comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timore depostuit. ut se ꝓcuratorem rei publicȩ ñ
imꝑatorcm fuisse confiteretur.
ortua uͦ iustina. cum quidam arusper in-¬
in causa maleficiorum a iudice torqueret᷑: aliud
qͣm introgabatur fateri cepit. C lamabat enĩ
custodiret ambrosium ÷ qm̃ temporib iustine
uerit. S quanco instantius & sollicitius oꝑa
maligna exercebat: tantomagis amor popli
circa fidem catholicam & dñi sacerdotẽ conua¬
lescebat. Misisse etiã se demones. qui illũ inter¬
necarent fadebatur: s demones renunciasse se
ignis insuꝑabilis om̃e illud edificium cõmu¬
niret. ut etiam longe positi ip̃si demones ure¬
rentur. atq: ita cessasse artes suas quib adu̾sus
dm̃i sacerdotẽ se aliquia posse arbitrabatur.

Expanded text:
timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. 20. Mortua vero Justina, quidam haruspex Inin causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim custodiret Ambrosium; quoniam temporibus Justinae verit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exercebat, tanto magis amor populi circa fidem catholicam et Domini Sacerdotem convalescebat. Misisse se etiam et daemones, qui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntiasse se ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem adorsus ẽ dicens. Debitum fratres
soluendum curo. s hesternos ineos ñ inuenio
creditores: et reliqua quȩ scͥpta sunt in libro qͥ
de incarnatione domini titulatur.
cciso itaq gratiano imꝑatore. recipiendi
corporis eius causa. scam ad maximũ
suscepit legationem. Apua quẽ qͣm constanter
egerit. qui uoluerit cognoscere. ipsiꝰ legationis
cpłam ad ualentinianum iuniorem aatam cũ
legerit approbabit. N obis enim alienum a ꝓ¬¬
missione uisum ẽ illam inserere: ne adiuncte
epłe ꝓlixitas. fastidium legendi afferret. Ipsũ uͦ
maximum a communionis consortio segrega¬
uit. admonens ut effusi sanguinis dñi sui. et
qͦd ẽ grauius innocentis ageret penitentiam:
si sibi apud deũ ẽẽ uellet consultum. Sea ille cũ
penitentiam declinat suꝑb spũ: non solum
futuram s etiã p̃sentem salutem amisit: & re¬
gnum quod male arripuerat femineo qͦd ammͦ¬

Expanded text:
sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditores, et reliqua quae scripta sunt in libro, qui de Incarnatione Domini intitulatur . 19. Occiso itaque Gratiano imperatore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscere, ipsius legationis epistolam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud Deum vellet esse consultum. Sed ille cum poenitentiam declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam m
Abbreviated transcription (Latin):
norum. qui tractanti ep̃o questionem ꝓpone¬
rent: ad quã audiendam. altero die ad basili¬
cam portianam se affuturos ꝓmiserant. Erat
enim questio de incarnatione dm̃i. S alio die
miserandi homines suꝑbie tumore completi.
nec memores ꝓmissorum. contemnentes deum
in sacerdote ipsius. nec plebis expectantis consi-¬
derantes miuriam. immemores ctiã aictorum
dñicorum. qm̃ qui scandalizauerit unum ex
minimis istis. oportet ut mola asinaria collo eiꝰ
alligetur. & demergat᷑ in ꝓfundũ maris: conscen¬
dentes redam quasi gra gestandi. ciuitatẽ egres¬
si sunt. sxpectante sacerdote uel plebe in eccłia
constituta. S huius contumacie qui finis fue¬
rit: horresco rẽferens. Subito enim p̃cipitati de
corpora illorum sepulture fc̃ tradita. Sanctꝰ uͦ
ambrosius cum ignoraret quia factum cẽt. nec
aiutius plebem posset denere: ascendens tribu¬
nal de eadem questione que fuerat proposita

Expanded text:
norum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponenorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerantes injuriam, immemores etiam dictorum Dominicorum, quoniam qui scandalizaverit unum ex minimis istis, oportet ut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita,
Abbreviated transcription (Latin):
martyres: uel qui non crederent intrinitatis
unitatem. quam docet ambrosius. At illi hac
uoce confusi: qui conuerti debuerant. & di-¬
gnam tali confessione agere penitentiam. in
piscinam demersum hommem necauerunt:
ꝑfidie homiciaium iungentes. Deduxit enĩ
illos ad hunc finem aigna necessitas. Sanctꝰ
u ambrosius ep̃s. maioris humilitatis uir fa-¬
ctus. donatam sibi a domino grãm reserua-¬
bat:crescebatq: cotidie fide & amore corã deo
& hominibus.
er idem tempus erat quidam uir de
heresi arrianorum acerrimus nimiũ
disputator. & durus: atq inconuertibiliꝰ ad
fidem catholicam. Is constitutꝰ in eccłia tra¬
ctante ep̃o. uidit ut ip̃e postmodũ loq̃bat᷑
anglm ad aures ep̃i tractantis loquentem: ut
uerba angeli. poptilo ep̃s renuntiare indet᷑.
Quo uiso conuersus: fidem quam expugna¬
bat cepit ipse defendere.
uerunt etiam duo cubicularii tunc tem¬
poris gratiani imꝑatoris. de heresi arria¬

Expanded text:
martyres, vel qui non crederent in Trinitatis martyres, vel qui non crederent in Trinitatis unitatem, quam docet Ambrosius. At illi hac voce confusi, qui converti debuerant, et dignam tali confessione agere poenitentiam, in piscinam demersum hominem necaverunt, perfidiae homicidium adjungentes; deduxit enim illos ad hunc finem digna necessitas. Sanctus vero Ambrosius episcopus majoris humilitatis vir factus, donatam sibi a Domino gratiam reservabat, crescebatque quotidie fide et amore coram Deo et hominibus. 17. Per idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Aria
Abbreviated transcription (Latin):
eorum. Illi enim de domino dicebant. qm̃ in
beelzebub pͥncipe demoniorum eicit demonia:
isti de martyrib uel de domini sacerdote loq̃¬
bantur quod ñ dei gr̃a que ꝑ ipsos oꝑabatur.
immundi spiritus pellerentur: s accepta pe¬
cunia se torqueri mentirentur. C lamabant
enim demones. scimus uos martires: & arri¬
ani dicebant. nescimus ẽẽ martyres. Iam hoc
& in euangłio legimus: ubi dixerunt demo¬
nes ad dominum. scimus te qui sis filius dei.¬
& iudei dixerunt. hic autẽ uñ sit nescimus.
S ñ hic testimonium accipitur demonum:
sz confessio. Unde miseriores arriani uel iudei:
ut quod confidentur demones. illi negent.
Ds̃ autem qui grãm ecclie sue augere consu¬
euit. ñ ẽ passus diu insultari a ꝑfidis. sanctiᷤ
suis. Unus itaq ex ipsa multituaine. suibito
arreptus spũ immundo clamare cepit. ita
torqueri eos ut ipse torquebatur qͥ negarent

Expanded text:
eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vel de Domini Sacerdote loquebantur, quod non Dei gratia, quae per ipsos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani dicebant: Nescimus esse martyres. Jam hoc et in Evangelio legimus, ubi dixerunt daemones ad Dominum Jesum: Scimus te, quia sis Dei Filius ; et Judaei dicebant: Hic autem unde sit, nescimus . Sed non hic testimonium accipitur daemonum, sed confessio; unde miseriores Ariani vel Judaei, ut quod confitentur daemones, illi negent. 16. Deus tamen qui gratiam Ecclesiae suae augere consuevit, non passus est diu insultari a perfidis sanctis suis. Unus itaque ex ipsa multitudine subito arreptus a spiritu immundo, clamare coepit ita torqueri eos, ut ipse torquebatur, qui negarent
Abbreviated transcription (Latin):
usq in eadem basilica que dicit᷑ ambro¬
siana. in qua martẏrum corpora sunt trans¬
lata religiose seruit. ubi uestem martyrum
atuigit : statim lumen recepit. Obsessa etiam
corpora a spiritib immundis curata⁊ sũma
cum grã domum repetebant. S his benefi¬
ciis martyrum. in quantum crescebat fides
eccłie catholicȩ: in tantum arrianorum ꝑfi¬
dia minuebatur. Deniq ex hoc tempore seda¬
ri cepit ꝑsecutio que iustinȩ furore accende-¬
batur: ut sacerdos de ecclia pelleretur: Tam̃
intra palatium multitudo arrianorũ cum
iustina constituta. deridebat tantam dei
grãm. quam ȩccł̃iȩ suȩ catholicȩ dominꝰ ihe
meritis martyrum suorum conferre dignatꝰ ẽ:
uenerabilẽ uirum ambrosiũ dicebat pecunia
comparasse homines qui se uexari ab immun¬
dis spiritib mentirentur: atq ut ab illo sic̃ et
a martirib se torqueri dicerent. S hoc iudai¬
co ore loquebantur arriani: suppares scilicet

Expanded text:
usque in eadem basilica quae dicitur Ambrousque in eadem basilica quae dicitur Ambrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum crescebat fides Ecclesiae catholicae, in tantum Arianorum perfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constituta deridebat tantam Dei gratiam, quam Ecclesiae catholicae Dominus Jesus meritis martyrum suorum conferre dignatus est: venerabilemque virum Ambrosium narrabat pecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
mitterent: s ingredi eccl̃iam. plebẽ catholicã
minime ꝓhiberent. S nec hoc satiᷤ erat missis mili¬
tibꝰ iusieciã ꝓ catholica fide cum plebe partter
acclamarent. Hoc in tempore ꝓͥmo antipħe.
hẏmni. & uigiliȩ in ȩcclia mediolanensi cele¬
brari ceperunt. Quius celebritatis deuodio.
usq in hodiernum diem ñ solum in eadem ec
Erant enim inbasilica positi: in qua sunt bo¬
die corpora. naboris & felicis martyrũ. Sedd
sanca martyres. Nabor & felix celeberrime fre¬
quentabantur. Protasĩ uero & geruasũ mar¬
tirum. ut nomina. ita etiam sepultura incogni¬
ta erat: in tantum ut supra ipsorũ sepulchra
ambularent omnes qui uellent ad cancellos ꝑ¬
uenire. quib scõrum naboris et felicis marꝙ¬
rum ab iniuria sepulchra defendebant᷑. Sed
ubi scõrum martẏrum sunt corpora leuara. &
in lecticis posita: multorum ibi sanate egritu¬
dmes ꝑdocentur.
ecus etiam seuerus nomine qui nunc

Expanded text:
mitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam mitterent, sed ingredi ecclesiam plebem catholicam minime prohiberent. Sed nec hoc satis erat missis militibus, nisi etiam pro catholica fide cum plebe pariter acclamarent. Hoc in tempore primum antiphonae, hymni, ac vigiliae in ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio usque in hodiernum diem non solum in eadem eccErant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, qui vellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. Sed ubi sanctorum martyrum corpora sunt levata, et in lecticis posita, multorum ibi satanae aegritudines perdocentur. Caecus etiam Severus nomine, qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
carpento ad exilium ꝑduxisset. S iniqͥtas
eius. in uerticem ipsius descendit. Post an¬
num etenim eodem die quo illum rapere se
arbitrabatur. in eodem carpento impositus.
de eadem domo ipse ad exilium destinatꝰ ẽ:
reputans sibi iusto iudicio dei. ia in se ẽẽ con¬
uersum ÷ ut in eodem carpento dirigeret᷑ ad
exilium. quod ipse parauerat sacerdoti. Cui
Ñ minimum solatu sacerdos p̃buit: dando
sumptus. uel alia que erant necessaria. S hȩc
confessio hominis. nec mulieris furorem. nec
uesanorum arrianorum dem̃tiam repressit.
Maiore enim accensi dementia: basilicã por¬
tianam inuadere nitebant᷑. Exercitꝰ etiam¬
armatus ad custodiendas fores eccłie ẽ directꝰ.
ut nemo auderet catholicam eccl̃iam ingredi.
S dominus qui de adu̾sariis suis ȩccliȩ sue dri¬
umphos donare consueuit: ad eccl̃iȩ sue mu-¬
nimentum militum corda conuertit: ut ad¬
uersis scutis ecclie fores seruarent. nec egredi ai¬

Expanded text:
carpento ad exsilium perduceret. Sed iniquitas carpento ad exsilium perduceret. Sed iniquitas ejus in verticem ipsius descendit ; post annum etenim eodem die quo illum rapere se arbitrabatur, in eodem carpento impositus, de eadem domo ipse ad exsilium destinatus est, reputans sibi justo judicio Dei id in se esse conversum; ut in eo carpento dirigeretur ad exsilium, quod ipse paraverat Sacerdoti. Cui non minimum solatii Sacerdos praebuit, dando sumptus, vel alia quae erant necessaria. 13. Sed haec confessio hominis nec mulieris furorem, nec vaesanorum Arianorum dementiam repressit; majore etenim accensi amentia, basilicam Portianam invadere nitebantur: exercitarmatus ad custodiendas fores ecclesiae est directus, ut nemo auderet catholicam ecclesiam ingredi. Sed Dominus qui de adversariis suis Ecclesiae suae triumphos donare consuevit, ad Ecclesiae suae munimentum militum corda convertit; ut aversis scutis ecclesiae fores servarent, nec egredi di
Abbreviated transcription (Latin):
cłia pelleretur. audiuit ut ipse solitus erat re¬
ferre.Et si ego indignus tanto sacerdotio sũ:
tam̃ te ñ conuenit uel ꝓfessionem tuã. in qua-¬
lemcunq: sacerdotem manuis inicere. Ende
Quod dictum. exitus confirmauit. Nã alio
die mortuam ad sepulchrum usq: deduxit:
grãm ꝓ contumelia rependens. S hoc factum
ñ leuem aduersariis incussit metum: pacẽq
Ordinato itaq catholico sacerdote: mediolanũ
reuertitur. Iuiq supradicte iustinȩ regine in¬
numeras insidias sustinuit. Que munerib
ꝓmissis decipiebantur. ꝓmittebat enĩ tribu¬
natus & diuersas alias dignitates. his qͥ illum
de eccłia raptum adexilium deduxissent.
Qa cum multi conarentur. s deo p̃sule ꝑfice¬
re non ualerent: unus infelicior ceteris noĩe
eutimius tanto furore excitatus ẽ. it iuxta ec¬
cłiam sibi domum pararet: atq: in eadem
carrum constitueret. quo facilius raptum

Expanded text:
clesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat reclesia pelleretur; ait ei, ut ipse solitus erat referre: Etsi ego indignus tanto sacerdotio sum, tamen te non convenit vel professionem tuam in qualemcumque sacerdotem manus injicere; unde veniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemqueopo tribuit. 12. Ordinato itaque catholico sacerdote, Mediolanum revertitur, ibique supradictae Justinae mulieris innumeras insidias sustinuit, quae muneribui talibus promissis decipiebantur; promittebat enim tribunatus, et diversas alias dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus est, ut juxta ecclesiam sibi domum pararet, atque in eadem carrum constitueret, quo facilius raptum, superpositum
Abbreviated transcription (Latin):
quam ille muitatus aduenerat portarifec̃:
atq: oranti & imponenti manus uestim̃ta
atcigit. Que cum exoscularetur: statim sa¬
nitate recepta ambulare cepit: ut impleret᷑
am maiora his facietis: credentes in nomine
meo. Q uod tam̃ signũ sanitatis ut mirabile
fuit: ita etiam nec occultum. Nam ego hoc
in hac regione positus. pꝰ annos plurimos
sanctis uiris referentibus positꝰ in urbe cognoui.
yrmium uͦ cum ad ordinandũ ep̃m̃
Ianeminium ꝑrexisset:⁊ ibiq iustine tẽ
temporis reginȩ potentia & multicudine co¬
adunata de ecclia pelleretur. ut non ab ip̃o
s ab hereticis. arrianus cp̃c in eadem ȩccłia
ordinaretur: eẽtq: constitutus in tͥbunali. Ni¬
chil curans eorum quȩ a muliere excitabant᷑:
una de uirginibus arrianorum impudentior
ceteris tribunal conscendens. app̃benso uesti¬
mento sacerdotis cum illum attrahere uellet
ad partem mulierum. ut ab ipsis cesus de ec¬

Expanded text:
quam ille invitatus venerat, portari fecit, quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur am majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur: essetque constitutus in tribunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, apprehenso vestimento Sacerdotis, cum illum attrahere vellet ad partem mulierum, ut ab ipsis caesus de ec
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. nec se diutius posse resistere: postula¬
uit ñ se nͥ a catholico ep̃o debere baptizari.
Sollicitam enĩ habebat ꝑfidiam arrianorũ.
Bapdiratus itaq fertur omĩa çecłiastica officia
implesse: atq octauo die ep̃c ordinatus ẽ. cum
summa grã & leticia cunctorum.
ogitur post annos aliquot ordinationis suȩ.
ad urbem romam hoc ẽ ad yͥum solũ ꝑrexit:
ibiq: sanctam puellam de qua supra memora¬
uimus. cui manum offerre solitus erat. in do
Emo ꝓͥa cum germana sicut reliquerat inuenit
iam matre defuncta. Atq cum illa dexteram
illius oscularetur: subridens ait illi. Ecce ut
gicebam tͥ: iam sacerdotis manum oscularis.
er idem tempus cum trans tyberim a¬
pud quandam clarissimam moraret᷑.¬
inuitatus ut sacͥficium in domo eius offerret:
quedam balneatrix quȩ paralitica in lecto ia¬
cebat. cum cognouisset ibidẽ ẽẽ dnĩ sacerdo¬
tem: in sellula se ad eandem domum ad

Expanded text:
tatem, nec se diutius posse resistere, postulatatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Dominus enim qui ecclie suȩ catholice
murum parabat adu̾sus inimicos suos : &
turrem crigebat dauia contra faciem damas
impediuit. Qui inuentus cum custodiret᷑ a
populo: missa relatio ẽ. ad clementissimũ
imꝑatorem dunc ualentinianũ. Qui summo
gaudio accepit: quod iudices a se directi ad sa
cerdotium peterentur. Letabatur etiã probꝰ¬
p̃fectus: quia u̾bum eius impleret᷑ in ambro¬
sio. Dixerat enim ꝓficiscenti: cum mandata
endente itaq relatione. iterum fugam
parauit: atq in possessione cuiusdam
uiri clarissimm leontũ aliquandiu delituit.
S uͥ relationi responsum ẽ: ab eodẽ lcontio
ꝓditur. Preceptum enim erat uicario: ut in-¬
sisteret reb ꝑficiendis. Qui iniuncta sͥ cum
uellet implere: ꝓposito edicto. conuenit om̃s
ut si uellent sibi consulere rebusq suis. ꝓde¬
rent uirum. ꝓditus itaq & adductus medio¬
lanum÷ cum intelligeret circa se dei uolun¬

Expanded text:
tur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae tur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra faciem Damascimpedivit. Qui inventus, cum custodiretur a populo, missa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio acccerdotium peterentur. Ecce ex his et prpraefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata piscopus. 9. Pendente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei volun
Abbreviated transcription (Latin):
tuum suꝑ nos. S ũ similit̃ hic populus tune
clamauit: sicut populus iudeorũ. Iui enim
uocib suis sanguinẽ dnicum effuderunt di¬
centes. sanguis cius suꝑ nos: isti uͦ cathecu¬
minum scientes. fideli uoce remissionẽ illi
peccatorum omium ꝑbaptismatis gram pre¬
optabant. Tunc ille turbatus reu̾tens domũ.
phylosophiam ꝓfiteri uoluit: futurus sed
uerus phylosophus xp̃i: qui contemptis se¬
cularib pompis. piscatorum secuturus eẽt
uestigia: qui xp̃o populos congregarunt.
ñ fucis u̾borum: s simplici sermone. & uera
fidei ratione. missi sine pera. sine uirga. etiã
ipsos phylosophos conuerterunt. Quod ubi
ne faceret reuocatus ẽ: publicas mulieres publi¬
ce adse ingredi fecit: ad hoc tantũ ut uisis bis.
populus ab intentione reuocaretur. At uͦ po
Egressusq noctis medio ciuitatem: cum tici¬
num se ꝑgere putaret: mane ad portam ciui
tatis mediolanensis quȩ romana dicit᷑ inueni¬

Expanded text:
tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim vocibus suis sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero egressusque medio noctis civitatem, cum Ticinum se pergere ptatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, inveni
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑfidie epõ. qui dionisio beate memo¬
rie confessore ad exiliũ destinato incubabat
eccłiȩ. cum populus ad seditionem surge̾t in
petendo epõ÷ eẽtq illi cura sedande seditioĩs
ne populus ciuitatis in ꝑiculum sui uerteret᷑.
ꝑrexit ad eccłiam. Ibiq cum alloqueret᷑ ple¬
bem: subito uox fertur infantis in populo
sonuisse: ambrosium epm̃. Adcuius uocis
sonitum dotius populi ora sunt conuersa:
acclamantis ambrosium ep̃m̃. Itaq qͥ antea
turbulentissime dissidebant: qm̃ & arriani
sibi & catholici sͥ ep̃m cupiebant suꝑatis alter¬
utris ordinari: repente in hunc unum mira¬
bili & incredibili concordia consensert̃. Q uo
ille cognito. egressus eccliam tribunal sͥ pari
fecit: quippe mox futurus ep̃c altiora eonscen¬
dit. Tunc contra consuetudinem suã: torm̃ta
ꝓsoins iussit adhiberi. Q uod cum faceret po¬
pulus nichilominus acdamabat. Peccatum

Expanded text:
nae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memonae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ma constitutus. cum matre uidua & soro¬
re. que uirginitatẽ iam fuerat ꝓfessa. comite alia
uirgine.cuius uirginis soror candida.& ip̃a ẽ¬
eisdem ꝓfessionis÷ que nunc carthagi de¬
git iam anus: cum uideret sacerdotis adome¬
stica sorore uel matͤ manus osculari÷ ip̃e lu¬
dens offerebat dexteram: dicens & sibi id ab ea
fieri oportere: S iquidem ep̃m se futurum eẽ
memorabat. Loquebat᷑ enim in illo sp̃e sc̃s: qͥ
illum ad sacerdotium nutriebat. Illa uͦ ut ad¬
olescentem & nescientem quid diceret respuebat.
S postquam edoctus ẽ liberalib disciplinis: ex
urbe egressus ẽ. ꝓfectusq in auditorio p̃fecture
p̃torii : ita splendide causas ꝑorabat: ut eligere¬
tur a uiro illustri probo tunc prefecto precorũ
add consilium tbuendum. Post que. consulari¬
tatis suscepit insignia. ut regeret liguriã emi¬
lamq ꝓuintias: uenitq mediolanum.
er idem tempus mortuo auxentio arria¬

Expanded text:
ma constitutus cum matre vidua et soroma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim in illo Spiritus Domini, qui illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Aria
Abbreviated transcription (Latin):
in amministradone p̃fecture galliarũ patre
eius ambrosio: natus ẽ ambrosius. Qͥ infanᷤ
in area p̃torii in cunabulis positus cum dor¬
miret aꝑto ore: subito examen apũ adueni¬
ens. faciem eius atq: os compleuit: ita ut
filia deambulabat. ne abigerentur abancil-¬
laquȩ curam nutriendi infantis susceꝑat
ꝓhibens: sollicita enim erat ne infanti no¬
cerent: expectabat patrio affectu. quo fine il¬
lud miraculum clatderetur. Et ille pꝰ aliquan¬
diu euolantes. in tantã aeris alcitudinẽ suble.¬
uate sunt: ut humanis oculis minime uide.¬
rentur. Quo facto t̾ritus pat̃ ait. Si uixertt in¬
fantulus iste: aliquid magni erit. O ꝑabatur
enĩ iam tune dñs in seruuli sui infantia: ut
impleretur qͦd scͥptum ẽ. Fauus mellis: sermo¬
nes boni. Iuud enim examen apum. scͥptorũ ip¬
sius nobis generabat fauos: qui cȩlestia bona an¬
nuntiarent: & mentes hominum de terrenis
ad celestia erigerent.
ostea uͦ cum addoleuisset. et eẽt in urbe ro-¬

Expanded text:
in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem subletae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Ro
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa sciri: & ea cognita nonnullis ẽẽ. q̃etiam
minus ip̃e aut audire aut uidere potui. Uñ a
die natiuitatis eius narrandi initium sumam:
ut gra uiri ab incunabulis q̃ fuerit agnoscat᷑.¬

Expanded text:
diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscat
Abbreviated transcription (Latin):
ctimq: descͥbam: ut lectoris animum & sisermo
offenderit: tam̃ breuitas ad legendum ꝓuocet.
Nec uerborum fucis ueritatem obducã: ne dũ
scͥptor elegantie pompã requirit ⁊ lector tanta¬
rum uircutum amitcat scientiam. Quem nõ
habere aquã breui uena stillantẽ cum sitiunt:
reꝑire ñ possunt. Et ordeaceus panis dulciᷤᷤsolet
ẽe etiam his qui centenis uicib ferculorum coti¬
diam conunui copias ructare consuer̃t: s et
ortorum amena mirantib herbe agrestes pla¬
cere consuerunt. Quamobrẽ obsecro uoom̃s
in quorũ manib liber iste u̾titur. ut credatis
uera eẽ que dicimus: nec putet me quisquam
studio amoris aliqͥd qͦd fide careat posuisse: qn
quidem melius sit penitus nicħ dicere. quam
aliquid falsi ꝓferre: cũ sciamus nos om̃ium
sermonũ nrorum reddituros ẽẽ rationẽ⁊ nec
dubitem ⁊ si ñ ab omĩb omĩa. tam̃ a diu̾sis

Expanded text:
ctimque describam; ut lectoris animum etsi sermo ctimque describam; ut lectoris animum etsi sermo offenderit, brevitas tamen ad legendum provocet: nec verborum fucis veritatem obducam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virtutum amittat scientiam, quem non habere aquam brevi vena stillantem, forte cum sitiunt, reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scripsimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium sermonum nostrorum reddituros esse rationem . Nec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis
Abbreviated transcription (Latin):
ortaris uenerabilis pat̾ augustine ut
sicut beati uiri athanasius ep̃e. & ihe
ronimus prb̃r. stilo ꝓsecuti sunt ui¬
tam scõrum pauli & antonii in here¬
mõ positorum: sicut etiã martini uenerabilis
ep̃i turonensis eccłie. seuerus seruus dei lucu-¬
lento sermone contexuit: ita etiam ego beat
ambrosiĩ ep̃i mediolanensis ȩccłie. meo ꝓseqͣr
stilo. S ego ut meritis tantorũ uirorum qui
muri ȩccłiarum sunt & eloquentiȩ fontes: ita
etiam sermons me imparem noui. Tam̃qͥa
absurdum eẽ opinor quod p̃cipis declinare: ea
quȩ a ꝓbatissimis uiris qui illi añ me astite.¬
runt. & maxime a sorore ipsius uenerabili mar¬
cellina didici. uel que ipse uidicum illi asta-¬
rem. uel que ab his cognoui. qui illum indiu̾¬
sis ꝓuinciis post obitum ipsius se uidisse nar-¬
rarunt. uel quȩ ad ilum scͥpta sunt cũ adhue
obisse nescretur: adiutus orationib tuis & mitis
tanti uiri. licet inculto sermone breutcer stri-¬

Expanded text:
Hortaris, venerabilis pater Augustine, ut sicut beati viri Athanasius episcopus et Hieronymus presbyter stylo prosecuti sunt vitas sanctorum Pauli et Antonii in eremo positorum, sicut etiam Martini venerabilis episcopi Turonensis Ecclesiae Severus servus Dei luculento sermone contexuit; sic etiam ego beatissimi Ambrosii episcopi Mediolanensis Ecclesiae meo prosequar stylo. Sed ego ut meritis tantorum virorum, qui muri Ecclesiarum sunt, et eloquentiae fontes; ita etiam sermone me imparem novi. Tamen quia absurdum esse opinor, quod praecipis, declinare, ea quae a probatissimis viris, qui illi ante me astiterunt, et maxime ab sorore ipsius venerabili Marcellina didici, vel quae ipse vidi, cum illi astarem, vel quae ab iis cognovi, qui illum in diversis provinciis post obitum ipsius se vidisse narrarunt, vel quae ad illum scripta sunt, cum adhuc obiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter stri
Abbreviated transcription (Latin):
meruit. ut uiuũ redderet matͥ. quẽ mortuum
inuenerat. Na quem etiã infantulũ libellum
conscͥpsit: ut quod ꝑ etatis infantiam scrre ñ
poterat. legendo cognosceret. Ueruntamen fa¬
ctum scͥptis suis ñ commemorauit: s qͦ affectu
declinauerit commemorare. ñ ẽ nr̃m iudicare.
N eadẽ c̃. ciuitate basilicã constituit : in qua de¬
posuit reliquias martyrum. utalis & agͥcolȩ:
quorum corꝑa in bonomiensi ciuitate leuaue¬
rat. Posita enim erant corꝑa martyrum int̃
corꝑa iudeorũ: nec erat cognitum ppło xp̃iano.
nͥ se sancti martyres sacerdoti ipsius eccłiȩ reue¬
lassent. Que cum deponerentur sub altari.
quod ẽ in cadem basilica constitutũ.magna
illic totius plebis sancta leticia atq exultatio
fuit: pęna demonũ. confitentiũ martyrũ mĩta.

Expanded text:
meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum invenerat: ad quem etiam infantulum libellum conscripsit, ut quod per aetatis infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Verumtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, non est nostrum judicare. 29. In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius Ecclesiae revelassent. Quae cum deponerentur sub altari, quod est in eadem basilica constitutum, magna illic totius plebis sanctae laetitia atque exsultatio fuit, poena daemonum confitentium martyrum merita.
Abbreviated transcription (Latin):
uocib & apud deum & apud homines deneor.
aliud michi non acere intellȩxi ⁊ aliud ñ opor¬
tere. nͥ ut consulerem mͥ: quia ñ potui tibi.
N supradicta itaq ciuitate florentinorum.
cum in domo clarissimi quondam uiri de¬
centi. & quod ẽ amplius xp̃iam maneret:
filius ipsius pansesus nomine admodũ par-¬
uulus. cũ spũ immundo laboraret. frequenti
oratione & impositione manus sacerdotis ipsiꝰ
sanatus ẽ. S post aliquantos dies subita in¬
firmitate correptus infantulus exbalauit sp̃m.
Cuius mater ualde religiosa & plena fide ac
timore dei. ablato illo de suꝑiori parte domus.
ad inferiora descendit: atq in lecto sacerdotis
ipso absente composuit. Quẽ cum reuertens sa¬
cerdos in lecto inuenisset: crat enim illo intem¬
pore extra domũ positus. miseratus matrem et
fidem ipsius contemplatus helyseo similis. supͣ
corpus infantis se ipse composuit: atq: orando

Expanded text:
vocibus et apud Deum et apud omnes homines teneor: vocibus et apud Deum et apud omnes homines teneor: aliud mihi non licere intellexi, aliud non oportere, nisi ut consulerem mihi, quia non potui tibi. 28. In supradicta itaque civitate Florentinorum, cum in domo clarissimi quondam viri Decentis, et quod est amplius, christiani, maneret, filius ipsius, Pansophius nomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione manus Sacerdotis ipsius est sanatus: sed post aliquantos dies subita infirmitate correptus infantulus exhalavit spiritum. Cujus mater valde religiosa, et plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo invenisset, erat enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ concessit. Hoc ubi agnouit sacerdos. dere¬
licta ciuitate mediolanensi ad quã ille festina¬
to ueniebat ÷ ad bononiensem ⁊uitatẽ migrã¬
uit: atq inde fauentiam usq ꝑrexit. Ubi cum
aliquantis degeret dieb. inuitatus a florenti¬
nis ad tusciam usq descendit: declinans ma
rantis iniuriam.Nam & epłam ad eundem
dedit: in qua conuenit conscientiam illius:
de qua pauca e multis ponenda duxi. Et si
imꝑatoria potestas magna sit: tam̃ considera
imꝑator. quantus sit ds̃. Corda om̃ium uidet :
conscientiã interiorem int̾rogat: nouit omĩa
anteqͣm fiant: nouit interna pectoris tui.Ip¬
si falli ñ uos patimini ÷ & deũ uultis celare:
Non cecidit in animum tuũ quicqͣm ⁊ si illi age¬
bant tam ꝑseuerant̃. nonne tuum fuit imꝑa¬
tor ꝓ dei summi & ueri et uiui ueneratione ꝑ¬
seuerantius obsistere. & negare quod erat in
iuriȩ sacrilegis: Et iterum. Qm̃ igit᷑ meis

Expanded text:
suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, deresuae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descendit, declinans magrantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsistere, et negare quod erat in injuriam sacrae legis ? Et iterum: Quoniam igitur meis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa remearunt. S egresso theodosio de tta¬
lia. & constantinopolim constituto. ualenti¬
mano auguito intra gallias posito airecta
legatio ẽ sub nomine senatus a symmacho
tunc p̃fecto urbis. de repetenda ara uictoriȩ.
et sumptibus cerimoniarũ. S uͥ comperit sa¬
cerdos. misso libello ad imꝑatorem postulauit
ut ad se relationis exemplaria dirigerentur:
quib ipse ꝓ partib suis responsurus esset.
Qua relatione accepta. p̃clarissimũ libellum
conscͥpsit: ut contra nichil unquã auderet
symmachus uir eloquentissimus respondere.
S postquam auguste memoriȩ ualentimanꝰ
in uiennensi ciuitate quȩ ẽ galliarũ ciuitas
uitã finiuit: eugenius suscepit imꝑiũ. Qui
u imꝑare cȩpit. non multo petentib flauia
no p̃fecto ce arbogaste comite. aram uictoriȩ
& sumptus cerimoniarũ: quos ualentimanꝰ
auguste memoriȩ ahuc in iumorib annis
constitutus petentib denegauerat: oblitus fidei

Expanded text:
propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Itapropria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc in junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
publicam ageret penitentiã: cui imꝑator econ¬
tra asserebat. dauid adulteriũ simul et homi¬
cidium ꝑpetrasse. S responsum ẽ ilico. Qui se.¬
cutus es errantem: sequere corrigentem. Quod
il auaiuit clem̃tissimus imꝑator: ita suscepit
animo ut publicam penitentiam ñ abhorreret.
Cuiꝰ correctionis ꝓfectus: scd̾am illi ꝑauit uictoriã.
er idem tempus duo potentissimi &e sa¬
pientissimi uiri ꝑsarum ad famam sa¬
cerdotis uenere mediolanum: deferentes secũ
plurimas questiones. ut ey his ꝓbarent sapi.¬
entiam uiri.Cumq ab hora diei pͥma usq
in horam t̃ciam noctis ꝑ int̾pretem disputa¬
rent: admirantes discessert̃ ab eo. Et uͭ se ꝓba¬
rent ñ ob aliam causam uenisse. nͥ ut certius
nossent uirum quẽ fama compererant: alia
die uale facientes imꝑatori. ꝓfecti sunt adur¬
bem romam. illic uolentes cognoscere poten¬
dam illustris uiri probi. Qua eognita: ad

Expanded text:
publicam ageret poenitentiam. Cui imperator conpublicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus imperator, ita suscepit animo, ut publicam poenitentiam non abhorreret: cujus correctionis profectus secundam illi paravit victoriam. 25. Per idem tempus duo potentissimi et sapientissimi viri Persarum ad famam Sacerdotis venere Mediolanum, deferentes secum plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam tertiam noctis per interpretem disputaverunt, admirantesque discesserunt ab eo. Et ut se probarent non ob aliam causam venisse, nisi ut certo certius nossent virum, quem fama compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut illa quȩ statuta fuerant reuocarent᷑. Nec pͥꝰ
ad altare accedere uoluit: nisi fidẽ suã impe
tua. Respondit imꝑator. Age fide mea. Qua
sponsione iterata: securus ꝓgit sacerdos diui¬
na mysteria celebrare. Hec autẽ scͥpta sunt in
epła quã ad germanã suam fecit: in qua tra¬
itatum inseruit. quẽ eodẽ die habuerat de ba-¬
culo nuceo. qͥa ꝓpħa ieremia uisus ẽẽ descͥbit᷑.
er idem tempus causa thessalonieensis
ciuitatis. ñ minima successit tribulatio
Promiserat enim illi imꝑator se ueniam datu¬
rum ciuib supradicte ciuitatis. S agentibus
comitib occulte cum imꝑatore. ignorante sacer¬
aote usq: in horam t̃ciam ciuitas ẽ donata: atq
plurimi int̃empti innocentes. Qͦ a factũ ubi
cognouit sacerdos: copiam imꝑatori ingredi-¬
ende ecelie denegauit. Nec pͥus aignũ iuaica¬
uit cętu eccłiȩ aut sacram̃torum cõmumiõe qͣm

Expanded text:
ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ut illa quae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperatua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, jam securus peregit Sacerdos divina mysteria. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis civitatis non minima successit tribulatio ; promiserat enim illi imperator se veniam daturum civibus supradictae civitatis: sed agentibus comitibus occulte cum imperatore, ignorante Sacerdote, usque in horam tertiam gladio civitas est donata, atque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sito imꝑatore in ȩccłia. de eadem causa tracta¬
uit in populo. In quo tractatu. introduxit
domini ꝑsonam loquentis imꝑatori.Ego
te ex ultimo imꝑatorem feci. ego tͥ exercitum
mimici tui tradidi. ego tͥ copias quas ille ad¬
uersum te exercitui suo parauerat dedi. ego
inimicũ tuũ in potestatẽ tuam dedi. ego de se¬
mine tuo supra solium regni constitui. ego te
tumphare sine labore feci: & tu ae me inimici
meis donas triumphos: Cui descendenti de
exhedra imꝑator ait. Contra nos ꝓposuisti
hodie ep̃e. At ille responait ñ se contra ipsũ:
s ꝓ ipso fuisse locutum. Tunc imꝑator reuera
inquit dure p̃ceperam contra epm̃ de sy nago¬
ga reparanda. in monachos uͦ uindicandũ eẽ.
Ita &e a comitib qui in tempore aderant: dice¬
batur. Quib ep̃s. Ego quidem cum imꝑa¬
tore nunc ago: uobiscum uero michi aliter
agendum ẽ. Atq: ita obtinuit ab imꝑatore:¬

Expanded text:
sito imperatore in ecclesia, de eadem causa tractasito imperatore in ecclesia, de eadem causa tractavit in populo. in quo trDomini personam loquentis imperatori: Ego te ex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praeparaverat, dedi, ego inimicum tuum in potestatem tuam redegi, ego de semine tuo supra solium regni constitui, ego te triumphare sine labore feci: et tu de me inimicis meis donas triumphos! Cui descendenti de exhedra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At ille respondit non se contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator: Re vera, inquit, dure praeceperam contra episcopum de synagoga reparanda: in monachos vero vindicandum esse. Ita et a comitibus qui in tempore aderant, dicebatur. Quibus Episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago, vobiscum vero mihi aliter gendum est. Atque ita obtinuit
Abbreviated transcription (Latin):
rum et lucus ualentinianorũ incendio concre¬
mata sunt: ꝓptea quod iudei uel ualentina¬
ni insultarent monachis xp̃ianis. Ualentinia¬
norum enim heresis triginta deos colit.S de
huiusmodi facto: comes orientis ad imꝑatorem
relationem dirȩxit. Qua acccpta. imꝑator ꝑ̃¬
ceperat ut sẏnagoga ab ep̃o loci recdificaret᷑:
in monachos uͦ uindicaretur. Sed huiꝰ p̃cepti
quia ipse intempore excurrere non poterat.
qua illum conuenit. ut id quod ab codem sta-¬
tutum fuerat reuocarecur. seruariq: sͥ debere.
ab illo audientiam. Q uia si dignus non eẽt
qui ab illo audiretur: dignus etiam non eẽt.
qui ꝓ illo a domino auairttur: uel cui suas
p̃ces uel sua uota commitocret. Paratum etiã
se ẽe ꝓtali negotio mortem subire: ne cissimu¬
latione sui p̃uaricatorem faceret imꝑatorem.¬
qui tam iniusta contra eccłiam precepisset.
Postea uͦ cum mediolanum reuerteretur: po¬

Expanded text:
rum et lucus Valentinianorum incendio concrerum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti quia ipse in tempore excurrere non poterat, qua illum convenit, ut id quod ab eodem statutum fuerat, revocaretur, servarique sibi debere ab eo audientiam; quia si dignus non esset, qui ab illo audiretur, dignus etiam non esset, qui pro illo a Domino audiretur, vel cui suas preces, aut cui sua vota committeret: paratum etiam se esse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imqui tam injusta contra Ecclesiam praecepisset. Postea vero cum Mediolanum revertitur, po