comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in sinum abrahȩ. Preciosa in conspecil
somini mors scõrum eiꝰ. Sicut contẽptibilis
seło: ita p̾ciosa ẽ agricole. Nouit enim ibi
utilitatẽ & uberem sucum: & nouit qͥd affe¬
tt: quid eligat: unde seges fertilis surgat.
Sed contempnit eam iste mundꝰ. Nescitis quia
onteptibilia mundi elegit ds̃: & ea quȩ non
sunt tanq̃m quę sunt. ut ea quȩ st̃ euacuent᷑.
De stercore erectꝰ: paulus. petrus. Et cũ occide¬
rent᷑: contempnebant᷑. Modo iam saginata
nde terra. exurgente segete ȩccłȩ: ecce qͦd ẽ
nobile & p̃cipuum in mundo. imꝑator. uenit
amam. Quo festinat: Ad templum imꝑato¬
n an ad memoriam piscatoris. Sicut eñĩ
itassitudo terrȩ. dirupta ẽ suꝑ terram: dissi¬
anẽ oculi mei: in te sꝑaui. ne auferas animã
meam. Cruciati sunt enim in ꝑsecutionibꝰ:
& multi defȩcerunt. Et quia de captiuitate
s multos ꝑiclitatos esse: & tanꝗͣ in medis tri¬
bulationibꝰ ꝑsecutionum. emissa ẽ uox p̃can¬

Expanded text:
est in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Sicut contemptibilis est saeculo, ita pretiosa est agricolae. Novit enim ibi utilitatem et uberem succum, et novit quid affectet, quid eligat, unde seges fertilis surgat: sed contemnit eam iste mundus. Nescitis quia «contemptibilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur» ? De stercore erectus Petrus, et Paulus; et cum occiderentur, contemnebantur: modo jam saginata inde terra, exsurgente segete Ecclesiae, ecce quod est nobile et praecipuum in mundo, imperator venit Romam; quo festinat? ad templum Imperatoris, an ad memoriam Piscatoris? «Sicut» enim «crassitudo terrae disrupta est super terram, dissine, oculi mei: in te speravi; ne auferas animam meam.» Cruciati sunt enim in persecutionibus, et multi defecerunt. Et quia de captivitate et multos periclitatos esse; et tanquam in mediis tribulationibus persecutionum emissa est vox precan
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nob ipse filiꝰ ꝓmittit uultũ siũ undues
letos faciat. Modo hoc capitulum in cusfus
qͦd huic psalmo attestaret᷑. dñs ds in si¬
uit: ut legeret᷑. Ait enĩ ipse dr̃s. Qiult¬
se ostendẽ ꝓmittebat : Nonne ante illosera
Nonne facies carnis illiꝰ adiacebat oculis
eorũ: Quid est qͦd uolebat ostende uidei¬
tibꝰ se: Sed qͥa talem uidebant discipulis
lem crucifixerant uidei: erat autẽ ds mila

Expanded text:
n nobis ipse Filius promittit vultum suum, unde nos laetos faciet. Modo hoc capitulum in Evangelio, quod huic psalmo attestaretur, Dominus Deus inspiravit ut legeretur. Ait enim ipse Domise ostendere promittebat? nonne ante illos erat? nonne facies carnis illius adjacebat oculis eorum? Quid est quod volebat ostendere videntibus se? Sed quia talem videbant discipuli, qualem crucifixerun
Abbreviated transcription (Latin):
tores. Magnus uir ille uerbi grã gais ct¬
eligit. Postremo qͦd uituꝑas: hoc ei plac&
quem laudas. S quid. Laudatio illa non
indulcat: oleum peccatoris ẽ. S non cessañ
dicere: non inde impingu& caput tuum.
d est noli gaudere ad talia: id est nolian.¬
nuere: noli consentire: noli inde gratulari.
Et si ille attulit oleum adulationis: s capit
tuum integrum mansit. Non inflatũ ẽ:
non tumuit. Si enim inflatũ fuerit&tu.¬
muerit: facit pondus. & p̃cipitat te. Dle¬
um autẽ peccatoris. ñ impingu& caput tu¬

Expanded text:
tores. Magnus vir ille, verbi gratia, Gaius Setores. Magnus vir ille, verbi gratia, Gaius Seelegit. Postremo quod tu vituperas, hoc ei placet quem laudas. Sed quid? Laudatio illa non indulcat; oleum peccatoris est. Sed non cessat dicere. Non inde impinguet caput tuum; id est, noli gaudere ad talia; id est, noli annuere, noli consentire, noli inde gratulari: et si ille attulit oleum adulationis, sed caput tuum integrum mansit, non inflatum est, non tumuit. Si enim inflatum fuerit et tumuerit, facit pondus et praecipitat te. «Oleum autem peccatoris non impinguet caput
Abbreviated transcription (Latin):
securꝰ eris: Et qͥdem in nob̾m& ipsis ingemis¬
cimꝰ : ad oprionẽ expectantes redemptionem
resistat. Propt̾ea castiga corpꝰ tuũ: mͦ doma.
qͦd pꝰea recipias : mͦ sufficiat. ut non deficiat.
Nam in hac uita reparari non potest: quandiu
mortale gerit᷑. Non te deponat: non te abrũ¬
pat. Porta: erudi: castiga: reparabit᷑ in finẽ:
& quia nemo umquam carnem suam odio ha¬
buit. resurg& & caro. Sed qͦmͦ etiã tc̾ luctat᷑us
sum: Oport& inquit corruptibile hoc indu¬
ere incorruptionẽ: & mortale hoc induere¬
argu& me. siue sit fr̃ siue sit ꝓximͥ: siue sit
uicinꝰ. siue tu ipse: in miscđia deb& argui
& em̃dari. Oleum autem peccatoris. non un¬
pingu& caput meum. S quid facio dicis
mͥ: Patior adulatores: ñ cessant ꝑstreꝑe: lau¬
dant in me quȩ nolo: quȩ ego paruipendo.
laudant in me. qͦd ego carum habeo rep̃¬
bendunt in me : adulatores: fallaces. deg¬

Expanded text:
securus eris? Et quid est, «In nobismetipsis ingemissecurus eris? Et quid est, «In nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem resistat. Propterea castiga corpus tuum; modo doma quod postea recipias; modo deficiat, ut tunc sufficiat. Nam in hac vita reparari non potest, quamdiu mortale geritur. Non te deponat, non te abrumpat; porta, erudi, castiga: reparabitur in fine. Et quia «nemo unquam carnem suam odio habuit,» resurget et caro. Sed quomodo? etiam tunc luctaturus sum? «Oportet,» inquit, «corruptibile hoc induere incorruptionearguet me;» sive sit frater, sive sit proximus, sive sit vicinus, sive tu ipse, in misericordia debes argui, et emendari. «Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum.» Sed quid facio, dicis mihi? Patior adulatores, non cessant perstrepere; laudant in me quae nolo, quae ego parvipendo laudant in me, quod ego charum habeo reprehendunt in me, adulatores, fallaces, decep
Abbreviated transcription (Latin):
ista sanata sunt. Geme adhuc uulneratꝰ: casti¬
ga te: displice tͥ. Non sic pugno inquit quasi
aerem cedens: s castigo corpꝰ meum & in serui¬
tutem redigo. ne forte aliis p̃dicans. ipse repbꝰ
inueniar. Numquid qui castigat corpꝰ.: odit cor¬
pus Sed qui castigat seruum: odit seruum:
S qui uerberat filium: odit filium. Ut & ali¬
quid coniunctiꝰ eloquamur: caro tua. tanquam
coniunx tua ẽ. Hoc ipse apłs dicit. Nemo um¬
quam carnem suam odio habuit: s nutrit &
fou& eam. sicut & xp̃c eccłam. Certe caro can
quam coniunx ẽ : & nemo carnẽ suã odio habu.¬
it. Iam̃ quid alio loco. caro concupiscit adu̾s¬
sp̃m̃: & sp̃c adu̾sꝰ carnem: Concupiscit adu̾sũ
te: tanqͣm coniunx tua. Ama & castiga: do¬
nec fiat in una reformatione. una concordia.
Quando istud erit: Qm̃ mͦ clamas. infelix
ego homo. quis me liberabit de corpore mortis
huiꝰ: numquid separabit᷑ a te hoc corpꝰ. & tunc

Expanded text:
ista sanata sunt. Geme adhuc vulneratus, castiista sanata sunt. Geme adhuc vulneratus, castiga te, displice tibi. 16. «Non sic pugno,» inquit, «quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar» . Numquid qui castigat corpus, odit corpus? Si quis castigat servum, odit servum? si quis verberat filium, odit filium? Et ut aliquid conjunctius eloquamur, caro tua tanquam conjux tua est. Hoc ipse Apostolus dicit: «Nemo unquam carnem suam odio habuit; sed nutrit et foquam conjux est, et nemo carnem suam odio habet. Tamen quid alio loco? «Caro concupiscit adspiritus adversus carnem» . Concupiscit adversus te, tanquam conjux tua; ama et castiga, donec fiat in una reformatione una concordia. Quando istud erit? Quoniam modo clamas, «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» numquid separabitur a te hoc corpus, et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo autem lapsus. fecisti ea quȩ displi¬
cent dõ. & fragilitate quadam infirmitatis
humane ꝓlaberis in illa. & adhuc portas in¬
firmitatem carnis. & gemis cuiꝰdam reluctati¬
onis conscientia: ex hac parte uistꝰ es: & ex
iustus : ex quadam parte peccator: Qͥd est
qͦd dicis : Laboramꝰ: uidemur loqui contͣ.¬
ria: nͥ nob̃ subueniat apłica auctoritas.
Audi illud ab apło: ne malus intellector.
stus: qui condelectat᷑ legi dei: Unde gͦ pecca¬
tor : Uide aliam legem in membris meis. re¬
pugnantem legi mentis meȩ. & captiuũ me
ducentem in lege peccati. Adhuc bellũ adu̾¬
sum me gero: non sum totꝰ instauratꝰ ad ima¬
ginem fabricatoris mei. Cepi resculpi ex ea
parte qua reformor: asplic& mͥ qͦd defor.¬
me ẽ. Ergo quandiu ita sum. quid spero.:
Infelix ego homo: quis me liberabit de cor¬
grã dĩ quę infundit suauitatẽ: ut iam
nem conde¬
lecteris legi dei. ħ inc cętera sanabunt᷑: unde

Expanded text:
ex quo autem lapsus fecisti ea quae displiex quo autem lapsus fecisti ea quae displicent Deo, et fragilitate quadam infirmitatis humanae prolaberis in illa, et adhuc portas infirmitatem carnis, et gemis cujusdam reluctationis conscientia, ex hac parte iniquus et peccjustus, ex quadam parte peccator? quid est quod dicis? Laboramus, videmur loqui contraria, nisi nobis subveniat apostolica auctoritas. Audi illud ab Apostolo, ne me malus intellector s. Annon est justus qui condelectatur legi Dei? Unde ergo peccator? «Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati.» Adhuc bellum adversus me gero, nondum sum totus instauratus ad imaginem fabricatoris mei; coepi resculpi, et ex ea parte qua reformor, displicet mihi quod deforme est. Ergo quamdiu ita sum, quid spero? «Infelix ego homo, quis me liberabit de corgratia Dei quae infundit suavitatem, ut jam nem condelecteris legi Dei: inde caetera sanabuntur, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
Sa crificium dõ sp̃s contribulatꝰ: cor contritũ
& humiliatum ds̃ non sꝑnit. Humilia cor tuũ:
contere cor tuum: crucia cor tuum: & tu te
ipsum em̃dabis in miscdĩa. Non eram odistite:
cum seuis in te. Eris in parte em̃data iustꝰ: qͣm¬
uis sis adhuc in emendanda pecçator. Ex qua
parte enim tͥ displices: iustꝰ es. Ex qua tͥ displi-¬
cet in te qͦd iustum ẽ: iniustꝰ es. Uis uidere qͣ
iustꝰ sis: Hoc in te displiceat qͦd & dõ: iam con¬
iunxisti te uoluntati dei: & in teipso non qͦd
ille fecit. s qͦd ille odit odisti. Ex eo qͦd odisti
in te qͦd fecisti: qͦd odit & ille qui non fȩcit hoc¬
cepisti esse in te seuerus. erit ille misericors.
Parc&: quia tu non peꝑcisti. Ergo ex qͦ coniun¬
ctus es oculis eiꝰ & delectaris legi eiꝰ. & hoc in te
arguis qͦd lex eiꝰ arguit. & hoc in te displic&¬
tͥ qͦd & oculis dei displic&: uide qͣm iustꝰ es.

Expanded text:
Deo spiritus contribulatus; cor contritum Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernit» . Humilia cor tuum, contere cor tuum, crucia cor tuum; et tu ipsum emendabis in misericordia: non enim odisti te, cum saevis in te. Eris in parte emendante justus, quamvis sis adhuc in emendanda peccator: ex qua parte enim tibi displices, injustus es; ex qua tibi displicet in te quod injustum est, justus es. Vis videre quam justus es? Hoc in te tibi displicet quod et Deo: jam conjunxisti te voluntati Dei, et in teipso non quod ille fecit, sed quod ille odit odisti. Ex eo quod odisti in te quod fecisti, quod odit et ille qui hoc non fecit, coepisti in te esse severus; erit ille misericors: parcet, quia tu non pepercisti. Ergo ex quo conjunctus es oculis ejus, et condelectaris legi ejus, et hoc in te arguis quod lex ejus arguit, et hoc in te tibi displicet quod et oculis Dei displicet, vide quam justus es:
Abbreviated transcription (Latin):
ismendabit me iustꝰ. Quia ꝑsequitur.S
ibsit. Hic ẽ potiꝰ emendandꝰ: si odio em̃dat.
luare gͦ enĩdat: In miscđia. Et argu& me.
inqͦ in miscdia. Oleum autem peccatoris
im impinguabit caput meum. Quid ẽ ole¬
in peccatoris ñ impinguabit caput meum:
lon crescit caput meum de adulatione. Fal
npt̾ea & homines qui falsa laude aliquem
riserint: hoc etiam de illo dicunt. Unxi
ne. Habetote oleum uob̾cum: & non que¬
iits oleum peccatoris. Sapientes enim illȩ
urgines secum portabant oleum: id est con-
lcorpore xp̃i es. & adhuc portas mortalita¬
in quandã : tu tͥ esto iustꝰ. & in te esto iustꝰ.
secator es: uindica in te. Redi ad conscien¬
iam tuam: exige de te pęnas: crucia terp¬
um. Ita enim offers sacrificium dño: qͥa
toluisses sacrificiũ dedissem utiq ait
pecator: holocaustis ñ delectaberis. Qͥa:
Ergo nullum accipit sacrificuĩ:¬

Expanded text:
te» . «Emendabit me justus:» quia persequitur? te» . «Emendabit me justus:» quia persequitur? Absit: hic est potius emendandus, si odio emendat. Quare ergo emendat? «In misericordia. Et arguet me:» in quo? In misericordia. «Oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum.» Quid est, «Oleum peccatoris non impinguabit caput meum?» Non crescet caput meum de adulatione. FalsPropterea et homines cum falsa laude aliquem irriserint, hoc etiam de illo dicunt: Unxi ne. Habetote oleum vobiscum, et non quaeretis oleum peccatoris. Sapientes enim illae virgines secum portabant oleum : sapientes vin corpore Christi es, et adhuc portas mortalitatem quamdam; tu tibi esto justus, et in te esto justus. Peccator es, vindica in te; redi ad conscientiam tuam, exige de te poenas, crucia teipsum. Ita enim offers sacrificium Deo. «Quia si voluisses sacrificium, dedissem utique,» ait peccator, «holocaustis non delectaberis.» Quid ergo? nullum accipit sacrifici
Abbreviated transcription (Latin):
saluandi adõ: s saluatores dei. Et ipst ẽ
xp̃c dicunt: crucifixus in toto mundo.
Ego in eugłio saluatorem acceꝑam xp̃m:
uos autem estis in libris ur̃is. saluatores
xp̃i. Estis plane blasphematores xp̃i: &
ideo a xp̃o non saluandi. Ergo bucella ne
det᷑ mendico. & plor& in bucella m̃brumn
dĩ: mendicꝰ fame moriturꝰ ẽ. Falsa mischia
in bucella: facit uerum homicidium in he¬
minem. S qui sunt isti electi eoꝵ: Non
dibit me iustꝰ in miscd̃ia si iustꝰ ẽ: si miseri.¬
us ẽ: quando me uid& peccantem. Hoc utiq
dignat᷑ loqͥ dñs ex ꝑsona emendatoris: nec
esput ꝑsonam em̃dati. uel enĩdantis. Om̃ia
eum membra in illo: & ipse dicit. em̃dabit
Caput em̃dat omia membra. Emñdabit. me
ustꝰ in miscđia: & argu& me. Argu&: s in
nsedia. Argu&: s non odit. & eo magis ar¬
que: quia non odit. Et iste quare inde gr̃as
is: Quia corripe sapientem: & amabit

Expanded text:
salvandi a Deo, sed salvatores Dei. Et ipse est salvandi a Deo, sed salvatores Dei. Et ipse est Christus, dicunt, crucifixus in toto mundo. Ego in Evangelio Salvatorem acceperam Christum; vos autem estis in libris vestris salvatores Christi. Estis plane blasphematores Christi, ei ideo a Christo non salvandi. Ergo buccella ne detur mendico, et ploret in buccella membrum Dei, mendicus fame moriturus est! Falsa misericordia in buccellam, facit verum homicidium in hominem. Sed qui sunt isti electi eorum? «Ndabit me justus in misericordia:» si justus est, si misericors est, quando me videt peccantem. Hoc utique Dignatur loqui Dominus ex persona emendatoris, nec respuit personam emendati vel emendandi: omnia enim membra in illo, et ipse dicit, «Emendabit Caput emendat omnia membra. «Emendabit me justus in misericordia, et arguet me.» Arguet, sed india: arguet, sed non odit; et eo magis arguet, quia non odit. Et iste quare inde gratias agit? Quia, «Corripe sapientem, et amabit
Abbreviated transcription (Latin):
Audite iniquitatẽ nefariam manicheor
publi cuom neians consitentur. E xpebis
erim in usura inquit. dat pecuman:
multum ledit erucem luminis. Queris qu
rucem lumus. membra in quiunt ilios
que capta sunt i illo p̃lio. mireta sint un¬
uerso mundo & sunt in arboribꝰ. iheus
pit de arbore. Hȩc ne faciat in agro fali
homicidia: facit infenore uera homabis
Panem mendicanti non porrigit. ultt
si potest eẽ maior iniquitas: ista usticati
Panem mendicanti non porrigit. Quers qͥt
Ne uitam que ẽ in pane dicunt membris
dei. substantiam diuinam mendicꝰ ille au¬
piat: & lig& illam in carnem. Quid gͦ uos:
Quid: Quare manducatis: Carnem non
habetis : S nos inquiunt fide manicha¬
illum. illuminati sumꝰ orationibꝰ & psalins
nr̃is. qui electi sumꝰ: purgamꝰ inde utan
quȩ ẽ in illo pane. & mittimꝰ illam aothe¬
sauros cȩlorum. Tales sunt electi ut nsnt

Expanded text:
tatem nefandam. Audite iniquitatem nefariam Manichaeorum tatem nefandam. Audite iniquitatem nefariam Manichaeorum publicam, quam confitentur. Expedire Qui enim in usuram, inquiunt, dat pecuniam, non multum laedit crucem luminis. Quaeris quam crucem luminis? Membra, inquiunt, illa Dei quae capta sunt in illo praelio, mixta sunt universo mundo, et sunt in arboribus, in herbis, pit de arbore. Haec ne faciat in agro falsa homicidia, facit in fenore vera homicidia. Panem mendicanti non porrigit. Videte si potest esse major iniquitas ista justitia. Panem mendicanti non porrigit: quaeris, quare? Ne vitam quae est in pane, quam dicunt membrum Dei, substantiam divinam, mendicus ille accipiat, et liget eam in carne. Quid ergo vos? quid? quare manducatis? Carnem non habetis? Sed nos, inquiunt, quia fide Manichaei illuminati sumus, orationibus et psalmis nostris, qui electi sumus, purgamus inde vitam quae est in illo pane, et mittimus illam ad thesauros coelorum. Tales sunt electi, ut non sint
Abbreviated transcription (Latin):
erudelitate fecit. Quam gͦ iniquus ẽ. cui
nichil nocere poterat: & fecit ut membris
suis hic ita noceret᷑. An poterat noceri:
Ergo incorruptibilis non ẽ. Cum uiste gͦ
defendere de peccato tuo: laudare ñ potes
dm̃. In laude dei non capereris: nͥ in cua
Uictareris. Transi ad uituꝑationẽ tuã. &e
eaecdabis dm̃. Redi ad u̾ba psalmorũ. quos
exectamini: dic. Ego dixi dñe miserere
mei: sana animam meam qm̃ peccaui tibi
Ego dixi: ego peccaui: non fortuna: non
fatum: non gens tenebrarũ. Si gͦ tu pecca¬
sti.iam uide quemadmodũ pateat laus dĩ
in. qͦ angustabaris cum te uelles defendere.
Miele m peccatis tiuis angustaris.: & in illi
laud dilataris. Iam gͦ confesso peccatotuo.
uide quẽa dmodũ laudet᷑ dõ: quia & uistꝰ
ẽ cuun de punit ꝑseuerantẽ. & misericors
cũ liberat confitentẽ. Non gͦ inquit decli¬
nes eor meum in u̾ba maligna. ad excusan¬

Expanded text:
crudelitate fecit. Quam ergo iniquus est, cui crudelitate fecit. Quam ergo iniquus est, cui nihil noceri poterat, et fecit ut membris suis hic ita noceretur? An poterat noceri? Ergo incorruptibilis non est. Cum vis ergo te defendere de peccato tuo, laudare non potes Deum. In laude Dei non capereris, nisi in tua jactareris. Transi ad vituperationem tuam, et laudabis Deum. Redi ad verba Psalmorum quos exsecramini, dic: «Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi.» Ego dixi, ego peccavi; non fortuna, non fatum, non gens tenebrarum. Si ergo tu peccasti, jam vide quemadmodum pateat laus Dei, in qua angustabaris, cum te velles defendere. Melius in peccatis tuis angustaris, et in illius laude dilataris. Jam ergo confesso peccato tuo, vide quemadmodum laudetur Deus: quia et justus est, cum te punit perseverantem; et misericors, cum liberat confitentem. «Non» ergo, inquit, «declines cor meum in verba maligna, ad excusan
Abbreviated transcription (Latin):
substantie sunt: una illa. & una ista. Li¬
bri corum hoc habent: & si negant. legunt᷑
& coniuncunt᷑. Quid gͦ: ut in hoc uno exor¬
dio nichil ampliꝰ dicam: Non dicam peiora:
non dicam sceleratiora: In hoc ipso exordio
qelo uellum inducunt. uidete quẽ admodũ
debellentur.: & ubi pugnatum adũsus dm̃
tur. Non enum ẽ qͦd dicant: aut qͦ refugiant.
ed uis o nefande. false electe aefendere pec¬
catum tuuun: ut quando aliquid mali feceris.
non tu fecisse uidearis. Queris in quẽ pecca¬
tum tuum refundas: & refundis in gentem
cenebrarum.Sed attende ad dm̃: si non in i¬
lum refundis. Si enim poss& gens tenebra¬
rum quam fingitis: hoc tͥ dicer&. Quid me
accusas  Potui aliquid facere do tuo an ni
potui: Si potui. fortior illo sum: si non po¬
titi. quare me timuit: Quare huc te mi¬
sit aet tanta hic patiaris. cum sis membrũ
ipsiꝰ eum sis substantia ipsius: Si non ti¬
muit: inuidit. Si hoc. timore non fecit:

Expanded text:
substantiae sunt; una illa, et una ista. Lisubstantiae sunt; una illa, et una ista. Libri eorum hoc habent; et si negant, leguntur, et convincuntur. 11. Quid ergo? Ut in hoc uno exordio nihil amplius dicam, non dicam pejora, non dicam sceleratiora: in hoc ipso exordio quo bellum inducunt, videte quemadmodum debellentur; et ubi pugnatum adversus Deutur. Non enim est quod dicant, aut quo refugiant. Sed vis, o nefande, false electe, defendere peccatum tuum, ut quando aliquid mali feceris, non tu fecisse videaris: quaeris in quem peccatum tuum refundas, et refundis in gentem tenebrarum. Sed ad Deum attende, si non in illum refundis. Si enim posset gens tenebrarum, quam fingitis, hoc tibi diceret: Quid me accusas? Potui aliquid facere Deo tuo, annon potui? Si potui, fortior illo sum: si non potui, quare me timuit? Si non timuit, quare huc te misit, ut tanta hic patiaris, cum sis membrum ipsius, cum sis substantia ipsius? si non timuit, invidit; si hoc timore non fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
ceribꝰ gentis tenebrarũ dicunt. & fabricauit
inde mundum: & nos animȩ inquiunt. de
ipsis membris dei sumꝰ. s p̃mimur hic uisce¬
ribꝰ gentis tenebrarum: & quicquid peccare
dicim᷑. illa gens peccat. De quidem uidentur
excusare apeccato. s dm̃ suũ ñ excusant a
crimine timoris: nec ipsam substantiã dĩ sui
a crimine corruptibilitatis. Si enĩ incorrup
bilis: si impenetrabilis: quid ei factura erat
crudelis. quia sine causa huc uos misit. cui
nichil noceri poterat. Quare uos misit:
Ecce gens tenebrarum illi nocere ñ poterat.
Ipse autẽ grauit̃ uob̾ nocuit. & ipse magis
hostis ur̃ fuit: quanꝗͣ & ipse uob̾ nocere
potuit. Potiustis p̃mi: potiustiᷤᷤ captiuari:
pꝯtustis in quinari: potiustis corrumpi. Po¬
tuit gͦ & ille. Fructum enim qͦdammnͦ & par¬
ticula nature ipsiꝰ: conuincit massam. Qua¬
le ẽ illua qͦd huc misit: tale ẽ qͦd ibi reman¬
sit. Hoc ipsi dicunt. Ipsi fatentur. qͥa duȩ

Expanded text:
ceribus gentis tenebrarum, dicunt, et fabricavit ceribus gentis tenebrarum, dicunt, et fabricavit inde mundum. Et nos animae, inquiunt, de ipsis membris Dei sumus; sed premimur hic visceribus gentis tenebrarum, et quidquid peccare dicimur, illa gens peccat. Se quidem videntur excusare a peccato; sed Deum suum non excusant a crimine timoris, nec ipsam substantiam Dei sui a crimine corruptibilitatis. Si enim incorruptbilis, si impenetrabilis, quid ei factura erat crudelis; quia sine causa huc vos misit, cui nihil noceri poterat. Quare vos misit? Ecce gens tenebrarum illi nocere non poterat; ipse autem vobis graviter nocuit, et ipse, magishostis vester fuit: quanquam et ipsa vobis nocere potuit. Potuistis premi, potuistis captivari, potuistis inquinari, potuistis corrumpi: potuit ergo et ille. Frustum enim quodammodo, et portiuncula naturae ipsius convincit massam. Quale est illud quod huc misit, tale est et illud quod ibi remansit. Hoc ipsi dicunt: ipsi fatentur quia duae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ẽ p̾t̾mittendũ quasi iustos eminentiores
nse tenentes uelut p̾mium gradũ iusticie:
lectos uocari apud manicheos: Qui noue¬
unt. recognoscant: qͥ nesciebant. audiant.
lecti qͥdem st̃ di: om̃s scĩ. Et habemꝰ hoc in
septuris. D usurpauer̃ sibi illud nom̃. &
qe iam electi appellent᷑. Qui sunt isti ele¬
cti : Quibꝰ si dixeris peccasti: statim illã defen¬
sionẽ impiam & peiorem cȩteris magisq sacri¬
legam ꝓferunt: non ego peccaui. s gens tene¬
brarum. Quȩ ista gens tenebrarum: Que bel¬
lum gessit cũ dõ. & ipsa peccat: qm̃ tu peccis:
Ipsa inquit: quia cõmixtus sum illi. Us eñi
qui te commiscuit: qͥd timuit: Hoc eñi dict̃.
qͦd illa gens tenebrarũ rebellauerit aduers
dm̃ anteqͣm mundus fuerit: & ille cauens
ne regna eiꝰ illo adueriente hostili impetu ua¬
starent᷑. misit huc m̃bra sua: substantiã suã:
hoc qͦd ẽ ipse: si aurum. aurum: si lux lucẽ.
Qiuiequid illud ẽ hoc misit. & miscuit uis¬

Expanded text:
ermittendum, quasi justos eminentiores in se tenentes velut primum gradum justitiae, Electos vocari apud Manichaeos. Qui noverunt, recognoscant; qui nesciebant, audiant. Electi quidem Dei sunt omnes sancti, et habemus hoc in Scripturis : sed usurparunt sibi illud nomen, etanquam proprie jam electi appellentur. Qui sunt isti electi? Quibus si dixeris, Peccasti; statim illam defensionem impiam et pejorem caeteris magisque sacrilegam proferunt: Non ego peccavi, sed gens tenebrarum. Quae est ista gens tenebrarum? Quae bellum gessit cum Deo. Et ipsa peccat, cum tu peccas? Ipsa, inquit, quia commixtus sum illi. Deus enim qui te commiscuit, quid timuit? Hoc enim dicunt, quod illa gens tenebrarum rebellaverit adversus Deum, antequam mundus fieret; et ille cavens ne regna ejus loco adveniente hostili impetu vastarentur, misit huc membra sua, substantiam suam, hoc quod ipse est; si aurum, aurum; si lux, lucem: quidquid illud est, hoc misit, et miscuit vis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtatibꝰ liberiꝰ resistebant: & habent᷑ it̾ mar¬
tyres. Iuste & enim si non ꝓ nominis xp̃i confes¬
sione: tam̃ ꝓueritate occisi sunt. Usq ad co
autẽ ꝓ ipso nomine. id est ꝓ confessione no¬
minis xp̃i. nemo mortuis ẽ anteꝗͣ granu
illud cader& in terram. cuiꝰ ex ꝑsona dicul
ẽ singularis sum donec transeam: ut & iple
ioħs qui recens int̾fectus erat. ab iniqͦ reis
di: & hoc a multis. Si ꝓpt̾ aliud occisis l
de xpõ testimonium ioħs: illis qͥ audied al
xp̃m. Ipsum occidere uolebant: & eum at
testimonium ꝑhibebat non occidebãt. Nͥa

Expanded text:
erius resistebant: et habentur inter martyres. Juste etenim si non pro nominis Christi confessione, tamen pro veritate occisi sunt. Usque adeo autem pro ipso nomine, id est, pro confessione nominis Christi nemo mortuus est, antequam granum illud caderet in terram, cujus ex persona dictum est, «Singularis ego sum, donec transeam,» ut et ipse Joannes, qui recens interfectus erat, ab iniquo rege idi, et hoc a multis. Si propter aliud occisus esChristo testimonium Joannes. Illi qui audiebant Christum, ipsum occidere volebant, et eum qui testimonium perhibebat non occidebant. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. Dicitur enim. om̃ia uanitas: & p̾sũp¬
tio sp̃s in omni oꝑe hominis. quod ipse labo¬
rat sub sole. Ergo extra mundum istum.
nescio quam requiem pollicetur nob deus
qͦ futuri sumus: forte de isto loco idõ clama

Expanded text:
nitas. Dicitur enim, «Omnia vanitas, et praesumpnitas. Dicitur enim, «Omnia vanitas, et praesumptio spiritus in omni opere hominis, quo ipse laborat sub sole» . Ergo extra istum mundum in nescio qua requie pollicetur nobis Deus quod futuri simus; forte ideo de loco
Abbreviated transcription (Latin):
sequentibꝰ me : qm̃ corroborati sunt suꝑ me.
Educ de carcere animam meam: ut confite¬
atur nomini tuo. Carcer iste a prioribꝰ uarie
intellectꝰ ẽ: & fortasse ipse ẽ carcer qui scri¬
bitur & in titulo spelunca. Titulus enim psal¬
mi huiꝰ ita se hab&. Intellectꝰ iꝑsi dauid. cũ
cẽt in spelunca oratio. Quȩ spelunca: ipse
carcer. Duo quȩdam intelligenda ꝓposumꝰ:
sed unum cum intellexerimꝰ. utrumq erit.
Merita carcerem faciunt. Nam in uno qͦdã
habitaculo alteri domͦ ẽ: alteri carcer est.
Illi qui custodiunt homines inclusos. & sim
domo sua custodiant: illi qui artiꝰ custodi¬
untur. in carcere sunt: numquid & illi in
carcere dicendi sunt: Unum habitaculũ
ẽ: & illi. & illi. Alteri facit domum lib̾tas:
alteri carcerem. seruitꝰ. Quibꝰdam gͦ uisũ
ẽ. qͦd spelunca & carcer. mundus iste sit: &¬
hoc orat eccła. ut de cartere educat᷑. id est
de hoc mundo: de sub sole: ubi omĩa ua¬

Expanded text:
ersequentibus me; quoniam corroborati sunt super me.ersequentibus me; quoniam corroborati sunt super me.Educ de carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Carcer iste a prioribus varie intellectus est. Et forte ipse est carcer qui scribitur in titulo, «spelunca.» Titulus enim psalmi hujus ita se habet: «Intellectus ipsi David, cum esset in spelunca, oratio.» Quae spelunca, ipse et carcer. Duo quaedam intelligenda proposuimus; sed unum cum intellexerimus, utrumque erit. Merita carcerem faciunt. Nam in uno quodam habitaculo, alteri domus est, alteri carcer est. Illi qui custodiunt homines inclusos; etsi in domo sua custodiant, illi qui arctius custodiuntur, in carcere sunt: numquid et illi in carcere esse dicendi sunt? Unum habitaculum est et illi et illi; alteri facit domum libertas, alteri carcerem servitus. Quibusdam ergo visum est quod spelunca et carcer mundus iste sit; et hoc orat Ecclesia, ut de carcere educatur, id est, de hoc mundo, de sub sole, ubi omnia va
Abbreviated transcription (Latin):
i carne ambulantes. ñ scđm carnem mili-¬
tamꝰ: conu̾satio enĩ nr̃a in cęlis ẽ. Habitat
hic ustꝰ in carne: s corde cũ dõ ẽ. Et ipse
ꝓppellatur mundꝰ: si sine causa audit. sur¬
lim cor. Si autẽ ẽ causa quare audit: sur¬
lm habit&. & mortui enĩ estis dicit: & ui
a ura abscondita ẽ cũ xp̃o in dõ. Quoꝵ
utẽ uita hic ẽ. id est quoꝵ desid̾ium &
mor hie ẽ: hic conteriꝰt᷑ hic implicatur:
lene dicunt᷑ habitatores mundi. Et bene
licunt᷑ mundꝰ. illi qͥ habitant mundũ: siẽ
bene dicunt᷑ domꝰ. illi qͥ habitant domum.
tu fabricam. & ama fabricatorem : & noli ama¬
re habitare in fabricam. s habita in fabrica¬
tore. Erue me a ꝑsequentibꝰ me : qm̃ corrobo.¬
rati sunt suꝑ me. Quid dixit corroborati
sunt suꝑ me. Corpꝰ xp̃i clamat. Eccłȩ uox
ẽ: membra xp̃i clamant. M ultum creuit
numerus peccatoꝵ: qm̃ habundauit iniqͥtaᷤᷤ.
refrigescit caritas multorum. Erue me a ꝑ¬

Expanded text:
e autem ambulantes, non secundum carnem militamus» ; «conversatio enim nostra in coelis est» . Habitat hic justus carne, sed corde cum Deo est. Et ipse appellatur mundus, si sine causa audit, Sursum cor: si autem est causa quare audit, sursum habitet. «Mortui enim estis,» dicit, «et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . Quorum autem vita hic est, id est, quorum desiderium et amor hic haeret, hic conteritur, hic implicatur, bene dicuntur habitatores mundi: et bene dicuntur mundus, illi qui habitant mundum; sicut bene dicuntur domus, illi qui habitant domum. tu fabricam, et ama fabricatorem; et noli amare habitare in fabrica, sed habita in fabricatore. 16. «Erue me a persequentibus me; quoniam corroborati sunt super me.» Quis dixit, «corroborati sunt super me?» Corpus Christi clamat, Ecclesiae vox est, membra Christi clamant: Multum crevit numerus peccatorum. «Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum» . «Erue me a p
Abbreviated transcription (Latin):
dere: s eum timete. qui & corpꝰ & animã
potest mutere. in gehennam ignis. Dedit
timorem: subiecit spem: inflãmauit ca¬
ritatẽ. Nolite inquit tumere mortẽ. Mor¬
tem timetis: Prior morior. Ne uel capillꝰ
ur̃ ꝑeat formidatis : Prior integer in car¬
ne resurgo. Merito audistis u̾ba eiꝰ. qmͣ p̾
& stabant. Et qͥd ẽ factũ de tot mortibꝰ
martyrũ. nͥ ut ipsa u̾ba p̾ualerent : &
tanqͣm irrigata t̾ra sangiune testiũ xp̃i.
pullular& ubiq seges eccłe: Audiet iodi

Expanded text:
dere; sed eum timete, qui et corpus dere; sed eum timete, qui et corpus ehennam ignis» . Dedit timorem, subjecit spem, inflammavit charitatem. Nolite, inquit, timere mortem. Mortem timetis? Prior morior. Ne vel capillus vester pereat, formidatis? Prior integer in carne resurgo. Merito audistis verba ejus, quonir; cadebant, et stabant. Et quid est factum de tot mortibus martyrum, nisi ut ipsa verba praevalerent, et tanquam irrigata terra sanguine testium Christi, pullularet ubique seges Ecclesiae? «Audi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmodum resurgatis. Ergo absorti st̃
uixta petram iudices eorum. Tamdui ui¬
dent᷑ aliquid dicere: donee comparent᷑ pe¬
trȩ. Propt̾ea si inuentꝰ fuerit aliquis coꝵ
hoc dixisse qͦd dixit & xp̃c. gratulam illi:
non sequimur illum. Sed pͥor fuit ille qͣm
xp̃c. E alse: qui uera loquitur pͥor ẽ qͣm ipsa
ueritas: O homo. attende xp̃m: non qͣndo
ad te uenerit. s qͣndo te fecerit. Potest &
egrotꝰ dicere. S priꝰ ego cecidi in lectũ: qͣm
medicꝰ ad me ueniss&. Utiq idõ ille poste¬
rior uenit: quia tu priꝰ cecidisti. Uidete itaq
textũ psalmi. Adhuc & oratio mea in bene¬
placitis eorum. S erunt multi qui contͣ¬
ra. Aliud ẽ laudare loquacem: aliud lau¬
hiberent᷑: & non negauit : Quis eoꝵ cõp̃¬
hensus ẽ adorare idolum. & ñ clamauit ñ
feci: & timuit ne conuinceret᷑: Tales mi¬
nistros. diabolꝰ habebat. Unde autẽ p̃ualu
in medio luporum : nolite timere eos qui

Expanded text:
quemadmodum resurgatis. Ergo, «Absorpti sunt quemadmodum resurgatis. Ergo, «Absorpti sunt juxta petram» istam «judices eorum.» Tamdiu videntur aliquid dicere, donec comparentur petrae. Propterea si inventus fuerit aliquis eorum hoc dixisse, quod dixit et Christus; gratulamur illi, non sequitur illum. Sed prior fuit ille quam Christus. Si quis vera loquitur, prior est quam ipsa veritas? O homo, attende Christum, non quando ad te venerit, sed quando te fecerit. Potest et aegrotus dicere: Sed prius ego cecidi in lectum, quam medicus ad me venisset. Utique ideo ille posterior venit, quia tu prius cecidisti. 20. Videte itaque textum Psalmi, «Adhuc et oratio mea in beneplacitis eorum.» Sed erunt multi qui contrara. Aliud est laudare loquacem, aliud laurohiberentur, et non negavit? Quis eorum comprehensus est adorare idolum, et non clamavit, Non feci, et timuit ne convinceretur? Tales ministros diabolus habebat. Unde autem praevalin medio luporum. Nolite timere eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
ustum. & ipse sit ꝓpitiatio ꝓ peccatis nr̃is:
Modo loquantur suꝑbi. U incunt᷑ numero.:
uincuntur ppłis. Tota terra asolis ortu usq
ad occasum laudate nom̃ dñi. Quid faciunt.
pauci alit̃ dispitantes: Quid sequitur.: Ab
sorti sunt uixta petram iudices eorum. Qd
ẽ absorti st̃ uxta petram: Petra autẽ erat
xp̃c. Absorti sunt uixta petram: iuxta. id¬
ẽ comparati. iudices magni: potentes. docti
Ipsi dicuntur iudices eorum: tanqͣm iudi¬
cantes de moribꝰ & sententiam ꝓferentes. Dix̃
hoc aristotiles. Adiunge illum petrę: &
absortꝰ ẽ. Quis ẽ aristoti les audiant. Dix̃
xp̃c: & apud inferos contremiscit. Dix̃ hoc¬
pythagoras: dixit hoc plato. Adiunge illos
petre. Compara auctoritatẽ illoꝵ. aueto¬
ritati eugłicȩ: compara inflatos crucifixo.
Dicamꝰ illis. Uos litteras ur̃as conscripsistis:
in cordibꝰ suꝑborum: ille crucem suam fix̃
in frontibꝰ regum. Postremo mortuus ẽ &
resurrexit : mortui estis. & nolo querere

Expanded text:
ustum, ut ipse sit propitiatio pro peccatis nostris ? Modo loquantur superbi; vincuntur numero, vincuntur populis, tota terra a solis ortu usque ad occasum laudante nomen Domini. Quid faciunt pauci aliter disputantes? Judicesorpti sunt iuxta petram iudices eorum’. Quid est ‘absorpti sunt iuxta petram’? ‘Petra’ autem erat Cristus; ‘absorpti sunt iuxta petram’, ‘iuxta’, idest comparati; ‘iudices’ magni potentes docti. Ipsi dicuntur ‘iudices eorum’ tanquam iudicantes de moribus et sententiam proferentes. 43 Dixit hoc Aristotiles: adiunge illum petre, et absorptus est; quis est Aristotiles? Audiant dixit Cristus et apud Inferos contremiscit. DixPythagoras, dixit hoc Plato. Adjunge illos petrae, compara auctoritatem illorum auctoritati evangelicae, compara inflatos crucifixo. Dicamus eis: Vos litteras vestras conscripsistis in cordibus superborum; ille crucem suam fixit in cordibus regum. Postremo mortuus est, et resurrexit: mortui estis, et nolo quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
Quid facis de tumultu & caterua rebel¬
lantium desidiorum: Non eis das membra.
ta credo & uideo. D tam̃ cogitationes. ali¬
quando inclinant᷑. & auferunt. Et plerũq
in oratione genibꝰ fixis. corpꝰ ꝓsternis: collũ
curuas: confiteris peccata: adoras dm̃ Ui¬
deo corpꝰ ubi iaceat. quero ubi uolit& ani¬
mus. Uideo m̃bra iacentia. uideamꝰ si stat
conscientia: uideamꝰ si fixa ẽ in eum quem
adorat. Sic autem cogitationibꝰ plerumq
tanqͣm estu maris abripitur. & tempesta¬
te tollitur: in aliud atq aliud. Modo si
mecum loquereris. & subito auerteres te
id seruũ tuũ. & dimitteres me: non dico
rem. Ecce quid facis cotidie dõ. Qualem m̃
dixi fr̃s: Iam eum qui solum dm̃ colit: qͥ
qui adorat demones: qui auxilia sibi adia¬
bolo non requirit: qui ȩccłam catholicam¬
ten&: de cuiꝰ fraude nemo conquerit᷑: de
cuiꝰ p̃ssura non gemit uicinꝰ infirmꝰ: qui
uxorem alienam ñ tẽptat: qui contentus

Expanded text:
quid facis de tumultu et caterva rebelquid facis de tumultu et caterva rebellantium desideriorum? Non eis das membra. Ita credo, et video: sed tamen cogitationes aliquando inclinant et auferunt te, plerumque in oratione genibus fixis. Corpus prosternis, collum curvas, confiteris peccata, Deum adoras: video corpus ubi jaceat, quaero ubi volitet animus. Video membra jacentia: videamus si stat conscientia, videamus si fixa est in eum quem adorat; si non cogitationibus plerumque, tanquam aestu maris abripitur, et tempestate tollitur in aliud atque aliud. Modo si mecum loquereris, et subito averteres te ad servum tuum, et dimitteres me, non dico rem? Ecce quid facis quotidie Deo. Qualem modo dixi, fratres? Jam eum qui solum Deum colit, qui qui non adorat daemones, qui auxilia sibi a diabolo non requirit, qui tenet Ecclesiam catholicam; de cujus fraude nemo conqueritur, de cujus pressura non gemit vicinus infirmus; qui uxorem alienam non tentat, qui contentus
Abbreviated transcription (Latin):
am unum dm̃ colis. Optime. Non fornica-¬
ris ab eo ad idola: ad mathematicos: ad sor¬
ailogos: ad ariispices: ad augures: ad malefi¬
cos. Ista enim fornicatio ẽ: a dño dõ. Lam es
maliquo numero m̃brorum xp̃i. Incipe iam¬
uidere etiam illa peccata societatis humane.
Non occidis quenquam: non adulteras cuiꝰ¬
qum uxorem: non uxori tuȩ eundo ad alte¬
amn inuiriam facis: non ulla pessima cor¬
tuptela te contaminas: abstiniusti manus
a furto: linguam a ꝑuirio: cor a concupis¬
cendo rem ꝓrximi tui. Iam iustꝰ es. Attende
cetera. Noli iam suꝑbire. Nichil ne peccas.
magnum dicis. Quid magnum: Qui dixe¬
t frĩ suo fatuę: reus erit gehennę ignis.
Centremisc& iam tota illa suꝑbia. Ecce iã
non ualde facit unde ds̃ uideatur impie¬
tate aliqua blasphemari: non irruit in ali¬
quẽ ledendum: non facit alteri qͦd pati ñ
uult. Quid de lingua. Quis illam frenauit:
frenasti. Quid facis de cogitationibꝰ tuis.:

Expanded text:
jam unum Deum colis; optime: non fornicajam unum Deum colis; optime: non fornicaris ab eo ad idola, ad mathematicos, ad sortilegos, ad aruspices, ad augures, ad maleficos; ista enim fornicatio est a Domino Deo: jam es in aliquo numero membrorum Christi. Jam incipe videre etiam illa peccata societatis humanae. Non occidis quemquam, non adulteras cujusquam uxorem, non uxori tuae eundo ad alteram, injuriam facis, non ulla pessima corruptela te contaminas, abstinuisti manus a furto, linguam a perjurio, cor a concupiscenda re proximi tui: jam justus es. Attende caetera; noli jam superbire. Nihilne peccas inmagnum dicis? Quid magnum? «Qui dixerit fratri suo, Fatue; reus erit gehennae ignis» . Contremiscit jam tota illa superbia. Ecce jam non valde facit unde Deus videatur impietate aliqua blasphemari; non irruit in aliquem laedendum, non facit alteri quod pati non vult: quid de lingua? quis illam domat? Sedjam et ipsam frenasti: quid facis de cogitationibus tuis?
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ xp̃iani. Adhuc expecta: & oratio mea
in beneplacitis eorum erit. Ueni& tempus.
quando suꝑent hominum maliciam: tun¬
dentium sibi pectꝰ & dicentium: dimitte nob̾
debita nr̃a. sicut & nos dimittimꝰ debitoribꝰ
nr̃is. Lam qͦt remanser̃ qui sibi erubescunt
pectus tundere: Ergo rep̃hendant: tolerem
Rep̃hendant: oderiit: accuserit. detrabañ
adhuc & oratio mea in beneplacitis eorum.
Ueni& tempꝰ. quando oratio mea placebit
illis. Crigent se enim quasi iusti: uiribꝰ suss
uincent᷑ in lucta. quia suꝑbe se erexerunt.
bit illa oratio. dimiite nob̃ debita nła
sicut & nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Dus¬
bosa defensio iniquitatis. Certe iam plidl
non quiescit. Recte nob̾ tonant. i quib
iam habitat đs̃. Qbi ẽ illa uerbostas
Ubi ẽ illa iactantia: iustꝰ sum. nichil ma¬
l feci. Certe cum in scripturis scĩs contem¬
platꝰ fueris normam iusticiȩ: quantum cũq
feceris. inuenies te peccatorem. Profecisti:

Expanded text:
bantur Christiani. «Adhuc» exspecta; «et oratio mea in beneplacitis eorum» erit. Veniet tempus, quando superent hominum millia tundentium sibi pectus et dicentium: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Jam quot remanserunt qui sibi erubescunt pectus tundere? Ergo reprehendant; toleremus. Reprehendant, oderint, accusent, detrahant: «Adhuc et oratio mea in beneplacitis eorum;» veniet tempus, quando oratio mea placebit illis. Erigent se enim quasi justi viribus suis; vincentur in lucta: quia superbe se erexerunt, bit illa oratio, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» O verbosa defensio iniquitatis! Certe jam hoc po tonitruus non quiescit. Recte nubes tonant, in quibus jam habitat Deus. Ubi est illa verbositas, ubi est illa jactantia: Justus sum, nihil mali feci? Certe cum in Scripturis sanctis fueris contemplatus normam justitiae, quantumcumque profeceris, invenies te peccatorem. Profecisti,
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem. & uerum dictum ẽ: illud qͦd dicteꝰ
ẽ uixta uiam. id est uixta sẽmitam. scł̃m
ueritatem dictum ẽ. Reuera enim ñ pe¬
nunt in semita: non ponunt in ipsa uia:
quia xp̃c ẽ uia. Sane uixta semitas ponust.
Non eos xpc̃ sinit ponere in uia. ue nonsit
qua eamꝰ: sinit tanĩ eos ponere iuxta uiam.
ut de uia ñ declinemꝰ. In uia se pittat pore¬
re scandalum paganꝰ: qͣndo mͥ dicit. colis am
crucifixum. Rephendit crucem xp̃i. qͣnd
non intelligit. In xp̃o se putat ponere: qud
uixta uiam ponit. Non egrediara xpsa
non incidam a uia in muscipulã. Insiła

Expanded text:
illud quod dictum est, juxta viam, id est, «juxta semitas;» secundum veritatem dictum est. Revera enim non ponunt in semita, non ponunt in ipsa via, quia Christus est via : sane juxta semitas ponunt. Non eos Christus sinit ponere in via, ne non sit qua eamus: sinit tamen eos ponere juxta viam, ut de via non declinemus. In via se putat ponere scandalum paganus, quando mihi dicit: Colis Deum crucifixum. Reprehendit crucem Christi, quam non intelligit. In Christo se putat ponere quod juxta viam ponit. Non egrediar a Christo, et non incidam a via in muscipulam. Insultet
Abbreviated transcription (Latin):
mea in beneplacitis eorum: siue quã docuit.
siue qua int̃pellat ꝓ nob̃̾. In istis gͦ om̃ibꝰ¬
cotidianis peccatis. quȩ spes ẽ. nisi humili
corde dicamꝰ in oratione dominica. que iã
in beneplacitis nr̃is ẽ. ñ defendentes pecca¬
ta nr̃a. s confitentes. dimitte nob̃ debita
nr̃a. sicut & nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is:

Expanded text:
e quam docuit, sive qua interpellat pro nobis. In istis ergo quotidianis peccatis omnibus quae spes est, nisi humili corde dicamus in oratione dominica, quae jam in beneplacitis nostris est, non defendentium peccata nostra, sed confitentium, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimitt
Abbreviated transcription (Latin):
slcti malorum: electi impiorum: cũ quibus
it concubinandũ: id est cũ quibꝰ ñ ẽ ha¬
nda societas. Qui sunt autem: Arbitran¬
is se uistos. & contempnentes cȩteros. quasi
peccatores: sicut erant illi pharisei: aut qͥa
ysa peccata manifeste uel dep̃hendunt᷑. uł
iublice fiunt. defendentes & asserentes ne
aliquid eorũ culpe tribuatur: & ut ipsi ni¬
chil mali fecisse uidicent᷑. sed totũ ds̃.: qui
uel sic creauit hominem dicunt. uel stellã
omposuit: uel res humanas negligit. De¬
sensiones sunt electoꝵ scłi. S dic at m̃brũ

Expanded text:
Electi malorum, electi impiorum, cum quibus Electi malorum, electi impiorum, cum quibus non est combinandum, id est, cum quibus non est habenda societas. Qui sunt autem? Arbitrantes se justos, et contemnentes caeteros quasi peccatores, sicut erant illi pharisaei: aut quia ipsa peccata manifeste vel deprehenduntur, vel publice fiunt, defendentes et asserentes, ne aliquid culpae eorum tribuatur; et ut ipsi nihil mali fecisse judicentur, sed totum Deus, qui vel sic creavit hominem, dicunt, vel stellas composuit, vel res humanas negligit. Defensiones sunt electorum saeculi. Sed dicat membrum
Abbreviated transcription (Latin):
solũ indoctorũ: s eciã doctor. Sedent & õ¬
putant sidera: int̾ualla. cursus. uolubill¬
tates. statꝰ. motꝰ. intendt̃: describt. coni¬
ciunt: docti magni uident᷑. T̃otũ hoc dee¬
tũ. & magnũ: defensio peccati ẽ. Eris ad¬
ult̾: qͥa sic habes uenerem. Fris homicid&
quu sic habes martem. Mars gͦ homicida. non
u &s adultera uenus. non tu. Uide ne & pro
marte & ꝓ uenere. tu dampneris. Deus enim
qui dampnaturꝰ ẽ: nouit quia tu es qui diciᷤ
nn ego udici scienti. Porro ipse mathematicꝰ
qui tͥ fabulas laqueorum tuorum etiã uen-¬
qt. ut non uel gratuitam compares mortẽ:
anis enim mortẽ a mathematico p̃cio. qͥ con¬
mmpsisti uitã a xp̃o gratis: ipse enim mathe¬
naticus si uxorem suam paulo petulantiꝰ ui¬
liit conu̾sari. aut aliquos alienos imꝓbe at¬
indere. aut fenestram crebro repetere: non
iarripit: uerberat: & dat disciplinam
a domo sua: Respondeat illi uxor si potest.
ifrt᷑ emptori: Ergo electi eorũ qui sunt :

Expanded text:
solum indoctorum, sed etiam doctorum. Sedent, et computant sidera; intervalla, cursus, volubilitates, status, motus intendunt, describunt, conjiciunt. Docti, magni videntur. Totum hoc doctum et magnum, defensio peccati est. Eris adulter, quia sic habes habes Venerem: eris homicida, quia sic Martem. Mars ergo homicida, non tu; et Venus adultera, non tu. Vide ne et pro Marte et pro Venere tu damneris. Deus enim qui damnaturus est, novit quia tu es, qui dicis, Non ego, judici scienti. Porro ipse mathematicus qui tibi fabulas laqueorum tuorum etiam vendit, ut non vel gratuitam compares mortem emis enim mortem a mathematico pretio, qui contempsisti vitam a Christo gratis: ipse ergo mathematicus si uxorem suam paulo petulantius viderit conversari, aut aliquos alienos improbe attendere, aut fenestram crebro repetere; nonne arripit, verberat, et dat disciplinam in domo sua? Respondeat illi uxor: Si potes, profertur emptori? Ergo electi eorum qui sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
coie inquit: om̃ ile cui plus donaunt
conu̾sus ad mulierem: dixit ad symonen.
Uides istã mulierem: Introuut in doun
tuc̾i noseulum mͥ non dedisti: illa alterr
int̾misit pedes meos osculari. Aquar no¬
Ñ ad pedes dedisti: illa lacrimis silil auut
guento. Propt̾ea dico tͥ: dimttunt ei peco
multa. quia dilexit multũ. Quare. Quui
confessa ẽ: qͥa fleuit: qͥa ñ declinatũ ẽui¬
in u̾ba maligna. ad excusandas excusators
in peccatis: non concubinata ẽ cũ electisabꝵ
Id est defendentibꝰ se. Non enim & huic apsꝰ
mulieri si declinaret᷑ cor eiꝰ in tiba maligiu
deess& defensio peceatoꝵ. An non cotiaie
pares eiꝰ inturpitudine s non pares inan
Si autẽ uel dep̾hense atq conuicte furũ.
uel publice id egerint. defendt̃. Et quan
fticilis defensio earũ: ꝗͣ aita. s ꝗͣ p̃ceps qͥn
cotidiana: & ꝗͣ sacrilega. Osi ds hoc noll&

Expanded text:
 quia ille cui plus donavit. Et conversus ad mulierem, dixit ad Simonem: Vides istam mulierem? Introivi in domum tuam: osculum mihi non dedisti; illa autem non intermisit pedes meos osculari: aquam mihi ad pedes non dedisti; illa lacrymis suis lavit guento. Propter quod dico tibi: dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum» . Quare? Quia confessa est, quia flevit, qin verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis, non combinata est cum electis eorum, id est, defendentibus se. 9. Non enim et huic ipsi mulieri, si declinaretur cor ejus in verba maligna, deesset defensio peccatorum. Annon quotidie pares ejus in turpitudine, sed non pares in cosi autem vel deprehensae atque convictae fuerint, vel publice id egerint, defendunt. Et quam facilis defensio earum, quam cita, sed quam praeceps, quam quotidiana et quam sacrilega! O si Deus hoc nollet,