comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pilisᷤ er ut decorẽ prestent. et cerebrũ aduersa frigꝰ muniant. atq otra solẽ de¬
fendant. pilos aũt dictos a pelle qua ꝓdeunt. sic̾ et pilũ dr̃ a pili. ibi pigm̃tũ
ꝯtundit᷑. Cesaries a cedendo uocata. ideoqĩ tantũ uitoꝵ ẽ. Uirũ eñi tonsũ eẽ¬
decoe. mulierẽ ñ decoe. Come s̃ ꝓprie ñ cesi capilli. et ẽ grec sino. Nlam comaᷤᷤ
greci kaỹtioc a secando nominant. Unde et keypir tondẽ dicunt. unde et curi
uocant᷑. q̃ &̃ idẽ greci xeaao ex uocant. Crines ꝓprie mulierũ s̃. Dicti aũt cri¬
nes d uittis disceruant᷑. unde et cliscriminalia dicunt᷑. a quib diuisi religan
t᷑. Timpora s̃ q̃ caluarie dextra leuaq sb̾iacent q̃ ideo sic nuncupant᷑ q mouẽ¬
tur ip̃a mobilitate. qiͣ tp̃ri quibclã int̾uallis mutant᷑. Facies dicta ab effigie.

Expanded text:
pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole depili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dicunt. Inde et cirri vocantur, quod etiam idem Graeci μαλλὸν vocant. Crines nes, eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, quibus divisi religantur. 32. Tempora sunt quae calvariae dextra laevaque subjacent. Quae ideo sic nuncupantur, quia moventur, ipsaque mobilitate, quasi tempora, quibusdam intervallis mutantur. 33. Facies dicta ab effigie.
Abbreviated transcription (Latin):
olfacto q odorib afficiat᷑. Gustꝰ aguture dicto. Tactꝰ eo qđ ꝑtractar et tangar.
et ꝑ om̃ia mẽbra uigorẽ senso asꝑgat. Nam tactu ꝓbamꝰ quicqͥd cet̾is sensib ui
in ip̃o corpore orit᷑. Unicuiq au̾t sensui propriã naturã dictã. Nam qd uidendũ ẽ
oculis capit᷑. qđ audiendũ ẽ aurib. Mollia ac dura tactu estimant᷑. Saporgus¬
tu. odor narib ducitꝰ. Prima paro corporis cap̃. clatũq illi hoc nom̃ eo omnes
sensus apparent. TInde ip̃nis anime q̃ ꝯsulit corpen quodã mͦ ꝑsonã gerit. Uerter
ẽ ea pars q̃ capilli capitis colligunt᷑. et in qͣ cesaries u̾tit᷑. undeet mincupat᷑. Cal¬
uaria ab ossib calius dictis ꝑ defectionẽ. et neutralit᷑ ꝓnunciat᷑. Occipitiũ cipi¬
tis ꝑaro postĩor. qͣi ꝯtei capitiũ. uł qđ sit capitis tetrorsũ. Capilliuecati q̃i capitiͤ

Expanded text:
olfactus, quod odoribus efficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus eo, quod pertractet et tangat, olfactus, quod odoribus efficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus eo, quod pertractet et tangat, et per omnia membra vigoin ipso corpore oritur. 24. Unicuique autem sensui propria natura data est. Nam quod videndum est oculis capitur, quod audiendum auribus, mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. 25. Prima pars corporis caput, datumque illi hoc nomen, eo quodsensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. 26. Verest ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑeos anima sb̾tililissime totũ corpꝰ agitar iugore sentiendi. Unde et p̾senti¬
a nuncupant᷑ q sint p̾sentib sic̃ pre oculis. que p̾sto s̃ oculis. Uis ẽ qͥ a philo¬
sophis humor uitreꝰ appellat᷑. Uisũ aũt fieri quidã asseruer aut ertremaethe¬
rea luce. aut int̾no sp̃u lucido. ꝑ tenues uias a cerebro uenientes atq penetranteᷤ
tunicis in aere exeuntes. et tũc cõmixtõne similis mat̾ie uisũ dintes. Uisus
dicit qđ iuuatior sit cet̾is sensib ac prestantior. siue uelocior. ampliusq uegeta
cetera mentis officia. Uiciior enĩ ẽ cerebro. unde om̃ia
manant. ex qͦ fit ut̃ ea q̃ ad alios ꝑtinent sens inde dicimꝰ ueluti c̃ dicimꝰ. Uide
qͦmͦ sonat. uide qmꝰ sapit et ceta. Auditꝰ appellatus qđ uoces hauriat. hoc ẽ aere ũ¬
bato suscipit sonos. Odoratꝯ qͣi aeris odor. attractꝰ. tacto eñi aere sentitur. sic et

Expanded text:
dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus; sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. Visus est qui a philsophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam adseverant aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc conmixtione similis materiae visum dantes. Visus dictus, quod vivacior sit ceteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat: vide, quomodo sapit: sic, etc. Auditus appellatus, quod voces hauriat, hoc est, aere verberato suscipiat sonos. Odoratus, quasi aeris odoris attactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
Quarũ una uoce. alt̾ã tibiis. t̾cia lira canebat. que illectos naiugantes sbcm¬
tu ĩ naufragio trabeba̾t. Scł̾m u̾itatẽ aũt meretrices fuer̾. que transeuntesqm
ducebãt ad egestatẽ his fabule ficte s̃ infe̾rre naufragia. Alas aũt habuisse et un¬
nã capitib succineta caninis. c̃ latratib magnis. p̃p fretũ siculi maris. ĩ quo
nauigantes uerticib ĩ se ꝯcurrentiũ undarũ exterriti latrare estimant undã.
quas sorbentis estus uorago cõnlidit. Fingu̾t ẽt monstra quedã irricionabi¬
liũ animantiũ. ut cerberũ infernoꝵ canẽ triadcapita habentẽ. significãtes¬

Expanded text:
quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navigantes sub caquarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navigantes sub cantu in naufragia trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes, quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et uninam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Fingunt et monstra quaedam inrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habente
Abbreviated transcription (Latin):
de qua sup̃diximꝰ. hi montana ĩ die tenent. quib ẽ uicinus oceanꝰ. ꝑhibẽt ex m
eadẽ india eẽ gentẽ feminarũ. q̃ qͥnquennes ꝯcipiunt. et octauũ ute annũ
ñ ercedunt. Dicunt᷑ aũt et̃ alia hominũ fabulosa portenta. q̃ ñ sũt soe fica
ĩ causis rerĩ int̾pretant᷑: ut Gerionẽ hyspinie rege triplici forma ꝓdicilui
Fuer eñĩ tres fr̃s tnite ꝯcordie. ut ĩ trib corporib qi una eẽt aĩa. Gorgones
ꝙͦ meretices crinitas spentib. q̃ aspiciẽtes ⁊ u̾tebant ĩ lapides bñtes unum
ocłm quẽ iñuicẽ utebant᷑. fuer̃ aũt tres sorores uniꝰ pulcͥtudinis. qi umꝰ oculi.
que iti spectatores suos stupescere faciebãt ut uert̾e eos putires ĩ lapidẽ. Sirenã
tres fingut fuisse ex parte uirgines et ex parte uolucres. hñtes alis et ungłis.

Expanded text:
de qua supra diximus, § 7. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in de qua supra diximus, § 7. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitae os serpentesque aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum, quo invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant, ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas et ungulas:
Abbreviated transcription (Latin):
plures cõnaturati et coherentes reꝑuint᷑. in alia manꝰ. siue in pedib. Alia scđm in¬
maturã et ĩ temꝑatã creationẽ sic̾ hi qui dentati nascunt᷑. siue barbati. siue cani
Alia cõplexi plurimarũ differentiarũ. sic̃ illud qđ prediximꝰ. in alexandro multi¬
forme portentũ. Alia cõmixtione gen̾is. ut androgeni. et amafrodite uocant᷑:
Erma frodite aũt nuncupati. eoqd eis ut̾q sexus appareat. Erma qͥppe ap̃ grecos
masculs. afrodes femina nuncupat᷑. hi dextam mamillã uirilẽ. sinistrã mulie¬
brẽ hñtes. incissĩ cocundo et gignunt et pariunt. Si c̃ aũt in singhs genti¬
b q̃dã monstra s̃ hominũ. ita inuin̾so gen̾e bumano qͥdã monstra  g el¬
ũ. ut gigantes. Cenophali. ciclopes et cetͣa. Gigantes scdtos uixta greci smd¬
nis ethimologiã qui eos gegines existimant. idẽ terrigenas. eoqđ fabulose eos pa¬

Expanded text:
plures connaturati et cohaerentes reperiuntur, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum inplures connaturati et cohaerentes reperiuntur, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum inmaturam et intemperatam creationem, sicut hi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et hermaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum: ita et in universo genere humano qum, ut gygantes, cynocephali, cyclopes, et caetera. Gigantes dictos juxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos gegines existimant, id est, terrigenas eo quod eos fabulose pa
Abbreviated transcription (Latin):
ut naui. uł qͦs greci pignieos uocant. eo qđ sint statura cubitales. Alia magnitu¬
dine parciũ. ueluti capite informi. aut suꝑfluis mẽbroꝵ partibꝰ. ut bicipites.
in quib alt̾a pars płimũ deficit ab alt̾a̾. ut manus a manu. ut pes a pede. alia
discissione. ut sine manu aut capite gen̾ata. quos sterenoseos uocant. Alia
ꝑ mimeria qño solũ cap̃ aut crus nascit᷑. Alia q̃ in parte tranfigurant᷑. sic̃ qui
leonis hñt uultũ. uł canis. uł taurinũ cap̃. aut corporis. ut ex pasiphe memo¬
tranfigurant᷑ in aliene creatõnis portentũ. u⁊ ex muliere uitulũ dic̃ hystoria
gen̾atũ. Alia q̃ sinc transfiguratõne et mutatõnẽ hñt locoꝵ ut ocłos ĩ p̾to
re uł in fronte. aures sup̃ in timpore. sic̃ aristotiles tradidit q̃ndã in sinistra par¬
te iecur. ĩ dextra splen habuisse. Alia scđm cõnaturatõnẽ ut in alia mansi digiti

Expanded text:
ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales; alii magnituut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales; alii magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a discissione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia privimeria, quando solum caput, aut crus nascitur. Alia quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput, aut corpus, ut ex Pasiphae memotransfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sire vel in fronte, aures supra tempora: vel sicut Aristoteles tradidit quendam in sinistra parte iecur, in dextera splen habuisse. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digiti
Abbreviated transcription (Latin):
nentes. Dicta aũt fibra qđ ap̃ gentiles ĩ sacris ad febi aras ferebant᷑ ab ariolis
quib ablatis atq succensis rñsa acciꝑent. Splẽlidũ a suplem̃to ex ꝯtraria
parte iecoris. ne uacua existeroe. quẽ quidã &ẽ risꝯ causa factũ existimãt. Nam
plene ridemꝰ. felle irascimꝰ. corde sapimꝰ. iecore amamꝰ. quib q̃ tuor elem̃tis ꝯstan¬
tib integrũ ẽ animal. Fel appellatũ qđ sit follicłs gestans humorẽ qui uoca¬
testina transinittit. Intestina dicũr eo đ corp̃ris int̾iore parte cobibent᷑. q̃ idcireo
longis nerib in circłoꝵ modo ordinatas̃. ut susceptas escas paulatĩ digerant et

Expanded text:
nentes. Dictas autem fibras quod apud gentiles in sacris ad Phoebi aras ferebantur ab ariolis, nentes. Dictas autem fibras quod apud gentiles in sacris ad Phoebi aras ferebantur ab ariolis, quibus oblatis atque subcensis responsa acciperent. Splen dictum a supplemento ex contraria parte iecoris, ne vacua existeret: quem quidam etiam risus causa factum existimant. Nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, iecore amamus. Quibus quattuor elementis constantibus integrum est animal. Fel appellatum, quod sit folliculum gestans humorem, qui vocatestina transmittat. Intestina dicuntur, eo quod corporis interiore parte cohibentur; quae idcirco longis nexibus in circulorum ordinata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
effusꝯ decurrit. uł ab eođ currendo corruar. Alii cruorẽ intprerant᷑ sangui¬
nẽ corruptũ qui emutit᷑. Alii aũt uocatũ sanguinẽ dicunt qđ suauis sit.
nẽ ꝑ etatẽ. unde in senib tremor ẽ. ꝓprie aũt sangiuis anime possesio ẽ. Inde
genas lacerare mulieres ĩ luctu solent. Unde et purpure uestes et purpu
dr̃. qͥ flando et exagitaudo aerẽ ad mitaͥr. et recip̃. a quo mouent᷑ pulmones
et palpitant. et aꝑiendo se ut flatũ capiant. stringe̾do eiciãt. Est eñi organũ
corporis. Iecur nom̃ hr̃ eoł ibi ignis heat sedẽ. qui ĩ cerebro fb̃uolat. inde ad
ocłos cet̾osq senso et mẽbra difundit᷑. et a calore suo ad se succũ ex cibo tractũ
u̾tit ĩ sanguinẽ quẽ ad usũ pascendi. nutriendiq singłis m̃bris preber. In ie¬
core aũt ꝑsistit uoluptas. et ꝯcupiscencia. iuxta eos qͥ de phificis dispurãt. Fibre ie¬
coris s̃ extremitates. sic̃ et extreme partes folioꝵ. ĩ intibis siue qͣi lingue emi¬

Expanded text:
effusus decurrit: vel ab eo, quod currendo corruat. Alii cruorem interpretantur sanguinem corruptum, qui emittitur. Alii aiunt vocatum sanguinem, quod suavis sit. nem per aetatem. Unde et in senibus tremor est. Proprie sanguis animae possessio est. Inde genas lacerare mulieres in luctu solent. Unde et purpureae vestes, et flores spiritus dicitur, qui flando et exagitando aerem amittit et recipit; a quo moventur pulmones et palpitant et aperiendo se ut flatum capiant, stringendo, ut eiciant. Est enim organus corporis. Iecur nomen habet eo quod ignis ibi habeat sedem, qui in cerebro subvolat. Inde ad oculos ceterosque sensus et membra diffunditur, et calore suo ad se sucum ex cibo tractum vertit in sanguinem, quem ad usum pascendi nutriendique singulis membris praebet. In iecore autem consistit voluptas et concupiscentia iuxta eos qui de physicis disputant. Fibrae iecoris sunt extremitates, sicut et extremae partes foliorum in intibis, sive quasi linguae emi
Abbreviated transcription (Latin):
lauer. eod sursuĩ aspectet. sbleuatt ab humo ad ꝯtẽplationẽ artificis sui. q oui¬
diꝰ poeta designat c̃ dic̃. Pnaq c̃ spectent᷑ animalia ceti tortaĩ: os homini sb̃¬
line cdedit. celũq indere iussit et erectos ad syderi tollere uulto. Qui idoo
erect celũ aspicit ur dĩn querat. ñ ut terrã intendat. ueluti p̾cora. q̃ natura ꝓ¬
Unde et grece uento anunos dr̃. d ore trahentes aerẽ uiuere iudeam᷑. sx aꝑ
tissime falsũ ẽ. qr młt̾o priꝰ gignit᷑ anima quã ⁊cepi aer ore possit qui iã ĩ ge¬
intricis utõ uiuit. Non ẽ gͥ aer aĩã qd putauer̃ quidã qui ñ potuer incorporeĩ

Expanded text:
uod sursum spectet, sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cum dicit: Pronaque cum spectent animalia caetera terram, Os homini sublime dedit, coelumque videre Jussit, et erectos ad sidera tollere vullum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura pUnde et Graece ventus ertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam qui non potuerunt incorpo
Abbreviated transcription (Latin):
cratõnes ĩ significatõnib futuris cõstituta uident᷑. Uult̾ eñi ds̃ int̾dũ uentura

Expanded text:
creationes in signifcreationes in signif
Abbreviated transcription (Latin):
ne dr̃. ut illud. T̃ itmm corpora luce cirentũ. Sefunctꝰ uocatꝰ q cõpleuit uite
officiũ. Nondicimꝰ functos officio quia officia debita cõpleuer: unde et hono¬
xib functo. hinc ẽ gͦ defunctꝰ. qđ ab offĩcio sit uite depositꝰ. siue đ sit diẽ fue
tus. Sepulit aũt dictꝰ eoqͣ iam sine pulsu et palpitatõne. ĩde̾ sine motu. Sepi¬
lire qũt ẽ condere corpr̃a. Nam humare obruere dicimꝰ. hoc ẽ humiĩ miere. De por
p̃ diuima uoluntate fiuntꝰ. Cũ uolimtas ereatoris cuiꝰq ꝯdite rei natura sit. unde
et ip̃i gentiles dm̃ modo naturã. in odo dm̃ appellant. Portentũ gͦ fit ñ ꝯtͣ uatu
cupant᷑: q portendere arq oñdere mõstrare ac p̃dicare aliqua futiua uident᷑. Nã
nitu dicta. qd aliquid significandũ demonstrent. siue qd statĩ monstrent qđ appa¬
reat. et hoc ꝓprietatis ẽ. abiisione tñ scriptoꝵ plerũq corrũpit᷑. Quedã portentoꝵ

Expanded text:
llud: . . . . . Tum corpora luce carentum. Defunctus vocatur, quia complevit vitae officium; nam dicimus defunctos officio, quia officia debita compleverunt, Unde est et honoribus functus; hinc ergo defunctus, quod ab officio vitae sit deposictus. Sepultus autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est humum inicere. § 3 De  divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cuiusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contracupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam nitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat; et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum
Abbreviated transcription (Latin):
yse deo. et incognominatis diis ꝑ appel¬
lationẽ nomĩ adiectũ sit. Hic aut̃ rei sig¬
nificata substantia ẽ: cũ dicit᷑ ds̃ erat.
Esse enĩ non ẽ accidens nom̃: sed subsi¬
stens ueritas. et manẽs causa. et nat᷑a¬

Expanded text:
yse deo et in cognominatis diis per appellationem nomen adjectum sit; hic autem res significata substantiae est, cum dicitur, Deus erat. Esse enim non est accidens nomen, sed subsistens veritas, et manens causa, et natura
Abbreviated transcription (Latin):
ligendas: mem̃to de cȩco dictũ fu¬
isse. s ut manifestent᷑ oꝑa ̃ dei in
eo. Me oportet oꝑari oꝑa eiꝰ qui me
misit. In eo gͦ. qd̾ oꝑat᷑ filiꝰ. opꝰ patris
ẽ. et opꝰ filii: opꝰ dei ẽ. Et de oꝑib
sequens adhuc sermo ẽ. Int̾m nunc
nichil aliud studuit responsio. qͣm ut
om̃e opꝰ referret ad utrũq. Utriꝰque
aut̾ natã non differret oꝑandi: cum
in eo qd̃ usq ad huc pat̾ oꝑat᷑. oꝑatur

Expanded text:
ligendas; memento de caeco dictum fuligendas; memento de caeco dictum fuisse: Sed ut manifestentur opera Dei in eo: me oportet operari opera ejus qui me misit . In eo ergo, quod operatur Filius, opus Patris est: et opus Filii, opus Dei est. Et de operibus sequens adhuc sermo est. Interim nunc nihil aliud studuit responsio, quam ut omne opus referret ad utrumque; utriusque autem natura non differret operandi, cum in eo, quod usque adhuc Pater operatur, operatur
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ ẽ. seo dati iudicii causa non
tacita ẽ. Sequitꝰ enĩ. Sed iudicuĩ
om̃e dedit filio. ut om̃s honoꝵificẽt
filiũ. sic̃ honorificant patrẽ. Qui
non honorificat filiũ: non honorifi¬
cat patrẽ qͥ misit eũ. Quid gͥ oro
derelictũ ẽ. suspitionis: Aut qͥd de
relictũ ẽ. ad impietatẽ occasionis:
trem sit. Et inhonorificꝰ filio. in ho¬
norificus et patris sit. Ꝙ quomͦ pꝰ
hec intelliget᷑ natiuitatis differre
nat᷑a. quã non solũ oꝑatio. uirtus. ho¬
nor. sed etiã contumelia negati hono¬
ris exequat: Nichil gͥ. aliud qͣm sa¬
cram̃tum natiuitatis sermo nmc
diuinȩ responsionis ostendit. Neq
alit̾ potuit aut debuit filiꝰ apatre
distingi: qͣm ut et natus ẽẽ. nec ta¬
mina. cũ et pat̾ oꝑat᷑ et filiꝰ. Intel¬
lige et nat᷑am dei ꝑ quã d̾̃s oꝑatur
oꝑantem. Ac ne farte duas oꝑatiões
nat᷑arum dissimiliũ existimes intel¬

Expanded text:
dicium est. Sed dati judicii causa non dicium est. Sed dati judicii causa non tacita est. Sequitur enim: Sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum . Quid igitur, oro, derelictum est suspicionis, aut quid reliquum est ad impietatem occasionis? trem sit, et inhonorificus Filio inhonorificus et Patri sit. Et quomodo post haec intelligitur nativitatis differre natura, quam non solum operatio, virtus, honor, sed etiam contumelia negati honoris exaequat? Nihil igitur aliud, quam sacramentum nativitatis, sermo nunc divinae responsionis ostendit. Neque aliter potuit aut debuit Filius a Patre distingui, quam ut et natus esse, nec tamina, cum et Pater operatur et filius. Intellige et naturam Dei, per quam Deus operatur, operantem. Ac ne forte duas operationes naturarum dissimilium existimes intel
Abbreviated transcription (Latin):
eũ effici uellet. ẽẽt cognata cognitio.
Porroaut̃ ne ꝑ demonstrationis ꝓfessi¬
onem ignorantis in eo natͣȩ di¬
uersitas credet᷑ ea. ipsa quȩ ꝓfiter᷑.
demõftͣnda non nescit. usq adeo.
non de exempli auctoritate gestu¬
rus e: ut uiuificet qͦ uelit. Uelle
enĩ: nate lib̾tas ẽ: quȩ ad ꝑfectȩ
uirtutis beatitudinẽ. cũ arbitrii
uolũtate subsistat. Ac ne deinceps
qd̃ quos uult unuficat. non nati¬
uitatis uid̾et᷑ in se hab̃e nat᷑am. s
non natȩ pociꝰ potestatis iure sub¬
sistere: continuo subiecit. Nec enĩ
pat̾ iudicat quẽ qͣm: sed om̃e udi¬
ciũ dedit filio. Et in eoqd̃ om̃e ui¬
diciũ datũ ẽ: et nat᷑a. i natiitas
demonstrat᷑. qr et om̃ia habe sola
nat᷑a possit indifferens: neq natiui¬
tas aliqͥo possit hab̾e: nͥ datumsit.
Datũ aut̃ om̃e iudiciũ ẽ: q inui¬
ficat qͦs uult. Neq ademptũ patri
iudiciũ potest uideri. cũ ipse non
sit pat̾no. Ab eo enĩ datũ om̃e u¬

Expanded text:
eum effici vellet, esset connata cognitio. Porro autem ne per demonstrationis professionem, ignorantis in eo naturae diversitas crederetur; ea ipsa quae profitetur demonstranda, non nescit. Usque adeo non de exempli auctoritate gesturus est, ut vivificet quos velit. Velle enim naturae libertas est, quae ad perfectae virtutis beatitudinem cum arbitrii voluntate subsistat. quod quos vult vivificat, non nativitatis videretur in se habere naturam, sed non natae potius potestatis jure subsistere; continuo subjecit: Nec enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Et in eo, quod omne judicium datum est, et natura et nativitas demonstratur: quia et omnia habere sola natura possit indifferens, neque nativitas aliquid possit habere, nisi datum sit. Datum autem omne judicium est; quia vivificat quos vult. Neque ademptum Patri judicium potest videri, cum ipse non sit paterno; ab eo enim datum omne ju
Abbreviated transcription (Latin):
natuutas natȩ habeat ȩqͣlitatẽ. et uͥ
equalitas ẽ. Neq alienũ aliqͥd a se pos¬
sit e̾ẽ. nec solũ: tam̃ ex ipsis dictis dñi¬
cis. huiꝰ q sermonis nr̃i fides affirman¬
da est: ne demeritas contradicendi.
sub lib̾tate du̾ise in hõib intelligentiȩ
audeat ꝓfessionib diuinz de se testimo¬
nii contraire. Respondit enĩ dñs. Non
potest filiꝰ a se facere qͥcqͣm: nisi quod
uiderit patrẽ facientẽ. Quec̃q enĩ

Expanded text:
nativitas naturae habeat aequalitatem, et ubi nativitas naturae habeat aequalitatem, et ubi aequalitas est, neque 187 alienum aliquid a se possit esse, nec solum; tamen ex ipsis dictis dominicis hujus quoque sermonis nostri fides affirmanda est, ne temeritas contradicendi, sub libertate diversae in nominibus intelligentiae, audeat professionibus divini de se testimonii contraire. Respondit enim Dominus: Non potest Filius ab se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
stnͣtis. cur dnm̃ int̾ficere uidei uellent.
Cesset gͦ ꝑ impietatẽ blasphemantium
uiciose intelligentiȩ excusatio. cũ ꝑ apłi
auctoritatẽ. sub sig̃catione natiuitatis
ꝓpͥetas nat᷑alis ostensa sit. Patrẽ suum
dicebat dm̃: eqͣlem se faciens deo. Anne
natalis natiuitas non ẽ. ubi ꝑ nom̃ pa¬
tris ꝓprii. nate eqͣlitas demonstratur.:
Non enĩ ambigit᷑. cũ eq̃litas nichii diffe¬
rat. Quis porro dubitabit. qͥn indifferẽ¬
tem natam. natiuitas cõsequat᷑: Hinc
enĩ est sola illa quȩ uere ee̾ possit equa¬
litas: qr natȩ eqͣlitatẽ sola possit p̾stare
natiuitas. Aequalitas uͦ nꝰquã ibi esse
credet᷑. ubi unio ẽ. Nec tam̃ illic rep¬
ꝑietur: ubi differt. Ita similitudi¬
nis ȩqualitas. nec solitudinẽ habet:
nec diu̾sitatem. qr om̃is ȩqͣlitas. nec
diuersa nec sola sit. Qmqͣm gͥ huiꝰ in
telligentiȩ nr̃ȩ uidicia. cũ humani
sensus opinione cõmunia sint. ut et

Expanded text:
strantis cur Dominum interficere Judaei vellent. strantis cur Dominum interficere Judaei vellent. Cessat ergo per impietatem blasphemantium vitiosae intelligentiae excusatio; cum per Apostoli auctoritatem, sub significatione nativitatis, proprietas naturalis ostensa sit: Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Anne naturalis nativitas non est, ubi per nomen patris proprii, naturae aequalitas demonstratur? Non enim ambigitur, quin aequalitas nihil differat. Quis porro dubitabit, quin indifferentem naturam nativitas consequatur? Hinc enim est sola illa quae vere esse possit aequalitas: quia naturae aequalitatem sola possit praestare nativitas. Aequalitas vero numquam ibi esse credetur, ubi unio est: nec tamen illic reperietur, ubi differt. Ita similitudinis aequalitas nec solitudinem habet, nec diversitatem: quia omnis aequalitas nec diversa, nec sola sit. 16. Filii ntelligentiae nostrae judicia cum humani sensus opinione communia sint, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
non id ipsũ eẽ qd̾ nasci. dũ om̃e ceptũ
aut ex nichilo in aliqͥd existit. aut
ex alio ialius ꝓficit. et desinit. ut
ex t̾ra aurũ. ut ex solidis liqͥda. ut ex
frigidis feruentia. ut ex albis punicea.
ut ex aqͥs anunantia. ut ex inanimisiu¬
uentia. Dei aut̃ filiꝰ neq ex nichilo ds̃
cȩpit eẽ. sed natus ẽ: neq aliud aliquid
fuit ante: qͣm ds̃. Atq ita qͥ in dñĩ natꝰ
Cenet itaq natiuitas eam ex qua substi¬
tit nat᷑am. et filiꝰ dei non aliud qm quod
discat a uideis intelligentiã nat᷑e. uel.
pociꝰ cognoscat ab ȩuãgłio ueritatẽ nati¬
uitaas. in qͦ scͥptũ ẽ. Propt᷑ hoc magis
querebant eũ uidei int̾ficere: qm̃ nõ so¬
lum soluebat sabbatũ: sed et qd̾ ꝓpͥum
sibi patrẽ dicebat dm̃. eqͣlem se faciens
deo. Non nũc ut incet̾is solet. iudeorũ
sermo abhis dictus refert᷑. Expositio
pociꝰ hȩc euangłistȩ ẽ. causam demon-¬

Expanded text:
non id ipsum esse quod nasci, dum omne coeptum non id ipsum esse quod nasci, dum omne coeptum aut ex nihilo in aliquid exsistit, aut ex alio in aliud proficit et desinit; ut ex terra aurum, ut ex solidis liquida, ut ex frigidis ferventia, ut ex albis punicea, ut ex aquis animantia, ut ex inanimis viventia: Dei autem filius neque ex nihilo Deus coepit esse, sed natus est; neque aliud aliquid fuit ante quam Deus est . Atque ita qui in Deum natus Tenet itaque nativitas eam ex qua substitit naturam, et filius Dei non aliud quam quod discat a Judaeis intelligentiam naturae, vel potius cognoscat ab Evangelio veritatem nativitatis, in quo scriptum est, Propter hoc magis quaerebant eum Judaei interficere, quoniam non solum solvebat sabbatum, sed et quod proprium sibi patrem dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Non nunc, ut in caeteris solet, Judaeorum sermo ab his dictus refertur: expositio potius haec Evangelistae est, causam demon
Abbreviated transcription (Latin):
uitã. Quod in pecorib ac bestiis usita¬
tum ẽ. Sed ea ipsa nouitas. non mẽ.
nisi ex cognatis ꝓpͥetatib sub diu̾sita¬
te nate. Et diu̾sitatẽ eorũ natiuitã
non intulit sed accepit. dũ id tenet
quod ex utroq sibi unũ est. Et cum
hȩc in his corꝑalib causis et passiom¬
b ita fint: qͥs rogo furor est natiuita¬
tem uingeniti dei ad degenerem ex
deo referre nat᷑am. cũ natiuitas nõ
nisi nominis ex ꝓpͥetate nate sit : Et
iam natiuitas non erit. si ꝓpͥetas nate
in natiuitate non merit. Hinc ille
omĩs estus et furor est ut in filio dei
non natiuitas sit: sed creatio. ut nõ
natẽ suȩ originẽ subsistens teneat:
sed alienã adeo de non exstantib su¬
mat. qr scd̾m qd̾ ait quod de carne
duuĩsum atq alienũ aliqͥd ab eo ex quo
natus sit non inesse. Natiuitas gͥ. dei
dm̃ ꝑficit. ut ds̃ non cȩptus intelliga¬
tur eẽ. sed natus. qi ceptũ ẽẽ potest.

Expanded text:
vitam; quod in pecoribus ac bestiis usitavitam; quod in pecoribus ac bestiis usitatum est. Sed ea ipsa novitas non inest, nisi ex connatis proprietatibus sub diversitate naturae: et diversitatem eorum nativitas non intulit, sed accepit, dum id tenet, quod ex utroque sibi unum est. Et cum haec in his corporalibus causis et passionibus ita sint; quis rogo furor est, nativitatem unigeniti Dei ad degenerem ex Deo referre naturam: cum nativitas non nisi ex proprietate naturae sit; et jam nativitas non erit, si proprietas naturae in nativitate non fuerit? Hinc ille omnis aestus et furor est, ut in filio Dei non nativitas sit, sed creatio; ut non naturae suae originem subsistens teneat, sed alienam a Deo de non exstantibus sumat: quia secundum quod ait: Quod de carne diversum atque alienum aliquid ab eo ex quo natus sit non inesse. Nativitas igitur Dei Deum perficit, ut Deus non coeptus intelligatur 186 esse, sed natus: quia coeptum esse, potest
Abbreviated transcription (Latin):
indifferentis nat᷑e. unũ dei nom̃ ẽ. Cũ
diuine nom̃ in utroq sit: ut̾q unũ
sũt. ꝙ cũ subsistat filiꝰ ex natiuitate
nateͣ: unitatẽ tam̃ nat᷑e conseruat in
nomine. nec ad ꝓfessionẽ duorũ deorũ
natiuitas filii credentiũ fidẽ cogit. quȩ
patrẽ et filiũ ut uniꝰ natẽ. ita uniꝰ ꝓfi¬
tet᷑ et nominis. Est itaq deifilio nom̃
ex natiuitate. Hic enĩ nobis scd̃s ad de¬
monstrationẽ gradꝰ e᷑ ut ds̃ sit ex nati¬
uitate. qͣmqͣm mͥ adhuc de ꝓpͥetare no¬
minis suꝑsit apłica auctoritas. Sed
int̾im ȩuangłicũ placet tractare ser¬
filii naturȩ nouitatẽ potuerit in¬
ferre ne ds̃ sit. Intelligentiȩ istud hu¬
mane sensus excludit: ut aliqͥd a na¬
tura originis suȩ nascendo diu̾sũ sit.
nisi forte qd̾ ex nat᷑arum diu̾sitate.
conceptũ. nouũ aliqͥd in se et ita sit
gen̾is utriꝰq qd̃ neutrũ sit: ueniat in

Expanded text:
indifferentis naturae unum Deus nomen est. Cum indifferentis naturae unum Deus nomen est. Cum divinae nomen in utroque sit; uterque unum sunt: quia cum subsistat Filius ex nativitate naturae, unitatem tamen conservat in nomine: nec ad professionem duum deorum nativitas Filii credentium fidem cogit, quae Patrem et Filium, ut unius naturae, ita unius profitetur et nominis. Est itaque Dei filio nomen ex nativitate. Hic enim nobis secundus ad demonstrationem gradus est, ut Deus sit ex nativitate. Quamquam mihi adhuc de proprietate nominis supersit apostolica auctoritas: sed interim evangelicum placet tractare serfilii naturae novitatem potuerit inferre, ne Deus sit? Intelligentiae istud humanae sensus excludit, ut aliquid a natura originis suae nascendo diversum sit: nisi forte quod ex naturarum diversitate conceptum, novum aliquid in se et ita sit generis utriusque, quod neutrum sit veniat in
Abbreviated transcription (Latin):
fides hoc ẽ. ꝓfessa: quod d̃s ẽ. Anne ergo
nom̃ dei non nat᷑xe res existimabitua.
cũ ꝓfessio nominis fidẽ nate credite sit
sequuta: Nam utiq religiosus filiꝰ. et
qui non uolũtatem suã sed eiꝰ qͥ se mi¬
serat faceret. et qͥ non honorẽ suũ sed eiꝰ
a quo uen̾at quereret. honorẽ huiꝰ in
se nominis recusasset: ne qd̃ ipse unũ
dm̃ p̃dicauerat: solu̾et᷑. Sed uerȩ et
apłice fidei miff̾ium confirmans. et
natȩ in se pat̾ne nonĩ agnoscens. beatuᷤꝰ
ee̾ docuit. qͥ cũ se resurgentẽ e mortuis
non uidissent. dm̃ tam̃ ꝑ resurrectionis
intelligentiã credidissent. Nom̃ gͥ. natͣe.¬
fidei nr̃e non deserit ꝓfessionẽ. Nom̃ enĩ
qd̃ rem unãqͣmq sig̾cat. rem qͦ eiꝰdem ge¬
neris ostendit. Et iam non res duȩ s̃:
sed res gen̾is eiꝰdem ẽ. Filiꝰ nãq dei: d̾s ẽ.
Hoc enĩ sig̃cat᷑ ex nomine. Non duos
deos cõnumerat nom̃ unũ: qr umꝰatq

Expanded text:
fides hoc est professa, quod Deus est. Anne ergo fides hoc est professa, quod Deus est. Anne ergo nomen Dei non naturae res existimabitur, cum professio nominis fidem naturae creditae sit secuta? Nam utique religiosus filius, et qui non voluntatem suam sed ejus qui se miserat faceret, et qui non honorem suum sed ejus a quo venerat quaereret, honorem hujus in se nominis recusasset; ne quod ipse unum Deum praedicaverat, solveretur. Sed vere et apostolicae fidei mysterium confirmans, et naturae in se paternae nomen agnoscens, beatos esse docuit, qui cum se resurgentem e mortuis non vidissent, Deum tamen per resurrectionis intelligentiam credidissent. 13. Patefidei nostrae non deserit professionem. Nomen enim, quod rem unamquamque significat, rem quoque ejusdem generis ostendit: et jam non res duae sunt, sed res generis ejusdem est. Filius namque Dei Deus est; hoc enim 185 significatur ex nomine. Non duos deos connumerat nomen unum; quia unius atque
Abbreviated transcription (Latin):
patre. et patͣ in me: iam sine fideiꝑi¬
culo. natȩ nom̃ confessus ẽ: q ab uniꝰ
dei patris cõfessione. religione non exci¬
deret. dm̃ confessa dei filiũ. cũ in filio
dei non nisi pat̾nȩ nat᷑e ueritas cred̾et᷑.
nec sub alt̾iꝰ dei impia confessione. fides
nate ꝑiclitaret᷑: uniꝰ. qr nõ alt̾iꝰ dei na¬
turã ꝑfecta dei natiuitas atculisset.
Ueritatẽ gͥ euãgłici sacram̃ti thomas
intelligens. dm̃ suũ et dñm suũ ẽẽ con¬
fessus ẽ. Non hic honoris ẽ. nom̃. sed na-¬
turȩ confessio ẽ. Reb enĩ ipsis. atq uir-¬
tutib dm̃ credidit. Et dñs ꝓfessionis
huiꝰ religionẽ non honoris eẽ docuit:
sed fidei dicens. ꝙ uidisti credidisti: be¬
ati qͥ non uidert̃. et credidert̃. Uidens
enĩ thomas credidit. Sed qͥd credidit.
queris. Et qͥd aliud credidit. qͣm qd̃ ꝓ¬
fessus ẽ. dñs meus: ⁊ ds meus: Resurre¬
xisse enĩ ꝑse ex mortuis in uitã: nͥ dei
nat᷑a non potuit. Et creditȩ religionis

Expanded text:
in me : jam sine fidei periculo naturae nomen confessus est: quia ab unius Dei patris professione religio non excideret Deum confessa Dei filium, cum in filio Dei non nisi paternae naturae veritas crederetur; nec sub alterius Dei impia confessione fides naturae periclitaretur unius, quia non alterius Dei naturam perfecta Dei nativitas attulisset. Veritatem igitur evangelici sacramenti Thomas intelligens, Dominum suum et Deum suum esse confessus est. Non hic honoris est nomen, sed naturae confessio est: rebus enim ipsis atque virtutibus Deum credidit. Et Dominus professionis hujus religionem non honoris esse docuit, sed fidei, dicens, Quia vidisti, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt . Videns enim Thomas credidit. Sed quid credidit quaeris? Et quid aliud credidit quam professus est: Dominus meus et Deus meus? Resurrexisse enim per se ex mortuis in vitam, nisi Dei natura non potuit: et creditae religionis
Abbreviated transcription (Latin):
facientẽ. Habes natiuitatẽ filii. q̃
a se nichil possit fac̾e̾. nͥ uideat. In eo
aut̃ qd̾ a se nicħ potest: innascibili¬
tatis ademit errorem. Ase enĩ nõ
potest posse natiuitas. Quod autẽ
uidet: consciȩ in se natͣx sig̃cat᷑ agni-¬
tio. Et in eo nũc uerã dei cognosce
ge unitatẽ. ut om̃s honorificẽt fili¬
um: sic̃ honorificãt patrẽ qͥ misit il¬
lum. Ac ne nat᷑ȩ unitas. solitarii
unionẽ contineat. sacram̃tum in
eo fidei disce. Qui non honorificat
filiũ: non honorificat patrem qͥ mi
q exȩquant᷑ in honore. eadẽ quȩ fa-¬
cit non alia. Non ẽ. pat᷑ ipse: qr mis¬
sus ẽ. Habet gͥ. hoc sacram̃ti sola na¬
tiuitas. ut cõplectat᷑ in se et nom̃
et nat᷑am. et potestatẽ. et ꝓfessionẽ.
qr uniu̾sa natiuitas: non potest nõ
in ea ẽẽ nat᷑a. unde nascat᷑. Nonaf¬
fert ext̾ni gen̾is subam: qr ex uno
non subfistit alienũ. Quod aut̃ ali¬
enũ a se non ẽ. id unũ ẽ. gen̾e nat᷑e.

Expanded text:
facientem . Habes nativitatem filii, quae ab se nihil possit facere, nisi videat. In eo autem, quod ab se nihil potest, innascibilitatis adimit errorem; ab se enim non potest posse nativitas: quod autem videt, consciae in se naturae significatur agnitio. Et in eo nunc veram Dei cognosce ge unitatem: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem qui misit illum . Ac ne te naturae unitas in solitarii unione contineat; sacramentum in eo fidei disce: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui miquia exaequatur in honore, eademque facit, non alia: non est pater ipse, quia missus est. Habet igitur hoc sacramenti sola nativitas, ut complectatur in se et nomen, et naturam, et potestatem, et professionem: quia universa 192 nativitas non potest non in ea esse natura, unde nascatur. Non affert externi generis substantiam: quia ex uno non subsistit alienum. Quod autem alienum a se non est, id unum est genere naturae:
Abbreviated transcription (Latin):
tute qua inuęxerat reppulit. cum in
oꝑationib eiꝰ magi cõfitent᷑ digitũ dei
eẽ: Sic moyses pharaoni ds̃ datus ẽ.
dũ timet᷑ dũ orat᷑. dũ punit. dũ me¬
det᷑. Et aliud ẽ. dm̃ dari: aliud est
om̃ ẽẽ. In pharaone enĩ d̃s datus est.
cet̾um non ei ẽ. et nat᷑a et nom̃: ut
ds̃ sit. Memini ꝙͦ et att̾iꝰ nũcuꝑatio¬
nis ubi dicit᷑. ego dixi dii estis. Sed
in eo indulti nominis sig̾catio ẽ. Et
ubi refert᷑ ego dixi: loq̃ntis pociꝰ ẽ. ser¬
mo qͣm rei nom̃. qr rei nom̃ in uitel¬
ligentiã rei affert. cet̾um uoluntas
appellationis ex alio ẽ. Et ubise nũ¬
cupationis auctor ostendit: ibi ꝑ ser¬
monẽ auctoris ẽ. nũcupatio. nõ na¬
turale nom̃ in gen̾e. Atuero hic uer
bi res enũciat᷑ in nomine. Uerbi enĩ
appellatio. in dei filio de sacram̃to na¬
tiuitatis ẽ: sicuti sapientiȩ et uirtu¬
tis ẽ. nom̃. Quȩ cũ indm̃ filiũ cum

Expanded text:
tute qua invexerat repulit, cum in tute qua invexerat repulit, cum in operationibus ejus magi confitentur digitum Dei esse ? Sic Moyses Pharaoni deus datus est, dum timetur, dum oratur, dum punit, dum medetur. Et aliud est deum dari, aliud est Deum esse. In Pharaonem enim deus datus est: caeterum non ei est et natura et nomen, ut Deus sit. Memini quoque et alterius nuncupationis, ubi dicitur, Ego dixi, dii estis , sed in eo indulti nominis significatio est. Et ubi refertur, ego dixi, loquentis potius est sermo, quam rei nomen: quia rei nomen intelligentiam rei affert, caeterum voluntas appellationis ex alio est. Et ubi se nuncupationis auctor ostendit, ibi per sermonem auctoris est nuncupatio, non naturale nomen in genere. 11. Filius bi res enuntiatur in nomine. Verbi enim appellatio in Dei filio de sacramento nativitatis est, sicuti sapientiae et virtutis est nomen: quae cum in Deum filium cum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m his modis nouimꝰ. nomine.
natiuitate. nat᷑a. potestate. ꝓfessi¬
one. Nomine nichil puto ambigu¬
itatis. Legimꝰ enĩ. In pͥncipio erat
uerbũ. et uerbũ erat apud dm̃: et
ds̃ erat uerbũ. Quid calũpniȩ est
cur non sit qd̾ nũcupat᷑: Aut nun¬
qͥd nom̃ non nateͣ significatio est:
Et qr contradictio oñus ex causa ẽ:
mĩc hie negandi dei quero causam.
Simplex nãq mincupatio est. et
caret offendicło adiectionis alienȩ.
Uerbũ enĩ qd̾ caro factũ ẽ. nichil
alud qͣm ds̃ ẽ. Non ẽ. hic deputatȩ
aut assũpte nũcupationis relicta
suspitio. ut ei qd̾ ds̃ ẽ. non ex na¬
aut deputatiuas. aut assũptiuas
appellationes. Ad moysen dictũ ẽ.
dicit᷑ pharaoni: Aut nuqͥdei na¬
turã dei intulit. et non pocius in
eũ qͥ metueret t̾torem. cũ dracho¬
nes magicos dracho moysi mox uirga
manens deuorat. cũ cynomiã quã ĩmi¬
serat abigit. cũ gͣndinẽ potestate qua
uocauerat auertit. cũ locustas ea uir¬

Expanded text:
m his modis novimus, nomine, nativitate, natura, potestate, professione. Et de nomine nihil puto ambiguitatis. Legimus enim, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Quid calumniae est, cur non sit quod nuncupatur? Aut numquid nomen non naturae significatio est? Et quia contradictio omnis ex causa est, nunc hic negandi Dei quaero causam. 182 Simplex namque nuncupatio est, et caret offendiculo adjectionis alienae. Verbum enim, quod caro factum est, non aliud quam Deus est. Non est hic deputatae aut assumptae nuncupationis relicta suspicio: ut ei, quod Deus est, non ex naaut deputativas, aut assumptivas appellationes. Ad Moysen dictum est,dicitur Pharaoni? Aut numquid ei naturam Dei intulit, et non potius in eum qui metueret terrorem, cum dracones magicos draco Moysi mox virga manens devorat, cum cynomyiam quam immiserat abigit, cum grandinem potestate qua evocaverat avertit, cum locustas ea vir
Abbreviated transcription (Latin):
de nat᷑e ueritatẽ loquutus ẽ. In
his enĩ quȩ et quȩc̃q et eademsũt
nec diu̾sitas potest ẽẽ nec reliquũ.
Atq ita in nat᷑a eadem ẽ: cui eadẽ
omĩa posse nat᷑e sit. ubi uͦ similit̃ ꝑ
filiũ eadẽ om̃ia fuĩt. similitudo oꝑũ
solitudinẽ oꝑantis exclusit. ut om̃ia
quȩ pat̾ facit. eadẽ om̃ia similit̃ fa¬
ciat et filiꝰ. Hec ẽ. uere natiuitatis
nitelli gentia: ⁊ fidei nr̃e. quȩ ex natͣe
diuinȩ unitate. uniꝰ indifferentisq
diuinitatis ueritatẽ inpatre et fi¬
lio confitet᷑. absolutissimũ sacram̃tũ.
ut eadẽ faciendo filiꝰ similit̾̃ faciat.
et similit̾ faciendo. eadẽ sint ipsa quȩ
faciat. qr sub una hac sig̃catione testẽ¬
tur: et similit̾ facta natiuitatẽ. et

Expanded text:
ae naturae veritatem locutus est. In his enim, quae et quaecumque et eadem sunt, nec diversitas potest esse, nec reliquum. Atque ita in natura eadem est, cui eadem omnia posse naturae sit. Ubi vero similiter per Filium eadem omnia fiunt, similitudo operum solitudinem operantis exclusit: ut omnia quae Pater facit, eadem omnia similiter faciat et Filius. Haec est verae nativitatis intelligentia, et fidei nostrae, quae ex naturae divinae unitate, unius indifferentisque divinitatis veritatem in Patre et Filio confitetur, absolutissimum sacramentum, 189 ut eadem faciendo Filius similiter faciat, et similiter faciendo eadem sint ipsa quae faciat: quia sub una hac significatione testentur et similiter facta nativitatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
dei nat᷑a non efficit. Peccatorũ remissio.
curatio infirmitatũ. claudorũ cursus.
cȩcorũ iusus. mortuorũ uita a deo solo
est. Non alia natã. qm que sui conscia
est diceret. Ego et pat̾ unum sumꝰ.
Quid me insubstantiam alt̾am rapis:
Quid in dm̃ aliũ sollicitas: Si esta
que ꝓpͥa dei sũt: ds̃ unꝰ hȩc gessit. Cla¬
mabut uͭ contra hec dissimilem deo pa-¬
tri filiũ p̃dicantes non minꝰ ore iuꝑeo.
Sacram̃tum salutis tue nescis. Cre
e. qͥ crucifixus ẽ. mortuus et sepultꝰ ẽ.
qͥ de mortuis resurgens. in dextris dei
ẽ. qͥ uiuorũ iudex ẽ. ac mortuorũ. In
hũc renascendũ ẽ. hic consitendus est.
huiꝰ regnũ est ꝓmerendũ. Uterq
hostis eccłiȩ. res eccłiȩ agit. dũ sabel¬

Expanded text:
Dei natura non efficit: peccatorum remissio, Dei natura non efficit: peccatorum remissio, curatio infirmitatum, claudorum cursus, caecorum visus, mortuorum vita a Deo solo est. Non alia natura, quam quae sui conscia est, diceret, Ego et Pater unum sumus . Quid me in substantiam alteram rapis? quid in Deum alium sollicitas? Gesta, quae propria Dei sunt, Deus unus haec gessit. Clamabunt vero contra haec dissimilem Deo patri filium praedicantes non minus ore vipereo: Sacramentum salutis tuae nescis, credest, qui crucifixus est, mortuus et sepultus est, qui de mortuis resurgens in dextris Dei est, qui vivorum judex est et mortuorum. In hunc renascendum est, hic confitendus est, hujus regnum est promerendum. Uterque hostis Ecclesiae, res Ecclesiae agit: du
Abbreviated transcription (Latin):
religiose adunionis ꝓfecit errorem.
Et rationem dicti. iurtus sola intel¬
lecta non tenuit. Non eium solitariũ
siguisicat ego et pat̃ unum sunꝰ. Nom
coniunctio ea quȩ significat et patrem
intelligentiam non admittit unꝰ. Et il¬
lud quodsumꝰ: non patitur singłarem.
Hoc uero quod unũ sumꝰ. non natiuita¬
tem adimit: sed natam non discernit.
in genere: dum neq unũ. duiei fitatis
se asserent: pat̾ maior me ẽ. Et nichil
uł ex natiuitatis sacram̃to. uł ex mi¬
sterio euacuati a se dei: lassũptȩ carnĩ
intelligentes nat᷑e facient diminitio¬
nem: ꝓfessione maioris. Contendent e¬
nim aduersum sabelliũ filiũ ẽe. eo usq ut
et minor patre sit. ut et honorẽ p̾tĩtum
reposcat. et mori timeat. et mortuuis
in gestis. Et dum unũ dm̃ nouella
hȩc nunc heresis non negabit. ne filiũ
num negabit. Sabelliꝰ se ita tuebitur
dicens: oꝑa quȩ gesta sũt. pret̾ quã

Expanded text:
religiose ad unionis profecit errorem: religiose ad unionis profecit errorem: et rationem dicti 179 virtus sola intellecta non tenuit. Non enim solitarium significat, Ego et Pater unum sumus. Nam conjunctio ea, quae significat et patrem, intelligentiam non admittit unius: et illud quod sumus, non patitur singularem: hoc vero quod unum sumus, non nativitatem adimit, sed naturam non discernit in genere; dum neque unum diversitatis se asserent, Pater major me est : et nihil vel ex nativitatis sacramento, vel ex mysterio evacuati a se Dei et assumptae carnis intelligentes, naturae facient deminutionem professione majoris. Contendent enim adversum Sabellium, Filium esse eo usque, ut et minor Patre sit, ut et honorem praeteritum reposcat, et mori timeat: et mortuus sin gestis: et cum unum Deum novella haec nunc haeresis non negabit, ne filium Deum negabit. Sabellius se ita tuebitur dicens, Opera, quae gesta sunt praeter quam
Abbreviated transcription (Latin):
affirmant. Unũ dm̃ sabelliꝰ p̃dicat. filii
natiuitate sublata. dũ ꝑ nate uirtutẽ
quȩ oꝑata in homine ẽ: dm̃ ẽẽ. non
ambigit. Sacram̃to et enĩ filii ignorato.
ꝑ gestorũ ammirationẽ. fidẽ uere gene¬
rationis amisit. Et dũ audit qui me
uidet. uidet et patrẽ: indiscrete et in¬
dissimilis in patre et filio nate. impiȩ
arripuit unionẽ. non intelligens nat᷑a¬
lem unitatẽ sub natiuitatis significati¬
one monstrari. cũ ꝑ id quod infilio pat̃
uidet᷑. confirmatio diuinitatis sit: nog
natiuitatis abolitio. Cognitio itaq al¬
teriꝰ: in alt̾o ẽ. qr non differt alt̃ ab
alt̾o. nat᷑a. Et in quo nichil differũt.
in eo differens contemplatio ẽ: de ꝓpͥe¬
tate natͣȩ. Nec sane ambigi potest. qͥn
ex se sp̃em dei forme. qui in forma dei
manebat: ostenderet. Succedit qͦ ad
buiꝰ prauȩ opimonis stuitoum furdrẽ
etiam hoc dictũ dnĩ. ego et pat̾. unũ
sumꝰ. Nate enĩ indissimilis unitas. ir¬

Expanded text:
ash;Unum Deum Sabellius praedicat Filii nativitate sublata, dum naturae Virtutem, quae operata in homine est, Deum esse non ambigit. Sacramento etenim filii ignorato, per gestorum admirationem fidem verae generationis amisit: et dum audit, Qui me vidit, et Patrem , indiscretae et indissimilis in Patre et filio naturae impie arripuit unionem, non intelligens naturalem unitatem sub nativitatis significatione monstrari: cum per id, quod in Filio Pater videtur, confirmatio divinitatis sit, non nativitatis abolitio. Cognitio itaque alterius in altero est, quia non differt alter ab altero natura: et in quo nihil differunt, in eo indifferens contemplatio est de proprietate naturae. Nec sane ambigi potest, quin ex se speciem Dei formae, qui in forma Dei manebat, ostenderet. Succedit quoque ad hujus pravae opinionis stultum furorem etiam hoc dictum Domini: Ego et Pater unum sumus . Naturae enim indissimilis unitas ir