comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tholici antistites satis aꝑteq docucit̃.
carnis non naturam malam eẽ s uici¬
um. Qganato adhoc credit. ut quem¬
admodũ primitus insticuta est. nullis
suis corrupcelis aggrauet animã: nul¬
lamq habeat cum spũ contraria concu¬
piscendo discordiam. Qua discordia
deceptus ẽ manichȩus. ut alie nã malã
fingeret commixtam nob̃ ẽẽ substantiã.
Hoꝵ catholicoꝵ antistitum fidem si no¬
biscum sequi uelles: manicheos euer¬
teres. non uuares. Nunc uero ñ eosde
gando enim mala quȩ na
mines trabunt. nonidagis ut nulla eẽ
credamꝰ mala naturalia. q̃mnimium
manifesta sunt: s. potius agis ut de ali¬
ena mala naturalia purentur eẽ ista. ꝗͣ
nob̾ eẽ cõmixtam manicheoꝵ insama
fabulat᷑: non de nr̃a bona primi hõis
p̃uaricatione uiciata manere monstren¬
t̃. qđ catholicoꝵ sanitas loquit᷑. Sed
manicheus inquis etiã ipsam primi
hominis carnẽ qualis ante quam pec¬

Expanded text:
tholici antistites satis aperteque docuerunt, tholici antistites satis aperteque docuerunt, carnis non naturam malam esse, sed vitium; quo sanato ad hoc redit, ut quemadmodum primitus instituta est, nullis suis corruptelis aggravet animam, nullamque habeat cum spiritu contraria concupiscendo discordiam: quia discordia deceptus est Manichaeus, ut alienam malam fingeret commixtam nobis esse substantiam. Horum catholicorum antistitum fidem si nobiscum sequi velles, Manichaeos everteres, non juvares: nunc vero non eos desgando enim mala, quae dentes trahunt, non id agis, ut nulla esse credamus mala naturalia, quoniam nimium manifesta sunt; sed potius agis, ut de aliena mala natura putentur esse ista, quam nobis esse commixtam Manichaeorum insania fabulatur; non de nostra bona primi hominis praevaricatione vitiata manare monstrentur, quod Catholicorum sanitas loquitur. Sed Manichaeus, inquis, etiam ipsam primi hominis carnem, qualis antequam pec
Abbreviated transcription (Latin):
na om̃s qui nonusq quaq desipiunt
homines gemunt: dic unde sit. Non em̃
sic dicturus es primos homines creatos:
ut corruptibili corpore alicuiꝰ eorum
anima grauaret᷑. Aut post eoꝵ illud
grande peccatum. sine talicorpore aliqͥs
nascitur: Curgͦ adũsus nos manicheũ
loquentẽ loquacissimꝰ introducis: cũ
tunegando qđ dicimus. ei respondere
non possis: cui respondet cyprianus:
ita discordare carnẽ spm̃q demonstiaiᷤ
ut tam̃ utriusq sit a dõ patre oranda con
cumtalia de carne dixisset. qualia con¬
tra nos composuisti dicere manicheũ:
utrũq tam̃ addm̃ ipso dõ ꝓpitio re¬
uocandum eẽ testatur. idẽ & sp̃met
carnẽ. Cui respondet ambrosiꝰ. quicũ
dixisset carnẽ moderationis aniȩ
arbitrio coniugandam: qualis fuit
inquit cum in habitanda paradisi
secreta susceptȩ ante quam uenenope¬
stifero serpentis infecta sacrilegam fa¬
mem sciret. His enim sententiis suis ca-¬

Expanded text:
na omnes qui non usquequaque desipiunt, na omnes qui non usquequaque desipiunt, homines gemunt, dic unde sit. Non enim sic dicturus es primos homines creatos, ut corruptibili corpore alicujus eorum anima gravaretur; aut post eorum illud grande peccatum, sine tali corpore aliquis nascitur. Cur ergo adversus nos Manichaeum loquentem loquacissimus introducis, cum tu negando quod dicimus, ei respondere non possis? Cui respondet Cyprianus, ita discordare carnem spiritumque demonstrans, ut tamen utriusque sit a Deo Patre oranda conccum talia de carne dixisset, qualia contra nos composuisti dicere Manichaeum, utrumque tamen ad Deum, ipso Deo propitio, revocandum esse testatur, id est, spiritum et carnem: cui respondet Ambrosius, qui cum dixisset carnem moderatioris animae arbitrio conjugandam, Qualis fuit, inquit, cum inhabitanda paradisi secreta suscepit, antequam veneno pestiferi serpentis infecta sacrilegam famem sciret . His enim suis sententiis ca
Abbreviated transcription (Latin):
in quo clamat homo. scio quia nõ ĩha¬
bitat inme hocẽ incarne meabonũ.
uelle enim adiacet mͥ ꝑficere autt̃ bo¬
num non inuenio: & non ẽ ex natura
uitiata primi hominis p̃uaricatiõẽ dic
unde sit. Siaut̃ non sunt congenita
uicia ista dic unde sint: ex peccandi in¬
quies consuetudine: quam sibi quisq
fecit lib̃atione uoluntate Ubi qđ ñ
uo luntatis suo malo usu ꝑire potuisse:
quia ꝑficiendo malum.minus idonca
factaẽ adꝑficiendum bonum.S nũ¬
quid uoluntate quis quam obtunsus
ẽ corde: munquid uoluntate obliui¬
osus ẽ quispiam: Nunqͥd uoluntate ẽ
aliquis fatuus: Hec & alia uicia ipsiꝰ
mentis atq animi. cum quib homi¬
nes nasci ambigit nemo. si exorigine
ineiata dicis non ee: dic unde sint.
Neq enim dicturus es: qđ ista sinemo pce¬
casset paradisus habere potuisset. Po¬
stremo quod corpus corruptibile aggra¬
uat animam. sub qua miserabilis sarci¬

Expanded text:
in quo clamat homo, Scio quia non inhain quo clamat homo, Scio quia non inhabitat in me, hoc est in carne mea, bonum: velle enim adjacet mihi; perficere autem bonum, non invenio ; et non est ex natura vitiata primi hominis praevaricatione; dic unde sit. Si autem non sunt congenita vitia ista; dic unde sint? Ex peccandi, inquies, consuetudine, quam sibi quisque fecit libera voluntate. Ubi quod non voluntatis suo malo usu perire potuisse, quia perficiendo malum minus idonea facta est ad perficiendum bonum. Sed numquid voluntate quisquam obtunsus est corde? numquid voluntate obliviosus est quispiam? numquid voluntate est aliquis fatuus? Haec et alia vitia ipsius mentis atque animi, cum quibus homines nasci ambigit nemo, si ex origine vitiata dicis non esse, dic unde sint. Neque enim dicturus es, quod ista, si nemo peccasset, paradisus habere potuisset. Postremo, quod corpus corruptibile aggravat animam, sub qua miserabili sarci
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ac sp̃s. & ingum graue suꝑfilios
adam adie exitus deuentre matris eoꝵ
usq indiem sepulture inmatrem õiũ.
dicit tala etiam ꝑ os tuum quasi con¬
tranos qualia uidemꝰ dixisse gregoriũ
contrauos: Inde constat mala uitȩ
huius quȩ temptatio ẽ suꝑ terram quib
malis in genere humano ꝓpt̃ iugum
graue filioꝵ adam adie exitus de uen-¬
tre matris eoꝵ usq indiem sepulturȩ
in matremom̃iũ plenus ẽ mundus. et
manicheos cum catholicis confiteri. s
unde sint hec non utrosq idem dicere:
Et magnam hinc int̾ eos cẽ distantiam.
qđ ea manichei naturȩ male tribuunt
dicis: quomͦ manicheo respondes un¬
de sint hec mala cum quib nascuntur
homines. & que inparadiso non nasce¬
rent᷑ si nemo peccasset. atq ibi non de¬
prauata s recta nr̃a natura sicut con¬
dita ẽ ꝑmaneret: siuicium congenitũ
ẽ quo caro concupiscit adũsus sp̃m.
& non ẽ ex natura in origine uiciata: dic
unde sit. Siuicium congenitum est

Expanded text:
ilios Adam a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium , dicit talia etiam per os tuum quasi contra nos, qualia videmus dixisse Gregorium contra vos? Unde constat mala vitae hujus, quae tentatio est super terram , quibus malis in genere humano propter jugum grave filiorum Adam a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium, plenus est mundus, et Manichaeos cum Catholicis confiteri; sed unde sint haec, non utrosque idem dicere, et magnam hinc inter eos esse distantiam; quod ea Manichaei tribuunt dicis? Quomodo Manichaeo respondes unde sint haec mala, cum quibus nascuntur homines, et quae in paradiso non nascerentur si nemo peccasset, atque ibi non depravata, sed recta nostra natura, sicut condita est, permaneret? Si vitium congenitum est, quo caro concupiscit adversus spiritum, et non est ex natura in origine vitiata, dic unde sit? Si vitium congenitum est,
Abbreviated transcription (Latin):
adam factus ẽ. Habuit in nocentiam na¬
turalem: cȩteris etiam creaturis peculia¬
ri nobilitate p̃latꝰ. similitudine su con¬
ditoris enituit. Liberum arbitriũ incon¬
ditione suscepit. ut in quam uellet par¬
tem. suo ꝑte iudicio moueretur. Facul¬
tatemq uel adbonũ uel ad malum ac¬
cedendi. uel abutroq recedendi. ipsa
facturȩ suȩ qua cȩteris antistabat con-¬
ditione sortitus ẽ. S qm̃ emanctpaco
iudicio usurpauit prauam lib̃i anummi
uoluntatemilla omĩa que in genita
constabat euertit: solumq peceatum
& peccandi necessitas ei in separabilit
adhesit᷑. Hocẽ qd̾ dixi ꝓdigiale cõmentũ. In

Expanded text:
Adam factus est, habuit innocentiam naAdam factus est, habuit innocentiam naturalem; caeteris etiam creaturis peculiari nobilitate praelatus, similitudine sui Conditoris enituit. Liberum arbitrium in conditione suscepit, ut in quam vellet partem suopte judicio moveretur, facultatemque vel ad bonum vel ad malum accedendi, vel ab utroque recedendi, ipsa facturae suae, qua caeteris antistabat, conditione sortitus est. Sed quoniam emancipato judicio usurpavit pravam animi liberi voluntatem, illa omnia, quae ingenita constabat, evertit; solumque peccatum et peccandi necessitas ei inseparabiliter adhaesit. Hoc est, quod dixi prodigiale commentum. In
Abbreviated transcription (Latin):
ti. cum manicheus in gesserit questio¬
nem. unde mala sint paruuloꝵ. omĩs
tua loquacitas obmutescet: qm̃ negan¬
ti originale peccatum. mox ille collidet
frontemtuam. & mali naturam intro¬
ducet alienam. Non aũt timet catholi
posse seminib ad moueri: cum audiat
dicentem dm̃ reddi peccata patrum
int̃ciam & quartam ꝓgeniem filiorum.
Utiq res uoluntatis qua peccant patres
seminib ad mouetur: quando infilios
uindicat᷑. Et pat̾ abraham ut deci¬
maretur a melchi sedech. uoluntate il¬
li sac̃doti decimas dedit: & tam̃ctiã
filios eius quia in lumbis erant eiꝰ
tunc ec̃ decimatos scã scͥptura testat᷑. Qd
cõm̃toꝵ ꝓdigia repꝑiri. ut dedita opera
impensoq studio inꝑũsum omĩa conen¬
tur asserere: qͥd enim tam ꝓdigiale quã
quod penus eloquit: ea inquit qͦ erant
naturalia. ꝑpetua non fuerunt. & illa
que studio suscepta sunt. primis coagu¬
lis adhesere m̃bror Bonus inquit

Expanded text:
ti, cum Manichaeus ingesserit quaestioti, cum Manichaeus ingesserit quaestionem unde mala sint parvulorum, omnis tua loquacitas obmutescet: quoniam neganti originale peccatum, mox ille collidet frontem tuam, et mali naturam introducet alienam. Non autem timet catholicposse seminibus admoveri; » cum audiat dicentem Deum, reddi peccata patrum in tertiam et quartam progeniem filiorum . Utique res voluntatis, qua peccant patres, seminibus admovetur, quando in filios vindicatur: et pater Abraham, ut decimaretur a Melchisedech, voluntate illi sacerdoti decimas dedit; et tamen etiam filios ejus, quia in lumbis erant ejus, tunc esse decimatos sacra Scriptura testatur ; quod commentorum prodigia reperiri, ut dedita opera impensoque studio in perversum conentur omnia asserere! Quid enim tam prodigiale, quam quod Poenus eloquitur? Ea, inquit, quae erant naturalia, perpetua non fuerunt; et illa, quae studio suscepta sunt, primis coagulis adhaesere membrorum. Bonus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
di sub iustissimo iudicio & om̃ipotentia dĩ:
simeritum non traherent originalis uete¬
risq peccati. Deniq in para diso sinemo
peccasset & ꝓuenisset coniugatoꝵ ex il¬
la ueraci dĩ benedictione fecunditas: absit
ut quisquam ibi uel magnorũ uel pusil¬
loꝵ pateretur ista tormenta. Non solum
enim dolor qđ ualde manifestum est. sed
habet. Absit gͦ ut in loco illius felicitatis
eeñt ulla corm̃ta. Pinde in ętate q̃libet
terrente nemine qͣuid timerent᷑. ledente
nemme quid dolerent: i hoc autem p̃¬
senti scło maligno. qđ ut nr̃ĩs miserus ꝑ¬
ageretur. de paradiso deliciarum piecti
sumus: etiam in his quib peccat᷑a dimis¬
la erunt ista. non solum innris uerũ
Quia ñ idõ eos regenerari uolumꝰ ut ñ
patiant᷑ hec mala:. s ut in regnũ in quo
talia nonerunt ꝑuehant᷑. Hanc fidem
ueram atq catholicam tͥ respuenti. et
uano buccarum strepitu refutare conã¬

Expanded text:
Dei sub justissimo judicio et omnipotentia Dei, Dei sub justissimo judicio et omnipotentia Dei, si meritum non traherent originalis veterisque peccati. Denique in paradiso, si nemo peccasset, et provenisset conjugatorum ex illa veraci Dei benedictione fecunditas, absit ut quisquam ibi vel magnorum vel pusillorum pateretur ista tormenta. Non solum enim dolor, quod valde manifestum est; sed ntum habet : absit ergo ut in loco illius felicitatis essent ulla tormenta. Proinde in aetate qualibet, nemine terrente quid timerent? nemine laedente quid dolerent? In hoc autem praesenti saeculo maligno, quod ut nostris miseriis perageretur, de paradiso deliciarum projecti sumus, in his etiam quibus peccata dimisla erunt ista, non solum in nostris, verum quia non eos ideo regenerari volumus, ut non patiantur haec mala; sed ut in regnum, in quo talia non erunt, pervehantur. Hanc fidem veram atque catholicam tibi respuenti, et vano buccarum strepitu refutare conan
Abbreviated transcription (Latin):
enam dõ coeternam ꝑmittis introdu¬
cere. Neq em̃ ille unde naturam culpet
iunanam timoris affectum & sensũ
doloris impingit: quȩ duo tu adũsꝰ
eum putasti ẽc laudanda᷑. Quia scili¬
cet timor & dolor adiutores & ꝑuecto¬
res uisticie ꝑdocent̾: dum ñ peccat
homo timore iudicii. aut peccasse se
dolet a culeis penicendi. Non hoc ate
querit᷑:s quid sit penacimoris in par¬
uulis qui peccata ñ fugiunt: & cur
tantis dolorib affligant᷑ quipeccata
ñ faciunt. Tu nẽpe dixisti. qͥd seucri¬
tas iudicantis ualerit: nisi uolunta¬
ria peceata illati cruciatus erumpna
puniret. Qua gͦ iusticia. quoꝵ uolũ¬
taria peccata nulla sunt propria. in¬
lati cruciatus. erumpna paruuli pu¬
niunt᷑. in his certe apparet uana et
in epta tua eẽ p̃conia. quibꝰ timorẽ
doloremq laudasti. Grauia sunt
quippe ista supplicia. quȩ ñ paterent᷑
ab exortu recentes & nouȩ imagines

Expanded text:
enam Deo coaeternam permittis introduenam Deo coaeternam permittis introducere. Neque enim ille, unde naturam culpet humanam, timoris affectum et sensum doloris impingit: quae duo tu adversus eum putasti esse laudanda, quia scilicet « timor et dolor adjutores et provectores justitiae perdocentur; » dum non peccat homo timore judicii, aut peccasse se dolet aculeis poenitendi. Non hoc a te quaeritur; sed quid sit poena timoris in parvulis, qui peccata non fugiunt, et cur tantis doloribus affligantur, qui peccata non faciunt. Tu nempe dixisti, « Quid severitas judicantis valeret, nisi voluntaria peccata illati cruciatus aerumna puniret? » Qua ergo justitia, quorum voluntaria peccata nulla sunt propria, illati cruciatus aerumna parvuli puniuntur? In his certe apparet vana et inepta esse tua praeconia, quibus timorem doloremque laudasti. Gravia sunt quippe ista supplicia, quae non paterentur ab exortu recentes et novae imagines
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatẽ. uͥ ei dicitur. ñ dominetur
mͥ om̃is iniquitas. Porrosietiam pec¬
cata idõ ista non eẽnt. quia non abeis
liberum ẽ abstinere: non dic̃etur deli¬
cta iuuentutis mee & ignorantiȩ meę
ue meminerif᷑. Non diẽct᷑. signasti pec¬
cata mea in sacculo. & ad notasti siqͥd
inuitus admisi. Illa gͦ diffinitione
peccati. quale commisit adam. qui scie¬
bat quid uetaret iusticia. & non inde ab¬
stinuit. unde illi lberum fuerat absti¬
nere. uincunt᷑ manichei s. a nobis:qͥa
hinc ẽẽ originẽ dicimus humanorũ
inalor. quib uidemus & paruulos ag¬
grauari. & ꝑpt̃ qđ etiam illud scͥptũẽ
cum depeccatis ageretur. quia non est
mundus a sordib. nec infans cuiꝰ ẽ diei
unius uita suꝑ terram. Euaũt hoc ne¬
gans. nr̃am quidẽ naturam ne lib̾ato¬
rem miseram inquirat. conaris ꝑnitio¬
sa defensione plus premere. Manichȩ
um uͦ cum querit᷑ unde sit malum ali¬

Expanded text:
cupiditatem, ubi ei dicitur, Non dominetur cupiditatem, ubi ei dicitur, Non dominetur mihi omnis iniquitas . Porro si etiam peccata ideo ista non essent, quia non ab eis liberum est abstinere, non diceretur, Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris : non diceretur, Signasti peccata mea in sacculo, et adnotasti si quid invitus admisi . Illa ergo definitione peccati, quale commisit Adam, qui sciebat quid vetaret justitia, et non inde abstinuit, unde illi liberum fuerat abstinere, vincuntur Manichaei; sed a nobis, quia hinc esse originem dicimus malorum humanorum, quibus videmus et parvulos aggravari, et propter quod etiam illud scriptum est, cum de peccatis ageretur: Quia non est mundus a sordibus, nec infans cujus est diei unius vita super terram . Tu autem hoc negans, nostram quidem naturam, ne liberatorem misera inquirat, conaris perniciosa defensione plus premere: Manichaeum vero, cum quaeritur unde sit malum, ali
Abbreviated transcription (Latin):
uissima accepta sciebat iusticia quid
dictumest᷑. ut non ea quȩ uultis faciatis
Cecitas gͥ cordis qua nescit᷑ quid iusticia
uetet. couiolentia cõ cupiscentie qua uin¬
cit᷑ etiam qui scit unde debeat abstine¬
re: non tantum peccata. s penȩ sunt
ctiam peccatoꝵ. & ido non includunt᷑
ula diffimitione peceati. qua non diffimi¬
tum õ nisi peccatũ solum: ñ qđ est et
pena peccati. Cum enim quis ignorat
quid facere debeat. & idõ facit qđ facere
non debeat: non ei liberum fuit absti¬
nere. unde abstinendum eẽ non noue¬
rat. Itemq ille qui ut dicitis non origi¬
ne s consuecu dine premit̾ ut exclamet.
Nonqđ uolo faciobonum. s quod no¬
lomalum hoc ago: quomͦ ei liberum
ẽ abstinere ab eo malo qđ non uult. &¬
facit. odit. & agit: his aũt penis carere
sieẽt in hominum potestate. non ds̃ ro¬
garetur. & contra eecitatem. ubreidicit᷑.
illumina oculos meos: & contra iniquã

Expanded text:
vissima accepta sciebat quid vetaret jvissima accepta sciebat quid vetaret jdictum est, Ut non ea quae vultis faciatis . Caecitas igitur cordis, qua nescitur quid justitia vetet, et violentia concupiscentiae, qua vincitur etiam qui scit unde debeat abstinere, non tantum peccata, sed poenae sunt etiam peccatorum. Et ideo non includuntur illa definitione peccati, qua non definitum est nisi peccatum solum, non quod est et poena peccati. Cum enim quis ignorat quid facere debeat, et ideo facit quod facere non debeat; non ei fuit liberum abstinere, unde abstinendum esse non noverat. Itemque ille qui, ut dicitis, non origine, sed consuetudine premitur, ut exclamet, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago , quomodo ei liberum est abstinere ab eo malo, quod non vult et facit, odit et agit? His autem poenis carere si esset in hominum potestate, non Deus rogaretur, et contra caecitatem, ubi ei dicitur, Illumina oculos meos ; et contra iniquam
Abbreviated transcription (Latin):
serit cum uitare possit. Qua potentia
manicheus traducianusq consumit᷑:
qui effossis totius in celligentiȩ oculis.
rem uoluntatis. conatur seminib ad¬
mouere. Augꝰ. His tuis errorih iam
sepe respondimnus. Unde qui ea legc̃
memorieq comm̃dant non ubiq de¬
siderant responsionẽ meam: uͥcũq tu
repetis ũbositatem tuam. S ne quisꝗ̃
querat᷑ ignoscentib m celeriorib inge¬
ino etiam tardiusculis deeẽ ñ debeo. Ee¬
ce & hic tͥ respondeo de peccati diffiniti¬
one: quate multum adiuuari putas. I¬
lud qđ peceatũ ita ẽ. ut non sit etiam pena
peccati. diffinicio ista det̃imnat: qua đr̃.
peccatum ẽ uoluntas appetens quodiu¬
sticia uetat. & unde liberumẽ abstinere.
Qđ maxime ad illum ꝑtinet. ex euiꝰ peccato
illo magno posteris eiꝰ ẽ exorta miseria
ꝑgraue iugum a dic exitus de uentre ma¬
tris eoꝵ: & ꝑcorpus corruptibile quod
aggrauat anmam. Ille quippe legebre¬

Expanded text:
serit, cum vitare possit. Qua potentia serit, cum vitare possit. Qua potentia Manichaeus et Traducianus consumitur, qui effossis totius intelligentiae oculis, rem voluntatis conatur seminibus admovere. AUG. His tuis erroribus jam saepe respondimus: unde qui ea legunt, et memoriae commendant, non ubique desiderant responsionem meam, ubicumque tu repetis verbositatem tuam. Sed ne quisquam queratur, ignoscentibus mihi celerioribus ingenio, etiam tardiusculis deesse non debeo. Ecce et hic tibi respondeo de peccati definitione, qua te multum adjuvari putas. Illud quod peccatum ita est, ut non sit etiam poena peccati, definitio ista determinat, qua dicitur, Peccatum est voluntas appetens quod justitia vetat, et unde est liberum abstinere. Quod maxime ad illum pertinet, ex cujus peccato illo magno posteris ejus est exorta miseria per grave jugum a die exitus de ventre matris eorum, et per corpus corruptibile quod aggravat animam. Ille quippe lege bre
Abbreviated transcription (Latin):
eretionẽ corpoꝵ pupugerat radicitꝰ. et
ut ille ait eradicitus monstrant᷑ euulsi.
Iam uͦ affectus timoris. & sensus doloris.
ꝑ quos innaufragia hominũ cieri
tempestatem pritauit. non solum nulliꝰ
mali coactores s conrepagulum bonȩ
uoluntatis nacti sunt ad uitores. & ꝑue¬
ctores iusticiȩ ꝑdocent᷑. Quis enimfor¬
midaret iudicium. nͥ timoris admoni¬
tu. quis penitentiȩ gemitib iuuaretur.
nisi doloris & int̾nȩ egritudinis expiatuᷤ
quid postremo seueritas iudicantis uale¬
ret: nisi uoluntariam peccata illati cru¬
ciatus erumpna puniret: quoꝵ om̃iũ
cestimomio apparet. nehil aliud esse pre¬
catum. quam uoluntatem lib̃am despi¬
cientẽ p̃cepta iusticiȩ᷑. Alit̃q non stare
iusticiam. quamsi illud imputet inpee¬
catum. cuius nouerit fuisse libã cauti¬
onẽ: Ac ꝑhoc nulla lege ea quȩ natua¬
lia sunt inculꝑam posse reputari. ne
quẽquã susciꝑe crim̃ qđ non ipse cõmi¬

Expanded text:
cretionem corporum pupugerant, radicitus, et cretionem corporum pupugerant, radicitus, et ut ille ait, eradicitus monstrantur evulsi . Jam vero affectus timoris et sensus doloris, per quos in naufragia hominum cieri tempestatem putavit, non solum nullius mali coactores, sed cum repagulum bonae voluntatis nacti sunt, adjutores et pervectores justitiae perdocentur. Quis enim formidaret judicium, nisi timoris admonitu? Quis poenitentiae gemitibus juvaretur, nisi doloris et internae aegritudinis expiatu? Quid postremo severitas judicantis valeret, nisi voluntaria peccata illati cruciatus aerumna puniret? Quud esse peccatum, quam voluntatem liberam despicientem praecepta justitiae; aliterque non stare justitiam, quam si illud imputet in peccatum, cujus noverit fuisse liberam cautionem: ac per hoc nulla lege, ea quae naturalia sunt, in culpam posse reputari; nec quemquam suscipere crimen, quod non ipse commi
Abbreviated transcription (Latin):
paradiso de iectus. & de paradiso eiectꝰ
ẽ. ne in loco beatitudinis maneret natu¬
ra dampnata. & uicia uel supplicia que
posteros eius merito fuerant secutura. in
in eoloco ceñt.uͥ nulla ec̃ sinunt̃ mala.
Uos aut dum negatis ista uel deformͥa uł
erumpnosa de meritis uiciatȩ nr̃e uenire
nature. commixtionẽ ꝑmittitis aliene:
atq ita miseri & manicheos adiuuare¬
uare cogimini: & mala illa in paradisũ
reuocat error ũr. unde illa abstulerat
pudor ur̃. Iul At contra uide quam
aduisus te & manichȩum euiꝰ te semꝑ
ruma conuoluit uerus sit nob̾ conflictꝰ
&e de eo celer triumphus. Omĩa illa que
in intupationẽ diuim oꝑis euomuit. pri¬
me statim diffinitionis aratro circũseri¬
bimus. cogimꝰq ut explicet qͥd pucet eẽ
peccatum: qđ claret nichileẽ aliud quã
uoluntatẽ appetentẽ quod iusticia ue¬
tat .&. unde liberumẽ abstinere. Quocon¬
sticuto om̃s illi oblocutionĩrubi qui con¬

Expanded text:
paradiso dejectus, et de paradiso ejectus paradiso dejectus, et de paradiso ejectus est, ne in loco beatitudinis maneret natura damnata, et vitia vel supplicia, quae posteros ejus merito fuerant secutura, in eo loco essent, ubi nulla esse sinuntur mala. Vos autem dum negatis ista vel deformia vel aerumnosa de meritis vitiatae nostrae naturae venire, commixtionem permittitis alienae, atque ita miseri et Manichaeos adjuvare cogimini, et mala illa in paradisum revocat error vester, unde illa abstulerat pudor vester. XVII. JUL. At contra vide quam adversus te et Manichaeum, cujus te semper ruina convolvit, verus sit nobis conflictus, et de eo celer triumphus. Omnia illa, quae in vituperationem divini operis evomuit, primae statim definitionis aratro circumscribimus; cogimusque ut explicet, quid putet esse peccatum, quod claret nihil esse aliud, quam voluntatem appetentem quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere. Quo constituto, omnes illi oblocutionum rubi, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
is saltẽ breuit̃ commemorare quis suffic̃
scdm errorẽ ur̃m. s plane contra pudo¬
rem ur̃m. aut fronte impbissima. aut
manu fronte opposita. indĩ paradiso
cogimini collocare: & dicere futura et
ibi hec fuisse. etiam si nemo peccasset.
Dicite dicite. Cur enĩ reuereamini deho¬
nestare tot ac tantis uiciis & calamita¬
tib locum.quem nefario dogmate auo¬
bis facitis alienum: nam si aliquando
illuc intrare disponeretis. nũquam illic
taua poneretis. Aut si uineit pudor in
ere erubescitis. orre scitis. obmutsscitis
& tam̃ errori ur̃o quo non creditis huma¬
nã naturam naturam primihominis
p̃uaricatione uiciatam ꝑtinacit᷑ ad¬
herescitis: respondete manicheis un¬
de sint ista: Ne illiea dẽmixtione ali¬
ene maleq nature eẽ concludant. A no¬
bis enim cũ hoe requirit᷑. respondemꝰ
non hec ẽẽ de ꝑmixtione aliene s de
nr̃ȩ p̃uaricatione naturȩ: peum quim

Expanded text:
is saltem breviter commemorare quis sufficit? is saltem breviter commemorare quis sufficit? secundum errorem vestrum, sed plane contra pudorem vestrum, aut fronte improbissima, aut manu fronti opposita, in Dei paradiso cogimini collocare, et dicere futura et ibi haec fuisse, etiamsi nemo peccasset. Dicite, dicite: cur enim revereamini dehonestare tot ac tantis vitiis et calamitatibus locum, quem nefario dogmate a vobis facitis alienum? Nam si aliquando illuc intrare disponeretis, nunquam illic talia poneretis. Aut si vincit pudor in ere erubescitis, horrescitis, obmutescitis, et tamen errori vestro, quo non creditis humanam naturam primi hominis praevaricatione vitiatam pertinaciter adhaerescitis; respondete Manichaeis unde sint ista, ne illi ea de commixtione alienae malaeque naturae esse concludant. A nobis enim cum hoc requiritur, respondemus non haec esse de permixtione alienae, sed de nostrae praevaricatione naturae, per eum qui in
Abbreviated transcription (Latin):
negare:. Necesse est enim ut doleatis qͣn¬
do quid respondeatis non inuenitis: &
tam prauam sententiã mutare ñ uul¬
tis. Que uos in euitabili necessitate
compellit. in loco tante beatitudinis
ce pulchritudinis constituere cȩcos. luscos.
lippos. surdos. mutos. claudos. defor¬
mes. distortos. tineosos. leprosos. para¬
liticos. epilenticos. & aliis diu̾sis gene¬
rib uiciosos: atq aliquando etiam ni¬
iia feditate & menbroꝵ orribili no¬
uitate monstrosos. Qͥddicã de uiciis
animoꝵ: quib sunt quidam natura
libidinosi. quidam iracundi. quidam
meticulosi. quidam obliuiosi. quidã
tardi cordes. quidam excordes. atq
ita facui. ut malit homo cum quibꝰdã
pecorib qũã cum talib hominibꝰ uiuere:
addegemitus parientium. fletusq nascen
tium. torm̃ta multa morientiũ. & ꝑicła
multaͦ plura uiuentium. Hec omĩa atq
alia talia siue peiora. que u̾bis congru¬

Expanded text:
negare. Necesse est enim ut doleatis, quannegare. Necesse est enim ut doleatis, quando quid respondeatis non invenitis, et tam pravam sententiam mutare non vultis, quae vos inevitabili necessitate compellit in loco tantae beatitudinis et pulchritudinis constituere caecos, luscos, lippos, surdos, mutos, claudos, deformes, distortos, tineosos, leprosos, paralyticos, epilepticos, et aliis diversis generibus vitiosos, atque aliquando etiam nimia foeditate et membrorum horribili novitate monstruosos. Quid dicam de vitiis animorum, quibus sunt quidam natura libidinosi, quidam iracundi, quidam meticulosi, quidam obliviosi, quidam tardicordes, quidam excordes atque ita fatui, ut malit homo cum quibusdam pecoribus, quam cum talibus hominibus vivere? Adde gemitus parientium, fletusque nascenores, tormenta multa morientium, et pericula multo plura viventium. Haec omnia, atque alia talia, sive pejora, quae verbis congru
Abbreviated transcription (Latin):
errorẽ ratio ista uera conumcit: qui no¬
lunt reciꝑe auctoritatem. siue qua di¬
ctum ẽ. fecit ds̃ omĩa & ecce bona ualde.
quando adhuc nullum erat malum: si¬
ue quadictum est.om̃is creatura dĩbo¬
na ẽ. quandoiam erat hoc scłm malum:
cum ds̃ sit utiq factor om̃iũ scłoꝵ. T̃u
atitẽ quibanc recipis auctoritatem diui¬
noꝵ eloquioꝵ. ut eamerito possis ur¬
geri᷑ Cur non attendis in eo libro uͥ legit᷑
dm̃ fecisse omĩa bona ualdeom̃iũ loco¬
rum optimũ plantatum eẽ paradisũ.
ubi ds̃ usq adeo nichil mali ẽẽ uoluit.
ut nec imaginem suam ibiẽe ꝑmitteret.
postea quã propria uoluntate peccauit:
& tam̃ uos in tante felicitatis & decoris
locum. ubi nec ligni nec feni nec pomi.
nec cuiꝰ quam uel frugis uel pecoris ui¬
cium ẽe pocuisse uel posse credendumẽ.
omĩa humanoꝵ corpoꝵ & ingenioꝵ
uicia non dubitatis inducere: cũ quib
homines nasci dolere uos simmus non

Expanded text:
errorem ratio ista vera convincit, qui noerrorem ratio ista vera convincit, qui nolunt recipere auctoritatem, sive qua dictum est, Fecit Deus omnia, et ecce bona valde, quando adhuc nullum erat malum; sive qua dictum est, Omnis creatura Dei bona est, quando jam erat hoc saeculum malum, cum Deus sit utique factor omnium saeculorum. Tu autem, qui hanc recipis auctoritatem divinorum eloquiorum, ut ea merito possis urgeri, cur non attendis in eo libro, ubi legitur Deum fecisse omnia bona valde, omnium locorum optimum plantatum esse paradisum, ubi Deus usque adeo nihil mali esse voluit, ut nec imaginem suam ibi esse permitteret, posteaquam propria voluntate peccavit ? Et tamen vos in tantae felicitatis et decoris locum, ubi nec ligni, nec feni, nec pomi, nec cujusquam vel frugis vel pecoris vitium esse potuisse vel posse credendum est, omnia humanorum corporum et ingeniorum vitia non dubitatis inducere, cum quibus homines nasci, dolere vos sinimus, non
Abbreviated transcription (Latin):
naturas eẽ atq substantias. in quib dã
opusculis nr̃is copiosius disputatur:
ostenditq uiciũ natura noneẽ: & qͥa
contranaturam ẽ idõ malumee: ac
ꝑhoc naturã inquamtum natura est
bonum ẽẽ. Unde colligit᷑. noneẽ crea¬
torim naturarum. nisi creatorem bo¬
noꝵ. Ac ꝑhoc bonum: S creaturis suis
magna differentia & summa bonitate
meliorem: qui non potest omino uicia¬
ri. non p̃ceptione gr̃ẽ. s proprietate na-¬
turȩ. Naturȩ gͥ create. siue quȩ sine ui¬
tio sunt. siue quȩ nate uiciantur. siuie
quȩ uiciatȩ nascunt᷑. illum creatorem.
nisi eum quibona creat habere ñ posst̃.
quia in quantum naturȩ est̃ bonȩ sin
etiam quȩcunq uiciate sunt. Non enĩ
uitioꝵ s naturarum auctorest creator
illarum. Nam & auctor ipse uicioꝵ.
natura bonus ẽ. quam ds̃ fecit: s uicio
malus ẽ. quo ipse abono conditore mala
uoluntate defecit. Itaq manichȩorum

Expanded text:
naturas esse atque substantias, in quibusdam naturas esse atque substantias, in quibusdam nostris opusculis copiosius disputatur, ostenditurque vitium natura non esse; et quia contra naturam est, ideo malum esse; ac per hoc naturam in quantum natura est, bonum esse: unde colligitur, non esse creatorem naturarum nisi creatorem bonorum, ac per hoc bonum; sed creaturis suis magna differentia et summa bonitate meliorem, qui non potest omnino vitiari, non perceptione gratiae, sed proprietate naturae. Naturae igitur creatae, sive quae sine vitio sunt, sive quae natae vitiantur, sive quae vitiatae nascuntur, illum creatorem nisi eum qui bona creat, habere non possunt; quia in quantum naturae sunt, bonae sunt, etiam quaecumque vitiatae sunt. Non enim vitiorum, sed naturarum auctor est, creator illarum. Nam et auctor ipse vitiorum natura bonus est, quam Deus fecit; sed vitio malus est, quo ipse a bono conditore mala voluntate defecit. Itaque Manichaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
obicio quando res postulat: qm̃ mͥti
biq cõmunis ẽ. Manicheum uͦ ñ de
opificio dĩ qđ ipse negat crtaturas¬
istas bonas ẽẽ conuinco s de illarum
potiꝰ bonitate compello. bonum eas
habere opificem confiteri. Qđ aũt ait
apłs. quem se manichei acciꝑe ꝓfitent᷑.
Om̃is ereatura dĩ bonaẽ. qm̃ de quacrta¬
tura loqueretur aꝑtum ẽ. ualidumeẽt
adu̾sus eos testimoniũ: nisi etiã libris
canonicis quos accipiunt quasdam
falsas sententias ꝑmixtas ẽẽ contende¬
rent: Ac ꝑhoc debonitate creaturarum
semꝑ urgendi sunt. ut earum bonum
dm̃ quod negant fateantur auctorem.
Porro creature om̃s ita sunt bonȩ: ut eti¬
am ipsas quȩ cũnunciis creantur. rati¬
obonas eẽ demonstret. ipsoꝵ quoq
attestatione uicioꝵ: quia uicium con¬
tra naturam ẽ. Nisi enim natura ipsa
recte placeret: nullomodo recte ipsius
ucium displiceret. Hȩc contra mani¬
chȩos. qui putant etiam ipsa uicia na¬

Expanded text:
objicio, quando res postulat, quoniam mihi objicio, quando res postulat, quoniam mihi tibique communis est. Manichaeum vero non de opificio Dei, quod ipse negat, creaturasistas bonas esse convinco; sed de illarum bonitate potius compello, bonum eas habere opificem confiteri. Quod autem ait Apostolus, quem se Manichaei accipere profitentur, Omnis creatura Dei bona est; quoniam de qua creatura loqueretur apertum est, validum esset adversus eos testimonium, nisi etiam Libris canonicis, quos accipiunt, quasdam falsas sententias permixtas esse contenderent. Ac per hoc de bonitate creaturarum semper sunt urgendi, ut earum bonum Deum, quod negant, fateantur auctorem. Porro creaturae omnes ita sunt bonae, ut etiam ipsas, quae cum vitiis creantur, ratio bonas esse demonstret, ipsorum quoque attestatione vitiorum; quia vitium contra naturam est: nisi enim natura ipsa recte placeret, nullo modo recte ipsius vitium displiceret. Hoc contra Manichaeos, qui putant etiam ipsa vitia
Abbreviated transcription (Latin):
eñi neget ita homines natura mortẽ
timere: ut eam ñ nullos uix rara ani¬
mi magnitudo faciat non timere:
Itemq addoego adbonitatẽ condi¬
tionis ade: qđ in eo caro adu̾sus spm̃
non concupiscebat ante peccatũ. Tu
uero quitalem dicis carnis concupi¬
scentiã. qualis nuncẽ. in paradiso fu¬
turam fuisse si nemo peceasset. talem¬
que in illo fuisse prius quã peccaret.
addis eiꝰ conditioni. & istam miseriã
ꝑsp̃c carnisq discordiam. Cum ergo
tot tantisq rationib ad am meliorẽ
quamtu eum dicis ac feliciorem con¬
dicum ostendam: qͥd tͥ uisum ẽ. tanta
uecordia delirare ut diceres nullisme
rationib docere posse adam bonum
a dõ conditum. s adhoc credendum so¬
quͥa sc̃ptũ ẽ fecisse dm̃ omĩa bona ual¬
de. nonusq ad eo sum pistulo sicutẽ¬
uiciaris obtunsior: ut manicheo redar¬
guendo libri huiꝰ diuini auctoritatẽ
quia non tenet᷑ obiciam. Tibihanc

Expanded text:
enim neget, ita homines natura mortem enim neget, ita homines natura mortem timere, ut eam nonnullos vix rara animi magnitudo faciat non timere? Itemque addo ego ad bonitatem conditionis Adae, quod in eo caro adversus spiritum non concupiscebat ante peccatum: tu autem, qui talem dicis carnis concupiscentiam, qualis nunc est, in paradiso futuram fuisse, si nemo peccasset, talemque in illo fuisse et prius quam peccaret; addis ejus conditioni et istam miseriam per spiritus carnisque discordiam. Cum ergo tot tantisque rationibus Adam meliorem, quam tu eum dicis, et feliciorem conditum ostendam; quid tibi visum est tanta vecordia delirare, ut diceres, nullis me rationibus docere posse, Adam bonum a Deo conditum, sed ad hoc credendum soquia scriptum est, fecisse Deum omnia bona valde? Non usque adeo sum pistillo, sicut conviciaris, obtunsior , ut Manichaeo redarguendo libri hujus divini auctoritatem, qua non tenetur, objiciam. Tibi hanc
Abbreviated transcription (Latin):
mori non potuisse si peccare noluisset:
qͥdest qđ dicis nullis rationib a medo¬
ceri posse adam bonum adõcondi¬
tum. cum rationibus meis magis bo¬
nus ostendat᷑ eẽ quam tius : meis qͥp¬
pe ostendit᷑ non solum potins se ñ
peccart sinollet. s nec mori. si peccare
noluisset: Tuis aũt ita mortalẽ factũ
ut siue peccaret. siue non peccaret. mo¬
riturus eẽt. Qđ in ep̃ali iu dicio ꝑalest¬
no cum pelagio fuisset obiectum. ne
dampnaretur. ipse dampnauit: & est
a semecipso dampnat᷑. qđ de homine he¬
tico dicit apłs. Dicoetiam ñ timuisse
adam mortem. incuiꝰ erat potestate ñ
mori: T̃uaũt. necessitatẽ habuisse mo¬
riendi. etiam sine ulla necessitate peccan¬
di. Quem si dixeris mortẽ timuisse etiã
ante peccatũ: qͥd dicis nͥ miserum crea¬
cum: Si aũt ne miser eẽt. mortẽ quam¬
uis futuram non tam̃ timuit: certe
suam ꝑlem cui timorem mortis conge¬
nuit. ꝓculdubio miseram genuit. Qͥs

Expanded text:
mori non potuisse, si peccare noluisset; mori non potuisse, si peccare noluisset; quid est, quod dicis, nullis rationibus a me doceri posse, Adam bonum a Deo conditum, cum rationibus meis magis bonus ostendatur esse quam tuis? Meis quippe ostenditur, non solum potuisse non peccare, si nollet; sed nec mori, si peccare noluisset: tuis autem, ita mortalem factum, ut sive peccaret, sive non peccaret, moriturus esset. Quod in episcopali judicio Palaestino, cum Pelagio fuisset objectum, ne damnaretur, ipse damnavit ; et est a semetipso damnatus, quod de homine haeretico dicit Apostolus . Dico etiam, non timuisse Adam mortem, in cujus erat potestate non mori: tu autem necessitatem habuisse moriendi, etiam sine ulla necessitate peccandi. Quem si dixeris mortem timuisse etiam ante peccatum, quid dicis nisi miserum creatum? Si autem ne miser esset, mortem, quamvis futuram, non tamen timuit; certe suam prolem, cui timorem mortis congenuit, procul dubio miseram genuit. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
onib actumẽ. uͦdelicet ut id quod ratio
indagarat. oꝑtio quoq indicti int̃ te ce
manicheum p̾elii ꝑ ubicaret. Ut cum
ꝓposito certamine ne unum quidem
telum sine tua ꝑniciȩ in preceptorem
tuum librare posses. multo manifes¬
stissime reluceret uos & manicheos in
unum impietatis corpus obscena coa¬
luisse concordia. Quid enim potest eẽ
tam iunctum. quã quod nec discrimi¬
num seꝑarat᷑ incursu. omi exitio ma¬
nichei : traducianoꝵ dogina commo¬
ritur: nichilẽ qđ illum feriat: & te relin¬
quat. Una uob̃̾ sunt instituta. una my¬
steria. unaq ꝑicula: & substomacharis.
sisçenis mani soboles nuncup sre. Aug̃.
Itadicis. nuilis me rationib docere pos¬
se adam bonũ adõconditum: quasi
tecum inde confligam. Nonne bonũ
conditum adam non ego tantũ nec tu
s ambodicimus : ambo enĩ dicimus
bonam eẽ naturam:quȩ posset non pec¬
care si nollet. S cum ego eam meliorẽ

Expanded text:
onibus actum est? Videlicet, ut id quod ratio onibus actum est? Videlicet, ut id quod ratio indagarat, optio quoque indicti inter te et Manichaeum praelii publicaret: ut cum proposito certamine ne unum quidem telum sine tua pernicie in praeceptorem tuum vibrare posses; multo manifestissime reluceret, vos et Manichaeos in unum impietatis corpus obscena coaluisse concordia. Quid enim potest esse tam junctum, quam quod nec discriminum separatur incursu? Omni exitio Manichaei, Traducianorum dogma commoritur: nihil est quod illum feriat, et te relinquat. Una vobis sunt instituta, una mysteria, unaque pericula: et substomacharis, si senis Manis soboles nuncupere? AUG. Ita dicis me nullis rationibus docere posse, Adam bonum a Deo conditum, quasi tecum inde confligam. Nonne bonum conditum Adam, non ego tantum, nec tu, sed ambo dicimus? Ambo enim dicimus bonam esse naturam, quae posset non peccare, si nollet: sed cum ego eam meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
nib creaturis refertur: & uidit ds̃ oĩa
quȩ fecit &ecce bona ualde: Qđd non
ꝓopificis dignitate. ñ ꝓ appensione eiꝰ
iusticiȩ. s ꝓtestimonio quo cõmuniter
quȩ creata sunt benefacta dicuntur.
Adam quoq aud iniquũ estimes insti¬
cutum. Porro licet hoc manicheũ tã
leuit̃ pusset ut rideat: traducianum
tam̃ reuinctum exponit nob̃. Ut enĩ
nullo testimonioꝵ diumoꝵ in hancrẽ
popłos congregemus: apłi solius aucto¬
ritate p̃scribimus: Quicum fedum p̃¬
uideret errorem. celsu̾m adu̾sum uos
ore deconuit dicens. qm̃ om̃is creatura
dĩ bonaẽ. Si gͦ abprobandũ bone na¬
ture primum hominẽ fuisse formatũ. suf¬
ficit hoc qđ dieit moyses uniu̾sa dmbene
condidisse ꝑquȩ hoc tu cum peccato creari
a dõ adam non pocuisse contendis. quia
bonus int̃ reliqua legit᷑ institutus. hisdẽ
lineis referemus ꝑhoc nullum posse cũ
peccato nasci. qm̃ ab apło om̃is dĩcreat᷑a
bona eẽ defenditur. Qͥd gͦ his disputati¬

Expanded text:
a quae fecit, et ecce bona valde . Quod non pro opificis dignitate, non pro appensione ejus justitiae, sed pro testimonio, quo communiter quae creata sunt, bene facta dicuntur, Adam quoque haud iniquum aestimes institutum. Porro licet hoc Manichaeum tam leviter pulset, ut rideat: Traducianum tamen revinctum exponit nobis. Ut enim nullo testimoniorum divinorum in hanc rem populos congregemus: Apostoli solius auctoritate praescribimus, qui cum foedum praevideret errorem, celso adversum vos ore detonuit dicens, Quoniam omnis creatura Dei bona est . Si ergo ad probandum bonae naturae primum hominem fuisse formatum, sufficit hoc quod dicit Moyses, universa Deum bene condidisse, perque hoc tu cum peccato creari a Deo Adam non potuisse contendis, quia bonus inter reliqua legitur institutus: iisdem lineis referemus, per hoc nullum posse cum peccato nasci, quoniam ab Apostolo omnis creatura Dei bona esse defenditur. Quid ergo his disputati
Abbreviated transcription (Latin):
nari: Q̾ declinatis uiciis cõpotem fic¬
ri scĩtatis. Auoͥ U ideristͥ ueletiã con¬
sortib tius pelagiams aliquid diccre:
cum relicta auctoritate diuma. humana
uantate iactaris: & argum̃tationibus
ait apłs corpus quidem mortuum est
ꝓpt̃ peccatũ: ꝑfecto incelligeres tam
grandit peccasse primũ hominẽ ut eo
peccato ñ unius hominis. s totiꝰ huma¬
ni generis mutata natura ex possibilita¬
te immortalitatis. in necessitatẽ mortis
lapsa corruerit: Ita ut eam qui conu̾tũ¬
tur addĩm punũ dĩ & hominũ media
sp̃m dĩ quo nunc in habitant᷑ danda
dem loco sic explicat. Si quis inquit sp̃m¬

Expanded text:
nari, et declinatis vitiis compotem fienari, et declinatis vitiis compotem fieri sanctitatis. AUG. Videris tibi, vel etiam consortibus tuis Pelagianis aliquid dicere, cum relicta auctoritate divina, humana vanitate jactaris, et argumentationibus ait Apostolus, Corpus quidem mortuum est propter peccatum; profecto intelligeres tam granditer peccasse primum hominem, ut eo peccato, non unius hominis, sed totius generis humani mutata natura ex possibilitate immortalitatis in necessitatem mortis lapsa corruerit: ita ut etiam qui convertuntur ad Deum, per unum Dei et hominum mediatSpiritum Dei, quo nunc inhabitantur, danda tolus eodem loco sic explicat: Si quis, inquit, Sp
Abbreviated transcription (Latin):
euam bonos tantum adõ conditos id÷
nulli naturali crimim mancipatos. eos¬
q lib̃a uoluntate peccasse: S ita gran¬
dicer. ut om̃ia in natura sua dĩ institu¬
ta subruerent. Illud em̃ inquit pecca¬
tum ualde mauis atq altius diabolus
infixit: quã sunt ista hominib nota
peccata. Unde illo magno prumi hoĩs
peccato natura ibi nr̃a indeterius cõ¬
mutata. non solũ facta ẽ peccatrix:
uerum etiam generat peccatores. Et
tam̃ ipse langor quo bene uiuendi uir¬
somutauit inpeius. quia multo ẽ gran¬
dius quam iudicare nos possumus: ab
om̃i nascente trahit᷑. Ecce quam aꝑte
quid sentiret ex posuit. Primi inquit
illi homines bonam habuere naturã:s
peccatũ tam unmane tam inestimabile
ꝑpetrarunt. ut uirtutem bene uuendi
interimerent. liberi arbitrii lum̃ extin¬
guerent. facerent inreliquũ peccandi
necessitatem. necui eẽt possibile de eoꝵ
stirpe nascenti inuirtutum decora co¬

Expanded text:
Evam bonos tantum a Deo conditos, id est, Evam bonos tantum a Deo conditos, id est, nulli naturali crimini mancipatos, eosque libera voluntate peccasse, sed ita granditer, ut omnia in natura sua Dei instituta subruerent. « Illud enim, » inquit, « peccatem ualde tunc maius atque altius diabolus inflixit. quam sunt ista hominibus nota peccata. unde illo magno primi hominis peccato natura ibi nostra in deterius commutata non solum est facta peccatrix, uerum etiam genuit peccatores. et tamen ipse languor, quo bene uiuendi uirin pejus, quia multo est grandius quam judicare nos possumus, ab omni nascente trahitur » . Ecce quam aperte quid sentiret exposuit: Primi, illi homines bonam habuere naturam, sed peccatum tam immane, tam inaestimabile perpetrarunt, ut virtutem bene vivendi interimerent, liberi arbitrii lumen exstinguerent, facerent in reliquum peccandi necessitatem; ne cui esset possibile de eorum stirpe nascenti, in virtutum decora co
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis bonũ: qua infestante existit ista
discordia. quã poscit ille sanari. Et tc̃
existit quando bene agimus: ut infe¬
stanti concupiscentiȩ carnis. contra con¬
cupiscente spũ repugnemꝰ. Namsi con¬
sentimꝰ. non optalibilis s culpabilis.
uel etiã dampnabilis fit sp̃ui cũ carne
concordia. Contra uos ẽ etiam: quia
libero datis arbitrio. qđ ille ut fiat in
homine adõ intelligit eẽ poscendum.
Tuaũt qui nesciens quid loquaris obicis
mͥ qd dicam dm̃ creare peccatum: resiste
manicheo dicenti in ddiscordia carnis
& sp̃s. dduas int̾ se contrarias mali et bo¬
i apparere naturas. Unum ẽ eñi qd
respondeamꝰ ut pestis ista uincat᷑. hanc
scilicet discordiam ᷑ p̃uaricationes pri-¬
mi hominis in nr̃am u̾tisse naturam.
Qđ tu negando conaris ut uincant.satis¬
q manifestaris falsus manicheoꝵ ob¬
pugnator. uerus adiutor. Iuł. Ingent
quippe omib scripturis suis. adã atq

Expanded text:
dicitis bonam, qua infestante existit ista dicitis bonam, qua infestante existit ista discordia, quam poscit ille sanari; et tunc existit quando bene agimus, ut infestanti concupiscentiae carnis, contra concupiscente spiritu repugnemus. Nam si consentimus, non optabilis, sed culpabilis, vel etiam damnabilis fit spiritui cum carne concordia. Contra vos est etiam, quia libero datis arbitrio, quod ille ut fiat in homine, a Deo intelligit esse poscendum. autem qui nesciens quid loquaris, objicis mihi quod dicam Deum creare peccatum, resiste Manichaeo dicenti in discordia carnis et spiritus duas inter se contrarias mali et boni apparere naturas. Unum est enim quod respondeamus, ut pestis ista vincatur; hanc scilicet discordiam per praevaricationem primi hominis in nostram vertisse naturam: quod tu negando conaris ut vincant; satisque manifestaris falsus Manichaeorum oppugnator, verus adjutor. VII. JUL. Ingerit quippe omnibus scripturis suis, Adam atque
Abbreviated transcription (Latin):
turam u̾sa pena dampnati. Hȩc fides nẽ
cȩtra numidica de qua nobis uelud facetꝰ
insultas: s ẽ ueridicum scutum. in quo õs
sagittas ignitas maligni. sicut apłs ortat᷑
uobis futuris iam occurrebat armatus.
non quidem numida. s. tam̃ penꝰ ille cy¬
prianus: quo rursus nomine tua inos
insilit᷑ uana loquacitas. Hoc in quã scu¬
to armatus penus ille dicebat in libro
de oratiõne dñica: id nos orare cũ dicimꝰ
fiat uoluntas tua sicut incelo & interra.
opitulante concordia. Ubixp̃i miles egre¬
gius: & amanicheis & a uob̃ coniecta igni¬
ta maligni iacula extinguit. Cui mali¬
gno militant om̃s herctici: & cuiꝰ castra
ur̃o tyrocinio pucastis augenda. Nam
sp̃s &e carnis querendo concordiã contͣ
manicheos docet ambas quib consta¬
mus bonas ẽc naturas: si discordiȩ malũ
diuinamiseratione sanct᷑. Uobis autẽ
resistit. quia carnis concupiscentiam

Expanded text:
turam versa poena damnati. Haec fides non est turam versa poena damnati. Haec fides non est cetra Numidica, de qua nobis velut facetus insultas; sed est veridicum scutum, in quo omnes sagittas ignitas maligni, sicut hortatur Apocuto, quando vobis futuris jam occurrebat armatus, non quidem Numida, sed tamen Poenus ille Cyprianus, quo rursus nomine tua in nos insilit vana loquacitas; hoc, inquam, scuto armatus Poenus ille dicebat in libro de Oratione Dominica, id nos orare, cum dicimus, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra , fiat Deo opitulante concordia. Ubi Christi miles egregius et a Manichaeis et a vobis conjecta ignita maligni jacula exstinguit: cui maligno militant omnes haeretici, et cujus castra tirocinio vestro putatis augenda. Nam spiritus et carnis quaerendo concordiam, contra Manichaeos docet, ambas quibus constamus bonas esse naturas, si discordiae malum divina miseratione sanetur: vobis autem resistit, quia carnis concupiscentiam