comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
commoditate ignoti poli suspecti. se.¬
curitatem quietis ⁊ sanitatis in patͥa
contempseruit: ⁊ pauculi numero.
tot inimicoꝵ urbes. fama ⁊ effectu
uirtutis p̃sserunt. Memorabili fidu¬
ciȩ dei exemplo: ut illic ñ dubita¬
rent subistere: ubi uel pestifero af¬
flarentur aere: uel sarracenca oc¬
ciderentur rabie. Cedant gͦ poetan
p̃conia:⁊ nec pͥcos heroas uetꝰ attollat
fabula: nichil unqͣm hoꝵ laudi cõ¬
parabile. ulla genuere scła. Nam ⁊
potius in mundialis pompȩ fumũ.
qͣm in ullius boni solidum. effusa fu¬
erit. Istoꝵ autem fortitudinis sentie¬
tur utilitas: ⁊ ostendetur dignitas:
qͣm diu orbis uolubilitas. ⁊ scã iugebit
xp̃ianitas. Quid uͦ de disciplina et
abstinentia totius exercitus dicam:
Nulla ibi uentͥs ingluuies: nulla fu¬
it penis illuuies: quȩ ñ continuo uel¬
uel ducum aust̾itate. uel ep̃oꝵ ser¬
ꝯteou̾sia: que ñ facile mediatoꝵ
iudicum cognitione recideretur.

Expanded text:
incommoditate ignoti poli suspecti, seincommoditate ignoti poli suspecti, securitatem quietis et sanitatis in patria contempserint, et, pauculi numero, tot inimicorum urbes fama et effectu virtutum presserint; memorabili fiduciae Dei exemplo, ut illic non dubitarent 572 subsistere, ubi vel pestifero afflarentur aere vel Saracenica occiderentur rabie. Cedant ergo poetarum praeconia; nec priscos heroas vetus attollat fabula. Nihil unquam horum laudi comparabile ulla genuere secula: nam,potius in mundialis pompae fumum, quam in ullius boni solidum, effusa fuerit. Istorum autem fortitudinis sentietur utilitas, et ostendetur dignitas, quamdiu orbis volubilitas et sancta vigebit Christianitas. Quid vero de disciplina et abstinentia totius exercitus dicam? Nulla ibi ventris ingluvies, nulla fuit penis illuvies, quae non continuo vel ducum auctoritate vel episcoporum sercontroversia quae non facile, mediatorum judicium cognitione, recideretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑruꝑunt acies. Eques quoꝙ lotharingꝰ.
qui in extremo agmine cum dño suo
erat. a lat̾ib inuolitans: libertatem fu¬
ge ⁊ campos abstulit omnes. Ita turci.
ab anteriorib penetrati. et ab ext̾iorib
inclusi: ad satietatem uictoꝵ cesi sunt.
Reliqui: noctis quȩ iminebat. beneficio
lib̾ati. Multum aureȩ suppellectilis in
eoꝵ castris inuentum: multum gem¬
marum: quarũ raritas nr̃is regionib
incognita:. ibi natiuo decore refulgu¬
rat. Nec ulla uictoria letior fuit xp̃ia¬
reu̾si. cum statiua multoꝵ dierum
quiete.uires reformassent: quidam
suspirantes in natalis soli desidium :
marinum adornarunt reditum. So¬
li godefridus ⁊ tancredus remanser̃t:
p̃dicabiles ꝓfecto pͥncipes: et quoꝵ ti¬
tulus. nullas unqͣm affiget metas: si
rectum post̾a udicet etas. Uiri. qͥ ab
extremo europȩ frigore. in importabi¬
les se orientis calores immerserint :
tum barbaricoꝵ incursuũ. semꝑ ꝓi

Expanded text:
perruperunt acies. Eques quoque Lotharingus, perruperunt acies. Eques quoque Lotharingus, qui in extremo agmine cum domino suo erat, a lateribus involitans, libertatem fugae et campos abstulit omnes. Ita Turci, ab anterioribus penetrati et ab exterioribus inclusi, ad voluntatem victorum caesi sunt; reliqui, noctis quae imminebat beneficio, liberati. Multum aureae supellectilis in eorum castris inventum; multum gemmarum, quarum raritas in nostris regionibus incognito, ibi nativo decore refulgurat: nec ulla victoria laetior fuit Christiataque reversi, cum stativa multorum dierum requie vires reformassent, quidam, suspirantes in natalis soli desiderium, marinum adornarunt reditum. Soli Godefridus et Tancredus remanserunt; praedicabiles profecto principes, et quorum titulis nullas unquam affiget metas postera, si rectum judicet, aetas: viri, qui ab extremo Europae frigore in importabiles se Orientis calores immerserunt, tum barbaricorum incursuum, semper pro
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ p̃dam pecoꝵ ⁊ pecudum. iuxta asca¬
lonem nactigenerale ꝓposuerunt edi¬
ctum. ut omnia in patulis campis re¬
linquerent: ne post̾o mane pugnat᷑is.
impedim̃to forent. Satis suꝑ ꝙ se
p̃dam habituros. si uince̾nt. dum mͦ
expediti diuinas ulciscerent᷑ imurias.
res suꝑo credo instinctu cornib erectos
pecora. lat̾ib militum obambulantia:
nec ulla posse abigi uiolentia. Qd eminꝰ
bostes intuiti. ⁊ solarib radiis uis hebeta¬
ti: animis. ante p̃lium conciderunt: qd̾
credent. innum̾am ẽẽ adu̾sarioꝵ manũ:⁊
qͣmuis ipsis ñ deeẽt militaris copia: mul¬
to exercitio ad p̃lium p̃parata. Lentius
itaq ꝓcedentes. francos biꝑtito agmine.
⁊ sinuatis alis in cludẽ conati sunt. S du¬
ces :⁊ maxime robertus normannꝰ qui
ante signanꝰ erat. arte artem. uel potiꝰ
uirtute calliditatem eludentes: sagita¬
riis et peditib diductis. medias gentiliũ

Expanded text:
ergo praedam pecorum et pecudum secus Ascaergo praedam pecorum et pecudum secus Ascalonem nacti, generale proposuerunt edictum ut omnia in patulis campis relinquerent, ne postero mane pugnaturis impedimento forent: satis superque se praedam habituros si vincerent, dummodo expediti divinas ulciscerentur injurias. res, supero credo instinctu, cornibus erectis pecora lateribus militum obambulantia, nec ulla posse abigi violentia: quod eminus hostes intuiti, et solaribus radiis visus hebetati, animis ante praelium conciderunt, quod crederent innumeram esse adversariorum manum; quamvis ipsis non deesset militaris copia multo exercitio ad praelium praeparata. Lentius itaque procedentes, Francos, bipartito 571 agmine et sinuatis alis, includere conati sunt; sed duces, et maxime Robertus Normannus, qui antesignanus erat, arte artem, vel potius virtute calliditatem eludentes, sagittariis et peditibus deductis, medias gentilium
Abbreviated transcription (Latin):
t uͦ babilonis imꝑator. ñ illiꝰ quȩ a
nembroth facta. a semiramide aucta.
loco ubi qͦndam fuerat taphnis: um¬
ꝑator gͦ babilonis. du conceptas infrã¬
cosiras parturiens: misit ducem mili¬
tiȩ qui eos. de regno ut dictitabat suo
ꝓtur baret. Ille p̃cepta maturans mu¬
nia. cum audisset captam ierłm ma¬
iori cura stimulauit negocium: ꝗͣqͣm
antea nichil segniciei ad misisset. E¬
ratq barbaro animꝰ. ut xp̃ianos in ie¬
rusalem obsideret: ⁊ post uictoriam.
quam iã mente somniabat falso p̾sa¬
gus. sepulcrum dñi. a fundo erutum
di lapidaret. Orĩ qui nichil minꝰ dilige¬
rent. qͣm obsidiales erumpnas denuo
exꝑiri: sumpta ex dei parte audacia.
ex urbe u̾sus ascalonem ꝓdeunt: ob¬
uia hostib inferentes pectora. Portabãt¬
ꝙ secum partem dñici ligni: quam qͥ¬
dam sirus. ciui erosolimitanꝰ. auita suc¬
cessione. domi custoditam. ꝓpalauerat.
felix plane ⁊ fidele furtum: ut toto
tpr̃e. turcis celaretur mist̾ium. Ingentẽ

Expanded text:
 Babylonis imperator, non illius quae, a Nembroth facta, a Semiramide aucta eloco ubi quondam fuerat Thaphnis,--imperator ergo Babylonis, diu 570 conceptas in Francos iras parturiens, misit ducem militiae qui eos de regno, ut dictitabat, suo propelleret. Ille, praecepta maturans munia, cum audisset captam Jerusalem, majori cura stimulavit negotium, quanquam ante nihil segnitiei admisisset. Eratque barbaro animus ut Christianos in Jerusalem obsideret; et, post victoriam quam jam mente somniabat falso praesagus, sepulchrum Domini a fundo erutum dilapidaret. Nostri, qui nihil minus diligerent quam obsidiales aerumnas denuo perpeti, sumpta ex Dei parte audacia, ex urbe versus Ascalonem prodeunt, obvia hostibus inferentes pectora; portabantque secum partem Dominici ligni, quam quidam Syrus civis Jerosolymitanus avita successione domi custoditam propalaverat. Felix plane et fidele furtum, ut toto tempore Turcis celaretur mysterium! Ingentem
Abbreviated transcription (Latin):
enerunt quoꝙ ad eum legatarii
regis afroꝵ deferentes leonem mar¬
maricum ursum ꝙ numidicũ. cũ ferru¬
gine hibera.tiri oq murice. ⁊ cet̾s ea¬
rundem regionum insignib. Quem
lib̾alissimꝰ .K libicosꝙ uigi penuria con¬
fectos. eu rope diuitiis. frum̃to uidelicet
uino ⁊ oleo. ñ solum tunc s ⁊ omni tpr̃e
uite sue renumerans:⁊ larga manusu¬
stentans. subiectos sibi atq fideles in ꝑ¬
petuum retentauit. ⁊ ab eis ñ uilia tri¬
¶buta suscepit.

Expanded text:
enerunt quoque ad eum legatarii regis Afrorum deferentes leonem Marmaricum ursumque Numidicum cum ferrugine Hibera Tyrioque murice et cęteris earundem regionum insignibus. Quem liberalissimus Karolus Libicosque iugi penuria confectos Europe divitiis, frumento videlicet vino et oleo, non solum tunc sed et omni tempore vitę suę remunerans et larga manu sustentans, subiectos sibi atque fideles in perpetuum retentavit et ab eis non vilia tributa suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
monialiũ cetib. ⁊ quȩ dñab ⁊ magisti
suis uocantib ad gr̃am: respondent
ꝑ obedientiam. Fortunatus qͥ uͥgina¬
lium orõnum ꝑticeps fuit: quaꝵ
deuotõi se dñs m̃c placido indulget
assensu. Nam ut descestoniensib
dixi: om̃s iam dudum uͥtutest̾ris
relictis. celum petiere. In solis fere
dixisse licuerit: qr multum laudan¬
de sunt feminȩ : q̃. dissimulata sex
infirmitate. certantibe studiis ser¬
uantes continentiã. opimã ad suꝑo

Expanded text:
monialium coetibus, quae, dominabus et magistris monialium coetibus, quae, dominabus et magistris suis vocantibus ad gratiam, respondent per obedientiam. Fortunatus qui virginalium orationum particeps fuerit, quarum devotioni se Dominus Jesus placido indulget assensu. Nam, ut de Sceftoniensibus dixi, omnes jamdudum virtutes, terris relictis, coelum petiere; in solis fere dixisse licuerit, quia multum laudandae sunt foeminae quae, dissimulata sexus infirmitate, certantibus studiis servantes continentiam, opimam ad su
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ dionisiũ. lͥigiẽ amicabiliter
manu tenentem: et ex oracło diumo
constant̾ iubentem. ut a famulis ho¬
norificaret᷑ in t̾ris. sic̃ a sponso et dño
uen̾abatur in celis. Ita cre brescenti¬
bꝰ ad tumbam miracłis: edictũ. ut on¬
pꝰ uͥgineum leuaret᷑. et altiꝰ efferret᷑.
Inuentũq totũ in cin̾es solutũ: p̃t¬
digitũ ⁊ aluum. et aluo su biecta. uñ
disputantib ñ nullis: uni ex his qui
uid̾ant dormienti. uirgo ipsa astitit.
dicens. Non mirũ eẽ. si pͥtes ille corꝑis
putrueruit: qͦd usꝰ hãt examinata
corꝑa. in quosdam archanos nat᷑e siꝰ
defluere: et ipsa. ut pote puella. m̃bri
illis peccau̾it. Cet̾m. iuste uentrem
nulla corrumpi putredine: qui
nulla sit aculeatus libidine unqͣm.
Immunem se fuisse crapulȩ: et car¬
¶ nalis copulȩ. Sane ambȩ iste uirgi¬
nes. m̾itis suis singula fulciunt ceno¬
bia: adunatis in utroq multaꝵ sci¬

Expanded text:
sanctum Dionysium virginem amicabiliter sanctum Dionysium virginem amicabiliter manu tenentem, et ex oraculo divino constanter jubentem ut a famulis honorificaretur in terris, sicut a Sponso et Domino venerabatur in coelis. Ita crebrescentibus ad tumbam miraculis, edictum ut corpus virgineum levaretur, et altius efferretur; inventumque totum in cineres solutum digitum, et alvum, et alvo subjecta: unde disputantibus nonnullis, uni ex his qui viderant, dormienti, virgo ipsa astitit, dicens: non mirum esse si partes illae corporis putruerint, quod usus habeat exanimata corpora in quosdam arcanos naturae sinus defluere, et ipsa utpote puella membris illis peccaverit; caeterum, juste ventrem nulla corrumpi putretudine, qui nulla sit aculeatus unquam libidine, immunem se fuisse crapulae et carnalis copulae. § 219. Sane ambae istae virgines meritis suis singula fulciunt coenobia, adunatis in utroque multarum sancti
Abbreviated transcription (Latin):
istis uestib: ꝗͣ subtius discissis pelli¬
b. Hoc dicto reꝑcussus pontifex. et
u̾itatem dicti apꝓbans. tacit᷑nitate
suã letumq erubescens. quod scintil¬
lante puelle sentñtia fuit inustus:
siluit. Uid̾at illam sc̃s dunstanꝰ. in
consecratione basilicȩ beati dioni¬
sii. quã illa in amorem mr̃ĩs edifi¬
cau̾at: pollicem dext̾um freq̃nt̾ ꝓ¬
tend̾e: ⁊ signũ crucis. fronti e regio¬
ne pingere. Delectatꝰ ꝙ ad modũ:
tinuoꝙ. infra missarum agenda.
singultiente uoce discipłm ꝓpt̾
astantem concut̾et. Reiq causã
quesitus: cito ait ħ florida rosa mar¬
cescet: cito auis deo dilecta auola¬
bit pꝰ sex ab hoc die septimanas.
Consecuta ẽ. e uestigio. rerum ue¬
ritas. pontificale uaticimũ. Nãq
illa nobilis ꝓpositi tenax. p̃dicta
die.cit᷑ iuiuentȩ t̾minũ efflauit: ẽ
eẽt annoꝵ .xx.iiͬi. Nec multo post.
idem beatus uidit somnii uisione.

Expanded text:
istis vestibus, quam sub tuis discissis pelliistis vestibus, quam sub tuis discissis pellibus. » Hoc dicto repercussus pontifex, et veritatem dicti approbans taciturnitate sua, laetumque erubescens quod scintillante puellae sententia fuerit inustus, siluit. Viderat illam sanctus Dunstanus in consecratione basilicae beati Dionysii, quam illa in amorem martyris aedificaverat, pollicem dextrum frequenter protendere, et signum crucis fronti e regione pingere; delectatusque admodum, tinuoque intra missarum agenda singultiente voce diaconum prope astantem concuteret. Causam quaesitus: Cito, inquit, haec florida rosa marcescet, cito avis Deo dilecta evolabit, post sex ab hoc die septimanas. Consecuta est evestigio rerum veritas pontificale vaticinium. Namque illa nobilis propositi tenax praedicta die, citra juventae terminum efflavit, cum esset annorum XXIII. Nec multidem beatus vidit somnii visione
Abbreviated transcription (Latin):
racula. inuita: ⁊ pꝰ mortem. ꝯm̃ dant
plurima: quȩ temploꝵ euis editui.
dgari regis filia. beata editha.
wiltim̃se cenobium. sedemos¬
sium suoꝵ. dulcib exuuiis ornat. a¬
more fouet. Ubi. ab infancia. scole dñi¬
cȩ tradita incorrupta semꝑ uirgini¬
tate. ⁊ freq̃ntib excubiis. d̾i grãm de¬
merebat᷑: natalium tumorem. m̃tis
ingenuitate p̃mens. Unũ amaiori¬
b accepi. qͦ ñ medioerit̾ iudicium
offendebat hominum: fallens uidł ocu¬
los eoꝵ aurataꝵ apparatu uestiũ. Siqͥdẽ
cultiorib indum̃tis iugit̾ ornata ꝓce¬
deret: qͣm illius ꝓfessionis scĩtu do
exposceret. Uñ a sco adebxoldo palam
increpita: respondisse fertur. nec in¬
eptȩ nec infacetȩ. Uerax et irrefraga¬
bile iudiciũ deisola mortaliũ oꝑitur
conscientia: nam et in sordib luctuo¬
sis potest ẽẽ iactantia. Quaꝑꝑ puto
qd̾tam incorrupta mens pot̾ ẽẽ sub

Expanded text:
racula, in vita et post mortem, commendant racula, in vita et post mortem, commendant plurima, quae templorum ejus aeditui  § 218. Edgari regis filia, beata Edgitha, Wiltoniense coenobium, sedem ossium suorum, dulcibus exuviis exornat, amore fovet; ubi, ab infantia scholae Dominicae tradita, incorrupta semper virginitate et frequentibus excubiis Dei gratiam demerebatur, natalium tumorem mentis ingenuitate premens. Unum a majoribus accepi quod non mediocriter judicium offendebat hominum, fallens videlicet oculos eorum auratarum apparatu vestium; siquidem cultioribus indumentis jugiter ornata procederet quam illius professionis sanctitudo exposceret. Unde a sancto Ethelwoldo palam increpata, respondisse fertur, nec inepte nec infacete, « Verax et irrefragabile 372 judicium Dei, sola mortalium operitur conscientia; nam et in sordibus luctuosis potest esse jactantia. Quapropter puto quod tam incorrupta mens potest esse sub
Abbreviated transcription (Latin):
tus assidentium: auspiciũ future sci̾tatis
in puella exosculatus. Pat̾ ipse arctiori¬
b basiis. dignat᷑ sobolem: uade in qͥt. qͦ
te uocat diuinitas: sequere fausto pe¬
de. quẽ elegisti sponsum. Et ꝓfecto. et
ego et coniumx felices erimꝰ: si a filia.
religione uicti fucrimꝰ. Ita sc̃imoniali¬
um habitum induta: cunctas sodales.
ad amorem sui in urbe &intomȩ. sedu¬
litate obsequii. inuitabat. Nec resupi¬
nabat eam alta ꝓsapie magnitudo.
quod gen̾osum putaret. in xp̃i mcli¬
nari seruicio. Crescebat cum etate
sc̃ĩtas: adolescebat cum adulta humi¬
licas: intantumut singulaꝵ soccos.
furtim. noctu surriꝑet: ⁊ diligent̾
lotos et inunctos rursus apoueret.
Quaꝑꝑ. licet multis mirachs d̾s ui¬
uentem insignierit: istud exẽplũ
magis in causa p̃dico. quod omnia o¬
pera euis inchoabat caritas: et consũ¬
mabat humilitas. Deniq deuotionẽ
pectoris. et integͥtatem corporis. eiꝰ mi¬

Expanded text:
tus assidentium, auspicium futurae sanctitatis tus assidentium, auspicium futurae sanctitatis in puella; exosculatus, pater ipse arctioribus basiis dignatus sobolem: « Vade, inquit, quo te vocat Divinitas, sequere fausto pede quem elegisti Sponsum; et profecto 371 et ego et conjux felices erimus si a filia religione victi fuerimus. » Ita sanctimonialium habitum induta, cunctas sodales ad amorem sui in urbe Wintoniae sedulitate obsequii invitabat; nec resupinabat eam alta prosapiae magnitudo, quod generosum putaret in Christi inclinari servitio. Crescebat cum aetate sanctitas; adolescebat cum adulta humilitas, in tantum ut singularum soccos furtim noctu surriperet, et diligenter lotos et inunctos lectis rursus apponeret. Quapropter, licet multis miraculis Deus viventem insignierit, istud exemplum magis in causa praedico, quod omnia opera ejus inchoabat charitas et consummabat humilitas. Denique devotionem pectoris et integritatem corporis ejus mi
Abbreviated transcription (Latin):
capiebant ppłoꝵ agmina: dũ ȩquis ũ¬
bonib diues ⁊ m̃dicꝰ se age̾nt. cunctos
in cõmune p̃cipitante fide. Nec cassũ
euentum res hui̾t: adeo ut nullus
inde nͥ extincta uel mitigata ualitu¬
dine discedẽt: ñ nullos ꝙ regiꝰ morbe.
medicis sane incurabilis. ꝑ m̾ita uir¬
ginis relinqueret.
ta retuli. suscep̃ exuxore elfgu¬
ia filias multas: int̾quas. et edbur¬
gam. Quȩ uix dum trima eẽt: spe¬
ctabile future sc̃itatis dedit ꝑicłm.
Explorare uolebat pat̾: utrũ ad d̾m
an ad scłm declinatura eẽt pusiola.
Posuerat q intͥclinio diu̾saꝵ ꝓfessio¬
num ornam̃ta. hinc calicem et eũgłia:
inde armillas et monilia. Illuc uir¬
guncła. ulnis nutͥcie blandientis alla¬
ta: genib parentis assedit. Iussaq u¬
trumuellet eligere: toruo aspectu
scłaria despuensꝰ ꝓmpteꝙ manib
reptans euangłia et calicem: puella¬
ri adorauit in nocentia. Exclamat ce¬

Expanded text:
capiebant viatorum agmina; dum aequis umcapiebant viatorum agmina; dum aequis umbonibus dives et mendicus se agerent, cunctos in commune praecipitante fide. Nec cassum eventum res habuit, adeo ut nullus inde nisi exstincta vel mitigata valetudine discederet; nonnullosque regius morbus, medicis sane incurabilis, per merita virginis relinqueret. ta retuli, suscepit ex uxore Edgiva filias multas; inter quas et Edburgam, quae, vix dum trima esset, spectabile futurae sanctitatis dedit periculum. Explorare volebat pater utrum ad Deum an ad seculum declinatura esset pusiola; posueratque in triclinio diversarum professionum ornamenta, hinc calicem et evangelia, inde armillas et monilia. Illuc virguncula ulnis nutritiae blandientis allata, genibus parentis assedit; jussaque utrum vellet eligere, torvo aspectu secularia despiciens, prompteque manibus reptans evangelia et calicem, puellari adoravit innocentia. Exclamat coe
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnslata: eximia monachoꝵ sedulita¬
te honoratur: pietatis fama et dul¬
cedinis. iuxta uocabulum suũ in cũ¬
ctos ȩquȩ p̃dicabilis. Et qͣmuis ibi pe¬
ne omnes monast̾ii anfractus. pleni
suͥnt scõꝵ corporib: nec eoꝵ paruino¬
minis aut m̃iti. sed quoꝵ unus ꝑ se
posset illustrare angliam: in illotñ ñ
colitur illa inferiꝰ. qͥnĩmo amat᷑ et cõ¬
memorat᷑ dulciꝰ. a dest illa se diligña¬
h. in illos surda tͣnsiens aure. saluti
consulentes anime. Milburga. ap̃ we¬
neloch requiescit: olim ab accolis no¬
ta: s post aduentum normannoꝵ dũ
nescit᷑ locus sepulcri. aliqͣndiu obli¬
uiom data. Nuꝑ uͦ adunato ibi conuẽ¬
tu monachoꝵ clumaccensiũdũ inc̾o¬
ita noui templi machina. qͥdam puer
ꝑ paum̃tum concitatius cursitaret:
effracta mausolei fouea. ꝓpalam corpꝰ
uirginis fecit. T̃ unc balsamiti odoris au
undȩ confluerent. Uix patuli campi

Expanded text:
translata, eximia monachorum sedulitatranslata, eximia monachorum sedulitate honoratur, pietatis fama et dulcedinis juxta vocabulum suum in cunctos aeque praedicabilis. Et quamvis ibi pene omnes monasterii anfractus pleni sint sanctorum corporibus, nec eorum parvi nominis aut meriti, sed quorum singula per se possent illustrare Angliam, nullo tamen illa colitur inferius, quin imo amatur et commemoratur dulcius. Adest illa se diligentibus, nullos surda transiens aure, saluti consulens animae. § 216. Milburga apud Weneloc requiescit; olim ab accolis nota, sed post adventum Normannorum, dum nescitur locus sepulchri, aliquandiu oblivioni data: nuper vero, adunato ibi conventu monachorum Cluniacensium, dum, inchoata novi templi machina, quidam puer per pavimentum concitatius cursitaret, effracta mausolei 370 fovea propalam corpus virginis fecit. Tunc balsamici odoris aur eorum populorum unde confluerent, vix patuli campi
Abbreviated transcription (Latin):
nast̾io quo soror etheldrida. p̃dicat᷑
scã. huit exillo rege filias: ercongo¬
tam. et ermenhildam. De ercongo¬
ta scire uolentes. lectio bedȩ informa¬
bit. Ermenhilda .Wlferio regi merci¬
oꝵ locata. habuit filiam uerburgam.
uirginem sc̃issimã. Utreqꝙ. mat̾ et fi¬
lia. apd̾ ciuitatem legionum pausãt.
inmonast̾io eiusdem urbis: quodcõ¬
struxit nouit̾. hugo comes cestrensis:
eiectis in de paucłis cłicis: qui ibidem
fedo et pauꝑe uictu uitam tͣnsigebãt.
Eaꝵ. et p̃cipue iunioris ibi laudant
m̾ita: extolluntur miracła. Cũ q
omniũ petitionib sint incunctant̃
fauorabiles: tum maxime orõnes fe¬
minaꝵ et pueroꝵ. uicino et contigu¬
m̃berga. filia erm̃redi. fr̃is ercõ¬
berti. tulit filias. nuldritham et milbtr¬
gam. Mil dricha. in tanatho insula
cantie. celibatui dans oꝑam: ibidem¬
uitȩ metam incurrit. Seq̃nti tpr̃e ad
cenobium scĩ augustini. cantuariã

Expanded text:
nasterio quo soror Etheldritha, praedicatur nasterio quo soror Etheldritha, praedicatur sancta. Habuit ex illo rege filias Ercongotam et Ermenildam. De Ercongota scire volentes lectio Bedae informabit. Ermenilda, Wulferio regi Merciorum locata, habuit filiam Werburgam, virginem sanctissimam. Utraeque sanctlia apud civitatem Legionum, pausant, in monasterio ejusdem urbis quod construxit noviter Hugo comes Cestrensis, ejectis inde pauculis clericis qui ibidem foedo et paupere victu vitam transigebant. Earum, et praecipue junioris, ibi laudantur merita, extolluntur miracula; cumque omnium petitionibus sint incunctanter favorabiles, 369 tum maxime orationes foeminarum et puerorum vicino et contigumenberga filia Ermenredi fratris Ercomberti, tulit filias, Mildritham et Milburgam. Mildritha in Taneto insula Cantiae, vitae metam incurrit. Sequenti tempore, ad coenobium sancti Augustini Cantuariam
Abbreviated transcription (Latin):
omina ꝙͦ puel¬
laꝵ. regii gen̾is aliquaꝵ. oris
mei ꝑstringet p̃coniũ: p̃fata breui¬
tatis uenia: quã ñ fastidii nausia.
s miracłoꝵ facit inscitia. Annarex
orientaliũ angloꝵ habuit filiastreᷤ
etheldridam: ethelburgam: sexbur¬
gam. Etheldrida. duob uiris nup¬
ta: felici. ut beda auctor est continẽ¬
tiasine tilla pudoris iactura. sine
ulla libidinis urtica. ꝑpetuȩ uir¬
ginitatis lauream celo. uictͥx exhi¬
buit. Ethelburga. in monast̾io galliȩ.
qd̾ dr brugis. scĩmonialis pͥmũ. de¬
hinc abb̃issa: illibatȩ integͥtatis sig¬
nacło floruit. Et speciosum c̾te quod
ambe sorores. sicut concupiscentiã
carnis in se.uiuȩ domuerant: ita
defunctȩ incorruptam eandem
p̃ferunt: illa. in anglia. ista. in gal¬
lia: ut eaꝵ sc̃itas. quȩ abunde ful¬
gurat. sufficiat geminos irradiare
polos. Sexburga ercomb̃to regi cã¬
tuarioꝵ in matͥmoniũ data: et p̾
eius mortem uelata: in eodem mo¬

Expanded text:
puellarum regii generis aliquarum oris mei perstringet praeconium; praefata brevitatis venia, quam non fastidii nausea, sed miraculorum facit inscitia. Anna rex Orientalium Anglorum habuit filias tres, Etheldritham, 368 Ethelburgam, Sexburgam Etheldritha, duobus viris nupta, felici  ut Beda auctor est continentia, sine ulla pudoris jactura, sine ulla libidinis urtica, perpetuae virginitatis lauream coelo victrix exhibuit. Ethelburga, in monasterio Galliae quod dicitur Brigis, sanctimonialis primum, dehinc abbatissa, illibatae integritatis signaculo floruit: et speciosum certe quod ambae sorores, sicut concupiscentiam carnis in se vivae domuerant, ita defunctae incorruptam eamdem praeferunt, illa in Anglia, ista in Gallia, ut earum sanctitas, quae abunde fulgurat, « sufficiat geminos irradiare polos. » Sexburga, Ercomberto regi Catuariorum in matrimonium data, et post ejus mortem velata in eodem mo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uatim ad regem ꝯfluunt: ⁊ inuincibi¬
iem ex̾citum faciunt. Nec duitiꝰ potue¬
re pati oppidani qͥn se trad̾ent: exꝑti.
qͣmlibet nobilem qͣmlibet consertã
manum. nicħ adu̾sus regem anglie
posse ꝓficere. Odo scd̾o captꝰ: ꝑpetuo
angliam abiurauit. Dunelmensis
sidionis moras: homines regis mare
custodientes a quosdam. qͦs comes nor¬
manniȩ. in auxilium ꝑfidoꝵ misa̾̃t:
partim cede. partim naufragio opp̃s¬
sere.Reliqui. fugam intendentes.⁊
suspendere carbasa conati moxq.
uento cessante. destituti: ludibrio
nr̃is. sibi exitio fuere. Nam ne uiui

Expanded text:
tervatim ad regem confluunt, et invincibitervatim ad regem confluunt, et invincibilem exercitum faciunt. Nec diutius potuere pati oppidani quin se traderent; experti quamlibet nobilem, quamlibet consertam manum, nihil adversus regem Angliae posse proficere. Odo, secundo captus, perpetuo Angliam abjuravit. Dunelmensis sidionis moras, homines regis mare custodientes, quosdam quos comes Normanniae in auxilium perfidorum miserat, partim caede, partim naufragio oppressere: reliqui fugam intendentes et suspendere carbasa conati, moxque vento cessante destituti, ludibrio nostris, sibi exitio fuere; nam, ne vivi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃misit. lento pede.p̃euntes ꝓsecutꝰ.
Erat tunc apud rouecestram. omnis
pene iuuentutis ex anglia ⁊ norman¬
nia nobilitas. Tres filii rogerii comi¬
tis: ⁊ eustachius bononiȩ. iunior: mł¬
tiq alii. quos infra curam nrãm ex¬
istimo. Regii cum ep̃o pauci ⁊ mer¬
mes. qͥs enim eo p̃sente insidias time¬
ret: circa muros desiliunt: claman¬
tes oppidanis ut portas aꝑiant. hoc
ep̃m p̃sentem uelle: hoc regem ab¬
sentem iubere. At illi de muro conspi¬
ꝯuenirent: raptim aꝑtis porisrut̃.
eqͦs intiolant: om̃sꝙ cũ ep̃o uinccos abdu¬
cunt. Rumor facti: ad regem eito ꝑ labi¬
tur. Seu̾ior ille malis iramq intͣ consci¬
entiam resorbens: anglos suos appel¬
lat. Iubet. ut cõpatͥotas aduocent: adob¬
sidionem uenire: nͥ si qͥ uelint subno¬
mine nicling. Nd̃ ñ qͣm sonat remane¬
re. Angli qui nichil miserius putarẽt.
qͣm husce uocabuli dedecore aduri: ca¬

Expanded text:
praemisit, lento pede praeeuntes subsecutus. praemisit, lento pede praeeuntes subsecutus. Erat tunc apud Rovecestram omnis pene juventutis ex Anglia et Normannia nobilitas; tres filii Rogerii comitis, et Eustachius Bononiae junior, multique alii quos infra curam nostram existimo. Regii cum episcopo pauci et inermes quis enim eo praesente insidias timeret? circa muros desiliunt, clamantes oppidanis ut portas aperiant; hoc episcopum praesentem velle, hoc regem absentem jubere. At illi, de muro conspiconveniret, raptim apertis portis ruunt, equos involant, omnesque cum episcopo vinctos abducunt. Rumor facti ad regem cito perlabitur. Severior ille malis, iramque intra conscientiam resorbens, Anglos suos appellat; jubet ut compatriotas advocent ad obsidionem venire, nisi si qui velint sub nomine Nithing, quod nequam sonat, remanere. Angli, qui nihil miserius putarent quam 490 hujusce vocabuli dedecore aduri ca
Abbreviated transcription (Latin):
ciens: bonasq leges ⁊ tͥbutoꝵ leuam̃.
lib̾as ꝙ uenationes pollicens: fideli¬
⁊tati sus obligauit. Nec minori as¬
tutia rogeriũ de monte gom̾ico. secũ.
dissimulata ꝑfidia eqͥtantem: circũ¬
uenit. Seorsum .ii. ducto. magnam
ingessit inuidiam: dicens. se libent̾
imꝑio cessurum: si illi: ⁊ aliis uidea¬
tur. qͦs pat̾ tutores reliquerat. q̃ se
intelligere: quid ita effrenes sint.
Si uelint pecunias: accipiant ꝓlibi
Qd̾ si se putau̾int asꝑnandum. dese
ipsis caueant exemplum. Idem enĩ.
se. regem: qui illos. duces fec̾it. his
u̾bis comes ⁊ pollicitationib incensꝰ.
qͥ pͥmꝰ factionis pꝰ odonem signifer
fuit. pͥmꝰ defecit. Continuogͦ in de¬
sertores ꝓfectus.⁊ castella patrui sui.
timebrigge ⁊ peͣuesel effregit: ipso.
in post̾iori int̾cepto. Captũ. ad quodli¬
buit iusiurandum impulit: ut an¬
glia decederet. ⁊ rouecestram tradet.
ad qd̾ implendum. eũ cũ fidelib sus

Expanded text:
ciens, bonasque leges, et tributorum levamen, ciens, bonasque leges, et tributorum levamen, liberasque venationes pollicens, fidelitati suae obligavit. Nec minori astutia Rogerium de Monte Gomerico, secum dissimulata perfidia equitantem, circumvenit. Seorsum enim ducto magnam ingessit invidiam; dicens. Libenter se imperio cessurum, si illi et aliis videatur quos pater tutores reliquerat. Non se intelligere quid ita effraenes sint: si velint, pecunias accipiant pro libitquod si de se putaverint aspernandum, 489 de se ipsis caveant exemplum; idem enim se regem, qui illos duces fecerit. His verbis, comes et pollicitationibus incensus, qui primus factionis post Odonem signifer fuit, primus defecit. Continuo ergo in desertores profectus, castella patrui sui Tunebrige et Pevenesel effregit; ipso in posteriori intercepto: captum ad quod libuit jusjurandum impulit, ut Anglia decederet et Rovecestram traderet. Ad quod implendum eum cum fidelibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
cum nepote. bathoniam:⁊ hercheleiã.
partemq pagi uiltensis deppłans:
manubias apud bristoy collocabat.
Rogeriꝰ de monte gom̃ico. ex̾citum
suum ascrobesberia. cum walensib
mittens: coloniam wigornensem p̃¬
dabatur. Iamq uigorniam infestꝰ
aduen̾at: cum regii milites. qui p̃¬
tendebant. freti benedictione wal¬
stani ep̃i. cui custodia castelli cõmis¬
sa eratꝰ pauci multos effugart̃: płi¬
b ꝙ sauciis ⁊ cesis. qͦsdam abduxer̃t.
ꝓ pt̾ea. rog̾ius bigot. apud norarie.
⁊ hugo de grentemesmil. apd̃ lege¬
cestram: suis quisq partib rapinaᷤ
urgebant. Ita totis defectionis uiri¬
b. in eum cui nec prudentia. nec for¬
tuna deerat: frustra seuiebat᷑. Nam¬
ꝙ ille uidens normannos pene om̃s
in una rabie conspiratos: anglos ꝓ¬
bos ⁊ fortes uiros. qui adhuc residii
erant. inuitatoriis scͥptis accersiit. Qͥ¬
b suꝑ iniuriis suis q̃ rimoniam fa¬

Expanded text:
cum nepote, Bathoniam et Bercheleiam cum nepote, Bathoniam et Bercheleiam partemque pagi Wiltensis depopulans, manubias apud Bristou collocabat. Rogerius de Monte Gomerico, exercitum suum a Scrobesbiria cum Walensibus mittens, coloniam Wigorniensem praedabatur: jamque Wigorniam infestus advenerat, cum regii milites, qui praetendebant, freti benedictione Wulstani episcopi cui custodia castelli commissa erat, pauci multos effugarunt, pluribusque sauciis et caesis, quosdam abduxerunt. Praeterea Rogerius Bigot apud Northwic, et Hugo de Grentemesnil apud Legecestram, suis quisque partibus rapinas urgebant. Ita totis defectionis viribus in eum, cui nec prudentia nec fortuna deerat, frustra saeviebatur. Namque ille, videns Normannos pene omnes in una rabie conspiratos, Anglos probos et fortes viros, qui adhuc residui erant, invitatoriis scriptis accersiit; quibus super injuriis suis querimoniam fa
Abbreviated transcription (Latin):
nuueniles stultitias. multis iam labo¬
rib decoxi̾t. hc̃ delicatȩ nuͥtum. aĩ
ferotia. qͣm uultꝰ ipse demonstret.
p̃tumidum: omnia contͣ fas ⁊ ius au¬
surum. Breui fut᷑m: ut honores iã¬
dudũ płimis sudorib partos amit¬
tant. Nicħ auctum morte patͥs: si qͦs
ille iunx̾it. iste trucidet. Hec ipse hec.
rogerius de monte gom̃ioo: Hec gau¬
fridꝰ constantiensis epc̃. cũ nepote
robto comite hũbrensiũ. ⁊ cũ reli¬
qͥs. pͥmo clam fremebant: post ⁊̃ pa¬
ferunt: qr cum amissȩ caritatis
dispendio. remotarum ꝑuinciaꝵ
frustrabat᷑ ꝯpendio. Itaq. p̃dam
omnẽ. rouec estram ꝯportabat: regi¬
os fiscos in cantia deuastans: mariȩ
t̾ras archiep̃i: ĩmortale in eum odium
anhelans: qd eius consilio a frẽ se in
iuncła coniectum asserebat. S nec fi¬
des u̾boꝵ uacillabat. Nam cũ olim wil¬
łmꝰ senior ap̃ lanfrancũ quereretur
ꝑsiꝰ ait. cͥminarasis librans in antite

Expanded text:
juveniles stultitias multis jam labojuveniles stultitias multis jam laboribus decoxerit; hunc delicate nutritum, animi ferocia quam vultus ipse demonstret praetumidum, omnia contra fas et jus ausurum; brevi futurum ut honores jamdudum plurimis sudoribus partos amittant; nihil actum morte patris, si quos ille vinxerit iste trucidet. Haec ipse, haec Rogerius de Monte Gomerico, haec Gaufridus Constantiensis episcopus cum nepote Roberto comite Humbrensium, et cum reliquis, primo clam fremebant; post etiam paferunt, quia, cum amissae charitatis dispendio, remotarum provinciarum frustrabatur compendio. Itaque Odo praedam omnem Rovecestram comportabat, regios fiscos in Cantia devastans, maxime terras archiepiscopi; immortale in eum odium anhelans, quod ejus consilio a fratre se in vincula conjectum asserebat. Sed nec fides verborum vacillabat: nam cum olim Willelmus senior apud Lanfrancum quereretur Persius ait crimina rasis librans in antithe
Abbreviated transcription (Latin):
a patre. ultima ualitudine decum¬
bente. in successorem ad optatꝰ: añ qͣm
ille extremum efflasset. ad occupan¬
dum regnum ꝯtendit. Moxq uo¬
lentib animis ꝓuincialiũ excepiꝰ: ⁊
cdlaues thesauroꝵ nactꝰ ẽ. Quib fretꝰ:
totam angliam animo subiecit suo.
Accessit ⁊̃ fauori eius. maximũ rerũ
mom̃tum. archiep̃c lanfrancꝰ: qd̾ e¬
um nitt̾erat. ⁊ militem fecat. Quo
auccore ⁊ annitente. die scõꝵ cosme ⁊
mox in inicio u̾is. pͥmꝰ illi ꝯflictꝰ ꝯtra
odonem patruũ ep̃m baiocensem fuit.
Namq cũ ille ut dixi solutus a uincłiᷤ.
robtum nepotem in comitatu nor¬
mannie confirmasset: angliam ue¬
nit: recepit ꝙ a rege. comitatũ cantie.
S cum omnia ñ suo arbitratu. ut
olim. in regno disponi uideret: nam
administratio rerũ publicaꝵ: liuo¬
re ictꝰ a rege ⁊ ipse desciuit: ⁊ multos
eodem susurrio infecit. Rob̃to regnũ
cõpetere: qui sit ⁊ remissioris animi:

Expanded text:
a patre, ultima valetudine decuma patre, ultima valetudine decumbente, in successorem adoptatus, antequam ille extremum efflasset ad occupandum regnum contendit: moxque volentibus animis provincialium exceptus, et claves thesaurorum nactus est; quibus fretus totam Angliam animo subjecit suo. Accessit etiam favori ejus, maximum rerum momentum, archiepiscopus Lanfrancus, eo quod eum nutrierat et militem fecerat: quo auctore et annitente, die sanctorum Cosmae et mox in initio veris primus illi conflictus contra Odonem patruum, episcopum Baiocensem, fuit. Namque, cum ille ut dixi, solutus a vinculis, Robertum nepotem in comitatu Normanniae confirmasset, Angliam venit, recepitque a rege comitatum Cantiae; sed cum omnia non suo arbitratu ut olim in regno disponi videret, namadministratio rerum publicarum, livore ictus, a rege et ipse descivit. Et 487 multos eodem susurro infecit: Roberto regnum competere, qui sit et remissioris animi, et
Abbreviated transcription (Latin):
normannie: płib annis. anteꝗͣ.
pat̾ angliam adiret. Ingenti
cuia parentum altꝰ: cum ⁊ illi nat᷑alit̾
ineẽt. ingentia parturiens. animꝰ: ad
culm̃ supine dignitatis euasit. In cõ¬
ꝑabilis ꝓcul dubio. nr̃o tp̃re pͥnceps.⁊
si ñ eum magnitudo patͥs obrueret:
nec eius iuuentutem fata p̃cipitassent.
ne ꝑ etatem mat᷑iorem abołet erro¬
res. licentia potestatis. et impetu iuue¬
nili contͣctos. Em̃sa puericia: in mili¬
tari ex̾citio adolescentiã egit. E qͥta¬
reiaculari: certare cum pͥmeuis ob¬
sequio: cum equeuis officio. Iacturã
uirtutis putare: si forte in militari
tumultu. alt̾ eo pͥor arma corriꝑet:
cantem deiceret. Genitori. inomni¬
b obseq̃lam g̾ens eius se ocłis in bel¬
lo ostentans: eiꝰ lat̾i. in pace obambu¬
lans. Spe sensim scaturiente. lam suc¬
cessioni in hiansanaximȩ. post abdi¬
cationem fr̃is maioris: cum et tiro¬
cinium minoris ñ nicħ suspice̾t᷑. ita

Expanded text:
Normanniae, pluribus annis antequam Normanniae, pluribus annis antequam pater Anglia madiret. Ingenti cura parentum altus, cum et illi naturaliter inesset ingentia parturiens animus, ad culmen supremae dignitatis evasit. Incomparabilis procul dubio nostro tempore princeps, si non eum magnitudo patris obrueret, nec ejus juventutem fata praecipitassent, ne per aetatem maturiorem aboleret errores licentia potestatis et impetu juvenili contractos. Emensa pueritia, in militari exercitio adolescentiam egit; equitari, jaculari, certare cum primaevis obsequio, cum aequaevis officio. Jacturam virtutis putare si forte in militari tumultu alter eo prior arma corriperet, vocantem dejiceret. Genitori in omnibus obsequelam gerens, ejus se oculis in bello ostentans, ejus lateri in pace obambulans. Spe sensim scaturiente, jam successioni inhians, maxime post abdicationem 486 fratris majoris, cum in tirocinium minoris nonnihil suspiceret. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
ni laboris onus. sua estimatione p̃mt̃.
hoc respondeo: qd olim sc̃s ieronimꝰ ca¬
nib siuis obiecit. Si placet. legant: si ñ
ingero: s studiosis sequi dignent᷑ ꝯse¬
cro. Qd̃ ⁊ istiuiri concinere ꝓñciabt̃:
si ñ de his sunt. de qͥb dicit᷑. Stultifa¬
cile possunt ꝯuinci: difficile. ꝯpesci.
Dicam gͥ in hoc libro. qui huiꝰ oꝑisẽ.
bet: nec pͥncipalis decoloret᷑ maiestaᷤ.
Ibt̃ ⁊ in istas paginas q̃dam: quȩ sub
eo. ł in hac t̾ra. tristia. ł alias głosa
acciderunt: qͣntum dum taxat nr̃a
famosam his dieb expeditionẽ audire.
sit oꝑe p̾cium: et uirtutis incitam̃tũ.
Neq uero ꝯfido. qd̾ hec ame qͣm ab
aliis qui sepserunt. dicant᷑ cõmodius:
s ut qd̾ a multis scribit᷑. a multis le¬
gatur. Uerum. ne tam diu ꝓemari
lecturo gen̾et nausiam: ram nc̃ qd̾
intendo incipiam. Incip̃ lib̾ quartꝰ.¬
uilłmꝰ gͥ filius wilłmi. natꝰ est

Expanded text:
ni laboris onus sua aestimatione premunt, ni laboris onus sua aestimatione premunt, hoc respondeo quod olim sanctus leronymus canibus suis objecit, « Si placet, legant; si noningero, sed studiosis, si qui dignentur, consecro; quod et isti juri concinere pronuntiabunt, si non de his sunt de quibus dicitur: « Stulti facile possunt convinci, difficile compesci. » Dicam igitur in hoc libro, qui hujus operis bet, nec principalis decoloretur majestas. Ibunt et in istas paginas quaedam quae sub eo, vel in hac terra tristia, vel alias gloriosa, acciderunt , quantum duntaxat nostra famosam his diebus expeditionem audire sit operae pretium et virtutis incitamentum. Neque vero confido quod haec a me, quam ab aliis qui scripserunt, dicantur commodius; sed ut, quod a multis scribitur, a multis legatur. Verum, ne tam diu prooemiari lecturo generet nauseam, jam nunc quod intendo incipiam. 485 LIBER QUARTur filius Willelmi natus est
Abbreviated transcription (Latin):
mun̾i existimant: ⁊ hoc studium
pͣua sugillatione contaminant.
silentio libent̃ acqͥenscens. S dũ ali¬
qͣndui solutꝰ mnertia. uacassem: nursꝰ
solitꝰ amor studioꝵ aurem uelit. ⁊
dere possem: ⁊ istis forensib :⁊ homie
litt̾ato indignis curis. me trade̾ ñ nos¬
sem. Accessere amicoꝵ meoꝵ stimuli:
qͦꝵ uel tacitȩ suggestioni deeẽ ñ debuii.
Et illi qͥdem modestȩ iam prurientẽ
in pulere: ut ceptum ꝑsequerer. Illor
tib animatꝰ. assurgo: ut ex pectoris
nr̃i ꝓmptuario. iicturum apud sea¬
micicie pignꝰ ꝯtineant. Quo tura.
illoꝵ qui michitiment. ut aut odiar.
aut m̃tiar. beniuolentiȩ. gͣtus ita sub
ope xp̃i satis faciam: ut nͨ falsarus.
nec odiosꝰ inueniar. Sic enim. bene ⁊
secꝰ acta ꝑstringam: ut quasi int̾ scil¬
lam et caribdim.illeso uolante na¬
uigio. nichil desit sent̃ntie: ⁊ si aliqͥd
deẽẽ putet᷑ historiȩ. Porro illis qͥ alie¬

Expanded text:
muneri existimant, et hoc studium muneri existimant, et hoc studium prava suggillatione contaminant. silentio libenter adquiescens; sed dum aliquandiu solutus inertia vacassem, rursus solitus amor studiorum aurem vellit et gere possem, et istis forensibus et homine literato indignis curis me tradere non nossem. Accessere amicorum meorum stimuli, quorum vel tacitae suggestioni deesse non debui; et illi quidem modeste jam prurientem impulere ut coeptum prosequerer. Illorutibus animatus assurgo, ut ex pectoris nostri promptuario 484 victurum apud se amicitiae pignus contineant. Quocirca illorum, qui mihi timent ut aut odiar aut mentiar, benevolentiae gratus, ita sub ope Christi satisfaciam, ut nec falsarius nec odiosus inveniar: sic enim bene et secus acta perstringam, ut, quasi inter Scyllam et Charibdim illaeso volante navigio, nil desit sententiae, etsi aliquid deesse putetur historiae. Porro illis, qui alie
Abbreviated transcription (Latin):
putabatur regimine. ab archiepo e
boracensi supplicit̾ rogaret᷑. ut suas
C accecłe. Uerum. ego ñ ultiꝰ lectoꝵ expecta¬
tionem macerabo: qͥ hec forsitan ñ li¬
bent̾ intuent᷑: qr gesta wilłmi succes¬
soꝵ p̃stolant᷑. Qmuis. nͥ me nimiꝰ amor
nũ fallit. nulli uarietatem relatio¬
num displicituram opmnor: nͥ si qͥs
tam nubilus ẽ. ut catonis suꝑcilium
emulet᷑. S alia in qͣtto ⁊ qͥnto libro
qui uolet exꝑiet᷑: nam t̾cius debitũ
uideri. qd̾ gestis nr̃i tp̃is
regum scribendis. stilum ap¬
plicuerim: dicentib qd̾ in
euismodi scͥptis. sepe naufragatur
u̾itas. ⁊ suffragatur falsitas. Qͥppe.
p̃sentiũ malaꝑiculose: bona. plau¬
sibilit̾ dñr. Eo fit in quiunt: ũ qr mͦ
pene omnia. magis ad peiꝰ qͣm ad me¬
lius st̃ ꝓcliuia: scͥptor. obiua malaꝑꝑ¬
metum p̃t̾eat ci bona. si ñ sunt ꝑꝑ
plausũ ꝯfingat. St̃ alii. qͥ nos ex seg¬
niciȩ sua metientes. impares tanto

Expanded text:
putabatur regimine, ab archiepiscopo putabatur regimine, ab archiepiscopo Eboraci suppliciter rogaretur ut suas cedere. § 304. Verum ego non ulterius lectorum expectationem macerabo, qui haec forsitan non libenter intuentur, quia gesta Willelmi successorum praestolantur; quamvis, nisi me nimius amor mei fallit, nulli varietatem relationum displicituram opinor, nisi si quis tam nubilus est ut Catonis supercilium aemuletur. Sed alia in quarto et quinto libro qui volet experietur, nam tertius debitum videri quod gestis nostri temporis regum scribendis stylum applicuerim; dicentibus quod in ejusmodi scriptis saepe naufragatur veritas et suffragatur falsitas, quippe praesentium mala periculose, bona plausibiliter dicuntur. Eo fit inquiunt ut, quia modo omnia magis ad pejus quam ad melius sint proclivia, scriptor obvia malametum praetereat, et, bona si non sunt, propter plausum confingat. Sunt alii qui, nos ex segnitie sua metientes, impares tanto
Abbreviated transcription (Latin):
Iic scã simplicitas gneret¬
beati ulstam. wigornensis ep̃i. ĩmo
magnaninia in deo ꝯfidentia: laudan¬
satus. foras exisset. ut strictiori consi¬
lio. responsum com̃et suũ: a tumul¬
temꝰ gͦ. ẽum sociis refen̾tib. ut pͥus
ꝓpt̾ quod uen̾ant. expedirent: qd̾ sa¬
tis suꝑ ꝙ sufficẽt cantib tp̃s: regem.
⁊ ꝓceres si hec audirent risui se hr̃i opi
seruitium: ⁊ pꝰ agitabimꝰ hominũ li-¬
tigium. hora gͥ cantata.⁊ nulla exco-¬
gita falsi t̾giũ̾ satione:: nullo cõm̃ta¬
to u̾i splendore: ꝯfestim aulam conci¬
lii ing̾di ꝑgebat. Siuis eum retinere
temptantib: ꝑsuaderi ñ potuit. Qn
potius. tim̃tib cause ꝓ certo ait nou̾i¬
tis. iusibilit̾ me hic uidere beatos ar¬
chiepõs. dunstanũ cantuariensem.
⁊ os waldum eboracensem: qui hodie
suis me p̃cib tuentes. falsi loqͦꝵ acu¬
m̃ hebetabunt. Ita data bñdictione
nor mannice lingue sciolo. remꝑorais.
obtinuit: ut qͥ suę diocesis añ indignꝰ

Expanded text:
ic sancta simplicitas beati Wulstani Wigornensis episcopi, imo magnanima in Deo confidentia, laudansatus, foras exisset ut a strictiori consilio responsum comeret suum, a tumultemus ergo. » Tum sociis referentibus ut prius propter quod venerant expedirent, quod satis superque sufficeret cantibus tempus; regem et proceres, si haec audierint, risui se haberi opinservitium, et post agitabimus hominum litigium. » Hora igitur cantata, nulla excogitata falsi tergiversatione, nullo commentato veri splendore, confestim aulam concilii ingredi pergebat. Suis eum retinere tentantibus persuaderi non potuit, quin potius timentibus causae: « Pro certo, ait, noveritis visibiliter me hic videre beatos archiepiscopos Dunstanum Cantuariensem et Oswaldum Eboracensem, qui hodie, suis me precibus tuentes, falsiloquorum acumen hebetabunt. » Ita data benedictione Normannicae linguae sciolo, rem perorans obtinuit, ut qui suae dioecesis ante indignus
Abbreviated transcription (Latin):
di. magnificentissimi comitis: quẽ
digera. danico uocabulo. i dest forte
cognominabant. Post modũ uͦ. uictis
partib. se se sponte dedens:⁊ iudithȩ.
natus: ñ ꝑmansit in fide: pͥmũ in¬
genium cohibere impotens. Com¬
patͥotis .ii. omnnb. qui existimarant
resistendum. cesis uel subiectis: ⁊̃
in radulfi de waber ꝑfidia. se ĩmis¬
cuit. S coniuratione detecta. cõpre¬
hensꝰ. diuq in uincłis tentꝰ: ultimo.
spoliatus capite. crolando sepultꝰ est:
qͣmuis qͥdam dicant. necessitate int̾¬
ceptum. ñ uoluntate ad dictum. in¬
fidelitatis sacram̃tum agitasse. An¬
gloꝵi est ista excusatio: nam cetera
normanni asserunt: angloꝵ qui płi¬
mum u̾itate. p̃stent. Quoꝵ adstipu¬
lationi. diuinitas suffragrari iudet᷑:
miracła multa et ea ꝑmaxima ad
tumbam illius ostendens. Aiunt enĩ
in cathenas ꝯiectum: cotidianis sin¬
gultib ꝑꝑam ꝯmissa diluisse.

Expanded text:
di magnificentissimi comitis, quem di magnificentissimi comitis, quem Digera Danico vocabulo, id est fortem, cognominabant. Postmodum vero, victis partibus, sese sponte dedens, et Judithaenatus, non permansit in fide, pravum ingenium cohibere impotens: compatriotis enim omnibus, qui existimarant resistendum, caesis vel subjectis, etiam in Radulfi de Waher perfidia se immiscuit, sed conjuratione detecta, comprehensus diuque in vinculis tentus , ultimo spoliatus capite, Crolando sepultus est; quamvis quidam dicant, necessitate interceptum, non voluntate addictum, infidelitatis sacramentum agitasse. Anglorum est ista excusatio; nam caetera Normanni asserunt, Anglorum qui plurimum praestent. Quorum astipulationi Divinitas suffragari videtur, miracula multa, et ea permaxima, ad tumbam illius ostendens. Aiunt enim, in catenas conjectum, quotidianis singultibus perperam commissa diluisse.
Abbreviated transcription (Latin):
falso p̃sagꝰ somniabat. At eo int̾em¬
pto: germani ad t̾ras sue potestatis
ꝓfugͥentes: aliquot annis. pacem
willim turbauert: clam destims
latrocinis siluas infestantes: nec
unqͣm cominꝰ et aꝑte. marcem agñ¬
tes. Sepe etiam capti᷑. plerumꝙ se
dedidere: s miseratione iuuenilis
decoris. ⁊ gr̃a no bilitatis impune
dimissi. P ostremo. nec ui. nec dolo
hostium. s suoꝵ ꝑfidia trucidati. re¬
regem ad lacrimas fletxere: qͥb
ipse:⁊ coniuigia cognatarũ. ⁊ ami¬
cicie dignationẽ iã pͥdem indulsisset:
multam familiaritatem no¬
ui regis nactꝰ fuerat: quod ille p̃t̾¬
tarũ offensaꝵ immemor. magis il¬
las uircuti qͣm ꝑfidiȩ attͥbuebat.
Si quidem uueldeofꝰ. ineboracen¬
si pugna. płes normannoꝵ. solus
obtruncat̾iat: unos ⁊ unos ꝑ por¬
tam eg̾dientes. decapitans. Neruo¬
sus lacertis thorosus pectore. ro¬
bustꝰ ⁊ ꝑcerꝰ toto torpore. filiꝰ suuar¬

Expanded text:
falso praesagus somniabat. At, eo interemfalso praesagus somniabat. At, eo interempto, germani, ad terras suae potestatis perfugientes, aliquot annis pacem Willelmi turbaverunt, clandestinis latrociniis sylvas infestantes, nec unquam eominus et aperte martem agentes; saepe etiam capti plerumque se dedidere, sed miseratione juvenilis decoris, et gratia nobilitatis, impune dimissi. Postremo nec vi nec dolo hostium, sed suorum perfidia trucidati, regem ad lachrymas flexere; quibus ipse et conjugia cognatarum et amicitiae dignationem jam pridem indulsisset, multam familiaritatem novi regis nactus fuerat, quod ille, praeteritarum offensarum immemor, magis illas virtuti quam perfidiae attribuebat. Siquidem Weldeofus in Eboracensi pugna plures Normannorum solus obtruncaverat, unos et unos per portam egredientes decapitans: nervosus lacertis, thorosus pectore, robustus et procerus toto corpore, filius Siwar