comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabant enim dño tudei: quia discipuli eius non
lotis manib manducabant. Illi insultabant.
qͥ mundiciã foris habebant: et intus maculis
pleni erant: Ili insultabant. quoꝵ iusticia non
erat nͥ inocłis hominum: dñs autẽ querebat
mundiciam nram interiorem Que si fuerit
necesse ẽ. ut et quȩ foris sunt munda sint Mundate
inquit quȩ intus sunt. et quȩ foris sunt munda
erunt Ipse dñs dicit alio loco Uerum date elemo¬
sinas: et ecce omnia munda sunt uob̃. Unde au¬
tem ꝓcedit elemosina: decorde: Si enim manũ
porrigas. nec incorde miserearis: nichil fecisti:
Si autem incorde miserearis: etiam si ñ habeas qđ
porrigas manu: acceptat ds̃ elemosinam tuam:
Illi autem iniqui. foris querebant mundiciam:
Detalib crat etiam phariseus uie qͥ inuitauerat
dñm. qͣndo accessit mulier que incuutate pec¬
catrix erat et famosa: quȩ lacrimis lauit pedes

Expanded text:
tabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non tabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt» . Ipse Dominus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes
Abbreviated transcription (Latin):
uitate uiam teneamus. et camus ad patriam Iam
ergo redempti: inuia ñ timeamꝰ insidiantes hoste
nr̃os: laco enim redemit nos. ut ñ audeat hostis
insidiari nob: si deuia ñ recesserimus Ipse enim
xp̃c factus ẽ uia Nis ñ pati latrones: Ait tibi
Uiam tͥ straui ad patriam: noli deuia recedere: Ta¬
lem uiam muniui: ut latro adte ñ audeat accedere
u abilla noli recedere: et latro adte non audet ac¬
cedcre Ambula gͦ inxp̃o & canta: gaudens canta.
tanqͣm consolatus: quia ule te precessit. qͥ uissit
corpore. quomͦ impletur gaudio: non solet un¬
pleri. nͥ autcibo aut potu: aut aliqua re tali
missa uos. Impletur aliquando os nr̃m: et plus
ẽ. qđ dicimus scĩtati ur̃ȩ. Quando os plenum ha¬
bemus: loqui ñ possumꝰ. Habemus autẽ intus os
id ÷ incorde: unde quicqͥd ꝓcedit. si malum est
inquinat nos: si bonum c̃ mundat nos Deipso
enim ore audistis: dum eugłium legeretur. Insul¬

Expanded text:
vitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam vitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis non pati latrones! Ait tibi: Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad te non audeat accedere; tu ab illa noli recedere, et latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, qui jussit corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Impletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus Sanctitati vestrae; quando os plenum habemus, loqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insul
Abbreviated transcription (Latin):
dsimilitudinẽ hoc dicit᷑ Quando autem dicimus.
fec̃ sicut uir bonus: nunquid ñ est uir bonus. s si¬
militudinẽ habet uiri boni : fecit tanqͣm uistus
Hoc tanqͣm.ñ negat eũ iustum ẽẽ: sed ꝓprietatẽ ciis
ostendit. Fecisti sicut senator Ergo non sũ sena¬
tor si dicat: immo quia es. sicut senator fecisti:
t quia iustus es: sicut uistus fecisti Et quia bonꝰ
es: sicut bonus fecisti Ergo quia et isti uere con¬
solati erant. sic̃ consolati gaudebant: idr̃ ma¬
gnum erat gaudium ipsoꝵ tanqͣm consolatoꝵ:
illo consolante morituros. qͥ mortuus ẽ: Omnes
enim morituri gemimus Consolatus ẽ. ille qui
mortuus ẽ. ne mori timeremus: prior resurrexit.
ut haberemus qđ spcraremus Quia ergo prior
resurrexit: spem nob̾ dedit: quia inmiseria po¬
siti spe consolati sumus Hinc gaudiũ magnũ
t conuertit dñs captiuitatẽ nrãm: ut iam decapti¬

Expanded text:
similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut consolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit, ut haberemus quod spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de capti
Abbreviated transcription (Latin):
scitis: Confusio ẽ gͦ ista tota uita rerum huma¬
narum: non ꝑtinens ad dm̃: In hac confusione¬
id: inista babilonia. captua tenetur syon Sed
conuertit dñs captiuitatem syon: & facti sumus
inquit sicut consolati: id÷ gauisi sumꝰ tanqͣm
consolationem accipientes Consolatio non est
nͥmiseroꝵ Consolatio ñ ẽ nͥ gementium lu¬
gentium: Quare quasi consolati: nͥ quia ad¬
huc gemimus: Gemimus inre: consolamur
inspe Cum transierit res: degemitu gaudiũ
ueniet ȩternum: Ubi non opus erit consolatio¬
ne: qͥa nulla miseria sautiabimui Quare au¬
tem uelut consolati ait: & non ait consolati:
on semꝑ qͦsi adsimilitudinem ponitur: hoc enĩ
Modo ad ꝓprietatem relatum ẽ Sed exempla etiã
nob̾ de cominuni locutione hominum dan¬
da sunt ut facile intelligatur. Quom̃ enĩ diciñ
sicut uixit pat̃. ita etfilius Aa sumilitudinẽ hoc di¬
cimus Et sicut pecus moritur: ita moritur homo

Expanded text:
scitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humascitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumu gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi ad similitudinem ponitur hoc verbummodo ad proprietatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad
Abbreviated transcription (Latin):
uit terras captiuitas syon et ista ẽ captiua sy¬
on: qͦmͦ umbra illius ierłm. umbra illius syon
quã acctperunt uidei inimaginẽ: infigura fuit
incaptiuitate inbabilonia: et post septuaginta
annos rediit ille populus adcuutatem suam:
Septuaginta anni significant om̃e tempus: qd
septẽ dieb uoluitur Cum autẽ transierit om̃e
tempꝰ : tc̃ redimus & nos adpatriam nrãm: qͦmͦ
ille popłs post septuaginta annos rediit acapti¬
uitate babilonie Babilonia. enim ẽ mundꝰ iste:
Babilonia enim interpretatur confusio Uidete. si
non ẽ confusio. tota uita humana Q uicquid a¬
gunt homines inspe uana: quando cognouerĩt
qͥd agunt crubescunt Quare laborant: Cui labo¬
rant: filiis meis inquit Et ipsicui: filiis suis Ꝙ
ipsi quib : filiis suis Nemo ergo sibi Abista ergo
confusioe iã ꝯuersi erant: quib dicit apłs: Quã
enim głam habebatis inhis. inquib nunc erube¬

Expanded text:
vit terras captivitas Sion. Et ista captivitas Sivit terras captivitas Sion. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad patriam nostram; quomodo ille populus post septuaginta annos rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim gloriam habebatis in his, in quibus nunc erube
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ fudit: Iustoꝵ qͥdẽ sanguinẽ fudit. ꝓpħa¬
rum: patrum nr̃oꝵ: iustoꝵ iustum sanguinẽ
fudit et martyrum: tam̃ õs deꝓpagine pecca¬
cati uenientes Unũ sangͥnẽ fudit: eiꝰ qͥ ñiustifi¬
catus. sed uistꝰ natus ẽ Iuo sanguine fuso: ꝑdi¬
dit qͦs tenebat Pro quib enĩ datꝰ ẽ in nocens
sanguis. redempti sunt: et conu̾si acaptiuta¬
te cantant istum psalmum
um conuerterit dñs captiuitatẽ
sẏon: facti sumus sic̃ consolati:
hoc uoluit dicere: facti sumus
gaudentes. Quando: cum conuerterit dñs captiuita¬
tem syon Quȩ syon. ipsa ierusalem: ȩterna syon:
Quom᷑ eterna syon: Quom̃ captiua sẏon: In angłis
etema: in hominib captiua: Non enum om̃s illiꝰ
ciuitatis ciues captiui sunt: sed qui inde peregri¬
uenditus subpeccato: faciꝰ ẽ. peregrinus Deꝓpa¬
gine ipsius natum ẽ. genus humanum: et imple¬

Expanded text:
sanguinem fudit? Justorum quidem sanguinem fudit; Prophetasanguinem fudit? Justorum quidem sanguinem fudit; Prophetarum, patrum nostrorum, justorum sanguinem fudit et martyrum: tamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum psalmum. 3. «Cum converteret» «Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati.» Hoc voluit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando? «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quae Sion? Ipsa Jercaptiva Sion? In angelis aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes illius civitatis cives captivi sunt; sed qui inde peregri, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et imple
Abbreviated transcription (Latin):
scłm: dorsũ contra dm̃. Cum uero conuerterit noᷤ
dominꝰ ut iã incipiamꝰ faciẽ habere addm. &
dorsum adscłm: quia adhuc inuia sumus. tam̃¬
ad patriam tendimus: et quando forte aliquam
tͥbulationem patimur s tamen tenemꝰ uiam.
et ligno portamur:: asꝑ qͥdẽ uentus ẽ. sed uentꝰ
ꝓsper ẽ: cum labore quidẽ: sedcito duc̃.i cito ꝑ¬
ducit Quia gͦ decaptiuitate nr̃a gemebamus:
fact̾i sumꝰ captiui. obiit. fuimus. s ꝑscripturã
commemoramur: Paulum ipsum apłm inter¬
rogemus Ait enim Scimus quia lexspiritalis
ẽ: ego autem carnalis sum. uenundatus sub
peccato. Ecce unde facti sumus captiui: qͥa ue¬
nundati sumꝰ sub peccato Quis nos uendidit:
os ipsi qͥ consensimꝰ seductori Uendere nos po¬
tiumus: redimere nos non possumus uendidi¬
mus nos consensione peccati: redimimur infi¬
de iusticie Sanguis enim innocens datus est
ꝓnob̾: ut redimeremur. Quencumq enĩ sats¬
guinem ille fudit ꝑsequendo uistos: qualem

Expanded text:
Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
uerat templum dño intypo quidẽ & figura fut̃ȩ
ȩccłie etcorꝑis dñi: unde dicit incuuangłio Sol¬
uite templum hoc: et intriduo excitabo illud Qa
gͦ ipse edificauerat illud templũ: edificauit sibi
templum uerus salomon dñs nr̃ iħs xp̃c: uerꝰ¬

Expanded text:
verat templum Domino , in typo quidem et in figura futurae verat templum Domino , in typo quidem et in figura futurae Ecclesiae et corporis Domini; unde dicit in Evangelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud templum, aedificavit sibi templum verus Salomon Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
inspirauent dñs dicam caritati ur̃ȩ Salomon e¬
rat tempore suo filiꝰ dđ magnꝰ ille ꝑquẽ multa scã
p̃cepta. & salubria monita. et diina sacramenta
sp̃s sc̃s indiuinis litteris oꝑatus ẽ Nam ipse salo¬
mon mulierum amator fuit: etreꝓbatus ẽ adõ
Etusq adõ illi laqueus fuit illa cupiditas: ut
amulierib etiam ydolis sacrificare cogeretur Sic
dcillo scriptura testisest Sed si ilo cadente quȩ
ꝑillum dicta sunt delerentur: uidicarentur qͥa
ipse dixerat: non ꝑillum dicta erant: Optime igit᷑¬
etiam hoc egit miscđia dĩ. et sp̃s eius: ut quicqͥd
boni ꝑsalomonem dictum ẽ. dõ tribueretur: pec¬
catum autem hominis homini: Quid mirum
quia inpopulo di cecidit salomon: inparadiso
non cecidit adam: Non cecidit decȩlo angłs: et dia¬
bolus factus ẽ: Ideo docemur innullo hominum
spem ẽẽ ponendam: quia et iste salomon ȩdifica¬

Expanded text:
inspiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon einspiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon erat tempore suo filius David, magnus ille, per quem multa sancta praecepta et salubria monita et divina sacramenta Spiritus sanctus in divinis Litteris operatus est. Nam ipse Salomon mulierum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Optime igitetiam hoc egit misericordia Dei et Spiritus ejus, ut quidquid boni per Salomonem dictum est, Deo tribueretur; peccatum autem hominis homini. Quid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non cecidit de coelo angelus, et diabolus factus est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
Nter omĩa cantica qͥb ẽ titulus canticũ gradu¬
um. iste p̃s aliqͥd amplius intitulo accepit. qd ad¬
ditũ ẽ salomonis Sic enim p̃notatur: Canticum
graduũ salomonis: ltaq fec̃ nos intentos inusita¬
tior titulus citeris: ut queramꝰ quare additũ ẽ¬
salomonis Nam qͥd sit canticũ graduũ: ñ opꝰẽ.
seperepetere Plura enim hinc dicta sunt: quia
cantat  ascendentis uox in affecti
pietatis e caritatis. adillam suꝑnam ierłm. cui
suspiramus. qͣm dui peregrinamur. de ubi leta¬
bimur cum aperegrinatione redierimus Ascen¬
dit ad hanc omnis qͥ ꝓficit: cadit abhac omĩs qͥ
deficit Nec pedib ascendere queras: nec pedibus
te descendere putes Amando dm̃ ascendis: aman¬
do scłm cadis Sunt gͦ ista cantica amantium :
quodã scõ desidio flagrantium. Ardent. qͥ ista
cantant excorde: quoꝵ etiã cor ardens inuenitur
ȩt̃norum: Sed quare sit additum salomonis: qͥntũ

Expanded text:
nter omnia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia cantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando Deum, ascendis; amando saeculum, cadis. Sunt ergo ista cantica amantium, quodam sancto desiderio flagrantium. Ardent qui ista cantant ex corde, quorum etiam cor ardens invenitur aeternorum. Sed quare sit additum, «Salomonis,» quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissum ẽ. ut acciꝑent tanquã milites ap̃i. stipen¬
dia aꝓuincialib xp̃i: ille manib suis laborauit:
et annonas suas ꝓuincialib donauit Omnia fac¬
ta sunt: Si descendimus & uulnerati sumus: as¬
cendamus: cantemus : & ꝓficiamus. ut ꝑueniamꝰ¬

Expanded text:
permissum esset ut acciperent tanquam milites Christi stipendia a provincialibus Christi, ille manibus suis laboravit, et annonas suas provincialibus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati sumus; ascendamus, cantemus, et proficiamus, ut perveniam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs qͥd sꝑat: Si autẽ qđ ñ uidemus speramuᷤ. ꝑ
patientiam expectamus Ecce quare gemimus:
et qͦm̾ geminus: quia qđ sꝑamus iã quidẽ expec¬
tamus. sednondũ tenemus: et donec teneamus.
intempore suspirainus: quia desideramꝰ qd̃ non¬
dum tencinus Quare: qͥa spe salui facti sumus
am caro sumpta de nob̃ indño: ñspe sed re salua
factaẽ Resurrexit enim et ascendit incapite nr̃o
caro nr̃a salua: Inmenbris adhuc saluanda ẽ: Se¬
cura gaudeant menbra: quia acapite suo non sũt
deserta Dixit enim menbris laborantib. Cect
ego uobiscum sum. usq ad consummationẽ scłi.
ta factum ẽ: ut conuerteremur ad deum. Spẽ enĩ
ũ habueramꝰ nͥ ad scłm Et inde miseri & bis miseri:¬

Expanded text:
quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Ecce quare gemimus, et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Ita factum est ut converteremur ad Deum. Spem enim non habebamus, nisi ad saeculum; et inde servi miseri
Abbreviated transcription (Latin):
quidnam inhis tantũ gemit qui nondũ credi¬
derunt: iam uͦ inhis qui crediderunt ñ gemit. nec
parturit creatura: Nonsolũ aut̃ ila inquit: s
et nos primitias sp̃s habentes. id÷. qui iam spũdõ
seruimus : qui iam mente dõ credidius. : et impsa
fide primitias quasdam dedimꝰ. ut pͥrimitias nr̃aᷤ
sequamur: ergo & nos ipsi innobmetipsis inge¬
miscimus : adoptionem expectantes redempti¬
onẽ corporis nr̃i Gemebat gͦ & ipse: etgemunt
om̃s fideles: ad optionem expectantes redemptio¬
nem corporis sui Ubi gemunt: Iista mortalita¬
te Quam redemptionem expectant. corporis
sur: quȩ precessit indomino: qui resurrexit amor¬
tuis. et ascendit incęlum: hocante quã nob redde¬
tur. necesse ẽ. gemamus: etiam fideles: etiã spe¬
saluator saluum te fecit. Qui gemit adhuc egro¬
tat: subuuixit & ait Spe enim salui facti sumꝰ
Spes enim quȩ uidetur: nonẽ spes Q d enim uidet

Expanded text:
quidnam in his tantum gemit, qui nondum crediquidnam in his tantum gemit, qui nondum crediderunt? jam vero in his qui crediderunt non gemit, nec parturit creatura? «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui jam spiritu Deo servimus, qui jam mente Deo credidimus, et in ipsa fide primitias quasdam dedimus, ut primitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fideles, etiam speSalvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit et ait, «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt
Abbreviated transcription (Latin):
inmaiestate: tadnos uenit in carne. Eramus autẽ
ibi uͥ redemptor nr̃ ille uenisse dicitur: et captiui
tenebamur Ubi gͦ tenebamur : utille ueniret re¬
dimere captiuos: Ubi tenebamur: forte apud
barbaros Pcior ẽ. barbaris. diabolus & angłi eiꝰ.
psi antea tenebant genus humanũ. Abhis gͣ redemit
nos: qui nonaurum. neq argentum. s sanguinẽ
suum ꝓ nob̾ dedit Quomͦ autem homo uenerat
incaptiuitatẽ: paulum apłm interrogemus: Et¬
enim ipse precipue gemit inista captiuitateᷤ su¬
spirans ettrnam irłm: et docuit nos gemere ex ipso
spũ. qͦ et ille impletus gemebat: Hoc enim ait Om̃is
creatura congemiscit et dolet usq nunc & iterum:
Hanitati enim creatura subiecta ẽs ł non sponte:: sed
ꝓpter eum qͥ subiecit. inspe Omnẽ creaturã dix̃.
inhõibus nondum ⁊ credentib. s tañ creditu¬
ris : ingemiscere creaturam in la borib: Nun¬

Expanded text:
in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in laboribus. Num
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ⁊etͥna ẽ : hec autẽ quȩ int̾ra fuit: ũbrã habe¬
bat illius. Itaq ista cecidit: illa ꝑmanct hec imn¬
pleuit tempus p̃dicationis: illa tenet ȩternita
tem reparationis nr̃e. Abilla peregrinamur in
hac uita: ad eius reditum suspiramus: tã diu
miseri etlaborantes. donec adillam redeamus: nec
ciues nr̃i argłi dimiscrunt nos inperegrinatione:
s annuntiaucrunt nob̃. ipsum regẽ uenturũ
adnos Et uenit ad nos: et contemptus ẽ int̃ nos
a nob̃. & postea nobiscum: et docuit nos contẽpni
quia contemptus ẽ: docuit tolerare. quia tolerauit:
docuit pati quia passus ẽ : & ꝓmisit resurrectu¬
ros. quia resurrexit: inse ipso ostendens qͥd sꝑare
mortuus resurrexisset. & ascendisset incelum. su¬
spirabant tam̃ illi ciuitati: qͣntũ oportet nos desi¬
dare qͦ nos ipse p̃cessit. & unde nunquã recessit:
Non enim dñs sic uenit adnos: ut desereret angłos:
E tillis mansit et in ad nos uenit  lius mansit

Expanded text:
ipsa et aeterna: haec autem quae in terra fuit, umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternitatem nostrae reparationis. Ab illa peregrinamur in hac vita, ad ejus reditum suspiramus: tamdiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus. Nec cives nostri Angeli dimiserunt nos in peregrinatione, sed annuntiaverunt nobis ipsum Regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum: et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia resurrexit, in seipso ostendens quid sperare mortuus resurrexisset et ascendisset in coelum, suspirabant tamen illi civitati, quantum nos oporteat desiderare quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recNon enim Dominus sic venit ad nos, ut desereret Angelos: et illis mansit, et ad nos venit; illis mansit
Abbreviated transcription (Latin):
icat icm meministis exordine nobis
tractantib iste ẽ psalmus centesimꝰ
uicesimiis quintus: qui int̃ illos
psalmos ẽ. quoꝵ ẽ titulus canticũ
graduũ Est autẽ sic̃ nostis. uox

Expanded text:
icut jam meministis, ex ordine nobis tractantibus iste psalmus est centesimus vicesimus quintus, qui inter illos psalmos est, quorum est titulus, «Canticum graduum.» Est autem, sicut nostis, vox
Abbreviated transcription (Latin):
sic p̃dicat Qui autem contͣ. xp̃m p̃dicat: claudit᷑
contra illum porta Qui sunt isti qͥcontͣ. xp̃m pre¬
dicant: qui negant quia misse sunt sagite dema¬
nu potentis. & ꝑuenerunt usq infines terre̾ &
ipsa ẽ hereditas dñi dequa dictum ẽ. postula ame
et dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã & possessionẽ tuã
terminos terre Predicatum ẽ. auditum ẽ. ante qͣm
ficret: etiam factum nolunt agnoscere Qui dispu¬
tant gͣ contra xp̃m. extra portam sunt: quia suos
honores querunt non xp̃i Qui autem predicat in
porta xp̃ĩ honorem querit non suum: &e ideo qͥ
p̃dicat inporta dicit. Nolite tmc presumere: ñ
enim ꝑme: sed ꝑportam intrabitis: Illi autem qui
uolunt homines inse ipsos presumere: nolunt
Adestote gͦ animo fr̃s. etiam ꝓpter crastinum ser

Expanded text:
sic praedicat. Qui autem contra Christum praedicat, clauditur sic praedicat. Qui autem contra Christum praedicat, clauditur contra illum porta. Qui sunt illi qui contra Christum praedicant? Qui negant quia missae sunt sagittae de manu potentis, et pervenerunt usque in fines terrae; et ipsa est haereditas Domini, de qua dictum est, «Postula a me, et dterminos terrae» . Praedicatum est, auditum est, antequam fieret; et jam factum nolunt agnoscere Qui disputant ergo contra Christum, extra portat sunt; quia suos honores quaerunt, non Christi. Qui autem praedicat in porta, Christi honorem quaerit, non suum; et ideo qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt Adestote ergo animo, fratres, etiam propter crastinum ser
Abbreviated transcription (Latin):
inporta loquatur. sicut dicit᷑ de sapientia: Inporti s
autẽ ciuitatũ audent̃ dicit Quanto tempore iu¬
ta predicare Et qͥs ẽ qui predicat inporta: Qui p̃
lam ciuitatem: Mentior: si non ipse dirit. ego sum
ianua Si ianua ẽ: et porta c̃ lanua enim dicitur
domus lanua ciitatis: porta ẽ: Porta domus. ia¬
nua ẽ Sed forte ñ bene dr̃ porta: si non bene dicit᷑
ciuitas. quȩ dicta ẽ domus Utrumq enim. paulo
ante dictum ẽ Nisi dñs edificauent domũ. inuanũ
laborauerunt edificantes eam: Et ne istã domũ audien¬
doparũ aliqͥd putares: nͥ dñs inquit custodierit cuu¬
tatem. inuanum laborabit qui custodit illam: Illa ẽ.
gͦ domus. que ẽ cuuitas Ipsa gͦ habet ianuã tanq̃m
domus: & habet portam tanquã ciuitas Qui ẽ. gͦ
ianua domꝰ: ipse ẽ porta ciuitatis Ergo si xp̃c
porta ciuitatis: ille ñerubescit qui in xp̃o stat &

Expanded text:
in porta loquatur; sicut dicitur de Sapientia: «In portis in porta loquatur; sicut dicitur de Sapientia: «In portis autem civitatum audenter dicit» . Quanto tempore juta praedicare. Et quis est qui praedicat in porta? Qui prlam civitatem. Mentior, si non ipse dixit, «Ego sum janua» . Si janua est, et porta est. Janua enim dicitur domus; janua civitatis porta est, porta domus janua est. Sed forte non bene dicitur porta, si non bene dicitur civitas quae dicta est domus. Utrumque enim paulo ante dictum est: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam;» et ne istam domum audiendo parvum aliquid putares, «Nisi Dominus,» inquit, «custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam.» Illa est ergo domus quae est civitas. Ipsa ergo habet januam tanquam domus, et habet portam tanquam civitas. Qui est ergo janua domus, ipse est porta civitatis. Ergo si Christus porta civitatis, ille non erubescit qui in Christo stat, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui desi derio scl̃i plemis ẽ: non c̃ quo intret
qd illi predicauerunt. fũnde qđ portas: et capax
fiere ad id qđ non habes. id ÷ desideras diuitias :
non potes implere excis desidium tuum: Deside¬
ras bonores interra: desideras ea quȩ etiam uim̃¬
tis donauit ds̃ hoc ẽ uoluptatem temporalem:
salutem corporis etalia: non exeis implebis deside¬
rrum tuũ Si autẽ sic desideras. qͦmͦ ceruus desi¬
derat adfontes aquarum: si dicis desiderat et defi-¬
cit anima mea inatria dñi: imples desidium tu¬
um exeis. nonquia iam uli possunt tale desidium
implere: sedtales imitando. uenis ad eum qͥ imn¬
pleuit desidium ipsorum: Non confundet᷑ cũ
loquetur inimicis suis inporta fr̃s mei inporta lo¬
quam̃:. id: ut om̃s nouerint quid loquamͣ Qui
enim ñ uult loqui inporta: latere uult qđ loqͥt᷑.
et forte ideo uult latere quia malum ẽ Si fidit:

Expanded text:
Qui desiderio saeculi plenus est, non est quo intret Qui desiderio saeculi plenus est, non est quo intret quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, et capax fiere ad id quod non habes. Id est, desideras divitias; non potes implere ex eis desiderium tuum: desideras honores in terra, desideras ea quae etiam jumentis donavit Deus, hoc est voluptatem temporalem, et salutem corporis, et talia; non ex eis implebis desiderium tuum. Si autem sic desideras, quomodo cervus desiderat ad fontes aquarum ; si dicis, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» : imples desidum ex eis; non quia jam illi possunt tale desiderium implere, sed tales imitando venis ad eum qui implevit desiderium ipsorum. 13. «Non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta.» Fratres, in porta loquamur, id est, omnes noverint quid loquamur. Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo vult latere, quia malum est. Si fidit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾eanat᷑ ĩpresepio collocatus ẽ: cognouit bos
possessorem suum. et asinus presepe dm̃i sui
Sed minquid ista exirent. nͥ saccus excutertur:
Nisi ꝓpħia inuoliita. accedente diligentia discu¬
teretur: numquid oꝑta exirent ad nos: Omĩa
gͦ ista clausa erant: ante quam ueniret dñs
Uenit dñs. et excussit clausa illa et manifestata
sunt: excussi sunt ꝓpħȩ: et generati sunt apłi
Quia gͦ excussi sunt ꝓpħȩ. et generati sunt apłi:
filii sunt excussorum. Ipsi inmanu potentis po¬
siti. tanquam sagittȩ: ꝑuenerunt usq infine ᷤ
terre. Unde dici habet infinem: Ecce hereditas
dni. filii merces fructus uentris Qluia ideo de
finib terrȩ colligitur ista hereditas: qͥa sicut
sagitit in manu potentis. sic filii excussorũ.
id÷ sic filii ꝓpħarum apłi. fuerunt quasi sa¬
gitȩ inmanu potentis: Si potens ille poten
rium suum exeis Cia fr̃s mei: quis replet
desidium suũ excis : Qui ñ amat scłm slam

Expanded text:
pterea natus in praesepio collocatus est; «Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui.» Sed numquid ista exirent, nisi saccus excuteretur? Nisi prophetia involuta, accedente diligentia discuteretur, numquid operta exirent ad nos? Omnia ergo ista clausa erant, antequam veniret Dominus. Venit Dominus et excussit illa clausa, et manifestata sunt; excussi sunt Prophetae, et generati sunt Apostoli. Quia ergo excussis Prophetis generati sunt, Apostoli filii sunt excussorum. Ipsi in manu potentis positi tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia ideo de finibus terrae colligitur ista haereditas: quia, «Sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum;» id est, filii Prophetarum Apostoli fuerunt quasi sagittae in manu potentis. Si potens ille, potenei, quis replet desiderium suum ex eis? Qui non amat saeculum.
Abbreviated transcription (Latin):
tas ur̃a Insultatum ẽ dño. qͥa ñ lotis manibus
discipłi eius manducarẽt. Et respondit dñs sic̃
oportebat: &uocatis turbis ait Audite om̃s &
intelligite Om̃e qđ intrat inos ñcoinquinat ho¬
minem: sed qđ exit Q uid. ẽ hoc: Cum dixit qd̃
intrat inos: ñ nͥ os corporis uoluit ostendere In¬
trant enim cibi & ñcoinqͥnant homines cibi: qͥa
omĩa munda mundis: et omĩs creatura dĩ bona
ẽ: et nicħ abiciendum qđ cũ gr̃arum actione ꝑci¬
pitur: Infigura uidcis posita erant quedã: & in¬
munda dicta sunt: S postea qͣm sigarũ lux ipsa
uenit et remote sunt umbrȩ: ñ sumus retenti in
uideis: quia dñs dixit Iugum enim meum sua

Expanded text:
mino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus oportebat, et vocatis turbis ait: «Audite omnes, et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in u
Abbreviated transcription (Latin):
etiã eua mat̾ uiuoꝵ appellata ẽ lumenbris par¬
turientis erat ule qui dicebat: filioli mei quos ite¬
rum parturio: doncc. xp̃c formetur inuobis Sed
ñ frustra parturiuit: nec frustra peꝑit. Erit scm̃
scm̃ in resurrectione mortuoꝵ: habundabunt ui¬
sti. qͥ diffusi sunt mͦ toto orbe terrarum Gemit
illos eccłia: parturit uios eccłia In illa autem re¬
surrectione mortuoꝵ apparebit partus ęccłiȩ. tͣn¬
siet dolor &gemitus Et quid dicetur Ecce here¬
ditas dñi. filii. merces fructus uentris Huiꝰ fruet

Expanded text:
etiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris paretiam Eva «mater vivorum» appellata est . In membris parturientis erat ille qui dicebat: «Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis» . Sed non frustra parturivit, nec frustra peperit: erit semen sanctum in resurrectione mortuorum; abundabunt justi, qui diffusi sunt modo toto orbe terrarum. Gemit illos Ecclesia, parturit illos Ecclesia: in illa autem resurrectione mortuorum apparebit partus Ecclesiae, transiet dolor et gemitus. Et quid dicetur? «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Hujus «fruct
Abbreviated transcription (Latin):
moriamur: cum xp̃c lux nr̃a non sit exaltatus
incarne nͥ postea quam mortuus ẽ Constituti
ergo menbra euis : et inmenbris eiꝰ dilecti eicum
somnũ accepenimus. tc̃ surgemꝰ inresurrectione
mortuoꝵ Unus resurrexit: iam ñ moriturus
alem spera resutrectionem: et ꝓpt̃ hoc esto xp̃ia¬
nus: non ꝓpter felicitatem terre huius Nãm si¬
ꝓpt̃ felicitatem uite huiꝰ us eẽ. xp̃ianus: quan¬
do illa lux tua non hic quesiuit mundanã felici¬
tatem: ante lucẽ uis surgere: necesse ẽ ut inte¬
nebris ꝑscueres Mutare sequere lucem tuam qͦ
resurrexit. Surge Sede prius: et sic surge cũ
rum quib dilectis: E cec hereditas dñi. filii
merces fructus uentris: Quando dic̃ fructus uen¬
tris: partutiti sunt filii isti Est quedã mulier
inqua spintaliter ostenditur qđ dictum ẽ eue.
ingemitu parturies Parit enim ęccłia filios con¬
iunx xp̃i Et si parit: parturit: Incuius figura:

Expanded text:
moriamur; cum Christus lux nostra non sit exlatatus moriamur; cum Christus lux nostra non sit exlatatus in carne, nisi posteaquam mortuus est. Constituti ergo membra ejus, et in membris ejus dilecti ejus, cum somnum acceperimus, tunc surgemus in resurrectione mortuorum. Unus resurrexit, jam non moriturus. alem spera resurrectionem, et propter hoc esto Christianus, non propter felicitatem terrae hujus. VERSpropter felicitatem vitae hujus vis esse christianus, quando illa lux tua non hic quaesivit mundanam felicitatem; ante lucem vis surgere; necesse est ut in tenebris perseveres. Mutare, sequere lucem tuam; qua resurrexit, surge: sede prius, et sic surge, «cum rum, Quibus dilectis? «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quando dicit, «fructus ventris;» parturiti sunt filii isti. Est quaedam mulier, in qua spiritualiter ostenditur quod dictum est Evae: «In gemitu parturies.» Parit enim Ecclesia filios conjux Christi; et si parit, parturit. In cujus figura
Abbreviated transcription (Latin):
coniuux dñi facta ẽ delatere: qͦmͦ eua uia fac̾ta
ẽ delatere: Sed qͦmͦ illa non ẽ facta nͥ delatere
dormientis: sic ista non ẽ facta nͥ delatere morientis
Si gͦ ille non resurrexit nͥ mortuus: tu exaltationẽ
speras. nͥ post hanc uitam: sed ut doceat te iste
psalmus. qͥsi interrogares. qͣndo surgam: fortassis
eius: tunc surgent dilecti ei id⁊ xp̃i Om̃s enĩ¬
surgent: sed non quomꝰ dilecti eius Omniũ est¬
enum resurectio mortuoꝵ. S qͥd ait apłs: Om̃s
quidẽ resurgemus: sed non om̃s immutabimur
Resurgunt illi adpenas: resurgimus nos qͦmͦ resur¬
rexit dñs nr̃: ut sequamur caput nr̃m. si menbra
ipsius sumus: Si autem menbra eius sumꝰ: tuc̃
sumus dilecti eius: tunc ad nos ꝑtinet illa resur¬
rectio. quȩ precessit indño: ut lux surrexerit ante
nos. nos post lucem: qͥa inuanum ẽ nob̾ ante lu¬
cem surgere id ÷ altitudinem querere ante quam

Expanded text:
conjux Domini facta est de latere, quomodo Eva facta conjux Domini facta est de latere, quomodo Eva facta est de latere. Sed quomodo illa non est facta nisi de latere dormientis, sic ista non est facta nisi de latere morientis. Si ergo ille non resurrexit nisi mortuus, tu exaltationem speras nisi post hanc vitam? Sed ut doceat te iste psalmus, quasi interrogares, Quando surgam? fortassis ejus; tunc surgent dilecti ejus, id es. Omnium est resurrectio mortuorum; sed quid ait Apostolus? quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur» . Resurgunt illi ad poenas; resurgimus nos quomodo resurrexit Dominus noster, ut sequamur caput nostrum, si membra ipsius sumus. Si autem membra ejus sumus, tunc sumus dilecti ejus, tunc ad nos pertinet illa resurrectio quae praecessit in Domino, ut lux surrexerit ante nos, nos post lucem: quia in vanum est nobis ante lucem surgere, id est, altitudinem quaerere antequam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm campus ẽ Si gͦ ĩ conualle plorationis mandu¬
cas panẽ doloris. et dicis : facte sunt mͥ lacrime meg
panis die ac nocte. dũ dicitur mͥ cotidie ubi ẽ ds̃
tiuis : Benc surgis: qm̃ sedisti Et qͣsi diceres: qñ
surganus : mͦ iubemur sedere: quando erit nr̃a
surtectio: Quando fuit dñi. Ad cum adtende
qͥ te p̃cessit Nam si non ipsum attendis: inuanũ
ẽ tͥ ante lucem surgere Ipse qñ craltatus ẽ: cum
mortuus ẽ Ergo & tuã exaltationem post mor¬
tem sꝑa: inresurrectionẽ mortuoꝵ sꝑa: quia
uie resurrexit et ascendit Sed ubi dormiuit:
incruce Q uando dormiuit incruce signũ ge¬
stabat: immo implebat qđ significatum ẽ. in
adam: quia cum dormiret adam. costa uli detrac¬
ta ẽ. et eua facta ẽ Sic et dño cum dormiret in
cruce. latus eius lancea ꝑcussum ẽ: et sacramen¬
ta ꝓfluxerunt. unde facta ẽ ȩccłia Eccłia enim

Expanded text:
quam campus est. Si ergo in convalle plorationis manduquam campus est. Si ergo in convalle plorationis manducas panem doloris, et dicis, «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus» ? bene surgis, quia sedisti. 7. Et quasi diceres, Quando surgemus? modo jubemur sedere; quando erit nostra surrectio, quando fuit Domini. Ad eum attende, qui te praecessit: nam si non ipsum attendis, in vanum est tibi ante lucem surgere. Ipse quando exaltatus est? Cum mortuus est. Ergo et tuam exaltationem post mortem spera, in resurrectione mortuorum spera, quia ille resurrexit et ascendit. Sed ubi dormivit? In cruce. Quando dormivit in cruce, signum gestabat, imo implebat quod significatum est in Adam: quia cum dormiret Adam, costa illi detracta est, et Eva facta est ; sic et Domino cum dormiret in cruce, latus ejus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt, unde facta est Ecclesia. Ecclesia enim
Abbreviated transcription (Latin):
ret qͥa sessione ista humilitatẽ uoluit cõ. on¬
dare. neqͥs se putaret uissum ẽt̃ sedere. aut a
iudicandum. aut ad epulandũ & gaudendum
& maiorem suꝑbiã ibi quereret: insignificationem
humilitatis addidit Qui manducatis panem
doloris Ili ergo manducant panem doloris:
qui gemunt inista peregrinatione: Ipsi sunt
inconualle plorationis: Ascensiones enĩ facit
ds̃ incorde Sedubi illas disponit: Ascensiones
inquit incorde eius disposuit: Quis: Ds̃: Si ascen¬
siones incorde: ideo cantãt canticum graduum
Humiliem᷑ in scło ut ascendamꝰ. Quomodo: In corde:
Quia ipsa ascensio incorde: aconualle plora¬
Quomͦ erecti sunt montes: sic sederunt conualles:
Conualles enim dicuntur loca depressa terrarum:
Collis autẽ eminentiora loca: minus tamen qͣm
montes: Multum excelsa loca terrarum: montes
dicuntiurz Parum ẽ: Non ait acolle surgite. nec ait
acampo. sed a conualle: ut sit aliqͥd humiliꝰ

Expanded text:
ret quia sessione ista humilitatem voluit commenret quia sessione ista humilitatem voluit commendare; ne quis se putaret jussum esse sedere aut ad judicandum, aut ad epulandum et gaudendum, et majorem superbiam ibi quaereret; in significationem humilitatis addidit, «Qui manducatis panem doloris.» Illi ergo manducant panem doloris, qui gemunt in ista peregrinatione. Ipsi sunt in convalle plorationis. Ascensiones enim facit Deus in corde. Sed ubi illas disponit? «Ascensiones,» inquit, «in corde ejus disposuit.» Quis? Deus. Si ascensiones in corde, ideo cantant canticum graduum. Humiliemur in saeculo: ascendamus. Quomodo? Corde. Quia ipsa ascensio cordis, a convalle ploraonis» . Quomodo erecti sunt montes, sic sederunt convalles: convalles enim dicuntur loca depressa terrarum: colles autem eminentiora loca, minus tamen quam montes; multum excelsa loca terrarum montes dicuntur. Parum est: non ait, A colle surgite; nec ait, a campo; sed, a convalle, ut sit aliquid humilius
Abbreviated transcription (Latin):
uit illi nomen. qđ ẽ suꝑ omne nomen Iam
uos adillud nom̃ festinatis: surgite: sed postea¬
qͣm sedistis Surgere uultis: sed primo sedete:
Et surgens abhumilitate: ꝑueniᷤ ad regnũ: Nam
si preripis regnum: cadis aregno. ante quã sur¬
gas Potestis bibere in quit calicem quẽ ego bibi¬
turus sũ: Et uli Possumus Et ille Calicẽ qͥdẽ
icum bibetis: sedere autem ad dexteram uł ad
sinistram meã ait ñẽ meum dare uob̃: Aliis
paratum ẽ apatre meo: Quid est non ẽ meum
dare uob̃: Non ẽ meum dare suꝑbis: Hoc enĩ
adhuc erant: Sed uultis illud accipe. Iolite
eẽ qđ estis Aliis paratum ẽ: et uos alii estote.
et uob̾ paratum ẽ Quid. ẽ alii estote: Pre hu¬
miliamini: qui iam uultis exaltari Intellexert̃
gͦ humilitatem ꝓfuturã sibi: et correcti sunt Crgo
et nos hoc audiamus: quia hoc dicit psalmus
iste: surgite postea quam sedistis Sed ne quis
putet se ad hoc sedere ut honoretur: ut ostende¬

Expanded text:
vit illi nomen quod est super omne nomen» . Jam vos ad illud nomen festinatis; «surgite,» sed «posteaquam sedistis.» Surgere vultis, sed primo sedete: et surgens ab humilitate, pervenis ad regnum. Nam si praeripis regnum, cadis a regno antequam surgas. «Potestis bibere,» inquit, «calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi: «Possumus.» Et ille: «Calicem,» inquit, «meum bibetis; sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam,» ait, «non est meum dare vobis: aliis paratum est a Patre meo» . Quid est, «non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis; hoc enim adhuc erant. Sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. «Aliis paratum est;» et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, Alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltari. Intellexerunt ergo humilitatem profuturam sibi, et correcti sunt. Ergo et nos hoc audiamus, quia hoc dicit psalmus iste: «Surgite posteaquam sedistis.» 6. Sed ne quis putet se ad hoc sedere ut honoretur; ut ostende
Abbreviated transcription (Latin):
dant. qͦ ascenderunt trib. Trib alio nomine di¬
ci possunt curiȩ: sed non ꝓpriȩ: Itaq trib uno
nomine alio. ꝓpriȩ dici ñpossunt: s uicino dicun¬
tur curie Nã ꝓpriȩ si dixerimus curias: ñ intelli¬
guntur nͥ curiȩ quȩ sunt inciuitatib singłis sin¬
gulȩ. Ynde dicuntur curiales & decuriones. id:
qđ sint incuria. uł decuria. Et nostis: qͥa tales
autẽ uł erunt aliqñ inistis qͦ cuutatib curiȩ
etiam popłoꝵ etuna ciuitas multas curias ht̃.
sic̃ roma triginta quinq curias ht̃ populi hȩ
dicuntur trib: has popłs isrł duodecim ht̃:¬

Expanded text:
dant quo ascenderunt tribus. Tribus alio nomine didant quo ascenderunt tribus. Tribus alio nomine dici possunt curiae, sed non proprie. Itaque tribus uno nomine alio proprie dici non possunt; sed vicino dicuntur curiae. Nam proprie si dixerimus curias, non intelliguntur nisi curiae quae sunt in civitatibus singulis singulae; unde curiales et decuriones, id est, quod sint in curia vel decuria: et nostis quia tales autem vel erant aliquando in istis quoque civitatibus curiae etiam populorum; et una civitas multas curias habet, sicut Roma triginta quinque curias habet populi. Hae dicuntur tribus. Has populus Israel duodecim h
Abbreviated transcription (Latin):
mut abuntur. tu autem idẽ ipse es. lam ergopꝰ
tantum languorẽ post tantos morbos. difficul¬
tates. labores. redeat anima humiliata adipsum:
et sit in illa ciuitate. cuiꝰ participatio erꝰ inidipsũ.
lluc enim ascenderunt trib. Querebas enun qͦ
ascendat qui cicidit: qͥa diximus ascendentis
hominis ẽ uox ẽ: ascendentis eccłiȩ Putamꝰ ne
qͦ ascendit: qͦ it quo erigitur. Q ascendit: Illuc ascẽ¬
derunt inquit trib. Quo ascenderunt tribus:
inciuitatem: cuius participatio eius in idipsũ
Ergo ulluc ascenditur: inierłm: Homo autẽ qui
descendebat deierłm micricho: incidit in latro¬
nes Si non descenderet: ñ incideret in latrones:
Quia uͦ descendendo incidit in latrones: ascendendo
ueniat adangłos: Ascendat gͦ: quia ascenderĩ
trib. Sed quid sunt trib: multi nouerunt: mul¬
ti ñ nouerunt: Sed et nos qͥ nouimus descendamꝰ
adillos. qui ñnouerunt. tͥbr ut nobiscum ascen¬

Expanded text:
mutabuntur; tu autem idem ipse es.» Jam ergo post mutabuntur; tu autem idem ipse es.» Jam ergo post tantum languorem, post tantos morbos, difficultates, labores, redeat anima humiliata ad idipsum: et sit in illa civitate «cujus participatio ejus in idipsum.lluc enim ascenderunt tribus.» Quaerebamus enim quo ascendat qui cecidit; quia diximus, ascendentis hominis vox est, ascendentis Ecclesiae. Putamusne quo ascendit? quo it? quo erigitur? «Illuc ascenderunt,» inquit, «tribus.» Quo ascenderunt tribus? In civitatem «cujus participatio ejus in idipsum.» Ergo illuc ascenditurin Jericho, incidit in latrones . Non descenderet, et non incideret in latrones. Quia vero descendendo incidit in latrones, ascendendo veniat ad Angelos. Ascendat ergo, quia ascenderunt tribus. Sed quae sunt tribus? Multi noverunt, multi non noverunt. Sed et nos qui novimus, descendamus ad illos qui non noverunt tribus, ut nobiscum ascen