comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus est inque sanguis a iecore ꝑ uenã
illam cauam infl̾iit eoq modo ex hiis
partibus et sanguis ꝑ uenas inonine corpꝰ
diffunditur et sp̃e ꝑ arterias. utreq aut̃
crebre mrilteq toto corpore intexte uim
qͣndam incredibilem artifitiosi oꝑis diui¬
uiq testantur. Quid dicam deoisib que
subiecta corpori mirabiles comissuras ha¬
bent et ad stabilitatẽ aptas et ad artus fi¬
niendos ad cõmotatas et ad motum et ad¬
omnem corporis actionẽ. huc adde neruos
a quib artus continent᷑ eoꝵq implicatio¬
nem corpore toto ꝑtinentẽ que sicut ue¬
ne et arterie acorde tracte et ꝓfecte in
corpus omne ducunt᷑. Ad hanc proui¬
dentiam nature tam diligentẽ tamq
sollertem adiungi multa possiunt ex qͥb
intelligatur quante res hominib a
diis qͣmq exinue tribute sinit qui pͥmũ
eos humo excitatos celios et rectos consti¬
tuit ut deoꝵ cognitionẽ celum intuen¬

Expanded text:
tus est, in quem sanguis a iecore per venam tus est, in quem sanguis a iecore per venam illam cavam influit. eoque modo ex is partibus et sanguis per venas in omne corpus diffunditur et spiritus per arterias; utraeque autem crebrae multaeque toto corpore intextae vim quandam incredibilem artificiosi operis divinique testantur. Quid dicam de ossibus; quae subiecta corpori mirabiles commissuras habent et ad stabilitatem aptas et ad artus finiendos adcommoomnem corporis actionem? Huc adde nervos, a quibus artus continentur, eorumque implicationem corpore toto pertinentem, qui sicut vene et arterie a corde tracte et profecte in corpus omne ducuntur. Ad hanc providentiam nature tam diligentem tamque solertem adiungi multa possunt, e quibus intelliguntur quante res hominibus a diis quamque eximie tribute sint. Que primum eos humo excitatos celsos et rectos constituit ut deorum cognitionem celum intuen
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus. Ab eo cibo cum est secretabilis
eiq humores qui e renib profuount᷑
reliqͣ se insangiunẽ uertunt ad easdem
portas iecoris confluunt ad quas omnes
eiis iue ꝑtinent per quas lapsus cibus
in hoc ip̃o loco in eam uenam que cana
appellatur. confundit᷑ ꝑ que eam ad cor
confectus iam coactusq ꝑlabitur. a cor¬
de autẽ in totũ corpus distribuit᷑ ꝑ ue¬
nas ad modum multas in omnes partes
corꝑis ꝑtinentes. Quẽ ad modũ autẽ re¬
liquie cibi depellant᷑ tum astringentib
se intestinis tum relaxantib haut sane
difficile dictum est. S tam̃ pretereundũ
est nequid habeat in iocunditatis oratio
illa pocius explicetur incredibił fabrra
nature. Nam que sp̃u inpulmones du¬
citur anima. ea calescit pͥmum ip̃o ab
sp̃u deuide cogitatione pulmoñ ex ea que
pars redditur respirando pars concipit᷑
cordis parte quadã quam uenterculũ
cordis appellant. cui simił alter adiũc¬

Expanded text:
lapsus. ab eo cibo cum est secreta bilis lapsus. ab eo cibo cum est secreta bilis eique umores qui e renibus profunduntur, reliqua se in sanguinem vertunt ad easdemque portas iecoris confluunt ad quas omnes eius viae pertinent; per quas lapsus cibus in hoc ipso loco in eam venam quae cava appellatur confunditur perque eam ad cor confectus iam coctusque perlabitur; a corde autem in totum corpus distribuitur per venas admodum multas in omnes partes corporis pertinentes. Quem ad modum autem reliquiae cibi depellantur tum astringentibus se intestinis tum relaxantibus, haud sane difficile dictu est, sed tamen praetereundum est, ne quid habeat iniucunditatis oratio. Illa potius explicetur incredibilis fabrica naturae: nam quae spiritu in pulmones anima ducitur, ea calescit primum ipso ab spiritu, deinde contagione pulmonum, ex eaque pars redditur respirando, pars concipitur cordis parte quadam quam ventriculum cordis appellant, cui similis alter adiunc
Abbreviated transcription (Latin):
effecta que constant fere eneruis. Est
autẽ multiplex et tortuosa arcetq et
continet. siue illud aridum est. siue hu¬
midum qd̾ recipit ut id mutari et con¬
quoqͥ possit. Eaq tum astringitur tum
reliatur atq omne qd̾ accepit cogit et
confundit ut facile et calore quem mul¬
tum habet et terendo cibo et preterea
sp̃ii omnia cocta atq confecta in reliquũ
corpus diuidantur. Inpulmonib aut̃
inest raritas quedam et assimit spon¬
giis mollitudo ad hauriendũ sp̃m aꝑtissi¬
ina qui tum se contrahunt adspirautes
tum se sp̃u dilatant ut freq̃nter ducat᷑
oibus animalis quo maxime alunt᷑ ani¬
mantes. Ex intestinis autẽ aluo secretꝰ
a reliquo cibo suocus is quo alimur ꝑma¬
nat ad iecur per quafoam a medio intes¬
tino usq ad portas iecoris sic .i. appellant᷑
ductas et draectas iuas que ꝑtinent ad ie¬
cur eiq adherent. atq inde alie ꝑtinẽ¬
tes sunt ꝑ quas cadit cibus a iecore di¬

Expanded text:
effecta, quae constant fere e nervis; est effecta, quae constant fere e nervis; est autem multiplex et tortuosa arcetque et continet sive illud aridum est sive umidum quod recepit, ut id mutari et concoqui possit, eaque tum adstringitur tum relaxatur, atque omne quod accepit cogit et confundit, ut facile et calore, quem multum habet, et terendo cibo et praeterea spiritu omnia cocta atque confecta in reliquum corpus dividantur. in pulmonibus autem inest raritas quaedam et adsimilis spongiis mollitudo ad hauriendum spiritum aptissima, qui tum se contrahunt adspirantes tum †inre spiritu dilatantur, ut frequenter ducatur cibus animalis, quo maxime aluntur animantes. Ex intestinis autem †alvo secretus a reliquo cibo sucus is quo alimur permanat ad iecur per quasdam a medio intestino usque ad portas iecoris sic enim appellantur ductas et directas vias, quae pertinent ad iecur eique adhaerent; atque inde aliae   pertinentes sunt, per quas cadit cibus a iecore di
Abbreviated transcription (Latin):
morsu diuirunt escas. Intimi autẽ confi¬
ciunt qui geniuni uocantur. Que con¬
fectio etiam alingua ad inuari uidetur.
Linguam autem ad rabices eius herens
excipit stomachus quo pͥmum illabunt᷑
ea que accepta funt oris ex parte utiaq
tosillas attingens palato extremo atq
intimo terminantur. atq hiis agita¬
tione ex motib lingue cum depulsum
et qͣsi detrusum cibum accepit depellit.
autẽ supra contrahunt᷑ s cum asꝑa ar-¬
teria sic enĩ amedicis appellatur ostiũ
habeat adiunct̃um lingue radicibus
paulo supra quam ad linguam stomachꝰ
annectitur eaque ad pulmones usq ꝑti¬
neat excipiatq animam eam qua educ¬
tus it spc̃ eandeniq a pulmonib respi¬
ret. ⁊ reddat. tegitur quodã qͣsi oꝑculo
qd̃ ob quam causam datum est nͥ qd̾ in eã
cioissent spiritus impediretur. s cum
mones autem et cor extͥnsecus sp̃m ad
ducant: In aluo multa funt mirabilit᷑

Expanded text:
morsu dividunt escas. Intimi autem confimorsu dividunt escas. Intimi autem conficiunt, qui genuini vocantur, que confectio etiam a lingua adiuvari videtur. Linguam autem ad radices eius herens excipit stomacus, quo primum illabuntur ea que accepta sunt. Hic oris utraque ex parte tosillas attingens palato extremo atque intimo terminatur, atque is agitationibus et motibus lingue cum depulsum et quasi detrusum cibum accipiat, depellit. autem supra contrahuntur. Sed cum aspera arteria sic enim a medicis appellatur ostium habeat adiunctum lingue radicibus paulo supra quam ad linguam stomacus annectitur, ea que ad pulmones usque pertineat excipiatque animam, ea qua eductus sit spiritus eademque a pulmonibus respiret et redeat, tegitur quasi quodam operculo, quod ob eam causam datum est ne, siquid in eam cidisset spiritus impediretur. Sed cum mones autem et cor extrinsecus spiritum ducant, in alvo multa sunt mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
queqͣ sine sensi sunt tamen a natura susti¬
nentur. At id quidẽ absurdum est an
bestiarum nichilo probabilius deos muta¬
rũ et nicħ intelligentium causa tantũ
laborasse quoꝵ igitur causa quis dixerit
effectum eẽ mundum e Eorum scił ani¬
mantiũ que ratione utuntur. hii sunt
dii et homines quib profecto nichil est
melius. Ratio est .Ni. que prestet omnib
ita fit credibile deorũ et hominũ cansa
factum ẽe mundũ queq in eo mundo sit
omnia faciliusq intelligitur adiis in mor¬
calibus hominib eẽ ꝓuisum si erit tota
hominis fabricatio ꝑspecta ominsq hu¬
mane nature figura atq ꝑfectio. Nam
cum tribus rebus animantrum uita tene¬
atur. pocione. cibo. sp̃il. ad hec omnia ꝑci¬
pienda os est aptissimũ. qd̾ adiunctis na¬
ribus sp̃u augetur dentib autẽ in ore
constrictis manditur atq ab hiis extemi¬
atur et mollitur cibus. eoꝵ aduersi acuti.

Expanded text:
quamquam sine sensu sunt tamen a natura sustiquamquam sine sensu sunt tamen a natura sustinentur: at id quidem absurdum est; an bestiarum: nihilo probabilius deos mutarum et nihil intellegentium causa tantum laborasse. quorum igitur causa quis dixerit effectum esse mundum? eorum scilicet animantium quae ratione utuntur; hi sunt di et homines; quibus profecto nihil est melius, ratio est enim quae praestet omnibus ita fit credibile deorum et hominum causa factum esse mundum quaeque in eo mundo sint omnia. Faciliusque intellegetur a dis inmortalibus hominibus esse provisum, si erit tota hominis fabricatio perspecta omnisque humanae naturae figura atque perfectio. Nam Cum tribus rebus animantium vita teneatur, cibo, potione, spiritu, ad hec omnia percipienda os est aptissimum, quod adiunctis naribus spiritu augetur. Dentibus in ore constructis manditur atque ab his extenuatur et demollitur cibus. Eorum adversi acuti
Abbreviated transcription (Latin):
salutares non mod. hominũ s etiam pe¬
cudum generi huisdẽ omnib qui oriunt᷑
e terra uentos et hesias quoꝵ flatu nimii
temꝑant᷑ calores ab hiisdem ⁊̃ maritũ cur-¬
sus celeres et certi dirigunt᷑. Multa preter¬
eutda sunt ⁊ tam̃ multa dicit᷑. Enume¬
rari enĩ non possunt fluminũ oportuni¬
tates estus maritũ multum accedentes et
recedentes montes uestiti atq siluestres sa¬
line abhora maritima remotissime medica¬
mentoꝵ salutariũ plenissime terre artes
deniq innumerabiles ad iuctum ⁊ adui¬
tam necessarie. Iam diei noctisq uicissitu¬
do conseruat animantes tribuens aliud
agendi tempus aliud quiescendi. Sic
iuidiq om̃i ratione concluditur mẽnte
consilioq diuino omnia in hoc mundo ad
salutem omniũ conseruationẽq admi¬
rabiliter administrari. sin queret quispi¬
am cuiꝰ nam causa tantarum rerum mo-¬
litio facta sit arboꝵ ne et herbarũ que

Expanded text:
salutares non modo hominum sed etiam pesalutares non modo hominum sed etiam pecudum generi, is denique omnibus quae oriuntur e terra, ventos etesias; quorum flatu nimii temperantur calores, ab isdem etiam maritimi cursus celeres et certi diriguntur. Multa praetereunda sunt et tamen multa dicuntur. enumerari enim non possunt fluminum oportunitates, aestus maritimi †multum accedentes et recedentes, montes vestiti atque silvestres, salinae ab ora maritima remotissimae, medicamentorum salutarium plenissumae terrae, artes denique innumerabiles ad victum et ad vitam necessariae. Iam diei noctisque vicissitudo conservat animantes tribuens aliud agendi tempus aliud quiescendi. Sic undique omni ratione concluditur mente consilioque divino omnia in hoc mundo ad salutem omnium conservationemque admirabiliter administrari. Sin quaeret quispiam cuiusnam causa tantarum rerum molitio facta sit—arborumne et herbarum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
et sturpes sunt que sine procuratione ho¬
minĩ salue ẽẽ non possunt. Magne etramopor¬
tunitates ad cultum hominũ atq habundã¬
tiam alie aliis in locis reꝑuntur. E gyptũ
nilus irrigat et cum tota estate obrutamop¬
pletamq tenuit. tum recedit. mollitosq et ob¬
lunatos agros ad serendum reliniquit mesopo¬
tamiam fertilem efficit eufrates. inquam qͦt¬
annos quasi nouos agros inuehit. Indus uͦ
qui est omniũ fluminũ maximus non
aqua solum agros letificat ⁊ mitigat. s eos
otiam conserit. Magnam enĩ ium seminũ
secum frumenti simillimũ dicitur deporta¬
re. Multaq alia in aliis locis comine mora¬
bilia proferre possum multos fertiles agͦs
alios alioꝵ fructuũ. s illa qͣnta benignitas
nature qd̾ tam multa ad uescendũ tam ua¬
ria et tam iocunda gignit: Neq ea uno tẽ¬
pore anui ut semꝑ et nouitate delectemur
et copra. Quam tempestiuos aut̃ dedit ꝗͣ

Expanded text:
et stirpes sunt quae sine procuratione hoet stirpes sunt quae sine procuratione hominum salvae esse non possunt. Magnae etiam oportunitates ad cultum hominum atque abundantiam aliae aliis in locis reperiuntur. Aegyptum Nilus inrigat, et cum tota aestate obrutam oppletamque tenuit tum recedit mollitosque et oblimatos agros ad serendum relinquit. Mesopotamiam fertilem efficit Euphrates, in quam quotannis quasi novos agros invehit. Indus vero, qui est omnium fluminum maximus, non aqua solum agros laetificat et mitigat, sed eos etiam conserit; magnam enim vim seminum secum frumenti similium dicitur deportare. multaque alia in aliis locis commemorabilia proferre possum, multos fertiles agros alios aliorum fructuum. Sed illa quanta benignitas naturae, quod tam multa ad vescendum tam varie tam iucunda gignit, neque ea uno tempore anni, ut semper et novitate delectemur et copia. Quam tempestivos autem dedit quam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntus amor bestiarũ sit in educandis
custodiendisq hiis que ꝓcreauerunt usq
ad eum finem dumpossint se ip̃a defende¬
re.⁊ si pisces ut aiunt oua cum genuer̃t
relinquunt e facile enĩ illa aqua ⁊ susti¬
nentur et fetum fundunt Testudines
autẽ ⁊ corcodilos dicunt cum interra
partum ediderint obruere oua. deinde
Iam galline auesq relique et quietũ
requirunt ad pariendũ locum et cubi¬
lia sibi nidosq construunt. eosq qͣm pos¬
fuit mollissime substernunt ut ꝗͣ fail¬
lime oua seruentur e quibus pulloscũ
excluserunt ita tuentur ut et pignis
foueant ne frigore ledantur ⁊ si est
calor a sole se opponant. cum autẽ pin¬
nulis uti possunt tum uolatus eoꝵ ma¬
tres prosequunt᷑ reliqͣ cura liberant᷑.
accedit etiam ad non nulloꝵ animantiũ
et earum rerum quas terra gignit conser-¬
uationẽ et salutem hominũ eciam soller¬
tia et diligentia. Nam multe et perudes

Expanded text:
quantus amor bestiarum sit in educandis quantus amor bestiarum sit in educandis custodiendisque is quae procreaverunt, usque ad eum finem dum possint se ipsa defendere. etsi pisces, ut aiunt, ova cum genuerunt relinquunt, facile enim illa aqua et sustinentur et fetum fundunt; testudines autem et crocodilos dicunt, cum in terra partum ediderint, obruere ova, deinde iam gallinae avesque reliquae et quietum requirunt ad pariendum locum et cubilia sibi nidosque construunt eosque quam possunt mollissume substernunt, ut quam facillume ova serventur; e quibus pullos cum excuderunt ita tuentur ut et pinnis foveant ne frigore laedantur et si est calor a sole se opponant; cum autem pulli pinnulis uti possunt, tum volatus eorum matres prosequuntur, reliqua cura liberantur. Accedit etiam ad non nullorum animantium et earum rerum quas terra gignit conservationem et salutem hominum etiam sollertia et diligentia. nam multae et pecudes
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾is stirpium renouatione complentur.
ꝯuid loqͣt qͣnta ratio in bestiis ad ppetuã
conseruationẽ earum generis appareat:
Nam pͥmium alie mares. alie femine sũt
q̃d ꝓperuratis causa machireta nacura
est. Deuide partes corꝑis et ad procteandũ
et ad concipiendũ aptissime et in mari ⁊ in
femina cõmiscendoꝵ corporum mire libi¬
dines. cum autẽ in locis semeli insedit ra¬
pit omnem fere cibum ad sese eoq septũ
fingit animal qd̾ cum ex utero elapsum
excroit in hiis animantibus que lacte
aluntur. omnis fere cibus matrũ lactescẽ
incipit eaq que pauloante nata sunt si¬
ne magistro. duce natura mãmas appetũt
earumq ubertate saturantur. Atq ut
uitelligamus nicħ horum ẽẽ fortiutũ
et hec omnia eẽ. oꝑa ꝓgude sollertisq na¬
ture que multiplices fecus ꝓcreant. ut
Sues. ut canes. hiis mãmarũ data est mul¬
titudo quas casdem paucas habent hee
bestie que pauca gignunt᷑. Quid dicam

Expanded text:
generis stirpium renovatione conplentur. generis stirpium renovatione conplentur. Quid loquar quanta ratio in bestiis ad perpetuam conservationem earum generis appareat? nam primum aliae mares aliae feminae sunt, quod perpetuitatis causa machinata natura est, deinde partes corporis et ad procreandum et ad concipiendum aptissimae, et in mari et in femina commiscendorum corporum mirae libidines, cum autem in locis semen insedit rapit omnem fere cibum ad sese eoque saeptum fingit animal; quod cum ex utero elapsum excidit, in is animantibus quae lacte aluntur omnis fere cibus matrum lactescere incipit, eaque quae paulo ante nata sunt sine magistro duce natura mammas adpetunt earumque ubertate saturantur. atque ut intellegamus nihil horum esse fortuitum et haec omnia esse opera providae sollertisque naturae, quae multiplices fetus procreant, ut sues ut canes, is mammarum data est multitudo, quas easdem paucas habent eae bestiae quae pauca gignunt. Quid dicam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfixe uenenatis sagutis herbam quere que
dictamnꝰ uocaretur. qua cum gustauissent
sagitas excitere dicunt corpore. cerueq pau¬
loante pantum ꝓpurgant se quadam herbu¬
la que seclis dicitur.Iam illa cernimꝰ ut contͣ
ium et metum suis se armis queq defenrat
cornib tau. apri dentib morsu leones. alie fu¬
ga se alie occultacione tutant᷑ at ramenti effu¬
sione sepie. torpore. torpedines. mnulte etram
insectantis odoris intolerabili feditate depellũt
ut uero ꝑpetuus mundi ẽẽt ornatus magna
adhibita cura est a prouidentia deoꝵ ut sem¬
per eẽnt et bestiarum genera et arborũ om¬
niũq rerum que aut radicib aut stirpi¬
bus aterra continerentur que quid̾ oĩa
iũ eam seminis habent in se ut ex uno plu¬
ra generentur. idq semen inclusũ est in
intima parte earum bacarum que exquaq
stirpe fundunt᷑ husdemq seminib et ho¬
mines affatim uescuntur. et terre eiufdẽ

Expanded text:
confixae venenatis sagittis, herbam quaerere quae confixae venenatis sagittis, herbam quaerere quae dictamnus vocaretur, quam cum gustavissent sagittas excidere dicunt e corpore; cervaeque paulo ante partum perpurgant se quadam herbula quae seselis dicitur. Iam illa cernimus, ut contra vim et metum suis se armis quaeque defendat: cornibus tauri, apri dentibus, cursu leones, aliae fuga se aliae occultatione tutantur, atramenti effusione saepiae torpore torpedines, multae etiam insectantes odoris intolerabili foeditate depellunt. Ut vero perpetuus mundi esset ornatus, magna adhibita cura est a providentia deorum, ut semper essent et bestiarum genera et arborum omniumque rerum quae a terra stirpibus continerentur; quae quidem omnia eam vim seminis habent in se ut ex uno plura generentur. Idque semen inclusum est in intuma parte earum bacarum quae ex quaque stirpe funduntur, isdemque seminibus et homines adfatim vescuntur et terrae eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
bis aduersus pellitur. deinde sensum abutͦꝙ
latere tanꝗͣ remis ita puinis cursus auiũ
leuatur basis autẽ trianguli qͣm effitiunt
grues. ea tanq̃ a puppi uentis adiunant ur
ea eque in tergo preuolantiũ colla ⁊ capi¬
ta reponunt. qd̃ quia ip̃e dix facere non
potest. quia non ht nͥisnitatur reuolat
ut ip̃e quoq quiescat ineius locum suc¬
cedit ex hiis que assequit᷑ ad quieuerũt eaq
uicissitudo in omni cursu conseruatur:
multa eiusmodi ꝓferre possum s genus
ip̃m uidetis. Iam uero illa etiam notiora
qͣnto se oꝑe custodiant bestie ut in pastu
circumspectent ut in cubilib delitescant
atq illa mirabilia qd̾ ea que nuꝑ id est pau¬
cisante seculis medicoꝵ ingeniis reꝑta st̃¬
curant auditum est pantheras que in bar¬
baria uenenata carne carperent᷑ remediun
qd̾dam habere. quo cum eẽnt use non more¬
rentur capras autem increta feras cum ẽent

Expanded text:
b is adversus pellitur, deinde sensim ab utroque b is adversus pellitur, deinde sensim ab utroque latere tamquam remis ita pinnis cursus avium levatur; basis autem trianguli, quam efficiunt grues, ea tamquam a puppi ventis adiuvatur; eaeque in tergo praevolantium colla et capita reponunt; quod quia ipse dux facere non potest, quia non habet ubi nitatur, revolat ut ipse quoque quiescat, in eius locum succedit ex his quae adquierunt, eaque vicissitudo in omni cursu conservatur. Multa eius modi proferre possum, sed genus ipsum videtis. Iam vero illa etiam notiora, quanto se opere custodiant bestiae, ut in pastu circumspectent, ut in cubilibus delitiscant. Atque illa mirabilia, quod —ea quae nuper id est paucis ante saeclis medicorum ingeniis reperta sunt—curant. auditum est pantheras, quae in barbaria venenata carne caperentur, remedium quoddam habere, quo cum essent usae non morerentur, capras autem in Creta feras, cum essent
Abbreviated transcription (Latin):
tantã ingenuit aĩantib conseruandi sui
natura custodiam legi etiam scriptũ esse
anem qͣndam que platalea nominarecur
eam sͥ cibum querere ad uoluntatẽ ad eas
anes que se in mari mergerent que cum
emersissent piscemq cepissent usq eo pre¬
mere earũ capita mordicus dum ille captũ
amitt̾ent id qd̾ ip̃a inuateret. eademq hec
aius scribitur conchis se solere implere eas
cum stomachi calorem concoxerit euome¬
re. Atq ita eligere ex hiis que sunt esculenta
rane autẽ marine dicunt᷑ obruere se se ha¬
rena solere et moueri ꝓpe aqͣm ad quas qͣsi
ad escam pisces cum accesserunt confici a
ranis atq confumi. miluo est. qd̃dam bellũ
quasi naturale cum coruo. gͦ alter alteruis
ubicumq nactus est oua frangit. Illud uͦ
ab aristotile animaduersũr aquo pleraq uis
potest non mirarigrues cum loca calidiora
pedentes maria transunt taut tͥanguli effi¬
cere formam eius antẽ summo angulo dera¬

Expanded text:
tantam ingenuit animantibus conservandi sui tantam ingenuit animantibus conservandi sui natura custodiam. Legi etiam scriptum, esse avem quandam quae platalea nominaretur; eam sibi cibum quaerere advolantem ad eas avis quae se in mari mergerent, quae cum emersissent piscemque cepissent usque eo premere earum capita mordicus, dum illae captum amitterent, in quod ipsa invaderet. eademque haec avis scribitur conchis se solere complere, eas cum stomachi calore concoxerit evomere, atque ita eligere ex his quae sunt esculenta. Ranae autem marinae dicuntur obruere sese harena solere et moveri prope aquam, ad quas quasi ad escam pisces cum accesserint confici a ranis atque consumi. Miluo est quoddam bellum quasi naturale cum corvo; ergo alter alterius ubicumque nanctus est ova frangit. Illud vero ab Aristotele animadversum, a quo pleraque quis potest non mirari: grues cum loca calidiora petentes maria transmittant trianguli efficere formam; eius autem summo angulo aer a
Abbreviated transcription (Latin):
alie autẽ ex in opinato obseruant. et
siquio incrort arripint. idq confumũit.
pͥia uero sic .i. grece dicitur duabus
grandib patula conchis cum parua
sqͥlla qͣsi societatẽ coit comꝑandi cibi. iͣ
cum pisciculi parui in concham hian¬
tem innatauerunt tum admonitasqͥlla
pine morsus comprimit conchas. Sic
dissimilliis bestiolis cõmunit̾ cib que¬
ritur. In quo admirandũ est congressu ne
aliquo inter se aniaminde ab ortu natu¬
re ip̃e congregate sint. Est eciam admira¬
tio cum nulla inbestiis aquatilib hus q̃
gignunt᷑ in terra ueliuti corcodili fliuiũ¬
atilesq testudines. Quedamq serpentes
orte extra aqͣm simul ac pͥmum niti posst̃
aquam ꝑsequunt᷑. Qn etiam anetum oua
gallinis sepe supponimꝰ e quib pulli orti
primo alint᷑ abhiis ut amatͥbus aquib
exclusi fortiq sunt de inde eas relinquunt:
effugiunt sequentes cũ primũ aqͣm qͣsi
naturalem domũ uidere potuerunt.

Expanded text:
aliae autem ut   ex inopinato observant et aliae autem ut   ex inopinato observant et si quid incidit arripiunt idque consumunt. pina vero sic enim Graece dicitur duabus grandibus patula conchis cum parva squilla quasi societatem coit comparandi cibi; itaque cum pisciculi parvi in concham hiantem innataverunt, tum admonita a squilla pina morsu comprimit conchas: sic dissimillimis bestiolis communiter cibus quaeritur; in quo admirandum est, congressune aliquo inter se an iam inde ab ortu natura ipsa congregatae sint. Est etiam admiratio non nulla in bestiis aquatilibus is quae gignuntur in terra; veluti crocodili fluviatilesque testudines quaedamque serpentes ortae extra aquam simul ac primum niti possunt aquam persequuntur. quin etiam anitum ova gallinis saepe supponimus; e quibus pulli orti primo aluntur ab his ut a matribus, a quibus exclusi fotique sunt, deinde eas relinquunt et effugiunt sequentes, cum primum aquam quasi naturalem domum videre potuerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
titum ut altero conatum haberent ad
naturales pastus capessendos. alt̾o se cer¬
nerent pestifera a salutarib. Iam uero
alra animalia gradiendo. alia serpendo
ad pastum accedunt. alia uolando. Alia
nando. cibumq partin oris hiatu. et
dentibus ip̃is capescunt. partim ungni¬
um tenacitate arripiũt. partim ad u¬
citate rostroꝵ. Alia sugunt. alia carpunt.
alia uorant. alia mandunt. atq etiam
alioꝵ eas et humiliatas ut cibum terres¬
trem rostris facile contingant. que aũ
altiora sunt: ut anseres. ut cigni. ut
grues ut cameli. adiuuantur. proceri¬
tate colloꝵ. Manus etiam data elefantis
quia propt̾ magnitudinẽ corporis diffi¬
ciles adititus habebat ad pastum. At qͥb
bestiis erat is cibus ut alii generis besti¬
is uescererentur. aut uires natura de¬
dit aut celeritatem. data est quib dam
etiam machinatio quedam atq soller-¬
tia quedã ut mn araneoł alie qͣsi rete tex¬
unt ut siquid in heserit conficiant

Expanded text:
titum, ut altero conatum haberent ad titum, ut altero conatum haberent ad naturales pastus capessendos, altero secernerent pestifera a salutaribus. Iam vero alia animalia gradiendo alia serpendo ad pastum accedunt, alia volando alia nando, cibumque partim oris hiatu et dentibus ipsis capessunt, partim unguium tenacitate arripiunt partim aduncitate rostrorum, alia sugunt alia carpunt alia vorant alia mandunt. atque etiam aliorum east humilitas ut cibum terrestrem rostris facile contingant, quae autem altiora sunt, ut anseres ut cygni ut grues ut camelli, adiuvantur proceritate collorum; manus etiam data elephantost, quia propter magnitudinem corporis difficiles aditus habebat ad pastum. at quibus bestiis erat is cibus ut †aliis generis escis vescerentur, aut vires natura dedit aut celeritatem. data est quibusdam etiam machinatio quaedam atque sollertia, ut in araneolis aliae quasi rete texunt, ut si quid inhaeserit conficiant,
Abbreviated transcription (Latin):
se erigunt ut animantes. Quin ⁊̃ a cau¬
libus brassicis si ꝓpter sati sint ut apesti¬
feris ⁊ nocentib refugere dicuntur.
nec eos ulla ex parte contingere.
nimantium uero qͣnta uarietas
est qͣnta ad eam rem uis ut in suo
q̃q genere ꝑmaneat quarum alie co¬
riis recte fint alie iullis uestite. alie
spinis hii sute. pluma alias. alias sqͣma
uidemus obductas. alias eẽ rcenibus ar¬
matas. alias habere effugia pennarum.
Pastum autẽ amiantib large et copi-¬
ose natura eum qui cuiq aptus erat
comparauit. E numerare possum ad
eum pastum capessendum confitien¬
tumq que sit in figuris ammantiũ
et ꝗͣ sollers subtilisq descriptio paroiĩ
quamq admirabilis fabrica inembroꝵ.
Omnia .ii. que quidẽ intus inclusa sut
ita nata atq ita locata sunt ut nichil eoꝵ
suꝑuacaneum sit nichil ad uitam deti¬
nendam non necessarium. dedit autem
eatem natura beluis et sensum et appe-¬

Expanded text:
se erigunt ut animantes; quin etiam a cause erigunt ut animantes; quin etiam a caulibus brassicae, si propter sati sint, ut a pestiferis et nocentibus refugere dicuntur nec eos ulla ex parte contingere. Animantium vero quanta varietas est, quanta ad eam rem vis ut in suo quaeque genere permaneat. Quarum aliae coriis tectae sunt aliae villis vestitae aliae spinis hirsutae; pluma alias alias squama videmus obductas, alias esse cornibus armatas, alias habere effugia pinnarum. Pastum autem animantibus large et copiose natura eum qui cuique aptus erat comparavit. Enumerare possum ad eum pastum capessendum conficiendumque quae sit in figuris animantium et quam sollers subtilisque descriptio partium quamque admirabilis fabrica membrorum. omnia enim, quae quidem intus inclusa sunt, ita nata atque ita locata sunt, ut nihil eorum supervacuaneum sit, nihil ad vitam retinendam non necessarium. Dedit autem eadem natura beluis et sensum et appe
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. Quarum tantus est concentꝰ
ex dissimilis moribus ut cum sumina
saturii refrigeret media martis incen¬
dat hiis intertecta ionis illustret et tem¬
ꝑet. infraq martem due soli obediant
ip̃e sol mundum omnẽ sua luce comple¬
at. ab eoq luna illuminata grauiditates
⁊ partus afferat maturitatesq gignendi
que copulatio rerum et quasi consen¬
riens ad mundi columitatẽ coaumen¬
tatio nature quem non mouet. hunc
hoꝵ nichil unꝗͣ reputauisse certo scio.¬
in age ut acelestib rebus ad terrestres uenia¬
mus: ꝯuid est in hiis in quo non natri¬
re ratio intelligentis appareat ⁊ pͥnci-¬
pio eoꝵ que gignunt᷑ eterra stirpes
⁊ stabilitatem dant hiis que sustinẽ¬
tur. et eterra fuocum trahunt quo a¬
lantur ea que radicib continentur
obducunturq libro aut cortice trunci
quo sint a frigorib et calorib tutiores
Iam uero uites sic clauiculis adminicła
tanqͣm manib apprehent unt. atq ita

Expanded text:
dicuntur; quarum tantus est concentus dicuntur; quarum tantus est concentus ex dissimillimis motibus, ut, cum summa Saturni refrigeret, media Martis incendat, is interiecta Iovis inlustret et temperet, infraque Martem duae soli oboediant, ipse sol mundum omnem sua luce compleat, ab eoque luna inluminata graviditates et partus adferat maturitatesque gignendi. Quae copulatio rerum et quasi consentiens ad mundi incolumitatem coagmentatio naturae quem non movet, hunc horum nihil umquam reputavisse certo scio. Age ut a caelestibus rebus ad terrestres veniamus, quid est in his in quo non naturae ratio intellegentis appareat. Principio eorum quae gignuntur e terra stirpes et stabilitatem dant is quae sustinentur, et e terra sucum trahunt quo alantur ea quae radicibus continentur; obducunturque libro aut cortice trunci, quo sint a frigoribus et caloribus tutiores. iam vero vites sic claviculis adminicula tamquam manibus adprehendunt atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
astra uoluuntur que se et uisu suo glo¬
bata continent. ⁊ forma ip̃a figuraq fua
momenta sustentant. Sunt enĩ rotunda
quib formis ut ante dixisse iudeor mi¬
nime noceri potest. Sunt autẽ stelle
natura flãmee quo circa terre maris
aquarũ uaporibus aluntur. hiis qͥa
sole exagris tepefactis et ex aquis exei¬
tantur quib alte renouateq stelle
atq omnis et her refundat eadem et
rur sum eadem trahunt indidem nich
ut fere intereat ut ad modum paulilũ
quod astroꝵ ignis et etheris flãma con¬
sumat. Ex quo euenturum nr̃i putãt
id de quo panetium ad dubitare dicebãt
ut ad extremũ omnis mundus ignesce¬
ret cum humore consũpto neq terraali
posset nec remearet aer cius ortus aqͣ
omni ex hausta eẽ non posset ita re-¬
linqii nichil precerignem a quo rur-¬
sum animante. ac deo renouatio mũ¬
di fieret atq idemornatus oriretur.
olo instellarum ratione multus uob̃
iuderi maximeq earnm que errare

Expanded text:
astra volvuntur, quae se et nisu suo congloastra volvuntur, quae se et nisu suo conglobata continent et forma ipsa figuraque sua momenta sustentant; sunt enim rutunda, quibus formis, ut ante dixisse videor, minime noceri potest. Sunt autem stellae natura flammeae; quocirca terrae maris aquarumque reliquarum vaporibus aluntur is qui a sole ex agris tepefactis et ex aquis excitantur; quibus altae renovataeque stellae atque omnis aether effundunt eadem et rursum trahunt indidem, nihil ut fere intereat aut admodum paululum, quod astrorum ignis et aetheris flamma consumat. ex quo eventurum nostri putant id de quo Panaetium addubitare dicebant, ut ad extremum omnis mundus ignesceret, cum umore consumpto neque terra ali posset nec remearet aer, cuius ortus aqua omni exhausta esse non posset: ita relinqui nihil praeter ignem, a quo rursum animante ac deo renovatio mundi fieret atque idem ornatus oreretur. Nolo in stellarum ratione multus vobis videri, maximeque earum quae errare
Abbreviated transcription (Latin):
Quo circa si mundus globosiis est ob eãq
causam om̃s eius partes undiq equabi¬
les ip̃e ꝑse atq inter se continent᷑ contĩ¬
gere idem terre necesse est. ut omnibus
eius partibus in mediũ uergentibus. io
autem medium infimum insphera ẽ
nichil interrũpat quo labe factar pos¬
sit tanta contentio gͣuitatis ⁊ ponderũ
eademq ratione mare cum supra terrã
sit medium cum terre locum expetens
conglobatur undiq equabiliter neq re¬
dundat unꝗͣ neq effunditur. huc aut̃
continens aer. fertur ille quid̃ leuitate
sublimiᷤ tamen ionĩs partes se ip̃e fũ¬
dit. Itaq et maricontinuatus et uinctꝰ
est. et natura fertur ad celum. ouiꝰ
tenuitate et calore temperatꝰ iuitalem et
salutarem sp̃m prebet animantib quẽ
complexa sũma pars celi que ethena dr᷑
et suum retinet ardorẽ tenuẽ ⁊ nulla
admntione concretum ⁊ cum aeris ex¬
tremitate conungitur.I.n echere aut̃

Expanded text:
Quocirca si mundus globosus est ob eamque Quocirca si mundus globosus est ob eamque causam omnes eius partes undique aequabiles ipsae per se atque inter se continentur, contingere idem terrae necesse est, ut omnibus eius partibus in medium vergentibus id autem medium infimum in sphaera est nihil interrumpat quo labefactari possit tanta contentio gravitatis et ponderum. Eademque ratione mare, cum supra terram sit, medium tamen terrae locum expetens conglobatur undique aequabiliter, neque redundat umquam neque effunditur. Huic autem continens aer fertur ille quidem levitate sublimi, sed tamen in omnes partes se ipse fundit; itaque et mari continuatus et iunctus est et natura fertur ad caelum, cuius tenuitate et calore temperatus vitalem et salutarem spiritum praebet animantibus. Quem complexa summa pars caeli, quae aetheria dicitur, et suum retinet ardorem tenuem et nulla admixtione concretum et cum aeris extremitate coniungitur. In aethere autem
Abbreviated transcription (Latin):
nitens plumato corpore coruus: Rostro
tendit. Et hic geminis est ille sub ipsis
ante canem ꝓcyon graio qui nomĩe
fertur.
ec omnis descriptio sẏderũ atq hic
tantus celiornatis excorporibus¬
et huc et illuc casu et temere cursan¬
tibus potuisse effici ciuiqͣm sano uide¬
ripotest. at uero alia que natuta mẽ¬
tis et rationis expers hec efficere potu¬
it que non modo ut fierent ratione
eguerunt s intelligi qͣlia fint sine
sĩa ratione non possunt e Nec uero
hoc solum admmirabilia s nicħ maius
ꝗͣ qd̾ ita stabilis est mundus atq ita
coheroet ad ꝑmanendũ ut nichil ne
excogitari quidẽ possit aptius. orĩs enĩ
partes undiq mediuni locum capessentes
uituntur equaliter. Maxine aute corꝑa
inter se uincta ꝑmanent cum quasi qͦdam
uinc ulo circumdato colligantur qd̾ facit
eauatura que ꝑ omnẽ mundum omnia
inente et ratione confitiens fuuditur: et
ad medrum rapit et conuertitextrema.

Expanded text:
nitens plumato corpore Corvus rostro nitens plumato corpore Corvus rostro tundit, et hic Geminis est ille sub ipsis Ante Canem, Procyon Graio qui nomine fertur. Haec omnis descriptio siderum atque hic tantus caeli ornatus ex corporibus huc et illuc casu et temere cursantibus potuisse effici cuiquam sano videri potest, aut vero alia quae natura mentis et rationis expers haec efficere potuit quae non modo ut fierent ratione eguerunt sed intellegi qualia sint sine summa ratione non possunt? Nec vero haec solum admirabilia, sed nihil maius quam quod ita stabilis est mundus atque ita cohaeret, ad permanendum ut nihil ne excogitari quidem possit aptius. omnes enim partes eius undique medium locum capessentes nituntur aequaliter. maxime autem corpora inter se iuncta permanent cum quasi quodam vinculo circumdato colligantur; quod facit ea natura quae per omnem mundum omnia mente et ratione conficiens funditur et ad medium rapit et convertit extrema.
Abbreviated transcription (Latin):
cum uoluitur ales. at ꝑꝑ se aquilam ardẽ¬
ti cum corpore portat. de inde delphinus et¬
inde orion obliquo corpore nitens. Quẽ
subsequens feru̾dus ille canis stellarũ
luce refulget. post lepus subsequitur cur¬
riculum numqͣm defesso corpore sedans. at¬
canis canis ad caudam serpens prolabitur
argo. hanc aries tegit et sqͣmoso corpore pis¬
ces. fluminis illustri tangentẽ corpore ri¬
pas. quem longe serpentem et manantẽ
aspicies proceraq uiroa uidebis. que re-¬
tinent caudarum a parte locata. Inde nẽ¬
pe cernẽs ꝓpter fulgentis acumen. Aram
quam flatu ꝑmulcet sp̃c austri. ꝓpterq
centaurus cedit equi patris ꝓperans sub¬
ungere cetis. hic dextram porrigẽs qua¬
drupes qua iusta tenetur. tendit et illus¬
trem truculentus cedit ad aram. hic se¬
se infern de partibus erigit hẏdra.
ciuꝰlonge corpus est fusum in medioq si¬
nu fulgens cratera relucet. Extremam

Expanded text:
convolvitur Ales. at propter se Aquila ardenconvolvitur Ales. at propter se Aquila ardenti cum corpore portat. Deinde Delphinus. exinde Orion obliquo corpore nitens. quem subsequens fervidus ille Canis stellarum luce refulget. post Lepus subsequitur curriculum numquam defesso corpore sedans at Canis ad caudam serpens prolabitur Argo. hanc Aries tegit et squamoso corpore Pisces Fluminis inlustri tangentem corpore ripas. quem longe "serpentem" et manantem aspicies proceraque Vincla videbis, quae retinent Pisces caudarum a parte locata Inde Nepae cernes propter fulgentis acumen Aram, quam flatu permulcet spiritus austri. Propter quae Centaurus cedit Equi partis properans subiungere Chelis. hic dextram porgens, quadrupes qua vasta tenetur, tendit et inlustrem truculentus cedit ad Aram. Hic sese infernis e partibus erigit Hydra, cuius longe corpus est fusum, in medioque sinu fulgens Cretera relucet. extremam
Abbreviated transcription (Latin):
quatiens fulgore micanti. sumũ contigit
caput aluo stellaq iungens una tenet du¬
pͣlices cõmunt lumine formas. eternum
ex astris cupiens connectire nooum. ex in
contortis aries cum cornib heret. quem. p̃p
pisces. Quoꝵ alter paulum prelabit᷑ ante
⁊ magis horriferis aquilonis tangitur auris.
ad pedes andromade perseus describitur quẽ
sũma regione aquilonis flamina pulsãt.
ẜuiꝰ p̾pleuum genum uirgilias tenui cũ
luce urdebis. Inde fides posita leuiter ut
connexa uidetur. Inde est ales auis lato sub
tegmine celi. sapiti autẽ qui ꝓximat aqͣri
dextratotusq deinceps aquarius. tum ge¬
lidum ualido de pectore frigus hanelans sor¬
pore semifero magno capricornus ioebe.¬
Quem cum ꝑpetuo uestuut limũe rytan.
Brumali flectens contorquet temꝑe currũ.
hic autẽ aspicitur se se ostenoit emergit scor¬
pios alte. Posteriore trahens plexum in cor¬
poris artum. quem propter nitens pĩnis.

Expanded text:
quatiens fulgore micanti summum contingit quatiens fulgore micanti summum contingit caput alvo, stellaque iungens una tenet duplices communi lumine formas aeternum ex astris cupiens conectere nodum. exin contortis Aries cum cornibus haeret. quem propter Pisces, quorum alter paulum praelabitur ante et magis horriferis aquilonis tangitur auris. Ad pedes Andromedae Perseus describitur, quem summa a regione aquilonis flamina pulsant. cuius propter laeum genum Vergilias tenui cum luce videbis. inde Fides leviter posita et convexa videtur. inde est ales Avis lato sub tegmine caeli. Capiti autem Equi proxima est Aquari dextra totusque deinceps Aquarius. Tum gelidum valido de pectore frigus anhelans corpore semifero magno Capricornus in orbequem cum perpetuo vestivit lumine Titan, brumali flectens contorquet tempore currum. Hic autem aspicitur sese ostendens emergit Scorpios alte posteriore trahens flexum vi corporis Arcum. quem propter nitens pinnis
Abbreviated transcription (Latin):
pareat. Et natos geminos sub caput
arcti. Subiectus media ẽ caucer pedibq de¬
net᷑. magnꝰ leo. tremulam quatiens e corpo¬
re flaminã. Auriga sub leua geminoꝵ ob¬
ductus parte feretur aduersum caput huic
helice truculenta tuetur. at capra leuum hu¬
merum claro optinet tumq sequunt᷑. uerũ
hec est magno atq illustri predita signo.
contra hedi exiguũ iaciunt mortalib ignẽ.
eiuꝰ sub pedib corniger est ualido conexus cor¬
pore taurus. suis caput stellis conspsum est
freqntibus. has greci stellas yadas uocitare
fuerunt. a pluendo. enĩ est pluere
Nostre inꝑite suoculas quasi asubus eẽnt
non ab imbrib nominate. Minorem autẽ
septemtonem cepheus passis palmib terga
subsequit᷑. Namq ip̃m ad tergum eynosu¬
ra uertitur arcti. hunc antecedit obscura
sp̃e stellarũ carsie pia. hanc autem illustri.
usatur corꝑe ꝓpter andromeda aufugiensas¬
pectum mesta parentis. huic equus ille iubã

Expanded text:
pareat: et Natos Geminos invisses sub caput pareat: et Natos Geminos invisses sub caput Arcti; subiectus mediaest Cancer, pedibusque tenetur magnus Leo tremulam quatiens e corpore flammam. Auriga sub laeva Geminorum obductus parte feretur. adversum caput huic Helicae truculenta tuetur. at Capra laeum umerum clara obtinet. Tum quae secuntur: verum haec est magno atque inlustri praedita signo, contra Haedi exiguum iaciunt mortalibus ignem. Cuius sub pedibus corniger est valido conixus corpore Taurus. eius caput stellis conspersum est frequentibus; has Graeci stellas Hyadas vocitare suerunt a pluendo u/ein enim est pluere, nostri imperite Suculas, quasi a subus essent non ab imbribus nominatae. Minorem autem Septentrionem Cepheus passis palmis post terga subsequitur; namque ipsum ad tergum Cynosurae vertitur Arcti. Hunc antecedit obscura specie stellarum Cassiepia. Hanc autem inlustri versatur corpore propter Andromeda aufugiens aspectu maesta parentis. Huic Equos ille iubam
Abbreviated transcription (Latin):
miscetur in una. Id autẽ caput attingens
defessa uelud merentis imago uertitur
quam qutõ greciengonasiam uocitant
genib quia nixa feratur. hic illa eximio
posita est fulgore corona. atq hec quidẽ a
tergo. ꝓpter caput autẽ anguitenens quẽ
claro ꝑhibent ofuichum noĩe grau. hic
pressu duplici palmarum continet anguẽ.
atq eius ip̃e manet religatus corpore
torto. Namq uirũ mediũ serpens sub
pectora cingit. Ille tam̃ nitens grauiter
uestigia ponit. atq oculos urget pedib
pectusq nepai septenitͥones autẽ sequit᷑
arctophilax uulgo qurdicit᷑ eẽ bootes.
qd̾ qͣsi temone ad iunctã pre se qua fit
arctum deniq sequunt᷑ huic .ti. bocti
subter p̾cordia fixa. uidetur stella micans
radiis arcturus nomine claro. Cuiꝰ subiecta
fertur spicũ illustre tenens splendenti corpo¬
re uirgo. atq ita demetata sunt signa ut
in tantis descriptionib diuina sollertia ap¬

Expanded text:
miscetur in una. Id autem caput attingens miscetur in una. Id autem caput attingens defessa velut maerentis imago vertitur, quam quidem Graeci Engonasin vocitant, genibus quia nixa feratur. hic illa eximio posita est fulgore Corona. Atque haec quidem a tergo, propter caput autem Anguitenens, quem claro perhibent Ophiuchum nomine Graii. hic pressu duplici palmarum continet Anguem, atque eius ipse manet religatus corpore torto; namque virum medium Serpens sub pectora cingit. ille tamen nitens graviter vestigia ponit atque oculos urget pedibus pectusque Nepai. Septentriones autem sequitur Arctophylax, vulgo qui dicitur esse Bootes, quod quasi temone adiunctam prae se quatit Arctum. Dein quae sequuntur: "huic" enim Booti subter praecordia fixa videtur stella micans radiis, Arcturus nomine claro; cuius pedibus subiecta fertur Spicum inlustre tenens splendenti corpore Virgo. Atque ita demetata signa sunt, ut in tantis descriptionibus divina sollertia ap
Abbreviated transcription (Latin):
ua cynosura. hac fiount duce nocturna
fenices in alto. s prior illa magis stellis
distincta refulget. ⁊ late prima confestin
a nocte uidetur. hec uero parua est s nau¬
tis usus in hac est. Nam cursu interiore
breui conuertitur orbe. Et quo sit earũ
stellarum admirabilior aspectus: has int̾
ueluti rapido cum gurgite flumen. torrius
draco serpit subter supraq reuoluens.
sese confitiensq simis e corpore flexos. Eiꝰ
cum totius est preclara sp̃es in primis
suscipienda est figura capitis atq ardor
oculoꝵ. huic non una mͦ caput ornans stel¬
la relucet: obstipum uerũ temꝑa funt
duplici fulgore notata e trucibq ocul
duo feruida lumina flagrant atq uno
mentum radianti fidere lucet. obstipũ ca¬
put atereti ceruice reflexum obtutum
in cauda maioris figure dicat et reliquũ
qnto corpus draconis totis noctibus cer¬
nimus. hoc caput hic paulũ sese subitoq
recondit. ortus ubi atq obitus partim ad¬

Expanded text:
va Cynosura. hac fidunt duce nocturna va Cynosura. hac fidunt duce nocturna Phoenices in alto. sed prior illa magis stellis distincta refulget et late prima confestim a nocte videtur. haec vero parva est, sed nautis usus in hac est; nam cursu interiore brevi convertitur orbe. Et quo sit earum stellarum admirabilior aspectus, has inter veluti rapido cum gurgite flumen torvus Draco serpit supter supraque revolvens sese conficiensque sinus e corpore flexos. eius cum totius est praeclara species tum in primis aspicienda est figura capitis atque ardor oculorum: huic non una modo caput ornans stella relucet, verum tempora sunt duplici fulgore notata e trucibusque oculis duo fervida lumina flagrant atque uno mentum radianti sidere lucet; opstipum caput, at tereti cervice reflexum optutum in cauda maioris figere dicas. et relicum quidem corpus Draconis totis noctibus cernimus, hoc caput hic paulum sese subitoque recondit, ortus ubi atque obitus parti ad
Abbreviated transcription (Latin):
stellarum inerrantiũ maxima multitu¬
do quarum ita descriptio distinctio est ut
ex nota figurarum similitudine nomĩa
inuenerint. Atq hoc loco me intuens uer¬
tar inquit carminib arati eisque a te
ad modum adolescendo conuersa ita me
delectant quia latina sunt ut multa
ex hiis memoria teneam. Ergo ut ocuł
assidue uidemus sine ulla mutatione aũ
uarietate cetera labuntur celeri celes¬
tia motu cum celoq simul noctesq di¬
esq ferunt᷑. Quoꝵ contemplatione
nullius expleri potest animus nature
constantiam iudere cupientis. Extremꝰq
adeo duplici de cardine uertex dicitur eẽ
polus. hunc circum arcto hee due ferũ¬
tur nũqͣm occidentes. Ex hiis altera apd̾
graios cỹnosura uocatur. altera dicit᷑
ẽẽ helice. Cuiꝰ quidẽ clarissimas stellas totis
noctibus cernimus quas nr̃i seꝑtem soliti
uocitare triones. paribq stellis similiter
distinctis eundem celi uerticem histrat par¬

Expanded text:
stellarum inerrantium maxima multitustellarum inerrantium maxima multitudo, quarum ita descripta distinctio est, ut ex notarum figurarum similitudine nomina invenerint.” Atque hoc loco me intuens Utar inquit “carminibus Arateis, quae a te admodum adulescentulo conversa ita me delectant quia Latina sunt, ut multa ex is memoria teneam. Ergo, ut oculis adsidue videmus, sine ulla mutatione aut varietate cetera labuntur celeri caelestia motu cum caeloque simul noctesque diesque feruntur, quorum contemplatione nullius expleri potest animus naturae constantiam videre cupientis. extremusque adeo duplici de cardine vertex dicitur esse polus." Hunc circum Arctoe duae feruntur numquam occidentes. ex is altera apud Graios Cynosura vocatur, altera dicitur esse Helice, cuius quidem clarissimas stellas totis noctibus cernimus, quas nostri Septem soliti vocitare Triones; paribusque stellis similiter distinctis eundem caeli verticem lustrat par
Abbreviated transcription (Latin):
cit et modo accedens tum autẽ recedens bi¬
nas in singulis annis reuersiones abex¬
tremo contrarias facit. Quarum in int̾¬
uallo tum quasi tristicia quadam contͣ¬
hit terram tũ uicissim letificat ut cum
celoshilarata uideatur. luna autem que ÷
ut ostendunt mathematici maior ꝗͣ dimn¬
diapars terre isoem spatiis uagatur. qͥb
sol. S tum cum grediens cum sole tum
degrediens et eamꝰ hucem quam asole acce¬
pit mittit interras et uarias ip̃a lucis mu¬
tationes ht̃. atq etiam tum subiecta atq
opposita soli rabios euis. et lumen obscu¬
rat tum ip̃a incidens in umbram cerre
c ulmen e regione solis interpositu int̾¬
iectuq derre repente deficit isdemq spaciis
ẽẽ stelle quas uagas dicimus circũ terrã
feruntur. eodemq modo oruintur. et
occidunt. quarum motus tum incitan¬
tur. tum retardantur sepe etiam insis¬
tunt quo spectaculo nichil potest ad mi¬
rabilius esse nichil pulcrius. N Sequit᷑

Expanded text:
cit et modo accedens tum autem recedens bicit et modo accedens tum autem recedens binas in singulis annis reversiones ab extremo contrarias facit, quarum in intervallo tum quasi tristitia quadam contrahit terram tum vicissim laetificat ut cum caelo hilarata videatur. Luna autem, quae est, ut ostendunt mathematici, maior quam dimidia pars terrae, isdem spatiis vagatur quibus sol, sed tum congrediens cum sole tum degrediens et eam lucem quam a sole accepit mittit in terras et varias ipsa lucis mutationes habet, atque etiam tum subiecta atque opposita soli radios eius et lumen obscurat, tum ipsa incidens in umbram terrae, cum est e regione solis, interpositu interiectuque terrae repente deficit. Isdemque spatiis eae stellae quas vagas dicimus circum terram feruntur eodemque modo oriuntur et occidunt, quarum motus tum incitantur tum retardantur, saepe etiam insistunt, quo spectaculo nihil potest admirabilius esse nihil pulchrius. Sequitur