comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta ratione concedẽ.: eamq ut antiquitꝰ tradi¬
ta ẽ: iugiobseruantia ac reuerentia custo¬
dire. Ueruntamen quoniã causas huiꝰ rei
et rationẽ uultis agnoscere: accipite breuit
ca quȩ seniorib nrĩs tradita suꝑ hac insti¬
tutione comꝑimus. Ueruntam̃ anteqͣm scͥpture
sacrȩ auctoritas ꝓferat᷑: si placet de natura
ipsiusieiumi. et dequalitate pauca dicamꝰ: ut
disputationẽ nr̃am subsequens scͥpturarũ confir¬
met auctoritas. Diuma sapientia ꝑȩccłasten
tristia: tempus eẽ ꝓpͥum designauit dicens. Om¬
nib tempus ẽ: & tempus omni rei sub cȩlo. Tẽpꝰ
pariendi: et tempꝰ moriendi. Tempꝰ plantandi:
et tempꝰ euellendi qđ plantatũ ẽ. Tempꝰ occidendi:
et tempꝰ sanandi. Tempꝰ destruendi: et tempꝰ edi¬
ficandi. Tempus plorandi: et tempꝰ ridendi. Tẽ¬
pus plangendi: et tempꝰ saltandi. Tempꝰ mitcen¬
di lapides: et tempꝰ colligendi lapides. Tempus

Expanded text:
ta ratione concedere eamque, ut antiquitus tradita ratione concedere eamque, ut antiquitus tradita est, iugi obseruantia ac reuerentia custodire. uerumtamen quoniam causas huius rei et rationem uultis agnoscere, accipite breuiter ea quae a senioribus nostris tradita super hac insttutione conperimus. uerumtamen antequam scripturae diuinae auctoritas proferatur, si placet, de natura ipsius ieiunii et qualitate pauca dicamus, ut disputationem nostram subsequens scripturarum confirmet auctoritas. diuina sapientia per Ecclesiasten tristia, tempus esse proprium designavit, dicens: Omnibus tempus est, et tempus omni rei sub coelo. Tempus pariendi et tempus moriendi, tempus plantandi et tempus evellendi quod plantatum est, tempus occidendi et tempus sanandi, tempus destruendi et tempus aedificandi, tempus plorandi et tempus ridendi, tempus plangendi et tempus saltandi, tempus mittendi lapides et tempus colligendi lapides, tempus
Abbreviated transcription (Latin):
factum eiꝰ ñ solũ minime rep̃hensũ: uerũetiã
usq adeo collaudatũ ec̃ manifestum ẽ: ut eũ
sũmis ac sublimissimis uiris indiaconiȩ clecti¬
one p̃tulerint. Et puto tot spiritaliũ uiroꝵ ad eo
b qͥnquagesimȩ ñ ierunet᷑. nec genua in oratio
putationis ordinẽ ꝓsequam᷑. Igit᷑ abba the
tasset: uesꝑtina orationũ sollemnitate tran¬
sacta. humi paululũ consedentes. cepimus diligen¬
tius ꝑcunctari. cur apud eos tanta obseruantia
caueret᷑. ne quis penitus totis quinqͣgesimȩ die¬
b. uel genua moratione curuaret. uel usq ad
horam nonã iciunare p̾sumeret: eoq id diligen¬
dius scrutabam᷑ : qd̃ nequaꝗͣ hoc tanta cautione
dhȩc beatus theonas: taliusus ẽ sermonis
exordio. Oportet quidẽ nos auctoritati pa¬
trum consuetudiniq maiorum usq ad nrm̃
tempꝰ ꝑ tantam annoꝵ seriẽ ꝓlatȩ. etiã ñ ꝑcep¬

Expanded text:
factum ejus non solum minime reprehensum, verum etiam factum ejus non solum minime reprehensum, verum etiam usque adeo collaudatum esse manifestum est, ut eum summis ac sublimissimis viris diaconiae electione praetulerint. Et puto tot spiritualium virorum, Debus Quinquagesimae non jejunetur, nec genua in oratiotationis ordinem persequamur. igitur abba Theotasset, uessacta, humi paululum considentes, coepimus diligentius percunctari cur apud eos tanta observantia caveretur, ne quis penitus totis Quinquagesimae diebus vel genua in oratione curvaret, vel usque ad horam nonam jejunare praesumeret; eoque id diligentius scrutabamur, quod nequaquam hoc tanta cautione ec abba Theonas tali usus est sermonis exordio. oportet quidem nos auctoritati patrum consuetudinique maiorum usque ad nostrum tempus per tantam annorum seriem protelatae etiam non percep
Abbreviated transcription (Latin):
nos hȩc ad ꝓuocanda comugioꝵ diuor¬
tia texuisse: qui ñ solũ nuptias minme
condẽnamꝰ. uerũ etiam apłicam sequentes
sententiam dicimus honorabile conubiũ
in omnib. ⁊ chorus immacłatꝰ: s ut lectori mi¬
tium conuersionis quotantꝰ ille uir dõ dicatꝰ
ẽ. fidelit̾ panderemꝰ. Aquo bona grã hoc pͥmũ
deposco: ut siue hoc ei placeat. fiue displice¬
at: quoquo modo me a calumnia alienũ eẽ
concedens:⁊ in suo hoc factum aut laudet. aut
rep̾hindat auctore. Ego autẽ qui ñ mcã suꝑ
hac re sententiam prompsi: s rei geste hysto¬
riam simplici narratione complexus sũ: equũ
ẽ ut sicut mͥ deeoꝵ qui hoc factum ꝓbant lau¬
ser inuidia. Habe at gͦ suũ de illo ut diximus
unusquisq iudicium: s moneo ut ita censu¬
ram sui castiget examinis: ne se cquiorẽ aut
sanctiorem diuino credat eẽ iudicio. qͦ in eo
etiam apostolicarũ collata sunt signa uirtutũ:
ut taceam de tantoꝵ patrum sententia a qͥb

Expanded text:
nos haec ad prouocanda coningiorum diuortia texuisse, qui non solum nuptias minime condemnamus, uerum etiam apostolicam sequentes sententiam dicimus: honorabile coniugium in omnibus et torus inmaculatus, sed ut lectori initium conuersionis, quo tantus ille uir deo dicatus est, fideliter panderemus. a quo bona gratia hoc primum deposco, ut, siue hoc ei placeat siue displiceat, quoquo modo me a calumnia alienum esse concedens in suo hoc factum aut laudet aut reprehendat auctore. ego autem, qui non meam super hac re sententiam prompsi, sed rei gestae historiam simplici narratione conpleius sum, aequum est, ut sicut mihi de eorum qui hoc factum probant lauser inuidia. habeat ergo suum unusquisque judicium; sed moneo ut ita censuram sui castiget examinis, ne se aequiorem aut sanctiorem divino credat esse judicio, quo in eum etiam apostolicarum collata sunt signa virtutum, ut taceam de tantorum Patrum sententia, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
um qd̃ elegi dicit dñs: ꝑdiẽ affligere homi¬
nẽ animã suam: Nunqͥd contorquere qͣsi cir-¬
cłm capud suũ.⁊ et saccũ et cinerem sternere :
Nunquid istud uocabis ieiumũ et diẽ accepta¬
bilẽ dño: Deinde infert dicens. quomͦ accep¬
tabilis fiat continentia ieiunantis: atq eui¬
denter enuntiat. ꝑsc solũ ieiunũ ꝓdesse ñpos¬
sc. nisihas q̃ subiciunt᷑ causas habu̾it conseq̃ntes.
Nonne hoc c̃ inqͥt iguniũ qd̾ elegi: Dissolue colliga

Expanded text:
 diem affligere hominem animam suam? Nunquid contorquere quasi circulum caput suum et saccum et cinerem sternere? Nunquid istud vocabis jejunium et diem acceptabilem Domino ? Deinde infert, dicens quomodo acceptabilis fiat continentia jejunantis, atque evidenter enuntiat per se solum jejunium prodesse non posse, nisi has quae subjiciuntur causas habuerit consequentes. Nonne hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona cum sibi obiciens ante dixisset. quare iesu¬
nauimus et ñ aspexisti: humiliauimꝰ anmas
nras et nescisti: confestim subiciens ꝓdidit cati¬
sas. cur ñ mererent᷑ audiri. Elecoaunt in diebꝰ
ieiunii ur̃i inueniunt᷑ uoluntates urẽ: et om̃s

Expanded text:
personam cum sibi obiciens ante dixisset: quare ieiunauimus, et non aspexisti: humiliauimus animas nostras, et nescisti? confestim subiciens prodidit causas, cur non merentur audiri: ecce, inquit, in diebus ieiunii uestri inuenietur uoluntas u
Abbreviated transcription (Latin):
& gła domini colliget te: tunc inuocabis et dñs
exaridiet.:⁊ clamabis et dicet ecce assũ. Uidetis gͦ
ieiuniũ. nequaꝗͣ principale bonũ a dño iudica¬
ri. coqd̃ ñ ꝑseipsum. s ꝑ alia oꝑa. bonũ ac deo
bencplacitum fiat: et rursum ex accidentibꝰ. ñ
dño: cum iciunauerint ñ exaudiã p̃ces eorum.¬

Expanded text:
e. Tunc invocabis, et Dominus exaudiet, clamabis, et dicet: Ecce adsum . Videtis ergo jejunium nequaquam principale bonum a Domino judicari, eo quod non per ipsum, sed per alia opera bonum ac Deo bene placitum fiat. Et rursum ex accedentibus cauDomino: Cum jejunaverint, non exaudiam preces eorum
Abbreviated transcription (Latin):
corpus omne qd̾ egit. hoc nob̃ in exem
de oꝑis. p̃sentis uite carpamus uiam. Mi¬
raculum nanq faciens. et taccri iussit. et
tamen taceri non potuit: ut uidelicet ele¬
cti eiꝰ exempla doctrinȩ illius sequentes. in
magnis quȩ faciunt. latere quidem inuo¬
luntate habeant: sed ut prosint aliis. pro¬
dantur inuiti: quatinus et magne humili¬
tatis sit. qͦd sua oꝑa taceri appecunt: et ma¬
gnȩ utilitatis sit. quod eoꝵ oꝑa taceri non
possunt. Non gͦ dominus uoluit quicquam
fieri. et minime potiit : sed quid uelle. eꝰ
membra debeant. quidue de eis etiam no¬
lentib fiat: doctrine magisterio exemplũ

Expanded text:
corpus omne quod egit, hoc nobis in exemde operis praesentis vitae carpamus viam. Miraculum namque faciens, et taceri jussit, et tamen taceri non potuit; ut videlicet et electi ejus exempla doctrinae illius sequentes, in magnis quae faciunt, latere quidem in voluntate habeant, sed ut prosint aliis, prodantur inviti; quatenus et magnae humilitatis sit quod sua opera taceri appetunt, et magnae utilitatis sit quod eorum opera taceri non possunt. Non ergo voluit Dominus quidquam fieri, et minime potuit; sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
s euam rescriptis plurima diuulgauer̃t̃. mon¬
strantes quanta eiꝰ utilitas. quanta uirtꝰ. quanta¬
q sit grã. itaut ea domino p̃teritis facmoribꝰ of¬
fenso. iamq tustissimã pęnam ꝓtantis crimini¬
b inferenti. si dici fas ẽ quodãmͦ obsistat: et qͣsi
inuiti ut ita dixerim dexteram suspendat ultoris
Uerũ hȩcomĩauos tiel ꝓsapientia naturali uel
ꝓ indefesso sacrarũ studio litterarũ ita cogitasse
ñ ambigo: ut de hispͥma plantatio urẽ conu̾sa¬
tionis moleuerit. Deniq ñ de penitendie qͣlita¬
te. s de eius fine. ac fatisfactionis in dicio. solli¬
cite ⁊ quod ab aliis p̃termissum ẽ: sagacissima
int̾rogatione cordis. inquiritis. Quappt̃ omnibre¬
uitate atq compendio: ꝓpositionis ur̃ȩ deside

Expanded text:
uerum etiam scriptis plurima uulgauerunt monuerum etiam scriptis plurima uulgauerunt monstrantes quanta eius utilitas, quanta uirtus quantaque sit gratia, ita ut deo praeteritis facinoribus offenso iamque iustissimam ptenaa pro tantis criminibus inferenti, si dici fu ot, quodummodo obsistat et quasi inuiti ut ita dixerim dextram ultoris. aerum haec omnia uobis nl pro supientia naturali uel pro indefesso sacrarum studio litterarum ita cognita esse MB ambigo, ut de bis prima plantatio uestrae conuersionis. denique non de paenitentiae qualitate, sed de eius fine ae satisfactionis indkio sollieiti id quod ab aliis praetermissum est sagacissima interrogatione disquiritis. Quapropter ut omni breuitate atque conpendi
Abbreviated transcription (Latin):
Delector quidẽ admodũ copiosis humilita¬
tis urẽ fructib quos etiam cellulȩ illiꝰ quondã habi¬
tatione susceptus. ñ incuriosa estimatione ꝑspe¬
xi. ualdeq congaudeo. quia id qd̃ a nob̃ om̃iũ
xpĩanoꝵ infimis sola forsitan t̾boꝵ lib̃tate p̃ci¬
pit᷑: tanta admiratione suscipitis: ut cũ ea si ñ
sallor. haud segnus quam a nob̃ dicta st̃ imple¬
atis: cumq sicut memini labori oꝑis ur̃i pe¬
ne dictoꝵ nr̃oꝵ grauitas ex equet᷑: ita meritũ
urȩ uirtutis obducitis: tanquam si nulla ad
uos eoꝵ quȩ cotidie exercetis aura ꝑuenerit. S
quia id ipsum sũma laude dignissimũ ẽ. qđ ueltic
adhuc rudib incognita eẽ uobis ista scõꝵ institu¬
ta testamini: id qđ a nob̃ sedulo postulatis bre¬
uit̃ ut possumꝰ complectimͣ. Necesse ẽ enĩ ut ultͣ
possibilitatẽ nr̃am atq uirtutẽ : antique fami¬
liaritatis ur̃ẽ pareamus imꝑio. Itaq de peniden¬
diȩ exhortatione uł merito. multi ñ solũ dictis.

Expanded text:
Delector quidem admodum copiosis humilitatis uestrae fructibus, quos etiam cellulae illius quondam habitatione susceptus non incuriosa aestimatione perspexi, ualdeque gaudeo quia id, quod a nobis omnium Christianorum infimis sola forsitan uerborum libertate praecipitur, tanta admiratione suscipitis, ut, cum ea si non fallor haud segnius quam a nobis dicta sunt impleatis, cumque sicut memini labore operis uestri paene dictorum grauitas adaequetur, ita meritum uestrae uirtutis occultetis, tamquam si nulla ad uos eorum quae cotidie exercetis aura peruenerit. sed quia id ipsum summa laude dignissimum est, quod uelut adhuc rudes incognita esse uobis ista sanctorum instituta testamini, id quod a nobis sedulo postulatis breuiter ut possumus conplectemur. necesse est enim ut ultra possibilitatem nostram atque uirtutem antiquae familiaritatis uestrae pareamus imperio. itaque de paenitentiae exoratione uel merito multi non solum dictis,
Abbreviated transcription (Latin):
arrauit abbas damel de abbate arseno:
quia nunquã uoluerit loqui de questi¬
oñe aliqua scripturarum. cum posset ma¬
gnifice loqui si uellet: sed neq epłam cito
scripsit ad aliquem. Quando autem ad con¬
uentum post aliquod tempus ueniebat:
post columnam  sedebat nequis uideret
faciem eiꝰ: et ne ipse attenderet ad alium.
Erat autem uisio qus angłica sicut iacob
canis ornatus: elegans corpore: siccus
tamen. Habebat tamen barbam prolixam:
omnino atingentem ad uentrem eiꝰ. Pili au¬
tem oculoꝵ cius: nimio fletu ceciderunt.
Longus autem erat: sed semo longinquo
curuatus. Moritur autem: annors nonagi¬
ta quinq. Hic fuit in palatio diu. bonȩ me
chadii et honorii. annos quadraginta:
et in scythi fecit annos quadraginta: et
bilonem contra ciuitatem memphis: et
tres annos in campo alexandriȩ. Alios
uos annos reuertens introhen fecit: et

Expanded text:
arravit abbas Daniel de abbate Arsenio, quia nunquam voluerit loqui de quaestione aliqua Scripturarum, cum posset magnifice si vellet, sed neque epistolam cito scripsit ad aliquem . Quando autem ad conventum post aliquantum temporis veniebat, post columnam sedebat, ne quis videret faciem ejus, et ne ipse attenderet alium. Erat enim visio ejus angelica, sicut Jacob, canis ornatus, elegans corpore, siccus tamen. Habebat autem barbam prolixam, omnino attingentem usque ad ventrem ejus: pili autem oculorum ejus nimio fletu ceciderant; longus autem erat, sed senio longaevo curvatus, moritur autem annorum nonaginta quinque. Hic fecit in palatio divae memoriaecadii et Honorii, annos quadraginta, et in Scythi fecit annos quadraginta, et byloniam, contra civitatem Memphis, et tres annos in Cinopo Alexandriae; alios duos annos revertens iterum in Trohen fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
dragesimo tabe corruptum. et uermib ple
num: corpus uero epĩ. ac si die eodem eẽt
sepultum. Et qͦd ẽ adhuc magna admira¬
tione uenerandũ: quia ita caput eiꝰ uni¬
tum fuerat corpori. acsi nequaquam fuisset
abscissum: sic uidelicet. ut nulla uestigia
sectionis apparerent. Cumq hoc et inder¬
ga uerterent. exquirentes si qd̾ signũ uel
de alia monstrari incisione potuisset: ita
sanum atq intemeratũ omẽ corpꝰ inuen¬
tumẽ. acsi nulla hoc incisioꝵ ferriteti¬
uis ñ obstupescat talia signa mortuoꝵ:⁊ fetrꝰ

Expanded text:
ddnum; corpus vero episcopi ac si die eodem esset sepultum. Et quod est adhuc magna admiratione venerandum, quia ita caput ejus unitum fuerat corpori, ac si nequaquam fuisset abscissum, sic videlicet, ut nulla vestigia sectionis apparerent. Cumque hoc et in terga verterent, exquirentes si quod signum vel de alia monstrari incisione potuisset, ita sanum atque intemeratum omne corpus in ventum est, ac si nulla hoc incisio ferri tetiQuis non obstupescat talia signa mortuor
Abbreviated transcription (Latin):
illic inuentus ẽ: gladio extingue luncisdẽ
comes uenerabilẽ uirum herculant̃ epm su¬
ꝑ urbis murũ deductũ capite truncauit:
eiꝰq iam mortui cutem a uertice usq ad cal¬
caneũ incidit:⁊ ut de eiꝰ corpore corrigia sub¬
lata uideret᷑: moxq corpus illiꝰ extra murũ
ꝓiecit: Tunc quidã humanitatis pietate
compulsi. abscisũ caput ceruici apponendes.
cum uno infante paruulo. qui illic extin¬
ctus inuentus ẽ: iuxta murũ corpus epi se¬
pulture tradiderunt. Cumq post eandem
cedem. die quadragesimo rex totila iussis¬
set. ut ciues urbis illiꝰ qui quolibet disꝑ¬
si eẽnt. ad eam sine aliqua trepidatione re¬
mearent: hii qui pͥus famem fugerant
pultum cẽt corpus illiꝰ quesierunt: ut hoc
iuxta honorem debitum in eccła beati pe¬
tri apl̃i humarent. Cumq itum eẽt ad se¬
pulchrũ: effõsa terra. inuenerunt corpus
pueri pariter humati ut pote iam die qua¬

Expanded text:
illic inventus est, gladio extingue". Tunc isdem illic inventus est, gladio extingue". Tunc isdem comis venerabilem virum Herculanum episcopum super urbis murum deductum capite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius corpore corrigia sublata videretur. Moxque corpus illius extra muruin proiecit. Tunc quidam humanitatis pietate conpulsi abscisum capud cervici adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iuxta murum corpus episcopi sepulturae tradiderunt. Cumque post eandem caedem die quadragisimo rex Totila iussisset, ut cives urbis illius, qui quolibet dispersi essent, ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hii qui prius famem fugerant,pultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc iuxta honorem debitum in ecclesia beati Petri apostoli humarent. Cumque itum esset ad sepulchrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpute iam die qua
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ suȩ miracula ꝑdespectos oꝑat᷑: ut qͥ
se suꝑbe contra p̃cepta ueritatis eleuant:
eoꝵ ceruicem ueritatis ꝑhumiles p̃mat.
Nuꝑ quoq floridus uenerabilis uite ep̃s. nar¬
rauit quoddam memorabile ualde mira¬
culũ dicens.
iR sc̃issimus herculanus nutritor ms̃.
pusine ciuitatis fuit ep̃s: qui ex con¬
uersatione monasterii. ad sacerdotalis ordi¬
nis grãm deductus ẽ. Totilȩ audem ꝑfidi re¬
gis temporibus eandem uibem annis septẽ
continuis gothoꝵ exercitus obsedit: ex qua
multi ciuiũ fugerunt: qui famis ꝑiculum
ferre ñ poterant. Anno uero septimo necdũ
finito: obsessam urbem gothorum exercitus
intrauit: Tunc comes qui eidem exercitui
p̃erat. ad regem totilam nuntios misit :
exquirens quid de epo uel popło fieri iu¬
beret. Cui ille p̃cepit dicens. Epõ pͥus auer¬
tice usq ad calcaneum corrigiam dolle: et
tunc caput illiꝰ amputa. Omnẽ uͦ popłm qͥ

Expanded text:
tentiae suae miracula per despectos operatur, ut qui tentiae suae miracula per despectos operatur, ut qui superbe extra precepta ueritatis se eleuant, eorum ceruicem ueritas per humiles premat.Nuper quoque Floridus venerabilis vitae episcopus narravit quoddam memorabile valde miraculum, dicens: 'Vir sanctissimus Ercolanus, nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam devotus. Totilae autem perfidi regis temporibus eandem urbem annis septem continuis Gothorum exercitus obsedit. Ex qua multi civium fugierunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo necdum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comis, qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amputa, omnem vero populum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iratus suis hominib iussit. ut eundẽ ep̃m̃
sub om̃ĩ asꝑitate constringerent:⁊ eũq eiꝰ
examini reseruarent. Quẽ dũ feroces gothi.
ministri uidelicet crudelitatis illiꝰ tenuis¬
sent: circundantes cumuno in loco stare p̃¬
ceꝑunt:⁊ eiq in t̾ra circulũ designauerunt:
extra quem pedem tendere nullomͦ audet.
Cumq uir dñi insole nimio estuaret. ab eisdẽ
gothis circundatus. et designatione circuli in¬
tanta uis pluinȩ erupit: ut hii qui cũ custo¬
diendũ acceꝑant. immensitatẽ pluuie fer¬
re ñ possent. Et dum magna inundatio i¬
mis fieret: intra eandẽ designationẽ circuli
in qua uir dei fulgentius stetit: ne una qͥ¬
dem gutta pluine descendit. Quod dũ regi
crudelissimo nuntiatum fuisset: illa mens
effera ad magnam eiꝰ reuerentiã uersa ẽ: cuiͦ
penam pͥus insatiabili furore sitiebat. Sic
omp̃s ds̃ contra elatas carnaliũ mentes. po¬

Expanded text:
iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum iratus suis hominibus iussit, ut eumdem episcopum sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designa- tione circuli intanta uis pluuiae erupit, ut hi, qui eum custodiendum acceperant, immensitatem pluuiae ferre non possent. Et dum magna nimis inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, in qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum regi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. Sic omnipotens Deus contra elatas carnalium mentes po
Abbreviated transcription (Latin):
na pluiiȩ gutta ñ cecidit. ꝑuenerunt ita¬
q ad locum clerici: et sepulture tradide¬
runt corpus sacerdotis sui. Ciniꝰ p̃cepta
seruantes: ad naiuim sub festinatione reuersi
sunt. Quam mox ut intrare potuerunt: in eo¬
dem loco ubi uir domini sepultus fuerat.
longobardoꝵ dux crudelissimus gumarit.
aduenit. Ex cuiꝰ aduentu uirũ dei habuisse
ture suȩ loco subfestinatione discedere p̃cepit.
Hoc autem quod de diuisa pluinia factũ nar¬
iui miraculũ: etiam in alterius ep̃i uenera¬
tione monstratum ẽ. Nam quidam clericus
senex qui adhuc suꝑest: eidem rei presto se
fuisse testatur dicens. fulgentius ep̃s qͥ utri¬
colensi eccłe p̃erat: regem crudelissimũ tho¬
tilam infensũ omĩmꝰ habebat. Cumq ad eas¬
dem partes cum exercitu ꝓpinquasset: curȩ
fuit ep̃o. ꝑclericos suos exenia mittere: eiꝰq
furoris insaniam siposset munerib miti¬
gare. Quȩ ille ut uidit. ꝓtinus spreuit: atq

Expanded text:
na pluviae gutta non cecidit. Pervenerunt itana pluviae gutta non cecidit. Pervenerunt itaque ad locum clerici, et sepulturae tradiderunt corpus sacerdotis sui. Cujus praecepta servantes, ad navem sub festinatione reversi sunt. Quam mox ut intrare potuerunt, in eumdem locum ubi vir Domini sepultus fuerat, Langobardorum dux crudelissimus Gummarith advenit. Ex cujus adventu virum Dei habuisse turae suae loco sub festinatione discedere praecepit.quod de divisa pluvia factum narravi miraculum, etiam in alterius episcopi veneratione monstratum est. Nam quidam clericus senex, qui adhuc superest, eidem rei praesto se fuisse testatur, dicens: Fulgentius episcopus qui Utriculensi Ecclesiae praeerat, regem crudelissimum Totilam infensum omnimodo habebat. Cumqdem partes cum exercitu propinquasset, curae fuit episcopo per clericos suos exenia mittere, eiusque furoris insaniam, si posset, muneribus mitigare. Quae ille ut uidit, protinus spreuit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
gobardorum gens in italia ueniens. cuncta
uastasset: ad elbam insulam recessit. Qui iã¬
irruente egritudine ad mortem ueniens:
clericis suis sibiq obsequentib p̃cepit dicens
Insepulchro meo quod michi inpopulonio
paraui: me ponite. Cui illi cũ dicerent. cor¬
pus tuũ illuc reducere qualiter possumꝰ
quia a longobardis teneri loca eadem. et
ubiq illic eos discurrere scimꝰ: ipse respon
dit. Reducide me securi: nolite metuere:
s festine me sepelire curate. Mox autẽ ut
sepultum corpus meũ fuerit: ex loco eodẽ¬
sub omni festinatione discedite. Defuncto
gͥ illo: corpus imposuerunt naui. Cumq po¬
puloniũ tenderent: collecto innubib aere.
immensa nimis pluuia erupit. S ut cun¬
ctis patesceret cuius uiri corpꝰ nauis illa
portaret: ꝑillud maris spacium. qd̾ ab
elba insulausq populoniũ auodecĩ milibꝰ
distat. eirca utraq nauis latera. ꝓcellosa ual¬
de pluia descendit: et in naui eadem. u¬

Expanded text:
gobardorum gens in Italiam veniens cuncta gobardorum gens in Italiam veniens cuncta vastasset, ad Helbam insolam recessit. Qui inruente aegritudine ad mortem veniens, clericis suis sibique obsequentibus praecepit, dicens: 'In sepulchro meo, quod mihi Populonii paravi, me ponite'. Cui illi cum dicerent: 'Corpus tuum illuc reducere qualiter possumus, qui a Langobardis teneri loca eadem et ubique illic eos discurrere scimus'? ipse resdit: Reducite me securi, nolite metuere, sed festine sepelire me curate; mox autem ut sepultum fuerit corpus meum, ex eodem loco sub omni festinatione recedite. Defuncti igitur corpus imposuerunt navi; cumque Populonium tenderent, collecto in nubibus aere, immensa nimis pluvia erupit. Sed ut patesceret omnibus cujus viri corpus navis illa portaret, per illud maris spatium quod ab Ilva insula usque Populonium duodecim millibus distat, circa utraque navis latera procellosa valde pluvia descendit, et in navem eamdem u
Abbreviated transcription (Latin):
uea ẽ. Qui accensus et concitus. ep̃m petiit
s subito suȩ feritatis oblitus. deflexa cerui¬
ce submissoq humilit̾ capite. lambere epi
pedes cepit: ut patenter omĩb daretur
intelligi. quia erga illum uirũ dei. et fe¬
rina corda essent hominũ: et quasi huma¬
na bestiarum. Tunc popłs qui adspectacu¬
lum uenerat mortis: magno clamore uer¬
sus est in ammirationẽ uenerationis. Tẽ
ad cius reuerentiam colendam rex ipse ꝑmo¬
tus ẽ: quippe. cum quo suꝑno iudicio actũ
fuerat: ut qui dm̃ sequi pͥus in custodien¬
da uita epĩ noluit: saltem ad mansuetud¬
nem bestiarũ sequeret᷑. Cui rei. hiiqͥ tunc
p̃sentes fuerunt. adhuc ñ nulli suꝑsunt:
eamq cum omni illic populo se uidisse te¬
stant᷑. De quo etiam uiro: aliud quoq mi¬
raculũ. uenantio lunensi epõ narrante co¬
gnoui. In eananq populonia eccła cuip̃s¬
rat: sepulchrum sibi p̃parauit. S eũ lon¬

Expanded text:
vea est. Qui accensus et concitus episcopum petiit; vea est. Qui accensus et concitus episcopum petiit; sed subito suae feritatisy oblitus, deflexa cervice summissoque humiliter capite, lambere episcopi pedes coepit, ut patenter omnibus daretur intellegi, quia erga illum virum Dei et ferina corda essent hominum et quasi humana bestiarum. Tunc populus, qui ad expectaculum venerat mortis, magno clamore versus est in admiratione venerationis. Tunc ad eius reverentiam colendam rex ipse permotus est; quippe cum quo superno iudicio actum fuerat, ut qui Deum sequi prius in custodienda vita episcopi noluit, saltim ad mansuetudinem bestiam sequeretur. Cui rei hii qui tunc praesentes fuerunt, adhuc nonnulli supersunt, eamque cum omni illic populo se vidisse testantur. De quo etiam viro aliud quoque miraculum Venantio Lunensi episcopo narrante cognovi. In ea namque Populonii ecclesia, cui praeerat, sepulchrum sibi praeparavit. Sed cum Lan
Abbreviated transcription (Latin):
ir quoq uite uenerabilis cerbonius po¬
pulonii ep̃s. magnam dieb nr̃is. scĩtatis
sile ꝓ̾bationẽ dedit. Nam cum hospitalitatis
studio. ualde eẽt intentus : die quadã tran¬
seuntes milites hospitio suscepit: quos go¬
chis suꝑuenientib abscondit: eoꝵq uitã
ab illors nequitia abscondendo seruauit.
Quod dũ gothoꝵs regi ꝑfido thotilȩ nuntia¬
tum fuisset: crudelitatis immanissimȩ ue¬
sania succensus: hunc ad locum qui octauo
huiꝰ urbis miliario. merulis dicit᷑. ubi tẽ
ipse cum exercitu sedebat. iussit deduci: eũ¬
q inspectaculo popłi. ursis ad deuorandũ ꝑi¬
ci. Cumq isdem rex ꝑfidus in ipso quoq spe¬
ctaculo consedisset: ad aspiciendam mortẽ
epi. magna popłi turba confluxit. T̃ unc ep̃s
deductus in medio ẽ. atq ad eius mortem.
immanissimus urstis ex quisitus: qͥ dũ hu¬
mana m̃bra crudeliter carꝑet: setũ regis
animũ satiaret. Dimissus itaq ursus ex ca¬

Expanded text:
ir quoque vitae venerabilis Cerbonius Populonii episcopus magnam diebus nostris sanctitatis suae probationem dedit. Nam cum hospitalitatis studio valde esset intentus, die quadam transeuntes milites hospitio suscepit. Quos Gothis supervenientibus abscondit eorumque vitam ab illorum nequitia abscondendo servavit. Quod dum Gothorum regi perfido Totilae nuntiatum fuisset, crudelitatis inmanissimae vesania succensus, hunc ad locum, qui octavo huius urbis miliario Merolis dicitur, ubi tunc ipse cum exercitu sedebat, iussit deduci eumque in expectaculoi populi ursis ad devorandum proici. Cumque isdem rex perfidus in ipso quoque expectaculo consedisset ad aspiciendam mortem episcopi, magna populi turba confluxit. Tunc episcopus deductus in medio est, atque ad eius mortem inmanissimus ursus exquisitus, qui dum humana membra crudeliter carperet, saevi regis animum satiaret. Dimissus itaque ursus ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
uidam fr̃ impugnabat᷑ ab spũ blasphe-¬
niȩ. et erubescebat dicere: et quoscunq
audisset magnos senes. ꝑgebat ad eos. ut il¬
iterum uerecundabat᷑ dicere. Cum gͦ freq̃nt̃
ad abbatem pemen uenisset: uidit eũ senex
habentem cogitationes. et dicit ei. Scce fre
quenter uenis ad me habens cogitationes:
et sic iterũ remeas. tristis tecũ illas portans.
Dic gͦ michifili quid habes. At ille dixit.
Inblasphemnia impugnat me diabolus: et eru¬
bescebam dicere. Et mox ut aꝑuit causam: le¬
uior ei impugnatio cius apparuit. Ꝙ dicit
ei senex. Ne contri steris fili. Quando au
Ego causam non habeo: blaspheinia tua suꝑ
te sit sathanas. Hanc enim causam: amma
non uult. Quãcumq enim causam anima
noluerit: diu non ꝑmanebit. Et ita sanatus
frater ille. discessit.

Expanded text:
uidam frater impugnabatur a spiritu blasphemiae, et erubescebat dicere; et quoscunque audisset magnos senes, pergebat ad eos ut ilerubescebat dicere . Cum tamen frequenter ad abbatem Pimenium veniret, vidit eum senex habentem cogitatiquenter venis ad me habens cogitationes, et sic iterum remeas tristis tecum illas reportans; dic ergo mihi, fili, quid habes. At ille dixit : In blasphemia impugnat me diabolus, et erubescebam dicere; et mox ut avior ejus impugnatio apparuit. Et dixit ei senex: Ne contrisEgo causam non habeo, blasphemia tua super te sit, Satanas, hanc enim causam anima mea non vult. Quamcunque autem causam anima non voluerit, non diu permanebit, et ita sanus factus frater ille discessit.
Abbreviated transcription (Latin):
hibente. nunquã potuimus edoceri: nc̃ o¬
portunitate collationis causeq ipsius ordine
ꝓuocati:⁊ sciscitari fidutialit̾ audeamꝰ. Si
gͥ eo tempore quo accedi oportet ad sacro¬
scã mysteria senserimꝰ nos somni illusione pol¬
lutos: p̃sumenda ẽ an uitanda illa salutaris

Expanded text:
hibente, numquam potuimus edoceri, nunc ohibente, numquam potuimus edoceri, nunc opportunitate collationis, causaeque ipsius ordine provocati, sciscitari fiducialiter audeamus. Si igitur eo tempore quo accedi oportet ad sacrosancta mysteria, senserimus nos somnii illusione pollutos, praesumenda est an vitanda illa salutaris
Abbreviated transcription (Latin):
se tantũ nc scilicet oncrosa nos uoracitate corrũ¬
pat ÷ nec ꝓpt̾ hoc solum ne carnalis concupis¬
centiȩ nos igne succendat: s ne etiam tracun¬
diȩ uel furoris atq tristicie cȩterarũq omiiũ
passionum faciat ec̃ mancipia. Namcũ nobis
esca ac potus uelminus uel tardiꝰ uel negligen¬
tius ministrat᷑: sigulȩ dominatione deprimim᷑:
consequens ẽ. ut etiam iracundiȩ stimulis inc¬
temur:⁊ et rursum uoluptuosis saporibꝰ de¬
mulccri. absq fylargiriȩ peste ñ possumꝰ: ꝑ
cuiꝰ suꝑfluos apparatus. magnis luxuria gau¬
det impendiis. Fylargiria uero: cenodoxia atq
suꝑbia et omniũ uicioꝵ multitudo in diuidua
societate iungunt᷑: atq itaunũ qd̃q uiciũ
si uigere in nob uel solũ ceꝑit: etiam ceteris sug¬
eR oranys. Dispensatione dei credimꝰ hanc
questionẽ in media fuisse ꝓlatam: ut il¬
lud qđ uerecundio int̾rogandi fidutiam co¬

Expanded text:
se tantum, ne scilicet onerosa nos uoracitate conrumse tantum, ne scilicet onerosa nos uoracitate conrumpat, nec propter hoc solum, ne carnalis concupiscentiae nos igne succendat, sed ne etiam iracundiae uel furoris atque tristitiae ceterarumque omnium passionum faciat esse mancipia. nam cum nobis esca ac potus uel minus uel tardius uel neglegentius ministratur, si gulae dominatione deprimimur, consequens est ut etiam iracundiae stimulis incitemur. et rursus uoluptuosis saporibus demulceri absque filargyriae peste non possumus, per cuius superfluos adparatus magnis luxuria gaudet inpendiis. filargyria uero, cenodoxia atque superbia et omnium multitudo uitiorum indiuidua societate iunguntur, atque ita unumquodque uitium, si uigere in nobis uel solum coeperit, etiam ceteris subermanus: Dispensatione Dei credimus hanc quaestionem in medium fuisse prolatam, ut illud quod, verecundia interrogandi fiduciam co
Abbreviated transcription (Latin):
one det̾reat. Licet in quosdam incipientiũ.
⁊ quoꝵ corpora necdũ longa ieiumoꝵ casti¬
gatione tenuata sunt. obhoc diabolica facti¬
one hȩc euenire credat᷑ illusio. ut cũ cos inden¬
tiorib ieiuniis studcre cognouerit. om̃s eoꝵ
conatꝰ hac arde subuertat: ut dũ se ñ solã
nichil ad puritatẽ corporis districtiore ieiu¬
nio ꝓfecisse. uerũ etiam grauius sentiunt
fuisse pulsatos: magistrã incorruptionis ac
puritatis altricẽ abstinentiȩ districtionẽ. tan¬
quã emulam ꝑhorrescant. Quaꝓpt̾ nosse de¬
bemus ñ iccirco nos tantum ab uno qͦq debere
uitio purgari: quia suis ꝑturbationib nr̃m¬
omnẽ occupet sensũ: s quia ñ contentũ sit so¬
lũ absq alioꝵ consortio dominari: s intro¬
misso omniũ uitioꝵ duriore collegio: subdi¬
tam sibi mentẽ multiplicata captiuitate popłe¬
t᷑. Et iccirco castrimargia uincenda ẽ. ñ ꝓpt̃

Expanded text:
one deterreat: licet in quosdam incipientium one deterreat: licet in quosdam incipientium et quorum corpora necdum longa ieiuniorum castigatione tenuata sunt ob hoc diabolica factione haec euenire credatur inlusio, ut, cum eos intentioribus ieiuniis studere cognouerit, omnes eorum conatus hac arte subuertat, ut, dum se non solum nihil ad puritatem corporis districtiore ieiunio profecisse, uerum etiam grauius sentiunt fuisse pulsatos, magistram incorruptionis ac puritatis altricem abstinentiae. districtionom tamquam aemulam perhorrescant. quapropter nosse debemus non idcirco nos tantum ab unoquoque uitio debere purgari, quia suis perturbationibus nostrum occupet sensum, sed quia non contentum sit solum absque aliorum consortio dominari, sed intromisso omnium uitiorum diriore collegio subditam sibi mentem multiplicata captiuitate populetur. et idcirco gastrimargia uincenda est non propter
Abbreviated transcription (Latin):
hiberi penitꝰ nequeunt: saltem ad illã ege¬
stionis simplicẽ qualitatẽ auxiliante dĩ grã
ꝑducunt᷑. Idõq ĩ pͥmis discursus sunt sensuũ
cohercendi: ne mens istis excessibus ad suefacta:
ad fetidiora incitam̃ta luxuriȩ somnians ꝑtͣ¬
hat᷑. T̃crcia causa ẽ. cum ꝑ ordinatã qͥdẽ ocsol¬
licitam continentiȩ disciplinam contritione cor¬
dis et corporis ꝑpetuam castimoniȩ puritatẽ ob¬
tamus acquirere: s nos utilitati carnis ac sp̃c
egregiȩ consulentes. fraudulentissimi hostis
ita impugnat mnidia: ut dum deicere fiduti¬
am conscientie nrȩ. nosq uelut reatu aliqͦ hu¬
miliare conat᷑: illis p̃cipue dieb. quando ma¬
iore integritatis merito desideramꝰ diumo pla
cere conspectui: absq ullo quidẽ carnis pru¬
ritu m̃tisue consensu. nec ꝑ illusionẽ fantas¬
matis alicuiꝰ ⁊ stam̃ simplici illiꝰ fluxus ege
stione nos polluit: ut asacroscã nos cõmuni¬

Expanded text:
nitus inhiberi nequeunt, saltem ad illam egenitus inhiberi nequeunt, saltem ad illam egestionis simplicem qualitatem, auxiliante gratia Dei, perducuntur. Ideoque in primis discursus sunt sensuum coercendi, ne mens istis excessibus assuefacta, ad foediora incitamenta luxuriae somnians pertrahatur. Tertia causa est, cum per ordinatam quidem atque sollicitam continentiae disciplinam, contritione cordis et corporis perpetuam castimoniae puritatem optamus acquirere; sed nos utilitati carnis ac spiritus egregie consulentes, fraudulentissimi hostis ita impugnat invidia, ut dum dejicere fiduciam conscientiae nostrae nosque velut reatu aliquo humiliare conatur, illis praecipue diebus quibus majore integritatis merito desideramus divino tantummodo placere conspectui, absque ullo quidem carnis pruritu, mentisve consensu, nec per illusionem phantasmatis alicujus, sed tamen simplici fluxus illius egestione nos polluat, ut a sacrosancta conmuni
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinis interioris hominis instituta. quen¬
dam sibi segnitie situm ꝑ consuetudinẽ continui
torporis obdtixcrit: aut cum sordidarũ cogita¬
dionũ minutias ñ cauendo. ita illã cordis subli¬
missimã puritatẽ segnit̃ concupiscit: ut omnẽ
ꝑfectionis et castimoniȩ sũmã insola credat ex¬
terioris hominis castigatione consistere. Cusꝰ
erroris atq socordiȩ uicio consequent̃ euemiet:
ut ñ solũ multimoda cogitationum ꝑuagatio.
inuerecundȩ atq ꝓcaciter secretũ m̃tis irrũ¬
pat: s etiam pͥstinarũ omniũ passionũ intra
eã semina ꝑscuerent: quȩ quandiumn eꝰ adi¬
tis delitescunt: quãuisrigido corporis i eiu¬
nio castigent᷑: tamennchilominꝰ dormientẽ
illecebrosis fantasmatib inquietant: quoꝵ
ande legitimi temporis cursũ ñ iam ex nate
necessitate. s adhuc ex fraude nequitiȩ obscem
quã m̃tis circumspectione atq uirtute. si in¬

Expanded text:
disciplinis interioris hominis instituta quendisciplinis interioris hominis instituta quendam sibi segnitiae situm per consuetudinem continui torporis obduxerit, aut cum sordidarum cogitationum minutias non cauendo ita illam cordis sublimissimam puritatem segniter concupiscit, ut omnem perfectionis et castimoniae summam in sola credat exterioris hominis castigatione consistere. cuius erroris atque socordiae uitio consequenter eueniet, ut non solum multimoda cogtis irrumpat, sed etiam pristinarum omnium passionum intra eam semina perseverent. Quae quamdiu in ejus abditis delitescunt, quamvis rigido corpus jejunio castigetur, tamen nihilominus dormientem illecebrosis phantasmatibus inquietant: quibus ante legitimi temporis cursum, non jam ex naturae necessitate, sed adhuc ex fraude nequitiae spiritaquam mentis circumspectione atque virtute si pe
Abbreviated transcription (Latin):
certe ꝑ ignorantiã. qũauis magno iciumo tabe¬
facti corporis egerat᷑. Quã obrẽ ñ solũ lautioribꝰ
epulis abstinendũ: s etiam auiliorib cibis
equali ẽ continentia temꝑandũ: immo ipsiꝰ etiã
panis et aquȩ satietas ẽ cauenda: ut possit di¬
uio inunere adquisita nobis corporis priri¬
tas ꝑ manẽ. atqs ꝑmanere. atq imitari quodãmͦ
intemeratã spc̃ castitatẽ: licet nos necesse sit con¬
fittri int̾dum etiã absq ulla m̃tis industria tel
temperie corporis. uel ꝓ actus p̃teriti maturitate.
quosdam rariꝰ sordidari: uel certe fluxus istius
egestione ñ pollui. S alterius meritiẽ. qͥ pa¬
cem merti flicitate consequit᷑: alteriꝰ qͥ trium¬
phum głosis uirtutib ꝓmeret᷑. Huius enm
potentia uicioꝵ omniũ debellatrix digna mira¬
culo ẽ: illũ quem facultas boni insua tuetͣ igna¬
laude. Scd̃a impura illiꝰ ꝓfluuii causa ẽ: si meis
spiritalib studiis atq exercitiis uacuata. nec

Expanded text:
uis magno ieiunio tabefacti corporis egeratur. quamobrem non solum lantioribus epulis abstinendum, sed etiam a uilioribus cibis aequali est continentia temperandum : immo ipsius etiam panis et aquae satietas est cauenda, ut possit diu in nobis adquisita corporis puritas permanere atque imitari quodammodo intemeratam spiritus castitatem, licet nos necesse sit confiteri interdum etiam absque ulla mentis industria uel per temperiem corporum uel per aetatis maturitatem quosdam rarius sordidari uel certe fluxus istius egestione non pollui. sed alterius meriti est qui pacem inerti felicitate consequitur, alterius qui triumphum gloriosis uirtutibus promeretur: huius enim potentia uitiorum omnium debellatrii digna miraculo est, illum, quem boni necessitas in sua tuetur ignalaude. secunda inpnri illius profluuii causa est, si mens spiritalibus studiis atque exercitiis uacuata nec
Abbreviated transcription (Latin):
angustia temporis absolutionẽ recrastinare
oc cnĩ nisi fallor inquisitio ura complexa
ẽ. cur mnt̃dum remissiꝰ ierunantes. leuioribꝰ
carnis huiꝰ stimulis. uel aculeis titillemͣ: et
ñ nunquã distrietius abstinendes. afflicdo ex¬
haustoq corpore. incentiuis acrioribꝰ urgea¬
mur: ita ut quẽadmodũ patefecit urã confes¬
sio. exꝑgiti reꝑiamus nos humorũ naturaliũ
triplicem causam nr̃i ꝓdidere maiores: q̃¬
ĩodũ temporis constitut in tempestiuis ir¬
rumpat excessib. Aut enim suꝑflua escarũm
mietate congeritur: aut ꝑ incuriã m̃tiscla¬
bit᷑: aut inimici illudentis insidiis ꝓtiocat᷑.
Primũ gͥ castrimargiȩ id est uoracitatis uł gu¬
le uierũ: hanc redundantiã obscen humoris
extrudit. Nam et cũ districtioris abstinentiȩ
tempore statũ polluit puritatis: ñ de p̃sen¬
ti ut putatis media: s de nimietate p̃teri¬
te saturitates esfundit᷑. Q& enĩ ꝑuoracitatis ingliui

Expanded text:
angustia temporis absolutionem procrastinare Hoc enim, ni fallor, inquisitio vestra complexa est, cur interdum remissius jejunantes, levioribus carnis hujus aculeis titillemur, et nonnumquam districtius abstinentes, afflicto exhaustoque corpore, incentivis acrioribus urgeamur, ita ut quemadmodum patefecit vestra confessio, expergefacti reperiamus nos humorum naturalium ationis triplicem causam nmodum temporis constituti intempestiuis inrumpat excessibus. aut enim superflua escarum nimietate congeritur aut per incuriam mentis elabitur ant inimici inludentis insidiis prouocatur. primum igitur gastrimargiae, id est uoracitatis uel gulae uitium hanc redundantiam obsceni umoris extrudit. nam et cum districtioris abstinentiae tempore statum polluit puritatis, non de praesenti ut putatis inedia, sed de nimietate praeterie saturitatis effunditur. quod enim per uoracitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
gredi. quã cathene eiusdẽ quantitas ten¬
debat᷑. Quod uir uitȩ uenerabilis seneoi¬
ctus audiens. cuiꝰ suꝑius memoriã feci:
ei ꝑ discipulũ suũ mandare curauit. Si ser
uus es dei: ñ de deneat cathena ferri. s ca¬
thena xp̃i. Ad quam uocẽ. martinꝰ ꝓtinus
eandẽ compedem soluit: s nunquã pꝰ¬
modũ solutũ tetendit pedem. ultra locũ
quo hunc tendere ligatum consueuerat: atq
intando se spacio sine cathena cohercuit:
in quanto et antea ligatꝰ mansit. Qui dũ se
postmodũ in eiusdem loci specu conclusis¬
set: cepit etiam discipłos habere. Qui ab
eiꝰ specuseorsum habitantes: ad usũ intȩ
aquam de puteo haurire consueuerant:
s funis inquo adhauriendã aquã situla
dependebat. crebro rumpebat᷑. Vlnde factũ
est. ut eandem cathenam quã ex pede suo
uir dñ soluerat. eiꝰ discipłi peterent: eãq
funi adiungerent: atq in illam situlam liga¬

Expanded text:
rogredi quam catenae ejusdem quantitas tenrogredi quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suvus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam liga
Abbreviated transcription (Latin):
securus habitaret. Cumq hoc uird̃i neqͣ¬
quam adquiesceret: ei qđ posset ut face¬
ret p̃cepit: et ipse in cellulȩ sue remotiori
parte se contulit. Sitamen ingens moles
rueret: dubium ñ erat. qͦd simul et specũ
destrueret. et martinũ necaret. Itaq dũ
ea quȩ uenerat multitudo conaret᷑ si pos¬
set sine ꝑiculo uiri dei.ingens illud qd de¬
suꝑ incubuerat saxum leuare: cunctis
uidentib repente res ualde admirabilis
contigit: quia moles ipsa quam conabant᷑
euellere. subito ab eisdem laborantib euul¬
sa. ne spelunce martini tectum tangeret.
saltũ dedit: et quasi serui dei lesionẽ fugi¬
ens. longius cecidit. Quod ad iussũ omipo¬
tentis dei angłico ministerio actum intel¬
ligit: qui diuina ꝓuidentia dispomi omĩa
fideliter credit.
ic cum pͥus in eodẽ monte se contulit.
necdũ clauso specu habitans.cathena
sibi ferrea pedemligauit: eamq saxo ex
parte altera defixit: ne ei ultra liceret ꝓ¬

Expanded text:
securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem necdum clauso specu babitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit; ne ultra ei liceret p
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdã leuib culpis eẽ ante iudiciũ pur¬
gatorius ignis credendꝰ ẽ. ꝓ eoqͦd ueritas
dicit: quiasiquis in scõ spũ blasphemiam
infuturo. Inqua sententia dat᷑ intelligi:
quasdam culpas inhoc scło. quasdã uero in
futuro posse laxari. Quod enim deuno ne¬
gat᷑ : consequens intellectus pacet. qr de qͥ¬
sermo. immoderatꝰ risus. uł peccatũ curȩ
rei familiaris. quȩ uix sine culpa uel ab ro¬
sis agit᷑. cui culpam qualit̃ declinare debe¬
ant sciunt: aut m ñ grauibꝰ reb error igno¬
ranti&: quȩ cuncta etiã post mortẽ grauant
si adhuc inhac uita positis minime fuerint
relaxata. Nam et cũ paulusdicat xp̃m eẽ
fundamentũ. atq subiungat. siquis edi¬
ficauerit suꝑ hoc fundamentũ aurũ. ar

Expanded text:
quibusdam levibus culpis esse ante judicium purgatorius ignis credendus est, pro eo quod Veritas dicit: Quod si quis in Spiritu sancto blasphemiam que in futuro . In qua sententia datur intelligi quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro posse laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet, quia de qusermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris, qui vix sine culpa ulla ab ipsis agitur, qui culpam qualiter declinare debeant, sciunt: aut in non gravibus rebus error ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata. Nam et cum Paulus dicat Christum esse fundamentum atque subjungatur: Si quis superaedificaverit super hoc fundamentum aur
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit. mercedem accipiet. si cuiꝰ opus ar¬
serit. detrimentũ paciet᷑. ipse autem sal¬
uus erit. sic tamen quasi ꝑignẽ: quauis
hoc de igne łͥbulationis inhac nobis uita
adhibito possit intelligi: tamen siqͥs hec de
igne futue purgationis accipiat. pensan¬
dum sollicite ẽ. quia illũ dixit ꝑignẽ posse
saluari. ñ qui suꝑhoc fundamentũ.ferrũ.
es. uel plũbum edificat. idest peccata ma¬
iora. et iccireo duriora atq: iam tunc insolu¬
bilia: s ligna fenum. stipulam. idest pec¬
cata minima atq letissima. quȩ ignis fa¬
cile consumat. Hoc tamen sciendũ ẽ. qͥa
illic saltem de minimis nichil quisq pur¬
gationis obtinebit: isibonis hoc actibꝰ
inhac adhuc uita positus. ut illic obtineat¬
ꝑmereatur. m¬
Umcũ adhuc eẽmiuuenculus. atq in
laicohabitu constitutus ⁊ narrari a
maioribꝰ atq scientibus audiui: qͦd pasca¬
sius huiꝰ apostolice sedis diaconꝰ. cuius
apud nos rectissimi et luculenti. de spũ

Expanded text:
t; si cujus opus arserit detrimentum patietur; ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Quamvis hoc de igne tribulationis in hac vita nobis adhibito possit intelligi; tamen si quis haec de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est, quia illum dixit, per ignem posse salvari, non qui super hoc fundamentum, ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et idcirco duriora, atque tunc jam insolubilia; sed ligna, fenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, quia illic saltem de minimis nihil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineatomereatur. cum adhuc essem juvenculus, atque in laico habitu constitutus, narrari a majoribus atque scientibus audivi, quod Paschasius hujus apostolicae sedis diaconus, cujus apud nos rectissimi et luculenti de sancto