comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
colentib illa tantũ dm̃ coleret: ⁊ ad uicdũ
atq alimentũ suum. ab undecim tribub
de fructib qui nascebantur decimas ꝑci-¬
peret: qͦd tantũ fiebat de auctoritate ⁊
dispositione diuma: ut qui oꝑationibus
diuinis insistebant. in nulla re auocaren¬
tur: ne cogitare aut agere scłaria cogeren¬
tur. Quȩ nunc ratio ⁊ forma in clero de¬
necur: ut qui in ȩccłia dñi ad ordinati¬
onem clericam ꝓmouentur. in nullo ab
amministratione diuina auocentur:
nec molestiis ⁊ negotiis sclarib alligent᷑:
sed in honorẽ sportulantiũ fr̃m tanqͣm
decimas ex fructib accipientes. ab altari
⁊ sacͥficiis ñ recedant: ⁊ die ac nocte cȩle¬
stibus rebus ⁊ sp̃ualib seruiant. Quod
ep̃i antecessores nr̃i religiose consideran¬
des. ⁊ salubrit ꝓuidentes ⁊ censuerunt
nequis fr̃ excedens. ad tutelam uł curã
clericũ nominaret: ⁊ siquis hoc fecisset

Expanded text:
colentibus illa tantum Deum coleret et ad uictum colentibus illa tantum Deum coleret et ad uictum adque alimentum suum ab undecim tribubus de fructibus qui nascebantur decimas reciperet. quod totum fiebat de auctoritate et dispositione diuina, ut qui operationibus diuinis insistebant in nulla re auocarentur nec cogitare aut agere saecularia cogerentur. quae nunc ratio et forma in clero tenetur, ut qui in ecclesia Domini ordinatione clerica promouentur in nullo ab administratione diuina auocentur, ne molestiis et negotiis saecularibus adligentur, sed in honore sportulantium fratrum tamquam decimas ex fructibus accipientes ab altari et sacrificiis non recedant et die ac nocte caelestibus rebus et spiritalibus seruiant. Quod episcopi antecessores nostri religiose considerantes et salubriter prouidentes censuerunt ne quis frater excedens ad tutelam uel curam clericum nominaret, ac si quis hoc fecisset,,
Abbreviated transcription (Latin):
uissemus qͦd geminius uictor frat nr̃
de scł̃o excedens. geminiũ faustinum
p̃sbiterũ. tutorem testam̃to suo nomi¬
nauerit: cũ iam pͥdem in concilio ep̃oꝵ
statutũ sit. nequis de clericis uł dei mi¬
nistris. tutorem uel curatorem testam̃to
suo constituat : qͣndo singuli diuino mi
atq orationib uacare debeant. Scrip¬
tum ẽ enim. Nemo militans deo. obli¬
gat se molestiis secularib: ut possit pla¬
cere ci cui se ꝓbauit. Quod cũ de om̃ib
dict̾um sit. qͣnto molestiis ⁊ laqueis
scłarib obligari ñ debent. qui diuinis
rebus ⁊ spiritalib occupati. ab ȩccł̃ia re¬
cedere. ⁊ ad t̾renos ⁊ scłares actus uacare
ñ possunt Cuius ordinationis ⁊ reli¬
gionis formam. leuitȩ pͥus in lege tenu¬
erunt: ut cũ terram diuiderent.⁊ pos¬
sessiones partirentur undecim tribus:
leuitica tribus quȩ templo ⁊ altari ⁊ mi¬
nisteriis diuinis uacabat. nichil de illa
diuisionis portione ꝑciꝑet: sed aliis t̃rã

Expanded text:
uissemus quod Geminius Victor frater noster de saeculo excedens Geminium Faustinum presbyterum tutorem testamento suo nominauerit, cum iam pridem in concilio episcoporum statutum sit ne quis de clericis et Dei ministris tutorem uel curatorem testamento suo constituat, quando singuli diuino sacadque orationibus uacare debeant. scriptum est enim: nemo militans Deo obligat se molestiis saecularibus, ut possit placere ei cui se probauit. quod cum de omnibus dictum sit, quanto magis molestiis et laqueis saecularibus obligari non debent qui diuinis rebus et spiritalibus occupati ab ecclesia recedere et ad terrenos et saeculares actus uacare non possunt. cuius ordinationis et religionis formam leuitae prius in lege tenuerunt, ut cum terram diuiderent et possessiones partirentur undecim tribus, leuitica tribus, quae templo et altari et ministeriis diuinis uacabant, nihil de illa diuisionis portione perciperet, sed aliis terram
Abbreviated transcription (Latin):
uod pastores uet̾es cessaturi ẽẽnt ⁊ no.¬
ui inciꝑent. Apud erechiel. Propt̾ea hec
dicit dñs. Hece ego suꝑ pastores.⁊ inqui¬
ram oues meas de manibz eoꝵ ⁊⁊ auertã
eos ut ñ pascant oues meas. ⁊ iam ñ pa¬
scent eas:⁊ extraham oues meas de ore
eoꝵ ⁊⁊ pascam eas cũ iudicio. Idem apud

Expanded text:
CESSATVRI ESSENT ET NOVI INCIPERENT. Apud Ezechielem: Propterea haec dicit Dominus: ecce ego super pastores et inquiram oues meas de manibus eorum et auertam eas, ut non pascant oues meas: et iam non pascent eas, et extraham oues meas de ore eorum et pascam eas cum iudicio. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
possit. nisi prius illi ab ep̃o & clero ma¬
nus fuerit imposita. qͣntomagis in his
grauissimis & extremis delictis caute oĩa
& moderate scdm disciplinã dñi obserua¬
ri oportet: Quod quidem nr̃os presbit̾i
& cdiacones monere debuerant ut com¬
mendatas sibi oues fouerent: & diumo
magisterio ad uiam deprecandȩ salu¬
tis instruerent. Ego plebis nr̃ȩ qͥetem
noui parit᷑ & timorem. in satisfactione
dei & deprecatione uigilare: nisi illos
quidam de presbit̾is gratificantes dece¬
pissent. Uel uos itaq singulos regite:
& consilio ac moderatione ur̃a scd̾m diui¬
na precepta lapsorũ animos temꝑate.
Nemo adhuc importuno tempore a¬
cerba poma decerpat: nemo nauẽ suã
quassatam & ꝑforatam fluctib priusqͣm
diligent̃ eam refecerit. in altum denuo
committat. Nemo tunicam scissam ac¬
ciꝑe & induere potest:nisi eam ab arti¬
fice ꝑito sartam uiderit: & afullone cu¬
ratam receꝑit. Audiant queso patient̃

Expanded text:
possit nisi prius illi ab episcopo et clero mapossit nisi prius illi ab episcopo et clero manus fuerit inposita, quo magis in his grauissimis et extremis delictis caute omnia et moderate secundum disciplinam Domini obseruari oportet. quod quidem nostros presbyteri et diaconi monere debuerant, ut commendatas sibi oues fouerent et diuino magisterio ad uiam deprecandae salutis instruerent. ego plebis nostrae et quietem noui pariter et timorem: in satisfactione Dei et deprecatione uigilarent, nisi illos quidam de presbyteris gratificantes decepissent. Vel uos itaque singulos regite et consilio ac moderatione. uestra secundum diuina praecepta lapsorum animos temperate. nemo inportuno adhuc tempore acerba poma decerpat. nemo nauem suam quassatam et perforatam fluctibus priusquam diligenter eam refecerit in altum denuo committat. nemo tunicam scissam accipere et induere properet, nisi eam et ab artifice perito sartam uiderit et a fullone curatam receperit. audiant quaeso patienter
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ib nr̃is. qui lapsi & ꝑsecutionis in¬
festatione ꝓstrati. partem uiscerum
nr̃orum secum trahentes part̃ dolerẽ¬
nobis suis uulnerib intulerunt. Qb
potens est diuina miscd̃ia medelã dare.
temere pax usurpet᷑. diuimnȩ indignati¬
onis offensa grauius ꝓuocetur. Fecerunt
ad nos de quibdam beati mñes litteras
petentes examinari desideria sua: cum
pace nobis omnib a dño prius data
ad eccł̃am regredi ceꝑimꝰ: examinabunt᷑
singula. presentib & iudicantib nobis.
Audio tamen quosdam de presbiteris.
nec ȩuangelii memores. nec quid ad nos
mr̃es scripserint cogitantes. nec ep̃o ho¬
norẽ sacerdotii sui & cathedrȩ reseruantes
iam cum lapsis communicare cepisse:
offerre ꝓ illis. & eucaristiam dare: qͣndo
oporteat ad hȩc ꝑ ordinem ꝑueniri.
Nam cum in minorib delictis quȩ
non indm̃ committunt᷑. penitentia
agatur iusto tempore. & exomologesis
fiat. inspecta uita eius qui agit peni¬
tentiã: nec ad communionẽ uenire qͥs

Expanded text:
fratribus nostris, qui lapsi et persecutionis infestatione prostrati partem nostrorum uiscerum secum trahentes parem dolorenobis suis uulneribus intulerunt: quibus potens est diuina misericordia medellam dare. temere pax usurpatur diuinae indignationis offensa grauius prouocetur. fecerunt ad nos de quibusdam beati martyres litteras petentes examinari desideria sua. cum pace nobis omnibus a Domino prius data ad ecclesiam regredi coeperimus, examinabuntur singula praesentibus et iudicantibus uobis. Audio quosdam tamen de presbyteris nec euangelii memores nec quid ad nos martyres scripserint cogitantes nec episcopo honorem sacerdotii sui et cathedrae reseruantes iam cum lapsis communicare coepisse et offerre pro illis et eucharistiam dare, quando oporteat ad haec per ordinem perueniri. nam cum in minoribus delictis quae non in Deum committuntur paenitentia agatur iusto tempore et exomologesis fiat inspecta uita eius qui agit paenitentiam, nec ad communicationem uenire quis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ libent᷑ & ꝓmpte calicem salutis acci¬
piat: quis ñ appetat gaudibundus &
letus. in quo aliquid & ipse dño suo re¬
tribuat:: Quis ñ preciosam in conspec¬
tu dm̃ mortem fortiter ae constanter ex¬
cipiat: placiturus eius oculis qui nos
incongressione nominis sui desuꝑ spec¬
tans. uolentes compbat:adiuuat dimi¬
cantes: uincentes coronat: retributione
bonitatis ac pietatis paternȩ remune¬
rans in nob̾ quicquid ipse prestitit. et
honorans quod ipse ꝑfecit: Ipsius enĩ
esse quod uincimus & qd̃ ad marimicer¬
taminis palmam subacto aduersario ꝑue¬
nimus: declarat & docet in ȩuangelio suo¬
dñs dicens. Cum autem uos tradiderint.
nolite cogitare quomodo aut quid loqͣ

Expanded text:
non libenter et prompte calicem salutis accinon libenter et prompte calicem salutis accipiat, quis non adpetat gaudibundus et laetus in quo aliquid et ipse Domino suo retribuat, quis non pretiosam in conspectu Dei mortem fortiter et constanter excipiat placiturus eius oculis qui nos in congressione nominis sui desuper spectans uolentes conprobat, adiuuat dimicantes, uincentes coronat, retributione bonitatis ac pietatis paternae remunerans in nobis quicquid ipse praestitit et honorans quod ipse perfecit? Ipsius enim esse quod uincimus et quod ad maximi certaminis palmam subacto aduersario peruenimus declarat et docet Dominus in euangelio suo dicens: cum autem uos tradiderint, nolite cogitare quomodo au
Abbreviated transcription (Latin):
ficium deo &e preciosum pariter &e głosũ.
& plurimũ uob̾ ad retributionẽ premi¬
oꝵ cȩlestium ꝓfuturum. cum scriptura
diuina loquatur & dicat. sacrificium dõ
sp̃s contribulatus: cor contribulatum
&e humiliatum d̾s ñ sꝑnit. Hoc uos sacri¬
scãm. deo placentem: nec configuremini
scło huic. sed transformamini in reno¬
uatione sensus: ad ꝓbandum que sit
uoluntas dei bona & beneplacens & per¬
fect̾a. Hoc ẽ enim qd̃ precipue deo place¬
at: hoc est in quo maiorib meritis ad
ꝓmerendam uoluntatẽ dei oꝑa nr̃a pro¬
ueniant: hoc est qd̃ solum dño ꝓ bene¬
ficiis eius gratis & salutarib fidei ac de¬
uotionis nr̃ȩ obsequia retribuant: pre¬
dicante in psalmis & contestante sp̃u
sc̃o. Qͥd retribuã inqͥt dño ꝓ omnib quȩ
retribuit michi. Calicem salutaris acci¬
piam. a& nomen dñi inuocabo: preciosa
in conspectu dñi mors scõrum eius. Qs

Expanded text:
ficium Deo et pretiosum pariter et gloriosum ficium Deo et pretiosum pariter et gloriosum et plurimum uobis ad retributionem praemiorum caelestium profuturum, cum scriptura diuina loquatur et dicat: sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit. hoc uos sacrisanctam, placentem Deo, nec configuremini saeculo huic, sed transformemini in renouatione sensus ad probandum quae sit uoluntas Dei bona et placens et perfecta. Hoc est enim quod praecipue Deo placeat, hoc est in quo maioribus meritis ad promerendam uoluntatem Dei opera nostra proueniant, hoc est quod solum Domino de beneficiis eius grandibus et salutaribus fidei ac deuotionis nostrae obsequia retribuant praedicante in psalmis et contestante spiritu sancto, quid retribuam, inquit, Domino de omnibus quae mihi tribuit? calicem salutis accipiam, et nomen Domini inuocabo. pretiosa in conspectu Domini mors iustorum eius. quis
Abbreviated transcription (Latin):
bra ur̃a. situ uel sorde deformia: sed sp̃u¬
aliter intus abluitur. qd̃ foris carnaliter
sordidatur. Panis illic exiguus: at ñ in so¬
lo pane uiuit homo. sed insermone dei.
Uestis algentib deest: sed qͥ xp̃m indu¬
it. a& uestitus habundater &e cultus ẽ. Semi¬
tonsi capitis capillus horrescit: sed cum
sit caput uiri xp̃s. qualecunq illud ca¬
put.deceat necesse est: qd̃ ob dñi nomen
insigne est. Omnis ista deformitas detesta¬
bil ⁊tet᷑ gẽtilib qͣli splendore pensabit᷑:
Secularis hȩc & breuis pęna. qͣm clara¬
ȩterni honoris mercede mutabitur: cũ
scdm beati apłi uocem transformauerit
dñs corpus humilitatis nr̃e conforma¬
tum corpori claritatis suȩ. Sed nec in
illo fr̃s dilectissimi aliqua potest aut
religionis aut fidei iactura sentiri: qđ
illic nunc sacerdotib dei facultas non
datur offerendi & celebrandi sacrificia di¬
uina. Celebratis simul atq offertis sacri¬

Expanded text:
bra situ et sorde deformia, sed spirbra situ et sorde deformia, sed spiritaliter intus abluitur quod foris carnaliter sordidatur. panis illic exiguus, at non in pane solo uiuit homo sed in sermone Dei. uestis algentibus deest, sed qui Christum induit et uestitus abundanter et cultus est. semitonsi capitis capillus horrescit, sed cum sit caput uiri Christus, qualecumque illud caput deceat necesse est quod ob Domini nomen insigne est. omnis ista deformitas detestabilis et taetra gentilibus quali splendore pensabitur. saecularis haec et breuis poena quam clari et aeterni honoris mercede mutabitur, cum secundum beati apostoli uocem transformauerit Dominus corpus humilitatis nostrae conformatum corpori claritatis suae. Sed nec in illo, fratres dilectissimi, aliqua potest aut religionis aut fidei iactura sentiri quod illic nunc sacerdotibus Dei facultas non datur offerendi et celebrandi sacrificia diuina. celebratis immo adque offertis sacri
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ aurum & argentũ dare añ ꝯsuene.¬
rat̃: nc̃ acciꝑe ceperunt. Imposuerunt
quoq compedes pedib ur̃is: & membra
felicia ac dei templa infamib uinculis
ligauerunt: quasi cum corpore ligetur
ce sp̃s: aut aurum ur̃m ferri contagione
maculetur. Dicatis deo hominib ae fidem
suam religiosa uirtute testantib orna¬
menta sunt ista ñ uincula: nec. xp̃ianoꝵ
pedes ad infamiam copulant. sed clari
ti: qui itinere salutari ad paradisum di¬
ti: ut sint semꝑ apud dm̃ liberi. O pedes
compedib et trauersariis interĩ cunc¬
tabundi: sed celeriter ad xp̃m głoso itine
cursuri. Quantum uult hic uel inuida
crudelitas. uel maligna. nexib uos suis
&e uinculis teneat: cito a t̾ris & penis istis
ad cȩloꝵ regna uenietis. Non fouetur in
metalliᷤᷤ lecto & culcitris corpus: sed refri¬
gerio & solatio xp̃i fouetur. humi iacent
fessa laborib uiscera: sed pena ñ est cum
xp̃o iacere. S qualent sine balneis mem¬

Expanded text:
quae aurum et argentum dare ante consueverant, accipere coeperunt. Imposuerunt quoque compedes pedibus vestris, et membra felicia ac Dei templa infamibus vinculis ligaverunt, quasi cum corpore ligetur et spiritus, aut aurum vestrum ferri contagione maculetur. Dicatis Deo hominibus et fidem suam religiosa virtute testantibus ornamenta sunt ista, non vincula; nec Christianorum pedes ad infamiam copulant, sed clariti, qui itinere salutari ad paradisum diti, ut sint semper apud Deum liberi. o pedes conpedibus et trauersariis interim cunctabundi sed celeriter ad Christum glorioso itinere cursuri. quantum uult hic uel inuida crudelitas uel maligna  nexibus uos suis et uinculis teneat, cito a terris et poenis istis ad caelorum regna uenietis. non fouetur in metallis lecto et culcitis corpus, sed refrigerio et solacio Christi fouetur. humi iacent fessa laboribus uiscera, sed poena non est cum Christo iacere. squalent sine balneis mem
Abbreviated transcription (Latin):
mo e. & ad impetrandũ qd in pressuris pe¬
titur. facilior oratio est: pecite impensius.
ae rogate. ut confessionẽ omnium nr̃orum
dignatio diuina consũmet: ut de istis te¬
nebͥs & laq̃is mundi. nos qͦq uob̾̃cũ integͦs
&e głosos dñs lib̾et. ut qͥ hic caritatis & pacis
uincło copulati contͣ hereticorũ iniurias.
&e p̾ssuras gentiliũ. simul stetimꝰ: pariter
&e regnis cęlestib gaudeamus. Opto uos
beatissimi ac dilectissimi fr̃s in dño bene
ualere: & nostri sẽꝑ ⁊ ubiq meminisse

Expanded text:
mo est et ad inpetrandum quod in pressuris pemo est et ad inpetrandum quod in pressuris petitur facilior oratio est, petite inpensius et rogate ut confessionem omnium nostrum dignatio diuina consummet, ut de istis tenebris et laqueis mundi nos quoque uobiscum integros et gloriosos Deus liberet, ut qui hic caritatis et pacis uinculo copulati contra haereticorum iniurias et pressuras gentilium simul stetimus pariter in regnis caelestibus gaudeamus. opto uos, beatissimi ac fortissimi fratres in Domino bene ualere et nostri semper et ubique meminisse
Abbreviated transcription (Latin):
martyrii ur̃i beatum gregẽ. & sexus & ȩtas
omnis ornaret. Qui nunc uob̃ dilectissimi
fr̃s conscientie uictricis uigor. que subli¬
mitas animi: quȩ insensu exultatio : qͥ
triumphus inpectore: unumquẽq ur̃m
stare add ꝓmissum dei premiũ.: de iudicu
die esse securum ambulare in metallo.
captiuo quidem corpore scorde regnante.
scire xp̃m secum esse presentẽ: gaudentẽ
tolerantia seruorũ suorũ ꝑuestigia & uias
suas ad regna ȩt̾na gradientiũ. Expectatis
cotidie leti ꝑfectionis ur̃ȩ salutarẽ diem.
etiam qui de scło recessuri ad martyrum
munera &e domicilia diuina ꝓꝑatis: post
has mundi tenebras uisuri candidissimã
lucem: & accepturi maiorẽ passionib om¬
nib & conflictationib claritatẽ: apło con¬
testante ac dicente. Non sunt condignȩ
passiones huius temporis: ad suꝑuenturã
claritatẽ quȩ reuelabitur in nobis. Plane
quia nunc uobis in precib efficatior ser-¬

Expanded text:
martyrii uestri beatum gregem et sexus et aetas martyrii uestri beatum gregem et sexus et aetas omnis ornaret. Qui nunc uobis, dilectissimi fratres, conscientiae uictricis uigor, quae sublimitas animi, quae in sensu exultantia, quia triumphus in pectore, unumquemque uestrum stare ad promissum Dei praemium, de iudicii die esse securum, ambulare in, metallo captiuo quidem corpore sed corde regnante, scire Christum secum esse praesentem gaudentem tolerantia seruorum suorum per uestigia et uias suas ad regna aeterna gradientium? expectatis cotidie laeti profectionis uestrae salutarem diem et iam iamque de saeculo recessuri ad martyrum munera et domicilia diuina properatis, post has mundi tenebras uisuri candidissimam lucem et accepturi maiorem passionibus omnibus et conflictationibus claritatem apostolo contestante et dicente: non sunt condignae passiones huius temporis ad superuenturam claritatem quae reuelabitur in nobis. plane quia nunc uobis in precibus efficacior ser
Abbreviated transcription (Latin):
mini sed sp̃s patris ur̃i qui loquitur in
uobis. E iterum dicit. Ponite in cordib
ur̃is non premeditari excusare: ego e¬
nim dabo uob̃ os & sapientiã: cui non
poterunt resistere aduersarii ur̃i. In qͦ
quidem & credentium magna fiducia
est. & culpa grauissima ꝑfidorum: non
credere ei qui se & opem suam daturũ
confitentib pollicetur: nec rursus eun¬
dem timere. qui ȩt̃nam penã negantib
comminatur. Quȩ uos omnia fortissimi
ac fidelissimi milites xp̃i insinuastis fr̃ibꝰ
ur̃is. complentes factis qd̃ uerbis ante
dociustis: futuri maximi in regno cȩloꝵ
pollicente dño ac dicente. Qui fecerit &
sic docuerit: magnus uocabitur in reg¬
no cȩloꝵ. Deniq exemplum ur̃m secuta
suis nec carcere. nec metallis seꝑata: cuius
numero nec uirgines desunt: quib adsexa¬
genarium fructum centenus accessit: qͣsq
ad cȩlestem coronã gła geminata ꝓuexit.
In pueris quoq uirtus maior ȩtate annos
suos confessionis laude transcendit: ut

Expanded text:
mini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis . Et iterum: Ponite in cordibus vestris non praemeditari excusare. Ego enim dabo vobis os et sapientiam cui non poterunt resistere adversarii vestri . In quo quidem et credentium magna fiducia est et culpa gravissima perfidorum non credere ei qui se opem suam daturum confitentibus pollicetur, nec rursus eumdem timere qui aeternam poenam negantibus comminatur. VI. Quae vos omnia, fortissimi ac fidelissimi milites Christi, insinuastis fratribus nostris, implentes factis qdocuistis, futuri maximi in regno caelorum pollicente Domino et dicente: qui fecerit et sic docuerit maximus uocabitur in regno caelorum. denique exemplum uestrum secuta suis nec carcere nec metallis separata. cuius numero nec uirgines desunt, quibus ad sexagenarium fructum centenus accessit quasque ad caelestem coronam gloria gemina prouexit. in pueris quoque uirtus maior aetate annos suos confessionis laude transcendit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
passio cruciᷤ stãtẽ demõstt᷑: um̃ uerũ dicimꝰ
montem scm̃ lignum eẽ passionis: inde
innocens manib ꝙ mundo corde. Hoc
dieto ꝓpħico iudeos redarguebat. qui
moẏses cũ in montẽ ascendisset ut iu¬
nib & mundꝰ corde: eo qͦd egyptiũ calce
ꝑcusserit in egẏpto et mortiferũ manibꝰ
suis in arena obruit. Xp̃s autem in
montem scm̃ ascendit lignum regni sui
ut moreretur a iudeis: ñ qͦd ip̃e aliquẽ
hominẽ mortificaret. nͥ solũ diabolum
inimicũ generi humano: exiñ ascendeis
in montẽ innocens manib & mundo
uent̾s tui ꝑeusso in latẽ uentͥs dño de lãcea
Sanguis et aqua mixtus ꝑfusꝰ affluebat.:
Inde sibi ȩccłiam scam fabricauit: in qua
legem passionis suȩ consecrat dicente ip̃o
qui sitit ueniat & bibat. qui credit ĩ me

Expanded text:
passio crucis stantem demonstrat: unde uerum dicimus montem sanctum lignum esse passionis. inde innocens manibus et mundus corda: hoc dicto prophetico Iudaeos redarguebat qui Moyses cum in montem Sina ascendisset, unec.. sed corde, eo quod Aegyptium calce percusserit in Aegypto et mortiferatum manibus suis eum in harena obruent: Christus autem in montem sanctum ascendit lignum regni sui, ut moreretur a Iudaeis, quam quod ipse aliquem hominum mortiferaret, nisi solum diabolum inimicum generi humano. exinde ascendens in montem innocens et mundus ventris mei. Percussus in lateris ventre de lancea, sanguis et aqua mixtus profusus fluebat, unde sibi Ecclesiam sanctam fabricavit, in qua legem passionis suae consecrabat, dicente ipso: Qui sitit, veniat et bibat. Qui credit in me
Abbreviated transcription (Latin):
uuã demere: ilico puer sollicitꝰ de uinea
sua deintꝰ de fpeculo dat uocẽ maledicens
& comminans. ne in uineam uiator aut fur
audeat accedẽ dicens. fur rectũ ambula.
Fur autem timens uocẽ pueri sͥ cõminan¬
tis refugit de uinea. speculũ uidet: uocẽ
audit. puerũ intꝰ in speculo sͥ cõminantẽ
ñ uidet̃ timens pꝰ uiam suã uadit. Hic cõ¬
uersᷤ scłaris similat grẽ sp̃ali. Ita ẽ enim &
in popło difico sicut in uinea t̃rena. & spc̃i
exaliato. Quo saluatore si diabolus pam¬
bulans uiam scłarem si ausꝰ fuerit de uinca
tesimum fugit ad loca arida et deserta.
Hic ẽ custos puer filiꝰ dnicus qui in uinea
sua sͥ a patre commendata. scruanda et re-¬

Expanded text:
uuam demere, illic puer sollicitus de uinea uuam demere, illic puer sollicitus de uinea sua deintus de speculo dat uocem maledicens et comminans, ne in uineam uiator fur audeat accedere dicens: rectum ambula. fur autem timens uocem pueri sibi comminantem refugit de uinea, speculum uidet, uocem audit, puerum intus in speculo sibi comminantem non uidet, timens post uiam suam uadit. Hic conuersus saecularis similatns gratiae spiritali. ita est enim et in populo deifico, sicut in uinea terrena. uinea dexaltatum. quod si uiator diabolus perambulans uiam saecularem si ausus fuerit de uinea tesimum effugit in locis aridis et desertis. hic csuam sibi a patre commendatam salvandam et re
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ: ipso nos instruente & monente
in epła iohis discipłi sui ad paulum.
lta me in uob̃ uidete. quomͦ qͥs urm̃ se cu¬
det in aquã aut speculum. Et sic ꝯfirma¬
unt salomonis dictum de se dicentis: qͥ ẽ
tis ẽ uera. utiq constat quia et nos qui in
illũ credimꝰ et ipsum induimꝰ. sumꝰ uitis
su huiusmodi in similitudinẽ spũalem fi¬
guralit̃ ẽẽ uineã habentẽ dñm. & possessorẽ
suum. Qui tempore maturo ꝓpe diem
iudieñ uindennarũ. ponit in uinea cu¬
stodem puerũ in alto ligno in mediam
umneam confixo: & in eo ligno faciunt spe ẽ¬
culum quadratũ de arundinib quassatiᷤ.
& ꝑ singula latera quadrature in speculo
facit cau̾naᷤᷤ ternaᷤ. quȩ faciunt cauernaᷤ
.xiͦi: ꝑ quã quadraturam cau̾narum cu¬
stos puer omnẽ uineam ꝓspiciens. custo¬
diat: cantans. ne uiator ingrediens ine¬
am dnicam sͥ assignatam uexet. uł fures
uiã unearum uestigent. Qd̃ si importimꝰ
fur egens. in uineam uoluerit introire. &

Expanded text:
videmus, in ipso nos instruente et monente in Epistola Joannis discipuli sui ad populum: Ita me in vobis videte, quomodo quis vestrum se videt in aqua aut in speculo: et confirmat Salomonicum dictum de se dicens: Qui est uitis est uera, utique constat quia et nos qui in illo credimus et ipsum induimus sumus uitissu huius mundi in similitudinem spiritalem figuraliter esse uineam habentem dominum et possessorem suum. uero tempore maturo prope dies uindemiarum ponunt in mediam uineam custodem puerum vinea confixo; et in eo ligno faciunt speculam quadratam de arundinibus quassatis, et per singula latere quadraturae specula faciunt cavernas ternas, quae faciunt cavernas duodecim: per quam quadraturam cavernarum custos puer omnem vineam diat cantans, ne uiator ingrediens uineam dominicam sibi adsignatam uexet uel fures uiam uineae uestigent. quod si inportunus fur egens in uineam uoluerit introire et
Abbreviated transcription (Latin):
nem. xp̃iani in hanc ciuitatem scãm et
nouam intͦierunt quȩ ẽ sp̃alis ȩccłia.
Ecce ꝓbauimꝰ ꝑ omĩum scͥpturarũ deifi¬
carum fidem duos montes sẏna in t̃ra.
&e sẏon in celo. duorũ testam̃toꝵ portare
siguram. ueteris syna et noui syon: ex
ueterem et pͥorem iudeoꝵ :⁊ & notum et
post̾iorem popłm xpĩanoꝵ: iudeos t̃re¬
runt carnales: & xp̃ianos cȩlestes. qͥ re¬
accepturi sunt in futuro scło. Caro aut̃ẽ¬
xp̃ianorũ spũalis et immortalis erit.
Auam ꝓbationem ueritatis scͥpturiᷤ po¬
sitam. & eã ueritatẽ celestem spũalem
facimꝰ: sigurata comparatione de hꝰ mum¬
di conu̾su. Diximꝰ entm montẽ sc̃i syon
scł lignum regale. et sacram hab̾e̾ int̃¬
p̃tationem de hebreo in grees in latinũ
temptatio exacerbationis & speculatio:
co qd̃ de ligno speculabatur ante se stan¬
tes & bonos et malos. itã inuenimꝰ et

Expanded text:
hanc ciuitatem sanctam et nonam introierunt, quae spiritalis est ecclesia. Ecce probauimus per omnium scripturarum deificarum fidem duo montes Sina in terra et Sion in caelo duorum testamentorum portare figuram, ueteris Sina et noui Sion: ex ueterem et priorem Iudaeorum et nonum et posteriorem populum christianorum: Iudaeos terrerunt carnales; et Christianos coelestes, qui reaccepturi sunt in futuro saeculo. Caro enim Christianorum spiritalis et immortalis erit. XII. Alia probatione veritatis in Scripturis posita, ex ea veritate coelesti spiritalem facimus figuratam comparationem de huius mundi conuersu. diximus enim montis sancti Sion quod lignum regalem et sacrum habere interpretationem de Hebreico in Graeco uel in Latino \' temptatio exacerbationis et speculatio, eo quod de ligno speculabatur ante se stantes bonos et malos. Ita inuenimus
Abbreviated transcription (Latin):
meum suꝑ cũ: & iudiciũ gentibꝰ annunti¬
abit. Non clamabit neq contendet. neq¬
arundinem quassatã confringet: & lignũ
fumigans ñ allocabit: quoadusq expel¬
lat in ꝯtentione iudicium & in nomine eiꝰ

Expanded text:
meum, et iudicium gentibus nuntiabit: non clamabit neque contendet. harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non conlocabit, quoadusque expellat in contentione iudicium: et in nomine ei
Abbreviated transcription (Latin):
& erit uelut lignum qͦd plantatũ ẽ iuxta
tractus aquarum ÷ qͦd fructũ suũ dabit
m tempore suo. Ecce u̾bum ꝓpħicũ fru-¬
ctum resurrectionis die tercio spũaliter
intelligendũ dicentis: de syon exibit lex
ligno confixa. emisit u̾bũ dñieũ dicens.
hely. hely. & adimpletum s̃ ꝓphicum
spũale añdictum ÷ de syon exibit lex. ꝙ
cendentem nouã ciuitatem quadratã ꝑ
quatuor euangłia. habẽtẽ duodecim

Expanded text:
 erit uelut lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo. ecce uerbum propheticum fructum resurrectionis die tertio spiritaliter intellegendum dicentis: de Sion enim exiet ligno confixa emisit uerbum dominicum dicens: Heli, Heli. et adinpletum est propheticum spiritale ante dictum: de Sion exiet lex, cendentem nonam ciuitatem, quadratam per quattuor euangelia, habens duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
õportere. In epla pauli ad ephesios.Et
uos patres nolite in iracundiã mittere
filios urõs: sed nutrite eos in disciplina
⁊ correptione dm̃. Lxxii.
Seruos cũ crediderint plus dñis car.

Expanded text:
OPORTERE. Paulus apostolus ad Ephesios: Et uos, patres, nolite ad iracundiam prouocare filios uestros, sed nutrite eos in disciplina et correptione Domini. SERVOS CVM CREDIDERINT PLVS DOMINIS CAR
Abbreviated transcription (Latin):
malitia ipsoꝵ: ⁊ nescierunt sacram̃ta dĩ.
Item apud ysaiam. Tidete quomͦ iustus
perit. ⁊ nemo intelligit: ⁊ uiri iusti tollun¬
tur. ⁊ nemo recognoscit. Afacie enĩ iniusti.¬
ciȩ sublatus ẽ iustus: erit eñĩ in pace sepul¬
tura eius. De hoc ipso in exodo ante pre¬
dictum. Innocentẽ ⁊ iustũ non occides.
Item in eugłio. Iudas pęnitentia ductus.
sacerdocib ⁊ seniorib dixit. Peccaui tra

Expanded text:
ta Dei. Item apud Esaiam: Videte, quomodo iustus perit, et nemo intellegit, et uiri iusti tolluntur, et nemo recognoscit. a facie enim iniustitiae sublatus est iustus, erit in pace sepultura eius. De hoc ipso in Exodo ante praedictum: Innocentem et iustum non occides. Item in euangelio: ludas paenitentia ductus sacerdotibus et senioribus dixit: peccaui tra
Abbreviated transcription (Latin):
esau nec reciꝑe id post modum potuerit.
quominus unusquisq ep̃orum quod
putat faciat: habens arbitrii sui lib̾am
potestatẽ. Nos quantum in nob ẽ ꝓpter
hereticos cum collegis & coep̾is nr̃is non
contendimus: cum quib diuinã concor¬
diam & dñicam pacem tenemus: maxi¬
me cum & apłs dicat. si quis autem pu¬
tat se contentiosum esse nos talem con¬
suetudinẽ non habemus. neq eccła cłi.
Seruatur apud nos patienter & leniter
caritas animi: collegii honor: uiculũ
fidei: concordia sacerdotii. Preter hoc eti¬
ã ⁊ libellũ hũc de bono patientiȩ. qͣnͣtum
ualuit nr̃a mediocritas. ꝑmittente deo
& inspirante conscripsimus: quem adte

Expanded text:
erit, nec recipere id postmodum potuerit erit, nec recipere id postmodum potuerit quominus unusquisque episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. Nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cum quibus divinam concordiam et dominicam pacem tenemus; maxime cum et Apostolus dicat: Si quis autem putatur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei . Servatur a nobis patienter et leniter charitas animi, collegii honor, vinculum fidei, et concordia sacerdotii. Propter hoc etiam libellum nunc de Bono Patientiae, quantum valuit nostra mediocritas, permittente Domino et inspirante, conscripsimus, quem ad te
Abbreviated transcription (Latin):
quasi nefas ducitur: cum baptizatos
inueniamus quos ioħs baptizauerit.
Ille ioħs maior inter ꝓpħas habitus.
ille diuina gr̃a adhuc in utero matris
repletus: ille helye sp̃u. & uircute sub¬
nixus. qui non aduersarius dñi. sed p̃¬
cursor fuit ac predicator : qui dñm nr̃m
non tantum uerbis prenuntiauit. sed
& oculis ostendit: qui ipsum xp̃m ꝑ
qͣm baptirant᷑ cete ri baptizauit. Quod
si iccirco hereticus ius baptimi optinere
potuit. quia prior baptirauit: non pos¬
sidentis erit iam baptisma sed occupan¬
tis: & cum separari a se & omnino diui¬
di non possit baptisma & ȩccła: qui oc¬
cupare baptisma prior potuit. & ȩccłam
pariter occupauit: & incipies tu illi here¬
ticus uideri: qui preuentus posterior esse
cepisti: qui cedendo & manus dando ius
quod acceꝑas reliquisti. Quam autem ꝑi¬
culosum sit in diunis reb. ut quis cedat
iure suo & potestate scriptura sc̃a declarat:
cum ingenesi primatus suos inde ꝑdidit¬

Expanded text:
i nefas ducitur, cum baptizatos i nefas ducitur, cum baptizatos inueniamus quos Iohannes baptizauerat, ille Iohannes maior inter prophetas habitus, ille diuina gratia adhuc in utero matris inpletus, ille Heliae spiritu et uirtute subnixus, qui non aduersarius Domini sed praecursor ac praedicator fuit, qui Dominum non tantum uerbis praenuntiauit sed et oculis ostendit, qui ipsum Christum per quem baptizantur ceteri baptizauit. quod si idcirco haereticus ius baptismi obtinere potuit, quia prior baptizauit, non possidentis erit iam baptisma sed occupantis: et cum separari a se et diuidi omnino non possint baptisma et ecccupare baptisma prior potuit, et Ecclesiam pariter occupavit, et incipis tu illi haereticus videri qui praeventus posterior esse coepisti, qui cedendo ac manus dando jus quod acceperas reliquisti. Quam periculosum sit autem in divinis rebus ut quis cedat jure suo et potestate Scriptura sancta declarat, cum in Genesi Esau primatus suos inde perdid
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant retardari:immo uero hoc ipso
magis ad necessitatẽ ueniendi testimoni¬
o ostensȩ sibi & ꝓbatȩ ueritatis adigunt᷑.
ꝗam si uiderint iudicio & sententia nr̃a
id decerni & statui. ut baptisma iustum
& legitimum computetur quo illi bapti¬
tera eccłȩ munera iuste & legitime possi¬
dere:nec erit causa ueniendi ad nos qͣn¬
do habentes baptisma habere uideant᷑¬
& cȩtera. Porro autem cum cognoscunt
baptisma nullum foris esse nec remissam
pectatorum extra ȩccłam dariposse:aui¬
dius ad nos & ꝑnit̾ius ꝓperant: &e mune¬
ꝑuenire se omnino non posse ad ueram
diuinȩ gr̃ȩ pollicitationẽ: nͥ priꝰ uen̾int
ad ȩccłȩ ueritatẽ. Nec recusabunt bapti¬
tari apud nos heretici legitimo & uero
ȩccłe baptismo: quando ex nob̃ didicerint
baptizatos quoq a paulo eos qui iam
baptismo ioħis baptizati fuissent. sic̃
legimus in actis apłorũ. Ee nunc apuo
baptizandi baptirare post hostes dei¬

Expanded text:
ueniant retardari. immo uero hoc ipso ueniant retardari. immo uero hoc ipso magis ad necessitatem ueniendi testimonio ostensae sibi et probatae ueritatis adiguntur. nam si uiderint iudicio ac sententia nostra id decerni et statui ut baptisma iustum et legitimum conputetur quo illic bapticetera ecclesiae munera iuste et legitime possidere, nec erit causa. ueniendi ad nos, quando habentes baptisma habere uideantur et cetera. porro autem cum cognoscunt baptisma nullum foris esse nec remissam peccatorum extra ecclesiam dari posse, auidius ad nos et promptius properant et muneperuenire se omnino non posse ad ueram diuinae gratiae pollicitationem, nisi prius uenerint ad ecclesiae ueritatem. nec recusabunt baptizari apud nos haeretici legitimo et uero ecclesiae baptismo, quando ex nobis didicerint baptizatos quoque a Paulo eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent, sicut legimus in actis apostolorum. Et nunc apud baptizandi baptizare post hostes De
Abbreviated transcription (Latin):
presumimus: eos qui ad fidem & uerita¬
tem ueniunt. & agentes penitentiam re¬
mitti sibi peccata deposcunt. deciꝑe ñ
debemus nec fallere: sed correctos a nob
& reformatos ad regnum cȩlorum dis¬
ciplinis cȩlestib erudire. Sed dicit
aliquis. Quid gͦ fiet de his qui in p̾¬
terito de heresi ad eccłam uenientes
sine baptismo admissi st̃ : Potens ẽ dñs
miscłia sua indulgentiã dare: & eos
qui ad excłam simpliciter admissi in
ȩccła dormierunt: ab ȩccłȩ suȩ muneribꝰ
non separare: non tamen quia aliqnͣdo
erratum ẽ. ideo semꝑ errandum ẽ: cum
magis sapientib. & dm̃ timentib con¬
gruat. patefacta &e ꝑspecta ueritate li¬
benter atq incunctanter obsequi: qͣm
ꝑtinaciter atq obstinate contra fr̃s. et
consacerdotes ꝓ hereticis reluctari. Nec
quisqͣm estimet hereticos eo quod illis
baptisma opponitur. quasi sc̃ baptis¬
mi uocabulo scandalizatos. ut ad ȩccłam

Expanded text:
praesumus, eos qui ad fidem et veritapraesumus, eos qui ad fidem et veritatem veniunt, et agentes poenitentiam remitti sibi peccata deposcunt, decipere non debemus et fallere, sed correctos a nob reformatos ad regnum caelorum disciplinis caelestibus erudire. Sed dicit aliquis: \'quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissiia sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. non tamen quia aliquando erratum est, ideo semper errandum est, cum magis sapientibus et Deum timentibus congruat patefactae et perspectae ueritati libenter adque incunctanter obsequi quam pertinaciter adque obstinate contra fratres et contra sacerdotes pro haereticis reluctari. Nec quisquam existimet haereticos, eo quod illis baptisma opponitur, quasi secundi baptismi uocabulo scandalizatos ut ad ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
cuare possint quidam humana argu¬
mentatione predicationis ȩuangelicȩ
ueritatẽ: cathecuminos nob̾ opponunt:
ut siqͥs ex his anteqͣm in eccła baptire¬
spem salutis & premium confessionis
amittat: eo quod ex aqua non sit prius
renatus.Sciant gͥ eius modi homines
suffragatores & fautores hereticoꝵ cathe cu¬
minos illos primo integram fidem &e ȩc¬
clesiȩ ueritatẽ tenere: & ad debellandũ
diabolum hostem. de diuinis castris cum
plena & sincera dei patris & xp̃i & sp̃s scĩ
baptismi sacramento ut pote qui bapti¬
zantur głosissimo &e maximo sanguinis
baptismo. de quo & dñs dicebat: habere
se aliuo baptisma baptirari.Sanguine
autem suo baptizatos & passione sc̃ifica¬
tos consummari. & diumnȩ pollicitationis
ogr̃am consequi declarat in ȩuangelio idẽ
dñs: quando ad latronem in ipsa passio¬
ne credentem & confitentẽ loquitur: &
quod secum sit futurus in paradiso pol¬
licetur. Quappt̃ qui de fidei ueritate

Expanded text:
cuare possint humana argucuare possint humana argumentatione praedicationis euangelicae ueritatem, catecuminos nobis opponunt, si quis ex his antequam in ecclesia baptispem salutis et praemium confessionis amittat, eo quod ex aqua prius non sit renatus. Sciant igitur hujusmodi homines suffragatores et fautores haereticorum catechuminos illos primo integram fidem et Ecclesiae veritatem tenere et ad debellandum diabolum de divinis castris cum plena et sincera Dei Patris et Christi et SpiriBaptismi sacramento, utpote qui baptizentur gloriosissimo et maximo sanguinis Baptismo, de quo et Dominus dicebat habere se aliud baptisma baptizari . Sanguine autem suo baptizatos et passione sanctificatos consummari et divinae pollicitationis gratiam consequi declarat in Evangelio idem Dominus, quando ad latronem in ipsa passione credentem et confitentem loquitur et quod secum futurus sit in paradiso pollicetur. Quapropter qui fidei et veritati
Abbreviated transcription (Latin):
dicant: &e contra apłi contestationẽ qui ni¬
chil eos quamuis exustos. & occisos dicit
posse ꝓficere: głam eis & coronam passio¬
nis assumant. Quod si heretico nec bap¬
tismo publice confessionis & sanguinis
ꝓficere ad salutem potest.quia salus extͣ
ȩccłam esse non potest:quantomagis ei
nichil. ꝓderit a si in latebraco. & latronũ
speluncam aquȩ adulterȩ contagio tinctꝰ
non tantum peccata antiqua ñ deposuerit.
sed adhuc potius noua & maiora cumula¬
uerit: Qua re baptisma nobis & hereticis
commune esse non potest:cum quib nec
nec ȩccła ipsa communis ẽ. & ideo bapti¬
tari eos oportet qui de hereticis ad ȩc¬
clesiam ueniunt. ut qui legitimo et ue
ro. & unico sc̃ȩ ȩccłȩ baptismo ad reg¬
num dei regeneratione diuina prepa¬
rantur: sacramento utroq nascantur
quia scriptum ẽ. Nisi quis renatus fu¬
erit ex aqua &e sp̃u: non potest intrare
in regnum dei. Quo in loco quasi eua¬

Expanded text:
dicant et contra Apostoli contestationem, qui nidicant et contra Apostoli contestationem, qui nihil eos, quamvis exustos et occisos, dicit posse proficere , gloriam eis et coronam passionis assignant. Quod si haeretico nec Baptisma publicae confessionis et sanguinis proficere ad salutem potest, quia salus extra Ecclesiam non est, quanto magis ei nihil proderit, si in latebra et in latronum spelunca adulterae aquae contagione tinctus, non tantum peccata antiqua non exposuerit, sed adhuc potius nova et majora cumulaverit? Quare Baptisma nobis et haereticis commune esse non potest, cum quibus nenec Ecclesia ipsa communis est. Et ideo baptizari eos oportet qui de haeresi ad Ecclesiam veniunt; ut qui legitimo et vero atque unico sanctae Ecclesiae Baptismo ad regnum Dei regeneratione divina praeparantur, sacramento utroque nascantur, quia scriptum est: nisi quis natus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei. Quo in loco quidam, quasi eua
Abbreviated transcription (Latin):
existimant: non putant se alienis immo
etnis peceatis communicare: admitentes¬
sine baptismo eos qui non nisi in bap¬
tismo possint blasphemiarum suarũ
pudiato. uel relicto. uel errore. uel scele¬
re in quo prius fuerant agnoscant ȩccłȩ
ueritatẽ: nos ueritatis eiusdem iura & sa¬
cramenta mutilemus. & uenientibz ac pe¬
nitentib dicamus remissionẽ peccatorũ¬
eos consecutos esse: quando illi se se peccas
tur: Qua re ȩccłȩ catholicȩ fidem &e ueri¬
ter. & docere:& ꝑomnia ȩuangelica & apłi¬
ca precepta. rationem dispositonis diuiȩ
atq unitatis ostendere. Nunquid potest
uis baptismi esse maior aut potior quã
confessio aut passio: ut quis coram homi¬
nib xp̃m confiteatur. & sanguine suo bap¬
tizetur: E tamen nec hoc baptisma here¬
tico ꝓdest: & quamuis. xp̃m confessus extͣ
eccłam fuerit occisus: nisi si hereticorum
patroni & aduocati hereticos in falsam
confessionẽ xp̃i interfectos martyres pre¬

Expanded text:
existimant, non putant se alienis immo existimant, non putant se alienis immo aeternis peccatis communicare, admittentessine baptismo eos qui non nisi in baptismo possint blasphemiarum suarum  repudiato et relicto uel errore uel scelere in quo prius fuerant agnoscant ecclesiae ueritatem, nos ueritatis eiusdem iura et sacramenta mutilemus et uenientibus ac paenitentibus dicamus eos remissionem peccatorum consecutos esse quando illi se peccasse etur? quare ecclesiae catholicae fidem ac ueriter, et docere, et per omnia evangelica et apostolica praecepta rationem divinae dispositionis atque unitatis ostendere. XXI. Numquid potest vis Baptismi esse major aut potior quam confessio, quam passio, ut quis coram hominibus Christum confiteatur et sanguine suo baptizetur? Et tamen neque hoc Baptisma haeretico prodest, quamvis Christum confessus et extra Ecclesiam fuerit occisus; nisi si haereticorum patroni et advocati haereticos in falsa confessione Christi interfectos martyres prae
Abbreviated transcription (Latin):
maledicta congerere: incessabili blasphe¬
mantis lingua. ae scelere peccare: Hoc xp̃i¬
anus hoc dei seruus potest. aut mente con¬
ciꝑe :aut fide crederelaut sermone ꝓfer¬
re: Eubi erunt legis precepta diuina
quȩ dicunt honora patrem tuum et
matrẽ: si uocabulũ patris quod in ho¬
mine honorari precipitur. in deo impu¬
ne uiolatur: Ubierit quod ipse xp̃s
in ȩuangelio ponit. & dicit qui maledi¬
xerit patri uel matri morte moriatur.
si eos qui maledicentes parentib carna¬
lib puniri &e interfici mandat. in cȩlestẽ
& sp̃ualem patrem maledicos atq eccłiȩ
matris inimicos ipse uiuificat: Execran¬
da & detestanda res a quibdam. prsus
asseritur: ut is quieum qui in sp̃m sc̃m
blasphemauerit. reum futurum peccati e¬
terni comminatur: idem in patrem dm̃ blas¬
phemum. salutari baptismo sanctificare
dicatur. Et nunc qui talib ad ȩccłam ueni¬
entib sine baptismo communicandum

Expanded text:
maledicta congerere, incessabili blasphemaledicta congerere, incessabili blasphemantis linguae scelere peccare? hoc christianus, hoc Dei seruus potest aut mente concipere aut fide credere aut sermone proferre? et ubi erunt legis praecepta diuina quae dicunt: honora patrem et matrem? nisi si uocabulum patris quod in homine honorari praecipitur in Deo inpune uiolatur. ubi erit quod ipse Christus in euangelio ponit et dicit: qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur? nisi si is qui maledicentes parentibus carnalibus puniri et interfici mandat, in caelestem et spiritalem patrem maledicos adque ecclesiae matris inimicos ipse uiuificat. execranda ac detestanda res a quibusdam prorsus adseritur, ut is qui eum si qui in spiritum sanctum blasphemauerit reum futurum peccati aeterni comminatur, idem in patrem. Deam blasphemos salutari baptismo sanctificare dicatur. et nunc qui talibus ad ecclesiam uenientibus sine baptismo communicandum
Abbreviated transcription (Latin):
patrem negat. filium habere uideatur:
cum filius ipse dicat contestet᷑ dicens. ne¬
mo potest uenire ad me nisi fuerit ei da¬
tum a patre: ut manifestum sit nullam
remissionẽ peccatorũ in baptismo accipi
a filio posse. quam constet patrem non
dedisse: maxime quando idem adhuc re¬
petat aedicat. omnis plantatio quam non
quantum uenerationis & honoris pat̾no¬
nomini debeatur: uel de exemplis t̃renis
ac secularib discant: & sciant xp̃m non
sine maxima exꝓbratione posuisse: filui
seculi huius prudentiores filus lucis in
quis conuicium fecerit: si contumeliosꝰ
ac ꝓcax pudorem eius & honorẽ male¬
dico ore lacerauerit: indignatur filius
& irascitur. & lesi patris inuiriam. quib
potest uirib uindicare conatur: tu xp̃m
putas impiis a sacrilegis. & in patrẽ suũ
blasphemis impunitatẽ dare: e eis in bap¬
tismo peccata dimittere. quos constet &¬
baptiratos. eadem adhuc in ꝑsona patris

Expanded text:
Patrem negat, Filium habere videatur, Patrem negat, Filium habere videatur, cum Filius ipse contestetur et dicat, Nemo potest venire ad me, nisi fuerit illi datum a Patre ; ut manifestum sit nullam remissionem peccatorum in Baptismo accipi a Filio posse quam constet Patrem non dedisse, maxime quando adhuc idem repetat et dicat: Omnis plantatio quam non quantum venerationis et honoris patnomini debeatur, uel de exemplis terrenis ac saecularibus discant et sciant Christum non sine maxima exprobratione posuisse: filii saeculi huius prudentiores sunt filiis lucis. in quis conuicium fecerit, si contumeliosus ac procax pudorem eius et honorem maledico ore lacerauerit, indignatur filius et irascitur et laesi patris iniuriam quibus potest uiribus uindicare conatur. tu Christum putas impiis et sacrilegis et in patrem suum blasphemis inpunitatem dare et eis in baptismo peccata dimittere quos constet baptizatos eadem adhuc in personam patris
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ peccatorum consequi posse. quan¬
do ipse xp̃s gentiles baptitari iubeat in
plena & adunata trinitate: nisi qui xp̃m
negat. negatur a xp̃o:qui autem patrem
eius negat quem ipse xp̃s confessus sit ñ
negatur: & qui meum blasphemat quem
tus a xp̃o remissionẽ peccatorum &e baptis¬
mi scĩficationẽ consequitur. Qua autem
potestate consequi in baptismo remissio¬
nem peccatorũ potest negans dm̃ creato¬
rem. patrem xp̃i: quando ipsam potesta¬
tem qua baptizamur & scĩficamur a deo
patre xp̃s acceꝑit:quem maiorẽ dixerit.
a quo clanficari petierit: cuius uoluntatẽ
usq ad obsequium bibendi calicis. et
subeundȩ mortis impleuerit: Quio ẽ gͥ
aliud quam participẽ hereticis blasphe¬
mantib fieri: defendere uelle & asserere
quod remissam peccatorũ acciꝑe possit
& peccans in patrem. & in dñm & deum
xp̃me Quid deinde illud quale ẽ. ut qui
filium negat. neq patrem habeat. qui

Expanded text:
missionem peccatorum consequi posse, quanmissionem peccatorum consequi posse, quando ipse Christus gentes baptizari jubeat in plena et adunata Trinitate. Nisi si qui Christum negat negatur a Christo, qui Patrem ejus negat, quem ipse Christus confessus sit, non negatur, et qui in eum blasphemat quem tus a Christo remissionem peccatorum et Baptismi sanctificationem consequitur. Qua autem potestate consequi in baptismo remissionem peccatorum potest negans Deum creatorem patrem Christi, quando ipsam potestatem qua baptizamur et sanctificamur ab eodem Patre Christus acceperit; quem majorem dixerit, a quo clarificari petierit, cujus voluntatem usque ad obsequium bibendi calicis et subeundae mortis impleverit? Quid est igitur aliud quam participem haereticis blasphemantibus fieri, defendere velle et asserere quod remissam peccatorum accipere in Chet peccans in Patrem et Dominum et Deum Christi? Quid deinde illud quale est ut qui Filium Dei negat, neque Patrem habeat, et qui