comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insidietur. s ĩ eout paciens insidias ñ de¬
linquas Ego quippe dedi te hodie. siue
ecce posui te in hac die in ciuitatẽ mum¬
tam. in columpnã ferream. & in murũ
ereum suꝑ omnẽ terram regib uidȩ. pͥnci¬
pibus eius & sacerdotibus eius & omni po¬
pulo terre. & bellabunt aduersum te et
non pͣualebunt. quia tecum ego sum ait
dominꝰ ut liberem te: Describit sermodi¬
uinus. cur propħa timere ñ debeat: Ego
inquit posui siue dedi te hodie hoc ẽ in
pͣsenti uita donec uocatur hodie quasi ci¬
uitatem firmissimã. ñ ut unam domum
nec turrem. aut aliqua menia. sed omnẽ
ciuitatem que sita supͣ montem latere ñ
potest. de qua scriptum ẽ. gloriosa dicta
sunt de te ciuitas dei: Et ego ciuitas firma
putabantur colũpne eccłiȩ dextras dede¬
runt paulo & barnabe cõmunionis: Nec
hoc sufficit. sed in murum ait ereum. qui
nulla iuolatur rubigine. nec cesus imbri¬

Expanded text:
insidietur, sed in eo ut patiens insidias non deinsidietur, sed in eo ut patiens insidias non delinquas\'. Ego quippe dedi te hodie — siue ecce posui te in hac die — in ciuitatem munitam, in columnam ferream et in murum aeneum super omnem terram: regibus Indae, principibus eius et sacerdotibus et populo terrae. et bellabunt t aduersum te et non praeualebunt, quia, tecum ego sum, ait dominus, ut liberem te. Describit sermo diuinus, cur propheta timere non debeat. ego, inquit, posui siue dedi t e hodie — hoc est in praesenti uita, donec uocatur hodie — quasi ciuitatem firmissimam, non ut unam domum nec turrem aut aliqua moenia, sed omnem ciuitatem, quae sita super montem latere non potest, de qua sciptum est: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei, et: ego ciuitas firma,putabantur columnae ecclesiae, dextras dederunt. Paulo et Barnabae communionis. nec hoc sufficit, sed in murum, ait, aeneum, qui nulla uiolatur robigine nec caesus imbri
Abbreviated transcription (Latin):
mis & eleuare & illuminabit te xp̃c. ut
semꝑ uigilans. & de somno consurgens
loquatur que sͥ p̃ceꝑit deus Ne timeas
a facie eorum. nec enu timere te faciam
uultum eorum. siue ut septuaginta et ce¬
teri habent interpretes ne forte timere te
faciam Et ẽ sensus iuxta translationem
nrãm Noli timere a fatie eorum me enĩ
aduitore timere eos ñ poteris Iuxta sep¬
tuaginta. Noli timere a fatie eorum ha¬
beto meȩ confidentiam uissionis: Sienĩ
ñ obtuleris qd habes ut timere desinas de¬
relinquam te & tͣdam timori: & quodam¬
modo uidebor timere te facere. dum relin¬
quo formidini: Hoc autem significat qd̃
semꝑ amanda sit ueritas. nec timenda ho¬
minũ multitudo. qui increpati correctio¬
nem ñ sustinent. sed insidias tendunt ei
a quo corripiuntur: Quodq iuxta septua¬
ginta sequitur quia tecum sum ut liberẽ
te dicit dominꝰ. in hebraico ñ habetur:
Et ẽ sensus Eruam te: ñ in eo ut tͥ nullus

Expanded text:
mis, et eleuare, et inluminabit te Christus, ut mis, et eleuare, et inluminabit te Christus, ut semper uigilans et de somno consurgens loquatur, quae sibi praeceperit deus. Xe timeas a facie eorum; nec enim timere te faciam uultum eorum, siue ut Septuaginta et ceteri habent interpretes: ne forte timere te faciam. Et est sensus iuxta translationem nostram: \'noli timere a facie eorum; me enim adiutore eos timere non poteris\'; iuxta Septuaginta: \'noli timere a facie eorum, habeto meae confidentiam iussionis; si enim non optuleris quod habes, ut timere desinas, derelinquam te et tradam timori et quodammodo uidebor timere te facere, dum relinquo formidini\'. hoc autem significat, quod semper amara sit ueritas nec timenda hominum multitudo, qui increpiti correptionem non sustinent, sed insidias tendunt ei a quo corripiuntur. quodque iuxta Septuaginta sequitur: quia tecum sum, ut liberem te, dicit dominus, in Hebraico non habetur. et est sensus: \'eruam te, non in eo ut tibi nullus
Abbreviated transcription (Latin):
nuũ suarum: Quidam hunc locum in
bonam partem accipiunt. quod uideli¬
cet hii qui molla erea excocti fuerint ꝑ
cruciatꝰ atq purgati postea pͥncipes suił
hierusalem: & pꝰquã misertꝰ fuerit eoꝵ
dominꝰ. tunc exꝓbͣet eis dominꝰ quia se de¬
sertosimulachra uenerati sunt: Sed hec
iuolenta & pͣua intͣpretatio ẽ: nec calũp¬
niamfaciat. tractator in doctus: luergo ac¬
cinge lumbos tuos & surge & loquere ad
eos omnia que pͣcipio tͥ Et iob p̃cipit᷑
ut accingat lumbos suos. & apostolis
ut accinctis lumbis quos helias & ioħs
baptista zonis mortificare pelliciis. lucer¬
nas teneant in manib suis p̃dicationis
uidelicet euanglĩce: Quicũq igitur lo¬
cuturus ẽ sermones dei. debet accingere.
lumbos suos. sciens quod diaboli omnis
uirtus in lumbis sit: & iustusdicat in
psalmis lumbi mei impletisunt illusi¬
onib. Cumq accinxerit lumbos audi¬
at illud quod scriptum ẽ. surge qui dor¬

Expanded text:
nuum suarum\'. quidam hunc locum in nuum suarum\'. quidam hunc locum in bonam partem accipiunt, quod uidelicet hi, qui in olla aenea excocti fuerint per cruciatus atque purgati, postea principes sint Hierusalem et, postquam misertus fuerit eorum dominus, tunc exprobret eis, quia se deserto simulacra uenerati sunt. sed haec uiolenta et praua interpretatio est; ne calumniam faciat tractator indoctus. Tu ergo accinge lumbos tuos et surge et loquere ad eos omnia, quae ego praecipio tibi. Et Iob praecipitur, ut accingat lumbos suos, et apostolis, ut accinctis lumbis, quos Helias et Iohannes Baptista zonis mortificauere pelliciis, lucernas teneant in manibus suis, praedicationis uidelicet euangelicae. quicumque igitur locuturus est sermones dei, debet accingere lumbos suos sciens, quod diaboli omnis uirtus in lumbis sit et iustus dicat in psalmis: lumbi mei impleti sunt inlusionibus. cumque accinxerit lumbos, audiat illud quod scriptum est: surge, qui dor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiderunt: Quia ecce ego cõmouebo om̃s
cognationes regnorum. aqͥlonis ait dñs.
et uenient & ponet uusquisq solim
suum in introitu portatũ hrerłm. & suꝑ
omnes muros eius in circuitu. & suꝑ uni¬
uersas urbes uide & loquar uiditia mea
cum eis suꝑ omni malitia eorum qui dere¬
liquerunt me & libauerunt diis alienis
& adorauerunt opus manuũ suar: Nul¬
li dubrum multas gentes & singularum
genttum reges babilonio regi fuisse sub¬
iectas: qui obsessa hierusalem posuerunt
in circuitu & maxime mexitib portarum
thronũ sur̃. atq tentoria. neqͥs eoꝵ qͥ clau¬
sierant posset erumꝑe. & ñ solum iherusa¬
lem. s et om̃s urbes tude simili obsidione
uallate sunt: Cumq ait capta fuerit ciui¬
tas. tunc loquar ad eos recta mea fuisse iu¬
ditia. & recepisse singulos quod merebant᷑
ñ ꝓ ceteris uitus quib subiacet humana
conditio: sed maxime ꝓ idolatria ꝑ quã
deserentes me adorauerunt oꝑa manu¬

Expanded text:
perdiderunt. Quia ecce ego conuocabo omnes perdiderunt. Quia ecce ego conuocabo omnes cognationes regnorum aquilonis, ait dominus, et uenient et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Hierusalem et super omnes muros eius in circuitu et super uniuersas urbes Indae. et loquar iudicia mea cum eis super omni malitia eorum, qui dereliquerunt me et libauerunt dis alienis et adorauerunt opus manuum suarum. Nulli dubium multas gentes et singularum gentium reges Babylonio regi fuisse subiectas; qui obsessa Hierusalem posuerunt in circuitu, et maxime in exitibus portarum, thronum suum atque tentoria, ne quis eorum qui clausi erant posset erumpere, et non solum Hierusalem, sed omnes urbes Iudaeae simili obsidione uallatas. \'cumque\', ait, capta fuerit ciuitas, tunc loquar ad eos recta mea fuisse iudicia et recepisse singulos quod merebantur, non pro ceteris uitiis, quibus subiacet humana condicio, sed maxime pro idololatria, per quam deserentes me adorauerunt opera ma
Abbreviated transcription (Latin):
Quibusdam gͣdibꝰ peccantibꝰ torm̃ta tribu-¬
unt᷑. ut paulatĩ ueniant ad salutem: Qi
noluerint ꝑcutiente uirga em̃dari mit¬
tunt᷑ in ollam ereã atq succensam. de qua
plenius scͥbit iezechiel: que afacie aquilo¬
nis accenditur. babiloniũ regem signifi¬
cans & urbem hierłm: Pulchreq infertur
ab aquilone exardescent mala suꝑomnes
habitatores terre. uel tre uide uel certe
uniu̾se terre de quibꝰ & in apocalipsi scrip¬
tumẽ. ue suꝑ omnes habitatores terre: Scĩ
enim ñ sunt habitatores terre sedaduene
atq ꝑegrini: quorum unus dicit: Aduena
ego sum suꝑ terram & ꝑegrinus. sicut õs
patres mei: Et alius: Parui sunt & pessi¬
mi dies mei. quib ego ꝑegrinor in terra:
Unde & petrus catholicam epłam scribit.
ad uenis atq ꝑegrinis. pontigalatie cap¬
padotie. Et iurta misticos intellectus salo¬
mon loquit᷑: Aquilo durus ẽ uentus No¬
mine autẽ dexter uocatur: ab hisuidelicet
qui eius obriguere frigore. & calorem fidei

Expanded text:
Quibusdam gradibus peccantibus tormenta tribuuntur, ut paulatim ueniant ad salutem: qui noluerint percutiente uirga emendari, mittuntur in ollam aeream atque succensam, de qua plenius scribit Hiezechiel, quae a facie aquilonis accenditur, Babylonium regem signifans et urbem Hierusalem. pulchreque infertur: ab aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae — uel terrae Iudaeae uel certe uniuersae terrae—, de quibus et in Apocalypsi scriptum est: uae super omnes habitatores terrae. sancti enim non sunt habitatores terrae, sed aduenae atque peregrini, quorum unus dicit: aduena ego sum super terram et peregrinus sicut omnes patres mei, et alius: parui sunt et pessimi dies mei, quibus ego peregrinor in terra. unde et Petrus catholicam epistulam scribit aduenis atque peregrinis Ponti, Galatiae et Cappadociae. et iuxta mysticos intellectus Salomon loquitur: aquilo durus uentus, nomine autem dexter uocatur, ab his uidelicet, qui eius obriguere frigore et calorem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
rat fieri ut aliqui inuenirent᷑ in popło
qui simularent cultũ dei & iurarent ꝑ
anm̃ hoc pͣuenit quod nequaquã deus
uanis sermonib s ueritate fidei delecte¬
tur & dicit: Non eos diligo qui urant
ꝑ me. & urant in mendatio. s quoꝵ
corda labiaꝙ consentiunt: Dnẽ oculi
tui respiciunt fidem: Pcussisti eos &
non doluerunt a triuisti eos & renuert᷑
accipere disciplinã Indurauerunt fa¬
cies suas suꝑ petram: & noluerunt re¬
uerti Post uerba dnĩ quib imꝑaue¬
rat dicens. ciriumite uias ierusalem.
et cetera. ꝓpħa loquit᷑ ad dnm. dnẽ ocłi
legis cerimonias exultabant: s fidem
Ex hoc autem capitulo discimus idcir¬
co inferri supplicia ut uicia corrigan¬
tur Deniq ait: Ecussisti eos & ñ do¬
luerunt attriuistieos & renuerunt
acciꝑe disciplinam: Pomnia autem

Expanded text:
rat fieri, ut aliqui inuenirentur in populo, rat fieri, ut aliqui inuenirentur in populo, qui simularent cultum dei et iurarent per dominam, hoc praeuenit, quod nequaquam deus uanis sermonibus, sed ueritate fidei delectetur, et dicit: non eos diligo, quia iurant per me et iurant in mendacio. sed quorum corda labiaque consentiunt. Domine. oculi tui respiciunt fidem. percussisti eos et non doluerunt; attriuisti illos et rennuerunt accipere disciplinam; indurauerunt facies suas super petram et noluerunt reuerti. Post uerba domini, quibus imperauerat dicens: circumite uias Hierusalem et cetera, propheta loquitur ad dominum: domine, oculi legis caerimonias exultabant, sed fidemacti sumus. hoc autem capitulo discimus idcirco inferri supplicia, ut uitia corrigantur. denique ait: percussisti eos et non doluerunt; attriuisti eos et rennuerunt accipere disciplinam. per omnia enim
Abbreviated transcription (Latin):
tinet & uix potest respirare. sparsisq
manib collabitur: sic & filia syon cũ
suos uiderit liberos int̾fectos in hec
uerba ꝓrũpit & dicit: Ue michiquia
defecit anima mea ꝓpter int̾fectos. duo
autẽ exempla in uno capitulo compa¬
rata sunt parturientis & lugentis ut
quicquid mulier patitur in fetu in
mortib filioꝵ iherusalem paciatur
in populis Circũite uias hierusalem
& aspicite & considerate. & querite in pla¬
teis eius aninueniatis uirum qui faciat
iudiciũ. & querat fidem: & ꝓpicius ero
eus Quod si &̾ uiuit dñs dixerint. et
hoc falso iurabunt: Grandis amor ius¬
titie: ut nequaquã iuxta intͣrogationẽ
abrahe & responsionẽ dei ꝓdecem uiris
iustis deus liberet ciuitatẽ. s si unum
inuenerit iamiamq ꝑitura ierusalẽ.
qui faciat iudicium & querat fidem siue
ut simmachus tnstulit ueritatẽ: tam̃
deus misereat᷑ ierusalem Et quia pote¬

Expanded text:
tinet, uix potest respirare sparsisque tinet, uix potest respirare sparsisque manibus conlabitur —, sic et filia Sion, cum suos uiderit liberos interfectos, in haec uerba prorumpit et dicit: uae mihi, quia defecit anima mea propter interfectos! duo autem exempla in uno capitulo conparata sunt: parturientis filios et lugentis, ut, quidquid mulier patitur in fetu uel mortibus filiorum, Hierusalem patiatur in populis. Circumite uias Hierusalem et aspicite et considerate et quaerite in plateis eius, an inueniatis uirum, qui faciat iudicium et quaerat fidem, et propitius ero eius. quodsi etiam: uiuit dominus, dixerint, et hoc falso iurabunt. Grandis amor iustitiae, ut nequaquam iuxta interrogationem Abrahae et responsionem dei pro decem uiris iustis deus liberet ciuitatem. sed si unum inuenerit iam iamque peritura Hierusalem, qui faciat iudicium et quaerat fidem — siue, ut Symmachus transtulit. ueritatem - tamen deus misereatur Hierusalem. et quia pote
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui coniugales affectus & uere fidei
pudiciam ꝑdiderunt: Site inquit ues¬
tieris coccino sanguinis xꝑi ad sũpse¬
ris fidem. si te monili ornaueris aureo.
meditationẽ habueris sensus & intelli¬
gentie spiritał & pinxeris tibio oculos
tuos. si habueris studium mift̾ioꝵ. et
dei secreta cognoscendi frustra compo¬
neris: Hec enim &̃ tuis amatorib p̃pa¬
ras. & idurco lectꝰ angustus utrũq caꝑe
nͣ potest: nec recipit ornamͣta deus qͥb
amatorib tuis ante placiusti Uocẽ enĩ
qͣsi parturientis audiui: angustias siue
gemitus ut puerꝑe. Uox filie syon int̃¬
morientes expandentesq manꝰ suas.
Ue michi quia defecit anima mea ꝓpt̃
intͣfectos. Ad similitudinẽ mulieris
puerꝑȩ. idẽ que pͥmos parit fetus de¬
scribit urbem iherusalem eiulantem
atq clamantẽ: Quomodo enim muli¬
er pariens & necdum dolorem parturi¬
cionis exꝑta. intͣmorit᷑ angustiis. sus¬

Expanded text:
eos, qui coniugales allectus et uerae fidei eos, qui coniugales allectus et uerae fidei pudicitiam perdiderunt. \'si te,\' inquit, \'uestieris coccino — sanguinis Christi adsumseris fidem —, si monili ornaueris aureo — meditationem habueris sensus et intellegentiae spiritalis — et pinxeris oculos tuos stibio — habueris studium mysteriorum et dei secreta noscendi —, frustra conponeris. haec enim etiam tuis amatoribus praepararas et idcirco lectus angustus utrumque capere non potest nec recipit ornamenta deus, quibus amatoribus tuis ante placuisti\' Uocem enim quasi parturientis audiui, angustias — siue gemitus — ut puerperae; uox filiae Sion intermorientis expandentisque manus suas: uae mihi, quia defecit anima mea propter inter fectos! Ad similitudinem mulieris puerperae, id est quae primos parit fetus, describit urbem Hierusalem heiulantem atque clamantem. quomodo enim mulier pariens et necdum dolorem parturitionis experta intermoritur — angustias sus
Abbreviated transcription (Latin):
rint tamͣ iram dnĩ ñ potuerit declina¬
re: Quicquid autẽ ut supͣ iamdiximꝰ
in hystoria intelligitur contͣ hierłm.
refert ad eccłam cum offenderit deũ
& tdita fuerit aduersariis uel ꝑsecu¬
tionis tempore. uel certe uiciis atq pec¬
catis. Cu autẽ uastata quid facies. ꝓ
uastata qd̃ hebraice dicit᷑ saduc qd̾ so¬
lus int̾p̃tatus ẽ aquila. alii tnͣstule¬
runt miseram atq miserabilem cul¬
ya sui. que clem̃tẽ offenderit deum:
Deniq sequit᷑ Cum uesticris te cocci¬
no. & ornata fueris monili aureo. &
pinxeris tͥ oculos tuos. frustra compo¬
neris. Contẽpserunt de amatores tui
animã tuam querent. Sub figura
mulieris adultere loquit᷑: Cũ semel
offenderis deum & quasi uirũ tuum
reliqueris creatorẽ. frust ornam̃ta ꝑ¬
quiris: Contempserunt te demones
amatores tui. & nequaꝗͣ strupriĩmun¬
diciã. s anime tuȩ querunt int̾itum:
Hoc idem intelligendũ spiritalit̃ contͣ

Expanded text:
rit, et tamen iram Domini non potuerit declinarit, et tamen iram Domini non potuerit declinare. quidquid autem, ut supra diximus, in historia intellegitur contra Hierusalem, refer ad ecclesiam, cum offenderit deum et tradita fuerit aduersariis uel persecutionis tempore uel certe uitiis atque peccatis. Tu autem uastata quid facies? Pro uastata\'. quod Hebraice dicitur \'sadud\'. quod solus interpretatus est Aquila, alii transtulerunt \'miseram\' atque \'miserabilem\' culpa sui, quae clementem offenderit deum. denique sequitur: Cum uestieris te coccino et ornata fueris monili aureo et pinxeris stibio oculos tuos, frustra conponeris: contemserunt te amatores tui, animam tuam quaerent. Sub figura mulieris adulterae loquitur: \'cum semel offenderis deum et quasi uirum tuum reliqueris creatorem, frustra ornamenta quiris; contemserunt te daemones amatores tui et nequaquam stupri inmunditiam, sed animae tuae quaerent interitum\'. hoc idem intellegendum Spiritaliter contra
Abbreviated transcription (Latin):
Deserta erit omĩs t̾ra. s tam̃ consũma¬
cionẽ ñ faciam Lugebit t̾ra & mere¬
bunt᷑ celi desuꝑ: eo qd̾ locutꝰ sum: Cogi¬
taui & ñ penituit me: nec au̾sus sum
ab ea. Mixta irȩ miscdiã dei. omnis trͣa
deseritur. s ñ fit consũmatio: ut sint
qui intelligant clem̃tiã eius Celũ qͦq
triste uidebit᷑ suꝑ. & ipsa t̃ra lugebit
eo qd̾ dnĩ sentencia ad finẽ usꝙ ꝑuene¬
rit: nec penituerit euͣ suꝑ his que
cogitauerit & loquutꝰ sit: Peniten¬
cia autẽ dei dicitur quando aufert᷑
pͣdicta sentencia & ira seuiens ad finẽ
& impendentẽ gladium lacͥmarũ & ge¬
mituũ multitudo suꝑauit. Auoce
equitis emittentis sagittã siue inten¬
dentis arcum fugit omnis ciuitas si¬
pes: Quodq sequit᷑. & ingressi sunt sal
diuinꝰ babilonis furentis exercitũ qd̾
a tremore eius cunctꝰ populus dereliq̃¬
rit ciuitatẽ. & ardua queq conscende¬

Expanded text:
deserta erit omnis terra. sed tamen consum madeserta erit omnis terra. sed tamen consum mationem non fa- ciam : lugebit terra et maerebunt caeli desuper eo, quod locutus sim, cogitaui et non paenituit me nec auersus sum ab eo. Mixta irae misericordia dei omnis terra deseritur, sed non fit consummatio, ut sint, qui intellegant clementiam eius. caelum quoque triste uidebitur desuper et ipsa terra lugebit eo, quod domini sententia ad finem usque peruenerit nec paenituerit eum super his, quae cogitauerit et locutus sit. paenitentia autem dei dicitur, quando aufertur praedicta sententia et ira saeuiens ad finem et inpendentem gladium lacrimarum et gemituum multitudo superauit. A uoce equitis et mittentis sagittam — siue intendentis arcum — fugit omnis ciuitas — sipes — quodque sequitur: et ingredivinus Babylonii furentis exercitum, quod a tremore ejus cunctus populus dereliquerit civitatem, et ardua quaeque conscende
Abbreviated transcription (Latin):
montes & colles intuta habent latibu
turbari: Intuitꝰ ẽ & huc illucq circũ¬
spexit. & ne auis qͥdẽ potuit
inueniri: Iram enĩ dei. & muta senti¬
unt elem̃ta. & inrationabilia ꝑtimes¬
cunt animantia Hoc uerũ eẽ nunc
totus orb̃ oftendit. ut cesa hominũ mul¬
titudine. uolatilia quoq que solent
habitatores sequi abierint & ꝑierint.
ipse quoq carmelus qui mari immi¬
net magno oleis consitus. & arbustis
uincisq condensus. ad tantã ueniet
solitudinem. ut heremi habeat uasti¬
tatẽ. omnesq urbes deserte fient: et
uniuersoꝵ. maloꝵ hec causa est qͦd ui¬
cio populi delinquentis. ira dei concita¬
ta sit: Quicqͥd iuxta hystoriam de hie¬
rusalem diximꝰ & uidea. referamus ad
eccłam dei. cum offenderit deum. & uł
uiciis fuerit uel ꝑsecutione uastata
ut ubi quondam erat uirtutũ chorus
atq leticia. ibi peccatorũ & meroꝵ mul¬
titudo uersetur: hec enimdicit dñs:

Expanded text:
montes et colles intuta habent latibulmontes et colles intuta habent latibulue turbari. intuitus est et huc illucque circumspexit et ne auis quidem potuit inueniri; iram enim dei et muta sentiunt elementa et inrationalia pertimescunt animantia. hoc uerum esse nunc totus orbis ostendit, ut caesa hominum multudine uo-\' latilia quoque, quae solent habitatores sequi, abierint et perierint. ipse quoque Carmelus, qui mari imminet magno, oleis consitus et arbustis uineisque condensus ad tantam ueniet solitudinem, ut heremi habeat uastitatem; omnes quoque urbes desertae fient. et uniuersorum malorum haec causa est, quod uitio populi delinquentis ira domini concitata sit. quidquid iuxta historiam de Hierusalem diximus et Iudaea, referamus ad ecclesiam dei, cum offenderit deum et uel uitiis fuerit uel persecutione uastata, ut, ubi quondam erat uirtutum chorus atque laetitia, ibi pecccatorum et maerorum multitudo uersetur. Haec enim dicit dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
Illa gͦ uera sapientia ẽ. que dei timori
iungitur: Alioquin uͥ insidie sunt. et
tergiuersatio. ñ sapientia. s uersutia.
& calliditas appellanda ẽ. P eo quod nos
diximus quia stultꝰ populus meus me
ñ cognouit. Lxx. stnͣstulerunt quia pͥn¬
cipes populi mei me ñ cognouerunt: ut
magistroꝵ. sit magis culpa qua populi
dei scientiam ñ habentis: Aspexi tͣrã &
ecce uacua erat & nichili Et celos. & lux¬
ñ erat ineis: Uidi montes. & ecce moue
bantur. & omnes colles conturbati sunt:
Intuitus sum & ñerat homo. & omne
uolatile celi recessit. aspexi et ecce carme
lus desertꝰ. & omnes urbes eius destruc¬
te sunt a facie domini & a facie ire furo¬
riseius Spħa cernit in spũ que uen¬
tura sunt: ut audiens populus tͣreat᷑
& acta penitentia nequaquã sustineat
que formidat Uacua tͣra ẽ: habitato¬
re deleto: Celinͣ habent lumͣ. t̃roris
magnitudine populo ñ uidente: ipsi

Expanded text:
illa est ergo uera sapientia, quae dei timori illa est ergo uera sapientia, quae dei timori iungitur; alioquin, ubi insidiae sunt et tergiuersatio, non sapientia, sed uersutia et calliditas appellanda est. pro eo, quod nos diximus: quia stultus populus meus me non cognouit, LXX transtulerunt: quia principes populi mei me non cognouerunt, ut magistrorum sit magis culpa quam populi dei scientiam non habentis. Asperi terram. et ecce uacua erat et nihili, et caelos, et non erat lux in eis. uidi montes, et ecce mouebantur ebantur et omnes colles conturbati sunt. intuitus sum, et non erat homo et uolalus desertus et omnes ururbes eius destructae sunt a facie domini et a facie irae furoris eius. Propheta cernit in spiritu, quae uentura sunt. ut audiens populus terreatur et acta paenitentia nequaquam sustineat, quae formidat. uacua terra est habitatore deleto, caeli non habent lumen terroris magnitudine populo non uidente. ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
a meo seruitio recedentes. Quia stultꝰ popu¬
lus meus me nͣ cognouit: filii insipientes
sunt & uecordes. Sapientes sunt ut facianͭ
mala: bene autem facere nesciunt: Causa
contritionis. uastitatis. fugȩ. bucinȩ.
quia stultꝰ factus ẽ populus. ñ natura
s studio uoluntatis: ipsaq stulticia hĩc
ꝓbatur. quod ñ cognouerint deum. &
ꝓ filiis sapientib stulti facti sunt & ue¬
cordes: Que enim maior potest eẽ stul¬
ticia quã cognoscente boue possessorẽ
suuͣ. & asino pͣsepe dnĩ sui. isrł deum nͣ¬
cognosceret. & pͣsentẽ contẽpnere. quẽ
semꝑ uidere cupiebat: Quodq infert᷑
sapientessunt ut faciant mala: bene
autẽ facere nescierunt. hic sapientia
ꝓ malicia accipienda ẽ. iuxta quod et
filii scłi huius sapientiores sunt filiis
lucis. & uillicus iniquitatis quedã sapi¬
entior fecisse narrat᷑. & serpens in para¬
diso prudentior bestiis cunctis legitur:

Expanded text:
a meo seruitio recedentes. Quia stultus popua meo seruitio recedentes. Quia stultus populus meus me non cognouit. filii insipientes sunt et uaecordes: sapientes sunt, ut faciant mala, bene autem facere nescierunt . Causa contritionis, uastitatis, fugae, bucinae, quia stultus factus est populus non natura, sed studio uoluntatis. ipsaque stultitia hinc probatur, quod non cognouerint deum: et pro filiis sapientibus stulti filii facti sunt et uaecordes. quae enim maior potest esse stultitia quam cognoscente boue possessorem suum et asino praesepe domini sui Israhel cognoscere et praesentem contemnere, quem semper uidere cupiebat? quodque infertur: sapientes sunt, ut faciant mala, bene autem facere nescierunt, hic sapientia pro malitia accipienda est, iuxta quod et filii saeculi huius sapientiores sunt filiis lucis et uilicus iniquitatis quaedam sapienter fecisse narratur et serpens in paradiso prudentior cunctis bestiis legitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cet ignoro: Aquila autẽ posuit oclaser
quod & ipsum tumultũ sonat: Hoc de
uerbo dictum sit. suꝑ quoscio apud ple
rosq magnũ ẽẽ certamen: Sox autem
quod doleat suꝑ contͥcionẽ populi sui
& instar hominis uiscera cius int̃na la¬
cerentur. quomodo & saluator suꝑ mortẽ
larari doluit & planxit iherusalem. nec
celare dolorem si lentio: Omnisq clangor
bucine & frenntus prelioꝵ illius turbat
affectum dum mala cumulant᷑ malis
& uniuersa duarũ tribuũ terra uastat᷑
Dum nͣ putabant inquit tabernacula
quondã & pelles mee babilonio furente
populata sunt. & in pͣda hostiũ mea qͦn¬
dam cessere hospicia. Loquit᷑ autẽ hoc idẽ
dñs quando seditionis turbas atq discor¬
dias cernit in eccła. & in conuenticuł suis
clamare ꝑdicẽ & dei requiem in bella con¬
uerti Unde sequit᷑. Usqueqͦ uidebo fugi¬
entes. audiam uocẽ bucine: Uel fugien¬
tes regembabilonium. uel fugientes siue

Expanded text:
cet, ignoro. Aquila autem posuit όχλάζει, cet, ignoro. Aquila autem posuit όχλάζει, quod et ipsum \'tumultum\' sonat. hoc de uerbo dictum sit. super quo scio apud plerosque magnum esse certamen. uox autem quod doleat super contritione populi sui et instar hominis uiscera eius intcerentur. Quomodo et Salvator super Lazari morte doluit , et planxit Hierusalem , nec celare voluit bucinae et fremitus proeliorum illius turbat affectum, dum mala cumulantur malis et uniuersa duarum tribuum terra uastatur. \'dum non putabam,\' inquit, tabernacula quondam ei pelles meae Babylonio furente populata sunt et in praedam hostium mea quondam cessere hospitia\'. loquitur autem hoc idem deus, quando seditionis turbas atque discordias cernit in ecclesia et in conuenticulis suis clamare perdicem et dei requiem in bella conuerti. unde sequitur: usquequo uidebo fugientes, audiam uocem bucinae?Uel fugientes regem Babylonium uel fugientes me et
Abbreviated transcription (Latin):
bant potestatem adu̾sarie fortitudines
quantomagis in homines. & homines
quondam ciuitatis dei: Uie tue & cogita
amaritudo tetigit cor tuum: facit apos¬
tropham ad urbem iherusalem quod
uie illius & cogitationes quib & opere
& sermone peccauit fecerint ei uenire
que uenerunt. maliciãq illius que
ꝑ se amara sit tetigisse cor illius & anime
intͣna penetrasse: Quicquid gͦ nob̾ acci¬
dit. nrõ accidit uitio: qui dulcẽ deum in
amaritudinẽ uertimus. & cogimꝰ seui¬
re nolentem: Uentrẽ meu̾ uentrem
meum doleo: sensus cordis mei turba¬
ti sunt: Non tacebo qm̃ uocẽ bucine au¬
diuit anima mea clamorẽ pͣlii Contri¬
cio suꝑ contͥuonẽ uocata ẽ: & uastata ẽ
omnis terra Repente uastata sunt ta¬
bernacula mea: subito pelles mee. Ubi
nos iuxta sĩmachũ posuimꝰ turbati sunt
& in ebraico scͥptum ẽ homae .lxx. et
theodocio posuerunt latmassel: quod
uerbum usq in p̃sentiarũ quid signifi¬

Expanded text:
nt potestatem aduersariae fortitudines. nt potestatem aduersariae fortitudines. quanto magis in homines et homines quondam ciuitatis dei! Uiae tuae et cogiamara, tetigit cor tuum. Facit apostropham ad urbem Hierusalem, quod uiae illius et cogitationes, quibus et opere et sermone peccauit. fecerint ei uenire omnia, quae uenerunt, malitiamque illius, quae per se amara sit. tetigisse cor illius et animae interna penetrasse. quicquid ergo nobis accidit, nostro accidit uitio, qui dulcem deum in amaritudinem uertimus et cogimus saeuire nolentem. Uentrem meum, uentrem meum doleo, sensus cordis mei turbti sunt. non tacebo, quo- niam uocem bucinae audiuit anima mea, clamorem morem proelii. contritio super contritionem uocata est et uastata est omnis terra; repente uastata sunt tabernacula mea, subito pelles meae. Ubi nos iuxta Symmachum posuimus turbati sunt et in Hebraico scriptum est \'homae\', LXX et Theodotio posuerunt μαιμάσσει, quod uerbum usque in praesentiarum, quid signifi
Abbreviated transcription (Latin):
bugodonosor: Idolum autẽ uel bel. uel
dolorem uel iniquitatẽ de monte effraim
uenire descͥbit: Post tͥbũ quippe dan suc¬
delinquentẽ cum omĩ ubertate suppli¬
cii: Dicite ingentib. Ecce auditũ ẽ inihe¬
rusalem custodes uenire de tͣra longinqͣ
& dederunt suꝑ ciuitates iuoa uocẽ suã
Quasi  custodes agrorum facti
sunt suꝑ eam in gyro. quia me ad ira¬
cundiam ꝓuocauit ait dominꝰ. Uult in
circuitu omnes nationes dĩ nosse senten¬
ciam: & flagellata iherłm cunctos reciꝑe
disciplinam: Celebriinquit in iherłm
sermone narratur aduersarios uenire
de tͣra longiunqua. & fremitũ contͣ eam
surgere ululantis excrcitus: qui tamdi¬
ligenter obsideant ciuitatẽ. & claudant
urbem munitionib ut nͣ tam adu̾sari¬
os putes eẽ quã agroꝵ uinearumq cus¬
todes: Hoc autẽ totũ factũ ẽ. ñ hostiũ u¬
rib s culpa iherłm. quia dnm̃ ad iracun¬
diã ꝓuocauit. Si enim in porcos ñ habe¬

Expanded text:
buchodonosor. idolum autem uel Bel uel buchodonosor. idolum autem uel Bel uel dolorem uel iniquitatem de monte Ephraim uenire describit. post tribum quippe Dan sucdelinquentem cum omni ubertate supplicii. Dicite gentibus: ecce auditum est in Hierusalem custodes uenire de terra longinqua; et dederunt super ciuitates Iuda uocem suam quasi custodes agrorum facti sunt super eam in circuitu. quia me ad iracundiam prouocauit. ait dominus. Uult omnes in circuitu nationes dei nosse sententiam et flagellata Hierusalem cunctos recipere disciplinam. \'celebri,\' inquit, in Hierusalem sermone narratur aduersarios uenire de terra longinqua et fremitum contra eam surgere ululantis exercitus: qui tam diligenter obsideant ciuitatem et claudant urbem munitionibus, ut non tam aduersarios putes esse quam agrorum uinearumque custodes. hoc autem totum factum est non hostium uiribus. sed culpa Hierusalem, quia deum ad iracundiam prouocauit\'. si enim in porcos non habe
Abbreviated transcription (Latin):
ingemiscit. & nequaꝗͣ futura. s facta iaͣ
sentit dicens Ne nob̃ qmͣ uastati sumus
hoc idem refert ad eccłam: quod cotidie
ueri nabugodonosor nos impugnet ex¬
ercitus. & currus pharaonis. omnisq eiꝰ
equitatus aquilarũ impetum suꝑet Qd
suntelligat uir eccłasticus credens illi
mus: Laua a malitia cortuũ hierłm:
ut salua fias. Usquequo morabuntur
in te cogitationes noxie: Dicenti popu¬
lo ue nob̃ quoniã uastati sumus. respon
malitia cortuum hierłm illa aqua de
qua ⁊ isaias loquitur. lauamini mundi
estote. aqua baptismi salutaris. aqua pe¬
nitentie: Ad metropolim autẽ loquitur
iudeoꝵ. ut ꝑurbem intelligant᷑ populi
Usquequo iniquis cogitationib subi a¬
ces que ꝓcedunt de corde tuo: Cor autẽ
in scͥpturis scĩs ꝓ anima & sensu debemꝰ
accipere Uax enim adnuntiantis ad an
& notum facientis idolum uel dolorẽ de
aquilonẽ respicit. unde uenturꝰ eͣ na¬

Expanded text:
ingemescit et nequaquam futura, sed facta iam ingemescit et nequaquam futura, sed facta iam sentit dicens: uae nobis. quoniam uastati sumus! hoc idem refer ad ecclesiam. quod cotidie ueri Nabuchodonosor nos inpugnet exercitus et currus Pharaonis omnisque eius equitatus aquilarum impetum superet. quod si intellegat uir ecclesiasticus credens illi mus! Laua a malitia cor tuum, Hierusalem, ut aslua fias; usquequo morabuntur in te cogitationes noxiae? Dicenti populo: uae nobis, uastati sumus. respondmalitia cor tuum. Hierusalem, illa aqua, de qua et Isaias loquitur: lauamini. mundi estote, aqua baptismi salutaris. aqua paenitentiae. ad metropolim autem loquitur ludaeorum, ut per urbem intellegantur populi: \'usquequo iniquis cogitationibus subiaces, quae procedunt de corde tuo?\' cor autem in scripturis sanctis pro anima et sensu debemus accipere. Uox enim adnuntiantis a Dan et notum facientis idolum — uel dolorem —aquilonem respicit, unde uenturus est Na
Abbreviated transcription (Latin):
unde & scͥptum ẽ: spc̃ plenitudinis ueni¬
et mͥ dicente euanglĩsta omnes ex ple
ta hystoriam accipe nabuc odonoͦr qui
uniu̾sa consumat. iuxta tropologiam
aduersariam potestatem que ueniens
de deserto & de solitudine. ubi nullũ hos¬
picium ẽ dei. eccłam eius conatur euerte¬
re: Et nunc ego. s loquar iudicia meacũ
Quos ego. s motos prestat componere fluc¬
tus: Dicturus itaq ꝓsꝑa retinet se. & tris¬
tib iungit tͥstitiam. Hec enim sunt iudi¬
cia que cum populo quondã suo loquit᷑
deus. ut sciant se iuste sustinere que sus¬
tinent: Ecce quasi nubes ascendet. ꝙ qͣsi
tempestas currus eius. uelociores aqͥlis
tura cernit ut pͣsentia. & babiloniũ de¬
scribit exercitum. cuius curruũ rotarũ¬
q strepitus. tempestati seuissime cõꝑat᷑
& equorũ uelocitas aquił iungitur:. Qd̃
cum ꝓpħa dixisset. & quasi uenientes
hostes digito demonstrasset. populus

Expanded text:
unde et scriptum sit: spiritus plenitudinis ueniunde et scriptum sit: spiritus plenitudinis ueniet mihi dicente euangelista: \'omnes ex plenem iuxta historiam accipe Nabuchodonosor. qui uniuersa consumat, iuxta tropologiam aduersariam potestatem, quae ueniens de deserto et de solitudine. ubi nullum hospitium dei est, ecclesiam eius conetur euertere. Et nunc ego — sed loquar indicia mea cum quos ego — sed motos praestat conponere fluctus. dicturus itaque prospera retinet se et tristibus iungit tristia; haec enim sunt iudicia, quae cum populo quondam suo loquitur deus, ut sciant se iuste sustinere, quae sustinent. Ecce quasi nubes ascendet et quasi tempestas currus eius; uelociores aquilistura cernit praesentia et Babylonium describit exercitum, cuius curruum rotarumque strepitus tempestati saeuissimae conparatur et equorum uelocitas aquilis iungitur. quod cum propheta dixisset et quasi uenientes hostes digito demonstrasset, populus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩn eẽ m̃citũ. nec intelligit illud inulta pꝰ tem¬
pora reꝓmissum: hoc autẽ uicino futu¬
rũ tẽpore creditur. iuxta quod & apłs lo
quit᷑. Nũqͥd reppulit deus popłm suum:
Absit Euenit autẽ usq ad animã gladi¬
us. quando nicħ uitale in anima reser¬
uatur: Simulq & hoc oftendit. qd̾ nͥ
gladius p̃cesserit quidesecet. & purget
anime uitia: ꝑ ax & ꝓmissio ñ sequatur.
In tempore illo dicetur populo huic et ihe¬
rłm: Wentus urens siue roris in uiis que
sunt indeserto de uia filiȩ populi mei. nͣ
aduentilandum. & ad purgandũ: sp̃s ple¬
nus ex his ueniet mͥ Quando ꝑuenerit
gladius usq ad animã & fuerit area consũ¬
mata. tunc uentꝰ urens uenit de deserto
quiñ eam purget et uentilet ut paleis
huc illucq disꝑsis frumͣtũ in horrea re¬
condatur. s spc plenus nequaquã populo
s mͥ ueniet. ut meum tͥticum dissipet᷑.
hunc locum sic edisserunt ut pꝰquã pur¬
gata fuerit area. reliquie salue fiant:

Expanded text:
esse mentitum nec intellegit illud multa post tempora repromissum. hoc autem uicino futurum tempore, iuxta quod et apostolus loquitur: numquid reppulit deus populum suum? absit. peruenit autem usque ad animam gladius, quando nihil uitale in anima reseruatur. simulque et hoc ostendit, quod nisi gladius praecesserit, qui desecet et purget animae uitia, pax et promissio non sequatur. In tempore illo dicetur populo huic et Hierusalem: uentus urens — siue erroris — in uiis, quae sunt in deserto, uiae filiae populi mei non ad uentilandum et purgandum. spiritus plenus ex his ueniet mihi. Quando peruenerit gladius usque ad animam et fuerit area consummata, tunc uentus urens ueniet de deserto. qui non eam purget et uentilet, ut paleis huc illucque dispersis frumentum in horrea recondatur, sed spiritus plenus nequaquam populo, sed mihi ueniet, ut meum triticum dissipetur.hunc locum sic edisserunt, ut, postquam purgata fuerit area, reliquiae saluae fiant,
Abbreviated transcription (Latin):
aucupis. quod etiam qui bonus int̾ eos
uidetur & rectus. instar aucupis ten¬
dat insidias. dũ inuicem se uenant᷑ ad
mortẽ. & alioꝵ dampnis atq dispen¬
diis suas complent domos: ut imple¬
atur philosophoꝵ illa sendentia Dis
diues. aut iniquus. aut heres iniqui:
Atq utinã ab his tantum fiant qui
uident᷑ foris eẽ & quos dñs iudicat. &
ñ in nris conuenticłis impleant᷑. qͦs
possidet radix omniũ maloꝵ auari¬
tia: ita ut uenientiũ ad nos ñ ora con¬
templemur s manus: Ideo magnificati
sunt & ditati. incrassati sunt & inpin¬
guati. & pͣterierunt sermones meos pes¬
sime causam uidue ñ iudicauerunt:

Expanded text:
aucupis, quod etiam, qui bonus inter eos aucupis, quod etiam, qui bonus inter eos uidetur et rectus, instar aucupis tendat insidias, dum inuicem se uenantur ad mortem et aliorum damnis atque dispendiis suas conplent domos, ut impleatur philosophorum illa sententia: omnis diues aut iniquus aut heres iniqui. atque utinam ab his tantum fiant, qui uidentur foris esse et quos dominus iudicat, et non in nostris conuenticulis impleantur, quos possidet radix omnium malorum auaritia, ita ut uenientium ad nos non ora contemplemur. sed manus! Ideo magnificati sunt et ditati. incrassati sunt et inpinguatiet praeterierunt sermones meos pessime. causam
Abbreviated transcription (Latin):
ta illud quod scdm litterã scͥptũ est.
mandabo nubib ne pluant suꝑ eam
imbrem. Possumꝰ aute imbrẽ tempo¬
rancum & serotinũ legem accipere et e¬
uangłium & diuersas uocationes apͥma
hora usq ad undecimã in quiboꝑariis
uinee. unũ etͣnȩ uitȩ pͣmiũ pollicetur
Quia inuenti sunt in populo meo impii
insidiantes quasi aucupes laqueos po¬
nentes & pͤdicas ad capiendos uiros:
Sicut decipula plena auib sic domus
eorum plene dolo. Ut declinaret ab eis
imber temporaneus & serotinꝰ. & bona
omnia ñ uenirent. cause subiciunt᷑.
quia inuenti sunt in populo eiꝰ im¬
pii:. Nondixit iniquos & peccatores
ut noua uult heresis: s impios Im¬
pietas aꝑte negat deum: in iqͥtas atq
peccatũ si confiteat᷑ errorem. facile ad
miscdĩam flectit deum: Quodq nos
diximꝰ insidiantes quasi aucupes. &
in .Lxx. ñͣ habetur: aquila & simmachis
tnͣstulerunt uerbum iasir quasi rete

Expanded text:
ta illud. quod secundum litteram scriptum est: ta illud. quod secundum litteram scriptum est: mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem\'. possumus autem imbrem temporaneum et serotinum legem accipere et euangelium et diuersas uocationes a prima hora usque ad undecimam, in quibus operariis uineae unum uitae aeternae praemium pollicetur. Quia inusidiantes quasi aucupes, laqueos ponentes et pedi- cas ad capiendos uiros! sicut decipula plena auibus. sic domus eorum plenae dolo. Ut declinaret ab eis imber temporaneus et serotinus et bona omnia non uenirent. causae subiciuntur, quia inuenti sunt in populo eius impios\'. non dixit \'iniquos\' et \'peccatores\', ut noua uult heresis, sed impios . impietas aperte negat deum; iniquitas atque peccatum, si confiteatur errorem, facile ad misericordiam flectit deum. quodque nos diximus: insidiantes quasi aucupes et in LXX non habetur, Aquila et Symmachus transtulerunt uerbum \'iasir\' quasi rete
Abbreviated transcription (Latin):
uii. iuxta illud quod scͥptũ ẽ. pͣceptum
posuit & ñ pͣteribit: Audiunt me &
sentiunt qͥ sensum ñ habent audien¬
di. & populus quondã meus suo uicio
stultus effectꝰ ñ solum contẽpnit. sed &
dulcẽ exasꝑat deum: Recesserunt ait
a me & mͥ tͣga uerterunt. & concito abi
erunt gͦdu. nec tacita eos retrax̃ conci¬
entia. ut dicerent in cordib suis me¬
tuamꝰ eum qui dat nob pluuiã tẽ¬
poraneam & serotinã. ꝑ que omnia
oftendi bonam plenitudinẽ annue
m̃sis: Pro quo aquilȩ pͥma edicio &
significat & plenitudinẽ:. Iniquita¬
tes nr̃e declinauerunt hec: & peccata
nrã ꝓhibuerunt bonũ auobis. Ergo
si quando & mare tnͣscendit tͣminos
suos. & pluuia retͣhitur. neqͣqũa ad¬
breuiata ẽ manus dnĩ ut ista ñ fa¬
ciat s peccata nr̃a hec ad nos uenien¬
tia declinarunt ut ad alios ꝑgerent
qui nͣ peccauerunt: Et ꝓhibuerunt
inquit tam ueniensad nos honũ iux¬

Expanded text:
vi, juxta illud quod scriptum est: Praeceptum vi, juxta illud quod scriptum est: Praeceptum posuit, et non praeteribit . Audiunt me et sentiunt, quae sensum non habent audiendi: et populus quondam meus suo vitio stultus effectus, non solum contemnit; sed et dulcem exasperat Deum. Recesserunt, ait, a me, et mihi terga verterunerunt gradu nec tacita eos retraxit conscientia, ut dicerent in cordibus suis: metuamus eum, qui dat nobis pluuiam temporaneam et serotinam! per quae omnia ostendi bona plenitudinem annuae messis\', pro quo Aquilae prima editio et significat et \'plenitudinem\'. Iniquitates nostrae declinauerunt haec et peccata nostra prohibuerant bonum a nobis. Ergo si quando et mare transcendit terminos suos et pluuia retrahitur, nequaquam adbreuiata est manus domini, ut ista non faciat, sed peccata nostra haec ad nos uenientia declinarunt, ut ad alios pergerent, qui non peccauerunt. \'et prohibuerune, inquit. \'iam ueniens ad nos bonum iux
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiam quod&̃ absq pͣcepto natu¬
rali sensu debeamꝰ intelligere que recta
sunt: Me gͦ ñ timebitis ait dñs: & a fa¬
cie mea nͣ dolebitis siue timebitis: Qi
posui arenã tͣminũ mari. pͣceptũ sem¬
pit̾nũ quod ñ pͣteribit. & cõmouebunt᷑
& ñ poterunt. siue turbabitur & nͣ po¬
terit: & intumescent siue sonabunt
fluctus eius & ñ tnͣsibunt illud Popło
autẽ huic factum ẽ cor incredule & ex¬
asꝑans. recesserunt ce abierunt & ñdrx¬
erunt in corde suo metuamꝰ dnm deuͣ
irmͣ qui dat nobis pluuiã tempora¬
neam & serotinam in tempore suo ple¬
nitudine̾ messis annue custodientem
nobis: Harrat beneficia: ut ingͣtos ar¬
guat Me inquit nͣ timebitis qui tan¬
a uobis prestiti: Non dilectionẽ desi¬
dero ꝑfectorum. s timorem incipienti¬
um: Qui posui arenã tͣminũ mari. qͥ
tam potens elem̃tũ. & inmͣsas gurgitũ
moles meo pͣcepto & littorib refrena¬

Expanded text:
legentiam. quod etiam absque praecepto natulegentiam. quod etiam absque praecepto naturali sensu debeamus intellegere, quae recta sunt. Me ergo non timebitis, ait dominus, et a facie mea non dolebitis — siue timebitis —? qui posui harenam terminum mari, praeceptum sempiternum, quod non praeteribit. et commouebuntur et non poterunt — siue turbabitur et non poterit — et intumescent — siue sonabunt — fluctus eius et non transibunt illud. populo autem huic factum est cor incredulum et exasperans et recesserunt et abierunt et non dixerunt in corde suo: metuamus dominum m, qui dat nobis pluviam temporaneam et serotinam in tempore suo; plenitudinem annuae messis custodientem nobis. Narrat beneficia ut ingratos arguat. Me, inquit, non timebitis, qui tanta vobis praestiti? Non dilectionem desidero perfectorum, sed timorem incipientium, qui posui arenam terminum mari; qui tam potens elementum et immensas gurgitum moles meo praecepto littoribus refrena
Abbreviated transcription (Latin):
chil future scõꝵ beatitudini amplius
derelinquant: Quoꝵ furori respondi-
mus ut potuimꝰ: & si dñs uitã dederit
plenius responsuri sumꝰ: Nunc cepta
carpenda ẽ uia. & dictandi cõm̃tario¬
li nec nimia longitudine extenden¬
tes opus. nec inmoderate breuitate au¬
ferentes intelligentiã: Quoꝵ alterum
onerat sensus legentiũ. alterũ p̃cidit
studiosioꝵ desiderium: Ad nunciate
hoc domui iacob. & auditũ facite in iu-¬
da dicentes. audi popule stulte qͥ ñ ha¬
bes cor qui habentes oculos ñ uidetis.
& aures nͣ auditis: Multis modis pec¬
cantes retͣhit ad salutẽ. & stultũ uocat
populum qui sapientiȩ reliquit auc¬
torẽ: comꝑatq simulacris de quibus
scͥptũ ẽ. oculos habent & ñ uident. au¬
res habent & ñ audiunt. similes illis
fiant qui faciunt ea: Proprie autẽ¬
ad iudã loquitur & ad domũ iacob:
israhel enim multo iam tempore in
assiriis exulabat: Simulq dat intel¬

Expanded text:
hil futurae Sanctorum beatitudini amplius hil futurae Sanctorum beatitudini amplius derelmus, ut potuimus. et, si dominus uitam dederit, plenius responsuri sumus. nunc coepta carpenda est uia et dictandi commentarioli nec nimia longitudine extendentes opus nec inmoderata breuitate auferentes intellegentiam, quorum alterum onerat sensus legentium, alterum praecidit studiosorum desiderium. Adnuntiate hoc domui Iacob et auditum facite in Iuda dicentes: audi, popule stulte, qui non habes cor, qui habentes oculos non uidetis et aures et non auditis! Multis modis peccantes retrahit ad salutem et stultum uocat populum, qui sapientiae reliquit auctorem, conparatque eos simulacris, de quibus scriptum est: oculos habent et non uident; aures habent et non audiunt. similes illis fiant, qui faciunt ea, etad Iudam loquitur et ad domum Iacob — Israhel enim multo iam tempore in Assyriis exsulabat — simulque dat intel
Abbreviated transcription (Latin):
gentium in terra iudea: sic seruietis
diis alienis in terra nͣ ur̃a: haut dubiũ
quin babiloniis atq: chaldeis: Si enim
uos ꝑegrina religio delectat: quid ne¬
cesse ẽ longinquũ errorẽ suscipere: Ha¬
bitate cum talib immo seruite his qͦ¬
rum deos colitis: Potest hoc & suꝑ here¬
ticis accipi. de quib scͥptũ ẽ. ex nobis ex¬
ierunt s ñerant ex nob̾: si enĩ fuissent
multo tempore sub nomine eius m̃da¬
tiorũ suorũ simulacͣ uenerati sunt. ut
foris colant quod intꝰ uenerabant᷑. et
paleȩ separentur a tritico: Erplicit in¬
ecundum frater
eusebi in iheremia librũ
celeri sermone dictamus.
auertentes parumꝑ aures
ne audiamus iudiciũ sanguinis. &
int̾fectorũ animas deploremus. qui opi¬
nione uirtutũ cotidie corruunt in su¬
ꝑbiam. & deo similes arbitͣntur. ut eqͣ¬
litatem quã impia arrianoꝵ. heresis
in filio negat. cunctis hominib tri¬
buant: & ponant in celum ossuũ. & ni¬

Expanded text:
gentium in terra Iudaea, sic seruietis gentium in terra Iudaea, sic seruietis dis alienis in terra non uestra, hau dubium quin Babyloniis atque Chaldaeae. si enim uos cesse est longinquum errorem suscipere? Habitate cum talibus, imo servite his quorum deos colitis. Potest hoc et super haereticis accipi, de quibus scriptum est: « Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis. Si enim fuissent multo tempore sub nomine ejus mendaciorum suorum simulacra venerati sunt, ut foris colant, quod intus prius venerabantur, ut paleae separentur a tritico. LIecundum, frater Eusebi, in Jeremiam librum celeri sermone dictamus, avertentes parumper aures, ne audiamus judicium sanguinis, et interfectorum animas deploremus, qui opinione virtutum quotidie corruunt in superbiam, et Deo se similes arbitrantur, ut aequalitatem, quam impia Arianorum haeresis in Filio negat, cunctis hominibus tribuant, et ponant in coelum os suum, et ni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dr᷑. babiloniã significat armaturã
Nec dubium quin regnũ assiriorũ. ba¬
biloniorũ. medorum. atq persarum
sagittandi ꝑitissimũ sit: simulq de¬
scͥbit uastitatem t̾rȩ uide int̾fectionẽ¬
peccatoꝵ subu̾sionẽ urbiũ atq muroꝵ.
quod gladio hostili cuncta capiantur.
& tamen in tantis malis ñ eos ꝑdatus
ad int̾ͣnicionẽ. s reliquias saluas faciat
uel eorum qui inbabilonẽ ducti sunt.
Dimisiq ad culturam agroꝵ tr̃e iudeȩ.
uel eoꝵ qui p̃ psecutionis ardorẽ uel
fuga. uel confessione fidem deo serua¬
uerunt: Quod si dixeritis quare fecit
dñs deus nrͣ nob̃ hec omnia: dices ad eos:
Sicut dereliquistis me & seruistis deo
alieno. uel diis alienis in tͣra ur̃a. sic
seruietis alienis in tͣra ñ ur̃aͣ Grandis
stulticia nescire cur passisunt. cũ tan¬
ta peccauerint: Breuisq: ad ambigen¬
tes responsio: Sicut seruistis dõalie¬
no id ẽ baal. uel diis alienis cunctarũ

Expanded text:
non dicitur, Babyloniam significat armaturam. non dicitur, Babyloniam significat armaturam. nec dubium, quin regnum Assyriorum. Babyloniorum. Medorum atque Persarum sagittandi peritissimum sit. simulque describit uastitatem terrae Iudaeae fectionempecorum, subuersionem urbium atque murorum, quod gladio hostili cuncta capiantur et tamen in tantis malis non eos perdat usque ad internecionem, sed reliquias saluas faciat uel eorum, qui in Babylonem ducti sunt dimissique ad culturam agrorum terrae Iudaeae. uel eorum, qui post persecutionis ardorem uel fuga uel confessione fidem domini seruauerunt. Quodsi dixeritis: quare fecit dominus dens noster nobis haec omnia? dices ad eos: sicut de re- liquistis me et seruistis deo alieno — uel dis alienis - in terra uestra, sic seruietis alienis in terra non uestro. Grandis stultitia nescire, cur passi sint, . cum tanta peccauerint, breuisque ad ambigentes responsio: sicutseruistis deo alieno - id est Bahal - uel dis alienis cunctarum