comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siones eorum: attendite si confes¬
si sunt xp̃m. Cui respondemus
Uere quia unus es ex eis qui in
xpm̃ noncrediderunt. ⁊ fracti
de oluia. oleastro succelente. fo¬
ris aridi remanserunt: quid dic¬
turus es unus ex ꝑfidis. Non cõ¬
fitebantur illi aꝑte xpm̃ quia ad¬
huc uelabatur xp̃i mysterium.
ẽ estamentum enim uetus uela¬
tio ẽ. noui testamenti: et testam̃¬
tum nouum. reuelatio ẽ. uet̾is
testamenti. Uide ergo de infide¬
lib uideis patrib tuis. s in ma¬
lo frĩb tuis: uide quid de talibꝰ
dicat apłs paulus. Usq nunc ꝙͣ¬
aiu legitur moyses: uelam̃ suꝑ
corda corura positumẽ. Id ipsum
autem uelamen: in lectione ue¬
teris testamenti manet. Quod
atur. Cum transieris inquit ad
xp̃m auferetur uelamen. uela¬
tio ueteris destamenti: s uelam̃
quod ibi positumẽ. Lectio denq
ueceris testamenti non euacuat.
s impletur abillo qui aiat.
Non ueni solucre legem sed im¬

Expanded text:
siones eorum: attendite si confessiones eorum: attendite si confessi sunt Christum. Cui respondemus: Vere quia unus es ex eis qui in Christum non crediderunt, et fracti de oliva, oleastro succedente, foris aridi remanserunt ; quid dicturus es unus ex perfidis? Non confitebantur illi aperte Christum, quia adhuc velabatur Christi mysterium. Testamentum enim vetus velatio est novi Testamenti, et Testamentum novum revelatio est veteris Testamenti. Vide ergo de infidelibus Judaeis patribus tuis, sed in malo fratribus tuis, vide quid de talibus dicat apostolus Paulus. Usque nunc quamdiu legitur Moyses, velamen super corda eorum positum est. Idipsum autem velamen in lectione veteris Testamenti atur. Cum transieris, inquit, ad Christum, auferetur velamen . Velatio veteris Testamenti, sed velamen quod ibi positum est. Lectio denique veteris Testamenti non evacuatur, sed impletur ab illo qui dixit, Non veni solvere legem, sed adim
Abbreviated transcription (Latin):
primis commendandum
est caritati ur̃e. ne cum illos
martyres ammiramini. pute.¬
tis non fuisse xp̃ianos. Apĩan fu¬
erunt: s nomeu xp̃ianorum post¬
ea diuulgatum. fac̾tis antecessert̃.
E uidelicet quasi non eis erat con¬
fessio xp̃i. Arege impio ⁊ ꝑsecutore.
non cogebantur negare xpĩn: qd̾
facerent similem głiam consecuti
sunt. Posteriores enim ꝑsecutores
ppłi xp̃iani: ad negandum no¬
men xp̃i compellebant eos quos
ꝑ sequebantur. Illi in xp̃i nomine
ꝑ seuerantissime consistentes. pa¬
ciebantur talia: qualia istos ꝑ¬
Istis ergo martyrib recencioribꝰ
quorum milib terra purpura¬
ta ẽ. imꝑabatur et dicebatur
a ꝑ secutorib: negate xpm̃. Quod
non facientes: paciebantur qua¬
lia et isti ꝑpessi sunt. Istis uero
dicebatur. negate legem moysi.
Non faciebant: ⁊ paciebantur
ꝓlege moysi. Isti ꝓ nomine xp̃i:
illi ꝓlege moysi. Existit aliquis¬
tudeus: et dicit nob. Quomodoi
moriam celebratis: Legite confes¬

Expanded text:
primis commendandum primis commendandum est charitati vestrae, ne, cum illos martyres admiramini, putetis non fuisse christianos. Christiani fuerunt: sed nomen Christianorum postea divulgatum factis antecesserunt. Sed videlicet quasi non eis erat confessio Christi, a rege impio et persecutore non cogebantur negare Christum, qfacerent, similem gloriam consecuti sunt. Posteriores enim persecutores populi christiani, ad negandum nomen Christi compellebant eos quos persequebantur: illi in Christi nomine perseverantissime consistentes, patiebantur talia, qualia illos pIstis ergo martyribus recentioribus, quorum millibus terra purpurata est, imperabatur et dicebatur a persecutoribus, Negate Christum. Quod non facientes, patiebantur talia, qualia et isti perpessi sunt. Istis vero dicebatur, Negate legem Moysi. Non faciebant: patiebantur pro lege Moysi. Isti pro nomine Christi, illi pro lege Moysi. CAPUT IIJudaeus, et dicit nobis: Quomodo ium memoriam celebratis? Legite confes
Abbreviated transcription (Latin):
nro. ⁊ passibilem carnem. ⁊
impassibilem deitatem. Cod̾
chabeorum fecit: quoꝵ mira¬
biles passiones cum legeren¬
tur. non solum auduumus.
mus et spectauimus. Olim
ista gesta lunt: ante incar¬
nationem. ante passionẽ do
hec presentia predixerunt. Nec
quisquam arbitretur: ante¬
lum fuisse ppłm deo. Immouͦ
ut sic loquar quemadmodum
se ueritas habet. non nominũ
consuetudo: xp̃ianus etiam il¬
le tunc ppłs fuit. Neq enim
post passionem suam cepit ha
ex abraham genitus. cui per¬
hibens testimoniũ ip̃e dnsait
Abraham concupuit diem
uisus ẽ. Ergo ex abraham na¬
tus ẽ. ille.  ppłs qui serui¬
uit in egỹ  pto: et qui ma¬
nu potenti ꝑ moysen famu¬
lum dei de domo seruitutis ẽ.¬
liberatus. ꝑ mare rubrum
fluctib dicedentib luctus.
in heremo exercitatus legi sub¬
ituis. in regno collocatus. Uñ
sicut dixi. extiterunt ꝓpħe: in¬
de isti martyros floruerunt.
Nondum quidem erat mor¬
mortturus xp̃c. Hoc ergo in¬

Expanded text:
no et passibilem carnem, et no et passibilem carnem, et impassibilem deitatem. His chabaeorum fecit: quorum mirabiles passiones, cum legerentur, non solum audivimus, mus et spectavimus. Olim ista gesta sunt, ante incarnationem, ante passionem Domhaec praesentia praedixerunt. Nec quisquam arbitretur, antelum fuisse populum Deo. Imo vero, ut sic loquar, quemadmodum se veritas habet, non nominum consuetudo, christianus etiam ille tunc populus fuit. Neque enim post passionem suam coepit habex Abraham genitus, cui perhibens testimonium ipse Dominus ait, Abraham concupivit videre visus est . Ergo ex Abraham natus est ille populus, qui servivit in Aegypto, et qui manu potenti per Moysen famulum Dei de domo servitutis liberatus, per mare Rubrum fluctibus descendentibus ductus, in eremo exercitatus, legi subditus, in regno collocatur. Unde, sicut dixi, exstiterunt Prophetae, inde isti martyres floruerunt. Nondum quidem erat mormoriturus C
Abbreviated transcription (Latin):
raliter deitatem. Qui sic udet
filium. uidet et patrem: quia
cum xp̃m eundem deum confi¬
temur ⁊ hominẽ: necessario
passiones homini. deo mirabi¬
lia deputamus: ut intelligat᷑
unigenitus dei nec apat̾na ma¬
lestate dispar. nec a mat̾na car¬
ne dissimilis. Per hanc fidem¬
kmĩ a patrib nr̃is arriana
est confutata ꝑfidia: qui uti¬
q arrius beati iohannis euan¬
gelio contradicens. dum uer¬
negat: infidelitatis sue cecat
obscuro. nec patrem potuit
uidere nec filium. dumq fac¬
torem omniũ facturam esse
contendit: ⁊ intemporal d̾o
temporalia conatur ascrib̾e.
presumptionis sue furore
confusus. uteiusq in xp̃o
mentum. At uenerandꝰ iste
pater qui legerat dixise do¬
minum. ego inpatre. ⁊ pat̾
ime ẽ: sciens in hac doctri¬
na ꝑsonarum ẽẽ distinctionẽ
non nature distantiam: pa¬
deis filiiq qui ñ unus s
unum sunt. inͥ dissolubi¬
lem tenuit ⁊ docuit unitatẽ.
asserens pariter in xp̃o año¬

Expanded text:
raliter deitatem. Qui sic videt raliter deitatem. Qui sic videt Filium, videt et Patrem; quia cum Christum eumdem Deum confitemur et Dominum, necessario passiones homini, Deo mirabilia deputamus, ut intelligatur Unigenitus Dei nec a paterna majestate dispar, nec a materna carne dissimilis. Per hanc fidem a Patribus nostris Ariana est confutata perfidia; qui utique Arius, beati Joannis Evangelio contradicens, dum Vernegat, infidelitatis suae caecatus obscuritate, nec Patrem potuit videre, nec Filium; dumque factorem omnium facturam esse contendit, et intemporali Deo temporalia conatur ascribere, praesumptionis suae furore confusus, utriusque in Christo amentum. At venerandus iste Pater , qui legerat, dixisse Dominum: Ego in Patre, et Pater in me est: Sciens in hac doctrina personarum esse distinctionem; non naturae distantiam Patris Filiique ejus, qui non unus, sed unum sunt; indissociabilem tenuit, et edocuit unitatem; asserens pariter in Christo Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uestimenti fimbrias occulto
aditu mulier egrota tangen¬
do. uelut furtiuam sub ripuit
sanitatẽ: s tanquam uere d̾s
quem nullum humanorum
pectorum poterat latere secre¬
tum. egressam de se mox pro¬
didit medicinam: ⁊ cutuinstã¬
tib turbis credentis femine
meritum publicauit. Uidet ⁊ in
filio maiestatem pat̾nã: qui as¬
picit ip̃m nonimpeteantis gr̃a
s iubentis imperio. ⁊ pat̾ne uo¬
luntatis assensu aut de lectu¬
lis suis mortuos aut de tumu¬
lis suscitantẽ. Si aiuine ẽ. ope¬
rationis. creasse hominẽ. eiq
dedisse uitam: quomodo non
diuini ẽ. operis. salutem red¬
didisse defuncto: Qui uidet
inquit me: uidet ⁊ patrem.
Quomodo frẽs in patre filioq
eius. unus eẽ poterat ⁊ indis¬
cretꝰ aspectus: nisi eẽt eis una
et indiscreta substantia:
Np̃c igitur natura deus. na¬
tura et homo. inutroq uerꝰ.
inutroq ꝑfectus: quia ⁊ huma¬
nitatem ueraciter sumpsit a
matee. et de patre habet natu

Expanded text:
vestimenti fimbrias occulto vestimenti fimbrias occulto aditu mulier aegrota tangendo, velut furtivam subripuit sanitatem: sed tanquam verus Deus, quem nullum humanorum pectorum poterat latere secretum, et egressam de se mox prodidit medicinam, et circumstantibus turbis credentis feminae meritum publicavit. Videt in Filio majestatem paternam, qui aspicit Christum non impetrantis gratia, sed jubentis imperio, et paternae voluntatis assensu, aut de lectulis suis mortuos, aut de 248 tumulis suscitantem. Si divinae est operationis creasse hominem eique dedisse vitam, quomodo non divini operis est salutem reddidisse defuncto? Qui videt, inquit, me, videt et Patrem . Quomodo, fratres, in Patre Filioque ejus unus esse poterat et indiscretus aspectus, nisi esset ei una et indiscreta substantia? Christus igitur natura Deus, natura et homo, in utroque verus, in utroque perfectus est: quia et humanitatem veraciter sumpsit a matre, et de Patre habet natu
Abbreviated transcription (Latin):
eitur et pater. uidet sine dlu¬
bio infilio patrem qui credit
filiũ scłm incogitabilẽ ditatis na¬
turã ĩ effabilit̾ natũ eẽ. de patre: n pos¬
se hc̃ aliudesse qui natus ẽ: quam
est ille qui genuit. Uidet in xͦ
patrem: qui oꝑa xp̃i non extͣ¬
nee possibilitatis. s pat̾ne cre¬
dit ẽẽ uirtutis. Uidet infilio pa¬
trem: qui initendit illum sub
cominunione pat̾nis nomini
non ingeniose artis industria.
s simplicis potestate precepti.
aquas in uina uertentem. crea¬
turaꝵ mutare naturas: uber¬
tate eciam benedictionis sue
exesum panem fecundis esuri¬
entiũ morsib augmentantẽ
Multiplicando namq escas
inore mandentiũ. ⁊ panes re¬
formando de micis: fecit pe¬
ne non eẽ. mirabile. quod mã¬
na flunt de celo. Quis non
auertat in xp̃o pat̾ne equali¬
tatis opus. cum uideat eum
auctoritate dominantis terre¬
re demoues: fugare languores:
oculos dare homini. nec dum
figuratos in homine: Cuiꝰ etiã

Expanded text:
ritur et Pater. Videt sine duritur et Pater. Videt sine dubio in Filio Patrem qui credit Filium secundum incogitabilem Deitatis naturam ineffabiliter natum esse de Patre, nec posse aliud hunc esse qui natus est quam est ille qui genuit. Videt in Christo Patrem qui opera Christi non extraneae possibilitatis, sed paternae credidit esse virtutis. Videt in Filio Patrem qui intendit illum sub communione paterni nominis, non ingeniosae artis industria, sed simplicis potestate praecepti, aquas in vina vertentem, creaturarum mutare naturas, ubertate etiam benedictionis suae exesum panem fecundis esurientium morsibus augmentantem; multiplicando namque escas in ore mandentium, et panes reformando de micis, fecit pene non esse mirabile quod manna fluxit e coelo. Quis non advertat in Christo paternae aequalitatis opus, cum videat cum auctoritate dominantis terrere daemones, fugare languores, oculos dare homini nec dum figuratos in homine. Cujus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ineo illiuis qui parer ẽ. ⁊ conso¬
nantiam ẽẽ. disceres ⁊ affectum.
Iterum quia lumen ar̾ ne forte
eum ueluti radium solizaut
splendorem lucerne alieno pu¬
tares lucere fulgore: ait de ip̃o
beatus euangelista iohannes.
cui archanum dei ⁊ uidere et
reuelare concessum ẽ dicens.
Erat lumenuerũ. Uerum lumẽ
ẽ: ut scias illum non cuicum¬
ꝙ creaturalis deficientisq lu
egeat illuminari: s illuminã cdi
habeat potestatem. Iiluminat
enim ut legitur. omnem ho¬
minẽ uenientem in hunce mũ¬
ẽ: qui me uidet. uidet ⁊ patrẽ.
Quomodo non ⁊ duo et unũ
sunt. cum alt̃ uideatur in al¬
tero et unum uidisse. sit ut̾¬
usq cognitio: Et reuera fres
sicut uidere filium. iuidere ẽ.
patrem: ita intellecto patre.
intelligitur ⁊ filius. Nam
qui patrem credit et confitet᷑
eternum: credat necesse ẽ. fi
lium coet̾num. S iam iudea¬
mus quis iste sit aspec̾tus in
filio: quo pariter uideri asse¬

Expanded text:
in eo illius qui Pater est et consoin eo illius qui Pater est et consonantiam esse disceres et affectum. Iterum quia lumen dicitur, ne forte eum velut radium solis, aut splendorem lucernae, alieno putares lucere fulgore, ait de ipso beatus Evangelista Joannes, cui arcanum Dei et videre et revelare concessum est, dicens: Erat lumen verum . Verum lumen ait, ut scias illum non cujuscunque creaturalis deficientisque luegeat illuminari, sed illuminandi habeat potestatem: illuminat enim, ut legitur, omnem hominem venientem in hunc munquit, videt, videt et Patrem. Quomodo non et duo, et unum sunt, cum alter videatur in altero, et unum vidisse sit utriusque cognitio? Et re vera, fratres, sicut videre Filium videre est Patrem, ita, intellecto Patre, intelligitur 247 et Filius; nam qui Patrem credit et confitetur aeternum, credat necesse est et Filium coaeternum. Sed jam videamus quis iste sit aspectus in Filio, quo pariter videri asse
Abbreviated transcription (Latin):
num sumus: Qui ⁊ unum di¬
cit. ⁊ sumus:nec separatione
se duudit: nec unione confun¬
ait. Qui unum cum patre ẽ:
nec perpetuitate a patre dif¬
fert:: nec uirtute discordat.
Cumq in patre ẽ. unum de
patre tamen natus asserit᷑:
ne ut impiꝰ blãphemat aruꝰ. aut
creatura quecumq filius.
aut patͥ impar ẽẽ credatur.
Audis ergo ohomo. dm̃ de
deo natum. s intanto hoc ꝓ¬
fundo habes quod fide credas:
non quod discutias argumen¬
tis. Audis filium de patre na¬
tum. S ne sexum aliquem pos¬
sis in duunitate rimari: ip̃e
filius ⁊ uerbum dicitur ⁊ lu¬
men: dicitur etiam dei uirtus.
et dei sapientia: ut aduertas
non quasi ꝑliniamenta geni¬
talium corporaliter creasse pa¬
trem: s ꝑ ineffabiie maiestatis
secretum de iurtute ꝓdisse uir¬
tutẽ: et lumen manasse de lu¬
mine. Rursus ne uerbum ñ
substantiam ueritatis. s ꝓ la¬
tiuum loquentis dei putares
esse sermonem dr᷑ filius: ut

Expanded text:
num sumus? Qui et unum dinum sumus? Qui et unum dicit, et sumus, nec separatione se dividit, nec unione confundit. Qui unum cum Patre est, nec perpetuitate a Patre differt, nec virtute discordat; cumque sit cum Patre unum, de Patre tamen natus asseritur, ne, ut impius blasphemat Arius, aut creatura quaecunque Filius, aut Patri impar esse credatur. Audis ergo, o homo, Deum de Deo natum; sed in tantum hoc profundo habes quod fide credas, non habes quod discutias argumentis. Audis Filium de Patre natum: sed ne sexum aliquem possis in Divinitate rimari, ipse Filius et Verbum dicitur et lumen. Dicitur etiam Dei virtus et Dei sapientia, ut advertas non quasi per lineamenta genitalium corporaliter creasse Patrem, sed per ineffabile majestatis secretum de virtute prodisse virtutem, et lumen manasse de lumine. Rursus, ne Verbum ipsum non substantiam veritatis, sed prolatitium loquentis Dei putares esse sermonem, dicitur Filius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ecloctus. in patre filioq inscru¬
tabile unice maiestatis asse¬
ruit sacramentum: edocens et
ostendens que eẽt inuno eodem¬
q dĩ filio et suscepte carnis ra¬
cio.⁊ naturalis pruulegium
deitatis : Suebat ꝓfecto salua¬
torem dixisse. ego et pater u¬
num sumꝰ: et qui me uidet.
uidet ⁊ patrem. Hec illum con¬
fessio. ⁊ honorabilem terris. ⁊
celo reddidit głosum. S neces¬
sarium nunc ẽẽ. reor. ut occasi¬
one beati huiꝰ patris. quem in
tantam głiam catholicarum
eccłiaꝵ fidos indeclinabiliter
abeo seruata prouent: nos quo
ꝙ ꝓpitio largiente deo. saluta¬
rib doccrine dominice testimo¬
niis imbuamur. Ait gͦ dñs.
dicit sumus: solitariꝰ nonẽ.
Qui dicit unum sumꝰ: utiq
ab eo cum quo unũ ẽ. ñ potest
esse diuisus. Quid mͥ nunc he¬
retice in patre ⁊ filio diu̾sitatẽ
conaris astruere: cum filius
substantie sue nos edocens ue¬
ritatem dixerit. ego ⁊ pater u¬

Expanded text:
edoctus, in Patre Filioque ejus inscruedoctus, in Patre Filioque ejus inscrutabile unicae majestatis asseruit sacramentum, edocens et ostendens quae esset in uno eodemque Dei Filio et susceptae carnis ratio, et naturalis privilegium deitatis? Sciebat profecto Salvatorem dixisse: Ego et Pater unum sumus: et qui me videt, videt et Patrem . Haec illum confessio et honorabilem terris, et coelo reddidit gloriosum. Sed necessarium nunc esse reor, ut occasione beati hujus Patris nostri, quem in tantam gloriam catholicarum Ecclesiarum fides indeclinabiliter ab eo servata provexit, nos quoque, propitio largiente Domino, salutaribus doctri nae dominicae testimoniis imbuamur. 246 Ait ergo dicit, Sumus, solitarius non est: qui dicit, Unum sumus, utique ab eo cum quo unum est non potest esse divisus. Quid mihi nunc, haeretice, in Patre et ejus Filio diversitatem conaris astruere, cum Filius substantiae suae nos edocens veritatem, dixerit: Ego et Pater u
Abbreviated transcription (Latin):
patrum me¬
diuina miramur. Qui iccir¬
co nob̾ sunt uencrabiles: qͥa
p̾sentis uite luce despecta. cõ¬
temptosq suorum corporum
tione indisputabilis deitatis
sp̃s feruentiore consurgens. ar¬
rianis impietatib obluctatur:
et eccłias dei concertantium he¬
reticorum ꝓcellis ac turbinib
ꝑturbatas. sercne fide tranqͥl¬
na multimoda passione quesi¬
uit: illius nimirum in concussa
lectans uestigia adquem dñs
ait. Tues petrus et suꝑ hanc pe¬
tram edificabo eccłiam meam: ⁊
porte inferi ũ preualebunt ad¬
uersus eam. Uere ac merito
cunctis posteritatib honorandꝰ.:
ille qui firmissime petre solidita¬
tem seciitus inimicos xp̃i ⁊ celestiᷤᷤ
sp̃s auc̾toritate confudit ⁊ infati¬
gate pacientie fortitudine tͥum¬
phauit. Nec inferi sicut dictum
est aduersus eum porta p̾ualu¬
it: qui sib porte eternalis in¬
g̾ssum. regem głie confessus
aꝑuit. Aut quomodo ei non
pateret porta ula uitalis. qͥ ple¬
nitudine euangelice lectionis

Expanded text:
Patrum medivina miramur: qui idcirco nobis sunt venerabiles, quia, praesentis vitae luce despecta, contemptoque suorum corporum tione indisputabilis deitatis spiritu ferventiore consurgens, Arianis impietatibus obluctatur, et Ecelesias Dei, concernentium haereticorum procellis ac turbinibus perturbatas, serenae fidei tranquiemia multimoda passione quaesivit, illius nimirum inconcussa sequens vestigia, ad quem Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt ei . Vere ac merito cunctis posteritatibus honorandus ille qui firmissimae petrae soliditatem secutus, inimicos Christi et coelestis Spiritus auctoritate confudit, et infatigatae patientiae fortitudine triumphavit. Nec inferi, sicut dictum est, adversus eum porta praevaluit, qui sibi portae aeternalis ingressum, regem gloriae confessus, aperuit; aut quomodo ei non pateret porta illa vitalis, qui, plenitudine evangelicae lectionis
Abbreviated transcription (Latin):
uiuamus: et transire nos cogite¬
mus: et minus peccabimus. A¬
gamus pocitius dño d̾o nr̃o gr̃as:
quia huiꝰ uite ultimum diem.
et brruem eẽ uoluit et incertũ.
Apͥma infantia usq ad decrepi¬
tam senectutem: breue spacium
est. Qui tandui iuxerat. quid
ei ꝓfuisset. si adam hodie mor¬
tuus eẽt:ͦ Quid dui ẽ. ubi finis
ẽ: Hesternum diem nemo reuo¬
cat: hodiernus acrastino urge¬
tur. ut transeat ip̃o paruo sp̃a¬
cio bene uiuamus: et illo eamꝰ:
non transeamus. Et modocum
loquimur: utiq teansimus.
uerba currunt: exore uolant.
Su accus nr̃i sic honores nrĩ :¬
sic miseria nr̃a: sic ista felicitas
nrã. Totum transit: s non expa¬
uescamus: u̾bum dñi manet

Expanded text:
vivamus, transire nos cogitevivamus, transire nos cogitemus; et minus peccabimus. Agamus potius Domino Deo nostro gratias, quia hujus vitae ultimum diem et brevem esse voluit et incertum. A prima infantia usque ad decrepitam senectutem breve spatium est. Qui tamdiu vixerat, quid ei profuisset si Adam hodie mortuus esset? Quid diu est, ubi finis est? Hesternum diem nemo revocat: hodiernus a crastino urgetur, ut transeat. Ipso parvo spatio bene vivamus, et illo eamus, unde non transeamus. Et modo cum loquimur utique transimus. Verba currunt, ex ore volant: sic actus nostri, sic honores nostri, sic miseria nostra, sic ista felicitas nostra. Totum transit: sed non expavescamus; Verbum Domini manet
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. non ẽ honor. s onꝰ. felix
homo scd̃m scłm periclitat᷑: ne
ip̃a felicitate non incorpore. s in
anima corrumpatur. Nam ista
felicitas falsaẽ. Tales ⁊ si uident᷑
aliquid eẽ. in hoc seculo. non le¬
tantur: in preceptis domini de¬
lectantur. Tunc quod iubet d̾s
p̾ponitur mundo. et blandienti
et minanti: calcatur omne ur¬
sibile. transitur. Cogitando ñ
transitur: Non dixiom̾e insibi¬
le facile ẽ. enuim transire qd̃ cal¬
cas: s transit᷑ dixi omne muta¬
bile: qm̃ quicquid usibile. mu¬
tabile: non autemquicquid mu¬
tabile. iusibile: quia ⁊ animus
mutabił est. et tamen inuisibił.
Transi omne quod udet᷑: trans
et quod nonuidetur ⁊ tam̃ mu¬
tatur: ut uenias adeum qui nec
uidetur nec mutatur. Cum uen̾is
adeum: ueniens ad deum. Sed
modo ambula ex fide: mores cõ¬
pone. Longe in alto est ille. nut
pennas. Erede quod nondum po¬
tes uidere: ut merearis uidere
quod credis. Tanquam ꝑegrini

Expanded text:
mundi non est honor, sed onus. Felix mundi non est honor, sed onus. Felix homo secundum saeculum periclitatur, ne ipsa felicitate, non in corpore, sed in anima corrumpatur. Nam ista felicitas falsa est. Tales, et si videntur aliquid esse in hoc saeculo, non laetantur, in praeceptis Domini delectantur. Tunc quod jubet Deus, praeponitur mundo, et blandienti et minanti: calcatur omne visibile, transitur; cogitando, non transitur. Non dixi, omne visibile; facile est enim transire quod calcas: sed transitur, dixi, omne mutabile. Quoniam quidquid visibile, mutabile: non autem quidquid mutabile, visibile; quia et animus mutabilis est, et tamen invisibilis. Transi omne quod videtur; transi et quod non videtur, et tamen mutatur: ut venias ad eum, qui nec videtur, nec mutatur. Cum veneris ad eum, venies ad Deum. modo ambula ex fide, mores compone. Longe in alto est ille: nutri pennas. Crede quod nondum potes videre, ut merearis videre quod credis. Tanquam peregrini
Abbreviated transcription (Latin):
lus: nemo infelix bonus. Quid
enum ait: Quid enim michi est
incelo: Posteacognoui quid mͥ
est in celo. cum intrarem inscũa¬
rium dei: et intelligerem in no¬
uissima. Quid mͥ ẽ. in celo: Incor¬
ruptio. et̾nitas. immortalitas:
nullus dolor. nulluᷤ timor: nullꝰ
beatitudinis finis. Quid ergo
est in celo: Quid dicam.quid. Qnͣ¬
do cxplicabo quid  Ideo hoc admi¬
rans lixit: nonerplicans. Quid
enim michi ẽ. inquit: Quare nõ
cũcũ quid: Quomͦ dico. quod
oculus non uidit. nec auris audi¬
uit: nec in cor hominis ascendit:
Calcate deorsum. Quid: Quia ni¬
chił ẽ. Sperate sursum. Quid :
Quia explicari non potest. Et
hanc fidem habentes nolite re¬
lare inpeccatorib quando eos¬
uidetis quasi felices. falso feliceᷤ:
re uera infelices. Et uos letami¬
ni indño. Et si habetis forte scd̃m
tempꝰ duitias. honores. potesta¬
tes: nolite inde uos putare feli
ces. Scienti letari in dño. ⁊ in tel¬
ligenti in nouissima: feluitas

Expanded text:
lus, nemo infelix bonus. Quid lus, nemo infelix bonus. Quid enim ait? Quid enim mihi est in coelo? Postea cognovi quid mihi est in coelo, cum intrarem in sanctuarium Dei, et intelligerem in novissima. Quid enim mihi est in coelo? Incorruptio, aeternitas, immortalitas, nullus dolor, nullus timor, nullus beatitudinis finis. Quid ergo est in coelo? Quid? dicam quid? Quando explicabo quid? Ideo hoc admirans dixit, non explicans, Quid enim mihi est? inquit. Quare non dicis quid? Quomodo dico quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ? Calcate deorsum quid; quia nihil est: sperate sursum quid; quia explicari non potest. Et hanc fidem habentes, nolite zelare in peccatoribus, quando videtis eos quasi felices, falso felices, revera infelices. Et vos laetamini in Domino . Et si habetis forte secundum tempus divitias, honores, potestates, nolite inde vos putare felices. CAPUT X. Scienti laetari in Domino, et intelligenti in novissima, felicitas
Abbreviated transcription (Latin):
ne fuit paulominus fuit. Nõ
negauit deus scientiam: s tã¬
quam motis pedib nutauit.
Quid ẽ nutare: Dubitare. Qnͣdo
autem se reprehendit quod cor¬
roctum non habuit: quid aix̃:
Quare michi turbati sunt pecies:
Quia zelaui inquit in peccatori¬
uidens. Quia iudi diuites iniqͦs.
delauiꝰ et dixi. quia ꝑdidi ustici¬
am. ⁊ sine causa iustificaui cor
meum: et laui inter innocentes
manus meas. Et cum dubito:
sic cepi cognoscere. Sic cepi ingt
cognoscere: hoc labor ẽ. ante me.
Magnus labor: istam soluere
questionem. Uere labor est.Gene
est illi. ⁊ malus ẽ: male est illi. ⁊
bonus ẽ : et suꝑ ambos. deus ui¬
dex ẽ. Iustus ergo uidex. dat bo¬
na malis: et mala bonis. Labor
ẽ. ante me. S quousq labor ẽ:
Donec introeam insanctuariũ
Aei: et intelligam innouissima.
Ergo su intellexeris innouissima.
erit requies inuentionis: perit
labor questionis. Intellige inno¬
iussima. ubi nemo erit felix ma¬

Expanded text:
ne fuit, paulo minus fuit. Non ne fuit, paulo minus fuit. Non negavit Deo scientiam: sed tanquam motis pedibus nutavit. Quid est nutare? Dubitare. Quando autem se reprehendit, quod correctum non habuit, quid dixit? Quare mihi turbati sunt pedes? Quia zelavi, inquit, in peccatorividens . Quia vidi divites iniquos, zelavi; et dixi quia perdidi justitiam, et sine causa justificavi cor meum, et lavi inter innocentes manus meas. Et cum dubito, sic coepi cognoscere. Sic coepi, inquit, cognoscere: hoc labor est ante me. Magnus labor, istam solvere quaestionem. Vere labor est. Bene est illi, et malus est; male est illi, et bonus est: et super ambos Deus judex est. Justus ergo judex dat bona malis, et mala bonis. Labor est ante me. Sed quousque labor est? Donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima. Ergo si intellexeris in novissima, erit requies inventionis, peribit labor quaestionis. vissimma, ubi nemo erit felix ma
Abbreviated transcription (Latin):
purgari ꝑ paleam: Totus enim
inundus: fornax aurificis. Ibi
iusti tanquam aurum: ibi un¬
pii tanquam palea. Ibi tribula¬
tio sicut ignis: ibi deus sicut
aurifex. Puus dm̃ laudat: aurũ
rutilat: impius dñi blasphemat:
palea fumat. ad unam tbulati¬
onem tanquam ad unum ig¬
nẽ. ille purgatur. ille uastat᷑:
et met ip̃m. Cogitationes car¬
nales in adiutorio dñ transe¬
amus: sursum cor habeamꝰ.
deiuta futura cogitemꝰ: ub
cum fu̾it cor tuum. tnͣsisti.
ubiẽ impiꝰ Non ibi erit. Hic
necessarius erat: ibi queres
eum: et non inuenies locum
eius. Quando ergo iudetis
frẽs. qui ex fide uiurtis. quoꝵ
correctum ẽ. qui futuramean¬
demq ueram et sempit̾nam
felicitatem speratis. quando ui¬
detis gaudentes ⁊ lactantes ho¬
mines in ista falsa et deceptori¬
a felicitate. si pii estis dolete: si
sani estis flete. Sic enim ⁊ ille
cui commoti sunt podes repre¬
hendit se quia deum ceperat
acuusare: et ibi iamerat. s pe¬

Expanded text:
purgari per paleam? Totus enim purgari per paleam? Totus enim mundus fornax aurificis. Ibi justi tanquam aurum: ibi impii tanquam palea. Ibi tribulatio sicut ignis: ibi Deus sicut aurifex. Pius Deum laudat, aurum rutilat: impius Deum blasphemat, palea fumat. Ad unam tribulationem, tanquam ad unum ignem, ille purgatur, ille vastatur: et me ipsum. Cogitationes carnales in adjutorio Domini transeamus, sursum cor habeamus, de vita futura cogitemus: ubi cum fuerit cor tuum, transisti. Ubi est impius? Non ibi erit. Hic necessarius erat: ibi quaeres eum, et non invenies locum ejus. Quando ergo videtis, fratres, qui ex fide vivitis, quorum cor rectum est, qui futuram eamdemque veram et sempiternam felicitatem speratis; quando videtis gaudentes et laetantes homines in ista falsa et deceptoria felicitate, si pii estis, dolete; si sani estis, flete. Sic enim et ille cui commoti sunt pedes, reprehendit se, quia Deum coeperat accusare, et ibi jam erat; sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
didit illum. Audi et de filio. Qͥ
me inquit dilexit ⁊ tradidit se¬
met ipsum prome. Duos iam
uide traditores. Patrem filii tra¬
ditoremꝰ filium sui ipsuis tͣ¬
aitorem: s utrumq saluatorẽ
quia utrumq creatorem. Iudaᷤᷤ
ergo quid fecit: Quid enim bo¬
ni fecit: Bonum de illo factum
est: nom ip̃e bonum fecit. Neq
enim ait uidas. tradam xp̃m:
ut liberet᷑ genꝰ humanũ. In iuda
tradidit auaritia: in d̾o mise¬
ricordia. Non redditum ẽ iu¬
de. nisi quod ip̃e fecit: non qd̃
de illo d̾s fecit. Quare istadia¬
mus: Quia ẽ. in hoc seculo im¬
pio locus: et ꝓrsus nouit dñs
qui sunt eius: et nouit quid
ꝓipsis faciat de illisquinon
sunt eius. S ti si transieris. si
terrena calcaueris. si ñ frustͣ
sursum cor te de habere respon¬
deris: transeundo queres locũ
impii. ⁊ non inuenies. In illa
enim uita futura: quis locus im¬
pii : Nunquid adhuc habemꝰ¬
opus exerceri malis: Nunquid
necesse habet aurum. ad huc

Expanded text:
didit illum . Audi et de Filio: Qui didit illum . Audi et de Filio: Qui me, inquit, dilexit, et tradidit semetipsum pro me . Duos jam vide traditores: Patrem Filii traditorem, Filium sui ipsius traditorem, sed utrumque salvatorem, quia utrumque creatorem. Judas ergo quid fecit? Quid enim boni fecit? Bonum de illo factum est, non ipse bonum fecit. Neque enim ait Judas: Tradam Christum, ut liberetur genus humanum. In Juda tradidit avaritia; in Deo, misericordia. Non redditum est Judae nisi quod fecit, non quod de illo Deus fecit. CAPUT VIimus? Quia est in hoc saeculo impio locus: et prorsus novit Dominus qui sunt ejus ; et novit quid pro ipsis faciat, de illis qui non sunt ejus. Sed tu si transieris, si terrena calcaveris, si non frustra sursum cor te habere responderis; transeundo quaeres locum impii, et non invenies. In illa enim vita futura quis locus impii? Numquid adhuc opus habemus exerceri malis? Numquid necesse habet aurum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Boni grã dei: nãtota dampna¬
ta ẽ. massa peccati. Quid diabo¬
lo nequius: Et de illuis nequi¬
tia quanta bona fecit deus. Nõ
funderetur ꝓsalute nr̃a sangiuᷤᷤ
redemptoris: nisi ꝑ nequitiam
desertoris. Lege euangłium: et
uide quid ibi scpͥtum ẽ. Inmi¬
sit aiabolus incor uide: ut tra¬
deret xp̃m. Malus diabolus:
malus uidas. Qualis organariꝰ:
tale organum. Usus ẽ.ergo ma¬
le diabolus suo uase: usus ẽ. am¬
bobus dominus bene. Conati
sunt ergo ad nrãm ꝑniciem: d̾s
hoc uertere dignatus ẽ. ad sa
et dampnatur: teadulit filiũ
pater et glorificatur. Tradidit
inquam uidas magistrum et
dampnat᷑: tradidit se ip̃e filiꝰ
⁊ laudatur. Quomodo uidas tͣ¬
didit xp̃m: omnes nouimus.
Expectatis fortassis audire: quo¬
modo pater tradiderit filium.
Et nostis: sed commnemorabo. ut
recordemini. Audi apłm dicentẽ
de deo patre. Qui ꝓpͥo filio suo nõ
pepercit: sed ꝓnobis omnib tra¬

Expanded text:
Boni gratia Dei: nam tota damnaBoni gratia Dei: nam tota damnata est massa peccati. Quid diabolo nequius? et de illius nequitia quanta bona fecit Deus? Non funderetur pro salute nostra sanguis Redemptoris, nisi per nequitiam desertoris. Lege Evangelium, et vide quid ibi scriptum est: Immisit diabolus in cor Judae, ut traderet Christum . Malus diabolus, malus Judas: qualis organarius, tale organum. Usus est ergo male diabolus suo vase: usus est ambobus Dominus bene. Conati sunt ergo ad nostram perniciem: Deus hoc vertere dignatus est ad noset damnatur: tradidit Filium Pater, et glorificatur. Tradidit, inquam, Judas magistrum, et damnatur: tradidit se ipse Filius, et laudatur. Quomodo Judas tradidit Christum, omnes novimus: exspectatis fortassis audire quomodo Pater tradidit Filium. Et hoc nostis: sed commemorabo, ut recordemini. Audi Apostolum dicentem de Deo Patre: Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tra
Abbreviated transcription (Latin):
patientia parceret᷑. Non ẽ. hoc
frustra. habet hic locum suum.
Et si non omnia possumus nos ĩ¬
uenire: s deo nata sunt omnia:
qui nouit cuncta adispon̾e. Ecce
ut de aliis taceamus: qualem lo¬
cum hic habuit iste miser antio¬
chus : ꝑeum ppłs dei flagellatꝰ
est ⁊ prod̾atus: ꝑ eum isti sancti u¬
uenes coronati. Ergo habuit hic
locum suum. Malus erat: s be¬
ne illo usus ẽ. qui malus cẽ. non
potest. Sicut enim mali homines
male utuntur creaturis bonis:
sic creator bonus bene ititur ho¬
minib malis. Nouit quid inde
agat: qui creauit totum genus
humanũ. Aurifex portat: auri¬
fex appendit: aurifex librat. Pic¬
tor nouit ubi ponat ingrum co¬
lorem. ut sit decora pictura: ⁊ d̾s
nescit ubi ponat pecc̃orem. ut sit
ordinata creatura:. Nisi deus an¬
teriorib seuilis seruaret sua paci¬
entia peccatores: unde nascerent᷑
hodie tot fideles: Alii mali seruã¬
tur: ut boni inde nascantur.

Expanded text:
patientia parceretur. Non est hoc patientia parceretur. Non est hoc frustra: habet hic locum suum. Et si non omnia possumus nos invenire: sed Deo nota sunt omnia, qui novit cuncta disponere. Ecce, ut de aliis taceamus, qualem locum hic habuit iste miser Antiochus? Per eum populus Dei flagellatus est et probatus: per eum isti sancti juvenes coronati. Ergo habuit hic locum suum. Malus erat; sed bene illo usus est, qui malus esse non potest. Sicut enim mali homines male utuntur creaturis bonis: sic Creator bonus bene utitur hominibus malis. Novit quid inde agat, qui totum creavit humanum genus. Aurifex portat, aurifex appendit, aurifex librat. Pictor novit ubi ponat nigrum colorem, ut sit decora pictura; et Deus nescit ubi ponat peccatorem, ut sit ordinata creatura? CAPUT VI. Nisi Deus anterioribus saeculis servaret sua patientia peccatores, unde nascerentur hodie tot fideles? Alii mali servantur, ut boni inde nascantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ti futuri sit iusti. ⁊ miseri pec¬
catores: an utriq pariter non
sint futuri. Illud tamen quãuis
nescias. non audebis dicere post
mortem beatos futuros peccõres.
miseros uistos. Non potes dlicere
ilos ⁊ si suspicaris parit̃ non fu¬
turos in meliori. tanien statu fu¬
turos impios: et iustos in mał
post mortem fituros. Ner igno¬
rantia tua tibi pot̾ suggerere
hoc. Ergo potes dicere. Utrum be¬
ne sit post mortem uist iset male
post mortem impiis an utriq pa¬
uiter sine sensu futuri sint. nescio.
Osi hic michi bene sit: cumuiuo.
cum sentio. Uides quia ñcium tean¬
sisti. Istas inquam istas cogitatio¬
nes terrenas puluereas. fumeas.
uaporeas. carnales. mortales. nõ¬
dum transisti: ideo iudetur tibi
impiꝰ exaltari suꝑcedros libani:
hoc scło. Non enĩ frustra a deo pͤs¬
cio crearet᷑. aut frustra nutriretꝰ:
aut frustra suꝑ eum sol oriretur.
et pluiua funderet᷑. frustra ei ma¬
ligno ⁊ male iuuenti. tanta d̾i

Expanded text:
ti futuri sint justi, et miseri pecti futuri sint justi, et miseri peccatores; an utrique pariter non sint futuri. Illud tamen quamvis nescias, non audebis dicere post mortem beatos futuros peccatores, miseros justos. Non potes dicere, illos etsi suspicaris pariter non futuros, in meliori tamen statu futuros impios, et justos in malis post mortem futuros. Nec ignorantia tua tibi potest suggerere hoc. Ergo potes dicere: Utrum bene sit post mortem justis, et male post mortem impiis, an utrique pariter sine sensu futuri sint, nescio. O si hic mihi bene sit, cum vivo, cum sentio! Vides quia nondum transisti. Istas, inquam, istas cogitationes terrenas, pulvereas, fumeas, vaporeas, carnales, mortales nondum transisti. Ideo tibi videtur impius exaltari super cedros Libani: hoc saeculo. Non enim frustra a Deo praescio crearetur, aut frustra nutriretur, aut frustra super eum sol oriretur, et pluvia funderetur, frustra ei maligno et male viventi tanta Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lis felicitatis illecebras: non
transisti blandimenta carnis.
non transisti suggestiones se¬
culi cor titillantes ⁊ ĩmittentes
timorem miseriarum huma¬
narum. Ideo in hoc mundo pu¬
tas cẽ. felicitatem: in hoc mun¬
do non putas eẽ. calamitatem.
felicitas regni celorum non te¬
tigit cor tuum: non indeasꝑsa
est estibus tiuis aurora refrige¬
rii. Quando tibi dr̃. falsa ẽ. fe¬
licitas mumli: et si non aude¬
as ita dic̾e̾. uideo tamen forte
incorde tuo: os torques. sub¬
sannas. irrides. ⁊ diustibi. O
si hic michi bene sit: postea qͥd
futurum sit. nescio. Et nõ
est parum. quia uł nescio
dicis: ne forte etiam hoc dicas.
Exigim et cum teddio ẽ. tem¬
pus uite nr̃e : et non ẽ. reuersio
in fine hominis: et nonẽ. qui
agnitus sit reuersus ab infers.
uel nescio dic. Confessio igno¬
rantie: gradus scientie. Sic ergo
te alloquar. tanquam mͥ dicas:
nescio quid post mortem futu¬
rum sit. Prorsus ignoro an bea¬

Expanded text:
lis felicitatis illecebras; non lis felicitatis illecebras; non transisti blandimenta carnis, non transisti suggestiones saeculi cor titillantes et immittentes timorem miseriarum humanarum. Ideo in hoc mundo putas esse felicitatem, in hoc mundo non putas esse calamitatem. Felicitas regni coelorum non tetigit cor tuum, non inde aspersa est aestibus tuis aura refrigerii. Quando tibi dicitur, Falsa est felicitas mundi; etsi non audeas ita dicere, video tamen in corde tuo, forte os torques, subsannas, irrides, et dicis tibi: O si hic mihi bene sit! postea quid futurum sit nescio. Et non est parum quia vel nescio dicis: ne forte etiam hoc dicas, Exiguum et cum taedio est tempus vitae nostrae, et non est reversio in fine hominis, et non est qui agnitus sit reversus ab inferis . Vel nescio dic. Confessio ignorantiae, gradus est scientiae. Sic ergo te alloquar, tanquam mihi dicas, Nescio quid post mortem futurum sit: prorsus ignoro an bea
Abbreviated transcription (Latin):
tỹranno uicto: ad huc certatu¬
ri cum diabolo. Frẽs mei: sicut
xp̃iani intelligite. Machabes
meluis et tutius liberati sunt
abillis tribus iuris ceteris re¬
nentib illa una temptatio su¬
perata ẽ: abistis ista uita fini¬
ta. que tota temptatio est. De¬
inde diuino uiditio occulto ꝓ¬
culdubio s tamen uisto. nabu¬
chodonosor meruit conuerti:
antiochus meruit obdurari.
Ille ĩ ai uenit miscdłiam. iste
⁊ quousq auxit suꝑbiam. ui¬
di impiũ suꝑ exaltari suꝑ ce¬
dros liban. Quousq quamdiu:
Transuui. et ecce non erat: et
quesuii eum. et non ẽ uuent
locus euis. Bene. Quesisti.⁊ nõ
inuenisti: quia transisti. Uis
uidere impium non ẽẽ: uis q̃¬
rere eum. et locum eius non in¬
uenire: ẽxansi. Quid dico. tnͣ¬
si : Noli expauescere: non dixi
merore. Putasti enim anisse¬
me. transi de hac uita: et ideo
ex pauesti. quia non transisti.
Quid ẽ. non transistis Non tnͣ¬
sisti crectione cordis. tempora¬

Expanded text:
tyranno victo, adhuc certatutyranno victo, adhuc certaturi cum diabolo. Fratres mei, sicut christiani intelligite. Machabaei melius et tutius liberati sunt. Ab illis tribus viris, caeteris remanentibus, illa una tentatio superata est: ab istis ista vita finita, quae tota tentatio est. Deinde divino judicio, occulto procul dubio, sed tamen justo, Nabuchodonosor meruit converti, Antiochus meruit obdurari. Ille invenit misericordiam, iste et quo usque auxit superbiam? Vidi impium exaltari super cedros Libani. Quo usque? quamdiu? Transivi, et ecce non erat: et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Bene: quaesisti, et non invenisti; quia transisti. Vis videre impium non esse? vis quaerere eum, et locum ejus non invenire? Transi. Quid dico, Transi? Noli expavescere: non dixi, Morere. Putasti enim me dixisse, Transi de hac vita: et ideo expavisti, quia non transisti. Quid est, non transisti? Non transisti erectione cordis, tempora
Abbreviated transcription (Latin):
An forte illi iusti erant: isti pec¬
catores: Audiumus enim istoᷤᷤ
legeretur. confiteri peccata sua
⁊ aicere: qm̃ illa omnia irascen¬
te deo sibi. s et paterno merito
paterentur. Quid uli: Legite
⁊ uidebitis etiam ip̃os ꝓpria pec
irrepre hensibiles: quia ñ men¬
daces. Si enun dixerimus ait
iohannes. quia peccatum non
habemus: nos ip̃os decipimus.
et ueritas in nobis nonẽ. Gi¬
urã: fidelis ẽ. ⁊ iustus quidumnit¬
tat nobis pecca: et mundet nos
abomini iniquitate. Ad iustos
ergo ꝑtinet confessio peccatoꝵ:
torum. Pariter ergo uisti pecc̃a
conficentes: pariter deo głiam
b liberantur: isti abignibus
consummunt᷑. Ergo illis deus
aderat: hos deseruerat: Absit.
Immo utrisq affuit: illis in aꝑ¬
to: istis in occuito. Illos iusibilit̾
liberabat: istos uisibiliter coro¬
nabat. Illi quidem de morte libe¬
rati sunt: s in huiꝰ uite tempta¬
tione manserunt.Abigne libe¬
rati: ad ꝑicula reseruati. Uno

Expanded text:
An forte illi justi erant, isti pecAn forte illi justi erant, isti peccatores? Audivimus enim istos legeretur, confiteri peccata sua, et dicere quoniam omnia illa irascente Domino sibi, sed et paterno merito paterentur . Quid illi? Legite, et videbitis etiam ipsos peccata prirreprehensibiles, quia non mendaces. Si enim dixerimus, ait, Joannes, quia peccatum non habemus; nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et emundet nos ab omni iniquitate . Ad justos ergo pertinet confessio peccatorum: torum. Pariter ergo justi peccata confitentes, pariter Deo gloriam bus liberantur, isti ab ignibus consumuntur? Ergo illis Deus aderat, hos deseruerat? Absit: imo utrisque adfuit; illis in aperto, istis in occulto. Illos visibiliter liberabat: istos invisibiliter coronabat. Illi quidem de morte liberati sunt; sed in hujus vitae tentatione manserunt: ab igne liberati, ad pericula reservati; uno
Abbreviated transcription (Latin):
protectorem fiuisse dominũ in
tempore tribulationis. teium
illorum uirorum qui deambu¬
labant inter ignes in noxios:
et dnm̃ sine uila lesione lauda¬
bant. Ubi homo seiuebat flã¬
iustorum a dño fuit: ut in ig¬
ne mitterentur. et illum aspe¬
rum regem quem loquendo ir¬
ritauerant. uiuendo conuerte¬
rent. Credidit quippe meoꝵ de¬
um: ⁊ ꝓposuit edictum ut qͥ¬
cumq blasphemaret dm̃ sidrac
misac ⁊ abdenãgo. ininteritũ
iret: et domus eius indirectio¬
nem. Quam dissimilis uisio.
prime iussioni. Qualis prima
iussio: Pereat qui statuam au¬
ream non adorauerit.Qualis
scd̾a: Pereat qui dm̃ uerum blas¬
phemauerit. Fideles homines
non mutati: in fidelem homi¬
nem mutauert. Illum inꝑfidia¬
dia stare ñ ꝑ miserunt: quia ip̃i
infide steterunt. Salus ergo illoꝵ.
manifeste a domino fuit. Quan¬
do illi ñ ardebant ⁊ laudabant:
ad erat dñs. Quando isti arde¬
bant conficebantur. tam̃ mori¬
ebantur: ubierat dominus :

Expanded text:
protectorer fuisse Dominum in protectorer fuisse Dominum in tempore tribulationis trium virorum illorum, qui ambulabant inter ignes innoxios, et Dominum sine ulla laesione laudabant. Ubi homo saeviebat, flamjustorum a Domino fuit, ut in ignem mitterentur, et illum asperum regem, quem loquendo irritaverant, vivendo converterent. Credidit quippe in eorum Deum, et proposuit edictum, ut quicumque blasphemaret Deum Sidrach, Misach et Abdenago, in interitum iret, et domus ejus in direptionem . Quam dissimilis jussio primae jussioni! Qualis prima jussio? Pereat qui statuam auream non adoraverit. Qualis secunda? Pereat qui Deum verum blasphemaverit. Fideles homines non mutati, infidelem hominem mutaverunt. Illum in perfidia stare non permiserunt, quia ipsi in fide steterunt. Salus ergo illorum manifeste a Domino fuit. Quando illi non ardebant et laudabant, aderat Dominus. Quando isti ardebant, confitebantur, tamen moriebantur, ubi erat Dominus?
Abbreviated transcription (Latin):
positum ẽ. ante oculoᷤᷤ
fidei nr̃e. Aure audimmus.
corde uidimus optantem ma¬
trem ante se finire uitam istã
filios suos: longe contrariis
uotis consuetudim humane.
Omnes enun homines filios
suos ex hac uita migrando p̾¬
cedere uolunt: non sequi. Il¬
la autem optauit posterior
mori. Non enun amittebat
filios s p̾mitdebat: nec intue¬
batur quam uitam finirent.
s quam inchoarent. Desine
est fuisse spectatricem mirati
sumus potius hortatricem.
Fecundior iurtutib. quam
fetib. Uidens certantes in
quib omnib ip̃a certabat:
et inomnib iuncentib ip̃a
iuncebat. Una mulier. una
mat̾. quomodo nob̃ ante o¬
culos posuit unam matrem
scãm eccłiam. ubiq ex hortan¬
tem filios suos ꝓillius nomĩe
mori: de quo eos concepit et
peperit. Sic sanguine marty¬
rum impletus orb̾: preiacta¬
tis seminib seges eccłie pullu¬
lauit. Unde hoc homini. nisi
quia salus iuistoꝵ a domino: ⁊
protector eorum ẽ. in tempore
tribulationis : Uidimꝰ nouimꝰ¬

Expanded text:
positum est ante oculos fidei nostrae. Aure audivimus, corde divimus optantem matrem ante se finire istam vitam filios suos: longe contrariis votis consuetudini humanae. Omnes enim homines filios suos ex hac vita migrando praecedere volunt, non sequi: illa autem optavit posterior mori. Non enim amittebat filios, sed praemittebat: nec intuebatur quam vitam finirent, sed quam inchoarent. Desinebest fuisse spectatricem, mirati sumus potius hortatricem. Fecundior virtutibus, quam fetibus: videns certantes, in quibus omnibus ipsa certabat; et in omnibus vincentibus ipsa vincebat. Una mulier, una mater, quomodo nobis ante oculos posuit unam matrem sanctam Ecclesiam, ubique exhortantem filios suos pro illius nomine mori, de quo eos concepit et peperit? Sic sanguine martyrum impletus orbis praejactatis seminibus seges Ecclesiae pullulavit. Unde hoc homini, nisi quia salus justorum a Domino, et protector eorum est in tempore tribulationis ? 2. Deus no
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ. bis dolendus ẽ: qr
et mortuus. ⁊ malus. Bis dolen¬
dus. quia bis mortuus: et tem¬
poraliter. et inet̾num. Nam
si bonus mortuus eẽt. affec̾tu
humano doleremus. quia dese¬
ruit nos: quia uolebamus eũ
nobiscum uiuere. Mali plus do¬
lendi sunt: quia post hanc uitã
a penis et̾nis excipiuntur. Dole¬
re ergo aduos ꝑtineat: fratres
mei: dolare aduos ꝑtineat: ñ

Expanded text:
mortuus est. Bis dolendus est; quia mortuus est. Bis dolendus est; quia et mortuus, et malus. Bis dolendus; quia bis mortuus, et temporaliter, et in aeternum. Nam si bonus mortuus esset, affectu humano doleremus; quia deseruit nos, quia volebamus eum nobiscum vivere. Mali plus dolendi sunt; quia post hanc vitam a poenis aeternis excipiuntur. Dolere ergo ad vos pertineat, fratres mei; dolere ad vos pertineat, non
Abbreviated transcription (Latin):
non illa paciamur. Nemo
nos cogat. Ecce concedatur
nob̾. Date nob̾ ferias huius
rei. Rogamus uos. obsecramꝰ
uos: nemo nos cogat. Nolumꝰ
habere rationem cum potestati¬
b. Nouit ille: quia cogimur.
Et ip̃as potestates sic habemꝰ.
modo paganos habere debemꝰ:
omnib bona uolentes. S mo¬
neam inquit potestates: ut
bona faciant. uob̃ presentibꝰ
monituri sumus: scitis simo¬
niumus: Nescitis siue feceri¬
mus. suie non feceruus. Hoc
noui quia nescitis:et deme¬
re udicatis. Tamen frẽs mei
obsecro uos: de potestatibus
potest michi dici. Moneret
illum: et bona faceret. Et res¬
pondeo ego. Monui. s si me
audiuit: ⁊ ibi monui. ubi tu
non audisti. Popłm quis mo¬
net in parte:uel potuimus
hominem in parte ad mon̾e
et dicere.sic age uel sic age:
ubi alius nullus eẽt: Quis du¬
cat popłm in partem: et nullo
loqui. ne malam eationem red¬
Damus deo de uob̃: ne dicatur
nob̾. tu moneres. tu dares. ego
ditis: nisi misereri. S malus

Expanded text:
non illa patiamur, nemo non illa patiamur, nemo nos cogat: ecce concedatur nobis, date nobis ferias hujus rei. Rogamus vos, obsecramus vos, nemo nos cogat: nolumus habere rationem cum potestatibus; novit ille quia cogimur. Et ipsas potestates sic habemus,modo Paganos habere debemus; omnibus bona volentes. Sed moneam, inquit, potestates, ut bona faciant. Vobis praesentibus monituri sumus? Scitis, si monuimus? Nescitis, sive fecerimus, sive non fecerimus. Hoc novi, quia nescitis, et temere judicatis. Tamen, fratres mei, obsecro vos, de potestatibus potest mihi dici: Moneret illum, et bona faceret. Et respondeo ego: Monui, sed non me audivit. Et ibi monui, ubi tu non audisti. Populum quis monet in parte? Vel potuimus unum hominem in parte admonere, et dicere: Sic age, vel sic age, ubi alius nullus esset. Quis ducat populum in partem, et nullo loqui, ne malam rationem reddamus Deo de vobis; ne dicatur nobis, Tu moneres, tu dares, ego ditis, nisi misereri. Sed malus