comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
risitis eguntur alu euangeliste qui planius illud ilir caba
& inuenim aꝑcissime tunc descendisse colũbã. cũ dñ sabnõ
descendit. S uꝑ haptiqatũ enĩ aptisunt ccliu& uedie spi¬
scm̃ descendentẽ. Si iam bapti atũ cognouit uenrentant¬
Uaptismũ quomodo dicit. ego ate debeo baptihari. hanc
uobiscũ interim ruminate. hanc uobiscũ conferte hane
tis alicui urm̃ priori cã reuel&. Tam̃ fr̃shoc sciatis quia
pistius questionis solutionẽ. uocẽ pars donati baptis ini gr̃ã
ubi nebulas ostendunt inperitis & retia tendunt auib
uolantib: si frontẽ habeant omnino ñ habebunt. omnino

Expanded text:
teant, legantur alii evangelistae, qui planius illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperti sunt coeli, et vidit Spiritum descendentem baptisma quomodo dicit, Ego a te debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, hanc vobiscum conferte, hanc tis, alicui vestrum priori eam revelet. Tamen, fratres, hoc sciatis, quia per istius quaestionis solutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis, et retia tendunt avibus volantibus, si frontem habeant, omnino non habebunt: omni
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. ista questio si hodie soluatur. grauat uos. Nondubi¬
to quia iam multa dicta sunt. Sciatis aut̃ talẽ ẽẽ questio¬
nẽ istam: ut hec sola perimat partẽ donati. Ad hoc diri
caritati urẽ. ut intentos uos facerẽ similit̾ ut soleo. simul
& uos digna capere merramini. Interun hodie digna¬
mini differre. Sed hoc breuit dico interim. donee sol¬
uatur. In terrogate pacifice: sine rixa: sine contemp¬
tione: sine altercationib sine inimicitus.: & uobiscum
quęrite. & alios in t̾rogate. Dicite. hanc questionem
soluturꝰ eam. Sed siue soluatur siue ñ soluatur. putate
me ꝓposuisse quod me mouit. Moueor enim multũ .
Dicit iohannes. E go ate debeo baptiq ari. tamquam
xp̃o cognito. Sienim non nouerat eum a quo uole¬
bat baptiq ari. temere dicebat: Ego ate debeo bapti¬
Lari. nouerat ergo eum. Sinouerat eum. quidẽ ergo

Expanded text:
res, ista quaestio si hodie solvatur, gravat vos, non dubito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. Ad hoc dixi Charitati vestrae, ut intentos vos facerem, similiter ut soleo; simul et vos digna capere mereamini. Interim hodie dignamini differre. Sed hoc breviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacifice, sine rixa, sine contentione, sine altercationibus, sine inimicitiis; et vobiscum quaerite, et alios interrogate, et dicite, Hanc quaestionemsoluturus eam. Sed sive solvatur sive non solvatur, putate me proposuisse quod me movet: moveor enim multum. Dicit Joannes, Ego a te debeo baptizari; tanquam Christo cognito. Si enim non noverat eum a quo volebat baptizari, temere dicebat, Ego a te debeo baptizari. Noverat ergo eum. Si noverat eum, quid est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
columba mea. una ẽ matrissue. Tibi certe dictum ẽ
Ex pecta nolime in terrogare: simichi dictumẽ. Proba
primo simichi dictumẽ. Cito uolo audire. inquit. tibi
dictumẽ. Respondeo uoce catholicȩ michi. Es oc autẽ
fr̃s quod ore meo solais sonuit: sonuit arbitror & de
cordibus uris. & om̃s parit̃ diximus. ȩccłe catholice dictiumẽ.:
Unaẽ columba mea: una e̾ matrissuȩ̨. P rȩter ipsam ergo co

Expanded text:
columba mea, una est matri suae: tibi certe dictum est. columba mea, una est matri suae: tibi certe dictum est. Exspecta, noli me interrogare: si mihi dictum est, proba primum; si mihi dictum est, cito volo audire. Inquit, Tibi dictum est. Respondeo voce Catholicae, Mihi. Hoc autem, fratres, quod ore meo solius sonuit, sonuit, ut arbitror, et de cordibus vestris, et omnes pariter diximus, Ecclesiae catholicae dictum est, Una est columba
Abbreviated transcription (Latin):
monstrari sp̃s sc̃s unitatẽ quandã designans. nisi ꝑ colum¬
bam: ut pacatȩ eccłȩ diceretur. unae columba mea :
Unde debuit humilitaiͤ. nisi ꝑ auẽ simplicẽ & gementẽ:
ñ ꝑ auẽ suꝑbam & exultantẽ sicut coruus: Et forte di¬
cent. Q uia ergo columba. & una colu̾ba: Pręt̾ unam
columbã. baptisinus esse ñ potest. Ergo si apudte ẽ colũba
uł tues columba: quando adte uenio. damichi quod non
habeo. Scitis hoc ipsorũ eẽ modo uobis apparebit ñ eẽ
deuoce columbȩ. sed declamore corui. Nam paululũ ab¬
tendat caritas ur̃a: & timete insidias. Immo cauete & ex¬
cipite uerba contradicentiũ. respuenda ñ trans glutienda
& iusceribus danda. facite in de quod fecit dñs: quando
illi obtulerunt amarũ potũ. Gustauit & respuit. Sic &
uos audite & abicite. Quid enĩ dicunt uideamus. Ecce
inquiunt. tues colũba. O catholica tibi dictum ẽ. Unae

Expanded text:
monstrari Spiritus sanctus, unitatem quamdam designans, nisi per colummonstrari Spiritus sanctus, unitatem quamdam designans, nisi per columbam, ut pacatae Ecclesiae diceretur, Una est columba mea? Unde debuit humilitas, nisi per avem simplicem et gementem, non per avem superbam et exaltantem se sicut corvus? cent: Quia ergo columba, et una columba, praeter unam columbam Baptismus esse non potest: ergo si apud te est columba, vel tu es columba, quando ad te venio, tu da mihi quod non habeo. Scitis hoc ipsorum esse: modo vobis apparebit non esse de voce columbae, sed de clamore corvi. Nam paululum attendat Charitas vestra, et timete insidias: imo cavete, et excipite verba contradicentium respuenda, non transglutienda et visceribus danda. Facite inde quod fecit Dominus, quando illi obtulerunt amarum potum; gustavit, et respuit : sic et vos, audite, et abjicite. Quid enim dicunt? videamus. Ecce, inquit, tu es columba, o Catholica, tibi dictum est, Una est
Abbreviated transcription (Latin):
munire conantes. quasi aliquid eet̾ excelsũ dõ: aut ali¬
quid tutum suꝑbi erexerunt turrim: quãsinie diluuio
si postea fier&. delerentur. Audierant enĩ & recens erat
quia omĩs iniquitas erat deleta diluuio. Abiniquitate
temperare nolebant: altitudinẽ turris contra diluuium
requirebant. Aedificauerunt turrim excelsam: uidit
ds̃ suꝑbiam ipsorũ & hunc errorẽ illis in mitti fęcit. ut
ñ se cognoscerent loquendo. & facte sunt diuisȩ lingue
desuꝑbia. Si suꝑbia fecit diuersitates linguarum. humi¬
litas xp̃i congregauit diuersitates linguarum. Iam quod
illa turris dissotiauerat. ęccła collegit. de una lingua
factȩ sunt multȩ. Noli mirari. suꝑbiã hoc fecit. demultis
linguis fit una. Nolimirari. caritas hoc fecit. Quia &¬
si soni diuersi linguarum sunt: incorde unus ds̃ inuoca¬
tur. una pax custoditur. Unde debuit ergo fr̃f km̃i de¬

Expanded text:
munire conantes, quasi aliquid esset excelsum Deo, aut alimunire conantes, quasi aliquid esset excelsum Deo, aut aliquid tutum superbiae, erexerunt turrim; quasi ne diluvio. si postea fieret, delerentur. Audierant enim et recensuerant quia omnis iniquitas erat deleta diluvio: ab iniquitate temperare nolebant; altitudinem turris contra diluvium requirebant; aedificaverunt turrim excelsam. Vidit Deus superbiam ipsorum, et hunc errorem illis immitti fecit, ut non se cognoscerent loquentes; et factae sunt diversae linguae per superbiam . Si superbia fecit diversitates linguarum, humilitas Christi congregavit diversitates linguarum. Jam quod illa turris dissociaverat, Ecclesia colligit. De una lingua factae sunt multae; noli mirari, superbia hoc fecit: de multis linguis fit una; noli mirari, charitas hoc fecit. Quia etsi soni diversi linguarum sunt, in corde unus Deus invocatur, una pax custoditur. Unde debuit ergo, charissimi, de
Abbreviated transcription (Latin):
cͣ ex ponit paulus apłs. In semine tuo benedicentur om̃s
gentes. Non dixit in seminibus tamquam in multis. sed
sic & hic cum dictum ẽ in nomine ñ in nominib. quo¬
modo ibi in semine ñ inseminib: P robatur unus ds. pat̾
Audiuimus in quo nomine bapti Lemus. M inistros nos
ditatem meã. Interrogatis quo ibimus ad id quod emi
sanguine meo. Quo ergo: Ad gentes inquit ꝑ utaui quia
Soluit dñs questionem. docuit columba: dõ gras. Ad
gentes apłi missisunt. Si adgentes ad om̃s linguas. hoc
significauit sp̃s sc̃s diuisus inlinguis: unctus in colũba.
Ac linguȩ diuiduntur: ac columba copulat. Linguae
gentium concordarunt: & una lingua affrice discorda¬
uit. Quid euidentius fr̃s mei : Incolu̾ba unitas: in lingu
gentium sotietas. Aliquando enim linguȩ ꝑ suꝑbiam dis¬
cordauerunt: & tunc sunt facte exuna multę. P ost di¬
luuiũ enimsuꝑbi quidã homines. uelut aduersũ dm̃ se

Expanded text:
est, et exponit Paulus apostolus, In semine tuo benedicentur omnes gentes: non dixit, In seminibus, tanquam in multis; sed sic et hic cum dictum est, in nomine, non, in nominibus; quomodo ibi, in semine, non, in seminibus; probatur unus Deus Pateaudivimus in quo nomine baptizemus, ministros nos ditatem meam. Interrogatis, Quo ibimus? Ad id quod emi sanguine meo. Quo ergo? Ad gentes, inquit. Putavi quia solvit Dominus quaestionem, docuit columba. Deo gratias: ad gentes Apostoli missi sunt; si ad gentes, ad omnes linguas. Hoc significavit Spiritus sanctus divisus in linguis, unitus in columba. Hac linguae dividuntur, hac columba copulat. Linguae gentium concordarunt, et una lingua Africae discordavit? Quid evidentius, fratres mei? In columba unitas, in linguis gentium societas. Aliquando enim et linguae per superbiam discordaverunt, et tunc sunt factae linguae ex una multae. Post diluvium enim superbi quidam homines, velut adversus Deum se
Abbreviated transcription (Latin):
inuindicta. & apparebit om̃ib & qui ineũ ñ credunt. Modo
uero quia & p̾sens occultus erat: oportebatͤ uit contempnere¬
tur Nisi enim contempneretur. ñ crucifigeretur. Siñ cruci¬
figeretur: ñ funder& sanguinem quo p̾tio nos redemit
t amen quia quasi in noctt apparuit. in corpore mortali
Tucernã sibi accendit unde uderetur. Ipsa lucerna iohs
erat. de quo iammulta audistis & lectio p̾sens euangelis

Expanded text:
in vindictam, et apparebit omnibus, et qui in eum non credunt. Modo vero quia et praesens occultus erat, oportebat ut contemneretur. Nisi enim contemneretur, non crucifigeretur: si non crucifigeretur, non funderet sanguinem, quo pretio nos redemit.Tamen quia quasi in nocte apparuit in corpore mortali, lucernam sibi accendit unde videretur. Ipsa lucerna Joannes erat , de quo jam multa audivistis: et praesens
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim ignorabatur xpc̃ abeis qui ꝓphetis ñ credider̃
antequam urnir&: sic abhis ignorabatur &c p̃sens. Uenerat
enim humiliter primo & occultus. tanto occultior quan¬
tohimilior. Popłi aut spernentes ꝑ suꝑbiam suam humili¬
tałem dĩ. crucifixerunt saluatorem suum. & fecerunt dap¬
natorẽ suũ Sed qui primo uenit occultus. quia uenit nu¬
milis numquid deinceps ñ ẽ uenturꝰ manifestus. quia excel¬
& ñ silebit. Siluit ut uidicaretur. ñ silebit cum coeperit
uidicare. Non diceretur manifestus ueni&: nisi primoue¬
niss& occultus. Nondiceretur nonsilebit. nisi quia primo
siluit. Quomodo siluit: Interroga isaiam. Sicut ouisad
occisionẽ ductus ẽ & sicut agnus coram eo quise tonde¬
r& fuit sine uoce. sic ñ aperuit ossuum. Ueni& autem
inanifestus & nonsilebit. Quomodo manifestus. Igues
ante cum p̃hibit & in circuitu eius tempestas ualida: bõ¬
pestas illa tollere hab& totam paleam de area. que modo

Expanded text:
ignorabatur Christus ab his qui Prophetis non crediderunt antequam veniret, sic ab eis ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnatorem suum. 2. Sed qui primo venit occultus, quia venit humilis, numquid deinceps non est venturus manifestus, quia excelus noster et non silebit. Siluit ut judicaretur, non silebit cum coeperit judicare. Non diceretur, manifestus veniet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur, non silebit, nisi quia primo siluit. Quomodo siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa tollere habet totam paleam de area, quae modo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterant capere uisibili a. ꝑ uisibilia tenebant᷑. Quare tene¬
bantur: Ne penitꝰ interirent: & adidola laberent᷑. Nã fecer
hoc fr̃s mei sicut legitur: obliti tanta miracula quȩ fecit ds
coram oculis eoꝵ: mare discissũ ẽ. uia factaẽ in medus fiucti¬
bus. sequentes hostes eoꝵ hisdẽ aquis oꝑtisunt ꝑ quas illi tran¬
sierunt. Et cum moyses homo dĩ recessiss& aboculis eoꝵ ido¬
lũ petiuer̃ : & dixer: fac nobis deos qui nos p̃cedant: quia ille
homo dimisit nos. Tota spes eoꝵ in homine posita erat. ñ in
dõ. Ecce mortuus c̃ homo. Nũquid mortuus ẽ ds̃. quieruat
nos det̾ra egipti: Quã cito obliti tã manifestã gram. Quib
ergo modis teneret᷑ popłs talis. nisi ꝓmissis carnalib : Ea ibi ui¬
bentur in decalogo legis. quȩ & nobis. sed ñ ea ꝓmutunt᷑ quȩ
nobis. Nobis quidꝰ ꝓmittitur: uita ȩt̃na hȩc ẽ aut̃ uita et̾na

Expanded text:
non poterant capere invisibilia, per visibilia tenebantur. Quare tenenon poterant capere invisibilia, per visibilia tenebantur. Quare tenebantur? Ne penitus interirent, et ad idola laberentur. Nam fecerunt hoc, fratres mei, sicut legitur, obliti tanta miracula quae fecit Deus coram oculis eorum. Mare discissum est; via facta est in mediis fluctibus; sequentes hostes eorum eisdem aquis operti sunt, per quas illi transierunt : et cum Moyses homo Dei recessisset ab oculis eorum, idolum petierunt, et dixerunt: Fac nobis deos qui nos praeeant, quia ille homo dimisit nos. Tota spes eorum in homine posita erat, non in Deo. Ecce mortuus est homo: numquid mortuus est Deus qui eruerat eos de terra Aegypti? Et ergo modis teneretur populus talis, nisi promissis carnalibus? 20. Ea ibi jubentur in decalogo Legis quae et nobis; sed non ea promittuntur quae nobis. Nobis quid promittitur? Vita aeterna. Haec est autem vita aeterna,
Abbreviated transcription (Latin):
dete quia carnali adhuc popło ea quidẽ p̃cipiebant᷑ quȩ &¬
nobis. tlã unũ dm̃ colere & nobis p̾cipitur. Non accipies
Obserua diem sabbati. Magis nobis p̃cipit᷑. quia spĩtalit̾ obser¬
uandũ p̃cipit᷑. Iudei enĩ seruiliter obseruant diem sabbatrad
lururiã. ad ebriositatẽ. Quanto melius femine eorum lanam
facerent: quam illa die inmenianis saltarent: Absit frs: ut
illos dicamus obseruare sabbatũ. Sp̃italit̾ obseruat sabbatum
xp̃ianus. abstinensse abopere seruili. Quidẽ enim ab õmni¬
opere seruili : A peccato. & unde ꝓbamꝰ : Dm̃ in terroga. Omis
qui facit peccatũ. seruus ẽ peccati. Ergo & nobis p̾cipitur sp̃i¬
talit̾ obseruatio sabbati. Iam illa om̃a p̾cepta magis nobis p̾¬
quere mercedẽ. & inuenies ibi dici. ut expellantur hostes a fa¬
cie tua. & accipiatis terrã quã ꝓmisit ds̃ patrib urĩs. Qui

Expanded text:
dete quia carnali adhuc populo ea quidem praecipiebantur quae dete quia carnali adhuc populo ea quidem praecipiebantur quae nobis. Nam unum Deum colere, et nobis praecipitur. Non accipies Observa diem sabbati, magis nobis praecipitur: quia spiritualiter observandum praecipitur. Judaei enim serviliter observant diem sabbati, ad luxuriam, ad ebrietatem. Quanto melius feminae eorum lanam facerent, quam illo die in maenianis saltarent? Absit, fratres, ut illos dicamus observare sabbatum. Spiritualiter observat sabbatum christianus, abstinens se ab opere servili. Quid est enim ab opere servili? A peccato. Et unde probamus? Dominum interroga: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Ergo et nobis praecipitur spiritualiter observatio sabbati. Jam illa omnia praecepta nobis magis prquaere mercedem, et invenies ibi dici: Ut expellantur hostes a facie tua, et accipiatis terram quam promisit Deus patribus vestris . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui credider̃: aliqui crucifixer̃. Et qui credider̾. illo cru¬
cifiro nutauer̃: Etnisi ipsã post resurrectionẽ palparent.
fides ad eos ñ reuocaretur. Siergo ꝓpt̾ carnẽ uisibilis filius.
& nos concedimꝰ: & ẽ catholica fides. Siaut̃ ante carnẽ sicut
ipsi dicunt. id ẽ antequam in carnaret᷑: multũ de lirant. &
multũ errant. fãcta enĩ sunt illa uisibilia corporaliter ꝑ
creaturã : in quib typus ostenderetur ñ utiq substantia
ipsa de monstrabatur & manifestabatur. Et hoc abtendat
xcaritas ur̃a. leue docum̃tũ Sapientia dĩ: uideri oculis ñ po
uerbum hominis oculis ñ uidetur: uerbũ dĩ uideri sic potest:
Ex pellite ergo de cordibus uris carnales cogitationes: ut uere
sitis sub gr̃ã: ut ad nouũ testamentũ ꝑtineatis. Ideo uita ȩt̾na
ꝓmittitur in nouo testamento. Legite uetus testam̃tũ: & ui¬

Expanded text:
aliqui crediderunt, aliqui crucifixerunt: et qui crediderunt, illo crualiqui crediderunt, aliqui crucifixerunt: et qui crediderunt, illo crucifixo nutaverunt; et nisi ipsam post resurrectionem palparent, fides ad eos non revocaretur. Si ergo propter carnem visibilis Filius; et nos concedimus, et est catholica fides: si autem ante carnem sicut ipsi dicunt, id est, antequam incarnaretur; multum delirant, et multum errant. Facta enim sunt illa visibilia corporaliter per creaturam, in quibus typus ostenderetur: non utique substantia ipsa demonstrabatur et manifestabatur. Et hoc attendat Charitas vestra lene documentum. Sapientia Dei videri oculis non pous Verbum Dei; verbum hominis oculis non videtur, Verbum Dei videri sic potest? 19. Expellite ergo de cordibus vestris carnales cogitationes, ut vere sitis sub gratia, ut ad Novum Testamentum pertineatis. Ideo vita aeterna promittitur in Novo Testamento. Legite Vetus Testamentum, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
temoe ipsum manifestr ut uideam. Et parũ ẽ quia dir̃ Res¬
ponsum accepit. ñ potes uidere faciem meam. Loquebatur
ergo frsmei cum moyse angłs: portans tẏpum dñĩ. Et illa om̃a
quȩ ibi ꝑ angłm facta sunt. futuram istam gram. & ueritatẽ
ꝓ mittebant. Quibene scrutantur legẽ. nouerunt : & cũ opor.¬
tunũ ẽ. ut & nos aliquid inde dicamus. quantum dñs reuelat.
nontacemus caritati ur̃ȩ. Illud autẽ sciatis. quia omã quȩ cor¬
poraliter uisasunt: ñ erat illa substantia dĩ. Illa enĩ oculis
carnis uidęmus. dĩ substantia unde uidetur: Euangłm in¬
terroga. Beati mundi cordes: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. fuer̃
homines qui dicerent: uanitate cordis sui decepti. Pat̾ inin¬
sibilis ẽ .: filius uisibilis. Unde uisibilis: Si ꝓpt̃ carnẽ: quia¬
suscepit carnẽ manifestũ ẽ. Illi enĩ quicarnẽ xpĩ uiderunt.

Expanded text:
teipsum manifeste, ut videam te. Et parum est quia dixit: resteipsum manifeste, ut videam te. Et parum est quia dixit: responsum accepit, Non potes videre faciem meam . Loquebatur ergo, fratres mei, cum Moyse angelus, portans typum Domini: et illa omnia quae ibi per angelum facta sunt, futuram istam gratiam et veritatem promittebant. Qui bene scrutantur Legem, noverunt: et cum opportunum est, ut et nos aliquid inde dicamus, quantum Dominus revelat, non tacemus Charitati vestrae. 18. Illud autem sciatis, quia omnia quae corporaliter visa sunt, non erant illa substantia Dei. Illa enim oculis carnis videmus: Dei substantia unde videtur? Evangelium interroga: Beati mundo corde; quia ipsi Deum videbunt . Fuerunt homines qui dicerent vanitate sui cordis decepti, Pater invisibilis est, Filius autem visibilis suscepit carnem; manifestum est. Illi enim qui carnem Christi viderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fortẽ aliquis dicat grã & ueritas ñ ẽ facta ꝑ moysen qui
uidit dm̃: statim subiecit. Dm̃ nemo uidit umquam. Etun¬
de innotuit moysi ds̃ : Quia reuelauit seruo suo dñs. Quis
cum grã & ueritate. Dm̃ nemo uidit umquam. Et unde
illiseruo quantum capere posset apparuit: Sed unigenitꝰ
inquit filius qui ẽ in sinu patris. ipse enarrauit. Quid est
insinu patris: Insecreto patris Nonenim ds̃ hab& sinum.¬
quem ad modum nos habemus inuestibus. aut cogitandus
est sic sedere quomodo nos. aut forte cinctus ẽ. ut sinũ ha¬
ber&. Sed quia sinus nr̃ intus ẽ. secretum patris. sinuspatris
uocatur in secreto patrif. Qui patrẽ nouit. ipse enarrauit
Niam dm̃. nemo uidit umquã. Ipse ergo uenit: & narrauit
ignem. Omis illa creatura ẽ : tipum dñi sui gerebat. ñ ipsius
quebatur moyses cum dnõ contra in contra. sicut amicus
cum amico sũo. Sequeris ipsam scripturã: & inuenis mox¬
sen dicentẽ. Sunueni gram̃ inconspectu tuo. ostende mihi

Expanded text:
liquis dicat, Et Gratia et veritas non est facta per Moysen, qui vidit Deum? statim subjecit, Deum nemo vidit unquam. Et unde innotuit Moysi Deus? Quia revelavit servo suo Dominus. Qucum Gratia et veritate. Deum enim nemo vidit unquam. Et unde illi servo quantum capere posset apparuit? Sed unigenitus, inquit, Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit. Quid est, in sinu Patris? In secreto Patris. Non enim Deus habet sinum, sicut nos habemus in vestibus, aut cogitandus est sic sedere quomodo nos, aut forte cinctus est ut sinum haberet: sed quia sinus noster intus est, secretum Patris sinus Patris vocatur. In secreto Patris, qui Patrem novit, ipse enarravit. Nam Deum nemo vidit unquam. Ipse ergo venit, et narravit ignem. Omnis illa creatura typum Domini sui gerebat, non ipsius t loquebatur Moyses cum Domino contra in contra, sicut amicus cum amico suo. Si quaeris ipsam Scripturam, invenies Moysen dicentem: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi
Abbreviated transcription (Latin):
gressus tui & dicis tibi. E cce ego colo dm̃: cotidie adȩccłã
curro genua michi tritasunt in orationib & assidue egroto
Homicidia faciunt homines rapinas faciunt & exultant.
habundant bene ẽ illis Talia ergo quȩ rebas ado certe ad
gram ꝑtinebas. Si gram̃ ideo tibiꝰ dedit. quia gratis dedit
gratis ama: noli adp̾mium diligere dm̃. ipse sit pͥmiuni
tuum. Dicat anima tua. unam petu adño hanc requira
ut in habitem in domo dnĩ ꝑ om̃s dies uitȩ meȩ: ut cotem¬
pler delectationẽ dnĩ. Nolitimere. ne fastidio defitias.
talis erit illa delectatio pulcritudinis. ut semꝑ tibi p̾sens
sit & numquã satieris. imosemꝑ satieris: & numquam
meo . Ubi nec fastidium erit: nec fames: quid dicam nescu
Sed dĩ hab& qđ ex̾ibeat ñ inuenientib quomodo dicant.
& credentibus qłi accipiant iit sermoinabeo qđ¬

Expanded text:
gressus tui, et dicis tibi: Ecce ego colo Deum, quotidie ad ecclesiam gressus tui, et dicis tibi: Ecce ego colo Deum, quotidie ad ecclesiam curro, genua mihi trita sunt in orationibus; et assidue aegroto: homicidia faciunt homines, rapinas faciunt; exsultant et abundant, bene est illis. Talia ergo quaerebas a Deo? Certe ad gratiam pertinebas. Si gratiam ideo tibi dedit Deus, quia gratis dedit, gratis ama. Noli ad praemium diligere Deum; ipse sit praemium tuum. Dicat anima tua, Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae, ut contempler delectationem Domini. Noli timere ne fastidio deficias: talis erit illa delectatio pulchritudinis, ut semper tibi praesens sit, et nunquam satieris; imo semper satieris, et nunquam meo: ubi nec fastidium erit, nec fames, quid dicam nescio; sed Deus habet quod exhibeat non invenientibus quomodo dicant, et credentibus quod accipiant. TR
Abbreviated transcription (Latin):
Et quando eos cõmemoramꝰ: in ardescimꝰ in amore. Quid in illis
amamꝰ fr̃s: menbra laniata aferis : Quid fedius si oculos car¬
nis in t̾roges: Quid pulcriussi oculos cordis int̾roges: Quid
tibi uidetur : adolescens pulcherrimus fur: quomodo horrent
oculi tui: nũquid oculi carnis horrent: Si ipsos in terroges.
nichil illo corpore compositius. nichil ordinatius & parilitas
membroꝵ & coloris delectio inlicit oculos: & tam̃ cũ audis
quia fure. fugis hominẽ animo. Uides ex alia parte sene̾ cur¬
uũ. baculo innitentẽ: uix se mouentẽ. rugis undiq exaratũ :
quiduides qđ oculos delect& : Et audis. quia uistus ẽ: amas.
amplecteris. Talia nobis p̃mia ꝓmissa sunt fr̃s mei: tale aliqͥd
amate: tali regno suspirate. talem patriam desiderate. si
sublegees & ioeo ipsam legem non implebis. Quando enumn
uideris abundare ista temporaliaͫ qui dm̃ offendunt nutant

Expanded text:
et quando eos commemoramus, inardescimus amore? Quid in illis et quando eos commemoramus, inardescimus amore? Quid in illis amamus, fratres? Membra laniata a feris? Quid foedius, si oculos carnis interroges? quid pulchrius, si oculos cordis interroges? Quid tibi videtur adolescens pulcherrimus fur? Quomodo horrent oculi tui? Numquid oculi carnis horrent? Si ipsos interroges, nihil illo corpore compositius, nihil ordinatius ; et parilitas membrorum, et coloris delectatio illicit oculos: et tamen cum audis quia fur est, fugis hominem animo. Vides ex alia parte senem curvum, baculo innitentem, vix se moventem, rugis undique exaratum: quid vides quod oculos delectet? Audis quia justus est; amas, amplecteris. Talia nobis praemia promissa sunt, fratres mei: tale aliquid amate, tali regno suspirate, talem patriam desiderate; si sub Lege es, et ideo ipsam Legem non implebis. Quando enim videris abundare ista temporalia in eis qui Deum offendunt, nutant
Abbreviated transcription (Latin):
Proista fide. p̃miũ erit: iudere qđ credis. Nouerant hoc ꝓphe¬
te. sed occultũ erat antequã uenir&. Namquidã suspirans
amator. in psalmis ait. Unã petui adnõ. hanc requirã. Et quȩ¬
ris quid p&at : Forte enĩ petit t̾rã fluentẽ lac & melle carna¬
liter. quauis sp̃italit̾ ipsa quęrendasit & petenda: aut forte
subiectionẽ eoꝵ. hostiũ aut mortẽ inimicoꝵ. aut imperia
& facultates huius scłi. Ard& enim amore. & multũ suspi
rat & aestuat. & anbelat. uideamꝰ quid petit. unã petuadño
hanc requirã. Quidhoc. quid querit: Ut in habitẽ inquit in
domo dñi. ꝑ om̃s dies uitę meę. Et puta. quia habitas in do¬
mo dnĩ. Unde ibi erit gaudiũ tuũ : Ut contẽpler inquit de
exultatis. nisi quia ẽ ibi scintilla huuis caritatis : Quid desi¬
deratis. rogo uos. uideri potest oculis. tangi potest: pulcritudo aliqͥ
est: quȩ oculis delectat : Nonne martires amatisunt uehem̃t᷑:

Expanded text:
mium erit, videre quod credimus. Noverant hoc Prophetae, sed occultum erat antequam veniret. Nam quidam suspirans amator in Psalmis ait: Unam petii a Domino, hanc requiram. Et quaeris quid petat? Forte enim terram petit fluentem lacte et melle carnaliter, quamvis spiritualiter ista quaerenda sit et petenda: aut forte subjectionem hostium suorum, aut mortem inimicorum, aut imperia et facultates hujus saeculi. Ardet enirat, et aestuat, et anhelat. Videamus quid petat, Unam petii a Domino, hanc requiram. Quid est hoc quod requirit? Ut inhabitem, inquit, in domo Domini, per omnes dies vitae meae. Et puta quia habitas in domo Domini, unde ibi erit gaudium tuum? Ut contempler, inquit, deisi quia ibi est scintilla hujus charitatis? Quid desideratis, rogo vos? Videri potest oculis? tangi potest? pulchritudo aliqua est quae oculos delectat? Nonne martyres amati sunt vehementer;
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatẽ ipsius quis loquatur : Si uerbũ carofactum ẽ¬
conturbat nos. in principio erat uerbum quis ex plicabit:
Tenete ergo frs. soliditatem istam. Lex ꝑ moysen data est:
reos fȩcit. Per imperatorẽ indulgentia dataẽ. reos liberaut
Ler ꝑ moysen data ẽ. non sibi aliquid amplius seruus ad¬
sign&: quam quod ꝑ illum factum . ẽ. Electus ad magnũ mi¬
nisterium. tamquam fidelis in domo. Sed tamen seruus age¬
re scđm lege̾ potest soluere areatu legis ñ potest. Lex ergo¬

Expanded text:
majestatem ejus quis loquatur? Si Verbum caro factum majestatem ejus quis loquatur? Si Verbum caro factum conturbat nos, In principio erat Verbum quis explicabit? Tenete ergo, fratres, soliditatem istam: Lex per Moysen data estreos fecit: per imperatorem indulgentia data est, et reos liberavit. Lex per Moysen data est; non sibi aliquid amplius servus assignet, quam quod per illum factum est. Electus ad magnum ministerium tanquam fidelis in domo, sed tamen servus, agere secundum legem potest, solvere a reatu legis non potest. »
Abbreviated transcription (Latin):
beto patientiam cur& te ignis continentie. ferrũ ꝑ cussionũ
tolerent uulnera tua. Ex p̾auescebas quamuis ligatus: liber
ille & ñ ligatus. bibit quod tibi dabat. Prior passuse᷑ ut te
consolaretur. tamquam dicens. Quod times pati ꝓte: prior
patior ꝓte. Hecẽ grã. & magna gr̃ã. Quis illa digne con¬
laudat : De humilitate.xp̃i loquor: fr̃s mei maiestatem xp̃i
& diuinitatem xp̃i. quis loquitur in explicando & dicendo:
Ut quomodo humilitatẽ xp̃i loqueremur ñ sufficimus immo
de ficimus : totum cogitantib committimus. ñ audientib ad¬
implemus. Cogitate humilitatẽ xpi. Sed quis nobis inquit
eam ex plicat. nisi tudicas : Ille intus dicat melius illud di¬
cit qui intus habitatꝰ qͦui foris clamat. Ipse uobis ostendat
gram humilitatis suȩ : qui cȩpit habitare incordib ur̃is. Iã¬
uero si in eius humilitate explicanda & eroganda defecimꝰ

Expanded text:
beto patientiam, curet te ignis continentiae, ferrum persecutionum beto patientiam, curet te ignis continentiae, ferrum persecutionum tolerent vulnera tua. Expavescebas quamvis ligatus: liber ille et non ligatus bibit quod tibi dabat; prior passus est ut te consolaretur, tanquam dicens, Quod times pati pro te, prior patior pro te. Haec est gratia, et magna gratia. Quis illam digne collaudat? 15. De humilitate Christi loquor, fratres mei. Majestatem Christi et divinitatem Christi quis loquitur? In explicando et dicendo ut quoquomodo humilitatem Christi loqueremur, non sufficimus, imo deficimus: totum cogitantibus committimus, non audientibus adimplemus. Cogitate humilitatem Christi. Sed quis nobis, inquis, eam explicat, nisi tu dicas? Ille intus dicat. Melius illud dicit qui intus habitat, quam qui foris clamat. Ipse vobis ostendat gratiam humilitatis suae, qui coepit habitare in cordibus vestris. Jamvero si in ejus humilitate explicanda et eroganda deficimus,
Abbreviated transcription (Latin):
pati dignatus ẽ. ut te asempit̾n& liberar&: morte Homo & ho¬
mo. sed ille non nisi homo: iste ds̃ & homo. Ille homo pecca¬
ti: iste iustitię. Mortuus es in adam: resurge in xp̃m. Nam
utrumq debetur tibi: iam credidisti in xp̃m. R eddes tam̃
quod habes de adam. sed ñ te in ȩt̾nũ tenebit uinculũ pecca¬
ti: quia mortẽ tuam ȩternam. occidit mors temporalis dñi tui.
Iubebat: non sanabat. Langorẽ ostendebat. ñ auferebat. Sed
illi p̾parabat medico uenturo cum grã & ueritate: tamquã
aliquẽ quẽ curare uult medicꝰ Mittat primo seruum suũ.
ut ligatum illũ inueniat. Sanus nonerat. & sanari nolebat:¬
& ne sanaretur sanum se eẽ iactabat. Missa lex ẽ. ligauit
eum: inuenit se reũ. Iam clamabat deligatura uenit dñs.
curat amaris aliquantum . & acrib medicamentis. Dicit enĩ
egroto ferto: dicit. tolera. dicit. noli diligere mundũ Ha¬

Expanded text:
pati dignatus est, ut te a sempiterna morte liberaret. Homo, et hopati dignatus est, ut te a sempiterna morte liberaret. Homo, et homo: sed ille, nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortuus es in Adam, resurge in Christo: nam utrumque debetur tibi. Jam credidisti in Christum, reddes tamen quod debes de Adam. Sed non te in aeternum tenebit vinculum peccati; quia mortem tuam aeternam occidit mors temporalis Domini tuijubebat, non sanabat; languorem ostendebat, non auferebat: sed illi praeparabat medico venturo cum gratia et veritate; tanquam ad aliquem quem curare vult medicus, mittat primo servum suum, ut ligatum illum inveniat. Sanus non erat, sanari nolebat, et ne sanaretur, sanum se esse jactabat: missa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam clamat de ligatura. Venit Dominus, curat amaris aliquantum et acribus medicamentis: dicit enim aegroto, Ferto; dicit, Tolera; dicit, Noli diligere mundum, ha
Abbreviated transcription (Latin):
in adam moriuntur. sic & in xp̃o om̃s uiuificabuntur. Qui
ꝑtinent ad adam: Om̃s qui natisunt de adam. Qui ad xp̃m:
Om̃s quinatisunt ꝑ xp̃m. Quarc om̃s in peccato: Quia nemo
natus p̾ter adam. Ut aut̃ nascerentur ex adam. necessitatis
fuit: exdampnatione.   asci ꝑ xpm̾. uoluntatis ẽ & gratiȩ.
sunt exadam. Om̃s tamen qui exadam: cum peccato pecca
Nam inse sunterroges: adam sunt. In illo si interroges: xp̃c st̃
peccatiuenit. sed tamen uenit cum carne mortali. Mors pȩna
enim aliquid habebat dñs. quare iuste moreretur Ipse ait.
Ecce uenit princeps huius mundi: & in me nichil inueni&
Quare ergo moreris: Sedut sciant om̃s quia uoluntatem
patris mei facio: Surgite. eamus hinc. Non enim habebat ille
quare moreretur. & mortuus ẽ. Tuhabes quare: & mori de¬
dignaris : Dignare aequo animo pati ꝑmeritum tuũ qđ ille

Expanded text:
in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Qui in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Qui pertinent ad Adam? Omnes qui nati sunt de Adam. Qui ad Christum? Omnes qui nati sunt per Christum. Quare omnes in peccato? Quia nemo natus est praeter Adam. Ut autem nascerentur ex Adam, necessitatis fuit ex damnatione: nasci per Christum, voluntatis est et gratiae. sunt ex Adam. Omnes tamen qui ex Adam, cum peccato peccatNam in se si interroges, Adam sunt: in illo si interroges, Christi sunt. peccati venit: sed tamen venit cum carne mortali. 13. Mors peenim aliquid habebat Dominus quare juste moreretur. Ipse ait, Ecce venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit. Quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes quia voluntatem Paris mei facio, surgite, eamus hinc . Non habebat ille quare moreretur, et mortuus est: tu habes quare, et mori dedignaris? Dignare aequo animo pati per meritum tuum, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
ut habundar& delictum. hoc ꝓderat suꝑbis. ut habunda¬
r& delictum. Multum enim sibi dabant. & quasi uiribus
suis multum ad signabant. & ñ poterantꝰ implere iustitiã:
nisi a diuuar& ille qui uisserat. Suꝑbiam eoꝵ uolens do¬
mare d̾s: dedit legem tamquã dicens. Ecce implete. ne pu¬
tetis de eẽ iubentẽ. Nonde ẽ qui uibeat. sed de ẽ qui imple
at. Si ergo de ẽ qui impleat: unde ñ impl&: Quia natus
cum traduce peccati & mortis. de adam natus traxit secum
quod ibi conceptumẽ. Cecidit primus homo & om̃s quideillo
natisunt. de illo trarerunt concupiscentiam carnis. O portebat
ut nasceretur alius homo. qui nullam traxit concupiscentiam.
homo & homo: homo admortẽ. homo aduitam. Sic dicit apłs.
Quoniam quiđe ꝑ hominẽ mors: & ꝑ hominẽ resurrectio mo¬
tuorum. Perquẽ hominẽ mors. & ꝑ quẽ hominẽ resurrectio
mortuoꝵ : Noli festinare. Sequitur & dicit. Sicut enim om̃s¬

Expanded text:
ut abundaret delictum . Hoc proderat superbis, ut abundaut abundaret delictum . Hoc proderat superbis, ut abundaret delictum: multum enim sibi dabant, et quasi viribus suis multum assignabant; et non poterant implere justitiam, nisi adjuvaret ille qui jusserat. Superbiam illorum volens domare Deus, dedit Legem, tanquam dicens: Ecce implete, ne putetis deesse jubentem. Non deest qui jubeat, sed deest qui impleat. 12. Si ergo deest qui impleat, unde non implet? Quia natus cum traduce peccati et mortis. De Adam natus, traxit secum quod ibi conceptum est. Cecidit primus homo; et omnes qui de illo nati sunt, de illo traxerunt concupiscentiam carnis. Oportebat ut nasceretur alius homo qui nullam traxit concupiscentiam. Homo, et homo: homo ad mortem, et homo ad vitam. Sic dicit Apostolus: Quoniam quidem per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Per quem hominem mors, et per quem hominem resurrectio mortuorum? Noli festinare: sequitur, et dicit: Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
scđam inquit consecutussum Indignum se dicit. qua eorese¬
quem tuq onsecutum tamen. non ꝑmerita sua seh pou
misedam dĩ. A udi illum iam flagitantem debitun.qui
primo in debitam susceperat gram᷑. Ego eruꝵ oqunt iami
imiolor & tempus resolutionis meȩ instat. Bonum ces¬
tamen certaui. cursum con suminaui. fidem seruaui. Decętero:
reposita c̾ michi corona iustitię. Iam debitum flagitat. Iamde¬
bitum exigit. Namuide uerba sequentia. Quam michired¬
Et tamen sibene cogites: ipse dedit fidem primo. qua eum ꝓ¬
meruisti. Non enim de tuo ꝓ meruisti. ut tibi aliquid de¬
beretur. Qͥ đ ergo p̾mium in mortalitatis postea tribu&. dona
sua coronat ñ merita łua. E rgo frs. om̃s de plenitudine euis
accepimus de plenitudine miscđȩ euis. de habundantia
bonitatis eius accepimus. Quid: Remissionẽ peccatorũ.
Quid tamen. nisi gram : Namsi dixero quia & hoc debetur.
aliquid michi ad signo: quasi cui debeatur. Coronꝙͣ autẽ

Expanded text:
am, inquit, consecutus sum . Indignum se dixit qui consequeretur: consecutum tamen non per merita sua, sed per misericordiam Dei. Audi illum jam flagitantem debitum, qui primo indebitam susceperat gratiam: Ego enim, inquit, jam immolor, et tempus resolutionis meae instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae. Jam debitum flagitat, jam debitum exigit. Nam vide verba sequentia: Quam mihi redEt tamen si bene cogites, ipse dedit fidem primo, qua eum promeruisti: non enim de tuo promeruisti ut tibi aliquid deberetur. Quod ergo praemium immortalitatis postea tribuit, dona sua coronat, non merita tua. Ergo, fratres, omnes de plenitudine ejus accepimus: de plenitudine misericordiae ejus, de abundantia bonitatis ejus accepimus. Quid? Remissionem peccatorum, quid tamen nisi gratiam? Nam si dixero quia et hoc debetur, aliquid mihi assigno, quasi cui debeatur. Coronat autem
Abbreviated transcription (Latin):
qualis ille ẽ ꝑ cuius ministerium datur. Taliserat bap
tismus ioħis: qualis iohannes. B aptismus iustus. tã quã
iusti: tamen hominis. Sed quia acceperat adõ istam
gram̃ & tantam gram. ut dignꝰ eẽt & p̾ire uidicem .&. eum
digito ostendere: & implere uocem ꝓphetiȩ illius: Uox
clamantes indeserto. parate uiam dño. Talis aut̃ baptismꝰ

Expanded text:
qualis ille est, per cujus mintismus Joannis, qualis Joannes: baptismus justus tanquam justi, tamen hominis; sed qui acceperat a Domino istam gratiam, et tantam gratiam, ut dignus esset praeire judicem, et eum digito ostendere, et implere vocem prophetiae illius, Vox clamantis in deserto, parate viam Domino . Tale autem ba
Abbreviated transcription (Latin):
ptoqui digni ñ eramus quibus peccata nimetterotiure xeod
quia tantum d onum in digni accepimus grã uocatur. Qtd
bebatur: merces tedditaẽ. non gra donato saust uere ede¬
bebatur. bonus funsti. si autẽ ut uerũ ẽ malus fiuste uistifida¬
difti autem in eum. qui iustificat impium. Q uide eustifieat
impium : s eimpio facit pium. Cogita quid tibi ꝑlegẽtuon
minere debebat & quid ꝑ gram̃ consecutussis. sonset urati
autum stam gam fidci. eris iustus ex fide. Iustus ait ens ide¬
uuit tap mereris dm̃ uiuendo ex fide : accipis pͥmipquo
mortalitatem: & uitam ȩternam & illa grã ẽ sidea i ꝑ quo
menita eterna. quasi merces est fidei. Sidetur quideobita
uitam ȩternam tamquam debitam redderee debita.
tidem. quia pinerut pͥ fidem see quia ipsa biseserte ar

Expanded text:
et qui digni non eramus quibus peccata dimitterentur, ex eo quia tantum donum indigni accepimus, gratia vocatur. Qbebatur, merces reddita est, non gratia donata; si autem vere debebatur, bonus fuisti: si autem, ut verum est, malus fuisti, credidisti autem in eum qui justificat impium Quid est, qui justificat impium? Ex impio facit pium; cogita quid per legem tibi imminere debebat, et quid per gratiam consecutus sis. Consecutus autem istam gum promerueris Deum vivendo ex fide, accipies praemium immortalitatem, et vitam aeternam. Et illa gratia est. Nam pro quo tia est, et vita aeterna quasi merces est fidei: videtur quidem Deus vitam aeternam tanquam debitam reddere Cui debitam? Fideli, quia promeruit
Abbreviated transcription (Latin):
ut de carne uitia carnis extinguer&. & de morte occider&
dicere. uidimus głam illius. Qualẽ głam: Qualis factus ẽ
filius hominis. Illa humilitas ipsius ẽ. ñ gła ipsuis. Sed quo
ꝑ ducta ẽ acies hominis curata ꝑ carnẽ : Uidimus inquit
głam eius głam quasi unigeniti apatre. plenum grã & ueri¬
tate. Degrã & ueritate alio loco uberius in ipso euangło
si dns dignatus fuerit donare tractabimꝰ. Hęc nunc suffiti¬
ant. & ȩdificamini in xp̃o & confortamini. in fide. & uigi¬
late inbonis operib & aligno nolite recedere ꝑ quod pos¬

Expanded text:
ut de carne vitia carnis exstingueret, et de morte occideret ut de carne vitia carnis exstingueret, et de morte occideret dicere, Et vidimus gloriam ejus. Qualem gloriam? Qualis factus est filius hominis? Illa humilitas ipsius est, non gloria ipsius. Sed quo perducta est acies hominis, curata per carnem? Vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate. De gratia et veritate alio loco uberius in ipso Evangelio, si Dominus dignatus fuerit donare, tractabimus. Haec nunc sufficiant, et aedificamini in Christo, et confortamini in fide, et vigilate in bonis operibus: et a ligno nolite recedere, per quod pos
Abbreviated transcription (Latin):
sum dm̃ natum ex hominib Et uerbũ caro factum ẽ. & habi¬
tauit innobis. Quia uero uerbũ caro factum ẽ & habitabit
in nobis. ipsa natiuitate collyrium fęcit. unde tergerentur
oculi cordis nr̃i: & possimus uidere maiestatẽ eius. ꝑ eus hu¬
manitatẽ. Ideo factum  uerbum caro. & habitauit in nobis.
Sanauit oculos nr̃os. Et quid sequitur: Et uidimus głam
naretur. unde ñento poteramus uidere. Intendat ergo cari¬
tas urã. & uidete quod dico. Inruerat homini quasi puluis
in oculũ. in ruerat terra: sautiauerat oculũ. uidere ñ pote¬
rat lucẽ. Oculus iste sautiatus inunguitur: terra sautiat᷑
erat. & terra illuc mittitur ut sanetur. Omã enĩ colliria
& medicamenta. nichil sunt nisi det̾ra. Depuluere ceca¬
tus es depuluere sanaris. Ergo caro te excecauerat: caro te
sanat. Carnalis eram anima facta erat. consentiendo affec¬
tib carnalib. in de fuerat oculus cordis cecatus. Uerbum

Expanded text:
sum Deum natum ex hominibus: Et Verbum caro factum est, et habisum Deum natum ex hominibus: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 16. Quia vero Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, ipsa nativitate collyrium fecit, unde tergerentur oculi cordis nostri, et possemus videre majestatem ejus per ejus humilitatem. Ideo factum est Verbum caro, et habitavit in nobis; sanavit oculos nostros: et quid sequitur? Et vidimus glorinaretur. Unde non poteramus videre? Intendat ergo Charitas vestra, et videte quod dico. Irruerat homini quasi pulvis in oculum, irruerat terra, sauciaverat oculum, videre non poterat lucem: oculus iste sauciatus inungitur; terra sauciatus erat, et terra illuc mittitur ut sanetur. Omnia enim collyria et medicamenta nihil sunt nisi de terra. De pulvere caecatus es, de pulvere sanaris: ergo caro te caecaverat, caro te sanat. Carnalis enim anima facta erat consentiendo affectibus carnalibus; inde fuerat oculus cordis caecatus. Verbum caro
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate uiri. sed ex dõ natisunt. Ut aut̃ homines nasceren¬
tus ex hominib Nonquęsiuit quidẽ nisi matrẽ in terra. qͥa
patrẽ iam habebat incęlo. Natusex dõ ꝑ quẽ efficeremur:
& natus ex homine ꝑquẽ reficeremur. Noliergo mirar.
Ghomo quia efficeris ꝑ gram filius. quia nasceris ex dõ scđm
uerbum eius. Prius ipsum uerbũ uoluit nasci ex homine:
ut tu securꝰ nascereris ex dõ. & diceres tibi. Nonsine causa
dsꝰ nasci ex homine uoluit. nisi quia alicuius momenti me
existimabit. ut in mortalẽ me facer&: & ꝓme mortaliter
nasceretur. Ideo cum dixiss& ex dõ natisunt. quasi ne nura¬
remur & ex oreremus tantam gram̃. ut nobis incredibile ui¬
deretur quia homines ex dõ natisunt: quasi securũ te faci¬
ens ait. E t uerbũ caro factumẽ. & habitauit in nobis. Quid
ergo miraris. quia homines ex dõ nascuntur: Aꝑ tende ip¬

Expanded text:
voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Ut autem homines nascerenvoluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Ut autem homines nascerentus ex hominibus. Non quaesivit quidem nisi matrem in terra, quia jam patrem habebat in coelo: natus ex Deo, per quem efficeremur; et natus ex femina, per quem reficeremur. Noli ergo mirari, o homo, quia efficeris filius per gratiam, quia nasceris ex Deo secundum Verbum ejus. Prius ipsum Verbum voluit nasci ex homine, ut tu securus nascereris ex Deo, et diceres tibi: Non sine causa Deus nasci ex homine voluit, nisi quia alicujus momenti me existimavit, ut immortalem me faceret, et pro me mortaliter nasceretur. Ideo cum dixisset, ex Deo nati sunt; quasi ne miraremur, et exhorreremus tantam gratiam, ut nobis incredibile videretur quia homines ex Deo nati sunt, quasi securum te faciens, ait: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Quid ergo miraris quia homines ex Deo nascuntur? Attende ip
Abbreviated transcription (Latin):
ñ explicar& qđ uolebat. Ex sanguinib enim homines nascur¬
tur. maris & feminȩ. Dicamus ergo ñ timeamus ferulas grãma¬
ticoꝵ dũ tam̃ adueritatẽ solidã & certiorẽ ꝑ ueniamꝰ. Repre¬
hendit qui intellꝑgit. ingratus. quia intellex̃. Noner sangui¬
nib neq ex uoluntate carnis. neq ex uoluntate uiri. Carnẽ
ꝓfemina posuit. quea decosta eisfactaẽ & adam dixit. Moc
nunc os. de ossib meis. & caro decarne mea. Et apłs ait.
Qui diligit uxorẽ suam. se ipsum diligit. Nemo enim un¬
quam rarnẽ suam odio hab&. Ponitur ergo caro ꝓuxore
quomodo & aliquando sp̃s ꝓ marito. Quare : Quia ille re¬
git. hȩc regitur. Ille imperare deb&: ista seruire. Nam ubi
caro imperat & sp̃s seruit. ꝑuersa domͦꝰ ẽ. Quid peius domo
ubi femina hab& imperiũ suꝑ uirũ : Recta aut̃ domus. ubi
uir imperat: femina obtemperat. Rectus aut̃ ipse homo. ubi
sps imperat: caro seruit. Hi ergo ñ exuoluntate carnis. neq ex

Expanded text:
n explicaret quod volebat: ex sanguinibus enim homines nascuntur maris et feminae. Dicamus ergo, non timeamus ferulas grammaticorum; dum tamen ad veritatem solidam et certiorem perveniamus. Reprehendit qui intelligit, ingratus quia intellexit. Non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri. Carnem pro femina posuit: quia de costa cum facta esset, Adam dixit, Hoc nunc os de ossibus meis, et caro de carne mea ; et Apostolus ait, Qui diligit uxorem suam, seipsum diligit; nemo enim unquam carnem suam odio habet . Ponitur ergo caro pro uxore, quomodo et aliquando spiritus pro marito. Quare? Quia ille regit, haec regitur: ille imperare debet, ista servire. Nam ubi caro imperat, et spiritus servit, perversa domus est. Quid pejus domo, ubi femina habet imperium super virum? Recta autem domus, ubi vir imperat, femina obtemperat. Rectus ergo ipse homo, ubi spiritus imperat, caro servit. 15. Hi ergo non ex voluntate carnis, neque ex
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Nostis quia qui dam dicunt aliquando: nos
tollimus peccata hominib: qui scĩ sumus. Si enĩ ñ fuerit
scs̃ qui baptizat: quomodo tollit peccatum alterius. cum
sit ipse homo plenus peccato: contra istas disputationes:
uerba nr̃a ñ dicamus. hunc legamus. Ecçe agnꝰ dĩ: ecce
qui tollit peccatum mundi. Nonsit p̾sũpitio hominib
in homines: ñ transmigr&s passer in montes In dño con¬
fidat. Et si leuat oculos suos in montes unde auxiliũ¬
ueni& ei: intellegat quia auriliũ eius adnõ. qui fecit
cȩlum & t̾ram. Tantę excellentie iohannes dicitur ei
tues xp̃c : dicit. non. Tues helias: Dicit. non. Tuesꝓphe¬
ta dicit. non. Quare ergo baptiLas: Ecce agnus dĩ.
ecce qui tollit peccatum mundi. hic ẽ de quo dixi.
Postie uenit uir qui ante me factus ẽ. quia prior me
erat. ꝑ ost me uenit. quia postrruis natus ẽ. Anteme factus

Expanded text:
mundi. 11. Nostis quia quidam homines dicunt aliquando: Nos mundi. 11. Nostis quia quidam homines dicunt aliquando: Nos tollimus peccata hominibus, qui sancti sumus: si enim non fuerit sanctus qui baptizat, quomodo tollit peccatum alterius, cum sit homo ipse plenus peccato? Contra istas disputationes verba nostra non dicamus, hunc legamus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non transmigret passer in montes, in Domino confidat ; et si levat oculos in montes, unde veniet auxilium ei, intelligat quia auxilium ejus a Domino, qui fecit coelum et terram . Tantae excellentiae Joannes, dicitur ei, Tu es Christus? Dicit, Non. Tu es Elias? Dicit, Non. Tu es propheta? Dicit, Non. Quare ergo baptizas? Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit, quia posterius natus est: ante me factus