comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ipse largit᷑. Ido autem arbores balsami
uineas appellat. qr ĩ uinears morem extolluĩt
q̃ sine ãminiclis se ipse sustinent. Qͥppe tuti
similiores qm myrto: ꝑpetua coma insignes.
ꝓceritas intbina cubita subsistit. Sem̃ tino
ꝓximum gustus: colore rufum: ramꝰ crassior
qm myrto. Quȩ c̃to anni tp̃r balsamum su¬
dant. S ⁊ agͥcole uͥgulta eoꝵ acutis lapi¬
dib siue osseis solent incidere cultellis lla
ferri tactꝰ ledit. ꝑ qͣs incisiones emanat sucꝰ
odoris eximii.⁊ lacͥmis pulchre rorantib
mum noĩat᷑. Opo enĩut diximꝰ g̾ẽe: cau̾na
nuncupat᷑. Singłarumq arbors largior
uena: ter oibꝰ ꝑcutit᷑ estibꝰ. Precipue autem
lacͥme gr̃a. scd̃a semini. t̾cia cortici. mimma
carne. s plenꝰ gr̃e ⁊ ũtutis apparens: uulnã
est ꝓpt̃ iniqͥtates nĩas: ac de suis uulm̾bꝰ uitȩ
nob ⁊ salutis sacram̃ta ꝓfudit. Unde ⁊ ipse
stico.Iqͣsi balsamum ñ mretum. odor m̃s. Mi¬

Expanded text:
tibus ipse largitur. Ideo autem arbores balsami vineas appellat, quia in vinearum morem extolluntur, quae sine adminiculis seipsae sustinent, quippe viti similiores quam myrto, perpetua coma insignes proceritas intra bina cubita subsistit, semen vino proximum gustu, colore rufum, ramus crassior quam myrto, quae certo anni tempore balsamum sudant, sed et agricolae virgulta eorum acutis lapidibus sive osseis solent incidere cultellis, nam ferri tactus laedit. Per quas incisiones emanat succus odoris eximii, et lacrymis pulchre rorantibusmum nominatur; ope enim, ut diximus, Graece caverna nuncupatur; singularumque arborum largior vena ter omnibus percutitur aestibus: praecipua autem lacrymae gratia, secunda semini, tertia cortici, minima carne, sed plenus gratiae et virtutis apparens « vulneratus est propter iniquitates nostras, » ac de suis vulneribus vitae nobis et salutis sacramenta profudit. Unde et ipse, t quasi balsamum non mistum odor meus. » Mi
Abbreviated transcription (Latin):
buit. Qi b̃n cẽ inuineis engaddi ẽẽ memo¬
rat᷑. Namq ĩ uineis engaddi ut p̃fati sumꝰ
balsamũ gignit᷑. qͦd ĩ cͥsine ꝯfectione liqͥr
oliue admisceri: apontificali bndict̾ione so¬
let ꝯsecͣri: qͣtinꝰ fideles õs cum ĩpositione ma¬

Expanded text:
buit. Qui bene etiam in vineis Engaddi esse memobuit. Qui bene etiam in vineis Engaddi esse memoratur. Namque in vineis Engaddi, ut praefati sumus, balsamum gignitur, quod in chrismae confectione liquori olivae admisceri, a pontificali benedictione solet consecrari, quatenus fideles omnes cum impositione ma
Abbreviated transcription (Latin):
liores cȩt̾is uinee nascunt᷑. utpote de qͥbus
liquor ñ uini. s opobalsami defluit: ita di¬
lectꝰ m̃s mͥ specialiᷤᷤ ẽ p̃ oĩbꝰ caritate conerꝰ:
ad̾o ut nulla me cat᷑a ab eiꝰ affect̾u diuelle¬
re possit. Typice aut̃ qͦm myrra ꝓpt̾ amari¬
tudinem. ẽ enĩ qͣntum medendis infirmita¬
tibus salubͥs. t̃m gustu amara. tͥsticiam do¬
minice passionis sig̃cat: uͥ ipse ⁊ myrratũ
umũ a militib accepit bibendum. ⁊ sepeli¬
endus a discipłis myrra ꝑunctꝰ ẽ. ut p̃dix¬
mitis. Ita botrꝰ ñ inꝯgrue resurrect̾ionis gax¬
dium denunciat. Uinũ enim. lȩtificat cor ho
ne: qͥ fuerat fasciełs myrre in passione. Merito
int̾ ub̃a commorat᷑ sponse: qr idem inbotrũ
ũsꝰ ẽ uinee. Ido scã eccłia memoriã dĩce mor¬
tis nunqͣm fuo de corde deponit: qr ipse qͥ po
a morte resurrex̃: atq e uestigia ipsiꝰ seq̃nt.
pꝰ angorem mortis resurgendi exemplumtri¬

Expanded text:
liores caeteris vineae nascuntur, ut pote de quibus liores caeteris vineae nascuntur, ut pote de quibus liquor non vini, sed opobalsami defluit, ita dilectus meus mihi specialis est prae omnibus charitate connexus, adeo ut nulla me creatura ab ejus affectu divellere possit. Typice autem quomodo myrrha propter amartitudinem est enim quantum medendis infirmitatibus salubris, tantum gustu amara tristitiam Dominicae passionis significat; ubi ipse et myrrhatum vinum a militibus accepit bibendum, et sepeliendus a discipulis myrrha perunctus est, ut praediximus, ita botrus non incongrue resurrectionis gaudium denuntiat. Vinum enim laetificat cor homsurrectione, qui fuerat fasciculus myrrhae in passione. Merito inter ubera commoratur sponsae, quia idem in botrum versus est vineae. Ideo sancta Ecclesia memoriam Dominicae mortis nunquam suo de corde deponit, quia ipse qui a morte resurrexit, atque ei vestigia ipsius sequenti, post angorem mortis resurgendi exemplum tri
Abbreviated transcription (Latin):
oleo. uł melle. S sineerꝰ ꝓbat᷑ a melle: si cum
lact̾e coagulau̾it. Ab oleo: si instillatꝰ aq̃ aut
admixtꝰ. facile fu̾it resolutꝰ. Pret̾ea. ⁊ si lanee ue¬
stes ex ipso pollute. ñ macłant᷑. Adult̾atꝰ qͥdem
neq cum lacte coagulat: ⁊ ut oleum in aqua
suꝑnatat. ⁊ uestem macłat. Balsama autensi
pura fu̾nt tantam uim hñt: ut si sol excandu¬
erit. sustinere ĩ manu ñ possint. Huiꝰ gͦ liqͦ¬
ris hoc ẽ balsami. mistice m̃tio fit ĩ cantico
canticoꝵ: dicente sponsa de sponso. Dũ eẽt
rex ĩ recubitu suo: nardꝰ mea dedit odorem
suum. fascicłs myrre dilectꝰ m̃s mͥ: inter
ub̃a mea cõmorabit᷑. Botrꝰ cypͥ dilectꝰ m̃s mͥ.
in uineis engaddi. Iqͥdem huiꝰ ultimi u̾sicłi.
iucta suꝑficiem litt̾ę. hic sensꝰ ẽ. Sic̃ insuila
cyprꝰ maiores eȩt̾is t̃ris botros gignere solet:
⁊ sic̃ in ciuitate iudee q̃ uocat᷑ engaddi. nobi¬

Expanded text:
oleo vel melle; sed sincerus probatur a melle, si cum oleo vel melle; sed sincerus probatur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus; praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent, ut si sol excanduerit, sustineri in manu non possint. Hujus ergo liquoris, hoc est, balsami mystice mentio fit in Cantico canticorum, dicente sponsa de sponso: « Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum. Fasciculus myrrhae dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabitur. Botrus Cypri dilectus meus mihi, in vineis Engaddjuxta superficiem litterae hic sensus est: Sicut in insula Cyprus majores caeteris terris botros gignere solet, et sicut in civitate Judaeae quae vocatur Engaddi nobi
Abbreviated transcription (Latin):
undiq rupium ⁊ scopulor ẽ regio circum¬
septa mummine: congruit m̾itis eoꝵ de
qͥbꝰ loquit᷑ ꝑ parabolam dñs. Homo erat
pat̾familias qͥ plantauit uineã:⁊ sepem cir¬
cum dedit ei. Pantauit nanq ȩccłiã dñs
p̃ceptis uite instituendo: ⁊ ei sepem eircum¬
dedit. custodia suȩ ꝓtectionis eam undiq
ne a pͣuis uł sp̃itibꝰ uł hõibꝰ ext̾minari pos¬
sit tutando. Et qͣsi bals amum ñ mixtum.
regionem romam potiti sunt: ⁊ laties umiꝰ
collibꝰ ꝓpagata ẽ. Styrpe similis uits. foliis simił
rute: s albioribꝰ. sẽpq manentibꝰ. Arbor autem
balsamum: lignum eiꝰ: erilobalsamũ dr. fruc¬
tuis siue sem̃: carpobalsamũ. Sucꝰ. opobalsamũ.
Qͦd ido cũ adiectione sig̾cat᷑: eo qͦd ꝑcussꝰ fer
reis uinclis corter ligni ꝑ caĩmaᷤᷤ eximii odoris
gutta distulat. Cau̾na enĩ g̾eosermone ope
dr. Cuiꝰ guttã adult̾ant: ad mixto cyprino

Expanded text:
undique rupium et scopulorum est regio circumundique rupium et scopulorum est regio circumsepta munimine, congruit meritis eorum de quibus loquitur per parabolam Dominus: « Homo erat paterfamilias, qui plantavit vineam, et sepem circumdedit ei . » Plantavit namque Ecclesiam Dominus praeceptis vitae instituendo; et ei sepem circumdedit, custodia suae protectionis eam undique, ne a pravis vel spiritibus vel hominibus exterminari posset, tutando. « Et quasi balsamum non mixtum regione Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est. Stirpe similis vitrutae, sed albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum eius xylobalsamum dicitur, fructus sive semen carpobalsamum, sucus opobalsamum. Quod ideo cum adiectionreis vinculis cortex ligni per cavernas eximii odoris gutta distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur, cujus guttam adulterant admixto cyprino
Abbreviated transcription (Latin):
dimidiũ. Attollunt᷑ colles alti decurrunt¬
q.⁊ ĩ plana arbores sponte nate t̾ram argil¬
tura ⁊ loco thuris sĩt dicta: q̃ pene omnia
ꝯgruunt: maxime qͦd regioin qͣ nascit᷑ mi¬
sterium cognominat᷑. Nã qͦd arbores spon¬
te nascunt᷑ apte ꝯpetit eis. quorũ sũma uͥtꝰ
ñ coacta legalibꝰ edict̾is. s oblatione uolun¬
taria solet ẽẽ miranda: dicente dño. Si uis
ꝑfectꝰ eẽ: uade uende. ⁊ cet̾a. Qͦd incisis ar¬
boribꝰ thuris lacͥma ꝓfluit: qͥd nͥ cõpunctio¬
nem humiliũ corde. de qͣ pura or̾o ac fletibꝰ
dulcorata gen̾ari solet indicat: qͦd habet
fontes raros s itͦsos. ꝯuenit eis de quorum
uentre fluunt sic̃ dic̃ scͥptura. flumina aq̃
uiue: hoc ẽ dona doctͥne sp̃italis emanent:
ce iam mundanis ꝓximoꝵ mentibꝰ accõmo¬
da. Hitrumnãq ⁊ medendis infirmitatibꝰ.
⁊ abluendis sordibꝰ ẽẽ solet aptissimum. qͦd

Expanded text:
dimidium. Attolluntur colles alti, decurruntdimidium. Attolluntur colles alti, decurruntque et in plana arbores sponte natae; terram argiltura et loco thuris sint dicta, quae pene omnia tutibus congruunt, maxime quod regio in qua nascitur mysterium cognominatur. Nam quod arbores sponte nascuntur, apte competit eis quorum summa virtus non coacta legalibus edictis, sed oblatione voluntaria solet esse miranda, dicente Domino: « Si vis perfectus esse, vade, vende, » etc. . Quod incisis arboribus thuris lacryma profluit, quid nisi compunctionem humilium corde, de qua pura oratio ac fletibus dulcorata generari solet, indicat? Quod habet fontes raros sed nitrosos, convenit eis de quorum ventre fluunt, sicut dicit Scriptura, flumina aquae vivae , hoc est dona doctrinae spiritalis emanat, etiam mundandis proximorum mentibus accommoda. Nitrum namque et medendis infirmitatibus, et abluendis sordibus esse solet aptissimum; quod
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt ⁊ folio lauri simili. sucum amigdale
mͦ cmittens. Q b̾ anno colligit᷑: autunno ⁊
uere. S autunnali collectione p̃parantur
arbores incisis corticibꝰ. in flagrantissimo
estatis feruore: ac ꝓsiliente spuma pingui.
que concreta densat᷑ uͥloci nat᷑a poscat. te¬
gete palmea excipiente. qͦd ĩ arbore hefit
ferro depect̾it᷑. ido corticosũ uidet᷑ purissi¬
mum hoc ⁊ candidum thꝰ ẽ. Sccła uinde¬
mia uere. eadem hyeme corticibꝰ incisis:
rubrum hoc exit nec comparandũ pͥori cre¬
ditur. ⁊ nouelle arboris candidiꝰ ẽẽ. s uet̾is
odoratiꝰ qͦd ex eo rotunditate guite pepen¬
dit mascłm tiocamꝰ. Regio thurifera sari¬
ua nuncupat᷑. qͦd sig̃care g̃cimist̾ium dic̃t
undiq rupibꝰ inuia.⁊ a dextra scopulis ma¬
ri inaccessa. Euehit᷑ uno tramite angusto
siluarum: longitudo ẽ centum milia pas¬
suum suie ut tͣdunt aliqͥ.lxxx. latitudo

Expanded text:
aiunt, et folio lauri similis, succum amaygdalae aiunt, et folio lauri similis, succum amaygdalae modo emittens, qui bis anno colligitur, autumno et vere; sed autumnali collectione praeparantur arbores incisis corticibus in flagrantissimo aestatis fervore, ac prosiliente spuma pingui, quae concreta densatur ubi loci natura poscat tegete palmea excipiente; quod in arbore haesit ferro depectitur; ideo corticosum videtur purissimum; hoc et candidum thus est. Secunda vindemia vere; eadem hieme corticibus incisis rubrum hoc exit, nec comparandum priori. Creditur et novellae arboris candidius esse, sed veteris odoratius: quod ex eo rotunditate guttae pependit masculum vocamus. Regio thurifera Sarvia nuncupatur: quod significare Graeci mysterium dicunt, undique rupibus invia et a dextra scopulis mari inaccessa. Evehitur uno tramite angusto; silvarum longitudo est centum millia passuum, sive, ut tradunt aliqui, octoginta latitudo
Abbreviated transcription (Latin):
simum puluerẽ aromata uniu̾sa cont̾mus:
cũ bona nr̃a qͣsi ĩ pilo cordis occulta discussio¬
ne tundimꝰ.:⁊ siueracit bona sint subtiliter
rec̾ctamꝰ. Aromata gͦ in puluerẽ redigere ẽ.
uͥtutes recogitando terere:⁊ usq ad subtilita¬
tem occulte examinationis reuocare. Et no¬
bona nr̃a ueracit̾ ĩ ꝯspectu iudicis placent:
cum ħ mens subtiliꝰ recogitando conterit:
i qͣsi de aromatib puluerem reddit. ne gͦs¬
sum durumq sit qͦd agit᷑: ne ⁊̃ si hoc arta
retetationis manꝰ ñ cõminuat odorem de se
subtiliꝰ ñ asꝑgat. Et qͣsi libanꝰ ñ incisꝰ. uapo¬
raui habitationẽ meã. Libanꝰ si hebream se¬
quamur ethimologiam. candor int̾p̾tat᷑:
si g̾cam thꝰ. Deniq in cantico canticoꝵ uͥ
legimꝰ nos ad collem thuris. qͥdam codiceᷤ
habent ad collem libani. Utrumq aut̃
nom̃ uͥtutis. industͥam sonare facile cuiq
patet. Libet parum de nat᷑a aromatis ipsiꝰ
ignaros instruere. Arbor ẽ arabie. cortice ut

Expanded text:
simum pulverem aromata universa conterimus, cum bona nostra quasi in bilo cordis occulta discussione tundimus, et si veraciter bona sint subtiliter retractamus. Aromata ergo in pulverem redigere, est virtutes recogitando terere, et usque ad subtilitatem occultae examinationis revocare. Et nobona nostra veraciter in conspectu judicis placent, cum haec mens subtilius recogitando conterit, et quasi de aromatibus pulverem reddit, ne grossum durumque sit quod agitur: ne etiam si hoc arcta retractationis manus non comminuat, odorem de se subtilius non aspergat. « Et quasi libanus non incisus vaporavi habitationem meam. » Libanus, si Hebraeam sequamur etymologiam, candor interpretatur; si Graecam, thus; denique in Cantico canticorum ubi legimus, « nos ad collem thuris, » quidam codices habent, « ad collem Libani . » Utrumque autem nomen virtutis industriam sonare facile cuique patet. Libet parum de natura aromatis ipsius ignaros instruere. Arbor est Arabiae, cortice, ut
Abbreviated transcription (Latin):
urb̾ ĩ p̃sentẽ diẽ. Nam ⁊ iericho int̃p̃tatur
odor eiꝰ. uł luna. Quasi plantatio gͦ rose
in iericho ẽ: cũ odor u̾tutum cum passione
martyrii. ĩ scõꝵ redolet m̃itis. Luna gͦ apt̃
increm̃tum sui luminis. simul ⁊ det̾m̃tum.
ȩccłiȩ ꝑegͥnationẽ ĩ p̃sentis uite mortalitate
figalit̃ expͥmit: uͥ ⁊ alii cotidie nascunt᷑ ⁊ alii
de hac uita tns eunt. Et qͣsi oliua specios a
ĩ cãpis. Oliua g̃ce oleon dr. ex qͦ in latinum
tetatum ẽ. ut oliua dicat᷑. Olea autem ipsa
arbor ẽ. fructꝰ olua: sucus oleũ. Est autem
arbor pacis insignis. Iqͥd ꝑ oliuam nͥ sc̃a
eccłia designat᷑: q̃ ĩ cãpis toti mundi trans¬
plantata decore orbem uniũstim illustrat.

Expanded text:
 in praesentem diem. Nam et Jericho interpretatur odor ejus, vel luna, « quasi plantatio ergo rosae in Jericho » est, cum odor virtutum cum passione martyrii in sanctorum redolet meritis. Luna ergo propter incrementum sui luminis simul et detrimentum, Ecclesiae peregrinationem in praesentis vitae mortalitate figuraliter exprimit. Ubi et alii quotidie nascuntur, et alii de hac vita transeunt. « Quasi oliva speciosa in campis. » Oliva Graece oleon dicitur, ex quo in Latinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est, fructus oliva, succus oleum. Est autem arbor pacis insignis. Et quid per olivam, nisi sancta Ecclesia designatur? quae in campis totius mundi transplantata decore orbem universum illustrat,
Abbreviated transcription (Latin):
cades: cũ scĩ qͥq uiri ⁊ ꝑfecti ĩ eccłia. fide ⁊ cõ¬
u̾satione erigunt᷑ ad q̃rendã celestis regni
patͥam: ⁊ ad possidendũ uite fut᷑ẽ gaudia
sempit̾na. Post exaltationẽ gͥ arboris palme:
adiungit scͥpt᷑a aliam similitudinẽ dicens.
Et qͣsi plantatio rose in iherico. Nosa specie
floris nunctipata: qͥd rutilanti colore rubeat.
ħmartyrii sig̃cat sanguinẽ. Mhericho urbs ẽ¬
qm iordane tͣnsg̃sso subũtit iħs. rege illiꝰ int̃¬
fect̾o: ꝓ qͣ exstruxit aliam. oram de bethel. ex
tͥbu effraim: qͣm dñs atq saluator sua p̃sentia

Expanded text:
Cades, cum sancti quique viri et perfecti in Ecclesia fide et conCades, cum sancti quique viri et perfecti in Ecclesia fide et conversatione eriguntur ad quaerendam coelestis regni patriam, et ad possidendum vitae futurae gaudia sempiterna. Post exaltationem ergo arboris palmae, adjungit Scriptura aliam similitudinem, dicens: « Et quasi plantatio rosae in Jericho. » Rosa specie floris nuncupata, quod rutilanti colore rubeat. Haec martyrii significat sanguinem. Jericho urbs, quam Jordane transgresso subvertit Jesus, rege illius interfecto: pro qua exstruxit aliam, Ozam de Bethel, ex tribu Ephraim, quam Dominus atque Salvator sua praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
qr gaudent ĩ ỹssuris ⁊ exultant. scientes qͣm
m̃ces eoꝵ copiosa ẽ in cȩlis. Item qͦd palma
diut᷑nis ẽ uestita frondibꝰ. ⁊ folla sua sine
successione ꝯseruat: qͣñ uideat qͦd typum te¬
neat stat᷑ȩ fidi. q̃ tiariante statu scħ labentis.¬
eadem sẽꝑ u̾ba recte ꝯfessionis qͣsi folia nũꝗͣ
lapsura retinet: eandem oꝑm ꝑfectionem
qm ab intuo cȩpit. qͣsi decorem palmitum
usq ad finẽ scł in electis suis intemeratam
custodit: apte autem ꝑalmȩ exaltationi. ca
mansione filios isrł cast᷑ metatos in deserto
legi ⁊ sac̾dotio iudoꝵs finis impositꝰ: qͣd nec ipsa
ad tr̃am reꝓmissionis tͣnscende ualeant: nec
c̾dentẽ popłm de solitudine huiꝰ mundi edu
ipse ẽ finis legis ad iͣticiam. õi c̃denti. Int̃p̃tat᷑
cult᷑a. ⁊ mutata a gentil errore. uniꝰ łi cierax
cepit eẽ cultrix. Quasi palma gͦ exaltat᷑ in

Expanded text:
quia gaudent in pressuris et exultant scientes, quoniam quia gaudent in pressuris et exultant scientes, quoniam merces eorum copiosa est in caelis. Item, quod palma diuturnis est vestita frondibus et folia sua sine successione conservat, quis non videat quia typum teneat staturae fidei, quae, variante statu seadem semper verba rectae confessionis quasi folia nunquam lapsura retinet, eamdem operum perfectionem, quam ab initio cepit, quasi decorem palmitum usque ad finem saeculi in electis suis intemeratam custodit? Apte autem palmae exaltationi Cadeicesima tertia mansione filios Israel castra metatos in deserto legi et sacerdotio Judaeorum finis impositus, quod nec ipsa ad terram repromissionis transcendere valeant, nec credentem populum de solitudine hujus mundi educipse est finis legis ad justitiam omni credenti. Interpretatur cultura, et mutata a gentili errore, unius Dei verax coepit esse cultrix. Quasi palma ergo exaltatur in
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere ꝑhibet᷑. ħ gͦ arbor ꝓcerȩ stature. sc̃e
ꝯparat᷑ eccłiȩ: qͣ ad t̾renã ꝯcupiscentiã incur¬
uari despiciens. totã se ad cȩlestia ꝓmerenda
sustollit. De qͣ monet apłs dicens. Uigilate.
state ĩ fide: uirilit̃ agite. De qͣ ⁊ ipse dñs. Ego
dñs qͥ eruiuos de seruitute qͣ oppͥmebant uos
egyptisut incedetis recti. Palma aut̃ manus
uictͥcis ẽ ornatꝰ: s ⁊ apd̃ antiqͦs qͥc̃q in certami¬
ne uicissent. palma aurea coronabant᷑. Stat᷑a
gͥ sponse assimilat᷑ palme: et̃ erecta in amore
supnoꝵs oĩs intentio fideliũ. meditat᷑ int̃m
ĩ acie ꝯsistens brauiũ illud. qͦ uictͥx finito a¬
gone donanda ẽ. Item qi palma inferioribꝰ
asꝑa uidet᷑. in sũmo aut̃ pulchritudinem
⁊ fructꝰ suauitatẽ ostenditim̃ito huic stat᷑a
a dño gͣcissimã acciꝑe se sꝑat ĩ cȩlo. Asꝑa est
palma iuxta t̾ram. qr ꝑsecutionẽ patiuntur
ꝓpt̃ iꝰticiam electi: pulchra ⁊ dulcis in summo.

Expanded text:
ur. Haec ergo arbor procerae staturae, sanctae comparatur Ecclesiae, qua ad terrenam concupiscentiam incurvari despiciens, totam se ad coelestia promerenda sustollit. De qua monet Apostolus dicens: « Vigilate, state in fide, virilitur agite . » De qua et ipse Donus, qui erui vos de servitute, qua opprimebant vos Aegyptii, ut incederetis recti . » Palma autem manus victricis est ornatus; sed et apud antiquos quicunque in certamine vicissent, palma aurea coronabantur. Statura ergo sponsae assimilatur palmae, cum erecta in amore supernorum omnis intentio fidelium meditatur; interim in acie consistens bravium illud, quo victrix finito agone donanda est. Item quia palma inferioribus aspera videtur, in summo autem pulchritudinem et fructus suavitatem ostendit, merito huic staturaa domino gratissimam accipere se sperat in caelo. Aspera est palma iuxta terram, quia persecutionem patiuntur propter iustitiam electi; pulchra et dulcis in summo,
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutum. huniama ex aromatibꝰ ꝯpositum fa¬
cimꝰ: cũ ĩ altart boni oꝑis uͥtutum multipli¬
citate redolemꝰ. Qd mixtum ⁊ purum fit qͥa
qͣnͣtum uͥtꝰ uͥtuti iungit᷑. tm̃ incensumboni
opis sincerĩ erhibet᷑. Unde in exodo bnds.¬

Expanded text:
virtutum. Thymiama ex aromatibus compositum favirtutum. Thymiama ex aromatibus compositum facimus, cum in altare boni operis virtutum multiplicitate redolemus: quod mixtum et purum fit, quia quantum virtus virtuti jungitur, tantum incensum boni operis sincerius exhibetur. Unde in Exodo b
Abbreviated transcription (Latin):
leq eiꝰdem nominis resine mͦ. qͦd stagonitim
appellant qͦd maxime laudant carthi legi¬
nosum. purũ absimilitudinẽ ammoniace
minimeq lignosum. Ungła autem eademẽ
q̃ in exordo onica nominat᷑: q̃ cum cȩt̾is aro¬
matibꝰ ad thimiama ꝯficiendũ dñi iussude¬
ereta ẽ. Qe aut̃ g̾ce omx. hec latine ungła
đr. eo qͦd ĩ modum unguiᷤᷤ humane formata
lat ĩ arenis suis. Gña eiꝰ duo. hoc ẽ straton.
qͦd mascłi thuris similitudinẽ ht̃ illud s
maxĩe ꝓbat᷑. Ait̾m pingue ⁊ arenosum qͦd
pirama appellant. Adult̾at᷑ arenis uelut
nascendo app̃hensis: qͦd tam̃ gleb ⁊ qͣm mini¬
mis ꝓbat᷑ ⁊ purissimis. Ipsa gͦ guita uł ãmo¬
niaca hoc medicinȩ ht̃ ut curat duritias.
aliqͣ necessitate contͣctas. Hȩ gͦ species aro¬
nr̃is codicibꝰ thiniama habet᷑: in hebreo ne¬
cotha legit᷑. qͦd aquila syracem tͣnstulit. sig¬
nificat orationis incensum. cũ odore sacrarũ

Expanded text:
laeque ejusdem nominis resinae modo, quod stagonitin laeque ejusdem nominis resinae modo, quod stagonitin appellant: maxime laudant cartilaginosum, purum, ad similitudinem ammoniacae, minimeque lignosum. Ungula autem eadem est, quae in Exodo onyca nominatur : quae cum caeteris aromatibus ad thymiama conficiendum Domini jussu decreta est; quae autem Graece onyx, haec Latine ungula dicitur, eo quod in modum unguis humani formata lat in arenis suis. Genera enim duo, hoc est, straton, quod masculi thuris similitudinem habet, illudque maxime probatur. Alterum pingue et arenosum, quod pirama appellant; adulteratur arenis, velut nascendo apprehensis: quod tamen glebis et quam minimis probatur et purissimis. Ipsa ergo gutta vel ammoniaca hoc medicinae habet, ut curet duritias aliqua necessitate contractas. Hae ergo species aronostris codicibus thymiama habetur, in Hebraeo necotha legitur, quod Aquila styracem transtulit; significat orationis incensum cum odore sacrarum
Abbreviated transcription (Latin):
gͣtant̃q suscipiens ad dona ꝑ hec ꝓmissȩ heredi¬
tatis castigatꝰ ꝑtienit: Et qͣsi storax ⁊ galbanꝰ⁊ un
gula ⁊ gutta. Hec gͦ pigm̃ta p̃ciosissima aptidme¬
dicos habent᷑. ⁊ sig̃cant ꝑ sacram̃tũ uͥtutum syecieᷤ.
qͣs medici sp̃itales ad curationẽ hõiũ adhibent. Nã
stirax arbor arabie simił malocidomir euiꝰ uir¬
gule int̾ canicłe ortum caũnatim lacͥmã fluui
Distillatio eiꝰ in t̾ram cadens munda ñ ẽ: s eum
ꝓpͥi eorticis serobe seruat᷑. Illa aut̃ q̃ uirgis ⁊ ca¬
lamis inheserit munda ẽ.⁊ albida: dehinc
fultia fit solis causa. ⁊ ipsa storax calamites
pinguis. resinosa. odoris iocundi: humecta.
ueluti mellosũ liquorem emittens. Storar au¬
tem dicta. qͦd sit guita arboris ꝓfluens. ⁊ con¬
gelata. Nam g̃ci styriã gattam diet̃: g̃ce aut̃
stirax. latine storace dr. Galbanum autẽ it
pliniꝰ refert dat syria in amano monte feni¬

Expanded text:
gratanterque suscipiens, ad dona per haec promissae haeredigratanterque suscipiens, ad dona per haec promissae haereditatis castigatus pervenerit. « Et quasi storax et galbanus, et ungula, et gutta. » Haec ergo pigmenta pretiosissima apud medicos habentur, et significant per sacramentum virtutum species, quas medici spiritales ad curationem hominum adhibent. Nam Storax arbor Arabiae, similis mali Cydonii, cuius virgulae inter Caniculae ortum cavernatim lacrimam fluunt. Distillatio eius in terram cadens munda non est, sed cum propriae corticis scrobe servatur. Illa autem, quae virgis et calamis inhfulva fit solis causa, et ipsa storax calamites pinguis, resinosa, odoris jucundi, humecta, et veluti mellosum liquorem emittens; storax autem dicta, quod sit gutta arboris profluens et congelata. Nam Graeci Styriam guttam dicunt. Graece autem styrax, Latine storace dicitur. Galbanum autem, ut Plinius refert , dat Syria in Amano monte; feru
Abbreviated transcription (Latin):
men accepit murra. Quȩ cuncta mortificatiõi
carnis apte congruunt: q̃ amara ad tempꝰ
sentit᷑. s ĩ spe semꝑ uirentis patͥe libentissime
suscipit᷑: illiꝰ uidelicet de qͣ petrꝰ ait. Regenera¬
uit nos ĩ spẽ uiuã. ꝑresurrectionẽ iħu xͥ ex mor¬
tuis: in hȩreditatem incorruptibilẽ.⁊ inconta
tuosaluet. corpꝰ laboꝵ punctionib tp̃ialit̃ affli¬
git.d ⁊ hoc qͦd gutta eiꝰ sponte manans p̃ciosior
est elita aut̃ corticis uuln̾e uilior indicat᷑: qͥs ñ
uideat maioris ante dm̃ ẽẽ uirtutis. Cum qͥs
sanum corpꝰ stium ac uegetũ. arridente ⁊̃ foris
rerum copia castigare. ac seruituti subicere cõ¬
tendit: qm cũ p̃ssꝰ egͥtudine uł aliis scl̃i adũsis
inuitus a las ciuia carnẽ cõpescit. atq ad ab¬
stinentiȩ remediũ coartat: qͣmuis ⁊ hoc int̾ uir¬
tutes magnas iure annumerari debeat. cũ fla
gella qͥs pat̾ne correptionis patient̃ humiliter

Expanded text:
men accepit murra. Quae cuncta mortificationi men accepit murra. Quae cuncta mortificationi carnis apte congruunt, quae amara ad tempus sentitur, sed in spe semper virentis patriae libentissime suscipitur, illius videlicet de qua Petrus ait: Regeneravit nos in spem vivam per resurrectionem Iesu Christi ex mortuis in hereditatem incorruptibilem et inctuo salvet, corpus laborum punctionibus temporaliter affligit. Sed et hoc, quod gutta eius sponte manans pretiosior est, elicita autem corticis vulnere vilior indicatur, quis non videat maioris ante Deum esse virtutis cum quis sanum corpus suum ac vegetum arridente etiam foris rerum copia castigare ac servituti subicere contendit quam cum pressus aegritudine vel aliis saeculi adversis invitus a lascivia carnem compescit atque ad abstinentiae remedium coartat? Quamvis et hoc inter virtutes magnas igella quis paternae correptionis patienter, humiliter,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ unguentis expetit᷑. sig̾cat humilitatem xp̃i
õiũ uͥtutum odorẽ cõm̃dare. ⁊ ad suauitatem
ec̃ne dulcedinis electis di redundare. Quasi
inyrra electa dedi suauitatem odoris. Et qͥd
ꝑmyrram elect̾am ñ latidabilis scõꝵ continen¬
tia demonstrat᷑: q̃ in conspectu dñi odore fuauis¬
simo fraglat. qr eã caritatis dulcedo abundantiᷤ¬
sime inflãmat. Myrra qͥppe ⁊ aloe ꝯtinentiã
carnis expͥmunt: qr nimirũ hoꝵ nat᷑e est aro¬
matum. ut uncta ex eiꝰ corpora defunct̾oꝵ mi¬
nime putrescant: sic̃ dñicȩ qͦ sepult᷑e docum̃¬
ta testant᷑ .uomͦ eñi corruptio mortuȩ carnis
putredinẽ luxurie: ita condit᷑a eiꝰ ubi typice
ĩ bonũ accipit᷑ uͥtutẽ ꝯtinentiȩ ⁊ castitatis. que
m̃bra nr̃a a uitus refrenat: aptissime demon¬
strat. Est aut̃ myrra arbor arabie. altitudimꝰ
adxͭͦ cubitos simił spinȩ. qm acaton uocant
g̾ci: euiꝰ gutta uiridis atq amara. Unde ⁊ no¬

Expanded text:
nguentis expetitur, significat humilitatem Christi omnium virtutum odorem commendare, et ad suavitatem aeternae dulcedinis electis Dei redundare. « Quasi myrrha electa dedi suavitatem odoris. » Et quid per myrrham electam nisi laudabilis sanctorum continentia demonstratur? quae in conspectu Domini odore suavissimo fragrat, quia eam charitatis dulcedo abundantissime inflammat. Myrrha quippe et aloe continentiam carnis exprimunt, quia nimirum horum naturae est aromatum, ut uncta ex eis corpora defunctorum minime putrescant, sicut Dominicae quoque sepulturae documenta testantur. Quomodo enim corruptio mortuae carnis putredinem luxuriae, ita conditura ejus ubi typice in bonum accipitur virtutem continentiae et castitatis, quae membra nostra a vitiis refrenat, aptissime demonstrat. Est autem myrad quinque cubitos similis spinae quam acanthon uocant Graeci cuius gutta viridis atque amara unde et no
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ crassitudinẽ extendit᷑ despectui ẽ: quod
uͦ gͣciliꝰ ꝓuen̾it eximiũ. Qͦd cum frangitur
uisibile spiram̃tum emitat ad imaginem
cit᷑ spina candida. magnitudine arboris me-¬
dice flore rose radix eiꝰ tinguentis expecit᷑.
Tractunt in qͦcunq frutice curuet᷑ arcꝰ cȩlestis.
eandem q̃ẽq sit aspalti suauitatẽ odoris existe
ꝓbatio in colore rufo uł igneo tact̾uq spisso.
breuitate humiles sp̃u quoꝵ ẽ regnũ cȩloꝵs
sig̃cant: qͥ qͣsi purpureo uestia colore. semꝑ
dñicȩ fc̾ passionis memores. sẽꝑ ipsi ad patien¬
dum ꝓdño parati: qͣlis erat qͥ ait. Qm̃ ꝓpt̾ te¬
morte afficim᷑ tota die: estimati sumꝰ ut oues
occisionis. Nam ⁊ hec ẽ tuirtꝰ q̃ maxime int̃
nos animors motꝰ ac lasciuias. qͣsi uiscerum
dolores castigare ac tollere constieuit: cum
recogitantes qͥd ꝓ nob̃ pass ẽ ds. iinꝰ nos pati
qm merem᷑ agnoscamꝰ. bñ gͦ coniunguntur

Expanded text:
in crassitudinem extenditur, despectui est; quod in crassitudinem extenditur, despectui est; quod vero gracilius provenerit, eximium; quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem athos nascitur, spina candida, magnitudine arboris modicae, flore rosae, radix ejus unguentis expetitur. Tradunt in quocunque frutice curvetur arcus coelestis, eamdem quocunque aspalatho suavitatem odoris existeobatio est in colore rufo vel igneo, tactuque spisso, brevitate humiles spiritu, quorum est regnum coelorum, significant qui quasi purpureo vestiti colore, semper Dominicae sunt passionis memores, semper ipsi ad patiendum pro Domino parati, qualis erat qui ait: « ti sumus ut oves occisionis . » Nam et haec est virtus, quae maxime inter nos animorum motus ac lascivias quasi viscerum dolores castigare ac tollere consuevit. Cum recogitantes quid pro nobis passus est Deus, minus nos pati quam meremur, agnoscamus. Bene ergo conjunguntur
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾cat: qͥ in toto orbe ĩ m̃b̾s fuis dilatat᷑.
⁊ mansuetudinis ac innocentie suȩ. uͥq
fidelib salutifera monstrat exempla. De
qͣ arbore ĩ psalmis scͥptum ẽ. Ierit tanqͣn
lignum: qͦd plantatũ ẽ secꝰ decursꝰ aquaꝵ¬

Expanded text:
icat, qui in toto orbe in membris suis dilatatur, et mansuetudinis ac innocentiae suae ubique fidelibus salutifera monstrat exempla. De qua arbore in psalmis scriptum est: « Et erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aqua
Abbreviated transcription (Latin):
ponere. Nam qͦd cymiamoniũ coloris sub nigͥ
uł cinerei ẽe ꝑhibet᷑ animis congruit humili¬
um: qͥ fragilitatis ꝓpͥe conscii. cotidianis in ỹci¬
bus do dicere norunt. Loqͣr ad dñm meũ. cum
sim puluis ⁊ cunis. Iit̃m. Ipse me rep̃hendo:. et
ago penitentiã ĩ fauilla ⁊ cinere. Qͦd aut̃ as¬
paltum sꝑmȩ candide similitudinem habet.

Expanded text:
ponere . Nam quod cinnamomum coloris subnigri vel cinerei esse perhibetur, animis congruit humilium, qui fragilitatis propriae conscii quotidianis in precibus Deo dicere norunt: « Loquar ad Dominum meum cum sim pulvis et cinis . » Et iterum: « Ipse me reprehendo, et ago poenitentiam in favilla et cinere . Quod autem balsamum spinae candidae similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
rum impulsu deponit. constantiã expͥmit:
coꝵ q act̾ionẽ. qͥ altiorib uͥtutũ ornatibus
scãm ȩccłiam decorant. Qsi palma exalta:¬
ta sum ĩ cades. Palma ẽ arbor diuturnis fo¬
liis:⁊ suauibꝰ pomis. Palma dict̃a. qͥa manus
uictͥcis ornat᷑ ẽ : uł qͦd opparisis ẽ ramis. ĩ mo¬
dum palme hõĩs. Est enĩ arbor insigne uie¬
toriȩ ꝓceroq ac decoro uͥgultu. duiturnisq
uestita frondibꝰ. Hanc g̾ci fenicẽ dict qͦd dici¬

Expanded text:
rum impulsu deponit, constantiam exprimit rum impulsu deponit, constantiam exprimit eorumque actionem qui altioribus virtutum ornatibus sanctam Ecclesiam decorant. « Quasi palma exaltata sum in Cades. » Palma est arbor diuturnis foliis, et suavibus pomis; palma dicta, quia manus victricis ornatus est, vel quod oppansis est ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto diuturnisque vestita frondibus. Hanc Graeci phoenicem dicunt, quod di
Abbreviated transcription (Latin):
bit a caritate xp̃i. ⁊ reliqͣ. S ⁊ hoc qͦd odor
cedri serpentes intimere ⁊ fugare solet. iuxca
illud poete. Disce ⁊ odoratã stabulis accen¬
dere cȩdrum. Galbaneoq agitare graues
nidore celidros: eisdem scis doctoribꝰ congru¬
enter aptat᷑ qͥ uirtute u̾bi cȩlestis solent
uenenata hereticoꝵ doginata reyellere:
eosq a simpliciũ seduct̾ione fugare. Hoc qͦ
qͦd eiꝰ resina q̃ cȩdria d̃r in conseruandis li¬
bris adeo ẽ utilis. ut ꝑliniti ex ea nec tine¬
as patiant᷑. nec tempore consenescant: qͥs
ñ uideat qͣntũ eisd p̃dicatoribꝰ scĩs cõueniat.
quoꝵ sensu sp̃itali scͥpt᷑a scã confecta ẽ. q̃ nulla
hereticoꝵs astutia corrumpi. nulla potest scł̃i
labentis etate consumi: adeo ut donec tͣnseat
celũ ⁊ t̾ra. iota unũ atit unꝰ apex ñ p̃t̾eat a
lege donec oĩa fiant: qͦd cũ dix̾it dñs de lege:
qͣntomagis de eugłio intelligendũ reliquit:
onib qͦd sue uenustatem comȩ. nullo uento¬

Expanded text:
te Christi ? » Et reliqua. Sed et hoc quod odor cedri serpentes interimere et fugare solet, juxta illud poetae : Disce et odoratam stabulis accendere cedrum, Galbaneoque agitare graves nidore chelidros: eisdem sanctis doctoribus congruenter aptatur, qui virtute verbi coelestis solent venenata haereticorum dogmata repellere, eosque a simplicium seductione fugare. Hoc quoque quod ejus resina, quae caedria dicitur, in conservandis libris adeo est utilis, ut perliniti ex ea nec tineas patiantur, nec tempore consenescant, quis non videat quantum eisdem praedicatoribus sanctis conveniat? quorum sensu spiritali Scriptura sancta confecta ehaereticorum astutia corrumpi, nulla potest saeculi labentis aetate consumi; adeo, ut donec transeant coelum et terra, iota unum aut unus apex non praetereat a lege, donec omnia fiant ? Quod cum dixerit Dominus de lege, quanto magis de Evangelio suo intelligendum reliquit? onibus, quod suae venustatem comae nullo vento
Abbreviated transcription (Latin):
uite matures cit: qr uli qͥ ꝑ elationem m̃tis
aliquem uigorem ꝓpͥe uͥtutis sͥ asscͥbt̃ sine fru¬
ctu uͥtutam existunt. Qui autẽ infirmitatem
suam agnoscentes. totam spem suam inopem
⁊ grãm sui ꝯditoris ponunt: hinimirum aut
fructum martyrii ꝑ tolerantiã passionis ex qͥit̃:
aut ꝑ ꝯtinentiã ⁊ mundiciã cordis atq corporiᷤ
speciale p̃miũ ĩ celesti regno cũ agno possidebt̃:
cantabt̃q canticũ ilłd qͦd in apocalipsi me-¬
stabant cũ agno suꝑ montẽ syon. Inemopo¬
terat dicere canticum ilłd̃. nͥ illa .c. xl.iiiiͦ. m̃.¬

Expanded text:
aturescit, quia illi qui per elationem mentis aliquem vigorem propriae virtutis sibi adscribunt, sine fructu virtutum existunt; qui autem infirmitatem suam agnoscentes totam spem suam in opem et gratiam sui conditoris ponunt, hi nimirum aut fructum martyrii per tolerantiam passionis exquirunt, aut per continentiam et munditiam cordis atque corporis speciale praemium in coelesti regno cum agno possidebunt, cantabuntque canticum illud quod in Apocalypsi mestabant cum agno supra montem Sion: « Et nemo poterat dicere canticum illud, nisi illa centum
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ suoꝵ pia intentione ⁊ bona deuoti¬
eiꝰ manifestat᷑: q ibidem uoluntas eius
assidue adimplet᷑. Potestas enim cłi licet
p̃cipue conualescit. Et radicaui in ppło
honorificato. ⁊ in partes di mei hereditaᷤᷤ
illiꝰ. ⁊ in plentudine scõꝵ detentiomea.
In popło honorificato. dic̃ in popło xp̃ia¬
no: qͥ nominis eiꝰ insigni p̃conio meruit
honorari: qͥ pars eiꝰ ⁊ hȩreditas dr: qr ad
sortem eiꝰ int̾ õs nationes mundi ipse solꝰ
ꝑtinet. Iin plenitudine scoꝵ detentioer.¬

Expanded text:
suorum pia intentione et bona devotiejus manifestatur, quia ibidem voluntas ejus assidue adimpletur. Potestas enim Dei licet praecipue convalescit. « Et radicavi in populo honorificato, et in parte Dei mei haereditas illius, et in plenitudine sanctorum detentio mea. » In populo honorificato, dicit in populo Christiano: qui nominis ejus insigni praeconio meruit honorari; qui pars ejus et haereditas dicitur, quia ad sortem ejus inter omnes nationes mundi ipse solus pertinet, et in plenitudine sanctorum detentio
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ unicꝰ filiꝰ consubalis patͥ ⁊ coeternꝰ. to.¬
tum hominem susciꝑe dignatꝰ ẽ. ⁊ u̾bum
caro fc̃m ẽ ⁊ habitauit in nob̃. Ita enunde¬
monstrauit carnalib.⁊ ñ ualentib intu¬
eri m̃te u̾itatem. corporeisq sensib dedi¬
tis. qm̃ excelsum locũ int̾ c̾aturas habeat
humananat᷑a: qͦd ñ solum uisibilit̃. Ham
id poterat ⁊ in aliqͦ etherto corpore ad
nr̃oꝵ aspectuum tolerantiã temꝑato:s
hominib in uerohomine appartuit. Ipsa
enimnat᷑a suscipienda erat: q̃ lib̃anda.
Ineqͥs forte sexꝰ a suo creatore se contemp¬
tum putaret: uirum suscepit. natꝰ ex fe¬
mina ẽ. Hicħ legit ui. s oĩa suadendo ⁊
monendo. licet em̃tes ⁊ uendentes flagel¬
lando eiecit de templo. S qͥd hoc aut
quantum ẽ qͣmuis ⁊ demones nolentes
ab hominib ñ sermone suasionis. s ui
potestatis eiecerit: Net̃i qͥppe seruitute
trs act̾a. tp̃s lib̃tatis illuxerat: ⁊ oportune
iam homini suadebat᷑ atq salubriter

Expanded text:
ternus, totum hominem suscipere dignatus est et uerbum caro factum est et habitauit in nobis. ita enim demonstrauit carnalibus et non ualentibus intueri mente ueritatem corporeisque sensibus deditis quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum uisibiliter — nam id poterat et in aliquo aetherio corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato — sed hominibus in uero homine apparuit. ipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda. et ne quis forte sexus a suo creatore se contemtum putaret, uirum suscepit, natus ex femina est. nihil egit ui, sed omnia suadendo et monendo, licet ementes et uendentes flagellando eiecerit e templo. sed quid hoc aut quantum est, quamuis et daemones nolentes ab hominibus non sermone suasionis, sed ui potestatis eiecerit? uetere quippe seruitute transacta tempus libertatis inluxerat et opportune iam homini suadebatur atque salubriter
Abbreviated transcription (Latin):
mentum incarnationis sue aute scł̃a p̃¬
scitum. ⁊ p̃destinatum eẽ affirmat: cuiꝰ
uisusq ĩ scłm sine ullo sui defectu ꝑma¬
nec:⁊ ĩ habitatione sc̃e eccłiȩ. omnẽ Ri¬
tum uerȩ religionis ordinando dispo¬
nit. De quo adhuc subdit᷑. Et sic in syon¬
fructu firmata sum. ⁊ in ciuitate scĩficata
similit̃ reqͥ eui. ⁊ ĩ irłm potestas mea. Iradi¬
catii in popło honorificato. ⁊ in partes dei
mei hȩreditas uliꝰ. ⁊ in plenitudine scõrum
nificant qm ciuitatẽ ds̃ scãm uidelicet
eccłiam q̃ a pͥmo elect̾o usq in nouissimũ
edificat᷑. de qͣ ꝑ psalmistam dicit᷑. Irłm q̃¬

Expanded text:
mentum incarnationis suae ante saecula praescitum et praedestinatum esse affirmat: cujus vis usque in saeculum sine ullo sui defectu permanet, et in habitatione sanctae Ecclesiae omnem ritum verae religionis ordinando disponit. De quo adhuc subditur: « Et sic in Sion firmata sum, et in civitate sanctificata similiter requievi, et icavi in populo honorificato, et in parte Dei mei haereditas illius, et in plenitudine sanctorum nificant quam civitatem Dei, sanctam videlicet Ecclesiam, quae a primo electo usque in novissimum aedificatur: de qua per Psalmistam dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ altitudinis eximiȩ: & odoris p̃cipui. Li¬
banꝰ mous ẽ fenicũ altissimꝰ. euiꝰ memine¬
runt ꝓpħe: dictꝰ a thure qi ibi colligit᷑. Sy¬
on autem collis ẽ ihrłm suꝑeminens ur¬
bi ⁊ intp̃tat᷑ specłm. H gͦ nomina arbors
⁊ montiũ conueniunt eminentioribꝰ xp̃i

Expanded text:
cipui. Libanus mons est Phoenicum altissimus, cujus meminerunt prophetae, dictus a thure, quia ibi colligitur. Sion autem collis est Hierusalem supereminens urbi, et interpretatur speculum. Haec ergo nomina arborum et montium conveniunt eminentioribus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ lucem scĩam illiꝰ. ⁊ ñ pͣt̾iboueritatẽ. Neq cũ
inuidia tabescente it̾ habebo: qm̃ ista ñ erit
particeps sapĩe. Espicuũ ẽ. qͦd inuidiȩ pestis
intͦiuit in totum orbem t̾rarũ: & ꝑsapientiam
dei de mortis laqueo ereptũ est genꝰ humanũ.
Unde ⁊ seqͥt᷑. Multitudo autem sapientium sani¬
adfidem xp̃i. conu̾sa ẽ t̾ba innumerabił diu̾saꝵ
nationũ. Cuiꝰ scilicet t᷑be rexsapiens est: immo
elect̾oꝵ suoꝵ stabilim̃tum fit qm̃ psalmistate¬
stante. dñs fortitudo plebsue. & ꝓtector saluta¬
rium xͥ sui ẽ. De qͦidem ꝓpħa ait. Dñs petͣmea¬

Expanded text:
 neque cum invidia tabescente iter habebo, quoniam ista non erit particeps sapientiae. Perspicuum est quod invidiae pestis  introivit in totum orbem terrarum, et per sapientiam Dei de mortis laqueo ereptum est genus humanum; unde et sequitur: Multitudo autem sapientium saniad fidem Christi conversa est turba innumerabilis diversarum nationum. Cujus scilicet turbae rex sapiens est, imo ielectorum suorum stabilimentum fit, quoniam, Psalmista testante, Dominus fortitudo plebis suae, et protector salutarium
Abbreviated transcription (Latin):
ustoꝵs aut̃ aĩe inmanudi st̃. ⁊ ñ tanget illos tor¬
mentũ mortiᷤ. In pͥore capło iniqͦꝵ sentñtia exp̃ssa
ẽ: qm cõtͣ caput nr̃m pͣuosensu ⁊ nefariis sermo¬
nib ꝓtulert̃. Ne autẽ eoꝵ dem error condẽnat᷑:
quẽ in int̾itu m̃broꝵ eiꝰ fieri estimauert̃. qñ eos
diu̾siᷤ pęniᷤ ꝓ confessione noĩs ipsiꝰ trucidauiert̃.

Expanded text:
llos tormentum mortis. In priore capitulo iniquorum sententia expressa est, quam contra caput nostrum pravo sensu et nefariis sermonibus protulerunt. Nunc autem eorumdem error condemnatur, quem in interitu membrorum ejus fieri aestimaverunt, quando eos diversis poenis pro confessione nominis ips
Abbreviated transcription (Latin):
igͦ delectamini sedib & steginatib reges
popłr:. diligite sapĩamut in ꝑpetuum regne¬
tis. Necessario ammonet reges t̾re diligere sa¬
pientiam: qͥa sine sapĩa impossibile ẽ riti quẽꝙͣ
regnare posse. Uiroe ẽ illud platonieũ. Tẽ bene

Expanded text:
ergo delectamini sedibus et stemmatibus, reges populi, diligite sapientiam, ut in perpetuum regnetis. Necessario admonet reges terrae diligere sapientiam, quia sine sapientia impossibile est rite quemquam regnare posse. Unde est istud Platonicum: Tunc be
Abbreviated transcription (Latin):
legis. Clara ẽ ⁊ q̃ nunqͣm mareescat sapĩa: & faci¬
le uidet᷑ abhis qͥ diligt̃ eam: & inueniet᷑ abhisqͥ
quert illam. Decorsapientiȩ immarcescibilis
est:⁊ his solispatet qͥ eam inu̾itate diligẽ: ⁊ studio¬
se reqͥrt ui aut̃ eamficte quer̃t. nullomͦ adeã

Expanded text:
 et quae nunquam marcescit sapientia; et facile videtur ab his qui diligunt eam, et invenitur ab his qui quaerunt illam. Decor sapientiae immarcescibilis est, et his solis patet qui eam in veritate diligunt, et studiose requirunt. Qui autem eam ficte quaerunt nullo modo ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
delicet cũ capite contͣiniqͦrũ errores atq ma¬
liciam ꝑarma uitatiᷤ ⁊ iusticie pugnare. Qͤ
dominica auet̾oritate suꝑ petm solidissimã
fundata. nullomͦ ueret᷑ ruiam: qͥa porte in

Expanded text:
delicet cum capite, contra iniquorum errores atque madelicet cum capite, contra iniquorum errores atque malitiam, per arma veritatis et justitiae pugnare. Quae et Dominica auctoritate super petram solidissimam fundat
Abbreviated transcription (Latin):
armat᷑am zel illiꝰ. & armabit c̃aturam ad ultio¬
nem inimicoꝵ. Induet ꝓthorace iusticiam.⁊ ac¬
cipiet ꝓ galea iudiciũ certum. Sumet scutum
mexpugnabile eqͥtatem: acuet autem dirã irã
in lanceam: & pugnabit cũ illo orb̾ t̾rarum ec̃
insensatos. Iuxta bystoriamgͥ cator omniũ. cuiꝰ
arma st̃ u̾itas. iusticia ⁊ iudiciũ ꝑcreat᷑am sibi
subiectam corripit ac u̾b̃at delinquentes: scõm
allegoriam aut̃ idem dñs armat creaturã ad
fidiam iudeoꝵ. stulticiã gentiliũ. atq colum
hereticoꝵ de pecc̃o. & de iusticia & de iudicio
redarguit. ac telis u̾boꝵ pectora eoꝵ pungit.
qͣtinꝰ timore salub̾ extriti. ommipotentis q ma¬
nui cȩdant: discant ei subiecti ẽẽ. Cui ammo¬
nitioni nulla rone debent rebellare: qͥa nec po¬
tentie ullo mͦualent resistere. Id aut̃ diẽ orbẽ
t̾rarum cũ illo pugnare contͣ insensatos. osten¬
dit totã eccłiam x simul cũ rege suo. m̃bra ui¬

Expanded text:
 armabit creaturam ad ultionem inimicorum. Induet pro thorace justitiam, et accipiet pro galea judicium certum. Sumet scutum inexpugnabile aequitatem: acuet autem diram iram in lanceam, et pugnabit cum illo orbis terrarum contra insensatos. Juxta historiam ergo Creator omnium, cujus arma sunt veritas, justitia et judicium, per creaturam sibi subjectam corripit ac verberat delinquentes. Secundum allegoriam autem idem Dominus armat creaturam ad erfidiam Judaeorum, stultitiam gentilium atque dolum haereticorum, de peccato et de justitia, et de judicio redarguit, ac telis verborum pectora eorum pungit, quatenus timore salubri exterriti omnipotentis Dei manui cedant, et discant ei subjecti esse, cujus admonitioni nulla ratione debent rebellare, quia nec potentiae ullo modo valent resistere. Quod autem dicit orbem terrarum cum illo pugnare contra insensatos, ostendit totam Ecclesiam Christi simul cum rege suo, membra vi
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ in hẽ mundũ: ⁊ sol iusticie qͥ orit᷑ tim̃¬
tibus eũ. in cuiꝰ cẽ pennisueraẽ sanitas. q̃m in pro¬
tectione eiꝰ uite ꝑpetue constat largitas: ipse ꝑfi¬
dis gentiliũ phylosophis. necñ ⁊ hereticis ñ lux̃.
q̃m tͣmitemũicatis sꝑnendo. uanas tͣditiones ce
sect̾as nefandas seqͥ maluert̾. Fyt̾ea subseqͤntes
dicunt. Lassatisumꝰ inuia iniquitatis & ꝑditio¬
nis: ⁊ ambulauimꝰ uias difficiles: uiam autem
dñi ignorauimꝰ. Lassatist̃ phylosophi inuia ini¬
quitatis ⁊ ꝑditionis: qͥa cũ ratiocinando mun¬
dimachinam diuino honore sublimare uolu¬
erunt. ⁊ cature potiꝰ seruire qmͣ creatori elegir̃:
in ipsa ex qͥsitione sua defecert̾. & ñ salutem s
ꝑditionẽ inuenerunt. Similit̾ & heretici suꝑ¬
biendo. uias difficiles ambulantes. sectas com¬
posuere nefandas: nec uiã dñi que ẽ ueritas :
uita agnouertꝰ ido semetipsos in ꝑdicionem
ꝑpecuam tdidert̃. Nec eiᷤ studium p̃sentis uite

Expanded text:
stitiae qui oritur timentibus eum. In cujus etiam poenis vera est sanitas, quoniam in protectione ejus vitae perpetuae constat largitas, ipse perfidis gentilium philosophis, nec non et haereticis non luxit, quoniam tramitem veritatis spernendo vanas traditiones et sectas nefandas sequi maluerunt, propterea subsequentes dicunt: Lassati sumus in via iniquitatis et perditionis, et ambulavimus vias difficiles, viam autem Domini ignoravimus. Lassati sunt philosophi in via iniquitatis et perditionis, quia cum ratiocinando mundi machinam divino honore sublimare voluerunt, et creaturae potius servire quam creatori elegerunt: in ipsa exquisitione sua defecerunt, et non salutem sed perditionem invenerunt. Similiter et haeretici superbiendo vias difficiles ambulantes sectas composuere nefandas, nec viam Domini, quae est veritas et vita, agnoverunt; ideo semetipsos in perditionem perpetuam tradiderun
Abbreviated transcription (Latin):
gamuitã iniusti. Liquet ꝓfecto qͦd mr̃es xͥ yꝰ mor
dem ꝑsecutoꝵ suoꝵ iudices fut᷑i ert̃. sic̃ in apoca¬
lipsi indamnatione babylonis uox diuina osten¬
dit dicens. Exite de illa popłs m̃s. ut nec partiei¬
pes sitis delictoꝵ eiꝰ ⁊ de plagi eiꝰ ñ accipiatis:¬

Expanded text:
gam vitam injusti. Liquet profecto quod martyrgam vitam injusti. Liquet profecto quod martyrersecutorum suorum judices futuri erunt, sicut in Apocalypsi in damnatione Babylonis vox divina ostendit dicens: Exite de illa populus meus, ut nec participes sitis delictorum ejus, et de plagis ejus non accipiatis
Abbreviated transcription (Latin):
Iuilic& inbreiu ꝑtorm̃ta ꝑsecutoꝵ laudabi¬
lem erpendint uttam: tñipsamors ꝓ annosa
etate eiꝰ deputat᷑. qͥa ȩt̾nam ulis peꝑit uitam.
Creator qͥppe eor diligens eos. a maloꝵ socie¬
tate sequestrauit:⁊ a p̃sentis uite calumnia
eduxit: qͣtinꝰ in regnocelesti abscondet eos.
in abscondito uultꝰ sui a conturbatione ho¬
minum. ⁊ ꝓtegeret in tabnacłosuo acontͣ¬
dictione linguarum. Popłi autẽ uidentẽ
& ñ intelligentes. nec ponentes i p̃cordiis talia:
tos uliꝰ. Neqͣqͣm gͦ ꝑsecutores mr̃m potuert ag¬
noscere futurã głam qͦ illis sciecessit s putauer̃
eos cũ penis corpors simul defic̾e: nec et̾ne uite
beatitudinẽ pꝰmortem posse susciꝑe: s diuerse
utsq partib omnia eueniunt: qͥa sic̃ bonos pꝰ
mortẽ sequet᷑ uita atq uictoria: sic ⁊ malos pꝰ
uitam temporalem sequet᷑ mors ⁊ damnatio
ꝑpetua. Condemnat autem iustꝰ mortuus ui¬
uos impios: ⁊uiuentꝰ celeriꝰ consummata. lon¬

Expanded text:
cutorum laudabilem expenderunt vitam, tamen ipsa mors pro annosa aetate eis deputatur, quia aeternam illis peperit vitam. Creator quippe eorum diligens eos a malorum societate sequestravit, et a praesentis vitae calumnia eduxit, quatenus in regno coelesti absconderet eos in abdito vultus sui, a conturbatione hominum, et protegeret in tabernaculo suo a contradictione linguarum. Populi autem videntes et non intelligentes, nec ponentes in praecordiis talia, tos illius. Nequaquam ergo persecutores martyrum potuerunt agnoscere futuram gloriam, quae illis successit, sed putaverunt eos cum poenis corporum simul deficere, nec aeternae vitae beatitudinem post mortem posse suscipere: sed diverse utriusque partibus omnia eveniunt, quia sicut bonos post mortem sequetur vita ac victoria, sic et malos post vitam temporalem sequetur mors et damnatio perpetua. Condemnat autem justus mortuus vivos impios, et juventus celerius consummata lon