comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃i diligentia. & stantes ad
ianuã custodes. aꝑientes autem
audierunt hos sermones magi¬
stratus templi & principes sac̃¬
dotũ. idest potentiores. & sapien¬
tiores. ambigebant qͦm hoc factũ
esset. Et ecce quidã adueniens
dirit eis. Uiri quos postuistis ĩ car¬
cere. stant in templo. & docent
płm. Tunc abiit magistratus
cũ ministris. idẽ pͥnceps sacerdo¬
tũ. & est magistratus singłaris
numeri. & modo eodẽ in p̃ceden¬
ti sed̾ma grecũ. & adduxrit eossime
Et ait iłł princeps sacerdotin.
Precipiendo p̃cepimus uobis ari¬
ctoritate scilicet pontificali. ne
doceretis in nomine isto. sciliez
quid arguitis nos quasi reos san¬
gumis in nocentis predicando eũ
innocentẽ quẽ condempnauimꝰ:
E t responderunt unanimit᷑ om̃s
apłi & feruore & zelo non paciẽ¬
tes unũ pro om̃ib loqui. Obedi¬
re oportet magis deo quã hõibus.
Deus patrũ nr̃oꝵs suscitauit ihm
quẽ uos int̾emistis suspend entes
quo ad penitentiã eos ꝓuocant.

Expanded text:
cum omni diligentia, et stantes ad januam custodes, aperientes autem audierunt hos sermones magistratus templi et principes sacerdotum, » id est potentiores et sapientiores, ambigebant quomodo hoc factum esset. « Et ecce quidam adveniens, dixit eis: Viri, quos posuistis in carcere stant in templo, et docent Tunc abiit magistratus cum ministris , » id est princeps sacerdotum. Et est magistratus singularis numeri, et eodem modo in praecedenti secundum Graecum. « Et adduxit eos sine et ait illis princeps sacerdotum: Praecipiendo praecepimus vobis » auctoritate scilicet pontificali, « ne doceretis amplius in nomine isto, » scilicquid arguistis nos quasi reos sanguinis innocentis, praedicando eum innocentem, quem condemnavimus? Et responderunt unanimiter omnes apostoli ex fervore et zelo, non patientes unum pro omnibus loqui. « Obedire oportet Deo magis quam hominibus. Deus patrum nostrorum suscitavit Jesum, quem vos interemistis suspendentes quo ad poenitentiam eos provocant.
Abbreviated transcription (Latin):
erant in disꝑsione nati. & inter gͣ¬
cos nutͥti aduersus hebreos. eo qd
rio cotidiano. quia uidue hebres¬
rũ erant magis pertte. & ideo aliis
p̃ferebant᷑m dispensatione admi¬
nistrationis cotidiane. Et potest
intelligi causa murmuris dupli¬
citer. uel quia uidue grecoꝵ in
cotidianũ ministeriũ ñ admite¬
bant᷑ uel quia in ministerio co¬
tidiano nimis grauabant᷑. forte
faciebant eas focarias. & huiusm̾i
uilia administrare. Uidentes au
quas ideo necesse erat administͣ᷑¬
re. quia ipsi ñ poterant ad hoc
sufficere. ut singulis distribue¬

Expanded text:
sione nati, et inter Graecos nutriti; « adversus Hebraeos, ex eo quod rio quotidiano, » quia viduae Hebraeorum erant magis peritae, et ideo aliis praeferebantur in dispensatione administrationis quotidianae. Et potest intelligi causa murmuris dupliciter. Vel quia viduae Graecorum in quotidianum ministerium non admittebantur, vel quia in ministerio quotidiano nimis gravabantur. Forte faciebant eas focarias, et hujusmodi vilia administrare. Videntes autquas ideo necesse erat administrare, quia non poterant ipsi ad hoc sufficere, ut singulis distribue
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt uere in ciuitate ista ad¬
uersus puerũ sc̃m tuũ iħ̃m quẽ
unristi. herodes & pilatus. cum
regib & populis isrł facere que
manus tua & consiliũ tuũ decͤ¬
nerunt fieri. Nunc dñe respice
minas eoꝵ. & da seruis tiuis cũ
om̃i ficducia loqui uerbũ tuum.
Nota quia de hoc uerbo solet fre¬
quenter opponi decreuerunt he¬
rodes & pilatus facere. que manꝰ
& consiliũ d̾i decreuerunt fieri.
Sed adhere duob uerbis. fac̾e fi¬
eri. quia reuera ipsi conuenert̃
ad execcendã purã actionẽ. De
decreuit fieri illam passionem.
quia actio illa fuit praua. pas¬
sio bona. Cum orassent. motus
est locus in qͦ erant congregati.
& in terre motu iterũ missus est

Expanded text:
nerunt enim in civitate ista adversus puerum tuum Jesum, quem misisti, Herodes, et Pilatus, cum regibus, et populo Israel, facere, quae manus tua et consilium tuum decreverunt fieri. Nunc, Domine, respice in minas eorum, et da servis tuis, cum omni fiducia loqui verbum tuum. » Nota, quia de hoc verbo solet frequenter apponi, convenerunt Herodes, et Pilatus, facere, quae manus Dei, et consilium, decreverunt fieri; sed adhaere duobus verbis, facere, fieri, quia revera ipsi convenerunt ad exercendam pravam actionem. Deus decrevit fieri illam passionem, quia actio illorum fuit prava, passio bona. « Cum autem orassent, motus est locus in quo congregati erant, » et iterum missus est
Abbreviated transcription (Latin):
unc ioseph qui cognomina¬
tus est barnabas ab apłis. q̃d
est int̾pretatũ filius consolatio¬
nis. leuites. ciprius genere. cum
haberet agrũ uendidit illũ. et
posuit p̃ciũ ante pedes apłoꝵs.¬
leuite ñ habebant hereditatem
in terra: additũ est cypriꝰ gen̾e.
ut ostenderetur natus in disꝑ
ñ illũ qui cũ mathia statutꝰ ẽ.
quando eecidit sors suꝑ mathiã.
quia quidã arbitrantur ut di¬
cit bedo minus intuentes quia
unde lucas nominis int̾preta¬
tionẽ scieut addidit. ut huuis
ad illũ differentiã insinuaret.
¶ De morte ananie & saphire
ir autẽ quidã nomine ana¬
mias eũ saphira uxore sua uo
luit esse in collegio iustors. ut
haberet necessaria uite sine la¬
bore. & ita lucratiue uoluit sͥ
acquirere prebendã. & cũ uo¬
uisset totũ p̃ciũ agͥ uenditi po¬
sibi reseruans. reliꝗͣ ad pedes
apostoloꝵs ponens. Quod statĩ
fraudasti de p̃cio agri:. Non esmẽ¬
titus hominib s deo. qui scru¬

Expanded text:
eph autem qui cognominatus est Barnabas ab apostolis, quod est interpretatum filius consolationis, levites et cyprius genere, cum haberet agrum, vendidit illum et attulit pretium ante pedes aposlevitae non habebant haereditatem in terra, additum est. Cyprius genere, ut ostenderetur, natus in dispenon illum qui cum Matthia statutus est, quando cecidit sors super Matthiam, et quidam arbitrantur, ut dicit Beda, minus intuentes; quia Unde Lucas nominis interpretationem scienter addidit, ut hujus ad illum differentiam insinuaret. CAP. XXII. De morte Ananiae, et Saphirae. « Vir autem quidam nomine Ananias, cum Saphira uxore sua , » voluit esse in collegio justorum, ut haberet necessaria vitae sine labore, et ita lucrative voluit sibi acquirere praebendam. Et cum voluisset totum pretium agri venditi posibi reservans, reliquam ad pedes apostolorum ponens. Quod statim fraudasti de pretio agri? Non es mentitus hominibus, sed Deo, » qui scru
Abbreviated transcription (Latin):
custo. uigi. suꝑ gregem suum.
Mos fuit antiquiorib: in utͦq
solsticio uigilias noctis custodire:
iudos: ex usu cohabitantiũ ino¬
leuãt. Et ecce angłs dñi stetit uix

Expanded text:
ctis super gregem suum . Mos fuit antiquioribus, in utroque solstitio, vigilias noctis custodire oiam apud Judaeos ex usu cohabitantium inoleverat. « Et ecce angelus Domini stetit jux
Abbreviated transcription (Latin):
rt̾ eos iacobitas. qͥa supplantaue¬
rant isrłitas: a finib suis. Q cum
uenissent in t̾ram isrł: immisit
dñs in eos leones. ⁊ int̾ficiebarł
eos. sẜ nunciatũ ẽ regi assirioꝵ: qd̃
ꝑirent coloni eiꝰ. qͥa ignorabant
legitima d̾i t̾re. E misit eis unũ
de sac̾dotib ifrł. ⁊ legẽ moys in¬
scͥptã litq̾s antiqͥorib. & habita¬
bat sac̾dos in betbel. ⁊ susceꝑuis
cͥcũcisionẽ. ⁊ legituna d̾i isrł. Hi
chilominꝰ tñ: dõs suos in excelsis
colebant. Unde: qñq hebreos di¬
cunt sͥ ꝓpinqͦs: cũ bñ erat hebreis.
cum uͦ male: dicebant nichil esse¬

Expanded text:
Jacobitas, quia supplantaverant Israelitas finibus suis. Qui cum venissent in terram Israel, immisit Dominus in eos leones, et interficiebant eos, et nuntiatum est regi Assyriorum, quod perirent coloni ejus, quia ignorabant legitima Dei Israel, et misit eis unum de sacerdotibus Israel, et legem Moysi inscriptam litteris antiquioribus. Et habitabat sacerdos in Bethel, et susceperunt circumcisionem, et legitima Dei Israel, nihilominus tamen deos suos in excelsis colebant. Unde quandoque Hebraeas dicunt sibi propinquos, cum bene erat Hebraeis; cum vero male, dicebant nihil s
Abbreviated transcription (Latin):
uida: regnauit osee suꝑ isrł¬
.uiiii. annis. fecitq malũ coram
dño. s ñ sic̃ patres sui. Tradit᷑ enĩ
dedisse licentiã isrłitis: ut ascen¬
de̾nt in ierłm ter in anno. Contͣ
hc̃ ascendit salmanasar: rex assi¬
rioꝵ ⁊ factꝰ ẽ ei osee tͥbutariꝰ. Cũq
dep̃hendisset rex assirioꝵ: qd osee
rebellare niteret᷑ ꝑ sua regẽ egyp¬
N. cui mun̾a miserat: obsedit eũ.
⁊ uinctũ: misit in carc̾e̾m in nini¬
ue. & obsedit samariã tͥb annis.
⁊cepit eã anno nono osee.⁊ sexto:
tiuatꝰ fuisse tobias. ⁊ mansit in
niniue. uł forte: cũ rege osee du¬
ctus ẽ inniniue. cuiꝰ hystoria con¬
sũmata ẽ sub manasse filio ere¬
chie. s nos eã tractabimꝰ pꝰ finẽ
libri regũ. Porro: rex assirioꝵ de
diu̾sis regionib addux̃ colonos
in samariã. paucos pͥmo. s postea
assaradoc populauit t̾rã.⁊ babi¬
tauert̾ in urbib eiͦ. Cũq eẽnt de

Expanded text:
gnavit Osee super Israel novem annis. Fecitque malum eoram Domino, sed non sicut patres ejus . » Traditur enim dedisse licentiam Israelitis, ut ascenderent in Jerusalem ter in anno. « Contra hunc ascendit Salmanasar rex Assyriorum, et factus est ei Osee tributarius. Cumque deprehendisset rex Assyriorum quod Osee rebellare niteretur, per Susac regem Aegypti, cui munera miserat, obsedit eum, et vinctum misit in carcerem Ninive, et obsedit Samariam tribus annis, et cepit eam anno nono Osee, et sextotivatus fuisse Tobias, et mansit in Ninive, vel forte cum rege Osee ductus est in Ninive, cujus historia consummata est sub Manasse filio Ezechiae. Sed nos tractabimus eam post finem libri Regum. Porro rex Assyriorum de diversis regionibus adduxit colonos in Samariam paucos primo, sed post ea Assaradon populavit terram, et habitaverunt in urbibus ejus. Cumque essent de
Abbreviated transcription (Latin):
.xlu. dies ad penitentiã. ⁊ ẽ sen¬
sus. Beat᷑ erit: qͥ post dies ꝑse¬
cutionis: ꝑueniet ad dies suꝑ¬
additos penitentiȩ. Ty aũt da¬
niel int̾im uades ad p̃finitũ

Expanded text:
ue dies ad poenitentiam. Et est sensus: Beatus erit, qui post dies persecutionis perveniet ad dies superadditos poenitentiae. Tu autem, Daniel, interim vades ad praefinitu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstes sauli: ꝓpt̾ dauid. se mortui
sunt om̃s domestici saulis: qͥ
erant cũ eo. Uidentes aũt filii
isrł qͥ tͣns uallem iordanis eratł
stragẽ suoꝵ: egressi de ciuitati¬
b suis fuger̃t. Alt̾a die uenien¬
tes philistei ut spoliarent int̾¬
fectos: spoliauerunt saul armiᷤ
suis. ⁊ filios eiꝰ & p̃cisa capita eoꝵ.
cũ armis miserunt in t̾rã suã
ꝑ cͥcuitũ. ut annunciaret᷑ hoc
in templo ydoloꝵ. ⁊ in ppłis. Et
posuert̃ arma eiꝰ in tẽplo asta¬

Expanded text:
perstes Sauli propter David, et mortui perstes Sauli propter David, et mortui sunt omnes domestici Saul, qui erant cum eo. Videntes autem filii Israel, qui trans vallem Jordanis erant stragem suorum, egressi de civitatibus suis fugerunt. Altera die venientes Philisthaei, ut spoliarent interfectos, exspoliaverunt Saul armis suis, et filios suos, et praecisa capita eorum cum armis, miserunt in terram suam per circuitum, ut annuntiaretur hoc in templo idolorum, et in populis. Et posuerunt arma e
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ ut congregarent᷑ phili¬
stiim adu̾sus isrł in p̾lium. Porro
saul ⁊ isrł castra metat st̃ in ualle thi¬
rebint sub qͣ iacob abscondit ydola.
Et egressus est uir spurꝰ de casts pbi¬
listeoꝵ. goliath getheus. de semine gi¬
ganteo. Altitudinis .ui. cubitoꝵ ⁊ pal
mo. Iste spurꝰ dictꝰ est: qͥa de ignobili
natꝰ erat. Spuriꝰ ⁊ hibrida dicit᷑: igno¬
bilis ex patre sic̃ manzer. ⁊ nothꝰ ex
machiã. ita: ut quoꝵ iuncet᷑ athleta
serui eẽnt alioꝵ. Hebres aũt stupebã.
⁊ metuebant eũ nimis. Sic dicebat
eis ysai ꝑ manũ dauid ephi po¬
eȩt uuln̾atꝰ saul: dix̃ ad armi¬
gerum suũ. ꝑcute me gladio
tuo. ne forte inc̾cumcisi isti illu¬
dant mͥ uiuenti. ⁊ post int̾fici¬
ant me.Et noluit armiger. se
irruit saul suꝑ gladiũ suum.
adeo enĩ defecerat: qd̃ ñ potãt
se tͣnsũb̾are. Qd̃ uidens armig̾
suus: irruit ⁊ ip̃e suꝑ gladium
suum. Hic fuit doech ydumeꝰ
ut aiunt hebrei. qͥ timuit ẽe su¬

Expanded text:
autem ut congregarentur Philisthiim adversus Israel in praelium. Porro Saul, et Israel castrametati sunt in valle Terebinthi, sub qua abscondit Jacob idola. « Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum Goliath Gethaeus » de semine giganteo, « altitudinis sex cubitorum, et palmi . » Iste spurius dictus est, quia de ignobili natus erat. Spurius et hybrida dicitur ignobilis ex patre, sicut manzer, et nothus ex archiam, ita ut quorum vinceretur athleta, servi essent aliorum. Hebraei autem stupebant, et metuebant eum nimis. Sic dicebat eis Isai per manum David ephi poeratus esset Saul, dixit ad armigerum suum: « Percute me gladio tuo, ne forte incircumcisi isti illudant mihi vivendo, et post interficiant me. Et noluit armiger. Et irruit Saul super gladium suum. Adeo enim defecerat, quod non poterat se transverberare. Quae videns armiger suus irruit ipse super gladium suum. Hic fuit Doeg Idumaeus, ut autumant Hebraei, qui timuit esse su
Abbreviated transcription (Latin):
ro bethsan qͣi in ocłis isrł. Est enĩ
ciitas philistiim in t̾miniᷤᷤ isrł.
uiri aũt de iabis galaad: qͦs lib̾a¬
uerat saul ab amonitis: ambu¬
lauert tota nocte ⁊ tulert̃ cada¬
uexa de muro bethsan. ⁊ cõbusse¬
rnt ea igni. ⁊ sepeliert̃ ossa in
nemore iabes.⁊ plaicerunt
eum ieiunantes.uii. dieb. Nota:
qd̃ in ꝑalipomenon legit᷑: Mor¬
tuus est saul ꝓpt̾ iniquitates

Expanded text:
i in oculis Israel. Est enim civitas Philisthiim in terminis Israel. Viri autem de Jabes Galaad, quos liberaverat Saul ab Ammonitis, ambulaverunt tota nocte et tulerunt cadavera de muro Bethsan, et combusserunt ea igni, et sepelierunt ossa in nemore Jabes. Et planxerunt eum jejunantes septem diebus. Nota quod in Paralipomenon legitur: « Mortuus est Saul
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis: successit ei roboã.
& erat mat̾ eiꝰ naama amanites.
Porro: ieroboã audita morte salo¬
monis: reu̾sus ẽ de egypto.⁊ ue¬
nit in sychem ad roboã: cũ om̃i
multitudine isrł. q̃ uocauãt eũ.
Cũq uellent roboã constituere
regẽ: dixert̾ ad eũ. Imminue pau¬
lulũ de graui iugo. qd̃ imposuit
nob̃ pat̃ tuus. ⁊ seruiemꝰ tͥ. Nec ẽ
intelligendũ: de iugo tͥbuti. s
Ide. ⁊ redite ad me in diẽ terciũ.
Intim consuluit senes. sadoc .s.
pes salomonis. Qͥ dixert̃. Si ho¬
die audieris cos: lenit̾ eis loquens:
seruient tͥ in et̾nũ. Post ħ: consu¬
luit adolescentes. ñ etate tm̃ s mo¬
tib. Qͥ dixert̃. Imꝑiose loquere
ppło. ⁊ cõminando. ⁊ timentes ser¬
uient tͥ. E redeunte ppło in t̾ciũ
diem: dix̃ ad eos. Digitꝰ m̃s mini¬
mꝰ: grossior ẽ humo patͥs mei. Pat̾
m̃s cecidit uos flagellis. ego cedã
tior patre.⁊ maiora faciã suꝑ uos.e
Est aũt scorpio: rubꝰ aculeatꝰ. uł

Expanded text:
Salomonis successit ei Roboam, et erat mater ejus Naama Ammanites . Porro Jeroboam, audita morte Salomonis, reversus est de Aegypto, et venit in Sichem ad Roboam cum omni multitudine Israel, quae vocaverat eum. Cumque vellent Roboam constituere regem dixerunt ad eum: « Imminue paululum de gravi jugo, quod imposuit nobis pater tuus, et serviemus tibi. » Nec est intelligendum de jugo tribu« Ite, et redite ad me in diem tertium. » Interim consuluit senes, Sadoc scilpes Salomonis. Qui dixerunt: « Si hodie audieris eos, leniter eis loquens, servient tibi in aeternum. » Post haec consuluit adolescentes, non aetate tantum, sed moribus. Qui dixerunt: « Imperiose loquere, et populo comminando et timentes servient tibi. » Et redeunte populo in tertium diem dixit ad eos: « Digitus meus minimus grossior est humero patris mei. Pater meus cecidit vos flagellis, ego caedamtior patre, et majora faciam super vos. Est autem scorpio rubus aculeatus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
aa a. dñe d̃s nescio loqͥ qͥa puer
⁊ tetigit os ei. ⁊ ait. Ecce dedi u̾ba
mea in ore tuo. Extc: licet esset
adolescens: cepit ꝓpħare ⁊ p̃di¬
care. mane consurgens.⁊ frequeis.
stans in porta domͦ dñi. ⁊ in atͥis
templi. & ostendit ei dñs signa
eu̾sionis ierłm: quã p̾dicebat.
Primo signo: significauit ei: ac¬
torẽ illius eu̾sionis d̾m. Ostendit
enĩ ei: qͣi furẽ uigilantẽ cũ uͥga.
ut dãpnificaret dormientes. Sic
enĩ dñs iã uigilabat: ad ꝑcuti¬
endũ ppłm suũ. Scd̾o uͦ signo:
ostendit ei dñs: qͦ ministro ad
hoc uteret᷑ ꝑ ollam succensã a
facie aquilonis. ⁊ ait. Ab aqͥlone
pandet᷑ om̃e inalũ. suꝑ om̃s ha¬
bitatores huiꝰ t̾rȩ .i. a chaldeis qͥ

Expanded text:
 nescio loqui, quia puer et tetigit os ejus, et ait: Ecce dedi verba mea in ore tuo . » Ex tunc licet esset adolescens coepit prophetare et praedicare, mane consurgens, et frequens stans in porta domus Domini, et in atriis templi, et ostendit ei Dominus signa eversionis Jerusalem, quam praedicabat. Primo significavit ei auctorem illius eversionis Deum. Ostendit enim ei quasi furem vigilantem cum virga, ut damnificaret dormientes. Sic enim Dominus jam vigilabat ad percutiendum populum suum. Secundo vero signo ostendit ei Dominus quo ministro ad hoc uteretur per ollam succensam a facie aquilonis, et ait: « Ab aquilone pandetur omne malum super omnes habitatore
Abbreviated transcription (Latin):
ueriꝰ tñ putat᷑. qd̾ sub aliis regi¬
b uidi̾t eã. sic̃ ⁊ cet̾a q̃ secunt᷑. In
t̾cia enĩ uisione: ostendit ei dñs
causam eu̾sionis. Nec fuit ħ uisio
ymaginaria: s corꝑalis. Precepit
enĩ dñs: ut tolleret lumbare suũ:
⁊ absconde̾t illud suꝑ eufraten.
& post multos dies ex manda¬
to dñi reu̾tens: inuenit illud
putrefactũ.⁊ nulli usui aptum.
& ait ei dñs. Sic̃ adheret lũbare
ad lumbos uiri: sic agglutina

Expanded text:
liis regibus vidit eam, sicut caetera quae sequuntur. In tertia enim visione ostendit ei Dominus causam eversionis, nec fuit haec visio imaginaria sed corporalis. « Praecepit enim Dominus, ut tolleret lumbare suum, et absconderet illud super Euphratem. Et post multos dies ex mandato Domini revertens, invenit illud putrefactum, et nulli usui aptum, et ait ei Dominus: Sicut adhaeret lumbare ad lumbos viri, sic agglutina
Abbreviated transcription (Latin):
etatis: ut dic̃ iosephꝰ¬
pietatẽ ⁊ iusticiam¬
mirabilẽ in se iã de¬
monstrabat. Nã po¬
pulũ iã reuocabat
ua uelut senior em̃¬
dabat. Porro: anno¬
regni sui octauo:
omnẽ ciuitatẽ ⁊ ꝓ
tu purgauit. ut nul

Expanded text:
ut dicit Josephpietatem, et justitiammirabilem in se jam monstrabat. Nam pulum jam revocabat va velut senior emdabat. Porro annoregni sui octavo omnem civitatem et um purgavit, ut nul
Abbreviated transcription (Latin):
homerũ fuisse qͥdã¬
dissonantia est ap̃
uetes. s rates ponit
Fristones: centesimo anno a
captiuitate troiȩ. Aristareus:
⁊ philocorꝰ: temꝑe migͣtionis

Expanded text:
Homerum fuisse quidadissonantia est apud veteres. Crates ponit Cristodenes centesimo anno a captivitate Troiae. Aristarchus t Philochorus tempore migrationis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e habitabilis. qͥa singłis aunis q̃dã
die estatis: meridiana bora: sol descen¬
dit in aquã putei: nusqͣm faciens um¬

Expanded text:
rae habitabilis, quia singulis annis quadam die aestatis meridiana hora sol descendit in aquam putei, nusquam faciens um
Abbreviated transcription (Latin):
tura: si ñ eẽnt alii qͥ sepelirent. Et ait alt.
Seqͣr te dñe. s pͥmũ ꝑmitte me renun¬
tiare bis qͥ domi ft̃. Cui iħc. slemomit¬
tens manũ ãd aratrũ ⁊ respiciens retro:
aptꝰ ẽ regnod̾i. Qd̾ excitatꝰ. imꝑauit¬
cũ discipłis. ⁊̃ dormiuit in puppi suꝑ
ceruical. Et orta tẽpestate: excitatꝰ a dis¬
cipłis: ĩꝑauit uento ⁊ mari. dicens. Ta¬
ce ⁊ obmutesce. Et cessauit tẽpestas. Ñ
ꝑerorẽ hereticoꝵ: ĩpauit eis tan qͣm
ammantib. qͥ occasione huimod u̾boꝵ:
qd̾ om̃ia legunt᷑ obedire d̃o: dogmatria¬
runt om̃ia animata e̾ẽ. S dicunt᷑ ezobe¬
dire manimata: qͥa solo u̾bo facit de
his q̃ uult. scdm quẽ loquendi modũ.

Expanded text:
tura, si non essent alii, qui sepelirent. Et ait alter: « Sequar te, Domine, sed primum permitte me renuntiare his, qui domi sunt. Cui Jesus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regnocum discipulis suis, et dormivit in puppi super cervical, et orta tempestate, excitatus a discipulis, imperavit vento et mari dicens: « Tace, et obmutesce ; » et cessavit tempestas. Non per errorem haereticorum imperavit eis, tanquam animantibus, qui occasione hujusmodi verborum, quod omnia leguntur obedire Deo, dogmatizaverunt omnia animata esse. Sed dicuntur ei obedire inanimata, quia solo verbo facit de his, quae vult, secundum quem loquendi modum
Abbreviated transcription (Latin):
It sanauit paraliticũ ꝑ tectum.
ante se dimissũ ꝑ tegulas. pͥmo re¬
iniitens peccata eiꝰ. q̃ fuerant causa mor¬
bi. qͥa qd̾ ob causã fit: cessante causa
litico: ut surge̾t. ⁊tolleret lectũ suũ. Et
surrex̃. ⁊ tulit : abiit. La gͦ constat. q̃d
ꝓ peccatis q̃nq egrotat homo: medicus
uisitans egrũ. pͥmo debet mone̾ eũ ad
penitentiã ⁊ ꝯfessionẽ. ne peccato manen¬
te tamqͣm ferro in uuln̾e: frustra sit
put fuerat samaria. siuitas gͦ nomen
antiquũ amisa̾t. ⁊ dicebat᷑ sebaste. sed
regio: nom̃ illud regnuerat. ueniens¬
aũt iuxta sychẽ: que
corrupte sychar dice

Expanded text:
t sanavit paralyticum ante se demissum per tegulas, primo remittens peccata ejus , quae fuerant causa morbi, quia quod ob causam fit, cessante causa lytico, ut surgeret, et tolleret lectum suum. Et surrexit, et tulit, et abiit. Quia ergo constat, quod pro peccatis quandoque aegrotat homo, medicus visitans aegrum, primo debet eum monere ad poenitentiam, et confessionem, ne peccato manente, tanquam ferro in vulnere, frustra sit put fuerat Samaria . Civitas ergo nomen antiquum amiserat, et dicebatur Sebaste, sed regio nomen illud retinuerat. Veniens juxta Sichem, quae corrupte Sichar dice
Abbreviated transcription (Latin):
dei : Uenisti ante tempꝰ torquere nos: Ne¬
sciebant demones eũ dĩ fihiũ. s suspica¬
bant᷑: ꝓ miracħs. ⁊ testimonio patͥs. Tor
ĩmunde. Sciebant aũt in iudicio se tor¬
quendos in abyssũ. sũq dño querenti
nomen suũ: dixisset se uocari legionẽ:
ñ: qͥa sic uocarent᷑: s qͣi dicẽt: frust᷑ que¬
ns nom̃ qͥa plures sumꝰ: rogabant eũ
ut mittẽt eos in gregẽ porcoꝵ: qui unxta
pascebant᷑. Et intrantes porcos: p̃cipita¬
uer̃t eos in mare. Indigͤne aũt rogauer̃t
cũ: ut tͣnsiret a finib eoꝵ. sũꝙ ascendẽt
nauẽ: sanatũ: licet rogaret: noluit secũ
duce ⁊ rediit capharnaũ. quã matħs uo
cat ciuitatẽ suã. ñ origine: s gente. qͥa
quelibet ciuitas galilee. potest diq ciuii

Expanded text:
Dei? venisti ante tempus torquere nos . » Nesciebant daemones eum Dei Filium, sed suspicabantur pro miraculis et testimonio Patris. Torqspiritus immunde. » Sciebant autem in judicio se torquendos in abyssum. Cumque Domino quaerenti nomen suum, dixisset, se vocari legionem, non quod sic vocaretur, sed quasi dicat: Frustra quaeris nomen, quia plures sumus, rogabant eum, ut mitteret eos in gregem porcorum, qui juxta pascebantur. Et intrantes porcos, praecipitaverunt eos in mare. Indigenae autem rogaverunt eum, ut transiret a finibus eorum. Cumque ascenderet navim, sanatum, licet rogaret, noluit secum ducere. Et rediit Capharnaum, quam Matthaeus vocat civitatem suam , non origine, sed gente, quia quaelibet civitas Galilaeae potest d
Abbreviated transcription (Latin):
saret᷑ iħc in multis.
nichil respondit.
ꝑdiem aũt festum
pasche. consueuãt
preses nouit̾ intro¬
ducta consuetudine
dimitt̾e unum de
uinctis quemcũq

Expanded text:
sarent eum in multis, nihil respondit. Per diem autem festum Paschae consueverat praeses, noviter introducta consuetudine, dimittere unum de vinctis quemcunque
Abbreviated transcription (Latin):
scdie eiꝰ. & ait ad eos. Opꝰ dĩ fa¬
ctura sũ. qd̾ ñ indicabo uob̃. Sta¬
te hac nocte ad portas ciuitatiᷤ.
⁊ orias uob̾cũ ut egrechar ꝑ ma¬
nũ ur̃am. Cũq illi abissent: ora

Expanded text:
s . Et ait ad eos: « Opus Dei factura sum, quod non indicabo vobis. State hac nocte ad portas civitatis, et Ozias vobiscum, ut egrediar per manum vestram. » Cumque illi abiissent, ora
Abbreviated transcription (Latin):
mihauer̾t se corã dño: ad exhor¬
tationẽ eliachĩ sac̾dotis filii
iħu filii iosedech. uł forte altͥꝰ.
quẽ ip̃e iħc cͥcũmittebat ad ex¬
hortationẽ filioꝵ isrł in mon¬
tib. & oꝑuert sac̾dotes altare
dñi cilicio. ⁊ ip̃i in cin̾e ⁊ cilicio
offerebant holocausta. ⁊ cla¬
mabant ad dñm. Nunciatũq
ẽ holoferni: qd̃ filii isrł paras¬
sent se ad resistendũ. ⁊ montiũ
itin̾a conclusissent. E uocauit
duces amon ⁊ moab: diceis. Qs¬

Expanded text:
ad exhortationem Eliachim sacerdotis, filii Jesu, filii Josedech, vel forte alterius, quem ipse Jesus circummittebat ad exhortationem filiorum Israel in montibus . Et operuerunt sacerdotes altare Domini cilicio, et ipsi in cinere, et cilicio offerebant holocausta, et clamabant ad Dominum. « Nuntiatumque est Holoferni quod filii Israel parassent se ad resistendum, et montium itinera conclusissent , » et vocavit duces Ammon et Moab dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
eis aqͣs. Erant aũt ñ longe a mu¬
ris fonticuli. qͥb ciues furt̃ ute¬
bant᷑. ad refocillandũ potiꝰ. qͣm
ad bibendũ. se dixert amonitȩ
ad holofernẽ. Siuis eos obtine̾
sñ bello ⁊ sanguine:appone fon¬
tib custodes. & apposuit. & de¬
fecit aqͣ de cisternis post .xx. dieᷤ
Ee clamauit ppłs ad eos qͥ uene
nos ⁊ uos. Meliꝰ erat nob̃ seriuire
holoferni: qͣm siti ꝑire. E dixert
sac̾dotes. Sustineamꝰ ad huc ꝑ
.u. dies. si forte faciat dñs nob̾
lier pulcͣ nimis. s casta. de tͥbu
ruben. Q̃ ad scitos sac̾dotes rep̃¬
hendit: eo qd̃ tẽptassent dñm.

Expanded text:
eis aquas . Erant autem non longe a mueis aquas . Erant autem non longe a muris fonticuli, quibus cives furtim utebantur ad refocillandum potius quam ad bibendum. Et dixerunt Ammonitae ad Holofernem: « Si vis eos obtinere sine bello et sanguine, appone fontibus custodes. » Et apposuit, et defecit aqua de cisternis per viginti dies. Et clamavit populus ad eos, qui venenos, et vos. Melius erat nobis servire Holoferni, quam siti perire. » Et dixerunt sacerdotes: « Sustineamus adhuc per quinque dies, si forte faciet Deus nobislier pulchra nimis, sed casta, de tribu Ruben, quae accitos sacerdotes reprehendit, eo quod tentassent Dom
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾rã chanaã. Cũq descendis¬
sent in egyptũ. reduxat eos d̃s
eoꝵ in t̾rã ꝓmissã. qͥ cũ placatꝰ
erat eis nemo pota̾t eis resiste̾.
Cũ uͦ irrirabant eũ: flagellabat
tare: si ds̃ eoꝵ offensus ẽ as. ⁊ po¬
t̾is eos expugnare. Alioqͥn: ñ p̃¬
ualebis eis. & iratꝰ holofernes:
nabuchodonosor:ex hac hora
seruis suis: ut duce̾nt eũ in be¬
thuliã ãnqͣm castra metatꝰ fue¬
rat. Cũꝙ tͥherent eũ: fundibu¬
larii egressi st̾ adu̾sus eos.  tim̃¬
tes ligauert̾ achior ad arborẽ ⁊
recessert̾.fundibularii uͦ soluen¬
tes eũ: statuert̃ eũ in medio se
nioꝵ ⁊ ppłĩ. Miserant qͥ dẽ de ie¬
rłm in bethuliã duos sac̾dotes.
⁊ pͥncipẽ oriã: de tͥbu symeon.
Cũq exposuisset eis achior qͣre
tͣnsmissus eẽt ab holoferne ad
eos: recepit eũ orias in domũ
fluebant ciuitatẽ. ꝑ auiculaᷤᷤ q̃
ebibebant aquã de alueo: ꝑ la¬
tentes rimulas aqueduct᷑. E
int̃̾rupto aqueductu: abstulit

Expanded text:
ram Chanaan. Cumque descendissent in Aegyptum, reduxerat eos Deus eorum in terram promissam, cum placatus erat eis, nemo poterat eis resistere; cum vero irritabant eum, flagellabat tare si Deus eorum offensus est eis, et poteris eos expugnare, alioquin non praevalebis eis. » Et iratus Holofernes Nabuchodonosor ex hac hora servis suis, ut ducerent eum in Bethuliam, ante quam castrametatus fuerat. Cumque traherent eum, fundibularii egressi sunt adversus eos. Et timentes ligaverunt Achior ad arborem, et recesserunt. Fundibularii vero solventes eMiserant quidem de Jerusalem in Bethuliam duos sacerdotes et principem Oziam de tribu Simeon. Cumque exposuisset eis Achior, quare transmissus esset ab Holoferne ad eos, recepit eum Ozias in domum fluebant civitatem per aviculas, quae ebibebant aquam de alveo, et per latentes rimulas aquaeductus, et interrupto aquaeductu abstulit
Abbreviated transcription (Latin):
cuerit. hoc mͥ erit optimũ om̃ibꝰ
dieb uite meȩ. E cũ ornasset se
stetit añ faciẽ holofernis. Q io
cundꝰ factꝰ ẽ. ẜibitq uinũ: qͣntũ
nũqͣm bibãt in uita sua. E cũ
sero ẽẽt: festinauert̾ serui ad
hospitia sua. & erat iudith sola
incubiculo. Porro. holofernes
iacebat in lecto. nimia ebrietate
sopitꝰ. Dix̃q iudith puellȩ suȩ:
firma me dñe d̃s isrł. ⁊ respice
inhachora: ad oꝑa manuum
meaꝵ. & soluit pugionẽ de co¬

Expanded text:
cuerit, hoc mihi erit optimum, omnibus cuerit, hoc mihi erit optimum, omnibus diebus vitae meae. Et cum ornasset se, stetit ante faciem Holofernis. Qui jucundus factus est, bibitque vinum quantum nunquam biberat in vita sua. » -- « Et cum sero esset, festinaverunt servi ad hospitia sua, et erat Judith sola in cubiculo. Porro Holofernes jacebat in lecto nimia ebrietate sopitus . Dixitque Judith puellae suae, firma me, Domine Deus Israel, et respice in hac hora ad opera manuum mearum. » Et solvit pugionem de co
Abbreviated transcription (Latin):
stor. Eẜ ait holofernes. Si feci̾t ħ¬
gna eris in domo nabuchodon̾
Et fecit eã intͦduci: uͥ erait reposi¬
ti thesauri ei. Cũq disponẽt qͥd
daret᷑ ei de conuiuio suo: ait iu¬
dith. Ex his q̃ mͥ detuli mandu¬
cabo: ne ueniat suꝑ me ira dei.
Cui holofernes. Cũ defuerint ista
qͥd faciemꝰ tͥ᷑ ẽ respondit. uiuit
anima tua: qm ñ expendet oĩa
ħ ancilla tua: donec faciat d̃s
in manu mea ħ q̃ cogitaui. Pe¬
tiitq sͥ dari copiã nocte egredi¬
endi foras: ad orandũ d̃m suũ
& ita ꝑ tͥduũ noctib exibat. et
baptirabat se in aqͥs. ⁊ orabat
d̃misrł. Qͣrto die: fecit holofer¬
nes cenã seruis suis. ⁊ dix̃ ad ua¬
gio eunuchũ. ꝑsuade hebreȩ
illi ut sponte consentiat mͥ. fe¬
dũ ẽ enĩ ap̃ assirios: ut mulier
illudens uiro ĩmunis tͣnseat ab
eo. sẜ ait ad eã uagio. Ñ uereat᷑
bona puella introire ad dñm
meũ. ẽ respondit. Qcqͥd illi pla¬

Expanded text:
stor. Et ait Holofernes: Si fecerit stor. Et ait Holofernes: Si fecerit gna eris in domo Nabuchodonosor. » Et fecit eam introduci, ubi erant positi thesauri ejus . Cumque disponeret quod daretur ei de convivio suo, ait Judith: « Ex his quae mecum detuli, manducabo, ne veniat super me ira Dei. Cui Holofernes: Cum defuerint ista, quid faciemus tibi? Quae respondit: Vivit anima tua, quoniam non expendet omnia haec ancilla tua, donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi. » Petiitque sibi dari copiam egrediendi foras nocte ad adorandum Deum suum, et ita per triduum noctibus exibat, et baptizabat se in aquis, et orabat Deum Israel. Quarto die fecit Holofernes coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum: « Persuade Hebraeae illi, ut sponte consentiat mihi. Foedum est enim apud Assyrios, ut mulier illudens viro, immunis transeat ab eo. Et ait ad eam Vagao: Non vereatur bona mulier intrare ad dominum meum. Quae respondit: Quidquid illi pla
Abbreviated transcription (Latin):
ea. Cũq descende̾t montẽ: tenu¬
ert̃ eã explorãtores. ⁊ duxert̾ eã
ad tab̾nacłm holofernis. Qͥ statĩ
captꝰ ẽ in ocłis suis. Sedebat aũt
holofernes in canopeo: purp᷑a
⁊ auro ⁊ gẽmis contexto. Hoc est
sericũ reticłm muscaꝵ: dictũ sic:
a canopeo oppido egypti: in quo
inuentũ ẽ. Alii diõt: conopeũ.
q̃m instar coni: a lato ascendit
in acutũ. & dixert̃ assirii. Qs con¬
tẽpnet ppłm hebreoꝵ qͥ t̾a pul¬
cͣs mulieres ht̃. ut ꝓhis merito
pugnemꝰ contͣ eos: sũq ad oras¬
set iudith: dix̃ ad eã holoferne ᷤ
Cur placuit tͥ ut ad nos uenireᷤ:
Q̃ respondit. Certũ ẽ: qͥa in ꝑdi¬
tionẽ ibit ppłs nr̃. G̃ rauit̾ enim
offendit dm suũ. uasa enĩ dñi¬
genis. Insuꝑ ordinant: ut bibaił
sanguinẽ pecoꝵ suoꝵ. quẽ lex
d̃i om̃ino ꝓhibet gustari. nã ⁊
peccatũ suũ & tẽueniens intro¬
ducã te usq in ierłm.⁊ habebis
omnẽ ppłm: sic̃ oues qͥb ñ ẽ pa¬

Expanded text:
ntem, tenuerunt eam exploratores, et duxerunt eam ad tabernacula Holofernis, qui statim captus est in oculis suis. Sedebat autem Holofernes in canopoeo purpura, et auro et gemmis contexto, hoc est sericum reticulum muscarum, dictum sic a Canopo oppido Aegypti in quo inventum est. Alii dicunt conopoeum, quoniam instar coni a lato ascendit in acutum. Et dixerunt Assyrii: « Quis contemnet populum Hebraeorum, qui tam pulchras mulieres habet, ut pro his merito pugnemus contra eos? » Cumque adorasset Judith, dixit ad eam Holofernes: « Cur placuit tibi, ut ad nos venires? » Quae respondit: « Certum est quod in perditionem ibit populus noster; graviter enim offendit Deum suum. Vasa enim Domigenis. Insuper ordinant, ut bibant sanguinem pecorum suorum, quem lex Dei omnino prohibet gustari. Nam etpeccatum suum, et tunc veniens introducam te, usque in Jerusalem, et habebis omnem populum, sicut oves quibus non est pa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tollens canopeũ: egressa ẽ. sũꝙ
uenissent ad portã ciuitatis:
clamauit. Aꝑite. qͥa nobiscũ
ẽ d̃s qͥ fecit uͥtutem in isrł. Et
occurrert̾ ei om̃s a minimousq
ad maximũ: cũ luminarib Et
ꝓferens caput holofernis ⁊ cano¬
peum: ait. Confitemini dño qͥ
dedit uoħ uictoriã in manu mã.
⁊ redux̃ me ĩmacłatã. & uocatꝰ ẽ
achior. & uiso capite holofernis:

Expanded text:
um egressa est. Cumque venisset ad portam civitatis, clamavit: « Aperite, quia nobiscum est Deus, qui fecit virtutem in Israel. Et occurrerunt ei omnes a minimo, usque ad maximum cum luminaribus, et proferens caput Holofernis et conopoeum, ait: « Confitemini Domino, qui dedit nobis victoriam in manu mea, et reduxit me immaculatam. » Et vocatus est Achior, et vis
Abbreviated transcription (Latin):
cũcidit carnẽ p̃putii sui. ⁊ appo¬
sitꝰ ẽ ad ppłm isrł. Misitq or ias
nuncios ꝑ ciuitates uide: ut e¬
gred̾ent᷑ post eos. Porro hebre
Cũq intͣsset uagio ut excitaret
holofernẽ: udit cadauer sine
capite. & ingressus tab̃nacłm iu¬
dith ñ inuenit eã. E exclama¬
uit ad ppłm. Una mulier he¬
brea fecit confusionẽ in domo
nabuchodonosor. Ecce caput ho¬
lofernis ñ ẽ cũ eo. & tͣbati st̃ ual¬
de. fugȩ p̃sidiũ querentes. ⁊ inse¬
cuti st̃ eos filii isrł ⁊ ꝑcussert eos
usꝙ ad extremitates fimu suoꝵ.
liaria holofernis fuerant: dedert̃
iudith. Ioachĩ aũt suminꝰ ponti¬
fex: uenit de ierłm cũ uniu̾sis

Expanded text:
putii sui, et appositus est ad populum Israel. Misitque Ozias nuntios per civitates Judae, ut egrederentur post eos. Porro egressi» Cumque intrasset Vagao, ut excitaret Holofernem, vidit cadaver sine capite. Et ingressus tabernaculum Judith, non invenit eam. Et exclamavit ad populum: « Una mulier Hebraea fecit confusionem in domo Nabuchodonosor. Ecce caput Holofernis non est cum eo. » Et turbati sunt valde fugae praesidium quaerentes . Et insecuti sunt eos filii Israel, et percusserunt eos, usque ad extremitates finium suorliaria Holofernis erant, dederunt Judith. Joachim autam summus pontifex venit de Jerusalem cum universis
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Q post qͣm factꝰ ẽ monarchꝰ
exaltatsi ẽ cor eiꝰ. & misit ad om̃s
qͥ habitabant in cilicia ⁊ damas¬
co ⁊ libano ⁊ carmelo.galilea ⁊ sa¬
maria. ⁊ usq in ierłm. exigens ab
eis tͥbuta longe gͣuiora: qm pat᷑s
sui. Q om̃s uno animo contͣdire¬
rt̃. Tc̃ iratꝰ rex: iurauit ꝑ thronũ
suũ qd̾ defend̾et se de om̃ibꝰ. Igit᷑
anno t̃ciodecimo regni sui: p̃cepit
holoferni pͥncipi militie: ut eg̃¬
deret᷑ ad regiones illas. ⁊ nulli ho¬
minũ uł munitionũ parceret
ocłs eiꝰ. qui egressus ẽ cũ exercitu.
cũ uastasset ciliciã ⁊ mesopõta¬
miã ⁊ madianitas: misert̃ ad eũ
pͥncipes ꝓuinciaꝵ dicentes. Desi¬
nat indignatiotua cͥca noᷤᷤ ueni
nobis pacificꝰ ⁊ ut̾e seruicio nr̃o
sic̃ placuerit tͥ. s descendit de
montib cũ uͥtute magna ⁊ ob¬
tinuit om̃s ciuitates ⁊ destrux̃
eas ⁊ om̃s dõs t̾re ext̾minauit.
Sic enĩ p̾ceꝑat nabuchodono¬
sor ut ip̃e solus d̃s diceret᷑: ab

Expanded text:
t monarchus, exaltatum est cor ejus. Et misit ad omnes, qui habitabant in Cilicia, et Damasco, et Libano, et Carmelo, Galilaea et Samaria, et usque in Jerusalem exigens ab eis tributa longe graviora quam patres sui. Qui omnes uno animo contradixerunt. Tunc iratus rex juravit per thronum suum, quod decepit Holoferni principi militiae, ut egrederetur ad regiones illas, et nulli hominum, vel munitionum parceret oculus ejus. Qui egressus est cum exercitu, cum vastasset Ciliciam, et Mesopotamiam et Madianitas, miserunt ad eum principes provinciarum dicentes: « Desinat indignatio tua circa nos. Veni nobis pacificus, et utere servitio nostro, sicut placuerit tibi . » Et descendit de montibus cum virtute magna, et obtinuit omnes civitates, et destruxit eas, et omnes deos terrae exterminavit, sic enim praeceperat Nabuchodonosor, ut ipse solus Deus diceretur ab
Abbreviated transcription (Latin):
Uiginti ⁊ duas littas. ⁊ c̾. Si gͦ in
ꝓlogo suꝑ iudith alicubi legit᷑
qd̃ in ip̃o titulo dep̾hendi potest.
quẽ si nodꝰ nicena in num̾o scaꝵ
scͥpturaꝵ recepit. Transtulit aũt
cũ: ꝓpt̾ uarias ⁊ corruptas editi¬
ones magis sensũ ex sensu: quã
u̾bũ ex u̾bo sequens. Mortuo itaq
cyro: qͥdã arfasat medus in ec¬
bathanis surrex̃. ⁊ reꝑauit eã.⁊
muniuit eã in expugnabiliter.
ꝗͣsdã partes medie sͥ concilians.
ut tandẽ toti mediȩ imparet.
Nabuchodonosor uͦ rex assirioꝵ
qͥ regnabat in niniue: anno du¬
odecimo regni sui obtinuit ar

Expanded text:
as, » etc. Si ergo in prologo super Judith, alicubi legitur od in ipso titulo deprehendi potest, quem synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum recepit. Transtulit autem eum propter varias, et corruptas editiones magis sensum ex sensu, quam verbum ex verbo sequens. Mortuo itaque Cyro, quidam Arphaxad Medus in Ecbatanis surrexit, et raparavit eam, et munivit eam inexpugnabiliter, quasdam partes Mediae sibi concilians, ut tandem toti Mediae imperaret Nabuchodonosor vero rex Assyriorum, qui regnavit in Ninive, anno duodecimo re
Abbreviated transcription (Latin):
te. Respondit nathanael. Rabi:
tues filius dĩ. tues rex isrł. &ͥa cog
nouit iste dñm absent̾e. uidisse
que solus gesserat:⁊ quomͦ: ⁊ ubi
tetur. Tam̃ quidã de predestinati¬
one exponunt hoc. sta. sũ eras in
lumbis ade latentis sub ficu: prꝰ
ctiã p̾destinaui te. Et regressus ẽ

Expanded text:
pondit Nathanael ei: Rabbi, tu es Filius Dei, tu es rex Israel, » quia agnovit iste, Dominum absentem vidisse, quae solus gesserat, et quomodo, et ubi tetur. Tamen quidam de praedestinatione exponunt hoc ita: Cum eras in lumbis Adae, latentis sub ficu, prius et etiam praedestinavi te. Et regressus e
Abbreviated transcription (Latin):
ministri ad pontifices ⁊ phariseos: et
dixissent ministris cur ñ adduxistis
eũ: respondert̃. Numqͣm sic locutꝰ ẽ hõ:
ut iste loquit᷑. sẜ increpabant eos pha¬
cipũ aut phariseoꝵ credit in eũ: Et dix̃
nichodemꝰ. Lex nr̃a ñ iudicat qũeqͣm.
nͥ priꝰ audierit ab ip̃o. Credebat: qd̾ si
patient̾ illũ audirent ut ip̃e fecerat
similes ministris fierent. Et dixeruis
plum ⁊ sedens: docebat ppłm. Et ad¬
duxert̃ ei scribȩ ⁊ pharise mulierem
deprehensam in adult̾io. ⁊ querebais
qͥd iudicaret faciendũ de ea. Putabat̃
enĩ ut dñs in iudicando fieret ĩmise¬
ricors. uł iniustꝰ. ut ĩmisericordẽ irride¬
rent. contͣ moysem agentẽ dãpnarets.

Expanded text:
ministri ad pontifices et Pharisaeos, et dixissent ministris: Cur non adduxistis eum? responderunt: Nunquam sic locutus est homo, ut iste loquitur. Et increpabant eos Phacredit in eum? Et ait Nicodemus: Lex nostra non judicat quemquam, nisi prius audierit ab ipso. » Credebat, quod si patienter illum audirent sicut ipse fecerat, similes ministris fierent. « Et dixerunplum et sedens docebat populum. Et adduxerunt ei Scribae et Pharisaei mulierem deprehensam in adulterio, et quaerebant quid judicaret de ea faciendum . » Putabant enim quod Dominus in judicando fieret immisericors, vel injustus, ut immisericordem irriderent, et contra Moysen agentem damnarent.
Abbreviated transcription (Latin):
lacͥmis q̃ de morte eiꝰ imꝑauãt:
indicauit. E xiliensq a stratis
herodes. sciscitabat᷑ a sorore. Dor¬
iniuit ne uir tuus cũ maria¬
gne: Que ait. Dormiuit. Statĩqꝙ
sororis. uerũ: de morte uxoris
quã supͣ modũ diligebat adeo
indoluit: ut tan qͣm lunaticꝰ
crebro in amentiam uerteret᷑.
sum aũt conualuisset: antipa¬
trũ cũ matre reuocauit. filios
au̾t qͦs de mariagne susceꝑat.
alexandrũ ⁊ aristobolũ: romã
misit. lib̾alib artib erudien

Expanded text:
lacrymis quae de morte ejus imperaverat, lacrymis quae de morte ejus imperaverat, indicavit. Exsiliensque a stratis Herodes, sciscitabatur a sorore: « Dormivitne vir tuus cum Marianne? quae ait: Dormivit. » Statimque sororis. Verum de morte uxoris, quam supra modum diligebat adeo indoluit, ut tanquam lunaticus crebro in amentiam verteretur. Cum autem convaluisset Antipatrum cum matre revocavit. Filios autem quos de Marianne susceperat, Alexandrum et Aristobulum, Romam m
Abbreviated transcription (Latin):
acta ẽ dolo salome.
hec: illi meretͥciũ: illa: huic ig¬
nobilitatẽ: obiciebat. sonsilio
hircanꝰ diceret. In solatiũ autẽ
mariagnes: iouat᷑am frẽm eius
cum esset .xuii.annoꝵ: in pon¬
tificẽ ordinauit. Etiã dosidem
cũ filio antipat᷑ ad peticionem
mariagnes.a ierłm expulit: so¬
lis trib sollẽpnitatib ad adoran¬
dũ ascendere eis ierosolimam
ꝑmittens. Econtͣ: saloma sug¬
gerente occisus ẽ ⁊ ionathas. eo
qd̃ ad regnũ uideret᷑ aspirare.
Cumq accusaret saloma mar¬
agnẽ de adult̾o: addidit: quod
expresse imaginẽ suã miserat
antonio. ut ad amorẽ suũ cũ
incitaret. Qd̃ ut cognosre̾t he¬
rodes: ꝓpauit ad antontum.
mariannẽ sub custodia uiri
salome collocans. certa ei tra¬
dens int̾signa: sub quib si
nunciatũ ip̃i foret: marian¬
nem occid̃̾et. Dũq morã face̾t
herodes: uir salome que sibi¬
fuerant imꝑata: marianni re¬
uelauit. Reuerso aũt herode.
uxor cũ in sinu eiꝰ dormiret cũ

Expanded text:
annes dolo Salome.  Herodis; haec illi meretricum, illa huic ignobilitatem objiciebat. Consilio i Hircanus diceret. In solatium autem Mariannes Jonathan, fratrem ejus, cum esset decem annorum in pontificem ordinavit, et Dosidem cum filio Antipatro, ad petitionem Mariannes, a Jerusalem expulit, solis tribus solemnitatibus, ad orandum, ascendere eis Jerosolymam permittens. Econtra, Saloma suggerente, occisus est Jonathas, eo quod ad regnum videretur aspirare. Cumque accusaret Saloma Mariannem de adulterio, addidit quod expresse imaginem suam miserat Antonio, ut ad amorem suum eum incitaret: quod ut cognosceret Herodes, properavit ad Antonium, Mariannem sub custodia viri Salome collocans, certa ei tradens intersignia, sub quibus si nuntiatum ipsi foret, Mariannem occideret, dumque moram faceret Herodes fuerant imperata Marianne revelavit. Reverso autem Herode, uxor, cum in sinu ejus dormiret, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfihꝰ hominis in¬
maiestate sua: et¬
om̃s angłi cum eo:¬
testes futuri actuũ¬
bunt᷑ boni a malis.
⁊ statuent᷑ boni ad
ad sinistrã .i. recipi

Expanded text:
lius hominis inmajestate sua, etomnes angeli cum eotestes futuri actuubuntur boni a malis t statuentur boni ad ad sinistram, id est recipi
Abbreviated transcription (Latin):
ricia ut dicit iosephꝰ. qui eũ in ho¬
noriũ fuisse testat᷑. cõpulit regẽ
in irã. E missus ẽ legatꝰ a uideis
etiã inuito onia ad regẽ. iosephus
uir nobilis. tobie filiꝰ. ⁊ sororis one.
Hic habuit filiũ hyrcanũ. cuius
dũ puer ẽẽt ꝓbauit pat̾ pruden¬
tiam. tͣdens ei .ccc. iuga boum sine
loris. Qui ñ solũ pacẽ reforma¬
uit: s remissus ẽ a rege dux iud̃e.¬
⁊ fuitimarũ regionũ. Incidentia
o temꝑe enniꝰ tarentinꝰ a ca¬
tone questore romã tͣnslatꝰ ẽ.
p̾arco sũptu contentꝰ. ⁊ uniꝰ ancil¬
le ministerio. Qdraginta ferme
milia galloꝵ a romanis st̃ cesa. Ap̃
rhodum: colosus magnꝰ t̾remotu

Expanded text:
 qui eum in honorem fuisse testatur, compulit regem in iram. Et missus est legatus a Judaeis, etiam invito Onia ad regem Josephus vir nobilis Tobiae filius, et sororis Oniae; hic habuit filium Hircanum, cujus dum puer esset, probavit pater prudentiam, tradens ei trecenta juga boum, sine loris. Qui non solum pacem reformavit, sed remissus est a rege dux Judaeae, finitimarum regionum. Incidentia. Eo tempore Ennius Tarentinus a Catone quaestore Romam translatus est, parco sumptu contentus, et unius ancillae ministerio. Quadraginta ferme millia Gallorum a Romanis caesa sunt. Apud Rhodum, colossus magnus terrae motu
Abbreviated transcription (Latin):
quem: ptolomeᷤ epyphanes. post
rex syrie antiochꝰ magnꝰ. ⁊ iudeã
sibi subiugauit. Pontifex iudeoꝵ
onias magnꝰ symonis filꝰ. ad quẽ:
ad reparandũ fedꝰ qd̾ legerat fu¬
isse int̾ abraam ⁊ maiores suoᷤ. la¬
cedemonioꝵ rex arius legatoᷤ mi¬
sit. Porro: antiochꝰ tributa septimi
anni: ⁊ ministroꝵ templi. q̃ phi¬
ladelphꝰ relaxauãt: a uidis reuo¬
cauit. Q dũ finitimas regiones
supͣ modũ infestaret: delata ẽ res
ad romanos. & missi st̃ ad eũ: sci¬
pio nafica. ⁊ scipio affricanꝰ ⁊ ab
infestatione sub religione iuris¬
uirandi: amouert̃ eũ. Insuꝑtule¬
it̾ ab eo obsidẽ filium ei seleucũ.
ꝓ eo filiũ minorẽ natu: antiochũ
epyphañe. ita: qd̾ ẽẽt obses ꝑpetuꝰ.¬
.i. ñ rediturꝰ. ꝓpt̾ eiusdẽ antiochi
seuiciã. descendit onias in egyp¬
tũ: ad ptolomeũ epyphanẽ. ut ẽ
supͣ dictũ. & occisus ẽ in ꝑside anti¬
ochus. in fano nanee. ⁊ m̃bratim
eiectꝰ a sacerdotib. qͥ in dolo ꝓmi

Expanded text:
quem Ptolemaeus Epiphanes. Post rex Syriae Antiochus magnus, et Judaeam sibi subjugavit. Pontifex Judaeorum fuit Onias magnus Simonis filius, ad quem, ad reparandum foedus, quod legitur fuisse inter Abraham, et majores suos, Lacedemoniorum rex Arius legatos misit. Porro Antiochus rex tributa septimi anni et ministrorum templi, quae Philadelphus relaxaverat a Judaeis revocavit . Qui dum finitimas regiones supra modum infestaret, delata est res ad Romanos. Et missi sunt ad eum Scipio Nasica, et Scipio Africanus, et ab infestatione sub religione jurisjurandi amoverunt eum. Insuper tulerunt ab eo obsidem filium ejus Seleucumpro eo filium minorem natu Antiochum Epiphanem, ita quod esset obses pen rediturus, propter jusdem Antiochi saevitiam. Descendit Onias in Aegyptum ad Ptolemaeum Epiphanem, sicut supra dictum est, et occisus est in Perside Antiochus in fano Nanee, et membratim ejectus a sacerdotibus. Qui in dolo
Abbreviated transcription (Latin):
Unc dixert̃ uiri iericho ad
helyseum. Terra ħ optima ẽ
s aqͣ fontis pessima: t̾ram facit
sterilẽ. Qassumens uas nouũ
terreũ: misit in illud sal. & e¬
gressꝰ ad fontẽ: misit sal in illũ.
ultͣ. neq sterilitas. forte: mor¬
bosa erat bibentib: cũ sterilita¬
te. & sanate st̃ aquȩ usq in diẽ
hanc. Cũq ascenderet in bethel.

Expanded text:
unc dixerunt viri Jericho ad Elisaeum. Terra haec optima est, sed aqua fontis pessima terram facit sterilem . » Qui assumens vas novum terreum misit in illud sal, et egressus ad fontem misit sal in illum. ultra, neque sterilitas. » Forte morbosa erat bibentibus cum sterilitate. « Et sanatae sunt aquae, usque ad diem hanc. » Cumque ascenderet in Bethel,
Abbreviated transcription (Latin):
mini. uł inuocato nomine dñi.
Egressiq st̃ duo ursi de saltu.
⁊ deuorauert̃ eos. Cũq tͣnsisset
ꝑ montẽ carmeli. rediit in sa¬
mariã.⁊ habitabat in ea. De
trib regib qͥ obsederunt regẽ

Expanded text:
invocato nomine Domini. « Egressique sunt duo ursi de saltu, et devoraverunt eos. » Cumque transisset per montem Carmeli, rediit in Samariam, et habitabat in ea. CAP. IV. De tribus regibus qui obsederunt rege
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ eis in ꝑaboł. Simile
sfactum
est regnũ celoꝵ regi qui fecit
nuptias filio suo. e cum it̾ato
misisset ad inuitatos ut ueni¬
rent: ⁊ excusantes se noluisseñ
uenire: misit seruos suos: ut
undecũq conuocarent ꝯuiuas.
Et induxer̃t bonos ⁊ malos. et¬
debiles ⁊ claudos. Debilitas eñ
corꝑis neminẽ excludit a regno
immo: sepe qͣi cõpellit. Et intͣ¬
uit rex ut uide̾t discũbentes.
Qõ erit: cũ ueniet ad iudiciũ.
Tota enĩ tͥnitas iudicabit .i. red¬
sñ ueste nuptiali .i. caritate: mitet᷑
in tenebras ext̾iores .i. localit̾ extͣ ip̃m
positas qͥa habuit in se ip̃o int̾iorẽ
Dotest etiã dici de tenebris m̃tiᷤ. qͣs
qͥdã habent int̾iores .i. in eccłia

Expanded text:
iterum in parabolis: Simile factum est regnum coelorum regi, qui fecit nuptias filio suo, qui cum iterato misisset ad invitatos, ut venirent, et excusantes se noluissent venire, misit servos suos, ut undecunque vocarent convivas. Et induxerunt bonos, et malos, debiles, et claudos . » Debilitas enim corporis neminem excludit a regno, imo saepe quasi compellit. Et intravit rex, ut videret discumbentes, quod erit cum venerit ad judicium. Tota enim Trinitas judicabitsine veste nuptiali, id est charitate, mittetur in tenebras exteriores, id est localiter extra ipsum positas, quia habuit in se ipso interiores. Potest etiam dici de tenebris mentis, quas quidam habent interiores, id est in Ecclesia.