comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de egypto. Dix̃ moyses ad dm̃.
Quis ego sum ut uadam ad pha¬
raonem: & eduicam filios isrł de
egypto: Qui dix̃ ei. Ego ero te¬
cum. Et hoc habebis signum:
quod miserim te. Cum edixe¬
ris populum meum de egyp¬
to: immolab̾ do suꝑ montẽ istũ

Expanded text:
de Egypto. Et dixit Moyses ad Deum. Quis ego sum: ut vadam ad Pharaonem: et educam filios Israel de Egypto? Qui dixit ei. Ego ero tecum. Et hoc habebis signum quod miserim te. Cum eduxeris populum meum de Egypto: immolabis Deo super montem istu
Abbreviated transcription (Latin):
ondit moyses faciem suam:
ñ enĩ audebat respicere contra
Uidi afflictionem populi
mei in egypto: &e clamorem eiꝰ
audiui: ꝓpt̾ duritiam eorum
qui prȩsunt oꝑib. Et sciens
dolorem eiꝰ. descendi ut libera¬
rem eum de manib egyptioꝵ.
& educerem de terra illa int̾¬
ram bonam & spaciosam. in
t̾ram quȩ fluit lacte & melle.
ad loca chananei. ce echei. &¬

Expanded text:
ses faciem suam: non enim audebat aspicere contra Vidi afflictionem populi mei in Egypto: et clamorem ejus audivi propter duriciam eorum qui presunt operibus. Et sciens dolorem ejus: descendi: ut liberarem eum de manibus Egyptiorum: et educerem de terra illa in terram bonam et spaciosam. In terra que fluit lacte et melle: ad locum Chananei et Cethei
Abbreviated transcription (Latin):
ustȩ sunt: & ñ ẽ qui inhabitet
in eis. filii quoq menpheos &
taphiies. constuprauerunt te.
usq ad uerticem. Nunquidnon
istud factum ẽ tͥ. quia dereliq¬
uisti dominum deum tuum ÷¬
eo tempore quo ducebac te ꝑ
uiam: Et nunc quid tibi uis
in uia egypti: ut bibas aqͣm
turbidam: Et quid tͥ cum uia
assyriorum: ut bibas aquam
fluminis: Arguet te malicia
tua: & auersio tua increpabit

Expanded text:
 qui habitet in eis filii quoque Memfeos et Tafnes constupraverunt te usque ad verticem numquid non istud factum est tibi quia dereliquisti Dominum Deum tuum eo tempore quo ducebat te per viam et nunc quid tibi vis in via Aegypti ut bibas aquam turbidam et quid tibi cum via Assyriorum ut bibas aquam Fluminis arguet te malitia tua et aversio tua increpabit
Abbreviated transcription (Latin):
mina ẽ natus: uterq sexꝰ ẽ hono¬
ratꝰ. Iam gͦ ad scđm hominem
transeat: qui in pͥmo fuerat ante
dampnatꝰ. Mortem nob̃ ꝑsuaserat
femina: uitam nob̾ peꝑit femina.
N ada ẽ similitudo carnis peccati:
uat. culpa moriat᷑: quia sine cul¬
pa natus ẽ. in quo is qui in cul¬
p̾cipue sequendum elegistis:
qui coniugia ñ quesistis: ñ ad
uos ꝑconiugium uenit. quem
sequendum inuenistis. Nos e
tias: sine quib ille sp̃uales ue¬
nit ad nuptias: & uob̃ dedit
sꝑnere nuptias: quos p̾cipue
uocauit ad nuptias. S un nati
estis ñ quesistis: quia eum qui
ñ ita natus ẽ plusqͣm cȩt̾i dilexi
cui sine corruptione nubatis: qͥ
nec concipiendo nec pariendo
potestis ꝑdere qͦd amatis. Exul¬
tate iustr. natalis ẽ iustificatoriᷤᷤ.
Exultate debiles & egroti: nataliᷤ
ẽ saluatoris. Exultate captiur:
natalis redemptoris. E xultate¬
ultemus serui: natalis ẽ domi¬

Expanded text:
mina est natus; et uterque sexus est honoratus. Jam ergo ad secundum hominem transeat, qui in primo fuerat ante damnatus. Mortem nobis persuaserat femina: vitam nobis peperit femina. Nata est similitudo carnis peccati ,atura vivat, culpa moriatur: quia sine culpa natus est, in quo is qui in culistum praecipue sequendum elegistis, qui conjugia non quaesistis. Non ad vos per conjugium venit, quem sequendum invenistis; ut dontias, sine quibus ille spirituales venit ad nuptias: et vobis dedit spernere nuptias, quos praecipue vocavit ad nuptias. Ergo unde nati estis, non quaesistis; quia eum qui non ita natus est, plus quam caeteri dilexistis. cui sine corruptione nubatis; quae nec concipiendo, nec pariendo potestis perdere quod amatis. Exsultate, justi: Natalis est Justificatoris. Exsultate, debiles et aegroti: Natalis est Salvatoris. Exsultate, captivi: Natalis est Redemptoris. Exsultexsultent liberi: Natalis e
Abbreviated transcription (Latin):
titudinem dei. Sapientes autẽ
illi & prudentes dum alta deĩ
querunt. & humilia ñ credunt:
ista p̾termittentes. & ꝓpt̾ hoc
nec ad illa ꝑuenientes: manes
& leues. inflati & elati. tanqͣm
inter celum & terram. in uento¬
so medio pͤpenderunt. Sunt¬
ꝙ enim sapientes & prudentes:
s huius mundi: non illius ã
quo factus ẽ mundus. iii.
nem ado potuisse suscipi÷ nec
eum in carne potuisse mutari.
intellig̾ent eum assumpsisse qͦd
& ado patre ñ recessisse. & id eum
ꝑseuerasse quod ẽ. & nob̃ apparu¬
isse quod sumus. & corꝑe infantili.
potentiam ẽẽ indutam & mun¬
danȩ moli ñ ẽẽ substratã. Cuius
opꝰ. ẽ apud patrem manentis in¬
undus uniu̾sus: cuiꝰ opꝰ ẽ ad nos
uenientis uͥginis partꝰ. Dedit
quippe inditium maiestatis
eius uirgo mater: qui
uirgo ante conceptum. uir-
go post partum. iiii.¬

Expanded text:
titudinem Dei. Sapientes autem illi et prudentes, dum alta Dei quaerunt, et humilia non credunt, ista praetermittentes, et propter hoc nec ad illa pervenientes; inanes et leves, inflati et elati, et tanquam inter coelum et terram in ventoso medio pependerunt. Sunt enim sapientes et prudentes, sed hujus mundi, non illius a quo factus est mundus. Nam Deo carnem potuisse suscipi, nec eum in carnem potuisse mutari: intelligerent eum assumpsisse quodet a Patre non recessisse; et id eum perseverasse quod est, et nobis apparuisse quod sumus; et corpori infantili potentiam esse inditam, et mundanae moli non esse subtractam. Cujus opus est apud Patrem manentis mundus universus, hujus opus est ad nos venientis Virginis partus. Dedit quippe indicium majestatis ejus Virgo mater, quam virgo ante conceptum, tam virgo post partum; a vi
Abbreviated transcription (Latin):
talis ẽ liberantis. Hic de matre
natus. istum diem seculi com¬
mendauit: qui de patre natus
secula creauit. Nec illa natiuitas
nec ista quesiuit hominẽ patrẽ.
de patre & de matre: & sine
patre & sine matre. De patre
ds: de matre homo. Sine matͤ¬
ds: sine patre homo. Genera¬
tionem eius quis enarrabit: si¬
ue illam s ne tempore:siue il¬
lam sine semine: Illa sine
mitio: hȩc sine exemplo. Illa
quȩ nunquam non fuit: ista
quȩ nec ante. nec postea fuit.
Illa non habet finem: ista mni¬
tium illic habet. ubi finem.
cȩli uero atq angłi natũ. Iace¬
bat in presepio continens mun¬
dum: & infans erat & uerbum.
Quem cęli non capiunt. unius
feminȩ sinus ferebat: illa regẽ
nr̃m regebat: in quo sumus illa
tas. & mira humanitas: in qͣ
sic latuit tanta diuinitas. Ma¬
trem cui subiacebat infantia. re¬
gebat potentia: & cam cuius
sugebat ubera. ueritate pas¬
cebat. ꝑficiat in nob̃ sua mu¬
nera. qui sumere ñ abhorruit
etiam nr̃a pͥmordia: & in se fa-¬

Expanded text:
a in Deo infante. Hic de matre natus istum diem saeculis commendavit, qui de Patre natus saecula cuncta creavit. Nec illa nativitas nec ista quaesivit hominem patrem. ne matre, de matre sine patre; sine matre Deus, sine patre homo; sine matDeus, sine patre homo. Generationem ergo ejus quis enarrabit : sive illam sine tempore, sive istam sine semine; illam sine initio, istam sine exemplo; illam quae nunquam non fuit, istam quae nec antea nec postea fuit; illam quae non habet finem, istam quae initium illic habet, ubi finem? coeli vero atque Angeli natum. Jacebat in praesepio continens mundum: et infans erat et Verbum. Quem coeli non capiunt, unius feminae sinus ferebat. Illa regem nostrum regebat; in quo sumus, illa tas, et mira humilitas, in qua sic latuit tota divinitas! Matrem cui subjacebat infantia, regebat potentia; et cujus ubera sugebat, eam veritate pascebat. Perficiat in nobis sua munera, qui sumere non abhorruit etiam nostra primordia: et ipse fa
Abbreviated transcription (Latin):
placabili altari meo: & domũ
maiestatis meȩ glorificabo. Qui
sunt isti qui ut nubes uolant ÷¬
& quasi columbȩ ad fenestras
suas: Me enim insulȩ expectant:
& naues maris in pͥncipio ut
adducant filios tuos delonge:
argentũ eorum. & aurum eorum
cum eis nomini dñi d̃i tui. & scõ
israel. quia glorificabit te. Eit
ȩdificabunt filii ꝑegͥnorum mu¬
ros tuos: & reges eorum ministra¬
bunt tͥ. In indignatione enim
mea ꝑcussi te: & in reconciliatio¬
ne mea misertus sum tui. iiͣ

Expanded text:
omus maiestatis mee glorificabo. Qui sunt isti qui ut nubes volant: et quasi columbe ad fenestras suas. Me enim insule expectabunt: et nabes maris in principio. Ut adducant filios tuos de longe, argentum eorum et aurum eorum cum eis in nomine Domini Dei tui: et sancti Srahel quia glorificabit te. Et edificabunt filii peregrinorum muros tuos: et reges eorum ministrabunt tibi. In indignatione enim mea percussi te: et in reconciliatione mea misertus sum tui.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ oues uenit: cum quilibet ĩ¬
uistus ⁊ raptor sidele quosq
atq humiles opprindit. S his
qui ꝑpastor esse qidebatur ⁊ non
erat relinquit oues ⁊ fugit: qͥa
dum sibi ab eopericłm metuit.
resistere eius inuisticie ñ p̃su¬
mit. fugit aũt ñ mutando lo¬
cum s subtrahendo solacium
fugit. quia iniusticiam urdit¬
⁊ tacuit. fugit: quia se sub si¬
Nlentio abscondit. S̾ Ioh̃m¬

Expanded text:
super oves venit cum quilibet insuper oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibu
Abbreviated transcription (Latin):
Ioiturz. Mercenn¶ ar uis autei. et
qui non est pastor. cuius ñ sunt
oues ꝓprie: uidet lupum uenien¬
tem ⁊ dimittit oues ⁊ fugit. Non
pastor s mercennariꝰ uocatur:
qui ñ ꝓ amore intimo oues dñi¬
cas s ad temporales merce des
pascit. Mercennariꝰ quippe est.
qui locum quidem pastoris te¬
uet: s lucra animaꝵ ñ querit
Terrenis commodis ihiat: ho¬
nore p̾lationis gaudet. Tempora¬
lib lucris pascitur: impensa sibi
ab hominib reuerentia letatur.
ste sunt mercedes .xii.¬
mercennarii: ut ꝓ eo ip̃o quo i
regimine laborat. hic quod que¬
rit inueniat: ⁊ ab hereditate regis¬
gregis in posterum alienus existat.
Utrum uero pastor. an mercenna¬
rius sit. cognosci ueraciter ñ põt.
si occasio necessitatis deest. Trans¬
quilitatis enim tempore: plerũ¬
q ad p̾egis custodiam sicut uerꝰ
pastor. sic etiam mercennar iuis
stat. S lupus ueniens indicat:
quo quisq animo suꝑ gregis cu¬
stodiam stabat. Lupus ⁊ enim

Expanded text:
s autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit, terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Iste sunt enim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quo in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat et ab haereditate gregis in poUtrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enim is qui ñ ex accidenti
ater bois est
dicit. Ego sum pastor bonus. Atq
cusdem bonitatis formam: quam
nos imitemur at iungit: dicens.
Monus pastor animam suam dat
ꝓ ouib sius. fecit quod monuit:
ostendit quod uissit. Bonus paster
ꝓ ouib suis animam suam posu¬
it: ut in sacramento nr̃o.corpus
suum ⁊ sanguinem u̾teret: ⁊
oues quas redimerat.carnis sue
alimento saciaretx
stensa nobis est de cõtemptu
mortis. uia quam sequam᷑:
apposita forma cui impͥmamuR.
Primum nobis est extĩora nostra
miscd̾r ouib eius impendere: postͤ¬
mum uero si necesse sit etiam mor¬
tem urãm ꝓ eisdem ouib ministra¬
re. Aprimo autem hoc minimo: ꝑ¬
uenitur ad postremum maius.
S  cum incomꝑabiliter lon¬
ge sit melior anima qua uiuimꝰ¬
a terrena substantia qua extius
possidemus: qui ñ dat ꝓ ouibus
substantiam suam quando ꝓ his

Expanded text:
nti ter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Bonus pastor pro ovibus suis animam suam posuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando
Abbreviated transcription (Latin):
xclamauit rex fortiter. ut
introducerent magos. chal¬
deos. & aruspices: & ꝓloquens
rex ait sapientib babylonis.
Quicumq legerit scͥpturam hanc.
& interpretationem eiꝰ manifestã
michi fecerit: purpura uestietur.
&torquem auream habebit in
collo: & tercius in regno meo erit.
Tunc ingressi omnes sapientes regis:
ñ potuerunt nec scͥpturam legere.
nec interpretationem indicare
regi. Unde rex balthasar satis cõ¬
turbatus ẽ. & uultus illius immu¬
tatus ẽ: s & obtimates eius contͣ¬
babantur. Regina aũt ꝓ re quȩ
acciderat regi & obtimatib eius.
domum conuiuii ingressa est:
& ꝓloquens ait. Rex in ȩternum
uiue. Non deconturbent cogita¬
tiones tuȩ: neq facies tua immu
titur. Euir in regno tuo. qui
sp̃m deorum sanctorum habet
in se: & in dieb patͥs tui scientra
& sapientia inuentȩ sunt in eo.
Nam & rex nabuchodonosor pa¬
ter tuus pͥncipem magorum &
incantatorum. chaldeorum &
aruispicum constituit eum: pa¬
ter inqͣm tuus o rex: quia sp̃c

Expanded text:
aque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos, et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus manifestam mihi fecerit, Purpura vestietur, et torquem auream habebit in collo, et tertius in regno meo erit. Tunc ingressi omnes sapientes regis, non potuerunt scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius immutatus est: sed et optimates ejus turbabantur. Regina autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, nen regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum habet in se: et in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, incantatorum, Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: Quia spiri
Abbreviated transcription (Latin):
dus autem gaudebit: uos aũt
contristabimini s tristicia ue¬
stra ũtetur in gaudium: ⁊ ip̃oe
⁊ tocius eccł̃ie statui congruit.
Plorabant quippe ⁊ flebant a¬
matores xp̃i: cum illum com¬
p̾hendi ab hostib ligari ad con¬
cilium duci dampnari flagel¬
lari derisui. haberi ad ultimũ
crucifigi lanceari ⁊ sepeliri ui¬

Expanded text:
gaudebit. Vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. Et ipsorum, et totius Ecclesiae statui congruit. Plorabant quippe et flebant amatores Christi cum illum comprehendi ab hostibus, ligari, ad concilium duci, damnari, flagellari, derisui haberi, ad ultimum crucifigi, lanceari, et sepeliri vi
Abbreviated transcription (Latin):
tempus ascensionis apparuit.
subuingit quia uado ad
patrem: uixta hunc sensum ad
illud specialiter respicit. quod p̃¬
misit.⁊ iterum modicum ⁊ uide¬
bitis me. Ac si aꝑte diceret. Prop¬
terea me s resuscitatum amortu¬
is modico tempore uidebitis: qͥa
ñ semꝑ in terra corporałr man¬
surus: s ꝑ humanitatem qũa
assumpsi: iam sum ascensurus in
celum. Hec quidem u̾ba domini
ut diximus. iis speciatim qui
eius resurrestionem uidere potue¬
runt conueniunt. Quod uero
illis querentib exponendo sub¬

Expanded text:
tempus ascensionis apparuit. tempus ascensionis apparuit. subjunxit: Quia vado ad Patrem. Juxta hunc sensum, ad illud specialiter respicit quod praemisit: Et iterum modicum, et videbitis me. Ac si aperte diceret: Propterea me resuscitatum a mortuis modico tempore videbitis, quia non semper in terra corporaliter mansurus, sed per humanitatem quam assumpsi jam sum ascensurus in coelum. Haec quidem verba Domini, ut diximus, illis specialiter qui ejus resurrectionem videre potuerunt conveniunt. Quod vero illis quaerentib
Abbreviated transcription (Latin):
est de cruce: ⁊ intra septa sepulcͥ
ab humanis seclusus obtutib.
it iterum modicum erat: usq
dum illum uiderent. Resurrexit
enim a mortius tercia die.⁊ ap¬
paruit eis in multis argumentis
ꝑ dies quadraginta. xi
⁊ iterum modicum ⁊ iuderent¬
sllum: annectit causam dicens:
quia uado ad patrem. Ac si paten¬
ter dicat. Ideo post modicum a
ur̃is aspectib in monum̃ti clau¬
stris abscondor. ⁊ iterum post mo¬
dicum destructo mortis imꝑio.
uobis intuendus appareo: quia
tempus est. ut expleta dispensa¬
tione assumpte mortalitatis.
cum resurreftionis triumpho
iam reuertar ad patrem. Potest
⁊ aliter intelligi quod ait̃: mo¬
dicum ⁊ iam ñ uidebitis me qͥa¬
⁊ iterum modicum ⁊ uidebitis
me. Modicum quippe tempus
rent: illico scilicet quo erat qui¬
eturus in monumento. Et itm
modicum erat futurum quo
uiderent eum: illi uidelicet qua¬
draginta dies. in quib eis post
passionem suam sepuis usq ad

Expanded text:
est de cruce, et intra septa sepulcri est de cruce, et intra septa sepulcri ab humanis seclusus obtutibus. Et iterum modicum erat, usque dum illum viderent; resurrexit enim a mortuis die tertia, et apparuit eis in multis argumentis per dies quadraginta. Quare t iterum modicum et viderent, annectit causam, dicens: Quia vado ad Patrem. Ac si aperte dicat: Ideo post modicum a vestris aspectibus in monumenti claustris abscondor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est ut, expleta dispensatione assumptae mortalitatis cum resurrectionis triumpho, jam revertar ad Patrem. Potest et aliter intelligi quod ait: Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum quippe tempus rent, illud, scilicet, triduum quo erat quieturus in monumento. Et iterum modicum erat futurum quo viderent eum, illi, videlicet, dies quadraginta, in quibus eis post passionem suam saepius usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
cordis auditu ꝑcipere debemus.
sedulaq intentione ꝑsistere qͣ¬
tinus ad hec contingere merea¬
mur. Quid est enum quod me¬
rito letius audiatur. qm̃ ꝑueni¬
re posse ad gaudium. quod nũꝗͣ
possit auferri: Notandum aũt
quod tota lestionis huius eu¬
uangłice series illis conuenit
qui eam p̾sentes audierunt a
domino. Dars aũt illius: etiã
nobis qui post passionem et
resurrettionem domuncam ad
fidem uenimus:aptissime cõ¬
¶ gruit.¬
dominus ait modicum ⁊¬
cum ⁊ uidebitis me quia uado
ad patrem. ad ilos specialiter
ꝑtinet. qui eius discipulatui p̃¬
dicantis in car ne adhesere: ⁊ post
tristiciam passionis. uisa resur¬
rectione ⁊ ascensione eius letifica¬
ri meruerunt. Nam quia hec illa
qua tradẽbatur nocte locutus est:
modicum erat. idest eiusdem no¬
fti ⁊ diei sequenus tempus usq
ad horam qua sllum ñ uidere in¬
ciperent. Tentus enim notte illa
auideis. t incrastinum crucifi¬
xus: cum sero factum eẽt depositꝰ

Expanded text:
cordis auditu percipere debemus, sedulaque intentione persistere, quatenus ad haec contingere mereamur. Quid est enim quod merito laetius audiatur quam perveniri posse ad gaudium quod nunquam possit auferri? Notandum autem quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, aptissime congruit.go ait: Modicum debitis me, quia vado ad Patrem, ad illos specialiter pertinet, qui ejus discipulatui praedicantis in carne adhaerere, et post tristitiam passionis visa resurrectione et ascensione ejus laetificari meruerunt. Nam quia haec illa qua tradebatur nocte locutus est, modicum erat, id est, ejusdem noctis et diei sequentis tempus, usque ad horam qua illum non videre inciperent. Tentus enim nocte illa a Judaeis, et in crastinum crucifixus, cum sero factum esset depositus
Abbreviated transcription (Latin):
de pacor Seuierunt inimici in
marturs. Quid orabat ista uox
corꝑis xp̃i: Hoc orabat ut erue¬
ientur ab inimicis: ⁊ ñ eospossẽt
ccuderei mmici. Ergo exauditiñ
lunt. quia occisi sunt. ⁊ deseruit d̃s
contritos corde seruos suos:⁊ sꝑe¬
rantes in se desperit: Atsit. Qrus
enim inuocauit dominum: et
Ab inimicis eruebantur. duiti¬
mentes conseutiebant ⁊ uiuebat.
⁊ tarã ip̃i ab iimicis absorlebm¬
tur. Occisi er uebantur. iuuentes
absor̃bebantur. Inde ⁊ illa uox gra¬
tulationis est: forsitan uuios absor¬
buissent nos. Multi absorti ⁊ ui¬
u abserti.: mltt absorti multi mor¬
tui absorti. Qui putauerunt ma¬
nem ẽẽ fidem xͥanam: mortui absor
um dei. scientes ⁊ hoc credentes. d
boc intus credentes tenentes. cesser̃t
tam̃ delorib ⁊ ydolis sacrificauer̃t:
uiiu absorti sunt. Illi absorti quia
mortui: illi aũt quia asorti mor¬
tui. Non enim absorti iuuere potu¬
eriuit: quantus uiui absorberent᷑
srgo hoc erat uox martirum ati¬

Expanded text:
. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et ab inimicis eruebantur. Alii timentes consentiebant, et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis absorbebantur. Occisi eruebantur, viventes absorbebantur. Inde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absorbuissent nos . Multi absorpti, et vivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpum Dei scientes, et hoc credentes, et hoc intus tenentes, cesserunt tamen doloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi absorpti sunt. Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem quia absorpti, mortui. Non enim absorpti vivere potuerunt, quamvis vivi absorberentur. Ergo hoc orat vox martyrum, A ti
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽm: ꝓuida utiq dispensati¬
one: ut quoꝵ salutem scribendo
quesierunt: hos saluandos a do¬
mino mystice docerent esse figu
mittet eos. Et doctorib precipitur. ut
siquid eis ostrterit adu̾sitatis: siqͥs
boli solui. ⁊ ꝑ confessionent fidei do¬
mino adduci: ñ tamen p̾dicando
desistant: s constanteR isinuent
quia dominus ad edificandam eccle
siam suam talib opus hĩbet. Qũa¬
ius enim seuus sit ꝑsocit: ⁊ inma¬
nis non potest eorum cbsistere sal¬
uatiom. quos nouit dominus qͥd
sunt eius: quos ad uitam p̃ordina¬
uit eternam. Mathm.

Expanded text:
tionem, provida utraque dispensatitionem, provida utraque dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent esse figuret, et confestim dimittet eos. Et doctoribus praecipitur, ut si quid eis obstiterit adversitatis, si boli, et per confessionem fidei Domino adduci, non tamen a praedicando desistant, sed constanter insinuent, quia Dominus ad aedisiam talibus opus habet. Quamvis enim saevus sit persecutor et immanis, non potest eorum obsistere salvationi quos novit Dominus, quia sint ejus quos ad vitam praeordinavit aeter
Abbreviated transcription (Latin):
quia sic dilexit deus mundũ
ut filium suum ungenitũ
daret: ut omnis qui credit in
ip̃o ñ ꝑeat. s habeat uitam
eteruam. Duos ad exhibenda
sibi uimenta misit discipłos:
ut significaret in utrumq po¬
pgolum circoncisionis scilicet
⁊ p̃putu predicatores esse desti¬
nandos. uel certe duos misit
in cosdem p̾dicatores doctrina
simul ⁊ oꝑatione ꝑfectos eẽ mo¬
neret: ne uł erioris u̾ba udocti ue¬
ritati miscerent: uł ea que docte
tur. Uterq enim ppłs funibus
peccatorun erat cir complexus. ⁊
solutione diuina opus habebat.
iste lege quam acceꝑat mãse utẽ¬
do. ille nunquam accipiendo pec¬
cauerunt. Unde bene dieit apls
quia ñ est distinctio: om̃s enim
peccauerunt ⁊ egent glã dei iu
pulchre tres alii eugliste qui gen¬
tib scripserunt. pullum solum¬
modo domino allatum memorãt:
maths autem euglista qui ex
hebreis. ⁊ hebreo sermone scrip¬
sit eugl̃m. etiam asine fecit men¬

Expanded text:
Quia sic Deus dilexit mundum, Quia sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Duos ad exhibenda sibi jumenta misit discipulos, ut significaret in utrumque populum, circumcisionis videlicet et praeputii, praedicatores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et operatione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati miscerent, vel ea quae tur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat circumplexus, et solutione divina opus habebat; iste lege quam acceperat male utendo, ille nunquam accipiendo peccaverat. Unde bene dicit Apostolus: Quia non est distinctio: omnes enim peccaverunt et egent pulchre alii tres evangelistae, qui gentibus scripserunt, pullum solummodo Domino adductum memorant. Matthaeus autem evangelista, qui ex Hebraeis et Hebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit men
Abbreviated transcription (Latin):
sidens. queq a noxia libertate.
suo frenans imꝑio ad uisione
suꝑne pacis ꝑducit. Ilierosoli¬
na ⁊ enim uisio pacis inter¬
pretatur.
Denecum ad montem
liuieti uenissz dominus
discipulos qui hec animiua
adducerent mistr: quia nen
nr̃is ad eum mĩtis. s l
sius gr̃a largiente preuenifi
lohaune attestante qui ait. Et
in hoc est caritas: non quasi noᷤ
dilexerimus dominum: s q̃m
ip̃e prior dilexit nos. Mons nãq
oliueti celsitudinem domini¬
ce dilectionis qua nos miseri¬
corditer illustrare ac saluare
dignatus est. insinuat: non
solum quia olei natura lucis
ministra est. ⁊ laborum dõloꝵ ꝙ
solamen. uerum etiam quia
cunctis quib immiscetur so¬
let excellere liquorib. Et apłs
de caritate locuturus adhuc in¬
quit excellentiorem uam uob̃
demonstro. Ad montem oliue
ti ueniens dominus asinos si¬
bi quib iherosolunam petar p̃¬
cipit exhiberi figurate signifi¬
cans hoc quod alibi dicit aꝑte

Expanded text:
sidens quaeque a noxia libertate sidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem supernae pacis perducit. Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, pervenimus, Joanne attestante, qui ait: Et in hoc charitas est, non quasi nos dileximus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos . Mons namque Oliveti celsitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus immiscetur, solet excellere liquoribus. Et Apostolus de charitate locuturus: Adhuc, inquit, excellentiorem vobis viam demonstro . Ad montem igitur Oliveti veniens Dominus, asinos sibi quibus Hierosolymam petat, praecepit exhiberi, figurate significans hoc quod alibi dicit aperte:
Abbreviated transcription (Latin):
in montem oliueti tentus est a
uideis ⁊ mane crucifixus ipsa
nos die a deuiouica dominatione
redemit. qua antiquus ille ebre¬
orum ppłs ꝑ immolationem ag¬
ni. uigum egyptie seruitutis ab¬
instaR agni paschalis ante
quinq dies quam pati inciperet
locum passionis a diit: ut se insi¬
nuaret esse illum de quo p̃dixit
ysaias. Sicut ouis ad occisionem
oucetur: ⁊ quasi agnus coram
tondente se obmutescet. ⁊ ñ ape¬
riet os suum. Et paulo suꝑiꝰ.
Ip̃e autem uulneratus est ꝓprͣ
iniquitates nr̃as:⁊ liuore eius
sanati sumus. S iniideorum
corda principum: in cunctis
que ꝓuide gessit eum ꝑsequi
qmͣ in eum crederẽt maluer̃t
Et multum miseri: uite attorẽ
morti potius dare qmͣ ꝑ eum
ip̃i uiuificari studebant. uerũ
nos ꝑfidorum cecitate decłina¬
ta eorum exemplum qui fide
dominum laudauere sequa¬
mui. ⁊ iter eius mysticum
mistica ut decet interpretati¬
one scrutemur. Asina ⁊ pusiꝰ
da designant:quib ip̃e pre¬

Expanded text:
in montem Oliveti, tentus est a in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca dominatione redemit, qua antiquus ille Hebraeorum populus immolatione agni jugum Aegyptiae servitutis abinstar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum . Et paulo superius: Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus. Sed invidorum corda principum in cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequamur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatione scrutemur. Asina et pulluda designant, quibus ille prae
Abbreviated transcription (Latin):
luit loco passionis. ut etiam ꝑ hoc
claresceret: quia ñ inuitus. s spon¬
te pateretur. In asino uenire et a
turbis rex appellari ac laudari uo¬
luit: ut etiam per hoc eruditus qͥs
sic illo uenturum. ꝓpbetia olim p̃¬
missa signauerat. Ante quinq di¬
es pasche uenire uoluit: sicut ex
iohannis euglio didicimus: uit e¬
tiam ꝑ hoc osten deret se ẽe agnum
immacłatum qui peccata tolleret
mundi. Agnus quippe paschalis
cuius immolatione. populus isĩ
ab egyptia seruitute liberatus
quinq dies pasche. idest decima lu¬
idest quarta decima luna ad ues¬
perum ussus est immolari: signi¬
ficans eum qui nos suo sanguine
redempturus. ante quinq dies
pasche. sdest hodierne die magno
p̃cedentium sequentiumq popii¬
lorum gaudio ac laudatione de
erat cotidie docens in templo: qͥn¬
ta demum ꝑacta die uͥ ueteris
pasche sacramenta eatenus obser¬
uata consummauit. ac noui de¬
inceps obseruanda. discipulis sa¬
cramenta contradicit. egressus

Expanded text:
luit loco passionis, ut etiam per hoc claresceret quia non invitus sed sponte pateretur. In asino venire, et a turbis rex appellari et laudari voluit, ut etiam per hoc eruditus quissic illo venturum prophetia olim praemissa signaverat. Ante quinque dies paschae venire voluit, sicut ex Joannis Evangelio didicimus, ut etiam per hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liberatus, ante quinque dies paschae, id est id est quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies paschae, id est, hodierno die magno praecedentium sequentiumque populorum gaudio ac laudatione  Aerat quotidie docens in eo. Quinta demum peracta die, ubi veteris paschae sacramenta hactenus observata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquitas facinoris siu: inui¬
dicem hominem resundere
uolebant. S mnquid deũ
uidicem fallebant: Q uod fecit
pylatus ineo ip̃o quod fecit ali¬
quantulum particeps fuit:
s in comꝑatione illoꝵ multo
ip̃e innocentior. Institit enim
quantum potuit: ut illum
ex eorum manib liberaret.
Nam ꝓpterea flagellatum per¬
duxit ad eos. Non ꝑsequendo
dominum flagellauit:sed
Alorum furori satiffacere uo¬
lens: ut uel sic iam mittesce¬
rent ⁊ desinerent e um uelle
occidi cum flagellatũ uidẽnt.

Expanded text:
Iniquitatem facinoris sui in jIniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle o
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo
ebtexit caligine in furore
suo dominus filiam syon. piecit
de celo terram inclitam isrł. et
ñ est recordatus scabelli pedum
suoꝵ in dic furoris sui. Precipi¬
tauit dominus nec peꝑcit om¬
nia speciosa iacob: destruxit in
furore suo munitiones urginis
uida. Deiecit in terram. polluit
cornu isrł: aũtit retrorsum
dexteram suam a facie inimi¬
ci ⁊ succendit in iacob quasi
quasi inumnieus: firmauit
dexheram suam. quasi hostis.
Et eccidit omne quod pulch¬
rum erat uisu intab̾nacło
filie syon: effudit quasi ignẽ
indignationem suam.i¬
racuerunt tanquam
gladium linguas suas
filii hominum dentes eorum
arma ⁊ sagite: ⁊ lingua eoꝵ
gladius acutus. Quod dicit
alius psalmus sic ⁊ hic: exa¬
cuerunt tanquan gladium
lingnas sudis. Non dicant iu¬
der: non eccidimꝰ xp̃m. Et eñĩ
ꝓpterea dederunt eum uidei
pylato: ut quasi ip̃i a morte
eius uidentur immunes.
Nam cum dixisset ei pylatꝰ
uos eum eccidite: responde
Nlobis ñ licet eccidere quenꝙͣ.

Expanded text:
uomodo obtexit caligine in furore suo Dominus filiam Sion proiecit de caelo terram inclitam Israhel et non recordatus est scabilli pedum suorum in die furoris sui BETH praecipitavit Dominus nec penia speciosa Jacob: destruxit in furore suo munitiones virginis Juda, et dejecit in terram: polluit cornu Israel: avertit retrorsum dexteram suam a facie inimici: et succendit in Jacob quasi quasi inimicus, firmavit dexteram suam quasi hostis: et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculo filiae Sion, effudit quasi ignem indignationem suam.acuerunt tanquam gladium linguas suas. Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis non licet occidere quemquam .
Abbreviated transcription (Latin):
nus.⁊ dixisse quod ĩpe ñ feci¬
sset: mundirn se rẽ amorte a¬
quia fecit uł inuitus: illi in¬
nocentes. qui coegerunt ut fa¬
ceret. Nullo modo. S ille dixit
in eum sententiam. ⁊ uissit e¬
um crucifigi: ⁊ quasi ip̃e occt¬
dit. ⁊ uos ꝯuidei eccidistis.

Expanded text:
se quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte iquia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis.
Abbreviated transcription (Latin):
scientia animȩ tuȩ placuerit.
diet te. & prudentia ser¬
uabit de: ut eruaris a uia
mala. & ab homine qui per¬
uersa loquitur:qui relinqu¬
unt iter rectum. & ambulan
ꝑ uias tenebrosas: qui lȩtan¬
tur cum malefecerint. & ex¬
ultant in reb pessimis : quorum
uiȩ ꝑuersȩ. & infames gressus
corum:ut eruaris amuliere
aliena & ab extranea. q mollit
sermones suos: & reliquit du¬
cem pub̾tatis suȩ. & pacti dei
ad mortem domus eiꝰ: & ad in¬
feros semite ipsius. Omnes qͥ
ingrediuntur ad eam ñ re¬
uertentur: nec apprehendẽt
semitas uitȩ:ut ambules in
uia bona. & salles iustorum
custodias. Qui enim recti
sunt habitabunt in terra:
& simplices ꝑmanebunt in
ca.Impii uero de derra per¬
dentur: & qui miquȩ agunt.
auferentur ex ca.

Expanded text:
lacuerit, diet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis, quorum uiae peruersae et infames gressus eorum: ut eruaris a muliere aliena et ab extranea, quae mollit sermones suos et reliquit ducem pubertatis suae et pacti dei ad mortem domus ejus, et ad inferos semitae ipsius. Omnes, qui ingrediuntur ad eam, non revertentur, nec apprehendent semitas vitae. Ut ambules in via bona: et calles justorum custodias. Qui enim recti sunt, habitabunt in terra, et simplices permanebunt in ea. Impii vero de terra perdentur: et qui inique agunt, auferentur ex ea.
Abbreviated transcription (Latin):
amplius homo de uniuerso
labore suo quo laborat sub
sole: Generatio precerit &
generatio aduenit:terra uero
in ȩternum stat. Oritur sol
& occidit. & ad locum suum
reuertitur: ibiq renascens. gy¬
rat ꝑ meridiem: & flectitur
ad aquilonem. Lustrans uni¬
uersa circuitu ꝑgit spiritus:
& incirculos suos regreditur.
Omnia flumina intrant in ma¬
re: & mare ñ redundat. Ad
locum unde exeunt flumina
reuertuntur: ut itum fluant.

Expanded text:
e universo labore suo quod laborat sub sole generatio praeterit et generatio advenit terra vero in aeternum stat oritur sol et occidit et ad locum suum revertitur ibique renascens gyrat per meridiem et flectitur ad aquilonem lustrans universa circuitu pergit spiritus et in circulos suos regreditur omnia flumina intrant mare et mare non redundat ad locum unde exeunt flumina revertuntur ut iterum fluan
Abbreviated transcription (Latin):
Crgo qsm nemo magis ꝓximus qm
qui uulnera nr̃a curauit: diliga¬
mus eum quasi dominum: diliga¬
mus ⁊ quasi proximum. Nlichil
eñĩ tam ꝓximum: qͣm caput men¬
bris. Diligamus etiam eum qui
ĩmitator est xp̃i: diligamus eum
qui inopie alterius. corporis unita¬
te compatitur. Non enun cognatio
fatit ꝓximum s miscõa. quia mi¬
sericoroia est scd̾m naturam. Nli

Expanded text:
oniam nemo magis proximus quam qui vulnera nostra curavit, diligamus eum quasi dominum, diligamus eum quasi proximum, nihil enim tam proximum, quam caput membris: diligamus etiam eum qui imitator est Christi: diligamus eum qui inopiae alterius corporis unitate compatitur. Non enim cognatio facit proximum, sed misericordia: quia miseric
Abbreviated transcription (Latin):
deria erroris: renouemur sp̃u
mentis nr̃ȩ: &e induamꝰ nouũ
hominem qui scđ̃m dm̃ creatꝰ
ẽ. in iustitia &e scĩtate ueritatis.
N eq aucdientes cirtumci sionẽ.
in uno corporis nr̃i membro nos
castigare sufficere credamus.s
sicut idem alibi monet apostolꝰ.
mundemus nos ab omni labe. &
inquinamento carnis &x spiritus:
ꝑficientes in timore scificationẽ di

Expanded text:
derderrae, et induamus novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem i
Abbreviated transcription (Latin):
laborib insistere. & ꝑ adipiscen¬
da requie sempit̾na. ad tempꝰ
oꝑari necesse ẽ. Septima ẽ etas:
ñ in hac s in alia uita quiescen¬
tium usq ad tempꝰ resurrectio¬
nis animarum. Octaua autẽ
ȩtas. ipsa est resurrectionis¬
dies sine ullo temporis fine be¬
ata: quando uera omnimodȩ
circumcisiõis głia a chorusch¬
ante. ñ ultra corpus quod cor¬
rumpitur aggrauat animam:
ñ terrena inhabitatio depͥmit
sensum multa cogitantem: s
corpꝰ iam incorruptibile lȩtifi¬
cat animam: & subleuat cȩles¬
tis inhabitatio totum hominẽ.
uisiom sui conditoris inherentẽ.
qui ad futurȩ pulcherrimȩ
renouationis. quasi summȩ cir¬
cumcisionis desidamus premia
ꝑtingere: turemus interim pͥ¬
mitiuȩ circumcisionis & reno¬
uationis. quȩ cotidiano uirtu¬
tum exercitio fit subire reme¬
dia. Peponamus scd̃m pͥstinã
conuersationem. ueterem homi¬
nem qui corrumpit᷑ scđ̃m desi¬

Expanded text:
laboribus insistere, et pro adipiscenlaboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resurrectionis sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodo circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat animam; non terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam corruptibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. qui ad hujus pulcherrimae renovationis, quasi summae circumcisionis, desideramus praemia pertingere, curemus interim primitivae circumcisionis et renovationis, quae quotidiano virtutum exercitio fit, subire remedia. Deponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desi
Abbreviated transcription (Latin):
tis saluat. ipsc etiam a corrupti¬
onib qͤ obpeccata contigerunt.¬
& ab. ipsa morte saluare ñ omit¬
tit: psalmista attestante qͥ ait.
Q ꝓpitiꝰ fit omnib iniqͥtatib tuis:
qui sanat oñs langores tuos.¬
re ẽ uera & plenaria
nr̃a circumcisio: cũ in die
iudicii cunctis simul animȩ¬
carnisq corruptionib exuti.
mox ꝑacco iuditio ad uidendã
ꝑpetuo creatoris nr̃i faciem aulã
regni cȩle stis ingredimur: qd̃¬
ẽ typicȩ paruulos circumcisos
ad templum dñi iherosolimam
cum laudib hostiarum munus
acceptabile deferri. Uera enim
circumcisione prrgatꝰ templũ
dñi cum mutierib ingreditur:
qui głia resurrectionis ab om̃i
labe mortalitatis ex coctus. cũ
dirupisti inquiens uincula
mea. tͥ sacrificabo hostiã lau¬
dis: uota mea dño reddam in
atriis dñi. in conspectu om̃is
ꝑopuli eiꝰ: in medio tui iberłm.¬
notissimis temporum dis¬
tinctȩ articulis: in quib ꝑ deo

Expanded text:
tis salvat, ipse etiam a corruptitis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuosest vera et plenaria nostra circumcisio, cum in die judicii cunctis simul animacarnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris faciem, aulam regni coelestis ingredimur, typice designans parvulos circumcisos ad templum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum bDisrupisti, inquiens, vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. Vota mea Domino reddam in atriis domus Domini, in conspectu omnis populi ejus, in medio tui Hierusanotissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa patrem inquit multarum
gentium constitui te. iii.¬
admonere curauimꝰ: ut sin¬
guli ur̃m meminerint etiam
seipsos ꝑcepta fide xp̃i cun pa¬
tͥarchis nominis excelsi meruisse
consortium: & se ꝑcepta in xp̃o
purificatione baptismmi saluta¬
ris diriuatum a nomme xp̃i
gaudeant accepisse cognomen.
& hoc usq ad finem firmum.
intemeratumq seruare conten¬
dant: gaudentes in se illud y san
uaticinium eẽ completum. & ser¬
uos suos uocabit nomine alio.
hoc ẽ nomine xp̃iano: quo nurc
om̃s serui xp̃i se delectant᷑ insig¬
niri. Neq enim nomen aliud sub
cȩlo datum ẽ hominib: in quo
oporteat nos saluos fieri. iiii
perit: ñ expositione ut a nobis
possit intelligi. s sollicita ac ui¬
gili eget intentione. ut etiã nos
possimus eiusdem nominis par¬
ticipatione saluari. Legimus
quippe angło interp̾tante: quia
ipse saluum faciet popłm suũ
a peccatis eorum. Et indubitant᷑
credimꝰ ac sꝑamꝰ: quia qͥ a pecca¬

Expanded text:
quia patrem, inquit, multarum quia patrem, inquit, multarum gentium constitui te. Quadmonere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde perit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a pecca
Abbreviated transcription (Latin):
eguit munere gr̃ȩ renascentis:
utrumq genus purificationis
subire dignatꝰ ẽ. & circumcisus
uidelicet a parentib octaua die
natiuitatĩ. & tricesimo ȩtatis
anno baptizatꝰ a iohanne: im
mo & t̾cium salutaris hostiȩ
munus. ipse templi dñs ꝓ se ñ
respuit offerri: cuiꝰ die de hinc
tricesima tercia dño opitulan¬
te ur̃a caritas auditura simul
ẽ. & celebratura myst̾ium. Curc¬
ta inquam &e legalis & ȩuunge¬
licȩ purificationis genera. qui
legis decreta suo tempore doceret
ẽẽ saluberrima : & aduenientis
ȩuungelii cunctis fidelib osten¬
deret ȩquȩ subeunda remedia.
nis: qͣm ex eo credimꝰ sumptam.
qͦd abraham patͥarcha qui primꝰ
circumcisionis sacramentum in
&e diuinȩ ad eum ꝓmissionis ac¬
cepit. eodem dic suȩ suorumq cir¬
cumcisionis etiam nominis am¬
plificatione simul cum sua con¬
iuge benedici ꝓmeruit:ut qͥ
eatenus abram. id÷ pat̾ excelsus
dictus ẽ deinde abraham. id÷ pat̾
multarum gentium uocaret᷑.

Expanded text:
eguit munere gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui legis decreta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. nis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur:
Abbreviated transcription (Latin):
de uero deo. ds uerꝰ & unus cũ patͤ
naturalit̾ d̾s: semꝑ ex se ipso scõs
angłos pascit: s tamen angłicã
naturam di filius ñ accepit. Ut
aũt suam karitatem d̾s comm̃¬
daret in nob̃: filius eiꝰ naturam
nr̃am suscepit ex nob̃. Et ds uni¬
genitus qui panis ẽ angłorum.
ret panem: simul hominis &
ammam suscepit & carnẽ. Acce¬
pit utramq ueram: utͣmq scãm :
utͣmq mundam. Accepit am¬
mam nram sine iniquitate: ac¬
cepit carnẽ nr̃ãm cũ mortalitate.

Expanded text:
 Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate;
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. angłos creans: dies
in tempore xp̃c. homines salu¬
ans. Dies ȩternitatis xp̃c. in
cȩlo sanctos angłos pascens: dies
temporis xp̃c. homines in terra
reficiens. Ut enim panem ange¬
lorum manducaret homo: cre¬
ator angłorum factus ẽ homo:
utrosq pascens & integer ꝑmaneͥs.
Quam bonus panis. qui ce angłos
pascit ꝑ spetiem. ut de ipso saci¬
entur in patͥa: & nos pascit ꝑ fidẽ.
ne deficiamꝰ in uia. Ille panis qui
seipsum dat angłis ad gaudium
stabilitatis: se ipsum dedit hominibꝰ
ad remediũ sanitatis: & qui ẽ an¬
głorum esca. nob̵ factꝰ ẽ medicina

Expanded text:
tus angelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina