comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onem illor : notat ea qͣ
in corinthus sunt. osten¬
dens quam grauit̾ pun¬
dopueroꝵ simile. faciliᷤ
utiq ad lusum est pueri

Expanded text:
onem illorum notat ea quae in Corinthiis sunt, ostendens quam graviter pundo puerorum simile. Facilis namque ad lusum est pueri
Abbreviated transcription (Latin):
mydolo diabolus
colit᷑. qui ẽ peiorydo
lo. Et qr abydolatͥa
ꝓlibebat: unde locꝰ¬
iste sumpsit exordi¬
um: ne putarent ido¬
& non co ñ nocere: si de sacrisiciis ẽde¬
rent ydoloꝵ: qͥaydolum nicħ est: confirmauit.
oe ydolum nichil eẽ: & se ñ ꝓhibere ista. Id̾o. quod
ydolum aliquid sit. s qr demoniis: oe ñ do. ĩmo¬
lantur. Nongͦ se excusent. qr ydolis insensatis
dediti non sunt. demoniis magis dediti sunt.
qd̾ est ꝑicłosius. Nam si tantũ ydola colerent:
sicut eos ñ adiuuarent: ita illis nichil nocereit.
&e maliuolentia: nõcendi nob̃. Nolo aut̃. Dico:¬

Expanded text:
dolo diabolus colitur, qui est pejor lo. Et quia ab idololatria prohibebat, unde lociste sumpsit exordium, ne putarent ideo non nocere, si de sacrificiis ederent idolorum; quia idolum nihil est, confirmavit et idolum nihil esse, et se non prohibere ista, ideo quod idolum aliquid sit, sed quia daemoniis, et non Deo immolantur. Non ergo se excusent quia idolis insensatis dediti non sunt, daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent, et malevolentia nocendi nobis. Nolo autem vo
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ñ cogit᷑ fidelis sequi infide¬
iusmodi. iem odio fidti discaentem¬
s qͣm diu in pace simul eẽ possunt: ñ separen¬
tur. si in eo poterant uocari: in eo manendũ ẽ:
&e id̃o ait: non ẽ subiectꝰ. qr ñ debetur reuen¬
est enĩ ratum matrimonium:. qd̾ sine d̾i de¬
uotione est. & id̃o: ñ est pece̾m ei qͥ dimitti¬
tur ꝓpt̾ dm̃: si alii se copulauit. Contume¬
lia emĩ creatoris: soluit. ius matrimonii. cir¬
ca eum qͥ relinquit᷑ .s. ne accusetur: alii copu¬
latus. Infidelis aut̃ discedens: & indi ⁊ in ma¬
tͥmonium peceat. Itaq ñ est ei fides seruanda
conugii. qui i dõ recessit: ne audiret nomen xp̃i¬
Si u̾o ambo ambo eredid̾int: ꝑ cognitionẽ dei
confirmat᷑ niugium. ¶ Nota: qd̾ ambiꝵ sibi
contͣdice uidet᷑. Sup̃ enĩ dixit: qd̃ fidelis dunit¬
tens infidelem: si alii se copulauit: adult̾ est.¬

Expanded text:
non cogitur fidelis sequi infidelem odio fidei discedentemed quandiu in pace simul esse possunt non separentur, si in eo poterant vocari, in eo manendum est. Et ideo ait non est subjectus, quia non debetur reverenest enim ratum matrimonium quod sine Dei devotione est, et ideo non est peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens et in Deum et in matrimonium peccat. Itaque non est ei fides servanda conjugii, quia Deo recessit, ne audiret nomen Christi. Si vero ambo crediderint per cognitionem Dei, confirmatur conjugium. Nota quod Ambrosius sibi contradicere videtur. Supra enim dixit, quod si fidelis dimittens infidelem alii copulaverit se adulter est
Abbreviated transcription (Latin):
s n alu infideli. Iuꝑa
Ds. huimodi. s pacẽ debet seruare. qͥa in pa¬
ce uocauit nos d̃s. & dõo. non debemus esse cau¬
sa discordie. & ñ oportet nos litigare cũ disce¬
dente. qr odio didis¬
cetlit. Unde enĩ. Sup

Expanded text:
tare vel commanere, et aliud si dimittitur propter modi sed pacem debet servare, Ampace vocavit nos Deus, et ideo non debemus esse causa discordiae. Et non oportet nos litigare cum discdente, quia odio fidei discedit. Unde enim sup
Abbreviated transcription (Latin):
go tempore plusquã
isti. ñ eredidistis dõ. qͣd
do humiles credatis.¬
.s. ne causam suꝑbiȩ
haberetis: postea con¬

Expanded text:
go tempore plus quam isti, non credidistis Deo, quod do humiles credatist ne causam superbiae haberetis postea con
Abbreviated transcription (Latin):
lege peccauerunt:
ꝑ legem iudicari.s
nonne lex sola sal¬
uat: ait. Non. quia
ñ facit iustos.⁊ ħ est.
uere etiam legẽ ha¬
bentes iudicabuntur.

Expanded text:
lege peccaverunt, per legem judicari, sed nonne lex sola salvat? ait enim, quia non facit justos. Et hoc est: Vere etiam legem habentes judicabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
i. desid̾ate. carismata me¬
ut soletis. Et adhuc. Grada¬
tim illos ad utiliora ꝓue¬
hit. ostendens: p̃dictas gͣ¬
tias: ñ semꝑ ad m̾itũ ꝑtinẽ.¬
s qñq ad honorificentiam
Adei. Idoq. nunc meliorem

Expanded text:
 desiderate, charismata meut soletis. Et adhuc, gradatim illos ad utiliora hit, ostendens praedictas gratias non semper ad meritum pesed ad honorificentiam Dei. Ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
strO. honorẽ di. ostendendum gentib Uñ
dominꝰ. Recedite. a me. ñ noui uos oꝑarii miqͥ¬
caritas est excellentior a
hominum ualet qdita att ieipiens

Expanded text:
 honorem Dei ostendendum gentibus. Unde Dominus: Recedite a me. Non novi vos, operarii iniqucharitas est excellentior alis valet, quod ita ait incipiens
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥdomĩs
lingͥs loquuntur: sũ¬
quid om̃s int̾pretant᷑¬
scripturas: uł linguas:
Non utiꝙ. S qui hec
inse ñ habet : amet in
habet: quemn se ñ ht̃¬
Emulamins aut̃. Ex¬
planauit reddita ratio¬
ne: quare diuersas ha¬
beant gr̃as. ne totum
alicui ꝯcedat᷑. & exem¬
plo humani corꝑis: sꝑi¬
tuale corpꝰ insinuauit.¬

Expanded text:
nunquid omnes linguis loquuntur? nunquid omnes interpretantScripturas vel linguas? non utique, sed qui haec non habet, amet in habet quae in se non hemulamini autem. AExplanavit reddita ratione quare diversas habeant gratias, nec totum alicui concedatur, et exemplo humani corporis spirituale corpus insinua
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. conteratis caput eius.
sicut eue dictum c̃ in fi¬
gura eccłiȩ. uł sensuali¬
tatis .i. pͥmos motꝰ sug¬
gestionum eiꝰ contemp¬

Expanded text:
est conteratis caput ejus, sicut Evae dictum est . In figura Ecclesiae vel sensualitatis, id est primos motus suggestionum ejus contem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e & morum ẽ disci¬
płina. deinde subiun¬
git utilitatem diuinȩ
scripta. doccam᷑ pati
ꝓ ꝓximis ⁊ consolem̾
cepit. Deus aut̃. Qĩ
alterutrum .s. ut quod
unus sentit. alt̾ senti¬

Expanded text:
et morum est disciplina; deinde subjungit utilitatem divinae scripta doceamur pati pro proximis, et consolemur cepit. Deus autem. Quaalterutrum, scilicet ut quod unus sentit alter senti
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enim sciebat pse
& ueritatem integre t᷑¬
dere: ubi nundũ noĩa¬
linca suꝑficies ordina¬
ta: incolume fundam̃¬
ti robur haberet. quod.

Expanded text:
quia sciebat pseuet veritatem integre tradere ubi nondum nominaa, et superficies ordinata, incolume fundamti robur exhiberet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
icrłm usq ad illiricũ
głium receꝑunt. hoc
aut̃ euangłium p̾di¬
caui sic .i. in tali loco.
Aubi ñ est nominatus
Quare :sle edificarem
suꝑ alienum. fund̾.¬

Expanded text:
m usque ad Illyricum gelium receperunt. Hoc autem Evangelium praedicavi sic, id est in tali loco ubi non est nominatus quare? Ne aedificarem super alienum fund
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c efficit: in obe
euangelio: hoc id̃o
dicit apłe: ut nilini¬
nus se posse ꝓbet:
qͣm apłos qui cum
xp̃o fuerunt. nec ali¬
quidminus int̾ gen¬
tes uirtutum oꝑa¬
tum eẽ s fficit dico.

Expanded text:
 efficit, in obedEvangelio. Hoc ideo dicit Apostolus, ut nil minus se posse probet quam apostoli qui cum Christo fuerunt, nec aliquid minus inter gentes virtutum operatum esse. Efficit dico,
Abbreviated transcription (Latin):
U̾e abraham non est
dicunt᷑ hedes. hec inconuenientia secunt᷑. qd̃ fi¬
des est exinanita .i. frustrata. qua ꝯstat iustum
ue nulli sint heredes. Lexeni. non facit aliquõ
heredes. nam potiꝰ. oꝑa¬
hoc enim data ẽ: ut re¬
opatur. os fac̾et delinquentes. ñ: effici¬
enti causa. s ñ adiuuante gr̃a.
nam p̾uaricationẽ. Ex ea em̃ est. pͥuaricatio. Qd̾ qͣ

Expanded text:
e Abraham non est dicuntur haeredes, haec inconvenientia sequuntur, quod fides est exinanita, id est frustrata, qua constat justum ut nulli sint haeredes. Lex enim, non facit aliquos haeredes, nam potius, ophoc enim data est ut reos faceret delinquentes, non efficienti causa, sed non adjuvante gratia. nam praevaricationem: ex
Abbreviated transcription (Latin):
dictio filus abrahe. eiu dedit pater gentes. &
tͥminos tre. sic̃ ait ddauid. Dabo tͥ gentes. ⁊c̃.
Itaq: in illo impleta ẽ ꝓmissio: qͣ dictum est
abrahe. patrem multarũ gentium posurte. Et
item. In semine tuo bndicent᷑ õs gcͣs. & aliahu
ius modi. Hec ꝓmissio ut dictum ẽ: ñ est facta
ꝑ legẽ s ꝑ iusticiam fidi ꝑ qͣm bndicunt᷑ hoĩes¬

Expanded text:
gentes, et terminos terrae, sicut ait David: Dabo ei gentes, etc. . Itaque in illo est impleta promissio qua dictum est Abrahae: Patrem multarum gentium posui te . Et item: In semine tuo, benedicentur omnes gentes , et alia hujusmodi. Haec promissio, ut dictum est, non est facta per legem, sed per justitiam fidei, per quam benedicuntur homines
Abbreviated transcription (Latin):
re. hic dr debere cessare.
gis obseruantiam: Res¬
&e hoc ẽ qd dicit sub int̾rogatione. & est ordo u̾¬
homo: quanto tp̃r uiuit .i. qͣm diu statum ht̃
ip̃a lex: qd ñ debetis ignorare. cnĩ .i. qͥa. uos sci¬
tis. legem.s. moysi. Erant enĩ romani de uideiᷤ
& gentib. & ego loqͦr scientib legẽ. in qͣ: qd̾ di¬
comanifestatur. si sp̃ualit̾ intelligatur. Oem̃
ꝑ simile illud ostendit. subdens. Nam quȩ
ꝑquam similitudinem
explanat.⁊ ꝓbat qd dix

Expanded text:
re, hic dgis observantiam? Resest quod dicit sub interrogatione, et est ordo verhomo, quanto tempore vivit, id est quandiu statum habet ipsa lex? quod non debetis ignorare. Enim, id est quia vos scitis legem, scilicet Mosi. Erant enim Romani de Judaeis et gentibus. Et ego loquor scientibus legem, in qua quod dico manifestatur, si spiritualiter intelligatur. Deinde per simile illud ostendit subdens, nam quae per quam similitudinem explanat et probat quod dix
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Sicut enĩ mulier
iuuente uiro alligata
ẽ legi uiri. Siaũt mor¬
dum lex statum ht̃. ei
subiectus est homo: cũ
uo desunt habere sta¬
tum. soluitur bomo:
Uł ita. lnignoratis.

Expanded text:
er vivente viro, alligata legi viri. Si autem mordum lex statum habet ei subjectus est homo, cum vero desinet habere stum, solvitur homo. Vel ita, an ignoratis?
Abbreviated transcription (Latin):
tia pondanda. Antiqͥtus emim potiꝰpond̾aba¬
tur pecuma. qͣm numabatur. quȩ militib
ꝓ patria miltrantib: expublicoerario tribue¬
batur. Ido dixit stipendium peccati. mors. iti
mortẽ peccato ñ immerito illatam: s debit̾a.
monstraret. Stipendia enĩ: quasi emeritoꝵ
sunt. Et stipendium. ꝓ oꝑe diabolicȩ militiç
debitum reddit᷑. ñ donat᷑. Gt̃a uo. nisi gratis ẽ:
gr̃a non ẽ. Intelligendum est gͥ. etiam ipsa bo¬
na hominis merita. cẽ cłi muna. quib. cum
sua miseratione nos ꝑduc̾e: ñ mitis nr̃is. Qd̾
eñ est mitum hominis añ gr̃am: cum omne
bonũ mitum nrͣm. ñ in nob̃ faciat insi gr̃a :
Quippe.cum d̾s coronat mita nr̃a. nil aliud
coronat ꝗͣ muna sua uñ. uita ęt̾na: que in fine a
dõ mitis p̾cedentib redditur: quia eade mita
quib redditur: ñ a nob̃ sunt. s a nob̾ facta
lunt ꝑ gr̃am. recte &e ipsa. gr̃a nuncupatur

Expanded text:
tia ponderanda. Antiquitus enim potius ponderabatur pecunia quam numerabatur, quae militibus pro patria militantibus ex publico aerario tribuebatur. Ideo dixit stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Stipendia enim quasi emeritorum sunt, et stipendium pro opere diabolicae militiae debitum redditur, non donatur. Gratia vero, nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum igitur est etiam bona ipsa hominis merita esse Dei munera, quibus cum sua miseratione nos perducere, non meritis nostris. Quid enim est meritum hominis ante gratiam, cum omne bonum meritum nostrum non in nobis faciat nisi gratia? 32 Quippe cum Deus coronat merita nostra, nihil aliud coronat quam merita sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redditur, quia eadem merita quibus redditur non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa, gratia nuncupat
Abbreviated transcription (Latin):
malũ est hoĩ. qͥꝑ offend̾.¬
magis dĩ: ut ada pomũ
esau lentẽ. iudei: carneᷤᷤ
in deserto. Dei enĩ non
piscentia. fastidiebant quippe:. qd habebant:
&e qd̾ non habebant. impudent petebant. Pe¬
tierunt eulpabili ꝯcupiscentia: qd̾ malo suo mi¬
petͣuerunt. Concupierunt carnib uesci: qͥbus
pluebat᷑ manna de celo.⁊ ut sciremꝰ. ñ dei crea¬
turã esse culꝑabilẽ. quiã creatura di om̃is bo¬
nac̾: s inobdientiã contumacẽ. & mordinatã
cupiditatẽ. ñ ꝓpt̾ porcum: s ꝓpt̾ pomum. mor

Expanded text:
 offendmagis Dei, ut Adam pomum, Esau lentem, Judaei carnes in deserto. Dei enim non piscentia. Fastidiebant quippe quod habebant, et quod non habebant impudenter petebant. Petierunt culpabili concupiscentia quod malo suo impetraverunt; concupierunt carnibus vesci, quibus pluebatur manna de coelo, ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, quia creatura Dei omnis bona est; sed inobedientiam contumacem, et inordinatam c
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓpt̃ gallinam: s ppt̾ lenticłam ꝑdidit. Nongͦ
ĩmundiciã obsomitimeo. s ĩmundiciã cupidita¬
tis. Scio enĩ noc:ome genus carnis: qd eibo eẽt
usui. manducare cessum. helyam eibo carnis
refectum. Ioħem. mirabili abstinentia p̾ditum

Expanded text:
pter gallinam, sed propter lenticulam. Non ergo immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio enim Noe omne genus carnis quod cibo esset usui manducare concessum, Eliam cibo carnis refectum, Joannem mirabili abstinentia praeditum
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ quid fecit: qd mor¬
tuus ẽ ex cuiꝰ morte cog¬
noscitur: quantũ ualeat
salus fr̃is. Debesgͦ illum¬
ꝯfirmare in bonum. non
scandalizare. uec ꝓ re fri
uola. face illi scrupulũ.
tur: uł ꝑdit᷑ cibotuo. Non
gͣ blasphemet᷑ bonũ nr̃m¬
.I. ꝑ hoc minimũ: cetera

Expanded text:
tantum quidem fecit quod mortuus est, ex cujus morte cognoscitur quantum valeat salus fratris. Debes ergo illumfirmare in bonum, non scandalizare, nec pro re vola facere illi scrupulum; tur, vel perditur cibo tuo. Non ergo blasphemetur bonum nosest per hoc minimum caetera
Abbreviated transcription (Latin):
tia ñ se corrumpendi ꝑ habundantiã. atq oportu¬
uc sumendi uł ñ sumendi. Iustificat᷑ gͥ sapien¬
tra a filus suis. qui intelligunt: utendis reb ter¬
renis: oportuna temꝑa ẽẽ debere. Facilitatẽ uõ
carendi talib. & amorẽ fruendi ȩt̾nis: ñ uariari
ii s iusticia. s ꝑpetuo retinere. Uñ subd. s tusticia.
um: oritur de frat̾na pace. sicut de disceptatione
euiꝰ gr̃a hec tria sunt maliquo. quȩ ñ inuob sint

Expanded text:
abundantiam atque opportune sumendi vel non sumendi. Justificatur igitur sapientia a filiis suis qui intelligunt utendis terrenis opportuna tempora debere esse. Facilitatem vero carendi talibus et amorem fruendi aeternis, non variari a, sed perpetuo retinere. Unde subdit: Sed justitia. um oritur de fraterna pace, sicut de disceptatione cujus gratia haec tria sunt in aliquo, quae non in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
uł ita iunge. Iõo itetũ
ñ debes cum offendicło
fr̃is ed̾e. quia destrueteᷤᷤ
opꝰ dei. & noli ꝓpt̾ escam
sũptam uł ñ sumptam.
destruere op᷑ dei .i. fid̾e.
& alias uirtutes.⁊ bona
quȩ ineis d̃s oꝑatꝰ est.
ñ dico ꝓpt̾ escam. quin

Expanded text:
 ita junge: Ideo iterum non debes cum offendiculo fratris edere, quia destrueres opus Dei. Et noli, propter escam, sumptam vel non sumptam, destruere opus Dei, id est fidem et alias virtutes, et bona quae in eis Deus operatus est, non dico propter escam quin
Abbreviated transcription (Latin):
tur a carnalib cau¬
sam diuine iustifica¬
tionis: nr̃a pecca fore
intelligentib. Prant
enĩ quidã. qui dicebãt
d̾m uelle nos peccare. sõo. ut cõꝑatione nt̃i
ust᷑ appareret. & dũ pecc̃m nob̃ dimitteret: qõ
miserieors sit. patefacet. Dicebant etiam eum.
praua int̾pretatione extorquetur. asserenti¬
um: qd̾ pecc̃a hominum:. &e actus mali. dez
iustificationi ꝓficiant. & ꝑ mala nr̃a. iustꝰ
appareat. & iniusticia nr̃a. ustũ illũ ostendat.
Dixit enĩ sup᷑. qd̾ uerax ẽ ds. ⁊ omĩs hõ mendax.
&e qd̾ indignis dat bona. In qͦ apparet cõmenda¬
bilior eĩgr̃a ⁊ iusticia. uñ. carnalis dicens d̾miti
malis: quasi instrum̃to ad głam surã: eo rem de¬
ducte. ut dicat dm inquum qui pecca punit:
quȩ sͥ ꝓsunt. Si enĩ iniusticia nr̃a ei ꝓficit. sine
dubro iniquus ẽ. sidampnat peccantẽ: qd̃ remo¬

Expanded text:
tur a carnalibus, causam divinae justificanostra peccata fore intelligentibus. Erant enim quidam qui dicebant Deum velle nos peccare, ideo, ut comparatione nostri justus appareret, et, dum peccatum nobis dimitteret, quod misericors sit, patefaceret. Dicebant etiam eum vprava interpretatione extorquetur, asserentium quod peccata hominum et actus mali Dei justificationi proficiant, et per mala nostra justus appareat, et injustitia nostra justum illum ostendat. Dixit enim supra quod verax est Deus, et omnis homo mendax, et quod indignis dat bona, in quo apparet commendabilior ejus gratia et justitia. Unde carnalis dicens Deum uti malis quasi instrumento ad gloriam suam, eo rem deducit, ut dicat Deum iniquum qui peccata punit quae sibi prosunt. Si enim injustitia nostra ei proficit, sine dubio iniquus est si damnat peccantem. Quod remo
Abbreviated transcription (Latin):
peccamus: tanto ei placet. scđm qd stultissim di¬
eunt: & coampliꝰ iusticia eiꝰ & sc̾itas crescit & appa¬
ret: iniquus est d̾s inferendo uindictam ꝓma
lis: quȩ uult ut faciamꝰ. Si eñ uult ut peccemus.
ut qͥdam stultorum dicunt: gͦ quando dãpnat

Expanded text:
peccamus tanto ei placet, secundum quod stolidissimi dicunt; et eo amplius justitia ejus et sanctitas crescit et apparet, iniquus est Deus inferendo vindictam pro malis quae vult ut faciamus. Si enim vult ut peccemus, ut quidam stultorum dicunt, ergo quando damnat
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ a me q̃ratur. quare cred̾e ñ pot̾ant. res¬
pondco. quia nolebant.Malam quippe eorum
tem hoc meruisse. Sic enĩ excecat ds. sic̃ obdu¬
rat. qd est descrendo ñ. faciendo. & hoc meru¬
it uoluntas. Hoc enĩ uicium cecitatis & duri¬
cie: suꝑbientis audacia uoluntatis inflixit. Si
qͦ dicitur ñ possunt iudei cred̾e. quia ysaias
pdixit. Respondeo ĩmo ñ possunt. quia nolt̾. ¶ Resp¬
qd deus p̾sciuit. ⁊ predixit. ñ fecit. Nongͥ mi

Expanded text:
s. Si a me quaeratur quare credere non poterant, rndeo quia nolebant. Malam quippe eorum tem hoc meruisse. Sicut enim excaecat Deus, sic obdurat, quod est deserendo, non faciendo, et hoc meruit voluntas. Hoc enim meritum caecitatis et duritiae superbientis audacia et voluntatis, inflixit. Si ergo dicitur, non possunt Judaei credere, quia Isaias praedixit, respondeo imo non possunt quia noluntd Deus praescivit et praedixit non fecit. Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
qo̾ ds scipm negare ñ pot̃: lausẽ uoluntatis
diuine: ita qd illi ñ pot̾ant crede: culpa est
uoluntatis humane. Siquis istam questionẽ A¬
meliꝰ nouit expone. absit. ut non sim para¬
tior discere: quam docere. Sequit᷑. E rgo fi¬

Expanded text:
m negare non potest, laus est voluntatis divinae, ita quod illi non poterant credere culpa est voluntatis humanae. Si quis istam quaestionem melius novit exponere, absit, ut non sim paratior discere quam docere. Ergo qu
Abbreviated transcription (Latin):
macerie legalis ritus inuideis. &
ydolatria ingentib.⁊ int̾ đm: impios ꝑfidem
iustificantẽ & homines. in eum credentes. eirã¬
quia illuminant mundũ. & qr euangłizant .i.
bene nunciant. Bene enĩ nunciant: qui qd̃ ore
Ced ñ om̃es
obedierunt euangłio. sũ
enĩ ex gr̃a sit auditus. ne¬
cessaria est etiam alia gr̃a
q̃ cor moueat. Qduoom̃s

Expanded text:
macerie legalis ritus in Judaeis, et idololatriae in gentibus, et inter Deum impios per fidem justificantem, et homines in eum credentes. Evangquia illuminant mundum et quia evangelizant, id est bene nuntiant; bene enim nuntiant qui quod oreSed non omnes obedierunt Evangelio. Cum enim ex gratia sit auditus, ncessaria est enim alia gratia quae cor moveat. Augus
Abbreviated transcription (Latin):
uolu̾it tunicam tuam
tolłe. & de iudicio te¬
te ci&e pallium. Et ali¬
cũ sinit: in eccłia talia iudicia fimiri: int̾ fr̃es. fr̃i¬
b iudicantib. Extͣ eccłiam uͦ. hec ficri t̾ribiliter
uetat. Ut aut̃ predicta u̾ba augustini:. quib
ct: peccatum est udicium hr̃e contra frẽm:
sane intelligant᷑. dicendum ẽ hic. qͥd in huiꝰ¬
modi liceat. uł conueniat ꝑfectis. ⁊ quid non.
& qͥd liceat infirmis: uł ñ. ꝑfectis gͥ licet. sua
repet̾e simplicit̾ . s. sine causa. sine lite. sine ii¬
contͣ frẽm. s ñ contentiose. uł fraudulent̾. nec

Expanded text:
oluerit tunicam tuam tollere, et judicio tete ei et pallium . Et alcum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter fratres, fratribus judicantibus, extra Ecclesiam vero haec fieri terribiliter vetat. Ut autem praedicta verba Augustini, quibus ait, peccatum est judicium habere contra fratrem, sane intelligantur, dicendum est hic quid in hujusmodi liceat, vel conveniat perfectis et quid non; et quid liceat infirmis vel non. Perfectis igitur licet sua repetere simpliciter, scilicet sine causa, sine lite, sine jucontra fratrem; sed non contentiose vel fraudulenter, nec
Abbreviated transcription (Latin):
habentes:. qͥd uindicemus. Hoc orat apłe ut his
bñagentib. in eis corripienda ñ inueniantur.
iudicant peccõres. Si gͦ non fint quos iudicent
cessante auctoritate: quasi reꝑbi uident᷑. Attende
qd̾ ait. Oramꝰ: ut nicħ mali faciatis s bonũ. In¬
telligenda ẽ enĩ. hic: gra di. qͣ sola hoĩes libant᷑
a malo. & sine qua. nullum ꝓrsus. siue cogitan¬
do: siue uolendo & amando: suie agendo: faciunt
bonũ. ñ solum:. ut monstrante ip̃a. quid facien¬
dũ sit. sciant uerũ etiã: ut p̾stante ip̃a: faciant cũ
dilectione. qd sciunt. hanc quippe inspirationẽ
bone uoluntatis: & oꝑis:. poscebat apłe corinthiis.
cũ dicebat: oeamus: neqͥd mali faciatis.⁊ ẽ Quis
ualere: quȩ plantando. & rigando faciebat in
aꝑto. nͥ ꝓ illis exaudiret orantẽ: qui dat increm̃¬
tum in occulto. Quidã u̾o dicunt: nos ñ debere
petere a semptt̾ra maiestate: ut det nob̃ am¬
bulare in uia recta. &e ꝑseu̾are in mandatis.¬

Expanded text:
habentes quid vindicemus. Hoc orat Apostolus, ut his bene agentibus, in eis corripienda non inveniat, judicant peccatores. Si ergo non sint quos judicent cessante auctoritate, quasi reprobi videntur. Attende quod ait oramus, ut nihil mali faciatis, sed boni. Intelligenda enim est a malo, et sine qua nullum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum, non solum ut monstrante ipsa quid faciendum sit sciant, verum etiam ut praestante ipsa faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis et operis poscebat Apostolus Corinthiis, cum dicebat: Oramus ne quid mali faciatis, etc. Quis valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi pro illis exaudiret orantem qui dat incrementum in occulto. Quidam vero dicunt nos non debere petere a sempiterna majestate, ut det nobis ambulare in via recta, et perseverare in mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
ce place illi. inomĩ oꝑe bono. ⁊ hui̾modi. qͥa inqͥunt:.
hoc totũ. in potestate nr̃a ẽ constitutũ. ⁊ ita: be¬
nedictiones nr̃as: quas suꝑ uos facimus frẽs niĩ:
iutorio diuinȩ gr̃ȩ imple̾ possimꝰ.: plane. inquit
lib̾m arbitum: ad hoc nob̾ sufficit Quare gͦ dic̃ apłc¬
qd sidic̾e̾t. c̾ium dicet. qͥa ce uoluntas nr̃a: agit.
aliquid. Non enĩ. uoluntas nr̃a nicħagit. s sola
ñ sufficit. maluit tñ dic̾e: orarꝰ: ut ip̃am grãm
cõmendaret. ut intellig̾ent illi. q̃n ñ faciunt ali¬
qͥd mali: ñ solum sua uoluntate se uitare malũ:
cipit᷑. agnoscite gr̃ȩ b̾nficium. Utrunq emĩ. in

Expanded text:
 quia, inquiunt, hoc totum in nostra potestate est constitutum, et ita benedictiones nostras quas super nos facimus fratres mei utorio divinae gratiae implere possimus? Plane, inquit, liberum arbitrium ad hoc nobis sufficit. Quare ergo dixit Apos si diceret, certum diceret, quia et uoluntas nostra agit aliquid; non enim uoluntas nostra nihil agit. sola non sufficit. maluit tamen dicere: oramus, ut ipsam gratiam commendaret, ut intellegerent illi, quando non faciunt aliquid mali, non sola sua uoluntate se uitare malum, aecipitur, agnoscite gratiae beneficium. utrumque enim in
Abbreviated transcription (Latin):
cememptori. ut serui sitis xp̃i:. non hominũ.
Hii sunt serui hominum: qui humanis se sub¬
ciunt suꝑstitionib. Qd̾ contingit uob̾. si dicatis
ego sum pauli ego apollo ⁊ huiꝰmodi. Unꝰquĩꝙ.¬
⁊ cet᷑a. Qd̾ sup̃dixat. hic
iterat. ut plene cõmen¬
dec. dicens. Unꝰ quisq fr̃
in hoc statu maneat
status nocet: in quo¬
uirginib aut̃. Suꝑiꝰ
ubi ait. dico aut̃: non¬
nuptis. & uiduis: non
tantum uirginib. sed¬
ctiam uidius: continen¬
di consiliũ dedit. Nunc¬
itm dat uirginib idc̃
consilium. Qiͣ. De con¬
iunctis. p̾ceptum dñi

Expanded text:
cem emptori ut servi sitis Christi, non hominum. Hi sunt servi hominum qui humanis se subjiciunt superstitionibus, quod contingit vobis si dicatis: Ego sum Pauli, ego Apollo, et hujusmodi. Unusquisque, etc. Quod supradixerat hic iterat, ut plene commedet dicens, unusquisque frater in hoc statu maneat status nocet, in qvirginibus autem. Superius ubi ait: Dico autem nonnuptis et viduis, non tantum virginibus, seetiam viduis continendi consilium dedit. Nuncdat de virginibus idem consilium. Quasi dicjunctis
Abbreviated transcription (Latin):
ui .s. ñ nubendi. s continendi. ubi tñ: aliud licet.
tum. ita: ut sim fidelis. in dispensatione mͥ eredi¬
dita. ac ꝑ hoc constat: qd̾ sum ydoneus: in dan¬
apłs sum. & fidelis. g̾
hoc consiliũ do . s. non
nubendi. quia existi¬
de manere. bonumẽe:
ꝓpt̾ inftantẽ. necessit᷑.
coniugum uitandam.

Expanded text:
 non nubendi, sed continendi, nisi tamen aliud licet. tum, ita ut sim fidelis in dispensatione mihi credita, ac per hoc constat quod sum idoneus in dans sum et fidelis, ergo hoc consilium do, scilicet non nubendi, quia existite manere, bonum opter instantem necessitatem conjugii vitandam.
Abbreviated transcription (Latin):
fenderunt: ut mutiliter
tai dii absit. ut mutilis sit casuᷤ
reppulistiᷤ ubum di. ecce conuertim᷑ ad gentes. a
ita ex eoꝵ delicto: quo reppulerunt u̾bum: salus¬
fuit gentib. fuit etiamex delicto. quo ip̃m oc¬
esderunt. salus gentib dum iudei ꝓ peccato
mortis xp̃i uastati infelicꝰ a romanis: & diuis
ꝑmundũ funditꝰ a suo regno eradicati. in testi¬
Salus facta ẽ gentib. ita ut uidei ⁊elo legis. &
patrum. emulent᷑ illos alios .i. gentiles .i. ut in¬
uideant eis. eosꝙ: odio habeant. Uł in bono

Expanded text:
fenderunt, ut inutiliter t? Absit! Ut inutilis sit casus repulistis verbum Dei, ecce convertimur ad gentes . Et ita ex eorum delicto quo repulerunt Verbum fuit salus gentibus. Fuit etiam ex delicto quo Ipsum occiderunt salus gentibus, dum Judaei, pro peccato mortis Christi vastati, infelicius a Romanis, et divisi per mundum, funditusque a suo regno eradicati in testis facta est gentibus, ita ut Judaei zelo legis et patrum, aemulentur illos, id est gentiles, id est invideant eis, eosque odio habeant. Vel in bono
Abbreviated transcription (Latin):
quam greco: scdm pͥorem statum: &e respondit.
multũ. ⁊ in quo: maxime demonstrauit. Modo
q̃rit : uttum in hoc statu gr̃e. pluᷤ sit uido. quã
gentili. & respondet. non. ĩmo: pares sunt. in
inpͥori statur. & qd bona eis impleuit: ñ est ex

Expanded text:
 secundum priorem statum. Et respondet, multum. Et in quo maxime demonstravit. Modo quaeritur utrum in hoc statu gratiae plus sit Judaeo quam gentili; et respondet, non. Imo pares sunt, in in priori statu, et quod bona eis implevit non est ex
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum myst̾ii dei: qd̃ in xp̾o est: hominẽ
iustificari. ñ: ꝑ legẽ. qr lex ñ iustificat apud
d̾m: s fides. De lege aut̃ loquim᷑: scđm eerime¬
malia: ut dictum ẽ: non scd̃m moralia. quȩ
utiꝙ iustificant.⁊ in euangłio ꝯsũmantur.

Expanded text:
mentum mysterii fidei, quod in Christo est, hominem justificari, non per legem, quia lex non justificat apud Deum, sed fides. De lege autem loquimur secundum caeremonialia, ut dictum est, non secundum moralia, quae utique justificant, et in Evangelio consummantur.
Abbreviated transcription (Latin):
legis dicunt᷑. que cum lege instituta. ⁊ termina
etiam si cum caritate. & deuotione fierent. si
uͦ queritur. quare illa facta in caritate ñ iusti¬
ficarent: sicut nunc oꝑa bona: que facimus in
caritate. iustificant. respondemus. quia illa ñ
fuerunt instituta in iustificationẽ. s in futoꝵ
significationẽ. & pecc̃i infirmitatis ostensio¬
ñe. Ex illis gͦ. nemo iustificabitur coram illo.
cie quid agatur: uł timore penẽ. qd̾ ñ uident
homines. Hic item queritur: slunquid moy¬
ses. & dauid. & alui bom: ex lege ñ fuerunt iu¬
stificati: Ad qd dicitur. fuerunt quidẽ iusti. s¬

Expanded text:
legis dicuntur quae cum lege instituta, et terminaetiamsi cum charitate et devotione fierent. Si vero quaeritur, quare illa facta in charitate non justificarent, sicut nunc opera bona quae facimus in charitate justificant, respondemus quia illa non fuerunt instituta in justificationem, sed in futurorum significationem, et peccati et infirmitatis ostensionem. Ex illis ergo nemo justificabitur, coram illo, tiae quod agatur, vel timore poenae, quod non vident homines. Hic item quaeritur: Nunquid Moyses, David et alii boni ex lege non fuerunt justificati? Ad quod dicitur: Fuerunt quidem justi
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã morti destinatoᷤᷤ.
qͥaita nt nob̾. ut illis qͥ a uictorib morti serua¬
bantur. Ad qd̾ spectacłm: oueniebat popłs. Sic
quia. sꝑec. facti sumꝰ mundo. quld enĩ nomine
& laudent. malis: ut insultent. & uituꝑent. Bo¬
ni enĩ angłi. &e boni homines: laudant.⁊ ma¬
eleuant. nec illa frangunt. Sequit᷑. & Nos su

Expanded text:
tanquam morti destinatos, quia ita fit nobis, ut illis qui a victoribus morti servabantur, ad quod spectaculum conveniebat populus, siQuia spectaculum facti sumus mundo. Quid nomine  laudent; malis, ut insultent et vituperent. Boni enim angeli et boni homines laudant, eelevant, nec illa frangunt. 77 VERS. 10-14.--
Abbreviated transcription (Latin):
adspectacłm enĩ nr̃i.
quasi ad monstrũ: con¬
ueniunt homines. ꝑqd̾
magis ꝓbam᷑ amici dei¬
uł ita. Puto enĩ. Quͣ Ioeo¬

Expanded text:
Ad spectaculum enim nostri, quasi ad monstrum conveniunt homines, per quod magis probamur amici Deiel ita: Puto enim: qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuita ẽ. subsistit. neq qͥ uirtus ẽ: ex infirmis ꝯti¬
net᷑. neq qͥ lux c̃. ex obscuris ꝓportionib coapta¬
tur. nec qui sp̃s est: ex disparib partib forma¬
lis est. totũ qd̾ in eo est. unum ẽ. Ioem in octauo
libro de trinitate. Non humano mͦ ex cõpositi
d̃s est. ut in eo aliud sit. qd̾ ab eo habetur. & ali
ostituta. s uiuens ip̃a ꝑ totum Ipsigła. Qͣ. et¬

Expanded text:
ita est, subsistit; neque qui virtus est, ex infirmis continetur; neque qui lux est, ex obscuris coaptatur; neque qui spiritus est, ex disparibus formalis est: totum quod in eo est, unum est. Idem in octavo libro De Trinitate: Non humano modo ex compositis Deus est, ut in eo aliud sit, qconstituta, sed vivens per totum ipsa. De
Abbreviated transcription (Latin):
rum hic ostendit᷑. ⁊ essen¬
tie unitas. Tres enĩ diu̾¬
se ppositiones. s. ex. per. in
aut tres deos fides catho¬
lica p̾dicat. s ipsam tͥnitatẽ: unum dm̃. non: ut

Expanded text:
rum hic ostenditur, et essentiae unitas. Tres enim diveaepositiones, scilicet ex, per, in nim duos, aut tres deos fides Catholica praedicat, sed ipsam Trinitatem, unum Deum, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
cẽnt nͥ deus sũme bonꝰ esset. qui & nulli nate.
qͣntum uellent. alia quantum possent: ut ma¬
nerent dedit. quare. ipsum donũ d̾reum patre
a filio. eque incõmutabile eolere: a tenere. nos
ꝯuenit. uniꝰ substantic tͥnitatẽ .s. unũd̃m. aqͦ
sumꝰ ꝑ quẽ sumꝰ. in quo sumꝰ. a quo: discessiꝰ.
cur. dissimiles facti sum᷑. a quo: ꝑire ñ ꝑmissi
sum ꝓtincipium. ad qd̾ recarrimus. a formã
quo auctore conditi sumus. & similitudinem
es ꝑ quam a dunitatẽ reformam a pacẽ. qua
unttat ad ħemꝰ .s. dñm. qui dixit fiat. & ũbum.
ꝑ qd factum est: om̃e ꝗd̾ substantialit̾. &e na¬
furalit᷑ factum c̃. & donum benignitatis eius
q̃ plaeuit. & conciliatum ẽ auctor suo: ut nom

Expanded text:
essent, nisi Deus summe esset, qui et nulli naturae, essent, nisi Deus summe esset, qui et nulli naturae, pso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit. Quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit, uniusque substantiae Trinitatequem sumus, in quo sumus: a quo discessimus, cui dissimiles facti sumus, a quo perire non permissi sumus: principium ad quod recurrimus, et formam quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus per quam ad unitatem formamur, et pacem qua unitati adhaeremus: Deum qui dixit, Fiat ; et Verbum per quod factum est omne quod substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis ejus, quo placuit et conciliatum est auctori suo, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
naturam sũmi boni simplicẽ ẽẽ dicimus. quia
tia ꝑsonarũ. sicut sabelliam putauerunt. S¬
tiue queꝙ ꝑsona ad alt̾am dr̃. nec est ipsa. stã
utiq pater ht̃ filiũ. ad quẽ relatiue d̾r. nec tn
ẽ filiꝰ. & filius ħt patrem: nec tñ ip̃e est pat̾. ꝓpt̃¬
hoc itaꝙ & natura hec dr simplex: qd̾ non sit
aliud habens: & aliud id qd̾ ht̃. sicut & inect̾is
reb est. Nonenĩ habens liquorẽ: liquor. ẽ. nec
corpus. color. necaer. lux. Non gͦ pat̾ soluᷤ. nec¬

Expanded text:
naturam summi boni simplicem dicimus, quia tia personarum sicut Sabelliani putaverunt; sue persona ad alteram dicitur, nec est ipsa. Nam utique Pater habet Filium, ad quem relative dicitur, nec tamen est Filius: et Filius habet Patrem, nec tamen ipse est Pater. hoc itaque et natura haec dicitur simplex, quod non sit aliud habens, et aliud id quod habet, sicut et in caeteris rebus est. Non enim habens liquorem, liquor est, nec corpus color, nec aer lux. Non ergo Pater solus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
mo sigignat filium &e faciat domũ. ẽx ipso est
filiꝰ. ex ip̃o est domꝰ. s filius de ipso. domus uo. de¬
ligno. ⁊ de t̾ra ẽ. ¶ Oportet gͥ ut ereatorẽ ꝑea q̃
facta sunt. intellectu conspicientes: trinitatem
intelligamꝰ euꝰ crimtatis uestigum. iereatis
apparet. In illa enĩ trinitate. sũma ẽ origo omĩ¶C aue¬
um rerũ. & ꝑfectissima pulcͥtudo.⁊ beatissima de¬
lectatio. Itaq illa tria &e a se muicẽ det̾minari

Expanded text:
mo si generat filium, et faciat domum, et ex ipso est mo si generat filium, et faciat domum, et ex ipso est filius, ex ipso est et domus; sed filius de ipso, domus veligno, et de terra est. Oportet igitur ut Creatorem, per ea quae facta sunt, intellectu conspicientes Trinitatem intelligamus, cujus Trinitatis vestigium in creaturis apparet. In illa enim Trinitate summa est origo omnium, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Itaque illa tria, et se invicem determinari
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit. nisi sp̃s .s. & hec tͥnitas:. ñ nisi unus deus.
hanc trinitatẽ apłc ereditur insinuasse: cũait.
ex ip̃o. & ꝑ ip̃m: ⁊ in ip̃o. sunt omĩa. Cum audimꝰ
omĩa eẽ ex d̾o: om̃s utiq naturas intellige̾ debe¬
mus. ⁊ omĩa quȩ naturalit̾ sunt. Neq enĩ ex ip̃o
sunt pecc̃a: que naturam ñ seruant. s uiciant.
que pecẽa ex uoluntate peccantium nascuntur.¬
¶ Et cum in d̾o sint omĩa que condidit: ñ tamen
inqͥnant eum qui peccant. De cuiꝰ sapientia d̾r.
Attingit omĩa. ꝓpt̾ suã mundiciã. & nl inqui¬
iratum in ea incurrit. ¶Attendendũ est etiam:
qs non att de ipso. s ex ipso. sunt omĩa. i xipso
enim non hoc significat penit᷑. qd̃ de ip̃o. Qd em̃
de ipso est: pot̾ dici ex ipso. S: ñ om̃e qd ex ip̃oc̃.
pot̾ dici eẽ de ip̃o quia ñ est dc substantia sua . ł x
ipso enĩ. sunt celum & t̾ra: quia ipse fecit ea. ñ
aut̃ de ipso: quia ñ de sub̾a sua sicut aliqͥs ho¬

Expanded text:
itus sanctus. Et haec Trinitas, non nisi unus Deus. Hanc Trinitatem Apostolus creditur insinuasse, cum dicit, ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Cum audimus omnia esse ex Deo, omnes utique naturas intelligere debemus, et omnia quae naturaliter sunt. Neque enim ex ipso sunt peccata quae naturam non servant, sed vitiant, quae peccata de voluntate peccantium nascuntur, et cum in Deo sint omnia quae condidit, non tamen inquinant eum qui peccant. De cujus sapientia dicitur: Attingit omnia , propter suam munditiam, et nil inquinatum in eam incurrit. Attendendum etiam est quod non ait de ipso, sed ex ipso sunt omnia. Ex ipso enim non hoc significat penitus quod de ipso. Quod enim de ipso est, potest dici ex ipso, sed non omne quod ex ipso est, potest dici esse ex ipso, quia non est de substantia sua. Ex ipso enim sunautem de ipso, quia non de substantia sua. Sicut aliquis ho
Abbreviated transcription (Latin):
quid scientie di. Non enĩ quȩ creata sunt. sd̃o
effabilis quidam cõplexus patͥs &e ymagini ᷤ:¬
ñ est sine ꝑfruitione. sine caritate. sine gau
dio. Illa ꝙͥ dilectio. delectatio. felicitas. uel be¬
atitudo. & si tñ humana lingua ac uoce dig¬
atq ub̃tate ꝑfundens.om̃es creaturas pro
captu earum. ut ordinẽ suum teneant. hec
g omĩa guȩ arte diuina facta sunt: & uni¬
tatem qͣndam in se ostendunt. ⁊ specic̃. & or¬
diẽ. slam qdꝙ horum creatorũ. & unum
aliqo ẽ. & aliqͥ specie formatur.: &e ordinem¬

Expanded text:
cedit scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo cedit scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis non est sine perfruitione, sine charitdio. Illa igitur dilectio, delectatio, felicitas, vel beatitudo, si tamen humana lingua vel voce digatque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum ut ordinem suum teneant. Haec igitur omnia quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt et speciem et ordinem. Nam quodque berum creatorum et unum aliquid est, et aliqua specie formatur
Abbreviated transcription (Latin):
debetur: quȩ latria greco uocabulo nuncupatur.
Patriem̃ & filio & sp̃ui sc̃o. latria debet᷑. Pat̾ non
habet patrem: de quo sit. filiꝰ aut̃ de patre ẽ:
ut sit. atq ut illi coet̾nus sit ymagoenĩ si ꝑ¬
fecte implet illud curꝰ ymago est. ip̃a coequatur
ei. ñ illud ymaginis suȩ ubi iamest sũma con¬
gruentia. & pͥma equalitas.⁊ pͥma similitudo.
nulla in re dissidens. & nullo modo inequalis.
& nulla ex parte dissimilis. s ad identidem res
uita. cui ñ est aliud uiuere. & aliud intellige.
s id qd̾ est intelligere: hoc ẽ uiuere. hoc ẽ esse.
Unũ hoc est tanquã ꝑfectũ uerbum. cui non
desit aliqͥd. & ars quedã omĩpotentis atq sa¬
pientis dei: plena omĩum rationũ niuentiỹ.
incõmutabilium. & om̃s: unum in ea. sicut
ipsa: unũ. de uno. cũ quo unum: ubi omĩa no¬
uit ds. quȩ fecit ꝑ ip̃am. &e id̃õ: cũ decedant
& succedant tẽꝑa. ñ decedit. uł suocedit ali¬

Expanded text:
debetur, quae latria Graeco vocabulo nuncupatur. Patri, enim et Filio et Spiritui sancto latria debetur. Pater non habet Patrem, de quo sit; Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae, ubi jam est summa congruentia et prima aequalitas et prima similitudo, nulla in re dissidens et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis; sed ad identidem resus, cui non est aliud vivere, aliud intelligere, sed id quod est intelligere, hoc est vivere. Hoc esse est, unum omnia, tanquam Verbum perfectum; cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis et sapientis Dei, plena omnium rationum, viventium incommutabilium: et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus, quae fecit per ipsam: et ideo cum decedant vel succedant tempora, non decedit vel succedit ali
Abbreviated transcription (Latin):
ẜpt̾ hanc societatem. sp̃s sc̃s descendit super
uiros congregatosm unum. qui & omĩbus
lingins locuti sunt. quia ꝑ linguas conso¬
nantior est societas human gen̾is. Sp̃s gͦ
in eis signum patnum uidetur. Segͥtur. Su

Expanded text:
pter hanc societatem Spiritus sanctus descendit super viros congregatos in unum, qui et omnibus linguis locuti sunt, quia per linguas consonantior est societas humani generis. Ambroin eis signum paternum videtur. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o p̾dicaui. sic̃ testi¬
monio ꝓpħ̾arũ confir¬
maui. Uł ditati estis. id
p̃dicaui uob.Dico qd di¬
uites estis: ita: ut mlde¬
sit uob̾ in nulla gr̃a scĩ¬

Expanded text:
praedicavi, sicut testimonio prophetarum confirmavi. Vel, ditati estis, id epraedicavi vobis. Dico quod divites estis, ita ut nihil desit vobis in ulla grati
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ado ẽ multiplex:
Et quia dixit momĩb
illos ẽẽ ditatos: suppo¬
nnt partes aliqͣs .s. di
uites facti estis: inõi

Expanded text:
a Deo est multiplex, Et quia dixit in omnibus illos esse ditatos, supponit partes aliquas, scilicet divites facti estis, in
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ auctoritate: loquim
eccłia. s potꝰ p̾cipitur:
ẽẽ subditas uiris. quod
uelũ innuit. sic̃ ⁊ lex
dicit: in genesi. Subui¬
ri potestate eris. ⁊ ip̃e
oñabitur tui. Siquid
aut̃ uolunt discere:
introgent uiros suoᷤ.
&e hoc. domi tantum.
Turpe ẽ enim mulie¬
ri. loqui in ȩcłia. qr
contͣ disciplinã ȩccłia¬

Expanded text:
 auctoritate loqui in ecclesia, sed potius praecipitur esse subditas viris, quod velum innuit. Sicut et lex dicit, in Genesi: Sub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui. Si quid autem volunt discere, interrogent viros suos, et hoc domi, tantum. Turpe est enim mulieri loqui in ecclesia, quia contra disciplinam ecc
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiã: de ipsis¬
reb habeamꝰ ueram
certamꝙ Cententiam.¬
hoc modo. ut si nesci¬
mꝰ. anille: uł ille hõ
sit impudicꝰ: pudicꝰue¬

Expanded text:
conscientiam, de ipsisrebus habeamus veram certamque sententiahoc modo, ut si nescimus an ille, vel ille homo sit impudicus pudicu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tresordines angłoꝵ
ostituit t̾nosinsm
gulis ordinib ponets.
In cercio: thronos cherubin. seraphm. Quorum
tercrus ordo: uiciius dm̃ contemplatur. ad quoꝵ
uideret. Uł pͥmũ celũ: ẽ cognitio celestiũ corporũ.
Scd̃m: cognitio celestiũ sp̃num. Tercium: cogni¬
tio deitatis. ad quam raptus ẽ apłs. Et nota: quod¬
& similit̾ t̾cium celum exposumꝰ. In scd̃a sententia
s pͥmũ. & scdm. alit̾ quam hic. & ideo: distinguit᷑
hec sententia ab illa. Dem̃: quasi aꝑiens: qd c̾cũ
celũ dixerit: subdit. & sciohuꝰmͦ hominẽ raptũ.

Expanded text:
qui tres ordines angelorum constituit, ternos gulis ordinibus ponens. iones; in tertio, thronos, cherubim et seraphim. Quorum tertius ordo vicinius Deum contemplatur. Ad quorum videret. Vel, primum coelum est cognitio coelestium corporum; secundum, cognitio coelestium spirituum; tertium, cognitio Deitatis, ad quam raptus est Apostolus. Et nota quod similiter tertium coelum exposuimus in secunda sententia; sed primum et secundum aliter quam hic, et ideo distinguitur haec sententia ab illa. Deinde quasi aperiens quid tertium coelum dixerit, subdit: Et scio hujusmodi hominem raptum.
Abbreviated transcription (Latin):
batur cibos debere dis¬
cerni: sic̃ lex mandabat.
et hii u̾erant ꝑfecte fi¬
lege sequebantur: uide¬
ICREputare. quia omĩa mun¬
Mll dam infirmi ut dictum
care se omla abstinendum. & ita in¬
ter romanos erat con
cognitum ẽ: quo quis animo faciat. ñ inde dis¬
xp̃c egros assumpsit: ut eos sanaret. Assumi¬
te dico. non in. disceptationib cogitationum.
.i. ñ ita ut de occultis idicetis eum cẽ reum.
Non eni dampnand̾. cuĩ cogitatio ñ est apta.
uł dc qͦ nescimꝰ. qualis pt futurꝰ sit. Nongͥ
usurpemꝰ nob̃ dnudicare cogitationes alioꝵ.
s d̃o prebeamꝰ. cogitationes nr̃as. ⁊ faciẽ bo¬
ni uidentes: gaudeamus. Cor uo: do comitta¬
mus. ꝓ qͦ oremus. Dico. assumite infirmũ.
& sunt int̾ uos quidam qͥ hoc possunt. Alius
eĩ ur̃m. in fide ꝑfectus: credit se posse man
potest assumere alios. Qui aũinfirmꝰ est.
.i. qui cibos discernit¬

Expanded text:
batur cibos debere discerni, sicut lex mandabat,  non erant perfectae filege sequebantur videutare, quia omnia mundam infirmi ut dictum am abstinendum, et ita inter Romanos erat contcognitum est quo quis animo faciat, non inde dist. Sicut Christus aegros assumpsit ut eos sanaret, assumite dico, non in disceptationibus cogitationum, id est non ita ut de occultis judicetis eum reum. Non est enim damnandus, cujus cogitatio non est aperta, vel de quo nescimus qualis post futurus sit. Nsurpemus dijudicare cogitationes aliorum, sed Deo praebeamus cogitationes nostras, et faciem boni videntes gaudeamus; cor vero Deo committamus, pro quo oremus. Dico, assumite infirmum, et sunt inter vos quidam qui hoc possunt. Alius enim vestrum, in fide perfectus, credit se posse mandpotest assumere alios. Qui autem infirmus est,  qui cibos discern
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃ores sanat: atq iustificat. accepissent.
habitatione sunt ingentib. Uł accepimꝰ apła¬
tum. ñ solum muna gente ułoꝵ: s etiã in oĩb
gentib. Ioquid: ad obediendum fidei .i. ut fa¬
ciam ego cũ aliis apłis. eos obedire fidei xp̃i:
accepimus apłatum. & hoc: ꝓ noĩe eiꝰ . s. xp̃i.¬
Ad¬
romȩ habitantes. estiᷤ
uocati ꝑ gr̾am: &e inte¬

Expanded text:
peccatores sanat et justificat, accepissent. habitatione sunt, in gentibus. Vel accepimus apostolatum, non solum in una gente Judaeorum, sed etiam in omnibus gentibus. Ad quid? Ad obediendum fidei, id est ut faciam ego cum apostolis aliis eos obedire fidei Christi, accepimus apostolatum: et hoc pro nomine ejus, sciadRomae habitantes, estis vocati per gratiam et inte
Abbreviated transcription (Latin):
Ut quid enĩ predestinaretur cumiam eẽt qui
erat sinc mnicio. sine t̾mino sempit̾nus: Illud
aut̃ predestinandum erat: qd nundũ erat. ut
dei p̾destinatum negat. hunc eund̃e filium.
futurus erat scđdm carnẽ filiꝰ dauid: essec in
uirtute filius dĩ. Item. In qͣntum homo fac¬
tus est dĩ filuis. p̃destinatum ẽẽ dicimꝰ. Ccce
ex his patet. p̾destinationẽ esse de ꝑsona. id
semꝑ fuit .i. ñ scđm diuinitatẽ. s scd̾m humi¬

Expanded text:
Ut quid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino, sempiternus? Illud autem praedestinandum erat, quod nondum erat, ut Filium praedestinatum negat, hunc eumdem Filium futurus erat secundum carnem filius David, esset in virtute Filius Dei. Item, in quantum homo factus est Filius Dei, praedestinatum esse dicimus. Ecce ex his patet praedestinationem esse de persona, id semper fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m intelligimus. Gr̃a porro ⁊ pax: qͥdali¬
ud ẽ quam donum di. Un. nullo modo homini¬
b dari gra pot᷑. qua lib̾amur a pecc̃is. ⁊ pax: qͣ
reconciliamur do. isi in sp̃u sc̃o. & ido. ip̃atͥm¬
tas: parit̾ꝙ incõmutabilis unitas. in ista sa¬
luratione cognosectur. unitas apparet: ꝑhoc qd̾
ait ado. De hoc eodẽ tta ait auno. Sp̃s sc̃i nomen
ñposuit. qm in dons suis eum comp̾hendit.¬

Expanded text:
sanctum intelligimus. Gratia porro et pax quid aliud est quam donum Dei? Unde nullo modo hominibus gratia dari potest, qua liberamur a peccatis, et pax qua reconciliamur Deo, nisi in Spiritu sancto: et ideo ipsa Trinitas pariterque incommutabilis unitas in ista salutatione cognoscitur. Haimo Unitas apparet, per hoc quod ait, a Deo. De hoc eodem ita ait Haimo: Spiritus sancti nomen non posuit, quoniam in donis suis comprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
qua iustificatur imprꝰ
.i. fit iustus: qui prius
fuerat impiꝰ. & ido: p̾cipiende huius gr̃ȩ m̾ita
nulla pͥcedunt. qͥamitis impii. ñ gr̃a: s pena
debet᷑. nec istaeẽt gr̃a. si ñ daretur gratuita. s

Expanded text:
qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed