comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ ut fides una unũ habeat sensũ
& opͣ. Hidete ifrł scđm carne̾. hoc est
discite: homines uidentes dm̃ quẽ¬
admodũ se habeant carnalia id ÷
idolatria. Nonne qͥ edunt hosti¬
as participes sunt alcaris: sic̃ enim
nos de uno pane et de uno calice ꝑci¬
pientes participes &e consortes sumus
corporis dĩ. ita & qui edunt hostias
participes sunt altaris erroris. Qͥd
gͦ dico quia simulaero immolatũ
aliquid. ẽ: non quia sumulacrum
est aliquid:s quȩ sacrificant demo¬
niis immolant. Simulaerũ uere
uichil.ẽ. qr imago uidet᷑ rei mortue:
s sub tegmine simulaeroꝵ diabolus
colit᷑. Nolouos participes fieri demo¬
moꝵ. Ostendit illis non hoc. ẽẽ. tan¬
tũ qđ uidet᷑ in idolo. s eẽ. occultum
iniquitatis misteriũ. qđ ut uniꝰ dei
fidem corrũꝑet sathanas ad inuent

Expanded text:
dicit; ut fides una unum habeat sensum dicit; ut fides una unum habeat sensum et opus. Videte Israel secundum carnem: hoc est, discite, homines videntes Deum, quemadmodum se habent carnalia, id est, idololatria. Nonne qui edunt hostias, participes sunt altaris? Sicut enim nos de uno pane et de uno calice percipientes, participes et consortes sumus corporis Domini: ita et qui edunt hostias, participes sunt altaris erroris. Quid ergo dico, quia simulacro immolatum aliquid est? Non quia simulacrum est aliquid; sed quae sacrificant, daemoniis immolant. Simulacrum vere nihil est; quia imago videtur rei mortuae: sed sub tegmine simulacrorum diabolus colitur. Nolo vos participes fieri daemoniorum. Ostendit illis hoc esse tantum, quod videtur in idolio: sed esse occultum iniquitatis mysterium, quod ut unius Dei fidem corrumperet, Satanas adinvenit.
Abbreviated transcription (Latin):
Untna deo adunatur. si tantum ꝑmit
seu̾t qͣrto die pati ñ ꝑmittat᷑ qui scit᷑
ultra non posse quam triduo tolerare.
Hortatur etiã nunc ut abstineant se ab
omñi societate idolatrie ut non solum
spess & animꝰ in do̾ tollat᷑ ne ꝑ hoc uas¬
catur indm̃ temptatio. Nemoer̃
assiduusi idolio nicħsperat de eo. Hinc
enĩ sꝑare dubitare de dõ. ẽ: sic̃ & sa¬
ul de relicto dõ qui ei fuerat delie¬
ti causa iratus. adidolatriam se con¬
tulit aliquid sperans de ea: Cui qͥdẽ
& inp̾senti obfuit & infuturũ gehen¬
nam uitricẽ ꝓuidit. Qͣsi prudentes
uos iudicate qđ dico. Ex ẽpla
subicit. ut facilius suadeat. qr cui
u̾ba satis ñ faciunt solent exempla
suade. Calix benedictionis quem
benedicimꝰ nonne cõmunicatio san¬
ñne cõmumcatio corporis dñi est:¬
qͥa unꝰ panis unũ corpus multisumꝰ.
Om̃s enĩ de uno pane & de uuo ealice
participant᷑. Qm̃ unũ sumꝰ alt̾ al¬
teriꝰ m̃bra. Unum nos sentire deb̾e

Expanded text:
n a Deo adjuvatur, si tantum permise; ut quarto die pati non permittatur, qui scitur ultra non posse quam triduo tolerare. Hortatur etiam nunc, ut abstineant se ab omni societate idololatriae, ut non solum spes, sed et animus inde tollatur, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo enim assiduus in idolio nihil sperat de eo; hinc enim sperare dubitare de Deo est, sicut et Saul relicto Deo, qui ei fuerat delicti causa iratus, ad idololatriam se contulit, aliquid sperans de ea . Cui quidem et in praesenti obfuit, et in futurum gehennam ultricem providit. Quasi prudentes, vos, judicate quod dico. Exempla subjicit, ut facilius suadeat; quia cui verba satis non faciunt, solent exempla suadere. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio sannonne communicatio corporis Domi corpus multi sumus; omnes enim de uno pane et de uno calice participamus. Quoniam unum sumus, alter alterius membra, unum nos sentire debere
Abbreviated transcription (Latin):
cet oĩa ȩderese qđ idolis ĩmola t non
edificat. qr scandalum fr̃i facit sic̃ supͣ
dictũ. ẽ. Id̾oq alicitis aliquandotẽ¬
perandum.ẽ. ut ꝓsit. Huc ẽ unde
sũptus abhis cum ei liceret noluit
acciꝑe: sciens ñ expedire. Omẽ qđ¬

Expanded text:
ia edere: sed quod idolis immolatur, non aedificat; quia scandalum facit fratri, sicut supra dictum est: ideoque a licitis aliquando temperandum est, ut prosit. Hinc est unde sumptus ab iis, cum ei liceret, noluit accipere, sciens non expedire. Nemo q
Abbreviated transcription (Latin):
phans uelato capite det᷑pat capuit
suũ. Orare dic̃ depeari. phare aist̃.
aduentũ fore diũ uoce simboli post
orationem effari. Omnis autem mulier
orans & ꝓpłians non uelato capite confun¬
dit caput suum. Unum est tnim atq
idipsum ut decaluetur. Si autem
non uelatur mulier. tondeat᷑. Si aũ tͣpe ẽ muli¬
eri tonderi aut d̾caluari: uelet capt. uiri ñ de

Expanded text:
ans velato capite deturpat caput suum. Orare dicit deprecari: prophetare autem adventum fore Domini voce symboli post orationem effari. Omnis autem mulier orans aut prophetans non velato capite, confundit caput suum; unum est enim atque idipsum, ut decalvetur. Si autem non velatur mulier, tondeatur: si autem turpe est mulieri tonderi aut decalvari, velet
Abbreviated transcription (Latin):
eremplo qui pt᷑ tremo. scłi futuri
eramꝰ infide xꝑi. Pro utilitate enĩ
nr̃a gesta st̃: ut si trore hoꝵ indei
timore manserimus głam illis ꝓmis¬
sam accipiamꝰ. Si cominꝰ geminabi¬
tur nob pena illoꝵ: qr maior noti¬
deos loqͥt᷑ qͥ p̃sum̃tes de scientia
ua licitũ ÷ omĩa edere infirmis
srib scandalo erant: & putantẽ se
aliqͥd ꝓfecisse doctrina pseudo¬

Expanded text:
qui postremo saeculo futuri eramus in fide Christi. Pro utilitate enim nostra gesta sunt, ut si terrore horum in Dei timore manserimus, gloriam illis promissam accipiamus: si quominus, geminabitur nobis poena illorum; quia major notiad eos loquitur, qui praesumentes de scientia, qua licitum est omnia edere, infirmis fratribus scandalo erant: et putantes aliquid se proficere doctrina pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
mulierib se c̃maculart̃. Ira enĩdei
extitit contͣ illos quȩ emulatione
finees sacerdotis habentis ⁊elũ dei
sopita. ẽ. ne plures morerent᷑. N eq
tauert̃: & a serpentib perierunt
batur. Deniq ne nos in eadẽ causa
in ueniam᷑: cõmonet ne diabolo tra¬
damur euuꝰ serpentes hñt figuram.
eq murmuraueritis sic̃ quida er
ipsis murmura uert̃. Murmurar
est falso adinuicẽ de ppositis & recto¬
ribus queri qͣntũ adm̃tẽ loci ꝑtinet:
qr solet murm᷑ fieri & iusta excausa.
Et ꝑiert̃ ab ext̾minatore. Hoc ÷ in loc̃
iude concessert̃ anticipantes illum
quia tradens xp̃m ext̾miatꝰ.ẽ. de
ut monitis eiꝰ ad p̾miũ si obedientes fue¬
rimꝰ ueniamꝰ. aut ꝓpensiorẽ penã me¬
um illos peccantes plus fubiciendos
torm̃tis. q̃uib peccantium pene ad
hoc relate sunt ne peccarent. Hȩc
aut̃ omiã infigura contingebant ilł:
scripta st̃ aut ad eorreptionem nrãm
inqͣ fines scłoꝵ deuenert̃. fines scłor

Expanded text:
mulieribus se commacularunt; ira enim Dei exstitit contra illos, quae aemulatione Phinees sacerdotis habentis zelum Dei, sopita est, ne plures morerentur. Neque taverunt, et a serpentibus perierunt.batur. Denique ne nos in eadem causa inveniamur, commonet ne diabolo tradamur, cujus serpentes habent figuram. Neque murmuraveritis, sicut quidam ex ipsis murmuraverunt . Murmurare est falso ad invicem de praepositis et rectoribus queri, quantum ad mentem loci pertinet; quia solet murmur fieri et justa ex causa. Et perierunt ab exterminatore. Hoc est, in locum Judae concesserunt, anticipantes illum; quia tradens Christum, exterminatus est de ut monitis ejus aut praemium, si obedientes fuerimus, aut propensiorem pum, illos peccantes plus subjiciendos tormentis, quibus peccantium poenae ad hoc relatae sunt, ne peccarent. « Haec autem omnia in figura contingebant illis. Scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos fines s
Abbreviated transcription (Latin):
ciet᷑ uos temptari suꝑ id qđ potestis:
qr daturũ se ꝓmisit ds̃ diligentibꝰ se
regna cȩlestia. & ut det necesse. ẽ. qr
fidelis . E. ꝓpt̾ea gͦ tribulantib ꝓse ad¬
erit. nec paciet᷑ tantũ in rogari quod
tolerari non possit: s faciet ut aut
cito cesset temptatio aut si ꝓlixa fue¬
rit dec tolerãdi uirtutẽ. Auioqͥu ñ da¬
enĩ infirmitati subiectus. & ñ erit qͥ

Expanded text:
tietur vos tentari supra quam potestis; quia daturum se promisit 145 Deus diligentibus se regna coelestia: et ut det necesse est; quia fidelis est. Propterea ergo tribulatis pro se aderit, nec patietur tantum irrogari, quod tolerari non possint: sed faciet, ut aut cito cesset tentatio; aut si prolixa fuerit, det tolerandi virtutem: alioquin non daenim infirmitati
Abbreviated transcription (Latin):
biam gͥ amputat.: ne ꝑhanc : tep¬
Temptatio uos non app̃hendat nisi hu¬
mana. Ae ꝑ hoc detrahentes apłm
moy si detraherent et dubitarent
de eo dm̃ tẽptasse dñr. Omẽ enĩ qđ
ꝓbatum ñ habetur tẽptatur. Idđo ut
hȩc temptatio comibllat᷑ ammonet
eũ terrore. Ut aut̃ humana tẽptatio
illos app̃hendat hortatur. Humana
innecessitate aut p̾ssura non desꝑet
de dõ humanũ auxilium requiren¬
dõsic̃ & iudei quidubitantes de deo
idoloꝵ ãminicłm exhorabant: hoc
est humanũ auxilium: qͥa dũ paga¬
noꝵ t̾ra st̃ & culturã illoꝵ humanus

Expanded text:
iam ergo amputat, ne per hanc tenteTentatio vos non apprehendat, nisi humana. Ac per hoc detrahentes ApostMoysi detraherent, et dubitarent de eo, Deum tentasse dicuntur. Omne enim quod probatum non habetur, tentatur; ideo ut haec tentatio convellatur, admonet cum terrore. Ut autem humana tentatio illos apprehendat, hortatur: humana in necessitate aut pressura non desperet de Deo, humanum auxilium requirendo, sicut et Judaei qui dubitantes de Deo, idolorum adminicula exorabant. Hoc est humanum auxilium; quia dii paganorum terra sunt, et culturam illorum humanus
Abbreviated transcription (Latin):
Nolo enĩ uos ignorare ft̃s quia patres
nr̃i om̃s sub nube fuerunt & om̃s ma¬
re tͣnsiert̃. & om̃s in moy se baptiiati
st̃ in nube & inmari. Iudeoꝵ exem¬
plo qͥ negligentia sua offendert᷑ solli¬
eitos nos uult. eẽ. Id̾oq sub nube diẽ
illos fuisse: qr oĩa quȩ gesta sunt infi¬
gura nr̃i facta st̃. Ut ueritatis nr̃ȩ illi
habuerint imaginẽ. Conrecti enim
nube & ab adu̾sariis suistuti p̾stiti: dũ
a morte libati sunt. baptitari diẽt᷑
lł enĩ idest egiptiis in mari mortuis
dum hi duce moyse felicit̃ tͣnseunt.
erepti sunt morte. qđ p̃stat baptis¬
mum. Non eñ ilł pterita mala im¬
putata st̃: s ꝑ mare& ꝑ nubẽ purifi¬
cati p̃parati st̃ ad accipiendam legẽ
& formã futi saeraiñti nr̃i. Et oms¬

Expanded text:
Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patresNolo enim vos ignorare, fratres, quia patrest omnes mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari . Judaeorum exemplo, qui negligentia sua offenderunt , sollicitos nos vult esse; ideoque sub nube dicit illos fuisse, quia omnia quae gesta sunt, in figura nostri facta sunt; ut veritatis nostrae illi habuerint imaginem. Contecti enim nube, et ab adversariis suis tuti praestiti, dum a morte liberati sunt, baptizati dicuntur. Illis enim, id est, Aegyptiis in mari mortuis, dum hi, duce Moyse, feliciter transeunt, erepti sunt a morte: quod praestat baptismum. Non enim illis praeterita mala imputata sunt, sed per mare et per nubem purificati, praeparati sunt ad accipiendam Legem, et formam futuri sacramenti n
Abbreviated transcription (Latin):
& marcescentib florib se gt̾nis con¬
serta gẽmis ĩ modũ regalis diadema¬
tis spiritał corona seruat᷑. Ego gͥ¬
sic eurro ñ qͣsi in incertũ. Magna
spe currere ꝓfitet᷑. cercũ hñs quid
sit ꝓmissũ.: Sic pugno ñ qͣsi aerẽ
cedens. Hoc ẽ. ñ u̾bis magis.s rebus
contendo. Sed castigo corpꝰ & inseruitu¬
tem subitio. Castigare corpꝰ.ẽ. ienniis
illud agere: & illa eidare. quȩ adui¬
tam ꝓficiant non adluxum. Seruitu¬
ti uͦ subicitur. dum ñ suam ꝑficit sed
sꝑe uoluntatẽ. Ne forte aliis p̃dicans
ipse reꝓb inueniar. Ido se refrenare
corpus suũ ostendit: ut remuuera¬
tione quã aliis p̃dicat etiã ipsedignꝰ
habeatur. ue aliis curatis ipse rema¬
neret inuulnere. Ratã gͦ spẽ p̃dica¬
tionis suȩ affirmat: qu gestis id se ꝓ¬
sequi qđ docet ostendit. Quia qͥalit̃
ctos facit audientes ut de ꝓmissis du¬
bitent. Suo itaq exemplo ũ magis

Expanded text:
et marcescentibus floribus, sed aeternis conet marcescentibus floribus, sed aeternis conserta gemmis in modum regalis diadematis spiritalis corona servatur. Sic curro, non quasi in incertum. Magna spe currere se profitetur, certum habens quid sit promissum. Sic pugna, non quasi aerem caedens. Hoc est, non verbis magis, sed de rebus contendo. Sed castigo corpus meum, et servituti subjicio. Castigare corpus est jejuniis illud angere: et illa ei dare, quae ad vitam proficiant, non ad luxum. Servituti vero subjicitur; dum non suam perficit, sed spiritus voluntatem. Ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar. Ideo se refrenare corpus suum ostendit, ut remuneratione, quam aliis praedicat, etiam ipse dignus habeatur; ne aliis curatis, ipse remaneret in vulnere. Ratam ergo spem praedicationis suae affirmat, quando gestis id se prosequi, quod docet, ostendit; quia qui ctos facit audientes, ut de promissis dubitent. Suo itaque exemplo non magis
Abbreviated transcription (Latin):
firmos alicitis abstinet: ne. illis
scandalum generet. Omnibiis factus
sum omnia. ut om̃s saluos facerẽ. Hbe
fuit uere prucdens & spĩalis ut om̃ib
omia factus ꝓpositum tam̃ religionis
non ex cederet: quia ubi cessit ad hoc
cessit ut ꝓficeret & nec aliud feẽ qͣm
lex mandauit. Omiã aut̃ facio ꝑꝑ
ȩu̾głium ut particeps eiꝰ efficiar. Hoc
est omiã supͣdicta facio ut uolunta¬
circa salutẽ humanã. Nescitis qm
qͥ instadio currt̃ õs quidẽ curtunt
unꝰ aut̃ accipit palmã᷑ c̃ aliud uult
ex ponere.Itaq hoc exemplo oster
currite ut comp̃hendatis. Sollicite
uult curri ad ꝓmissionem qr mag¬
na. ẽ. Om̃is aut̃ qui in agone cori¬
tendit ab omib se abstinet. Ab oĩb
quȩ u̾tanda eadem tradit discipli:¬
na : cum sciant unũ coronandum:
ruptibilem coronã accipiant.: nos
aut̃ incorruptã. Et in hoc multum
dispar donũ. ẽ. ac ꝑ hoc diligentio¬
res nos. eẽ. deb̾e: quib non terrenis

Expanded text:
firmos a licitis abstinet; ne illis scandalum generet. Omnibus factus sum omnia, ut omnes salvos facerem. Hoc fuit viri prudentis et spiritalis, ut omnibus omnia factus, propositum tamen 143 religionis non excederet; quia ubi cessit, ad hoc cessit, ut proficereret: nec aliud fecit, quam Lex mandavit. Omnia autem facio propter Evangelium, ut particeps ejus fiam. Hoc est, omnia sup humanam. Nescitis quoniam qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, unus autem accipit palmam? Nunc aliud vult exponere: itaque hoc exemplo ostendcurrite, ut comprehendatis. Sollicite vult curri ad promissionem, quia magna est. Omnis autem qui in agone contendit ab omnibus se abstinet: ab his omnibus quae vitanda eadem tradit disciplina, cum sciant unum coronandum; ruptibilem coronam accipiant: nos autem incorruptam. Et in hoc multum dispar donum est, ac per hoc diligentiores nos esse debere, quibus non terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾et effectuis qͥ sub lege st̃
quasi sub lege eem cum ipse ñ sim
sub lege: ut eos qui sub lege sunt lu¬
solã accipiunt id: qͥnq libros moy¬
si.Dt᷑ autẽ ex origine ꝑsarũ & assirioꝵ: qͦs
rexassirioꝵ sublatis filiis isrł ĩ captiuitatẽ.
posuit adincolenda loca samariȩ.
ido & ignẽ colunt more ꝑsarum.
His gͦ apłs dum ñ negaba ⁊ legem
ẽẽ adeo: fiebat quasi sub lege seder
ea illis mitti uerbo. xp̃m intelli.¬
gendum tradebat sicut & sama¬
rithana illa quȩ dix̃ ad dñm scio
quia messias uenit. docta ꝑ legẽ.
his qui sine lege sunt quasi sine le¬
ge ee̾m:cum sine lege non eẽmdĩ.

Expanded text:
et iis qui sub Lege sunt, tanquam qui sub Lege essem, cum ipse non sim sub Lege, ut eos qui sub Lege sunt, lusolam accipiunt, id est, quinque libros Moysi. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel in captivitatem, posuit ad incolenda loca Samariae ; ideo et ignem colunt more Persarum. His ergo Apostolus, dum non negabat Legem esse a Deo, fiebat quasi sub Lege: sed ex ea illis miti verbo Christum intelligendum tradebat, sicut et Samaritana illa, quae dixit ad Dominum: Scio quia Messias venit ; docta per Legem. Iis qui sine Lege sunt, quasi sine Lege essem cum sine lege non essem Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ad sentit illis id÷ gentilibꝰ iux¬
ta fisicã rationẽ mundũ factum
a dõ. & que in eo st̃. & animã eẽ im¬
mortalem. & ab ipso nos originem
sius enĩ & genꝰ sumꝰ. Sic fiebat qͣsi
sine lege. ꝑ quod sub introducebat

Expanded text:
gentilibus, juxta physicam rationem mundum factum a Deo, et quae in eo sunt, et animam esse immortalem, et ab ipso nos originem sius enim et genus sumus  sic fiebat quasi sine lege, per quod subintroducebat
Abbreviated transcription (Latin):
ris ut ubiuident
ñ expedire: etucstis ñ utant᷑. Si co¬
minꝰ delicito fient rei: qđ sumunt
ut addetrimentum ꝓficiat. Nam cũ
liber sim ex omnib omniũ me seruũ
feciut plures lucrifaciam. Liber ex
om̃ib ẽ. cũ nulli in adulatione tra¬
tem aliquid concupunt. neq adde¬
licias habendas ab aliquo sumptus
largiores mercede hipocrisis accepit.
Seruũ sic se om̃ium fact ĩ dic̃ dũ se
ꝑ humilitatẽ similẽ omniũ m̃te in¬
becillẽ exibuit: ut eos ꝑ pacientiam
firmaret ad salutẽ futurã. Confo¬
uens animos illoꝵ qͥ aut peccabalit
aut res diuinas tardius sequebant᷑
ut non asꝑe ferrent rep̃hendi se.
Et factus sum uideis tanquã iudeꝰ.
lasse ut omnib fieret omĩa qͦd soleN
ad ulatores facere. s ñ ita est uir enĩ
diuinus & medicꝰ spiritalis. sciens
omniũ causas & uulnera: magna
industria cõfouet illos & cõpatit᷑.
Cũ omnib enĩ hominibꝰ quȩdã ha¬
bemus cõmunia. Factus est ergo

Expanded text:
ris, ut ubi vident non expedire, etiam licitis non utantur: si quominus, de licito fient rei: quod sic sumunt, ut ad detrimentum proficiat. Nam cum liber sim ex omnibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifaciam. Liber ex omnibus est, cum nulli in adulatione tratem aliquid concupivit, neque ad delicias habendas ab aliquo sumptus largiores mercede hypocrisis accepit. Servum autem sic se omnium factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium mente imbecillium exhibuit; ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos illorum, qui aut peccabant, aut res divinas tardius sequebantur; ut non aspere ferrent reprehendi se. Et factus sum Judaeis tamquam Judaeus, lasse, ut omnibus fieret omnia, quod solent adulatores facere, sed non ita est; vir enim divinus et medicus spiritalis sciens omnium causas et vulnera, magna industria confovet illos et compatitur; cum omnibus enim hominibus quaedam habemus communia. Factus est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ dignꝰ occͣrat: nunc ut istud
exemplit̾rore constringat ac suade¬
at. uideos tẽ similimͦ dic̃ donũ dĩ
& grãm sortitos. sic̃ & nos. Et qr in
diligentes & dubitantes de dĩ ꝓui¬
sione fuert̾. ꝓstratos. eẽ. dic̃ in deser¬
to. ut ido sem& ipsũ affugere se osten¬
deret. ne in illoꝵ numero inueniret᷑.
Pinde elaborandũ. ẽ. ut suiunitato¬
res existerent. Hȩc aut̃ infigura nr̃i
facta st̃. ut non simꝰ desidantes mala
sic̃ & illi desidauert̃: Is sensus.ẽ. &¬
ratio qͣm supra memoraui. N eq si¬
mulacris seruientes sic̃ quidã illoꝵs.
Nc̃ hos tangit qui in idoło rec̃bentes pu¬
tabant non ẽẽ peccatũ sic̃ scriptũ est.
Sedit popłs manducare & bibere &
surrexerunt lude. Ante idolũ utiq
ñ se crederent ĩ munes acrimine qui
inidoło epulabant᷑. Nam moy se
inmonte posito apd̾ dm̃ simulaero
Hȩc luxuria.ẽ: qua semꝑ oblectatim

Expanded text:
missionem dignus occurrat; nunc ut istud missionem dignus occurrat; nunc ut istud exempli terrore constringat ac suadeat, Judaeos tunc simili modo dicit donum Dei et gratiam sortitos, sicut et nos: et quia 144 indiligentes et dubitantes de Dei promissione fuerunt, prostratos esse in deserto; ut ideo semetipsum affligere se ostenderet, ne in illorum numero inveniretur: proinde elaborandum, ut sui imitatores existerent. Haec autem in figura nostri facta sunt, ut non simus desiderantes mala, sicut et illi desideraverunt. Is sensus et ratio est, quam supra memoravi. Neque simulacris servientes, sicut quidam illorum. Nunc hos tangit, qui in idolio recumbentes putabant non esse peccatum. Sicut scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere: ante idolum utique; ut non se crederent immunes a crimine, qui in idolio epulabantur. Nam Moyse in monte posito apud Deum, simulacro Haec luxuria est, quia semper oblectati, in
Abbreviated transcription (Latin):
bant enĩ de sequenti spũali petͣ pe¬
tra aut̃ erat xp̃c. Marma & aquã quȩ
flux̃ de petͣ hȩc dic̃ spiritalia qr ñ
mundi lege parata st. s dĩ uirtute fine
elem̃toꝵ cõmixtione ad tempꝰ creata
Habent iise futuri figurã misterii qͦd
nc̃ nõ sumimꝰ in cõmemoratione xꝑidiũ.
te qͣ angłi subsistunt creatꝰ. ẽ. Hoc sig¬
nificans qudde cȩł uenturꝰ erat qͥ spia¬
liter pasceret. Unde & manna pͥmũ
dm̃co die uenit de celo ad saturitatẽ
popłi. Seq̃ns tñ petra dictaẽ: q̃ ĩtelli¬
gitur. ẽẽ. xp̃c. Ubi enĩ deficiebat
humatũ eis suffragiũ: ad erat xp̃e.
do sequebat᷑. ut ubi defecisset ille sub¬
ueniret. Nec enĩ petra aqͣm dedit
s xpc̃. S ed ñ inplurib eoꝵ bene sen¬
sit dgͣ. Ido hoc dic̃ qr acceptũ benesi¬
cium ñ intellexert. ꝓstrati enĩ sunt
indeserto. Dignũ ÷ ut qui magna con
secutus in paruis diffidens. ẽ. non so
meliora. se etiã id elaborare ut ad pro¬

Expanded text:
eos spiritali petra: petra autem erat Christus. Manna et aquam quae fluxit de petra, dicit spiritalia; quia non mundi lege parata sunt, sed Dei virtute sine elementorum commixtione ad tempus creata, habentia in se figuram futuri mysterii, quod nunc nos sumimus in commemorationem Christi te qua angeli subsistunt, creatus est: hoc significans, quia de coelis venturus erat, qui spiritaliter pasceret. Unde et manna primum Dominico die venit de coelo ad saturitatem populi; sequens tamen petra dicta est, quae intelligitur Christus. Ubi enim deficiebat hamanum eis suffragium, aderat Christus; ideo sequebatur, ut ubi defecisset, ille subveniret. Nec enim petra aquam dedit, sed Christus. Sed non in pluribus eorum bene sensit Deus. Ideo hoc dixit, quia acceptum beneficium non intellexerunt. Prostrati enim sunt in deserto . Dignum est, ut qui magna consecutus, in parvis diffidens est; non solatus est ad meliora, se etiam dicit id elaborare, ut ad pro
Abbreviated transcription (Latin):
Ita et mulieres uiris suis inom̃ib. Muli
quia mulieris auctor eͤ. Unde sicut dño
inquit. ita uiris subdite ẽẽ debent. Hinc
sarra dñm uocabat abraham. Sicut
unde subiec̾ta ẽ illi:ita & a uiro mulier
ut sit subdita: in eo tam̃ distat. quia mu¬
lier cõ substantialis uiro ẽ. Eccłra autẽ
in nomine pot̾ non innatura participari
xp̃o. Uiri diligite uxores ur̃as sicut et
xp̃c dillerit eccłiam & semet ipsum tracdi

Expanded text:
ita et mulieres viris suis subditae sint iquia mulieris auctor vir est; unde sicut Domino, inquit, ita viris subditae esse debent. Hinc Sara dominum vocabat Abraham ; sicut unde subjecta est illi; ita et viro mulier, ut sit subdita. In eo tamen distat, quia mulier consubstantialis viro est: Ecclesia autem in nomine potest, non in natura participari Christo. Viri, diligite uxores vestras, sicut et Christus dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradi
Abbreviated transcription (Latin):
uitam diligit sp̃s sc̃s quia sibene ui¬
xerimus implebim᷑ꝰ eo ut memorat aqͥ
confitendum & extollendum dei donũ
diuerso uocis canore: ut laus in deum
om̃i lingua canatur. In quo enim. ẽ.
sp̃s. semꝑ spiritalia meditat᷑: ut non in
labiis tantũ sit sed de corde ꝓrũpat
tias agenͣs semꝑ ꝓom̃ib innomine do¬
om̃ib donis eius agere iubemꝰ: qui
&̃ adoptare nos dignatus est ꝑxpm
sp̃s ẽ. addorandũi: alter alteri se subi¬
ciens ꝓpt̾ timorẽ xp̃i qui humilitate

Expanded text:
m vitam diligit Spiritus sanctus; quia si bene vixerimus, implebimur eo, ut memorat, ad confitendum et extollendum Dei donum diverso vocis canore; ut laus in Deum omni lingua canatur. In quo enim est Spiritus, semper spiritualia meditatur; ut non in labiis tantum sit, sed de corde prorumpat tias agentes semper pro omnibus in nomine Doomnibus donis ejus agere jubemur, qui etiam adoptare nos dignatus est per Cspiritus est adorandum, alter alteri se subjiciens propter timorem Christi, qui humilitat
Abbreviated transcription (Latin):
strepente enĩ illo & blasphemante: mnultaᷤᷤ
fit scandalũ. Unde paulus & bar nabas
cũ aduersũ se blasphemantes audirent:
excucientes uestim̃ta sua recesseruss ab
eis. Ido̾ nolite effici ĩ prudentes s intelli¬
gentes quȩ ẽ uoluntas dñi. Dñs iħ̾e pa¬
ci studendũ ẽe̾ monet: & uas electionis.¬

Expanded text:
strepente enim illo, et blasphemante, multis strepente enim illo, et blasphemante, multis fit scandalum. Unde Paulus et Barnabas cum adversum se blasphemantes audirent, excutientes vestimenta sua, recesserunt ab eis . Ideo nolite effici imprudentes, sed intelligentes quae sit voluntas Domini. Dominus Jesus paci studendum esse monet. Et vas electionis
Abbreviated transcription (Latin):
dimentes cempꝰ qm̃ dies mali suã. Qm̃
supius ꝑfidiam & uitia uite a dei seruis
arguenda mandauit: ñc ut prudenter
ea ipsa arguant᷑ ꝓpt̃ scandalũ subiecit.
ut inter ꝑfidos cũ prudentia conu̾san¬
dũ sit. Maxime tẽpore quo ꝑfidi regnaũ
inquietum et iracundũ contͣdictorẽ dissi¬
mulet abeo: ne eum quidẽ incitet ad blas¬
phemiũ et tẽpestatẽ mouendã Iuic autẽ
uerba faciat. uibi datur facultas qͦmͦ eñ
inter potentes ꝑfidos int̾rogatꝰ qͥd sit ta¬
cere nõ debet nec negare qđ ẽ: ita & si
metus ẽ int̾ eos disputare. dissimulandũ
est. Qoippe cũ detrm̃tũ sit seminare supꝑ
spinaᷤ. ħ ẽ enĩ prudentis. scire qũeadmos
unicuiq respondeat. Est enĩ qͥ qͣnis ꝑfidꝰ
sit. Nõ tñ penitus intͣctabilis est. ut nec
audire se paciat᷑ u̾ba fidei. Est it̾m in qͦ
sic feruet zelus ꝑfidiȩ: ut nõ tm̃ nõ eũ
illo s nec p̃sente illo traccet᷑ de fide. per¬

Expanded text:
dimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Quoniam dimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Quoniam superius perfidiam et vitia vitae a Dei servis arguenda mandavit, nunc ut prudenter ea ipsa arguantur propter scandalum, subjecit; ut inter perfidos cum prudentia conversandum sit, maxime tempore quo perfidi regnanit christianus inquietum et iracundum contradictorem, dissimulet ab eo, et ne eum quidem incitet ad blasphemiam et tempestatem movendam; illic autem verba faciat, ubi datur facultas. Quomodo enim inter potentes perfidos interrogatus quid sit, tacere non debet, nec negare quod est; ita et si metus est inter eos disputare, dissimulandum est; quippe cum detrimentum sit seminare supra spinas. Hoc est enim prudentis, scire quemadmodum unicuique respondeat; est enim qui quamvis perfidus sit, non tamen penitus intractabilis est, ut nec audire se patiatur verba fidei. Est iterum in quo sic fervet zelus perfidiae, ut non tantum non cum illo sed nec praesente illo tractetur de fide; per
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ enim ꝓbant᷑ peccata si arguant᷑ ut ad¬
mirent᷑ filios lucis a quib cũ iuste argu¬
untur contͣ dic̾e nõ pot̾unt. s magis eos
reuerebunt᷑. Om̃ia aũt cũ obuirgant᷑¬
manifestant᷑. Uerũ ẽ quia tẽ uident᷑ pecca¬
ta cũ obiurgant᷑. Quia qͥ peccat ꝙͣ diu ñ
corripitur: minime sͥ uidet᷑ peccare. Om̃e
enĩ qđ manifestat᷑ lux ẽ ĩ manifesto am¬
biguitas non est: nec excusari pot̃ qđ palã
delictũ ÷. Sic̃ enĩ apparente sole dies esse
negari ĩa nõ pot̾: ita & manifestato pecca¬
to obiurgatio falsa uideri. Et exurge
nat᷑ ã uera uia. Alienatio uͦ ħ spes mor¬
tis ÷: ex qua resurgere conmonet᷑ ut resi¬
Se uitiosi demersi insenum sub despati¬
one uitȩ. ut resurgant siue emergant
admonent᷑ et habeant partem cũ xp̃o: ut̃
decenebris tͣnseant adlucem et a morte
ad uitam. Uidete gͦ qͦmͦ caute ambrile¬
tis. ut non insipiendes s ut sapientes re¬

Expanded text:
Tunc enim probantur peccata, si 247 arguantur; ut adTunc enim probantur peccata, si 247 arguantur; ut admirentur filios lucis, a quibus cum juste arguuntur, contradicere non poterunt, sed magis eos reverebuntur. Omnia autem cum objurgantmanifestantur. Verum est, quia tunc videntur peccata, cum objurgantur; quia qui peccat, quamdiu non corripitur, minime sibi videtur peccare. Omne enim quod manifestatur, lux est. In manifesto ambiguitas non est, neque excusari potest, quod palam delictum est. Sicut enim apparente sole, diem esse jam negari potest; ita et manifestato peccato, objurgatio falsa videri. Propter qunatur a vera via. Alienatio vero haec species mortis est, ex qua resurgere commonetur; ut resiPerfidi ergo et vitiosi demersi in coenum sub desperatione vitae, ut resurgant sive emergant admonentur, et habeant partem cum Christo; ut de tenebris transeant ad lucem et a morte ad vitam. Videte ergo quomodo caute ambuletis, non ut insipientes, sed ut sapientes, re
Abbreviated transcription (Latin):
tes inspeleo uelatis ocłis illudunt᷑.
Erhis. xp̃iam facti cognita ueritate
filii lucis dicunt᷑. qͥa ds lux. ẽ. cuiꝰ fidĩ
inueritate suscipiunt. Ut fili lucl as¬
bulate. Nam fructus lucis in oĩm boni¬
tate et iusticia & ueritate. Hoc dicit ut sic
conuersent᷑ ut non in merito filii lucis
dicant᷑. Oꝑa eñĩ lucis palam sine tumo¬
re fiunt. aenebrarũ aũ oꝑa in occulto qͥa
in licita sunt. Om̃e eñi peccatũ palã
fieri timet. Probate quid sit qđ placet
deo. Ex magnificentia sc̃itatis & bonita¬
purificatio: in miscđia uͦ: plena & ꝑfecta iꝰ¬
ticia ẽ. Et nolide cõmunicare oꝑib infrue¬
tuosis tenebrarum. Monet ne maloꝵ acti¬
b ꝑ cõsen sum polluam᷑ qͥ suñ infructu¬
osi ergabonum. & questuosi ad malũ. Ma¬
gis aũ & obiurgate: quȩ in occulto ab eis fi¬
unt turpe ẽ etiam dr̃e: nõ solum alienos
uult eos ẽẽ a malis actib s & arguere ma¬
la facta eoꝵ qͥ mocculto turpit᷑ oꝑant᷑.

Expanded text:
tes in spelaeo velatis oculis illuduntur. Ex his christiani facti cognita veritate filii lucis dicuntur, quia Deus lux est, cujus fidem in veritate suscipiunt. Ut filii lucis ambulate, nam fructus lucis in omni bonitate, et justitia, et veritate est. Hoc dicit ut sic conversentur, ut non immerito filii lucis dicantur. Opera enim lucis palam sine timore fiunt; tenebrarum autem opera in occulto, quia illicita sunt; omne enim peccatum palam fieri timet. Probate quid sit, quid placet Deo. Ex magnificentia sanctitatis et bonitapurificatio, in misericordia vero plena et perfecta justitia est. Et nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum. Monet ne malorum actibus per consensum polluamur; quia sunt infructuosi erga bonum, et quaestuosi ad malum. . Magis autem et objurgate; nam quae in occulto ab eis fiunt, turpe est etiam dicere. Non solum alienos vult eos esse a malis actibus, sed et arguere mala facta eorum, qui in occulto turpiter operantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Baprismũ eñi corꝑis mundatio ñ est.
sed anime. s fides adẽ baptitati.
sirie parentũ siue si ipse ad rationalẽ
ȩtatẽ ꝑuenerit. T̃eneamꝰ spei nr̃e con¬
fessionẽ indeclinabilẽ. fidelis ẽ enim
qͥ repmisit. Nichil enĩ scruteris nil ra¬
tionis expectes. fide opꝰus habent hȩc
om̃ia. qr sine fide impossibile ẽ. plac̾e
deo. Sicut ds̃ fidelis ẽ. in ꝓmissis suis.
ita fideles uult nos ẽẽ in ꝓmissis nr̃is.
quȩ uouimꝰ diabolo contradicere. et¬

Expanded text:
Baptisma enim corporis mundatio non est, Baptisma enim corporis mundatio non est, sed animae, » si fides adest baptizato, sive parentum, sive sui ipsa, si ad rationabilem aetatem pervenerit. Teneamus spei nostrae confessionem indeclinabilem, fidelis est enim, qui repromisit. « Nihil enim scruteris, nil rationis exspectes, fide opus habent haec omnia, » quia sine fide impossibile placere Deo. Sicut Deus fidelis est in promissis suis, ita fideles vult nos esse in promissis nostris, quae vovimus. Diabolo contradicere
Abbreviated transcription (Latin):
uit. hac ratione qm ipsa in ea ꝑrex̃.
uatus ẽ. incelũ tc̃ apparuerunt cȩles¬
tia. Accedamꝰ inquit cũ uͦ corde & in
plenitudine fidei. aspersi corda a con¬
scientia mala & abluti corpus aqua
munda. Inqͦ accedamꝰ scilicet fide spi¬
ritali cultura. in ueraci corde. sine
maculatione. in satisfactione fidei.qr
nichil ẽ uisibile. hoꝵ neq sacerdos
neq ĩa sac rificiũ neq altare ꝓ pt̾ea in¬
qͥs in plenitudine fidei sic oportet cre¬
d̾e qͦmodocerti sumꝰ de uisibili: & eñt
adhuc amplius. hic eñi aliqͣndo car¬
nis sensus erant in his quȩ uidentur:
illic enĩ nequaqũa qi sp̃u spiritalia ꝑ¬
cipimꝰ. & ñ licet hesitare de eis. Idõ ait
asꝑsi corda a conscientia mala. Often¬
dit qr ñ fide sola ẜ etiã uita cũ uirtute
querit᷑ q̃i fides sine oꝑib ociosa ẽ. Illi
aũt corꝑa mundabant nos conscien¬
tia. Et abluti inqͥt aqua munda. La¬
uacrũ baptismatis in ħoc loco dicit.

Expanded text:
niam ipse in ea perrexit. vatus est in excelsum, tunc apparuerunt coelestia. Accedamus cum vero corde in plenitudine fidei, aspersi corda a conscientia mala, et abluti corpus aqua munda. In quo accedamus, scilicet fide, spiritali cultura, veraci corde, sine simulatione, in satisfactione fidei, quia nihil est visibile horum, neque sacerdos jam, neque sacrificium, neque altare. Propterea, inquit, in plenitudine fidei sic oportet credere, quomodo certi sumus de visibili etenim et adhuc amplius. Hinc enim aliquando carnis sensus erant in his quae videntur, illic autem nequaquam: quia spiritu spiritalia percipimus, et non licet haesitare de eis. Ideo ait: Aspersi corda a conscientia mala. Ostendit quia non fides sola, sed etiam vita cum virtute quaeritur, quia fides sine operibus otiosa est: illi autem corpora mundabant, non conscientiam. Et abluti, inquit, aqua munda. Lavacrum baptismatis in hoc loco dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
itaq amitt̾e ꝯfidentiã urãm q̃
grandẽ habet renuin̾ationẽ apd̃
dm̃. Appar& autẽ qr in magna
ꝯfidentia erant. ad dm̃: ꝙͣ. ne amit¬
t̾ent ĩstantissime eos hortat᷑. faciliꝰ
enĩ integra ꝯseruant᷑: ꝗͣ amissa re¬
cuꝑant᷑. Nicħ enĩ uob̃ necessariũ ẽ
nͥ ut stetis firmit. ⁊ ꝑmaneatis in

Expanded text:
itaque amittere confidentiam vestram, quae grandem habet remunerationem apud Deum. Apparet autem quia in magna confidentia erant ad Deum, quam ne amitterent, instantissime eos hortatur; facilius enim integra conservantur quam amissa recuperentur. Nihil enim vobis necessarium est, nisi ut st
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ñ sumꝰ subtͣctioĩs filii in ꝑditionẽ
s fidĩ in acqͥsitionẽ uite. Hoc ꝓpħicũ
intulit apłs testimoniũ. ad exhor¬
tationẽ fidĩ. Sicut displicebit qui
dubitat: ita qͥ credid̾it uiuet in fide
sua recta. Quappt̾ credamꝰ uelocit̾̃¬
nos obuiã in bonis ac̾tib ne simꝰ
abstractionis filii a luce sẽpit̾na.

Expanded text:
onem, sed fidei in acquisitionem animae. Hoc propheticum intulit Apostolus testimomonium ad exhortationem fidei. Sicut displicebit qui dubitat, ita qui crediderit, vivet in fide sua recta. Quapropter credamus velocitnos obviam in bonis actibus, ne simus abstractionis filii a luce sempiterna;
Abbreviated transcription (Latin):
testatur aũt nobis sp̃s sc̃s hoc ẽ autẽ
testamentũ qđ testabor ađ illos post
dies illos dicit dñs. danddo leges meas
incordib eoꝵ. Non ita ut scͥpta fuit
lex intabulis lapideis sed intabulis cor¬
dis carnalib ꝑpetualit̾ seribebat illã.
Que ẽ ista lex que incordib singłoꝵ sc̃p¬
ta ẽ : utiq caritas. ut ea quȩ nolumus
nobis fieri: alteri ñ faciamꝰ: hȩcẽ quȩ
cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ. sic̃ mȩiã¬
gło dr̃. Om̃ia quecũq uultis ut faciat
uobis homines. hȩc ȩadẽ & uos facite
illis: qua ꝓpter necesse ẽ cotidie sacri¬
ficiis cotidianis purgare sicut in ue¬

Expanded text:
autem testamentum, quod testabor ad illos post dies illos, dicit Dominus: Dando leges meas in cordibus eorum. Non ita, ut scripta fuit lex in tabulis lapideis; sed in tabulis cordis carnalibus perpetualiter scribebat illam. Quae est ista lex, quae in cordibus singulorum scripta est? Utique charitas; ut ea quae nolumus nobis fieri, alteri non faciamus; haec est quae cooperit multitudinem peccatorum Jar: Omnia quae vultis ut faciant vobis homines, haec eadem et vos facite illis . Quapropter non est necesse quotidie sacrificiis quotidianis purgare, sicut in ve
Abbreviated transcription (Latin):
sustiniustis cũ gaudio: qr qd necdũ
apparet qͣsi p̾sens apparere cer¬
nebatis. Hoc enĩ totũ apłicũ est
opꝰ ⁊ dignũ illis fortib aĩab ut
flagellis gaud̾ent. sic̃ in actib
apłoꝵ legit᷑. Euntes autẽ a conci¬
lio gaudentes ibant: qr digni ha¬
bebant᷑ ꝓ nõie tħu contumeliã
pati. Cõgnoscentes inquit uos
meliorẽ hab̾e ⁊ mauentẽ subam.¬

Expanded text:
sustinuistis cum gaudio. Quod necdum apparet, quasi praesens appareret, cernebatis. « Hoc enim totum apostolicum est opus, et dignum illis fortibus animabus, ut flagellis gauderent, sicut in Actibus apostolorum legitur: Euntes autem a concilio, gaudentes quia digni habebantur pro nomine Jesu contumeliam pati . Cognoscentes, inquit, vos meliorem habere et manentem sub
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ suꝑficiȩ asꝑgebantur: & it̾m diluebat᷑
asꝑsus. neq eñi cruentatus semꝑ de am¬
bulabat ppłs. In anima uͦ ñ ita ẽ. seo
ipsi ẽentiȩ cõmiscet᷑ sanguis. fortẽ illã
faciens & mundã. Et ad ilła in enarra¬
bilẽ pulcritudinẽ ꝑducens. ꝓꝑter hoc
agni occisio fuit & sanguis eius suꝑ¬
liminarib liberandoꝵ Illitus. ꝓpter
hoc etiã om̃ia sacrificia ueteris des

Expanded text:
in superficie aspergebatur et iterum diluebatur in superficie aspergebatur et iterum diluebatur aspersus; neque enim cruentatus semper deambulabat populus: in anima vero non ita est, sed ipsi essentiae commiscetur sanguis, fortem illam faciens et mundam, et ad illam inenarrabilem pulchritudinem perducens. » Propter hoc agni occisio fuit, et sanguis ejus superliminaribus liberandorum illitus; propter hoc etiam omnia sacrificia veteri
Abbreviated transcription (Latin):
sione ñ fit remissio. Qͥd ẽ qd liberet po¬
płs & tabernacłm sanguine asꝑsũ ẽ.
nisi p̃ciosus sanguis xp̃i saluatoris nñ.
nascens: humilitas xp̃i significat᷑. ꝓ
hanc herbã & fortitudo intelligit᷑ qua
int̾iora nr̃a purgant᷑. Nã hoc gñe herbe
pulmonũ uicia purgare solent. Qr̃ aqũa s
ostendit mundationẽ futuroꝵ ꝑ aqũa bap¬
tismi. Qr̃ laua coccinea : ut retmeret san¬
guinẽ. Ostenhit hoc loco idẽ eẽ & aquã
mina parte.Nẽ aũ hic ẽ inqͥt sanguisno¬
uII cestam̃ti qui ꝓ nobis effusus ẽ. in remis¬
sione peccatoꝵ. Qͥs ẽ liber qͥ asꝑsus ẽ in
sanguinẽ isto. & que sunt uasa unctio¬
nis & qđ tabernacłm. nisi popłs. Ipsi
eñi sunt liber uasa & tabernacłm. Ido
dicit dñs in habitabo in illis & in am¬
bulabo. Sed illiꝰ fuit tota ueteris tes¬
tam̃ti corꝑalis mundatio. Nẽ uͦ spiri¬
talis ẽ in animo sanguinis. xp̃i. ideo
dicit. Hic ẽ sanguis noui cestam̃ti
in remissionẽ peccadoꝵ. In illis qͥdem

Expanded text:
non fit remissio. Quid est quod liber et populus et tabernaculum sanguine aspersus est, nisi pretiosus sanguis Christi Salvatoris nostri nascens: humilitas Christi significatur per hanc herbam et fortitudo, qua interiora nostra purgantur. Nam hoc genere herbae pulmonum vitia purgari solent. Quare aquam? Ostendit mundationem futuram per aquam baptismi. Quare lana coccinea? Ut retineret sanguinem. Ostendit hoc loco idem esse et aquam nima parte; nunc autem hic est, inquit, sanguis novi testamenti, qui pro nobis effusus est in remissionem peccatorum. Quis est liber qui aspersus est sanguine mystico, et quae sunt vasa unctionis, et quod tabernaculum, nisi populus? Ipsi enim sunt liber, vasa, et tabernaculum. Ideo Dominus dicit: Inhabitabo in illis, et inambulabo . Sed tota illius Veteris Testamenti fuit corporalis mundatio; nunc vero spiritalis est in animo, sanguinis Christi. Ideo dicit: Hic est sanguis novi testamenti in remissionem peccatorum . « In illis siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
docet. ꝓuide ne multo timore des¬
ꝑ autẽ a tristitia & desꝑatioẽ ab¬
sorberi facer&. consolat᷑ eos ꝑ lau¬
des & hortationes. & emulatio¬
nẽ domesticã eis ꝓferens. Illumina¬
ti id ẽ confortati ꝑ grãm diuinã mag¬
nũ certam̃ sustiniustis passionum.

Expanded text:
docet. « Proinde ne multo timore desdocet. « Proinde ne multo timore desperantem a tristitia et desperatione absorberi faceret, consolatur eos per laudes et hortationes; et aemulationem domesticam eis proferens. Illuminati, id est, confortati per gratiam divinam, magnum certamen sustinuistis passionum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ille facit te filium. tu uͦ uis fieri
seruus & seruis peccati Henit
etũ ad habitandũ apd te. tu uero
ñ p̃paras ei domũ dignã habitatio¬
nis sue. aliũ id ẽ diabolũ habita¬
dix̃. Michi uindictã. ego retribuã.
& iterũ. Quia iudicabit dñs ppłm
suũ. De inimicis hoc dix̃. & de ne¬
gligentib ꝑ penitentiã se purgare.
s securi male faciunt. Iudicare enĩ
bonos a malis. fideles ab infideli¬
b horreudũ ẽ enĩ incidere in ma¬
nꝰ dei uiuentis. Incidit in manꝰ eiꝰ
fessione : penitentiã facere dũ tẽpꝰ
habet. si ñ penituerit de peccatis
sius. incidit in horrendũ iudiciũ
ommipotentis dĩ. Rememorami¬
ni autẽ pristinos dies. in quib
illuminati magnũ certam̃ susti¬
uiustiᷤᷤ passionũ. Postꝗͣ uͦ paulꝰ cõ¬
cussit. aiõs eoꝵ dicendo horrendũ ẽ
incid̾e in manꝰ dĩ uiuentis. fidẽ fa¬
ciens qd̃ om̃imodis oportet ꝑire in¬
meliã facientẽ. & hoc ex lege moisi

Expanded text:
Ille facit te filium, tu vero vis fieri servus peccati. Venit enim ad habitandum apud te; » tu vero non praeparas ei domum dignam habitationis suae, alium, id est, diabolum tibi habitadixit: Mihi vindicta, et ego reddam. Et iterum: Quia judicabit Dominus populum suum. De inimicis hoc dixit, et de negligentibus per poenitentiam se purgare; sed securi male faciunt. Judicare enim  in plebe sua bonos a malis, fideles ab infidelibus. Horrendum est enim incidere in manus Dei viventis. Incidit in manus Deifessione et poenitentia faciem ejus, dum tempus habet. Si non poenituerit de peccatis suis, incidit in horrendum judicium omnipotentis Dei. Rememoramini autem pristinos dies, in quibus illuminati magnum certamen sustinuistis passionum. « Postquam vero Paulus concutit animos eorum dicendo: Horrendum est incidere in manus Dei viventis, » fidem faciens, quod omnimodis oportet perire ininjuriam facientem, et hoc ex lege Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
isi eẽt illa lex: s si duo uł tres sicut
ille disposuit testificant᷑. suꝑ eum.
confestĩ iudices ppłi uidicant eum
ad mortẽ si legi contrariꝰ fuit aut in¬
obediens. & si hocita ẽ in ueteri le¬
ge ubi lex moisi irrita fit. quanto

Expanded text:
ysi esset illa lex. Si duo vel tres, sicut ille disposuit, testificantur super eum, confestim judices populi judicant eum ad mortem, si legi contrarius fuit aut inobediens. Et si hoc ita est in veteri lege, ubi lex Moysi irrita fit. Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
nec pͥmũ qͥdẽ sine sanguine dedicatũẽ.
Unde dixit nec pmũ testamentũ sine san¬
guine dedicatũ ẽ : Iaẽ firmũ factũ est.
roboratũ. Qd aũ dixit. unde tale ẽ. qͣle
si diceret: ꝓpt̾ea oportebat testam̃ti solen¬

Expanded text:
nec primum quidem sine sanguine dedicatum est. « Unde, dixit, nec primum testamentum sine sanguine dedicatum est, id est, firmum factum est, roboratum est. Quod autem dixit, unde, tale est, quale si diceret, propterea oportebat testamenti solem
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritate. bonoꝵ oꝑũ. Munda¬
tus es. liber es a criminib. fac¬
tus es filiꝰ dĩ:si ad primũ uomi¬
tũ reuersꝰ fueris: aluid te expec¬
rat iudiciũ. nisi ꝑ penitentiã
renouatus fueris. Idõ subsequẽ¬
ter ait. Terribilis autẽ quedã
expectatio iudicii. & ignis emu¬
latio: que consumptura ẽ adu̾¬
sarios. In hoc ñ penitentiam
exclusit. neq ꝓpiciationẽ que
fit ꝑ penitentiã: neq repellit
& deicit ꝑ desꝑationẽ delinquentẽ.
Non enĩ ita ẽ inimicꝰ salutis nre.
Sed quid: Scd̾m nanq erclusit
ñ ẽ ultra penitentia. neq dixit
ultra ñ ẽ remissio. s hostia inquit
ultra ñ ẽ. hoc ẽ crux scd̾a ultra ñ ẽ.
Una nãq ꝑfecit inꝑpetuũ eos qui
scĩficantur. ñ sicut iudaice: cautos

Expanded text:
et veritate bonorum operum. « Mundaet veritate bonorum operum. « Mundatus es, liber es a criminibus, factus es Filius Dei. Si ad primum vomitum reversus fueris, aliud te exspectat judicium, » nisi per poenitentiam renovatus fueris. Ideo subsequenter ait: Terribilis autem quaedam exspectatio judicii, et ignis aemulatio, quae consumptura est adversarios. « In hoc non poenitentiam exclusit, neque propitiationem, quae fit per poenitentiam; neque repellit et dejicit per desperationem delinquentem; non enim Sed quid? Secundum namque exclusit Non est ultra poenitentia; neque dixit: Ultra non est remissio: sed hostia, inquit, ultra non est, hoc est, crux secunda ultra non est. Una namque perfecit in perpetuum eos, qui sanctificantur, non sicut Jud
Abbreviated transcription (Latin):
quibdã. In hoc loco ñ solũ ammoninit
sed etiam culpauit & terruit: unitatẽ
caritatis scindentes. S consolantes. &
tanto magis quanto uideritis appro¬
pinquantẽ diẽ. Qũe diẽ designat nisi
diẽ iudicii in quo singłorũ merita
examinant᷑ uł etiam extremũ diem
uite nr̃x. Dic̃ enĩ alio loco: dñs ꝓpe ẽ
nichil solliciti sitis. idẽ. de terrenis.
Et itẽ. Nc̃ ꝓpior ẽ. nobis salus nr̃a qũa
cũ credidimus. dempus em̃ ad breuia¬
tũ ẽ. Uoluntariȩ enĩ peccantib nobis
post acceptã nocitiã ueritatis. iã non
relinquitur ꝓpeccatis hostia. Sponte
nãq peccantib nobis postqũa acce¬
pimꝰ ueritatis agnitionẽ : ultra non
relinquitur hostia ꝓpeccatis. sic̃ in
ueteri lege donatum fuit hostias
offerre sepiꝰ ꝓ peccato. Neq enĩ xp̃c
ipse iterũ umolandꝰ ẽ ꝓ peccatis
nr̃is. Hoc enĩ semel factus ẽ. &
scdõ ñ ẽ opus: s magis opꝰ ẽ ptꝰ
acceptã gr̃am ꝑmanete in fide

Expanded text:
quibusdam. In hoc loco non solum admonuit, sed etiam culpavit et terruit unitatem charitatis scindentes. Sed consolantes, et tanto magis quanto videritis appropinquantem diem. Quem diem designat, nisi diem judicii, in quo singulorum merita examinantur? Vel etiam extremum diem vitae nostrae; dicit enim alio loco: Dominus prope est, nihil solliciti estis, id est, de terrenis; et item: Nunc propius est nobis salus nostra quam cum credidimus, tempus quippe abbreviatum est; voluntarie enim peccantibus nobis post acceptam notitiam veritatis, jam non relinquitur pro peccatis hostia. Sponte namque peccantibus nobis, postquam accepimus veritatis agnitionem, ultra non relinquitur hostia pro peccatis, sicut in veteri lege donatum fuit hostias offerre saepius pro peccato. Neque enim Christus ipse iterum immolandus est pro peccatis nostris; hoc enim semel fado non est opus; sed magis opus est post acceptam gratiam permanere in fide
Abbreviated transcription (Latin):
pectemꝰ ꝓ ꝑeccatis. & quicũq peni¬
tentie medicam̃tum neglexerit. ig¬
Irritã qͥs faciens legẽ moisi sine ulla
miseratione duob uł trib testib
morit᷑. Terrorẽ incutit xp̃ianis de¬

Expanded text:
spectemus pro peccatis. » Et quicunque poenitentiae medicamentum neglexerit, igIrritam quis faciens legem Moysi sine ulla miseratione duobus vel tribus testibus morit
Abbreviated transcription (Latin):
merbis & in potib & uariis baptisma¬
tb usq ad tempꝰ correctionis in posite
sunt. Actende qͥd hoc ẽ Nichil enĩ aã
mandati sordes et ignorantias potuit
emundari. De adult̾io uͦ et capitalib
erimunib nichil potuit purgari: sidãp¬
sent eum accusare si contͣ legẽ ab solue¬
re iuberet: aut laudabilẽ consuetuti
beret ministros. Qfestucã de ocło alterꝰ
tollere uicdeat iustũ ẽ. ut priꝰ crab̾e de
ꝓprio tollat ocło. De luptismatibꝰ ideoꝵ
plenius ineuangło cata marcũ legit᷑.
ubi pharisei uituꝑabant dñm. ꝙ disci¬
płos ñ locis manib manducare: frustra
aũt pharisei frustra om̃s iudei lauass
manꝰ & a foro dũ ueniunt. baptirantur.
Q ũa duu contẽpnunt fonte saluatoris
abliis: s pharisei spiritalia ꝓpħarũ u̾ba
carnalit̾ accipientes. que illa de cordis
&opis castigationẽ p̃cipiebant dicentes
Lauamini mundi estote & mundamim

Expanded text:
baptismatibus usque ad tempus correctionis impositae sunt. Attende quid hoc est; nihil enim ad mundati sordes et ignorantiam potuit emundare: de adulterio vero, capitalibus criminibus nihil potuit purgari; sed dam Jesu , ut potuissent eum accusare, si contra legem absolvere juberet; aut laudabilem mansuetudinberet ministros. Qui festucam de oculo alterius tollere videat, justum est, ut prius trabem de proprio tollat oculo. De baptismatis Judaeorum plenius in Evangelio cata Marcum legitur, ubi Pharisaei vituperabant Dominum et discipulos, non lotis manibus manducare . Frustra autem Pharisaei, frustra autem omnes Judaei lavant manus, et a foro dum veniunt, baptizantur, quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. Sed Pharisaei spiritalia prophetarum verba carnaliter accipientes, quae illi de cordis et operis castigatione praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote