comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amctꝰ : nisi animꝰ quicũ migrauerit. cadauer horresces: & quantũ¬
cũq pulchra illa menbra dilexeris. sepelire festinas. Decus
ergo corporis animꝰ : decus animids̃. Clamabat ergo dñs ut
ueniamꝰ & bibamꝰ. suntꝰ sitiamꝰ. & dicit : Qua cũbiberimꝰ flumina
aquȩ uiuȩ deuentre nr̃o fluent. uent̃ interioris hominis:
conscientia cordis. ẽ: Bibito ergo isto liquore uiuescit purgitta
conscientia : & auriens fontẽ habebit &iã ipsa fonserit. Quid ẽ
fons & quid .ẽ. fluuius quimanat deuentre interior is
hominis : Beniuolentia : qu auult consulere ꝓaimo: Sienĩ
putet. quia qđ soli ipsi deb& sufficere : ñ fluit aqua uiua de
uentre eiꝰ  Si aut̃ ꝓximo festinat consulere: ideo ñ sicat
quimanat. Videbimꝰ nunc quid sit qđ bibunt quicredunt
in dño : quia utiq: xp̃ianisumꝰ. & sicredimꝰ bibimꝰ: & unus¬
quisq: insem& ipso deb& agnoscere sibibit: & si uiuit exeo

Expanded text:
ametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumametur nisi animus: qui cum migraverit, cadaver horrescis; et quantumcumque pulchra illa membra dilexeris, sepelire festinas. Decus ergo corporis, animus: decus animi, Deus. 4. Clamat ergo Dominus ut veniamus et bibamus, si intus sitiamus; et dicit quia cum biberimus, flumina aquae conscientia cordis est. Bibito ergo isto liquore vivescit purgata conscientia; et hauriens, fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, et quid est fluvius qui manat de ventre interioris hominis? Benevolentia, qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere; non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere; ideo non siccat, quia manat. Videbimus nunc quid sit quod bibunt, qui credunt in Domino; quia utique Christiani sumus, et si credimus, bibimus. Et unusquisque in seipso debet agnoscere si bibit, et si vivit ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ animã suã. quã corpͥsuũ. Sed & in alio homine. plus
amat homo animã quã corpꝰ. Quid enĩ amat᷑ inanimo ubi ẽ
amor sincerior & castior : Qui aniat᷑ inaninio animꝰ ancorpꝰs
Sifides amat᷑: animꝰ amat᷑ Sibeniuolentia amat᷑. beniuolentiȩ
sedes animꝰ ẽ.: Si hoc amas in altero quia & ipse amat te:
animã amas. quia ñcaro. sed animꝰ amat: ldeo enĩ amas.
quia te amat Quȩre undete am& et uides qui ames: plus
ergo amat᷑ & non uidet᷑ . Aliquid etiã uolo dicere ubi magis
appareat dilectiourã quantũ amet᷑ animꝰ & quẽ ad modũ
amant amplius quanlo amant᷑: Mã si am&. et sentiat quia
odio habetur: magis irascit᷑ quã diligit: Quare magis
irascit quã diligit: quia ñ ei reddit᷑. qđimpendit: Siergo
ipsi corporũ aniatores red amarise uolunt : et hoc eos
fac̃ decus incorpore : sic ds̃ in animo : Non eñĩ fac̃ corpori unde

Expanded text:
hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in alio homine plus hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in alio homine plus amat homo animam quam corpus. Quid enim amatur in amico, ubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico; animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est: si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet, et vide quid ames. Pius ergo amatur, et non videtur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appareat Dilectioni vestrae quantum ametur animus, et quemadmodum amant amplius quando amantur. Nam si amet et sentiat quia odio habetur, magis irascitur quam diligit. Quare magis irascitur quam diligit? Quia non ei redditur quod impendit. Si ergo ipsi corporum amatores redamari se volunt, et hoc eos facit decus in corpore, sic Deus in animo. Non enim facit corpori unde
Abbreviated transcription (Latin):
erat sp̃s dat᷑. quia ilis ñ dũ fuerait clarificatꝰ. Est ergo sitisinterie¬
& uent̾ interior. qua . ẽ. homo interior : Et ille quidem interior in¬
uisibilis: exterior aut̃ uisibilis. Sed melior interior. quã exterior:
Et qđ ñ uidet᷑: hoc plus amat᷑. Constat enĩ plus amari homiuiẽ inte¬
riorẽ : quã exteriorẽ. Vbide hoc constat. unuisquisq insemet ipso
ꝓb&. Quã uis enĩ quimale uiuunt animos suos corpori addican
uiuere tam̃ uolunit: qđ ñ ẽ. nisi animi: Magisq: seipsos indicant
qui regunt quã illa quȩ regunt: Regunt enĩ animi : regunt᷑
corpora: Gaudet quisq uoluptate : & capit decorpore uoluptatẽ:
Sed separa aninũ: nihil restat in corpore qđ gaudeat: Et si
de corpore gaud&: animꝰ gauda. Sigaud& dedome dedomosia
dese ñ deb& gaudere : Et si hab& animꝰ unde oblectet᷑ extrinsetꝰ
sine delicus man& intrinsecus: Om̃ino constat plus amare

Expanded text:
erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Est ergo sitis interierat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Est ergo sitis interi venter interior, quia est homo interior. Et ille quidem interior invisibilis, exterior autem visibilis: sed melior interior quam exterior. Et quod non videtur, hoc plus amatur: constat enim plus amari hominem interiorem quam exteriorem. Unde hoc constat? Unusquisque in seipso probet. Quamvis enim qui male vivunt, animos suos corpori addicant; vivere tamen volunt, quod non est nisi animi, magisque seipsos indicant qui regunt, quam illa quae reguntur. Regunt enim animi, reguntur corpora. Gaudet quisque voluptate, et capit de corpore voluptatem: sed separa animum, nihil restat in corpore quod gaudeat; et si de corpore gaudet, animus gaudet. Si gaudet de domo sua, de se non debet gaudere? et si habet animus unde oblectetur extrinsecus, sine deliciis manet intrinsecus? Omnino constat plus amare
Abbreviated transcription (Latin):
docerent᷑: Nouisimo festiuitatis illiꝰ die. tt̃ enĩ ista agebantur
quȩ appellat᷑ sc enophegia. id .ẽ. tabernaculoꝵ constructio
ueniat ad eũ. si sitimꝰ. audiamꝰ & ñ pedib: sed afectib: ñ in igrindo
sed amando ueniamꝰ.: Quã quã scđm interiorẽ hominẽ. & qͥamat
migrat. Aliud .ẽ. nugrare corpore : aliud corde : :Nigrat corpore
qui motũ corporis mutat. Nugrat corde quimotu cordis muttt
affectũ: Sialiud amas. aliud amabas. ñ ibi es ubi eras. Clanat
ergo nob dñs Scabat eñ & clumabut Siquissitit: uenia ł
alme. & bibat. Qui credit inme sic̃ dic̃ scriptura: flumina de
uentre eꝰ flueNt aque uiuȩ. Quid hoe& quando euli angelista
exposuit. ininiorari ñ debemꝰ: Vnde enĩ dixit dñs siquissitit
ueniat adme. & bibat: Et qui credit inme flunna deuentre
eꝰ fluert̃ aquȩ uiuȩ : Consequent̃ exposuit euuangelista dicens
Hoc aut̃ dix̃ despũ quẽ accepturi eranT credentes ieũ. Nondũ¬

Expanded text:
docerentur, novissimo festivitatis illius die tunc enim ista agebantur quae appellatur scenopegia, id est, tabernaculorum constructio, veniat ad eum. Sitimus? veniamus, non pedibus, sed affectibus: ne migrando, sed amando veniamus; quamquam interiorem hominem et qui amat, migrat; et aliud est migrare corpore, aliud corde. Migrat corpore, qui motu corporis mutat locum: migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. Clamabat  Dominus: stabat enim, et clamabat: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui cventre ejus fluent aquae vivae. « Quid hoc esset, quando evangelista exposuit, immorari non debemus. Unde enim dixerit Dominus: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat; et Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae, consequenter exposuit Evangelista, dicens: Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib & adextremũ p̃posuit eã etiã corporis passioni: His
om̃ib tãmagnis rebus p̃posuit caritatẽ . Ipsam habeto & cuncti
habebis
Quia sine illa nihil ꝓderit quic qud habere potueris quia uero ad
lio de spũ sc̃õ retractat᷑. Audi apłm dicentẽ Caritas dĩ diffusa. ẽ.
in cordib nrĩs. Presurrectionẽ suã clare uoluit : quid significa¬
ret᷑ tota currat indm̃. Hic enĩ nascim᷑ & morimur : hoc ñ amemn:
Caritate migremꝰ. caritate sursũ habitemꝰ: caritate illa qua
diligimꝰ dnm. Nihil aliud in hac nr̃ȩ uitȩ peregrinatione
meditem nisi quiahic ñ sẽꝑ erimꝰ: & ibi nob̵ locũbene uiuendo
p̃parabimꝰ: unde nũ quã migremꝰ pñs enĩ nr̃ihs̃ xp̃s posteaquã¬

Expanded text:
pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris. Quia vero adlio de Spiritu sancto retractatur, audi Apostolum dicentem, Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris, post resurrectionem suam dare voluit? quid significaret, ut tota currat in Deum. Hic enim nascimur et morimur, hoc non amemus: charitate migremus, charitate sursum habitemus, charitate illa qua diligimus Deum. Nihil aliud in hac vitae nostrae peregrinatione meditemur, nisi quia et hic non semper erimus, et ibi nobis locum bene vivendo praeparabimus, unde nunquam migremus
Abbreviated transcription (Latin):
Ali ioꝑacio uirtutũ in eodẽ spũ: Multa ergo dant᷑ ad manifesti¬
cionẽ: sedcuforte corũ om̃iũ quȩ dixi nihil habes. Si amas. ñ nibil
habes Sieñi amas unitatẽ etiã tibi habet: quisquis nulla aliquid¬
haba. Tolle inuidiã : & tuũ .ẽ. qđ habed Tollã inuidiã: & meũ.ẽ.
qđ habes : Liuor separait : sanitas uingit: Oculus solus uid& incorpore
sed nũ quid solisibi oculus uid&s: &manui uil&. & pedi uid&. & cȩ¬
teris menbris uid&. Nonenĩ s̃i aliquis ic tus inpedẽ ueniat : Auer¬
tit sẽ inde oculus ut ñ p̃caueat : Rursus sola manus operatur in cor
Nũquid dicit manus non moueo quia nontendit adme: Sic pes am¬
bulando om̃ib: mbris militat: menbra c&eri tacente tlingua omi
diuersa dona dari diuersis hominib: tã quã officia quoꝵq
mẽ brorũ : Ad huc inquit suꝑ eminenciorẽ uiã uob demonstro:
Et cȩpit loqui de caritate. P̃posuit eã linguis hominis & angłoꝵ

Expanded text:
alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpnumquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnidiversa dona dari diversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentiorem viam vobis demonstro, et coepit loqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
explicari ñ potest. Ergo fr̃sm̃i qm̃ dñs breit̃ ait Ego sũ luxmundi
qui me sequit᷑. ñ ã bulabit intenebris sed habebit lum̃ uitȩ.: quib
uerb̵ aliud .ẽ. qđ iussit : aliud qđ ꝓmisit. Faciamꝰ qđ iussit. nem pu¬
denti fronte desideremꝰ qđ ꝓmisit: Nedicat nob iniuditio suo
dixitibi : ut sequȩreris me Consiliũ uitȩ petisti: Cuiꝰ uitȩ nisi
dequa clictũ. ẽ. Apud te fons uitȩ: Audiuit quidã. Uade uende

Expanded text:
mundi; qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae: quibus verbis aliud est quod jussit, aliud quod promisit: faciamus quod jussit, ne impudenti fronte desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio suo,  Deus noster? Dicit tibi, Ut sequereris me. Consilium vitae petiisti. Cujus vitae, nisi de qua dictum est, Apud te fons vitae? Audivit quidam, Vade, ve
Abbreviated transcription (Latin):
& ibilum̃ positũ .ẽ. cũ fonte uitȩ: & ad nõ dictũ .ẽ. lum̃ uitȩ: In istis
aut̃ usib corporalib: aliud .ẽ. lum̃: aliud fons. Fontẽ fauces quȩr̃:
lum̃ oculi. Quando sitimꝰ quȩrimꝰ fontẽ : quãdo intenebris sumus
quȩrimꝰ lum̃ : Et si forte nocte sitiamꝰ : lum̃ accendimꝰ ut ad fontẽ
ueniamꝰ. Non .ẽ. sic apud dm̃: qđ lum̃ ẽ hoc ẽ. fons. Qui tibiluc&
ut uideas ipse tibi manat ut bibas. Videtis ergo fr̃sm̃ uidetis:
siuidetis: uidetis quale hoc lum̃ .ẽ. dequo dñsdic̃. quime
sequit᷑: n ãbulabit intenebris: Sequȩre istũ solẽ: uideamꝰ si non
ãbulabis÷ intenebris : Ecce oriundo exit ste: ille cursusuo.
ad occidentẽ ꝑgit: tibi forte aclorientẽ ꝓfectio ẽ. nisitu in con¬
trariã partẽ ꝑ gas: ñ qua ille tendit: sequendo eũ ꝓfecto errab:
& poriente occidentẽ teneb̾ Tu eũ int̾ra siquęris. errab. Nuta
si eũ inmari sequat᷑ errabit. Postreno uidet᷑ tibi sequendũ eẽ

Expanded text:
cum fonte vitae, et a Domino dictum est lumen vitae. In istis autem usibus corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mei, videtis, si intus videtis, quale hoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse
Abbreviated transcription (Latin):
quia diutiꝰ cruciabat : & om̃s cruciftei longa morte necaban
Illi aut̃ nemaner ent in ligno crurib fractis coagasinoni :
Sut posser Tinde edeponi
Dñs aut̃ inuent᷑ ẽ mortuus & ã mirtas homunes: & qui eũ uiuum¬

Expanded text:
quia diutius cruciabat, et omnes crucifixi longa morte necabantur. quia diutius cruciabat, et omnes crucifixi longa morte necabantur. Illi autem, ne remanerent in ligno, cruribus fractis coacti sunt mori, ut possent inde deponi. Dominus autem inventus est mortuus , et admirati sunt homines: et qui eum vi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ audier iN. ñ dũ uenit hora ei: Aedificant᷑ ad credenda
fata : & fiant corda eoꝵ fatua: Vt ergo noueritis potos¬
tatẽ morientis: ipsam passionẽ recolite : Crucifixsũ in¬
tuemini: Drx̃ in ligno pendens: sitio: Illi hoc audito
in arundine ꝑspongiã. obtuler̃ ei aceto incruce: accepit
&ait ꝑ fectũ. ẽ : Et inclinato capite : tradidit spm̃ Uidetis
potestatẽ morientis: quia hoc expectabat donec om̃a
cõplerentꝰ : Quia & deillo p̃dicta fuerarꝰ. ante mortẽ
futura: dixerat enĩ ꝓph&a. Deder̃ in escã meã fel &
in sitimea potauer̃ me acȩto Ex pectabat ut hȩc om̃a cõ
potestate : qui nouera ł necessitate : Ideo quidã plus
miratĩs istã potestatẽ morientis : quã potentia miracula
facientis. Ventũ ẽ. enĩ ad crucẽ ut corpora deponerentt᷑
deligno qñ sabbatũ inlucescebat: & inuentis latrones
uiuentes : Suppliciũ quippe crucis. ideo durius erat.

Expanded text:
cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda fata, et fiunt corda eorum fatua: ut ergo noveritis potestatem morientis, ipsam passionem recolite, crucifixum intuemini. Dixit in ligno pendens, Sitio. Illi hoc audito, in arundine per spongiam obtulerunt ei acetum in cruce: accepit, et ait, Perfectum est; et inclinato capite, reddidit spiritum. Videtis potestatem morientis, quia hoc exspectabat, donec omnia complerentur quae de illo praedicta fuerant ante mortem futura. Dixerat enim propheta: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Exspectabat ut haec omnia compotestate, quia non venerat necessitate. Ideo quidam plus mirati sunt istam potestatem morientis, quam potentiam miracula facientis. Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur de ligno, quoniam sabbatum illucescebat; et inventi sunt latrones viventes. Supplicium quippe crucis ideo durius erat,
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ expellur ⁊ lec stat prima sillaba: ut sonare possit
scđa ex quo loquit᷑. Aliquantũ senuimꝰ & sine ulla dubitatione
senior sũ modo quã mane:
Ita nihil stat ni hil fixũ manet intẽpore: Amare itaq debemꝰ.
ꝑ quẽ factas̃ tẽpora: ut liberemꝰ a tẽpore. & figam in& nitate :
ubi iã nulla . ẽ. mutabilitas tẽporũ: Magnaigit᷑ miscđã cbñ¬
m ĩ ihũ Xp̃ifactũ . eẽ. eũ ꝓpẽ nos intẽpore: ꝑquẽ factas tẽpora
factũ. eẽ. int̃om̃a: ꝑ quẽ factas om̃a : factũ eẽ qđ fecit : factũ ẽ
enũ qđ fecerat: factꝰ enuĩ homo qui hominẽ fecerat: neperi¬
r& qđ fecerat Scdđ̾m hanc dispensationẽ iã uenerat hora
natiuitatis & natꝰ erat sed ñdũ uenerat hora passionis.
ideo ñdũ passus erat Peniq & noueritis. ñ necessiatem
sed potes tatẽ morientis: ꝓpt̃ ñ nullos hoc loquor. qui

Expanded text:
invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit secunda. Ex quo loquimur aliquantum senuimus, et sine ulla dubitatione senior sum modo quam mane: ita nihil stat, nihil fixum manet in tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas temporum. Magna igitur misericfacta sunt tempora; factum esse inter omnia, per quem facta sunt omnia: factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed nondum venerat hora passionis, ideo nondum passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos hoc loquor, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nonergo horã dix̃ qua cogere t mori: sẽqua dignaret occidi.¬
Tẽp̾ enĩ expectabat quomoreretꝰ : quia tẽpꝰ expectauit quo
nitudo tẽporis : misit ds̃ filiũ suũ : Ideo multi dicusł quare
ñ antt᷑ uenit xps: Quib respondendũ .ẽ. quia ñ dũ uenerat
plenitudo tẽporis. moderante illo ꝑquẽ factas tẽpora
Sciebat enĩ quando uenire deber&: primũ ꝑ multã seriem
tẽpoꝵ & annoꝵ. p̃dlicendus fuit : Non enĩ aliquid paruũ
uenturũ fuit Diufuerat p̃dicendus: sẽꝑ tenendus. quanto
maior iudex ueniebat: tanto p̃coniũ longior series p̃cede¬
bat. Deniq ubiuenit plenitudo tẽporis: uenut & ille qui
nos liberar& atẽpore Liberati enĩ a tẽpore.uenturi
hora: Dies. ẽ. enĩ sẽ pit̃nꝰ. qui nec p̃cedit᷑ hestno nec ex¬
cludit᷑ crastino In hoc aut̃ scło soluunt᷑ dies. & alu tran¬
seuNt: alii uenuiNt: Nullus man& : et mom̃ta quib: loquit᷑

Expanded text:
Non ergo horam dixNon ergo horam dixTempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, venturihora; dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii transeunt, et alii veniunt; nullus manet: et momenta quibus loquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quã nisi unigenitꝰ filius quiẽ. insinu patris ipse narrauit: Et
patrẽ ñ cognosc& nisifilius: & cui uoluerit filius reuelare:
Deniq cũ dixiss&. sed .ẽ. uerus qui misit ine quẽ uos nescitis.
ut ostender& eis. unde possert sc ire quđ nescieban. subiecit:
Ego scio eũ: frgo amequęrite : ut sciatis eũ: Quare aut̃ scio eũ. o¬
quia ab ipsosũ: & ipse memisit:Nagnifice utrũq monstraũ
Abipso inquit sũ quia filius depatre: & quic quid .ẽ. filius
tantũ lumeri: Ad hoc ergo ꝑtin& qđ dixit abipsosũ : qđ aut̃
uidetisme incarne: ipse me misit. ubi audis ipso memisst
noli intelligere naturȩ dissimilitudinẽ : sed generantis aue¬
inillũ manꝰ quia ñdũ uenerat hora eius: hoc .ẽ. quia nolebat
Quid .ẽ. enĩ ñdũ uenerat hora eiꝰ: Nonenĩ dñs subfato
nat᷑. ẽ: hoc nedete credendũ. ẽ: ne dũ de illo ꝑ quẽ face es
Situa hora uoluntas ẽ. illius: illius hora quȩ ẽ. nisiuoluntassia:

Expanded text:
lius qui est in sinu Patris, et ipse narravit: et Patrem nemo cognovit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. « Denique cum dixisset: sed est verus, qui misit me, quem vos nescitis, ut ostenderet eis, unde possint scire quod nesciebant, subjecit: Ego scio eum. 538 Ergo a me quaerite, ut sciatis eum. Quare autem scio eum? Quia ab ipso sum, et ipse me misit. Magnifice utrumque monstravit. Ab ipso, inquit, sum, quia Filius de Patre: et quidquid est Filius, tantum lumen. Ad hoc ergo pertinet, quod dixit: Ab ipso sum. Quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis aucin illum manus, quia nondum venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua?
Abbreviated transcription (Latin):
die conuersus fuerit iniquus: om̃s iniquitates eꝰ obliuiscar. ꝓpter
illos ergo qui desperatione perielitant᷑: ꝓposuit indulģentie portũ¬
pt̃ qiuispe periclitant᷑ & dilationib: inludunt᷑ : fec̃ diẽ mortis
incertũ. Quando uenit ultimꝰ dies. nescis: ingratꝰ. es qui hodiernũ
habes in quo corrigaris: Sic ergo adistã niulierẽ ⁊ iec egote con
dẽpnabo: Sed facta secura de p̃terito. caue futura. Nec ego te con¬
dẽpnabo. Deleui qđ cõmisisti. obserua qđ p̃cspi  inuenias qđ ꝓmisi :¬

Expanded text:
s conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter s conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portu qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego te damnabo: delevi quod commisisti, observa quod praecepi, ut invenias quod
Abbreviated transcription (Latin):
Desperacione aut̃. quicũ inciderint ingrauia peccata: putantes sibi ñ possẽ
iã ignosci pęnitentib & statuentes se addãpnationẽ sine dubio destintos
dicunt apud seipsos: lĩdã pnandi sunꝰ. quare nonqđ uolumꝰ ficumus:
Aninio gladiatorũ. ferro destinatorũ ideo molestis desperati: lã enim
qđ timeant ñ habent. & uehem̃t̃ timendis̃: istos desperacio nect
spes illos. Int̾spẽ & desperationẽ fluctuat anim: Metuendum ẽ. nete
occidat spes. & cũ multũ speras de miscđa incidas iniudiciũ. Metuendĩ ẽ.
rursus nete occidat desperatio: & cũ putas iãtibi ñ ignosci quȩ griuia
cõmuisisti . ñ agas pęnitenciã. & incuras in uidicẽ sapienciã : quȩ dicit: & go
urẽ ꝑdicionis suꝑ ridebo quid ergo ait bĩs cũpericlitantib: ut roque
morbo  Illis quispe periclitant᷑ hoc dic̃ Ne tardes conuerti ad dnim
neq differas dedie indiẽ: Subito enĩ uenit ira eiꝰ. & intẽpore uindic

Expanded text:
Desperatione autem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam, et incurras irditioni superridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim ve
Abbreviated transcription (Latin):
hominis qui in ipso .ẽ: Vnusquisq: inse intendens. peccatorẽ se in¬
uenit. Itaplane. Ergo aut istã dimittite. aut simul cũ illa pęnã
legis excipite: Si dicer& ñ lapidet᷑ adultera : in iust conuinceret᷑:
Sidiceret lapidet᷑: mansuet᷑ ñ uideret᷑. Dicat qđ dicere debet¬

Expanded text:
hominis, qui in ipso est . Unusquisque in se intendens, peccatorem se inhominis, qui in ipso est . Unusquisque in se intendens, peccatorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa poenam Legis excipite. Si diceret, Non lapidetur adultera; injustus convinceretur: si diceret, Lapidetur; mansuetus non videretur: dicat q
Abbreviated transcription (Latin):
& uertate : Quisi ne peccito. ẽ urm̃ uquit : prior in illã lapidem¬
miteat: Oresponsio sapientiȩ : quomodo eos intromusit inse : foris
enĩ calũ niabant᷑ . seipsos intrinsecus ñ ꝑscrutabant᷑. Adulterã
uidebant : se non ꝑspiciebant. P̃uaricatores legis legẽ implere
cupiebant: & hoc calũniando ñuere: Tãquã adulteria caste
dãpnando: Audistis udȩi : Audistis pharisei : Audistis legis doc¬
tores legis cus todẽ sed ñdũ intellexistis legis latorẽ: Quid
aliud uob significat cũ digito scribit int̾ra : Pigito enĩ dĩ: lex
scribebat: quia fructũ quȩ rebat Audistis ergo impleat᷑ lex:
lapidet᷑ adultera: Sed nũ quid illa puuenda. lex implenda. est
tribunal m̃tis suȩ . constituat se aunte conscienciã suã cogat secon¬
fiteri scit enĩ quisit. quia nemoscit hominũ quȩ̃ s̃ hominis nisip̃s

Expanded text:
veritate! Qui sine peccato est vestrum, inquit, prior in illam lapidemveritate! Qui sine peccato est vestrum, inquit, prior in illam lapidemmittat. O responsio sapientiae! Quomodo eos intromisit in se? Foris enim calumniabantur, seipsos intrinsecus non perscrutabantur: adulteram videbant, se non perspiciebant. Praevaricatores Legis Legem impleri cupiebant, et hoc calumniando; non vere, tanquam adulteria castitate damnando. Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; audistis, Legis doctores, Legis custodem, sed nondum intellexistis Legislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digito scribit in terra? Digito enim Dei Lex scribebat, quia fructum quaerebat. Audistis ergo, Impleatur Lex, lapidetur adultera: sed numquid in illa punienda, Lex implenda est tribunal mentis suae, constituat se ante conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
contra cs̃ quiꝑmor sen legẽ dedit. Reuses mortis cũ illa. & tiupse
lapidandus ꝑosset his uerb atq his sententus inflãmar⁊ inuidia:
feruere occasio: flagitari dãpnacio. Sed cui hoc: ꝑuersita sreccitu¬
cdini : falsitas ueritati corcorruptũ. coredirectoꝰ Stulticia. sapienciȩ
quando illi laquȩos p̃pararent. in quos ñ priꝰ ipsi caput uucerent
Ecce dñs in respondendo & iusticiã seruaturis ẽ: & amiansuetudne ñ
qui eos posi& de laquȩis eruere ñ credebant. quid ergo respondit
cbĩs iħs: quid respondit ueritas: Quid respondit sapientiaꝰ Q uid
respondit ipsa cui calũnia parabat᷑ iusticia ̃ ̃ dix̃ nelapidetur
ne contra legẽ dicere uideret: Absit aut̃ ut dicer& lapidet᷑: uenit
enĩ ñ ꝑdere qđ inuenerat : sed quȩrere qđ perierat: Quid ergo
respondit : Vilete quã plenũ sit iustita. plenũ mansuetudine¬

Expanded text:
contra eum qui per Moysen Legem dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse contra eum qui per Moysen Legem dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio. Sed cui hoc? Perversitas rectitudini, falsitas veritati, corruptum cor cordi recto, stultitia sapientiae. Quando illi laqueos praepararent, in quos non prius ipsi caput injicerent? Ecce Dominus in respondendo et justitiam servaturus est, et a mansuetudine non qui eos posset de laqueis eruere, non credebant. 5. Quid ergo respondit Dominus Jesus? quid respondit veritas? quid respondit sapientia? quid respondit ipsa cui calumnia parabatur justitia? Non dixit, Non lapidetur; ne contra Legem dicere videretur. Absit autem ut diceret, Lapidetur: venit enim non perdere quod invenerat, sed quaererespondit? Videte quam plenum sit justitia, plenum mansuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscebat. Cũ aduersus ininucos ñ mnoueret᷑⁊ nansuetudo liudabat᷑:
Cũ ergo deduob istis id ẽ deueritate & mansuetudine eiꝰmiici. liuore
& inudentia torquerent᷑ : Int̃cio id ẽ iustia scandalũ posuer urt
Quare: quia lex iilserat ad ulter os lapidari & utiq lex qł inustũ
ert. iubere non poterat. Siquid aliud dicer& quã lexiusserat
iniustis dep̃henderet᷑ : Dixer̃ ergo apud sem& ipsos Verax putaa tur
mansuetus uidet Deusticia illiquerenda calũpina .ẽ. Offeramꝰ
ei muliereni inadulterio dep̃hensam: & dicamꝰ quid deilla in lege
p̃ceptũ ẽ. Sicã uiserit lapidari: mansuetudinẽ ñ habebit: Sicã dimita
censuerit : iusticam nontenebit. Vt aut̃ mansuetudinẽ inquiunt ñ ꝑdat.
inqua iã populis amabilis fict᷑ ẽ sine dubio eã dimitti debere dicturus ẽ
Hic nos inuenimꝰ accusandi oc casionẽ. & reũ facimꝰ. tĩquã legisp̃uaria¬
torẽ Dicentes ei. hostis es legis. Contra morsen respondes. Inimo

Expanded text:
agnoscebatur: cum adversus inimicos non moveretur, mansuetudo laudabatur. Cum ergo de duobus istis, id est de veritate et mansuetudine ejus, inimici livore et invidia torquerentur; in tertio, id est justum erat jubere non poterat: si quis aliud diceret quam Lex jusserat, injustus deprehenderetur. Dixerunt ergo apud semetipsos: Verax putatur, mansuetus videtur; de justitia illi quaerenda calumnia est. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non tenebit. Ut autem mansuetudinem, inquiunt, non perdat, in qua jam populis amabilis factus est, sine dubio eam dimitti debere dicturus est. Hinc nos invenimus accusandi occasionem, et reum facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respondes, imo
Abbreviated transcription (Latin):
uerax: qđ eñĩ modo sus tinet peccantes. iudicaturus ẽ: contẽpnentes
Andiuitias longanimitatis & mansuetudinis eiꝰ c̃tẽpnis: Ignoras
quia patiencia dĩ ad penitenciã te adducit: iuautẽ  thes

Expanded text:
verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. An divitias longanimitatis et mansuetudinis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu aute
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ leuans in eã occulos mansuetudinis. int̾rogauit eã: Nemote
A quo te forte dãpnari timuisti. quia in me peccatũ non inuenisti
Nec ego te condẽpnabo: quid ẽ dñe : fauesergo peccatis : ñ plane
ita. Ađtende qđ sequit᷑. Vrde: de inceps noli peccare Ergo
& dñs dã pnauit. sed peccatũ ñ homiinẽ. Nã si peccatorũ factoreaẽ:
diceret ⁊ iec egote condẽpnabo: uade. uiue ut uis: demea liberatio¬
ne esto secura. Egote quantũ cũq peccaueris abom̃i pęna & ĩã
gehenne & infernitortorib: liberabo. Non hoc dix̃. Intendoł
ergo qui amant in dño mansuetudinẽ: & toneant ueritatem
&enĩ dulcis & rectꝰ dñs Amas qđ dulcis ẽ. time qđ rectꝰ. est:
łã quã mansut᷑ dix̃. Tacui: sedtã quã iust.: Nũ quid seꝑ tecebo:
Miserator : & misericors dñs ita plane. Ad huc ad de. longanimis
Adhuc adde a. multũ misericors. Sedtime qđ ẽ. innorussimo: &

Expanded text:
tiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo ttiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo ta quo te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non invenisti. Nec ego te damnabo. Quid est, Domine? Faves ergo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, deinceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor esset, diceret, Nec ego te damnabo; vade, vive ut vis: de mea liberatione esto secura; ego quantumcumque peccaveris, te ab omni poena etiam gehennae et inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. 7. Intendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et
Abbreviated transcription (Latin):
mplet᷑ lex sed ñ ap̃uaricatorib legis. Hȩc uorx om̃ino iusticc̃
qu a iusticia illi tamquã tribunali teloꝑcuss̃. se inpicientes
& reos inuenientes unus pꝰunũ om̃s recesser Rebctis duo muisera:
& misericordia: Dñs aut̃ cũ eos. illo telo iusticiȩ ꝑcussiss& : nec
dignatꝰ ẽ. cadentes attendere : sed aduerso ab eis obtutu rursus
digito scribebat int̾ra:
Relicta aut̃ illa sola muliere om̃ibq ab eunitib:. leuauit occulos
ad mulierẽ. Audiuimꝰ uocẽ iusticiȩ: audiumꝰ & mansuetudinis:
lus ẽnĩ eredo t̾rita illa mulier. cũ aucdiss& adño dictũ. Quisine peccato
ẽ. urm̃ : prior imllã lapidẽ mitae: Illi ergo ađtendentes se & ipso
ab scessu confessi dese : reliquȩr̃ mulierẽ cũ magno pact᷑o. ei quiera
sine peccato. & quia illa hoc audierat quisine peccato ẽ. in illam
lapidẽ mittat: ab illo sepuniendã sperabat: in quo peccatũ inueniri
ñ poterat Ille aut̃ qui aduersarios eiꝰ. reppulerat lingua iusti¬

Expanded text:
c vox omnino justitiae est: qua justitia illi tanquam trabali telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus post unum omnes recesserunt. Relicti sunt t misericordia. Dominus autem cum eos illo telo justitiae percussisset, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis obtutu, rursum digito scribebat in terra. Relicta autem sola illa muliere, omnibusque abeuntibus, levavit oculos suos ad mulierem. Audivimus vocem justitiae, audiamus et mansuetudinis Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Illi ergo attendentes se, et abscessu ipso confessi de se, reliquerant mulierem cum grandi peccato, ei qui erat sine peccato. Et quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem mittat; ab illo se sperabat puniendam, in quo peccatum inveniri non poterat. Ille autem qui adversarios ejus repulerat lingua justi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩs. sed &ius t dñs & uerax dñs Largit᷑ tibis paciũ corrationis
sed cu plus amas dilationẽ. quã emendacionẽ: malis fiusti heri:
ꝑpenitenciã ꝓmiisit indulgentiã ꝓmisit tibi etiã ꝓlixiorẽ uitam
Vnde scis quid pariat crastinus dies: Recte dicis incorde tuo quando
me correxero : ds̃ mihi om̃a peccata dimitt&. Negare ñ posumus
qđ correctis atq conuersis indulgentiã ds̃ꝓmisit: Nã inquo ꝓphaa
mihi legis quia ꝓmisit correcto indulgentiã : Ñmihi legis quia ꝓmist
tibi ds̃ longel uitã. Exutroꝰ igitꝰ homines periclita nt & sperindo
& desperando : Contrariis reb: contrariis affeccionib: Sperando de

Expanded text:
justus Dominus, et verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? per poenitentiam promisit indulgentiam, promiserit tibi etiam prolixiorem vitam. Unde scis quid pariat crastinus dies? Recte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omnia peccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non mihi legis quia promisit tibi Deus longam vitam. 8. Ex utroque igitur homines periclitantur, et sperando et desperando, contrariis rebus, contrariis affectionibus. Sperando qui
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ aliquid qđ futurũ erat: nescientes p̃nuntiuer̃ :
Dix̃ enĩ hoc ebĩs quia locũ si tam̃ locus dicendus ẽ. id ẽ sinũ
patris unde ñ quã discessit unigenitꝰ filius ñ illi nouerant :
nec cogitare idonei eraÑ ubi erat xp̃s: unde ñ recessit
xp̃s. quo rediturus erat xp̃s ubi manebat xp̃s: Vnde
hoc cordihumano cogitare : Hoc ergo illi nullomiodo
intellexer̃: & tam̃ ex hac occasione salutẽ nrãmp̃dixer̃.¬
qđ bĩs iturꝰ .ẽ. ad disꝑsionẽ gentiũ : & impleturus qđ legeban
& ñ intelligebant. Populus quẽ ñ cognorii. seruiuit mibi:
in obauditu auris. obaudiuit mihi: Illi ñ audier̃: in quor
oculis fuit: Illia udier̃: in quoꝵ aurib: sonuit. Illiꝰ em̃ ecła¬

Expanded text:
at, nescientes praenuntiaverunt. Dixit enim hoc Dominus, quia locum, si tamen dicendus est locus, id est sinum Patris unde nunquam discedit unigenitus Filius, non illi noverant; nec cogitare idonei erant ubi erat Christus, unde non recessit Christus; quo rediturus erat Christus, ubi manebat Christus. Unde hoc cordi humano cogitare, nedum lingua explicare? Hoc ergo illi nullo modo intellexerunt; et tamen ex hac occasione salutem nostram praedixers iturus esset ad dispersionem Gentium, et impleturus quod legebant et non intelligebant, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt in quorum oculis fuit; illi audierunt in quorum auribus sonuit. 11. Illius enim Ec
Abbreviated transcription (Latin):
casti miscđiam tuã ds̃. Quia enĩ ds̃ es multiplicata miscđã tua
ꝑuenit &iã adsalutẽ carnis humanȩ: ꝑuenit etiã ad salutẽ
mutorum animaliũ: Sed quid ad salutẽ carnis hominib ium̃tisq:
cõmunẽ snũ quid nulla salus. ẽ. quã seruas hominib : Est certe
alia. quȩ ñ solũ cõmunis ñ .ẽ. hominib: & ium̃tis: sed nec ipsis
hominib cõmunis. ẽ. bonis & malis Deniq ibi cũ deista salute
dixiss&. quã cõmunit̃ accipiunt peccora & homines : ꝓpt̃ illã
salutẽ quã sperare debeNT homines. sed bonihomines: secutus

Expanded text:
casti misericordiam tuam, Deus. Quia enim Deus es, multiplicata misericordia tua casti misericordiam tuam, Deus. Quia enim Deus es, multiplicata misericordia tua pervenit etiam ad salutem carnis humanae, pervenit etiam ad salutem mutorum animalium: sed qui das salutem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas hominibus? Est certe alia quae non solum communis non est hominibus et jumentis, sed nec ipsis hominibus communis est bonis et malis. Denique cum ibi de ista salute dixisset, quam communiter accipiunt pecora et homines; propter illam salutem quam sperare debent homines, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Vnũ opꝰ feci: & om̃is miramini: tamquã dicens. quidsi om̃a oꝑa
mea uideretis: Ipsius enĩ oꝑa erant. quȩ mundo uidebaNt: &
ipsũ qui fecerat om̃a ñ uidebaNt: Fec̃ unã rẽ. & tͣbatũ: quia
saluũ fec̃ hominẽ sabbato: quasi uero siquisquã egrotꝰ sabbato
sincerar&: alius illũ sanũ feciss&. quã ille quieos scandalitauit:
quia unũ hominẽ sabbato saluũ fecit. Quis enĩ alius alios saluos
fec̃ quã ipsa salus. quȩ illã salutẽ quã dedit huic homini. dat
& ium̃tis : Salus eñĩ corporalis erit. Salus carnis. & reparit᷑
& moritur : Et cũ reparat᷑ : mors differtur ñ aufertur :
Tam̃ fr̃s &niã ipsa salus adñõ. ẽ. ꝑ quẽ lib& det᷑ qo cũq curante
& minis trante imꝑtiat᷑: ab illo dat᷑. a quo .ẽ. om̃is salis. Cui
dr̃ in psalmo. Homines & ium̃ta saluos faties dnẽ. sic̃ multipli¬

Expanded text:
Unum opus feci, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera Unum opus feci, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia non videbant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem sabbato. Quasi vero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum hominem salvum fecit sabbato. Quis enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per quemlibet detur: quocumque curante et ministrante impertiatur, ab illo datur a quo est omnis salus, cui dicitur in Psalmo, Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multipli
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis litteris xp̃m agnosc erctis & p̃sentẽ non occideretis
Non ꝑtinentia ad ordinẽ : sed ad ꝑ turbationic̃. Peniq e ba
turbata: uidete quid responderit. Dȩmoniũ habes: Quis te
quã eũ occidere. Et quippe dictũ .c̃. qđ dȩmoniũ habebat
qui dȩmones expellebat. Quid poss& aliud dicere turba
turbulenta : Quid noss& olere coenũ cõmotũ: Turba : t̃ bata ÷
Vnde: aueritate Turbã uppitudinis: curbauit claritas
lucis Oculi enĩ ñ habentes sanitatẽ : ñ poss̃ ferrȩ luminis
claritatẽ: Dñs aut̃ non plane turbat᷑. sed in suaueritate
tranquillus Mon reddidit malũ ꝓmalo: nec malelictũ ꝓro
maledicto Quib sidicer& dȩmnoniũ habetis uos uerũ utiq
diceret:
Non enĩ talia illi ueritati dicerent: nisi eos diaboli falsitas irtar&:
Quid ergo respondit. audiamꝰ. tranquille : & tranquillũ bibamꝰ:

Expanded text:
in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis.in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis.non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem. Denique turba turbata, videte quid responderit? Daemonium habes, quis te quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium haberet, qui daemones expellebat. Quid possit aliud dicere turba turbulenta? quid possit aliud olere coenum commotum? Turba turbata est; unde? A veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. 3. Dominus autem non plane turbatus, sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Quibus si diceret, Daemonium habetis vos; verum utique diceret. Non enim talia illi veritati dicerent, nisi eos diaboli falsitas irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus tranquille, et tranquillum bibamus:
Abbreviated transcription (Latin):
uuanGelii sc̃i lectionẽ de qua pridẽ caritati urae
locuti sumꝰ ista quȩ modo lecta .ẽ. hodierna consequi÷ :
dDño loquente : audier̃ & discipuli & iudaei Veritite
loquente audieban : & ueraces & mendaces. Karitateloquen¬
audiebant̃ amici. & inimici. bono loquente. audiebaN & boni&̃
mali . Illi audicbaNt : sed ille discernebat. Et quib: sermopdeã
euuangeliũ : quasi p̃ sentẽ dñm. Nec di camꝰ oillȩ felices queũ
uidere potuer̃: quia multi in eis qui uider̃ & oc cider muli¬
aut̃ in nob quiñ uider̃. & credider̃. Qđ enĩ p̃ciosũ sonabat
Sur sũ .ẽ. dñs sed &iã hicẽ ueritas dñs. Corpꝰ enĩ dni. in quore¬
surrexit. uno loco eẽ. potest: ueritas eiꝰ ubiq diffusa . ẽ. Dm̃
ergo audiamꝰ: & qđ ipse donauerit de uerb eiꝰ & nos dicamus¬
ontie morses inquit dedt uob legẽ et nemo& uob fict
legẽ : Quid me queritis int̃ficere: Ideo enĩ quȩrits in¬
tficere : quianemo ex uob fac̃ legẽ : Nã silegẽ faceretis:

Expanded text:
angelii sancti lectionem, de qua pridem Charitati vestrae locuti sumus, ista quae modo lecta est, hodierna consequitur. Dominum loquentem audiebant et discipuli et Judaei; veritatem loquentem audiebant, et veraces et mendaces; charitatem loquenaudiebant et amici et inimici; bonum loquentem audiebant et boni et mali. Illi audiebant, sed ille discernebat; et quibus sermo prodEvangelium, quasi praesentem Dominum; nec dicamus, O illi felices qui eum videre potuerautem in nobis qui non viderunt, et crediderunt. Quod enim pretiosum sonabat Sursum est Dominus: sed etiam hic est veritas Dominus. Corpus enim Domini in quo resurrexit, uno loco esse potest: veritas ejus ubique diffusa est. Dominum ergo audiamus, et quod ipse donaverit de verbis onne Moyses, inquit, dedit vobis legem, et nemo ex vobis facit legem? Quid me quaeritis interficere? « Ideo enim me quaeritis interficere, quia nemo ex vobis facit legem: nam si legem fecissetis,
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽ. Quando ꝑspeciem : cũ habuerimꝰ lum̃ uitȩ : Cũ adillã uisionẽ
uenerimꝰ: quã do nox ista transierit. Deillo quippedie quie¬
orturus ẽ dictũ ẽ. mane als tabo tibi & contẽplabor: quid .ẽ.
mane transacta nocte scłi hui : transactis terrorib tẽtacionũ
superaito illo leone qui nocte rugiens circiit quęrens quẽ
putanꝰi fr̃s huic tẽpori congruere: nisi qđ rursus in psalmꝰ dr̃:
potes. Quȩrens enũ aurũ : mianifesteris hominib:. Desideras
sic̃ aquã : sic̃ aurũ & argentũ sic̃ frum̃tũ : A quo petis dñ nis adõ :¬
Ipsepetit᷑ a seipso: quiꝓmittit seipsũ. Extendit anima cupiditatẽ
suđ: & sinu cap̾tiore quęrit ẽp̃hendere qđ oculus ñ uidit. nec
auris audiuit : nec incor hominis ascendit Hesiderari potest ⁊

Expanded text:
ciem . Quando per speciem? Cum habuerimus lumen vitae, cum ad illam visionem venerimus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Mane astabo tibi, et contemplabor . Quid est, mane? Transacta nocte saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo leone qui nocte rugiens circuit, quem devoret putamus, fratres huic tempori congruere, nisi quod rursus in Psalmo dicitpotes; quaerens enim aurum manifestus eris hominibus. Desideras sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo petis Deum, nisi a Deo? Ipse petitur a seipso, qui promittit seipsum. Extendat anima cupiditatem suam; et sinu capaciore quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor h
Abbreviated transcription (Latin):
Quidergo tẽptantes eũ ut possint accusare eũ : Intelligim fr̃s ã mirabilẽ
mansu& udinẽ in dnõ p̃mimiis sẽ: Anĩ aduerter̃ eum nimiũ eẽ nitẽ
nimiũ mansuetum:
Deillo quippe fuerat ante p̃dictũ: Accingere gladio tuo. circafemur tuũ
potentissime: Specie tua & pulchritucline tua: & intende & prospere
ꝓcede & regna ꝓpt̃ ueritatẽ & mansuetudinẽ. & iusticiã Crgo attult

Expanded text:
res, admirabilem mansuetudinem in Domino praeeminuisse. Animadverterunt eum nimium esse mitem, nimium esse mansuetum: illo quippe fuerat ante praedictum, Accingere gladio tuo circa femur tuum, potentissime; specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede, et regna: propter veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
inquit euuangelista unusquisq indomũ suã. Vntde ilĩs prexit N¬
inmontẽ : montẽ aut̃ oliueti in montẽ fructuosũ : in montẽ ungenti
in montẽ crisinatis. Clbi enĩ decebat docere xpm̃. nisiinmonte oliueti
Xp̃i enĩ nom̃. acrisinate dictũ .ẽ. Crisma aut̃ grece : latine uncio nuncunt᷑
Ideo aut̃ nos unx̃: quia luctatores contradiabolũ fec̃. Et diluculo uenit

Expanded text:
domum suam. 3. Inde Jesus perrexit in montem: in montem autem Oliveti, in montem fructuosum, in montem unguenti, in montem chrismatis. Ubi enim decebat docere Christum, nisi in monte Oliveti? Christi enim nomen a chrismate dictum est: χρίσμα autem graece, latine unctio nuncupatur. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽẽ. cognoscit MNec solũ cognoscit credendo: sed inquib potest.
coniuncit etiã dispitando. Imꝓbemꝰ itaq huiꝰmodi errorẽ. quem
scã abinitio. anate matitauit eccła: Non arbitrem dnm̃ihm̃
cuiꝰ cursui nox succedit .ciiꝰ radii nube obũbrant᷑ qui certe deloco
lux quȩ fec̃ hanc lucẽ: hac amemꝰi: hanc intelligere cupiam ipsam
sitiamꝰ. ut adipsam duce ipsa aliquando ueniamꝰ: & in illa uita uiuanꝰ.
ut nũ quã om̃ino moriam᷑ Ista enĩ latx ẽ qua ꝓph&ia olimp̃missa¬

Expanded text:
esse cognoscit: nec solum agnoscit credendo, sed in quibus potest esse cognoscit: nec solum agnoscit credendo, sed in quibus potest convincit etiam disputando. Improbemus itaque hujusmodi errorem, quem sancta ab initio anathematizavit Ecclesia. Non arbitremur Dominumcujus cursui nox succedit, cujus radii nube obumbrantur, qui certa de loco lux quae fecit hanc lucem: hanc amemus, hanc intelligere cupiamus, ipsam sitiamus; ut ad ipsam duce ipsa aliquando veniamus, et in illa ita vivamus, ut nunquam omnino moriamur. Ista enim lux est, de qua prophetia olim