comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titur. Hereticoꝵ genus cal idũ ñ sp̃u sapi¬
entiȩ s impatientiȩ. quo solent hereticoꝵ
feruere primordia: & pacẽ ꝑturbare scõꝵ.
S hȩc inusum cedunt ꝓficientiũ. Iuxta
illito apł. Oporite et hereses. ẽẽ: ut ꝓ¬
bat manifesti fiant in uob̾. Unde etiam Ex tracta¬
scriptũ. ẽ. Filius eruditus sapiens erit. In¬
prudente autẽ muinustro utetur. Mlulta
quippe ad fidẽ catholicamꝑtinentia aũ he¬
reticorum callida inquietudine exagitamt
ut aduersus eos defend possint: & consi¬
derantur diligentus &e intelligunt᷑ danꝰ
& instantius p̃dicant᷑. Et ab aduersario
mota questio: discendi eocistit occasio. S¬

Expanded text:
i haereticorum genus calidum, non spiritu sapientiae, sed impatientiae, quo solent haereticorum fervere praecordia, et pacem perturbare sanctorum? Sed haec in usum cedunt proficientium, juxta illud Apostoli: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis . Unde etiam scriptum est, Filius eruditus sapiens erit, imprudente autem ministro utetur . Multa quippe ad fidem catholicam pertinentia, dum haereticorum calida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelliguntur clarius, et instantius praedicantur: et ab adversario mota quaestio, discendi existit occasio.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. Ialiserat uidas. Et tam̃ cum
scĩs discipłis undecĩ. intrabat & exiebat.
Ad ipsam cenam dñicam. parit̃ accessit.
Conuersaricum eispotuit inquinare ñ
potuit. De unopane & utdas accepit
&e petrus. Etram̃ quȩ pars fideli cũ infi¬
deli. Petrus eñi accepit aduitam. uidas
ad mortem. quomͦ eñiille odor bonus. Ex libro .6.¬
sic ille cibus bonus. Sicut gͦ odorbonus
ita & cibus bonus. bonos uuuficat. ma¬
losmortificat. ui eñĩ manducauerit
indigne uidiciũ sibi manducat & bibit.
Iudiciũ sib ñ tib. Tolera malumbonus. ut
uenias ad p̃mium bonorũ. ne mittaris
implet sathanas indigne accipientes buc¬
cellas adiudicium siuum. Qui eñi mandu¬
cat & bibit indigne. uidicium sibiman¬
duicat & bibit. Non malũ ẽ quod datur
s bonũ malo inuidiciũ datur. Bene. ẽẽ.
ñ potest male accipient quod bonũ ẽ:
lluo etiam quod ait. qui manducat meãcar¬
nem & bibit meum sanguinẽ inme manae¬

Expanded text:
 Talis erat Judas, et tamen cum sanctis discipulis undecim intrabat et exibat. Ad ipsam coenam Dominicam pariter accessit, conversari cum eis potuit, eos inquinare non potuit. De uno pane et Petrus accepit et Judas, et tamen quae pars fideli cum infideli? Petrus enim accepit ad vitam, Judas ad mortem. Quomodo enim ille odor bonus, sic sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor bonus, ita et cibus bonus, bonos vivificat, malos mortificat. Qui enim manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit : judicium sibi, non tibi. venias ad praemium bonorum, ne mittaris implet Satanas, indigne accipientes buccellas ad judicium suum? qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum male in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. » llud etiam quod ait: Qui manducat meam carnem, et bibit sanguinem meum
Abbreviated transcription (Latin):
sserebant solutionẽ questionum diffici¬
um: cum calũpniator millus obstar&.
sinquto eñi ꝑfecte de trinitate tracta¬
un .ẽ. anteqũa oblatrarent arriani.
sinquid ꝑfecte de pęuitentia tractatũ
s̃. anteqũa obsisterent nouatiani Sic
ĩꝑfate de baptistnate tractatũ. ẽ: an¬
tapã contra dicerent foris positi rebap¬
tateres. N ecde ipsa unitate xp̃i. enu
ure ne ꝑirent infirmi sollicitati ques¬
unib impiorũ. sermonib & disputati¬
tib suis obscura legis inpublicũ de du

Expanded text:
asserebant solutionem quaestionum difficilium cum calumniator nullus instaret. Numquid enim perfecte de Trinitate tractatum est, antequam oblatrarent Ariani? numquid perfecte de poenitentia tractatum est, antequam obsisterent Novatiani? Sic non perfecte de Baptismate tractatum est, antequam contradicerent foris positi rebaptizatores; nec de ipsa unitate Christi envere, ne perirent infirmi sollicitati quaestionibus impiorum, sermonibus et disputationibus suis obscura Legis in publicum dedu
Abbreviated transcription (Latin):
bsmsiliunt. Inod ñ contingit nisi ꝓ
⁊ dupositio tribuenda.ẽ. Non quia ip.
parator es facit. s quia ipsa ordinat cũ
tauerint. Malo eñi uotoꝑ peccatum
gates male coguntur intellig̃e: ut
u sit pena peccati. Quoꝵ tam̃ morte
u catholicȩ ȩccłiȩ. tanquã quibuscam
pus a sonmo excitantur: & ad intelligen¬

Expanded text:
siliunt. Quod non contingit, nisi pro ista dispositio tribuenda est, non quia ipsa peccatores facit, sed quia ipsa ordinat, cum peccaverint. Malo enim voto per peccatum legentes male coguntur intelligere: ut ipsa sit poena peccati: quorum tamen morte filii catholicae Ecclesiae, tanquam quibusdam spinis a so
Abbreviated transcription (Latin):
or habeatur tonsa sc̃itas quã comata. Ut
uidelic& qui eosuidet antiquosillos quos
legimus cogitae: Samuhelẽ & cȩceros qui
ñ tondebant. Nec cogitant quid int̃ sit
int̃ illud ꝓpħicũ uelam̃tũ ut hanc eugłii
reuelationẽ de qua dicit apłs. Cũ transi¬
eris ad. xp̃m auferetur uelam̃. Quod eñi

Expanded text:
or habeatur tonsa sanctitas quam comata, ut or habeatur tonsa sanctitas quam comata, ut uidelicet qui eos uidet, antiquos illos quos legimus cogitet, Samuelem et ceteros, qui non tondebant. nec cogitant quid intersit inter illud propheticum uelamentum et hanc euangelii reuelationem, de qua dicit apostolus: cum transieris
Abbreviated transcription (Latin):
Apło dico ñ nob̃ in tantum ut etiã comã
nutriant: unde ille om̃ino nec disputari
uoluit dicens. Siquis autẽ uult conten¬
uosus. ẽẽ. nos talẽ consuetudinẽ ñ habemꝰ.
req ȩccłia des. Hoc aũt p̃cipio. Ut scilicoe
ĩ disserentis sollertia requirat᷑. s p̃cipientis
iitoritas attendat᷑. nam & hoc quod ꝑti-¬
ue queso. tam aꝑte contra apł p̾cepta co¬
uri. Anita uacandũ. ẽ. ut nec tonsores
pentur: An quia eugłicas uolucres imita¬
sise dicunt: quasi depilari timent. ne uo-¬
lre non possint: Uereor in hoc uitiũ plu¬
a dicere. ꝓpt̾ quofdã crinitos fr̾s. quoꝵ
lenus ammonemꝰ. N eq enĩ metuimus
at. Quandoquidẽ & nos atalib ubi forte
titubamus aut aberramus cupimus ammo¬
neri. Hoc gͦ admonemus tamscõs uiros. ne
stultis uanorum argum̃tationib moneant᷑ :
&e eos in hac ꝑuersitate imitentur. quibus
sunt incȩteris longe dissimiles. Illi eñiuena¬
lẽ circũferentes ypocrisin. timent ne uili¬

Expanded text:
lo dico, non nobis, in tantum, ut etiam comam nutriant: unde ille nec disputari omnino uoluit dicens: si quis autem uult contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesiae dei. hoc autem praecipio: ut scilicet non disserentis sollertia requiratur, sed praecipientis auctoritas attendatur. nam et hoc quo pertinet, quaeso, tam aperte contra apostoli praecepta comari? an ita uacandum est, ut nec tonsores operentur? an quia euangelicas uolucres imitari se dicunt, quasi depilari timent, ne uolare non possint? uereor in hoc uitium plura dicere propter quosdam crinitos fratres, qulicitius admonemus. neque enim metuimus,am, quandoquidem et nos a talibus, ubi forte titubamus aut aberramus, cupimus admoneri. hoc ergo admonemus tam sanctos uiros, ne stultis uanorum argumentationibus moueantur et eos in hac peruersitate imitentur, quibus sunt in ceteris longe dissimiles. illi enim uenalem circumferentes hypocrisin timent, ne uili
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: cuiudendo cortamundanda sunt.
Unde autẽ mundentur ñdũ dicit. Lux
inquit lucoe intenebris ⁊ tenebrȩ eam
ñ cõphenderunt. S ut ñsint tenebrȩ
possintq c̃õp̃hend̾e. Tenebrȩ eñi pecca¬

Expanded text:
r, cui videndo corda mundanda sunt: unde autem mundentur, nondum dicit. Lux, inquit, lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Sed ut non sint tenebrae, possintque eam comprehende
Abbreviated transcription (Latin):
aa duie scd̾m corpꝰ. siue scł̃m totũ quo
ansftit humana natura. Nichil enim
leũ tanquã cercũ affirmamus. s quid
leuerũ sit aohuc querimus. & uir ꝑ
ilerẽ siue ex patre tota hominis na¬
en ducat᷑. quȩ ꝑmulierẽ nascitur. siue
lu caro unde adhuc questio. ẽ: Om̃ĩa ta¬
iiñ ex deo nata uł tracta sunt. ł manar̃
taut eiꝰ nature sint: tam̃ ex deo sut.
l quo enĩ creata conoita sunt. facta. ab illo

Expanded text:
dum solum corpus siue secundum totum. quo constat humana natura — nihil enim horum tamquam certum affirmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio est, omnia tanon ex deo nata uel tracta sunt uel manarunt, ita ut eius naturae sint, tamen ex deo sunt. a quo enim creata, condita, fa
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersȩ creatiurx: sic homo ꝑ intelligen
tiam qͣ etiã creatorẽ suũ cognoscit oe
colit. Pre. e̾et om̃ib terrenis animalibꝰ
Fecit illi aduitoriũ etiam feminã. Hon
ad carnalẽ concupiscentiã. quandoquidẽ
ñ corruptibilia corpora tunc habebaÑ.
antequã eos mortalitas inuaderet pęna
peccati. S ut hab̾ce uir głam de femi¬
na cũ ei p̾irte ao dm̃ seq ill p̾berae uni¬
tandum scitate atq pietate: Sicut ipse
obtẽꝑat. Ille a sapientia regitur. hȩca

Expanded text:
creaturae, sic homo per intelligentiam suam, qua etiam Creatorem suum cognoscit et colit, praeesset omnibus terrenis animalibus. Fecit illi etiam adjutorium feminam: non ad carnalem concupiscentiam, quandoquidem nec corruptibilia corpora tunc habebant, antequam eos mortalitas invaderet poena peccati; sed ut haberet et vir gloriam de femina, cum ei praeiret ad Deum, seque illi praeberet imitandum in sanctitate atque pietate; sicut ipse obtemperat; ille a sapientia regitur, haec a
Abbreviated transcription (Latin):
oerat. habebat utiq mentẽ suã eandẽ
ꝯtionalẽ: sccłm quã ipsa quoq facta
ictionis fecit ds inquit hominẽ adima¬
ẽ dĩ. Ac ne quisquã putarae solum
puhominis factũ quãuis sełm solũ sp̃m¬
ia adiaginẽ dĩ fecit illũ inquit mas¬
aũ & feminã fecit illos: ut iam eciam cor.¬
as factum intelligatur. Rursus ne quis¬
sã arbitraretur. ita factũ. ut in nomine
agri ut̾q sexus exprimerecur. sicut
nt᷑ dũ nascunt᷑ quos androgynos uo¬
anit.: ostendit se singłarẽ ninnerũ ꝓpt̾

Expanded text:
entem suam eandemque rationalem, secundum quam ipsa quoque facta iunctionis, fecit deus, inquit, hominem ad imaginem dei. ac ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum, quamuis secundum solum sp ad imaginem dei, fecit illum, inquit, masculum et feminam fecit illos, ut iam etiam corpus factum intellegatur. rursus ne quisquam arbitraretur ita factum, ut in homine singulari uterque sexus exprimeretur, sicut interdum nascuntur, quos androgynos uocant, ostendit se singularem numerum propter
Abbreviated transcription (Latin):
arũ artuim: Haruspicũ ce augurum
lbri. Ad hoc genus ꝑtinent etiã liga¬
are atq remedia. quȩ medicoꝵ quoq
disciplina condẽpnat: Siue in p̃canta¬
nonib siuie in quibusdã notis quos ca-¬
ticteresuocant. suie in quib dã reb sus¬
rendendis atq inligandis. neq illi ab¬
hor genere ꝑnitiose suꝑsticionis segre¬
ganoi sunt: qui genechliaci ꝓpt̾ natha¬
lum dierũ consid̾ationes. nunc autem
iuulgo mathematic uocantur. Nã &e¬

Expanded text:
anitate, aruspicum et augurum libri. ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibusque rebus suspendendis atqhoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, ob natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
minuistrationẽ. atq ita fieri quasi mas¬
culum &e feminam Illa parte consulen¬
te ac optẽꝑante: in hac tam̃ distributi¬
one ñ recte dr̃ unago dĩ. nisi illud qd̃
inherae contẽplandȩ immutabil ueri¬
tatz. Incuius res figura paulus apłs uiñ
tantũ dicit unaꝗinẽ & gloriam dĩ Mu¬
lier autẽ inquit głi uiri. ẽ. Ita qũauis
hoc induob hominib diuersi sexus ei.¬
t̃uis. scłm corpus figuratũ sit. quod etĩ
inuna hominis int̾uis mente intelligtꝰ.
tam̃ & femina quia corpore femina. ẽ.
renouat᷑ etiã ipsa inspũ mentis suȩ.
inagnitionẽ dei. scđm unaguiẽ eus qd
creauit: ubi ñ .ẽ. masculus &e femina.
Sicut aut̾e ab hac gra renouationiꝰ e
sentuone imaginus dĩ. ñ feparantur
counse. quãuis insexu corporis earũ ali

Expanded text:
ministrationem, atque ita fieri quasi masministrationem, atque ita fieri quasi masculum et feminam illa parte consulente, hac obtemperante: in hac tamen distributione non recte dicitur imago dei, nisi illud, quod inhaeret contemplandae incommutabili uerittantum dicit imaginem et gloriam dei; mulier autem, inquit, gloria uiri est itaque quamuis hoc in duobus hominibus diuersi sexus exterius secundum corpus figuratum sit, quod etiam in una hominis interius mente intellegitur, tamen et femina, quia corpore femina est, renouatur etiam ipsa in spiritu mentis suae in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit, ubi non est masculus et feSicut autem ab hac gratia renovationis, et reformatione imaginis Dei, non separantur feminae, quamvis in sexu corporis earum aliud
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ administratio delegata. ẽ. imino¬
d̾ato ꝓgessunimis in extiora plabrir
consentiente sibi capite suo. ia est ñco
cohibente atq refrenante illa quȩ in
spelunca consilii p̃sid&e. quasi uirh por¬
tione Inueteratur int̃ mimicos suos
uirtutis inutoos demones. cũ suo prirape
diabolo Aternoꝵq illa uisio ab pso
etiam capite cũ conuige uecitũ mandi¬
caiͣte subtrahitur. ut lum̃ ocłors eiꝰ ñst
cum illo: Ac sic ab illa uerttatis ambo
nudat. atq aꝑtis ocłis conscientiȩ &o
uidendũ quã inhonest atq indecoure¬
manserint. tanquã folra dulciũ frctũi
sine ipsis fructib. ita sine fruetib boni
oꝑis boua uerba contexunt.⁊ Ut male
uuentes quasi bene loquendo conterant
seratur ipsam ĩntẽ homnis in qua factus
.ẽ. ad unaginẽ dĩ quanoã scilica rationa¬
lem uitam. distribui in eternȩ contẽpla¬
tionis ueritatem.⁊ in rerũ tẽporaliũ am¬

Expanded text:
rerum administratio delegata est, iam morerum administratio delegata est, iam moderato progressu nimis in exteriora prolabitur consentiente sibi capite suo, id est non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi uirili portione, inueteratur inter inimicos suos, uirtutis inuidos daemones cum suo principe diabolo, aeternorumque illa uisio ab etiam capite cum conjuge vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo ; ac sic ab illa illustratione veritatis ambo nudati, atque apertis oculis conscientiae ad videndum quam inhonesti atque indecori remanserint, tanquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis bona verba contexunt, ut male viventes quasi bene loquendo contegant seratur ipsam mentem hominis, in qua factus est ad imaginem dei, quandam scilicet rationalem uitam, distribui in aeternae contemplationis ueritatem et in rerum temporalium ad
Abbreviated transcription (Latin):
quia unago. ẽ. & gła dĩ. mulier autem
debae quia gloria uiri. ẽ Quasi muli¬
er ñ renouetur spũ m̃tis suȩ. qui reno¬
uatur inaquitione dĩ scđm imaginem
enis qui creauit eũs S quia sexu corporis
distat a iuiro recte potuit in eius corpora¬
li uelam̃to figurari pars illa rationis. quȩ
ad tẽporalia gub̾nanda deflectit᷑. Ut ñ
maneat umago dĩ ex nisi ex qua parte
mens hominis ȩternis rationis conspiciens¬
dis ut consulendis adherescit: Quã ñ
solũ masculos. s etiam feminas habere
manifestũ. ẽ. Ergo in eoꝵ iam mentib
cõmunis natura cognoscit᷑. In eoꝵ uͦ cor¬
porib ipsuis uniꝰ mentis distribatio sigat᷑.¬
Ascendentib itaq introrsus quib da gra¬
dib consida̾tionis ꝑ animȩ parces: unde
incipit aliquid occurrere quod ñ sit nob̾
cõmune cũ bestiũs ande incipit ratio.
ub iã homo intĩor possit agnosc. Qui
etiã ipse si ꝑ illã rationẽ cui tẽporaliũ

Expanded text:
quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, etiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis natura cognoscitur, in eorum uero corporibus ipsius unius mentis distributio figAscendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi iam homo interior possit agnosci. qui etiam si per illam rationem, cui temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: xp̃c autẽ dei. Et iterũ. Caput mu¬
lieris uir. caput uiri xp̃c: caput autem
xp̃i ds̃. S rursum si ds̃ ñ nisi om̃ia simul
trinitas. cum intrinitate sit xp̃c ut sit
trinitas : Anquo . ẽ. pat̾ cũ filio. caput ÷
ei quod ÷ solus filius Cum filio eñĩ pat̃ ds̃¬
Dicut dicit. qm̃pat̃ maior meest. Ut hoc
ipsũ dm̃. ẽẽ. quod illi cũ patre unũ. ẽ.
caput sit hominis mediatoris quod ipse
solus. et Si em̃i mentẽ recte dicinꝰ prin¬
te sit homo cur ñ multo congruentiꝰ. mul
caro factũ. ẽ. intelligi ñpossit. Nam sũ¬

Expanded text:
et iterum, Caput mulieris, vir; caput viri, Christus; caput autem Christi, Deus . Sed rursus si Deus non nisi omnia simul Trinitas, cum in Trinitate sit Christus ut sit Trinitas? An quod est Pater cum Filio, caput est ei quod est solus Filius? Cum Filio enim Pater Desicut dicit: quoniam pater maior me est, ut hoc ipsum deum esse, quod illi cum patre unum est, caput sit hominis mediatoris, quod ipse solus est. si enim mentem recte dicimus printe sit homo, cur caro factum est intelligi non possit. Es
Abbreviated transcription (Latin):
be: quia & si tota contẽplet᷑ ueritatẽ. ima¬
godĩ. ẽ: ce cũ ex ea distribuit᷑ aliquid &
herum tẽporaliũ. nichilominus e ꝰparte
onsilit tonspectã ueritatẽ. unago deiẽ.
extenderit iNid quod ȩternũ. E. tantõ
magis inde formatur ad imaginẽ dei.
& ꝓptẽa ñ. ẽ. cohibenda ut se inde cors¬
tineat ac tẽꝑce: ideo uir ñ deboe uelare
caput. Quia uͦ illi rationali actiona quȩ
in reb corporalib tẽporalibq uersatur
ꝑiculosa. ẽ. nimia in inferiora ꝓgressio:
deb& hab̃e potestatẽ suꝑ caput. Quod
indicat uelam̃tũ: qͦd significat᷑. ẽẽ. cohi¬
benda. Gr̃a eñi. ẽ. scĩs angłis. sacrata ⁊¬

Expanded text:
 Quia, etsi tota contempletur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid et rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conextenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versatur, periculosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata e
Abbreviated transcription (Latin):
aoꝓtierit melchisedech: quando be¬
nareit abraham. Et si iam sunt par¬
iipes eusu̾toent tale sacrificiũ nunc
istri dõ toto arbe tr̃arũ. Dĩ aut̃ẽ uira¬
nabicreuloꝵ. ẽ. increpatio. Q̾ quod

Expanded text:
otulerit Melchisedec, quando benedixit Abraham : et si jam sunt participes ejus, vident tale sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est increpatio. Et quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab intelligenda umagine dĩ separat
seminã. Dico eni quod fecit ds̃ homi¬
nt̃ adimaginẽ dĩ. fecit eũ inquit mas.¬
cilũ &e feminã: uł certe alia distinctioẽ
masculũ &x femiuã fecit eos quomͦ gͣ¬

Expanded text:
ntelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
neficio. Ex his enĩ om̃ib herecici fiunt:
qui etiã si eẽnt in ęccłia nichilominus er¬
rarent. Cũ autẽ foris sunt. plurimũ ꝓsunt.
ñ uerũ docendo quod uesciunt: si aduerum
querendũ. carnales. & aduerũ aꝑiendũ spã¬
les catholicos excitando. Sunt enĩ innumne¬
rabiles in scã eccłia. deo ꝓbat uiri. Si ma-¬
nifesti ñ fiunt int̾ nos quãdui imꝑitiȩ nr̃ȩ
tenebris delectati. dormire maluimus qũa
lucemueritatis intueri. Qua ꝓpt̃ mult
ut ueritatẽ dĩ uideant. & gaudeant ꝑ
hereticos de somno excitant᷑. Utam̃ gͥͦ
etiã hereticys. Nonut eoꝵ approbemꝰ erro¬
res.: s̃ ut catholicam disciplinam adueruis
eorum insidias asserentes uigilantiores &e
cautiores simus: etiam si eos ad salutẽ reuo¬
care ñ possumus. Qũauis int̃ se disseni¬
alii ab aliis. una tam̃ conditione serutu¬
tisu ad aliquã adtestationẽ. uł ad aliqũ
ꝓbationẽ. utiles sunt eccłiȩ. Ham&e dł

Expanded text:
neficio. Ex his enim hominibus haeretici fiunt, qui etiam, si essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, plurimum prosunt, non verum docendo, quod nesciunt, sed ad verum quaerendum carnales, et ad verum aperiendum spirituales catholicos excitando. Sunt enim innumerabiles in sancta Ecclesia Deo probati viri; sed manifesti viri non fiunt inter nos, quamdiu imperitiae nostrae tenebris delectati dormire malumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut diem Dei videant et gaudeant, per haereticos de somno excitantur. Utamur ergo etiam haereticis, non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam disciplinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores et cautiores simus, etiamsi eos ad salutem revoomnes nati sumus, quamuis inter se dissentialii ab aliis, - una tamen condicione seruitutis uel ad aliquam adtestationem uel ad aliquam probationem utiles sunt ecclesiae. nam et de
Abbreviated transcription (Latin):
Uolo autẽ uos scire. quod om̃is uiri capt̃
mi hominis nati sumus: ut ñ dũ reddita lu¬
ce mentis. carnalib sensib subditi. carna¬
lem uitam sine ulla ueritatis intelligentia
transigamus. Tales necesse. ẽ. eẽ. infan¬
tes  paruulos pueros: quia ñdum possuts
acciꝑe rationem. Et quia naturales sunt.
sti sensus. qui primnam ȩtatẽ regunt. & dõ
artifice nobis tributi sunt: recte dicun¬
tur uiri. idest tanquã mariti legitimi:
Qm̃ ñ eoserror uitio ꝓprio. s dei artifitio¬
natura contribuit. Cum autem quisq
uenerit ad eam ȩtatẽ ut iam possit ca¬
pax. eẽ. rationis. siueritatẽ statim cõp̃¬
hendere potuerit. ñ iam illis sensibus
cui sensus illos infamulatũ redigat. ser¬
uititi subiciens corpus suũ. Cũ &e ipse¬

Expanded text:
Volo autem vos scire, quod omnis viri caput mi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi; quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artifinatura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem cui vita possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus em, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti subjiciens corpus suum; cum ani
Abbreviated transcription (Latin):
bitum immodatione uoracitatis exce¬
das & uinolentia ingurgites: quantas¬
libae laudes dĩ lingua tua soncei uita
blasphemat. Post cibum & potũ requies¬
cis ut dormias. Nec inlecto turpit̃ aliqus
agas. Nec excedas ultra concessã licentã
inlege dĩ. Sit castus cum coniuge thorꝰ
&e si. ẽ. cura ꝑpanto lib̾os. ñsit effrenata
luxuries libidinũ. Defer inlecto tuo
coniugi tua: quia mẽbra xp̃i estis am¬
boͥ Ambo ab illo conditi: ambo sangu¬
ne ipsius reparati. Hanc agens. lauoas
eum. nec omino silebit laudatio. Quto
cũ somnus aduenerit : & cum daunit.
ñ te excitae aquiete mala coñcientia
tua. Et innotentia somnis tuꝗ lauoat

Expanded text:
bitum immoderatione voracitatis excebitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuae, quia membra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni tui laudat
Abbreviated transcription (Latin):
uax tua son&e laudes dĩ s &e oꝑa tua.
concordent cũ uoce tua. Cũgͦ uoce can¬
taueris. silebis aliquando. Uita sic tan¬
tat: ut numquã sileas. Negotiũ agis
& fraude cogitas. siliust a laude dei.
Et quod .ẽ. grauius ñ solũ a laude si¬
liust: s inblasphemiã perrexist. Cũ
eñi ds laudat᷑ de bono oꝑe tuo: oꝑe tuo
auriũ exhortationẽ. canta uoce. Corde
ne sileas : uitane taceas. Non cogitas
innegotio fraudẽ: psallis. Cũ mandu¬
cas &e bibis psalle. Non int̃niscendo
sonoꝵ suauitates. ad aures aptas ł modelt¬
& frugalit̾ &e tẽpant̃ manducando e bi¬
bendo quia hoc dicit apłs. Siue maroi¬
catis. suie bibitis. siue quio facitis: om̃a
ingłam dĩ facite. Sigͦ bene agis & quo
manducas &e bibis &e ad refectionẽ crpis
sumis reꝑationẽq menbroꝵs. grãs agens
ei quitib p̃buit mortal &e fragilista sip¬
plem̃toꝵ solatia. & cib tius &e potus ti.¬
us laudat dm̃. Si uͦ modum naturȩ de¬

Expanded text:
vox tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; siluisti a laude Dei: et quod gravius est, non solum a laude siluisti, sed in blasphemiam perrexisti. Cum enim Deus laudatur de bono opere tuo, opere tuo aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agis, quod et manducas et bibis, et ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum naturae de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑunquit qui hoc dixit. plaçebat etiã
tam multis ꝑsecutorib suis. S placebat
om̃i generi hominũ quod xp̃i congre¬
gabat᷑ ȩccłia. Siue iam intus positis.
siue introducendis in eam.¶Si ad huc¬

Expanded text:
nim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc genus fornicationis animȩ salu¬
brit̾ duuna scriptura ñ tacuit. Neq
bea sic deterruit animã. ut ꝓpt̃ea sic talu
iegarce. eẽ. sectanda. quia falsa di¬
anit᷑ a ꝓfessorib eoꝵ: S eciam si dixe¬
rint uob̾ inquit. &e ita euenerit. ne
uł nugatorie uł nociȩ suꝑsticionis.
& quada pestifera sotietate hominũ
et demonũ quasi pacta infidelis &e do¬
losȩ amicitiȩ constituta pęnitus sunt
repudianda & fugienda xxp̃iano. Non
Nolo uos socios demoniors fieri. Quod
autẽ de idolis & de immolationibus
que honori eorũ exhibent᷑ dixit apłs
Hoc de om̃ib imaginariis signis senti¬
tũ p̃sũptione animoꝵ quasi cõmuni
quada lingua cũ demonib federata st᷑.
Quȩ tam̃ plena sunt om̃ia pestiferȩ
curiositatis. cruciantis sollicitudine mor¬
tiferȩ seruitutis. Non eñi quia ualebats
animaouersa sunt:S animaduertendo
atq signando factũ. ẽ. ut ualerent. &¬
ideo diuersis diuersȩ ꝓueniunt: scd̃inco¬

Expanded text:
 genus fornicationis animae salubriter divina scriptura non tacuit, neque ab ea sic deterruit animam, ut propterea talia negaret esse sectanda quia falsa dicuntur a professoribus eorum, sed etiamsi dixerint vobis, inquit, et ita evenerit, ne uel nugatoriae uel noxiae superstitionis ex quadam pestifera societate hominum et daemonum quasi pacta infidelis et dolosae amicitiae constituta penitus sunt repudianda et fugienda christiano, non nolo uos socios daemoniorum fieri. quod autem de idolis et immolationibus, quae honori eorum exhibentur, dixit apostolus, hoc de omnibus imaginariis signis sentim quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. quae tamen plena sunt omnia pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae seruitutis. non enim quia ualebant, animaduersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt secundum co
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓdest.s. quod multis: ut salui fian.
lilli autẽ ꝓdest ut saluus fiat: si homo
iipt̃ se ipsũ placeat: qui ñ placet aliter.
isi cũ ꝓpt̃ dm̃ placet: idest ut ds̃ placeat
egonficetur. Cumdona eiꝰ at tendunt᷑
nnomine. aut placeat ꝑ iniisterium
homnis accipitur. Cũ autẽ sic homo pla¬
at᷑ n am homo s ds̃ placet. utrũq gͦ rec̃¬
t dici potest: Et ego placeo. et ñ ego
pateo. Si em̃ assit honus intellector.
pusꝙ pulsator: patebit utrũq: et nul¬
linter se repugnantia repellet intrantẽ.

Expanded text:
prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem.
Abbreviated transcription (Latin):
natus. eius. ẽ. quiereauit Q Quia dñi ÷
t̾ra & plenitudo eius. Ꝙ om̃is creatura
dĩ bona. ẽ. S si illito quod inagris na¬
scitur. consecratur idolo uł sacrificat᷑:
tunc int̃ ydolotyta deputandũ. ẽ. Ita

Expanded text:
us est, qui creauit, quia domini est terra et plenitudo eius et omnis creatura dei bona est. sed si illud, quod in agris nascitur, consecratur idolo uel sacrificatur, tunc inter idolothyta deputandum est. ca
Abbreviated transcription (Latin):
elt᷑ abeo. Sunt eñĩ quiita distingurs¬
ut inagionẽ uelint. eẽ. filiũ. Hominẽ uͦ ñ
imaginẽ s ao imaginẽ. R efellat autem
eos apłs dicens. Uir quidẽ ñ deb&e uelare
caput. cũ sit imago ẽ gła clĩ. Nondixit
ad imagine̾: s imago. Quȩ tam̃ imago
cum &e alibi dr̃ adunaginẽ: ñ quasiao filiũ
dr: quȩ imago ȩqualis. ẽ. patri. Alioqͥn
ñ dicerae ad imaginẽ nr̃am. Quomͦ eñi
nr̃am. cũ filius soliꝰ patris mmagosit. Sed
ꝓpt̾ imparẽ ut diximꝰ similitudinẽ dictꝰ
ẽ. homo ad imaginẽ. Et idõ nr̃am. ut
imago triitatis. eẽt homo. Non trim¬
tati equalis sicut filius patri. s accedens
ut dictũ ẽ. quadam similitudine. Et¬
sicut indistantib significat᷑ quȩdã uici¬
nitas ñ locis s cuiu stam imnitationis.
Ad hoc eñi & dr̃. Reformamini inno¬
uitate mentisure. Quib itẽ dicit
Estote itaq imitatores dĩ sicut filii ca¬
rissun. Nouo eñi homini dr᷑. Qui renoua¬

Expanded text:
istinguuut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis. Ad hoc enim et dicitur, Reformamini in novitate mentis vestrae : quibus item dicit, Estote itaque imitatores Dei, sicut filii charissimi . Novo enim homini dicitur: Qui renova
Abbreviated transcription (Latin):
imo pane participamiu: Et ꝑpt̾ hoc sub¬
uinxit. Uiaete isrł scđ̾m carnẽ. N onne
qui de sacrificuis mandticant. socusunt
altaris⁊ ut uitelligerent ita se iã socios
.eẽ. corporis xp̃i:. quẽ admodũ illi socis
sunt altaris. Et quia ut hoc diceroe
ab idolatria ꝓhibebat. unde locus iste
sermonis eiꝰ. sicut cõmemoraui sũpsit
exhordium. ne putarent ideo ñ ẽẽ. cu¬
randum side sacrificuis edent idoloꝵ.
qr idolum nichil. ẽ. existimantes sibi
hȩc uelut suꝑflua ñ nocere: confirmaũ
quidẽ ot ipse nichil. eẽ. idolũ. nec idõ
se ista ꝓhibere. quia idolis immolantur.
quȩ ñ hñt sensum: S qr quȩ unmolant
inquit id. ẽ. idoloꝵ cultores. Demonus
& ñ deo unmolant N olo uos socios fie.¬

Expanded text:
amus . Et propter hoc subjunxit, Videte Israel secundum carnem: nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt altaris? Ut intelligerent ita se jam socios esse corporis Christi, quemadmodum illi socii sunt altaris. Et quia ut hoc diceret, ab idololatria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus, sicut commemoravi, sumpsit exordium: ne putarent ideo non esse curandum, si de sacrificiis ederent idolorum, quia idolum nihil est, existimantes sibi haec velut superflua non nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idolum: nec ideo se ista prohibere, quia idolis immolantur quae non habent sensum; sed quia quae immolant, inquit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daem
Abbreviated transcription (Latin):
nichil. ẽ. idolum: s quȩ immolant gemes
demoniis immolant &e ñ deo. Drxit no¬
lo uos fieri socios demonioꝵ. Non gͦ hoe
se excusent: quia quasi idolis insensatis.
dediti ñ sunt. Demoniis magis dediti
sunt: quod ÷ ꝑicłosius. Nam si tantũ idola
colerent: sicut eos ñ aduiuarent. ita ilis
nichil nocerent. Si aut̾e adores & seruus
possint secũ trahere. Est eñi insita mali¬
uolentia quȩdam &e ꝑnities nocendi istis
malis spiritib. Gauident de maloho.¬
minum. Et fallacia nr̃a si nos fefȩlle.¬
rint pascunt᷑. Et quio querunt : ñ quib
in ȩt̃num dominent᷑. s cũ quib inȩtnũ
dãpnent᷑. Quomͦ solae maliuolus latro
nominare innocentẽ. Nunquid si fuerit
uiuus incensus. minus ardoe si duo ar-¬
deant: Minus morit᷑ si duo moriantur:
pęna illa ñ minuit᷑. s maliuolentia pas.¬
citur. Mecum moriat᷑. Non se mnuis
moriturum dicit: s solatiũ ht̃ malũ altiͦ.
Talis. ẽ. diabolus. Seducere uult illos

Expanded text:
quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo:» dixit, «Nolo vos fieri socios daemoniorum.» Non ergo hinc se excusent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt; daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et serviapossint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur? Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seducere vult illos
Abbreviated transcription (Latin):
sib uideat᷑ de ait. Non ego illũ lapide̾
colo: nec illuo simulachrũ quod. ẽ. sine
quia oculos habent &e ñ uident: & ego
nescio qr illud simulacrũ nec animam
ht̃. nec iud& oculis. nec audit auribꝰ
Nonego illuo colo: s adoro quod uideo:
&e seriuo qu̾e ñuideo. Quis. ẽ. iste:
Num̃ quoooã inquit in uisibile. quor

Expanded text:
sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem colo, nec illud simulacrum quod est sine quia oculos habent et non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec audit auribus: non ego illud colo; sed adoro quod video, et servio ei quem non video. Quis est iste? Numen quoddam, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
dauerat dicerae. Uade ostende te sac̃¬
doti & offer munus quod p̃cepit moy¬
ses intestimoniũ illis. Nondũ enĩ aecierat
ꝓ sacrificiĩs illis om̃ib siu corporis sacri¬
ficium. Nondũ suscitauifat sui corporis
templum. Nec de ilio templo eiciens eos
Domus mea domꝰ orationis uocabit᷑. uos¬
rũ sacrifitiũ quod uni uero deo debetur.
quo eius altare solus xxp̃c impleuit: in
uictimis pecorũ inuitata demonia sibi
arrogant̾ exposcunt. Unde dicit apłs.
Quȩ immolant gentes demonus im¬
molant &e ñ deo: Non quod offerebat᷑
culpans. s quȩ illis offerebat᷑. Hebres
autem inuictimis pecoꝵ quas offerebant
do. multis & uaruĩs modis sicut re tanta
dignũ erat. ꝓpħiam cęlebrabant futu¬
rȩ uictime quã xp̃c obtulit. Unde ĩã
xp̃iani ꝑactdꝰ eiusdẽ sacrificii memoriã:
cȩlebrant sacro sc̃a oblationẽ & partici¬
pationẽ corporis & sanguinis xp̃i ¶xi¬
stit nescio quis disputatm. qui doctus

Expanded text:
daverat, diceret: Vade, ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in testimonium illis . Nondum enim dederat pro sacrificiis illis omnibus sui corporis sacrificium, nondum suscitaverat sui corporis templum. Nec de illo templo ejiciens eos Domus mea domus orationis vocabitrum sacrificium, quod uni uero debetur deo, quo eius altare solus Christus inpleuit, in uictimis pecorum imitata daemonia sibi adroganter exposcunt. unde dicit apostolus: quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, non quod offerebatur culpans, sed quia illis offerebatur. Hebraei autem in uictimis pecorum, quas offerebant deo, multis et uariis modis, sicut re tanta dignum erat, prophetiam celebrabant . futurae uictimae, quam Christus obtulit. unde iam christiani peracti eiusdem sacrificii memoriam celebrant sacrosancta oblatione et participatione corporis et sanguinis Christit nescio quis disputator qui doctus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Neq eñi ipsam unmolationẽ rep¬
hendit quã faciebant patres. p̃figusas.¬
& eit immunda: utiq & nescientem
ontaminaree: neq eñi eo minus ipsa
at: quominiis absciente acciꝑetur.S

Expanded text:
. Neque enim ipsam immolationem reprehendit, quam faciebant patres, praefigurantesset immunda, utique et nescientem contaminaret. Neque enim eo minus ipsa esset, quo minus ab sciente acciperetur:
Abbreviated transcription (Latin):
at calicẽ dñi uenistis. Ꝙ̾ ibi uos estis
in m̃sa. &e ibi uos estis incalice. Nob̾cũusᷤ
estis. Simul eñi hoc sumimus: simul bi¬
bimus: quia simul uiuimus. Ni quis ex¬
manducauerit ex hoc pane: uiuoe inȩt̾¬
nũ. Et panis quẽ ego dabo. caro inea
ẽ: ꝓ mundi uita. Hoc quanto caꝑoc
caro. Noc eñĩ exhorruerunt. Hoc ad
putauerunt. Caromea. ẽ. inquit pro
mundi uita. Norunt. fideles corpus
ant corpus xp̃s: si uolunt iuiuere sp̃u¬
xp̃i. Intelligite fr̃s mei quio aixerim.
Homo esce sp̃m habes. & corpꝰ habes.
Sp̃m dico quȩ animauocat᷑. qua con¬
stat quod homo. ẽ. Constat eñi exc
anima & corpore. Habes itaq spm̃ in¬
usibilẽ: corpꝰ uisibile. Dic mͥ quid ex
quo uuat. Sp̃s tius uiuit ex corpore
tuo. ancorpꝰ tuũ ex spu tuo. R espon¬
dit om̃is qui uiuit. Qui aũt hoc ñ pot̾
responde. nescio si uiuit. Iuto respon¬
doe om̃is si uiuit. Corptis utiq incu

Expanded text:
ad calicem Domini venistis: et ibi vos estis ad calicem Domini venistis: et ibi vos estis in mensa, et ibi vos estis in calice. Nobiscum vos estis. Simul enim hoc sumimus, simul bibimus: quia simul vivimus. SEmanducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum; et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperecaro. Hoc enim exhorruerunt, hoc assputaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles corpus ant corpus Christi, si volunt vivere Christi. Intelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum
Abbreviated transcription (Latin):
çȩlestes angłorũ figurate ac mystice de
uelando mulieris capite loquit᷑. Qd̾
nisi aliquod secretũ sacram̃ti referatus:
inane remanebit. Sicut eñi ñ solũ ue¬
racissima ratio. s etiam ipsius apl̃ declarit
auctoritas. ñ scd̾m formã corporis homo
factus. ẽ. ad imaginẽ dĩ. s scđ̾m rationalẽ
mentẽ. Cogitatio quippe turpit̾ uana
.ẽ: quȩ opinatur dm̃ mẽbroꝵ corporaliũ
liniamentis circu̾scribi atq definiri. Porro
autẽ nonne toẽ beatus apłs pͥaulus dic̃.
Renouamuni spũ mentis ur̃ȩ. & mouite
nouũ homine̾ qui scđm dm̃ creatus. ẽ.

Expanded text:
erit, ideo figurate ac mystice, quia de uelando muliebri capite loquebatur. quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. Sicut enim non solum ueracissima ratio sed etiam ipsius apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem dei, sed secundum rationalem mentem. cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouumu hominem, eum
Abbreviated transcription (Latin):
umbras ñ sequit᷑. s eam consequentem
quȩ illis umbris p̾cedentib significata .ẽ.
ueritat̾e. Et immolat dõ incorpore xpͥ
sacrificiũ laudis. ex quo d̾s dorum locutus
uocauit trã a solis ortu ad occasum. H ȩc
guitur ille isrł scãm carnẽ. Qui seruie.¬
bat inumbris sacrificioꝵ. quib significa¬
bat᷑ singłare sacrificium quod offert¬

Expanded text:
umbras jam non sequitur, sed eam consequentem quae illis umbris praecedentibus significata est veritatem; et immolat Deo in corpore Christi sacrificium laudis, ex quo Deus deorum locutus vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum. Haec guitur ille Israel secundum carnem, qui serviebat in umbris sacrificiorum, quibus significabatur singulare sacrificium quod
Abbreviated transcription (Latin):
monũs ox ñ dõ immolant: iste autẽ
dixit. s quisacrificant. dȩmonib sa-¬
insicant. Quasi om̃s qui sacrificant.
ñ facrificent nisi demonib. Nonen̾i ait
apłs. qui sacrificant. s quȩ sacrificant:
ł sicut ame positum. ẽ. immolant. Llli
scilicce. qui idola colunt. quȩ sacrificant.
demonib &e ñ deo sacrificant siue ĩmo.¬
lant: & ideo subiunxit. Nolouos socios
demonioꝵ fieri. Eos quippe ab idolatria
ꝓhibebat. Ept̃ quod eis ostend̾e uoluit
ita illos fieri socios demonioꝵ. si idolotita
sacrificia manducauerint: quomͦ isrł car¬
nalis socius erat altaris inteplo qui de sa¬
crificiis manducabant. Ninc eñi cȩpit¬
ut hoc diceret ꝓpt̾ quod dilectissimi mͥ fu¬
gite ab idolorũ cultura. Deinde secutus
ostendit ad quod sacrificiũ debeant iã ꝑti¬
nere: dicens. Quasi prudentib dico:
uidicate uos quod dico. Calre benedie¬
tionis quẽ benedicimꝰ: nonnie cõmuni¬

Expanded text:
non Deo, immolant. Iste autem dixit, Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant: quasi omnes qui sacrificant, non sacrificent nisi daemonibus. Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant; vel, sicut a me positum est, immolant: illi scilicet qui idola colunt; quae sacrificant, daemoniis, et non Deo, sacrificant, sive, immolant. Et ideo subjunxit, Nolo vos socios daemoniorum fieri: eos quippe ab idololatria prohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, ita illos fieri socios daemoniorum, si idolothyta sacrificia manducaverint, quomodo Israel carnalis socius erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabat. Ideo ut hoc diceret: Propter quod, dilectissimi mihi, fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant pertinere, dicens: Quasi prudentibus dico, judicate vos quod dico. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communi
Abbreviated transcription (Latin):
futurum. ẽLd÷ głificatio. Huius rei
sacram̃tum. Id ÷ unitatis corporis & Ex libro¬
sanguinis xp̃i. aucubi cotidie. alicub
certis interuallis dierũ indñico p̃̾paraᷤ
Res uͦ ipsa eius sacram̃ti.ẽ. om̃i homi¬
ni ad uitam. nulli ad exitiũ. quicũq
eius particeps fuerit. Caro en̾i mea in
tant homines ut ñ esuriant neq siti¬
ant. hoc ueratit᷑ pͣstat. nisi iste cib &
potus. qui eos a quib sumit᷑ immorta¬
les &e incorruptibiles facit. Id⁊ societas
ipsa scõrũ ubi pax erit & unitas plena
atq ꝑfecta. Ept̾ea quippe sicut & iam
ante nos hoc intellexerunt homines
aliquit redigunt᷑ ex multis. Nanq ali¬
ud in unũ ex multis granis conficit᷑: i

Expanded text:
 glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem tant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis conf
Abbreviated transcription (Latin):
etram oculi ur̃i renuntiant. Quod au̾t
fides ur̃a postulat instruenda. panis . ẽ.
corpus xp̃i. calix. sanguis. Breuit̃ qui¬
dẽ hoc dictum. ẽ. quod fidei forte suf¬
ficiat. S fides instructionẽ desid̾at.
Dicit enĩ ꝓpłia. Nisi crediditisũ intelli¬
getis. Potestis gͦ modo dicere mͥ. Prece¬
pisti ut credamus ex pone ut intelliga¬
mus. Potest eñi manimo cuiusquam
cogitatio talis oboriri. Dñs nr̃ iħc xp̃s
gine maria. Infans lactatus. ẽ. nutri¬
tus. ẽ: creuit. ad uiuenilẽ ȩtatẽ ꝑduc¬
tus. ẽ. A uideis ꝑsecutionẽ passus. e̾:¬
Ligno suspensus ẽ. in ligno int̾fectus
ẽ. sepultus. ẽ. tertio die resurreoeit.
Quo die uoluit. in celum ascendit.
Illuc leuauit corpus suum. Unde . ẽ.
Ibi. ẽ. mͦ sedens ad dexterã patris. Quo

Expanded text:
etiam oculi vestri vobis renuntiant: quod autem fides postulat instruenda, panis est corpus, calix est sanguis. Breviter quidem hoc dictum est, quod fidei forte sufficiat; sed fides instructionem desiderat. Dicit enim propheta: Nisi credideritis, non intelligetis . Potestis ergo modo dicere mihi: Praecepisti ut credamus; expone ut intelligamus. Potest enim in animo cujuspiam cogitatio talis oboriri. Dominus noster Jesgine Maria: infans lactatus est, nutritus est, crevit, ad juvenilem aetatem perductus est, a Judaeis persecutionem passus eligno suspensus est, in ligno interfectus est, sepultus est, tertia die resurrexit, quo die voluit in coelum ascendit, illuc levavit corpus suum, inde est ibi est modo sedens ad dextera
Abbreviated transcription (Latin):
łpartes manoucat᷑ in sacram̃to: & ma¬
n&e integer totus incęlo manoe inte¬
ger totus incorde tuo. Totus eñi erat
dud patrẽ: quando uenit in uirguiẽ.
Impleuit illam nec recessit ab illo. Ue¬
niebat incarnẽ. ut homines eũ man¬
ducarent. Et manebat integer apd̃
patr̃e. ut angłos pascerae. Quod eñi
sciatis frs. & qui scitis && quinescitis sci.¬
re debecis. Iuant o xp̃c factus. ẽ. ho.
panem angłoꝵ manducauit homo.
Unde. quoꝰ mͦ quia uia. quib meritis
qua signitate panẽ angłoꝵ manciuca.¬
re homo: nisi creator. angłoꝵs fiere

Expanded text:
partes manducatur in sacramento, et manet integer totus in coelo, manet integer totus in corde tuo; totus enim erat apud Patrem, quando venit in Virginem. Implevit illam, nec recessit ab illo; veniebat in carnem, ut eum homines manducarent; et manebat integer apud Patrem, ut angelos pasceret. Quod enim scitis, et qui scitis et qui nescitis scire debetis. Quando Christus factus est homo, panem angelorum manducavit homo. Unde, quomodo, qua via, quibus meritis, qua dignitate panem angelorum manducaret homo, nisi creator angelorum fieret