comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s adẽẽ credendist̃. cum diumis
specialit̾ mancipam᷑ obsequiis. idẽ
cum ecccł̃iam ing̃ssi. uel lectionib
sacris aurem accomodamꝰ. ut psal¬
modiȩ oꝑam damꝰ. uł orationi in¬
cumbimꝰ: ut etiam missarũ sollem¬
nia celebramꝰ. Unde monet apłs
mulieres in eccł̃ia uelam̃ hab̃e. suꝑ
caput: ꝓꝑterangłos. Et ꝓph̃a ait. In
conspectu angłoꝵ psallam tͥ. Nec
dubitare licet ubi corꝑis et sangui¬
nis dñici. myst̾ia gerunt᷑ suꝑnoꝵ
ciuiũ adẽẽ conuentꝰ: qui monumen¬
tum quo corpus ipsũ uenerabile po¬
sitũ fuerat. et unde resurgendo ab¬
scesserat. tam sedulis seruant excu¬
biis. Unde studendũ sollert̾ fr̃s mei
ut cum eccłiam uł ad diuinȩ lau¬
dis debita soluenda. uł ad agen¬
da missarũ sollemnia intramꝰ sẽꝑ
anglicȩ p̃sentiȩ memores. cum timo¬
re et ueneratione competenti.cele¬
ste compleamꝰ officiũ. in exemplũ
feminarũ dõ deuotarũ. que appa¬

Expanded text:
spiritus adesse credendi sunt, cum divinis spiritus adesse credendi sunt, cum divinis specialiter mancipamur obsequiis, id est, cum ecclesiam ingressi vel lectionibus sacris aurem accommodamus, vel psalmodiae operam damus, vel orationi incumbimus, vel etiam missarum solemnia celebramus. Unde monet Apostolus mulieres in ecclesia velamen habere super caput propter angelos. Et propheta ait: In conspectu angelorum psallam tibi . Nec dubitare licet ubi corporis et sanguinis Dominici mysteria geruntur, supernorum civium adesse conventus, qui monumentum quo corpus ipsum venerabile positum fuerat, et unde resurgendo abscesserat, tam sedulis servant excubiis. Unde studendum solerter, fratres mei, ut cum ecclesiam vel ad divinae laudis debita solvenda, vel ad agenda missarum solemnia intramus, semper angelicae praesentiae memores, cum timore ac veneratione competenti coeleste compleamus officium in exemplum feminarum Deo devotarum, quae appa
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iq nisu uirtutis ag̾e. ut magis
ad illum. Mestis autẽ de ablato cor¬
pore iħu mulierib apparuert̃ anglĩ
qui illis patefacta eiꝰ resurrectione
consolationis remedia ferrent. Qd̃
nc̃ qͦ inuisibilit̾ nob̃cũ agi minime
dubitare oportet: cum de longitu¬
dine p̃sentis incolatus. acde p̃sen¬
tia nr̃i conditoris salubrit̾ afflicti
repente suꝑnoꝵ ciuiũ que sint gau¬
dia et̾na recolimꝰ: ac recordata illoꝵ
beatitudine. in qua etiã nos fut᷑os
sꝑamꝰ. exilii quã patim᷑ erumnã
leuiꝰ ferre incipimꝰ: et quo resurgens
a morte redemptor nr̃ ascendit: illo
nos quoq quos redim̾e dignatus ẽ
sequi posse confidimꝰ. Nec latet an¬
glos crebro electis inuisibili adesse
p̃sentia: ut eos ut ab hostis callidi
defendant insidiis: uł maiori cele¬
stis desiderii gr̃a sustollant: apłõat¬
testante quiait. Nonne om̃s st̃ ad¬
ministratorii sp̃c in minist̾ium mis

Expanded text:
omnique nisu virtutis agere, ut magis omnique nisu virtutis agere, ut magis ad illum. Moestis autem de ablato corpore Jesu mulieribus apparuerunt angeli, qui illis, patefacta ejus resurrectione, consolationis remedia ferrent: quod nunc quoque invisibiliter nobiscum agi minime dubitare oportet, cum de longitudine praesentis incolatus, ac de absentia nostri Conditoris salubriter afflicti, repente supernorum civium quae sint gaudia aeterna recolimus, ac recordata illorum beatitudine, in qua etiam nos futuros speramus, exsilii quam patimur aerumnam levius ferre incipimus; et quo resurgens a morte Redemptor noster ascendit; illo nos quoque quos redimere dignatus est, sequi posse confidimus. Nec latet angelos crebro electis invisibili adesse praesentia, ut eos vel ab hostis callidi defendant insidiis, vel majori coelestis desiderii gratia sustollant, Apostolo attestante, qui ait: Nonne omnes administratorii sunt spiritus in
Abbreviated transcription (Latin):
neq ultra in carne mortali uidendũ
cẽ recolimꝰ. At uͦ iudeis ac paganis
qui mortẽ quidẽ redemptoris nr̃iꝗͣ
credunt irrident. tͥumphũ uere re¬
surrectionis eiꝰ ꝓrsus credẽ recusans:
quasi clausum lapide adhuc mo¬
num̃tum ꝑmanet: nec ualent in¬
gredi. ut cernentes ablatũ resur¬
gendo corpꝰ dñi resipiscant: quia
duritia sue infidelitatis repellunt᷑
ne animadu̾tant quia ñ potest in t̾ris
inueniri. mortuus. qui destructo mor¬
tis aditu. iam celoꝵ alta penetrauit.
Hoc qͦ qđ mulieres ñ inuento corꝑe
dñi m̃te const̾nabant᷑: nos congruit
imitari. M emiisse etenim continue
debemꝰ. quia corpꝰ dñi nr̃i interris
inuenire nequimꝰ: et eo magishumi¬
uare. quo nos constat de ꝓfundis cla-¬
mare ad eum qui habitat in celo: eo
ampliꝰ m̃te consternari: quo nos ui¬
demꝰ longe adhuc ꝑegrinari ab illo
in cuiꝰ solũ p̃sentia beatȩ uiu̾e ualemꝰ:

Expanded text:
neque ultra in carne mortali videndum neque ultra in carne mortali videndum esse recolimus. At vero Judaeis ac paganis, qui mortem quidem Redemptoris nostri quam credunt irrident, triumphum verae resurrectionis ejus prorsus credere recusant, quasi clausum lapide adhuc monumentum permanet, nec valent ingredi, ut cernentes ablatum resurgendo corpus Domini resipiscant, quia duritia suae infidelitatis repelluntur ne animadvertant quia non potest in terris inveniri mortuus, qui, destructo mortis aditu, jam coelorum alta penetravit. Hoc quoque quod mulieres non invento corpore Domini mente consternabantur, nos congruit imitari. Meminisse etenim continue debemus, quia corpus Domini nostri in terris invenire nequimus; et eo magis humiliari, quo nos constat de profundis clamare ad eum qui habitat in coelo, eo amplius mente consternari, quo nos videmus longe adhuc peregrinari ab illo in cujus solum praesentia beate vivere valemus,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis ab animo repellere
negligit: quasi dñm querens. minꝰ
parata secum aromata deculit. In¬
uenert̃ autẽ mulieres lapidem reuo¬
lutum a monum̃to: et ing̃sse ñ inue¬
nert̃ corpꝰ dñi ih̃u. Notum iuxta hy¬
storiam ẽ. narrante eugłista matheo
quia descendens de celo angłs. reuol¬
uit lapidem ab ostio monum̃ti: ñ
quidẽ ut exeunti dño uiam fac̾et.
s ut aꝑtus uacuuᷤq monum̃ti
locꝰ hominib eũ resurrexiᷤ¬
se ꝓderet. Mystice autem reuolutio
lapidis. sacram̃toꝵ ẽ reuolutio diui¬
noꝵ: que quondam lict̾a legis clau¬
debãt᷑ occulta. Lexenm in lapide
scͥpta ẽ. Et enim et nob̃ singłis cum
fide dñice passionis. et resurrectioniᷤᷤ
agnouimꝰ: monum̃tum ꝓfecto illiꝰ
qđd clausum fuerat a ꝑtũ ẽ. Ing̃dim᷑
et ipsi monum̃tum. nec corpꝰ dñi m
uenimꝰ. cum ordinem incarnatiõis
ac passionis illiꝰ sedulo corde retrac¬
tantes. resurrexisse illum a mortuiᷤ

Expanded text:
cogitationis ab animo repellere cogitationis ab animo repellere negligit, quasi Deum quaerens, minus parata secum aromata detulit. Invenerunt autem mulieres lapidem revolutum a monumento, et ingressae non invenerunt corpus Domini Jesu. Notum juxta historiam est, narrante evangelista Matthaeo, quia descendens de coelo angelus revolvit lapidem ab ostio monumenti, non quidem ut exeunti Domino viam faceret, sed ut apertus vacuusque monumenti locus hominibus eum resurrexisse proderet. Mystice autem revolutio lapidis sacramentorum est revelatio divinorum, quae quondam littera legis claudebantur occulta. Lex enim in lapide scripta est. Etenim et nobis singulis cum fidem Dominicae passionis et resurrectionis agnovimus, monumentum profecto illius, quod clausum fuerat, apertum est. Ingredimur et ipsi monumentum, nec corpus Domini invenimus, cum ordinem incarnationis ac passionis illius sedulo corde retractantes, resurrexisse illum a mortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
oraturi ing̃dim᷑: cum appropiamꝰ
altari: dm̃cicorꝑis et sanguiniᷤ
sumpt᷑i. Si enim
mulieres tanta cura corpꝰ dñi mor¬
tuum querebant: quantomagis nõ
conuenit. qui eum resurrexisse a mor¬
te qui ad cȩlos ascendisse. qui poten¬
tia diuinȩ maiestatis ubiq p̾sentẽ
cognouimꝰ. cum om̃i reu̾entia. eiꝰ
astare conspectib. eiꝰ mysteria cele¬
brare: Bene aucẽ dr̃. Portantes que
parauerant aromata. Aromata nãq
que ad obsequiũ dñi portemꝰ. pͥus
parasse ẽ: ad eũ cor añ tp̃s or̃omᷤ a suꝑuacuis
expurgare cogitationib: ut in ipso
temꝑe orandi. nil sordiũ m̃te reciꝑe
nil rerum labentiũ cogitare: nulla
p̃ter ea que p̃cam᷑. et ip̃sum cui sup¬
plicamꝰ meminisse nou̾imꝰ: uixta
exemplũ eiꝰ qui ait. Paratũ cormeũ
ds̃. paratum cor meũ: cantabo et
psalmum dicam dño. Nam qui ad
orandũ eccłias ing̃ssus. int̾ u̾ba ob¬
secrationis. consuetudinẽ suꝑflue

Expanded text:
oraturi ingredimur, cum appropiamus oraturi ingredimur, cum appropiamus altari Dominici corporis et sanguinis uri. Si enim mulieres tanta cura corpus Domini mortuum quaerebant, quanto magis nos convenit, qui eum resurrexisse a morte, qui ad coelos ascendisse, qui potentia divinae majestatis ubique praesentem cognovimus, cum omni reverentia ejus astare conspectibus, ejus mysteria celebrare? Bene autem dicitur: Portantes quae paraverant aromata. Aromata namque quae ad obsequium Domini portemus prius parasse, est ad eum cor ante tempus orationis a supervacuis expurgare cogitationibus, ut in ipso tempore orandi nihil sordium mente recipere, nihil rerum labentium cogitare, nulla praeter ea quae precamur, et ipsum cui supplicamus meminisse noverimus, juxta exemplum ejus qui ait: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum; cantabo, et psalmum dicam Domino . Nam qui ad orandum ecclesias ingressus inter verba obsecrationis consuetudinem superfluae
Abbreviated transcription (Latin):
S et nob̃ typicum p̃benexemplum
ut si dñm inuenire. si angłoꝵ deside¬
ramꝰ p̃sentia confortari. abiciamus
oꝑa tenebrarum. & induamꝰ nos
arma lucis: sic ut in die honesteam¬
bulemꝰ. Decet autẽ nos sic̃ oꝑũ bonoꝵ
luce fulgidos. ita etiam sp̃ualium
rauerant secum portasse referunt᷑.
Aromata etenim nr̃arum uoces st̃
orationũ. quib desidĩa cordis nr̃i
dño commñdamꝰ: attestante apło
ioħe. qui mundissima scõꝵ p̃cor¬
dia mystice describens. habebãt
inquit phyalas aureas plenas odo¬
ram̃toꝵ: que st̃ orationes sc̃oꝵ. Que
enim g̃ce a romata: latine odoram̃¬
ta uocant᷑. Dilucło gͥ aromata ad
monum̃tum dñi ferimꝰ: cũ memo¬
res passionis ac mortis quã ꝓ nob
suscepit. et actionũ bonarũ ꝓrimĩ
foris lucem monstramꝰ. et suauita¬
te purȩ compunctionis intꝰ in corde
feruemꝰ. Qđ et om̃ib horis. et tunc
marime fieri oportet. cum eccl̃iam

Expanded text:
Sed et nobis typicum praebent exemplum, Sed et nobis typicum praebent exemplum, ut, si dominum invenire, si angelorum desideramus praesentia confortari, abiciamus opera tenebrarum et induamur arma lucis, sicut in die honeste ambulemus. Decet autem nos, sicut operum bonorum luce fulgidos, ita etiam spiritalium a, quae paraverant, secum portasse referuntur. Aromata etenim nostra voces sunt orationum, quibus desideria cordis nostri domino commendamus, attestante apoJoanne, qui mundissima sanctorum praecordia mystice describens, habebant, inquit, phialas aureas plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum . Quae enim Graece aromata, Latine odoramenta vocantur. Diluculo igitur aromata ad monumentum Domini ferimus, cum memores passionis ac mortis quam pro nobis suscepit, et actionum bonarum proximis foris lucem monstramus, et suavitate purae compunctionis intus in corde fervemus: quod et omnibus horis, et tunc maxime fieri oportet, cum ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑta nob̃ ẽ fr̃es de resurrectio¬
ne dñi et saluatoris nr̃i
lectio recitata: neq erpo¬
nendo laborareopusẽ:
ubi notissima fidĩ nr̃e myst̾ia eu¬
angłicis replicant᷑ oracłis: s breuit̾
oportet intimare. que nobsint ex
eiꝰ lectionis imitatione facienda.
Una inquit sabbati ualde dilucło:
uenert̃ mulieres ad monum̃tum
Una sabbati. pͥma ẽ dies p ost diem
sabbati. quã nc̃ ob reuerentiã dñicȩ
resurrectionis dñicã uocare sole¬
mus. Sic emm scda sabbati tercia sab¬
bati. et cet̾i ex ordine dies: in scͥptura
sacra nom̃ a numero sortiunt᷑. Id ip¬
sum autẽ significat: ubi una sab¬
uidelicet. siue pͥmam diem post sab¬
batoꝵ. ħ ẽ requiescionũ diem ostñ¬
dens. Qđ autẽ mulieres dñm quesi¬
turȩ ualde dilucło uenert ad mo¬
num̃tum. magnã sui amoris erga
illum deuotionẽ demonstrant: ad
cuiꝰ obsequiũ mox ut noctis umbͣ
discessit: ut luce apparente facultas
eundi dabatur. festinare contendẽ.

Expanded text:
ta nobis est, fratres, de resurrectione Domini et Salvatoris nostri lectio recitata; neque exponendo laborare opus est, ubi notissima fidei nostrae mysteria evangelicis replicantur oraculis, sed breviter oportet intimare quae nobis sint ex ejus lectionis imitatione facienda. Una, inquit, Sabbati valde diluculo venerunt mulieres ad monumentum. Una Sabbati prima est dies post diem Sabbati, quam nunc ob reverentiam Dominicae resurrectionis Dominicam vocare solemus. Sic enim secunda Sabbati, tertia Sabbati, et caeteri ex ordine dies in Scriptura sacra nomen a numero sortiuntur. Idipsum autem significat, ubi una Sabvidelicet, sive primam diem post Sabbatorum, hoc est, requietionum diem ostendens. Quod autem mulieres Dominum quaesiturae valde diluculo venerunt ad monumentum, magnam sui amoris erga illum devotionem demonstrant, ad cujus obsequium mox ut noctis umbra discessit, ut luce apparente facultas eundi dabatur, festinare contendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cant. Una eg̃diens a celestib gaudis
iter aꝑuit: multi egredientes de exi¬
lio p̃senti. ad patͥam suꝑnam repe¬
tendi ianuam iam reseratã astruuii.
S quia ñ immerito mouet eos. qui
simplicia tantum monum̃ta nor̃t
quomͦ factũ fuerit monum̃tũ illd̃
dñicum. ut tot homines una cum
angłis caꝑet: oportunum putamꝰ
simplicit̾ karitati ur̃e que de illo cõ¬
ꝑimꝰ explicare. iuxta relationẽ eoꝵ
qui nr̃a etate iherosolimis fueruit
queq ib uidert̃. redeuntes nob̃ scͥp¬
ta reliquer̃t. Domꝰ gͥ rotunda erat
ercisa in petra. tante altitudinis. ut
qui in medio staret manu culm̃ tan¬
gere posset. Hanc ingredientib erat
a dextͥs ille locus. qui specialit̾ dñici
corꝑis receptui paratus ẽ: septẽ quidẽ
pedum longus: tͥum uͦ m̃sura pal¬
moꝵ reliquo pauim̃to eminentior.
Qui ñ uulgariũ more sepulchrorum
mulieres uidert̃ iuuenem sedentẽ
intrantib erat adextris: s et ipse¬

Expanded text:
cant. Una egrediens a coelestibus gaudiis cant. Una egrediens a coelestibus gaudiis iter aperuit; multi egredientes de exsilio praesenti ad patriam supernam repetendi januam jam reseratam astruunt. Sed quia non immerito movet eos qui simplicia tantum monumenta norunt quomodo factum fuerit monumentum illud dominicum, ut tot homines una cum angelis caperet, opportunum putamus simpliciter charitati vestrae quae de illo comperimus explicare, juxta relationem illorum qui nostra aetate Hierosolymis fuerunt, quaeque ibi viderunt redeuntes nobis scripta reliquerunt. Domus igitur rotunda erat, excisa in petra, tantae altitudinis, ut qui in medio staret manu culmen tangere possea dexteris ille locus qui specialiter dominici corporis receptui paratus est, septem quidem pedum longus, trium vero mensura palmorum reliquo pavimento eminentior, qui non vulgarium mulieres viderunt juvenem sedentem intrantib
Abbreviated transcription (Latin):
ne mortuus. sola carne surrer̃: qͥa
animȩ suȩ uitã quã penitendo reci¬
ꝑet. numquã peccando amisit: ut
et om̃e genꝰ humanũ in tudicio de
morte carnis surrecturũ. exemplo
sue resurrectionis ostenderet: & om̃s
electos ante iudiciũ de morte anime
suscitandos. sacram̃to eiꝰdem sue re¬
surrectionis intimaret. Qgͦ sua sim¬
pla morte duplã nrãm destrurit:
recte duab noctib & una int̾has
die in momim̃to iacuit: ut ꝑ ipsũ
qͦ tempꝰ suȩ sepulte signaret: quia
tenebras nr̃e duplȩ mortis. suȩ sim¬
plȩ mortis luce discut̾et. Reg̃ssȩ aut̃
mulieres a monum̃to. nuntiauert̃
apłis que ibi uiderant. uł ab angłis
audierant. Qđ diuinȩ pietatis ac¬
tũ dispensatione cognoscit᷑. ut a
sexu femineo pͥmȩ p̃uaricationiᷤᷤ
colletur obꝓbrium. Ecce enim mor¬
tem quã una mulier mundo adia¬
bolo seducta intulerat: plures ab
anglis edocte iam destructã p̃di¬

Expanded text:
ne mortuus, sola carne surrexit, quia ne mortuus, sola carne surrexit, quia animae suae vitam, quam poenitendo reciperet, nunquam peccando amisit, ut et omne genus humanum in judicio de morte carnis surrecturum, exemplo suae resurrectionis ostenderet, et omnes electos ante judicium de morte animae suscitandos sacramento ejusdem suae resurrectionis intimaret. Qui ergo sua simpla morte duplam nostram destruxit, recte duabus noctibus et una inter has die in monumento jacuit, ut per ipsum quoque tempus suae sepulturae signaret quia tenebras nostrae duplae mortis suae simplae mortis luce discuteret. Regressae autem mulieres a monumento, nuntiaverunt apostolis quae ibi viderant, vel ab angelis audierant. Quod divinae pietatis actum dispensatione cognoscitur, ut a sexu femineo primae praevaricationis tolleretur opprobrium. Ecce enim mortem, quam una mulier mundo a diabolo seducta intulerat, plures ab angelis edoctae jam destructam praedi
Abbreviated transcription (Latin):
quã citissima resurrectionis uir¬
tute in et̾num conculcauit. mysti¬
cis in altari renouatur officiis. Nec
sine discussione p̃tereundũ. quare
dñs ac redemptor nr̃. t̾cia die resur¬
gere. hoc ẽduab noctib et una die
uoluit in sepulchro quiesc̾e. Siqui¬
dem sexta sabbati qua passus ẽ. se¬
ro positusẽ in monum̃to. mane pri¬
ma sabbati surrex̃. Duab etenim
mortib nat᷑a humana tenebat᷑ ob¬
noria: animȩ uidelicet et carnis.
animȩ quidẽ ꝓpter peccatũ: carniᷤ
uͦ ꝓpt̾ penam peccati. Mors namq
anmȩ ẽ. cum ꝓpt̾ peccatum suum
deserit᷑ a deo. qui ẽ uita eiꝰ: mors cor¬
poris. cum ꝑ iudiciũ diuinũ dese¬
riturabanima. que ẽ uita illius:
Sicut etiam resurrectio anime abie¬
talabe peccati in sereciꝑe dm̃: ita
resurrectio ẽ carnis. soluta penacor¬
ruptionis in se recipe animã. His itaq
duab mortib a pͥmo parente gen̾is
utramq damnauit. Solanãq car¬

Expanded text:
quam citissima resurrectionis virquam citissima resurrectionis virtute in aeternum conculcavit, mysticis in altari renovatur officiis. Nec sine discussione praetereundum quare Dominus ac Redemptor noster tertia die resurgere, hoc est, duabus noctibus et una die voluit in sepulcro quiescere: siquidem sexta Sabbati, qua passus est, sero positus est in monumento, mane prima Sabbati surrexit. Duabus etenim mortibus natura humana tenebatur obnoxia, animae, videlicet, et carnis: animae quidem, propter peccatum; carnis vero, propter poenam peccati. Mors namque animae est cum propter peccatum suum deseritur a Deo qui est vita ejus; mors corporis cum per judicium divinum deseritur ab anima, quae est vita illius. Sicut etiam resurrectio animae est, abjecta labe peccati, in se recipere Deum; ita resurrectio est carnis soluta poena corruptionis in se recipere animam. His itaque duabus mortibus a primo parente generisutramque damnavit. Sola namque car
Abbreviated transcription (Latin):
locutus ẽ uob̃. cum adhuc in galilea
eẽt dicens: quia oportet filiũ homi¬
nis tradi in manꝰ peccatoꝵ hominũ
et crucifigi. et die tercia resurgere
Plana sunt hec u̾ba angłoꝵ. & cunc¬
tis nota fidelib: utpote sine quoꝵ
scientia nullatenꝰ posst̃ ẽẽ fideles.S
ẽ qđ in illis fr̃ntatẽ ur̃am. una nobẽ
admon̾e debeamꝰ: ut iuxta qđ angli
p̃ciptunt. recordem᷑ sepius. ac sollici¬
ta m̃te u̾semꝰ: quia filĩ dĩ. hominis
fieri dignatus ẽ filius: ut nos in se
credentes dĩ fac̾et filios: traditus ẽ
in manꝰ hominũ peccatoꝵ. ut nos
a consortio hominũ peccatoꝵ segre¬
garet: simul a sp̃uum malignoꝵ
ẜotestate lib̃ar&: crucifirus die t̾cia
resurrȩx̃. ut nob̃ uirtutẽ ꝓ se patien¬
di. et spem in se resurgendi. ac secũ
uiuendi donaret. Hec dñice dispen¬
sationis archana. et semꝑ nos ani¬
mo decet retin̾e: et intentiꝰ solito
ubi beatissime passionis sacram̃ta
conficiunt᷑: ubi mors saluatoriᷤ nr̃i

Expanded text:
m adhuc in Galilaea esset dicens: Quia oportet Filium hominis tradi in manus peccatorum hominum, et crucifigi, et die tertia resurgere . Plana sunt haec verba angelorum et cunctis nota fidelibus, utpote sine quorum scientia nullatenus possunt esse fideles. Sed est quod in illis fraternitatem vestram una nobiscum admonere debeamus, ut, juxta quod angeli praecipiunt, recordemur saepius, ac sollicita mente versemus, quia Filius Dei hominis fieri dignatus est filius, ut nos in se credentes Dei faceret filios. Traditus est in manus hominum peccatorum, ut nos a consortio hominum peccatorum segregaret, simul a spirituum malignorum potestate liberaret. Crucifixus die tertia resurrexit, ut nobis virtutem pro se patiendi, et spem in se resurgendi, ac secum vivendi donaret. Haec dominicae dispensationis arcana et semper nos animo decet retinere, et intentius solito ubi beatissimae passionis sacramenta conficiuntur, ubi mors Salvatoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ explanatis: libet intueri adim¬
pletam ẽẽ ꝓpħiam ysaiȩ: quã de
sepultura ac resurrectione dñica
simul et de nr̃a fide ac salute p̃dix̃.
In die illa radix iesse qui stat in sig¬
num popłoꝵ.ipsum gentes dep̃¬
cabunt᷑: eterit sepulchrũ eꝰ głosum.
Radir quippe iesse dñs ẽ: natꝰ quidẽ
exstyrpe iesse scđm humanitatem
s conditor ipsius iesse scdm diuini¬
tatem. Qui stat in signum ppłoꝵ:
quia signum salutis quo credenti¬
um popłi a callidi hostis malicia
muniunt᷑. ipsius ẽ passione sacra¬
tum. Ipsum gentes dep̃cabunt᷑.:
quia ñ solum iudeos. s et nos qui
de finib t̾re ad eum clamare nos¬
cim᷑: gr̃a sue uisitationis ad uoca¬
uit. Et ẽ sepulcbrũ eiꝰ głosum:
quia locum in quo regnũ mortiᷤ
diruit : palmȩ ꝑhemnis indiciis
memorabilẽ seruauit. Quaꝓpter
dilectissimi tota ad ipsum m̃te
conu̾si dep̃cem᷑: ut nos signo sue
ꝓtectionis. ab hostium liberet. in¬

Expanded text:
mus explanatis, libet intueri adimmus explanatis, libet intueri adimpletam esse prophetiam Isaiae, quam de sepultura ac resurrectione dominica simul et de nostra fide ac salute praedixit: In die illa radix Jesse qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum . Radix quippe Jesse Dominus est, natus quidem ex stirpe Jesse secundum humanitatem, sed conditor ipsius Jesse secundum divinitatem, qui stat in signum populorum, quia signum salutis quo credentium populi a callidi hostis malitia muniuntur, ipsius est passione sacratum. Ipsum gentes deprecabuntur, quia non solum Judaeos, sed et nos qui de finibus terrae ad eum clamare noscimur, gratia suae visitationis advocavit. Et est sepulcrum ejus gloriosum, quia locum in quo regnum mortis diruit, palmae perennis indiciis memorabilem servavit. Quapropter, dilectissimi, tota ad ipsum mente conversi deprecemur, ut nos signo suae protectionis ab hostium liberet in
Abbreviated transcription (Latin):
in una eademq perra excisa. Talem
quidem dñici monum̃ti pͥmo positi¬
onem fuisse ꝑcepimus. At nẽ tradt̃
eccliam ibi ẽẽ rotundam. eximiioꝑiͤ
tͥplici pariete distinctam: in cuiꝰ me¬
dio sit monum̃tum. et hoc deforis
marmoꝵ crustis. usq ad sum ma
cul minis tecti: ipsum uͦ culmen
a uro uestitũ. auream crucẽ gestare
ñ modicã: cuiꝰ ad orientẽ ȩccłie. gol¬
gothana ẽ ecclla. que int̾alia orna¬
m̃ta taliloco congrua. crucẽ argen¬
team habet ꝑ grandẽ. in loco quo
dñs crucifigi ꝓ nr̃a ẽ salute digna¬
tus: pendente magno faro desuꝑ
id ẽ erea tota cum lampadib: que
ipsam crucem debita lucis uen̾a¬
tione coronent. S et huiꝰ ad orien¬
talem plagam ȩcclłiȩ. prima ẽ ȩccłia
constantiniana.que alio nomine
martyrͥum uocat᷑: ubi crux dm̃ab
helena constantini matre reꝑta ẽ.
et ob id ipse ibidem eccłiam magni¬
fico ac regio cultu. construx̃. His
de scõꝵ situ locoꝵ. ꝓut dicere potui¬

Expanded text:
in una eademque petra excisa. Talem quidem dominici monumenti primo positionem fuisse percepimus. At nunc tradunt ecclesiam ibi esse rotundam eximii operis, triplici pariete distinctam, in cujus medio sit monumentum, et hoc deforis marmorum crustis usque ad summa culminis tecta; ipsum vero culmen auro vestitum auream crucem gestare non modicam, cujus ad Orientem ecclesiae Golgothana est ecclesia, quae inter alia ornamenta tali loco congrua crucem argenteam habet pergrandem in loco quo Dominus crucifigi pro nostra est salute dignatus; pendente magno pharo desuper, id est aerea rota cum lampadibus, quae ipsam crucem debita lucis veneratione coronent. Sed et hujus ad Orientalem plagam ecclesiae proxima est ecclesia Constantiniana, quae alio nomine Martyrium vocatur; ubi crux Domini ab Helena Constantini matre reperta est, et ob id ipse ibidem ecclesiam magnifico ac regio cultu construxit. His de sanctorum situ locorum, prout dicere potui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcidamꝰ ante dm̃: ploremꝰ coramo ño
qui fecit nos: ut et exraudiri m̾eam᷑
uideamꝰ solliciti. qualit̾ nos uiuere
uelit. quid nos fac̾e iusserit. qui
fecit nos. Queram̃ dñm et confir¬
memur: queramꝰ faciem eiꝰ semper.
et ut hunc inuenire. et uidẽ meream᷑
mundemꝰ nos ab om̃i inquinam̃to
carnis et sp̃s: quia ñ nͥ casto corpore
in die resurrectionis ad celos suble¬
uari. ñ nͥ mnundo corde głam ualent
diuine maiestatis intueri. Pulsemꝰ in
fatigabili desid̃ĩo eterne beatitudimꝰ
aurespii conditoris: nec deficiamus a
ceptis. pͥusquam illo aꝑiente de carce

Expanded text:
m, ploremus coram Domino, qui fecit nos. Et ut exaudiri mereamur, videamus sollicite qualiter nos vivere velit, quid nos facere jusserit qui fecit nos. Quaeramus Dominum et confirmemur, quaeramus faciem ejus semper; et ut hunc invenire et videre mereamur, mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, quia nonnisi casto corpore in die resurrectionis ad coelos sublevari, nonnisi mundo corde gloriam valent divinae Majestatis intueri. Pulsemus et infatigabili desiderio aeternae beatitudinis aures pii Conditoris, nec deficiamus a coeptis priusquam, illo aperiente, de carce
Abbreviated transcription (Latin):
Ns̃ et redemptor nr̃ ad
celestis regnigaudia nos
puemre desiderans. & noᷤ
eadem gaudia a se pet̾e docuit: et
nob̃ petentib se hec daturum ẽẽ ꝓmi¬
sit. Pecite inquit. et dabitur uobis
querite. et inuenietis: pulsate. et aꝑi¬
etur uob̃. Que nob̃ sunt u̾ba dñinr̃i
frẽs km̃i. magnoꝑe ac toto corde pen¬
sanda: quia ui delicet regnum celoꝵ
ñ ociosis et uacantib. s petentibus.
querentibꝰ et pulsantib dandum:
iuueniendum. et aꝑiendũ. ẽẽ testat᷑.
Pecenda ẽgͦ ianua regniorando: que¬
renda recte uiuendo: pulsanda: ꝑse
uerando. Non enĩ sufficit u̾bis tan¬
tummꝰ dñm rogare: si ñ etiã quesi¬
erimꝰ diligentiꝰ qualit̾ nob̃ sit uiuen¬
dum. ut dignisimꝰ impetrare que
poscimꝰ: ipso actestante qui ait. Noi
tatem patͥs mei qui in celis ẽ. ipse in¬
trabit in regnum celoꝵ. Neq aliqͥd
ꝓlest bona inchoassez si ñ quisq
studeat ea que bene inchoauerit
usq ad finem firmum ꝑduc̾e: qͥn

Expanded text:
s et redemptor noster ad coelestis regni gaudia nos pervenire desiderans, et nos eadem gaudia a se petere docuit, et nobis petentibus se haec daturum esse promisit. Petite, inquit, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis. Quae nobis sunt verba Dominirissimi, magnopere ac toto corde pensanda, quia, videlicet, regnum coelorum non otiosis et vacantibus; sed petentibus, quaerentibus, pulsantibus dandum, inveniendum et aperiendum, esse testatur. Petenda est ergo janua regni orando, quaerenda recte vivendo, pulsanda peerando. Non enim sufficit verbis tantummodo Dominum rogare, si non etiam quaesierimus diligentius, qualiter nobis sit vivendum, ut digni simus impetrare quae poscimus, ipso attestante, qui ait: « Non tatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum . Non aliquid prodest bona inchoasse, si non quisque studeat ea quae bene inchoaverat usque ad finem firma perducere; quin
Abbreviated transcription (Latin):
tuã pͥncipes tuos sic̃ antea. et con¬
siliarios tuos sicut ab mitio. Et tc̃
uocab̃is ciuitas iusticie. et mater
ciuitatum. idẽ eccłiarum fidelis
syon. ꝓpterquasdã similitudmes¬
nes. dm̃ uł dĩ filium ñ cognoscen¬
tes. Est enim animal hoc ĩmun¬
dum. et p̃cet̾is pene ium̃tis ma¬
gis irrationabile. et stultũ. et in¬
firmum. et ignobile. et oñiferũ
magis. Sic fuert et hominesante
nib immundi. et irrationabiles
u̾bi ratione carentes: qntum ad

Expanded text:
tuam principes tuos, sicut prius, et consiliarios tuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis civitas justitiae, et mater civitatum , id est Ecclesiarum fidelis Sion. Propter quasdam igitur snes, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante nibus immundi et irrationabiles verbi ratione carentes, quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
os istos. petrum et philippũ apłos
exponit intelligi. oport̾e: qm̃ hipri¬
mum transgredientes iudaicos fi¬
nes. gentes addurert̃ ad xp̃m. Phy¬
lippus quidem samariã. quam ip¬
sam samariã asinam eẽ int̾pretat᷑.
petrus autẽ gentes accipiens corne¬
lium exgentib quasi samarie pul¬
ego solus dñs. ñ solum animaliũ
neq solum eoꝵ qui mͥ subditi sunt
s omniũ hominũ etiã qui mͥ contͣ᷑¬

Expanded text:
os istos Petrum et Philippum apostolos exponit intelligi oportere, quoniam hi, primum transgredientes Judaicos fines, gentes adduxerunt ad Christum. Philippus quidem Samariam, quam ipsam Samariam asinam esse interpretatur. Petrus autem gentes accipiens Cornelium ex gentibus quasi Samariae pulego solus sum Dominus, non solum animalium, neque solum eorum, qui mihi subditi sunt, sed omnium hominum, etiam qui mihi cont
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓpt̾ xp̃m detm̃ta: et arbitror st̾cora
ẽẽ. ut. xp̃m lucrifaciam. Qui autẽ
tes. ipsi erant credentes et eruditi.do¬
ctores: qui ex ꝓpħis accipientes exem¬
pla uiua de xp̃o. quasi de arboribus

Expanded text:
istum detrimenta, et arbitror stercora esse, ut Christum lucrifaciam . Qui autem arboribus, sunt credentes et eruditi doctores, qui ex prophetis accipientes exempla quasi de arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
ab soluim᷑. Sic̃ enĩ uidemꝰ in istis
mundialib regnis. quom̃ in pͥmis
quidem nemo potest fac̾e se ipsũ
regem. sed popłs creat sͥ regem qͣm
eligit:⁊ s cum rex ille fuerit factus
et confirmatus in regno.iam habet
pellere: nam pͥmum quidem in
potestate popłi ẽ facere sibi regem
quem uult. factum aut̃ de regno
expelle iam non ẽ in potestate eiꝰ:
et sic uoluntas popli postea in ne¬
cessitatem conu̾titur: sic et homo
pͥusquã peccet. lib̃um habet arbi¬
trium. utrum uelit sub regno ẽẽ
diaboli. Cum autẽ peccando se tra¬
potest de potestate eꝰ exire: s sic pri¬
ma uoluntas eiꝰ in necessitatẽ conũ¬

Expanded text:
a sic ait: « Sicut enim videmus in istis mundialibus regnis quomodo in primis quidem nemo potest facere seipsum regem, sed populus eligit sibi regem, quem vult: sed cum rex ille fuerit factus et confirmatus in regno, jam habetpellere. Nam primum quidem in potestate populi est facere sibi regem quem vult; factum autem de regno repellere, jam non est in potestate ejus, et sic voluntas populi postea in necessitatem convertitur. priusquam peccet, liberum habet arbitrium, utrum velit sub regno esse dyaboli. Cum autem peccando se trapotest de potestate eius exire. Et sic prima voluntas eius in neccessitatem eiu
Abbreviated transcription (Latin):
Nis cognosc̾e mansuetudinẽ uenien¬
tis: Considã speciem aduentus eius.
Non sedet in curru aureo.p̃ciosa
purpura fulgens: nec ascendit suꝑ
feruidum equũ. discordie amato¬
rem et litis: qui głe iactantia pectũ
habet repletũ: qui d elonge odorat᷑
bellum. et gaudet ad uocem tube
et cum uidit sanguineã pugnam
dicit in corde suo benefactũ: s sedet
suꝑ asinam tͣnquillitatis. et pacis
amicam. Non aut̃ uides in circui¬
tu eiꝰ splendentes gladios: aut cet̾a
ornam̃ta armoꝵ terribilium.S qͥd:
Ramos frondentes: testimonia pieta¬
tis. Uenit gͦ mansuetꝰ: ñ ut ꝓpt̾ poten¬
tiam tim̾et᷑ s ut ꝓpter masuetudi.¬
nem amaret᷑. Sedens suꝑ asinam et

Expanded text:
Vis cognoscere mansuetudinem venientis, considera speciem adventus ejus . Non sedet in curru aureo pretiosa purpura fulgens, nec ascendit super fervidum equum discordiae amatorem et litis, qui gloria jactantiae pectus habet repletum, qui de longe odoratur bellum, et gaudet ad vocem tubae, et cum viderit sanguineam pugnam, dicit in corde suo: Bene factum; sed sedet super asinam tranquillitatis et pacis amicam. Non autem vides in circuitu ejus splendentes gladios, aut caetera ornamenta armorum terribilium. Sed quid? ramos frondentes, testimonia pietatis. Venit ergo mansuetus, ut non propter potentiam timeretur, sed ut propter mansuetudinem amaretur sedens super asinam et
Abbreviated transcription (Latin):
cula iudeoꝵ. E untes aut̃ disciplĩ
fecert̃ sicut p̃ceꝑat eis iħc: et ad¬
duxert̃ asinã et pullum. Qm̃ eun¬
tes apłi soluert̃ asmam alienam:
minist̾ium quidẽ fuit illoꝵ: uirtꝰ
aut̃ et auctoritas.xp̃i. Nec enm
qd̃ aplisoluert̃ iudeos uł gentes de
uincło inimici: in pͥma quidem
facie. eoꝵ uidebat᷑ opus. reuera aũ
uirtus fuit. et gr̃a xp̃i. Nec eñ a
xp̃o duodecim constituti. totum
mundũ ligatum sub potestate
diaboli. solu̾e potuissent: nͥ gr̃a xp̃i

Expanded text:
scipuli fecerunt sicut praecepit illis, et adduxerunt asinam et pullum. Quod euntes apostoli solverunt asinam alienam, ministerium fuit quidem illorum, virtus autem et auctoritas Christi. Nec enim quod apostoli solverunt Judaeos et gentes de vinculo inimici, in prima quidem facie eorum videbatur opus, revera autem virtus fuit et gratia Christi. Nec enim a Christo duodecim constituti totum mundum ligatum sub potestate diaboli solvere potuissent, nisi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ tm̃mͦ cesarem: ecce rex tuus uenit
tͥ mansuetꝰ. sedens suꝑ asinam. Si
tellex̾is uenit tͥ: si ñ intellex̾is. ueni¬
et contra te. Id ẽ si incellex̾is. ueniet
ut saluet te. et sub pedib tuis sub¬
iuget gentes: ut gaudens ꝑ ꝓpħam
magnꝰ suꝑ omnẽ terram: subiecit
popłos nob̃: et gentes sub pedibus
nr̃is. El egit nob̃ hereditatẽm sibi
speciem iacob quem dilex̃. Si autẽ
ñ intellex̾is. ueniet ut ꝑdat te. et
de templo scĩtatis expellat: et aliã
sponsam de gentib castiorem indu¬
cat in cubicłm scĩtatis: ut tu ꝓiecca¬

Expanded text:
ce rex tuus venit tibi mansuetus, cedens super asinam. Si intellexeris, venit tibi; si non intellexeris, veniet contra te, id est, si intellexeris, veniet ut salvet te, et sub pedibus tuis subiget gentes, ut gaudens per Propmagnus super omnem terram subjecit populos nobis, et gentes sub pedibus nostris; elegit nos haereditatem sibi speciem Jacob quem dilexit . Si autem non intellexeris, veniet ut perdat te, et de templo sanctitatis expellat, et aliam sponsam de gentibus castiorem inducat in cubiculum sanctitatis suae. Vis c
Abbreviated transcription (Latin):
factori. Gentes enim ds̃ in potestate
diabłi ꝓ tempore reliquit ut cẽptet:
non in eternum contempsit ut ꝑ¬
dat. Necesse ẽ enim ut faciat quod
scͥptum ẽ. Homines et ium̃ta sal-¬

Expanded text:
factori. Gentes enim Deus in potestate diaboli pro tempore reliquit ut tentet, non in aeternum contempsit, ut perdat. Necesse est autem ut fiat quod scriptum est: Homines et jumenta sal
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ. et impotentiã cet̾oꝵ
misertus imꝑfectioni eoꝵ ułifir¬
mitati: secute st̃ turbe multe. Aiz¬
quand ꝓpter caritatem: aliqͣnti
ꝓpter doctrinã: aliqͣnti ꝓpteram¬
mirationẽ et curationẽ. Et ecce

Expanded text:
infirmitatem et impotentiam caeterorum, infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admiration
Abbreviated transcription (Latin):
ocente in monte dño
discipłi uenert̃ ad eum
ficut alacres: sic̃ domesti¬
ci. sicut ꝓrimi: sic̃ amici uł frẽs.
Ideo ait et dñs ad eos. Nos estis sal
terre: et uos estislur mundi. Nc̃ uͦ
descendente eo demonte.turbe
secute st̃ eum. que in montem as¬
cendẽ ñ potuert̃: ut pigri popłi:
ut negligentes: ut imꝑfecti. Ita
et filii ifrł pͥmitus in montem as¬
cende ñ ualuert: ad obuiandũ
dõ ꝑgere ñ potuer̃t. ꝓpter suam
irreligiositatẽ. et impietatẽ: s solꝰ
moyses ascendit. et paucicum eo
semoꝵifrt. Ita et cum dño disci¬
płi soli in montẽ ascendert̃: et
tardiores deorsum stetert. Sic et
mͦ uigilantes et alacres et fideles
anime.dm̃ tim̃tes. et dñm diligen¬
tes. regna celestia desidantes. dñm
semꝑ sequentes: post dñm in illũ
celestem montẽ ascendunt:audien¬
tes apłm dicentem. Que sursum st̃
querite: que sursũ st̃ sapite: ubi
xp̃c ẽ in dext̾a dĩ sedens. D escenden¬
te nunc dño.hoc ẽ inclinante sead

Expanded text:
e in monte Domino, discipuli venerunt ad eum sicut alacres, sicut domestici, sicut proximi, sicut amici vel fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pigri populi, ut negligentes, ut imperfecti. Ita et filii Israel primitus in montem ascendere non valuerunt, ad obviandum Deo pergere non potuerunt propter suam irreligiositatem et impietatem, sed solus Moyses ascendit, et pauci cum eo seniorum Israel: ita et cum Domino discipuli soli in montem ascenderunt, et tardiores deorsum steterunt. Sic et modo vigilantes et alacres et fideles animae, Deum timentes et Dominum diligentes, regna coelestia desiderantes, Dominum semper sequentes, post Dunt audientes Apostolum dicentem: Quae sursum sunt quaerite, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Descendente nunc Domino, hoc est, inclinante se ad
Abbreviated transcription (Latin):
us a spectus. Iccirco ego accessu et
introitu tuo indignꝰ sum: et iste
infirmus u̾bi tui uifitatione in¬
diget. Et ideo dic u̾bo: et sanabit᷑
puer m̃s. S et hoc nullum nr̃m
ꝑtranseat. sicut pusillũ aliquid
qđ dixit istebeatus: ñ sum dignꝰ
ut sub tectũ meum intres. Intrat
et nec̃ dñs sub tectum credentium:
duplicifigura. ul more. Nunc
enim qñ sci et religiosi et dõ ac¬
ceptabiles. eccłiarum antistites.
sub tectũ tuum intrant: tunc
ibidem dñs ꝑ eos ingͣditur: et
tu sic extimeas. tamquã dñm
suscipiens. Et aliud. Qñ sẽm
sumis cibũ. qñ illud incorruptũ
accipis epłm: q̃n uite pane et
pocło frueris: qñ manducas et
imitare hunc centurionẽ et dicito
Dñe non sum dignus ut intres sub
tectum meum. Ubi enim indigne
ingreditur: ibi ad iudicium ingre¬
ditur illi accipienti. S adhucqͥd
addiditillebeatus in sequentib :
Nam et ego homo sum sub potesta¬
te constitutꝰ: et habeo sub me mili¬

Expanded text:
us aspectus. Idcirco ego accessu et us aspectus. Idcirco ego accessu et introitu tuo indignus sum, et iste infirmus verbi tui visitatione indiget, et ideo dic verbo, et sanabitur puer meus. Sed et hoc nullum nostrum pertranseat, sicut pusillum aliquid, quod dixit ille beatus: Non sum dignus ut sub tectum meum intres. Intrat et nunc Dominus sub tectum credentium duplici figura vel more. Nunc enim quando sancti et religiosi et Deo acceptabiles Ecclesiarum antistites sub tectum tuum intrant, tunc ibidem Dominus per eos ingreditur, et tu sic existimes tanquam Dominum suscipiens. Et aliud, quando sanctum sumis cibum, quando illud incorruptum accipis epulum, quando vitae pane et poculo frueris, quando manducas et imitare hunc centurionem et dicito: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Ubi enim indigne ingreditur, ibi ad judicium ingreditur illi accipienti. Sed adhuc quid adjecit ille beatus in sequentibus? Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, et habeo sub me mili
Abbreviated transcription (Latin):
magnam fidem suam ꝓferens.di¬
cat. dne terruisti me de hoc ꝓmisso:
conturbasti me hoc dicco. int̾fe¬
cisti fortitudinẽ anime mee in hoc
quatione. non sum dignus accessu
et introitu tuo. Dñe: non sũ dignꝰ
ut intres sub teccum meũ. Moy¬
ses pͥmitus ille magnus tuus con¬
fabulator: ille mirabilis tuoꝵ¬
narrator oꝑum: ille fidelis in to¬
ta domo tua miniũ sehumiliauit
dicens. non sum dignus ante hester¬
num et tercium diem.Quantoma¬
gis ego dicam. dñe non sum dignuᷤ
ut intres sub cectum meum: Alie¬
nigena sum. gentilissum: miles
sum. gladio accinctus: sanguinẽ
fundens: ad p̾lium exiens. Ideoq
ñ sum dignus ut intres sub tectũ
meũ. s tantum dic u̾bo: s tantũ
uent u̾bo. Uerbum tuũ: aspectus
tuus ẽ. Uerbum tuũ: opus consũ¬
matum ẽ.I deoq dic ũbo: ostende
absens corpore: qd p̃sens sp̃u con¬
summare potenses. Ubiq indefi¬
ciens tua p̾sentia: ubiq p̃sens tu¬

Expanded text:
magnam suam fidem proferens, dimagnam suam fidem proferens, dicat: Domine, terruisti me de hoc promisso, conturbasti me de hoc dicto, interfecisti fortitudinem animae meae in hoquatione, non sum dignus accessu vel introitu tuo. Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Moses primitus ille magnus, et tuus confabulator, ille mirabilis narrator operum tuorum, ille fidelis in tota domo tua, nimium se humiliavit, dicens: Non sum dignus ante hesternum et tertium diem. Quanto magis ego dicam, Domine, non sum dignus ut sub tectum meum intres! Alienigena sum, gentilis sum, miles sum gladio accinctus, sanguinem fundens, ad praelium exiens, ideoque non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, sed tantum veni verbo. Verbum tuum aspectus tuus est, verbum tuum opus consummatum est. Ideoque dic verbo, ostende absens corpore quod praesens spiritu consummare potens es. Ubique indeficiens tua praesentia, ubique praesens tu
Abbreviated transcription (Latin):
quorait. Scio enim qͥa ad omnia
cognoscentẽ loquor. Non u̾bosor:
scio enim qđ omnia p̾scienti respoi¬
deo. Ideoq iste cognoscens corda
respondens ait. Ego ueniam: et
curabo eum. Ego ad abraham
ueniens. senilem sare sa naui uterũ:
in senectute eis isaacfilium donans:
ego et nunc ueniens adte.curabo
tum tuum huicͦ Nec querit. nec pe¬
tit. sciens qđ ñ acceptabilis sit. ut ue¬
nias in domum eiꝰ. ꝓpterquid
omnino hoc ꝓfers: Ob hoc ut et
uos ualeatis. et eius fidĩ similetis:⁊
cognoscatis quid iste sit: ul qualiᷤ
in eo fidĩ thesaurus habeatur occul¬
tus. Iam enim et pͥmitus abraham
temptaui. ñ ꝓpter hoc ut cognos¬
cerem. quemante sciebam. s ut
uos ei similes in om̃i temptatione
& fortissimi inueniamim. Et iob
ita ꝓbaui: non ꝓpter hoc ꝓbaui quẽ
iustũ testificatus sum: s ut uob̃
spem et fiduciam. uł confidentiã
demonstrẽ. Ideoq et huic dico. Ego
ueniam et curabo eum: ut ipse

Expanded text:
quor, ait, scio enim quia ad omnia quor, ait, scio enim quia ad omnia cognoscentem loquor. Non sum verbosior; scio enim quia ad omnia praescientem respondeo. Ideoque iste cognoscens corda respondens, dicit: Ego veniam et curabo eum. Ego ad Abraham veniens, senilem Sarae uterum sanavi, in senectute eis Isaac filium donans ; ego et nunc veniens ad te, curabtum tuum huic? Nec petit, nec quaerit, sciens quod non acceptabile sit ei ut venias in domum ejus; propter quid omnino hoc profers? Ob hoc, ut et vos praevaleatis, et ejus fidei similetis, vel cognoscatis quid sit iste, vel qualis in eo fidei thesaurus habeatur occultus. Jam enim et primitus Abraham tentavi, non pro hoc ut cognoscerem quem ante sciebam, sed ut vos ei similes in omni tentatione et fortissimi inveniamini. Et Job ita probavi. Non propter hoc probavi quem justum testificatus sum, sed ut vobis spem et fiduciam vel confidentiam demonstrarem. Ideo et huic dico, Ego veniam et curabo eum, ut et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
subueniet: Sicdebent om̃s qui fa¬
mulos habent et famulas cogitare:
sic misereri: sic condolere eis:sic
supplicare: sic curam hab̃e de seruiᷤ
sins uł ancillis suis:sicut et ille bea¬
tus centurio fecit. Puer m̃s inqͥt
iacet in domo. Non in una retm̃
miserabilis qd̃ iacet: s et in alia
qđ paraliticus: t̾cia qđ male torque¬
tur. O m̃ia enim ista. dolore cogno¬
minauit: et iacentem et paraliti¬
cum. et dure detentum: ideo ut et
sue anime angustias demonstraret
et dñm cominouisset: quatinus
et illius cruciatũ monstraret. et
dñi beniuolentiã inuitaret. Puer
m̃s iacet in domo. Et huc quare ñ
actulistieum: sicut illi illum para¬
liticum in lecto portauer̃t. Idõ ait
quia non opus ẽ ostendẽ illum oĩa
uidenti: ñ opus ẽ in conspectu affer
re eius. cuiꝰ potentia ñ terminatur:
non includit᷑: neq excluditur. Ia¬
cet in domo paraliticus: et male
torquetur. Qd gͦ uis: Quid cupis:
Quid desidas: Non multum lo¬

Expanded text:
subveniet? Sic debent omnes qui fasubveniet? Sic debent omnes qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic curam habere de servis suis, vel de ancillis suis, sicut et ille beatus centurio fecit. Puer meus, inquit, jacet in domo. Non in una re tantum miserabilis quod jacet, sed et in alia quod paralyticus, tertia quod male torquetur. Omnia enim ista dolore congeminavit, et jacentem, et et paralyticum, et dure detentum. Ideo ut et suae animae angustias demonstraret et Dominum commoveret, quatenus et illius cruciatum demonstraret, et Domini benevolentiam invitaret. Puer meus jacet in domo. Et huc quare non attulisti eum, sicut illi illum paralyticum in lecto portaverunt? Ideo, ait, quia non opus est ostendere illi omnia videnti. Non opus est in conspectu ejus afferre, cujus potentia non terminatur, nec includitur neque excluditur. Jacet in domo paralyticus, et male torquetur. Quid ergo vis? quid cupis? quid desideras? Non multum lo
Abbreviated transcription (Latin):
tu corꝑis tantum: s et anime ple¬
nitudine. Non facie tm̃: s et imma¬
culato corde. Accessit centurio: ali¬
enigena gen̾atione: s domesticus
corde. Auenus natione: s alacer fi¬
de. Militum pͥnceps: s plus ange¬
loꝵ gaudium. Accessit ad eũ centu¬
rio: increpatio illoꝵ. Illi quondã
adheliam in carmelo ascendentẽ
quinquagenarii.mor infidelitate
sua igne combusti st̃: et iste in fide
quetur. Multi in illo tẽpore ꝓ diũ¬
sis rogabant infirmitatib: alius
ꝓ filio: alius ꝓ alio aliquo: et nul¬
lus ꝓ seruo. nͥ iste solus. Et hocei
ad augm̃tum beatitudinis: ac coro¬
nam głe erat. Quid enĩ cogitabat
istebeatus: Quid estimabat iste
om̃ib bonis plenus. centurio:
Iste aiebat. mͥ seruus ẽ: et ego crea
coris seruus sum. Iste me habet suꝑ
cerrã dñm: et egohunc magnum in
celis habeo dñm. Siego ei ñ misere¬
orꝰ quomͦ m̃ ille miserebit Si ego
huic non subuenio: quomͦ mͥ ille

Expanded text:
tu corporis tantum, sed et animae pletu corporis tantum, sed et animae plenitudine. Non facie tantum, sed et immaculato corde. Accessit centurio, alienigena generatione, sed domesticus corde; alienus natione, sed alacer fide. Militum princeps, sed plus angelorum gaudium. Accessit ad eum centurio, increpatio illorum qui quondam ad Eliam in Carmelo ascendentes quinquagenarii, mox in infidelitate sua igne combusti sunt , et iste in fide quetur. Multi in illo tempore pro diversis rogabant infirmitatibus, alius pro filio, alius pro aliquo alio, sed nullus pro servo, nisi iste solus, et hoc ei ad augmentum beatitudinis, ad coronam gloriae erat. Quid enim cogitabat iste beatus? Quid aestimabat iste omnibus bonis plenus centurio? Iste aiebat: Mihi servus est, et ego servus Creatoris sum. Iste me habet super terram dominum, et ego hunc magnum in coelis habeo Dominum. Si ergo ei non misereor, quomodo mihi ille miserebitur? Si ego huic non subvenio, quomodo mihi ille
Abbreviated transcription (Latin):
re et offerre. credant his mirabilibus
et magnificent dm̃ qui misertus ẽ
tui: et infidelib ꝑhoc increpatio. &
testimoniũ duritie cordis ipsoꝵ fiet.
Sicetillum tͥginta et octo annis ia¬
centem in infirmitate. erigens a lan¬
guore. iussit portare grabatũ suum
et ire in domum suam: ut hunc
ipsum lectum portatũ ab eo ꝑ me¬
diam ciuitatẽ clamasset. saluantẽ.
se muocando. et laudando.Sic
et illum cecum in natatoriam sy¬
loe misit. ut uidentes ambulare
illuc euntẽ cecum. et it̾um remean¬
tem: miratiet obstupescentes cre¬
derent huic talia mirabilia facien¬
ti. P ost hec que suꝑiꝰ dicta st̃. cum
introisset capharnaum. ciuitatem
galilee: sic cognominata ẽ caphar¬
naum: in qua sepius dñs uirtuteᷤ
sue magnificentie demonstraint.
Ingrediente eo in capharnaum.Cur
ibi ing̃ssus ẽ: ꝓpter hoc qd̃ et inue¬
nnt: ec statim manifestum ẽ. Acces¬
sitad eum centurio. Accesit uere:
non dimidius s totus: non aspec¬

Expanded text:
re et offerre, credant his mirabilibus, re et offerre, credant his mirabilibus, et magnificent Deum qui misertus est tui, et infidelibus per hoc increpatio et testimonium duritiae cordis ipsorum fiet. Sic et illum triginta et octo annis jacentem in infirmitate, erigens a languore, jussit portare grabatum suum, et ire in domum suam , ut hunc ipsum lectum portatum ab eo per mediam civitatem clamasset, salvantem se invocando et laudando. Sic et illum caecum in natatoriam Siloam misit , ut videntes eum ambulare illuc eumdem caecum, et iterum remeantem, mirati et obstupentes, crederent huic talia miracula facienti. Post haec quae superius dicta sunt, Cum introiisset Capharnaum civitatem Galilaeae. Sic cognominata est Capharnaum, in qua Dominus saepius virtutis suae magnificentiam monstravit. Ingrediente eo Capharnaum. Cur ibi ingressus est? Propter hoc quod et invenit, et statim manifestum est. Accessit ad eum centurio. Accessit vere, non dimidius, sed totus. Non aspec