comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenientis sp̃c uehementis. et repleuit
totam domum ubi erant sedentes. ad¬
impleuitq ꝓpheciam ioel: Et nonne
unusquisq illorum exiens inebriatus.
ab ub̃tate domus illius. et torrente uolũ¬
tatis tante potatus. dicere merito quibat
qm̃ iuntroduxit me rex in cellam uinariã:
S: et tu qͦ si collecto tuo sp̃u mente so¬
bria et uacua curis. orationis domum
solus iuitroeas. et stans coram deo ad
unum aliquod de altarib celi ianuam
tangas sc̃i desiderii manu: et presentat᷑
choris sc̃orum tua penetrante deuotione.
siquidem oratio iusti penetrat celos. in
ipsorum presentia miserandus deplores
miserias et calamitates quas pateris: cre¬
bris suspiriis. et gemitib menarrabilib
ꝓdas necessitatemꝰ: fiagites pietatem:. si
inquam hoc egeris: confido in eo qui dix̃
petite et accipietis. quia si ꝑseueraueris
pulsans non exibis uacuus. Uerum cũ
te nobis reddideris plenum gr̃a et cari-¬

Expanded text:
venientis spiritus vehementis, et replevit venientis spiritus vehementis, et replevit totam domum, ubi erant sedentes , adimplevitque prophetiam Joel! Et nonne unusquisque illorum exiens inebriatus ab ubertate domus illius, et torrente voluptatis tantae potatus, dicere merito quibat: Quoniam introduxit me rex in cellam vinariam? 3. Sed et tu quoque, si collecto tuo spiritu, mente sobria et vacua curis, orationis domum solus introeas, et stans coram Deo ad unum aliquod de altaribus, coeli januam tangas sancti desiderii manu, et praesentatus choris sanctorum, tua penetrante devotione siquidem oratio justi penetrat coelos in ipsorum praesentia miserandus deplores miserias et calamitates quas pateris; crebris suspiriis et gemitibus inenarrabilibus prodas necessitatem, flagites pietatem; si, inquam, hoc egeris, confido in eo qui dixit; Petite, et accipietis , quia, si perseveraveris pulsans, non exibis vacuus. Verum cum te nobis reddideris plenum gratia et chari
Abbreviated transcription (Latin):
cellam uinariam. Quenam ista sit cel-¬
la uinaria pretereo dicere: quia dixis¬
se me recolo. Tamen si ad eccłiam refe-¬
ratur sermo: cum repleci sp̃u sco disci-¬
puli musto ebrii a ppło putarentur
tunc tanqũa amicus sponsi ꝓ sponsa
stans petrus in medio eorum. non inqͥtͥ
sicut uos estimatis hi ebrii sunt. Adcen¬
de inderim quod non omnimodo ebri¬
os: s ebrios sicut ab illis estimati sunt
denegauit. Erant enim ebrii: s sp̃u sc̃õ.
non musto. et quasi destificarẽtur ad
plebem reuera se in cellam fuisse uina¬
riam introductos: tursum petrus ꝓ
omnibus. S hoc est ait. quod dictum
est ꝑ ꝓph̾am iohel. Ee erit in nouissimiᷤ
dieb dicit dominus. effundam de sp̃u
meo suꝑ omnem carnem: et ꝓpħabũt
nes uidebunt: et senes ur̃i somnia som¬
niabunt. An non tibi uidetur cella fu-¬
isse uinaria illa domus. in qua erãt
discipuli pariter congregati. cum factꝰ
est repente de celo sonus tanqũa ad¬

Expanded text:
cellam vinariam. Quaenam ista sit celcellam vinariam. Quaenam ista sit cella vinaria, praetereo dicere, quia dixisse me recolo. Tamen si ad Ecclesiam referatur sermo, cum repleti Spiritu sancto discipuli musto ebrii a populo putarentur; tunc tanquam amicus sponsi pro sponsa stans Petrus in medio eorum: Non, inquit, sicut vos aestimatis, hi ebrii sunt. Attende interim, quod non omnino ebrios, sed ebrios sicut ab illis aestimati sunt, denegavit. Erant enim ebrii, sed Spiritu sancto, non musto. Et quasi testificarentur ad plebem, revera se in cellam fuisse vinariam introductos, rursum Petrus pro omnibus: Sed hoc est, ait, quod dictum est per prophetam Joel: Et erit in novissimis diebus, dicit Dominus; effundam de Spiritu meo super omnemnes videbunt, et senes vestri somnia somniabunt. An non tibi cella videtur fuisse vinaria illa domus, in qua erant discipuli pariter congregati, cum factus est repente de coelo sonus, tanquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ntroduxit me rex in cellam S̾. xl ixͦ.¬
uinariam: ordinauit in me caritatem
Ut quidem ꝓpositi capituli uidetur
sonare littera: habito ꝑ uotis dulci ad¬
modum familiariq colloquio cum
dilecto: illo abeunte sponsa regreditur
ad adolescentulas : aspectu ita ipsius af¬
fatuiq refecta atq accensa. quatinus e¬
briȩ similis appareree. E quasi illis stu¬
pentib nouitatem et querentib causam:
respondit mirum minime ẽẽ siuino
estuaret. quȩ in cellam uinariam intro
no: nisi quod amor uinum est. Intro¬
duxit me rex in cellam uinariam. Qñ
presens est sponsus. et sponsa ad ipsum
sermonem dirigit. tunc sponsus dicitur
aut dilectus. aut quem diligit amma
mea inquit: loquens uero de ipso ado¬
lescentulis regem nominat. Utquid hoc
Ppterea credo quia et sponse amanti
atq dilecte conueniat uti familiarius
quod ad se est. amoris nominib: et ad¬
olescentulis tanquam disciplina indigen¬
tibus. opus sit reuerendo premi uoca¬
bulo maiestatis. Introduxit me rex in

Expanded text:
ntroduxit me rex in cellam vinariam, ordinavit in me charitatem . Ut quidem propositi capituli videtur sonare littera, habito pro votis dulci admodum familiarique colloquio cum dilecto, illo abeunte sponsa regreditur ad adolescentulas, aspectu ita ipsius affatuque refecta atque accensa, quatenus ebriae similis appareret. Et quasi illis stupentibus novitatem, et quaerentibus causam, respondit mirum minime esse, si vino aestuaret, quae in cellam vinariam introino, nisi quod amor vinum est. Introduxit me rex in cellam vinariam. Quando praesens est sponsus, et sponsa ad ipsum sermonem dirigit; tunc sponsus dicitur aut dilectus, aut, quem diligit anima mea, inquit; loquens vero de ipso adolescentulis, regem nominat. Utquid hoc? Propterea credo, quia et sponsae amanti atque dilectae conveniat uti familiarius, quod ad se est, amoris nominibus, et adolescentulis tanquam disciplina indigentibus opus sit reverendo premi vocabulo majestatis. 2. Introduxit me rex in
Abbreviated transcription (Latin):
clinauerint umbre crescente lumine.
immo penitus disparuerint: et subin¬
trabit sicut ꝑspicua ita et ꝑpetua uisio:
eritq non modo suauitas gutturi. sed
& sacietas uentri: sine fastidio tamen.
Sub umbra eius quẽ desideraueram
sedi : et fructus eius dulcis guaturi meo.
Nos quoq ubi sponsa pausat pause¬
nius pariter: de sumpto gustu patr̃e¬
familias glorificantes qui nos ad tales
epulas inuitauit. sponsum eccl̃iȩ ih̃m¬

Expanded text:
clinaverint umbrae crescente lumine, clinaverint umbrae crescente lumine, imo penitus disparuerint, et subintrabit sicut perspicua, ita et 1435 perpetua visio; eritque non modo suavitas gutturi, sed et satietas ventri; sine fastidio tamen. Sub umbra ejus quem desideraveram sedi, et fructus ejus dulcis gutturi meo. Nos quoque ubi sponsa pausat, pausemus pariter, de sumpto gustu patremfamilias glorificantes, qui nos ad tales epulas invitavit, sponsum Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
bra. In umbra eius quem desideraue¬
ram sedi. Fortassis feliciuis aliquid ista
exꝑtam se glẽtur: in eo quod in umbra
dicit non ut ꝓpħa uiuere. s sedisse. Se-¬
dere enm:quiescere est.Plus est enun se¬
dere in umbra quam uiuere: sicut ui¬
uere plus est quam tantummꝰ ẽẽ in
ea. Igitur quod ẽ commune multorũ
ꝓpħa assumens sibi. iii umbra eius ui¬
uimus inquit: sponsa uͦ habens p̃ro¬
gatuiam. etiam quod sub ea singula-¬
riter sederit głatur. Non enim ut ille
pluraliter uiuimus. ita et hec sedimꝰ
dixie: s singularit sedi: ut agnoscas
prerogatiuam. Ubi itaq nos eum la¬
bore uiuimus qui conscii peccatorum
sub timore seruimus: ibi et deuota et
amans suauiter requiescit. Beniq timor
penam habet: amor suauitatem. Unde
ait. et fructus eius dulcis gutturi meo:
gustum contemplationis significansͥ
quem obtinuerat ꝑ amorem suauiter
subleuata. At istud in umbra: quia per
speculum et in enigiate. Erit cum de¬

Expanded text:
bra. 8. In umbra ejus quem desideravebra. 8. In umbra ejus quem desideraveram sedi. Fortassis felicius aliquid ista expertam se gloriatur in eo, quod se in umbra dicit: non, ut propheta, vivere, sed sedisse. Sedere enim quiescere est. Plus est autem quiescere in umbra quam vivere, sicut vivere plus est quam tantummodo esse in ea. Igitur quod est commune multorum propheta assumens sibi: In umbra ejus vivimus, inquit; sponsa vero habens praerogativam, etiam quod sub ea singulariter sederit, gloriatur. Non enim ut ille pluraliter: Vivimus; ita et haec: Sedimus dixit; sed singulariter, sedi, ut agnoscas praerogativam. Ubi itaque nos cum labore vivimus, qui conscii peccatorum sub timore servimus, ibi haec devota et amans suaviter requiescit. Denique timor poenam habet, amor suavitatem. Unde ait: Et fructus ejus dulcis gutturi meo; gustum contemplationis significans, quem obtinuerat per amorem suaviter sublevata. At istud in umbra, quia per speculum et in aenigmate. Erit cum de
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa habuerit. Ideo ꝓpħa cum dixisset
in umbra eius sumus: s in umbra
inquit eius uiuimus int̾ gentes. Et tu
gͦ uide ut uiuas exemplo ꝓpħȩ inum¬
bra eius: ut quandoq et regnes in lu¬
mine eius. Nec enim tantum umbr̃a
habet: habet et lucem. Ipse ꝑ carnem
umbra est fidei: ipse intelligentie lum̃
ꝑ sp̃m. Et caro est enim et spiritus. Ca¬
ro in carne manentib spiritus ante
faciem nrãm. idest in futuro: si tamen
quȩ retro sunt obliuiscentes. ad ea q̃
ante sunt nosmet ipsos extendimus:
quo ꝑuenientes exꝑiamur de uerbo
qđ dixit. Caro non ꝓdest quicqua: sp̃c
est qui uiuificat. Nec ignoro: quod in
carne manens adhuc quis dixerit. Et
si cognouimus xp̃m scd̃m carnem: s
nunc iam non nouimus. Ad hoc ille.
Nos uͦ qui nondum in ꝑadisum. ñdũ
ad tercium celum rapi meruimus:
xp̃i interim carne pascamur : misteri-¬
a ueneremur: exempla sectem᷑: fidem
seruemus: et uiuimus ꝓfecto in um-¬

Expanded text:
ipsa habuerit. Ideo propheta cum dixisset:ipsa habuerit. Ideo propheta cum dixisset:In umbra ejus sumus; sed; in umbra, inquit, ejus vivimus inter gentes. Et tu ergo vide ut vivas exemplo prophetae in umbra ejus, ut quandoque et regnes in lumine ejus. Nec enim tantum umbram habet, habet et lucem. Ipse per carnem umbra est fidei, ipse intelligentiae lumen per Spiritum. Et caro est enim, et spiritus. Caro, in carne manentibus; spiritus, ante faciem nostram, id est in futuro; si tamen quae retro sunt obliviscentes, ad ea quae ante sunt nosmetipsos extendimus, quo pervenientes experiamur de verbo quod dixit: Caro non prodest quidquam, spiritus est qui vivificat . Nec ignoro quod in carne adhuc manens quis dixerit: Et si cognovimus Christum secundum carnem, sed nunc jam non novimus . At hoc ille: nos vero qui nondum in paradisum, nondum ad tertium coelum rapui meruimus, Christi interim carne pascamur, mysteria veneremur, exempla sectemur, fidem servemus; et vivimus profecto in um
Abbreviated transcription (Latin):
est et umbra mortis. Quȩ enĩ inqͥt
uidua in deliciis est: uiuens mortua
ẽ. Beniq sapientia carnis mors ẽ. S
et mortis est umbra: illius scilicet quȩ
cruciat ineternum. Sedimus et nos
aliquando in tenebrosis et umbra
mortis. carnaliter conuersantes. et ñ
ex fide uiuentes: mortui quidẽ iam
iusticiȩ: a morte uero scda paulominꝰ
absorbendi. Quantum et enim umbra
ꝓpe est corꝑi cuius est umbra: tantum
ꝑ certo uita illa nr̃a inferno appropin¬
quauit. Deniq nisi quia dominus
adiuuit me. inquie: paulominus
habitasset in inferno anima mea.
Nunc autem de umbra mortis ad
uite transiuimus umbram: magis
autem translati sumus de morte ad
iuitam. in xp̃i umbra uiuentes: si tñ
uiuentes et non mortui. Nec enĩ reor
continuo ut quis in umbra eius fu¬
erit quod uiuat in ea: quia ñ om̃is
plane qui fidem habet ex fide uiuit.
Nam fides fine oꝑib mortua ẽ: nec
potest dare uitam. quam minime

Expanded text:
est, et umbra mortis. Quae enim, inquit, est, et umbra mortis. Quae enim, inquit, vidua in deliciis est, vivens mortua est . Denique sapientia carnis mors est. . Sed et mortis est umbra, illius scilicet quae cruciat in aeternum. Sedimus et nos aliquando in tenebrosis et umbra mortis, carnaliter conversantes, et non ex fide viventes; mortui jam quidem justitiae, a morte vero secunda paulo minus absorbendi. Quantum etenim umbra prope est corpori cujus est umbra, tantum pro certo vita illa nostra inferno appropinquavit. Denique: Nisi quia Dominus adjuvit me, inquit, paulo minus habitasset in inferno anima mea . Nunc autem de umbra mortis ad vitae transivimus umbram; magis autem translati sumus de morte ad vitam , in Christi umbra viventes, si tamen viventes, et non mortui. Nec enim, reor, continuo, ut quis in umbra ejus fuerit, quod vivat in ea, quia non plane omnis qui fidem habet ex fide vivit. Nam fides sine operibus mortua est; nec potest dare vitam, quam minime
Abbreviated transcription (Latin):
fides. Mariȩ obumbrauie ꝓprii filii
caro: mͥ domini fides. Quamqu̾a et
mͥ qͦ quomͦ non obumbrat caroͭ qͥ
in misterio manduco eam: Et sc̃a
nichilominus uirgo. fid̃ĩ et ipsa exꝑ¬
ta est umbram: cui dictum est et be¬
ata quȩ credilisti. Sub umbra eius
qu̾e desideraueram sedi. Et ꝓpheta.
Spiritus inquit ante faciem nrãm
int̃ gentes. In umbra in gentib: in lu¬
ce cum angelis. In umbra sumus: qũa¬
diu ꝑ fidem ambulamus et non ꝑspe¬
tiem. Et ideo iustus in umbra: quia ex
fide uiuit. At qui uiuit ex intellectu
beatus est: quia non in umbra iam
s in lumine. Iustus erat dauid. & ex
surum fidĩ intellectum: intellectui
reuelandum lumen uitȩ. et uitam
luminis. Prius est uenire ad umbrã
et ita ad id cuius umbra est ꝑtransire:
qm̃ nisi credideritis ait. non intelli¬
getis. Uides fidem et uitam ẽẽ. et uitȩ
umbram: Nam e regione uita
liciis agens: qm̃ non est fide. et mors

Expanded text:
fides. Mariae obumbravit proprii Filii fides. Mariae obumbravit proprii Filii caro; mihi, Domini fides. Quanquam et mihi quoque quomodo non obumbrat caro, qui in mysterio 1434 manduco eam? Et sancta nihilominus Virgo fidei et ipsa experta est umbram, cui dictum est: Et beata quae credidisti . Sub umbra ejus quem desideraveram sedi. Et propheta: Spiritus, inquit, ante faciem nostram inter gentes . In umbra in gentibus, in luce cum angelis. In umbra sumus, quandiu per fidem ambulamus, et non per speciem; et ideo justus in umbra, qui ex fide vivit. At qui vivit ex intellectu, beatus est; quia non in umbra jam, sed in lumine. Justus erat David, et exsurum fidei intellectum, intellectui revelandum lumen vitae, et luminis vitam. Prius est venire ad umbram, et ita ad id cujus umbra est pertransire, quoniam, nisi credideritis, ait, non intelligetis . 7. Vides fidem et vitam esse, et vitae umbram. Nam e regione vita in deliciis agens, quoniam non est ex fide, et mors
Abbreviated transcription (Latin):
ferre uideant᷑. oiando. ministrando.
docendo. exemplis iuuando. solus t̾i
dei sapientia ap̃c lignum ẽ uitȩ. solis
panis uiuus qui descendit de celo. et
dat uitam mundo. Ideo ait. Subum¬
bra eius quem desideraueram sedi:
et fructus eius dulcis gutturi meo. Me¬
rito eius desiderauerat umbram: de qͦ
et refrigerium eẽt et refectionem parit̃
acceptura. Nam cetera quidem silua¬
rum ligna. et si umbram solatii habẽt.
s non uitȩ refectionem ÷ non fructus ꝑ¬
petuȩ salutis. Unus est enim uite aͥc¬
tor. unus mediator dei et hominum
homo xp̃c ihesus: qui dicit sponsȩ suȩ.
salus tua ego sum. Non moy ses inqͥt
dedit uobis panem de celo: s pater
meus dat uob̃ panem de celo uerum.
ꝓpterea ergo xp̃i potissimũ desideraue¬
rat umbram: quod solus sit qui ñso¬
lum ab estu refrigerat uitiorum: sed
et replet delectatione uirtutum. Sub
umbra eius quem desideraueram sedi.
Umbra eius. caro eius: umbra eius

Expanded text:
ferre videantur orando, ministrando, ferre videantur orando, ministrando, docendo, exemplis juvando, solus tamen Dei Sapientia Christus lignum est vitae, solus panis vivus qui de coelo descendit, et dat vitam mundo . 6. Ideo ait: Sub umbra ejus quem desideraveram sedi, et fructus ejus dulcis gutturi meo . Merito ejus desideraverat umbram, de quo et refrigerium esset et refectionem pariter acceptura. Nam caetera quidem silvarum ligna, etsi umbram solatii habent, sed non vitae refectionem, non fructus perpetuos salutis. Unus est enim vitae auctor, unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus , qui dicit sponsae suae: Salus tua ego sum . Non Moyses, inquit, dedit vobis panem hunc de coelo, sed Pater meus dat vobis panem de coelo verum . Propterea ergo Christi potissimum desideraverat umbram, quod solus sit qui non solum ab aestu refrigerat vitiorum, sed et replet delectatione virtutum. Sub umbra ejus quem desideraveram sedi. Umbra ejus, caro ejus; umbra ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
certe in eodem sp̃u loquens sub typo fcu¬
ctifere arboris siluestriumq lignorum
hoc loco efferre uoluit homine deum
suꝑ omnẽ grãm hominum. ñ autem
suꝑ excellentiam angłorum. Sicut ma¬
lus int̾ ligna siluarum: sic dilectus m̃s
int̾ filios. Et bene int̾ filios: quia cum
eẽt unicus patris sui. multos illi et abꝙ
inuidia filios acquirere studuit: quos
non confunditur uocare frẽs. ut sit ip¬
se pͥmogenitus in multis fr̃ib. Iure au¬
dem p̃ponitur uniuersis adoptatis per
grãm: is qui ꝑ naturam filius ẽ. Sicut
malus int̾ ligna siluarum: sic dilectus
meus int̃ filios. Merito sicut malus
qui instar fructifere arboris et umba
refrigerii habet: et fert fructũ optimi
An non uere fructiferum lignum: cuiꝰ
fiores fructus honous et honestatis:
Deniq lignum uite est. app̃hendenti¬
b eum. Non comꝑabunt᷑ huic om¬
nia ligna siluarum : quia et si sint
arbores pulchre et magne. que open

Expanded text:
certe in eodem spiritu loquens, sub typo frucerte in eodem spiritu loquens, sub typo fructiferae arboris silvestriumque lignorum hoc loco efferre voluit Hominem Deum super omnem gratiam hominum, non autem super excellentiam angelorum. 5. Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios. Et bene inter filios; quia cum esset unicus Patris sui, multos illi et absque invidia filios acquirere studuit, quos non confunditur vocare fratres, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Jure autem praeponitur universis adoptatis per gratiam is qui per naturam filius est. Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios. Merito sicut malus, qui instar fructiferae arboris et umbram refrigerii habet, et fert fructum optimum. An non vere fructiferum lignum, cujus flores fructus honoris et honestatis? Denique lignum vitae est apprehendentibus eum . Non comparabuntur huic omnia ligna silvarum, quia, etsi sint arbores pulchrae et magnae, quae opem
Abbreviated transcription (Latin):
caro subiecit: et angłos sibi manens
deus subiectos retinuit. Beniq udebi¬
tis inquit angłos ascendentes et descen-¬
dentes suꝑ filium hominis: quod in
uno eodemq homine. xp̃o iħ̃u. et in¬
sirmitatem foueant. et stupeant maie¬
statem. Quia gͦ sponse id dultius qd̃ se
imminuit sapit: tibentius accollit gra¬
tiam: prefeit misccłiamͤ stupet digna¬
tionem. Libuit pinde hominẽ inter
homines ammirariͭ non int̾ angłos
dm: tanqũa malus int̾ ligna excellit
siluarum. et non plane uiter hortorũ
plantaria. Nec putat minui laudes:
ubi de consideratione infirmitatis. pi¬
etatis ponitas exaltatur. Quo enim
iuxta aliquid a laudib temꝑat. eorte
iuxta aliquid magis laudat: minus ꝓse¬
quens glam dignitatis. ut gr̃a dignitatis
emineat. Sicut gͦ apłs quod stultum est¬
dei et infirmum. sapientuis fortiusq
dicit ẽẽ hominib s non angłis: et sicut
ꝓpħa speciosum predicat forma pre fili

Expanded text:
caro subjecit, et angelos sibi manens caro subjecit, et angelos sibi manens Deus subjecto retinuit. Denique: Videbitis, inquit, angelos ascendentes et descendentes super Filium hominis : quod in uno eodemque homine Christo Jesu et infirmitatem foveant, et stupeant majestatem. Quia ergo sponsae id dulcius, quod se imminuit, sapit; libentius attollit gratiam, praefert misericordiam, stupet dignationem. Libuit proinde hominem inter homines admirari, non inter angelos Deum, tanquam malus inter ligna excellit silvarum, et non plane inter hortorum plantaria. Nec putat minui laudes, ubi de consideratione infirmitatis pietatis bonitas exaltatur. Quo enim juxta aliquid a laudibus temperat, eo item juxta aliquid magis laudat, minus prosequens gloriam dignitatis, ut gratia dignationis emineat. Sicut ergo Apostolus quod stultum et infirmum est Dei sapientius fortiusque dicit esse hominibus , sed non angelis; et sicut Propheta speciosum praedicat forma prae fili
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi p̃conium : Itane ad mensuram
laudem reciꝑe debuit: qui ad mensu¬
ram sp̃m̃ non accepit : Hoc nempe da¬
ta de illa arbore similitudo facit: ut
uideatur habere suꝑiorem. qui parem
non habet. Quid dicemnus ad hec : Fa¬
deor parua laus: qm̃ parui laus. Non
enim hoc loco predicatur magnus do¬
minus et laudabilis nimis: s: paruus
dominus et amabilis nimis ÷ paruu¬
lus utiq qui natus est nobis. Ergo non
maiestas attollitur hic. s: commendatur
humilitas: digneq ac rationabiliter
qd infirmũ et stultum est dĩ. homi¬
num fortitudini et sapientie antefert᷑.
Ipsi sunt namq ligna siluestria & infru¬
uerunt. simul inutiles facti sunt. non
est qui faciat bonum. non ẽ usq ad
unum. Sicut malus int̾ ligna siluaꝵ:
sic dilectus m̃s int̾ filios. Uña int̾ ligna
siluarum dominus iħe arbor faciens
fructum: scđm hominem sane et si
p̃latus hominib s angłis minoratus.
Miro et enim mͦ et angelis sese factus

Expanded text:
sponsi praeconium? Itane ad mensuram 1433 sponsi praeconium? Itane ad mensuram 1433 laudem recipere debuit, qui ad mensuram Spiritum non accepit? Hoc nempe data de illa arbore similitudo facit, ut videatur habere superiorem, qui parem non habet. Quid dicemus ad haec? Fateor, parva laus, quoniam parvi laus. Non enim hoc loco praedicatur magnus Dominus et laudabilis nimis , sed parvus Dominus et amabilis nimis, parvulus utique, qui natus est nobis . 4. Ergo non majestas attollitur hic, sed commendatur humilitas; digneque ac rationabiliter quod infirmum et stultum est Dei, hominum fortitudini et sapientiae antefertur. Ipsi sunt namque ligna silvestria et infruverunt, simul inutiles facti sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios. Una inter ligna silvarum Dominus Jesus arbor faciens fructum, secundum hominem sane, etsi praelatus hominibus, sed ab angelis minoratus . Miro etenim modo et angelis sese factus
Abbreviated transcription (Latin):
as. Sequitur. Sicut malus int̾ ligna sil¬
uarum: sic ddilectus meus int̾̃ filios. Red¬
dit sponsa preconii uicem commendanti
se sponso: a quo laudari. est laudabilem
fieri. et quem laudare. intelligere et am¬
mirari laudabilem. E sicut ex eminen¬
ti flore figurata a sponso laus eius ẽ: ita
e regione excellenti ligno ipsa illius sin¬
gularem glam eminentiamq demon¬
strat. Mouet camen me de ligno hoc
quod non tante ẽẽ exeellentiȩ uideatur.
quantȩ aliqua ceteroꝵ: et ideo minus
digne assumi in opus suilitudinis
ut pote quod non sufficiat laudis ui¬
cem implere. Sicut malus int̾ ligna
siluarum. sic dilectus meus int̃ filios.
Deniq nec sponsa magni estimasse ui¬
detur. quȩ hoc in lignis siluarum tan¬
tum efferre curauit: nimirum sterilib.
nec fructus humano uictui aptos feren¬
tibus. Cur gͦ omissis meliorib et nobi¬
liorib lignis. huius mediocritas arboris
adclucta in medium est ad formandum

Expanded text:
as. 3. Sequitur: Sicut malus inter ligna silas. 3. Sequitur: Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios. Reddit sponsa praeconii vicem commendanti se sponso, a quo laudari est laudabilem fieri, et quem laudare intelligere et admirari laudabilem. Et sicut ex eminenti flore figurata a sponso laus ejus est, ita e regione et ex excellenti ligno ipsa illius singularem gloriam eminentiamque demonstrat. Movet tamen me de ligno hoc, quod non tantae esse excellentiae videatur, quantae aliqua caeterorum: et ideo minus digne assumi in opus similitudinis, utpote quod non sufficiat laudis vicem implere. Sicut malus inter ligna silvarum, sic delectus meus inter filios. Denique nec sponsa magni aestimasse videtur, quae hoc in lignis silvarum tantum efferre curavit, nimirum sterilibus, nec fructus humano victui aptos ferentibus. Cur ergo omissis melioribus et nobilioribus lignis, hujus mediocritas arboris adducta in medium est ad formandum
Abbreviated transcription (Latin):
banum mittitur. deus sic custodit: qnͣ¬
tomagis amicam et sponsam suam ca¬
rissimam: Deniq custodit dominus
om̃s diligentes se. Sicut lilium inter ꝑ¬
spinas: sic amica mea int̾ filias. Non o¬
mediocris titulus ꝑfecto uirtutis inter
prauos uiuere bonum: et inter malig¬
nantes innocentie retinere candorem.
et morum lenitatem: magis autem si
his qui oderunt pacem pacificum et
amicum ipsis de exhibeas inimicis. Id
plane tibi similitudinem datam de
lilio. ute quodam ꝓpͥetatis spetialiter
uendicabit: quod ipsas utiq pungentes
se spinas. candore ꝓpͥo illustrare et uenu¬
stare non cessat. An non ꝑinde lilium tͥ¬
iuidetur implere quodammͦ euangelii
ꝑfectionem ÷ qua orare iubemur ꝓcalum¬
pmantib et ꝑsequentib nos. benefacere
his qui oderunt nos: Ergo et tu fac sum¬
liter: et erit anuna tua amica domini᷑.
et laudabit te de te dicens: quia sicut li¬
lium int̾ spinas. sic amica mea int̃ fili¬

Expanded text:
banum mittitur, Deus sic custodit , quabanum mittitur, Deus sic custodit , quanto magis amicam et sponsam suam charissimam? Denique custodit Dominus omnes diligentes se . Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Non mediocris titulus profecto virtutis inter pravos vivere bonum, et inter malignantes innocentiae retinere candorem et morum lenitatem: magis autem si his qui oderunt pacem pacificum et amicum ipsis te exhibeas inimicis. Id plane tibi similitudinem datam de lilio jure quodam proprietatis specialiter vindicabit, quod ipsas utique pungentes se spinas candore proprio illustrare et venustare non cessat. An non proinde lilium tibi videtur implere quodam modo Evangelii perfectionem, qua orare jubemur pro calumniantibus et persequentibus nos, benefacere his qui oderunt nos? Ergo et tu fac similiter, et erit anima tua amica Domini, et laudabit te de te, dicens quia sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter fili
Abbreviated transcription (Latin):
eorum: conuersus sum ait in erum¬
pna mea dum configitur spina.
Bene confixus: qui conuersus exinde est: g̃¬
hene pungeris. si compungeris. Multi qͥ
sentiunt penam corrigunt culpam: et
tilis dicere potest. conuersus sum in e¬
rumpna mea dum configitur spina.
Spina culpa est. sꝑina pena est: spina
falsus frat̃: spina uicinus ẽ malus. Sic̃
silium int̾ spinas: sic amica mea inder
filias. O candens lilium. o tener et delica¬
te flos. increduli et subuersores sunt decũ:
uide quomͦꝰ caute ambules int̾ spinas.
Pienus est mundus spinis. In t̾ra sunt:
in aere sunt: in carne tua sunt. Uersa¬
ri in his. et minime ledi: diuine poden¬
die est. non uirtutis tuȩ. S confidite in¬
quit: quia ego uici mundum. Et si gͥͣ
undiq tibi intendi ꝓpicias tribulatio¬
num tanquam t̾bulorum acuminaͭ.
non turbetur cor tuum neq formidet:
agri: quomͦ in spinas uigent et nitent.
Si fenum quod hodie est et cras in cli¬

Expanded text:
eorum: Conversus sum, ait, in aerumeorum: Conversus sum, ait, in aerumna mea, dum configitur spina . Bene confixus, qui conversus exinde est. Bene pungeris, si compungeris. Multi cum sentiunt poenam, corrigunt culpam; et talis dicere potest: Conversus sum in aerumna mea, dum configitur spina. Spina culpa est, spina poena est, spina falsus frater, spina vicimus est malus. 2. Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. O candens lilium! o tener et delicate flos! increduli et subversores sunt tecum: vide quomodo caute ambules inter spinas. Plenus est mundus spinis: in terra sunt, in aere sunt, in carne tua sunt. Versari in his et minime laedi, divinae potentiae est, non virtutis tuae. Sed confidite, inquit, quia ego vici mundum . Etsi igitur undique tibi intendi prospicias tribulationum, tanquam tribulorum, aculeos; non turbetur cor tuum neque formidet, agri, quomodo inter spinas vigent et nitent. Si fenum quod hodie est et cras in cli
Abbreviated transcription (Latin):
ca mea int̃ filias. Non bonȩ fi¬
liȩ quȩ pungunt. Attende pes¬
simum germen: eius cui maledictũ
est t̾rȩ nr̃e. Cum inquit colueris eam:
spinas ee tribulos germinabit tibi.
Donec gͦ in carne est anima. int̾ spinas
ꝑfecto uersatur: et necẽe est patiatur
inquietudines temptationũ: tribu¬
lationumq aculeos. Quod si lili¬
um est ipsa iuxta sponsi uerbũ:
uideat quam uigilem sollicitamq
ẽẽ oporteat suꝑ custodia sui. septa un¬
diq spinis. hinc inde aculeos inten¬
dentibus. Nec enim uel leuissimam
spine sustinet ullatenus punctionẽ.
fioris deneritudo: s mox ut modice
p̃mitur. ꝑforatur. Sentis qua merito
necessariȩq hortetur nos ꝓpħa seruite
dño in timore: et item apłs. cum ti¬
more nichilomuius et tremore nram
nimirum ꝓpͥo exꝑimento huius
sententie ueritatem: utpote amici
sponsi qui minime ꝓrsus ambige¬
rent. et ad suas animas ꝑtinere qͦd di¬
citur: sicut lilium int̾ spinas. sic a¬
mica mea int̾ filias. Beniq unus

Expanded text:
ca mea inter filias . Non bonae filiae quae pungunt. Attende pessimum germen ejus cui maledictum est, terrae nostrae. Cum, inquit, 1432 colueris eam, spinas et tribulos germinabit tibi . Donec ergo in carne est anima, inter spinas profecto versatur; et necesse est ut patiatur inquietudines tentationum tribulationumque aculeos. Quod si lilium est ipsa juxta sponsi verbum, videat quam vigilem sollicitamque esse oporteat super custodia sui, septa undique spinis, hinc inde aculeos intendentibus. Nec enim vel levissimam spinae sustinet ullatenus punctionem floris teneritudo, sed mox ut modice premitur, perforatur. Sentis quam merito necessarieque hortetur nos propheta servire Domino in timore ; et item Apostolus, cum timore nihilominus et tremore nostram nimirum proprio experimento hujus sententiae veritatem, utpote amici sponsi, qui minime prorsus ambigerent, et ad suas animas pertinere quod dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Denique unus
Abbreviated transcription (Latin):
neq intellexerunt. in tenebris am¬
bulant. ꝓcerto expͥmens ipsam in
qua nati sunt totius humani gene¬
ris ignorantiam: Ipsa est ut opinor
cui se beatus apłs et fatetur natum
& glatur ereptum: dicens. Qui eriue
nos de potestate tenebrarũ. Uñ & di¬
cebat. Non sumꝰ filii noctis. neq te¬
nebrarum. Item ad omnes electos
Ot filii inquit lucis
ambulat

Expanded text:
neque intellexerunt, in tenebris amneque intellexerunt, in tenebris ambulant? pro certo exprimens ipsam, in qua nati sunt, totius humani generis ignorantiam. Ipsa est, ut opinor, cui se beatus Apostolus et fatetur natum, et gloriatur ereptum, dicens: Qui eruit nos de potestate tenebrarum . Unde et dicebat: Non sumus filii noctis neque tenebrarum ; item ad omnes electos: Ut filii, inquit, lucis ambulat
Abbreviated transcription (Latin):
si uerbum in causa est. ut quidem
ligntm ẽ: non utiq illa. s hoc po¬
tius querimus : ꝓpter quod alia po¬
stulamus. Norunt hoc: qui omn̾e
usum harum redum. ad ꝓmeren¬
dum uerbum dirigere consueuer̃ti
Non pigeat tamen rutari adhuc
secreta lectuli huius et temporis:
si forte in his aliquid lieat sp̃ale.
quod uenire ad remedun ꝓsit.
Et si placet sentire lectuli nimine
quidem. humanam figurari infir¬
mitatem: nocturnis autem tenebris.
ignorantiam ȩque humanam: con-¬
sequens est & congruum satis: ut
di uirtus. et dĩ sapientia uerbum
contra utrumq originale malum
instantius requirat᷑. Nempe quid
conuenientius. quam ut infirmi.¬
tati uirtus : ignorantiȩ sapientia
opponatur: E ne qͥd simplicio¬
rum cordib de hac interpretatione
resideat dubium: audiant quid
in insirmitate eius. Atq id quidẽ
de lectulo. Iam de ignorantiȩ nocte.
quid manifestius. quam qd in alio
identidem loquit᷑ psalmo: nescierũt

Expanded text:
si Verbum in causa est, ut quidem si Verbum in causa est, ut quidem dignum est, non utique illa, sed hoc potius quaerimus, propter quod alia postulamus. Norunt hoc, qui omnem usum harum rerum ad promerendum Verbum dirigere consueverunt. 4. Non pigeat tamen scrutari adhuc secreta lectuli hujus et temporis, si forte in his aliquid lateat spirituale, quod venire ad medium prosit. Et si placet sentire lectuli quidem nomine humanam figurari infirmitatem, nocturnis autem tenebris ignorantiam aeque humanam; consequens est et congruum satis, ut Dei virtus et Dei sapientia Verbum contra utrumque originale malum instantius requiratur. Nempe quid convenientius, quam ut infirmitati virtus, ignorantiae sapientia opponatur? Et ne quid simpliciorum cordibus de hac interpretatione resideat dubium, audiant quid in infirmitate ejus . Atque id quidem de lectulo. Jam de ignorantiae nocte quid manifestius, quam quod in alio identidem loquitur psalmo: Nescierunt
Abbreviated transcription (Latin):
oratio. solo arbitro deo. scõq angelo: qͥ
illam suꝑno altari suscipit p̃sentand̾a.
Quam grata et lucida: uerecundo colo¬
rata rubore. Quam serena e placida:
nullo inter turbata clamore. ui a strepi¬
tu. Quam deuiq munda atq sincera.
nullo resꝑsa puluere terrene sollicitu¬
dinis: nulla. aspicientis laude. seu
adulatione temptata. ꝓpter hoc gͦ
sponsa non minus uerecunde quam
caute. et lecculi secretum pecebat &¬
noctis: orare. hoc est uerbum quere¬
re uoleus. Unum est enim. Alioquin.
non recte oras: si orando preter uer¬
bum aliquid queras: aut qd̵ ꝓpter
uerbum non queras: qm̃ in ipso sc̃
omma. Ibi remedia uulnerum ÷ ibi
subsidia necessitatumͤ ibi resarcitus
defectuum: ibi ꝓfectuum copie: ibi
deuiq quicquidꝰ acciꝑe uel habere
hominib expedit: quicquid opo
quicquid oportet. Sine causa ergo
aliud a uerbo pecitur: cum ipsum
sint omnia. Nam et si ista tempo¬
ralia cum necesse ẽ postulare uidem᷑

Expanded text:
oratio, solo arbitro Deo, sanctoque angelo, qui oratio, solo arbitro Deo, sanctoque angelo, qui illam superno altari suscipit praesentandam! Quam grata et lucida, verecundo colorata rubore! Quam serena et placida, nullo interturbata clamore vel strepitu! Quam denique munda atque sincera, nullo respersa pulvere terrenae sollicitudinis, nulla aspicientis laude seu adulatione tentata! Propter hoc ergo sponsa non minus verecunde, quam caute, et lectuli secretum petebat et noctis, orare, hoc est Verbum quaerere volens. Unum est enim. Alioquin non recte oras, si orando praeter Verbum aliquid quaeras, aut quod propter Verbum non quaeras, quoniam in ipso sunt omnia. Ibi remedia vulnerum, ibi subsidia necessitatum, ibi resarcitus defectuum, ibi profectuum copiae, ibi denique quidquid accipere, vel habere hominibus expedit, quidquid decet, quidquid oportet. Sine causa ergo aliud a Verbo petitur, cum ipsum sit omnia. Nam et si ista temporalia, cum necesse est, postulare videmur,
Abbreviated transcription (Latin):
tam ꝓprium uerecundiȩ. qũa ꝓpͥas
uitare laudes: uitare iactantiam:
Patet quod signant̾ et aduerecundi¬
am orantib petere secretum indixe¬
rit: pudoris filius et minister.t
ti᷑. quam ostentatio sanctitatis:
Cum tamen ab hac potissimum
etate. aptum ꝓfecto capiatur tem¬
poraneumq religionis exordium:
iheremia dicente. Bonum ẽ homi¬
ni: cum portauerit uigum ab ad¬
olescentia. Bona commendatio sequu¬
ture orationis. si premittas uere¬
cundiam: dicens. Adolescentulus
sum ego et contemptus: iustifica¬
tiones tuas non sum oblitus. Nec
mͦ locum et tempus obseruare
oportet eum qui s̃ orare uoluerit.
Tempus feriatum: cominodiusaptiꝰq
Maxime autem cum ꝓfundum noctur¬
nus sopor indicit silentium: tu nc pla¬
ne liberior exit puriorq oratio. Con-¬
surge in nocte inquit in pͥncipio ui¬
giliarum tuarum: et effunde sicut
aquam cor tuum ante conspectum dñi
dei tui. Quam secura de nocie ascendit

Expanded text:
tam proprium verecundiae, quam proprias tam proprium verecundiae, quam proprias vitare laudes, vitare jactantiam? Patet quod signanter et ad verecundiam orantibus petere secretum indixerit pudoris filius et magister  ti, quam ostentatio sanctitatis? Cum tamen ab hac potissimum aetate aptum profecto capiatur temporaneumque religionis exordium, Jeremia dicente: Bonum est homini, si portaverit jugum ab adolescentia sua . Bona commendatio secuturae orationis, si praemittas 1568 verecundiam, dicens: Adolescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . 3. Nec modo locum, sed et tempus observare oportet eum, qui sibi orare voluerit. Tempus feriatum commodius aptiusque; maxime autem cum profundum nocturnus sopor indicit silentium, tunc plane liberior exit puriorque oratio. Consurge in nocte, inquit, in principio vigiliarum tuarum, et effunde sicut aquam cor tuum ante conspectum Domini Dei tui . Quam secura ascendit de nocte
Abbreviated transcription (Latin):
cons. quȩ uerecundia horum non
habere. ẜ ꝓdere erubescit. sponse
uerecundia omnino non operit.
sed exput: s ꝓpellit. Iccirco ait sa¬
piens. Est pudor adducens pecea¬
tum: et est pudor adducens głam.
Querit sponsa uerbum: uerecun¬
de quidem quia in lectulo: quia
ꝑ noctes. S et uerecundia habet
głam: non peccatum. Querit hoc
ad purificationem conscientiȩ: querit
ad testimonium: ut possit dicere.
Gła mea hec est: testimonium consci¬
entiȩ meȩ. In lectulo meo ꝑ noctes
quesiui. quem diligit anima inca.
Uerecundia tibi si aduertis: & loco
signatur et tempore. Quid tam ami¬
cum uerecundo animo: quam secre¬
tum: Porro secretum: & nox et lectu¬
lus hadt. Deniq orare uolentes. iu¬
bemta intrare cubiculum: utiq se¬
creti gr̾a. Id quidem ad cautelam:
ne coram orantib laus humana ora¬
tionis furetur fructum: frustretur
effectum. D doceris nichilominus
uerecundiam: sententia hac. Q uid

Expanded text:
coris, quae verecundia horum non coris, quae verecundia horum non habere, sed prodere erubescit, sponsae verecundia omnino non operit, sed exspuit, sed propellit. Idcirco ait Sapiens: Est pudor adducens peccatum, et est pudor adducens gloriam . Quaerit sponsa Verbum verecunde quidem, quia in lectulo, quia per noctes; sed haec verecundia habet gloriam, non peccatum. Quaerit hoc ad purificationem conscientiae, quaerit ad testimonium, ut possit dicere: Gloria mea haec est, testimonium conscientiae meae . In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea Verecundia tibi, si advertis, et loco signatur, et tempore. Quid tam amicum verecundo animo quam secretum? Porro secretum et nox, et lectulus habet. Denique orare volentes jubemur intrare cubiculum , utique secreti gratia. Id quidem ad cuatelam, ne coram orantibus laus humana orationis furetur fructum, frustretur effectum. Sed doceris nihilominus verecundiam sententia hac. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
durpiloquii. c omnis deinceps tur¬
pitudinis figitans: Soror continen¬
tiȩ est. Hillum eque manifestum
indicium columbine simplicitatis:
a ideo etiam testis in nocentie. Lam¬
us est pudice mentis. iugiter lu¬
ens: ut nil in ea turpe uel indecoꝵ
residere attemmptet: quod non illa
ilico ꝓdat. ta expunctrix maloꝵ:
et ꝓpͥugnatrit puritatis innate
spetialis gła conscientiȩ est: fame
custosͥ uitȩ decus: uirtutis sedes.
uirtutũ primitię. nature laus.
& insignȩ totuis honesti. Rubor
ipse gena. rum. quem foite inuere¬
rit pͦudor: quantum gr̃e et decoris.
ssfuso afferre uultui soler: Usq
ideo genuinum animi bonum.
ierecundia est: ut et qui male
agere non uerent᷑: uideri tamen
uerecundent᷑: dicelte dño. Omnis
qui male agit. odit lucem.  et
qui dormiunt nocte dormiunt:
& qui ebrii sunt nocte ebrii sũt:
oꝑa nimirum tenebrarum. & di¬
gn̾a latebris. tenebris occultantes.
Inter est tamen. quod occulta dede¬

Expanded text:
turpiloquii, et omnis deinceps turturpiloquii, et omnis deinceps turpitudinis fugitans? Soror continentiae est. Nullum aeque manifestum indicium columbinae simplicitatis: et ideo etiam testis innocentiae. Lampas est pudicae mentis jugiter lucens, ut nil in ea turpe vel indecorum residere attentet, quod non illa illico prodat. Ita expunctrix malorum, et propugnatrix puritatis innatae, specialis gloria conscientiae est, famae custos, vitae decus, virtutis sedes, virtutum primitiae, naturae laus, et insigne totius honesti. Rubor ipse genarum, quem forte invexerit pudor, quantum gratiae et decoris suffuso afferre vultui solet? 2. Usque adeo genuinum animi bonum verecundia est, ut et qui male agere non verentur, videri tamen verecundentur, dicente Domino: Omnis qui male agit, odit lucem . Sed et qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt : opera nimirum tenebrarum, et digna latebris, tenebris occultantes. Interest tamen, quod occulta dede
Abbreviated transcription (Latin):
on est quod a me iam que¬
ratur. cur querat anima uer¬
bum: satis suꝑq id intima¬
tum supta. Age. ꝓsequamur reliqͦ
presentis capituli: dumcaxat quȩ
ad mores speccant. Ubi. primam
nunc aduerte sponse uerecundiam:
qua nescio. an quicquam gratuis
aduerti: in morib hominum queat
Hanc primo omniũ. libet quod̾a
modo in manib sumere: & quasi
spo sum quendam florem decerꝑe
loco: nr̃isq apponere adolescentib
Non quia non sit et in ꝓuectiori
etatȩ omni studio retinenda. quȩ
est certe omnium ornatus ȩcatum
s quod tenere gĩa uerecundiȩ in te¬
nerior etatȩ. amplius pulchriusq
eniteat. Quid̃ amabilius. uerecũdo
adolescente: Quam pulchra hec.
et quam splendida gemma morũ
in uita. & uultu adolescentis: qmͣ
uera et minime dubia bonȩ nũ¬
tia spei : bone indolis index. Uir¬
ga discipline est illi: quȩ: puden¬
dis affectib imminens lubrice
ctatis motus accisq leues cohereo¬
at: compͥmat isolentes. Qiub itar

Expanded text:
on est quod a me jam quaeratur, cur quaerat anima Verbum: satis superque id intimatum 1567 supra. Age, prosequamur reliqua praesentis capituli, duntaxat quae ad mores spectant. Ubi primam nunc adverte sponsae verecundiam, qua nescio an quidquam gratius adverti in moribus hominum queat. Hanc primo omnium libet quodam modo in manibus sumere, et quasi speciosum quemdam florem decerpere loco, nostrisque apponere adolescentibus. Non quia non sit et in provectiori aetate omni studio retinenda, quae est certe omnium ornatus aetatum; sed quod tenerae gratia verecundiae in teneriori aetate amplius, pulchriusque eniteat. Quid amabilius verecundo adolescente? Quam pulchra haec, et quam splendida gemma morum in vita et vultu adolescentis! quam vera et minime dubia bonae nuntia spei, bonae indolis index! Virga disciplinae est illi, quae pudendis affectibus imminens, lubricae aetatis motus, actusque leves coerceat, comprimat insolentes. Quid ita
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ beatȩ uiuere ẽ: in quo solus stat
beatus. et solus potens rex regume
dñs dominantium. Accepit itad
in sui conditione anima et si non
ẽẽ. posse tamen eẽ beata : summo ꝑ¬
inde gradui qnͣtum licet appropians:
non ꝑtingens tam̃. Neq em̃ uel ꝙpl
ut supra diximus hoc erit aliqͣndo
ẽe quod beatam cẽ: nec qnͣdo beatam
eẽ fatemur similitudinem: equali¬
tatem reniumnus. Uerbi causa iuta
ad̃s: uita et anuna est. Similis quid̃e:
s dispar. Porro similis quod uita:
qd̾ seipsa uiuens. qͦd non tm̃ uiuens.
s et iuuificans: sicut et ille hec oĩa

Expanded text:
quod beate vivere est, in quo solus stat quod beate vivere est, in quo solus stat beatus, et solus potens, Rex regum, et Dominus dominantium. Accepit  alias, accipit itaque in sui conditione anima, etsi non esse, posse tamen esse beata; summo proinde gradui, quantum licet, appropians, non pertingens tamen. Neque enim vel ipsi, ut supra diximus, hoc erit aliquando esse quod beatam esse, nec quando beata erit. Fatemur similitudinem, aequalitatem renuimus. Verbi causa, vita Deus, vita et anima est; similis quidem, sed dispar. Porro similis, quod vita, quod se ipsa vivens, quod non tantum vivens, sed et vivificans, sicut et ille haec o
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. qũa uel illa in menbris. uel
ista in ramis exciterint. Ac scđ̃m hoc
est. desinunt uiuificare : simul uue¬
re cessant. s non et ẽẽ. Soluunt᷑ u¬
riter et dissoluunt᷑. tanqmͣ ñ alligoe
tantũ: s et colligate. Neq eñ unim
simplec est queq harum. s ex pluri¬
b constans. & ꝓpc̃ea non redigitur
in nichili sed dissilit in partes÷ ut ad
suum quodq recurrat principium:
uerbi causa. aer ad aerem. iguis adig¬
nem. et reliqua in hunc modũ. Naua¬
quam igit᷑ tali uitȩ. idem ẽẽ et un̾e
est: quȩ est et quando non uiuit. La
ro nichil horum quib non hoc eẽ
quod uiuere sit. ad bene beateq uiuat¬
dum qnͣdoq ꝓficict: uel emeiget.
Quippe qđ neq ad hunc infcriorem
giadum potuit ꝑuciure. Sola quȩ
in ipso stare cognoscit᷑. anima homi¬
nis. in eo dignitatis creata ẽ uita a
uita. simplex a simplici. immortalis
ab immortali: ut non sit longe a
sumino gradu. ubi scilicet id esse

Expanded text:
mentis, quam vel illa in membris, vel ista in ramis exstiterint, At secundum hoc cum desinunt vivificare, simul vivere cessant, sed non et esse. Solvuntur pariter et dissolvuntur, tanquam non alligatae tantum, sed et colligatae. Neque enim unum simplex est quaeque harum; sed ex pluribus constans. Et propterea non redigitur in nihilum, sed dissilit in partes, ut et ad suum quodque recurrat principium; verbi causa, aer ad aerem, ignis ad ignem, et reliqua in hunc modum. Nequaquam igitur tali vitae idem esse et vivere est, quae est et quando non vivit. 4. Porro nihil horum, quibus non hoc esse quod vivere sit, ad bene beateque vivendum quandoque proficiet vel emerget: quippe quod neque ad hunc inferiorem gradum potuit pervenire. Sola, quae in ipso stare cognoscitur anima hominis, in eo dignitatis creata est, vita a vita, simplex a simplici, immortalis ab immortali, ut non sit longe a summo gradu, ubi scilicet id esse
Abbreviated transcription (Latin):
ationem quod eoꝵ ds non peꝑcit excessib.
Inunc tu gͦ. atq hanc tibi excludito in
eternum: defendendo errorem & accusan¬
do correptionem. An non istud ẽ malum
dicere bonum. & bonũ malum: An nor
ex hac odiosa impudentia. pullulabit
mox impenitentia mat̾ desꝑationis:
Quẽ enim peniteat suꝑ bono qd̾̃ putat:
Ue illis inquit. Ne istud edernum est
Aliud est queq temptari a ꝓpͥa concu¬
piscentia abstractum & illectum: & aliud
sponte appetere malũ tanqũa bonũ:
ad mortẽ quasi ad uitam male securũ
ꝓperare. ꝓ huiꝰ modi dico malłe aliqñ
tacuisse. et dissimulasse qđ agi ꝑperam
dep̃hendi: quam ad tantam reprehen-¬
disse ꝑniciem. Dicas forsan mͥ qđ bonũ
meũ ad me reuertat᷑: et quia libaui
animã meam & mundus sũ a sangui¬
ne hominis cui annuntiaui & locu¬
tus sũ ut auerteret᷑ a uia sua mala.
et iuueret. S et si innumera talia addos:
ne tam̃ minime ista consolabunt᷑ mortẽ

Expanded text:
ationem, quod eorum. Deus non pepercit excessibus. ationem, quod eorum. Deus non pepercit excessibus. I nunc tu ergo, atque hanc tibi excludito in aeternum, defendendo errorem, et accusando correptionem. An non istud est malum dicere bonum, et bonum malum? In non ex hac odiosa impudentia pullulabit mox impoenitentia, mater desperationis? Quem enim poeniteat super bono quod putat? Vae illis inquit . Vae istud aeternum est. Aliud est quemque tentari a propria concupiscentia abstractum et illectum; et aliud sponte appetere malum tanquam bonum, ad mortem quasi ad vitam male securum properare. Pro hujusmodi, dico, mallem aliquando tacuisse et dissimulasse quod agi perperam deprehendi, quam ad tantam reprehendisse perniciem. 5. Dicas forsan mihi, quod bonum meum, ad me revertatur, et quia liberavi animam meam, et mundus sum a sanguine hominis, cui annuntiavi et locutus sum, ut averteretur a via sua mala, et viveret. Sed etsi innumera talia addas, me tamen minime ista consolabuntur, mortem