comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reuersus quod gestum est
audiuit : audita credere
renuit Uenit iterũ dñs et
non credenti discipło latus
palpandũ prebuit: manus
ostendit : & ostensa suorum
cicatrice uulnerũ. infide
inter hȩc animaduertitis:
Nũquid casu gestũ creditis:
ut electus ille discipłs tunc
de esset: post autẽ ueniens
aucliret: audiens dubitaret.
dubitans palparet: palpans
crederet: Non hoc casu: sed
diuina dispensatione gestũ
est: Egit namq miro modo
superna clementia ut disci-¬
pulus dubitans dũ in ma-¬
gistro suo uulnera palparet
carnis: in nobis uulnera sa
naret infidelitatis: Nus enĩ
nobis thomȩ inficlelitas ad
fidem. quam fides credentiũ
discipłorũ profuit: quia dum
ille ad fidem palpando redu¬
citur. T nr̃a mens om̃i dubi¬
tatione postposita in fide
solidatur: Sic quippe disci¬
pulũ post resurrectionem
suam dubitare permisit. ⁊¬
nec tamen in dubitatione
deseruit : sicut ante natiui¬
tatem suã habere mariam
sponsũ uoluit: qui tamen ad

Expanded text:
m est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et, ostensa suorum cicatrice vulnerum, infidelinter haec animadvertitis? Nunquid casu gestum creditis, ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet? Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia ut discipulus ille dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera snaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem, quam fides credentium discipulorum profuit: quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: noli me tangere Non
quia post resurrectionẽ dñs
tactũ renuit feminarum: cũ
de duabus ad sepulchrũ eius
tangi non clebeat ratio qͥppe
additur cũ sub infert᷑. Nondũ
enaim ascendi ad patrem
meũ: In corde &erã nr̃o. tunc¬
equalis creditur patri Nam
quisquis eũ ȩqualẽ patri
non credit: adhuc in eius
pectore ad patrẽ dñs non
ascendit: Ille ergo iħm ue¬
raciter tangit : qui patri
filiũ coeternũ credit In
corde & enĩ pauli iam ad
patrẽ iħc ascenderat: cũ
isdem paulus dicebat:
Qui cũ in forma dĩ esset:
non rapinã arbitratus est.
esse se ȩqualẽ deo Unde

Expanded text:
dicit: Noli me tangere. Non dicit: Noli me tangere. Non quia post resurrectionem Dominus tactum renuit feminarum, cum de duabus ad sepulcrum ejus vtangi non debeat ratio quoque additur cum subinfertur: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. In corde etenim nostro tunaequalis creditur Patri. Nam quisquis eum aequalem Patri non credit, adhuc in ejus pectore ad Patrem Dominus non ascendit. Ille ergo Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeternum credit. In corde etenim Pauli jam ad Patrem Jesus ascenderat, cum idem Paulus dicebat: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
derio: Dicit ei iħc Maria:
ostquã eam cõmuni uocabulo
appellauit & sexu. & agnitus
non est : uocat ex nomine
Acsi ei aperte dicat Recog̃¬
nosce eũ: a quo recognosceris:
Perfecto quoq uiro dicitur:
Noui te ex nomine: Quia ho-¬
mo cõmune om̃ium nostrũ
uocabulũ. est: morses uero pro¬
prium: Cui recte dicitur:
quia ex nomine scitur: Nesi ei
aperte dñs dicat: Non te ge-¬
neraliter ut cęteros: sed speci¬
aliter scio Maria ergo quia
uocatur ex nomine recognoscit
auctorẽ : atq eũ protinus rab¬
boni. id est magistrũ uocat.
quia & ipse erat qui quereba¬
tur exterius: & ipse qui eã
inderius ut quereret docebat:
Iã uero ab euangłista non
subditur quid mulier fecit⁊
sed ex eo innuitur qđ audi-¬
uit. cui dicitur noli me tan¬
gere: nonclũ enĩ ascendi ad
patrẽ meũ. In his namq uer.¬
bis ostenditur quod maria
amplecti uoluit eiꝰ uestigia
quẽ recognouit: sed ei magist᷑

Expanded text:
derio. Dicit ei Jesus: Maria. derio. Dicit ei Jesus: Maria. Postquam eam communi vocabulo appellavit ex sexu, et agnitus non est, vocat ex nomine. Ac si ei aperte dicat: Recognosce eum, a quo recognosceris. Perfecto quoque viro dicitur: Novi te ex nomine , quia homo commune omnium nostrum vocabulum est, Moyses vero proprium, cui recte dicitur quia ex nomine scitur, ac si ei aperte Dominus dicat: Non te generaliter ut caeteros, sed specialiter scio. Maria ergo quia vocatur ex nomine, recognoscit auctorem, atque eum protinus rabboni, id est magistrum vocat, quia et ipse erat qui quaerebatur exterius, et ipse qui eam interius ut quaereret docebat. Jam vero ab evangelista non subditur quid mulier fecit, sed ex eo 1549 innuitur quod audivit. Cui dicitur: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum. In his namque verbis ostenditur quod Maria amplecti voluit ejus vestigia, quem recognovit. Sed ei magister
Abbreviated transcription (Latin):
quid ploras: Quẽ quęxis: Inter¬
rogatur doloris causa᷑ ut au¬
geatur desideriũ: quatinus cũ
nominaret quẽ quȩreret:
in amore eius ardentius ȩstu¬
aret: Illa existimans qui a
hortolanus e̾ẽt : dicit ei Dñe
si tu sustulisti eũ. dicito mͥ
ubi posiusti eũ. & ego eũ tollã:
Porsitan nec errando hȩc mu-¬
lier errauit: quȩ iħm hortola.¬
nũ credidit: An non ei sp̃ua-¬
liter hortolanus erat: qui in
eius pectore. per amoris sui
semina uirtutũ uirentia plan-¬
tabat: Sed quid est quod uiso
eo quẽ hortolanũ credidit:
cui necdũ dixerat quẽ quere¬
bat: ait: dñe si tu sustulisti
eũ: Quasi enĩ iam dixisset : ex
cuius desiderio plangeret ẽũ:
dicit quẽ non dixerat: Sed
ius amoris hoc agere solet in
animo: ut quẽ ipse semper
cogitat: nullũ aliũ creclat
ignorare: Recte & hec muli-¬
er quẽ quęrit non dicit : et
tamen dicit: si tu sustulisti
sic ipsa continuo plangit desi:¬

Expanded text:
quid ploras? Quem quaeris? Interquid ploras? Quem quaeris? Interrogatur doloris causa, ut augeatur desiderium, quatenus cum nominaret quem quaereret, in amore ejus ardentius aestuaret. Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Forsitan nec errando haec mulier erravit, quae Jesum hortulanum credidit. An non ei spiritaliter hortulanus erat, qui in ejus pectore per amoris sui semina virtutum virentia plantabat? 5. Sed quid est quod viso eo quem hortulanum credidit, cui necdum dixerat quem quaerebat, ait: Domine, si tu sustulisti eum? Quasi enim jam dixisset ex cujus desiderio plangeret, eum dicit quem non dixerat. Sed vis amoris hoc agere solet in animo, ut quem ipse semper cogitat, nullum alium ignorare credat. Recte et haec mulier quem quaerit non dicit, et tamen dicit: Si tu sustulisti sic ipsa continuo plangit desi
Abbreviated transcription (Latin):
erũ totũ signat. sicut de la¬
cob filiis scriptũ est: quia des¬
cendit iacob in egyptruim in
animabus septuaginta Neq
enĩ in egypto animȩ sine cor¬
poribus descenderunt: sed per
solã animã totus homo sig¬
natur quia ex parte dotum
exprimitur Q solũ dñi corpꝰ
in monumento iacuerat: et
maria non corpus dñi: sed
sublatũ dñm querebat: iude¬
licet ex toto significans partẽ
Hec cũ dixisset: conuersa re¬
trorsũ: uidit iħm stantem:
&̾ nesciebat quia iħc esset:
Notandũ quod inaria quȩ
adhuc de dñi resurrectione
dubitabat: retrorsũ conuersa
est ut uideret ih̃m: quia ui¬
delicet per eandẽ dubitatio¬
nẽ suã quasi tergũ in dñi
faciem miserat: quẽ resurre¬
xisse minume credebat Sed
quia amabat & dubitabat:
uidebat & non agnoscebat:
eũq illi et amor ostenderat.¬
& dubietas abscondebat Cuiꝰ
adhuc ignorantia exprimitur
cũ infertur : & nesciebat quia

Expanded text:
tenim totum signat, sicut de Jatenim totum signat, sicut de Jacob filiis scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum in animabus septuaginta . Neque enim in Aegyptum animae sine corporibus descenderunt; sed per solam animam totus homo significatur, quia ex parte totum exprimitur. Et solum dominicum corpus in monumento jacuerat, et Maria non corpus Domini, sed sublatum Dominum quaerebat, videlicet ex toto designans partem. Haec cum dixisset, conversa retrorsum, vidit Jesum stantem, et nesciebat quia Jesus esset. Notandum quod Maria, quae adhuc de Domini resurrectione dubitabat, retrorsum conversa est ut videret Jesum, quia videlicet per eamdem dubitationem suam quasi tergum in Domini faciem miserat, quem resurrexisse minime credebat. Sed quia amabat et dubitabat, videbat et non agnoscebat, eumque illi et amor ostendebat, et dubietas abscondebat. Cujus adhuc ignorantia exprimitur cum subinfertur: Et nesciebat quia
Abbreviated transcription (Latin):
carnatus dñs figuratur :
De quo ioħes ait Ipse ẽ. enĩ
propitiatio pro peccatis nr̃is
Qdũ testamentũ uetus hoc
faciendũ denuntiat: quod
testamentũ nouũ de dño
factũ clamat: quasi utraq
cherubin se inuicẽ aspiciN.
dũ uultus in propitiatoriũ
uertunt : quia dũ inter se
positũ incarnatũ dominũ
uident: a suo aspectu non
discrepant: quȩ̨ dispensatio.¬
nis eius mysteriũ concordit̃
narrant: Requirunt mariam
angłi: dicentes Mulier quid
ploras: & dicit eis: Quia tule-¬
runt dñm meũ: & nescio ubi
posuerunt eũ: Ipsa namq
sacra eloquia. quȩ in nos
lacrimas amoris excitant:i
easdẽ lacrimas consolantur.:
clũ nobis redẽptoris nr̃i speciẽ
promittunt: Sed notandum
iuxta hystoriam est: quod mu-¬
lier non ait tulerunt corpus
dñi mei: sed tulerunt dnin
meũ: Usus nãq sacħ eloquii
est: ut aliquando ex parte
totũ aliquando uero ex toto
partẽ significet Ex parte &¬

Expanded text:
carnatus Dominus figuratur? carnatus Dominus figuratur? De quo Joannes ait: Ipse est enim propitiatio pro peccatis nostris . Et dum Testamentum Vetus hoc faciendum denuntiat quod Testamentum Novum de Domino factum clamat, quasi utraque cherubim se invicem aspiciunt, dum vultus in propitiatorium vertunt, quia dum inter se positum incarnatum Dominum vident, a suo aspectu non discrepant, quae dispensationis ejus mysterium concorditer narrant. 4. Requirunt Mariam angeli, dicentes: Mulier, 1548 quid ploras? Et dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum. Ipsa namque sacra eloquia, quae in nobis lacrymas amoris excitant, easdem lacrymas consolantur, dum nobis Redemptoris nostri speciem promittunt. Sed notandum juxta historiam est quod mulier non ait: Tulerunt corpus Domini mei: sed, Tulerunt Dominum meum. Usus namque sacri eloquii est ut aliquando ex parte totum, aliquando vero ex toto partem significet. Ex parte e
Abbreviated transcription (Latin):
des sedens: nisi quod lati¬
na lingua angłs nuntius
dicitur: & ille ex passione
sua nuntiandus erat : qui
& ds̃ est ante scła. & homo
in fine scłorũ: Quasi ad
principio erat uerbũ. et
uerbũ erat apud dm̃. et
ds̃ erat uerbũ: Et quasi
ad petles sedet angłs cũ
dicit: uerbũ caro factũ ẽ:
& habitauit in nobis Iossu-¬
mus etiã per duos angelos
duo testamenta cognoscere:
unũ prius. & aliud sequens:
Qui uidelicet angłi ꝑ locũ
dominici corporis sibimet
sunt coniuncti: quia nimi¬
rũ utraq testamenta. dũ
pari sensu incarnatum et
mortuũ. ac resurrexisse
dñm nuntiant: quasi tes¬
tamentũ prius ad caput:
& destamentũ posterius ad
pedes sedet Unde & duo
cherubin. quȩ ꝓpiciatoriũ
degunt: sese inuicẽ aspiciuis.
uersis uultibus in ꝓpitiatori¬
um: Cherubin quippe: ꝑ leni-¬
tudo scientiȩ dicitur & quid
per duo cherubin. nisi utraq
testamenta signantur: Quid
uero per ꝓpitiatoriũ: nisi in¬

Expanded text:
des sedens, nisi quia Latides sedens, nisi quia Latina lingua angelus nuntius dicitur, et ille ex passione sua nuntiandus erat, qui et Deus est ante saecula, et homo in fine saeculorum? Quasi ad principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quasi ad pedes sedet angelus, cum dicit: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Possumus etiam per duos angelos duo Testamenta cognoscere, unum prius, et aliud sequens. Qui videlicet angeli per locum dominici corporis sibimet suut conjuncti, quia nimirum utraque Testamenta, dum pari sensu incarnatum et mortuum ac resurrexisse Dominum nuntiant, quasi Testamentum prius ad caput, et Testamentum posterius ad pedes sedet. Unde et duo cherubim quae propitiatorium tegunt sese invicem aspiciunt versis vultibus in propitiatorium . Cherubim quippe plenitudo scientiae dicitur. Et quid per duo cherubim nisi utraque Testamenta signantur? Quid vero per propitiatorium nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
At si ardere iã ex desidio
cȩperit ad sequendũ quem
diligit: liquefacta ꝑ ignẽ
amoris currit Fit de si derio
anxia: uilescunt in seculo
cuncta quȩ placebant: ni¬
chil est quod extra conlito¬
rem libeat: Et quȩ prius de-¬
lectabant animũ: fiunt post.¬
modũ uehementer onerosa.
Nichil eius mesticiã consola-¬
tur: quia usq adhuc qui de-¬
sideratur. non aspicit᷑: Meret
mens: lux ipsa fastidio est:
Tali q igni in mente deco-¬
quitur rubigo culpȩ. & sue¬
census animus quasi auri
more quia per usũ speciem
perdidit: per incendiũ clares-¬
cit: Ista itaq quȩ sic amat:
quȩ se ad monumentũ quod
þerspexerat iterũ inclinat:
ideamus quo fructu uis
amoris in ea ingeminat opus
inqui sitionis: Sequit᷑ Uidit
duos angłos in albis sedentes.
unũ ad caput & uiũ ad
pedes ubi positũ fuerat
corpus iħu: Quid ẽ quod
in loco clominici corporis
duo angeli uidentur: unꝰ
ad caput atq alius ad pe¬

Expanded text:
At si ardere jam ex desiderio At si ardere jam ex desiderio coeperit ad sequendum quem diligit, liquefacta per ignem amoris currit. Fit desiderio anxia, vilescunt in saeculo cuncta quae placebant, nihil est quod extra conditorem libeat, et quae prius delectabant animum, fiunt postmodum vehementer onerosa. Nihil ejus moestitiam consolatur, quousque adhuc qui desideratur non aspicitur. Moeret mens, lux ipsa fastidio est; talique igne in mente decoquitur rubigo culpae, et succensus animus quasi auri more, quia per usum speciem perdidit, per incendium clarescit. 3. Ista itaque quae sic amat, quae se ad monumentum quod perspexerat iterum inclinat, videamus quo fructu vis amoris in ea ingeminat opus inquisitionis. Sequitur: Vidit duos angelos in albis, sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod in loco dominici corporis duo angeli videntur, unus ad caput, atque alius ad pe
Abbreviated transcription (Latin):
transimus. inuenimus quẽ
diligimus: quia redẽptor nr̃
& si humilitate homo iuter
homines: diinitate tamen
super homines fuit. Cũ ergo
transimus uigiles. di lectus
inuenitur: quia cũ propħas
& apłos infra ipsũ eẽ conspi¬
cimus illũ qui natura dẽ
est. esse supra homines con¬
sideramus Prius ergo non
inueniendus queritur: ut
post inuentus strictius
teneatur Sc̃a enĩ desicłia
ut prȩcliximus: di latione
crescunt: Si autẽ dilatione
deficiunt: desideria non
fuerunt: Noc amore ałsit:
quisquis ad ueritatẽ pertin¬
gere potuit: Hinc nãq cla
Hinc nos admonet dicens:
siderauit de in nocte: sed &
sp̃s meus in precordiis meis.
de mane uigilabo ad te:
cis canticorũ dicit Uulnera¬
ta caritate ego sũ Iustum
quippe. ẽ. ut ex uisione medici
pertingat ad salutẽ : quȩ ꝑ
ȩstũ eius desiderii. uulnus
amoris portat in pectore:
Hinc rursus ait Anima mea
male dura est: quia in se¬
met ipsa remanet frigida:

Expanded text:
transimus, invenimus quem transimus, invenimus quem diligimus, quia Redemptor noster etsi humilitate homo inter homines, divinitate tamen super homines fuit. Cum ergo transeuntur vigiles, dilectus invenitur, quia cum prophetas et apostolos infra ipsum esse conspicimus, illum qui natura Deus est esse supra homines consideramus. Prius ergo non inveniendus quaeritur, ut post inventus strictius teneatur. Sancta enim desideria, ut praediximus, dilatione crescunt. Si autem dilatione deficiunt, desideria non fuerunt. Hoc amore arsit, quisquis ad veritatem pertingerHinc nos admonet dicens: sideravit te in nocte, sed et spiritu meo in praecordiis meis de mane vigilabo ad te . cis canticorum dicit: Vulnerata charitate ego sum . Justum quippe est ut ex visione medici pertingat ad salutem, quae per aestum ejus desiderii vulnus amoris portat in pectore. Hinc rursus ait: Anima mea male dura est, quia in semetipsa remanet frigida.
Abbreviated transcription (Latin):
inuentionis ingeminat dicets.
quesiui illum. & non inueni:
Sed quia diu inuentio non
elongat: si inquisitio non de¬
sistat: adiungit: Inuenerunt
me iuigiles qui custodiunt
cũ pertransissem eos: inueni
quem diligit anima mea:
Dilecto namq in lectulo
quęrimus. quando in prȩsen¬
tis uite aliquantula requie.
redẽptoris nr̃i desiclerio suspi¬
ramus Ser noctẽ querimus:
uigilat: tamen adhuc oculus
caligat: Sed qui dilectũ suũ
non inuenit. restat ut surgat.
ciuitatẽ circũeat: id est scãm
electorũ ȩccłiam mente et
inquisitione percurrat: Ser
uicos enĩ & plateas quęrat.
id est. per angusta &e lata
gradientes aspiciat: ut si
eius uestigia exquirat: Qluia
sunt non nulli etiam uitȩ
secularis: qui imitandum
aliquid habeant de actione
uirtutis: Querentes autem
nos uigiles inueniunt. qui
custodiunt ciuitatẽ: qui a
scĩ patres qui eccłie statum
custodiunt: bonis nostris
studiis occurrunt: ut suo
uel uerbo uel scripto nos do¬
ceant: Quos cũ paululũ per¬

Expanded text:
inventionis ingeminat dicens: Quaesivi illum et non inveni. Sed quia diu inventio non elongat, si inquisitio non desistat, adjungit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt os, inveni quem diligit anima mea . Dilectum namque in lectulo quaerimus, quando in praesentis vitae aliquantula requie Redemptoris nostri desiderio suspiramus. Per noctem quaerimus, vigilat, tamen adhuc oculus caligat. Sed qui dilectum suum non invenit, restat ut surgat, et civitatem circumeat, id est sanctam electorum Ecclesiam mente et inquisitione percurrat; per vicos eum et plateas quaerat, id est per angusta et lata gradientes aspiciat, ut si ejus vestigia exquirat, quia sunt nonnulli, etiam vitae saecularis, qui imitandum aliquid habeant de actione virtutis. Quaerentes autem nos vigiles inveniunt qui custodiunt civitatem, quia sancti patres, qui Ecclesiae statum custodiunt, bonis nostris studiis occurrunt, ut suo vel verbo, vel scripto nos doceant. Quos cum paululum per
Abbreviated transcription (Latin):
culandes. in eandẽ imagi¬
nẽ transformamur: quicũq
modo reuelamus ad eum
uiã nrãm: eiusq uestigia
fide sequimur non ficta:
Et  uidentes inquit eiun
adorauerunt: quiclã autẽ
dubitauerunt: Si quȩrimꝰ
unde dubitauerint: qui¬

Expanded text:
culantes, in eamdem imagiculantes, in eamdem imaginem transformamur, quicunque modo revelamus ad eum viam nostram, ejusque vestigia fide sequimur non ficta. Et videntes, inquit, eum adoraverunt: quidam autem dubitaverunt. Si quaerimus unde dubitaverint
Abbreviated transcription (Latin):
insimis cupiditatibus ad
superna stucleant desicłia
transire: Nomen uero ga¬
lileȩ quid mysterii saluta¬
ris contineat: crebra patrũ
expositione notissimũ est
Sed non ab re est sepuis
necesse est animo retuiere
Galilea quippe: transmi gra¬
tio facta. uel reuelatio
num finẽ respicit: Se ed¬
quied est quod supra legi¬
mus dixisse angelũ muli¬
eribus: ite dicite discipłis
eius quia surrexit: & ecce
precedit uos in galileam:
ibi eũ uiclebitis. ÷ & nunc
euangłista narrante cog¬
cedit discipłos in galileam.
ut iudeatur ab eis: secunt᷑
illi. & uidentes eũ adorant.:⁊
nisi quia surrexit xp̃c ã mor
mortuis. primitie dormien¬
tium: Sequuntur autem
hi qui sunt xp̃i. & ipsi in
suo orcline acl uitam de
morte transmigrant: Ibiq
eũ uidendes adorant : quia
lauedant: Cui uisioni con¬
gruit illud: quod galil ea
etiã reuelatio interp̃tatur
Tunc enĩ reuelata facie sic̃
apłs testatur. głam dñĩ spe¬

Expanded text:
infimis cupiditatibus ad infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria transire. Nomen vero Galilaeae quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum expositione notissimum est. Sed non ab re est saepiusnecesse est animo retinere. Galilaea quippe transmigratio facta, vel revelatio, num finem respicit. Siquidem supra legimus dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus quia surrexit, et ecce praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis. Et nunc, evangelista narrante, cogcedit discipulos in Galilaeam, ut videatur ab eis, sequuntur illi et videntes eum adorant, nisi quia surrexit Christus a mortuis, primitiae dormientium ? Sequuntur autem hi qui sunt Christi, et ipsi in suo ordine ad vitam de morte transmigrant, ibique eum videntes adorant, quia laudant. Cui visioni congruit illud, quod Galilaea etiam revelatio interpretatur. Tunc etenim revelata facie, sicut Apostolus testatur, gloriam Domini spe
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ħim̃i. quã modo
audiuimus. & iuxta literã
gauclio plena refulget: quia
trumphũ redẽptoris nostri
simul & redemptionis nr̃ȩ
dona plano sermone descri.
bit: & si hanc enucleatius
pertractare uelimus gratio¬
rem in littera fructũ spũa.¬
lis sensus inclitũ e̾ẽ. cõperimꝰ:
Sermo etenĩ dĩ aromatum
more. quo subtilius quasi
terendo & cernendo liscuti-¬
tur : eo maiorem interno suȩ
uirtutis fraglantiã reddit:
ad aucliendũ piis. quod
discipłi abierunt in galileã
in in ontẽ. ubi constituerat
illis iħc: & uidentes eum ad¬
orauerunt: Sed non uacat
a mysterio quod dñs in
galilea post resurrectionẽ:
uel quod in monte discipłis
apparuit: In monte etrnum
apparuit: ut significaret
quia corpus quod de cõmu¬
ni humani generis terra
nascendo sũpserat. resurgen¬
do iam suꝑ terrena omni a
subleuatũ. cęlesti uirtute
indueret: In monte apparuit.
ut ammoneret fideles: si il¬
lic celsitudinẽ resurrectionis
eius cupiunt uidere: hic ab

Expanded text:
arissimi, quam modo audivimus, et juxta litteram gaudio plena refulget, quia triumphum Redemptoris nostri, simul et redemptionis nostrae dona plano sermone describit. Et si hanc enucleatius pertractare velimus, gratiorem in littera fructum spiritualis sensus inditum esse comperimus. Sermo etenim Dei, aromatum more, quo subtilius quasi terendo et cernendo discutitur, eo majorem internae suae virtutis fragrantiam  Al., fad audiendum piis, quod: Discipuli abierunt in Galilaeam in montem ubi constituerat illis Jesus, et videntes eum adoraverunt.  mysterio, quod Dominus in Galilaea post resurrectionem, vel quod in monte discipulis apparuit. In monte etenim apparuit, ut significaret quia corpus, quod de communi generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fideles, si illic celsitudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab
Abbreviated transcription (Latin):
conterriti: existimab aut se
sp̃m uiclere: Uidentes ergo
dñm cognoscunt. & quia
hunc dm̃ esse didicerant:
demissis in terrã uultibus
aclorant Sed inerat mentibꝰ
eorũ non condempnenda du-¬
bietas. quia se non corpus
in quo passus est resuscitatũ:
sed sp̃m quẽ finita passione
tradidit: solũ uidere puta¬
bant: Unde confestim ma-¬
gister pius & eos qui iam
creliderant in fide confortat.
& illos qui adhuc dubitauerun.
ad fidei grãm conuocat: om¬
nibus scilicet intimans. ad
quantã głȩ magnificentiam
assũpta pro hominibus et
morti clata humanitas. resur¬
gendo peruenerit: Data est
michi inquit omĩs potestas
in cȩlo &e in terra: Non enim
tate. sed de assũpta loquitur
humanitate: quã suscipiendo
minoratus est paulominus ab
angłis. ⁊ & in qua resurgendo
a mortuis gła & honore coro¬
natus est: & constitutus super
opera manuũ patris. omĩaq
ad tẽpus preualere uisa est:
eius peclibus substrata ẽ: Quod
ergo psalmista de dño resurgen¬

Expanded text:
conterriti existimabant se spiritum videre . Videntes ergo Dominum cognoscunt, et quia hunc Deum esse didicerant, dimissis in terram vultibus adorant. Sed inerat mentibus eorum non contemnenda dubietas, quia se non corpus in quo passus est resuscitatum, sed spiritum, quem finita passione tradidit, solum videre putabant. Unde confestim Magister pius et eos qui jam crediderunt in fide confortat, et illos qui adhuc dubitaverunt ad fidei gratiam convocat, omnibus, scilicet, intimans, ad quantam gloriae magnificentiam assumpta pro hominibus et morti data humanitas resurgendo pervenerit. Data est mihi, inquit, omnis potestas in coelo et in terra. Non enim  Patri divinitate, sed de assumpta loquitur humanitate, quam suscipiendo minoratus est paulo minus ab angelis, et in qua resurgendo a mortuis, gloria et honore coronatus est, et constitutus super opera manuum Patris, omniaquead tempus praevalere visa est, ejus pedibus substrata est. Quod ergo Psalmista de Domino resurgen
Abbreviated transcription (Latin):
iure se subditas homini. quẽ
a suo conditore specialiter as¬
sũptũ esse uidebant Sed cęci
ir terra homines dedignabant᷑
ei subici: quẽ cõmuni secum
mortalitate cognouerant in¬
dutũ: Contẽpnebant eius
uirtutẽ in miraculis intelli¬
gere diuinã: cui infirmitatẽ
in passi onibus inc̾e̾ cernebant
humanam: Propter qđ benig¬
ne mecliator ipse dei & homi¬
nũ etiã hominibꝰ in derra
notũ fieri uolens quia cdata
sit ei omis potestas in cęlo et
in terra: quatinus & ipsi cum
angłis in cęlo uitã possent
habere perhẽnem: misit doc¬
tores qui cunctis per orbem
carent: Euntes inquit docete
om̃s gentes. baptitantes eos

Expanded text:
 se subditas homini, quem a suo Conditore specialiter assumptum esse videbant; sed caeci in terra homines dedignabantur ei subjici, quem communi secum mortalitate cognoverant indutum. Contemnebant ejus virtutem in miraculis intelligere divinam, cui infirmitatem in passionibushumanam. Propter quod benigne mediator ipse Dei et hominum, etiam hominibus in terra notum fieri volens, quia data sit ei omnis potestas in coelo et in terra, quatenus et ipsi cum angelis in coelo vitam possent habere perennem, misit et doctores qui cunctis per orbem carent. Euntes ergo docete omnes gentes, baptizantes eos
Abbreviated transcription (Latin):
maculas criminis: Et uox
ueritatis impletur qua dici¬
tur: dimissa ei sunt peccata
multa: quia dilexit multũ:
Quȩ enim prius frigila pec¬
cando remanserat: postmodũ
amando fortiter ardebat:
Nam post quã uenit ad mo-¬
numentũ. ibiq corpus cbũcũ
non inuenit. sub latũ credidit:
atq discipłis nuntiauit: Qui¬
uenientes uiderunt: atq ita
esse ut mulier dixerat credi-¬
derunt: Et de eis protinus
scriptũ est Abierunt ergo
discipłi: ad semet ipsos Ac
deinde subiungitur: maria
autẽ stabat ad monumentũ
foris plorans: Qua in re pen-¬
sandũ est huiꝰ mulieris mentẽ
quanta uis amoris accenderat:
que a monumento dñi etiã
discipłis recedentibus non

Expanded text:
s: et vox Veritatis impletur, qua dicitur: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Quae enim prius frigida peccando remanserat, postmodum amando fortiter ardebat. Nam postquam venit ad monumentum, ibique corpus dominicum non invenit, sublatum credidit, atque discipvenientes viderunt, atque ita esse, ut mulier dixerat, crediderunt, et de his protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans. Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam dis
Abbreviated transcription (Latin):
semel dedit in terra consis¬
tens: & semel cȩlo prȩsidens:
Neq enĩ alio in loco datus
sp̃s sc̃s a patre monstratur.
nisi nunc cũ per insufflatio¬
nẽ percipitur. & postmodũ
cũ de cęlo ueniens in linguis
uariis de monstratur: Cur
ergo prius in terra discipłis
datur: postmodũ de cȩ̨lo mit
In terra datur sp̃s ut diliga.¬
tur proximus: e cęlo datur
sp̃s: ut diligatur ds̃: Sicut
ergo una est caritas: & duo
prȩcepta : ita unus sp̃s & duo
data Prius a consistente
dño in terra: postinodũ e
cȩlo: quia in proximi amo-¬
re liscitur: qualiter per¬
uenire debeat ad amorẽ dĩ
Unde usdem ioħes dicit:
Qui non diligit frẽm suũ
quẽ uidet: dm̃ quẽ non
uidet. quo modo potest di-

Expanded text:
semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens? Neque enim alio in loco datus Spiritus sanctus aperte monstratur , nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum cum, de coelo veniens, in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitIn terra datur Spiritus, ut diligatur proximus; e coelo datur Spiritus, ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas, et duo praecepta, ita unus Spiritus, et duo data. Prius a consistente Domino in terra, postmodum e coelo, quia in proximi amore discitur qualiter perveniri debeat ad amorem Dei. Unde et idem Joannes dicit: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomod
Abbreviated transcription (Latin):
de eius ȩstimatione denun¬
tiet Ait enĩ Et enĩ pascha
pensandũ nobis est: quid de
pascha lex loquitur: ut in¬
dagemus subtilius: an de
xp̃o licta ẽe uideantur:
Moyses quippe ait: Sument
de sanguine agni. ac ponens
super utrũq postem: & insuꝑ¬
liminaribus domorũ. in quibꝰ
comedent illud: & elent car¬
nes nocte illa assas igni &

Expanded text:
de ejus aestimatione denunde ejus aestimatione denuntiet. Ait enim: Etenim pascha pensandum nobis est quid de pascha lex loquitur, ut indagemus subtilius an de Christo dicta videantur. Moyses quippe ait: Sument de sanguine agni, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum in quibus comedent illum; et edent carnes noc
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ infideles quosq et
pro suis criminibꝰ eternis sup¬
pliciis deditos: ad ueniã dñs
re surgendo reparauit: sed il¬
los ex inferna claustris eriput.
quos suos in fide & actibus
recognouit: Unde recte etiã
per oseȩ dicit Ero mors tua
o mors: ero morsus tuus infer¬
ne: Id namq quod occidimus:
agimus ut pęnitus non sit:
Ex eo autẽ quod morclemus.
partẽ abstrahimus: partemq
relinquimus Quia ergo in
electis suis funditus occicdit
mortẽ: mors mortis extitit:
Quia uero ex inferno partem
abstulit & partẽ reliquit: ñ
occidit funditus sed momor
infernũ: Ait ergo: Ero mors
tua o mors: acsi aperte dicat
Quia in electis meis de fundi¬
tus peruno: ero morsus tuus
inferne: quia sublatis eis te
ex parte tranfigo Quȩ est ergo
ista sollẽpnitas. quȩ inferni
claustra destruxit: & ianuas
nobis regni cȩlestis aperuit:
Inquiratur subtilius nomen
eius: requiratur egregius
predicator: Uileamus quid

Expanded text:
Neque etenim infideles quosque, et Neque etenim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit; sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus recognovit. Unde recte etiam per Osee dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Id namque quod occidimus, agimus ut penitus non sit. Ex eo etenim quod mordemus, partem abstrahimus, partemque relinquimus. Quia ergo in electis suis funditus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, et partem reliquit, non occidit finfernum. Ait ergo, Ero mors tua, o mors: ac si aperte dicat, Quia in electis meis te funditus perimo. Ero morsus tuinferne, quia sublatis eis, te ex parte transfigo. Quae est ergo ista solemnitas quae inferni claustra destruxit, et januas nobis regni coelestis aperuit? Inquiratur subtilius nomen ejus. Requiratur egregius praedicator. 7. Videamus quid
Abbreviated transcription (Latin):
corcla & accencluntur ut quȩ¬
rant: & differunt᷑ ne inueni¬
ant: quatinus in firmtas animi
ipso suo merore cruciata. pur¬
gatior ad inueniendũ fiat.
& tanto ualidius teneat cum
mus: nunc restat ut de ipsa
tantȩ sollẽptatis nobilitate
aliquiel loquamur: Hanc enĩ
recte nobilitatẽ sollẽpnitatis
dicã: quia sollẽpnitates cȩteras
antecedit Sicut enũ in sacro
eloquio sca scõrum. uel cantica
canticorũ. pro sui magnatudine
dicuntur: ita hȩc festiuitas recte
dici potest sollẽpnatas sollẽpni¬
tatũ: Ex hac quippe sollẽpni¬
tate exemplũ nobis resurrectio¬
nis datũ est: spes cȩlestis patriȩ
aperta. & facta superni regni
iam prȩsũptibilis gła ꝑ hanc
electi qui quauis in tranquil¬
litatis simi tamen apuel infer¬
ni claustra tenebantur. ad para¬
dysi amena reducti sunt quod
ante passionẽ dixit. in resur
traxit: qui de electis ius
apud inferos nullũ reliquit:
Omĩa abstulit : utiq electa:

Expanded text:
corda et accenduntur ut quaecorda et accenduntur ut quaerant, et differuntur ne inveniant, quatenus infirmitas animi ipso suo moerore cruciata, et purgatior ad inveniendum fiat, et tanto validius teneat cum mus; nunc restat ut de ipsa tantae solemnitatis nobilitate aliquid loquamur. Hanc enim recte nobilitatem solemnitatis dicam, quia solemnitates caeteras antecedit. Sicut enim in sacro eloquio sancta sanctorum, vel Cantica canticorum, pro sui magnitudine dicuntur, ita haec festivitas recte dici potest solemnitas solemnitatum. Ex hac quippe solemnitate exemplum nobis resurrectionis datum est, spes coelestis patriae aperta, et facta superni regni jam praesumptibilis gloria. Per hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu, tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti sunt. Quod ante passionem dixit, in resurrtraxit, qui de electis suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse sponte morte subcũb̾e
uoluit: ad quã nos uenimꝰ
inuiti: Sequitur: Iunc ergo
intrount & ille discipłs: qui
uenerat primus ad monu¬
mentũ: Sostquã intrauit
petrus: ingressus est & ioħes:
Posterior intrauit: qui prior
uenerat: Notandũ fr̃s est.
quod in fine mundi ad re¬
demptoris fidem etiã iudea
colligetur: paulo attestante
qui ait: donec plenitudo
gentiũ intraret : & sic omĩs
isrł saluus fieret: Et uidit:
& credilit: Quid fr̃s. quid
estimanclus est credidisse:
Nũquid quia dñs resurrexe¬
rat. quẽ querebant: Non utiq
quia alhuc tenebre erant.
ad monumentũ & subiuncta
quoq uerba contradicunt cũ
dicitur Nondũ enĩ sciebant
scripturas: quia oportet eium
a mortuis resurgere: Quid
aergo uidit: & quid credidit:
Uidit linteamina posita.
& credidit quod mulier
dixerat. de monumento dnm
fuisse sublatũ: Qua in re diui¬
nȩ dispensationis magnitudo
pensanda ẽ. quod discipłorũ

Expanded text:
Ipse sponte morti succumbere Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos venimus inviti. 5. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat prior ad monumentum. Postquam intravit Petrus, ingressus est et Joannes. Posterior intravit qui prior venerat. Notandum, fratres, est quod in fine mundi ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Et vidit et credidit. Quid, fratres, quid aestimandus est credidisse? Nunquid quia Dominus resurrexerat, quem quaerebat? Non utique, quia adhuc tenebrae erant ad monumentum, et subjuncta quoque verba contradicunt cum dicitur: Nondum enim sciebant Scripturas, quia mortuis resurgere. Quid ergo vidit, et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Qua in re divinae dispensationis magnitudo pensanda est, quod discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
atq in cõmutabilis ꝑmanet:
sed tamen laborare se denun¬
tiat : cũ duras hominum
prauitates portat: Unde et
per propħam dicit: laboraui
sustinens Ds̃ autẽ apparuit
in carne: laborauit ex nr̃a
infirmitate: Quẽ laborem
passionis eiꝰ dũ increduli
uiderunt: eũ uenerare no¬
luerunt: Quẽ enĩ uiclebant
carne mortalẽ: dedignati
sunt credere un mortalem
ẽe̾ diuinitate Unde etiã
hieremias ait Reddes eis
uicẽ dñe : iuixta opera ma¬
nuũ suarũ: dabis scutum
cordis laborẽ tuũ: Ne enun
predicationis specula eorũ
corda peneͥtrarent: dũ passi¬
onis eius laborẽ dedignati
sunt: quasi eiundẽ laborẽ
illius pro scuto tenuerunt.
ut eo ad se transire eiꝰ uerba
non permitterent: quo eum
laboͦrare usq ad mortem
super caput eiꝰ fuerat seorsũ
inuenitur : quia ipsa redẽp¬
toris nr̃i passio. longe a
nr̃a passione disiuncta est.
qm̃ ipse sine culpa ꝑtulit.
quol nos cũ culpa toleramꝰ:

Expanded text:
atque incommutabilis permanet, atque incommutabilis permanet, sed tamen laborare se denuntiat cum duras hominum pravitates portat. Unde et per prophetam dicit: Laboravi sustinens . Deus autem apparuit in carne, laboravit ex nostra infirmitate. Quem laborem passionis ejus dum increduli viderunt, eum venerari noluerunt. Quem enim videbant carne mortalem, dedignati sunt credere immortalem esse divinitate. Unde etiam Jeremias ait: Reddes eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum, dabis eis scutum cordis laborem tuum . Ne enim praedicationis spicula eorum corda penetrarent, dum passionis ejus laborem dedignati sunt, quasi eumdem laborem illius pro scuto tenuerunt, ut eo ad se transire ejus verba non permitterent, quo eum laborare usque ad mortem super caput ejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa Redemptoris nostri passio longe a nostra passione disjuncta est, quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos cum culpa toleramus.
Abbreviated transcription (Latin):
sudariũ quod fuerat super
caput eiꝰ. non cũ linte amini¬
bus positũ: sed separatim in¬
uolutũ in unũ locũ: Quid
esse fr̃s credimus quod su-¬
dariũ capitis dñi cũ lintea¬
minibus non inuentcur in
monumento: nisi quia pau¬
tatis nr̃e cognitione disiun¬
cta sunt : eiusq potentia cre-¬
ature transcendit naturamꝰ
Et notandũ quod ñ solum
separatim: sed etiã in ueniri
dicitur in uolutũ in unum
locũ: Linteũ quippe quod
uuoluitur : eius nec initiũ¬
nec finis aspicitur: Recte er¬
go sudariũ capitis inuolutũ
inuentũ est: quia celsitudo
diuinitatis nec cepit e̾e uec
desinit: nec per initiũ nasci¬
tur : nec termino coangustat᷑:
Bene autẽ additur in unum
locũ: quia in scissura men¬
tiũ ds̃ non ẽ. Ds quippe.
in unitate est: Et illi eius
habere grãm merentur: qui
se ab inuicem per sectarum
scandala non liuidunt:
Sed quia solet ꝑ suclarium
laborantiũ sudor detergi:
potest etiã suclarii nomine
expruni labor dñi: qui in

Expanded text:
od fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid esse, fratres, credimus, quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quia, Pautatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notseparatim, sed etiam involutum inveniri dicitur  Greg. addit: in unum locum. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initiunec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
passionis experituͣ: ubi mar¬
t̃rib suis maxime prebuit
quod sequerentur exemplum :
esse certissime nouit: Sicut
longe ante in prophetia pre¬
teriti tẽporis u sus est uerbis.
quando post annos plurimos
futurum fuerat qđ dicebat.
foderunt inquit ianus meas.
et pedes ineos duumeraue¬
runt omĩa ofsa mea Q nunc¬

Expanded text:
passionis experimentum, ubi martyribus suis maxime praebuit quod sequerentur exemplum; uesse certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea ; non
Abbreviated transcription (Latin):
apud te: Hoc ẽ. sicut tunc: ita
&e nunc: Sicut tunc p̃destina¬
tione : ita & nunc ꝑfectione:
fac in mundo quod apud te
iam fuerat ante mundum:
fac in suo tempore. quod
ante omĩa tẽpora statiusti¬

Expanded text:
a me; hoc est, sicut tunc, ita et nunc; sicut tunc praedestinatione, ita et nunc perfectione: fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum; fac in suo tempore, quod ante omnia tempora statuisti
Abbreviated transcription (Latin):
celsidudinis culinen erexit.
quiel aliud dixerim. nisi qđ
mentẽ terrenorũ hominum
post in carnationẽ unigeniti
filii dei: qualis sit hodierna
sollẽpnitas. de aduentu sp̃s
scĩ Sicut enĩ illa. ita quoq
et hȩc est honorabilis In
illa quippe dĩ in se creando
suscepit hominẽ : in ista uero
homines uenientẽ de super
susceperunt dm̃ In illa cdeus
naturaliter factus est homo:
in ista homines homanes¬
facti sunt per adoptionẽ dii:
Si ergo remanere carnales
in morte nolumus : hunc fr̃s

Expanded text:
celsitudinis culmen erexit, celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes terrenorum hominum post incarnationem unigeniti Filii Dei qualis sit hodierna solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorabilis. In illa quippe Deus in se permanens suscepit hominem, in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est homo, in ista homines facti sunt per adoptionem dii. Si ergo remanere carnales in morte nolumus, hunc, fr
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla ad discendũ mora agit᷑.
in omne quod uoluerit. mox
ut tetigerit mentẽ docet.
Solũ q tetigisseᷤ docuisse ẽ
Ham humaniũ animũ subito
ut illustrat : immutat: ab ne¬
gat hunc repente quod
erat : exhibet repente quod ñ
erat: Iensemus scõs prȩdic ato¬
res nr̃os quales hodierna die
repperit. quales fecit: Certe
qui in uno conclaui ꝓ iudȩorũ
metu residebant. natiuitatis
sue singuli linguã nouerant.
& tamen nec ea ipsa lingua
quã nouerant. aperte xp̃m
loqui prȩsumebant: Uenit
sp̃s & in ore eos per liuersita
linguarũ docuit. In mente
autẽ: ex auctoritate roborauit:
Cȩperunt & in aliena xp̃m̃ e
loquiꝰ de illo prius & in sua
lingua loqui metuebant: In¬
flãmatũ & enĩ cor despexit
cormenta corporis quȩ ante
metuebant: Uicit uim carna¬
lis formidinis : pre amore con-¬
ditoris & qui prius suis ad¬
uersariis succũ bebant formi¬
dine: eis iam p̾erant auctori¬
tate: Qui autẽ in tantȩ eos

Expanded text:
Nulla ad discendum mora agitur Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noverant, et tamen nec ea ipsa lingua quam noverant aperte Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuit, in mente autem ex auctoritate roboravit . Coeperunt et in aliena Christum eloqui, qui de illo prius et in sua lingua loqui metuebant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metuebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos
Abbreviated transcription (Latin):
non loqui Et illi quidem
ibant gaudentes a conspectu
concilii: qm̃ digni habiti suñ
pro nomine iħu contumeliã
pati Ecee gaudet petrus in
uerberibus : qui ante in uer¬
bis timebat: & qui prius an-¬
cillȩ uocẽ requisitus timuit.:
post acluentũ scĩ sp̃s uires prin-¬
cipum cęsus prȩmit Libet
oculos fidei in uirtute opifi¬
cis huiꝰ attollere: atq sparsim
patres noui testamenti ac
ueteris considerare: Ecce aper¬
tis eisclẽ oculis fidei: dauid.
amos. danihelẽ. petrũ. pau-¬
lũ. matheũ intueor: et sc̃s
iste sp̃s qualis sit artifex con¬
siderare uolo: sed in ipsa
mea consideratione defitio:
Implet namq eytharedũ puerũ:
& psalmistã facit Implet pasto¬
rem armentariũ. siccomoros
uellicantẽ: & propħam facit
Implet abstinentẽ puerũ: &
iudicem send̾ facit Implet
piscatorẽ: & prȩdicatorẽ facit
Implet persecutorẽ : & doctorẽ
nũ: & euangelistam facit:
O qualis est artifex iste sp̃s:

Expanded text:
dem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumelias pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui ante in verbis timebat. Et qui prius ancillae voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis fidei, David, Amos, Danielem, Petrum, Paulum, Matthaeum intueor, et sanctus iste Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit . Implet abstinentem puerum, et judicem senum facit . Implet piscatorem, et praedicatorem facit . Implet persecutorem, et doctorem num, et evangelistam facit . O qualis est artifex iste Spiritus!
Abbreviated transcription (Latin):
accenderet: & peccata quȩ
ds̃ per mansuetudinẽ par¬
ceret: ipsi in se ꝑ pęniten¬
tiam punirent: Nec ipsi
quippe esse poterant sine
peccato: qui adherebant
cȩlesti magisterio: iohanne
atcestante qui ait. Si di¬
xerimus quia percatũ non
habemus: nos ipsos seducimꝰ.:
& ueritas in nobis non est
In igne ergo uenit in homi¬
nibus. in colũba uero appa-¬
ruit in dño: quia peccata
nr̃a quȩ pie dñs per mansu¬
etuclinẽ tolerat. nos ꝑ zelũ
rectitudinis debemus caute
conspicere. & arclorẽ semper
pęnitentiȩ cremare: Igitur
per colũbam sp̃s in redẽptore
monstratus ẽ. per ignẽ uero
u hominibus: quia quanto
nobis nr̃i iudicis facta est
seueritas tẽperata tanto er¬
ga se debet fieri nr̃a infir¬
mitas accensa: Quatuor itaq
ꝓ positionũ expleta ratione:
ad dona eiusdem sp̃s contem.¬
pl anda transeamus: De isto
quippe spũ scriptũ est Sp̃s
eius ornauit cęlos Ornam̃ta
enĩ cęlorũ sunt uirtutes prę.¬

Expanded text:
accenderet, et peccata, quae Deus per mansuetudinem parceret, ipsi in se per poenitentiam punirent. Nec ipsi quippe esse poterant sine peccato, qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est . In igne ergo venit in hominibus, in columba vero apparuit in Domino, quia peccata nostra, quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitudinis debemus caute conspicere, et ardore semper poenitentiae cremare. Igitur per columbam Spiritus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis facta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque propositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda transeamus. 7. De isto quippe Spiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelorum sunt virtutes prae
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dñi filius ẽ patris sed
eosdẽ cęlos iudelicet scõs
apłos. ut tota simul trini¬
tas ostenclatur operata: re¬
pente de scĩ sp̃s diuinita¬
te adiungitur. & spũ oris
eiꝰ omĩs uirtus eorũ: Cȩlorũ
igitur uirtus. de sp̃u
sũpta est : qui a mundi
huiꝰ pocestatibꝰ contraire
non prȩsumerent nisi eos
scĩ sp̃s fortitudo solidasset:
Quales namq cloctores sc̃ȩ̃
eccłiȩ ante aduentũ huius
sp̃s fuerint scimus: et post
aduentũ illius cuiꝰ fortitu¬
dinis sint facti conspicimꝰ:
Certe iste iꝑse pastor ȩccłiȩ
ad cuiꝰ sacratissimũ corpus
sedemus. quantã debilitatis
quanteq for miclinis ante
aduentum sp̃s fuerit. ancil¬
la ostiaria requisita dicat.
Una eiũ mulieris uoce per¬
cussꝰ dũ mori timuit: uitã
negauit: Et pensandũ quia
comprehensũ petrus nega¬
uit in terra: que suspensus
latro est confessus in cruce.
sed uir iste tantę formili¬
apłis: ne in nomine iħu lo¬
qui debeant: Petrus magna¬

Expanded text:
enim Domini, Filius est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Coelorum ergo virtus de spiritu sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidasset. Quales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Spiritus fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitudinis facti sint conspicimus. 8. Certe iste ipse pastor Ecclesiae, ad cujus sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis, quantaeque formidinis ante adventum Spiritus fuerit, ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam negavicomprehensum Petrus negavit in terra quem suspensum latro confessus est in cruce. Sed vir iste tantae formidiapostolis ne in nomine Jesu loqui debeant. Petrus