comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciatur. Filii hereditatẽ patris patienter
expectant. mercennarii temporalẽ mer-¬
ercennarius itaq ẽ qͥ locũ pastoris
tenet.s lucrũ animarũ ñquerit. quia
terrenis cõmodis inhiat. & honore p̃la¬
tionis gaudet. Utrum tam̃ mercennariuᷤᷤ
sit ñ bene dinoscitur. nͥ cũ lupꝰ accedit.
quiindicat quo animo grex a qͦq custo¬
diatur. Uenit aũt lupus. cũ quilibet in¬
iustus & raptor fideles oppͥmit. Fugit
gͦ qui pastor ẽẽ iudebatur.⁊ ñ erat: non
mutando locũ s subtrahendo solatiũ.
Tacet enim. & ñ audet resistere ñusticiȩ.
neq oꝑposiustis murũ ꝓ domo i srł. ut
staretis in prelio indie dm̃. Ex aduerso
ascendere ẽ: prauis libera ratione contra¬
ire. Murum opponere & stare in p̃lio
in diȩ dñi ꝓ domo ifrael ẽ: cũ ex auctori¬
tate iusticie fideles contra ꝑuersoꝵ imu
sticiam uindicamꝰ. Est etiam malignꝰ sp̃s
lupus.mentes ñ corpora dilamans. cau¬

Expanded text:
tiatur. Filii aeternam haereditatem patris patienter tiatur. Filii aeternam haereditatem patris patienter exspectant, mercenarii temporalem merMercenarius itaque est, qui locum pastoris tenet, sed lucrum animarum non quaerit, quia terrenis commodis inhiat, et honore praelationis gaudet. Utrum tamen mercenarius sit, non bene dignoscitur, nisi cum lupus accedit, qui indicat quo animo grex a quoque custodiatur. Venit autem lupus, cum quilibet injustus et raptor fideles opprimit. Fugit ergo qui pastor esse videbatur et non erat, non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Tacet enim, et non audet resistere injustitiae, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . » Ex adverso ascendere est pravis libera ratione contraire. Murum opponere et stare in praelio in die Domini pro domo Israel est, cum et auctoritate justitiae fideles contrastitiam vindicamus. Est etiam malignus spiritus lupus, mentes, non corpora dilanians, cau
Abbreviated transcription (Latin):
querit temporalta cõmoda. & ñ ea
quȩ sunt xp̃i. mercennarius ẽ. De talib
dicit dñs. Am̃ dico uob̃. receꝑunt mer¬
cedem suam. Mercennarii tam̃ necessa¬
rii sunt. quia ꝑ eos uox xp̃i auditur.
Audite dñm monstrantẽ mercennarios.
ciunt nolite facere. Quid aliud dixit nͥ ꝑ
mercennarios uocẽ pastoris audite :
Nullus enim mercennarius ausus ẽdic̾e
gͦ ledit unde mala facit. ñ unde bona dicit.
Botrum carpe: spinam caue. Botrus ali¬
quando conseritur spinis. & portat spina
ñ suum fructũ. quando spinis palmes
incumbit. Cathedra moysi uitis erat.pha¬
riseoꝵ mores spinȩ.doctrina uera ꝑ ma¬
los palmes in sepe. & botrus int̾spinas.
teris mala facientẽ. Quȩ dicunt facite:
eligite uuas. Quȩ aũt faciunt face̾ noli¬
te: cauete spinas. Audite apłm de mer¬
cennariis loquentẽ. Quidenim dũ om̃i
modo siue occasione siue ueritate xp̃c
annuncietur: Ueritas idz xp̃c. a mercen
nariis occasione.a filiis ueritate annun¬

Expanded text:
commoda, et non ea quae sunt Christi, mercenarius est. De talibus dicit Dominus: « Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . » Mercenarii autem necessarii sunt, quia per eos vox Christi auditur. Audite Dominum monstrantem mercenarios. cere nolite . » Quid aliud dixit, nisi Per mercenarios vocem pastoris audite? Nullus enim mercenarius ausus est dicehristi. Inde ergo laedit, unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Botrus aliquando conseritur spinis, et portat spina non suum fructum, quando spinis palmes incumbit. Cathedra Moysi vitis erat, Pharisaeorum mores spinae, doctrina vera per malos, palmes in sepe, et botrus inter spinas. teris mala facien tem. Quae dicunt facite, eligite uvas; quae autem faciunt facere nolite, cavete spinas. Audite Apostolum de mercenariis loquentem: « Quid enim dum omni modo sive occasione, sive veritate Christi annuntietnariis occasione, a filiis veritate annun
Abbreviated transcription (Latin):
ut melius intelligas: & quere. Ubi ẽ apłs
paulus mͦ: Siquis respondeat in requie
cum xp̃o: uerum dicit. Item siquis respõ¬
deat romȩ in sepulchro. & ipse uerũ dic̃.
lllud de amma: hoc de carne. Namex qͦ
consortium carnis ⁊ ammȩ hominis no¬
men accepit: utrumlibet eoꝵ etiam sepa¬
ratim nom̃ hõĩs tenuit. Ergo dictus est
xp̃c sola caro. q̃ ex potestate uerbi posu¬
itanimam & resumpsit. Cum etiã quis
ꝓ nobis. caro posuit animã. potestate
tam̃ animȩ inhabitantis carnẽ. Unde
aut ꝓbas qd̾ sola caro xp̃c appelletur:

Expanded text:
ut melius intelligas, et quaere. Ubi est apostolus Paulus modo? Si quis respondeat, in requie cum Christo, verum dicit. Item si quis respondeat, Romae in sepulcro, et ipse verum dicit. Illud de anima, et hoc de carne. Nam ex quo consortium carnis et animae, hominis nomen accipit, utrumlibet eorum etiam separatum nomen hominis tenuit. Ergo Christus dictus est sola caro, quae ex potestate Verbi posuit animam et resumpsit. Cum etiam quiliChristus pro nobis, caro ponit animam, potestate tamen animae inhabitantis carnem. Unde autem probas quod sola caro Christus appellet
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ex hoc ouili. & illas oportet me
adducere. & uocem meã audient. & fiet
unũ ouile & unus pastor. Unum ouile
est. unitas in xp̃o. Unde paulus. Ipse ẽ
pax nr̃a: qui fecit utraq unũ. Eix hoc
ouilidictum ẽ deillis qui saluandierant
in isrł. de quib dñs dixit. Nonsũ missuᷤ
nisi ad oues q̃ ꝑierunt domꝰ isrt. Hoc
ideo dixit. quia presentiam corporalẽ ñ
exhibuit nisi ppło illi. Ad gentes autẽ
ñ ꝑrexit. s misit suos. in quib locutus
ego pono animam meã. & it̾um sumo eã.
Propterea apparet qđ pater me diligit.
quia ego ex caritate morior ꝓ saluandis
ouib ñ ex iudȩoꝵ uolentia coactꝰ. Mo¬
riar inquam. scilicet ad breue tempus.
& resurgam. Uerbum ex quo susceꝑit ho¬
minem. id carnẽ & animã: nunquã de¬
posuit animã. ut eẽt amia ã uerbo sepa¬
rata. Sed caro posuit ammã quando
expirauit: qua redeunte surrexit. Mlors
gͦ ad tempus carnẽ & anmã separauit.

Expanded text:
sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. » Unum ovile est unitas in Christo. Unde Paulus: « Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . » Ex hoc ovili dictum est de illis qui salvandi erant in Israel, de quibus Dominus dixit: « Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . » Hoc ideo dixit, quia praesentiam corporalem non exhibuit, nisi populo illi; ad gentes enim non perrexit, sed misit suos in quibus ipse locutus ego pono animam meam et iterum sumo eam. Propterea apparet quod Pater me diligit, quia ego ex charitate morior pro salvandis ovibus, non ex Judaeorum violentia coactus. Morior, inquam, scilicet ad breve tempus, et resurgam. Verbum ex quo suscepit hominem, id est carnem et animam, nunquam deposuit animam, ut esset anima a Verbo separata. Sed caro posuit animam, quando exspiravit; qua redeunte, surrexit. Mors ergo ad tempus carnem et animam separavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̃ posuit: sic & nos debemus animas
ꝓ fr̃ib ponere. hoc ẽ ꝓpruuł boni pasto¬
ris: ad differentiã mercennarii uł furis.
filiĩ: sunt pastores. Si pastores qͦmͦ
unus pastor. ñquia sunt om̃s membra
unius pastoris. cuiusst̃ oues ꝓpͥe: er
cenmarius & qui ñ ẽ pastor cuius ñ sunt
oues ꝓpriȩ. uidet lupũ uenientem. & di¬

Expanded text:
pro nobis posuit. sic et nos debemus animas pro fratribus ponere . Hoc est proprium boni pastoris, ad differentiam mercenarii vel furis. filii, sunt pastores. Si pastores, quomodo unus pastor, nisi quia sunt omnes membra unius pastoris, cujus sunt oves propriae? Mercenarius et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum
Abbreviated transcription (Latin):
Ion ex accidentis essentia GRSG.¬
liter ẽ bonus. qui formã bonitatis quã
inntemuradiungit dicens. Bonꝰ pastor.
animã suam dat ꝓouib sins. Fecit quod
monuit. ostendit qđ iussit. animã posuit.
ut in sacram̃tum nr̃m corpus suũ & san¬
guinem uerteret. & oues quas redemerat

Expanded text:
on ex accidenti, sed essentialiter est bonus, qui formam bonitatis quam imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam dat pro ovibus. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit, animam posuit, ut in sacramentum nostrum corpus suum et sanguinem verteret; et oves
Abbreviated transcription (Latin):
tabnacula sua lȩtantes. Dimittet enim
dñs ꝑacta resurrec̾tione electos in etͣna
tabnacula. ñ eos ulterius a sua p̃sentia
remouens. s a discrimine iudicii qđ in
aere futurũ apło docente nouimꝰ ad ha¬
bitationẽ celestis patriȩ ĩmittens. ut pro
sius meritis qͥsq sedẽ regni ꝑcipiat. Hinc
ẽ ullud. Multe mansiones in domo patͥs
mei st̃. ꝓ fecti in tab̃nacula benedixerius
regi. quia felicissima actio ẽ. dicere ymnoᷤᷤ
conditori. Unde illud. Beati qͥ habitant
hyems rec̾te cõmemorat᷑. quia frigidi
credere pigrierant. Et ambulabat iñc
intemplo. in porticu salomonis. Idest
ubi salomon solebat stare ad orandum.
Porticus quib templũ cingebat᷑. solent
significari nomine tẽpli Circũ dedert̃

Expanded text:
tabernacula sua laetantes. Dimittet enim tabernacula sua laetantes. Dimittet enim Dominus peracta resurrectione electos in aeterna tabernacula, non eos ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum, Apostolo docente novimus, ad inhabitationem coelestis patriae immittens, ut pro suis meritis quisque sedem regni percipiat . Hinc est illud: Multae mansiones in domo Patris mei sunt . Profecti in tabernacula, benedixerunt regi, quia felicissima actio est, dicere hymnos Conditori. Unde illud: Beati qui habitantHiems recte commemoratur, quia frigidi credere pigri erant. Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Id est, ubi Salomon solebat stare ad adorandum. Psignificari nomine templi. VERS. 24.--
Abbreviated transcription (Latin):
monet memoriam dñicȩ resurrectiõis
semꝑ manimo habere.⁊nr̃am sperare.
Nec pret̾eundum ẽ. qđ dicans templũ
salomon. ubi compleuit preces. ignis de
cȩlo descendit. & deuorauit holocausta
& uictimas. Holo causta nanq iuictime
uerisalomonis nos sumꝰ. de quib art pe¬
titus ẽ. iustus ꝓimustis. ut nos offerret
dõ. mortificatos quidẽ carne. uiuificatoᷤ
aũt spũ. Ignis ẽ feruor eximiȩ dilectioniˢ
in celesti patria. qua & in sua beatitudi¬
ne & in sui conditoris claritate ciues cȩli
ardere lȩtantur. Hinc quȩdã agmina
uocantur seraphin. id ardentes uł incen¬
dentes. Completa gͦ dedicatione ignis
hostias deuorat. quia expleto tẽpore nr̃e
resurrectionis. flagrantia ueri amoris
qͦ nunc angłicȩ uirtutes inflammantur.
fideliũ mentes uisa speciȩ sui redẽptoris
absorbebit. Notandum etiã qđ salomon
dimisit ppłõs. festiuitate facta dedicati¬
oms. qui benedicentes regi ꝓfecti sunt in

Expanded text:
monet memoriam Dominicae resurrectionis monet memoriam Dominicae resurrectionis semper in animo habere, et nostram sperare. Nec praetereundum est, quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces ignis de coelo descendit, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta namque et victimae veri Salomonis nos sumus, de quibus ait Pet Deo, mortificatos quidem carne, vivificatos autem spiritu . Ignis est fervor eximiae dilectionis in coelesti patria, qua et in sua beatitudine, et in sui Conditoris claritate cujus cives coeli ardere laetantur. Hinc quaedam agmina vocantur seraphin, id est ardentes vel incendentes. Completa ergo dedicatione, ignis hostias devorat; quia expleto tempore nostrae resurrectionis, flagrantia veri amoris quo nunc angelicae virtutes inflammantur, fidelium mentes visa specie sui Conditoris, absorbebit. Notandum etiam quod Salomon dimisit populos, festivitate facta dedicationis, qui benedicentes regi, profecti sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tempus qd septem dieb uoluit᷑ structura
eccłȩ crescit. Dedicatio octaui anni: signi¬
ficat festiuitatẽ cȩlestis patriȩ. Et quia
octaua die resurrexit dñs: bene octona¬
rius numerꝰ festa nr̃e resurrectionis si¬
gnificat. Qd templũ ab hostib incensũ
rursum constriutur: uarios insinuat
euentus eccłe. quȩ nunc p̃mitur. nunc
liberatur. nunc antiqui hostis ꝑiclitat᷑
insidiis. nunc ꝑ pęnitentiã recipit quoᷤ
ꝑdidisse uidebatur. Qđ templũ secundo
quadraginta sexannis ȩdificatũ ẽ: signi¬
ficat dñicum corpus de qͦ dixit iudeis.
Soluite templũ hoc: & in trib dieb exci¬
tabo illud. Ferunt siquidẽ quia corpus
hoĩs quadragesimo sexto die post con¬
ceptionẽ in membroꝵ distinctione for-¬
metur. atq idõ ñ casu gestum .s diuim¬
tus ꝓcuratum ẽ. ut eo annoꝵ numero
templũ edificaret᷑. Qd aũt enchenra ꝑ
om̃s annos celebrari sancitsĩ ẽ: nos ad¬

Expanded text:
tempus quod septem diebus volvitur, structura tempus quod septem diebus volvitur, structura Ecclesiae crescit. Dedicatio octavi anni, significat festivitatem coelestis patriae; et quia octava die resurrexit Dominus, bene octonarius numerus festa nostrae resurrectionis significat. Quod templum ab hostibus incensum, rursum construitur; varios insinuat eventus Ecclesiae, quae nunc premitur, nunc liberatur, nunc antiqui hostis periclitatur insidiis, nunc per poenitentiam recepit quos perdidisse videbatur. Quod templum secundo quadraginta sex annis aedificatum est significat Dominicum corpus, de quo dixit Judaeis: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Ferunt siquidem, quia corpus hominis quadragesimo sexto die post conceptionem in membrorum distinctione formetur, atque ideo non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut eo annorum numero templum aedificaretur. Quod autem encaenia per omnes annos celebrari sancitum est, nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
& multos ꝓ custodia legis trucidauit.
int quos mat̾ illa septem filioꝵ coronã
martyrii cũ sobole meruit.Sed tudas
machabeus degenere sacerdotali arma
corripiens adu̾sus duces anthioci. ex¬
pulit eos de iudȩa. & templũ emundanꝰ.
noua altaria & ornam̃ta faciens. dedi¬
cauit ea cum templo. quinta die m̃sis
noni. qͥ apud nos decemb̃ appellat᷑. ⁊ quẽ
constar eẽ in hieme. & statuit om̃ib anmᷤ
diem enthenioꝵ. id mnouationis &
dedicationis tẽpli. Que ꝓfecto ut docet
apłs in figura nr̃i facta sunt: idõq spũ¬
aliter discutienda. S alomon cuiꝰ no¬
minis int̾pretatio ẽ pacificus. redẽpto¬
rem nr̃m significat. de quo ysaias ait:
Mlultiplicabitur etꝰ imꝑium: & pacis ñ
erit finis. Templum ẽ eccła. quam deum¬
uersis credentib quasi de iuius lapidib
congregat in unam compagẽ fidei &
caritatis. Qđ septem annis ȩdificatũ est
templum : significat quia ꝑ totum hoc

Expanded text:
et multos pro custodia legis trucidavit, et multos pro custodia legis trucidavit, inter quos mater illa septem filiorum, coronam martyrii cum sobole meruit. Sed Judas Machabaeus de genere sacerdotali, arma corripiens adversus duces Antiochi, expulit eos de Judaea , et templum emundans, nova altaria et nova ornamenta faciens, dedicavit ea cum templo quinta die mensis noni, qui apud nos December appellatur, et quem constat esse in hieme, et statuit omnibus annis diem encaeniorum, id est invocationis et dedicationis templi. Quae profecto, ut docet Apostolus, in figura nostri facta sunt , ideoque spiritualiter discutienda. Salomon, cujus nominis interpretatio est pacificus, Redemptorem nostrum significat. De quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis ejus non erit finis. . Templum est Ecclesia, quam de universis credentibus quasi de vivis lapidibus congregat in unam compagem fidei et charitatis. Quod septem annis aedificatum est templum, significat quia per totum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singulos annos maiorib hostiis expi¬
arideberet. Deniq zatharias pater ioħis
baptistȩ eisdem expiationib ad altare de¬
seruiens: adueniente angło de dominice
mysterio natiuitatis instruit᷑. S hoc tem¬
plum postannos quadringentos tͥginta
incendert̃ chaldei. & parłm destructa po¬
pulum isrł in babylonã captiuauert̃.
Qui post annos septuaginta regnantib
ꝑsis in patriam remissus. reedificauit
templũ ꝑ annos qͣdraginta sex. & tercia
die mensis duodecimi. quẽ nos uocam
martium.opus ad finẽ ꝑluctũ est. Cui
oꝑi p̃fuerunt ⁊ orobabel ⁊ ĩc sacerdos.
& ꝓpħa aggeus & zacharias. Inde post
annos ferme trecentos ⁊ qͥnquaginta
sex. anthiocus rexgrecoꝵ nefandissimus
fraude capta mrłm. templũ sordib ydo¬
lorum ꝓphanauit. auferens inde & con¬
fringens altare dñi aureũ. & mensã ꝓ S.¬
positionis ⁊ candelabrũ. & cetera aurea.
& statuit in templo iouis simulacrum.

Expanded text:
per singulos annos majoribus hostiis expiper singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias, pater Joannis Baptistae . eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo, de Dominicae mysterio nativitatis instruitur. Sed hoc templum post annos quadringentos trigenta incenderunt Chaldaei, et Jerusalem destructa, populum Israel in Babyloniam captivaverunt. Qui post annos septuaginta, regnantibus Persis, in patriam remissus, reaedificatur templum per annos quadraginta sex, et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus Martium, opus ad finem perductum est. Cui operi praefuerunt Zorobabel et Jesu sacerdos, et propheta Aggaeus, et Zacharias. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex, Antiochus rex Graecorum nefandissimus, fraude capta Jerusalem, templum sordibus idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, et mensam propositionis, et candelabrum et caetera aurea, et statuit in templo Jovis simulacrum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uerba hec. ñ sunt demoniũ habentis.
Nlunqͥd demoniũ potest cecoꝵ ocłos aꝑire:
Istoꝵ oculi iam ceꝑant aꝑiri. Qui autẽ
dicebant demonĩ habet. tenebrȩ erant
ñ comprchendentes lucem.CXXXIIII.
grece: dr̃nouũ. Quandocũq nouũ aliqͥd
fuerit dedicatũ: enchenisi uocat᷑. Lam &
usus habet hoc uerbũ. Siquis noua tu¬
nica induatur: encheniare qirasi ini¬
facile colligitur. quia hieme facta refe¬
runtur. Prima dedicatio a salomone
tpre autumni. media a zorobabel &
iñu sacerdote tempore ueris. ultima
a iuda machabeo tẽpore hiemis facta ẽ.
quando specialit̃ constitutũ ẽ. ut eadem
dedicatio ꝑ am̃s annos in memoriam
sollennib officiis reuocaret᷑. Hec autẽ
fuit causa scde & tercie dedicationis. Quia
salomon templũ septem ꝑfecitannis.
octauo anno decimo die mensis septimi
qui a nob̃ september appellat᷑. dedicauit.
Quȩ dies & antea ꝑ legem erat statuta
sollennis. ita ut mea tabnaculum om̃e

Expanded text:
ec non sunt daemonium habentis. Nunquid daemonium potest caecorum oculos aperire? Istorum oculi jam coeperant aperiri. Qui autem dicebant, daemonium habet, tenebrae erant non comprehendentes lucem. CAPUT CXXGraece dicitur novum. Quandocunque novum aliquid fuerit dedicatum, encaenium vocatur. Jam et usus habet hoc verbum. Si quis nova tunica induatur, encaeniare, id est inifacile colligitur, qua hieme facta referuntur. Prima dedicatio a Salomone tempore autumni; media a Zorobabel et Jesu sacerdote, tempore veris; ultima a Juda Machabaeo, tempore hiemis facta est: quando specialiter constitutum est, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus officiis revocatur. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis. Quia Salomon templum septem perfecit annis, octavo anno decimo die mensis septimi, qui a nobis September appellatur, dedicavit. Quae dies et antea per legem erat statuta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓu̾biis. ut legitur in ꝓ logo genesi ᷤ.
Forte aliqui disceptabunt qd̃ euangłista
iohannes cõmemoret hic festiuitatẽ sce¬
nophegie.s in huiusmodi facile fortassis
suꝑsedebunt. si diligent᷑ attendant qualit̃
matheus ⁊ marcus de ciectis de templore¬
ferant. ceterasq similes tempoꝵ seurerũ
transpositiones. Hon enim erat sp̃s datꝰ.
om̃rum gentiũ loquerent᷑. & idõ dicit.
ñdum erat sp̃s datus. Cum om̃s qui in
xp̃o baptirantur accipiant sp̃m sc̃m.
quare ñ locuntur lingins om̃ium : Quia
iam eccła linguas habet om̃ium. S antea
eccła erat in una gente. q̃ cum loq̃retur
linguis om̃ium. significauit hoc qđ eccła
crescendo ꝑ om̃s gentes. linguis om̃ium
locutura eẽt. Eccła corpus ẽ xp̃i. tu mem¬
brum es. Unitas aũt membroꝵ caritate
concordat. & ipsa unitas loquitur. qͦmͦ
tunc unis homo loquebatur. Ideo dñs
post resurrectionẽ suam dedit sp̃m. ut
in suo corpore ostendet uitã. quam mͦ

Expanded text:
biis, ut legitur in prologo Genesis . Forte aliqui disceptabunt, quod evangelista Joannes commemoret hic festivitatem scenopegiae, sed in hujusmodi facile fortassis supersedebunt, si diligenter attendant, qualiter Matthaeus et Marcus de ejectis de templo referant, caeterasque similes seu temporum seu rerum transpositiones. Non enim erat spiritus daomnium gentium loquerentur, et ideo dicit: Nondum erat Spiritus datus. Cum omnes qui in Christo baptizantur, accipiant Spiritum sanctum, quare non loquuntur linguis omnium? quia jam Ecclesia linguas habet omnium, sed antea Ecclesia erat in una gente: quae cum loqueretur linguis omnium, significavit hoc, quod Ecclesia crescendo per omnes gentes, linguis omnium locutura esset. Ecclesia corpus est Christi, tu membrum es. Unitas enim membrorum charitate concordat, et ipsa unitas loquitur, quomodo tunc unus homo loquebatur. Ideo Dominus post resurrectionem suam dedit Spiritum, ut in suo corpore ostenderet vitam, quam modo
Abbreviated transcription (Latin):
dedignatur testis ẽẽ: qui iudex ẽ. Testis
ẽ. quia ñ querit alium unde cognoscat
quis sis. iudex. quia potestatem habet
mortificandi & uiuificandi. damnandi
& absoluendi. & in gehennas p̃cipitandi.
& in celos leuandi. diabolo coniungendi.
& cum angłis coronandi. Qđ ait in lege
uĩa: sic dictum ẽ tanquã diceret. in le¬
ge quȩ uob̃ data ẽ a dõ. sicut dicimꝰ. pa¬
nem nr̃m cotidianũ. & tam̃ dicimꝰ. da
nobis hodie. N icebant gͦ ei. Ubi ẽ pat̾¬

Expanded text:
dedignatur testis esse, qui judex est. Testis dedignatur testis esse, qui judex est. Testis est, quia non quaerit alium unde cognoscat quis sis; judex, quia habet potestatem vivificandi et mortificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum angelis coronandi. Quod ait, in lege vestra, sic dictum est, tanquam diceret, in lege quae vobis data est a Deo; sicut dictum est: Panem nostrum quotidianum; et tamen dicimus: da nobis hodie .
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ: quia duoꝵ hoĩum testimoni¬
um uerũ ẽ. Ego sũ qui testimoniũ ꝑhibeo
de me ipso: & testimoniũ ꝑhibet de me
qui misit me pat̃. Hunc & si differo iu¬
dicium: ñ differo testimoniũ. Probat
ab auct̾oritate legis qđ uerum sit testi¬
moniũ suum & patris: ubi ẽ stabilis ue¬
ritas. Exposutt eis legem: si ingrati ñ
ẽẽnt. Magna questio ẽ. & ualde uidet᷑ mͥ¬
res in mysterio constituta. ubids̃ dicit
inore duoꝵ uł trium testiũ stat omne
u̾bum. humani generis consuetudo sic
se habet. s duob falsis testib urgebat᷑
susanna. & uniu̾sus popłs m̃titus est
contra xp̃m. Ergo ꝑ myst̾ium tͥnitas
comm̃data ẽ. Tis habere bonã causam:
habeto duos uł tres testes. patrẽ & fili¬
um ⁊ sp̃m sc̃m. Quȩ trinitas suffraga¬
batur susannȩ in conscientia. excitans
unũ testem damelẽ & duos conuincens.
Eligamus & nos nob̾ dm testẽ. Non enĩ

Expanded text:
scriptum est, quia duorum hominum testimoniscriptum est, quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui testimonium perhibeo de meipso, et testimonium perhibet de me qui misit me, Pater. Nunc etsi differo judicium, non differo testimonium. Probat ab auctoritate legis, quod verum sit testimonium suum et Patris, ubi est stabilis veritas. Exposuit eis legem, si ingrati non essent. Magna quaestio est, et valde mihi videtur in mysterio res constituta, ubi Deus dicit: In ore duorum vel trium testium stat omne verbum . Humani generis consuetudo sic se habet, sed duobus falsis testibus urgebatur Susanna , et universus populus mentitus est contra Christum. Ergo per mysterium Trinitas commendata est. Vis habere bonam causam? Habeto duos vel tres testes: Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Quae Trinitas suffragabatur Susannae in conscientia, excitans unum testem Danielem, et duos convincens. Eligamus et nos nobis Deum testem. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
cendum iudiciũ. ut ait psalmista. Mi¬
dico ego iudiciũ meũ uerũ ẽ. quia solus
ñ sum.s ego & qui me misit pater.
Sensus ẽ. Ideo uerum ẽ iudicrum meũ.
quia uerus cdĩ filius sum. Erubesce
sabelliane: audis filium. audis patrẽ.
Distingue ꝑsonas intelligentia ñ ꝑfidia.
ne quasi fugiens caribdim. in scillã in¬
curras. Caribdis teuorat. si dicis ipsũ
et̃ patrem qui ẽ filius. in scilleis scopuliᷤ
naufragaris. si filiũ minorẽ patre scd̃m
diuinitatẽ dicis. Noli gͦ dicere pat̾ au¬
rum ẽ. filius argentũ. nã una substan¬
tia ẽ. una diuinitas. una coȩt̾nitas. ꝑfe.¬
cta ȩqualitas. Audi filiũ. ego & pater
unum sumꝰ. Etrunq audi ⁊unũ ⁊ sum̃.
& a caribdi & a scilla liberabis. In eo qd̃
dixit unum. liberat te ab arrio. in eo qd̃
dixit sumus: liberat te a sabellio. Cũ dicis
alius ẽ pater. alius ẽ filius: recte dicis. si
aũt dicas aliud: erras Et in lege ur̃a

Expanded text:
cendum judicium, ut ait Psalmista: Micendum judicium, ut ait Psalmista: Midico ego, judicium meum verum est, quia solus non sum, sed ego et qui misit me, Pater. Sensus est: Ideo verum est judicium meum, quia verus Dei Filius sum. Erubesce, Sabelliane; audis Filium, audis Patrem. Distingue personas intelligentia, non perfidia, ne quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Charybdis te vorat, si dicis ipsum esse Patrem qui est Filius, in Scyllaeis scopulis naufragaris, si Filium minorem Patre secundum divinitatem dicis. Noli ergo dicere, Pater aurum est, Filius argentum: nam una substantia est, una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas. Audi Filium: Ego et Pater unum sumus . Utrumque audi, et unum, et sumus, et a Charybdi et a Scylla liberaberis. In eo quod dixit: unum, liberat te ab Ario; in eo quod dixit: sumus, liberat te a Sabellio. Cum dicis, alius est Pater, alius Filius, recte dicis: si autem dicas aliud, erras: Et in lege vestra
Abbreviated transcription (Latin):
luem ferre ñ poterant. Putant ñ credendũ
eiquasi solus de se testetur. obliti p̃missaꝵ
audenter de eo ostendit. Nespondit mñe &
airit eis. Et si ego testimoniũ ꝑhibeo de me¬
ipso. uerumẽ testimoniũ meum: quia scio
unde ueni. & qͦuado. Uos aũt nescitis un¬
de uemio. aut quouado. ꝑ atrem uat in¬
telligi. a qͦ testimoniũ suũ confirmat᷑. Qd̃
quia illi nesciunt scd̾m carnẽ iudicant.
cideo arrogans eis uidetur. Om̃is homo
quando de se ꝑhibere uult testimonium
laudabile: arrogans & suꝑbꝰ uidet᷑. Ideo
scriptumẽ. Non laudet te os tuũ: s os
ꝓrimi tui. S hoc homini dictum est qui
mentiri potest. luxx aut̃ mentiri ñ potest.
os scđ̾m carnẽ iudicatis: ego ñ iudico
ubaudis scđm carnẽut uo̾. squenquã.¬
Tel m ñ iudico. Unde alibi. ego ñ ue¬
nut udicẽ mundũ s ut saluẽ. ñ iudi¬
cium denegando. s differendo. P rius
enim erat miscđia p̃roganda. & post exer¬

Expanded text:
lucem ferre non poterant. Putant non credendum lucem ferre non poterant. Putant non credendum ei, quasi solus de se testetur, obliti praemissaevidenter de eo ostendit. Respondit Jesus et dixit eis: Etsi ego testimonium perhibeo de meipso, verum est testimonium meautem nescitis unde venio, aut quo vado. Patrem dat intelligi, a quo testimonium suum confirmatur. Quod quia illi nesciunt, secundum carnem judicant, et ideo arrogans eis videtur. Omnis homo quando vult de se perhibere testimonium laudabile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est: Non laudet te os tuum, sed os proximi tui . Sed hoc homini dictum est, qui mentiri potest. Lux autem mentiri non potest. Vos secundum carnem judicatis, ego non judicoubaudis: secundum carnem ut vos. Vel modo non judico. Unde alibi: Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvem , non judicium denegando, sed differendo. Prius enim erat misericordia praeroganda, et post exer
Abbreviated transcription (Latin):
mo poterat respondere ei u̾bum: neq au¬
sus fuit quisquã ex illa die eũ ampliꝰ int̾¬
rogare Quia in sermonib confutant᷑
ultra ñ interrogant.s aꝑte comp̃hensũ
potestati tradunt romanȩ. Unde patet
uenena inuidiȩ suꝑari posse. s difficile
TE RI M gͦ locutus ẽ eis dicens. Ego sũ
lux mundi. Qui sequit᷑ me ñ ambulat
in tenebris: s habebit lucẽ uitȩ. August.
ux mundi a patre egrediens. nube
carnis tegit᷑. & sic contemꝑata toleranda
hominib efficit᷑. ut ꝑ hominẽ ueniat᷑ ad
diuinitatẽ. Illagͦluce illuminante illu¬
minam᷑ mͦ collirio fidei. qui de adam ceci
nati sumꝰ. & sequim᷑ tam u̾bis quã exẽplis
obediendo. ut exclusis ignorantiȩ uł pec¬
catoꝵ tenebris. in futuro manifesta ui¬
sione deitatis illuminem᷑. Dixert̃ gͦ ei
pharisȩi. Tu de te ipso testimoniũ ꝑhibes.
testimoniũ tuũ ñ ẽ uerũ. Iili infirmos
oculos habebant qͥ hoc dicebant. quia

Expanded text:
mo poterat ei respondere verbum, neque aumo poterat ei respondere verbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. » Quia in sermonibus confutantur, ultra non interrogant, sed aperte comprehensum potestati tradunt Romanae. Unde patet venena invidiae superari posse, sed difficile  dicens: Ego sum lux mundi. Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae. AUGUST. Lux mundi a Patre progrediens, nube carnis tegitur, et sic contemperata, toleranda hominibus efficitur, ut per hominem veniatur ad divinitatem. Illa ergo luce illuminante, illuminamur modo collyrio fidei, qui de Adam caeci nati sumus; et sequimur tam verbis quam exemplis obediendo, ut exclusis ignorantiae vel peccatorum tenebris, in futurum manifesta visione Deitatis illuminemur. Dixerunt ergo ei Pharisaei: Tu de teipso testimonium perhibes. Testimonium tuum non est verum. Illi infirmos oculos habebant qui hoc dicebant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
psalmoꝵ uocat eũ dñm dicens. dixit dñs
dño meo sede a dextris meis. donec ponã
immicos tuos scabellũ pedũ tuoꝵ: Ambr.
Stud dicere dñ dño: ẽ ȩqualẽ s filiũ gene¬
rare. Dño meo dicit dauid ñ scđm qđ de
Qđ aũt a patre subiciunt᷑ inimici. siue
uolentes siue nolentes: ñ infirmitatem
filii s unitatẽ naturȩ qua i altero alt̃
opatur significat. Nlam & filius subiat
multa confingunt. asserentes centefmũ
nonũ psalmũ scͥptum in ꝑsona elyezer
filii uernaculi abrahȩ reuertentis de cede
quiq rogũ. ⁊ introducunt eũ ita eẽ locu¬
tum. Dix̃ dñs ds̃ dño meo abrahã. post
cedẽ quinq regũ. sede ad dexterã meam.
&: sequentia psalmi ñ ad hoc concordant.
Recte itaq udȩis opponit᷑. ñ quia xp̃m
quem confitent᷑ eẽ uenturũ dauid filium
dicunt. s quia simplicit̃ hoĩem ⁊ ñ di fili¬
um credunt. M CcxxUI. R. cxxxiii.
cat cum dñm. qͦmͦ filius cius ẽ: Et ne¬

Expanded text:
ens: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. AMBROS. Istud dicere Domini Domino, est aequalem sibi Filium generare. Domino meo dicit David, non secundum quod de Quod autem a Patre subjiciuntur inimici, sive volentes sive nolentes, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, qua in altero alter operatur, significat. Nam et Filius inimicos ola multa confingunt, asserentes centesimum nonum psalmum scriptum in persona Eliezer filii vernaculi Abrahae, revertentis de caede quinque regum, et introducunt ita eum esse locutum: Dixit Dominus Deus Domino meo, Abraham post caedem quinque regum, sede ad dexteram meam. Sed sequentia psalmi non ad hoc concordant. Recte itaque Judaeis opponitur, non quia Christum quem confitentur esse venturum, David filium dicunt; sed quia simpliciter hominem, et non Dei Filium credunt. M. 226II R. 133 L. us est? Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
enerunt gͦ ministͥ A.lxXXUI.
ad pontifices & pharisȩos: & dixert̃
eis illi. Quare ñ adduxistis illũ : Respon¬
derunt ministri. Nunquã sic locutꝰ ẽ hõ:
sic̃ hic homo. Respondert̃ gͦ eis pharisȩi.
Nunquid & uos seducꝰti estis: Nunquidᷤ
aliquis ex principib credidit in eũ. aut
ex pharisȩis: S turba hȩc q̃ ñ nouit legẽ.
maledict sunt. Hoc ẽ qđ dñs ait. Ego ue¬
ni ut ñ uidentes uideant. & uidentes ceci
fiant. Dicit nichodemꝰ ad eos ille qͥue
nit ad eum nocte: qui unus erat ex ipsis.
Nunqͥd lȩx nr̃a iudicat hominẽ. nͥ audie¬
rit ab ipso pͥus. & cognouerit qͥd faciat:
Credebat nichodemus quia si eũ uellent
patient audire: similes fierent illis qͥ mis¬
si st̃ eũ tenere. ⁊ credider̃. Nesponder̃ &
dixert̃ ei. Nunqͥd⁊ tu galileus es: Id a
galileo seductus : Dñs galileus dicebatur.
qm̃ denarareth ciuitate galileȩ erant pa¬
rentes euis. Scrutare scripturas. & uide

Expanded text:
enerunt ergo ministri ad pontifices et Pharisaeos, et dixerunt eis illi: Quare non adduxistis illum? Responderunt ministri: Nunquam sic locutus est homo, sicut hic homo. Responderunt ergo eis Pharisaei: Nunquid et vos seducti estis? Nunquid aliquis ex principibus credidit n novit legem, maledicti sunt. Hoc est quod Dominus ait: Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant. Dicit Nicodemus ad eos, ille qui venit ad eum nocte, qui unus erat ex ipsis: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverit quid faciat? . Credebat Nicodemus, quia si eum vellent patienter audire, similes fierent illis qui missi sunt eum tenere et crediderunt. Responderunt et dixerunt ei: Nunquid et tu Galilaeus es? Id est, a Galilaeo seductus Dominus, Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate Galilaeae erant parentes ejus. Scrutare Scripturas et vide,
Abbreviated transcription (Latin):
scificarent se ipsos. Adño preceptũ fuit
iudȩis ꝑ moysen. ut in die paschȩ celebra¬
tione festi scĩficarentur. Quȩ celebratio:
umbra fuit futurz. Sanguine postes u¬
deoꝵ signati st̃. quia sanguine xp̃i fonteᷤ
nr̃e signantur. Querebant gͦ m̃m: &¬
colloquebant᷑ adinuicẽ in templo stantes
Quid putatis quia ñ uenit ad diẽ festũ :
Obliti suȩ sc̃ificationis in ipso loco ora¬
tionis: querunt agnũ ad immolandum.
Unde in psalmo. Confundant᷑ & reuere¬
autur. quiq̃runt ammã meam. De bene
querentib dr̃. Piit fuga a me: & ñ ẽ qͥ
requirat animã meã. Pederant autẽ

Expanded text:
ificarent seipsos. A Domino praeceptum fuit per Moysen, ut in die paschae celebratione festi sanctificarentur. Quae celebratio umbra fuit futuri. Sanguine postes Judaeorum signati sunt, quia sanguine Christi frontes nostrae signantur. Quaerebant antur ad invicem in templo stantes: Quid putatis quia non venit ad diem festum? Obliti suae sanctificationis, in ipso loco orationis quaerunt agnum ad immolandum. Unde in psalmo: Confundantur et revereantur, qui quaerunt animam meam . De bene quaerentibus dicitur: Periit fuga a me, et non est qui requi
Abbreviated transcription (Latin):
Ic mireris si ligatis pedib foras ꝓcessit.
qui quatriduanꝰ resurrexit. Signifi¬
caturaũt quia dũ peccator contẽpnit se¬
pultus iacet. quando penitet. surgit.
quando confitet᷑. ꝓdit. quasi de oceultis
exeundo manifestus. Quam confessionẽ
ds̃ administrat. magna uoce clamando
id magna gra uocando. Mazi Ster¬
ed quia uuificatꝰ & a peccatis solutus.
adhuc ligatus ẽ exterius: dicit᷑ minists.
Soluite eum:. & sinite abire. Officio enĩ
ministroꝵ. clauditur eccła ꝑuersis. &
aꝑitur reuersis. sicut in lege fiebat de le¬
ꝓsis. Soluitur itaq a uinctilis exclusioĩs.
& cum cet̾is fidelib libere abit & conuer¬
satur: quẽ mat᷑ eccła recolligit. Amplius.

Expanded text:
 mireris si, ligatis pedibus, foras processit, qui quatriduanus resurrexit. Significatur autem quia, dum peccator contemnit, sepultus jacet; quando poenitet, surgit; quando confitetur, prodit quasi de occultis exeundo manifestus. Quam confessionem Deus administrat, magna voce clamando, id est magna gratia vocando. Sed quia vivificatus et a peccatis solutus, adhuc ligatus est exterius dicitur ministris: Solvite eum, et sinite abire. Officio enim ministrorum clauditur Ecclesia perversis et aperitur reversis, sicut in lege fiebat de leprosis. Solvitur utique a vinculis exclusionis, et cum caeteris fidelibus libere abit et conversatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
inueniretu: s nec linteis implicatꝰ. ut
eum aliquid lateret. aut abitinere retar¬
daret. Multi gͦ ex iudȩis qͥ uenerant ad
mariam & martham. & uiderant q̃ fecit:
crediderunt in eũ. Quidam aũt ex ipsis

Expanded text:
inveniretur, sed nec linteis implicatus, ut inveniretur, sed nec linteis implicatus, ut eum aliquid lateret, aut ab itinere retardaret. Multi ergo ex Judaeis qui venerant ad Mariam et Martham, et viderant quae fecit, crediderunt in eum. Quidam au
Abbreviated transcription (Latin):
cente apł̃o. Mente seruio legi dĩ. carne
aut̃ legi peccati. Qd aũt facies eiꝰ sudario
tecta erat: hoc ẽ qđ in hac uita plenam
cognitionẽ habere ñ possumꝰ sicut apłs
dicit. Nunc uidemus ꝑ speculũ menigma¬
te. postea autẽ facie ad faciem. Et dix̃ m̾c
Soluite cum. & sinite abire. Hoc est quod
post banc uitam auferunt᷑ om̃ia uelam̃ta.
ut facie ad faciem uideam: Quantũ aut
intsit int̾ hominẽ quem dĩ sapientia ge¬
stabat. ꝑ quem liberati sumus. ⁊ cet̾os ho¬
mines: hinc intelligitur qd̾ lazarꝰ nisi
cxiens de monum̃to ñ soluitur. id etiã
renata anima nͥ resolutione corporis
libera ab om̃i peccato & ignorantia ẽẽ ñ
potest. quamdui ꝑ speculũ & in enigia¬
te uidet. Dñi aũt linteamina & sudariũ
qui peccatũ ñ fecit & nichil ignorauit:
in monum̃to muenta sunt. Ipse enĩ so¬
lus in carne. ñ tantũ monum̃to non est
oppressus. ut aliquando peccatum in eo

Expanded text:
cente Apostolo: Mente servio legi Dei, carne cente Apostolo: Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Quod autem facies ejus sudario tecta erat, hoc est quod in hac vita plenam cognitionem habere non possumus, sicut Apostolus dicit: Nunc videmus per speculum in aenigmate, postea autem facie ad faciem . Et dixit Jesus: Solvite eum et sinite ire. Hoc est, quod post hanc vitam auferuntur omnia velamenta, ut facie ad faciem videamus. Quantum autem intersit inter hominem quem Dei sapientia gestabat, per quem liberati sumus, et caeteros homines, hinc intelligitur, quod Lazarus nisi exiens de monumento non solvitur, id est etiam renata anima, nisi resolutione corporis libera ab omni peccato et ignorantia esse non potest, quandiu per speculum et in aenigmate videt Domini autem linteamina et sudarium qui peccatum non fecit, et nihil ignoravit in monumento inventa sunt. Ipse enim solus in carne, non tantum monumento, non est oppressus, ut aliquod peccatum in eo
Abbreviated transcription (Latin):
uomͦ in ceco intelligimꝰ humanũ
genus. sic & in isto mortuo. Ubi eũ
posustis: Hic nr̃a uocatio quȩ fit in oc¬
culto significat᷑. P redestinatio enĩ nr̃e
uocationis occulta ẽ. cuius secreti signũ
ẽ. int̾rogatio dñi quasi nescientis cũ ipsi
nesciamus sicut apłs dicit. Ut cognoscã
sicut & cognitus sum. Qđ ait auferte la¬
pidem: illos significat qui i ȩccła cor¬
rupte uuunt. & offensiom sunt credẽ
uolentib. Dicit illi martha. Dnẽ. iam
quarta dies ẽ. & putet. Ultimũ quatuor
elem̃toꝵ terra ẽ. Significat gͦ putorẽ
terrenoꝵ peccatoꝵ. id÷ cupiditatẽ car¬
nalium. Terra es enĩ inquit dñs ade
cum peccassec: & in terrã ibis. Qd̃ autẽ
exiit de monum̃to: ammã significat re¬
cedentem a carnalib uiciis. Qđ uͦ insti¬
tis obuolutus exiit: hoc ẽ qđ etiam a
carnalib recedentes. & m̃te seruientes
legi dĩ. adhuc tam̃ in corpore constituti.
aliem a molestiis carnis ẽẽ ñ possumꝰ. di¬

Expanded text:
o in caeco intelligimus humanum genus, sic et in isto mortuo. Ubi eum posuistis? Hic nostra vocatio quae fit in occulto, significatur. Praedestinatio enim nostrae vocationis occulta est, cujus secreti signum est interrogatio Domini quasi nescientis, cum ipsi nesciamus, sicut Apostolus dicit: Ut cognoscam sicut et cognitus sum . Quod ait, auferte lapidem, illos significat, qui in Ecclesia corrupte vivunt, et offensioni sunt credere volentibus. Dicit illi Martha: Domine, jam quarta dies est, et putet. Ultimum quatuor elementorum terra est. Significat vero putorem terrenorum peccatorum, id est, cupiditatum carnalium. Terra es enim, inquit Dominus Adae cum peccasset, et in terram ibis . Quod autem exiit de monumento, animam significat recedentem a carnalibus vitiis. Quod vero institis obvolutus exiit, hoc est, quod etiam a carnalibus recedentes, et mente servientes legi Dei, adhuc tamen in carne constituti, alieni a molestiis carnis esse non possumus, di
Abbreviated transcription (Latin):
Sidimittimꝰ eũ sic: om̃s credent meũ. &
lenient romani. & tollent nr̃m locũ
& gentẽ. Temporalia ꝑdere timebant.
& eterna ñ cogitabant. ac sic utrunq ami-¬
serunt. Timebant ne si doctrina xp̃i ꝓ
cederet. iudei nullius mom̃ti fierent. &¬
ideo romani ciuitatẽ eis auferrent. eosq
inseruitutẽ disꝑgerent. qđ postea factũ
ẽ. Unus aũt ex ipsis cayphas. cũ ẽẽt pon¬
tifex anni illius ꝓpħatit dix̃eis. Uos ne

Expanded text:
dimittimus eum sic, omnes credent in eum: Et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem. Temporalia perdere timebant, et aeterna non cogitabant, ac sic utrumque amiserunt. Timebant ne si doctrina Christi procederet, Judaei nullius momenti fierent, et ideo Romani civitatem eis auferrent, eosque in servitutem dispergerent, quod postea factum est. Unus autem ex ipsis Caiphas nomine, cum esset pontifex an
Abbreviated transcription (Latin):
desertum. in ciuitatẽ q̃ dr̃ effrem : et
ibi morabatur cum discipulis suies.
Cogitauer̃ magis definite quam pͥus int̾fi¬
cere eum.s ipse uiuendi exemplũ dedit di¬
scipłis. Nonenim ẽ peccatũ. si fideles ocłis
ꝑsequentium se subtrahant. Qđ aũt uadit
effrem. q̃ int̾pretatur fructificatio: figu¬
rat transitũ ad eccłam gentium. Axc yͣi.
Proximum aũt erat pascha iudeorum.

Expanded text:
desertum in civitatem quae dicitur Ephrem, et desertum in civitatem quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Cogitaverunt magis definite quam prius interficere eum, sed ipse vivendi exemplum dedit discipulis. Non enim est peccatum, si fideles oculis persequentium se subtrahant. Quod autem vadit Ephrem, quae interpretatur fructificatio, figurat transitum ad Ecclesiam gentium. A. 96I Proximum autem erat pascha Judaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
s cum ẽec pontifex anm illius ꝓpħauit.
quia m̃c moriturꝰ erat ꝓ gente. & ñ tantũ
ꝓ gente. s ut filios dĩ qui erant disꝑsi con¬
gregaret in unum. Cayphas de sola
gente iudȩoꝵ ꝓpħauit. uidelices oues
predestinatas domus isrł. ad quasmissuᷤ
est dñs morte enssaluandas. S qͥa uidãt
euangłista quando scripsit euangłium
Hic docemur etiã hoĩes malos ꝓphetiȩ
spũ futura predicere. qd̃ tam̃ euangłista
diumno tribuit sacram̃to. quia cay phas
anni illuis summꝰ sacerdos erat. Ds̃ aũt
constituit sũ mum sac̾dotẽ unũ. ciu mor¬
tuo unus succedẽt s ꝑ ambitionẽ postea
euenit ut plures eent. & ꝑ annos singłoᷤᷤ
suis uicib ministrarent. Forte etiã uno
anno plures administrabant. ex quib
sorte exibat qͥ incensũ poneret. qd̾ nͣlice¬
bat nͥ summo sac̾doti. ut de zacharia legit᷑.
b illo gͦ die. cogitauert̃ ut int̾ficereis
apud iudȩos. s abiit in regionem uixta

Expanded text:
it quia Jesus moriturus erat pro gente et non tantum pro gente, sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum. Caiphas de sola gente Judaeorum prophetavit, videlicet oves praedestinatas domus Israel, ad quas missus est Dominus morte ejus salvandas. Sed quia viderat evangelista quando scripsit Evangelium. Hic docemur etiam homines malos prophetiae spiritu futura praedicere, quod tamen evangelista divina tribuit sacramento, quia Caiphas anni illius summus sacerdos erat. Deus autem constituit summum sacerdotem unum, cui mortuo unus succederet, sed per ambitionem postea evenit ut plures essent, et per annos singulos suis vicibus ministrarent. Forte etiam uno anno plures administrabant, ex quibus sorte exibat qui incensum poneret, quod non licebat nisi summo sacerdoti, ut de Zacharia legitur . b illo ergo die cogitaverunt ut interficerent onem juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ransfiguratꝰ ẽ dr̃. quia talis ap Ieꝵ¬
paruit apłis qualis futurꝰ ẽ in iudicio. ubi
om̃s & boni ⁊ mali uisuri st̃ ipsũ iudicem.
unusquisq ad suã retributionẽ. Nemo
putet eũ amisisse corporis ueritatẽ. & as¬
sumpsisse corp̃ spuale uł aerium. Ubi eñ
splendor faciei & candor uestiũ describit᷑.
ñ substantia tollit᷑. Transformatiogͥ splen¬
dorem addidit. faciẽ ñ subtraxit. Beda.¬
Quotquot in xp̃o baptirati estis: xp̃m
indiustis. Qui uestitus int̾ra despectꝰ in
monte refulget. quia ñdum apparet qͥd
erimꝰ. s cũ ipse apparuerit similes illi eri¬
mus. Benedixit marcꝰ de uestim̃tis eius.
qualia fullo suꝑ t̾ram ñ potest candida fa¬
cere. quia xp̃c uerꝰ fullo ñ potest qͣm ñ de¬
bet recto udicio & uera ꝓmissione fide¬
lib int̾ra dare claritatẽ. que eosmanet in
cȩlis. Fullo ẽ animarũ doctor atq munda¬
tor. ab inquinam̃to carnis et sp̃s. ⁊ ecce
apparuit illis moyses & helyas cũ eo loqͦn¬

Expanded text:
ransfiguratus est, dicitur, quia talis apparuit apostolis, qualis futurus est in judicio, ubi omnes et boni et mali visuri sunt ipsum judicem, unusquisque ad suam retributionem. Nemo putet eum amisisse corporis veritatem, et assumpsisse corpus spirituale vel aerium. Ubi enim splendor faciei et candor vestium describitur, non substantia tollitur. Transformatio igitur splendorem addidit, faciem non subtraxit. VQuotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis . Qui vestitus in terra despectus, in monte refulget; quia nondum apparet quid erimus, sed cum ipse apparuerit, similes ei erimus . Bene dicit Marcus de vestimentis ejus, qualia fullo super terram non potest candida facere: Quia Christus verus fullo, non potest quia non debet recto judicio et vera promissione fidelibus in terra dare claritatem, quae eos manet in coelis. Fullo est animarum doctor atque mundator ab inquinamento carnis et spiritus. Et ecce apparuit illis Moyses et Elias, cum eo loquen
Abbreviated transcription (Latin):
actiui. ꝑ iohannẽ uirgines uł theorici in
quidam falso cõmentati sunt alt̾um inter¬
fuisse iacobũ. qui pͥmus ierosolimitarum
ep̃s ordinatus ẽ ab apłis. Et factũ ẽ dum
oraret transfiguratꝰ ẽ ante eos. ⁊ resplendu

Expanded text:
activi; per Joannem virgines vel theorici intquidam falso commentati sunt, alterum interfuisse Jacobum, qui primus Hierosolymitarum episcopus ordinatus est ab apostolis. Et factum est dum o
Abbreviated transcription (Latin):
qui seputat ñ grã dĩs sua uoluntate effici
uistum Arguittir itaq mundꝰ de peccato. qͥa
ñ credit in xp̃m. arguitur de iusticia quoꝵ¬
dam credentiũ. nam fideliũ comparatio est
infidelium intuꝑatio. Sensus ẽ. Erit ur̃a
nisticia qua muntꝰ arguitur. quia ad patrẽ
uado & iam ñ uidebitis me: quia in eũ quem
ñ uidebitis creditis. Quando aũt me uide¬
bitis. ñ uidebitis mehumilẽ ut mͦ. s excelsũ.
ñ mortalẽ s sempit̾num. ñ iudicandũ sed¬

Expanded text:
qui se putat non gratia Dei, sed sua voluntate, effici qui se putat non gratia Dei, sed sua voluntate, effici justum. Arguitur itaque mundus de peccato, quia non credit in Christum; arguitur de justitia quorumdam credentium; nam fidelium comparatio est infidelium vituperatio. Sensus est: Erit vestra justitia qua mundus arguitur, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me, quia in eum quem non videbitis credetis. Quando autem me videbitis, videbitis me non humilem ut modo, sed excelsum; non mortalem, sed sempit
Abbreviated transcription (Latin):
i alim̃ta tenera quib uos alui ñ subtra¬
xero. solidũ cibum ñ esurietis. Si carm
carnalit᷑ adheseritis: capaces sp̃s ñ eritis.
Sensus ẽ. Non potestis plene caꝑe sp̃m:
quamdiu scđm carnem sũ uobiscũ. Unde
ile qui iam ceꝑat sp̃m: inquit. Et si noue¬
mus Et cum uenerit: ille arguet mundũ
de peceato & de iusticia. & de iudicio. Hoc
est dabit uob timore depulso lib̾tatẽ ar¬
guendi. In separabilia sunt oꝑa trinitatis.
 singuratim comm̃dantur ꝑsonȩ. ut sine
confusione & unitas intelligat᷑ et trinitas.
He peccato quudem: quia ñ credunt in me.
Deuisticia ũ quia ad patrẽ uado. & iam
ñ uidebitis me Si aliquando iustus arguit᷑.
de peceato arguitur. ñ de iusticia. Hinc scͥp¬
tum ẽ. Non ẽiustus in terra qui faciat bonũ
&e non peccet. Item. noli effici iustus multũ.
ipso mimo fit innuistus. Multũ aũt se facit
uistum qui dicit ee ñ habere peccatũ: aut

Expanded text:
Si alimenta tenera quibus vos alui non subtraSi alimenta tenera quibus vos alui non subtraxero, solidum cibum non esurietis. Si carni carnaliter adhaeseritis, capaces Spiritus non eritis. Sensus est: Non potestis plene capere Spiritum, quandiu secundum carnem sum vobiscum. Unde ille qui jam ceperat Spiritum, inquit: Et si novemus . Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Hoc est: dabit vobis, timore depulso, libertatem arguendi. Inseparabilia sunt opera Trinitatis, sed singulatim commendantur personae, ut sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. De peccato quidem, quia non credunt in me; de justitia vero, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Si aliquando justus arguitur, de peccato arguitur, non de justitia. Hinc scriptum est: Non est justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Item: Noli effici justus multum ipso nimio fit injustus. Multum autem se facit justum, qui dicit se non habere peccatum; aut