comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta cedilatata sunt: plusq insemet ip̃is
auri recepunt᷑ grossiores. atq fortiores.
insolubilis auri ligaturas admiser̃t. &e
ad creatorẽ suũ. eterno amore astricti
ft̃. E x eo laudantes atq iubilantes ta¬
cere ñ possunt: scãm tͥnitatem głifican¬
tes. filentiũ ñ habent. nec habebunt
insempit̾nũ. Uere gͦ beati:. quia u̾bo do¬
mini sic firmati sunt: & fp̃u oris eius.
sic firmata s̃ omĩs uͥtus eoꝵ᷑ ut nulliꝰ
unqͣm instabilitatis timere possint
cuentũ. Hec e̾. uictoria u̾bi dei. demo¬
nia in fp̃u scõ iã tunc de celo eicientiᷤ.⁊
qͥa sic̃ in ipso ꝓpositũ fuerat ita factũ
est.dum isti intellectuales celi eiꝰ. in
ipso sunt firmati &e in sp̃u oris dei.
dñs ad ꝓpħam iherechiel: fili ho¬
minis. leua planctũ siꝑꝑ regem tẏri. & c̃.¬

Expanded text:
ta et dilatata sunt, plusque in semetipsis ta et dilatata sunt, plusque in semetipsis auri receperunt, grossiores atque fortiores insolubilis auri ligaturas admiserunt et ad creatorem suum eterno amore adstricti sunt. Ex eo laudantes atque iuhilantes tacere non possunt sanctam trinitatem glorificantes silentium non habent nec habebunt in sempiternum. Vere ergo beati, quia verbo domini sic firmati sunt, et spiritu oris eius sic firmata est omnis virtus eorum, ut nullius umquam instabilitatis timere possint eventum. Hęc est victoria verbi dei dęmonia in spiritu sancto iam tunc de cęlo eicientis, quia sicut in ipso propositum fuerat, ita factum est, dum isti intellectuales cęli eius in ipso sunt firmati et in spiritu oris dei. inus ad prophetam Ihezechiel: Fili hominis leva planctum super regem Tyri et c
Abbreviated transcription (Latin):
digne sunt ꝓtiecti. qͥ uͦ neqͣm habentes
ocłm inuider̃t ce oder̃t. iuste repulsi lon¬
geq sunt remoti. x.x.X.¬
U o d scĩ angłi mat̾iam laudis ha¬
bentes. fortitudinẽ dei in ipsa deectione
diaboli. ex tẽ magis et̾no amore affecti:
firmati sunt a laude sc̃ẽ trinitatis tac̾e
ñ possint.
bato sathana siue diabolo cũ an¬
głis etus continuo ꝓfectũ hc̃ scĩ angłi.
habuer̃t ut nouã diuine laudis habentes
mat̾iã nouũ inciꝑent can̾e canticũ. fõr¬
titudinẽ nãq creatoris in magnȩ creatu¬
rȩ deiectione uid̾ant. grãm ce miscd̾iam
creatoris eiꝰdem in semet ipsis agnouerãt:
qua sese ne & ipsi corruerent. p̃uentos
fiusse ñ ignorant. S iusdem quippe con¬
ditionis cum eẽnt. suã. inꝑditione illoꝵ
salutẽ reseruatã statũq retentũ. ñ le¬
uit̾ append̾e potuer̃t aut possunt. Laxa¬
ta sunt foramina lapidũ p̃ciosoꝵ lara¬

Expanded text:
m sunt provecti. Qui vero nequam habentes m sunt provecti. Qui vero nequam habentes oculum inviderunt et oderunt, iuste repulsi longeque sunt remoti. 30. Quod sancti angeli materiam laudis habentes fortitudinem dei in ipsa deiectione diaboli ex tunc magis ęterno amore affecti, firmati sunt, a laude sanctę trinitatis tacere non possint bato Satana sive diabolo cum angelis ejus, continuo profectum hunc sancti angeli habuerunt, ut novam divinae laudis habentes materiam, novum inciperent canere canticum. Fortitudinem namque Creatoris in magnae creaturae dejectione viderant, gratiam et misericordiam Creatoris ejusdem in semetipsis agnoverant, qua sese, ne et ipsi corruerent, praeventos fuisse non ignorant. Ejusdem quippe conditionis cum essent, suam in perditione illorum salutem reservatam statumque retentum non leviter appendere potuerunt aut possunt. Laxata sunt foramina lapidum pretiosorum, laxa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i. siue dispensat̾onẽ sacmenti abscondi¬
ti a scłis in d̾o qͥ omĩa creauit. uideł ita
ut admirantes in uisu tante potentie
dicant: qͥs e̾ iste rex głȩ. qͥs ẽ. iste rex głe:
S de hoc alias. Nunc illud dicendũ erat.
qͥa ñ ut ñilli putant. tales creati sunt
angłi. ut creatis illis ꝯtinuo nicħ deeẽt
totius ꝑfectionis. qͥa ꝓfecto ereator soltis
credendis sit. Alioqum. si abinitio creatio¬
nis ꝑfecti fuer̃t angłiꝰ. & nichil defuit illis:
multos ꝯsiliarios incet̾is oꝑibs suis. d̾s hab̾e
potuit. Dicit autẽ scͥptura ꝓhetica. Quis
adiuuit sp̃m dñi: aut quis ꝯsiliarius eiꝰ
qũi exipso. &e ꝑ ip̃m. & in ipso sunt om¬
nia. solus creator ce sciit cefecit omĩa:
angłi autẽ uͥ ab ipso creati st̃. ext̾is oꝑib
spectatũ admissi: qui bono cesimplici o¬
cło uidert ceñ inusder̃t. s laudauer̃t sa¬
pientiã tanti arcificis. ad eius amicitiã¬

Expanded text:
dei sive dispensationem sacramenti abscondidei sive dispensationem sacramenti absconditi a seculis in deo, qui omnia creavit, videlicet ita ut admirantes in visu tantę potentię dicant: Quis est iste rex glorię? Quis est iste rex glorię? Sed de hoc alias! Nunc illud dicendum erat, quia non, ut nonnulli putant, tales creati sunt angeli, ut creatis illis continuo nihil deesset totius perfectionis, quia profecto creator solus dendus sit. Alioquin si ab initio creationis perfecti fuerunt angeli et nihil defuit eis, multos consiliarios in cęteris operibus suis deus habere potuit. Ditit autem scriptura prophetica: Quis adiuvit spiritum domini aut quis consiliarius eius Quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia, solus creator et scivit et fecit omnia. Angeli autem, ubi ab ipso creati sunt, cęteris operibus spectatum admissi, qui bono et simplici oculo viderunt et non inviderunt, sed laudaverunt sapientiam tanti artificis, ad eius amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
uemiq ut iã dictũ ẽ ordinib distĩc¬
ti. ñ parũ ꝓfecer̃t ad cognitionẽ factoris
sui. & eius ꝑ quod facti sunt. u̾bi der: ce di¬
latatis cordib caritate pleni. laudaue¬
r̃t laude incessabili trem̃dã fortitudinẽ
eius. qͣm uiderant inuiditio ce deiectiõe
tanti adu̾sarii. Nam ꝓfecisse. & ꝓficere
adhuc scõs qͦ angłos constat incogni¬
tione creatoris sui. testante apło qui cũ
p̃misssset inuestigabiles ẽẽ diuitias xp̃i.
cedispensationẽ sacram̃ti absconditi a
scłis in dõ qui omĩa creauit. subiituxit
atq ait. ut innotescat pͥncipatib ee po¬
testatib in celestib. ꝑ eccłiam. multifor¬
mis sap̃ia dei. Per eccłiam. idẽ ꝑ eaque
in eccłia. uł cũ eccłia. ds̃ homo factus e¬
git:. sponsus. ꝓ sponsa: passus. mortuus. &
resurgens a mortuis: suꝑato pͥncipe mor¬
tis. in notesc̾e dic̃ pͥncipatib &e potestati¬
b incelestib. multiformẽ sapientiam

Expanded text:
 distincti, non parum profecerunt ad cognitionem Creatoris sui, et ejus per quod facti sunt Verbi, et dilatatis cordibus charitate pleni, laudaverunt laude incessabili tremendam fortitudinem ejus, quam viderant in judicio, et dejectione tanti adversarii. Nam profecisse et proficere adhuc sanctos quoque angelos, constat in cognitione Creatoris sui, testante Apostolo qui cum praemisisset « investigabiles esse divitias Christi, et dispensationem sacramenti absconditi a saeculis in Deo, qui omnia creavit , » subjunxit atque ait, « ut innotescat principatibus et potestatibus in coelestibus per Ecclesiam multiformis sapientia Dei . » Per Ecclesiam, id est, per ea quae in Ecclesia vel cum Ecclesia Deus homo factus egit, Sponsus pro sponsa, passus, mortuus et resurgens a mortuis, superato principe mortis. Innotescere dicit principatibus et potestatibus in coelestibus multiformem sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
illud ẽ. u̾bũ dñi: aurũ illd̾ ẽ sp̃e oris dñi.
Illo auro sic st̃ alligati lapides p̃ciosi. la¬
pides ignitiut inet̾num stent mordini¬
b siuis. de nullus ex eis ũ qͣm excid̾e possit.
hoc ẽ qd̾ psalmista canit. I erbo dñi cel
firmati sunt: &e sp̃u oris eius omĩs u̾ͥtuf

Expanded text:
illud est verbum domini, aurum illud est spiritus oris domini. illud est verbum domini, aurum illud est spiritus oris domini. Illo auro sic sunt alligati lapides pretiosi, lapides igniti, ut in eternum stent in ordinibus suis, et nullus ex eis umquam excidere possit. Hoc est quod psalmista canit: Verbo domini celi firmati sunt, et spiritu oris eiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑientia uitȩ longissime: partĩ. ꝑ dĩ iussũ.
angłica reuelatione. Hii. corpoꝵ aeriorum
natura uigent. Ante tͣnsgͥssionẽ quidẽ celes-¬
sp̃s qui increatoris sui dilectione mã¬
sert & inu̾itate stetert uenerandis ordinib
distincti. cesplendidis nominib merito st̃
decorati. ut alii uocent᷑ & sint angłi. alii.
archangłi: alii. throni: alii. dñationes. alii.¬
pͥncipatufi alii potestates: alii uͥtutes: alii.
cherubm: alii seraphin. Isti nouẽ ordines
angłoꝵ lapides illi sunt p̃sciosi. sardius.
topatiꝰ iaspis. chrysolitus. onix. berillus.
saphirus. carbuncłs. & smaragdꝰ. quoꝵ ut
foramina. sic &e tua p̾parata sunt inquit.
in die qͣ conditꝰ es tu cherub extentus ce
ꝓtegens. s ñ similit̾ ut isti tu qͦ infora¬
minib tius auri ligat᷑as recipisti. immo
rẽpulisti manũ aurificis. siue artificis dĩ.
Qual auri ligaturas receꝑunt isti: Aur̃

Expanded text:
perientia vitę longissimę, partim per dei iussum perientia vitę longissimę, partim per dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem celesli spiritus, qui in creatoris sui dilectione manserunt et in veritate steterunt, venerandis ordinibus distincti et splendidis nominibus merito sunt decorati, ut alii vocentur et sint angeli, alii archangprincipatus, alii potestates, alii virtutes, alii cherubim, et alii seraphim. Isti novem ordines angelorum, lapides illi sunt pretiosi, sardius, topazius, jaspis, chrysolithus, onix, beryllus, sapphirus, carbunculus et smaragdus quorum ut « foramina, » sic « et tua praeparata sunt, » inquit, « in die qua conditus es tu cherub, extentus et protegens, sed non similiter ut isti tu quoque in foraminibus tuis auri ligaturas recepisti, immo repulisti manum aurificis sive artificis dei. Qualis auri ligaturas receperunt isti? Aurum
Abbreviated transcription (Latin):
turq inferno inferiori. seq adhoc in diẽ
sum fluxit. s etiã intentione semꝑ deor¬
sũ fluit. Semꝑ enĩ uitissima queq appe¬
tit. tam uilis nẽ nebulo. qͣm głosus ar¬
changłs pͥmũ extitit. quod ꝑpendat qui
pot̃. ex eo qd inscͥptura sacra. sp̃s rimũ¬
dꝰ nuncupari ꝯsueuit. G recȩ qͦ diabolꝰ
idem sonat: qd̾ latinȩ criminator siue ac¬
cusator. Et hic sensus u̾acit̾ illi congruit:
ꝓ causa duplici. Nã ⁊õe cͥm̃suũ refert sẽꝑ
ce abinccio retulit in dm̃ꝰ. sese iustũ. dm̃
uͦ aud ens dic̃e iniustũ: &e fictis cͥmnib
innocentiã accusat eleccor. Unde & in a¬
los añ conspectũ dei nr̃i. die ac nocte. An¬
gũi eius gͣrs demones .id e. scientes dñr
Presciunt enĩ multa fut᷑a. unde ce solent
responsa dare aliqͣ. In ẽ. nãq illis cognit̾o
rerum. plusqͣm infirmitati humanȩ. par¬
tĩ sub. tilioriᷤᷤ sensus accumine: partĩ. ex¬

Expanded text:
turque inferno inferiori, seque ad hoc in diemturque inferno inferiori, seque ad hoc in diemsum fluxit, sed etiam intentione semper deorsum fluit. Semper enim vilissima quaeque appetit, tam vilis nunc nebulo, quam gloriosus archangelus primum exstitit. Quod perpendat, qui potest, ex eo quod in Scriptura sacra spiritus immundus nuncupari consuevit. Graece quoque diabolus idem sonat, quod Latine criminator sive accusator; et hic sensus veraciter illi congruit pro causa duplici. Nam et omne crimen suum refert semper, et ab initio retulit in Deum, sese justum, Deum vero audens dicere injustum, et fictis criminibus innocentiam accusat electorum. Unde et in Alos ante conspectum dei nostri die ac nocte. Angeli eius grece demones, id est Scientes dicuntur. Presciunt enim multa futura, unde et solent responsa dare aliqua. Inest namque illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanę, partim subtiliori sensus acumine, partim ex
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut uocaret᷑ diabolus: qd̾ pͥmus edidit
ꝑ scͥpt᷑am dd̾. loquens in sp̃u. Constitue
suꝑ eũ peccatorẽ: & diabolus stet adextͥs
eiꝰ. diabolus nãq heł raice: deorsũ fluenͨ.
suie clausus ergastulo. int̾pretat᷑. P orro
uocabulũ. dequo iã dictũ ẽ. scilicet satha¬
nas. qd̾ int̾pretat᷑ adu̾sarius. cuiꝰ ꝓꝑt̾ cau¬
sam nomiis cecsdit. & faccus ẽ. diaboluᷤ:
antiquior scͥptura libri iob pͥmitus edi¬
dit. Quadã inquit die cũ uenissent filii
dei. ut assist̾ent coram dño: affuit int̾
eos etiã sathan. E x quo suꝑbire cepit. ex
eo sathan e̾. scilicet dei adu̾sarius. & ex qͦ
ꝓpt̾ eandẽ suꝑbiã ꝓiectus cecidit: ex eo
dr̃ ce ẽ diabolus. ẽ unc nanq deorsũ flux̃.
&e ergastulo olausus ẽ. quia uidelicet in
der &e qͣsi mergastulo tenet᷑. dũ in aere de¬
p̃ssus. impossibile sentit eẽ ut rursus as¬
cendat illuc unde cecidit. ĩmo fut᷑m eẽ
ñ ignorat. ut adhuc inferiꝰ p̃cipitet᷑. t̾rada¬

Expanded text:
est, ut vocaretur diabolus, quod primus edidit per scripturam David loquens in spiritu: Constitue super eum peccatorem, et diabolus stet a dextris eius. Diabolus namque hebraice 'deorsum fluens' sive 'clausus ergastulo' interpretatur. Porro vocabulum, de quo iam dictum est, scilicet sathanas, quod interpretatur adversarius, cuius propter causam nominis cecidit et factus est diabolus, antiquior scriptura libri Iob primitus edidit: Quadam, inquit, die, cum venissent filii dei, ut assisterent coram domino, adfuit inter eos etiam sathan. Ex quo superbire cępit, ex eo sathan est, scilicet dei adversarius, et ex quo propter eandem superbiam proiectus cecidit, ex eo dicitur et est diabolus. Tunc namque deorsum fluxit et ergastulo clausus est, quia videlicet in Dei, et quasi in ergastulo tenetur, dum in aere depressus impossibile sentit esse ut rursus ascendat illuc unde cecidit, imo futurum esse non ignorat, ut adhuc inferius praecipitetur, trada
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: uerũ etiã ꝓpt̾ sui nominis int̾pre¬
tationẽ. I nt̾pretat᷑ em̃ angustia. ce qͥd
sera angustia. angusta miseria: P orro
ut leuaret planctũ suꝑ regẽ tyri. idẽ. sr̃
diabolũ pͥncipem huiꝰ scłi. ñ eadẽ causa
fuit hoĩ. qͣm fuisse iã dictũ ẽ. scĩs ce bea¬
tis angłis. Cur gͦ illum ꝙͦ plang̾e iubet᷑:
dicendo. fili homĩs leua planctũ suꝑ
regem tyri: Quomͦ plangere debet illũ.
cuius runa ñ hoĩum s angłoꝵ multi¬
tudiues diminuigt. hominib aut̃ man-¬
siones incelestib ad qͣs ascend̾e. qͣs pos¬
sidere possint cadendo uacuas reliquit:
Plane. ñ otiosa hȩc inquisitio e̾. & ñ inu¬
tilit̾ solui pot̾. Qd̾. ut planius fiat: indẽ¬
dum priꝰ ẽ. qͥs uł quał ille planctꝰ sit:
de qͦ curare deceat dm̃ dicentẽ. fili hoĩs.
leua planctũ. P lanctꝰ iste humilitas
m̃tis ce confractio cordis ẽ: consid̾antis.
ce uidentis oꝑa dñi. qͣm t̾ribilis sit inꝯ

Expanded text:
iam propter sui nominis interpretationem. Interpretatur enim angustia. Et quid sera angustia, angusta miseria? Porro ut levaret planctum super regem Tyri, id est super diabolum, principem huius seculi, non eadem causa fuit homini, quam fuisse iam dictum est sanctis et beatis angelis. Cur ergo illum quoque plangere iubetur diregem Tyri? » Quomodo plangere debet illum, cujus ruina non hominum, sed angelorum multitudines diminuit? Hominibus autem mansiones in coelestibus, ad quas ascendere et quas possidere possint, cadendo vacuas reliquit plane, non otiosa haec inquisitio, et non inutiliter solvi potest. Quod ut planius fiat, videndum prius est quis vel qualis ille planctus sit, de quo curare deceat Deum, dicentem: « Fili hominis leva planctum. » Planctus iste humilitas mentis et confractio cordis est, considerantis et videntis opera Domini, quam « terribilis sit in
Abbreviated transcription (Latin):
decepit affectio. Tu etatis nature ꝓpositi
ordinem custodisti. ego deliqui aliter dete
quam poscebat u̾itas uidicando. Ad ħ rede¬
unt quos diligentia insulsa captiuat. ꝓ¬
inde iam sine eircuitione loquendũ ẽ. Qio
te immemorẽ tui duxit in sana psũptio.
ut scõ pb̃ro dice̾s in uersibꝰ illis quamius
famare uolui quod scͥpseram: Aut epita¬
phia hoc poscebant. aut ratio: Quis l oc
imꝑitus. quis terum sanitate uacuus dix

Expanded text:
decepit affectio: tu aetatis, naturae, propositi decepit affectio: tu aetatis, naturae, propositi ordinem cuquam poscebat ueritas iudicando. ad hoc redeunt quos diligentia insulsa captiuat. proinde iam sine circuitione loquendum est. quo te inmemorem tui duxit insana praesumptio, ut sancto presbytero diceres in uersibus illis quamuis famareuolui quod scripseram ? aut epitaphia hoc poscebant aut ratio? quis hoc inperitus, quis tecum sanitate uacuus dix
Abbreviated transcription (Latin):
in lucem exire publicã ñ detestor: Non me
etas tua. ñ ingenio meo pot̾ reuocare par
formula. Eligo benignis plus crede. quam
ꝑitis. ut bona originis ance ferant᷑ studiis.
Quod fidelis es. diuimi ẽ mumis mñ natura.
eruditio ꝑ dm̃ ueniet res secunda. Necẽe ẽ
ut cotũ tibi amor integritatis exhibeat. p̾ma¬
rũ partiũ insignia iam tenenti. Ergo ho¬
nore salutationis accepto. noiũs me uixta pe¬
titionem urãm epłam aduos ammonitioĩs
quãius sub festinatioẽ dictasse. Quã ad dõ¬
nũ patͥciũ sẏmmacũ iecireo dirige̾ ꝓcuraui.
ut quod in ea emĩdatiõe dignũ ẽ corrigatur
S ꝓpt̾ subreptionẽ negligentie. de quoq eiꝰ
exemplaribꝰ informaui. Qua de retu apuo
te esto. ⁊ caue ne tibi ad de ꝑlatam manifesteᷤᷤ.¬
ꝯp̃henso suꝑiꝰ eminentissimo uiro ceu rem
nouam postulans. Quia si eiꝰ eam magistĩo
placuisse cognou̾is. ad noticiã eoꝵ ꝑferre qui

Expanded text:
in lucem exire publicam non detestor? non me in lucem exire publicam non detestor? non me aetas tua, non ingenio meo potest reuocare par formula. eligo benignis plus credere quam peritis, ut bona originis anteferant studiis: quod fidelis es, diuini est muneris in natura: eruditio per deum ueniet res secunda. necesse est, ut totum tibi amor integritatis exhibeat primarum partium insignia iam tenenti. ergo honore salutationis accepto noueris me iuxta petitionem uestram epistolam ad uos admonitionis quamuis sub festinatione dictasse, quam ad domnum patricium Symmachum idcirco dirigere procuraui, ut quod in ea emendatione dignum est corrigatur. sed propter subreptionem neglegentiae te quoque eius exemplaribus informate esto: et cave ne tibi ad te perlatam manifestes comprehenso superius eminentissimo viro, ceu rem novam postulans: quia si ejus eam magisterio placuisse cognoveris, ad notitiam eorum perferre qui
Abbreviated transcription (Latin):
ecesse ẽ ut qui desid̾at scͥpta ur̃a ñ tace¬
at. Nec silentii exemplum tribuat. qͥ
cupit alloꝗuũ. Iuxta orationũ ur̃ar̃ suffra¬
gia quos innocentia  deuotio dõ nr̃o facit
acceptos. meliorẽ me eẽ iam sentio. Desidans
honorificentia salutationis impensa. quã
bene ualeatis agnosee̾. Q uia pꝰ receptã sa¬
beneficia dum mereor in longũ ꝯderi. ñ se
debet penden ᷤᷤ anima ñ omisit. ẜene iam
uocatur adiuditiũ.⁊ ad hucsuspiest in hac
luce quos coluit. Quã uera ẽ illa senteneia
qͦd sc̃s affectus nec morte ꝑeat. Ergo dña mea
seruitiis uos debite salutationis ꝓsequens:
Rogo ut agnitis que cuta me geruntur. ꝓ il¬
lo quo omĩb eminetis. ⁊ sangunus intore
nꝯu̾sationis radiis. domno meo apło ⁊ cet̾is
eius fr̃ib supplicetis. ut ꝑ eos exorata dĩ poten¬
dia clem̃tie sue que tarda eẽ ñ solet. beneficia
cura pensabitur. quodde ⁊ frequen¬
tibͣ paginis alloquor. ⁊ offitio sermonis cui

Expanded text:
ecesse est, ut qui desiderat scripta uestra non taceat nec silentii exemplum tribuat qui qui alloquium. iuxta orationum uestrarum suffragia, quos innocentia et deuotio deo nostro facit acceptos, meliorem me esse iam sentio, desiderans honorificentia salutationis inpensa quam bene ualeatis agnoscere, quia post receptam sabeneficia, dum mereor in longum conteri, non debet pendens anima non omisit. paene iam uocatur ad iudicium et adhuc suspicit in hac luce quos coluit. quam uera est illa sententia, quod sanctus affectus nec morte pereat! ergo, domina mea, seruitiis uos debitae salutationis prosequens rogo, ut agnitis quae circa me geruntur pro illo quo omnibus eminetis et sanguinis nitore et conuersationis radiis, domno meo apostolo et ceteris eius fratribus subplicetis, ut per eos exorata dei potentia clementiae suae, quae tarda esse non solet, beneficia cura pensabitur, quod te et frequentibus paginis alloquor et officio sermonis tui
Abbreviated transcription (Latin):
guore parit ce uita caruit. &e uxore eiꝰ atha¬
lia gladio intͥfecta. ĩ gressus ẽ ioiada pon¬
tifex ce omĩs ppłs domũ baal: destruxert̃
eam. ce altaria: ac simulae hra aliꝰ con¬
fregtrunt: ma tham ꝙͦ sacdotem baal
int̾fecer̃t ante aras. Porro in isrł.idem
helyas. ꝓpħas baal q̃dringentos. & qͥnqua¬
ginta uiras una dic int̾fecerat. &t eos qͥ suꝑ¬
fuerant. om̃s ꝓpħas. uniu̾sos seruos. &e cunc¬
tos sacdotes baal intͥfecit. & edem eiꝰ destripẽ.
statuãq combussit. e cõminuit iheu. q̃m
uice eiꝰdem helys in regẽ helyseus inrx̾at.
suꝑ ise. Heliȩ nanq dñs uiserat ut un¬
geret eundẽ iheu. & h ministiũ. hely seus
impleuit. suꝑ quo p̃ceꝑat dñs helye. helyse
helye flãmantis. qͥ uidelicet helyas sic̃ de
illo u̾acit̾ dictũ ẽ. qͣsi ignis erat. & u̾bũ ipsiꝰ.
qͣsi facula ardebat.

Expanded text:
guore pariter et vita caruit et uxore eius Othoguore pariter et vita caruit et uxore eius Otholia gladio interfecta ingressus est Ioiada pontifex et omnis populus domum Baal, destruxerunt eam et altaria ac simulacra illius confregerunt, Mathan quoque sacerdotem Baal interfecerunt ante aras. Porro in Israel idem Helyas prophetas Baal quadringentos et quinquaginta viros una die interfecerat et eos, qui superfuerant, omnes prophetas, universos servos et cunctos sacerdotes Baal interfecit et edem eius destruxit statuamque combussit et comminuit Iheu, quem vice eiusdem Helyę in regem Helyseus unxerat super Israel. Helyę namque dominus iusserat, ut ungeret eundem Iheu, et hoc ministerium Helyseus implevit, super quo preceperat dominus Helyę: HelyseuHelyę flammantis, qui videlicet Helyas sicut de illo veraciter dictum est, quasi ignis erat et verbum ipsius quasi facula ardebat.
Abbreviated transcription (Latin):
runtam̃ baal deletus ẽ. de samaria. ce de
iherłm. Nam etiã in i̾erłm ꝓflux̾at sacri¬
legiũ łerabel: qͥa uidelicet achalia filia i̾ezabel :
achab. ipeor fuit ioram. filii iosaphat regis
iudȩ de qua. sic scͥptũ ẽ. in paralipomenon
Atbalia enĩ inͣpussima. ce filii eĩ. destripxe¬
rant domũ dei. de de uniu̾sis quȩ scĩficata
fuerant templo dñi. ornauerant phanum
baalim. De utroq deletus c̃ baał .i. de ist.
tere ab eḣa ꝓpħa. in quib sc̃ptũ erat. Hec
in uiis iosaphat patͥs tuiꝰ s incessisti ꝑ iter
regum isrł. ae fomicari fecisti uidã a habita¬
tores ihersm: ecce dñs ꝑcutiet te plaga mag
ꝙ suba tua. T u autẽ egrotabis pessimo sã¬
guore uteri. donee egrediant᷑ uitalia tua
pauiatim ꝑ singłos dies. Iuxta u̾bũ h fae¬
tum ẽ. Ille nanq uideł. ioram . fuꝰ ios aphat.
rex iuda ꝑ duoꝵ cͥculũ annorũ. sic songa ꝯ¬
sũptus tabe ut egͥeret etiã uiscera sualan¬

Expanded text:
est de Samaria et de Iherusalem. Nam etiam in Iherusalem profluxerat sacrilegium Iezabel, quia videlicet Otholia filia Iezabel et Achab, uxor fuit Ioram, filii Iosaphat regis Iudę, de qua sic scriptum est in paralypomenon: Otholia enim impiissima et filii eius destruxerant domum dei et de universis, quę sanctificata fuerant templo domini, ornaverant phanum Baalim. De utroque deletus est Baal, id est de Israel terę ab Helya propheta, in quibus scriptum erat: Hęc in viis Iosaphat patris tui, sed incessisti per iter regum Israel et fornicari fecisti Iudam et habitatores Iherusalem, ecce dominus percutiet te plaga magnsaque substantia tua. Tu autem egrotabis pessimo languore uteri, donec egrediantur vitalia tua paulatim per singulos dies. Iuxta verbum hoc factum est. Ille namque, videlicet Ioram filius Iosaphat rex Iuda, per duorum circulum annorum sic longa consumptus tabe, ut egereret etiam viscera sua, lan
Abbreviated transcription (Latin):
uł qͦm᷑ ꝯpleuit ds̃ regnum illud: Ni¬
mirum. anteꝗͣ. conderetur niniue.
pͥusꝗͣ edificaretur babylon. añquã
nasceret᷑ ninus. pͣꝗͣ fieret assur. siue
nemiroth filius chus. cuiꝰ regni pͥn¬
ci pium fuit babylon: nunĩauit dẽ
regnũ illud. Sicut om̃ia innum̾o.
ꝑmitt̾et suꝑ eas eleuari bacutum im¬
pioꝵ: uirgam sue iugum dñantiũ
scilicet regnum iam dictum: ut ce¬
deret ppłs imindignatione. subic̾et
infudore gentes: ꝑsequerent᷑. crude¬
lit̾. Causas in quam sciuit᷑⁊ scd̾m cau¬
sarum quantitatẽ. num̾auit atq mẽ¬
sus ẽ. tempora siue annos eiusdꝰ regni:
turga illa impioꝵ dñantum usq ad
filios: quoꝵ iniquitates ⁊ pecc̃a uisi¬
tari oportebat. quia derelinquerant
legem dñi: quia ñ ambulauerant
iniudiciis dñi. Iam ergo tempus
erat .lam euoluti fuerant anni num̃o
quem prefixerat: oportebat fieri qd̾
ꝑpsalmistam p̾dictum fuerat: quia
non relinquet dñs uirgam pecc̃oꝵ.

Expanded text:
do complevit deus regnum illud? Nimirum antequam consideretur Ninive, priusquam ędificaretur Babylon, antequam nasceretur Ninus, priusquam fieret Assur sive Nemroth filius Chus, cuius regni principium fuit Babylon, numeravit deus regnum illud, Sicut omnia in numero permitteret super eas elevari baculum impiorum, virgam sive iugum dominantium, scilicet regnum iam dictum, ut orderet populos in indignatione, subiceret in furore gentes, persequeretur crudeliter. Causas, inquam, scivit et secundum causarum quantitatem numeravit atque mensus est tempora sive annos eiusdem regni,virga illa impiorum dominantium usque ad filios, quorum iniquitates et peccata visitari oportebat, quia dereliquerant legem domini, quia non ambulaverant in iudiciis domini. Iam ergo tempus erat, iam evoluti fuerant anni numero, quem prefixerat et oportebat fieri, quod per psalmistam predictum fuerat: Quia non relinquet dominus virgam peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
us̾. ꝓmissor fidelis: unde iustificareris.
tius: miserere mei. ut iustificeris in ser¬
monib tuis. ⁊ tuncas cum uidicaris:
simirũ sciebas. ⁊ disposueras uistificari.
⁊ uince̾. ex loco humili: unde impurꝰ he¬
rodes inmo diabolus eui seruebat he¬
rodes. nichil posset suspicari. quod uale¬

Expanded text:
Deus promissor fidelis, unde justi ficareris aDeus promissor fidelis, unde justi ficareris ais: Miserere mei, ut iustificeris in sermonibus tuis et vincas cum iudicaris? Nimirum sciebas et disposueras iustificari et vincere ex loco humili, unde impurus Herodes, immo diabolus, cui serviebat Heodes, nihil posset suspicari, quod vale
Abbreviated transcription (Latin):
eumq regium qͥppiam subintellexerat:
quac̾q ex domo uł ĩ sua. immo maxime
sua de domo uł genitura. regiȩ quippiã
estimationis olfecerat: quãdã deniq ꝯui¬
gem regiȩ stirpis habuerat. p̃ter ꝯplures
auias mariamnem. pontificis hirani filiã.
de qua: ifilios alexandrũ atq aristobolũ
si sceꝑat: omĩno undec̃q siue deforis. siue
deintus regale quipiam posse sꝑari ꝑsen¬
serat᷑. seuiebat immanis belua: simulq põ¬
tifices ⁊ suos filios regales trucidabat: uidł.
ne seipm̃ miis cupids regnantem ulla pꝰ¬
set inquietare ꝑsona. ꝑullã eiusmodi suspi¬
cionem. Iam dudũ quippe regia cum sac̾¬
dotal familia ꝑmixta fuerat᷑.  iocireo in
utrãq pariter ferebat᷑ truculentꝰ homi¬
cida: milli serui parcens: ñ abuxorib ꝓpͥis.
ñ a filiis. occasione suborta ferrũ differens:
q ñ quidẽ eiꝰ fiuii. mat̾no sanguine. regiã
ꝯtingebant ꝓgeniem. Unde gͦ uinc̾es¬

Expanded text:
cunque regium quidpiam subintellexerat, cunque regium quidpiam subintellexerat, quacunque ex domo vel etiam sua, imo maxime sua ex domo vel genitura regia quempiam aestimationis olfecerat, quamdam denique conjugem regiae stirpis habuerat, praeter conplures alias, Mariamnem pontificis Hircani filiam, de qua et filios Alexandrum atque Aristobulum susceperat, omnino undecunque sive deforis sive deintus regale quidpiam sperare posse praesenserat, saeviebat immanis bellua, simulque pontifices, et suos filios regales trucidabat, videlicet ne seipsum nimis cupide regnantem ulla posset iniquietare persona per ullam ejusmodi suspicionem. Iam dudum quippe regia cum sacerdotali familia permixta fuerat, et idcirco in utramque pariter ferebatur truculentus homicida, nulli sexui parcens, non ab uxoribus propriis, non a filiis occasione suborta ferrum differrens, quoniam quidam eius filii materno sanguine regiam contingebat
Abbreviated transcription (Latin):
do amplius mirari posses. homicidȩ. im¬
mo patricidȩ tantũ licusse: ut religionis
caput. id ẽ altare ip̃e ponẽt: cui xp̃c uł i
quo d̾i filius homo factus. deo pat̾ ꝓtinꝰ
cũ hostiis legalib p̃sentari deberet. hec
breuit᷑ de templo dicta sint: ut iam ui¬
ueat prudens laudator iudicioꝵ d̾i. quia
p̃ter causas aliasꝓꝑpt̾ quias tẽplũ illud
mane̾ ñ debuit. ista quoq causa nocere
potuit᷑: ut ñ quomͦc̃q s nimiis malem
mio cũ fragore. quem totus orb̾ audiuit.
cacłet. qͦd ille fabricauit. hominũ hostis:
immicus dĩ. Nunc ad susceptũ. sermo re¬
dcat. ꝓpħicȩ ueritatis capłm .xuii.
t̃ lbanus inqͥt. cum excelsis cadet.
Iam diximꝰ. qui a grande illius li¬
bam excelsum cecid̾at: in eo uideł. qͦd scep¬
trũ de uda ⁊ dux de femorib eiꝰ defecerat.
fuestus herodes regiã stirpem ferro ex¬
tirpabat: ⁊ extirpare ñ cessabat. Unde¬

Expanded text:
to amplius mirari possis homicidę imto amplius mirari possis homicidę immo parricidę tantum licuisse, ut religionis caput, id est altare, ipse poneret, cui Christus vel in quo ded filius homo factus deo patri protinus cum hostiis legalibus presentari deberet. Hęc breviter de templo dicta sint, ut iam videat prudens laudator iudiciorum dei, quia preter causas alias, propter quas templum illud manere non debuit, ista quoque causa nocere potuit, ut non quomodocumque, sed nimis male, nimio cum fragore, quem totus orbis audivit, caderet, quod ille fabricavit hominum hostis, inimicus dei. Nunc ad susceptum sermo redeat prophetice veritatis capitulum.t Libanus, inquit, cum excelsis cadet . » Jam diximus quia grande illius Libani excelsum ceciderat, in eo videlicet quod sceptrum de Juda et de femoribus ejus defecerat. Funestus Herodes regiam stirpem ferro exstirpabat, et exstirpare non cessabat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ uidisse arbitiemur. ut dicẽtur ei. qͦ¬
modo dictũ ẽ. ⁊ moysi. de faciendo tab̾na¬
cło. inspice ⁊ fac scd̾m exemplar qͦd tͥ in
monte monstiaui. S alomon quoq aur̃
⁊ argentũ. ñ ex rapinis: s ex dono d̾i habu¬
it. Nũ quid talib actantis. herodes nebu¬
Losose ꝯferre debuit: xui¬
Uꝑ illiꝰ hoĩs oꝑe. ppłs omĩs. leticia ef¬
ferri. tantoq peccator ñ debuit ad¬
ulari.S mnͣprudens. leticia ꝯpletu se . et
pͥmũ qͥdem. ꝓceleritate. deo grãs agebat:
deinde de alacͥtate regis. quã indedicatioe
habuit. laudib extollebat. Meritogͥ. ri¬
sus coꝵ in fletum: ⁊ gaudiũ. uerti debu¬
it inmerorẽ. Ueruntñ sciendũ: quia li¬
cet herodes mutaui̾t parictes.:⁊ spectan¬
dos ꝓ sua gła magnos ꝯgesserit lapides.
qͥs admirari pot̾ant discipłi quoq xp̃i.
dicentes: magister aspice quales lapides.
⁊quales structurȩ. ñ tñ depositũ uł mu¬
tatum fuit altare. Q uod si euenisset: inł¬

Expanded text:
onem vidisse arbitremur, ut diceretur ei, quomodo dictum est et Moysi de faciendo tabernaculo: Inspice et fac secundum exemplar, quod tibi in monte monstravi? Salomon quoque aurum et argentum non ex rapinis, sed ex dei dono habuit. Numquid talibus ac tantis Herodes nebulo sese conferre debuit? er illius hominis opere populus omnis lętitia efferri tantoque peccatori non debuit adulari. Sed imprudens lętitia completus est, et primum quidem pro celeritate deo gratias agebat, deinde de alacritate regis, quam in dedicatione habuit, laudibus extollebat. Merito igitur risus eorum in fletum et gaudium verti debuit in merorem. Verumtamen sciendum, quia licet Herodes mutaverit parietes et spectandos pro sua gloria magnos congesserit lapides, quos admirari poterant discipuli quoque Christi dicentes: Magister, aspice, quales lapides et quales structurę, non tamen depositum vel mutatum fuerit altare. Quod si evenisset, mul
Abbreviated transcription (Latin):
oituum. ⁊ qͦd maximũ c̃. amicitis fauorq
romanoꝵ qͥ omĩum rerũ dñi eristunt. cui
ñ studemꝰ. relictum necessitate scruitutis
tempore opus corrigere. ⁊ integrũ deo p̃¬
bere ꝓ beneficiis eius in meo rogno colla¬
tis: Hec dicens ꝓꝑauit. templumq in uno
anno ⁊ m̃sib quinq ꝑ actumẽ. Nonne
homo ille. immo bestia sic loquens. ⁊ sic
ꝓꝑant̾ faciens. dauid fideli. ⁊ pacificosalo¬
moni. regib legitimis. regib detribi
iuda. lese ꝯferre. aut etia p̃ferre conten¬
dit . At ille uidcł fidelis dauid. nulli qͥe¬
quã rapuit᷑ nec de rapinis domũ nomini
dnĩ edificari instituit: s occe ego inquis.
in pauꝑtatu la mea p̃paraui impensas do¬
mus dnĩiauri talenta centũ milia. ⁊ ar

Expanded text:
ituum et, quod maximum est, amicitiae favorque ituum et, quod maximum est, amicitiae favorque Romanorum, qui omnium rerum domini existunt, cur non studemus relictum necessitate servitutis tempore opus corrigere et integrum Deo prebere pro beneficiis eius in meo regno collatis? hec dicens properavit templumque in uno anno et mensibus quinque peractum est. Nonne homo ille, immo bestia, sic loquens et sic properanter faciens, David fideli et pacifico Salemoni regibus legitimis, regibus de tribu Iuda, sese conferre aut etiam preferre contendit? At ille, videlicet fidelis David, nulli quicquam rapuit nec de rapinis domum nomini Domini edificari instituit, sed: Ecce, ego, inquit, in paupertacula mea paravi impensas domus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑabilit̾ eẽ ext̾minatũ. Hoc urtĩm dictũ
sit: qͦd tunc libanus cad̾e cepit. qñ liero¬
des templũ uetꝰ deposuit. ⁊ aliud ꝯdidit:
maiꝰ qͥdera ⁊ duplũ quã fecerant filii tͣns¬
migrationis. s hoc fecit głam querens
suam non dei. xu¬
Denc inqͥt nostis qͦd istud maximo do
templũ. nr̃i patres edificaucrunt.
cũ de babylonia remeassent: ⁊ quia de¬
sunt ei ad magnitudinẽ in altum cubi¬
t sexagnita. scd̾m instar illiꝰ qͦd salomon
ꝯstruxerat. Nemo negligentiã pietatis
parentũ nr̃oꝵ accusꝗt. Non culpa illoꝵ
factũ ẽ. breuiꝰ templũ. s cyrus. ⁊ darius. huiꝰ¬
modi m̃surã edificationis fieri p̃ceꝑunt.¬
Nostri patres. ⁊ parentũ nr̃oꝵ dixit: quia
iudcł iudaiq cũ ñ cẽt generis. se uolebat
haberi. Subsecutus ⁊ hoc ait. Nunc autẽ.
qñ nutu di pͥncipatu meo par larga ꝯces¬
sa ẽ: ⁊ diuitiarũ possessio. ⁊ multitudored¬

Expanded text:
perabiliter esse exterminatum. Hoc interim dictum perabiliter esse exterminatum. Hoc interim dictum sit, quod tunc libanus cadere cępit, quando Herodes templum vetus deposuit et aliud condidit maius quidem et duplum quam fecerant filii transmigrationis, sed hoc fecit gloriam quęrens suam, non dei. e, inquit, nostis, quod istud maximo deo templum nostri patres ędificaverunt, cum, de Babylonia remeassent, et quia desunt ei ad magnitudinem in altum cubiti sexaginta secundum instar illius, quod Salomon construxerat. Nemo negligentiam pietatis parentum nostrorum accusat. Non culpa illorum factum est brevius templum, sed Cyrus et Darius huiusmodi mensuram ędificationis fieri preNostri patres et parentum nostrorum dixit, quia videlicet Judaici cum non esset generis, se volebat haberi. Subsecutus, et hoc ait: Nunc autem quoniam nutu Dei principatui meo pax larga concessa est, et divitiarum possessio, et multitudo red
Abbreviated transcription (Latin):
plũ uetus. qͦd reu̾s de babylonia filii tͣns¬
migrationis edificauert᷑. ⁊ uictores ma¬
chabei purificauert᷑. pꝰ sexcentos an nos
ueposuit:⁊ aliud ꝯdidit. Unde illi huiꝰ¬
cemodi oꝑis p̃sumptio: Nunqͥd illud opꝰ
stare debuit: aut placẽ do potuit e si
dauid fidelis. de tribu uida rexinuentꝰ
⁊ electus scd̾m cordĩ. domũ dnõ edifica¬
re ñ debuit. dicente illi dño. ñ edifica¬
bis domũ nomini meo. eo qͦd sis uir bel¬
lator. ⁊ multũ sanguinẽ fudis: quomo¬
uo iste. ñ qualisc̃q sanguinis effusor. ue¬
rum etiã uxoꝵ atq filioꝵ occisor n domeᷤᷤ¬
ticorũ siue amicoꝵ furialis int̾emptor.
uomũ debuit edificare dño:. Non gͥ mi¬
rũ qͦd ab impio factũ de rapinis atqer
spolus regionũ. ad tã miserabile tamq hor¬
ribile ꝑuenit excidiũ: quopꝰ xp̃i passio¬
nem constat illud ꝑ romanos in recu¬

Expanded text:
plum vetus, quod reversi de Babylonia filii transplum vetus, quod reversi de Babylonia filii transmigrationis ędificaverunt et victores Machabei purificaverunt, post sexcentos annos deposuit et aliud condidit. Unde illi huiusce operis presumptio? Numquid illud opus stare debuit aut placere deo potuit? Si David fidelis de tribu Iuda rex inventus et electus secundum cor dei domum domino ędificare non debuit dicente illi domino: Non ędificabis domum nomini meo, eo quod sis vir bellator et multum sanguinem fundens, quomodo iste non qualiscumque sanguinis effusor, verum etiam uxorum atque filiorum occisor et domesticorum sive amicorum furialis interemptor domum debuit ędificare domino? Non igitur mirum, quod ab impio factum de rapinis atque ex spoliis regionum ad tam miserabile tamque horribile pervenit excidium, quo post Christi passionem constat illud per Romanos irrecu
Abbreviated transcription (Latin):
saltu. cuiꝰ ꝯdensa ferro tunc temꝑis.
romani imꝑii. passim subu̾tebantur: et
subu̾sa fuerant. ita ut totus sub illo imꝑio
iam sileret mundꝰ. qñ flos iste de uirga uł
radice iesse ascendit: exxelsa libam. siue ip̃ẽ
libanꝰ quomͦ ceciderunt. circa huiꝰ floris
ascensum: Sũmnũ libam u̾ticem. ipm̃ in¬
tellige templũ: qr scͥptũ ẽ. in zacharia
ꝓp ħa. aꝑi libane portas tuas. ut comedat
ignis cedros tuas: ipãs aũ cedros uł ex¬
celsa libani pͥncipes gentis.: quoꝵ głȩ ca¬
put erat templũ ip̃m: quo augu stius.
inmundo nullũ fuit. Q uomͦ iste libanus.
cum excelsis suis tunc cecidit: uł cadere
cepit: Nimirũ magni ⁊ in recuꝑabilis
casus eiusaniciũ illud dicẽ ñ dubitau̾im:
qͦd herodes. quo regnante: cecid̾at magnũ
excelsum regiȩ dignitatis. ablatũ fuerat
qͥppe sceptrum de iuda. ⁊ dux defemori¬
b eiꝰ. herodes inquã. homicida multipli¬
citer. immo patricida. tẏrannꝰ ñ rex. tem¬

Expanded text:
saltu, cuius condensa ferro tunc temporis Romani imperii passim subvertebantur et subversa fuerant, ita ut totus sub illo imperio iam sileret mundus, quando flos iste de virga vel radice Iesse ascendit, excelsa libani sive ipse libanus quomodo ceciderunt circa huius floris ascensum? Summum libani verticem ipsum intellige templum, quia scriptum est in Zacharia propheta: Aperi, libane, portas tuas, ut comedat ignis cedros tuas; ipsas autem cedros vel excelsa libani principes gentis, quorum glorie. caput erat templum ipsum, quo augustius in mundo nullum fuit. Quomodo iste libanus cum excelsis suis tunc cecidit vel cadere cepit? Nimirum magni et irrecuperabilis casus eius initium illud dicere non dubitaverim, quod Herodes, quo regnante ceciderat magnum excelsum regię dignitatis – ablatum fuerat quippe sceptrum de Iuda et dux de femoribus eius –, Herodes inquam homicida multipliciter, immo et parricida. tyrannus non rex, tem
Abbreviated transcription (Latin):
peticio. magna ẽ ꝓpositi dei confirmatio.
quod ꝓposuit in u̾bo suo. sciens ce p̃sciens.
atq predestinatos habens om̃s sc̃os et
electos suos. qͦs nasciuolebat sͥ de gen̾e hu¬
mano: qͣntis meritis crescere. qͣnto num̾o
multiplicari haberent ex tunc usq ad
finem scłi: qñ ce congregatis illis ad dexterã
suã dicet ip̃m u̾bũ incarnatũ iħc xp̃c uictor
ꝓpositi. U enite benedicti patͥs mei: possi¬
dete regnũ quod uob paratũ ẽ̾. a consti¬
tutione mundi. E xplicit liber secundꝰ
e t RI  U s filiis noe

Expanded text:
petitio magna est propositi Dei confirmatio, petitio magna est propositi Dei confirmatio, quod proposuit in verbo suo, sciens et praesciens atque praedestinatos habens omnes sanctos atque electos suos, quos nasci volebat sibi de genere humano quantis meritis crescere, quanto numero multiplicari haberent extunc usque in finem saeculi, quando et congregatis illis ad dexteram suam dicet ipsum Verbum incarnatum Jesus Chrpropositi: Venite, benedicti patris mei, possidete regnum, quod vobis paratum est a constitutione mundi. EXPLICIT LIBER II. e tribus filiis Noe
Abbreviated transcription (Latin):
O st illud iudiciũ u̾bum dei suoᷤ
in mundo p̾cones notos e insignes
habuit. immo ut haberet effecit: quoꝵ pri¬
msͦ idẽ noe. cũ filiis suis benedictionẽ ean¬
dem accepit. qͣm dudũ ds̃ edixerat. qͣndo
pͥmos hoĩes macłm & feminã creauit.
Sicut enĩ tunc illi benedixit ds̃ & ait. creᷤ
eite ce multiplicamini. & replete t̾ram: sic
ce pꝰ diluuiũ residuis istis eodẽ u̾bo bene¬
dixit. sic deniq scͥptum ẽ. E gredere inqͥt
de arca tu ce uxor tua. filii tui & uxores fi¬
lioꝵ tuoꝵ tecũ: cuntta q quȩ st̃ apd̾ te.
educ tecũ. & ingredimini sitꝑ t̾ram: cresci¬
tt ce multiplicamini suꝑ eam. Acdemcepͦ.
odoratusq dñs odorẽ suauitatis: ce bene¬
dixit noe ce filiis eius: ce dixit ad eos. Cres¬
etde & multiplicamini & implete t̾ram:
&e sit t̾roi ur̃ ac tremor suꝑ cuncta aĩa¬
lia t̾re. deinde t̾cio. U os autẽ crescite ce
multiplicamim: & ingredimim suꝑ t̾rã.¬
ce implete eã.: t rina u̾borũ eoꝵdem re¬

Expanded text:
ost illud iudicium verbum dei suos in mundo precones notos et insignes habuit, immo ut haberet effecit, quorum primus idem Noe cum filiis suis benedictionem eandem accepit, quam dudum deus edixerat, quando primos homines masculum et feminam creavit. Sicut enim tunc illis benedicite, et multiplicamini, et replete terram , » sic et post diluvium residuis istis eodem verbo benedixit . Sic denique scriptum est: « Egredere, inquit, de arca tu et uxor tua, filii tui, et uxores filiorum tuorum tecum, cunctaque quae sunt apud te educ tecum, et ingredimini super terram, crescite et multiplicamini super eam. Ac deinceps: Odoratusque est dominus odorem suavitatis, et benedixit Noe et filiis eius et dixit ad eos: Crescite et multiplicamini et implete terram et sit terror vester ac tremor super cuncta animalia terrę. Deinde tertio: Vos autem crescite et multiplicamini et ingredimini superet implete eam . » Trina verborum eorumdem re
Abbreviated transcription (Latin):
s eo qd̵ sub eisdem temporib dicebat
dñs ad beatũ iob. de behemoth. cuiꝰ pha¬
rao fuerat tipus: qͥ fecit eum. applicabit
gladiũ eius.¬
rxi d ẽ bona intentione dei ppłm illũ de
serugtute liberantis: quał fuerit. ut sellicet
faceret eum excelsiorẽ cunctis gentib: &
quȩ illa celsitudo sit.¬

Expanded text:
 eo quod sub eisdem temporibus dicebat inus ad beatum Iob de Behemoth, cuius Pharao fuerat typus: Qui fecit eum, applicabit gladium eius21. De bona intentione dei populum illum de servitute liberantis, qualis fuerit, ut scilicet faceret eum excelsiorem cunctis gentibus, et quę illa celsitudo sit
Abbreviated transcription (Latin):
ce quod tabulȩ pͥores confractȩ sint: & qd̾
perinde ñ mirandũ ꝑ erdram ĩmutatoᷤᷤ
ẽẽ longe posteriꝰ carecteres. siue figuras
elem̃toꝵ: quales in monte syna ab ipso
dũo traditȩ sunt.¬
xxu ad miratio qd̾ de tam paucis litteris. qͦ
ñ plusqͣm uiginti due sunt: tam mag¬
nũ gen̾i humano collatũ sit auxiliũ.¬
.xxui. I t e m. de sacͣmentis que sub ip̃a littera¬
rũ suꝑficie latent: tanqͣm thesaurus in
agro absconditus.¬
xxyuiau A Le s obcausas. sacram̃ta cȩlestia.
tẽ temꝑis. sub agrest littera abscondi

Expanded text:
 quod tabulę priores confractę sint, et quod proinde non mirandum per Ezram immutatos esse longe posterius caracteres sive figuras elementorum, quales in monte Syna ab ipso domino traditę suntAdmiratio, quod de tam paucis litteris, quę non plus quam viginti duo sunt, tam magnum generi humano collatum sit auxiliu. 26. Item de sacramentis, que, sub ipsa litterarum superficie latent tamquam thesaurus in agro absconditus27. Quales ob causas sacramenta celestia tunc temporis sub agresti littera abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
xui & u od unꝰ idemoꝵ omp̃e sermo dñi. ce durꝰ
debellator. & mitis sit atq humił. & qd̃
eadẽ nocte qͣ apud impios omĩa repleũ
morte tanqͣm gygas:. in domib isrł. per
agnũ qͥ immolabat᷑ significabat᷑ eius
mansuetudo.¬

Expanded text:
 Quod unus idemque omnipotens sermo domini et durus debellator et mitis sit atque humilis, et quod eadem nocte, qua apud impios omnia replevit morte tamquam gigas, in domibus Israel per agnum qui immolabatur significabatur eius mansuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
si diuinꝰ fauor amnierit: cũ sedis apłice api
⁊ quod a nob̃ ñ oritur. iure nr̃o impute¬
tur excessu. Ex me didici fidem uetm ñ
ꝑire. dũ ꝑ negotia uouella cana poetarũ
reꝑatur admntiatio. de me dictũ estimo
uecidet inselix alieno uulne̾. Suꝑ expectã¬
ue memorie uir sauini filio exhibetur
p̃fata ꝯcinnatio. qui hactemis egͥcudinis
tentiis obstacłis. sine uitio suo ꝯstituta ui¬
olauit. fateor pene ammũ meũ reum fece¬
rat magnitudinis eẽ diues assertio. ⁊ crede
bam culpam eẽ ꝓpͥam. ꝙͣ conscientia ñ habe¬
bat. Ecce ut p̾mum in bonã ualitudinẽ re¬
ductus ẽ mediolanũ cũ sũma ꝓꝑatione ꝯme¬
auit cetã apud uos alleganda ẽẽ ñ credidi.
Quia qui ꝯm̃dat magnis uiris iusticiam.
obliuionẽ iudet᷑ equitatis oppone̾: dñe mi

Expanded text:
si diuinus fauor adnuerit, cum sedis apsi diuinus fauor adnuerit, cum sedis apet, quod a nobis non oritur, iure nostro inputatur excessui! ex me didici fidem veterum non perire, dum per negotia novella cana poetarum reparatur adnuntiatio. de me dictum aestimo: 'decidit infelix alieno vulnere'. super expectandae memoriae viri Sabini filio exhibetur praefata concinnatio, qui hactenus aegritudinis tentus obstaculis sine vitio suo constituta violavit. fateor paene animum meum reum fecerat magnitudinis vestrae dives adsertio bam culpam esse propriam, quam conscientia non habebat. ecce, ut primum in bonam ualitudinem reductus est, Mediolanum cum summa properatione commeauit. cetera apud uos alleganda esse non credidi, quia qui commendat magnis uiris iustitiam obliuionem uidetur aequitatis opponere. domi
Abbreviated transcription (Latin):
ene cupitis suꝑna dispensatio ded̾
effectũ. ⁊ de negotiosi occasione eol¬
loquii fr̃nam refouens diligentiã: quod
putabatur necessariũ fec̃ optabile. Hinc
celestis cura nepti mee ꝓcũ ñ omĩo asan¬
guine nr̃o ꝑegrinantem iussit accedere.
ut dũ consulendi instat oportunitas: scõ amori
pabula p̾starentur. Uix sustinebã fateor ꝓcu¬
rati studia longa silentii. s int̾̃pres mitior pu¬
tabam applicandũ timori. ꝙ subducebatur
affectiu deo grãs qui ad usum stili fr̃nitatẽ
ur̃amreduxit ⁊iͥ gre̾: diuinis tñ legib cognatio¬
nẽ indiculo ꝯprehensã in matrimonio licẽ
sociari. sine dubitatiõe nou̾itis Si ꝯtinuo ad
urbem romã hoĩes meos dirigo. exacturus
a uenerabili pp̃suꝑ hac parde responsũ. ut
animũ nrm̃ potioris p̾cepti firmet auctoritaᷤ.
One ut supͣ salutationẽ plenissimã accipien¬
tes. scm̃ quoq ⁊ ꝯmunem patrẽ parilis no¬
i̾itis eẽ sententie. cuiꝰ aduos ꝑ hominẽ meũ

Expanded text:
ene cupitis superna dispensatio dedit effectum et de negotiosi occasione conloquii fraternam refouens diligentiam quod putabatur necessarium fecit optabile. hinc caelestis cura nepti meae procum non omnino a sanguine nostro peregrinantem iussit accedere, ut, dum consulendi instat opportunitas, sancto amori pabula praestarentur. uix sustinebam fateor procurati studia longa silentii, sed interpres mitior putabam adplicandum timori quod subducebatur affectui. deo gratias, qui ad usum stili fraternitatem uestram reduxit et gratiae. diuinis tamen legibus cognationem indiculo conprehensam in matrimonio licere sociari sine dubitatione noueritis. sed continuo ad urbem Romam homines meos dirigo, exacturus a uenerabili papa super hac parte responsum, ut animum uestrum potioris praecepti firmet auctoritas. domine, ut supra salutationem plenissimam acci- ■ pientes sanctum quoque et communem patrem parilis noueritis esse sententiae, cuius ad uos per hominem meum,
Abbreviated transcription (Latin):
&e seruierunt diis eoꝵ. Hine iratꝰ dñs.
tradebat eos in mauꝰ hostiũ: a quib af¬
citabat eis iudices: & liberabat eos. decedͤ uas¬
tantiũ. ꝑ ostqͣm autẽ mortuus eẽc udex ÷
reu̾tebant᷑. cemulto maiora faciebant. se¬
q̃ntes deos alienos. & seruientes eis. &ado¬
rantes illos. In de serpens mermis extitit:
nͨͦ tanqͣm diaco. bellare potuit. qͥa iudicẽ.
aut pͥncipem neminẽ ex omĩb possedit:
cuiꝰ ui posset uti ad deteͬrendũ illos a cultu
dm̃. qͥnummo fere oẽs iudices strenuȩ gesse¬
runt: suis quiq temꝑib astͥngendo ppłm.
ad custodiam legis dłu.

Expanded text:
et servierunt diis eorum. Hinc iratus dominus et servierunt diis eorum. Hinc iratus dominus tradebat eos in manus hostium, a quibus afgemitus et suscitabat eis iudices et liberabat eos de cęde vastantium. Postquam autem mortuus esset iudex, revertebantur et multo maiora faciebant sequentes deos alienos et servientes eis et adorantes illos. Inde serpens inermis exstitit nec tamquam draco bellare potuit, quia iudicem aut principem neminem ex omnibus possedit, cuius vi posset uti ad deterrendum illos a cultu domini; quinimmo fere omnes iudices strenue gesserunt suis quique temporibus stringendo populum ad custodiam legis d