comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ lucham. sicut reprobi a
tos in torm̃tis ut eos liberent¬
iusticie conunete tanta rectitu¬
dine constringentur ut mil
la adreꝓbos compassionemo¬

Expanded text:
s. Sicut reprobi a tos in tormjustitiae conjunctae tanta rectitudine constringuntur, ut nulla jam ad reprobos compassione mo
Abbreviated transcription (Latin):
quis aũt
q̃rit quõ ĩtelligat᷑ qd̾ de laçaro. ⁊
de dunte legitur. audiat aũgi.
anuas corpore erustas locis cõ¬
poralib contineri cam sint si¬
ne corpore nõ deerunt qui fa¬
ueant ⁊ diuitem scientem in
loco fuisse corporali contendãt
ip̃amq aĩam corpoream p̃para¬
sse linguam ⁊ stillam delazari
digito cupisse s melius ẽ du¬
bitare de ocułis quam litigare
de mẽtis diuitẽ insupplicio. pa¬
uꝑem in refrigerio eẽ nõ dubito.
lazari fiãma inferm simis abra¬

Expanded text:
quis autem quaerat quomodo intelligatur quod de Lazaro et divite legitur, audiat Augustini animas corpore exutas locis corporalibus contineri, cum sint sine corpore, non deerunt qui faveant, et divitem sitientem in loco corporali fuisse contendant, ipsamque animam corpoream praeparasse linguam, et stillam de Lazari digito cupisse. Sed melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, pauperem in refrigerio esse non dubito. Lazari, flamma inferni, sinus Abra
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ cirtũcisio in ppło dei que
erat tunc signaculum iusti
cie ad purgationẽ fidei uale¬
bat magnis ⁊ ꝑuulis origi¬
nalis uet̾is q pcc̃i sicut bap̃s
exillo ualere cepit ad in noua¬
tioem hoĩs ex quo institutus
ẽ. Itẽ beda idem salutifere cu¬
rationis auxilium circũcisio
in lege ec̃ orignnialis pec̃i nul¬
nus agebat. qd̾ baꝑtimusa¬
gẽ reuelante grẽ tp̃r consue¬
uit excepto qd regni celestis
ianuam nõ dum intrare pote¬
rant tñ in sinu abrahe post y¬
mortem requie beata ꝯsolati
suꝑne pacis ingressum spe
felici expectabant. hus aꝑte
traditur ꝑ circuncisionem
ex quo instituta funt remissi¬
onem pcc̃i originalis ⁊ actu¬
alis ꝑuulis maiorib a deo
p̾stitam sicut nunc ꝑ bap̃i
ur. de uitis qui frãnti
an cirtusione ⁊ de femints

Expanded text:
ta est circumcisio in populo Dei, quae erat tunc signaculum justitiae fidei, ad purgationem valebat magnis et parvulis originalis veterisque peccati, sicut Baptismus ex illo valere coepit ad innovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod Baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit; excepto quod regni coelestis januam nondum intrare poterant; tamen in sinu Abrahae post mortem requie beata consolati, supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. His aperte traditur circumcisionem, ex quo instituta fuit, remissionem peccati originalis et actualis parvulis et majoribus a Deo praestitam, sicut nunc per Baptismum 7. De viris qui fuerunt ante circumcisionem, et de feminis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e masse recte assumpinxp̃o.¬
sisse dicitur xp̃s qua. quia non
carnem peccati s similitudinem
carnis peccati accepit. misit enĩ
umpsit enim u̾bum carnem pe¬
ccatri similem in pena: ⁊ nõ in¬
culpa. ⁊ ideo non peccatricem. ce¬
tera uõ hominũ omnis caro pec
cudinem carnis peccati ꝑ passib¬
ilitatem ⁊ mortalitatr̃. quia e¬
ficata mut̾o.⁊ nata sine pecc̃o.¬
⁊ nec ip̃e milla unquam pecca¬
in qualitate pͦeccati.qr polluti¬
onem que ex concupiscentie
motu xepta ẽ. om̃ino nõ hu̾it.
nec ex carnali delectatione na¬
ta ẽ. Cenit ergo ad corpus ĩ¬
macłatum: qd̾ pret̾ libidinis
concupiscentiam fuit ꝯceptu.
in alus ẽ cã peccati. nec in eo pec¬
cauit. Ideoq uere dicitur u̾bi
caro nõ fuisse inxp̃o obligata
quidam indentur ad¬

Expanded text:
rae massae recte assumpsisse dicitur Christus, quia non carnem peccati, sed similitudinem carnis peccati accepit. Misit enim umpsit enim Verbum carnem peccatriculpa, et ideo non peccatricem. Caetera vero hominum omnis caro pecctudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia eficata in utero, et nata sine peccato; nec ipse in illa unquam peccanon qualitate peccati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum, in aliis est causa peccati, nec in eo peccavit. Ideoque vere dicitur Verbi caro non fuisse in Christo obligata Quidam videntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cesserunt aduentum xp̃i
⁊ qui sequntur. uidentur ꝓ¬
fecisse fides scdm tp̃ris ꝓre¬
ssum sicut ꝓfecit cognitio fidẽ
quippe magna dicitur cogni¬
toẽ et articulorum qntitate
uel constantia ⁊ deuotione.
Est autem quedam fidei men¬
sura sine qua nunqua potuit
ẽe salus unde ap̃.¬

Expanded text:
praecesserunt adventum Christi, et qui sequuntur, videtur profecisse fides secundum temporis prossum, sicut profecit cognitio. Fides quippe magna dicitur, cognitione, et articulorum quantitate, vel constantia, et devotione. Est autem quaedam fidei mensura, sine qua nunquam potuit esse salus. Unde Ap
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sẽs mͦmus relatiue sic̃ doñ
uerumpt̾n ip̃as ꝓprietates a¬
lus trib nõib nõ significa¬
uit iuxta predictam au̾gi ex¬
positionem nisi solo noĩe et̾¬
nitatis quo non ip̃am pr̾m¬
tatem s eam uoluit intelligi
notionem qua dicitur inge̾¬
intus

Expanded text:
s munus relative, sicut donum. Verumtamen ipsas proprietates aliis tribus nominibus non significavit, juxta praedictam Aug. expositionem; nisi solo nomine aeternitatis, quo non ipsam paternitatem, sed eam voluit intelligi notionem qua dicitur ingenitus
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ pleniter suffłtiendã .i. ut
malum qd̃ intendebat libere p¬
suad̾et. ⁊ malum qd̃ mulier ti¬
mit negãdo remouit: ⁊ p̃mis¬
sionẽ addidit. ⁊ ut eius ꝑsua¬
sio citiꝰ recipetur: ꝓmissionem
dupplicauit. unã namq ooox¬
stionẽ ꝑsuades: duo inpremio
bomi ⁊ mali spondẽs. Qd̃ hõ tͥb

Expanded text:
onem pleniter suffulciendam, id est, ut malum quod intendebat libere persuaderet, et malum quod mulier timuit negando removit, et repromissionem addidit: et ut ejus persuasio citius reciperetur, promissionem duplicavit. Unam nempe comestionem suadens, duo in praemio boni et ma
Abbreviated transcription (Latin):
destinatos. Cet̃m siuie ita sit si¬
uenõ. non ẽ dubitand̃ unu¬
quẽꝙ hr̃e angłm sibi deputatr̃.
siue płib simul destinatus sit.
siue uni singłr. Nec ẽ mirandũ
todiam deputari. cũ uni homi¬
ni płima custodia deputet᷑: ita
⁊ eoꝵ quisq suũ dicatur hab̾e

Expanded text:
os. Caeterum sive ita sit, sive non, non est dubitandum unumquemque habere angelum sibi deputatum, sive pluribus simul destinatus sit, sive uni singulariter. Nec est mirandum stodiam deputari, cum uni homini plurium custodia deputetur, ita ut eorum quisque suum dicatur habe
Abbreviated transcription (Latin):
ecce anathatiçatio hanc pe¬
nam uł qui digne pcellunt᷑
infligit qr gr̃a dei ⁊ ꝓtectio ⁊¬
illis amplius subtrahitur ac
sibi ip̃is relinquunt᷑ ut sit eiꝰ
lib̾m arbitriũ ruere ĩ ĩteritũ pc̃ti.
in quos etiam dẏabolo seuiẽdima¬
ior datur potestas. Or ones
quo eccłie ⁊ bñdictionum:
⁊ m̃iroꝵ suffragia eis nequa¬
quam suffragari putantur

Expanded text:
e anathematizatio; hanc poenam illis qui digne percelluntur, infligit, quia gratia Dei et protectio illius amplius subtrahitur, ac sibi ipsis relinquuntur, ut sit eis liberum ruere in interitum peccati, in quos etiam major diabolo saeviendi datur potestas. Orationes quoque Ecclesiae, et benedictionum ac meritorum suffragia, eis nequaquam suffragari putantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dotes dum sat̾factionem pe¬
intentie confitentib impo¬
nunt soluunt cum de ea ali¬
quad elmmittunt uł ꝑ eam pur¬
gatos ad sacram̃ .toꝵ ꝯmum¬
onem admittunt quem mo¬
dunt supus les pp̃ notauit
sac̃tores climitere pcc̃a uł retinẽ¬
mittunt remitit deus ⁊c̃. O¬
pus enim uisticie ex̾cent in pe¬
ccatores cum eos uista pena li¬
relaxant uł sacram̃toꝵ ꝯmu¬
moni ociliant alia oꝑa inpec¬
catores ex̾cere nequeunt. Et
notand̾ qr quos satiffactõe penitẽ¬
tie ligant eo ip̃o apeccatis so¬
lutos ostendunt quia nõ mi¬
ponitur alicia satiffactio pe¬
sac̾dos uere penitentẽ arbitra¬

Expanded text:
dotes, dum satisfactionem Poenitentiae confitentibus imponunt. Solvunt, cum de ea aliquid dimittunt, vel per eam purgatos ad sacramentorum communionem admittunt, quem modum superius Leo papa notavit. sacerdotes dimittere peccata vel retinemittunt, et remittit Deus, etc. Opus enim justitiae exercent in peccatores, cum eos justa poena lirelaxant, vel sacramentorum communioni conciliant; alia opera in peccatores exercere nequeunt. Et notandum est quia quos satisfactione poenitentiae ligant, eo ipso a peccatis solutos ostendunt, quia non imponitur alicui satisfactio posacerdos vere poenitentem arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit dicens frustra cla¬
ues eccłie qui sine arbitrio sa¬
cerdotis pnĩam agit si sine
oris confessione criminis in¬
dulgentia non impetratur
ẽ ⁊ alius modoas ligandi ⁊ so¬
luendi qui ꝑ excoĩcationem
geritur cum aliquis scd̃m ca¬
nomcam disciplinam t̾cio
uocatus ad emendationem
manifesti delicti ⁊ satiffacere
rationis ⁊ sacram̃toꝵ cõmu¬
nione ⁊ fidelium consortio
preciditur ut erubescat ⁊ pu¬
dore scełis conu̾sus peniteat
ut fic sp̃c eius saluus sit. ꝙ si¬

Expanded text:
tentia: Frustrat claves Ecclesiae, qui sine arbitrio sacerdotis poenitentiam agit, si sine oris confessione criminis indulgentiam imprecatur. Est et alius modus ligandi et solvendi, qui per excommunicationem geritur, dum aliquis secundum canonicam disciplinam tertio vocatus ad emendationem manifesti delicti, et satisfacere rationis, et sacramentorum communione, et fidelium consortio praescinditur, ut erubescat, et pudore sceleris conversus poeniteat, ut sic spiritus ejus salvus sit, 1
Abbreviated transcription (Latin):
tem alio modo probat filiũ
equalem pr̃i contra maximi
pr̃ genuit filiũ minorẽ se ip̃o.
In quo prĩ derogas qui filiũ¬
si unirum minorem genu¬
itaut nõ potuit. aut nõ uo¬
luit.gignere equalem/si aũ
dicis quia non uoluit eum
inuidum eẽ clixisti.

Expanded text:
tem alio modo probat Filium aequalem Patri contra MaximinPater genuit Filium minorem seipso, in quo et Patri derogas; qui si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut non voluit gignere aequalem. Si dicis quia non voluit, eum invidum esse dixisti;
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ adeo qr talis futurus ea̾t.
nato. cui dixit ẜuitutũ eẽ ma¬
nõdum nato repbauĩt. ad hocp¬
duxi rõcinationem ut dice̾. Nõ
ergo elegit d̾s oꝑa cuiꝰ quam in
prescĩa que ip̃e daturus ẽ. s frõ
elegit in prescĩa. ⁊ quem sibi cre¬
diturum eẽ prescuitt. ip̃m eleg̃.
cui sp̃m scm̃ daret ut boã opãdo
etiam et̾nam uitam ꝯsequeret᷑.
aꝑtedicit non ꝓpt̾ oꝑa eum ele¬
gisse. s ꝓpt̾ fidem qua eum p̃sci¬
ẽ sicuti ⁊ inopib hoc retcͣtauiti

Expanded text:
turus erat, nato, cui dixit serviturum esse manondum nato reprobaverit, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: Non ergo elegit Deus opera cujusquam in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia; et quem sibi crediturum esse praescivit, ipsum elegit cui Spiritum sanctum daret, ut bona operando, etiam aeternam vitam consequeretur. dicit non propter opera eum elegisse, sed propter fidem qua eum praeviest, sicuti et in operibus, hoc retractavit
Abbreviated transcription (Latin):
uenit enĩ de occultissimis meĩ¬
tĩs. qr ⁊ ip̃i peccõres cum ꝓpter
gn̾ale peccatum unam massa
peccõrib quo quamins ñdũ
sint uistificati digni efficiãt᷑
iustificatõe ⁊ iter p̾cedit in ali¬
is aliꝗd peccõrib quo dignis̃¬
obtusione
luntas qua alios eligit. alios
dũtur. Si ꝗd intellige̾ uolue¬
rit ignorat᷑ insi fortẽdicatur ħ¬
intellexisse qd̃ supra diximus
eũ retractasse. Nam ibidẽ etia¬
quedã alia ꝯtimie subdit. que
tat. qd̾ utrumq legẽti pateb̾.¬

Expanded text:
Venit enim de occultissimis meritis; quia et ipsi peccatores cum propter originale peccatum unam massam peccatoribus quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiuntur justificatione; et item praecedit in aliis peccatoribus quo digniobtusione. luntas qua alios eligit, alios duntur. Sed quid intelligere voluerit, ignoratur; nisi forte hoc dicatur intellexisse, quod supra diximus eum retractasse. Nam ibidem quaedam alia continue subdit, quae tat; quod utrumque lege
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mitum fidei de mĩa dei uenit.
Nõ ergo ꝓpter fidẽ. uł aliqͣ men¬
ta elegit d̾s aliquos abet̃no ułap¬
posuit grãm uistificatoĩs intpͣe.
s gͣtuita bonitate sua elegit ut
nos tales eẽ prescunt ideo eleg̃.
s ut cẽmus tales ꝑ ip̃am electi¬
onẽ sue gr̃e qua gratificauit
nos indilecto filio suo. Qd̾ huᷤ
uidetur ccͣium qd̾ alibiait. as̃.¬

Expanded text:
itum fidei de misericordia Dei venit. Non ergo propter fidem vel aliqua merita elegit Deus aliquos ab aeterno, vel apposuit gratiam justificationis in tempore, sed gratuita bonitate sua elegit, utnos tales esse praescivit, ideo elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. 3. His videtur contrarium quod alibi ait A
Abbreviated transcription (Latin):
oscamus geminam sub̃am. xͥ.
⁊ humanã q̃ minor ẽ pr̃e. utr̃¬
q aũt simul ñ duo s unus est
xp̃s ne sit quat̾nitas nõ trinitaᷤ
nalis ⁊ caro. Idem quo inli. de
p̾stinatẽe sc̃oꝵ alle hõ ut au̾bo
patri coet̾no inunitate ꝑsone
merueiet: ꝙ bonum eius pre¬
cessit ut ad hanc in effabilem
excellentiã pueniret faciente
ac suscipiente deo u̾bo ip̃s hõ
ex quo ẽẽ cepit filius dei uncus
ẽẽ cepit Item hõ quicumq ita
cõm̃datur quia nec ip̃e ut tan¬
ta unitate deo uero comũctus
nia cum illo ꝑsona filius dei
fieret nullis ẽ p̃cedentib mĩtis
assecutus s ex quo hõ cepit ẽẽ
ex illo ẽ d̾s.unde dictum ẽ. u̾bũ¬
detri. ait xp̃m nõ ambiginus
ẽẽ deum ũbum neq tursũ filiũ
hoĩs ex aĩa ⁊ corꝑe ꝯstitisse igͦram̃.
lis alusq auctoritatib utun
scĩam ⁊ potentiam quam ht̃
u̾bum cum quo ẽ una ꝑsona
nec t̾m insuꝑiorib legitur ꝙ
hõ ille sit una ꝑsona cum uer¬

Expanded text:
oscamus geminam substantiam ; humanam, qua major est Pater; utrumque autem simul, non duo, sed unus estChristus, ne sit quaternitas, non trinitas ionalis, et caro. Idem quoque in lib. deo Patri coaeterno in unitatem personae meruit? Quod bonum ejus praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Deo Verbo, ipse homo ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Item homo quicumque ita commendatur. Quia nec ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus, una cum illo persona Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; sed ex quo homo esse coepit, ex illo est et Deus. Unde dictum ede Trin., ait: Christum non ambigimus esse Deum Verbum, neque rursus filium hominis ex anima et corpore constitisse ignoramus. His aliisque auctoritatibus utuntscientiam et potentiam quam habet Verbum cum quo est una persona. Nec tamen in superioribus legitur quod homo ille sit una persona cum Ver
Abbreviated transcription (Latin):
nali ⁊ filiali ⁊ processibili re¬
cognoscimus. In se cessibiles
aut ip̃as ypostases ⁊ indista¬
biles inuicem ⁊ unitas ⁊ uni¬
tas quidem in cõfusibilit̾ tres
enim sunt ⁊ sumite diu̾isas
aũt indistant̾. ⁊ enim singy

Expanded text:
nali, et filiali et processibili recognoscimus. Insecessibiles autem ipsas hypostases et indistabiles invicem et unitas quidem inconfusibiliter; tres enim sunt etsi unitae; divisas autem indis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietate̾.s existentie modũ
ꝓprium possidet s unite sũt
sub̃a ⁊ nondistant n seced̃t
ap̾rnali ypostasi. Ecte hici
hẽs distinctas tres ꝓprietates¬
illas que supra diuersis sig̾c̃a¬
que

Expanded text:
et, existentiae modum proprium possidet; sed unitae sunt substantia, et non distant neque secedunt a paternali hypostasi. Ecce hic habes distinctas tres illas proprietates, quae supra diversis significaQu
Abbreviated transcription (Latin):
ta .i. det̾minatiuas ꝓprietates
caracteristica uero .i. det̾mina¬
tiua sunt ypostaseon. ⁊natu¬
re non ⁊ enim ypostases det̾¬
minant. Idem ẽẽ quidem in¬
temporałr ⁊ et̾nalit̾ dĩns di¬
uniam u̾bi ypostasim simpli
diffe̾ntem.nun quam uõap̾r¬
nali ypostasi secedentem.
Dem aꝑcius exprimeris ꝑso¬
nales ꝓprietates meccem ait¬

Expanded text:
erminativas proprietates. Characteristica vero, id est, determinativa sunt hypostaseon, et non naturae; etenim hypostases determinant. Item esse quidem intemporaliter et aeternaliter dicimus divinam Verbi hypostasim, simplicdifferentem, nunquam vero a paternali hypostasi secedentem. Idem apertius exprimens personales proprietates, in eodem li
Abbreviated transcription (Latin):
mutatione ⁊ relatioue dicũ¬
tur scd̃m accidens non ꝙ acci¬
dat deos ꝙ accidit c̾aturis ut
creator dñs refugium datu
dr̃ relatine ad creaturam sic̃
dominus ad seruum. Itemñ
aliquid excempore ueluti ħ
ip̃m ꝙ donatum diximus.e
nam sempit̾ne sp̃c ẽ donum
temporałraut donatum ⁊ si¬

Expanded text:
mutatione: et relative dicuntur secundum accidens, non quod accidit Deo, sed quod accidit creaturis; ut Creator, Dominus, refugium, datumr relative dicitur ad creaturam, sicut Dominus ad servum. Item, aliquid ex tempore, ueluti hoc ipsum quod donatum ‹dicimus›. Nam sempiterne spiritus donum, temporaliter autem donatum.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃dictis ꝯstat qd̾ filius nõ ẽ sa
Quidam dicũt
multiplicẽ hic fĩ intelligẽtia.
⁊ id̾̃o distinguẽdum fore itaũ ẽ
dicis filium ẽẽ sapientem se ip̃o
uł ꝑ se ip̃m. si sui natura ⁊ ẽẽnti¬
a sapientẽ intelligas. uerus sit
intlłs. Si uo ase ip̃o uł de se ip̃o
sapientẽ eẽ intelligas falsitati
subiectã habes intelligentiam.
plicit̾ ⁊ absq det̃minatione cõ¬

Expanded text:
dictis constat quod Filius non est sapQuidam dicunt multiplicem hic fieri intelligentiam, et ideo distinguendum fore; ita ut cum dicis Filium esse sapientem seipso vel per seipsum, si sui natura et essentia sapientem intelligas, verus sit intellectus; si vero a seipso vel de seipso sapientem esse intelligas, falsitati subjectam habeas intelligentiam. pliciter et absque det
Abbreviated transcription (Latin):
de se. hoc cõfirmantes u̾bis hy¬
lãr. qui filium nõ ase s ꝑseage̾.
cin ꝯtradicis ħrtice hec imitas
c̃ ut ita ꝑseagat filius. ne a se
agat. ⁊ ita nõ aseagat. ut ꝑse
agat. Intellige filiumm agentẽ
⁊ ꝑeum prẽmagentem. no a se
do nisi adeo ip̃e agit. Nõ sit uoĩ
unitate nature. si q̃ agit ⁊ in ꝙ¬
b placet. nõ ꝑ se agit. Sicut gͦ
inꝗunt filius ꝑseagit. s ñ ase.
ita filius debet dici sapiẽs ꝑse.

Expanded text:
de se. Hoc confirmantes verbis Hilarii, qui Filium non a se, sed per se agere cui contradicis, haeretice, haec unitas est, ut ita per se agat Filius ne a se agat, et ita non a se agat ut per se agat. Intellige Filium agentem, et per eum Patrem agentem. Non a se n a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit et in quibus placet non per se agit. Sicut ergo, inquiunt, Filius per se agit, sed non a se; ita et Filius debet dici sapiens per se,
Abbreviated transcription (Latin):
Ret̾ea notandum ẽ ꝙ cũ hus
duob modis mittatur filiꝰ
in huncmũdum nõ enim
sensibiłr apparet .i. corpor eiᷤ
sensib ẽ presto. Nam ⁊ nos
secundũ qd̃ mente aliquid
et̾num capimus non in hec
um in quantum diuina sapi¬
unt non sunt in hoc munto
ex precdietis liquet ꝙ p̃t mnef¬
efabilem genituram duob
modis mittitur filius .s. cu¬

Expanded text:
erea notandum est quod cum his duobus modis mittatur Filiusin hunc mundum, non enim sensibiliter apparet, id est, corporeis sensibus praesto est. Nam et nos, secundum quod mente aliquid aeternum capimus, non in hoc um, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Ex praedictis liquet quod praeter ineffabilem genituram, duobus modis mittitur Filius, sc
Abbreviated transcription (Latin):
Ei eriam solius eẽritia ꝓprie
tia quib meis fiat uel magna
uł quãtacumq mutatio deo
aũt aliquid huiusmodi acci
ssime competit ẽẽ quod enim
quod mutari põt etiam si nõ
mutetur põt qd̾ fuerat non
ẽẽ. I. deoq illud solum qd̾ nõ

Expanded text:
ei etiam solius essentia incommtia, quibus in eis fiat, vel magna vel quantacumque mutatio. Deo autem aliquid hujusmodi accidrissime competit esse. Quod enim  esse; et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fuerat non esse. Ideoque illud solum quod non
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilia facientem ⁊ sine
ullo suotꝑali motu temꝑalia
creantem intueri ⁊ nosse lic
sir difficile oportet uere gͦac
ꝓprie inꝯmutabilis ẽ sola di¬
uinitatis eẽntia. que sine su
mutatione curiᷤtas condidit
accidentium seu quarum¬
libet formarum ulla ẽ du̾¬
sitas siue uariatio ułmulti¬
tudo ut aũt scias quomodo
simplex sit illa sub̾a ut tei
creatura sit multiplex ⁊nlło
modo uere simplex ⁊ primo
de corporali postea despũali
c̾atura corporalis uciq cre¬
atura partib constatitaut
sit ibi alia pars maior alia
nrimor ⁊ mauis sit totum qͣm
corpore aliud ẽ magnitudo a¬
liud color. aliud figura põt
enim ⁊ mmmnuta magnitudie
manere idem color ⁊ eadem
figura ⁊ colore mutato manẽ
eadem figura ⁊ eadem magni¬
tudo ac ꝑ hor multiplex ẽẽ con¬
uincitur corporis natura sim¬
plex aũt nullo modo

Expanded text:
mutabilia facientem, et sine mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creantem, intueri et nosse, licet sit difficile, oportet. Vere ergo ac proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia; quae sine sui mutatione cunctas condidit accidentium, nec quarumlibet formarum ulla est diversitas sive variatio vel multitudo. Ut autem scias quomodo simplex sit illa substantia, tcreatura sit multiplex, et nullo modo vere simplex; et primum de corporali, postea de spirituali creatura. Corporalis utique creatura ex partibus constat, ita ut sit ibi aliqua pars minor, alia major, et majus sit totum quamuoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud est figura. Potest enim imminuta magnitudine manere idem color et eadem figura; et colore mutato manere eadem figura et eadem magnitudo, ac per hoc multiplex esse convincitur natura corporis; simplex autem, nullo mo
Abbreviated transcription (Latin):
tu aũt idem ip̃e es. Ideo au̾s
suꝑ genesĩ. dicit qđ deus nec
ꝑloca nec ꝑ tp̃ra mouetur. cre¬
atura uero per tempora ⁊ loca
deus ⁊ nõ mutor qui ẽ umy¬
us dr hreminortalitatem ĩ
omni.N.mutabilinatura.
tio quia facit aliquid mea
non ẽẽ quod erat. Uñ ⁊ ip̃a
anma humana que ideo dr̃
inmortalis quia scd̃m mo¬
dum suum nunquam desi¬
nit inuere. h̃t tñ quandam
mortem suam quia si uste
uiuebat ⁊ peccat moritur u¬
sticie si peccatrix erat ⁊ iustifi¬
catur moritur pcc̃o ut alias
eius mutationes taceam de
quib inoco longum ẽ dis¬
putare ⁊ creaturarum natu¬
ra celestium mori potuit qr
peccare potunt. Nam ⁊ an¬
głi peceauerunt ⁊ demones
facti sunt quorum ẽ diaboluᷤᷤ
princeps. ⁊ qui nõ peccau̾nt
creature rõnabiliprestatur
ut peceare non possit non ẽ¬
ẽ hoc nature s proprie s d̾i
gre. ⁊ ideo solus deus ut ait
non cuuisꝙͣ grã s natura i¬
sua nec potuit nec põt aliq̃
sine ulla sui ꝯmutatione e¬

Expanded text:
u autem ipse es . Ideo Augustinus super Genesim dicit, quod Deus nec per loca nec per tempora movetur; creatura vero per tempora et locaDeus et non mutor . Uitur habere immortalitatem. In omni enim mutabili natura, tio, quia facit aliquid in ea non esse, quod erat. Unde et ipsa anima humana, quae ideo dicitur immortalis, quia secundum modum suum nunquam desinit vivere; habet tamen quamdam mortem suam; quia, si juste vivebat, et peccat, moritur justitiae. Si peccatrix erat, et justificatur, moritur peccato, ut alias ejus mutationes taceam, de quibus modo longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit. Nam et angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps; et qui non peccaverunt, creature racionabili prestatur, ut peccare non possit: non est hoc nature proprie, sed dei grade. Et ideo solus deus, ut ayt non cujusquam gratia, sed natura sua nec potuit, nec potest aliqua sine ulla sui commutatione
Abbreviated transcription (Latin):
quisq dicatur eẽntia. sic illis
ꝯmune ẽ ꝑsone uocabulum.
quidigitur restat.ut fateam̃
loq̃ndi necc̾itate agrecis ⁊ ala¬
tims parta hec uocabilla. ad¬
u̾sus insidias. uel errores ħeti¬
coꝵ. cumq conaretur huma¬
na inopia loquendo loquen¬
do proferre ad hominum sen¬
sus ꝙ in secretario mentis de
deo tenet siue ꝑpiam fidem si¬
ue ꝑ qualem cumq fidem inte¬
lli gentiam̃timuit clicere tres
eẽntias ne intellige̾tur milla
summa equalitate ulla diu̾si¬
tas. rusum non poterat dr̃e ñ
nõ ẽẽ tria quedam. ꝙ quia dixit
sabellius in hesim lapsus ẽ.qͥ st̃
ergo quidtria diceret. ⁊ dixit
tres ꝑsonas. siue tres subas fin

Expanded text:
quisque dicatur essentia, sic illis commune est personae vocabulum. Quid igitur restat, nisi ut fateamur loquendi necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est. Quaesivit ergo quid tria diceret, et dixit tres personas, sive tres substan
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̃ attendat que scͥpta st̃
facile ẽ ei ꝑcipere ex malis bona ꝓ
bonum. uł qr bonũ sit malũ fi̾.
Nõ est enim bonũ malum fieri
abaliquo. qr non ẽ bonum ut
aliꝗs faciat malũ. Si enim hoc
eẽt bonum: ꝓfecto huiꝰ d̾s auctoͣ
eẽt qui ẽ auctor oĩs bom. Qd̃ si

Expanded text:
diligenter attendat quae scripta sunt, facile est ei percipere ex malis bona prbonum, vel quia bonum sit malum fieri. Non est enim bonum malum fieri ab aliquo, quia non est bonum ut aliquis faciat malum. Si enim hoc esset bonum, profecto hujus Deus auctor esset, qui est auctor omnis boni. Quod s
Abbreviated transcription (Latin):
predestinatus. ⁊ potuit ab eter¬
no nõ eẽ predestinatus. ⁊ sicut
ab et̾no deus potuit eum nõ pre¬
destinare: ita cõceditur a quibus¬
dam ꝙ ⁊ mõ põt d̾s eum nõ prede¬
stinasse ab et̾no. ergo potest deus
non predestinasse eum. ergo põt
iste nõ fuisse p̃destinatus. siuͦ
nõ fuiss predestinatus. nec mõ
eẽt predestinatus. ergo põt mõ
nõ ẽẽ predestinatus. Ita ⁊ depre¬
scĩa ⁊ dep̾scitis dñt qd̾ tñ in acti¬
omb uł opatõib dei. ⁊ hoĩum
nullatenus cõcedunt. ex quo eĩ
aliꝗd fcm ẽ us dictum nõ conce¬
dunt. qd̃ possit nõ eẽ uł non fu¬
isse. ĩmo impossibile ẽ non eẽł̃
nõ fuisse. qd̃ fcm ẽ uł dictumi
refeñtes possibilitatem uł impꝰ¬
sibilitatẽ ad naturam rei existẽ¬
tis. Cum u̾o deprescĩa uł prede¬
stinatrẽ dei agitur possibilitas¬
dei refertur que sẽꝑ eadem fint
⁊ ẽ. qr predestinatio. prescĩa. po¬
tentia. unũ in deo ẽ

Expanded text:
praedestinatus, et potuit ab aeterno non esse praedestinatus. Et sicut ab aeterno Deus potuit eum non praedestinare, ita conceditur a quibusdam quod et modo potest Deus eum non praedestinasse, ab aeterno ergo potest Deus non praedestinasse eum; ergo potest iste non fuisse praedestinatus: si vero non fuisset praedestinatus, nec modo esset praedestinatus; ergo modo potest non esse praedestinatus. Ita et de praescientia et de praescitis d in operationibus Dei et hominum nullatenus concedunt. Ex quo enim aliquid factum est vel dictum, non concedunt quod possit non esse vel fuisse: imo impossibile est non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei existentis. Cum vero de praescientia vel praedestinatione Dei agitur, possibilitaDei refertur, quae semper eadem fuit et est, quia praedestinatio, praescientia, potentia, unum in Deo est.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Id̾oq tam hic quã ibi unã
facimus Rnsionẽ dlicentes. de¬
t̃minandũ fore illio cui inni¬
sit p̃lestinatus. ab et̃no enim
iste p̃destinatus ẽ. distinguen¬
dum ẽ enim cum ait. Iste ñ põt
mõ non eẽ predestinatus. uł
nõ potest ẽẽ modo ꝗn non sit p̃¬
destinatus. hoc eñi ꝯiunctim ⁊
disuncti intelligi põt. Nõ eñi
potest eẽ ut abet̾no sit predesti¬
natus: ⁊ mõ non sit p̃destina

Expanded text:
estionem. Ideoque tam hic quam ibi unam facimus responsionem, dicentes determinandum fore illud cui innisit praedestinatus; ab aeterno enim iste praedestinatus est. Distinguendum enim est cum ait: Iste non potest modo non esse praedestinatus; vel: Non potest eo modo esse quin sit praedestinatus; hoc enim conjunctim vel disjunctim intelligi potest. Non enim potest esse ut ab aeterno sit praedestinatus, et modo n
Abbreviated transcription (Latin):
dergo sacri eloquii prudẽtia fa¬
dere curauit. ne dei ĩmensitatem
silitudine c̾ature metueremur.
dix̾at enim scͥptura sacraq deus
pater ẽ. ⁊ ꝙ deus filius ẽ. ⁊ hoc au

Expanded text:
Id ergo sacri eloquii prudentia facere curavit, ne Dei immensitatem similitudine creaturae metiremur. Dixerat enim Scriptura sacra, quia Deus Pater est, et quod Deus Filius est; et a
Abbreviated transcription (Latin):
ta sũt ad c̾atorem in qb pater ẽ
pͥor filio filius ẽ postĩor pr̃e. ⁊ ex
antiquitate in pr̃e. defectus in
postĩtate infilio. inꝑfcõ sensus
solet notari. Ido occurrit script̾a
dicẽs pr̃em potentem. ne uidat᷑
prior filio. ⁊ ido minus potens.
⁊ filium sapientẽ. ne uidatur po¬
stĩor pr̃e. ⁊ ideo minus sapiens.

Expanded text:
 in quibus pater est prior filio, filius est posterior patre, et ex antiquitate in patre defectus, ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Ideo occurrit Scriptura dicens: Patrem potentem, ne videatur prior Filio, et ideo minus potens. Et Filium sapientem, ne videatur posterior Patre, et ideo minus sapiens.
Abbreviated transcription (Latin):
ternõ eẽt ibi sumina ꝑ fecti¬
hab̾et. alt̾ cum muno eẽt oĩa
alter suꝑflueret. Intellexit gͦ
unum ẽẽ deum unũ õĩum au¬
ctorem ⁊ uidit ꝙabsq sapĩa
nõ sit quasi res fatua ⁊ ideo
intellexit eum hr̃e sapĩam q̃
ab ip̃o genita ẽ. ⁊ qr sapĩam
suam diligit intellexit ibi ⁊̃
ẽẽ amorem

Expanded text:
et ibi summa perfectihaberet alter, cum in uno essent omnia, alter superflueret. Intellexit ergo mens unum esse Deum, unum omnium auctorem, et vidit quia absque sapientia non sit, quasi res fatua, et ideo intellexit eum habere sapientiam, quae ab ipso genita est, et quia sapientiam suam diligit, intellexit ibi etiam esse amorem
Abbreviated transcription (Latin):
patitur aliquid opus aucto¬
ns ẽ quia enim sua uolunta te
non alio cogente ꝓpetitur. Ip̃e a¬
uctor ẽ oꝑis cum autem xp̃i pa¬
ssio opus dei sit ⁊ ideo honum
eamq opatisunt ⁊ udas ⁊ iu¬
dei queritur an concedendum
sit eos opatos ibi ẽe bonum. si¬
Hic distinguendum ẽ põt enĩ
quia actio eoꝵ non fuit bona

Expanded text:
patitur, opus auctoris est; quia enim sua voluntate, non alio cogente perpatitur, ipse auctor est operis. Cum autem passio Christi opus Dei sit, et ideo bonum, eamque operati sint Judas et Judaei, quaeritur an concedendum sit eos operatos ibi esHic distinguendum est. Potest equia actio eorum non fuit bona,
Abbreviated transcription (Latin):
uedam au̾ctates
urdẽtur immere. qd̃ ante cẽm
c̾aturam creati sũt angũ. unde
que inscͥptura sepe uita sap̃ia ⁊¬
lux dr̃. Nam sap̃ia illa quedo ẽ.
c̾ata nonẽ. filius enim sapien¬
tia pris ẽ genita. nec fc̃a nec cre¬
ata. ⁊ tota tͥnitas una sap̃ia est.
que nec fcã nec creata ẽ nec geni¬
ta. uł ꝓcedens. De angłica igit᷑
uita illud accipiedum ẽ. de qua
dicit scͥptura qñ fcã est .s. primo¬

Expanded text:
edam auctoritates videntur innuere quod ante omnem creaturam creati sunt angeli. Undequae in Scriptura saepe vita, sapiur. Nam sapientia illa quae Deus est, creata non est. Filius enim sapientia Patris est genita, non facta nec creata, et tota Trinitas una sapientia est, quae non facta nec creata est, nec genita vel procedens. De angelica ergo vita illud accipiendum est, de qua dicit Scriptura quando facta est, sci
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligentia dictoꝵ ex cãĩs
eassumenda dicendi. quia
non sermoni res s rei ẽ sermo
subiectus discernentes ergo¬
ẽ ꝑsona quadam tñ nec̾cita¬
te ut supra dixit au̾s. trans¬
latum est hoc nomen ut płr
diceretur. tres ꝑsone cum q̃¬
reretur quid tres uł quid tria
ubi non sig̾cat eẽntiama. na¬

Expanded text:
Intelligentia dictorum ex causis est assumenda dicendi quia non sermoni res, sed rei est sermo subiectust persona. Quadam tamen necessitate, ut supra dixit Aug., translatum est hoc nomen, ut pluraliter diceretur tres personae, cum quaereretur, quid tres, vel quid tria; ubi non significat essentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
luit qr incelo ⁊ int̃ra non q̃¬
dam uoluit. ⁊ fec̃. queda u̾o
uoluit ⁊ nõ fecit. ⁊ oĩa quecũz
uoluit fec̃. ut sit sensus. quo
te feci. Eore ineuidẽti positum
repugnãt.
Quõ intelligen

Expanded text:
in terra non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit, sed omnia quaecumque voluit fecit; ut sit sensus: Quotte feci. Ecce in evidenti positum repugnant. 3. Quomodo intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
sit localis. ntelligiturautẽ
padisus localis ⁊ corpalis ĩquo
hõ locatus ẽ. Tres eñi genales
de padioso smñe sunt. Una eoꝵ
ab illo prĩcipio plantatus acci¬
pi põt. quo t̃ram oẽm remotis
aquis herbas ⁊ ligna ꝓducere
ussit.qr ⁊ sĩ p̃sentis eccͬe us fu¬
ture typum tenet. ad litteram
tñ intelligendum ẽ eẽ locuma¬
menissimũ fructuosis arboribꝰ
magnũ ⁊ magno fonte fecun¬
dum: qd̃ diximus aprincipio:

Expanded text:
signaretur. Intelligitur autem paradisus localis, et corporalis in quo homo locatus est. Tres enim generales de paradiso sententiae sunt. Una eoruab illo principio plantatus accipi potest, quo terram omnem remotis aquis herbas et ligna producere jussit. Qui etsi praesentis Ecclesiae vel futurae typum tenet, ad litteram tamen intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis arboribus, magnum et magno fonte foecundum
Abbreviated transcription (Latin):
translatio dic̃ adorientem. uñ
sum. lõgo int̾iacente spatio uł¬
maris uł t̃rearegionib quas ĩ¬
colunt hoĩes sec̾tum. ⁊ in altosi¬
tum usqad lunarẽ circulum

Expanded text:
translatio dicit, ad orientem. Unde sse, longo interjacente spatio maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines, secretum, et in alto situm, usque ad lunarem circulum
Abbreviated transcription (Latin):
reatura quoq spualis ut est
anima in ꝯparatione quoqz¬
corꝑis ẽ simplex sine compa¬
⁊ non simplex ẽ que ideo sim¬
plex dr̃ respectu corpis quia
mole nõ diffunditur ꝓpter
spacium loci s muio quo
corpore ⁊ in toto tota ẽ ⁊ mi
ĩo cum sit aliquid in qua uis
exigua particula corꝑis qd̃
senitiat amma quamusnõ
fiat in toto corpore.illa tnto¬
ta sentit qr totam nõlatet
s tñ nec in ip̃a anima u̾a sĩ¬
plicitas ẽ. Cum .n. aliud sit¬
artificiosum ẽẽ aliud in ħ̾te
aliudacutum aliuo memo¬
rem aliud cupiditas aliud
tior aliud leticia aliudtri
alus ⁊ alia magis alia mi¬
nus. Manifestum ẽ non
simplicem s multiplicem
ẽẽ naturam. Nicħ enim simp¬
lex mutabile ẽ Omis aũt ere¬
atura mutabilis ẽ. Dullagͦ
creatura uere simplex ẽ deus ue¬
ro ⁊ si multipłr dicatur uere¬
magnus bonus.sapiens bea¬
tus uerus. ⁊ quicquidaliud
nõ indigne dici uidetur. s ea¬
dem magnitudo eius ẽ que
sapĩa. Non enim mole ma

Expanded text:
reatura quoque spiritualis, ut est anima, in comparatione corporis est simplex, sine compaet non simplex. Quae ideo simplex dicitur respectu corporis, quia mole non diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore, et in toto tota est, et in ideo cum sit aliquid in quamvis exigua particula corporis, quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet. Sed tamen nec in ipsa anima vera simplicitas est. Cum enim aliud artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud trialiis, et alia magis et alia minus; manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam. Nihil enim simplex mutabile est; omnis vero creatura mutabilis est. Nulla igitur creatura vere simplex est. Deus vero etsi multiplex dicatur, verer enim magnus, bonus, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur; sed eadem magnitudo ejus est quae sapientia. Non enim mole mag
Abbreviated transcription (Latin):
Tur ergo paruuli ⁊ illi qui nõ
hñt grãm sñ qua nõ possunt i¬
face̾ diuma mãdata rei tenent᷑.¬
occasicẽ dixiͣt in .li. retcͣtatioñ.
pelagio rendẽs aperit. idẽ enim
qcͣ manicheos dix̃ qui in hoĩe du¬
as naturas eẽ ꝯtendũt. Unam
bonã ex deo. alt̃am malã exgẽte

Expanded text:
Cur ergo parvuli et illi qui non habent gratiam, sine qua non possunt facere mandata divina, rei tenentoccasione dixerit, in libro Retract. Pelagio respondens aperit. Id enim contra Manichaeos dixit; qui in homine duas naturas esse contendunt, unam bonam ex Deo, alteram mala
Abbreviated transcription (Latin):
Ignoꝵ uõ alia sunt natura¬
lia ut fumus significans i¬
gnem alia data ⁊ eoꝵ qued̾a
data sũt q̃dam sunt sacram̃¬
ta q̃dam nõ. oẽ .N. sacram̃tu
ẽ signum. s nõ eou̾so. sac̃mẽ¬
tum ẽ rei similitudinem gerit
nõ haberẽt similitudinẽ reꝵ
quaꝵ sacram̃ta sunt ꝓprie sa
cram̃ta nõ dicetentur. sacram̃
ma ut ip̃ius ymaginem ge¬
rat ⁊ cã existat nõ igitur si¬
gnificandi tm̃ gr̃a sacram̃ta
instituta sunt. s ⁊̃ scĩficandi
que .Ri. signaficandi gr̃a t̾m
instituta solum sunt signa
sunt ⁊ nõ sacram̃ta sicut fue¬
rĩnt sacrificia carnalia ⁊ obẜ̃¬
uantia cerimoniales uet̾is le¬
gis que nunꝙͣ pot̾ant iustoᷤᷤ
facere offerentes qr ut ait ap̃¬
sanguis hircoꝵ. ⁊ taurorum
⁊ cuiis utule asꝑsus inqui¬
natos scificabat ad emunda¬
tiorem carnis nõ amme. nã¬
inquinatio illa erat cõtetus
mortui hoĩs ouem qui teti¬
gerat inmundus erat .uiii.
dieb s purificabatur scd̃m

Expanded text:
ignorum vero alia sunt naturalia, ut fumus significans ignem, alia data. Et eorum quae data sunt quaedam sunt sacramenta, quaedam non. Omne enim sacramentum est signum, sed non e converso. Sacramentum ejus rei similitudinem gerit, non haberent similitudinem rerum quarum sacramenta sunt, proprie sacramenta non dicerentur. Sacramenma, ut ipsius imaginem gerat et causa existat. Non ergo significandi tantum gratia sacramenta instituta sunt, sed etiam sanctificandi. Quae enim significandi gratia tantum instituta sunt, solum signa sunt, et non sacramenta; sicut fuerunt sacrificia carnalia, et observantiae caeremoniales veteris legis, quae nunquam poterant justos facere offerentes, quia, ut ait ApSanguis hircorum et taurorum et cinis vitulae aspersus, inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animae. Nainquinatio illa erat contactusmortui hominis, quem qui tetigerat immundus erat septem diebus, sed purificabatur secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s .s. ẽ in carnatus.solus namq
filius hõmem assumpsit. qd̾ uti¬
q ordine congruoalto dei sapi¬
entia fecit consilio. ut d̾s qui in
sapĩa sua mundum concliderat
scd̾m illud omnna insapĩa fecisti
dũe. in eadem que in celis sunt. ⁊¬

Expanded text:
s est incarnatus. Solus namque Filius hominem assumpsit: quod utique ordine congruo atque alto sapientia Dei fecit consilio, ut Deus qui in sapientia sua mundum condiderat secundum illud: Omnia in sapientia fecisti, Domine , eadem quae in coelis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tris .s. que testã huãne ĩfirmitatiᷤ
lumine fue ciuiatatis acc̃edit:
ꝑditumq hominem reꝑauit. no¬
mine regis. ⁊ ymagineinsigni¬
tum. Ideo etiam filius missus ẽ.
⁊ no pͥater. quia congruẽtius
mitti debebat qui ẽ ab alio ꝙͣ
qui ẽ a nullo. filius aũt apatre
sit. sicut ergo pater genuit. filiꝰ
genitus ẽ. ita congrue pat̾ mis
it filius missus s̃ab illo enim
conuementer mittitur dei uer¬
bum: cuius ẽ uerbum. ab illoppa¬
tritur. de quo natum e̾. mittitur
a nullo c̃. Ideoq pater missusc¬
non ẽ. ne si mitt̾etur abalio ẽẽ py¬
taretur. Missus ẽ ergo primo
sic̃ nec pr̃. Qõ iõ fr̃m ẽlut qui erat
indiumitate filius deiari huma
lius indiumnitate eẽt filius. alĩ
inhumantate filius ⁊ ne idem
eẽt pat̾. ⁊ filius. si deus pr de hoĩe
nasceretur. Ende in eccłiasti¬
nomen. ad alt̾m tñsiret qui non
eẽt et̾na natiuitate filius. dei er¬
go filius. hoĩs fc̃s ẽ filiusnatus
scd̾m uĩtatem nature ex deo dei fi

Expanded text:
tris; quae testam humanae infirmitatis lumine suae divinitatis accendit, perditumque hominem reparavit, nomine regis et imagine insignitum. Ideo etiam Filius missus est, et non Pater, quia congruentius mitti debebat, qui est ab alio, quam qui est a nullo. Filius a Patre est;sit. » Sicut ergo Pater genuit et Filius genitus est, ita congrue Pater misit et Filius missus est. Ab illo enim convenienter mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum; ab illo mittitur, de quo natum est: mittitura nullo est: ideoqnon est, ne, si mitteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo sicut nec Pater: quod ideo factum est ut qui erat in divinitate Dei Filius, in humanlius in divinitate esset Filius, alius in humanitate; et ne idem esset Pater et Filius, si Deus Pater de homine nasceretur. Unde in ecclesiasti filii nomen ad alterum transiret, qui non esset aeterna nativitate filius. Dei ergo Filius, hominis factus est filius, natus secundum veritatem naturae ex Deo Dei Fil
Abbreviated transcription (Latin):
corporis s etiam inpassibilita
tem amme ꝑ quid ꝑobedienti¬
am ⁊ uoluntatem ꝑ fectam.
nec maiorem cum pati cepit ⁊¬
mori obediens enim ꝑ fecte et
bonus extitit scd̾m hoĩem ex qͦ
fuit homo hu̾it igitur anima
illa aliꝙ bonum inse post mõ¬
tem ꝙ nõ hũit ante nõ ergoi¬
etiambeatior fuit in dei contẽp¬
latione in quo precipue beati¬
inferti simplicit̾ ꝙ beatior fu¬
it. de eo ꝙ scriptũ ẽ donauit

Expanded text:
corporis, sed etiam impassibilitacorporis, sed etiam impassibilitae. Per quid? Per obedientiam et voluntatem perfectam, nec majorem cum pati coepit et mori. Obediens enim, perfectus, et bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod non habuit ante. Num ergetiam beatior fuit in Dei contemplatione, in quo praecipue beatiinferri simpliciter quod beatior fuerit. 3. De eo quod scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
Ec solum hoc meruit xp̃s qn
patri obediens crucem subiit s
etiam ab ip̃a ceptione ex quo
homo fc̃s ẽ ꝑcaritatem ⁊ iusti¬
ciam ⁊ alias untutes in quaꝵ
plenitudine fuit scd̾m hoĩem¬
fuit conditus. sibi tm̃ meruiti
quantum post ꝑ martirii tolle¬
rantiam. tanta enim plenitu¬
do spũalium karismatũ in eo
fuit ꝙ meis ꝑficere nõ potuit¬
⁊ ideo melior ip̃a anima fieri
non potuit quam ab mitio sue
conditionis extitit quia pro¬
proficere inmbris autẽ q̃ nos
sumus cotidie proficit. Nõ
ergo plus meruit sibi xp̃s per
crucis patibulum quam acõ¬
ceptione meruit ꝑ grãmuir¬
tutum. Non igitur profecit
scd̃m anme meritũ. qnͣtum
ad uirtutẽ meriti. ꝑficit tam̃¬
tamen ei quantum ad nr̃mm
meritoꝵ plura enmhu̾it i¬
merita in passione quam in
conceptione s maioris uir¬
tutis non extiterunt in merẽ¬
do plura quam ante fuerũt
pautiora meruit aergo acon¬
ceptione non modo głiam ĩ¬
passibilitatis ⁊ inmortalitatĩ

Expanded text:
Nec solum hoc meruit Christus quando Patri obediens crucem subiit, sed etiam ab ipsa conceptione ex quo homo factus est, per charitatem et justitiam et alias virtutes, in quarum plenitudine fuit secundum hominem conditus, sibi tantum meruit, quantum post per martyrii tolerantiam. Tanta enim plenitudo spiritualium charismatum in eo fuit, quod in eis proficere non potuit; et ideo melior ipsius anima fieri non potuit quam ab initio suae conditionis extitit, quia proproficere; in membris autem quae nos sumus, quotidie proficit. Non ergo plus meruit sibi per crucis patibulum, quam a conceptione meruit per gratiam virtutum. Non ergo profecit secundum animae meritum, quantum ad virtutem meriti; profecit tamen, quantum ad numerum meritorum. Plura enim habuit merita in passione quam in conceptione; sed majoris virtutis non extiterunt in merendo plura, quam ante fuerant pauciora. Meruit ergo a conceptione non modo gloriam impassibilitatis et immortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
quod trinitas sit unus ⁊ solus
nitas unius enisdemq sub̃eł¬
ẽẽntie dicitur creclitur ⁊ in tel¬
ligitur quod ẽ summum bo¬
num ꝙ purgatissimis menti¬
bo c̃nitur. Mentis enim huma¬
ne acies mualida intam excel¬
lenti iuce. non figitur nisi ꝑu
sticiam fidei emundetur. In eo¬
dem nõ approbo ꝙ moraticẽ
dixi.deus qui no nisi mundos
⁊ attentissimis aurib atq de¬
uotis audienum.ubi queri¬
tur unitas trinitatis. prĩs .s. ⁊
liquid queritur nec fructuo¬
sius aliquid inuenitur pro¬
inde omĩs qui audit audit
cũtur studeat imitari atq
seruare quod uen̾abił dectõ
au̾s. inli .i. detri. de se ip̃o ait
Non pigebit me inquit
sicuihesito querere nec pude¬
bit me sicuͥ erro: disce̾. ꝗsqͥs er¬
go ħ audit uł legit ubi parit̃
c̾tus ẽ ꝑgat mecum ubi pari¬
ter esitat q̃rat metũ uͥ er̾orẽ suũ ꝯ¬
gnoscit redeat ad me ubi meũ
reuocet me Ita ingrecliamur
simul caritatis uiam tendenteᷤ
ad cum de quo dictum ẽ queri¬

Expanded text:
quod Trinitas est unus et solusnitas unius, ejusdemque subentiae dicitur, creditur et intelligitur; quae est summum bonum, quod purgatissimis mentibus cernitur. Mentis enim humanae acies invalida, in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei emundetur. I non approbo, quod in oratione dixi: deus, qui nisi mundos et attentissimis auribus atque devotis audiendum, ubi quaeritur unitas Trinitatis, Patris scililiquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Proinde omnis qui audit et is dicuntur, studeat imitari atque servare quod venerabilis doctor August. in 2 lib. de Trin. de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo audit hoc vel legit, ubi pariter certus est, pergat mecum: ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uid̾e. utrum om̃e
iuram̃tũ implend̃
sit si enĩ quis aliꝗd iurau̾it ccͣ
fidem ⁊ caritatem ꝙ obẜuatũ
peiorem uergat in exitum po¬
tius mutandum ꝙ̃ ad implẽ¬
dum . un. ambꝵ. inli. de offi¬
malis ꝓmissis rescinde fidem
in turpiuoto unita dec̾tum.
qd̾ ineaute uolusti nõ faciaᷤ
impia ẽ ꝓmissio que scełe ad¬
impletur. Idem nõ ẽ obseruã¬
dum sacram̃tũ quo malum
in caute ꝓmittitur ut si ꝗs
ndult̾ẽ ꝑpetuam fidem cum
cum ea ꝑmanẽli polliceatur
tollerabilius ẽ enim ñ implere
sacram̃tum ꝙͣ ꝑmanẽ in stupro¬
da si quis nos incautius urꝵ¬
re conting̾it ꝙ obẜuatum pe¬
iorem uergat in exitum lib̾e il¬
lud salubraori consilio mut᷑a¬
graunis ẽẽ diuertẽdum demnq
iurauit dauid ꝑdeũ occid̾e na¬
bal uirũ stultum s ad prima
int̾cessionẽ abigal femme pru

Expanded text:
e juramentum implendum sit. Si enim quis alicui juraverit contra fidem et charitatem, quod observatum pejorem vergat in exitum, potius est mutandum quam impledum. Unde Ambros. in lib. de Offiinde fidem, in turpi voto muta decretum. Quod incaute vovisti, ne facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stuprda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori consilio mutangravius esse divertendum. Denique juravit David per Deum occidere Nabal virum stultum; sed ad primam interces
Abbreviated transcription (Latin):
reus fit qui ⁊ nom̃ dei muanũ
assumit ⁊ proximum in doloca¬
opit. de illo qui cogit aliq̃m ni
Iinem iurare cogit de hoc a̾s.
tum int̾ ẽ si nescit illud uira¬
turum fi̾m ant scit. si enim ne¬
scit ⁊ ideo dicit uira michi ut
fides ei sit nõ ẽ pcc̃m tñ huma¬
na temptatio ẽ. si u̾o scit eum
fecisse et cegit eum uirare ho-¬
ad urationem ⁊ scit eum fłi
iuirare uincit homicidam qr
homicida corpus occisurrus ẽ
ille aĩam mimo duas animas
⁊ eius quem uirare ꝓuocauit

Expanded text:
reus fit, qui et nomen Dei in vanum assumit, et proximum dolo capit. 11. De illo qui cogit aliquem juminem jurare cogit. De hoc Aug. ltum interest si nescit illum juraturum falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei sit; non est peccatum, tamen humana tentatio est. Si vero scit eum fecisse et cogit eum jurare, hoad jurationem, et scit eum falsum jurare, vincit homicidam, quia homicida corpus occisurus est, ille animam, imo duas animas, et ejus quem jurare provocavit
Abbreviated transcription (Latin):
recurimus ⁊ forman quam se¬
quimur. ⁊ grãm qua recorici¬
li amuriunum .s. quo aucto¬
re condicisumus.⁊ similitu¬
dinem eius ꝑ quam aduni¬
tatena reformamur. ⁊ pacem
qua unitati ad he̾mus .s. deu¬

Expanded text:
recurrimus, et formam quam sequimur, et gratiam qua reconciliamur; unum quo auctore conditi sumus, et similitudinem per quam ad unitatem reformamur, et pacem qua unitati adhaeremus; unum Deu