comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uile irrationabile tantam uirtutẽ ht̃. ut sanare
hominem possit momento exiguo qͦ uidetur
homo iustus si tamen cum fide ab eo aspitiat᷑
qui utilitatem ab eo ꝑciꝑe desid̾at. nichil confert:
Annon uel ipsi ocłoꝵ radiĩ uͥtutem qͣndam uiden.¬
tur infund̾e. his qui fideliter eum uid̃e desid̾ant ⁊
S qͣmadmodũ iustus letificat cor innocentium.
cum uidetur: ita impbi iustoꝵ cognitione torqͤnt᷑:
quia uel tacitis scõꝵ morib arguuntur. Torquet
castitas inc̃tinentem ⁊ auaritiam lib̃alitas: impie-¬
tatem fides. De hoc qͦ parili uilis ammantis: su-¬
mam᷑ exemplum. Nam sicut ꝓdẽe diximus mutũ
animal cum uidetur: ita obẽe ꝑcepimus lupũ.
si aliqͤm uidendo p̾uen̾it. Uocem enim ferunt᷑ a.¬
mittere: qͦs prius lupꝰ uid̾it. Basiliscus qͦ hoc est
noxius serpens. qd̃ cunq uid̾it pͥor ammal fertur
occid̾e: & allegatur statim nec ari. qui potuerit

Expanded text:
uile inrationabile tantam uirtutem habet, ut sanare uile inrationabile tantam uirtutem habet, ut sanare hominem possit momento exiguo quo uidetur: homo iustus, si tamen cum fide ab eo aspiciatur qui utilitatem ab eo percipere desiderat, nihil confert? non uel ipsi oculorum radii uirtutem quandam uidentur infundere his qui fideliter eum uidere desiderant ? Sed quemadmodum iustus laetificat cor innocentium, cum uidetur, ita inprobi iustorum cognitione torquentur, quia uel tacitis sanctorum moribus arguuntur. torquet castitas incontinentiam, auaritiam liberalitas, impietatem fides. de hoc quoque parile uilis animantis sumamus exemplum. nam sicut prodesse diximus mutum animal cum uidetur, ita obesse percipimus lupum, si aliquem uidendo praeuenerit; uocem enim feruntur amittere quos prius lupus uiderit. basiliscus quoque, hoc est noxius serpens, si quodcumque uiderit prior animal, fertur occidere, et allegatur statim necari qui potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ iustus. Pulcͥrum est enim ut in aliis delectet᷑ :
qd̃ uult ipse in se seruare si possit. Est enim
insitum bomis. ut castum pudicus. prudentem
& uirtutes suas in aliis amet. Plerisq enim iusti
aspectꝰ. ammonitio correctionis est: ꝑfectiorib uͦ
dit iherosolimam ut iustos uid̾et : & cum petro
mansit dieb quindecim ⁊ ut ex eius aliqͥd coha-¬
bitatione ꝓficeret. ꝓpt̾ea ipse paulꝰ & barnabaᷤ
cum iherosolimam ingredẽtur. magnifice exci.¬
piebantur ab eccł̃a ab apłis. & maiorib natu:
cum autẽ abire uellent. ne disced̾ent rogabant᷑:
& ut pꝰea de paulo legimus. cum lacͥmis deduceba¬
tur. Nam si est tanta uis in nat᷑alib. ut animal
uisum ꝓsit ictericis : ita ut mortui qͦ cornu eiꝰ am¬
mantis ꝓdẽe dicatur. si fuerit demonsttum his
qui huiusmodi incid̾int passionem: dubitare¬
non possumus. qd̃ iusti sanet aspectus. Gͦ animal

Expanded text:
esse iustus. pulchrum est enim ut in aliis delectetur, esse iustus. pulchrum est enim ut in aliis delectetur, quod uult ipse in se seruare, si possit. est enim insitum bonis, ut castum pudicus, prudentem uirtutes suas in aliis amet. plerisque enim iusti aspectus admonitio correctionis est, perfectioribus dit Hierosolymam, ut iustos uideret, et cum Petro mansit diebus quindecim, ut ex eius aliquid cohabitatione proficeret. propterea ipse Paulus et Barnabas, cum Hierosolymam ingrederentur, magnifice excipiebantur ab ecclesia, ab apostolis et maioribus natu. cum autem abire uellent, ne discederent rogabantur et, ut postea de Paulo legimus, cum lacrimis deducebatur. nam si est tanta uis in naturalibus, ut animal uisum prosit ictericis, ita ut mortui quoque cornu eius animantis prodesse dicatur, si fuerit demonstratum his qui huiusmodi inciderint passionem, dubitare possumus, quod iusti sanet aspectus ? ergo animal
Abbreviated transcription (Latin):
auditio sine facto potest ẽẽ sapientis: s qui au.¬
dit & facit. Audiamus gͥ ut intelligam᷑: faciam᷑
ut intellexisse nos qd̃ audiumꝰ compbemus. Se.¬
quitur uersus scđs. Quitiment te uidebunt
me & letabunt᷑: quia in uerba tua sꝑaui. Fortas-¬
se aliquib uideatur hoc ẽe contͣrium: quia iustꝰ
dicit. qui timent te uidebunt me & letabuntur.
Multis enim iustus grauis est cum uidetur. Demq¬
& in euangelio pleriq dñm uãm uidere non po-¬
terant: sicut genesarem rogabant eum. ut abi.¬
ret de regionib eoꝵ. & alii ei tͣnsitum denegabant:
qͣndo tamen ꝑ eos tͣnsire nolebat. Unde puto qd
sicut illic iudaicȩ forma impietatis expͥmitur:
ita hic ȩccłȩ gr̃a reueletur. ꝓpħat enim totum
orbem replendum ẽẽ timore diumno: & ido quasi
timentes dm̃ scõꝵ dicit cogintione letari. Qui e.¬
nim uidet iustum & gaudet: etiam ip̃se uult

Expanded text:
auditio sine facto potest esse sapientis, sed qui auauditio sine facto potest esse sapientis, sed qui audit et facit. audiamus igitur ut intellegamus, faciamus ut intellexisse nos quod audiuimus conprobemus. Sequitur uersus secundus: qui timent te uidebunt me et laetabuntur, quia in uerba tua supersperaui. fortasse aliquibus uideatur hoc esse contrarium, quia iustus dicit: qui timent te uidebunt me et laetabuntur; multis enim iustus grauis est cum uidetur. denique in euangelio plerique dominum Iesum uidere non poterant, sicut Geraseni rogabant eum, ut abiret de regionibus eorum, et alii ei transitum denegabant, quando tamen per eos transire nolebat. unde puto quod, sicut illic Iudaicae forma impietatis exprimitur, ita hic ecclesiae gratia reueletur. prophetat enim totum orbem replendum esse timore diuino et ideo quasi timentes deum sanctorum dicit cognitione laetari; qui enim uidet iustum et gaudet, etiam ipse uult
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣm de scripturis parabolam cognou̾imus: aut
qͥa int̾dum scd̾m litt̾am plane legimus: si forte
scđm litt̾am aliqͥd intellexerimus. doctͥnȩ nob̃ as.¬
sumamͦ scientiam. ꝓpħa ille qui accepit sp̃m sc̃m.
centesimũ & octauum decimũ iam psalmũ scri-¬
bens. intellectum dari sibi poscit. ut mandata
dei intelligat: & scit nͥ a domino acceꝑit grãm.
intellig̾e eius se mandata non posse. In euangłio
qͦ lego. quia ꝓponebat parabolas dominus iñc:
& apłi non intelligebant. Denq explanationẽ
ꝓpositȩ parabolȩ postulabant. Ipse dominus iñt
cum diceret ut legistis in libro euangeliĩ qd̾ scđ̃m
mathm scriptum est. beati pauꝑes sp̃u: subiect¬
in post̾iorib. Omnis qui audierit uerba mea hȩc
& fecerit ea : similis erit homini sapienti. Non
gͦ qui audit tantumm similis erit: s qui facit
que audierit. Gͣ neq factum sine auditu. neq

Expanded text:
aliquam de Scripturis parabolam cognoverimus: aut aliquam de Scripturis parabolam cognoverimus: aut quia interdum secundum litteram plana legimus; si forte secundum litteram aliquid intellexerimus, doctrinae nobis assumamus scientiam. Propheta ille qui accepit Spiritum sacentesimum et octavum decimum psalmum scribens, intellectum sibi dari poscit, ut mandei intellegat, et scit, nisi a domino acceperit gratiam, intellegere eius se mandata non posse. in euangelio quoque lego, quia proponebat parabolas dominus Iesus et apostoli non intellegebant; denique explanationem propositae parabolae postulabant. Ipse dominus Iesus cum diceret, ut legisti in libro euangelii secundum Matthaeum scriptum: beati pauperes spiritu, subiecin posterioribus: omnis qui audierit uerba mea haec et fecerit ea, similis erit homini sapienti. non ergo qui audit tantummodo similis erit, sed qui facit quae audierit. ergo neque factum sine auditu neque
Abbreviated transcription (Latin):
tellectum: ut discam mandata tua. Intellectꝰ pre.¬
mittitur: ut scientia seqͣtur. Nam nͥ quis intellexe.¬
̃rit: doctus ẽẽ non pot̾it. Doctͥnam gͥ intellectus fa.¬
cit: non memoria. Nichil enim ꝓdest multa legis.¬
se: nͥ intelligas ipse quȩ legeris. & i apło pͦ ma.¬
nifestationem sp̃c. sermonem scientiȩ legisti pꝰea
substitutum : ut scias intellectum memoriȩ p̾feren.¬
dum: & illum posse habere scientiam. cui ante m.¬
tellectꝰ adfulserit. Simul humilitatem consid̾a.
Si ꝓpħa intellectum dari sibi postulat: quis tam
arrogans qui ꝓfiteatur in sua potestate ẽẽ intelli.¬
gentiam: Intellectũ pecit. ut ipse se nou̾it : & na.¬
turȩ suȩ possit scire rationem. At illi qui de rerũ
natura disputant: cęli scrutant᷑ plagas: qui se
ipsos scire non possunt: putant intelligentiam
sine dei dono posse concedi. Unde & nos humilita.¬
dem debem assumere÷ ne extollam᷑ si forte unam

Expanded text:
tellectum; ut discam mandata tua. Intellectus praetellectum; ut discam mandata tua. Intellectus praemittitur, ut scientia sequatur. Nam nisi quis intellexerit, doctus esse non poterit. Doctrinam igitur intellectus facit, non memoria. Nihil enim prodest multa legisse, nisi intelligas ipse quae legeris. Et in Apostolo post manifestationem Spiritus, sermonem scientiae legisti postea substitutum; ut scias intellectum memoriae praeferendum, et illum posse habere scientiam, cui ante intellectus affulserit . 20. Simul humilitatem considera. Si Propheta intellectum dari sibi postulat, quis tam arrogans, qui profiteatur in sua potestate esse intelligentiam? Intellectum petit, ut ipse se noverit, et naturae suae possit scire rationem: at illi qui de rerum natura disputant, coeli scrutantur plagas, qui se ipsos scire non possunt, putant intelligentiam sine Dei dono posse concedi. Unde et nos humilitatem debemus assumere; ne extollamur, si forte unam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat : ut possit imꝑare. debet deo e̾ẽ subiectus. Do.¬
ceatur gͥ seruire: ut ad regnũ ꝑuenire mereat᷑.
Qui enim seruit xp̃o: placet deo. Qui seruit. xp̃o:
placet utiq u̾itati: & debet nescire mendacium.
Qui seruit iusticiȩ: debet repellere iniqͥtatem.
Qui seruit immacłato: debet ten̾e castimoniȩ
disciplinam. Qui seruit luci: debet odisse tene.¬
bras peccatoꝵ. Ergo quia corpꝰ infirmum. uisita.¬
tionem domini postulem᷑: unde ꝓpħa ait. Ed
est homo qd̃ memor es eius ÷ aut filius hominis qͥa
unsitas eum: & nunc in reliqua u̾siculi portione
ait. Da michi intellectum : & discam mandata
int̾ mun̾a gr̃arum. pͥmo constituit loco. In apłica
lectione didicisti: quia unicuiq dat᷑ manifestatio
sp̃c ad utilitatem. & in ꝓpħ̃a: pͥmo loco sapientiȩ
& intellectus spiritalis gr̃a postulat᷑. Petitur gͦ ut
dei donum. Deinde uide ordinem. Da mͥ inqͥt in.¬

Expanded text:
erat; ut possit imperare, debet Deo esse subjectus. Doerat; ut possit imperare, debet Deo esse subjectus. Docetur igitur servire; ut ad regnum pervenire mereatur. Qui enim servit Christo, placuit Deo. Qui servit Christo, placet utique 1093 veritati, et debet nescire mendacium. Qui servit justitiae, debet repellere iniquitatem. Qui servit immaculato, debet tenere castimoniae disciplinam. Qui servit luci, debet odisse tenebras peccatorum. Ergo quia corpus infirmum est, visitationem Domini postulemus. Unde Propheta ait: Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius hominis, quia visitas eum ? 19. Et nunc in reliqua versiculi portione ait: Da mihi intellectum, et discam mandata inter munera gratiarum primo constitui loco, in Apostolica lectione didicisti; quia unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem ; et in propheta primo loco sapientiae et intellectus spiritalis gratia postulatur . Petitur ergo Dei donum. Deinde vide ordinem: Da mihi, inquit, in
Abbreviated transcription (Latin):
seruare qd̃ fecerat. saluare qd̃ plasmauerat. ut
totum hominem saluum fac̾et: sicut ipse dixit
in euangłio. Michi irascimini: quia totum hoĩem
saluum feci in sabb̃o: Qd̃ specialit̾ eccła docet:
quia non solum anima. s etiam caro nostra ser.¬
uatur. Anima ꝑ cognitionẽ dei : caro ꝑ resurrec.¬
tionem. Quoꝵ alt̾um docuit diuina auctoritate
sermonis: alt̾um ꝓpͥe resurrectionis exemplo. Hic
est gͦ homo geminȩ substantiȩ. Alia est enim fac̃.¬
ti substancia: alia figurati. Ista de dei spͣu: illa
de limo. ꝓpt̾ea ait iob. resuscitauit corium meum:¬
quia qd̃ de limo est resuscitatur. Terra enim: in
t̾ram redit. Qd̃ autem factum est. ut prmapatũ
hab̾et suꝑ cet̾os amimantes: id prestantius ẽẽ in.¬
telligis. luti enim etiam bestiis nob̃ cõmune con¬
sortium est: & ideo ammȩ specialis prerogatiua
donata est. Idem tamen qui cet̾is animantibꝰ im.¬

Expanded text:
seruare quod fecerat, saluare quod plasmauerat, ut seruare quod fecerat, saluare quod plasmauerat, ut totum hominem saluum faceret, sicut ipse dixit in euangelio: mihi irascimini, quia totum hominem saluum feci in sabbato? quod specialiter ecclesia docet, quia non solum anima, sed etiam caro nostra seruatur, anima per cognitionem dei, caro per resurrectionem; quorum alterum docuit diuini auctoritate sermonis, alterum propriae resurrectionis exemplo. Sic est ergo homo geminae substantiae; alia est enim facti substantia, alia figurati; ista de dei spiritu, illa de limo. propterea ait Iob: resuscitaquia quod de limo est, resuscitatur; terra enim in terram redit; quod autem factum est, ut principatum haberet super caeteras animantes, id praestantius esse intelligis. Luti enim etiam bestiis nobiscum commune consortium est; et ideo animae specialis praerogativa donata est. Idem tamen quia caeteris animantibus imp
Abbreviated transcription (Latin):
set. claustris ingressus est manentib : & dixit. pax
uob̃. Sicut gͦ misit me pater: & ego mitto uos.¬
& cum hoc dixisset: insufflauit eis & dixit. Acci.¬
pite sp̃m sc̃m. Uidesne gͦ quȩ manus fecͥnt hominẽ:
aut quem hominem fec̾int: Illum utiq: quem
scdm xp̃m induimus. Expoliantes uet̾em hominẽ
cum actib suis. induimus nouũ. qui renouat᷑ in
agnitionem scđm ymaginẽ eius qui creauit eum:
industis. Accepimus sp̃m sc̃m. qui non solum pec.¬
aliis peccata dimitt̾e. Ido ait ꝓpħ̃a. Tu fuxxisti me:
& posuisti suꝑ me manũ tuam. finxit ꝑ lutum:
posuit ꝑ grãm spiritalẽ. licet pleriq hunc p̾almũ
ex ꝑsona dictum saluatoris accipiant: audi qͥa
manus domini etiam sp̃c dicit᷑. Clamat iob. Sp̃s
diuinus : qui fecit me. Iste sunt gͦ manus. quȩ ho.¬
& corporis auctor est nr̃i : qui pͥmum fecit hominẽ
ad ymaginem. & postea de luto finxit : & uoluit

Expanded text:
set, claustris ingressus est manentibus et dixit pax set, claustris ingressus est manentibus et dixit pax uobis; sicut misit me pater, et ego mitto uos. cum hoc dixisset, insufflauit eis et dixit: accipite spiritum sanctum. Uidesne ergo quae manus fecerint hominem aut quem hominem fecerint? illum utique, quem secundum Christum induimus, expoliantes ueterem hominem cum actibus eius, et induimus nouum qui renouatur in agnitionem secundum imaginem eius qui creauit eum, induistis. accepimus spiritum sanctum, qui non solum nostaliis peccata dimittere. ideo ait propheta: tu finxisti me et posuisti super me manum tuam. finxit per lutum, posuit per gratiam spiritalem, licet plerique hunc psalmum ex persona dictum saluatoris accipiant. audi quia manus domini etiam spiritus dicitur. clamat Iob: spiritus diuinus qui fecit me. istae sunt ergo manus quae hoinus Iesus et corporis auctor est nostri, qui primum fecit hominem ad imaginem et postea de luto finxit et uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
Alius est ymago dei inuisibilis: pͥmogenitus uni¬
u̾se creaturȩ. ꝑ qͦm facta sunt om̃ia. Ille non ad y¬
maginem: s ymago. Tu non ymago: s ad yma¬
ginem. habes gͦ in tua substantia aliquid de yma.¬
gine & similitudine dei : qd̃ sit diumȩ simile yma.¬
gini. ꝓpt̾ea ymago ad eum qui est ad ymagnẽ
uenit: & querit ẏmago eum qui est ad similitu.¬
dinem sui. ut itum signet: it̾um conformet: quia
amiseras qd̃ accepisti. Insufflau̾at enim tibi deus ÷
ut inspirationis suȩ dono hab̃es grãm: qͣm tib
tua culpa sustulerat. factus eras in animam ui.¬
uentem. Audi qͥd dicat. Non in carnem : s in ani.¬
mam uiuentem. S quia peccator signaculũ te.¬
nere non potuit: & in crimine positus ñ habe.¬
bat quȩ dei sunt. s quȩ hominum: ꝓpt̾ea uenit
dominus noster iñc xp̃c ut legisti in euangłio: &
ã mortuis surgens. cum clausos discipulos repꝑis.¬

Expanded text:
alius est imago dei inuisibilis, primogenitus unialius est imago dei inuisibilis, primogenitus uniuersae creaturae, per quem facta sunt omnia. ille non ad imaginem, sed imago; tu non imago, sed ad imaginem. habes ergo in tua substantia aliquid de imagine et similitudine dei, quod sit diuinae simile imaginis. propterea imago ad eum, qui est ad imaginem, uenit et quaerit imago eum, qui est ad similitudinem sui, ut iterum signet, ut iterum conformet, quia amisisti. quod accepisti. insufflauerat enim tibi deus, ut inspirationis suae dono haberes gratiam, quam tibi tua culpa sustulerat. factus eras in animam uiuentem; audi quid dicat: non in carnem, sed in animam uiuentem. sed quia peccator signaculum tenere non potuit ex III crmine positus non habebat quae dei sunt sed quae hominum, propterea uenit dominus noster Iesus Christus, ut legisti in euangelio, et a mortuis surgens cum clausos discipulos repperis
Abbreviated transcription (Latin):
corporisq dissoluitur: inspiratio autẽ diuina ñ
soluitur. & ideo intellige aliud ẽẽ qd̃ figuratũ
est : aliud qd̃ factum est uel paratum. Meritoq
duplicit᷑ habes scriptum de homine. Primũ enĩ
scriptum est. faciamus hominẽ: ad ymaginem
cipatum habebunt. & fecit deus hominẽ: ad yma¬
ginem đi. Scdo autem loco ita scriptum est: quia
accepit deus pulu̾em de t̾ra. & plasmauit hominẽ.
Ubi puluis: ibi plasmatio. Ubi autem non puluis:
ibi non terra: non mat̾ia÷ s incorporeũ. s admira¬
bile: ibi non mat̾ia s inmat̾iale. Qd̃ enim scd̾m
ymaginem est: ñ ẽ incorpore. nec in mat̾ia: sed
in anima rationabili. Ibi oꝑatur:: ibi ostendit᷑ hõ.
ad similitudinẽ & ymaginem dei: ubi iusticiȩ. ubi
sapientiȩ. ubi om̃is forma uirtutis assumit᷑. Si in¬
telligas ymaginem: uidebis ad ymagnnem. Hõ
enim non est ymago dei : s ad similitudinẽ factꝰs.

Expanded text:
corporisque dissoluitur, inspiratio autem diuina non corporisque dissoluitur, inspiratio autem diuina non soluitur. et ideo intellege aliud esse quod figuratum est, aliud quod factum est uel paratum, meritoque dupliciter habes scriptum de homine. primum enim scriptum est: faciamus hominem ad imaginem cipatum habebunt et: fecit deus hominem ad imaginem d e i. secundo autem loco ita scriptum est, quia accepit deus puluerem de terra et plasmauit hominem. ubi puluis, ibi plasmatio, ubi autem non puluis, ibi non terra, non materia, sed incorporeum, sed admirabile; ibi non materia, sed inmateriale. quod enim secundum imaginem est, non est in corpore nec in materia, sed in anima rationabili. ibi operatur, ibi ostenditur homo ad similitudinem et imaginem dei, ubi iustitiae, ubi sapientiae, ubi omnis forma uirtutis adsumitur. Si intellegas imaginem, uidebis ad imaginem; homo enim non est imago dei, sed ad similitudinem factus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ minist̾ium deferentes. Non lego angłos s ho.¬
mines consepultos xp̃o: & in xp̃o resuscitatos.
Deniq ait apłs. Quia conuiuificauit nos in xp̃o:¬
cuius gr̃a estis salui facti. & simul suscitauit ⁊ simł¬
ad dext̾am dei÷ non angłs. non archangłs: non
cherubin & seraphin. Illa laudant: filius homi.¬
nis sedet. filius hominis angłoꝵ ore laudatur qd̃
angłos malos uicerit: qd̃ neqͥtiis spiritalib quȩ
sunt in cȩlestib tͥumphau̾it: qd̃ fec̾it similes an¬
geloꝵ homines. in quib ante:contagia er̃ant mor.¬
tuoꝵ. Uerbo inqͥt domini cȩli firmati sunt : & spͣu
ous eius omnis uirtꝰ eoꝵ. Homo qͦ : sp̃u domini ꝑ¬
fectionem uitȩ. consummationẽq uͥtutis accepit.
Inspirauit in eum deus sp̃m uitȩ : & factus est hõ
in animam uiuentem. Hita gͦ nr̃a: cepit ex in-¬
spiratione diuina. S uita hec. secessione animȩ

Expanded text:
nisi ministerium deferentes, non lego angelos, sed honisi ministerium deferentes, non lego angelos, sed homines consepultos Christo et in Christo resuscitatos. denique ait apostolus, quia conuiuificauit nosin Christo—cuius gratia estis salui fecit simul suscitauit simuad dexteram dei, non angelus, non archangelus nec Cherubim et Seraphim. illa laudant, filius hominis sedet filius hominis angelorum ore laudatur, quod angelos malos uicerit, de nequitiis spiritalibus quae sunt in caelestibus triumphauerit, quod fecerit similes angelorum homines, in quibus ante erant contagia mortuorum. Ue rb o, inquit, domini caeli firmati sunt oris eius omnis uirtus eorum. homo quoque spiritu domini perfectionem uitae consummationemque uirtutis accepit. inspirauit in eum deus spiritum uitae et factus est homo in animam uiuentem e m. uita ergo nostra coepit ex inspiratione diuina, sed uita haec secessione animae
Abbreviated transcription (Latin):
currit. Manus tuȩ inquit plasmauerunt me. Ma.¬
nus dicit pluralit̾: non manu. At uͦ alibi ait. Ego
manu mea solidaui celum. & manus mea fecit
hȩc. In hominis cõstitutione uidet᷑ non habunda.¬
se: qd̃ toto mundo ut fieret habundauit. Cȩlum
manus una firmauit ut scͥptum est: & utͣq dei
manus hominem figurauit. ut legimꝰ. Cȩlum. ñ
ad similitudinẽ: homo. ad similitudinẽ. Angł
enim ad mymst̾ium : homo. ad ymaginem. Esto:
& ut angłi. ad ymaginem. Scͥptura tamem lo-
quuta est de homine: qd̃ sit ad ymaginem. Ha.¬
bemus enim aliqͥd: qd̃ angłi fortasse ñ habeant.
Ubi enim habundauit peccatum: suꝑhabunda.¬
uit gr̃a. Nob̃ est natꝰ xp̃c ex uirgine. Legimꝰ enim.
Puer natus est nobis: & filius datus est nobis. No¬
bis carnem suscepit: immo potiꝰ nos in illa carne
suscepit: quos tamen ꝑ filium hominis in dei se.¬
de constituit. Hon lego angłos in dei sede nͥ stanteᷤ:

Expanded text:
currit. Manus tuae, inquit, plasmaueruut me e. \'macurrit. Manus tuae, inquit, plasmaueruut me e. \'manus\' dicit pluraliter, non \'manum\'. at uero alibi ait: ego manu mea solidaui caelum, et: manus mea fecit haec. in hominis constitutione uidetur non abundasse quod toto mundo ut fieret abundauit. caelum manus una firmauit, ut scriptum est, et utraque dei manus hominem figurauit, ut legimus. caelum non ad similitudinem, homo ad similitudinem; angeli enim ad ministerium, homo ad imaginem. Esto ut et angeli ad imaginem; scriptura tamen de homine locuta est quod sit ad imaginem. habemus enim aliquid quod angeli fortasse non habeant; ubi enim abundauit peccatum, superabundauit gratia. nobis est natus Christus ex uirgine; legimus enim: puer natus est nobis, filius datus est -nobis. nobis carnem suscepit, immo potius nos in illa carne suscepit, quod filium hominis in dei sede constituit. non lego angelos in dei sede nisi stantes,
Abbreviated transcription (Latin):
eras eẽ desisti. Quomͦ gͦ punitur in te. qd̾ in te ñ
inuenitur: Nam si inuemat᷑ inte ymago dei.
& similitudo: non supplicio incipis dignus ẽẽ. s
p̾mio. Ita ymago illa qua adymaginem & si¬
militudinem dei factus es. non condempnat᷑:
s coronatur. Condempnaris autẽ in eo qd̾ ipse
mutatus es : ut fieres ex homine serpens. mulꝰ.
equus. uulpecula. his nos enim nõib iam scͥptu.¬
ra condempnauit: quia exuti cȩlestis ymaginiᷤᷤ
ornam̃to.etiam nomen hominis amittimus: qui
grãm hominis non tenemus. In aliquib tam̃ codi.¬
cib inuenimus: manus tuȩ fecerunt me & plasma.¬
uerunt me. Nec istud alienum : quia & iob dixit.
Manus tuȩ fecerunt me : & plasmauerunt me.
Unde & hic dicitur ut meminerit deus. qͥa pul-¬
uis sumͦ: & ub̃ioris gr̃e munus infundat: nec in.¬
firmum opus deserat. Gub̃nator fluctuante na-¬
uigio plus laboris impendit : qͣm cum scdo remi¬

Expanded text:
eras esse desisti. quomodo igitur punitur in te quod in te non eras esse desisti. quomodo igitur punitur in te quod in te non inuenitur? nam si inueniatur in te imago dei et similitudo, non supplicio incipis dignus esse, sed praemio. ita imago illa, qua ad imaginem et similitudinem dei factus es, non condemnatur, sed coronatur. condemnaris autem in eo quod ipse mutatus es, ut fieres ex homine serpens mulus equus uulpicula. his nos enim nominibus iam scriptura condemnauit, quia exuti caelestis imaginis ornamento etiam nomen hominis amittimus, qui gratiam hominis non tenemus. In aliquibus tamen codicibus inuenimus manus tuae fecerunt me et plasmauerunt me. nec istud alienum, quia et Iob dixit: manus tuae plasmauerunt me et fecerunt me. unde et hic dicitur, ut meminerit deus quia puluis sumus et uberioris gratiae munus infundat nec infirmum opus deserat. gubernator fluctuante nauigio plus laboris inpendit quam cum secundo remi
Abbreviated transcription (Latin):
las eoꝵ constringe: qui ad te ñ apꝓpinquant. sẜ
dicite huic uulpi: de herode ait. Gen̾atio iuꝑarũ:
uocatur ã ioħe plebs hominum. Magnum ergo
opus es dei: homo. Magnum est qd̾ dedit tͥ deus.
Uide ne qd̃ deus tribuit amittas: magnum illud̃
munus qd̃ es ad ymaginem dei: & hoc in te puni.¬
atur magis. Deus enim ñ punit similitudinẽ suã:
s cum punit. qui ad similitudinẽ dei factus. hoc
qd̃ accepit seruare non potuit. Punit᷑ gͦ illud qd̾
ad similitudinem dei cẽ desistit: hoc est pecca.¬
tum tuũ. Nam suam deus non dampnat ymagi.¬
nem: nec in illud incendium mnittit et̾num: s ma.¬
gis uindicat ymaginem suam de eo. qui ymagi.¬
ni illi fecit inuriam: ut ꝑ maliciam homo qd̾ e.¬
ras. ẽẽ desmeres: & fieres mulus ex homine. uii.¬
dicatur gͦ ymago : non condempnatur. Uindica.¬
tur quasi expulsa: non condempnat᷑ quasi rea.
postqͣm enim peccasti. aliud ẽẽ cepisti : illud qd̾

Expanded text:
las eorum constringe qui ad te non adpropinquant, et: las eorum constringe qui ad te non adpropinquant, et: dicite huicuulpi de Herode ait, generatio uiperarum uocatur ab Iohanne plebs hominum. magnum ergo opus dei es, homo, magnum est quod dedit tibi deus. uide ne quod deus tribuit amittas magnum illud munus, quod es ad imaginem dei, et hoc in te puniatur magis. deus enim non punit similitudinem suam, sed eum punit, qui ad similitudinem dei factus hoc quod accepit seruare non potuit. punitur ergo illud quod ad similitudinem dei esse desistit, hoc est peccatum tuum. nam suam deus non damnat imaginem nec in illud incendium mittit aeternum, sed magis uindicat imaginem suam de eo qui imagini illi fecit iniuriam, ut per malitiam quod eras esse desineres et fieres mulus ex homine. uindicatur ergo imago, non condemnatur, uindicatur quasi expulsa, non condemnatur quasi rea. postquam enim peccasti, aliud esse coepisti, illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
refulgeat quedam auctoris effigies: ne qui m̃tem
tuam int̾rogat. non agnoscat actorem: An qͥcqͣm
tam p̾ciosum qͣm humilitas: ut naturam corpo¬
ris ammȩq ꝑspitiens. alt̾i te subitias : alt̾um te¬
regere cognoscas:Pna in uicium carnis illecebra
miscdiam suadet: quia qd̃ alt̾i contuleris. tͥ solurs:¬
qͥcqͥd ã te ꝓcedit. in te recurrit: & qͥcqͥd fueris. tͥ sol.¬
uis: & quicqͥd fueris. tͥ ꝓficit. Uiuacis animȩ uigor.
sensus. rationis & intellectus capax atq iudicii. ut¬
digna domus tanto habitatore uideatur.⁊ ñ aiit.¬
tit suȩ p̾rogatiuam naturȩ: ut hominis nom̃ aͦᷤit¬
tat. Scriptura enim eum hominem dicit: qui est
ad ymaginem & similitudinem dei. Peccantem
Autẽ non hominem: s aut serpentem. aut equũ
hinmentem feminis. aut uulpeculã. aut ium̃tum
uocare consueuit. Holite fieri sicut equus & mulꝰ.¬
quib non est intellectus. In freno & chamo maril.¬

Expanded text:
refulgeat quaedam auctoris effigies, ne, qui mentem refulgeat quaedam auctoris effigies, ne, qui mentem tuam interrogat, non agnoscat auctorem? an quicquam tam pretiosum quam humilitas, ut naturam corporis et animae perspiciens altero te subicias, altero recognoscas? prona in uitium carnis inlecebra misquidquid a te procedit, in te recurrit, et quidquid feceris, tibi solvis: et quidquid profueris, tibi proficit. Vivacis animae vigor, sensus rationis edigna domus tanto habitatore uideatur, non amittat suae praerogatiuam naturae, ne hominis nomen amittat. scriptura enim eum hominem dicit, qui est ad imaginem et similitudinem dei, peccantem autem non hominem, sed aut serpentem aut equum adhinnientem feminis aut uulpiculam aut iumentum uocare consueuit. nolite fieri sicut equus et mulus,quibus non est intellectus; in freno et camo maxil
Abbreviated transcription (Latin):
ni est. nisi faciamus hominẽ: Qui sunt isti cer¬
lant. & uenena non sentiunt: Non uile gͥ. non
corporale arbitror: qd̾ parauit deus. Nosce te
ipsum homo: tuȩ animȩ dicitur in canticis. Ni.¬
si cognou̾is te: formosa in mulierib. Cognosce
te anima: quia non de terra. non de luto es.
quia insuffiauit te deus. & fecit in animam n¬
uentem. Opꝰ es magnificum: dei inspiratione
gen̾atum. Attende tͥ ut lex dicit: hoc est tibi
id animȩ tuȩ. Scłaria te & mundana nonte¬
neant⁊ terrestria non morentur: ad illum tora
intentione festina. ex cuius inspiratione consistis
Grande inqͥt homo. & p̾ciosum opꝰ uir misericors:
uirum autẽ fidelem opus est inuenire. Disce homo.
ubi gͣndis: ubi & p̾ciosus sis. Uilem t̾ra demonstrat.
s głosum uirtus facit: fides rarum: ymago p̾cio¬
sum. An quicqͣm tam p̾ciosum qͣm ymago ẽ der:
quȩ tͥ pͥmo fidem debet infund̾e. ut in corde tuo

Expanded text:
ni est nisi: faciamus hominem? qui sunt isti cerni est nisi: faciamus hominem? qui sunt isti cerlant, et venena non sentiunt? Non vile igitur, non corporale arbitror, qipsum, homo; tuae animae dicitur in Canticis: nisi cognoueris te formosam in mulieribus. cognosce te, anima, quia non de terra, non de luto es, quia insufflauit te deus et fecit in animam uiuentem. opus es magnificum, dei generatione inspiratum. adtende tibi, ut lex dicit; hoc est \'tibi\', id est animae tuae. saecularia te et mundana non teneant, terrestria non morentur. ad illum tota intentione festina, ex cuius inspiratione consistis. grande, inquit, homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. disce, homo, ubi grandis atque pretiosus sis. uilem te terra demonstrat, sed gloriosum uirtus facit, fides rarum, imago pretiosum. an quicquam tam pretiosum quam imago est dei, quae tibi primo fidem debet infundere, ut in corde tuo
Abbreviated transcription (Latin):
& parauerunt me. Clamat ad deum ꝓph̃a. Opꝰ tu.¬
um domine ne deseras: non derelinquas. Te aucto¬
rem conuenio: te teneo conditorem.Presidia ali¬
ena non quero. in adiumentum accingere: qui
accinctus es ut creares. Dic ip̃se dauid quid senseriˢ:
cur dixeris. manus tuȩ fecerunt me. S dixisti
Hoc est dicere. Bestias non fecerunt manus tuȩ :¬
s dixisti. ꝓducant aquȩ reptilia animarum ui¬
uentium : & ꝓduxit terra scđm genus suum. qͣ¬
drupedia. & reptilia. & bestias tereȩ. Me autem
inqͥt fecisti : me tuis manib figurasti. Hoc est.
Hon figurasti manib tins bestias. non reptilia. ñ
uolatilia: me autem fecerunt manus tuȩ & pa¬
rauerunt me. Non mediocre opus est: qd̃ para¬
tum est. Cum sapientia unum qd̾q disponit᷑: &¬
paratur. Deniq sapientia dicit. Cũ pararet cȩlos:
cum illo eram. Qd̃ de hominib idem dicit ꝓpħa.
Uox domini preparantis ceruos. Quȩ uox domi¬

Expanded text:
et parauerunt me. clamat ad deum propheta: opus tuet parauerunt me. clamat ad deum propheta: opus tuum, domine, ne deseras, non derelinquas. te auctorem conuenio, te teneo conditorem, praesidia aliena non quaero. in adiumentum accingere qui accinctus es ut creares. dic ipse, Dauid, quid senseris, cur dixeris: manus tuae fecerunt me. sed dixisti hoc est dicere: bestias non fecerunt manus tuae, sed dixisti: producant aquae reptilia animarum uiuentium, et produxit terra secundum genus quadrupedia et reptilia et bestias terrae. me autem, inquit, fecisti, me tuis manibus figurasti, hoc est: non figurasti bestias manibus tuis, non reptilia, non uolatilia; m e autem fecerunt manus tuae et parauerunt me. Non mediocre opus est quod paratum est, cum sapientia unumquodque disponitur et paratur. denique Sapientia dicit: cum pararet caelos, cum illo eram. quod de hominibus idem dicit propheta: uox domini praeparantis ceruos. quae uox domi
Abbreviated transcription (Latin):
sessione utitur: cęli ornamenta grat᷑ miratur as.¬
sertor. Euanuerat rerum natura: nisi qui ea ut̾e.¬
tur. diuina ꝓuidencia eẽt adiectus. Demq pͦqͣm fe.¬
cit deus cęlum & t̾ram. maria. p̾ea qͣm omnia rep.¬
tilia ÷ uolatilia: ammantia ÷ postea hominem
fecit: quem ammantib uiuentib anteferret. De
quo non immerito: cȩlestis sentencia resultauit.
Faciamus hominem: ad ymaginem & similitudi.¬
nem nr̃am. Cet̾a dixit. & facta sunt : mandauit
& creata sunt. Ut homo fiat. specialis quidam
dei accedit hortatus: & ut tanqͣm laborantis dei
in huiꝰ munere creaturȩ significaret᷑ oꝑatio. Ds̃
qͥdem exꝑs laboris est: s tamen scripturȩ u̾ba
quid aliud insi studiosam tui oꝑationem eiꝰ osten.¬
dunt: gͣ si deus maiore qͦdam studio te creauit ÷
cur ipse tui studium derelinquas: Si deus in te
laborauit qui laborare non nouit: cur ipse fugi¬
tans tui sis laboris: Manus tue inquit fecerunt me:

Expanded text:
sessione utitur, caeli ornamenta gratus miratur adsessione utitur, caeli ornamenta gratus miratur adsertor. euanuerat rerum natura, nisi qui ea uteretur diuina prouidentia esset adiectus. Denique postquam fecit deus caelum et terram et maria, posteaquam omnia reptilia uolatilia animantia, postea hominem fecit quem animantibus uiuentibus anteferret, de quo non inmerito caelestis sententia resultauit: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. cetera dixit et facta sunt, mandauit et creata sunt: ut homo fiat, specialis quidam dei accedit hortatus, ut tamquam laborantis dei in huius munere creaturae significaretur operatio. deus quidem expers laboris est; sed tamen scripturae uerba quid aliud nisi studiosam tui operationem eius ostendunt ? ergo si deus maiore quodam studio te creauit, cur ipse tui studium derelinquas ? si deus in te laborauit qui laborare non nouit, cur ipse fugitans sis laboris ? Manus tuae, inquit, fecerunt me
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ꝓpriȩ conscius libtatis. & locuples sui testis au.¬
itoris. Ucrumptamen incet̾is dimantib m̃broꝵ for.¬
ma laudetur: in quib pret̾ grãm corporis. nichil
est aliud qd̃ requiratur. homo in eo est pulcrior
qd̃ non iuidetur : non incorpore qd̃ uidetur. in se
habens ȩt̾nitatis grãm. & p̾sentium uenustatem.
Quȩ enim uidentur. temporalia sunt: que autẽ
non uidentur. ȩt̾na. In hoc t̾restri hospicio indutꝰ
habitatione cȩlesti: cui simul competit. & in t̾ris
uideri.celo et iungi. Magnum sane munꝰ. si se ipse
cognoscat: & quedam forma iusticiȩ. mundo ma-¬
gis qͣm sibi nasci. Unde & salomon ait.Grande.
homo: & p̾ciosum opus. uir misericors : uirũ aũ
fidelem opus est inuenire. & uere magnus est:
qui & diuimi oꝑis int̾presẽ ꝙ imitator dei. Homo
est enim: qui potuit dicere. Imitatores mei estote:
sicut & ego xp̃i.Terram excolit: mari tanqͣm pos.¬

Expanded text:
uam propriae conscius libertatis et locuples sui testis auuam propriae conscius libertatis et locuples sui testis auctoris. Uerumtamen in ceteris animantibus membrorum forma laudetur, in quibus praeter gratiam corporis nihil est aliud quod requiratur. homo in eo est pulchrior quod non uidetur, non in corpore quod uidetur, in se habens aeternitatis gratiam et praesentium uenustatem - quae e enim uidentur temporalia sunt, nam quae non uidentur aeterna —, in hoc terrestri hospitio indutus habitatione caelesti, cui simul conpetit et in terris uideri et deo iungi. magnum sane munus, si se ipse cognoscat, et quaedam forma Iustitiae, mundo magis quam sibi nasci. unde et Salomon ait: grande homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. et uere magnus est qui et diuini operis interpres est et imitator dei. homo est enim qui potuit dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. terram excolit, mari tamquam pos
Abbreviated transcription (Latin):
anus tuȩ fecerunt me. & parauerunt
me: da mͥ intellectum. ut discam man-¬
data tua. Magno cõmendationis usus
exdrdĩo est: ut opus dei ẽẽ se diceret: quo facihꝰ
circa oꝑis sui gr̃am. fauor inclinaretur auctoris.
Grandis etiam p̾rogatiua est. etiam in reb huma.¬
nis. ut aliquis oꝑib & beneficiis faucat suis ÷ nec
meritum spectet alienum. s in suȩ gr̃ȩ munus
intendat: ne uideatur arrogare qd̃ ipse donauit.
Itaq & si de luto corporis nr̃i substantia sit: carne
induamur.⁊ & corpus ossib intexatur & neruis:
tamen qd̃ simus p̾ciosissimũ opus dei. nemo qui¬
dubitau̾it. Nam & fabricam ipsam humani cor.¬
poris si quis consid̾are uelit: nichil pot̾it in terra
preciosius iudicare. Est enim homo statu celsus:
uultu decorus: cesarie gratus: non in aluum ce-¬
tarum more curuat᷑ animantium: s ipso naturȩ
iure sublimis: qui incęlum lib̃o spectet obtutu. nul-¬
la captiuȩ seruitute ceruicis dep̾ssus in t̾ram: s tan-¬

Expanded text:
anus tuae f ecerunt me et Parauerunt me,. da mihi intellectum, ut discam mandata tua. magno commendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. grandis enim praerogatiua est etiam in rebus humanis, ut aliquis operibus et beneficiis faueat suis nec meritum spectet alienum, sed in suae gratiae munus intendat, ne uideatur abrogare quod ipse donauit. itaque etsi de luto corporis nostri substantia sit, carne induamur et corpus ossibus intexatur et neruis, tamen quod simus pretiosissimum opus dei nemo dubitauerit. nam et fabricam ipsam humani corporis si quis considerare uelit, nihil poterit in terra pretiosius iudicare. est enim homo statu celsus, uultu decorus, caesarie gratus, non in aluum ceterarum more curuatus animantium, sed ipso naturae iure sublimis, qui in caelum libero spectet obtutu nulla captiuae seruitute ceruicis adpressus in terram, sed tamq
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ae adistos posuit testam̃ta. Hora
undecima gentes intelligide: quia iã¬
nos nos nouissimi nimundi margi¬
ne stamus: sic̃ ⁊ ioħes in epła sua testa¬
hora. Sine dubio modicũ restat. un
recessit de mundo: & sol radios grã
suarũ in se colligens reuocaut. et
totam t̾ram nigredo iniquitatũ uel
mendacioꝵ quasi nox fusca coope¬
ruit: nisi quia iam & ipsa duodecima
hora finitur: Ubiq tenebras uides:
&e dubitas diem transisse. Prius & enĩ
inuallib fit obscuritas die declinan¬
te ad occasũ. Quando gͦ ualles uide¬
ris obscurari: quis dubitat qͥa iam
nox ẽ: Sic primũ inscłarib & laicis
xp̃ianis incepit p̃ualere obscuritas
peccatorum. Nunc aut̃ quando iam
uides qđ sacerdotes positi insũmo
uerticis spiritaliũ dignitatũ qͥmon¬
tes & colles dicunt᷑. ipsos app̃hendit
iniquitastenebrosa: quomꝰ dubitet᷑

Expanded text:
Nam ad ista posuit testamenta. Hora XI gentes intellige, quia novissima mundi margine stamus, sicut Ioh. in epistola sua testahora, sine dubio modicum restat; in recessit de mundo, et sol radios graciarum suarum in se colligens revocavit, et totam terram nigredo iniquitatum et mendaciorum quasi nox fusca operuit, nisi quia iam ex ipsa hora XII finiatur? Ubique tenebras vides – et dubitas diem transisse? Prius enim in vallibus fit obscuritas die declinante ad occasum; quando vero montes vides obscurari: quis dubitat, quin iam nox est? Et sicut primum in secularibus et laycis cristianis incepit prevalere obscuritas peccatorum, nunc autem, quando iam vides, quod sacerdotes positos in summo vertice spiritualium dignitatum, qui montes et colles dicuntur, apprehendit iniquitas tenebrosa, quomodo dubitetur,
Abbreviated transcription (Latin):
dubio filius dicit spiritui sc̃o. Et si
uolueris concedo tibi: ut ꝑat̾ filio
dicat. Non quero utrum filiꝰ patris
sit ꝓcurator: aut sp̃c sc̃s filii. S hoc
dico quia ꝓcurator domus ⁊ pater¬
familias. nec eiusdẽ substantie pos¬
sunt eẽ: nec una ꝑsona: nec equalis
dignitas. Sig̾ alter pat̾ familias. alt̾
ꝓcurator patris familias. quomodo
locum habeat trinitas tua: Si autẽ
eusdem substantie c̃. & est minor.
in uriam facit substantie. Siñ est
cqualis dignitas ubi ẽ una substan¬

Expanded text:
dubio Filius dicit Spiritui sancto, et, si volueris, concedo tibi, ut Pater Filio dicat. Non quaero utrum Filius sit Patris procurator, aut Spiritus sanctus Filii; sed hoc dico quia procurator domus et paterfamilias nec ejusdem substantiae possunt esse, nec una persona esse nec aequalis dignitas. Si ergo alter paterfamilias, alter procurator patrisfamilias, quomodo locum habeat trinitas tua? Si autem ejusdem substantiae est, et est minor, injuriam facis substantiae. Si non aequalis dignitas, ubi est una substan
Abbreviated transcription (Latin):
est. et inpuluerẽ mortis deduxisti me: Quam
multi inuentes in inferno sunt. Ip̃e paulus cu¬
piebat de mortis de mortis hꝰ corꝑe liberari: qui
iucir concupiuit cum salutare dei dicens.
Dissolui enĩ cupio: et eẽ cum xp̃o. multo enam

Expanded text:
est: et in puluerem mortis deduxisti me? quam est: et in puluerem mortis deduxisti me? quam multi uiuentes in inferno sunt! ipse Paulus cupiebat de mortis huius corpore liberari, qui uere concupiuit salutare dei dicens: dissolui enim cupio e
Abbreviated transcription (Latin):
nemo potest dic̃e: concupiui salutare tuum.
Suam enĩ magis salutem quam salutare
quert̃. medicis potiꝰ qm scripturis obedientes.
Contraria autem studiosis diume cognitioniᷤ
p̃cepta medicine sunt. aierumo reuocant. lugo¬
brare non sinunt. ab omni intentione medita¬
nonis abducunt. Itaq qui se medicis dederit:
se ip̃m sibi abnegat. Qautem querit salutare
dci: xp̃m sequit᷑. qui dr̃ salus dei. ñ que corꝑiᷤ.
s que eterna sunt querens. cum hoc incorꝑe
conũsaret᷑. Qui autẽ salutem dei querit. die
utiq et nocte meditat᷑ in lege. iugis illi medita¬
tio est diumors decretoꝵ. neq aliqua cura cor¬
poris huiꝰ uercitur astudio discipline. Seqͥtur
uersus septimꝰ. Quiet anima mea et laudabii
te: & iudicia tua ad iuuabt̃ me. Future utiq
uite ñ p̃sentis sibi remmuñatione blandit᷑. Hec
enim uita quomodo dici potest. de qua scͥptũ

Expanded text:
nemo potest dicere: concupiui salutare tuum, domine; nemo potest dicere: concupiui salutare tuum, domine; suam enim magis salutem quam salutare dei quaerunt, medicis potius quam scripturis oboedientes. contraria autem studiosis diuinae cognitionis praecepta medicinae sunt; a ieiunio reuocant, lucubrare non sinunt, ab omni intentione meditationis abducunt. itaque qui se medicis dederit, se ipsum sibi abnegat; qui autem quaerit salutare dei, Christum sequitur, qui dicitur salus dei, non quae corporis, sed quae aeterna sunt quaerens, cum hoc in corpore conuersetur. qui autem salutem dei quaerit, die utique et nocte meditatur in lege. iugis illi meditatio est diuinorum decretorum neque aliqua cura corporis huius auertitur a studio disciplinae. Sequitur uersus septimus: uiuet anima mea et laudabit te, et iudicia a tua adiuuabunt me. futurae utique uitae, non praesentis sibi remuneratione blanditur. haec enim uita quomodo dici potest, de qua scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
nus illiꝰ regis. Hoc est magnꝰ exercitus. et illiꝰ
inferior manꝰ est. ut etiam hic intelligamꝰ:
fiat adiumentũ tuum atq subsidium. ut mit¬
tas angłos tuos. opemtuam. subsidia potentie
tue: adlib̾andum popłm tuum. Hec est ma¬
nus de dequa scͥptum est. Honne om̃s mi¬
nistri sp̃c. quimittunt᷑ in minist̾tum ꝓpt̾
eos. qui futi erant heredes salutis: Qui gͦ ele¬
git mandata dei: utit᷑ ꝯfidentia ut cum au¬
ctoritate deposcat ͥ diuma subsidia. Seqͣr
uersus sextus. Concupiui salutare tuum
domine: et lex tua meditatio mea ẽ. litiᷤ
longeuitate uite istiꝰ delectat᷑. et concupiscit
usq ad deposite finem senectutis. corꝑis burꝰ
urtam ꝓducere. alii frangunt᷑ egͥtudinis in¬
firmitate: de quib nemo potest dr̃e. Cum
infirmor tunc potens sum. B eatos se putant.
si inoffensa ualitudinis ꝯmoditate potiant᷑.
quib ñ est infirmitas adsalutem. Hoꝵs qͦ

Expanded text:
nus illius regis. hoc est magnus exercitus, et \'illius nus illius regis. hoc est magnus exercitus, et \'illius inferior manus est\\ ut etiam hic intellegamus: \'fiat adiumentum tuum atque subsidium, ut mittas angelos tuos, opem tuam, subsidia potentiae tuae ad liberandum populum tuum\'. haec est manus dei de qua scriptum est: nonne omnes ministri spiritus qui mittuntur in ministerium propter eos, qui futuri erunt heredes salutis? qui ergo elegit mandata dei, utitur confidentia, ut cum auctoritate deposcat sibi diuina subsidia. Sequitur uersus sextus: con cupiui salutare t tuum, domine, et lex tua meditatio mea est. alius longaeuitate uitae istius delectatur et concupiscit usque ad depositae finem senectutis corporis huius uitam producere. alii franguntur aegritudinis infirmitate, de quibus nemo potest dicere: cum infirmor, tunc potens sum. beatos se putant, si inoffensa ualitudinis commoditate potiantur, quibus non est infirmitas ad salutem. horum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
terat fr̃is uxorem. utiq ñ diligit frẽm.
qui furat᷑. qui concupiscit alienũ. utiq ñ
diligit eum quem fraudare desid̾at: ita
qui suꝑbe despicit fr̃ẽm. qui eum defor¬
mare conat᷑. qui pascit᷑ eius iniuriis. acon¬
sortio caritatis alienꝰ est. Sequit᷑ uersus qͥntꝰ.
iat manꝰ tua saluum facere me: qm̃ man¬
data tua elegi. Aduentum domini uidet᷑
orare: quia manꝰ di xp̃c est. Ip̃m legimus
dexteram dei. sic̃ fupra ait. Dextera dommni
fec̃ uirtutem: dextera domini exaltauit
me. Cur gͦ hic manum dixit. nisi forte non
solũ ꝓpter diu̾sitatem gr̃e qͣm scͥptores nõ
p̃tmittere solent: s etiam ꝓpter quandã
ꝓpͥetatem manuum dcm est. ut ibi dextera
dicat᷑ uͥ scͥbit᷑ qd̾ exaltauit cum uirtute. hic
manꝰ. ubi intelligi oporteat. qͣm cum hu¬
militate seruauit: Potes et sic intelligere
manꝰ domini: fic̃ dicitͣ mnusu. Magna ẽ ma¬

Expanded text:
terat fratris uxorem utique non diligit fratrem. terat fratris uxorem utique non diligit fratrem. qui furatur. qui concupiscit alienum utique non diligit eum quem fraudare desiderat, ita qui superbe despicit fratrem, qui eum deformare conatur, qui pascitur eius iniuriis, a consortio caritatis alienus est. Sequitur uersus quintus: fiat manus tua saluum facere me, quoniam mandata tua elegi. aduentum domini uidetur orare, quia manus dei Christus est. ipsum legimus dexteram dei, de quo supra ait: dextera domini fecit uirtutem, dextera domini exaltauit me. cur ergo hic manum dixit, nisi forte non solum propter diuersitatem gratiae, quam scripturae non praetermittere solent, sed etiam propter quandam proprietatem manuum dictum est, ut ibi dextera dicatur. ubi scribitur quod exaltauit eum uirtute, hic manus, ubi intellegi oporteat quod eum humilitate seruauit ? potest et sic intelleiri manus domini sicut dicitur in usu: \'magna est ma
Abbreviated transcription (Latin):
alliga. ⁊ ori tuo fac iugũ. ⁊ pondus alliga sensum
tuum. Eida taciturnitate alliga sermones tuos:¬
et impone iugum ori tuo: ne indomita uerboꝵ
ceruice se iactet. Impone pondꝰ: ut cauto omnia
que loquim̃ trutinem᷑ examine. Qͥb tñ spinis
ut sepias aures tuas scͥptura dic̃. nisi qd corde con¬
trito. & timore iudicii salubrit̾ ista ꝯpungt̃:
Stimulant ista non uuln̾ant. & licet ec uulr̾a
utilia sint amici. Omĩa inquit mandata c
iusticia est: quia mandata sũt iusticie. et ideo
sine iusticia ñ esse posst̃. Mandatum dei ẽ: ur
diligas dm̃ tuitm. Uñ ait paulus. Qenim
diligit ꝓximum suum: legem impleuit.
Scͥptum ẽ enim. Non adulterab̾. non occides.
ñ furab̾is. ñ concupisces. & si qd̾ est alid̾ man¬
datum: in hoc uerbo instaurat᷑. Si inipso
uerbo instatirat᷑ om̃e mandatũ qd u̾bum
iusticia est: quid enĩ tam iustũ. qmͣ ut dili¬
gas dm̃ tuum. et diligas frẽm tctũ: Utiq

Expanded text:
alliga et ori tuo fac iugum et pondus! alliga sensum alliga et ori tuo fac iugum et pondus! alliga sensum tuum fida taciturnitate, alliga sermones tuos, inpone iugum ori tuo, ne indomita uerborum ceruice se iactet, inpone pondus, ut cauto omnia quae loquimur trutinemus examine. quibus tamen spinis ut saepias aures tuas scriptura tibi dicit nisi contrito corde et timore iudicii ? salubriter ista conpungunt, stimulant ista, non uulnerant, licet et uulnera utilia sint amici. Omnia, inquit, mandata dei iustitia est. quia sunt mandata iustitiae et ideo sine iustitia esse non possunt. mandatum dei est, ut diligas deum tuum. unde ait Paulus: qui Enim diligit proximum suum legem impleuit. scriptum est enim: non adulterabis, non occides, non furaberis, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc uerbo instauratur. si in ipso uerbo instauratur omne mandatum quod uerbum iustitia est - quid enim tam iustum quam ut diligas deum tuum et diligas fratrem tuum? -, utique