comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ uisũ fuerit. utrũ ad hoc opꝰ tantũm
creat᷑a formata sit. in qua ds̃ sic̃ tẽ opor¬
tuisse iudicauit : humanis ostendet᷑ aspec¬
tib. an angłi qͥ iã antea erant ita mute¬
bant᷑. ut ex ꝑsona dĩ loquerent᷑. assum̃tes
corꝑalẽ speciẽ de creat᷑a corporea in usũ
ministerũ sui sic̃ cuiq opꝰ eẽt. aut ipsũ
corpus suũ. cui ñ subdunt᷑. s subditũ regunt:
inspecies quas: uellent accõmodatas. atq
aptas actionib suis mutantes atq uertentes
scđm attributã sibi acreatore potentiã.

Expanded text:
et visis utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes oralem speciem a creatura corporea in usum ministerii sui, sicut cuique opus esset, aut ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, in species quas volent accommodatas atque aptas actionibus suis immutantes atque vertentes, secundum attributam sibi a Creatore potentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ista filii dĩ. in qua sic̃ ille in mortale
corpꝰ habebimꝰ. confories facti in hac
fide sanissima. accipit᷑. ũbũ caro factũ
fili ĩ eiꝰ. ut sĩc ipse pͥmogenitꝰ in multis
fr̃ib. Primogenitꝰ utiqͦ. amortuis. scđ̾m
eundẽ apłm. Qua morte seminata ẽ.
litatẽ conformamur in corꝑe. etiã illud
uunus unaginẽ t̾reni. portemꝰ et
imaginẽ eius qui de celo ẽ. ut scilicet
in mortales nos futuros fide uera: et
spe certa firmaq teneamꝰ. Sic enĩ nc̃
eandẽ imaginẽ portare possumꝰ ñ dũ
inuisione. ħ infide. ñ dã in re. s inspe.

Expanded text:
 Filii Dei, in qua sicut ille immortale corpus habebimus, conformes facti in hac fide sanissima accipitur, Verbum caro factum Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus . Primogenitus utique a mortuis secundum eumdem apostolum , qua morte seminata est litatem conformamur in corpore, etiam illud vimus imaginem terreni, portemus et imaginehristum immortales nos futuros fide vera et spe certa firmaque teneamus. Sic enim nunc eamdem imaginem portare possumus nondum in visione, sed in fide; nondum in re, s
Abbreviated transcription (Latin):
sam. idẽ uoluntatẽ dĩ. uł falsis: & ne ab
ipsa quidẽ ꝑ uestigatione corporaliũ rer̃
atq motionũ s asua suspicione. ⁊ etrore
platis dicã sipot̾o qͥddã exẽpli gr̃a. qͦhȩo
aꝑtiora sint. Est cerce incorpore humano
quedã moles carnis. ⁊ forme spẽs. ⁊ ordo
distinctioq mẽbroꝵ. et tẽꝑatio ualitudinis
hoc corpꝰ inspitata anima regit : eadẽq
rationał. Et idõ qu̾auis mutabilis tam̃
que possit illiꝰ in cõmutabił sapientie
particeps eẽ. ut sit parcicipatio eiꝰ in id

Expanded text:
sam, id est voluntatem Dei; vel falsis, et ne ab sam, id est voluntatem Dei; vel falsis, et ne ab ipsa quidem pervestigatione corporalium rerum atque motionum, sed a sua suspicione et errore prolatis. 8. Dicam si potero quiddam, exempli gratia, quo haec apertiora sint. Est certe in corpore humano quaedam moles carnis, et formae species, et ordo distinctioque membrorum, et temperatio valetudinis: hoc corpus inspirata anima regit, eademque rationalis; et ideo quamvis mutabilis, tamen quae possit illius incommutabilis sapientiae particeps
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑alis. in conũsione et mutabi¬
litãte corpoꝵ. qͥ ꝗuis etiã ipse adnutũ
dĩ seruiat : ꝑseuerantia tam̃ consue¬
tidinis amisit admirationẽ. sicuta st̃
q̃ uł breuissimis. uł cerre ñ longis int̾¬
siue nascentib. siue occidentib rebus
siue alias alit̾. atq. alit̃ apparentib.¬
Alia uͦ ex ipso ordine uenientia.
tam̃ ꝓpter longiora int̾ualla
tẽpoꝵ minus usitata. q̃ licet multi
stupeant : ab inqͥsitorib huiꝰ scłi cõp̃¬
hensa st̃. ⁊ ꝓ̃gressu generationũ qͦ sepius
repetita. ⁊̃ aplurib cognita. eo minꝰ
mira st̃ : sicuti sunt defectꝰ luminariũ.
& raro existentes quedã species siderũ.
⁊ terre motꝰ. & monstruosi partus ani¬
mantiũ. & queq similia. quoꝵ nichil
fit nͥ dĩ uoluntate: sed plerisq ñ apparet.
Itaq licuit uanitati philosophoꝵ etiã causis
aluis ea cribuere. uł ueris s ꝓximis. cũ õmo
uidẽ ñ possent suꝑiorẽ cet̾eris om̃ib cau¬

Expanded text:
naturalis in conversione et mutabilitate corporum, qui quamvis etiam ipse ad nutum Dei serviat, perseverantia tamen consuetudinis amisit admirationem: sicuti sunt quae vel brevissimis, vel certe non longis intesive nascentibus, sive occidentibus rebus, sive alias aliter atque aliter apparentibuquamvis ex ipso ordine venientia, tamen propter longiora intervalla temporum minus usitata. Quae licet multi stupeant, ab inquisitoribus hujus saeculi comprehensa sunt, et progressu generationum quo saepius repetita, et a pluribus cognita, eo minus mira sunt. Sicuti sunt defectus luminarium, et raro existentes quaedam species siderum, et terrae motus, et monstruosi partus animantium, et quaecumque similia, quorum nihil fit nisi voluntate Dei, sed plerisque non apparet. Itaque licuit vanitati philosophorum, etiam causis aliis ea tribuere, vel veris, sed proximis, cum omnino videre non possent superiorem caeteris omnibus cau
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ habet aliquid iã idq non parui
ẽ. estimandũ. eã ipsam scilicet uoluntatẽ
bonam qui de bonis quorum capax ẽ. hu¬
mana natura. ñ de ullius mali ꝑpeeratione
uł ad eptione gaudere desiderat. et bona
qualia et in hac uita misera eẽ possunt pru¬
denti. temꝑanti. forci et iusta mente fectatur.
et qͣntũ dat᷑ assequit᷑. ut eciã in malis sit bo¬
nus. et finius malis omĩb atq impletis bonis
omĩb sit beatus¬

Expanded text:
bonorum habet aliquid jam, idque non parvi bonorum habet aliquid jam, idque non parvi aestimandum, eam ipsam scilicet voluntatem bonam, qui de bonis quorum capax est humana natura, non de ullius mali perpetratione vel adeptione gaudere desiderat; et bona, qualia et in hac misera vita esse possunt, prudenti, temperanti, forti, et justa mente sectatur, et quantum datur assequitur; ut etiam in malis sit bonus, et finitis malis omnibus atque impletis bonis omnibus sit beatus
Abbreviated transcription (Latin):
Um ꝗͦ exhis duob beata uita
constet atq omib nota om̃ib
cara sit : quid putamus eẽ cau¬
sȩ. cur horũ duorũ quando utrũq
non possunt magis eligant homines.
ut omĩa que uolunt habeant quã
ut omia que bene uelint. etiã siñ
habeant : An ipsa ẽ. prauitas generis
humani. ut cũ eos ñ laceat nec illũ
beatũ eẽ. qui qđ uult ñ habet : nec
illũ qui qđ male uult habet. sed illũ
qui et habet quecũq uult bona: et nulla
uult mala: Exhis duobus quib beata uita
perficitur. quando utrũq non dat᷑ id eligat᷑
potius unde magis abeata uita receditͣ:
Longe quippe ab illa ẽ. quicũq adipiscit᷑ ma¬
le concupita. quam qui non adipiscit᷑ con¬
cupita cũ potiꝰ eligi. debuerit uoluntas
bona atq. p̾poni. etiam non adepta que
appetit. Propinquat enĩ beato qui bene
uult quecũq. uult. et que adeptus cũ
fuerit beatus eric. Ee utiq non mala s bona
beatũ faciunt quando faciunt. Quoꝵ

Expanded text:
um ergo ex his duobus beata vita constet, atque omnibus nota, omnibus chara sit; quid putamus esse causae cur horum duorum, quando utrumque non possunt, magis eligant homines, ut omnia quae volunt habeant, quam ut omnia bene velint etiamsi non habeant? An ipsa est pravitas generis humani, ut cum eos non lateat, nec illum beatum esse qui quod vult non habet, nec illum qui quod male vult habet; sed illum qui et habet quaecumque vult bona, et nulla vult mala, ex his duobus quibus beata vita perficitur, quando utrumque non datur, id eligatur potius, unde magis a beata vita receditur longius quippe ab illa est quicumque adipiscitur male concupita, quam qui non adipiscitur concupita; cum potius eligi debuerit voluntas bona, atque praeponi, etiam non adepta quae appetit? Propinquat enim beato, qui bene vult quaecumque vult, et quae adeptus cum fuerit beatus erit. Et utique non mala, sed bona beatum faciunt, quando faciunt: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
pondus etiã incetis omĩb reb anĩad¬
uercenda p̃libauerĩ. Nunc incerĩ uoln¬
tatẽ copulatricẽ rei uisibilis. atq uisi¬
onis quasi parentis. et prolis. siue insen¬
tiendo. si ue in cogicando. nec parentẽ
tiec prolẽ dici posse: quomͦ ualui. et
quib ualui demonstraui. Unde tẽpus
admonet hane eandẽ trinitatẽ. in in¬
teriori homine requirere. atq. ab isto
de quo tã du loquutussum ani¬
mali atq. carnali qui ext̾ior dr̃.
in trorsus tendere. ubi sꝑamus inue¬
nire uos posse scđm trinitatẽ imaginẽ
dĩ. conatiis nr̃os illo ipso adiuan¬
te. quẽ omĩa sic̃ res ipse indicant.
ita etiã scã scriptura in mensura.
et numero. et pondere disposuisse
cestatur.

Expanded text:
pondus, etiam in caeteris omnibus rebus animadpondus, etiam in caeteris omnibus rebus animadvertenda praelibaverim. Nunc interim voluntatem copulatricem rei visibilis atque visionis quasi parentis et prolis, sive in sentiendo, sive in cogitando, nec parentem nec prolem dici posse, quomodo valui et quibus valui demonstravi. Unde tempus admonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque ab isto de quo tamdiu locutus sum animali atque carnali, qui exterior dicitur, introrsus tendere. Ubi speramus invenire nos posse secundum trinitatem imaginem Dei, conatus nostros illo ipso adjuvante, quem omnia, sicut res ipsae indicant, ita etiam sancta Scriptura in mensura et numero et pondere disposuisse testatur
Abbreviated transcription (Latin):
poffunt que singillatĩ sunt
imp̃ssa memorie uidet᷑ ad memoriã
mensura. ad uisionẽ uͦ numełis ꝑ¬
tinere. quia licet in numerabilis sit
multiplicitas taliũ uisionũ: singulis
tam̃ in memoria p̾scriptꝰ ẽ. intrans¬
gressibilis modus. Aaensura gͥ in me¬
moria. intisionib numerus apparet
sicut in ipsis corporib uisibilib
mensura quedã ẽ. cui numerossime
coaptat᷑ sensus u identiũ. et ex uno
u isibiłi multoꝵ cernentiũ format᷑
aspectus. ita ut etcã unus ꝓpt̾ duoꝵ
oculoꝵ numerũ. plerũq unã rẽ ge¬
minata spetie uideat sic̃ supra do¬
cuimus. Inhis g reb unde uisiones
exprimũnt᷑ quedã mensura ẽ. in ipsis
aute uisionib nuimerus. Uoluntas
uͦ que ista coniungit. et ordinat
et quad ã unitate copulat. nec sen¬
tiendi. aut cogitandi appecitũ nͥ
in his reb unde̾ uisiones formatit᷑ ac¬
quiescens collocat. ꝑondĩ similis ẽ.
Quappt̃ hec tria mensurã numerũ

Expanded text:
possunt quae singillatim sunt impressa memoriae, videtur ad memoriam mensura, ad visionem vero numerus pertinere. Quia licet innumerabilis sit multiplicitas talium visionum, singulis tamen in memoria praescriptus est intransgressibilis modus. Mensura igitur in memoria, in visionibus numerus apparet: sicut in ipsis corporibus visibilibus mensura quaedam est, cui numerosissime coaptatur sensus videntium, et ex uno visibili multorum cernentium formatur aspectus: ita ut etiam unus propter duorum oculorum numerum plerumque unam rem geminata specie videat, sicut supra docuimus. In his ergo rebus unde visiones exprimuntur, quaedam mensura est: in ipsis autem visionibus, numerus. Voluntas vero quae ista conjungit et ordinat, et quadam unitate copulat, nec sentiendi aut cogitandi appetitum nisi in his rebus unde visiones formantur, acquiescens collocat, ponderi similis est. Quapropter haec tria, mensuram, numerum,
Abbreviated transcription (Latin):
dici pocest. dicat᷑. s aptius dr̃ caritas. Et
hec quoq substantia. quia ds̃ substantia.
⁊ ds̃ caritas sic̃ scriptũ ẽ. Sic̃ aũ simul sub¬
stantia. cũ patre ⁊ filio: ita simul magna.
dimus. Si enĩ minus magał ẽ. ibi caritas
quã sapientia: minus quam ẽ. diligit᷑
tia: tantũ diligat᷑. Est aũ sapientia
equalis. ꝓpt̾ sũmã simplicitatẽ que in
illa substantia ẽ. ⁊ idõ ñ amplius quã
tria sunt unus diligens eũ quide illo ẽ.
⁊ unus diligens eũ de quo ẽ. ⁊ ipsa

Expanded text:
r caritas. et haec quoque substantia, quia deus substantia et deus caritas, sicut scriptum est. sicut autem simul substantia cum patre et filio, ita simul magna edimus. si enim minus magna est ibi caritas quam sapientia, minus quam est diligitur; tia, tantum diligatur. est autem sapienaequalis propter summam simplicitatem, quae in illa substantia est: et ideo non amplius quam tria sunt. Unus diligens eum qui de illo est, et unus diligens eum de
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩadẽ unitate substantie. ⁊ eqͣ¬
licate consistit. Siue enĩ sic unitas ab oꝵ
siue scitas. siue caritas. siue idõ unicas
quia caritas. ⁊ idõ caritas quia scĩtas.
manifestũ ẽ. qđ ñ aliquis duoꝵ ẽ. qͦ
utq̃ conuingit᷑. quo genitꝰ agignente
diligat᷑. generatorẽq suũ diligat. sintq
ñ paracip̾atione. s eẽntia sua. neq dono
suꝑioris alicuius. s suo proprio seruan¬
tes unitatẽ spẽ inuinculo pacis qđ imi¬
tari ꝑ grãm ⁊ ad am̃ ⁊ ad nos ipsos iubemͣ.
inquib duob p̃ceptis tota lex pendet n
ꝓpħe : Ita sunt illa tria ds̃ unus. solus magnꝰ.
sapiens. sc̃s. beat᷑. Nos aũ ex ipso. ⁊ ꝑ ipsũ.
⁊ in ipso beati. quia ipsuis munere int̾ nos
unũ. cũ illo aut̃ unus sp̃c̃. quia agglut¬
nat᷑ anima nr̃a post eũ. ⁊ nobis adherere
dõ bonũ ẽ. qr ꝑdet omnẽ qui fornicat᷑ ab eo.

Expanded text:
in eadem unitate substantiae et aequalitate consistit. siue enim sit unitas amborum siue sanctitas siue caritas, siue ideo unitas, quia caritas, et ideo caritas, quia sanctitas, manifestum est, quod non aliquis duorum est quo uterque coniungitur, quo genitus a gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque non participatione, sed essentia sua, neque dono superioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitatem spiritus in uinculo pacis. quod imitari per gratiam et ad deum et ad nos ipsos iubemur, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. ita sunt illa tria deus unus, solus, magnus, sapiens, sanctus, beatus, nos autem ex ipso et per ipsum et in ipso beati, quia ipsius munere inter nos unum, cum illo autem unus spiritus, quia agglutinatur anima nostra post eum, et nobis haerere deo bonum est, quia perdet omnem qui fornicatur ab eo.
Abbreviated transcription (Latin):
s unus ds̃ sit. ita enĩ sibi coherent. qđ
etiã in distantib diisisq substantiis fieri
dño. unus sp̃e ẽ. qͣntomagis ibi ubi ẽ.
omĩno inseꝑabilis atq. ext̃na conȩxio.
ne absurde dici uideatur quasi filius
bob simul ĩmo de ipsa simul crinitate
dicat᷑ : Siue gͦ hoc siue illud sit. qđ di¬
ligentius discutiendũ ẽ: nc̃ unde agit᷑
si in aliquo scilicet qđ ꝑtineat ad signi¬
ficandã eius substantiam in equalis inue¬
nicur. sic̃ iã ostendimius. Apłs aũ dix̃¬

Expanded text:
sed unus Deus sit. Ita enim sibi cohaerent; quod sed unus Deus sit. Ita enim sibi cohaerent; quod etiam in distantibus diversisque substantiis fieri Domino unus spiritus est: quanto magis ibi, ubi est omnino inseparabilis atque aeterna connexio, ne absurde dici videatur quasi filius bobus simul, imo de ipsa simul Trinitate dicitur? Sive ergo hoc, sive illud sit, quod diligentius discutiendum est, nunc unde agitur si in aliquo scilicet quod pertineat ad significandam ejus substantiam inaequalis invenitur, sicut jam ostendimus. Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ dixeris equales istos eẽ. fortitudine.
s illũ p̃stare prudentia: sequit᷑ ut huius¬
forticudo minus prudens sit. ac ꝑ hoc nec
fortitudine equales s̃. quando ẽ. illius for¬
titudo prudendentior. Atq ita de cetĩs¬
uirtutib in uenies. si om̃s eadẽ considati¬
one ꝑcurras. Nonu. de uirtutib corporis¬
hoo agit᷑. s de animi fortitudine. Quanto
gͦ magis in illa in cõmutabili etna/ substantia
in comꝑabilit simpliciore. quã ẽ. humaniis ani¬
mus. hec ita se habent: humano quippe am¬
mo. ñ hoc ẽ. eẽ. qđ ẽ. fortẽ eẽ. aut prudentẽ
aut iustũ. aut teꝑantẽ. Pocest enĩ eẽ animꝰ.
⁊ nullã istarũ habere uirtutẽ. Dõ aut̃ hoc
sapientẽ eẽ. ⁊ siquid de illa simplici multi¬
plicitate. uł multiplici simplicitate dixeris.
quo substantia eius significet᷑. Quã obre. siue
ita dicat᷑ ds̃ de dõ ẽ. ut ⁊ singulis hoc nom̃
conueniat: ̃ tam ut abo simul duo dii.

Expanded text:
Si enim dixeris aequales esse istos fortitudine, d illum praestare prudentia; sequitur ut hujusfortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quando est illius fortudo prudentior. Atque ita de cvirtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Non enim de viribus corporigitur, sed de animi fortitudine. Quanto ergo magis in illa incommutabili aeternaque substantia incomparabiliter simpliciore quam est animus humanus, haec ita se habent? Humano quippe animo non hoc est esse quod est fortem esse, aut prudentem, aut justum, aut temperantem: potest enim esse ahabere virtutem. Deo autem hoc sapientem esse, et si quid de illa simplici multiplicitate, vel multiplici simplicitate dixeris, quo substantia ejus significetur. Quamobrem, sive ita dicatur Deus de Deo, ut et siconveniat, non tamen ut ambo simul duo dii,
Abbreviated transcription (Latin):
retur. qͣndo certiꝰ putauerunt sic̃ quẽli¬
tͣnsisset ut eiꝰ posteriora uiderent᷑. p̃dicante
sibi apło petro. qm̃ oportebat xp̃m paci
et resurgere: cõpuncti sunt dolore penuentie
ut fieret in bapatatis qđ in capice eiꝰ psal¬
mi dicit᷑. beati quoꝵ remisse sunt iniqͥ tates.
et quoꝵ tecta st̃ peccata. ꝓptẽa cũ dic¬

Expanded text:
retur, quando certius putaverunt, sicut quemliretur, quando certius putaverunt, sicut quemlitransisset ut ejus posteriora viderentur, praedicante sibi apostolo Petro, quia oportebat Christum pati et resurgere, compuncti sunt dolore poenitentiae , ut fieret in baptizatis quod in capite ejus psalmi dicitur, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata: propterea cum dic
Abbreviated transcription (Latin):
priusꝗͣ eẽt̃ solidatꝰ t̃ timore negauerat.
ã quidẽ p̃destinatione positꝰ in specuia
petre. s adhuc manu diũ sibi suꝑ posica
ne uideret. Posteriora enĩ eiꝰ uisurꝰ erat.
& ñ dũ ille tnsierat. utiq amorte ad uitã.
ñ dũ resurrectione clarificatꝰ erat. Nã ⁊ qđ
sequit᷑ in exodo et dic̃. tegã manũ meã. suꝑ
te donec tnseã. et auferam manũ meã.
et tẽ uideb̾ posteriora mea: multi israhelite
quoꝵ tc̃ erat figura moyses. post resurrec¬
tionẽ dnĩ credider̾ in eũ. tanquã iã uiden¬
tes posteriora eiꝰ. remota manu eiꝰ ab ocłis
suis. Unde et isaye talẽ ꝓpheciã euangelis¬
ta commemorat: in cransa cor popłi huiꝰ.
& aures eoꝵ oppila. et ocłos eoꝵ gͣua.
Deniq in psalmo ñ absurde intelligit᷑ ex
eoꝵ ꝑsona dici. qm̃ die ac nocte graua¬
ta ẽ. suꝑ me manꝰ tua. Die fortasse cũ ma¬
nifesta miracula faceret. nec ab eis agnos¬
ceretur. nocte aut̃ cũ in passione m̾ore¬

Expanded text:
priusquam esset solidatus, ter timore negaverat , jam quidem praedestinatione positus in specula petrae, sed adhuc manu Domini sibi superposita ne videret. Posteriora enim ejus visurus erat, et nondum ille transierat, utique a morte ad vitam, nondum resurrectione clarificatus erat. 31. Nam et quod sequitur in Exodo, et dicit, Tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam, et tunc videbis posteriora mea: multi Israelitae quorum tunc figura erat Moyses, post resurrectionem Domini crediderunt in eum, tanquam jam videntes posteriora ejus, remota manu ejus ab oculis suis. Unde et Isaiae talem prophetiam evangelista commemorat: Incrassa cor populi hujus, et aures eorum oppila, et oculos eorum grava . Denique in Psalmo non absurde intelligitur ex eorum persona dici, Quoniam die ac nocte gravata est super me manus tua. Die fortasse, cum manifesta miracula faceret, nec ab eis agnosceretur; nocte autem, cum in passione more
Abbreviated transcription (Latin):
lem. qͣndoqͥdẽ informa serui utrũq uisibi¬
lit apparuit. Informa aũ dĩ absic ut tale
aliquid cogitẽt᷑. absit ut ũbũ dĩ ⁊ sapien¬
cia dĩ ex una parte habeat faciẽ. ⁊ ex alia
dorsũ. sic̃ corpꝰ humanũ. aut omino ulla
specie. uł motione siue loco siue cempore
det. alias spc̃ sc̃s. sic̃ ea que supra diximꝰ ad¬
monent : ñ hoc efficit᷑ ut ds̃ ꝑpat̾ nũquã
tali aliqua specie patrib uisus sit. Multa
enĩ talia uisa sunt illis temporib non eui¬
dent̾ designato ⁊ nominato in eis uł patre
ꝓbabiles significationes: ñ nullis indicus
existentib ut nimis temerariũ sit dicere
dm̃ patrẽ ũquã patrib aut ꝓpħis. ꝑ aliqͣs
uisibiles formas apparuisse. Hanc enim
opinionẽ illi peperer̃. qui ñ potuerunt
in unitate trinicatis intelligere qđ dictũ ẽ.
regi aut̃ scłoꝵ in mortali. mnuisibili soli dõ.

Expanded text:
le: quandoquidem in forma servi utrumque visibiliter apparuit; in forma autem Dei absit ut tale aliquid cogitetur: absit ut Verbum Dei et Sapientia Dei ex una parte habeat faciem, et ex alia dorsum, sicut corpus humanum, aut omnino ulla specie vel motione sive loco sive tempore det; alias Spiritus sanctus, sicut ea quae supra diximus admonent: non hoc efficitur, ut Deus Pater nunquam tali aliqua specie Patribus visus sit. Multa enim talia visa facta sunt illis temporibus, non evidenter nominato et designato in eis vel Patreprobabiles significationes nonnullis indiciis existentibus, ut nimis temerarium sit dicere, Deum Patrem nunquam Patribus aut Prophetis per aliquas visibiles formas apparuisse. Hanc enim opinionem illi pepererunt, qui non potuerunt in unitate Trinitatis intelligere quod dictum est, Regi autem saeculorum immortali, invisibili soli Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. unꝰ et solus ds̃ per sanã fidẽ intelli¬
gitur. Uisiones aũ ille ꝑ creaturã cõmuta¬
bilẽ. dõ in cõmutabili subditã facte st̃:
ñ pprie : sicuͣ ẽ. sed significatiue. sic̃ ꝓrerũ cau-¬
sis et tẽporib oportuit ostenderites dm̃¬

Expanded text:
 Deus est, per sanam fidem intelligitur. Visiones autem illae per creaturam commutabilem Deo incommutabili subditam factae sunt, non proprie sicuti est, sed significative sicut pro rerum causis et temporibus oportuit, ostendentes D
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ atingit afine usq ad finẽ fortit᷑ et dis¬
ponit oiã suauit̾ : Et cuiꝰ dictũ ẽ. celũ¬
mͥ sedes ⁊ tr̃a scabellũ pedũ eius. Et qui dix̃
quã domũ edificabitis mͥ. aut quis locus
quietis mee : Nonne manꝰ mã fec̃ hec oĩa :
Sed uidelic& in telligit᷑ locus penes eũ. in qͦ
statur supͣ petͣm. ipsa eccła catholica uͥ
salubrit̾ uidet pascha dnĩ id ẽ. tͣnsitũ dñ
et posteriora eius id ẽ. corpꝰ eiꝰ: qͥ credit
in resurrectionẽ eiꝰ. Et stab̾ inqͥt supͣ pe¬
tram: statĩ ut tͣnsiet maiestas mã. Neu̾a
enĩ statĩ ut tͣnsit maiestas dnĩ. in claritica

Expanded text:
inem fortiter, et disponit omnia suaviter ; et cujus dictum est coelum sedes, et terra scabellum pedum ejus; et qui dixit, Quam domum aedificabitis mihi? aut quis locus quietis meae? Nonne manus mea fecit haec omnia ? Sed videlicet intelligitur locus penes eum in quo statur super petram, ipsa Ecclesia catholica, ubi salubriter videt Pascha Domini, id est transitum Domini, et posteriora ejus, id est, corpus ejus, qui credit in resurrectionem ejus. Et stabis, inquit, super petram, statim ut transiet mea majestas. Revera enim statim ut t
Abbreviated transcription (Latin):
Uam quã nescio quẽ ad modũ isti intel¬
ligant qđ danieli apparuit antiqus
dierum aqͦ filiꝰ hominis qđ ꝓpt̾ nos eẽ.
dignatus est. accepisse intelligit᷑ regnũ.
ab illo scilice qui ei dic̃ inpsalmis. filiꝰ m̃s
estu : ego hodie genuite. postula a me
& daboꝰ tibi gentes hereditatẽ tuã. et qͥ
oiã subiec̃ sub pedib eius. Si gͦ dameli
et pat̾ dans regnũ. ⁊ filiꝰ accipiens appa¬
ruert̾ in specie corporali. qͦ modo isti diet̃
patrẽ nũquã uisũ fuisse ꝓpħis. ⁊ idõ solũ
debere intelligi in uisibilem. quẽ nemo
hominũ uidit nec uidere potest: Ita
enĩ narrauit daniel. Aspiciebã inquit
donec hroni positi st̃. ⁊ uetustus dier̃
sedebat. ⁊ in dum̃ta eiꝰ quasi nix alba ⁊
assistebant ei. et udiciũ collocauit. & libri
aꝑtisunt : et eet̃a. Et paulo post. Aspiciebã
inqͥt in uisu noctis. et ecce cũ celi nubib qͣsi
filiꝰ hominis ueniens erat. et usq adue¬
tẽm dierũ ꝑuenit. et oblatuse ei. et ipsi

Expanded text:
uanquam nescio quemadmodum isti intelligant quod Danieli apparuerit Antiquus dierum, a quo Filius hominis, quod propter nos esse dignatus est, accepisse intelligitur regnum, ab illo scilicet qui ei dicit in Psalmis, Filius meus es tu, ego hodie genui te: postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam ; et qui omnia subjecit sub pedibus ejus . Si ergo Danieli et Pater dans regnum, et Filius accipiens, apparuerunt in specie corporali; quomodo isti dicunt, Patrem nunquam visum esse Prophetis, et ideo solum debere intelligi invisibilem quem nemo hominum vidit, nec videre potest? Ita enim narravit Daniel: Aspiciebam, inquit, donec throni positi sunt, et Vetustus dierum sedebat: et indumentum ejus quasi nix album, num millium assistebant ei. Et judicium collocavit, et libri aperti sunt, etc. Et paulo post: Aspiciebam, inquit, in visione noctis: et ecce cum coeli nubibus, quasi Filius hominis veniens erat, et usque ad Veterem dierum pervenit, et oblatus est ei. Et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ratiõnalẽ desidio sui tanto ardentiorẽ. qͣnto
mundiorẽ. ⁊ canto mundiorẽ: qͣnto ad
spualia resurgentẽ. tanto aũ ad sp̃ulia
resurgentẽ : quanto a carnalib morientẽ.
Sed dũm ꝑ egrinam᷑ adnõ. et perfidẽ ãb u¬
lamus. ñ ꝑspeciẽ: posteriora xp̃i. hoc ẽ
carnẽ ꝑ ip̾sam fidem uidͥerẽ debemus. idẽ.
in solido fidĩ fundamento stantes. qđ signi-¬
ficat petra. ⁊ eã de tali aiassima: petrã
incuentes in catholica seł cccła de qua¬
dictũ ẽ. ⁊ suꝑ hanc petrã edificabo eccłam
meam. Tauto enĩ cerꝰ diligimꝰ. quã
uidere desid̾amꝰ faciẽ xp̃i: qͣnto in poste¬
riorib eiꝰ agnoscimꝰ. qͣntũ nos prior dile
tionis eiꝰ : saluos fac̃. atq uistificat. Si enĩ
credidis inqͥt in corde tuo. qđ ds illũ
suscicauit amortus : saluus eris. Et itũ.¬

Expanded text:
nto mundiorem, et tanto mundiorem quanto ad spiritualia resurgentem: tanto autem ad spiritualia resurgentem, quanto a carnalibus morientem. Sed dum peregrinamur a Domino, et per fidem ambulamus, non per speciem , posteriora Christi, hoc est carnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula intuentes, in catholica scilicet E hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Tanto enim certius diligimus, quam videre desideramus faciem Christi, quanto in posterioribus ejus agnoscimus quantum nos prior dilextionis ejus salvos facit, atque justificat, Si enim credideris, inquit, in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris : et it
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ nr̃e: resurreottio: dnĩ ẽ. Nã mortuã eẽ. illã
carnẽ in cruce passionis: etiã iniici eiꝰ ere¬
dt̃ s resurrexissẽ ñ credt̃. Qđ firmissime nos
credt̃es : tãquã de pecre soliditate contuemur.
Ende certa spe ad opcionẽ expectamꝰ. redẽptionẽ
corporis nr̃i. qr hoc in mẽbris xpĩ sꝑamꝰ. q̃ nos

Expanded text:
am esse illam carnem in cruce passionis, etiam inimici ejus credunt, sed resurrexisse non credunt. Quod firmissime nos credentes, tanquam de petrae soliditate contuemur: unde certa spe adoptionem exspectamus redemptionem corporis nostri ; quia hoc in membris Christi s
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã ꝑ quã facta st̃ oiã. spũalit̃ intelligimnꝰ.
intantũ carnalib affectib moriur. ut mor¬
tuiũ nobis hunc mundũ deputantes. nos qͦq
enĩ mortͤ itẽ dic̃. si aut̃ mortui estis cũ xpõ.
qͥd adhuc uelut uiuentes de hoc mundo deẽ.¬
nitis: Non gͦ inm̃ito nemo potit faciẽ id ẽ.
ipsã manifestacionẽ sapientie dĩ uidẽ: ⁊ui¬
uere. Ipła enĩ ẽ species cui concẽplande suspi¬
rat om̃is qͥ affectat diligere dm̃. ex coco corde.
et ex tota anima. et ex tota m̃te. Ad quã
conteplandã etiã ꝓximũ qͣncũ potest etificat.

Expanded text:
 quam facta sunt omnia, spiritualiter intelligimus, in tantum carnalibus affectibus morimur, ut mortuum nobis hunc mundum deputantes, nos quoquenim morte item dixit, Si autem mortui estis cum Christo, quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitipsam manifestationem sapientiae Dei videre et vivere. Ipsa est enim species cui contemplandae suspirat omnis qui affectat diligere Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, ad quam contemplandam, etiam proximum, quantum p
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib aitendentes agnouerunt artificẽ.
s aut ignẽ. aut sꝑͥm. aut citatũ derẽ.
aut stellarũ girũ. aut uiolentã aquam.
aut luminaria cęli. rectores orbis t̾rarũ
dępucauerunt. Quoꝵ quidẽ si specie
delectati. hec deos putauerunt. sciant
qͣnto dñator eoꝵ melior ẽ. Spetiei enĩ
generator. creauit ea. Aut si uircutẽ
et oꝑationẽ eoꝵ mirati sunt. intelligant
abhis qͣnto qui hec consticuit fortiõr
ẽ. Amagnitudine enĩ speciei ⁊ creat̾e.
cognoscibilit pot̾it hoꝵ creator uiđi.
Hec de libro sapientie propt̃ea posui. ne
me fideliũ quispiã frustra. & inanit̃
existimet in creat᷑a prius. ꝑ quasdã
sui generis trinitates quodãmͦ gradatĩ
donec ad mentẽ hominis. ꝑuenirẽ que¬
sisse inditia sũme erinitatis quã que¬
rimus cũ dm̃ querimus.

Expanded text:
erunt artificem; sed aut ignem, aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut violentiam aquarum, aut luminaria coeli, rectores orbis terrarum deos putaverunt: quorum quidem si specie delectati haec deos putaverunt, sciant quanto Dominator eorum melior est. Speciei enim generator ea creavit. Aut si virtutem etonstituit fortior est. A magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterat horum Creator videri . Haec de libro Sapientiae propterea posui, ne me fidelium quispiam frustra et inaniter existimet in creatura prius per quasdam sui generis trinitates quodam modo gradatim, donec ad mentem hominis pervenirem, quaesisse indicia summae illius Trinitatis, quam quaerimus cum Deum quaerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
olentes mreb
que facte sunt
ad cognoscendũ
eũ aquo facte sunt
exercere lectorẽ. iã
ꝑuenimus ad eiꝰ
in eo qđ cetis animalib antecellit. idẽ.
racione: intelligentia. & qͥc qͥd aliud
de anima rationali. uł intellectuali
dici pocest. qđ ꝑtineat ad eã re que
mens uocat᷑. uł animꝰ. Quo nomine ñ¬
nulli auctores latinȩ linguȩ. id qđ ex¬
cellit in homine. &e ñ est in pecore ab
anima ꝗ̃ in ẽ pͣecori. suo quodã loqͦndi.
more distinguit. Supra hanc gͦ nat᷑am
si querimꝰ aliqͥd et uerũ querimꝰ ds̃ ẽ
nat᷑a sciłc ñ creata. s creatrix. Que utrũ
sit trinitas ñ solũ credentib diuine script᷑ȩ
auctoricate. uerũ etiã intelligentib
aliqua sipossumꝰ ratione iã demon¬
strare debemus. Cur aũ si possumꝰ di¬
xerim. res ipsa conqueri. disputando.
cꝑit. melius indicabit. Ds quippe¬

Expanded text:
olentes in rebus quae factae sunt ad cognoscendum eum a quo factae sunt, exercere lectorem, jam pervenimus ad ejus in eo quo caeteris animalibus antecellit, id est ratione vel intelligentia, et quidquid aliud de anima rationali vel intellectuali dici potest, quod pertineat ad eam rem quae mens vocatur vel animus. Quo nomine nonnulli auctores linguae latinae, id quod excellit in homine, et non est in pecore, ab anima quae inest et pecori, suo quodam loquendi more distinguunt. Supra hanc ergo naturam, si quaerimus aliquid, et verum quaerimus, Deus est, natura scilicet non creata, sed creatrix. Quae utrum sit Trinitas, non solum credentibus, divinae Scripturae auctoritate; verum etiam intelligentibus, aliqua, si possumus, ratione jam demonstrare debemus. Cur autem, Si possumus dixerim, res ipsa cum quaeri disputando coeperit, melius indicabit. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ inpsalmo sacro canit᷑. ut uidet si ẽ.
incelligens aut requirens dm̃. Ad hoc
&ͦ debet homo eẽ intelligens : ut reqͥrat
Am. Satis itaq rememorati fusmꝰ. in
his que ds̃ fec ut pro ea cognosçeret᷑
ipse qui fecit. Inuisibilia enĩ eiꝰ ꝑ

Expanded text:
sicut in Psalmo sacro canitur, ut videret si est sicut in Psalmo sacro canitur, ut videret si est intelligens, aut requirens Deum . Ad hoc ergo debet homo esse intelligens, ut requirat Deum. 3. Satis itaque remorati fuerimus in iis quae Deus fecit, ut per ea cognosceretur ipse qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
& uir iniquus cogitationes suas. Si
ꝗͦ quesitꝰ inueniri potẽ. cur dictũ
est. querite faciẽ eiꝰ semꝑ: An & in¬
uentus forte querendus ẽ: Sic enĩ
sunt in cop̃hensĩbilia requirenda. ne sẽ
existimet nichil inuenisse qͥ quã sit
in cophensibile qđ querebat pocuerit
inuenire. Cur ꝗ sic querit si in copre¬
hensibile cophendit eẽ. qđ querit. nͥ qͥa
cessandũ ñ ẽ. quãdiu in ipsa in com¬
p̃hensib iliũ rerũ inqͥsitione ꝓficit᷑. &¬
melior meliorq fic querens tã magnũ
bonũ. qđ & inueniendũ querit᷑. et
querendũ inuenit᷑. Nã & querit᷑ ut¬
inueniat᷑ dulciꝰ. & inuenit᷑ ut querit᷑
auiduis. Scđm hoc accipi potẽ. qđ
dictũ ẽ. in libro ecclesiastico. dicere
sapientiã. qͥ me manducant ad huc
esurient & qͥ me b̾ibunt adhuc sitient.
Manducant enĩ & bibunt : qͥa inueni¬
unt. A qͥa esuruint ac sitiunt. adhuc
cellectus eiĩ quẽ inuenit adhuc̃ que¬
rit. ds enĩ respex̃ suꝑ filios hominũ

Expanded text:
cogitationes suas . Si ergo quaesitus inveniri potest, cur dictum est, Quaerite faciem ejus semper? An et inventus forte quaerendus est? Sic enim sunt incomprehensibilia requirenda, ne se existimet nihil invenisse, qui quam sit incomprehensibile quod quaerebat, potuerit invenire. Cur ergo sic quaerit, si incomprehensible comprehendit esse quod quaerit, nisi quia cessandum non est, quamdiu in ipsa incomprehensibilium rerum inquisitione proficitur, et melior meliorque fit quaerens tam magnum bonum, quod et inveniendum quaeritur, et quaerendum invenitur? Nam et queniatur dulcius, et invenitur ut quaeratur avidius. Secundum hoc accipi potest, quod dictum est in libro Ecclesiastico dicere sapientiam: Qui me manducant, adhuc esurient; et qui bibunt me, adhuc sitient . Manducant enim et bibunt, quia inveniunt; et quia esuriunt ac sitiunt, adhuc tellectus eum quem invenit adhuc quaerit: Deus enim respexit super filios hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ. qr et in memoria sunt illi ũboꝵ
soni: etiã quando inde ñ cogitat. et inde
format᷑ acies recordationis eiꝰ qͣndo de eis¬
cogitat et uoluntas recordantis atq cogitan¬
tis utrũq coniungit. Nullomͦ tam̃ dixeri¬
mus istũ cũ hoc agit scđ̾m trinitatẽ in¬
t̃ioris hominis agere. s potiꝰ extĩoris. qͥa
id solũ meminit. et qͣndo uult et qͣntũ
uult intuet᷑. qđ ad senstĩ corꝑis ꝑcinet¬

Expanded text:
nitatem, quia et in memoria sunt illi verborum nitatem, quia et in memoria sunt illi verborum soni, etiam quando inde non cogitat; et inde formatcogitat; et voluntas recordantis atque cogitantis utrumque conjungit? Nullo modo tamen dixerimus istum, cum hoc agit, secundum trinitatem interioris hominis agere, sed potius exterioris: quia id solum meminit, et quando vult, quantum vult intuetur, quod ad sensum cor
Abbreviated transcription (Latin):
de qua et in hoc libro sic̃ potui ꝓ spatio
temporis disputaui cũ iã et in quarto
libio huius oꝑis multa de hac dixerum.
s ibi ꝓpt̃ aliud. hic ꝓpt̃̾ aliud. Ibi sci¬
licet ut ostenderẽ cur et qͦmͦ xp̃c in
ꝓpt̃ eos qͥ dicunt eũ qui misit et eũ qͥ¬
missus ẽ. equales nat᷑a eẽ ñ posse. hic autẽ ad
distinguendam actiuã scientiã. a concẽplatiua
sapiencia. Placuit quippe uelut gradacim as¬
cendentib in ucͣq requirere apud intiorẽ ho¬
minẽ qͣndã sui cuiusq generis crinitatẽ. sic̃
prius apud exc̃iorẽ quesiuimus. ut ad illã
hoc possumus salcẽ in enigmate et ꝑspecu¬
lum concuendã exercitatiore inhis inferi¬
orib reb mente ueniamꝰ. Huiꝰ gͥ uerba
fidĩ qͥsqͥs in solis uocib memorię comenda¬
uerit nesciens quid significent: sic̃ solent
qͥ gc̃e nesciunt u̾ba gca tenere memorit᷑ uł
sunt ñne habent qͣndã in suo animo tri¬

Expanded text:
De qua et in hoc libro, sicut potui, pro spatio De qua et in hoc libro, sicut potui, pro spatio temporis disputavi, cum jam et in quarto libro hujus operis multa de hac re dixerim ; sed ibi propter aliud, hic propter aliud: ibi scilicet ut ostenderem cur et quomodo Chrispropter eos qui dicunt, eum qui misit, et eumissus est, aequales natura esse non posse; hic autem, ad distinguendam activam scientiam a contemplativa sapientia. 26. Placuit quippe velut gradatim ascendentibus in utraque requirere apud interiorem hominem quamdam sui cujusque generis trinitatem, sicut prius apud exteriorem quaesivimus; ut ad illam amen vel hoc possumus, saltem in aenigmate et per speculum contuendam exercitatiore in his inferioribus rebus mente veniamus. Hujus igitur verba fidei quisquis in solis vocibus memoriae commendaverit, nesciens quid significent; sicut solent qui graece nesciunt, graeca verba tenere memoriter, vel sunt: nonne habet quamdam in suo animo tri
Abbreviated transcription (Latin):
am itaq uideamus qͥd sermo iste plixus
effecerit. qͥd colligerit: qͦ ꝑuenerit. Beatos
mundante ad beatitudinẽ ꝑuenit᷑. Itafit
ut ꝑ istã quã ñ om̃s uolunt ad illã tenen¬
dum sit: quã nemo pocest eẽ qͥ nolit.
Beacos enĩ se uelle. om̃s in corde suo ui¬
dent. Tantaq ẽ. in hac re humane nat᷑e
conspiratio. ut ñ fallat᷑ homo. qͥ hoc ex
animo suo de animo conicit alieno.
Deniq om̃s id uelle nos nouimus. Multi
uͦ in mortales se eẽ posse desꝑant. cũ id qđ
om̃s uolunt idẽ. beatos nullus eẽ alit̃ pos¬
sit. Uolunt cam̃ etiã in mortales eẽ si pos¬
sint. s ñ credendo qđ possint ñ ita uiuut
ut possint. Necessaria est gͦ sides ut beati¬
tudinẽ consequamur. om̃ib humanȩ
nature bonis. idẽ. et animi et corporis.
Hanc aticẽ fidẽ in xp̃o eẽ defictã qui in
carne resurrex̃. am̾orauis ñ moriturus ul¬
terius. nec nisi ꝑ illũ quẽquã lib̃ari a dia¬
boli dominatu ꝑ remissionẽ peccatoꝵ. in

Expanded text:
am itaque videamus quid sermo iste prolixus effecerit, quid collegerit, quo pervenerit. Beatos mundante ad beatitudinem pervenitur. Ita fit ut per istam quam non omnes volunt, ad illam tendendum sit quam nemo potest esse qui nolit. Beatos esse se velle, omnes in corde suo vident, tantaque est in hac re naturae humanae conspiratio, ut non fallatur homo qui hoc ex animo suo de animo conjicit alieno; denique omnes id velle nos novimus. Multi vero immortales se esse posse desperant, cum id quod omnes volunt, id est beatus, nullus esse aliter possit: volunt tamen etiam immortales esse, si possent: sed non credendo quod possint, non ita vivunt ut possint. Necessaria ergo est fides ut beatitudinem consequamur, omnibus humanae naturae bonis, id est, et animi et corporis. Hanc autem fidem in Christo esse definitam, qui in carne resurrexit a mortuis, non moriturus ulterius: nec nisi per illum quemquam liberari a diaboli dominatu, per remissionem peccatorum: in
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit᷑. om̃s ad eandẽ referant᷑ fidẽ. Non
tam̃ in hac uica ñ ualent tantũ ut ali¬
qͣndo ñ sit hic necessaria qualiũ cũq
remissio peccatoꝵ. q̃ ñ fit nͥ ꝑ eũ. qͥ san¬
guine suo uicit principẽ peteatorũ.
Exhac fide et tali uita quecumq noticio¬
nes sunt in animo fidelis hominis cum
memoria concinent᷑. et recordacione
inspiciunt᷑. et uoluntati placent. reddt̃
qͣndã sui generis tͥnitatem. Sed unago
dĩ de qua in eius ad uitorio post lo¬
quemur. ñ dũ in ipsa ẽ. Qđ tunc meliꝰ
apparebit cũ demonstracũ fuerit ubi
sit qđ in fuco uolumine lector conspec¬

Expanded text:
itur, omnes ad eamdem referantur fidem: non itur, omnes ad eamdem referantur fidem: non tamen in hac vita non valent tantum, ut aliquando non sit hic necessaria qualiumcumque remissio peccatorum; quae non fit nisi per eum qui sanguine suo vicit principem peccatorum. Ex hac fide et tali vita quaecumque notiones sunt in animo fidelis hominis, cum memoria continentur, et recordatione inspiciuntur, et voluntati placent, reddunt quamdam sui generis trinitatem. Sed imago Dei, de qua in ejus adjutorio post loquemur, nondum in ipsa est: quod tunc melius apparebit, cum demonstratum fuerit ubi sit: quod in futuro volumine lector exspec
Abbreviated transcription (Latin):
putandꝰ. ẽ. uiuere scđm intĩoris hominis
trinitatẽ. si ea ñ diligit q̃ ibi p̃dicant᷑. p̃cipi¬
unt᷑. ꝓmictunt᷑. Pocest enĩ etiã adhoc
tenere atq cogitare ut falsa eẽ existimans
conet᷑ etiã redarguere. Uoluntas gͦ illaq̃
ibi coniungit ea que memoria cenebant᷑
et ea que inde in acie cogitationis inp̃s
sa s̃ implet quidẽ aliquã trinitatẽ cum.
ipsa fic tc̃ia. s ñ scđm eã uiuit᷑. qͣndo illa
que cogitant᷑ uelut falsa ñ placent. Cũ
aũ uera eẽ credunt᷑. et que ibi diligen¬
qͥsq qđ diligit. Quomͦ aũ diligant᷑ que
nesciunt᷑ s cantũ credunt᷑ iã questio ista
tractata ẽ. insuꝑiorib libris. et inuentum
neminẽ diligere qđ penitꝰ ignorat. Exhis
aut̃ que nota s̃. diligi. qͣndo diligunt᷑
ignota. Nunc librũ istũ ita claudimꝰ ut
ad moneamꝰ qđ iustus ex fide uiuit qͥ
fides ꝑdilectionẽ oꝑat᷑. ita ut uirtutes qͦq.
ipse quib prudent̾.fortit̃. cemꝑant̃. iusteq¬

Expanded text:
is hominis trinitatem, si ea non diligat quae ibi praedicantur, praecipiuntur, promittuntur. Potest enim etiam ad hoc tenere atque cogitare, ut falsa esse existimans, conetur etiam redarguere. Voluntas ergo illa, quae ibi conjungit ea quae memoria tenebantur, et ea quae inde in aciet quidem aliquam trinitatem, cum ipsa sit tertia: sed non secundum eam vivitur, quando illa quae cogitantur velut falsa non placent. Cum autem vera esse creduntur, et quae ibi diligenquisque quod diligit. Quomodo autem diligantur quae nesciuntur, sed tantum creduntur? Jam quaestio ista tractata est in superioribus libris , et inventum neminem diligere quod penitus ignorat; ex iis autem quae nota sunt diligi, quando diligi dicuntur ignota. Nunc librum istum ita claudimus, ut admoneamus quod justus ex fide vivit : quae fides per dilectionem operatur , ita ut virtutes quoque ipsae quibus prudent
Abbreviated transcription (Latin):
nur. ut eũ stabilit̾ contemplemͣ in reb
et̃nis. Illi aut̃ p̃cipui gentium phylosops
qͥ inuisibilia dĩ ꝑ ea que facta sunt in¬
tellecta conspicere potuerunt. tam̃ quĩa
sine mediatore. idẽ sine homine xpo phy¬
nisse apłis crediderunt᷑ ueritatẽ deci¬
muerunt sic̃ de illis dictũ ẽ. ininiqͥ¬
tate. Non potuerunt enĩ inhis rerũ
infimis constituti. nͥ querere aliqua
media. ꝑ que ad illa que incellexerant
sublimia ꝑuenirent. Atq ita in decep¬
tores demones inciderunt. ꝑ quos fãc¬
tum ẽ. ut inmutarent głam in cor¬
ruptibilis dĩ insimilicudinẽ imaginis
corrupabilis hominis. et uolucrum

Expanded text:
mur, ut eum stabiliter contemplemur in rebus mur, ut eum stabiliter contemplemur in rebus aeternis. Illi autem praecipui gentium philosophi, qui invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspicere potuerunt, tamen quia sine Mediatore, id est, sine homine Christo phirunt, veritatem detinuerunt, sicut de illis dictum est, in iniquitate. Non potuerunt enim in his rerum infimis constituti, nisi quaerere aliqua media per quae ad illa quae intellexerant sublimia pervenirent: atque ita in deceptores daemones inciderunt, per quos factum est ut immutarent gloriam incorruptibilis Dei, in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et vo
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ. aliĩ quidẽ dat᷑ ꝑ sp̃m sermo sa¬
sp̃m: si ita int̾ se distant hec duo. ut
sapientia diuinis scientia humanis accri¬
buta sit reb utrũq agnosco in xp̃o
et mecũ om̃is eiꝰ fĩddis. Et cũ lego uer¬
bum caro factũ ẽ et habitauit in nob̃
in u̾bo incelligo uerũ dĩ filiũ. in carne
agnosco uerum hominis filiũ. & utrũq
simul unã ꝑsonã di et hominis in effa
Si gram referamꝰ ad scienciã. ueritatẽ ad sa¬
pientiã: puco nos ab illa duarũ istarum
rerũ distinctione quã comendauimus
ñ ab ͥoriere. In reb enĩ ꝑ tẽpꝰ oras. illa
suma grã ẽ. qđ homo in unitatẽ ꝑsone
conuinctus ẽ. dõ. In reb̾ uͦ et̃nis. sũma ue¬
ritas recte tribuit᷑ dĩ u̾bo. Qđ uͦ idẽ ipse
ẽ unigenitꝰ a patre plenꝰ gẽ et ueritatis.
id actum ẽ. ut idẽ ipse sic in reb ꝓnob̾
cẽporalit̾ gestis. cuiꝑ eandẽ fidẽ munda¬

Expanded text:
litatem: alii quidelitatem: alii quideSpiritum , si ita inter se distant haec duo, ut sapientia divinis, scientia humanis attributa sit rebus, utrumque agnosco in Christo, et mecum omnis ejus fidelis. Et cum lego, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, et utrumque simul in unam personam Dei et hominis ineffabiSi gratiam referamus ad scientiam, veritatem ad sapientiam, puto nos ab illa duarum istarum rerum distinctione, quam commendavimus, non abhorrere. In rebus enim per tempus ortis, illa summa gratia est, quod homo in unitate personae conjunctus est Deo: in rebus vero aeternis summa veritas recte tribuitur Dei Verbo. Quod vero idem ipse est Unigenitus a Patre plenus gratiae et veritatis, id actum est ut idem ipse sit in rebus pro nobis temporaliter gestis, cui per eamdem fidem munda
Abbreviated transcription (Latin):
ec aucẽ omĩa q̃ pronobis uerbũ
caro factũ temporalit̾ et localit̃ fec̃.
et ꝑtulit scđm distinctionẽ quã demonstta¬
re suscepimus: adscienciã ꝑainent ñ ad sa¬
pientiã. Qđ auc̃ uerbũ ẽ. sine cẽpore et
sine loco ẽ. patri coet̃nũ. et ubiq totũ.
Dequo si qͥsq potest. qͣntũ potest ueracẽ
proserre sermonẽ sermo erit ille sapientiȩ.¬
sapientie cesauro habet et scientiȩ. Nã scribens
apłs ad colosenses uolo enĩ uos scire inquit
qͣntũ certam̃ habeã ꝓuobis et ꝓhis łaodi
dȩ s. et quicũq ñ uiderunt᷑ faciẽ meã
in carne ut consolent᷑ corda eoꝵ copulati
in caritate. et in omib diuitis plenitu¬
dinis in tellectus ad cognoscendũ miste¬
auri sapientiȩ. et scientiȩ. abscondici.
Quatenus nouerat apł̃s ĩhesauros istos.
qͣntũ eoꝵ penecrauerat et in eis ad
qͣnta ꝑuenerat quis potest nosse : Ego
tam̃ scđm id qđ scriptũ ẽ. unicuiq.
aut̃ nr̃m dat᷑ manifestatio sp̃e ad uti¬

Expanded text:
Verbum caro factum temporaliter et localiter fecit et pertulit, secundum distinctionem quam demonstrare suscepimus, ad scientiam pertinent, non ad sapientiam. Quod autem Verbum est sine tempore et sine loco, est Patri coaeternum et ubique totum; de quo si quisquam potest, quantum potest, veracem proferre sermonesapientiae thesauros habet et scientiae. Nam scribens Apostolus ad Colossenses: Volo enim vos scire, inquit, quantum certamen habeam pro vobis, et pro iciae, et quicumque non viderunt faciem meam in carne; ut consolentur corda eorum, copulati in charitate et in omnibus divitiis plenitudinis intellectus, ad cognoscendum mysteauri sapientiae et scientiae absconditi . Quatenus noverat Apostolus thesauros istos, quantum eorum penetraverat, et in eis ad quanta pervenerat, quis potest nosse? Ego tamen secundum id quod scriptum est, Unicuique autem nostrum datur manifestatio Spiritus ad uti
Abbreviated transcription (Latin):
nobis fidẽ de reb tẽporalib inserit. ĩp¬
se de sempitnus exhibet ueritate. ꝑ ipsũ
ꝑgunus. ad ip̃sũ tendimus. ꝑscientiã
ñ recedimus. in quo sunt om̃s cesauri
sapientie et scientie. absconditi. Sed
nunc de scientia loquim᷑. post de sapi¬
entia quantũ ipse donauerit loquturi.
Nec ista drio sic accipiamus. quasi ñ li¬
ceat dicere uł istã sapientiã q̃ in reb
humanis ẽ. uł illã scientiam q̃ indiumus.
loquendi enĩ latiore c̃suetudine. utraq

Expanded text:
nobis fidem de rebus temporalibus inserit, ipse de sempiternis exhibet veritatem. Per ipsum pergimus ad ipsum, tendimus per scientiam n recedimus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Sed nunc de scientia loquimur, post de sapientia, quantum ipse donaverit, locuturi. Nec ista duo sic accipiamus, quasi non liceat dicere, vel istam sapientiam quae in rebus humanis est, vel illam scientiam quae in divinis. Loq
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quia uerissime disputant. et docum̃tis
ctissimis ꝑsuadent. etñis rationib omia cẽ¬
poralia fieri: ꝓptẽa potuerunt in ipsis ratio
animaliũ generã. q̃ semina singuloꝵ in exor¬
diis. qͥ modꝰ in merem̃tis qͥ numeri per con¬
ceptus. ꝑ oitꝰ. ꝑ etates. ꝑ occasus. qui motꝰ
in appetendis que scđ̃m nat᷑am s. fugiendisq
contrariis : Nonne ista omĩa ñ ꝑ illã in¬
cõmutabile sapientiã. s ꝑ locoꝵ ac cẽpoꝵ
istoꝵiã q̃sierunt. ⁊ ab aliis exꝑta. atqͣ c̃scrip¬
quo tanquã fiuuio genus decurrit hu¬
manũ. atq inde cũsionẽ ad suũ cuiq.
debitũ t̾minũ. Ista enĩ nec istorici scribere
pocuerunt longe fut᷑a. et anullo exꝑta
acq narrata. ne̾c isti philosophi cetis᷑ me¬
liores in illis sũmis etnisq rationib intel¬
lectu: contẽplatis̃. Alioquin ñ eiusdẽ
generis p̃c̃ĩta q̃ potuer̃ hystorici inqͣtent.
s potius et futã p̃noscerent. Qđ qui po¬

Expanded text:
enim quia verissime disputant, et documentis certissimis persuadent, aeternis rationibus omnia temporalia fieri, propterea potuerunt in ipsis rationanimalium genera, quae semina singulorum in exordiis, qui modus in incrementis, qui numeri per conceptus, per ortus, per aetates, per occasus, qui motus in appetendis quae secundum naturam sunt, fugiendisque contrariis? Nonne ista omnia, non per illam incommutabilem sapientiam, sed per locorum ac temporum historiam quaesierunt, et ab aliis experta atque conscripquo tanquam fluvio genus decurrit humanum, atque inde conversionem ad suum cuique debitum terminum. Ista enim nec historici scribere potuerunt longe futura et a nullo experta atque narrata. Nec isti philosophi caeteris meliores in illis summis aeternisque rationibus intellectu talia contemplati sunt: alioquin non ejusdem generis praeterita quae potuerunt historici inquirerent, sed potius et futura praenoscerent; quod qui po