comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nib quippe: elatio suꝑboꝵ. In
arcu. enĩ insidiȩ longe feriendũ:
in scuto autem. obstinata duri¬
cia defensionũ: in gladio. uici¬
na ꝑcussio: in bello autẽ. ipsa
contͣ dnm̃ mentis modo desi¬
gnatur. Qd̃ mimirũ totũ. inscã
ȩccłia confringit᷑: dũ mentes dõ
resistentiũ. supposito iugo hu¬
militatis edomant᷑. Hinc. rur¬
sum: peundẽ psalmistã dr. Ar¬
cum conderet. & confringet ar¬
ma: & scuta comburet igni. Ar¬
cum enĩ dñs conterit: cũ oc¬
culta insidiantũ machinam̃¬
ta dissoluit. Anna confringit.
cum ea que contͣ se erecta fue¬
rant. patrocinia humana cõ¬
minuit. Scuta igne cõburit.
cum peccantũ mentes. obsti¬
nata se duricia defendentes.
ad penitendiȩ & confessionis
ardorẽ. scĩ sp̃s calore succendit.
Qd̾ uͭ hoc loco corpꝰ leuiathan
istiꝰ. scutis fusilib comparat᷑
ꝑscrutandũ nob̃ inniuitur:
qͥa durũ quidẽ sedtamen cũ
labit᷑ . fragile solet eẽ uas om̃e.

Expanded text:
nu quippe elatio superborum, in arcu enim insidiae longe ferientium, in scuto autem obstinata duritia defensionum, in gladio vicina percussio, in bello autem ipsa contra Dominum mentis motio designatur. Quod nimirum totum in sancta Ecclesia confringitur, dum mentes Deo resistentium superposito jugo humilitatis edomantur. Hinc rursum per eumdem Psalmistam dicitur: Arcum conteret, et confringet arma, et scuta comburet igni . Arcum enim Dominus conterit, cum occulta insidiantium machinamenta dissolvit. Arma confringit, cum ea quae contra se erecta fuerant, patrocinia humana comminuit: sicut igni comburet, cum peccantium mentes obstinata se duritia defendentes, ad poenitentiam, et confessionis ardorem sancti Spiritus calore succendit. Quod vero hoc loco corpus Leviathan istius scutis fusilibus comparatur, perscrutandum nobis innuitur, quia durum quidem, sed tamen cum labitur, fragile solet esse vas omne
Abbreviated transcription (Latin):
infirmis formatus esset oblitꝰ ẽ.
Ynde. mira conditoris iusticia ac¬
tum ẽ: ut quia ꝑsensũ intumuit.
quẽ rationabilem accepit: rur¬
sus terra ꝑmortem fieret: quam
esse se. considerare humilit̃ no¬
luit. Et quia peccando. di sumi¬
litudinẽ ꝑdidit: moriendo uͦ
adsimilis sui materiam rediit
recte dr R estituetur ut lutum
signaculum. Et quia de corꝑe
cum sp̃s uocatur. quodã quas
inuoluero suȩ carnis exuitur:
aptȩ de eodem luto subiungit᷑
Et stabit sicut uestimentũ. Luto
nanq nr̃o. sic̃ uestimentũ stare
ẽ: usq adresurrectionis tempus
inane exutumq ꝑdurare. S qͥa
hanc penam suꝑbiȩ. nec illi tͣns¬
eunt. qui et eandem suꝑbiam
uiuendo humiliter uincunt:
quȩ sit suꝑbiendum specialis pȩ¬
na subiungit. dicens. Auferetur¬

Expanded text:
infimis formatus esset oblitus est. Unde mira conditoris justitia actum est ut quia per sensum intumuit, quem rationabilem accepit, rursus terra per mortem fieret, quam esse se considerare humiliter noluit; et quia peccando Dei similitudinem perdidit, moriendo vero ad limi sui materiam redit, recte dicitur: Restituetur ut lutum signaculum. Et quia de corpore dum spiritus vocatur, quodam quasi involucro suae carnis exuitur, 927 apte de eodem luto subjungitur: Et stabit sicut vestimentum. Lutum namque nostrum sicut vestimentum stare est usque ad resurrectionis tempus inane exutumque perdurare. Sed quia hanc poenam superbiae nec illi transeunt, qui et eamdem superbiam vivendo humiliter vincunt; quae sit superbientium specialis poena, subjungit dicens
Abbreviated transcription (Latin):
nus uiderat. pascit: atq eo gra¬
uius toletat. quicqͥd se ei extrin¬
secus ingerit: quo illud non est:
qd. intrinsecus uidet. S exhis in

Expanded text:
us viderat pascit; atque eo gravius tolerat quidquid se ei extrinsecus ingerit, quo illud non est quod intrinsecus vidit, sed ex his in
Abbreviated transcription (Latin):
terrenors hominũ corpore po¬
sit. suꝑnȩ spei desidiis in arde¬
scunt: unde inter frigida eor¬
puiluere calefacõ & frigoris pri¬
stini insensibilitate discussa.
ꝑsensum sp̃s uitalis animare
ut nequaquã iacentia ininfimiᷤ
torpeant. s inuiuis uolatilib
uersa. se se ad cȩlestia contẽplan¬
do. id: uolando. suspendant:
Notandum uͦ ẽ qd̾ his uerbis. ñ
solum hypocntarum actio ꝑ¬
uersa reꝓbatur: s bonoꝵ etiã
magistroꝵ si qua fortasse sub¬
repserit elatio premitur. Nam
cum de sedñs dict. qđ derelic¬
ta oua mpuluere ipse calefac:¬
ꝓfecto aptȩ indicat. qͥa ipse oꝑa¬
tur intrinsecus ꝑuba doctoris:
qui & sine uerbis ulliꝰ hominis.
calefacit qͦs uoluent infrigore
pulueris. Ac si aꝑtȩ doctorib di¬
cat. ut sciatis qiua ego sũ qui
puos loquentes opor: ecce cũ
uoluero. cordib hominũ. etiã
sine uobis loquor. Humiliata

Expanded text:
terrenorum hominum torpores poterrenorum hominum torpores positi supernae spei desideriis inardescunt? Unde etiam inter frigida corpulvere calefacere, et frigoris pristini insensibilitate discussa, per sensum spiritus vitalis animare, ut nequaquam jacentia in infimis torpeant, sed in viva volatilia versa, sese ad coelestia contemplando, id est volando, suspendant. Notandum vero est quod in his verbis non solum hypocritarum actio perversa reprobatur, sed bonorum etiam magistrorum, si qua fortasse subrepserit, elatio premitur. Nam cum de se Dominus dicit quod derelicta ova in pulvere, ipse calefacfecto aperte indicat, quod ipse operatur intrinsecus per verba doctoris, qui et sine verbis ullius hominis calefacit quod voluerit in frigore pulveris. Ac si aperte doctoribus dicat: Ut sciatis quia ego sum, qui per vos loquentes operor, ecce cum voluero, cordibus hominum etiam sine vobis loquor. Humiliata
Abbreviated transcription (Latin):
electione prescitos. largitȩ grẽ re-
spectos calefacit: rectȩ subiungit᷑¬
Tu forsitan inpuluere calefacis ea: U.
ac sichicat. ut ego: qui ula in pul¬
uere calefacio: quia scilicet par¬
uulorum animas. & imedio pec¬
cantum positas. amoris mei i¬
gne succendo. Quid enĩ puluis.
Serpenti: puluis panis eiz Quid
ꝑpuluerem. ñ ipsa iniquoꝵ in¬
stabilitas demonstratur: de qͣ
dauid ait. ñ sic impii ñ sic. sed
tanqͣm pulius. quẽ ꝓicit uentꝰ
a faciȩ terrȩ:. Oua gͦ dñs inpulue
derelicta calefacit: quia paruu¬
lorum animas. p̃dicatoꝵ suoꝵ
sollicitudine destitutas: etiam
inmedio peccantũ positas: a¬
moris sui igne succendit. hinc
ẽ. enĩ. qđ plerosq cernimꝰ & in
medio populoꝵ uiuere: & tam̃
uitã corpentis populi ñdenere.¬
hinc ẽ. enim. qđ plerosq cernimꝰ.
de maloꝵs turbas non fugere: et
tamen suꝑno ardore flagrare.
hinc ẽ. enim: qđ plerosq cerni¬
mus. ut ita dixerim. infrigore
calere unde enim nonnulli in

Expanded text:
electione praescitos, largitae gratiae respectu calefacit, recte subjungitTu forsitan in pulvere calefacis ea? - Ac si dicat, ut ego, qui illa in pulvere calefacio. Quia scilicet parvulorum animas, et in medio peccantium positas, amoris mei igne succendo. Quid enim pulvis, Serpenti pulvis panis ejus . Quid per pulverem, nisi ipsa iniquorum instabilitas demonstratur? De qua David ait: Non sic impii non sic, sed tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae . Ova ergo Dominus in pulvere derelicta calefacit, quia parvulorum animas praedicatorum suorum sollicitudine destitutas, etiam in medio peccantium positas amoris sui igne succendit. Hinc est quod plerosque cernimus et in medio populorum vivere, et tamen vitam torpentis populi nHinc est etiam quod plerosque cernimus et malorum turbas non fugere, et tamen superno ardore flagrare. Hinc quoque est quod plerosque cernimus ut ita dixerim in frigore calere. Unde enim nonnulli inter
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñ noui eũ. cro similis uob̃ men¬
dax: s noui eũ: & sermonẽ eius
seruo. Ille dic̃: mea sunt flumina.
& ego feci ea: iste dic: ñ possũ ego
ame ipso face̾ quicqͣm &rursum.
Pat̃ m̃s in me manens: ipse facit

Expanded text:
quia non noui eum, ero similis uobis mendax: sed noui eum et mandata eius seruo. ille dicit: mea sunt flumina et ego feci ea, iste dicit: non possum ego a me ipso facere quicquam, sed pater meus in me manens ipse facit
Abbreviated transcription (Latin):
& elatonis causam detegim᷑. &
fundamenta humilitatis aꝑimꝰ:
si breui commemoradone. ꝑstͥn¬
gimus. qͥd. mortis auctor: qͥd uite
conditor dicat. Ille nanq ait̃ in
cȩlũ conscendam: iste autẽ ꝑꝓpħã¬
dic̃. Repleta ẽ. malis anima mea:
& uita mea in inferno apppinqͣ¬
uit. Ille dic̃ : suꝑ astra cęli exalta¬
bo soliũ meũ: iste. humano ge¬
ner a paradysi sedib expulso. dic̃.
e cce uenio: & habitabo in medio
tui. Ille dic̃: sedebo in monte desta¬
ment. in laterib aquilonis: iste
dic̃. Ego aut̃ sũ uermis. ⁊ñ homo:
obꝓbriũ hominũ. & abiectio ple¬
bis. Ille dic̃: ascendã suꝑ altitud¬
nẽ nubiũ. similis ero altissimo:
iste. cũ in forma dĩ eẽt. ñ rapinam
arbitratus ẽ. eẽ seequalem dõ:s
semet ipsum exinaniuit: formã

Expanded text:
 elationis causam detegimus, et fundamenta humilitatis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid vitae conditor dicat. Ille namque ait: « In coelum conscendam : » iste autem ps anima mea, et vita mea inferno appropinquavit . » Ille dicit: « Supra astra coeli exaltabo solium meum . » Iste humano generi a paradisi sedibus expulso dicit: « Ecce venio et habitabo in medio tui . » Ille dicit: « Sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis . » Iste dicit: « Ego autem sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abjectio plebis . » Ille dicit: « Ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo : » Iste, « Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, form
Abbreviated transcription (Latin):
ronã. ad crucẽ. ad lanceã. atq ad
mortẽ ueniens: menbra sua admo¬
net dicens. Siqͥs mͥ ministrat: me
sequatur. Quia gͥ redemptor nr̃
corda regit humilium: & leuiathã¬
signum. supbia ẽ: at cont᷑. humi¬
litas. electorum. Cum gͦ qͣm quisq
habeat. agnoscitur: & sub quo re¬
ge militet inuenitur. Unusquisq
enim. qͣsi quendam titulũ portat
oꝑis: quo facile ostendat. sub curꝰ
seruiat potestate rectoris. Unde &¬
ꝑ eugłiũ dr̃. Ex fructib eoꝵ cogno¬
scets eos. Ne gͥ nos leuiathan istr
menbra. uł mira faciendo falłeñ:
aptum signũ dñs. qͦ dep̃hendi ua¬
leant. demonstrauit: dicens. Ipse
ẽ.rex. suꝑ unuisos filios suꝑbie.
Qͥ & siqͣndo fict̾am spẽm humili¬
tads assumunt: semet ipsos ta¬
men celare in omĩb nequaqͣm
possunt: qͥa eoꝵ suꝑbia. chu
ladere ñ sustinens: & cũ ex alia
regitur: ex alia actione denudat᷑.
Qͥ uͦ sub rege humilitatis militãt:

Expanded text:
ronam, ad crucem, ad lanceam, atque ad ronam, ad crucem, ad lanceam, atque ad mortem veniens, membra sua admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Quia igitur Redemptor noster corda regit humilium, et mortis asignum reproborum, at contra humilitas electorum. Cum ergo quam quisque habeat cognoscitur, sub quo rege militet invenitur. Unusquisque enim quasi quemdam titulum portat operis, quo facile ostendat sub cujus serviat potestate rectoris. Unde  dicitur: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ne igitur nos Leviathan istius membra vel mira faciendo fallerent, apertum signum Dominus quo deprehendi valeant demonstravit, dicens: Ipse est rex super universos filios superbiae. Qui etsi quando fictam speciem humilitatis assumunt, semetipsos tamen celare in omnibus nequaquam possunt, quia eorum superbia diu latere non sustinens, cum ex alia tegitur, ex alia actione denudatur. Qui vero sub rege humilitatis militant,
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. Iule. ut uoluntas chuina
despici. et ut poss it ꝓpͥa suaderi.
dic̃: cur p̃cepit uobis ds̃ ut non
comederetis ex omĩ ligno para¬
dysi ; & paulopostꝰ. scit enĩ ds̃. qd̃
in quocunq die comedits exeo.
uoluntatem meã: s uoluntatem
ei qͥ misit me. Ille. ꝑ menbra sua
loquit᷑ dicens: nullum pratũ sit.
qd̾ non ꝑtͣnseat luxuria nr̃a: coro¬
nemꝰ nos rosis antequã marcescais
ubiq relinquamꝰ signa leticiȩ
nostrȩ: iste menbris suis p̃nun¬
ciat. dicens: plorabits. & flebitᷤ uos:
mundus autẽ gaudebit. Iue. nil ali¬
ud mentes sͥ subditas docet. qͣm cel¬
situdinis culmen appetere: cuncta
eqͣlia ments tumore tͣnscendere:
societatẽ omĩum hominũ. alta ela¬
tone tͣnsire: ac sese. & cont᷑ poten¬
dã conditoris erige: sic̃ de eis ꝑ
psalmistã dr̃: tnsierunt in dispo¬
sigone corchs: cogitauerunt & lo¬
cut sunt neqͥcias: iniquitatẽ in ex¬
celso locuti sunt: iste ad sputa &
palmas. & colaphos:adspineã co¬

Expanded text:
le ut voluntas divina despiciatur, et ut possit propria suadere dicit: « Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis ex omni ligno paradisi ? » Et paulo post: « Scit enim Deus, quod in quocunque die comederitis ex eo, voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Ille per membra sua loquitur, dicens: Nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra; coronemus nos rosis antequam marcescant, ubique relinquamus signa laetitiae nostrae ; iste membris suis praenuntiat, dicens: Plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit . Ille nihil aliud mentes ssitudinis culmen appetere, cuncta aequalia mentis tumore transcendere, societatem omnium hominum alta elatione transire, sese et contra potentiam conditoris erigere, sicut de eisdem per Psalmistam dicitur: Transierunt in dispositione cordis; cogitaverunt et locuti sunt nequitias, iniquitatem in Excelso locuti sunt . Iste ad sputa, ad palmas, ad colaphos, ad spineam co
Abbreviated transcription (Latin):
uersadonęsuiros iracundiȩ uel
nimiȩ. defendere t̾rena conspicimꝰ:
debem hoc millis ꝑcaritatẽ rep̃¬
hendere. nectam̃ eos rep̃henden¬
do desperare: qͥa plerunq uni ez¬
demq homini. & insunt quedam
nidicabilia. quȩ apparent: & ma¬
gna. quȩ latent. Innobis autem
daẽ. nr̃e mentis elago: qͥa & illoꝵ
infirma sunt publica. & nr̃a. secre¬
ca. Etrursum. fortia illoꝵ. secreta
sunt. & inpublico nr̃a uulgantur.
Quos gͦ de aꝑta infirmitate repre¬
hendimꝰ: suꝑẽ ut de occultȩ fort¬
tudinis estimatione uencrentur.
Etsi se de aꝑta infirmitate nr̃a meis
eleuat: occulta sua infirma con¬
siderans. se se inhumilitate p̃mat.
Sepe enĩ nonnulli. multis p̃ceptis
obsecuntur: & quedã pauca prete¬
reunt: Et nos. multa precermitti

Expanded text:
versationis viros iracunde vel versationis viros iracunde vel nimie defendere terrena conspicimus, debemus hoc in illis per charitatem reprehendere, nec tamen eos reprehendendo desperare, quia plerumque uni eidemque homini et insunt quaedam judicabilia quae apparent, et magna quae latent; in nobis vero da est nostrae mentis elatio, quia et illorum infirma sunt publica et nostra secreta; et rursum fortia illorum secreta sunt, et in publico nostra vulgantur. Quos ergo de aperta infirmitate reprehendimus, superest ut de occultae fortitudinis aestimatione veneremur: et si se de aperta infirmitate nostra mens elevat, occulta sua infirma considerans, sese in humilitate premat. Saepe enim nonnulli multis praeceptis obsequuntur, et quaedam pauca praetereunt, et nos multa praetermitti
Abbreviated transcription (Latin):
quam indefensionis euisdẽ ira¬
cundia excedunt. Hos. nequaqͣm
credendum ẽ. inhypocritarum
numerũ currere: quia aliud est
infirmitate. aliud malicia. pec¬
care. hoc itaq inder hos & hypo¬
entas distat: qđ isti infirmitatis
conscii. malunt acunctis de cul¬
pa sua redargui. qͣm de ficta scĩta¬
te laudaii: illi uero et mniqua se
agere certi sunt: ettamen apud
humana iudicia. de nomine sq̃¬
tatis intumescunt. Isti. non me¬
tuunt prauis hominib etiã de
bona actione displicere: dũ suꝑ¬
nis tantummͦ iudiciis placeañ:
uli uiero. nunquã quid agant. s
quomͦ deactione qualibet homi¬
nib possint placere. considerant.
Isti. iuxta modum suȩ intelligen¬
tiȩ. etiam inreb scłi militant cau¬
sis d: uli uero. etiam ꝑcausas dĩ.
intendoni deferuiunt scłi: quia
imipsa quoq quȩ se agere sancda
oꝑa ostendunt: ñ conu̾sationem
querunt hominũ: s auras fauoꝵ.¬
Igitur. cum quosdã ñ despectaecon¬

Expanded text:
quam in defensionis ejusdem iraquam in defensionis ejusdem iracundia excedunt. Hos nequaquam credendum est in hypocritarum numerum currere, quia ainfirmitate, aliud malitia peccare. Hoc itaque inter hos et hypocritas distat, quod isti infirmitatis suae conscii malunt a cunctis de culpa sua redargui, quam de ficta sanctitate laudari; illi vero et iniqua se agere certi sunt, et tamen apud humana judicia de nomine sanctitatis intumescunt. Isti non metuunt pravis hominibus etiam de bona actione displicere, dum supernis tantummodo judiciis placeant; illi vero nunquam quid agant, sed quomodo de actione qualibet hominibus possint placere considerant. Isti juxta modum suae intelligentiae etiam in rebus saeculi militant caucausis Dei; illi vero per causas Dei intentioni deserviunt saeculi, quia inter ipsa quoque quae se agere sancta opera ostendunt, non conversionem 1008 quaerunt hominum, sed auras favoIgitur cum quosdam non despectae con
Abbreviated transcription (Latin):
usq adodiosȩ turpitudinẽ con¬
tentionis erumpat. Dumq ꝓter¬
rena re pax acorde cum ꝓximo
scinditur. liquido apparet. quia
plus res quam ꝓximus amat᷑
Si enim caritatis uiscera. etiã cir¬
ca raptorem ꝓximum ñ habemꝰ:
nosmetipsos peuis ipso raptore
psequimur. Grauiusq nos qͣm
alter poterat deuastamꝰ: quia di¬
lectionis bonũ sponte deserentes.
anobis ipsis intus ẽ qđ amitti¬
mus: quia abillo sola exteriora
ꝑdebamus. S hanc hypocrita
formam caritatis ignorat: qͥa
plus terrena qͣm cȩlestia diligen:
contra eum qui temporalia di
ripit se se mintimis. immani
odio inflammat. Sciendum uͦ
ẽ: quia sunt nonnulli. qͦs cari¬
dads gremio nutriens mater
eccłia tolerat. quousq adspir¬
talis etatis incrementa ꝑducat:
qui nonnunquam & scĩtatis
habitum tenent: & pfechonis
meritum exequi ñualent. Ad bona
nanq spiritalia minime assur¬
gunt: & iccirco his qui sibi con¬
uincti sunt. adtuenda ea quȩ der¬
rena sunt. seruiunt: & nonnun¬

Expanded text:
usque ad odiosae turpitudinem contentionis erumpat. Dumque pro terrena re pax a corde cum proximo scinditur, liquido apparet quia plus res quam proximus amatur. Si enim charitatis viscera etiam circa raptorem proximum non habemus, nosmetipsos pejus ipso raptore persequimur, graviusque nos quam alter poterat devastamus, quia dilectionis bonum sponte deserentes, a nobisipsis intus est quod amittimus, qui ab illo sola exteriora perdebamus. Sed hanc hypocrita formam charitatis ignorat, quia plus terrena quam coelestia diligens, contra eum qui temripit sese in intimis immani odio inflammat. Sciendum vero est quia sunt nonnulli quos charitatis gremio nutriens mater Ecclesia tolerat, quousque ad spiritualis aetatis incrementa perducat, qui nonnunquam et sanctitatis habitum tenent, et perfectionis meritum exsequi non valent. Ad dona namque spiritualia minime assurgunt, et idcirco his qui sibi conjuncti sunt ad ea tuenda quae terrena sunt serviunt, et nonnun
Abbreviated transcription (Latin):
mittit. Singula itaq. quȩ de eqͦ
dicta sunt. repetentes: intimemꝰ.
quomͦ miles di. aprimeua con¬
uersatone ꝓficiat: quomͦ a
minimis admaiora succre¬
scat: uel quib gradib abinfi¬
mis adsuꝑna ꝑueniat. Dicatgͦ.¬
Nunquid prebebis equo fortitu¬
dinẽ: aut circumdabis collo
eius himnitum: Unicuiq ani
ante omnia. fidei fortitudinẽ
p̃bet: de qua. petrus ait. Adũ¬
sarius ur̃ diabolus. sic̃ leo rugi¬
ens circuit.querens quẽ deuo¬
ret: cui resistite fortes infide.
Huic autẽ fortitucdni. hinnitꝰ
uingitur: dum fit qđ serptũ ẽ.
Corde credit᷑ adiusticiam: ore au¬
tẽ confessio fit ad salutem. Seq̃r.¬

Expanded text:
mittit. Singula itaque quae de equo mittit. Singula itaque quae de equo dicta sunt repentes, intimemus quomodo miles Dei a primaeva conversatione proficiat, quomodo a minimis ad majora succrescat, vel quibus gradibus ab infimis ad superna perveniat. Dicatnumquid praebebis equo fortitudinem aut circumdabis collo eius hinnitum numquiante omnia fidei fortitudinem praebet, de qua Petrus ait: Adversarius vester diabolus, sicut leo rugiens, circuit quaerens quem devoret; cui resistite fortes in fide . Huic autem fortitudini hinnitus jungitur, dum fit quod scriptum est: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Seq
Abbreviated transcription (Latin):
odorabatur paulus: cum dicẽt.
ꝑdulces sermones & benedictio¬
nes:sediicunt corda innocentiũ.
Hunc ululatum exercitus odo¬
rabatur: dicens.Intrabunt post
discessionem meã: lupi graues
inuos. Exhortationem ducum
odoratus ẽ. petrus: cum de qui¬
busdam. discipuls admoneret.
dicens. In auanciam fichs u̾bis:
de uobis negociabuntur. Ulula¬
tum qͦ exercitus odorabat᷑: cum
premitteret dicens. Et multi se¬
quentur eorum luxunas: ꝑquos.
uia ueritatis blasphemat᷑. Igit᷑.
quia sc̃s quisq p̾̃dicator. atq
in psecutionis bello dur fidi. qͣlem
se possit exhibere narrauimꝰ: nũc.
sub huius equi sp̃e. unumquẽq
xp̃i militem describamꝰ: ut &
quia adp̃dicationis culm̃. nec¬
dum se ꝑuenisse considerat:
hac tam̃ uoce dm̃ca. si iã bene
uiuere ceꝑit. expressum se esse
cognoscat: quatmꝰ hinc eolli¬
gat. qͣntum dõ notus sit. si ad
maiora puenerit: quẽ signate
ds̃ eloqui nec inminimis pret̃¬

Expanded text:
odorabatur Paulus, cum diceret: odorabatur Paulus, cum diceret: Per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium . Hunc ululatum exercitus odorabatur, dicens: Intrabunt post discessionem meam lupi graves in vos . Exhortationem ducum odoratus est Petrus, cum de quibusdam discipulos admoneret, dicens: In avaritia fictis verbis de vobis negotiabuntur . Ululatum quoque exercitus odorabatur, cum praemitteret, dicens: 1030 Et multi sequentur eorum luxurias, per quos via veritatis blasphematur .quia sanctus quisque praedicator atque in persecutionis bello dux fidei, qualem se possit exhibere narravimus, nunc sub hujus equi specie unumquemque Christi militem describamus, ut et qui ad praedicationis culmen necdum se pervenisse considerat, hac tamen voce dominica, si jam bene vivere coeperit, expressum se esse cognoscat, quatenus hinc colligat quantum Deo notus sit, si ad majora pervenerit, quem signanter Deus eloqui nec in minimis praeter
Abbreviated transcription (Latin):
muia. De quib: ꝑsemet ipsam
ueritas dc̃ Cecus. si ceco duca¬
tum prestet: ambo infoueam
cadent. Hos autem duces. exer¬
citus sequitur: prauoꝵ scilicet
turba: quȩ mniquis eorum p̃cep¬
tionib famulatur. Potandum
qͦ. qđ duces ex hortari: exercitũ
uͦ dic̃ ululare: qͥa uidelicet hi qͥ
infidelib uel hereticis presunt:
praua quȩ teneri precipiunt: qͣsi
exratione ꝑsuadent. Turba uͦ eis
subdita. quia sine iudicio eorum
uoces sequitur: dũ ꝑconfusionsᷤ
insanam pstrepit: bestiali m̃te.
ululare phibetur. lupis qͥppe:
ꝓpriȩ ululatus comienit. Et qͥa
cateruȩ reꝓborum. contra uitã
moresq fidelium. soli rapacita¬
ti inhiant: qͣs ꝑululatũ elamañ.
Equus gͦ dei. exhortationẽ ducũ.
& ululatum exercitus. ꝓcul odo¬
ratur: dum sc̃s quisq p̃dicator.
longe ante considerat. quid uł
auctores erroꝵ eontͣ electos ua¬
leant preciꝑe: uel durba eis sub¬
dita qͣm possit immaniter insa¬
nire. Hanc exhortadionẽ ducũ

Expanded text:
via . De quibus per semetipsam Veritas dicit: Caecus si caeco ducatum praebet, ambo in foveam cadunt . Hos autem duces exercitus sequitur pravorum scilicet turba, quae iniquis eorum praeceptionibus famulatur. Notandum quoque quod duces exhortari, exercitum vero dicit ululare, quia videlicet hi qui infidelibus vel haereticis praesunt prava quae teneri praecipiunt quasi ex ratione persuadent. Turba vero eis subdita, quia sine judicio eorum voces sequitur, dum per confusionis insaniam perstrepit, bestiali mente ululare perhibetur. Lupis quippe proprie ululatus convenit. Et quia catervae reproborum contra vitam moresque fidelium sola rapacitate inhiant, quasi per ululatum clamant.Equus ergo Dei exhortationem ducum et ululatum exercitus procul odoratur, dum sanctus quisque praedicator longe ante considerat quid vel auctores errorum contra electos valeant praecipere, vel turba eis subdita quam possit immaniter insanire. Hanc exhortationem ducum
Abbreviated transcription (Latin):
stas:Unusquisq qui đm sequi¬
tur. inipso suo exordio. ut locu¬
sta suscitatur: quia & si inqͥbrdã
actionib. locustarũ more. flexis
poplitib terrȩ in heret: inqͥbdã
tamen.ex pansis  alis.se se maera
suspendit. Cõnu̾sionum quippe
uita. exusu retinet᷑. Tanto autẽ
minus.ꝑmixts inderim malis
ledimur: qͣnto contra illa.coti¬
die sine cessatone pugnamus:
Nec suos nos iam culpa uendicat.
cuius prauo usui nr̃a sollicitȩ
mens resultat. Minus itaq no¬
bis inchoantib t̾rena oꝑa offici¬
unt: quia in nobis diutiꝰ demo¬
rari ꝓhibentur. Proinde. qm̃ in
ipso nĩȩ conu̾satonis initio. in¬
firma quedam. piȩ de nobis dñs
tolerat. ut nos quandoq ad cȩle¬
stia exꝑfectione ꝑducat: qͣsi lo

Expanded text:
Unusquisque qui Deum sequitur, in ipso suo exordio ut locusta suscitatur, quia etsi in quibusdam actionibus locustarum more flexis poplitibus terrae inhaeret, in quibusdam tamen expansis alis sese in aera suspendit. Conversionum quippe us adhuc vita ex usu retinetur. Tanto autem minus permistis interim malis laedimur, quanto contra illa quotidie sine cessatione pugnamus. Nec suos nos jam culpa vindicat, cujus pravo usui nostra sollicite mens resultat. Minus itaque nobis inchoantibus terrena opera officiunt, quia in nobis diutius demorari prohibentur. Proinde quoniam in ipso nostrae conversionis initio infirma quaedam pie de nobis Dominus tolerat, ut nos quandoque ad coelestia ex perfectione perducat, quasi lo
Abbreviated transcription (Latin):
res. insuo corpore. ex hortando con¬
uerdit Clangorem bucinȩ sonare
ñ reputat: qͥa uocem quamlibet
t̾ribilis ꝓhibitionis calcat. Minꝰ ẽ.
laborib: ad huc qd maius ẽ exui¬
tat aduersis. Unde & sequitur.¬

Expanded text:
res in suum corpus exhortando convertit; clangorem buccinae sonare non reputat, quia vocem quamlibet terribilis prohibitionis calcat. Minus estlaboribus, adhuc, quod majus est, exsultat in adversis. Unde sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
supplicia existere ualeatis. mue¬
nite. Hoc bellum. scĩ uiri procul
odorantur: quando & inpace
uniuersalis eccłiȩ posit. uel he¬
reticor bella. uel imminentia
abinfidelib & ꝑsecutionum
tormenta conspiciunt. Quidũ
rectȩ uiuunt: sepe. ꝓbonis mala
recipiunt: detractionum con¬
tumelias. equanimiter ferrunt:
ut si ꝑsecutionis occasio suppe¬
tat. tanto illos fortiores aperti
hostes mueniant: qͣnto eos ex
tra eccłiam. falsorum frm̃ iacu¬
la ñ expugnant. Nam qui absta¬
tu patientiȩ ante linguarum
uulnera corruit: ipse sͥ testis ẽ qͥa
contra manifestȩ ꝑsecugonis gla¬
dios ñ subsistit. Quia gͦ uir deiex¬
ercitatus p̾sentib. contͣuentura:
& exercitatus minimis. contͣ ma¬
iora nititur: rectȩ de equo dictũ
ẽ. qđ bellum ꝓcul odoratur. Seq̃r.¬

Expanded text:
supplicia existere valeatis invesupplicia existere valeatis invenite. Hoc bellum sancti viri procul odorantur, quando et in pace universalis Ecclesiae positi, vel haereticorum bella, vel imminentia ab infidelibus persecutionum tormenta conspiciunt. Qui dum recte vivunt, saepe pro bonis mala recipiunt, detractionum contumelias aequanimiter ferunt, ut si persecutionis occasio suppetat, tanto illos fortiores aperti hostes inveniant, quanto eos et intra Ecclesiam falsorum fratrum jacula non expugnant. Nam qui a statu patientiae ante linguarum vulnera corruit, ipse sibi testis est quia contra manifestae persecutionis gladios non subsistit. Quia ergo vir Dei exercitatus praesentibus contra ventura, et exercitatus minimis contra majora nititur, recte de equo Dei dictum est, quod bellum procul odoratur. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
isteret: nͥ eandem passionem.
intenta cogitatione meditan¬
do preueniret.Malum nanq
qd consilio p̃uenitur. decertan¬
ticont᷑se animo. exratione su¬
bicitur:quia tanto quisq mi¬
nus aduersitate uincitur: qͣnto
contra illã. presciendo paratus
muenitur. Sepe enim graus
tmoris pondus. usu leuigat᷑:
sepe mors ipsa. sic̃ mopinata ꝑ¬
turbat: ita deliberadone pre¬
uenta. letificat. Unde. & rectȩ
de hoc equo subiungitur.¬
aptius dieatur. Iccirco quod¬
ubet certamen exũpat: quia
mentẽ certamini.ande certamen
parat. Bellum quippe ꝓcul odo¬
rari ẽ: aduersa queq longe ad¬
huc posita. cogitando p̃noscere:
ne fortasse ualeant mͣꝓuisa suꝑ¬
are. Hoc bellum ꝓcul odorari di¬
scipulos paulus admonebat: cũ
diceret. Uos met ipsos temptate:
si estis infide. ipsi uos ꝓbate. Ac
si aptȩ precipet dicens ꝑsecutio¬
num certamma admentem re¬
ducite. & cordis ur̃ intima atq
occulta pensantes.quales inder

Expanded text:
isteret, nisi eamdem passionem isteret, nisi eamdem passionem intenta cogitatione meditando praeveniret. Malum namque quod consilio praevenitur, decertanti contra se animo ex ratione subjicitur, quia tanto quisque minus adversitate vincitur, quanto contra illam praesciendo paratus invenitur. Saepe enim grave timoris pondus usu levigatur, saepe mors ipsa sicut inopinata perturbat, ita deliberatione praeventa laetificat. Unde et recte de hoc equo subjungiturapertius dicatur: Idcirco quodlibet certamen exsuperat, quia mentem certamini ante certamen parat. Bellum quippe procul odorari est adversa quaeque longe adhuc posita cogitando praenoscere, ne fortasse valeant improvisa superare. Hoc bellum procul odorari discipulos Paulus admonebat, cum diceret: Vosmetipsos tentate si estis in fide, ipsi vos probate . Ac si aperte praeciperet, dicens: Persecutionum certamina ad mentem reducite, et cordis vestri intima atque occulta pensantes, quales inter
Abbreviated transcription (Latin):
dtur. & spei suȩ soliditate robo¬
iatur. Et de uicina morte trepi¬
dat: et tamen qđ moriendo ue¬
rius uiuat. exultat. Ad regnum
quippe. ñ potest nͥ int̃ posita mor¬
de transire: & iccirco & confidendo
qͣsi ambigit: et qͣsi ambigendo.
confidit: & gaudens. metuit. &¬
metuens gaudet: & quia scit
qđ ad brauium quiets ñꝑue¬
niat. nͥ hoc qđ interiacet. cum
labore transcendat.Sie nos. cũ
morbos acorꝑe repellere cupi¬
mus. tristes quidem. amarum
purgationis poculum sumi¬
mus: cerd autem de subseqñt
salute. gaudemꝰ. Quia enim ꝑ¬
uenire corpꝰ aliter ad salutem
ñualet: inpotu qđd tedet etiã li
bet. Cumq amaritudini messe
uitam animqis conspicit. merore
turbatus. hilarescit. Dicatur ergo.
quia predicator forts. cognito
certaminis nuntio. & si ut ho¬
mo adium ꝑeussionis trepi¬
dat: ꝑspei tam̃ cerditudinem.
ad premium remunerationis
exultat. S nequaquam ad hoc
passionis bellũ. inconcussus ex¬

Expanded text:
itur, et spei suae soliditate roboitur, et spei suae soliditate roboratur; et de vicina morte trepidat, et tamen quod moriendo verius vivat, exsultat, ad regnum quippe non potest nisi interposita morte transire. Et idcirco et confidendo quasi ambigit, et quasi ambigendo confidit, et gaudens metuit, et metuens gaudet, quia scit quod ad bravium quietis non perveniat, nisi quod interjacet cum labore transcendat. Sic nos, cum morbos a corpore repellere cupimus, tristes quidem amarum purgationis poculum sumimus; certi autem de subsequenti salute gaudemus, quia enim pervenire corpus aliter ad salutem non valet, in potu libet etiam quod taedet. Cumque amaritudini inesse vitam animus conspicit, moerore turbatus hilarescit. Dicatur ergo: quia praedicator fortis cognito certaminis nuntio, etsi ut homo ad vim persecutionis trepidat, per spei tamen certitudinem ad praemium remunerationis exsultat. Sed nequaquam ad hoc passionis bellum inconcussus ex
Abbreviated transcription (Latin):
turd regni premio letatur: intel¬
ligius quomͦ głosi certaminis
subire ꝑiculum uolens nolit: qͥa
&mmorte considerat. qđ tolerars
paueat: & infructu mortis aspi¬
cit. qđ appetens querat. Uideam
paulum. quom amet qd refugit.
quom refugiat. qđ amat. Ait enĩ.
Qui sumus in hoc habitaculo. inge¬
miscimus grauati: eo qđ nolumꝰ
expolian s suꝑuestin: ut absor¬
beatur qđ mortale ẽ. a uita. Ec̃ce.
&mori desidat: et tamen carne
expoliari formidat.Cur hoc:
Q uia & si uictoria in ꝑpetuum le¬
tificat: ipsa nichilominus ad p̃¬
sens pęna pturbai. Et quamuis
uincat amor subsequentis mui¬
neris: tangit tamen.ñ sine me¬
iore animum. pulsus doloris.
Sicut enĩ uir fortis. cum uicino
iam belli certammne armis ac¬
cingitur. palpitat & festinat:
demit. & seuit: qͣsi pauere ꝑpal¬
lorem cernitur. s ꝑiram uehe¬
menter urgetur: ita uir sc̃s. cũ
passioni ꝓpinquare se conspic̃:
& naturȩ suȩ infismitate concũ¬

Expanded text:
turo regni praemio laetatur: et intelturo regni praemio laetatur: et intelligimus quomodo gloriosi certaminis subire periculum volens nolit, quia et in morte considerat quod tolerans paveat, et in fructu mortis aspicit quod appetens quaerat. Videamus Paulum quomodo amet quod refugit, quomodo refugiat quod amat; ait enim: Qui sumus in hoc habitaculo, ingemiscimus gravati, eo quod nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur quod mortale est a vita . Eccmori desiderat, et tamen carne exspoliari formidat. Cur hoc? Quia etsi victoria in perpetuum laetificat, ipsa nihilominus ad praesens poena perturbat; et quamvis vincat amor subsequentis muneris, tangit tamen non sine moerore animum pulsus doloris. Sicut enim vir fortis, cum vicino jam belli certamine, cum armis accingitur, palpitat, et festinat, tremit et saevit; quasi pavere per pallorem cernitur, sed per iram vehementer urgetur, ita vir sanctus, cum passioni propinquare se conspicit, et naturae suae infirmitate concut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto uerbis. & illud ostenditur:
qđ hoc loco a dño de equo irra¬
dionabili nil dicatur.Neq enm
uah dicere brutum anmal potest:
sz dum asseritur dicere qđ omni¬
no dicere ñualet: inniutur quẽ
designet. Uah quippe. sermo exul¬
tagonis ẽ. Equus autem. audita
biicina. uah dic̃: quia fortis qͥsq
predicator. cũ certamen passionis
sibi ꝓpinquare considat: de exer¬
cicio uirdugs exultat: Nec t̾retur
pugnȩ piculo: qͥa uictoriȩ letat᷑
triumpho. Equo itaq ẽ. uah dici:
predicatori scõ. de uentura passio
głam passionis appetit: si discii¬
men mortis subire ꝓdño. letus que¬
rit: quid ẽ qd ipsi fortissimo pre¬
cheatori. qui exrobusto corde. uir¬
tutem traxit nomine: petro uentas
dicit: cũ senueris extendes man̾
tuas. & alius te cinget & ducet
quo non uis: Quomͦ de passio
ne gaudet: qui cinctus abalio.
ire quo ducitur ñuolet: Sed si
pensamus qualit̃ animus ap¬
ꝓpinquante passione & mortis
metu quatitur. & tamen de uen¬

Expanded text:
fecto verbis et illud ostenditur, quod hoc loco a Domino de equo irrationabili nil dicatur. Neque enim vah dicere brutum animal potest; sed dum asseritur dicere quod omnino dicere non valet, innuitur quem designet. Vah quippe sermo exsultationis est. Equus ergo, audita buccina, vah dicit, quia fortis quisque praedicator cum certamen passionis sibi propinquare considerat, de exercitio virtutis exsultat; nec terretur pugnae periculo, quia victoriae laetatur triumpho. 1028 Equo itaque est vah dicere, praedicatorem sanctum de ventura passiongloriam passionis appetit, si discrimen mortis subire pro Domino laetus quaerit, quid est quod ipsi fortissimo praedicatori, qui ex robusto corde virtutem traxit in nomine, Petro Veritas dixit: Cum senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non visne gaudet, qui cinctus ab alio, ire quo ducitur non volet? Sed si pensamus qualiter animus, appropinquante passione et mortis metu quatitur, et tamen de ven
Abbreviated transcription (Latin):
emm id qđ ñ uidemꝰ. odore com¬
prehendimꝰ: ita ut nonnullȩ res.
etiam cum longe iaceant. fiaglan¬
tia nobis suȩ qualitatis innode¬
scant. Dumq ꝑnares sp̃m duicimꝰ:
plernq aliqua & inuisa p̃scimꝰ.

Expanded text:
e id quod non videmus, odore comprehendimus, ita ut nonnullae res, etiam cum longe jaceant, fragrantia nobis suae qualitatis innotescant, dumque per nares spiritum ducimus, plerumque aliqua et invisa praescimus.
Abbreviated transcription (Latin):
pta p̃sumptone ꝓpria: repen¬
te. peccato subripiente. fuscat᷑
Unde recte subiungitur. Denigra¬
ta ẽ. suꝑ carbones facies eorum.
Nigri enĩ post candorẽ. fiunt: qͥa
amissa dĩ iusticia. cum de se p̃

Expanded text:
pta praesumptione propria, repente peccato subripiente fuscatur. Unde recte subjungitur: « Denigrata est super carbones facies eorum. » Nigri enim post candorem fiunt: quia, amissa Dei justitia, cum de se p
Abbreviated transcription (Latin):
tra uenientes ictus. solũ magiᷤ
in suo corꝑe ocłm custodunt:
dũ in semetipsis principaliter
humilitatem tuentur.

Expanded text:
travenientes ictus solum magis in suo corpore oculum custodiunt, dum in semetipsis principaliter humilitatem tuentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Obedientia quippe iure uichmsᷤ
p̃ponitur: qͥa ꝑ uichmas alie¬
na caro: ꝑ obedientiã uͦ. uolun¬
tas ꝓpria mactatur. Tanto gͥqͥs
eius ocłos. repressa arbidrii sui
supbia. glacdio p̃cepti se immo¬
lat. Quo contͣarolandi pecca¬
tum. inobedientia dr̃: ut qͣnta
sit uutus obediendȩ. demon

Expanded text:
Obedientia quippe jure victimis praeponitur, quia per victimas aliena caro, per obedientiam vero voluntas propria mactatur. Tanto igiturejus oculos repressa arbitrii sui superbia gladio praecepti se immolat. Quo contra, ariolandi peccatum inobedientia dicitur, ut quanta sit virtus obedientiae demon
Abbreviated transcription (Latin):
mitur. Sed qͥa ad ostendendã
iurtutem obedientiȩ. occasio o¬
portuna se p̃buit: libet hanc
paulo uigilantiꝰ solliciciusq
discutere: & qͣnti sit meriti. de¬
monstrare. Sola nanq uutꝰ ẽ:
quȩ untutes cet̾as m̃t inserit:
inseitasq custodit. Unde. & pͥ¬
mus homo. p̃ceptũ qd seruaret.
accepit: cui. si se uellet obedieis
subdere. ad eternam beatitudi¬
nem sine labore pueniret.Hinc.
samuhel ait. Melior ẽ. obedien¬
tia quã uichmȩ: & auscultare.
magis quã offerre adipem ari¬
etum: qm̃ qͣs peccatum ario

Expanded text:
mini? Quia ad ostendendam virtutem obedientiae occasio opportuna se praebuit, libet hanc paulo vigilantius sollicitiusque discutere, et quanti sit meriti demonstrare. Sola namque virtus est, quae virtutes caeteras menti inserit, insertasque custodit: unde, et primus homo praeceptum, quod servaret, accepit, cui se si vellet obediens subdere, ad aeternam beatitudinem sine labore perveniret. Hinc iterum Samuel ait: Melior est obedientia quam victima, et auscultare magis quam offerre adipem arietum ; quoniam quasi peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ad erꝰ ꝓtechonem quẽ fugerañ.
redeunt: & tõ illud eximium
multiplici aggregatione po¬
puloꝵ conuiuium celebrat᷑
Tc̃ post flagella. qͣsi iob sanus
ostenditur: quando ãconu̾sis
atq credentib post passionẽ
suã ac resurronem dñs. in cęlis
immortalis uiuere. ꝑ certitudi¬
nem fidi scitur. Tc̃. qͣsi remune¬
ratꝰ iob cernitur: qͣndo in maie¬
statis suç potentia sic̃ ẽ. Os̃ cre¬
ditur: & eius fidez subici. hi qͥ
pnus restiterant. uidentur. In fi¬
ne gͦ mundi credentes hebrei
conueniant: & humani gene¬
ris redemptori in potendia di
ei unusquisq ouem unã: &
maurem auream unã. Quid. ꝑ
ouem: ñ innocentia: Quid. ꝑ
maurem: nͥ obechentia. designa

Expanded text:
 protectionem quem fugerant redeunt, et tunc illud eximium multiplici aggregatione populorum convivium celebratur. Tunc post flagella quasi Job sanus ostenditur, quando a conversis atque credentibus post passionem suam ac resurrectionem Dominus in coelis immortalis vivere per certitudinem fidei scitur. Tunc quasi remuneratus Job cernitur, quando in majestatis suae potentia sicut est Deus creditur, et ejus fidei subjici hi qui prius restiterant videntur. In fine igitur mundi credentes Hebraei conveniant, et humani generis redemptori in potentia divei unusquisque ovem unam, et inaurem auream unam. Quid per ovem nisi innocentia, quid per inaure
Abbreviated transcription (Latin):
imitari. ꝑsecunt᷑: S tam̃ inter
hȩc etiam. qui redemit: non re¬
linquit. Scriptum quippe est.
Fidelis autem ds. qͥ non patiet᷑
uos demptari supͣ quã potestis:
s faciet cũ temptatione etiam¬
Nouit enĩ conditor nr̃. qͣndo ex¬
urgere ꝑsecutionis ꝓcellã sinat:
qͣndo exurgentem rẽprimat.⁊o¬
uit ꝓcustodia nr̃a restringere.
qđ contra nos egredi ꝓnr̃a exer¬
citatione ꝑmitcit: ut seuiens
nos diluat ꝓcella. non mergat.

Expanded text:
imitari, persequuntur? Sed tamen inter imitari, persequuntur? Sed tamen inter haec etiam qui redemit, non relinquit. Scriptum quippe est: Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra quam potestis, sed faciet etiam cum tentatione prNovit autem Conditor noster, quando exsurgere persecutionis procellam sinat, quando exsurgentem reprimat. Novit pro custodia nostra restringere quod contra nos egredi pro nostra exercitatione permittit, ut saeviens nos diluat procella, non mergat.
Abbreviated transcription (Latin):
& dũ uenturum mane nunti¬
ant: abhumanis cordib. pre¬
sentis uitȩ tenebras fugant.
S ecce angłi hiuinã potentiã
laudant: quia ipsa eos tantȩ
claritatis uisio dilatat. Nos au¬
tem qui redimimur. sedtam̃
corruptione adhuc camis gra¬
uamur: donũ qđ ꝑcipimus. qͣ
untute laudamus: Quomͦ enĩ
ualebit lingua dicere: quod non
sufficit mens nr̃a sentre: Seqͥt᷑¬
tio quippe dr. cum cordis leticia.
oris efficatia non expletur: sed
quibdam modis gauchum ꝓ¬
dit: qd ipse qui gaudet. nec tegere
preualet. nec explere. Laudant
itaq angłi: qui iam tante clari¬
tats latitudinem insublimib
uident. Iubilent uero homines:
qui adhuc in inferiorib. oris sui
angustias sustinent. Quȩ. quia
certo futura dñs nouerat: non
tam facienda insinuat. quã fac¬
ta narrat.S quid agimus. qđ
cũ bom. de redemptionis sue my¬
sterio iubilant. malos inuidia
inflammat: dũ electi ꝓficiunt.
reꝓbi adrabiem furoris excitan¬
tur: &bona nascentia. qͥa nolt̃

Expanded text:
 dum venturum mane nuntiant, ab humanis cordibus praesentis vitae tenebras fugant. Sed ecce angeli divinam potentiam laudant, quia ipsa eos tantae claritatis visio dilatat. Nos autem qui redimimur, sed tamen corruptione adhuc carnis gravamur, donum quod percipimus, qua virtute laudamus? Quomodo enim valebit lingua dicere, quod non sufficit mens nostra sentire? Seqtio quippe dicitur cum cordis laetitia oris efficacia non expletur; sed quibusdam modis gaudium prodit, quod ipse qui gaudet, nec tegere praevalet, nec explere. Laudent itaque angeli, qui jam tantae claritatis altitudinem in sublimibus vident. Jubilent vero homines, qui adhuc in inferioribus oris sui angustias sustinent. Quae quia certo futura Dominus noverat, non tam facienda insinuat, quam facta narrat. Sed quid agimus, quod cum boni de redemptionis suae mysterio jubilant, malos invidia inflammat; dum electi proficiunt, reprobi ad rabiem furoris excitantur, et bona nascentia, quia nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
dum mundi huius ami¬
cicias appetit: cuilibet alderi si¬
milem sibi uitam ducenti. qd̃
secreta illius omi silengo con¬
tegat. se iureiurando constrin¬
git. S is. cui iuratum ẽ adul¬
terium ꝑpetrare cognoscitur:
ita ut etiam maritũ adulteŗ
occidẽ conetur. Is audem. qui ius

Expanded text:
dum mundi hujus amicitias appetit, cuilibet alteri similem sibi vitam ducenti, quod secreta illius omni silentio contegat, se jurejurando constringit. Sed is, cui juratum est, adulterium perpetrare cognoscitur, ita ut etiam maritum adulterae occidere conetur. Is autem, qui jus
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatũ ẽ. in carne: iustifica¬
tũ ẽ. inspu: apparuit angłis: p̃¬
dicatũ ẽ. gentib: creditũ ẽ. in hoc
qb subdidit: ꝓfecto angłoꝵ noĩe.
p̃dicatores scõs. id: ueritatis nun¬
cios designauit.Sigͦ hoc qd dr
cũ sublat̾ fuiit. timebunt angłi
& tͥriti purgabunt᷑. ad futurũ tp̃s
refertur: aduemente districto iu¬
damnato designat᷑: qͣ. de hoc
mundo. ꝑ irã iudicii touit᷑: qͥ nc̃
mira mansuetucdinis longanimi¬
tate tolerat᷑ Tanto autẽ hic pon¬
dere t̾roris excutitur: ut scoꝵ ⁊̃
enĩ sublat᷑ fuit. timebt̃ angli: qͥa
cũ iudicii turbine rapitur. hi qͥ in
corꝑib repꝑiri poterunt. imm̃so
t̾rore concussi. etiã suꝑne pat̾e
intant troris curbine. nulla for¬
midine concut. S cũ leuiathan
iste rapit᷑: cũq omĩa in er int̾i¬
tu elem̃ta quagunt᷑: p̃dicatoreᷤ
scõs. qͦs ut dixi adhuc in suis cor
regni ꝓpinquitate letificat: &
camis infirmitas. de ux ostensio¬

Expanded text:
 est in carne, justificatum est in Spiritu, apparuit angelis, praedicatum est gentibus, creditum est in hoc tibus subdidit, profecto angelorum nomine praedicatores sanctos, id est veritatis nuntiolatus fuerit, timebunt angeli, et territi purgabuntur, ad futurum tempus refertur, adveniente districto judamnatio designatur, quia de hoc mundo per iram judicii tollitur, qui nunc mira mansuetudinis longanimitate toleratur. Tanto autem hinc pondere terroris excutitur, ut sanctoruenim sublatus fuerit, timebunt angeli, quia cum judicii turbine rapitur, hi qui in corporibus reperiri potuerint, immenso terrore concussi, etiam supernae patriae in tanti terroris turbine nulla formidine concuti. Sed cum Leviathan iste rapitur, cumque omnia in ejus interitu elementa quatiuntur, praedicatores sanctos, quos, ut dixi, adhuc in suis corpregni propinquitate laetificat, et carnis infirmitas de irae ostensio
Abbreviated transcription (Latin):
premunt. Quȩ utraq unius elatio¬
nis bella magna dauid curtũspet¬
tione deprehendit: mira uitute su-¬
ꝑauit. Quia enim de semetipso in

Expanded text:
premunt. Quae utraque unius elationis bella, magna David circumscriptione deprehendit, mira virtute superavit, quia enim de semetipso in
Abbreviated transcription (Latin):
rente dño cur lignũ uetitum
contigisset: ñ ad se culpã retulit:
s amuliere qͣm dñs ded̾at. se
accepisse respondit: ut quasi
reatũ suũ obliquȩ mauctorẽ
relideret: qͥ ei mulierẽ ded̾at.
que talia ꝑsuaderet. Hoc scu
tum. requisita mulier denuit:
qͣndo neq ipsa ad se culpã re¬
dulit:. s serpentis illud ꝑsuasio¬
nib replicauit: dicens:serpens
decepit me. & comedi: ut ipsa
reatũ suum obliquȩ increatorẽ
reduceret: qui. ulic intrare ser¬
pentem. ꝑsuasurũ talia. ꝑmisis¬
set. Serpens uͦ. iã ñ requiritur: qͥa
nec eius penitenda querebadur:
Hi autem. quoꝵ penitentia que¬
sita ẽ: scutum nequissimȩ defen¬
sionis. contͣ iustissimȩ correpto¬
nis uerba ꝓtulcrunt. Unde. nõ
usq inusum peccandum tra¬
hitur: ut culpa cũ arguitur. de¬
fendatur: & unde finire reatus
debuit᷑. in de. cumulet᷑. Bene gͦ
dr: corpꝰ illius. qͣsi scuta fusilia:
quia om̃s iniqui. ne ad se corri¬
piengum uerba ꝑueniant: qͣsi

Expanded text:
rente Domino cur lignum vetitum contigisset, non ad se culpam retulit, sed a muliere quam Dominus ei dederat se accepisse respondit, ut quasi reatum suum oblique in auctorem relideret, qui ei mulierem dederat quae talia persuaderet. Hoc scutum etiam requisita mulier tenuit, quando neque ipsa ad se culpam retulit, sed serpentis illud persuasionibus replicavit dicens: Serpens decepit me et comedi, ut ipsa quoque reatum suum oblique in Creatorem duceret, qui illic intra se serpentem persuasurum talia permisisset. Serpens vero jam non requiritur, quia nec ejus poenitentia quaerebatur. Hi autem quorum poenitentia quaesita est, scutum nequissimae defensionis contra justissimae correptionis verba protulerunt. Unde nunc usque in usum peccantium trahitur, ut culpa cum arguitur defendatur; et unde finiri reatus debuit, inde cumuletur. Bene ergo dicitur: Corpus illius quasi scuta fusilia, quia omnes iniqui, ne ad se corripientium verba perveniant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
et quo magis ualet iam qđ iustũ
ẽ cernere: eo ardentius appetit. in¬
iustum se gemitib punire. Un¬
de aptȩ subiungitur. Post eum. xi.¬
rugiet sonitus. Quem enĩ dñs il¬
lustrando repleuerit eius uitam
ꝓculdubio inlamentum uertit:
atq illuminatȩ menti qͦ magis
ȩterna supplicia insinuat: eo
hanc durius de transact̾a neqͥ-¬
cia gemitib fatigat. Et dolet ho¬
mo qđ fuit: quia bonum iam
incipit uidere quod non fuit.
Odit qualẽ fuisse se meminit: a¬
mat qualem se ẽẽ debuisse cogno¬
scit: & solam iam pęnitentiȩ ama-¬
ridudinem diligit: qͥa caudȩ con¬
siderat. inquantis uoluptatib

Expanded text:
et quo magis valet jam quod justum et quo magis valet jam quod justum est cernere, eo ardentius appetit injustum sese gemitibus punire. Unde apte subjungitur: CAPUT XIrugiet sonitus. - Quem enim Dominus illustrando repleverit, ejus vitam procul dubio in lamentum vertit, atque illuminatae menti, quo magis aeterna supplicia insinuat, eo hanc durius de transacta nequitia gemitibus fatigat; et dolet homo quod fuit, quia bonum jam incipit videre quod non fuit; odit qualem se fuisse meminit, amat qualem se esse debuisse cognoscit, et solam jam poenitentiae amaritudinem diligit, quia caute considerat in quantis volupta