comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lorisusũ caput totõdisse inemorat qͣtinꝰ dum
in cunctis eũ reb manꝰ suꝑna ꝑcuteret᷑: etiã
sponte illũ pęnitentiȩ sp̃es diu̾sa fuscaret. d iste.
erutꝰ reb filiis orbatꝰ. qͥuestim̃ta scidit: qui¬
caput totondit: qui in t̾ram corruit: qͥd

Expanded text:
loris usum caput totondisse memoratur; quatenus cum loris usum caput totondisse memoratur; quatenus cum in cunctis eum rebus manus superna percuteret, etiam sponte illum poenitentiae species diversa fuscaret. Sed iste exutus rebus, filiis orbatus, qui vestimenta scidit, qucaput totondit, qui in terram corruit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
primi: ut dilectionem ꝓximi ex sol¬
ueret. impendit filiis luctũ: ne dile¬
ctionẽ dei desereret: expleuit inter
gemitus adorationẽ. Solent ñ nulli
inꝓsꝑis dm̃ diligere: in aduersis au¬
tẽ positi. flagellantẽ minꝰ amare.
Beatꝰ autẽ iob. ꝑ hoc. quod motꝰ exte¬
rius exhibuit: ostendit ꝙ flagella
patris agnouit. ꝑhoc autẽ qͦd ado¬
rando humilis mansit: ostendit qr
amorẽ patris nec indolore deseruit.
Ne igitur suꝑb eẽt ñ sentiens in ꝑ-¬
cussionib corruit: ne autẽ se ferien¬
ti extraneum faceret. ad hoc corru¬
it ut adoraret. Mos autẽ ueterum
fuit: ut quisqͥs speciem sui corporis. capil¬
los nutriendo seruaret cos tẽpore afflic¬
tionis abscideret: &e rursũ qͥ tnquillitatis
tempore capillos abscideret: eos in ostensiõe
afflictionis nutͥret. Beatꝰ itaq iob tͣnqͥllita¬
tis tẽpore capillos seruasse ostendit᷑: cũ ad do¬

Expanded text:
proximi; ut dilectionem proximi exsolproximi; ut dilectionem proximi exsolveret, impendit filiis luctum; ne dilectionem Dei desereret, explevit inter gemitus orationem. Solent nonnulli in prosperis Deum diligere, in adversis autem positi flagellantem minus amare. Beatus autem Job per hoc, quod motus exterius exhibuit, ostendit quia flagella patris agnovit; per hoc autem, quod adorando humilis mansit, ostendit quia amorem patris nec in dolore deseruit. Ne igitur superbus esset non sentiens, in percussione corruit; ne autem se ferienti extraneum faceret, ad hoc corruit ut adoraret. Mos autem veterum fuit, ut quisquis speciem sui corporis capillos nutriendo servaret, eos tempore afflictionis abscideret; et rursum qui tranquillitatis tempore capillos abscideret, eos in ostensione afflictionis enutriret. Beatus itaque Job tranquillitatis tempore capillos servasse ostenditur, cum ad do
Abbreviated transcription (Latin):
Inmiseriis ñ subsistent. In miseriis nãq
subsisterent: si ȩquanimiter aduersa
tolerarent. At postqͣm m̃te int̾ fla¬
gella corruunt: quasi int̾ illatas mise¬
rias subsistendi constantiã ꝑdunt.
Deatꝰ itaq iob. qr uerȩ philosophiȩ
regulam tenuit: contra utraq mira
se ȩquitatis arte seruauit: ut nec qͣsi¬
dolorem ñ sentiens. flagella sꝑneret:
nec rursũ ultra modũ dolorẽ sentiers:
contra iudicium flagellantis insaniret.
Cunctis enĩ reb ꝑditis. Eunctis liberis
amissis. surrexit scidit uestim̃ta: & ton¬
so capite corruens int̾rã adorauit. Qđ
uestim̃ta scidit: quod tonso capite ĩ
t̾ram corruit: monstrat nimirũ quia
flagelli dolorẽ sensit. Qđ uͦ adicitur
dicium. ñ excessit. Nec omĩno gͦ ñ mo¬
tꝰ ẽ. ne dm̃ ipsa insensibilitate contẽp¬
neret: nec rursus omĩno motꝰ ẽ ne
nimis dolendo peccaret. S ꝙ duo st̃
p̃cepta caritatis. dei uidelicet amor &

Expanded text:
In miseriis non subsistent . In miseriis namque In miseriis non subsistent . In miseriis namque subsisterent, si aequanimiter adversa tolerarent. At postquam mente inter flagella corruunt, quasi inter illatas miserias subsistendi constantiam perdunt.eatus itaque Job, quia verae philosophiae regulam tenuit, contra utraque mira se aequitatis arte servavit; ut nec dolorem non sentiens, flagella sperneret; nec rursum ultra modum dolorem sentiens, contra judicium flagellantis insaniret. Cunctis enim rebus perditis, cunctis liberis amissis, surrexit, scidit vestimenta sua, et tonso capite corruens in terram, adoravit. Quod vestimenta scidit, quod tonso capite in terram corruit, monstrat nimirum quia flagelli dolorem sensit. Quod vero adjicdicium non excessit. Nec omnino ergo non motus est, ne Deum ipsa insensibilitate contemneret; nec rursum omnino motus est, ne nimis dolendo peccaret. Sed quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor, et
Abbreviated transcription (Latin):
li se magnȩ constantiȩ philosophiã pu¬
tant: si disciplinȩ asꝑitate correpti
ictꝰ uerberũ doloresq ñsentiant Non¬
nulli uͦ. tã nimis ꝑcussionum flagella
sentiunt: ut ĩ moderato dolore cõmoti.
&iã in excessu linguȩ dilabant᷑. Sed
qͥsqͥs uerã tenere philosophiã nititur:
necesse est. ut inter utraq gradiatur.
Mon est enĩ pondus uerȩ uirtutis in¬
sensibilitas cordis: ꝙ & ualde in sa¬
na ꝑstuporem menbra sunt: qͣ & in¬
cisa dolere nequaqͣm posst̃. Rursus
uirtutis custodiã deserit: qui dolo¬
rem uerberum ultra qͣm necesse ẽ
sentit. ⁊ qr dũ nimia afflictione cor
tangitur: usq ad impatientiȩ contu¬
melias excitatur. Q qui ꝑflagella
corrigere mald̾facta debuerat: agit
ut neqͥtia ꝑflagellũ crescat. Contra
insensibilitatẽ qͥppe ꝑcussorũ: ꝑ ꝓ
pħam dicitur Pcussisti eos nec dolu¬
erunt : at triuisti eos: & renuerunt
acciꝑe disciplinã Contra pusillani¬
mitatẽ ꝑcussorũ: ꝑ psalmistã dicitur.

Expanded text:
li magnae constantiae philosophiam putant, si disciplinae asperitate correpti, ictus verberum doloresque non sentiant. Nonnulli vero tam nimis percussionum flagella sentiunt, ut immoderato dolore commoti, etiam in excessum linguae dilabantur. Sed quisquis veram tenere philosophiam 50 nititur, necesse est ut inter utraque gradiatur. Non est enim pondus verae virtutis, insensibilitas cordis: quia et valde insana per stuporem membra sunt, quae et incisa dolore nequaquam possunt. Rursus virtutis custodiam deserit, qui dolorem verberum ultra quam necesse est sentit; quia dum nimia afflictione cor tangitur, usque ad impatientiae contumelias excitatur, et qui per flagella corrigere malefacta debuerat, agit ut nequitia per flagellum crescat. Contra insensibilitatem quippe percussorum per prophetam dicitur: Percussisti eos, nec doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt accipere disciplinam . Contra pusillanimitatem percussorum per Psalmistam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ diuerso disponit ordine diuersus
ñẽ. In die gͦ ei satan affuisse describit᷑.
qr lum̃ ȩt̾nitatis eiꝰ nulla mutabilita¬
tis fuscatione tangitur: & in hoc qͦd
ei tenebrȩ p̾sentes sunt.quasi affuisse
inter filios dei dicitur⁊ q eaui ustitiȩ
ĩmundus sp̃s penetratur : qͣ uidelicet
mundorũ sp̃uum corda cõplentur.
Eodẽq radio luminis iste trans figitur:
quo illi ut luceant ꝑfunduntur. Int̃
ctorũ adiutoriũ: iste ad ꝓbationẽ ser¬
uit. Int̾ filios dĩ affuit: qr si e ab illis
in hac uita laborantib auxiliũ pietatis
impendit᷑. iste occulte ͤ iustitiȩ nescien¬
do seruiens ministeriũ exeqͥ reꝓbatio¬
lium suum: & exercitũ cęli adextris &
asinistris eiꝰ. Ꝙ dictũ ẽ. In qͦ decipiã a¬
chab. ut ascendat. & cadat inramoth
galaad: & dixit alius ita: & aliꝰ aliter
& egressus ẽ. unꝰ & dix̃. Ego decipiam
achab. Q dictũẽ. In qͦ decipies. Q respõ¬
dit dicens. Egrediar: & ero mendax

Expanded text:
t ordine, diversus non est. In die ergo ei Satan adfuisse describitur, quia lumen aeternitatis ejus nulla mutabilitatis fuscatione tangitur; et in hoc, quod ei tenebrae praesentes fiunt, adfuisse inter filios Dei dicitur: quia ea vi justitiae immundus spiritus penetratur, qua videlicet mundorum spirituum corda complentur; eoque radio luminis iste transfigitur, quo illi ut luceant perfunduntur. 38. ctorum adjutorium, iste ad probationem servit. Inter filios Dei adfuit, quia etsi ab illis in hac vita laborantibus auxilium pietatis impenditur, iste occultae ejus justitiae nesciendo serviens, ministerium exsequi reprobatiolium suum et exercitum coeli a dextris et a sinistris ejus: et dictum est: In quo decipiam Achab, ut ascendat et cadat in Ramoth Galaad? Et dixit alius ita, et alius aliter. Et egressus unus dixit, Ego decipiam Achab, Et dictum est ei: In quo decipies? Qui respondit, dicens: Egrediar, et ero mendax
Abbreviated transcription (Latin):
& tantõ ardentius inblasphemiam accen¬
deret: qͣntõ subitis ac multiplicibus nun¬
ciis. inse angustiis estuaret. Sed neq hoc
neglecte p̃tereundũ puto: qͦd filii in ma¬
ioris fr̃is doino coniuuabant᷑. quando peunt.
Dictũ nãq ẽ suꝑius: quod conuiuia ꝑ¬
agi sine culpa uix possunt. Ut gͦ nr̃a ñ
illorum loquam᷑: sciendũ nobis ẽ. qr qͦd
aminorib uoluptuose agitur: maioꝵ
disciplina cohibet᷑:. Cum uͦ maiores ipsi.
uoluptati deseruiunt: nimirũ minori¬
b lasciuiȩ frena laxant᷑. Quis enĩ subdis¬
ciplinȩ se constrictione retineat: qͣndo

Expanded text:
 tanto ardentius in blasphemiam accen tanto ardentius in blasphemiam accenderet, quanto subitis ac multiplicibus nuntiis in se angustius aestuaret.  Vet. neglecte praetereundum puto, quod filii in majoris fratris domo convivabantur, cum pereunt. Dictum namque est superius, quod convivia peragi sine culpa vix possunt. Ut ergo nostra, non illorum loquamur, sciendum nobis est quia quod a minoribus voluptuose agitur, majorum disciplina cohibetur; cum vero majores ipsi voluptati deserviunt, nimirum minoribus lasciviae frena laxantur. Quis enim sub disciplinae se constrictione retine
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sanis m̃bris uulnꝰ inflix̃. Cũ uͦ ꝑ
cussum corferiendo repetiit :ut ad im¬
pacientiȩ uerba cõpelleret: suꝑ uulnera uulnus
curauit hostis antiquus. ñtã iactura
rerũ. scĩ uiri patientiã rũꝑe: qͣm ipso or¬
dine nuntiorũ Qstudens priꝰ parua. &
post nuntiare maiora: in extremo fili¬
orũ mortẽ intulit: ne uilia pater rei
familiaris dãpna duceret. si illa iã orbatꝰ
audiret: & minꝰ ꝑcuteret rerũ amissio.
p̃cognita morte filiorũ: ꝙ uidelicet nul¬
laeẽt hereditas: si ipsos prius subtrahe¬
ret qui seruabantur heredes ded ami¬
nimis incipiens inultimũ grauiora nun¬
tiauit: ut dũ gradatĩ det̾iora cognosce¬
ret: in eiꝰ corde doloris locũ omẽ uulnꝰ
inueniret. Notandũ qͣm callide. tot ma¬
lorũ pondera. & diuisa & subita nunti¬
ant᷑: ut & repente & particulatĩ crescers
in audientis corde. se se dolor ipse ñcaꝑet.:¬

Expanded text:
quasi sanis membris vulnus inflixit; cum vero quasi sanis membris vulnus inflixit; cum vero percussum cor feriendo repetiit, ut ad impatientiae verba compelleret, super vulnera vulnus curavit hostis antiquus, non tam jactura rerum sancti viri patientiam rumpere, quam ipso ordine nuntiorum. Qui studens prius parva, et post nuntiare majora, in extremo filiorum mortem intulit, ne vilia pater rei familiaris damna duceret, si illa jam orbatus audiret; et minus percuteret rerum amissio, praecognita morte filiorum, quia videlicet nulla esset haereditas, si illos prius subtraheret qui servabantur haeredes. Sed a minimis incipiens, in ultimum graviora nuntiavit; ut dum gradatim deteriora cognosceret, in ejus corde doloris locum omne vulnus inveniret. Notandum quam callide tot malorum pondera, et divisa, et subita nuntiantur, ut et repente, et particulatim crescens, in audientis corde sese dolor ipse non caperet; et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsternitur: id circobis terq ꝑcutitur:
ut usq ad intima qͣndoq feriatur. Nun¬
tiata itaq fuerat aduersitas de sabeis:
nuntiata diuina animaduers io ꝑ ig¬
nem de cęlo: nuntiatur ab hominib
iterũ camelorum raptꝰ. cedesq pueroꝵ:
& diuinȩ indignationis ira repetit᷑: dũ
uentus irruens concussisse domꝰ angu¬
los: atq extinxisẽ liberos indicatur. Qr
enĩ notũ ẽ. quod absq suꝑno nutu mo¬
ueri elem̃ta ñ possint: latent̃ infertur.
qͦd ipse contra illũ elem̃ta cõmouerit. qͥ
moueri ꝑmisit ⁊ qͣmuis satan semel accep¬
ta ad nõ potestate: ad usũ suȩ neqͥtiȩ. & iã
elem̃ta concutere p̃ualet. Nec mouere
debet. si sp̃s de sũmis ꝓiectꝰ. turbare in
uentos aerem potuit: cũ nimirum c̃¬
stet qr & dãpnatis in metallo : adusum
aqua & ignis seruit. Quesitũ ẽ gͥ ut nun-¬
tiarentur mala: quȩsitũ ẽ. ut multa:
quesitũ ẽ ut subita. S cũ priꝰ aduersa
nuntiauit: tranquillo adhuc pectori.

Expanded text:
prosternitur, idcirco bis, terque percutitur, ut usque ad intima quandoque feriatur. Nuntiata itaque fuerat adversitas de Sabaeis, nuntiata divina animadversio per ignem de coelo, nuntiatur ab hominibus iterum camelorum raptus, caedesque puerorum, et divinae indignationis ira repetitur, dum ventus irruens concussisse domus angulos, atque exstinxisse liberos indicatur. Quia enim notum est, quod absque superno nutu moveri elementa non possint, latenter infertur quod ipse contra illum elementa moverit, qui moveri permisit; quamvis Satan semel accepta a Domino potestate ad usum suae nequitiae etiam elementa concutere praevalet. Nec movere debet, si spiritus de summis projectus turbare in ventos aerem potuit; cum nimirum constet quia et damnatis 49 in metallum, ad usum aqua et ignis servit. Quaesitum est igitur ut nuntiarentur mala, quaesitum ut multa, quaesitum ut subita. Sed cum prius adversa nuntiavit, tranquillo adhuc pectori
Abbreviated transcription (Latin):
cruciat: sed nunc etiã ꝑliuorẽ cremat: qr
qͥ post puniendi sunt. retributionis suꝑ¬
plicio: nunc semet ipsos afficiunt inuidiȩ
torm̃to. Puergͦ solus fugiens remeat: &
igne ꝑisse oues puerosq denuntiat: dũ
ꝓpħia iudaicũ ppłm deserens. uera se dix¬
isse manifestat quȩ ait. Selus app̃hen¬
dit popłm ineruditũ. Ac si aꝑte dicat.
sed credulitatem suã uerbis inuidentium
dedit. zeli igne piit: q in alienȩ inuidiȩ

Expanded text:
cruciat, sed nunc etiam per livorem cremat, quia cruciat, sed nunc etiam per livorem cremat, quia qui post puniendi sunt retributionis supplicio, nunc semetipsos afficiunt invidiae tormento. Puer ergo solus fugiens remeat, et igne periisse oves puerosque denuntiat, dum prophetia Judaicum populum deserens, vera se dixisse manifestat, quae ait: Zelus apprehendit populum ineruditum. Ac si aperte dicat: sed crudelitatem suam verbis invidentium dedit, zeli igne periit, quia in alienae invidiae
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc etiã in eo scriptũ ẽ: qͦd de suaden¬
dis populis dicunt. Numquid aliqͥs ex
principib credidit in eũ: aut exphari¬
seise Sed turba hȩc quȩ ñ nouit legem:
maledicti sunt. Quid autem inouib atq
inpueris: nͥ innocentes quosq sed tam̃
adhuc infirmos accipimꝰ: Edũ aduersi¬
tatem phariseorum ac principũ colera¬
re timuerunt: infidelitatis concrema¬
tione consũpti sunt. Dicat᷑ ergo Ignis
dei cecidit de cȩlo⁊ & tactas oues pue¬
rosq consũpsit: id est ap̃positorũ cordi¬
b flãma inuidiȩ corruit: & qͥcqͥd boni in
plebibus oriebat᷑ incendit: q dum mali
p̃positi suum contra ueritatem honorem
exigunt: ab omĩ rectitudine corda seqͦntiũ
subuertunt Ubi & bene adiungitur: &
effugi ego solus. ut nunciarem tibi: qr
dũ implet᷑ p̃dicta causa malitię: fallatiȩ
nunc ignis aduersarios consumit. Ac si
aꝑte dicat. Malos ñ solũ ignis ꝑuindictã pꝰ

Expanded text:
Hinc etiam in eo scriptum est, quod dissuadenHinc etiam in eo scriptum est, quod dissuadendis populis dicunt: Nunquid aliquis ex principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit legem, maledicti sunt . Quid autem in ovibus atque in pueris, nisi innocentes quosque, sed tamen adhuc infirmos, accipimus? qui dum adversitatem Pharisaeorum ac principum tolerare timuerunt, infidelitatis concrematione consumpti sunt. Dicatur ergo: Ignis Dei cecidit de coelo, et tactas oves, puerosque consumpsit, id est, a praepositorum cordibus flamma invidiae corruit, et quidquid boni in plebibus oriebatur, incendit; quia dum mali praepositi suum contra veritatem honorem exigunt, ab omni rectitudine corda sequentium subvertunt. Ubi et bene adjungitur: Et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi; quia dum impletur praedicta causa malitiae, fallaciae nunc ignis adversarios consumit . Ac si aperte dicat: Malos non solum ignis per vindictam post
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s qdͥ p̃dicationis officiũ insynagoga te¬
nuerunt: cȩlum recte uocati sunt : qͥa
nimirũ sapere suꝑna credebant᷑. Vnde
& moyses cum sacerdotes & ppłm aduer¬
ba suȩ admonitionis excitaret: dixit. At¬
tende cȩlum & loquar: & audiat t̾rau̾ba
exore meo. ꝑcelũ udelicet signans p̃posi¬
dorũ ordinẽ: ꝑ t̾ram uero subditã ple¬
bem. Hoc igitur loco celũ sacerdotes
uel phariseos: uł legis doctores. ñ incon¬
uenient̃ accipimus: qui ante oculos ho¬
minum dũ cȩlestib officiis inseruirent:
quasi dẽsuꝑ lucere uidebant᷑. Sed qr ip¬
si sũmoꝑe in redemptoris nr̃i aduersita¬
te cõmoti sunt: quasi ignis de cęlo ceci¬
dit⁊ dũ ad decipiendum imꝑitũ ppłm
ab his &iã qui uera docere uidebantur
flãma inuidiȩ exarsit. Teste qͥppe euan¬
głio nouimꝰ: quod doctrinȩ ueritatis in¬
uidentes. oportunitatẽ dominicȩ tradi¬
tionis exqrebant: s metuentes ppłm:
quȩ moliebant᷑ innotescere ñ audebant.

Expanded text:
Omnes qui praedicationis officium in synagoga tenuerunt, coelum recte vocati sunt, quia nimirum sapere superna credebantur. Unde et Moyses, cum sacerdotes ac populum ad verba suae admonitionis excitaret, dixit: Attende, coelum, et loquar; et audiat terra verba ex ore meo ; per coelum videlicet signans praepositorum ordinem, per terram vero subditam plebem. Hoc igitur loco coelum, sacerdotes, vel Pharisaeos, vel legis doctores non inconvenienter accipimus, qui ante oculos hominum dum coelestibus officiis inservirent, quasi desuper lucere videbantur. Sed quia ipsi summopere in redemptoris nostri adversitate commoti sunt, quasi ignis de coelo cecidit, dum ad decipiendum imperitum populum, ab his etiam qui vera docere putabantur, flamma invidiae exarsit. Teste quippe Evangelio novimus quod doctrinae veritatis invidentes, opportunitatem Dominicae traditionis exquirebant; sed metuentes populum, quae moliebantur innotescere non audebant.
Abbreviated transcription (Latin):
contra nos hostis uehementiꝰ uires acci¬
pit: qͣndo & ipsos qͥ ꝓcustodia disciplinȩ
p̃lati sunt. lȩcitiȩ seruire cognoscit.
Tanto enĩ licentiꝰ adferiendũ occupat:
qͣnto & hi qui intercedere ꝓculpa po¬
cerant: uoluptati uacant. Absit autẽ:
ne tanti uiri filios ꝑ conunuorũ studia.
ingurgitando uentri uacasse suspicem᷑.
Sed tam̃ ueraciter nouimꝰ: ꝙ & siꝑ di¬
sciplinȩ quisq custodiã. necessitatis
metas edendo ñtransit: accensa tam̃
mentis intentio int̃ conuuuia corpescit:
et minus in qͣnto sit tẽptationũ bello
considerat:quȩ se ꝑsecuritatẽ relaxat.
In domo gͦ pͥmi fr̃is filios obruit: qr anti¬
quus hostis. inminorũ morte subuersio¬
nis aditũ. ꝑnegligentiam maiorum q̃rit.
Sed qr qͣntis nuntioꝵ iacuł sit ꝑcussus
agnouimꝰ: uirfortis nr̃. quał int̾ uuln̾a
consistat audiamꝰ. Sequit᷑. Iunc surrex̃¬

Expanded text:
hementius vires accipit, quando et ipsos qui pro custodia disciplinae praelati sunt laetitiae servire cognoscit. Tanto enim licentius ad feriendum occupat, quanto et hi qui intercedere pro culpis poterant voluptati vacant. Absit autem ne tanti viri filios per conviviorum studia ingurgitando ventri vacasse suspicemur; sed tamen veraciter novimus quia etsi per disciplinae quisque custodiam necessitatis metas edendo non transit, accensa tamen mentis intentio inter convivia torpescit; et minus in quanto sit tentationum bello considerat, quae se per securitatem relaxat. In die ergo primi fratris filios obruit, quia antiquus hostis in minorum morte subversionis aditum per negligentiam majorum quaerit. Sed quia quantis nuntiorum jaculis sit percussus, agnovimus; vir fortis noster, qualis inter vulnera consistat, audiamus. Sequitur: CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑpotentiã. & inferior ꝑsustentationẽ:¬
& exterior ꝑ magnitudinẽ: & int̾ior ꝑ
subtilitatẽ. Dursum regens: deorsũ c̃ti¬
nens: extra circumdans: int̾ius penetͣns.
Nec alia exparte suꝑior. alia inferior: aut
alia ex parte ext̾ior.atqi. ex alia manet in¬
t̾ior: sedunus idemq totꝰ. ubiq p̃sidendo
sustinens: sustinendo p̃sidens: circũ dan¬
do penetrans: penetrando circũcdans:
Unde suꝑius presidens: inde inferiꝰ susti¬
nens: & unde ext̾ius ambiens: inde int̾iꝰ
replens. Sine inqͥetudine suꝑuis regens:
sine labore inferiꝰ sustinens. Int̾ius sine
extenuatione penetrans: ext̾ius sine ex
tensione circum dans. Est itaq inferior
& suꝑioi sine loco: ẽ ãplus sine lacitudi¬
ne: & subtilis sine extenuatione. Qg ex¬

Expanded text:
er potentiam, et inferior per sustentationemer potentiam, et inferior per sustentationem; exterior per magnitudinem, et interior per subtilitatem: sursum regens, deorsum continens; extra circumdans, interius penetrans; nec alia ex parte superior, alia inferior, aut alia ex parte exterior, atque ex alia manet interior: sed unus idemque totus ubique praesidendo sustinens, sustinendo praesidens, circumdando penetrans, penetrando circumdans; unde superius praesidens, inde inferius sustinens; et unde exterius ambiens, inde interius replens: sine inquietudine superius regens, sine labore inferius sustinens; interius sine extenuatione ptensione circumdans. Est itaque inferior et superior sine loco; est amplus sine latitudine, est subtilis sine extenuatione. Ubi e
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis famulus eõ mirabiliꝰ uictor existe¬
ret: qͦuictꝰ hostis. se contra illũ. iterũ ad
noua bella repararet. Seqͥt᷑. E gress¬
dñi egressus dr̃: quo enĩ exitur ab eo
qui ubiq ẽ: Hinc nãq ait. Celũ & t̾rã
ego impleo. Hinc ẽ. qͦd sapientia illiꝰ di¬
Celum mͥ sedesẽ: terra autẽ scabellũ
pedũ meorũ. Rursumq de eo scriptũẽ.
Cȩlũ met̾itur palmo: & omnẽ t̾rã pugil¬
lo concludit. Sedi qͥppe cui p̃sidet: inte¬
rior & suꝑior manet. Cęlũ palmo meti¬
ens. & t̾rã pugillo concludens: ostendit᷑
qͦd ipse sit circũquaq cunctis reb qͣs crea¬
uit exterior. Id namq qͦd int̾ius c̃cludit᷑:
a c̃dudente ext̾ius continetur. Psedemgͦ
cui p̃sidet ẽẽ interiꝰ supͣq ꝑ pugillũ qͦcti¬
tinet. ext̾ius subt̾q signat᷑. Quia enĩ ip¬
se manet intra omĩa. ipse extra omĩa: ip¬
se supͣ omĩa. ipse infra omĩa: & suꝑior

Expanded text:
fidelis famulus eo mirabilius victor existefidelis famulus eo mirabilius victor existeret, quo victus hostis se contra illum iterum ad nova bella repararet. SequiturDomini egressus dicitur? Quo enim exitur ab eo qui ubique est? Hinc namque ait: Coelum et terram ego impleo . Hinc est, quod Sapientia illius diCoelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum . Rursumque de eo scrCaelum metitur palmo, et omnem terram pugillo concludit. Sedi quippe cui praesidet, interior et superior manet. Nam caelum palmo metiens et terram pugillo concludens ostenditur, quod ipse sit circumquaque cunctis rebus, quas creavit, exterior. Id namque quod interius concluditur, a concludente exterius continetur. Per sedem ergo, cui praesidet, esse interiue exterius subterque signatur. Quia enim ipse manet intra omnia, ipse extra omnia, ipse super omnia, ipse infra omnia, et superior
Abbreviated transcription (Latin):
diturꝰ ẽ: s tam̃ ñ simul ad omĩa relaxat
hostem: ne undiq feriens frangat
ciuem. Mala enim cũ multa electis
eueniunt: mira conditoris grã extẽpore
dispensant᷑: ut quȩ coaceruata ꝑime¬
rent: possint diuisa colerari. Hinc
paulus ait. Fideł d̃s qͥ ñ patiet᷑ uos tẽꝑ¬
tari supra quã potestis: s faciet cum tẽp¬
tatione & iã exitũ. ut possitis sustin̾e.
Hinc dauid ait. ꝓba me dñe & tẽpta
me. Ac si aꝑte dicat. Priꝰ uires meas inspice:
& tc̃ ut ferre ualeo cẽptari ꝑmitte.
Hoc tam̃ quod dicit᷑. ecce uniuersa qͦ
habet inmanutua sunt. cantũ ineũ
ne extendas manum cuã: intelligi & ali¬
ter potest. Fortẽ quidẽ pugnatorẽ
suum dñs nouerat: s tam̃ diuidẽre
ei certamina contra hostem uolebat: ut ꝗͦ¬
uis robusto bellatori uictoria incunctis
suppederet: prius tam̃ de uno certamine
hostis ad dñm uictus rediret: tuncq ei
aliud iterum uincendo c̃cederet: qͣtinꝰ

Expanded text:
diturus est; sed tamen non simul ad omnia relaxat hostem, ne undique feriens frangat civem. Mala enim cum multa electis eveniunt, mira conditoris gratia ex tempore dispensantur; ut quae coacervata perimerent, possint divisa tolerari. Hinc Paulus ait: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Hinc David ait: Proba me, Domine, et tenta me . Ac si aperte dicat: Prius vires inspice, et tunc ut ferre valeo, tentari permitte. Hoc tamen quod dicitur: Ecce universa, quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendas manum tuam, intelligi et aliter potest, quia fortem quidem pugnatorem suum Dominus noverat, sed tamen dividere ei certamina contra hostem volebat; ut quamvis robusto bellatori victoria in cunctis suppeteret, prius tamen de uno certamine hostis ad Dominum victus rediret: tuncque ei aliud iterum vincendo concederet, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ uoluntas seruit. Paululũ uͦ manũ
postulat extendi: qr exteriora sunt quȩ
expetit conteri. Neq enĩ satan facere se
aliquid multũ putat ⁊ nͥcũ in anima sau¬
ciat: ut ab illa patria feriers reuocet: ã
qua ipse longe telo suȩ suꝑbie ꝓstratꝰ ia
cet. Ded quid ẽ qd̾ ait: nͥ in facie benedixe¬
rit tͥ : nos nempe quod amaniꝰ respioi¬
mꝰ: qͦd uͦ aduersari uolumꝰ. ab eo faciem
declinamꝰ. Qd itaq dei facies: nͥ respec¬
tus eiꝰ gr̃ȩ p̾betur intelligie. Ait gͦ. Exten¬
de paululũ manũ tuã. & tange cun¬
cta quȩ. possidet: nͥ infacie benedixe¬
rit tibi ac si apte dicat Ea que dedisti sub¬
trahe. Nam si accepta ꝑdiderit: respectũ
tuȩ gr̃e. ablatis reb temporalib ñ reqͥret.
Si enĩ ea in quib delectatur ñ habuerit:
fauorem cuum & iã maledicendo contẽp¬
net Cuius petitione callida. neqͣqͣm ꝓ¬
uocata ueritas uincitur: sed addeceptio¬

Expanded text:
illius voluntas servit. Paululum vero manum illius voluntas servit. Paululum vero manum postulat extendi, quia exteriora sunt quae expetit conteri. Neque enim aliquid multum putat, nisi cum in anima sauciat, ut ab illa patria feriens revocet, a qua ipse longe, telo suae superbiae prostratus jae. --Sed quid est quod ait: Nisi in faciem benedixerit tibi? Nos nempe quod amamus respicimus; quod vero aversari volumus, ab eo faciem 46 declinamus. Quid itaque Dei facies, nisi respectus ejus gratiae praebetur intelligi? Ait ergo: Extende paululum manum tuam, et tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi. Ac si aperte dicat: Ea quae dedisti subtrahe; nam si accepta perdiderit, respectum tuae gratiae, ablatis rebus temporalibus, non requiret. Si enim ea in quibus delectatur non habuerit, favorem tuum etiam maledicendo contemnet. Cujus petitione callida nequaquam provocata Veritas vincitur, sed ad deceptio
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ Cum scm̃ uirũ satañ tẽptare appetit:
&̃ tam̃ dño ut manũsuã extendere debe¬
at dicit: ualde notandum ẽ qr feriendi ui¬
res. nec ipse sibi cribuit: qͥ contra auctorẽ
omniũ. singulariter superbit. Scit nãq
qr quodlibet agere. ex semet ipso ñ suffic̃.
qr nec ꝑsemet ipsũ in eo quod ẽ sp̃s existit.
hinc ẽ quod in euangłio expellenda de
homine legio dicebat. Si eicis nos: mit¬
te nos ingregẽ porcorũ. Q enĩ ꝑsemet¬
ipsum ire inporcos ñ poterat: qͥd mirũ
si sine auctoris manu. scĩ uiri domũ c̃tin¬
stas iniusta: qr asemet ipso uoluntatẽ
habet: sed ad nõ potestatẽ. Qđ enimfa
cere iniqͤ appetit: hoc ds̃ fieri ñ nͥ iuste
ꝑmitut. Unde bene in libris regũ dicit᷑.
Sp̃s dñi malus irruebat insaul. Ecce
luntatis iniustȩ Formidari igit᷑ ñ deb&.
qui nichil nͥ ꝑmissus ualet. Sola igit᷑ uis
illa timenda ẽ. quȩ cũ hostẽ seuire ꝑ¬
miserit: ei ad usũ iusti iuditii& in iusta

Expanded text:
tentare appetit, et tamen Deo, ut manum suam extendere debeat, dicit; valde notandum est quia feriendi vires nec ipse sibi tribuit, qui contra auctorem omnium singulariter superbit. Scit namque quia quodlibet agere ex semetipso non sufficit, quia nec per semetipsum in eo quod spiritus est existit. Hinc est quod in Evangelio ehomine legio dicebat: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui enim per semetipsum ire in porcos non poterat, quid mirum si sine auctoris manu, sancti viri domum continstas injusta, quia a semetipso voluntatem habet, sed a Domino potestatem: quod enim ipse facere inique appetit, hoc Deus fieri non nisi juste permittit. Unde bene in libris Regum dicitur: Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ecce luntatis injustae. Formidari igitur non debet qui nihil nisi permissus valet. Sola ergo vis illa timenda est quae, cum hostem saevire permiserit, ei ad usus justi judicii et injusta
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ neqͥd minꝰ de humana aduersi¬
tate doluisset. chaldeorũ turmas irru¬
isse denuntiat: & ne illu minus desuꝑ
ueniens aduersitas feriat: iteratã iram
in aere demonstrat. Nã sequit᷑. Loque¬

Expanded text:
iterum, ne quid minus de humana adversitate doluisset, Chaldaeorum turmas irruisse denuntiat; et ne illum minus desuper veniens adversitas feriat, iteratam iram in aere demonstrat. Nam sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ aditum consolationis excluderet:
dũ ꝙ ipsũ aduersantẽ ostenderet. qͥ con¬
solari animũ int̾ adu̾sa debuisset: qͣtinꝰ
dũ se cẽptatꝰ undiq destitui. atq un¬
diq p̃mi considerat: incontumeliã
tantõ audaciꝰ. qͣntõ & desꝑatiꝰ erũpat.

Expanded text:
omnem aditum consolationis excluderet, omnem aditum consolationis excluderet, dum et ipsum adversantem ostenderet, qui consolari animum inter adversa potuisset: quatenus dum se tentatus undique destitui atque undique premi considerat, in contumeliam tanto audacius, quanto et desperatius erumpat.
Abbreviated transcription (Latin):
ci dolorẽ moueat: eiꝰ animũ ad exceden¬
dũ etiã ipsis nuntiorũ uerbis instigat.
Intuendũ qͥppe est : qͣm callide dicitur.
ignis dĩ. Acsi diceretur. Illius animadu̾¬
sionẽ sustines: quem tot hostiis placare
uoluisti. Eiꝰ irã toleras : cui cotidie ser¬
uiers insudabas. Dum enim dm̃ cui ser¬
uierat aduersa intulisse indicat: leso
cõmemorat in quo excedat: quatinꝰ ante¬
acta obseqͥa adm̃tẽ reduceret: & frustra
se seruisse estimans. inauctoris iniuria su¬
ꝑbiret. Pia & enĩ mers cũ se aduersa ab̃
hominib ꝑpeti conspicit: in diuinȩ gr̃ȩ
consolatione requiescit. Cũq tẽptationũ
ꝓcellas increscere extrinsecꝰ uiderit: se¬
cessũ spei dominicȩ appetens: intra c̃¬
scientiȩ portum fugit. Ut uero uersutꝰ
hostis. uno eodẽq cempore sciuiri ro¬
bustissimũ pectꝰ. & humanis aduersita¬
tib & diuina desꝑatione concuteret:
& prius sabẽos irruisse intulit: & mox
ignẽ dei de cęlo cecidisse nuntiauit: ut qͣsi

Expanded text:
ti dolorem moveat, ejus animum ad excedendum etiam ipsis nuntiorum verbis instigat. Intuendum quippe est, quam callide dicitur: Ignis Dei, ac si diceretur: Illius animadversionem sustines, quem tot hostiis placare voluisti; illius iram toleras, cui quotidie serviens insudabas. Dum enim Deum, cui servierat, adversa intulisse indicat, laesum commemorat, in quo excedat; quatenus anteacta obsequia ad mentem reduceret, et frustra se servisse aestimans, in auctoris injuriam superbiret. Pia etenim mens, cum se adversa ab hominibus perpeti conspicit, in divinae gratiae consolatione requiescit; cumque tentationum procellas increscere extrinsecus viderit, secessum spei Dominicae appetens, intra conscientiae portum fugit. Ut vero versutus hostis uno eodemque tempore sancti viri robustissimum pectus et humanis adversitatibus, et divina desperatione concuter prius Sabaeos irruisse intulit, et mox ignem Dei de coelo cecidisse nuntiavit; ut quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Notandum. quȩ tempora tẽpta¬
tionib congruant. Tunc qͥppe diabo¬
lus tẽptandi tẽpus elegit: qͣndo bea¬
ti iob filios inconuiuio inuenit. Ne¬
q enim solũmͦ intuetur hostis quid
faciat: sed etiam qͣndo faciat. Nã qͣm¬
ius potestatem acceꝑit: aptũ tam̃ ad
sub uersionem tempus exqͥsiuit: ut uide¬
licet nobis deo dispensante ꝓderet᷑: ꝙ
prenuntia cribulationis ẽ: lȩticia sacie¬
tatis. Intuendũ uͦẽ. quã callide ipsa dãp¬
na quȩ illata sunt nuntiantur. Non enĩ
dicitur boues a sabeis ablati sunc. sed
memorato fructu oꝑis: causa crescat
doloris. Unde & apud grecos ñ solũ asinȩ.
sedfecȩ asinȩ raptȩ referunt᷑: ut dum
minima animalia audientis animum
minus ex sui qualitate ꝑcuterent: ãpli
ex fȩcunditate uulnerarent. E qr eõ
magis aduersa animum feriunt: qͦ cũ
multa sunt cxiã subita nuntiantur: auc¬
ta est mensura gemituũ. &iã ꝑ articula

Expanded text:
t. --Notandum quae tempora tentationibus congruant. Tunc quippe diabolus tentandi tempus elegit, quando beati Job filios in convivio invenit. Neque enim solummodo intuetur hostis quid faciat, sed etiam quando faciat. Nam qis potestatem acceperit, aptum tamen ad subversionem tempus exquisivit; ut videl cet nobis Deo dispensante proderetur, quia praenuntia tribulationis est laetitia satietatis. Intuendum vero est, quam callide ipsa damna, quae illata sunt, nuntiantur. Non enim dicitur, boves a Sabaeis ablati sunt: sed memorato fructu operis, causa crescat doloris. Unde et apud Graecos non solum asinae, sed fetae asinae raptae referuntur; ut dum minima animalia audientis animum minus ex sui qualitate percuterent, amplius ex fecunditate vulnerarent. Et quia eo magis adversa animum feriunt, quo cum multa sunt, etiam subita nuntiantur, aucta est mensura gemituum, etiam per articula
Abbreviated transcription (Latin):
cie autẽ dñi exiit: qr relaxatꝰ diuinitꝰ.
abint̾nȩ retentionis angustia: ad suide¬
siderii effectum uenit. Afaciȩ dñi exi¬
it: qr diu uincut disciplinȩ religata
qͣndoq uoluntas noxia. ad opꝰ ꝓcessit
Cũ enim sic̃ dictumẽ id quod uoluit
implere ñualuit: quasi ante faciẽ dñi
stetit: q illum ab effectu malitiȩ suꝑ¬

Expanded text:
cie autem Domini exiit; quia relaxatus divinitus ab internae retentionis angustia, ad sui desiderii effectum venit. A facie Domini exiit, quia diu vinculis disciplinae religata quandoque voluntas noxia ad opus processit. Cum enim, sicut dictum est, id quod voluit implere non valuit, quasi ante faciem Domini stetit
Abbreviated transcription (Latin):
contemplantur:. Quid enim de his que
entem omĩa sciunt: eorũ itaq scien¬
tia comparatione nr̃a ualde dilatata
entiȩ angusta.⁊ sic̃ & ipsi illorũ sp̃s. cõ¬
paratione quidem nrõrum corporũ
sp̃s sunt: sed cõparatione sũmi & in¬
circum scripti sp̃s. corpꝰ. & mittunt᷑
faciem gͦ patris semꝑuident: & tam̃
ad nos ueniunt: qr & ad nos sp̃itali p̃¬
sentia foras exeunt: & tam̃ ibi se unde
recesserant. ꝑint̾nam contemplationẽ

Expanded text:
contemplantur. Quid enim de hicontemplantur. Quid enim de hientem omnia sciunt? Eorum itaque scientia comparatione nostrae valde dilatata ientiae angusta; sicut et ipsi illorum spiritus comparatione nostrorum quidem corporum sunt spiritus, sed comparatione summi et incircumscriptifaciem ergo Patris semper vident, et tamen ad nos veniunt: quia et ad nos spirituali praesentia foras exeunt, et tamen ibi se unde recesserant per internam contemplationem
Abbreviated transcription (Latin):
niant inuenimus. Sed ecce questioni
questionem iungimꝰ: & quasi dũ an¬
sam soluere nitimur. nodũ ligamꝰ.
Quomͦ enim aut semꝑ assistere. aut
uidere semꝑfaciem patris posst̃:si ad
ministerium ex teriꝰ ꝓ nr̃a salute mit¬
tuntur.: Qđ tam̃ citius soluimus: si
quantȩ subtilitatis sit angelica natura
pensamꝰ. Neq enimsic adiuina uisi¬
one for is exeunt: ut int̾nȩ contẽpla¬
tionis gaudiis pͥuentur : ꝙ si condi¬
toris aspectũ exeuntes amitterent::
nec iacentes erigere. nec ignorantib
uera nuntiare potuissent: fontẽq
lucis quem egredientes ipsi ꝑderent:
cȩcis nullatenꝰ ꝓpinarent. In hoc itaq¬
ditione distincta: quod nos & loco cir-¬
cũ scribim᷑. & cȩ̨citatis ignorantia coar¬
tam᷑ Angelorum uͦ sp̃s. loco quidẽ cir¬
cũscripti sunt: s tam̃ eorum scientia.
longe suꝑ nos in cõparabiliter dilata¬
tur. Int̾ius qͥipe exteriusq sciendo di¬
stenti sunt: qr ipsum fontem scientiȩ

Expanded text:
Vet. III.  Sed ecce quaestioni quaestionem jungimus, et quasi dum ansam solvere nitimur, nodum ligamus. Quomodo enim aut semper assistere, aut videre semper faciem Patris possunt, si ad ministerium exterius pro nostra salute mittuntur? Quod tamen citius solvimus, si quantae subtilitatis sit angelica natura pensamus. Neque enim sic a divina visione foras exeunt, ut internae contemplationis gaudiis priventur; quia si conditoris aspectum exeuntes amitterent, nec jacentes erigere, nec ignorantibus vera nuntiare potuissent; fontemque lucis, quem egredientes ipsi perderent, caecis nullatenus propinarent. In hoc itaquditione distincta, quod nos et loco circumscribimur, et caecitatis ignorantia coarctamur; angelorum vero spiritus loco quidem circumscripti sunt, sed tamen eorum scientia longe super nos incomparabiliter dilatantur. Interius quippe exteriusque sciendo distenti sunt quod ipsum fontem scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
mirum ds̃ apostatã sp̃m. adpęnitentiã
nequaqͣm reuocat:. seduias suꝑbiȩ eiꝰ nesci¬
ens. dãpnat. Igitur dũ satan de itinere suo
discutitur: electiangeli reqͥrendi unde ue¬
niant ñ sunt: ꝙ eorũ uie tantõ deo notȩ
sunt. qͣntõ & ipso auctore ꝑagunt᷑.
Dumq soli eiꝰ uoluntati inseruiunt:
eõ eẽ incognitȩ nequeunt: qͦ ꝑ app¬
bationis oculum ex ipso semꝑ ante ip
anxietas de signari. Satan gͦ laboranst̃¬
rã circũiuit : qr qͥetꝰ incęli culmine stare
contẽpsit. Cumq se ñ transuolasse. s ꝑ¬
ambulasse insinuat: qͣnto peccati pon¬
dere mimis prematur demonstrat.
ꝑambulans gͦ terrã circũiuit: ꝙ ab
illo spiritał potentiȩ uolatu corruers:
maliciȩ suȩ pressus grauedine. foras ad
circuitu impii ambulant: ꝙ dum in

Expanded text:
mirum Deus apostatam spiritum ad poenitentiam mirum Deus apostatam spiritum ad poenitentiam nequaquam revocat; sed vias superbiae ejus nesciens, damnat. 41 Igitur dum Satan de itinere suo discutitur, electi angeli requirendi unde veniant non sunt: quia eorum viae tanto Deo notae sunt, quanto et ipso auctore peraguntur; dumque soli ejus voluntati inserviunt, eo esse incognitae nequeunt, quo per approbationis oculum ex ipso semper ante ianxietas designari. Satan ergo laborans terram circuivit, quia quietus in coeli culmine stare contempsit. Cumque se non volasse, sed perambulasse insinuat, qdere in imis prematur, demonstrat. Perambulans ergo terram circuit, qui ab illo spiritualis potentiae volatu corruens, malitiae suae pressus gravedine, foras ad circuitu impii ambulant, quia mali
Abbreviated transcription (Latin):
infine dicturꝰ ẽ: Nescio uos unde sitis. ⁊¬
discedite a me oꝑarii iniqͥtatis. Sic̃ & nesci¬
re mentiri uir uerax dicit᷑. qui labi ꝑm̃
dacium dedignatur. nonqͦ sim̃tiri uelit
nesciat ⁊ s quofalsa loqͥ. ueritatis a more
dicere: nͥuias illiꝰ quasi incognitas repba¬
re: lleritatis igitur lum̃. tenebras quas
reprobat ignorat: & satanȩ itinera qr iu¬
dicans dãpnat: dignum est ut quasi
nesciens requirat. Hinc ẽ. qͦd adȩ pec¬
canti conditoris uoce dicitur. Uese
post culpam seruus adquȩ latibula fu¬
gerat: s ꝙ uidit inculpã lapsum. iam
subpeccato uelut ab oculis ueritatis ab¬
sconditum: ꝙ tenebras erroris eiꝰ ñ ap¬
ꝓbat. quasi ubi sit peccator ignorat: eũ¬
q & uocat & reqͥrit dicens. Adã ubi es:
Per hoc quod uocat. signũdat. qr ad pę¬
nitentiam reuocat: ꝑhoc quod requirit:
aꝑte insinuat. qr peccatores iure damp¬
nandos ignorat.Satan gͦ dñs ñuocat: sed
tamen requirit dicens. unde uenis: qr ni¬

Expanded text:
in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis. Discedite a me, omnes operarii iniquitatis. Sicut etiam nescire mentiri vix verax dicitur qui labi per mendacium dedignatur, non quo si mentiri velit nesciat, sed quo falsa loqui veritatis amore nisi vias illius quasi incognitas reprobare? Veritatis igitur lumen tenebras, quas reprobat, ignorat; et Satanae itinera, quia judicans damnat, dignum est ut quasi nesciens requirat. Hinc est quod Adae peccanti conditoris voce dicitur, Adam post culpam servus ad quae latibula fugerat; sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator ignorat; eumque et vocat, et requirit, dicens, Adam ubi es? Per hoc quod vocat, signum dat quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat, quia peccatores jure damnandos ignorat. Satan ergo Dominus non vocat, sed tamen requirit, dicens: Unde venis? quia ni
Abbreviated transcription (Latin):
desideria confirmat. Respondere ergo
eiꝰ est. ut colectionẽ fr̃m expectare de¬
beant. eorũ m̃tib libent̃ expectandimo¬
ras infundere: ut cũ carnis resurrec¬
tionem appetunt: iã ex colligendoꝵ
ad diabolum : aliter diabolus ad dm̃.
Loqͥ enim dei est adiabolũ: uias eiꝰ ac ne¬
gotia. animaduersione occultȩ districtiõis
increpare: sic̃ hic dicitur. Ilnde uenis:
diaboli autẽ ei respondere ẽ: omĩpoten¬
ti maiestatieiꝰ nil posse cȩlare. Unde hic
ait. Circũiui t̃ram: & ꝑ ambulaui eam.
Quasienim dicere eiꝰ est. quid egerit:
scire quod actus suos illiꝰ oculis occulta¬
re ñpossit. Sciendũ uero ẽ: qr sic̃ hoc lo¬
co discimus. quattuor modis loqͥt᷑ as̃
ad diabolum ⁊ tribus diabolus ad dm̃.
Quattuor modis loqͥtur ds̃ addiabo¬
lum: ꝙr & iniustas uias eiꝰ arguit: &elec

Expanded text:
desideria confirmat. Respondere ergo desideria confirmat. Respondere ergo ejus, est ut collectionem fratrum exspectare debeant, eorum mentibus libenter exspectandi moras infundere; ut cum carnis resurrectionem appetunt, etiam ex colligendorum ad diabolum, aliter diabolus ad Deum. Loqui enim Dei est ad diabolum, vias ejus ac negotia animadversione occultae districtionis increpare, sicut hic dicitur: Unde venis? Diaboli autem ei respondere, est omnipotenti majestati ejus nihil posse celare. Unde hic ait, Circuivi terram, et perambulavi eam. Quasi enim dicere ejus est quid egerit, scire quod actus suos illius oculis occultare non possit. Sciendum vero est, quia sicut hoc loco discimus, quatuor modis loquitur Deus ad diabolum; tribus modis diabolus ad Deum. Quatuor modis loquitur Deus ad diabolum; quia et injustas vias ejus arguit, et elec
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur: ñqͦd quicqͣm desiderent. qͦd
ab eiꝰ quẽ cernunt uoluntate discordet:
sed qͦ m̃te ardentiꝰ inherent: eõ & iã de ip¬
so accipiunt. ut ab ipso petant. qͦd eũ fa¬
cere uelle nouert̃. De ipso gͦ bibunt. q
ab ipso sitiuntꝰ & mͦ nob adhuc incõp̃¬
hensibili in hoc quod petendo esuriunt:
p̃sciendo satiant᷑. Discordarent gͦ auo¬
luntate conditoris: siquȩ eum uident
uelle ñ peterent: eiq minus inhere¬
rent: si uolentẽ dare. de siderio pigrio¬
ri pulsarent. Qb responsum diuinitꝰ
dicit᷑. Reqͥescite cẽpus adhuc modicũ:
donec compleatur numerus conseruo¬
rum & fratrũ urorũ. Desiderantib ani
mal. reqͥescite adhuc modicũ tẽpꝰ dic̾e
ẽ: int̾ ardoiẽ desideriĩ. ex ipsa p̃scientia
solacium consolationis aspirare ÷ utͤ ani¬
marum uox sit hoc quod amantes desi¬
derant: & respondentis dei sermo sit
hoc qd̾ eas retributionis certitudine ĩt̃

Expanded text:
dicuntur, non quod quidquam desiderent quod dicuntur, non quod quidquam desiderent quod ate, quem cernunt, discordat: sed quo mente ardentius inhaerent, eo etiam de ipso accipiunt, ut ab ipso petant, quod eum facere velle noverunt. De ipso ergo bibunt, quod ab ipso sitiunt; et modo nobis adhuc incomprehensibili, in hoc, quod petendo esuriunt, praesciendo satiantur. Discordarent ergo a voluntate conditoris, si quae eum vident velle, non peterent; eique minus inhaererent, si volentem dare, desiderio pigriori pulsarent. Quibus responsum divinitus dicitur: Requiescite tempus adhuc modicum, donec compleatur numerus conservormabus, requiescite adhuc modicum dicere, est inter ardorem desiderii ex ipsa praescientia solatium consolationis aspirare: ut animarum vox sit, hoc quod amantes desiderant, et respondentis Dei sermo sit hoc quod eas retributionis certitudine inter
Abbreviated transcription (Latin):
ut requiescerent tempꝰ adhuc modicũ.
donec impleatur numerus conseruoꝵ &
fr̃m eorum. Quidest enĩ animas uindi¬
ctȩ petitionẽ dicere: nisi diem extremi
iudicii & resurrectionem extinctorũ
corporum desiderare: Magnꝰ qͥppe earũ
clamor: magnum est desiderium. Tantõ
enim quisq minꝰ clamat: qͣntõ minꝰ de¬
siderat: & tantõ maiorem uocem in au¬
res incircumscripti sp̃s expͥmit: qͣntõ se
in eiꝰ desiderium plenius fundit. Anima¬
rum igitur uerba: ipsa sunt desideria.
Nam sidesideriũ sermo ñ ẽet: ꝓpħa non
diceret.Desi derium cordis edrum:
audiuit auris tuas cũ alit̃ moueri sole¬
at mens quȩ petit. aliter quȩ petitur: ꝙ scõꝵ
animȩ ita in int̾ni secreti sinu deo inhere¬
ant. ut inherendo requiescant: quomͦ di¬
cuntur petere. quas ab int̾na uoluntate
constat nullatenus discreparer quomͦ di
certũ ẽ & ea quȩ futura sunt ñ ignorare:
sed inpso positȩ. ab ipso aliquid petere

Expanded text:
odicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Quid est animas vindictae petitionem dicere, nisi diem extremi judicii, et resurrectionem exstinctorum corporum desiderare. Magnus quippe earum clamor magnum est desiderium, tanto enim quisque minus clamat, quanto minus desiderat; et tanto majorem vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Animarum igitur verba ipsa sunt desideria. Nam si desiderium sermo non esset, Propheta non diceret: Desiderium cordis eorum audivit auris tua : sed cum aliter moveri soleat mens quae petit, aliter quae petitur, et sanctorum animae in interni secreti sinu Deo inhaereant, ut inhaerendo requiescant, quomodo dicuntur petere quas ab interna voluntate constat nullatenus discrepare? Quomodo dcertum est et ea quae futura sunt non ignorare? Sed in ipso positae, ab ipso aliquid petere
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmodo int̾ electos angelos satãn ad eẽ
potuerit: qui ab eorũ sorte. exigente
suꝑbia. dudum dãpnatꝰ exiuit. Sed
recte int̾ eos affuisse describit᷑. qr & si
beatitudinẽ ꝑdidit: naturã tam̃eis si¬
milem ñ amisit: et si meritis p̃grauat᷑
conditione naturȩ. subtił atcollitur.
conspicit: & iã satan in ordine naturȩ sub¬
tilioris uidet: attestante scriptura quȩ
dicit. Oculi dñi contemplant᷑ malos &
bonos. S hoc qđ affuisse satãn coramdño
dicitur: in graui nobis questione uersa¬
tur. Scriptum qͥppe ẽ. Beati mundo cor¬
de: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Satan uero
qui mundo corde ẽẽ ñpotest: quomodo
dñm uidisse ꝑhibetur. Uenit qͥppe ut
uideretur: ñ ut uideret. Ipse inc̃spectu
dni : ñ autẽ in conspectu eiꝰ dñs fuit. Dic̃
cȩcus cum insole consistit. ipse qͥdem ra¬
diis solis ꝑfunditur. ⁊ sed tam̃ lum̃ ñui¬
det quo illustratur: Itagͦ etiam int̾ an¬
głos inconspectu dñi satãn affuit iqr

Expanded text:
quomodo inter electos angelos Satan adesse potuerit, qui ab eorum sorte, exigente superbia, dudum damnatus exivit. Sed recte inter eos adfuisse describitur, quia etsi beatitudinem perdidit, naturam tamen eis similem non amisit; et si meritis praegravatur, conditione naturae subtilis attollitur. conspicit, etiam Satan in ordine naturae subtilioris videt, attestante Scriptura, quae dicit: Oculi Domini contemplantur malos et bonos . Sed hoc, quod adfuisse Satan coram Domino dicitur, in gravi nobis quaestione versatur. Scriptum quippe est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Satan vero, qui mundo corde esse non potest, quomodo Dominum vidisse perhibetur. Venit quippe, ut videretur, non ut videret. Ipse in conspectu Domini, non autem in conspectu ejus Dominus fuit: sicut caecus cum in sole consistit, ipse quidem radiis solis perfunditur, sed tamen lumen non videt quo illustratur. Ita ergo etiam inter angelos in conspectu Domini Satan adfuit; quia