comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oñs dĩtunt. s. quia nemo nͥ ab ipso. Iuã
locutionẽ nec temptasti refellere. quia
uidisti eẽ rectissimã. & om̃ib notam.
Iuł. Exposita liberalitate gr̃e in hõiũ
saluatoꝵ copia. cõparat donum atq
peccatum: &e eruditissime ad laudem
doni applicat. qđ multis uulnerib una
untute medicet᷑: & ñ sicut ꝑunũ inqͥt
peccatũ. ita & donum. auo Per unũ
peccantem dixit. ñ ꝑunũ peccatum:
ut qđ deinde dicit iudicium ex uno
delicto in condempnationẽ. ñ nͥ illiꝰ
unius peccantis hoc delictũ possit in¬
celligi: qđ quidem uos non uultis. Sed
qͥd facturiestis: quando quidẽ hoc dix̃
apls. etiam nolentib uobis: Corrigi¬
minigͦ. Non enĩ habetis hic aliud: qđ
facere de beatis. Iuł. N amiudiciũ
ex uno in condempnationẽ grã aũt ex
multis delictis in iustificationẽ: idẽ peccã
quidẽ quȩ grauia sunt. etiã singula
possunt sufficert ad accusationẽ reoꝵ.

Expanded text:
omnes discunt, sed quia nemo nisi ab ipso . Quam omnes discunt, sed quia nemo nisi ab ipso . Quam locutionem nec tentasti refellere, quia vidisti esse rectissimam, et omnibus notam. CCX. JUL. Exposita liberalitate gratiae, in hominum salvatorum copia, comparat donum atque peccatum: et eruditissime ad laudem doni, applicat quod multis vulneribus una virtute medicetur, Et non sicut per unum, inquit, peccatum, ita et donum. AUG. Per unum peccantem, dixit; non, Per unum peccatum: ut quod deinde dicit, Judicium ex uno delicto in condemnationem, nonnisi illius unius peccantis hoc delictum possit intelligi. Quod quidem vos non vultis: sed quid facturi estis; quandoquidem hoc dixit Apostolus, etiam nolentibus vobis? Corrigimini ergo: non enim habetis hic aliud, quod facere debeatis. CCXI. JUL. Nam judicium ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis in justificationem : id est, peccata quidem quae gravia sunt, etiam singula possunt sufficere ad accusationem et dam
Abbreviated transcription (Latin):
china subũtit᷑. Quamuis ñ soli indei sic̃
tͥ placet. s om̃s p̃uaricatores cẽ reperian¬
tur. qui legem cum ipso eugłio p̃dicatã
p̃uaricando dampnabiliores fiunt: qͣli¬
b p̃uaricatorib simul cum iudeis ita ple¬
nus est mundus. ut inom̃iũ cõparatione
sint pauci. qui paruulis quoq baptira¬
tis additis lib̾ant᷑. Qđ & responsione su¬
ꝑiore comphendi. Euident̃ contra uoscla¬
mat doctor gentiũ. Sicut in adam om̃s
moriuntur: ita in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑.
Quiom̃s: ñ pauci .s multi sunt. Ae ꝑhoc
multi moriuntur in adam. multi uuifi¬
cabuntur inxp̃o. S plures moriuntur
inadam. quam in xp̃o uuificabuntur
Plures itaq ad illiꝰ mortem: ad huiꝰ uero
uitam. cõparatione illoꝵ ꝑtinent pau¬
tiores. S etiam ipsoꝵ ꝑse ipsos ea est
multitudo: quã numerare nemo p  sit
litterarum:. si unus sit in ciuitate.ãquo
ibi dicant̃ om̃s litteras discere. Non qͥa

Expanded text:
tota subvertitur: quamvis non soli Judaei, sicut tota subvertitur: quamvis non soli Judaei, sicut tibi placet, sed omnes praevaricatores esse reperiantur, qui legem cum ipso Evangelio praedicatam praevaricando damnabiliores fiunt: qualibus praevaricatoribus, simul cum Judaeis, ita plenus est mundus, ut in omnium comparatione sint pauci, qui parvulis quoque baptizatis additis liberantur; quod et responsione superiore comprehendi. Evidenter contra vos clamat Doctor Gentium, Sicut in Adam omnes moriuntur, ita in Christo omnes vivificabuntur : qui omnes non pauci, sed multi sunt. Ac per hoc, multi moriuntur in Adam, multi vivificabuntur in Christo: sed plures moriuntur in Adam, quam in Christo vivificabuntur: plures itaque ad illius mortem, ad hujus vero vitam, comparatione illorum pertinent pauciores; sed etiam ipsorum per se ipsos ea est multitudo, quam numerare nemo possit litterarum; si unus sit in civitate, a quo ibi dicantur omnes litteras discere, non quia
Abbreviated transcription (Latin):
cheus. Om̃s homines sub peccato na¬
scimur: quor ipse ortus inuitio ẽ. Au¬
di sicut eum laudauit magister tuus
florem spetiosum: & de tuo corde istam
spinarum deformitatẽ.hocẽ feda acu¬
mina impbe contentionis euelle. Iuł.
Non mentit᷑ apłs. Ergo in plures ab un¬
dauit xꝑ̃i gr̃ã. quam ade culpa: cuius
imitatione dicunt᷑ peccasse qui sub le¬
ge peccauerunt. Sub lege aut̃. usq ad
xp̃m iudei tantũmodo deliquerunt.
Confer gͦ uidaicam nationẽ solã ꝑfecte
dumtarat etatis. sub lege positam. et
ꝑhoc insimilitudinc̃ p̃uaricationis ade
peccantẽ. qui accepta lege peccauerit: ac
demultitudine uocatarum gentiũ per
p̃dicationẽ ȩugłii. eoꝵ milia qͥ gr̃e sunt
libalitate saluati: tunc que intelliges a¬
płm paulum uere ꝓnuntiasse ad plures
quam societatem p̃uaricationis antique.
auõ. Cum apłs inuenitur ñ plures dixis¬
se s multos. tui huiꝰ argum̃ti tota ma-

Expanded text:
chaeus: Omnes homines sub peccato nachaeus: Omnes homines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est . Audi sicut eum laudavit magister tuus florem speciosum; et de tuo corde istam spinarum deformitatem, hoc est foeda acumina improbae contentionis, evelle. CCIX. JUL. Non mentitur Apostolus: ergo in plures abundavit Christi gratia, quam Adae culpa, cujus imitatione dicuntur peccasse qui sub lege peccaverunt: sub lege autem usque ad Christum Judaei tantummodo deliquerunt. Confer ergo Judaicam nationem solam, perfectae duntaxat aetatis sub lege positam, et per hoc in similitudinem praevaricationis Adae peccantem, qui accepta lege peccavit, ac de multitudine vocatarum gentium per praedicationem Evangelii, eorum millia qui gratiae sunt liberalitate salvati: tuncque intelliges apostolum Paulum vere pronuntiasse, ad plures quam societatem praevaricationis antiquae. AUG. Cum Apostolus invenitur non plures dixisse, sed multos, tui hujus argumenti machina
Abbreviated transcription (Latin):
res. dixerunt om̃s inadam peccasse. Illi
hoc dixerunt qui incellexerunt apłm: qd̃
uos negatis contra apłm. Ergo & uos
decepcores estis. E uos enim sicut ma
mana ꝓtulit. regno diaboli peccatum
naturale transcͥpsit. & inde in extrema
gistri. qui contra tam clarũ cestimoniũ
Notiꝰ mundi. dicit in plures iusticiam
abundasse quã culꝑam: Qd gͦ ei cre¬
dit᷑ de inuolutis dogmatib disserenti:
si de reb tam ꝑspicius m̃tiat᷑: Quod
quia sentire sacͥ legiũ ẽ. id aũt dici dog¬
matuum cõpulit. honore aplimaniche¬
oꝵ uilitas conteratur. auõ. Uospotiꝰ
ꝑspicua nubilare contenditis: ñ solum
non intelligendo qđ apłs dixit: uerũ
etiam mutando et supponendo qđ ille
non dixit. Plures enĩ ñ dixit ille. s mul¬
tos: quitam̃ multi pauci inueniuntur.
quando pereuntib comparant᷑. Calũp¬
niose. frontose. ũbose. hoc dixitapłs. qd̃
incellexit ambrosius. qui ñ erat mani¬

Expanded text:
res, dixerunt omnes in Adam peccasse: illi res, dixerunt omnes in Adam peccasse: illi hoc dixerunt qui intellexerunt Apostolum, quod vos negatis contra Apostolum. Ergo et vos deceptores estis: et vos enim sicut Manmana protulit, regno diaboli peccatum naturale transcripsit, et inde in extrema as ejus magistri, qui contra tam clarum testimonium totius mundi, dicit in plures justitiam abundasse quam culpam? Quid ergo ei creditur de involutis dogmatibus disserenti, si de rebus tam perspicuis mentiatur? Quod quia sentire sacrilegum est, id autem dici dogma tuum compulit, honore Apostoli Manichaeorum vilitas conteratur. AUG. Vos potius perspicua nubilare contenditis, non solum non intelligendo quod Apostolus dixit, verum etiam mutando et supponendo quod ille non dixit. Plures enim non dixit ille, sed multos: qui tamen multi, pauci inveniuntur, quando pereuntibus comparantur. Calumniose, frontose, verbose, hoc dixit Apostolus, quod intellexit Ambrosius, qui non erat Mani
Abbreviated transcription (Latin):
qui pereunt. &iam si paucis qui libe¬
rantur. & paruuli quibaptizati mo¬
diceret. multomagis grãdĩ in plures
abundaut: Qđuos dicitis ille non
dixit. s il ledixit. multomagis abun¬
dauit in muitos: Quia & iam qui sal¬
uantur. ut iam ddictum ẽ in cõparati¬
one ꝑcuntium pauci. sine comparati-¬
one autem illoꝵ tam multi sunt. ut
eos quisquam numerare non possit.
Multomagis aut̃ in eos abundat gr̃a.
qđ dicitis multos & paucos. ad qnͣti¬
tatem infinitam ꝑtinet: qm̃incõpara¬
tione mutua. aut multitudo inuenit᷑
aut paucitas. Conferens itaq dñs
mulcitudini ꝑeuntiũ eos qui saluan¬
di sunt: paucos eos uocauit. E hic a¬
pls conferens his qui ita peccassent
ut adam.illos qͦs saluat grã xp̃i: mul¬
to plures eẽ pronuntiat. auõ. Non
ꝓnuntiat plures. s multos. Grecȩ lo¬
tace. Iuł. Asserere gͦ. hoc peccato mani¬
cheoꝵ idest traducis conuenire.
auoꝰ. Poctores catholici. ñ manichȩi decepto¬

Expanded text:
qui pereunt, etiamsi paucis qui libequi pereunt, etiamsi paucis qui liberantur, et parvuli qui baptizati modiceret, Multo magis gratia Dei in plures abundavit? quod vos dicitis, ille non dixit: sed ille dixit, Multo magis abundavit in multos; quia etiam qui salvantur, ut jam dictum est, in comparatione pereuntium pauci; sine comparatione autem illorum, tam multi sunt, ut eos quisquam numerare non possit. Multo magis autem in eos abundat gratiaquod dicitis, multos et paucos, ad quantitatem infinitam pertinet; quoniam in comparatione mutua, aut multitudo invenitur, aut paucitas. Conferens itaque Deus multitudini pereuntium eos qui salvandi sunt, paucos eos vocavit: et hic Apostolus conferens his qui ita peccassent ut Adam, illos quos salvat Christi gratia, multo plures esse pronuntiat. AUG. Non pronuntiat plures, sed multos. Graece lotace. CCVII. JUL. Assere ergo hoc peccato Manichaeorum, id est, traducis convenire. AUG. Doctores catholici, non Manichaei decepto
Abbreviated transcription (Latin):
la umitatio quã uob̃ uidemini uelut
acute inuenisse contra u̾boꝵ apłicoꝵ¬
clarissimam ui̾tatẽ. ut ñ ꝑgeneratio¬
nẽ s ꝑ imitationẽ peccatores om̃s ad
peccatum primi hominis ꝑtinere cre¬
dant᷑: multo plures uniꝰ delicto uel
obuniꝰ delictum perire affirmat.
quã grã unius hominis iħu xp̃i lib̃a¬
ri. Quis enĩ non uideat. peccatores
plures ẽẽ quam iustos: Qͦs peccato¬
res ñ aliquos s. om̃s: non quidem per
generationẽ . s: tam̃ ꝑimitationẽ ad uniꝰ
delictum dicitis ꝑtinere. S sinon om̃s
peccatores s. tantum p̃uaricatores legis.
peceato primi hominis ꝑmmuitationis uin¬
culum dicatis obstrictos. etiam sic ex quo
lexdĩ ꝑmuitas gentes p̃dicat᷑. quã lata
& spaciosa uia ẽ quȩ ducit ad interitũ.
& multi p̃uaricatores ingrediunt ꝑ illã.
Quam arta & angusta uia ẽ quȩ ducit
ad uitam. & paucisunt qui inueniunt
eã In cõparatione utiq multorũ

Expanded text:
la imitatio, quam vobis videmini velut la imitatio, quam vobis videmini velut acute invenisse, contra verborum apo generationem, sed per imitationem, peccatores omnes ad peccatum primi hominis pertinere credantur, multo plures unius delicto, vel ob unius delictum, perire affirmat, quam gratia unius hominis Jesu Christi liberari. Quis enim non videat, peccatores plures esse, quam justos? quos peccatores, non aliquos, sed omnes, non quidem per generationem, sed tamen per imitationem, ad unius delictum dicitis pertinere. Sed etsi non omnes peccatores, sed tantum praevaricatores legis, peccato primi hominis per imitationis vinculum dicatis astrictos; etiam sic, ex quo lex Dei per multas gentes praedicatur; quam lata et spatiosa via est, quae ducit ad interitum, et multi praevaricatores ingrediuntur per illam! quam arcta et angusta via est quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam! in comparatione utique multorum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis pudorẽ. Nam sieẽt originale
peccatum. qđ omnẽ om̃ino naturam
hominum adius diaboli faceret ꝑti¬
nere: qui erat locus adȩqui perandũ
partiũ numerum. eoꝵ uidelicet qui
saluant᷑. & illoꝵ qui intereunt: In
eugłio dñs cum beatoꝵ ostenderet
raritatem: quã arta &e angusta inqͥt
uia. quȩ ducit aduitam. & pauci st̃
qui inueniunt eam. Quam lata et
spatiosa uia quȩ ducit ad ꝑditionẽ:
& multi sunt qui intrant ꝑeam. augͣ
Hoc ẽ quo sensus iste ur̃ eu̾titur: qm̃ pa
ucisunt qui saluant᷑. ieoꝵ cõparatiõe
qui pereunt. Nam sine illoꝵ cõparati¬
one: ꝑseipsos etiã ipsi multi sunt. Eoꝵ
quippe multitudinẽ: dicit apoca lipsis
numerare neminẽ posse. Idõ paulus
si eos ñ multos s plures dixisset. Non
possemus eos dicere pautiores. Uerbũ
enim comparationis ẽ. plures: qđ ubũ
uos supponitis. ñ apłs ponit: s nec sic:
uobis ratio constabit ur̃a. Quippe il¬

Expanded text:
tatis pudorem. Nam si esset originale tatis pudorem. Nam si esset originale peccatum, quod omnem omnino naturam hominum ad jus diaboli faceret pertinere, qui erat locus ad aequiparandum partium numerum, eorum videlicet qui salvantur, et illorum qui intereunt? In Evangelio Dominus cum beatorum ostenderet raritatem: Quam arcta et angusta, inquit, via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam! quam lata et spatiosa via quae ducit ad perditionem, et multi sunt qui intrant per eam ! AUG. Hoc est quo sensus iste vester evertitur, quoniam pauci sunt qui salvantur, in eorum comparatione qui pereunt: nam sine illorum comparatione per se ipsos etiam ipsi multi sunt; eorum quippe multitudinem dicit Apocalypsis numerare neminem posse . Ideo Paulus si eos non multos, sed plures dixisset, non possemus eos dicere pauciores; verbum enim comparationis est, plures: quod verbum vos supponitis, non Apostolus ponit. Sed nec sic vobis ratio constabit: vestra quippe il
Abbreviated transcription (Latin):
Ita xp̃s uitam. sicut adam mortẽ. Ali¬
oqͥn a forma xꝑ̃i alienierunt: & xp̃ia¬
ni ñerunt: qđ quidem sentitis: s aꝑte
dicere formidatis. Iuł. S uideamꝰ
& cȩtera s ñ sicut delictũ: ita gr̃a si
enim in uniꝰ delicto multi mortui st̃:
multomagis grã dĩ & donũ. in grã
untꝰ hominis iħu xp̃i. in plures abun¬
dauit. Suꝑari dicit malum delicti.
copia grẽ: & eoꝵ qui saluant᷑ nume¬
rum.illis qͦs p̃uaricatione perisse as¬
serit. ante ponit. augͣ. Iam sepe diximꝰ.
ñait plures. s multos. nec magis mul¬
tos. s magis abundauit. Qm̃ in et̃¬
num uicturi sunt in qͦs transiit uita
xꝑ̃i: quib ad tempꝰ nocuit mors in
eos transiens ꝑadam. Ecce quomͦ
multo magis in eos abundaiit gr̃a.
quam peccatũ. Iuł. Si ueritatem apłi
u̾bis ufndicas. nec eum impudenter
putas fuisse mentitum: doce quẽ ad¬
modũ de naturali peccato dicentihec
sententia non incutiat publice falsi¬

Expanded text:
ita Christus vitam, sicut Adam mortem. Aliita Christus vitam, sicut Adam mortem. Alioquin a forma Christi alieni erunt, et christiani non erunt: quod quidem sentitis, sed aperte dicere formidatis. CCIV. JUL. Sed videamus et caetera. Sed non sicut delictum, ita gratia: si enim in umulto magis gratia Dei et donum, in gratia unius hominis Jesu Christi, in plures abundavit . Superari dicit malum delicti copia gratiae; et eorum qui salvantur numerum illis, quos praevaricatione periisse asserit, anteponit. AUG. Jam saepe diximus: non ait, Plures; sed, multos: nec, Magis multos, sed, magis abundavit; quoniam in aeternum victuri sunt, in quos transiit vita Christi; quibus ad tempus nocuit mors in eos transiens per Adam: ecce quomodo multo magis in eos abundavit gratia, quam peccatum. CCV. JUL. Si veritatem Apostoli verbis vindicas, nec eum impudenter putas fuisse mentitum; doce quemadmodum de naturali peccato dicenti haec sententia non incutiat publicae falsi
Abbreviated transcription (Latin):
peccauert̃. qm̃ nulla peccata ꝓͥa cõmi¬
serunt: Regnauit aut in similitu¬
dine p̃uaricationis ade: qͥa licet nulla
ipsi ꝓpͥa peccata cõmiserint: ꝑtinent
tam̃ ad peccatũ ꝑ qđ mors intrauit
inmundum. trahentes similitudi¬
nẽ p̃uaricationis: Non p̃uaricationẽ
peccato proprio ꝑpetrando: s de p̃¬
uaricatore ꝑquem natura humana
tota ẽ uitiata nascendo. Iulianꝰ. Uide
gͦ utrum adhuc dubiũ uel tͥ debeat ẽẽ
qđ dicimus. innocentes uidelicet an¬
te ꝓpͥȩ uoluntatis usum. rude opus
dĩ. non peccasse inadam:qͣndo apło
teste etiam de iniquis qui insimilitu¬
dine p̃uaricationis ade ñ deliquerint
plurimi eẽ doceant᷑. auõ. Iam responsũ
ẽ.: opus ẽ ut taceas. Nam ñ potes nisi
Ille enim & in eos qui ñ peccauerunt.
idest paruulos peccata ꝓpͥa ñ haben¬
tes. dixit tam̃ regnasse mortẽ. insimi¬
litudinẽ p̃uaricationis ade. qui est
forma fucuri: Quia ita xp̃c traicit
in eos iusticiã. sicut adam peceatum:

Expanded text:
peccaverunt, quoniam nulla peccata propria commiserunt? Regnavit autem in similitudine praevaricationis Adae; quia licet nulla ipsi propria peccata commiserint, pertinent tamen ad peccatum per quod mors intravit in mundum, trahentes similitudinem praevaricationis, non praevaricationem peccato proprio perpetrando, sed de praevaricatore, per quem natura humana tota est vitiata, nascendo. CCIII. JUL. Vide ergo utrum adhuc dubium vel tibi debeat esse quod dicimus, innocentes videlicet ante propriae voluntatis usum, rude opus Dei, non peccasse in Adam, quando, Apostolo teste, etiam de iniquis, qui in similitudine praevaricationis Adae non deliquerint, plurimi esse doceantur. AUG. Jam responsum est: opus est ut taceas; nam non potes nisi Ille enim, et in eos qui non peccaverunt, id est, parvulos peccata propria non habentes, dixit tamen regnasse mortem in similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri: quia ita Christus trajicit in eos justitiam, sicut Adam peccatum;
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. Catholici aut̃ qđ eẽ noluistis.
conditam bonam. peccatoq uiciatã.
medico xꝑ̃o indigere ãparuulis usq ad
mortui sunt. Unde manichei separã¬
dum a bono malum sic opinant᷑. ut ex¬
tra sit: Nos uero quãuus malum a bono
intelligentia separemus. ne: id qđ malũ
dicitur aliquam substantiam eẽ credamꝰ:
tam̃ ab eis qui lib̾ant᷑ ñ ita separandum
malum putamus ut extra sit: s incis sa¬
nandum eẽ scimꝰ. ut nonsit. Illi enim
malũ substantia maluͣm dicunt: nos
uitium substantie bonȩ. nullãq sub¬
stantiã quantum int̾ sit attende. et de¬
sine medicum xꝑ̃m sanandis paruu-¬
lis inuidere: ne ira dĩ maneat suꝑ cos
dicentis. reddam peccata patrum in
filios. Illum aspice qui hoc dixit. ds̃ ẽ.
ñ manicheus. Illum aspice qui dixit. ꝑ
hominẽ mors. & ꝑhominẽ resurrectio
mortuoꝵ. Sicut in adam om̃s moriuĩt᷑.
sic & inxp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Apłs xp̃i

Expanded text:
dunt. Catholici autem, quod esse noluistis, dunt. Catholici autem, quod esse noluistis, conditam bonam peccatoque vitiatam, medico Christo indigere a parvulis usque ad ergo omnes mortui sunt . Unde Manichaei separandum a bono malum sic opinantur, ut extra sit: nos vero quamvis malum a bono intelligentia separemus, nec id quod malum dicitur, aliquam substantiam esse credamus; tamen ab iis qui liberantur, non ita separandum malum putamus, ut extra sit; sed in eis sanandum esse scimus, ut non sit. Illi enim malum substantiam malam dicunt; nos vitium substantiae bonae, nullamque substantiam. Quantum intersit attende; et desine medicum Christum sanandis parvulis invidere, ne ira Dei maneat super eos dicentis, Reddam peccata patrum in filios. Illum aspice qui hoc dixit: Deus est, non Manichaeus. Illum aspice qui dixit, Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
doceri In lege aut̃ dĩ p̃scͥptum eẽ. ne
parentum peccata filiis imputentur:
Acꝑhoc eadem auctoritate. contrariũ
eiꝰ idest opinionẽ traducis. cum ma¬
nicheis funditus corruisse. aug̃. Toti¬
ens dicere uera me piget. cũ totiens te
dicere uana non pudeat. Peccata pa¬
trum se reddere infilios ds̃ dicit: pec¬
cata patrum ne reddat infilios. ds̃
quidẽ s homimi dicit. Utrũq apꝓ¬
bandum ẽ: quia utrũq ds̃ dicit᷑.
Iulianꝰ. Ostendicerte ñ nos aliud defen-¬
dere. quãquod primo ratio signat eqͥs¬
simum. Tumetiam ds̃ sua lege confir¬
mat: tercio. non alit̃ quam asserimus.
id qđ fuerat p̃ceptum. cum oꝑis laude
completum: inculcatum est quoq hãc
ueram ẽẽ iusticiam: quã placere sibi
ds̃ etiam p̃cipiendo monstrauit. Ac ꝑ
hoc constitit. nchil amminiculi mani¬
cheam traducem aut mratione aut in
legis testimoniis inuenire. auoꝰ Mani¬
malam: unde omne malum cẽ conten-¬

Expanded text:
doceri. In lege autem Dei praescriptum esse, ne doceri. In lege autem Dei praescriptum esse, ne parentum peccata filiis imputentur . Ac per hoc, eadem auctoritate contrarium ejus, id est, opinionem traducis, cum Manichaeis funditus corruisse. AUG. Toties dicere vera me piget, cum toties te dicere vana non pudeat. Peccata patrum se reddere in filios Deus dicit: peccata patrum ne reddat in filios, Deus quidem, sed homini dicit: utrumque approbandum est, quia utrumque Deus dicit. JUL. Ostendi certe non nos aliud defendere, quam quod primo ratio signat aequissimum, tum etiam Deus sua lege confirmat, tertio non aliter quam asserimus, id quod fuerat praeceptum, cum operis laude completum. Inculcatum est quoque hanc veram esse justitiam, quam placere sibi Deus etiam praecipiendo monstravit. Ac per hoc, constitit nihil adminiculi Manichaeam traducem aut in ratione, aut in legis testimoniis invenire. AUG. Manimalam: unde omne malum esse conten
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ merces augeatur in celis: Quomͦ
aut̃ in hacre de qua nunc agimꝰ. & illud
qđ dicitis & illud qđ dicimꝰ bonum eẽ
possumꝰ crederẽ: cum dicamꝰ nos dm̃
dixisse. reddam peccata patrum in fi¬
lios. Uos aũt qđ p̃cepit homini iudican¬
ti. ne peccata patrum reddat infilios. ita
laudetis: ut qđ ipse se dixit redde tan¬
quam nr̃m arguatis. & tanquã falsum
iniustumq sit imꝓbetis: nec inco uos ñ
nob̾ s dõ refragari calũpniariq sentiatis:
ulianꝰ uerum hactenꝰ mitiore sim fun¬
ctus eloquio. Nunc aut̃ splendor flam¬
meȩ rationis ostendit. malis et bonis.
ꝓ fanis & sacͥs. piis & impiis. iustis et
iniquis. nullũ ẽẽ consortiũ: atq idõ
int̃ p̃cepta & iuidicia dĩ nichil ẽẽ pu¬
gnarũ. Contrarium aũt cẽ. aliena pec¬
cata aliis imputare. & eadem ne impu¬
tentur iubere: Qm̃ dehis duob neces¬
se est ut uno concesso alterum submo¬
ueri: idest uno iusto alterum iniquũ

Expanded text:
nobis merces augeatur in coelis ? Quomodo nobis merces augeatur in coelis ? Quomodo autem in hac re de qua nunc agimus, et illud quod dicitis, et illud quod dicimus, bonum esse possumus credere; cum dicamus nos Deum dixisse, Reddam peccata patrum in filios: vos autem quod praecepit homini judicanti, ne peccata patrum reddat in filios, ita laudetis, ut quod ipse se dixit reddere, tanquam nostrum arguatis, et tanquam falsum injustumque sit improbetis; nec in eo vos, non nobis, sed Deo refragari calumniarique sentiatis? XXXVI. JUL. Verum hactenus mitiore sim functus eloquio: nunc autem splendor flammeae rationis ostendit, malis et bonis, profanis et sacris, piis et impiis, justis et iniquis, nullum esse consortium; atque ideo inter praecepta et judicia Dei nihil esse pugnarum; contrarium autem esse, aliena peccata aliis imputare, et eadem ne imputentur jubere. Quoniam de his duobus necesse est, uno concesso, alterum submoveri, id est, uno justo, alterum iniquum
Abbreviated transcription (Latin):
nimus & mitius. Cur gͦ si creditis &
hoc bonũ ẽẽ qđ dicimꝰ. & illud bonũ
eẽ qđ dicitis: tantis totam italiam fa¬
ctionib cõmouistis : Cur seditiones
romȩ conductis popłis exciatis: Cur
de sumptib pauꝑum saginastis ꝑtotã
pene affricam ȩquoꝵ greges. qͦs ꝓseqͥn¬
te alypio tribunis & centurionisbus
destinãtis : cur matronarũ oblatis ħe¬
ditatib. potestates scłi corrupistis: ut
innos stipula publici furoris arderet:
Cur dissipatis eccłiarum quietem: Cur
religiosi principis tempora ꝑsecutionũ
impietatem macłatis: si ã nob̃ nichil
aliud dicit᷑. quã qđ et iam tubonum
cogeris confiteri: auoꝰ Sicut falsa st̃
crimina quȩ obicis nobis: ita falsa st̃
dogiata quȩ fingitis uob̃. s dicite qͣn¬
tum potestis omne malũ adu̾sus nos. m̃-¬
opusest uob reddere similia maledicta:
& non potius euglio credere atq gaude.
qđ ex istis falsis simis maledictis ur̃is.

Expanded text:
nimus et mitius. Cur ergo si creditis et nimus et mitius. Cur ergo si creditis et hoc bonum esse quod dicimus, et illud bonum esse quod dicitis, tantis totam Italiam factionibus commovistis? Cur seditiones Romae conductis populis excitastis? cur de sumptibus pauperum saginastis per totam pene Africam equorum greges, quos prosequente Alypio tribunis et centurionibus destinastis? cur matronarum oblatis haereditatibus potestates saeculi corrupistis, ut in nos stipula furoris publici arderet? cur dissipastis Ecclesiarum quietem? cur religiosi principis tempora persecutionum impietate maculastis; si a nobis nihil aliud dicitur, quam quod etiam tu bonum cogeris confiteri? AUG. Sicut falsa sunt crimina quae objicis nobis, ita falsa sunt dogmata quae fingitis vobis. Sed dicite quantum potestis omne malum adversus nos, menopus est vobis reddere similia maledicta, et non potius Evangelio credere, atque gaudere, quod ex istis falsissimis maledictis vestris
Abbreviated transcription (Latin):
que a. struere non uales ullomodo. Uis
enuim uideri int̃ se cẽ duo ista contraria:
reddi in filios peccata patrum. & ꝓpec¬
catis patrum filios non ẽẽ pumendos:
quasi ego unum hoꝵ dicam. alterum
ds̃. Surde: utrũq ds̃ dixit. Ergo utrũ¬
q iustum est: quia iustus hoc dixit. S
qđ int̾ se contraria ds̃ non sit locutꝰ
ut intelligas: di iudicis et hominiᷤ uidi¬
cis ꝓdiu̾sitate causarum discerne ꝑ¬
sonas: ita. nec dm̃ quãuis in filios pa¬
trum peccata reddentem reum facies:
nec hominẽ sic iudicare compelles.
S tu duo ista uelut int̃ se contraria. tã¬
ta ꝓlixitate & ꝑplexitate dispucatioĩs
nõn obaliud mͥ obicis: nͥ quia multum
loqueris. & parum sapis. Iul. Siaũt
dixeris utrũq iustum ẽẽ. & qđ nos di¬
cimus & qđ uos. idest & qđ lex sanxit.
& qđ manicheus traducianꝰq confin¬
xit: hic sane rationis ꝑspicuȩ poten¬
tiam cohibentes. benigne iuste conue¬

Expanded text:
quae astruere non vales ullo modo. Vis quae astruere non vales ullo modo. Vis enim videri inter se esse duo ista contraria, reddi in filios peccata patrum, et pro peccatis patrum filios non esse puniendos: quasi ego unum horum dicam, alterum Deus. Surde, utrumque Deus dixit; ergo utrumque justum est, quia justus hoc dixit. Sed quod inter se contraria Deus non sit locutus, ut intelligas, Dei judicis et hominis judicis pro diversitate causarum discerne personas: ita nec Deum quamvis in filios patrum peccata reddentem, reum facies, nec hominem sic judicare compelles. Sed tu duo ista velut inter se contraria, tanta prolixitate et perplexitate disputationis non ob aliud mihi objicis, nisi quia multum loqueris, et parum sapis. XXXV. JUL. Si autem dixeris utrumque justum esse, et quod nos dicimus, et quod vos, id est, et quod lex sanxit, et quod Manichaeus Traducianusque confinxit: hic sane rationis perspicuae potentiam cohibentes, benignius te conve
Abbreviated transcription (Latin):
ultimo conuenire iudicio: refero. utrũ
illam quȩ remansit nr̃am. iustam an
iniustam pudes. Sine dubio. imquam
ꝓnuntiabis. At hȩcꝰ. legis auctoritate
custodienda mandatur. Hidesgͦ unũ
gem dĩ fatearis iniustam. immo ꝑlegẽ
dm ipsum iniquitatis accuses aut certe
ad uocem confugias magistroꝵ tuoꝵ
& dicas legom que ꝑmoysen data est. ã
do tuo ñ fuisse mandatam: Aut si hoc
utrũq ꝓferre ñ audes: traducem peccati
asseri contra legis docum̃ta & p̃cepta fa¬
tearis. Neq enim adeo te desiꝑe posse
credendum est. ut dicasdm̃ iusticiam
quidem in p̃ceptis. iniudiciis uͦ inqui¬
tatem tenert: aut cerce scđm dogna
urm. iniudiciis quidẽ seruare iusticiã:
Preceptis aut̃ iniquitatem docere. Quod
licet suꝑiꝰ egerimus: nunc tam̃ necessa¬
rio repetiumus. au6ꝰ. Odiose repetis:
qđ ociose loqueris. Uacat enuntͥ cas¬
dem tes loquacitate reuoluere.quas ñ
potes asserere ueritate: & dicere sine mͦ.

Expanded text:
ultimo convenire judicio; refero, utrum ultimo convenire judicio; refero, utrum illam quae remansit nostram, justam an injustam putes. Sine dubio iniquam pronuntiabis. At haec legis auctoritate custodienda mandatur. Vides ergo ungem Dei fatearis injustam, imo per legem Deum ipsum iniquitatis accuses; aut certe ad vocem confugias magistrorum tuorum, et dicas legem quae per Moysen data est, a Deo tuo non fuisse mandatam; aut si hoc utrumque proferre non audes, traducem peccati asseri contra legis documenta et praecepta fatearis. Neque enim adeo te desipere posse credendum est, ut dicas Deum justitiam quidem in praeceptis, in judiciis vero iniquitatem tenere; aut certe secundum dogma vestrum, in judiciis quidem servare justitiam, praeceptis autem iniquitatem docere: quod licet superius egerimus, nunc tamen necessario repetivimus. AUG. Odiose repetis, quod otiose loqueris: vacat enim tibi easdem res loquacitate revolvere, quas non potes asserere veritate; et dicere sine modo,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse. quando p̃uaricatricẽ naturã. quã
nouerat inradice quãuis nondum
pullulasset ingermine. scđm inscru¬
tabilem iusticiam suã cũ stirpe dãp¬
nauit. Lib̾aturus ab hac dampnati¬
one qͦs uellet. ꝑ grãm nichilominus
inscrutabilem: quãuis & separatim
taminuentib filiis. peccata separatim
uiuentiũ reddidit patrum. Qdlicere
iudicanti homini noluit quia nouit ipse
cut hec ipsa faciat qñ fac̃ id aut huma¬
geamus locum: constitit nempe iui¬
sticiã dõ adherere ñ posse:. Consticit
etiam abipso eẽ p̃scͥptum. ne obsint fi¬
liis peccata generantum. Asseruit qͥdẽ
ipsa p̃cipientis dignitas: iniustum id
eẽ qđ ꝓhibet. Porro ut agamꝰ tecum
libalius: respondendi tribuo faculta¬
tem. De his duab opinionib quas
supra cõminus posui. idc̃. ut impucer¬
tur peccata parentum filiis uel non
imputent᷑. quã putas crediiusticiam
debere: Si dixeris tuã quãuis etiam

Expanded text:
ipse, quando praevaricatricem naturam quam ipse, quando praevaricatricem naturam quam noverat in radice, quamvis nondum pullulasset in germine, secundum inscrutabilem justitiam suam cum stirpe damnavit, liberaturus ab hac damnatione quos vellet, per gratiam nihilominus inscrutabilem: quamvis et separatim tibus filiis peccata separatim viventium reddidit patrum: quod licere judicanti homini noluit; quia novit ipse cur haec ipsa faciat quando facit, id autem humageamus locum: constitit nempe injustitiam Deo adhaerere non posse, constitit etiam ab ipso esse praescriptum, ne obsint filiis peccata generantium. Asseruit quidem ipsa praecipientis dignitas, injustum id esse quod prohibet. Porro, ut agamus tecum liberalius, respondendi tribuo facultatem de his duabus opinionibus, quas supra cominus posui, id est, ut imputentur peccata parentum filiis, vel non imputentur; quam putas credi justitiam debere? Si dixeris tuam quamvis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd gͦ mali fides tua complectatur:. Ex¬
pende. Hanc iniquitatẽ dõ admoues.
quemeternum & piũ et iustum fatem̃:
quã nec suꝑbia purpurati. nec dolor cõ¬
misit orbati. auoꝰ. Amassias homo fuit.
cuiñ licebat iudicare deoccultis que
nosse non poterat: idõ p̃ceptum quod
datum est homini. in uidicio suo tenu¬
it: ut ꝓpeccato parentum ñ occideret
filios. Peccatum aũt̃. tam magnum
ut ũterẽt in naturam. qđ ꝑ unũ homi¬
nem intrauit inmundum. sine quo
nullus homo nascit᷑. quomͦ posset ab
hominib uindicari. qndoquidem ita
in om̃s homines cum morte ꝑtransiit.
ut ei sua pena sit comes usq ad interi¬
tum sempit̃num: nͥ uͥ grã diuina genc
rationẽ regeneratione sanauĩt. Hoc gͦ
addĩ iudicium ñ ad hominum ꝑtinet:
sicut alia multa. de quib homines
alit̃ mandauit homini. parentes et
filios iudicandos iam separatim ꝓͥa
uicia habentes. alit̃ aũt iudicauit

Expanded text:
Quid ergo mali fides tua complectatur exQuid ergo mali fides tua complectatur expende: hanc iniquitatem Deo admoves, quem aeternum et pium et justum fatemur, quam nec superbia purpurati, nec dolor commisit orbati. AUG. Amessias homo fuit, cui non licebat judicare de occultis, quae nosse non poterat: ideo praeceptum quod datum est homini in judicio suo tenuit, ut pro peccato parentum non occideret filios. Peccatum autem tam magnum, ut verteret in naturam, quod per unum hominem intravit in mundum, sine quo nullus homo nascitur, quomodo posset ab hominibus vindicari, quandoquidem ita in omnes homines cum morte pertransiit, ut ei poena sua sit comes usque ad interitum sempiternum, nisi ubi divina gratia generationem regeneratione sanaverit? Hoc ergo ad Dei judicium, non ad hominum pertinet, sicut alia multa, de quibus homines aliter mandavit homini parentes et filios judicandos jam separatim proprias vitas agentes, aliter autem judicavit
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ qm̃ causam in absoluco positam
iuuat ctiam legis diuine confirmare
suffragiis: in hereamꝰ huic loco:. in quo
quicũq sana mente consticerit. ꝑpre¬
rupta questionum p̃sentiũ errare non
sinitut. Acquiescis gͥ annuntia tor
naturalis mali. p̃scriptum ẽẽ legedĩ. ne
filii puniant᷑ inpeccatis parentũ: Agno¬
scis etiam. ñ alit̃ hoc p̃ceptum ab illo
popłõ incellectum fuisse. quã ãnobis
nunc obseruandum defenditur: Et
idõ regem amasiam p̃ceptis dĩ obedi¬
entem. indignationẽ quã de patris
sui int̾nitione concẽꝑat. laudabili
dĩ refertur fecisse legem. cõm̃dat᷑ꝙ obe¬
disse uoluntati dm̃. s tam̃ infuscatus
uanitatis reliquiis ñ tacct᷑: & ostendit᷑
deuotionẽ dauid patris sui imitatus
non ẽẽ. Hic tam̃ ab illa generis suiscĩta¬
te degenerans. tenuit iniudicio cõm̃¬
datam diuina lege iusticiam: tantum
reuerentia ꝑspicuc insquitatis ualebat.

Expanded text:
tamen quoniam causam in absoluto positam tamen quoniam causam in absoluto positam juvat etiam legis divinae confirmare suffragiis, inhaereamus huic loco, in quo quicumque sana mente constiterit, per praerupta quaestionum praesentium errare non sinitur. Acquiescis igitur, annuntiator naturalis mali, praescriptum esse lege Dei, ne filii puniantur in peccatis parentum. Agnoscis etiam, non aliter hoc praeceptum ab illo populo intellectum fuisse, quam a nobis nunc observandum defenditur. Et ideo regem Amessiam praeceptis Dei obedientem, indignationem, quam de patris sui internecione conceperat, laudabili Dei refertur fecisse legem; commendaturque obedisse voluntati Domini: sed tamen infuscatus vanitatis reliquiis non tacetur, et ostenditur devotionem David patris sui imitatus non esse: hic tamen ab illa generis sui sanctitate degenerans, tenuit in judicio commendatam divina lege justitiam, tantum reverentia perspicuae aequitatis valebat.
Abbreviated transcription (Latin):
onis admittit: Non potest eẽ unus
homo simul & natura bonus & uicio
malus: qd tam̃ ẽẽ posse clamat ueritas.
nec tu negas: & contra dialecticam tuã
testis etiã ipse ꝓduceris: cum sicut seres
habet. horum duoꝵ quȩ contraria cẽ
ñ ambigis. alterum tribinis conditori
hominis. alterum uoluntati. Erubes¬
cat gͦ dialectica tua: & sicut tu de com¬
munione. ita & ipsa decatholicorum
disputatione discedat. Si aut̃ qđ opta¬
mus turedire uolueris: foris ipsa rema¬
neat. Iuł. Adcausam itaq referant᷑
exempla ut parentum peccata filiis
imputentur. & parentum peccata filiis
non imputentur: Non pocest hoc u¬
trũq contrarium. parit̃ iustum pto¬
bari. S iusticia ẽ. generantũ sobolem
ream teneri. necesse est ut iniusticia sit.
si ꝓpt̃ ẽadem peccata. rea ẽẽ ñ eẽ dicat᷑:
Et sicut bonum ẽ iuste p̃ciꝑe. ita malũ
ẽ iniuste quicquã iubere. Et quamuis
res ꝑspicua argum̃tando leuior fiat:

Expanded text:
onis admittitur, non potest esse unus onis admittitur, non potest esse unus homo simul et natura bonus, et vitio malus: quod tamen esse posse clamat veritas; nec tu negas, et contra dialecticam tuam testis etiam ipse produceris, cum sicut se res habet, horum duorum quae contraria esse non ambigis, alterum tribuis Conditori hominis, alterum voluntati. Erubescat ergo dialectica tua, et sicut tu de communione, ita et ipsa de Catholicorum disputatione discedat: si autem, quod optamus, tu redire volueris, foris ipsa remaneat. XXXIII. JUL. Ad causam itaque referantur exempla. Ut parentum peccata filiis imputentur, et parentum peccata filiis non imputentur, non potest hoc utrumque contrarium pariter justum probari: sed si justitia est, generantium sobolem ream teneri; necesse est ut injustitia sit, si propter eadem peccata rea non esse dicatur. Et sicut bonum est juste praecipere, ita malum est injuste quidquam jubere: et quamvis res perspicua argumentando levior fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam̃ infusa nigredine. ex contrariis
mediocrit temperatus. Facilius gͦ resdi¬
lise &e contrarie negari possunt parit̃:
quam parit appbari. Ista aũt contraria
que medium non habent. ut puta bo¬
num et malũ. iustum et iniustum. in¬
nocentia et reatus. ut uno tempore in
unum atq idem conuienire non posst̃.
ita necesse est. ut altero eoꝵ posito. alte¬
rum denegetur. Idest ut uel preceptũ uel
consiliũ uł adium̃tum. ñ potest simul
in uno tempore & iustum et iniustũ eẽ
ita & homo: non potest uno eodẽq tꝑ̃re
& reus & innocens. & bonꝰ & malus eẽ.
auoꝰ. Nemo querit cuiꝰ fuerit coloris
golias: s tu queris ut insidieris quib te
colorib u̾si pellis in uoluas. Si dialecti¬
ca ista quȩ te ñedificat s inflat. Et
ridiculum qm̃ iactanticulum facit. si
hec inquam dialectica quȩ asserit u¬
nũquẽq bonum & malum simul esse
non posse. ad leges xp̃iane disputati¬

Expanded text:
nec tamen infusa nigredine, ex contrariis nec tamen infusa nigredine, ex contrariis mediocriter temperatus. Facilius ergo res diversae et contrariae negari possunt pariter, quam pariter approbari. Ista autem contraria, quae medium non habent, ut puta bonum et malum, justum et injustum, innocentia et reatus, ut uno tempore in unum atque idem convenire non possunt, ita necesse est ut altero eorum posito, alterum denegetur: id est, ut vel praeceptum, vel consilium, vel adjumentum, non potest simul in uno tempore et justum et injustum esse; ita et homo non potest uno eodemque tempore et reus et innocens, et bonus et malus esse. AUG. Nemo quaerit cujus fuerit coloris Golias: sed tu quaeris, ut insidieris, quibus te coloribus versipellis involvas. Si dialectica ista, quae te non aedificat, sed inflat, et ridiculum, quoniam jactanticulum, facit; si haec, inquam, dialectica, quae asserit unumquemque bonum et malum simul esse non posse, ad leges christianae disputati
Abbreviated transcription (Latin):
s medio carent: cuenire potest. Note di¬
aleticis ressunt. s ꝓpt̾ lectorem disci¬
plinȩ huiꝰ exꝑtem aliqͦđ id reseremus
exemp lo. aug̃. Ita queris unde libros
loquacissimosꝰ impleas. ut etiã diale¬
cticam uͥ ñ opus ẽ lectores eoꝵ docere
coneris: Non cogitans quomͦ abiciat
xp̃i ȩccl̃ia dialecticum. quẽ cernit here-¬
ticum. Quis enim te id agere non intel¬
ligat. ut in sapientia ũbi euacues cru
golias quo fuerit dffectus colore. Et u¬
nus cum nigrum. alt̃ candidum fuisse
confirmet. Diuĩsa hȩc opinio. potest
utraq fassa: utraq autem uera ẽẽ non
potest. Non em̃ potest uerũ eẽ nigrum
illũ fuisse. si candidus fuit semꝑ: aut
candidum fuisse. si nger om̃i ętate per¬
mansit. Hec gͦ utraq opino que simul
uera ẽẽ ñ potest. simul falsa ec̃ hoc mͦ
potest: sinec candidus nec niger. s fla-¬
uus ee iꝰ color fuit᷑. uel infracto candore.

Expanded text:
sed medio carent, evenire potest. Notae dised medio carent, evenire potest. Notae dialecticis res sunt: sed propter lectorem disciplinae hujus expertem, aliquo id reseremus exemplo. AUG. Ita quaeris unde libros loquacissimos impleas, ut etiam dialecticam, ubi opus non est, lectores eorum docere coneris; non cogitans quomodo abjiciat Christi Ecclesia dialecticum, quem cernit haereticum. Quis enim te id agere non intelligat, ut in sapientia verbi evacues crucGolias, quo fuerit affectus colore, et unus eum nigrum, alter candidum fuisse confirmet: diversa haec opinio potest utraque falsa, utraque autem vera esse non potest. Non enim potest esse verum, nigrum illum fuisse, si candidus fuit semper; aut candidum fuisse, si niger omni aetate permansit. Haec ergo utraque opinio, quae simul vera esse non potest, simul falsa esse hoc modo potest; si nec candidus, nec niger, sed flavus ejus color fuit; vel infracto candore,
Abbreviated transcription (Latin):
quib tam longis conflictib dimicat᷑.
Idẽ. unum qđ a uob̃. aliud qđ̃a nobis
defenditur : Et ita contraria atq re¬
pugnantia. ut uos ꝑsequendo nͨ dispu-¬
tando. uos furore. nos ratione certemꝰ.
Utraq gͦ pars. distare sibihec & repugnare
consentit. Idest ꝓpt̃ parentum peccata.
puniri filios. & ꝓpt̃ parẽtũ peccata filios
non puniri: Crim̃ naturale ẽẽ. & crim̃
naturale noneẽ: It parentum peccata
filiis imputentur dĩ lege p̃scribi: & ut
non imputent᷑ parentum peccata filiis.
dĩ lege p̃scribi. Has opiniones contra
semet sententiasq bellantes. parit̃ ueras
non posse cẽ:manifestum est. Nam et
disputationis eruditȩ regulis indicat᷑.
cum de rebus incertis in opinio duplex
nascitur. utrãq falsã eẽ posse: utrãq
ueram eẽ non posse. Qđ quidem in spe¬
tiebus diũsis & quȩ medium habere
dicunt᷑. non tam̃ in his que contraria sc̃

Expanded text:
quibus tam longis conflictibus dimicatur, quibus tam longis conflictibus dimicatur, id est, unum quod a vobis, aliud quod a nobis defenditur; et ita contraria atque repugnantia, ut vos persequendo, nos disputando, vos furore, nos ratione certemus. Utraque ergo pars distare sibi haec et repugnare consentit, id est, propter parentum peccata puniri filios, et propter parentum peccata filios non puniri: crimen naturale esse, et crimen naturale non esse: ut parentum peccata filiis imputentur, Dei lege praescribi; et ut non imputentur parentum peccata filiis, Dei lege praescribi. Has opiniones contra semet sententiasque bellantes pariter veras non posse esse manifestum est. Nam et disputationis eruditae regulis indicatur, cum de rebus incertis opinio duplex nascitur, utramque falsam esse posse, utramque veram esse non posse. Quod quidem in speciebus diversis, et quae medium habere dicuntur; non tamen in his quae contraria sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dicium ds̃ hominum uoluit ẽẽ non
suum: qui dixit. reddam peccata patrũ
infilios. Qđ etiam ꝑhominem fecit.
quando ꝑiħmnaue. non solum achar
s etiam fiuios eius occidit: Hel ꝑeundẽ
popłi sui ducẽ. filios chanancoꝵ etiã
paruulos. nondum parentum peccata
suis morib imitatos. cum eisdem tam̃
parentib ut ꝑirent ñ in uista utiq se¬
ueritate dampnauit. Noligͦ loqͣciter
& manit multiplicare tua scͥpta. s scͥp¬
turam dĩ diligenter attende. Ne quod
inuna ciꝰ parte aꝑuisse te pitas. clau¬
sum contra te in altera inuenias.
gis duob sacris testib legi quȩ in deu¬
terononno continetur. & hystorie que
regum facta complectitur. ꝓ dĩ honore
crederetur: quomͦ iudicari uellet. ipse
p̃scͥpsit : Quomodo qđ mandauerat ac¬
cipi deberet. scđdm legem eiꝰ iudicia ꝓlata
testant᷑: & dubitatur adhuc. traducem
peccati scͥpturarum ꝓbari auctoritate
ñ posse Certe sunt ista contraria. pro

Expanded text:
dicium Deus hominum voluit esse, non dicium Deus hominum voluit esse, non suum, qui dixit, Reddam peccata patrum in filios . Quod etiam per hominem fecit, quando per Jesum Nave, non solum Achar, sed etiam filios ejus occidit : vel per eumdem populi sui ducem, filios Chananaeorum etiam parvulos, nondum peccata parentum suis moribus imitatos, cum eisdem tamen parentibus ut perirent, non injusta utique severitate damnavit . Noli ergo loquaciter atque inaniter multiplicare tua scripta; sed scripturam Dei diligenter attende, ne quod in una ejus parte aperuisse te putas, clausum contra te in altera invenias. gis duobus sacris testibus, legi quae in Deuteronomio continetur, et historiae quae Regum facta complectitur, pro Dei honore crederetur? Quomodo judicari vellet, ipse praescripsit: quomodo quod mandaverat accipi deberet, secundum legem ejus judicia prolata testantur. Et dubitatur adhuc traducem peccati Scripturarum probari auctoritate non posse? Certe sunt ista contraria, pro
Abbreviated transcription (Latin):
hoc adõ imꝑatũ qđ asserimꝰ. claruit. &
quamuis sententie ipsus aꝑta & intel¬
lectui om̃ium conciliata germanitas.
nullius in se neuu obscuritatis admi¬
serit: tam̃ netu ad ingenii nr̃i confugi
citi.quẽ admodum sit lex intellecta do¬
ccamꝰ. Legimꝰ in libro quarto regnoꝵ.
deamessia filio ioas regis iuda. Factũ
ẽ inquit postquam stabilitum est re¬
gnũ inmanibus eiꝰ: occidit pueros su¬
os. qui occiderant patrem suũ. s filios
eoꝵ non occidit: scđm testamentum
legis dm̃i quo p̃ceptum ẽ. ñ morientur
patres ꝓfiliis. nec filii ꝓpatrib. Uides.
quemadmodũ ẏstorię fides iusticiam
regis iudicantis ostendit: Qui quã¬
uis fuisset deuotus: tam̃ qm̃ claudicas¬
se animo inñnullis refertur: ad iudicii
ciꝰ confirmationẽ. cõmemorate legis
dĩ accessit auctoritas. Ne enim parũ
haberet pondis factum hoc considãti¬
onc facientis: scdm legem et testam̃tũ
dĩ cõm̃dat᷑ impletum. Auõ. Hoc ui¬

Expanded text:
hoc a Deo imperatum quod asserimus, claruit. Et quamvis sententiae ipsius aperta et intellectui omnium conciliata germanitas nullius in se naevum obscuritatis admiserit: tamen ne tu ad ingenii nostri confugiaciti, quemadmodum sit lex intellecta doceamus. Legimus in libro quarto Regnorum, de Amessia filio Joas regis Juda: Factum est, inquit, postquam stabilitum est regnum in manibus ejus, occidit pueros suos qui occiderant patrem suum; sed filios eorum non occidit, secundum testamentum legis Domini, quo praeceptum est, Non morientur patres pro filiis, nec filii pro patribus . Vides quemadmodum historiae fides justitiam regis judicantis ostenderit: qui quamvis fuisset devotus; tamen quoniam claudicasse animo in nonnullis refertur, ad judicii ejus confirmationem, commemoratae legis Dei accessit auctoritas. Ne enim parum haberet ponderis factum hoc consideratione facientis, secundum legem et testamentum Dei commendatur impletum. AUG. Hoc ju
Abbreviated transcription (Latin):
mut. Ep̃s ẽ catholicus: ñ manicheus
aut pelagiꝰ. aut pelagianus hereticus.
Qua ꝓpt̃ qm̃ peccatum oꝑis punit et ho¬
moͬ Peccatum aũt originus ñ nisi ds̃. idõ
ds̃ cum sedicat peccata patrum reddere
in filios: p̃cipit tam̃ homini. ne ꝓpeccatis
patrum dampnet & filios. Discerne di¬
uina & humana udicia: & inuenies int̃
ne forte existat quiꝰusꝙ adeo obstypus.
ut ꝑspicuis sibi uelit sententiis appro¬
bari dm̃ uidelicet & ñ alit̃ iudicare
quã iudicari imꝑauit: qđ quidem est
contentionis nefande : tam̃ qm̃ uerica¬
ti arma suppedicant ad omnẽ docum̃¬
torum sacietatẽ. id ipsũ ostenderet te¬
stes acerrimos non pigebit. Impletꝰ
Factus ẽ sermo dñi ad medicens. filiho¬
minis. quid uob parabolam istam in¬

Expanded text:
us est catholicus, non Manichaeus, aut Pelagius, aut Pelagianus haereticus. Quapropter quoniam peccatum operis punit et homo, peccatum autem originis nonnisi Deus: ideo Deus, cum se dicat peccata patrum reddere in filios, praecipit tamen homini ne pro peccatis patrum damnet et filios. Discerne divina et humana judicia, et invenies inter ne forte existat quis usque adeo obstipus, ut perspicuis sibi velit sententiis approbari, Deum videlicet non aliter judicare, quam judicari imperavit; quod quidem est contentionis nefandae: tamen quoniam veritati arma suppeditant ad omnem documentorum satietatem, in id ipsum ostendere testes acerrimos non pigebit. Impletus Factus est sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
contaminauit. & m̃dicum & pauꝑem
dep̃ssit. & rapinam rapuit. & pignus
non reddidit. & insimula chra
posunt oculos suos. & iniquitatẽ
fecit. cum usura dedit. & suꝑ abundã¬
tiam accepit: hic uita non uiuet. Om̃s
iniquitates istas fecit. morte morietur:
sanguis eius suꝑ ipsum erit. Si autẽ
genuerit filiũ. & uiderit omĩa peccata
patris sui quȩ fecit. & timuerit. & non fe¬
cerit scđm ista in montib ñ manducauit.

Expanded text:
contaminavit, et mendicum et pauperem contaminavit, et mendicum et pauperem depressit, et rapinam rapuit, et pignus non reddidit, et in simulacra posuit oculos suos, et iniquitatem fecit, cum usura dedit, et superabundantiam accepit: hic vita non vivet; omnes istas iniquitates fecit, morte morietur, sanguis ejus super ipsum erit. Si autem genuerit filium, et viderit omnia peccata patris sui quae fecit, et timuerit, et non fecerit