comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ manducaũtis carnem filii hominis:⁊
bib̾itis euis sanguinẽ. ñ habebitis uitã
in uob̾. Nam reuera. hec dicendo fugit.⁊
abscondit se ab illis scd̾m titulũ tͥcesimi
ttii psalmi qͥ inscͥbit᷑ sic. Dsalmꝰ dauid:
cũ mutauit uultũ suũ coram abimelech
⁊ dimisit eum :⁊ abut: ⁊ timꝑanizabat
ad ostia portȩ cuitatis: ⁊ defluebant sa¬
liue inbarbam: ⁊ ferebatur inmanib
suis. Abimelech ipẽ ẽ. qui suꝑra dicitur
achis. Int̾pretaturaũ abimelech ꝓatris
mei regnum: achis uͦ quomͣ ẽ. Significat
F iudeos: quos recte xp̃c ꝓrius appellauit
patris sui regnum qͦd significat abime¬
lech: nunc autẽ achis. ex quo dixerunt. qͦ¬
modo ẽ. quomͦ eẽ potest. In quo coram istis
immucauit uultum suũ: In eo uidelie:
qͦd uetis sacrificii ritum ꝯu̾tit in nouũ.
In eo quoq saliuȩ defuxerunt illi inbar¬
bam: qͣd eũ dicẽt. nͥ manducaiu̾tis carnẽ
meam ⁊ cet̾ã. infantilia uidebatur eis u¬

Expanded text:
nducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam aeternam . » Nam revera haec dicendo fugit et abscondit se ab illis, secundum titulum tricesimi tertii psalmi, qui inscribitur sic: Psalmus David cum commutavit vultum suum coram Abimelech et dimisit eum et abiit et timpanizabat ad ostia portę civitatis et defluebant salivę in barbam et ferebatur in manibus suis. Abimelech ipse est, qui supra dicitur Achis. Interpretatur autem Abimelech 'patris mei regnum', Achis vero 'quomodo est'. Significat ergo Iudeos, quos recte Christus prius appellaverat patris sui regnum, quod significat Abimelech. Nunc autem Achis, ex quo dixerunt: Quomodo est, quomodo esse potest? In quo coram istis commutavit vultum suum? In eo videlicet, quod veteris sacrificii ritum convertit in novum. In eo quoque salivę defluxerunt illi in barbam, quod cum diceret: Nisi manducaveritis carnem meam et cętera. Infantilia videbatur eis v
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtristati: imino. tristicia oor eoꝵ impleuit.
Ergo ñ scd̾m rationis iudiciũ. s scd̾m do¬
loris ium qͥ int̾dum rationem ñ admittit.
oictũ ẽ :i nemo ꝑcipit corde. ⁊⁊ qͥ simul con¬
tristaretur ñ fuit : i ꝯpetent̾ sic dictũ eẽ ani¬
madũtis: ubi ad tantã insultantiũ atq ir¬
ridentiũ multitudinẽ. qui ꝯdoluert̃ p̃
paucitate nullius fuere quantitatis aut
numeri. Uerũ qͦd alibi dicit. circunspexi.
⁊ ñ erat auxiliatorꝰ quesiui:⁊ ñ fuit qui
adiuuaret: saluau̾ mͥ brachium meũ. ⁊
indignatio mea ip̃a auxiliata ẽ m: ñ est
conquestio similis. s demonstratio ueris¬
simȩ rei: quia nullus omĩno etiã si uolu¬
isset quis potuit eũ adiuuare siue auxili¬
ari. in p̃lio siue ꝯgresu euismodr. ubiuem¬
ebat pͥnceps mundi. peccator antiquus. et
p̃positus mortis. Nec enĩ erat quis quã qͥ de
illo dicẽ posset: ⁊ inme ñ ht̃ qͥequã: ñ erat

Expanded text:
contristati, immo tristitia cor eorum implevit. contristati, immo tristitia cor eorum implevit. Ergo non secundum rationis iudicium, sed secundum doloris vim, qui interdum et nemo percipit corde, » et « qui contristaretur non fuit. » Et competenter sic dictum esse animadvertis, ubi ad tantam insultantium atque irridentium multitudinem, qui condoluerunt, prae paucitate nullius fuere quantitatis aut numeri. Verum, quia alibi dicit: « Circumspexi, et non erat auxiliator, quaesivi, et non fuit qui adiuvaret, et salvavit mihi brachium meum et indignatio mea ipsa auxiliata est mihi, non est conquestio similis, sed demonstratio verissimę rei; quia nullus omnino, etiam si voluisset quis, potuit eum adiuvare sive auxiliari in prelio sive congressu eiusmodi, ubi veniebat princeps mundi, peccator antiquus et prepositus mortis. Nec enim erat quisquam, qui de illo dicere posset: Et in me non habet quidquam; non erat
Abbreviated transcription (Latin):
daico ppło draco ille: hominem in opem
⁊ m̃dicũ. ⁊ ꝯpunctum corde mortifica¬
re. Nospene in dociles. aut nimium tar¬
di ad discendũ abip̃o dicente. ⁊ discite
ame quia mitis sum: humilis cordeͥ
suꝑ eum pauꝑem. suꝑ eũ mitẽ ⁊ humi¬
lem. ꝑ nob̾ dolentẽ ꝓpt̾ nos uulneratũ.
longe minus intelligimꝰ. quã oporteret
intelligere. Ecce inquit ꝓpħ̾a. quomͦ mo¬
ritur uistus:⁊ nemo ꝑcipit corde. Ipse qͦ
in psalmo dicit. Et sustinui qui simul
ta maria cũ staret uixta crucem eius uu¬
uens quomͦ moreretur. ñ ꝑcepit corde. et
simul contristata ẽ: Immo multũ ꝑce¬
pit corde: multũ contristata ẽ. i sicut pre¬
pixerat sẏmeon. gladiꝰ ꝑtͣnsiuit animã eius.
Discipłs quoq dilectus: ñ sine ꝑ ceptiõe
cordis. ñ sine tristicia. uidit quomͦ more¬
retur. Ceteri quoq discipłi. quãuis re¬
licto eo om̃s fugerint ñ nichil fuere simł

Expanded text:
daico populo draco ille, « hominem inopem daico populo draco ille, « hominem inopem et mendicum, et compunctum corde mortificare . » Nos pene indociles, aut nimium tardi ad discendum ab ipso dicente: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde , » super eum pauperem, super eum mitem et humilem, pro nobis dolentem, pro nobis vulneratum, longe minus intelligimus quam oportet intelligere. « Ecce, inquit propheta, quomodo moritur justus, et nemo percipit corde . » Ipse quoque in Psalmo dicit: « Et sustinui, qui simul uxta crucem eius videns quomodo moreretur, non percepit corde et non simul contristata est? Immo multum percepit corde, multum contristata est, et sicut predixerat Symeon, gladius pertransivit animam eius. Discipulus quoque dilectus non sine perceptione cordis, non sine tristitia vidit, quomodo moreretur. Cęteri quoque discipuli, quamvis relicto eo omnes fugerint, nonnihil fuere simul
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ collabebat᷑ in manib eoꝵ. Quarta fuit
ꝑ secutio: qñ miserunt pͥncipes ⁊ phari¬
sei ministros ut app̃hend̾ent eum. Qui
reu̾s: cũ dicẽtur eis. quare ñ adduxistiᷤᷤ
eum: responderunt. Nũquã sic locutusẽ.
homo: sicut hic homo loquidur. At illi
in intentione ꝑsistentes. ad duxert̃ mulie¬
rem madultĩo dep̃hensã. tẽp̃tantes ut
possent accusare eũ. Quinta ꝑsecutio fu¬
it: ii cũ dixisset. am̃ am̃ dico uob̾ anteqͣ
fieret abrahã ego sum. tulert᷑ lapides
ut iacerent in eum. Sexta: ubi cum di¬
xisset ego ⁊ pat̾ unũ sumꝰ: sustulerunt
laꝑides iudei ut lapidarent eum. Septi¬
ma que ⁊ultima: uͥ collegerunt adu̾sis
eũ ꝯcilum: nec destitert: donec crucifi¬
gerent eum.xui.¬
is inquã antam duitina eollucta¬
ione mortis. sym̃ eus mitem ⁊ hu¬
milem intelligit: Beatus in qͥt psal¬
mista qͥ intelligit suꝑ egenũ ⁊ ꝑauꝑem:
quemauxta psalmi alteriꝰ u̾ siculum.
ꝑsequebatur in uida: ꝑ sequebatur in u¬

Expanded text:
ebatur in manibus eorum. » Quarta fuit persecutio, quando miserunt principes et Pharisaei ministros ut apprehenderent eum. Qui reversi, cum diceretur eis: « Quare non adduxistis eum? Responderunt: Nunquam sic locutus est homo sicut hic homo loquitur . » At illi in intentione persistentes, adduxerunt mulierem in adulterio deprehensam, tentantes, ut possent accusare eum . Quinta persecutio fuit, ubi cum dixisset: « Amen, amen dico vobis, antequam fieret Abraham ego sum, tulerunt lapides ut jacerent in eum . » Sexta ubi cum dixisset: « Ego et Pater unum sumus, sustulerunt lapides Judaei ut lapidarent eum . » Septima, quae et ultima, ubi collegerunt adversus eum concilium, nec destiterunt donec crucifigerent eum.is, inquam, in tam diutina colluctatione mortis spiritum ejus mitem et humilem intelligit? « Beatus, inquit Psalmista, qui intelligit super egenum et pauperem , » quem juxta psalmi alterius versiculum, persequebatur in Juda, persequebatur in Ju
Abbreviated transcription (Latin):
mousq deorsum :it̾ra mota ẽ:i petrȩ
scissȩ sunt: i monum̃ta aꝑta sunt:⁊ mul
ta corpora scõꝵ qui dormierant surrexer̃t:
⁊ exeuntes de monulm̃tis. ñ quidem ante.
ficiunt. cum de fortitudine uerbi loqͥ
cupimus: de fortitudine uerbi quod erat
⁊ est in illo spũ. siue anima. quã mori
quã ualidum. quomͦ ualidum sit illud
uerbum: Immo:⁊ si aliqui scõꝵ. uerbi il¬
luis an p̾cordiis suis sensere attactum: qͥb
uerbis cnarrare potuert̃: hoc tantum
gͥ nunc dictum sit: quia tunc ꝓ re. u̾bũ
ualidũ. uerbum d̾s infremuit in spũ uł
amma egrediente decorporp ore iħii: et
infernus intremuit. ueniente illo sp̃u:
ueniente cum uerbo sibi unito amina
iħu: cuiꝰ uideł. u̾bi fortitudinẽ sustine
ñ potest: nͥ qui eius ht̃ amorem. Nam
hinc e. qͦd psalmista dicit. Sicut fuit
eera a facie ignis: sic ꝑeant peccatores a fa

Expanded text:
mo usque deorsum et terra mota est et petrę mo usque deorsum et terra mota est et petrę scta corpora sanctorum, qui dormierant, surrexerunt et exeuntes de monumentis non quidem ante s deficiunt, cum de fortitudine verbi loqui cupimus: de fortitudine verbi, quod erat et est in illo spiritu sive anima, quam moriequam validum, quomodo validum sit illud verbum? Immo etsi aliqui sanctorum verbi illius in precordiis suis sensere attactum, quibus verbis enarrare potuerunt? Hoc tantum igitur nunc dictum sit, quia tunc pro re verbum validum, verbum deus infremuit in spiritu vel anima egrediente de corpore Ihesu et infernus infremuit veniente illo spiritu, veniente cum verbo sibi unito anima Ihesu, cuius videlicet verbi fortitudinem sustinere non potest, nisi qui eius habet amorem. Nam hinc est, quod psalmista dicit: Sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a fa
Abbreviated transcription (Latin):
tus fortitudine. quȩ similit̾ apud ipm̃ ẽ:
sicut p̃dictũ fuerat in abaciic. Cornua
inmanib euis: ibi abscondita ẽ. fortitu¬
uo euis. Cormua qus erant in manib eius.
brachia crucis intelligimꝰ: quib erant¬
fixȩ manus eius. Quom᷑ ibi erat abscõ¬
dita fortitudo eius: Nideł. nulla putabat᷑
ũ fortitudo euis. Deniq hominis fortitudo.
maxime pollet. in brachiis ⁊ manib eius.
At ille. confixis in cruce pendebat manib.
Uidebatur gͦ. quod nuilla eẽt fortitudo eus:
s ñ nulla eratꝰ immo magna erat: iamq
absconditȩ oꝑabat᷑. Iam draconis. eum de¬
uorare se putantis. dentes inuisibiles. in¬
uisibilit̾ ꝯ fringebantur: iguturis eius ba¬
ratrum. quas hamno ferreo trangulabat᷑.
Operationis huiꝰcemͦi signa quȩdã uisibi¬
lia statim claruert̃: ⁊ nos d̾s aurib nr̃is
audiuimꝰ. Nam illo emittente spm̃ ecce
uelũ templi scissũ ẽ. in duas partes. a sũ¬

Expanded text:
tus fortitudine, quae similiter apud ipsum est, tus fortitudine, quae similiter apud ipsum est, sicut praedictum fuerat in Habacuc: « Cornua in manibus ejus, ibi abscondita est fortitudo ejus . » Cornua quae erant in manibus ejus, brachia crucis intelligimus, quibus confixerant manus ejus: Quomodo ibi erat abscondita fortitudo ejus? videlicet ubi nulla putabatur esse fortitudo ejus. Denique hominis fortitudo maxime pollet in brachiis, et in manibus ejus, at ille confixus in cruce pendebat manibus. Videbatur ergo quod nulla esset fortitudo ejus, sed nonnulla erat, abscondite operabatur. Iam draconis eum devorare se putantis dentes invisibiles invisibiliter confringebantur et gutturis eius baratrum quasi hamo ferreo strangulabatur. Operationis huiusce signa quędam visibilia statim claruerunt et nos, deus, auribus nostris audivimus. Nam illo emittente spiritum, ecce velum templi scissum est in duas partes a sum
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideatis quidnam sit. Quid gͦ ẽnͥ
uehemens iudai eȩ a ceusatio ꝑfidiȩ. ñ
t̾ribilis dãpnatio ppłi parricids. Aoces¬
sistis inquit apłs ad mediatorem iħ̾m:
⁊ sanguinis asꝑsionem melius loquentẽ
quã abel. Quid fecisti. ait dñs ad caim:
Nox sanguinis frĩs cui. elamat ad me.
De terra. Nunc gͥ maledictus eris suꝑ t̾rã:
quȩ aꝑuit os suũ. ⁊ suscepit sanguinẽ fr̃is
tur de mani tua. Nagus ⁊ ꝓfuguseris
suꝑ terrã. Quod illi caim ꝓ illo abel dix̃.
ñ dicẽt idem d̾s uideis. ꝓfilio suo uidens
cuis sanguinem agonizantis.⁊ in agonia
ꝑlixe orantis. languinem melus claman¬
tem. melus loquentem quã abel.sicut
apłs dixit : Uers gͥ cantũ miracłm sudo¬
ris. ñ ociosum fuit: quia ꝯtra infelices et
miquos homicidas iudeos. in p̾sagium u¬
dicii t̾ribilis:⁊ tundictȩ horribilis int̾rã¬
quȩ apud ipm̃ ẽ manifestę gessit offi¬

Expanded text:
ut videatis, quidnam sit. Quid ergo est, nisi ut videatis, quidnam sit. Quid ergo est, nisi vehemens iudaicę accusatio perfidię, nisi terribilis damnatio populi parricidę? Accessistis, inquit apostolus, ad mediatorem Ihesum et sanguinis aspersionem melius loquentem quam Abel. Quid fecisti? ait dominus ad Cain, vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Nunc igitur maledictus eris super terram, quę aperuit os suum et suscepit sanguinem fratris tui de manu tua, vagus et profugus eris super terram. Quod illi Cain pro illo Abel dixit, non diceret idem deus Iudeis pro filio suo videns eius sanguinem agonizantis et in agonia prolixe orantis, sanguinem melius clamantem, melius loquentem quam Abel, sicut apostolus dixit. Vere igitur tantum miraculum sudoris non otiosum fuit, quia contra infelices et impios homicidas Iudeos in presagium iudicii terribilis et vindictę horribilis in terquae apud ipsum est, manifeste gessit offi
Abbreviated transcription (Latin):
illũ fuisse diem desponsionis illiꝰ. ⁊ diem
leticiȩ cordis erus. Desponsionis quidẽ eiꝰ.
qua sibi eccłam. ꝑ suum sanguinẽ des¬
ponsauit: desponsionis. multũ differen¬
tis ã desponsionib carnis siue huiꝰ scli. qñ
illȩ a uoluptate incipiunt. ⁊ indolore desinũt:
ista autẽ desponsio incepit a dolore. ut dicẽt.
us̃ meus. ds meus. ut quid dereliquistime:
⁊ ꝑficitur inet̾na uoluptate. ⁊ leticia cordis
eius: qua. post dolorem inundante replȩ
sudore eius: qui eoplixiꝰ orante factus
est sicut gudȩ sanguinis. decurrentis in
terram: Quid in t̾anto miracło uidebi¬
tis: Non enĩ tantũ ht̃ miracłi. qͦd de uul¬
nerib eius sangnis effuixit: quia solitũ
ẽ. naturale c̃ uulnerata carne sangumẽ
fuere. Hoc insolitum ẽ. supra naturamẽ:
integra carne. sana eute. sangurnẽ ꝑsu¬
dore detoto corpore in t̾ram decurrere. Hi
raculũ rei. magis attentos facẽ uos debet:

Expanded text:
illum fuisse diem desponsionis illius et dieni illum fuisse diem desponsionis illius et dieni lętitię cordis eius. Desponsionis quidem eius, qua sibi ecclesiam per suum sanguinem desponsavit, – desponsionis multam differentis a desponsionibus carnis sive huius seculi, quoniam illę a voluptate incipiunt et in dolore desinunt, ista autem desponsio incepit a dolore, ut diceret: Deus meus, deus meus, ut quid dereliquisti me, et perficitur in ęterna voluptate et lętitia coejus, quia post dolorem inundantem dixit:sudore ejus, qui eo prolixius orante, factus est sicut guttae sanguinis decurrentis in terram? Quid in tanto miraculo videbitis? Non enim tantum miraculi, quod de vulneribus ejus sanguis effluxit, quia solitum est, naturale est vulnerata carne sanguinem fluere. 636 Hoc insolitum est, supra naturam est, integra carne, sana cute, sanguinem pro sudore de toto corpore in terraculum rei magis attentos facere vos debet,
Abbreviated transcription (Latin):
sũmũ celi ⁊ terre imꝑium: quia eum ca¬
lamo illo. ꝓpt̾ calamũ illũ. die ipã data ẽ.
illi omĩs potestas in celo ⁊ interra. Nidete.
ñ solũ purpurã illam manufactã irriso¬
rie circumposita: s in purpura illa me¬
dizamini purpureã eccłam sanguine illĩ
mundatam. sanguinẽ suũ ꝓ illo fusurã.
Et in illis romane potestatis militib cum
risu gemia flectentib. cũ risu uł ioco ado¬
rantib. uidete quid portendatur: ⁊ illuis
tacentis cogitatꝰ sonet in ur̃i cordis aurib:
uelut si dicat: uiuo ego. quia mͥ caruabitur
romani impii genui. ⁊ confitebit᷑ om̃is hingu
hebraica. lingua greca. lingua latina. me
regem eẽ udeoꝵ. immo regem regum. et
dnm̃ dñantium: nec erit irritum. quã¬
ius cũ hiroma. quamuis cũ hostili irrisi¬
one scͥpseritis. iħc nazarenus rex iudeoꝵ
idẽ. saluator sc̃s: rex omĩũ deo ꝯfitentiũ.
Calem uidentes regem salomonẽ s̃citote

Expanded text:
summum celi et terrę imperium; quia cum casummum celi et terrę imperium; quia cum calamo illo, propter calamum illum, die ipsa data est illi omnis potestas in cęlo et in terra. Videte non solum purpuram illam manufactam irrisorie circumpositam, sed in purpura illa meditamini purpuream ecclesiam sanguine illius emundatam, sanguinem suum pro illo fusuram. Et in illis romanę potestatis militibus cum risu genua flectentibus, cum risu vel ioco adorantibus, videte, quid portendatur, et illius tacentis cogitatus sonet in cordis vestri auribus velut si dicat: Vivo ego, quia mihi curvabitur Romani imperii genu et confitebitur lingua hebraica, lingua greca, lingua latina me regem esse Iudeorum, immo regem regum et dominum dominantium, nec erit irritum, quamvis cum ironia, quamvis cum hostili irrisione scripseritis Ihesus Nazarenus rex Iudeorum, id est salvator sanctus, rex omnium deo confitentium. Talem videntes regem Salomonem scitote
Abbreviated transcription (Latin):
indiademate quo coronauit eum mater
sua:in die desponsionis illiuis. ⁊ in die le¬
ticiȩ cordis eius. Nidece regem sapuntem.
regem fortem: i exꝑuñto discite quam
uera sit sententia. quã supra memora¬
uimꝰ de illo: qm̃ apud ipm ẽ. sapĩa. iforti¬
tudo. Conamur sapĩam p̃dicare in copa¬
tiente .⁊ moriente: i deinde de fortitudine
aliquid dicẽ: s sermo deficit: res autem.
diligentius ꝯtẽplanti animo. magis ac
magis suꝑcrescit: effulgescit. Ui dete
hunc regem coronatum: uidece in ma¬
nu eius sceptrum: iudete uestem purpu¬
ream: uidete salutantes: uidete roma noᷤᷤ
adorantes. Nolite hoc solum uidere in
corona euis: qͦd spinea sit. Uidete in spi¬
nĩ illis. illã cuiꝰ p̃paratoriȩ spinȩ sunt. co¬
ronã głȩ ⁊ honoris. sicut psalmista cecunt.
Minuisti eum paulominus ab angłisglo¬
ria ⁊ honore coronasti cum dnẽ. Hidece
ñ solum calamũ ꝓ sceptro datumi s uide¬
te rem ueram. cuius illudẽ p̃sagium: scił.

Expanded text:
ronavit eum mater sua in die desponsionis illius et in die lętitię cordis eius. Videte regem sapientem, regem fortem, et experimento discite, quam vera sit sententia, quam supra memoravimus de illo: quomodo apud ipsum est sapientia et fortitudo. Conamur sapientiam predicare in eo patiente et moriente, et deinde de fortitudine aliquid dicere, sed sermo deficit, res autem diligentius contemplanti animo magis ac magis supercrescit et effulgescit. Videte hunc regem coronatum, videte in manu eius sceptrum, videte vestem purpuream, videte salutantes, videte Romanos adorantes. Nolite hoc solum videre in corona eius, quod spinea sit; videte in spinis illis illam, cuius preparatorię spinę sunt, coronam glorię et honoris, sicut psalmista cecinit: Minuisti eum paulo minus ab angelis, gloria et honore coronasti eum. Videte non solum calamum pro sceptro datum, sed videte rem veram, cuius illud est presagium, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
lnis magna sit laus sapĩe. quȩ ad ipm̃ ẽ.
Unũ ẽ. qͦd licet iam loco alio breuitꝰ ꝯme¬
moratũ sit. hic p̃ti̾re ñ libet. quã rationẽ
habeat quod petro exeͥmenti gladium suũ
⁊ ꝑcutienti ꝯuerte ait gladium tuum in
locum suũ: siue qͦd dicentib a nẽ. ecce
gladii duo hic. satis ẽ inquit:⁊ iuxta

Expanded text:
his magna sit laus sapientię, quę apud ipsum est his magna sit laus sapientię, quę apud ipsum est Unum est, quod, licet iam loco alio breviter commemoratum sit, hic preterire non libet: quam rationem habeat, quod Petro eximenti gladium suum et percutienti: Converte, ait, gladium tuum in locum suum, sive quod dicentibus: Domine, ecce gladii duo h
Abbreviated transcription (Latin):
tebat se ꝯp̃hendiͥ neq dedignabatur
uñs angłoꝵ ab angło ꝯfortari. in ago¬
nia factus. ⁊ sudando guttas emittens
sanguinis. int̾ram decurrentis: i ꝑmit¬
tebat faciem suã conspiitã ã colaphizã¬
tib uelariͥ. nec reiciebat calamum. s
abilludentib quasi ꝓ sceptro in manu
datummeq clamidem coccineam sibi
circũdatã: neq coronã spineã. suo capiti
impositã. neq romanos milites au̾saba¬
tur genua sibi flectentes: ⁊ cum fellito
risu se regem uideoꝵ salutantes siue
adorantes. Cuncta nãq hec ludicra ũ
tenda sibi eẽ sciebat in seria: iocunda.
atq dulcia. xuiiii¬
mn possumꝰ fastidium legentium
uitantes. hoꝵ ceteroꝵq omiũ ⁊ ip̃iꝰ
crucis. quã ꝓposita sibi salute. ut ait apl̃.
sustinuit ꝯfusione contẽpta . p̃senti loco
compingere. sicut a scĩs patrib expositȩ
sunt rationes: ad cõꝓbandũ qͦd in omib

Expanded text:
tebat se comprehendi. Neque dedignabatur tebat se comprehendi. Neque dedignabatur dominus angelorum ab angelo confortari in agonia factus et sudando guttas emittens sanguinis in terram decurrentis et permittebat faciem suam consputam a colaphizantibus velari, nec reiciebat calamum sibi ab illudentibus quasi pro sceptro in manu datum neque clamidem coccineam sibi circumdatum neque coronam spineam suo capiti impositam, neque romanos milites adversabatur genua sibi flectentes et cum fellito risu se regem Iudeorum salutantes sive adorantes. Cuncta namque hec ludicra crudelia vertenda sibi esse sciebat in seria iucunda atque dulcia. n possumus fastidium legentium vitantes horum ceterorumque omnium et ipsius crucis, quam proposita sibi salute, ut ait apostolus, sustinuit confusione contempta, presenti loco compingere, sicut a sanctis patribus expositę sunt rationes ad comprobandum, quod in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Uos añͣ. fecistis illam speluncam latro¬
nũ. Ut quid otam potens. tam fortis di
untas uerbi me carnem tuã dereliqͥsti.
intus de ꝯtinens. tͥanquã gladiꝰ qui deua¬
am& sua nolit egredi: xuiii.
st. Apud ipm̃ ẽ. sapĩa: ⁊ forcitudo.
tem. Apud ipm̃ ẽ fortitudo: i sapĩa. Di¬
camus gͦ. ⁊ illud quia ipẽ ẽagnus. ipẽ ẽ.¬
i leo: ⁊ sicut omĩa tempus hñt. sic ⁊ hoꝵ.
scił agni ⁊ leonis significata. sua debue¬
runt habere dempora. Tempꝰ fuit. quo
ut sapiens. pacientiã teneret agni: tempꝰ
fuit. quo ut fortis emittẽt rugitũ leo¬
nis. Dum inse intus ad huc fortitudo eon¬
tineret: ñ fuit omĩno derelictus: nã sapi¬
entia quas de̾lictũ ꝯsolata ẽ. Q uid enĩ
circa se ageretur. ñ ignorabat: ꝓꝑtẽa ñ
solũ discipsos suos repͥmebat ꝑ cutienteᷤᷤ
⁊ dicentes: dnẽ ecce duo gladii hic: ue
rum ⁊̃ occurrebat adu̾sariis. ⁊ dimit¬

Expanded text:
vos autem fecistis illam speluncam latrovos autem fecistis illam speluncam latronum. Ut quid, o tam vinitas Verbi, me tuam carnem dereliquisti, intus te continens tanquam gladius, qui de vagina sua nolit egredi? CAPUT Xest: Apud ipsum est sapientia et fortitudo, item: Apud ipsum est fortitudo et sapientia. Dicamus ergo et illud, quia ipse est agnus, ipse est leo, et sicut omnia tempus habent, sic et horum, scilicet agni et leonis significata sua debuerunt habere tempora. Tempus fuit, quo ut sapiens patientiam teneret agni; tempus fuit, quo ut fortis emitteret rugitum leonis. Dum in se intus adhuc fortitudo contineret, non fuit omnino derelictus, nam sapientia quasi derelictum consolata est. Quid enim circa se ageretur, non ignorabat. Propterea non solum etiam occurrebat adversariis et dimit
Abbreviated transcription (Latin):
centes cum apło. E oquod nolumꝰ expolia¬
ri s suꝑ uestiri: ut absorbeatur id quod
mortale ẽ a uita. Nũ quid uͦ solũmͦ circũs¬
pexit:i circũspiciens adiuuantem quesi¬
uit: Immo ⁊ uoce magna clamauit. heli.
heli. lamazapthani: hoc ẽ. Ds̃ meusͭ:
ds̃ meus. it quid dereliquisti me: hoc
nimirũ ita recte intelligitur: ac si dicẽt.
Ohabitans in me omĩs plenitudo dui¬
nitatis corporaliter. cur te intus contines:
Cur me moriente sil es: ꝑ aulo ante. ubi
uenerunt qui me ꝯp̃hend̾ent unã breuit
emisisti uocem dicendo quem queritis.
ego sum: statiq abiei ⁊̃ retrorsum: et ce¬
ciderunt in t̾ram. Nuꝑ quoq multitu¬
dinem ingentẽ radiando existis oc ulis
qui nẽ in mortem languerit terruisti
qͦd infinitꝰ face̾ ñ potuisset erercitus. cũ
uno fiagello facto de restieulis de temple
ciecisti: mcinorando illis hoc ꝓpłueũ. Do¬
mus mea: domiis orationis uocabitur.

Expanded text:
centes cum Apostolo: « Eo quod nolumus exspoliacentes cum Apostolo: « Eo quod nolumus exspoliari, sed supervestiri, et absorbeatur id quod mortale est a vita . » Nunquid vero solummodo circumspexit et circumspiciens adiuvantem quęsivit? Immo et voce magna clamavit: Heli, heli, lema zapthani, hoc est: deus meus, deus meus, ut quid dereliquisti me. Hoc nimirum ita recte intelligitur acsi diceret: O habitans in me omnis plenitudo divinitatis corporaliter, cur te intus contines, cur me moriente siles? Paulo ante, ubi venerunt, qui me comprehenderent, unam breviter emisti vocem dicendo: Quem queritis, ego sum, statimque abierunt retrorsum et ceciderunt in terram. Nuper quoque multitudinem ingentem radiando ex istis oculis, qui nunc in morte languent, terruisti et quod infinitus facere non potuisset exercitus, cum uno flagello facto de resticulis de templo eiecisti memorando illis hoc propheticum: Domus mea domus orationis vocabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͥ Nũ quid auxiliatorẽ eircum spi¬
ciendo ata uł tab intentione q̃rebat
ut ñ moreretur: qui ad hoc ipm̃ uenerat.
ut moreretur: Utiq sicut erat ds̃ ⁊ hõ
sic i duas uoluntates. alteram diuinita¬
tis. alteram humanitatis habebat. sub
ipõ passionis articulo. Humanitas qͥppe.
gustum mortis naturalit̾ pauebat ⁊ re¬
fugiebat: naturali corporis amore tene¬
batur:  in carne manere uolebat. Porm.
diuinitas rationabili uidicio. aliud in¬
tendebat᷑:. scił qͦd ad salutem generis
humani necessarium erat:⁊ eius na¬
turȩ uoluntatẽ suȩ uoluntati. huma¬
nitas p̃ferebat᷑: dum in oratione sua p̃¬
misso. mi pat̾ si possibile ẽ. transeat ame
calix iste: ꝯtinuo subumnxit. Ueruntñ
ñ sicut ego uolo s sicut tu. Siue ita.
Ueruntam̃ ñ mea uoluntafis tua fiat.
Itaq ñ quidẽ scd̾m diuinitatis rationẽ
circunspiciebat querens auxiliantem:
s scd̾m naturalem sensũ carnis. uolebat
hoc ipm̃ quod ⁊ seĩ homines mallent di¬

Expanded text:
uid ergo, nunquid auxiliatorem circumspiciendo, ita vel tali intentione quaerebat, ut non moreretur, qui ad hoc ipsum venerat, ut moreretur? Utique sicut erat Deus et homo, sic et duas voluntates, alteram Divinitatis, et alteram humanitatis habebat, sub ipso passionis articulo. Humanitas quippe gustum mortis naturaliter pavebat et refugiebat, et naturali corporis amore anima tenebatur, et in carne manere volebat. Porro divinitas rationabili judicio aliud intendebat, scilicet quod ad salutem generis humani necessarium erat, et ejus naturae voluntatem suae voluntati humanitas praeferebat, dum in oratione sua praemisso, « Mi Pater, si possibile est, transeat a me calix iste, » continuo subjunxit: « Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu . » Sive ita: « Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat . » Itaque quidem secundum Divinitatis rationem circumspiciebat quaerens auxiliantem, sed secundum naturalem sensum carnis volebat hoc ipsum, et quod sancti homines mallent, di
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilib signis. S ub istis signis pͥmũ illi
ppło credita st̃ elo qͥa der. e instructus de
adoranda maiestate uniꝰ & soliꝰ uͥi d̃i. qd̾
unsͦ ip̃e cuncca creau̾it celũ. & t̾ram. & ma¬
re. & oĩa que in eis st̃: qd̾ hoĩem ad ina¬
gninẽ suã creau̾it: qd̾ ad abrahã & ysa¬
ac. & iacob locutus sit: & sem̃ eoꝵ in ppłm
sͥ peculiarẽ eleg̃it. de sub eisdẽ signis. leges
eiꝰ accepit: quarũ tota sũma ẽ. in p̃ceptis
de calogi. q̃ ip̃e scͥpsit in tabusꝰ. ⁊ sub eis¬
U a n t̾ u m sap̃ie decus. qͣntos
ap̃ie thesaurps̾ sub istis putas signͤ
.i. litteris eẽ absconditos: Quis explicare poᷤ¬
sit diuitias salutis qͣs illa mulier supͣ me¬
morata. in illa pͥma uictoria. scił ĩ qͣ uictũ ẽ
ce contͥtũ pͥmũ caput draconis accepit᷑. re¬
conditas sub illis utteris: H inc ẽ. enĩ qd̾
apud iezechielẽ. dñs ad eandẽ mulierẽ dic̃.

Expanded text:
visibilibus signis. Sub istis signis primum illi visibilibus signis. Sub istis signis primum illi populo credita sunt eloquia dei et instructus est de adoranda maiestate unius et solius veri dei, quod unus ipse cuncta creaverit, cęlum et terram et mare et omnia, que, in eis sunt, quod hominem ad imaginem suam creaverit, quod ad Abraham et Ysaac et Iacob locutus sit et semen eorum in populum sibi peculiarem elegerit. Et sub iisdem signis leges eius accepit, quarum tota summa est in preceptis decalogi, quę ipse scripsit in tabulis, et sub eisuantum sapientię decus, quantos sapientię thesauros sub istis putas signis, id est litteris, esse absconditos! Quis explicare possit divitias salutis, quas illa mulier supra memorata in illa prima victoria, scilicet ubi victum est et contritum primum caput draconis, accepit reconditas sub illius litteris? Hinc est enim, quod apud Ihezechielem dominus ad eandem mulierem dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ut in publit̃ conuentũ nr̃m habeamꝰ
ascitũ. & semꝑ habere possimꝰ. dei u̾bum
Eatenꝰ hoĩes pauei instructi fuerant ħ
u̾bo: quoꝵ notissimi sunt abiabã. ysaac.
& iacob:ad qͦs fiebat dei sermo ñ huiꝰmͦi
lectione. s occulta in spiratione: & iceͥco
paucissimi u̾bũ ꝑcipiebant: qͥa tali in¬
struccione ñ multi digni erant. Litt̾ȩ datȩ.
confestĩ uiã fecer̃t multitudim. ad ꝑcipi¬
endũ u̾bum dei: ac ꝑ ħ rectȩ dixerim. qi
litteraiũ auctorem siue muentorẽ pͥmũ.
ñ hoĩem quẽpiam. s ip̃m dm̃ eẽ decuit:
cuiꝰ ħ t̾ciũ munꝰ ẽ: ad cognitionẽ ualens
u̾bi sui qd̾ hoĩ littas dedit. Primũ nãq
donũ dei qd̃ hõ ut pote rationał u̾bũ iud̾
pot̾ meditari. scd̃m qd̾ solus excunctis aui¬
mantib linguã habens eloquentẽ. ip̃am
meditationẽ suã ualet eloqͥ. c̾ciũ. qd̾ cũ ltt¬
teras didicerit. manu scͥbere. & alioꝵ manu
scͥpto cognosc̾e pot̾ u̾bum dei. sapĩam dei.

Expanded text:
in publicum conventum nostrum habeamus ascitum et semper habere possimus dei verbum. Eatenus homines pauci instructi fuerant hoc verbo, quorum notissimi sunt Abraham, Ysaac et Iacob, ad quos fiebat dei sermo non huiusmodi lectione, sed occulta inspiratione; et idcirco paucissimi verbum percipiebant, quia tali instructione non multi digni erant. Litterę datę confestim viam fecerunt multitudini ad percipiendum verbum dei. Ac per hoc recte dixerim, quia litterarum auctorem sive inventorem primum non hominem quempiam, sed ipsum deum esse decuit, cuius hoc tertium munus est ad cognitionem valens verbi sui, quod homini litteras dedit. Primum namque est donum dei, quod homo utpote rationalis verbum illud potest meditari; secundum quod solus ex cunctis animantibus linguam habens eloquentem ipsam meditationem suam valet eloqui; tertium quod cum litteras didicerit manu scribere et aliorum manu scripto cognoscere potest verbum dei, sapientiam dei,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ inuenit .i. qͥ intelligit. rectȩ gratulat᷑ ae
ueraet᷑ dño dicit. Sonũ mͥ lexoris tui. suꝑ
inilia auri ce argenti. &canti ħ inuento
delectati. uniu̾sa q̃ habebant uendid̾unt:
& agrũ eiꝰmodi emerunt: ut exon̾ati scłari¬
b negocus. uacare possent & intend̾e. uł me¬
ditari in illa lege dñi: c&e necdũ potuert̃. nec
nͥ ex parte cognosc̾e poter̃t sensũ dñi. iatẽ

Expanded text:
qui invenit, id est qui intelligit recte, gratulatur et qui invenit, id est qui intelligit recte, gratulatur et veraciter domino dicit: Bonum mihi lex oris tui super milia auri et argenti. Quanti hoc invento delectati universa, quę habebant, vendiderunt et agrum huiusmodi emerunt, ut exonerati secularibus negotiis vacare possent et intendere vel meditari in illa lege domini, et necdum potuerunt nec nisi ex parte cognoscere poterunt sensum domini late
Abbreviated transcription (Latin):
pite tuo. & ornata es auro ce argento. &e ueᷤ¬
tita es bẏsso. &e polumito. &e muitis colorib.
Tantis tãq splendidis dugciarũ no¬
minib: qͥd nͥ sacͣmenta celestia sub iliꝰ
sacre scͥpture grosso uelamine latentia.
significari putamꝰ: Nami si eiꝰdem ꝓphie
textũ in p̃cedentib ac sub sequentib at¬
tendas. nimirũ constat dicta hec eẽ. de sa¬
ere legis institutionẽ qͣ. a dño in manu
moysi. ĩmo in dispositione angłoꝵ. eccłia
pͥmitiua tẽ accepit. plenã celestib sacra¬
mentis. Quisqͥs hec attendis ꝓfecto u̾am
ce ꝯgruã ꝓspicis illã parabolã u̾bi in car¬
nati. dicentis. Simile ẽ. regnũ celoꝵ thesau¬
ro abscondito in agro: quẽ qͥ inuenit hõ
abscondit.: & p̃ gaudio illiꝰ uadit. & uend̾̃
uniu̾sa que h̃t̃. & emit agrũ illũ. Siqͥdẽ
littatura illa insuꝑficie quodãmͦ aggrestis
ẽ. s in eiꝰmodi agro thesaurꝰ absconditꝰ est
sap̃ie cȩlestis. thesaurus desid̾abilis. quẽ

Expanded text:
ornata es auro et argento et vestita es bysso polimito et multis coloribus. Tantis tamque splendidis divitiarum nominibus quid nisi sacramenta cęlestia sub illius sacrę scripturę grosso velamine latentia significari putamus? Nam si eiusdem prophetię textum in precedentibus ac subsequentibus attendas, nimirum constat dicta hęc esse de sacrę legis institutione, quam a domino in manu Moysi, immo in dispositione angelorum, ecclesia primitiva tunc accepit plenam cęlestibus sacramentis. Quiquis hęc attendis, profecto veram et congruam perspicis illam parabolam verbi incarnati dicentis: Simile est regnum cęlorum thesauro abscondito in agro, quem qui invenit Homo abscondit et pre gaudio illius vadit et vendit universa, quę habet, et emit agrum illum. Siquidem litteratura illa in superficie quodammodo agrestis est, sed in eiusmodi agro thesaurus absconditus est sapientię cęlestis, thesaurus desiderabilis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
eR e magnũ ce laudabile uictorie
u̾bi d̾i spectacłm. si rite ꝑpendas.
pugnantis. siue duri dibellatoris huiꝰ in¬
tentionẽ atq ꝓpositũ. Quid enĩ intende¬
belli siue uictorie sue fructũ querebat:
ampliꝰ delectam᷑. Cũ p̃misiss moyses
ad isrł. dñs elegit te hodie ut sis ei ppłs
peculiaris sic̃ locutꝰ ẽ tͥ. & custodias omĩa
p̃cepta eiꝰ. subrunxit ĩtentiõis sũmã:⁊ faciat¬

Expanded text:
ere magnum et laudabile victoriae Verbi Dei spectaculum, si rite perpendas pugnantis, sive duri debellatoris hujus intentionem atque propositum. Quid enim intendebelli sive victoriae suae fructum quaerebat? amplius delectamur, cum praemisisset Moyses ad Israel: « Dominus elegit te hodie, ut sis ei populus peculiaris, sicut locutus est tibi, et custodias omnia praecepta e
Abbreviated transcription (Latin):
benedictꝰ in scła am̃. Nũ parua hȩc celsi¬
tudo ẽ: & in alio loco cũ ꝑcunctatꝰ fuiss.
Qd gͦ ampliꝰ ẽ. iudeo. aut q̃ utilitas cͥcũ¬
cisionis. statĩ ip̃e respondit. M ultũ ꝑ om¬
nẽ modũ. P rimũ. qi ẽdita sunt silis elo¬
qͥa dei. Tanta celsitudine excelsũ facere

Expanded text:
c celsitudo est? Et in alio loco, cum percontatus fuisset: Quid ergo amplius est Iudeo, aut quę utilitas circumcisionis, statim ipse respondit: Multum per omnem modum, primum quia credita sunt illis eloquia dei. Tanta celsitudine excelsum facere
Abbreviated transcription (Latin):
iãsicloq̃ret᷑: qͥ a iã fec̾at ĩ ilło pͥmũ: factur erar
ĩcet̾a capita ũ unũ qͦdq sͥmollia loq̾ret᷑ Nẽpe his.
tam: ehis similia: tandẽ humiliatꝰ. sic̃
falso dic̃. peccaui etiã nc̃. orate dñmꝰ pec¬
caui. s dimtitite etiã hac uice peccatũ
tn: iã ñ ualens ultͣ falłe. surgite ait: egͦ¬
dimini ingͥt. &e abeuntes benedieite in.
In mari ꝙͦ penitus fracta duricia. mol¬
lissimȩ dixit. fugiamꝰ israhelẽ. dñs enĩ
pugnat ꝓ eis contͣ noᷤ. S imiłr de cct̾is
capitib draconis .i. de regnis quȩ pugna

Expanded text:
at in illud primum et facturus erat in cetera capita, ut unumquodque sibi mollia loqueretur, nempe is, tam, et his similia. Tandem humiliatus sicut falso dixit: Peccavi, etiam nunc, orate dominum, peccavi, sed dimitte etiam hac vice peccatam mihi, iam non valens ultra fallere: Surgite, ait, egredimini, inquit, et abeuntes benedicite mihi. In mari quoque penitus fracta duritia mollissime dixit: Fugiamus Israhelem, dominus enim pugnat pro eis contra nos. Simildter de cęteris capitibus draconis, id est de regnis, q
Abbreviated transcription (Latin):
dedit qͦ moysi. completis huiꝰcemodi
sermonib. in monte synai duas tabu¬
las testimonii lapideas: scͥptas digito dĩ.
Non gͦ mirũ. si in restauratione ciuita¬
tis uł templi litt̾as qͣs digitꝰ dĩ scͥpsit.
ꝑ hoĩem inmutari placuit: cũ in con¬
structione tab̾nacłi. qñq destituendi.
tabulas qͣs ip̃e ds̃ p̃parau̾at. hõ freg̾it:
&e alias iussu dei p̃ciderit. P otuit inutͦ
mutatione litt̾arũ eiusdẽ rei ẽẽ porten¬
tũ qͥa uideł. fut᷑m erat. ut omĩa q̃ tẽ in¬
stituit ds̃. ñdum hõ factus. ꝑtnsirent. oĩa
ecce uet̾a sc̃ & tͣnͣsier̃t: & noua omĩa faci¬
enda erant ut nc̃ facta st̃. quȩ instituit idẽ
ds̃. hõ factus. sac̾dos met̾nũ. de qͦ apłs.¬

Expanded text:
modi sermonibus in monte Sinai, duas tabulas testimonii lapideas scriptas digito Dei. » Non ergo mirum si, in restauratione civitatis vel templi, litteras quas digitus Dei scripsit, per hominem immutari placuit, cum in constructione tabernaculi quandoque destruendi tabulas, quas ipse Deus praeparaverat, homo fregerit, et alias jussu Dei praeciderit. Potuit in utromutatione litterarum ejusdem rei esse portentum? Quia videlicet futurum erat ut omnia quae tunc instituit deus nondum homo factus, pertransirent. Nam ecce vetera sunt et transierunt, et nova omnia facienda erant, ut nunc facta sunt, quę instituit idem deus homo factus, sacerdos in eternum, de quo apos
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos. num̾o uiginti dus. Et ca¬
ract̾eres qͥdẽ ĩmutati sunt. qͥa certũ est.
esdrã scͥbam legisq doctorẽ pꝰ captam
iherosolimã ce instaurationẽ tẽpti. sub
torobabel alias repꝑisse figuias. s sono
cedem ꝑͥmanent. Ed uͦ mirũ si elem̃toꝵ
figͣas. quas ip̃e dẽ tradiderat. ꝑ ꝓpħam es¬
lachiã accipimꝰ. qͥ in ordine duodecĩ ꝓpħa¬
rũ ẽ. nouissimꝰ. cũ ipsas qͦ tabulas. in qui¬
b scͥptura dei litt̾ȩ sculpte fuerant. quaᷤᷤ
nimir̃ ñ moyses p̃cidit. s moysi ip̃e ded̾.
frangi placuerit: ce alias moyses ip̃e fece¬
rit. qͣmuis nec in illis scͥpserit. dicente do¬
mino ad eum. p̃cide tͥ duas tabulas lapi¬
deas instar pͥorũ. &e scͥbam suꝑ eas u̾ba.
qͣs habuert tabulȩ qͣs fregisti: Nam de
pͥorib tabulis qd̾ ñ moẏses illas p̃ciderit:
s dñs ip̃e a scͥpserit. ce illi ded̾it: manifes¬
ta ẽ auctoritas scͥpture. q̃ dicit. dixit aũ

Expanded text:
iginti duę. Et caracteres quidem immutati sunt, – quia certum est Esdram scribam legisque doctorem post captam Iherosolimam et instaurationem templi sub Zorobabel alias reperisse figuras, – sed sono eędem permanent. Quid vero mirum, si elementorum figuras, quas ipse deus tradiderat, lachiam accipimus, qui in ordine duodecim prophetarum est novissimus, – cum ipsas quoque tabulas, in quibus scriptura dei litterę sculptę fuerant quas nimirum non Moyses precidit, ised Moysi ipse dedit, frangi placuerit et alias Moyses ipse fecerit, quamvis nec in illis scripserit dicente domino ad eum: Precide tibi duas tabulas lapideas instar priorum, et scribam super eas verba, quę habuerunt tabulę, quas fregisti? Nam de prioribus tabulis, quod non Moyses illas preciderit, sed dominus ipse et scripserit et illi dederit, manifesta est auctoritas scripturarum, quę dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
completis huiꝰcemodi sermonib in mõte
sinai. duas tabulas testimonii lapideas:
scͥptas digito dei. A cdeinceps. Precide ait
t duas tabulas lapideas instar pͥorũ. ce
scͥbã suꝑ eas u̾ba guȩ habuer̃t tabulȩ. qͣs
fregisti. Q uorsũ ista tot testimomia. U idełc.
ut liqͥdo constet. qͦd qui hoĩ rationẽ ce uocẽ
b scͥb̾e m̾uit scił moysi scͥptas contͣdidit.
Necdũ qͥppe uł ip̃e moyses qͥcqͣm scͥpserat:
qͣn dixit ei. ascende ad me in montẽ &e esto
ibi. daboq tͥ duas tabulas lapideas. ce le¬
gẽ ac mandata q̃ scͥpsi. & quidẽ grecis cath¬
mꝰ qͦ tempore dux ocłoniel tiliis isrł pe¬
rat: & latinis. litt̾as tradid̾ carm̃tis. quo tẽ¬
pore ppłm isrł uidicabat iair: s ħ fieri po¬
tuit humana industͥa. ꝑ initationẽ scͥp¬
tirȩ pͥoris. ce diuini oꝑis. ut iã ñ eẽt ĩpos¬
sibile fieri in alia lingua: qd̾̃ hoĩ ꝑsemet¬
tp̃m ds̃ ostend̾at in una scił hebraica.

Expanded text:
completis huiuscemodi sermonibus in monte Synai duas tabulas testimonii lapideas scriptas digito dei. Ac deinceps: Precide, ait, tibi duas tabulas lapideas instar priorum et scribam super eas verba, quę habuerunt tabulę, quas fregisti. Quorsum ista tot testimonia? Videlicet ut liquide constet, quod qui homini rationem et vocem ibus scribere meruit, scilicet Moysi scriptas contradidit. Necdum quippe vel ipse Moyses quidquam scripserat, quando dixit ei: Ascende ad me in montem et esto ibi, daboque tibi duas tabulas lapideas et legem et mandata, quę scripsi. Equidem Grecis Cathmus, quo tempore dux Othoniel filiis Israel preerat et Latinis litteras tradidit Carmentis, quo tempore populum Israel iudicabat Iair. Sed hoc fieri potuit humana industria per imitationem scripturę prioris et divini operis, ut iam non esset impossibile fieri in alia lingua, quod homini per semetipsum deus ostenderat in una, scilicet hebraica.
Abbreviated transcription (Latin):
legem decẽ p̃ceptoꝵ. uult intelligi. Et
iursus scͥptũ ẽ. & reu̾sus ẽ. moyses de
monte: portans duas tabulas testimo¬
nii in manu scͥptas exutraq parte. et
factas oꝑe dei. S cͥptura ꝙͦ dei erat sculp¬
ta in tabulis. & in deit̃onomio. digestis
rursus decẽ mandatis. Hec inqͥt u̾ba
locutꝰ e dñs: ce scͥpsit ea in duab tabulis
lapideis qͣs tradidit mͥ. Item. de tabur

Expanded text:
torum vult intelligi. Et rursus scriptum est: Et reversus est Moyses de monte portans duas tabulas testimonii in manu scriptas ex utraque parte et factas opere dei. Scriptura quoque dei erat sculpta in tabulis. Et in deuteronomio digestis rursus decem mandatis: Hęc, inquit, verba locutus est dominus et scripsit ea in duabus tabulis lapideis, quas tradidit mi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ c̾atorẽ suũ. tã efficax. tã utile. tãꝙ cer¬
tũ p̃beat adium̃tũ: Nunqͥd ordo celi soliᷤ.
&e lune. ac stellarũ. quȩ oĩa pulchra sunt.
ce creatͥtis oĩpotentiȩ q̃dã signa sc̃. ita ut
hȩc u̾boꝵ signa sensus nr̃os instruunt᷑ au
instruere posst̃: Hȩc signa de p̃terito uar¬
rant. de p̃senti demonstrant: de fut᷑o scło
am̃tiant: ce qͦd sũmũ ẽ. c̾atoris ñ solum
om̃ipotentiã asseu̾ant: u̾ũ cẽ coluntatẽ

Expanded text:
um creatorem suum tam efficax, tam utile tamque certum prebeat adiumentum? Numquid ordo cęli, solis et lune ac stellarum, quę omnia pulchra sunt et creatricis omnipotentię quedam signa sunt, ita ut hęc verborum signa sensus nostros instruunt aut instruere possunt? Hęc signa de preterito narrant, de presenti demonstrant, de futuro seculo annuntiant et, quod summum est, creatoris non solum omnipotentiam asseverant, verum etiam voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
centore moyse canticũ głe dño cantauit.
Unde &e sapientia dicit.Inimicos eoꝵ de¬
mersit & in mare: & ab altitudine infe¬
roꝵ eduxit illos. I deo iusti tuler̃t spolia
impioꝵ ce decantauer̃t nom̃ sc̃m tuũ:

Expanded text:
centore Moyse canticum glorię domino cantavit. centore Moyse canticum glorię domino cantavit. Unde et sapientia dicit: Inimicos eorum demersit in mare et ab altitudine inferorum eduxit illos. Ideo iusti tulerunt spolia im
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dicitis: ce ut petieratis: & ab euntes.
ppłm: cũ nunciaret᷑ ei. qd̾ fugissec ppłs::
respirauit inuidia: rediuiua intumuit
suꝑbia: ce unctis currib cũ oĩ exercitu.
ab euntẽ isrł. usq in mare ꝑsequebat᷑ ⁊
ñ tam ut illũ ad seruiendũ sͥ retineret:
qͣm ut oĩno int̾ficeret. Dixit eñ inimicꝰ.
att in cantico moyses: ꝑsequar &e comp̃¬
hendã. diuinã spola. & implebit᷑ aĩa
mea. E uaginabo gladiũ meũ. int̾ficiet
eos manꝰ mea.I ecͥco sicut dũ pͥmogeni¬
tum dñi ppłm dimitt̾e nollet. iustȩ pri¬
mogenitũ filiũ suũ ꝑdidit᷑. ita nimirũ.
iusto iudicio. dũ om̃s intͥficere cupit. ip̃e
u̾sa uice cũ om̃ib suis periit. eo oꝑtus aqͥs:
ce ne unꝰ quidẽ suꝑ fuit ex eis.I ta pͥmũ
draconis caput. uicit u̾bũ dei. ꝑfigurati¬
uũ sacͣm̃tũ fut᷑e suȩ carnis. siue passionis:
.i. ꝑ uesꝑtinã ĩmolationẽ agni: ce mulier
illa que mut̾o habens clamabat. exulta¬

Expanded text:
ieratis, et abeuntes bpopulum, cum nuntiaretur ei quod fugisset populus, respiravit invidia rediviva, intumuit superbia, et cunctis curribus cum omni exercitu abeuntem Israel usque in mare persequebatur, non tam ut illum ad serviendum sibi retineret quam ut omnino interficeret. « Dixit enim inimicus, » ait in cantico Moyses: « Persequar et comprehendam, dividam spolia, et implebitur anima mea. Evaginabo gladium meum, interficiet eos manus mea . » Idcirco sicut dum primogenitum Domini populum dimittere nollet, juste primogenitum filium suum perdidit, ita nimirum justo judicio, dum omnes interficere cupit, ipse versa vice cum omnibus suis periit coopertus aquis, et ne unus quidem superfuit ex eis, ita primum draconis caput vicit Verbum Dei, per figurativum sacramentum futurae suae carnis sive passionisertinam immolationem agni; et mulier illa, quę in utero habens clamabat, exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
ce tͥbulationẽ. addidit continuo. inmisissi¬
onẽ ꝑ angłos malos. N ita nãq e̾. iste oĩpo¬
tens sermõ ce mortis pessimȩ. q̃ pecẽoꝵ ẽ.
in se amaritudinẽ ñ habet. s ministros eiꝰ¬
dem mortis malos angłos. in potestate
ht. qͦs iecͥco ꝑcute iustȩ ꝑmittit: qͥa pecca¬
tores. accusante culpa iusticia uiu̾e ñ sunt.
ta int̾ficerent᷑. Primogenitũ nãq dñi.
pharao & egyptii penitꝰ auferre uolebãt:
&e iccͥco. iusta uice pulchro ordine. in ext̃¬
minio pͥmogenitoꝵ. plagã receꝑunt extͤ¬
mã. sicuti apd̃ ip̃m dñm p̃scitũ fuerat at

Expanded text:
ationem, addidit continuo: immissionem per angelos malos. Vita namque est iste omnipotens sermo, et mortis pessimę, quę peccatorum est, in se amaritudinem non habet, sed ministros eiusdem mortis malos angelos in potestate habet, quos idcirco percutere iuste permittit, quia peccatores accusante culpa iustitia vivere non sinit. tPharao et Aegyptii penitus auferre volebant, et idcirco justa vice, pulchro ordine in exterminio primogenitorum plagam receperunt extremam, sicut apud ipsum Dominum praescriptum fuerat at
Abbreviated transcription (Latin):
intentione benigniꝰ. dulciꝰ. amabiliꝰ: Po¬
pulũ num̾o exiguũ. seruitute miserrimũ.
ppłis omĩb uliorẽ atꝙ ꝯtẽptibiliorẽ. suꝑ¬
bissunis familantẽ ce in tpso famulatu.
int̾ oꝑa dua luti &e lateris affligenti¬
b atq illudentib egyptiis expositum.
ita consolari intendebat. ut cunctis gẽ¬
tib fac̾e ꝓpon̾et excelsiorẽ: de ħ intendẽs.
atq dicens. uidens uidi afflictionẽ ppłi
mei in egypto. ad lib̾andũ illũ descend̾:¬
ce ob hoc tam grande certam̃ suscepit.
Quȩ autẽ illa celsitudo sit. uł inqͦ ppłm
illũ. cunctis ppłis excelsiorẽ fac̾e uoluerit.
ce fec̾it᷑ apłic.is enuntiamꝰ u̾bis: qͥa ipsoꝵ ad¬

Expanded text:
intentione benignius, dulcius, amabilius? Populum numero exiguum, sevitute miserrimum, populis omnibus viliorem atque contemptibiliorem, superbissimis famulantem, et in ipso famulatu inter opera dura luti et lateris affligentibus atque illudentibus Aegyptiis expositum, ita consolari intendebat, ut cunctis gentibus facere proponeret excelsiorem, et hoc intendens atque dicens: « Videns vidi afflictionem populi mei in Aegypto . » Ad liberandum illum descendit, et hoc tam grande certamen suscepit. Quae autem illa celsitudo sit, vel in quo populum illum cunctis populis excelsiorem facere voluerit, et fecerit, apostolicis enuntiamus verbis: « Quia ipso
Abbreviated transcription (Latin):
iucina sua uasa aurea & argentea. si ingͣ.
de hoc qͦ ratio querit᷑ qͣ cum iudicio fac¬
tũ eẽ ꝓbetur. sententia inꝓmptũ ẽ. uista
ce nota:. qͥa dignus est operarius m̾cede
sua. O perarios autẽ egyptioꝵ fuissȩ filioᷤ
isrł. qͥs nesciat: Preposuerat nãꝙ illis
pharao magistros operũ ut affligerent
eos onerib: edificauert̃ ꝙ illi urbes tab̾na¬
culorũ. phiton. & ramesses. Qualẽ ꝓ ilus
oꝑib. uł uit̾ ulia oꝑa tanti operarii mer¬
cedẽ receꝑunt: Nullã utiq m̾oedem bo¬
nã. s econtrario ꝓenam amarã. sic̃ scͥptũ
est. O derantq fiios isrł egi ptii eaffli¬
gebant. illudentes eis: atq ad amaritu¬
dinẽ ꝑducebant uitam eoꝵ oꝑib duris.¬

Expanded text:
vicina sua vasa aurea et argentea –, si inquam vicina sua vasa aurea et argentea –, si inquam de hoc quoque ratio quęritur, quacum iudicium factum esse probetur, sententia in promptu est iusta et nota: Quia dignus est operarius mercede sua. Operarios autem Ęgyptiorum fuisse filios Israel, quis nesciat? Preposuerat namque illis Pharao magistros operum, ut affligerent eos oneribus, ędificaveruntque urbes tabernaculorum Phyton et Ramesses. Qualem pro illis operibus vel inter illa opera tanti operarii mercedem receperunt? Nullam utique mercedem bonam, sed e contrario pęnam amaram, sicut scriptum est: Oderantque filios Israel Egyptii et affligebant illudentes eis atque ad amaritudinem perducebant vitam eo