comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stras incaute exteriꝰ respicit: plerũq
in delectatione peccati etiam nolens
cadit: atq obligatꝰ desideriis incipit
uelle quȩ noluit. Preceps qͥppe anima
dũ ante ñ ꝓuid& ne incaute uideat.
qͦd concupiscat: eȩea post incipit desi¬
derare qͦd uide. Unde & ꝓphȩ mens
quȩ subleuata sepe mysteriis interniᷤᷤ
intererat. quia alienã coniugẽ in caute
uidit: obtenebrata postmodũ sibim&
illicite coniunxit. Sc̃s aut̃ uir qͥa ae¬
ceptis corporis sensib uelut subiectis
pas conspicit anteqͣm ueniant. & uelut
insidianti morti fenestras corporis
claudit. dicat. Pepigi fędus cũ ocłis
meis: ut ne cogitarẽ quidẽ de uirgi¬
ne. Ut enim cogitationis caste serua¬
re potuiss&. fȩdus cũ ocłis pepigit: ne
prius incaute aspicer&. qͦd postmodũ
inuitꝰ amar&. Ualde nãq ẽ qͦd caro
deorsum trahit: & semel species for¬
mȩ cordi ꝑ oclõs illigata. uix magni

Expanded text:
stras incaute exterius respicit, plerumque stras incaute exterius respicit, plerumque in delectatione peccati etiam nolens cadit, atque obligatus desideriis incipit velle quod noluit: praeceps quippe anima dum ante non providet, ne incaute videat quod concupiscat, caeca post incipit desiderare quod vidit. Unde et Prophetae mens, quae sublevata saepe mysteriis internis intererat, quia alienam conjugem incaute vidit, obtenebrata postmodum sibimet illicite conjunxit . Sanctus autem vir, qui acceptis corporis sensibus velut subjectis pas conspicit antequam veniant, et velut insidianti hosti fenestras corporis claudit, dicens: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine. Ut enim cogitationes cordis caste servare potuisset, foedus cum oculis pepigit, ne prius incante aspiceret quod postmodum invitus amaret. Valde namque est quod caro deorsum trahit, et semel species formae cordi per oculos illigata vix magni
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑. & tactus. quasi quȩdã uiȩ m̃tis
sunt. quib foras ueniat: & ea quȩ ex¬
tra eius sunt substantiã concupiscat.
Per hos & enim corporis sensus. quasi ꝑ
fenestras quasdam exteriora qͦq ani¬
ma respicit: respiciens concupiscit.
Hinc & enĩ iheremyas ait. Ascendit mor
ꝑ fenestras nr̃as: ingressa est domos
nr̃as. Mors quippe ꝑ fenestras ascen¬
dit. & domos ingredit᷑: cũ ꝑ sensꝰ cor¬
poris concupiscentia ueniens habita¬
cłm m̃tis intrat. Quo contra hoc qͦd
sepe iam diximꝰ de iustis ꝑ ysaiã dr̃.¬
Qui sunt isti qui ut nubes uolant: &
quasi columbȩ ad fenestras suas:
Iusti namq uolare ut nubes dicti st̃.
quia a t̾renis contagiis subleuant᷑.
Et quasi columbȩ ad fenestras suas st̃.
quia ꝑ sensus corporis. exteriora qͦq
intentione ñ respiciunt rapacitatis.
eosq foras ñ rapit concupiscentia car¬
nalis. Osquis uͦ ꝑ has corporis fene¬

Expanded text:
ratus et tactus, quasi quaedam viae mentis ratus et tactus, quasi quaedam viae mentis sunt quibus foras veniat, et ea quae extra ejus sunt substantiam concupiscat. Per hos etenim corporis sensus quasi per fenestras quasdam exteriora quaeque anima respicit, respiciens concupiscit. Unde etiam Jeremias ait: « Ascendit mors per fenestras nostras, ingressa est domos nostras. » Mors quippe per fenestras ascendit et domos ingreditur, cum per sensus corporis concupiscentia veniens habitaculum mentis intrat. Quo contra hoc quod saepe jam diximus de justis per Isaiam dQui sunt hi qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas Justi namque volare ut nubes dicti sunt, quia a terrenis contagiis sublevantur, et quasi columbae ad fenestras suas sunt, quia per sensus corporis exteriora quaeque intentione neosque foras non rapit concupiscentia carnalis. Quisquis vero per has corporis fene
Abbreviated transcription (Latin):
guis nobis ꝓ lacte respondeat. Si qͦn¬
do uͦ quȩdã mystica in suoꝵ oꝑm nar¬
ratione ꝑmisc&. ad hȩc necesse. ẽ. ut
mens concita redeat: atq hanc ipse
ut datur intelligi ordo loquentis uo-¬
cat. Nam sc̃s̃ iuir postqͣm ea quȩ sibi
ꝑ flagellũ dñi fuerant inflicta nar-
do uirtutes. qualis ante flagellũ fu¬
erit innotescit: sic uitȩ suȩ hystoriã
texens. ut ei ꝑ rarũ aliquid qͦd alle¬
gorice intelligi possit int̾serat: quati¬
nus & ex magna parte hẏstorica sint
quȩ memorat: & tam̃ aliqͣndo ꝑ hȩc
eadẽ ad spiritalẽ intelligentiam con-¬
surgat. Qua itaq fortitudine ab om̃i
lapsu exteriora sua custodiȩ interioriᷤ
disciplina constrinxerit. insinuat di¬
inuisibilis anima. neqͦ qͣm corporearũ
rerum delectatione tangit᷑: nisi quod
inherens corpori quasi quedã egredi¬
endi foramina eiusdẽ corporis sensꝰ
hab&. Uisus quippe. auditꝰ. gustꝰ. odo¬

Expanded text:
guis nobis pro lacte respondeat. Si quanguis nobis pro lacte respondeat. Si quando vero quaedam mystica in suorum operum narratione permiscet, ad haec necesse est ut mens concita redeat, ad quae hanc ipse, ut datur intelligi, ordo loquentis vocat. Nam sanctus vir postquam ea quae sibi per flagellum Domini fuerant inflicta narraando virtutes, qualis ante flagellum fuerit innotescit; sic vitae suae historiam texens, ut ei perrarum aliquid quod allegorice intelligi possit interserat, quatenus et ex magna parte historica sint quae memorat, et tamen aliquando per haec eadem ad spiritalem intelligentiam consurgat. Qua itaque fortitudine ab omni lapsu exteriora sua custodiae interioris disciplina constrinxerit, insinuat diinvisibilis anima, nequaquam corporearum rerum delectatione tangitur, nisi quod inhaerens corpori quasi quaedam egrediendi foramina ejusdem corporis sensus habet, visus quippe, auditus, gustus, odo
Abbreviated transcription (Latin):
& qui uehem̃ter emulget᷑. elicit san¬
guinẽ Ubera qͥppe fortit̃ premimꝰ.
cum uerba sacri eloquii subtili intel¬
lectu pensamꝰ. Qua p̃ssione dũ lac
quȩrimus. butyrũ inuenimꝰ. qͥa dum
nutriri uel tenui intellectu quȩximꝰ
ubertate internȩ pinguedinis ungim᷑.
Quod tam̃ nec nimie. nec semꝑ agendũ
est ne dum lac quęrit᷑. ab uberib san-¬
guis sequat᷑. Plerumq &enim quidã
dum uerba sacri eloquii plusquã de¬
bent discutiunt: in carnalẽ intellec¬
tum cadunt. Sanguinẽ qͥppe elicit
qui uehem̃ter emulgit᷑. quia carnale
efficit᷑. hoc qͦd ex nimia sp̃c discussio¬
ne sentitur. Unde necesse. ẽ ut beati
iob oꝑa quȩ int̾ increpantiũ amicoꝵ
uerba idcirco narrat. ne afflicta meis
illius in desꝑationẽ deficiat. iuxta pon¬
dus hẏstoriȩ ꝑscrutemur: ne si hȩc
animus plus qͣm necesse. ẽ spiritalit̃
inuestigat. a uerboꝵ eius uberib san¬

Expanded text:
et qui vehementer emungit, elicit sanet qui vehementer emungit, elicit sanguinem . Ubera quippe fortiter premimus, cum verba sacri eloquii subtili intellectu pensamus, qua pressione dum lac quaerimus, butyrum invenimus, quia dum nutriri vel tenui intellectu quaerimus, ubertate internae pinguedinis ungimur. Quod tamen nec nimie nec semper agendum est, ne dum lac quaeritur ab uberibus, sanguis sequatur. Plerumque etenim quidam dum verba sacri eloquii plus quam debent discutiunt, 678 in carnalem intellectum cadunt. Sanguinem quippe elicit, qui vehementer emungit, quia carnale efficitur hoc quod ex nimia spiritus discussione sentitur. Unde necesse est ut beati Job opera, quae inter increpantium amicorum verba idcirco narrat ne afflicta mens illius in desperatione deficiat, juxta pondus historiae perscrutemur, ne si haec animus plusquam necesse est spiritaliter investiget, a verborum ejus uberibus san
Abbreviated transcription (Latin):
subducit᷑. allegoriȩ candor interior
demonstrat᷑. & dũ cortex relinquitur.
exterioris intelligentiȩ uirentia exẽ¬
pla monstrant᷑. Quas bene iacob in
aquȩ canalib posuit: quia & redẽptor
nr̃ in libris eas sacrȩ scientiȩ qͥb nos
intrinsecus infundim᷑. infixit. Has as.¬
picientes arietes cũ ouib coeunt: qͥa
rationales nr̃i spc̃ dũ in earũ intenti¬
onede fixi sunt. singulis quibq acti¬
onib ꝑmiscent᷑ ut tales fȩtus oꝑm
ꝓcreent᷑ qualia exempla p̃cedentiũ
in uocib p̃ceptoꝵ uident: & diuersum
colorẽ ꝓles boni oꝑis habeat quia & non¬
nũqͣm subtracta litterȩ cortice acutiꝰ
interna considerat: & reseruato ñnum¬
quã hystoriȩ tegmine. bene se in exte¬
tiȩ aliqͣndo interiꝰ rimandȩ st̃. aliqͦn¬
do exterius obseruandȩ: ꝑ salomonem
quoq dr̃. Qui fortit̃ premit ubera
ad eliciendũ lac. exprimit butẏrum:

Expanded text:
subducitur, allegoriae candor interior subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptorum vident, et diversum colorem prolis boni operis habeat; quia et nonnunquam subtracta litterae cortice acutius interna considerat, et reservato nonnunquam historiae tegmine, bene se in extetiae aliquando interius rimandae sunt, aliquando exterius observandae, per Salomonem quoque dicitur: Qui fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum;
Abbreviated transcription (Latin):
itus. oues intuerent᷑ uirgas. & pare¬
rent maculosa & uaria: & diuerso
colore resꝑsa. Qđ. c̃. enĩ uirgas uirideᷤᷤ
amigdalinas. atq ex platanis ante o¬
cłos gregũ ponere nisi ꝑ scripturȩ sa¬
crȩ seriem antiquoꝵ patrũ uitas atq
sententias in exemplũ popłis p̃bere:
Quȩ nimirũ quia iuxta rationis exa¬
men rectȩ sunt: uirgȩ nominant᷑.
Quib ex parte corticẽ subtrahit. ut in
his quȩ expoliant᷑ intimus candorap¬
pareat: & ex parte corticẽ seruat. ut si¬
cut fuerant exterius in uiriditate ꝑ¬
maneant. Uariusq uirgarũ color ef¬
ficitur: dum cortex ex parte subtra-¬
hit᷑. & ex parte retinet᷑. Ante conside¬
rationis enum nr̃ȩ ocłos. p̃cedentium
patrũ sententiȩ. quasi uirgȩ uariȩ
ponunt᷑: in quib dũ plerũq intelle¬
ctum litterȩ fugimus. qͣsi corticem
subtrahim᷑: & dũ plerũq intellectũ
litterȩ sequimur quasi corticẽ reser¬
uamus. Dũq ab ipsis cortex litterȩ

Expanded text:
entur virgas, et parerent maculosa et varia, et diverso colore respersa . Quid est enim virgas virides, amygdalinas, atque ex platanis ante gregum oculos ponere, nisi per Scripturae sacrae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praecedentium patrum senteponuntur. In quibus, dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem subtrahimus; et dum plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae
Abbreviated transcription (Latin):
sem& ipsis ñ ualent. Et quidẽ beatꝰ iob
ꝑfectionis uitã int̾ ueteres tenuit: s
quia eiꝰ intentio ad redemptoris ad¬
uentũ ꝓpbico sp̃u erũpit. in illiꝰ p̃cep¬
tis pensat ipse qͣm multa de ꝑfectio¬
ne minus habeat. Unde & subdidit.¬

Expanded text:
semetipsis non valent. Et quidem beatus Job semetipsis non valent. Et quidem beatus Job perfectionis vitam inter veteres tenuit; sed quia ejus intentio ad Redemptoris adventum prophetico spiritu erumpit in illius praeceptis, pensat ipse quam multa de perfectione minus habeat. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ iezabel. quȩ se dicit ꝓpħas docere.
& seducere seruos meos & fornicari. &
manducare ydolotitũ. Ecce bona me¬
morat: nec tam̃ resecanda mala sine
pęnitentia relaxat: quia scilicet sic
singłoꝵ uias considerat. sic gressus
enumerans pensat. ut subtili exami-
ne ꝑpendat uel qͣntũ qͥsq ad bona ꝓfi¬
ciat: uel qͣntũ ad mala deuians. suis
ꝓfectib contradicat. Increm̃tũ qͥppe
meritoꝵ qͦd bonȩ uige studiis auget᷑
plerũq mali admxtione retrahit᷑. & bo¬
num qͦd animus oꝑando construit hoc
alia ꝑpetranda ꝑuertit. Vnde scĩ uiri
tanto se subtilius in cogitatione ꝑstrin¬
gunt: qͣnto & a suꝑno iudice districtiꝰ
considerari conspiciunt. Mentẽ qͥppe
discutiunt: inuenire si qua deliqͤrint
quęxt̃: ut tanto fiant irrep̃hensibiles
iudici. qͦnto sems ipsos cotidie & sine
cessatione dep̃hendunt. Nec tam̃ hac
de re iam gaudia securitatis sumunt:
quia ab illo se uideri considerant. qui
in eis & illa uid&. quȩ uidere ipsi in

Expanded text:
em Jezabel, quae se dicit propheten, docere et seducere servos meos, et fornicari, et manducare idolothytum . Ecce bona memorat, nec tamen resecanda mala sine poenitentia relaxat, quia scilicet sic singulorum vias considerat, sic gressus enumerans pensat, ut subtili examine perpendat vel quantum quisque ad bona proficiat, vel quantum ad mala devians suis profectibus contradicat. Incrementum quippe meritorum, quod bonae vitae studiis augetur, plerumque mali admistione retrahitur; et bonum quod animus operando construit, hoc alia perpetrando pervertit. Unde sancti viri tanto se subtilius in cogitatione constringunt, quanto a superno judice districtius considerari conspiciunt. Mentem quippe discutiunt, invenire si qua dereliquerint quaerunt, ut tanto fiant irreprehensibiles judici, quanta semetipsos quotidie et sine cessatione reprehendunt. Nec tamen hac de re jam gaudia securitatis sumunt, quia ab illo se videri considerant qui in eis et illa videt quae videre ipsi in
Abbreviated transcription (Latin):
gradus & enim culpȩ. creuit ordo sen¬
tentiȩ: quia in iudicio adhuc causa
discutit᷑. in concilio autẽ iã causa sen¬
tentiȩ diffinit᷑: in gehenna uͦ ignis ea
quȩ de concilio egredit᷑ sententia ex¬
plet᷑. Quia gͥ humanoꝵ actuũ dñs
subtili examinatione gressus enume-¬
rat: ira sine uoce iudicio. ira uͦ in uo¬
ce concilio. ira in uoce atq sermone ge¬
hennȩ ignib mancipat᷑. Hanc subtili¬
tatẽ considerationis eiꝰ ꝓpħa aspexe¬
rat cum dicebat. Fortissime. magne.
potens. dñs exercituũ nom̃ tͥ: magnꝰ
consilio. incõphensibilis cogitatu: cuiꝰ¬

Expanded text:
gradus etenim culpae crevit ordo sengradus etenim culpae crevit ordo sententiae, quia in judicio adhuc causa discutitur, in concilio autem jam causae sententia definitur, in gehenna vero ignis ea quae de concilio egreditur sententia expletur. Quia igitur humanorum actuum Dominus subtili examine gressus enumerat, ira sine voce, judicio; ira in voce, concilio; ira vero in voce atque sermone, gehennae ignibus mancipatur. Hanc subtilitatem considerationis ejus propheta aspexerat, cum dicebat: Fortissime, magne, potens Dominus exercituum; nomen tibi, magnus consilio, incomprehensibilis cogitatu, cu
Abbreviated transcription (Latin):
sinuat. qͣndo & ut ueniamꝰ uocat: et
tam̃ motu corporis nequaqͣm nos ad
alia transire denuntiat. Sic aut̃ dñs
numerat gressus. ut ne minutissimae
quidẽ cogitationes eius iudicio ac uer-¬
ba tenuissima quȩ apud nos usu uilu¬
erunt. indiscussa remaneant. Hinc &¬
enim dicit. Qui irascit᷑ frĩ suo reus
erit iudicio: qui dixerit fr̃i suo ra¬
cha. reus erit concilio: qui dixerit fa¬
tue. reus erit gehennȩ ignis. Racha
quippe in hebreo eloquio. uox int̾iec¬
tionis. ẽ: quȩ quidẽ animũ irascentis
ostendit: nec tam̃ plenũ uerbũ ira¬
cundiȩ exprimit. Prius gͦ ira rep̃hen¬
ditur sine uoce: postmodũ uͦ ira cũ
uoce. s necdũ pleno uerbo formata.
Ad extremũ uͦ cũ dr̃. fatue ira redargu¬
itur: qui cũ excessu uocis. explet᷑ etiã
ꝑfectione sermonis. Et notandũ qͦd
in ira ꝑhib& reum eẽ iudicio: in uoce
ux̧ qͦd. ẽ racha. reũ concilio: in uerbo
uocis qͦd ẽ fatue. reum gehennȩ. Per

Expanded text:
sinuat, quando et ut veniamus vocat et sinuat, quando et ut veniamus vocat et tamen motu corporis nequaquam nos ad alia transire denuntiat. Vet. V. Sic numerat gressus, quidem cogitationes ejus judicio, ac verba tenuissima, quae apud nos usu viluerunt, indiscussa remaneant. Hinc etenim Dominus dicit: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui dixerit fratri suo, racha, reus erit concilio: qui dixerit, fatue, reus erit gehennae ignis. Racha quippe in Hebraeo eloquio vox interjectionis est quae quidem animum irascentis ostendit, nec tamen plenum verbum iracundiae exprimit. Prius ergo ira reprehenditur sine voce, postmodum vero ira cum voce, sed necdum pleno verbo formata. Ad extremum vero cum dicitur, fatue, ira redarguitur quae cum excessu vocis expletur, etiam perfectione sermonis. Et notandum quod in ira perhibet reum esse judicio; in voce irae, quod est racha, reum concilio; in verbo vocis quod est fatue, reum gehennae ignis. Per
Abbreviated transcription (Latin):
hic eũ ꝑuersis morib contẽpsert̃.
Floreant gͥ iniqui. a flore ȩt̃nȩ heredi¬
tatis alieni: iusti uͦ sems ipsos soller¬
ter inspiciant & in cunctis actionib
suis se a dño uideri ꝑtimescant.
considerat uias meas: & cunctos gress
meos dinumerat: Quid uiarũ no-¬
mine. nisi actiones denuntiat: Hinc
enim ꝑ iheremiam dr̃. Bonas facite
pellatione gressuũ. nisi uel motꝰ m̃tiũ.
uel ꝓuectꝰ accipimꝰ meritoꝵ: Quib
ꝓfecto gressib ad sem& ipsam nos ue¬
ritas uocat dicens. Uenite ad me om̃
qui laboratis & onerati estis. Ad se qͥp¬
pe uenire nos dñs p̃cepit: nimirũ ñ
gressib corporis. s ꝓuectib cordis. Ipse
nãq ait. Ueniet hora: qͦndo neq in
monte hoc. neq in iherusolimis ado¬
rabitis patrẽ. Et paulo post. Ueri ad
oratores adorabunt patrẽ in sp̃u &
ueritate: nam & pat̾ tales quęxit qͥ
adorent eũ. In corde gͦ ẽẽ gressus in¬

Expanded text:
hic eum perversis moribus contempserunt. hic eum perversis moribus contempserunt. Floreant igitur iniqui, a flore aeternae haereditatis alieni; justi vero semetipsos solerter inspiciant, et in cunctis actionibus suconsiderat vias meas, et cunctos gressus meos dinumerat? - Quid viarum nomine, nisi actiones denuntiat? Hinc enim per Jeremiam dicitur: « Bonas facite pellatione gressuum, nisi motus mentium, vel profectus accipimus meritorum? Quibus profecto gressibus ad semetipsam nos Veritas vocat, dicens: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis . Ad se quippe venire nos Dominus praecipit, nimirum non gressibus corporis, sed profectibus cordis. Ipse namque ait: Veniet hora quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem . Et paulo s adorabunt Patrem in spiritu et veritate, nam et Pater tales quaerit qui adorent eum . In corde ergo esse gressus in
Abbreviated transcription (Latin):
sub iugo retinet᷑. Negantur electis in
hac uita bona t̾rena: quia & egris qͥb
spes uiuendi. ẽ neqͦqͣm a medico cunc-¬
ta quȩ appetunt concedunt᷑. Dant᷑ aut̃
reꝓbis bona quȩ in hac uita appetunt:
quia & desꝑatis egris ome qͦd deside¬
rant. ñ negat᷑. Perpendant gͥ iusti quȩ
sint mala quȩ iniquis ꝑmanent: & ne¬
quaqͣm eoꝵ felicitati inuideant quȩ ꝑ¬
currit. Quid enĩ. ẽ. qͦd de eoꝵ gaudi¬
is admirent᷑: qͣndo & ipsi ꝑ iter asperũ
ad salutis patriã redeunt & illi quasi
ꝑ amena prata ad foueam tendunt:
Dicat gͦ uir iustus. Nũqͥd ñ ꝑditio est
iniquo: & alienatio oꝑantib iniqͥtatẽ:
Quod uidelic& alienationis uerbũ du¬
rius sonaret: si hoc int̾pres in suȩ lin¬
guȩ uoce tenuiss&. Qͦd enim apud
nos alienatio: hoc apud hebreos ana-¬
thema dr̃. Tunc gͦ alienatio erit rep¬
bis: cum ab hereditate districti iu¬
dicis se anathema ẽẽ conspiciunt: qͥa

Expanded text:
sub jugo retinetur. Negantur electis in sub jugo retinetur. Negantur electis in hac vita bona terrena, quia et aegris, quibus spes vivendi est, nequaquam a medico cuncta quae appetunt conceduntur. Dantur autem reprobis bona quae in hac vita appetunt, quia et desperatis aegris omne quod desiderant e iniquos manent, et nequaquam eorum felicitati invideant quae percurrit. Quid est enim quod de eorum gaudiis admirentur, quando et ipsi per iter 682 asperum ad salutis patriam, et illi quasi per amoena prata ad foveam tendunt? Dicat ergo vir sanctus: Nunquid non perditio est iniquo, et alienatio operantibus iniquitatem? Quod videlicet alienationis verbum durius sonaret, si hoc interpres in suae linguae voce tenuisset. Quod enim apud nos alienatio, hoc apud Hebraeos anathema dicitur. Tunc ergo alienatio erit reprobis, cum ab haereditate districti judicis se anathema esse conspiciunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
solatio bonoꝵ ẽ consideratꝰ finis maloꝵ.
Dũ enim ex eoꝵ interitu malũ conspi-¬
ciunt qͦd euadunt leue existimant
quicqͥd aduersũ in hac uita patiunt᷑.
Eant gͦ nẽ reꝓbi. & delectationũ suarũ
desideria cõpleant: in finis sui damp¬
natione sensuri sunt. qͥa mortẽ male
uiuentes amauert̃. Transitorio autẽ
uerbere affligant᷑ electi: ut a prauita¬
te flagella corrigant: quos pat̃na pi¬
etas ad hereditatẽ seruat. N c̃ & enim
flagellatur iustꝰ: & uerbere disciplina¬
tus corrigit᷑. qui ad ętñȩ hereditatis
patrimoniũ p̃parat᷑. In suis aut̃ uolup¬
tatib relaxatur iniustͦ: qͥa tanto ei
temporalia bona suppetunt. qͣnto et̃¬
na denegant᷑. In iustus ad debitã mor¬
tem currens. effrenatis uoluptatib
utitur: quia & uituli qͥ mactandi st̃.
in liberis pastib relinqunt᷑ At contra
iustus a delectationis transitoriȩ io¬
cunditate restringit᷑. qͥa & nimirum
uitulus ad laboris usũ uitȩ deputatus.

Expanded text:
solatio bonorum est consideratus finis malorum. Dum enim ex eorum interitu malum conspiciunt quod evadunt, leve existimant quidquid adversi in hac vita patiuntur. Eant ergo nunc reprobi, et delectationum suarum desideria compleant, in finis sui damnatione sensuri sunt quia mortem male viventes amaverunt. Transitorio autem verbere affligantur electi, ut a pravitate flagella corrigant quos paterna pietas ad haereditatem servat. Nunc etenim flagellatur justus, et verbere disciplinae corrigitur, quia ad aeternae haereditatis patrimonium praeparatur. In suis autem voluptatibus relaxtur injustus, quia tanto ei temporalia bona suppetunt, quanto aeterna denegantur. Injustus ad debitam mortem currens, effrenatis voluptatibus utitur, quia et vituli qui mactandi sunt in liberis pastibus relinquuntur. At contra justus a delectationis transitoriae jucunditate restringitur, quia et nimirum vitulus ad laboris usum vitae deputatus
Abbreviated transcription (Latin):
Scire dĩ dr̃. scire nos facere. usitato nr̃ȩ
locutionis modo: qui lȩtũ diẽ dicimꝰ.
ex quo contingit ut letemur. Hinc. ẽ
enim qͦd ad abraham dñs dic̃. Nunc
cognoui. qͦd timeas dñm. Neq enim
creator tempoꝵ quicqͣm cognouit ex tẽ¬
pore: s cognoscere eiꝰ ẽ. ex cuiꝰlib& cau¬
sȩ emergentis articulo nobis cognitio¬
nẽ p̃bere. Qs uͦ staterȩ nominȩ. nisi
mediator dĩ & hominũ designatur:
In quo ȩqua lance om̃ia merita nr̃a
pensant᷑: & in cuiꝰ p̃ceptis agnoscimꝰ.
quid in nr̃a uita minus habeamus.
In hac autẽ statera appendimur: qͦti¬
ens ad uitȩ eius exempla ꝓuocamur.

Expanded text:
s dicitur scire nos facere, usitato nostrae locutionis modo, qui laetum diem dicimus, ex quo contingit ut laetemur. Hinc est enim quod ad Abraham Dominus dicit: Nunc cognovi quod timeas Deum . Neque enim creator temporum quidquam cognovit ex tempore; sed cognoscere ejus est ex cujuslibet causae emergentis articulo nobis cognitionem praebere. Quis vero staterae nomine nisi Mediator Dei et hominum designatur? In quo aequa lance omnia merita nostra pensantur, et in cujus praeceptis agnoscimus quid in nostra vita minus habeamus. In hac autem statera appendimur, quoties ad vitae ejus exempla provocamur.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is cogitationib occulte se qͣsi fur
meis: ut ne cogitarẽ quidẽ de uirgine.
neqͦqͣm uult intelligi. qͥa eiꝰ animum
culpa in cogitatione ñ contigit: s qͥa
nũqͣm hẽ ex consensu suꝑauit. Nam
uelut integerrimã possessionẽ dĩ m̃tẽ
suã contra aduersarii dep̃dationem
undicat: qui ꝓtinꝰ adiungit. Quam
enĩ partẽ haber& ds̃ in me desuꝑ: &
hereditatẽ omp̃s de excelsis: Acsi aꝑte
dicat. Carne quidẽ mortalis corrup¬
tionis conditioni subiaceo: s auctori
unde seruio. si ei integrũ a consensu
culpȩ animũ ñ defendo: Sequitur.¬

Expanded text:
nostris cogitationibus occulte se quasi fur nostris cogitationibus occulte se quasi fur meis, ut ne cogitarem quidem de virgine, nequaquam vult intelligi quia ejus animum culpa in cogitatione non contigit, sed quia nunquam hunc ex consensu superavit. Nam velut integerrimam possessionem Dei mentem suam contra adversarii depraedationem vindicat, qui protinus adjungit: Quam enim partem haberet Deus in me desuper, et haereditatem Omnipotens de excelsis? Ac si aperte dicat: Carne quidem mortali corruptionis conditioni subjaceo, sed auctori unde servio, si ei integrum a consensu culpae animum non defendo? Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
concipit. hoc intra sem& ipsũ etiã ꝑ
desideriũ uoluit. Et nimirũ m̃tem
neqͥqͣm cogitatio ĩmunda inquinat.
cũ pulsat: s cũ hanc sibi ꝑ delectati¬
onẽ subiugat. Hinc & enĩ p̃dicator
egregius dicit. Temptatio uos ñ app̃¬
hendat: nisi humana. Humana qͥppe
temptatio . ẽ. qͣ plerũq in cogitatione
tangimur etiam nolentes: quia ut
ñnũqͣm illicita ad animũ ueniant.
hoc utiq in nobis i& ipsis ex humani¬
tatis corruptibilis pondere habemus.
Iam uͦ demonica. ẽ. & ñ humana tẽp¬
tatio: cũ ad hoc qͦd corruptibilit̃ sug¬
gerit. ꝑ consensũ se animus astring̃.
Hinc iterũ dicit. Non regn& peccatũ
in ur̃o mortali corpore. Peccatũ qͥppe
ñ regnare potest. s ñ esse non potest.
Hoc ipsum nãq ei de peccato tẽptari
peccatum. ẽ: quo quia qͣmdiu uiuimꝰ
qm̃ hoc expellere plene ñ potuit. ei
de nr̃i cordis habitacło regnũ tulit:
ut appetitus illicitꝰ & si plerũq bonis

Expanded text:
concipit, hoc intra semetipsum etiam per desiderium voluit. Et nimirum mentem nequaquam cogitatio immunda inquinat, quum pulsat, sed quum hanc sibi per delectationem subjugat. Hinc etenim praedicator egregius dicit: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana. Humana quippe tentatio est, qua plerumque in cogitatione tangimur etiam nolentes, quia, ut nonnunquam et illicita ad animum veniant, hoc utique in nobismetipsis ex humanitatis corruptibilis pondere habemus. Jam vero daemoniacum est, et non humana tentatio, cum ad hoc quod corruptibiliter suggerit per consensum se animus astringit. Hinc iterum dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Peccatum quippe non regnare potest, sed non esse non potest. Hoc ipsum namque ei de peccato tentari peccatum est, quo quia quandiu vivimus quoniam hoc expellere plene non potuit, ei de nostri cordis habitaculo regnum tulit, ut appetitus illicitus etsi plerumque bonis
Abbreviated transcription (Latin):
sacri eloquii int̾ textũ & my¬
steriũ tanta. ẽ. libratione
pensandus: ut utriꝰq partis
lance moderata. hc̃ neq nimiȩ
discussionib pondꝰ deprimat.
neq rursus torpor incuriȩ
uacuũ relinquat. Multae
quippe eiꝰ sententiȩ tanta al¬
legoriarũ conceptione sunt
grauidȩ: ut quisqͥs eas ad
solam tenere hẏstoriã nitit᷑.
earũ noticia ꝑ suam incuriã
priuetur. Nonnulla uͦ ita ex¬
teriorib p̃ceptis inseruiunt: ut
siquis eas subtilius penetrare de¬
siderat. intus quidẽ nichil inue¬
niat s hoc sibi etiã qͦd foris locunt᷑

Expanded text:
sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursus torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnullae vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desiderat, 677 intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
natione considerat: ut in uno quoq
nr̃m nec ea quȩ remuneret bona p̃-¬
tereat: nec mala quȩ uidelic& displi¬
cent sine increpatione derelinquat.
ubi sedes. ẽ sathanȩ: & tenes nomen
meũ. & ñ negasti fidẽ meã. Et pau¬
lo post. S habeo aduersũ te pauca:
quia habes illic tenentes doctrinam

Expanded text:
natione subtili considerat, ut in unoquoque nostrum, nec ea quae remunerat bona praetereat, nec mala quae videlicet displicent sine increpatione derelinquat. ubi sedes est satanae: et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam . Et paulo post: Sed habeo adversum te pauca, quia habes illic tenentes doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
bia tua respondebt̃ tͥ. Nũqͥd primꝰ
homo tu natꝰ es: & ante colles forma¬
tus: Nuniqͥd consiliũ dĩ audisti &
inferior te erit eius sapientia: Quid
nosti qͦd ignoremꝰ: Quid intelligis qͦd
nesciamus: Et senes. & antiqui st̃ in
nobis. multo uetustiores quã patres
tui. N umquid grande. ẽ. ut consolet᷑
te ds̃: Sed uerba tua praua hoc ꝓhi¬
bent. Quid te eleuat cor tuũ. & qͣsi
magna cogitans attonitos habes ocłos:
Quid tum& contra dm̃ sp̃c tuus. ut ꝓfe¬

Expanded text:
 tibi numquid primus homo tu natus es et ante colles formatus numquid consilium Dei audisti et inferior te erit eius sapientia quid nosti quod ignoremus quid intellegis quod nesciamus et senes et antiqui sunt in nobis multo vetustiores quam patres tui numquid grande est ut consoletur te Deus sed verba tua prava hoc prohibent quid te elevat cor tuum et quasi magna cogitans adtonitos habes oculos quid tumet contra Deum spiritus t
Abbreviated transcription (Latin):
Lignũ hab& spem. Si p̃cisũ fuerit.
rursũ urescit: & rami eiꝰ pullulaq̃.
Si senuerit in tr̃a radix eius: & in pul¬
uere emortuus fuerit truncus illiꝰ
ad odorẽ aquȩ germinabit: & faci¬
et comam quasicũ primũ plantatũ
ẽ. Homo uͦ cũ mortuus fuerit. & nu¬
datꝰ atq consumpt᷑: ubi quęso est:
Quomͦ si recedant aquȩ de mari: & flu¬
uius uacue factus arescat: Sic homo
cũ dormierit: ñ resurg&: donec at¬

Expanded text:
si praecisum fuerit, rursum virescit, et rami ejus pullulant. Si senuerit in terra radix ejus, et in pulvere emortuus fuerit truncus ejus, ad odorem aquae germinabit, et faciet comam, quasi cum primum plantatum est. Homo vero cum mortuus fuerit, et nudatus atque consumptus, ubi, quaeso, est? Quomodo, si recedant aquae de mari, et fluvius vacuefactus arescat: sic homo cum dormierit, non resurg
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Siue nobiles fuerint filii eius
siue ignobiles: ñ intellig&. Attam̃
caro eius dũ uiuit dolebit: &anima
illius suꝑ sems ipsa ebit. Respon¬
dens autẽ elyphaz themanites dix̃.
N umquid sapiens respondebit quasi
in uentũ loquens: & implebit ardo¬
re stomachum suũ. Arguis uerbis
eũ qui ñ .ẽ. equalis tͥ: & loqueris qͦo
tͥ ñ expedit. Quantũ in te. ẽ euacu

Expanded text:
e nobiles fuerint filii eius sive ignobiles non intelleget attamen caro eius dum vivet dolebit et anima illius super semet ipso lugebit respondens autem Eliphaz Themanites dixit numquid sapiens respondebit quasi in ventum loquens et implebit ardore stomachum suum arguis verbis eum qui non est aequalis tui et loqueris quod tibi non expedit quantum in te est evacu
Abbreviated transcription (Latin):
borat᷑. ẽ. Cucurrit aduersus eũ ere¬
cto collo. & pingui ceruice armatꝰ. ẽ.
Oꝑuit faciẽ eiꝰ crassitudo: & de laterib
eiꝰ aruina dependet. Habitauit in ci¬
uitatib desolatis & in domib deser¬
tis quȩ in tumulos sunt redactae..

Expanded text:
 erecto collo, et pingui cervice armatus est. Operuit faciem ejus crassitudo, et de lateribus ejus arvina dependet. Habitabit in civitatibus desolatis, et in domibus desertis, quae in tumulos sunt redactae.
Abbreviated transcription (Latin):
dens singłis ꝓut aies uult. De his etiã
cęlis in psalmo: cꝰ dictũ.ẽ. Uerbodñi
cȩli firmati sunt. De his qͦq ornam̃tiᷤ
cȩlos: quia p̃dicatores scĩ nisi ꝓmissa
paraclyti dona ꝑciꝑent. nullo fortitu¬
dinis decore claruissent. S qͥa scĩs
apłis uirtutũ gr̃a decoratis uitȩ p̃di¬
catio contra infideliũ corda conua¬
luit. & antiquus hostis obsessas infi¬
delium m̃tes p̃dicatoꝵ uocib expulsꝰ
reliquit: post ornam̃ta cęloꝵ apte

Expanded text:
dens singulis prout vult . De his etiam dens singulis prout vult . De his etiam coelis in Psalmo dictum est: « Verbo Domini coeli firmati sunt . » De his quoque ornamentis coelos, quia praedicatores sancti nisi promissa Paracliti dona perciperent, nullo fortitudinis decore claruissent. Sed quia sanctis apostolis virtutum gratia decoratis, vitae praedicatio contra infidelium corda convaluit, et antiquus hostis obsessas infidelium mentes praedicatorum vocibus expulsus reliquit, post ornamenta coelorum apte
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante timidus. iam linguis loqͥt᷑
p̃dicandũ iħm exemplũ auctoritatis cȩ¬
teris p̃stat: ne in nomine eiꝰ loqui de¬
beat uerberib ꝓhibet᷑. nec tam̃ cõpescit᷑
Contempnit flagella cedentiũ: qͥ paulo
ante requirentiũ uerba timuerat. Et
qui ancillȩ uires requisitꝰ expauit: uireᷤ
principũ cęsus p̃mit. Sc̃i enĩ iam sp̃c
uirtute solidatꝰ huiꝰ mundi altitudi
nes libertatis calce deprimebat: ut
in imo eẽ cerner&. qͥcqͥd contra creato¬
ris głam altũ tumer&. Hec st̃ ornam̃¬
ta cȩloꝵ: hȩc sunt dona sp̃c: quȩ di¬
uersis manifestari uirtutib solent:
quas occultȩ dispensationis munere
diuisas. paulus enumerat dicens.
Alii quidẽ ꝑ sp̃m dat᷑ sermo sapientie:
alii aut̃ sermo scientiȩ scdm eũdem
sp̃m: alteri fides in codẽ spũ: alii gr̃a¬
tutũ: alii ꝓphetia: alii discretio sp̃u¬
um: alii genera lurguarũ: alii int̃p̃¬
tatio sermonũ: quȩ mox generali dif¬
finitione concludens ait. Hȩc autẽ

Expanded text:
paulo ante timidus, jam linguis loquitupraedicandum Jesum exemplum auctoritatis caeteris praestat, et ne in nomine Jesu loqui debeat verberibus prohibetur, nec tamen compescitur. Contemnit flagella caedentium, qui paulo ante requirentium verba timuerat; et qui ancillae vires requisitus expavit, vires principum caesus premit. Sancti enim Spiritus jam virtute solidatus, hujus mundi altitunes libertatis calce deprimebat, ut in imo esse cerneret quidquid contra Creatoris gratiam altum tumeret. Haec sunt ornamenta coelorum, haec sunt dona Spiritus, quae diversis manifestari virtutibus solent, quas occultae dispensationis munere divisas Paulus enumerat, dicens: Alii quidem per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem spiritum, alteri fides in eodetutum; alii prophetia; alii discretio spirituum; alii genera linguarum; alii interpretatio sermonum. Quae mox generali diffinitione concludens, ait: Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
apparens. Ordo primi aduentꝰ illiꝰ
pensari & conspici in tantũ potuit.
in qͣntũ ad redimendos carnales ue¬
niens. diuinitatis suȩ magnitudinẽ
carnalib ocłis tẽꝑauit. Os uͦ eiꝰ celsi¬
tudinis terrorẽ ferat: cũ scd̃i aduen¬
tus potentia ꝑ ignẽ iudiciũ exercens.
in potestatis suȩ maĩestate candue¬
rit: Unde uir sẽs aduentũ illiꝰ nar¬
rat primũ. s lassat᷑ ad scđm di¬

Expanded text:
apparens. Ordo primi adventus illius apparens. Ordo primi adventus illius pensari et conspici in tantum potuit, in quantum ad redimendos carnales veniens, divinitatis suae magnitudinem carnalibus oculis temperavit. Quis vero ejus celsitudinis terrorem ferat, cum secundi adventus potentia per 556 ignem judicium exercens, in potestatis suae majestate canduerit? Unde vir sanctus adventum illius narrat primum, sed lassatur ad secund
Abbreviated transcription (Latin):
capite aman: de uertice sanir. & her¬
mon: de cubilib leonũ. Quid enĩ
leonũ nomine. nisi demonia designan.¬
tur: quȩ ira contra nos atrocissime
crudelitatis inseuiunt: Et qͥa pec¬
catores ad fidẽ uocati sunt. qͦrũ qͦndã
corda leonũ cubilia fuert̃. dũ uicisse
mortẽ dñs eoꝵ confessione credit᷑ qͦsi¬
LI
de leonũ cubilib coronat᷑. Remune
ratio quippe uictorię. corona ẽ. Toti¬
ens gͦ ei coronã fideles offert̃: qͦtiens
hẽ uicisse mortẽ ex resurrectione con¬
confitent᷑. Leo gͦ de suis cubilib pel¬
litur: qͥa obstetricante manu dñi tor¬
tuosus coluber in cauernis qͣs tenue¬
rat habitare ꝓhibet᷑. Nã uictus a
fideliũ cordib exiit: qui suꝑ hȩc an¬
paucis breuibq sententiis. sc̃s uir ad¬
uentus dnĩci ordinẽ retulit: ponde¬
ra exp̃ssit: qͥd ex eiꝰ incarnatione fie¬
ri potuit admirando narrauit. S
considerari ñ potest cũ qͣnto tr̃ore uen¬
turus. ẽ in maiestatis suȩ fortitudine

Expanded text:
ertice Sanir et Hermon, de cubilibus leonum . Quid enim aliud leonum nomine quam daemonia designantur, quae ira contra nos atrocissimae crudelitatis insaeviunt? Et quia peccatores ad fidem vocati sunt, quorum quondam corda leonum cubilia fuerunt, dum vicisse mortem Dominus eorum confessione creditur, quasi de leonum cubilibus coronatur. Remunratio quippe victoriae corona est. Toties ergo ei coronam fideles offerunt, quoties hunc vicisse mortem ex resurrectione coconfitentur. Leo ergo de cubilibus suis pellitur, quia, obstetricante manu Domini, tortuosus coluber in cavernis quas tenuerat habitare prohibetur. Nam victus a fidelium cordibus exiit, qui super haec anpaucis brevibusque sententiis sanctus vir adventus dominici ordinem retulit, pondera expressit, quid ex ejus incarnatione fieri potuit admirando narravit. Veconsiderari non potest cum quanto terrore venturus est, in majestatis suae fortitudine
Abbreviated transcription (Latin):
miracłm fecerint. ꝑcunctari curauer̃.
Quib repletꝰ spũ scõ petrus dixit Prin¬
cipes popłi & seniores. si nos hodie di¬
iudicamur in benefacto hominis infir¬
nui in quo iste saluus factus. ẽ: notũ
sit om̃ib uobis. & om̃i plebi isrł. qͥa in¬

Expanded text:
miraculum fecerint percunctari curaverunt. miraculum fecerint percunctari curaverunt. Quibus repletus Spiritu sancto Petrus dixit: Principes populi et seniores, si nos hodie dijudicamur in benefacto hominis infirmi, in quo iste salvus est factus, notum sit omnibus vobis, et omni plebi Isr
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s dabat eloqui illis. Ex eo gͦ
acceꝑunt ornam̃ta uirtutis: qͦs ĩm̃sa
ante possederat fęditas timoris. Scimꝰ
enĩ qͦd ille apłoꝵ. id ẽ. cȩloꝵ primus.
testate cuiꝰ qͣm. s uniꝰ mancipii sola
.ẽ. int̾rogatione ꝓstratꝰ. Et quidem
mancipiũ ne sexus firmior t̃ribilis
demonstrar&. ancilla . ẽ. inquirente
temptatꝰ. rursusq ut talis sexus in¬
firmitas etiam officii sui deiectio¬
ne uilescer&. ñ ab ancilla tantũmͦ.
s ab ostiaria. ẽ ancilla requisitus.¬
Ecce qͣm uilis. ẽ. ad temptandũ ꝑsona
requisita: ut aꝑte ꝓderet᷑. qͣnta eũ
timoris infirmitas possider&. qui
nec ante uocẽ ostiariȩ ancillȩ subsi¬
ster&. S iam hic paulo ante timidꝰ.
uideamus. Certe luca teste didici¬
mus. contra sacerdotes ac principes. qͣn¬
ta dñm auctoritate p̃dicauit. Nam
cũ facto miracło quȩstio fuiss& exorta.
& sacerdotũ principes. seniores ac scri
eos in medio statuentes. in qͣ uirtute

Expanded text:
sanctus dabat eloqui illis . Ex eo ergo acceperunt ornamenta virtutis, quos immensa ante possederat foeditas timoris. Scimus enim, ille apostolorum, id est coelorum primus, testate cujusquam, sed unius mancipii sola est interrogatione prostratus. Et quidem mancipium ne sexus firmior terribile demonstraret, ancilla est inquirente tentatus . Rursusque ut talis sexus infirmitas etiam officii sui dejectione vilesceret, non ab ancilla tantummodo, sed ab ostiaria eEcce quam vilis est ad tentandum persona requisita! ut aperte proderetur, quanta eum timoris infirmitas possideret, qui nec ante vocem ostiariae ancillae subsisteret. Sed jam hic paulo ante timidus,  exstiterit, audiamus. Certe, Luca teste, didicimus contra sacerdotes ac principes quanta Dominum auctoritate praedicavit. Nam cum facto miraculo, quaestio fuisset exorta , et sacerdotum principes, seniores, ac scrieos in medio statuentes in qua virtute
Abbreviated transcription (Latin):
Quid qͣl enĩ s terrȩ nomine. nisi sc̃a
ȩccła desig ł nat᷑: Quȩ dũ uerba p̃¬
dicationis suscipit: fructũ boni oꝑis
reddit. De qͦ ꝑ moysen dr̃. Audiat
terra uerba ex ore meo: exspectetur
sicut pluuia eloquiũ meũ. Et quid
ꝑ nichilũ. nisi gentiles popłi desig¬
nantur: De quib ꝑ ꝓpħam dicitur.
Om̃s gentes uelut nichilũ . & in ane re¬
putatȩ sunt. In eo gͦ nichilo tra sus¬
pendit᷑. qͦd priꝰ uacuũ ab aquilone
tenebatur: quia illa corda gentiliũ
repleta sunt caritate dĩ. que p̃ssa
prius fuerant torpore diaboli. Potest

Expanded text:
Quid enim terrae nomine nisi sancta Ecclesia designatur, quae dum verba praedicationis suscipit, fructum boni operis reddit? De qua per Moysen dicitur: Audiat terra verba ex ore meo, exspectetur sicut pluvia eloquium meum . Et quid per nihilum, nisi gentiles populi designantur? De quibus per prophetam dicitur: Omnes gentes velut nihilum et inane reputatae sunt . In eo ergo nihilo terra suspenditur, quod prius vacuum ab Aquilone tenebatur, quia illa corda gentilium repleta sunt charitate Dei, quae pressa prius fuerant torpore diaboli. Vet
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝑditioni. Quod paulus qͦq ait apłs.
Om̃ia enĩ nuda s aꝑta sunt oculis eius.
Inferni uͦ & ꝑditionis nomine. diabolũ.
om̃sq dãpnationis eius socios designa¬
aquilonẽ suꝑ uacuũ. Aqͥlonis nomine
in sacro eloquio appellari diabolus
sol&: qui ut torporis frigore gentiũ
corda constringer&. dixit. sedebo in
monte testam̃ti. in laterib aquiloniᷤᷤ.
qui suꝑ uacuũ extendit᷑. qͥa illa corda
possid&. quȩ diuini amoris gr̃a non
replent᷑. S tam̃ om̃ĩpotenti dõ suppe-¬
tit etiã uasa diaboli cunctis uirtuti¬
b uacua suȩ grẽ munere implere: in
eisq diuini timoris soliditatẽ pone¬
re. quos nulla conspicit rectitudinis
actione roborari: apte subiungitur.¬

Expanded text:
t perditioni. - Quod Paulus quoque ait: « Omnia enim nuda et aperta sunt oculis ejus . » Inferni vero et perditionis nomine diabolum et omnes damnationis ejus socios designaaquilonem super vacuin sacro eloquio appellari diabolus solet, qui, ut torporcorda constringeret, dixit: Sedebo in monte testamenti in latere aquilonis. Qui super vacuum extenditur, quia illa corda possidet quae divini amoris gratia nonreplentur. Sed tamen omnipotenti Deo suppetit etiam vasa diaboli cunctis virtutibus vacua suae gratiae munere implere, in eisque divini timoris soliditatem ponere, quos nulla conspicit rectitudinis actione roborari. Unde apte subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo: Et de quo uoce dĩ dicitur.
Qui factus. ẽ ut nullũ timer&: & ipse
ẽ. rex suꝑ om̃s filios suꝑbiȩ. De quo
etiã huic sententiȩ dauid ꝓpħa con¬
cordat dicens. Tu humiliasti sicut
uulneratũ suꝑbũ. S qͣmuis simpli¬
ci naturę diuinitatis ñ sit aliud eẽ
& aliud saꝑe. nec aliud saꝑe. & aliud
fortẽ. eeͥ: quippe qͥa ipsa fortitudo qͦͤ
sapientia. & ipsa sapientia quȩ diui¬
nitatis eẽntia. ẽ: uigilant̃ tam̃ intu¬
endũ puto. qͦd uir iste ꝓphetico ple

Expanded text:
tissimo ? Et de quo voce Dei dicitur: tissimo ? Et de quo voce Dei dicitur: Qui factus est ut nullum timeret, et ipse est rex super omnes filios superbiae . De quo etiam huic sententialiasti, sicut vulneratum, superbum . Sed quamvis simplici naturae divinitatis non sit aliud esse, et aliud sapere, nec aliud sapere, et aliud fortem esse, quippe quia ipsa fortitudo quae sapientia, et ipsa sapientia quae divinitatis essentia est, vigilanter tamen intuendum puto
Abbreviated transcription (Latin):
moris. ẽ: s ãmirationis. Quia uero
qͣntus pauor sit ãmirationis eiꝰ intu¬
lit: nc̃ ordinẽ nr̃ȩ salutis narrat.
Sequit᷑. In fortitudine illiꝰ repente
maris nomine. qͦm p̃sens scłm de¬
signatur: in quo corda hominũ t̃re¬
na quȩrentiũ diuersis cogitationũ
fluctib intumescunt: Qui elatio¬
ne suꝑbiȩ incitati. dũ alt̾̃na inten¬
tione se impetunt. quasi aduersan¬
ti se undę collidunt. S iã in forti¬
tudine illiꝰ maria congregata st̃: qͥa
incarnato dño discordantia scłariũ
corda concordit̃ credunt. Iam petrꝰ
in mari ambulat: qͥa nimirũ xp̃i
p̃dicatorib illa qͦndã tumida humi¬
li auditu corda substrata st̃: ut re¬
cte etiã in ȩuuangło huiꝰ mundi
mansuetudinẽ figurauerit: qͦd ꝓcel¬
losa maris aqua dñi pedib presso
sit suꝑbũ. Quis hic suꝑbus alius ap¬
pellat᷑. nisi ille qui dixit. ascendã
suꝑ altitudinẽ nubiũ. similis ero al¬

Expanded text:
moris est, sed admirationis. Quia vero moris est, sed admirationis. Quia vero quantus pavor sit admirationis ejus intulit, nunc ordinem nostrae saluit: In fortitudine illius maris nomine, quam praesens saeculum designatur? In quo corda hominum terrena quaerentium diversis cogitationum fluctibus intumescunt, qui elatione superbiae incitati, dum alterna intentione se impetunt, quasi adversanti se unda collidunt. Sed jam in fortitudine illius maria congregata sunt, quia incarnato Domino discordantia saecularium corda concorditer credunt. Jam Petrus in mari ambulat, quia nimirum Christi praedicatoribus illa quondam tumida humili auditu corda substracta sunt ut recte etiam in Evangelio hujus mundi mansuetudinem figuraverit, quod procellosa maris aqua Domini pedibus, presso ia.---Quis hic superbus alius appellatur, nisi ille qui dixit: Ascendam super altitudinem nubium, similis ero Al
Abbreviated transcription (Latin):
tatis leuant. Que ꝓfecto męnia ni¬
si humiles ñ ascendunt: unde illic &¬
ab eadẽ sapientia subditur. Si qͥs ẽ
paruulus: ueniat ad me. Acsi aꝑte
dicat. Quisqͥs se apud se magnum
ȩstimat: aditũ sibi mei accessus an¬
gustat: quia tanto ad me altiꝰ ꝑtin¬
gitur. qͣnto uniꝰcuiꝰq mens apud se
uerius humiliat᷑. S qͣntalib& qͥsq
uirtute ꝓficiat: qualib& scientia ex¬
crescat: penetrare ñ sufficit. quo nos
conditor moderamine iudicioꝵ regat.
Dicat gͦ. Colũpnȩ celi contremisẽt̃. &
pauent ad nutũ eiꝰ: quia in plerisq
nec ipsi ꝑtingere ad uoluntatis eiꝰ
celsitudinẽ p̃ualent. qui eiusdẽ uo¬
luntatis p̃mia denuntiantes uiden
Quod sicut suꝑiꝰ diximꝰ de scĩs quoq
angłis nil obstat intelligi: qͥa ipsȩ
quoq uirtutes cȩlestiũ. quȩ hc̃ sine
cessatione conspiciunt. in ipsa sua
contẽplatione contremiscunt. Sed
is dẽ tremor ne eis pęnalis sit. ñ ti¬

Expanded text:
tatis levant. Quae profecto moenia nitatis levant. Quae profecto moenia nisi humiles non ascendunt. Unde illic ab eadem Sapientia sparvulus, veniat ad me . Ac si aperte dicat: Quisquis se magnum aestimat, aditum sibimetipsi ascensumque angustat; quia tanto altius pertingitur, quanto uniuscujusque mens apud se verius humiliatur. Sed quantalibet quisque virtute proficiat, quantalibet scientia excrescat, penetrare non suconditor moderamine judiciorum regat. Dicat ergo: Columnae coeli contremiscunt, et pavent ad nutum ejus, quia in plerisque nec ipsi pertingere ad voluntatis ejus celsitudinem praevalent qui ejusdem voluntatis praemia denuntiantes vident. Quod, sicut superius diximus, de sanctis quoque angelis nil obstat intelligi, quia ipsae quoque virtutes coelestium, quae hunc sine cessatione conspiciunt, in ipsa sua contemplatione contremiscunt. Sed isdem tremor ne eis poenalis sit, non ti
Abbreviated transcription (Latin):
se id de septẽ eccłiis dixisse innotes¬
cer&: secutꝰ etiã sacram̃ta ipsa dili¬
gent̃ inseruit dicens. Immolauit
uictimas: miscuit uinũ: & ꝓposuit
m̃sam: misit ancillas suas ut uoca.¬
rent ad arcẽ. & mȩnia ciuitatis. Si
quis. ẽ. paruulus: ueniat ad me.Im¬
molauit enĩ dñs uictimas: seipsum
offerendo ꝓ nobis. Miscuit uinum.
p̃ceptoꝵ suoꝵ poculũ ex narratione
hystoriȩ. & intelligentia spiritali con¬
temꝑans. Unde alias dictũ .ẽ. Calix
in manu dñi uini meri plenꝰ. ẽ. mix¬
to. Et posuit m̃sã . id. ẽ. scripturam
sacrã: quȩ fessos ad se. atq a seculi
onerib uenientes pane uerbi nos re-¬
ficit: & contra aduersarios sua refe¬
ctione nos roborat. Unde alias ab
ȩccła dr̃ Posiusti in conspectu meo
m̃sam: aduersus eos qui tribulats
me. Misit ancillas suas apłoꝵ uide
licet animas in ipso suo inicio infir
tiant. ad alta nos mȩnia suꝑnȩ ciui¬

Expanded text:
 id de septem Ecclesiis se dixisse innotes id de septem Ecclesiis se dixisse innotesceret, secutus etiam sacramenta ipsa diligenter inseruit, dicens: Immolavit victimas, miscuit vinum, et proposuit mensam, 551 misit ancillas suas, ut vocarent ad arcem et maenia civitatis: Si quis est parvulus, veniat ad me . Immolavit enim Dominus victimas, seipsum offerendo pro nobis. Miscuit vinum, praeceptorum suorum poculum ex narratione historica et intelligentia spiritali contemperans. Unde alias dictum est: Calix in manu Domini, vini meri, plenus est misto . Et posuit mensam, id est Scripturam sacram, quae fessos ad se atque a saeculi oneribus venientes pane verbi nos reficit, et contra adversarios sua refectione nos roborat. Unde et alias ab Ecclesia dicitur: Posuisti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . Misit ancilicet animas, in ipso suo initio infirmtiant, ad alta nos moenia supernae civi