comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
raridecisamu tem ꝓhibent in¬
ra exstipusone sanesi placita
ẜuari secuta ẽ uel si ñ intcesse¬
rit p̾scriptis ũbis accõe ciuili
suboita ap̾ rectorem ꝓnincie
ag̾e potes tñ si ipã res ap̃ teõ¬

Expanded text:
rari decisam litem prohibent iura. Ex stipulatione sane, si placita servari secuta est, vel, si non intercessit, praescriptis verbis actione civili subdita apud rectorem provinciae agere potes
Abbreviated transcription (Latin):
ari sñ decreto p̃sidis nͥ ꝑentis uo¬
luntas seu testatoris exciĩ bon¬
is ad minorem ꝑuenit fuꝑa¬
lienando eo aliqiid mandasse
dep̾hendatur nulla rõe põt.¬

Expanded text:
ari sine decreto praesidis, nisi parentis voluntas seu testatoris, ex cuius bonis ad minorem pervenit, super alienando eo aliquid mandasse deprehendatur, nulla ratione pot
Abbreviated transcription (Latin):
tis sacroscis scripturis edicat
omniase recte ⁊ cum utilitate
uocau̾it. neleo cessante aut ñ
ydotieo forsitan existente ex
iudiciali eleccõe cupatorem ei
diuisionem nihac quid̃ floren¬
tissima ciuitate. ap̃ głossimam
urbicariã p̾fecturã cieato ꝓcedet
s siquid̾ nobilis sit furiosi ꝑͥ ⁊̃
tume atq integreopinonis

Expanded text:
tis sacrosanctis Scripturis, depromat, omnia se recte et cum utilitate vocaverit, vel, eo cessante, aut non idoneo forsitan existente, ex judiciali electione curatorem ei divisionem in hac quidem florentissima civitate apud gloriosissimam urbicariam praefecturam creatio procedat: sed si quidem nobilis sit furiosi persontimae atque integrae opinionis
Abbreviated transcription (Latin):
drant quib dam breues mdncie
alii maiores abhĩ incõ inducãtur
antiquitas disputabat utrũ ne ĩ
mediis furiosis int̾uait ꝑmane¬
at eius curatoris int̾cessio. Ancũ
furore quiescente fim᷑t it̾m mor¬
ro aduemente rede ĩtegratimoᷤᷤ
itaq eius ambiguitatem decidẽ¬
tes scĩmus cummc̾tum ẽ hiꝰ fini

Expanded text:
t quibusdam breves indutiae, aliis maiores ab huiusmodi vitio inducantur, antiquitas disputabat, utrumne in mediis furoris intervallis permanet eis curatoris intercessio, an cum furore quiescente finita iterum morbo adveniente redintegratur. Nos itaque eius ambiguitatem decidentes sancimus, cum incertum est in hui
Abbreviated transcription (Latin):
maritis ñ solum res fioꝵ s ⁊̃ in
tam addicunt hine accedit. ꝙ ip¬
sius pecumem q̃ robur õe prĩmo¬
nia ad nichilumminoꝵ prĩm¬
omadeducuntur Ianig uendi¬
cõ tutoris nuua sit sñ intͥposicõe
decretiexceptis hiis dunitaxat
uestib q̃ detrite nsu aut corrup

Expanded text:
maritis non solum res filiorum, sed etiam vitam addicunt. Huic accedit, quod ipsius pecuniae, in qua robur omne patrimonia ad nihilum minorum patrimonia deducuntur. Iam ergo venditio tutoris nulla sit sine interpositione decreti: exceptis his dumtaxat vestibus, quae detritae usu aut corrup
Abbreviated transcription (Latin):
Titate sec̾intur in pupillari eta¬
te ꝯstituta tutore auccore ł adul¬
ta ssĩ decreto p̃sidis ꝓuincie n
utilitates p̾tea tuas cessisse pe¬
cuniã qͣm p̃cii noĩe sumpsas do¬
li excepcois anho p̃ciu cũ usu¬
ro quas p̃statura ee̾s ⁊ sump¬

Expanded text:
itate secernitur, in pupillari aetate constituta tutore auctore vel adulta sine decreto praesidis provinciae in utilitates praeterea tuas cessisse pecuniam, quam pretii nomine sumpseras, doli exceptionis auxilio pretium cum usuris, quas praestatura esses, et sump
Abbreviated transcription (Latin):
d fecisti m̃coem siñs ac doli
mali excepcõem oppone p̾cium
ob eoꝵ debitum solutum ꝓbans
si sortemcumusirrs q̃ fisco de¬
b̾entur pupilli ñ offerentos fũ¬
dos ꝓuinciales citra decretump̃¬
sidis uenundatos cum fructi

Expanded text:
ac doli mali exceptionem oppone, pretium ob eorum debitum solutum probans, si sortem cum usuris, quae fisco deberentur, pupilli non offerentes fundos provinciales citra decretum praesidis venumdatos cum fructi
Abbreviated transcription (Latin):
Idiquid sũ decreto nmor an¬
nis patronus tius rusticum p̃¬
uili p̾ciotͣctare cum senatus d
anctoritas retecto dñio auenãdi
uiam obstrux̾it. Sinu̾ouirem
t᷑poĩto decreto uendcõem iuli p̃¬
bat fecit ixͣ ꝑpeti edcĩ auctori¬
tate titeg̃ restitucõ tm̃ c̃ã cogͥ¬
si dali decreto p̾diũ rusticũ mino¬
rio ꝓuinciale distrabi ꝑmittit᷑.¬

Expanded text:
i quidem sine decreto minor annis patronus tuus rusticum prvili pretio tractare, cum senatus consulti auctoritas retento dominio alienandi viam obstruxerit. Si vero iure interposito decreto venditionem vili prbat, fecit, iuxta perpetui edicti auctoritatem in integrum restitutio causa cogsidali decreto praedium rusticum minoris provinciale distrahi permittit
Abbreviated transcription (Latin):
nip̃. Cutoros quos pꝰea qmͣ bo¬
na pupilloꝵ ad mnustrau̾init a
p̃side ꝓuincie qiͣ remtegra ex¬
cusari se impetrasse asseueras ꝑ¬
iculũ ad ministracõrs enitare m¬
nime posse mam festumeͥ.

Expanded text:
no. Tutores, quos postea quam bona pupillorum administraverunt a praeside provinciae quasi re integra excusari se impetrasse adseveras, periculum administrationis evitare minime posse manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sui niris ꝯstitutam marito qui
folus repudiare potuit q̃ͥdã mr̃ẽ
ꝯfecisse significas intellig̾ ni¬
cħ̾ eam ꝯͣ furiosamdispoñe potu¬
isse cumeius ad eam iure ñ ꝑti¬

Expanded text:
sui iuris constitutam marito, qui solus repudiare potuit, quaedam matrem menta confecisse significas, intellegis nihil eam contra furiosam disponere potuisse, cum eius ad eam iure n
Abbreviated transcription (Latin):
mp. Si tres tutelas ł curas¬
ant eodem tp̃rñ defunctorie suscep¬
tas administras hoñe.iiii. tutele
sercuracõis pupilloꝵ senadole¬
modum rõ tutele sũ cure ad mim¬
uniquiduos fios ho ⁊ duas tu¬
telas ad ministrat excusacc̃em ñ¬

Expanded text:
. Si tres tutelas vel curas eodem tempore non defunctorie susceptas administras, onere quartae tutelae vel curationis pupillorum seu adulenondum ratio tutelae sive curae adminum, qui duos filios habet et duas tutelas administrat, excusationem n
Abbreviated transcription (Latin):
soẽm petendam admittidebeat
damꝰ. ĩ mo mag̾ riccessitatẽ impo¬
niniꝰ si utilem eiꝰ successionem
tina loge sublata e̾ abeo intro¬
ducta obẜuacõ ꝓantiqͣ sufficit
peti. ¶S cumantiquitas incur¬
atoro furriosi multas ambages

Expanded text:
onem petendam admitti debeat. damus, immo magis necessitatem imponimus, si utilem esse successionem tiniana lege sublata est et ab ea introducta observatio pro antiqua sufficit petitione. Sed cum antiquitas in curatore furiosi multas ambages
Abbreviated transcription (Latin):
em tuũ postulare femone
ab administracoe bõꝵ pupil¬
li curaĩus admitti neca qͣqmͣ
põt rõdesiderii tur iam minc
postulantis tutela tͥ dñe noĩ¬
ne emsd̾ pupitu restitur.
ñ ⁊ cos qui obnegligentiam
remoti sunt. infares fieri

Expanded text:
em tuum postulare ac removere ab administratione bonorum pupilli curaveris, admitti nequaquam potest ratio desiderii tui iam nunc postulantis tutelam tibi nomine eiusdem pupilli restitui. non etiam eos, qui ob neglegentiam remoti sunt, infames fieri
Abbreviated transcription (Latin):
mpͥ ib̾tos atutela scura li¬
boꝵ patroniseu prone millam
erecutõem impetrare amplissi¬
mus ordo auctore diuo marcho
troni seu patrone liberis dent᷑
Racõis hiio qui tutores sencura

Expanded text:
ibertos a tutela vel cura liberorum patroni seu patronae nullam excusationem impetrare amplissimus ordo auctore divo Marco ctroni seu patronae liberis dentursationis his qui tutores seu cura
Abbreviated transcription (Latin):
decretum p̾toris añ testm̃ ꝑentiᷤᷤ
notun fcm̃ fu̾it ei quiad minnꝰ
uocatus fu̾it ip̃a ꝯstitucõ que R¬
sanxit s si quis merus temꝑis
⁊ putacõe ab eocꝰ de ea renotio fũ¬
it inunriam passus ñ ꝓnecauit.
acquiescere reb udicatis d.¬

Expanded text:
decretum praetoris aut testamentum parentis notum factum erit ei qui ad munus vocatus fuerit, ipsa constitutio qsanxit. Sed si quis in eius temporis computatione ab eo cuius de ea re notio fuit iniuriam passus non provocavit, adquiescere rebus iudicatis d
Abbreviated transcription (Latin):
ntorem quondã ut tã roe̾m
qm si quid reliqueꝵ nõĩe deb
reddat. ap̃ p̃torem ꝯuenire po¬
tos qmͣius .n. mrẽmtuam su¬
sceptis bomis urĩs idempnita¬
tem ꝓhac ad ministracõe tutori
se prestatura p̃misisse pponat᷑
adu̾sus mrĩs fuccessores ex sti¬
pulatu ꝯpetit accõ.

Expanded text:
torem quondam, ut tam rationem quam si quid reliquorum nomine debet reddat, apud praetorem convenire potes. quamvis enim matrem tuam susceptis bonis vestris indemnitatem pro hac administratione tutori se praestituram promisisse proponatur, adversus matris successores ex stipulatu competit actio.
Abbreviated transcription (Latin):
eatur usurar̾ tenũciacõib freꝙ̃¬
t int̾positis ad iudiciũ eũ ꝓuoca¬
te ac si remdissimulacõe ꝓferat
actis ap̃p̃sidem ꝓunicie fcĩs uo¬
luntatis nr̃e rõem decłate quo
fcõtam uob̃ ip̃is qm̃ securitati

Expanded text:
eatur usurarum, denuntiationibus frequenter interpositis ad iudicium eum provocate ac, si rem dissimulatione proferat, actis apud praesidem provinciae factis voluntatis vestrae rationem declarate: quo facto tam vobis ipsis quam securitati
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. ⁊ñ ex ꝓpͥa culpa solus pu¬
pille ꝯ dempnatus ẽ si absensi
indefensus adquienisti cumex
cã iudicanti sat̾fac̾e ceꝑis accõeᷤ
adu̾sus ꝯduccores tutos manda¬
ritibi a pupillo desid̾abis ẜ utili

Expanded text:
n ex propria culpa solus pupillae condemnatus es, sed absens et indefensus adquievisti, cum ex causa iudicati satisfacere coeperis, actionem adversus contutores tuos mandari tibi a pupilla desiderabis vel utili
Abbreviated transcription (Latin):
res ł tutores inquibdã casib¬
adultos ⁊ pnpillos leges accu¬
sari ꝯcedunit cumcaucuis ⁊ me¬
lius ẽ cumsuasio̾e ꝑfectissĩa
⁊ sensa face inmores ⁊ licem
inferre ne ex sua iꝑicia e iu¬
nenili calore aliquid łdicãt

Expanded text:
res vel tutores, in quibus casibus et pupillos leges accusari concedunt, cum cautius et melius est cum suasione perfectissima et responsa facere minores et litem inferre, ne ex sua imperitia vel iuvenali calore aliquid vel dica
Abbreviated transcription (Latin):
tutele iudicõ redditus ꝑtẽ
ueligionis implebit.
nis ẜmedcĩ formamabsten¬
tus ẽ hr̃ditariis accõib ꝯne¬
niri nulla rõ suadet.nec ad
rem facit ꝙ adu̾sus curator¬
sit accõ ei ꝯpetat nichil quip¬
pe inea q̃ ex offõ gesta sunt
ł geridebebunt nemet s cul¬
pa solummo qnͣtiq int̾fuit
enis ñ fuisse ab exstentu esti¬
matur cͥ ꝯsequens ẽ nt si pp̃¬

Expanded text:
tutelae iudicio redditus partem religionis implebit. ndum edicti formam abstentus est, hereditariis actionibus conveniri nulla ratio suadet. Nec ad rem facit, quod adversus curatorsit, actio competat: nihil quippe in ea quae ex officio gesta sunt vel geri debebunt veniet, sed culpa solum quantique interfuit eius non fuisse abstentum aestimatur. Cui consequens est, ut, si p
Abbreviated transcription (Latin):
mp.Si ut allegas tutor hiis¬
datus es ẽ quib disceptacõe
Br̃ditatis tͥ ẽẽ ꝓponis ⁊ tempa
antiquitus excus acõib p̃stitu
ta ⁊ nunc opitulantur adire
p̃sidem ꝓuincie potos ꝓninq¬
e forme suꝑ ea statutoꝵ princi¬
paniũ obtemꝑari ꝓ suagrau¬

Expanded text:
Si, ut adlegas, his tutor datus es, cum quibus disceptationem hereditatis tibi esse proponis, et tempora antiquitus excusationibus praestituta etiam nunc opitulantur, adire praesidem provinciae potes, formae super ea re statutorum principalium obtemperari pro sua gra
Abbreviated transcription (Latin):
Imp̃. ntibi ꝑtis fundi pr̃m
uendicatio ꝯpetat is cuiꝰ dẽ
tare noticõ ẽ estimabit. resp¬
te ẽẽ tutorẽ dicis ne obeius
landatꝰ ꝑte defendi debeat cũ
sis s ne tuumius si quidem
hrõs impediaturad eã uem
defendendam que adu̾sus
te uendicantẽ agenda erit
curatores pupillo petantim

Expanded text:
isto. An tibi partis fundi paterni vindicatio competat, is cuius de ea re notio est aestimabit. Respte esse tutorem dicis, ne ob eiuslaudatus per te defendi debeat, cumsis. Sed ne tuum ius, si quod habes, impediatur, ad eam rem defendendam, quae adversus te vindicantem agenda erit, curatores pupillo petuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
rem saluam fore pupilloꝵni
anifestum sit. płib aut̃ datis
ex inquificõe tutorib illũ qui
sat̃ ẜm formã edcĩ rem pupil¬
li saluam fore dedit madimi

Expanded text:
rem salvam fore pupillorum manifestum est, pluribus autem datis ex inquisitione tutoribus illum, qui satis secundum formam edicti rem pupilli salvam fore dedit, in admi
Abbreviated transcription (Latin):
ducenda eos qui pupilloꝵ ꝑa
dolescentiũ tutelam seu curam
administrant łeius adimni¬
stracõis tutorem ñ dum reddide
qm pupilł satisfeceris fłi crimi¬
necarebis. Cum ã fisdo iam te¬
obstrictum pꝰea cutorem ed di¬
cas. ꝑ iculo te extusare pot̾is. de¬

Expanded text:
ducenda eos, qui pupillorum vel adulescentium tutelam seu curam administrant vel eius administrationis rationem nondum reddiderquam pupillis satisfeceris, falsi crimine carebis. Cum autem fisco iam obstrictum postea tutorem esse dicas, periculo te excusare poteris.
Abbreviated transcription (Latin):
uentano  se scribi aligud
rator res pupiiares ład ultia¬
soutum pes etradantur insite¬
statores qui subam tnͣsmittũt
spalit̾ inuentariũ ⁊ scribiueta¬
unit scituris tutorib ⁊ curato¬
rib ꝙ si iuetarium fac̾e neg¬
neãtur ⁊ penis lĩtums q̃ ÷ͣ eos¬

Expanded text:
contra se scribi aliquidrator res pupillares vel adultisolitum res eis tradantur: nisi testatores qui substantiam transmittunt specialiter inventarium conscribi vetaverint. Scituris tutoribus et curatoribus, quod, si inventarium facere negveantur et poenis legitim
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. ⁊ reses ꝓuincio tutores
filioꝵ tuoꝵ struccõib remedi¬
suspectos postulare ut alii in
loco eoꝵ petantur ñ ꝓhiberis
d̾. E tiam testõ prĩs tutorẽ da¬
tum suspectum postulare pos¬
fis si fraudem tutoris arguer
tis tutorib seu curatorib ñ ui¬
res prĩmonioꝵ principalit̾
s an nicħ segint̾ nichil frm¬

Expanded text:
. Praeses provinciae tutores filiorum tuorum strictioribus remediseveraverint, suspectos postulare, ut alii in locum eorum petantur, non prohiberis. Etiam testamento patris tutorem datum suspectum postulare potes, si fraudem tutoris argueritis tutoribus seu curatoribus non vires patrimoniorum principaliter, sed an nihil segniter, nihil fr
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẜm leges hñt ins. tutores
ł curatores ꝯstittie. ¶ defensi¬
onemant ⁊ nom̃ents in hocca¬
su aꝑcius declarantes ne forte
putau̾mt tutores ł curatores gͣ¬
uamen sibimn imponi. Itiam
subire q ñ satidaccõe ꝓ enentuli¬
tis ꝯstituitim s ut tam licen

Expanded text:
m leges ius habent tutores vel curatores constituere. Defensionem autem et nomen eius in hoc casu apertius declarantes, ne forte putaverint tutores vel curatores gravamen sibimet imponi, illam subire, quae non satisdatione pro eventu litis constituitur, sed ut tan
Abbreviated transcription (Latin):
ulto accedunt. S si exͣnens de¬
bitor ex feneraticia forsitan
caucce Lalizs similibz causis
solucõem fac̾e⁊ selibare deside¬
rat tunon. eamd̾ subtilitatem
obẜnare censennis.
Pextranei ẽet tutor ẜ curator
quiscriptus amr̃e tutoris fũ¬
at hr̃s in p̃sentiant̾ spẽma
infestissimũ erat stare tutor
emł curatorem in p̃cipiti loco
sũ .n. auttoritatem suam uel

Expanded text:
ulto accedunt: sed si extraneus debitor ex feneraticia forsitan cautione vel aliis similibus causis solutionem facere et se liberare desiderat: tunc enim eandem subtilitatem observari censemus. extranei esset tutor vel curator, qui scriptus a matre tutoris fuerat heres, in praesenti specie manifestissimum erat stare tutorem vel curatorem in praecipiti loco. Sive enim auctoritatem suam vel
Abbreviated transcription (Latin):
demensł furiosus frũs fuit. sq̃¬
mus ꝯtirmo curatorẽ er mope¬
tũti uidico̾ ordinancura ⁊ ꝓuisi¬
stituta us dintins ꝓ trahatur
necessitatem hnͥte creanto cura¬
tore defensionem subire ⁊ ceta
ratores ordinares m ip̃is ges¬
tis in quib tutores ł curatoreᷤᷤ
creantur ex sua ꝯfessõne decl¬
arantes talem fubnedefensio¬
nem. neat tales ꝑione fũpro¬
uisione debita relinqͣntur ur
⁊̃ eos agentiumn utra duicius
post recus acõem defensions ĩ

Expanded text:
furiosus factus fuerit, sancimus continuo curatorem ei in competenti iudicio ordinari cura et provisinstituta lis diutius protrahatur: necessitatem habente creando curatore defensionem subire et cetera ratores ordinare in ipsis gestis, in quibus tutores vel curatores creantur, ex sua confessione declarantes talem subire defensionem. Ne autem tales personae sine provisione debita relinquantur vel contra eos agentium iura diutius post recusationem defensioni
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ putarm ỹpothocis ⁊ a¬
liis uaris cãis. ¶Inneminꝰ
ant̾ gñalt᷑ diffinitũ post offiñ
de positum om̃s accões quas tu¬
torł curator ex necefsitate offi¬
cisubierit in quondã pupillum
ł adultumtuͣfferii. Quaretam
optimo exemplo argum̃tatin᷑
retur tutor łcuratorne p̃idi¬
ciũ aliq ei fiat timorem eits
remouonius.damꝰ gͥ eis cum
sũma fiducia res pupilioꝵ uł
adultoꝵ gub̾nare. scituris ꝙ

Expanded text:
iudicium, puta in hypothecis et aliis variis casibus. Invenimus autem generaliter definitum post officium depositum omnes actiones, quas tutor vel curator ex necessitate officii subierit, in quondam pupillum vel adultum transferri. Quare tam optimo exemplo argumentati non retur tutor vel curator, ne praeiudicium aliquid ei fiat, timorem eius removemus? Damus igitur eis cum summa fiducia res pupillorum vel adultorum gubernare, scituris, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lasse ꝓponatur. ñ dubitabit p̃
cumusuris a tutore possoms
celerit̾ uob restitu ubere. ꝙ
aut̃ petitis ab hr̃dib enis qui
uendidit p̾cium nob̾ exsolui
suꝑfluo a nob̾ desideratis qr
nec p̃sidis exꝑientiam possit
late̾ tutores quigesẜ̾it sñ hr̃¬
minstrata sunt. prinsi loco ꝯ

Expanded text:
lasse proponatur, non dubitabit pracum usuris celeriter vobis restitui iubere. Quod autem petitis ab heredibus eius qui vendidit pretium vobis exsolvi, superfluo a nobis desideratis, quia nec praesidis experientiam possit latere, tutores qui gesserint sive hereministrata sunt, principali loc
Abbreviated transcription (Latin):
utilis negõꝵ gestoꝵ accões ne
pupislus ł adultus ut pote ex
iluus tarditate lesus litemei
ingerat iusi hi̾ timore p̃terit᷑
auccor fu̾it pupisso ładulto
aliud ꝑiculum em̾gebat. dum
.n. aliiꝯ sentit ipẽ fua uira ꝑ¬
dit uidebatur ⁊.n. ꝯfirmare
mr̃is sue indiciũ ꝙ oppugnan

Expanded text:
utilis negotiorum gestorum actionis, ne pupillus vel adultus utpote ex illius tarditate laesus litem ei ingerat: sive huiusmodi timore perterritus auctor fuerit pupillo vel adulto, aliud periculum emergebat: dum enim alii consentit, ipse sua iura perdit: videbatur etenim confirmare matris suae iudic
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Cumobaugm̃tũ facul¬
tatũ curatores ad nĩgisolẽt. ñ
prius tutores datiab admimi¬
stracc̃e eoꝵ lib̾antur. sane si
is qui ad ministrau̾it temꝑefi
inte tutele fuit soluendo secuti
temꝑis ꝑiculum adte ꝑtiñie

Expanded text:
. Cum ob augmentum facultatum curatores adiungi solent, non prius tutores dati administratione eorum liberantur. Sane si is qui administravit tempore finitae tutelae fuit solvendo, secuti temporis periculum ad te pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
fiito mun̾e ꝙ ei inunctum
abeẽ desiit quid ad einsoffm̃
curamq ꝑtineant negociapu¬
pille ambig̾e ñ debetis s ꝯsui¬
cius fecentis si p̃sidem ꝓiuncie
uirum darissimũ adieritis ut¬

Expanded text:
finito munere quod ei iniunctum est abesse desiit, quin ad eius officium curamque pertineant negotia pupillae, ambigere non debetis. Sed consultius feceritis, si praesidem provinciae virum clarissimum adieritis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃torem int̾ponatur decretum
itaq R̾ mõ remota a motu q
ꝯsilio ad fu̾int ꝑmanebunt ⁊
puulis adultisq darissimis
suisse nos paiam÷ quib sano¬
ti testam̃tarii defensores neꝙ
lĩtimuita etate facultatib sp̃
teñ possint. iure p̃striomiius ce¬
legib cauta stnt man̾e intem̃¬
ata dec̾minus in ꝓunicus antẽ¬

Expanded text:
raetorem interponatur decretum. Itaque hoc modo remoti a metu qui consilio adfuerint permanebunt et parvulis adultisque clarissimis suisse nos palam est, quibus neque testamentarii defensores neque legitimi vita aetate facultatibus suppeteneri possint, iure praescribimus. Celegibus cauta sunt, manere intemerata decernimus. In
Abbreviated transcription (Latin):
cion a magistralib muncipa¬
lib tritorem ortum exalia ci¬
tate n domiciliĩ uͥ norãtur hñ¬
tom iuredari põt ab eocurus
inr̃dcõi subiectus ñ ẽ c̾tissimi

Expanded text:
 a magistratibus municipalibus tutorem ortum ex alia civitate nec domicilium ubi nominatur habentem iure dari posse ab eo, cuius iurisdictioni subiectus non est, certissimi
Abbreviated transcription (Latin):
mhiis reb q̃ abeo ieos ꝓfec¬
te funt tutorem ñ ueliquerit
sculi sint sũ femine subire
tutelam adexemplũ legnti¬
me sobolis liceat ei hoc face
quatenis accis sub opetẽti
idice int̾nementib iuram̃¬

Expanded text:
e ab eo in eos profectae sunt, tutorem non reliquerit, sculi sunt sive feminae, subire tutelam, ad exemplum legitimae subolis liceat ei hoc facere, quatenus actis sub competenti iudice intervenientibus iuramen
Abbreviated transcription (Latin):
Imp̃.numñsis litib placet
ñ prius pubem iustam hr̃e ꝑso¬
am nisi int̾ posito decreto at
cia ur̃e pietatis statuta sitime
miciate litis agitata miudici¬
is ꝯtrou̾sia fimatur

Expanded text:
In universis litibus placet non prius puberem iustam habere personam, nisi interposito decreto auttia nostrae pietatis statuta legitime initiatae litis agitata in iudiciis controversia finiatur
Abbreviated transcription (Latin):
sentis subure ꝯpellicur crm fido
susceptam impłe fufficiat.
d̾. ⁊ lienam susciꝑe defensione
uirile offiñ ÷ ⁊ ultra sexim mu¬
liebremẽe ꝯstat filio ita tuo
si pupillus: tutorem pete.
enis fundum ꝑ nũ itra mãda¬
timdm̃i distrahentib dedidisti
⁊ n p̃̾cessisse n secuta ꝯcͣtũ oñ¬

Expanded text:
sentis subire compellitur, cum fidem susceptam implere sufficiat.. Alienam suscipere defensionem virile officium est et ultra sexum muliebrem esse constat. filio itaque tuo, si pupillus est, tutorem pete. enis fundum vel servum citra mandatum tibi distrahentibus dedisti et neque praecessisse neque secuta con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tenuoꝵ qui sepe in portu¬
nis potenciũ int̾cessionib o¬
pͥminitur int̾ litigatores au
metuas ne puidices clarissi¬
mis uras c̃ diuus claudiꝰ hiꝰ
rei rectorẽ ꝓuinae ⁊ disceꝵ¬

Expanded text:
 tenuiorum, qui saepe importunis potentium intercessionibus opprimuntur, inter litigatores audmetuas, ne praeiudices clarissimis viris, cum divus Claudius huius rei rectorem provinciae et disce
Abbreviated transcription (Latin):
aut uicarii fu̾it administracõe
suffultus si quidabeo ł infertꝰ
uirgiũ ł refertur ꝓcuratoris
ꝑsonam in negoci sui uirasõ¬
stituat ꝙ si ql scĩonis hiꝰ statu¬
ta tñsgͥiłls indicus sese iux¬

Expanded text:
aut vicarii fuerit administratione subfultus, si quid ab eo vel infertur iurgium vel refertur, procuratoris personam in negotii sui iura substituat. quod si quis sanctionis huius statuta transgressus iudiciis sese iu
Abbreviated transcription (Latin):
ad soloem ceꝓperasse omiaa
q̃relade cirographo ũ puta ꝑ
nimi ertorto nisi ⁊ insonien¬
dounnte passum dicis.
tis tuns distraħe coactus ẽ
⁊ si maxime emptor onm a
it in rem quo accoem dari

Expanded text:
ad solutionem te properasse omissa querella de chirographo utpote per vim extorto, nisi et in solvendo vim te passum dicis.vus tuus distrahere coactus est, etiamsi maxime emptor eum alcuit in rem quoque dari
Abbreviated transcription (Latin):
Mro debes ac si ꝯuentus uelut a
fuspectos faces eid̃q
tntores seucuratores pet̾es muu¬
m̃e piecatis fungebaris q̃ cã ñ
ad mittit negõꝵ gestoꝵ accõem
ut sumptus quos meaute fecisi
repet̾e possis cinnĩ si quis ꝓ astͣ¬
eccoe domestica aliquos sũptus
fecent milla roe eos pete pot.

Expanded text:
 debes, ac si conventus velut a suspectos faceres eisdemque tutores seu curatores peteres, munere pietatis fungebaris: quae causa non admittit negotiorum gestorum actionem, ut sumptus, quos in ea lite fecisti, repetere possis, cum etiam, si quis pro adfectione domestica aliquos sumptus fecerit, null
Abbreviated transcription (Latin):
adhibita sit patet patruotu¬
ontrũ abemptore. anu̾o sci
namsi adhibita ni ꝯpulsi
sunt possões suas que maiore
ualebant mimmodistrabere

Expanded text:
adhibita sit patri et patruo tuo, utrum ab emptore an vero scienam si adhibita vi compulsi sunt possessiones suas quae maiore valebant minimo distrahere,
Abbreviated transcription (Latin):
Imp̃ Sepe rescͥptumẽ añ sm̃¬
lam signa reb quas aliquis te¬
nebat imprimi ñ ofort̾e ⁊ iͥo to
b ea ant fructib ap̃̾ te ꝯstitũ¬
tis illicite impoita pot̾is ttleb
ex officocã tͥ infertux t̾minet᷑¬

Expanded text:
 Saepe rescriptum est ante sententiam signa rebus, quas aliquis tenebat, imprimi non oportere. et ideo ea rebus aut fructibus apud te constitutis illicite imposita poteris ipse ex officio tibi infertur, terminet
Abbreviated transcription (Latin):
Alle nun spontegent qmppe su¬
miitrato finem hincantẽ
ꝓpria uolinitas facit ac satis
habundeq fufficit. Si curem
or nec curator ꝯstitutus ultro qͥ
cet̾is u̾o qus ab aliistuiꝯsti¬
tuta uis detenta exacta nõ
sut ophoc qu nec agendi ꝙ¬
dem pp̃ excepoõis obstaciium
facultatem pr̃e potuit exigi
ñ pos ⁊̃ idcirco adn̾sus quos
res tuas tenere dias extor¬
quere tuas peticões dobes.

Expanded text:
alienum sponte gerit, quippe suministrationis finem, huic autem propria voluntas facit ac satis abunde sufficit, si cui vel in or nec curator constitutus ultro quis ceteris vero, quae ab aliis tui constituta iuris detenta exacta non sunt, ab hoc, qui nec agendi quidem propter exceptionis obstaculum facultatem habere potuit, exigi non potest: et idcirco adversus eos, quos res tuas tenere dicis, detorquere tuas petitiones debes.
Abbreviated transcription (Latin):
dc mnte domꝰ ⁊̃ ortirendi¬
cõem fecisse sub spe recipiendi
ꝙ de frum̾to feceras instrm̃ ni
timore nead auilia mim̾a no¬
minareris ꝓponas ⁊ rescindi
Suendcõem ueluti metus cã fc̃a

Expanded text:
Cum te domus et horti venditionem fecisse sub spe recipiendi, quod de frumento feceras, instrumentum vel timore, ne ad civilia munera nominareris, proponas et rescindi venditionem veluti metus causa factam
Abbreviated transcription (Latin):
sumptus ni pupillũ qͣm rome
tutoꝵ petendoꝵ grã duxisti fecĩ¬
sete allegas si ñ mat̾tera cuis¬
dem se fac̾e pꝑatam ꝓpriis in pe¬
diis ostendert.

Expanded text:
sumptus in pupillum, quem Romae tutorum petendorum gratia duxisti, fecisse te adlegas, si non matertera eiusdem se facere paratam propriis impendiis ostenderit.
Abbreviated transcription (Latin):
te pulsatur cum ip̃e ⁊ rei p̾ses¬
sor sit ⁊ ruris ⁊ titulnm iuate sol¬
lempnit̾ pulsionis exceꝑit ccͣ¬
dictoris libellis at titulis alt̾iꝰ
nom̃ credident ingerendum
fraude aut retine aut enitare
tempcan̾it amissione cauicte¬
tur nec repetende accois ⁊ si ci
ꝓrabilis negoct nnta suffrag¬
antur hẽat facultatem eos sa¬
ne quis ponte aliers litib m

Expanded text:
atus, cum ipse et rei sit possessor et iuris et titulum illatae sollemniter pulsationis exceperit, contradictoriis libellis aut titulis alterius nomen crediderit ingerendum,fraude aut retinere aut evitare temptaverit, amissione multetur nec repetendae actionis, etiam si ei probabilis negotii merita suffragantur, habeat facultatem. Eos sane, qui se sponte alienis litibus
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. ifiderssor a creditore
pignora emt oblaca qnͣtita¬
te sortis ⁊ insuraꝵ tidi dm̃um
cum fructib quos bona fide ꝑ¬
ceꝑit ꝯ sulcius restituet ne fi¬
dei rupte grã de dolo possicac¬
cio excercerr¬

Expanded text:
Si fideiussor a creditore pignora emit, oblata quantitate sortis et usurarum tibi dominium cum fructibus, quos bona fide percepit, consultius restituet, ne fidei ruptae gratia de dolo possit actio exercer
Abbreviated transcription (Latin):
este sint. Quid .n. si dñs aspex̾¬
it ab administratore multas
expensas ntilit fcãs ⁊ tẽ colo¬
sa ad simulacc̾e hĩtaenm ꝓhi¬
bn̾it. ut n antenores expens¬
as p̃stet ꝙ mulomõ patimur
frã ẽi inscriptis łs̃ scuptis
Orationib nuam ei accoem
Si iitilit̾ fce sut hre enitac

Expanded text:
estae sint. Quid enim, si dominus adspexerit ab administratore multas expensas utiliter factas et tunc dolosa adsimulatione habita eum prohibuerit, ut neque anteriores expensas praevel in scriptis vel sine scriptis,orationibus nullam ei actionem si utiliter factae sunt, habere eum ac
Abbreviated transcription (Latin):
conm dimidiam fisco quoma¬
g inrib enus ꝑtegans nelle te
donare hiꝰ liciũ donaccem admit¬
patitur. Uñ ius cuũ si quid t᷑ ꝯ
petit citra mudiam fiscimeit¬
en sollempnit᷑ aira.

Expanded text:
tionum dimidiam fisco, quo magis viribus eius protegaris, velle te donare, huiusmodi litium donationem admitpatitur. unde ius tuum, si quod tibi competit, citra invidiam fisci mei tueri sollemnit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhiis magristris expendistict᷑
erogacõis tͥ mitia repeticõ ẽ.
Esi ut repetiturꝰ que in sũptib
ii sisti aliquid erogasti. negõꝵ
Imp̃ S negm̃ sororis tueg̾ens
p ea tributa solustir mandãte
eał rogante id fecistin egõꝵ ge¬
stoꝵ accõe ł mandati id ꝙ soluiᷤᷤ¬
se te ꝯstit̾it ⁊̃ recaꝑx pot̾is
mp̃. Curatoris ⁊ successores
nogoꝵ gestoꝵ utili ꝯuentos
accõe tam dosum qͣm latam cul¬
pam p̃stare deberenec ad eos
offiñ administracõis tnͣsire. Io¬
⁊ mislamauienandi eos res
ad ulte potãtem hre ꝯuenit.

Expanded text:
aliquas magistris expendisti, eius erogationis tibi nulla repetitio est. quod si ut repetiturus ea, quae in sumptum misisti, aliquid erogasti, negotiorum ium sororis tuae gerens pro ea tributa solvisti, vel mandante ea vel rogante id fecisti, negotiorum gestorum actione vel mandati id, quod solvisse te constiterit, recipere poteris. Curatoris etiam successores negotiorum gestorum utili conventos actione tam dolum quam latam culpam praestare debere nec ad eos officium administrationis transire ideoque nullam alienandi eos res adultae potestatem habere convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
tius p̃stitisti reddi non iusta
id exigente mr̾na pietate fe¬
ceris si quid ant̃ in reb eoꝵ u
tilis̾ ⁊ ꝓbabili more impendi¬
sti si fi ⁊ hoc uat̾na lib̾alitate
s eripiendi aĩo fecisse ostente¬

Expanded text:
uis praestitisti, reddi tibi non iusta d exigente materna pietate feceris. si quid autem in rebus eorum utiliter et probabili more impendisti, si non et hoc materna liberalitate, sed recipiendi animo fecisse ostende
Abbreviated transcription (Latin):
fulit data eo us udicis offm̃ s
quiescat donec petiti tempis de¬
flux̾int curricula ferisant̃ siĩ
repentine sũ soslempnes sint
dilaconum temꝑib ñ excipiã¬

Expanded text:
fuerit data, eo usque iudicis officium conquiescat, donec petiti temporis defluxerint curricula. Feriae autem, sive repentinae sive sollemnes sint, dilationum temporibus non excipian
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt executores si cessau̾ãt
cãs eis instructas offerre ⁊ eos
ab execucõe remon̾e łalios ydo¬
neos suppon̾e ł inmmulctis affi¬
cere. s si quid̾ illustres sunt i¬
dices usq ad sex solidoꝵ fũmã
aureos ⁊ ad uidices quoꝵ int̾:
referre quatenus milicia exu¬
ti penas luant corpalos nrĩs at
amplissimis uidicib lm̃a sit ⁊¬

Expanded text:
accipiunt, exsecutores si cessaverint causas eis instructas offerre, et removere ab exsecutione eos et alios idoneos supponere vel etiam multis adficere, sed si quidem illustres sint iudices, usque ad sex solidorum summaaureos, et ad iudices quorum interest referre, quatenus militia exuti poenas luant corporales. Nostris autem amplissimis iudicibus licentia
Abbreviated transcription (Latin):
de legantis ꝙ si quis aliene iu¬
rit delegandaminͦ p̾cepto cog¬
intorẽ datum pacientiam ac¬
comodare censemus ⁊si eͣ le¬
ges optempai̾unt delegatioĩa
que ab omnica delegõne ge¬
rimtim ita ꝓ infectis hrĩ p̾cipi¬
Mus ac si ip̃i qui deleganerãt
abiene uir̃dcd̃is uidices residis¬
sent ut nec appellandi quidez
necessitas uictis necessitas me¬
nob spalit delegantib dat ali¬
is cãs delegau̾int iudicandas
appessomimad eos uire udi¬
cia remeabunt.

Expanded text:
delegantis. Quod si quis alienae iurit delegandam, nec praecepto cognitorem datum parientiam accomodare censemus et, contra leges obtemperaverit deleganti, omnia, quae ab ea delegatione geruntur, ita pro infectis haberi praecipimus, ac si ipsi qui delegaverant alienae iurisdictionis iudices resedissent, ut nec appellandi quidem necessitas victis adversus enobis specialiter delegantibus dati aliis causas delegaverint iudicandas:appellationum ad eos iure iudicia remeabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
feriaꝵ q̃ reb felicit̾ gestis ꝑ¬
neniunt ad appelłonũ quo
temꝑa porrigenda fit. ncri̾e
km̃e rescribi placuit exꝑiẽcie
tuent incãis ꝓnocationum
iugit᷑ ⁊ sñ additam̃to hi dier̃¬

Expanded text:
feriarum, quae rebus feliciter gestis proveniunt, ad appellationum quoque tempora porrigenda sit, verine carissime, rescribi placuit experientiae tuae, ut in causis provocationum iugiter et sine additamento eiusce
Abbreviated transcription (Latin):
sũ sit primo iudicio petita dila¬
cõsũ ea tributa ñ sit. sũ nec pe
d̾. Ia rocedente iudice dilati¬
onemũ ꝯuenit postulari ⁊̃¬
sente tribuatur cum ñ anaᷤ.
nisi cã cognita idulgeri q̃¬
at ⁊ cognicd̾ ca̾e ñ int̾petłone
planaria s ꝯsidente magi
iudice lĩtime cossigatu⁊ si¬

Expanded text:
 sit primo judicio petita dilatio et ea tributa non sit, sive nec pet. A procedente iudice dilationem non convenit postulari, etsente tribuatur, cum non alias nisi causa cognita indulgeri queat et cognitio causae non interpellatione planaria, sed considente magis iudice legitime colligatur
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃es festos dies maiestatis
altisime dedicates nulł uolum
noluꝑtatib occupari nec ulliꝰ exac¬
itaq diem semꝑ honorabilem ita
decernims uenerandͥ ut acunc¬
tis execucoib excusetur nulla ꝙͣ
ꝯtrou̾siis litigantes ⁊ heant fede¬
ant adu̾sari ñ timentes. subeat
anmos uicaria penitudo pacta
cense c̾tamenaut feraꝵ lacͥ̾mo
aut natalẽ cele branda sotiemy¬
nitas niciderit differatim: Amiͤ¬
sionem milicie p̃scripcodiiq pa¬
trimomi substmebit. si quis
umꝙͣ boc die festo spectacus int̾
textu negocii pi sen prinatiẜ
que hac lege statuta sunt credi¬
derit temanda.

Expanded text:
ies festos, dies maiestati altissimae dedicatos nullis volumus voluptatibus occupari nec ullis exacitaque diem semper honorabilem ita decernimus venerandum, ut a cunctis exsecutionibus excusetur, nulla qucontroversiis litigantes, habeant foedeiant adversarii non timentes, subeat animos vicaria paenitudo, pactacense certamen aut ferarum lacrimosaut natalem celebranda sollemnitas inciderit, differatur Amissionem militiae, proscriptionem patrimonii sustinebit, si quis umquam hoc die festo spectaculis inttextu negotii publici seu privati haec quae hac lege statuta sunt crediderit temeranda.
Abbreviated transcription (Latin):
tra ordinariũ iudicem reporta
u̾it dilatio ei penitus denegau¬
da ẽ illis ant̾ qui in udicõ noca¬
turdanda ẽ ad ꝓbanda np̃cum
ñidatia nel ꝓferenda aliqͣ is¬

Expanded text:
traordinarium verit, dilatio ei penitus deneganda est: illi autem, qui in iudicium vocatur, danda est ad probanda precum mendacia vel proferenda aliqua i
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ m̃e iudices uybaneq ꝑ¬
lebes ⁊ arcium officia cunc¬
taꝵ ne ne rabili die solis ꝯue¬
scant. turi tñ positi agroꝵ cultu¬
re libere licentq in ẜniant qm̃¬

Expanded text:
mnes iudices urbanaeque plebes et artium officia cunctarum venerabili die solis quiescant. Ruri tamen positi agrorum culturae libere licenterque inserviant, q
Abbreviated transcription (Latin):
debitum iugit̾ ꝓut ip̃ius na¬
ture religio flagitabat ꝑẽtib
adhibumt nͥscriptihr̃des o¬
stende maliunt ingratos libo̾s
ꝯͣ ꝑentes extitisse. smaut̃ m̃r
ris ꝯͣ filii testm̃ mofficiosi ac¬
cõm instituat in qridiligent̾
iubenius utrũ filius nilla ex
iusta c̃a lesus irẽm in nonis¬
sima leserit uolutitate eo ꝙ¬
nec luctuosaner⁊lĩtimam re¬
liq̃rimt porcoe̾m ut testõ remno¬
to mat̾ fuccessio deferaturs:¬

Expanded text:
debitum iugiter, prout ipsius naturae religio flagitabat, parentibus adhibuerunt, nisi scripti heredes ostendere maluerint ingratos liberos contra parentes extitisse. Sin autem mater contra filii testamentum inofficiosi actionem instituat, inquiri diligenter iubemus, utrum filius nulla ex iusta causa laesus matrem novissima laeserit voluntate nec luctuosam ei et legitimam reliquerit portionem, ut testamento remoto matri successio deferatur
Abbreviated transcription (Latin):
prem tuũ ẽẽ dicis adu̾sus
qnos demofficioso testõ ac¬
cusatirus eras niresucces¬
sioms bonaad fiscumꝑtinẽt
yipius quinciniam bonau̾¬
pote nacantia fiscus tenet
cam ap̾ ꝓciratorẽ men̾ag̾e

Expanded text:
rem tuum esse dicis, adversus quos de inofficioso testamento acturus eras, iure successionis bona ad fiscum pertinent, vel ipsius Quintiani bona utpote vacantia fiscus tenet, causam apud procuratorem meum age
Abbreviated transcription (Latin):
more solito excere ñ ꝓhiberis
is qui uidex ent longitẽꝑis
ꝯsuetudinẽ nicem ẜnititis
optino sciet. mõls qui pulsa¬
tur nec .ui. nͨ clam nec p̃cariop̾

Expanded text:
more solito exercere non prohiberis. is, qui iudex erit, longi temporis consuetudinem vicem servitutis obtinere sciet, modo si is qui pulsatur nec vi nec clam nec precario
Abbreviated transcription (Latin):
possibile cum morte usumif᷑.
pemitus extingui uiris in¬
dubtati sit smaut̃ talis
fu̾it mͣcta ꝯdcõ donec in fu¬
rore filuis ł alius quis qmͣ
remanẜitł in aliis simmli¬
b casib quoꝵ euentus in
int̾to sit si qriid̾ resipu̾it fi

Expanded text:
possibile, cum morte usum fructum penitus extingui iuris indubitati sit. Sin autem talis fuerit incerta condicio, 'donec in furore filius vel alius quisquam remanserit', vel in aliis similibus casibus, quorum eventus in incerto sit, si quidem res
Abbreviated transcription (Latin):
tore diuoadriano auomeo i¬
ftm̃ quocantum ẽ quid ⁊ ex
quo tp̃r enicta hr̃ditate resti¬
tui d non in sotum ad fiscicam
tores ꝑtinet usuras uo pecu

Expanded text:
e divo Hadriano avo meo factum, quo cautum est, quid et ex quo tempore evicta hereditate restitui debeat, non solum ad fisci cautores pertinet. Vsuras vero pecu
Abbreviated transcription (Latin):
it ⁊ qr donacõ ñ indiget alieno
ad iiniculo s siuis uirib ni¬
titur uĩ sta ꝯstiicõnes is qui
ꝓunciam regit ad similitu¬
dmem mofficiosi quereleau
xiliumtͥ equitatis iꝑciet.¬

Expanded text:
et, quia donatio non indiget alieno adminiculo, sed suis viribus nititur, iuxta constitutiones is qui provinciam regit ad similitudinem inofficiosi querellae auxilium tibi aequitatis impe
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tende quois mofficiosi cã pa¬
filium collatis exauxisse cum
adu̾sus eoꝵ cogracões qui ꝯ si¬
liis sip̃mũ indiciũ anticipare
ꝯtendint ⁊ accões filioꝵ ex h

Expanded text:
uaestionis inofficiosi causa pafilium collatis exhausisse, cum adversus eorum cogitationes, qui consiliis supremum iudicium anticipare contendunt et actiones f
Abbreviated transcription (Latin):
iustis postioris temꝑis fruc¬
tus ꝑceptos ab ea repet̾e pote¬
ris quos milia rõesciens de
alieno ꝑcepit.
maritus tuus nidotẽ accepit
ana prietas quid̾ dotidata sit

Expanded text:
vistis, posterioris temporis fructus perceptos ab ea repetere potestis, quos nulla ratione sciens de alieno percepit.maritus tuus in dotem acceperit, an proprietas quidem doti data sit,
Abbreviated transcription (Latin):
flagiciosa feditate niuit nt a
fuccessione tua eam excluden¬
dam putos si ñmo sultocalo¬
re s ex m̾itis eius adid odium
nicitatus es postreu iudicali
nemo eoꝵ qui extnisũsa linea
neniũt exceptis freisorore as
mosficiosi q̃relam admittatur

Expanded text:
flagitiosa foeditate vivit, ut a successione tua eam excludendam putes, si non inconsulto calore, sed ex meritis eius ad id odium incitatus es, postremi iudicii nemo eorum qui ex transversa linea veniunt exceptis fratre et sorore ad inofficiosi querellam admittatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Si putas ñ iure tutor¬
es datos ne potib tinsqr eos
dicas in põtate tua eẽ petere
ab hiis hr̃ditatem fui tiue¬
mancipat ñ moreris eꝰꝯ mod̾
ad te ꝑtin̾e dicis indice sta¬
tuturo anap̾sidaub actis
discedend̾ sit qui ei tutores
dedit cumi m tua potatenega

Expanded text:
. Si putas non iure tutores datos nepotibus tuis, quod eos dicas in potestate tua esse, petere ab his hereditatem filii tui emancipati non moreris, cuius commodum ad te pertinere dicis, iudice statuturo, an a praesidalibus actis discedendum sit, qui eis tutores dedit, cum in tua potestate nega
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝑ hiꝰ difficultates amitr̾e
ꝙ se mel possessumẽ nsi tał
exceptõ usuft.ctuario oppone
pot̾at eum p̾sentem łab sen
tem exclude.¶s nec ꝑcẽm ca¬
pitis duiminicõem hĩꝰ dettim̃¬
tum ĩmin̾enis pacimur sõ¬
iectis q̃re .n. si filius fa. fu̾it
cxpcõis ngor ad here clama¬
uit excepta nideltali capitis

Expanded text:
iusmodi difficultates amittere quod semel possessum est, nisi talis exceptio usufructuario opponetpoterat eum praesentem vel tem excludere. Sed nec per omnem capitis deminutionem huiusmodi detrimentum imminere nostris patimur subiectis. quare enim, si filius familias fuerit ceptionis vigor reclamaverit. Excepta videlicet tali capitis
Abbreviated transcription (Latin):
sũ inimme ꝯ secutus: serape¬
intẽcia ad pristinam ẜuitutem
naturam ⁊ utilitatem osten¬
derealquis ncimisim neteb¬
at. ita edifficiũ suũ extolłe irixͣ
suã aream ⁊ uentus exclud̾et᷑¬

Expanded text:
s minime consecutus est, sera paenitentia ad pristinam servitutenaturam et utilitatem ostendere, aliquis vicinum suum vetabat ita aedificium extollere iuxta suam aream
Abbreviated transcription (Latin):
atuo cum defncto eonichil
Id te ꝑtin cum morte ems
b humans exinatur nis
utendi fruendi ñtosutur¬
mp̃. suftuctu ꝯstitutos se¬
arbitrio p̾beatur ab eo ap̃q̃n
lesionem exiisũ ꝓprictatias¬
ferat nec int̾ẽ sũ ex testõ sũ¬

Expanded text:
atus est, defuncto eo nihil ad te pertinet, cum morte eius, bus humanis eximatur, ius utendi fruendi non t. Vsu fructu constituto consearbitrio praebeatur ab eo, apud quem laesionem ex usu proprietati adferat. nec interest, sive ex test
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑint si possint testaridn¬
bitatum fu̾at ut putade iuriᷤᷤ
dissertissimis pr̃onis cãꝵ iuriˢ¬
q deuotissimis memoral ib
⁊ agentib in reb nec ñ magi¬
stris studioꝵ libalium arcĩ¬
salariar stipendia ꝑcipuint
pu. In hiis itaq omiib scim̃
quib admntacõem poculii ca
castris que sunt sin uiris in¬
dubitant᷑ ꝯstitutus fu̾it ab¬

Expanded text:
acceperunt, si possint testari, dubitatum fuerat, ut puta viris disertissimis patronis causarum virisque devotissimis memorialibus et agentibus in rebus nec non magistris studiorum liberalium, Arcsalaria vel stipendia percipiunt publica. In his itaque omnibus sancimus, quia ad imitationem peculii cascastris quaesivit sui iuris indubitanter constitutus,
Abbreviated transcription (Latin):
cimmsan̾a ꝯstitucõem
inmorem debita porcoem fili¬
o suo ueliquiss õmĩo ⁊ siñ a¬
diciatu uni boni arbitratu
repłi filio attñ ip̃o iure meẽ
eamd̾ replecoem que rebatur
itaq si quis rem donatam
lege falcidia mumiantur le¬
gata ł fideio missar mortis

Expanded text:
cimus ante constitutionem minorem debita portionem filio suo reliquisset, omnimodo, etsi non adiciatur viri boni arbitratu repleri filio, attamen ipso iure inesse eandem repletionem. Quaerebatur itaque, si quis rem donatam lege Falcidia minuantur legata vel fideicommissa vel mortis
Abbreviated transcription (Latin):
tor dereliquit cumsitimo mo¬
d̾amine senciet. Ituid p̃t̾ea scĩ¬
mus ut temꝑa de ĩoffõsi q̃rela
ab adita br̃ditate ẜmuuipia¬
iopinonẽ currant ħenuim

Expanded text:
tor dereliquit cum legitimo moderamine sentiet. Illud praeterea sancimus, ut tempora de inofficiosi querellae ab adita hereditate secundum Ulpiani opinionem currant, Herennii
Abbreviated transcription (Latin):
quens ⁊ prĩs odumi pinure⁊
iuri sui filii mimme noce ⁊ su¬
am naturam false. satis .n. cru¬
dele nobẽe indetur eum qui
n̾sentit ingratum estimari.

Expanded text:
quens et patris odium punire et iuri filii sui minime nocere nec suam naturam fallere. satis enim crudele nobis esse videtur eum qui non sentit ingratum existimari.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾Qñi in priorib scionib il¬
ind statiumus nt si quid mi¬
nus lĩtima porcõe̾ hiis delic¬
nimoris qnͣtitatis testm̃ re¬
scradatur l in p̾senti adden¬
d̾ eecensemꝰ ut si ꝯdcõrb qb¬

Expanded text:
Quoniam in prioribus sanctionibus illud statuimus, ut, si quid minus legitima portione his derelicminoris quantitatis testamentum rescindatur, hoc in praesenti addendum esse censemus, ut, si co
Abbreviated transcription (Latin):
festim ÷ eo ꝙ talis sit milician
t uendatir. ismortuo miba¬
tante c̾ta pecimia ad hrdes eĩ¬
in morte testatoris militans ob¬
gradu moriturus eẽt. is qui
miliciam expecimiis testato¬
ris adeptus ẽ exceptis solis
uirs spectabilib silenciariis
sacrinr̃ palacii quib p̃stita¬
ficia tamde aliis capituł qmͣ
de peciuniis suꝑ memorata mi¬
licia a ꝑentib eoꝵ datis ne m
legittima eis porcõem ꝯpute

Expanded text:
festum est, eo quod talis sit militia, ut vendatur vel mortuo militante certa pecunia ad eiem morte testatoris militans obgradu mortuus esset is, qui militiam ex pecuniis testatoris adeptus est. Exceptis solis viris spectabilibus silentiariis sacri nostri palatii, quibus praestitaficia tam de aliis capitulis quam de pecuniis super memorata militia a parentibus eorum datis, ne in legitimam portionem e
Abbreviated transcription (Latin):
mant nilib̾tatem neccitas
ei nponatur res hr̃ditariaᷤᷤ
⁊ toes reddere ure prõnatus
uidel ꝯpetenti ei quiex leg¬
ib ad id possit uocam. ¶Illo
ne in postum dubitetur õbf¬
uando ut ⁊ ip̃a hrditatis pe¬
ticõor̃modo inbone fidei indi¬
ciis ꝯmitieretur.

Expanded text:
ant in libertatem, necessitas eis imponatur res hereditarias et rationes reddere: iure patronatus videlicet competente ei, qui ex legibus ad id possit vocari. Illo, ne in posterum dubitetur, observando, ut et ipsa hereditatis petitio omnimodo bonae fidei iudiciis connumeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
subrac ꝯdcc̾e ustituat hr̃des
si a pre emancipati fu̾int atq
eo pacco ẜm tabulas bonoꝵ poᷤᷤ¬
mõ accõem posse ꝯpet̾e quib
nutiam mnumam fecerit mrͥ
s pocius pntau̾it ꝓuidend̾ resti¬
tuere gͥ d.

Expanded text:
sub hac condicione instituat heredes, si a patre emancipati fuerint, atque eo pacto secundum tabulas bonorum possmodo actionem posse competere, quibus nullam iniuriam fecerit mater, sed potius putaverit providendum, restituere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ alios tranutes uiam hr̃dita¬
tis peticõis infringi. cũq ins
tis peticoeme suscipe spat nr¬
pedite quõis ẽẽ cum possit scͥp¬
tus hr̃o cancõe int̃posita ñ ero
differre hanc peticõem s recte
exisił legatum ł fideio miss¬
um sub ea cantela ł sat᷑ dacõe
ꝓqualitate ꝑsonaꝵ ꝙ si nõ¬

Expanded text:
per alios tramites viam hereditatis petitionis infringi. Cumque multis petitionem vel susceperit peditae quaestionis esse, cum possit scriptus heres cautione interposita non differre hanc petitionem, sed recte exigi vel legatum vel fideicommissum sub cautela vel satisdatione pro qualitate persona
Abbreviated transcription (Latin):
d̾dxo ssidentib uendicata
mançipia quoꝵ dñiuni ad
nos ꝑtine Itenditis si pꝰea¬
n̾ restitua̾tur uiriuranoi sol̃¬
lempnitate secuta ꝯ dempna¬

Expanded text:
A possidentibus vindicata mancipia, quorum dominium ad vos pertinere intenditis, si, posteanon restituantur, iurisiurandi sollemnitate secuta condemna
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi male fidei possor qm̃ hr̃¬
des eius fructus rostitue cõ¬
te antiquioremẽs liquido
ꝓbaretur ex eodie fluctus
restituantur ex quo ho m
indicuni deducta ẽ fructib
enmangetur prditas cum
ab eo possidetur a quo peti
pot emptor aut̃ quiꝓprio
titu lo possois munitus ẽ¬

Expanded text:
quasi malae fidei possessor quam heredes eius fructus restituere cote antiquiorem esse liquido probaretur, ex eo die fructus restituantur, ex quo lis in iudicium deducta est. fructibus enim augetur hereditas, cum ab eo possidetur, a quo peti potest. Emptor autem, qui proprio titulo possessionis munitus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Si pr̃ puellecꝰ uos curator¬
es eẽ dicitis fillo ex senuisse.
ipã aut̃ extrente ⁊ uxore ex
teliquo sexte scaptis hrdi¬
deret suꝑstitib porcõem suam
filiis pꝰ mortem suã restituet¬
inofficiosi accoem adu̾sus ⁊

Expanded text:
. Si pater puellae, cuius vos curatores esse dicitis, filio ex semisse, ipsa autem ex triente et uxore ex reliquo sextante scriptis heredideret, superstitibus portionem suam filiis post mortem suam restitueinofficiosi actionem adversu