comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clucȩ sed et alii quã plurimi insu¬
is quiq opusculis de illo satis suꝑ¬
qe dixerunt. Nomo quidã erat
diues & induebatur purpura etbys¬
so. & epulabatur cottidie splendide.
Purpuram regii habitus eẽ colorẽ. ma¬
rinis econculis tinctã. nemo fore du¬
bitet: Namconc̾ilia ferro circumcisa.
lacrimas purpurei coloris quib la¬
na tinguitur emittunt. Bẏssũ uͦ
genus ẽ qͦddã lini nimirũ candidi
& mollissuni. quod greci papaten
uocant Ammonuerat gͦ dñs supͣ
face amicos demammona iniqͥtatis
qui cum abhac uita defecerimꝰ re-¬
cipiant nos inȩt̃na tab̃nacła: Quod
audientes pharisei deridebant. Uerũ
ille quȩ ꝓposuerat exemplis astruẽs:
Ostendit ideo diuitẽ purpuratumir¬
remediabilit apud inferos tortum.
q̃a pauꝑẽ latarũ aquo in uitȩ tab̃¬
nacła recipi posset. amicum sibi fa¬
cere neglexerat. Non nulli aut̃ pu-
tant precepta ueteris testamenti
districtiora esse. quã noui. S hi

Expanded text:
et Lucae, sed et alii quam plurimi in suet Lucae, sed et alii quam plurimi in suis quisque opusculis de illo satis superque dixerunt. Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Purpuram regii habitus esse colorem marinis e conchulis vinctam nemo fere qui dubitet: nam conchulae ferro circumcisae lachrymas purpurei coloris quibus lana tingatur emittunt, byssus vero genus est quoddam lini, nimium candidi et mollissimi: quod Graeci papaten vocant. Admonuerat ergo Dominus supra facere, amicos de mammona iniquitatis, qui cum ab hac vita defecerimus, recipiant nos in aeterna tabernacula. Quod audientes Pharisaei deridebant, verum ille quae proposuerat exemplis astruens, ostendit ideo divitem purpuratum irremediabiliter apud inferos tortum, quia pauperem Lazarum, a quo in vitae tabernacula recipi posset amicum sibi facere ntant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi, sed hi
Abbreviated transcription (Latin):
figura huius mundi. E alibi. Cȩlos
autem nouos. & terrã nouã. et ꝓmis¬
sa ipsius expectamus. inquib iusti¬
cia habitat. Delege aut̃ ne uniꝰ qͥdẽ
utterȩ summitas. hoc ẽ nec minima
queq. &e queꝙ leuia. uel suꝑsticiosa
uidentur. asacram̃tis spirilitalib
ud̃cant. Quin omĩa recapitulent᷑
ꝓpħari qͦd ioħis p̃conio iã uenisse
clarebat. Oĩs qͥ dimittit uxorẽ suã.
iduc̃ alterã mechat᷑. ⁊ qͥ dimissã aui¬
ro duc̃: mechat᷑. Qd̃ delege inꝑpetuũ
ñuͦlanda p̃dixerat. uno exempli gr̃a
deilla sup̃to destimonio confirmat:
ut ex hoc uno discerẽt etiã ĩcet̾is eũ ñ
adsoluenda. s adimplenda legis de¬
creta uenisse:. Cuius expositionẽ desti¬
monii si quis plenius uidere desiderat.
ñ nr̃a sedmaioꝵ monimenta scrutet᷑.
Beatissi et enim patres. augustinus
inlibro desermone dñi inmonte pͥ¬
mo. Iheronimus. & ambrosiuis. uicõ¬
mentariis euuangłistarum. matħi.

Expanded text:
figura hujus mundi . Et alibi: Coelos figura hujus mundi . Et alibi: Coelos autem novos, et terram novam, et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat . De longe autem ne unius quidem litterae summitas, hoc est nec minima quaeque et quae levia vel superstitiosa videntur, a sacramentis spiritalibus vacant, quin omnia recapitulenturprophetari quod Joannis praeconio jam venisse clarebat. Omnis qui dimittit uxorem suam, et ducit alteram, moechatur, et qui dimissam a viro ducit, moechatur. Quod de lege in perpetuum non violanda praedixerat, uno exempli gratia de illa sumpto testimonio confirmat, ut ex hoc uno discerent, etiam in caeteris eum non ad solvenda, sed ad implenda legis decreta venisse. Cujus expositionem testimonii, si qui plenius videre desiderat, non nostra, sed majorum monumenta scrutetur. Beatissimi etenim patres, Augustinus in libro de Sermone Domini in monte primo. Hieronymus, et Ambrosius in commentariis evangelistarum, Matthaei
Abbreviated transcription (Latin):
esse feriendum. Quib ille occurrens.
ostendit inter legẽ & euuangłium si-¬
minimam deb̾e eẽ distantiã. et maio¬
ra quidem ꝓpter regnum cȩloꝵ. Mi¬
nora uͦ ꝓpter regnum terrarum. un¬
perari abeodem uno dõ. qui fecit cȩ¬
lum &e terram: Ibi namq dictumẽ
siuolueritis. & audieritis me bona¬
omnis inillud iuim facit. Magna
em̃ uis & uiolentia grandis ẽ. nos ter¬
ra genitos cȩloꝵ sedẽ querere. possi¬
dere uelle ꝑiurtutẽ. qͦd non potuimꝰ
tenere ꝑnaturam: Nec solũ terrena
contempnere: sed et linguas deridẽ¬
tium nos dalla contempnentes. hoc
enim subdidit. cũ despernendis di¬
uiciis locutus aphariseis eẽt derisꝰ.
acilius ẽ autẽ cęlum & terrã p̃teri¬
re. quã delege unũ apicẽ cadere. He
putarent ineo qͦd dix̃. lex et ꝓpħȩ.
abeo destructionem predicari: ma¬
nifestȩ ꝓtestatur facilius maxima
mundi elementa quã inima legis
dicta transire: & reuera. preterit enĩ

Expanded text:
esse feriendum. Quibus ille occurrens, esse feriendum. Quibus ille occurrens, ostendit inter legem et Evangelium, siminimam debere esse distantiam, et majora quidem propter regnum coelorum, minora vero propter regnum terrarum imperari ab eodem uno Deo qui coelum fecit et terram. Ibi namque dictum est: Si volueritis et audieritis me, bonaomnis in illud vim facit. Magna enim vis et violentia grandis est nos terra genitos, coelorum sedem quaerere, possidere velle per virtutem quod non potuimus tenere per naturam, nec solum terrena contemnere, sed et linguas deridentium nos talia contemnentes. Hoc enim subdidit, cum de spernendis divitiis locutus a Pharisaeis esset derisus. Facilius est autem coelum et terram praeterire quam de lege unum apicem cadere. Ne putarent in eo quod dixit: Lex et prophetae ab eo destructionem praedicari, manifeste protestatur, facilius maxima mundi elementa quam minima legis dicta transire. Et revera: praeterit enim
Abbreviated transcription (Latin):
da ur̃a. Quia quod hominib altum ẽ:
abhominatioẽ apud dm̃. Iustificant
corã hominib qui peccatores qͥdem
qͣsi infirmos desperatosq contemp¬
nunt. se autẽ ipsos qͣsi ꝑfectos inom¬
nib cunctȩq fragilitatis exꝑtes. ele¬
mosinarum remedio opus habere
noncredunt. S hec noxii tumoris
altitudo qͣm sit uste dampnanda.
uidet ille qui illuminabit abscondi¬
ta denebrarũ. & manifestabit consilia
cordium. Lex et ꝓph̃ȩ usq ad io¬
hannem. exeo regnum dĩ euuangłi¬
zatur. & omĩs inillud iuim facit᷑.
Dis putantem contra philargiriã. sal-¬
uatorẽ pharisei deridebant qͣsi contͣ¬
ria. legi ꝓphetisq p̃ciperet: Ubi mul¬
tr ⁊ ditissimi fuisse ⁊ dõ tãm placuisse
legerentuiz S et ipse moyses populũ
quem regebat si legem sequeretur om¬
nib que terra gignet bonis habun-¬
daturum: Sin autem negligeret: peste.
fame. inopia.cunctisq malis p̃dic̾et

Expanded text:
da vestra. Quid quod hominibus altum est, da vestra. Quid quod hominibus altum est, abominatio est apud Deum. Justificant se coram hominibus, qui peccatores quidem quasi infirmos desperatosque contemnunt, se autem ipsos quasi perfectos in omnibus cunctaeque fragilitatis expertes eleemosynarum remedio opus habere non credunt. Sed haec noxii tumoris altitudo quam fit juste damnanda, videt ille qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium. Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur, et omnis in illud vim facit. Disputantem contra philargyriam Salvatorem Pharisaei deridebant, quasi contraria legi prophetisque praeciperet, ubi multi et ditissimi fuisse, et tamen Deo placuisse legerentur; sed et ipse Moyses populum quem regebat, si legem sequeretur, omnibus quae terra gignit, bonis abundaturum, si autem negligeret, peste, fame, inopia, cunctisque malis praediceret
Abbreviated transcription (Latin):
poralia sectat᷑. Contempnĩt autẽ
deum non dixit odiet. s sicut so
lent minas eius postponere cupi¬
ditatib suis. qui debonitate eius
adimpunitatem sͥ blandiuntur.
Quib ꝑsalomonem dicitur. Fili ne
adiciẽs peccatum suꝑ peccatũ. et di¬
cas miseratio dĩ magna ẽ
Woiebant autẽ om̃ia hec phari¬
sei qui erant auari. & deridebant il¬
lum. Monebat quidẽ dñs scribasˢ
& phariseos non suꝑbe sapere. ñ de
sua iusticia p̃sumere. sed et pecea¬
dores publicanosq reciꝑe penitenteᷤᷤ.
et sua quȩ forte inciderent. elemosi¬
nis peccata redimere. Sed illi p̃cep¬
torem misericordie. humilitatis.
& parsimoniȩ. duas maximȩ de¬
ridebant obeausas. Quia scilicet¬
uel minus utilia. neq umqͣm faciẽ¬
da qͣsi noxius impetraret. uel certe uti-¬
lia: sed ase iam facta suꝑfluus ingeret.
Et ait illis. uos estis qͥ ustificatis uos
corã hominib. ds̃ autem nouit cor¬

Expanded text:
poralia sectatur, contemnet autem poralia sectatur, contemnet autem Deum, non dixit odiet, sed siclent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas: Miseratio Dei magna est . Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant ilum. Monebat quidem Dominus Scribas et Pharisaeos non superbe sapere, non de sua justitia praesumere, sed et peccatores publicanosque recipere poenitentes, et sua quae forte inciderent eleemosynis peccata redimere; sed illi praeceptorem misericordiae, humilitatis et parcimoniae duas maxime deridebant ob causas. Quia, scilicetvel minus utilia, neque unquam facienda quasi noxius imperaret; vel certe utilia, sed a se jam facta superfluus ingereret. Et ait illis: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus, Deus autem novit cor
Abbreviated transcription (Latin):
non ualet simul transitoria & et̃¬
na diligere. Si enĩ et̃nitatẽ diligi¬
mus. cuncta demporalia inusu non
inaffectu possidemus. Aut enim
unum odiet et alterũ diliget: Aut
uni adherebit. & alterum contẽpnet.
Hec uerba diligenter consideranda
sunt. Nam qͥsint duo dñi conse
doseriure & mammonȩ. Audiat
hoc auarus. audiat qͥcensetur uoca¬
bulo xpiano. nonposse simul mã¬
fttamen non dixit. qͥhabet diuici¬
as. sed qui seruit diuiciis. Qui enĩ
diuiciarum seruus ẽ: diuicias custo¬
dit ut seruus. Qui autem seruitu¬
tis excussit iugum: distribuit eas
ut dominus:S qui seruit mãmo¬
nȩ illi utiq seruit qui reb istis t̃re¬
nis meritosuȩ ꝑuersitatis p̃positus.
princeps huius scłi adño dicituꝵ: gͣ
aut unum odiet et alterum diliget
ut fieri debet. Odiet scilicet diabolũ.
diliget dm̃. Aut uni adherebit. &
alterum contempnet. Adherebit sci¬
licet diabolo. cũ qͣsi eius premia tem¬

Expanded text:
non valet simul transitoria et aetenon valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu, non in affectu possidemus. Aut enim unum odiet, et alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Haec verba diligenter consideranda suDeo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano non posse se simul divEt tamen non dixit, qui habet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit, ut servus; qui autem servitutisdominus: sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet, odiet scilicet diabolum, diliget Deum; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia tem
Abbreviated transcription (Latin):
diuiciȩ herecditatis euis inscĩs. uel
urtutum spiritalium quib adui¬
tam ꝑuenitur copiam significat.
Dequib dic̃ ysaias. Duuicie salutis
sapientiȩ ce scientiȩ̃: timor dñi ip
se thesaurus eius. Et si inalieno fi¬
deles ñ fiustis. quod ur̃m ẽ qͥs dabit
uobis: Auenȩ sunt a nob hurꝰ se¬
culi facultates. idest extra naturam
site:. Nichil enĩ intulimus inhunc
mundũ. haut dubium. quia nec au¬
ferre qͥd possumꝰ: Nrã autem pos¬
qsẽ opes sunt spiritaliũ operũ
fructus. Deqͥbt salomonait.
Redemptio animȩ uiri. ꝓpriȩ di¬
uicie eius: Arguit gͦ phariseos frau¬
dis & auaricie. qui qm̃ infacultatibꝰ
suis fideles non fuerunt. communia
conditoris bona priuatim habere
malentes. nec xp̃m accipere merue¬
runt. quem publicanus ille cuius
paulo ante memini zacheus ut ad¬
quirere posset dimidiam partem
bonoꝵ suoꝵ obtulit Nemo seruus
potest duob dominis seruire. Quia

Expanded text:
divitiae haereditatis ejus in sanctis , vel divitiae haereditatis ejus in sanctis , vel virtutum spiritalium, quibus ad vitam pervenitur, copiam significat. De quibus dicit Isaias: Divitiae salutis, sapientia et scientia. Timor Domini, ipse thesaurus ejus . Et si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis? Alienae sunt a nobis hujus saeculi facultates, id est, extra naturam sitae. Nihil enim intulimus in hunc mundum, haud dubium quia nec auferre quid possimus. Nostra autem posstus est. Nostrae opes sunt spiritalium operum fructus. De quibus Salomon ait: Redemptio animae viri, propriae divitiae ejus . Arguit ergo Pharisaeos fraudis et avaritiae, qui quoniam in facultatibus suis fideles non fuerunt, communia Conditoris bona privatim habere malentes, nec Christum accipere meruerunt, quem publicanus ille, cujus paulo ante memini, Zachaeus, ut acquirere posset, dimidiam partem bonorum suorum obtulit. Nemo servus potest duobus dominis servire. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
orum cȩgerarumꝙ iurtutũ quȩ dĩ
dilectio gignere solet. Ueracit existi
fidelis ẽ iminimo: idẽ inpecuna
cum pauꝑe participanda: &e inma¬
iore fidelis ẽ. illo uidelicet actu qͦ
specialit᷑ adherere creatori & unus
cum eo sp̃s effici desiderat: atqͥ tempo¬
ralia quȩ possidet. recte dispensare
dissimulat: ȩternoꝵ sͥ gła de qͣ tu-¬
met euacuat. Qui enĩ ñ diligit frem
suum quẽ uidet. dm̃ quẽ non uidet
quomͦ potest diligere: Et sic̃ idem
dic̃. Qui habuerit substantiã mundi
&euidit frẽm suũ necesse habere. et clati¬
serit uiscera sua abeo. quomͦ caritas
dĩ manet ineo. Si gͦ uiinquo mam¬
mona fideles non fuistis. qͦd urm̃ est
qͥs credet uobis: Deiniquo mamona
quod diuicias maloꝵ significet. supͣ
explanatum ẽ.Quarũ mentionem
saluator faciens alibi dic̃. Quia fal¬
latia diuiciarum suffocat uerbum:
Ueras autem diicias. uel ipsa ȩternȩ
iuitȩ gaudia dequib scͥptum ẽ. que

Expanded text:
orum, caeterarumque virtutum quae Dei orum, caeterarumque virtutum quae Dei dilectio gignere solet, veraciter fidelfidelis est in minimo, id est, in pecunia cum paupere participanda, et in majore fidelis est, illo videlicet actu, quo specialiter adhaerere Creatori, et unus cum eo spiritus effici desiderat. At qui temporalia quae possidet recte dispensare dissimulat, aeternorum sibi gloriam de qua tumet, evacuat. Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quo modo potest diligere ? Et sicut idem dicit: Qui habuerit substantiam mundi, et viderit fratrem suum necesse habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Si ergo in iniquo mammona fideles non fuistis, quod vestrum est quis credet vobis? De iniquo mammona, quod divitias malorum significet, supra explanatum est. Quarum mentionem Salvator faciens alibi dicit quia fallacia divitiarum suffocat verbum . Veras autem divitias, vel ipsa aeternae vitae gaudia, de quibus scriptum est: Quae
Abbreviated transcription (Latin):
tis obhoc appellat istã pecuniam
qͣm possidemus ad tempus. Quia oxã¬
mona diuitiȩ interpretantur: Nec s̃
iste diuiciȩ nͥ iniquis. qui uieis consti¬
tuunt spem atq eopiam beatitudi¬
nis suȩ:. Aiustis uͦ cum hec possiden¬
tur ẽ quidẽ ista pecunla. sed non sunt
illis diuicie. nͥ cȩlestes & spiritales:
Quib indigentiam suã sp̃aliter sup¬
plentes exclusa egestate miserie bea¬
titudinis copiẽ ditabuntur Si aut̃
hi qui prebent elemosinã deiniquo
mammonẽ faciunt sibi amicos. aqͥ¬
bus inȩterna tabernacła recipiant᷑.
Quantomagis hi qui sp̃ales largi¬
untur epulas. qui dant conseruis cy¬
baria intempore suo.certissima de¬
bent spe summȩ retributionis erigi᷑
Qi fidelis ẽ inminimo. & inmaio¬
ri fidelis ẽ. & qui inmodico iniquuᷤ
ẽ. et inmaiori iniquus ẽ. Sunt qͥ
uiscera pietatis & oꝑa miscđĩȩ quȩ
ꝓximis debentur ignorantes: Me-¬
rito se tam̃ castitatis. uigiliarum.
longe orationis plenus fidez ieuini¬

Expanded text:
ino appellata est ista pecunia, quam possidemus ad tempus, quia mamona diuitiae interpretantur, nec sunt istae diuitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. a iustis uero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis diuitiae nisi caelestes et spiritales, quibus indigentiam suam spirita.liter supplentes exclusa egestate miseriae beatithi qui praebent eleemosynam de iniquo mammona faciunt sibi amicos a quibus in aeterna tabernacula recipiantur, quanto magis hi qui spiritales largiuntur epulas, qui dant conservis cibaria in tempore suo, certissima debent spe summae retributionis erigi? Qui fidelis est in minimo, et in majore fidelis est. Et qui in modico iniquus est, et in majore iniquus est. Sunt qui viscera pietatis et opera misericordiae quae proximis debentur ignorantes, merito se tamen castitatis, vigiliarum, longae orationis, plenae fidei, jejuni
Abbreviated transcription (Latin):
ris cottidie iuxta ritum eccłiasti¬
cȩ tradicionis psalmodiis p̃cibꝰq
consuetis dñm laudare et rogare
non desistit. et hoc ẽẽ quod psalmi¬
sta dicebat. Benedicam dnm̃ in
omni tempore. semꝑ laus eius
inore meo: Aut certe omnia que
iustus scđm dm̃ gerit. et dicit.
adorationẽ eẽ reputanda. Quia
enim ustus sine int̾missione que
iusta sunt. agit: ꝑhoc sine int̃mis¬
sione iustus orabit. nec umquã
aborationȩ cessabit. nͥ uistus ẽẽ
desistat. Ixdex quidã erat inqͣ¬
dam ciuitate. qui dm̃ nontimebat.
et hominẽ non reuerebatur. Ui

Expanded text:
ris quotidie juxta ritum Ecclesiastiris quotidie juxta ritum Ecclesiasticae traditionis psalmodiis precibusque consuetis Dominum laudare et rogare non desistit, et hoc esse quod Psalmista dicebat: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Aut certe omnia, quae justus secundum Deum gerit et dicit, ad orationem esse reputanda. Quia enim justus sine intermissione quae justa sunt agit, per hoc sine intermissione justus orabit, nec unquam ab oratione cessabit, nisi justus esse desistat. Judex quidam erat in quadam civitate, qui Deum non timebat, et hominem non
Abbreviated transcription (Latin):
qui głam suꝑnȩ maiestatis tota m̃¬
te contemplari sitiunt. quod aqͥla
ceteras aues uolatu trangrediens. ĩ
ipsũ solis radiũ ocłos gaudet infi¬
gere: Congruit et illudꝰ eticen lapi¬
dem uenenis resistentem suis nids
solet adferre: ne forte serpens ac¬
cedere. uel pullos. aut oua sua tan¬
gere presumat. Quia uidelicet om¬
nis sapiens ut actus cogitatusq su¬
os abantiqui serpentis ualeat ir¬
ruptione defendere. illũ necesse est
lapidem qui p̃cisus demonte sine ma¬
nib diaboli regnum strauit. hoc ẽ
fidẽ dilectionemq xp̃i suo semꝑ in
rabolã adillos qm̃ oportet semꝑ õ
rare. et non deficere. Dic̃ et apls: sẽꝑ
gaudete. sine int̾missione orate. Qs
autem potest ita semꝑ orare. et sine
defec̾tu uel intermissione precibus
insistere: ut nec alimentum sum̃¬
di aut dormiendi tempus habeat:
Aut gͦ dicendum ẽ. eum semꝑ ora¬
re et non deficere: qui canonicis ho¬

Expanded text:
qui gloriam supernae majestatis tota mequi gloriam supernae majestatis tota mente contemplari sitiunt, quod aquila caeteras aves volatu transgrediens, in ipsum solis radium oculos gaudet infigere. Congruit et illud, quod aetiten lapidem veniens resistentem suis nidis solet adferre ne forte serpens accedere, vel pullos aut ova sua tangere praesumat. Quia videlicet omnis sapiens, ut actus cogitatusque suos ab antiqui serpentis valeat irruptione defendere, illum necesse est lapidem, qui praecisus de monte sine manibus diaboli regnum stravit , hoc est, fidem dilectionemque Christi suo semper in  oportet semper orare, et non deficere. Dicit et Apostolus: Semper gaudete, sine intermissione orate. Quis autem potest ita semper orare, et sine defectu vel intermissione precibus insistere, ut nec alimentum sumendi, aut dormiendi tempus habeat? Aut ergo dicendum est eum semper orare, et non deficere, qui canonicis ho
Abbreviated transcription (Latin):
tres uiros liberatos uidit noe. dani-
signati sunt. Nam noe archam in
undis rexit atq ideo figurã rectoꝵ
tenuit. Danel et inaula regia ab¬
stinentiȩ deditus fuit. et idcuto
uitã continentium signauit: Iob uͦ
inconiugio positus. et curã domus
ꝓprie exercens placuit: ꝑquẽ digne
bonoꝵ coniuigum ordo figuratur.
Lespondentes dicunt illi ubi dñe:
Qui dixit eis. ubicumq fuerit corpꝰ.
illuc congregabunt᷑ aquile. Nuo
saluator interrogatus. ubi scilicet bo¬
ni assumendi. et ubi sint mali re¬
linquendi. unum dicit: aliud sub¬
intelligendũ reliquit. Scõs enim
secum futuros asseuerando. reꝓboᷤᷤ
nimirum asua uisione secernendos.
& ideo non alibi qͣm eum diabolo
dampnandos insinuat. Ubicũq
gͦ fuerit dñs corpore: illuc congrega¬
buntur electi. qui eius passionem
humilitatemq imitando tamquã
deeuis carne saturantur. quoꝵ ꝑ
resurrectionem renouabit᷑ utaquile
uiuentus: Concunt etiã studiis eoꝵ

Expanded text:
tres viros liberatos vidit Noe, Danieltres viros liberatos vidit Noe, Danielsignati sunt. Nam Noe arcam in undis rexit, atque ideo figuram rectorum tenuit. Daniel et in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium signavit. Job vero in conjugio positus, et curam domus propriae exercens placuit, per quem digne bonorum conjugum ordo figuratur.t illi: Ubi, Domine? Qui dixit eis: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae. Duo Salvator interrogatus, ubi scilicet boni assumendi, et ubi sint mali relinquendi, unum dixit, aliud subintelligendum reliquit: sanctos enim secum futuros asseverando reprobos nimirum a sua visione secernendos, et ideo non alibi quam cum diabolo damnandos insinuat. Ubicumque ergo fuerit Dominus corpore, illuc congregabuntur electi, qui ejus passionem humilitatemque imitando tanquam de ejus carne saturantur, quorum per resurrectionem renovabitur ut aquilae juventus . Concinit etiam studiis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
erit. t̾renãq substantiam obaequi¬
renda celestia dispensau̾it Relinq̃t
autem. que conuigis obillecebras car
qͣsi redempto dño his ampliꝰ habun
Oyo inagro. unus assumet᷑ det.
et alter relinquet᷑ Sic̃ supra in
lecto uno. et molentes in unũ posuit.
sic ethic inagro uno reor intelligen¬
dum: Significat autem eos. qui oꝑ
antur ineccłie mynisterio tam¬
quam inagro dĩ. cui suus agricola
dicebat. dei agricultura estis As¬
sumetur autem ille. qui ñ adulte¬
rans u̾bum dĩ. sed sicut exdõ. corã
annunciauerit. ñ caste. s exoccasi¬
one: relinquetur abeo Nec puto a¬
lia genera ẽẽ hominũ quib con¬
stat eccłia. quã ista tria. habentia
binas differentias. ꝓpt̃ ad sumptio¬
nem. et relictionem. quamuis iꝑ
si insingłis multȩ studioꝵ uolun¬
tatumq diuersitates ad eoncor¬
diã tam̃ unitatemq concurientes pos
sint inueniri: Unde et edechiel ꝓpħa

Expanded text:
erit, terrenamque substantiam ob acquierit, terrenamque substantiam ob acquirenda coelestia dispensaverit; relinquetur autem quae conjugiis ob illecebras carnquasi, redempto Domino, his amplius abundet. Duo in agro, unus assumetur, et alter relinquetur. Sicut supra in lecto uno, et molentes in unum posuit, sic et hic in agro uno reor intelligendum. Signifierantur in Ecclesiae ministerio, tanquam in agro Dei, cui suus agricola dicebat: Dei agricultura estis . Assumetur autem ille qui non adulterans verbum Dei, sed sicut ex Deo, coram annuntiaverit non caste, sed ex occasione, relinquetur ab eo. Nec puto alia genera esse hominum, quibus constat Ecclesia, quam ista tria habentia binas differentias propter assumptionem et relictionem, quamvis in singulis multae studiorum voluntatumque diversitates ad concordiam tamen unitatemqsint inveniri. Unde et Ezechiel propheta
Abbreviated transcription (Latin):
sticȩ uitȩ quo inbutus ẽ leserit. hic
ubi relinquendus sit.ieremiȩ la¬
mentaciones insinuant. qͥ ociose
cuiuslibet et peccatricis anime
subiudeȩ sp̃e lapsum describens.
ait uiderunt eã hostes et derise¬
runt sabbata eius.Due erunt mo¬
lentes inunum. Molentes appel¬
lat eos qui inplebibus constituti
reguntur adoctiorib agentes ea q̃
sunt huius scłi. Quos et feminarũ
nomine significauit. quia consi¬
lus ut dixi peritoꝵ regieis expedit.
Emolentes dix ꝓpt̃ temporalium
tam̃ inuno molentes dirit. inqͣntũ
deipsis reb et negociuis suis p̃bent
usib eccłie. Unaqueq enĩ huius
mundi actio mãla ẽ. quȩ dũ multaᷤᷤ¬
curas cõgent humanas mentes qͣsi
ꝑgyrum uertit. atq ex se uelut fa¬
rinã ꝓicit. qͥa inquieto cordi semꝑ
minutissimas cogitaciones gignit.
UNa assumetur et altera relinquet᷑.
Assumetur ea pars.quȩ conubia ꝓp¬
ter amorem tantum generis exercu¬

Expanded text:
sticae vitae, quo imbutus est, laeserit, hic sticae vitae, quo imbutus est, laeserit, hic ubi relinquendus sit, Jeremiae lamentationes insinuant, qui otiosae cujuslibet et peccatricis animae sub Judaeae specie lapsum describens, ait: Viderunt eam hostes, et deriserunt Sabbata ejus . Duae erunt molentes in unum. Molentes appellat eos qui in plebibus constreguntur a doctoribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi. Quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expedit. Et molentes dixit, propter temporalium tam in uno molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae. Unaquaeque enim hujus mundi actio mola est, quae dum multacuras congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit, atque ex se velut farinas projicit, quia inquieto cordi semper minutissimas cogitationes gignit. Una assumetur, et altera relinquetur. Assumetur ea pars quae connubia propter amorem tantum generis exercu
Abbreviated transcription (Latin):
Dico uob̃ qͥa illa nocte ert̃ duo ĩlecto uno.
Dixerat supͣ dñs eũ qͥ in agro sit retͦ redire ñ
deb̾e. qd̾ ne inhis tantũ qͥ aꝑte de agro reditͣ
hoc ẽ palã dñm negaturi s̃. dictũ putait ͤ
ꝑgit ostend̾e ñ nullo ᷤ qͥ cũ faciẽ inanteriora
ten̾e uideant᷑. aĩo tñ ac mente retͦ respici¬
ant. In illa gͦ nocte dixit in illa tribula¬
tione tam tenebrosa ut inerrorẽ in du¬
cantur si fieri poĩ etiã electi duo eruis
inlecto. illi uidelicet qui ocium
et quietem eligunt. Neq negociis
scłarib. neq negociis eccłiasticis oc¬
cupati. quȩ illoꝵ quies lec̾ti nomi¬
ne significata ẽ. UNus assumetur
aalter relinquetur: Hon qͣ de du¬
obus hominib dictum ẽ s duobus
generib affectionũ:. Qui enim ꝓpt̃
dm̃ continentiȩ studuerit. ut sine̾ sol¬
ucitudine uiuens. eogitet quȩ dei s̃:
assumetur adõ. Qui uͦ uelhumane
laudis amore. uel alia qualibet ui¬
ciorum corruptione statum mona¬

Expanded text:
Dico vobis, illa nocte erunt duo in lecto uno. Dixerat supra Dominus eum qui in agro sit retro redire non debere, quod ne de iis tantum qui aperte de agro redituri, hoc est, palam Dominum negaturi sunt, dictum putares, pergit ostendere nonnullos, qui cum faciem in anteriora tenere videantur, animo tamen ac mente retro respiciant. In illa ergo nocte, dixit, in illa tribulatione tam tenebrosa, ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi duo erunt in lecto, illi videlicet, qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus, neque negotiis ecclesiasticis occupati, quae illorum quies lecti nomine significata est. Unus assumetur, et alter relinquetur. Non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus affectionum. Qui enim propter Deum continentiae studuerit, ut sine sollicitudine vivens cogitet quae Dei sunt , assumetur a Deo; qui vero vel humanae laudis amore, vel alia qualibet vitiorum corruptione statum mona
Abbreviated transcription (Latin):
ex amine pauentes cum ꝓpħa dica¬
mus. Quid retͥbuãmus dño ꝓpom̃ĩb
que retͥbuit nob̃: Qui ut fidẽ se gra¬
nosinapis similandã. humilẽ scilicet
et feruentem habuisse monstraret. p̃¬
misit dicens. Credidi ꝓpter qͦd locutꝰ
sum: ego autẽ humiliatus sũ nimis.
ytquam suis se uirib minime cre¬
didisset. ostenderet. inextasi locutus
adiunxit. Omĩs homo mendar. ut in¬
utilẽ se seruũ etiã calice p̃ciose mortis
accepto significaret. exclamauit. odñe
go seruus tuus. ego seruus tuus. &
flius ancille tue. Disrupisti uincła m̃a.
nonait. ipse disrupi. ipse mͥ saluando
sufficio. stu disrupisti uincula mea.
tͥsacͥficabo hostiã laudis. hȩc ẽ gͥinho¬
minib sola fidei ꝑfectio. si omnib quȩ
p̃cepta sunt impletis. inꝑfectos eẽ se no¬
uerint. et quãdu peregrinant᷑ adño.
semꝑ inesse sibi mala quȩ defleant
semꝑme Ominerint de ẽẽ bona
ad que grã eius iuuante ꝓficiant.

Expanded text:
examine paventes, cum propheta dicaexamine paventes, cum propheta dicamus: Quid retribuamus Domino pro omnibus quae retribuit nobis ? Qui ut fidem se grano sinapis similandam, humilem scilicet et ferventem habuisse monstraret, praemisit, dicens: Credidi propter quod locutus sum, ego autem humiliatus sum nimis . Ut quam suis se viribus minime credidisset ostenderet, in extasi locutus adjunxit: Omnis homo mendax , ut inutilem se servum etiam calice pretiosae mortis accepto significaret, exclamavit: O Domine, ego servus tuus, ego servus tuus, et filius ancillae tuae, disrupisti vincula mea . Non ait Ipse disrupi, ipse mihi salvando sufficio, sed Tu disrupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Haec est igitur in hominibus sola fidei perfectio, si, omnibus quae praecepta sunt impletis, imperfectos esse se noverint, et quandiu peregrinantur a domino semper inesse sibi mala, quae defleant, semper meminerint deesse bona, ad quae, gratia ejus juvante, proficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
cepta sunt uob̃. dicite. serui inutiles
sumꝰ. Si homo inqͥt abhomine ser¬
uo non uniformȩ. sedmultiplex mi¬
nist̾ium exigit. nec tam̃ ei grãm ha¬
bet: auantomagis uos qui sine me
nicħ potestis facere non demporum
longitudinem laborum merita pen¬
sare debetis. sed amore et famu¬
latu spontaneo nouis semꝑ studiis
augere priora: itaq dicite: serui in¬
inutilis ẽ qͥ fec̃ omniã: qͥd de illo di¬
cendum ẽ qͥ explere quȩ p̃cepta sũt
uel infirmitate ñ potuit uel qͦd pe
ius suꝑbia despexit: Alit̃. serui in¬
utiles sumus. qͥa ñsunt condignȩ
passiones huius temporis. adsuꝑ¬
uenturã głam q̃ reuelabit᷑ intiobis
Etalibi. Qͭ coronat te inmiseratione
nere coronamur. ut sublunit cũ õ
regnemus. Dyod debuimꝰ fac̃e. fi¬
cimus. Reuera debuimꝰ: Quia non
uenit ministrari sedministrare di¬
bitores sͥ nos fecit ne nr̃is uidelill
opib confidentes. s de eius sems

Expanded text:
cepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles cepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus. Si homo, inquit, ab homine servo non uniforme, sed multiplex ministerium exigit, nec tamen ei gratiam habet, quanto magis vos, qui sine me nihil potestis facere? non temporum longitudine laborum merita pensare debetis, sed amore et famulatu spontaneo novis semper studiis augere priora. Itaque dicite: Servi ininutilis est qui fecit omnia, quid de illo dicendum est qui explere quae praecepta sunt, vel infirmitate non potuit, vel, quod pejus est, superbia despexit? Aliter: Servi inutiles sumus, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Et alibi: Qui coronat me in miseratione nere coronamur, ut sublimiter cum illo regnemus. Quod debuimus facere, fecimus. Revera debuimus, quia qui non venit ministrari, sed ministrare , debitores sibi nos fecit, ne nostris videlicet operibus confidentes, sed de ejus semper
Abbreviated transcription (Latin):
Precingi ẽ mentem humiliatã abom¬
nib fluitantiũ cogitationum sinib
quib operum gressus impediri solet.
constringere. Nã qͥ uestimenta p̃cin¬
git. hoc agit utiq ne incidens in uol¬
uatur adlapsum ministrare uͦ dõ
ẽ minimũ se ꝑ omĩa et absq gr̃ȩ eiꝰ
aurilio nichil uiriũ habentẽ ꝓfiteri.
Minister enĩ aminori statu id: sub¬
iec̾tione:sicut et magister amaiori
uocabulum sumpsit. Ministrat gͦ
conditori. qͥ eius naturã consid̾ans.
eius iudicia ꝑtimescens. de suis se
irtutib humiliat. Et post hec tu
mandueabis. et bibes. Postquã in¬
quit ipse tuȩ p̃dicationis oꝑe de-¬
lec̾tatus tueq compunctionis ȩpu¬
lis fuero refectus. tc̃ demum tu tͣn¬
sies. et recumbes. ȩt̾nisq meȩ sapi¬
entiȩ dapib unȩternum reficieris.
Ieoauid grãm habet seruo illi
qͥa fec̃ quȩ sͥ imperauerat: ñ puto.
Sic et uos cũ feceritis omnia quȩ pre¬

Expanded text:
Praecingi est mentem humiliatam ab omPraecingi est mentem humiliatam ab omnibus fluitantium cogitationum finibus, quibus operum gressus impediri solet, constringere. Nam qui vestimenta praecingit, hoc agit utique, ne incedens involvatur ad lapsum. Ministrare vero Deo est minimum se per omnia et absque gratiae ejus auxilio nihil virium habentem profiteri. Minister enim a minori statu, id est, subjectione, sicut et magister a majori vocabulum sumpsit. Ministrat ergo Conditori, qui, ejus naturam considerans, ejus judicia pertimescens, de suis se virtutibus humiliat. Et post haec tu manducabis, et bibes. Postquam, inquit, ipse tuae praedicationis opere delectatus, tuaeque compunctionis epulis fuero refectus, tunc demum tu transies et recumbes, aeternisque meae sapientiae dapibus in aeternum reficieris. Nunquid gratiam habet servo illi, quia fecit quae sibi imperaverat? Non puto. Sic et vos cum feceritis omnia quae prae
Abbreviated transcription (Latin):
Cui regresso deagro. dicet illi stati.
Transi. recumbe.et non dic̃ ei para
quod cenem: Seruus deagro regre¬
ditur. cũ int̃missio ad tempꝰ oꝑe
p̃dicandi. ad conscientiam doctor re¬
currit. atq apublico locutionis ad
curiã cordis rediens. sua secũ sectiͣs
act᷑a. uel dicta retractat: cui non
statĩ dñs transi recumbe dic̃ id÷
tͣnsi de hac uita mortali. et inẽt̃ne
uttȩ beata sede refouere: Hȩc enim
postea dicturus. interim post pa¬
stum atq agri culturã domi sͥ iubet
parare qͦd cenet. Hoc ẽ post laborẽ aꝑ¬
te locutionis. humilitatẽ qͦ ꝓpriȩ con¬
siderationis exhibere. Talis namq cõ¬
scientie templũ dñs dignant᷑ ing̃di:
tali cena libentissimȩ pasci desid̾at.
Ecce enim ego inquit sto adianuam.
expusso. si qs surrexerit. et apperuerit
mͥ intrabo adillum et cȩnabo cũ illo.
& ipse mecum. Et p̃cinge te et mi¬
nistra mͥ. donec manducẽ etbibam.

Expanded text:
Qui regresso de agro dicet illi statim Qui regresso de agro dicet illi statim Transi, recumbe, et non dicet ei, Para quod coenem? Servus de agro regreditur cum, intermisso ad tempus opere praedicandi, ad conscientiam doctor recurrit, atque, a publico locutionis ad curiam cordis rediens, sua secum secretus acta vel dicta retractat. Cui non statim Dominus, Transi, recumbe dicit, id est, transi de hac vita mortali, et in aeternae vitae beata sede refovere. Haec enim postea dicturus, interim post pastum atque agriculturam domi sui jubet parare quod coenet, hoc est, laborem apertae locutionis, humilitatem quoque propriae considerationis exhibere. Talis namque conscientiae templum Dominus dignatur ingredi, tali coena libentissime pasci desiderat. Ecce enim ego, inquit, ad januam et pulso, si quis surrexerit et aperuerit mihi, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum . Et praecinge te, et ministra mihi, donec manducem et bibam.
Abbreviated transcription (Latin):
sitau̾itis. ñ solũ deficulnea facietis. s
etsimonti huic dixerttis. tolle et iacta
d inmare. fiet. Uł certe ꝑmoꝵ cuius
colore sanguineo fructus et uirgul¬
darubent. uñ et alatinis rubus ap
uerbis p̃dicationis eradicata. et ĩmare
gentium translata ẽ. atq plantata:
Cui sentenciȩ subuincte qͦ parabolȩ. q̃
deuerbi ministris ait sensus astipu¬
latur. Iuuat et illud. qͦd folia mori ser¬
penti suꝑ iecta necẽ inferunt: quia u̾¬
bum crucis ut cuncꝰta salutaria confert.
cuncta noria tollit. xis autẽ ur̃m
habens seruũ arantẽ. aut pascentem.
Hec parabola docet. ut fides qͦ uirtuti¬
bus foris excellentior. eoinipsa con¬
scientia fiat intus humilior: Seruus
qͥppe arans. aut pascens.quilibet ec¬
cłiȩ doctor intelligit᷑. De qͦ dñs ait
Nemo mittͣt manũ suã inaratrum
et aspiciens retro: aptus regno dĩ. E
alteri sese amare destanti dercio re¬
spondit. pasce oues meas.

Expanded text:
sitaveritis, non solum de ficulnea facietis, sed sitaveritis, non solum de ficulnea facietis, sed et si monti huic dixeritis, tolle et jacta te in mare, fiet . Vel certe per morum, cujus colore sanguineo fructus et virgulta rubent, unde et a Latinis rubus appverbis praedicationis eradicata, et in mare gentium translata est atque plantata. Cui sententiae subjunctae quoque parabolae, quae de verbi ministris agit, sensus astipulatur. Juvat et illud, quod folia mori serpenti superjecta necem inferunt, quia verbum crucis, ut cuncta salutaria confert, cuncta noxia tollit. Quis autem vestrum habens servum arantem aut pascentem. Haec parabola docet ut fides, quo virtutibus foris excellentior, eo in ipsa conscientia fiat intus humilior. Servus quippe arans aut pascens, quilibet Ecclesiae doctor intelligitur. De quo Dominus ait: Nemo mittens manum suam in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei. Et alteri sese amare testanti tertio respondit: Pasce oves meas.
Abbreviated transcription (Latin):
ecriberatum depidȩ pingui mulsȩ
admisceas. ethoc ieiuinus contͣ solẽ
calidũ uel inbalneo gargarites. om¬
nem humorẽ etiam si crassior fu̾it
decapite purgat & inminentium
quoq inbecillitatum fac̃ ꝑicła ui¬
tari: Sic ꝓfec to fides temptati¬
onum pistillo ꝓbata. ab om̃i cogi¬
tacionum suꝑficiȩ cribro discre¬
tionis castigata. et ꝑfectȩ dilectio¬
nis melle dulcorata. om̃s decorde
qͦd ẽ interioris nr̃i hominis caput.
uicioꝵ sentintinas ñsolũ adp̃sens
exhaurit. sed et infuturũ ne recol¬
ugi ualeant precauet: Arbor autẽ
morus eradicanda ⁊inmare tͣnsplan¬
tanda ł simplicit posita pot̃ intelligi.
qͥa uidelicet ꝯsũmate fidĩ indiciũ sit
ubo elem̃tis ĩpetͣre. ut qͦd de uno spalit̃ dic¬
tum ẽ. hoc generalit̃ de omnib senti¬
endum credatur: Deniq alibi dñs a¬
refacta uerbo ficulnea. dispulis mirã¬
tib ait. Si habuentis fidẽ. et non he¬

Expanded text:
et cribellatum tepidae pingui mulsae et cribellatum tepidae pingui mulsae admisceas, et hoc jejunus contra solem calidum, vel in balneo gargarizes, omnem humorem noxium etiam si crassior fuerit, de capite purgat, et imminentium quoque imbecillitatum facit pericula vitari. Sic profecto fides tentationum pistillo probata, ab omni levium cogitationum superficie cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde, quod est interioris nostri hominis caput, vitiorum sentinas non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum ne colligi valeant, praecavet. Arbor autem morus eradieanda, et in mare transplantanda, vel simpliciter posita, potest intelligi, quia videlicet consummatae fidei indicium sit verbo elementis imperare, ut quod de uno specialiter dictum est, hoc generaliter de omnibus sentiendum credatur. Denique alibi Dominus arefacta verbo ficulnea discipulis mirantibus ait: Si habueritis fidem, et non hae
Abbreviated transcription (Latin):
nofideles ñfiuistis. qͦd ur̃m ẽ qͥs dabit
uobis. Et ideo apłi qͥ in alieno ac mi¬
nimo hoc ẽ interrenoꝵ contemptu iã
fuere fideles. insuo sibi ac maiore fi¬
dem postulant augeri: Nemo enĩ
repente fit summus. s inbona conu̾¬
satione aminis quisq inchoat. ut
adinagna ꝑueniat. Alia namq sũt
iurtutis ex ordia. aliud ꝓfectus. aliud
ꝑfectio. Quam magnoꝑe querentes
auint dño. adauge nobis fidem.
Dirit autem dñs. Sihabueritis fidẽ
sicut granum sinapis: diceretis hiue
arbori moro. eradicare. et transplan¬
tare inmare. et obediret uobis.
Fidẽ ꝑfectam grano sinapis compa¬
rat. quȩ sit uidelicet et ad faciẽ humi¬
ls et inpectore feruens. Uilis qͥdẽ
passim contuentib nullarumq
uiriũ apparens. s p̃ssuris attrita. q
ꝑfectionis intus gerat. ostendens.
S ethoc notandum. qͥa granum si¬
napis ad purgationem capitis salu¬
berrimȩ ꝓdẽ: Nam sioptime tͥtum

Expanded text:
no fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit no fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis? Et ideo apostoli, qui in alieno ac minimo, hoc est, in terrenorum contemptu jam fuere fideles, in suo sibi ac majore fidem postulant augeri. Nemo enim repente fit summus, sed in bona conversatione a minimis quisque incohat, ut ad magna perveniat. Alia namque sunt virtutis exordia, aliud prospectus, aliud perfectio. Quam magnopere quaerentes aiunt Domino: Adauge nobis fidem. Dixit autem Dominus: Si haberetis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic arbori moro: Eradicare, et transplantare in mare, et obediret vobis. Fidem perfectam grano sinapis comparat, quae sit videlicet et ad faciem humilis, et in pectore fervens, vilis quidem passim contuentibus, nullarumque virium apparens, sed pressuris attrita, quid perfectionis intus gerat ostendens. Sed et hoc notandum, quia granum sinapis ad purgationem capitis saluberrime prodest. Nam si optime tritum
Abbreviated transcription (Latin):
agere neglexerit. qͥd suꝑ hoc ueritatis
sentencia decernat. intuere. Si pecca¬
uerit inde fr̃ tuus. uade et corripe eũ
et cetera. usqꝰ ait Si autẽ et eccłiam ñ
audierit. sit tͥ sicut eghnicus. et publi¬
canus. Et merito quia subnomine fi¬
delis. egit opera infidelium: Alit sana
ueniam frĩ petenti. alit̃ inimico ꝑse¬
quenti dare p̃cipimur. huic uidelicet
ut accepta remissione peccati. qͦ nos in¬
sontes nocuit socia nob̃ caritate com¬
municet illi uͦ ut cum omĩb malũ
uult. et si potest fac̃ nos semꝑ bonũ
uelimus faciamusq qͦd possimꝰ. Neq
enim dauid eundẽ uenie modũ ꝑse¬
cutorib suis penitenciȩ remedio pri¬
uatis qͣmuis miscđiter eos lugens p̃¬
stare potuit: quem fr̃ib salubri com¬
punctione castigatis ioseph benuiole
cognoscendus exhibuit Et dicerunt
apostoli dño. ad auge nobis fidem.
Direrat supra dñs. qui fidelis ẽ inmi¬
nimo. et inmaiore fidelis ẽ. &t si malie¬

Expanded text:
agere neglexerit, quid super hoc veritatis agere neglexerit, quid super hoc veritatis sententia decernat, intuere: Si peccaverit in te frater tuus, vade, et corripe eum, et caetera, usque quo ait: Si autem et Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et merito, quia sub nomine fidelis egit opera infidelium. Aliter sane veniam fratri petenti, aliter inimico persequenti dare praecipimur. Hunc videlicet, ut, accepta remissione peccati, quo nos insontes nocuit, socia nobis charitate communicet, illi vero, ut cum nobis malum vult, et, si potest, facit, nos semper bonum velimus, faciamusque quod possimus; neque enim David eumdem veniae modum persecutoribus suis poenitentiae remedio privatis, quamvis misericorditer eos lugens praestare potuit, quem fratribus salubri compunctione castigatis Joseph benevole cognoscendus exhibuit. Ex dixerunt apostoli Domino: Adauge nobis fidem. Dixerat supra Dominus: Qui fidelis est in minimo, et in majore fidelis est. Etsi in alie
Abbreviated transcription (Latin):
utiq qui se penitendo aberrore con¬
ũtit: ne uel difficilis uenia. uel re¬
missa sit indulgentia.
t si septies indic peccau̾it uite. et
septies uidie conu̾sus fuerit adte. di¬
cens penitet me. dimitte illi. Septe¬
nario numero ñueniȩ dande der mur
ponitur. sed uel omĩa peccata dimit¬
tenda. uel semꝑ penitenti dimitten¬
dum p̃cipitur. Solet enim sepe ꝑseptẽ
cuiuscumq rei aut temporis uniũ¬
sitas indicari. Unde qͦd inpsalmo c̃a¬
nitur: Septies indie laudẽ dixi tibi:
nichil ẽ aliud. qͣm semꝑ laus eius ĩ
ore meo. Nã et alibi petro int̾roganti
quotiens peccanti inse fr̃i dimittat.
anusq septies: respondit dñs. Non
ciens ille peccare nonposs et Peccanti
gͥ uite frĩ. si penitentiã eg̾it. dimitten¬
di hahes potestate: immo necessita¬
tem. ut et tibi penitenti acueniã fla¬
gitanti pat̾ qui ẽ incęlis ignoscat:
At suncrepatus conũti et penitenciam

Expanded text:
utique qui se poenitendo ab errore conutique qui se poenitendo ab errore convertit, ne vel difficilis venia, vel remissa sit indulgentia. Etsi septies in die peccaverit in te, et septies in die conversus fuerit ad te, dicens: Poenitet me, dimitte illi. Septenario numero non veniae dandae terminus ponitur, sed vel omnia peccata dimittenda, vel semper poenitenti dimittendum praecipitur. Solet enim saepe per septem cujuscunque rei aut temporis universitas indicari. Unde quod in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi , nihil est aliud quam: Semper laus ejus in ore meo . Nam et alibi Petro interroganti quoties peccanti in se fratri dimittat, an usque septies? respondit Dominus: Noties ille peccare non posset. Peccanti igitur in te fratri, si poenitentiam egerit dimittendi habes potestatem, imo necessitatem, ut et tibi poenitenti, ac veniam flagitanti Pater, qui est in coelis, ignoscat. At si increpatus converti, et poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
lum sumit᷑. utilius ꝑmittitur scan¬
dasum nasq. quã ueritas relinquat.¬
tuus increpa illum. et sipenitentiã
egerit. dimitte illi. Tale qͥd et indeu¬
teronomio legimus. Ne oderis frẽm
tuum uicorde tuo. sed publicȩ argue
eum ne habeas suꝑ illo peccatum:
Quo gͥ ordines scandala declinare. ce
ue ꝑpetuum uitare possimꝰ insinu¬
at Sinos uidelicet ipsos nequẽ ledamꝰ
adtendimus. sed peccantẽ ⁊elo iusti¬
cie corrigimus. si excorde penitenti
misccłie pietatisq uscera pandimꝰ.
uͥcaute intuendũ ẽ. qͥa ñ passim pec¬
canti dimittere. sed penitentiã agen-¬
ti. dimittere iubemur:. Et pͥmo qͥdẽ
peceantem miscđiter increpare. ut
sit cui postmodum habeamꝰ iuste
dunittere. Qui gͦ frem uidens pec¬
care. tacuerit. nonminus dñiq p̃cep¬
ti transgressor ẽ. qͣm is qui eidẽ peni
tenti ueniã dare noluerit. Quia qͥ
si peccau̾it. inctepa. Itaq uenia frĩ
post increpationẽ largienda ẽ: s illi

Expanded text:
lum sumitur, utilius permittitur scanlum sumitur, utilius permittitur scandalum nasci quam veritas relinquattuus, increpa illum; et si poenitentiam egerit, dimitte illi. Tale quid et in Deuteronomio legimus, Ne oderis fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum ne habeas super illo peccatum . Quo igitur ordine scandala declinare et vae perpetuum vitare possumus insinuat, si nos videlicet ipsos, ne quem laedamus, attendimus, si peccantem zelo justitiae corripimus, si ex corde poenitenti misericordiae pietatisque viscera pandimus. Ubi caute intuendum est quia non passim peccanti dimittere, sed poenitentiam agenti dimittere jubemur, et primo quidem peccantem misericorditer increpare, ut sit cui postmodum habeamus juste dimittere. Qui ergo fratrem videns peccare tacuerit, non minus Dominici praecepti transgressor est, quam is qui eidem poenitenti veniam dare noluerit, quia quiSi peccaverit, increpa. Itaque venia fratri post increpationem largienda est; sed illi
Abbreviated transcription (Latin):
uimare. quã ut scandalizet unũ de
pusillis istis. Scd̾m morẽ ꝓuincie
loquitur. qͦ maiorum criminũ ĩsta
apud ueteres uideos pena fuerit. ut
iꝓfundũ ligato saxo demergerent᷑.
aereuera utilius ẽ innoxiũ pena qͣm us
atrocissima temporalia tam̃. uitã fi¬
nire corporeã: qͣm fratri nocentẽ. mor¬
tem animȩ mereri ꝑpetuã. Recte au¬
tem qui scandalizari potest. pusillꝰ
appellatur. Qui enĩ magnus ẽ: qͦd¬
cumq uidit. qͦdcũq passus fũit nõ
declinat afide. Qui aũ pusillus ẽ ani¬
mo et paruus: occasiones querit. qͦmͦ
scandalizetur: ꝓpterea deniq opor¬
tet nos maxime his consulere. qͥpar
uis̃ uifide: ne occasione nr̃i offendan¬
tũ et recedant afide ac decidant asa¬
lute. Notandũ sane. qͥa uinro bono
opere aliq̃n cauendii ẽ scandalum
ꝓrimi. aliquando uͦ ꝓnichilo contẽp¬
nendum. Inqͣntum enĩ sine peccato
possimꝰ: iutare ꝓrimoꝵ scandalum
debemus. Si autẽ deueritate scanda¬

Expanded text:
num de pusillis istis. Secundum morem provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Et revera utilius est innoxium poena quamvis atrocissima, temporariam tamen vitam finire corpoream, quam fratri nocentem, mortem animae mereri perpetuam. Recte autem qui scandalizari potest pusillus appellatur. Qui enim magnus est, quodcunque viderit, quodcunque passus fuerit, non declinat a fide. Qui autem pusillus est animo et parvus, occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime iis consulere qui parvuli sunt in fide, ne occasione nostri offendantur, et recedant a fide, ac decidant a salute. Notandum sane quod in nostro bono opere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. In quantum enim sine peccato pdebemus. Si autem de veritate scanda