis nostrae, attende quid dicam. Omnis natura rationalis, cum libero voluntatis arbitrio condita, si manet in fruendo summo atque incommutabili bono, procul dubio laudanda est; et omnis quae tendit ut maneat, etiam ipsa laudanda est: omnis autem quae non in eo manet, et non vult agere ut maneat, in quantum ibi non est, et in quantum non id