comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ .lxx. tͥnstulerunt uiolentia cum
fortitudine. Quod quem sensum ha¬
beat prudens lector inquirat. Ego
qui loquor iusticiam. & ꝓpugnacor
sum ad saluandum.Lxx. Ego qͥlo¬
quor iusticiam. & iudicium saluta¬
ris. Respondic dñs interrogantib
angłis. Querttis qͥsim qui ad celos
cruent᷑ ascendam. & sanguis qͦ afpõ
sum ñ in deformicatem tribuerit
s decorem. Ugosum cui pat̾ tͣdidit
omne tudicium. De qͦ & psalmista
dicebat. Ds̃ tudicium tuum regi
da: & iusticiam tuã filio regis. Or
loqͦr tusticiam. ut malis mala. et
bonis tͥbuam bona. Qui uem pug¬
nare contͣ aduersarias potestates.
& captiuis p̃dicare remissionem. et
uinctos de carcere libare: ut etiam
adu̾sarii penas. & captiui sentiant
lib̾tatem. Quare gͦ rubrum ẽ indu¬
mentum duu. & uestunta tua sicut
calcantium in torclari᷑ Loc. Qua¬
re rubra sunt uesttinta dua. & indu¬
menta tua sic̃ calcantis torcular
plenum &e conculcatum: Ubi ñe
uocabulum ẽ: s nom sanguinis.

Expanded text:
 transtulerunt, violentia cum fortitudine. Quod quem sensum habeat prudens lector inquirat. Ego qui loquor justitiam, et propugnator sum ad salvandum. LXX: Ego qui loquor justitiam, et judicium salutaris. Respondit Dominus interrogantibus Angelis: Quaeritis qui sim, qui ad coelos cruentus ascendam, et sanguis quo aspersus sum, non mihi deformitatem tribuerit, sed decorem? Ego sum cui Pater tradidit omne judicium . De quo et Psalmista dicebat: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui loquor justitiam: ut malis mala, et bonis retribuam bona; qui veni pugnare contra adversarias potestates, et captivis praedicare remissionem, et vinctos de carcere liberare, ut et adversarii poenas, et captivi sentiant libertatem. Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua sicut calcantium torcular? LXX: Quare rubra sunt vestimenta tua, et indumenta tua sicut calcantium torcular, plenum conculcatum? Ubi nunc vocabulum est, sed nomen sanguinis.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse pugnauit contra eos. Ubi noᷤ
int̃pretati sumꝰ. in omni tͥbulatioe
corum ñ est tbulatꝰ quod hebraice
dr.lo. &e est negantis aduerbrum.
ꝓñ legi potest &e ipse. ut sit sensts.
In omni tribulatione eorum ipse
lyse enim infirmitates nr̃as portat.
aliud quod in hebraico ñ habetur.
ñ legatus neq angłs s ipse salua¬
uit eos: de qͦ in suo dicemus loco.
Dirit gͥ ds qui tustus est uidex do¬
mui isrł: & austeritatem iusticie
clem̃tia mitigat iudicantis. Genui
quidem filios & exaltati: ce ipsi sp̃¬
uerunt me. Uerumytam qͥa popls
m̃s sunt. & semel filii nominati: ñ
orum ipse tribulattis ẽ. Siue ñ est
tͥbulatus ut parumꝑ eos desereret:¬
& nudatos auxilio suo cogeret adro¬
gandum. Ut certe nequaqm tͥbula¬
uit eos. s ccontͣrio cet̾is ꝑsequentib
adiutor fuit: misitq angłm suum
qͥ eos de ꝑicło libaret. Aut iuxta.lix.¬

Expanded text:
ntra eos. Ubi nos interpretati sumus: In omni tribulatione eorum non est tribulatus, quod Hebraice dicitur LO, et est negantis adverbium, pro non, legi potest et ipse, ut sit sensus: In omni tribulatione eorum ipse Ipse enim infirmitates nostras portat, aliud quod in Hebraeo non habetur, non legatus, neque Angelus, sed ipse salvavit eos: de quo in suo dicemus loco. Dixit igitur Deus qui justus est judex domui Israel, et austeritatem justitiae clementia mitigat judicantis: Genui quidem filios et exaltavi, et ipsi spreverunt me. Verumtamen quia populus meus sunt, et semel filii nominati, nonorum ipse tribulatus est. Sive non est tribulatus, ut parumper eos desereret, et nudatos auxilio suo cogeret ad rogandum. Vel certe nequaquam tribulavit eos, sed e contrario, caeteris persequentibus, adjutor fuit, misitque Angelum suum, qui eos de periculo liberaret. Aut juxta
Abbreviated transcription (Latin):
orum in terram. & omnia uestim̃¬
ta mea inqͥnaui.Dies emm retri¬
butionis uenit cis. & annus redẽp¬
dionis adest. Asperi & non erat
auxiliator. considaui. & nullus
qͥ p̃b̃et auxilium. Et eruit eoꝰ bra¬
chium meum. & furor metis ad¬
uentt. Et conculcaui eos in ira
mea. & deduxi in terram sangui¬
nem eorum. ꝓtorclari quod he¬
braice dr. geth. theodotio ipsum
uerbum hebraicum posint fura
S meliꝰ in hoc loco symmachus.
quem & nos secutisumus. Uerbũ¬

Expanded text:
orum in terram, et omnia vestimenta mea inquinavi. Dies enim retributionis venit eis, et annus redemptionis adest. Aspexi, et non erat auxiliator: consideravi, et nullus qui praeberet auxilium; et eruit eos brachium meum, et furor meus advenit, et conculcavi eos in ira mea, et deduxi in terram sanguinem eorum. Pro torculari quod Hebraice dicitur GETH  , Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit PHURA  . Sed melius in hoc loco Symmachus, quem et nos secuti sumus. Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
sigeat. Dicendum ẽ icaq de torcla¬
ri. quod iurta scͥpture sc̃e consuctu¬
dinem int̃dum ꝓ ultione atq fuppli¬
ciis ponit᷑ peccatorum: int̾tum ĩ con¬
gregatione nouorum fructucm. P pe¬
nis ponitur atq dorm̃tis. qñ iheremiaᷤᷤ
in lam̃tationib plangens eu̾sionem
trłm loquit᷑. Torcular calcatit drĩs¬

Expanded text:
. Dicendum est itaque de torculari, quod juxta Scripturae sanctae consuetudinem, interdum pro ultione atque suppliciis ponitur peccatorum, interdum in congregatione novorum fructuum. Pro poenis ponitur atque tormentis, quando Jeremias in Lamentationibus plangens eversionem Jerusalem loquitur: Torcular calcavit D
Abbreviated transcription (Latin):
mis eciam p̃sens capłm congruere
doceamꝰ. Onde & in cantico dr can¬
dicorum. Fratruelis ms rubicun dꝰ
ce candidus. Rubicundus in pas¬
sione: candidꝰ in resurrectione
Int̾rogant gͥ angłi rei nouitate
⁊ ꝑterriti. misterrum enim passio¬
nis &e resurrectionis xp̃i scđmn a
postolum paulum cunctis retro
generationib fuerat ignoratum:
quis est iste qui de tetra cruentus
aduemat: Edom qͥppe in linguã
nr̃am. ce terrentis ce cruentus ex¬
primitur. Tmct̾is uestib de bos¬
ra. Quod multi pio errore lapsi
sigcaret: scribetur ꝑ mediam lit¬
deram sin.Nunc autem ꝑ sade
scribitur: &e int̾pretat᷑ firma at¬
q muntta. Quod de irlm acci¬
pimus q̃ firmissimis muris fuit
ante circumdata. in qͣ passus e
dns: uel de inferno de quo in
ix ce.cͦ .unͣ ꝑsalmo scͥptum ẽ. Qs
deducet me in ciuitatem munitã:
In qͣ clause sunt animȩ mortuoꝵ
&e ctrcumdata ẽ firmissimis custo¬
diis. Dciendumq quod iurta hy¬

Expanded text:
niis etiam praesens capitulum congruere niis etiam praesens capitulum congruere doceamus. Unde et in Cantico dicitur Canticorum: Fratruelis meus rubicundus et candidus ; rubicundus in passione; candidus in resurrectione. Interrogant igitur Angeli, rei novitate perterriti Mysterium enim passionis et resurrectionis Christi secundum apostolum Paulum , cunctis retro generationibus fuerat ignoratum. Quis est iste qui de terra Edom cruentus advenit? EDOM   quippe in linguam nostram et terrenus et cruentus exprimitur. Tinctis vestibus de Bosra? Quod multi pio errore lapsi, significaret, scriberetur per mediam litteram SIN, nunc autem per SADE scribitur, et interpretatur firma atque munita: quod vel de Jerusalem accipimus . quae firmissimis muris fuit ante circumdata, in qua passus est Dominus; vel de inferno, de quo inscriptum est: Quis deducet me in civitatem munitam ? in qua clausae sunt animae mortuorum, et circumdata est firmissimis custodiis. Sciendum quoque quod juxta hi
Abbreviated transcription (Latin):
dor. & saluator accensꝰ ẽ ut lam¬
pas. gauisꝰ q: sponsꝰ suꝑ sponsa sua
ecelia. immo exultauit suꝑ eam d̃s
scđm assumptionem carnis. & pas¬
fionem crucis dr ad eum. ut intmn¬
guatur pes tuus in sanguine. Et
sub iude uocabtilo in genesi ꝓpħa¬
tur. Iuda te laudabunt fr̃s tui.
tuorum.adorabunt de filii patͥs
tui. Catulus leonis iuda. Ed p̃dã
fili mi ascen disti. reqͥescens accu¬
fuscitabit eum: Et tt̃m. Ligans
ad uineam pullum suum: &e ad
uitem o fili mi asinam suam. La¬
uabit uino stolam suam. & sangui¬
ne uue pallium suũ. Iste ẽ quem
anglicę potestates uidentes ad pa¬
trem ascende cruentum. imꝑant
cet̃is anglis & ab eis atidiunt. Le¬
uate portas pͥncipes uras. & eletia¬
mini porte et̾nales. & intͦibit rex gle.
Quis ẽ iste rex głe: Dñs fortis ee po¬
tens. dñs fortis in p̃lio. Et iterum.
Ons uirtutum ipse est rex głe.
Hec p̃misimꝰ: ut cum aliis testimo¬

Expanded text:
dor, et Salvator accensus est ut lamdor, et Salvator accensus est ut lampas, gavisusque sponsus super sponsa sua Ecclesia, immo exsultavit super eam Deus m assumptionem carnis, et passionem crucis dicitur ad eum: Ut intingatur pes tuus in sanguine . Et sub Judae vocabulo in Genesi propheta Iuda, te laudabunt fratres tui; tuorum, adorabunt te filii patris tui. catulus leonis Iuda. ex germine, fili, mihi ascendisti. recumbens dorsuscitabit eum ? Et iterum: Ligans ad vineam pullum suum, et ad vitem, o fili mi, asinam suam; lavabit vino stolam suam, et sanguine uvae pallium suum . Iste est quem Angelicae potestates videntes ad Patrem ascendere cruentum, imperant caeteris Angelis, et ab eis audiunt: Levate portas, principes, vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus fortis et potens, Dominus fortis in praelio . Et iterum: Dominus virtutum, ipse est rex gloriae Haec praemisimus, ut cum aliis testimo
Abbreviated transcription (Latin):
quis est iste qͥ uenit de edom tinc¬
tis uestib de bosra: mult nr̃orũ
referunt ad finem mundi. in quo
siue carnalit̃ siue sp̃italit̃. drũsa
enim sententia plurimorum ẽ ex¬
plenda condendunt. Nos autem
qͥa ce suy in hoc eodem caplo legi
me annunciare pauꝑib misit mne.
qͦd dñs atq saluator ñr lecto ysaiȩ
uolumine in synagoga tudeorum
suꝑ se expletum ẽẽ: monstrauit
dicens. hochie completa ẽ hec scͥptura
derit: necessitate compellim omĩa
q̃ dñr in yͥmo acciꝑe saluatoris ad¬
uentu. Neq enim fieri potest quod
pleriq nr̃orum facere nitunt᷑. ut ua¬
rient᷑ temꝑe que oꝑib copulata
funt. Nec negamꝰ fudoris ẽẽ maximi
hec omna sibi comungere. ce sic spi¬
ritaliter explenda in consũmatiõe
monstrare: ut in xp̃o & iuxta car¬
nem & iuxta sp̃m iam completa do¬
ceamus. Qͥagͥuenit filie lyon salua¬
tor. cuiꝰ merces cum eo ẽ. & opus illtus
coram illo. & egressus ẽ iustus ut splen¬

Expanded text:
Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? multi nostrorum referunt ad finem mundi, in quo sive carnaliter, sive spiritualiter diversa enim sententia plurimorum est explenda contendunt. Nos autem quia et supra in hoc eodem capitulo legimme, annuntiare pauperibus misit me: quod Dominus atque Salvator, lecto Isaiae volumine, in Synagoga Judaeorum super se expletum esse monstravit dicens: Hodie completa est haec Scriptura derit, necessitate compellimur, omnia primo accipere Salvatoris adventu. Neque enim fieri potest, quod plerique nostrorum facere nituntur, ut varientur tempore, quae operibus copulata sunt; nec negamus sudoris esse maximi, haec omnia sibi conjungere, et sic spiritualiter explenda in consummatione monstrare, ut in Christo et juxta carnem et juxta spiceamus. Quia igitur venit filiae Sion Salvator, cujus merces cum eo est, et opus illius coram illo; et egressus est justus ut splen
Abbreviated transcription (Latin):
Tu enim pat ñr̃. & abraham nescruit
nos: & isrł ignorauit nos. Tu dñe
pater nr̃. redemptor nr̃ a scło nom̃
tuum. Lxx. Conu̾tere de celo. & ui
intilticudo iniscdiarum tuarum.
& miserationum tuarum qͣ sustinu¬
istinos: Tuenim es pat̾ ñr. quia a¬
braham non cognouit nos. & isrł ñ
nos: a pͥncipio nom̃ tuum suꝑ noᷤ
Qui tanta popło tuo p̾stitisti quȩ
suꝑior sermo narrauit. ut sp̃c quoq
tun dignos nos consortio duceres: nẽ
qͦ attende de cȩlo & uide oꝑa nr̃a. si
tñ te digna funt. Quare au̾tis faciẽ
tuam a nob: Celum autem dr ha

Expanded text:
ter: et Abraham nescivit nos, et Israel ignoravit nos. Tu Domine pater noster, redemptor noster a saeculo nomen tuum. LXX: Convertere de coelo, et vidmultitudo misericordiarum tuarum, et miserationum tuarum qua sustinuisti nos? Tu enim es pater noster, quia Abraham non cognovit nos, et Israel non nos: a principio nomen tuum super nos est. Qui tanta populo praestitisti, quae superior sermo narravit, ut spiritus quoque tui dignos nos consortio duceres, nunc quoque attende de coelo, et vide opera nostra, si tamen te digna sunt. Quare avertis faciem t
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse enim saluum faciet popłm suũ
a peccatis eorum. Qui saluator cre¬
dentium iudex est omnium. ut
reddat unicuq scđm oꝑa sua.
iustis p̃mia : peccatorib eterna
scpplicia. Et uocabit inquit eos
ipse dñs atq saluator: siue iuxta
hebraicum uocabunt eos apłi ce
appellabit᷑ delicta. ut pꝰ uocata suerat
uel in iudeis propter negationem.
uel I gentib ꝓpt idolatri

Expanded text:
ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Qui Salvator, credentium judex est omnium, ut reddat unicuique secundum opera sua: justis praemia; peccatoribus aeterna supplicia . Et vocabit, inquit, eos ipse Dominus 745 atque Salvator. Sive juxta Hebraicum, vocabunt eos Apostoliappellabitur derelicta, ut prius vocata fuerat, vel in Judaeis, propter negotiationem? vel
Abbreviated transcription (Latin):
de cdom. tinctis uestib de bosra
Iste formosus in stola sua: gͣdiens
in multitudine fortitudins fue.
.Lxx. Quis est iste guiuentt de e¬
dom. fuluis uestibz de bosor: Sic
formosus in stola sua: uiolentia
cum fortitudine. Omnem hunc
locũ ab eo loco uͥ iurta .lxx. dr.
illuminare illuminare irłm. qͥa¬

Expanded text:
de Edom, tinctis vestibus de Bosra? Iste formosus in stola sua, gradiens in multitudine fortitudinis suae. LXX: Quis est iste qui venit de Edom, fulvis vestibus de Bosor? Sic formosus in stola sua, violentia cum fortitudine. Omnem hunc locum ab eo loco, ubi juxta LXX dicitur: Illuminare, illuminare,
Abbreviated transcription (Latin):
ce uiam facite poplo meo: ce lapides
Ecce enim dñs fecit auditum usq
ad extremum t̾re. Dicite filie syon
ecee saluator tuus uenit habens
mercedem suam secũ: ce opꝰ suum
ante faciem fuam. Et uocabunt eũ
popłm sem̃: redemptum a dño. Tu
autem uocabis reqͥsita ciuitas. & ñ
cerent. ne aliqn orare desisterent.
timo tp̃r qñ post plenitudinem
gentium saluandus ẽ isrł & ad dñm
rediturꝰ : futurũ ẽẽ concendunt fllii

Expanded text:
et facite iter populo meo et lapides ecce enim Dominus fecit auditum usque ad extremum terrae. Dicite filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit, habens mercedem suam secum, et opus suum ante faciem suam: et vocabit eum populum sanctum, redemptum a Domino. Tu autem vocaberis rcerent, ne aliquando orare desisterent, timo tempore, quando post plenitudinem gentium salvandus est Israel, et ad Dominum rediturus, futurum esse contendunt
Abbreviated transcription (Latin):
ct̾or futt popli isrł: iuxta illud qͦd
scͥptum ẽ. Qui facit angłos suos sp̃c
&e ministros suos ignem urentem ¶
in epla ad hebreos. Isti sunt amini¬
stratorii sp̃e: qͥ mittunt᷑ in ministe¬
rtum. ꝓpt̃ eos qui possessuri sunt sa¬
lutem. Considemus ae illud quod
in actib apłorum scribitur. fp̃c dñi
ultra eunuchꝰ. an suꝑ angło debea¬
mus acciꝑe. Sunt qui angłm in sp̃o
currimtus: ut in obscuriorib immo¬
remtir. Atcende de celo: & uide de
habitacło scõ tuo. ce głe due. Ubi ẽ

Expanded text:
a illud quod scriptum est: Qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Et in Epistola ad Hebraeos: Isti sunt administratorii spiritus, qui mittuntur in ministerium, propter eos qui possessuri sunt salutem . Consideremus illud quod in Actibus Apostolorum scribitur: Spiritus Domini ultra eunuchus : an super Angelo debeamus accipere. Sunt qui Angelum 755 inercurrimus, ut in obscurioribus immoremur. Attende de coelo, et vide de habitaculo sancto tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
oportune importune. & imitemi¬
in int̃pellatͥcem dirri sudicis. Si
enim ille m̃tis ferociam assicdura
imp̃catione deposuit. qͣnto mag̃
pat̾ celestis bona dabit petentib
se᷑ Tamdiu autem rogare debetiᷤ
in eremplum ẽ atq maledict̾am:
in totiꝰ orb t̾rarum laude uersetur¬
ei donec stabiliat. de ponat irli
laudem in derra dicere. cciꝰ sensus
insupiorib ñ coheret: ñ ẽ enim uo¬
bis similis si corrigat. & faciat irlm
gaudiũ suꝑ tram. nisi forte hoc arti¬
fic eloqͥo coaptemꝰ. ut dicat᷑ adcci¬
stodes ȩcclie nullum eorum simile
fore qͥ p̃cdicatione sua fecerint ut cor¬
rigatur. & fiat irłm gaudum oĩs
derre. Iurauit dñs in dext̃a sua et¬
in brachio fortitdinis sue. Si dede¬
ro tͥacum ditũ ultra cibum inimi¬
cis tuis. & si bibinit filii aliem itinc̃i
uum in qͦ laborasti: qitia qͥ congre¬
gant illud comedent & latidabunt
dñm. & qͥ comportant illud bibeñ

Expanded text:
opportune, importune, et imitemiopportune, importune, et imitemini interpella tricem duri judicis. Si enim ille mentis ferociam assidua imprecatione deposuit, quanto magis Pater coelestis bona dabit petentibus se? Tamdiu autem rogare debetis, in exemplum est atque maledictum, in totius orbei, donec stabiliat et ponat Jerusalem laudem in terra, dicere, cujus sensus in superioribus non cohaeret: Non est enim vobis similis, si corrigat, et faciat Jerusalem gaudium super terram. Nisi forte hoc artifici eloquio coaptemus, ut dicatur ad custodes Ecclesiae, nullum eorum similem fore qui praedicatione sua fecerint, ut corrigatur, et fiat Jerusalem gaudium omnis terrae. Juravit Dominus in dextin brachio fortitudinis suae: Si dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis. et si biberint filii alieni vinum tuum, in quo laborasti. Quia qui congregant illud, comedent, et laudabunt Dominum: et qui comportant illud, bibent
Abbreviated transcription (Latin):
irłm non qͥescam. & cęt̾a usq ad cũ
locum ub nc capłm t̃minatum est.
gaudebit sponsus fuꝑ syonsa. gaude¬
bit suꝑ te ds tuus: seq ꝓmiserat di¬
ebus ac noctib rogaturum ut sal¬
uator ce iustꝰ qui ꝓmissus fuerat
adueniret. & instar lamꝑadis totũ
illustraret orbem. Postq introdu¬
citur ꝑsona dei loguentis ad irłm
id ẽ eccltam pͥmitiuoꝵ: &e eam q̃¬
Suꝑ muros tuos constitui custo¬
des quos uel anglos uel aplos et
om̃s pͥncipes eius atq doctores
acciꝑe possumꝰ : qui custodiunt
muros eccliȩ ne adcier sarius na
diabolus qͥ quasi leo rugiens circu¬
it & querit quomͦ possit intrare
occasionem accipiat ad gregem
am̃ deuastandum. Qui cũstodes
cius auxilio. Unde ad eosdem custo¬
des atq doctores sermo dirigidur
Ouos qͥ recordamini dñi eiusq cle¬
mentiam die ac nocte p̃cib fati¬
gatis. cauete neumqͣm in ore ur̃o
sileat oratio. ne detis silentiũ ei fub¬
auditur dño: s semꝑ molesti sitis

Expanded text:
m non quiescam, et caetera usque ad eum locum, ubi nunc capitulum terminatum est: Gaudebit sponsus super sponsa: gaudebit super te Deus tuus. Seque promiserat diebus ac noctibus rogaturum, ut Salvator et Justus qui promissus fuerat, adveniret, et instar lampadis totum illustraret orbem. Post quae introducitur persona Dei loquentis ad Jerusalem, id est, Ecclesiam primitivorum, et eam qSuper muros tuos constitui custodes, quos vel Angelos, vel Apostolos, et omnes principes ejus atque doctores accipere possumus. Qui custodiunt muros Ecclesiae, ne adversarius noster diabolus, qui quasi leo rugiens circuit, et quaerit quomodo possit intrare , occasionem accipiat ad gregem Domini devastandum. Qui custodes  vallentur ejus auxilio. Unde et ad eosdem custodes atque doctores sermo dirigitur: O vos qui recordamini Domini, ejusque clementiam die ac nocte precibus fatigatis, cavete ne umquam in ore vestro sileat oratio. Ne detis silentium ei, subauditur, Domino; sed semper molesti sitis,
Abbreviated transcription (Latin):
patilus desidat offerre uni uirour¬
ginem castam. ut sit sca corpore et
tris tuus in uestita deaurato: circũ¬
data uarictate. Sic̃ gͥ sponsus gau¬
det in sponsa. iuuenisq cu uͥgine.
in quib exemplis sc̃a conunct̾io
est: sic dñs letabitur in ea. cuius
nomina fũint immutata. Supca
muros tuos irłm constitui custodeᷤᷤ
tota dic ce tota nocte in ꝑpetuo non
tacebunt. Qui remiscimini dñi

Expanded text:
Paulus desiderat offerre uni viro virPaulus desiderat offerre uni viro virginem castam, ut sit sancta corpore tris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Sicut igitur sponsus gaudet in sponsa, juvenisque cum virgine, in quibus exemplis sancta conjunctio est: sic Dominus laetabitur in ea, cujus nomina fuerint immutata. Super muros tuos, Jerusalem, constitui custodes: tota die et tota nocte perpetuo non tacebunt: qui reminiscim
Abbreviated transcription (Latin):
sasq reddit quare appelletͣ ẽprisi.
bitabilem fecerit. q̃ pͥꝰ iudaico fue¬
rat errore deserta.Diue hoc ipfum
reftramꝰ ad eccł̃iam. q̃ possessa prtus
ab idolis deserta fuerat a deo. Ha¬
bitabit enim iutienis cum uirgine.¬
⁊ &e habitabunt in te filii dai. Et gau¬
⁊debit sponsus suꝑ sponsam. & gau¬
debit suꝑ te ds tucis .Lxx. Et sicut
filiitui. Et erit quom lȩtat᷑ syonsꝰ
suꝑ sponsa: sic letabtt᷑ suꝑ de d̃s tuuᷤ.
Dicte &e apłs. Tiri diligite tixores
loco posuisset exemplum. ꝓpter hoc
relinguet homo patrem & matrem
ce adherebit uxori sue. & erunt duo
incarnetina: intulit. Sacram̃tum
hoc magnum est: ego autem dicoĩ
temporis quod in arco ẽ. sic debent
uiri habetixores suas quasi non ha¬
beant. qͣntomagis int sponsum ce
sponsam erit sca comunctio: Iste est
sponsꝰ de qͦ in duode tuccsimo psal¬
mo canit᷑: & ipse qͣsi sponsus ꝓcedẽs
de thalamosuo. Et ista sponsa.que
crebrius in cantico scribitur canticoꝵ

Expanded text:
sasque reddidit quare appellatur EPHSI  bitabilem fecerit, quae prius Judaico fuerat errore deserta. Sive hoc ipsum referamus ad Ecclesiam, quae possessa prius ab idolis, deserta fuerat a Deo. Habitabit enim juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui. Et gaudebit sponsus super sponsa, gaudebit super te Deus tuus. LXX: Et sicut filii tui. Et erit quomodo laetatur sponsus super sponsa, sic laetabitur super te Dominus. Dicit et Apostolus: Viri, diligite uxores set exemplum: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, intulit, Sacramentum hoc magnum est: ego autem dico in temporis, quod in arcto est, sic debent viri habere uxores suas, quasi non habeant: quanto magis inter sponsum et sponsam erit sancta conjunctio? Iste est sponsus de quo in duodevicesimo psalmo canitur: Et ipse tamquam sponsus procedens de thalamo suo . Et ista sponsa quae crebrius in Cantico scribitur Canticoru
Abbreviated transcription (Latin):
terra ꝓfert germ̃ situm. & celestib
pluuiis irrigat᷑. & sic̃ ortꝰ semen su¬
um germinat. qͥ fontium atq flu¬
uiorum aquas desiderat: sic inqͥt
dñs germminabit iusticiam atqle¬
diciam coram cunctis gentib neqͣqͥ
coram isrłe. ut suꝑciltum decutiat
tudeoꝵ. s cunctis gentib q̃ in eccl̃a

Expanded text:
terra profert germen suum, et coelestibus terra profert germen suum, et coelestibus pluviis irrigatur: et sicut hortus semen suum germinat, qui fontium atque fluviorum aquas desiderat: sic, inquit, Dominus germinabit justitiam atque laetitiam coram cunctis gentibus: nequaquam coram Israel, ut supercilium decutiat Judaeorum; sed cunctis gentibus, quae in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tumnicam iusticie: qͥ factus est nobsc̃itas
iusticia &e redempcio. Ponicq simili¬
tudinem duorum in ȩcelia agminũ.
ꝑfectͥorum acq incipientium. Pfectoᷤ
sponsi comparat pulchricudini: in¬
cipientes sponse assimilat ornatui.
Pfectꝰ erac paulus. qͥ quasi syonsus
decoratus corona atq coronandus
sac̾dotii portans coronam: loquentiᷤ
in se xp̃i auctoritate dicebat. Certam̃
bontm certaui. cursum consũma¬
ui. fidem seruaui: de cct̾o reposita
ẽ mͥ corona iusticie. Et in alio loco.
Quot qͣt gͦ ꝑfecti. hoc sapianus.
Incipiens autem erat comparatio¬
ne plemtudinis. qn ex ꝑsona incipi
uulus sapiebam. sic̃ parutilus cogi¬
tabam. Et it̾m. Ex parte uidem
ce ex parde cognoscimꝰ: donec ueni¬
at quod ꝑfectum est. Et ideo spon¬
se assimilatur ornatui. que ornat
mundo muliebri. suie ut cȩti tran¬
stulerunt. uasis uel monilib suis.
Ponitq altius comparationis ex¬
empla. quorum prius ad sponsum
sequens refertur ad sponsam.Sic̃

Expanded text:
tunicam justitiae: qui factus est nobis sanctitas, justitia, et redemptio . Ponitque similitudinem duorum in Ecclesia agminum, perfectorum atque incipientium . Perfectos sponsi comparat pulchritudini; incipientes sponsae assimilat ornatui. Perfectus erat Paulus, qui quasi sponsus decoratus corona atque coronandus, sacerdoti portans coronam, loquentis in se Christi auctoritate dicebat: Certamen bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . Et in alio loco: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus . Incipiens autem erat comparatione plenitudinis, quando ex persona incipiearvulus sapiebam, sicut parvulus cogitabam . Et iterum: Ex parte videmus, et ex 738 parte cognoscimus, donec veniat quod perfectum est . Et ideo sponsae assimilatur ornatui, quae ornatur mundo muliebri, sive ut caeteri transtulerunt, vasis, vel monilibus suis. Ponitque alterius comparationis exempla, quorum prius ad sponsum, sequens refertur ad sponsam. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dinoyaden. ꝗomnia habitatam poᷤᷤ¬
sessamq figeant. Hoc est autem he¬
braice consuetudinis. ut ex rebus
uocabula semꝑ imponant. sicut
abraham qͥ prius dicebatur yat̃ ex¬
celsus. qn audunit reꝓmissionem. &
in semine tuo benedicent᷑ om̃s gs ap¬
pellatus ẽ pat̃ multarum gentium.
idẽ abraham &e dñosaluator supra
nom̃ imponteͣ. cito spolia detrane.
uelocit p̃dare. filii quoq ⁊ ebedei.
quorum unꝰ uocem tonitrui emittere
poterat. in pͥncipio crat uerbum &
uerbum erat apud dm̃. & ds erat
uerbum. appellat sunt uanerenem.¬

Expanded text:
ae omnia, habitatam, possessamque significant. Hoc est autem Hebraicae consuetudinis, ut ex eventu rebus vocabula semper imponant: sicut Abram, qui prius dicebatur, pater excelsus: quando audivit repromissionem: Et in semine tuo benedicentpellatus est pater multarum gentium, id est, Abraham. Et Domino Salvatori supra nomen imponitur: Cito spolia detrahe, velociter praedare . Filii quoque Zebedaei, quorum unus vocem tonitrui emittere poterat : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , appellati sunt BANEREEM
Abbreviated transcription (Latin):
imno in te: & tra tuia inhabitabit᷑.
Lrx. Et nequaqͣm ultra uocaberas
derelicta: & terra tua non uocabitur
adhuc deserta. Uocabis enim uolun¬
tas mea: & t̃ra tua habitata. P syon
Nec hoc eris uocabuloꝵ fine conten¬
ta: s q pritis uocabaris relicta quod

Expanded text:
ino in te: et terra tua inhabitabitur. LXX: Et nequaquam ultra vocaberis derelicta, et terra tua non vocabitur adhuc deserta. Vocaberis enim voluntas mea, et terra tua habitata. Pro SioNec hoc eris vocabulorum fine contenta; sed quae prius vocabaris relicta, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gentium comedent: & in diuituie
arum amirabileserunt. Corona
diuitiis patilus scribebat ad corm¬
thios. Oras ago deo meo ꝑ ihin xp̃m¬
qͣm in omnib diuites fact̾i estis in eo.
inomni uerbo & in omni scientia
sic testimonium xp̃i confirmatum ẽ
in uob: tea ut in nullo indigeatis imnul¬
ia gra.forticudo autem gentium. tͥum¬
phus ẽ mrm. Et nos in corum gła sup¬
bisumꝰ. ñ ca suꝓbia q in uitio est. cui
ds resistit ut humilib dec gram:
s ea q pro potentia ce gła accipitur.
Unde & moysi comuta facies erat
qui dic̾e pot̾at. In de inimicos nros

Expanded text:
gentium comedent, et in divitiis gentium comedent, et in divitiis earum admirabiles erunt. Corona divitiis Paulus scribebat ad Corinthios: Gratias ago Deo meo pfacti estis in eo, in omni verbo, et in omni scientia, sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis, ut in nullo indigeatis in ulla gratia . Fortitudo autem gentium triumphus est Martyrum: et nos in eorum gloria superbi sumus, non ea superbia quae in vitio est, cui Deus resistit, ut humilibus det gratiam; sed ea quae pro potentia et gloria accipitur . Unde et Moysi cornuta facies erat , qui dicere poterat: In te inimicos nos
Abbreviated transcription (Latin):
autem sac̃dotes dñi uocabimim:
minist diur̃i. forcitudinem gen¬
trum comedetis. & in diuitiis car
ercas admirabiles. Sic terrani
scdo possidebunt. & gaudium sem¬
piternum erit suꝑ caput eorum.
Ego enim sum dñs qui diligo iu¬
sticiam. & odio habens rapinas de
iniquitate. Edificatores urbium
desertarum &e pastores gregum qͥ
ipsi sunt aratores &e uinitores. hoc
est filii pegnorum: ipsi qͦ sant sa¬
cerdotes di. ad quos ꝓpha nunc
dicit. Uos autem uocabimim sa¬
cerdotes dñi: & ministri dei ñ.
dicet᷑ uob. haut dubium qͥn ecelia¬
rum pͥncipes sigcet. Ut certe de apo¬
stolis intelligendum ẽ. ut sit ordo
Cum cementarii pastores. aratoreᷤᷤ
&e unitores de gentib fuerint ecele¬
sus p̃positi: uos de quib dictum ẽ
reliquisset nob̃ semen. quasi sodo¬
ma eẽmus. & similes gomorre fui¬
semtis: uocabimini sacer dotes et
ministri di. quales erant & filii do.
de quib scͥptura dic̃. filii autem dd̃
erant sacerdotes di. Isti fortitudinẽ

Expanded text:
dotes Domini vocabimini, ministri Dei nostri. Fortitudinem gentium comedetis, et in divitias earum eritis admirabiles. Sic terram secundo possidebunt, et gaudium sempiternum erit super caput eorum. Ego enim sum Dominus, qui diligo justitiam: et odi rapinas ex iniquitate. Aedificatores urbium desertarum et pastores gregum, qui ipsi sunt aratores et vinitores, hoc est, filii peregrinorum, ipsi quoque sunt sacerdotes Dei, ad quos Propheta nunc dicit: Vos autem vocabimini sacerdotes Domini, et ministridicetur vobis: haud dubium quin Ecclesiarum principes significet. Vel certe de Apostolis intelligendum est, ut sit ordo: Cum caementarii, pastores, aratores et vinitores de gentibus fuerint Ecclesiis praepositi, vos de quibus dictum est: nobis semen, quasi Sodoma essemus, et similes Gomorrhae fuissemus , vocabimini sacerdotes, et ministri Dei quales erant et filii David. De quibus Scriptura dicit: Filii autem David erant sacerdotes Dei . Isti fortitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
hanc petram ȩdificabo ȩccłiam meã.
ae porte inferi ñ p̃ualebunt adu̾sus
eam. Quod uocabubum a nomine
Eritq quasi corona decoris in manci
dm̃i. & qͣsi diadema regni in manu
dei sui. qn eam coronauerit turba
credentium: & diadema imꝑu quod
martyres geminarum suartm uari¬
ecate diftinxerint. fũit in manti di:
ut filium suum eorum coronet tucto¬
rus. Unde ce apls paulus loquebat᷑
ad scos: gaudium & corona mea.
Non uocabis ultra derelicta. & terra
tua non uocabit᷑ amplius desolata:
s uocabis tioluntas mea in ca. &e terra

Expanded text:
hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Quod vocabulum a nomine Eritque quasi corona decoris in manu Domini, et quasi diadema regni in manu Dei sui, quando eam coronaverit turba credentium, et diadema imperii, quod Martyres gemmarum suarum varietate distinxerint, fuerit in manu Dei ut filium suum eorum coronet victoriis. Unde et apostolus Paulus loquebatur ad Sanctos: Gaudium et corona mea. Non vocaberis ultra derelicta, et terra tua non vocabitur amplius desolata: sed vocaberis voluntas mea in
Abbreviated transcription (Latin):
Dieb inquit ac noctib ora ñ clau¬
dam.nec mea unqm reticebit oratio.
s tamdtu clamabo & p̃cib tungam p̃¬
cel. donec uentat qͥ promissus ẽ & solen¬
dore suo camctum orbem illuminet.
Qui est iste quem querie. quem uenire
desidat: Ponit manifestitis. donec eg̃¬
diatur ut splendor iustꝰ citis: & salua¬
tor eiꝰ tit lampas accendat᷑. Sitie iuix¬
ta .lxx. donec excat sic lux iusticia ciꝰ.
& salutare illiꝰ sic lampas ardeat. q̃
nequaqͣm in sola splendebit iudea.
s dicet᷑ ad eam. Lum qͦd in de ẽ accen¬
sum. qͦd egressum ex patre in tuis
tum duum. o irlm & syon qͥde tua
fyrpe generatꝰ est: qͥm te gxaltatus pa¬
tibulo om̃s traxit ad se. ita ut g̃s̃ uide¬
ant iusticram eiꝰ. qͥ cunctorum creator
misertus ẽ gentib. & reges głam illiꝰ
qͣ glificat᷑ in crtice ẽ. & omnia fuoim¬
perio regna subiecit.Demq neqͣquã
accipiet qͦd ei dñs imposuerit. diceis
ad apłm petrum. Tu es pecrus ce suꝑ

Expanded text:
Diebus, inquit, ac noctibus ora non claudam, nec mea umquam reticebit oratio; sed tamdiu clamabo, et precibus jungam preces, donec veniat qui promissus est, et splendore suo cunctum orbem illuminet. Quis sit iste quem quaerit, quem venire desiderat, ponit manifestius: Donec egrediatur ut splendor justus ejus, et salvator ejus ut lampas accendatur. 739 Sive juxta LXX: Donec exeat sicut lux justitia ejus, et salutare illius sicut lampas ardeat. Quanequaquam in sola splendebit Judaea, sed dicetur ad eam: Lumen quod in te est, accensum est; quod egressum est ex Patre, in tuis tum tuum, o Jerusalem et Sion: qui de tua stirpe generatus est, qui in te exaltatus patibulo, omnes traxit ad se: ita ut gentes videant justitiam ejus, qua cunctorum Creator misertus est gentibus: et reges gloriam illius, qua glorificatus in cruce est, et omnia suo imperio regna subjecit. Denique nequaquam accipiet, quod ei Dominus imposuerit, dicens ad apostolum Petrum: Tu es Petrus, et super
Abbreviated transcription (Latin):
filii aliem uinum tuum in qͦ laborasti.
s qͥ cong̾gau̾it comedent ea. & lau¬
dabunt dñm. & qui congregat̾unt
constitui eustodes qͥ ꝑpetuo ñ tacebt̃.
qͥb q p̃cipiam ut mmquiam orare
desistant. nͥ impetrau̾int qͦd ỹcant̾:

Expanded text:
lieni vinum tuum in quo laborasti: sed qui congregaverint, comedent ea, et laudabunt Dominum; et qui congregaverint, constitui custodes, qui perpetuo non tacebunt, quibusque praecipiam, ut numquam orare d
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ p̃sunt in eccłiis. & dura corda
gentilium pririsq indonitta ad
fruetꝰ ferendos aratro fidei edomãt
ut sem̃tem doctͥne dñi bonorum
opmi ub̃tate multiplicent. Mos
autem sacerdodes dñiuocabimini.
minstridi nri. dicetur uob. forci

Expanded text:
nunc praesunt Ecclesiis, et dura corda nunc praesunt Ecclesiis, et dura corda gentilium, priusque indomita, ad fructus ferendos aratro fidei edomant; ut sementem doctrinae Domini, bonorum operum ubertate multiplicent. Vos autem sacerdotes Domini vocabimini, ministri Dei nostri, dicetur vobis: Forti
Abbreviated transcription (Latin):
bus quib ꝑ ezechiel dixerat deus.
o pastores isrł. nunquid pascunt
semetipsos pastores ce ñ magis oues:
audiant cum apło petro pasce o¬
ues meas. MMirumq in modũ de
cementariis atq pastorib tnsibt̃
in agcolas .i. in aratores ae uinito¬
res: ut possint cum apło dicere
Dei ecdificatio. dei agͥeultura sumꝰ.
Deniq scribas & phariseos uini¬
tores ce agͥcolas tudeorum. salua¬
tor int̾rogat. Quid faciet uinitorib
malis ae agͥcolis: Illisq responden¬
tib malos male ꝑdet. & uineam suã¬
dabit alus agͥcolis: intulit. Nufere¬
tur a uob̃ regntm di. & dabit̃ genti
facienti fructꝰ cius. Que res int̃p̃¬
tatione non indiget. Quotus enĩ
qͥsq eccłiarum pͥnceps ẽ de iudeis
ce ñ de alienigenis atq ext̾narũ
gendium hominib: qͥ ante idolis
sertuentes. & aliem a testamento di
ac ꝑegͥnt a ꝓmissionib illiꝰ. spem
non habentes. ac sine deo inscło.

Expanded text:
bus, quibus per Ezechielem dixerat Deus: bus, quibus per Ezechielem dixerat Deus: O pastores Israel, numquid pascunt semetipsos pastores, et non magis oves ? Audiant cum apostolo Petro: Pasce oves meas . Mirumque in modum de caementariis atque pastoribus transibunt in agricolas, id est, in aratores et vinitores ut possint cum Apostolo dicere: Dei aedificatio, Dei agricultura sumus . Denique Scribas et Pharisaeos, vinitores et agricolas Judaeorum, Salvator interrogat, quid faciat vinitoribus malis et agricolis? Illisque respondentibus: Malos male perdet, et vineam dabit altur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Quae res interpretatione non indiget. Quotus enim quisque Ecclesiarum princeps est de Judaeis, et non de alienigenis, atque externarum gentium hominibus? qui ante idolis servientes, et alieni a testamento Dei, ac peregrini a promissionibus illius, spem non habentes; et sine Deo in saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
dii suscepunt. uidentes de tudeis
plurimos credictisse: & stolam acci¬
pere mundissimam ꝓ lugubri uesti¬
mento. Et uocabunt᷑ in ea fortes tu¬
sticie. plantatio dñi ad głificandũ
Ot ectificabunt deserta a scło: ce ru¬
inas antiq̃s erigent. Et instaurabt̃
citutates desertas & dissipatas in ge¬
neratonem & generationem. Et sta¬
bunt aliem &e pascent pecora ur̃a:
ur̃i crunt.lxx. Et uocabunt᷑ ge¬
nerationes iusticie: plantatio dñ in
głam. Et edificabunt desertas sem¬
pt̃nas: que desolate fucrant prius
susertabuintur. Et inuocabunt eiui¬
tates descitas desolatas ingeneratioes
mini glosa. uł tuxca hebraicum hele.
tił. iꝑsi glificauunt dnm: edificent
desertas a scło ciuitates. & ruinas an¬
tiquas suscitent tã popłi tudeorum
qͣm cunctarum gentium. Qtuñ so¬
tum edificandi & instaurandi urbes
habebunt scientiam. s & pastores erc̃
obtimm: ut repulsis antiquis pastori¬

Expanded text:
dii susceperunt, videntes de Judaeis dii susceperunt, videntes de Judaeis plurimos credidisse, et stolam accipere mundissimam, pro lugubri vestimento. Et vocabuntur in ea fortes justitiae, plantatio Domini ad glorificandum. Et aedificabunt deserta a saeculo, et ruinas antiquas erigent, et instaurabunt civitates desertas et dissipatas in generationem et generationem. Et stabunt alieni, et pascent pecora vestra: vestri erunt. LXX: Et vocabuntur generationes justitiae: plantatio Domini in gloriam. Et aedificabunt desertas sempiternas, quae desolatae fuerant prius, suscitabuntur, et innovabunt civitates desertas, desolatas in generationemini gloriosa: vel juxta Hebraicum ELE  vel ipsi glorificaverint Dominum, aedificent desertas a saeculo civitates, et ruinas antiquas suscitent, tam populi Judaeorum, quam cunctarum gentium, qui non solum aedificandi et instaurandi urbes habebunt scientiam; sed et pastores 734 erunt optimi, ut repulsis antiquis pastori
Abbreviated transcription (Latin):
ad alliganda uulnera peccatorum
p̃dicare captitus remissionem: oeciᷤ
ut uideant. uł clausis aꝑtionem.
Quod manifestiꝰ int̃pretatus ẽ sym¬
machꝰ uinctis solutionem. De quo
immo ad quem supͣ dr̃. Ecce posui
te in lucem gentium: aꝑire ocłos ce¬
corum. educere deumcłis alligatos.
& de domo carceris sedentes in denebs.
Annum autem acceptabilem ce diem
recbutionis. omne p̃dicationis eiꝰ
qͦ in carne uersatus est tempus in
diximus. Si autem retͥbutio ñ in
meritis bonorum. s in penis acci¬
pitur peccatorum iurta quod dies
dr ultioiris: de iudaico popłosenti¬
eudum est in quem post passionẽ
eius statim derira ꝑuenit. Conso¬
latusq est om̃s lugentes dicens. beati¬
qͥ lugent qm ipsi consolabuntur
syon: & daret eis glam coronamq ꝓ
cuere. De quibz fuit & apłs paulus
qͥ lugebat syon atq dicebat. Tristi¬
cia enim m ẽ &e dolor contintius. Q
tc̃m. Optabam ego anathema ẽẽ a xͦ.
atq plangentes ꝓ cinere olcum gas¬

Expanded text:
ad alliganda vulnera peccatorum, praedicare captivis remissionem, caecis ut videant, vel clausis apertionem, quod manifestius interpretatus est Symmachus, vinctis solutionem. De quo, immo ad quem supra dicitur: Ecce posui te in lucem gentium, aperire oculos caecorum, educere de vinculis alligatos, et de domo carceris sedentes in tenebris . Annum autem acceptabilem, et diem retributionis, omne praedicationis ejus quo in carne versatus est, tempus indiximus . Sin autem retributio non in meritis bonorum, sed in poenis accipitur peccatorum, juxta quod dies dicitur ultionis, de Judaico populo sentiendum est, in quem post passionem ejus, statim Dei ira pervenit. Consolatusque est omnes lugentes, dicens: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur Sion et daret eis gloriam coronamque pro cinere. De quibus fuit et apostolus Paulus qui lugebat Sion atque dicebat: Tristitia enim est mihi et dolor continuus : Et iterum: Optabam ego anathema esse a Chriatque plangentes, pro cinere oleum gau
Abbreviated transcription (Latin):
ferentem florẽ suum. & sic̃ ortͦ semi¬
na sua germinat. sic dns ds ꝓferet
iusticiam & latidem in conspectu õiu
gentium. Principium capli iuxta
lxx. qͥ dixert̃. gaudio letabunt᷑ ĩ dño
fin suꝑioris capli copulat᷑ Iuxta

Expanded text:
ferentem florem suum, et sicut hortus semina sua germinat: sic Dominus Deus profert justitiam et laudem in conspectu omnium gentium. Principium capituli juxta LXX, qui dixerunt: Gaudio laetabuntur in Domino, fini superioris c
Abbreviated transcription (Latin):
nagle in manu dñi: & diadema
regni in manu dei tui: Lxx. ꝓꝑter
quam: donec egrediat᷑ sicut lumen
tusticia ciꝰ. & salutare illius sicut lã¬
pas ardebit. Et uidebunt gs̃ iustiti¬
amtuã & om̃s reges głam tuam. Et
uocabit de nomine nouo.quodos
dñi nuncupauit. Et eris corona
decoris inmanu dñi: &e diadema re¬
gni in manu dei tui. Dixerat dns
tibi scͥptum ẽ. om̃s qui uidint eos
cognoscent: qͥa istifunt semen cui
bndixit dñs. Post qm reꝓmissionẽ¬

Expanded text:
na gloriae in manu Domini, et diadema regni in manu Dei tui. LXX: Proptequam: donec egrediatur sicut lumen justitia ejus, et salutare illius sicut lampas ardeat. Et videbunt gentes justitiam tuam, et omnes reges gloriam tuam, et vocabit te nomen novum, quod os Domini nominabit. Et eris corona decoris in manu Domini, et diadema regni in manu Dei tui. Dixerat Domiubi scriptum est: Omnes qui viderint eos, cognoscent, quia isti sunt semen cui benedixit D
Abbreviated transcription (Latin):
uestiemini: ut insigne regii decoris
ostendet. Qͦdq sequit̃ ꝓ confusione
duplici. ꝓ rubore laudabt partem
suam quod in lex. non habet᷑: sic mͥ
cplanandum uidet᷑. ⁊ eo qͦd dupli¬
cem habebatis conftisionem. ta suꝑ
popło tudeorũ qͥ a deo recesserat qm
suꝑnationib q̃ idolis seruiebant:
tudebttis eos conusos ad timorem di
laudare partem suam.haud dubi¬
pars inca dns. Hoc autem nemo
potest dic̃e: nͥ qui aliam partem ñ
habet. Qͥa gͥ uos suꝑ eis duplicem
habuistis confcisionem a ruborem
peccati eorum. suꝑ qͦ iysi ñ erubes¬
cebant : ꝓpt̾ea in terra sua .i. in t̃ra
mitium atq uiuentium duplicia
possidebunt : cum &e p̃sentib et¬

Expanded text:
vestiemini; ut insigne regii decoris ostenderet. Quodque sequitur: Pro confusione duplici, et pro rubore laudabunt partem suam, quod in Septuaginta non habetur, sic mihi explanandum videtur. Pro eo quod duplicem habebatis confusionem, tam super populo Judaeorum, qui a Deo recesserat, quam super nationibus, quae idolis serviebant, videbitis eos conversos ad timorem Dei, laudare partem suam. Haud dubiPars mea Dominus . Hoc autem nemo potest dicere, nisi qui aliam partem non habet. Quia igitur vos super eis duplicem habuistis confusionem et ruborem peccati eorum, super quo ipsi non erubescebant, propterea in terra sua, id est, in terra mitium atque viventium, duplicia possidebunt: cum et praesentib
Abbreviated transcription (Latin):
tuolenta. qͥcqͥd enim de rapinis ẽ.
qͣsi mercedem scorti reputat. & p̃
sedertnt t̾ram. &e quos duplici leti¬
cia coronaũnit laborem dabit iustiᷤ
siue ut melius habet᷑ in hebraico
in ueritate: ut nequaquã sicut ĩ
lege umbra ueritatis. s iꝑsa sit ue¬
ritas. & pact̾um feriet sempit̃num
ñ quale moysi dedat quod p̃teriit
sciet᷑ in gentib semen apłicum. &
om̃s future generationes suscipient
semen doctne di: nequaquam iłłd
dicentes. in quo popłs prius circũ¬
cisionis errabat dicens. Qtud enĩ
alrud nͥ semen guerit ds: Omnis
qͥ tud̃it eos pͥma fronte cognoscet
quia semen sit cui bndixit dñs. Qͥs
enim ex ordine uite. mansuetudine
continentia. hospitalitate cunctis¬
q uircutib non intelligat popłi
dei: Et qͥs ñ e contrario decestetur
cruentas isrłis manus. aduersum
quos imp̃cat᷑ ꝓpha dicens. imple fa
cies eorum ignominia: Oaudenᷤ
gaudebo in dño. & exultabit anima¬

Expanded text:
violenta quidquid enim de rapinis est, violenta quidquid enim de rapinis est, quasi mercedem scorti reputat, et prsederint terram, et quos duplici laetitia coronarit, laborem dabit justis, sive ut melius habetur in Hebraico, in veritate: ut nequaquam sicut in Lege umbra veritatis, sed ipsa sit veritas. Et pactum feriet sempiternum, non quale Moysi dederat, quod praeteriit; scietur in gentibus semen Apostolicum, et omnes futurae generationes suscipient sementem doctrinae Dei: nequaquam illud dicentes, in quo populus prius circumcisionis errabat dicens: Quid enim aliud, nisi semen quaerit Deus? Omnis qui viderit eos, prima fronte cognoscet, quia semen sit cui benedixerit Dominus. Quis enim ex ordine vitae, mansuetudine, continentia, hospitalitate, cunctisque virtutibus non intelligat populum Dei? Et quis non e contrario detestetur cruentas Israelis manus, adversum quos imprecatur Propheta, dicens: Imple, Domine, facies eorum ignominia . Gaudens gaudebo in Domino, et exsultavit
Abbreviated transcription (Latin):
sic tram scđo possidebunt. & gaudi¬
um sempit̃num erit suꝑ caput eoꝵ
ut qͥ possidant tram in tudee angu¬
stissimis finib: postea uniuer stim
orbem possideant. De qua t̃ra pat̃
loquit᷑ saltiatori. Postula a me et
dabo tͥ gs hereditatem tuam. & pos¬
sessionem tuam t̃inos derrȩ. Hoc
autem p̃stitit dñs qͥ diligit iudicii¬
rapinam de iniqͥtate: qͣsi aliqua sit
rapina q̃ ex iniquitate ñ consistat.
Qͦ quod dic̃. hoc est. Magis d̾s iusto¬
rum diligit pauꝑtatem quam di¬
uitum mimera: quȩ de rapinis ft̃
& iniquitate. Et dabo opus eorũ
inu̾itate : & fedus pƿetuum feriam
Om̃s qͥ uidint cos cognoscent eos:
qͥa isti funt semen cui bndixit dñs.
Lrx. Et dabo laborem eorum iustiᷤ
ce testam̃tum et̃num ponam cum
eis. Et sciet᷑ in gentib sem̃ eorum
& nepotes cors in medio popłorum.
Omnis qͥuidit eos cognoscet illos:
qͥa istifunt sem̃ cui bndictum est a
deo. Os qui diligit iusticiam atq
tudicium. & detestat᷑ holocausta

Expanded text:
ram secundo possidebunt. Et gaudium sempiternum erit super caput eorum, ut qui possederant terram in Judaeae angustissimis finibus, postea universum orbem possideant. De qua terra Pater loquitur Salvatori: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Hoc autem praestitit Drapinam de iniquitate: quasi aliqua sit rapina quae non ex iniquitate consistat. Ergo quod dicit, hoc est: Magis Deus justorum diligit paupertatem, quam divitum munera, quae de rapinis sunt et iniquitate. Et dabo opus eorum in veritate, et foedus perpetuum feriam Omnes qui viderint eos, cognoscent eos, quia isti sunt semen, cui benedixit Dominus. LXX: Et dabo laborem eorum justis, et testamentum aeternum ponam cum eis. Et scietur in gentibus semen eorum, et nepotes eorum in medio populorum. Omnis qui viderit eos, cognoscet illos, quia isti sunt semen benedictum a Deo. Deus qui diligit justitiam atque judicium, et detestatur holocausta
Abbreviated transcription (Latin):
custodiens plantationem ch ce oꝑa
manuum dñi: in głam seruabituꝵ
creatoris. De bona plantatione per
iheremiam loquitur ds. Ego planta
ui umeam bonam totam uera: q̃in
ẏsala appellat̾ uinea sorech. Et quia
paulus conscientia uirtutum loqntiᷤᷤ
in se xp̃i dicere pot̾at. imitatores mez
estote sic̃ ce ego xp̃i. ideo ad corinthi¬
ol loquebatur. Ego plantaui. apol¬
lo rigauit: dñs auitem increm̃tum
dedit. Rantatientm in domo dñi:
inat̾is eiꝰ efflorescent. Tẽ qͥ paruulꝰ
fuit erit in milia. audiens a dño.
esto habens potestatem fuꝑ .uͥ. uł.xͤ.
scõrum data ẽ gr̃a hec pͥnceps crit
magne gentis in cęlestib: q̃n tp̃re
loquebat̾. Et alias oues habeo q̃ ñ
sunt de isto grege. & illas oportet
me congregare. ut fiat unus grex &
unus pastor. Hoc autem subito faci¬
et ut qñ omnia fu̾tint desꝑata. tunc
in gentem fortissimam congregentur.
Que licet ex parte ineccłia cotidie ui¬
deamꝰ eepleri: tñ in mundi consum¬

Expanded text:
custodiens plantationem Dei, et opera manuum Domini, in gloria servabitur Creatoris. De bona plantatione per Jeremiam loquitur Deus: Ego plantavi te vineam bonam, totam veram, quae in Isaia appellatur vinea Sorec . Et quia Paulus conscientia virtutum loquentis in se Christi, dicere poterat: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi , ideo ad Corinthios loquebatur: Ego plantavi, Apollo rigavit, Dominus autem incrementum dedit . Plantati enim in domo Domini, in atriis ejus efflorescent . Tunc qui parvulus fuit, erit in millia, audiens a Domino: Esto habens potestatem super quinque vesanctorum data est gratia haec , princeps erit magnae geloquebatur: Et alias oves habeo quae non sunt de grege isto, et illas oportet me congregare, ut fiat unus grex, et unus pastor . Hoc autem subito faciet, ut quando omnia fuerint desperata, tunc in gentem fortissimam congregentur. Quae licet ex parte in Ecclesia quotidie videamus expleri, tamen in mundi consum