comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat: s eis in quib indicari oportebat. Sicut autẽ illa
uox ñ ꝓpter cũ s ꝓpt̾ alios aiuinitate fc̃ã est. sic aĩa eiꝰ nõ¬
ꝓpt̾ eũ s ꝓpt̾ alios uoluntate turbata est. Artende cetera. Nc
inquto iudiciũ est mundi. Quid gͦ exspectandũ est in fi¬
ne scli. Sed in fine qd exspectat᷑ iudiciũ trit iudicandoꝵ
Quale gͦ nunc udiciũ est: iam in suꝑiorib lectionib qͣn¬
tum potui cõmonui karitatẽ ur̃am. Dicit᷑ etiam iudiciũ
non dampnationis. sed discretionis. Unde scͥptũ est. Iudi¬
ca me dsͣ: et discerne causã meã. de gente ñ sc̃a. Multa au¬
tem sunt iudicia di. Unde dicit᷑ in psalmo: iudicia tua
cia eiꝰ. Ex quib iudicus etiam hoc est qd̾ hic ait dñs. nũc
iudiciũ est mundi: seruato illo in fine scli iudicio. ubi no¬
uissime urui et mortut iudicandi sunt. Possidebat gͣ
diabolus genꝰ humanũ: et reos supplitioꝵ tenebat cyro¬
grapho peceatoꝵ. Dominabrit᷑ in coedib infideliuĩ: ad cre¬

Expanded text:
sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox non propter eum, sed propter illos a divinitate facta est: sic anima ejus nopter eum, sed propter alios voluntate turbata est. 6. Attende caetera. Nunc, inquit, judicium est mundi. Quid ergo exspectandum est in fine saeculi? Sed in fine quod exspectatur judicium, erit judicandorum lectionibus quantum potui, commonui Charitatem vestram, dici etiam judicium non damnationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Dei: unde dicitur in Psalmo, Judicia tua cia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum; dominabatur in cordibus infidelium, ad cre
Abbreviated transcription (Latin):
in conscientia atq in occulto suffragabat᷑. Iila trinitas de co¬
culto unũ testem danyelem excitauit. et duos conuicit. Ergo qͥa
uni lege ur̃ã scͥptũ est duoꝵ hominũ restimoniũ uerũ ẽt. accipi¬

Expanded text:
in conscientia atque in occulto suffragabatur: illa Trinitas de ocin conscientia atque in occulto suffragabatur: illa Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit. Ergo quia in lege vestra scriptum est: Duorum hominum testimonium verum esse, accipi
Abbreviated transcription (Latin):
de iuidicio dicerat: de testimomo unti dite. In lege inqͥt ur̃a
scͥptũ est qͥ duoꝵ hominũ testimonũ uerũ est Ego stĩ qͥ de me
tesimoniũ ꝑ hibeo: et testimoniũ ꝑhebet dt me qͥ me misit pat̃
Erposeut illis legem: si ingnati ñ ẽtit Magna enĩ questio est fẽs
meiꝰ: et ualde mͥ uidet᷑ in mystio res et̃ consattuta ubi łs dexit: in
ee duori uel tͥum testiũ stabit om̃e ubũ. Ueritas querit᷑ ꝑ duros
testel. Ita plane: sic le habet humani gn̾is consuitudo. Det tam̃
fieri potest: ut et duo mentiant᷑. Susanna casta deiob faltis testi¬
ppb constans ex magna hominsi mutaitudine falsus testis ini¬
uentꝰ est. qͣm accipiendũ est in ore duoꝵ uel trisi testiũ stibit oẽ
uerbũ. n qͥa hoc m̃ ꝑmystetiũ t̾nitas cõmendata ẽ en qna est pet
petiua stabiliras u̾ttatis. Uis habere bonã cousan: habeto anos
femina. fidelis ꝙ coniunx duob falsis testib uirgebat᷑. tinitas clli

Expanded text:
In Lege, inquit, vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui de me testimonium perhibeo, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater. Exposuit illis et Legem, si ingrati non essent. Magna enim quaestio est, fratres mei, et valde mihi videtur in mysterio res esse constituta, ubi Deus dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Veritas quaeritur per duos testes? Ita plane, sic se habet humani generis consuetudo: sed tamen fieri potest ut et duo mentiantur. Susanna casta duobus falsis testi . Si ergo populus constans ex magna hominum multitudine, falsus testis inventus est; quomodo accipiendum est, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum: nisi quia hoc modo per mysterium Trinitas commendata est, in qua est peritatis est? Si vis habere bonam causam, habeto duos femina fidelisque conjux duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi
Abbreviated transcription (Latin):
minis: Eeniuolentia: qua uult consulere ꝓximo. Di enĩ
putet: qͥa qd̾ bibit. soli tp̃i debet stiffic̾e: non fluit aqua uiua
de uentre eiꝰ. Si autẽ ꝓximo festinat consulere. ideo ñ sictat᷑
in se ip̃o debet agnoscere si bibit: ec si iuuit ex eo qd̾ bibit.
Non enim nos deserit fons: si ñ deleramꝰ fontẽ. Exposuit euͭ¬
głista ut dixi. unde dñs clamasset. ad qualem potũ inuitasser:
quid bibentib ꝓpinasser: dicens. Hoc autẽ dixerat de spũ:
quem accepturt erant credertes in eũ. Non dũ erat sp̃c datꝰ.¬

Expanded text:
minis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim minis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere; ideo non siccat, in seipso debet agnoscere si bibit, et si vivit ex eo quod bibit: non enim nos deserit fons, si non deseramus fontem. 5. Exposuit Evangelista, ut dixi, unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Nondum e
Abbreviated transcription (Latin):
magis itascit᷑ ꝙͣ diligit: Qͥa ñ ei reddit᷑. qd̵ impendit. Sigͦ
ip̃i corpoꝵ amatores reclamari se uoltent. et hoc eos magis
delestat si ament᷑ : quales sunt amatores animoꝵ: Et si ma¬
gni ft̃ amatores animoꝵͥ qͣles sũt dei amatores. qͥ pulcbros
aruimos facit: Sicitt enĩ animꝰ facit decꝰ in corpore: sic cs ĩ
animo. Non enĩ facio corpori unde amet᷑ nͥ animꝰ. qui tũ
migrau̾it cadauer horresces: et qͣntũcũq pulcbra illa
membra dilexeris. sepelire festinas. Decus gͦ corporis ani¬
mꝰ. decus animi d̃o. Clamat gͥ dñs itt ueniamꝰ ec bibamus.
si uitꝰ siciamꝰ et dicit. qͥa cũ bibimꝰ. flumina aque uiue de
uentre nr̃o fluent. Uent̾ utt̾ioris hominis: conscientia cor¬
dis est. Bibito gͦ isto liquore uuescit purgata conscientia
et hauriens fontẽ habebit: et iam ip̃a fons erit. Quid est
fons uel quid est fluuius qͥ manat de uentre int̾ioris ho¬

Expanded text:
magis irascitur quam diligit? Quia non ei redditur quod impendit. Si ergo magis irascitur quam diligit? Quia non ei redditur quod impendit. Si ergo ipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos magis delectat si amentur; quales sunt amatores animorum? Et si magni sunt amatores animorum, quales sunt amatores Dei, qui pulchros animos facit? Sicut enim animus facit decus in corpore, sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde ametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumcumque pulchra illa membra dilexeris, sepelire festinas. Decus ergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus sitiamus; et diventre nostro. Venter interioris hominis conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris ho
Abbreviated transcription (Latin):
oblectet᷑ exiͥnsetus: sine deliciis manet intͥnsecus: Onmino
constat plus amare hominẽ aĩam suam: ꝙͣ corpus situma.
Ded et in alto homine: plus amat homo aĩar ꝙͣ corpꝰ. Quid
enĩ amat᷑ in anicoͥ ubi est amor sincerior et castior: Quid a¬
mat᷑ in amico: dnimꝰ an corpꝰ. Si fides amat᷑: aniniꝰ auat᷑.
Si beniuolentia amat᷑: beniuolentie sedes aniniꝰ est. Si hoc
amas in altero qͥa et ip̃e amat te: animã amas: qͥa ñ caro s
animꝰ amat. Ideo enĩ amas. qͥa te amat. Quere unde te amet:¬
ec uide quidames. plus g̃ animꝰ amat᷑. et ñ uidet᷑. Aliqͥd ectã
uolo dit̾e. ubi magis appareat dilectioni ur̃e qͣntũ amet᷑ ani¬
mus: ec qutemadmodũ corpori p̾ponat᷑. Illi ipsi lasciui ama
broꝵ actendunt᷑: tunc amant ampliꝰ qͣndo amant᷑. Nam si
amec et sentiat qͥa odio habet᷑. magis irascit᷑ ꝙͣ diligit. Qre

Expanded text:
oblectetur extrinsecus, sine deliciis manet intrinsecus? Omnino oblectetur extrinsecus, sine deliciis manet intrinsecus? Omnino constat plus amare hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in alio homine plus amat homo animam quam corpus. Quid enim amatur in amico, ubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico; animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est: si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet,et vide quid ames. Pius ergo amatur, et non videtur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appareat Dilectioni vestrae quantum ametur animus, et quemadmodum corpori praeponatur. Illi ipsi lascivi amatbrorum accenduntur, tunc amant amplius quando amantur. Nam si amet et sentiat quia odio habetur, magis irascitur quam diligit. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
accepturi erant credentes in eũ. Non dũ erat sp̃c datꝰ. qͥa iħe
ñdum fu̾at clarisicatꝰ. Est gͦ sitis int̾ior: eouent̃ int̾tor. qi¬
est homo excerior et homo int̾ior. Et ille quidem int̾ior inui¬
sibilis: ext̾ior autẽ iusibilis. ded melior int̾ior ꝙͣ ext̾ior: et qd̾
ñ uidet᷑ hoc plus amat᷑. Constat enĩ plus amari honinẽ in¬
teriorem: ꝙͣ ect̾iorẽ. Unde hoc constat: Unꝰqͥsq in semet ipso
ꝓbet. Qinius enĩ qui male uiuunt aninios suos corpori ad¬
dicant: uiu̾e tam̃ uolunt. qd̾ ñ est nͥ animi: magisq se ip̃os
indicant qui reguit ꝙͣ illa que regunt᷑. Regunt enĩ animi:
regunt᷑ corpora. Gaudec qͥsq uoluptate: et capit de corpore
uoluptatẽ. Ded separa animũ: nichil restat in corpore qd
gaudeat. Et si de corpore gaudet: animꝰ gandec. Si gaudet
de domo sua: de se ñ debet gaudere: Et si habet animus unde

Expanded text:
accepturi erant credentes in eum. Hoc tantum sciamus, quod de accepturi erant credentes in eum. Hoc tantum sciamus, quod de ndum erat glorificatus. Est ergo sitis interior et venter interior, quia est homo interior. Et ille quidem interior invisibilis, exterior autem visibilis: sed melior interior quam exterior. Et quod non videtur, hoc plus amatur: constat enim plus amari hominem interiorem quam exteriorem. Unde hoc constat? Unusquisque in seipso probet. Quamvis enim qui male vivunt, animos suos corpori addicant; vivere tamen volunt, quod non est nisi animi, magisque seipsos indicant qui regunt, quam illa quae reguntur. Regunt enim animi, reguntur corpora. Gaudet quisque voluptate, et capit de corpore voluptatem: sed separa animum, nihil restat in corpore quod gaudeat; et si de corpore gaudet, animus gaudet. Si gaudet de domo sua, de se non debet gaudere? et si habet animus unde
Abbreviated transcription (Latin):
alii confunderent᷑. ali docerent᷑: notussimo festiuitatis illiꝰ
die. tunc enĩ ista agebant᷑. que appellabat᷑ scenophegia. id ẽ
loquendo. sed clamando. ⁊t qui stitt ueniat ad eũ. Si siti¬
mus. audiamꝰ: et ñ pedib sed asfestib nec ngͣndo sed anrã¬
do uenianiꝰ. qͣmꝙͣ scđm int̾iorem hominẽ et qͥ amat migrat.
aliud est migrare corpore: aliud corde. Migrat corpore. qͥ
matu corports mitat loct̃. Mligrat corde: qui motu cordis
mutat affectũ. Si aliud amas aliud amabas: non ibi es ubi
eras. Clamat gͦ nobis dñs. Stabet enĩ: et clamabat. Si qͥ
sitit: ueniat ad me et bibat. Qͥ credit in me: sicut dicit scͥp
tura. flumira de uentre eiꝰ fluent aque uiue. Quid hoc es¬
sec: qͣndo eugłista exposiut. ĩmorari non debemꝰ. Unde ent̃
dixit dñs si quis sitit ueniat ad me et bibat: et qui credit
in me flamina de uentre eius fluent aque uiue: conseq̃n¬
ter exposuit eungłista dicens. Hoc autẽ dixit de spt̃t: quẽ

Expanded text:
alii confunderentur, alii docerentur; novissimo festivitatis illius die tunc enim ista agebantur, quae appellantur Scenopegia, id est, tcunque loquendo, sed clamando, ut qui sitit veniat ad eum. Si sitimus, veniamus; et non pedibus, sed affectibus; nec migrando, sed amado veniamus; quamquam interiorem hominem et qui amat, migrat; et aliud est migrare corpore, aliud corde. Migrat corpore, qui motu corporis mutat locum: migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. Clamabat ergo nobis Dominus: stabat enim, et clamabat: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit tura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. « Quid hoc esset, quando evangelista exposuit, immorari non debemus. Unde enim dixerit Dominus: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat; et Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae, consequenter exposuit Evangelista, dicens: Hoc autem dixit de Spiritu, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uator mũdi. Et hoc ꝑetilulũ aĩaduertendũ est. qͥa ledio t̾mĩa¬
ta ẽ. Multer p̾ma nstciauit. et ad mulieris testimoniũ credi¬
dert̃ samaritani: et rogauert̃ et̃ ut apd eos maneret: et mã¬
sit ibi bidno: et plures creclider̃t̃. Et cũ ctedidissent: dice¬
bant mulieri. Non iã ꝓpt̾ abũ tuũ credimꝰ: sed ip̃t cognotii¬
mꝰ ec scimꝰ: qͥa hic est nere saluator mundi. Prmio ꝑ famam:
postea ꝑ p̾sentiã. Dicagit᷑ hodie cũ eis qͥ foris ft. et ñ dũ sũt

Expanded text:
vator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret; et mansit ibi biduo, et plures crediderunt. Et cum credidissent, dicebant mulieri: Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Primo per famam, postea per praesentiam. Sic agitur hodie cum eis qui foris sunt, et nondum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ se luc̾na diei submtitat. Luc̾nam utero iplũ ioħ̃m
fuisse. dñs ip̃e testat᷑. Ip̃e erat inqͥt lucerna ardens eolucens:
ec uos uoluistis ad horam exultare in lumine eiꝰ. Qndo au¬
tem dixerunt it sei dño. dic nob in qua potestate ista facis:
sciens dñs qͥa ioh̾em baptistam ꝓ magno haberent: et qd ip̃e
quem ꝑ magno habebant. cis de adño testinoniũ ꝑhibuisset
rtepondit ens. Introgabouol et ego unu semont̃. Dicte ñ. Bagiᷤ¬
mus ioħis unde ẽ de celo an ex hominib : Turbati illi uitͣ semet ip̃os.
cogicabarit. qͥa si dic̾ent ab homĩb : lapidari possent a turba. que io¬
hem ꝓpb̃am eẽ credebat: si dic̾ent de celo: responderet eis ille. Quẽ
confitemint de celo habuille ꝓpb̃iam mͥ testimoniuĩ ꝑhibuit: et
ab illo audistis in qua ego ista fatiã potestate. Uiderunt gͥ qͥalib
horũ respondisserit. inlaqueũ se casuros: et dixerunt. Nescimus
ẽc dñs ers. Nec ego dico uob̃: in qua potestate ista fatio. Nor uob̾

Expanded text:
m fuisse Dominus ipse testatur: Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro magno habebant, eis de Domino testimonium perhibuisset, respondit eis: Interrogabo et ego vos unum sermonem: dicite mihi, Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra semetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a turba, quae Joannem prophetam esse credebat: si dicerent, De coelo, responderet eis, Ille quem confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ego ista faciam potestate. Viderunt ergo, quodlibet horum respondissent, in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus. Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua potestate ista facio . Non vobis
Abbreviated transcription (Latin):
pascua: uita et̾na dicit᷑. Ibi nulla herba arescit: totũ uiret:
dotũ uiget. Solet quedam herba dici. semꝑ uiuit: ibi so¬
lum uere inuenit᷑. Uitã et̾nam inquit dabo eis: dicibus
meis. Uos chalumpnias ꝓpt̾ea queritis: quia de uita presen¬
ti togitatis. Et ñ ꝑibunt in et̾num: lubaudis tamꝙͣ eis¬
dixerit. uos ꝑibitis in et̾num: qͥa ñ estis ex otib meis. Nõ
rapiat eas quisꝙͣ de manti mea Intentius accipite. Pat m̃s
qd̃ dedit mͥ maiꝰ est omnib. Quid potest lupusͤ. Quid po¬
test fur et latro: Non ꝑdunt: nͥ ad uit̾itũ p̾ddestinatos. De
illis autẽ ouib de quib dicit apłs. nouit dñs qui surit¬

Expanded text:
pascua, vita aeterna dicitur: ibi nulla herba arescit, totum viret, pascua, vita aeterna dicitur: ibi nulla herba arescit, totum viret, totum viget. Solet quaedam herba dici semper viva: ibi solum vivere invenitur. Vitam aeternam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos calumnias propterea quaeritis, quia de vita praesenti cogitatis. 6. Et dixerit: Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. « Non rapiet eas quisquam de manu mea. » Intentius accipite: « Pater meus quod dedit mihi majus est omnibus. » Quid potest lupus, quid potest fur et latro? Non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem ovibus de quibus dicit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
dit eis ihc. Loquor uobis: et ñ credius. Oꝑa que ego fa¬
cio in nomine patͥs mei. hec testimoniũ ꝑhibent de me: s
uos ñ creditis. qͥa ñ estis ex ouib meis. Iam supͣdidicistis
que sut oues: estote oues. Oues credendo sunt oues: pasto¬
rem sequendo sũt oues: redemptorẽ ñ contẽpnendo sunt
oues: ꝑ ostiũ intͣndo sunt oues: exeundo et pascua inutni
Quia uidebat eos ad sempiternũ ic̾ttũ p̾destinatos: ñ
ad uitã eternã sui sangiuinis p̃tio comparatos. Dnes mee¬
uotẽ meã audiunt: et ego cognosco eas ec sequiuit᷑ me: et
ego uitã eternã docis. Ecte sunt pascua. Si recolitis: suꝑiꝰ
dixerat. Et ingrediet᷑. et egrediet᷑: et pascua inueniet. In¬
gressi sumꝰ credendo: egredim᷑ mortendo: s quomͦ ꝑ osti¬
um ficdi ingressi sumꝰ. sic fideles de corꝑore exeamꝰ. Dit enĩ
ꝑ ipsũ ostiũ egredim᷑: ut pascua inuenire possimꝰ. Bora

Expanded text:
dit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis; opera quae ego fadit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis; opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimoniunon creditis, quia non estis ex ovibus meis . » Jam supra didicistis quae sint oves: estote oves. Oves credendo sunt, oves pastorem sequendo sunt, oves Redemptorem non contemnendo sunt, oves per ostium intrando sunt, oves exeundo et pascua invenieQuia videbat eos ad sempiternum interitum praedestinatos, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. Itemvocem meam audiunt, et cognosco eas, et sequuntur me: et ego vitam aeternam do eis. Ecce sunt pascua. Si recolitis, superius dixerat, Et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingressi sumus credendo, egredimur moriendo. Sed quomodo per ostium fidei ingressi sumus, sic fideles de corpore exeamus: sic enim per ipsum ostium egredimur, ut pascua invenire possimus. Bona
Abbreviated transcription (Latin):
immicos tuos scabellũ pedib tuis: Si gͦ dauid in sp̃u di¬
cit cũ dñm: quomͦ filiꝰ eiꝰ est: Non negauit s int̾rogauit:
ne quis hoc cũ audicrit. putet qd̃ dñs ihc negauerit se fi
sic eũ inuocantes s̃ illuminaret. Transibat enĩ aliqͣndo :
et duo ceti secdentes uixta uiam clamauerunt. Miserere
nr̃i fili dauid. Qua uoce audita: miseratꝰ est. Sterit sand¬
uit: lum̃ ddedit. quia nom̃ agnouit. Dicit ⁊ apls paulꝰ.
Qui factꝰ est ex semine dauid: scdm carnẽ. Et ad tymothe¬
uni. Nemor esto xp̃m iħm resurrexisse a mortius ex semi¬
ne dauid scd̃m eugłiũ meũ Qiua de semine dauid ori¬
ginem maria uirgo ducebat: in de dñs de semine dauid.
xp̃c. scd̃m quod illi solũ sapiebant de semine dauid: cha¬
lumpmarent᷑ qd̵ sibi arrogaret de regia potestate. Plus
est qd̃ eis respondit. Illi de filio dauid uolebant chalumꝑ¬
niari: ille filiũ dei se eẽ respondio. Et quomͦ: audite. Respõ¬

Expanded text:
ub pedibus tuis? Si ergo David in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non negavit, sed interrogavit. Ne quis hoc cum audierit, putet quod Dominus Jesus negaverit se filsic eum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce audita, misertus est; stetit, sanavit, lumen dedit ; quia nomen agnovit. Dicit et apostolus Paulus, Qui factus est ei ex semine David secundum carnem : et ad Timotheum, Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum . Quia de semine David originem Maria virgo ducebat, inde Dominus de semine David. 4. um Christus, secundum quod illi solum sapiebant de semine David, calumniarentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Plus est quod eis respondit: illi de filio David volebant calumniari, ille Filium Dei se esse respondit. Et quomodo? Audite: Respon
Abbreviated transcription (Latin):
qd de qͥnq panib pasti ft̃: Dctebarit hoc qͥdẽ: s huic ꝙͥ
bo manna de celo p̾ferebant. Dñs autẽ iħc talẽ se dicebat:
ut moysi p̾ponet. Non enĩ ausus ẽ moyses de se dice. quod
bat᷑ regnũ. et t̾ra fluens lac ec mel: temporalis pax. habũ¬
dantia filioꝵ. salus corꝑis: et cet̾a oĩa tpralia qͥdem. ĩ fig̃a

Expanded text:
quod de quinqquod de quinqbo manna de coelo praeferebant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moysi praeponeretur. Non enim ausus est Moyses de se dicere quod batur regnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia temporalia quidem, in figura
Abbreviated transcription (Latin):
obseruando: hoc p̾ceptũ implere poterimꝰ: Respondit ilx
et dixit eis. Hoc est opus di: ut credatis in eũ quem mi¬
sit ille. Hoc est gͦ manducare ꝙybũ. ñ qui ꝑit: sed qui
ꝑmanet ĩ uitã et̾nã. Utqͥd paras dentes et̃ uentrẽ: Cre¬
de et mandutasti. Disc̾mt᷑ quidẽ ab oꝑib fides: sicut apb̃
dicit. iuistificari hoĩem ꝑfidẽ. sine oꝑib legis. Et sũt
oꝑa q̃ uiderit᷑ bona sine fide xͥ: ec ñ sũt bona: qͥa ñ referũ¬
tur ad eũ finẽ ex quost᷑ bona. finis enĩ legis xp̃c: ad uis¬
ticiã om̃i credenti. Ideo noluit discern̾e ab oꝑe fidẽ: sed
ipãm fidem dixit eẽ opꝰ. Ip̃a est enĩ fides: que ꝑ dilectionẽ
oꝑat᷑. Nec dixit hoc est opꝰ ur̃m: s hoc ẽ opꝰ di ut credatiꝰ
bat eos ad fidẽ: illi adhuc q̃rebart signa qͥb crederent.
uide. si ñ uider signa petunt. Dixert̃ gͦ ei. st̃o gͦ tu facis
signũ: ut uideamꝰ et credamꝰ tͥ : Qtd oꝑaris: Parũ ne erat

Expanded text:
oc praeceptum implere poterimus? Respondit Jesus, et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille. Hoc est ergo manducare cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Utquid paras dentes et ventrem? crede, et manducasti. Discernitur quidem ab operibus fides, sicut Apostolus dicit, justificari hominem per fidem sine operibus Legis : et sunt opera quae videntur bona, sine fide Christi; et non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt bona: Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Ideo noluit discernere ab opere fidem, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides quae per dilectionem operatur . Nec dixit, Hoc est opus vestrum; sed, Hoc est opus Dei, ut credatis bat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris? Parumne erat
Abbreviated transcription (Latin):
ei tba Relpondit qͣsi turba: ñ ꝑunentia ad ordmnẽ s ad ꝑ¬
tbationẽ. Seniq turba turbata: uudete qͥd respond̾it. Dmo¬
niũ habes. Quis te q̃rit occidere. Qsi non peiꝰ fu̾it dic̃e demo
tate. Turbam lippituditus. turbauit cdaritas lucis:
Ocli erã ñ habenites santtatẽ ñ posfunt ferre lumĩs cłari¬
tatẽ. Dñs autẽ ñ plane t᷑beitꝰ. s in sua potestate t̾nqͥllus:
ñ reddidet maltĩ ꝓ malo: nec maledictũ ꝓ maledisto. Q

Expanded text:
it. Respondit quasi turba, non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem. Denique turba turbata, videte quid responderit? Daemonium habes, quis te quaerit occidere? quasi non fuit  Al., tate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi autem non habentes sanitatem non possunt ferre luminis claritatem. « Dominus autem non plane turbatur; sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum
Abbreviated transcription (Latin):
auditis: Iste fuerant densilsime tenebre. alii dicebant. Hec
u̾ba non sunt demoncũ habentis. Num quid demoniũ
potest cetoꝵ ocłes aꝑire: Iam istoꝵ ocdli. ceꝑant aꝑiri. finit¬

Expanded text:
auditis? Istae fuerunt densissimae tenebrae. Alii dicebant: Haec auditis? Istae fuerunt densissimae tenebrae. Alii dicebant: Haec verba non sunt daemonium habentis; numquid daemonium potest caecorum oculos aperire? Jam istorum oculi coeperant aperiri. TRACT
Abbreviated transcription (Latin):
anuit. formã serui accipiens: in similitudine hominũ
accepit formã serui: et anima et caro in forma serui. que
accepta est a forma dci. Humiliauit semet ip̃m: factꝰ obe¬
diens usq ad mottẽ. Iam in morte sola caro est: a uideis occisa.
Si cnim disciplis dixit. nolite timere eos qui corpꝰ eccidurit.
aĩam autẽ nonpossunt occid̾e̾: numꝗͣ. in ip̃o. potuerc plasqͣm
corpus occidere. Et tam̃ carne occisa. xp̃c occisus est: ita cũ cars
aĩam postiit. xp̃c aĩam posuit: et cũ caro ut resurgeret aĩam
sumpsit: xp̃c aĩam sumpsit. Nec tam̃ potestate carins hoc fc̃m
est. s eiꝰ qui et aĩam ⁊ carnẽ ubi hec implerent᷑ assumpsit. Hoc
litatẽ. quem ñ genuit inequalẽ. Se hec loquente dño qm̃
lux lucebat in tenebris. et tenebre eam ñ comp̃hendebant :
dissensio iterũ tt̃a est int̾ uideoꝵ ꝓpt̾ sermones hos. Dicebãt
autẽ multi ex ip̃is. Demoniũ habet: et insanit. Quid eum

Expanded text:
imilitudine hominum accepit formam servi; et anima et caro in forma servi, quae accepta est a forma Dei. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Jam in morte sola caro est a Judaeis occisa. Si enim discipulis dixit, Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere ; numquid in ipso potuerunt plus quam corpus occidere? Et tamen carne occisa Christus occisus est. Ita cum caro animam posuit, Christus animam posuit; et cum caro, ut resurgeret, animam sumpsit, Christus animam sumpsit. Nec tamen potestate carnis hoc factum est; sed ejus qui et animam et carnem, ubi haec adimplerentur, assumpsit. alitatem, quem non genuit inaequalem. Sed haec loquente Domino, quoniam lux lucebat in tenebris, et tenebrae eam non comprehendebant. Dissensio iterum facta est inter Judaeos propter sermones hos. Dicebant autem multi ex ipsis: Daemonium habet, et insanit; quid eum
Abbreviated transcription (Latin):
loquente dño iħu. Non credidert aliqͥd magnũ dicentẽ. et u̾¬
bes illis aliqͣm gñim cooꝑientẽ: s put uoluerũt ita intel
lexert. et more homuiũ: qͥa pot̾at iħc. atit hoc disponebat
ihe. carnẽ qua indutũ erat ubĩt uelita concisam distribu¬
eũ audire: Sciens autẽ iłx apd̾ semet ip̃m. qͥa murmura¬
rent de eo discipli eiꝰ: sic enĩ apd se ista dexert. ut ab illo nõ
audirent᷑: s ille qui eos nouat in se ipis. audiens apud se¬
ip̃m: respondit coatt. Hoc uos scandali zat. qͥa dixi carnẽ meã
do uobis manducare: et sangͥnẽ meũ bibere: Hoc uos nẽpe
scandaliat. Digͦ uidertas filiũ hoĩs ascendentẽ. ubi eratt pꝰ.¬
de fuerant scandalceati: hinc plane. si intelligerent. Illi erĩ
pittabunt eũ erogaturũ corpꝰ suũ: ille aitẽ dix̃ se ascensurũ
in celũ: utiq integrũ. Cũ utd̾tais filiũ hominis ascenden¬
tem ubi erat prius: certe uel tunc uidebitis. qͥa ñ co mͦ quo

Expanded text:
loquente Domino Jesu: non crediderunt, aliquid magnum dicente, et verbi illius aliquam gratiam coolexerunt, et more hominum, qua poterat Jesus aut hoc disponebat Jesus, carnem qua indutum erat Verbum, veluti concisam distribueum audire? Sciens autem Jesus apud semetipsum, quia murmurarent de eo discipuli ejus. Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo non audirentur: sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum respondit, et ait: Hoc vos scandalizat. Quia dixi: Carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere: hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat pde fuerant scandalizati? hinc plane, si intelligerent. Illi enim putaverunt illum erogaturum corpus suum, ille autem se dixit ascensurum in coelum, utique integrum. Cum videretis Filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel tunc videbitis, quia non eo modo quo
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs qͥ uiuit: qͥ autẽ boc ñ potest respondere: nescio siuiuit.
Qͥd respondet omĩs: Si uiuit corpꝰ utiq meũ: uunt de spu meo.
uis gͦ et tuniu̾e de spu xͥ. In corpore estoxͥ. Nũqͥd enĩ corpꝰ meñ

Expanded text:
omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Bibebant inqͥo de spãli᷑ osequente eos petra. Petra autem
Gemina ꝑcussio: dio ligna crucis significat. Hic ẽ gͦ pariᷤ
de celo descendens: ut siquis ex ip̃o mandricau̾it ñ moriatur.
mentũ. Qmanducat intꝰ ñ foris: qͥ mandrtcatt in corde. ñ qui
p̃mit dente. Ego sũ panis uius. qͥ de celo descendi. Ido ut¬
uus: qͥa de celo descendi. De celo descendit et manna. S mã¬
na umbra erat: iste u̾itas ẽ. Si qͥs mandicaũit ex hoc pane.
uiuet in et̾nĩ: et panis quẽ ego dabo caro mea ẽ ꝑ mundiuta.¬
Hoc qͣndo caꝑet caro: qd̾ dixit panẽ carnẽ: Uocat᷑ caro: qd
ñ capit caro. Et id̾o magis ñ capit caro: qi uocat᷑ caro. Hoc enĩ
dixerim. Homo es: ec corpꝰ baibes et sp̃m habes. Sp̃m dico qͥ aĩa uo¬
cat᷑. qua ꝯstat qđ homo es. Constas enĩ. ex aĩa et corport. Habes
ttaq sp̃m ĩtusibilẽ: corpꝰ uisibile. Dicmͥ: qͥd ex quo uitat. Dꝑs
tuus iiuit ex corpore tuo: an corpꝰ tuũ ex spu tuo. Respondet

Expanded text:
piritali sequenti eos petra. Petra autem Gemina percussio duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de caelo descendens, ut, si quis ex ipso manducaverit, non moriatur. amentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. Ego sum panis vivus qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna; sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum. Et panis quem ego dabo, caro mea eHoc quando caperet caro; quod dixit panem, carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro: hoc enim dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet
Abbreviated transcription (Latin):
pascua ĩuenient. ubi saturent᷑ qui esuriunt eo situit ius¬
ticiam. Qualia pascua inuenit: tui dictũ est. Hodie mecũ
eris in paradyso. Quom autẽ ip̃e sit ostiũ. ip̃e pastor. ut ꝑ
ip̃m quodamm etiam iple ingredi ec egredi intelligat᷑ ⁊
et qͥs nam sit ostiariꝰ. longũ est hodie querere. et disserendo
Serino xluiͦ. ab eo qđͣ dictũ est ego sũ pastor bonꝰ. bonꝰ pastor.

Expanded text:
pascua invenient, ubi saturentur « qui esuriunt et sitiunt juspascua invenient, ubi saturentur « qui esuriunt et sitiunt justitiam : » qualia pascua invenit, cui dictum est: « Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo S XLVI. Ab eo quod scriptum est, Ego sum pa
Abbreviated transcription (Latin):
tec et ꝑdat. Ego uem ut uitam habeant: et habundantiꝰ habe¬
ant. Uidet᷑ mͥ dixisse ut uitã habeant ingredientes: et habrin¬
dantiꝰ habeant egredientes. Non autẽ potest quisq ꝑostiũ idẽ
hoc est ꝑ eumdẽ xp̃m in eccłiam eiꝰ qd est ouile eiꝰ intͣuerit ad
uitam temporalẽ. q̃ est in fide. Ideo ait ego ueni ut uttã habe¬
ant. hoc est fidẽ que ꝑdilectionẽ oꝑat᷑: ꝑ quã fidem in ouile in¬
grediunt᷑ ut uiuant: qͥa ustꝰ ex fide uiuit. Et habundantĩ
habeant: qͥ ꝑseuerando usq in finẽ ꝑ illud ostiũ id est ꝑ fidẽ
xp̃i egrediuit᷑: qm̃ ueri fideles moriunt᷑. ut habundantius
habeant uitã: ueniendo quo pastor ille precessit. ubi numꝙͣ
deinde moriant᷑ Qmius gͦ et hic in ipso oiuili ñ desunt pas
ena: qm̃ ad utrũ ꝙ possumꝰ intelligere qd aictũ est et paescua
inuenient. io est ad ingrelsũ et ad egressũ. tam̃ tunc uere

Expanded text:
tet et perdat. Ego veni ut vitam habeant et abundantius habetet et perdat. Ego veni ut vitam habeant et abundantius habeant. » Videtur enim dixisse, ut vitam habeant ingredientes, et abundantius habeant egredientes. Non autem potest quisquam per ostium,hoc est, per eumdem Christum in Ecclesiam ejus, quod est ovile ejus, intraverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait: « Ego veni ut vitam habeant, » hoc est, fidem quae per dilectionem operatur, per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, « quia justus ex fide vivit . » -- « Et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur; quoniam veri fideles moriuntur, et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desint pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est: « Et pascua inveniet, » id est, ad ingressum et ad egressum, tamen tunc vera
Abbreviated transcription (Latin):
solũ pastorem sea etiã oues int̾re ꝑ ostiũ. Se quid ẽ in gredi¬
etur ec egrediet᷑: et pascua inueniet: Ingredi quippe m eccliã
bis : ñ est utiq bonũ. T̃ alis gͦ egressus ñ possit a bono pastore
laudari: ut diceret. Et ingrodiet᷑ et egredict᷑. e pascra mus¬
niet. Est gͦ aliqͥs non solũ ingressus. uerũ ctiã egressus bonꝰ:
ꝑ ostiũ bonũ qd̾ est ⁊p̃e. Sed quis est iste laudabilis et beatus
egressus: Possem qͥdem dic̾e ingredi nos. qͣndo intetiꝰ aliqued
cogitamꝰ. egredi atitẽ qͣndo exteriꝰ aliqͥd oꝑam. et qm̃ sicut
esse scdm ipsã fidẽ cogitare: egredi autẽ ꝑ xp̃m scdm ipsam
git᷑. Exiet homo ad opꝰ suũ. Et ip̃e dñs dicit. Luceant oꝑa ur̃a
corã hõib. Sed plus me delectat qd ip̃a ueritas tamꝙͣ pastor
bonꝰ et ido doctor uonꝰ. quodamm nos ãmoriuit quẽ admodũ
uenitt: consequitꝰ adiunxit. fur ñ uente nͥ ut furet᷑: et mac¬

Expanded text:
lum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? Ingredi quippe in Ecclesibis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari; ut diceret, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est iste laudabilis et beatus egressus! Possem quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus; egredi autem, quando exterius aliquid operamur: et quoniam, esset secundum ipsam fidem cogitare; egredi autem per Christum, secucitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit: secundum et mac
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑uit: ñ qͥa malũ accepit: s qͥa bonũ malus accepit. Uidete
gͦ fr̃s : panẽ celestẽ sp̃alit̾ mnanducate: ĩ nocentiã ad altare ap¬
portate. Peccata et si fc̃ cotidiana: uel ñ stut mortifera Ante¬
ꝙͣ ad altare accedatis: attendite qͥd dicatis. Dimitte nob̃ de¬
bita nr̃a. sic̃ et nos dimtitimꝰ debitorib nr̃is. Didimitus:
dimiitit᷑ t̾. Securꝰ accede. Panis ẽ: ñ ueneñ. S tude. si dimit
tis. Nam si ñ dimitus m̃tiris: et ei mentiris quẽ ñ fallis. Nen¬
tiri do potes: dm fallẽ ñ potes. Nouit ille qͥd agat. Intꝰ te ui¬
det: initꝰ te examinat: intꝰ inspicto: intꝰ uidicet: intꝰ: aut dãp¬
fideles petres infideliũ: murm̾atores filis. patrũ murmura¬
toꝵ. Fam de nulla re magis dm offendisse ille ppłs dictꝰ
ẽ. ꝙͣ contͣ dm murmando. Ido et dñs uoleus eos ostendere
taliũ filios: huic ad eos cepit. Sto murin̾atis ĩuicẽ mm̃atores¬
fili murm̃atoꝵ satres ur̃i manta mandiecauer̃t et mor¬

Expanded text:
t, sed quia bonum malus male accepit. Videte ergo fratres panem coelestem, spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate: peccata et si sunt quotidiana, non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittas, dimittetur tibi. Securus acctis; nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damfideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos cfilii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mor
Abbreviated transcription (Latin):
ebet: qui sine peccato crat. Sabbatũ enĩ spãle: hoc est ñ habe
pectatũ. Demq fr̃s hoc ãmonet tss. qͣndo cõmenclat sabbatũ.
Omne op̃ seriule si facieais. Hec sunt urba dĩ sabbatũ cõmendã
tis: omne opus seruile ñ faciecis. Iam suꝑiores lectiones int̾
pectatũ: seriuus est pectati. Sed isti nec uidentes itt dixi. necĩ¬
unta. salb̃m carnalit̾ obseruabant: sp̃alit̾ iuolabant. Alii
ddicebant. Quom potest homo peccator hec signa facert: Ecte¬
hi sunt inuni. Et scisma erat in eis. Dies ille diuiserat: in¬
ter lucẽ et tenebras. Dicunt gͦ ceco it̾m. Tu quid dicis ae co
q̃ aꝑuit ocłos tuos : qͥd de illo sentis: Quid existimas: Quid
iudicas: Qutrebant quẽadmod homini cbalumpniarent᷑.
ut de synagoga pelicret᷑: sed a xp̃o inueniret᷑. Sca ille con¬
stanter qd senciebat exp̃ssit. Ait enĩ: quia ꝓpħa est. Adhuc

Expanded text:
ebat, qui sine peccato erat. Sabbatum enim spirituale hoc est, non habere ebat, qui sine peccato erat. Sabbatum enim spirituale hoc est, non habere peccatum. Denique, fratres, hoc admonet Deus, quando commendat sabbatum: Omne opus servile non factis: Omne opus servile non facietis. Jam superiores lectiones interpeccatum, servus est peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, sabbatum carnaliter observabant, spiritaliter violabant. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Ecce sunt inuncti. Et schisma erat in eis. Dies ille divisus erat ter lucem et tenebras. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit oculos tuos? Quid de illo sentis? Quid existimas? Quid judicas? Quaerebant quemadmodum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter, quod sentiebat, expressit. Ait enim: Quia propheta est. Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Ille homo qͥ dicit᷑ xp̃c. littũ fecit. et unxit ocłos meos: eo
dixicm̃. Uadde ad natatoriã syloe. et laua. Et abiiꝰ. et laur:
et uidi. Ecce annuntiator fẽs est gr̃e: ecce euͣgłirat: confuef᷑
uidens. Cecus ille confitebat᷑: et corimpioꝵ angebat᷑: quia
si habebant incorde. qd̾ iam ille habebat in fatie. Dixerunt
uncto similis erat: ñ dum uidenti. die ponaniꝰ fr̃s tamqͣm
illam ĩ unttionẽ in animo habuerit. Predicat: et nescit quẽ
p̾dicat. Adclricunt eũ ad pharyseos: qui cecus fuerat. Erat au¬
tem sabbatũ qͣndio lictũ fecte iħc: et aꝑuit ocłos eiꝰ. Iterũ gͦ¬
int̾rogabant eũ pharyser: quomͦ uidisset. Ille autẽ dixit
eis. Llitũ fecti. et posuto mͥ suꝑ ocłos: ec laui ec uideo. Dicebãt
ꝙͦ ex pharyseis quidam. Non om̃s: ico qͥdam. Iam enĩ munge¬
bant᷑ qͥdam. Quid gͦ dicebarit. nec uidentes nec inuncti. Non
est hic homo a deo: qui sabbitcã ñ custodit. Ipse potius custodi¬

Expanded text:
fecit, et unxit oculos meos, et dixit mihi, Vade ad natatoriam Siloe, et lava. Et abii, et lavi, et vidi. » Ecce annuntiator factus est gratiae; ecce evangelizat, confitetur videns. Caecus ille confitebatur, et cor impiorum frangebatur; quia non habebant in corde, quod jam ille habebat in facie. Dixerunt uncto similis erat, nondum videnti. Sic ponamus, fratres, tanquam illam inunctionem in animo habuerit. Praedicat, et nescit quem praedicat. 9. « Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem sabbatum quando lutum fece autem dixit eis: Lutum posuit mihi super oculos, et lavi, et video. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam. » Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes, nec inuncti? Non est hic homo a Deo, qui sabbatum non custodit. Ipse potius custodi
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sis Respondit gͥ et symon petrus. Dñe ad quẽ ibimꝰ:
Repellis nos ate: da nob̃ alterũ te. ad quẽ ibiniꝰ. Si ate
recedimꝰ. ad quẽ ibimnꝰ: Uerba uite tt̾ne habes. Uiaete:
quemadmod̃ pecrꝰ dante d̃o. recreante spũ sco intellexit.
Unde: nͥ qͥa credidit: uerba uite et̾ne habes. Uitã enim
et̾nam habes: in mynistratione corporis et sangͥnis tui
Et nos credidimꝰ et cognouimꝰ. Don cognouimꝰ et cre¬
didimꝰ. s credidimꝰ. et cognouumꝰ Credidimꝰ enĩ. ut¬

Expanded text:
universis: Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? universis: Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te, da nobis alterum te. Ad quem ibimus? Si a te recedimus, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Videte quemadmodum Petrus, dante Deo, recreante Spiritu sancto, intellexit. Unde, nisi quia credidit? Verba vitae aeternae habes. Vitam enim aeternam habes in ministratione corporis et sanguinis tui. Et nos credidimus, et cognovimus. Non cognovimus, et credidim
Abbreviated transcription (Latin):
lauerunt. Etit p̾cisi a corpore uitã ꝑdidert̃. qi forte in cor¬
pore nec fuert̃. Int̾ ñ credentes et ip̃i deputati sunt:
dicat homo uerũ: ec qđ dicit ñ capiat᷑: atq illi qͥaudiũt
icandali zerit᷑ et discedant. Penitit autẽ hoĩem. dixisse qd̃
uerũ est. Dicit enĩ apd se homo. Non debut sic dic̃t: nõ
hoc debiu dicẽ. Ecce dño ougit: dixit et ꝑdidit multos:
temansit ad paucos. Sed ñ turbabait᷑ ip̃e: q̃ ab initio no¬
uerat. et qui credentes tc̃nt. et qͥ ñ credentes. Nos si nobis
tingat ut ꝑturbem᷑. solaiũ in dño inueniamꝰ: e tam̃
caute uera dicamꝰ. atq ille ad paucos qͥ remanserant. Di¬
xit gͦ iłx ad duodettm: id t̃ illis quodecim qͥ remansert̃.
Numqͥd et uos inqͥt uultis ire : Non discelsit nͨ uidaᷤ. s quare
manebao. dño iam apparebat: nob postea manifestattũ
est. Respondit petrus ꝓ om̃ib: unꝰ ꝑmultis: unitas pro

Expanded text:
laverunt. Ecce praecisi a corpore vitam perdiderunt, quia forte in corlaverunt. Ecce praecisi a corpore vitam perdiderunt, quia forte in corpore nec fuerunt. Inter non credentes et ipsi deputandi sunt,dicat homo verum, et quod dicit, non capiatur, atque illi qui audiunt, scandalizentur et discedant. Poenitet autem hominem dixisse quod verum est: dicit enim apud se homo, Non debui sic dicere, non hoc dicere debui. Ecce Domino contigit; dixit, et perdidit multos, remansit ad paucos. Sed non turbabatur ipse, quia ab initio noverat et qui credentes essent, et qui non credentes: nos si nobis contingat, perturbamur. Solatium in Domino inveniamus, et tamen caute verba dicamus. 9. Atque ille ad paucos qui remanserant: Dixit ergo Jesus duodecim; id est illis duodecim qui remanserunt: Numquid et vos, inquit, vultis ire? Non discessit nec Judas. Sed quare manebat, Domino jam apparebat; nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro
Abbreviated transcription (Latin):
nec silitit: cit omĩs timerent qͣmuis unꝰ ꝑtret. Sed postea¬
ꝙͣ dixit. et distinxit credentes a ñ credentib: expressit cau¬
sam qͣre ñ credant. spterea dixi uob̾ inqͥt: qͥa nemo potest
tenirtad me nͥ fuerit ei datũ a patre meo. Ergo et crede
dat᷑ nob. Non enĩ nichil est credere. Si autẽ aliqͥd mag¬
nũ est gaudes qͥa credidisti: s noli extolli. Quid enim
habes qd̾ ñ accepisti: Ex hoc multi discipłi eiꝰ abierunt
retro: et iã ñ cũ illo ambulauert̃. Abiert̃ retro. s pꝰ satha¬
thanan: magis qͥa uolebat p̾cedere dñm suũ: et consiliũ
dare ne moreret᷑ ille qͥ uenerat ut moreret᷑: ne nos ĩ et̾nũ
sathanan. et appellauit sathanã: s fecit post se ire. ut ñ
elset sathanas ambulando pꝰ dñm. Isti autẽ sic rediert̃
retro: qm de quibdam feminis dicit apłs. Quedã eiuĩ
ꝯuerse sunt retro post satbanã. Uterius cũ illo ñ ambu¬

Expanded text:
nec siluit; ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteanec siluit; ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteaquam dixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare non credant: Propterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. Ergo et credere datur nobis: non enim nihil est credere. Si autem magnum aliquid est, gaude quia credidisti, sed noli extolli: quid enim habes quod non accepisti ? 8. Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulavertanam, magis quia volebat praecedere Dominum suum, et consilium dare ne moreretur ille, qui venerat ut moreretur, ne nos in aeternum satanam, et appellavit satanam; sed fecit post se ire, ut non esset satanas ambulando post Dominum. Isti autem sic redierunt retro, quomodo de quibusdam feminis dicit Apostolus: Quaedam enim conversae sunt retro post satanam . Ulterius cum illo non ambu
Abbreviated transcription (Latin):
uita ft̃. s t̾ ñ st̃. S sunt qͥdam inqͥt ĩ uob̾: qͥ ñ credãt. Non
dixit sunt qͥdã in uob̃ qͥ si intelligunt. s causam dixit qͣre
ñ intelligant. Dunt enĩ qͥdã in uob̾ qui ñ credunt. Et id̾o
ñ intelligunt: qͥa ñ credunt. Epha enĩ dixit. Nist credidĩ¬
tis: ñ intelligetis. ꝑ sidem copulam. ꝑ intellectũ tuiufica
mñ. Prius ħeamꝰ ꝑ fidẽ: ut sic qđ uiuificet᷑ ꝑ intellestum.
Nam qͥ si heret: resistit. Qͥ resistit: ñ credit. Nam qͥ resistit:
qͣm uiuificat᷑. Ad u̾sarius ẽ rndiolucis: quo penet᷑ndus
est. Non aĩtrit aciẽ: s claudit ñttẽ. Dũt gͦ qͥdã. quii ñ cre¬
dunt. Credant et aꝑiant: aꝑiant et illuminabuntt̃. Dci¬
ebat enĩ ab inttio cħe q eẽnt credentes. et qͥs tͣditurꝰ eẽt eũ
Ibienĩ eret et uuidas. Nam qͥdam scandali tati sunt: ille
autem mansit ad insidiandũ ñ ad intellegendũ. Et qi
sdeo manserat: ñ de illo tacutt dñs. Non illũ exp̾ssit: sed

Expanded text:
i non sunt. 7. Sed sunt quidam, inquit, in vobis qui non credunt. Non dixit, Sunt quidam in vobis qui non intelligunt; sed causam dixit, quare non intelligant. Sunt enim quidam in vobis qui non credunt; et ideo non intelligunt, quia non credunt. Propheta enim dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Per fidem cmur. Prius haereamus per fidem, ut sit quod vivificetur per intellectum. Nam qui non haeret, resistit; qui resistit, non credit. Nam qui resistit, quomodo vivificatur? Adversarius est radio lucis, quo penetrandus est: non avertit aciem, sed claudit mentem. Sunt ergo quidam qui non credunt. Credant et aperiant, aperiant et illuminabuntur. Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset eum. Ibi enim erat et Judas. Nam quidam scandalizati sunt: ille autem mansit ad insidiandum, non ad intelligendum. Et quia ideo manserat, non de illo tacuit Dominus. Non illum expressit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
it. Non nc̃ tͣnsit: sed iã tͣnsut a morte in uitã. Et hoc at¬
tendite qͥu̾bũ meũ audit. et ñ dixit ec credit mͥ: sea cre¬
dit ei qͥ misit me Uerbũ gͦ fili audiat. ut patͥ credat.
¶re u̾bũ audit tuũ et credit alteri: Nonne cũ u̾bũ ali¬
uuiꝰ audimꝰ. eidẽ u̾bũ ꝓferenti credimꝰ: loquenti nob̾fidẽ
accomodamꝰ: Qo gͦ uoluit dit̾e. qͥ u̾bũ meũ audit et cre¬
qͥ misit me. qͥa cũ illi credit. uͭbo eiꝰ credit. Cñ autẽ u̾bo eiꝰ
credit: mͥ credit: mͥ credit. qͥa u̾bũ patͥs ego sũ. Pax gͦ in scͥp¬
turis: et oĩa disposita neqͣꝙͣ rixantia. Tu abice litẽ cordis tur.
intellige concordiã scͥptutarũ. Nũqͥd contͣria sͥ diceret ue¬

Expanded text:
oc attendite: Qui verbum meum audit, et non dixit, Credit mihi, sed credit ei qui misit me. Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. Quare verbum audit tuum, et credit alteri? Nonne cum verbum alicujus audimus, eidem verbum proferenti credimus? loquenti nobis fidem accommodamus? Quid ergo voluit dicere: Qui verbum meum audit, et crequi misit me, quia cum illi credit, verbum ejus credit. Cum ergo verbo ejus credit, mihi credit; quia Verbum Patris ego sum. Pax ergo in Scripturis, et omnia disposita, nequaquam rixantia. Tu abjice litem cordis tui, intellige concordiam Scripturarum. Numquid contraria sibi diceret ve