comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
equo iter agere. sed asello mansuetissimo
ex eo tempore uoluit. Sic dõ miserante.
temptatio maligni hostis illi uersa ẽ in
laudis honorem: et suꝑbia equi facta est
raret humani generis asello iter agebat
ñ equo. Sic ille cum propt̃ salutiferam p̃¬
dicationem ꝑ multa cotidie festinaret loca:
asellum sibi portitorem sufficere iudicauit.
Et quocunq iter agebat. aut psalmi inore
eius resonabant: aut salutis ex ore eius pre¬
dicatio audiebatur. Nec mirum si xp̃m
semꝑ p̃dicaret in lingua. quẽ semꝑ gere¬
bat in corde: ꝑ quẽ pius consolator miscri
fuit. et durus inuector potentib. Iuorum
inopiam clementi miseratione releuans:
istorũ suꝑbiam seuera castigatiõe repͥmenᷤ.
Sam quodam tempore rex potentissi¬
mus dagobertus. regnante uiro il¬
lustri gilimario eas deuenit in partes. et
uirum dĩ uisitans. studuit ut se ipsũ sacro¬
sanctis orationib eius cõmendaret. Quem

Expanded text:
equo iter agere, sed asello mansuetissimo equo iter agere, sed asello mansuetissimo ex eo tempore voluit. Sic ergo miserante Deo, tentatio maligni hostis illi versa est in laudis honorem: et superbia equi facta est raret humani non equo, sic ille cum propter salutiferam praedicationem per multa cotidie festinaret loca, asellum sibi portitorem sufficere iudicauit. Et quocumque iter agebat aut psalmi in ore eius resonabant aut salutis ex ore eius praedicatio audiebatur. Nec mirum si Christum semper praedicaret in lingua quem semper gerebat in corde per quem pius consolator miseris fuit et durus inuector potentibus, illorum inopiam clementi miseratione releuans, istorum superbiam seuera castigatione reprimens. Nam quodam tempore rex potentissimus Dagobertus rogante uiro illustri Ghislemaro eas deuenit in partes et uirum Dei uisitans ut seipsum sacrosanctis eius orationibus commendaret. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta morem equitantis uestigia parit̃ se¬
cuta ẽ. habens in ulnis suis filiolũ suum:
ut paruulus quoq bñdictione hominis dĩ
roboraret᷑. quẽ ipse ante sacro baptismate
dõ regenerauerat. Acceptoq infante eques
uenerandus seu ad benedicendũ seu ad oscu¬
landum: s antiquus hostis omĩbusm
bonis inimicus immisit equo ferocitatem ⁊¬
qui huc illucq dentibus frendens. pedib
calcitrans. et toto corpore insamens ancon
uiente equo manu tenebat. Familia uͦ ꝓ
morte pueri uel casu uiri dei. strepere. plan¬
gere. eiulare ñ desistit: sed dextera xp̃i que
petrum trepidantem leuauit ne mergeret᷑
in undis: puerum cadentem subleuabat
ne allideretur in t̃ris. Nam oratione a fa¬
mulo dĩ facca. puer incolumis quasi aui¬
cula ꝑuenit ad t̾ram: et equus redditus ẽ.
mansuetudini suȩ : et mat̾ quidẽ filium
suum suꝑ t̾̃ram sanum et ridentẽ suscep̃
in ulnas suas. Ipse tam̃ sacerdos dĩ non

Expanded text:
iuxta morem equitantis uestigia pariter seiuxta morem equitantis uestigia pariter secuta est habens in ulnis filiolum suum ut paruulus quoque benedictione hominis Dei roboraretur quem ipse ante sacro baptismate Deo regenerauit. Acceptoque infante eques uenerandus seu ad benedicendum seu ad osculandum sed antiquus hostis omnibus bonis inimicus inmisit equo ferocitatem qui huc illucque dentibus frendens pedibus calcitrans et toto corpore insaniens et inuiente equo, manu tenebat. Familia uero pro morte pueri uel casu uiri Dei strepere, plangere, heiulare non destitit. Sed dextera Christi quae Petrum trepidantem leuauit ne mergeretur in undis puerum cadentem subleuabat ne allideretur in tmulo Dei facta, puer incolumis quasi avicula pervenit ad terram, et equus redditus est mansuetudini suae. Et mater quidem filium suum super terram sanum et ridentem suscepit in ulnas suas. Ipse tamen sacerdos Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
tuendus humani generis inimico. quã
humano generi ꝑnecessarius: utpote qͥ
ñ suam tantũ s multorum quesitt salu¬
tem. Ideo iustum ẽ ut multorũ ore ĩ xpõ
laudet᷑. multorum ꝓ. xp̃o reddemptor: cuiꝰ
nitantiẽ miracula narrare quȩ ab eo gesta
sunt. quanti miraculorũ cognoscert uir¬
tutem: qua cȩ̨lesti regi in diebus suis mul¬
tum acquisiuit populum. Nam officium
p̃dicationis om̃i signorum ostensione maiꝰ
ẽẽ. ñ dubium ẽ: licet ñ desit ꝓ temporum
oportuntate. uel rerum conuenientia sig¬
norum ꝑpetratio. quȩ ꝑ eum diuina ꝑegit
clementia.
uodam nanq tempore maligni sp̃s
temptatio ad uerecundiam accidit
uiro dĩ: quam dĩ miscia ad laudẽ conces¬
sit euenire. Uisitauit enĩ equitando quan¬
dam dõ deuotã feminã richtrudã nomine.
Et iam cum pꝰ dulces uite epulas et post coi¬
loquia salubria. ipse uir dĩ ascenso equo ad
ꝓͥa remeare disposuisset: et femina p̃dicta

Expanded text:
tuendus humani generis inimico quam tuendus humani generis inimico quam humano generi pernecessarius utpote qui non suam tantum sed multorum quaesiuit salutem. Ideo iustum est ut multorum ore in Christo laudetur multorum per Christum redemptor cuius non tanti est miracula narrare quae ab eo gesta sunt quanti miraculorum cognoscere uirtutem qua caelesti regi in diebus suis multum adquisiuit populum. Nam officium praedicationis omni signorum ostensione maius esse non dubium est licet non deesset pro temporum oportunitate uel rerum conuenientia signorum perpetratio quae per eum Diuina peregit Clementia. Quodam namque tempore maligni spiritus temptatio ad uerecundiam accidit uiro Dei quam Dei misericordia ad laudem ei concessit euenire. Visitauit enim equitando quandam Deo deuotam feminam Richthrudam nomine et cum iam post dulces uitae epulas et post conloquia salubria ipse uir Dei ascenso equo ad propria remeare disposuisset, femina praedicta
Abbreviated transcription (Latin):
congregauit. de sins accumularet.
situr predicationis officio in britcannia
transacco. cũ multiplici uerbi dĩ fructu reu̾¬
susẽ in patͥam: ne dum in aliena messe que¬
reret mercedem. ꝓͥam ꝑderet. Et tanto se
ardentius seruituti dĩ subegit: quanto uici¬
niorem sibi diem remunerationis ẽẽ p̃sensit.
Nam se ipsum cotidianis ieiuniis macerauit.
mortificatione carnis constrinxit. uigilus
ꝓ malo reddens. nullius adulator existens.
neminem contemnens: ut uiam ueritatis
pͥor ipse incederet. quã ceteris predicando
monstrauerat. Sic uir dei galea salutis in¬
dutus. et gladio uerbi dĩ accriitus: et lorica
iusticiȩ undiq cirtundatus. et scuto fidei
armatus. calciatusq in preꝑatioẽ euan¬
gelii paris. ꝓcessit in p̃lium publicum
contra antiquum hostem. omĩa tela eius
ignita fortissimo fidei uerbo repellens:
cotidianisq triumphis spolia multa ui¬
cto hoste reportauit in eccłia xp̃i: tã me¬

Expanded text:
congregauit de suis accumularet. congregauit de suis accumularet. Igitur praedicationis officio in Britannia transacto, cum multiplici uerbi Dei fructu reuersus est in patriam ne dum in aliena messe quaereret mercedem in propria perderet et tanto se ardentius seruituti Dei subegit quanto uiciniorem sibi diem remunerationis esse praesensit. Nam se ipsum cotidianis ieiuniis macerauit, mortificatione carnis constrinxit, uigiliis pro malo reddens, nullius adolator, neminem contemnens ut uiam ueritatis prior ipse incederet quam ceteris praedicando monstrauerat. Sic uir Dei galea salutis indutus et gladio uerbi Dei accinctus et lorica iustitiae undique circumdatus et scuto fidei armatus calciatusque in praeparatione euangelii pacis processit in prelium publicum contra antiquum hostem omnia tela eius ignita fortissimo fidei umbone repellens cotidianisque triumphis spolia multa uicto hoste reportauit in ecclesia Christi tam me
Abbreviated transcription (Latin):
eos eẽ morituros. S tce festinanter: nauẽ
conscendite: et eos facite ingenuos pͥꝰ quam
moriantur. Iui haud segniter p̃ceptum se¬
cuti pat̃num in patͥam uenerunt. predi¬
ctosq seruos uiri dĩ sanos et icolumes in¬
uenerunt: eosq ueluti iussi ft̃ manu itt¬
tentes fecerunt ingenuos. Qui nõ multũ pꝰ
temporis. sicuti sanctus uir dei predixerat
defuncti sunt. O quanta clem̃tia ẽ dĩ xp̃i:
qui famulo suo pietatis affeccũ inseruit. et
futuram seruorũ eius mortẽ ostendit: quati¬
nus illi miscdiȩ merces de suis ñ perisset: &¬
illos morientes. seruitutis iugũ ñ grauasset.
Qui et ad alienos liberandos tanti tuneris
ꝑiculum subire ñ timuit: et ex eo tempore
neminẽ sui iuris sub seruitutis iugo recine¬
re uoluit. s om̃s ubiq ad se ꝑtinentes lib̃ta¬
te ꝓpͥa donauit: ne in proprios durior fore
uideretur. qui in alienos mitissimus appa¬
rere gestiebat: et mercedem quam exalus

Expanded text:
eos esse morituros. Sed ite festinanter, nauem eos esse morituros. Sed ite festinanter, nauem conscendite et eos facite ingenuos, priusque moriantur». Illi haud segniter praeceptum secuti paternum, in patriam uenerunt praedictosque seruos uiri Dei sanos et incolones inuenerunt eosque ueluti iussi sunt manum mittentes, fecerunt ingenuos; qui non post multum temporis sicuti sanctus uir Dei praedixerat defuncti sunt. O quanta clementia est Dei Christi qui famulo suo pietatis affectum inseruit et futuram seruorum eius mortem ostendit quatenus illi misericordiae merces de suis non perisset et illos morientes seruitutis iugum non grauasset. Qui et alienos liberandos tanti itineris periculum subire non timuit et ex eo tempore neminem sui iuris sub seruitutis iugo retinere uoluit sed omnes ubique ad se pertinentes libertate propria perdonauit, ne in proprios durior fore uideretur qui in alienos mitissimus apparere gestiebat et mercedem quam ex aliis
Abbreviated transcription (Latin):
pellendas ignorantiȩ tenebras. lum̃ uerita¬
tis suo sparsit aduentu: scilicet ut sic̃ in istis
regiomibus. sic et in illis alios a seruitute dia¬
bolica. alios a captiuitate carnaliliberarit.
lius uerbum dĩ infudit: istis caritatis preci¬
um impendit: ut ꝓ temporali redemptiõe
et̃nam accepissent ub̃tatem. Sic bonus do¬
minicȩ pecuniȩ negociator duplicis carita¬
tis dĩ et ꝑximi talenta multiplicare studut:
quatinus cum multiplici laboris sui frucdu
domino suo obuiare possit: et uocẽ audire
iocundissimam euge serue bone et fidelis.
quia suꝑ pauca fuisti fidelis. supra multa
te constituã: intra ingaudiũ domini tui.
ertur dum causa p̃cicationis inbrit¬
tannia diutius moraretur: subito
illi uenisse in mentẽ aliquos sui iuris sub
seruitute reliquisse in gallia. Quo dolore
ꝑcussus: dixit ad suos. Heu nrõs sub ser¬
uitute dimisimus in patria. dum hucali¬
os liberare uenimus: maxime qui scio eito

Expanded text:
pellendas ignorantiae tenebras lumen ueritapellendas ignorantiae tenebras lumen ueritatis suo sparsit aduentu, scilicet ut sicut in istis regionibus sic et in illis alios a seruitute diabolica alios a captiuitate carnali liberaret. Illis uerbum Dei infudit, istis caritatis pretium inpendit ut pro temporali redemptione aeternam accepissent libertatem. Sic bonus dominicae pecuniae negotiator duo duplicae caritatis Dei et proximi talenta multiplicare studuit quatenus cum multiplici laboris sui fructu Domino suo obuiare possit et uocem audire iocundissimam: «Euge serue bone et fidelis, quia supra pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui». Fertur, dum causa praedicationis in Britannia diutius moraretur subito illi uenisse in mentem aliquos sui iuris sub seruitute reliquisse in Gallia. Quo dolore percussus, dixit ad suos: «Heu nostros sub seruitute dimisimus in patria dum huc alios liberare uenimus, maxime quia scio cito
Abbreviated transcription (Latin):
as adulantium declinans. Quapropt̃ ma¬
gnam plebẽ dnõ dõ suo ĩ hac p̃senti pro¬
untia acquisiuit: et ibi honorem ꝑpetuũ
ꝓmeruit. Ynde populus cernens eius re¬
tentius uenerari. et multa ei ꝓ helemosi¬
narum largitione afferre: quȩ ille uͭ erat
dĩ et ꝓximorum dilectione plenus. omĩa in
in captiuorum expendit redemptionem.
Nam alios occutas diabolica fraude peccato¬
rum uinculis obligatos. ꝑ sedulȩ predica¬
tionis hortamenta soluebat: alios seculari
captiuitate opp̃ssos. ꝑ pecune largitionẽ
redimebat. ut illi spũaliter absoluti iocun¬
darentur in dommno: et isti carnali serui¬
tute liberati conuerterent᷑ ad dm̃. Et non
solum in his regionib. ꝑ pietatis oꝑa uel
p̃dicationis lumina predictus uir dõ carus
effulsit: s ut lucifer equoreos occeani cã¬
pos transiliens. preco diurni luminis no¬
cturnas suo exortu discutit umbras: sic ille
in ultra marinas brittanniȩ regiones ad ex¬

Expanded text:
as adolantium declinans. Quapropter maas adolantium declinans. Quapropter magnam plebem Domino Deo suo in hac praesenti prouincia adquisiuit et sibi honorem perpetuum promeruit. Unde populus tentius honorare, et multa ei pro eleemosynarum largitione afferre: quae ille, ut erat Dei et proximorum dilectione plenus, omnia in in captivorum expendit redeNam alios occultis diabolica fraude peccatorum uinculis obligatos per sedulae praedicationis hortamenta soluebat, alios saeculari captiuitate oppressos per pecuniae largitionem redemit ut illi spiritaliter absoluti iocundarent in Domino et isti carnali seruitute liberati conuerterentur ad Deum. Et non solum in his regionibus per pietatis opera uel per praedicationis lumina praedictus uir Dei clarus effulsit, sed ut lucifer aequoreos oceani campos transiliens praeco diurni luminis nocturnas suo exortu discutit umbras, sic ille in ultramarinas Britanniae regiones ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
monis nec surdus auditor. fuerat quo dr̃.¬
egenos uagosq induc in domũ tuã. et nu¬
dum uestimentis tiuis cooꝑi: et carnẽ tuam
ne despexeris. Nec solum carnali refectiõe
ad se uenientes fouebat: s etiã spũali sola¬
tio sancte p̃dicationis reficere ñ cessauit.
Et sicut miserorum idoneus uͥq futt conso¬
lator: ita suꝑborum durus p̃dicator ẽẽ nõ
timuit. Hos pietatis clem̃tia eleuabat: illoᷤᷤ
seuere inuectionis censura depͥmebat. Nec
t̃rene potestatis iram foris metuebat: quẽ
timor interius diuinȩ potentiȩ totũ corro¬
borabat: paruipendens diuitũ minas.
ut preco ueritatis existeret. Nec fuit ha-¬
rundo uento agitata. ut eũ aura huma-¬
nȩ laudis uel detractionis cõmoueret: s ĩ
arce soude ueritatiᷤᷤ consistens ab humano ore
scm apłm iudicari contempsit: uiam re¬
giam incedens. nec a dextͥs propt̃ terrores
potentium. nec a sinistris propt̃ blandici¬

Expanded text:
monis nec surdus auditor fuerat: «monis nec surdus auditor fuerat: «Egenos uagosque introduc in domum tuam et nudum uestimentis tuis cooperi et carnem tuam ne despexeris». Nec solum carnali refectione ad se uenientes fouebat sed etiam spiritali solatio sanctae praedicationis reficere non cessauit. Et sicut miserorum idoneus ubique fuit consolator ita superborum durus castigator esse non timuit. Hos pietatis clementia eleuabat, illos seuerae inuectionis censura deprimebat. Nec terrenae potestatis iram foris metuebat, quem timor interius diuinae potentiae totum corroborabat parui pendens diuitum minas ut praeco ueritatis existeret. Nec fuit arundo uento agitata ut eum aura humanae laudis uel detractionis commoueret, sed in arce solidae ueritatis consistens, ab humano ore secundum apostolum iudicari contempsit, uia regia incedens nec a dextris propter terrores potentium nec a sinistris propter blanditi
Abbreviated transcription (Latin):
pendia predicationis sponte obtulit:
omĩa pauꝑib diuidere festinauit. Indi¬
gnum ei fuit de crastino uite p̃sentis cogi¬
tare: qui diuitias et̃nȩ uite acciꝑe anhela¬
bat. Idõ oblata ab̃ hominib distribuit:
ut promissum acciꝑet felix commertiũ:
ut qui parua ac transitoria hylarit̃ distri¬
buerat: magna et et̃na felicit̃ eẽt accepturus.
Nam studiosissimus fint pauꝑum consola¬
tor. ꝑegrinorum susceptor. uiduarum de¬
fensor. pupillorum et orphanorum pater:
ita ut uerissime de hoc. sanctissimi iob te¬
stimonium dici potuerit. Oculus fui ceco:
et pes claudo. Pat̃ orphano: et causã quã
nesciebam diligentissime ꝑscrutabar. Qua¬
propt̃ undiq ad eum infirmi confluebañ:
quos leto suscipiens anmo. medelam eis
consolationis ꝑ sanctas orationes p̃bebat.
Nec leprosos uel elefanticos exhorruit:
s quasi fratres amplexabatur: balneisq
dans. quã se commaculans. Prophetici ser¬

Expanded text:
pendia praedicationis sponte obtulit pendia praedicationis sponte obtulit omnia pauperibus diuidere festinauit. Indignum ei fuit de crastino praesentis uitae66 cogitare, qui diuitias aeternae uitae accipere anhelauit. Ideo oblata ab hominibus distribuit ut promissa a Deo acciperet. Felix commercium ut qui parua ac transitoria hilariter distribuerat magna et aeterna feliciter esset accepturus. Nam studiosissimus fuit pauperum consolator, peregrinorum susceptor, uiduarum defensor, pupillorum et orfanorum pater ita ut uerissime de eo sanctissimi Iob testimonium dici potuit: «Oculus fui caeco et pes claudo, pater orfano et causam quam nesciebam diligentissime perscrutabar». Quapropter undique ad eum infirmi confluebant; quos laeto suscipiens animo medelam eis consolationis per sanctas orationes praebebat. Nec leprosos uel elefanticos exhorruit sed quasi fratres amplexabatur balneisque dans quam se commaculans prophetici ser
Abbreviated transcription (Latin):
temperata. fessum ieiuntis corpus refocil¬
lauerit: et huius cibi sustentaculo deuotꝰ
xp̃i athleta uigilis et orationib die no¬
dicator in aliquo reprobus inuemiretur.
Sed his atq huiuscemodi uirtutũ gradib
et sanctissimis uitȩ morib. deo acceptabi¬
lis dignis successionib ad sacerdotalem ꝑ¬
uenit honorem÷ ut in quo predicationis
deuotio inerat. honoris dignitas ñ deesset.
Quem honorem ut famulus dĩ magna hu¬
militate ornauit. et uera caritate excoluit.
et uerbi predicatione ampliauit: atq ue¬
lut bonus agricola spinas peccatorũ de
agro domini ȩuangłico uomere eradicauit:
et arida corda suꝑno ꝑpetuȩ salutis rore
irrigauit: s et diuina clementia post eiꝰ
irrigationem in populo isto plurima fi¬
dei dedit incrementa. Unde et omĩbus
predictus uir di Richarius. bonorabilis
faccus ẽ et carus. Quod ore predicauit:
cxemplo ostendit. Et uiam uite quam
cucurrit. Quicquid uͦ ei populus in sti¬

Expanded text:
temperata fessum ieiuniis corpusculum refocitemperata fessum ieiuniis corpusculum refocilauit et huius cibi sustentaculo deuotus Christi athleta uigiliis et orationibus die noi praedicator in aliquo reprobus inueniretur. Sed his atque huiusmodi uirtutum gradibus et sanctissimis uitae moribus Deo acceptabilis dignis successibus ad sacerdotalem peruenit honorem ut cui praedicationis deuotio inerat honoris dignitas non deesset. Quem honorem ut famulus Dei magna humilitate ornauit et uera caritate excoluit et uerbi Dei praedicatione ampliauit atque uelut bonus agricola spinas peccatorum de agro Domini euangelico uomere eradicauit et arida corda superno perpetuae salutis rore inrigauit. Sed et Diuina Clementia post eius inrigationem in populo isto plurima fidei dedit incrementa. Unde et omnibus praedictus uir Dei Richarius honorabilis factus est et carus quia quod ore praedicauit exemplo ostendit et uiam uitae quam ercucurrit. Quicquid uero ei populus in sti
Abbreviated transcription (Latin):
lorum dĩ et inspiratione grẽ diuinȩ cõ¬
punctus ad lacrimas: conuersus confessi¬
onem suorũ fecit peccatorũ: et in conspe¬
ctii omipotentis dĩ ardenter uenȩ lacri¬
mis absoluit. quod ignorant̃ adolescentie
illecebris peccauit. Et qui dominũ susce¬
pit infamulis suis hospitalitatis grã. sus¬
ceptus ẽ a domino miscdia penitentiȩ.
Nam ex eo tempore initium sacre religio¬
nis sumpsit: et ad altiora pietatis fastigia.
gadibus cotidie humilitatis scandere
nitebatur: et arreptum semel iter uite. ficdĩ
passibus ꝑgere conabatur. & posteriora o¬
bliuiscens. se in anteriora cum apło exten¬
dit. illius uersiculi ꝑ singulos gradus me¬
mor: ibunt sancci de uirtute in uirtutem.
quatinus ꝑueniret ad id quod sequitur.
uidebitur ds̃ deorum in syon.
taq mox ab inicio conuersionis sue tam
dura se castigatione constrinxit: ut post
longa et diuturna ieiunia. pane se orde¬
aceo cinere commixto. et aqua lacrimis

Expanded text:
lorum Dei et inspiratione gratiae diuinae conlorum Dei et inspiratione gratiae diuinae conpunctus ad lacrimas conuersus confessionem suorum fecit peccatorum et in conspectu omnipotentis Dei ardenter ueniae lacrimis absoluit quod ignoranter adolescentiae inlecebris peccauit. Et qui Dominum suscepit in famulis suis hospitalitatis gratia susceptus est a Domino misericordiae pietate. Nam ex eo tempore initium sacrae religionis sumpsit et ad altiora pietatis fastigia gradibus cotidie humilitatis scandere nitebatur et arreptum semel uitae iter fidei passibus peragere conatus est et posteriora obliuiscens se in anteriora cum apostolo extendit illius uersiculi per singulos gradus memor «Ibunt sancti de uirtute in uirtutem» quatenus perueniret ad id quod sequitur «Videbitur deus deorum in Sion». Itaque mox ab initio conuersionis suae tam dura se castigatione constrinxit ut post longa et diuturna ieiunia pane se ordeacio cinere commixto et aqua lacrimis
Abbreviated transcription (Latin):
traccati: s magis iniuriis afflictos. et obꝓ¬
brus castigatos. a finibus suis ceperunt eos
ex pellere. Quorum uiolentiȩ et sceleratis
p̃sumptionibus futuris dĩ famulis Richa¬
rius obuiauit ⁊xp̃iq seruos de manibus
impiorum eripuit: et cum omi benigni¬
tate deducit eos in domũ suam deo proui¬
dente: ut isti ꝓtegerentur. et ille saluaret᷑:
nec lucerna grã dĩ accensa. diutius abscon¬
di potuit. s patefacta lumen sancuitatis &.
p̃dicationis longe lateq ad salutem mul¬
torum sparsit. Nam introduccos hospites
suos cũ magno caritatis amore curauit:
eosq ibi uerbum dĩ p̃dicantes cum tota
humilitatis intentione audiit. Nec fru¬
stra in t̃ram bonam semen qͦd ẽ u̾bum dĩ
sparsum ẽ: s quod aure audiebat. hoc ra¬
dicitus corde retinebat: et centenos in hor¬
rea xp̃i ut postea luce clarius ex sc̃ĩtate &
miraculorum ostensione claruit. fructus
germinauit. Igitur ex p̃dicatione famu¬

Expanded text:
tractati sed magis iniuriis afflictos et obtractati sed magis iniuriis afflictos et obbriis castigatos a finibus suis coeperunt eos expellere. Quorum uiolentiae et sceleratis praesumptionibus futurus Dei famulus Richarius obuiauit Christique seruos de manibus impiorum eripuit et cum omni benignitate deducens in domum suam Deo prouidente ut isti protegerentur et ille saluaretur obtinuit. Nec lucerna gratia Dei accensa diutius abscondi potuit sed ut patefacta lumen sanctitatis et praedicationis longe lateque ad salutem multorum sparsit. Nam introductos hospites suos cum magno caritatis honore curauit eisque sibi uerbum Dei praedicantibus cum tota humilitatis intentione audiuit. Nec frustra in terram bonam semen uerbi Dei sparsum est sed quod aure audiebat hoc radiciter corde retinebat et centenos in horrea Christi ut postea luce clarius et sanctitate et miraculorum ostensione claruit fructus germinauit. Igitur ex praedicatione famu
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosissimi regis francorum
dagoberti. qui et seculari
potestate p̃clarus. et xp̃ĩana re¬
ligiõe nobilis effulsit: nam et obtimates su¬
os dignitatib exaltauit. & seruos dei hono¬
ribus excoluit: quapropt̃ et plurima illis
dieb monasteria a sanctis patrib ceꝑunt
construi: nam et multi ex laico habitu.
uiri religiosi inuenti sunt. Ex quibus.
Richarius quidem natus in uilla centula
prouinciȩ pontiuȩ uelut lucifer inter um¬
bras oriens emicuit: non tam nobilibus
iuxta seculum parentib ortus quã morib
honestus. et omni ꝓbitate deuotissimus:
ita ut in rustica uita quedam presagia
future sanccitatis gereret.
ontigit autem illo tempore duos
sacerdotes sanccitate florentes. et
uirtutum meritis fulgentes: quorũ prior
chaidocus uocabatur. alter uͦ frichorius
de hyb̃me partib ad pontiuas ꝑuenisse
regiones. S a rusticis et popularib illiꝰ
loci propt̃ insolentiam morum non sunt
suscepti. nec digno eorum sanctitati honore

Expanded text:
ssimi regis Francorum Dagoberti qui et saeculari potestate praeclarus et christiana religione nobilis effulsit. Nam et optimates suos dignitatibus exaltauit et seruos Dei honoribus excoluit. Quapropter et plurima illis diebus monasteria a sanctis patribus coeperunt construi necnon et multi ex laico habitu uiri religiosi inuenti sunt. Ex quibus Richarius quidam natus in uilla Centula prouintiae Pontiuae uelut lucifer inter umbras oriens emicuit, non tam nobilibus iuxta saeculum parentibus ortus quam moribus honestus et omni probitate deuotissimus ita ut in rustica uita quaedam praesagia futurae sanctitatis gereret. Contigit autem illo tempore duos sacerdotes sanctitate florentes et uirtutum meritis fulgentes, quorum prior Caidocus uocabatur, alter uero Frichorius, de Hiberniae partibus Pontiuas peruenisse regiones. Sed a rusticis et popularibus illius loci propter insolentiam morum non sunt suscepti nec digno eorum sanctitati honore
Abbreviated transcription (Latin):
lum ab aureliani ñ cessaret iniuruis
uissit e martis ac pedes abiidi a sic
na sancta: in uirginitate ꝑmansit .Cui
sepe osculanti boram. ꝑ qu̾am saluata fu¬
erat: dixit sanctus alexander. Desine
hanc boiam osculari: s potius require
domini mei petͥ uincula: & ea osculare:
gno ꝑuenit ad illa sancta balbina: dedit¬

Expanded text:
dum Aureliani non cederet injuriis, jussit ei manus ac pedes abscindi, et na in uirginitate permansit. Cui sepius osculanti boiam per quam sanata fuerat dixit sanctus Alhanc boiam osculari, sed potius require Domini mei Petri vincula, et ea osculare. gnum pervenit ad illa
Abbreviated transcription (Latin):
unc abiit commentariensis ad au¬
duci quirinum: & dixit ei. Ego te qua¬
si filium dilexi: tu autẽ irrisistiꝰme: dece¬
ptus ab alexandro. Dicit ei quirinus.
Ego xp̃ianus factus sum: uis occide̾: uis
fustigare: uis incendere: aliud ñ ero. Nã
om̃s qui erant in carcere: feci fieri yanos.
Et dimisi eos: & noluerunt usquã ie.

Expanded text:
untiavit commentariensis Auduci Quirinum, et dixit ei: Ego te quasi filium dilexi; tu autem irrisisti me, deceptus ab Alexandro. Dixit ei Quirinus: Ego christianus sum factus, vis occidere, vis fustigare, vis incendere, aliud non ero. Nam omnes qui erant in carcere, feci fieri christianos, et dimisi eos, et noluerunt usquam ire.
Abbreviated transcription (Latin):
ausset insania. Deniq quodã tempore
astante tribuno & pͥmorib ciuitatis: pro
bolis a celamationib ppłi. correpti ꝙ in car¬
erem trusi sunt fiõ. usq ad presentiam
pesidis. Cuiq aduementi offerunt᷑. In
quos ille tanta crudelitate usus ẽ: ut seuitie
cius spȩcies singulas nemo possit erponẽ.¬

Expanded text:
entur. Denique quodam tempore astante tribuno et primoribus civitatis, pro solis acclamationibus populi, correpti et in carcerem trusi sunt Christiani usque ad praesentiam praesidis. Cuique advenienti offeruntur, quos ille tanta crudelitate abusus est, ut saevitiae ejus species singulas nemo possit expone
Abbreviated transcription (Latin):
partes diuidunt᷑ in quatuor. Pfectorum
enim unus ẽ. qui cũ dnõ iudicat. et alius qͥ
iudicatur: utriq tam̃ cum dnõ regnabt̃.
Similiter ordo reꝓborum partit᷑ in duab¬
mali. iudicandi sunt & damnandi: quiuͦ
extra eccłiam inueniendi sunt ñ st̃ iudican¬
di. s tantummꝰ damnandi. Nos gͦ interim

Expanded text:
ividuntur in quatuor. Perfectorum ordo unus est, qui cum Domino judicat, et alius qui judicatur, utrique tamen cum Christo regnabunt. Similiter ordo reproborum partitur in duobmali, judicandi sunt et damnandi; qui vero extra Ecclesiam inveniendi sunt, non sunt judicandi, sed tantum damnandi. Prim
Abbreviated transcription (Latin):
ODEoptoꝵ et saluator iunii.
dominus itic xp̃s antequam de
interitu sathanȩ triumphans.
uictor et exultans penetraret re¬
ut ipsa inuiolata semꝑ maneret. et illorum
p̃dicatione nouã sͥ ꝓgeniem plurimosq
filios aggregaret. Ex quorum consortio et¬

Expanded text:
demptor et salvator noster dominus Jesus Christus antequam de interitus Satane triumphans, victor exultans, penetraret reut ipsa inviolata semper et gloriosa maneret, et illorum haedificatione nova et projenie plurimos filios aggregaret. 3. Que post
Abbreviated transcription (Latin):
meo omnipotenti dõ. Et cũ multa his simi¬
lia diceret: iussit eum p̃ses adstipitẽ ligari:
et acuta quedam in manib cius ac pedib
figi p̃cepit. Et dicit ei p̃ses. Insane tamdiu¬
psallebat domino dicens In dõ sperabo.
N timebo quid faciat mͥ homo. Dic̃ ei p̃ses.¬

Expanded text:
e dictaui». Et cum multa et his similia diceret, iussit eum ad stipitem ligari, et acutos clauos in manibus eius ac pedibus figi precepit, et dixit ei: «Depone iam dupsallebat Domino dicens: «In Deo spe- rabo, non timebo, quid faciat michi homo». Tunc Se
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ torm̃ta positos. & quendam eorũ sus¬
pensum capite deorsum. et ignẽ subtꝰ eum¬
alium extensum in quatuor ligna et diutis¬
sine mactatum : aliũ ungulis laceratũ:
alium manus abscisas. alium stipitem in¬

Expanded text:
in tormentis positos et quen- dam eorum suspensum capite deorsum sub alium extensum in quatuor ligna et diutissime mactatum, alium ungulis laceratum, alium manu abscisa, alium stipite
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiã. Qui si aliquando uideret pere¬
grinum uel de itinere uenientem: cũ omn
festinatione & alacritate  adhortans in hos¬
pitium suum intrare. ministrabat ei. Noc¬
tib etiam circuibat plateas & uicos ciuitati.
tribuens cis ea quȩ necessaria erant. Post¬

Expanded text:
exponit: qui si aliquando, inquit, videret peregrinum, aut de itinere venientem, cum omni festinatione et alacritate hortabatur hospitium suum ingredi, et ministrabat ei; noctibus autem circuibat plateas et vicos civitatis, tribuens eis quae necessaria erant.
Abbreviated transcription (Latin):
flati adu̾sum fr̃s ferunt᷑. Et si qui forte titu¬
Alcibiades quidam erat in numero eoꝵ qͥ ꝓ
et austeram gerebat: nicħ cibi uolens acciꝑe.
sz tantum sale et pane cum aqua utebatur.
Cumq hunc uitȩ rigorem uellec etiã in car¬
cere positus optinere: attalo post primam
confessionem suam quam in ãpniteatro con¬
fessus ẽ reuclatur: quia ñ recte faceret alcibi¬
ades creaturis dĩ et ip̃se non uti. &e alus for¬
mam scandali derelinquens. Quib cogni
tis alcibiades: cepit omnia cum grãrum
actione ꝑciꝑe: quia quȩ illi reuelabat sp̃c
ui doceret: ꝙ. huic ut sequeret᷑ idem sp̃s ꝑ

Expanded text:
elati adversum fratres feruntur; etsi qui forte tituAlcibiades quidam erat in numero eorum, quet austeram gerebat, nihil cibi volens accipere, sed tantum sale et pane cum aqua utebatur. Cumque hunc vitae rigorem vellet etiam in carcere positus obtinere, Attalo post primam confessionem suam, quam in amphitheatro confessus est revelatur, quia non recte faceret Alcibiades, creaturis Dei et ipse non uti, et aliis formam scandali derelinquere. Quibus ctis Alcibiades, coepit omnia cum gratiarum actione percipere, quia quae illi revelabat spiritus ut doceret, huic ut sequeretur idem spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uirtutũ spetie quotiens floruit. usq
ad hunc annum quo scribimus hoc est
ab incarnatione dñi oct̾ingentesimum
tricesimũ nonũ. stili officiõ designare
noc modũ libri tenebimus. erudito lecto¬
ri minus grati: dũ similia fiequenter nar¬
rabimꝰ. In fine igit̃ nr̃i opusculi in com¬
mune beati maximini dementiam Na¬
gitemus: ut qͥ subinde ab aliis infirmita¬
tes depulit corpoꝵ. multo marime libare
noᷤᷤ dignet᷑ a languoribꝰ aĩaꝵ. ostcrqsis in
hac &̃ parte qͣntũ ꝑ̃ualeat: qͦ nc̃ peccatoꝵ

Expanded text:
rum virtutum specie quotiens floruerit, usque rum virtutum specie quotiens floruerit, usque ad hunc annum, quo scribimus, hoc est ab incarnatione Domini octingentesimum tricesimum nonum, stili officio designare, nec modum libri tenebimus et erudito lectori minus erimus grati, dum similia frequenter narrabimus. In fine igitur nostri opusculi in commune beati Maximini clementiam flagitemus, ut qui subinde ab aliis infirmitates depulit corporum, multo maxime liberare nos dignetur a languoribus animarum, ostendens in hac etiam parte, quantum praevaleat:
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis. siquidẽ tunc maiorẽ solito de¬
promit potentiã. triginta septem hõie
oppressi demonib confluxere. qui om̃s
codem die curati sunt. Ex horum nume¬
ro feminã illam fuisse accepimus.que fe¬
rebatur quadraginta septẽ annos pollu¬
to subiecta spiritur: hac tamen diutin a
expulsus possessione. ipse uͦ cruciandus ig¬
ni. simulatũ oculis adstantiũ obiecit in¬
cendiũ. ita ut putaret᷑ tota domus consla¬
grari: ac digno se odore idest surphurco.
templũ resꝑsit. Tam speciosa suȩ presen¬
tie meritiq monimenta: preclarus ille an¬
gelus dcreliquit. Sequenti anno eadem
sollemnitate: uiginti duo mundati sunt.
Porro tercio: tredecĩ a scĩ uiri cenobio salutiꝰ
gaudia reculerunt. His ut arbitror legere
uolentes. satis suꝑq instruximus: quã effi¬
cax in sacratissime uiro peliendi spiritus
ꝑditos. et sit. et emineat semꝑ potentia.
Cectrũ si uclimus et hac et multiplici alia¬

Expanded text:
pontificis, siquidem tunc maiorem solito depontificis, siquidem tunc maiorem solito depromit potentiam, triginta septem homines oppressi daemonibus confluxere, qui omnes eodem die curati sunt. Ex horum numero feminam illam fuisse accepimus, quae ferebatur quadraginta septem annos polluto subiecta spiritui; hac tamen tam diutina exclusus possessione, ipse vero cruciandus igni, simulatum oculis astanthim obiecit incendium, ita ut putaretur tota domus conflagrare, ac digno se odore, hoc est sulphureo, templum respersit. Tam speciosa suae praesentiae meritique monimenta praeclarus ille angelus dereliquit. Sequenti anno eadem sollemnitate viginti duo mundati sunt. Porro tertio tredecim a sancti viri coenobio salutis gaudia retulerunt. 25. His, ut arbitror, legere volentes satis superque instruximus, quam efficax in sacratissimo viro pellendi spiritus perditos sit et emineat semper potentia. Ceterum, si velimus, et hac et multiplici alia
Abbreviated transcription (Latin):
dgit: ilico purgatus. dei circa se miscłiam
glorificare maximiniq potentiã cepit p̃¬
dicare. Idem pipinus denuo berricũ qdã¬
genere alamannũ: cadẽ passione laboran¬
tem qua supra direxit. Quẽ cum catena
unxissent: eamq ꝑfacile alienis uirib
confregisset: uix altera cohibitũ clarissimo
confessori obtulerunt curandũ. Ia di
hatrib ꝓ miseri ereptione cercantib qdã
die cũ rem diuinam agerent. ille confra¬
da satena ꝓrupit se ad tumulũ sancta
areistitis: et non uidetis inquit aduecla¬
nos qͥ me sibi uendicauerant. ut ii sugã¬
uersos beatus maximinus ꝑsequit᷑. Hic
ei finis ꝓcessit insaniȩ. Eiusdem pipin
regis ex filia nepos nomine chumbertus.
atrociter a demone uexatus: multis an¬
te locis circutis. ultime ad sanctũ uirũ
ꝑductus: tandem ab ea peste purgatus
est. Et ut a singłis ad turbã liberatoꝵ
tͣnseamus: qͦndam ad festiuntatẽ beato

Expanded text:
tigit, ilico purgatus, Dei circa se clementiam tigit, ilico purgatus, Dei circa se clementiam glorificare Maximinique potentiam coepit praedicare. 22. Idem Pippinus denuo Herricum genere Alamannum eadem pussione laborantem, quo supra, direxit; quem cum catena vinxissent, eamque perquam facile alienis viribus confregisset, vix altera cohibitum clarissimo confessori obtulerunt curandum. Ita diu fratribus pro miseri ereptione certantibus, quadam die, cum rem divinam agerent, ille, confracta catena, prorupit se ad tumulum sacri antistitis et 'Non videtis', inquit, 'adversarios, qui me sibi vendicaverant, ut in fugversos beatus Maximinus persequitur?' Hic ei finis processit insaniae. 23. Eiusdem Pippini regis ex filia nepos nomine Chunibertus atrociter a daemone vexatus, multis ante locis circuitis, ultime ad sanctum virum perductus, tandem ab ea peste purgatus est. 24. Et ut a singulis ad turbam liberatorum transeamus, quondam ad festivitatem beati
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Dixerint hinc melius alii. quos ute
sinceritas cȩlestiũ fecit conscios archanorũ
Cecerũ mee tenuitati uidet᷑ hunc uirum
ca causa illud pͥuilegiũ meruisse: qͦd dum
cõmunẽ uitã ageret. ab his precipue fuerit
uiciis alienus. quib apostate spiritus elege¬
runt inconuertibilit̾ mancipari. supbiã
scilicet atq inuidia: equuq uisum fuisse
diuino consilio. ut qui supbiã humilitate
deiecerit. inuidiã contriuerit caritate. dñi¬
ũ possideat illoꝵ. qͥ suo deprauati arbitri¬
o. ad memoratas uirtutes nunꝗͣ aspirare ꝯ¬
sentiant. Itaq rex pipinus magni caroli
genitor: quendam suũ clericũ qui bruni¬
cho uocabat᷑ impuris obsessũ spiritib: p
bellariũ archidiaconũ ad tumulũ glon¬
osi maximini destinauit. Is ꝑ diuers as
reliquorũ sanctoꝵ fucrat circumductus
memorias: nec illa horribili passione meru¬
erat liberari. Porro ut beati uiri limina te¬

Expanded text:
bit. Dixerunt hinc melius alii, quos vitae bit. Dixerunt hinc melius alii, quos vitae sinceritas caelestium fecit conscios archanorum; ceterum meae tenuitati videtur, hunc virum ea causa illud privilegium meruisse, quod, dum communem vitam ageret, ab his praecipue fuerit vitiis alienus, quibus apostatae spiritus elegerunt inconvertibiliter mancipari, superbia videlicet atque invidia, aequumque visum fuisse divino consilio, ut qui superbiam humilitate deiecerit, invidiam contriverit caritate, dominium possideat illorum, qui suo depravati arbitrio, ad memoratas virtutes numquam aspirare consentiant. 21. Itaque rex Pippinus, magni Karoli genitor, quendam suum clericum, qui Brunicho vocabatur, inpuris obsessum spiritibus per Hellarium archidiaconum ad tumulum gloriosi Maximini destinavit. Is per diversas reliquorum sanctorum fuerat circumductus memorias nec illa horribili passione meruerat liberari. Porro ut beati viri limina te
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ sociatus. Mare ingressus ẽ. In altũ itaq
cũ ꝓcessissent. tempestas repente oborta. e¬
asdem sex naues quassauit: ac undȩ tum̃
deprehensus necessitatis articulo. nautas
hortatus est: ut secũ sc̃i maximini suffraga
implorarent. Quib ut par erat. id sumnis¬
se agentib: ibbo uirum instar solis splen¬
dentem et supra mare non infusis pedibus
ambulantẽ. subito aspexit. Qui fiducia o¬
fidendi resumi iussa. tũ formidinẽ uoceps̃¬
pulit: tum eciã sua presentia tanqula¬
tem reduxit. Sic fact̾i reduces. auctori tam
manifeste salutis deo sanctoq maximino.
laudes sũma cũ exultatione fuderunt.
digna miracula: atq celebri preconio ad p̾te¬
ros transmittenda. Icrũ illud scrupulosius
est considerandũi: qͦd preter tantã ubertatẽ
untutũ ꝑinde quasi speciali gratia fugando¬
rũ demonũ potestas beato maximino ꝑ¬
missa ẽ: quod ex consequentib facile appare¬

Expanded text:
vium sociatus mare ingressus est. In altum itaque vium sociatus mare ingressus est. In altum itaque cum processissent, tempestas repente oborta easdem sex naves quassavit, ac undae tumendeprehensus necessitatis articulo, nautas hortatus est, nt secum sancti Maximini suffragium inplorarent. Quibus, ut par erat, id summisse agentibus, Ibbo virum instar solis splendentem et supra mare, non infusis pedibus, ambulantem subito aspexit, qui, fiducia confidendi resumere iussa, cum formidinem voce pepulit, tum etiam sua praesentia tranquillitatem reduxit. Sic facti reduces, auctori tam manifestae salutis Deo sanctoque Maximino laudes summa cum exultatione fuderunt. digna miracula atque celebri praeconio ad posteros transmittenda; verum illud scrupulosius est considerandum, quod praeter tantam ubertatem virtutum perinde quasi speciali gratia fugandorum daemonum potestas beato Maximino permissa est, quod ex consequentibus facile appare
Abbreviated transcription (Latin):
ammonet. Nox gͥ ut euigilauit carolus
exurrexit: ac uotis ꝓmissis ut sacrariũ se¬
cessit sic sibi offendos cibos poposcit qͦd
trigiita dieb ꝑximis sumendoꝵ alimento¬
rũ sibi possibilitate sublata. uix uitã soliꝰ
aque haustu retinuerit. Escis itaq sũptis
amissas redire uires ꝑsensit. Huiꝰq nonĩ¬
memor beneficii. cenobiũ sancti maximi¬
m prediis auxit: quorũ unũ patriasala.
aliud witimari ȩccł̃ia. tertiũ cumiciacus
uocat᷑. S ancto autẽ petro andadanã obtu¬
lt uillã. Apud sepedictã memoriã etiam
due seminȩ quarũ alta .x. eltrudis. altera
dicebat᷑ clithildis. olim manuũ atq pedũ
debilitate inutiles: interuentu gloriorissim
confessoris cõmunia officia receꝑunt. Y
it: se suãq substantiã beato maximi nodo¬
nauit Quo facto cũ fr̃m utilitatib desi¬
darer fuit necesse ut negociandi gratia tͦns¬
marinã peteret regionem. Ita classi sex na¬

Expanded text:
admonet. Mox igitur, ut evigilavit, Karolus admonet. Mox igitur, ut evigilavit, Karolus exsurrexit ac, votis promissis, in sacrarium secessit, sibique offerendos poposcit cibos, quod triginta diebus proximis, sumendorum alimentorum sibi possibilitate sublata, vix vitam solius aquae haustu retinuerit. Escis itaque sumptis, amissas redire vires persensit, huiusque non inmemor beneficii coenobium sancti Maximini praediis auxit, quorum unum Petriasala , aliud Witmari ecclesia, tertium Cumiciacus vocatur. Sancto autem Petro Andadanam obtulit villam. 18. Apud saepe dictam memoriam etiam duae feminae, quarum altera Weltrudis, altera dicebatur Elithildis, olim manuum atque pedum debilitate inutiles interventu gloriosissimi confessoris communia officia receperunt. it, se suamque substantiam beato Maximino donavit. Quo facto, cum fratrum utilitatibus desudaret, fuit necesse, ut negotiandi gratia transmarinam peteret regionem. Ita classi sex na
Abbreviated transcription (Latin):
nuanis.ia ut a suis ad desꝑationẽ obti¬
nendę sanitatis ĩpulsa. ut inde recederet
moneretur. desideratã du sanitatẽ stupen¬
tib cunctis reportarit. Iam uͦ illud quam
est mirabile. quod carolo pͥncipi obtulit:
Namo is cũ ionga febrium uexaretur
molestia. et cibi potusq fartidiũ uuȩ ꝑi¬
culũ incurrisset: ei beatus maximinus ca¬
pienti somnũ apparuit: utq se ad suã a¬
beuntẽ memoriã sequeretur demonstrauit.
Exꝑgefactꝰ carolꝰ satellitem qui sibi fore
astabat ꝑcunct̾atur: uiderit ne beatum
maximinũ qui secũ pauloante contulis¬
set sermonẽ. Illo uͦ negante: mͦ inquit fo¬
ras egredit᷑: atq ĩꝑauit ut se continuo seqͣ¬
rer. apud eius tumulũ salutis compos fu¬
turus. Ita illo lectica deportatũ et in so¬
porẽ resolutum. sc̃s maximinus iterũ allo¬
quit᷑. seq ꝑ illo dñi implorasse clementiã
ostendit: illũ uͦ ne se ultra dedat uiciis

Expanded text:
nuans, ita ut a suis ad desperationem obtinuans, ita ut a suis ad desperationem obtinendae sanitatis inpulsa, ut inde recederet, moneretur, desideratam diu sanitatem, stupentibus cunctis, reportavit. 17. Iam vero illud quam est mirabile, quod Karolo principi obtulit? Namque is cum longa febrium vexaretur molestia et cibi potusque fastidio vitae periculum incurrisset, ei beatus Maximmus capienti somnum apparuit, utque se ad suam abeuntem sequeretur memoriam, demonstravit. Expergefactus Karolus satellitem, qui sibi forte astabat, percontatur, videritne beatum Maximinum, qui secum paulo ante contulisset sermonem. Illo vero negante: 'Modo', inquit, 'foras egreditur atque imperavit, ut se continuo sequerer, apud eius tumulum salutis compos futurus'. Ita illo lectica deportatum et in soporem resolutum sanctus Maximinus iterum alloquitur seque pro illo Domini postulasse clementiam ostendit; illum vero, ne se ultra dedat vitiis,
Abbreviated transcription (Latin):
ximinũ maluit: ut meritoꝵ eiꝰ euident̃ cun¬
cdis pandet qͣlitatem. Preterea in cripta ubi
ossa uenandi pontificis condita fuerant in¬
teriectu tempis aqua ad altitudinẽ unius
cubiti excreunt: dictuq mirabile. ita sepul¬
chrũ om̃e suo ambitu cinxit: ut tamen ab
eiꝰ crepidine absistens: ñ parum intuenti¬
b stuporẽ iniceret. Igit᷑ uen̾abiles ep̃i hil¬
dulfus. clemens. et clodobertus. conuenienteᷤ
in unũ. et qͦd euenerat diligenter exami¬
nantes: transserenda beati uiri ossa ex me¬
morata cripta. et in loco ubi nc̃ sita sunt.
iudicauero ponenda. Quod q̃m ex dei
uoluntau decitrcrant: ꝓcedns exitus
indicauit. His ut opinor non inconueni¬
ent̾ adicit᷑: quod quedã feimna franca
natione. domiq nobilis. rodoara uocabu¬
lo. cui tibiam atq: pedem humor noxiꝰ
arefecerat. ad memoriã beati uiri accessit:
ibiq preces magna cũ obstinatione conti¬

Expanded text:
ximinum maluit, ut meritorum eius evidenter cunximinum maluit, ut meritorum eius evidenter cunctis panderet qualitatem. 15. Praeterea in crypta, ubi ossa venerandi pontificis condita fuerant, interiectu temporis aqua ad altitudinem unius cubiti excrevit, dictuque mirabile, ita sepulchrum omne suo ambitu cinxit, ut tamen ab eius crepidine absistens, non parvum intuentibus stuporem iniceret. Igitur venerabiles episcopi Hildulfus, Clemens atque Clodobertus convenientes in unum et quod evenerat diligenter examinantes, transferenda beati viri ossa ex memorata crypta et in loco, ubi nunc sita sunt, iudicavere ponenda. Quod quoniam ex Dei voluntate decreverant, procedens exitus indicavit. 16. His, ut opinor, non inconvenienter adicitur, quod quaedam femina Franca natione domique nobilis Rodoara vocabulo, cui tibiam atque pedem humor noxius arefecerat, ad memoriam beati viri accessit, ibique preces magna cum obstinatione conti
Abbreviated transcription (Latin):
sentia. E remabantur preciosi odores: ce¬
reoꝵ copia resplendebat: distincte sacroꝵ¬
ordinũ acies festiuia cantica ꝑsortabant. ita
excepiũ dequitiq sacrattissimũ maximinũ.
insignis confessor paulinus in ȩccłia beati¬
ssimi eugliste ioħis magnifice sepulture
mandauit. Huc postẽa cecus quidam
a natiuitate ex territorio beneuentano
deductus checron uocabulo: monitũ se
a principe apłoꝵ petro dũ rome spe recu¬
pandi luminis moraret᷑: apud eius memo¬
riã fatebat᷑. ut belgicã galliam peteret. ubi
sanctus requiesceret maximinus: qͦd illiuᷤ
meritis possent ei optate sanitatis gaudia
puenire. Id dũ custodi narrasset. ecctiȩ no¬
mine gaurberto: ad se pulchri penetralia
intromissus. ibi se confestim lucis cõmertiũ
repꝑisse miratus. ẽ. Poterat beatissimus pe¬
trus ceco sũma facilitate quod petebatur
prestar: uerũ głam miracł tͣnfferre in ma¬

Expanded text:
sentia. Cremabantur pretiosi odores, cesentia. Cremabantur pretiosi odores, cereorum copia resplendebat, distinctae sacrorum acies ordinum festiva cantica personabant. Ita exceptum deductumque sacratissimum Maximinum insignis confessor Paulinus in ecclesia beatissimi euangelistae Iohannis magnificae sepulturae mandavit. 14. Huc postea caecus quidam a nativitate ex territorio Beneventano deductus, Crethon vocabulo, monitum se a principe apostolorum Petro, dum Romae spe recuperandi luminis moraretur apud eius memoriam, fatebatur, ut Belgicam Galliam peteret, ubi sanctus requiesceret Maximinus, quod illius meritis possent ei optatae sanitatis gaudia provenire. Id dum custodi narrasset ecclesiae nomine Gauzberto, ad sepulchri penetralia intromissus, ibi se confestim lucis commercium repperisse miratus est. Poterat beatissimus Petrus caeco summa facilitate quod petebatur praestare, verum gloriam miraculi transferre in Ma
Abbreviated transcription (Latin):
tius: quos demones ut uiolentos pateren¬
tur tortores. Hec diu tecerrimus hostis: mi
sus: ludibrii sui potestate pͥuatus. ẽ. Inde
ad castellũ quod arlonis dicitur scĩ platis
reliquiis: duo accedentes lepsi iã qͣntũ ua¬
leret maximinus felici fama edocti. eius ĩ¬
plorauere credula mente suffragiũ. Nec
spes cos sua fefellit. Deniq mox diumã
exꝑti medicinã: adepti sunt integram
sospitatẽ. Cot ac tantis diuinis celebratus
miraculis. treuiroꝵ qͦndã pontifex maxi¬
minus. tẽ autẽ apud deum certissimus
iã patronus: urbi quã olim egregie rexerat
ꝓpinquabat. Iam uͦ uix credibile fuerit:
quanta tunc ad cũ multitudo conflux̾it
Obuia presuli tota se ciuitas effudit: rus¬
ticorũ ex agris frequens turba conuenit:
multi qͦq ex uicinis urbib occurrerunt.
Compulerat hȩc agmina in unum uene¬
ratio maximini: que paulinus totius sig¬
nifer pietatis sua gloriosa decorabat pre¬

Expanded text:
cius, quos daemones ut violentos paterencius, quos daemones ut violentos paterentur tortores. Nec diu teterrimus hostis misesus, ludibrii sui potestate privatus est. 12. Inde ad castellum quod Harlonis dicitur sancti perlatis reliquiis, duo accedentes leprosi, iam, quantum valeret Maximinus, felici fama edocti, eius inploravere credula mente suffragium, nec spes eos sua fefellit. Denique mox divinam experti medicinam, adepti sunt integram sospitatem. 13. Tot ac tantis divinis celebratus miraculis, Trevirorum quondam pontifex Maximinus, tunc autem apud Deum certissimus iam patronus, urbi, quam olim egregie rexerat, propinquabat. Iam vero vix credibile fuerit, quanta tunc ad eum multitudo confluxit. Obviam praesuli tota se civitas effudit, rusticorum ex agris frequens turba convenit, multi quoque ex vicinis urbibus occurrerunt. Compulerat haec agmina in unum veneratio Maximini, quae Paulinus totius signifer pietatis sua gloriosa decorabat prae