comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ertum ẽ quod cordis sui
ocłm ꝑelationis denebras
extinguit: qui cum gesta agit.
negligit. At contͣ. magnohu¬
militatis radio semet ipsum
illuminat: qͥ aliorum bona
subtilit pensat: quia dũ ea
quȩ ipse fecerit. fact̾a foris ⁊
ab aliis conspicit: eum qͥ de
singłaritate intꝰ erumpere
niit᷑ suꝑbiȩ tumorem p̃mit.
Hinc est quoduocer domini
ad helyam solum se estimantẽ
dr. Reliqͥ mͥ septem milia ui¬
rorum. qui ñ curuauerunt
genua ante bahal: ut dum ñ
solum se remansisse cognosce¬
ret: elationis głam quȩ ⁊ de sin¬
gularitate surgebat inclina¬
ret.ꝓpħa nempe erat: ⁊ sepe mi¬
steria suꝑna cognouerat. Qt
gͦ difficile fuit agnoscere i
hoc mundo fidelit̾ ⁊ deo famu¬
los ⁊ alios remansisse:S hinc
sollert̾ intuendum est. ocłm
cordis elatio quam nequiter
claudat:quia qui humilis ce

Expanded text:
ertum est quod cordis sui oculum per elationis tenebras exstinguit, qui cum recta agit,  negligit. At contra, magnae humilitatis radio semetipsum illuminat, qui aliorum bona subtiliter pensat, quia dum ea, quae ipse fecerit, facta foris et ab aliis videt ac conspicit, eum qui de singularitate intus erumpere nititur superbiae tumorem premit. Hinc est quod voce Dei ad Heliam solum se aestimantem dicitur: Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Bahal. Ut dum non solum se remansisse cognosceret, de elationis gloria, quae ei desingularitate surgebat, declinaret. Propheta nempe erat, et saepe mysteria superna cognoverat. Quid ergo difficile fuit agnoscere in hoc mundo fideliter Deo famulos et alios remansisse? Sed hinc solerter intuendum est; oculum cordis elatio quam nequiter claudat, quia qui humilite
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ domꝰ dñi. potest eoreferre
mistice. qͦd post expletam dis¬
pos itionem dñicȩ incarnadio¬
nis quȩ in .iiii. euangłii libͥs
scͥpta est. misso de cȩlis sp̾usc̃o
mense scdo cȩpta est: potest
ad electionem gentium refer¬
ri.que scdoloco post israel
toris unde & scd̾s m̃sis in lege
concessꝰ est ad faciendum pas¬
cha his qͥ immundi suꝑ aĩa
uł inuia ꝓcul positi ad faci¬
endum inpͥmo m̃se pas cha
occurrere neqͥrent.Ubi nos
aptis sime signati sumꝰ: qui
immuirdi suꝑ nocte anmȩ
nr̃e. ce ꝓcul adhuc positi a
populo dei. non potuimus pͥ¬
mum pascha facere: qͦd in car

Expanded text:
ta est domus Domini, potest eo referri ta est domus Domini, potest eo referri mystice, quod post expletam dispensationem Dominicae Incarnationis, quae in quatuor Evangelii libris scripta est, misso de coelis Spiritu smense secundo coepta est, potest ad electionem gentium referri, quae secundo loco post Israel toris. Unde et secundus mensis in lege concessus est ad faciendum Pascha his qui immundi super anima, vel in via procul positi, ad faciendum in primo mense Pascha occurrere nequirent . Ubi nos apertissime designati sumus, qui immundi super morte animae nostrae, et procul adhuc positi a populo Dei non potuimus primum Pascha facere, quod in car
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia: patent̃ ostendens. qͥ ea
tuntur. iure sp̃s eiꝰ gratiare¬
plentur: in qua caritatem eiꝰ
ampliꝰ agnos et̃. Diximꝰ autẽ
ꝑtab̾nacłm quod fec̃ moyses
&e filii isrł in deserto synagogã.
&e filii isrł cum ꝓselitoꝵ & gen¬
tilium auxilio construxit:
ȩccłias gentium posse desig¬
nari. łmansit aut̃ cultꝰ &
ȩdificare incip̃: qͥa scͥptura
uet̾is testam̃ti tanta ꝑfectiõe
redundat. ut siquis eam bñ
intellexerit cuncta in se noyi
testamenti mist̾ia contineat.
Patres qͦꝙ uet̾is testamenti
lo apłis uirisq apłicis putan¬
di sint ẽẽ minores. ꝑmane¬
bat tab̾nacłm usq ad con¬
structionem templi in ppło
est centum uiginti ꝑ .iiii. multi¬
plicatos: qͥa ex tempore date le¬
gis usq ad incarnationem do¬
minicam &e tempꝰ reuelatȩ
gr̃ȩ non defuere uiri. qui in
lege constituti eungłicam ꝑ
omnia ꝑfectionem mente &e
oꝑe seruarent: non defuit
quiis.Quod autem.iiii. anno
regis salomonis edificare cȩꝓ¬

Expanded text:
Ecclesia, patenter ostendens quia qui lege tuntur, jure Spiritus ejus gratia replentur, qua in charitate ejus amplius ignescunt. Diximus autem per tabernaculum quod fecit Moyses et filii Israel in deserto, Synagogam, et filii Israel cum proselytorum et gentilium auxilio construxit, Ecclesiam gentium posse designari. Permansit autem cultus et aedificari incoepit, quia Scriptura veteris Testamenti tanta perfectione redundat, ut si quis eam bene intellexerit, cuncta in se novi Testamenti mysteria contineat. Patres quoque veteris Testamenti lo apostolis virisque apostolicis putandi sint esse minores. Permanebat tabernaculum usque ad constructionem templi in populest, centum viginti per quatuor multiplicatos: quia ex tempore datae legis usque ad incarnationem Dominicam et tempus revelatae gratiae, non defuerunt viri qui in lege constituti Evangelica per omnia perfectionem mente et opere servarent; non defuit quiis. Quod autem regis Salomonis aedificari coep
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S. fermentum a feruore nuncupatũ che
quod plus pͥma hora ñ potest sustineri.
sis in qͣuesꝑascente agnꝰ immno¬
lari uuissꝰ est ⁊ mox sequentino¬
cte tͣnsiuit dñs. egyptioꝵ pͥmo¬
genita ꝑcutiens. ⁊ signatas ag.¬
ni sanguine domos filiorum
sis eiꝰdem azimors ꝓpͥe uocant᷑.

Expanded text:
. Fermentum a fervore nuncupatum, quia plus prima hora non potest contineri; nsis, in qua vesperascente agnus immolari jussus est; et mox sequenti nocte transivit Dominus Aegyptiorum primogenita percutiens, et signatas agni sanguine domus filiorum si
Abbreviated transcription (Latin):
insignis.⁊ nr̃a qͦq nob̃res ur¬
rectione manet semꝑ exopta¬
bilis. Septem qͦq dies lune
qͦs eadem dmnca nat᷑al ordine
lib est redem pta misteriis
aꝑte denunciant. Nam ⁊ sep¬
tenario sepe numeroriniu̾si¬
tatem des ignare consueuit
scͥpt᷑a. Unde qͦd ait ꝓpħa. Sep¬
ties in die laudem dixi tibi.
Nicħ meliꝰ intelligit᷑. qm qͦd
alibi ait. Semꝑ laus eiꝰ in ore
meo. Q specialit̾ totam catho¬
lce eccłie ꝑfectionem eosig¬
scͥbens eccłias. uniu̾salis ꝑ
orbem eccłiȩ mist̾ia patefaẽ.
Unde ⁊ ꝑ omĩa qͦ singłis septẽ
scͥbit hortamenta. hc̃ u̾sicłm
intexere curauit. qͥ ht̃ acireᷤ
audiendi audiat. qͥd sp̃s dicat
eccłiis: qͦd uni cuilibet dixe¬
rat. hoc oĩb se dixisse palam¬
ꝓbans eccłiis. Nec muniꝰ etiam
moralem nob̾ commendant
paschalia tp̃ra sensum. In no¬
mine qͥdem pasche. ut de ui¬
tiis ad uͥtutes tͣnsitum coti¬
die faciamꝰ sp̃ualem. In m̃se

Expanded text:
insignis, et nostra quoque nobis resurinsignis, et nostra quoque nobis resurrectione manet semper exoptabilis. Septem quoque dies lunae, quos eadem Dominica naturali ordine libus est redempta mysteriis, aperte denuntiant. Nam et septenario saepe numero universitatem designt. Unde et quod ait Propheta: Septies in die laudem dixi tibi , nil melius intelligitur quam quod alibi ait: Semper laus ejus in ore meo . Et specialiter totam catholicam Ecclesiae profectionem eo figscribens ecclesias, universalis per orbem Ecclesiae mysteria patefecit. Unde et per omnia quae singulis septem scribit hortamenta, hunc versiculum intexere curavit: Qui habet aures audiat quid spiritus dicat Ecclesiis, quod unicuilibet dixerat, hoc omnibus se dixisse palams Ecclesiis. Nec minus etiam moralem nobis commendant paschalia tempora sensum. In nomine quidem paschae, ut de vitiis ad virtutes transitum quotidie faciamus spiritualem. In mense
Abbreviated transcription (Latin):
samaria. ⁊ usq ad ultimum
t̾re. Q bñ luna cũ nr̃os cres¬
cit ad ocłos. paulatim a sole
recedit. cum uͦ ad celos. parib
ad eum spaciis redit. Hoc est
enĩ qͦd ipse diẽ. Exiui a patre
⁊ ueni inmundũ. it̾m relin¬
quomundum.⁊ uado ad pa¬
trem. Et qͦd de illo psalmus:
a summo celo egssio eiꝰ: ⁊ oc¬
cursus eiꝰ usq ad summum eiꝰ.
Qͥa gͦ luna eoipso fue lucis in¬
crem̃to ꝙ exiens a sole ad nr̃os
reuoluit obtutꝰ. dñi saluato¬
ras in carne usq ad tempora
pass ionis. doctͥnam uirtutes¬
q significat. eo aut̃ ꝙ ad solẽ
rediens. paulatim ad inuisi¬
bilem nob̃. celi faciem recoll¬
git: resurrectionis illiꝰ. ac po¬
steraoris głe miracła demon
Hͣis qͥdem paschalis temporis
a legis obseruatione sumptis
inditiis heredes noui testam̃¬
tura unam siue pͥmam sabb̃i
cognominat: annectimus.
Nec ierito. qͣue ⁊ conditio¬
ne pͥmitiue lucis excellens &
tͥumpho dñice resurrectioĩs

Expanded text:
Samaria, et usque ad ultimum Samaria, et usque ad ultimum terrae. Et bene luna cum nostros crescit ad oculos, paulatim a sole recedit: cum vero ad coelos, paribus ad eum spatiis redit. Hoc est enim quod ipse dicit: Exivi a Patre, et veni in mundum; iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem . Et quod de illo Psalmus ait: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Quia ergo luna eo suae lucis incremento, quod exiens a sole ad nostros evolvit obtutus, Domini Salvatoris in carne, usque ad tempora passionis, doctrinam virtutesque significat: eo autem, quo ad solem rediens, paulatim ad invisibilem nobis coeli faciem recolligit, resurrectionis illius ac posterioris gloriae miracula demonsHis quidem paschalis temporis a legis observatione sumptis indiciis haeredes Novi Testametura unam sive primam Sabbati cognominat, adnectimus; nec immerito, quae et conditione primitivae lucis excellens, et triumpho dominicae resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
accipit. idoq semꝑ ex dimi¬
dio orbe quem ad solem ht̃
lucida ẽ. ex alto̾ autẽ dimi¬
dio semꝑ obscura. a prima
mamcrem̃tum eiꝰdemsue
lucis a t̾ris au̾sum paulatĩ
ad cȩlestia reu̾tit. Que nimi¬
rum eiꝰ conu̾sio. recte pascha¬
ducisq fauoribꝰ. atq ad solã
celestis gr̃e lucẽ suspendere
contemplando docemur.
in bonum delec̃tat int̾ptar⁊
possum intelligere. qͦd crescẽs
ad ocłos humanos lum̃lune
uͥtutum grãm qͥbꝰ apparens
incarne dñs in mundo illu¬
crescens uͦ. ad celos resur¬
rectionis ascensionisq illiꝰ
głam designet. qͤ in sẽ qͥdem
ipsa mox ꝑfecta ꝓuenit: s in
animo fidelium quib dam
lucis sue ꝓfectib usq ad finẽ
scłi crescere non desmit. Re¬
surgens enim dñs a mortuis
pͥmo singłis. ac binis. ac de
simul. ad ultimum discipu¬
lis oĩb apparuit. qͥb uidenti¬
b. ascens urꝰ in celum p̾cep̃
eossue dispensadionis esse

Expanded text:
accipit, ideoque semper ex dimiaccipit, ideoque semper ex dimidio orbe, quem ad solem habet, lucida est: ex altero autem dimidio semper obscura. A prima mam crementum ejusdem suae lucis a terrenis aversum paulatim ad coelestia revertit. Quae nimirum ejus conversio recte paschaducisque favoribus, atque ad solam coelestis gratiae lucem suspendere contemplando docemur. in bonum delectat interpretari, possumus intelligere quod crescens ad oculos humanos lumen lunae virtutum gratiam, quibus apparens in carne Dominus mundo illucrescens vero ad coelos resurrectionis ascensionisque illius gloriam designet, quae in se quidem ipsa mox perfecta provenit, sed in animo fidelium, quibusdam lucis suae profectibus usque ad finem saeculi crescere non desinit. Resurgens enim Dominus a mortuis, primo singulis ac binis, ac deifratribus simul, ad ultimum discipulis omnibus apparuit , quibus videntibus ascensurus in coelum , praecepit eos suae dispensationis esse
Abbreviated transcription (Latin):
mist̾ia sollemnita¬
tis. pͥmam nos stolam recep¬
turos. pͥmum suꝑne beatitu¬
dinis regnum. a qͦ in longin¬
quam regionem discessimus
nos repetit᷑os ẽẽ sꝑamꝰ. De euiꝰ
uam. ⁊ ꝓmissa ipsiꝰ expectamꝰ.
in qͥb iusticia habitat. S ⁊
ioħs in apocalipsi sua Iorxit
qͥ sedebat in throno. ecce fa¬
cio oĩa noua. Deinde etiam
nam in pascha obseruamꝰ
qͦd resurrectionis dñice gau¬
diis aptissime congruit:
qͥa ⁊ eadem sacͦsc̃ã eiꝰ resurre¬
etio die teio facta ẽ. ⁊ tercio
aduentu. tota eiꝰ incanne dis¬
pens atio qͤ ꝑ resurrectionis
consummata est głam mun¬
do apparuit. Prima nanq
scłi tempora lege nat᷑ali per
patres. media: lege litt̾ali ꝑ
ꝓpħas. extrema karismate
sp̃uali ꝑ seipsum ueniens
illustrare dignatꝰ ẽ. S ⁊ ipsa
tẽ lune ꝯusio pulcherrimũ
nob sacram̃ti cȩlestis spect̾a¬
culum p̾bet. Nam ꝙ luna qͤ
rotundi fact̾a ẽ scematis a
sole lumen ut supͣdiximus

Expanded text:
mysteria solennitatis primam nos stolam recepturos, primum supernae beatitudinis regnum, a quo in longinquam regionem discessimus nos repetituros esse speramus. De cujus a promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat . Sed et Joannes in Apocalypsi sua: Et dixit, qui sedebat in throno: Ecce facio omnia nova . Deinde etiam nam in pascha observamus, quod resurrectionis Dominicae gaudiis aptissime congruit: quia et eodem sacrosancta ejus resurrectio tertia die facta est, et tertioadventu tota ejus in carne dispensatio, quae per resurrectionis consummata est gloriam, mundo apparuit. Prima namque saeculi tempora lege naturali per Patres, media lege litterali per Prophetas, extrema charismate spiritali per se ipsum veniens illustrare dignatus est. Sed et ipsa tunc lunae conversio pulcherrimum nobis sacramenti coelestis spectaculum praebet. Namque luna, quae rotundi facta stemmatis, a sole lumen ut supra diximus
Abbreviated transcription (Latin):
chalium obseruantia ce
redolet. In pͥmis nanq equi¬
noctium tͣnsg̾di in dñci pa¬
sche celebratione iuxta legis
dec̾ta curamꝰ. ut uicdł sollem¬
nitas in qͣmediator di ⁊ hõiu
destrueta potestate tenebra¬
rum mundo it̾ lucis aꝑuit
etiam temporis ordine foras
qͥd intꝰ hãt ostendĩt. ⁊ quȩ
nobis ȩtnȩ beatitudinis lumen
ꝓmitcit. tẽ maxime celebret᷑.
cum solis lum̃ amnuo ꝓfieiẽs
mcrem̃to. pͥmã sumit de noc¬
tis umbra uictoriam. Deinde
m̃sem pͥmum anni. qͥ ⁊ nouo¬
rum uocat᷑. in qͦ pascha cele¬
bremꝰ attendimꝰ. Ipse aut̃ est

Expanded text:
chalium observantia cerredolet. In primis namque aequinoctium transgredi in dominicae paschae celebratione juxta legis decreta curamus, ut videlicet solennitas in qua mediator Dei et hominum, destructa potestate tenebrarum, mundo lucis iter aperuit, etiam temporis ordine foris quid intus habeat ostendat. Et quae nobis aeternae beatitudinis lumen promittit, tunc maxime celebretur, cum solis lumen annuo proficiens incremento, primam sumit de noctis umbra victoriam. Deinde mensem primum anni qui et Novorum vocatur, in quo pascha celebremus attendimus. Ipse autem est
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾saꝵ uarietate uirtutum
eaꝵq foliis ueluti amene ar¬
boris adumbratione uelati:
tanqͣm lȩte atq fructifere
segetes pullulemꝰ. In plemlu¬
mo:ut ꝑfectum splendorẽ fides
⁊ sensꝰ gerentes. a peccati tenebͥs
seg̾gem᷑. In reu̾sa eadem luce lu
incipit: ut qͣnto magni sumus
qͥa t̾cio tẽpore scłi manifestius
estusa est. pulcherrima figͤaꝵs
consequentia. t̾eia lune ebdo¬
mada lum̃ ipsiꝰ qͦd eatenꝰ ad t̾raᷤᷤ
creuerat. ad celestia iã crescere
inchoat. Pulchre hanc in pas¬
cha cic obseruare p̃cipim᷑ ut
gr̃e ꝙͣ accepimꝰ nunquam obli¬
largitori illiꝰ obediendo tucẽ
repende meminerimꝰ: uł cer¬
te increscente adhoĩes luna
uite nobactiue. in reuersa uͦ
ad celos specłatiue typꝰ ostendi¬
tur. łin hac nob̃ ꝯũzione dilec¬
tio ꝓximi. in illa nr̃i signatur
auctoris. Acit huc conu̾sꝰ. lu¬
cis eiꝰ ꝓfectꝰ. ut bona foras oꝑe¬
mur ammonet: porro illuc
cedis intuitu geramꝰ. Huc ut

Expanded text:
diversarum veritate virtutum earumque foliis veluti amoenae arboris adumbratione velati, tanquam laetae atque fructiferae segetes pullulemus in plenilunio; ut perfectum splendorem fidei assensus gerentes, a peccati tenebris segregemur. In reversa eadem luce lunincipit, ut quanto magni sumus quia tertio tempore saeculi manifestius effusa est, pulcherrima figurarum consequentia, lunae hebdomadae lumen ipsius, quod eatenus ad terras creverat, ad coelestia jam crescere inchoat. Pulchre hanc in Pascha observare praecipimur, ut gratiae quam accepimus nunquam oblilargitori illius obediendo, vicem perpendere meminerimus. Vel certe in crescente ad homines luna, vitae nobis activae, in reversa vero ad coelos, speculativae typus ostenditur. Vel in hac nobis contio proximi, in illa nostri signatur auctoris: aut huc conversus lucis ejus profectus, ut bona foras operemur, admonet: porro illuc,pernae mercedis intuitu geramus: huc, ut
Abbreviated transcription (Latin):
formis ẽ.gr̃a. potest eodem
qͦ p̾fata una sabb̃i. id est dies
dm̃ea circumfert᷑ intimata
ñ inconuenient̾ intelligi. ue¬
rum de mist̾iço temporis paᷤᷤ¬
che. siqͥs pleniꝰ scire uult. le¬
gat beati aurelii augustini
ad ianuarium epłam de ra¬
tione pas chali. .Lxu. De cir¬
culo magno pasche

Expanded text:
formis gratia, potest eodem qui praefata una sabbati, id est, die Dominica circumfertur, intimata non inconvenienter intelligi. Verum de mysterio temporis paschae si quis plenius scire vult, legat beati Aurelii Augustini ad Januarium epistolam de ratione paschali. CAPUT LXV. De circulo magno pasch
Abbreviated transcription (Latin):
ppendere debemꝰ. Dena nanq mi¬
lia uiroꝵ de isrł ad cedenda lig¬
na in opꝰ domꝰ dm̃ mittunt᷑: qͥa
qͥẽq doctores atq insipientium
eruditores ft̃ ordinandi. decem
uare. ⁊ auditorib sus debent
obseruanda monstrare: s ce p̃¬
mia incȩł fut᷑a. quȩ denario so¬
lent figari. ⁊ ipsi sꝑare: &e audi¬
torib suis semꝑ sꝑanda. semꝑ¬
debent intimare. Terni autẽ
m̃ses. quoꝵ distantia. singłis
erat lignoꝵ ces orib imposita.
ꝑfect̾ionem tͥum uirtutum.⁊
eugłicaꝵ typice denunciat:
elemosinȩ uidelicet orationis¬

Expanded text:
perpendere debemus. Dena namque miperpendere debemus. Dena namque millia virorum de Israel ad caedenda ligna in opus domus Domini mittuntur, quia quicumque doctores atque insipientium eruditores sunt ordinandi, decem vare, et auditoribus suis debent observando monstrare, sed et praemia in coelis futura quae denario solent figurari, et ipsi sperare, et auditoribus suis speranda semper intimare. Terni autem menses, quorum distantia singulis erat lignorum caesoribus imposita, perfectionem trium virtutum Evangelicarum typice denuntiant, eleemosynae videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
eos in libanum decem milia ꝑ
m̃ses singłos uicissim: ita ut duo¬
bus mensib ẽẽnt in domibus
suis. Uͥ pͥmo notandum. qͦd non
frustra salomonin oꝑe de om̃i
isrł elegit: neq erat ulla portio
popłi. de qͣ ñ digni tanto oꝑe¬
uiri assumerent᷑: qͥa nimirum
ñ nẽ de una styrpe aaron sac̾¬
dotes eligendi. s de oĩ fc̾ eccłia
qͣrendi: qui edificare domum
dñi. uł exemplo suo. uł dicto
sufficiant: & uͥcunq inuenti
fuerint. mox in officium doc¬
toꝵ. absq ulla ꝑsonarum ac¬
ceptione ꝓmouendi. Tales qͥc̃q
aderudiendos infideles. atq
in collegium ȩccłiȩ uocandos
ordinant᷑: quasi ad cedendas
in libano mat̾ias uiri strenui
test ad eoꝵ fig᷑am apte referri. qͥ
infide sc̃e tͥnitatis sc̃ ꝑfecti: qͦd
doctorib maxime congruit. Ue¬
rum qͥa. xxͣx. milia ita erant
ordinati. ut dena milia ꝑm̃ses
singłos oꝑi suo instarent: nos¬
mag̃ denarii numeri sac̃m̃ta

Expanded text:
eos in Libanum decem millia per eos in Libanum decem millia per menses singulos vicissim, ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. Ubi primo notandum, quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit, neque erat ulla portio populi de qviri assumerentur: quia nimirum non nunc de una stirpe Aaron sacerdotes eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini, vel exemplo suo vel dicto sufficiant, et ubicumque inventi fuerint mox in officium doctorum absque ulla personarum acceptione promovendi; talesque cum ad erudiendos infideles atque in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi ad caedendas in Libano materias templi viri strenui test ad eorum figuram apte referri, qui in fide sanctae Trinitatis sunt perfecti, quod doctoribus maxime congruit. Verum quia triginta ita erant ordinata, ut dena millia per menses singulos operi suo instarent, magis denarii numeri sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
s gentiles aberrore conũsi. qͥq
formati. meliꝰ ipsos gentium er
rores nouerant: ⁊ qͦ certiꝰ nouer̃.
eo artificiosiꝰ expugnare atq eua¬
cuare didicert̃. Paulꝰ quidem
sacram̃tum euangłii quod ꝑre
uelationem didicerat. melius
a puero. ce argum̃ta cuncta no¬
uerat. Cui sensui conuenit ap¬
te qͦd seqͥt᷑. Scis enim qͥa nonẽ
inpopłomeouir. qͥ nouit lig¬
na cecłe: sic̃ sydonii. Non erat
dñs corporalit̃ p̃sens docebat.
ullꝰ uiroꝵs qͥ tam docte nosset
errores repelle gentiũ: quam
ipsi ad fidem conũsi gentiles.
& ex gentib facti xp̃iani. Sydo¬
nii nanq & tyrii qͥa gentilium
fuere popłi: m̃ito infigͣa gen¬
tium accipiuntur. Quot ope
rarios salomon in opere¬
uot templi habuerit.
aut̃ seruos salomon nr̃
in hoc opꝰ miserit. in seqͣntib
mystico sermone designat᷑:
cum dr. Eleg ꝙ salomon oꝑa¬
rios de omniisrł: & erat indictio.
triginta milia uiroꝵ: mittebatq

Expanded text:
Sed gentiles ab errore conversi, atque Sed gentiles ab errore conversi, atque formati, melius irores noverant; et quo certius noverunt, eo artificiosius hos expugnare atque evacuare didicerunt. Paulus quidem sacramentum Evangelii, quod per revelationem didicerat, melius a puero et argumenta cuncta noverat. Cui sensui convenit apte quod sequitur: Scis enim quod non est in populo meo vir qui noverit ligna caedere, sicut Sidonii. inus corporaliter praesens docebat, ullus virorum, qui tam docte nosset errores refellere gentilium, quam ipsi ad fidem conversi gentiles, et ex gentibus facti Christiani. Sidonii namque et Tyrii, quia gentilium fuerunt populi merito figura gentium accipiuntur. Quod autem rarios Salomon in opere templi habuerit. Quot autem servos Salomon noster in hoc opus miserit, in sequentibus mystico sermone designatur cum dicitur: Elegit Salomon operarios de omni Israel, et erat indictio triginta millium virorum, mittebatque
Abbreviated transcription (Latin):
nationis sp̃s sc̃ĩ. Conuenit aut̃
reb ȩccłiȩ. qͦd auxilium oꝑis
scĩ flagitans ait ad yram salo¬
mon. Precipe gͥ seruis tuis ut
p̃cidant mͥ cȩdros delibano.
⁊ serui mei sint cum seruis
cȩdros salomoni delibano.do¬
ctores ft̃ electi de gentib: quoꝵ
officii ẽ. eos qͥ in hoc mundo rebꝰ
regendo sternere: atq ad obseqͥ¬
um sui redemptoris. eoꝵ uota
tns ferre. Cum qͥb uidelicet ser¬
uis. erant & serui salomonis.
ac parit̾ oꝯemorato instabant¬
oꝑi: qͥa pͥmi doctores ex gentib
magistiris doce inciꝑent: nra¬
gistra exist̾ent erroris. Iccirco
etemm salomon seruos yram
cede sibiuoluit ligna de liba¬
no. qͥa doctiores erant seruis
suis ad cedendum: s iccirco
õe seruos suos simul adẽe uo¬
luit: ut ostendent cedentib.
cuiꝰ m̃sure ligna fieri debent.
Cuiꝰ rei figͣa in ꝓmptu ẽ: quia
nimirum apłi certiꝰ u̾bũ euan¬
gelii. qͦd a dño audicre nouer̃t:

Expanded text:
nationis Spiritus sancti. Convenit apte nationis Spiritus sancti. Convenit apte rebus Ecclesiae, quod auxilium operis sancti flagitans, ait ad Hiram Salomon: Praecipe igitur ut praecidant mihi cedros de Libano, et servi mei sint cum servis cedros Salomoni de Libano, doctores sunt electi de gentibus, quorum officii est, eos qui in hoc mundo rebusrigendo sternere, atque ad hoc secundum sui Redemptoris eorum vota transferre, cum quibus videlicet servis erant et servi Salomonis, ac paritoperi, quia primi doctores ex gentibus magistris docere inciperent, magistri existerent erroris. Idcirco etenim Salomon servos Hiram caedere sibi voluit ligna de Libano, quia doctiores erant servis suis ad caedendum. Sed idcirco etiam servos suos simul adesse voluit, ut ostenderent caedentibus cujus mensurae ligna fieri deberent. Cujus rei figura in promptu est, quia nimirum apostoli certius verbum Evangelii, quod a Domino audiere, noverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uerumetiam de gentib adiutorẽ
oꝑis elegit: nam de utͦq popło
ministros sermonis assumpsit.
Misit yram salomom p̃ci sa de
libano ligna cȩdrina & abieg¬
na. qͦͤ in domodñi ponerent᷑:
qͥa conũsa gentilitas misit ad
dñm uiros. qndam ad scłm cla¬
ros: s securi dñicȩ increpatiõĩs.
de monte suȩ suꝑbiȩ iã derectoᷤ.
& humiliatos: qͥ ad normam
eugłicȩ ueritatiꝰ instituti. mȩdi¬
uł tempore collocarent᷑. Misit
sapientiã phylos ophos. qͥ gratia
eruditionis. popłisqͦ regendis
iure p̃pon̾ent᷑ dño gentilitas
obtulit: qualis ipsis apłorum
temporibꝰ dyonisiꝰ ariopagita:
qualis deinceps doctor suaius¬
simus. ⁊ fortis simꝰ martyr eypͥ¬
anus: aliiq plurimi. Misit &
aurum. qͦd in eadem significa¬
dione accipit᷑. qͥa nimirum ui¬
ostendit ⁊ quib cunct̾is obla¬
tionib. gentilitas a dño dona
expectat gr̃ȩ cȩlestis: triticum
uidelicet tibi d̃: & oleum eanq¬
tatis. atq unctionis. & illumi¬

Expanded text:
erum etiam de gentibus adjutores operis elegit: nam de utroque populo ministros sermonis assumpsit. Misit Hiram Salomoni praecisa de Libano ligna cedrina et abiegna quae in domum Domini ponerentur: quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros, quondam ad saeculum claros, sed securi dominicae increpationis de monte suae superbiae jam dejectos et humiliatos, qui ad normam evangelicae veritatis instituti, in aedivel tempore collocantur. Misit sapientiam philosophos, qui gratia eruditionis populis quoque regendis jure praeponerentur, Domino gentilitas obtulit. Qualis ipsis apostolorum temporibus Dionysius Areopagita, qualis deinceps doctor suavis et fortissimus martyr Cyprianus, aliique quamplurimi. Misit et aurum, quod in eadem significatione accipitur, quia nimirum viostendit. Pro quibus cunctis oblationibus gentilitas a Domino exspectat dona gratiae coelestis, triticum videlicet verbi Dei, et oleum tatis et unctionis, atque illumi
Abbreviated transcription (Latin):
carnis tͣximꝰ. Quic̃q aut̃ gr̃a
d p̃ordinatiaduitam: excidi¬
mur cathezizando ce sacͣm̃ta
fidi ꝑcipiendo. de monte suꝑ¬
ferim᷑ : qͥ eruti de potestate te¬
nebraꝵ. ad arcẽ uͥtutum. qͦ ẽ
Notandum aut̃. qͥdidem oꝑarii
ita erant distributi. ut parsin
monte lapides cedent: pars
alt̾a on̾a portarent. Diũs a st̃
nanq dona sp̃s: & qͥdam maio¬
rem dicendi. ac ꝓt̾uos arguen¬
di constantiam hñt: qͥdam mi¬
tiores ad consolandos pusilla¬
nimes.⁊ infirmos subleuandos
existunt: qͥdam utriꝰq uͥtutis
mun̾e p̃diti. ad opꝰ domus dñi
conueniunt:qͣles fieri uoluit

Expanded text:
carnis traximus. Quicunque autem gratia carnis traximus. Quicunque autem gratia Dei praeordinati ad vitam excidimur catechizando, et sacramenta fidei percipiendo, de monte supferimur, quia eruti de potestate tenebrarum, ad arcem virtutum, quaeNotandum autem, quod iidem operarii ita erant distributi, ut pars in monte lapides cederent, pars item onera portarent. Diversa sunt namque dona spiritus, et quidam majorem dicendi, ac protervos arguendi constantiam habent, quidam mitiores ad consolandos pusillanimes, et infirmos sublevandos existunt, quidam utriusque virtutis munere praediti ad opus Domini conveniunt, quales fieri voluit
Abbreviated transcription (Latin):
entiam examinandam. qͣsi ad
inspiciendam domum suam
reu̾ti: ⁊ hanc orationib ⁊ ieiu¬
niis suꝑno inspectore ac ui¬
sitatore dignam redcłe. fuer̃t
milia. eoꝵ qui oña portabant:
octoginta milia latomors in
monte: absq p̃positis qͥ p̃erant
singłis oꝑib. numero tͥum mi¬
lium.trecentor p̃cipientium
popło & his qͥ faciebant opus.
Latomos dic̃ lapidum cesores.
Idem aut̃ lapidum ces ores. qͥ
ce lignoꝵ. figate designant:
hoc est scõs p̃dicatores: qͥ m̃tes
insipientium de labore ũbi di
t᷑pitudine.ac deformitate. tͣns¬
mutare contendunt: ac regła
rit̾ institutos. unitate fideliũ.
edificiouidelicet domꝰ di ap¬
tos redde curant. Quod aut̃
&e ligna ⁊lapides inmonte
cedunt᷑. & ces a ac p̃parata utͣq
mat̾ies ad montem domꝰ dñi
dns fent᷑: patet sensꝰ qͦd omnes
homines in monte suꝑbie nati
sumꝰ: qͥa de p̃uaricatione pͥmi
hoĩs qm suꝑbia fec̃. originem

Expanded text:
entiam examinandam, quasi ad entiam examinandam, quasi ad inspiciendam domum suam reverti, et hanc orationibus ac jejuniis superno inspectore ac visitatore dignam reddere. VI. Demillia eorum qui onera portabant, et octoginta millia latomorum in monte, absque praepositis qui praeerant singulis operibus, numero trium millium trecentorum praecipientium populo et his qui faciebant opus. Latomos dicit lapidum caesores. Idem autem lapidum caesores, quod et lignorum figurate designant, hoc est sanctos praedicatores, qui mentes insipientium de labore verbi Dei turpitudine ac deformitate transmutare conriter institutos unitati fidelium, aedificationi videlicet, aptos reddere curant. Quod autem et ligna et lapides in monte caeduntur, et caesa ac praeparata utraque materies ad montem domus Domini transfertur, patet sensus, quod omnes homines in monte superbiae nati sumus, quia de praevaricatione primi hominis, quam superbia fecit, originem
Abbreviated transcription (Latin):
Ouo aut̃ reliqͥ menses quib
indomibꝰ suis man̾e. ac suis
necessitatib st̃ uacare ꝑmissi.
oratio ẽ ce ieiunium. qͥb p̾t̃ ea
qͣ erga neces sitatem fratitum
foris oꝑamͣ. nr̃ȩ salutis ꝓpͥe cu¬
ramintꝰ conu̾sa ad dñm mente
gerimꝰ Q qm̃ illi solum ꝑfecte.
uł suȩ uł fr̃ne salutis curam
gert̾. qͥ se in tuitione diuine
gr̃ȩ humilit̃ subdẽ: recte seqͥ¬
tur. Et adoniram erat super
huiꝰcemoch inddictionem. Ad
sum quem nomine imitat᷑
uatorem: ¶nẽ adoniram
oꝑaniis templi p̃ponit᷑. ut sua
ꝓuisione rite ostendet. quib
mensib singłi ad oꝑandum
exeant: qͥb denuo ad curandã
domum suam redeant: cum
dñs ⁊ saluator ñr mentes scõꝵ
p̃dicatoꝵ sua familiariꝰ illu¬
stratione informat ad discer¬
nendum qͣndo oporteat edi¬
ficandi eccłiam opꝰ mire p̃di¬
cando. uł alia pietatis officia
p̾stando: & qͣndo rursum con¬
uenit ad suam ipsoꝵ consci¬

Expanded text:
Duo autem reliqui menses quibus Duo autem reliqui menses quibus in domibus suis manere, ac suis necessitatibus sunt vacare permissi, oratio est et jejunium, quibus praeterea quae erga necessitatem fratrum foris operamur, nostrae salutis propriae curam intus conversi ad Dominum mente gerimus. Et quomodo illi solum perfecte vel suae vel fraternae salutis curam gerunt, qui se in tuitione divinae gratiae humiliter subdunt recte sequitur: « Et Adoniram erat super hujuscemodi indictionem. » Asum quem nomine imitatur vatorem? Et tunc Adoniram operariis templi praeponitur, ut sua provisione rite ordinetur, quibus mensibus singuli ad operandum exeant, quibus denuo ad curandam domum suam redeant, cum Dominus et Salvator noster mentes sanctorum praedicatorum sua familiarius illustratione informat ad discernendum quando oporteat aedificandi Ecclesiam opus inire praedicando, vel alia pietatis officia praestando, et quando rursum conveniat ad suam ipsorum consci
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideamini ab eis: in ꝓsecu¬
tione eiꝰdem sententiȩ ñ aliud
qm elemosine. orationis. ⁊ ie¬
iunii. fec̃ m̃tionem: quȩ ñ ad
hominum ostentationem ⁊ s
tu et̾nitatis uacua man̾ent.
Qͥb u̾b̃ aꝑte docuit. omnes
u̾tutum fructꝰ his tͥbꝰ qͣsi ramiꝰᷤ
de una caratatis radice ꝓde¬
untib insinuari. Pelemosi
compunctionem nr̃o condito¬
ri coniungim᷑ ꝑierunium oĩa
qͥbnos a contagione uitiorũ
⁊ illeceb̾s scłi obseruamꝰ. ut lib̃a
m̃te ⁊ corpore. dilectioni ualea
dierum lunaris circłi ꝑficit᷑.
ꝑillum plenitudo uirtutis
cuiꝰq sp̃iał ostendit᷑: in qua
m̃tes fidelium a dño cotidia¬
na illustratione qͣsi luna a
sole respicit᷑. Unꝰu̾m̃sis. quo
ligna ad opꝰ templ cedebant.
elemosina ẽ. id est opꝰ miscd̃iȩ
qͦ erga salutem ꝓximi. ut in
unitatem sc̃ȩ eccłiȩ bñ ꝓfici¬
endoꝑueniant docendo ca¬
stigando. temporalia c̃omo¬
da impendendo. uite exem¬
pla monstrandolaboramus.

Expanded text:
in prosecutione ejusdem sententiae, non aliud quam eleemosynae, orationis, et jejunii fecit mentionem, quae non ad hominum ostentationem, sed tu aeternitatis vacua manerent. Quibus verbis aperte docuit, omnes virtutum fructus his tribus quasi ramis de una charitatis radice prodeuntibus insinuari. Per eleemcompunctionem nostro Conditori conjungimur. Per jejunium, omnia quibus nos a contagione vitiorum et illecebris saeculi observamus, ut libera mente et corpore casto, dilectioni valeamdierum lunaris circuli perficitur, recte per illum plenitudo virtutis cujusque spiritalis ostenditur, in qua mens fidelium a Domino quotidiana illustratione, quasi luna a sole respicitur. Unus vero mensis quo ligna ad opus templi caedebant, eleemosyna est, id est opus misericordiae, qua erga salutem proximi, ut in unitatem sanctae Ecclesiae bene proficiendo perveniant, docendo, castigando, temporalia commoda impendendo, vitae exempla monstrando laboramus.
Abbreviated transcription (Latin):
tist̾. in libroparalipomenon
tͥa milia sexcenti ft̃ scͥpti: ad
eandem ꝓrsꝰ sublimium uiro¬
rum ꝑfectionẽ respicit. Nam
qͥa in senario numero dominꝰ
mundi ornatum compleuit:
recte in eo ꝑfectoꝵ bonorum
solent oꝑaru figͣari. Et qͥa sc̃a
scͥpt᷑a cum ficħ ueritate. oꝑa
iusticie docet habenda: recte
p̃pos iti oꝑum templi. tͥa mili.
⁊ sexcenti fuisse ꝑhibent᷑. Nec
p̃t̾eundum qͦd hȩc septuagin¬
ta. ⁊ octoginta milia portan¬
tium oña. & latomoꝵ cum p̃¬
positis suis ñ fuere de isrł.
s de ꝓselitis: id est aduenis.

Expanded text:
in libro Paralipomenon , tria millia sexcenti sunt scripti, ad eamdem prorsus sublimium virorum perfectionem respicit. Nam quia in senario numero Dominus mundi ornatum complevit, recte in eo perfecta bonorum solent opera figurari. Et quia sancta Scriptura cum fide veritatis, opera justitiae docet habenda, recte praepositi operum templi tria millia, et sexcenti fuisse perhibentur. Nec praetereundum, quod haec septuaginta, et octoginta millia portantium onera et latomorum cum praepositis suis, non fuerunt de Israel, sed de proselytis, id est advenis
Abbreviated transcription (Latin):
pus illammes: suscipite infir.¬
mos: patientes estote ad om̃s.
Prepositi aut̃ qͥ p̾erant singłis
oꝑibꝰ. ipsi st̃ sacrȩ conditores
scͥpt᷑ȩ: quoꝵs magist̾io in oĩbus
erudim᷑. qͦmͦ inscios docere. &
contemptores corriꝑe: quomͦ
nos inuicem on̾a portare. ut
impleamꝰ legem xͥ conueniat.
Quanto aut̃ qͥsq plꝰ in susten¬
tandis ꝓximors neces sitatib.
siue in castigandis eoꝵs erratib
laborat: tanto certiora in fut᷑o
p̾mia. uł qͥetis animaꝵ post
mortẽ. uł beatȩ corpoꝵs immor¬
talitatis expectat. Unde recte
septimꝰ enim dies in sabbatũ
octaua ȩtate fut᷑a sꝑatͣ. Prepo¬
fiti autem tͥa milia trecenti.¬

Expanded text:
te infirmos, patientes estote ad omnes . Praepositi autem, qui praeerant singulis operibus, ipsi sunt sacrae conditores Scripturae, quorum magisterio in omnibus erudimur, quomodo inscios docere, et contemptores corripere: quomodo nos invicem onera nostra portare, ut impleamus legem Christi, conveniat. » Quanto autem quisque plus in sustentandis proximorum necessitatibus, sive in castigandis eorum erratibus laborat, tanto certiora in futuro praemia, vel quietis animarum post mortem, vel beatae corporum immortalitatis exspectat, « Unde recte septimus enim dies in Sabbatum,octava aetate futura speratur. Praepositi aut
Abbreviated transcription (Latin):
ee mirari opus est eum ꝑ
australia signa lunam eur¬
rentem multo inferiꝰ ac uici¬
nius t̾re quam solem cum¬
ire uidimꝰ: quia udelicet mul¬
to inferiꝰ non solum sole sed ⁊
uenere ⁊ mercurio que intiͦ¬
me stellaꝵs st̃ Luna in confi¬
nio aeris huiꝰ turbtilenti. &
puri decurrit etheris. Deniq
multi phylosophoꝵ solem ab¬
ẽẽ. a luna. unde .xx. partes. qn

Expanded text:
ec mirari opus est, cum lunam per Australia signa currentem, multo inferius ac vicinius terrae quam solemimus, quia videlicet multo inferius non solum sole, sed et Venere ac Mercurio, quae infimae stellarum sunt, luna in confinio aeris hujus turbulenti et puri decurrit aetheris. Denique et multi philosophorum solem abesse a luna undeviginti partes, q
Abbreviated transcription (Latin):
uicenario numero det̾minat᷑.
ꝓpt̾ geminam eiꝰdem caritatiᷤᷤ
qua dm̃ ce ꝓximum amamꝰ
distantiam. Altitudo tͥcena
suspendunt᷑. Sex gͦ ad oꝑis ꝑ¬
fectionem. duo. ad dilectionẽ
dei ⁊ ꝓrxumi. tͥa ꝑtinent ad spẽ
diuine uisionis. Singłi aut̃
numer⁊ recte ꝑ decem multi
diam decalogi legis. tił patien¬
tia nr̃a salubrit̃ exercet᷑: uel
caritas utilit̃ exardes cit: uel
spes sublimit̃ ad et̾na des ide

Expanded text:
vicenario numero determinatur, vicenario numero determinatur, propter geminam ejusdem charitatis, qua Deum et proximum amamus, distantiam. Altitudo tricenasuspenduntur. Sex ergo ad operis perfectionem, duo ad dilectionem Dei et proximi, tria pertinent ad spem divinae visionis. Singuli autem numeri recte per decem multipdiam decalogi legis, vel patientia nostra salubriter exercetur, vel charitas utiliter ardescit, vel spes subli
Abbreviated transcription (Latin):
dine. Longitudo domꝰ. longa¬
nitꝯitatem designat sc̃e eccłiȩ:
qͣ. in exilio ꝑegͥnationis huius
patientie adũs a qͦq tolerat.
donec ad patͥam qͣm expectat
ꝑueniat. Latitudo. insinuat
caritatem: qͣ dilatato sinum̃¬
tis. ñ solum amicos in deo. s ⁊
inimicos gaudet dilige̾ ꝓpt̾
dm̃: donet ueniat tempꝰ. qͣnͣ¬
do siue ad pacem suam conu̾siˢ.
seu funditꝰ extinctis. cum soł
gaudeat amicis in deo. Altitu¬
do. spem denunciat future
retͥbutionis: cuiꝰ intuitu liben¬
ter infima queq. suie que de¬
muleent. seu q̃ adu̾santur
contemnit: usq dum utrasq
bona dñi in t̾ra uiuentium.
Unde apte longitudo domus:
sexagenario cubitoꝵ numero
comp̃hendit᷑. Senariꝰ namq
numenꝰ in qͦ munoꝰ factꝰ est. ꝑ.¬
fectionem solet oꝑum bonoꝵ
designare. E necesse ẽ. nos
ita ꝑ longanimitatem mole¬
stias ferre nr̃e ꝑegͥnationis.
ut m̃ito bonȩ oꝑationis pro¬
missam patͥam cum apparui¬
erit ualeamꝰ intͣre. Latitudo

Expanded text:
mus longanimitatem designat sanctae Ecclesiae, qua in exsilio peregrinationis hujus patienter adversa quaeque tolerat, donec ad patriam quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, qua dilatato sinu mentis non solum amicos in Deo, sed inimicos gaudet diligere propter Deum, donec veniat tempus, quando ad pacem suam conversis seu funditus exstinctis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis, cujus intuitu libenter infima quaeque sive quae demulcent, seu quae adversantur, contemnit, usque dum, utrisque bona Domini in terra viventium; unde apte longitudo domus, sexagenario cubitorum numero comprehenditur. Senarius namque numerus, in quo mundus factus est, perfectionem solet operum designare bonorum. Et necesse est nos ita per longanimitatem molestias ferre nostrae peregrinationis, ut merito bonae operationis promissam patriam, cum apparuerit, valeamus intrare. Latitudo
Abbreviated transcription (Latin):
in carne dñs nouam euange¬
lii grãm mundo attulis set:
ñ acceptis ipsi ꝓmissionib.
s alonge eas aspicientes. &
salutantes. Equabant᷑ gͦ lon¬
gitudine sua latitudinem
templi: qͥa ꝑ longanimitatẽ
nire ad dilatationem ȩccłȩ
in caritate ħ. quȩ ẽ in xp̃o
tempore adhuc fu̾int a sacra¬
mentis dñice incarnationis
separati. fide tam̃ ac p̃dica¬
tione fuere ꝓximi. In huius
sacratis sime porticꝰ prima
fronte fuere beatꝰ ꝓthonĩr
iusti mundi originales. In in
ꝓpe murum templi. misticũ
obtinuere locũ parentes bea¬
dip̃cursoris dñi. Symeon &
natiuitatem eiꝰui de merue¬
runt: ad auditionem eiꝰ doc¬
trinȩ. & ꝑceptionem sacram̃¬
torum eiꝰ ꝑuenire neqͥuer̃t.
Quȩ bñ porticꝰ. decem cubitis
erat lata: qͥa tales ⁊ si necdũ
u̾ba. siue mist̾ia euangelii. qͤ
erant ꝑ dñm tͣdenda recepe¬
runt : p̃cepta tam̃ decalogi.
que ꝑceperunt. ꝑfecta dilec¬
tione dilatato in domino¬

Expanded text:
in carne Dominus novam Evangein carne Dominus novam Evangelii gratiam mundo afferret, non acceptis ipsis promissionibus, sed a longe eas aspicientes et salutantes. Aequabant ergo longitudine sua latitudinem templi, quia per longanimitatem videre dilatationem Ecclesiae in charitate Dei, quae tempore fuerint a sacramentis Dominicae incarnationis separati, fide tamen ac praedicatione fuere proximi. In hujus sacratissimae porticus prima fronte, fuere beatus protomartyr justi mundi originalis; in inti prope murum templi mysticum obtinuere locum parentes praecursoris Domini, Simeon, et nativitatem ejus videre meruerunt, ad auditionem tamen doct ad perceptionem sacramentorum ejus pervenire nequiverunt. Quae bene porticus decem cubitis erat lata, quia tales etsi necdum verba sive mysteria Evangelii, quae erant per Dominum tradenda, receperunt, praecepta tamen decalogi, quae perceperunt, perfecta dilectione dilatati in Domin
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ solis acciꝑe solebat. quid
aptiꝰ qm illam eiꝰ partem quȩ
dñicȩ incarnationis tempora
p̃cessit. typice denunciat: in
entem huic mundo solem iu¬
sticie pͥmi susceperunt: ce nas¬
cente dño incarne testimoniũ
siue uiuendo. siue p̃dicando.
siue nas cendo. siue moriendo.
p̃buerunt: Ostium gͦ templi
dñs ẽ: qͥa nemouenit ad patrẽ
sum ostium. Porticꝰ. sermoꝑ¬
pheticꝰ est. qͥ quasi rect̃o calle
ingͥdientes ad ostium templi
pducebat: qͥ grãm dm̃ saluato¬
ris qua mundumerat redemp¬
turꝰ p̃dicabat futuram. Ergopor
signat: ostium uͦ inporticudo¬
ct̾ores. qͥ cȩt̾is lucem uite. ianuãq
intͣndi ad dñm pandebant. ex¬
pͥmit. E bñ unum ostium: ꝓpt̾
consonam in oĩb scĩs fidem cc̃
dilectionem ueritatis. Que ui¬
delicet porticꝰ. iuxta latitudinẽ
templi .xx. cubitos longa erat:
qͥa nimirum antiqͥ iusti. multa
oiupatientia longanimitatẽ
expectabant.qͣndo apparens

Expanded text:
lucem solis accipere solelucem solis accipere soleaptius quam illam ejus partem quae Dominicae incarnationis tempora praecessit, typice denuntiat? in entem huic mundo Solem Justitiae primi susceperunt, et nascenti Domino in carne testimonium, sive vivendo, sive praedicando, sive nascendo, sive moriendo praebuerunt. Ostium ergo templi, Dominus est; quia nemo venit ad Patrem sum ostium; perpropheticus est, qui quasi recto calle ingredientes ad ostium Domini perducebat; quia gratiam Domini Salvatoris, qua mundum erat redempturus, praedicabat. Factura ergo portsignat. Ostium ergo in porticu, doctores, qui caeteris lucem vitae, januamque intrandi ad Dominum pandebant, exprimit. Et bene unum ostium propter consonam in omnibus sanctis fidem ac dilectionem veritatis; quae videlicet porticus juxta latitudinem templi 20 cubitos longa erat, quia nimirum antiqui justi multa diu patientia et longanimitate exspectabant, quando apparens
Abbreviated transcription (Latin):
Namq in libͦparalipomenon
aꝑtescriptum ẽ: qͦd altitudo
tͣctabit᷑. ubi ad medium usq
cȩnacłm. ac t̾eium. lectionis
ordo ꝑuenerit. Porticꝰ erat ante
templum.xxͥ. ctibitoꝵs longi¬
tudinis. iuxta menstiram
latitudinis templi: habebat
decem cubitos laticudinis
ante faciem templi. De hac
porticu in libro paralipome¬
non scͥptum est. Porticum. uͦ¬
fect ante frontem qͣ tendebat᷑
in longum iuxta m̃suram
laciudinis domꝰ cubitoꝵ .xx.
Patet gͦ quia porticꝰ ista ad orien¬
talem plagam templi facta est.
Templum nanq erat conũsũ
ad orientem siẽ & tab̃nacłm:
habebatq ostium porticꝰ ad ori¬
entem eiꝰ. ostium templi iuxta
quod hystoricꝰ iudeorum ios e¬
phus aptissime docet. ita ut
sol equinoet̾ialis oriens. dire¬
ctis radioꝵs suoꝵ lineis. per
ostia porticꝰ uidelicet templi⁊
oracłi archam testamenti per¬
fundere posset. Quia uͦ tẽplũ
scãm ȩccłiam designat : porticꝰ
quȩ erat ante templum. ce pͥor

Expanded text:
nim in Paralipomenis scriptum est quod altitudo tractabitur, ubi ad medium usque coenaculum, ac tertium lectionis ordo pervenerit. Porticus erat ante templum viginti cubitorum longitudinis iuxta mensuram latitudinis templi et habebat decem cubitos latitudinis ante facieporticu in libro Paralipomenon ita scriptum est: Porticum vero ante frontem quae tendebatur in longum juxta mensuram latitudinis domus, cubitorum 20. Patet ergo quia porticus ista ad orientalem templi partem facta est. Templum namque erat conversum ad orientem, sicut et tabernaculum, habebatque ostium porticus ab oriente contra ostiumquod historicus Judaeorum Josephus apertissime docet, ita ut sol aequinoctialis oriens directis radiorum suorum lineis, per ostiaria porticus videlicet et templi et oraculi, arcam testamenti perfundere posset. Quia vero templum sanctam Ecclesiam designat, porticus quae erat ante templum et propior
Abbreviated transcription (Latin):
ec iuxta litteram peccatis
facientib uidemꝰ: quia cũ
hostes irruunt. defensores nr̃s
p̃parant᷑: s nullatenꝰ ad p̃para.¬
ta conualescaͣnt. Scͥptum nãq
est. Requies cit fuper eũ sp̃s
consilii ⁊ fortitudims. Que
utraq sibi necessario runcta
ft̾: quia neq uirtꝰ sine consi¬
lio utilis ẽẽ ualet: neq consi¬
lium sine uintute. Quid gͥ
possunt qͥ ꝑ consilium p̃pa¬
rantur: dum ad p̃lium per
fortitudinem ñ ꝓcedunt:
Afflictꝰ gͦ atq turbatꝰ ez echias
rex loquit᷑ dicens: dies tͥbu¬
lationis ⁊ blasphennȩ dies
hȩc. uenerunt filii usq dt o
partum. ⁊uires non habet
parturiens. filii quippe usq
ad partũ ueniunt : qnͣdo
apta consilia usq ad desiłrũ
efficiendi oꝑis ꝓcedunt: sed
uirtutem non habet partu¬
riens: qͥa dtim infirmꝰ qͥsq
consilia concipit: hec ad uti¬
litatem aliqm partꝰ oꝑis ñ

Expanded text:
ec juxta litteram peccatis facientibus videmus, quia cum hostes irruunt, defensores nostri praeparantur, sed nullatenus ad praeparata convalescunt. Scriptum namque est, Requiescet supe. Quae utraque sibi necessario juncta sunt, quia neque virtus sine consilio esse utilis valet, neque consilium sine virtute. Quid igitur prosunt qui per consilium praeparantur, dum ad praelium per fortitudinem non procedunt? Afflictus ergo atque turbatus Ezechias rex loquitur, dicens: Dies tribulationis, et blasphemiae dies iste. Venerunt filii usque ad partum, et vires non habet parturiens. Filii quippe usque ad partum veniunt, quando apta consilia usque ad desiderium efficiendi operis procedunt. Sed virtutem non habet parturiens, quia dum infirmus quisque consilia concipit, haec ad utilitatem aliquam per partum
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑe paschali cum de equi¬
noctiis ⁊ solsticiis. deq horars
ac mom̃toꝵ crem̃tis subtilis¬
sime disputasset: ita dispu¬
tationem suam simul ⁊ ip¬
sum libellum t̾minauit. Hoc

Expanded text:
o paschali, cum de aequinoctiis et solsticiis, deque horarum ac momentorum incrementis subtilissime disputasset, ita disputationem suam simul et ipsum libellum terminavit: « Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fua uirtute penetraret: qui
nobis in se credentib carnis
qͦq mundiciam largiret᷑ : &
sub eo ꝑ incrementa tempoꝵ
uirtꝰ castitatis excresceret. In
ipsa qͦq eoꝵ tͣnslatione qui
ascensionem dominicam ut
uideł famuli designauerunt:
cendit dñs ostendit. Nam
enoch qͥdem ⁊ uxorem ⁊ fili¬
os habuit: helyas uͦ neq uxo.¬
rem neq filios legit᷑ habuisse.
mulos. ⁊ ꝑascendentis dñi ꝑso¬
nam patent̾ ostendit᷑. Translatꝰ
nanq est enoch ꝑcoitum genttꝰ:
&e ꝑcoitum generans. Raptꝰ ẽ he¬
lyas ꝑ coitum genit᷑: s non iam
ꝑ coitum generans. Assumptꝰ uͦ¬
neq ꝑ coitum generans.¬

Expanded text:
sua virtute penetraret. Qui sua virtute penetraret. Qui nobis in se credentibus quia carnis quoque munditiam largiretur, et sub eo per incrementa temporum virtus castitatipsa quoque eorum translatione qui ascensionem dominicam, ut videlicet famuli, designaverunt, cendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit; Elias vero neque uxorem, neque filios legitur habuisse. mulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur; translatus namque est Enoch per coitum genitus, et per coitum generans. Raptus est Elias per coitum genitus, sed non jam per coitum generans. Assumptuneque per coitum genitus
Abbreviated transcription (Latin):
ascende pot̾at : quem naturȩ
sciȩ infirmitas grauabat. Re¬
demptor autem nr̃. ñ currũ.
ñ angłis. subleuatꝰ legit᷑: qͥa
is qͥ fecerat omnia: nimirum
suꝑ omnia sua uirtute fere¬
bat᷑. Illo enim reu̾tebat᷑ ub
erat : & inde redi bat ubi re¬
manebat: qͥa cum ꝑ huma¬
nitatem ascendet in cȩlum:
parit̾ continebat ⁊ cęlum.
Sicut autem ios eph a fr̃ib
uenditꝰ. uenditionem redẽp.¬
toris nr̃ri figurabat: sic enoch
translatꝰ. atq ad cȩlum aertũ
helẏas subleuatꝰ. ascensionem
dm̃icam designauit. Ascensio¬
nis gͦ sue dñs p̃mineios ⁊ teste
habuit: unum ante legem :
alium sub lege: ut quandoq
ueniret ipse qui ueraciter
cȩlos perietrasset. Unde ⁊ ip¬
se ordo in eorum qͦq utraq sub¬
leuatione: ꝑ quedam increm̃ta
distinguit᷑. Nam enoch tͣnslatꝰ.
helyas uͦ ad cȩlum subuectus
ẽẽ memorat᷑. ut ueniret post¬
modum. quinec translatus.
nec subuectꝰ. cȩlum ethereum

Expanded text:
ascendere poterat, quem naturae ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redenon angelis sublevatus legitur: quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc enim revertebatur ubi erat; et inde redibat ubi remanebat: quia qui per humanitatem ascendebat in coelum, pariter continebat et cSicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus atque ad coelum aereum Elias sublevatus, Ascensionem dominicam designavit. Ascensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisset. Unde et ipse ordo in eorum quoque utrorumque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus , Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur , ut veniret postmodum qui nec translatus, nec subvectus, coelum aethereum