comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uersuũ solidata uestigia. luminis officio desti¬
tuta. lege gͦ aquas calidas qͣs inuises. En nodius¬
ecundet desidia honesta diuinitas fausto.
Ifelix. Auspitiũ bonis ñ neget᷑ studiis. Inge¬
nue intentioĩs ꝓsꝑorũ fructibꝰ ꝯualescant. Uo¬
toꝵ obsidem tradidit honestati. Qui ad lib̾a¬
les aspirat. suꝑis fauentibꝰ disciplinas. Bonar
affectus artiũ: dirũ dedignat᷑ ingeniũ. Ad elo¬
quentie ornam̃ta. ñtendunt tͥ moribꝰ institut.
his partemiꝰ nr̃ germane filiꝰ ineitatus stimul.
romã inqua ẽ naturał erudicio festinat muise
cu magnitudinis ur̃e suffragia sum pat̾¬
na pollicitꝰ. datur culmini ur̃o ꝑ supplicã¬
tem geniꝰdũ qd̾ usus exigit. p̃cib implora¬
mꝰ. ceu si qͥs credat se ortum solis cursũ flu¬
minis oratione ꝓmeri. Nonẽ bñficiũ ubi
ordo seruatur. Mori obsequit᷑ quod obligat
umilsos. Ego tñ supͣ cursũ a qͦ nequaꝙͣ disci¬

Expanded text:
esse uersuum solidata uestigia luminis officio destiesse uersuum solidata uestigia luminis officio destituta. lege ergo aquas calidas, quas inuises. Toecundet desideria honesta diuinitas: felix auspicium bonis non negetur studiis: ingenuae intentiones prosperorum fructibus conualescant. uotorum obsidem tradidit honestati qui ad liberales adspirat superis fauentibus disciplinas: bonarum affectus artium dirum dedignatur ingenium: ad eloquentiae ornamenta non tendunt nisi moribus instituti. his Partenius noster germanae filius incitatus stimulis Romam, in qua est naturalis eruditio, festinat inuisere, cui magnitudinis uestrae suffragia sum paterna pollicitus. datur culmini uestro per supplicantem genius, dum, quod usus exigit, precibus inploramus, ceu si quis credat se ortum solis, cursum fluminis oratione promereri. non est beneficium, ubi ordo seruatur: mori obsequitur quod obligat uniuersos. ego tamen supra cursum, a quo nequaquam disce
Abbreviated transcription (Latin):
mille alarũ fabricatã remigiis scͥptionis tue
estimabã pedibꝰ potuisse suꝑari. Ne amanti
expectate bona tͥ fructũ pͣripiens alt̃ ing̾eret.
Eoce mi dnẽ honorẽ salutati accipiens agnitis
uoloꝵ causis remedia ꝓꝑata ñ deneges. diua
quantũ pͣsumo nec fĩdes in diligentia. nec ad
unguẽ ductus sermo. uos deserit in loquela.
Non ꝯtẽ tus tñ uno di icendi gen̾e̾ displicẽ. car¬
men adieci. Ut pꝰ epłas antenorei gurgitis quos
lauaera apponi coacta inartũ carnis lege casti¬
gant. dũ illud qͦd aquarũ fetibꝰ distenditur
aqua desecat. ego qͦ qͥ eliconis fluenta ñ tetigi
poeta nouus admiscear. Accipe gͦ risũ motura
poemata: i glouidenũ tuũ ce solũ agnouisse
ꝯtẽptus. apublico rigore me fubtrahe. Quia siẽ
morsu digñ sit. secretũ puto ꝙ de amiq culyis
agnoui̾s. dabis etiã ueniã. qr ocłoꝵ p̃ssus angore
poemata fortasse elauda ꝯposui. Non enĩ possũt

Expanded text:
mille alarum fabricatam remigiis scriptionis tuae mille alarum fabricatam remigiis scriptionis tuae aestimabam pedibus potuisse superari, ne amanti expectata bona tibi fructum praeripiens alter ingereret. ecce, mi domine, honorem salutati accipiens agnitis dolorum causis remedia properata non deneges, quia, quantum praesumo, nec fides in diligentia nec ad unguem ductus sermo uos deserit in loquela. non contentus tamen uno dicendi genere displicere carmen adieci, ut post epulas Antenorei gurgitis, quas lauacra Aponi. coacta in artum carnis lege castigant, dum illud, quod aquarum fetibus distenditur, aqua desecat, ego quoque, qui Heliconis fluenta non tetigi, poeta nouus admiscear. accipe ergo risum motura poemata et Glouidenum tuum te solum agnouisse contentus, a publico rigore me subtrahe, quia, si emorsu dignum sit, secretum puto quod de amici culpis agnoueris. dabis etiam ueniam, quia oculorum pressus angore poemata fortasse clauda conposui: non enim possunt
Abbreviated transcription (Latin):
uenabił udicia pͥncipis ꝑiclitatis
moribꝰ magnitudinis cue donauit ce ho¬
noꝵ g̾mine ꝓmesse uirtutũ ꝑ lingue fe¬
rias fouens inreligiosa silentia:⁊ ineloqͣn¬
tia tua ⁊i in mes amore peccasti. qr natura¬
libꝰ adolescit elocutio munita suꝑ cialiis.
quotiens ꝓsꝑiori famulat᷑ inditio. copiosio
facõdia honoꝵ militat increm̃tis. ꝓfectussius
ñ imparibꝰ significat ꝑitoꝵ ora successibꝰ. E eo
inamabił taciturnitas: uob̾ dicendi absti¬
lit genuĩ. imͥ leticie inuidit effectũ. Rete¬
ratis forsitan. Posses me amice de ignoratiãe
culpare. siqͥd tͥ de apice meo ꝓmiscuis dedi¬
cata nuntiis fama suꝑp̃ssit. S ego agnoscẽ
caroꝵ culmina rumore ñ patior. ⁊ manife¬
sta gaudii colligẽ de opimõis inconstantia.
Nouerã quã mͥ disiunctioĩs sp̃e simplex eru¬
oiti dudũ fecisset allegatio. credebã frustra
me in illa parte serenis aĩum auris ꝯmitere
Undetu me eẽ hilarem ñ iubebas. Illam ip̃ã

Expanded text:
iustitia principis periclitatis moribus magnitudinis tuae donauit te honorum germine pro messe uirtutum, per linguae ferias fouens inreligiosa silentia et in eloquentia tua et in meo amore peccasti, quia naturalibus adolescit elocutio munita superciliis, quotiens prosperorum famulatur indicio. copiosior facundia honorum militat incrementis: profectus BUOS non inparibus significant peritorum ora successibus. ecce inamabilis taciturnitas et uobis dicendi abstulit genium et mihi laetitiae inuidit effectum. referatis forsitan: posses me, amice, de ignoratione culpare, si quid tibi de apice meo promiscuis dedicata nuntiis fama suppressit. sed ego agnoscere carorum culmina rumore non patior et manifesta gaudii colligere de opinionis inconstantia. noueram quam mihi deuinctionis spem simplex eruditi dudum fecisset allegatio: credebam frustra me in illa parte serenis animum auris committere, unde tu me esse hilarem non iubebas: illam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
erit de affectione subreptũ. ad iudiciũ retulis¬
tis. S ego occupare nos paginarũ ꝓmulga¬
tione ñ defero. ut adusũ uet̾em cessantib
ꝓmisse dignatiõĩs stimulis aiel garrulitatis
mee ꝓuocat fruge redeatis. Dñe mi obseqũ
salutationis plena humilitate ꝑsoluens. indi¬
co meurĩs cupidũ eẽ aspectib p̾sentari. si tñ
faciendũ ꝑpensis que uob̃ cordi eẽ ñ dubito res

Expanded text:
erat de affectione subreptum ad iudicium rettuliserat de affectione subreptum ad iudicium rettulistis ? sed ego occupare uos paginarum promulgatione non differo, ut ad usum ueterem cessantibus promissae dignationis stimulis uel garrulitatis meae prouocati fruge redeatis. domine mi, obsequium salutationis plena humilitate persoluens indico me uestris cupidum esse aspectibus praesentari, si tamen faciendum perpensis quae uobis cordi esse non dubito res
Abbreviated transcription (Latin):
reseretur. cuiꝰ grẽ nichil sibi estimat libm
uenegare. Quod restat obsequii mei humi¬
litate suscepta. p̾corut celi opifex qui culmi¬
ni ur̃o paruitatis mee cura ẽ dignatꝰ infund̾e
ipẽ ꝑ uos sequenda disponat. Exgeneq enno
studia indefessa silentũ: ⁊ licet animꝰ
instatione sit positus: ꝯtristat sermonis
abstinentia. que uius imaginibꝰ secretũ
pectoris oris claue manifestat. Datior quid
int̾dũ caritatẽ sub paginar̃ ꝓmulgatione
simulari. Nunꝙͣ t̾ti eredo his mniis absti¬
nere. qͥ diligunt. Reftrat forte magnitudo
ur̃a publice occupatiõis curã. Locum scͥptis
familiarib ñ dedisse. S idem status erat. cũ
p̃cedente temꝑr colloquia culm̃ urm̃ crebra
p̃stabat. Nec aulicis deputatꝰ ita p̃mebatur
exeubus. ut ꝓmissi amoris memoriã ñ habet.
Quis fauis coxica. Quis cemĩ fontib clandes¬
tinus susurrator admiscuit: Aut forte qͦd fu¬

Expanded text:
reseretur, cuius gratiae nihil sibi aestimat liberum reseretur, cuius gratiae nihil sibi aestimat liberum denegare. quod restat, obsequii mei humilitate suscepta precor, ut caeli opifex, qui culmini uestro paruitatis meae curam est dignatus infundere, ipse per uos sequenda disponat. XXVII. EVGENEprocurati studia indefessa silentii et licet animus in statione sit positus, contristat sermonis abstinentia, qui uiuis imaginibus secretum pectoris oris claue manifestat. patior quidem interdum caritatem sub paginarum promulgatione simulari, numquam tamen credo his muniis abstinere qui diligunt. referat forte magnitudo uestra publicae occupationis curam locum scriptis familiaribus non dedisse. sed idem status erat, cum praecedente tempore conloquia culmen uestrum crebra praestabat nec ita aulicis deputatus premebatur excubiis, ut promissi amoris memoriam non haberet. quis fauis toxica, quis caenum fontibus clandestinus susurrator admiscuit? aut forte quod fu
Abbreviated transcription (Latin):
uis plenissimꝰ. ad huc tñ reciꝑe cogaturaug¬
menta. Agapito ennodus.
Desistunt peccã desid̾iis. ⁊ ut mĩtoꝵ sta¬
tus delinquentibꝰ innotescat. a labioꝵ
primitate cupita subtrahuntur. acrius af¬
Nigunt oblata cum ꝑeunt. Potiorsitis ẽqͣ
undarũ gustus exagerat. Nonurunt me¬
moriã pͥma fronte negata beneficia. Quis
ferat ingestã ocłis equo aĩo se ꝑdidisse duł¬
cedine: S recte ista ad suꝑnam renitunt᷑
puidentiã. que celestis dispensatio misti. id¬
circo humanis dispositionibꝰ manus oppont
ut uotoꝵ p̾stet effectũ. Sc̃s pater nr̾ libent᷑
se pariturũ iussioi̾ magnitudins urẽ fuãt
de mea occursione pollicitus. s animũ eius
in diu̾sam partẽ putilitate quantũ dicit ec¬
clẽ. suꝑuenientia rapuere ꝯsilia. Sicut p̾fat
pagina aduos directa declarauit: p̃stolatur
tñ suꝑ negotio designato magnitudinis
ur̃e scda colloquia. quo manifestiꝰ infr̃is
faust patricii utilitate me eẽ necessarium

Expanded text:
it plenissimus, adhuc tamen recipere cogatur augmenta XXVI. AGAPITO ENNODIVS. Resistunt peccata desideriis et ut meritorum status delinquentibus innotescat, a labiorum proximitate cupita subtrahuntur. acrius adfligunt oblata, cum pereunt: potior sitis est, quam undarum gustus exaggerat: non urunt memoriam prima fronte negata beneficia: quis ferat ingestam oculis aequo animo se perdidisse dulcedinem? sed recte ista ad supernam remittuntur prouidentiam, qua caelestis dispensatio mysterii idcirco humanis dispositionibus manus opponit, ut uotorum praestet effectum. sanctus pater uester libenter se pariturum iussioni magnitudinis uestrae fuerat de mea occursione pollicitus, sed animum eius in diuersam partem pro utilitate, quantum dicit, ecclesiae superuenientia rapuere consilia, sicut praefati pagina ad uos directa declarauit. praestolatur tamen super negotio designato magnitudinis uestrae secunda conloquia, quo manifestius in fratris uestri Fausti patricii utilitate me esse necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
leuasse. Nunc ꝓuicissitudine facite de uica¬
te bñficiũ. Quesumꝰ ⁊̃ salutatione p̾fata ut
quid suꝑ hac parte delib̾atio urã habeat.¬
indicetis. Quia credimꝰ nec p̃fatũ sedis apłice
p̃sulem. nec uos qͥ mediatores existitis. aliuo

Expanded text:
leuasse, nunc uicissitudine facite de ueritaleuasse, nunc uicissitudine facite de ueritate beneficium. quaesumus etiam salutatione praefata, ut quid suindicetis: quia credimus nec praefatum sedis apostolicae praesulem, nec vos qui mediatores existitis, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Scimꝰ religiosi saem̃ta ipositi. ab obnoria
peccis multitudine in nocentia ⁊ fide
seꝑari ititulos uenabił officii mores potiꝰ
insignire ꝙͣ corpora. Quisbonũ ꝯscĩe int̾
homines querat. si mundi adhibenda ẽ.
cͥca ponticũ statuta necessitas. si sacerũo¬
tum ꝓmissio circumspecta caucio ẽ serua¬
bitur. nũꝙͣ habuit in affectu constantiã.
cui face̾̃ aliud de pollitioẽ ñ licuit. Scłi
ꝯu̾satio legũ metu retinet᷑. di famulos
ꝙ bonũ ẽ exhib̾e ꝯuenit. ñ formidini. s a¬
moꝵi. dudũ dũ nob̾ metus instaret ⁊ de cle¬
m̃tia pii regis dubio mĩtoꝵ estimatiõe pen¬
d̾emꝰ incerto: camelos mõs tot dandos dñõ
pape tali reue̾ntie ur̃e ꝯditione tradidimꝰ.
ut si nob̾ animalia ipã ñ eeñt necessaria:
iustũ ꝓ ip̃is p̃ciũ mitte̾tur. Et quia nouit
optime scĩtas urã. nos dũ potuimꝰ ꝑ allega¬
tionẽ tuã utilitates sce̾ romane eccle sub¬

Expanded text:
s religiosi sacramenta propositi ab obnoxia s religiosi sacramenta propositi ab obnoxia peccatis multitudine innocentia et fide separari et titulos uenerabilis officii mores potius insignire quam corpora. quis bonum conscientiae inter homines quaerat, si mundi adhibenda est circa pontificum statuta necessitas, si sacerdotum promissio circumspecta cautione seruabitur? jnumquam habuit in affectu constantiam cui facere aliud de pollicitatione non licuit. saeculi conuersatio legum metu retinetur: dei famulos quod bonum est exhibere conuenit non formidini sed amori. dudum dum nobis metus instaret et de clementia pii regis dubio meritorum aestimatione penderemus incerto, camelos nostros tot dandos domno papae tali reuerentiae uestrae condicione tradidimus, ut, si nobis animalia ipsa non essent necessaria, iustum pro ipsis pretium mitteretur, et quia nouit optime sanctitas uestra, nos dum potuimus per allegationem tuam utilitates sanctae Romanae ecclesiae sub
Abbreviated transcription (Latin):
am oribꝰ tuis ut ꝑdas bñficioꝵ geniũ dũ lon¬
ga supplicatiõe ꝓducitur. de effectu celeri sub
plicabił dolor peꝑeat nubes abstersit. Iure
ad ipm̃ bñficia sua referens. quilum̃ de¬
dit ⁊ reddidit. Uix eniꝰ pꝰ innumos diessam¬
tatis fidutia animante respiro. Et hoc ad
absentiã culminis ur̃i ꝓlixiorem respicit.
ut quem genius suus de uicinitate deseruit
nil uideret. S potens ẽ ille qͥ corꝑis tulit ne¬
bulas. rerũ serenitate mutare tristiciã. pꝰ
elocutionẽ necessicatis ad negotiũ redeo. q
eoactũ impetrauit alloquium. Amabicis
ut sꝑo baiulũ que̾ asserit causa ueniendi.
Darteniꝰ sororis merfiliꝰ. ꝑ lib̾ał studii disci¬
plinas ingeniuis uult uideri. Optat ni
Orudens futuri: ꝑlatorẽ ꝑ mea ꝯm̃datiõe
suscipiat. ⁊ qui erit ꝑuisionẽ urãm sẽbente
felicior. ꝑegͥnatioĩs ñpatiat᷑ ad ilsa sentire.
paginas destinare. desidati multiplicetur
forma colloquii. En nodiuis hormisde.

Expanded text:
moribus tuis, ut perdas beneficiorum genium, dum longa supplicatione producitur de effectu celeri sublplicabilis dolor pepererat nubes abstersit, iure ad ipsum beneficia sua referens, qui lumen dedit et reddidit. uix enim post innumeros dies sanitatis fiducia animante respiro. et hoc ad absentiam culminis uestri prolixiorem respicit, ut quem genius suus de uicinitate deseruit nil uideret: sed potens est ille, qui corporis tulit nebulas, rerum serenitate mutare tristitiam. post elocutionem necessitatis ad negotium redeo, quod coactum inpetrauit adloquium. amabitis, ut spero, baiulum, quem adserit causa ueniendi. Partenius sororis meae filius per liberalis studii disciplinas ingenuus uult uideri: optat, ni prudens futuri, perlatorem pro mea commendatione suscipiat, et qui erit per uisionem uestram scribente felicior peregrinationis non patiatur aduersa sentire. paginas destinare, desiderati multiplicetur forma conloquii. XIII. ENNODIVS HORMISDAE.
Abbreviated transcription (Latin):
sumq Uade ꝙ congrega om̃s iudeos quoᷤ
in susis repperis: ꝙ orate ꝓme. Non come¬
datis ꝙ ñbibatis. trib dieb ac noctibus:
ꝙ ego cũ ancillis meis similit̾ ieiunabo: ꝙ
tunc ingrediar ad regẽ. contͣ logem faci¬
ens ñ uocata : tradensq ine morti ꝙ ꝑield̾.¬

Expanded text:
sumque vade, et congrega omnes Judaeos quos sumque vade, et congrega omnes Judaeos quos in Susis repereris, et orate pro me; ne comedatis, et non bibatis tribus diebus ac noctibus, et ego cum ancillis meis similiter jejunabo, et tunc ingrediar ad regem, contra legem faciens, non vocata, tradensque me morti
Abbreviated transcription (Latin):
orat᷑. d̃s in illo suscipit᷑. S ꝙ in hoc distan¬
tia magna ẽ. qd̾ aman suꝑbꝰ hoc uolebat.
hoc exigebat. ut ad oraret᷑. dd̾. siie qͥs piam
sos. humilis. dei seruus. siue uicariꝰ. ad ado¬
rationẽ ñ de fiectat᷑: neq sͥ hoc erigit ut ad¬
oret᷑. Et si aligndo religiofier hoc exigit:
constat ñ fieri ad iniuriam. si ad honorem
dei: constat ũ fieri hõi. quo ᷤ fit ꝓnomine
domini. x.¬
UR autẽ tanta erat difficultas regẽ
adeundi: Nam qd̾ magna difficul¬
tas fuerit. ex eo manifestũ est: qd̾ hester
mardocheo demandans.ita respondit. Om̃s
serui regis. ꝙ cunctȩ q̃ subditione eiꝰ sunt.
norunt ꝓuintiȩ. qd̾ siue uir. siue mulier.
ñ uocatus interiꝰ atriũ regis intrauerit:
absq ulla cunctatione statim int̾ficiatur.
nͥ foite rex aureã uirgã ad eũ tetend̾tt ꝓ
signo clementiȩ: atq ita possit uiuere. Rur¬

Expanded text:
oratur, Deus in illo suscipitur. Sed et in hoc distanoratur, Deus in illo suscipitur. Sed et in hoc distantia magna est, quod Aman superbus hoc volebat, hoc exigebat, ut adoraretur. David sive quispiam sanctus, humilis Dei servus, sive vicarius adoratione non delectatur, neque sibi hoc exigit ut adoretur. Et si aliquando religio fieri hoc exigit, constat non fieri ad injuriam, sed ad honorem Dei, constat non fieri homini, quoniam fit pro nomine Domini. 59ur autem tanta erat difficultas regem adeundi? Nam quod magna difficultas fuerit, ex eo manifestum est, quod Hester Mardocheo demandanti ita respondit: Omnes servi regis et cunctę, quq sub ditione eius sunt, norunt provincię, quod sive vir sive mulier non vocatus interius atrium regis intraverit, absnisi forte rex auream virgam ad eum tetenderit pro signo clementiae, atque ita possit vivere. Rur
Abbreviated transcription (Latin):
ad regem. Salue rer. Et adorans regẽ corã
eo ꝓnus int̾ram: ꝙ ait. Benedictꝰ dñs d̃s tuuꝰ:
ꝙ. cetera. Itemq scͥptum ẽ. In clinauit se berh¬
sabee . ꝙ. ad orauit regẽ. Et rursum. Sum¬
missoq bethsabee int̾ram uultu: ꝙ adoraũ
regem. Et ueadorart omĩs gestus minor ui¬
deat᷑: ut dicas. longe ẽẽ minus aiultũ sum¬
mittere. uel ꝓnum inclinare. quã genu¬
flectere. qd̾ fiebat aman: ecce illud occur¬
rit. qd̾ mulier thecuitis summissa ab ioab.
cun ingressa fuisset ad regem: cecidit
corã eo suꝑ terrã. ꝙ ad orauit. Quomͦ gͦ ñ
rephendi t᷑ factũ quasi ẽõt᷑ legem in dauid.
duxit : Ad hoc breuit̾ respondendum: qͥa
longe aliud ẽ. ad orare hõem sine deo. qualis
erat aman: aliud hõem dei quał erat dauid.
Nam dum horo sine deo. homo seruiens dia¬
bolo adorat᷑: sine dubio. diaboliis in illo ad¬
orat᷑: & econtra dum homo dei. deũ adorãs.
⁊ honorans ad orat᷑ uel suscipit᷑. ds̃ in il lo ad¬

Expanded text:
ad regem: Salve rex, et adorans regem coram eo pronus in terram ait: Benedictus dominus deus tuus et cetera. Itemque scriptum est: Inclinavit se Bethsabeę et adoravit regem, et rursum: Submissoque Bethsabee in terram vultu et adoravit regem. Et ne adorationis gestus minor videatur, ut dicas, longe esse minus vultum submittere vel pronum inclinare quam genuflectere, quod fiebat Aman, ecce illud occurrit, quod mulier thecuitis submissa a Ioab, cum ingressa fuisset ad regem, cecidit coram eo super terram et adoravit. Quomodo ergo non reprehenditur factum quasi contra legem in David, duxit? Ad hoc breviter respondendum, quia longe aliud est, adorare hominem sine Deo, qualis erat Aman, aliud hominem Dei, qualis erat David. Nam dum homo sine Deo, homo serviens diabolo adoratur, sine dubio diabolus in illo adoratur; et econtra dum homo Dei, homo Deum honorans et adorans, adoratur vel suscipitur, Deus in illo ad
Abbreviated transcription (Latin):
susis ciuitate. uocabulo mardocheus. filiꝰ
iair. filii semei. filii eis. destirpe iemini÷
statim sequit᷑: qͥ transiatꝰ fuerat de iħerłm
eo tempore. quo iechoniã regem iuda.na¬
buchodonosor rex babylonis traustulerat.
Siqͥdem ab illa pͥore transingratiõe ĩ ba¬
bylonẽ usq ad tercium aunũ regis assu¬
eri. quando conuiiiũ celebrauit. ⁊ offen¬
sis depulit reginã uasti. & loco eiꝰ cõplaci¬
it hester. cõpitant᷑ anni fere ducentr. Ni¬
mirũ anteꝗͣ illuc tranfferret᷑ painis enis
econtra iudeũ cũ nepte paruula mardo¬
cheum: ut tali intempore haberet u̾bũ
dĩ p̃paratũ milł humilib futurȩ carnis
fuȩ p̾sidium: ne ercid̾et᷑ arbor quȩ datura

Expanded text:
Susis civitate vocabulo Mardocheus, filius Susis civitate vocabulo Mardocheus, filius Iair filii Semei filii Cis de stirpe Iemini, statim sequitur: qui translatus fuerat de Iherusalem eo tempore, quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat. Siquidem ab illa priore transmigratione in Babylonem usque ad tertium annum regis Assueri, quando convivium celebravit et offensus depulit reginam Vasti et loco eius complacuit Hester, computantur anni fere ducenti. Nimirum antequam illuc transferretur proavus eius econtra Iudeum cum nepte sua parvula Mardocheum, ut tali in tempore haberet verbum dei preparatum in illis humilibus futurę carnis suę presidium, ne excideretur arbo
Abbreviated transcription (Latin):
tiam euenit᷑. qd iste uir. siue pr̃
euis. seupat̾ patris eius an captiuitate
remansit. ꝙ iniherłm ñ ascendit. post
edictũ quo data ẽ. licentia repatrian¬
di : Haut dubiũ quin sp̃s idem. qui
spm̃ suscitauit ascendentium. sicut
scͥptum ẽ. ꝙ surrexerunt principes
patrum de uida ꝙ beniamin. ꝙ sacer¬
dotes.&. leuitȩ. omĩs euiꝰ suscitauit
d̾s spm̃ ut ascenderet ad edificandum
templum dni: ñ dubium inquam.
qͥn idem sp̃c. idẽ. ds̃ animo huiꝰ in¬
miserit: quatinꝰ ibi remaneret ut
tali intempore pararet᷑ ad optima
eiꝰ hester. Qui scõs om̃s p̾seuit. ꝙ ꝓdesti¬
nauit. uocauit ꝙ. iustificauit. atq magni¬
fieauit: ipse mardocheũ magnȩ in parui¬
la nepte pietatis opificem p̃scunt. ꝙ p̃para¬
uit. p̃sciuit inquam ante quã inbabyloẽm
captiuus cũ iheconia duceret᷑ ꝓ auus eiꝰ
cis. Non otiosȩ hic cõmonendũ erat. qͥa
ñ ipse mardocheus. s cis ꝓauus eiꝰ subau¬
diendꝰ ẽ: ubi p̾misso erat uir iudeus in

Expanded text:
evenit, ut iste vir sive pater eius seu pater patris eius in captivitate remansit et in Iherusalem non ascendit post edictum, quo data est licentia repatriandi? Haud dubium, quin spiritus idem, qui spiritum suscitavit ascendentium sicut scriptum est: Et surrexerunt principes patrum de Iuda et Beniamin et sacerdotes et levitę, omnis cuius suscitavit deus spiritum, ut ascenderet ad ędificandum templum domini, non dubium, inquam, quin idem spiritus, idem deus animo huius immiserit, quatenus inibi remaneret, ut tali in tempore pararetur adoptiva eius Hester. Qui sanctos omnes prescivit et predestinavit, vocavit et iustificavit atque magnificavit, ipse Mardocheum magnę in parvula nepte pietatis opificem prescivit et preparavit; prescivit, inquam, antequam in Babylonem captivus cum Iechonia duceretur proavus eius Cis. Non otiose hic commonendum erat, quia non ipse Mardocheus, sed Cis proavus eius subaudiendus est, ubi premisso: Erat vir Iudeus in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ om̃s scõs eiꝰ uidicat᷑: ꝙ. deinde apd̾ hoĩeͤ
cõdempnãdꝰ. Nũquã tam crudelit̾ tam
furiose suũ aliquod caput erexit draco
diabolus. adu̾s mulierem. dequa sepe di¬
ximꝰ. Cetera nainq capita eiꝰ. sese erigentia.
multoq hiatu patentia. hoc intendebãt
ut deuorarent filium eiꝰ: caput istud hoc
intendit. ut totũ ip̃m deuoraret mulie¬
ris corpus. Manifestiꝰ dicendũ. Cetera reg¬
na diabolicȩ crudelitati famulantia. gẽ¬
tem illam uexando dei legem ꝙ. omẽm
ꝓmissionis spem adimere contendebãt:
regnũ istud. ꝓse̾bente ainan. delere uo¬
luit gentẽ ipsam. Itaq muler illa in
utero habens atq parturiens. nũquã
alias mag̾̃ elamaiit: nũquã uehementius
cruciata ẽ.: Id ẽ. gens illa nũquã tam publi¬
cum. uũquã tam uniu̾salem habuit luctũ:
In omĩb ꝓuintiis. oppidis. ac locis. adqͤ.
crudele regis doma ꝑuenerat. planctus

Expanded text:
et omnes sanctos eius iudicatus et deinde apud homines et omnes sanctos eius iudicatus et deinde apud homines condemnandus. Numquam tam crudeliter, tam furiose suum aliquod caput erexit draco diabolus adversus mulierem, de qua sepe diximus. Cetera namque capita eius sese erigentia multoque hiatu patentia hoc intendebant, ut devorarent filium eius; caput istud hoc intendit, ut totum ipsum devoraret mulieris corpus. Manifestius dicendum: cętera regna diabolicę crudelitati famulantia gentem illam vexando dei legem et omnem promissionis spem adimere contendebant; regnum istud proscribente Aman delere voluit gentem ipsam. Itaque et mulier illa in utero habens atque parturiens numquam alias magis clamavit, numquam vehementius cruciata est, id est gens illa numquam tam publicum, numquam tam universalem habuit luctum in omnibus provinciis, oppidis ac locis, ad quę crudele regis dogma pervenerat. Planctus
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ regiũ quoq nom̃. ñ contentꝰ honore.¬
quamius nimio:. homo ingratꝰ hõib intmicꝰ
deo: qͥ ꝓpt̾ hoc mardocheo nocere uoluit:
quia regis uitã p̃muniendo seruauit¬
maior ꝙ. cercior odii magnȩq ira¬
cundiȩ causa extitit. illa. quã sc̃pturȩ ue¬
ritas hoc mͦ tradit. Solus mardocheus
ñ flectebat genu: neq ad orabat eum.
Qd̾ cũ audisset aman. & exꝑimẽto ꝓbas¬
set. qd mardocheus ñ sͥ flecteret genu
nee se adoraret: iratꝰ ẽ. ualde: ꝙ ꝓnichilo
cturit inunũ mardocheum inittere manꝰ
suas. audierat enim qd̃ eẽt gentis iudee:
magisq uoluit om̃em iudeoꝵ qui
erant in regno af sueri ꝑdere natio¬
nem. Hec bellicausa: hoc duelli fuit
uitium: hoc mͦ duo dracones illi pug¬
nare contra se ceperunt: draco mardoche.
scilicet apd̾ hoĩes. penes quos cõdempna¬
bat᷑ draco aman.pͥmo uidelicet apd̾ dm̃i.¬

Expanded text:
ergo regium quoque nomen non contentergo regium quoque nomen non contentquamvis nimio, homo ingratus hominibus, inimicus Deo, qui propter hoc Mardochaeo nocere voluit, quia regis vitam praemuniendo servavitmaior et certior odii magnęque iracundię. causa exstitit illa, quam scripturę veritas hoc modo tradit: Solus Mardocheus non flectebat genu neque adorabat eum; quod cum audisset Aman et experimento probasset, quod Mardocheus non sibi flecteret genu nec se adoraret, iratus est valde et pro nihilo duxit in unum Mardocheum mittere manus suas. Audierat enim, quod esset gentis Iudeę, magisque voluit omnem Iudeorum, qui erant in regno Assueri, perdere nationem. Hęc belli causa, hoc duelli fuit initium, hoc modo duo dracones illi pugnare contra se cęperunt, draco Mardocheus scilicet apud homines, penes quos condemnabatur, draco Aman videlicet pri
Abbreviated transcription (Latin):
pib macedonum eritio fuit. Si qͥdẽ sub spe¬
cie insidiarũ.: om̃s int̾fect. Retentꝰ tñ ẽ ama¬
cedonib mod̾ salutandi regis: exosa adorat¬
one. Qͥd gͥ de ꝑsico regni fastigio p̃ter nom̃
regi. ũ defuit illi suꝑbissimo: Qd̾ qͥdẽ insa¬
tiabilis eius auiditas sceleratissimȩ ambi¬
uit. sicut aĩadu̾ti licet. ex libri ꝓ enio an
uulgata ut ait fidelis int̾pres iheromimꝰ
editione p̾scͥpta. Morabat᷑ mardocheꝰ iau¬
la regis. cũ gabatha. ꝙ. thara. eunuchis re¬
gis: qui iantores erant palatii. Cũq intel¬
lerisset cogitationes eoꝵ ꝙ didiscłset ꝗd̾
conarẽt᷑ in regem manus mitt̾e: nuntiauit
suꝑ eo regi: qͥ deutroq habita questione:
confessos duci iussit ad mortẽ. Aman uͦ filiꝰ
amadati. bugeus erat głosissimꝰ corã rege:
ꝙ uoluit nocere mardocheo ꝙ ppło eiꝰ. ꝓdu
ob etinuchis. qͥ fuerant int̾fect. Ambiebat

Expanded text:
pibus Macedonum exitio fuit. Siquidem sub spepibus Macedonum exitio fuit. Siquidem sub specie insidiarum omnes interfecti. Retentus tamen est a Macedonibus modus salutandi regis exosa adoratione. Quid igitur de persico regni fastigio preter nomen regium defuit illi superbissimo? Quod quidem insatiabilis eius aviditas sceleratissime ambivit, sicut animadvertere licet ex libri proemio in vulgata, ut ait fidelis interpres Ieronimus, editione prescripto: Morabatur Mardocheus in aula regis cum Gabatha et Thara eunuchis regis, qui ianitores erant palatii. Cumque intellexisset cogitationes eorum et didicisset, quod conarentur in regem manus mittere, nuntiavit super eo regi. Qui de utroque habita quęstione confessos duci iussit ad mortem. Aman vero filius Amadati Bugeus erat gloriosissimus coram rege et voluit nocere Mardocheo et populo eius pro duobus eunuchis, qui fuerant interfecti. Ambiebat
Abbreviated transcription (Latin):
actumẽ. qd̾ futurum ds̃ p̃uid̾at:
scilicet rex assuerꝰ eraltauit aman
filiimi amadati. qͥ erat destirpe agag: q.
posuit solium enis suꝑ om̃s pͥncipesqͦs
habebatꝰ cunctiq seru regis. qͥ inforibus
palatii uersabant᷑. flectebant genu ꝙ ad¬
orabant aman:. Sicut enĩ eis p̾ceperat un¬
perator. Nimia & indiscreta regis libera¬
litas dũ se ꝓuehere putat amicum fide¬
lem: ꝓfecto contra semetipsu̾ sustollit
muimicũ crudelem. In suꝑ ⁊ patris loco.
colimꝰ eir: ait idẽ inepistolas. quas ad centũ
misit. Stulta exatatio ⁊ubere. hominem
adorari qd̾ soli debet᷑ deo: regib tam̃ ꝑsarũ.
demore fiebat adoratio. Qd̾ suꝑbiȩ regie ꝑ¬
sicum exemplum. umitatꝰ alerander magnꝰ.
aliquandiu qͥdẽ distulit: s tandẽ rib inuidiã
se suꝑauisse existimauit: ñ salutari s adorari
se iussit. Acerrimꝰ int̾ recusantes callistaneᷤ
philososhus extitit: q̃res ꝙ illi ꝙ młtiꝰ pͥnci¬

Expanded text:
actum est quod futurum Deus praeviderat, scilicet rex Assuerus exaltavit Aman filium Amadati, qui erat de stirpe Agag, et posuit solium ejus super omnes principes quos habebat, cunctique servi regis, qui in foribus palatii versabantur, flectebant genu et adorabant Aman, sic enim eis praeceperat imperator. Nimia et indiscreta regis liberalitas, dum se provehere putat amicum fidelem, profecto contra semetipsum sustollit inimicum crudelem. Insuper et patris loco colimus eum, ait idem in epistolis, quas ad centum misit. Stulta exaltatio, jubere hominem adorari, quod soli debetur Deo. Regibus tamen Persarum de more fiebat adoratio, quod superbiae regiae Persicum exemplum imitatus Alexander Magnus aliquandiu quidem sustulit, sed tandem ubi invidiam se superavisse existimavit, non salutari sed adorari se iussit. Acerrimus inter recusantes Calistenes philosophus exstitit, quę res et illi et multis princi
Abbreviated transcription (Latin):
magni imꝑii. plꝰ hõĩe putaret᷑ hab̾e aliqͥd:
nec ulior fieret. er usu publice uisionis.
Marimȩ apd ꝑsas mos iste lege sanctitus
fuitꝰ: ur ꝑsona regis occultaret᷑. sub specie mna¬
iestatis. Ea lege diabolus ꝑaman abiiti uolu¬
it: ut dũ ille accusator. tam familiaris regi
iminineret:. ꝙ ad eree usandũ. uulli adit̾
pateret: aderoran dum nullus accef s̾
fieret: einunta re gi sententia. curreret
inreuocabilis: Latq ita draconi illide¬
uorare liceret. ñ solum cõceptum. uerũ
ctiã totũ corpus mulieris. in utero haben¬
tis. i dẽ. gentẽ uniu̾sam delere. penes quã.

Expanded text:
ni imperii plus homine putaretur habere aliquid nec vilior fieret ex usu publicę visionis. Maxime apud Persas mos iste lege sancitus fuit, ut persona regis occultaretur sub specie maiestatis. Ea lege diabolus per Aman abuti voluit, ut dum ille accusator tam familiaris regi immineret et ad excusandum nulli aditus pateret, ad exorandum nullus accessus fieret, emuncta regi sententia curreret irrevocabilis atque ita draconi illi devorare liceret non solum conceptum, verum etiam totum corpus mulieris in utero habentis, id est gentem universam delere, penes quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransiit animã eius. ꝙ uere beatꝰ ẽ. Nã
beati qͥ ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iustici¬
am. Iusticia nãq ẽ qd̾ noluit adorare
aman: iustã intuens causam. suncta no¬
aliqua głe eupiditate fec̾im hoeut ñ
adorarem aman suꝑbissimũ: libenter
eium ꝓsalute isrł. etiã uestigia pedum eiꝰ
deosculari paratꝰ cẽm s timui. ne honorẽ
dei mei traufferrẽ ad hoĩem:⁊ nequẽ ꝗͣ
adorarẽ. excepto deo meo. Iustͦ gͥ in hoc
facto cõꝓbat᷑: legi sc̃ẽ. iustȩ. ꝙ bonȩ op¬
temperando: cuiͦ hoc p̃ceptum ẽ. dnm̃
dm̃ tuũ adorabis. ꝙ ipsi soli seruies:
ad̾ ꝓuide. beatã habet memoriã:. atq eri¬
iius ẽ. int̾ beatos. qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑
uel passi sunt. ꝓpt̾ iusticiã: talisq filiꝰ cap¬
tiuoꝵ. dignȩ adeptꝰ ẽ. possessionẽ ꝙ coronã
eurcam in regno celoꝵ. ix¬

Expanded text:
animam eius et vere beatus est. Nam beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. Iustitia namque est, quod noluit adorare Aman iustam intuens causam. Cuncta noaliqua glorię cupiditate fecerim hoc, ut non adorarem Aman superbissimum. Libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum eius deosculari paratus essem, sed timui, ne honorem dei mei transferrem ad hominem et ne quemquam adorarem excepto deo meo. Iustus igitur in hoc facto comprobatur legi sancte, iuste. et bonę obtemperando, cuius hoc preceptum est: Dominum deum tuum adorabis et ipsi soli servies; ac proinde beatam habet memoriamius est inter beatos, qui persecutionem patiuntur vel passi sunt propter justitiam, talisque filius captivorum digne adeptus est possessionem, et coronam civicam in regno coelo
Abbreviated transcription (Latin):
dum hoc ipm̃ sõmaueris: ⁊ sõmando
mͥ supplicaueris parit̃ ac iusseris: quatinꝰ
hanc partẽ scilic elucidationem ꝓlo¬
gi huic insererem.⁊ aptarem ꝯuenient̃
oꝑi᷑ ⁊ qͦd ego pͥmũ recusasse fortit᷑: ⁊ dẽ¬
inde spopondisse optemꝑant̃ tͥ uisus
fuerim. Et ego tͥ audeo dicẽ. sollicitus
tñ: ne euiuspiã risoris ocłs hoc uideat.
et ñ bemuolȩ accipiat:quia uidebar
mͥ quondã luctam cum diabolo duiti¬
nam habereꝰ tandemq dicẽ illi. despi¬
cienti me. Cum placuerit altissimo.
ponet sedem suam in me: ⁊ loquetur
iudicia sua suꝑ te. Si ñ uanum fuit
qͦd uidebatur ⁊ si nunc readimplet᷑.
dum singła draconis capita.studio¬
so sermone ꝑeutimꝰ: aduiuabit ip̃m
u̾bum: ut cuũ quoq somnnũ. me
uid pͥmum de isto capite dicen¬
dum ẽ: Iam ꝯtinuo gestiebat
animus. aggredi corincłm illud unũ
de multis cornib hirci᷑ ꝑ quem. reg¬
num grecorũ significabatur. ut iam

Expanded text:
dum hoc ipsum somniaveris et somniando dum hoc ipsum somniaveris et somniando mihi supplicaveris pariter ac iusseris, quatenus hanc partem scilicet elucidationem prologi huic insererem et aptarem convenienter operi, et quod ego primum recusasse fortiter et deinde spopondisse obtemperanter tibi visus fuerim. Et ego tibi audeo dicere sollicitus tamen, ne cuiusquam risoris oculus hoc videat et non benivole accipiat, quia videbar mihi quondam luctam cum diabolo diutinam habere tandemque dicere illi despicienti me: Cum placuerit altissimo, ponat sedem suam in me et loquetur iudicia sua super me. Si non vanum fuerit, quod videbatur, et si nunc re adimpletur, dum singula draconis capita studioso sermone percutimus, adiuvabit ipsum verbum, ut tuum quoque somnium me uid primum de isto capite dicendum est? Iam continuo gestiebat animus aggredi corniculum illud unum de multis cornibus hirci, per quem regnum Grecorum significabatur, ut iam
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit̾ dicẽ possis. aurũ hoc ab aqui
laudatio hec mͥ formidolosa sit. idẽut
tionem dm̃i. p̃suptioni ⁊ uanȩ głe re¬
putetur ñ mercedi: quia studium qͦd
Tuis ⁊⁊ omniũ te diligentiũ. orationib
opto iuuari. ne remaneã in t̾ra aqui¬
lonis. unde aurũ uenit: s cum ipso
auro inregionẽ ꝑficisq merear aust̃
clarissims. sole meridiano fulgentis.
qui ꝑcussert illud scilicet macha¬
beis fr̃ib. occasio ueniens. se se optulit.
ut dicẽs: scribe mͥ librũ de uictona
uerbi dei. sicut inplogo cõmemoraui.
quem huic oꝑi.tecũ loquendo p̃sc̾p¬
si. Nunc adhuc insistis. rogitansam¬
mo ꝑ ium dilectionis imꝑitans. ut
ꝓlogum scd̾i machabeoꝵ libri. longũ.
nut dicis tu. mͥq uidetur pene disfi¬
cilẽ aliquatenus. studiũ adhibendo.
explicẽ: quasi ego cunctam possim.
aut debitor sim ꝑsolu̾e tuam exactio¬
nem. Dicis etiã ludibundꝰ. qͦdiam du¬

Expanded text:
veraciter dicere poteris: « Aurum hoc ab aquilveraciter dicere poteris: « Aurum hoc ab aquillaudatio haec mihi formidolosa sit, id est tionem domini, presumptioni et vanę glorie reputetur non mercedi, quia studium, quoTuis et omnium te diligentium orationibus opto iuvari, ne remaneam in terra aquilonis, unde aurum venit, sed cum ipso auro in regionem proficisci merear austri clarissimi sole meridiano fulgentis. qui repercusserunt illud, scilicet Machabeis fratribus occasio veniens se obtulit, ut diceres ad me: Scribe mihi librum de victoria verbi dei, sicut in prologo commemoravi, quem huic operi tecum loquendo prescripsi. Nunc adhuc insistis rogitans, immo per vim dilectionis imperitans, ut prologum secundi Machabeorum libri longum et, ut dicis tu mihique videtur, pene difficilem aliquatenus studium adhibendo explicem, quasi ego cunctam possim aut debitor sim tuam persolvere exactionem. Dicis etiam ludibundus, quod iamdu
Abbreviated transcription (Latin):
capitis contra uerbum
uel ꝓpositum d̾ĩ. p̃liame¬
dicanti animo. iamdu¬
Uui causa subẽ: cur illiꝰ reminiscatur
dicti m iob. Abaquilone aurũ ueniet:
⁊ ad dñ formidolosa landatio. Tibi eyo¬
no amantissime pater. causa hec inti¬
manda ẽ. Ex quo laudationem dñi ꝙͣ
loquebatur os meũ cepisti amplecti.
quas aurũ: fateor sensi magis. quam
eatenus senseram me eẽ ad aquilonẽ:
idẽ. ñ hab̾e me sicut oportuisset ferui¬
uam diuini amons uirtutẽ i iuidam
⁊ ardentem de ꝓpͥa salute sollicitudinẽ
fateor tibi me in uenisse exꝑim̃tũ eciã
illius dictĩ. posuerunt me custodem in
uineis: uineã meã ñ enstodiui. Nunc
maxime.dũ singła draconis capitaꝑ
quas accusatore suo. desidatam que¬
iat ultionẽ. Ita temptationũ niuib.
⁊grandine curarũ me oꝑit.: ⁊ negli¬
gentie gelu constringit: ut cum scͥp¬
ta mea. more tuo libent᷑ legas: ⁊ sic am¬
plectaris. uelut aurũ laudationis: etiã

Expanded text:
capitis contra verbum vel propositum Dei praelia meditanti animo, jamdudum causa subest, cur illius reminiscatur dicti in Job: « Ab aquilone aurum veniet, et ad Deum formidolosa laudatio . » Tibi Cuno, amantissime Pater, causa haec intimanda est, ex quo laudationem Domini, quam loquebatur os meum, coepisti amplecti quasi aurum, fateor, sensi magis quam eatenus senseram me esse ad aquilonem, id est non habere me sicut oportuisset fervidam divini amoris virtutem, vividam et ardentem de propria salute sollicitudinem. Fateor tibi me invenisse experimentum etiam illius dicti: « Posuerunt me custodem in vineis, vineam meam non custodivi. » Nunc maxime dum singula draconis capita quasi accusatore suo desideratam quaerat ultionem. Ita tentationum nivibus et grandine curarum me operit, et negligentiae gelu constringit, ut cum scripta mea in ore tuo libenter legas, et sic amplectaris velut aurum laudationis, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
us̾ nescio quis sit iste. nolo scire quis
sit istẽ. discedat a me: ñ nou istum:
nolo nosse istũ. Er pł lib̾ uiiiͦ.
onquestio ad amicũ qͥd diabolus inu¬
deat amplius ei qͥ cura u̾bũ dĩ feruen¬
tius hit̃ studium. ai.¬
Rsponsio ad eundemaro gantem elucidare ꝑ¬
logum sodĩ libri machabeoꝵ..iii.
grecoꝵ ꝯsid̾andũ de pͥncipib. quoꝵ ums ad
derer apparuit pͥnceps grecoꝵ ueniens: me¬
mo ẽ adiutor meus ĩ oĩb his. nͥ miohael pͥncepᷤ¬
rinceͥpͤs ꝑsarum ⁊ grecoꝵ malos iuisur.

Expanded text:
deus: Nescio, quis sit iste, nolo scire, quis deus: Nescio, quis sit iste, nolo scire, quis sit iste, discedat a me, non novi istum, nolo nosse istum. EXPLICIT LIBER VIII. onquestio ad amicum, quod diabolus invideat amplius ei, qui circa verbum dei ferventius habet studium sponsio ad eundem rogantem elucidare prologum secundi libri Machabeorum Grecorum, considerandum de principibus, quorum unus ad derer apparuit princeps Grecorum veniens et nemo est adiutor meus in omnibus his nisi Michael prince
Abbreviated transcription (Latin):
describitur:⁊ deinde sub similitudinib
arictis.⁊ hirci. quas nouissimȩ sermo
ꝓpħis reuelatur sccretumꝰ ⁊ tunc demũ
sicut reuelata uł p̃dicta sunt. ita omĩa
fiunt᷑. simul ⁊ u̾bum d̾i palmã optinet
uericatis: ⁊ opinio ꝯfutatur illoꝵ. qui
putant hunc mundũ casualiter agi.
noc regi ꝓuidentia di. Contra quosait
Quisẽ iste qͥ dixit ut fieret dño ñ iuben¬
de: ex ore altissimi ñ egredientur nec bo¬
na nec mala. Rectȩ nimirũ indignat᷑
contra eiusmodi: quia nichil fit nsi
dnõ uibente. nichil sine causa fit sub
sole: ñ agitur mundꝰ absq di ꝓuiden¬
tiã. s ex ore eius egrediunt᷑ mala. ⁊ bo¬
na. mala. dum mundus ꝓpt̃ sua mĩta
iusto iudicio affugitur᷑: bona. dum ꝓsꝑi¬
tate aliqua ꝯsolationẽ inuenit. ⁊ leti¬
ficatur. Merito nescitur qͥ alit̾ sentit:
iuste reꝑbatur. qui contiaria sapit. di¬
cit᷑q de ulo qͥs ẽ iste᷑ qͦd idem ẽ: ac si dicat.

Expanded text:
describitur, et deinde sub similitudinibus describitur, et deinde sub similitudinibus arietis, et hirci, quas novissime sermo is revelatur secretum, et tunc demum sicut revelata vel praedicta sunt, ita omnia fiunt, simul et verbum Dei palmam obtinet veritatis, et opinio confutatur illorum, qui putant hunc mundum causaliter agi, nec regi providentia Dei. Contra quos ait Quis est iste, qui dixit, ut fieret, domino non iubente, ex ore altissimi non egredientur nec bona nec mala? Recte nimirum indignatur contra eiusmodi, quia nihil fit nisi domino iubente, nihil sine causa fit sub sole, non agitur mundus absque dei providentia, sed ex ore eius egrediuntur mala et bona: mala, dum mundus propter sua merita iusto iudicio affligitur; bona, dum prosperitate aliqua consolationem invenit et lętificatur. Merito nescitur, qui aliter sentit; iuste reprobatur, qui contraria sapit, diciturque de illo: Quis est iste?, quod idem est acsi dicat
Abbreviated transcription (Latin):
d summũ. ĩe in ipsis reguoꝵ mu¬
ationib pulchra pars cliicet eidẽ
uictorie uerbi d̾i quã laudare suscepim᷑
Siquidẽ uerũ dietre ⁊ falli ñ posse. id
si nedubio uneere ẽ: ⁊ huiꝰmodi uictoria.
maxime ad uerbum ꝑtinet. Dicebat aũ
hec. antequam fierent:⁊ defuturis fiebas
ũbum dñi ad homines: ita ut dunfigẽt.
sine dubio censtare posset hominib q̃s
ñ casu euenirent: s ordinante ꝓuiden¬
tia d̾i. rationabiliter ꝓcedent. ⁊ ꝑ iustũ
iudiciũ disposita ꝯtinge̾nt. Unde qͥdã
ipsoꝵ ꝓpħarum. cum pꝰmisisset. dicens:
si erit malũ in ciuitate qͦd dñs ñ fecit:
ꝯtimio subiunxit. Quia ñ faciet dñs ds̃
uerbum: nͥ reuelaũt dñs secretum
suũ ad seruos suos ꝓpħas. Exempli grã:
ut de regnis istis mutandis.⁊ ꝯtͣ se inuicẽ
pugnaturis. ñ fecit dñs qͥcꝗtiam. insi
pus reuelaret sccretum suum᷑ u̾mum.
subimaginib bestiarũ leenȩ. ursi. par¬
.ui. ⁊ quartȩ tribilis quȩ sine nomine

Expanded text:
d summum nonne in ipsis regnorum mutationibus pulchra pars elucet eiusdem victorię verbi dei, quam laudare suscepimus? Siquidem verum dicere et falli non posse, id sine dubio vincere est. Et huiusmodi victoria maxime ad verbum pertinet. Dicebat autem deus hec, antequam fierent, et de futuris fiebat verbum domini ad homines, ita ut dum fierent sine dubio constare posset hominibus, quod non casu evenirent, sed ordinante providentia dei rationabiliter procederent et per iustum iudicipsorum prophetarum cum praemisisset, dicens: « Si erit malum in civitate, quod Dominus non fecit? » continuo subjunxit: « Quia non faciet Dominus Deus verbum, nisi revelaverit Dominus secretum suum ad servos suos prophetas . » Exempli gratia, ut de regnis istis mutandis, et contra se invicem pugnaturis non fecit Dominus quidquam, nisi prius revelaret secretum suum. Primum sub imaginibus bestiarum, leaenae, ursi, pardi, et quartae terribilis, quae sine nomine
Abbreviated transcription (Latin):
taret: ꝯtra quos bonis pͥncipib p̾lian¬
dum erat᷑: qui ꝯtradicunt p̃cib scõꝵ
quidẽ mundi pͥnceps. diabolus a do¬
mino dictus ẽ:⁊ mundꝰ ait apłica ue¬
ritas. in maligno positus ẽ. Cum de
toto constet. de partib quis dubitet:
Si totiꝰ mundi pͥnceps diabolusꝰ ñ ne
consequent partiũ mundi. scł ꝑsar̃¬
atq grecoꝵ pͥncipes. malȩ potestates.
maior pͥncipi diabolo submninistran¬
tes recte intelliguntur sslon em̃ ꝑse
igreci. dĩ cultores erant᷑ s creature po
tius. quã creatori seruiebant. ñ dm.
s ꝓ deo demonia colebant. ꝑsȩ solem
quem ⁊ dicebant apollinẽ. greci. sub
nomine uel optentu sapĩȩ suȩ. miner¬
uã: aliȩq gentes alia deoꝵ portenta:
gens unaqueq suum p̃cetis singła¬
riter. om̃s aũ uniũ saliter. sub nomi¬
ne ioiris. pͥncipem demonũ. pͥncipẽ
mundi diabolũ colebant: et erusmi
pͥncipib. tam malis sp̃ib corã simu¬

Expanded text:
taret, contra quos bonis principibus preliantaret, contra quos bonis principibus preliandum erat, qui contradicunt precibus sanctorum quidem 'mundi princeps' diabolus a domino dictus est, et mundus, ait apostolica veritas, in maligno positus est. Cum de toto constet, de partibus quis dubitet? Si totius mundi princeps diabolus, nonne consequenter partium mundi, scatque Grecorum principes male, potestates maiori principi diabolo subministrantes recte intelliguntur? Non enim Persę et Greci dei cultores erant, sed potius creature. quam creatori serviebant, non deum, sed pro deo dęmonia colebant, Perse. solem, quem et dicebant Appollinem, Greci sub nomine vel obtentu sapientię suę Minervam, alięque gentes alia deorum portenta, gens unaquęque suum pre cęteris singulariter, omnes autem universaliter sub nomine Iovis principem dęmonum, principem mundi diabolum colebant, et eiusmodi principibus tam malis spiritibus coram simu
Abbreviated transcription (Latin):
quare uenerim adte: Et nunc reti̾¬
tar: ut p̃lier adu̾sus pͥncipẽ ꝑsarum.
Cum enĩ egrederer: apraruit pͥnceps
meus. in omĩb his: nis michael. pͥn¬
ceps ur̃. Uox in quã eiusmodi. m̃tẽ
audientẽ tanꝙͣ tuba uehemens ad
se ꝯu̾tit: ⁊ miracło suo ꝯmonefacit. ñ
p̃terire nos qͦd ñ solum homines. ue¬
rum etiam angłicȩ fortitudines
motȩ fuerint᷑: i pͥncipes fuerint in
p̃lio: qͦd declamare suscepimꝰ. scͥben¬
des hoc opus de uictoria u̾bi di .iiii.
rincipes istos ꝑsarũ ⁊ grecoꝵ qͣleᷤᷤ
sint: unus de doctorib eximiis.
beatus iheronimꝰ breuit̾ innuit. Isti
sunt inquit pͥncipes. de quib n pau¬
lus apłs loquitur. Sapientiã loqui¬
mur int̾ꝑfectos: quã nullus pͥnci
pũ huiꝰ scłi oognouit. Si enĩ cogno¬
uissent: nũquã dnm̃ głȩ crucifixis¬
sent. ꝑfecto ⁊ si huimodi auctoritas
deẽẽt᷑. prudens tñ auditor ꝓͥncipes
malos. angłos malos intellige̾ ñ dubi¬

Expanded text:
quare venerim ad te? Et nunc revertar, ut praelier adversus principem Persarum. Cum enim ego egrederer, apparuit princeps meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester . » Vox, inquam, ejusmodi mentem audientem tanquam tuba vehemens, ad se convertit, et miraculo suo commonefacit, non praeterire nos, quod non solum homines, verum etiam angelicae fortitudines motae fuerint, et principes fuerint in praelio, quod declamare suscepimus, scribentes hoc opus de victoria Verbi Dei. rincipes istos Persarum et Grecorum quales sint, unus de doctoribus eximiis beatus Iheronimus breviter innuit: Isti sunt, inquit, principes, de quibus et Paulus apostolus loquitur: Sapientiam loquimur inter perfectos, quam nullus princus seculi cognovit. Si enim cognovissent, numquam dominum glorię crucifixissent. Profecto etsi huiusmodi auctoritas deesset, prudens tamen auditor principes malos angelos malos intelligere non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. illi ꝯtra uige sac̃ficiũ ꝓpt̾ peccata ͥ
⁊deiecit locum sc̃ificationis: udelic
antiochus. qui appellatus ẽ. epiphane.
idẽ. nobilis: sub quo septem macha¬
bei fr̃s paruuli cum matre passi st̃
Iam in rem istam ꝓperus sermo tende¬
bat᷑: quȩ nimirũ pars magna ẽ. p̃lii.
quo p̃liatꝰ ẽ draco ille magͦnus. serpẽs
antiquus. qui uocatur diabolus et

Expanded text:
pter peccata, et deiecit locum sanctificationis, videlicet Antiochus, qui appellatus est Epiphanes, id est nobilis, sub quo septem Machabei fratres parvuli cum matre passi sunt. Iam in rem istam properus sermo tendebat, quę nimirum pars magna est prelii, quo preliatus est draco ille magnus serpens antiquus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Rursum de clamorib mulieris nuterox
habentis: quoꝵ tunc temꝑis hoc initiuĩ
fuit. ue mͥ. mathathias inquit .xxix.
De matre septẽ filiorũ. qͥd singłi quidem
in semet ipsis ipã aũ: in om̃ib passa sit:
abundanqus clamauerit.xxx.¬

Expanded text:
Rursum de clamoribus mulieris in utero habentis, quorum tunc temporis hoc initium fuit: Vę mihi, Mathathias inquit Quis De matre septem filiorum, quod singuli quidem in semetipsis, ipsa autem et in omnibus passa sit et abundantius clamaverit
Abbreviated transcription (Latin):
filii eius cruci affigerent᷑. e ꝑ om̃s ꝓuin¬
cias una die ultionis constituta. uindic¬
tam caꝑent iudei de hostib fuis. Cum
hec & his simitia respondissem de illis
& bella necessaria fortit̾ euicit u̾bũ dei.
ne ꝑiret genus illud de quo carnẽ assu¬
mere ꝓposuerat ob salutem gn̾is huma¬
ni.: tu uehem̃ter delectatꝰ ratione huiꝰce¬
modi repente in istam uocẽ erupisti: Scͥ¬
be mͥ librum. de uictoria u̾bi d̾i. Hoc iti¬
dem repetens crebro institisti:. & nunc
usq uehem̃ter instare ñ desinis: putãs¬
Qd̾ hinc scilicet. et̾ra sensus mei. thes¬
aurum bom oꝑis effod̾e possis scd̾m dig¬
nitatẽ tituli quẽ p̃fixistr᷑ut uocet᷑ liber
de uictoria u̾bi d̾i. N ere res magna est.

Expanded text:
filii eius cruci affigerentur et per omnes provinfilii eius cruci affigerentur et per omnes provincias una die ultionis constituta vindictam caperent Iudei de hostibus suis. Cum hęc et his similia respondissem de illis labores et bella necessaria fortiter evicit verbum dei, ne periret genus illud, de quo carnem assumere proposuerat ob salutem generis humani, tu vehementer delectatus ratione huiuscemodi repente in istam vocem erupisti: Scribe mihi librum de victoria verbi dei! Hoc itidem repetens crebro institisti et nunc usque vehemquod hinc, scilicet e terra sensus mei, thesaurum boni operis effodere possis secundum dignitatem 515 tituli, quem praefixisti, ut vocetur liber De Victoria Verbi Dei