comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d eũ namq ꝑtinentes. etiã
longe istis ingenio tardio¬
res quando fine uitȩ huiꝰ
resoluunt᷑. a corpore. uis
in eis retinendis. ñ habent
in uidiȩ potestates quas ille agnꝰ sine
ullo ab eis peccati debito. occisus. non
potentia potestatis priusꝗ iustitia san-¬
guinis uincit: Pinde liberi adiaboli
potestate. suscipiant᷑ ab angłis scĩs ama¬
lis om̃ib lib̾ati ꝑ mediatorẽm łi &e ho¬
tib diuinis scripturis. & ueterib & no¬
nunciatus ÷ xp̃s non ẽ. aliud nom̃ sub
cȩlo in quo oportet homines saluuos
fieri. Constituuntur aut̃ purgati ab
om̃i contagione m pͣlacidis sedib do

Expanded text:
d eum namque pertinentes etiam longe istis ingenio tardiores, quando fine hujus vitae resolvuntur a corpore, jus in eis retinendis non habent invidae potestates. Quas ille Agnus sine ullo ab eis peccati debito occisus, non potentia potestatis priusquam justitia sanguinis vicit. Proinde liberi a diaboli potestate, suscipiuntur ab Angelis sanctis, a malis omnibus liberati per Mediatorem Dei et hoteribus et nonuntiatus est Christus, non est aliud nomen sub coelo, in quo oportet homines salvos fieri . Constituuntur autem purgati ab omni contagione corruptionis in placidis sedibus, do
Abbreviated transcription (Latin):
s ut uł uno᷑ uocabulo respondĩ possit cũ¬
in ea trinitate. ut ñ solũ pat̾ ñ sit maior quã
filius qđ attinet ad diuinitatẽ sed nec pat̾. ⁊
filius simul maius aliquid sint quã sp̃c sc̃s
aut singula queq ꝑsona quelibe triũ minꝰ
aliquid sit quã ipsa trintas dicta sit. Hec
et si sepius u̾sando repetant᷑ familiarius qͥdẽ
in notescunt. s et modus aliquis adhibendꝰ
ẽ. dõq supplicandũ de uotissima pietate ut
intellectũ aꝑiat ⁊ studiũ contentionis absu¬
mat. qͦ possit m̃te cerni eẽntia ueritatis. sine
ulla mole. sine ulla mutabilicate. Nunc itaq
in qͣntũ ipse adiuuat creator mire misericors
attendamus hec que mͦ int̾iore quã superiora
tractauimus. cũ sint eadẽ seruata illa regula
ut qđ in tellectui nr̃o ñ dũ eluxerit afirmi¬
tace fidei ñ dimictat᷑¬

Expanded text:
s, sed ut uno vocabulo responderi possit, cuin ea Trinitate, ut non solum Pater non sit major quam Filius, quod attinet ad divinitatem, sed nec Pater et Filius simul majus aliquid sint quam Spiritussingula quaeque persona quaelibet trium minus aliquid sit quam ipsa Trinitas. Dicta sunt haec, et si saepius versando repetantur, familiarius quidem innotescunt: sed et modus aliquis adhibendus est, Deoque supplicandum devotissima pietate, ut intellectum aperiat, et studium contentionis absumat, quo possit mente cerni essentia veritatis, sine ulla mole, sine ulla mobilitate. Nunc itaque, in quantum ipse adjuvat Creator mire misericors, attendamus haec, quae modo interiore quam superiora tractabimus, cum sint eadem: servata illa regula, ut quod intellectui nostro nondum eluxerit, a firmitate fidei non dimittat
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑ in agnitione dĩ scđm imaginẽ eiꝰ qui
creauit eũ. Aut si iã placet ꝓpt̾ disputan¬
di necessitatẽ etiã exceptis nominib relati¬
ius pluralẽ numerũ ad mictere. ut uno no¬
mine respondeat᷑ cũ querit᷑ qͥd tͥa. & dicere
tres substancias siue ꝑsonas. nullȩ moles aut
in t̾ualla cogitent᷑ nulla distantia qͣntulec̃q
dissimilicudinͥ s ut ibi intelligat᷑ aliud̃ alio
uł paulominus quocũq. mͦ. minus eẽ aliud
alio potest. ut neq ꝑsonarũ sit confusio.
nec talis distinctio. qua sic impar aliquid.
Qđsi intellectu capi ñ pocest fide teneatur.
donec illucescat in cordib ille qͥ ait ꝑpħam.¬

Expanded text:
tionem. Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum . Aut si jam placet propter disputandi necessitatem, etiam exceptis nominibus relativis, pluralem numerum admittere, ut uno nomine respondeatur, cum quaeritur, quid tria, et dicere tres substantias sive tres personas; nullae moles aut intervalla cogitentur, nulla distantia quantulaecumque dissimilitudinis, ut ibi intelligatur aliud alio vel paulo minus, quocumque modo minus esse aliud alio potest: ut neque personarum sit confusio, nec talis distinctio qua sit impar aliquid. Quod si intellectu capi non potest, fide tencatur, donec illucescat in cordibus ille qui ait p
Abbreviated transcription (Latin):
irimus alibi ea dici ꝓpe¬
in illa tͥnitate distincte ad
singulas ꝑsonas ꝑtinentia
que relatiue dicunt᷑. ad in¬
uicẽ sicut pat̾ & filius. et
ucriusq donũ sp̃c sc̃s. Non enĩ pat̾ tͥtutas
aut filius tͥnitas. aut sp̃c scĩ ttinitas donũ.
Qđ uͦ ad se dñr singuli ñ dici pluralit̾ cres.
s unã ipsam triuitatẽ. sic̃ ads̃ pat̾. ds̃ filiꝰ.

Expanded text:
iximus alibi, ea dici pin illa Trinitate distincte ad singulas personas pertinentia, quae relative dicuntur ad invicem, sicut Pater et Filius, et utriusque Donum Spiritus sanctus: non enim Pater Trinitas, aut Filius Trinitas, aut Trinitas Donum. Quod vero ad se dicuntur singuli, non dici pluraliter tres, sed unum ipsam Trinitatem: sicut Deus Pater, Deus Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
ed qm̃ disserendi ⁊ racionan¬
di necessicas ꝑ quatuordecim
libros multa nos cõpulit di¬
dere. que cuncta simul aspicere: ñ
ualemus. ut ad id qđ apprehendere
uolumus ea cele̾ri uogitatione referamꝰ
faciam quantũ dño adiutiante potero
ut qͥcqͥd in singulis uoluminib ad
cognitionẽ disputatione ꝑduxi. re¬
mota disputatione breuit congerã
& tanquã sub uno m̃tis aspectu. ñ
quẽ ad modũ res queque ꝑsuasa sic
s ipsa que ꝑsuasa sunt pon̾ã. ne cã¬
ionge sint apcedentib conseqͣntia
ut obliuionem p̾cedentiũ faciat
inspectio consequentiũ. aut certe
si fecerit: cito possit qđ exciderit
relegendo recolligi. In pͥmo libro
ꝑtractata. tres libros fecit. Demonstͣ¬
tumq. ẽ. ñ idõ minorẽ matente qui
cũ trinitas que ꝑ omĩa equalis ẽ. pa¬
rit̃ quoq inẜua natura in mutabi¬
lis. & in uisibilis & ubiq. p̃sens inffui

Expanded text:
m disserendi et ratiocinandi necessitas per quat- ss tuordecim libros multa nos compulit dicere, quae cuncta simul aspicere non ualemus, ut ad id quod apprehendere uolumus ea celeri cogitatione referamus, faciam, quantum domino adiuuante potuero, ut quidquid in singulis uoluminibus ad cognitionem disputatione perduxi, remota disputatione breuiter congeram et tamquam sub uno mentis aspectu, non quemadmodum res quaeque persuasit, sed ipsa quae longe sint a praecedentibus consequentia, ut oblivionem praecedentium faciat inspectio consequentium, aut certe si fecerit, cito possit quod exciderit relegendo recolligi. In primo libro, quaestio pertractata tres libros fecit, demonstratumque est, non ideo minorem mittente qui cum Trinitas quae per omnia aequalis est, pariter quoque in sua natura immutabilis, et invi
Abbreviated transcription (Latin):
& una sapientra. sic̃ unꝰ ds̃. & una
ẽentia. Deinde quesitũ ẽ. quomͦ di¬
cant᷑ una eentia tres ꝑsone uł ut aqͥb¬
dã grecis una eẽntiã tres substantię
& inuentũ ẽ. eloqutionis necessita¬
te dici. ut aliqͦ uno nomine. enun¬
ciarent᷑ cũ querit᷑. quid tres sint.
clarũ ẽ. in substantia ueritatis. ñ sõ¬
lũ patrẽ filio ñ eẽ maiorẽ. s nec
ambos simul aliqͥd maius ẽẽ quã
solũ sp̃m scm̃. aut quos libet duos
in eadẽ trinitate maiꝰ eẽ aliquid
quã unũ. auc om̃s simul tres. maiꝰ¬
eẽ aliquidꝰͣ p singulos. Deinde ꝑue
ritatẽ que incellecta conspicitur
& ꝑ bonũ sũmũ aquo ẽ. om̃e bonũ

Expanded text:
una essentia. Deinde quaesitum est, quomodo dicantur una essentia tres personae, vel a quibusdam Graecis una essentia tres substantiae; et inventum est elocutionis necessitate dici, ut aliquo uno nomine enuntiarentur, cum quaeritur quid tres sint qclarum est, in substantia Veritatis non solum Patrem Filio non esse majorem, sed nec ambos simul aliquid majus esse quam solum Spiritum sanctum, aut quoslibet duos in eadem Trinitate majus esse aliquid quam unum, aut omnes simul tres majus aliquid esse quam singulos: deinde per veritatem quae intellecta conspicitur, et per bonum summum a quo omne bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ c̃omendationẽ fidĩ xp̃iane. In quarto
decimo aut̃ de sapientia hominis uera
idẽ. di mnere in eiꝰ ipsiꝰ dĩ parcici¬
patione donata. ꝗ̃ abscientia distinc¬
ta ẽ: disputat᷑. & eo ꝑuenit disputa

Expanded text:
per commendationem fidei christianae. in quarto per commendationem fidei christianae. in quarto decimo autem de sapientia hominis uera, id est dei munere in eius ipsius dei participatione, quae ab scientia distincta est, disputatur et eo
Abbreviated transcription (Latin):
agnosci. Ałq ita extipris hominis
tinitas primo inhis que cernunt᷑
extrinsecus. ex corꝑe scilicet. qđ uidet᷑
& forma que inde in atie cernentis
impͥmit᷑. & utrũq copulantas inten¬
tione uoluntatis apparuit. Sed hȩc
tria ñ int̾se equalia. nec uniꝰ ẽẽ sub¬
stantiȩ. claruerunt. Deinde in ipso
animo abhis que extrinsecꝰ sensa s.
uelut introducta : inuenta ẽ. alia
trinitas ubi apparent eadẽ tria
uniꝰ ẽẽ substantiȩ. imaginatio corꝑis
que in memoria ẽ. ⁊ inde informatio
idõ & ista trinitas ad ext̃iorẽ homi
illata ẽ. que senciunt᷑ exctinsecꝰ.
Induoderimo discernenda uisa ẽ.
sapientia ab scientia ⁊ in ea que ꝓpͥe
scientia nuncupat᷑. quia inferior
ẽ. prius quedã sui generis trini¬
tas in qui renda. Quẽ licet ad in¬
teriorẽ hominẽ iã ꝑtineat. ñ dũ
cam̃imago dĩ uł appellanda sit uł pu¬
canda. Et hoc agit᷑ int̾tio decimo

Expanded text:
agnosci: atque ita exterioris hominis agnosci: atque ita exterioris hominis trinitas primo in his quae cernuntur extrinsecus, ex corpore scilicet quod videtur, et forma quae inde in acie cernentis imprimitur, et utrumque copulantis intentione voluntatis, apparuit. Sed haec tria non inter se aequalia, nec unius esse substantiae claruerunt. Deinde in ipso animo ab his quae extrinsecus sensa sunt velut introducta inventa est altera trinitas, ubi apparerent eadem tria unius esse substantiae: imaginatio corporis, quae in memoria est, et inde informatio ideo ista trinitas ad exteriorem homiillata est, quae sentiuntur extrinsecus. In duodecimo discernenda visa est sapientia ab scientia et in ea, quae proprie scientia nuncupatur, quia inferior est, prius quaedam sui generis trinitas inquirenda, quae licet ad interiorem hominem iam pertineat, nondum tamen imago dei uel appellanda sit uel putanda. et hoc agitur in tertio decimo
Abbreviated transcription (Latin):
& amor. In nono ad imaginẽ dĩ
qđ ẽ homo. scđm m̃tẽ puenit dis¬
pucatio. & in ea quedã trinitas in¬
uenit᷑. idẽ. mens. & noticia qua
se nouit. & amor quose noticiãq
suã diligit. Et hec tria equalia
int̾ se : & unius ostendunt᷑ eẽntiȩ.
n decimo : hoc idẽ. diligentiꝰ subtiliꝰq
tractatũ ẽ. atq ad id ꝑ̾ductũ. ut
inueniret᷑ in m̃te euidentior trinitas eiꝰ
in memoria scilicet. & intelligentia &
non sui meminisset. ñ se intelligeret
⁊ diligeret. quauis ñ semꝑ se cogitaret
cũ autẽ cogitaret. cũ autẽ cogitaret.¬
ñ se acorꝑalib reb eadẽ cogit᷑atio¬
ne discerneret dilata ẽ detrinitate
cuius hec imago ẽ. disputatio. ut
in ipsis etiã coralib uisis inueniret᷑
trinitas. & distinctiꝰ in ea lectoris
exerceret᷑. intentio. In undecimo e
electus ẽ. sensus ocũloꝵ. in quo iđd
qđ inuentũ eẽt etiã in cetis quatuor
sensib corpis. & ñ dictũ ẽ. posset

Expanded text:
i, quod est homo secundum mentem, peruenit disputatio, et in ea quaedam trinitas inuenitur, id est mens et notitia, qua se nouit, et amor, quo se notitiamque suam diligit; et haec tria aequalia sunt inter se et unius ostenduntur esse essentiae. in decimo hoc idem diligentius subtiliusque tractatum est atque ad id perductum, ut inueniretur in mente euidentior trinitas eius, in memoria scilicet et intellegentia et non sui meminisset, non se intellegeret et diligeret, quamuis non semper se cogitaret, cum autem cogitaret, non se a conon se a corporalibus rebus eadem cogitatione discerneret: dilata est de Trinitate, cujus haec imago est, disputatio; ut in ipsis etiam corporalibus visis inveniretur trinitas, et distinctius in ea lectoris exerceretur intentio. In undecimo ergo electus est sensus oculorum, in quo id quod inventum esset, etiam in caeteris quatuor sensibus corporis et non dictum posset
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã dici putant. & ꝓpt̃ea gig¬
nere  gigni. uł genitũ ẽẽ & ingeni¬
tum qͦm diusa sunt. contendunt
dici. sic̃ scđm substantiã dr̃ bonꝰ ⁊
magnus. & si qͥd aliud ad se dr̃ .s
dici etiã relaciue. idẽ. ñ ad se. s ad
aliqͥđ qđ ipse ñ ẽ. sic̃ pat̾ & filiũ¬
dr̃ uł dñs ad creat᷑am sibi seruientẽ.
Ubi sihuid relatiue. idẽ. aliqͥd qđ ipse
fugiũ tu factus es nobis : nichil ei ac¬
cidere quo mutet᷑. s omĩno ipsũ in
nat᷑a. uł eẽntia sua mutabilẽ ꝑma¬
sic disputat᷑ ut differat᷑ eadẽ questio
sapientie sue pat̾. an saꝑientia sapien¬
iam genuerit. Sed qđ libet hoꝵ eẽ
etiamꝰ in hoc libro apparuit trinita¬
as equalitas. & ñ ds̃ triplex s trinitas.
Nec quasi aliquid duplũ ẽẽ patrem
& filiũ. ac simplũ sp̃m scm. ubi nec
tria plus aliquid sunt quã unũ hoꝵ
cies inimagine. usus inmunere. In
septtmo: questio que dilaca fuerat
explicat᷑. ita ut ds̃ qͥ genuit filiũ ñ so¬

Expanded text:
substantiam dici putant, et propterea gignere et gigni, vel genitum esse et ingenitum, quoniam diversa sunt, contendunt dici, sicut secundum substantiam dicitur, bonus et magnus, et si quid aliud ad se dicitur; sed dici etiam relative, id est non ad se, sed ad aliquid quod ipse non est, sicut Pater ad Filiudominus ad creaturam sibi seruientem; ubi si quid relatiue, id est ad aliquid quod ipse refugium factus es nobis, nihil ei accedere quo mutetur, sed omnino ipsum in natura uel essentia sua immutabilem permasic disputatur, ut differatur eadem quaestio sapientiae suae pater, an sapientia sapientiam genuerit. sed quodlibet horum esset, etiam in hoc libro apparuit trinitatis aequalitas et non deus triplex, sed trinitas, nec quasi aliquid duplum esse patrem et filium ad simplum spiritum sanctum, ubi nec tria plus aliquid sunt quam unum horucies in imagine, usus in munere. in septimo quaestio, quae dilata fuerat, explicatur, ita ut deus, qui genuit filium, non so
Abbreviated transcription (Latin):
ea credunt. uł intelligunt ẽẽ. ima¬
ginẽ di : speculũ quidẽ uident. susq
a deo ñ uident ꝑ speculũ. qui ẽ ꝑ specu¬
lũ nunc uidendus. ut nec ipsũ speculũ
qđ uident. sciant ẽe. speculũ id÷ imagi¬
nẽ. Quod si scirent fortasse & eũ cuius :
hoc speculũ ꝑ hoc querendũ. & ꝑ hoc
utcũq interim uidendũ ẽẽ. sentirent.
fide non ficta. corda mundante. ut
facie ad faciẽ possit uideri. qui ꝑ spe¬
culũ nc uident᷑. Qua fide cordium
mundatrice contẽta. quid agunt.
intelligendo. quȩ de nat̾a mentis
humanȩ. subtilissime disputant᷑ nͥ
ut ipsa quoq intelligencia sua teste
damnetur. in qua utiq non laborarent.
&e uix ad certũ aliquid ꝑuenirent. nisi pę¬
nalib tenebris inuoluti. & honerati cor-¬
pore corrruptibili. quod aggrauat ani¬
mam. Quo tandẽ merito. inflicto ma¬
lo isto nisi peccati unde tanti mali
magnitudine ad moniti. s qui debe¬
rent᷑ agnũ qui tollit peccatũ mundiꝰ¬

Expanded text:
 imaginem Dei; speculum quidem vident, sed usque adeo non vident per speculum qui est per speculum nunc videndus, ut nec ipsum speculum quod vident sciant esse speculum, id est, imaginem. Quod si scirent, fortassis et eum cujus est hoc speculum, per hoc quaerendum et per hoc utcumque interim videndum esse sentirent, fide non ficta corda mundante , ut facie ad faciem possit videri, qui per speculum nunc videtur. Qua fide cordium mundatrice contempta, quid agunt intelligendo quae de natura mentis humanae subtilissime disputantur, nisi ut ipsa quoque intelligentia sua teste damnentur? In qua utique non laborarent, et vix ad certum aliquid pervenirent, nisi poenalibus tenebris involuti et onerati corpore corruptibili quod aggravat animam . Quo tandem merito inflicto malo isto, nisi peccati? Unde tanti mali magnitudine admoniti, sequi deberent Agnum qui tollit peccatum mundi
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. Iã enĩ erat tempꝰ. qͣndo
ñ erat filiꝰ. Si erat tempꝰ qͣndo ñ erat
filiꝰ ioħs euangłista ñ debuit dicere.
in pͥncipio erat ubũ. s in pͥncipio erat
tempꝰ. Ioħs dic̃ om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt:

Expanded text:
am enim erat tempus, quando non erat Filius. Si erat tempus, quando non erat Filius, Johannes Evangelista non debuerat dicere: In principio erat Verbum, sed in principio erat tempus. Johannes dicit: Omnia per ipsum facta sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
pacem. Si enĩ fracta fuerit pax: iam
non. ẽ.pax S quomͦ ap̃ te pax illibata
.ẽ apud quẽ fides in tegra ñ .ẽ: Unde
qr mecũ ñ uis possidere. & pacẽ uies
diuidere: hȩreditatem ñ potes obtine-

Expanded text:
pacem. Si enim fracta fuerit pax, jam non est pax. Sed quomodo apud te pax illibata est, apud quem fides integra non est? Unde quia mecum vis possidere, et pacem vis dividere, haere
Abbreviated transcription (Latin):
Lanto tempore uob̾cum sum & ñ cogno¬
iustis me philippe: Ego ueni patri
meo te applicare.tu noli me separare:
Quid qͥris qͣsi alt̾um p̃t̾ me : Qͥ me uid&
uid& & patrẽ. Ianta ẽ. in nob̾ unitas¬

Expanded text:
anto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, ego veni Patri meo te adjungere, tu noli me separare. Quid quaeris quasi alterum praeter me? Qui me videt, videt et Patrem . Tanta est in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
scȩ unitatis: s hominib bonę uoluntatis:
psa. ẽ. hȩreditas : ipse . ẽ. testator Ipsum q̃ris
diuidere Quid partiris unõ: Si unũ diuise-¬
sis. crudelis. impia. meretri. erubesce uidi¬
cante salomoze. Meretrix ne unũ. ne uiuũ.
ne undecumq conceptũ. iamq partũ ꝑdae:
non ꝑmisit diuidi filiũ suũ.⁊ & tu diuidies
dñm dm̃ tuũ. Illa & si meretrix. tam̃ pia:
ñ mat̾ Quod paris p̾focas: quod ñ paries
necas: Uiscera tua duruenꝰ: illius tremu-¬

Expanded text:
e unitatis, sed hominibus bonae voluntatis. Ipse est haereditas, ipse testator; ipsum quaeris dividere? Quid partiris unum? Si unum divisesis crudelis et impia, erubesce! Judicante Salomone, meretrix ne unum vivum, ne undecumque conceptum etiam natum proderet, non dimisit dividi filium suum; et tu dividis Deum tuum? Illa etsi meretrix, tamen pia; non mater. Quod paris, praefocas; quod non parturis, Viscera tua duruerunt; illius tremu
Abbreviated transcription (Latin):
te: humeris meis portaui te : patͥ meo red.¬
didi te: Laboraui. sudaui. caput meũ spinis
opposui: manus meas clauis obieti. lancea
animã meã posui ut mͥ te conuingerem¬
&tu diuidis me:. udi quid responoeat᷑ disci
pulo. qui filium nouerat & patre quęrebat:

Expanded text:
te, humeris meis portaui te, patri meo reddidi te; laboraui, sudaui, caput meum spinis opposui, manus meas clauis obieci, lancea michi te conte, humeris meis portaui te, patri meo reddidi te; laboraui, sudaui, caput meum spinis opposui, manus meas clauis obieci, lancea
Abbreviated transcription (Latin):
nec de filio nec de spũ scõ. s tantũ credat᷑¬
de patre accipi uolunt : dicunt uisibilẽ fliũ
ñ ꝑ carnẽ de uirgine assũptã: s eriã antea
ꝑse ipsũ. Nã ipse inqͥunt apparu it oculis patrũ.
et mortalis ꝑse ipsũ ut constet nobis qđ tantũmͦ
de patre uultis intelligi. qđ dictũ ẽ. qui solus

Expanded text:
n de Filio nec de Spiritu sancto, sed tantum de Patre accipi volunt, dicunt visibilem Filium, non per carnem de Virgine assumptam, sed etiam antea per se ipsum. Nam ipse, inquiunt, apparuit oculis Patrum. et mortalis per se ipsum, ut constet vobis quod tantummodo de Patre vultis intelligi, quod dictum est, Qui solus
Abbreviated transcription (Latin):
in accessibilẽ. quẽ nemo hominũ uidit.
nec uide pocest. Omissis gͦ istis. qͥ nec ani¬
me substantiã inuisibilem nosse pocuerunt
unde longe remotũ ab eis erat. ut nossent
permanere substantiã. ac ꝑ hoc in uera ⁊ sin¬
cera in mortalicate consistere. Nos qͥ nũ quã
apparuisse corporeis oculis dm̃. nec patrẽ.
catholica pacifico studio reqͥramꝰ. parati
corrigi. si fr̃ne ac recte repreta Idimur
ꝑati eciã si abinimico uera tam̃ dicente
an aliqua extrinitate persona. ansingu

Expanded text:
ssibilem; quem nemo hominum vidit, nec videre potest. 16. Omissis ergo istis, qui nec animae substantiam invisibilem nosse potuerunt, unde longe remotum ab eis erat ut nossent ommutabilem permanere substantiam, ac per hoc in vera et sincera immortalitate consistere: nos qui nunquam apparuisse corporeis oculis Deum nec Patrem, catholica pacifico studio requiramus, parati corrigi, si fraterne ac recte reprehendimur; parati etiamsi ab inimico, vera tamen dicente,an aliqua ex Trinitate persona, an singi
Abbreviated transcription (Latin):
trib nr̃is. nẽ ui una eadẽq specie: s multi¬
formit̾ alit̾ atq alit̃: et uisibił ẽ. ꝑse ipsũ.
quia ñdũ carne assũpta substantia eiꝰ conspi¬
cua mortalib ocłis fuit. et mortalis inqͣntũ
ignis apparuit. Unde ũ tͥuitati auint.
s singłarit̾ et ꝓpͥe patͥ tantũ mͦ conuenit
qđ dictũ ẽ. in mortali. inuisibili. soli dõ.

Expanded text:
multiformiter, aliter atque aliter, et visibilis est per se ipsum, quia nondum carne assumpta, substantia ejus conspicua mortalibus oculis fuit; et mortalis, in quantignis apparuit. Unde non Trinitati, aiunt, sed singulariter et proprie Patri tantummodo convenit quod dictum est, Immor
Abbreviated transcription (Latin):
naca᷑ sp̃s hominis ⁊ spc̃ dĩ. s inherendo sit
unus sp̃c. ex diũsis duob. ita ut sine
humano spũ beatꝰ sit dĩ spc̃ atq ꝑfectus.
beatus aũ hominis spc̃ : ñ nͥ cum dõ. Nec
frustra ut existimo. cũ tanta in euange¬
lio scđm ioħem. ⁊ tociens diceret dñs
de ipsa unitate. uł sua cũ patre. uł nr̃a

Expanded text:
natura, spiritus hominis et spiritus Dei; sed inhaerendo fit unus spiritus ex diversis duobus, ita ut sine humano spiritu beatus sit Dei spiritus atque perfectus, beatus autem hominis spiritus non nisi cum Deo. Nec frustra, ut existimo, cum tanta in Evangelio secundum Joannem et toties diceret Dominus de ipsa unitate, vel sua cum Patre, vel n
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens. sic tͣctatũ ẽ. Unde gͦ maior pat̾e
Si enĩ maior: magnitudine maior. Cũ aũ
magnicudo eiꝰ filius sit. nec ille utiq maior
ẽ eo qui se genuit. nec ille maior ẽ. ea
magnitudine qua magnus ẽ. Cigo equalis.
Nã unde equalis. si ñ eo quo ẽ. cui ñ ẽ.¬
aliud eẽ. ⁊ aliud magnũ eẽ: Aut si et̾ni¬
cate pat̾ maiorẽ: ñ ẽ equalis filius qͥcũq
re. Unde enĩ equalis : Si magnitudine
dixeris : ñ ẽ. par magnitudo que minus
et̃na ẽ. Atq. ita cetã. An forte in uutuce
equalis ẽ. insapientia uͦ ñ ẽ. equalis: Sed
quomͦ ẽ. equalis uirtus que minus sapit:
An insapientia equalis ẽ. in uirtute aũ ñ ẽ.
equalis: Sed quomͦ equalis sapientia. qͥ
minus potens ẽ: Restat itaq ut si nulla

Expanded text:
s, sicut tractatum est. 5. Unde ergo major Pater? Si enim major, magnitudine major: cum autem magnitudo Filius ejus sit, nec ille utique major est eo qui se genuit, nec ille major est ea magnitudine qua magnus est: ergo aequalis. Nam unde aequalis, si non eo quo est, cui non eet aliud magnum esse? Aut si aeternitate Pater major est, non est aequalis Filius quacumque re. Unde enim aequalis? Si magnitudine dixeris, non est par magnitudo, quae minus aeterna est, atque ita caetera. An forte in virtute aequalis est, in sapientia vero non est aequalis? Sed quomodo est aequalis virtus quae minus sapit? An in sapientia aequalis est, in virtute autem non est aequalis? Sed quomodo aequalis est sapientia, quae minus potens est? Res
Abbreviated transcription (Latin):
E nescio uctũ inueniat᷑
in scripts dictũ unũ st̃ : quoꝵ ẽ.
diusa nat᷑a. Si aũ ⁊ aliqua plura eiusdẽ nat᷑e
sint. ⁊ diu̾sa sentiant: ñ sunt unũ inquan¬
cũ diusa sentiunt. Nã si iã unũ ẽẽnt: ex
eo qđ homines erant: ñ diceret ut sint unũ
sic̃ ⁊ nos unũ. cũ suos discipłos pat̾ com̃da¬
ret. At uͦ paulus ⁊ apollo qr ⁊⁊ ambo homi¬
nes. ⁊ ide sentiebant: qui plantat inqͥt ⁊
qͥ rigat unũ sunt. Cũ gͦ sic dr̃ unũ ut
non addat᷑ quid unũ: ⁊ plura unũ dicãt᷑
eadẽ nat̾a atq. eẽnaia. ñ dissidens. neq
dissentiens significat᷑. Cũ uͦ addit᷑ qͥd unũ:
potest significari aliquid explurib unũ fac¬
cũ quãuis diu̾sis nat᷑a. sicut anima ⁊ corpus
ñ ĩ utiq unũ. Quid̃ enĩ tã diũsũ nͥ ad¬
datur. aut sub intelligat᷑. quid unĩ. id:
unus homo. aut unu animal : Inde apłs
didit corpus. tanquã ex duob diũsis
masculino ⁊ feminino. unũ corpus ad¬

Expanded text:
 nescio utrum inveniatur in Scripturis dictum, unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem aliqua plura ejusdem naturae sint, et diversa sentiant, non sunt unum et quantum diversa sentiunt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentia, non dissidens nec dissentiens significatur. Cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum, quamvis diversis non sunt utique unum, quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal; inde Apostodidit corpus, tanquam ex duobus diversis masculino et feminino unum corpus ad
Abbreviated transcription (Latin):
aũ nec uidet quẽ ad mođũ sit ui¬
uendũ ex cusabiliꝰ quidẽ peccat. qr
etiã ipse spͣlendore aliquotiens ubiq.
p̾sentis ueritatis actingit᷑ qͣndo ad¬
monitꝰ conficet᷑.¬

Expanded text:
modum sit vivendum, excusabilius quidem peccat, quia etiam ipse splendore aliquoties ubique praesentis veritatis attingitur, quando admonitus confite
Abbreviated transcription (Latin):
hoc recordat᷑ qđ eũ nouerat in ada.¬
e aut alibi alicubi. ante huiꝰ corporis
uitã aut cũ primũ facta ẽ. ut inse¬
reret᷑. huic corpori nichil enĩ hoꝵ
omino reminiscit᷑ qͥcqͥd hoꝵ ẽ. obli

Expanded text:
hoc recordatur, quod eum noverat in Adamhoc recordatur, quod eum noverat in Adam, aut alibi alicubi ante hujus corporis vitam, aut cum primum facta est ut insereretur huic corpori: nihil enim horum omnino re
Abbreviated transcription (Latin):
quasi de suo bono suꝑbire incipienti.
Quid enĩ habes qđ ñ accepisti: Si aut̃
accepisti qͥd głaris. qͣsi n acceꝑis: Qndo
aut̃ bene recordat᷑ dñi sui. sp̃u eiꝰ accepto
sentit omino quia hoc discit intimo.
magisterio. ñ nͥ eiꝰ gratuito effectu.
posse resurgere. ñ nisi łioluntario des¬
fectu. cadere potuisse. Non sane remi¬
niscit᷑ beatitudinis suȩ fuit quippe
illa et ñ ẽ eiꝰq. ista penitꝰ oblita ẽ. idõq
nec commemorari potest. Credit auc̃
de illa. fide dignis lict̃is dĩ sui ꝑ eiꝰ ꝓphe¬
tas conscriptis. narrantib de felicitate
paradisi. atq illud pͥmũ et bonũ homi¬
nis et malũ. historica traditione iuidi¬
cantib dnĩ aut̃ dĩ sui reminiscit᷑.
Ulle qͥppe semꝑ ẽ. nec fuit. et ñ ẽ. nec
ẽ. et non fuit. Sed sic̃ nũquã ñ erit
ita nũquã ñ erat et ubiq tocus ẽ.
ppt̃ qđ ista in illo uiuit. et mouet᷑
et ẽ: idõ eiꝰ reminisci pocest. ñ quia

Expanded text:
ncipienti: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Quando autem bene recordatur Domini sui, Spiritu ejus accepto, sentit omnino, quia hoc discit intimo magisterio, nonnisi ejus gratuito affectu posse se surgere, nonnisi suo voluntario defectu cadere potuisse. Non sane reminiscitur beatitudinis suae: fuit quippe illa et non est, ejusque ista penitus oblita est; ideoque nec commemorari potest. Credit autem de illa fide dignis Litteris Dei sui, per ejus prophetam conscriptis, narrantibus de felicitate paradisi, atque illud primum et bonum hominis et malum historica traditione indicantibus. Domini autem Dei sui reminiscitur. Ille quippe semper est, nec fuit et non est, nec est et non fuit: sed sicut nunquam non erit, ita nunquam non erat. Et ubique totus est: propter quod ista in illo et vivit, et movetur, et est : et ideo reminisci ejus potest. Non quia
Abbreviated transcription (Latin):
qua eciã cũ illo aũteret᷑. quodãmͦ tan¬
gebat᷑. Nã hinc ẽ. qđ etiã impii co¬
gitant et̾nitatẽ. et multa recte rep̃¬
hendit. recteq laudant in hominũ
morib. Quib eã tandem regulis
indicant. nͥ in qͥb uident quẽ a dmodũ
quisq uiuere debeat. etiã si nec ipsi
eodem mͦ uiuant. ubi eas uident:
Neq enĩ in sua natura cũ proculdubio
mente ista uideant᷑ eorũq. m̃tes c̃stet
eẽ mutabiles has uͦ regulas in muca¬
biles. u ideat quisqͥs inꝰ eis. et hoc ui¬
dere potuerit. nec in habitu sue m̃tis
cũ ille regule sint iusticie m̃tes uͦ
eorũ eẽ constet in uistas. Ubi nã
sunt iste regule scripte: Ubi qͥd
sit iustũ et in iustus agnoscit: Ubi
ueritas dr̃: Unde omis lex iusta
describit᷑ et in cor hominis qui oꝑat᷑
iusticiã ñ migrando. sed tanquã
impͥm̃do transfert᷑. sic̃ imago ex anu¬
lo et in cerã tͣnsit. et anulũ non re¬
linquit. Qui uͦ ñ oꝑat᷑. et tam̃ ui¬

Expanded text:
ua etiam cum ab illo averteretur quodam modo tangebatur. Nam hinc est quod etiam impii cogitant aeternitatem, et multa recte reprehendunt recteque laudant in hominum moribus. Quibus ea tandem regulis judicant, nisi in quibus vident quemadmodum quisque vivere debeat, etiamsi nec ipsi eodem modo vivant? Ubi eas vident? Neque enim in sua natura, cum procul dubio mente ista videantur, eorumque mentes constet esse mutabiles, has vero regulas immutabiles videat, quisquis in eis et hoc videre potuerit; nec in habitu suae mentis, cum illae regulae sint justitiae, mentes vero eorum constet esse injustas. Ubinam sunt istae regulae scriptae, ubi quid sit justum et injustus agnoscit, ubi veritas dicitur? unde omnis lex justa describitur, et in cor hominis qui operatur justitiam, non migrando, sed tanquam imprimendo transfertur; sicut imago ex annulo et in ceram transit, et annulum non relinquit. Qui vero non operatur, et tamen vi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubitat. qm̃ misera ẽ. et bea¬
ca eẽ desidat. Nec ob aliud fieri sꝑat hoc
posse. nͥ quia ẽ mutabilis. Nã si muta¬
bilis ñ ẽẽt. sic̃ ex beata misera. sic ex im¬
sera beata: eẽ ñ poset. Et qͥd eam fecis¬
set. miserã sub om̃ipotente et bono dõ.
misi peccatũ suũ. et iusticia dnĩ sui:
Et quid eã faciet beatã. nͥ meritũ suũ. et
p̃miũ dnĩ sui : Sed et meritũ eiꝰ grã
ẽillius cuiꝰ p̃miũ erit beatitudo eius.
Iusticia quippe sibi dare ñ potest. quã¬

Expanded text:
non dubitat, quoniam misera est, et beata esse desiderat: nec ob aliud fieri sperat hoc posse, nisi quia est mutabilis. Nam si mutabilis non esset, sicut ex beata misera, sic ex misera beata esse non posset. Et quid eam fecisset miseram sub omnipotente et bono Domino, nisi peccatum suum et justitia Domini sui? Et quid eam faciet beatam, nisi meritum suum et praemium Domini sui? Sed et meritum ejus gratia est illius, cujus praemium erit beatitudo ejus. Justitiam quippe dare sibi non potest qua
Abbreviated transcription (Latin):
ebatur uirginis partus in qͦ nichil mor¬
te dignũ fuerat inuenturus. et eũ tam̃
occisurus fuerat auctor mortis auctoris
uite morte uincendus uictor primi adã
et tenens genus humanũ uictus a scđo
adã. et amutens genus xp̃ianũ lib̾atũ ex
humano genere. ab humano crimine ꝑ
eum qui non erat in crimine. quãuis
eẽt ex genere. ut deceptor ille ab eo uin¬
ceret᷑ genere qđ uincerat crimine. Et
hoc ita gestũ ẽ. ut homo ñ extollat᷑. s¬

Expanded text:
ebatur virginis partus, in quo nihil digebatur virginis partus, in quo nihil dignum morte fuerat inventurus, et eum tamen occisurus auctor mortis, auctoris vitae morte vincendus: victor primi Adam et tenens genus humanum, victus a secundo Adam et amittens genus christianum, liberatum ex humano genere ab humano crimine, per eum qui non erat in crimine, quamvis esset ex genere; ut deceptor ille ab eo vinceretur genere, quod vicerat crimine. Et hoc ita gestum est, ut homo non extollatur; s
Abbreviated transcription (Latin):
sola medicina. Nascebat᷑ inquã homo nullũ
habens. nullũ habiturũs omĩno peccatum.
ꝑ quẽ renascent᷑ lib̾andi apeccato. qͥ nasci
ñ possent. sine peccato. Quauis enĩ carnali
concupiscentia que in ẽ genitalib mem¬
bris bene utat᷑ castitas coniuigalis. habet
tam̃ motus ñ uoluntarios. qͥb ostendit
uł nullã se in paradiso ante peccatũ ẽẽ potu¬
isse. uł ñ tałẽ fuisse si fuit ut aliqͣndo resi-¬
steret uoluntati. Nunc aut̃ illã talẽ ẽẽ senti¬
mus. ut repugnans legim̃tis etiã si nulla ẽ.
causa generandi. stimulos ingerat coeundi.
Ubi si ei ceditur peccando satietur. si non cedit᷑ dis¬
sentiendo frenetur. Que duq aliena fuisse
a paradiso ance peccatũ dubitare qͥs possic:
Na neq: illa honestas faciebat aliquid indecoꝵ
neq illa felicitas patiebat᷑ aliqͥd inpeccatũ.
Oportebat itaq ut ista carnalis concupiscen¬
tia. nulla ibi eẽt omĩno quando concipi¬

Expanded text:
sola medicina. Nascebatur homo, inquam, nullum sola medicina. Nascebatur homo, inquam, nullum habens, nullum habiturus omnino peccatum, per quem renascerentur liberandi a peccato, qui nasci non possent sine peccato. Quamvis enim carnali concupiscentia, quae inest genitalibus membris, bene utatur castitas conjugalis; habet tamen motus non voluntarios, quibus ostendit vel nullam se in paradiso ante peccatum esse potuisse, vel non talem fuisse si fuit, ut aliquando resisteret voluntati. Nunc autem illam talem esse sentimus, ut repugnans legi mentis, etiam si nulla est causa generandi, stimulos ingerat coeundi: ubi si ei ceditur, peccando satietur; si non ceditur, dissentiendo frenetur: quae duo aliena fuisse a paradiso ante peccatum, dubitare quis possit? Nam neque illa honestas faciebat aliquid indecorum, nec illa felicitas patiebatur aliquid impacatum. Oportebat itaque ut ista carnalis concupiscentia nulla ibi esset omnino, quando concipi
Abbreviated transcription (Latin):
ocãt enĩ utiq ds̃ hominẽ aliunde
suscipere in quo eẽ. mediator dĩ
et hominũ ñ de genere illiꝰ adã
qͥ peccato suo genus obligauit hominũ
sicut ipsũ que pͥmũ creauit. ñ de genere
creauit alicuiꝰ. Fotãt gͦ uł sic uł alio qͦ uel¬
let mͦ creare unũ aliũ de qͦ uincererur
uictor prioris. s melius iudicauit. ut de
tpso qđ uictũ fuerat genere assumeret
hominẽ ds ꝑquẽ generis humani uince¬
ret inimicum. Ec tam̃ ex uirgine cuiꝰ
conceptũ spc̃ ñ caro sides ñ libido p̃uenit nec
int̾fuit carnis concupiscentia. ꝑ quã seminant᷑
et concipiunt᷑ ceti qui trahunt originale pec¬
catũ. sed ea penitꝰ remotissima. credendo ñ
concũbendo sc̃ã ẽ. fecundata uirginitas. ut
illud qđ nascebat᷑ exꝓpagine primi homi¬
nis. tantũmꝰ generis. ñ et criminis originẽ
duceret. Nascebat᷑ nãq ñ tͣnsgressionis con¬
tagione uiciata natura. s omiũ taliũ uitioꝵ

Expanded text:
at enim utique Deus hominem aliunde suscipere, in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, qui peccato suo genus obligavit humanum; sicut ipsum quem primum creavit, non de genere creavit alicujus. Poterat ergo vel sic, vel alio quo vellet modo creare unum alium de quo vinceretur victor prioris: sed melius judicavit, et de ipso quod victum fuerat genere assumere hominem Deus, per quem generis humani vinceret inimicum; et tamen ex virgine, cujus conceptum spiritus, non caro: fides, non libido praevenit . Nec interfuit carnis concupiscentia, per quam seminantur et concipiuntur caeteri, qui trahunt originale peccatum: sed ea penitus remotissima, credendo, non concumbendo sancta est fecundata virginitas; ut illud quod nascebatur ex propagine primi hominis, tantummodo generis, non etiam criminis originem duceret. Nascebatur namque non transgressionis contagione vitiata natura, sed omnium talium vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm᷑ alios scõs. regebat illũ hominẽ. s regebat.
longum ẽ. nͥ ubũ caro fięret nulla eẽnt XUiiii.¬

Expanded text:
 alios sanctos, regebat illum hominem, sed gerebat.longum est, nisi Verbum caro fieret, nulla essent.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã infirma et errans. male diligendo
atq sectando que s̃ infra ipsam. Dili¬
gere porro se ipsam ñ posset. si se omĩno
nesciret. idẽ. sui ñ meminisset. Nec se
intelligeret qua in se imagine dĩ tã
potens ẽ. ut ei cuiꝰ imago ẽ: ualeat
in herere. Sic enĩ ordinata ẽ. natͣarũ
ordine ñ locoꝵ ut supͣ illã ñ sit nͥ ille.
Deniq cũ illi penitꝰ inheserit. unꝰ erit
beatitudinis illiꝰ. ñ tam̃ crescente  in
nata. ueritate. et beatitudine sua.
In illa itaq nat᷑a cũ felicit̃ adheserit.
bonis desidiũ eius. bonis immucabi¬
lib ipsa tͥnitate dõ suo. cuiꝰ imago
ẽ. Et ne uspiã deinceps uiolet᷑ erit
ĩ abscondito uultꝰ eiꝰ. tanta ubtate

Expanded text:
etiam infirma et errans, male diligendo etiam infirma et errans, male diligendo atque sectando quae sunt infra ipsam. Diligere porro se ipsam non posset, si se omnino nesciret, id est, si sui non meminisset; nec se intelligeret: qua in se imagine Dei tam potens est, ut ei cujus imago est valeat inhaerere. Sic enim ordinata est naturarum ordine, non locorum, ut supra illam non sit nisi ille. Denique cum illi penitus adhaeserit, unus erit et beatitudinis illius, non tamen crescente illo in natura, veritate et beatitudine sua. In illa itaque natura, cum feliciter adhaeserit, bonis desiderium ejus , bonis immutabilibus, ipsa Trinitate Deo suo cujus imago est: et ne uspiam deinceps violetur, erit in abscondito
Abbreviated transcription (Latin):
fans quãuis ditissimꝰ natꝰ cũ sic dñs
om̃iũ q̃ iure sunt eiꝰ. nichil possidet
m̃te sopita. quonã tandẽ mͦ qͥsquã
de cesauris quiđd loquor qđ eis qͥslibet
hominũ. si talis obitio ꝓponat᷑. mauult
carere quã m̃te. cũ eos nemo p̾ponat
possidet celũ : Plumina enĩ corꝑis qͥsq
possidet qͥcqͥd libent̃ uidet. Quis gͦ si
tenere utrũq ñ possit. et alt̾utrũ co¬
gatur amitere. ñ hesauros quã ocu¬
ios malit : Et tam̃ si ab eo simili con¬
ditione querat᷑. utrũ oculos malit
amutere an intẽ. qͥs m̃te ñ uideat
eũ oculos malle quã m̃tẽ: Mens qͥppe
sine oculis carnis. humana ẽ. Oculi aut̃
carnis sine m̃te beluini sunt. Quis poiro
ñ hominẽ se malit eẽ. etiã carne ceᷤᷤ u
quã beluã uidentẽ: Hec dixi. ut ettã
tardioresqũauis breuit̃ com̃monerent᷑
a me in quoꝵ oculos. uł aures he litte
uenerint. qͣntũ mens diligat se ipsã

Expanded text:
fans, quamvis ditissimus natus, cum sit dominus fans, quamvis ditissimus natus, cum sit dominus omnium quae jure sunt ejus, nihil possidet mente sopita; quonam tandem modo quisqude thesauris quid loquor, quod eis quilibet hominum, si talis optio proponatur, mavult carere quam mente; cum eos nemo praeponat, possidet coelum: per lumina enim corporis quisque possidet quidquid libenter videt? Quis ergo si tenere utrumque non possit, et alterutrum cogatur amittere, non thesauros quam oculos malit? Et tamen si ab eo simili conditione quaeratur, utrum oculos malit amittere, an mentem; quis mente non videat, eum oculos malle quam mentem? Mens quippe sine oculis carnis humana est, oculi autem carnis sine mente belluini sunt. Quis porro non hominem se malit esse etiam carne caecum, quam belluam videntem? 20. Haec dixi, ut etiam tardiores, quamvis breviter, commonerentur a me, in quorum oculos vel aures hae litterae venerint, quantum mens diligat se ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurizat et nescit cui congregabie
ea. Cur gͦ tesaurieat. nisi quia forci¬
cudo eiꝰ. deseruit eũ. ꝑ quã dm̃ habens
rei nulliꝰ indigeret: Et cur nescit
cur congregabit ea. nͥ quia lum̃ ocu¬
loꝵ eiꝰ non ẽ. cũ eo: Et idõ ñ uidet
qđ uericas ait stulte. hac nocte ani¬
mam tuã repetunt abste. hec que
p̃parasti cuiꝰ erunt : Ueruntamen
quia etiã talis inimagine ambulat
homo ⁊̃ habet memoriã et incellec¬
cum. et amorẽ sui hominis mens.
si ei manifestaret᷑ qđ ucrũq habere
ñ posset. et unũ est duob ꝑmictẽt᷑
eligere alt̃̾um ꝑ diturus. aut ches¬
auros qͦs congregatiit aut m̃tẽ quis
usq ad eo ñ babet m̃tẽ. ut chesauros
mallet hab̾e quã mentẽ: Tesauri enĩ.
possunt m̃tẽ plerũq subũcere. Et
mens que thesauris ñ subũtit᷑. sine ullis
chesauris fac iliꝰ. et expeditiꝰ pocest
uiuere. Quis uͦ ullos chesauros. nͥ ꝑ
m̃tẽ pot̾ĩt possidere: Si enĩ ꝓuer̾ in¬

Expanded text:
at, et nescit cui congregabit ea . Cur enim thesaurizat, nisi quia fortitudo ejus deseruit eum, per quam Deum habens, rei nullius indigeret? Et cur nescit cui congregabit ea, nisi quia lumen oculorum ejus non est cum eo? Et ideo non videt quod Veritas ait: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt abs te; haec quae praeparasti cujus erunt ? Verumtamen, quia etiam talis in imagine ambulat homo, et habet memoriam, et intellectum, et amorem sui, hominis mens: si ei manifestaretur quod utrumque habere non posset, et unum e duobus permitteretur eligere, alterum perditurus, aut thesauros quos congregavit, aut mentem; quis usque adeo non habet mentem, ut thesauros mallet habere quam mentem? Thesauri enim mentem possunt plerumque subvertere: at mens quae non thesauris subvertitur sine ullis thesauris facilius et expeditius potest vivere. Quis vero ullos thesauros, nisi per mentem poterit possidere? Si enim puer in
Abbreviated transcription (Latin):
diligat. ut si alt̾utrũ ꝓponat᷑ malit oiã
que irfra se diligit ꝑdẽ quã ꝑue. tam̃
suꝑiorẽ deserendo. ad quẽ solũ possit
custodire foraitudinẽ suã. eoq frui
lumine suo. cui canit᷑ inpsalmo fortitu¬
dinẽ suã adte custodiã. et in alio acce¬
dite ad eũ et illuminamini. sic infirma
ipsa infeliciꝰ laberet᷑ ꝑ amores quos ñ
ualet uincere. et grores aqͥb ñ ui¬
det. qua redire. Unde iã dõ mise¬
rante penitens clamat in psalmis. de¬
seruit me fortitudo mea. et lum̃ ocu¬
loꝵ meorũ ñ ẽ mecũ. Non sane
in his tantũ infirmitatis. et erroris
malis amittere pouit. naturalem
memoriã. incellectũ et amorẽ sui.
pt̃ qđ merico dici potuit. qđ supͣ
cominemoraui. quã quã inima ginẽ

Expanded text:
diligat, ut si alterutrum proponatur, malit omnia diligat, ut si alterutrum proponatur, malit omnia quae infra se diligit perdere, quam perire: tamen superiorem deserendo, ad quem solum posset custodire fortitudinem suam, eoque frui lumine suo, cui canitur in Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam ; et in alio, Accedite ad eum, et illuminamini ; sic infirma ipsa, infelicius laberetur per amores quos non valet vincere, et errores a quibus non videt qua redire. Unde jam Deo miserante poenitens clamat in Psalmis: Deseruit me fortitudo mea, et lumen oculorum meorum non est mecum . 19. Non tamen in his tantis infirmitatis et erroris malis amittere potuit naturalem memoriam, intellectum, et amorem sui: propter quod merito dici potuit quod supra commemoravi , Quanquam in ima
Abbreviated transcription (Latin):
naturalit̃ indu̾tũ ẽ. tam̃ ñ in conueni¬
ent̾ odissesedr̃. cũ id agit qđ sibi adũ¬
sat᷑. et se ipsũ tanquã suus inimicus
insequit᷑. Qui profecto ẽ. error. horren¬
dus ut cũ sibi om̃s prodesse uelint.
multi ñ faciant nͥ qđ eis ꝑniciosissimũ
sit. Similẽ morbũ mutorũ animaliũ.
cũ poeta describ̾et dii inqͥt meliora piis.
errorẽq hostib illũ. discissos nudis lani¬
abant dentib artus. Cũ morb ille corꝑis
fuerit. cur dix̃ eriorẽ. nͥ quia om̃e ani¬
mal cũ sibi nat᷑a c̃ciliatũ sit. ut se custo¬
diant qͣntũ potest. talis erat ille morb
ut eã quoꝵ salutẽ. appetebant. sua me¬
bra lamiarent : Cũ autẽ dm̃ diligit
mens. et sic̃ dictũ ẽ. conseqͤnt̾ eiꝰ memi¬
nit. eũq. intelligit. recte illi de proximo
illa ñ sõlũ ẽ. uerũ etiam ex uetustate
renouat᷑. ex deformitate reformat᷑. ex
infelicitate beatificat᷑. Quauis enĩ se ita

Expanded text:
nditum est, tamen non inconvenienter odisse se dicitur, cum id agit quod sibi adversatur, et se ipsum tanquam suus inimicus insequitur. Qui profecto est error horrendus, ut cum sibi omnes prodesse velint, multi non faciant nisi quod eis perniciosissimum sit. Similem morbum mutorum animalium cum poeta describeret: Di inquit meliora piis, erroremque hostibus illum! Discissos nudis laniabant dentibus artus. Cum morbus ille corporis fuerit, cur dixit errorem, nisi quia omne animal cum sibi natura conciliatum sit ut se custodiat quantum potest, talis ille erat morbus, ut ea quorum salutem appetebant, sua membra laniarent? Cum autem Deum diligit mens, et sicut dictum est, consequenter ejus meminit, eumque intelligit, recte illi de proximo illa non solum est, verum etiam ex vetustate renovatur, ex deformitate reformatur, ex infelicitate beatificatur. Quamvis enim se ita
Abbreviated transcription (Latin):
uix munda sint : quanto magis in qͥt homͦ
putredo: ⁊ filius hominis ũmis: Putredi¬
nẽ ꝓ mortalitate posuit. quȩ iã uelud
conceptã gerit moriendi netessitatem.
in quam peccando contrusus. ẽ. homo: ⁊ filiũ
hominis uermẽ natũ de putredine. qͣsi pu¬
trẽ. hoc est de mortalitate mortalem Ac
ꝑ hoc in his u̾bis psalmi aliũ sensũ nos que¬
rere ad monuit ⁊ illo quidẽ saluo neq re-¬
ꝓbato: ut .ñ solum scrutem᷑ qͦd ait. ego
autẽ sũ ũmis⁊ s ȩtiã illud qđ addidit
⁊ non homͦ scđm illud qͦd de libro iob
cõmemoraui Tanꝗͣ dicerae: Ego autem
sũ filius hominis ⁊ non homo: Non qđ

Expanded text:
uix munda sint: Quanto magis, inquit, homo uix munda sint: Quanto magis, inquit, homo putredo et filius hominis uermis. putredinem pro mortalitate posuit, quae iam uelut conceptam gerit moriendi necessitatem, in quam peccando contrusus est homo, et filium hominis uermem natum de putredine quasi putrem, hoc est de mortalitate mortalem. ac per hoc in his uerbis psalmi alium sensum nos quaerere admonuit illo quidem saluo neque reprobato, ut non solum scrutemur, quod ait: Ego autem sum uermis, sed etiam illud, quod addidit: et non homo, secundum illud, quod de libro Iob commemoraui, tamquam diceret: Ego autem sum filius hominis et non homo, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtiam tempralẽ felicitatẽ. in qua illis exi¬
benda demonstrauit dis̃ ȩ̨tiã talia dona
sua. ẽẽ: non uider̃ iam esse tempꝰ qͦ reuela-¬
retur in xp̃o bona ęt̾na ꝓprie dm̃ p̾stare
iustis. qͥ bona temporalia p̾stat & impis
Demq cũ dixiss& in te sꝑauer̾ patres nri.
⁊ salui facti sunt. in te sꝑauer̃ &. ñ sunt
confusi: uide qͥd adiunxit: Ego autẽ sũ
uermis ⁊ non homo Quod uidetur qͥdẽ
ad cõmendandã humilitatẽ simplicit᷑
dictum. ut se in occłis ꝑsequentiũ ab¬
iectissinũ qͥdlam &e contemptissimum
demonstrar&e: s ñ ẽ. comtemnempda al¬
titudo secreti ꝓfunditasq misterii pre¬
sertim in eis uerbis quȩ tanto saluatori
in ꝓpħnȩ p̃dicatione coaptantur: Dictꝰ
qi uermis de carne sine concubitu nascit᷑
sicut natꝰ .ẽ. ille de uirgine: Sed ⁊ in li¬
bro suo iob cũ de creaturis celestibus
loqueret᷑ qd̾ in dĩ conspectu ętiam ipsa

Expanded text:
etiam temporalem felicitatem, in qua illis exhietiam temporalem felicitatem, in qua illis exhibenda demonstrauit deus etiam talia dona sua esse, non uiderunt iam esse tempus, quo reuelaretur in Christo bona aeterna proprie deum praestare iustis, qui bona temporalia praestat et impiis. Denique cum dixisset: In te sperauerunt patres nostri, et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi, uide, quid adiunxerit: Ego autem sum uermis et non homo. quod uidetur quidem ad commendandam humilitatem simpliciter dictum. ut se in oculis persequentium abiectissimum quiddam et contemptissimum demonstraret; sed non est contemnenda altitudo secreti profunditasque mysterii praesertim in eis uerbis. quae tanto saluatori in prophetiae praedicatione coaptantur. dictus quia uermis de carne sine concubitu nascitur, sicut natus est ille de uirgine. sed in libro suo Iob cum de creaturis caelestibus loqueretur, quod in dei conspectu etiam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
&e lib̾asti eos. Ad te clamauer̃. & salui
facti sunt in te sꝑauer̃. & ñ sũt c̾fusi.
Ellos quippe patres int̾ inimicos suo
uiuentes. & du̾tiis implesti. & ab osti¬
b eriusti. gloriosas q uictorias re¬
portare fẽcisti. & de diu̾sis eos mortib¬
lib̾asti.  alio subiecisti ne feriret᷑ arietem:
alium de putredine sanum: ⁊ ei dupla quę
amiserat redlidistiꝰ aliũ int̾ leones esu¬
rientes illesum. integrumq seruasti ali¬
orũ int̾ flaminas deambulantiũ. gͣta uoce
laudatꝰ es Tale aliquid in xr̃o expecta¬
bant fieri uidei: unde ꝓbarent si uere fi¬
lius dĩ. e̾ẽt. Ex eoꝵ ꝑsona ⁊ in libro sapien¬
tiȩ dicit᷑. Morte turpissima comdempne¬
mus eũ. Erit enĩ respectus in sermonib ipsiꝰ
Si enĩ uerꝰ. ẽ. filius dĩ suscipiae eum. et
lib̾abit eum de manu contrarioꝵ. Hȩc
inqͥt cogitauer̃ &e errauerunt: Excȩca¬
uit enim eos malitia eoꝵ Attendentes
quippe tempꝰ uet̾is testam̃ti & illã patru

Expanded text:
eruisti eos; ad te clamauerunt et salui facti sunt; in te sperauerunt et non sunt confusi. illos quippe patres inter inimicos suos uiuentes et diuitiis implesti et ab hostibus eruisti gloriosasque uictorias\' reportare fecisti et de diuersis eos mortibliberasti. pro alio subiecisti, ne feriretur, arietem; alium de putredine sanum et ei dupla, quae amiserat, reddidisti; alium inter leones esurientes inlaesum integrumque seruasti; aliorum inter flammas deambulantium grata uoce laudatus es. tale aliquid in Christo expectabant fieri Iudaei, unde probarent, si uere filius dei esset. ex eorum persona et in libro sapientiae dicitur: Morte turpissima condemnemus eum; st. suscipiet eum et liberabit eum de manibus contrariorum. haec, inquit, cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim eos malitia eorum. adtendentes quippe tempus ueteris testamenti et illam patrum