comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amus bonũ: et queramꝰ pacem p̃cipit᷑ nobis.
Ut autẽ sequam᷑ eam: ꝓmittit᷑ nobis. Quȩ
ista pax ẽ.nisi quã non habet mundus: Quȩ¬
est ista pax. nisi quam ñ habet ista uita: quȩ
in illius uitȩ comparatione. nec uita ẽ: Ne¬
q enĩ de hac uita diceret. quis ẽ homo qui
uult uitam. et ad istam uł retinendam. uł
ꝓducendam p̃ceptis consequentib hortare¬
tur: quanquam et istam quis non uellet:
Nam et hȩc optatur insalute ꝓlixa. quia eẽ¬
non potest sempit̃na: et ꝑhanc pot̃ homo
ꝑuenire ad illam:si quemadmodũ uult eã
longam. sic uellet et bonam. Quantũ ẽ autẽ
in hac uita longũ: quod erit aliquando fi¬
nitum: & quod erat longumerit nullum:
quia et quando erat non stabat: qñ ꝓduce¬
batur non augebat᷑: nec addendo crescebãt.
tor longe uite:esto potius bone uite. Nam
si male uiuere uolueris. longa uita non erit
uerum bonum: sed erit longum malũ. Ui¬

Expanded text:
amus bonum, ut quaeramus pacem praecipitur nobis: amus bonum, ut quaeramus pacem praecipitur nobis: ut autem sequamur eam, promittitur nobis. Quae ista pax est, nisi quam non habet mundus? Quae ista pax est, nisi quam non habet ista vita, quae in hujus vitae comparatione nec vita est? Neque enim de hac vita diceret, Quis est homo, qui vult vitam? et ad istam vel retinendam vel producendam praeceptis consequentibus hortaretur, tanquam et istam quis non vellet. Nam et haec optatur saltem prolixa, quia non potest esse sempiterna: et per hanc potest homo pervenire ad illam, si quemadmodum vult eam longam, sic velit et bonam. Quantum est autem in hac vita, longum, quod erit aliquando finitum? Et quod erat longum, erit nullum: quia et quando erat, non stabat; quando producebatur, non augebatur; nec addendo crescebat, tor longae vitae, esto potius bonae vitae. Nam si male vivere volueris, longa vita non erit verum bonum, sed erit longum malum. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa fideliter exspectemus: Inhis fatiga¬
mur: quia homines sumus. Ipsius auxili¬
um imploremꝰ: ad illum in gemiscamꝰ. Pre¬
untib.transitoriis.et uice uaporis eua¬
nescentibus: s sint preces nr̃ȩ ꝓipsa implen¬
da iusticia. & scificatione. ꝓ nomine dei.
Non puincendo uicino: sed ꝓuincenda libi
ricia: hinc sint preces nr̃ȩ.Intus nos adiu¬
uent luctantes:ut coronent uincentes.¬
ocans humanum genus spẽ
dei. iubendo quid facere.et ꝓ¬
mittendo quid sperare debe¬
amus: prius nram mentẽ inflammat ad
p̃mium: ut qͦd p̃cipit᷑. magis bonũ aman¬
do. quã malũ timendo faciamꝰ. Quis ẽ ho¬
mo inquit qui uult uitam: et diligit dies
uidere bonos: Sic interrogat᷑ quis istesit:
quasi possit inueniri quis non sit. Quis
enim non uult uitam: quis non diligit
inp̃cepto: ultima inp̃mio. Nam ut cohibea¬
mus linguam nr̃am a malo. et labia nr̃a
ne loquant᷑ dolum:declinemꝰ amalo et faci¬

Expanded text:
promissa fideliter expectemus? In his, quibus fatigapromissa fideliter expectemus? In his, quibus fatigamur, quia homines sumus, ipsius adjutorium imploremus, ad illum ingemiscamus; preuntibus, transitoriis, et vice vaporis evanescentibus: sed sint preces nostrae pro ipsa implenda justitia, et sanctificatione pro nomine Dei: non pro vincendo vicino, sed pro vincenda libiddomanda avaritia. Hinc sint preces nostrae: intus nos adjuvent luctantes, ut coronent vincentesVocans humanum genus Spiritus Dei, jubendo quid facere, et promittendo quid sperare debeamus, prius mentem nostram inflammat ad praemium; ut quod praecipitur magis bonum amando, quam malum timendo faciamus. Quis est homo, inquit, qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Sic interrogatur quis iste sit, quasi possit inveniri qui non sit. Quis enim non vult vitam? qui non diligit in praecepto, ultimum in praemio. Nam ut cohibeamus linguam nostram a malo, et labia nostra non loquantur dolum, declinemus a malo, et faci
Abbreviated transcription (Latin):
Speculator liber sum: non uos grauo.Scio
dicturos quosdam. Quid nobis uoluit dicere:
Terruit nos. grauauit nos: reos nos fecit. Im¬
mo areatu uolui liberare. fedum ẽ turpe ẽ.
Nolui dicere malum: nolui dicere ꝑieulosũ:
nolui dicere exitiosum. Turpe ẽ ut uos fal¬
lam: si ds̃ me non fallit̾. Dñs mortẽ minat᷑
impiis. nequissimis. fraudatorib. scelera¬
tis. ad ulteris. uoluptatum inquisitorib.
non mutantib. Dñs illis mortem minat᷑: ge¬
hennas minat᷑: interitum sempiternũ mina¬
tur. Quid uolunt ut ego ꝓmittam. qͦd ille
non ꝓmisit: Ecce dat tibi securitatẽ ꝓcura¬
tor: quid tibi prodest si pat̾ familias ñ ac¬
ritatem tibi ꝓcurator dedit. Nichil ualet
securitas ꝓcuratoris. Utinam dñs tibida¬
ret: et ego te sollicitum facerem. Dnĩ enĩ
securitas ualet: etiam si nolim. Mea uero
nichil ualet: si ille noluerit. Que ẽ autẽ
domini intente et diligenter audiamus. et

Expanded text:
speculator? liber sum, non vos gravo. Scio speculator? liber sum, non vos gravo. Scio dicturos quosdam, quid nobis voluit dicere? terruit, gravavit nos, reos nos fecit. Imo a reatu volui liberare. Foedum est, turpe est, nolo dicere malum, nolo dicere periculosum, nolo dicere exitiosum; turpe est, ut vos fallam, si Deus me non fallit. Dominus minatur mortem impiis, nequissimis, fraudatoribus, sceleratis, adulteris, voluptatum inquisitoribus,non mutantibus; Dominus illis mortem minatur, gehennas minatur, interitum sempiternum minatur. Quid volunt, ut ego promittam, quod ille non promittit? Ecce dabit tibi securitatem procurator; quid tibi prodest, si Paterfamilias non acritatem tibi procurator dedit; nihil valet securitas Procuratoris. Utinam Dominus tibi daret, et ego te sollicitum facerem! Domini enim securitas valet, etiamsi nolim; mea vero nihil valet, si ille noluerit. Quae est autei ut Domini jussa intente, et diligenter audiamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
tuus egrotaret int̾ manus tuas. et tu ad esses
iuuenis egrotanti sen. et diceret medicus.
ꝑiclitat᷑ pat̃ tuus. somnus iste grauedo ẽ
quȩdam letalis. obserua eum. noli eumper¬
mittere dormire: si uideris eum dormire. ex¬
cita: si parum est exeitare. uellica: si et hoc
parum. stimula eum. ne moriat᷑ pat̾ tuus:
ad esses iuuenis seni onerosus. Ille indulcẽ
morbum solutus iret: oculos grauedine
illa p̃mente clauderet. Tu contra clamares¬
patri. Noli dormire. At illẽ. Dimitte me:
dormire uolo. Et tu. S medicus dixit.
Si uoluerit dormire: ñ dormiat. Et ille.
Rogo dimitte me.Moriuolo.S ego nolo
dicit filius patri: qui utiq optaret se mori.
Et tamen uis differre mortẽ patris tur: et il¬
lum aliquanto diutius uiuere. Cum mori¬
turo sene patre tuo. dñs dicit tibi noli dor¬
mire: ne ineternum dormias. Cuigila ut
mecũ uiuas: ut patrem habeas.quẽ non
efferas. Audis et surdus es: Quid gͦ feci:

Expanded text:
tuus aegrotaret inter manus tuas, at adesses tuus aegrotaret inter manus tuas, at adesses juvenis aegrotanti seni, et diceret medicus: Periclitatur pater tuus, somnus iste gravedo est quaedam lethalis, observa eum, noli eum permittere dormire. Si videris eum dormire excita; si parum est excitare, vellica; si et hoc parum, stimula eum, ne moriatur pater tuus. Adesses et esses juvenis seni onerosus. Ille in dulcem morbum resolutus iret, oculos gravedine illa premente clauderet. Tu contra: Noli dormire; at ille: Dimitte me, dormire volo; et tu: Sed medicus dixit: Si voluerit dormire, non dormiat; at ille: Rogo, dimitte me, mori volo; sed ego nolo, dicis filius patri. Cui? utique optanti se mori. Et tamen vis differre mortem patris tui, et aliquanto diutius vivere cum morituro sene patre tuo. Dominus tibi clamat: Noli dormire, ne in aeternum dormias; evigila ut mecum vivas, et Patrem habeas, quem nunquam efferas; et tu surdus es. Quid ergo feci
Abbreviated transcription (Latin):
feras de die indiem. Uide si nonuidit illos:
uide si non inspexit illos quidicunt. Cra¬
stino bene uiuo:hodie male uiuam. Et cũ
eras uenerit: cunc similit̃ dicturus ẽ. Ne
tardes conuerti ad dm̃n: neq differas de die
indiem. Subito enim ueniet ira eiꝰ: et in tem¬
pore uindicte disꝑdet te. Nunquid ego hoc
scripsi: Hunquid ego delere illud possum:
Si deleuero: timeo deleri. Tacere illud pos¬
sum: timeo tacere. Predicare cogor: tritus
terreo. Limete mecũ: ut gaudeatis mecũ. Netar¬
des conuerti ad dm̃. Dñe uides quia dico. Dñe
scis quia truisti me: cũ tuus ꝓpħa legeretur.
Domine nosti m illa cathedra timorem meũ:
cum tuus ꝓpħa legeret᷑. Ecce dico ne tardes
conuerti addm̃.: neq differas de die indiem.
Subito enimueniet ira eiꝰ. et intempore uin¬
dicte disꝑdet te. S nolo ꝑdat te. Nolo dicas
michiꝑire uolo: quia ego nolo. Melius est
nolo meũ: quam uolo tuũ. Si letargicus pat̃

Expanded text:
feras de die in diem. Vide, si non vidit illos, feras de die in diem. Vide, si non vidit illos, vide si non inspexit illos, qui dicunt: Crastino bene vivo, hodie male vivam. Et cum cras venerit, hoc dicturus es. Ne tardes converti ad Deum, neque differas in diem. Subito enim veniet ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te. Numquid ego hoc scripsi? Numquid ego delere illud possum? Si delevero, timeo deleri. Tacere illud possum: timeo tacere. Prterreo. Timete mecum, ut gaudeatis mecum. Ne tardes converti ad Deum. Domine, vide, quia dico, Domine, tu scis quia terruisti me, cum tuus Propheta legeretur; Domine, nosti in illa cathedra tremorem meum cum tuus Propheta legeretur. Ecce dico: Ne tardes converti ad Deum, neque differas de die in diem, subito veniet ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te, sed nolo perdat te; nolo mihi dicas. Perire volo; quia ego nolo: melius est nolo meum, quam volo tuum. Si lethargicus pater
Abbreviated transcription (Latin):
conierteris delet ds̃ omnes iniquitates tuas:
lege michi ubi tibi ꝓmissus est. crastinꝰ dies:
et uiue crastino die male. Quanquam fr̃ m̃s
non tibi hoc debui dicere. Longaerit forte ui¬
ta tua. Si longa erit. bona sit. Quare uis habe¬
re. uitam longam et malam: Aut longa ñ erit.
et illa longa te debet delectare. quȩ non habet
finem: aut longa erit. et quid malierit. qͥa
diubene uixisti: Tu male uis diu uiuere:be¬
ne non uis. Et tamen erastinum diem nemo
tibi ꝓmisit. Corrige te audi scripturam. Ne¬
tardes conuerti ad dñm. Uerba ista measunt.¬
et ur̃a sunt. Sermoiste. quem mͦ dico. scriptu¬
ra sancta est. Si contemnis illum:. aduersarius
tuus ẽ. S audi dñm dicentẽ. Concorda cum
aduersario tuo cito. Audiant om̃s uerba re¬
citata scripture diuinȩ. Omale dilator: o cra
stini male appetitor: audi dñm dicentẽ: audi
scͥpturam scãm predicantẽ De isto locospecula¬
torsum. Ne tardes conuerti ad dñm: et ne dif¬

Expanded text:
converteris delet Deus omnes iniquitates tuas: lege mihi, ubi tibi promissus est crastinus dies, et vive crastino die male. Quanquam, frater meus, non tibi hoc debui dicere. Longa erit forte vita tua: si longa erit, bona sit. Quare vis habere vitam longam, et malam? aut longa non erit: et illa longa te debet delectare, quae non habet finem. Aut longa erit, et quid mali erit quia diu bene vixisti? Tu male vis diu vivere, bene non vis, et tamen crastinum diem nemo tibi tardes converti ad Deum. Verba ista et ra sancta est, si ctuus est. Sed audi Dominum dicentem, Concorda cum adversario tuo cito . Audiant omnes, verba recito Scripturae divinae. stini male appetitor, audi Dominum dicentem, audi Scripturam sanctam praedicentem; de isto loco speculator sum: Ne tardes converti ad Deum, neque dif
Abbreviated transcription (Latin):
mo de dõ. lutum de figulo iudicabit:
non solum dicens quid me fecisti sic. sed
etiam de aliis damnabili curiositate ꝑscru¬
tans et dicens. quare de eadem massa fecisti
alium quidem sic. alium uerosic: Si hu¬
manum genus. qd̾ creatum pͥmitꝰ constat
ex nichilo. ñ cum debito mortis. et peccati
origine nasceretur. et tamen ex eis creator
omp̃s in ȩternum ñnullos damnare uel¬
let interitũ: qͥs omĩpotenti creatori diceret
quare fecistisic: Qui enĩcũ non eẽnt. esse
donauerat: qͦ fine eent. habuit potestatem:
nec dicerent cȩteri.cur parib omniũ meri¬
tis diuiũ discreparet arbitriũ: quia pote¬
statem habet figulus luti. ex eadem massa
facere. aliud quidem uas inhonorem. aliud
uͦ incontumeliam. Nc̃ aũt cũ damnatis
pena iusta reddat᷑. saluatis aut̃ grã donet᷑
indebita: quis usq adeohumanȩ condi¬
tionis oblitꝰ. diuini sens archana discuti¬
at: ut cũ ipse pęnã merito fuerit consecutꝰ.

Expanded text:
mo de Deo, lutum de figulo judicabit, mo de Deo, lutum de figulo judicabit, non solum dicens, Quid me fecisti sic? sed etiam de aliis damnabili curiositate perscrutans et dicens, Quare de eadem massa fecisti alium quidem sic, alium vero sic? Si humanum genus, quod creatum primitus constat ex nihilo, non cum debito mortis et peccati origine nasceretur, et tamen ex eis Creator omnipotens in aeternum nonnullos damnare vellet interitum; quis omnipotenti Creatori diceret, Quare fecisti sic? Qui enim, cum non essent, esse donaverat, quo fine essent, habuit potestatem; nec dicerent caeteri, cur paribus omnium meritis divinum discreparet arbitrium: quia potestatem habet figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam. Nunc autem cum damnatis poena justa reddatur, salvatis autem gratia donetur indebita; quis usque adeo humanae conditionis oblitus, divini sensus arcana discutiat, ut cum ipse poenam merito fuerit consecutus,
Abbreviated transcription (Latin):
paulus apłs. Nichil quidem ambo me¬
ruerunt: s habet potestatem figulus
liti ex ea dem massa facere aliud quidem
uas inhonorem. aliud uero incontumeliã.
Dicturus es. quare: Quȩ est iudicii huiꝰ
tam confusa diuersitas: Rursus hane
p̃sumptionem ille confutet et dicat.
S homo: tu quis es qui respondeas deo:
Maxime quia ad illam humanoꝵ actu¬
um comparationem rursus intentio conũ¬
sarespondet iniusticiȩ non posse arguicre¬
ditorem: qui duobus debitorib tale uo¬
luerit habere iudicium᷑: ut uni donet. ab
alio erigat: quod abutrisq debet᷑. Et cer¬
te in omnib humanȩ conuersationis acti¬
bus atq contractib ad discernendũ aliqͥd
ad aiuidicandum. hãc qua uidemur ali¬
quid ꝓbare iusticiam. ex illa meffabili
diuinȩ iusticiȩ plenitudine in humilitatis
nr̃e corda manare manifestum ẽ beato
omnes de plenitudine eius accepimus.
Quod siita ẽ: qua tandem impudentia he¬

Expanded text:
Paulus apostolus, Nihil quidem ambo mePaulus apostolus, Nihil quidem ambo meruerunt, sed habet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam. Dicturus es, Quare? quae est judicii hujus tam confusa diversitas? Rursus hanc praesumptionem ille confutet, et dicat, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Maxime quia ad illam humanorum actuum comparationem rursus intentio conversa respondet, injustitiae non posse argui creditorem, qui de duobus debitoribus tale voluerit habere judicium, ut uni donet, ab alio exigat, quod ab utrisque debetur. Et certe in omnibus humanae conversationis actibus atque contractibus ad discernendum aliquid, ac dijudicandum, hanc qua videmur aliquid probare justitiam ex ineffabili divinae justitiae plenitudine in humilitatis nostrae corda manare manifestum est, beato omnes de plenitudine ejus accepimus . Quod si ita est, qua tandem impudentia ho
Abbreviated transcription (Latin):
cordatione ꝓpriȩ iniquitatis ingemuit:
alter libero contra dei misericordissimam ue¬
ritatem pugnauit arbitrio: Hic quicun¬
q respondet. illi ut mutaretur affuisse di¬
uinum. huic ut induraret᷑ defuisse p̃sidi¬
um. et hoc contendit iniustum. ꝓpter qͦd
rerum ipsarum fines indei uoluntate con¬
stituens. dixit apłs. cui uult miseretur.
et quem uult indurat. dicente etiam do¬
mino. sine me nichil potestis facere: in¬
telligat ita omnia uel adiuuante dño ꝑ
fici. ut deserente ꝑmitti: ut nouerit ta¬
men.nolente eo nichil prorsus admitti.
Sed reditur ad paruulos: reditur ad ge¬
minos. Parum ẽ quod dixi: reditur ad nec¬
dumnatos: qui et eodem concubitu semi¬
nati. et eodem momento in lucem fuerat̃
ꝑferendi. Eis discrepans diuersumq u¬
dicium diume uoluntatis apparens.sen¬
sus hominum de uoluntate dei suꝑbe ni¬
mium disputantes: magnitudo questio¬
commisit: et respondeo tibi. non ego. s

Expanded text:
cordatione propriae iniquitatis ingemuit, cordatione propriae iniquitatis ingemuit, alter libero contra Dei misericordissimam veritatem pugnavit arbitrio? Hic quicumque respondet, illi ut mutaretur adfuisse divinum, huic ut induraretur defuisse praesidium, et hoc contendit injustum; propter quod rerum ipsarum fines in Dei voluntate constituens, dixit Apostolus, Cujus vult miseretur, et quem vult indurat : dicente Domino, Sine me nihil potestis facere : intelligat illa omnia, vel adjuvante Domino perfici, vel deserente permitti; ut noverit tamen nolente Domino nihil prorsus admitti. CAPUT XVI. 18. Sed reditur ad parvulos, reditur ad geminos: parum est quod dixi, reditur ad necdum natos, qui et eodem concubitu seminati, et eodem momento in lucem fuerant proferendi. Eis discrepans diversumque judicium divinae voluntatis apparens, sensus hominum de voluntate Dei superbe nimium disputantes, magnitudo quaestioEt respondet tibi, non ego, sed
Abbreviated transcription (Latin):
blanditur. quod ds̃ eum peccatorem futurũ
aliquem reor qui dicat. minus idoneam ad
salutẽ uiam: sinulla intrinsecus uocatione
pulsatus. tantũ quispiam flagellet᷑. Unde
nabuchodonosor penitentiam meruit fru¬
ctuosam. Nonne post innumeras impietates
flagellatus penituit. et regnũ qͦd ꝑdide¬
rat.rursus accepit: Pharao autẽ ipsis fla¬
gellis ẽ durior effectus: et ꝑiit. Hic mͥ ra¬
tionem reddat. qui diuinum consiliũ n¬
miũ alta sapienti corde anudicat. cur me¬
dicamentũ unius mediei confectum. alii
ad interitum. alii ualuerit ad salutẽ: nisi
quia xp̃ibonus odor. aliis ẽ odor uitȩ in
uitam. aliis odor mortis inmortẽ. Quan¬
tum ad naturam: ambohomines erant:
Quantum ad dignitatem: ambo reges.
Quantum ad causam: ambo captiuum po¬
pulum deipossidentes. Quantum ad pȩ¬
nam: amboflagellis clementer admoni¬
a. Quidergo fines eoꝵ fecit esse diuersos:
nisi qͦd unus manumdei sentiens. in re¬

Expanded text:
blanditur, quod Deus eum peccatorem futurum blanditur, quod Deus eum peccatorem futurum aliquem reor, qui dicat, minus idoneam ad salutem viam, si nulla intrinsecus vocatione pulsatus, tantum quispiam flagelletur. Unde Nabuchodonosor poenitentiam meruit fructuosam ? Nonne post innumeras impietates flagellatus poenituit, et regnum quod perdiderat, rursus accepit? Pharao autem ipsis flagellis est durior effectus, et periit . Hic mihi rationem reddat, qui divinum consilium nimium altum sapienti corde dijudicat, cur medicamentum unius medici confectum, alii ad interitum, alii valuerit ad salutem: nisi quia Christi bonus odor, aliis est odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem ? Quantum ad naturam, ambo homines erant: quantum ad dignitatem, ambo reges: quantum ad causam, ambo captivum populum Dei possidentes: quantum ad poenam, ambo flagellis clementer admoniti. Quid ergo fines eorum fecit esse diversos, nisi quod unus manum Dei sentiens, in re
Abbreviated transcription (Latin):
ignarus diuinarum scripturarũ erit: qui
audeat dicere illa omnia iniuste ẽẽ ꝑpes¬
sum. Anforte sipie de dõsicut expedit sen¬
ciamus: etiam pharaoni datam miseri cordi¬
am reperimus: Patientia enimualere ei de¬
buit ad salutem: qua differens iustum me¬
ritumq supplicium. miraculoꝵ uerbera
crebra densabat. Hunquid non pocuit si¬
cut flagellis cedens expulit popłm: ita
miraculis credens. dm̃ tante uirtutis agno¬
scereSi dicitur iam pharaonẽ non posse mu¬
tari. quia eum p̾sciuerat ds̃ non ẽẽ mutan¬
dum: respondetur. dei p̃scientiam non co¬
gere hominẽ ut talis sit qualem p̃sciuit ds̃:
sed p̾scire talem futurum. qualis futurꝰ
est:quamius eum non sic fecerit as̃. Quoniã
si cogit ẽẽ: hoc utiq cogit quod non ẽ. Porro
sip̃scierat futurum eẽ quod non est: p̃scien¬
tianon est. Quod de de dõ quam impie dica¬
tur: aduertit quisq qui peccatis sius inde

Expanded text:
ignarus divinarum Scripturarum erit, qui ignarus divinarum Scripturarum erit, qui audeat dicere illa omnia injuste esse perpessum. An forte si pie de Deo sicut expedit sentiamus, etiam Pharaoni datam misericordiam reperiemus? Patientia enim Dei valere ei debuit ad salutem, qua differens justum meritumque supplicium, miraculorum verbera crebra densabat. Numquid non potuit, sicut flagellis cedens expulit populum, ita miraculis credens Deum tantae virtutis agnoscere? Si dicitur jam Pharaonem non potuisse mutari, quia eum praesciverat Deus non esse mutandum: respondetur, Dei praescientiam non cogere hominem ut talis sit, qualem praescivit Deus; sed praescire talem futurum, qualis futurus est, quamvis cum non sic fecerit Deus. Quem si cogeret esse, hoc utique cogeret quod non est. Porro si hoc praescierat futurum esse quod non est, praescientia non est. Quod de Deo quam impie dicatur, advertit quisque qui peccatis suis inde
Abbreviated transcription (Latin):
induratus es: et iusticiam confitere. Dic qͥ¬
cunq ab originali contagio. lauacro grẽ
te gratularis ablutum. misericors et mise¬
rator dominus. patiens et multe miseri¬
cordiȩ. non scdm peccata nrã fecit nobis:
neq secundum iniquitates nrãs retribu¬
it nobis. Dic quicunq damnaris: iustus
es dñe in omnib que fecisti nobis: et oĩa
iudicia tua uera: quia inueritate et iudi¬
cio suꝑ induxisti omnia hec. ꝓpter pecca¬
ta nr̃a. et noli ulterius iusticie deiculpam
tuȩ indurationis ascribere: quia oms uie
domini miscd̾ia et ueritas: ut ne hi qui
miscdiam fuerint consecuti. idicio uertt̃a¬
tis meritis suis aliquid glorient᷑: nec hi
qui indurati atq damnati sunt. ex cusati¬
onem culpe ex hoc habere posse se credant.
quod nillam qua conuerterent᷑. sint miscdiã
consecuti. Hanc ergo pharao miscđiam non
accepit: et idõ ei ad ꝑeundum liberum suffi¬
cit arbitrium. Quem quidem nullus ita

Expanded text:
induratus es, et justitiam confitere. Dic, quinduratus es, et justitiam confitere. Dic, quicumque ab originali contagio lavacro gratiae te gratularis ablutum, Misericors et miserator Dominus, patiens et multae misericordiae . Non secundum peccata nostra fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis . Dic, quicumque damnaris: Justus es, Domine, in omnibus quae fecisti nobis, et omnia judicia tua vera, quia in veritate et judicio superinduxisti omnia haec, propter peccata nostra : et noli injustitiae Dei culpam tuae indurationis adscribere. Quia omnes viae Domini misericordia et veritas : ut nec hi qui misericordiam fuerint consecuti a Deo, judicio veritatis de meritis suis aliquid glorientur; nec hi qui indurati atque damnati sunt, excusationem culpae ex hoc habere posse se credant, quod nullam qua converterentur, sint misericordiam consecuti. Hanc ergo Pharao misericordiam non accepit, et ideo ei ad pereundum liberum suffecit arbitrium: quem quidem nullus ita
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. ut peccato carnis homine sana¬
to. peccatum damnaret in carne: uenit que¬
rere quod ꝑierat. sanare quod egrotabat
erigere quod iacebat᷑. potestatẽ habens di¬
mittere peccata. quod non debebat dona¬
re. quod ei debebat᷑ ignoscere: deletisq om¬
nibus ueteris culpe maculis. quam fecera
repararet naturam: de his quib penam
scueritas uista decreuerat. scd̃m ineffabilẽ
dispositionis occulte miscdiam. elegit uasa
que faceret inhonorem: et alios auentura
ira dono gratuite uocationis absoluit: alios
derelinquens. ad cqualitatis iu dicium
reseruauit:nuilitamen agnoseen¬
de ueritatis abstulit facultatem. Et
ita plenitudo diume p̃seientie in alios ma¬
nente iusticia. in alios grã ꝓfluente comple¬
ta est: ut pereuntibus quos p̃scierat ds̃ esse
ꝑituros. et saluatis quos in illa secreta sua¬
electione p̃scierat esse saluandos. toto or¬
non merebaris agnosce.Geme quicunq

Expanded text:
peccatum, ut a peccato carnis homine sanapeccatum, ut a peccato carnis homine sanato, peccatum damnaret in carne , venit quaerere quod perierat , sanare quae aegrotabat, erigere quae jacebat; potestatem habens dimittere peccata, quod non debebat donare, quod ei debebatur dimittere, deletisque omnibus veteris culpae maculis, quam fecerat reparare naturam. De his quibus poenam severitas justa decreverat, secundum ineffabilem dispositionis occultae misericordiam, elegit vasa quae faceret in honorem; et alios a ventura ira dono gratuitae vocationis absolvit; alios derelinquens ad aequalitatis judicium reservavit; nulli tamen agnoscendae veritatis abstulit facultatem: et ita plenitudo divinae praescientiae in alios manante justitia, in alios gratia profluente completa est; ut pereuntibus quos praescierat Deus esse perituros, et salvatis quos in illa secreta electione praescierat esse salvandos, toto ornon merebaris agnosce: geme, quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
noluit creatori: S ne hoc quidem suffic̃
ad penam ut pars illa deterior melioribus
repugnaret cordis affectibus: nisi etiam
plerunq superaret. incaptiuitatẽ
duceret. possideret. ñ solum natos
inadam homines lex illa peccati ad motꝰ
sui ministerium uindicaret᷑ nisi etiam re¬
natos in xp̃o manente suggestione pulsa¬
ret: quia reuera ꝑ illud regenerationis mu¬
nus. reatus dimissus ẽ. non soluta conditio¬
Munus gratiȩ ẽ. ueterum delens cy rogra¬
pha debitorum. ñ apassione carnali iam
separans adhuc hominem in carne uiuen¬
tem: ut omnis futuro tempore diuinũ ꝑ¬
dies singulos imploret auxilium. Et qm̃
non tam auferre potuit quam monstra¬
re peccatum. quod peccatum in se nascen¬
tes passim sibi homines uendicabat. et
concupiscentie consensione possessos
ineternum mergebat interitum: ans̃
aniuit. formam scrui accipiens. Et cum pes¬
catum ipse non eẽt. factus assumpta carn

Expanded text:
noluit Creatori? Sed ne hoc quidem sufficit noluit Creatori? Sed ne hoc quidem sufficit ad poenam, ut pars illa deterior melioribus repugnaret cordis affectibus, nisi etiam plerumque superaret, in captivitatem duceret, possideret, non solum natos in Adam homines lex illa peccati ad motus sui ministerium vindicaret, nisi etiam renatos in Christo, manente suggestione, pulsaret: quia revera per illud regenerationis munus reatus dimissus est, non soluta conditio gratiae est, veterum delens chirographa debitorum, non a passione carnali jam separans adhuc hominem in carne viventem, ut omnis homo futuro tempore divinum per singulos dies imploret auxilium. Et quoniam lex non tam auferre potuit, quam monstrare peccatum, quod peccatum in se nascentes passim sibi homines vindicabat, et concupiscentiae consensione possessos in aeternum mergebat interitum; Dominanivit, formam servi accipiens : et cum peccatum ipse non esset, factus assumpta carne
Abbreviated transcription (Latin):
inus in omnib clamas ad dm̃. inclina
cor meum intestimonia tua. & ñ inaua¬
riciam: nisi quia suggerit auariciam.¬
lex in membris nata peccati: Et obhoc
uult oculos suos nec ꝑ se potest uir sc̃s
a uertere. Ac sic caro concupiscit aduersus
spm̃: et spiritus aduersus carnem. Ex qua
Quamiuis et ipsum uelle non ex nobis.s
dei donum est. quoniam ab ipso habemꝰ
et uelle et ꝑficere ꝓbona uoluntate. Bea¬
tus gͦ es quoniam cum apłis xp̃i. et do¬
ẽtrine et pugne equalitate concordas: qͥa
et inseriptis tuis apostolorum bella cognos¬
cimus. et tua certamina in apostolicis lit
re rerum uoluntatumq diuersitas: nisi
quia iusto diuinitatis iudicio contemnens
homo dm̃. creatura creatorem. infimus.
summum. intra semetipsum in obedien¬
die penas et contumaciam inferioris in¬
uenit: Qua enim iusticia quamuis me¬
liori deterior.creature tamen creatura ser¬
uiret: si ipsi qualiscunq creatura seruire

Expanded text:
mus in omnibus clamas ad Deum, Inclina mus in omnibus clamas ad Deum, Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam? Nisi quia suggerit avaritiam in membris nata lex peccati; et ab hac vult oculos suos, nec per se potest vir sanctus avertere: ac sic caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem , ex qua quamvis et ipsum velle non ex nobis, sed Dei donum est; Quoniam ab ipso habemus et velle et perficere, pro bona voluntate . Beatus ergo es, quoniam cum Apostolis Christi, et doctrinae et pugnae aequalitate concordas: quia et in scriptis tuis Apostolorum bella cognoscimus, et tua certamina in apostolicis Littat, rerum voluntatumque diversitas; nisi quia justo divinitatis judicio contemnens homo Deum, creatura Creatorem, infimus summum, intra semetipsum inobedientiae poenas ex contumacia inferioris invenit? Qua enim justitia, quamvis meliori deterior, creaturae tamen creatura serviret, si ipsi qualiscumque creatura servire
Abbreviated transcription (Latin):
si etiam ad custodiendam. necessarium si¬
gnificaret auxilium dicens: et custodiã
illam intoto corde meo. Quasi diceret. Tc̃
custodiam illam intoto corde meo:situ
propriȩ uoluntatis defensor ad ista res¬
pondeat: quod ꝓpħa ad intelligenda tan¬
tum.mandata diuina quȩ tamenꝓpria
untute impleturus fuerat. opem diuini
postularit auxilii. Quȩ siita sunt: a de pau¬
lulum libet beate dauid sensuum tuoꝵ oc¬
culta ꝑquirere. Unde rogo tibi pugna car¬
nis et spiritus: Unde apłicum sicut ipse
fateris certamen: Etiam utiq illumina¬
tus atq eruditus intelligentiȩ munere
quam diuinitꝰ postularas: clamas et dicis
Auerte oculos meos:ne uideant uanitatẽ.
Intellectu certe discernendę ueritatis aue¬
ritate sicut poscebas accepto: cur oculos
tuos auanitate quȩ displicet non auertis:
Si auariciam reprehendis:cur non ab ea
ꝓprio separatus arbitrio. cor tuũ ad man¬
data salutis inclinas. s tanquam infir¬

Expanded text:
si etiam ad custodiendam necessarium sisi etiam ad custodiendam necessarium significaret auxilium, dicens, Et custodiam illam in toto corde meo : quasi diceret, Tunc custodiam illam in toto corde meo, si tu propriae voluntatis defensor ad ista respondeat, quod Propheta ad intelligenda tantum mandata divina, quae tamen propria virtute impleturus fuerat, opem divini postulaverit auxilii. Quae si ita sunt, a te paululum libet, beate David, sensuum tuorum occulta perquirere. Unde, rogo, tibi pugna carnis et spiritus? unde apostolicum, sicut ipse fateris, certamen? etiam utique illuminatus atque eruditus intelligentiae munere, quam divinitus postulaveras, clamas et dicis, Averte oculos meos, ne videant vanitatem . Nam intellectu certe discernendae vanitatis a veritate, sicut poscebas, accepto, cur oculos tuos a vanitate, quae displicet, non avertis? Si avaritiam reprehendis, cur non ab ea proprio separatus arbitrio, cor tuum ad mandata salutis inclinas, sed tanquam infir
Abbreviated transcription (Latin):
gloriantem: adtende quod sequitur. Non ego
autem: sed gratia dei mecum. Puto sane qͦd
nullus de his qui contra dei gratiam exal¬
tato ante ruinam sicut scriptum ẽ corde blas¬
phemant. tantum arrogantiȩ impudentis
assumat: ut beatiꝓpħe dauid meritis aut
equandumse.aut etiam estimet p̃ferendũ
Cuius ut de illa prima remuneratione quã
nullus non fateatur ut debitam delati scili¬
cet regni interim taceam: orationũ et con¬
fessionum eius intentiones affectusq pen¬
semus. Ipse siquidem diffinit in psalmo.
Beatus homo quemtu erudieris domine: et
de lege tua docueris eum. Sed uideamꝰ utrũ
ipsi iam erudito. et omnilegis scientia secun¬
dum institutionem iudaicam sufficienter
instructo: adbeatitudinem res hȩc sola sus¬
fscerit. Cur ergo rursus idemclamat ad
dominum:: da michi intellectum et scru¬
tabor legem tuam. et custodiam illam in
toto corde meo: Parum erat quod ad scru¬
tandam legem poposcerat intellectum. ni¬

Expanded text:
gloriantem: attende quod sequitur: Non ego gloriantem: attende quod sequitur: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Puto sane, quod nullus de his qui contra Dei gratiam exaltato ante ruinam, sicut scriptum est, corde blasphemant, tantum arrogantiae impudentis assumat, ut beati prophetae David meritis aut aequandum se, aut etiam existimet praeferendum. Cujus, ut de illa prima remuneratione, quam nullus non fateatur ut indebitam, delati scilicet regni, interim taceam, orationum et confessionum ejus intentiones affectusque pensemus. Ipse siquidem definit in Psalmo, Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . Sed videamus utrum ipsi jam erudito, et omni legis scientia secundum institutionem Judaicam sufficienter instructo, ad beatitudinem res haec sola suffecerit. Cur ergo rursus idem clamat ad Dominum, Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam, et custodiam illam in toto corde meo? Parum erat quod ad scrutandam legem poposcerat intellectum; ni
Abbreviated transcription (Latin):
grẽ autem deibona omnia tribuentem.
loco. Grãdĩsum. id qͦd sum. Cum diceret qui
copulabatur: quia sufficit sibi sicut dictum
est ad nequiciam: natura libertatis huma¬
nȩ. Cum uero de p̃sentis uitȩ beatitudine
ioqueret᷑ : gratia in quit dĩ sũ qͦd sũ. Et illum
ordinem. quo miscretur ds̃ uocando. mi¬
seretur deinceps in rectis conatib
adiuuando. sicut serie psalmi narratũ
atq digestum ẽ: beatus etiam apłs pau¬
lus continua narratione seruauit.Si e¬
nim in ordine quȩ passim excerpta memo¬
rauit testimonia relegantur: ita sequunt᷑.
Gratia dei inquit sum id qͦd sum. Hec est
prima misericordia:quam libere uolunta¬
tis opera consequuntur. Sed ut apostoli
pauli uocationẽ bona oꝑa sequerent᷑. quid
ait: Et gratia eius in me uacua ñ fuit. Quid
enim fecisti: Plus inquit omnibus labora¬
ui.Ne multum suꝑbias oliberi defensor
arbitrii. audiens paulum de suis laborib

Expanded text:
gratiae autem Dei bona omnia tribuentem, gratiae autem Dei bona omnia tribuentem, loco, Gratia Dei sum id quod sum. Cum diceret, Quicopulabatur: quia sufficit sibi, sicut dictum est, ad nequitiam natura libertatis humanae. Cum vero de praesentis vitae beatitudine loqueretur, Gratia, inquit, Dei sum id quod sum. Et illum ordinem quo miseretur Deus vocando, miseretur deinceps incoeptis conatibus adjuvando, sicut serie Psalmi narratum atque digestum est, beatus etiam apostolus Paulus continua narratione servavit. Si enim in ordine, quae passim excerpta memoravi, testimonia relegantur, ita sequuntur: Gratia Dei, inquit, sum id quod sum. Haec est prima misericordia, quam liberae voluntatis opera consequuntur. Sed ut apostoli Pauli vocationem bona opera sequerentur, quid ait? Et gratia ejus in me vacua non fuit. Quid enim fecisti? Plus, inquit, omnibus laboravi. Ne multum superbias, o liberi defensor arbitrii, audiens Paulum de suis laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
tendit michi. Quid dixerat cum uocaret:
commendauerat mentibus aũdientiũ: Ds̃
deus tuus ego sum. Quid etiam ab ipsis fie¬
ri iusserat. quos de terra egypti et ignoran¬
tie tenebris liberatos. in luce mandatoꝵ suoꝵ
splendore uocationis eduxerat: Dilata in¬
quit os tuum. Statimq quasi diceret. sed
dilatare te deserente me nichil ꝓderit.ita
addidit. Et ad implebo illud. Quid ergo
quiuocauerat. et uocatos docuerat. que¬
rula de hisdem uoce subiungit: Et non
audiuit inquit popłs m̃s uocẽ meã. et
israhel non intendit. Exeat nunc liberi
contra dei grãm defensor arbitrii: audiat di¬
centem apłm. cum de bonis suis laborib
loqueretur: nonego autem. sed gratia dei me¬
cum. Audiat deiuocem inpsalmo de his qͦs
deseruerat dicentem. Et dimisit eos secundũ
desideria cordis eorum: ibunt in uoluntati¬
b suis. Audiat unum eundemq apłm. de
uitȩ suȩ uariis temporibus sibi tantũ mala.

Expanded text:
tendit mihi. Quid dixerat, cum vocaret: tendit mihi. Quid dixerat, cum vocaret: commendaverat mentibus audientium? Dominus Deus tuus ego sum. Quid etiam ab ipsis fieri jusserat, quos de terra Aegypti et ignorantiae tenebris liberatos, in luce mandatorum suorum splendore vocationis eduxerat? Dilata, inquit, os tuum. Statimque quasi diceret, Sed dilatare te deserente me, nihil proderit; ita addidit, et adimplebo illud. Quid ergo ille qui vocaverat, et vocatos docuerat, querula de iisdem voce subjungit? Et non audivit, inquit, populus meus vocem meam, et Israel non intendit mihi. 13. Exeat nunc liberi contra Dei gratiam defensor arbitrii; audiat dicentem Apostolum, cum de bonis suis laboribus loqueretur, Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Audiat Dei vocem in Psalmo, de his quos deseruerat dicentem, Et dimisi eos secundum desideria cordis eorum, ibunt in voluntatibus suis . Audiat unum eumdemque apostolum, de vitae suae variis temporibus sibi tantum mala,
Abbreviated transcription (Latin):
dominus temporum dispensatione distri¬
buit. sicut moysen dixisse sensit apłs: etiã
in continua psalmi huius oratione uideamꝰ
Quid enĩ ait. postquam uocatos docuerat di¬
cens ego enim sum dominus ds̃ tuus. qui
eduxi te de terra ȩgypti: Dilata inquit os
tuum: et ad implebo illud. Hic aliquid rur¬
sus apparet homini fuisse seruatum: quod
ꝑ liberum facere deberet arbitriũ. Dilatare
enim iubetur ossuum. sed deus se implere ꝓ¬
mittit: sicut etiam discipulis suis in euange¬
lio dominus dixerat. Nolite cogitare quom
in uobis. Hoc solum ad illos retulit. ut
omnẽ tribulationis necessitatem libent ꝓ
ueritate susciperent: penesse autem pro¬
misit effectum. Libero ergo qui locus rest¬
uatur arbitrio. ubisine dei adiutorio ad ex¬
plendum quod uoluerit rationabili dignita¬
te suffulta sibi ipsa sufficiat humana creatu¬
ra: continuo psalmus ostendit. Et ñ audiuit
popłs ms̃ uocem meam: et israhel non in¬

Expanded text:
Dominus temporum dispensatione distriDominus temporum dispensatione distribuit, sicut Moysen dixisse sensit Apostolus, etiam in continua Psalmi hujus oratione videamus. Quid enim ait, postquam vocatos docuerat dicens, Ego enim sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti? Dilata, inquit, os tuum, et ego adimplebo illud. Hic aliquid rursus apparet homini fuisse servatum, quod per liberum facere deberet arbitrium. Dilatare enim jubetur os suum, sed Deus se implere promittit. Sicut etiam discipulis suis in Evangelio dixerat: Nolite cogitare quomo loquitur in vobis . Hoc solum ad illos retulit, ut omnem tribulationis necessitatem libenter pro veritate susciperent: penes se autem promisit effectum. Libero ergo qui locus reservatur arbitrio, ubi sine Dei adjutorio ad complendum quod voluerit rationali dignitate suffulta sibi sufficiat ipsa humana natura, continuo Psalmus ostendit, Et non audivit populus meus vocem meam, et Israel non in
Abbreviated transcription (Latin):
mandata uitȩ. sicut alius ꝓpħa dicit: audi
isrł mandata uitȩ: S quȩ sunt ista man¬
data uitȩ. psalmus subiungit: et sequit᷑.
Ego enim sum dñs ds̃ tuus:qui edurite de
terra egypti. Et hȩc esse mandata uite. in
oratione qua discipulos suos patri dñs cõ¬
mendabat: ostendit dicens. Hȩc est enĩ ui¬
ta ȩterna: ut cognoscant te solum uerũ dm̃.
et quem misistiiħm xp̃m. Post hanc uoca¬
tionem illud sequit᷑. quod et uult ad cona¬
tus hominũ ꝑtinere: et ostendit sine se ñ
posse compleri. Hoc est enim qͦd dicit apłs:
uocat et illuminat. Ab ipso ꝑficere: qm̃
ad nos ꝑtinet conari bona: quȩ et uelle do¬
nauit. Nec in caute ab apło cũ dixisset
quia ab ipso habemus et uelle. et ꝑficere.
additum ẽ. ꝓbona uoluntate: ut etiam
atq etiam uideant. ubi habeant adei iu¬
sticia liberũ de quo gloriant᷑ arbitriũ. S
illum ordinem quo misericordias diuersa

Expanded text:
mandata vitae? sicut alius propheta dicit, Audi, mandata vitae? sicut alius propheta dicit, Audi, Israel, mandata vitae . Sed quae sint ista mandata vitae, Psalmista subjungit, et sequitur: Ego enim sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Et haec esse mandata vitae, in oratione qua discipulos suos Patri Dominus commendabat, ostendit dicens: Haec est enim vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti tionem illud sequitur, quod et vult ad conatus hominum pertinere, et ostendit sine se non posse compleri: hoc est enim quod dicit Apostvocat et illuminat: ab ipso perficere, quoniam ad nos pertinet conari bona, quae et velle donavit. Nec incaute ab Apostolo, cum dixisset, Quia ab ipso habemus et velle et perficere; additum est, pro bona voluntate: ut etiam atque etiam videant, ubi habeant a Dei justitia liberum, de quo gloriantur, arbitrium. Sed illum ordinem, quo misericordias diversa
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiȩ oꝑã quȩ cum uidem̃ impendere: di
miscdiam ꝓmerem᷑. Sic enim in euangłio dic̃.
Beati misericordes: qm̃ ipsis miserebit᷑ ds̃.
Quod nisi sic intellexisset apłs: nunquã pro¬
bationis grã disputadionisuȩ hoc testimoni¬
sunt. ad scd̾am gr̃am. id ẽ ad recte uiuendi
donum ꝑuenire mereant᷑. sicut dñs in euan¬
gelio dicit. multi uocati. pauci uero electi:
hinc intelligat quale sit quod contra dĩ gra¬
tiam defensare molitur.quide libero sibiblan¬
ditur arbitrio. Quicunq enim diuine uoca¬
tionis munere derelicto. ad impiam rursus
defluxere ꝑfidiam: ipsis dei grã deserente
ad implendum qͦd uoluerant suffecit arbi¬
trium. Uide enim qũ eadmodũ psalmus
miscdiarũ dĩ ordinem quẽ ex moysi sensu mn
tet. Audi inquit popłe ms̃: et testificabor
tibi. Quid eos uolebat audire᷑: quib cũ te¬
stificatione loquebat᷑ : Quid utiq nisi

Expanded text:
misericordiae opera, quae cum videmur impendere, Dei misericordiae opera, quae cum videmur impendere, Dei misericordiam promeremur. Sic enim in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus . Quod nisi sic intellexisset Apostolus, nunquam probationis gratia, disputationi suae hoc testimonisunt, ad secundam gratiam, id est, ad recte vivendi donum pervenire mereantur, sicut Dominus in Evangelio dicit, Multi sunt vocati, pauci vero electi : hinc intelligat, quale sit quod contra Dei gratiam defensare molitur, qui de libero sibi blanditur arbitrio. Quicumque enim divinae vocationis munere derelicto, ad impiam rursus defluxere perfidiam, ipsis, Dei gratia deserente, ad implendum quod voluerant suffecit arbitrium. Vide enim quemadmodum Psalmista, misericordiarum Dei ordinem, quem ex Moysi sensu inttet. Audi, inquit, popule meus, et testificabor tibi. Quid eos volebat audire, quibus cum testificatione loquebatur? Quid utique, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dñm nr̃m. Fanc itaq distributionem
qua diximus adeohomines nullis existen¬
tib meritis uocari. et uocatos ut boni ali¬
quid operentur dei amminiculis adiuua¬
ri: sumpto de ueterib litteris apłs monstrat
exemplo. Post quam illam de duob gemi¬
nis electionem omni repulsa laude meri¬
toꝵ. ad dĩ gr̃am iudiciumq retulerat᷑. uidens
quid impia posset blasphemare garrulitas:
nunqͥd iniquitas inquit est apud dm̃: Et
scquit᷑ absit. Et quasi diceret᷑ eiunde ꝓbas:
parũ putauit auctoritatẽ suȩ ualere do¬
ctrine: nisi sententiam suã. etiam legis do¬
ceret exemplo. Sic enim intelligiuoluit qͦd
moy ses dixerat. misereor cuiꝰ miserebor. et
misciam p̃stabo cui misericors fuero. ut pͥ¬
mã a dõ miscđiam uocatione credamꝰ homi¬
nib p̃rogari. quȩ sola ad recte uiuendum
non sufficit. si deserat quiuocauit. ideoq
fuero: ut adõ accipi manifestum sit. etiã ipsa

Expanded text:
m nostrum . Hanc itaque distributionem, m nostrum . Hanc itaque distributionem, qua diximus a Deo homines nullis existentibus meritis vocari; et vocatos, ut boni aliquid operentur, Dei adminiculis adjuvari, sumpto de veteribus Litteris Apostolus monstrat exemplo: postquam illam de duobus geminis electionem, omni repulsa laude meritorum, ad Dei gratiam judiciumque retulerat, videns quid impia posset blasphemare garrulitas, dixit, Numquid iniquitas est apud Deum? Et sequitur, Absit . Et quasi diceretur ei, Unde probas? Parum putavit auctoritatem suae valere doctrinae, nisi sententiam suam etiam legis doceret exemplo. Sic enim intelligi voluit quod Moyses dixerat, Misereor cujus miserebor, et misericordiam praestabo cui misericors fuero : ut primam a Deo misericordiam vocatione credamus hominibus praerogari, quae sola ad recte vivendum non sufficit, si deserat qui vocavit. Ideoqufuero: ut a Deo accipi manifestum sit etiam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
rogemus de cuiꝰ uerbis orta questio ẽ: quã si
dñs assit. enodare conamͣ᷑: ut eiꝰ sensib ꝑdiu̾¬
sa uolumina uaria quidẽ locutione.s una
atq eadem intentione digestis: si qͥd in hoc
loco latet. alterius sententiȩ collatione reseret᷑.
Uocatum a deo apłm paulũ uł in eolibro legi¬
mus. ubi eoꝵ gesta canonica ueritate narrant᷑:
uel ipse inepła sua confitet᷑ dicens. Paulus ser
uocationẽ secutus. et totum qͦd in homine
fuerat oꝑatus: ipse sic dicit. Plus omnibus
illis laboraui. S ne hoc ipsum quidem sibi
tribuens: sollicita pietate subiunxit. Non
to. quid suꝑ erat aliud: nisiut liberatꝰ de
corpore mortis huius. ad illius alterius uitȩ
quȩ scĩs omnib ueritatis ore ꝓmissa ẽ. beati¬
tudinem ꝑueniret: Quod nullis humanis
meritis reddi. s dei docens grã largiente do¬
nari: sibi ipse respondet post gemitus quib
dixerat. miser egohomo:quis me liberabit de

Expanded text:
rogemus, de cujus verbis orta est quaestio quam, si rogemus, de cujus verbis orta est quaestio quam, si Dominus adsit, enodare conamur, ut ejus sensibus per diversa volumina, varia quidem locutione, sed una atque eadem intentione digestis, si quid in hoc loco latet, alterius sententiae collatione reseretur. Vocatum a Deo apostolum Paulum, vel in eo libro legimus ubi ejus gesta cum omni veritate narrantur, vel ipse in Epistola sua confitetur, dicens: Paulus servvocationem secutus, et totum quod in homine fuerat operatus, ipse sic dicit: Plus omnibus illis laboravi . Sed ne hoc ipsum quidem sibi tribuens, sollicita pietate subjunxit: Non to quid supererat aliud, nisi ut liberatus de corpore mortis hujus, ad illius alterius vitae, quae sanctis omnibus Veritatis ore promissa est, beatitudinem perveniret? Quod nullis humanis meritis reddi, sed Dei donantis gratia largiente donari, sibi ipse respondet, post gemitus quibus dixerat: Miser ego homo, quis liberabit me de
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiam coronaret. Liberũ uͦ qͦd ab eoha¬
bemꝰ arbitriũ. ꝓnoad nequiciã lapsufluit:
et cũ aduirtutis indołe dei auxilio deserente
nichil possit: ad genus omne peccati idonea
fultum uirtute subsistit. Trahit enim lex in
m̃bris nata peccati: et ds̃ aleni iugo manda¬
toꝵ suoꝵ leuiq sarcina recedentes. atq in pecca¬
ti durissimam seruitutem libero aiusticia uo¬
luntatis arbitrio defluentes. scđm suã iusti¬
ciam derelinquit. Eos uero qui uocationis
munus congrua pictate susceperint. qui car¬
nalib non subiugant᷑ illecebris. qui iactan¬
tiȩ uicio. auaricie facibus. uento suꝑbiȩ caru¬
erunt. et quantũ in homine ẽ dĩ inse bona
seruantes. adspũalia exercitia omne studiũ
contulerunt: et magone huiꝰ uitȩ certantes
adiuuat. et coronas uincentibus largit᷑ et̃nas.
Ipse rursus delinquentes deserit: resistentes
indurat: contemnentes condemnat. De hoꝵ

Expanded text:
obedientiam coronaret. Liberum vero quod ab eo haobedientiam coronaret. Liberum vero quod ab eo habemus arbitrium, prono ad nequitiam lapsu fluit; et cum ad virtutis indolem Dei auxilio deserente nihil possit, ad genus omne peccati idonea fultum virtute subsistit. Trahit enim lex in membris nata peccati, et Deus a leni jugo mandatorum suorum levique sarcina recedentes, atque in peccati durissimam servitutem libero a justitia voluntatis arbitrio defluentes, secundum suam justitiam derelinquit. Eos vero qui vocationis munus congrua pietate susceperint, qui carnalibus non subjugantur illecebris, qui jactantiae vitio, avaritiae facibus, vento superbiae carueruservantes, ad spiritalia exercitia omne studium contulerunt; et in agone hujus vitae certantes adjuvat, et coronas vincentibus largitur aeternas: ipse rursus delinquentes deserit, resistentes indurat, contemnentes condemnat. CAP. X.
Abbreviated transcription (Latin):
to: quotiens iracundiã d̃i cordis auersione
meruerunt. et saluauit eos ꝓpter miscdiam
suã: ut notam faceret potentiã suã. Foc ite¬
rum apłs dicit. Sustinuit in multa patientiaua
sane apta in interitũ: ut ostenderet diuitias suas
sus homo inultimã fecem desidiȩ resolutꝰ. ar¬
duũ uirtutis it̃. et quamuis adiuuante dĩ gr̃a.
non nisi labore gradiendũ. inherti sibi crederet
posse deferri et nullius laboris industriam
studio siuꝑfectus adhiberet. ita et int̾ se atq
homines ds̃ tempora officiaq distribuens or¬
dinauit. ut uocatione ipsius. bonoꝵ pͥncipia
sumeremꝰ: uocati autẽ atq illuminati.uias man¬
datoꝵ eiꝰ. rationis ingenitȩ intelligentia nosce¬
remꝰ: et eas libero ł eligeremꝰ uł relinqueremꝰ
arbitrio. Quas tam̃ supsius fulti adiutorio cor¬
tinua deuotione sequerem᷑: infine rursus ñ
repugnantẽ mandatissuis subiectam in nob̃

Expanded text:
to ? Quotiens iracundiam Dei cordis aversione to ? Quotiens iracundiam Dei cordis aversione meruerunt, et salvavit eos propter misericordiam suam, ut notam faceret potentiam suam ? Hoc iterum Apostolus dicit: Sustinuit in multa patientia vasa irae apta in interitum, ut ostenderet divitias suas sus homo in ultimam faecem desidiae resolutus, arduum virtutis iter, et quamvis adjuvante gratia Dei, nonnisi labore gradiendum, inerti sibi crederet posse deferri, et nullius laboris industriam studio sui profectus adhiberet, ita inter se atque homines Deus tempora officiaque distribuens ordinavit, ut vocatione ipsius bonorum principia sumeremus; vocati autem atque illuminati, vias mandatorum ejus rationis ingenitae intelligentia nosceremus, et eas libero vel eligeremus vel relinqueremus arbitrio. Quas tamen si ipsius fulti adjutorio continua devotione sequeremur, in fine rursus non repugnantem mandatis suis, subjectam in nobis