comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possint dicere incorde suo.non ẽ. ds̃: Pmisso
enim uersu. dixit inpriidens incorde suo. ñ
.s̃ ds̃: tanquam causȩ quererentur. unde hoc
possit dicere imprudens. subiecit Corrup¬
ti sunt: et abhominabiles facti sunt. in iniqͥ¬
tatibus suis Audi uios corruptos: Direrc̃
enim apud se: cogitantes ñ recte: Cȩpit
corruptio amala fide: Inde ratur inturpeᷤᷤ
mores: inde inacerrimas iniquitates. Gra¬
ctus isti sunt: Quid enim apud se dixerunt:
cogitantes non recte: Exiguum. et eum te¬
dio ẽ. uita nr̃a: abhac mala fide: sequitur
ilud qđ et apł̃s ait Manducemus & biba¬
mus: etas enim moriemur: Ibi autem latiꝰ
luxuria ipsa describitur: Coronemus nos
rosis ante quã marcescant: ubiq relinquamꝰ
luxuriam: quid sequitur: Occidamus ce¬
pauꝑem iustum: Hoc ẽ ergo dicere: ñ est
ds. Lenia uidebantur iam dudum loqui:
coronemus nos rosis ante quã maitescant¬
Quid delicatius: qͥd lenius: Spares dehac

Expanded text:
possint dicere in corde suo, Non est Deus. Praemisso possint dicere in corde suo, Non est Deus. Praemisso enim versu, Dixit imprudens in corde suo, Non est Deus, tanquam causae quaererentur unde hoc possit dicere imprudens, subjecit: Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt in iniquitatibus suis. Audi illos corruptos. Dixerunt enim apud se non recte cogitantes: coepit corruptio a mala fide, inde itur in turpes mores, inde in acerrimas iniquitates, gradus isti sunt. Quid enim apud se dixerunt cogitantes non recte? Exiguum et cum taedio est vita nostra. Ab hac mala fide sequitur illud quod et Apostolus dixit: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur . Ibi autem latius luxuria ipsa describitur: Coronemus nos rosis, antequam marcescant; ubique relinquamuluxuriam, quid sequitur? Occidamus pauperem justum : hoc est ergo dicere, Non est Deus. Lenia videbantur jam dudum loqui: Coronemus nos rosis, antequam marcescanQuid delicatius, quid lenius? Sperares de hac
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt: atq si intelligas prudens. quia impru¬
dens dixit incorde suo non ẽ ds̃: si aduertas. si
intelligas. si discutias: qui putat deo placere
facta mala. ñ eum putat dm̃. Si enĩ ds̃ est:
uistus ẽ: Si iustus ẽ: cdisplicet ei iniusticia:
displicet iniquitas lu autem cũ putas ei
placere iniquitatem: negas dm̃ Si autẽ ds̃
ẽ cui displicet imquitas: tͥ autem ñ uidet̃
ds̃ eu displicet iniquitas: Non ẽ. autẽ ds̃:
nͥ cui displicet inquitas Cum dicis incor¬
de tuo fauet iniquitatib meis ds̃: nichil
dnõ nr̃o. de ipso capite nr̃o occurrit. pse
enim eum informa serui appareret interra:
dixerunt qui eum crucifixerunt. ñ .ẽ. ds̃:
Qiua filius cłi erat: utiq ds̃ erat: S uli qui
corrupti sunt. et abhominabiles facti sunt
quid dixerunt: Non ẽ. ds̃. Occidamꝰ eum:
non. ẽ ds̃. Habes uocem ipsoꝵ in libro sapi¬
entiȩ S primo uide uios corruptos: ut

Expanded text:
ciunt. Atqui si intelligas prudens quia impruciunt. Atqui si intelligas prudens quia imprudens dixit in corde suo, Non est Deus, si advertas, si intelligas, si discutias: qui putat Deo placere facta mala, non eum putat Deum. Si enim Deus est, justus est; si justus est displicet, ei injustitia, displicet iniquitas. Tu autem cum putas ei placere iniquitatem, negas Deum. Si enim Deus est cui displicet iniquitas, tibi autem non videtur Deus cui displicet iniquitas, non enisi cui displicet iniquitas, cum dicis in corde tuo, Favet Deus iniquitatibus meis, nihil o Domino nostro, de ipso capite nostro occurrit. Ipse enim cum in forma servi appareret in terra, dixerunt qui eum crucifixerunt: Non est Deus. Quia Filius Dei erat, utique Deus erat. Sed illi qui corrupti sunt et abominabiles facti sunt, quid dixerunt? Non est Deus: occidamus eum, non est Deus. Habes vocem ipsorum in libro Sapientiae: sed primo illos vide corruptos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cussum inuenitur eẽ inplurib qđ in paucis
& ratis. et pene innullis eẽ putabamꝰ: ꝓdeant
inmedium: qui male uiuunt: Inspiciamus
fact᷑a flagitiosoꝵ. facinorosoꝵ. sceleratoꝵq
hominum. quoꝵ magna turba ẽ: qͥ fouent co¬
tidie peccata sua: qui factis inconsuetudinẽ
uersis. etiam uerecundiam ꝑdiderunt. Nȩc
eos positum corpus xp̃i uix audeat rephen¬
dere. qđ non cogitur amittere: et ꝓmagno sibi
putet seruare integritatem innocentiȩ: ne fa¬
ciat qđ culpare iam ꝑ consuetudinẽ aut ñ
audeat: aut si ausus fuerit. facilius erumpat
reptehensio & reclamatio eoꝵ qui male uiu¬
unt: quã uox libera eoꝵ qui bene uiuunt:
Et isti tales sunt. ut dicant incorde suo: non
ẽ ds̃: lales conuinco ego: Unde conuinco:
facta sua placere deo arbitrant᷑ Non ergo ait
aliqui dicunt̾ s dixit imptidens incorde
suo non ẽ dõ. Qui usq ado noncredunt eẽ
đm. ut eidem deo arbitrentur placere qđ fa¬

Expanded text:
cussum invenitur esse in pluribus, quod in paucis cussum invenitur esse in pluribus, quod in paucis et raris et pene in nullis esse putabamus? Prodeant in medium qui male vivunt, inspiciamus facta flagitiosorum, facinorosorum sceleratorumque hominum, quorum magna turba est; qui fovent quotidie peccata sua, qui factis in consuetudinem versis etiam verecundiam perdiderunt: haec eos positum corpus Christi, vix audeat reprehendere quod non cogitur admittere, et pro magno sibi putet servari integritatem innocentiae, ne faciat quod culpare jam per consuetudinem, aut non audeat, aut si ausus fuerit, facilius erumpat reprehensio et reclamatio eorum qui male vivunt, quam vox libera eorum qui bene vivunt. Et isti tales sunt, ut dicant in corde suo: Non est Deus. Tales convinco. Unde convinco? Facta sua Deo placere arbitrantur. Non ergo ait, Aliqui dicunt; sed, Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Qui usque adeo credunt esse eum, ut eidem Deo arbitrentur placere quod fa
Abbreviated transcription (Latin):
randũ: semo it iubet᷑ bona tolerare.S ꝓ isto
cantatur: uideamus qͥd sit Proisto increpant᷑
hic homines int̃ quos gemitur. int̾ qͦs dolet᷑
et consolatio dolentis et parturientis in psalmi
fine ddeꝓmitur et exprimitur: Qui sunt. gͦ mt̃
quos parturimus et gemimus. Si incorpore
xp̃i sumus. si sub illo capite uiuimus: si
inmenbris eius deputamur: qui sunt auch
ixit imprudens incorde suo:
ñẽ ds̃: Tale genus ẽ hom¬
mum: int̾quos dolet & ge¬
mit eorpus xp̃i. Sitale hoc
hominum genus. ẽ ñ multoᷤ
parturimus. Quantum ui¬
detur occurrere eogitationi¬
bus nrĩs: ꝑpauci sunt: Et difficile. ẽ. ut in¬
curramiis in homgnem qui dicat incorde
suo ñ ẽ ds̃ Tamen sic pauci sunt. ut inter
multos timendo hoc dicere. incorde suo di¬
cant: quia ore dicere ñaudent: Non ergo
multum ẽ qđ iubemur tolerare: uix inueni¬
tur: Rarum hominum genus ẽ qͥ dicant
incorde suo: ñẽ. ds̃. An uͦ alio intellectu dis¬

Expanded text:
im jubetur bona tolerare. Sed pro cantatur, videamus quid sit. Pro isto increpantur hic homines inter quos gemitur, inter quos doletur, et consolatio dolentis et parturientis in Psalmi fine depromitur et exprimitur. Qui sunt ergo inter quos parturimus et gemimus, si in corpore Christi sumus; si sub illo capite vivimus, si in membris ejus deputamur: qui sunt, audi. 2. Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Tale genus est hominum, inter quos dolet et gemit corpus Christi. Si tale hoc hominum genus est, non multos parturimus: quantum videtur occurrere cogitationibus nostris, perpauci sunt; et difficile est ut incurramus in hominem qui dicat in corde suo, Non est Deus : tamen sic pauci sunt, ut inter multos timendo hoc dicere, in corde suo dicant, quia ore dicere non audent. Non ergo multum est quod jubemur tolerare; vix invenitur: rarum hominum genus est qui dicant in corde suo, Non est Deus. An vero alio intellectu dis
Abbreviated transcription (Latin):
& si uitã temporalem amiserunt: Quare
hoc quia exfiliis hominũ. facti sunt
adipsos conuersus: Quis dabit ex syon
salutare isrł: Ostult. increpastis: insul¬
tastis: colaphitastis: sputis illinistis: spi¬
nis coronastis: ineruce suspendistis. Quẽ:
Qui dabit exsyon salutare isrł: nonne
ipse quem dixistis.non ẽ ds̃ : In aduer¬
dendo dominus captiuitatem popłi sui:
Lon enim auertit captiuitatem. Quis.¬

Expanded text:
etsi vitam temporalem amiserunt. Quare etsi vitam temporalem amiserunt. Quare hoc? Quia ex filiis hominum facti sunt ad ipsos conversus ait, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis: quem? Quis dabit ex Sion salutare Israel? Nonne ipse quem dixistis, Non est Deus? In avertendo Deus captivitatem populi sui. Non enim avertit captivitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tem Nunquid tͥ tollerent dmꝰ Quid ergo
restat: Quid. nͥ ut fatearis. quia tenert uo¬
lusti: et tenendo male amisisti: ꝑdidisti
enim & locum & gentem occidendo. xp̃m:
uolentes placere hominib. timuerunt
ꝑdiere locum p̃c autem ipse de quo
direrunt non ẽ. ds̃: maluit displicere ho¬
minib talib quales illi erant: Filiis ho¬
minum. ñ filiis di: maluit displicere: Inde
dissipata sunt ossa ipsorum: Illiuis ossa.
nemo confregit Confusi sunt: qm̃ ds̃
spreuit eos Reuera fr̃s quantum adillos
adtinet magna illis accessit confusio. in
quo loco crucifixerunt ne ꝑderent dñm:
quem ideo crucifixerunt ne ꝑderent & lo¬
cum et gentem: Non ibi sunt iudei. Ds̃ gͦ
spreuit eos: & tamen frangendo ammo¬
nuit illos. quo conuertantur: Nodo co¬
gnoseant xpm̃: & dicant ds ẽ: quem di¬
xerunt ñ ẽ. ds̃. Redeant adhereditatem
paternam: adhereditatem abrahȩ ysaac.
& iacob: possideant cũ ipsis uitã ȩternam:

Expanded text:
num; numquid tibi tollerent Deum? Quid ergo num; numquid tibi tollerent Deum? Quid ergo restat? Quid, nisi ut fatearis quia tenere voluisti et tenendo male amisisti? Perdidisti enim et locum et gentem occidendo ChristuVolentes placere hominibus, timuerunt perdere locum. Christus autem ipse de quo dixerunt, Non est Deus, maluit displicere hominibus talibus, quales illi erant; filiis hominum, non filiis Dei maluit displicere. Inde dissipata sunt ossa eorum, illius ossa nemo confregit. Confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Revera, fratres, quantum ad illos attinet, magna illis accessit confusio. In quo loco crucifixerunt Dominum, quem ideo crucifixerunt ne perderent et locum et regnum, non ibi sunt Judaei. Deus ergo sprevit eos: et tamen spernendo admonuit illos ut convertantur. Modo cognoscant Christum, et dicant, Deus est; quem dixerunt Non est Deus. Redeant ad haereditatem paternam, ad haereditatem Abrahae, Isaac et Jabob; possideant cum ipsis vitam aeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
tuneat amittere: et quid nolit habere: In
dubium ueniunt: pecunia et fides Quȩ
preciosior. ẽ: ibi grauius dampnum tim̃¬
dum. ẽ lu autem ut aurum deneas: fidem
ꝑdis Grauiori damno ꝑciiteris: et tu dde
lucro lȩcatus es: Ibi timiusti timore: ubi ñ
erat timor Redde pecuniam.: Parũ dico.
redde: ꝑde pecuniam: ne fidem pdas: Tu
autem pecuniam reddere timuisti: et fidẽ
ꝑdere uoluisti: Martyres ñ aliena tulerunt.
s etiam suam fidem ne amitterent. ꝓdeo¬
ꝓpria contempserunt: Et parum fuit ꝑdẽ
pecuniam: quando passi sunt. ꝑdiderunt
& animam suã Quando ꝓscripti sunt. &¬
ꝑdiderunt animã suã: ut inuitam eter¬
nam inuenirent eam Frgo ibi timuerunt.
ubi timendum. ẽ. Iui uero qui xp̃o dixerum
non.ẽ. ds̃: ibi tumuerunt. ubi non erat ⁊¬
mor: Dixerunt enim Si dimiserimus eũ.
uenient romani et collent nob & locum
rent romani: & tolierent tͥ et locum & ger¬

Expanded text:
timeat amittere, et quid nolit habere: in timeat amittere, et quid nolit habere: in dubium veniunt pecunia et fides; quae pretiosior est, ibi gravius damnum timendum est. Tu autem ut aurum teneas, fidem perdis: graviore damno percuteris, et tu de lucro laetatus es: ibi timuisti timore, ubi non erat timor. Redde pecuniam: parum dico, Redde; perde pecuniam, ne fidem perdas. Tu reddere pecuniam timuisti, et fidem perdere voluisti! Martyres non alienam tulerunt; sed etiam suam, fidem ne amitterent. contempserunt: et parum fuit perdere pecuniam, quando proscripti sunt; perdiderunt et animam suam, quando passi sunt: perdiderunt animam, ut in vitam aeternam invenirent eam . Ergo ibi timuerunt ubi timendum est. Illi vero qui Christum dixerunt, Non est Deus, ibi timuerunt ubi non erat timor. Dixerunt enim: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum rent Romani, et tollerent tibi locum et reg
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ diuicias: ñ uis ut ipse ds adte ueniat.
s uis ut chuitiȩ ueniant adce Qđ uis ut
adte ueniat: hoc inuocas Si autem dm̃
inuocares. ipse adte ueniret ipse esset di¬
uitȩ tuȩ Nunc autem uis habere archã
plenam: & mnanem conscientiam Os fi
implet domum: s pectus: Quid tͥ ꝓsunt
exteriores duitiȩ: si te interior premit
egestas: Ergo isti qui ꝓpter scłaria cõmo¬
da. qui ꝓpt̃ derrena bona. qui ꝓpt̃ uitam
presentem. &e tertenam felicitatem inuo¬
cant dm̃: ñ inuocant dm̃ Propterea quid
de illis sequitur: ibi timuerunt timore.
ubi ñ erat timor Hunquid enim timor
.ẽ si qͥs ꝑdat diuitias: Non÷ ibi timor: et
ibi timetur:. Si quis autem ꝑdat sapi¬
entiam. uere timor. ẽ: et ibi nontimetur.
Audi. dinosce: tales intellige Commenda¬
tur nescio cui saccellus: ñuult reddere: ꝓ
suo computat: Non putat posse repeti: iã
ꝓsuo habet: Reddere detrectat: uideat qͥd

Expanded text:
mihi divitias; non vis ut ipse Deus ad te veniat, mihi divitias; non vis ut ipse Deus ad te veniat, sed vis ut divitiae veniant ad te. Quod vis ut ad te veniat, hoc invocas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te interior premit egestas? Ergo isti qui propter saecularia commoda, qui propter terrena bona, qui propter vitam praesentem et terrenam felicitatem invocant Deum, non invocant Deum. 9. Propterea quid de illis sequitur? Ibi timuerunt timore, ubi non erat timor. Numquid enim timor est, si quis perdat divitias? Non est ibi timor, et ibi timetur. Si quis autem perdat sapientiam, vere timor est; et ibi non timetur. Audi, dignosce, tales intellige: commendatur nescio cui saccellus; non vult reddere, pro suo computat, non putat posse repeti, jam pro suo habebit, reddere detrectat. Videat quid
Abbreviated transcription (Latin):
uorant plebem meam incibo panis: quid
addidit cibo panis:tanquam panẽ man¬
ducant popłm meum: Cȩtera enim quȩ
manducamus: possumus mͦ illa. mͦ ula
Non semꝑ hoc olus: non semꝑhanc carnem:
gͦ deuorant popłm meum incibo panis:
Sine intermissione. sine cessatione deuorant.
qui deuorant popłm meum incibo panis:¬
Deum non inuocauerunt: Consolatur
gementem & maxime excommemoratio¬
ne ne imitando malos qui plerumq ꝓspe
uera: Illi enim dm̃ ñ inuocauerunt:. Nonne
cotidie tales rogant dm̃: Non rogant dm̃.
Attendite. si possumus hoc dicere. adiuã¬
te ipso do Ds̃ gratis se uult eoli: gratisse
uult diligi: hoc. ẽ caste amari Non ꝓpt̾ca
illum amari qͣdat aliquid preter se. s qͥa
dat se: Qui ergo inuocat dm. ut diues fi¬
at: dm̃ ñinuocat. Hoc inuocat: qđ uult
adse uenire Iuid enim. ẽ in uocare: nisi
inuocare inse: Inse inuocare: hoc dicitur
inuocare. Nam cum dicitur dõ. ds̃ da

Expanded text:
vorant populum meum in cibo panis? Quid vorant populum meum in cibo panis? Quid addidit, in cibo panis? Tanquam panem manducant populum meum. Caetera enim quae manducamus, possumus modo illa, modo illa; non semper hoc olus, non semper hanc carnem, ergo, devorant populum meum in cibo panis? Sine intermissione, sine cessatione devorant, qui devorant populum meum in cibo panisDeum non invocaverunt. Consolatur gementem, et maxime ex commemoratione, ne imitando malos qui plerumque prospervera. Illi enim Deum non invocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Qui ergo invocat Deum ut dives fiat, Deum non invocat; hoc enim invocat quod ad se vult venire. Quid enim est invocare, nisi vocare in se? In se ergo vocare, hoc dicitur invocare. Nam cum dicis, Deus da
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum inillo contempnitur: qͥa ppłs
di ẽ Rapiam inquit: et expoliem: Si. xp̃ia¬
nus ẽ. quid mͥ facturus. ẽ Loquit᷑ ꝓillo: qͥ
loquitur ꝓpartunente. & minatur deuoran¬
tib dicens: Nonne scient om̃s qui oꝑantur
iniquitatem: Nam et ille qui uidebat fu¬
rem & currebat cum eo. et cum adulteris
portionem suam ponebat. sedens aduersus
frem suum detrahebat. et aduersũ filium
matrissue ponebat scandalũ. dix̃ incorde suo.
ds: siero tͥ similis: S qͥd sequit᷑: Arguam te: et
statuam de ante facic̃ tuã: Sic ⁊ h: arguam te.
⁊statuam te ãnfaciem tuam: Nuis mͦ nosse ut
displiceas: noscesut plangas: Non erim¬
demonstraturus. ẽ. ds̃ iniquis iniquitatem
suã: Sinon. ẽ demonstraturus: qui erunt
qui dicturi sunt. qͥd nob̃ ꝓfuit suꝑbia. & di¬
uiciarum iactatio quid contulit nobis:
Tunc gͦ scient: qui mͦ scire nolunt: Nonne sci¬
ent om̃s qui oꝑantur iniquitatem: qui de¬

Expanded text:
hoc ipsum in illo contemnitur, quia populus hoc ipsum in illo contemnitur, quia populus Dei est. Rapiam, inquit, et exspoliem; si christianus est, quid mihi facturus est? Loquitur pro illo, qui loquitur pro parturiente, et minatur devorantibus, dicens, Nonne scient omnes qui operantur iniquitatem? Nam et ille qui videbat furem, et concurrebat cum eo, et cum adulteris portionem suam ponebat, sedens adversus fratrem suum detrahebat, et adversus filium matris suae ponebat scandalum, dixit in corde suo:  et statuam te ante faciem tuam . Sic et hic, Arguam te, et statuam te ante faciem tuam. Non vis modo nosse ut tibi displiceas, nosces ut plangas. Non enimemonstraturus est Deus iniquis iniquitatem suam. Si non est demonstraturus, qui erunt qui dicturi sunt: Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid contulit nobis ? Tunc ergo scient qui modo scire nolunt. Nonne scient omnes qui operantur iniquitatem, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
nis Nidete quȩ sit uia participatio:ꝑ̾ mis¬
sa ẽ. nob participatio diuinitatis: Mentitur
qui ꝓmisit: si ñ est prior factus particeps
mortalitatis filius enum dĩ particeps morta¬
litatis effectus. ẽ ut mortalis homo fiat par¬
ticeps diuinitatis Qui tͥ ꝓmisit communi¬
candum secum bonũ suum: prius tecum
communicauit malum tuũ Qui tͥ ꝓmisit
chuinitatem: ostendit inte caritatem.: Ergo
tolle qđ homines filii di sunt: remanet qđ
filii hominum sunt: Non est qui faciat bo
illis ostendstur Dic. mirare: loquere expar¬
turiente & dolente: Popłs enim tuus: deuo¬
ratur incibo panis: Est hic gͦ ppłs di: qui
deuoretur Certe non ẽ. qui faciat bonum:
nonẽ usq adunum: Respondetur exilla
regła S iste ppłs qui deuoratur. iste ppłs
qui patitur malos. iste qui gemit & partu¬
rit inter malos. iam exfiliis hominum. fi¬
lius di factus ẽ: ideo deuoratur Consili¬

Expanded text:
nis. Videte quae sit illa participatio: promisnis. Videte quae sit illa participatio: promissa est nobis participatio divinitatis; mentitur qui promisit, si non est prior factus particeps mortalitatis. Filius enim Dei particeps mortalitatis effectus est, ut mortalis homo fiat particeps divinitatis. Qui tibi promisit communicandum tecum bonum suum, prius tecum communicavit malum tuum: qui tibi promisit divinitatem, ostendit in te charitatem. Ergo tolle quod homines filii Dei sunt, remanet quod filii hominum sunt: Non est qui faciat bonillis ostendetur? Dic, minare, loquere ex parturiente et dolente. Populus enim tuus devoratur in cibo panis. Est ergo hic populus Dei qui devoratur. Certe non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Respondetur ex illa regula. Sed iste populus qui devoratur, iste populus qui patitur malos, iste qui gemit et parturit inter malos, jam ex filiis hominum filii Dei facti sunt: ideo devoratur. Consili
Abbreviated transcription (Latin):
lis ẽ Vnde enim hoc facis ut uideas: Unde
ꝓspicis ut indelligas: Nonne corde: Si cor¬
de hoc facis xp̃ianȩ: uide si sursum cor ha¬
bes: Si sursum cor habes: decȩlo interram
ꝓspicis Et quia hoc dono di facis: ds de
celo ꝓspicit suꝑ filios hominum: Illa igitur
ꝓspiciens ds̃ agnoscit: Quicquid hic donat:
agnoscit Audi quid Quia om̃s declinaue¬
runt. simul inutiles facti sunt: ñ ẽ qui fa¬
ciat bonum: nonẽ. usq adunum: Quȩ gͥ
illa alia questio ẽ nͥ quam paulo ante cõ¬
memoraui: Si nonest qui faciat bonum.
non ẽ tsq adunum: nemo restat qui ge¬
mat int̃̾malos: Expecta inquit dñs: no¬
li cito ferre sententiam: Donaui inquit¬
hominib bene facere: s exme. nonrquit
ex se Ex se enun mali sunt. filii hominũ
sunt quando male faciunt: quando bene
filii mei Hoc enim facit ds̃ exfiliis hominũ
filios dei: quia exfilio di. fec̃ d̃s filium homi¬

Expanded text:
lis est . Unde enim hoc facis ut videas, unde lis est . Unde enim hoc facis ut videas, unde prospicis ut intelligas? nonne corde? Si corde hoc facis, christiane, vide si sursum cor habeas. Si sursum cor habes, de coelo in terram prospicis. Et quia hoc dono Dei facis, Deus de coelo prospicit super filios hominum. Illa igitur prospiciens Deus agnoscit? quid, quia hic donat, agnoscit? Audi quid: Quia omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Quae igitur illa alia quaestio est, nisi quam paulo ante commemoravi? Si non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, nemo restat qui gemat inter malos. Exspecta, inquit Dominus; noli cito ferre sententiam: donavi hominibus bene facere, sed ex me, inquit, non ex se; ex se enim mali sunt: filii hominum sunt, quando male faciunt; quando bene, filii mei. Hoc enim facit Deus, ex filiis hominum filios Dei: quia ex Filio Dei fecit filium homi
Abbreviated transcription (Latin):
mus quȩ ado donata sunt nob̃. discernuimꝰ
int̃ nos & eos quib hȩc donata non sunt: &
ex nob illos cognoscunus: quia si nos aliqd
bonũ habere ñpotusse intelligimus. nͥ illo do¬
nante & largiente aquo sunt ommia bona:
simul uidemus nichil tale posse habere eos
quib hec ds̃ ñ donauit. Ista dinoscentia: nob
exspũ dei ẽ Exeo quo uidemus hoc ds uidet:
quia id as indet ut faciamus Hinc enim
dictum ẽ. & illud Sp̃s enim omĩa scrutat᷑.
etiam altitudinem dĩ: ñ quia ille scrutatur
tari facit Et qdđ dono ipsius tu facis. ille fa¬
cere dicitur: quia sine illo non tu faceres:
Ergo ds facere dicitur: cum tu facis: De do¬
no sp̃s filiorum quib datus ẽ. sp̃s dĩ. respi¬
ciunt suꝑfilios hominum: ut uideant si
ẽ intelligens. aut requirens deum: S qͥa
hoc facere dicitur. uelut ꝓspicere & uidere.
Quare autem decȩlo: si ħ homines faciunt᷑
Quia dicit apłs: nr̃a autem conuersatio incȩ¬

Expanded text:
mus quae a Deo donata sunt nobis, discernimus inter nos et eos quibus haec donata non sunt, et ex nobis illos cognoscimus. Quia si nos aliquod bonum habere non potuisse intelligimus, nisi illo donante et largiente a quo sunt omnia bona; simul videmus nihil tale posse habere eos quibus haec Deus non donavit. Ista dignoscentia nobis ex Spiritu Dei est; et eo quo videmus hoc, Deus videt; quia id Deus facit ut videamus. Hinc enim dictum est et illud, Spiritus enim omnia scrutatur, etiam altitudinem Dei : non quia ille scrutatur tari facit: et quod dono ipsius tu facis, ille facere dicitur; quia sine illo tu non faceres. Ergo Deus facere dicitur, cum tu facis. De dono Spiritus filiorum, quibus datus est Spiritus Dei, respiciunt super filios hominum, ut videant si est intelligens aut requirens Deum: sed quia hoc facere dicitur; velut prospicere et videre. Quare autem de coelo, si hoc homines faciunt? Quia dicit Apostolus, Nostra autem conversatio in coe
Abbreviated transcription (Latin):
ostendas. qͥa ipsi gustant et norunt impiĩ sen¬
tire non possunt qđ gustare nolunt: quid gͦ
facit de iocunditatẽ nominis di ꝰ Tulit sẽ
continuo aturbis impiorũ. E xpectabo inqͥt
nomen tuum: qm̃ iocundum. ẽ. in conspectu
scõrum tuoꝵ: Iocundum.ẽ. nomen tuum:
s ñ in conspectu impioꝵ. Ego scio quã dul

Expanded text:
ostendat, quia et ipsi gustant et norunt; impii autem senostendat, quia et ipsi gustant et norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei? Tulit se continuo a turbis impiorum: Et exspectabo, inquit, nomen tuum, quia jucundum est in conspectu sanctorum tuorum. Jucundum est nomen tuum, sed non in consp
Abbreviated transcription (Latin):
Expectabo nom̃ tuũ: quia iocundũ ẽ. Etcui
ꝓbas quia iocundum ẽꝰ Da mͥ palatum: cui
iocundum ẽ. Lauda dñm quantũ potes: &¬
exaggera dulcedinem eiꝰ quib ualueris u̾bis.
Homo nesciens qͥd sit mel: nͥ gustauerit nescit
quid dieas. Ideo magis ad exꝑimentum in
uitans psalmus. quid ait: Gustate. et uidete:
qm̃ suauis ẽ dominus: Gustare et non uis. et
dicis iocundum. ẽ: Quando iocundum est:
Si gustasti: infructu tuo inueniatur. non inso¬
lis uocib tanquã tantummͦ infoliis: ne ma¬
ledicto domini arescere tanquã illa ficulnea
ueritis. Homini autẽ ñgustanti. unde ꝓbas:
Laudando iocunditatẽ nominis dĩ Quanta¬
cunq dixtris: uerba sunt: Aliud ẽ gustus: uba
laudis eius audiunt &impii: non autem
gustant quam iocundum. ẽ nͥ scĩ: Promde
iste sentiens dulcedinem nominis cħ. & uo¬
lens explicare. et uolens ostendere. nec inue¬
niens quib: & enim scĩs non opus. ẽ ut tu

Expanded text:
Exspectabo nomen tuum, quia jucundum est. Et cui Exspectabo nomen tuum, quia jucundum est. Et cui probas quia jucundum est? Da mihi palatum cui jucundum est. Lauda mel quantum potes, exaggera dulcedinem ejus quibus valueris verbis: homo nesciens quid sit mel, nisi gustaverit, quid dicas nescit. Ideo magis ad experimentum te invitans psalmus, quid ait? Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Gustare non vis, et dicis, Jucundum est? Quid jucundum est? Si gustasti, in fructu tuo inveniatur, non in solis vocibus, tanquam tantummodo in foliis, ne maledicto Domini arescere tanquam illa ficulnea veritis. Homini autem non gustanti, unde probas? Laudando jucunditatem nominis Dei, quantacumque dixeris, verba sunt: aliud est gustus. Verba laudis ejus audiunt et impii: non autem gustant quam jucundum est, nisi sancti. Proinde iste sentiens dulcedinem nominis Dei, et volens explicare, et volens ostendere, nec inveniens quibus: etenim sanctis non opus est ut
Abbreviated transcription (Latin):
deterra uiuentium: Non glorior quasi ñ
accepim: sed in dño glorior: et confitebor
tͥ qm̃ fecisti: id÷ quia tu fecisti. ñ exmeritis me¬
is. sed exmiscdia. tua Ego enim quid feciꝰ
Si recolas: prius fui blaspemus. et ꝑsecutor. &
iiuriosus: Iu autem quid fecisti: S miseri¬
cordiam consecutus sum: quia ignorans feq
Confitebor tͥ inscłm qm̃ fecisti: et expectabo no¬
men tuũ qm̃ iocundum. ẽ. Amarum. ẽ. scł̃m:
s nomen tuum iocundum: Et si dulcia quedã
sunt inseculo. s cum amanrtudine digerunt᷑:
p̃ponitut nom̃ tuũ ñsolum magnitudine: s
etiam iocunditate: Hartauerunt et enim mͥ
iniusti delectationes suas: sed non sicut lex tua
dominez Neq enim si nichil dulce esset marty¬
ribus:tantas dubulatonum amaritudines
equo animo sustinerent. Amaritudo eoꝵ a
quouis sentiebatur: dulcedinem eoꝵ ñ facile
quisquam gustare poterat. Nom̃ gͦ dĩ iocun¬
dum amantib dm̃: supra om̃s iocunditates

Expanded text:
de terra viventium. Non glorior quasi non de terra viventium. Non glorior quasi non acceperim, sed in Deo glorior. Et confitebor m fecisti, id est, quia tu fecisti, non ex meritis meis, sed ex misericordia tua. Ego enim quid feci? Si recolas, prius fui blasphemus et persecutor et injuriosus. Tu autem quid fecisti? Sed misericordiam consecutus sum, quiiam fecisti. 18. Et exspectabo nomen tuum, quia jucundum es. Amarum est saeculum, sed nomen tuum jucundum. Et si dulcia quaedam sunt in saeculo, sed cum amaritudine digeruntur. Praeponitur nomen tuum, non solum magnitudine, sed etiam jucunditate. Narraverunt etenim mihi injusti delectationes suas, sed non sicut lex tua, Domine . Neque enim si nihil dulce esset martyribus, tantas tribulationum amaritudines aequo animo sustinerent. Amaritudo eorum a quovis sentiebatur, dulcedinem eorum non facile quisquam gustare poterat. Nomen ergo Dei jucundum est amantibus Deum super omnes jucunditates.
Abbreviated transcription (Latin):
meũ qui me facturus. ẽ diuitẽ int̾ra: qui
mͥ filios daturus. ẽ qͥ mͥ uxorem datuiꝰ ẽ.
Talia quidẽ ñ dat nͥ ds̃: s ñ uult se ꝓpt̃ talia
diligi ds̃. Ideo enim sepe ista dat et malis:
ut aliud abilo discant querere bom: Quo¬
te adtemporalia adipiscenda: Immo in
num. repetere uoluit adiciendo inscłm
scłi. ut confirmaret tͥ repetendo quã funda¬
tus esses indilectione regni cȩloꝵ. et inspe
eternȩ felicitatis Confitebor tͥ insełm
qͣm fecisti Quid fecisti: Doech datnasti:
Quid fecisti: ñ hec ipsa quȩ supradicta siũ
ut tanquam oliua fructisera indomo dei.
se S quis ẽ qui iustificat: Credenti in qͥt
ineum qͥiustificat impium Qd enim ha¬
des qd ñ accepisti Si autẽ accepisti: qͥd gła¬
ris quasi ñ acceꝑis. qͣsi exte habeas: Absit
ut ego sic glorier ait iste qui oppositus ẽ
contra doech: quitolerat doech interra do¬
nec emigret ille detabernacło. et eradicet̃

Expanded text:
meum, qui me facturus est divitem in terra, qui meum, qui me facturus est divitem in terra, qui mihi filios daturus est, qui mihi uxorem daturus est. Talia quidem non dat nisi Deus, sed non vult se propter talia diligi Deus. Ideo enim saepe ista dat et malis, ut aliud ab illo discant quaerere boni. Quote ad temporalia adipiscenda? Imo in anum, repetere voluit adjiciendo in saeculum saeculi, ut confirmaret ibi repetendo, quam fundatus esset in dilectione regni coelorum, et in spe aeterm fecisti. Quid fecisti? Doech damnasti, Quid fecisti, nisi haec ipsa quae supra dicta sunt, ut tanquam oliva fructifera in domo Dei,Sed quis est qui justificat? Credenti, inquit, in eum qui justificat impium . Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis , quasi ex te habeas? Absit ut ego sic glorier, ait iste qui oppositus est contra Doech, qui tolerat Doech in terra, donec emigret ille de tabernaculo, et eradicetur
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo isto dampnato qͥd: S ꝑauit inmul¬
titudine diuitiaꝵ suaꝵ: et p̃ualuit inua¬
nitate sua. Quid enim uanius eo qͥ putat
plus ualere nummum quã dm̃: Ergo
isto dampnato qͥ dixit. beatum popłm
cuiꝰ ẽ dñs ds̃ ipsius. Quid de te sentis:
qͥd tͥ speras: Ego autẽ sam mͦ corpꝰ illud au¬
di. Ego autem sicut oliua fructifera indo¬
mo dei. Hon unus homo loquitur. s oliua
ula fructifera: unde amputati sunt suꝑbi
rami. & insertus. ẽ. humilis oleasteꝵ
Sicut oliua fruc̾tifera indomo dñi: sꝑaui
inmiscđia di Ille quid: In multitudine
diuitiarum suaꝵ. Ideo radix ei euelletur
det̾ra uiuentium Ego autẽ qͥa sic̃ oliua
fructifera in domo di. cuius radix nutrit᷑
ñ eradicatur: sꝑaui inmiscdia cdi S forte
m̾:nam et huc errant homines aliqͣndo:
Om̃ quidẽ colunt: & ñ sunt iam similes isti
doech S quamuis de do p̃sumant: ad
temporalia tam̃: ut dicant sibi. colo deum

Expanded text:
Ergo isto damnato qui speravit in mulErgo isto damnato qui speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua: quid enim vanius eo qui putat plus valere nummum quam Deum? Ergo isto damnato qui dixicujus est Dominus Deus ipsius, quid de te sentis? quid tibi speras? Ego autem, jam modo corpus illud audi; Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei. Non unus homo loquitur, sed oliva illa fructifera, unde amputati sunt superbi rami, et insertus humilis oleaster . Sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei. Ille quid? In multitudine divitiarum suarum: ideo radix ejus evelletur de terra viventium. Ego autem quia sicut oliva fructifera in domo Dei, cujus radix nutritur, non eradicatur, speravi in misericordia Dei. Sed forte modo? Nam et hinc errant homines aliquando. Deum quidem colunt, et non sunt jam similes isti Doech: sed quamvis de Deo praesumant, ad temporalia tamen; ut dicant sibi, Colo Deum
Abbreviated transcription (Latin):
bat abraham multũ auri. argenti. pecoꝵ.
familie Diues erat: et ieiꝰ sinum larar᷑
pauꝑ sublatus. ẽ. Insinum diuitis paup:
an potius ambo do diuites. ambo acuꝑidi
ptura: Nondix̃. ecce hõ qͥfuit diues: s ecce hõqͥ
ñ posuit dm̃ adiutorẽ suũ: isꝑauit in multi¬
tudine diuitiarum suarum: Non qͥa habuit
diuitias. s qͥa impsis sꝑauit et indm non
sꝑauit. ideo dampnatur. ideo punitur.
ideo mouetur detabnacło tanquam motus
ille t̾renus: sic̃ puluis quẽ picit uentus afa¬
ciȩ terre: Ideo exstirpatur radix eius deterra
iuuentium: Nunqͥd huic similes sunt diuiteᷤ
dequib paulus apłs loquitur. p̃cipe diuitib¬

Expanded text:
bat Abraham multum auri, argenti, pecorum, bat Abraham multum auri, argenti, pecorum, familiae; dives erat, et in ejus sinum Lazarus pauper sublatus est. In sinum divitis pauper: an potius ambo Deo divites, ambo a cupidiiptura? Non dixit, Ecce homo qui fuit dives; sed, Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Non quia habuit divitias, sed quia in ipsis speravit, et in Deo non speravit, ideo damnatur, ideo punitur, ideo movetur de tabernaculo, tanquam motus ille terrenus, sicut pulvis quem projicit ventus a facie terrae ; ideo exstirpatur radix ejus de terra viventium. Numquid huic similes sunt divites, de quibus Paulus apostolus loquitur: Praecipe divitib
Abbreviated transcription (Latin):
uis nã poterit saluan: Quid adtenderuñ:
Non facultates: s cupiditates. Uiderunt .n.
etiam ipsos pauꝑes: et si ñ habentes pecu¬
mã. tam̃ habere auariciã Et ut nou̾itis
ñ pecuniam indiuite s auariciã condep̃¬
nan: aduertite qd dico. Respicis illũ cui¬
dem stantẽ iurta te: et forte inulo.ẽ. pecunia.
et ñ.c̃. auaricia Inte ñ . ẽ. pecunia: &. ẽ aua¬
ricia Pauꝑ ulcerosus: erumnosus: linct
acanib: ñ habens opẽ: ñ habens escam:
ñ habens forte ipsam uestẽ. ablatus. ẽ. aban¬
głis insinum abrahȩ Eia tu paup: gaudeᷤ
mͦ Nunqͥtnam tͥ et ulcera optanda sunt:
Nonne patrimonium tuũ sanitas ẽ: Non est
in hoc lararo meritũ pauꝑtatis: s pietatis:
Nam uides qͥ sublatus ẽ: ñ uides qͦ sublat᷑ sit
Quisẽ sublatus abangłis: pauꝑ erumpnos:
uł ulceros. Quo sublatus. ẽ: Insinũ abrahȩ
Lege scͥpturas: et inuenies diuitẽ abraham
Ut noueris quia ñ diuitiȩ pumuntur: habe¬

Expanded text:
uisnam poterit salvari? quid attenderunt? Non facultates, sed cupiditates. Viderunt enim etiam ipsos pauperes, etsi non habentes pecuniam, tamen habere avaritiam. Et ut noveritis non pecuniam in divite, sed avaritiam condemnari, advertite quod dico: respicis illum divitem stantem juxta te; et forte in illo est pecunia et non est avaritia, in te non est pecunia et est avaritia. Pauper ulcerosus, aerumnosus, linctus a canibus, non habens opem, non habens escam, non habens forte ipsam vestem, ablatus est ab Angelis in sinum Abrahae . Eia tu pauper gaudes modo, numquidnam tibi et ulcera optanda sunt? Nonne patrimonium tuum sanitas est? Non est in hoc Lazaro meritum paupertatis, sed pietatis. Nam vides qui sublatus est, non vides quo sublatus est. Quis est subs, ulcerosus. Quo sublatus est? In sinum Abrahae. Lege Scripturas, et invenies divitem Abraham . Ut noveris, quia non divitiae culpantur: habe
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas ante te. Compara et elige: S for¬
te habes. ocłm quo uideas malignitatem:
& non hãbes ocłm quo uideas benignitatẽ:
N e iniquo cordi Qd peuis ẽ auertit se: ne ui¬
deat qđ iuidere potest. Quid enim detalib
alio loco dictum. ẽ Holuit intelligere. utbe¬
ne ageret Nonenim dictum ẽ ñ potuit: s
noluit inquit intelligere ut bene ageret
Clausit ocłos aluce presenti: E qͥd scquitur
łmquitatem meditatus ẽ incubili suo: hoc
.ẽ minterior secreto cordis sui: Tale hoc ob¬
icitur huic doech ydumeo.maligno corpi.
mo tui t̾reno: non ꝑmanenti ñcȩlestiz
Dilexisti maliciam suꝑ benignitatem: Nam
uis nosse quam uideat malus utrumq.:
et illud potus eligat. hinc se auertat:
Quare elamat: quando iniq aliquid patit᷑
Quare tunc exaggerat qͣntum potest miqui¬
tatem. et laudat beiugnitatem: rep̃hendens
eum qui in illo oꝑatus ẽ. malignitatem suꝑ

Expanded text:
iniquitas ante te: compara, et elige. Sed foriniquitas ante te: compara, et elige. Sed forte habes oculum quo videas malignitatem, et non habes oculum quo videas benignitatem. Vae iniquo cordi! Quod pejus est, avertit se ne videat quod videre potest. Quid enim de talibus alio loco dictum est? Noluit intelligere ut bene ageret. Non enim dictum est, non potuit; sed noluit, inquit, intelligere ut bene ageret, clausit oculos a luce praesenti. Et quid sequitur? Iniquitatem meditatus est in cubili suo , hoc est in interiore secreto cordis sui. Tale quid objicitur huic Doech Idumaeo, maligno corpori, mortui terreno, non permanenti, non coelesti. Dilexisti malitiam super benignitatem. Nam vis nosse quam videat malus utrumque, et illud potius eligat, hinc se avertat? Quare clamat quando inique aliquid patitur? Quare tunc exaggerat quantum potest iniquitatem, et laudat benignitatem, reprehendens eum qui in illo operatus est malignitatem super
Abbreviated transcription (Latin):
dammͦ decapillis suis bene nobiseum fe¬
cerunt.: ⁊dẽ dehis reb quas potest am¬
putare. uł radere illa nouacula. Quia gͦ &
deipsis capillis boni aliqͥd fieri potest: signi¬
ficauit et illa mulier peccatrix quȩ cũ fle¬
uisset suꝑ pedes dñi. capillis suis tersit qͦs
lacrimis rigauit. Quid significans: qͥa cũ
misertus fueris aliciuus: debes et subuenire
si potes. Cum enim misereris: tanquã la¬
crimas fundis Cum subuenis: capillis ter¬
gis Et si hoc cuicumq: quantomagis pe¬
dib dm̃: Qui sunt pedes dñi: Euangłistȩ
sci dequib dictum ẽ. Quam speciosi pedeseoꝵ
qui annuntiant pacem: qui annuntiant
bona Ergo acuat nouaculam id: linguã
suam doechacuat dolum qͣntum potest.
Ablaturis ẽ suꝑstua temporalia: nunquid ne¬
ipsam diligeres: Non enim aliqͥd eras eroga¬
turus: aut qͦs diligeres delonginqua naui¬
gatione allaturus eras. Benignitas ante te:

Expanded text:
dammodo de capillis suis bene nobis fedammodo de capillis suis bene nobis fecerunt, id est de his rebus quas potest amputare vel radere illa novacula. Quia ergo et de ipsis capillis boni aliquid fieri potest significavit et illa mulier peccatrix, quae cum flevisset super pedes Domini, capillis suis tersit, quos lacrymis rigavit . Quid significans? Quia cum misertus fueris alicujus, debes et subvenire, si potes. Cum enim misereris, tanquam lacrymas fundis: cum subvenis, capillis tergis. Et si hoc cuicumque, quanto magis pedibus Domini? Qui sunt pedes Domini? Evangelistae sancti, de quibus dictum est, Quam speciosi sunt pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Ergo acuat sicut novaculam linguam suam Doech; acuat dolum quantum potest: ablaturus est superflua temporalia; numquid neipsam diligeres. Non enim aliquid eras erogaturus, aut quod diligeres de longinqua navigatione allaturus eras. Benignitas ante te,
Abbreviated transcription (Latin):
ditanti in hac t̾ra regnũ celoꝵ. et futuro in
regnum cȩloꝵ: & habenti secum đm. & ꝑ
mansuro cũ dõ: Quid. ẽ factura illa no¬
uacula: Capillos rasura: caluum factu¬
ra ẽ Et hoc a chepm ꝑtinet: qui in loeo cal¬
uariȩ crucifixus. c̃ facit et filium chorẽ:
qđ interpretatur caluitium: Nam isti capil¬
li suꝑflua rerum temporalium significãt:
qui quidẽ capilli. non suꝑflue facti sunt
ado incorpore hominum: s adaliquid or¬
namentum: Tamen quia sine sensu preci¬
duntur: illi qui adherent corde indeo. sic
habent ista terrena. tanquã capillos: S ali¬
quando & aliqͥd bom. de capillis oꝑandũ
.ẽ. Quando frangis panem esurienti. ege¬
num sine tecto inducis indomum tuam.
si uidens nudum uestis: postremo etiam
ipsi martyres. imitantes dñm. sanguinem
pȩccłia fundentes. audientes uocem illã.
sic̃ xp̃c animam suam ꝓ nob̃ posuit sic &
nos debemus ꝓfrĩb animam ponere. quo¬

Expanded text:
ditanti in hac terra regnum coelorum; et futuro in ditanti in hac terra regnum coelorum; et futuro in regno coelorum, habenti secum Deum, et permansuro cum Deo? quid est factura illa novacula? Capillos rasura, calvum factura est. Et hoc ad Christum pertinet, qui in loco Calvariae crucifixus est. Facit et filium Core, quod interpretatur Calvitium. Nam isti capilli superflua rerum temporalium significant. Qui quidem capilli non superflue facti sunt a Deo in corpore hominum, sed ad aliquod ornamentum: tamen quia sine sensu praeciduntur, illi qui haerent corde in Domino, sic habent ista terrena tanquam capillos. Sed aliquando et aliquid boni de capillis operandum est, quando frangis panem esurienti, egenum sine lecto inducis in domum tuam, si videris nudum, vestis : postremo etiam ipsi martyres imitantes Dominum, sanguinem pro Ecclesia fundentes, audientes vocem illam, Sicut Christus animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere , quo
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsum peior. ẽ bestiis: Bestia enim lace¬
rare corpꝰ eius potest: ipse cor suum sanũ
telinquere ñ potest: Interius inse ipse se¬
uit: & tuerterius plagas in quiris: Immo ora
s ꝓpħia qͥd sit euenturum malis: Non itaq
putetis exmaliuolentia psalmũ aliqͥd dic̃e
potentia tua. & tota eogitatio iniquitatis
tota die & meditatio malignitatis in lingͥtua
sine intermissione. Quid egit Quid fecit:
ieut nouacła acuta fecisti dolum: Ecce qͥa
faciunt scĩs mali: Capillos radunt: Quid
ẽ qđ dixi: Si sint tales ciues ierłm qͥ audi¬
ant uocem dñi sui. regis sui dicentis. no¬
lite timere eos qͥeorpus occidunt. animã
autẽ ñ possunt oceidere: qͥ audiant uocem
quȩ mͦ exeuangłio recitata.c̃ qͥd ꝓdest homi¬
ni si totum mundum lucretur. se autẽ ipsũ¬
ꝑdat & detrimentum faciat: contempnun
om̃ia p̃sentia bona: insuꝑ et ipsam uitam:
Et qͥd factura ẽ. nouacła doee. homini me¬

Expanded text:
seipsum pejor est bestiis. Bestia enim laceseipsum pejor est bestiis. Bestia enim lacerare corpus ejus potest: ipse cor suum sanum relinquere non potest. Interius in se ipse saevit, et tu exterius plagas inquiris? Imo ora sed prophetia quid sit eventurum malis. Non itaque putetis ex malevolentia Psalmum aliquid dicere: potentia tua, et tota cogitatio iniquitatis tota die, et meditatio malignitatis in lingua tua sine intermissione, quid egit? quid fecit? Sicut novacula acuta fecisti dolum. Ecce quid faciunt sanctis mali; capillos radunt. Quid est quod dixi? Si sint tales cives Jerusalem qui audiant vocem Domini sui, regis sui dicentis, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere ; qui audiant vocem, quae modo ex Evangelio recitata est, Quid prodest homini si totum mundum lucretur, se autem ipsum detrimentum faciat , contemnunt omnia praesentia bona, insuper et ipsam vitam. Et quid factura est novacula Doech homini me
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc gͦ faciunt boni ciues ierłm. qui ñ in
malicia. s inbonitate głantur: primo ut
ñ in se. s in dño głentur: deinde ut ea quȩ
adȩdificationem faciunt. studiose faciãt:
&talia faciant. quȩ ualeant adꝑmanen¬
dum: Quȩ autẽ faciunt ad destructionẽ:
faciant ꝓpt̃ disciplinam ꝓficientium:. ñ
ꝓpt̃ oppressionẽ innocentium : Huic ergo
potentiȩ comparatum illud corpꝰ t̾renũ:
sine interuallo. sine pausatione: Et qͣndo¬
ñ facis. cogitas: ut quando aliquid mali
abest amanib: acorde ñ absit. Aut ne. n fa¬
cis malum: aut dum ñ potes facere. dicis
malum. hoc ẽ. maledicis: aut quando nec
hoc potes. uis & cogitas malũ. Tota die gͦ.
id.ẽ. sinc intermissione expectamus huic
homini pęnam: Parua sibi pęna. ẽ. si mina¬
ris eytu Cũ ei minaris: quo eũ uis mit¬
tere In malum: Dimite illum inse. Ibi
multum seuiorib subiectus est bestiis. In

Expanded text:
Hoc ergo faciunt boni cives Jerusalem, qui non in Hoc ergo faciunt boni cives Jerusalem, qui non in malitia, sed in bonitate gloriantur: primo ut non in se, sed in Domino glorientur; deinde ut ea quae ad aedificationem faciunt, studiose faciant, et talia faciant quae valeant ad permanendum; quae autem faciunt ad destructionem, faciant propter disciplinam proficientium, non propter oppressionem innocentium. Huic ergo potentiae comparatum corpus illud terrenum, sine intervallo, sine pausatione. Et quando non facis, cogitas; ut quando aliquid mali abest a manibus, a corde non absit: aut facis malum, aut dum non potes facere, dicis malum, hoc est, maledicis: aut quando nec hoc potes, vis et cogitas malum. Tota die ergo, id est sine intermissione. Exspectamus huic homini poenam. Parva sibi poena est? Minaris ei: tu eum ei minaris, quo cum vis mittere in malum? Dimitte illum in se. Ut multum saevias, subjecturus es bestiis: in
Abbreviated transcription (Latin):
Que gloria: Quid gloriatur inmalitia
qui potens ẽ: id ẽ qui inmalitia potens
ẽ. qͥd głatur.: Opus. ẽ potentem eẽ: s inbo¬
nitate. ñ inmalicia Aliqͥd magnũ ẽ glo¬
riari inmalitia: Edificare domũ paucoꝵ
ẽ destruere qui uis ignarus potest. Se¬
minare frumenta. excolere segetem. Ex¬
pectare donec maturescat. et ineiꝰ fructu
inquo laborauit gaudere. paucoꝵ ẽna
scintilla omnẽ segetem incendere. quiuris
potest Susciꝑe infantem natũ. nutrire.
educare. adiuuenilem ȩtatem ꝑducere.
magnum officium ẽ: Occidere illũ uno
puncto temꝑis. quiuis potest: Ergo ea q̃
addestructionẽ fiunt: facillime fiunt:
Qui głatur: in dño gletur: Qui głat᷑: in bo¬
nitate głetur: Głaris. quĩ potens es inmalo:
Quid facturus es opotens: Quid facturus es.
multum de iact̾ans: Occisurus es hominẽ:
hoc &scorpius: hoc & una febris: hoc &
fungus malus. Huccine redacta ẽ. omnis
potentia tua: ut malo fungo coȩquetur:

Expanded text:
est gloria? Quid gloriatur in malitia qui potens est? id est, qui in malitia potens est, quid gloriatur? Opus est potentem esse, sed in bonitate, non in malitia. Aliquid magnum est gloriari in malitia? Aedificare domum paucorum est, destruere quivis ignarus potest. Seminare frumenta, excolere segetem, exspectare donec maturescat, et in ejus fructu in quo laboravit gaudere, paucorum est: una scintilla omnem segetem incendere quivis potest. Suscipere infantem, natum nutrire, educare, ad juvenilem aetatem perducere, magnum officium est: occidere illum uno puncto temporis quivis potest. Ergo ea quae ad destructionem fiunt, facillime fiunt. Qui gloriatur, in Domino glorietur : qui gloriatur, in bonitate glorietur. Gloriaris, quia potens es in malo. Quid facturus es, o potens, quid facturus es, multum te jactans? Occisurus es hominem: hoc et scorpius, hoc et una febris, hoc et fungus malus. Hucne redacta est omnis potentia tua, ut malo fungo coaequetur?
Abbreviated transcription (Latin):
turit: et dolet iste homo: Quare. uel inter qͦs.
nͥ quia accepit & cognouit acapite suo di¬
cente. Habundabit iniquitas: refrigescet
caritas. multorũ: Si aũt abundabit iniquitas:⁊
refrigescet caritas multorũ: quisremanebit qͥ

Expanded text:
turit, et dolet iste homo. Quare, vel inter quos, turit, et dolet iste homo. Quare, vel inter quos, nisi quia accepit et cognovit a capite suo, dicente: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum? Si autem abundabit iniquitas, et refrigesce
Abbreviated transcription (Latin):
salmum istum uobiscum
tractandum qͣntum dñs
suggerit suscipimꝰ: Iubete
fr̃s ut uelimus: et orate ut
possimus:. Si quid festina¬
tione forte pretermisero:
implebit inuobis qui et nobis dare dignat᷑
quod dicere potuerimus: Titulus eius est:
infinem ꝓmelech intellectus ipsi dauid
Romelech sicut inhebreoꝵ
interpretationib nomimuim inuerii¬
mus: uidetur diccre ꝓparturiente.
siue dolentez Quis autem in hoe se¬
culo parturiat et doleat agnoseunt
fideles: quia inde sunt: Xp̃s hic parturit:
xp̃s hic dolet Caput ẽ sursum: menbra
deorsum: Neq enim ñ parturientis & nondo¬
lens diceret: saule saule quid me ꝑsequeris:
Quo ꝑsequente. parturiebat: eum conuersum
parturire fecit Namq & ipse postea illumi¬
natus. ẽ: et illis quȩ ꝑsequebatur menbris
insertus eadem karitate pregnans dicebat.
Filioli mei. quos iterum parturio: donec for¬
id ÷ ꝓipsa unitate cuius caput sursum est.
psalmus iste cantatur: Gemit autẽ et par¬

Expanded text:
lmum istum vobiscum tractandum, quantum Dominus suggerit, suscipimus. Jubet frater ut velimus, et orat ut possimus. Si quid festinatione forte praetermisero, implebit in vobis qui et nobis dare dignatur quod dicere potuerimus. Titulus ejus est: In finem pro Maeleth, intellectus ipsi David. Pro Maeleth, sicut in hebraeorum interpretationibus nominum invenimus, videtur dicere, Pro parturiente sive dolente. Quis autem in hoc saeculo parturiat et doleat agnoscunt fideles, quia inde sunt. Christus hic parturit, Christus hic dolet; caput est sursum, membra deorsum. Neque enim non parturiens et dolens diceret: Saule, Saule, quid me persequeris ? Quo persequente parturiebat, eum conversum parturire fecit. Namque et ipse postea illuminatus est, et illis quae persequebatur membris insertus, eadem charitate praegnans dicebat: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Chrid est pro ipsa unitate cujus caput sursum est, psalmus iste cantatur. Gemit autem, et par