comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
studiis. pͥmitus sub gallo ep̃o sui
uidelz patruo. sensus illiꝰ ten̾itudo
caluit. Cum gͦ ian ĩdiscendis
notaꝵ caraitib agetur. Hunc di¬
uina dispoĩtio uirtutũ auspiciis
u̾ciauit. scãmq eiꝰ infantiam sig¬
nox oñsione nobłitauit. Nam pr̃
eius nimia ualitudĩe comp̾hensus.
letulo decubabat: Hntinus ossib
asor fiuiere podacricus humor fo¬
is uitumesc̾e. uapor aridus ora
purgere. Cum quidem puero yu
per uisionẽ apparens. legisti ait
librũ ihesunane: Cui ille. Nichil
inquit aliud lũax preter notas
attendo: quaꝵ nũc exertitio con¬
strutus affligor. Nam hic liber si
sit:prorsus ignoro. Et ille. Uade
inquit fric hastulã ex ligno que
possit hoc recipe nomen. Scͥiptũq
ex atramẽto: sub pat̾iu capitis
fultro collecabis. Quod si fec̾is:
erit ei p̾sidium. Mane fcõ: matu
que uid̾at indicauit. Senserat ni¬
mirum sci puer ĩgenii: nõ suo s

Expanded text:
studiis primitus sub Gallo episcopo, suo studiis primitus sub Gallo episcopo, suo videlicet patruo, sensus illius teneritudo coaluit. II. Cum ergo jam in discendis notarum characteribus ageretur, hunc divina dispositio virtutum auspiciis initiavit, sanctamque ejus infantiam signorum ostensione nobilitavit. Nam pater ejus nimia valetudine comprehensus lectulo decubabat, intimis ossibus ardor furere, podagricus humor foris intumescere, vapor aridus ora perurgere coepit, cum quidam puero vir per visionem apparens diceret: Legisti, ait, librum Jesu Nave? cui ille: Nihil, inquit, aliud litterarum praeter notas attendo, quarum nunc exercitio constrictus affligor. Nam hic liber si sit penitus ignoro. Et ille: Vade, inquit, fac hastulam ex ligno quae possit hoc recipere nomen, scriptumque ex atramento sub paterni capitis fulcro collocabis: quod si feceris, erit ei praesidium. Mane facto, matri quod viderat indicavit; senserat nimirum sancti puer ingenii non suo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
patrium fortunatus cõmemorãs.
forte inqͥt setus gr̾us turonicẽsis
apex alpib aruernis ueĩens mõs
altior ip̃is. Ad mr̃em quoq eius.
felix bis m̾itis sibi machabea ue
orbi. que septem palinas celo trãs¬
misit ab aluo. Tu qͦ prole potẽs
inte armentaria felix. fetu cdaua
to geniti cutũdata fructu. Esttͥ
giegorius palma. corona. nouus
Ita nobli stupe nobillima ꝓles
emergẽs. ut rosa quedã suo stipi¬
tegtior decus gn̾ositatis auitu
mpentes refudit. Et ꝙͣuis iam
mist̾i maiestas ĩ nomĩb nõ que¬
iatur. tñ hic ut reb assertum est.
Gregorius cõpetenti p̾sagio noĩa¬
tui. Sic eni grecus: uigilantem
appellat. Hic deniq nõ solũ t̾cia
bigiliam. s qued maius ẽ scd̾am.
Qucdq raussime yideas. obẜua¬
adolescentia portauit. sedebit solu̾
ut ait ih̾emias. uel c̾te ꝓpe mͣtinũ.
robur admisit: lĩaꝵ stu¬
diis maricipatur. In qͥb equidẽ

Expanded text:
patriam Fortunatus commemorans , patriam Fortunatus commemorans , Forte  inquit  decus generis, Turonicensis apex Alpibus Arvernis veniens mons altior ipsis. Ad matrem quoque ejus , Felix bis meritis sibi Macchabaea vel orbi, Quae septem palmas coelo transmisit ab alvo: Tu quoque prole potens recte Armentaria felix, Fetu clara tuo geniti circumdata fructu, Est tibi Gregorius palma corona novus. Ita nobili stirpe nobilissima proles emergens, ut rosa quaedam suo stipite gratior, decus generositatis auctum in parentes refudit. Et quamvis jam mysterii majestas in nominibus non quaeratur, tamen hic, ut rebus assertum est, Gregorius competenti praesagio nominatur. Sic enim Graecus vigilantem appellat, hic denique non solum tertiam vigiliam, sed quod majus est secundam, quodque rarissime videas, observaadolescentia portavit, sedebat  Al. sedebit solus, ut ait Hieremias, vel certe prope Martinum. robur admisit, litterarum studiis mancipatur, in quibus equidem
Abbreviated transcription (Latin):
anctus gregorius celtidan¬
liaꝵ trattu fuit ex oriꝰ
auernice regionis indigena.
florentio. mĩe. umentaria punt¬
Et siqͥd diuine gn̾ositati. cenlis
ducit noblitas: pentes etꝰ tum us
locupletes. tum quoq natalib sll¬
serunt illustres Sz quod plans s
munꝰ diuine ẜuitutis. quadũ pe¬
culiari deuotione ita uidebant ad¬
nexi: ut quisqͥs ex his irreligiosi
exist̾et. iure degener notaretur.
Ad quod adstruendũ quiddam de
ꝓpinqͥorib inserãtur I taq georti
quondã sencitor. leccadiam dutit
uxorem. Het desturpe uetii epagati
descenderat. Quẽ eusebius in qnto
hystoric libro lugdunio passum
as int̾ reliquos. tunc tp̃is narcat
głiosius agonizatum. Que les¬
cadia: peꝑit scm̃ gallum au̾nice
sedis ep̃m. atq florentiũ huis
puen genitorem.
d sane de ꝑentib dc̃m̃ sit. ut
qr doꝰ in gn̾atione iusta est
ad lauidẽ gregorii ꝓficiat: quad e
sua ꝓgenies titulo scĩtatis collu¬
mina uideatur. Huius genus ⁊

Expanded text:
 Gregorius Celtico Galliarum tractu fuit exortus, Arvernicae regionis indigena, patre Florentio, matre Armentaria pEt si quid divinae generositati terrena conducit nobilitas, parentes ejus cum rebus locupletes, tum quoque natalibus fulserunt illustres. Sed quod pluris est, muniis divinae servitutis quadam peculiari devotione ita videbantur annexi, ut quisquis ex his irreligiosus existeret, jure degener notaretur, ad quod astruendum quiddam de propinquioribus inseramus. Itaque Georgius quondam senator Leocadiam duxit uxorem; haec de stirpe Vectii Epagati descenderat, quem Eusebius in quinto Historiarum libro Lugduni passum, ac inter reliquos tunc temporis narrat gloriosius agonizatum. Quae Leocadia peperit sanctum Gallum Arvernicae sedis episcopum atque Florentium hujus pueri genitorem.d sane de parentibus dictum sit, ut quia Dominus in generatione justa est, ad laudem Gregorii proficiat, quod ei sua progenies titulo sanctitatis columna videatur. Hujus genus et
Abbreviated transcription (Latin):
bĩ ellidii.me semel adhuc defert
fides mea ẽ. qued et mͥ sospitatẽ
et uobis mox pr̃abit leticiam.
Tum uero illic deportatur. uoce
q̃ poterat oronem fudit. sporidens
qr si ab hoc contagis liberaretur
clericatus hitum susciꝑe ñ prls
imoraretur. Dixerat: et sersit ꝓtiꝰ¬
nuis discede febrim. Et anarib eiꝰ
coia sangiũs defluente: sic omis
ila yellitudd disparauit. ac si lega-¬
tus quidã ie pro qua uen̾at obtẽta:
discede festinaret. Ita comã deposu¬
t. et se diuinis obsequiis ex toto
mancipauit. Cum uero scũs gal¬
lus ad em̾uitam bẽ uite coronam
scauet᷑: uir dñi auitus adolescen¬
temsuscepit. Qui cũ eius ĩgeniũ
moꝵq hĩtudinem explorauiss.
magr̃oꝵ diligentiã adhibuit ⁊
sedulitas uelecitate pot̾at: ad aicẽ
sapĩe ꝓuexit. Hec: in urta p̾fati el¬
lidn repperies. Porro aũt in discen¬
dis lĩarum studiis. esl se discretõe
exeituit ut utraq imietate taxe¬

Expanded text:
beati Illidii me semel adhuc deferte; beati Illidii me semel adhuc deferte; fides mea est, quod et mihi sospitatem et vobis mox praestabit laetitiam. Tunc vero illic deportatus, voce qua poterat orationem fudit, spondens quia si ab hoc contagio liberaretur, clericatus habitum suscipere nec prorsus moraretur. Dixerat, et sensit protinus discedere febrem, et a naribus ejus copia sanguinis defluente, sic omnis illa valetudo disparuit, ac si legatus quidam re pro qua venerat obtenta, discedere festinaret: ita comam deposuit, et se divinis obsequiis ex toto mancipavit. VI. Cum vero sanctus Gallus ad emeritam beatae vitae coronam vocaretur, vir Domini Avitus adolescentem suscepit, qui cum ejus ingenium morumque habitudinem exploravisset, magistrorum diligentiam adhibuit, e sedulitas velocitate poterat, ad arcem sapientiae provexit. Haec in Vita praefati Illidii reperies. Porro autem in discendis litterarum studiis ea se discretione exercuit, ut utraque nimietate care
Abbreviated transcription (Latin):
na dispositio dexteriorib officiis
aptauss. Quem tñ nõ cõtinuo
totonderunt. ipsius ut reor asler¬
sum ĩ suscipiendo cłicatu p̾stolan¬
tes. lĩax tamen studiis. instantisꝰ
dhuc itaq laicus tã sesie
ꝙͣ corꝑe adoleu̾at: cũ subito niꝰ
mia ui febrium ac stomachi pi¬
tuita comp̾hensus. cepit grauit
egrotare. Laingor per dies ĩgraue¬
cere: medicincilis industria nich̾
profic̾e Quem patruus gallus
freq̃nter uisitabat: genitrir u̾o
ut m̃r lamentis eũ assiduabrt
S cũ iam de hũano auxilio des¬
peraretur: celitus adolescẽti sugi¬
gestum ẽ. quo se ad diuinũ con¬
ferret. Rogat gͥ ut ad sepulchrum
debe̾t. S parũ ei profuit. qr cau¬
sa differebatur. q̃ per illud incõ¬
modum reqͥrebatur. Domi repor¬
tatus: ita cepit post paululum
tormentari. ut putaretur ad er¬
cum urgeri. Dexatio tandẽ: fecit
causam ĩtelligi. Consolat᷑ eos qͥ
flebant se: dicens. Ad sepulchrĩ

Expanded text:
na dispositio dexterioribus officiis na dispositio dexterioribus officiis aptavisset. Quem tamen non continuo totonderunt, ipsius, ut reor, assensum in suscipiendo clericatu praestolantes, litterarum tamen studiis instantius dhuc itaque laicus, tam sensu quam corpore adoleverat, cum subito vi nimia febrium ac stomachi pituita comprehensus, coepit graviter aegrotare, languor per dies ingravescere, medicinalis industria nihil proficere. Quem patruus Gallus frequenter visitabat, genitrix vero ut mater eum lamentis assiduabat. Sed cum jam de humano auxilio desperaretur, coelitus adolescenti suggestum est quod se ad divinum conferret. Rogat igitur ut ad sepulcrum deberet. Sed ei parum profuit, quia causa differebatur quae per illud incommodum quaerebatur. Domi reportatus ita coepit post paululum tormentari, ut putaretur ad exitum urgeri. Vexatio tandem fecit causam intelligi, consolatur eos qui se flebant, dicens: Ad sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
iennio uero pꝰ miraculũ
quod dixamus ferme ex¬
atto: iam memortꝰ florentius re¬
diuiuo langore captatur. Accen¬
ditur febris. intumescũt pedes.
dolor pessimus pedes intorquet:
pendinata pestis. hoĩem contuͣcit
iam pene cõclamatus iacebat.
Int̾ea puer uidit it̾m in sõpno
ꝑsonam: seseutrũ nelibrũ cho¬
bie cognitum hr̃et int̾rogantem
lmñdit. Nequaquã. Qui ait. No¬
ueris hũt fuisse cecũ: atz ꝑfilium
ex iecore piscis angł̾o comitante
curatum. Tu gͥ fac similr: ⁊ sal¬
uabitur genitortuus. Hec ille
matri retulit q̃ confestim puero
ad amnẽ direxit. piscis capitur.
que de extis iussa fu̾ant. prunis
imponũtur. Non fefellit uututis
ille tumor dolorq discessit. Si
magnũ est os zacharie iohãnis
m̾ito fuisse reseratũ: nec modiꝯ
utiq ẽ florentium nõ semel s
bis per filium ẽẽ curatum. Sen¬
serant ex ħ idem pentes quod dextͤ
pedi potissime foret ĩnixurus nec
ignorare poterant quin illũ diui¬

Expanded text:
iennio vero post miraculum quod diximus ferme exacto, jam memoratus Florentius recidivo languore captatur: accenditur febris, intumescunt pedes, dolor pessimus pedes intorquet; perendinata pestis hominem contriverat, jam pene conclavatus jacebat. Interea puer vidit iterum in somno personam sese utrumne librum Tobiae cognitum haberet interrogantem. Respondit: Nequaquam. Qui ait: Noveris hunc fuisse caecum, atque per filium ex jecore piscis angelo comitante curatum: tu igitur fac similiter, et salvabitur genitor tuus. Haec ille matri retulit: quae confestim pueros ad amnem direxit: piscis capitur, quae de ejus extis jussa fuerant prunis imponuntur. Non fefellit virtutisille tumor dolorque discessit. Si magnum est os Zachariae Joannis merito fuisse reseratum, nec modicum utique est Florentium non semel, sed bis per filium esse curatum. Senserant ex hoc iidem parentes quod dextro pedi potissime foret innixurus; nec ignorare poterant quin illum divi
Abbreviated transcription (Latin):
equo ascenso p̾teriit. Uelim o
somipes si tͤ os dñs uti quondam
fecit asine reseraret: dices quid
uidisti spectabile ut nõ incederes
quid amabile ut hostiũ cellule
contemplares. quid formidabile.
ut ascensorẽ orare compelleres.
Nempe altiore uoce clamares: qr
claritatem martini cernẽs mou̾e
non es ausus nisi tuus occursũ
debitũ ꝓponeret dñs.¬

Expanded text:
equite ascenso praeteriit. Velim, o equite ascenso praeteriit. Velim, o sonipes, si tibi os Dominus, uti quondam fecit asinae, reseraret, diceres quid 901 vidisti spectabile, ut non incederes; quid amabile, ut ostium cellulae contemplareris; quid formidabile, ut ascensorem orare compelleres. Nempe altiore voce clamares quia claritatem Martini cernens movere non es ausus, nisi tuus occursum debitum praeponeret do
Abbreviated transcription (Latin):
uit ⁊ ĩnoblliacense pago
urbis turonice arbor que
ab impulsu uenti ruens uiam
de suꝑ signo crucis erexit eam:
que usq nũc stare iuxͣ uiam e¬
erecta uisa ẽ. ⁊ iam p̾mortuci qr
spolicta cortice. uiuerat tñ horio¬
re uiri. De quo cortite mł̾ti fidełi
sumebãt. mox medicamina ca¬
piebant. Didunus eĩ nos hanc
arborem erectam.
toriũ erat ꝓpinqum situm
ini uilla martinacensi ĩ quo ce¬
lebre ferebat᷑ sepius orasse mͣrͣ¬
tinum. Deniq guntharus ab¬
bas dũ gregi monast̾icli p̾eẽt
si uiam q̃ hanc ꝓcul ab oratorio
inteditur casu contingente t̾re¬
ret: or̃orie facta transilat. Post
assumptũ uero ep̃atum aggerẽ
ip̃m preteriens: ueius añ oratoriũ
s distulit ad orationem in loco des¬
cendere. Ilico equus conu̾sum ca-¬
put ad oracorium: ĩ media resti¬
tit uia. De hinc uerberat᷑ calcib:
loris agitur. urgetur stimulis. s
tanꝙͣ eneus nõ mouetur. Tunc
sacerdos sensit se untute diuina
teneri: et descendẽs facta or̃one

Expanded text:
uit et in Nobiliacensi pago urbis Turonicae arbor, quae ab impulsu venti ruens, viamdesuper signo crucis, erexit eam. Quae usque nunc stare juxta viam erecta visa est, etiam praemortua: quia spoliata cortice, vivebat tamen honore viri Dei; de quo cortice multi fidelitsumebant, mox medicamina capiebant. Vidimus etiam nos hanc arborem erectam. torium erat propinquum, situm in villa Martiniacensi, in quo celebre ferebatur saepius orasse Martinum. Denique Guntharius abbas dum gregi monasteriali praeesset, si viam quae haud procul ab oratorio inceditur casu conferente tereret, oratione facta transibat. Post assumptum vero episcopatum, aggerem ipsum praeteriens, venit ante oratorium, sed distulit ad orationem in loco descendere: illico equus conversum habens caput ad oratorium, in media restat via. Dehinc verberatur calcibus, loris agitur, urgetur stimulis: sed tanquam aeneus non movetur. Tunc sacerdos sensit se virtute divina teneri; et descendens, facta oratione,
Abbreviated transcription (Latin):
ec intra se uoluens: adueĩt
ad ante dictum ablem. Iouolutqs
ad pedes eius: quid in intuno
corde geret cum lacrimis patefe¬
cit. at ille gr̃as agens d̾o ꝓfide
pueri ad dita etiam predicatõe
sacerdotali: iuuenẽ totondit ⁊¬
gregi monasteriali ad scuuit
Ex hoc se in hũilitate fratrib
ex hibens: caritatẽ enim om̃ib
diligens: in tanto scĩtatis apice
euectꝰ asseritur. ut ab oĩb tanꝙͣ
parens ꝓxinius sũmo studio co¬
leretur. Unde fcm̃ est ut decedẽte
abbe̾ iam dc̃i monasterii: ip̃e in
teguntur: net possũt libellum
aspic̾e. Poresbito hec alt̾i agenda
signo crutis sĩposito bñdiceret᷑
At ille intuitas uidit qͣiͣ ad fene¬
stram absidã scalam positã. et
qͣi descendentẽ per eam uirũ senẽ.
clicali honore uen̾abilem. atqz

Expanded text:
ec intra se volvens, advenit ad antedictum abbatem, provolutusque ad pedes eius, quid intimo corde gereret, cum lacrimis patefecit. At ille gratias agens Deo pro fide pueri, addita etiam praedicatione sacerdotali, iuvenem totondit et gregi monasteriali adscivit. Ex hoc se in humilitate fratribus exhibens, caritatem cum omnibus diligens, in tanto sanctitatis apice evectus adseritur, ut ab omnibus tamquam parens proximus summo studio coleretur. Unde factum est, ut, decedente abbate iam dicti monasterii, ipse in teguntur, nec possum libellum aspicere. Presbitero enim haec alteri agenda signo crucis superposito, benediceretur. At ille intuitus, vidit quasi ad fenestram absidae scalam positam et quasi descendentem per eam virum senem, clericati honore venerabilem a
Abbreviated transcription (Latin):
doloris amisit
si inseratur lectioni qͣli¬
ter inuocatio nominis eius
uitam p̾stiterit morituro ¶Q
hensus. acq grauit̾ uerberib
actus. ductus est ad patibulum
ut condampnaretur suspendio.
Cumq in hunc exitum morte
iam aparopinquante uenisset:
ozandi spaciũ petiit. Tunc sic̃
erat ligatis post t̾gum manib
actaint se ꝓmis in t̾ram. et ce¬
pit cum lat̾mis inuocare no¬
men beati martim ut et si hͣc

Expanded text:
doloris amisit.doloris amisit.si inseratur lectioni qualiter invocatio nominis ejus vitam praestiterit morituro. Quehensus, atque gravibus verberibus actus, ductus est ad patibulum, ut condemnaretur suspendio. Cumque in hunc exitum, morte jam appropinquante, venisset, orandi spatium petiit. Tunc sicut erat ligatis post tergum manibus, jactavit se pronus in terram, et coepit cum lacrymis iuvocare nomen beati Martini, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
gloziosi nõis inuocatione
et uirͣtutes fattas et pericula
sedaca narrauinins squaliter
cindem pereunti. in ipõ morti
precipitio beatus pontifex in¬
uotatus. suscentatulũ prebus¬
set euoluam. Aimonins
quidam agend santte basilice
dum de cena madefatus uino
ueniret. de excelsa rupe que
uie comungitur. inuito impi¬
gente precipitatur. Erat añ
profundum loci illiꝰ fere ducẽ¬
tenoꝵ pedeũ. ¶Cumq per pro¬
funditatem precipitui illꝰ ropͥi¬
retur et deorsum sine alarũ
remigio uolitaret ss antli ma¬
tini auxilium per singula al¬
cesionis momenta clamabat
Tunc quasi mambus ohoy
de inmento suo excussus. super
arlozes que ueli merant deici¬
tur. et sic pqlatim per singu¬
los ramos desceudens sine mor¬
tic ꝑiculo ad t̾ram usts ꝑuenit
st amẽ ut opus insidiatoris nõ
usq quaq uideretur cassatũ.
quod fu̾at inchoatum: imũ pe¬
dem eius iemit̃ lesit. ssed ue¬
nens ad głosi domini templũ¬
or̃om incumbẽs om̃em uir

Expanded text:
gloriosi nominis invocatione gloriosi nominis invocatione et virtutes factas et pericula sedata narravimus, qualiter cuidam pereunti in ipso mortis praecipitio beatus pontifex invocatus sustentaculum praebuisset, evolvam. Ammonius quidam agens sanctae basilicae, dam de caena madefactus vino veniret, de excelsa rupe, quae viae coniungitur, inimico inpingente, praecipitatur. Erat autem profundum loci illius fere ducentenum pedum. Cumque per profunditatem praecipitii illius rotaretur et deorsum sine alarum remigio volitaret, sancti Martini auxilium per singula discensionis suae momenta clamabat. Tunc quasi manibus aliorum de iumento suo excussus, super arbores, quae valli inerant, deicitur. Et sic paulatim per singulos ramos discendens, sine mortis periculo ad terram usque pervenit. Tamen, ut opus insidiatoris non usquequaque videretur cassatum, quod fuerat inchoatum, unum pedem eius leviter laesit. Sed veniens adgloriosi domni templuorationi incumbens, omnem vim
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Duui pleriq beneficia ex¬
petita mererentur. et quidam
paraliticus adueniens cereum
in status sui altitudinem noc¬
te tota uigilans retinisset. ma¬
ne fatto. ut lux reddita est mundo.
ipse ab solutis gressib. populo te¬
ste incolumis exuiliuit. ix
ti contulerit. Cum beatũ
cepulthrum de nota mulier expe¬
tisset. Quedam de turonico ter¬
ritorio femina bella nomine.
uoctu q incessabilibus labori¬
bus urgeretur. dixit suis. Si
ad bafilitam dñi martun duc¬
ta fuissem. continuo recepis¬
quod passit ocł̾ie meis lumen ĩ¬
fundere: qui potuit pauperis
lepram asculo libante sanare.
De hinc ad miniculo deducente
uenit ad scm̃ lacum. ibiq iein¬
mis et orationib crebris insis¬
tens. inisum queui amiserat re¬
cipere meruit. et ita saneta ẽ
ut que ceta uenerat alio rerdu¬
cente. cãtis affatim dux futurs
regressa sit. Que postea urrũ
accipiens. et filios generens
recuperatori gr̃as rependit i
columis.

Expanded text:
vit, dum plerique beneficia exvit, dum plerique beneficia expetita mererentur, quidam paralyticus adveniens, et cereum 1020 in status sui altitudinem nocte tota vigilans retinuisset, mane facto, ut lux reddita est mundo, ipse absolutis gressibus, populo teste, incolumis exsilivit. CAPti contulerit, cum beati sepulcrum devota mulier expetisset. Quaedam de Turonico territorio femina, Bella nomine, noctuque incessabilibus doloribus urgeretur, dicit suis: Si ad basilicam domni Martini ducta fuissem, continuo sanitaquod possit oculis meis lumen infundere, qui potuit pauperis lepram osculo libante sanare. Deinde, adminiculo deducente, venit ad sanctum locum, ibique jejuniis et orationibus crebris insistens, visum quem amiserat recipere meruit. Et ita sanata est, ut quae caeca venerat alio perducente, caecis affatim dux futura regressa sit. Quae postea virum accipiens, et filios generans, recuperatori gratias rependit incolumis.
Abbreviated transcription (Latin):
uearia. Q ue cum quidam inn¬
dus consrexisset. ait infra se.
utinam aliqua de his uasis pos¬
sim aufferre. Secuta añt notte
instigatus a demone. ablatis
tribus nasis. nauem honerat.
nt scilicet trausito amue. faci¬
lius q̃ abstulerat uindicaret.
sed credo ei impedimento fuisse
hoc furtum. sicut postea ma¬
nireste probatum ests. Igitur cũ
cole oriente ad portum elminis
causa transmeandi homines
ꝓperarent. Nanem ad litus con¬
spiciunt: apesq ex alueariis ca¬
teruatim emergere. hominem¬
q seorsum iacere pzostratum.
Sed paitantes eum occupatum
sompno: sicut qui iam dedice¬
rant a puellis furtum factũ.
quantotins ꝓperant. ad olligan¬
dimi eum. Seo accedentes: mo¬
tuum reperiunt. Scatimq puel¬
lis notun factum. quod fura¬
tum fũat cellule restituunt.
ddmirantes tam uelocem in ho¬
miuem diuine itionis accesis
sentenciam.
ic et apud siroialensim
or atorium cuiꝰ altare sã
confessozis manus alma sacea¬

Expanded text:
vearia, quae cum quidam invvearia, quae cum quidam invidus conspexisset, ait infra se: 'Utinam aliqua de his vasis possim auferre'. Secuta autem nocte instigatus a daemone, ablatis tribus vasis navem onerat, ut scilicet, transito amne, facilius quae abstulerat vindicaret. Sed credo, inpedimentum fuisse hoc furtum, sicut postea manifeste probatum est. Igitur cum sole oriente ad portum fluminis causa transmeandi homines properarent, navem ad litus conspiciunt, apesque ex alveariis catervatim emergere hominemque seorsum iacere prostratum. Sed putantes eum occupatum somno, sicut iam didicerant a puellis furtum factum, quantotius properant ad alligandum eum; sed accedentes, mortuum repperiunt. Statimque puellis notum factum, quod furatum fuerat cellulae restituunt; admirantes, tam velocem in homine divinae ultionis accessisse sententiam. Sic et apud Siroialensim oratorium, cuius altare sancti confesso
Abbreviated transcription (Latin):
fugeret. et in acrio detumbarer.
uenit uocm abbatisse beatus mͣr¬
faceret. Ait ce requiesce. Dixit
fantus ad illam. In gallias ha¬
bin iam redire. sed ꝓpter istñ qͥ
foris iacet. in atrio me remora¬
tum profiteor. Tunc sargens¬
abbatissa referens uisionem
ficem fecit homini de peritulo
uuerari. Quod certe meruit ob¬
tinere. sed et hoc predictus pbr̃
asserit. multum desiderabilius
in locis ỹtalis martim głiam
uenerari. quam scilicet dici ꝙ
pia menbra recubant tummuila¬
ta. In tantum ut frequencia
miratula nec sparsa colligan¬
tur in uerbis. nec tam recõ¬
dantur inpaginis xuii.
N porta ambianensi in qua qͦn¬
dam uir beatus pauperẽ al¬
gantem clamite decisa conte¬
xit. ozatorium afidebib est edi¬
fitatum. In quo minc puelle
religiose deseruiunt. santti
antistitis ob honoren. per pa¬
rum facultatis habentes. nisi
anos eas deuotoznm. alit sere
deuotio. Erant tamen eis quo¬
dam tempore pauca apinm al¬

Expanded text:
fugeret, et in atrio recubaret, fugeret, et in atrio recubaret, venit noctu ad abbatissam beatus Marfaceret, ait, se requiescere. Dicit Sanctus ad illam: In Gallias habui jam redire, sed propter istum, qui foris jacet in atrio, me remoratum profiteor. Tunc sabbatissa, referens visionem, fidem fecit homini de periculo liberari, quod certe meruit obteneri. Sed ut praedictos presbiter adserit, multum desiderabilius in locis Italis Martini gloriam venerari, quam, si licet dici, quo pia membra recubant tumulati; in tantum ut frequentia miracula nec sparsa colligantur in verbis nec tam infinita recondantur in paginis. 17. In portam Ambianensi, in qua quondam vir beatus pauperem algentem clamide decisa contexit, oratorium a fidelibus est aedificatum, in quo nunc puellae religiosae deserviunt, sancti antestitis ob honorem parumper facultatis habentis, nisi quod eas devotorum alit saepe devotio. Erant tamen eis quodam tempore pauca apium al
Abbreviated transcription (Latin):
cumine castelli regionis italie
quod dicitur t̾tiir oratorium
beati martim fundatum est.
Ibiq turrr incine anociens in¬
cursione barbarozum per frau¬
dem hostit accederet. Noctuyins
infidiis. quisqnis de uigilantibꝰ
habuisset in turre lauceam. aut
spatam. ues cutellum. seu grafi¬
um proculisset extheta. fere si
hore spatium tale lumen rede¬
batur ex uinuerso gladio. Tam¬
ꝙͣ si illud ferrũ uerteretur in
cereum. Et mox ex ip̃o signo
custudes ad monti. magis inten¬
ti uigiliis. hostes latebzantes
lapidibus exturbabant. Q nod
opi sancti martim recto iudi¬
cio reputatur. Qui intimta¬
te sua sibi deuotis populis se¬
dulam exhibuit. presentẽ q
custodiam. Et hanc uirtutem
a su pradito cognouimus.
in rechorica socio suo fel¬
ci. ex oleo qd̃ sub ymagine pm¬
aure beati martim incendii
ardebat. Dum tetigerunt ocl
lumen redisse. confesstis est.
Imilit̾ in preditta¬
urbe dum platidus ꝑl¬
curator desperatus a medito

Expanded text:
cumine castelli regionis Italiae, cumine castelli regionis Italiae, quod dicitur Tertium, oratorium beati Martini fundatum est; ibique turri vicinae, quoties incursione barbarorum per fraudem hostis accederet nocturnis insidiis, quisquis de vigilantibus habuisset in turre lanceam, aut spatam, vel cultellum, seu grafium protulisset ex theca, fere per horae spatium tale lumen reddebatur ex universo gladio, tanquam si illud ferrum verteretur in cereum. Et mox ex ipso signo custodes admoniti, magis intenti vigiliis, hostes latebrantes lapidibus exturbabant. Quod ope sancti Martini recto judicio reputatur, qui vicinitate sua sibi dedulam exhibuit praesentemque custodiam'. Et hanc virtutem a supra dicto cognovimus. in rethorica socii sui Felicis ex oleo, quod sub imagine picturae beati Martini in cicendile ardebat, dum tetigerunt oculos, lumen reddidisse confessus est. 16. Similiter in praediurbe dum Placidus procurator, desperatus a medicis
Abbreviated transcription (Latin):
peruasus in dastrimine sic agẽ¬
tur. ut unuere desperaret sab
alicnibus interrogat ad tẽ¬
plum beati martim quis fue¬
rit Tunc quidam ex astantib
asserit se fuisse. Requirit e¬
grotus quid inde pro benedit¬
tione cetulerit. Qui neget
de aliqiid pzesumpsisse. Qnẽ
interum int̾rogat. qua tunc ue¬
ste inductus sit. Cum ad templñ
santum octurreret. respondit.
es qua super se ip̃o tempoze ute¬
batur. Tunc abscisam fideliter
indumenti particulam imposuit
super põstulam. Mox ut egri mẽ¬
bra tetigit uulnus pustule uene
num perdidit. Q̾ tali medicami¬
ne et uirtutem santti protulit
et infirmũ refert incolumen.
Hanc apud ytalios asserens spe¬
cialem iugere medelam. Ut si
quis pustule pertussiatur miln̾e
et aut ex nelo iamie ant pallio¬
lis. que pendant de parietibus
anicqͥd pͥmũ raptum fuerit. si
eoro suꝑpositum adheserit. sit
salubze. Het medela genitozem
suum carnalem ab int̾itu pustu¬
le. ut ipse patris sui testis asse

Expanded text:
pervasus in discrimine sic agerpervasus in discrimine sic ageretur, ut vivere desperaret, aliquos interrogat ad templum beati Martini quis fuerit. Tunc quidam ex astantibus asserit se fuisse. Requirit aegrotus quid inde pro benedictione detulerit. Qui negat se aliquid praesumpsisse. Quem iterum interrogat qua tunc veste indutus sit, cum ad templum Sancti occurrerit. Respondit, quod ea qua super se ipso tempore utebatur. Tunc abscissam fideliter indumenti particulam imposuit super pustulam. Mox ut aegri membra tetigit, vulnus pustulae veneni vim perdidit: quae tali medicamine et virtutem 1017 Sancti protulit, et infirmum refert incolumem. Hanc apud Italos asserens specialem vigere medelam, ut si quis pustulae percutiatur vulnere, et aut ex velo januae, aut palliolis, quae pendent de parietibus, quidquid primum raptum fuerit, si aegro superpositum adhaeserit, fit salubre. Haec medela genitorem suum carnalem ab interitu pustulae, ut ipse patris sui testis asser
Abbreviated transcription (Latin):
nerib. in honozem beati confes¬
soris missas expetiit reuotari.
Que dum celebrarentur subi¬
to tres ceti. qui ad pedes beati
antistitis longo tempore pri¬
nati lumine residebant: fful¬
gore mio circundati. lu mẽ
quod olini perdiderant rece¬
perunt. Quo fc̃õ clamo in ce¬
lm. actoliture magnificãtiũ
deum. Ad istud muratuluni
currit regina. concurrit et
populus. Mirantur om̃s fidẽ
mulieris. mirantur gl̾iam cou¬
fe isozis: Seo super om̃nia collau¬
datur deus noster. qui tantã
uirtutem prestat santiis sus.
ut per eos talia operari dignet᷑.
Tale inter reliqua luminaria
hunic uundo beatum martimĩ
immensum sydus actribuens
per auod eins tenebre refulge¬
ant. Qui nere sicut oliua fru¬
clifers. per singulos dies. fruc¬
tus exhibet domino de cõuer¬
sionibus miserorum. ꝑiii
ed uec hoc pret̾ibo. quod
uenerabilem conseruũ
menni fortunatum pbrum re¬
tulisse cõmemoro. Quidam¬
inytalis dum neneno pustule

Expanded text:
ltis, in honorem beati Confesltis, in honorem beati Confessoris missas expetiit revocari. Quae dum celebrarentur, subito tres caeci, qui ad pedes beati Antistitis longo tempore privati lumine residebant, 1016 fulgore nimio circumdati, lumen, quod olim perdiderant, receperunt. Quo facto, clamor in caelum attollitur magnificantium Deum. Ad istud miraculum currit regina, concurrit et populus, mirantur omnes fidem mulieris, mirantur gloriam confessoris; sed super omnia conlaudatur Deus noster, qui tantam virtutem praestat sanctis suis, ut per eos talia operari dignetur, tale inter reliqua luminaria huic mundo in beatum Martinum inmensum sidus adtribuens, per quem eius tenebrae refulgeant; qui vere sicut oliva fructifera per singulos dies fructus exhibet Domino de conversionibus miserorum. 13. ed nec hoc praeteribo, quod venerabilem conservum meum Fortunatum presbiterum retulisse coin Italia, dum veneno pustulae
Abbreviated transcription (Latin):
cipatum. ⁊ ex unitantem ps¬
tris et filii et spiritus santii ã¬
fessus. cum omi domo sua tris¬
matus est.Saualoz lepre a
pplo̾ pellitur. et om̃s infcrmi
caluantur. Nec iiqnam ii
post ea usqz minc super aliqne
lep᷑ morbus apparuit ¶T alem¬
q ibi gratiam in aduentu
pignorum beati patrom dñs
tribint. Ut uirtutes que ibi
nla die facte sunt enarrarez
longum sit. Nam tantum i
amore xpisti minc populus
mle promptus ͤ. ut om̃s marti¬
rium libentissime susciperẽt
Si tenipus persetutionis
adeisete
am et ultro Gocho re¬
gina auditis miraculis
que ad locum funit. quo santta
menbza quiescunt: Taiquam
si capientiam calomonis andi
uo. preturrentib etiam largis¬
simis elemosinis. peruenit ad
basilcam timens et tremens
nequaquam audebat adire
sepulchrũ: indignam se esse ꝓ¬
damaus. Nec ibidem posse obsi¬
stentib cuhpis accedere. Tamẽ pꝰ¬
deductam uigiliis et orationib
ac profluis latrimis unam noc¬
tem: mane ablatis mubas mu¬

Expanded text:
cipatum, Rex unitatem Pacipatum, Rex unitatem Patris et Filii, et Spiritus sancti confessus, cum omni domo sua chrismatus est. Squalor leprae a populo pellitur, et omnes infirmi salvantur, nec unquam ibi postea usque nunc super aliquem leprae morbus apparuit. Talemque gratiam ibi in adventu pignorum beati patroni Dominus tribuit, ut virtutes, quae ibidem illa die factae sunt, enarrare perlongum sit. Nam tantum in Christi amore nunc populus ille promptus est, ut omnes martyrium libentissime susciperent, si tempus persecutionis adesset. . Nam et Ultrogotha regina, auditis miraculis quae ad locum fiunt quo sancta membra quiescunt, tanquam si sapientiam Salomonis venirno, praecurrentibus etiam largissimis eleemosynis, pervenit ad basilicam, timens et tremens, nequaquam audebat beatum adire sepulcrum, indignam se esse proclamans, nec ibidem posse, obsistentibus culpis accedere. Tamen deducta in vigiliis et orationibus ac profluis lacrymis una nocte, mane oblatis muneribus mu
Abbreviated transcription (Latin):
sua pietate calnare. Tmic ob¬
tentis per sac̾dotem a indice cul¬
pis. incolumes diuissi sunt.
Quod indentes ꝯestatozes reliqͥ¬
aꝵ gauisi sunt ualde: dicentes.
Nunt cognonimꝰ quod digna¬
tur beatns antistites nobis p᷑¬
catoribus ꝓpitium se prebere.
Et sic gratiss agentes naui¬
gio prospero sequente patro¬
ni presidio. iuidis lenbus tẽ¬
peratis elatib. uelo pendulo.
mare tranquillo nelotiter
ad portum gallicie peruenert̃
¶Tunc ꝯmonitus a de
martimis de regione longin¬
cia. qui ibidem mint sacer¬
dos habenir: aduenit. seo
nec hoc. tredosine diuina
fuisse prouidentia. quod ea
die se ꝯmouerit de patris.
qua beate reliame de loco leua¬
te sunt. et sic simul cũ ipsis pi
snoribus gallitie portum ĩ xes
sit.¶Qne pignoza cum sũma d¬
neratione suscipientes. fiden
miraculis firmant. Nani s¬
lus regis amissa omi egritu¬
dine. samis properat ad octut¬
sum. Beatus autem martuꝰ
sacerdotalis gratie accepit pͥn¬

Expanded text:
sua pietate salvare. Tunc obsua pietate salvare. Tunc obtentis per sacerdotem a judice culpis, incolumes dimissi sunt. Quod videntes gestatores reliquiarum, gavisi sunt valde, dicentes: Nunc cognovimus quod dignatur beatus Antistes nobis peccatoribus propitium se praebere. Et sic gratias agentes, navigio prospero, prosequente patroni praesidio, undis lenibus, temperatis flatibus, velo pendulo, mare tranquillo, velociter ad portum Galliciae pervenerant. Tunc commonitus a Deo beatos Martinus de regione longinqua, qui ibidem nunc sacerdos habetur, advenit. Sed nec hoc credo sine divina fuisse providentia, quod ea die se commoveret de patria, qua beatae reliquiae de loco levatae sunt, et sic simul cum ipsis pignoribus Galliciae portum ingressus sit. Quae pignora cum summa veneratione suscipientes, fidem 1015 miraculis firmant. Nam filius regis, dimissa omni aegritudine, sanus properat ad occursum. Beatus autem Martinus sacerdotalis gratiae accepit prin
Abbreviated transcription (Latin):
centes. Si inuenimus gratiam ⁊¬
coram expetito patrono. que po¬
simmus. plus in sequenti pensa¬
bunt. Erunt q nobis in benedi¬
ctionẽ posita. quesita per fidem.
uigilata ergo una nocte. facto
mane que posuerant põssitabãt
In quib tanta beati uiri infu¬
sa est gracia. ut tam diu eleua¬
rent in sublime eream libzam.
quantum habere poterat. qd̃ as¬
cender et momentana.¶Cuq
eleuate fuissent reliquie cuin
magno triumpho: Audierunt
uoces psallentium. qui erant ĩ
tinitate de trusi in carcerem. Et
admirantes enauitatem somis.
interrogant tastodes. quid hoc
esset. Qui dixerunt Reliqme do¬
mim martim in galliciam tͣns¬
mittitur. et ideo sit psallitur.
custodibus. et in fugam uersis:
sdisruptis obitib retinatuloꝵ.
nber popeslus surgit aninculo
Et sit usq ad sautta pignoza. po¬
lando et flendo beatas reliqͥas.
Simulq et gratias beato mar¬
tino pro sui absolutione red¬
dentes. ꝙ iod eos dignatus fiñt

Expanded text:
centes: Si invenimus gratiam centes: Si invenimus gratiam coram expetito patrono, quae posuimus 1014 plus insequenti pensabunt, eruntque nobis in benedictionem posita, quaesita per fidem. Vigilata ergo una nocte, facto mane, quae posuerant pensitabant. In quibus tanta beati viri infusa est gratia, ut tandiu elevarent in sublime aeream libram, quantum habere poterat quo ascenderet momentana. Cumque elevatae fuissent reliquiae cum magno triumpho, audierunt voces psallentium qui erant in civitate detrusi in carcerem, et admirantes suavitatem sonorum, interrogant custodes quid hoc esset? Qui dixerunt: Reliquiae domni Martini in Galliciam transmittuntur, et ideo sic psallitur. custodibus, et in fugam versis, disruptis obicibus retinaculorum, liber populus surgit a vinculo, et sic usque ad sancta pignora, pllantes flendo beatas reliquias, simulque et gratias beato Martino pro sui absolutione reddentes, quod eos dignatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
gn auro. argento ꝙ̃. ad fili fin
pondis. transmifit. ad uenerabi¬
ieni sotum sepulchri.: ce no ꝑlati
oblatis inureribus. exozant ad
beatum tumilum pro egroto.
Sed incidente adhuc in patris pͭ¬
tore secta. nou cantimuo integͣm
recipere meruit medicinam.
Reuersi antem nuntii. narra¬
uerunt regi. se multas uirtutes
ad bĩ tumulũ indisse. dicentes.
Cur non salnauerit filium tuũ
ignoramus. Ac me intelligens ñ
si equalem cum patre crederet
xpistum. In honozem beati mar¬
tim fabricanit miro oꝑe eccl̾iam.
Expeditamq: proclamat. Si
suscipere mereoz uixi iusti re¬
liquias. quodcumq predicaue¬
rint sa cey dotes: credam. Et sic
iterum suos dixigit : maiori cum
munere. Qui uemientes ad be¬
atum lotum: reliquias postir¬
labant. Cumq eis offerent᷑
ex consuetioine. dixerunt. Nõ
ita faciemꝰ. Sed nobis quesumꝰ
loencia tribuatur ponendi q̃¬
ex inde iterim assinuamus. Tñt¬
partem pallii serici pensatam fr̃
beatum sepulchrũ posuerunt di¬

Expanded text:
go auro argentoque ad filii sui pondus, transmisit ad venerabilem locum sepulchri. Quo perlati, oblatis muneribus, exorant ad beatum tumulum pro aegroto. Sed insedente adhuc in patria pectore sectam, non continuo integram recipere meruit medicinam. Reversi autem nuntii narraverunt regi, se multas virtutes ad beati tumulum vidisse, dicentes: 'Cur non sanaverit filius tuus, ignoramus'. At ille intellegens, non aequalem cum Patre crederet Christum, in honorem beati Martini fabricavit miro opere eclesiam, expeditamque, proclamat: 'Si suscipere mereor viri iusti reliquias, quodcumque praedicaverint sacerdotes, credam'. Et sic iterum suos dirigit maiori cum munere. Qui venientes ad beatum locum, reliquias postulabant. Cumque eis offerrentur ex consuetudine, dixerunt: 'Non ita faciemus, sed nobis, quaesumus, licentia tribuatur ponendi qexinde iterum assumamus. Tpartem pallii serici pensatam super beatum sepulcrum posuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtntem q bĩ antistitis osten¬
dentes ¶Bͤ a obit batta me¬
eficit lingna sterilis. tan¬
tas cupiens enarrare iis¬
tutes. E haratici curusdan re¬
sis gellicie filius grauiter egro¬
tabat. Qui tale tediũ incurrebat
nt solo spiritu palpitaret. Pater
Ieins añt. fetide se illi arriane set¬
te una cum incalis loci subdid̾et.
sed et regio illa. plus salito ꝙͣ slis
prouincie lepra sordebat. Cuin¬
q rex uideret. urgueri filiũ in
Iextremis: dixit sins. Martimis
ille quem in galliis dicunt ml̾tis
nirtutibus effulgere. cuius qus¬
so relisionis uir fuerit. enarrete.
Cui aiunt. Catholice fidei populũ
pastorali cura in corpore positus
onbernait. asserens filium cũ
patre et sancto sp̃u equali sub-
duis benebitiis non cessat plebi
ꝓprie prouidere. Qni ait. Si hec
nera sunt cne profertis. discur¬
rant nsqz ad eius templũ fideles
amici mnlta munera de portantes.¬

Expanded text:
virtutemque beati Antistitis ostenvirtutemque beati Antistitis ostendenteseficit lingua sterilis tantas cupiens enarrare virtutes. Charrarici cujusdam regis Galliciensis filius graviter aegrotabat, qui tale taedium incurrerat, ut solo spiritu palpitaret. Pater autem ejus foetidae se illi Arianae sectae una cum incolis loci illius subdiderat. Sed et regio illa plus 1013 solito quam aliae provinciae lepra sordebat. Cumque rex videret urgeri filium in extremis, dicit suis: Martinus ille, quem in Galliis dicunt multis virtutibus effulgere, cujus, quaeso, religionis vir fuerit, enarrate? Cui aiunt: Catholicae fidei populum pastorali cura in corpore positus gubernavit, asserens Filium cum Patre et Spiritu sancto aequali substduis beneficiis non cessat plebi propriae providere. Qui ait: Si haec vera sunt quae profertis, discurrant usque ad ejus templum fideles amici mei, multa munera deportantes
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis cirꝯiret. odor tinamatis
efflagrauit. Quo odore aduenien¬
te. cessit uiolentis seua uentozñ
elisis q aquaꝵ astantium molib
redditur mare transquillũ. mi¬
rantur om̃s mozti iam dediti flu¬
auum pacem. et protimis data
serenitate reddunitur in littore.
Quod nullus ambigat beati niri
aduentu hant tempestatem fuisse
sedatam. Tunc om̃s in cõmune
domino gratias referunt. quod
eos ꝑ inuocationem antistitis sui
dignatus sit hec hoc peritulo lb̾a¬
mius temporis ¶Re¬
quidam de came racense.
reqmãs beati martim expetiit.
Quas iam nespere acceptas:
cunt psollento ꝓfiscisce̾tur. et dũ
ligerẽ fliumm transit sero fas¬
tum esset ssubito conteue bratũ
est celum. et erre fulgura at
tomirua mastua descendebant.
Dm het agerentur due pue
rorum lancee enissos elãmeas
pharos. lnmen euntib prebue¬
ruint. Ibant q sulaurantes ha¬
ste uon numis mracili quã
beneficii matorib preferentes

Expanded text:
aliquis circuiret, odor thimiamatis aliquis circuiret, odor thimiamatis effragravit. Quo odore 1012 advenientes cessit violentia saeva ventorum, elisisque aquarum astantium molibus, redditur mare tranquillum. Mirantur omnes morti jam dediti fluctuum pacem, et protinus data serenitate redduntur in littore. Quod nullus ambigat, beati viri adventu hanc tempestatem fuisse sedatam. Tunc omnes in commune Domino gratias referunt, quod eos per invocationem Antistitis sui dignatus sit de hoc periculo lius temporis quidam de Camaracinse reliquias beati Martini expetiit. Quas iam vespere acceptas, cum psallendo proficisceret, et dum Ligerem fluvium transit, sero factum esset, subito contenebratum est caelum, et ecce fulgora ac tonitrua magna descendebant. Dum hrorum lanceae, emissas flammeas pharos, lumen euntibus praebuerunt. Ibantque fulgurantes hastae, non minus miraculi quam beneficii viatoribus praeferentes,
Abbreviated transcription (Latin):
mouetur simpulłu. flaminii/ na¬
nis. rndax mole turbatur ¶Tol¬
litur caput primũ influctus se¬
cd̃m dedinatur int̾ undaꝵ hiatꝰ
Hii in scena mõtis aquosi depen¬
tent. Hii apertis undis minia
de hiscunt. Sed nec antenma re¬
sidet. que beati regis signaculum
preferebats. Tuc resolutis ti¬
more menbzis. Et om̃ib sine spe
uite iam mori paratis prostemi¬
tur senio morationem cum latriis
et geminas tendens palmas ad
astra. beati martim auxilium
precabatur. et ut sibi dignaret᷑
adesse uelocit̾ procdamabats unꝰ
aũt ex perfidis. dicit. Martimis
ille quem inuotas. Iam te de̾lin¬
quit. nec tibi in hac neccessita
uotem. ab insidiatore fuisse ꝓ¬
latam. ut beatum sacerdotem
ab oratione turbaret sed iller
hoc iatulũ. fidei rorica repellẽs.
magis ac magis sancti uiri p̾¬
sidium elagitabat: simuiq coho¬
tans. nt om̃s orarent. Cum hec
aserentur su bito suꝑuenit odor
suaniisimus quasi balsanũ ĩ
naui. et tamꝙͣ si cum turribulo

Expanded text:
movetur impulsu flaminis, navisque undarum mole turbatur. Tollitur caput primum in fluctus, secundum declinatur inter undarum hiatus. Hi in scena montis aquosi dependent, hi apertis undis in ima debiscunt: sed nec antenna residet, quae beatae crucis signaculum praeferebat. Tunc resolutis timore membris, et omnibus sine spe vitae jam mori paratis, prosternitur senior in oratione cum lacrymis, et geminas tendens palmas ad astra, beati Martini auxilium precabatur, et ut sibi dignaretur adesse velociter proclamat. Unus autem ex perfidis dixit: Martinus ille, quem invocas, jam te dereliquit, nec tibi in hac necessitatevocem ab insidiatore fuisse prolatam, ut beatum sacerdotem ab oratione turbaret. Sed ille hoc jaculum fidei lorica repellens, magis ac magis sancti viri praesidium flagitabat, simulque cohortabatur, ut omnes orarent. Cumque haec agerentur, subito supervenit odor suavissimus quasi balsamum in navi, et tanquam si cum thuribulo
Abbreviated transcription (Latin):
deuota nalde et fide plena uenit
ad uenerabile templum beaci
martin antistitis. Erat antem
non solum ut diximus ceca. sel
etiam toto corpore ulterib plen
erat miserabili facie et horribi¬
lis ad uidendum. Ut taniquam
ieprosa putaretur a populo.
Cumq palpando diebus singu¬
ns ad edem gloriosi presulis cur¬
citaret. Post tres fere annos stã¬
te ea ante sepulchͣum. Aperti sñt
ocł̾i enis. ita ut cuncta clare pro¬
spiceret. Amoto q om̃i langore
euat e coz pore. Noua cute suꝑne¬
ueniente. taliter est pristine red¬
dita sanitati. ut uec inditium qͥ¬
dem infirmitatis in eius corpore
resedisset ¶Que multos in postez
muens annos gratias om̃ipotẽ¬
ti deo referebat. assidue quod eã
per beatum confessorem sinĩ sic
instaurasset incolumer.i
losum compescuerit. non omitam.
Cum beatns baudoenus episco¬
pus turonice ciuitatis. in imam
nauigio subuehente. transiret Su¬
bito adueniente ꝯmolentia uenti

Expanded text:
devota valde et fide plena, venit devota valde et fide plena, venit ad venerabile templum beati Martini antistitis. Erat autem non solum, ut diximus, caeca, sed etiam toto corpore ulceribus Al.erat miserabili facie, et horribilis ad videndum, ut tamquam leprosa putaretur a populo. Cumque palpando diebus singulis ad aedem gloriosi Praesulis cursitaret, post tres fere annos, stante ea ante sepulcrum, aperti sunt oculi ejus, ita ut cuncta clare prospiceret. Amotoque omni languoreebat a corpore, nova cute superveniente, taliter est 1011 pristinae reddita sanitati, ut nec indicium quidem infirmitatis in ejus corpore resedisset. Quae multos in posterum vivens annos, gratias omnipotenti Deo referebat assidue, quod eam per beatum Confessorem suum sic instaurasset incolumem. Closum compescuerit, non omittam. Cum beatus Baudinus episcopus Turonicae civitatis in villam navigio subvehente transiret, subito adveniente cum violentia venti
Abbreviated transcription (Latin):
conspuens in t̾ram cepit
graniter gemere. et extre¬
are partes nescio. quas cũ
rangnine. ita nt pntaretur.
quod aliquis ei ferramento
guitur incideret. Sed et ta¬
bes ex oze illiꝰ tamꝙͣ fil. a sã¬
guinea cependebat. Tunc dis¬
ruptis aurium ac fauciũ
cruento inhanc p̾mam uacẽ
prorupit. Gratias tibi mag¬
nas refero beatissime dñe mar¬
tine. quod aperiens os meũ fe¬
cisti me post longuro tempus
in tuas laudes uerbs laxares ao¬
miraute antem om̃i ppło et stu¬
pente de tali miraculo. Int̾rogãt
si et auditum pariter recepiser
Qui libere se om̃ia audire ppło te¬
stante respondit ¶ Saintati ergi
redditus a throdechilde regina
pro uirtute et reuerentis sc̃
martim collectus est et adscilã
positus om̃em psalmorum seriẽ
memorie ꝯmendauit. Quem dens
perfectum efficiens derim̃. mul¬
tos in posterum annos in serui¬
tio ecclesie conmorari permisit
loz uite prinata. nesciens unisu
tenere uiam. nisi alio ducente

Expanded text:
conspuens in terram, coepit conspuens in terram, coepit graviter gemere, et excreare partes nescio quas cum sanguine, ita ut putaretur quod 1010 aliquis ferramento guttur ejus incideret. Sed et tabes ex ore illius tanquam fila sanguinea dependebat. Tunc disruptis aurium ac faucium cruento in hanc primum vocem prorupit: Gratias tibi magnas refero, beatissime domne Martine, quod aperiens os meum, fecisti me post longum tempus in tuas laudes verba laxare. Admirante autem omni populo, et stupente de tali miraculo, interrogant si et auditum pariter recepisset. Qui libere omnia audire, populo testante respondit. Sanitati ergo sic redditus, a Chrodechilde regina pro virtute reverentiaque sancti Martini collectus est, et ad scholam positus, omnem psalmorum seriem memoriae commendavit. Quem Deus perfectum efficiens clericum, per multos in posterum annos in servitio Ecclesiae commorari permisit.lorum luce privata, nesciens visu tenere viam, nisi alio ducente,
Abbreviated transcription (Latin):
et beatum uirum se uidisse
xnuĩciauit. et deinceps nullo
comparuit. In cmo loco ex illa
die multe nirtutee facte eñt.
que per neggligentiam non
sunt scripte. Nos nero quã¬
to nostro tempore. aut fieri
uidiiis. aut factum certe
cognouimus. silere neqͥuimꝰ¬
andiendi loquendiq obstrut¬
tum aditum. cotidiauis die¬
bus ad santtam basilicam re¬
currebat. Et inclinans se ad
ozationem labia tantũ moue¬
bat. Nam millam poterat
uocem emittere. Sensu in te¬
gro sed multatus uotis offi¬
cio. Quitam prompte nite¬
batur orare: ut elere cern̾e
inter ipsa tatita uerba. ple¬
rumq. Cui si quis pro mer¬
cedis respetiu aliquid elemo¬
sine contulisset. continuo hoc
siłibus panperibus erogabat.
Et stipem ab aliis nuitu pos¬
tulans. sapendia indigenti-¬
bus porrigebat.¶Cumq in lo¬
coio sautto in hac deuotio¬
tare. Et stans oculis ad ce¬
lum. eleuatis et manibus.
erupit ab oze eiꝰ riuus san¬
quinis. nonͣ pntredine. Et

Expanded text:
et beatum virum se vidisse et beatum virum se vidisse pronuntiat et deinceps nulli conparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per neglegentiam non sunt scriptae. Nos vero, de quanto nostro tempore aut fieri vidimus aut factum certe cognoaudiendi loquendique obstructo aditu, quotidianis diebus ad sanctam basilicam recurrebat, et inclinans se ad orationem, labia tantum movebat. Nam nullam poterat vocem emittere sensu integro, sed erat multatus vocis officio. Qui tam prompte videbatur orare, ut flere cerneretur inter ipsa tacita verba plerumque. Cui si quis pro mercedis respectu aliquid eleemosynae contulisset, continuo hoc similibus pauperibus erogabat, et stipem ab aliis nutu postulans, stipendia indigentibus porrigebat. Cumque in loco illo sancto in hac devotiotare; et stans oculis ad coelum elevatis et manibus, erupit ab ore illius rivus sanguinis cum putredine. Et