comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
otandum sane qđ ille suꝑior excessionis
modus de quo suꝑius loquitti sumus.
ex deuotione surgit: sic econtrario iste scds de
quo nunc loquuͣ non tam a deuotiõe incipit
quã in ipsam desinit. Ibi ex nimio uĩtatis de¬
siderio ad ueritatis contem plationẽ assurgit᷑:
hic ex ueritatis reuelatione eusq contempla¬
tione. ad deuotionem animus inflammatur:
Hidete ne forte hoc nob̃ scͥptua mysticȩ ĩnuat:
cum eis quȩ suꝑius posuumnꝰ uerb̃ subsequent᷑
ad iungat. Dicto enim quȩ est ista quȩ ꝓgrai¬
t quasi aurora consurgens: statim adiungit.
pulchra ut luna electa ut sol. Nemo hoc locoa
me hori uł alioꝵ quȩ posiuimus uł postturi
sumus uerboꝵ plenam expositioñe expectet. uł
expetat: nͥ quantũ p̃sentis materia r̃o ꝓ ui̾tatis
testimonio expostulat. Anrora itaq & Itina lisce
hñs.s. calorem ñ habent: sol autẽ utroq p̃pollt
Quid enĩ sole lucidits: quid sole feruentĩ ui¬
detis gͦ quia illa m̃tis ascensio quȩ hoc loco desig¬

Expanded text:
od sicut ille superior excessionis modus, de quo superius locuti sumus, ex devotione surgit, sic econtrario iste secundus, de quo nunc loquimur, non tam a devotione incipit quam in ipsam desinit. Ibi ex nimio veritatis desiderio ad veritatis contemplationem assurgitur, hic ex veritatis revelatione ejusque contemplatione ad devotionem animus inflammatur. Videte ne forte hoc nobis Scriptura mystice innuat, cum eis quae superius posuimus verbis subsequenter adjungat. Dicto enim quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens, statim adjungit: Pulchra ut luna, electa ut sol . Nemo hoc loco a me horum, vel aliorum quae posuimus, vel posituri sumus, verborum plenam expositionem exspectet vel expetat, nisi quantum praesentis materiae ratio pro veritatis testimonio expostulat. Aurora itaque et luna lucem habent, sed calorem non habent; sol autem utroque praepollet. Quid enim sole lucidius, quid sole ferventius? Videtis ergo quia illa mentis ascensio, quae hoc loco desig
Abbreviated transcription (Latin):
fumi fiat: qmͣuis ꝑ desertum fieri incipiat.
oportet ut supͣ ip̃m desertum assurgat. Alio¬
quin mens ipsa in mentis excessum ñ rapit᷑.
nisi supͣ senet ip̃am eleuet᷑ ͤ. nisi semet ip̃ãm
in imo deserat. & seipãm deserendo desertũ
faciat: quo deserto in mor̃e fumi magis ma¬
gisq in sublimia conscendat Qđ pͥmusex¬

Expanded text:
fumi fiat quamvis per desertum fieri incipiat, fumi fiat quamvis per desertum fieri incipiat, oportet ut supra ipsum desertum assurgat. Alioquin mens ipsa in mentis excessum non rapitur, nisi supra semetipsam elevetur, nisi semetipsam in imo deserat, et seipsam deserendo desertum faciat, quo deserto in morem fumi, magis magisque in sublimia transcendat. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ omniũ intelligimus consummati¬
onẽ: attende quomͦ hec omnia in eandem
sententiam concurrunt: quȩ omnia ꝑ se fa¬
cue intelligi possunt. Nam hoc satis constat
quia quisqͥs caritate plenus ẽ: cetera uirtu¬
tam in signia ñ habere non potest. Si enuim
apło credit᷑: consummatio uirtutũ ẽ caritas.
Iluo saue notandum qd̾ anima sc̃a tunc ue¬
raci ⁊̃ quasi fumus et ꝑ desertum ascendit:
qñ ex hns quȩ in scmet ipsa inuenit. seu bonis
seu malis affectum suũ in celestis sponsi deside¬
rium accendit. Maior autẽ ẜ quantũ ad me¬
ritũ mͥ eẽ uidet᷑. m̃tis eleuatio illa. quȩ fauente
quide gr̃a surgit ex intentione. & intensione
ꝓp̃a: quã illa quę surgit ex sola reuelatione
uł aliqua inspiratione diuina. Ut gͦ ceteris
digna inueniat᷑: õportet animã ab eiusmodi
ascensione inciꝑe: & pͥmo quasi ꝑ desertũ ascen¬
dere. U crumtam̃ ut eacłẽ ip̃a uelut uirgula

Expanded text:
virtutum omnium intelligimus consummativirtutum omnium intelligimus consummationem: attende quomodo haec omnia in eamdem sententiam concurrunt, quae omnia per se facile intelligi possunt. Nam hoc satis constat, quia quisquis charitate plenus est, caetera virtutum insignia non habere non potest. Si enim Apostolo creditur, consummatio virtutum est charitas. Illud sane notandum, quod anima sancta tunc veraciter, quasi fumus et per desertum ascendit, quando ex his quae in semetipsam invenit, seu bonis, seu malis affectum suum, in coelestis sponsi desiderium accendit. Major autem sed quantum ad meritum mihi esse videtur mentis elevatio illa, quae, favente quidem gratia, surgit ex intentione, et intentione propria, quam illa quae surgit ex sola revelatione, vel aliqua inspiratione divina. Ut ergo caeteris digna inveniatur, oportet animam ab ejusmodi ascensione incipere et primo quasi per desertum ascendere. Verumtamen ut eadem ipsa, velut virgula
Abbreviated transcription (Latin):
modꝰ surgat ex magnitudine deuotioĩs .x
uitis autẽ melius nosse quã conuenienter
pͥmum ulud. ad pͥmũ excedendi modum
possimꝰ accomodare: Primꝰ utiq mentis excessusᷤ
fit ut suꝑius audistis. ex desiderii anxietate. et
magnitudine deuotionis. fumus aut̾e semꝑ sur¬
git a igne. Quis aut̾ẽ neget a mor̃e sp̃alem ig¬
nem eẽ : Recte itaq illa m̃tis in suꝑna eleuã¬
tio quȩ ex feruore dilectionis ort᷑: fumo nifallor
comꝑat᷑. Quid autẽ intelligimꝰ ꝑ eiꝰmodi fumũ.
nͥ deuote mentis desiderium: Quasi gͦ sumus
amima in suꝑna ascendit: qñ daecione ferũ¬
te &ł in hoc ip̃m urgente. suũ desiderium
suꝑ semet ip̃am rapit. Est aut̾e uirgula ut
om̃s nouimꝰ: & gracilis & recta. Ut gͦ uirgulȩ
similitudinẽ in se trahat ascensio tua:. sit
auxium. sit unicum desideriũ tuum: & sur¬
gens ex intentione recta. Si aut̃ẽ ꝑ myrram
caruis contrttionẽ. ꝑ thus cordis deuotionera.
ꝑ uniuersum autẽ pigmentarii puluerem

Expanded text:
modus surgat ex magnitudine devotionis. Vultis autem melius nosse quam convenienter primum illud, ad primum excedendi modum possimus accommodare? Primus itaque mentis excessus fit, ut superius audistis, ex desiderii anxietate et magnitudine devotionis. Fumus autem semper surgit ab igne. Quis autem neget amorem spiritalem ignem esse? recte itaque illa mentis in superna elevatio, quae ex fervore dilectionis oritur, fumo, ni fallor, comparatur. Quid autem intelligimus per ejusmodi fumum, nisi devotae mentis desiderium? Quasi ergo fumus anima in superna ascendit, quando, dilectione fervente et in hoc ipsum urgente, suum eam desiderium super semetipsam rapit. Est autem virgula, ut omnes novimus, et gracilis, et recta. Ut ergo virgulae similitudinem in se trahat, ascensio tua, sit anxium, sit unicum desiderium tuum, et surgens ex intentione recta. Si autem per myrrham, carnis contritionem; per thus vero, cordis devotionem, per universam autem pigmentarii pulverem,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quisqͥs es pleneq ꝑfecteq diligeres: forte dile¬
ctionis tuȩ nimietas estuantisq desiderii anx¬
ctas. in eimodi te raꝑet extessus. quales tͥ suꝑtꝰ
ex parte descͥpsimus. Item sane si duuna diec¬
tione plene dignus extitisses. si tanta dignatio¬
ne te idoncum exhib̾es: forte tanta lumiuis sui
daritate intelligentiȩ tuȩ oculoᷤs iriadiaret tan¬
ta intime dulcedinis suȩ suauitate cordis tui
desiberium in ebriaret. quȩ terp̃m supͣ temetipm̃
raꝑet: et ꝑmentis excessum in suꝑna eleuaret
Hos autem tres a nagogicos excessionis modoᷤᷤ
codem quo hic illos ordine posuimus: mystice
quidẽ descͥptos in canticis canticoꝵ ut arbitror
inueniemꝰ. De pͥmo quidẽ recte illud inceligit᷑
qd dicit᷑. Quȩ ẽ ista quȩ ascendit ꝑdesertum siẽ¬

Expanded text:
enim quisquis es, plene perfecteque diligeris, forte dileenim quisquis es, plene perfecteque diligeris, forte dilectionis tuae nimietas, aestuantisque desiderii anxietas, in ejusmodi te raperet excessus, quales tibi superius ex parte descripsimus. Item sane si divina dilectione plene dignus exstitisses, si tanta dignatione te idoneum exhiberes, forte tanta luminis sui claritate intelligentiae tuae oculos irradiaret, tanta intimae dulcedinis suae suavitate, cordis tui desiderium inebriaret, qua teipsum supra temetipsum raperet, et per mentis excessum in superna elevaret. Hoc autem tres anagogicos excessionis modos eodem quo hic illos ordine posuimus, mystice quidem descriptos, in Canticis canticorum, ut arbitror, inveniemus. De primo quidem, recte illud intelligitur, quo dicitur: Quae est ista
Abbreviated transcription (Latin):
suspensa. tam uehem̃ti stupore concutit᷑. ut a suo
statu funditus excuciat᷑. & in modũ fuiguris cho¬
ruscantis qͣnco ꝓfundius ꝑ despectum sui inuisȩ
pulcͥtudinis respectu in ima deicit᷑: tanto sublimiꝰ
tanto celerius. ꝑ summoꝵ. desiderioꝵ reuerberata
&& suꝑ semetipãm rapta. in sublimia eleuat᷑. Ma¬
gnitudine iocunditatis & exultationis mens ho¬
minis a scipã alienat᷑: qñ intima ula int̾nȩ sua¬
uitatis abundantia potata immo plene inebri¬
ata. quid sit quid fu̾it. penitꝰ obluuscit᷑. & in
abalienationis excessum. tͥpud.: sui nimietate
traducit᷑: & insuꝑ mundanũ quẽĩa affectum
sub quoda mirȩ felicitatis stati raptĩ tusfornat᷑.
Quamdiu gͥ hur̃modi excessus in nob̾metipsis
minime sentimꝰ: quid aluid quam qđ suꝑius
poquicti sumus de nob̾ sentire debemus: nisi qͥa
minus diligim᷑. nisi qđ minus diligimus: Si

Expanded text:
suspensa, tam vehementi stupore concutitur, ut a suo suspensa, tam vehementi stupore concutitur, ut a suo statu funditus excutiatur, et in modum fulguris coruscantis, quanto profundius per despectum sui invisae pulchritudinis respectu, in ima dejicitur, tanto sublimius, tanto celerius per summorum desiderium reverberata, et super semetipsam rapta, in sublimia elevatur. Magnitudine jucunditatis, et exsultationis mens hominis a seipsa alienatur, quando intima illa internae suavitatis abundantia potata, imo plene inebriata, quid sit, quid fuerit, penitus obliviscitur, et in abalienationis excessum, tripudii sui nimietate traducitur, et in supermundanum quemdam affectum, sub quodam mirae felicitatis statu raptim transformatur. Quandiu igitur hujusmodi excessus in nobismetipsis minime sentimus, quid aliud quam quod superius praelocuti sumus, de nobis sentire debemus, nisi quia minus diligimur, nisi quod minus diligimus? Si
Abbreviated transcription (Latin):
de diuinis qd̃ supͣ sensum ẽ: Restat ad huc uld
querere: quib uidelicet causis soleat humane
soleat humanȩ mentis excessus. u.¬
rib autẽ de causis ut mͥ udet᷑ in mentis
alienationẽ abducim᷑. Nam mͦ p̃ magnitu¬
dine deuotionis. mͦ p̃ magnitudine ammira¬
tionis. mͦ uͦ p̃ magnitudine exultationis fit ut
semet ipãm mens omuino non capiat: & supra
semetipsã eleuata in abalienationẽ transeat.
Magnitudine deuotionis mens humana supͣ
semetipãm eleuat᷑: qñ tanto celestis desiderii ig¬
ne succendit᷑. ut amoris intimi flamma ultia
humanũ modũ excrescat. quȩ animã huma¬
nam ad cere similitudin̾e liquefactam. a pristi¬
no statu penitus resoluat. & ad instar fiuni at¬
tenuatam in suꝑna eleuet. & ad sũma emittas.
Magnitudine ammirationis anima humana
supͣ semet ip̃am ducit᷑: qñ diuino lumine irra¬
diata. &. in summȩ pulcͥtudinis ammiratione

Expanded text:
de divinis, quod supra sensum est. Restat adhuc illud de divinis, quod supra sensum est. Restat adhuc illud quaerere, quibus videlicet causis soleat humanae soleat humanae mentis excessus. Tribus autem de causis, ut mihi videtur, in mentis alienationem abducimur. Nam modo, prae magnitudine devotionis, modo prae magnitudine admirationis, modo vero prae magnitudine exsultationis fit, ut semetipsam mens omnino non capiat, et supra semetipsam elevata in abalienationem transeat. Magnitudine devotionis, mens humana supra semetipsam elevatur, quando tanto coelestis desiderii igne succenditur, ut amoris intimi flamma ultra humanum modum excrescat, quae animam humanam, ad cerae similitudinem liquefactam, a pristino statu penitus resolvat, et ad instar fumi attenuatam, in superna elevet, et ad summa emittat. Magnitudine admirationis anima humana supra semetipsam ducitur, quando divino lumine irradiata, et in summae pulchritudinis admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
Supͣ humanam naturã ẽ. ꝓculdubio pennaᷤᷤ
habere: & ꝓ uoluntatis arbitrio ad alta uola¬
re. Quid ẽ aut̃e pennas quasi contͣ naturam
acciꝑe. nisi miram quandã contemplandi
efficatiam ex uirtute possidere quo possis
cũ uolueris in seciettoris scientia ardua. et
omni humanȩ industriȩ inuia. ꝑspicatiȩ tuȩ
penna penetrare: Pennata itaq animalia.
ueracit tunc ẽẽ incipimus: qñ gr̃ę munere in
id ip̃m diuinitus accepto. humanȩ conditioniᷤ
metas contemplationis nĩȩ uolatu transcendi¬
mus. Omne aut̾e genus ꝓphetiȩ si tam̃ fui̾t
sine m̃tis alienatione: uidet᷑ ad hunc terciũ
subleuationis gradum ꝑtinere. Non eñ supͣ hu¬
manam tiaturã ẽ uidere de p̃teritis qđ iam non
ẽ. iudere de futuris qd̃ nũdtm ẽ. udere de pre¬
sentib qđ sensib absens ẽ. uidere de alieni cor¬
dis secretis qđ nulli sensui subiectum ẽ. uidere

Expanded text:
Supra humanam naturam est, procul dubio pennas Supra humanam naturam est, procul dubio pennas habere, et pro voluntatis arbitrio, ad alta volare. Quid est autem pennas quasi contra naturam accipere, nisi miram quamdam contemplandi efficaciam ex virtute possidere, quo possis cum volueris in secretioris scientiae ardua, et omni humanae industriae invia, perspicaciae tuae penna penetrare? Pennata itaque animalia veraciter tunc esse incipimus, quando gratiae munere in idipsum divinitus accepto, humanae conditionis metas contemplationis nostrae volatu transcendimus. Omne autem genus prophetiae, si tamen fuerit sine mentis alienatione, videtur ad hunc tertium sublevationis gradum pertinere. Nonne enim supra humanam naturam est, videre de praeteritis, quod jam non est; videre de futuris, quod nondum est; videre de praesentibus, quod sensibus absens est; videre de alieni cordis secretis, quod nulli sensui subjectum est; videre
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis autem industriam mens subleuata at¬
tollit᷑. qn ĩ ip̃a implet᷑ qd̾ dicit᷑. Expandit alaᷤ
suas & assumpsit eumatq portauit in hu¬
meris suis. Certe. non ẽ industriȩ humanȩ:¬
ꝑ aera iter legere. S quo ire ñ possumꝰ: sub¬
portantiũ alis ferri possumꝰ. Supͣ industriã
itaq ñ autẽ supͣ naturam uidet᷑ eẽ ꝑ aera it̃
habere. Supͣ industriȩ itaq suȩ metas con¬
templatiua anima ascendit: qñ diuina
dignatio archanoꝵ suoꝵ manifestatione
& quasi alarũ suarũ expansione uł suble¬
uatione in illud suꝑeminentis scientiȩ fastigi¬
um eam attollit: quo nulla umqmͣ sua indu¬
stria ire possit. S illa m̃tis subleuatio hu¬
manȩ ꝓrsus naturȩ ut uidet᷑ modũ transcen¬
dit: ad quã ꝓpħa suspiranit cũ dixit. Quis
dabit mͥ pennas sic̃ columbȩ & uolabo et re¬
quiescam: In idem respicit. qd̾ dñs ꝑ ysaiam
ꝓmittit. Qui confidunt in dño mutabũt
fortitudinem: assument penuas ut aquilȩ

Expanded text:
ta attollitur, quando in ipsa impletur, quod dicitur: Expandit alas suas, et assumpsit eas, atque portavit in humeris suis . Certe non est industriae humanae per aera iter legere. Sed quod ire non possumus supportantium alis, ferri possumus. Supra industriam itaque, non autem supra naturam videtur esse, per aera iter habere. Supra industriae itaque suae metas contemplativa anima ascendit, quando divina dignatio arcanorum suorum manifestatione et quasi alarum suarum expansione vel sublevatione, in illud supereminentis scientiae fastigium eam attollit, quo nulla unquam sua industria ire possit. Sed illa mentis sublevatio humanae prorsus naturae, ut videtur, modum transcendit, ad quam Propheta suspiravit, cum dixit: Quis mihi dabit pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? In idem respicit, quod Dominus per Isaiam promittit: Qui confidunt in Domino mutabunt fortitudinem, assument pennas ut aquilae .
Abbreviated transcription (Latin):
tra nosmet ipsos. s uifra nosi&e ipso ᷤ descen¬
dimus. mͦ extia nosm&. ipso ᷤ. s supͣ nosmet¬
ipsos leuam᷑. In illo ad inundana captiuam᷑
in isto ad suꝑmundana reducim᷑. S sicutẽ
gemina digressio: sic utiq ẽ gemina reuer¬
sio. Ab utioq egressu quasi ad contiersionis
nr̃ȩ habitaculum reuertim᷑: qñ pꝰ mundana
negotia. uł post celestium contemplationũ
spectacula ad circumspectionẽ moꝵ nr̃orũ.
m̃tis nr̃e oculos reducimꝰ. & intima nr̃a dis¬
cittientes. quales ipsi sumus studiosa retra¬
ctatione ꝑscrutam᷑. De pͥma reuersione uiud
recte uitelligit᷑: qđ de ꝓdigo ulo filio in eu̾gł̃io
legit᷑. quia in se reuersus dixit. Quanti mer

Expanded text:
tra nosmetipsos, sed infra nosmetipsos descentra nosmetipsos, sed infra nosmetipsos descendimus; modo extra nosmetipsos, sed supra nosmetipsos levamur. In illo ad mundana captivamur, in isto ad supermundana reducimur. Sed, sicut est gemina digressio, sic utique est gemina reversio. Ab utroque egressu quasi ad conversationis nostrae habitaculum revertimur, quando post mundana negotia, vel potius coelestium contemplationum spectacula, ad circumspectionem morum nostrorum mentis nostrae oculos reducimus, et intima nostra discutientes, quales ipsi sumus studiosa retractatione perscrutamur. De prima reversione illud recte intelligitur, quod de prodigo filio in Evangelio leg
Abbreviated transcription (Latin):
tis desiderii estu fieri ualet & solet diuinitꝰ
inflammate m̃tis exxessus: quemadmodum
dendi modꝰ qñq fiat tam ęxestuanti deuo¬
tiõẽ. ꝙͣ exadiuncta sͥ diuina reuelatione. u¬
it etiam aliqñ eiusmodi m̃tis alienatio
occurientib sͥ inuicẽ hinc estuantiẽ aĩs
desiderio illinc mirando aliquo diuinȩ re¬
uelationis spectaculo: qd̾ ex illo abrahȩ ꝓͥ¬
mo egressu colligere possumus: de quo suꝑꝰ
aliqua loquiti sumus. Quid eñi de eodi
cit scͥptura: Apparuit autẽ ei dñs. seden¬
ti in conualle manbrȩ: sedenti in ostio tab̾¬
naculi sui in ipso feruore diei. Cumq ele¬
uasset oculos: apparuerunt ei uiri stantes
ꝓpt̃ eum. Quos cum uidisset: occurrit in oc¬
cursum eoꝵ de ostio tab̃naculi sui. Si ꝑtab̾¬
naculum humanȩ mentis nabitaculum
utelligimus ͤ quid erit eiusmodi egressus.
nisi humanȩ m̃tis excessus: Duob namq
modis extra nosmet ipso ᷤ ducunͣ᷑: nam mͦ ex¬

Expanded text:
tis desiderii aestu fieri valet et solet divinitus tis desiderii aestu fieri valet et solet divinitus inflammatae mentis excessus, quemadmodum tam exaestuanti devotione, quam ex adjuncta sibi divina revelatione. Fit etiam aliquando ejusmodi mentis alienatio, occurrentibus sibi invicem hinc aestuantis animae desiderio, illinc mirando aliquo divinae revelationis speculo, quod ex illo Abrahae primo egressu colligere possumus, de quo superius aliqua locuti sumus. Quid enim de eo ait Scriptura? Apparuit autem ei Dominus sedenti in convalle Mambrae, sedenti in ostio tabernaculi sui in ipso fervore diei. Cumque elevasset oculos, apparuerunt ei viri stantes prope eum. Quos cum vidisset, occurrit in occursum eorum de ostio tabernaculi sui . Si per tabernaculum humanae mentis habitaculum intelligimus, quid erit ejusmodi egressus, nisi mentis humanae excessus? Duobus namque modis extra nosmetipsos ducimur. Nam modo ex
Abbreviated transcription (Latin):
conculcans. summis in hians: & in suꝑ¬
mundana gestiens: & dum eiusmodi estu
dutius urit᷑. multumq iactat᷑. dum ꝑ in¬
ferioꝵ contemptum ab infimis repellit᷑. et
ꝑ suꝑnoꝵ desiderium ad suꝑiora tranit᷑.
fit sepe ut in impetu sp̃c impellente desi¬
derio extra semetipm et supra semet ipãm
eiectus suiq penitus oblitus. & in extasi
sub leuatus:. totus in suꝑiora rapiat᷑. In hc̃
modũ. celestis desiderii ardor cum uehe¬
ment̃ exestuat: animã humanã diui¬
no amore feruidam supͣ semetip̃am leuat.
Et sicut suꝑiori exemplo ꝓbare possumꝰ.
quilibet piginentarii pulius aromatieꝰ.
igni iniectus. inquantum a uoraci fłama
ñ consumit᷑: ꝑ tenuem quide utpote fu¬
migabundam exalation̾e ꝑ uiolentiam
ardoris in suꝑna emittit᷑. Hides obsecro
quomodo natura interrogata uł script᷑a
consulta. unum eundemq sensũ pari
loquunt᷑ concordia: Ex solo itaq feruen¬

Expanded text:
conculcans, summis inhians, in superconculcans, summis inhians, in supermundana gestiens, et dum ejusmodi aestu diutius uritur, multumque jactatur, dum per inferiorum contemptum ab infimis repellitur, et per supernorum desideriorum, ad superiora trahitur, fit saepe ut impetu spiritus, impellente desiderio extra semetipsum, et supra semetipsum ejectus suique penitus oblitus, et in extasi sublevatus, totus in superiora rapiatur. In hunc modum coelestis desiderii ardor, cum vehementer exaestuat animam humanam divino amore, fervidam supra semetipsam levat. Et sicut superiori exemplo probare possumus, quilibet pigmentarii pulvis aromaticus, igni injectus, inquantum a voraci flamma non consumitur, per tenuem quidem utpote fumigabundam exhalationem, per violentiam ardoris in superna emittitur. Vides, obsecro, quomodo natura interrogata, vel Scriptura consulta, unum eumdemque sensum pari loquuntur concordia? Ex solo itaque ferven
Abbreviated transcription (Latin):
md̃bo tam ex eĩmõĩ exestuatiõe. A ex adiunetas̾
syiina reuelatione:¬
Cur enim sp̃alis ille & incorporeus diuiniis di¬
lectionis ignis. eandẽ ium in sp̃alib ñ optineat.:
qm ignis iste corporeus in reb corporalib hab̾e̾
consueuit: Satis nouimus quid ignis iste cor¬
poreus. in uasis qmͣus modico liquore ꝑfusis
oꝑari soleat. E pͥmo quidẽ incipit liquorem
ip̃m ab imo euerterr. pꝰea uͦ nunc in hanc. nũc
in illam partẽ. nunc sursum nunc deorsum.
iactare: et paulatim quide ad suꝑiora attol¬
lere. totumq uas ex quo ius modico usq ad
summũ repleie. tande autẽ supͣ ip̃m attolle¬
re. & cum uolentia quadam interiora eua¬
euacuare: et foras effundere: fortit̃q eicere.¬
Sic sic sane animus humanus duuno ig¬
ne succensus. ut sepe in seipso contͣ semet¬
ip̃m feruens & fremens. estuans & spumanᷤ
sibi ipsi irascens. seip̃m despiciens. s̾ ip̃i ue¬
hement̃ indignans. semet ip̃m uehement̃

Expanded text:
o tam ex ejusmodi exaestuatione, quam ex adjuncta sibi divina revelationeCur enim spiritualis ille, et incorporeus divinae dilectionis ignis, eamdem vim in spiritalibus non obtineat, quam ignis iste corporeus in rebus corporalibus habere consuevit? Satis novimus quid ignis iste corporeus in vasis, quamvis modico liquore perfusis, operari soleat. Et primo quidem, incipit liquorem ipsum ab imo evertere, postea vero, nunc in hanc, nunc in illam partem, nunc sursum, nunc deorsum jactare, et paulatim quidem ad superiora attollere, totumque vas, ex quovis modico, usque ad summum replere; tandem autem supra ipsum attollere, et cum violentia quadam interiora evacuare, et foras effundere, fortiterque ejicere. Sic sane animus humanus divino igne succensus, it saepe in seipso contra semetipsum fervens et fremens, aestuans et spumans, sibiipsi irascens, seipsum despiciens, sibi ipsi vehementer indignans, semetipsum vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
telligentia diuinitꝰ illuminat᷑ ad qd̾ uulla
sua scientia sufficit: nec illa quan interun
ht̃ nec ulla sua industria comꝑare ualet.
Supͣ naturã m̃tis sinus dilatat᷑: qñ huma¬
na intelligentia diuina aspiratione afflata
ñ euiꝰcumq hominis s generalit̃ totius
humanȩ naturȩ modũ. industriȩq me¬
tas transgredit᷑. Supͣ scientiam spectilantiᷤ
animus eleuat᷑: cum exꝑitur qđ dicitur.
Accedat homo ad cor altum: & exaitabit᷑
ds. Tunc quid̾e d̃s inconspectii subleuatȩ
m̃tis exaltat᷑: qñ do reuelante ei aliquid
de diumȩ maiestatis celsitudine ostendit᷑. qd̾ ea¬
tenus habitȩ scientiȩ modũ excedere uideat᷑.
Diuinitatis namq illa celsitudo quȩ in seipsa
qͦmͦ crescere uł exaltari ualeat ũ ht̃: cotidie in
nĩa cogitatione crescere & contemplatioĩs nr̃s

Expanded text:
telligentia divinitus illuminatur, ad quod nulla telligentia divinitus illuminatur, ad quod nulla sua scientia sufficit, nec illa, quam interim habet, nec ulla sua industria comparare valet. Supra naturam mentis sinus dilatatur, quando humana intelligentia, divina inspiratione afflata, non cujusque bonis, sed generaliter totius humanae naturae modum industriaeque metas transgreditur. Supra scientiam speculantis animus elevatur, cum experitur quod dicitur: Accedat homo ad cor altum, et exaltabitur Deus . Tunc quidem Deus in conspectu sublevatae mentis exaltatur, quando, Deo revelante, ei aliquid de divinae majestatis celsitudine ostenditur, quod eatenus habitae scientiae modum excedere videatur. Divinitatis namque illa celsitudo, quae in seipsa, quomodo crescere vel exaltari valeat, non habet quotidie in nostra cognitione crescere, et contemplationis n
Abbreviated transcription (Latin):
cedar inquit mittite: et considerate uehem̃¬
ter. Ꝙ recte quidẽ noc dicit᷑ atq p̃cipit᷑: quia
ex uehementia considerationis & attentioniᷤ
crescit et dilatat᷑ capacitas mentis. Si his
itaq t̾b ꝓficientib gradib diligent᷑ insistĩ:
ad magnã ꝑspicatiȩ ꝑfectionem magis ma¬
gisq dilatabis. Magna in his meutis dila¬
tatio: s non minor delectatio: De m̃tis sub
modus qui m̃tis subleuatione accidit.
tb gradib accrescit. Incelligentia namq
humana diuinitꝰ inspirata. & illo celesti
lumine irradiata. aliqñ subleuat᷑ supra
scientiam. aliqñ etiam supͣ industriam: ali¬
qñ autẽ etiam sup᷑ naturam. Supͣ scientiã
mentis subleuatio ascendit: qñ quilibet
nrm̃ tale aliquid ex diuina reuelatione
cognoscit. qđ modũ ꝓpͥs scientiȩ uł intelli¬
gentie excedit. Suꝑͣ industriam mentis
subleuatio erigit᷑. qñ ad illud humana in¬

Expanded text:
Cedar, inquit, millite, et considerate vehemeCedar, inquit, millite, et considerate vehementer. Et recte quidem hoc dicitur atque praecipitur, quia ex vehementia considerationis et attentionis crescit et dilatatur capacitas mentis. Si his itaque tribus proficiendi gradibus diligenter insistis, ad magnam perspicaciae perfectionem, magis magisque dilataberis. Magna in his mentis dilatatio, sed non minor delectatio. CAPUT IV. De modus, qui mentis sublevatione accidit, tribus gradibus accrescit: intelligentia namque humana divinitus inspirata, illo coelesti lumine irradiata, aliquando sublevatur, supra scientiam, aliquando etiam supra industriam, aliquando autem etiam supra naturam. Supra scientiam mentis sublevatio ascendit, quando quilibet nostrum tale aliquid ex divina revelatione cognoscit, quod modum propriae scientiae vel intelligentiae excedit. Supra industriam mentis sublevatio erigitur, quando ad illud humana in
Abbreviated transcription (Latin):
contemplandi scientiam comꝑare: Ad hoc eñ
speculam erigimus ut in longniquũ uidere
& uisum nrm̃ in omnẽ partẽ dilatare possi¬
mus. Recte itaq illa mentis dilatatio in his
uerb̃ designat᷑: in qua contemplationis erigi
ẽ autẽ suꝑcustodiam stare & gradum fig̾e̾:
nͥ speculaudi scientiam usu firmare: Qd̃
eñi unus uocat speculam: hoc alius dicit
custodiam. Ou publicam eñi seu pͥuatam cu¬
stodiam speculas solemus erigere: ut m̃ ꝓspi¬
cientes possimꝰ imminentia ꝑicula longe añ
p̃uidere. Sic et nos contemplationis gram̃
quasi spũalem speculam erigimus: ut tẽpta¬
tors insidias p̃uenire possimus. A liud ẽ qutẽ
speculam statuere uł ascendere: atq aiuid ẽ
in ipsa stare seu etiam gradum figere. Iiiud
ẽ disciplinȩ comꝑande: istud discipline exer¬
cendȩ. Qđ autem uehement̃ conliderare
ubem᷑: quis queso ñ uideat quomͦ ad terciũ
illum diatationis nĩe modũ ꝑtineat: In

Expanded text:
contemplandi scientiam comparare? Ad hoc enim contemplandi scientiam comparare? Ad hoc enim speculam erigimus, ut in hoc longinquum videre, et visum nostrum in omnem partem dilatare possimus. Recte itaque illa mentis dilatatio in his verbis designatur in qua contemplationis speculest autem super custodiam stare et gradum figere, nisi speculandi scientiam usu firmare? Quod enim unus vocat speculam, hoc alius dicit custodiam. Ob publicam enim seu privatam custodiam, speculas solemus erigere, ut inde prospicientes possimus imminentia pericula longe ante praevidere. Sic et nos contemplationis gratiam quasi spiritualem speculam erigimus, ut tentatoris insidias praevenire possimus. Aliud est autem speculam statuere vel ascendere, atque aliud est in ipsa stare seu etiam gradum figere. Illud est disciplinae comparandae, istud disciplinae exercendae. Quod autem vehementer considerare jubemur, quis, quaeso, non videat quomodo ad tertium illum
Abbreviated transcription (Latin):
quelibet disciplina eruditione ꝑcepta usu & exer¬
ciratione roborat᷑. ouatat᷑. atq ꝑficit᷑. Item quid
ẽ qđ in uno eodemq studio in quo eruditi & exer¬
citati sumus mͦ tenuius. mͦ ꝑspicatius uidemꝰ:
nisi qdł scđm modum attentionis crescit dilata¬
tio & ꝑspicatia mentis: Primus gradꝰ gͦ est: ar¬
tis ipstus ꝑceptio. Scd̾̃s eiusdẽ frequens exerti¬
tatio: tercus ipsius excicitii diligens & studio¬
sa urtentio. Ad pͥmum itaq dilatationis sciȩ gͣ¬
dum mens humana ad mouet᷑: cum ei ꝑ ꝑphe¬
tam dicit᷑. Statue tibi speculam. pone tibi a¬
maritudines: dirige cor tuum in uiam directã
in qua ambulasti. De scdo audis cum legis.
Suꝑ custodiam meam stabo. & figam gradum
sup munttionem: & contemplabor quid dicat᷑
mͥ De tercio ẽ alud. Transite ad insulas octh
et uidete: et in cedar inittite & considerate ue¬
hement̃. Quid ẽ autẽ speculam statucre. nisi

Expanded text:
quaelibet disciplina eruditione percepta, usu et exerquaelibet disciplina eruditione percepta, usu et exercitatione roboratur, dilatatur atque perficitur. Item quid est quod in uno eodemque studio in quo eruditi et exercitati sumus, modo tenuius, modo perspicacius videmus, nisi quod secundum modum attentionis crescit dilatatio et perspicacia mentis? Primus ergo gradus est artis ipsius perceptio, secundus ejusdem frequens exercitatio, tertius ipsius exercitii diligens et studiosa intentio. Ad primum itaque dilatationis suae gradum mens humana admonetur, cum ei per prophetam dicitur: Statue tibi in speculam, pone tibi amaritudines, dirige cor tuum in viam directam in qua ambulasti . De secundo audis, cum legis: Super custodiam meam stabo, et figam gradum super munitionem, et contemplabor quid dicatur mihi . De tertio est illud: Transite ad insulas Cethim et videte, et in Cedar mittite et considerate vehementer . Quid est autem speculam statuere nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dilatatione tͥb solet gradib excrescere: arte. ex¬
ercitatione. attentione. Adrcem nob̾ ad aliqͥd
raci traditione. seu etiam sagaci inuestiga¬
tione addiscimus. Exercitatio ẽ autẽ. qͣn id
quidẽ qd̃ arte ꝑcipimus. in usum adduci¬
mus: ꝙ in eiusmodi officii exequutionem
nos ipsos ꝓmotoᷤ et expedicos efficimus. at¬
tentio ẽ: qñ studio qđ exequim̃. summa dili¬
gentia insistimus. Primũ itaq ẽ cuiꝰcumq
disciplinȩ artem comꝑare .o. scdm in usũ
adducere : tercium in id ad nͦ qd̾ eruditi
& exercitati sumꝰ. cum sum ma uiuacitate
nisistere. His itaq tͥb ut diecum ẽ gradib sinus
mentis duatat᷑: et ad omnẽ eruditionẽ uł disci¬
qlinam capacior efficit᷑. Cerce qͣnto ampluᷤ qnͣto
fieraus aliqua didiceris: canto ad ampliora et
ytundiora capienoa copiosius dilataris. S et
qld quidẽ nichominus constare uidet̃: quia

Expanded text:
dilatatione tribus solet gradibus excrescere, arte, exdilatatione tribus solet gradibus excrescere, arte, exercitatione, attentione. Artem nobis ad aliquidraci traditione seu etiam sagaci investigatione addiscimus. Exercitatio est, quando id quidem quod arte percipimus in usum adducimus, et in ejusmodi officii exsecutionem nosipsos promptos et expeditos efficimus. Attentio est, quando studio quod exsequimur summa diligentia insistimus. Primum itaque est cujuscunque disciplinae artem comparare, secundum in usum adducere, tertium in id ad quod eruditi et exercitati sumus cum summa vivacitate insistere. His itaque tribus, ut dictum est, gradibus, sinus mentis dilatatur, et ad omnem eruditionem vel disciplinam capacior efficitur. Certe quanto amplius, quanto firmius aliqua didiceris, tanto ad ampliora et profundiora capienda copiosius dilataris. Sed et illud quidem nihilominus constare videtur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ascendens. ad dñm ꝑ mediũ nebulȩ legit᷑ ac¬
cessisse: qͦmͦ ad terciũ celum contemplandi
modũ uł gradũ respiciat. ex suꝑuis dictis sa¬
tis possumus colligere. Quid enim ẽ ad dimui¬
ne uocationis accessum nebulam intrare. nͥ
mente excedere: et ꝑ obliuionis nebulam qͣl¬
in adiacentium memoria m̃te caligare: Ad
idem respicit. qd̾ discipulos xp̃i nubes lucida
obumbrauit. Una itaq ꝙ eadẽ nubes et
lucendo obumbrauit. et obumbrando illu¬
minauit: quia & illuminauit ad diuina. ꝙ
obnubilauit ad humana. His itaq tͥb modis
omnis concemplatio solet contingere: mentis
dilatatione. m̃tis subleuatione. m̃tis aliena¬
tione. leua in circuitu ocłos tuo ᷤ et uide. Ecce
de illo contemplationis gen̾e qđ fit m̃tis dila¬
tatione. Qui st̃ isti qͥ ut nubes uolant: Ecce de
m̃tis subleuatiõe Ego dixi in excessu mat o.h.¬
Itatione quite modis soleat accrescere.ii.¬
ue autẽ contemplationis modus qui fit m̃tiᷤ

Expanded text:
 ad Dominum per medium nebulae legitur accessisse, quomodo ad tertium contemplandi modum, vel gradum respiciat ex superius dictis satis possumus colligere. Quid enim est ad divinae vocationis accessum nebulam intrare nisi mente excedere, et per oblivionis nebulam quasi adjacentium memoria mente caligare? Ad idem respicit quod discipulos Christi nubes lucida obumbravit. Una itaque et eadem nubes et lucendo obumbravit, et obumbrando illuminavit, quia et illuminavit ad divina et obnubilavit ad humana. His itaque tribus modis omnis contemplatio solet contingere, mentis dilatatione, mentis sublevatione, mentis alienatione: Leva in circuitu oculos tuos, et vide . Ecce de illo contemplationis genere qui fit mentis dilatatione: Qui sunt isti qui ut nubes volant? Ecce de mentis sublevatione: Ego dixi in excessu meotatione, quibus modis soleat accrescere. Ille autem contemplationis modus qui fit mentis
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. S cum in fine iudicabit: tunc manifesta
erit. sicut scͥptum ẽ. Cognoscet᷑ dñs udicici fãcios.
Unde in quarco ordine canonis. memoria de tb
manifestis p̃mittit᷑. De quarto aut̃ẽ .i. de ꝓfundo.
qͥa occultum ẽ tacet᷑. Quartus oido ẽ. Unde et
memores domine nos tui scrui. ⁊ c̾. Item inpassi¬
one. contemptꝰ sui fuit: in resurratione contem¬
ptꝰ miuidi : in ascensione amor di: in occulta
potestate timor. Contemptꝰ aut̃ẽ sui excludit
uerbositatem: contemptꝰ n. andi curiositãtem:
qua nemo saluat᷑. In narareno: spes. Nararth
enim flos interp̃tat᷑. de qͦ fructus sꝑat᷑. In rege
iudeoꝵ. caritas. quȩ ẽ excellentioi uia: quȩ reges
et sacerdotes facit. Fides autem illuminat rati
õncm. qmͣ suꝑbia execcabat: et excludit suꝑbi¬
am. Spes autẽ subleuat concupiscentiã. quam
auancia inclinabat: ⁊ excludit auariciã. Cari¬

Expanded text:
fecit; sed cum in fine judicabit, manifesta fecit; sed cum in fine judicabit, manifesta erit, sicut scriptum est: Cognoscetur Dominus judicia faciens . Unde et in quarto ordine Canonis memoria de tribus manifestis praemittitur. De quarto autem, id est profundo quia occultum est tacetur. Quartus ordo est: Unde et memores, Domine, etc. Item in passione contemptus fuit sui, in resurrectione, contemptus mundi; in ascensione, amor Dei; in occulta potestate, timor. Contemptus autem sui excludit verbositatem; contemptus mundi, curiositatem; nemo salvatur; in Nazareno spes; Nazareth enim flos interpretatur, de quo fructus speratur; in rege Judaeorum, charitas, quae est excellentior via, quae reges et sacerdotes facit. Fides autem ionem, quam superbia excaecabat, et excludit superbiam; spes autem sublevat concupiscentiam, quam avaritia inclinabat, et excludit avaritiam; chari
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ꝙ ab hominabiles facti sunt. Corrupti st̃
m̃te: et abhominabiles facti st̃ corꝑe. Abutimͣ
enĩ qͣtuor elcm̃tis in corꝑe. Igne in ocuł ꝑcuri¬
fratrem:aqula in flcu seminis ꝑ libidinem
Hec sunt. quȩ de claustro eiciunt fiatrẽ. Unde
ipłia. Ingiediebat᷑ ut uideret: ecce curiositas:
Uana loguebat᷑: ecce ucrbositas. Cor eiꝰ congre¬
gauit in iquitatẽ sͥ: ecce iniqͥtas. Egrediebat᷑
foras: ꝑ libidinem. Corrumpimͣ cqã in m̃te
tͥplici corruptionẽ. In ratione naturali ꝑ su¬
rbiam: in concupiscentia ꝑ auariciamt ĩ ira.
ꝑ inuidiam. Sunt autẽ in cruce qͣtuor clim̃¬
sones: latitudo. longitudo. sublimitas. et y¬
sundum. & tres in titulo distinctiones:
iħe. nazarenus aex iudeoꝵ. Latitudo miscdliȩ fuit. in
xp̃i passione: longitudo intȩ in resuriectiõne:
nouissimo iudicabit. ꝓ fundum erucisoccul¬
tũ erat: et cetera manifesta portabat. Sic potestaᷤ
ad huc occulta ẽ. qua dominus isic omnia p̃dicta

Expanded text:
acti sunt . Corrupti sunt mente, et abominabiles facti corpore. Abutuntur enim quatuor elementis in corpore: Igne in oculis per curiercutimus fratrem, aqua in fluxu seminis per libidinem. Haec sunt quae de claustro ejiciunt fratrem. Unde propheta ingrediebatur ut videret , ecce curiositas; Vana loquebatur , ecce verbositas; cor ejus congregavit iniquitatem sibi , ecce iniquitas. Egrediebatur foras , per libidinem. Corrumpimur etiam in mente triplici corruptione. In ratione naturali, per superbiam; in concupiscentia, per avaritiam; in ira, per invidiam. Sunt autem in cruce quatuor dimensiones, latitudo, longitudo, sublimitas et profundum, et tres in titulo distinctiones: Jesus, Nazarenus, Rex Judaeorum . Latitudo misericordiae fuit in Christi passione. Longitudo vitae in resurrectione. Snovissimo judicabit. Profundum crucis occultum erat, et caetera manifesta patebant. Sic potestas adhuc occulta est qua Dominus Jesus omnia praedicta
Abbreviated transcription (Latin):
unde & recte ad pͥmũ ulũ contemplandi qͣdũ
accommodat᷑. d qd moyses iubet᷑ montẽ
ascendere: qd dominꝰ dicit᷑ illi terrã contem
plationis. ꝓmissionis ostendisse: artende qmͣ
exp̃sse uideat᷑ scdm contemplandi gradum
designare. Quid ẽ ila moysi montana as¬
censio. nisi humanȩ mentis supͣ humanȩ
possibuitatis planum. qued̃a in suꝑna ele¬
uatio: Quid autem ẽ dominica illa ostensio:
nisi intimȩ aspirationis infusa illuminati¬
o: Terram autẽ ꝓmissionis ad diuinam
demonstrationẽ ꝓspicere. ẽ. future retͥbutiõis
plenitudinẽ ex diuinȩ illustrationis reue¬
latione cognoscere: & eiusmodi contemplati¬
oni insistere: humanȩ uidet᷑ in dustriȩ. qd̾ moy¬
ses in montana ascendit: gr̃e diuinȩ qd dñs ei
t̃ram ꝓmissionis ostendit: unde & hoc sc̃p¬
turȩ testimoniũ ad scđm quẽ diximꝰ gradũ¬

Expanded text:
unde et recte ad primum illum contemplandi gradum unde et recte ad primum illum contemplandi gradum accommodatur. Sed quod Moyses jubecitur illi terram promissionis ostendisse, attende quam expresse videatur secundum contemplandi gradum designare. Quid est illa Moysi montana ascensio, nisi humanae mentis supra humanae possibilitatis planum quaedam in superna elevatio? Quid autem est Dominica illa ostensio, nisi intimae aspirationis infusa illuminatio? Terram autem promissionis ad divinam demonstrationem prospicere, est futurae retributionis plenitudinem ex divinae illustrationis revelatione cognoscere, et ejusmodi contemplationi insistere. Humanae videtur industriae quod Moyses in montana ascendit, gratiae divinae quod Dominus ei terram promissionis ostendit unde et hoc Scripturae testimonium ad s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ medium nebulȩ ad dñm ascendit. Ꝙ in
pͥmo quidẽ abram nec uibet᷑ mont̾ẽ ascendẽ.
nec ei legit᷑ ibi dñs aliquid ostendisse: s in
loco in quo erat iubet᷑ oculos suos leuare. &
terram quam accepturus erat circumspicẽ.
Nulla mentio ascensionis uł ostensionis
ibi legit᷑: in quib uł subleuate m̃tis exalta¬
tio. uł diuinȩ reuelationis demonstratio
designet᷑. A ioco in quo sumꝰ uł eẽ consueui¬
mus oculos nõs leuamus: qñ in contempla¬
tionis nr̃e spectaculis communẽ & consuecũ
animi statum ñ deserimus. Comp̃hensibi¬
litatis nr̃ȩ modꝰ: locus ẽ in quo interim ꝑ
intelligentiam sumus. Hereditatis accipien¬
de amplitudinem consideramꝰ: qñ ad qnͣtam
ꝑfectionis latitudinem deuotionis nr̃e ꝓfecti¬
b tande aliqñ ꝑtingere possimuis: contem¬
plationis nĩȩ oculis longe ante p̃uidemus.
Nicħ itaq in his scͥpture uerb in nuitur:
qd̾ humanam industriam excedere iuideat᷑:

Expanded text:
r medium nebulae ad Dominum accessit , et in primo quidem Abraham nec jubetur montem ascendere, nec ei legitur ibi Dominus aliquid ostendisse, sed a loco in quo erat jubetur oculos suos levare, et terram quam accepturus erat circumspicere. Nulla mentio ascensionis, vel ostensionis ibi legitur in quibus vel sublevatae mentis exaltatio, vel divinae revelationis demonstratio designetur. A loco in quo sumus, vel esse consuevimus oculos nostros levamus, quando in contemplationis nostrae spectaculis communem et consuetum animi statum non deserimus. Comprehensibilitatis nostrae modus locus est in quo interim per intelligentiam sumus. Haereditatis accipiendae amplitudinem consideramus, quando ad quantam perfectionis latitudinem devotionis nostrae profectibus tandem aliquando pertingere possimus contemplationis nostrae oculis longe ante praevidemus. Nihil in his Scripturae verbis innuitur quod humanam industriam excedere videatur,
Abbreviated transcription (Latin):
contemplationẽ uͦ qñ ueritatem sine aliquo
inuolucͦ. umbrarumq uelamine in suipu¬
ritate uidemꝰ. Colles itaq ad agnoꝵ. simili¬
tudinem exultant: qñ in mensa illa intime
sollempnitatis tͥpudia eos eo usq supͣ semet¬
ipsos leuant: ut celestium secretoꝵ. archana
saltem ꝑ speculum & inenigmate uidere

Expanded text:
contemplationem vero, quando veritatem sine aliquo contemplationem vero, quando veritatem sine aliquo involucro umbrarumque velamine in sui puritate videmus. Colles itaque ad agnorum similitudinem exsultant, quando immensa illa intimae solemnitatis tripudia eos eousque supra semetipsos levant, ut coelestium secretorum arcana saltem per speculum et in aenigmate videre
Abbreviated transcription (Latin):
illis iocunditatis suȩ susib contemplationisq
eicessib supͣ semet ipios eunt. cum se in sius su¬
piorib suspendunt nil aluid qũã eratricem
omnium sub̾a m supͣ scipsos aspiciunt. nec in
quo cius potentiam uł sapientiam quã in se¬
ipso contemplari uł mirari ualeant. inueni¬
unt. S minores illi angłoꝵ. ordines qui ĩ
adhuc spcculum in hac sua subleuatione in¬
ueniunt. in quo summã maiestat̾e muabi¬
lem cernere. & adhuc qͣsi ꝑ speculum uid̾e̾
p̃ualeant. Si igit᷑ ꝑ monte  uiri contẽplati¬
ui. ꝑ colles speculatiui recte intelligunt᷑:
uide quã tecte montes ad si mulitudinem
arictum. & colles ad similitudinẽ agnorũ
exultare dicant᷑. Qmͣuis enĩ contemplatio ⁊
speculatio ꝓinuicem poni soleant. & in hoc
ipso sepe scripturȩ sententiȩ ꝓpͥetatem obnu¬
bilent & inuoluant: aptius tam̃ et exp̃ssuiᷤ
speculatioñe dicimꝰ. qñ ꝑ speculum cernimꝰ:

Expanded text:
illis jucunditatis suae lusibus, contemplationisque illis jucunditatis suae lusibus, contemplationisque excessibus, supra semetipsos eunt, cum se in suis superioribus suspendunt, nil aliud quam creatricem omnium substantiam supra seipsos aspiciunt, nec in quo ejus potentiam vel sapientiam quam in seipso contemplari vel mirari valeant, inveniunt. Sed minores illi angelorum ordines, qui in adhuc speculum in hac sua sublevatione inveniunt, in quo summam majestatem mirabilem cernere, et adhuc quasi per speculum videre praevaleant. Si igitur per montes viri contemplativi, per colles speculativi recte intelliguntur, vide quam recte montes ad similitudinem arietum, et colles ad similitudinem agnorum exsultare dicantur. Quamvis enim contemplatio et speculatio per invicem poni soleant, et in hoc ipso saepe Scripturae sententiae proprietatem obnubilent et involvant, aptius tamen et expressius speculationem dicimus, quando per speculum cernimus;
Abbreviated transcription (Latin):
met ipãm m̃tis auenatione transire. Ecce ut ar¬
pitror aꝑto iam exemplo dociumꝰ: qđ p̃ magni¬
tudine exultationis qñq contingat humanȩ
m̃tis excessus. S si cui fortassis hoc qđ de adum¬
cta ouiũ similitudine diximus minꝰ sufficiat ÷¬
& circa singłoꝵ. exp̃ssionem curiosius insistat:
alas nonaginta nouẽ oues ad niemoriam redu¬
cat. quas summus pastor in suminis reliquit.
qñ illam quę ꝑierat in terris quesiuit. Cogi¬
tet gͦ qui potest. quantũ sit uł quale. huius nr̃e
t̾ie montana. ad earum similitudinẽ in impetu
iocunditatis suȩ in alta ęxilire: & hauc nram
naturam exultationis suȩ applausum uixta
angłicȩ similitudinis tͥpudia formare. Si autẽ
in arictib supp̃mos ilos angłoꝵ ordines. in ag¬
nis uͦ inferiores quosq intelligimus: nicħominꝰ
qͦ: et illud agnouimus. qm̃ eĩmodi arietes dicti
uidelicet summi angłoꝵ. ordines cum miris

Expanded text:
metipsam mentis alienatione transire. Ecce, ut armetipsam mentis alienatione transire. Ecce, ut arbitror, aperto jam exemplo docuimus; quod prae magnitudine exsultationis quandoque contingat humanae mentis excessus. Sed si cui fortassis hoc quod de adjuncta ovium similitudine diximus minus sufficiat, et circa singulorum expressionem curiosius insistat, illas nonaginta novem oves ad memoriam reducat, quas summus Pastor in summis relinquit, quando illam quae perierat in terris quaesivit. Cogitet ergo qui potest quantum sit, vel quale, hujus nostrae terrae montana ad earum similitudinem in impetu jucunditatis suae in alta exsilire, et hanc nostram naturam exsultationis suae applausum juxta angelicae similitudinis tripudia formare. Si autem in arietibus supremos illos angelorum ordines, in agnis vero inferiores quoque intelligimus, nihilominus quoque et agnovimus, quoniam ejusmodi arietes dicti videlicet summi angelorum ordines cum miris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ud̾eat supͣ naturam uł potius cont᷑ naturam
c̃ẽ. montes uel colles iuxta arietũ uł agnoꝵ luden¬
tium similitudinem saltus quosdã in suꝑiora
dare. & terram a t̾ra resilire: & scipãm ꝑ mane
librare: Nonne uelut terra a t̾ra suspendit᷑. qñ
homo supͣ hominẽ aucit᷑: cui ꝑ exꝓbratione uoce
dominica dicit᷑: Terra es: & in terram ibiᷤ. Qnͣ¬
tuncũq gͦ urtutis inagnitudine excrescat.
qmͣuis ad colliũ seu ut multũ ẽ ad montiũ simi¬
litudinem in alta assurgat. terra uttiq ẽ. et terra
recte dici potest: quamdi luteas inhabitat
domos: & terrenum ht̃ fundamentum.
Unde ulud sa: pientis: utquit suꝑbit terra
& cinis: Si gͥ simplici expositione contempti
sumꝰ. sufficit fortassis illud dicere. quia hoc montes
& colles ad arictum & agnoꝵ fimilitudiũe exul¬
tare.: in sũmis et sanctissunis uiris humanã natu¬
ram uit᷑ humanã naturam ascendere: et p̃nimia
iocunditatis et exultationis abundantia supͣ se¬

Expanded text:
n videat supra naturam vel potius contra naturam esse, montes vel colles juxta arietum vel agnorum ludentium similitudinem saltus quosdam in superiora dare, et terram resilire, et seipsam per inane librare? Nonne velut terra a terra suspenditur, quando homo super hominem ducitur, cui per exprobrationem voce Dominica dicitur: Terra es, et in terram ibis? Quantumcunque ergo virtutis magnitudine excrescat, quamvis ad collium, seu ut multum ad montium similitudinem in alta assurgat, terra utique est, et terra recte dici potest quandiu luteas inhabitat domos, et terrenum habeat fundamentum. Unde illud Sapientis: Ut quid superbie terra, et cinis? Si igitur simplici expositione contenti sumus, sufficit fortassis illud dicere, quia hoc est montes et colles ad arietum et agnorum similitudinem exsultare, in summis et sanctissimis viris humanam naturam ultra humanam naturam ascendere, et prae nimia jucunditatis et exsultationis abundantia supra se
Abbreviated transcription (Latin):
odis autẽ tͥb in grãm contemplatio¬
ex adiuncta industria: aliqñ ex ali¬
ena doctrina. Horum tͥum intrax.
moyse uidelicet beseleel. & aaron cipum uł ex¬
emplum habemꝰ: si eoꝵs gesta consulimꝰ. Moy¬
ses pͥmo archam in monte & nube sine uulo
industriȩ labore ex sola dñi reuelatione iudit.
beseleel qmͣ uidere potuisset ꝓpͥo labore forma¬
uit: aaron autẽ archam aliena iam oꝑatione
formatam uidere consueuit. In moĩe moysi ar¬
cham dñi sine aliqua humana industria iude¬
mus: cum ex sola dñi reuelatione radiũ contem¬
plationis accipimus. S tunc quasi iuxta uese¬
lecl exempłu in idip̃m ex ꝓpͥo oꝑe ꝓficunus: cũ
in eandẽ grãm nr̃o studio & labore artẽ compa¬
ramus. Tunc autem ut archam dñi uid̾e pos¬
simus. quasi exaliena oꝑatione accipimus: qũ
ex aliena traditione eiꝰmodi gr̃ȩ usum assuesci¬
mus. S qd̃ de industriȩ oꝑatione dicimus.
ñ sic accipi uolumus. quasi sine gĩȩ cooꝑatiõe

Expanded text:
odis autem tribus in gratiam contemplatioex adjuncta industria, aliquando ex aliena doctrina. Horum trium in tribus, Moyse videlicet, Beseleel et Aaron typum et exemplum habemus, si eorum gesta consulimus. Moyses primo arcam in monte et nube sine ullo industriae labore ex sola Domini revelatione vidit, Beseleel quam videre potuisset proprio labore formavit. Aaron autem arcam aliena jam operatione formatam videre consuevit. In morem Moysi arcam Domini sine aliqua humana industria videmus cum ex sola Domini revelatione radium contemplationis accipimus. Sed tunc quasi juxta Bescleel exemplum in idipsum ex proprio opere proficimus, cum in eamdem gratiam nostro studio et labore artem comparamus. Tunc autem ut arcam Domini videre possimus quasi ex aliena operatione accipimus quando ex aliena traditione ejusmodi gratiae usum assuescimus. Sed quod de industriae operatione dicimus non sic accipi volumus quasi sine gratiae cooperatione