comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ed nec hoc si lebo: quałr ueld̃
er neste redemptoris m̃i. ad
bm̃ scpulcrũ fluxus sangiius sit
siccatus. Qulier quedam er aruer¬
no ueniens cũ uiro suo. depago tñ¬
saliensi: a ꝓflumo sanguius egro¬
talut. Secus atrium aũt basilice:
mansionem habelat. Que diebus
singulis ad sc̃ĩ ꝯfessoris linma ia¬
eus ꝓstinta: opem sanitatis posce¬
lut. Factũ est aũt ut quadam die
accedens ad scm̃ sepulcrũ orans et
osculans. de palla que suꝑ est posita
aures sibi ⁊ oculos tang̾et. Ptinus
sicrato riuo sangiuims. ita sanata
est: ut puraret se redẽptoris fimbriã
contigisse. Cuiꝰ uir in ualitudinẽ
uruens: ad bostium lu silice mam¬
br depositus alioꝵ. fidelit̾ erorans.
restincta febre ꝯualuit. Et sic pant̾
hic ab incõmodo. lec a ꝓfluuio sa¬
nati: magnificantes deũ. ad ꝓpriã
.domũ ig̾ssi sunt.

Expanded text:
ed nec hoc silebo, qualiter velut ex veste Redemptoris nostri, ad beatum sepulcrum fluxus sanguinis sit siccatus. Mulier quaedam ex Arverno veniens cum viro suo, de pago Transaliensi, profluvio sanguinis aegrotabat, secus autem atrium basilicae mansionem habebat. Quae diebus singulis ad sancti Confessoris limina jacens, prostrata opem sanitatis poscebat. Factum est autem ut quadam die accedens ad sanctum sepulcrum, orans, et osculans, de palla quae super est posita, aures et oculos sibi tangeret. Protinus siccato rivo sanguinis, ita sanata est, ut putaret se Redemptoris fimbriam contigisse. Cujus vir in valetudinem irruens, ad ostium basilicae manibus depositus aliorum, fideliterrestincta febre, convaluit. Et sic pariter hic ab incomodo, haec a profluvio sanati, magnificantes Deum ad propriam domum regressi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sum humor nimius cũ fe¬
bre ligau̾at. ut nec linguã regere
posset. s tm̃ mugitũ ut ammal. nõ
uocem ut honio pot̾at emitt̃e: fide
instigante cũ magna anum cõfi¬
dentia atria bĩ ꝯfessoris agg̾ditur
Ibiqr multis dieb residens. ⁊ scipẽ
simul acqz oris aptionem postulãs:
tandem a sc̃i uͥtute respicit᷑. slã quo¬
dam dic dĩco duun missar sollẽp¬
ma celebrarentur: hec in sc̃a basili¬
ca cunt reliquo ppło stabat. Factũ
est aũt cum dũita or̃o dic̾etur. et
hec aperto ore sc̃am oronem ceꝑit
cum reliquis decantare. Ip̃a autẽ
cum ugo seruitutis habetur ĩcta
nũc cum uocis officio ingenua

Expanded text:
 dolor nimius cum febre ligaverat, ut nec linguam regere posset, sed tantum mugitum ut animal, non vocem ut homo poterat emittere, fide instigante, cum magna animi confidentia, atria beati Confessoris aggreditur; ibique multis diebus resedens et stipem simul atque oris apertionem postulans, tandem a sancti virtute respicitur. Nam quodam die dominico, dum missarum solemnia celebrarentur, haec in sancta basilica cum reliquo populo stabat. Factum est autem, cam dominica oratio diceretur, et haec aperto ore sanctam orationem coepit cam reliquis decantare. Ipsa autem cam iugo servitutis haberetur vincta, nunc cum vocis officio ingenua
Abbreviated transcription (Latin):
Nodam u̾o tempe cum b̃s
g̾manus parisiace urbis põ¬
tifer. adfestiuitatẽ antistitis głio¬
si acced̾et: ragimodus tũc diaco¬
nus. nũc ep̃c. in seruitiũ eius acces¬
sit. grauit a dissint̾ĩa laborans. S
b̃s g̾manus: pͥus aduillã eccł̃ie
sue que in loc t̾ritorio sita ẽuenit.
Igitur cũ ante noctẽ uigilioꝵe sollẽp¬
nitatis eius. turonus aduemre
cepisset: diaconẽ inuulla residere
uibet. dicens. sie forte fatig̾is eñdo:
et ali qͥd det̾ius tͥ ꝯtingat. At ille: po¬
testas inquit dei est. que nos iubre¬
at irͣ mentum pati. Nam ego ñ
ereo alit̾: nisi adbasilicam bĩanti¬
stitis cam. Confido em̃: ꝙ si tumu¬
lũ eius attigero saluus ero. Et sta

Expanded text:
odam autem tempore cum beatus Germanus, Parisiacae urbis pontifex, ad festivitatem Antistitis gloriosi accederet, Ragnimodus tunc diaconus, nunc episcopus, in servitium ejus accessit, graviter a dysenteria laborans. Sed beatus Germanus prius ad villam ecclesiae suae, quae in hoc territorio sita est, venit. Igitur cum ante noctem vigiliarum solemnitatis ejus Turonis advenire coepisset, diacouem in villa residere jubet, dicens: Ne forte fatigeris eundo, et aliquid tibi deterius contingat. At ille: Potestas, inquit, Dei est, quae nos jubeat juxta meritum pati: nam ego non exeo aliter, nisi ad basilicam beati Antistitis eam; confido enim quod si tumulum ejus attigero, salvus ero. Et sta
Abbreviated transcription (Latin):
D sestiuitatẽ u̾o illam cin
annatharius antisiodorẽ¬
sis urbis pontifer affuit. quidam
manũ aridam ꝯtractamq detulit.
s post diem t̾ciam festiuitatis re
uensis urbis t̾citorio. baudulsi filiꝰ
uici gennensis incola. dũ humo¬
tis sem iaculo sauciatur: debilita¬
tus cccubuit. Isq cum a patre pau

Expanded text:
d festivitatem vero illam, cui Aunacharius Antissiodorensis urbis pontifex adfuit, quidam manum aridam contractamque detulit, sed post diem tertium festivitatis, revensis urbis territorio, Baudulfi filius, vici Geinensis incola, dum humoris saevi jaculo sauciatur, debilitatus occubuit. Isque cum a patre pau
Abbreviated transcription (Latin):
panum numero. Dampnũ rei fa¬
miliaris intelligit: ac ꝓpe limen
panis absumpti fraginenta cogno¬
scit. Sz non erat suspicio: q̃ fur¬
tum ꝑsona fecisset. Eigo cum se¬
quentib dieb scdm ꝯsuetudinẽ
bestia non uenisset minirum au¬
dacis facti conscia. ad eũ uenire
dissimulans cui fecisset muriã:¬
egre patiebatur hemita. se alump¬
ne solacio destitutum. Postremo
illius orone reucrata: septĩo post
die affuit ut solebat ante cenanti.
Sedut facile cerueres uecundiã
peinitentis: non ausa ꝓpus acced̾e̾.
deiectis in t̾ram ꝓfundo pudore
luminib. qd̾ palam licebat intel¬
ligi. quamdã ueniã precabatur.
Quam illius confusionem hemi¬
ta miseratus. iubet eam ꝓpius ac¬
cede: ac manu blanda caput triste
pmulcet. Dem̃ pane duplicato reã
suã reficit. Ita indulgenciã ꝯsecuta
officii ꝯsuetudinem deposito mero¬
re repauuit. Intuenum queso rp̃i¬
eciam in hac parte untutem: cuisa¬
pit omne qd brutum est. cui mite

Expanded text:
panum numero; damnum rei fapanum numero; damnum rei familiaris intelligit, ac prope limen panis absumpti fragmenta cognoscit; sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. Ergo cum sequentibus diebus secundum consuetudinem bestia non venisset nimirum audacis facti conscia, ad eum venire dissimulans, cui fecisset injuriam, aegre patiebatur eremita, se alumnae solatio destitutum. Postremo illius oratione revocata, septimum post diem adfuit, ut solebat ante, coenanti. Sed ut facile cerneres verecundiam poenitentis non ausa propius accedere, dejectis in terram profundo pudore luminibus quod palam licebat intelligi quamdam veniam precabatur. Quam illius confusionem eremita miseratus, jubet eam propius accedere, ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. Ita indulgentiam consecuta, officii consuetudinem deposito moerore reparavit. Intuemini, quaeso, Chrietiam in hac parte virtutem, cui sapit omne quod brutum est, cui mite
Abbreviated transcription (Latin):
lium eque singularẽ uirũ
uidimus: ꝑuotugurio. in
quo non insi unus recipi posset
babitantem. De hoc illud ferebat᷑
ꝙ ei lupa solita erat astare cenã¬
ti: nec facile unqmͣ bestia fallere¬
retur. quin illi ad legittimam ho¬
iam refectonis occurreret. et tam¬
diu proforib expectaret:. donec
ille panem qui cenule suꝑfuissz
offerret. Iam mañ eius lambe
solitam: atq ita quasi impleto
officio. et p̾stita ꝯolacõne disced̾e.
S forte accidit: ut scus ille dũ
fratrem qui ad eum uen̾at dedu¬
cit abeuntem. diutius abesset.
et non insi sub nocte remearet.
Int̾i bestia ad ꝯsuetudinariũ¬
locũ illd̃ cene tempus crccurtit.
Uacuani cellulam cũ familiarẽ
patronum abesse sentiret ingressa
curiosius explorans ubi nam ẽẽt
babitator: casu contigna cum pa¬
nb quinq palmitia sportella pẽ¬
debat. Ex hiis unum p̾sumit: et
deuorat. Dem̃ ꝑpetrato scełe disces¬
sit. Regressus heremita uidet spor¬
tulain dissolutam: non constante

Expanded text:
lium aeque singularem virum vidimus, parvo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. De hoc illud ferebatur, quod lupa ei solita erat astare coenanti, nec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret, et tamdiu pro foribus exspectaret, donec ille panem qui coenulae superfuisset, offerret: illam manum ejus lambere solitam: atque ita quasi impleto officio et praestita consolatione discedere. Sed forte accidit, ut sanctus ille, dum fratrem qui ad eum venerat deducit abeuntem, diutius abesset, et non nisi sub nocte remearet. Interim bestia ad consuetudinarium illud coenae tempus occurrit. Vacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans, ubinam esset habitator. Casu contigua cum panibus quinque palmicia sportella pendebat: ex his unum praesumit et devorat, deinde perpetrato scelere discedit. Regressus eremita videt sportulam dissolutam, non constante
Abbreviated transcription (Latin):
Titur catalaunensis xxxuiii.¬
diciconus ut mos genti est¬
cũ alus matutinas gr̃as cele¬
brantib potũ hauriret: cculoꝵ
amissione multat᷑. Recognoscẽs¬
qͣ reatũ suũ. et se nõ dignã ꝓposi¬
do rem gesusse: suspenditur a cibo
potuq. ꝑnoctans in uigiliis oroi
insistens. Int̾ea dum hec ageret.
fama que totũ late complera ẽ
cubem ad eius aures usq ꝑueuit
esse apud tuonos martinũ anti¬
stitem. ad cuius sepulciũ. sepe ta¬
lis̃ infirmitatũ clades depulsa qͥ

Expanded text:
itur Catalaunensis diaconus, ut mos genti est, alias matutinas gratias celebrantibus, potum hauriret, oculorum amissione multatur, recognoscensque reatum suum, et se non dignam proposito rem gessisse, suspenditur a cibo potuque, pernoctans in vigiliis, orationi adsistens. Interea dum haec ageret, fama, quae totum late conplexuit orbem, ad eius aures usque pervenit, esse apud Turonus Martinum antestitem, ad cuius sepulchrum saepe talium infirmitatum clades depulsa q
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Politissums saris moles
cedens: supstitionem loci opis di¬
gnitate seruabat. H uius destrus
uir beatus sepe mandau̾at. Post
aliqnͣtum tempus regressus ĩcre¬
pat pb̃rm: cur adlinc ydoli structu¬
in consisr̾et. Ille causatur uir mi¬
litani manu et ui publice multitu¬
duns tantain molem posse sub¬
uerti ne dum id facile putaret ꝑ
nbecillos cłicos. aut infrrinos mo¬
nachos qui uisse curan. Cũc mar¬
tunis recunens ad nota sb̾sidia:
natem totam in or̃one puigilat.
lane ortu tempestas edem ydoli
usqr ad fu damentũ ꝓuoluit. De¬
ru hu̾c marcello teste dicta sũt.x.

Expanded text:
tum. politissimis saxis moles tum. politissimis saxis moles rocedens superstitionem loci operis dignitate seruabat. huius destructuir beatus saepe mandauerat. post aliquantum tempus regressus increpat presbyterum, cur adhuc idolii structura consisteret. ille causatus uix militari manu et ui publicae multitudinis tantam molem posse subuerti, nedum id facile putaret per inbecillos cnachos quivisse curari. Tum Martinus recurrens ad nota subsidia, noctem totam in oratione pervigilat: mane orta tempestas aedem idoli usque ad fundamentum provolvit. Verum haec Marcello teste dicta sint.
Abbreviated transcription (Latin):
m reserua.¬
Cout ad auitianũ recurrã
qr urbib ed̾et crudclitatis sue in¬
fanda mommenta tuoins tm̃ ĩ
nocens erat. et illa bestia q̃ hũano
sanguine et infelitium mortib
alelaitur mittem se atq tñsquil¬
lum beato iuro p̾sente p̾stabat. me¬
mini quodami dic ad eum uenisse
maitinum. Qui ubi secretarium
eius ingressus est. uidet post t̾gũ
ip̃ius demonem mire magnitu¬
duns assidentem. Quẽ emuus
loquamin er susflans aintianus
se exsufflari. eristimans. Qͥd me
martinus. Non te inquit. s eum
qui cernci tue teter incubuit. Ita¬
recessit dỹabolus et reliquit summ¬
die auitianu mitiorem fuisse seu
qd̃ intellerit egisse semp assiden¬
tis sibi dỹaboli uolutatem seu qd̃
inmũdus sp̃t ab illius consessup
martiũ fugatus pͥuatus est pote¬
state grassandi. cum erubesceret
munster auctorem: nec ministru¬
gugor urg̾et.
luico aut amluriacensi id
it castello ueti quod non fre¬
quens hĩtatur ai fratrib ydolũ
noueratis grandi ope construc¬

Expanded text:
 reseruaSed ut ad Auitianum recurram in urbibus ederet crudelitatis suae infanda monumenta, Turonis tantum innocens erat: et illa bestia, quae humano sanguine et infelicium mortibus alebatur, mitem se adque tranquillum beato uiro praesente pmini quodam die ad eum venisse Martinum: qui ubi secretarium ejus ingressus est, vidit post tergum ipsius daemonem mirae magnitudinis assidentem. Quem eminus loquamur exsufflans; Avitianus se exsufflari existimans, Quid me, Martinus, Non te, inquit, sed eum qui cervici tuae teter incumbit. cessit diabolus et reliquit famidiem Auitianum mitiorem fuisse, seu quod intellexerit egisse se semper adsidentis sibi diaboli uoluntatem, seu quod inmundus spiritus ab illius consessu per Martinum fugatus priuatus est potestate grassandi, cum erubesceret minister auctore nec ministruauctor urgueret. In uico Ambatiensi, id est castello ueteri, quod nunc frequens habitatur a fratribus, idolium noueratis grande opere construc
Abbreviated transcription (Latin):
susa respiciens: iisirai mulieri
amissum restituit. Tanta ⁊ dem¬
ceps femmnam fides accendit: ut
usq ad diem sui obitus. nũꝙͣ cilo¬
co illo disced̾et.

Expanded text:
usa respiciens, visum mulieri amissum restituit. Tantaque deinceps feminam fides accendit, ut usque ad diem sui obitus numquam a loco illo discederet.
Abbreviated transcription (Latin):
Eqr pͥor libellus ab eotempe
miciatus est quo paulinus
reliquit. et sub quadragnita capi¬
tulis constabat impletus. destina¬
ui hunc inceptũ insexagnnta com¬
plere. scilicet. ut b̃s martinus qui
iuduatus ab boc mundo. uirgnnta¬
tis custodunt integrum decus. mar¬
tiriũ ⁊ uel iocculcis insidiis. uel
in publicis inuiriis triũpbabiliter
sidimpleuit. cui ⁊̃ aderat corona
tucesimi. Seragesimi uel cente¬
sum fructus: in hns centũ uͥtuti¬
br auc̾etur. Spes em̃ mͥ erat: me
non frustrari auoto. Qd̾ niccto au¬
nis domnno iubente compleui.
Ip̃mq a uirtute suꝑ me fc̃a ceptũ:
ad me iteꝵ sum reg̾ssus. Qd non
sine ꝓuidencia arbitror duunita

Expanded text:
rior libellus ab eo tempore initiatus est quo Paulinus reliquit, et sub quadraginta capitulis constabat impletus, destinavi hunc incoeptum sub sexaginta complere. Scilicet ut beatus Martinus, qui viduatus ab hoc mundo virginitatis custodivit integrum decus, martyrium quoque vel in occultis insidiis, vel in publicis injuriis triumphaliter adimplevit, cui etiam aderat corona trigesimi, sexagesimi vel centesimi fructus, in his centum virtutibus augeretur. Spes enim mihi erat, me non frustrari a voto, quod in octo annis, Domino iubente, complevi, ipsumque a virtute super me facta coeptum, ad me iterum sum regressus. Quod non sine providentia arbitror D
Abbreviated transcription (Latin):
semp cribulantib subuenire con¬
sueuit: s ꝓtinus e blato om̃i dolo
incoluius a paninẽto siurerit.
Igitur ꝑtrignita cucit̾ annos: de
alio pede sicut supus diximꝰ iugit᷑
claudicalat. Tandem inspectas ꝓ¬
prie ꝯsciencie noxas comiti decre

Expanded text:
ire consuevit, sed protinus, ablato omni dolore, incolomis a pavimento surrexit. Igitur per triginta circiter annos de alio pede, sicut superius diximus, iugiter claudicabat. Tandem, inspectas propriae conscientiae noxas, converti decre
Abbreviated transcription (Latin):
mo tua morere. Si autem euadis:
uotiuũ iter facilius explicas. Sa¬
tius est em̃ reu̾ti ad domũ: ꝙͣ mo¬
ri in beremo. Ego u̾o hec audiens
uelement lacrimans et planges
infelicitatem meam: locutus sũ
eis dicens. Adiuro uos pom̃po¬
tentem deũ. et reis oĩbr metuen¬
dũ iudicii diem: ut ad ea q̃ rogo
ꝯsentiatis. De cepto itin̾e uon de¬
sistite. Et si m̾eor sc̃ĩ martim uid̾e
lasilicam: gñas ago deo meo. Sin
alud: uel eraminũ corpus defe̾n

Expanded text:
mo tua morere; si autem evadis, votivum iter facilius explicas. Satius est enim reverti ad domum quam mori in heremo'. Ego vero haec audiens, vehementer lacrimans et plangens infelicitatem meam, locutus sum eis, dicens: 'Adiuro vos per omnipotentem Deum et reis omnibus metuendum iudicii diem, ut ad ea quae rogo consentiatis. De coepto itinere non desistite; et si mereor sancti Martini videre basilicam, gratias ago Deo meo; sin aliud, vel exanimum corpus defe
Abbreviated transcription (Latin):
concius ex uicarns uir fide¬
lis cum familiam illius lu¬
es ertrema uexaret. et maudite
calamitatis eremplo ꝑtotam do¬
mũ corpora egra ꝓcumbent mar¬
tim plitt̾as implorauit auxiliũ.
Quo tempe ir beatus rem esse
piuensus difficilem impetratu.
nam sp̃u sentiebat domũ illam
diuino munine u̾beniri. tamen
non prius destitit septem totos
dies. totidem qz noctes orando ⁊ ie¬
uinando contimuans ꝙͣ id quod
erorsindum accepat impetraret.
mor ad eum liconcuis diuina
exptus bñficia puolauit. minci¬
ans simul et agens gr̃as deo do¬
mũ suam onm piculo liberam.
Centum etiam argenti libras ob¬
tulit. quas mir beatus nec respu¬
it nec accepit. s pͥusqmͣ pondus

Expanded text:
contius ex uicariis uir fidelis, cum familiam illius lues extrema uexaret et inauditae calamitatis exemplo per totam domum corpora aegra procumberent, Martini per łitteras inplorauit auxiQuo tempore vir beatus rem esse promisit difficilem impetrari: nam spiritu sentiebat domum illam divino numine verberari: tamen non prius destitit septem totos dies totidemque noctes orando et jejunando continuans, quam id quod exorandum receperat, impetraret. Mox ad eum Lycontius divina expertus beneficia pervolavit, nuntians simul et agens gratias, dmum suam omni periculo liberatam. Centum etiam argenti libras obtulit, quas vir beatus nec respuit nec recepit, sed priusquam pondus
Abbreviated transcription (Latin):
dictinus sum. iudimus uenenũ
ex omni parte renccatum ad mar¬
tun digitum cucurrisse. Deinde p
illud ulcens forcmen erignum.
ita uirus stipasse cum sanguine:
ut solet ex uberibz capraꝵ aut oui¬
um. pastoꝵ manu p̾ssis. longa li¬
nea copiosi lactis affluere. Puer
surerit incolunus. Nos obstupe¬
facti tante rei miraculo. id qd̾ ip̃a
crgelut u̾itas fatebamur: nõ esse
sub celo qui martinũ possit mnta
Onsequenti itidem .iiii. ii

Expanded text:
dicturus sum — uidimus uenenum ex omni parte prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari. Consequenti itidem tempore i
Abbreviated transcription (Latin):
Estantem quenidam nup
cuidimi cum in tyrreno ma¬
ti cuisu illo quo romam tendit᷑
naigaret. subito turbinibz exor¬
tis ertremũ uite oĩm fuisse discr¬
men in quo cum qui dam egỹpti¬
us negoriator. nec dun xp̃ianus

Expanded text:
estantem quendam nuper audiui, cum in Tyrreno mari cursu illo, quo Romam tenditur, nauigaret, subito turbinibus exortis extremum uitae omnium fuisse discrimen. in quo cum quidam Aegyptius negotiator necdum Chris
Abbreviated transcription (Latin):
a loco demouit.Nec mora. sid do¬
mũ suam cum tremore rediens:
correptus afebre. die t̾cia expir¬
uit. Cognitumq est offensum
antistitem hũisse. Hoc gͥ ño tem¬
pore gestum recolimus.

Expanded text:
a loco demovit: nec mora, ad domum suam cum tremore rediens, correptus a febre, die tertia exspiravit, cognitumque est offensum Antistitem habuisse. Hoc igitur nostro tempore gestum recolimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Accum est añt inuna festi¬
uitatũ: ut mulier q̃ ꝑdito
lumine incecitate durabat. audi¬
ta sancti uiri miracula. alacri de¬
uotione basilicam eius expeteret.
Prostrata aũt suꝑ andam hu¬
mũ ante sepulcrum: mox ut or̃o¬
puerulus. oculoꝵ obtutibus
clausis. auriũ aditib opilatis
oris officiis obstiuctis. manuum
usib ꝑditis: pedum g̾ssib ꝯdemp¬
natis. Quid plum: Ita erat oĩm
m̃broꝵ usu p̾mortuus: ut solo spi¬
ritu palpitaret. Dt aũt locũ scm̃
attigit: om̃i ꝓrsus debilitate sb̃¬
mota. cũ gr̃aꝵ actõne sanꝰ abscessit.

Expanded text:
actum est etiam in una festivitatum ut mulier quae, perdito lumine, in caecitate durabat, auditis Sancti viri miraculis, alacri devotione basilicam ejus expeteret. Prostrata autem super aridam humum ante sepulcrum, mox ut oratiopuerulus oculorum obtutibus clausis, aurium aditibus oppilatis; oris officiis obstructis, manuum usibus perditis, pedum gressibus condemnatis. Quid plura? ita erat omnium membrorum usu praemortuus, ut solo spiritu palpitaret. Ut autem locum sanctum attigit, omni prorsus debilitate submota, cum gratiarum actione sanus abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
Dueniens quidã cheo .uii.¬
demidus normne au dien¬
di loquendiq obstructũ aditũ: co¬
tidianis dieb ad sc̃um basilicam
recurrebat. Et incluians se ad or̃õ

Expanded text:
dveniens quidam Theodomundus nomine, audiendi loquendique obstructu aditu, cotidianis diebus ad sanctam basilicam recurrebat, et inclinans se ad or
Abbreviated transcription (Latin):
tor: uirga floruit. Ego ip̃am ex
illa uirgula arbusculam. uidi.
que hodieq intra atrium mona¬
stern mus uirentib quasi in te¬
stimonium manens. quantum
obediencia merint. et quantũ fi¬
des possit ostendit. Sz me dies
ante deficiet: ꝙͣ uniu̾sa miracła
que mͥ de sc̃oꝵ uirtutib sunt com¬
perta consummem.
o uobis ad huc p̾clara
memorabo. Quoꝵ unum
egregium ent adu̾sus inflatonẽ
misere uanitatis exemplĩralteꝵ
adu̾sus falsam iusticiam nõ me¬
diccre documentũ. Quidam ergo
scũs: fugandoꝵ de corꝑibr obsessis
demonũ incredibili p̾ditus pote¬
state: maudita ꝑ singulos dies
signa faciebat. Non solũ eĩ p̾sens
dum cilicii sui fimbrnis aut epłis
missis corpora obsessa cumbat.
Hic ergo mirũ in modũ freꝙ̃taba

Expanded text:
tor, uirga floruit. ego ipsam ex tor, uirga floruit. ego ipsam ex illa uirgula arbusculam uidi, quae hodieque in atrio monasterii ramis uirentibus quasi in testimonium manens, quantum oboedientia meruerit et quantum fides possit, ostendit. sed me dies ante deficiet, quam diuersa miracula, quae mihi de sanctorum uirtutibus sunt conperta, consummem. Duo uobis adhuc praeclara memorabo: quorum unum egregium erit aduersus inflationem miserae uanitatis exemplum, alterum aduersus falsam iustitiam non mediocre documentum. quidam ergo sanctus, fugandorum de corporibus obsessis daemonum incredibili praeditus potestate, inaudita per singusigna faciebat. Non solum enim praesequoque interdum, cilicii sui fimbriis aut epistolis missis, corpora obsessa curabat. Hic ergo mirum in modum frequentaba
Abbreviated transcription (Latin):
dorem gessit errati. Tua hec utus
que in tuo nomine oꝑantur serui
tui: tua sunt. Et in hoc ingemisci¬
mus. ꝙ maiestatem tuam fere sẽ¬
tiunt: homines non uerent᷑.

Expanded text:
dorem gessit errati: tua haec uirtus, quae in tuo nomine operantur serui tui, tua sunt, et in hoc ingemescimus, quod maiestatem tuam ferae sentiunt, homines non uerent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpetratũ: et ob hoc non pat̾et᷑ uir
b̃s. ñba laudis suc nibi uoluta¬
ri. Fãcilis aũt prima nsio uiro
fuit: nec scdã cõmoracio ualuit.
Tercia ex̃i irimbilit̾ nona hũ
quatit. At ille sinrgens. ⁊ ad opa
diluculo ꝓgreorius. puero iubet
ut paleas aiectulo detrucas. iain
consum̾̃et: nichil delibro cõreo¬
nins. Puer u̾o ignarus int̾ pale¬
as cpp̾beusũ foris eiecit: et ignẽ
siecendit. Quib n fauillã redac¬
us cũ nichul aluid ma ciñes remã¬
sissent: aparuit lib̾ illesus. De quo

Expanded text:
petratum, et ob hoc non pateretur vir beatus, verba laudis suae inibi volutari. Facilis autem prima visio viro fuit, nec secunda commonitio valuit; tertia enim terribiliter monachum quatit. At ille surgens et ad operam diluculo progrediens, puerum iubet, ut paleas a lectulo detractas igni consumeret, nihil de libro commemorans. Puer vero ignarus inter paleas adprehensum foris eiecit et ignem accendit. Quibus in favillam redactis, cum nihil aliud nisi cineres remansissent, apparuit liber inl
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ee ignarus actrarit. Das sup
constintum marinore paum̃tũ
decidit. Cunctis metu exterritis
ne benedictio deperisset: ampullu¬
la puide incolumis est reperta ac
si super plumas mollissimas deci¬
disset. Que res non potius ad casũ
ꝙͣ ad martim est referenda uͥtute̾:
cuiꝰ bñdictõ ꝑire non potuit .iiii.

Expanded text:
ibi esse ignarus, attraxit. Vas super ibi esse ignarus, attraxit. Vas super constratum marmore pavimentum decidit: cunctis metu exterritis, ne benedictio deperisset, ampulla perinde incolumis est reperta ac si super plumas mollissimas decidisset; quae res non potius ad casum quam ad Martini est referenda virtutem, cujus benedictio perire non potuit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
diusas morboꝵ causas necessariũ
sit est ꝯsuctudo bũdic̾et. Ampullu¬
lam intrcam nistiusmodi fuisse:
ut rotunda nuentrem cresc̾et ore
ꝓducto. Sr oris ertantis ꝯcauũ
obstiuendis liba relinquat᷑. Cesta¬
batur pb̃r iudisse se oleu sub m̃tini
budictone creuisse. quoad exundã¬
te copia supne deflueret: camdẽ q
dum ad matrenitamilias uascu¬
lu referretur seruasse uͥtutẽ. Nam
int manus pueri portantis ita sẽ¬
per crundasse oleur nt õe illiuis ue¬
stimentũ copia supfusi liquoris
opuet. Mlatronam ita usq ad sum¬
mũ labru plenum uasculum rece¬
pisse: ut pbr bodie q fateatur. ob¬
dendi pessuli quo daudi diligenti¬
us ẜuanda consuerunt. nuintro
illo spacium non fuisse. Mirum i
illud. qd̾ huis. me aut intuelatur.
menim ꝯtigisse. Das iutreu cũ
oleo qd̾ maitinus benedirat: in
fenestra puilulum editiore depo¬
suit. Puer familians incautior:
lintrun suppositum ampullulã

Expanded text:
diversas morborum causas necessarium diversas morborum causas necessarium sicut est consuetudo benediceret: ampullulam vitream istiusmodi fuisse, ut rotunda in ventrem cresceret, ore producto; sed oris exstantis concavum obstruendis libera relinquatur. Testabatur presbyter, vidisse se oleum sub Martini benedictione crevisse, quoad exundante copia superne difflueret: eademque, dum ad matremfamilias vasculum referretur, fervisse virtute: nam inter manus pueri portantis ita semper exundasse oleum, ut omne illius vestimentum copia superfusi liquoris operiret: matronam ita usque ad summum labrum plenum vasculum recepisse, ut presbyter hodieque fateatur, obdendi pessuli, quo claudi diligentius servanda consueverunt, in vitro illo spatium non fuisse. Mirum et illud, quod huic me autem intuebatur memini contigisse. Vas vitreum cum oleo quod Martinus benedixerat, in fenestra paululum editiore deposuit: puer familiaris incautior linteum superpositum, ampullam
Abbreviated transcription (Latin):
niclul impossibile fatebatur. At illi
pios p̾ces una cum patre supplici
noce iuugentes: orare martinũ ut
speraita p̾staret. Nec cuictatus ult
utrumq p̾claꝵ. et ostendendo hũi¬
litatem: nec diftendo pietatemr: ne¬
tre assistentibr: in or̃om suo illo
more ꝓsterintur. Dem̃ pusillũ olei
cum erorcissini p̾fatione bũdicit.
atq ita nos puelle sc̃ificatii li quo¬
rem. cum et linguam illus digi¬
tis tenet infundit. Nec fefellit sc̃m̃.
uirtutis euentus. Patris nomẽ
int̾regat: mor illa respondet. Pro¬
clamat pat̾ cum gaudio ꝑiter et
ilacinius martim genua cõplexꝰ.
et lanc pͥmain se filie andisse uo¬
cem cunctis stupentib fatelutur.
Nle ne cuiqũi id incredibile forte ni¬
dcatur: plubeat nobis p̾sens eua-¬
gnus testimoniũ u̾itatis. am
res ip̃o p̾sente tuntgesta est. Parrũ
illud est qd nper arpagio pbro re¬
ferente cognoui: sed non p̾terint¬
tendum uidetur.
itiani comitis urorem¬

Expanded text:
ninipias preces una cum patre supplici voce jungentes, orare Martinum, ut sperata praestaret. Nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem, nec differendo pietatem, jutre assistentibus in orationem suo illo more prosternitur: dein pusillum olei cum exorcismi praefatione benedicit, adque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id incredibile forte uideatur, perhibeat uobis praesens Euagrius testimonium ueritatis: nam res ipso praesente tum gesta est. Paruum illud est, quod nuper Arpagio presbytero referente cognoui, sed non praetermittendum uidetur. Auitiani comitis uxo- rem
Abbreviated transcription (Latin):
audiendum curiositate potius
ꝙͣ religione uenerũt. Confusus
ego illoꝵ uice quos nou admt¬
tendos esse censebat: egre tamẽ
obtinui ut cuchenũ ex uicariis ⁊
celsum adutt̾ent ꝯsulare̾. Cetĩ
sunt repulsi. Qum gallum me¬
dia in sede cõpomimus. Qui cum
dui nobili sua neudia silentiũ
teuuuisset: tandem ita exorsus e.
Comnenistis inquit ad me audi¬
endum et sancti et diseiti: s religi¬
osas potius q̃ doctas nt arbitror¬
aures actulistis. audituri me fidci
testes. non oratoris copia lcquu¬
turũ. Que aũt hesteruo dicta sũt
non reuoluain. Illa qͥ non auuidie¬
rũt: ex scuipto recegnoscant. Noua
postumuanus erpectat miciaturꝰ
gent explicari.
Es m iotena gesta est
ciuitare. Pater filiam duo¬
decenniem ab ut̃o mutam mͣtino
cepit offerre: poscens ut liugnaun
ueret. Ille cedeus ep̃is qui tum for¬
telatus illius ambietant: ucile¬
timsio atq ictricio. miparei se
ẽe tante moli. s illis qiͣ sanctõrib

Expanded text:
audiendum curiositate potius audiendum curiositate potius quam religione uenerunt. confusus ego illorum uice, quos non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri sunt repulsi. tum Gallum media in sede conponimus: qui cum diu nobili sua uerecundia silentium tenuisset, tandem ita exorsus est. Conuenistis, inquit, ad me audiendum, uiri sancti et diserti, sed religiosas potius quam doctas aures, ut arbitror, adtulistis, audituri me fidei testem, non oratoris copia locuturum. quae autem hesterno dicta sunt, non reuoluam: illa qui non audierunt, ex scripturis cognoscent. noua Postumianus expectat nuntiaturus ggerit, explicare: res in Camutena gesta est ciuitate. Paterfamilias quidam duodecennem filiam ab utero mutam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ueret. ille cedens episcopis, qui tam forte latus illius ambiebant, Valentino adque Victricio, inparem se esse tantae moli, sed illis quasi sanctioribus
Abbreviated transcription (Latin):
Proide addicum nobis refuige¬
riũ auditorem eo impensius gͣra¬
tulanuir: quo ꝓmptius postu¬
nuanus iste qui bec orienti ĩfer¬
re festinat. qĩ sub testib ꝯsigna¬
tam abs te acceptinus est iuta¬
tem. Nec me loquente gallo ies
ad loquendum parato. iruit cur¬
ba monachoꝵ: euagnius pbr. aper
selastianus. agncola. Et post pau¬
cum calypions diacono. et ama¬
torc subdiacono. Postremus au¬
relius pb̃r dulcisuimus meus lõ¬
giori uia ueniens: anbelus cuci¬
rit. Quid uos inqmͣ tam subito
et tam insperati. tam ex diu̾sis
regiomibr tam manc concurritis:
slos inquit hesterno cognouimꝰ
gallum istum ꝑtotum diem mar¬
tun narrasse untutes: et reliqua
in hodiernũ dicm. qr nor oppͥsse¬
rat distulisse. Propt̾ra matura¬
unnus ficquens auditoriũ fac̾ẽ.
tantam mat̾iam loquuturo In¬
tea ninciatur multos scculariũ
starc pro forib: nec ingredi auden¬
tes. s ut admittentur orantes.
Qum apar. nequaꝙͣ inquit istos
nobis admisceri cõuenit: qr ad

Expanded text:
Proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo impensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub testibus consignatam abs te accepturus est veritatem. Haec me loquente, Gallo jam ad narrandum parato, irruit turba monachorum: Evagrius presbyter, Aper, Sebastianus Agricola: et post paucum Calupione diacono, et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter dulcissimus meus, longiore via veniens, aubelus cucurrit. Quid vos, inquam, tam subito et tam insperati, tam ex diversis regionibus, tam mane cucurristis? Nos, inquiunt, hesterno cognovimus, Gallum istum tini narrasse uirtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. interea nuntiatur multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur rogantes. tum Aper, nequaquam, inquit, istos nobis admisceri conuenit, quia ad
Abbreviated transcription (Latin):
tissime ꝯtra ignem tentus. auapo¬
re fori obstupesc̾et. S et si unguen¬
tũ aliqd̃ parũper fuisset infusum:

Expanded text:
tissime contra ignem tentus a vapore foci obstupisceret; sed et, si unguentum aliquod parumper fuisset infusum
Abbreviated transcription (Latin):
sti: oratoriũ sine mora edificai.
ent em̃ pplis salubre. si q̃ loquor ex¬
pleius. Nec moratus pb̃r: orato¬
num in eodem situ ꝯstruxit. In qͥ

Expanded text:
sti oratorium sine mora aedifica; erit enim populis salubre, ei quae loquor expleveris'. Nec moratus presbiter, oratorium in eodem situ construxit; in q
Abbreviated transcription (Latin):
Ulti fide pleui reliqͥ xxxui.¬
as iñ umportantes: uͥtutes
multas expiunt. Nam leodoual¬
dus abrincatine ciuitatis ep̃: scĩ
dompni reliquias ꝑ pb̃rm suñ de¬
uotus expeciit. Quas acceptas.
cum t̾minũ autedicte ciuitatis
ng̾ssus fuisset: crcurtit ei adhuc
int̾ deserta posito paraliticus. defe¬
rentiũ allatus manib. Osculat᷑
u̾o fidelit̾ nelum quo capsa sc̃oꝵ
pignoꝵ ccopta erat. mox ĩ pedes
ꝯsticit: ac ꝓpriis g̾ssib domi reg̾t¬
sus est. Hec eĩ agis bĩssime ꝯfes¬
sor: nec tibi satis est ꝓpriam edem
erornare ꝓdigns. insi ⁊ diu̾sos sal¬
tus quos pede non adisti. uͥtutib
tremendis illustres. S ⁊ deinceps:
tetus quidam adminicło deducẽ¬
te in arursum eaꝵ uelocit᷑ ꝓperat.
Aduemens aũt quãdobĩ pignora
i altari locabantur: expedita sol

Expanded text:
ulti fide pleni reliquias beati viri portantes virtutes multas experiuntur. Nam Leodovaldus Abrincatinae civitatis episcopus sancti domni reliquias per presbiterum suum devotus expetiit. Quas acceptas, cum terminum antedictae civitatis ingressus fuisset, occurrit ei adhuc inter deserta posito paralyticus, deferentium inlatus manibus; osculatus vero fideliter velum, quo capsa sanctorum pignorum cooperta erat, mox in pedes constitit ac propriis gressibus domi regressus est. Haec enim agis, beatissime confessor, nec tibi sat est propriam aedem exornare prodigiis, nisi et diversos saltus, quos pede non adisti, virtutibus tremendis inlustres. Sed et deinceps caecus quidam, adminiculo deducente, in occursum earum velociter properat. Adveniens autem, quando beati pignora in altare locabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
O tempe unus ex clicis me¬
is. armentanus nõie: bene
eruditus in sp̃ualibr scriptuns.
cui tam sacile erat sonoꝵ modula¬
tones app̾hend̾e. ut eũ ñ putares

Expanded text:
o tempore unus ex clericis meis, Armentarius nomine, bene eruditus 1030 in spiritualibus Scripturis, cui tam facile erat sonorum modulationes apprehendere, ut eum non putares
Abbreviated transcription (Latin):
no fuisset illusus. negant ꝙ̃ qm̃
esse pro foribr ersuomet ĩgemo¬
niectantes. neminem nocte posse
uigilare. ne dũ illi cred̾ent in illo
noctis horrore iace̾ ant̾ aliena li¬
mia sac̾dotem. Idqr auitiano
sacile ꝑsuasum: rursũ soluitur
insopore. St mor iu maiore cõ¬
cussus. exclamat martinũ stare
proforib: sibi ideo nullam quie¬
tem amini corporis q puniti.
Tardantib serius: ip̃e ad lum¬
na ext̾iora ꝓgreditur. Ibi marti¬
nũ ut senserat dep̾hendit. Pcul¬
fecisti; Nichil te loqui necesse est
Scio quid desid̾es: indeo quidre¬
quiras. Discede qnͣtocius: ne me
obiurlam tuam celestis ira
cosumat. Satis soluerim huc¬
usq penaꝵ. Crede qr non leuitͤ
apud me actum est: ut ip̃e ꝓcede¬
rem. Post discessum aũt sancti.
aduccat officiales suos: iubet

Expanded text:
io fuisset inlusus, negant quemquam io fuisset inlusus, negant quemquam esse-pro foribus, ex suomet ingenio coniectantes neminem nocte posse uigilare, nedum illi crederent, in illo noctis horrore iacere ante aliena limina sacerdotem: idque Auitiano facile persuasum est. rursum soluitur in soporem: sed mox ui maiore concussus exclamat Martinum stare pro foribus: sibi ideo nullam quietem animi corporisque permitti. tardantibus seruis ipse usque ad limina exteriora progreditur: ibi Martinum ut senserat deprehendit. perculfecisti ? nihil te loqui necesse est: scio quid desideres, uideo quid requiras : discede quantocius, ne me ob iniuriam tuam caelestis ira consumat: satis soluerim hucusque poenarum. crede quia non leuiter apud me actum est, ut ipse procederem. post discessum autem sancti aduocat officiales suos, iubet
Abbreviated transcription (Latin):
nũ fecisse untutes. Credite mͥ: qr
noueratis larbaram nimis
et ultra õs cruentam feritatem.
Hic mapido sp̃u ingressus turonꝰ
cuutatem. sequentibr eũ misera¬
bili facie ordinib catenatis duĩ¬
sa ꝑdendis pararl iubet gen̾a pe¬
naꝵ: disponens postero die. atto¬
inta ciuitate. ad opus tam triste
procede. Qd̾ ubi martino comꝑ¬
tum est: solus paulo ante medi
am noctem ad p̾torium bestie il¬
lius tendit. S cum ꝓfunde noc¬
tis silencio quiescentib cunctis
nillus forib obseratis pateret
ingressus: ante lumna cruenta.
ꝓsterintur. Int̾ea auitianus gra¬
in sompno sepultus: angelom
gruente ꝑcellitur. Serus inqͥt
dei ad tualimina iacet. ⁊ tu quie¬
scis: Qua ille noce prepta: lecto
suo turbatus eecutitur. Conuo¬
catis qz ẜius: trepidus exclamat
intinu eẽ proforib. Irent ꝓtinus
claustra reserarent: ne dei Enus
pat̾etur iuiriam. Sz illiut ẽ õmi
natura ẜuoꝵ ure pͥma limina
egressi. irridentes dñm suũ ꝙ sõp¬

Expanded text:
num fecisse virtutes: credite mihi, qnoveratis barbaram nimis, et ultra omnia cruentam feritatem. Hic rabido spiritu ingressus Turonum civitatem, sequentibus eum miserabili facie ordinibus catenatis, diversa perdendis parari jubet genera poenarum, disponens postera die attonita civitate ad opus tam triste procedere. Quod ubi Martino compertum est, solus paulo ante mediam noctem ad praetorium bestiae illius tendit sed cum profundae noctis silentio quiescentibus cunctis nullus foribus obseratis pateret ingressus, ante limina cruenta prosternitur. interea Auitianus graui somno sepultus angelo ingruente percellitur: seruus, inquit, Dei ad tua limina iacet et tu quiescis? qua ille uoce percepta lecto suo turbatus excutitur, conuocatisque semis trepidus exclamat, Martinam esse pro foribus: irent protinus, claustra reserarent, ne Dei seruus pateretur iniuriam. sed illi, ut est omnium natura seruorum, uix prima limina egressi , inridentes dominum suum quod somn
Abbreviated transcription (Latin):
qui sepuis sterilitatẽ infecundita¬
tem ꝯu̾tit: Blidencus quidã. car¬
notem t̾ritorii cuns. accepta urore
ut dono dei ꝓcreatioins sue prole di¬
taretur orcibat. Sz nichil ex cager¬
minis m̾elutur accipe. Tncesimꝰ
et em̃ amnus curriculũ expedierat
ireore sterili ꝑmanente. cum uir sa¬
luberrime pro aĩc cõmodo tractãs:
aut urori. Ecte scłm qd̃ utunur p̾te¬
nens est: et milla int̾ nos soboles
gignitur. que nobis deficientib
ꝯgestum laboris m̃i debeat possid̾e.
Accedam inquit adbasilicam sancti
martim. et eam faciam heredẽ mͥ:
ut liberis abnegatis. uel cũ eadẽ q̃
hał̃e potõ possideam infuturo. Con¬
sensit mulier sapiens: urriprudẽ¬
tis consilio. Nec mora: ꝓcedit᷑ ad
basilicam sc̃i. Fusaqz orõne: ĩuitat
alł̾em secum domi acced̾e. Quoas¬
cedente: tradidit ei omẽ possessi

Expanded text:
i saepius sterilitatem in fecunditatem convertit? Blidericus quidam, Carnoteni territorii civis, accepta uxore, ut dono Dei procreationis suae prole ditaretur orabat; sed nihil ex ea germinis merebatur accipere. Tricesimus etenim annus curriculum expedierat, uxore sterili permanente, 1122 cum vir saluberrime pro animae commodo tractans, ait uxori: Ecce saeculum quo utimur praeteriens est, et nulla inter nos sobolegignitur, qui, nobis deficientibus, congestum laboris nostri debeat possedere. Accedam', inquit, 'ad basilicam sancti Martini et eam faciam heredem mihi, ut, liberis abnegatis, vel cum eadem quae habere potero possedeam in futuro'. Consensit mulier sapiens viri prudentis consilio. Nec mora, proceditur ad basilicam sancti, fusaquc oratione, invitat abbatem secum domi accedere. Quo accedente, tradidit ei omnem possessi
Abbreviated transcription (Latin):
l̾tutum insignia ꝓdire de tumu¬
lis beator: non ĩmerito cõmone¬
mur. debitam eis honoris reuen¬
tiam impend̾e. a quib non desisti¬
mus infiriitatũ remedia flagi¬
tare: quoꝵ p̾cib et ip̃am peccanni¬
nũ remiuionem non dubitamus
adipisci. et non modobanc meri.

Expanded text:
tutum insignia prodire de tumulis beatorum, non immerito commonemur, debitam eis honoris reverentiam impendere, a quibus non desistimus infirmitatum remedia flagitare. Quorum precibus et ipsam peccaminum remissionem non dubitamus adipisci: et non modo hanc mer
Abbreviated transcription (Latin):
mine in quo martinus iacuit legi¬
mus frequent̃ fr̃as suisse u̾tutes.
Plus est sane uile stramen absen¬
te martino oꝑari u̾tutem: ꝙ̃ ũbra
petri qd̃ sine eus p̾sencia ñ potuit
fien p̾stare remediũ postulanti uł
in firmanti. Derum sine xp̃o nec
petrus p̾sens potuit: nec martinus

Expanded text:
mine, in quo Martinus iacuit, legimus frequenter factas fuisse virtutes. Plus est sane, vile stramen absente Martino operari virtutem, quam vmbram Petri quod sine eius præsentia non potuit fieri præstare remediū postulanti, vel infirmanti. Verum, sine Christo nec Petrus præsens potuit, nec Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ sentnem. et iam non selum
ip̃i dentes. s os caput uenaꝵ pul¬
sib ac doloꝵ spiculis sig̾etur. ac
tempora ualide ꝓsilirent: ħ p̾sidi¬
um expetii. S mox dolore dep̾s.¬
so: ꝯualui. Otyriacam menar¬
rabilem. Opiginentũ mesfabłe.
o antidotum laudabile. opurga¬
torim ut ita dicam celeste: qd̾
tnedicoꝵ uincit argucias. aronia¬
tum suauitates supat inguẽtoꝵ¬
qr oĩm robur suꝑcrescit: qd̾ mun¬
dat uentrem ut agndiũ. prilms¬
nem ut ysopus ip̃mq caput ⁊¬
purgat ut peretrum Eciam nõ
solũ membra debilia solidat: sed
qd̾ hus oib maius est tp̃as illas
ꝯscientiare maculas aibstergit ac
leuigat. ufficiant ergo hec huic
libello que idita sunt. Tamensi
si adhuc muncula cetue memur
placet eu alti lihello inserr ut ea
cine ostendunt᷑. non crulisz magi
eius er poscomiꝰ: ut qui talia p̾stat
ex tumuile. uos istm ptis deoiner¬
tuos suse terre dignet  mortis
istius de sepulcro: ut millo resur¬
rectõius carius oĩs tempe. nobis

Expanded text:
 sentirem, et jam non solum ipsi dentes, sed omne caput venarum pulsibus, ac dolorum spiculis figeretur, ac tempora valide prosilirent, hoc praesidium expetii, et mox dolore compresso convalui. O theriacam inenarrabilem! o pigmentum ineffabile! o antidotum laudabile! o purgatorium, ut ita dicam, coeleste, quod medicorum vincit argutias, aromatum suavitates superat, unguentorumque omnium robora supercrescit! quod mundat ventrem ut agridium, pulmonem ut hyssopus, ipsumque caput purgat, ut peretrum. Etiam non solum membra debilia solidat, sed, quod his omnibus majus est, ipsas illas conscientiarum maculas abstergit ac levigat. Sufficiant ergo haec huic libello quae indita sunt. Tamen si adhuc miracula cernere meremur, placet ea alteri libello inseri, ut ea quae ostenduntur, non occuli, sed magieius deposcimus, ut qui talia praestat ex tumulo nos iam a peccatis Deo mortuos suscitare dignetur mortis istius de sepulchro, ut in illo resurrectionis carnis omni tempore nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Exaudita est or̃o tua: et eoce enit᷑ sa¬
nus ab infirimitate ꝙͣ pat̾is. Et sic
bẽ ciuicis signacula suꝑ capd̃ eius
faciens: abscessit. Ille u̾o in se reuer¬
sus: amoti omni insidia. sensir se
salutem integrani recepisse. Tam̃

Expanded text:
Exaudita est oratio tua, et ecce eris sanus ab infirmitate qua pateris!' Et sic beatae crucis signaculum super caput eius faciens, abscessit. Ille vero in se reversus, amota omni insidia, sensit se salutem integram recepisse. Tam
Abbreviated transcription (Latin):
go suffudit. aut aliis m̃bris dolor
insedit: statimut locũ dolentem
nel tumulo uel pendente uelo atti¬
gi. ꝓtinus sanitatẽ recepi. mirans
tacitus. imp̃otactu dolorem reces¬
sisse cum cuisu.

Expanded text:
go suffudit, aut aliis membris dolor insedit, statim ut locum dolentem vel tumulo vel pendente velo adtigi, protinus sanitatem recepi; mirans tacitus, in ipso tactu dolorem recessisse cum cursu.
Abbreviated transcription (Latin):
illa: erat uigilia de tñsitu ꝯfessoris.
Medie aũt noctis tempe iam tñs¬
acto iugilans nescio quo tenore
ꝯcutitur: et subito manus eius cõ¬
tracca dirigitur. Stupente autẽ
ppso cuncta q̃ pius ꝑtulemt enar¬
tutẽ pͥus ĩ illa ereccõe pedũ. qͥ mũc

Expanded text:
illa erat vigilia de transitu Confessoris. Mediae autem noctis tempore jam transacto, 1059 vigilans nescio quo terrore concutitur, et subito manus ejus contracta dirigitur. Stupente autem populo, cuncta quae prius pertulerat enartutem prius in illa erectione p
Abbreviated transcription (Latin):
mũmola nocte ꝯterrita a pa¬
uore: uisum uinus pedis ꝑdiderat.
Et ita in debilitatem corruerat:
ut alioꝵ mambr sustentaret᷑ enec¬
ta. sicubi dispoñet ꝓcessum. Que ad
bĩ martim pedes deposita. nocte tota
cercũ manui pro uoto detinunt: no¬
bis mlusilica iugilantibr. Naue
auitem fc̃o. moto matutims signo
sup pedem debilem constitit. ita nt
omni debilitate sedata. ad metatũ
suũ ꝓpriis gressib nullo sustentã¬
te lił̾u remearet.

Expanded text:
Mummola nocte conterrita a pavore, usum unius pedis perdiderat et ita in debilitate corruerat, ut aliorum manibus sustentaretur evecta, sic ubi disponeret processura. Quae ad beati Martini pedes deposita, nocte tota cereum manu pro voto detenuit, nobis in basilicam vigilantibus. Mane autem facto, moto matutinis signo, super pedem debilem constetit, ita ut, omni debilitate sedata, ad metatum suum propriis gressibus, nullo sustentante, libera remearet.
Abbreviated transcription (Latin):
crumpe fores cupieus: cũ pessulo
qd̾ hostio obdid̾at. diu multũ qr
lucratus. granissimũ cuta se sen¬
sit incendul: ad eo t uestem qua
indutus erat. igius absin ꝯserit.
Tandem nise rensus. non infuga
it. Dum u̾o dumnitus igne sb̃mo¬
to: inorio sibi orbe flãmaꝵ ora¬
lut. Monachi autem qui ꝓforib
erant. crepitante et colluctante i¬
cendn sono obseritas effringunt
fores: demoto qr igni. medus fiã¬
mis martinũ auferunt. cum iam
penitus esse ꝯsumptus tam dui¬
turno incendio putaretur. Ceter¬
ut u̾bis meis dns est testis. mͥ ip̃c
refelat: et non sinc gemuitu fate¬
lat᷑ in loc se dyaboli ate deceptũ
ut ercussus a sompno consilium
non bab̾et. quo ꝑfidem et orom
penculo repugnaret. Demq tam
dui enta se sensse ignem: qmͣ du
erumpe hostiũ turbatus mente tẽp¬
tauit. Ubi u̾o aurilium crucis et
oroms arma repetisset: medias ces¬
sisse fiãmas. se qr tum sensisse rorã¬
tes. quas male esset exptus uren¬

Expanded text:
erumpere foras cupiens, cum pessulo, erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem in se reuersus, non in fugait. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus uren