comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aminatoribus ordo quid ualeat. cũ
scilicet sua cuiq adhibentur. atq
redduntur. Quantumq hoc bonun
sit ab imis usq ad summa. a corpora¬
lib usq ad sp̃italia. Itaq ingente tene¬
braꝵs cũ animal alicuiꝰ elementi eo
uescebatur cibo qui nascebatur in eiꝰ
elemento. ꝓculdubio suauitatẽ ipsa
congruentia faciebat. Si aut̃ incidisset
in alteriꝰ elem̃ti cibũ: ipsa inẽgruentia
faceret offensionẽ sensui gustantis. Quȩ
offensio uł amaritudo uł asꝑitas. uł in¬
suauitas. uł quolibet allud: Aut si ita m¬
mium ẽ ut aliena ui cõpagem corporis
concordiãq disrũpat. ac sic interimat ut
uires auferat. etiam uenenũ uocatur.
ñ nisi ꝑingruentiã qd̃ alteri generi ꝑ
congruentiã cib ẽ sicut panẽ qui cona¬
soiana
esca nr̃a ẽ: si accipit̾ sumat. extinguit᷑.
& nos si elleboꝵ quo pecora pleraq uescun¬
tur : cuius tñ herbȩ adhibendȩ quidam

Expanded text:
aminatoribus ordo quid ualeat, cum aminatoribus ordo quid ualeat, cum scilicet sua cuique adhibentur atque redduntur, quantumque hoc bonum sit ab imis usque ad summa, a corporalibus usque ad spiritalia. itaque in gente tenebrarum cum animal alicuius elementi eo uescebatur cibo, qui nascebatur in eius elemento, procul dubio suauitatem ipsa congruentia faciebat: si autem incidisset in alterius elementi cibum, ipsa incongruentia faceret offensionem sensui gustantis: quae offensio uel amaritudo uel asperitas uel insuauitas uel quodlibet aliud, aut si ita nimium est, ut aliena ui conpagem corporis concordiamque disrumpat ac sic interimat aut uires auferat, etiam uenenum uocatur non nisi per incongruentiam, quod alteri generi per congruentiam cibus est: sicut panem, qui cotidiana esca nostra est, si accipiter sumat, extinguitur, et nos, si helleborum, quo pecora pleraque uescuntur; cuius tamen herbae adhibendae quidam
Abbreviated transcription (Latin):
petebat. ⁊ fructus numꝗͣ deesse faciebat.
sicut uidemꝰ arbores citrioꝵ toto anno et¬
flores ⁊ fructus parere. si iugit̾ irrigent᷑.
agna gͦ illic copia. ⁊ eius habende mag¬
na securitas. Nleq .N. uel grando timeba¬
tur ubi non erant luminis ex actores
quos tomtrua cõmoueret fabulamini.
Dulces aut̃ ac suaues si non haberent cy¬
tat. dulcis ac suauis. dr̃. Si aut̃ offendit:
amara siue aspera. siue aliqua insuaui¬
tate respuenda. Non ne ipsi nos homineᷤ
ita sumꝰ. ut plerũq alt̾ appetat alim̃tũ
qđ alt̃ ex horreat. siue ꝓ temperatione
nature. siue ꝓ usu consuetudinis. siue ꝓ
affectione ualitudinis: Quantomagis
longe diuersi generis corpora bestiarum
possunt illud habere iocundũ: quod no¬
b amarum ẽc An alit̃ capre ad roden¬
dum suspenderent᷑ oleastrum : Nam sic̃
non nulli hominũ morbo mel amarũ
ẽ: ita illi naturȩ pecoris suauis oleaster.
Sic insinuatur prudentib rerum ex¬

Expanded text:
petebat et fructus numquum deesse faciebat; petebat et fructus numquum deesse faciebat; sicut uidemus arbores citriorum toto anno flores et fructus parere, si iugiter inrigentur. magna ergo illic copia et eius habendae magna securitas; neque enim uel grando timebatur, ubi non erant luminis exactores, quos tonitrua commouere fabulamini. Dulces autem ac suaues si non haberent citat, dulcis aut suauis dicitur; si autem offendit, amara siue aspera siue aliqua insuauitate respuenda. nonne ipsi nos homines ita sumus. ut plerumque alter adpetat alimentum, quod alter exhorreat. siue pro temperatione naturae siue pro usu consuetudinis siue pro adfectione ualetudinis? quanto magis longe diuersi generis corpora bestiarum possunt illud habere iucundum. quod nobis amarum est! an aliter caprae ad rodendum suspenderentur oleastrum? nam sicut non nulli morbo hominum mel amarum est, ita illi naturae pecoris suauis oleaster. sic insinuatur prudentibus rerum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut quib dã eoꝵ grauidis sicut desipiunt
captis. ⁊ incelo colligatis. nec saltem ple¬
in temporis. s ab ortiui fȩtus de tam excel¬
so int̾ram cadentes ⁊ iuuere potuerunt
et crescere. ⁊ ista carniũ quȩ nunc sunt
innumerabilia genera ꝓpagare : Ant
copia ibi non erat. ubi arbores non tantũ
inaquis & uentis. s etiam in igne ⁊ fumo
inasci potuerunt. ⁊ tanta fecunditate
ditari. ut ex earũ fructib sui cuiusq ge¬
neris animalia gignerent᷑. et earũ arbo¬
rum feracitate nutrita. atq pasta conser¬
uarentꝰ : Suoꝵ sagine lȩticiam prolis qͦ
fecunditas testaret᷑: maxime ubi nullus
labor agriculture. nec intemperies ȩstatiᷤ
⁊hiemis. neq .N. sol ibi circuibat ut alt̾nan¬
tibus temporib anni transcurrerent. Fro¬
inde ꝑpetua fertilitas erat arborũ. quib
dementũ zalimentũ sui generis sicut gi¬
gnendi ad fuerat. ita fȩtandis ꝑpetuo sup¬

Expanded text:
ut quibusdam eorum grauidis, sicut desipiunt, ut quibusdam eorum grauidis, sicut desipiunt, captis et in caelo conligatis nec saltem pleni temporis, sed abortiui fetus electam excelso in terram cadentes et uiuere potuerint et crescere et ista carnium, quae nunc sunt innumerabilia, genera propagare ? aut copia ibi non erat, ubi arbores non tantum in aquis et uentis, sed etiam in igni et fumo et nasci potuerunt et tanta fecunditate ditari, ut ex earum fructibus sui cuiusque generis animalia gignerentur et earum arborum feracitate nutrita atque pasta conseruarentur, quorum saginae laetitiam prolis quoque fecunditas testaretur, maxime ubi nullus labor agriculturae nec intemperies esset aestatis et hiemis; neque enim sol ibi circuibat, ut alternantibus temporibus anni transcurrerent ? proinde perpetua fertilitas erat arborum, quibus elementum et alimentum sui generis, -sicut gignendis adfuerat, ita fetandis perpetuo sub
Abbreviated transcription (Latin):
mari puter. nichil obitio de albo ⁊ nigro
calido. ⁊ frigido. dulci ⁊ amaro. ⁊ sanitati
atq infirmitati p̃scribam. Si .N. album
⁊ dulce duo bona ẽ: nigrũ aut̃ ⁊amarũ
duo mala. quomͦ plurima uua. omnisq
oliua ingrescendo dulcescit. id÷ mali am¬
plius habendo fit melior: Item si duobo¬
na sunt calor ⁊ sanitas. duo uͦ mala ca¬
lor ⁊ infirmitas.cur calescendo corpora¬
egrescunt. aut forte sana febriunt :
Iongͦ hec obicio. quȩ forte ñ caustus aut
ꝓ quibꝰ libet cont̾riis potius quã ꝓbonis
⁊ malis cõmemorauit. p̃sertim qr ignem
gentis cenebrarũ numꝗͣ frigidum fuis¬
se dixerunt. s calorem eius utiq malum
Uerum ut ista omittamꝰ. illa uideamꝰ que
ita cõmemorauit bona in his contͣrus:
ut nolit in de dubitari samtatẽ. copiall
dulcedinem. Itane in illa gente non erat
sanitas corporũ. in qua ⁊nasci. ⁊ crescere. gi¬
gnere. ⁊ ita ꝑdurare potuer̃ illa animalia.

Expanded text:
niari puter, nihil obicio de albo et nigro, niari puter, nihil obicio de albo et nigro, calido et frigido, de dulci et amaro et sanitatem atque infirmitatem praescribam. si enim album et dulce duo bona sunt, nigrum autem et amarum duo mala, quomodo plurima uua omnisque oliua nigrescendo dulcescit, id est mali amplius habendo fit melior? item si duo bona sunt calor et sanitas, duo uero mala frigus et infirmitas, cur calescendo corpora aegrescunt r an forte sana febriunt? non ergo haec obicio, quae forte non cautus aut pro quibuslibet contrariis potius quam pro bonis et malis commemorauit, praesertim quia ignem gentis tenebrarum numquam frigidum fuisse dixerunt, sed calorem eius utique malum. Uerum ut ista omittamus, illa uideamus, quae ita commemorauit bona in his contrariis, ut nolit inde dubitari, sanitatem, copiam, dulcedinem. itane in illa gente non erat sanitas corporum, in qua et nasci et crescere, gignere et ita perdurare potuerunt illa animalia,
Abbreviated transcription (Latin):
opponere uisus ẽ sanitatẽ. ⁊ infirmitatẽ:
copiam ⁊egestatẽ. album ⁊ nigrũ. calidũ
⁊ frigioum. dulce ⁊ amarũ. In quib omit¬
to de albo ⁊ nigro aliquid dicere aut si ul¬
lum momentũ ẽ boni ⁊ mali in coloribus
⁊ album dicant addm̃ ꝑtinere nigrum ait
ad hilen: cũ omma genera uolatilium hylen
creasse ꝑhibeant. Si album colorem plumis
earũ ds̃ asꝑsit. ubi latebant corpori quando
cigni candore ꝑ fusi sunt : Item de calidoe
frigido disputare non opus ẽ. Utrumq en
tẽperant̃ adhibitũ: salubre: intẽperant̃ aut ꝓn¬
tiosũ ÷. Ceta uideamꝰ. bonũ ⁊ malũ qd inpͥmiꝰ fite
pon̾e debuit. In hisdem contraruis ita nidetur
posuisse. ut camꝗͣ generalia uellet in tellegi.
scilicet ut adbonũ ꝑtineat sanitas. copiã. al¬
bum. calidum & dulce. Ad malum auti.
infirinas: egestac nigrũ fligidum ⁊ama¬
at qui potuerit. Ego aut̃ ne homim calũ¬

Expanded text:
obponere uisus est: sanitatem et infirmitatem, obponere uisus est: sanitatem et infirmitatem, copiam et egestatem, album et nigrum, calidum et frigidum, dulce et amaruto de albo et nigro aliquid dicere: aut si ullum momentum boni et mali est in coloribus, ut album dicant ad Deum pertinere, nigrum autem ad Hylen; cum omnia genera volatilium Hylen creasse perhibeant, si album colorem plumis eorum Deus aspersit, ubi latebant corvi, quando cycni candore perfusi sunt? Item de calido et frigido disputare non opus est: utrumque enim temperanter adhibitum, salubre, intemperanter autiosum est. cetera uideamus. bonum et malum, quod in primis forte ponere debuit in iisdem contrariis. ita uidetur posuisse, ut tamquam generalia uellet intellegi, scilicet ut ad bonum pertineat sanitas, copia, album. calidum, dulce, ad malum autem infirmitas., egestas, nigrum, frigidum. amaat qui potuerit. ego autem ne homini calum
Abbreviated transcription (Latin):
magno magistro plaudentes. nullum
ei pecus annuebat. nec ex illa doctrina sal¬
tem caballus eiꝰ aliquid sciebat. tamꝗͣ oĩb
animalib adhoc pars diuina concreta
sit ut stolida fierent. Qd est hoc rogos
Euigilate aliquando miseri ⁊ cõparate infa¬
bula ur̃a omniũ animantiũ prius tempꝰ
& p̃sens. tunc in t̾ra sua nunc in hoc mun¬
do.tc̃ firma erant corpora nc̃ in firma s̃:
tc̃ acris acies oculoꝵ ad indendũ cum de¬
lectatione inuadendi regionẽ dĩ. nc̃ ita ob¬
tunsa ut asolis radiis auertat᷑. Tunc a¬
cutȩ mentes animaliũ ad in telligendũ
concionantis sermonẽ: nc̃ hebetłs & ab
eius modi capacitate penitus alienȩ. tunc
naturalis. tc̃ magna & tam potens elo¬
quentia: nc̃ tanto studio ac labore iux
parua & ecigua. O quã magna bona cõ¬
mixtione bom ꝑdidit gens tenebrarum.
Iste ipse faustus in hoc ipso sermone cui
nc̃ respondeo. multa sͥ contraria elegant̃

Expanded text:
magno magistro plaudentes nullum magno magistro plaudentes nullum ei pecus adimebat nec ex illa doctrina saltem caballus eius aliquid sciebat, tamquam omnibus animalibus ad hoc pars diuina concreta sit, ut stolida fierent. quid est hoc, rogo? euigilate aliquando, miseri, et conparate in fabula uestra omnium animantium prius tempus et praesens, tunc in terra sua, nunc in hoc mundo; tunc firma erant corpora, nunc infirma sunt; tunc acris acies occulorum ad uiuendum cum delectatione inuadendi regionem dei, nunc ita obtunsa, ut a solis radiis auertatur; tunc acutae mentes animalium ad intellegendum contionantis sermonem, nunc hebetes et ab eiusmodi capacitate penitus alienae; tunc naturalis tam magna et tam potens eloquentia, nunc tanto studio ac labore uix parua et exigua. o quam magna bona conmixtione boni perdidit gens tenebrarum Iste ipse Faustus in hoc ipso sermone, cui nunc respondeo, multa sibimet contraria eleganter
Abbreviated transcription (Latin):
ibi quȩdã quȩ etiã loquebant᷑. ut eis conti¬
onantib omĩa serpentia. quadrupedia.
uolatilia. natatilia. audirent. intellige¬
rent. consentirent : Miranda hȩc et
omnia diuina eloquentia. ⁊ neminẽ grã-¬
maticũ aut rethorem audierant. nec
int̾ lacrimas ferularũ atq uirgarum
ista didicerant. Plempe iste faustus¬
has ut has uanitates diserte garrire. ad
disciplirã faciendi sermonis etiã serus
accessit. Et ꝗͣuis eẽt acer ingenio. tm̃ le¬
gendo stomacũ rupit. ut ei loquenti tã
pauci assentirent᷑. Omiserũ qui in ista
luce ac ñ illis tenebris natus ẽ. Iilic em̃
eum contͣ lucem contionantẽ omiis bipẽ
om̃is multipes. omnis & serpens adraco¬
ne usq ad cocleam libent̾ audiret. alacri¬
ter obediret. Hic aut̃ contra tenebras
disputantẽ plures eloquentẽ ꝗͣ doctum.
multi aut̃ seductorẽ ꝑuersissimũ nomi¬
nabant. Inter parcos uͦ manicheoᷤ tãꝗͣ

Expanded text:
ibi quaedam, quae etiam loquebantur, ut eis contiibi quaedam, quae etiam loquebantur, ut eis contionantibus omnia serpentia, quadrupedia, uolatilia, natatilia audirent, intellegerent, consentirent ? miranda haec et omnino diuina eloquentia! et neminem grammaticum aut rhetorem audierant nec inter lacrimas ferularum atque uirgarum ista didicerant. nempe iste Faustus, ut has uanitates diserte garriret, ad disciplinam faciendi sermonis etiam serus accessit, et quamuis esset acer ingenio, tamen legendo stomachum rupit, ut ei loquenti tam pauci adsentirentur. o miserum, qui in ista luce ac non in illis tenebris natus est! illic enim eum contra lucem contionantem omnis bipes, omnis multipes, omnis etiam serpens a dracone usque ad cocleam libenter audiret, alacriter oboediret; hic autem contra tenebras disputantem plures eloquentem quam doctum, multi antem seductorem peruersissimum nominabant; inter paucos uero Manichaeos tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ oꝑum munitatis conpage seruantib
Dicant gͦ manichȩi utrũ animalia quę
scđin deliram̃ta eoꝵ hẏle fabricauerat
ingente tenebrarũ. anteqͣ illis ds̃ lucem
suam miscuisset ñ habebant istam men¬
broꝵ concordiã: quã sic laudat apłs. Utrũ
ibi diceret caput pedib. aut oculus maniu.
opus te non habeo. Numquid hoc dixer̃
aut dicere potuert̃ : tales .N. ei actus et oꝑa
tribuunt. Repebant. ambulabant. nata¬
bant. uolabant. queq̃ ꝓgenere suo. ui¬
debant qͦ et audiebant. cȩterisq sensib
sentiebant. alimentis ⁊ tẽperam̃tis con¬
gruis nutriebant ⁊ fouebant corꝑa sua.
hͥnc etiã prolis fȩcunditas sub petebant.
am ⁊ comugia tribuunt e. Hȩc certe oĩa
quȩ camꝗͥ hẏles oꝑa uituperat manicheꝰ.
fieri non possunt sine menbrorz concor¬
dia ꝗͣ laudant ⁊ d̾o assignat apłs. Dubi¬
tatis adhuc quis nam sectandꝰ et quis nã
anathematizandus sit: Quid erant qd¬

Expanded text:
sorum operum in unitatis conpage seruantibus ? sorum operum in unitatis conpage seruantibus ? Dicant ergo Manichaei, utrum animalia, quae secundum deliramenta eorum hyle fabricauerat in gente tenebrarum, antequam illis deus lucem suam miscuisset, non habebant istam membrorum concordiam, quam sic laudat apostolus, utrum ibi diceret caput pedibus aut oculus manui: opus te non habeo. numquam hoc dixerunt nec dicere potuerunt tales enim eis actus et opera tribuunt: repebant, ambulabant. natabant, uolabant quaeque pro genere suo; uidebant quoque et audiebant ceterisque sensibus sentiebant, alimentis et temperamentis congruis nutriebant et fouebant corpora sua. hinc etiam prolis fecunditas subpetebat; nam et coniugia tribuunt eis. haec certe omnia, quae tamquam hyles opera uituperat Manichaeus, fieri non possunt sine membrorum concordia, quam laudat et deo adsignat apostolus. dubitatis adhuc, quisnam sectandus et quisnam anathemandus sit? quid? quod erant
Abbreviated transcription (Latin):
deret᷑ gentium. Sic .ii. scriptũ ÷. qm̃ dii gen¬
tum dȩmonia. Hic aut̃ nec ds̃ huius scłi.
nec quoꝵ ds̃ uent̃. nec dii gent ũ demoni¬
a. s simplicit̃ positum ẽ : ds̃ temperauit cor¬
pus. qui ñ potest incellegi. nͥ uerus d̾s om¬
nũ creator. Illa .n. cũ intuperatione dicuis:
Hoc aut̃ cũ laude dictum ẽ. Nisi forte dm̃
temperasse corpꝰ non dispositione menbro¬
rũ. hoc ÷ fabricando ⁊ construendo. s ad¬
mixtione lucis suȩ faustus intelligit. ut
scilicet. hȩc menbra ita distincta ⁊ locata
suis sedib alter posuerit qͥ hȩc fabricauit:
ds aut̃ miscendo bonitatẽ suã huiꝰ fabrice
maliciã temperauit. G alib .n. fabulis pue¬
riles animaseuentant. S neq hoc eos pos¬
se dicere ꝑmisit ds̃ sub uenienᷤ paruulis
ꝓut uoluit. Qs iam ñ intellegat scđm hoc
dm̃ dictum temperatorẽ corpors qđ ex mul¬
cis menbris corpus fabricauit. officia diuer¬

Expanded text:
deretur gentium; sic enim scriptum est: quoniam dii genderetur gentium; sic enim scriptum est: quoniam dii gentium daemonia. hic autem nec deus huius saeculi nec quorum deus uenter nec dii gentium daemonia, sed simpliciter positum est: deus temperauit corpus; qui non potest intellegi nisi deus uerus omnium creator. illa enim cum uituperatione dicuntur, hoc autem cum laude dictum est. nisi forte dtemperasse corpus non dispositione membrorum, hoc est fabricando et construendo, sed admixtione lucis suae Faustus intellegit, ut scilicet haec membra ita distincta et locata suis sedibus alter posuerit, qui haec fabricauit; deus autem miscendo bonitatem suam huius fabricae malitiam temperauit. talibus enim fabulis pueriles animas hebetant; sed neque hoc eos posse dicere permisit subueniens deus paruulis ut uoluit. quis iam non intellegat secundum hoc deum dictum temperatorem corporis, quod ex multis membris corpus fabricauit officia diuer
Abbreviated transcription (Latin):
illam amicã de flue̾runt. Alibi autẽ
bona ⁊ mala uita ⁊ mors: duntia ⁊ pau¬
ꝑtas in dño dõs̃. Hic ꝑturbati homi¬
nes non intellogunt in uno codemq
oꝑe malo. ñ postea consequente aliaqͥ
mamfesta erit. sed quadã continuo comi¬
tante iundicta aliud uenire de astuns
suadentis. aliud. de nequitia uoleniꝰ.
aliud de iusticia punientis: cũ diaba
suggeret. homo consentit. ds̃ deseris.
Quo circa moꝑe malo. id÷ excecations
infideliũ si in telligitur ⁊ diabolus ꝓe
suadendi malignitatem. ut sic distingua¬
tur. ds̃ huiꝰ scłi: non mͥ uidetur absurdũ.
sleq enĩ sine additamento dr̃ds̃ cũ ad¬
iungitur huiꝰ scłi. id ẽ. hominũ impioꝵs
non nͥ in hoc scło florere uolentium. sed̾m
meret nos de p̃senti scło nequam. Lale
ẽ. enĩ ꝙ illud. quoꝵ d̃s uent̃ est. nisi ẽẽt ibi
quoꝵ nullomͦ diceret᷑ ds uent̾. nec in psal
mo possent dȩmonia dii appellari: nͥ ad¬

Expanded text:
illam amicam defluxerunt; alibi autem: illam amicam defluxerunt; alibi autem: bona et mala, uita et mors, diuitiae et paupertas a domino deo sunt. hic perturbati homines non intellegunt in uno eodemque opere malo non postea consequente alia quae manifesta erit, sed quadam continuo comitante uindicta aliud uenire de astutia suadentis, aliud de nequitia uolentis, aliud de iustitia punientis: cum diabolus suggerit, homo consentit, deus deserit. quocirca in opere malo, id est excaecatione infidelium, si intellegatur et diabolus propter suadendi malignitatem, ut sic distinguatur: deus huius saeculi, non mihi uidetur absurdum. neque enim sine additamento dicitur deus, cum adiungitur huius saeculi, id est hominum inpiorum non nisi in hoc saeculo florere uolentium; secundmeret nos de praesenti saeculo maligno. tale est enim et illud: quorum deus uenter; nisi esset ibi quorum, nullo modo dicer possent dii appellari, nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut ame rebarguat᷑ potius quã ab om̃ib
temperauit copus. & dicit iste hyle: non
quã refellendis : Numqͥd et hic apłs cũ
diceret ds̃. addidit huius scłi: ubi etiam
quis diabolum in tellexerit excȩcare
mentes in fideliũ. non negamꝰ malis sua¬
siomb quib qui consentiunt. nisticȩ
men amictunt dõ retribuente qđ iustũ
ẽ: Hec omnia legimnus inscripturis sc̃
Iam ⁊ illud dictũ ẽ de seductione extrius¬
quisq seductor sit. Qaut̃ pritat secẽ al¬
quid cum nichil sit se ipsum se ducit Et
illud de dĩ uindicta qđ supͣ cõmemoran.
Gradidit illos ds in reꝑbum sensũ utli¬
ciant quȩ ñ conueniunt. Ita et inucte
rib libris cũ p̃dixisset ds mortẽ non t̾¬
fecit: nec letatꝰ in ꝑditione uiuors faulo
post. In uidia inquid diaboli mors m¬
troiuit in orbem t̾rarũ. Et rursus deip¬
sa morte ne se homines extra culpam
ponerent. impii aut̃ manib ⁊ uerbis
inquid arcessierut illam. existimante

Expanded text:
me redarguatur potius quam ab omnibus temperauit corpus, et dicit iste: "hyle, noquam refellendis? numquid et hic apostolus, cum diceret: deus, addidit: huius saeculi? ubi etiam si quis diabolum intellexerit excaecare mentes infidelium, non negamus, malis suasionibus; quibus qui consentiunt, iustitiae lumen amittunt deo retribuente quod iustum est. haec omnia legimus in scripturis sanctis. nam et illud dictum est de seductione extrinsequisque seductor sit: qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit, et illud de dei uindicta, quod supra commemoraui: tradidit illos deus in reprobum sensum, ut faciant, quae non conribus libris, cum praedixisset: deus mortem non fecit nec laetatur in perditione uiuorum, paulo post: inuidia, inquit, diaboli mors intrauit in erbe terrarum. et rursus de ipsa morte, ne se homines extra culpam ponerent: impii autem manibus et uerbis, inquit, accersierunt illam, et extimantes
Abbreviated transcription (Latin):
habent. s ds̃ temperauit corpus eiꝰ cui de¬
erat. maiorẽ honoiẽ dans: ut ñ eẽt scissu¬
ra in corpore. O idem ipsum ut ꝓinuicẽ
solliciti sunt. et siue patiat᷑ unũ menbrũ
compaciunt᷑ omnia menbra. siue głacur
unũ menbrũ congaudent omnia menbra.
Di ulla non dico fides xp̃iana ut credatis
apło s ullus sensus humanus in uob est
ut in anifesta cernatis. unꝰ quisq inseipso
ista uideat. atq consideret ꝗͣ uera ꝙͣ certa
sint ꝗͣ in paruo magna & in extremo
ꝗͣ bona: quando quidẽ ista in laude ponit
ista apłs. ut ꝑhȩc infirma corporalia quȩ
uidentur. possint facilius illa sublimia sp̃u¬
alia quȩ uident᷑ in telligi. Noꝵ gͦ men¬
broꝵ ⁊ corporis nr̃i quȩ sic cõmendat a¬
płs. sic laudat apłs. quisqͥs artificem dm̃

Expanded text:
, inquit, temperauit corpus, ei cui deerat maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint membra. et siue patitur unum membrum, conpatiuntur omnia membra; siue glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra. si ulla non dico fides christiana, ut credatis apostolo, sed ullus sensus humanus in uobis est, ut manifesta cernatis, unusquisque in semet ipso ista uideat atque consideret, quam uera, quam certa sint, quam in paruo magna et in extremo quam bona, quandoquidem ista in laude ponit apostolus, ut per haec infirma corporalia, quae uidentur, possint facilius illa sublimia spiritalia, quae non uidentur, intellegi. Horum ergo membrorum et corporis nostri, quae sic commendat, sic laud
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis auctori mendaciũ. Quippe cũ ⁊ ipsũ
dicentẽ audirẽ. fures fuisse & latrones om̃s
qui uener̃ ante se. Qua sententia pͥmo om̃iũ
iudeo feriri moysen. Ad hȩc & cũ maiestatẽ
suam loquenti eidem ubi se mundi lumen
appellat. uidĩ indignantes reclamarent. qr
tu de te testificaris testimomũ tuũ ñ ÷ uerũ:
non eũ udeo ꝓsequutũ ubi ubi maxime lo¬
cus exigebat ut diceret dese ꝓphetasse moy¬
sen. s tanꝗͣ uera aliemis ⁊ nullũ habens ex
eoꝵ patrib testimoniũ. R̾. Nempe in lege
ur̃ȩ scriptũ ẽ: qr duoꝵ hominũ testimoniũ.

Expanded text:
tis auctori mendacium. quippe cum et ipsum dicentem audirem fures fuisse et latrones omnes, qui uenerunt ante se: qua sententia primum omnium uideo feriri Moysen. ad haec et cum maiestatem suam loquenti eidem, ubi se mundi lumen appellat, Iudaei indignantes reclamarent: quia tu de te testificaris, testimonium tuum non est uerum, non eum uideo prosecutum, ubi maxime locus exigebat, ut diceret de se prophetasse Moysen, sed tamquam reuera alienus et nullum habens ex eorum patribus testimonium respondit: nempe in lege uestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
q cũ eos libros non intellegunt a quib
ñ intellecturi p̃dicti s̃. etiam hinc eos
ueraces ostendunt. Hinc ẽ ⁊ illud cuiꝰ
ambiguitate faustus fallit᷑. uidebis uitã
tuã pendentẽ ⁊ ñ credes uitȩ tuȩ Quȩ
uerba ⁊ alit̃ posse in telligi potest aliqͥs
dicere. De xꝑo aut̃ non posse in ta¬
legi. nec faustus ausus ẽ dicere. nec qusꝗͣ
ꝓrsus audebit nͥ qui negauerit aut xp̃m
ẽẽ uitã. aut auidȩis uisum ẽẽ pendentẽ.
aut eos illi ñ credidisse. Cum uͦ ⁊ ipse di¬
cat ego sum uita. ⁊ eũ pependisse constet
ante oculos non ei credentiũ iudȩoꝵ: ñ
uideo cur dubitare debeamꝰ id etiã dexͦ
scripsisse illum de qͦ xꝑo ait. ille it de me
monio laborare. aut certe sicut dixit
xꝑm similẽ ñ ẽẽ moysi ut illã refelleret
ꝓphetiã. sicut etiã ut hanc refellat dicat
xp̃m non ẽẽ uitã uł in c̃spectu iudȩoꝵ
non ei credentiũ non pependisse : Cũ

Expanded text:
quia cum eos libros non intellegunt, a quibus quia cum eos libros non intellegunt, a quibus non intellecturi praedicti sunt, etiam hinc eos ueraces ostendunt. Hinc est et illud, cuius ambiguitate Faustus fallitur: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae. quae uerba et aliter posse intellegi potest aliquis dicere: de Christo autem non posse intellegi nec Faustus ausus est dicere nec quisquam prorsus audebit, nisi qui negauerit aut Christum esse uitam aut a Iudaeis uisum esse pendentem aut eos illi non credidisse. cum uero et ipse dicat: ego sum uita et eum pependisse constet ante oculos non ei credentium Iudaeorum, non uideo, cur dubitare debeamus id etiam de Christo scripsisse illum, de quo Christus ait: ille enim de me monio laborare? aut certe, sicut dixit Christum similem non esse Moysi, ut illam refelleret prophetiam, sic etiam ut hanc refellat, dicat Christum non esse uitam uel in conspectu Iudaeorum non ei credentium non pependisse. cum
Abbreviated transcription (Latin):
tempus possunt putare confictũ qr inas
libris inueniunt xꝑm quib a tot scłis
tanto apice auctoritatis habent. qui coti
ab eis ipsis conficte putarent᷑. Nunc uero
id ex ponit qui p̃dicat. qd recitat quiblas
phemat. Ad aliquẽ nãq usum sc̃oꝵ
ordinat᷑ om̃is cȩcitas impioꝵ a sum mo
d̾o. qui ꝓ sui regiminis ȩqͥtate bene utit᷑
&̃ malis. ut qui suo arbitrio in iuste ui¬
iuunt. illiꝰ iudicio iuste disponãt᷑. Ergone
cestimonia ꝓphetiȩ ꝓͥ nascituri. mira fac¬
turi. indigna passuri. morituri. resurrec
cũ popłss annuntiarent: magnũ aliqͥd
astum÷. in usum nr̃m de in fidelitate
iudeoꝵe. ut idem ipsi qui ħ ꝓpt̾ se ñ ha¬
berent in cordib. ꝓpt̾ nos haberent in
codicib. Nec inde auctoritas illis libri
minuit᷑ qđ auidȩis non in telleguntur.
immo rauget᷑. nam ⁊ ipsa eoꝵ cȩcitas ibi
p̃dicata ÷. unde magis ñ in tellegendo
ueritatẽ. ꝑhibent testimoniũ ueritati.

Expanded text:
tempus possunt putare confictum. quia in eis tempus possunt putare confictum. quia in eis libris inueniunt Christum, quibus a tot saeculis tanto apice auctoritatis habent, qui cotidab eis ipsis confictae putarentur; nunc uero id exponit, qui praedicat, qphemat. Ad aliquem namque usum sanctorum ordinatur omnis caecitas impiorum a summo Deo, qui pro sui regiminis aequitate bene utitur etiam malis, ut qui suo arbitrio injuste vivunt, illius judicio juste disponantur. Ergo ne testimonia prophetiae Christi nascituri, mira facturi, indigna passuri, morituri, resurreceum populis adnuntiarent. magnum aliquid actum est in usum nostrum de infidelitate Iudaeorum. ut idem ipsi, qui haec propter se non haberent in cordibus, propter nos haberent in codicibus. nec inde auctoritas illis libris minuitur, quod a Iudaeis non intelleguntur, immo et augetur; nam et ipsa eorum caecitas ibi praedicta est. unde magis non intellegendo ueritatem perhibent testimonium ueritati,
Abbreviated transcription (Latin):
deret. s potius eũ qui litteris quib libet
anteꝗͣ. int̾ homines nasceret᷑ ꝑ tot uolum¬
na scłoꝵ. partim aꝑtiorib testimoniis par¬
tim rerũ gestaꝵ ⁊ sermonũ figuris ⁊ sacta¬
mentis ita p̃nuntiari cõmendariq meru¬
isset. cũ ingenti ad miratione ⁊ debita reli¬
gione sectandũ uenerandũq censeret.
ta illi ex rerũ xꝑianaꝵ iam p̃sentatis effei¬
na loqui de puter. si ñ ita factũ ÷ si non ita
sit. si non in eandẽ fidem ꝑ uniu̾sum orbẽ
t̾rarũ eordem libroꝵ recitatione ꝯcurrit̾
Unde mirabilit᷑ istorꝑ ẽ ridenda uecordia.
qui tanꝗͣ in possibile a nob quer̃t quomͦ
ꝑ iudȩoꝵ libros fidem xp̃ianã uelit dis¬
cere hõ gentił. cum tanta deuotione et
tanta celebritate om̃s gentes istoꝵꝑ libro
fieri discipulas cernit. eo nimirũ fortius
atq firmius. qđ ex manib inimicoꝵ tan¬
ta de xꝑo testimonia ꝓferunt᷑. In quib
ideo gentes quȩ credunt nichil de illo ad

Expanded text:
qui litteris quibuslibet, antequam inter homines nasceretur. per tot uolumina saeculorum partim apertioribus testimoniis, partim rerum gestarum et sermonum figuris et sacramentis ita praenuntiari commendarique meruisset, cum ingenti admiratione et debita religione sectandum uenerandumque censeret. ita illi ex rerum christianaram iam praesentatis effecna loqui deputer, si non ita factum est, si non ita fit, si non in eam fidem per uniuersum orbem terrarum eorundem librorum recitatione concurritur. Unde mirabiliter istorum est ridenda uecordia. qui tamquam inpossibile a nobis quaerunt, quomodo per Iudaeorum libros fidem christianam uelit discere homo gentilis, cum tanta deuotione et tanta celebritate omnes gentes istorum librorum fieri discipulas cernat. eo ipso nimirum fortius atque firmius. quod ex manibus inimicorum tanta de Christo testimonia proferuntur: in quibus ideo gentes. quae credunt. nihil de illo ad
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus mutato nomine iħc appellatꝰ est.
suũ nom̃ ẽẽ d̃s diceret. eũq angłm nomi¬
naret. eo ipso quo mutato nomine miteba¬
tur magnũ aliquid diuinũq nuntiantẽ:
Nuntiũ quippe grece angłm dici. quis illa
lingua uł tenuit᷑ tinctus ignoret: Sar
let. non ideo libros illos contẽpneret qui
ẽent hebrȩi cuius gentis lege non tenertꝰ
s cuius libet gentis libros ideo magmipta¬
deret. qr in eis tanto ante scripta in uem¬
ret quȩ suis iam temporib impleta cog¬
nosceret. ipsumq xꝑm iñm non ꝓpterea¬

Expanded text:
stitutus mutato nomine Iesus appellatus est. stitutus mutato nomine Iesus appellatus est. suum nomen esse deus diceret eumque angelum nominaret eo ipso, quod mutato nomine mittebatur. magnum aliquid diuinumque nuntiantem? nuntium quippe graece angelum dici quis illa lingua uel tenuiter tinctus ignoret? quamobrem  esse nollet, non ideo libros illos contemneret, quia essent Hebraei. cuius gentis lege non teneretur, sed cuiuslibet gentis libros ideo magni penderet, quia in eis tanto ante conscripta inueniret, quae suis iam temporibus inpleta cognosceret ipsumque Christum Iesum non pr
Abbreviated transcription (Latin):
uideus ille si uult ⁊ in abscondito iudeus
ẽẽ non littera s sp̃u. s uult reputari uerus
isrłita in quo dolus non ẽ. recordet᷑ infigu¬
ra illum mortuũ iħm qui introduxit int̾rã
morientiũ. & agnoscat in ueritate uiuum
iam non acerb resistit tam ꝑspicuȩ ꝓphe¬
tiȩ. s ex cõmemoratione iħu qui introduxit
in illã ꝓmissionis t̾rã mitis effectus. Audiet
iam ipsum cuiꝰ nom̃ ille habebat uerius in¬
troducentẽ ⁊ di centẽ. Deati mites qm̃ ipsi
hereditate possidebunt t̾ram. Hic iam etiã
ille gentilis si nom niis lapideũ cor habe¬
ret. aut si ex illis ẽet lapidib de quib fusci¬
tauit ds filios abrahȩ. non ne miraret᷑ in
libris antiquis eiusdẽ gentis. ex qua natus
ꝓphetiam. ut etiam nom̃ eiꝰ ex pͥmeret᷑. simul¬
q ibi auerc̾et ñ quemlib hominẽ p̃dictum
fuisse uĩm s utiq dm̃. cũ in homine illo qui
regendo ⁊ introducendo in regnũ ppło con¬

Expanded text:
Iudaeus ille, si uult et in abscondito Iudaeus Iudaeus ille, si uult et in abscondito Iudaeus esse non littera, sed spiritu, si uult reputari uerus Israhelita, in quo dolus non est, recordetur in figura illum mortuum Iesum, qui introduxit in terram morientium, et agnoscat in ueritate uiuum iam non acerbus resistet tam perspicuae prophetiae, sed ex commemoratione Iesu, qui introduxit in illam promissionis terram, mitis effectus audiet iam ipsum, cuius nomen ille habebat, uerius introducentem et dicentem: beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. hic iam etiam ille gentilis, si non nimis lapideum cor haberet, aut si ex illis esset lapidibus, de quibus suscitat deus filios Abrahae. nonne miraretur in libris antiquis eiusdem gentis, ex qua natus riptam esse prophetiam, ut etiam nomen eius exprimeretur. simulque ibi aduerteret non quemlibet hominem praedictum fuisse Iesum, sed utique deum, cum in homine illo. qui regendo et introducendo in regnum populo con
Abbreviated transcription (Latin):
idem ipsum di uerbũ intellegit᷑ loqui ubi
nuntiantes inscriptura diuina solent ap¬
pellari: et ita dicit. Ecce mitto angłm meũ
ante faciem tuã. ut seruet te inuia. ut in¬
⁊ ob audi eum. ne ñ credas illi. Nichil it
subtrahet tͥ. nom̃ enim meũ ÷ in eo. Qiuid
ẽ hoc : ꝑscrutet᷑ scripturas illas ñ iam
manicheus s ipse etiam uidȩus. ⁊ uideat
utrũ de aliquo angło dixerit. nom̃ meũ
ẽ in illo. nͥ de hoc quẽ introductorẽ in ꝑmis¬
sionis trã pollicet᷑. Deinde querat in ho¬
minib quis moysi successor in troduxerit
ppłm ⁊ in ueniet itĩm. Non ħ abuntio u¬
tȩ suȩ s nomine mutato appellatũ. Qui
gͦ dixit nom̃ meũ ẽ in illo iñu: ipse est
uerus iic restor ⁊ ductor połi inheredita¬
ra erat testam̃tũ uetus. Ita quantũ attinet
ad ꝓpħicũ apparatũ. nec geri nec dici aliqͥd
posset in signius. quandoquidẽ res ꝑducta
ẽ usq ad nominis exp̃ssionem. Suꝑ ẽ ut

Expanded text:
idem ipsum dei uerbum intellegitur loqui, ubi idem ipsum dei uerbum intellegitur loqui, ubi nuntiantes in scriptura diuina solent appellari — et ita dicit: ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, ut seruet, te in uia, ut in obaudi eum. ne non credas illi; nihil enim subtrahet tibi. nomen enim meum est in eo. quid est hoc? perscrutetur scripturas illas non iam Manichaeus, sed ipse etiam Iudaeus et uideat, utrum de aliquo angelo deus dixerit: nomen meum est in illo, nisi de hoc, quem introductorem in promissionis terram pollicetur. deinde quaerat in hominibus. quis Moysi successor introduxerit populum, et inueniet Iesum. non hoc ab initio uitae suae, sed nomine mutato appellatum. qui ergo dixit: nomen meum est in illo Iesu. ipse est uerus Iesus. rector et ductor populi in hereditara erat testamentum uetus. ita quantum adtinet ad propheticum adparatum nec geri nec dici aliquid possit insignius, quandoquidem res perducta est usque ad nominis expressionem. Superest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
curã respondendi reuocare. q̃rendo atq
flagitando cur eidẽ ipsi futuro suo succes¬
sori incuiꝰ comparatione imꝓbatꝰ est. ut ñ
ipse introduceret ppłm itrã reꝓmissioniꝰ.
ne uidilicet lex ꝑ moysen ñ ad saluandũ
s ad ꝯuĩcendũ peccatorẽ data in regnum
ȩloꝵ introducere putaret᷑ s. gr̃a ⁊ueritas
cur eidem ipsi futuro suo successori moy ses
nom̃ mutauerit. uocabat᷑ it iosuę ⁊ appella¬
uit cũ uim: cur deniq tc̃ appellauerit qͣñ
ex ꝯualle pharan p̃misit ad eandẽ trã quo
erat ppłs ipso ducente uenturꝰ: Dicit enĩ
uerus ipse iħs. ⁊ si iero ⁊p̃parauero uobis
locum iterũ ueniã zassumã uos ad me.
Querã &̃ utrũ non huic figurȩ ad cestetur
ꝓpħa dicens. Ds ab affrico ueniet. ⁊ scs de
pharan. Tanꝗͣ diceret eiꝰ nominis ueniet
d sc̃ cuiꝰ nominis erat ille qui uenit ab
affrico de pharan ide iħc. Huc accidit qđ̃

Expanded text:
curam respondendi reuocare quaerendo atque curam respondendi reuocare quaerendo atque flagitando. cur eidem ipsi futuro suo successori, in cuius cuius inprobatus est, ut non ipse introduceret populum in terram promissionis, ne uidelicet lex per Moysen non ad saluandum, sed ad conuincendum peccatorem data in regnum caelorum introducere putaretur. sed gratia et ueritas cur eidem ipsi futuro suo successori Moyses nomen mutauerit. uocabatur enim Ause et appellauit eum Iesum. cur denique tunc appellauerit. quando ex conualle Pharan praemisit ad eandem terram, quo erat populus ipso ducente uenturus? dicit enim uerus ipse Iesus: et si iero et praeparauero uobis locum. iterum ueniam et adsumam uos ad me. quaeram etiam, utrum non huic figurae adtestetur propheta dicens: deus ab Africo ueniet et sanctus de Pharan, tamquam diceret: eius nominis ueniet deus sanctus. cuius nominis erat ille, qui uenit ab Africo de Pharan, id est Iesus. huc accedit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ta pdixit. nͥ forte aliud ẽ ꝓpħa quã homo.
ult̃ humanas ꝯiecturas futura p̃nuntiãs.
nde ⁊ipse de se ipso ait. Nlon : ꝓpha sine
honore nͥ in patria sua. S de te uidero.
qui te ꝯuittũ paulo ante ꝯfessus es. cum
dixisti qdđ te ad credendũ eucigło ꝓfessio
tua fecit obnoxiũ. Iudȩus ipse ꝓcedat. in
inediũ. qui ceruicẽ auigo xͥ male liberã tol¬
xpc ur̃. nichil de illo scripsit moyses. Dicat
s. utiq unũ quendã intellegi uoluit. Hic
ci credo facillime occurret successor ille
moyse qui płm de egypto liberatũ int̾rã
ꝓmissionis in duxit. Quẽ cogitans. me
adhuc fortasse ridebit querentẽ de quo
dictũ sit: suscitabo illis ꝓpħam similẽ tͥ.
cũ legam quis in eodẽ munere płi illius
regendi atq dicendi moysi defuncto succes¬
serit. qͥ cum me uelut imꝑitũ reserit: ta¬
ls it & a fausto describit᷑. non desinã homi¬
nẽ ad huc &̃ compellere & asecuro risu ad

Expanded text:
ra praedixit ? nisi forte aliud est propheta quam homo ultra humanas coniecturas futura praenuntians. unde et ipse de se ipso ait: non est propheta sine honore nisi in patria sua. sed de te uidero, qui te conuictum paulo ante confessus es, cum dixisti. quod te ad credendum euangelio professio tua fecit obnoxium. Iudaeus ipse procedat in medium, qui ceruicem a iugo Christi male liberam tolt Christus uester: nihil de illo scripsit Moyses. Dicat sed utique unum quendam intellegi uoluit. hic ei. credo. facillime occurreret successor ille Moysi, qui populum ex Aegypto liberatum in terram promissionis induxit. quem cogitans me adhuc fortasse ridebit quaerentem, de quo dictum sit: suscitabo illis prophetam similem tibi, cum legam, quis in eodem munere populi. illius regendi atque ducendi Moysi defuncto successerit. qui cum me uelut inperitum riserit ■— talis enim et a Fausto describitur —, non desinam hominem adhuc etiam conpellere et a securo risu ad
Abbreviated transcription (Latin):
euugło legit᷑. Ecce agnus di. Qi apło
etra aut̃ erat. xꝑc. Quȩ nullomͦ quisquã
reste diceret. si eoꝵ aliquã similitudinem
nullomͦ ille susciꝑet. Quid gͦ mirũ si ñ
est de dignatus xp̃c fieri similis ipsi mo-¬
ysi. qͥ similis factus ÷ oui. quã in enis p̃nũ¬
tiuatione ꝑ ipsum mo ysen p̃cepit ds
manducari a pło suo. eiꝰq sanguinẽ
adtute lam salutis ad hiberi. ⁊ pascha
mo dissimulare ꝑmitit᷑: Qua ꝓpter
de scripturis agnosco dissimilẽ. de scrip¬
turis mecũ agnosce ⁊ cu similem. Non
inde dissimilẽ unde similem s alia causa
illud. alia illud. dũ tam̃utrũq ciemon¬

Expanded text:
euangelio legitur: ecce agnus dei et in apoeuangelio legitur: ecce agnus dei et in apoetra autem erat Christus: quae nullo modo quisquam recte diceret, si eorum aliquam similitudinem nullo medo ille susciperet. quid ergo mirum, si non est dedignatus Christus fieri similis ipsi Moysi, qui similis factus est oui, quam in eius praenuntiatione per ipsum Moysen praecepit deus manducari a populo suo eiusque sanguinem ad tutelam salutis adhiberi et pascha mo dissimulare permittitur? quapropter de scripturis agnosco dissimilem, de scripturis mecum agnosce et tu similem: non inde dissimilem, unde similem, sed alia causa illud, alia illud, dum tamen utrumque demon
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrari dissimiles ut obħ non derp̃o
uideat᷑ intellegendũ ẽẽ quod scriptũ est.
suscitabo illis ꝓpħam similem tͥ. ꝯͥposi¬
isti tͥmet ex ad uerso multa ⁊ traru qd̾
ile homo. hic dͥo⁊ ille peccator. hnc se: ille
ex coitu natus. hic scđm nos ex uirgine. scdm
nos uero nec ex uirgine. Ille offenso do occi¬
tit᷑ inmonte. hic patri ꝑplacens patit᷑ ꝓpͥa
uoluntate. Qcia:si uͦ cũ simile aliquia
de : ex om̃i parte atq ex om̃i mͦ sumile
intellegat᷑. q non ea tantũ quȩ uniꝰ eiꝰdẽq
nature s̃ dicuntꝰ int̾ se es similia. sic̃ gemini
tueri facillinũ ÷ uł arboribꝰ Uel olea oleş.
laurus lauro simił dr̃. uerũ etiã naturȩ
dispares c̃ Et dicunt᷑ multa similia ut o¬
liue oleaster. ⁊ far tricico. Dereb ad huc
ꝑrimis & ad tingentib loquor. Nam qͥd
tam longe distans a filio di ꝑquẽ facta
c̃ omnia quã pecus ⁊ lapis : Et tam̃ in

Expanded text:
demonstrare dissimiles, ut ob hoc non de Christo demonstrare dissimiles, ut ob hoc non de Christo uideatur intellegendum esse, quod scriptum est: suscitabo illis prophetam similem tibi, obposuisti tibimet ex aduerso multa contraria, quod ille homo, hic deus, ille peccator. hic sanctus, ille ex coitu natus, hic secundum nos ex uirgine, secundum uos uero nec ex uirgine, ille offenso deo occiditur in monte. 'hic patri perplacens patitur propria uoluntate. quasi uero cum simile aliquid dicitur, ex omni parte atque ex omni modo simile intellegatur, quia non ea tantum, quae unius eiusdemque naturae sunt. dicuntur inter se esse similia, sicut gemini tueri facillimum est uel arboribus, ut olea oleae, laurus lauro similis dicitur — uerum etiam naturae disparis sunt et dicuntur multa similia, ut oliuae oleaster et far tritico. de rebus adhuc proximis et adtingentibus loquor; nam quid tam longe distans a filio dei, per quem facta sunt omnia, quam pecus et lapis? et tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
tatis tuȩ p̃ssus angustiis. ⁊ cernẽs quanta
ruina te obruat cũ tͥ dr̃ nullam eẽ scria¬
tã cui de factis ⁊ dictis &ͥ flagittes eẽ cri¬
cendũ. si eugło tam: scẽ laceq notissino
credendũ. eẽ ñ putas & timens ne amisso
xpian nominis pallio nuida uanitas ua
omnib ꝯspuenda ⁊ de testanda remaneat
rursus te sautiũ colligere conaris. ⁊ dicis
qũ istis euglii uerb̃ iam te ad credendum
ꝓfessio tua fecit obnoxiũ. Sic gͦ te interit
cum quo nc̃ ago teneo. ferio. ꝑ unqͦ id est
errorẽ cuũ atq fallatiã & cogo fateride
tua fecit ob noxium. Cum udȩo uero uł
gentili si mͥ necẽe fuerit disputare. iam
supͣ ostendi quib modis ꝓ meis paruulis
uirib me agere oportere existimẽ. Nec
facile refellendũ elegisti. ubi ds loquitur
ad moysen dicens. suscitabo illis ꝓpħam
de fr̃ib ipsoꝵ similẽ tibi. Nec me cua
sermonẽ quasi colorare ac pingere uolu¬
isti ullomͦ ab hac fidei ueritate de t̾rent.

Expanded text:
ltatis tuae pressus angustiis et cernens, quanta ruina te obruat, cum tibi dicitur nullam esse scripturam, cui de factis et dictis Christi flagites esse credendum, si euangelio tam sancte lateque notissimo credendum esse non putas, et timens, ne amisso christiani nominis pallio nuda uanitas uestra omnibus conspuenda et detestanda remaneat, rursus te saucium colligere conaris et dicis, quod istis euangelii uerbis iam te ad credendum professio tua fecit obnoxium. sic ergo te interim, cum quo nunc ago, teneo, ferio, perimo, id est errorem tuum atque fallaciam, et cogo fateri detua fecit obnoxium. cum Iudaeo uero uel gentili si mihi necesse fuerit disputare, iam supra ostendi, quibus modis pro meis paruulis uiribus me agere oportere existimem. Nec tu tamquam facile refellendum elegisti, ubi deus loquitur ad Moysen dicens: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi. nec me tua sermonem quasi colorare ac pingere voluisti, ullo modo ab hac fidei veritate deterrent.
Abbreviated transcription (Latin):
thomã apł̃m dubitantẽ de se asꝑnat᷑ non sit.
s. quo animi eiꝰ uulneribꝰ in ederet᷑. corpo
sui cicatrices ostendit. Nec dixit si discie
lat qui ñ uider̃ ⁊ credider̃. Hoc si ido aib
putas ut sine ratione ⁊ iuditio qͥdq creda
esto cu beatior sine sensu. ego mͥ ꝯtentꝰ et¬

Expanded text:
m dubitantem de se aspernatus non sit; sed quo animi eius uulneribus mederetur, corporis sui cicatrices ostendit nec dixit: si discipulus es, appellat, qui non uiderunt et crediderunt. hoc si ideo dictum putas. ut sine ratione et iudicio quidque credamus, esto tu beatior sine sensu, ego mihi conte
Abbreviated transcription (Latin):
suis. At ego uos plane p̃dicatos lego non
solum aꝓpħis aliquanto obscurius. uerũ et
ab apło exp̃ssius. S uidece quẽ ad modum:
Sp̃s inquit manifeste dicit. q innouissimis tẽ¬
porib recedent quidã afide intendentes sp̃ĩb

Expanded text:
suis. at ego uos plane praedictos lego, non suis. at ego uos plane praedictos lego, non solum a prophetis aliquando obscurius, uerum et ab apostolo expressius. sed uidete quemadmodum. spiritus, inquit, manifeste dicit, quia in nouissimis temp
Abbreviated transcription (Latin):
tas matibꝰ lucidoꝵ nemoꝵ uolutat᷑. quȩ s̃.
ubi s̃. unde s̃ fidelia ꝓmisa eꝰ s ebria. non
a uino. N lempe ꝯuitiata es imnpudentia sacri¬
lega do ꝓpħarũ: quod ipsis udeis sibi de serui¬
entib ñ exhibuerit. qd ꝓmisit. Nec sane dix¬
isti quid ꝓmiserit ⁊ ñ exhibuerit. ne ibi auin¬
cereris. aut iam exhibitũ qđ non intelligis.
aut adhuc fucurũ qđ non credis. libi quid
ꝓmissũ est ⁊ p̃sentatũ unde tͥ fides fieret
te accepturã triumphos nouoꝵ scłor suꝑ
in quib legamꝰ cũ laude p̃dictos futuros ma-¬
nitheos. unde iam tͥ aliquid exhibitũ putes
hoc ipso qi ẽẽ uos udemꝰ. pͥus ꝓbatura es q̃
ñ ipse manicheus tͥ ꝓpħas finxerit quis ut
crederes uoluit. Neq it putat turpe m̃da¬
cium aut uͦ potest dubitare falsas ꝓphetias
ostendere in pellib ouinis qui xꝑm laudanꝰ
ad seuerat falsas cicatrices ostendisse in mẽbris

Expanded text:
tasmatis lucidorum nemorum uolutatur. quae sunt, tasmatis lucidorum nemorum uolutatur. quae sunt, ubi sunt, unde sunt fidelia promissa eius?s o ebria, non a uino ! Nempe conuiciata es inpudentia sacrilega deo prophetarum. quod ipsis Iudaeis sibi seruientibus non exhibuerit, quod promisit. nec sane dixisti, quid promiserit et non exhibuerit, ne ibi conuincereris aut iam exhibitum, quod non intellegis, aut adhuc futurum. quod non credis. tibi quid promissum est et praesentatum, unde tibi fides fieret te accepturam triumphos nouorum saeculorin quibus legamus cum laude praedictos futuros Manichaeos, unde iam tibi aliquid exhibitum putes, hoc ipso, quia esse uos uidemus, prius probatura es, quod non ipse Manichaeus tibi prophetas finxerit, qui sibi ut crederes uoluit. neque enim putat turpe mendacium, aut uero potest dubitare falsos prophetas ostendere in pellibus ouinis, qui Christum laudans adseuerat falsas cicatrices ostendisse in membris
Abbreviated transcription (Latin):
sit cu aitende ⁊ erubesce. ⁊ obimittesce. ut cor¬
ruptionẽ tuã aserpente ad ultero ꝑ horres¬
cas. Cuius astuciã si apud moysen creden¬
dam ñ putasti: apud paulũ cauere debuisti.
qui uerã ȩccłam uolens uirginẽ castã exhi¬
bere xꝑo: tuneo inquit ne sicut euam fefel¬
lit uersutia sua. ita corrũ pant᷑ mentes ur̃ȩ
asimplicitate. ⁊ castitate. quȩ ẽ. in .xͦ. Hoc cu
cũ audires. usq adeo tam̃ desipuisti. ⁊ uene¬
natis in cantationib eiꝰ amens facta es:
d aliis multis heresib aliud atq aliud
idem serpens. tͥ aut̃ eciã se xp̃i m ẽẽ ꝑsua¬
serit. Porro si errant multȩ fallatꝰ eius
uariis ⁊ multiformib irretite quȩ tam̃
hanc ãma̾ nitionẽ apłi uerã fatent᷑. tu qͦn¬
tum ad ulterata es. quã in longinquo ꝓsti¬
iurginẽ sponsam xͥ tali ammoiitione custo¬
diat : Tenebrauit: cor tuũ qui tecũ in fan¬

Expanded text:
sit, tu adtende et. erubesce et mitesce, ut corsit, tu adtende et. erubesce et mitesce, ut corruptionem tuam a serpente adultero perhorrescas: cuius astutiam si apud Moysen credendam non putasti, apud Paulum cauere debuisti, qui ueram ecclesiam uolens uirginem castam exhibere Christo, timeo, inquit, ne sicut serpens Euam fefellit in uersutia sua, corrumpantur mentes uestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo. hoc tu cum audires, usque adeo tamen desipuisti et uenenatis incantationibus eius amens facta es, ut aliis multis haeresibus aliud atque aliud idem serpens, tibi autem etiam se Christum esse persuaserit. porro si errant multae fallaciis eius uariis et multiformibus inretitae, quae tamen hanc admonitionem apostoli ueram fatentur, tu quantum adulterata es, quam in longinquo prostiuirginem sponsam Christi tali admonitione custodiat? tenebrauit cor tuum, qui tecum in phan