comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corum reconciliatione signatur. P
quib tamen. beatus iob exorare
precipitur: quia hereticorũ sacrifi¬
cia accepta dõ esse nequeunt. nisi
peis uniuersalis ȩccłiȩ manib of¬
ferantur: ut eius meritis remediũ
saliitis inueniant: quã uerboꝵ iã¬
culis impugnando. feriebant.Un¬
de & septem ꝓeis sacrificia memo¬
rantur oblata: quia dum septi¬
formis gr̃ȩ sp̃m confitentes acci¬
piunt: qͣsi septẽ oblationib expian¬
tur. Hinc ẽ: qđ iniohis apocalypli.
ꝑseptem ȩccłiarum numerũ. uni¬
uersalis ȩccłia designatur: Hinc ꝑ¬
salomonẽ de sapientia dicitur:
Sapientia ȩdificauit sibi domum:
excidit colum nas septẽ. Ipso gͦ
lacrificioꝵ numero. reconciliati
heretici qͥd prius fuerint exprim̃t.
qui ꝑfec̃tioni septiformis gr̃ȩ non¬
nͥ redeundo.iunguntur. Bene au¬
tem tauros ꝓse & arietes obtulis¬
se describuntur. Intauro qͥppe.
ceruix suꝑbiȩ: inariete autẽ. du¬

Expanded text:
corum reconciliatione signatur. Pro corum reconciliatione signatur. Pro quibus tamen beatus Job exorare praecipitur, quia haereticorum sacrificia accepta Deo esse nequeunt, nisi pro eis universalis Ecclesiae manibus offerantur; ut ejus meritis remedium salutis inveniant, quam verborum jaculis impugnando feriebant. Unde et septem pro eis sacrificia memorantur oblata; quia dum septiformis gratiae Spiritum confitentes accipiunt, quasi septem oblationibus expiantur. Hinc est quod in Joannis Apocalypsi per septem Ecclesiarum numerum universalis Ecclesia designatur . Hinc sapientia dicitur: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Ipso ergo sacrificiorum numero reconciliati haeretici quid prius fuerint exprimunt, qui perfectioni septiformis gratiae nonnisi redeundo junguntur. Bene autem tauros pro se et arietes obtulisse describuntur. In tauro quippe cervix superbiae, in ariete autem du
Abbreviated transcription (Latin):
recta. sed appeticione temporalis
głȩ uideri p̃dicatores appetunt.
uetustas sola nominantur. Ad lo¬
quendũ quippeñzelo noui ho¬
minis. s uitȩ ueteris prauitate. con¬
citantur. Sophar qͦ: latino sermo¬
ne. dicitur dissipatio speculȩ uel
speculatorem dissipans. Mentes
nan ꝙ fidelium. adcontem planda
suꝑna se engunt: s dum hereticoꝵ
uerba. puertere recta contemplan¬
tes appetunt: speculam dissipare
tium ꝑditionis casus exprimunt.
Nisi enim dm̃ contem nerent: ne¬
quaquam de illo ꝑuersa sentirent.
Etnisi uetustatis cor traherent: in
nouȩ uitȩ intelligentiã ñ errarent.
Et nisi speculationẽ bonoꝵ destrue¬
rent: nequaquam eos suꝑna iudi¬
cia. tam districto examine. ꝓuer¬
borum suoꝵ culpa. reꝓbarent. Con¬
iem nendo gͥ deum. inuetustate
se retinẽt: s inuetustate  retinendo.
pͣuis sur sermonib speculationi re¬
duine ge largitate psusi adiuinta
ȩccłiȩ redeunt: bene hoc ipsa ami¬

Expanded text:
recta, sed appetitione temporalis recta, sed appetitione temporalis gloriae videri praedicatores appetunt, vetustas sola nominantur. Ad loquendum quippe non zelo novi hominis, sed vitae veteris pravitate concitantur. Sophar quoque Latino sermone dicitur dissipatio speculae, vel speculationem dissipans. Mentes namque fidelium ad contemplanda superna se erigunt; sed dum haereticorum verba pervertere recta contemplantes appetunt, speculam dissipare ntium perditionis casus exprimuntur. Nisi enim Deum contemnerent, nequaquam de illo perversa sentirent; et nisi vetustatis cor traherent, in novae vitae intelligentia non errarent; et nisi speculationem bonorum destruerent, nequaquam eos superna judicia tam districto examine pro verborum suorum culpa reprobarent. Contemnendo igitur Deum, in vetustate se retinent: sed in vetustate retinendo, pravis suis sermonibus speculationi redivinae gratiae largitate perfusi ad unitatem Ecclesiae redeunt, bene hoc ipsa ami
Abbreviated transcription (Latin):
cupio: prius uos ostendens fabri¬
catores mendatii: & cultores ꝑuer¬
sorum dogiatum. Constat gͦ eos
hereticorum tẏpum. errando ge¬
rere: quoᷤ sc̃s uir redarguit cultui
ꝑuersoꝵ dogmatum deseruire.
fendere cernitur. ueritati illius ad¬
uersatur: psalmista ad cestante. qͥ
aut. Ut destruas inimicũ et defenso¬
rem. Inimicus quippe & defensor
impugnat. Nam quia beatus iob
uenturi redemptoris speciẽ teneat
etiam nomine demonstrat. Iob qͥp¬
pe. interprecatur dolens. Quo ni¬
mirum dolore. uł mediatoris pas¬
sio. uel sc̃ẽ eccłiȩ labor exprimitur.
quȩ multiplici p̃sentis uitȩ fatiga¬
tione cruciatur. Amici quoq eius:
exuocabulo nominis. meritũ suȩ
indicant actionis. Nam eliphat᷑ la¬
tina lingua dicitur. dñi contempt᷑.
E tquid aliud heretici faciunt: nisi
qđ dum falsa de dõ sentiunt. eum
suꝑbiendo contem nunt: Baldad:
interpretatur uetustas sola. Bene
autem om̃s heretici.inhis quȩ de
deo locuntur. dum ñ intentione

Expanded text:
: prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum . Constat ergo eos haereticorum typum errando gerere, quos sanctus vir redarguit cultui perversorum dogmatum deservire. fendere cernitur, veritati illius adversatur, Psalmista attestante, qui ait: Ut destruas inimicum et defensorem . Inimicus quippe et defensor impugnaventuri Redemptoris speciem teneat, etiam nomine demonstrat. Job quippe interpretatur dolens. Quo nimirum dolore, vel Mediatoris passio, vel sanctae Ecclesiae labor exprimitur, quae multiplici praesentis vitae fatigatione cruciatur. Amici quoque ejus ex vocabulo nominis meritum suae indicant actionis. Nam Eliphaz Latina lingua dicitur Domini contemptus. Et quid aliud haeretici faciunt, nisi quod, dum falsa de Deo sentiunt, eum superbiendo contemnunt? Baldad interpretatur vetustas sola. Bene autem omnes haeretici in his quae de Deo loquuntur, dum non intentione
Abbreviated transcription (Latin):
signaret: & ꝑea quȩ ꝑtulit. quȩ pas¬
lurus esset. ostenderet: tantoq ueriꝰ
passionis illius sacramenta p̃diceret:
quanto hȩc ñloquendo tantummͦ.
de iplo enim dicitur: qui ẽ. caput
scriptum ẽ. & corpus. xp̃i qđ est
eccłia: quisquis eum insemetipso
significat: mͦ hunc excapite. modo
excorpore delignat: ut non solum
uocem capitis. sed etiam corpis te¬
neat. Unde & isaias ꝓpħa eiusdẽ dñ u̾ba
exprimens: ait. Quasi sponso posuit
ẽ. incapite sponsus: ipse ẽ incorpe
sponia: necesse ẽ ut cũ nonnunqͣ
aliquid de capite dicitur: sensim
ac subito. etiã aduocem corꝑis de¬
riuetur: & rursum. cum decorpore
dicitur: repente. aduocẽ capitis a
insinuat: uxor uͦ eius. quȩ eũ ad
maledicendũ ꝓuocat. uitã carnali¬
um designat: qui intra scãm eccł̃i¬
figurã exprimunt: qui sub specie
consulendi. agunt negotium sedu¬
cendi. Unde. & adbeatũ iob quasi¬

Expanded text:
signaret; et per ea quae pertulit, quae passignaret; et per ea quae pertulit, quae passurus esset ostenderet; tantoque verius passionis illius sacramenta praediceret, quanto haec non loquendo tantummodo, de ipso enim dicitur, Qui est caput scriptum est: Corpus Christi, quod est Ecclesia ; quisquis eum in semetipso significat, modo hunc ex capite, modo ex corpore designat, ut non solum vocem capitis, sed etiam corporis teneat. Unde et Isaias propheta ejusdem Domini verba exprimens, ait: Quasi sponso posuit in capite sponsus, ipse est in corpore sponsa, necesse est ut cum nonnunquam aliquid de capite dicitur, sensim ac subito etiam ad vocem corporis derivetur; et rursum cum de corpore aliquid dicitur, repente ad vocem capitis asinsinuat; uxor vero ejus, quae eum ad maledicendum provocat, vitam carnalium designat; qui intra sanctam Eccfiguram exprimunt, qui sub specie consulendi agunt negotium seducendi. Unde et ad beatum Job du
Abbreviated transcription (Latin):
quam fulgentes stellas incȩlo cer¬
nimus: ut in osfenio pede oꝑis. iteꝵ
nĩȩ noctis ambulemus. Nam cogni¬
tiom hominum. uina dispensa¬
tio. quot iu Estos exhibuit.
quasi tot astra  suꝑ peccanti¬
um tenebras cęlo misit: quousq ue¬
rus luciter surgeret: qui eternuam no¬
bis mane nuntians. stellis ceteris
clarius exdiuinitate radiaret. Quẽ
eunt: aereb & uocib ꝓphetando ꝓ¬
miserunt. Nullus & enim iustus
fut: qui non eius ꝑfiguram nun¬
tius ex titit. Dignum quippe erat
ut inscmetipsis bonũ om̃s osten¬
derent: de quo. & om̃s boni essent:
& qdđ ꝓdesse omnib scirent. Unde.
& sine cessatione ꝓmitti debuit.
qđ. & sine estimatione dabatur ꝑ¬
cipi. & sine fine retineri: ut simul
omnia scła discerent. qđ in redem¬
ptione communi. finis scłorum
exhiberet. Unde necesse fuit. ut
etiam beatus iob. qui tanta incar¬
nationis eius misteria ꝓtulit eũ
quem uoce diceret exconuersatione

Expanded text:
quam fulgentes stellas in coelo cerquam fulgentes stellas in coelo cernimus, ut inoffenso pede operis iter nostrae noctis ambulemus. Nam cognitioni hominum divina dispensatio quot justos exhibuit, quasi tot astra super peccantium tenebras coelum misit, quousque verus lucifer surgeret, qui aeternum nobis mane nuntians, stellis caeteris clarius ex divinitate radiaret. 14. eunt, et rebus et vocibus prophetando promiserunt. Nullus etenim justus fuit, qui non ejus per figuram nuntius exstiterit. Dignum quippe erat ut in semetipsis bonum omnes ostenderent, de quo et omnes boni essent, et quod prodesse omnibus scirent. Unde et sine cessatione promitti debuit quod et sine aestimatione dabatur percipi, et sine fine retineri; ut simul omnia saecula dicerent quid in redemptione communi saeculorum finis exhiberet. Unde et necesse fuit ut etiam beatus Job, qui tanta incarnationis ejus mysteria protulit, eum quem voce diceret ex conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
noctem uitȩ presentis. astra quȩq
suis uicib incęli faciem ueniant.
quousq: infinem noctis. redem¬
ptor humani generis. quasi uerꝰ
lucifer surgat. Nocturnũ nanq spa¬
cium. dum decedentium succeden¬
tiumq stellarum cursib illustratur:
magno çęli decore peragitur. Ut gͦ
noctis nr̃ȩ tenebras iuo tempore edit̃
uicissimq ꝑmutatus stellarum rad¬
dius tangeret: adostendendã in no¬
centiam. uenit abel. Ad docendam
actionis mundiciam: uenit enoch.
Adinsinuandam longanimitatem
spei & oꝑis: uenit noe. Admanife¬
standam obedientiã: uenit abra¬
ham. Addemonstrandam coniuga¬
lis uitȩ castimoniam: uenit ysadc.
Adinsinuandã laboris tolerantiã:
uenit iacob. Adrependendã ꝓmalo
bonȩ retributionis gr̃am: uenit
ioseph. Adostendendam mansue¬
tudinem: uenit moyses: Adinfor¬
mandã contra aduersa fidutiam:
uenit iosue. Adostendendã int̃fla¬
gella patientiã: uenit iob. Ecce

Expanded text:
noctem vitae praesentis astra quaeque noctem vitae praesentis astra quaeque suis vicibus in coeli faciem veniant, quousque in finem noctis Redemptor humani generis, quasi verus lucifer, surgat. Nocturnum namque spatium, dum decedentium succedentiumque stellarum cursibus illustratur, magno coeli decore peragitur. Ut ergo noctis nostrae tenebras suo tempore editus, vicissimque permutatus stellarum radius tangeret, ad ostendendam innocentiam, venit Abel; ad docendam 14 actionis munditiam, venit Enoch; ad insinuandam longanimitatem spei et operis, venit Noe; ad manifestandam obedientiam, venit Abraham; ad demonstrandam conjugalis vitae castimoniam, venit Isaac; ad insinuandam laboris tolerantiam, venit Jacob; ad rependendam pro malo bonae retributionis gratiam, venit Joseph; ad ostendendam mansuetudinem, venit Moyses; ad informandam contra adversa fiduciam, venit Josue; ad ostendendam inter flagella patientiam, venit Job. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
uoce iudicis: & post. manui cõ¬
mitatur demptatoris: quẽ. post
flagellum ds. dum remuinerans
familiarius alloquitur: aꝑtȩ
quantũ de uerbere creuerit. in¬
dicatur. Amici gͦ beati iob. dum
ꝑcussionũ genera distinguere
nesciunt: ꝑcussum ꝓculpa cre¬
diderunt. Et dum deum iustum
inpcussione sua conantur asserere:
beatum iob compulsi sunt de in-¬
iusticia reꝓbare: nescientes uideli¬
cet. qd idcirco flagellatus fuerat:
ut ꝓflagello eius. diuinȩ glȩ laus
cresceret: non autem. ut ꝑflagel¬
ia. peccata quȩ nequaquã cõmise¬
rat. emendaret. Unde. & adueniã
citius redeunt: quia ignorantia
potius. quam malicia peccauert̃.
Quorum suꝑbiam. diuina iusticia
eo uehementer humiliat: quo ne¬
quaquam illos adsuam grãm. nͥ
peum quem despexerant refor¬
mat. Ualde quippe elata mens re¬
tunditur: si ipsi suꝑ quem se extu¬
mira diuinȩ dispensationis oꝑa
cernere: quomͦ adilluminandã

Expanded text:
voce judicis, et post manui comvoce judicis, et post manui committitur tentatoris: quem post flagellum Deus dum remunerans familiarius alloquitur, aperte quantum de verbere creverit indicatur. Amici ergo beati Job, dum percussionum genera distinguere nesciunt, percussum pro culpa crediderunt: et dum Deum justum in percussione sua conantur asserere, beatum Job compulsi sunt de injustitia reprobare; nescientes videlicet quod idcirco flagellatus fuerat, ut pro flagello ejus divinae gloriae laus cresceret, non autem ut per flagella peccata quae nequaquam commiserat emendaret. Unde et ad veniam citius redeunt, quia ignorantia potius quam malitia peccaverunt. Quorum superbiam divina justitia eo vehementer humiliat, quo nequaquam illos ad suam gratiam, nisi per eum quem despexerant, reformat. Valde quippe elata mens retunditur, si ipsi super quem se extumira divinae dispensationis opera cernere quomodo ad illuminandam
Abbreviated transcription (Latin):
dicant: quia peccata p̃cedentia.
habiti uim doloris exigebant. Ali¬
quando quisq non ꝓ¬
precertca culpa. dilu¬
enda: s ꝓfutura. uitanda: ꝑcutit᷑
Qđ aꝑtȩ paulus desemetipso de¬
statur: dicens. Ne magnitudo re¬
uelationũ extollat me: datus ẽ
mͥ stimulus carnis meȩ. angelus
sathanȩ. qui me colaphiret. Qui
enim ñ ait̃ quia extulit. s ne extol¬
lat: aꝑtȩ indicat. qđ ꝑcussione
illa. ne eueniat compescitur: non
autem quȩ euenit culpa. purga¬
tur. Non nunquam uͦ quisq nec
ꝓpreterita. nec ꝓfutura iniquita¬
te ꝑcutitur: sed ut sola diuinȩ
uirtutis potentia. examputata
ꝑcussione monstretur. Unde cũ
dño in euangłio decȩco nato di¬
ceretur: hic peccauit aut paren¬
tes eius ut cȩcus nasceretur: re¬
spondit dñs. dicens. Neq hic pec¬
cauit neq parentes eius: sed ut
manifestentur oꝑa di millo.In
tientia fortitudo generetur: un
de. idem beatus iob p̃fertur priꝰ

Expanded text:
dicant quia peccata praecedentia dicant quia peccata praecedentia habiti vim doloris exigebant. Aliquando quisque non praeterita culpa diluenda, sed pro futura vitanda percutitur; quod aperte Paulus de semetipso testatur, dicens: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus Satanae qui me colaphienim non ait Quia extulit, sed Ne extollat, aperte indicat quod percussione illa, ne eveniat, compescitur, non autem, quae evenit, culpa purgatur. Nonnunquam quisque nec pro praeterita nec pro futura iniquitate percutitur, sed ut sola divinae virtutis potentia ex amputata percussione monstretur. Unde cum Domino in Evangelio de caeco nato diceretur: Hic peccavit, aut parentes ejus, ut caecus nasceretur ? Respondit Dominus dicens: Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in illo. Intientia fortide idem beatus Job praefertur prius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑcussio: qua peccator ꝓcutitur.
ut sine retractatione puniatur.
Alia: qua peccator ꝑcutitur: ut cor¬
rigatur. Alia. quañmunquã qͥs qͣue
pcutitur: ñ ut preterita corrigat:
sed ne uentura committat. Alia.
qua plerun q pcutitur ꝓquam.
nec precerita culpa corrigatur. nec
futura ꝓhibeatur: s dũ inopina¬
ta salus ꝑcussionẽ sequitur: sal¬
uantis uirtus cognita. ardentius
ametur. Cumq innoxius flagel¬
lo atteritur: ei ꝑpatientiã. meri¬
torum summa cumuletur. Ali¬
quando enim peccator ꝑcutitur
ut absq retractatione puniatur.
sicut periturȩ iudeȩ dicitur. Pla¬
ga inimici ꝑcussi te: castigatio¬
ne crudeli. Erursum. Quid clamaᷤ
adine suꝑ contritione tua: Insa¬
nabilis ẽ dolor tuus. Aliquando
peccator ꝑcutitur. ut corrigatur:
sicut cuidam in euangelio dr̃
Ecce sanus factus es: iam noli pec¬
care: ne deterius tibi aliquid con¬
tingat. Uerba enim saluantis in¬

Expanded text:
est percussio, qua peccator percutitur, est percussio, qua peccator percutitur, ut sine retractatione puniatur; alia, qua peccator percutitur, ut corrigatur; alia, qua nonnunquam quisque percutitur, non ut praeterita corrigat, sed ne ventura committat; alia qua 13 plerumque percutitur, per quam nec praeterita culpa corrigitur, nec futura prohibetur; sed ut, dum inopinata salus percussionem sequitur, salvantis virtus cognita ardentius ametur; cumque innoxius flagello atteritur, ei per patientiam meritorum summa cumuletur. Aliquut absque retractatione puniatur, sicut periturae Judae dicitur: Plaga inimici percussi te castigatione crudeli . Et rursum: Quid clamas ad me super contritione tua? Insanabilis est dolor tuus . Aliquando peccator percutitur ut corrigatur, sicut cuidam in Evangelio dicitur: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne tibi deterius aliquid contingat . Verba enim salvantis in
Abbreviated transcription (Latin):
entib gladiis uigilanter obuia¬
uit: amissam substantiã tacitȩ
despicit: carnem infiliis mortu¬
am ȩquanimiter dolet: carnem
inse pcussam patienter tolerat:
carnem inconiuge male suaden¬
dem sapienter docet. Sup hȩca¬
mici in aspera correctione ꝓsili¬
unt: & ꝓsedando dolore uenien¬
tes. ium doloris adiungunt. Om¬
nia ergo machinamenta temp¬
tationum: sc̃o uiro uertuntur in
augmenta untutum. ꝑuulnera
quippe ꝓbatur eius patientia:
puerba uͦ. exercetur sapientia. ubiq
fortiter occurrit: quia & flagella.
robore: & uerba ratione supauit. Ami
ciuͦ enus. qui ad consoladionem qͥ¬
dem ueniunt sed usq aduerba in¬
crepationis excedunt: ignorantia
magis credendi sunt. quã malicia.
deliquisse. Neq enim tantũ uirũ.
amicos iniquos habuisse creden¬
dum ẽ: sed dum discernere causã
flagellorum nequeunt: inculpã
dilabuntur. ꝑcussionum quippe¬
diuersa sunt genera. Alia namq

Expanded text:
entibus gladiis vigilanter obviaentibus gladiis vigilanter obviavit: amissam substantiam tacite despicit, carnem in filiis mortuam aequanimiter dolet, carnem in se percussam patienter tolerat, carnem in conjuge male suadentem sapienter docet. Super haec amici in asperam correptionem prosiliunt; et pro sedando dolore venientes, vim doloris adjungunt. Omnia ergo machinamenta tentationum sancto viro vertuntur in augmenta virtutum. Per vulnera quippe probatur ejus patientia; per verba vero exercetur ejus sapientia. Ubique fortiter occurrit, quia et flagella robore, et verba ratione superavit. Amici vero ejus, qui ad consolationem quidem veniunt, sed usque ad verba increpationis excedunt, ignorantia magis credendi sunt, quam malitia deliquisse. Neque enim tantum virum amicos iniquos habuisse credendum est: sed dum discernere causam flagellorum nequeunt, in culpam dilabuntur. diversa sunt genera. Alia namque
Abbreviated transcription (Latin):
nera: amicoꝵ ut dictum ẽ se lin¬
guis armauit. Qui quidem. qͥa
seniores erant: deeors uerbis. mi¬
nus fortasse dolere poterat he¬
liu. iunior subrogatur: ut sc̃m̃¬
pec̾tus. tanto acriori uulnere ꝑ¬
cuteret: quanto contra illud. ictus
brachii uilioris excitaret. Ecce.
adferiendum inuictissimum ro¬
bur. inmicus seuiens. quot tem¬
ptationum iacula inuenit: ecce.
quot obsidionum machinamen¬
ta cirtumposuit:ecce. quot ꝑcus¬
sionum dȩla dransmisit. S inhis
omnib mansit mens imꝑteͬrita:
stecit. ciuitas inconcussa. Studẽt
hostes. cũ contra faciẽ ueniunt.
alios ex occulto dransmittere: qͥ
eo licentius pugnantis latus fe¬
riant: quo is qui pugnat. inten¬
tius uenientes hostes contra faci¬
certaminis bello deprehensus:
suscepit dampna. quasi hostes
contra faciem. Sustinuit uerba
consolantium: quasi hostes ex
latere. S inhis omnib circumac¬
do grauitatis suȩ clip eo. ubiq
munitus adstitit: undiq ueni¬

Expanded text:
nera, amicorum, ut dictum est, se linnera, amicorum, ut dictum est, se linguis armavit. Qui quidem quia seniores erant, de eorum verbis minus fortasse doleri poterat. Heliu junior subrogatur, ut sancpectus tanto acriori vulnere percuteret, quanto contra illud ictus brachii vilioris excitaret. Ecce ad feriendum invictissimum robur inimicus saeviens, quot tentationum jacula invenit; ecce quot obsidionum machinamenta circumposuit; ecce quot percussionum tela transmisit: sed in his omnibus mansit mens imperterrita, stetit civitas inconcussa. CAPUThostes, cum contra faciem veniunt, alios ex occulto transmittere, qui eo licentius pugnantis latus feriant, quo is qui pugnat intentius venientes hostes contra faciob, in hujus certaminis bello deprehensus, suscepit damna, quasi hostes contra faciem; sustinuit verba consolantium, quasi hostes ex latere: sed in his omnibus circumacto gravitatis suae clypeo, ubique munitus astitit, undique veni
Abbreviated transcription (Latin):
foris exercitum admo ait. Ani¬
mum uero uxoris. inuerbis ma¬
le ꝑsuasionis accendens: quali
intus ciurum corda corrupit. Ex
bellis enim exteriorib discimꝰ.
quid de interiorib sentiamus.
Imimicus nanq seuiens & urbẽ
circumfusis exercitib uallans:
sieiꝰ munimina inuicta conspe¬
xerit: adalia se pugnandi argu¬
menta conuertit: ui intus etiã
quorundã ciuium corda corrũ¬
pat: quatinus cum extrinsecus
impugnatores admoueritꝰ inter¬
nos quoq habeat adiutores: atꝙ
increicente belli foris certamine:
dequoꝵ intus fide confiditur:
eorum ꝑfidia. urbs destituta ca
te constituto. murũ ciuitatis istꝰ
tot ictib ꝑculit: quot uicib ad¬
uersa nuntiauit. Intus autẽ. qͣsi
ciuium corda corrupit: dum
fortia urbis huius munimina.
ꝑsuasione destruere coniugis stu¬
duit. foris itaq ad mouit impe¬
tum belli: intus uenena consilii:
ut tanto cicius urbem caperet:
quanto eam exterius interiusq

Expanded text:
foras exercitum admovit; aniforas exercitum admovit; animum vero uxoris in verbis malae persuasionis 12 accendens, quasi intus civium corda corrupit. Ex bellis enim exterioribus discimus quid de interioribus sentiamus. Inimicus namque saeviens, et urbem circumfusis exercitibus vallans, si ejus munimina invicta conspexerit, ad alia se pugnandi argumenta convertit, ut intus etiam quorumdam civium corda corrumpat; quatenus cum extrinsecus impugnatores admoverit, internos quoque habeat adjutores, atque increscente belli foras certamine, de quorum intus fide confiditur, eorum perfidia urbs destituta capte constituto, murum civitatis istius tot ictibus perculit, quot vicibus adversa nuntiavit. Intus autem quasi civium corda corrupit, dum fortia urbis hujus munimina persuasione destruere conjugis studuit. Foras itaque admovit impetum belli, intus venena consilii: ut tanto citius urbem caperet, quanto eam exterius interiusque
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fecerat. diceret᷑: nequaquam
tionis eius exequamur. Inimicus
seuiens. & sci uiri ualidissimum
pectus debellare contendens:
cunctas contra eum temptatio¬
nis machinas erexit. Abstultt
substantiam: interfecit filios:
ꝑcussit corpus: instigauit uxorẽ:
amicos addconsolationem addu¬
xit: sed in asꝑitatem increpationis
excitauit. Alium quoq amicum
durius increpantem. in extrema
& acriori inuectione seruauit: ut
saltem crebrius feriendo cor at¬
tingeret: qđ nouo uulnere semꝑ
iteraret. Quia enim inscło potentẽ
uidit: dampnis substantiȩ eum
moueri credidit: quem non con¬
cussum. exfiliorum morte pulsa¬
uit. Uidens autem quia adaugm̃¬
tum diuinȩ laudis. etiam exiiul¬
nere creuit orbitatis: yuit feri¬
endam saluitem aorporis. Intuens
nir nequiuerit adpassionẽ m̃tis:
instigauit uxorem. Ciuitatẽ qͥp¬
pe. quã expugnare appetiuit ni¬
mis munitam uidit: & iðcireo
exterius tot plagas inferens: q̃si

Expanded text:
quae fecerat diceret, nequaquam quae fecerat diceret, nequaquam tionis ejus exsequamur. Inimicus saeviens, et sancti viri validissimum pectus debellare contendens, cunctas contra eum tentationum machinas erexit; abstulit substantiam, interfecit filios, percussit corpus, instigavit uxorem, amicos ad consolationem adduxit; sed in asperitatem increpationis excitavit: alium quoque amicum durius increpantem, in extrema et acriori invectione servavit, ut saltem crebrius feriendo cor attingeret, quod novo vulnere semper iteraret. Quia enim in saeculo potentem vidit, damnis substantiae eum moveri credidit, quem non concussum ex filiorum morte pulsavit. Videns autem quia ad augmentum divinae laudis etiam ex vulnere crevit orbitatis, petiit feriendam salutem corporis. Intuens nire nequiverit ad passionem mentis, instigavit uxorem. Civitatem quippe, quam expugnare appetiit, nimis munitam vidit; et idcirco exterius tot plagas inferens, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
splicet qđ bona sua ipse narrauit:
sciendum ẽ. quia inter tot rerũ
dam na. int̾ tot corꝑis uulnera.
int̃ tot pignoꝵ funera. amicis ad
consolationem uenientib. & ad
increpationem ꝓrumpentib. de
uita sua despare cogebatur: &
quem tot detrimenta afflixerant:
contumeliosa insuꝑ increpanti¬
um uerba feriebant hi nanq qͥ
ad consolandũ uenerant: dum
quasi eius iniusticiȩ exprobrañ.
despare eum de semetipso fundi¬
tus cõpellebant Qđ gͦ bona sua
admentẽ reuocat᷑ non se piactan¬
tiam eleuat: s quasi collapsum
inter uerba & uulnera. adspem
animum reformat. Graui enĩ de¬
getur. Beatus gͥiob. adt dolorum
iaculatione confossus.dum la¬
befactari ꝑohꝓbria potuit: ad
statum se fidutiȩ. ex ante acta
uita confirmando reuocaurt.
N equaquã ergo marrogantiȩ ui¬
cium cecidit: quia contra int̃¬
num desꝑationis impulsum.
ꝑexteriorum preconioꝵ suoꝵ
uerba pugnauit: ut dum bona

Expanded text:
splicet, quod bona sua ipse narravit, splicet, quod bona sua ipse narravit, sciendum est quia inter tot rerum damna, inter tot corporis vulnera, inter tot pignorum funera, amicis ad consolationem venientibus, et ad increpationem prorumpentibus, de vita sua desperare cogebatur; et quem tot detrimenta afflixerant, contumeliosa insuper increpantium verba feriebant. Hi namque, qui ad consolandum venerant, dum quasi ejus injustitiae exprobrabant, desperare eum de semetipso funditus compellebant. Quod ergo bona sua ad mentem revocat, non se per jactantiam elevat; sed quasi collapsum inter verba et vulnera ad spem animum reformat. Gravi enim degetur. Beatus igitur Job tot dolorum jaculatione confossus, dum labefactari per opprobria timuit, ad statum se fiduciae ex anteacta vita confirmando revocavit. Nequaquam ergo in arrogantiae vitium cecidit, quia contra internum desperationis impulsum, per exteriora praeconiorum suorum verba pugnavit; ut dum bona
Abbreviated transcription (Latin):
itaq et diabolum: beatus iob in
medio materia certaminis fuit.
gella positum. dictis suis peccas¬
se asserit: quid aliud quã deũ qͥ
ꝓillo ꝓposuerat. excessisse rep̃hen¬
dit: Ipse quippe inse temptati
causam suscipe uoluit: qui eum.
& ante flagella pretulit: & p̃fe¬
rens. temptari pflagella pmisit.¬
Siergo excessisse iob dicitur: lau¬
dator illius succubuisse ꝑhibet᷑
quamuis eum nullatenus deli¬
quisse. etiã dona testantur. Qusᷤ
enim nesciat qđ culpis ñ p̃mia.
s pene debeant᷑: Qui ergo du¬
plicia recipe quȩ amiserat me¬
ruit: exremuneratione edocuit.
quia nequaquã uicium s uirtꝰ
fuit omne qdđ̃ dixit Assertioni
quoq huic adhuc adiungitur.
qeđ ipse ꝓamicis delinquentibus
intercedit. Ingrauib nanq pecca¬
tis quis positus. dum suis p̃mit᷑.
aliena non diluit. Mundus ergo
ostenditur esse de se: qui emun¬
dationem potuit optinere pro
aliis. Si uero hoc quibusdã di¬

Expanded text:
itaque et diabolum beatus Job in itaque et diabolum beatus Job in medio materia certaminis fuit. irum inter flagella positum, dictis suis peccasse asserit, quid aliud, quam Deum, qui pro illo proposuerat, perdidisse reprehendit? Ipse quippe in se tentati causam suscipere voluit, qui eum et ante flagella praetulit, et praeferens tentari per flagella permisit.Si ergo excessisse Job dicitur, laudator illius succubuisse perhibetur, quamvis eum nullatenus deliquisse etiam dona testantur. Quis enim nesciat quod culpis non praemia, sed poenae debeantur? Qui ergo duplicia recipere quae amiserat meruit, ex remuneratione edocuit quia nequaquam vitium sed virtus fuit omne quod dixit. Assertioni quoque huic adhuc adjungitur, quod ipse pro amicis delinquentibus intercedit. In gravibus namque peccatis quis positus , dum suis premitur, aliena non diluit. Mundus ergo ostenditur esse de se, qui emundationem potuit obtinere pro aliis. Si vero hoc quibusdam di
Abbreviated transcription (Latin):
ta augeret. Scriptum quippe ẽ
nomnib his non peccauit iob:
labiis suis. & quidem quedam
uerba responsionum illius. impe¬
ritis lectorib aspera resonant:
quia sc̃orum dicta. pie intellig̾e
sicut dicuntur. ignorant: & qͥa
animum dolentis & iusti insemet¬
ipsis assumere nesciunt: ideo do¬
loris uerba. bene interpretari non
possunt. Mentem quippe pati¬
entis bene pensare nouit con¬
descensio passionis.Credunt gͦ
se: minus cautȩ intuentes. quia
sibeati iob responsa redarguũt:
falsam etiam deeo dñi sententi¬
am fuisse testantur.Diabolonãq:
adño dicitur. Considerasti ser¬
uum meum iob. qđ ñ sit ei simi¬
lis suꝑ derrã: uir simplex. & rec¬
tus. ac timens d̾m . & recedens
amalo: Cui mox adiabolo respõ¬
detur. Nunquid gratis iob colit
dm̃: Nonne tu uallasti eum̾cun¬
ctamq familiam eius: S mit¬
te manum tuã. & tange eum:
si non infaciem benedixerit tibi.
Hostis itaq inbeato iob uires su

Expanded text:
ta augeret. Scriptum quippe est: ta augeret. Scriptum quippe est: In omnibus his non peccavit Job labiis suis . Et quidem quaedam verba responsionum illius imperitis lectoribus aspera resonant, quia sanctorum dicta pie intelligere, sicut dicuntur, ignorant; et quia animum dolentis et justi in semetipsis assumere nesciunt, ideo doloris verba bene interpretari non possunt. Mentem quippe patientis bene pensare novit condescensio passionis. 8. Ab impese, minus caute intuentes, quia si beati Job responsa redarguunt, falsam etiam de eo Domini sententiam fuisse testantur. Diabolo namque a Domino dicitur: Considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram: vir simplex et rectus ac timens Deum, et recedens a malo ? Cui a diabolo mox respondetur: Nunquid gratis Job colit Deum? Nonne tu vallasti eum cunctamque familiam ejus? Sed mitte manum tuam, et tange eum, si non in faciem benedixerit tibi . Hostis itaque in beato Job vires sua
Abbreviated transcription (Latin):
plinȩ uigorem tenuit: sicut iple
indicat dicens. Principes cessabã
ioqui: & digitum supponebant
ori suo. Mansuetudinẽ iniugore
custodiuit: sicut ipse fatetur. di¬
cens. Cum sederem quali rex cir¬
cumstante exercitu: eram tamen
merentiũ consolator. Elemosina¬
rum largitatem amplexus ẽ: sic̃
ipse insinuat. dicens. Si comed
bu cellã meã solus: & ñcomedit
pupillus exea. Cum gͥomĩa uir¬
tuitum mandata ꝑficeret: unum
ei deerat᷑: ut etiam flagellatus ag̃e
grãs sciret Notum enim erat. qͥa
seruire do inter dona nouerat:s
dignum fuit ut districtio seueri¬
tatis inquireret: utrum deuotus
deo & interflagella ꝑmaneret.
Pȩna quippe interrogat: si quietus
quis ueraciter amat.Quẽ hostis
quidẽ ut deficeret. petiit: sed ut
ꝓficeret accepit. Fieri enim dñs be¬
nignȩ ꝑmisit: qđ diabolus inique
postulauit. Nam cum iðcirco il¬
lum expecisset hostis. ut consume¬
ret: temptando egit. ut eius men¬

Expanded text:
plinae vigorem tenuit, sicut ipse plinae vigorem tenuit, sicut ipse indicat dicens: Principes cessabant loqui, et digitum superponebant ori suo . Mansuetudinem in vigore custodivit, sicut ipse fatetur, dicens: Cumque sederem quasi rex, circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator . Eleemosynarum largitatem amplexus est, sicut ipse insinuat dicens: Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea . Cum igitur omnia virtutum mandata perficeret, unum ei deerat, ut etiam flagellatus agere gratias sciret. Notum erat quia servire Deo inter dona noverat: sed dignum fuerat ut districtio severitatis inquireret utrum devotus Deo et inter flagella permaneret. Poena quippe interrogat, si quietus quis veraciter amat. Quem hostis quidem ut deficeret petiit, sed ut proficeret accepit. Fieri Dominus benigne permisit quod diabolus inique postulavit. Nam cum idcirco illum expetisset hostis ut consumeret, tentando egit ut ejus meri
Abbreviated transcription (Latin):
matꝰ mox omne qđ calidũ sapit.
osten tat: atq inferuorem uirtu¬
tis uertitur. quicquid in illo ante
despicabile infirmumq uidebat:
quodq inse. ꝑtranquillitatis tem¬
pora libens opuerat: ex agitatus
tribulationib coactus in notescit
Unde bene ꝑppħam dicitur. Indie
mancdauit añs miscdiam suã: &
nocte declaraiit. Miscd̾ia enĩ dñs
indic mandatur: quia in tranquil¬
lo tempore cognoscendo ꝑcipitur.
nnocte uͦ. declaratur: quia donũ
qđ intranquillitate sumitur. in
tribulationib manifestatur. S¬
subtilius ꝑscrutandum ẽ. cur tot
flagella ꝑtulit: qui tantam uir¬
tutom eustodiam. sine rep̃hensio¬
ne seruauit. Humilitatem qͥppe
habuit: quia & ipse testatur di¬
cens. Si contempsi iudiciũ subire
cum seruo meo. & ancilla mea: cũ
disceptarent aduersũ me. Hospi¬
talitatem exhibuit: sicut ipie phi¬
bet dicens: foris non mansit pegri¬
nostiũ meũ uiatori patuit. Bisci¬

Expanded text:
mat, mox omne quod calidum sapit mat, mox omne quod calidum sapit ostentat, atque in fervorem virtutis vertitur quidquid in illo ante despicabile infirmumque videbatur, quodque in se per tranquillitatis tempora libens operuit, exagitatus tribulationibus coactus innotescit. Unde bene per Prophetam dicitur - «In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declaravit .» Misericordia enim Domini in die mandatur, quia in tranquillo tempore cognoscendo percipitur; in nocte vero declaratur, quia donum quod in tranquillitate sumitur in tribulationibus manifestatur. subtilius perscrutandum est cur tot flagella pertulit, qui tantam virtutum custodiam sine reprehensione servavit. Humilitatem quippe habuit, quia et ipse testatur: Si contempsi judicium subire cum servo meo, et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Hospitalitatem exhibuit, sicut ipse perhibet, dicens: Foris non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit . Disci
Abbreviated transcription (Latin):
doq pateretur. Uir itaq iste. sũ¬
mis untutib fultus: sibi notus
& do erat. Qui. si non flagellare¬
tur: anobis nullatenus agnosce¬
retur. Uitus quippe. etiã ꝑquiẽ¬
dem se exercuit: sed uirtutis opi¬
mo. commota pflagella. fragla¬
uit: & qui quietus in se ipso quod
erat continuit: cominotus. ad
noticiam omnium. odorem suȩ
fortitudinis aspsit. Sicut enim
unguenta redolere latius nesci¬
unt nͥ commota: & licut aroma¬
ta fraglantiã suã. ñ nͥ cum incen¬
duntur. expandunt: ita uiri sc̃i
omne qđd untutib redolent. in
tribulationib innotescunt Unde.
&recte in euangłio dicit᷑. Si habu¬
erias fidem sicut granũ sinapis:
dicetis huic montiꝰ transi hinc:
et transibit. Granum quipye sina¬
pis n conteratur: nequaquã uis uir¬
dutis eius agnoscit᷑. Nã ñ contritũ.
lene ẽ. Si uero conteratur. mnarde¬
scit: & quid inse acerrimum late
lis ac lenis aspicitur. Si qua uero
illum tritura ꝑsecutionis oppri¬

Expanded text:
 attrita. --Vir itaque iste summis viribus fultus, sibi notus erat et Deo: qui si non flagellaretur, a nobis nullatenus agnosceretur. Virtus quippe etiam per quietem se exercuit, sed virtutis opinio commota per flagella fragravit. Et qui quietus in se ipso quod erat continuit, commotus ad notitiam omnium odorem suae fortitudinis aspersit. Siunguenta redolere latius nesciunt, nisi commota, et sicut aromata fragrantiam suam nonnisi cum incenduntur expandunt, ita sancti viri omne quod virtutibus redolent in tribulationibus innotescunt. Unde recte in Evangelio dicitur: «Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis huic monti: Transi hinc, et transibit .» Granum quippe sinapis nisi conteratur, nequaquam vis virtutis ejus agnoscitur, nam non contritum lene est; si vero conteritur, inardescit, et quidquid in se acerrimum lateblis ac lenis aspicitur; si qua vero illum tritura persecutionis oppri
Abbreviated transcription (Latin):
mum eoꝵ qui extra legẽ sunt:
ut quia conditi. conditionis nr̃e
ordinem seruare noluimus: pre¬
ceptis ammoneremur: & quia
preceptis obedire contempsimꝰ:
exemplis confunderemur: nec
ut dictum ẽ eoꝵ exemplis. quos
lex astringeret:s: quos lex. apec¬
psit nos diuina ꝓuidentia: circũ¬
uenit excusationẽ nr̃am. Undiq
conclusus ẽ. aditus tergiuersati¬
onis humanȩ. Homo gentilis. ho¬
mo sine lege admediũ adducit᷑
figuratur stabilitas inlege posi¬
torum: inmari audem. uita gen¬
tilium. Erubesce ergo sydon ait
mare:quia exuita gentilium. re¬
darguitur uita sublege positoꝵ:
atq exactione scłanum. confun¬
ditur actio religiosoꝵ: dum illi.
etiam ꝓmittendo ñseruant quȩ
inpreceptis audiunt: & isti uiuen¬
do ea custodiunt. inquib: nequa¬
quam mandatis legalib astrin
iste sit preditus. ipsa sacrarũ pa¬
ginarum soliditas ad testatur:
noe scilicet. damiel & iob. Nec im¬
merito. int̾hebreoꝵ uitas. maucto¬

Expanded text:
nium eorum qui extra legem sunt, nium eorum qui extra legem sunt, ut quia conditionis nostrae ordinem servare noluimus, praeceptis admoneremur; et quia praeceptis obedire contempsimus, exemplis confunderemur; nec, ut dictum est, eorum exemplis, quos lex astringeret, sed quos lex a pecpsit nos divina providentia, circumvenit excusationem nostram; undique conclusus est aditus tergiversationis humanae. Homo gentilis, homo sine lege, ad medium adducitur, figuratur stabilitas in lege positorum - in mari autem, vita gentilium. Erubesce ergo, Sidon, ait mare, quia ex vita gentilium redarguitur vita sub lege positorum, atque ex actione saecularium confunditur actio religiosorum: dum illi etiam promittendo non servant quae in praeceptis audiunt; et isti vivendo ea custodiunt, in quibus nequaquam mandatis legalibus astriniste sit praeditus, ipsa sacrarum paginarum soliditas attestatur, Noe scilicet, Daniel et Job. Nec immerito inter Hebraeorum vitas, in aucto
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quo sp̃s sc̃s loquebatur quȩ
ista postponere: & adconsideran¬
da saere hystoriȩ gesta ꝓperare¬
.Omnis homo. eo ipło qd̃ homo ẽ
suũ intelligere debet auctorem:
euius uoluntati tantomagis ser¬
uiat: quanto se. quia de se iplomi¬
chil st pensat. Sece autem dũ¬
condit dñm̃ considerare negle¬
ximus: adhibita sunt p̃cepta. Pre¬
ceptis quoꝙ obtemperare nolui¬
mus. adiunguntur exempla. Io
ra imitari exempla declinam.
quȩ edticusse nobis. politos suble¬
qe conspicimul. Quia enim do
opte quib dã iublege positis lo¬
eutus ẽ quasi alienos nos abeis¬
dem p̃ceptis aspicimus quib het
ipecialiter locutus non ẽ lndc ab
confutandã impudentiã nr̃am.
gentilis homo.adexemplum de¬
ducitur: ut quia obedire homo
legi sublege positus. despicrt: eiꝰ
saltem comparatione eingilet: qͥ
sine lege legalit uixit. Erranti gͥ
homini data ẽ lex: erranti uero
etiam sublege. addicitur destimo¬

Expanded text:
tur, quo Spiritus sanctus loquebatur quae tur, quo Spiritus sanctus loquebatur quae ista postponere, et ad consideranda sacrae historiae gesta properare. Omnis homo eo ipso quo homo est, suum intelligere debet auctorem; cujus voluntati tanto magis serviat, quanto se quia de se ipso nihil sit pensat; ecce autem conditi Deum considerare negleximus. Adhibita sunt praecepta, praeceptis quoque obtemperare noluimus. Adjunguntur exempla, ipsa quoque imitari exempla declinamus, quae edidisse nobis positos sub lege conspicimus. Quia enim Deus aperte quibusdam sub lege positis locutus est, quasi alienos nos ab eisdem praeceptis aspicimus, quibus haec specialiter locutus non est. Unde ad confutandam impudentiam nostram, gentilis homo ad exemplum deducitur; ut quia obedire homo legi sub lege positus despicit, ejus saltem comparatione evigilet, qui sine lege legaliter vixit. Erranti igitur homini data est lex; erranti vero etiam sub lege adducitur testimo
Abbreviated transcription (Latin):
inspirationem. dñs nominatur
Hinc dauid dic̃ Adtendite ppie
m̃s legem meã: inclinate aurem
urãm in uerba oris mei Nonemi
lex dauid. aut popłs dauid. sed
psonã eius ex quo loquebatur al¬
uimens: ipfius auctoritade loquit̃
cunus inspiratione replebãt hoc
siuigilanter intuemur. Nãstans
imedio populi lector clamat.
Egorum ds̃ abraham. ds ylaae
a ds iacob & qc̃ ipse ds̃ sit uerũ
ꝑfecto non dic̃: nec tam̃ phoc
qc̃ dicit uentatis regłam desent
qa cuiministenũ lectione exhibes.
eius dominiũ uoce p̃tendit Itaꝙ
mptores sacri eloquii. quia reple
extra semetipsos fiunt: & sis dese
sententias. quasi dealiis ꝓferunt
Unde sbcatus iob sc̃õ spũ afflatus
potuit sua gesta quȩ erant aude¬
lcet suꝑnę aspirationis dona
quasi ñ sua icribere: quia eo al¬
tenus erant᷑ quȩ loquebatur. quo
homo loquebatur quȩ cni sunte
&eo alter quȩ erant illius loqueba¬

Expanded text:
per inspirationem Dominus nominatur. per inspirationem Dominus nominatur. Hinc David ait: Attendite popule meus legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris mei . Non enim lex David, aut populus David, sed personam ejus, ex quo loquebatur, assumens, ipsius auctoritate loquitur, cujus inspiratione replebatur. Hoc si vigilanter intuemur. Nam stans in medio populi lector clamat: «Ego sum Deus Abraham, et Des Jacob . Et quod ipse Deus sit, vere profecto non dicit; nec tamen per hoc quod dicit, veritatis regulam deserit; quia cui ministerium lectione exhibet, ejus dominium voce praetendit. Itaque scriptores sacri eloquii, quia repletextra semetipsos fiunt; et sic de se sententias, quasi de aliis proferunt. Unde et beatus Job sancto Spiritu afflatus, potuit sua gesta, quae erant videlicet supernae aspirationis dona, quasi non sua scribere: quia eo alterius erant quae loquebatur, quo homo loquebatur quae Dei sunt; et eo alter quae erant illius loqueba
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝑtulit iob Moris enim scrip¬
turȩ sacre ẽ: ut hii qui scribunt.
sic de se milla. quasi de aliis loqͣn¬
tur. Hinc ẽ enim: qd moyses ait
Erat moyses mitissimus. suꝑ om̃s
homines. qui morabantur int̾ra.
Hinc ioħs dicit Discipłs ille quẽ
diligebat iħs. Hinc lucas ait. qđ
ambularent duo exdiscipulis in
uia:cleophas. & alius.Quẽ ꝓfec¬
to alium. dum tam studiosȩ ta¬
cuit: ut quidã dicunt. se ipsum
fuisse monstrauit. S enptores gͥ
sacri eloquii. quia impulsu sc̃i
sp̃s agitantur: sic de se millo de¬
stimoniũ. tanquã de aliis ꝓfert̃¬
cutus ẽ de ioħe. Paulus quoq:
quia non exseipso loqueretur.
insinuat dicens. A nexpim̃tũ
queritis eius. qui inme loquitur
si apparuisse describitur. modo
angłs. m dñs memoratur. Anglłs
inoelcet: ꝓpter hoc qđ exteruis
loquenddo seriuebat. Dñs autem
dicitur: quia interius p̃sidens lo¬
quendi efficatiam ministrabas
Cum gͥloquens abinteriore reg¬
tur: & pobsequium. angłs: &ꝑ

Expanded text:
ulis . Moris enim scripturae sacrae est ut ipsi qui scribunt, sic de se in illa quasi de aliis loquantur. Hinc est enim quod Moyses ait: Erat Moyses mitissimus super omnes homines, qui morabantur in terra . Hinc Joannes dicit: Discipulus ille, quem diligebat Jesus . Hinc Lucas ait: Quod ambularent duo ex discipulis in via, Cleophas et alius ; quem profecto alium, dum tam studiose tacuit, ut quidam dicunt, seipsum fuisse monstravit. Scriptores igitur sacri eloquii, quia impulsu sancti Spiritus agitantur, sic de se in illo testimonium tanquam de aliis profercutus est de Joanne. Paulus quoque quia non ex se ipso loqueretur, insinuat dicens: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur si apparuisse describitur, modo angelus, modo Deus memoratur. Angelus videlicet propter hoc quod exterius loquendo serviebat; Dominus autem dicitur, quia interius pquendi efficaciam ministrabat. Cum ergo loquens ab interiori regitur, et per obsequium angelus, et
Abbreviated transcription (Latin):
etiam p̃positionũ casus serua¬
re contempno: quia indignum
uehementer existimo. ut uerba
cȩlestis oraculi. restringam sub
regulis donati. Neq enim hȩc.
adullis interpretib inscripturȩ
sacrȩ auctoritate seruata sunt
Ex qua nimirũ quia nr̃a exposi¬
tio oritur: dignum ꝓfecto esl.
ut quasi edita soboles sp̃em sus
matris imitetur. Nouam uero
translationem dissero: sed cum
ꝓbationis causa exigit. nunc no¬
uam. nunc ueterem ꝓtestimo¬
na assumo: ut quia sedes apłi¬
ca cui deo auctore p̾sideo. utꝙ
utitur: mei quoq labor studii.
exutraꝙ fulciatur. Pxrł eela ao

Expanded text:
et praepositionum casus servaet praepositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim haec ab ulus interpretibus, in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per testimonia assumo; ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, mei quoque labor studii ex utraque fulciatur. Praefatio
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirũ canticũ. qđ docta ma¬
nus imperat: quassata organa ꝓ¬
priȩ ñ resultant: nec artem flatus
exprimit: si scissa rimis fistula stri¬
det. Quanto itaq grauius expo¬
sitionis meȩ qualitas p̃mitur: in
qua. dicendi grãm sic fractura or¬
gani dissipat. ut hanc peritiȩ ars
nulla componat: Queso autẽ ut
huius oꝑis dict̃a ꝑcurrens. inhis
uerboꝵ folia ñrequiras: quia ꝑsa
cra eloquia: abeoꝵ tractatorib in¬
fructuosȩ loquacitatis leuitas stu¬
diosȩ compescitur: dũ intemplo
dĩ nemus plantari ꝓhibetur. Et
cuncti ꝓculdubio scimus. quia qͦci¬
ens infolus male lȩtȩ segetis culmi
pficiunt: minore plenitudine spi¬
carum. grana turgescunt. Unde.
& ipsam loquendi aitẽ. quã ma¬
gisteria disciplinȩ exterioris in¬
sinuant: seruare despexi. Nam
sicut huius quoq epłȩ tenor
enuntiat. ñ metacismi collisio¬
nem fugio: non barbarismi con¬
fusionẽ deuito: situs modosq.

Expanded text:
quia nimirum canticum, quod docta maquia nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, situs motusque
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dicendi studia languesẽt.
Multa quippe annorum iam cur¬
ricula deuoluuntur. qđ crebris
uiscerũ dolorib crucior: horis
momentisq: omnib fracta sto¬
machi uirtute lassesco. Lentis
quidem: s: tamen continuis fe¬
brib anhelo. Interq hȩc dũ sol¬
licitus penso. quia scriptura de¬
ste om̃is filius qui adõ recipit᷑.
flagellatur: quo malis p̃sentib
durius deprimor: eo de eterna
certius p̃sumptione respiro
fortasse hoc diumȩ ꝓuidentiȩ
consilium fuit: ut ꝑcussũ iob. ꝑ¬
cussus exponerem: et flagellati
quia aduersitate ñ mocca. labo¬
ris mei studiis. inhoc molestia cor¬
poralis obsistit: qd̃ carnis uirtus.
cum locutionis ministeriũ exhi¬
bere uix sufficit: mens.dignȩ non
potest intimare. qđ sentit. Quid
nan q: ẽ officium corꝑis. n orga¬
num cordis: & quidem quãlibet
peritus cantandi aitifex. explere
artem non ualet᷑ nͥ adhanc sibi &
ministeria exteriora concordent:

Expanded text:
etiam dicendi studia languescunt. etiam dicendi studia languescunt. Multa quippe annorum jam curricula devolvuntur, quod crebris viscerum doloribus crucior, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassesco, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelo. Interque haec dum sollicitus penso quia, Scriptura teste, Omnis filius qui a Deo recipitur, flagellatur , quo malis praesentibus durius deprimor, eo de aeterna certius praesumptione respiro. Et fortasse hoc divinae providentiae consilium fuit, ut percussum Job percussus exponerem, et flagellati quia adversitate non modica laboris mei studiis in hoc molestia corporalis obsistit, quod carnis virtus cum locutionis ministerium exhibere vix sufficit, mens digne non potest intimare quod sentit. Quid namque est officium corporis, nisi organum cordis? Et quamlibet peritus sit cantandi artifex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et ministeria exteriora concordent: