comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in dũo głet᷑. Itane ñ timeret insipientiã sigłari uellet ama¬
tor sapientie: et ingła sua timeret insipientiã ip̃a sapien¬
tia: Non tinuit arregantiã qui ditit. in dño laudabit̃ ani¬
ma mea: et in laute sua timeret arrogantiã potestas dñi. in
quo landat᷑ anima serui: uos inqͥt uocatis me magister et
dñe. et benc dicitis. sũ ecerĩ. Ideo bene dictas: qͥa sũ slam
sinon ec̃m qd̾ dicitis: male diceretis eciã sunc laudaretis.
Quomͦ gͦ negaret u̾itas: qd̾ dicunt discipłi u̾itatis: Quo¬
mͦ qd dicunt qͥ didicerunt: negaret ip̃e unde didicetunt:
Quomͦ fons negat: qd bibens p̃dicat: Quom̃ lux occuttat
gist᷑: deberis et uor alter alt̾ius lauare pedes. ł xemplũ enĩ
defli uobis: itt quẽ admodũ egofeci uob̾ ita et uos faciats.
Hoc est beate petre qd̾ nesciebas: qͣndo fieri ñ sineba. Hoc
tͥ postea sciendũ ꝓmisit. qͣndo ut sineres terruit magist̾
tuus et dñs ds tuus. lauans pedes tuos. Didicimꝰ fr̃s hum¬

Expanded text:
ietur . Ita ne non timeret insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae, et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam, qui dixit: In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in quo laudabitur anima servi? Vos, inquit, vocatis me, Magister et Domine: et bene dicitis; sum etenim. Ideo bene dicitis, quia sum: nam si non essem quod dicitis, male diceretis, etiamsi me laudaretis. Quomodo ergo negaret veritas, quod dicunt discipuli veritatis? quomodo quod dicunt qui didicerunt, negaret ipsa unde didicerunt? Quomodo fons negat quod bibens praedicat? quomodo lux occultat er alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, et vos ita faciatis. » Hoc est, beate Petre, quod nesciebas, quando fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit, quando ut sineres terruit te Magister tuus et Dominus tuus, lavans pedes tuos. Didicimus, fratres, humi
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑s ecclĩam: signas te signo xp̃i : bapticaris baptismo xp̃r.
misces te membris xp̃i : accedis ad altare xp̃i. In p̃senti ha¬
bes xp̃m: se male uiuendo non semꝑ habebis. Porest et sic
intelligi. pauꝑes semꝑhabetis uobiscũ: me autem ñ sem¬
ꝑ habebitis. Accipiant hoc et boni: sed non sint solliciti.
Loquebatur enĩ de p̃sentia corporis stu. Nam scłm ma¬
iestatẽ suam. scđm ꝑuidentiã. scdm mesfabilẽ ⁊ ininsibi

Expanded text:
intras Ecclesiam, signas te signo Christi, baptizaris baptismo Christi, intras Ecclesiam, signas te signo Christi, baptizaris baptismo Christi, misces te membris Christi, accedis ad altare Christi: in praesenti habes Christum, sed male vivendo non semper habebis. 13. Potest et sic intelligi: Pauperes semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Accipiant hoc et boni, sed non sint solliciti: loquebatur enim de praesentia corporis sui. Nam secundum majestatem suam, secundum providentiam, secundum ineffabilem et i
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃ia. Si cutem in ecdia. fit. ut que in t̾ra ligant᷑. ligent᷑¬
ec in celo: et que soluunt᷑ in t̾ra. soluant᷑ ec in celo: quia cũ
ex cõmunicat ecclĩa. in celo ligat᷑ ex cõmunicatꝰ. tũ reconcili¬
at ecclĩa. in celo soluit᷑ retonciliat᷑: si hoc gͣ in eccłia fit: pecrꝰ
qͣndo claues accepit. eccliam scãm significauit. Si in petriꝑ
sona significati sunt in eccłia bom: inuide ꝑsona signifi¬
cati sunt in ecclia mali. Ipsis dictũ est: meautẽ non semꝑ
habebitis. Quid est ñ semꝑ ᷤ et quid est semꝑ:. Sibonus es. si
ad corpꝰ ꝑtines qd̃ significat petrus: habes xp̃m co in p̾senti.
et in fitt᷑o. Inp̃senti ꝑ fidem. in p̃senti ꝑ signũ: in p̾senti ꝑbap¬
tismats sacͤmentũ: inp̃senti ꝑ altaris cybũ et potũ. Habes
xp̃m in p̃senti: sed habebis semꝑ: quia cum hinc exieris. ad
illum uenies qui ditit latroni. hodie mecũ eris in parady¬
so. Si autẽ male u̾saris: uideris habert inp̃senti xp̃m qͥa¬

Expanded text:
e in terra ligantur in coelo ligentur, et quae solvuntur in terra solvantur in coelo, quia, quum excommunicat ecclesia, in coelo ligatur excommunicatus; quum reconciliat ecclesia, in coelo solvitur reconciliatus, si ergo hoc in ecclesia fit, Petrus, quando claves accepit, Ecclesiam sanctam significavit. Si in Petri persona significati sunt in Ecclesia boni, in Judae persona significati sunt in Ecclesia mali; ipsis dictum est, Me autem non semper habebitis. Quid est enim, non semper? Et quid est, semper? Si bonus es, si ad corpus pertines, quod significat Petrus; habes Christum et in praesenti et in futuro: in praesenti per fidem, in praesenti per signum, in praesenti per Baptismatis sacramentum, in praesenti per altaris cibum et potum. Habes Christum in praesenti, sed habebis semper; quia cum hinc exieris, ad illum venies qui dixit latroni, Hodie mecum eris in paradiso . Si autem male versaris, videris habere in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ adesse horam głificationis sue. quã fcãm in celis gentes fuerãt
crediture. Unde p̃dcm est. Exaltare suꝑcelos ds: ec suꝑ omnẽ ter¬
ram glã tua. Hec est gentiũ plenitudo: de qua dicit apłz. Ceci

Expanded text:
que adesse horam glorificationis suae, qua facta in coelis, gentes fuerant que adesse horam glorificationis suae, qua facta in coelis, gentes fuerant crediturae. Unde praedictum est: Exaltare super coelos Deus, et super omnem terram gloriam tuam . Haec est ge
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝰ ih̃m uidere. Uenit phylippꝰ: et dicit andret. Andreas rur¬
sum et phylippꝰ: dicunt iħti. audiamus. qͥd dñs ad ista resꝑon¬
derit. Ecce uolunt eum uidei occidere: gentiles uidere. Sed etiã
illi ex uideis trant: qui clamabant. benedictus qui uenit in no¬
mine dm̃ rex ilrael. Ecce illi ex cͥcumtisione. et illi ex p̃putio: ue¬
lut parietes de disiso uenientes. et inunã fidem xp̃i. patis oscłs
concurrentes. Audiamus gͦ uocẽ lapidis angularis. Ihc autẽ
inquit: respondit eis dicens. Uenit hora: ut głificet᷑ fili homĩs.
Hic qͥsqͣm forsiran putat ideo se dixisse głificatũ: quua gentiles
cum uolebant uidere. Non ita est: sed usdebat ip̃os gentiles post
passionem et resurrectionẽ suam in ominb gentib credituros:
quia sicit dicit apł cecitas ex parte isrł facta est: donec plenitu¬
dogentiũ intͣree. Ex occasione gͥ istoꝵ gentiliũ qui eũ uidere cupi¬
ebant. annuntiat fut᷑am plenitudiẽ gentiũ: ⁊ ꝑmittit iam iã¬

Expanded text:
Philippus, et dicit Andraeae. Andreas rursus et Philippus dixerunt Jesu. Videamus quid Dominus ad ista responderit. Ecce voluerunt eum Judaei occidere, gentiles videre: sed etiam illi ex Judaeis erant, qui clamabant: Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Ecce illi ex circumcisione, illi ex praeputio, velut parietes de diverso venientes, et in unam fidem Christi pacis osculo concurrentes. Audiamus ergo vocem lapidis aninquit, respondit eis dicens: Venit 583 hora, ut clarificetur Filius hominis. Hic quisquam forsitan putat ideo se dixisse glorificatum, quia gentiles eum volebant videre. Non ita est: sed videbat ipsos  Ms., ipse gentiles post passionem et resurrectionem suam in omnibus gentibus credituros; quia, sicut dicit Apostolus: Caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret . Ex occasione igitur istorum gentilium qui eum videre cupiebant, annuntiat futuram plenitudinem gentium, et promittit jam jam
Abbreviated transcription (Latin):
bumilitatẽ meã et laborẽ mũ. et duntite omnia peccata
mea. Lacͥmat᷑ est iħc. Dixerunt gͦ udei. Ecce quomͦ ama¬
bat eũ. Quid est amabat eũ: Non ueni trotare iustos. sed
peccatores: in penitentiã. Quidam autẽ dixtrunt ex ip̃is.
Non poterat hic qui aꝑuit ocłos ceci facere: ut et hic non
moreret᷑ : Qui noluit facere ut ñ moreret᷑: plus est qd̾ fat¬
nis reuiuiscere. Omni homini dicit᷑: qui p̃mit᷑ pessima
consuetudine. uenit ad monumentũ. Erat autẽ spelunta:
et lapis suꝑpostius crat ei. Moctuns stib lapide: reus sub lege.
Scits enim qͥa lex que ddata est uideis: in lapide scripta est.
Om̃s autem rei sub lege sunt: bene uiuentes cũ lege sũt Iu¬
dicati. Apls eñ paulus mynistrũ se dicit. noui testamen¬
tr: ñ uttere sed sp̃c. Nam litt̃a inquit occidit. sp̃c autẽ ui¬
uificat. Litt̃a octidens: quasi lapis est p̃mens. Remouete

Expanded text:
humilitatem meam, et laborem meum, et dimitte omnia peccata humilitatem meam, et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea . Lacrymatus est Jesus. Dixerunt ergo Judaei: Ecce quomodo amabat eum. Quid est, amabat eum? Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Quidam autem dixerunt ex ipsis: Non pomoreretur? » Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facnis reviviscere. Omni homini dicitur, qui premitur pessima consuetudine: Venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia lex, quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes enim idicare. Apostolus enim Paulus ministrum se dicit novi testamenti, non litterae, sed spiritus. Nam littera, inquit, occidit, spiritus autem vivificat . Littera occidens, quasi lapis est premens. Removete,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia fiere hominẽ docuit: Quare fremuit et turbauit
semer ipsũ: uͥ qͥa fides hominis sibi merito displicentis. fre¬
mere quodãm aebed in accusatione maloꝵ oꝑum. ut iolẽ¬
tie penttenui. cedat consuetudo pectati: Et dixte. Ubi posuis¬
tis eũs Sait qͥa mortuus sit. et ubi sit sepultꝰ ignorat: Et ista
signisice tio est: qͥa sic ꝑc̃itũ hominẽ qͣst nescit ds̾. Non au¬
sus sũ dic̃e nescit. Quid enĩ ille nescit: Sed qͣsi nescit. Un¬
de hoc ꝓbamiꝰ: Dñm audi diciurũ in iudicio. ñ noui uos:
discedite ame. Quid est ñ uos nouis Nonuos uideo in lu¬
ce mea: non uos uideo in illa iusticia qͣm noui. Sic et hic
tamqͣ nesciens talem pectatorẽt dixit. Ubi posiustis eum᷑
Talis est uox dĩ in paradyso: postea qͣm homo peccauit. A¬
damubies: Dicunt ei. Dñe: uem et uide. Quia est uide:
Miserere. Uidet enĩ dñs: qͣndo miseret᷑. Unde illi dicit᷑. uide

Expanded text:
nisi quia flere hominem docuit? Quare fremuit et turbavit nisi quia flere hominem docuit? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis fremere quodammodo debet in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? 20. Et dixit: Ubi posuistis eum? Scisti quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem quasi nescit Deus. Non ausus sum dicere, Nescit: quid enim ille nescit? Sed qde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio: Non novi vos, discedite a me . Quid est, Non vos novi? Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia quam novi. Sic et hic tanquam nesciens talem peccatorem, dixit: Ubi posuistis eum? Talis est vox Dei in paradiso, posteaquam peccavit Adam, Ubi es ? Dicunt ei: Domine, veni et vide. Quid est, vide? Miserere. Videt enim Dominus, quando miseretur. Unde illi dicitur: Vide
Abbreviated transcription (Latin):
re.Iam nauis ꝓpinqͣt naufragio. excita xp̃m dormientẽ. Ido
enĩ fluctuas. et mala ꝑ malis recdere p̃paras: quia tp̃c dor¬
mit in naui In corde enĩ tuo sompnus tp̃r. obliuio fidei. Nã
si excites xp̃m i est recolas fidem: quia t̾ dicto tamꝙͣ. iugi¬
laus xp̃c in corde tuo: Ẽgo audiui demoniũ habeo. et ꝑ eis
oraui. Audit dñs et patit᷑. Audit seruus: et indignatur: S
uindicare uis. Quidenĩ : Ẽgo iam sũ iudicatꝰ. Cum tibi het
loquit᷑ fides tuai quasiimꝑat tientis et fluctib: et fit tͣnqͥl¬
litas magna. Nuom g̃ hoc est excitare. xp̃m in naui. excita.¬
re fidem: sic incorde hominis quẽ p̃mit magna moles. et
consuetudo peccati: in corde homius tnsgrelsoris ecrã sci cũ¬
głii. contẽptoris penaꝵ et̃naꝵ fremat xp̃c : i ncrepet se homo.
dudiadhut. fĩeuit xp̃c. fleat se homo. Quare enĩ fleuit ⁊p̃c:

Expanded text:
re, jam navis propinquat naufragio; excita Christum dormientem. Ideo re, jam navis propinquat naufragio; excita Christum dormientem. Ideo enim fluctuas, et mala pro malis reddere praeparas, quia Christus dormit in navi. In corde enim tuo somnus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed vindicaloquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas magna. Quomodo ergo hoc est excitare Christum in navi, excitare fidem; sic in corde hominis quem premit magna moles et consuetudo peccati, in corde hominis transgressoris etiam sancti Evangelii, contemptoris poenarum aeternarum, fremat Christus, increpet se homo. Audi adhuc: flevit Christus, fleat se homo. Quare enim flevit Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
le peccati gͣuaris et p̃meris: Attendisti enĩ te uidisti te reũ:
lit me. Euͣgłm audii. et contẽpsi: bapcitatꝰ sũ et iterũ ad ea¬
dem reuolutus sũ. Quid facio: Quo eo: unde euado: Qndo
ista dicis. iam fremit xp̃c: quia fides fremit. In uoce frem̃¬
est in corde tuo. Hint est illua qd̾ aormiebat in naui: et cũ
ꝑtelitarent᷑ discipuli iam ĩminente naufragio. accesserũt
ad tũ. et exutanerunt eũ. Surrexit xp̃c: imꝑauit uentis
ec fluctib: et fc̃ã est tnqͥllitas magna. Sic et tu. Intͦnt uen¬
ti cortuũ utiq ubi nauigas: ubi hanc uitã tamꝙͣ ꝓcel¬
losum ⁊ ꝑiculoseĩ pelagus tͣnsis. Int̾nt uenti: morent flut¬
tus: turbant nauẽ. Qui sũt uenti : Audisti conuiciũ: imiꝰ¬
ceris. Conuiciũ uentꝰ est: iracundia fluctꝰ est. Piclitaris:
disponis respondere: disponis maleilictũ maledicto redae¬

Expanded text:
le peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, le peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, lit me; Evangelium audivi, et contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus; quia fides fremit. In voce fremeristus est in corde tuo. Hinc est illud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio accesserunt ad eum, et excitaverunt eum: surrexit Christus, imperavit ventis et fluctibus, et facta est tranquillitas magna . Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, disponis respondere, disponis maledictum maledicto redde
Abbreviated transcription (Latin):
ec uideos qui cũ illa crant plorantes: fremiut sp̃u et rurbauit
se ipiũ et dixit. Ubi posiustis eũ: Nescio quid nobis insinitauit
fremendo sp̃u: et turbando se iplũ. Quis enĩ eñ posset nͥ se ipse
turbare: Itaq fr̃s mei pͥmo hic attendite pocestatẽ: it sicinqui¬
tite significationẽ. Turbaris tu nolens: turbatꝰ est xp̃c quia uo¬
ess ihe uetũ est. sci quia uoluit. In illius potestate erat: sic uel
tius hominis sibi coaptans in ꝑsone tinitate naturã. Nam et
uerbũ caro fcm est. De nulla dictũ est: ego et pater unũ sunꝰ.¬
ꝑ hoc ubi sũma potistas est. scđm uoluntatis niitũ turbat᷑ in¬
firmitas: hoc est turbauit semet ipsum. Dixi potestatẽ: atten¬
dite significationẽ. Magnus reus est: quem morts qͣtridutra.
et illa significat sepultura. Quid est gͦ qd̾ turbat semet ip̃m
xp̃t: insiut significet tͥ quomͦ turbari tu debras. cũ ranta mo¬

Expanded text:
et Judaeos qui cum illa erant plorantes, fremuit spiritu, et turbavit et Judaeos qui cum illa erant plorantes, fremuit spiritu, et turbavit semetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Nescio quid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Quis enim eum posset, nisi se ipse, turbare? Itaque, fratres mei, primo hic attendite potestatem, et sic inquirite significationem. Turbaris tu nolens; turbatus est Christus, quia voest Jesus, verum est, sed quia voluit. In illius potestate erat sic vel tius hoVerbum caro factum est , » de nulla dictum est: « Ego et Pater unum super hoc ubi summa potestas est, secundum voluntatis nutum tractatur infirmitas: hoc est, turbavit semetipsum. 19. Dixi potestatem, attendite significationem. Magnus reus est, quem mortis quatriduum et illa significat sepultura. Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mo
Abbreviated transcription (Latin):
tocat re: Aditendũ etiam quemadmod eugłistañ dicerit. ubi
uel qͣndo uel quomͦ mariã dñs uocau̾it ut hoc in u̾bis mar¬
the potiꝰ intelligeret᷑: narrationis breuitate seruata. Illa aut̃
ut audiuit surgit cito: et uentt ad eũ. Nondũ enĩ uenerat thc
in castellũ: sed erat adhnc in illo loco ubi octurrerat ei martha.
sent mariã quia cito surrexio ec exut: sequiti sunt eam di¬
centes: qͥa uadit ad monumentũ itt ploret ibi. Qre hoc ꝑtinu¬
it ad eugłistam narrare. Ut uideamus que occasio fu̾it ite plu¬
res ibi esscnt: qͣndo lazartis resuscitatꝰ est. Pittantes enĩ uidet
ꝓpterta illam festinare ut doloris sui solatiũ lacͥmis quercrete
sequiti sunt eam: ut tam gͣnde miradm qͣtriduani mortui
resurgentis. testes płimos inuenires. Maria gͥ cũ uenisset ubi
erat ihe: uidens tũ cecidit ad pedes euis: ec dixit ei. Dñe: si fuis
les hic: frat᷑ m̃s ñ essit mortuus. Iħc gͦ ut uidit eam plorantem.

Expanded text:
ixerit ubi vel quando vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis brevitate servata. 17. Illa ut audivit, surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in castellum, sed erat adhuc in illo loco ubi occurrerat esent Mariam, quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam, dicentes: Quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi. Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit ut plures ibi essent, quando Lazarus resuscitatus est. Putantes enim Judaei, propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam, ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis testes plurimos inveniret. Maria ergo cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dixit eses hic, frater meus non esset mortuus. Jesus ergo ut vidit eam plorantem,
Abbreviated transcription (Latin):
ta: credidi qͥa qui credit in te et simoriat᷑ uiuet et qͥuunt et
credit in te ñ moriet᷑ in et̃num. Eo cum bet dixisset: abiit et
uocauit mariã sororẽ suã. silentio dicens. Magister a dest: et uo

Expanded text:
ta; credidi quia qui credit in te, etsi moriatur, vivet; et qui vivit et ta; credidi quia qui credit in te, etsi moriatur, vivet; et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. 16. Et cum haec dixisset, abiit, et vocavit Mariam sororem suam silentio, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
es. ꝓbemus et hoc: qͥa si non credis. et cũ iuius. mortuus eo.
Ctudam dñs differeriti sequi eũ. et dicenti. eam pͥts sepelire
patrẽ meũ: sint inqͥt mortuos. sepelire mortuos iuos: tuuent
seq̃re me. Erat ibi mortiuis sepeliendus: erant ibi et mortui
mortuũ sepult̃. Ille mortuus in carne: illi in anima. Unde
mor in anima: Qa non est fides. Unde mors in corpore: Qaua
ũ est ibi amma. Ergo anime tue uita. fides est. Qui credid ĩ
me inqͥt. etiam si mortiius fu̾it in carne. uiuec inanima : do¬
nec resurgat et caro numꝗͣ. postea moritura. Hoc est. Quicte¬
dit in me. licet moriat᷑ uiuet. Et omnis qͥ uuitt incarne ec
credit in me: ec si moriat᷑ ad tempꝰ ꝓpt̾ mortẽ carnis: non
moriet᷑ in et̾nũ ꝓpt̾ uitã sp̃c. ec ĩmortalitatẽ resurrectionis.
Hoc est qd̾ ait: et omnis qui uiuit ec credit in me. ñ moriee᷑
tu es xp̃e sutꝰ dei uuiut qui imundũ uenisti. Quando hoc
credidi: Ctedidi quia tu es resurrectio. credidi quia tu es ii¬

Expanded text:
es. Probemus et hoc, quia si non credis, etsi vivis, mortuus es. Cuidam Dominus differenti sequi eum, et dicenti, Eam prius sepelire patrem meum: Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos; tu veni, sequere me . Erat ibi mortuus sepeliendus, erant ibi et mortui mortuum sepulturi: ille mortuus in carne, illi in anima. Unde mors in anima? Quia non est fides. Unde mors in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo animae tuae anima fides est. Qui credit in me, inquit, etiamsi mortuus fuerit in carne, vivet in anima; donec resurgat et caro nunquam postea moritura. Hoc est, Qui credit in me, licet moriatur, vivet. Et omnis qui vivit in carne et credit in me, etsi morietmorietur in aeternum propter vitam spiritus et immortalitatem resurrectionis. Hoc est quod ait: Et omnis qui vivit et credit in me, non morietur tus Filius Dei, qui in mundum venisti. Quando hoc credidi, credidi quia tu es resurrectio, credidi quia tu es vi
Abbreviated transcription (Latin):
Non pollumꝰ. Forte auadiunt me aliqͥ inmundi⁊ lascuius et fla¬
gitus inquinati: quib dicit᷑. Noltte hoc facert ne ꝑeatis: et re¬
spondent. Non possumꝰ tolli a consuctudint nr̃a. Odñe: istos
resuscira. ł gosũ inquit resurrectio et uita. Ideo resurrestio. qͥa
uita. Qui credit in me: eciam si mortuus fu̾it iuuec. Et omnis
qui uiuit ec credit in me: non morit᷑ u et̾num. Quid est hoc
qui credit in me. etiam si mortuus fuerit litut lazarus mortuus
est. iuuet: quia ñ est ds mortuoꝵ: seduiuoꝵ. De olim mortuis
patrib hoc est de abraham. de ysaac et iacob: tale responsum de¬
dit iuiders. Ego sum d̾s abraham: et ds ysaac. et ds iacon. Non est
ds mortuoꝵ sed uiuoꝵ. Dm̃s enĩ illi uitiunit. Crede gͦ. et si¬

Expanded text:
Non possumus. Forte audiunt me aliqui immundi, lasciviis et flaNon possumus. Forte audiunt me aliqui immundi, lasciviis et flagitiis inquinati, quibus dicitur, Nolite hoc facere, ne pereatis: et respondent, Non possumus tolli a consuetudine nostra. O Domine, istos resuscita. Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita. 15. Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet: et omnis qui vivit et credit inQui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet: sicut Lazarus mortuus est, et vivit; quia non est Deus mortuorum, sed vivorum. De olim mortuis patribus, hoc est, de Abraham, de Isaac, de Jacob, tale responsum Judaeis dedit. Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac et Deus Jacob . Non est Deus mortuorum, sed vivo
Abbreviated transcription (Latin):
facias iudicii tui est: non p̃sumptionis mee. Sedec nunc scio
qͥa quets̃q poposceris a deo dabit tͥ ds. Dicit illi iħc. Resurget
frat̃ tuus. Hoc ambignũ fuit. Non enĩ ait. mͦ resusctto frẽm
tuũ: s resurget frat̃ tuus. Dicit ei marcha. Dcio qͥa resurgit ĩ
resurrectione: in nonissimo die. De illa resurrectionc secura
sum: de hac incerta sum. Dixit ei iħc. Egosum resurrectio et¬
uita. Dicis: resurgeo frat̃ m̃s in nouissimo die. uerã est Ded ꝑ
quem tunc resurget. potest et modo: qͥa ego stim inquit resurret¬
tio et uita dudite fr̃s. audite quid dicat. Certe tota exspestatio
erat cͥcumstantiũ: ut reuiusceret lazarus unus mortiuis q̃¬
triduanus. Audiamꝰ.: ec resuirgamꝰ. Qm mictti sunt in hec po¬
pło: qitos p̃mit consuetuais moles. fõtit auduint me quidã:
quib dicit᷑. Noltte in ebriari uino: in quo est lircuria. Dicunt.

Expanded text:
facias judicii tui est, non praesumptionis meae. Sed et nunc scio facias judicii tui est, non praesumptionis meae. Sed et nunc scio quia quaecunque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. Dicit illi Jesuem tuum; sed, Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in resurrectione, in novissima die. De illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio. Dicis, Resurget frater meus in novissima die: verum est; sed per quem tunc resurget, potest et modo, quia Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Audite, fratres, audite quid dicat. Certe tota exspectatio erat circumstantium ut revivisceret Lazarus, unus mortuus quatriduanus: audiamus, et resurgamus. Quam multi sunt in hoc populo, quos premit consuetudinis moles! Forte audiunt me quidam, quibus dicitur, Nolite inebriari vino in quo est luxuria : dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
alter dies mortis. Data est etiam lex diuiitꝰ ꝑ famulũ det
moysen. Dictũ est illic. Non occides: ñ mechaberis: ñ falst̃
testimoniũ dices: honora patrem. et matrẽ: ñ concupisces res
ꝑximitui. Ecce lex scripea est: et ip̃a contempnit᷑. Adde
teo. sumqͥd et talib neganda est miscłia : absit. Eciam ad
tales dñs exctrandos ñ dedignat᷑ acceaere. sutti autẽ et iude¬
ñ utnetant ad matcham et mariam: ut consolarent᷑ cas de frẽ
suto. Marcha gͣ ut audiuit. qͥa th̃c uenit: occurrit illi. Maria an¬
tem: domi sedebat. Drrit gͦ marcha ad ih̾m. Dñt si fuisses hic:¬
frat̾ m̃s non suisset mortuus. Ded et nunc scio: quia quecũq
poposceris a deo: dabit tibi ds. Non dixit et: sed et mͦ. rogo re ut
resuscites frẽm meũ. unde enĩ sciebat. si fr̃i eiꝰ resurgere utile
fuerat: Hoc tantũ dicit. scio qͥa potes: si uis facis. Utrũ enim

Expanded text:
alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei alter dies mortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen. Dictum est illic: « Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem; non concupisces rem proximi tui . Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur: adde tet. Nunquid et talibus neganda est misericordia? Absit. Etiam ad tales Dominus excitandos non dedignatur accedere. Multi autem ex Judaeis venerant ad Martham et Mariam, ut consolarentur 575 eas de fratre suo. Martha ergo, ut cognovit quia Jesus venit, occurrit illi. Maria autemet nunc scio quia quaecunque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. Non dixit: Sed et modo rogo te, ut suscites fratrem meum. Unde enim sciebat, si fratri ejus resurgere utile foret? Hoc tantum dixit: Scio quia potes. Si vis, facis. Utrum autem
Abbreviated transcription (Latin):
rum: que ꝓdiu̾sitate intelligentiũ multos sensus parũt.
Dicamꝰ et nos: quid nobis uideat᷑ significare mortuus qͣtti¬
dianꝰ. Quomͦ enum in illo ceco intelligimꝰ quodãm᷑ hrima¬
nũ genꝰ: sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumꝰ.
Diuus enĩ modis: una res significari potest. Homo qͣndo
nascit᷑ iam cũ morte nascit᷑: qͥa de adam petcatũ thrait.
unde ditit apłs. ꝑunũ hominẽ peccatũ intͦuit in mundũ.
et ꝑ peccatũ mors: et ita in om̃s homines ꝑtͣnsiit in quo ẽs
peccauerunt. Ccce habes unũ diem morus: qd̾ homo thrait
de mortis ꝓpagine. Deinde crescit : incipit accede ad rationa¬
les armos. ut legẽ sapiat naturalem. qͣm om̃s habent. in cor¬
de defrram: qd̾ tͥ ficti ñ ius: alii non fectris. Numquid hoc
uis pati: Utiq non uis. Etce lex in corde tuo. Quod ñ uispa¬
ti: facere noli. Et hanc legem tͣnsgrediunt᷑ homines. Ecce

Expanded text:
rum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. « rum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. « Dicamus et nos quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus: diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit. Unde dicit Aet per peccatum mors: et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . » Ecce habes unum diem mortis, quod homo trahit de morte propaginem. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam. Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris. Nunquid hoc um facere vis? pati utique non vis. Ecce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce
Abbreviated transcription (Latin):
scio qͥa moetuus est: ec m̃ ibieram. Egerent̃ non morturs: fu¬
erat nuntiatus. Sed quid lateret etĩ qui creauerat. Et ad cu¬
ius mãnꝰ antint morientis extenat: Hoc est qd̾ ait. gaudeo
ꝓpt̾ uos ut credaus quia non ibi eram: ut iam inctꝑent ã¬
t mirari. quia. dñs potuit dicere mortuũ. qd̾ nec uiderat
nec audlierat. Ubisane meminisse debemꝰ: qd̾ adhuc eciã
ip̃oꝵ discipłoꝵ qui in eũ iam crediderant miratulis eclifica¬
bat᷑ fides: non ur ea que non erat tẽ inciꝑet. sed ut ea que
iam et̃ ceꝑat cresciret: qͣmuis tali nerbo usus sit. qͣst nuno
augeat᷑ siue confirmet᷑. seclait ut creciatis: qd̾ intelligra¬
dum est. ut ampliꝰ robustiꝰq credatis. Sed eamꝰ ad eum.
Dixit gͦ thomas qui dicit᷑ didimꝰ.: ad condisciptilos suos.
Eamꝰ cc nos: eo moriam᷑ cũ eo. Uenit itaq ib̾c: et inuenit eũ
qͣtuor dies iam in monumento habentent. De qͣtuor dieb
multa quidẽ dici possunt sicut se habent obscura scͥptura¬

Expanded text:
scio quia mortuus est. Aeger enim, non mortuus fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait: Gaudeo propter vos, ut credatis quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat, nec audierat. Ubi sane meminisse debemus, quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc augeatur sive firmetur; sed ut credatis: quod intelligendum est, ut amplius robustiusque creDixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos suos: Eamus et nos, et moriamur cum eo. Venit itaque Jesus, et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentmulta quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores ds nonamaret: de celo ad t̾ras ñ descenderet. Au
diens autẽ iħc: aixit eis. Infirmitas het ñ est ad mortẽ. s ꝓ gła
dei: utt głificit filiꝰ dei. Talis glificatio ipsiꝰ. non ipsum au¬
xit. sed nob̾ ꝑsuit. Hoc gͦ ait. non est ad mortt̃ quia et ip̃a
mers ñ erat ad mottẽ. s potius admiratulũ: quo facto crede¬
rent homines in xp̃m: et uitarent ueram mortt̃. Sane uidecei
d̾s. Ecte audiant. Infirmitas hec inqͥt ñ est ad mortem: sea pro
gła dei. Qua gła. Cuiꝰ dei: Audi qd sequit᷑. Ut głificet᷑ filiꝰ dei.

Expanded text:
peccatores Dominus non amaret, dpeccatores Dominus non amaret, ddiens autem Jesus, dixit eis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait, non est ad mortem, quia et ipsa mors non erat ad mortem; sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte Deus. Ecce audiant: Infirmitas haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei. Qua gloria? cujus Dei? Audi quod sequitur: Ut glorificet
Abbreviated transcription (Latin):
erant: et discessit tͣns iordanen ubi iołs baptizabat. Ibi gͦ año
constitito. infirmabat᷑ in bethania lacarus: qd̾ castellũ erat
ꝓximũ ihosolimis. Maria autẽ erat que unxit dñm uir¬
guento. et exc̾sit pedes eiꝰ capillis sius: cuiꝰ fratͥlazatꝰ infiri¬
mabat᷑. Miserunt gͥ lorores eiꝰ ad eum: dicentes.
ueniret. et cumab egritudine uberaret. Ille distlit sana¬
re ut pollec risuscitare. Quid gͥ nuntiauerunt sorore. ens:
Dñe: ette quem amas. insirmat᷑. Non dixerunt uent. amantt
enĩ tantũm᷑ nuntrandũ suit. Non ause sũt dice. ueni. ⁊ sana:
tres subtectũ ncũ: s tantũ dic u̾bo et sanabit᷑ puerm̃s. Nichil
horĩ sedtantũm dñe. ecce quem amas. infirmatur. Sufficit
itt noueris: non enĩ amas et deseris. Dea dicet aliquis. Quom̃
ꝑlararum peccator signaficabat᷑: et a dño sic amabatur: Audi¬
at iũ dicentẽ. Nonueni uotare ustos: sed pectatores. Si enim

Expanded text:
erunt, et discessit trans Jordanem, ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino erunt, et discessit trans Jordanem, ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Jerosolymis. Maria autem erat quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmveniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas infirmatur. Non dixeruntenim tantummodo nuntiatum fuit. Non ausae sunt dicere, Veni et sana; tres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nio: Domine, ecce quem amas infirmatur. Sufficit ut noveris; non enim amas et deseris. Dicit aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem: Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
suctudine ꝑmutata. uiuere meliꝰ: qͣm uiuunt qui rep̃hende¬
barit. Detestabaris hominẽ. Ecce ip̃a soror larari. sit ramen ip̃a est
que pedes dñi unxit unguento. et tersit capillis sus quos la¬
uerat lacͥmis: meliꝰ suscitata est ꝙͣ frat̃ eiꝰ. De magna male con¬
suetudinis mole. lib̾ata est. Erat enĩ famosa peccatrix: it de il¬
la dictũ est. dimititit᷑ ei peccata multa: qm̃ dilexit multum.
uidimus multos: nouimꝰ multos. Nemo desperee: nemo de
le p̃sumat. Et desꝑare malum est: et de se p̃sumere. Sic nolit
despare: itt eligas de quo debras p̃sumere. Etgo et laratũ
dñis uulcttaute. Audistis qualem: ia est quid signiticit larari
resurrestio. Legamꝰ itaq iant: et qm̃ multa in hac lectione ma¬
ifesta sunt. expositionẽ in singłis ñ quiram. ut necessaria ꝑ¬
trastemꝰ. Crat autem quidam languens lazarus a beibania:
ministis. qd dns extit de manib eoꝵ qni lapidare illsĩ uolu¬

Expanded text:
nt qui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeas praesumere. 4. Ergo et Lazarum nus suscitavit. Audistis qualem, id est, quid significet Lazari resurrectio. Legamus itaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem quidministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum volu
Abbreviated transcription (Latin):
cepisas ito cͥcumicdatis octauo die: accepistis in lege. ito ua¬
cetis leptimo die: Si ostauuis ates illtꝰ qui natꝰ est occurrerit
ad drem sepminũ sabbeta: qͥd tacitis. Uacabtas ut sernetis
salbeñ : an circũcidecis ut impleatis sacͣmentũ diei octatu:
Sed noui inqͥt qͥd tactas. Cucũciatis hominẽ. Quare: Qͥa
cirenmeisio ꝑtinet ad aliqͦd signałm salitas. et non debent
homines satbato uatare a salute. Ergo nec mͥ irascaminr: qͥ
accipto homo in sabbato. itc ñ soluat᷑ lex moysi. aliqͥd enim
ꝑ moysen i illa constrartione circtuncisionis salubrit̾ in¬
stcueũ est. mͥ oꝑantĩ salutẽ in sałbato. quare idignami¬
niꝰ fõtte enĩ illa cͥcumersto ip̃m dͥm̃n significabat: cui isti
curari ec sananti indignabant᷑. Iussa est enĩ adhibert oc
tauo die cͥtumcisto. Et qrid ẽ cͥcumcisio: nisi carnis exspo¬
liauo: Significat gͥ ista cͥcumtisio: exspoliationt̃ a corde
cupiditatũ carnaliti. Non gͥ sine causa deta est. et in eo m̃¬

Expanded text:
cepistis ut circumcidatis octavo die; accepistis in lege, ut vacetis septimo die; si octavus dies illius qui natus est occurrerit ad diem septimum sabbati, quid facietis? Vacabitis ut servetis sabbatum, an circumcidetis ut impleatis sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facietis: Circumcidetis hominem. Quare? Quia circumcisio pertinet ad aliquod signum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, qaccipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi. Aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est mihi operanti salutem in sabbato quare indignamini? « Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et tavo die circumcisio: et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et in eo m
Abbreviated transcription (Latin):
unituq dñs: scãm oꝑasua. Cum uiuis fac: si fasturus es.
Erto enĩ tunc nox nalida: que inuoluat impios. Sed et modo
om̃is ifidelis qͣndo morit᷑: illa nocte suscipit᷑. Non est ut il¬
lie aliquid opet᷑. In illa nocte diues ardebat: ec stillamaq̃
de digito pauꝑis reqͥrebat. Tolebat. angebat᷑. fatebat᷑. nec
ti subueniebat᷑: et conatꝰ est benesatẽ. Ait enĩ abrahe. Pater
abrahã mitte lecarũ ad fc̃s meos. ut dicat illis quid hic
agieur. ne et ipliueniant in hunc locũ tormentoꝵ. Dur
selx: qͣndo uiuedas tunc erat tempus oꝑanãt m̃ iam i
nocte cs in qua nemo posste oꝑari. Hec cum dixisset:. expuit
in t̾ram ec fecte liccũ de sputo: et liniuit litũ suꝑ ocłos eiꝰ. ec

Expanded text:
uique secundum opera sua . Cum vivis, fac, si facturus es: uique secundum opera sua . Cum vivis, fac, si facturus es: erit enim tunc nox valida, quae involvat impios. Sed et modo omnis infidelis, quando moritur, illa nocte suscipitur: non est ut illic aliquid operetur. In illa nocte dives ardebat, et stillam aquae de digito pauperis requirebat: dolebat, angebatur, fatebatur, nec ei subveniebatur; et conatus est benefacere. Ait enim Abrahae: Pater Abraham, mitte Lazarum ad fratres meos, ut dicat illis quid hic agatur, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum . O infelix! quando vivebas, tunc erat tempus operandi; modo jam in nocte es, in qua nemo possit operari. 7. « Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos
Abbreviated transcription (Latin):
opari. Modo est ut oꝑet᷑ fidles ꝑ dilcetionẽ: et si mͦ oꝑamur.
hit est dies: hic est xp̃c. Aucli ꝑmittentẽ: et ne arbitreris ab¬
senẽ. Ip̃t dixit: ere⁊ ego uobiscĩ sum. Qmdiu: Hon sit in nob̃
sollicitado qui uiumt᷑: ut si fieri posset. de hac uoce etiã poste¬
ros qui futꝰ semo securistimos faceremꝰ Ecce inquit ego uob̾¬
cũ sum: usq in consũmationẽ scli. Dres iste qui cituitu so¬
lis huiꝰ implet᷑. paucas horas habet. Dies p̃sentie xp̃i. usq
in consũmationẽ słi extendit᷑. Post resurrectionẽ uero uiuo¬
rũ et mortuoꝵ. cũ positis ad dexteram dixerit. uenite bere¬
dicti pat̾i mei ꝑciptte regnũ: postris autẽ ad synistram di¬
terit. ite in ignẽ it̾nũ qui paratus est diabolo ⁊ angłis eiꝰ:
ibi erit nox ubi nemo possic oꝑari: sea retipere qd̾ oꝑatꝰ est.
aliud est tempꝰ oꝑationis aliud receptionis. Redaet enĩ¬

Expanded text:
operari. Modo est ut operetur fides per dilectionem: et si modo operamur, operari. Modo est ut operetur fides per dilectionem: et si modo operamur, hic est dies, hic est Christus. Audi promittentem, et ne arbitreris absentem. Ipse dixit, Ecce ego vobiscum sum. Quamdiu? Non sit in nobis sollicitudo qui vivimus: si fieri posset, de hac etiam voce posteros qui futuri sunt, securissimos faceremus. Ecce, inquit, ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Dies iste qui circuitu solis hujus impletur, paucas horas habet, dies praesentiae Christi usque in consummationem saeculi extenditur. Post resurrectionem vero vivorum et mortuorum, cum positis ad dexteram dixerit, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, positis autem ad sinistram dixerit, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus : ibi erit nox ubi nemo potest operari, sed recipere quod operatus est. Aliud est tempus operationis, aliud receptionis: reddet eni
Abbreviated transcription (Latin):
hic tunc et mͦ nonhic eẽ : Si hoc putamꝰ: iam gͦ post ascensũ
añi fc̃a est nox ista metuenda: ubi nemo possit oꝑari. di post
quid ista nox erat q̃ndo sp̃c sc̃s ueniens. et om̃s qui in uno
loco erant adimplens: cdedit eis ioqui omniũ gentiũ lingͥs
Numqͥa noꝵ erat qͣndo elaudus ille ad ncrbum pecri saluꝰ
effecirs est: inmo ad uerbum dm̃ habitaritis in petro: Nũ¬
quid nox erat qͣndo tͣriseuntib diccipłis egri cum lectulis
cipłis dixerat. maiora hoꝵ facietis. Dixerat qͥdcm dñs maio¬
rahoꝵ facieas: sea ñ se yitollat caro et sanguis: audiat di¬
de nocte ista qͣndoerit. qndo nemo pot̾it oꝑari : Nox ista u¬
pioꝵ ertt: nox ista coꝵ erie quib infine dicet᷑: ite in ignẽ eter¬
nim. qui paratꝰ est diabolo ⁊ angłis eiꝰ. Decd nox dc̃a est: nõ
Ramma ĩ ignis Audi qͥa et nox est. De quodam seruo dicit.

Expanded text:
hic tunc, et modo non hic esse? Si ergo hoc putamus, jam ergo post ascensum hic tunc, et modo non hic esse? Si ergo hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari: si posnt? Numquid ista nox erat, quando Spiritus sanctus veniens, et omnes qui in uno loco erant adimplens, dedit eis loqui omnium gentium linguis ? Numquid nox erat quando claudus ille ad verbum Petri salvus effectus est, imo ad verbum Domini habitantis in Petro ? Numquid nox erat quando transeuntibus discipulis aegri cum lectulis cipulis dixerat, Majora horum facietis . Dixerat quidem Dominus, Majora horum facietis: sed non se extollat caro et sanguis; audiat dide nocte ista? Quando erit, quando nemo poterit operari? Nox ista impiorum erit: nox ista eorum erit quibus in fine dicetur, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Sed nox dicta est, non flamma, non ignis. Audi quia et nox est. De quodam servo dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑ ip̃m fc̃a sũt: et sine ipso fc̃m est nichil. Diuisit ds
uit̾ lucem et tenebras: lucẽ uocauit diẽ: et tenebras uota¬
uit noctem. Que est illa nox que cũ uen̾it nemo pot̾it
oꝑari : Audi quid sit dies: et tunc intelligis que sit nox
Unde sumꝰ audituri: qͥs nam sit dies iste: Ipse dicat. Qm̃¬
du in mundo sum: lux sũ mundi. Ecce ip̃e est ddies. Lauet
ocł̾os cecus in die: ut uideat diẽ. Qͣmdiu inqͥt in hoc¬
muindo sũ. liyx sũ mundi. Etgo nescio que nox erit qͣu¬
do ibi xp̃c non erit: Ee ideo nemo ꝑot̾it oꝑari. Restat inqͥre¬
re fr̃es mer parienter accipite inqͥrentẽ me. Uobiscũ quero:
uobiscũ inueniam qd quero. Constat exptessũ. ac diffini¬
tum est. ciẽ cõmemorasse dñm hoc loco se ipst̃ id est lum̃
mundi. Qͣm diu inqut sc̃ in hoc mitndo: lux sum mundi.
Eno ip̃e oꝑat᷑: qͣmdiu est in hoc mundo. Putamꝰ fr̃s cũ fuisse

Expanded text:
nia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Divisit Deus nia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Divisit Deus inter lucem et tenebras; lucem vocavit diem, et tenebras vocavit noctem . 5. Quae est illa nox, quae cum venerit, nemo poterit operari? Audi quid sit dies, et tunc intelliges quae sit nox. Unde sumus audituri quisnam sit dies iste? Ipse dicat: Quamdiu in hoc mundo sum, lux sum mundi. Ecce ipse est dies. Lavet oculos caecus in die, ut videat diem. Quamdiu, inquit, in mundo sum, lux sum mundi. Ergo nescio quae nox erit, quando ibi Christus non erit; ideo nemo poterit operari. Restat inquirere, fratres mei, patienter accipite inquirentem me: vobiscum quaero, vobiscum inveniam a quo quaero. Constat, expressum ac definitum est, diem commemorasse Dominum hoc loco seipsum, id est lumen mundi: Quamdiu, inquit, sum in hoc mundo, lux sum mundi. Ergo ipse operatur. Quamdiu est autem in hoc mundo? Putamus eum, fratres, fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ut cetus nasceret᷑. Si gͦ ñ petcato parentũ fcm̃ est ut cecus naᷤᷤ¬
ceret᷑: quare cetus natus est: Audi magistrũ dicentẽ. Que¬
rit credentẽ. ut faciat intelligentẽ. Ip̃e causam dicit: qͣre
manifestent᷑ oꝑa di in illo. Deinde seqͥtur. Me oportet oꝑari
oꝑa eiꝰ qui misit me. Ecte est ille missus: in quo fatiẽ la¬
uit cecus Et uidete qͥd dixerit. Me oportet operari oꝑa eiꝰ.
qͥ misit me: donec diei est. Mementote quomꝰ unu̾sam glam
illi dat de quo est: qͥa ille habet filiũ qui deillosit. ipse
ñ habet de quo sit. Sed qͣre dixisti dñe. donec dies est: Au¬
di qͣre. Ueniet uot: qͣndo nemo potest oꝑari. Nec tudñe:
Itane tantũ ualebit nox illa: ut nec tu in ea possis oꝑati.
do. atq confirmo. te ibi fuisse qͣndo dixit qd̃s fiat lux: et
fc̃a est lux. Si enĩ uerbo fecit. ꝑ te fecto: et udo dcm̃ est. om¬

Expanded text:
ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est ut caecus nasut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem: quaerit credentem, ut faciat intelligentem. Ipse causam dicit quare sit manifestentur opera Dei in illo. 4. Deinde quid sequitur? Me oportet operari opera ejus qui misit me. Ecce est ille missus in quo faciem lavit caecus. Et videte quid dixerit, Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Memento te quomodo universam gloriam illi dat de quo est: quia ille habet filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Sed quare dixisti, Domine, donec dies est? Audi quare. Venit nox quando nemo potest operari. Nec tu, Domine? Itane tantum valebit nox illa, ut nec tu possis in ea operarido atque confirmo te ibi fuisse, quando dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux . Si enim Verbo fecit, per te fecit: et ideo dictum est, Om
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ magistro. Quis peccauit: hic. an parentes eiꝰ. ut cecus
nasceret᷑ : Respondit iħc. Neq hic peccauit. neq parentes
eiꝰ: ut cetus nasceret᷑. Quid est qd̾ dixit: En nullus homo
sine peccato: nũquid parentes huiꝰ ceci sine petcato erant:
do nichil addiderat: An qͥa ocłos clausos habebat: ton¬
cupiscenue minime uigilabant: Qnta mala cer cõmit¬
tunt. A quo malo abstinet mens mala. eciã oclĩs clausis
Non pot̾at uidẽ. sed nou̾at cogitare: et forte contupiscere
aliqͥa qd̾ cetus ñ possit implere: sed in corde iudicari a cor¬
dis ꝑscrutatore. Si gͦ ec parentes eiꝰ habuerũt peccatũ. et
iste habuit peccatũ ̃ quart dñs dixit. neq hic pectauit. neq
parentes eiꝰ᷑ nisi ad rem de qua int̾rogatꝰ est. ut cecus nascerit᷑:
Habebant enĩ ꝑeccatũ parentes eiꝰ. sed ñ ip̃o peccato scm̃ est.

Expanded text:
quam magistro, Quis peccavit, hic, an parentes ejus, ut caecus quam magistro, Quis peccavit, hic, an parentes ejus, ut caecus nasceretur? Respondit Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Quid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, numquid parentes hujus caeci sine peccato erant? do nihil addiderat? An quia oculos clausos habebat, concupiscentiae minime vigilabant? Quanta mala committunt caeci! A quo malo abstinet mens mala, etiam clausis oculis? Non poterat videre, sed noverat cogitare, et forte concupiscere aliquid quod caecus non posset implere, sed in corde judicari a cordis perscrutatore. Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum; quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes ejus: nisi ad rem de qua interrogatus est, ut caecus nasceretur? Habebant enim peccatum parentes ejus, sed non ipso peccato
Abbreviated transcription (Latin):
nus est aut iudeus. Si autẽ dixerit sũ: adhuc queris ab il¬
lo. Cathecuminus es aut fidelis: Si respondit cathecuminꝰ:
inuncłꝰ est ñ dum lotꝰ. Ded unde inunctꝰ quere: et respon¬
det. Quere ad illo in quem credat eotp̃o qd cathecuminꝰ
est: dicit in xp̃m. Ecce mͦ loquor. et fidelib et cathecuminᷤ.
Quid dixi de sputo et lito. Quia u̾bũ caro fcm̃ est. Hoc et
cathetumim audiunt: sed ñ cis sufficiat qđ inuncti stint:
festinent ad lauachrũ. si lum̃ inqͥrunt. Iam gͦ ꝓpter qͣsclã
in hac ip̃a lectione q̃stiones. u̾ba dm̃ et ip̃iꝰ uniuerse lestionis¬
ꝑcurramꝰ: potiꝰ qͣm tractemus. Exiens uidit hominẽ cecũ.
Nonut cũq cecũ: s a natiuitate. Et int̾cogauer̃t eũ discipłi
etꝰ. ẜabbi. Scitis: qͥa rabbi magister est. Magistrũ appellabãt.
qͥa discere desidabant. Questionẽ qͥppe dño ꝓposuer̃t: tam¬

Expanded text:
nus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; adhuc quaeris ab nus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; adhuc quaeris ab eo, Catechumenus, an fidelis? Si responderit, Catechumenus; inunctus est, nondum lotus. Sed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso quo catechumenus est, dicit, In Christum. Ecce modo loquor et fidelibus et catechumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia Verbum caro factum est. Hoc et catechumeni audiunt: sed non eis sufficit ad quod inuncti sunt; festinent ad lavacrum, si lumen inquirunt. 3. Jam ergo propter quasdam in hac ipsa lectione quaestiones, verba Domini et ipsiExiens vidit hominem caecum: non utcumque caecum, sed, a nativitate. Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi. Scitis Rabbi quia magister est. Magistrum appellabant, quia discere desiderabant: quaestionem quippe Domino proposuerunt tan