comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obtulerit nemo cognoscat. Quid
dicã uobis: Laudo uos in hoc ñ
laudo. Sicut in aliis laudaui. ubi
laudabilit̃ egistis. in hoc om̃ino
non laudo. Luiii.Ego aũt acce¬
pi adño. quod et tradidi uobis.
Non ẽ meũ quod uobis tradidi:
sed adño illud accepi. ut ipse
alibi dicit. Non sͤab hominibus.
nr iħc. Iam hinc quasi oblitiss
ultimam nobis cominemoratio¬
nem siue memoriã derelinquens.
quẽ admodũ sicut ꝑegre ꝓficiscẽs
aliquid pignus ei quẽ diligit
derelinquit. ut quociescũq illud
uiderit. possit et eius beneficia
et amicicias memorare: quẽ ille
si ꝑfecte diligit. sine ingenti de¬
siderio illud non potest uidere
uł fletu. Hoc ẽ corpus meũ quod
ꝓ uobis tradet᷑: hoc facite in meĩ

Expanded text:
obtulerit nemo cognoscat. Quid obtulerit nemo cognoscat. Quid dicam vobis? laudo vos, in hoc non laudo. Sicut in aliis laudavi, ubi laudabiliter egistis, in hoc omnino non laudo. Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi vobis. Non est meum quod vobis tradidi, sed a Domino illud accepi, sicut ipse alibi dicit, non se ab hominibus, Dominus Jesus. Jam hinc quasi oblitis ultimam nobis commemorationem, sive memoriam dereliquit. Quemadmodum si quis peregre proficiscens aliquod pignus ei, quem diligit, derelinquat: ut quotiescumque illud viderit, possit ejus beneficia et amicitias memorari: quod ille si perfecte dilexit, sine ingenti desiderio non potest videre, vel fletu. Hoc est corpus meum, quod pro vobis tradetur. Hoc facite in
Abbreviated transcription (Latin):
non est dominicã cȩnã manducare.
Unus quisq eni suã cȩnã p̃sumit
ad manducandũ. Iam non ẽ domi¬
nica sed humana. qm̃ unus quisq
tanquam cenã ꝓpriã solus inuadit.
et aliis qui non obtulerint non im¬
ꝑtit. ut magis ꝓpt̃ saturitatẽ quã
ꝓpt̾ ministeriũ uideamini conue¬
nire. Cȩterũ dominica cȩna om̃ib
debet eẽ communis. quia ille om̃i¬
biis discipłis suis qui aderant:
equalit̃ tradidit sacram̃ta. Cȩna
aũt ideo dicitur: quia dñs incȩ¬
na tradidit sacram̃ta. Et alius qui¬
Quicumq non obtulisset: non
communicabat: quia om̃ia soli qui
obtulerant sumebant. Quidam
hunc locũ referunt: qui ÷ epulas
mos non habetis ad manducandũ
et bibendũ: Si uultis saturari. do¬
mi manducate. Sc̃ificationẽ etiã
in paruo consensit.Aut eccłam
dĩ contempnitis. Facientes eã tri¬
cliniũ epularũ. Et confunditis
eos qui non habent. Confunde¬
bantur ab om̃ibus denotati. cum
ita debeat communicari. utqͣuid

Expanded text:
non est Dominicam coenam manducare. Unusquisque enim suam coenam praesumit ad manducandum. Jam non est Dominica, sed humana: quando unusquisque tamquam coenam propriam solus invadit, et alii, qui non obtulerit, non impertit: ita ut magis propter saturitatem quam propter mysterium videamini convenire. Caeterum Dominica coena omnibus debet esse communis: quia ille omnibus discipulis suis qui aderant, aequaliter tradidit sacramenta. Coena autem ideo dicitur, quia Dominus in coena tradidit sacramenta. Item hoc iQuicumque non obtulisset, non communicabat: quia omnia soli, qui obtulerant, insumebant. Quidam hunc locum ad illos referunt, qui epulas mos non habetis ad manducandum et bibendum? Si vultis saturari, domi manducate. Sanctificatio enim etiam in parvo consistit. Aut Ecclesiam Dei contemnitis? Facientes eam triclinium epularum. Et confunditis eos qui non habent? Confundebantur, ab omnibus denotati: cum ita debeant communicare, ut eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝓferre. Hec irridendo eos¬
apłs dicit: quod eus p̃cepta mi¬
nime seruarent. Et sicut tradidi
uobis. ycepta mea tenetis. Quasi
legem pcepta mea tenetis: scien¬
tes illũ in me sp̃m loqui. qui in le¬
ge locutus ẽ et ꝓpħ̃is. LU. Quod¬

Expanded text:
quam profert. Haec irridendo Aposquam profert. Haec irridendo Apostolus dicit, quod ejus praecepta minime servarent. Et sicut tradidi vobis, praecepta mea tenetis. Quasi legem praecepta mea tenetis, scientes illum in me spiritum loqui, qui in Lege locutus est et Prophetis. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
et eccłȩ dĩ. Quia et udei tanquã
idolatriᷤᷤ scandalũ pacientes crede¬
re non audebant: et gentes inco¬
lendis idolis firmabantur. et xp̃i¬
anitals detrahebantur exemplo.
Sicut et ego ꝑ om̃ia omibꝰ placeo.
non querens quod michi utile ẽ:
sed quod multis. ut salui fiant.
Ego me sic ex hibeo. ut om̃ibus
placeã ad ꝓfectũ. Si quis me si
ne obisse uoluerit: ego non sum
inculpa. Nunquid apłs ipse se
laudat: Nonse ad extollentiam
laudat: sed suo exemplo illos ꝓ¬
uocat ad ꝓfectũ. Unde et nos ad
hoc solum debemꝰ uelle placere.¬
et ita sicut ille: tam̃ ds̃ nr̃am no¬
uerit conscientia. Quia non hoc
ꝓpt̃ se fecit aut passus ẽ: sed sã
lutis causa multoꝵ: itẽ: qui ñ
querit ea quȩ sibi soli expedi¬
ant. sed et pluribꝰ ut salui fiant.
Laudo eñi uos fr̃s: quod ꝑ omĩa¬
mei memores estis. Laudando ad
rationẽ ꝓuocat: quia in hac cau¬
sa auctoritatẽ legis non habet

Expanded text:
et Ecclesiae Dei. Quia et Judaei tamquam de et Ecclesiae Dei. Quia et Judaei tamquam de idololatriis scandalum patientes, credere non audebant: et gentes in colendis idolis firmabantur, et Christiani tali destruebantur exemplo. Sicut et ego per omnia omnibus placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis ut salvi fiant. Ego me sic exhibeo, ut omnibus placeam ad profectum. Si quis me sine causa odisse voluerit, ego non sum in culpa. Numquam Apostolus ipse se laudat, non se ad extollentiam laudat: sed suo exemplo illos provocat ad profectum. Unde et nos ad hoc solum debemus velle placere: ut sicut illius tantum Deus nostram noverit conscientiam: quia non hoc se fecit, aut passus est, sed est salutis causa multorum. Item qui non quaerit ea, quae sibi soli expediant, sed et pluribus, ut salvi fiant: Laudo elamentis, et laudando ad rationem provocat: quia in hac causa, auctoritatem legis non habet
Abbreviated transcription (Latin):
fectũ. sicut saluator qui ad hoc
ibat ut aut signa faceret aut do¬
ceret. sicut apud phariseũ. pruũ
ipsũ docuit non diuites pascendos
eẽ: sed et debiles. Deinde simul
discumbentes docuit. Humilitatẽ
etiã in accubitu custodire: postre¬
mo legis ꝑitos arguit arrogantes.
eo quod nec ipsi redarguerint suꝑ¬
biam. nec aliis paterentur. Con¬
scientiam aũt dico non tuã: sed
alterius. Ne quis putet illa uos
quasi sca comedere. Ut quid eñi
libertas mea iudicatur ab alia con¬
scientia: Hoc ẽ. ad quẽ ꝓfectũ ita
utor libertate mea. ut alius rep̃¬
hendat: Si ego cũ gr̃a participo.
quid blasfemor ꝓ eo quod gratias
ago: Non ideo sub grã sumꝰ ut
sub libertatis spetie occasionem
demus infidelibꝰ blasfemandi.¬
Liii. Siue ergo manducatis siue
bibitis. uł aliud quid facitis: om¬
nia ingłam dĩ facite. Nichil ma
quid fatiat: unde xp̃i doctrina
possit in aliquo reprehendi. Sine
offensione estote iudeis et gentib.

Expanded text:
fectum; sicut Salvator, qui ad hoc ibat, ut aut signa faceret, aut doceret: sicut apud pharisaeum, primo ipsum docuit, non divites pascendos esse, sed debiles. Deinde simul discumbentes docuit humilitatem etiam in accubitu custodire. Postremo legisperitos arguit arrogantiae, eo quod nec ipsi redarguerent superbiam, nec alios paterentur. Conscientiam autem dico, non tuam, sed alterius. Ne quis putet illa vos quasi sancta comedere. Ut quid enim libertas mea judicatur ab aliena conscientia? Hoc est, ad quem profectum ita utor libertate mea, ut me alius reprehendat? Si ego cum gratia participo, quid blasphemor pro eo, quod gratias ago? Non ideo sub gratia sumus, ut sub libertatis specie occasionem demus infidelibus blasphemandi. Sive ergo manducatis, sive bibitis, vel aliud quid facitis, omnia in gloriam Dei facite. Nihil magquid faciat, unde Christi doctrina possit in aliquo reprehendi. Sine offensione estote Judaeis et gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uauit. ut illos idolatras fuisse de¬
finiant. Neq fornicemur sicut qui¬
dam ex ipsis fornicati st̃: et cecide¬
runt una die uiginti tria milia¬
hominũ. Notandũ. quod non sibi
idolatre ꝑire dicuntur. Neq tẽp

Expanded text:
vavit, ut illos idololatras fuisse devavit, ut illos idololatras fuisse definiat. Neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt, et ceciderunt una die viginti tria millia. Notandum quod non solum idololatrae
Abbreviated transcription (Latin):
serto fuit: ꝑ om̃e iter eoꝵ sequeba¬
tur eos petra. unde poplmͦ et om¬
nem substantia suã fluenta suf¬
fulegrerent. donec ꝑuenientes in
terrã moab puteũ offenderent.
aquarũ. t̾ra reꝓmissionis in pro
tunc petra gerebat: idcirco dixit.
consequenti eos petra. Sed non
in plurib eoꝵ bene placitũ ẽ dõ.
Nam ꝓstrati sunt in deserto. Itaer¬
go et uobis erit: si eos uolueritis pec¬
cando imitari. hȩc aũt infigura fa¬
cta sunt nr̃i: ut non simus concu¬
piscentes maloꝵ. sicut et illi concu¬
pierunt. Ipsis uere facta st̃. quȩ
in figura erant nr̃i. ut timeamus
talia agere: ne talia incurramus.
Omĩa enĩ quȩ in populo ifrł illo
tempore facta st̃ in figura: nunc
innobis inueritate cęlebrantur.
Sicut enĩ illi ꝑmoysen exegipto
liberati sunt: sic et nos ꝑ quemli¬
bet sacerdotẽ uł doctorẽ de seculo
lus manducare et bibere: et sur¬
rexerunt ludere. In idolio recum¬
bentiũ usq ad eo negotiũ aggra¬

Expanded text:
serto fuit, per omne iter eorum sequebatur eos petra. Unde populo cum omni substantia sua fluenta suffecerunt: donec pervenientes in terram Moab, puteum effoderunt aquarum, terra Repromissionis in proxtunc petra gerebat. Idcirco pulchre dixit, consequente eos petra. Sed non in pluribus eorum beneplacitum est Deo. Nam prostrati sunt in deserto. Ita ergo et vobis erit, si eos volueritis peccando imitari. Haec autem in figura facta sunt nostri, ut non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt. Ipsis vere facta sunt, quae in figura erant nostra, ut timeamus talia agere, ne talia incurramus. Omnia enim, quae in populo Israel illo tempore facta sunt in figura, nunc in nobis in veritate celebrantur. Sicut enim illi per Moysen ex Aegypto liberati sunt: sic nos per quemlibet sacerdotem, vel doctorem de saeculo lus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. In idolio recumbentium usque adeo negotium aggra
Abbreviated transcription (Latin):
uenit manducate: nichil inter¬
rogantes ꝓpt̾ conscientiã. Si uul¬
tis manducare carnes. saltu de
macello comparate. tantũ ne ido
lotitũ comedatis: et nolite inter¬
rogare utrũ immolate sint. ne
cogno scentes uos. omĩa inmola¬
ta eẽ respondeant: non possicis
ꝓpt̾ conscientiã manducare.

Expanded text:
venit, manducate, nihil intervenit, manducate, nihil interrogantes, propter conscientiam. Si vultis manducare carnes, saltem de macello comparate: tantum ne in idolio comedatis, et nolite interrogare, utrum immolatae sint: ne cognoscentes vos, omnia immolata esse respondeant, et non possitis propter conscientiam manducare.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ: et m̃se demonioꝵ. Non potes¬
tis et dĩ et dȩmonũ eẽ participes.
An emulamur dñm: Nunquid¬
alii codices habent ipsi me zela¬
runt. et in dño. hoc ẽ ad zelum
ꝓuocauerunt. Nunquid forcio¬
res illo sumꝰ. qui ista non fecit:
Nam si scisset infide firmissima
comꝓbari: in boc quoq dedisset
exemplũ. Om̃ia licent: sed non om¬
nia expediunt. Omĩa quȩ alege
non ꝓhibentur licent: quia ꝑse
non habent ꝑeccatũ. Sed non ex-
pediunt: quia occasionẽ nonnũ¬
quam generant delinquendi. Om
nia licent: sed non om̃ia edificãt.
Nemo quod suũ ẽ querat: sed qđ
alteruis. Om̃e quod expedit licet:
non om̃e licet quod expedit. Sed
nos apłi exemplo etiã xp̃i non
debemꝰ illa tantũ considerare quȩ
licent: sed illa potuis que nobis
expediunt. et edificant fr̃s: ut ñ
queramꝰ quȩ nobis solis tempora¬
liter ꝓsint. et aliis forsitan noce¬
ant. Li. Omne quod in macello

Expanded text:
esse, et mensae daemoniorum. Non potesesse, et mensae daemoniorum. Non potestis et Dei et daemonum esse participes. An aemulamur DominuAlii codices habent: Ipsi me zelaverunt in Domino, hoc est, ad zelum provocaverunt. Numquid fortiores illo sumus? Qui ista non fecit: nam si scisset hinc fidem firmissimam comprobari, in hoc quoque dedisset exemplum. Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt. Omnia quae a lege non prohibentur, licent: quia per se non habent peccatum, sed non semper expediunt: quia occasionem nonnumquam generant delinquendi. Omnia mihi licent, sed non omnia aedificant. Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius. Omne quod expedit, licet: non omne quod licet, expedit; sed nos Apostoli exemplo et Christi non debemus illa tantum considerare quae licent, sed illa potius quae nobis expediunt, et aedificant fratres: ut non quaeramus quae nobis solis temporaliter prosint, et aliis forte nocent. Omne quod in macello
Abbreviated transcription (Latin):
unus pams. unũ corpus. multi su¬
nus xi Uiii. Ita et panis idola¬
triȩ. demonũ participatione esse
monstratur. Om̃sq de uno pane
et de uno calice participamur.
Ita si cũ idolatris de uno pane co¬
medimus: unũ cum illis corpus
efficimur. L. Uidete isrł scdin
carnẽ. Carnalis isrł carnales hos¬
tias offerebant: sicut et sp̃itales
Id ẽ. ideo scđm carnẽ: quiꝰ iuxta
litteram non spiritalit seruierunt.
Nonne qui edunt hostias. participes
Quid ergo dico: quod idolis immo¬
latum sit aliquid. aut quod idolũ
sit aliquid: Sed que immolant
gentes. demoniis immolant. et non
dõ. Nolo aũt uos socios fieri demo¬
num. Preuenit. ne quis diceret: er¬
go dicis uim aliquã habere idolũ.
uł posse polluere: Non inquit ido¬
ium insensibile polluit: sed demo¬
nes qui templis p̃sident. ad homi¬
nes deprauandos. et suo seruicio
mancipandos. Non potestis calicẽ
diu bibere: et calicẽ demoniorũ.
Non potestis m̃sȩ dñi participes

Expanded text:
unus panis et unum corpus multi sumus. Ita et panis idololatriae, daemonum participatio esse monstratur. Omnes quidem de uno pane, et de uno calice participamus. Ita si cum idololatris de uno pane comedimus, unum cum illis corpus efficimur. Videte Israel secundum carnem. Carnalis Israel, carnales hostias offerebat: sicut spiritualis, Item ideo secundum carnem, quod juxta litteram non spiritualiter servierunt. Nonne qui edunt hostias, participes Quid ergo? Dico quod idolis immolatum sit aliquid, aut quod idolum sit aliquid? Sed quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo autem vos socios fieri daemoniorum. Praevenit, ne quis diceret: Ergo dicis vim aliquam habere idolum, vel posse polluere? Non, inquit, idolum insensibile polluit, sed daemones, qui templis praesident ad homines depravandos, et suo servitio mancipandos. Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum. Non potestis mensae Domini participes
Abbreviated transcription (Latin):
susceptam incarnationẽ scđmho¬
minẽ deitas quȩ in eo erat guber¬
nabat. sicut idem apłs alibi dicit.
ds̃ erat in xp̃o: mundũ reconcili¬
ans sibi. Uii. Omis uir orans
aut ꝓpħans. Siue docens: siue fu¬
tura p̃dicans uelato capite: detur¬
pat caput sĩ. Uenit ad causã:
quia et uiri quidã nutriebant¬
comã. et mulieres nudato capite
ꝓcedebant in ęccłam. głantes in
mñta . Uir ergo ut liber non debet
habere uelamen. cuiꝰ caput ẽ xp̃s.
Mulier uero debet ẽẽ uelata: ut
ostendatur. quod debet ẽẽ humi¬
lis et subiecta. Omĩs aũt mulier
orans aut ꝓph̾ans non uelato ca¬
pite. deturpat caput suii. linuĩ ẽ

Expanded text:
susceptam incarnationem secundum hominem deitas quae in eo inerat, gubernabat: sicut idem Apostolus alibi dicit: Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi. Omnis vir orans, vel prophetans. Sive docens, sive futura praedicans. Velato capite, deturpat caput suum. Venit ad causam: quia et viri comam nutriebant, et mulieres nudo capite procedebant in Ecclesiam, gloriantes in a praestabat. Vir ergo ut liber, non debet habere velamen, cujus caput est Christus. Mulier vero debet esse velata, ut ostendatur, quia debet esse humilis et subjecta. Omnis autem mulier orans, aut prophetans non velato cap
Abbreviated transcription (Latin):
peccantes infr̃s. et ꝑcucientes con¬
scientiam eorũ infirmã. in xp̃o pec¬
catis. Quicumq scandalirauerit
unũ de pusillis istis: expedit illi
ut mola asinaria suspendatur
collo eius. et mutatur in ꝓfundũ
maris quanto grauior pęna illũ
expectat. ut ad comparationem
ẽ leue putetur:
Et notandũ
quod in
xp̃o peccare
dixerit: qui
in menbro pec¬
cauerit xp̃i. Quaꝓpt̃ si ȩsca scan¬
dalizat frẽm meũ: non mandu¬
cabo carnẽ in eternũ. ne fratrẽ
meũ scandalizem. Non solũ istã
liber: Non sum apłs: nonne iħm¬

Expanded text:
cutientes conscientiam eorum infirmam, in Christo peccatis. Quicumque scandalizaverit unum de pusillis istis, expedit ei ut mola asinaria suspendatur collo ejus, et mittatur in profundum maris. Quanto gravior poena illos exspectat, ut ad comparationem est, leve putetur! Et notandum, quod in Chisto peccare dixerit, qui in membro peccaverit Christi. Quapropter si esca scandalizat fratrem meum, non manducabo cmeum scandalizem. Non sola esca liber? non sum apostolus? I
Abbreviated transcription (Latin):
nem carnis nr̃e. Carnẽ aũt nr̃am
mortuã appellat. qm̃ generali
hac morte anuna non moritur: un¬
de increpando ait. dut quid faci¬
ent qui baptizantur ꝓmortius.
si om̃ino mortui non resurgunt:
Id ẽ. quid baptirari opus ẽ carnẽ.
si non resurgat: Si om̃ino mortui
non resurgunt. ut quid et bapti¬
tantur. ꝓ illis: Ut quid et nos ꝑi¬
clitamur om̃i hora: Si nichil eẽt
infuturo. non cramus tam stultiait
tantas tribulationes ꝓ illis paterem.¬

Expanded text:
nem carnis nostrae. Carnem autem nostram nem carnis nostrae. Carnem autem nostram mortuam appellat, quoniam hac morte anima non moritur. Unde increpando ait: Aut quid facient, qui baptizantur pro mortuis, si omnino mortui non resurgunt? Id est, quid baptizari opus est carnem, si non resurgat? Si omnino mortui non resurgunt, utquid et baptizantur pro illis? Utquid et nos periclitamur omni hora? Si nihil esset in futuro, non eramus tam stulti, ut tantas tribulationes pro illis paterem
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur ipse subiectus. et non sit
ibi dissensionis: sed pacis. Et ipse
dñs ioseph ac marie dicitur fuis¬
se subiectus. Multi sane de hoc
capitulo diuersa senserunt. Nam
quidã dicunt. sicut in suis esuri¬
entibus esurit uł cibatur: ita
et in eccła sua quȩ ẽ corpus eius
ipse subicietur. Alii auint quod
ipsa humana natura quã induit.
ingrarũ actione semꝑ possit eẽ¬
subiecta diuinitati: qm eam se¬
cum unũ faciendo om̃ia ei subie¬
cerit: multi etiã alla et diuersa di
cuata morte. et om̃i malicia uł
errore destructo. solus regnat in
cunctis Alioquin quid facient
qui baptiz antur ꝓmortuis: Qui¬
cumq baptizati sumꝰ in xp̃o: in
morte ipsius baptitati sumꝰ. Id ẽ.¬
ut iam quasi conmortui cũ illo
simus. Quid ergo ꝓdẽ nos huic
mundo mori: si hunc contemptũ
uoluptatũ. uita non sequitur eter
na: Item hoc ẽ quod dicit qui nõ
solum ꝓpt̃ remissionẽ peccatorũ
baptizantur: sed ꝓpt̾ resurrectio¬

Expanded text:
dicatur esse subjectus, ut non sit Deus ibi dissensionis, sed pacis. Et ipse Dominus Joseph ac Mariae scribitur fuisse subjectus. Multi sane de hoc capitulo diversa senserunt. Nam quidam dicunt, sicut in suis esurientibus esuriit, vel cibatur: ita et in Ecclesia quae est corpus ejus ipse subjicitur. Alii aiunt, quod ipsa humana natura, quam induit, in gratiarum actionem semper sit subjecta divinitati: cui secum unum faciendo, omnia subjecerit. Multi etiam alia, et diversa diccuata morte, et omni malitia, vel errore destructo, solus regnabit in cunctis. Alioquin quid facient, qui baptizantur pro mortuis? Quicumque baptizati sumus in Christo, in morte ipsius baptizati sumus, id est, jam quasi commortui cum simus, quid ergo prodest nobis mundo mori, si hunc contemptum voluptatum vita non sequitur na? Item hoc est, quod dicit, quia non solum propter remissionem peccatorum baptizantur, sed et propter resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ge ante tempora. Multi eni ꝓ¬
pħe cupierunt uidere et non
uiderunt. Ingłam nr̃am. Qui
credidimus in xp̃o. Quam nemo
principũ huiꝰ seculi cognouit.
Yilatus. cayphas. et cȩteri. quorũ
etiã ignorantia dampnaretur. qͥa
non debuerunt ignorare. Si enĩ
cognouissent: nunquam dnm̃
defensionem ꝑuersi dogmatis:
duȩ hereses abutuntur. apollina¬
ris scilic& et arrii. Una ꝓfectam
assumpti hominis destriit natu¬
ram: alia ut dĩ uerbũ asserat ẽẽ
passibilem.Neq illa intelligens
maiestatis dñm etiã assumptũ
hominem dicam: neq ista sciens
non deitatis sed humanitatis pas¬
sibilem eẽ naturam. Itemq alia.
ne crucifigitur: carne moritur
Substantia aũt deitatis in passibi¬
lis ẽ: et similitudo etiã apłorũ.:
petrus testatur in epła sua xp̃m
qui peccata nr̃a ipse ꝑtulit in
corpore suo suꝑ lignum. Et allo

Expanded text:
ge ante tempora. Multi enim pge ante tempora. Multi enim prophetae cupierunt videre, et non viderunt. In gloriam nostram. Qui credimus Christo. Quam nemo principum hujus saeculi cognovit. Pilatus, Caiphas, et caeteri, quorum etiam ignorantia damnatur: quia non debuerant ignorare. Si enim cognovissent, numquam Domindefensionem perversi dogmatis, duae haereses abutuntur, Apollinarii scilicet et Arii. Una, ut perfectam assumpti hominis naturam destruat. Alia, ut Dei Verbum asserat esse passibile, neque erat intelligens, majestatis Dominum etiam assumptum hominem dictum: neque ista sciens, non divinitatis, sed humanitatis passibilem esse naturam. Item alia expne crucifigitur, carne moritur, substantia autem deitatis impassibilis est. Et simili modo etiam apostolus Petrus testatur in Epistola sua Cqui peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum. Item alio
Abbreviated transcription (Latin):
apud uos. Neq enĩ alio modo
dm̃ conuenit predicari. non in¬
iactancia neq gła carnali. Et
sermo m̃s et p̃dicatio mea. Quia
dialectici erant corinchii: noluit
apud eos disputatione uti. ne
hoc quoq illis noua aliqua phi¬
losophia uideretur. sed magis illis
uirtutes et miracula demonstra¬
uit. Non in ꝑsuasibilibꝰ humane
sapientiȩ uerbis: sed in ostensio¬
ne sp̃s et iurtutis. Quia ars re¬
thorica habet colores ꝑsuasorios
in una quaq matheria. Ut fides
ur̃a non sit in sapientia hominũ.
sed inurtute dĩ. Sapientia ho¬
minis temporalis ad tempus bre¬
dat sine fine ꝓfectum. Sapienti¬
am aũt loquimur inter ꝑfectos.
Ne putemus et nos sapientiam
habere. habemus diinã. sed uos
tunc eam caꝑe minime potera¬
Siue regum siue philosophorũ.
qui in hoc seculo primatũ sapien
tie tenere uidentur. Qui destru
uitatẽ xp̃i. passionẽ. et cetera.
Quam p̃destinauit ds̃ ante se¬
cula. Siue in p̃sentia siue inle¬

Expanded text:
apud vos. Neque enim alio modo apud vos. Neque enim alio modo Deum convenerat praedicari: non jactantia, neque gloria carnali. Et sermo meus, et praedicatio mea. Quia dialectici erant Corinthii, noluit apud illos disputatione uti, ne hoc quoque illis nova aliqua philosophia videretur, sed magis illis virtutes, et miracula demonstravit. Non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis. Quia rhetorica habet colores persuasorios in unaquaque materia. Ut fides vestra non sit in sapientia hominum, sed in virtute Dei. Sapientia hominis temporalis, ad bredat sine fine profectum. Sapientiam autem loquimur inter perfectos. Ne putetis et nos sapientiam non habere: habemus divinam, sed vos jam tunc capere minime poteraSive regum, sive philosophorum, qui in hoc saeculo primatum sapientiae tenere videntur. Qui cum sapsti, passionem, et caetera. Quam praedestinavit Deus ante saecula. Sive in praesentia, sive in Le
Abbreviated transcription (Latin):
uos estis in. xp̃o iħu. Si ergo ex ip¬
so estis: nolite ea que ille reꝓbat
admirari. Qui fictus ẽ sapientia
nobis adõ: et iusticia. Nobis fac¬
tus ẽ: sibi semꝑ fuit. ut scilicet
cum quis in illum crediderit.
sapientia ei xp̃s efficitur. Et scĩ¬
ficatio et redemptio. Redemp¬
Non insemet ipso. aut insuꝑuis
comp̃hensis. Uii. Et ego cum
uenissem ad uos fr̃s. Quia osten¬
derat non illos debere humanam
sapientiã ammirari: suoq hoc
exemplo confirmat. eo quod ipse
non ꝑhumanam sapientiã pre¬
dicasset. Ueni non ꝑ sublimita¬
tem sermonis aut sapientie. ad¬
nuntians uobis testimoniũ xp̃i.
Nolui pompaticũ eloquentiȩ iac¬
tare sermonẽ inp̃dicatione diui-¬
na. Non enĩ uidicaui scire me ali¬
quid inter uos. nisi iħm xp̃m. Id
est. non sum głatus in aliquo ni¬
si in xp̃o. Et hunc crucifixum.
Quod stultum apud homines eẽ
uidetur. & ego in infirmitate et
timore et tremore multo fui

Expanded text:
vos estis in Christo Jesu. Si ergo ex ipvos estis in Christo Jesu. Si ergo ex ipso estis, nolite ea quae ille reprobat admirari. Qui Factus est nobis sapientia a Deo, et justitia. Nobis factus est, sibi semper fuit: ut scilicet cum quis in illum crediderit, sapientia ei Christus efficitur. Et sanctificatio, et redemptio. Redemplorietur. Non in semetipso, aut in superius comprehensis. CAPUT II. Et ego cum venissem ad vos, fratres. Quia ostenderat non illos debere humanam sapientiam admirari, suo quoque hoc exemplo confirmat, eo quod ipse non per humanam sapientiam praedicasset. Non veni per sublimitatem sermonis, aut sapientiae, annuntians vobis testimonium Christi. Nolui pompaticum eloquentiae jactare sermonem in praedicatione divina. Non enim judicavi me scire aliquid inter vos, nisi Jesum Christum. Id est, non sum gloriatus in aliquo, nisi in Christo. Et hunc crucifixum. Quod stultum apud homines esse videtur. Et ego in infirmitate et timore, et tremore multo fui
Abbreviated transcription (Latin):
dotali stirpe descendere iactabãt.
Sed quȩ stulta sunt mundi ele¬
git ds̃. ut confundat sapientes.
Et infirma mundi elegit ds̃ ut
confundat fortia. Et ignobilia
mundi et contemptibilia elegit
ds̃. Quia dum insemet ipsis non
confidunt: celerius crediderunt.
Semꝑ enĩ sapientium et diuitũ
et fortiũ gła increpatur: sicut
ait. ꝓpħa. Non gletur sapiens in
sapientia sua. neq fortis in fortitu¬
dine sua. neq diues indiuitiis suis.
plum. Nascendo enĩ de matre pau¬
ꝑem: diuitias reꝓbauit. Dum au¬
tem litteras non didicit. refutat
sapientiã secłarem. Cum uero tra
humana fortitudine ꝓhibet gła¬
ri. Humilient ergo se dõ huiꝰmo¬
di. si uolunt et ipsi cum cęteris
liberari. Et quȩ non sunt. ut ea
que sunt destrueret. Que non
sunt sapientia. fortia. nobilia:
ut que sunt talia dissiparet. Ut
non głetur om̃is caro. inconspectu
cius. Omĩs caro. non sp̃s: quia car¬
nalis ẽ ista głatio. Ex ipso autẽ

Expanded text:
dotali stirpe descendere jactabant. dotali stirpe descendere jactabant. Sed quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes, et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: et ignobilia mundi, et contemptibilia elegit Deus. Quia dum in semetipsis non confidebant, celerius crediderunt. Semper enim sapientium, et divitum, et fortium gloria increpatur, sicut ait Propheta: Non glorietur sapiens in sapientia sua, neque fortis in fortitudine sua, neque dives in divitiis suis: plum. Nascendo enim de matre paupere, divitias reprobavit. Dum autem litteras non discit, refutat sapientiam saecularem. Cum vero tradhumana fortitudine prohibet gloriari. Humilient ergo se Deo hujusmodi, si volunt et ipsi cum caeteris liberari. Et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret. Quae non sunt sapientia, fortia, nobilia; ut quae sunt talia dissiparet. Ut non glorietur omnis caro in conspectu ejus. Omnis caro, non spiritus: quia carnalis est ista gloriatio. Ex ipso autem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ deuicta morte hominẽ reuo¬
cauit ad utam. et sapientiã que
nos adominatione. diaboli libera¬
uit: quod ante ꝑ incredulitatem
intelligere non ualebant. Quia
quod stultum ẽ dĩ. sapientius ẽ
hominibꝰ. Quod stultum putat᷑
dĩ: omnẽ humanã sapientiã ante¬
cedit. quia sapientia sua liberari ñ
potuerunt: qui ꝑ crucis misteri¬
um sunt saluati. Et quod infir¬
mũ ẽ dĩ: forcius ẽ hominibus.
Mortẽ quam nec gigantes euade¬
re non potuerunt: crucifixi in¬
firmitas suꝑauit.UI Uidete
eñi uocationẽ ur̃am fr̃s. Exem¬
plum accipit exhis qui credide¬
rant: ut ostendat quia non ꝓdẽ
głatio carnalis ad fidem. sed ma¬
gis ob est. dum suꝑbia sapientiȩ
et nobilitatis inflati homines. dĩ¬
se sapienti&e subicere noluerunt.
Quia non multi sapientes scđm
carnẽ. non multi potentes. non
multi nobiles. Hoc contra illos ait
oblique: qui se legis ꝑitos. et for¬
tiores apłis. et nobiliores ex sacer¬

Expanded text:
quae devicta morte hominem revoquae devicta morte hominem revocavit ad vitam, et sapientiam quae nos a dominatione diaboli liberavit, quod ante per incredulitatem intelligere non valebant. Quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus. Quod stultum putatur Dei, omnem humanam sapientiam antecedit: quia sapientia sua liberari non potuerant, qui per crucis mysterium sunt salvati. Et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Mortem quam nec gigantes evadere potuerunt, crucifixi infirmitas superavit. Videte enim vocationem vestram, fratres. Exemplum accepit ex his qui crediderant, ut ostendat, quia non prodest gloriatio carnalis ad fidem, sed magis obest, dum superbia sapientiae, et nobilitatis inflati, homines Dei sapientiae subjacere noluerunt. Quia non multi sapientes secundum carnem: non multi potentes, non multi nobiles. Hic contra illos agit oblique, qui se legis peritos, et fortiores apostolis, et nobiliores ex sacer
Abbreviated transcription (Latin):
pħarũ signa petunt: quȩ etiã ui¬
dentes credere noluerunt. Et gre¬
ci sapientiam querunt. Artis di
alectice et humanȩ sapientię ra¬
tionem. Nos aũt p̃dicamus xp̃m
crucifixũ. Multũ suã doctrinam
ab illoꝵ sensu discrepare demon¬
strat. Iud ȩis quidẽ scandalũ. Scan¬
dalizantur. si audiunt. xp̃m a se
crucifixũ. Siue scandalum est¬
illis audire. xp̃m mori potusse:
quẽ illi quasi inmortalem expec¬
tant. Inde ẽ quod dicebant: nos
auduumus ex lege. quia xp̃s ma¬
net in ȩt̃nũ: non intelligentes
bat. et sic insuã głam introire.
Gentibus aũt stulticiã. Scd̃m
mundanã sapientiam: stulticia ui¬
detur din credere crucifixum.
Ipsis uero uocatis uideis atq gre¬
cis: xp̃m dĩ uirtutem et dĩ sapi¬
entiam. Hic non dẽitantã xp̃i di
cit di urtutem et dĩ sapientiam:
sed ordinationẽ crucis. Item alia.
I.ũ uidei et gentes cum credide¬
rint: intelligunt uirtutem dĩ eẽ.

Expanded text:
phetarum signa petunt, quae etiam viphetarum signa petunt, quae etiam videntes credere noluerunt. Et Graeci sapientiam quaerualecticae, et humanae sapientiae rationem. Nos autem praedicamus Christum crucifixum. Multum suam doctrinam ab illorum sensu discrepare demonstrat. Judaeis quidem scandalum. Scandalizantur si audiunt Christum a se crucifixum. Sive scandalum illis est audire Christum mori potuisse, quem illi quasi immortalem exspectant. Inde est, quod dicebant: Nos audivimus ex lege, quia Christus manet in aeternum: non intelligentes, bat, et sic in gloriam suam introire. Gentibus autem stultitiam. Secundum mundanam sapientiam, stultitia videtur Deum credere crucifixum. Ipsis autem vocatis, Judaeis atque Graecis, Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam. Hic non divinitatem Christi, dicit Dei virtutem et sapientiam: sed ordinationem crucis: Item aliter: Ipsi Judaei, et gentes cum crediderint, intelligunt virtutem Dei esse,
Abbreviated transcription (Latin):
is ac fortitudine: et de om̃ibus qͥbꝰ
male utunur possumus existimare.
ubi sapiens. ubi seriba. Id ẽ doc¬
tor. Uibi conquisitor huiꝰ seculi:
Nonne stultam fecit ds̃ sapientiã
huiꝰ mundi: Qͣui adquirit sapien¬
tiam secularẽ. uł quicumq aliis
de rebus obscuris inquirit. Nam
quia dĩ sapientiam non cognouit
mundis ꝑ sapientiã dm̃. F actura
mundi dĩ sapientia ẽ fabricata.
in qua ꝑ sapientiam naturalẽ quȩ
adño data et recreata fuerat. de¬
buit cognoscere ipsũ qui fecerat.
sed qm̃ non agnouerunt homines:
alia illis mnedicina succurreretur.
Item alia. Hoc loco sapientia in
di ordinationẽ creaturarũ que
uidentur. ostendit: ex quibus dm̃
auctorem uenerari et agnoscere de¬
buerunt. Placuit dõ ꝑstulticiam
p̃dicationis saluos facere credentes.
Non quod uere stulticia sit predi¬
catio crucis. sed quia apud illos
ita haberetur. Qm̃ uidei signa pe-¬
tunt. Iudei ex consuetudine pro¬

Expanded text:
is ac fortitudine, et de omnibus quibus is ac fortitudine, et de omnibus quibus male utimur, possumus existimare. Ubi sapiens, ubi scriba. Id est, doctor. Ubi inquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi? Qui acquirit sapientiam saecularem, vel quicumque aliis de rebus obscuris inquirit. Nam quia in Dei sapientia non cognovit mundus per sapientiam Deum. Factura mundi, Dei sapientia est fabricata: in qua per sapientiam naturalem, quae ad hoc data et creata fuerat, debuit cognosci ipse qui fecerat: sed quoniam non agnoverunt homines, alia illis medicina succurritur. Item aliter: Hoc loco sapientiam Dei, ordinatione creaturarum, quae videntur, ostendit: ex quibus Deum auctorem venerari, et agnoscere debuerunt. Placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. Non quod vere stultitia sit praedicatio crucis: sed quia apud illos ita haberetur. Quoniam et Judaei signa petunt. Judaei ex consuetudine Pro
Abbreviated transcription (Latin):
quia mors uista est. et diabolus suꝑa¬
tus est. His aũt qui salui fiunt. id ẽ
nobis:. dĩ iurtus est. fides eñi eorum.
quos saluos fecit. U Scriptum ẽ
eni. ꝑdam sapientium sapientiam.
Hoͣc in aduentu saluatoris asserit ad
impletum: id ẽ ad nichilum redigã.
Et prudentiam prudentium rep¬
babo. Eligendam peccatorib artem
rethoricam et philosophicam. reꝓ¬
babit. Queritur plane unde sit
hec sapientia: quam reꝓbat ds̃:
scriptum ẽ enĩ. quod om̃is sapien¬
tia adño sit. id ẽ. de bona natura
duciit exordium. Hoc enĩ habet
sensus humanus: ut quocumq
cum tetenderis consequatur. et pau¬
latim meditando ꝓficiat. Inde ẽ.
quod multi illiterati poemata cõ¬
ponunt. tam exquisita: quȩ uiri
eruditissimi admirentur. Hunc
ergo sensum quem d̃s execpaturis¬
ħis cogno scendum. et suam uo¬
luntatem in quirendam dsdecerat:
illi ad querenda suꝑflua et curiosa
uerterunt. Similiter et de diuiti¬

Expanded text:
qua mors vita est, et diabolus superaqua mors vita est, et diabolus superatus est. His autem qui salvi fiunt, id est nobis, Dei virtus est. Fides enim eorum eos salvos facit. Scriptum est enim: Perdam sapientiam sapientium. Hoc in adventu Salvatetum, id est, ad nihilum redigam. Et prudentiam prudentium reprobabo. Eligendo piscatores, artem rhetoricam, et philosophicam reprobavit. Quaeritur plane, unde sit haec sapientia, quam reprobat Deus. Scriptum est enim, quod omnis sapientia a Domino Deo sit: id est, de bona natura ducit exordium. Hoc enim habet sensus humanus, ut quocumque eum tetenderis, consequatur, et paulatim meditando proficiat. Inde est, quod multi illitterati poemata componunt tam exquisita, quae viri eruditissimi admirentur. Hunc ergo sensum, quem Deus ad se ex creaturis cognoscendum, et suam voluntatem inquirendam dederat: illi ad inquirenda superflua et curiosa verterunt. Similiter de diviti
Abbreviated transcription (Latin):
tati sitis. Baptiraui aũt et stepha¬
nȩ domũ. cȩterũ nescio siquẽ ali¬
um baptizauerim. Quod ita con
tigit. ut illos paucos baptirarem:
qui se non dicunt in meo nomine
baptizatos. Item alia. Illorũ ipsorũ
neminẽ. nisi quos numerauit. Non
eñ misit me xp̃s baptizare: sed
euangłizare. Non usurpauit mino¬
ra facere: qui poterat officia imple¬
re maiora. sicut hodie episcopus ẽt
implere ministeriũ. Non in sapien¬
tia uerbi. Cum possint apłi etiam¬
in sermonis sapientia p̃dicare: sun¬
pliciter docent. ne astuciȩ p̃dicatio¬
nis ascribatur prudentia. et euacu¬
etur crux xp̃i. Ut non euacuetur
crux xp̃i. Euacuantes enĩ ium cru¬
cis: quia dris declamationis dielec
tatione ꝑmulcent. Uerbũ emĩ cru¬
cis ꝑ euntibus quidẽ stulticia est.
Predicatio crucis non intelligent¬
bus uirtutem dĩ stulticia uidetur.
di filiũ dicere crucifixum: fideles
autẽ intelligunt dĩ esse uirtutem:

Expanded text:
zati sitis baptizavi autem et Stephazati sitis baptizavi autem et Stephanae domum ceterum nescio si quem alium baptizaverim non entigit, ut illos paucos baptizarem, qui se non dicunt in meo nomine baptizatos. Item aliter: illorum ipsorum neminem, nisi quos numeravi. Non enim misit me Christus baptizare, sed evangelizare. Non usurpavit minora facere, qui poterat officia implere majora. Sicut hodie et episcopus, implere ministerium. Non in sapientia verbi. Cum possint apostoli etiam sermones sapientiae praedicare: simpliciter docent, ne astutiae praedicationis ascribatur prudentia, et evacuetur crux Christi. Ut non evacuetur crux Christi. Evacuant enim vim crucis, qui aures declamatione permulcent. Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia est. Praedicatio crucis non intelligentibus virtutem Dei, stultitia videtur Dei Filium dicere crucifixum: fideles autem intelligunt Dei esse virtutem,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m dicit. Ego quidẽ sum pauli:
ego aũt apollo. ego uero cȩphȩ.
ego aũt xp̃i. Sub nomine apłorũ
pseudo apłos tangit. qui eos ꝑsa
pientiam circumuenerunt mun¬
di. ut unus quisq eius se diceret
eẽ cuius doctrinã elegisset. quia
diuersa docebant.Si ergo nec de
iuris apłicis hoc dici ꝑmittit.
quantomagis de falsis non lice¬
bit: Diuisus ẽ xp̃s: diuiditur
corpus. cũ m̃bra dissentiunt .iiii.
Nunquid paulus crucifixus ẽ
ꝓuobis. aut in nomine pauli bap¬
tirati estis: Potest ita dici. his qͥ
relicto xp̃i exemplo. scõs ueteris
testam̃ti in solis duuciis cupiunt
imitari. Nunquid abraham cru¬
fixus ẽ ꝓuobis. aut in nomine
iob baptizati. estis : Et uerbũ dñi¬
ubi non docemur querere quid
alii discipulo iubeatur. dicente pͣe¬
tro. quid adte. tu me sequere. Grãs¬
ago deo quod neminẽ ur̃m bap¬
tizaui nisi crispũ et gaiũ. ne quis
dicat quod in nomine meo bapti¬

Expanded text:
vestrum dicit: Ego quidem sum Pauli, vestrum dicit: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae, ego autem Christi. Sub nomine apostolorum, pseudoapostolos tangit, qui eos per sapientiam circumvenerant mundi, ut unusquisque ejus se diceret esse, cujus doctrinam elegisset, qui adversa docebant. Si ergo nec de veris apostolis hoc dici permittit, quanto magis de falsis non licebit! Divisus est Christus? Dividitur corpus, cum membra dissentiunt. Numquid Paulus crucifixus est pro vobis, aut in nomine Pauli baptizati estis? Potest istud dici his qui, relicto Christi exemplo, sanctos veteris Testamenti in solis divitiis cupiunt imitari: Numquid Abraham crucifixus est pro vobis, aut in nomine ob baptizati estis? Et illud Domini, ubi docemur non quaerere quid alii discipulo jubeatur, dicentis Petro: Quid ad te? tu me sequere. Gratiago Deo quod neminem vestrum baptizavi nisi Crispum et Gaium ne quis dicat quod in nomine meo bapti
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendi concordiam reuocat: et
nomine saluati estis: et signa fie¬
ri conspexistis. Ut id ipsum dica¬
tis om̃s. Ut unũ sentiatis. atq di¬
catis. Ꝙ non sint in uobis scisma¬
ta. Scismata semꝑ ex contentione
nascuntur. Sitis aũt ꝑfecti. in eo¬
dem sensu. et in eadem scientia.
Si unũ sentiatis et ꝓferatis: tunc
uere potestis eẽ ꝑfecti .iii. Signi¬
ficatum ẽ enĩ michi de uobis fr̃s
mei. ab his qui sunt chloẽs: quia
contenciones inter uos sunt. Quȩ¬
ritur quomodo apłs crediderit
aliquid de absentibus: cum scrip¬
tum sit. non credes auditui uano.
Et iterũ. Quȩ uident oculi tui lo¬
quere. et cȩtera. Sed hanc gr̃am ha¬
bebat: ut nosset absens quid insin¬
gulis ecclesiis ageretur: sicut dicit
ad colosenses. & si corpore absens
sum: sed sp̃u presens. gaudens et
Quia ergo sciebat corithios ita
agere ut audiebat: nõcredidit si¬
ne causa quasi de absentibus. quoꝵ
conuersationẽ in sp̃u ꝑuidebat.
Hoc aũt dico: quod unus quisq

Expanded text:
sentiendi concordiam revocat, et nomine salvati estis, et signa fieri conspexistis. Ut idipsum dicatis omnes. Ut unum sentiatis atque dicatis. Et non sint in vobis schismata. Schismata semper ex contentione nascuntur. Sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadem scientia. Si unum sentiatis et proferatis, tunc vere potestis esse perfecti. Significatum est enim mihi de vobis, fratres mei, ab his qui sunt Chloes: quia contentiones sunt inter vos. Quaeritur quomodo Apostolus crediderit aliquid de absentibus, cum scriptum sit: Non credes auditui vano. Et iterum: Quae viderint oculi tui, loquere, et caetera. Sed hanc gratiam habebat, nosse ut absens quid in singulis Ecclesiis ageretur. Sicut dicit ad Colossenses: Et si corpore absens sum, sed spiritu praesens, gaudens, et Quia ergo sciebat Corinthios ita agere, ut audiebat, non credidit sine causa quasi de absentibus, quorum conversationem in spiritu cognoscebat. Hoc autem dico, quod unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
pore xp̃i. Faciam menbra me¬
retricis: Absit. Non dixit forni¬
catoris: ut ostenderet eũ eiusdẽ
et criminis eẽ et nominis cuiꝰ
illa ẽ. Apud homines enĩ. mi¬
nus uidetur uiri: quam muli¬
eris adiissũ. An nescitis qm̃ qͥ
adheret meretrici unũ corpus
efficitur. Erunt enĩ inquit duo
in carne una. Quomodo cũ uxo¬
re licita: ita et illicita cum me¬
retrice una caro efficitur ꝑamorẽ.¬
xxxi. Qui aũt adheret dño:
unus sp̃s ẽ. Quomodo ꝑcarnis oꝑa
caro fit: ita et ꝑ oꝑa dĩ unus sp̃s
efficitur. Fugite fornicationem.
Cuiꝰ crimen uidetis grauissimũ.
Om̃e peccatũ quod cumq fecerit
homo: extra corpus ẽ. Qui aũt

Expanded text:
meretrici. Faciam membra meretricis? Absit. Non dixit fornicarii; ut ostenderet eum ejusdem et criminis esse, et nominis, cujus illa est. Apud homines enim minus videtur viri, quam mulieris admissum. An nescitis, quoniam qui adhaeret meretrici, unum corpus efficitur? erunt enim, inquit, duo in carne una. Quomodo cum uxore licite, ita et illicite cum meretrice una caro efficitur per amorem. Qui autem adhaeret Deo, unus spiritus est. Quomodo per carnis opera, caro fit: ita per opera Dei, spiritus efficitur. Fugite fornicationem. Cujus crimen videtis esse gravissimum. Omne enim peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus
Abbreviated transcription (Latin):
cipatur. Quȩ aũt nupta ẽ: co¬
gitat quȩ sunt mundi. quomo¬
do placeat uiro. Nupcam uiro
placere asserit: cogitando que
mundi sunt. Innuptã uero: deo:¬
eo quod illi nulla cura sit seculi.
Que ergo uirũ non habet. et ta¬
men que mundi sunt cogitat:
cui placere desiderat: nonne in¬
cipiet illi nupta p̃ponere. quȩ co¬
gitando mundana complacet
uł marito: Cum hec nec marito
quem non habet nitatur place¬
re. nec deo: Porro hoc adutilita¬
tem urãm dico. non ut laqueũ
uobis iniciam. sed ad id quod ho¬
nestum ẽ. et quod facultatẽ pre¬
beat sine impedimento dño obser¬
uandi. Ne necessitatem illis ude¬
retur imponere. dicit se quod il¬
lis expediat cominonere eos. Si¬
mul et attende. quia si hoc illis uti¬
le erat quod apłs suadebat: illud
minus utile. quod illi uolebant.
Si quis aũt turpem se uideri
ex istimat suꝑ uirginẽ suã. quod
sit suꝑ adulta. Turpis uderi po¬
terit. si cupientẽ uirginẽ suã nu¬

Expanded text:
cipatur. Quae autem nupta est, cocipatur. Quae autem nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Nuptam viro placere asserit, cogitando quae mundi sunt: innuptam vero Deo, quod illi nulla cura sit saeculi. Quae ergo virum non habet, et tamen quae mundi sunt, cogitat: cui placere desiderat? Nonne incipiet illi nupta praeponi, quae cogitando mundana, complacet, vel marito, cum haec nec marito quem non habet possit placere, nec Deo? Porro hoc ad utilitatem vestram dico: non ut laqueum vobis injiciam, sed ad id quod honestum est, et quod facultatem praebeat sine impedimento Dominum obsecrandi. Necessitatem illis videtur imponere: Dicit se, quid illis expediat commonere eos. Simul attende, quia si hoc illis utile erat, quod Apostolus suadebat; illud minus utile erat, quod illi volebant. Si quis autem turpem se videri existimat super virgine sua, quod sit superadulta. Turpis videri poterit si cupientem virginem suam nu
Abbreviated transcription (Latin):
nerati: Unde sapiens sibi semꝑ
aliorũ casibus em̃datur. dicente
scriptura. Cor sapientis in domo
luctus: hic enĩ finis om̃i homini:
et qui iuilt. dabit bonũ in corde
suo. Uolo enĩ uos sine sollicitudi¬
ne eẽ. Debemus et nos uelle quod
apłs uelle sedicit: ne incontinen¬
tes contra eius uideamur facere
uoluntatẽ. Qui sine uxore ẽ. solli¬
citus est quȩ dñi sunt. Multum
enĩ nobis expedit sollicitudine ca¬
rere mundana: ne forte spinȩ suf¬
focent semen. et dicere incipiamꝰ
iullam comparaui. boues emi. uxo¬
rem duxi: ad cęnam uenire non
possum. Quomodo placeat deo.
ceat uxori. Quale ẽ. uxori magis
uelle placere. quam dño: Et duu¬
sus ẽ. Quod diuisumẽ: unum eẽ¬
non potest. quia unitas diuisionẽ
omino non accipit. Et mulier in¬
nupta et uirgo cogitat que dñi
sunt. ut sit sc̃a corpore et spu. Cor¬
pore: ab usu conuigali. Sp̃u: are¬
rum mundanarũ sollicitudine.
dum tota diuino seruitio man¬

Expanded text:
nerati? Unde sapiens semper nerati? Unde sapiens semper aliorum casibus emendatur: dicente Scriptura: Cor sapientis in domo luctus. Hic enim finis omni homini: et cui vult, dabit bonum in corde suo. Volo autem vos sine sollicitudine esse. Debemus et nos velle, quod Apostolus velle se dicit: ne incontinentes, contra ejus videamur facere voluntatem. Qui sine uxore est, sollicitus est, quae Domini sunt nobis expedit sollicitudine carere mundana, ne forte spinae suffocent semen, et dicere incipiamus: Villam comparavi, boves emi, uxorem duxi, ad coenam venire non possum. Quomodo placeat uxori. ceat uxori. Quale est uxori magis velle placere, quam Deo? Et divisus est. Quod divisum est, unum non potest esse: quia unitas divisionem omnino non accipit. Et mulier innupta et virgo, cogitat quae Domini sunt; ut sit sancta corpore et spiritu. Corpore ab usu conjugali: spiritu, a rerum mundanarum sollicitudine; dum tota divino servitio man
Abbreviated transcription (Latin):
res. tanquã non habentes sint.
Tempus uitȩ nr̃e modicũ assert
ut doceat uoluptatẽ quȩ cito fi¬
nitur non magnoꝑe appetendã:
sed magis concupiscendum esse
et̃num premiũ castitatis. Et qui
flent. tanquã non flentes. Et qͥ
gaudent. tanquã non gauden¬
tes. Et qui emunt: tanquã non
possidentes. & qui utuntur hoc
mundo: tanquã non utantur.
Quia et istud inbreui transiuit:
tempus eñi om̃i rei sub sole. Tem¬
di. et cętera. P reterit enĩ figura huiꝰ
mundi. Hoc seculũ quasi umbra
ꝑtransiit. Nolite ergo de eo multũ
ẽẽ solliciti: ne successionem ꝑdatis
et̾nam. et figuram querentes. inci¬
piatis amittere ueritatẽ. Hic eni
mundus: imago futuri ẽ. Si ergo
tas: Unde si hoc tam inmense di¬
ligitis. quanto magis illud in men¬
sius amare debetis:: Nam seculũ
hoc dimissuros nos. cotidiana mori¬
entium exempla testantur. Anfor¬
te non solum credimus inmortales.
quasi non simus ex hominibus ge¬

Expanded text:
res, tamquam non habentes sint. res, tamquam non habentes sint. Tempus vitae nostrae modicum asserit: ut doceat voluptatem, quae cito finitur, non magnopere appetendam: sed magis concupiscendum esse aeternum praemium castitatis. Et qui flent, tamquam non flentes: et qui gaudent, tamquam non gaudentes: et qui emunt, tamquam non possidentes: et qui utuntur hoc mundo, tamquam non utantur. Quia et istud in brevi transibit: tempus enim omnis rei sub sole: temetera. Praeterit enim figura hujus mundi. Hoc saeculum quasi umbra pertransit. Nolite ergo de eo multum esse solliciti, ne hujus possessione perdatis aeternam. Et figuram quaerentes, incipiatis amittere veritatem. Hic enim mundus, imago futuri est. Si ergo st? Unde si hoc tam impense diligitis, quanto magis illud impensius amare debetis! Nam saeculum hoc nos dimissuros, quotidiana morientium exempla testantur. An forte nos credimus immortales, quasi nos simus ex hominibus ge