comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peum ob probru insectatio expͥmit᷑
Quartus anularis eo quod in ipõ anu¬
lus geritur. Item et medicinalis. qd̾
eo t̾ita colliria a medicis colligunt᷑.
Quĩtus auriculatis. pro eo quod et
aurem scalpimꝰ. Ungulas ex greco
Truntus media pars corporis a collo
ad inguinem. De quo ginirius capͭ
et gembus crurbq. Torax agre¬
cis dicit᷑ anterior pars trũci a collo
usq ad stomachũ quã nos dicimus
archa eo ꝙ ibi archanũ sit. id est
secretum. quo ceteri arcentur. Unde
et archa et ara ducte quasi res setre¬
te. cuius eminẽtes pulpe mamille
nt᷑ qual pars illa ossea pectus dici᷑
dextra aut̃ leua q coste. Pectus
uocatũ quod sit perum int̾ eminẽ¬
tes manullatũ ꝑtes. unde et pecti¬
nem dicimꝰ. quod peros capillos fa¬
tiat. Mamillo uocate qr rotunde
sunt. qͣi male ꝑ diminutionẽ stilicet
Papille capita mantillarũ sunt qͣs
infantes suggentes comp̃hendunt.
Et dicte papille quod eas infantes

Expanded text:
per eum probri insectatio exprimitur. per eum probri insectatio exprimitur. Quartus anularis, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro eo quod eo aurem scalpimus. Ungulas ex Graeco Truncus media pars corporis a collo ad inguinem. De quo Nigidius 108et genibus cruribusque.' Thorax a Graecis dicitur anterior pars trunci a collo usque ad stomachum, quam nos dicimus arcam eo quod ibi arcanum sit, id est secretum, quo ceteri arcentur. Unde et arca et ara dicta, quasi res secretae. Cuius eminentes pulpae mamillae: inter quas pars illa ossea pectus dicitur, dextraque aut laeva costae. Pectus vocatum, quod sit pexum inter eminentes mamillarum partes; unde et pectinem dici, quod pexos capillos faciat. Mamillae vocatae, quia rotundae sunt quasi malae, per diminutionem scilicet. Papillae capita mammarum sunt, quas sugentes conprehendunt. Et dictae papillae, quod eas infantes quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cibum ori ñstrat. ipã omĩa oꝑat᷑
atq dispensat. ꝑ eam accipimus et
damꝰ. Abu siue aũt manus etiam
ars uel artifex. unde et manꝰ p̃ciũ
dicimꝰ. Dextra uotat᷑ adando. Ipã
em̃ ꝑignus patis dat᷑. fidei testis atq
salutis adhibet᷑. Et hoc est illud a¬
pud tulliũ. fidem publicam iussu
senatus dedi .i. dextrã. Unde et
apostulus. Dextras dederut mͥ et
barnabe societatis. leua quod ap¬
uocata qͣi sine dextra siue qd̾ rem
fieri sinat. i siuendo enĩ sinstra
est nũcupata. Palma est manus
ex pansis digitis sicut contractus
pugnus. Pugnus autẽ apugillo
dicto sicut palma ab spansis palme
nũcupati uel qr decẽ sunt. uel qr
decent̾ ũcti existant. Nam hñt
in se et numerum ꝑfectum et ordi.¬
nem decentissimũ. P̾mꝰ pollex uo¬
catus quod int̾ ceteros polleat.
uirtute et potestate. Secundus inder
et salutaris seu demonstrorius qr co
inus. Tertuis i pudicus qd̾ plerũ q

Expanded text:
cibum ori ministrat; ipsa cibum ori ministrat; ipsa atque dispensat, per eam accipimus et damus. Abusive autem manus etiam ars, vel artifex, unde et manupretium dicimus. 67. Dextra vocatur a dando, ipsa enim pignus pacis datur, ipsa fidei testis atque salutis adhibetur, et hoc est illud apud Tullium: Fidem publicam jussu senatus dedi, id est, dextram. Unde et Apostolus: Dextras dederunt, mihi et Barnabae, societatis. 68. Laeva, quod apvocata quasi sine dextra, sive quod rem fieri sinat. A sinendo enim sinixtra est nuncupata. Palma est manus expansis digitis, sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus, sicut palma ab expansis palmae ncupati, vel quia decem sunt, vel quia decenter iuncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectum et ordinem decentissimum. Primus pollux vocatus, eo quod inter ceteros polleat virtute et potestate. Secundus index et salutaris seu demonstratorius, quia omne imus. Tertius inpudicus, quod plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
plurali tm̃ minero ceruites dicebant.¬
Pmus ortensius ceruicem singularit
fuangere ceruces. Humeri dicti. quasi
arii ad distinctionẽ hominis a pecudi¬
bus mutis. ut humeros illi armos ha¬
bere dicant᷑. Nam proprie armi qua¬
dripedum sunt. Ella sũmi humeri
pars posterior est. Brachia a fortitu
et forte significat᷑. In brachiis emui
tori lacertorũ sunt. et in signe muscu¬
lorum ⁊obur existit. In hns sunt thori
idem mastuli. et dicti thori quod illit
iuscera tota iudeant᷑. Gubitũ dictũ
quod ad cibos sumendos in ipõ cubamꝰ
extensio est. scdm̃ alios cubitus. quod
magis uerũ est. q grece ole nos cubitꝰ
dicitur. Ale subbrachia sunt appellate
co quod ex eis in modũ alarũ motus
brachiorum inchoet. quas quidã ascel
tas ab eo quod oscellant᷑ hoc est moue¬
antur ora. Nam cellere est mouere.¬
has quidam sub hucos uocant. quod¬
homĩbus hucorum fetorem reddant.
quod sit totuis corporis munꝰ. Ipã em̃

Expanded text:
plurali tantum numero cervices dicebantplurali tantum numero cervices dicebantprimus Hortensius cervicem singularitefrangere cervices. » Humeri dicti quasi armi, ad distinctionem hominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illae armos habere dicantur; nam proprie armi quadrupedis sunt. Hala summi humeri pars posterior et occultior. Brachia a fortitudet forte signtori lacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. Hi sunt tori, id est, musculi, et dicti tori, quod illic viscera torta videantur. 64. Cubitus dictus, quo ad cibos sumendos in ipso cubamussque manus extensio est, secundum alios cubitus, quod magis verum est, quia Graece ὠλένη cubitus dicitur. 65. Alae subbrachia sunt appellatae, eo quod ex eis in modum alarum brachiorum inchoet; quas quidam ascillta ab eo quod cillentur, id est moveantur ora; nam cillere est moHas quidam subhircos vocant, prohominibus hircorum foetorem reddant. quod sit totius corporis munus. Ipsa enim
Abbreviated transcription (Latin):
sonarent. nisi lingue motus. distan¬
cias uocis efficerct. Tales gallica
lingua dicunt᷑. quas uulgo per
dim̾inutionẽ tusillas uocant. que
in faucibꝰ turgescere solent. Men¬
tum dictũ quod inde mandibule ori¬
ant᷑ uel quod ibi iũgant᷑. Gurgulio
agucture nomẽ tͣhit᷑. cuiꝰ meatus
ad̾ os et nares ꝑtendit .habens mã
qua ad linguã t̾nsmittit᷑. ut possit
uerba collidere. unde et garrire diciꝰ.¬
Rumen proximũ gurguliomi quo ci¬
bi et potio deuorant᷑. huic bestie q̃
cibũ reuocant ac remandunt ⁊ unti¬
nare dicunt᷑. Sublinguiũ uł oꝑtu¬
lum gurgulionis q̃i ꝑua lingua̾ que
foramen lingue recludit. operit qi.
Collum dictum quod sit rigidum et
rotundũ. ut columpna. banilaus capͭ.
et sustentat quasi capitolium. cuiis
anterior ꝑs gula uocat᷑. postecior cer¬
uix. Ceruir aũt uocata. quod ꝑ eam
partem cerebrũ ad medullã sꝑme di¬
ligitur. quasi terebri ma. ueteres aũt

Expanded text:
sonarent, nisi linguae motus distansonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. 57. Tolles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi jungantur. 58. Gurgulio, a gutture nomen trahit, cujus meatus ad os et nares pertendit, habens viam, qua vox ad linguam transmittitur, 11 ut possit verba collidere, unde et garrire diciRumen proximum gurgulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae, quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium operculum gurgulionis, quasi parva lingua quae foramen linguae recludit operitve. Collum dictum, quod sit rigidum et teres ut columna, baiulans caput et sustentans quasi capitolium: cuius anterior pars gula vocatur, posterior cervix. Cervix autem vocata, quod per eam partem cerebrum ad medullam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ p̾mi p̃cisores dicunt᷑. qr omne
quod accipit᷑ ip̃i p̾us incidunt. Sequẽ¬
tes camini uocant᷑. quorũ duo in dex¬
tera maxilla. et duo in sinistra sunt.
Et dicti canini qr ad similitudinem
camnorũ existunt. et tanis ex ipsis
ossa frangit. sicut et homo. Ut quod
non possunt p̾ores incidere illis tradãt
ut confrigant. hos uulgus pro lon¬
gitudine et rotunditate colũnellas uo¬
cant. Ultimi sunt molares. quibus cõ¬
cisa a prioribus atq confracta subici¬
unt. et molunt. Atq inimassant.
unde et molares uocati sunt. Denciũ
aũt nũm disceruit qualitas sexus.
Nam in uiris plures. in feminis pau¬
tiores existunt. Gingne a gignendis
dentibus nominate. facte sunt᷑. iu tẽ
et iam ad decorem denciũ. ne nudi
celi similitudinẽ habeat: Fauces .i.
fundendis uocibus nominate. uelq
sp̃t fertur sen quod artis et angustis
meatib spm̃ utalem retineant. nũ
uoces sonos emictũt qui som uno mõ

Expanded text:
rum primi praecisores dicuntur, quia omne, rum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non possunt priores praecidere, illis tradunt ut confrangant. Hos vulgus pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui cocisa a prioribus atque confracta subigunt et molunt atque mandunt, unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus, nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus nominatae sunt, factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi coeli similitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibus nominatae quasispiritus fertur, seu quod arctis et angustis meatibus spiritum vitalem contineant, unde sonos vocis emittant, qui soni uno modo
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. Terenciꝰ. ac non totis ex
mensib prius obfecissent quã ille
quicꝙͣ ceperit. Nariũ recta pars
propter ꝙ equaliter sit in longitu¬
dine et rotunditate porrecta colũp¬
na uocatur. Extremitas eiꝰ pirula
a formula ponn piriq que uero dex¬
tra leua qr sunt. Pmnule ab alax
similitudine. mediũ aũt int̾ finitũ.
qͣi ꝑ hestium et cibos intꝰ mittimus.
et sputũ foras emictimꝰ. Uel qr intꝰ
ingrediunt᷑᷑ cibi et inde egrediunt᷑
sermones. labia a lambendo noĩata.
Quod autẽ superus est labiũ diciꝰ
quod infe.uis eo quod grossius sit
labrum. Aln uirorũ labra mulier
labia dicunt. Lingua fengellũ ae¬
ris a lingendo cibo putat uarro
nomẽ impositũ. Aln quod articła¬
tos sonos u̾ba lingat. Sicut enĩ
splectrũ cordis ita lingna illidit᷑
dentibus et uocalẽ efficit sonum
Dentes greci odontes uotant et inde
in latinũ trahere nomẽ iudent᷑. hoꝵ¬

Expanded text:
dicebant. Terentius Adelph. 397: Ac non totis sex dicebant. Terentius Adelph. 397: Ac non totis sex mensibus prius olfecissent, quam ille quidquam coeperit. Narium recta pars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae, ab alarum similitudine: medium autem interfinium. er ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, inde egrediuntur sermones. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est, labium dicimus; quod inferius, eo quod grossior sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
ide icipiant gigm barboꝰ. male sũ
eminentes sub oͦtulis ꝑtes. ad protet¬
tionem eor ũ supposite Uocate autẽ
male. siue quod infra oculos promi¬
nent in rocunditatem. quod greci
mda appellant. siue ꝙ sint supra
paxillus apaulo. taxillꝰ a talo: Iau¬
dibile sunt maxillarum partes ex
qua et nomen factum. barbam netẽs
uocauerunt quod uicorũ sit non mu¬
unde et iur gilius. Uocem q̃ hiis auri¬
bus hausi: Aut qr uotem ipam̃ greci
audenliden uocant. ab auditu. P
inmutationem em̃ litte:e aures. qͣi
audes nũcupate sunt. Uox enĩ reꝑ¬
cussa pamfrattũ earũ sonũ facit quo
sensum excipiant audiendi. Pinti¬
la sũma pars auril ab acumine dit¬
ta. Pmnũ .i. antiqui acutũ dicebãt.
unde et bipenins. et pnina: Ulares¬
quia ꝑ eas uel odor uel spt̃ manare
non desunt. siue qr nos odore admo¬
nent ut nouerimiꝰ aliquid ac sciamꝰ
Unde et contra insci ac rudes ignari
dicunt᷑. Olfecisse enĩ scisse ueteres

Expanded text:
inde incipiant gigni barbae. Malae sunt inde incipiant gigni barbae. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae sive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci μῆλα appellant, sive quod sint supra paxillus a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non muunde Vergilius uocemque his auribus hausi; aut quia uocem ipsam Graeci d>sirv uocant ab auditu, per inmutationem enim litterae aures quasi audes nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus earum sonum facit quo sensum excipiant audiendi. Pinnula summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant, unde et bipinnis et pinna. Naresquia per eas vel odor vel spiritus nare non desinit, sive quia nos odore admonent ut norimus aliquid ac sciamus. Unde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veteres
Abbreviated transcription (Latin):
reficiant obtutum. Mlumte sunt
quiestant latentes. ĩ sũmitate autẽ
palpebrarum locis quib se utreq clau¬
se contingunt extant ad notati ordine
seuato. Eapilli tutelam ocłis mĩstrã¬
tes. ne uruentes facile miurias exti¬
piant. et ex eo noceant᷑ ut pulueris
uel cuiuscũq crassioris materie. at¬
ceant tactum. aut ipm̃ quoq aerẽ
contidendo mitificent. quo tenuem
atq serenum faciant insum: lat̾mas
quidam a laceratione mentis putant
dictas. Aln existimant ideo ꝙ greci
dassiria uocant. Cilia sunt tegmiã
quibus cooperunt᷑ oculi et dicta
cilia qd̾ celent oculos tegant q tuta
custodia. Super tilia duta. quia
suꝑ posita sunt ciliis que idcirco pilis
uestita sunt ut oculis inurimenta
pretendant et sudorem a capite de¬
Eluentem depellant: Int̾ cilium uero
est mediũ illud int̾ suꝑcilia quod sme
pilis est. Gene sunt inferiorã oculoꝵ
ꝑtes. unde et barbe ichoant. Nam
grece gene barbe. hiic et gene quod

Expanded text:
reficiant obtutum. Munitae sunt reficiant obtutum. Munitae sunt quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis quibus se utraeque clausae contingunt, exstant admoti ordine servato capilli, tutelam oculis demonstrantes, ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina quibus operiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uocati. siue qr eos cilioꝵ tegmina
occulunt. ne qua incidentił miurie
offensione ledant᷑. siue qr occultũ
lumen hñt id est secretũ uel intus
positum. Hii int̾ omnes sensus uici¬
mores aiẽ existunt. in otulis enim¬
onme m̃tis iudiciũ est. unde et ani¬
mi ꝓturbatio uel hilaritas in oculis
apparet: Otuli aut̃ et lumina. ita
et dicta lumina quod ex eis lumen
manat. uel quod ex mitio sui clausam
teneant lucem. aut ext̾nletus accep¬
ta. usiu proponendo refundant.
Pupilla est mediꝰ punctus ocłi in qͦ
uis est iudendi ubi quia ꝑue iagi¬
nes a nobis iudent᷑ propterea pup̾ille
atq impolluta. ut sunt puelle. Phi¬
sici dicunt ealdem pupillas quas i¬
oculis iudemꝰ morituros ante tr iduũ
non habere. quib non uisis certa est
desꝑatio. Circulus uͦ quo apupilla
albe partes oculi separant᷑. discreta
nigredine corona dicit᷑. quod rotun¬
ditate sui ornet ambitũ pupille.
ualuarũ qr semꝑ mouent᷑. Concur¬
runt enĩ muitem ut assiduo motu

Expanded text:
ocati sive quod eos ciliorum tegmina occultant ne qua incidentis injuriae offensione laedantur, vel quia occultum lumen habent, id est secretum vel intus positum; hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi et lumina idem sunt. Et dicti lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ab initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus accepta visui proponenda refundant. Pvis est videndi: ubi quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae atque impolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum papulae. ae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem ut assiduo motu
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ omiã membra uigorẽ sensus asꝑ¬
gat. Nam tactu probamꝰ quicquid
deteris sensib iudicare non possumꝰ
Duo aũt gn̾a tactus esse dicimus.
Nam aut ext̾nsecus uenit quod feri¬
at. ut intꝰ in ip̃o corpore in quo ori¬
tur sentiat᷑. Unicuiq autem sensui
prop̾am naturã datã. Nam quod
uidendũ est oculis capit᷑ et dura

Expanded text:
et per omnia membra vigorem sensus asperet per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum e
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. Duo semꝑ patentes sunt. Sen¬
sus dicti. qr ꝑ eos anma subtilissime
totum corpus agitat iugore sentiendi¬
philosophis hunor utreus appellat
Uisum aũt fieri quidam asseuerant.
aut ex tenua et etherea luce. aut
int̾no spũ iucido. ꝑ tenues uias a
cerebro ueniente. atq penetratis
tunicis in aerem exunte. et tunc
cõuuxtione simlis materie uisum
dante .Uisus dictus quod uiuatior
sit ceteris sensibus. ac prestantior.
siue uelocior. ampliusq iugeat quã
tũ menoria int̾ cetera mentis offi¬
cia. bicinior est em̃ cerebro unde oiã
manant. ex quo fit ut ea q̃ ad alios
ꝑtinent sensus inde dicamꝰ. ueluti
cum diciꝰ. inde quõ sonat uide quõ¬
sapit et cetera. Auditꝰ appellatus¬
eo quod uoces hauriat. hoc est aere
uerberato suscipiat sonos. Odoratꝰ
qͣi odor aeris ad tactus. tacto .n. aere
Rentitur sic et olfatꝰ. quod odoribus
afficiat᷑ Gustus a guiture dictus.
Tactus eo quod ꝑtractet et tangat

Expanded text:
duntur, duo semper patentes sunt. Senduntur, duo semper patentes sunt. Sensus dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem quidam fieri asserunt aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido, per tenues venas a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc commistione similis materiae visum dantes. Visus dictus quod vivacior sit caeteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quomodo et memoria inter caetera mentis officia. Vicinior enim est cerebro, unde omnia manant, unde fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, videre dicamus, veluti cum dicimus: Vide quosic et cetera. Auditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat
Abbreviated transcription (Latin):
dum recolit memoria est. dũ rec
tũ iudicat ratio est. Dũ spirat sp̃t
est. dũ aliquid sentit sensus est.
Nam inde animꝰ sensus dicit᷑. pro
hus que sentit. unde et sentencia
Solubile emĩ atq mortale est. et
aliquando soluendum. Caro autẽ
animalium et hominũ corpora con¬
cipiunt᷑. Hinc et parentes creatores
mentis compacta est. Nam terra
in carne est. aer in anhelitu. huõr
in sanguine. ignis in calore ut ali.
hũt enĩ in nobis elementa suan
resoluta. Caro aut̃ et corpus diu̾¬
sa significant. In carne semper
corpu̾s est non semꝑ in corpore caro
Nam caro est que uiuit. idẽ et corpꝰ
Corpꝰ quod non uiuit idẽ non caro.
Nam corpꝰ dicit᷑ aut quod post uitã
est mortuũ. aut sine uita est condi¬
tum. Interdũ et cũ uita corpus et
non caro. ut in herbis et lignis. Sen¬
sus corporis quĩq sunt. isus. au¬
ditus. odoratꝰ. gustus. et tactus.
ex quib duo apperiuritur. et cdau¬

Expanded text:
dum recolit, mdum recolit, mtum judicat, ratio est; dum spirat, spiritus est; dum aliquid sentit, sensus est: nam inde animus sensus dicitur pro his, quae sentit, unde et sententia solubile enim atque mortale est, et aliquando solvendum. Inter. Undeanimalium et hominum corpora concipiuntur, hinc et parentes creatores quatuor elementis compacta est. Nam terra in carne proprie dicta est, aer in anhelitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur et clau
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. Non est igit᷑ aer anima quod
putauerunt quidã qui non potuerũt
incorporeã eius cogitare naturam.
Spm̃ idem esse ꝙ aiam eũgelista
potestatem habeo sumendi eam. De
hac quoq ip̃a dm̃ anima passionis
tempore. memoratꝰ eu̾gelista ita ꝓ¬
tulit dicens. Et inclinato capite emi¬
sit spm̃. Quid est enĩ emittere spm̃
nisi ꝙ animã ponere. Sed anima
uitam ponere manere. et sine mẽte
amm̃a durare. unde et amantes.
Nam mentem uocari ut sciat. am¬
mam ut uelit. Mens aũt uocata qd̾
emineat in aiã uel quod meminit.
unde et ĩmemores amentes. Qua¬
ꝓpter non anma. sed quod excellit
uel oculus. Unde et ipẽ homo scdm̃
mentem. imago dĩ dicit᷑. Ita autem
hec omĩa adiu̾cta sunt anime. ut
una res sit. Pro efficientiis enim
causarũ diu̾sa nomina sortita est
amma: Nam et memoria mens est.
Unde et ĩmemores amentes. Dũ¬
gͦ aiã uiuificat corpus aiã est. dũ
uult aninius est. dum scit mẽs est

Expanded text:
vivit. Non est igitur aer anima, quod vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam qui non potuerunt incorpoream eius cogitare naturam. Spiritum idem esse quod animam Evangelista potesthac quoque ipsa Domini anima, passionis tempore, memoratus Evangelista protulit, ita dicens: Et inclinato capite emisit spiritum . Quid est enim emittere spiritum, nisi quod animam ponere. Sed anima vitam manere, et sine mente animam durare. Unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, ut emineat in anima, vel quod meminit. Unde et immemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit vel oculus. Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adjuncta sunt animae, ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est. Unde et immemores amentes. Dum ergo vivificat corpus, anima est: dum vult, animus est: dum scit, mens est:
Abbreviated transcription (Latin):
dictus qr ex humo est factus sicut
et ingenesi dicit᷑. Et treauit deus
hominẽ de humo terre. Abusiue
autẽ promĩciatꝰ ex utraq lubstan¬
tia totꝰ homo id est ex societate a¬
nme et corporis. Nam proprie hõ
ab humo. Grece autẽ hominem
antropum appellauerunt. eo quod
sursum spectet. subleuatus homo.
ad contemplationem artificis sui
Quod oiudius poeta designat cũ
cetera terram. om̃s hominis subli¬
me dedit celumq uidere. iussit et
erectos ad sida tollere uultus Qui
ideo erectus celum asꝑicit ut dmĩ
querat non ut terram intendat.
ueluti pecora que natura prona
et uentri obediencia finxit : Duplex
est aut homo. interior et exterior.
Interior homo anima. Exterior hõ
corpus. Anima aut̃ a gentilibus no¬
men accepit. eo quod uentꝰ sit . ui.¬
de et grece uentꝰ animꝰ dicit᷑. quod
ore trahentes aerem iuiuere uideam᷑.
Sed aꝑtissime falsum est quia mul¬
to p̾us gignit᷑ amina ꝙͣ concipi aer
ore possit . qui iam in gent̾tis utero

Expanded text:
dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur 2,7: 'Et creavit Deus hominem de humo terrae.' Abusive autem pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo. Graeci autem hominem ἄνθρωπον appellaverunt, eo quod sursum spectet sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cumcetera terram, os homini sublime dedit caelumque videre iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo corpus. Anima autem a gentilibus nomen accepit, eo quod ventus sit. Unde et Graece ventus ἄνεμος dicitur, quod ore trahentes aerem vivere videamur: sed apertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑. Sc̃dm̃ uoluntatẽ em̃. in
uarios motus mutamur. unde et
differunt sibi utraq. Nam facies
culorũ foraminb nominata est.
Hec imago quedã anum mentis q¬
motũ spetie sua exp̃mit. dum uel
leta uel t̾stis est. Oculi duces cor

Expanded text:
ostenditur. Secundum voluntatem enim in ostenditur. Secundum voluntatem enim in varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque. Nam facies culorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta
Abbreviated transcription (Latin):
tum q illi hoc nomen eo quod sens
omnes et nerui inde inicium capi¬
ant. atq ex eo quod omnis iugend
causa oritur. Ibi em̃ om̃s sensus
apparent. unde ip̃ius anime que
consulit corpori quodam modo ꝑso
Caluaria ab ossibus caluis dictar
per defectionem. et neutlit᷑ pronũ¬
ciatur. Occipitium capitis pats pos¬
terior quasi contͣ capitiũ. uel qd̾ sit
capitis retrorsum. Capilli uocati¬
quasi capitis pili. facti ut et decorẽ
prestent. et cerebrũ aduersus frigus
nuniant. atq a sole defendant. Pi
sicut et pilum dicit᷑ a pila ubi pig
proprie non celi capilli et est sermo
uocant. Crines proprie uiulierũ
sunt. Dicte autẽ crmes eo quod ui¬
tis discernant. Unde et dist̾mina¬
lia dicunt᷑. quib diuisi religant᷑.
pantur qr mouent᷑. ipã q mobłitate
quali tempora quibuldam int̾u allis
mutant᷑. facies dicta ab effigie. Ibi
est tota figura hominis et uͥmus¬
cuiusq ꝑsone cognitio. Uultus uero
dictus eo quod ꝑ eum animi uolũtas

Expanded text:
tumque illi hoc nomen eo, quod sensus omnes et nervi inde initium capiunt, atque ex eo omnis vivendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quconsulit corpori, quodammodo persescendimus. Calvaria ab ossibus calvis dicta per defectionem, et neutraliter pronuntiatur. Occipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capitis retrorsum. Capilli quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent, et cerebrum adversus frigus muniant, atque a sole defendant. Intsicut et pilum dicitur a pila, ubi pigmsp. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est sermo uras. Crines proprie mulierum sunt; dicti autem crines eo, quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisi religantur. pantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod nasci il¬
liquid faciat. Gi¬
gnendi et facien¬
di potens est. Hãc
quid̃ dm̃ esse dixe¬
runt. a quo omĩa
dacreata sunt et
existunt: Genus a giguenos dictũ.
cui diriuatiuũ nomen a cerra ex qua
omĩa gignunt᷑. Ge. enĩ grete t̾ra
dicit᷑. uita dicta propt̾ uigorem. uł
qd̃ uimi teneat nascendi atii crescẽ¬
di. Unde et arbores uitã hrẽ dicũt᷑.¬
quia gignunt᷑ et crescunt. Homo

Expanded text:
eo, quod nasci aliquid faciat. Giguendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur; Ge enim Graece terram dicunt. Vita dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi atque crescendi. Unde et arbores vitam habere dicunturquia gignuntur et crescunt. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ accessione t̾gnita fluminum
circa rauennam in adriaticum
mare defertur. Tiberis italie flu¬
uius a tibermo rege albanorum
dicitur appellatus. qui in hunc
fluiũ cecidit et de exituo suo
nomen dedit. Nam antea albu¬
la antiquũ nomen a colore habu¬
it. quod inuibus albus sit. Ipẽ
est enĩ tibris qui et tyberis. sed
tiberis in cotidiano sermone. ti¬
bris in usu dicit᷑.Danubius flu¬
muiũ copia quib magis auge¬
tur. Iste est qui in europa plus
omĩbus habet famam. Idẽ et
ister. qr dũ ꝑ ĩmuneras uadit re¬
giones nuitat et nomen. et ma¬
iores sibi ambiendo colligit uires.
Oritur a germanicis uigis et oc¬
cidentalibus ꝑtibus barbarorum.
ꝑgens contra orientem .xl. in se
Eluiuos recipit .uii. ostiis in pon¬

Expanded text:
cum accessione triginta fluminum cum accessione triginta fluminum circa Ravennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvius a Tiberino rege Albanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluvium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis; sed Tiberis in quotidianoo sermone, Tibris in versu dicitur. Danubius Gernivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus barbarorum, pergens contra orientem: sexaginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pon
Abbreviated transcription (Latin):
cipitatur. in sinũ qui miletũ diui¬
dit et p̾enam. Meanderautem
uocat᷑ quod sit flexuosus. et nũꝙͣ
curcat rectus. De quo oiidius.
Tanus fuit rex scitarum p̾mus.
a quo tanais fercur fluuiꝰ nũca¬
patus. qui ex rifeis siluis uemẽs
dirimit europani ab asya int̾ duas
mũdi ꝑtes medius uemẽs atq in
pontũ fluens. Inachus achaie atu.¬
nis argolicos urigans campos. quẽ
rex machus a se nominauit. qui
erordium argiue genti pͥmꝰ dedit
Ibi et eruĩatus ab ermiãte mõte
demissus. Padꝰ italie fluuius a
iugis alpium fusus ex t̾bus fon.¬
tibus oritur. ex quibus uniuoca¬
bulum est padus qui diffusus in
modum stagni ãnem siuu dige¬
rit a quo et̃ padus est nũcupatꝰ.
hic a gretis heridanus cognomina¬
tus. ab eridano solis filio quẽ phe¬
tontem dicunt. qui flumine ꝑcus¬
sus in eodem fiuiuo deiectus est.
et extinctus. Augetur aũt ex oe¬
tu cams liquescentib niuib et

Expanded text:
aecipitatur in sinum qui Miletum diviaecipitatur in sinum qui Miletum dividit et Prienam; Maeander autem vocatus quod sit flexuosus et numquam currat rectus. De quo OvidiusMeTanus fuit rex Scytharum primus, a quo Tanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens atque in Pontum fluens. Inachus Achaiae amnis Argolicos inrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae gentis primus dedit. Ibi et Erymanthus ab Erymantho monte demissus. Padus Italiae fluvius a iugis Alpium fusus ex tribus fontibus oritur; ex quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni amnem sinu digerit; a quo et Padus est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognominatus, ab Eridano Solis filio, quem Phaethontem dicunt; qui fulmine percussus in eodem fluvio deiectus est et extinctus. Augetur autem exortu Canis liquescentibus nivibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ alter uocat᷑ ior. alt̾ dan.
hiis g̾ procul a se distantib ĩ unũ
alueũ federatis. iordanis deinceps
appellatur. Nascit᷑ autẽ sub liba¬
no mõte. et diuidit iudeam et
arabiam. Qui ꝑ multos circuitꝰ
iuxta ierito in mare mortuũ fluit.
Ensis caritaseis montib fusus.
cumi plurib aliis in eusiũ se pre¬
cipitat mare uñ et nũcupatur.
Cignus animis citilie e tauro mon¬
te progrediens. miram habens dul
didum est cignũ gentili lingua syri
dicunt. inde et anu huic nomẽ da¬
tum. qui autumpno et estate qñ
anni temporibus tenuis est et quie
tus. Ilas fluuiꝰ asie. Pactolus flu.¬
uius asie aureas arenas trahens.
rigat auro. Quem pro autato flu¬
ore alit̾ crisortiam uocant. Griuꝰ
fluuius asye qui smyrneos secat
campos. et ipẽ fluitibus aureis.
et a renis plenus. a quo et smnir¬
na uocata est. Al cander aminis
asye flexuosus. qui recutrenti¬
bus ripis int̾ a syam et ioniani p̃¬

Expanded text:
quorum alter vocatur Ior, alter Dan. quorum alter vocatur Ior, alter Dan. His igitur procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Iordanis deinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Eusinum se praecipitat mare; unde et nuncupatur. Cydnus amnis Ciliciae e Tauro monte progrediens, miram aquarum didum est, 'cydnum' gentili lingua Syri dicunt. Unde et amni huic nomen datum quia autumno et estate, quaanni tempotus. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, harenas aureas trahens: ctolusque inrigat auro. Quem pro aurato fluore aliter Chrysorrhoam vocant. Hermus fluvius Asiae qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et harenis plenus; a quo et Smyrna vocata est. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui recurrentibus ripis inter Cariam et Ioniam pr
Abbreviated transcription (Latin):
tur. a quo et bact̾am et urbs eorũ.
Coaspis ꝑsaꝵ fluuius uocatus
eoꝵ lingua quod mirã aque dul¬
cedinem habeat. a deo ut ꝑsici re¬
ges quanidiu int̾ ripas ꝑsidis
Fluit sibi ex eo pocula uendicarĩt.
Ex hoc amue quid̃ cignũ licilie
Eliiũ diriuari erisfimant. Ara¬
xis ammis armeme. qui ab uno
monte cum enfrate diu̾sa specie
oritut. dictus qd̾ rapacitate cũt¬
ta prosternit. Unde et cũ alexã¬
der eum tͣnsgredi nellet. ponte
fabricato tanta ui mundanit ut
pontem dirueret. hiꝰ breuius in¬
teruallis ab eufratis ortu capitt
tollit. acdem̃ caspium fert᷑ in ma¬
tur iuxta. anthiochie uiuros. decͣ¬
iens. qͥ a solis ortu oriens non lon¬
ge ab urbe in mare condit᷑. quem
de origuns sue tractu orientem
ueteres latini appellauere. Cuiꝰ
fluentis ex ipõ ĩpetu frigidiorib.
et zephiris assidue spirantibus
tota ciuitas momentis pene oĩb
refrigerat᷑. Iordams iudee fluuiꝰ
a duob fontibus nominatus

Expanded text:
tur; a quo et Bactriani et urbs eorum. tur; a quo et Bactriani et urbs eorum. Choaspis Persarum fluvius, vocatus eorum lingua quod miram aquae dulcedinem habeat, adeo ut Persici reges quamdiu inter ripas Persidis fluit, sibi ex eo pocula vindicarunt. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existimant. Araxis amnis Armeniae, qui ab uno monte cum Euphrate diversis specubus oritur, dictus quod rapacitate cuncta prosternit. Unde et cum Alexander eum transgredi vellet, ponte fabricato, tanta vi inundavit ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde Caspium fertur in mates iuxta Antiochiae muros decurrens, qui a solis ortu oriens non longe ab urbe mari conditur, quem de originis suae tractu Orontem veteres Latine appellavere. Cuius fluentis ex ipso impetu frigidioribus, et zephyris assidue ibi spirantibus tota civitas momentis prope omnibus refrigeratur. Iordanis Iudaeae fluvius, a duobus fontibus nominatus,
Abbreviated transcription (Latin):
iens. et ꝑgens contra assiroso
post nultos ciecuitꝰ in mare mor¬
tuum nnfluens. uocatus a ut hͦ
nomine ꝓpter uelocitatẽ instar
bestie tygridis. niuna ꝑnicitate
currentuł. Enfrater fluuiꝰ meso¬
pomie. de ꝑadiso eroriens. copio¬
sissimꝰ gẽmis. q̃ ꝑ mediam babilo¬
nam nufluit: hic a frugibus
uel ab ubertate nomen accepit.
Nam hebraite eufrate fertilitas
in tempore. Mle sopotannã enĩ in
quibusdam lotis irrigat. situt in¬
lus egiptum. Salustius aũt auc¬
tor certissimus asserit. tygrim et
cufratem uno fonte manare. in
armenia. qui ꝑ diu̾sa euntes lõ¬
gius diuidunt spacio relicto me¬
dio multorũ miliũ. q̃ tñ terra
qr ab ipĩs ambitur mesopota mia
Id apes fuit rex medorum antiq̃s¬
simus. ex quo annis orientis no¬
men accepit. qui nũc idapis dicit᷑.
de quo lucanus. Quidũ sit flu¬
uius ꝑsarum. dicit᷑ tñ ꝯtra ociẽ¬
tem decurrere. bactrus fluuius
orientis a rege bactro uocatus fer¬

Expanded text:
oriens et pergens contra Assyrios, et oriens et pergens contra Assyrios, et post multos circuitus in mare Mortuum influens. Vocatus autem hoc nomine propter velocitatem, instar bestiae tigris nimia pernicitate currentis. Euphrates fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens, copiosissimus gemmis, qui per mediam Babyloniam influit. Hic a frugibus, vel ab ubertate nomen anam Hebraice Euphrata fertilitas interpretatur. Mesopotamiam etenim ita in quibusdam locis irrigat, sicut Nilus Alexandriam. Sallustius autem auctor certissimus asserit Tygrim et Euphratem uno fonte manare in Armenia, qui per diversa euntes longius dividantur spatio medio relicto multorum millium. Quae tamen terra quae ab ipsis ambitur Mesopotamia Hystaspes fuit Medorum rex antiquissimus, ex quo amnis orientis nomen accepit, qui nunc Hydaspes dicitur. De quo Lucanus . . . Qui dum sit fluvius Persarum, dicitur tamen contra orientem decurrere. orientis a rege Bactro vocatus fer
Abbreviated transcription (Latin):
acceperunt ex quib non nulli
notandi sunt. qui m historiis ce¬
lebres memorantur. Gion fluuiꝰ
de paradiso eriens. atq buiuer¬
sã ethiopiam cingens. uocatus hoc
uonnine. quod in cremento sue ex¬
undationis terram egipti irriget.
Ge em̃ grece. latine terram sigm¬
ficat.hic apud egiptios. nlus uo¬
catur. propter limũ quẽ trahit.
qui efficit fecunditatem. unde
et mlus dictus est qͣi. nea tapia
azon. Nam autea uilus. latme me¬
lo dicebatur. Apparet autem in
nide lacu. de quo i meridiem u̾¬
sus excipitur egipto. u̾ aquiloris
flatib reꝑcussus. aquis retro luc¬
tantib ĩtumescit et in undatio¬
nem egipti facit. Ganges fluuiꝰ¬
est. quẽ fison sancta scriptura cõ¬
noninat. et exiens de ꝑadiso ꝑr¬
git ad indie regiones. dictus auĩ
esfticitur unus. Ganges auten
uocatus a rege gangaro indie fe¬
tur aũt mli modo exaltari et suꝑ
orientis terras erũpere. Tigrise
fluiuꝰ mesopotamie de ꝑadiso et¬

Expanded text:
acceperunt, ex quibus nonnulli acceperunt, ex quibus nonnulli notandi sunt qui in historiis celebres memorantur. Geon fluvius de Paradiso exiens atque universam Aethiopiam cingens, vocatus hoc nomine quod incremento suae exundationis terram Aegypti inriget; γῆ enim Graece, Latine terram significat. Hic apud Aegyptios Nilus vocatur propter limum quem trahit, qui efficit fecunditatem; unde et Nilus dictus est, quasi νέαν ἰλύν: nam antea Nilus Latine Melo dicebatur. Apparet autem in Nilide lacu, de quo in meridiem versus excipitur Aegypto, ubi Aquilonis flatibus repercussus aquis retroluctantibus intumescit, et inundationem Aegypti facit. Ganges fluvius, quem Phison sancta Scriptura cognominat, exiens de Paradiso pergit ad Indiae regiones. Dictus autempletur et efficitur unus: Ganges autem vocatus a rege Gangaro Indiae. Fertur autem Nili modo exaltari, et super Orientis terras erumpere. Tigris fluvius Mesopotamiae de Paradiso ex
Abbreviated transcription (Latin):
hinc et sputum : cap̃ .xxi.¬
terre. a fluendo perpetrm dictus.
Proprie autem flum̃ ipã aqua.
Flumus cursus aque.priꝰ autem
flumen quã fluuiꝰ .i. p̾or aqua
quã decursus. Duo autẽ sunt
genera fluminũ unũ torrens al¬
terum uiuum. De quo uirgiliꝰ.
Donec me flumine uiuo abluero.
Torrons est aqua ueniens cum
impetu. Dictus autẽ torrens ꝙr
pluiia crescit. sictitate torrescit
I. arescit. De quo pascuinꝰ. flam¬
meo uapore torrens torret. Cui
nos ab estate. Illi autẽ a tempore
quo suctrestit. nos a tempore quo
sutatur. Annus fluuiꝰ est. nemo¬
re ac frondium redimuitꝰ. et ex ipã
amenitate ãnis uocatus. Decursus
proprie fins. tursus siue aquarũ.
siue quarũlibet rerũ. Riduti.
qr diriuentur ad irrigandũ .i. ad
inducendũ aquas. i agris. llam
iragare inducere. Gurges proprie
lotus. altus in flumine. Puteus
hauritur. apotatione dictus. fons
caput est aque nascentis quasi
aquas fundens. Quidam autẽ
fluuorum ꝓprns ex causis nomĩa

Expanded text:
Hinc et sputum. CAPUT XXI.decursus, a fluendo perpetim dictus. Proprie autem flumen ipsa aqua, fluvius cursus aquae. Prius autem flumen quam fluvius, id est, prior aqua quam decursus. Duo sunt fluminum genera: unum torrens, alterum vivum, de quo Virgilius: Donec me flumine vivo, abluero. 2. Torrens est aqua veniens cum impetu. Dictus autem torrens, 133 quia pluvia crescit, siccitate torrescit est, arescit. De quo Pacuvius: Flammeo vapore torrens terrae fetumnos ab aestate; illi a tempore quo succressit, nos a tempore quo siccatur. 3. Amnis, fluvius est nemore ac frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate AMNIS vocatur. 4. Decursus, proprie finis cursus, sive aquarum sit, seu quarumlibet rerum. Rivi dicti, quod deriventur ad irrigandum, id est, inducendum aquas in agros. Nam irrigare inducere est. Gurges, proprie locus altus in flumine. 5. Puteus itur aqua, a potatione dictus. Fons caput est aquae nascentis, quasi aquas fundens. Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina
Abbreviated transcription (Latin):
ma tigrini. Rodanus gallie flu¬
uius.ab oppido rodo cognonñatꝰ
queni colom rodioꝵ noc auerunt
qui rapido concitꝰ cursu tyrrem
equoris freta scindens. non mo¬
dicum sepe nauigantiũ facit ꝑi¬
culum. dum int̾ se maris fluctus
et amnus fluenta decertant.
Renus a rodam societate fert᷑
uotatus. quĩ cũ eodem ex una
proiũcia oritur. Est em̃ germa¬
me flumꝰ. int̾ tres europe m axĩ¬
me fluuos cõputatus. qui a u¬
go alpium usq in occeam profun¬
d̾a cursus suos dirigit. Iberus
amnis qui quõdã totuis hispame
nomendedit. Illiuens fluuius
gallicis nomen a colore pignien¬
t̾i sumpsit. qui in eo plurimius in¬
uenitur. Dutius a gretis qͣi do¬
ritus. Tagũ flinuu̾m carthago
hispame nũcupauit ex qua ortꝰ
procedit. Fluiuis auz enis aurife¬
⁊is copiosus. et ob hoc ceteris flu
oluu fera crimen redimite corona.
Aurea qui intidis uellera tingius
aquis. eo quod ibi l.aue pulcro colo¬
re tĩgiant᷑. Betis autẽ dictus. eo

Expanded text:
m influit. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant. Rhenus a Rhodani societate fertur vocatus, quoniam cum eodem ex una provincia oritur. Est autem Germaniae fluvius inter tres Europae maximos fluvios conputatus, qui a iugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totius Hispaniae nomen dedit. 32. Minius fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitur. 33. Durius a Graecis, quasi Doricus. Tagum fluvium Carthago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus procedit, fluvius arenis auriferis copiosus, et ob hoc caeteris fluolivifera crinem redimite corona Aurea, qui nitidis vellera tingis aquis. eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dict
Abbreviated transcription (Latin):
ut celum purpureo colore nitet
oitianus quasi cianeus. Iste est qͥ
horas terrarum amplectitur. alt̾¬
uis q estibus accedit atq recedit.
Respirantibus enĩ in profundum
uentis. aut reuomut maria aut
sorbet. Quiq a prorinis regioni¬
bus diu̾ sa uocabula sumpsit.
ut gal licus. g̾manicꝰ. scititꝰ
caspuis. hyrcanus. athlanticus.
gaditanꝰ. llam gaditanũ fretũ
agadibus dictum.ubi p̾mũ ab oc¬
ceano mari magni lm̃ aperitur
Unde et hercules cum gadibus ꝑ

Expanded text:
ut caelum purpureo colore nitet: oceanus quasi κυάνεος. Iste est qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit; respirantibus enim in profundum ventis aut revomit maria, aut resorbet. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Athlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus dictum, ubi primum ab Oceano maris Magni limen aperitur; unde et Hercules cum Gadibus
Abbreviated transcription (Latin):
lium quousq ad .xui. annos pueri
nobiles sub discipline cultu utebant᷑.
Uñ et p̃textati pueri appellati sunt.
Ducta autem pretexta qr pretexeba¬
tut ei latior purpura in capitio. Ca¬
sula est uestis tuculata. dicta ꝑ dimi¬
nutionem a casa quod totũ hominẽ
tegat quasi minor casa. Inde et cu¬
culla quasi minor cella sic et greci.
Planetas dictas. qr horis errantib
euagantur. Unde et stelle planete
.i. ua̾ge. eo quod uage suo errore.
motuͦq discurrunt᷑. Birrus a gre¬
co uocabulum trabit. Illi .n. birrũ
bibrũ dñt. Melotes. que etiam pe¬
ra uocatus pellis. est cap̾na a collo
pendens. precincta usq ad lumbos.
Est enĩ habitꝰ ꝓprie necessarius ad
oꝑis exerciciũ. fiebat autẽ p̾us ut
quidam eristimant de pelliculis me¬
lonum. Unde et melotes uocate sũt.
hoc est finis. ex greco uocabulum
trahunt. Greci eñ terminũ ora uo

Expanded text:
lium quo usque ad sedecim annos pueri lium quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur; unde et pretextati pueri appellati sunt. Dicta autem pretexta, quia pretexebatur ei latior purpura. Casula est vestis cucullata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor cella. Sic et Graece planetas, dicta quia oris errantibus evagantur. Unde et stellae planetae, id est vagae, eo quod vago sui errore motuque discurrunt. Birrus a Graeco vocabulum trahit, illi enim birrum bibrum dicunt. Melotes, quae etiam pera vocatur, pellis est caprina a collo pendens prEst enim habitus proprie necessarius ad operis exercitium: fiebat autem prius ut quidam existimant ex pelliculis melonum: unde et melotae vocatae sunt.hoc est, fines, ex Graeco vocabulum trahunt. Graeci enim terminum oro
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quod eo indutus palã faceret
imꝑator bellum. futurũ. Circũtex
croceo uelamen acanto. Eircũtex¬
tum autẽ dictũ qr rotundũ est pal¬
lium. Diplois grecum nomẽ ab eo
quod sit duplex amictus. Oratius.
cia uelat. Est autẽ uestis milita¬
ris. cuius usus gallicis pͥmũ ex¬
pedicionibus cepit ex preda hostili
De qua est uox illa senatui. To¬
gis depositis qͥrites ad saga fuerũt
Sagũ aũt gallicũ nomẽ est. Dic¬
tum autẽ sagũ quadrũ. eo quod
apud eos p̾mũ quadratũ uel qua¬
qruplex esset. Penula est palium
cũ fimbriis longis. lacerna palliũ
fimbriacũ. quo olĩ soli homines
utebancur. Unde et indistinguen¬
da castrensi urbana q turba. bos
togatos illos lac̾natos uocabant.
Inde autẽ lac̾ne. q̃i amputatis ca¬
piciis fimbriarũ. n ita laxis ut sũt
penularũ. Mantũ hispani uocant
quod manꝰ tegat tm̃. Est em̃ bre¬
ue amictũ. p̃texta puerile est pal¬

Expanded text:
tur, quod eo indutus palam faceret tur, quod eo indutus palam faceret imperator bellum futurum. Circumtextcroceo velamen acantho. Circumtextum autem dictum quia est rotundum pallium. Diplois Graecum nomen, ab eo quod sit duplex amictus. HoratiusEtia velat. Est autem vestis militaris, cuius usus Gallicis primum expeditionibus coepit e praeda hostili. De qua est vox illa senatui: 'Togis depositis Quirites ad saga fuerunt.' Sagum autem Gallicum nomen est: dictum autem sagum quadrum eo quod apud eos primum quadratus vel quadruplex esset. Paenula est pallium cum fimbriis longis. Lacerna pallium fimbriatum quod olim soli milites utebantur; unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos vocabant. Inde autem lacernae quasi amputatis capitibus fimbriarum, neque ita laxis ut sunt paenularum. Mantum Hispani vocant quod manus tegat tantum; est enim breve amictum. Praetexta puerile est pal