comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in gła est dei patris: Utriungͦ
secundum illam. an secundum
istam locutionem diccum sit.
omne udicium dedit filio: sa¬
tis hinc apparet. quia si scd̾m
illud diceretur secundum qd
dic acu tum eet. dedit filio hr̃e
uitam in semet ipso: non utiq
diceretur. pater non udicat
quemquam: Secundum ħ enim
ꝙ equalem pater genuit filium:
uidicat cum illo Secundum ħ
ergo dictum est qł in uidicio
non forma dĩ. sed forma filii ho¬
minis apparebit. Non quia nõ
iudicabit qui dedit omne uidi¬
est qui querat & iudicet: sed ita
dictum est. pater non uidicat
quemquam sedomne iudicium
dedit filio. Ac si diceretur. Pa¬
trem nemo uidebit in iudicio
uiuorum et mortuoꝵ. s om̃s
filium: quia & filuis hominis
est. ut possit & ab impiis uidĩ
cum &e illi uidebunt in quem
pupugerunt: Quod ne conicere
potius. quam aꝑde demonstrare
uideamur: proferimus eiusdẽ
domini certam manifestamq
sententiam.qua ostendamus
ipsam fuisse causam. ut dicẽt
pater non iudicat quemquam.

Expanded text:
ia est dei patris — utrum ergo secundum illam an secundum istam locutionem dictum sit: omne iudicium dedit filio, satis hic apparet, quia, si secundum illud diceretur, secundum quod dictum est: dedit filio habere uitam in semet ipso, non utique diceretur: pater non iudicat quemquam: secundum hoc enim, quod aequalem pater genuit filium, iudicat cum illo. secundum hoc ergo dictum est, quod in iudicio non in forma dei, sed forma filii hominis apparebit, non quia non iudicabit qui omne iudiest qui quaerat et iudicet, sed ita dictum est: pater non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, ac si diceretur: "patrem nemo uidebit in iudicio uiuorum et mortuorum, sed omnes filium", quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur, proferimus eiusdem domini certam manifestamque sentipsam fuisse causam ut diceret: Pater non judicat quemquam,
Abbreviated transcription (Latin):
nem eternum: Aquo auditu ma¬
lo ustus non timebit. simodo
protegatur in tabernaculo. io:
in fide recta catholice eccłȩ a
contradictione linguarum: id:
a calumpniis hereticorum: Si
uero est alius intellectus uer¬
borum domini:.quibus ait.
quid me interrogas de bono.
nemo bonus nisi unus ds̃. dũ
tamen non ideo credatur maio¬
ris bonitatis ẽẽ patͥs quam fi¬
lii substantia. secundum quã
uerbum est ꝑ quod facta sunt
omnia.nilq abhorret a sana
doetrina: securi utamur. nõ
uno tantum. sed quotquot re¬
periri potuerint: Tanto enim
fortius conuincuntur hereti¬
ci. quanto plures exitus patẽt.
ad eorum laqueos euitandos:
Sed ea que adhuc considanda
sunt. ab alio iam petamus ex¬

Expanded text:
ntiam: a quo auditu malo justus non timebit , si modo protegatur in tabernaculo, id est in fide recta catholicae Ecclesiae, a contradictione linguarum , id est a calumniis haereticorum. Si vero est alius intellectus verborum Domini quibus ait, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus; dum tamen non ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii substantia, secundum quam Verbum est per quod facta sunt omnia, nihilque abhorret a sana doctrina: securi utamur, non uno tantum, sed quotquot reperiri potuerint. Tanto enim fortius convincuntur haeretici, quanto plures exitus patent ad eorum laqueos evitandos. Sed ea quae adhuc consideranda sunt, ab alio jam petamus ex
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s unus ds̃ est: quando sin¬
gulariter intulit. ipsi gła in scla
seculorum. Unde enm cepit
hunc sensum. non ait. oaltitu¬
do diuitiarum sapientie & sci¬
entiȩ patris. aut filii. aut sp̃s
scĩ. sed sapientiȩ et scientie dei:
quam inscrutabilia sunt iudi¬
cia eius et inuestigabiles iuȩ eiꝰ
Quis enim cognouit sensum

Expanded text:
spiritus sanctus unus deus est, quando sinspiritus sanctus unus deus est, quando singulariter intulit: ipsi gloria in saecula saeculorum. unde enim coepit hunc sensum, non ait: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae "patris aut filii aut spiritus sancti", sed sapientiae et scientiae dei; quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae ipsius. quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant: Side patre tantum:
quomodo ergo uerum est quod
ipse filius dic̃. Quecumq enim
pader facit hec eadem & filius
similiter facit:An quicquam
est inter mirabilia mirabiliꝰ
quam resuscitare et iiuificare
mortuos: Dicit autem idem
filius: Sicut pater suscitat
mortuos et uiuificat: sic & filiꝰ
quos uult uiuficat. Quomodo
ergo solus pater fac̃ mirabilia.
cum hec uerba nec patrem tan¬
tum nec filium tantum. ꝑmit¬
tant intelligi: sed utiq unum
nus deus pater ex quo omnia.
& nos inipso. et unus dominus
ꝑ ipsum. Quis dubidet cum oĩa
quȩ creata sunt dicere. sicut ioħs.
omnia ꝑ ipsum facta sunt: Que¬
ro itaq de quo dicat alio loco.
Quoniam ex ipso. & ꝑ ipsum. et
in ipso. sunt omnia. ipsi gła in
secula seculorum: Sienum de
patre & filio. & sp̃u sco. ut sin¬
gulis ꝑsonis singula tribuãt᷑¬
ait exipso ex patre. ꝑ ipsum per
filium. in ipso in sp̃u scõ: mani¬
festum quod pader & filius et

Expanded text:
accipiunt; si de patre tantum, accipiunt; si de patre tantum, quomodo ergo uerum est quod ipse filius dicit: quaecumque enim pater facit, haec eadem et filius facit similiter? an quicquam est inter mirabilia mirabilius quam resuscitare et uiuificare mortuos? dicit autem idem filius: sicut pater suscitat mortuos et uiuificat, sic et filius quos uult uiuificat. quomodo ergo solus pater facit mirabilia, cum haec uerba nec patrem tantum nec filium tantum permittant intellegi, sed utique deumnus deus pater, ex quo omnia et nos in ipso, et unus dominus per ipsum. quis dubitet eum omnia quae creata sunt dicere, sicut Iohannes: omnia per ipsum facta sunt? quaero itaque, de quo dicit alio loco: quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia, ipsi gloria in saecula saeculorum? si enim de patre et filio et spiritu sancto, ut singulis personis singula tribuantur, ex ipso, ex patre, per ipsum, per filium, in ipso, spiritu sancto, manifestum, quod pater et filius et
Abbreviated transcription (Latin):
et dominus dominantium.qui
solus habet immortalitatem.
& lucem habitat maccessibilem.
quem nemo hominum uidit.
nec uidere potest. cui est honor
et gła in secula seculorum: In
quib uerbis nec pater ꝓprie no¬
minatus est. nec filius. nec sp̃c
sanctus. Sed beatus et solus po¬
tens rex regum. et dominus do¬
minantium. quod est. unus &
solus uerus ds̃. ipsa trinitas. Ni¬
si forte que secuntur ꝑturbabt̃
hunc intellectum quia dix̃. que
nemo hominum uidit. nec ui¬
dere potest.Cum hoc etiam ad
xp̃m ꝑtinere secundum eius di¬
uinitatem accipiatur. quã nõ
uiderunt uicdi. Qui tamen car¬
nem uiderunt & crucifixerunt:
Uideri autem diuinitas. huma¬
no uisu nullomodo podest. s eo
uisu iudetur quo iam qui iudes.
non homines. sed ultra homines
sunt: Recte ergo ds̃ ipsa trinitas.
intelligitur b̃s &e solus potens.
ostendens aduentum domini
enim dictum ẽ qͥ solꝰ habet un¬
mortalitatem: quomodo dictũ
est. qui facit mirabilia solus:
Quod uelim scire de quo dictum

Expanded text:
qui solus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest; cui est honor et gloria in saecula saeculorum. in quibus uerbis nec pater proprie nominatus est nec filius nec spiritus sanctus, sed beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, quod est unus et solus et uerus deus, ipsa trinitas. Nisi forte quae secuntur conturbabunt hunc intellectum, quia dixit: quem nemo hominum uidit nec uidere potest, cum hoc etiam ad Christum pertinere secundum eius diuinitatem accipiatur, quam non uiderunt Iudaei, qui tamen carnem uiderunt et crucifixerunt. uideri autem diuinitas humano uisu nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo ipse deus trinitas intellegitur beatus et solus potens, ostendens aduentum domini enim dictum est: solus habet immortalitatem, quomodo dictum est: qui facit mirabilia solus. quod uelim scire, de quo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam eternam. eui caput ẽ
ad immortalitatem eciam cor¬
poris: Ideo creatus ẽ in pͥncipio
uiarum dĩ: in oꝑa eius: Scd̃m
est. quod & loquitur nobis: in
quo principio fecit ds̃ celum et
terram: Secundum autem for¬
mam serui. sponsus procedeis
de thalamo suo: Scdm formãdi pͥ¬

Expanded text:
ad uitam aeternam, cui caput est ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis; ideo creatus est in principio uiarum dei in opera eius. secundum est, quod et loquitur nobis, in quo principio fecit deus caelum et terram; secundum formam autem serui sponsus procedens de thalamo suo. secundum formam dei pr
Abbreviated transcription (Latin):
quasi carnalibus: Hoc ergo int̃
illos nesciebat. quod ꝑ illiun sci-¬
re non poterant: & hoc solum
se scire dicebat: quod eos ꝑ illum
scire oportebat: Deniq sciebat
inter ꝑfectos. quod inter paruu¬
los nesciebat: Ibi quippe ait. sa¬
pientiam loquimur inter ꝑfec¬
tos: ẜo namq genere locutionis.
nescire quisq dicitur quodoc¬
cultat: quo dicitur fossa ceca
que occulta est: Neq enim ali¬
quo genere locuntur scripture.
qd̾ in consuetudine humana ñ
inueniatur. quia utiq homini¬
bus locuntur: Secundum for¬
mam dĩ dictum est ante om̃s
colles genuit meid est ante õs
altituoines creaturarum: Et
ante luciferum genuite. idẽ
ante omnia tempora. & tempr̃a¬
lia: Secundum formam serui
autem dictum est. dominus cre¬
auit me in principio uiarum
suarum: quia secundum for¬
mam dei dixit. ego sum ueritas:¬
Q secundum formam serui.
ego sum uia: Quia enim ipse ẽ
primogenitus a mortius. ider
facit ecclȩ suȩ adregnum dei.

Expanded text:
quasi carnalibus. hoc ergo inter quasi carnalibus. hoc ergo inter illos nesciebat quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat quod eos per illum scire oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter paruulos nesciebat; ibi quippe ait: sapientiam loquimur inter perfectos. eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. neque enim aliquo genere locuntur scripturae, quod in consuetudine humana non inueniatur, quia utique hominibus locuntur. Secundum formam dei dictum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, et: ante luciferum genui te, id ante omnia tempora et temporalia; secundum formam autem serui dictum est: dominus creauit me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei,
Abbreviated transcription (Latin):
t de die & hora nemo scit
neq angeli incelo. neq fi¬
lius. nisi pater. Hoc enim nescu
quod nescientes facit. id est qd
non ita sciebat. ut tunc discipu¬
lis indicaret. sicut dictum est
ad abraham: Nunc cognoui q
times dm̃. id ẽ nunc feci ut cog¬
nosceres. quia & ipse sibi in illa
temptatione probatus innotuit
Nam et illud utiq dicturus erai
discipulis tempr̃e oportuno. de
quo futuro tanquam preteriti
loquens ait: Iam non dicam uo
seruos. sed amicos: Seruus enĩ
nescit uoluntatem domini
sui. Uos autem dixi amicos qr
omnia quȩ audiui a patre meo
nota feci uobis Quod nondũ
fecerat. Sed quia certo faccu¬
rus erat. quasi iam fecisset lo¬
cutus est: Ipsis enim ait. Mul¬
ta habeo uobis dicere.sed not
potestis illa modo portare: Int̃
quȩ intelligitur & dedie & ho
ra. Nam & apłs. neq cium ui
crucifixum: Eis enim loqueba¬
tur. qui capere altiora de xp̃i dĩ¬
tate non poderant: Quib eciam
paulopost dicit: Non potui lo¬
qui uobis quasi sp̃alibus. sed

Expanded text:
t de die et hora nemo scit, neque angeli in caelo neque filius, nisi pater. hoc enim nescit quidquid nescientes facit, id est quod non ita sciebat, ut tunc discipulis indicaret, sicut dictum est ad Abraham: nunc cognoui, quia times deum, id est "nunc feci, ut cognosceres", quia et ipse sibi in illa temtatione probatus innotuit. nam et illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futuro tamquam praeterito loquens ait: iam non dicam uos seruos, sed amicos; seruus enim nescit uoluntatem domini sui, uos autem dixi amicos, quia omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci; quod nondum fecerat, sed quia certo facturus erat, quasi iam fecisset locutus est. ipsis enim ait: multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo, inter quae intellegitur et de die et de hora. nm, et hunc crucifixum; eis enim loquebatur qui capere altiora de Christi deitate non poterant. quibus etiam paulo post dicit: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
membra sunt xp̃i templum est
sp̃c sc̃i. non est creatura sp̃c sc̃s:
quia cuicorpus nr̃m templum
exhibemus. necesse est ut
huic eam seruitutem debeamꝰ
qua non nisi deo seruiendum ẽ
quȩ grece appellatur latria: un
consequenter dicit. głificate gͦ¬

Expanded text:
membra sunt Christi, templum est membra sunt Christi, templum est spiritus sancti, non est creatura squia cui corpus nostrum templum exhibemus, necesse est ut huic eam servitutem debeamus, qua nonnisi Deo serviendum est, quae graece appellatur λατρεία. Unde consequenter dicit: Glorificate
Abbreviated transcription (Latin):
seruire ꝓhibemur. quandoqui¬
dem dictum est. dominum dm̃
tuum adorabis et illi soli seruies.¬
unde. & apls detestat᷑ eos qui co¬
luerunt &e seruierunt creaturȩ
potius quam ereatori: non est
utiq ereatura sp̃c sanctus. cui ab
omiribus scĩs talis seruitus ex hi¬
betur dicente apło: Nos enim su¬
mus circumcisio. sp̃ui dĩ serui¬
sic habent: Qui sp̃ui dĩ seruimꝰ.
Greci autem omnes: aut pene õs:
Innonnullis autem exemplari
bus latinis inuenimus. ñ sp̃u
dĩ seruimus sed sp̃u deo seriumꝰ
Sed qui in hoc errant. ⁊ auctori¬
tati grauiori cedere detrectant.
numquid et illud uarium in
codicibus repperiunt. nescitis
quia corpr̃a ur̃a templum in uo¬
bis est sp̃c sancti quem habetis
a deo: Quid autem insanius ma¬
gisq sacrilegum eet quam ut
quisquam dicere audeat m̃bra
xp̃i templum ẽẽ creature mino¬
ris scdm ipsos. quam xp̃c est:
Alio enim loco dicit. corpr̃a ur̃a
membra sunt xp̃i: Siautem que

Expanded text:
servire prohibemur, quandoquiservire prohibemur, quandoquidem dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli serviesunde et Apostolus detestatur eos qui coluerunt, et servierunt creaturae, potius quam Creatori: non est utique creatura Spiritus sanctus, cui ab omnibus sanctis talis servitus exhibetur dicente Apostolo, Nos enim sumus circumcisio, Spiritui Dei servisic habent, qui Spiritui Dei servimus: graeci autem omnes, aut pene omnes. In nonnullis autem exebus latinis inuenimus non spiritui dei seruimus, sed spiritu deo seruimus. sed qui in hoc errant et auctoritati grauiori cedere detractant, numquid et illud uarium in codicibus reperiunt: nescitis, quia corpora uestra templum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo? quid autem insanius magisque sacrilegum est, quam ut quisquam dicere audeat membra Christi templum esse creaturae minoris secundum ipsos, quam Christus est? alio enim loco dicit: corpora uestra membra sunt Christi. si autem quae
Abbreviated transcription (Latin):
sicut alibi. Caput autem xp̃idẽ
est. Similiter & de spũ scõ collec¬
ta sunt testimonia. quib ante
nos qui hec disputauerunt ha¬
bundantius usi sunt. quia & ip¬
se ds̃. et non creatura: Quod si nõ
ereatura. non tantum ds̃: nam &
homines dicti sunt dii: sed etiã
uerus ds̃: Ergo patri et filio ꝓr¬
sus equalis: et intrinitatis uni
tate. consubstantialis & coet̃nus.
Maxime uero inillo loco satis
claret quod sp̃c sanctus non sit
creatura: ubi iubem᷑ ñ seruire cre¬
atiure sed creatori. non comodo
quo iubemur ꝑcaritatem seruire
inuicem. quod est grece duleusus
sed eomodo quo tantum dõ ser¬
uitur. quod est grece latreusin
Unde idolatre dicuntur. qui si¬
mulachris eam seruitutem exhi¬
bent: que debetur deo Secundũ
hanc seruitutem enim dictum ẽ:
Dominum deum tuum adorab̃.
et illi soli seruies: Nam hoc dis¬
tinctius in greca scriptura inue¬
nitur. Latreusis enim habet.
Porro si tali seruitute creature

Expanded text:
sicut alibi: caput autem Christi deus sicut alibi: caput autem Christi deus est. Similiter et de spiritu sancto collecta sunt testimonia, quibus ante nos qui haec disputauerunt abundantius usi sunt, quia et ipse deus, et non creatura. quod si non creatura, non tantum deus — nam et homines dicti sunt dii — sed etiam uerus deus. ergo patri et filio prorsus aeqtate consubstantialis et coaeternus. maxime vero illo loco satis apparet, quod Spiritus sanctus non sit creatura, ubi jubemur non servire creaturae sed creatori, non eo modo quo jubemur per charitatem servire invicem, quod est Graece δουλεύειν, sed eo modo quo tantum Deo servitur, quod est Graece λατρεύειν, unde idololatrae dicuntur, qui simulacris eam servitutem exhibent quae debetur Deo. Secundum hanc enim servitutem dictum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Nam hoc distinctius in graeca Scriptura invenitur; λατρεύσεις enim habet. Porro si tali servitute creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
eius fuit: aut quis prior dedit
illi oe retribuetur ei: Iuoniam
ex ipso & ꝑ ipsum. et in ipsos
omiria. Ipsi gla in secula scłoꝵ
amen:Si autem hoc de patre
tantummodo intelligi uolunt:
quomodo ergo omnia ꝑ patrem
sunt. sicut hic dr̃ & omnia per
filium. sicut adchorinthios ubi
ait. et unus dominus iħ̾c. xp̃e
ioħs. omnia per ipsum facta s̃:
Si enim alia ꝑ patrem. alia per
filium:iam non omnia ꝑ patrẽ.
nec omnia ꝑ filium. Si autem
omnia ꝑ patrem. & omnria per
filium: eadem ꝑ patrem quȩ ꝑ
filium: Equalis est ergo patri
filius. & inseparabilis oꝑatio ẽ
patris et filii: quia si uel filium
fecit pater. quem non fecit ipse
filius: non omnia per filium fac¬
ta sunt: At tñ omnia ꝑ filium
factꝰa sunt Ipse igitur factus ñ
est:ut cum patre faceret omnia
que facta sunt: Quamquam nec
ab ipso uerbo tacuerit apłs. et
aꝑtissime omnino dixerit. qui
cum in forma dĩ eẽt. non rapinã
arbitratus est cẽ equalis deo:
hic dm̃ ꝓprie patrem appellais

Expanded text:
dit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia: ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen . Si autem hoc de Patre tantummodo intelligi volunt, quomodo ergo omnia per Patrem sunt, sicut hic dicitur; et omnia per Filium, sicut ad Corinthios ubi ait, Et unus Dominus Jesus ChrisJoannis, Omnia par ipsum facta sunt? Si enim alia per Patrem, alia per Filium, jam non omnia per Patrem, nec omnia per Filium. Si autem omnia per Patrem, et omnia per Filium; eadem per Patrem, quae per Filium. Aequalis est ergo Patri Filius, et inseparabilis operatio est Patris et Filii. Quia si vel Filium fecit Pater quem non fecit ipse Filius, non omnia per Filium facta sunt; at omnia per filium facta sunt: ipse igitur factus non est, ut cum patre faceret omnia, quae facta sunt. quamquam nec ab ipso uerbo tacuerit apostolus et apertissime omnino dixerit: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, hic deum proprie patrem appellans,
Abbreviated transcription (Latin):
mnes quos leres.iiii.
gere potui qui ante me
scripserunt de trinitate quȩ ds̃
est. dinorum librorum uete¬
rum & nouorum catholici tͣe¬
tatores. hoc intenderunt scd̃m
scripturas docere. quod pater
Ideoq non sint tres dii sed unus
ds̃: Quamiris pater filium ge¬
nuerit. & ideo filius non sit qͥ
paterest: filiusq a patre sit ge¬
nitus. Et ideoͬsit pater qui
filius est. sp̃eq sanctus nec pat̃
sit nec filius. sed tantum patͥs
& filii sp̃c. patri & filio etiam
ipse coequalis: & ad trinitatis ꝑ¬
tinens unitatem. Non tameni
eandem trinitatem natam de
pilato crucifixam & sepultam.
terciodie resurrexisse & in celũ
ascendisse. sed tantum modo fili¬
um: nec eandem trinitatem des¬
cendisse in specie columbe suꝑ
iħm baptizatum. aut die pente¬
costen post ascensionem domini
sonitu facto decelo. quasi ferlecur
flatus uehemens & linguis di¬
lius m̃s dilectus siue cũ baptizatuᷤ
est a iohe. siue in monte qͣndocũ

Expanded text:
mnes quos legere mnes quos legere gere potui, qui ante me scripserunt de Trinitate, quae Deus est, divinorum librorum veterum et novorum catholici tractatores, hoc intenderunt secundum scripturas docere, quod Pater,ideoque non sint tres Dii, sed unus Deus, quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo non sit Pater qui Filius est, Spiritusque sanctus nec Pater sit, nec Filius, sed tantum Patris et Filii Spiritus, Patri et Filio etiam ipse coaequalis, et ad Trinitatis pertinens unitatem; non tamen eamdem Trinitatem natam de Pilato crucifixam et sepultam tertia die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium; nec eandem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum, aut die Pentecostes post ascensionem Domini sonitu facto de coelo, quasi ferretur flatus vehemens, et linguis dilius meus, sive quum baptizatus est a Joanne, sive in monte, quando cum
Abbreviated transcription (Latin):
sensi Quorum errorem michi tri¬
bui non debere quis nesciat. siue¬
lut me sequentes neq apprehen¬
dentes. deuiauerint in aliquam
doquidem nec ipsis scĩs diuinoꝵ
librorum auctoritatib. ullomodo
quisquam recte tribuerit tam mł¬
dos et uarios errores hereticorum.
cum omnes ex eisdem scripturis
falsas atq fallaces opiniones suas
conentur defendere:Ammonet
me plane. ac michi iubet suauis¬
simo imꝑio lex xp̃i. hoc ẽ caritas.
ut cum aliquid falsi in libris me¬
is me sensisse homines putant
quod ego non sensi atq id ipsum
falsum alteri placet alteri displi¬
cet: malim me reprehendi a re¬
prehensore falsitatis. quam ab
etus laudadore laudari: Ab illo
enim quamuis ego non recte. qͥ
hoc non senserun:error tamen
ipse recte uituꝑatur: Abhocaũt.
nec ego recce laudor aquo existi¬
mor id sensisse quod uituꝑat ue¬
ritas: nec ipsa sententia quam ui¬
tuꝑat ueritas: Ergo in nomine
domini. susceptum opus aggre

Expanded text:
sensi. Quorum errorem mihi trisensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint in aliquam doquidem nec ipsis sanctis divinorum Librorum auctoritatibus ullo modo quisquam recte tribuerit tam multos et varios errores haereticorum; cum omnes ex eisdem Scripturis falsas atque fallaces opiniones suas conentur defendere? Admonet me plane ac mihi jubet suavissimo imperio lex Christi, hoc est charitas, ut cum aliquid falsi in libris meis me sensisse homines putant quod ego non sensi, atque idipsum falsum alteri displicet, alteri placet, malim me reprehendi a reprehensore falsitatis, quam ab ejus laudatore laudari. Ab illo enim quamvis ego non recte, qui hoc non senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem nec ego recte laudor a quo existimor id sensisse quod vituperat veritas, nec ipsa sententia quam vituperat veritas. Ergo in nomine Domini susceptum opus aggred
Abbreviated transcription (Latin):
quid dictum sit. sed nonuere dic¬
tum est: asserat ut placet senten¬
ciam suam. & redarguat meamsi
potest Quod sicum caritate et
ueritate fecerit. micbiq etiam
si in hac uita maneo cognoscen¬
dum facere curauerit: uberrimũ
fructum laboriᷤ huiꝰ oꝑiᷤᷤ mei capio
Quod si michi non potuerit: quib
id potuerit me uolente acliben¬
te prestiterit: Ego tamen in lege
domini meditabor.si non die ac
nocte. saltem quib temporum
particulis possum: & meditatio¬
nes meas ne inobliuionem fu¬
ciet: Siquid autem aliter sapio.
siue ꝑ occultas inspirationes at¬
q: ammonitiones. siue ꝑ mani¬
festa eloquia sua. siue ꝑ fr̃nas ser¬
mocinationes: hoc oro & hoc de¬
positum desideriumq meum
penes ipsum habeo qui michi sa-¬
tis idoneus est & custodire que de¬
dit: & reddere quȩ promisit: Ar¬
bitror sane. nonnullos tardiores
inquibusdam locis librorum me¬
orum opinaturos. me sensisse qd̵
non sensi:aut non sensisse quod

Expanded text:
quid dictum sit, sed non vere dicquid dictum sit, sed non vere dictum est; asserat, si placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. Quod si cum charitate et veritate fecerit, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, uberrimum fructum laboris hujus mei cepero. Quod si mihi non potuerit, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fuciet; si quid autem aliter sapio, sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod
Abbreviated transcription (Latin):
telligat. Et si ita ẽ. ponat librũ
meum. uł etiam si hoc uidetur
abiciat: & eis potius quos intelli¬
git oꝑam &e tempus impendat:
Non tamen ꝓpterea putet me ta¬
cere debuisse. quia non tam ex¬
pedite ac dilucide. quam illi qͦs
intelligit eloqui potui: Neq
enim omnia que ab om̃ib con¬
scribuntur inomnium manus
uenunt: Q̾ fieri potest ut
nonnulli qui etiam hec nr̃a in¬
telligere ualent. illos planiores
non inueniant libros: & in isto ᷤᷤ
saltem incidant: Ideoq utile
est plures aplurib fieri. diu̾so
stilo non diuersa fide. etiam de
questionibus eisdem: ut ad plu¬
rimos res ipsa ꝑueniat. ad alios
sic ad alios autem sic At si ille
qui se ista non intellexisse con¬
queritur. nulla umquam de ta¬
libus rebus diligenter & a cute
disputata intelligere potuit: se¬
cum agat uotis &e studiis ut ꝓfi¬
clat: non mecum querelis & con¬
uitus ut taceam: Qui uero hȩc
legens dicit. intelligo quidem

Expanded text:
telligit: et si ita est, ponat librum telligit: et si ita est, ponat librum meum, vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis potius quos intelligit, operam et tempus impendat. Non tamen propterea putet me tacere debuisse, quia non tam expedite ac dilucide quam illi quos intelligit, eloqui potui. Neque enim omnia quae ab omnibus conscribuntur, in omnium manus veniunt: et fieri potest ut nonnulli qui etiam haec nostra intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in istos saltem incidant. Ideoque utile est, plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut taceam. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
romde quisquis legit. ubi ħ¬
pariter certus ẽ ꝑgat mecum:
ubi pariter hesitat querat me¬
cum. ubi errorem suum cognos¬
cit. redeat ad me. Ubi meum. re¬
uocet me. Ita ingrediamur
simul caritatis uiam. ten¬
dentes adeum de quo dictum ẽ.
querite faciem eius semꝑ: & hoc
placitum. pium. atq tutum. co¬
ram domino dõ nr̃o. cum om̃ib
interim qui ea quȩ scribo leguil.
et in omnib scriptis meis: maxi¬
meq in his ubi queritur unitas
trinitatis. patris. & filii. & sp̃c scĩ.¬
alicubi erratur. neq laboriosius
aliquid queritur. neq fructuosiꝰ
aliquid inuenitur. Quisquis gͦ
cum me legit dicit. non bene ħ¬
dictum est. quoniam non itel¬
ligi. locutionem meam reprehen¬
dit non fidem: & forte uere potu¬
it dici planius: Ueruntamen nul¬
lus hominum ita locutus ẽ. ut in
omnib ab omnib intelligeretur.
Uideat ergo cui hoc in sermone
meo displicet. utrum alios in tali¬
bus rebus questionibusq uersa¬
dos in telligat cum me non in¬

Expanded text:
roinde quisquis haec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaerite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his ubi quaeritur unitas Trinitatis, Patris et Filii et Spirialicubi erratur, nec laboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. Quisquis ergo cum legit dicit, Hoc non bene dictum est, quoniam non intelligo; locutionem meam reprehendit, non fidem: et forte vere potuit dici planius; verumtamen nullus hominum ita locutus est, ut in omnibus ab omnibus intelligeretur. Videat ergo cui hoc in sermone meo displicet, utrum alios in talibus rebus quaestionibusque versatos intelligat, cum me non in
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium constituta sit. ut ad ꝑ¬
ceptionem incommutabilis ue¬
ritatis. imbecillam mentẽ obser¬
uata pietas sanet: ne inopinio¬
nem noxie falsitatis. temeritas
inordinata precipicet: Hec pige¬
bit autem me sie ubi hesito que¬
rere:nec pudebit sicubi erro dis¬

Expanded text:
fidelium constituta sit, ut ad pfidelium constituta sit, ut ad perceptionem incommutabilis veritatis imbecillem mentem observata pietas sanct, ne in opinionem noxiae falsitatis temeritas inordinata praecipitet. Nec pigebit autem me, sicubi haesito, quaerere; nec pudebit, sicubi erro, dis
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sanctus. unius eiusdemq
substantiȩ uł ẽentie dicantur.
credantur. intelligantur: ut ñ
quasi nr̃is excusationib illudan¬
tur. sedre ipsa exꝑiantur. & esse
illud suminum bonum quod
purgatissimis mentib cernitur.
or a se ꝓpterea cerni comprehen¬
acies inualida. in tam excellenti
luce non figitur. nisi ꝑiusticiam
fidei nutrita uegetetur: sed pri-¬
mum secundum auecoritatem
scͥpturarum scãrum. utrum ita
se res habeat demonstrandum
ẽ. Deinde si uoluerit & aduue¬
rit ds̃. istis garrulis ratiocinato¬
ribus. elatiorib quam capatiori¬
bus. atq ideo morbo ꝑiculosiore
laborantib sic fortasse seruiemꝰ
ut inueniant aliquid unde du¬
bitare non possint Xobhoc u
eo quod inuenire nequiuerint.
de suis mentib potius quam de
ipsa ueritate. uł de nr̃is disputa¬
tionibus conquerantur: atq ita
siquid eis ergadm̃ uł amoriᷤ est
uł timoris ad uncium fidĩ ⁊ ordi¬
nem redeant. iam sentientes ꝗͣ
salubriter in scã eccła medicina

Expanded text:
usdemque substantiae vel essentiae dicatur, credatur, intelligatur; ut non quasi nostris excusationibus illudantur, sed reipsa experiantur, et esse illud summum bonum quod purgatissimis mentibus cernitur, et a se propterea cerni comprehenacies invalida in tam excellenti luce non figitur, nisi per justitiam fidei nutrita vegetetur. Sed primum secundum auctoritatem Scripturarum sanctarum, utrum ita se fides habeat, demonstrandum est. Deinde si voluerit et adjuverit Deus, istis garrulis ratiocinatoribus, elatioribus quam capacioribus, atque ideo morbo periculosiore laborantibus, sic fortasse serviemus, ut inveniant aliquid unde dubitare non possint, et ob hoc in eo quod invenire nequiverint, de suis mentibus potius quam de ipsa veritate, vel de nostris disputationibus conquerantur: atque ita si quid eis erga Deum vel amoris est vel timoris, ad initium fidei et ordinem redeant, jam sentientes quam salubriter in sancta Ecclesia medicina
Abbreviated transcription (Latin):
legant. ipse quoq ꝓficiam. & eis
cupiens respondẽ querentibus.
ipse quoq inueniam quod que¬
rebam: Ergo suscepi hec iubente
atq adtuuante domino dõ nr̃o.
non tam cognita cum auctori¬
tate disserere.quam ea cum pi¬
etate disserendo cognoscere. De¬

Expanded text:
legant, ipse quoque proficiam; et eis legant, ipse quoque proficiam; et eis cupiens respondere quaerentibus, ipse quoque inveniam quod quaerebam. Ergo suscepi haec, jubente atque adjuvante Domino Deo nostro, non tam cognita cum auctoritate disserere, quam ea cum pietate disserendo cognoscere. C
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut siquid hinc ex donodĩ
sapit infirmitas nr̃a. cdisseramꝰ
eis ut possumus: neq cum in¬
uidia tabescente iter habeamus:
de talibus reb cogitare solere:
mentimur: Si autem fatemuR
habitare ista in cogitationibus
nr̃is quoniam rapimur amore
indagande ueritatis: flagitais
iure caritatis. ut eis indicemus
quid hinc excogitare potuerimꝰ
nonquia iam acceꝑim aut per¬
fectus sim: Nam si paulus apłs¬
sicait. quantomagis ego lon¬
ge infra illiuis pedes iacens dicã.¬
non me arbitror apprehendisse:
Sed pro modulo ineo si ea que re¬
tro sunt obliuiscor. & in anterio¬
ra me extendo. & secundum in¬
tentionem sequor ad palmam
suꝑnȩ uocationis: quantum eiꝰ¬
dem iuȩ ꝑegerim. et quo ꝑuene¬
rim. unde michi in finem reliq¬
uꝰ cursus ẽ. ut aꝑiam quod desi¬
deratur a me. illis desicłantibus.
quibus ine seruire cogit lib̾a
caritas: Oportet autem & dona¬
bit ds̃ ut eis ministrando quȩ

Expanded text:
sunt; si quid hinc ex dono Dei sunt; si quid hinc ex dono Dei sapit infirmitas nostra, edisseramus eis ut possumus, neque cum invidia tabescente iter habeamus . e talibus rebus cogitare solere, mentimur: si autem fatemur habitare ista in cogitationibus nostris, quoniam rapimur amore indagandae veritatis, flagitant jure charitatis ut eis indicemus quid hinc excogitare potuerimus: non quia jam acceperim, aut perfectus sim; nam si Paulus apostolus, quanto magis ego longe infra illius pedes jacens non me arbitror apprehendisse? sed pro modulo meo, si ea quae retro sunt obliviscor, et in anteriora me extendo, et secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis , quantum ejusdem viae peregerim, et quo pervenerim, unde mihi in finem reliquus cursus est, ut aperiam desideratur a me, illis desiderantibus quibus me servire cogit libera charitas. Oportet autem, et donabit Deus, ut eis ministrando quae
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli ꝑturbantur. cum au
trinitatem nontres dõs s unum
dm̃n: Equemadmodum id intel¬
ligant querunt: Presertim cum
dicitur inseparabiliter oꝑari
trinitatem in om̃i re quam ds̃
oꝑatur: & tamen quandam uo¬
cem patris sonuisse. que uox filii
non sit. In carne autem natum
cendisse non nisi filium: In colũ¬
be autem specie uenisse non nͥ
nisi patris fuit trinitas fecerit.¬
& illam carnem inqua ñ rusi
filius de uirgine natus ẽ eadẽ
trinitas creauerit: et illam co¬
lumbe speciem in qua ñ nisi
sp̃c sẽs apparuit. illa ipsa trini¬
tas oꝑata sit: Alioquin non in¬
separabiliter trinitas oꝑatur:
s alia pater facit. alia filius alia
sp̃c sc̃s: Aut si quedam simul
faciunt. quedam non inuicem:
iam non inseparabilis trinitas.
Mouet etiam quomodo sp̃c sc̃s
intrinitate sit. quem nec pater.
nec filius. nec ambo genuerrat.
cum sit sp̃c patris et filii: Qͥa
gͦ quert̃ ista homineᷤ ⁊ tedio nobis

Expanded text:
nonnulli perturbantur, cum audTrinitatem non tres deos, sed unum Deum; et quemadmodum id intelligant quaerunt: praesertim cum dicitur, inseparabiliter operari Trinitatem in omni re quam Deus operatur, et tamen quamdam vocem Patris sonuisse, quae vox Filii non sit; in carne autem natum,et in coelum ascendisse nonnisi Filium; in columbae autem specie venisse nonnisinisi Patris fuit, Trinitas fecerit; et illam carnem, in qua nonnisi Filius de Virgine natus est, eadem Trinitas creaverit; et illam columbae speciem, in qua nonnisi Spiritus sanctus apparuit, illa ipsa Trinitas operata sit. Alioquin non inseparabiliter Trinitas operatur, sed alia Pater facit, alia Filius, alia Spiritus sanctus: aut si quaedam simul faciunt, quaedam sine invicem, jam non inseparabilis est Trinitas. Movet etiam quomodo Spiritus sanctus in Trinitate sit, quem nec Pater, nec Filius, nec ambo genuerint, cum sit Spiritus et Patris et Filii. Quia ergo quaerunt ista homines, et taedio nobis
Abbreviated transcription (Latin):
participes efficimur uita et̃na:
aliud nos qui eius participatio¬
ne uiuemus in eternum: Si enĩ
dixisset. quem temporib ꝓpri¬
is ostendet pater beatus & solꝰ
potens. rex regum & dñs do¬
minantium. qui solus habet
immortalitatem: nec sic inde
separatum filium oporteret
intelligi: Neq enim quia ip¬
se filius alibi loquens uoce
sapientiȩ. ipse est enum sapi¬
entia dĩ. ait. girum celi circunui
sola: separauit a se patrem. nͣ¬
tomagis ergo non est necesse. ut
tantummodo de patre preter
filium intelligatur quod dic¬
tum est qui solus habet inmor¬
talitatem: cum ita dictum sit. ut
serues inquit mandatum. sine
macula. irreprehensibile. usq in

Expanded text:
participes efficimur uita aeterna, participes efficimur uita aeterna, aliud nos qui eius participatione uiuimus in aeternum. si enim dixisset: "quem temporibus propriis ostendit pater beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem", nec sic inde separatum filium oporteret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapentia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est ntantummodo de Patre praeter Filium intelligatur, quod dictum est, Qui solus habet immortalitatem, cum ita dictum sit: Ut serves, inquit, mandatum sine macula, irreprehensibile, usque in
Abbreviated transcription (Latin):
substanciȩ cuius pater.ergo
facta substancia est: Si facta
substancia est. non omnia ꝑ
ipsum facta sunt At uͦ om̃ia
ꝑ ipsum facta sunt :linꝰ gͥ eiꝰ¬
demq cum patre substancie ẽ:
Et ideo non tantum ds̃. sed et
uerus ds̃: Quod idem ioħs aꝑ¬
tissime in epła sua dicit: scumꝰ
quod filius dĩ uenerit. et dede¬
rit nobis intellectum ut cog¬
noscamus uerum: & simus ini
uero filio eius ih̃u xp̃o: Hic
est uerus ds̃ et uita eterna:
Hinc etiam consequenter intel¬
ligitur. non tantummodo de pa¬
tre dixisse apłm paulum. qui
solus habet immortalitatem.s
de uno & solo deo quod est ipsa
trinitas: Neq enim ipsa uita
eterna mortalis est. secundum
aliquam mutabilitatem: ac ꝑ
hoc filius dĩ quia uita eterna ẽ.
cum patre etiam ipse intelligit᷑
ubi dictum est. qͥ solus habet im¬
mortalitatem Eius enim uite e¬
terne & nos participes facti: ꝓ
modulo nr̃o immortales effici¬
mur: Sed aliud est ipsa cuius

Expanded text:
substantiae cujus Pater; ergo substantiae cujus Pater; ergo facta substantia est: si facta substantia est, non omnia per ipsum facta sunt; at si omnia per ipsum facta sunt, unius igitur eiusdemque cum patre substantiae est, et ideo non tantum deus sed et uerus deus. quod idem Iohannes apertissime in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam consequenter intellegitur non tantummodo de patre dixisse apostolum Paulum: qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo deo, quod est ipsa trinitas. neque enim ipsa uita aeterna mortalis est secundum aliquam mutabilitatem, ac per hoc filius dei, quia uita aeterna est, cum patre etiam ipse intellegitur, ubi dictum est: solus habet immortalitatem; eius enim uitae aeternae et nos participes facti pro modulo nostro immortales efficimur. sed aliud est ipsa cuius
Abbreviated transcription (Latin):
non cẽ deum. aut non ẽẽ uerũ
deum. aut non cum patre u-
manifestissima diinorum
testimoniorum & consona uo¬
ce conuicti sunt: Unde sunt
illa. In principio erat uerbũ.
et uerbum erat apud dm̃. & ds̃
erat uerbum: Manifestum ee
nim qd uerbum dĩ. filium dĩ
unicum accipimus: De quo pꝰ
dicit: Et uerbum caro factum
ẽ: propter natiuitatem incar¬
nationis eius.que facta est ini
tempore ex uirgine: In eo aũt
declarat non tantum dm̃ ẽẽ. s
quia cum dixisset. & ds̃ erat
uerbum: hoc erat inquit in
principio apud dm̃. omnia
ꝑ ipsum facta sunt. et sine ip¬
so factum est nichil: Neq enĩ
dicit omnia. nisi quȩ facta sũt.
id est omnem creaturam: Unde
liquido apparet. ipsum factum
non ẽẽ ꝑ quem facta sunt oĩa:
Et si factus non est: creatura
non est: Si autem creatura ñ
est: eusdem cum patre substan¬
ciȩ est Omnis enim substan¬
cia que ds̃ non est: creatura ẽ:
Et quȩ creatura non est. ds ẽ:
Et si non est filius eiusdem

Expanded text:
non esse Deum, aut non esse verum Deum, aut non cum Patre unumanifestissima divinorum testimoniorum et consona voce convicti sunt, unde sunt illa: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Manifestum est enim quod Verbum Dei, Filium Dei unicum accipimus: de quo post dicit: Et Verbum caro factum est: propter nativitatem incarnationis ejus, quae facta est in tempore ex Virgine. In eo autem declarat non tantum Deum esse, sequia cum dixisset, Et Deus erat Verbum: hoc erat, inquit, in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. Unde liquido anon esse per quem facta sunt omnia. Et si factus non est, creatura non est: si autem creatura non est, ejusdem cum Patre substantiae est. Omnis enim substantia quae Deus non est, creatura est; et quae creatura non est, Deus est. Et si non est Filius ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
modum nuncupata ẽ nomine
xp̃i. quem significabat: sicut la¬
pis ille quem iacob positum ad
caput. etiam unctione ad signi¬
ficandũ dominum assumpsit.
sicut ysaac xp̃c erat cum ad se
immolandum ligna portabat:
Accessit istis accio quedam sig¬
nificatiua iam existentibus: ñ
autem sicut illa columba et
ignis. ad hȩc tantum modo
significãda repente exciterunt:
Magis ista similia michi uiden¬
dur flamme illi quȩ inruboap¬
paruit moysi. & illi colump¬
ne quam ppłs in heremo seque¬
batur: & fulgoribus ac tomtru¬
is quȩ fiebant. cum lex daretur
in monte: Ad hoc enim rerum
illarum corporalis excitit spe¬
cies: ut aliquid significaret at
significandum. et sicut huma¬
nis sensib oportebat demonstͣnͣ¬
dum. temporaliter exciterunt:
missus dicitur etiam sp̃c sc̃s: nõ
tamen minor patre dictus est.
sicut filius ꝓpter formam serui:
quia illa forma serui. inhesit
adunicatem ꝑsonȩ: Illȩ uero
species corpr̃ales. ad demonstͣn¬

Expanded text:
modum nuncupata est nomine modum nuncupata est nomine Christi quem significabat; sicut lapis ille, quem Jacob positum ad caput etiam unctione, ad significandum Dominum assumpsit ; sicut Isaac Christus erat, cum ad se immolandum ligna portabat . Accessit istis actio quaedam significativa jam existentibus: non autem, sicut illa columba et ignis, ad haec tantummodo significanda repente exstiterunt. Magis ista similia mihi videntur flammae illi quae in rubo apparuit Moysi , et illi columnae quam populus in eremo sequebatur , et fulguribus et tonitruis quae fiebant cum Lex daretur in monte . Ad hoc enim illarum rerum corporalis exstitit species, ut aliquid significaret atqsignificandum, et sicut humanis sensibus oportebat demonstrandum temporaliter exstiterunt, missus dicitur etiam Spiritus sanctus: non tamen minor Patre dictus est, sicut Filius propter formam servi; quia illa forma servi inhaesit ad unitatem personae, illae vero species corporales ad demonstran
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista uidente agnum oc¬
cisum inapocalipsi: Illa quip¬
pe uisio ꝓpħica. non exhibita ẽ¬
oculis corporeis ꝑ formas corpo¬
ignem. ocłis uiderunt quicũq
uiderunt: quamquam de igne
disceptari potest. utrum oculis
anspũ uisus sit ꝓpter uerba sic
posita: Non enim ait iuderuil
linguas diuisas uelut ignem.
sed uise sunt eis: Non audem sub
cadem significatione solemus
dicere. uisum est michi. qua di-
bus uisis imaginum corpora¬
lium. solet dici. & uisum est mͥ
et iuidi: in istis uero quȩ per ex¬
pressam corporalem speciem o¬
culis demonstrantur. non solet
dici uisum est michi. sed uidi:
De illo ergo igne potest eẽ questio.
quomodo uisus sit. utrum intꝰ
in sp̃u tanquam foris: an uero
foris coram oclĩs carnis: De illa
uero columba. quȩ dicta est cor¬
porali specie descendisse: nullꝰ
umquam dubitauit quod ocu¬
lis uisa sit: Nec sicut dicimus fi¬
bam uł ignem: Illa enim petra.
iam erat increatura. & ꝑactionis

Expanded text:
evangelista vidente Agnum ocevangelista vidente Agnum occisum in Apocalypsi . Illa quippe visio prophetica non est exhibita oculis corporcis per formas corpoignem oculis viderunt, quicumque viderunt. Quanquam de igne disceptari potest, utrum oculis, an spiritu visus sit, propter verba sic posita. Non enim ait, Viderunt linguas divisas velut ignem; sed, Visae sunt eis. Non autem sub eadem significatione solemus dicere, Visum est mihi, qua diciritualibus visis imaginum corporalium solet dici, et, Visum est mihi; et, Vidi: in istis vero quae per expressam corporalem speciem oculis demonstrantur, non solet dici, Visum est mihi; sed, Vidi. De illo ergo igne potest esse quaestio, quomodo visus sit; utrum intus in spiritu tanquam foris, an vere foris coram oculis carnis. De illa vero columba quae dicta est corporali specie descendisse, nullus unquam dubitavit quod oculis visa sit. Nec sicut dicimus Fibam vel ignem. Illa enim petra jam erat in creatura, et per actionis
Abbreviated transcription (Latin):
Aut uero mutabilis & conuer¬
tibilis est natura sp̃c scĩ. ut non
hec ex creatura ficrent. sed ipse
in illud atq illud mutabiliter
uerteretur. sicut aqua inglaciẽ.
sed apparuerunt ista sicut o¬
portune apparere debuerunt.
creatura seruiente creatori. et
ad nutum eius incommutabili¬
der inse ipso ꝑmanentis. adeũ
significandum & demonstran¬
dum. sicut significari &. demon¬
strari mortalib oportebat. mu¬
tata atq conuersa: Proinde ꝗͣ¬
quam illa columba sp̃e dicta
sit & de illo igne cum diceretur.
uise sunt illis inquit lingue
diuisȩ ueluti ignis: qui & inse¬
dit suꝑunum quemq eorum.
& ceperunt linguis loqui quẽ¬
admodum sp̃c dabat eis pro¬
nunciare. ut ostenderet ꝑ illũ
ignem sp̃m demonstratum.
sicut ꝑ columbam: non tamen
ita possumus dicere sp̃m scm̃.
et ignem. sicut dicimus filium.
dm̃ &e hominem: nec sieut di¬
cimus filium agnum dĩ. non
solum iohe baptista dicente. ec¬
ce agnus dei: sed etiam iohanne

Expanded text:
aut vero mutabilis et converaut vero mutabilis et convertibilis est natura Spiritus sancti, ut non haec ex creatura fierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed apparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutata atque conversa. Proinde, quanquam illa columba Spiritus dicta sit , et de illo igne cum diceretur, Visae sunt illis, inquit, linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et coeperunt linquis logui, quemadmodum Spiritus dabat eis pronuntiare , ut ostenderet per illum ignem Spiritum demonstratum, sicut per columbam: non tamen ita possumus dicere Spiritum saet ignem, sicut dicimus Filium et Deum et hominem: nec sicut dicimus Filium agnum Dei, non solum Joanne Baptista dicente, Ecce Agnus Dei ; sed etiam Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
autem nusquam scriptum est.
patre: quia non sic est assump¬
ta creatura. inqͣ appareret sp̃c¬
tus est filius hominis. inqua
forma. ipsuis dei uerbi ꝑsona p̃¬
sentarecur:nonut haberet uer¬
bum dĩ sicut prophe & sapienteᷤ.
sed preparticipibus suis: Non
utiq quod amplius habebat
uerbum. ut ẽẽt quam ceteri ex¬
cellentiore sapientia: sed quod
ipsum uerbum erat: Aliud est
enim uerbum in carne. aliud
uerbum caro. id est aliud est
uerbum in homine: aliud uer¬
bum homo: Caro enun pro ho¬
mine posita est in eo quodait
uerbum caro factumẽ: sicut il
lud Q uidebit omnis caro salu¬
tare dĩ: Non eni sine anima
uł sine mente. sed ita omnis
caro: ac si diceretur omnis ho¬
mo: Non ergo sic est assumpta
creatura inqua appareret sp̃s
sc̃s. sicut assumpta est caro illa
& humana illa forma ex uir¬
gine maria: Neq enim colum¬
bam beatificauit sp̃e sẽs. uel
illum flatum. uł illum ignem.
sibiq & ꝑsone suȩ inunitatẽ.
habitũq coniunxit in eternum.

Expanded text:
autem nusquam scriptum est, Patre, quia non sic est assumpta creatura, in qua appareret Spirtus est filius hominis, in qua forma ipsius Verbi Dei persona praesentaretur: non ut haberet Verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed prae participibus suis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verbum caro; id est, aliud est Verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in eo quod ait, Verbum caro factum est : sicut et illud, Et videbit omnis caro pariter salutare Dei . Non enim sine anima vel sine mente: sed ita omnis caro, ac si diceretur, Omnis homo. Non ergo sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumpta est caro illa et humana illa forma ex virgine Maria. Neque enim columbam beatificavit Spiritus, vel illum flatum, vel illum ignem, sibique et personae suae in unitatem habitumque conjunxit in aeternum: