comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenient̾ insinuat. Uallis qr ad inferio¬
ra se depͥmit. si gc̾at iniqͥtatẽ q̃ malos
ad ima trahit. Abissꝰ desꝑationẽ sigc̾at.
in quã iniqͥ de ualle iniqͥtatis descenduri.
Uñ scͥptum ẽ. Impiꝰ cum in ꝓfundũ ue¬
ñit peccõꝵ contẽnit. Infernꝰ aut̃ qͥalocꝰ
ẽ damnationis dãnationẽ sigc̃at. Montes
isrł. ⁊c̃. Montes isrł sunt iusti contẽpla¬
gitatões de radice fidei ⁊ stipite bone uo¬
luntatis ꝓcedentes. expandt̃ ꝑprimi di¬
lectionẽ: ⁊ florent ꝑ bonam inchoationẽ.
⁊i fructũ faciunt ꝑ consumationẽ. ⁊ folia
ꝓducunt ꝑ bonam actionẽ. Sane tͥa pͥn¬
cipalit̾ arboꝵ gn̾a mͥ uidentur in mon¬
tib isrł nasci. crescere. ramos expande̾.
florere. fructum facere. folia ꝓducẽ. Pri¬
ma olea. siue oliua. scd̃a uitis. t̾cia ficul¬
nea. Oliua sigc̃at miscd̃iam. qͥa sic̃ ole¬
um alios excedit liquores. ita mĩa alias

Expanded text:
venienter insinuat. Vallis, quia ad inferiovenienter insinuat. Vallis, quia ad inferiora se deprimit, significat iniquitatem, quae malos ad ima trahit. Abyssus desperationem significat, in quam niqui de valle iniquitatis descendunt. Unde scriptum est: Impius, cum in profundum venerit peccatorum, contemnit . Infernus autem, quia locus est damnationis, damnationem significat. Montes Israel, etc. Montes Israel sunt justi contemplagitationes, de radice fidei et stipe bonae voluntatis procedentes, expandunt per proximi dilectionem, et florent per bonam inchoationem, et fructum faciunt per consummationem, et folia producunt per bonam actionem. Sane tria principaliter arborum genera mihi videntur in montibus Israel nasci, crescere, ramos expandere, florere, fructum facere, folia producere. Prima olea sive oliva, secunda vitis, tertia ficulnea. Oliva significat misericordiam, quia sicut oleum alios excedit liquores: ita mis
Abbreviated transcription (Latin):
ontesisrł ramos ur̃os expan mo.xii¬
ridiem amorẽ uirtutis. ꝑ uesꝑe ignoran¬
tiam.ꝑ mediam noctem maliciã. ꝑlucẽ
iusticiã. ꝑtenebras culpam. sic accipimꝰ
ꝑ campũ lib̾tatem. ꝑ collem bonã actionẽ.
tionẽ ꝑ infernũ dãnationẽ. Campꝰ in eqͣ¬
litate medii consticutꝰ tria ht̃ supͣ loca
sigr̃antia. collem. montem. celũ. tiza sub¬
tus. uallem. abyssum infernũ. Campus
sigc̾at lib̾tatem. qr sic̃ ille qui in cãpo ẽ
ht̃ facultatẽ sine alicuiꝰ tumuli obuian¬
tia ante uł retro. dextrorsũ uelsinistror¬
sũ. uł quo placet diu̾tendi. sic ille qui u̾e
liber ẽ. ht̃ potentiã qd̾ magis placet faci¬
endi. Collis qui aplancie t̾re modicũ
consurgit. bonam actionẽ expͥmit. ꝑ ꝗͣ
a t̾renis eleuam᷑. Mons qui nubibe ma¬
gis appximat contẽpłõnẽ designat. q̃
nos sursũ leuans ad uisionẽ celestium
bonoꝵ exaltat. Celum aut̃ qͥa locꝰ bea¬
titudinis ẽ. bĩtudinem ipsam ñ incon¬

Expanded text:
ontes Israel ramos vestros expanridiem amorem virtutis, per vesperam ignorantiam, per mediam noctem malitiam, per lucem justitiam, per tenebras culpam: sic accipimus per campum libertatem, per collem bonam actionem, tionem, per infernum damnationem. Campus, in aequalitate constitutus tria habet supra loca significantia: collem, montem, coelum; tria subtus: vallem, abyssum, infernum. Campus significat libertatem, quia sicut ille, qui in campo est, habet facultatem sine alicujus tumuli obviantia ante vel retro, dextrorsum vel sinistrorsum, vel quo placet divertendi: sic ille, qui vere liber est, habet potentiam quod magis placet faciendi. Collis, qui a planitie terrae modicum consurgit, bonam actionem exprimit, per quam a terrenis elevamur. Mons qui nubibus magis approximat, contemplationem designat, quae nos sursum levans ad visionem coelestium bonorum exaltat. Coelum autem, quia locus beatitudinis est, beatitudinem ipsam non incon
Abbreviated transcription (Latin):
ficꝰ ñ florebit. ⁊ ñ erit germ̃ in uineis.
m̃tiet᷑ opꝰ oliue. Sigc̃at itaq olua mi¬
scd̾iã. uitis sapĩam. ficulnea dulcedi¬
nẽ int̾nam. St̃ ⁊ alie forsitan arbores
pinguedinẽ caritas. ꝑ spmã recta incre-¬
patio. ꝑ mirtũ tẽꝑantia figͣat᷑. Expanda¬
niꝰ fr̃s ramos floreamꝰ ⁊ fructũ faciamꝰ.
ne dñs nos infructuosos inueniat:⁊ nos
succidat ⁊ succendat. Iam enĩ securis ad
radicem arboris posita est. Fructificemꝰ
sic̃ oliua. uitis. ficulnea. St̃ naq qͥdã
qui fructũ faciunt amarissimũ. de qͥb
scͥptũ ẽ. Feldraconũ uinũ eoꝵ ⁊ uene¬
mundi.creando t̾restria. celestia. uma.
⁊ sũma. iusibilia & inuisi bilia. corpo¬
ralia ⁊ spũalia. Fac̃ qͦ mirabilia cotidie¬
in reb conditis. melem̃tis et elem̃tatiᷤ¬
in simplicib ⁊ cõpositis. in causis &e ef¬
ficientiis. in nat᷑is ⁊ formis. in figͦis or
colorib. in uegetatione g̾minantiũ.

Expanded text:
florebit, et non erit germen in vineis. Mentietur opus olivae . Significat itaque oliva misericordiam, vitis sapientiam, ficulnea dulcedinem internam. Sunt et aliae forsitan arbores pinguedinem charitas, per spinam recta increpatio, per myrtum temperantia figuratur. Expandamus, fratres, ramos, floreamus, et fructum faciamus, ne Dominus nos infructuosos inveniat, et nos succidat et succendat. Jam enim securis ad radicem arboris posita est . Fructificemus sicut oliva, vitis, ficulnea. Sunt namque quidam qui fructum faciunt amarissimum de quibus scriptum est: Fel draconum vinum eorum, et venemundi creando terrestria et coelestia, infima et summa, visibilia et invisibilia, corporalia et spiritualia. Fecit quoque mirabilia in rebus conditis. In elementis et elementatis, simplicibus et compositis, in causis et efficientiis, in naturis et formis, in figuris et coloribus, in vegetatione germinantium,
Abbreviated transcription (Latin):
ceat: ut eo de uictoria non suꝑbiat.
quo uiuere in se hostes conspicit. in
qͥb uinci adhucformid̾abat. Isrł gͦ reser¬
uatis gentib erudit᷑. quando in qͥ¬
hydam minimis uiciis elatio uirtu¬
tis nr̃e compͥmitur. & in paruis si

Expanded text:
ceat, ut eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit, a quibus adhuc vinci formidat. Israel ergo reservatis gentibus eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et in parvis si
Abbreviated transcription (Latin):
eum insignitum ad partes italie desti¬
nauit. Quo dum ꝑuenisset odo acrem
heruloꝵ regem uariis successib de¬
bellauit: et regno tandem exturba¬
tum int̾fecit. Demum autem regnũ
italie sibi p̃sumpsit. & usur pauit. Qd̃
ut sibi ꝑhemnit̾ confirmaret. filias
suas uicinis regib copulauit. dans u¬
nam gothoꝵ regi alarico. alteram re¬
gi burgundoꝵ sigismundo Neptem
utro suam dedit regi thoringoꝵ her¬
menfrido: & sororem suam wanda¬
loꝵ regi transemundo. Clodonei ꝙͦ
regi francoꝵ filiam suo coniunxit
matrimonio. Sessionem deniq suã
rauenne constituit. homo arriane
secte. & bestialem contra catholicos
gerens in animo crudelitatem. Per
idem temipus facta ẽ inuentiocrip¬
te scĩ michaelis archangeli in monte
gargano. Mortuo autẽ ⁊enone augꝰ¬
co quidam anastasius assumptꝰ ab
augusta imꝑator simul ⁊ auguste
maritus cunctis in notuit. De ana

Expanded text:
eum insignitum ad partes Italiae destinavit. Quo dum pervenisset, Odoacrum Herulorum regem variis successibus debellavit, et regno tandem exturbatum interfecit. Demum autem regnum Italiae sibi praesumpsit et usurpavit. Quod ut sibi perenniter confirmaret, filias suas vicinis regibus copulavit, dans unam Gothorum regi Alarico, alteram regi Burgundorum Sigismundo, neptem vero suam dedit regi Thuringorum Hermenfrido, et sororem suam Vandalorum regi Transemundo, Clodovei quoque regis Francorum filiam suo conjunxit matrimonio. Sessionem denique suam Ravennae constituit; homo Arianae sectae, et bestialem contra Catholicos gerens in animo crudelitatem. Per idem tempus facta est inventio cryptae sancti Michaelis archangeli in monte Gargano. Mortuo autem Zenone Augusto, quidam Anastasius assumptus ab Augusta, imperator simul, et Augustae maritus cunctis innotuit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
na. Propt̾ inueniendam nãq sapĩam
inuenta ẽ theorica ⁊ ꝓpt̾ inueniendam
uirtutem inuenta ẽ practica. ꝓpt̾ in¬
ueniendam necessitatẽ: inuenta est
mechanica. Theoricam ignorantiam
expellens. sapientiam illuminat: pͣc¬
tica uicium excludens. uirtutẽ ro¬
borat: mechanica penuriã cauens.
uite p̃sentis defectum temꝑat. Theo¬
rica in omni quodẽ. ⁊ ñ ẽ. uerum
scrutarieligit: practica modũ ui¬
uendi recte & discipline formã scd̾
urtutũ institutionẽ disponit. me¬
chanica res defluentes administnͣs.
humano corpori necessaria ꝓuidere
satagit. Omniũ enim humanarũ ac¬
cuionũ seu studioꝵ que ratio mod̾atur.
finis et intentio ad hoc spectare debet:
ut uel nature nr̃e reparet᷑ integritas.
temꝑetur necessitas. Reparatur autẽ
nature nr̃e integritas sapientia. ad

Expanded text:
niendam namque sapientiam, inventa est theorica; propter invemendam virtutem, inventa est practica; propter inveniendam necessitatem, inventa est mechanica. Theorica ignorantiam expellens sapientiam illuminat. Practica vitium excludens virtutem roborat. Mechanica penuriam cavens vitae praesentis defectum temperat. Theorica in omni quod est et non est, verum scrutari eligit. Practica modum vivendi recte et disciplinae formam secundum virtutum institutionem disponit. Mechanica, res defluentes administrans, humano corpori necessaria providere satagit. Omnium enim humanarum actionum seu studiorum, quae ratio moderatur, finis et intentio ad hoc spectare debet, ut vel naturae nostrae reparetur integritas, temperetur necessitas. Reparatur autem naturae nostrae integritas sapientia, ad
Abbreviated transcription (Latin):
phum: amministratio ad rusticũ.
apud latinos uarro: & nr̃is
temporib iohannes scotꝰ. de decẽ
cathegoriis in deum. Phisicam
naturalem tales milesius. unus
de septem sapientib inuenit.
rimethicam pithagoras inuenit:
boetius tͣnstulit. Musice reꝑtorem
diuina hystoria cõmemorat iobal:
greci et alii alios. Geometriã greci
inuenert̃. Astrologiam abraham.
Nenroch autẽ astronomiã: cuiꝰ eci¬
am nomine intitulatur. E thicam
socrates scripsit. Usum lanificii fer¬
tur minerua atheniensib tradidiᷤ¬
se. Nuniꝰ: primꝰ omniũ bella nouit.
Usum nauigi: pelasgi inuenert̃.
unientor putatur apollo. Ludos:
lidi inuenert̃: qui de lidia qͦndam
egressi. in etruria consedert̃: et ib
int̾ cet̾a suꝑstitionũ suaꝵ gen̾a. lu¬
dus insticuerunt. Unde romani
accersitis magistris: rome ludos fe¬
cerunt. Abraham inuenit litt̾as
syroꝵ. Fenix: grecoꝵ. Ysis: egyptio¬
rum. Moyses hebreoꝵ. Carmentiᷤ

Expanded text:
phum, administratio ad rusticum. phum, administratio ad rusticum. apud Latinos Varro, et nostris temporibus Joannes Scotus De decem in Deum categoriis. Physicam naturalem Thales Milesius, unus de septem sapientibus, invenit. Arithmeticam Pythagoras invenit, Boetius transtulit. Musicae repertorem divina historia commemorat Jobal; Graeci, et alii alios. Geometriam Graeci invenerunt; astrologiam, Abraham. Neharot autem astronomiam, cujus etiam nomine inscribitur. Ethicam Socrates docuit. Usum lanificii fertur Minerva Atheniensibus tradidisse. Ninus primus omnium bella movit. Usum navigii Pelasgi invenerunt. Cius. Medicinae inventor putatur Apollo. Ludos Lydi invenerunt, qui de Lydia quondam egressi in Etruria consederunt, et ibi inter caetera superstitionum suarum genera ludos instituerunt. Unde Romani accersitis magistris ludos Romae fecerunt. Abraham invenit litteras Syrorum, Phoenix Graecorum, Isis Aegyptiorum, Moyses Hebraeorum, Carmentis
Abbreviated transcription (Latin):
N legendis artib talis est ordo ser¬
uandus. Prima omniũ comparan¬
da ẽ eloquentia. et ideo expetenda
logica: deinde ꝑechicam purifican¬
dus ocłs mentis. & sic ad techoricam
transeundũ. Egyptꝰ mat̾ est arciũ.
De egypto uenerunt in greciam:
degrecia in italiam. Sola phisica
tractat de reb: cet̾e om̃s de intelle¬
ccib rerum. Sed logica tractat de
reb scdm p̃dicam̃ talem constitutio¬
nem: mathematica scd̃m liniam̃ta¬
rem dim̃sionem: et ideologica aliqͣn¬
do pura intelligentia utitur: mathe¬
matica nunqͣm sine imaginatione
ẽ. Sciendum ẽ autem qd̃ aliquando
phisica large accipit᷑. equipollens
theorice: ethica quoꝙ equipollens pͣc¬
tice: et tunc pbilosophia in tres tan¬
tum scientias diuiditur. phisicam
ethicam. logicam. Sciendũ quoqꝙ ẽ
qd̾ mechanica scdm rationem sui
sub philosophia continet᷑: ñ scd̾m
amministrationẽ. Uerbi grã. Ra¬
tio agriculture ꝑtinet ad philoso¬

Expanded text:
 artes. In legendis artibus talis est ordo ser artes. In legendis artibus talis est ordo servandus. Prima omnium comparanda est eloquentia, et ideo expetenda logica, deinde per ethicam purificandus oculus mentis, et sic ad rhetoricam transeundum. Aegyptus mater est artium, de Aegypto venerunt in Graeciam, de Graecia in Italiam. Sola physica tractat de rebus, caeterae omnes de intellectibus rerum, sed logica tractat de rebus secundum praedicamentalem constitutionem. Mathematica secundum lineamentalem dimensionem, et ideo logica aliquando pura intelligentia utitur. Mathematica nunquam sine imaginatione est. Sciendum est autem quod aliquando physica large accipitur aequipollens theoricae. Ethica quoque aequipollens practicae, et tunc philosophia in tres tantum scientias dividitur, physicam, ethicam, logicam. Sciendum quoque est quod mechanica secundum rationem sui sub philosophia continetur, non secundum administrationem. Verbi gratia, ratio agriculturae pertinet ad philoso
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt᷑ ꝑ nares. ꝑ os. ꝑ anum. ad ex¬
citandas st̾nutationes. uomitationeᷤ.
purgationes. Foris: ut emplastra.
heatrica continet ludos. Ludi
Salii fiebant in theatris. alii in
gabulis. alii in gymnasiis. alii in
arenis. alii in amphicircis. alii in
conuiuiis. alii in phanis. In thea¬
tris gesta recitabantur. In gabulis
choreas ducebant. In gyminasiis
luctabantur. In arenis pugiles exer¬
bantur. In amphicirtis certabant
cursu pedum. equoꝵ curruũ. In
conuiuiis musicis instrum̃tis lude¬
bant. In phanis laudes deoꝵ canta
et rationem disserendi. Gramatica di¬
uidit᷑ in litt̾am. sillabam. dictionẽ.
orationẽ. Ratio disserendi diuidit᷑
in ꝓbabilem. necessariam: ⁊ sophis¬
ticam. ꝓbabilis diuiditur in diale¬
ticam & rethoricam. Necessaria ꝑ¬
tinet ad philosophos. sophistica ad
sophistas. Grãmatica ẽ scientia re¬
cte loquendi. Dialetica: disputatio
acuta. uerum a falso distinguens.
Rethorica est disciplina. ad ꝑsua

Expanded text:
mittuntur per os, per annum, ad excitandas sternutationes, vomitiones, purgationes. Foris, ut amplastra, rica. Theatrica continet ludos. Ludorum autem alii fiebant in theatris, alii in gabulis, alii in gymnasiis, alii in arenis, alii in amphicircis, alii in conviviis, alii in fanis. In theatris gesta recitabantur. In gabulis choreas ducebant. In gymnasiis luctabantur. In arenis pugiles exercebantur. In amphicircis certabant cursu pedum, equorum, curruum. In conviviis musicis instrumentis ludebant. In fanis laudes deorum cantet rationem disserendi. Grammatica dividitur in litteram, syllabam, dictionem, et orationem. Ratio disserendi dividitur in probabilem, necessariam et sophisticam. Probabilis dividitur in dialecticam et rhetoricam. Necessaria pertinet ad philosophos, sophistica ad sophistas. Grammatica est scientia recte loquendi. Dialectica disputatio acuta, verum a falso distinguens. Rhetorica est disciplina ad persuad
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑium sumptus imꝑauit an¬
nis duob. Hic fuit omnigene uutu¬
tum mirabilis ⁊ morum imꝑialiũ flo

Expanded text:
erium sumptus imperavit annis duobus. Hic fuit omni genere virtutum mirabilis, et morum imperialium flo
Abbreviated transcription (Latin):
bat gladiũ. Non solum media pars ui¬
uenũ faciebat opꝰ. ⁊ pars media parata
erat ad bellum. sed idem iuuenes qui
faciebant opꝰ. gladio erant accincti. tan¬
ta enim u̾sutia hostis antiqui. tantus
ẽ furor malicie eius contͣ eccłiam. ut
ñ solum p̃dicatores u̾itatis. s & ipse po¬
pulus di semꝑ debeat contͣ uigilare. &e
quasi in acie stare. Edificantes enĩ gla¬
dio accingunt᷑ renes. cũ hii qui bonis
oꝑib insistere. uel sibi cõmissos curant
regłari ratione disponere. Hoc ẽ enĩ uiuos
lapides in edificio scẽ ciuitatis competent̾
locare fluxa luxurie in se acumine u̾bi
dei satagunt restringere. Quomͦ salbm

Expanded text:
s, non non solum media pars juvenum faciebat opus, et pars media parata erat ad bellum; sed juvenes, qui faciebant opus, gladio erant accincti. Tanta erat versutia hostis antiqui, tantus est furor malitiae ejus contra Ecclesiam, ut non solum praedicatores veritatis, sed ipse populus Dei semper debeat contra vigilare, et quasi acie stare. Aedificantes enim gladio accingunt renes, cum ii qui bonis operibus insistere, et sibi commissos curant regulari ratione disponere hoc est enim vivos lapides in aedificio sanctae Trinitatis competenter locare, fluxa luxuriae in se acumine verbi Dei satagunt restringere. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
confusionis. qui pͥus filios intuentis.
ante ocłos patͥs trucidat. qr sepe sic bo¬
na oꝑa interficit. ut hec se amitt̾e ip¬
se qui captꝰ est animꝰ dolens cernat.
amans ꝑdit. ea que patit᷑ damna ꝯsida̾t.
ñ tñ uircutis brachiũ contra regẽ babi¬
lonis leuat. S dũ uidens neqͥcie ꝑpetͣ¬
tione ꝑcutitur. ad hoc qñq pecci usuꝑ
ducitur. ut ipso quoq rationis lumine

Expanded text:
confusionis. Qui prius filios in oculis intuentis trucidavit; quia saepe sic bona opera interficit, ut haec se amittere ipse qui captus est animus dolens cernat. amans perdit, ea quae patitur damna considerat, nec tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat, sed dum videns nequitiae perpetratione percutitur, ad hoc quandoque peccati usu producitur, ut ipso quoque rationis lumine
Abbreviated transcription (Latin):
sus symon offensum se dicit agaliles
relicturum se urbem pollicetur diem
quo suꝑnis sedib inueheret᷑. Cumq
fractꝰ mortuus est. Sed cesar suꝑ hec
indignatus: ussit comp̃hendi pecrũ.
Cumq fletib fidelium uictus urbem
se egressurũ ꝑmisisset petrus. iudit
quo uadis: Cui dñs. Uenio inquit ro¬
mam iterũ crucifigi.Intellexit gͦ. pe¬
trus hoc dictũ de passione sua: et reuer¬
sus. et tentus crucifixus ẽ. Paulus qͦq
apłs capite cesus ẽ. Proinde cempore
neronis eugłm a luca scribit᷑ & idcob
Porro cesar nero hostis iusticie. pͥmus
ꝑsecutionem in xp̃ianos excitauit. Ma¬
trem quoq suam. sororem uxorem. ce
om̃s ꝓpinquos suos pene int̾emit. Ooci¬
dit poetam lucreciũ. & senecam p̃cepto¬
rem suum. S cum hec et alia multa fa¬
ceret: galba in hispania imꝑator ẽ cre¬
atus. Nero autẽ desertus ab omuib ab
urbe fugit. & seipsum int̾fecit. Pidem
tempꝰ floruerunt rome poetaelucanꝰ.

Expanded text:
sus Simon offensum se dixit a Galilaeis, sus Simon offensum se dixit a Galilaeis, relicturumque se urbem minatur, et diem quo supernis sedibus inveheretur fractus mortuus est. Sed Nero Caesar super haec indignatus jussit comprehendi Petrum, cumque fletibus fidelium victus, urbem se egressurum promisisset Petrus, vidit quo vadis? Cui Dominus, Venio, inquit, Romam iterum crucifigi. Intellexit igitur Petrus hoc dictum de passione sua, et reversus et tentus crucifixus est. Paulus quoque apostolus capite caesus est. Caeterum tempore Neronis Evangelium a Luca scribitur, et JacoPorro Caesar Nero hostis justitiae, primus persecutionem in Christianos excitavit. Matrem quoque suam, sororem, uxorem, et omnes propinquos suos pene interemit. Occidit poetam Lucanum, et Senecam praeceptorem suum. Sed cum haec et multa alia mala faceret, Galba in Hispania imperator est creatus, Nero autem desertus ab omnibus ab Urbe fugit, et seipsum interfecit. Per idem tempus floruerunt Romae poetae Lucanus,
Abbreviated transcription (Latin):
ero gͥ romanum consecutus
imꝑium: quinq̃nnio ualde
modestus extitit. & imꝑii sui anno
scdo festum uidee p̃fecit apud quẽ
paulus causa dicta uinctꝰ romam
dirigitur. et ibidem ꝑ biennium in
libera custodia retinetur. Inde post
resaxatus hispanias adut. sed inde
romam reuersus: iterum tenetur
et ligatur. ẜ idem quoq tempus.
festo uidee ꝓcuratori successit albinꝰ
et albino florus. Florus autem iste
p̃sente bernice regis agrupe sorore.
honorabiles uiros iudeos ihero soli¬
mis in die sollemni. flagellis uerbe¬
rauit: et patibulis fixit. Quod ñ fe¬
rentes uidei: contra romanos rebel¬
lare ceꝑunt. Ad quos domandosnit¬
titur a cesare uespasianꝰ magister
militie cum tito filio. Circa hos de
niq dies symon magus popłm ro¬
manum ita dementare cepit: ut
ante missis imaginib suis adorare¬
tur ut ds. Sed cum petrus adolescen¬
tem ꝓpuiquum cesaris quẽ symon
magicis artib suscitare ñ ualebat.
innomine iħu xp̃i suscitasset: confu¬

Expanded text:
r Romanum consecutus imperium quinquennio valde molestus exstitit, et imperii sui anno secundo Festum Judaeae praefecit, apud quem Paulus, causa dicta, vinctus Romam dirigitur, et ibidem per biennium in libera custodia redactur. Inde post relaxatus Hispanias adiit, sed inde Romam reversus iterum tenetur et ligatur. Per idem quoque tempus Festo Judaeae procuratori successit Albinus, et Albino, Florus. Florus autem iste, praesente Bernice Beronice regis Agrippae sorore, honorabiles viros Judaeos Jerosolymis in die solemni flagellis verberavit, et patibulis fixit. Quod non ferentes Judaei contra Romanos rebellare coeperunt, ad quos domandos mittitur a Caesare Vespasianus magister militiae cum Tito filio. Circa hos dies denique Simon Magus populum Romanum ita dementare coepit, ut ante missis imaginibus suis adoraretur ut Deus. Sed cum Petrus adolescentem propinquum Caesaris quem Simon magicis artibus suscitare non valebat, in nomine Jesu Christi suscitasset, confu
Abbreviated transcription (Latin):
quia peccator regen̾atus in mundo
ꝑ grãm. sublimatur in celo ꝑ głam.
Celum itaq sp̃c. terra corpus. lucis
pͥmarie conditio. peccati cognitio
firmam̃tũ int̾ aquas inferiores &
aquas suꝑiores. discretio int̾ uicia ⁊
iurtutes. Aquarum inferioꝵ congͦ¬
gatio. uicioꝵ cohibitio. ꝓductio ger¬
minum. exhibitio bonoꝵ oꝑm lumi¬
nariũ conditio. ꝑfecta ueritatiꝰ agni¬
tio: pisces. bona actio. uolucres con¬
templatio. animalium creatio. sen¬
suum corporalium redintegratio. a
de formatio. iusti ꝑfectio. adam in pa¬
ux primaria ante solem luce .iii.¬
significat legem ante gr̃am. ioħem
lux pͥmaria sole pͥor fuit tp̃re. sed ta¬
men minor olaritate. si lex gr̃a. io
hannes xp̃o. inicium ꝑfectione. gͣ¬
tia gła. pͥora dinoscuntur ordine:
et longe tamen inferiora ꝑfectio¬

Expanded text:
quia peccator regeneratus in mundo quia peccator regeneratus in mundo per gratiam sublimatur in coelum per gloriam. Coelum itaque, spiritus; terra, corpus; lucis primariae conditio, cognitio; firmamentum inter aquas inferiores et aquas superiores, discretio inter vitia et virtutes; aquarum inferiorum congregatio vitiorum est cohibitio; productio germinum, exhibitio bonorum operum; luminarium conditio, perfecta veritatis agnitio; pisces, bona actio; volucres, contemplatio; animalium creatio, sensuum corpdae formatio, justi perfectio. Adam in paux primaria ante solem signiflux primaria sole fuit prior tempore, sed tamen minor claritate, sic lex gratia, Joannes Christo, initium perfectione, gratia gloria priora dignoscuntur ordine, et tamen longe inferiora perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis inspectionẽ. Et potest solsi¬
guificare cognitionem coꝵ que ꝑti¬
nent ad naturam diuinam: luna:
cognitionem eoꝵ que ꝑtinent ad san¬
ctam eccłiam: stelle cognitionẽ eoꝵ
que ꝑtinent ad unamquãq creatu¬
ram. siue ad unamquãq fidelem a¬
nimã. Pisces qui laborant in imo. id
ẽ in aquis. sollicitudinem actionis bo¬
ne designant: que uite labentis flucq¬
b agitur. Uolucres que ad alta uolãt
significant contemplationẽ celestiũ:
sensib humanis. Quasi et enĩ ani¬
malia in nobis creantur. cum sensꝰ
corporis nr̃i ꝑ uanitatem pͥus corrũ¬
pti. ꝑ diuinam grãm redintegran¬
tur. his ita compositis nouissime fit
homo ad imaginem ⁊ similitudmẽ
dei: quia taliter in nobis uirtutib
i bonis oꝑib dispositis. fit peccator
conformis ⁊ consimilis deo ꝑ iusticiã:
qui pͥus fuit informis & dissimilis ꝑ
culpam. Homo deniq formatus. in
paradisum uoluptatis transfertur:

Expanded text:
veritatis inspectionem. Et potest sol siveritatis inspectionem. Et potest sol significare cognitionem eorum, quae pertinent ad divinam naturam; luna cognitionem eorum ctam Ecclesiam; stellae cognitionem eorum quae pertinent ad unamquamque creaturam, sive ad unamquamque fidelem animam. Pisces, qui laborant in imo, id est in aquis, sollicitudinem actionis bonae designant, quae vitae labentis fluctibus agitur. Volucres, quae ad alta volant, significant contemplationem coelestium, cum sensibus humanis, quasi etenim animalia in nobis creantur, cum sensus corporis nostri per vanitatem prius corrupti, per divinam gratiam redintegrantur. His ita compositis novissime fit homo ad imaginem et similitudinem Dei, quia taliter in nobis virtutibus et bonis operibus dispositis, fit peccator conformis et consimilis Deo per justitiam, qui prius fuit informis et dissimilis per culpam. Homo denique formatus in paradisum voluptatis transfertur,
Abbreviated transcription (Latin):
nem expriit uicioꝵ uicia namq
quia penitus in p̃senti uita de hu¬
mane nature penetralib euacua¬
ri uel eliminari ñ possunt. ꝓpt̾ eoꝵ
fomites naturaliter nobis insitos.
debent qͣntum ꝑ diuinam grãmpos¬
sibile ẽ cohiberi. coartari. et in unũ
redigi: ne ꝑ totum defluant. & co¬
tum occupent ⁊ corrumpant. et
sensus nrõs ab in quisitione uerita¬
tis. affectus nr̃os ab exercitatione uix¬
tutis. membra nr̃a ab exhibitione
boni oꝑis impediant. Sicut enĩ ter¬
ra aquis occupata ñ potuit germi¬
nare. sic nos uiciis implicati nec sen¬
sib ueritatem inquirere: nec af¬
fectib uirtutes exercere: nec m̃bris
bona oꝑa ualemꝰ exhibere. Aquis gͥ
in unum congregatis. aerclarescit.
et calefit. & terra germinat. quia
uicus cohibitis. anima nr̃a lucet ꝑ
cognitionẽ. & calet ꝑ dilectionẽ. et
caro fructificat ꝑ bonam oꝑationẽ.
Conditio luminarium. sigcat ꝑfectã
nebulosa ignorantie cecitate seposita.

Expanded text:
em exprimit vitiorum. Vitia namque, quia penitus in hac vita de naturae humanae penetralibus evacuari vel eliminari non possunt propter eorum fomites naturaliter nobis insitos, debent, quantum per divinam gratiam possibile est, cohiberi, coarctari et in unum redigi, ne per totum effluant, totum occupent, et corrumpant, et sensus nostros ab inquisitione veritatis, affectus nostros ab exercitatione virtutis, membra nostra ab exhibitione boni operis impediant. Sicut enim terra aquis occupata non potuit germinare, sic nos vitiis implicati nec sensibus veritatem inquirere, nec affectibus virtutes exercere, nec membris opera bona valemus exhibere. Aquis igitur in unum congregatis, aer clarescit et calefit, et terra germinat, quia, vitiis cohibitis, anima nostra lucet per cognitionem, et calet per dilectionem, et caro fructificat per bonam actionem. Conditio luminarium significat perfectam, nebulosa ignorantiae caecitate seposita,
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Itẽ de celo & t̾ra ⁊ oꝑib sex dier̃.
N pͥncipio creauit ds celum et t̾rã.
terra corpus. quia sicut celum terra
sublimius & solidius. sic excellentior
ma confusione: est homo in iniqui¬
tate sua. Sicut enim mundo pͥmor¬
diali confuso non mnerat lux. aut fu¬
turus ordo. sic homini iniquitati sub¬
iecto. nec lux lucet. ꝑ cognitionẽ ue¬
ritatis. nec ordo in est ꝑ dispositionẽ
equitatis. Et ds quasi in media con¬
fusione lucem pͥmariam creat. qͣn¬
do peccatorem diuersis scelerib con¬
fusum. lucis intime radiis illustrat:
ut quid sit. quid ẽẽ debeat agnoscat:
et ad normam recte iuuendi semet¬
ipsum disponat. Significat itaq lux
pͥmaria peccati cognitionẽ. ffirma¬
mentum int̾aquas suꝑiores. & a¬
quas inferiores. discretio est initer
uicia & iurtutes. Aque namq in¬
feriores designant uicia: aque suꝑi¬
ores urtutes. Et quasi firmam̃tũ
inter utrasq aquas ponitur. qͣndo
ꝑ uirtutem discretionis uirtutes

Expanded text:
ribus sex dierum. In principio creavit Deus coelum et terram . terra corpus; quia sicut coelum terra sublimius et solidius, sic excellentior ma confusione, est homo in iniquitate sua. Sicut enim mundo primordiali confuso non turus ordo, sic homini iniquitati subjecto nec lux lucet per cognitionem veritatis, nec ordo inest per dispositionem aequitatis. Et Deus quasi in media confusione lucem primariam creat, quando peccatorem diversis sceleribus confusum lucis intimae radiis illustrat, ut quid sit, quid esse debeat agnoscat, et ad normam recte vivendi semetipsum disponat. Significat itaque lux primaria peccati cognitionem. Firmamentum inter aquas superiores et aquas inferiores, discretio est inter vitia et virtutes. Aquae namque inferiores designant vitia, aquae superiores virtutes. Et quasi firmamentum inter utrasque aquas ponitur, quando per virtutem discretionis virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi dicat. Non ẽ bonum ut bñfici
pendatur filietue gentili q̃ ñ habet
notitiam fidei. S mulier gentilis ꝑ
responsũ humilitatis meruit filie

Expanded text:
quasi diceret: Non est bonum, ut beneficiupendatur filiae tuae gentili, quae non habet notitiam Dei, sed mulier gentilis: per responsum humilitatis meruit fili
Abbreviated transcription (Latin):
bens t̾cium int̾p᷑r. Hic uiro dei panes
pͥmitiaꝵ offert. eũ redemptori grã eiꝰ
inspiratꝰ offert libros de origine creat᷑a¬
rũ ꝯpositos. offert frum̃tũ nouũ in
pera. cũ nouũ testam̃tum in eugłi.¬

Expanded text:
bens interpretatur. Hic vir viro Dei panes primitiarum offert; cum Redemptori gratia ejus inspiratus offert libros de origine creaturarum compositos. Offert frumentum novum in pera; cum novum testamentum in E
Abbreviated transcription (Latin):
i. cucurbitas ag̾stes. qͥ littere legis in¬
tentꝰ. uł philosophis studiosus ama¬
ritudinẽ de lege. uel mortiferũ de
philosophis sumens. int̾miscet u̾ita
lepulm̃tũ. hoc ẽ docum̃tũ p̃parat
auditorib suis. Dicit enĩ apłs. Lict̾a
occidit. prudentia carnis morsẽ. pru¬
dentia aut̃ spc̃ uita. Hoc scientes fide
les. mortẽ in ollaclamant. S farinam
ollam mittit᷑. cũ scĩa sp̃ualis intale
condim̃tũ intͦmittit᷑ ut exclusa amari¬
tudine pastus fiat salubris. Uir qͥdam¬

Expanded text:
 concurbitas, qui litterae legis intentus, vel philosophis studiosus, vel amaritudinem de lege, et mortiferum de philosophis sumens intermiscet evangele pulmentum, hoc est documentum praeparat auditoribus suis. Dicit enim Apostolus: Littera occidit . Prudentia carnis, mors est; prudentia spiritus, vita . Hoc scientes files, mortem in olla clamant; sed farina in olla mittitur, cum scientia spiritualis in tale condimentum intromittitur, ut exclusa amaritudine, pastus fiat salubris. VER
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi uitẽ siluestrem ⁊ collegit ex ea col¬
lochintidas agri: ⁊impleuit palliũ
suũ. ⁊ reu̾sus concidit inollam pul¬
m̃ti. fames ista famẽ sigc̾at audiendi
u̾bum dei. Filii ꝓpħaꝵ. filii st̃ p̃dica¬
toꝵ. qui habitant coram heliseo .i. xͦ¬

Expanded text:
quasi vitem silvestrem, et collegit ex ea colocynthidas: et implevit pallium suum, et reversus concidit in ollam pulmenti . Fames ista famem significat audiendi verbum Dei; filii prophetarum filii sunt praedicatorum, qui habitabant coram Eliseo, id
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. quasi ꝑ puerũ uirgam misit. s
puer ꝑ uirgam .i. t̾rorem legis. mortu¬
umsuscitare ñ ualuit. qr lex neminẽ
ad ꝑfectũ ducit. Ipse ꝑse ueniens suꝑ
cadauerst̾nit̾. qr cum in forma dĩ eẽt.
semet ipsũ exinaniuit formã serui ac¬
cipiens. Huc & illuc deambulabat. qr
ꝑ oꝑationẽ diuini mun̾s grã septi¬
formis sp̃c in peccĩ morte iacentibus
aspirat. Moxq is quẽ t̾roris uirga
suscitare ñ potuit: ꝑ amoris sp̃m pu¬

Expanded text:
dedit, quasi per puerum virgam misit; sed per virgam, id est terrorem legis mortuum suscitare non valuit, quia lex neminem ad perfectum ducit. Ipse superveniens super cadaver sternitur quia, cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Huc et illuc deambulat, quia per operationem divini muneris, gratiam septiformis Spiritus, in peccati morte jacentibus aspirat. Moxque is, quem virga suscitare non potuit, per amoris spiritum, pu
Abbreviated transcription (Latin):
nam tulit: ut acclinis humi ñ ma¬
nu. sed dorso regem ascensurum in
equũ attolleret. At gallenus tã ela¬
ro deiiudicio territus. solus rerum
sũmam assecutus. lenuis agerecepit:
et pacem eccłiis condonauit. Statim¬
q ira dei in misericordiam u̾sa ẽ. et
emilianus tyrannus apud magunci¬
acum cum res nouas moliretur. oc¬
cisusest. & mariꝰ qͥ ingalliis pꝰ mortem
postumi imꝑium inuaserat int̾fectꝰ
est. et uictorinus cesar a gallis creatꝰ
oppressus est. In oriente quoq ꝑ ode¬
natum iuctiperse. & defensa syria:
et recepta est mesopotamia. Deniq ga¬
lienus imꝑator claudio succedente de¬
funccus est. De claudio.xix.

Expanded text:
nam tulit, ut acclivis humi, non manam tulit, ut acclivis humi, non manu, sed dorso regem ascensurum in equum attolleret. At Galienus, tam claro Dei judicio territus, solus rerum summam assecutus lenius agere coepit, et pacem Ecclesiis condonavit. Statimque ira Dei in misericordiam versa est; et Aemilianus tyrannus, cum apud Maguntiacum res novas moliretur, occisus est; et Marius, qui in Galliis Posthumi post mortem imperium invaserat, interfectus est; et Victorinus, Caesar a Gallis creatus, oppressus est. In Oriente quoque per Odenatum victi Persae, et defensa Syria, et recepta etiam Mesopotamia. Denique Galienus imperator Claudio succedente defunctus est. CAP. XIX.
Abbreviated transcription (Latin):
alerianus ab exercitu ⁊galieno.
est. assumpsit autem galienũ quendã
nomine in consortem imꝑii. Porroua¬
lerianus ita primum scõs dei uenera¬
batur: ut domus eius dei eccłia ẽẽ cre¬
deretur. Sed deprauatus post modũ
ꝑ quendam magum. fidem xp̃ianoꝵ
decestari cepit. Octauus deniq a nero¬
ne. adigiꝑ tormenta xp̃ianos ad ydo¬
latriam iussit. Uerum ꝑsecutionis
huius ñ est impunitate gauisus. Nã
postqͣm xp̃ianos ut̾fici ussit: subi¬
to solute barbare gentes laxatis ha¬
benis fines romanoꝵ ingrediuntur.
Grecia et macedonia. pontus et asia
gothoꝵ inuasione ꝑduntur. germa¬
in rauennam usq ꝑueniunt. alemã¬
ni gallias ingrediuntur. quadi et
sarmate pannoniam depopulant᷑:
parthi mesopotamiam aufert̃. po¬
stumꝰ in gallia tyrannidem inua¬
sit. quam ꝑ decem annoscenuit. S
postea suoꝵ seditione militum. ꝑ¬
emptus est. Ad extremum nͦ uale¬
rianus a rege ꝑsarum sapore captꝰ.
donec uixit hanc infamis officii pe¬

Expanded text:
alerianus ab exercitu in est. Assumpsit autem Galienum quemdam nomine in consortem imperii. Porro Valerianus ita primum sanctos Dei venerabatur, ut domus ejus Dei esse Ecclesia crederetur. Sed depravatus postmodum r quemdam magum, fidem Christianorum detestari coepit. Octavus denique a Nerone, adigi per tormenta Christianos ad idololatriam jussit. Verum persecutionis hujus non est impunitate gavisus. Nam postquam Christianos interfici jussit, subito solutae barbarae gentes laxatis habenis fines Romanorum ingrediuntur. Graecia et Macedonia, Pontus et Asia Gothorum invasione perduntur. Germani Ravennam usque perveniunt. Alemanni Gallias ingrediuntur. Quadi et Sarmatae Pannoniam depopulantur. Parthi Mesopotamiam auferunt. Posthumius in Gallia tyrannidem invasit, quam decem annos tenuit. Sed postea suorum seditione militum peremptus est. Ad extremum vero Valerianus a rege Persarum Sapore captus, donec vixit, hanc infamis officii poe
Abbreviated transcription (Latin):
ua retinemꝰ: quasi cananeum uiuere
int̾ra nr̃a concedimꝰ. Qui tam̃ tͥbuta¬
rius efficitur. quia hoc ipsum uiciũ
qd̾ subicere ñ possumꝰ. ad usum nr̃e
humilitatis humilit̾ retorquemus:
ut eo de se mens & in sius uilia senti¬
at. qd̾ sius uirib etiam parua que ex¬
petit non expugnat. Unde bene rur¬
sum scriptũ ẽ. He st̃ gentes quaᷤᷤ d̃ns
dereliqͥt. ut erudiret in eis israelem.
Adhut namꝙ quedam minima
uicia nr̃a retinentur. ut se nr̃a intẽ¬
tio sollicita in certamine semꝑ exer

Expanded text:
va retinemus, quasi Chananaeum vivere va retinemus, quasi Chananaeum vivere in terra nostra concedimus. Qui tamen nobis tributarius efficitur, quia hoc ipsum vitium, quod subjicere non possumus, ad usum nostrae utilitatis humiliter retorquemus. Ut eo de se mens, et in summis vilia sentiat, quo suis viribus, etiam parva, quae appetit, non expugnat. Unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes, quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israel . Ad hoc namque quaedam minima vitia nostra retinentur, ut sese nostra intentio sollicita in certamine semper exer
Abbreviated transcription (Latin):
leuitis a iħu ꝑ omnes trib decer¬
nuntur. significat quod hi qui in eccłia
dei scientie oꝑam dantes. doctrine gͣo¬
am administrant. prorsus ab omnib
quib dispensant duuina. t̾rena subsi¬
dia que ñ habent recipiant. ut imple¬
gnum ẽ ut carna lia ur̃a metamꝰ: Et
merito isti in cunctis tribub diuisi
dicunt᷑: quia dispensatione cunctoꝵ
uiuunt. Quod autem q̃dragintadu¬
as urbes accipiunt: indubitant᷑ ipsa
p̃dicatio scõꝵ signatur. Ipsienim possi
logo. & quadrifido euangłii numerd.
quasi quat̾nas urbes habentes. Quib
etiam due adiciunt᷑: quia nimirũ cun¬
cta q̃ p̃dicant. morali ac mistico sensu
pulo cum ꝑcepta reꝓmissionis terra
sed factus dicitur tributarnus sicut scͥ¬
naneus in medio effram tͥbutariꝰ. ex põ
nisi uicium significat: Sepe enim in
magnis uirtutib terram reꝓmissio¬
nis ingredimur: quia sepe intima de
et̾nitate rimam᷑. Sed dum int̾emptiᷤᷤ
sublimib uiciis. quedã tñ adhuc par¬

Expanded text:
Levitis a Jesu per omnes tribus decernuntur, significatur ut hi qui in Ecclesia Dei, scientiae operam dantes, doctrinae gratiam administrant, rursum ab omnibus quibus dispensant divina terrena subsidia, quae non habent, recipiant, ut implegnum si carnalia vestra metamus . Et merito isti per cunctas tribus divisi dicuntur, quia dispensatione cunctorum vivunt. Quod autem quadraginta duas urbes accpraedicatio sanctorum signatur; ipsi enim possidnstat, et quadrifido Evangelii numero, quasi quaterdenas urbes habentes. Quibus etiam duae adjiciuntur, quia nimirum cuncta quae praedicant, morali ac myspulo, cum praecepta promissionis terra sed factus tributarius dicitur snanaeus in medio Ephraim, tributnisi vitium significat? Saepe enim in magnis virtutibus terram promissionis ingredimur, quia saepe intima de aeternitate rimamur. Sed dum interemptis sublimibus vitiis, quaedam tamen par
Abbreviated transcription (Latin):
iubet collẽ gͣbatum ꝑ carnis subiectionẽ.
& ire ꝑbonã oꝑationẽ. Surge inqͥt tol¬
le gͣbatũ tuũ ⁊ uade in domũ tuã. Qsi
dicat. Erigere a carnalib desideriis ꝑ
penitentiã. dñare carni tue ꝑ continen¬
tuam. conu̾sationem scł honestam. Qͥn
ꝙ causis affligunt᷑ homines molestiis
carnis aut ꝓpt̾ merita agenda ut iob.
aut ꝓpt̾ humilitatẽ conseruandam ut
paulus ab angło sathane. aut ob pec¬
cata intelligenda & corrigenda. ut ma¬
ria soror moysi. & hic paraliticꝰ qͥ ñ nͥ
dimissis peccatis potuit curari. aut ad

Expanded text:
subjectionem et ire per bonam operationem. Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Quasi diceret: Erigere a carnalibus desideriis per poenitentiam, dominare carni tuae per continentuam: conversationem scilicet honestam. Quinque de causis affliguntur homines molestiis carnis: aut propter merita augenda, ut Job: aut ad humilitatem conservandam, ut Paulus ab angelo Satanae: aut ob peccata corrigenda, vel intelligenda, ut Maria soror Moysi, et hic paralyticus, qui nisi dimissis peccatis potuit curari: aut ad
Abbreviated transcription (Latin):
rigidus se flect̾e facile ñ potest. sic hẽticꝰ
intentionẽ duricordis ñ solet aberrore
reuocare. Uñ apłs. Hereticũ hominẽ pꝰ
pͥmã ⁊ scd̾am correptionẽ deuita. Lu¬
pꝰ suo impetu ferturr ideose peludit᷑.
sic hẽticꝰ imptum fac̃. s sepe remanet
inanis ne nocere possit. Lupꝰ si pͥor ali¬
quẽ uiderit uocemuilliꝰ quadã nat᷑e
iueripit. si hõ Illũ pͥor uidĩt exagitat.
sic quẽ u̾suta ddisputatione hẽticꝰ p̃ue¬
nit. mutũ reddit ne conficeat᷑ u̾bum
dei. s si quis cõmenta fraudis eiꝰ agno¬
u̾it. patitur iacturam uocis. sic̃ lupꝰsic¬
infligit. Possumꝰ cẽ ꝑ lupos ꝑsecutores
quosq designare. qui more lupoꝵ fide¬
les lacerare conantur. Nolite portare
sacculũ neq perã. neq caleiam̃ta ã an¬
sentis uite sũptus & siñ p̃uideat. tñ sibi

Expanded text:
rigidi se facile non flectere potest, sic haereticus rigidi se facile non flectere potest, sic haereticus duri intentione cordis non solet ab errore revocari. Unde Apostolus: Haereticum hominem post primam et secundam correctionem devita . Lupus suo impetu fertur, et ideo saepe luditur; sic haereticus impetum facit, et saepe remanet inanis, cum nocere non possit. Lupus si prior aliquem viderit, vocem illi quadam vi naturae eripit, si homo illum prior viderit, exagitat; sic quem versuta disputatione haereticus praevenit, mutum reddit, ne confiteatur verbum Dei. Sed si quis commenta fraudis ejus cognoverit, patitur jacturam vocis. Sicut lupusinfligit. Possumus etiam per lupos persecutores quosque designare, qui more luporum fideles lacerare conantur. Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta. Toaesentis vitae sumptus, etsi non provideat sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhoc qd̾ binos mittit innuit᷑ qd̾ nemo
p̃dicationis officiũ debet susciꝑe qͥer¬
ga aliũ caritatẽ ñ habet. Ante faciem
suã in omnẽ ciuitatẽ ⁊ locũ quo erat ip¬
bat illis. Messis quidẽ multa oꝑ arii
pauci. Messis turba credentiũ. oꝑarii
apłi ⁊ sequaces eoꝵ ilicet messis sit¬
u̾bo dei sata. tam̃ culte laborem &¬
sollicitũ munꝰ oꝑarii requirit. ne aues ce
lisparsa semina dissipent. S qͥa pauci
ut dñs det grãm p̃dicandi fidelib &
mittat eos in ꝓcurationẽ messis sue. uñ
subiungitur. Rogate dñm messis ut
inictat oꝑarios inmessem. Q mͦ enĩ p̃di¬
cabunt nͥ mittant᷑. Ite. Ecce ego mitto
uos sic̃ agnos int̾ lupos. Sic̃ lupꝰ ouil.
sic hereticꝰ insidiatur fidelib. ⁊ sic̃ lupꝰ
nis sominũ. pastoris absentiã uł desidiã
explorans. sichẽticus nocte sue temptõis¬
fideles deciꝑe conat᷑. eccłiam incaute ñ
iliũ mitt̾e contendit. Lupꝰ nat᷑a coporis

Expanded text:
Per hoc quod binos mittit, innuitur quod nemo praedicationis officium debet suscipere, qui erga alium charitatem non habet. Ante faciem suam, in omnem civitatem et locum, quo erat ip 2.-- Messis quidem multa, operarii autem pauci. Messis, turba credentium, operarii apostoli et sequaces eorum. Et licet messis verbo Dei sit sata, tamen culturae laborem esollicitum munus operarii requirit, ne aves cli sparsa semina dissipent. Sed quia paucut Dominus det gratiam praedicandi fidelibus, et mittat eos in procurationem messis suae. Unde subjungitur: Rogate ergo Dominum messis, ut mittat operarios in messem. Quomodo enim praedicabunt, nisi mittantur? Item: Ecce ergo mitto  Sicut agnos inter lupos. Sicut lupus ovibus, sic haereticus insidiatur fidelibus. Et sicut lunis somnum pastoris absentiam vel desidiam explorans, sicfideles decipere conatur, Ecclesiam incaute non silium mittere intendit. Lupus vero corporis
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ oꝑa exempla figantur. Ip̃dicator
honꝰ scłariũ negocioꝵ ñ portet. ne stul¬
toꝵ oꝑuni exempla conspiciat. ne sua
oꝑa quasi ex mortuis pellib credat
munire. Et neminẽ ꝑ uiam salutau̾i¬
tis. Qui ñ amore et̾ne patͥe. sed p̃mioꝵ
ambitu. salutẽ audientib p̃dicat qiͣ

Expanded text:
tuorum operum exempla figurantur. Et praedicator onus saecularium negotiorum non portet, nec stultorum operum exempla conspiciat, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Et neminem in via salutaveritis. Qui non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu, salutem audientibus praedicat, q
Abbreviated transcription (Latin):
qui a qͣtuor ferebatur. Paraliticꝰ
ist̾e sigcat aniniã uiciis resolutaman
mollicie carnis torpentem. Qtuor fe̾n¬
tes st̃ doctores qͥ talem animã sursum
leuant. ⁊ portant. dũ illi doctͥnã qͣtuor
uirtutũ administrant. Domꝰ in qua
iħc hospitabatur. tutelam & sublimm¬
tatẽ sacre scripte designat. Turba q̃
paralitic̃ introduci ñ sinebat. multitu¬
dinẽ inutiliũ cogitationũ fig᷑at. que
anime peccatͥci aspectũ dei negat. S
tectũ nudat᷑ de sublimis ⁊ mistic̃ sensꝰ¬

Expanded text:
qui a quatuor ferebatur. Paralyticus iste, significat animam a vitiis resolutam, et in mollitie carnis torpentem. Quatuor ferentes, sunt doctores: qui talem animam sursum elevant et portant: dum illi doctrinam quatuor virtutum administrant. Domus, in qua Jesus hospitabatur, tutelam et sublimitatem sacrae Scripturae designat. Turba, quae paralyticum introduci non sinebat, multitudinem inutilium cogitationum figurat, quae animae peccatrici aspectum Dei negat. Sed tectum nudat
Abbreviated transcription (Latin):
Qd hoc face̾ uolusti. ut educe̾s de egipto:
q̃ne iste ẽ sermo quẽ loq̃bamur ad ce m
egipto dicentes. recede a nob̾ ut seruiamꝰ
egiptiis: Multo enimmelius ẽ seruire
eis qͣm mori in solitudine. In deserto ꝙͦ¬

Expanded text:
 Egypto? Nonne iste est sermo quem loquebamur ad te in Egypto dicentes: recede a nobis ut serviamus Egyptiis. Multo enim melius est servire eis: quam mori in solitudine. Et ait
Abbreviated transcription (Latin):
n consilio regit᷑. Quarta .i. iuuentꝰ ser¬
uire iam cogitur. & subicitur regimi¬
m:ut ꝑ timorem hominis diuinum
discat. Qͥnta i. uirilis etas. pꝰ timorem
hominis ad diuinũ uenit. Sexta .i. se
trahitur. Sic humanũ genꝰ pͥmum
diluuio obrutũ ẽ. Scd̾o in edifica¬
tione turris elatũ. in diuisione lin¬
guaꝵ disꝑsum. Tercio in abraham
circũcisum. in moyse p̃ceptis infor¬
matum. sub udicib ꝯsilio gub̾natũ.
Quarto sub regib dũationi subiec¬
tum. Qͥnto sub pontificib religiom
parens. Sexto subgrã uerabonitate
illustratum. Iste sexydrie siue in de¬
cursu scłi p̃sentis. siue inuita hoĩs.
oms aquis implentur. qr iudicio plenꝰ
ẽ inundꝰ. Iudicia tua abyssus multa.
hominem a pͥncipio usq ad finẽ eius.
⁊ omnia hec udicia st̃. ⁊ nicħ sine cã
fit. S qͣudiu dice̾ ñ potest hõ udicia

Expanded text:
 consilio regitur. Quarta, id est juventus, servire jam cogitur, et subjicitur regimini, ut per timorem hominis divinum discat. Quinta, id est virilis aetas, post timorem hominis, ad divinum venit. Sexta, id esttrahitur. Sic humanum genus, primum diluvio obrutum est, secundo in aedificatione turris elatum, in divisione linguarum dispersum, tertio in Abraham circumcisum, in Moyse praeceptis informatum, sub judicibus consilio gubernatum, et quarto sub regibus dominatori subjectum, quinto sub pontificibus religioni parens, sexto sub gratia vera bonitate illustratum. Istae sex hydriae sive in decursu saeculi praesentis, sive in vita hominis, omnes aquis implentur, quia judicio plenus est mundus. Judicia tua, Domine, abyssus multa. hominem a principio usque ad finem ejus, et omnia haec judicium sunt, et nihil sine causa fit. Sed quandiu dicere non potes
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sa ẽ. Deficiente uͦ uino. ydrieaqͣ
implentur. qͥa cum in uita hõis carna¬
les delectationes deficiunt. diuine ꝯ¬
solationes succedunt. Que qͥdem in¬
cipientib minꝰ saporis confert̃ ꝓfici¬
entil amplius dulcescunt. qr tc̃ aq̃
in uinum conuertunt᷑. qñ in m̃te ho¬
minis opꝰ dei qd̃ laboranti pͥmũ ñ sa¬
puit. ꝑspĩtalem intelligentiã illumi¬

Expanded text:
vino, hydriae aqua implentur, quia cum in vita hominis carnales delectationes deficiunt, divinae consolationes succedunt. Quae quidem initiantibus minus saporis conferunt, proficientibus amplius dulcescunt, quia tunc aquae in vinum convertuntur, quando in mente hominis opus Dei quod laboranti primum non sapuit, per spiritualem intelligentiam illumi
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ⁊ uiri eiꝰ in sicelech ta.xiii.
die t̾cia. amalechite impetum fecerari
ex parte australi insicelech. ⁊ ꝑcussant¬
uas duxant mulieres ex ea. Conside¬
randũ ẽ quid sit qd̃ amalechite sicelech
inuadunt ⁊ p̃oam capiunt.amalechi¬
te enim ppłs lambens uocant᷑. ꝑ que se¬
dum t̾rena diligñtes lucra de alienis
lucris exagrrant: Lhoc absente dauid
agũt: quia redemptorẽ aute ocłos cor¬
in itinere lassat᷑. quia amator p̃sentis
scłi. peccati nigredine oꝑtus. sepe ab eo
dem scło infirmꝰ despectꝰq relinquit᷑.
ut cum eo currere ñ ualeat. s fractus
adu̾sitate corpescat. Hunc dauid inue¬
conu̾tit. cibo pascit. quia scientia uer¬
bi reficit. Ducem itineris eligit. quia
suũ etiam p̃dicatorem facit. & quia
amalechitam sequi ñ ualuit. dux dd̾

Expanded text:
David, et viri ejus in Sicelech die tertia, Amalecitae impetum fecerunt ex parte australi in Sicelech, etvas duxerunt mulieres ex ea . Considerandum est quid sit quod Amalecitae Sicelech invadunt, et praedam capiunt. Amalecitae quippe populus lambens vocatur. Qudum terrena diligentes, lucra de alienis damnis exaggerant. Et hoc absente David agunt: quia Redemptorem ante oculos corin itinere lassatur, nisi quod amator praesentis saeculi, peccati sui nigredine opertus, sdem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo currere nequaquam valeat, sed fractus adversitate torpescat? Sed hunc David inveconvertit. Cibo pascit: quia scientia verbi reficit. Ducem itineris eligit: quia suum etiam praedicatorem facit. Et quia Amalecitam sequi non valuit, dux David