comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rius si sermonis &iam deoꝵ potestatẽ gerĩt:
ipsi quaq regi deo dominat᷑. si scdm̃ eius arbitriũ
iupit̾ loquit᷑ aut loquendi abillo accipit facul¬
tatẽ. Quod utiq absurdũ ẽ Siaut̃ illi humani
tantũ sermonis: potestas tributa ꝑhibetur. non ẽ
credibile. ad lactandos mãma Non solũ pueros
sed diam pecora unde ruminus cognominatꝰ est
iouẽ utce i uoliuisse. & cur̃ nr̃ sermonis quꝰͦ pecrb¬
antecellimꝰ ad se ꝑtinere uoluise: ac ꝑhoc adem ipse est

Expanded text:
rius si sermonis etiam deorum potestatem gerit, rius si sermonis etiam deorum potestatem gerit, ipsi quoque regi deorum dominatur, si secundum eius arbitrium Iuppiter loquitur aut loquendi ab illo accepit facultatem; quod utique absurdum est. Si autem illi humani tantum sermonis potestas tributa perhibetur, non est credibile ad lactandos mamma non solum pueros, sed etiam pecora, unde Ruminus cognominatus est, Iouem descendere uoluisse, et curam nostri sermonis, quo pecoriantecellimus, ad se pertinere noluisse; ac per hoc idem ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
qui i pr̃ae positꝰ ÷. ac eñ hab&. om̃iũ rerum gignen-¬
darũ. quẽ aliũ hanc iũ hab̃e credunt. quã mua¬
dũ. cui Elictũ÷ lupit̃ progenitor genitroxq  &
cũ alio loco geniũ dicit eẽ unius cuiꝰq animum
rationalẽ. & ideo eẽ singłos singloꝵTalem autẽ
mundi animũ deum eẽ: ad hoc idem utiq reuo¬
cat. ut tamꝗ uniuerialis genius. ipse mundi animꝰ
eẽ credat᷑. Nic ÷ gͥ.quẽ appellant iouem
Iam si om̃is genius deus. & omĩs uri animꝰ genius:
sequit᷑ ut sit om̃is iuiri animus deus. Nuod sil&
ipsos ab horrere absurdit̾as ipta cõpellit: restat
ut eĩ singłarit̃ & excellent̃ dicant deum geni-¬
um. quẽ dicunt mundi animũ t  Ac ꝑhoc iouẽ:
partes mundi & oꝑa dĩ quae st̃ in elem̃tis Non in¬
uener̃ : & idõ eos saltem oꝑib homuũ p̃posuer̃. ser¬
mocinandi & belligerandi a minitros: quoꝵ mercu¬

Expanded text:
qui praepositus est ac uim habet omnium rerum gignenqui praepositus est ac uim habet omnium rerum gignendarum. Quem alium hanc uim habere credunt quam mundum, cui dictum est: \'luppiter progenitor genetrixque?\' Et cum alio loco genium dicit esse uniuscuiusque animum rationalem et ideo esse singulos singulorum, talem autem mundi animum Deum esse: ad hoc idem utique reuocat, ut tamquam uniuersalis genius ipse mundi animus esse credatur. Hic est igitur quem appellant Iouem. Nam si omnis genius deus et omnis uiri animus genius, sequitur ut sit omnis uiri animus deus; quod si et ipsos abhorrere absurditas ipsa conpellit, restat ut eum singulariter et excellenter dicant deum Genium, quem dicunt mundi animum ac per hoc Iouem. partes mundi et opera Dei, quae sunt in elementis, non inuenerunt, et ideo eos saltem operibus hominum praeposuerunt, sermocinandi et belligerandi administros. Quorum Mercu
Abbreviated transcription (Latin):
rei nom̃ accepit quã nemo sapiens concupiuit.
Quanto enĩ facilius. si aliquid hac doctrina qđ ad
uitã ꝑtin& aeteruã silubr̾it̃. disceret᷑. ds̃ mundi
rector non ab eis perunia sed sapientia uocar&:
Cuius amor purgat  i ordib auariciȩ id ÷ ab amore
se referendi sunt. ut in anis remaneat deoꝵ opinio
plurimoꝵ. cũ hic ipse sint om̃s: siue quando parces
enis uł potestates existimant᷑. siue cũ uis animae
quã putant ꝑ cuncta diffuiam. ex partib molis
huꝰ inquas usibilis mundus iste consurgit &
multiplici aministratione nat̾e. quasi pluriũ dõꝵ
nomina accepit : Iuid ẽ enĩ & satnus. unꝰ inqͥuit
de pͥncipibus deus. penes quẽ sationũ om̃ũ do¬
minatꝰ ẽ. Nonne expositio uersuũ illoꝵ ualeru so-¬
ram sic se ht̃. iouẽ eẽ mundũ & omĩa semina ex se
muitere & inse reciꝑe : Ipse est gͥ penesquẽ sati-¬
onũ omĩũ dominatꝰ÷. Quid genius: deus inqͥt:

Expanded text:
rei nomen accepit, \'quam nemo sapiens concupiuit\'? Quanto enim facilius, si aliquid hac doctrina quod ad uitam pertineret aeternam salubriter disceretur, deus mundi rector non ab eis Pecunia, sed Sapientia uocaretur, cuius amor purgat a sordibus auaritiae, hoc est ab amore ceteri referendi sunt, ut inanis remaneat deorum opinio plurimorum, cum hic ipse sint omnes, siue quando partes eius uel potestates existimantur, siue cum uis animae, quam putant per cuncta diffusam, ex partibus molis huius, in quas uisibilis mundus iste consurgit, et multiplici administratione naturae quasi plurium deorum nomina accepit? Quid est enim et Saturnus? \'Unus, inquit, de principibus deus, penes quem sationum omnium dominatus est.\' Nonne expositio uersuum illorum Valerii Sorani sic se habet, Iouem esse mundum et eum omnia semina ex se emittere et in se recipere? Ipse est igitur penes quem sationum omnium dominatus est. Quid est Genius? \'Deus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ custodientẽ ustam meredis retributi¬
onẽ accepisse testaitur : Quere drẽ mer¬
ceditretributionẽ a Merces in bono poni
solet. sed itt mosest apłi ut ñ magnã
uerboꝵ habeat rationẽ sed indifferent̃
ułq: uł inbono dicuntꝰ᷑ uł quȩ inmalo
ꝑ alterutro ponere. Sicit alibi diacit:
ncaptuntatẽ redigentẽ om̃e sensum
effugiemus sitantẽ noglexerimꝰ salutẽ
Per hec uerba significat quia nonerat
tanta salus mueteri testam̃to quanta
ost ingrãdĩ quãdĩ filius nob̵ attulit:
Non enim nobrime sicut illis terrȩdunti¬
as sed celigrã ꝓmisit ds̃: Non uindictam
deterrems ostibus sed de sprritilibus
concessit: Nonintam felicẽ temporalẽ
sed ꝑpetuam aet̾nalit̃ beatit̃ donauit:
hȩc quippe omĩa breuit̃ intimauit dicens
sitciitam neglexerimꝰ salitẽ Demde

Expanded text:
ntem, justam mercedis retributionem accepisse testatur. « Quare dixit, mercedis retributionem? Merces enim in bono poni solet; sed iste mos est Apostolo, ut non magnam verborum habeat rationem, sed indifferenter vel quae in bono dicuntur, vel quae in malo pro alterutro ponere; sicut alibi dixit: In captivitatem redigentem omnem sensum effugiemus, si tantam neglexerimus salutem? « Per haec verba significat, quia non erat tanta salus in Veteri Testamento, » quanta est in gratia Dei, quam Dei Filius nobis attulit. Non enim nobis nunc, sicut illis, terrae divitias, sed coeli gratiam promisit Deus; non vindictam de terrenis hostibus, sed de spiritualibus concessit; non vitam feliciter temporalem, sed perpetuam aeternaliter beatam donavit. « Haec quippe omnia breviter intimavit dicens: Si tantam neglexerimus salutem. » Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
que dicimis ab ominib: uł etiam angłis nob̵
adlattistint : sed ipse filius umnigenitus nob̵
mꝑtiuit : Ab eis inqrnd qui audierunt
unos confrrmatti est : Quid est confir¬
mat est & creditu est atquȩ ꝑfectt:
Iuia salus quȩ nob̵ ꝑcundẽ filium
datti est ꝑpetua manet mȩt̃nũ: Hic
idẽ etiam contesitore dõ ignis & por¬

Expanded text:
quae dicimus ab hominibus vel etiam angelis nobis allata sunt, sed ipse Filius unigenitus nobis impertivit. Ab eis, inquit, qui audierunt, in nos confirmata est. Quid est, confirmata est? Credita est atque perfecta; » quia salus quae nobis per eumdem Filium data est perpetua, manet in aeternum. Hoc idem etiam contestante Deo signis et por
Abbreviated transcription (Latin):
opera manuũ tuarũ: om̃is creatura s̃ib¬
iecta monstratur: Quia sicut abiõ oꝑat᷑¬
ꝓbat᷑ esse dunsum Ineo eñ qđ ei om̃ia subiecit
nichil dimiste ñ sũbiectũ ei dicendo er̃ om̃ia
nec terrena indet᷑ excepisse. nec cęlestia quẽ
prius propt̃ humilitatẽ carnis paulominꝰ
ab angłis dixerat esse nimoratum: Postas¬
censionẽ dicit plebib eiꝰ om̃a fuisse sub iec¬
ii ut ista distinctio & dubietttẽ titubantibus
auferat & głam suȩ incarnationis ostendat :
Sub pedibus ait: ut om̃is creatura merito ipsũ
colatur atq adhorare indeatꝰ: Hunc autẽ
nec dũ uidem omĩa sub ieetet ei: Hac itaq
ait denon credentibus ineũ qr necdũ om̃nia
euanglica optinunit predicatio: Suꝑius diẽ
mchil diritti sib non sũbiectũ. & hnc
ad struat necdũ onm̃a subie ti fibi uideri
qr̾ illic umuersalẽ sibi uoluntariam siue
necessariam subiectionẽ defignat. hic

Expanded text:
opera manuum tuarum, omnis illi creatura subopera manuum tuarum, omnis illi creatura subjecta monstratur; quia sicut a probatur esse divisum; in eo enim quod ei omnia subjecit, nihil dimisit non subjectum ei. Dicendo enim, omnia, nec terrena videtur excepisse, nec coelestia. Quem prius propter humilitatem carnis paulo minus ab angelis dixerat esse minoratum, post ascensionem dicit pedibus ejus omnia fuisse subjecta, ut ista distinctio et dubietatem titubantibus auferat, et gloriam suae incarnationis ostendat. Sub pedibus, ait, ut omnis creatura merito ipsum colere atque adorare videatur. Nunc autem necdum videmus omnia subjecta ei. Hoc itaque ait de non credentibus in eum, quia necdum omnia evangelica obtinuit praedicatio. Superius dixit nihil dimitti sibi non astruit, necdum omnia subjecta sibi videri, quia illic universalem, sive voluntariam, sive necessariam subjectionem designat; hic
Abbreviated transcription (Latin):
cata domttit &im sediȩ suȩ dona largit᷑
Aut filius hominis qm̃ iisitas eum: Hic iam
hominib natus est sed ex spũ scõ & beate
mariȩ semꝑ irgimis utero tanꝗ sponsus
deglorioso thalamo ꝓcedens: & confidera
quod superius diocit memores sub iecit
sed pnetatis sue spontanea uoluntate : Sicut
apłs ait  Semet ipsu exinamuit formã
serin accipiens : Sequnit᷑ : Paulominꝰ ab angłis
quicrucem ꝓ om̃ium salute suscepit : ex ea
quidẽ parte creator angłoꝵ minor factus
est angłis Bene autẽdix̃ paulonimnꝰ quia & fi
mortale corpris ad sumsit tam̃ peccatũ ñ
habrnit: Gła & honore coronasticũ cũ post
resurrectionẽ nmis mirabilẽ mudi eredu¬
lttcitẽ dĩ meo qđ homo factus est exaltatus
accepit Gta coronatus est mresiractione
& ascensione & honore in confessone pat̾ne
maiesttitis & constitint eũ suꝑ oꝑa manuũ
ꝑfectissima plenitudo: Dicendo em̃ suꝑ

Expanded text:
cata dimittit et misericordiae suae dona largitur. « cata dimittit et misericordiae suae dona largitur. « Aut Filius hominis, quoniam visitas eum? » Hic jam hominibus natus est, sed ex Spiritu sancto et beatae Mariae semper virginis utero, tanquam sponsus de glorioso thalamo processit. Et considera quod superius dixit: « Memor es: » subjecsed pietatis suae spontanea voluntate, sicut Apostolus ait: Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Sequitur, paulo minus ab angelis, qui crucem pro omnium salute suscepit, et ex ea siquidem parte creator angelorum minor factus est angelis. Bene autem dixit, paulo minus, quia si et mortale corpus assumpsit, tamen p honore coronatus est, cum post resurrectionem nimis mirabilem, mundi credulitatem Deus in eo quod homo factus est, exaltatus accepit. Gloria coronatus est in resurrectione et ascensione; et honore in confessione paternae majestatis. Et constituisti eum super opera manuum estatis perfectissima plenitudo. Dicendo enim, Super
Abbreviated transcription (Latin):
gustaret mortẽ : Hic ostendit quia gła
& honor crit est cpĩ ꝓqua modicummi¬
noratꝰ est ab angłis. nc̃ ipse dñs eam semꝑ uo¬
cat dicens ut glorificet᷑ filius homimis: Sulle
dubitare ñ debes: Addidit : Ut gr̃am dĩ pro
om̃ib gustaret mortẽ : Ipsum uͦ grã nomi¬
nat qui pro
om̃ium salutẽ gustauit
mortẽ:
Nonem̃ debebat᷑ nob̵ ut
filius dĩ
ꝓnob gusitart mortẽ
sed grã hoc fec̃ ipse qͥdẽ ꝓom̃ib mortuus¬
est: Quid aut̃ sm̃ om̃s creduntꝰ.  ille tam̃
deuicta confestim resiirgeret Decebat enĩ

Expanded text:
gustaret mortem. Hic ostendit quia gloria et honor crux est Christi, pro qua modicum minoratus est ab angelis, sicut ipse Dominus eam semper vocat dicens: Ut glorificetur filius hominis. Si ille dubitare non debes. Addidit, ut gratia Dei pro omnibus gustaret mortem. Ipsum vero gratiam nominat qui pro omnium salute gustavit mortem; non enim debebatur nobis ut Filius pro nobis gustaret mortem, sed gratia hoc fecit, ipse quidem est. Quid autem si non omnes credunt? Ille tamen devicta confestim resurgeret. « Decebat enim
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s datus. quia iħc nondum erat glori¬
ficatus: Qđ uero ad didit scđn uolunꝰ
eiꝰ consilio eimetti contribuit. nequis in
suis meritis confideret Quañ diceret ipsẽ
nornt quid cui ꝓsit ułcui quid sit conmodũ :

Expanded text:
datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Quod vero addidit, Secundum suam ejus consilio cuncta contribuit, ne quis in suis meritis consideret; quasi diceret: Ipse novit quid cuique prosit, vel cui quid sit accommodum.
Abbreviated transcription (Latin):
conuingens ꝑsona ineo qđ dixit:
Audiuomis atq ꝑeffluamus nolens ab auditis
ꝑmaniã effluere audientiũ sensis: Quod
indelicet uerus: Tamꝗ diceret fidelis mo
portuno tempore: Uolens intelligi legem

Expanded text:
conjungens personam in eo quod dixit conjungens personam in eo quod dixit audivimus, atque, pereffluamus, nolens ab auditis per inania effluere audientium sensus; quod Videlicet verus: tanquam diceret: fidelis in opportuno tempore. » Volens intelligi legem
Abbreviated transcription (Latin):
angłi. cũ &iã nr̃ae carnis ministros eos
constat effectos: Mentes eoꝵ ad quos
loquit᷑ sub leuare uolens licit angłoꝵ
functiones humaniȩ salutis causa adeo
directos esse. filio uero sicut dño ser¬
uiat. isti uero sicut serui saluti pre¬
destinatoꝵ deseriuunt: Eui rei plexu
sunt ueteri testamexiti. uł noui ubique
libri: Nam & pastoribus angłi euuangłi¬
⁊auerunt. & angłm legimus ad uirgiriẽ
mariam missum & unresurrectiorie
dr̃u angłi mulieribus apparuerunt.
& alia multa in diuinis leguntur scrip¬
turis: Intelligitsigitur Nunc quantus
hoNor Nobĩs existit . ut sicut ad
amicos ita ministros suos angłos des¬
tiniat deus  ł lisita introductis de
est mox sub iunxit de excellentia
mus. Ne forte per effluamus:
uare habundantius dixit Hoc est
quam in lege solebamus audire: Horte¬
tur iteiq eos diligentius his intendere
quȩ ꝑdĩ filum audierunt : quam eis quȩ
ꝑ eos angłos dictisunt moro so suam illos

Expanded text:
angeli, cum etiam nostrae salutis ministros eos angeli, cum etiam nostrae salutis ministros eos constet effectos? » Mentes eorum ad quos loquitur sublevare volens, dicit angelorum functiones humanae salutis causa a Domino directas esse: Filius vero sicut Dominus salvat; isti vero sicut servi saluti praedestinatorum deserviunt. « Cujus rei pleni sunt Veteris Testamenti et Novi ubique libri. Nam et pastoribus angeli evangelizaverunt; et angelum legimus ad virginem Mariam missum; et in resurrectione Domini angeli mulieribus apparuerunt; et alia multa in divinis Scripturis leguntur. Intelligite igitur nunc quantus honor nobis existit, ut sicut ad amicos ita ministros angelos suos destinet Deus. » His ita introductis de est, mox subjunxit de excellentia vimus, ne forte pereffluamus. « Quare abundantius dixit? Hoc est, quam in lege solebamus. » Hortatur itaque eos diligentius his intendere quae per Dei Filium audierunt, quam eis quae per angelos dicta sunt, more suo suam illis
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ glorificatioriẽ sermoriẽ dire
dicers:: Adquẽ eum angłoꝵ dixte
aliquando. sede ad extris meis.
uictori filio &per sẽam incarnatio¬
Nem totius mundi triumphator
post resurrectionis głam honorabilis
confessus paterxiȩ maiestatis offertur.
ut ꝑ hunc situm susceptȩ humanitatis
gła declarctur quae Nẽmini angłoꝵ
nificatur : ubi ille tamquam uestigus.¬
positus omnipotentiae suae uirtute̾
consistit : Hlis pedibus constat esse subden¬
dos qui cotidie uitiorum contrarietate
derelicta reuertuntur ad dnm: & tanquã
scabellum pedibus ita eius predicationib
ixclixiantur : Sine dubio de illis inimi¬
cis dicitur : qui cõuersi addexteram
collocantur: Non hic aduerbium quo usq
alicuius temporis finẽ de signat: sed
aeternitatis potentiam demonserat .
Nonne om̃s sunt ad ministratorii sp̃s.
in minifterium missi propter eos qui he¬
reditatem capiunt salutis: Quid mirtĩ¬
ris si filium suum ministeriũ exibent

Expanded text:
glorificationem sermonem direxit dicens: Ad quem enim angelorum dixit aliquando: Sede a dextris meis? Victori Filio per sanctam incarnationem, totius mundi triumphatori post resurrectionis gloriam, honorabilis concessus paternae majestatis offertur, ut per hunc situm susceptae humanitatis gloria declaretur, quae nemini angelorum rna significatur, ubi ille tanquam vestigiis omnipotentiae suae virtute consistit. His pedibus constat esse subdendos, qui quotidie vitiorum contrarietate derelicta revertuntur ad Dominum, et tanquam scabellum pedibus, 669 ita ejus praedicationibus inclinantur. Sine dubio de illis inimicis dicitur, qui conversi ad dexteram collocantur. Non hic adverbium, quousque, alicujus temporis finem designat, sed aeternitatis potentiam demonstrat. Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerio missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? « Quidmiraris si Filio suo ministerium exhibent
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc esse non de dignat᷑ qui sẽꝑ tedia
passus est & exitia: & cedes. ꝑ secutiones.
ac uincula. st cuius requies nonerat nisi in
ultipharie multisque modis
olim dsloquens patrib in pro¬
phetis Tota intentio beati apłi
fuit ixhac epbẽ hebreos. Id est gentẽ suã.
ad xp̃i conuosare fidẽ eminentiaque gr̃ae
quȩ ꝑfilium data est alegalibus discerneree
umbris Quac angłicis ministrationibus fuer̃
locut ẽe. clicens. multipharie multis mođ

Expanded text:
adhuc esse non dedignatur, qui semper taedia adhuc esse non dedignatur, qui semper taedia passus est et exitia, caedes, persecutiones, ac vincula, et cujus requies non erat, nisi in ultifarie et multis modis olim Deus loquens patribus in prophetis. Tota intentio beati Apostoli fuit in hac epistola, Hebraeos, id est, gentem suam ad Christi convocare fidem; eminentiamque gratiae, quae per Filium data est, a legalibus discernere umbris, quae angelicis ministrationibus fuerunt. locutos esse dicens: Multifarie et multis modis
Abbreviated transcription (Latin):
ga recta : amare̾ aequitatem. o disse
iequitiami Nemo exim ꝑfecte dili¬
ger iusticiam nsi qui & accus pes¬
sinos ab ominatur: quia ueritatis¬
amor odium est falsitatis: sed huic
amatori bonitatis. & odio iniquitatis.
quãe prȩmissa si ꝑt reddita super
ex ponit: dicens Propterea unxit
te deus deus tuus. unctus xp̃s &
regem significat & sacerdotem : quia
dignitatis istȩ sumebantur per
sacratissimas unctiones : Nam & ipsum
nomeꝵ xp̃i a sc̃o crismate uocatur
Sed in illã natura unctus dicitur. qua
dispensatiore natura unetus dietur.¬
&resurre cił se ueracter dicitur xp̃s:

Expanded text:
ga recta, amare aequitatem et odisse ga recta, amare aequitatem et odisse nequitiam. Nemo enim perfecte diligit justitiam, nisi qui et actus pessimos abominatur; quia veritasamor, odium est falsitas. Sed huic amatori bonitatis et odio iniquitatis, quae praemia sint reddita, subter exponit, dicens: Propterea unxit te Deus, Deus tuus. Unctus Christus et regem significat et sacerdotem, quia dignitates istae sumebantur per sacratissimas unctiones. Nam et ipsum nomen Christi a sancto chrismate vocatur. Sed in illa natura unctus dicitur, qua dispensatione et natus etresurrexisse veraciter dici
Abbreviated transcription (Latin):
Etpaulo post. Potȩstatem dedit ei
uldicium facere : quia filius hominis
est: Hic enim tronus dei adiuditiũ
dicit ꝑtiniet futurũ : in quo forma hominis
uidebitur. iudex uiuoꝵ & mortuorũ:
In quo iuditio om̃a ueraciter xp̃s
moderatur. ex animat: atque uidicat:
in scłm scłi autẽquia Nouissimum
iuditiũ inter bonos & malos aeterna
discretiorie stabitꝰ Eoipso testante
i euuangelio qui iudicaturus:: Tunc inqͥt¬
ibunt hi in ignem a ẽterxũ : iusti autẽ
nuitam acterNiam : Girga dequitatis
iurga regni tui: Uirga uero : regulam
diuine significat aequitatis: quae ue¬
raciter recta dicitur: quia Nulla
prauitate curuatur. Mirga ista iustos
regit: percuti  sed haec uirga forti¬
tũdo est inuicta . Aequitas rectissima
inflecibilis disciplina: H lanc enĩ uirga
reguhonoris insignũ sceptrũ dicebatur
añtiquitus: designans ir ea uirtutũ
regem ednm saluatorem : Dilexisti uis¬
ticiam & odisti iniquitatẽ: Ipsa est uir¬

Expanded text:
Et paulo post; Potestatem dedit ei Et paulo post; Potestatem dedit ei judicium facere, quia Filius hominis est . Hic enim thronus Dei ad judicium pertinet futurum, in quo forma servi videbitur, judex vivorum et mortuorum; et quo judicio omnia veraciter Christus moderatur, examinat atque dijudicat. In saeculum saeculi, ait, quia novissimum judicium inter bonos et malos aeterna discretione stabit, eo ipso testante in Evangelio, qui judicaturus est: Tunc ibunt hi in ignem aeternum, justi autem in vitam aeternam . Virga aequitatis virga regni tui. Virgam vero regulam divinae significat aequitatis; quae veraciter recta dicitur, quia nulla pravitate curvatur. Virga ista justos regit, impios percutit; sed haec virga fortitudo est invicta, aequitas rectissima, inflexibilis disciplina. Haec enim virga regii honoris insigne, sceptrum dicebatur antiquitus, designans in 668 ea virtutum regem, Dominum Salvatorem. Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem. Ipsa est vir
Abbreviated transcription (Latin):
Angłs est. quia angłs grecȩ. latirie nun¬
tius dicitur: sicut homo nom̃ est nat᷑ȩ.
miles uero nomex offigtu sic
enim querant iam sp̃s conditi acrea¬
tore deo. facit eos angłos. mittendos.
eos nuntiare qđ uisserit & ministrossuos
flammã ignis. Legimus apparuisse ignẽ
Potest dici. quando lenia nuntiare
mittuntur angłos esse : quando ad
umdictam mittunt᷑ ministros esse
iđ ignem ardentem : Sunt &iam
haec̾ offitia in ȩccła p̃senti: nã p̃dica¬
tores sancti quando spiritaliter
predicant & gaudia regni dei annun¬
tiant: angłi dicuntur .: Quando uero
terrorem gehennȩ ignis p̃dicant. mi¬
niferi surĩt: ut terseant peccatorib
i comminatione allif illius qui nũꝗ
extinguetur⁊ Ad filiũ autẽ: łrhonus
tuus deus in seculum seculi: uirga ȩqui¬
tatis uirga regni tui Hic de eo dicit.
qui scđm carniẽ est De quo &iam
ipse dñs in euuangelio ait P aternon
iudicat quemquam: sed om̃e iuditiũ
dedit filio: ut om̃s honorificent filiũ:

Expanded text:
angelus est; quia angelus Graece, Latine nuntius dicitur: sicut homo nomen est naturae, miles vero nomen officii. Sic enim qui erant jam spiritus conditi a creatore Deo, facit eos angelos mittendo eos nuntiare quod jusserit. Et ministros suos flammam ignis. Legimus apparuisse ignem Potest dici quando lenia nuntiare mittuntur, angelos esse; quando ad vindictam mittuntur, ministros esse, id est, ignem ardentem. Sunt etiam haec officia in Ecclesia praesenti; nam praedicatores sancti, quando spiritualia praedicant, et gaudia regni Dei annuntiant, angeli dicuntur; quando vero terrorem gehennae ignis praedicunt, ministri sunt, ut terreant peccatores in comminatione ignis illius, qui nunquam exstinguetur. Ad Filium autem: Thronus tuus, Deus, in saeculum saeculi: virga aequitatis virga regni tui. Hic de eo dicit qui secundum carnem est, de quo etiam ipse Dominus in Evangelio ait: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, ut omnes honorificent Filium .
Abbreviated transcription (Latin):
uultui representari mereantur : sic &iam
xp̃s effecit: Egressus quippe ad nos. hoc est
carnem sumens. & conloquutus nobiscũ.
precepta nobis intonuit: & sic nos apec¬
catisnos emeridans & addm conuerteris.
inaulam regalem uelut᷑ optimus intro .r¬
incarnatiorus aduentum: Paulus autẽ
introitũ xominat : exmethaphora he¬
reditantiũ. &ius dõminandi in aliquar
possessione sumenium : Dicendo: enim
iterum introducit primogenitum̃ in
terrarũ possedtum ab uniũsis est agnit:
tadorate eum om̃s angłi deiꝰ : Altiora
quedã eleuan̾s mentẽ nrãm : ut sciamus
illũ qui carie inlutus est ꝓnobis ab an¬
gelis ad oratum : Vt discerner& mai
estatẽ filu ab angłoꝵ ministratione: mox
setut᷑ ad uixit . Qui facit angłos suos
sp̃s. & ministros suos flammã ignis: Non
enĩ solos angłos hoc sermonẽ diuuificat :
sed om̃s uircutes ministeria suꝑia fungen¬
tes Sciendũ uero est : qđ angli nomenĩ

Expanded text:
vultui repraesentari mereantur. Sic etiam vultui repraesentari mereantur. Sic etiam Christus efficit. Egressus quippe ad nos, hoc est, carnem sumens, et collocutus nobiscum praecepta regis innotuit, et sic nos a peccatis emundans, et ad Deum convertens in aulam regalem velut mediator optimus introincarnationis adventum. Paulus autem introitum nominat, ex metaphora haereditantium, et jus dominandi in aliqua possessione sumentium; dicendo enim: Iterum introducit primogenitum in  possedit, cum ab universis est agnitus. » Et adorent eum omnes angeli Dei. Ad altiora quaedam elevans mentem nostram, ut sciamus illum qui carne indutus est et passus est pro nobis, ab angelis adoratum. Ut discerneret autem majestatem Filii ab angelorum ministratione, mox secutus adjunxit: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis. « Non enim solos angelos hoc sermone significat, sed omnes virtutes ministeria superna fungentes. » Sciendum vero est quod angeli nomen
Abbreviated transcription (Latin):
salutis exempla referamus: Sienĩ ipse cam
ds. eẽt. & dñs deique filius. non respuit
formã serui susciꝑe: multo amplius nosopor¬
t& cuncta ꝑficere quȩ iussa sunt nob &
humilia quȩque tolerare: Recordemur
cbim clicentem: cum feceritis om̃a. dicite
troitum xp̃i uocat adsumptioriem carnun
Dequa ipse dñs in eu angelio ait: Exiui apa
introitũ nomiriat: Querendũ est quare:
quidem dictoꝵ manifestȩ sunt & scđm
quid alterutrum dicat᷑ appar& Xp̃s quici
merito exitũ uocat foris enim eramus
adeo: sicut qui sunt extra regales aulas
inuinculis conligati: & qui habent
apđ regem pro culpis offensã: huuis modi
quippe. regale̾ aula foris exclusi sunt
Qui enim uoluerit istis uenium impetrare :÷
non primum ipsos in aulã regis introducit.
sedipse foris egreditur: ibiq cum eis sermo
sermociandi innegotium : usque dum eos
correctos reddat & dignos efficiat. quo regis

Expanded text:
salutis nostrae exempla referamus; « si enim ipse, cum salutis nostrae exempla referamus; « si enim ipse, cum Deus esset et Dominus, Deique Filius, non respuit formam servi suscipere, multo amplius nos oportet cuncta perficere quae jussa sunt nobis, et humilia quaeque tolerare. 667 Recordemur Christum dicentem: Cum feceritis omnia, diciteintroitum Christi vocat assumptionem carnis, de qua ipse Dominus in Evangelio ait: Exivi a Paintroitum nominat. Quaerendum est quare uquidem dictorum manifestae sunt, et secundum quid alterutrum dicatur, apparet; Christus quidem merito exitum vocat: foris enim eramus a Deo, sicut qui sunt extra regales aulas in vinculis colligati, et qui habent apud regem pro culpis offensam. Hujusmodi quippe a regali aula foris exclusi sunt; qui enim voluerit istis veniam impetrare, non primum ipsos in aulam regis inducit, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis commiscet sermocinationis negotium, usque dum eos correctos reddat, et dignos efficiat quo regis
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta melior angłis effectus. quanto differen¬
tius p̃illis nom̃ hereditauit: Angłi sunt minis¬
tri. & famuli: ille quidẽ filius & heredes
T anto inquit męlior anglis effectus. hõc est
nomeN: Sequitur.: Cui enĩ dix̃ aliquando
angłoꝵ filius meus estu egohodie genuite:
Et rursum: c̃go ero illi ipatrẽ. & ipse erit
mihi infilium: Hoc enĩ absque dubitatiorie¬
r̃ ulla de incarnatione filii dr̃ Ideo uerbũ fu¬
turi tẽporis posuit: Ero illi in patrẽ & ipse
erit mihi infiliũ.: Qđ uero dixit. filius m̃s
estu. ego hodie genui te: Aꝑte manifestat
qđ ide de quo ait. ero ei inpatrẽ. epse
ex ipsa essentia patris sit genitus Ideo pre¬
senti tẽporeis posuit hodie. quia deo nihil
preteritũ uł futurũ est. sed semꝑ p̃sentia
cuncta Potest enim & scđm carnem hoc ac¬
cipi dictũ: quia caro communicat altiorib:
sicut & diuinitas humilibus communicare
dignata est: ł loc itaque loco ꝑspicue duas
naturas in xp̃o ostendit. Haec uero nre¬

Expanded text:
anto melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditavit. Angeli sunt ministri et famuli; ille quidem filius et haeres. Tanto, inquit, melior angelis effectus, hoc est,nomen. Sequitur: Cui enim dixit aliquando angelorum: Filius meus es tu, ego hodie genui te? Et rursum: Ego ero illi in Patrem, et ipse erit mihi in Filium. Hoc enim absque ulla dubitatione de incarnatione Filii dicitur; ideo verbum futuri temporis posuit: Ero illi in Patrem, et ipse erit mihi in Filium. Quod vero dixit: Filius meus es tu, ego hodie genui te, aperte manifestat, quod idem de quo ait, Ero ei in Patrem, etc., ex ipsa essentia Patris sit genitus; ideo praesenti tempore posuit hodie, quia Deo nihil praeteritum vel futurum est, sed semper praesentia cuncta. « Potest enim et secundum carnem hoc accipi dictum, quia caro communicat altioribus, sicut et divinitas humilibus communicare dignata est. » Hoc itaque loco perspicue duas naturas in Christo ostendit. Haec vero
Abbreviated transcription (Latin):
rius psalmi dicere. Ait enul: Ex tu dñe
in principio terram fundasti : &opera
cipio terrã tu fundasti dñe: ostendit qđ
a sanis mentibus non potest abnegare
quia creator &creaturas suafsine aliquo
initio cognoscitur extitisse: ftoꝑa mi

Expanded text:
rius psalmi dicere; ait enim: Et tu, Domine, in principio terram fundasti, et opera itio terram tu fundasti, Domine, ostendit quod a sanis mentibus non potest abnegari, quia Creator ante creaturas suas sine aliquo initio cognoscitur exstitisse. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
Repeticio autem sta. qđ dicit dsdeus
preconiũ magnȩ dilectionis ostendi:
leo exultatio us. p̃participibus tius:
Dupliti modo unctionem illam sanct̃a
ꝓuenisse significat: Oleum lȩticie
est peccati maculã non habereaa
Vnde se conscientia semꝑ ex hilarat ⁊ iusẽ¬
quando nulla recordatiõnis asperiate
mordetur .⁊ Preparticipibus tuis. in
filus hominũ dicit: quos & ipse mneu¬
iangłio fr̃s appellat. Ideo autem
dictum est. preparticipibus tus:
qm̃ hanc benedictionẽ supra om̃e
humanum genus. siue reges siue
sacerdotes inueteri testamento. siue
&iam apłos & martires in nouo cog¬
noscitur accepisse. ut unctus singũ¬
lariter ceteros ung̾ere debuiss& :
nillo enim fons est benedictionis¬
et pro  ͥpsu uisum fuerg per nm¬
uersos lectos competentu emaruat
Sed haec om̃a cartui conuenum uerbi
ꝑfectissimu &gloriosissinum uerbũ
iunctum est pro salute scõi l soc
descendisse in barbã barbam aaror
usque in horã uestimenti eust dr

Expanded text:
dicit: Deus, Deus, praeconium magnae dilectionis ostendit. Oleo exsultationis prae participibus tuis. Duplici modo unctionem illam sanctam provenisse significat. Oleum laetitiae est peccati maculam non habere, unde se conscientia semper exhilarat, quando nulla recordationis asperitate mordetur. Prae participibus tuis. In filiis hominum, dicit quos et ipse in Evangelio fratres appellat. Ideo autem dictum est, prae participibus tuis, quoniam hanc benedictionem supra omne humanum genus, sive reges, sive sacerdotes in Veteri Testamento; sive etiam apostolos et martyres in Novo cognoscitur accepisse, ut unctus singulariter caeteros ungere debuisset. In illo enim fons est benedictionis, prout ipsi visum fuerit, per universos electos competenter emanat. Sed haec omnia carni conveniunt, cui perfectissimum et gloriosissimum Verbum unitum est pro salute sanctorum. Hoc descendisse in barbam, barbam Aaron, usque in ora vestimenti ejus . Et
Abbreviated transcription (Latin):
in melius creaturae : Iu aut̃ ꝑ manies.
Ut sicut aeterrutaton dñi oftendit anteꝗ
crear& om̃a: sic post caelos mutatos
ipsum dicer& in maiestatis suae gloria
permaNere : Et om̃s ut ueterascen it
caro humaria: quae tam̃ in mobilis resur¬
rectiorus in mutabitur adatlenu
uelut amictum mutabis eos & mutabus¬
tur: Hlis uerbis forsitan caeli muta¬
tiorẽ ꝓpħta intelligi uoluit: qui
similiter ut cȩtera clem̃ta cõmutant᷑:
Sicut in alio legitur ꝑsalme ꝓpbuad
Ntate mansura : Dicit  mutabis eos
& mutabuntur : qui niumꝗ erunt de
hoc corruptibile rediturꝰ Tu autẽ
idẽ ipse es: & anni tui Non deficier̃.
Immutato ese eiusdem nature de sig¬
nat quȩ sune: Ego sum qui sum¬

Expanded text:
in melius creaturae. « Tu autem permanes. » Ut sicut aeternitatem Domini ostendit, antequam crearet omnia, sic post coelos mutatos, ipsum dicit in majestatis suae gloria permanere. « Et omnes ut vestimentum n melius resurrectione immutabitur. Addidit: Et velut amictum mutabis eos, et mutabuntur. His verbis forsitan coeli immutationem Propheta intelligi voluit, qui similiter ut caetera elementa commutantur, sicut in alio legitur propheta: Et enitate mansura, dicit: Mutabis, eos et mutabuntur: quia nunquam erunt ad hoc corruptibile reditura. Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. In mutatione ejusdem naturae designat, quae sun
Abbreviated transcription (Latin):
ones hoc est. hunc siliũ cl̃m constituit uniũsorũ.
Heređ aut̃ utit᷑ nomine : ut duo quaedã ꝑ hoc ad
illi nulla contingat ammisio: Heredẽ aut̃ om̃iũ
dic̃: iđd mũdi totius: Deinde ad altiora sermonẽ
conũtit dic̃s Perquẽ fecit & scła: Gt ostenđ&
eundẽ nouissimis diebus uenisse in mundũ ꝑquẽ
fecit & mundũ: magnitudinẽ eius ostendẽns.
qui fuit noui testamenti lator & auctor: Posthaec
quibus clã gradibus elig̾at᷑ utens. ꝑuenit ad id
loquim᷑. uł audimꝰ : qm̃ neque alloquendũ
digne dedeo lingua sufficit: Neque ad ꝑcipien¬
dũ p̃ualet intellectus: Oport& &iã ubi uł sermo
deficit. uł cogitatio explicari delõ non poterit ⁊

Expanded text:
ones, hoc est, hunc Filium Dominum constituit universorum. Haeredis autem utitur nomine, ut duo quaedam per hoc ailli nulla contingat amissio. Haeredem autem omnium dicit, id est, mundi totius. Deinde ad altiora sermonem convertit dicens: Per quem fecit et saecula, » ut ostenderet eumdem novissimis diebus venisse in mundum, per quem fecit et mundum, magnitudinem ejus ostendens, qui fuit novi testamenti lator et auctor. « Post haec quibusdam gradibus eleganter utens pervenit ad id, loquimur vel audimus: quoniam neque ad loquendum digne de Deo lingua sufficit neque ad percipiendum praevalet intellectus. » Oportet etiam, ubi vel sermo deficit, vel cogitatio explicare de Deo non poterit, «
Abbreviated transcription (Latin):
plurimeq uirtutis indiciũ dedaratur. Post
hanc diuiriȩ maiestatis infilio claritatẽ ad
humilia incarnatione descendit. dicens.:
Purgationẽ peccatoꝵ faciens.: Duo quedã sig
om̃a uerbo uirtutis suae: Quoduero adiuin¬
xit. purgationẽ peccatoꝵ faciens. iđ peccata
peccatoꝵ ministrata est : confestim de resur¬
rectione atq ascensione eius instituit Nos
ad cȩlestia erigere. & intueri in enarrabilẽ
eius głam Ait enĩ.: Sed& ad dexterã maresta
tis in excelsis: ꝑdexterã nondm̃ corporalit̃
de formauit : sed magnitudinẽ demonstrauit
honoris⁊ dũ dix̃ in excelsis. ostendit eũ om
usque adipsum ꝑuenit soliũ paterrie
claritatis : Sic̃ ergo ꝑat̾ in excelsis est.
demonstrat aluid : nisi honoris aȩqualitatẽ :¬

Expanded text:
plurimaeque virtutis Dei indicium declaratur. » Post plurimaeque virtutis Dei indicium declaratur. » Post hanc divinae majestatis in Filio claritatem ad humilia incarnationis descendit dicens: Purgationem peccatorum faciens: duo quaedam signomnia verbo virtutis suae. Quod vero adjunxit, purgationem peccatorum faciens, id est, peccata peccatorum ministrata est, confestim de resurrectione atque ascensione ejus instituit nos ad coelestia erigere et intueri inenarrabilem ejus gloriam; ait enim: Sedet ad dexteram majestatis ejus in excelsis. Per dexteram non Deum corporaliter deformavit, sed magnitudinem demonstravit honoris. Dum dixit: In excelsis, ostendit eum usque ad ipsum pervenit solium paternae claritatis. Sicut ergo Pater in excelsis est, demonstrat aliud nisi honoris aequalitate
Abbreviated transcription (Latin):
itũ Merito splendorẽ eũ dix̃. ut plte quia ipsũ
sciebat dicertẽ: Egosũ lux mũdi: Ostendens
cum lumexi delumirie. sicut dm̃ de deo esse.¬
nobis in sinuantem: Per splendorẽ quippe.:
unitatẽ de clarauit eẽntiae cũ dõ patre
& mirabili modo ͤinã substantiã ostendit :
sed scđ m ꝑsonã: Nam & hic figura aequali¬
tatis omano preb& indicium Ad illud
cuius figura ostenditur. & suspitioriem
formã nominat ubi ait Quicũ informa dei
ess&: ł orma indelic& uł figura : unã declarat
essentiaeꝰ qͣualitatẽ : Sequitur. Portans om̃a
uerbo uirtutis suae : Portans iđ gũbnans
om̃a eo uerbo uirtutis suae ꝑ qđ fecit om̃a
Non enĩ minus est mũdũ gubernare: quã greare
Nã increando quidem ex nulo rerũ substantiȩ
productȩ sunt: Ingubernando uero. ea quȩ fac¬
ta sunt. ne ad nihilũ redeant continentur :
Ergo dũ haec om̃a regunt᷑ & adiniucẽ sibi repug¬
nantia coaptant᷑: magnũ & ualde mirabile

Expanded text:
iae, utpote qui ipsum sciebat dicentem: Ego sum lux mundi » . Ostendens eum lumen de lumine, sicut Deum de Deo essenobis insinuantem. Per splendorem quippe unitatem declaravit essentiae cum Deo Patre, « et mirabili modo unam substantiam ostendit, u substantiam; nam et hic figura aequalitatis omnino praebet indicium ad illud cujus figura ostenditur, et suspicionem formam nominat, ubi ait: Qui cum in forma Dei esset, etc. Formam videlicet vel figuram unam declarat essentiae aequalitatem. Sequitur: Portans omnia verbo virtutis suae. Portans, id est, gubernans omnia eo verbo virtutis, per quod fecit omnia. « Non enim minus est gubernare mundum quam creare. Nam in creando quidem ex nihilo rerum substantiae productae sunt; in gubernando vero ea quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Ergo dum omnia haec reguntur, et ad invicem sibi repugnantia coaptantur, magnum et valde mirabile,
Abbreviated transcription (Latin):
ro inde non scđm hõc solũ eminentia noui
testam̃ti declarat᷑. quia patrib quidem
ꝓpbtȩ missi sunt. nõb aut̃ filus sed &iã¬
in similitudinie uidit dm̃: Filiũ uero incar¬
natũ uinigenitũ: eẽ. atque in ea carne uisum
constat: quia idẽ homo a uerbo dei susceptꝰ unige¬
nitꝰ est filius dĩ : Ideo mox addidit Nouis sime
dieb istis. locutꝰ est nob̵ infilio: Dicendo enĩ
quia inp̃positio. pro ꝑ accipit᷑ : sic̃ multis in locis
epłarum eius inuenit᷑ his p̃positionib in diffe¬
rent̃ uti : tacuit adhuc de xp̃i nomine : qe pluri¬
mos illoꝵ sciebat negasse xp̃m filiũ dei esse.
Non enĩ dix̃ xp̃c locutus est ꝗuis ipsũ locutũ consta
ẽẽ. manifestũ. Ita necdũ iudȩos aꝑto nomine tetigit:
Nã ferme om̃ s quibus ꝓphetȩ locuti sunt
malignos. ẽẽ nefariosque constabat : & necdũ
de istis rationẽ mouere uoluit. sed interĩ gene¬
nerali sermoxe demuneribus disputat. quae

Expanded text:
roinde non secundum hoc solum eminentia Novi Testamenti declaratur, quia patribus quidem prophetae missi sunt, nobis autem Filius, sed in similitudinibus vidit Deum, Filium vero unigenitum incarnatum esse, atque in ea carne visum constat, » qua idem homo a Verbo Dei susceptus unigenitus est Filius Dei. Ideo mox addidit: Novissime diebus istis locutus est nobis in Filio. « Dicendo enim quia in praepositio pro per accipitur, » sicut multis in locis Epistolarum ejus invenitur his praepositionibus indifferenter uti. Tacuit adhuc de Christi nomine, quia plurimos illorum sciebat negasse Filium Dei esse. « Non enim dixit, Christus locutus est; quamvis ipsum locutum constet esse manifestum. Ita necdum Judaeos aperto nomine tetigit. Nam ferme omnes quibus prophetae locuti sunt, malignos esse nefariosque constabat; et necdum de istis rationem movere voluit, sed interim generali sermone de muneribus disputat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
hilemon nulla erat ecclȩ astice
ordinationis preditiis dignitate. sed uir
laudabilis unus explebe cui causa onesimi
serui eiꝰ familiares litteras facit᷑: ut non
solũ ignoscat ei sed & dõ gr̃as agat qͥͣtalẽ
illũ recipit. ut non seruu estimet sed
dilectis smũ fratrẽ
participi: & apiȩ sorori caris simȩ : & arciipo
conmilitoni nr̃o. & domesticȩ eiꝰ eccłae :¬

Expanded text:
hilemon nulla erat ecclesiasticae ordinationis praeditus dignitate, sed vir laudabilis, unus ex plebe. Cui causa Onesimi servi ejus familiaris, litteras facit; ut non solum ignoscat ei, sed et Deo gratias agat; quia talem illum recepit, ut non servum aestimet, sed dilectissimum fratrem.participi, et Appiae sorori charissimae, et Archippo commilitoni nostro, et domestic
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑ : Pressuras & tribulationes sibi in lattos. defensi¬
onẽ suam nuncupat: Pasño em̃ xp̃iams uita est:
& ꝑsccutio dfensio Pres suras orp̃ inlattis ꝓiustitia:
nt̃ ipsa ergo initia illatȩ ep̃s. pressurȩ derelictũ se
conqueritur : & qunia scit hacic esse consuetudi¬
nẽ non illiuult in puttiri. erina & dn aiudeis
in prophetai : ꝑcutiam pastorẽ : & disꝑgant᷑
is munitũ se dic̃ & auctũ uirtute: it p̃dica¬
tionẽ impleret inom̃ib gentib: Idcirco
ignosci petit eis aquib dereclictus est in ne¬
cesstitite : ut bene acceptꝰ adõ uindictam
non querat: Haec enĩ causa amplius ad uitu s ẽ redit
se adõ quẽ derelictꝰ est ab ominib & liberatussi

Expanded text:
tetur. Pressuras et tribulationes sibi illatas defensitetur. Pressuras et tribulationes sibi illatas defensionem suam nuncupat; passio enim christianis vita est, et persecutio defensio: pressura enim illata pro justitia  perfidos. Inter ipsa ergo initia illatae pressurae derelictum se conqueritur: et quia scit hanc esse consuetudinem, non illis vult imputari; quia et Dominum a Judaeis in propheta: « Percutiam pastorem, et dispergentur is munitum se dicit, et auctum virtute, ut praedicationem impleret in omnibus gentibus; idcirco ignosci petit eis, a quibus derelictus est in necessitate, ut bene acceptus a Deo, vindictam non quaerat. Hac enim causa amplius adjutum se credit a Deo, quia derelictus est ab hominibus. « Et liberatus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥseruiant morib: eoꝵ: Prurintes  aureseor umi
ut audiant fabulas uamtatũ . compositas sub nõe
doc trine quib delectent᷑ Quod nullis tam ꝓpri¬
um est quam manicheis epnnescio qui habent dũsa
conm̃te inflatis nominib: nuncupatti cum sintres
friuole &quedam dilmm̃iti : Tu uero sobrius esto.
in om̃ib: paciens. opus fac cuuangłiste iministe¬
rium tuum eaple ł goem̃ iã delibor: &tẽ pꝰ
solutionis mee insitit : Ad mon& ethor teit᷑
ut ingilet indisciplina ecdi astica: t̃urilit̃
agat seripturas eaeplanet : ut prudentes
& cruditi mnanes stibulas intent : Apł̃s enim
sciens pasnonẽ suam inminere exemplum
prȩ conuersationis & sane doctrine in scõ timꝰ¬
theo uilt relinquere : ut ꝑtraducẽ nũꝗ¬
de ẽẽnt doctores idonei : Passionẽ tam̃ suam
delibationẽ appellat: dõ enim in molat᷑ qui pro
nistitia eiꝰ patitur : Certam̃ bonũ cerican: cur¬
summ consummarn: fidc̃ seruain qđ reliquũ est

Expanded text:
serviant moribus eorum; pruriunt enim aures eorum, ut audiant fabulas vanitatum compositas sub nomine doctrinae, quibus delectentur. Quod nullis tam proprium est, quam Manichaeis, qui nescio quae habent diversa commenta inflatis nominibus nuncupata; cum sint res frivolae et quaedam deliramenta. Tu vero sobrius esto, in omnibus patiens, opus fac evangelistae, ministerium tuum exple; ego enim jam delibor, et tempus solutionis meae instat. Admonet et hortatur ut vigilet in disciplina ecclesiastica, viriliter agat, Scripturas explanet, ut prudentes et eruditi inanes fabulas vitent. Apostolus enim sciens passionem suam imminere, exemplum piae conversationis et sanae doctrinae in sancto Timotheo vult relinquere; ut per traducem nudeessent doctores idonei. Tamen passionem suam delibationem appellat. Deo enim immolatur, qui pro justitia ejus patitur. « Certamen bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi: quod reliquum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quia idõ contẽptꝰ erat neuentris causa incli¬
naret᷑. Incistitate. Castitatẽ siue corporis
siue euangłii uindicans: ñ paucos fec̃ inimicos.
Inscientia. Legis & euangłii scientiã ñ insapi¬
entia humana . neq: insimulationẽ adserens:
dõ se fidelẽ dispensatorẽ xp̃i exhibuit. Inmag¬
nanimitate. Grandis animi erat inbauilan¬
dis infirmitatib: frm: & in contẽptu hiiius
mundi. Vnde alio loco dic̃. Mihi mundus
crucifixus .ẽ. & ego mundo. Inbenignitate.
Benignꝰ erat qͥa sic̃ arguebat. ita & blandiebat᷑.
ut pꝰ correptionẽ leni exortatione consola¬
In caritate ñ simulata. Simulata caritas in
is .ẽ. qͥ in necessitate deser̃ fr̃s. Vnde hic sẽꝑ
necessitates frm suas faciens.: siplex erat in ca¬
ritate: cõpatiebat᷑ enĩ omib: sic̃ aliolocodic̃.
Quis scandalitat᷑. & ego ñ uror Hec enĩ¬

Expanded text:
quia ideo contentus erat, ne ventris causa incliquia ideo contentus erat, ne ventris causa inclinaretur. In castilate. Castitatem sive corporis, sive Evangelii vindicans, non paucos fecit inimicos. In scientia. Legis et Evangelii scientiam non in sapientia humana, neque in simulatione asserens Deo se fidelem dispensatorem Christi exhibuit. In magnanimitate. Grandis animi erat in bajulandis infirmitatibus fratrum, et in contemptu mundi hujus; unde alio loco dicit: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . In benignitate. Benignus erat, quia sicut arguebat, ita et blandiebatur; ut post correptionem leni exhortatione consolaIn charitate non simulata. Simulata charitas in his est, qui in necessitate deserunt fratres; unde hic semper necessitates fratrum suas faciens, simplex erat in charitate . Compatiebatur enim omnibus, sicut alio loco dicit: Quis scandalizatur, et ego n
Abbreviated transcription (Latin):
laluat homines. Nisi enĩ pacientia abususeẽt.
quomꝰ siluas set chorintios qͦs pꝰp̃dicationẽ suã
tantis uitiis moꝵ. & errorib: diũsarũ sectarũ
inuenerat in uolutos: quos pacientia sua paulatĩ
Pressuras ꝑtulit: sciens qͥd ado phis sit ꝓmissum.
In necessitatib Necessitas erat etiã inp̃ssura po¬
sitũ docere : quia ad nõ erat missus. Inangus¬
tus. Spe futuri angustatꝰ ꝑfidoꝵ obpositi¬
onib: ñ cesut. In plagis. A iuideis & gentib:
cȩsus frequent̃ nonta cuit grai ep̃ĩ. Incarcerib:
Sepe in carcerẽ missus: contẽpta salute sua. &iã
destitit manib: suis. necui grauis eẽt. cercꝰ hoc
sib ꝓficere apđ dm̃. Iniugiliis. Tã sollicitꝰerat
circa officiũ delegatũ sibi . ut nec nocte ces¬
saret. Inieuiniis: iqͥndo uoluntaria.
aliquando necessitatisieiunia ꝑtulit causa
penuriȩ.: & dõ grãsegit sp̃italit̃ sẽ pascenti.

Expanded text:
salvat homines; nisi enim patientia abusus esset, salvat homines; nisi enim patientia abusus esset, quomodo salvasset Corinthios, quos post praedicationem suam tantis vitiis morum, et erroribus diversarum sectarum invenerat involutos, quos patientia sua paulatim Pressuras pertulit, sciens quid a Deo pro his sit promissum. In necessitatibus. Necessitas erat etiam in pressura positum docere; quia a Domino erat missus. In angustiis. Spe futuri angustiatus, perfidorum oppositionibus non cessit. In plagis. A Judaeis et gentibus caesus frequenter, non tacuit gratiam Christi. In carceribus. Saepe in carcerem missus contempta salute sua, etiamdestitit manibus suis; ne cui gravis esset, certus hoc sibi proficere apud Deum. In vigiliis. Tam sollicitus erat circa officium sibi delegatum, ut nec nocte cessaret. In jejuniis. Aliquando voluntaria, aliquando necessitatis jejunia pertulit causa penuriae, et Deo gratias egit spiritaliter se pascenti;
Abbreviated transcription (Latin):
nunc tẽpꝰ acceptabile: ecce nunc dies salutis.
Neminidantes ullã offensionẽ: ne uituꝑet᷑
ministeriũ nr̃m. Tẽpꝰ ad . cẽ. dic̃ quo possint
ad indulgentiã ꝓficere peccatores. Cepꝰ ad . eẽ.
dic̃ quo morb mortalib: medicina possit infun.¬
di: &idõ sẽ sollicitũ cẽ. circa egroꝵ salutẽ. ne
forit neglegentia aliqua medicine grã effec¬
tu carer&s et bonȩ uoluntatis suȩ. Fide gͦ &.
inglantia sua om̃em offensionẽ neglghitib im.¬
putat. ne hoꝵ forte segnitia occasionẽ offenso¬
nis parer& discipłis. Acꝑ hoc libos sẽ significaNł.
qͥci qđ salutare ẽ. splicit om̃ instanta p̃dicar̃ .¬
Unde subiecit: neuituꝑet᷑ ministeriũ nr̃m.
Uituꝑaret᷑ enĩ ministeriũ ipsorũ siea quȩ ũbis
docebant oꝑib suis ut fierent exẽpla ñ dareN.
nistros. Dei ministrisine adulatione docent:
ut ei cui ministri s̃ placeant. Non sic̃ pseudo
debant. Inmulta pacientia. Pacientia ẽ : quȩ

Expanded text:
s salutis; nemini dantes ullam offensionem, ne vituperetur ministerium nostrum. Tempus adesse dicit, quo possint ad indulgentiam proficere peccatores: tempus adesse dicit, quo morbis mortalibus medicina possit infundi; et ideo se sollicitum esse 185 circa aegrorum salutem, ne forte negligentia aliqua medicinae gratia effectu careret bonae voluntatis suae. Fide ergo et vigilantia sua omnem offensionem negligentibus amputat; ne horum forte segnitia offensionis occasionem pareret discipulis: ac per hoc liberos se significant; quia quod salutare est sUnde subjecit: Ne vituperetur ministerium nostrum; vituperaretur enim ministerium ipsorum, si ea quae verbis docebant, operibus suis, ut fierent, exempla non darent. nistros. Dei ministri sine adulatione docent, ut ei cujus ministri sunt, placeant, non sicut pseudodebant. In multa patientia. Patientia est, quae