comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simul aderant. inquisiuit qui eeñt uiri illi¬
qui sic erga miscdiam atq humanitatẽ prõpti¬
erant ac faciles: audiuitq xpĩanos eẽ. qͥ circa
om̃s et maxime ꝑegnantes impenderent ꝓna
uberalitatis officia. Sciscitabatur autẽ quid
ipsa sͥ uellet appellatio nominis xpiani: di¬
ccumq ẽ. ei & homines ẽẽ pios. & cultores ue¬
rȩ religionis. credentes in nomine ifłu xͥ filii
oĩ unngeniti. cunctisq ꝓ uirib benefacienteᷤ:
&e sꝑances a dõ recͥbutionem bonoꝵ oꝑum in
futura uita ꝑciꝑe. Hec audiens pachomiꝰ
corde compunctus ẽ: & illustratus diuino
lumine: xpĩanorum miratus ẽ fidem ÷ atq
diuii timoris igne succensus. paululum
p̃sentium conspectib sese subtiaxit: et ad
celum manus eleuans ait. Omipotens dz̃
qui fecisti cȩlum & tr̃am÷ si respiciens respe¬
xeris ad p̃cem meam. & scĩ tui nominis mͥ
ueram contuleris ꝑfectamq noticiã÷ atq
ab hac me compede meroris eremeris: ser¬

Expanded text:
simul aderant inquirit qui sint viri isti, sic erga misericordiam atque humilitatem prompti ac faciles; audivitque Christianos esse, qui circa omnes, et maxime peregrinantes, impenderent prona liberalitatis officia. Sciscitabatur autem quid ipsa sibi velit appellatio nominis Christiani; dictumque est ei et homines esse pios, et verae cultores religionis, credentes in nomine Jesu Christi filii Dei unigeniti, cunctisque pro viribus benefacientes, et sperantes a Deo retributionem bonorum operum in futura vita percipere. Haec audiens Pachomius, corde compunctus est; et illustratus divino lumine, Christianorum miratus est fidem; atque divini timoris igne succensus, paululum praesentium conspectibus sese subtraxit; et ad coelum manus elevans, ait: Omnipotens Deus, qui fecisti coelum et terram, si respiciens respexeris ad precem meam, et sancti tui nominis mihi veram contuleris perfectamque regulam, atque ab hac me compede moeroris exemeris, ser
Abbreviated transcription (Latin):
naui fuisset int̃ alios ad ꝑegrina transuect᷑
ad ciuitatem quandam uesꝑe urgente dela¬
ti sunt. Ciues gͦ illius loci uidentes tyro¬
nes artius custodiri. & quid illis accidisset
edocti. pietate moti sunt: & iuxta manda¬
tum xp̃i solatia in maximo merore posills.
et necessaria corporis attulerunt: Tuns
pachomius animaduertens quod ab as
factum ẽ. & nimis admirans: ab his ql¬

Expanded text:
navi fuisset inter alios ad peregrina transvectus, navi fuisset inter alios ad peregrina transvectus, ad civitatem quamdam vespera urgente delati sunt. Cives ergo loci illius, videntes tirones arctius custodiri, et quid illis accidisset edocti, pietate moti sunt, et, juxta mandatum Christi, solatia in maximo moerore positis, et necessaria corporis attulerunt. Tunc Pachomius animadvertens quod ab eis factum est, et nimis admirans, ab his q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuenisse silentia: atq in hec u̾ba ꝓrupit atto¬
nitus. Quid inimicus deorum huc uentt:
Procul hinc eum ꝓtul pellite: & quantotiꝰ
amouete. Qdͦ cum parentes eius audissent.
eumq suo conspexissent separari consortio.
merore magno repleti sunt: eo p̃cipue quod
inimicus deorum tali fuisset contestatione
declaratus. Ambigebant gͦ parentes eius
quid de eo fieret: quia & antea cũ paululũ
degustasset de uino libãtionis demonitm.
ꝓtinus euomuerat illud. Hec itaq cum se
uiderent non posse discernere: quieuer̃.
Instabant autem ut egẏptiacis imbuertt᷑
litteris: & ꝑ antiquorum studia formart᷑
onem in imꝑio ꝑdurante. & contra tyran
num gerente p̃lium. p̃cepta regalia cucus¬
rerunt: ut electissimi quiq iuuenum ad t̃¬
rocinii militiam ubiq tenerentur: inter qͦs
& pachomius circit᷑ annos natus uiginia.
decentus ẽ. ut ipse postea reculit. Cumq

Expanded text:
provenisse silentia, atque in haec verba prorupit attoprovenisse silentia, atque in haec verba prorupit attonitus: Quid inimicus deorum huc venit? procul hinc eum procul pellite, et quantocius amovete. Quod cum parentes ejus audissent, eumque suo conspexissent separari consortio, moerore magno repleti sunt: eo praecipue, quod inimicus deorum tali fuisset contestatione declaratus. Ambigebant ergo parentes ejus, quid de eo fieret, quia et antea cum paululum degustasset de vino libationis daemonum, protinus evomuerat illud. Haec itaque cum se viderent non posse discernere, quieverunt. Instabant autem ut Aegyptiacis imbueretur litteris, et antiquorum studiis informarionem in imperio perdurante, et contra tyrannum Maxentium gerente praelium, praecepta regalia cucurrerunt, ut lectissimi quique juvenum ad tirocinii militiam ubique tenerentur: inter quos et Pachomius annos natus viginti detentus est, ut ipse postea retulit. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
mos cepit exhibere: sanctis ȩpĩs iuxta doctͥ¬
nam tunc apłicam it̃ fidĩ sinceram quoq
conuersationem monstrantibus.
er idem tempus pachomius quidam.
scđm ritum ac traditionẽ parentum
gentilis. apud thebaidem commanens:di¬
uina grã gub̃nante. xpĩanus effectus est.
Hic ab adolescentia sua: p̃cipuam frugali
sunt strictim conu̾sationem eius quȩ fuerit
ad huc puer eẽt: cum parentib suis ad si¬
mulachrum quoddam demonis. suꝑ ripã
nili fluminis collocatum. tanꝗͣ uictimas
oblaturiis aduenit. Cumq sacerdos im¬
purissimus sacͥlega solito celebiare uoluiset
p̃sentia pachomii demonis ꝓrsus euanure
p̃stigia. Tum dui multumq idem sacer¬
dos hesitans. in modum simulachri quod
colebat mansit immobilis: uehenĩter ad¬
mirans cur solita demones responsa ñ red¬
derent. Tandemq immundo spũ reuelan¬
te. cognouit pueri pachomii causa. insolta

Expanded text:
mos coepit exhibere, sanctis episcopis juxta doctrmos coepit exhibere, sanctis episcopis juxta doctrinam tunc apostolicam, iter fidei sincera quoque conversatione monstrantibus.er idem tempus Pachomius quidam, secundum ritum ac traditionem parentum gentilis, apud Thebaidam commanens, divina gratia gubernante, Christianus effectus est. Hic ab adolescentia sua praecipuam frugalitsunt, strictim conversationem ejus quae fuerit adhuc puer esset, cum parentibus suis ad simulacrum quoddam daemonis super ripam Nili fluminis collocatum, tanquam victimas oblaturus advenit. Cumque sacerdos impurissimus sacra sacrilega solito celebrare voluisset, praesentia Pachomii daemonis prorsus evanuere praestigia. Tum diu multumque idem sacerdos haesitans, in modum simulacri, quod colebat, mansit immobilis; vehementer admirans cur solemnia daemones responsa non redderent: tandemque immundo spiritu revelante, cognovit pueri Pachomii causa insolita
Abbreviated transcription (Latin):
menta: necnon & theodorum scm̃ admodũ
uirum qui cum sene p̃fato fuerat. idẽ nob̾
pontisex indicauit: quem singulari ac ꝑfe¬
cto ꝓposito & fide non ficta dõ subditum.
multiplicia retulit diaboli machinam̃ta su¬
ꝑasse. Igitur ubiq diuinȩ grẽ copia diffusa:
illud quod in psalmis scͥptum canit᷑ declara¬
uit explecum. Uisitasti t̾ram & inebriast
eam: multiplicasti locupletare eã. Nam ꝓ
tͥsticia & gemitu gaudium ꝓuenit atq lȩ¬
ticia : & ꝓsollicitudine atq miseria. felici¬
tas securitasq successit. Hinc itaq patres
monachorum uiri mirabiles. in uniu̾sis
ꝓpemodum regionib extiterunt: quorũ
nomina in libro uiuentium ꝓbantur as-¬
cripta. Paucissimi sane tunc adhuc ꝑ egy¬
ptum &e thebaidem: monachi eẽ ferebant᷑.
Post ꝑsecutionem nanq diocletiani &. ma¬
xuiiani crudelium pͥncipum. plenitudo
gentium intrauit. sicut diuinitus p̃ordina¬
tum ẽ: & fecunditas ȩccłiȩ fructus amplissi¬

Expanded text:
ntur, necnon et Theodorum, sanctum admodum virum, qui cum sene praefato fuerat, idem nobis pontifex indicavit; quem singulari ac perfecto proposito et fide non ficta Deo subditum multiplicia retulit diaboli machinamenta superasse. Igitur ubique divina gratia copiose diffusa, illud quod in Psalmis scriptum canitur, declaravit expletum: Visitasti terram, et inebriasti eam, multiplicasti locupletare eam . Nam pro tristitia et gemitu, gaudium provenit et laetitia; et pro sollicitudine atque miseria, felicitas securitasque successit. Hinc itaque Patres monachorum, viri mirabiles, in universis propemodum regionibus 114 exstiterunt, quorum nomina in libro viventium probantur ascripta. Paucissimi sane tunc adhuc per Aegyptum et Thebaidam monachi esse ferebantur. Post persecutionem namque Diocletiani et Maximiani crudelium principum, multitudo gentium intravit , sicut divinitus praeordinatum est, et fecunditas Ecclesiae fructus amplissi
Abbreviated transcription (Latin):
Iratq ꝑ idtempus beati antonii uita
cunccis ad initandum p̃clare ꝓpoii¬
ta ⁊ qu̾i magni helye atq helisei. necnon
et sancti ioħis baptiste emulator existens.
secreta interioris heremi studio sectatus ⁊̃
singulari: uitamq cȩlestium interioris gessit
amore uirtutis. Cui sc̃s athanasius alexan¬
drinȩ ciuitatis antistes ꝓͥostilo testimonium
p̃buit ⁊ dignus sane relator scẽ conu̾sationis
antonii: qui iuxta supplicationẽ fratrum.
uitam eius ꝓ multoꝵ cõmoditate ꝑse̾beret:
et emulandum uiris spiritalib exhiberet.

Expanded text:
rat per id tempus beati Antonii Vita cunctis ad imitandum praeclare proposita, qui magni Eliae atque Elisaei, necnon et sancti Joannis Baptistae aemulator existens, secreta interioris eremi studio sectatus est singulari, vitamque coelestium in terris gessit amore virtutis. Cui sanctus Athanasius, Alexandrinae civitatis antistes, proprio stylo testimonium praebuit: dignus sane relator conversationis Antonii, qui juxta supplicationem fratrum, vitam ejus pro multorum commoditate perscriberet, et aemulandum eum viris spiritalibus exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
Circuierunt in melotis: in pellib caprinis:
egentes. Angustiati. afflicti. quib dignus ñ
erat mundus: in solitudinib errantes et mon¬
tib. &. speluncis ꝙ in cau̾nis tre. Quietem
deniq solitudinis appetentes. gaudiũ ꝓpriȩ
salutis ac fidi diuino munere sunt consecuti:
ceterisq mox exempla sublimmoris uite sacra¬
tiorisq p̃buerunt. Omnib enim t̃renis exu¬
ti negottis. adhuc morantes in corpore. angło¬
rum emulati sunt scĩtatem:⁊ ꝑ que fastigia
scandentes celsa uirtutum ultra ad monitionẽ
enituere mortaltum: ita ut in nullo prorsus
antiquissimis patrib inferiores existerent:
equiꝑantes etiã illorum merita. qui ꝓ noĩe

Expanded text:
 in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus non erat dignus mundus, in solitudinibus errantes et montibus, in speluncis et cavernis terrae . Quietem denique solitudinis appetentes, gaudia propriae salutis ac fidei divino munere sunt consecuti, caeterisque mox exempla sublimioris vita: sacratiorisque praebuerunt. Omnibus enim terrenis exuti negotiis, adhuc morantes in corpore, angelorum aemulati sunt sanctitatem: per quam fastigia scandentes celsa virtutum, ultra admirationem enituere mortalium, ita ut in nullo prorsus antiquissimis Patribus inferiores existerent: aequiparantes etiam illorum merita qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
Tictor dix̃. Et si corium meum excoriasti: tam̃
intellectui meo nicħ potes facere. Tunc que¬
dam mulier uxor cuiusdam militis. nomine
mauit dicens. Beatus es uictor: & beata opa
tua.&. scã. Susceptum ẽ. enim sacͥficiũ tuum.
sicut sacͥficium abel: quoniam optulisti te

Expanded text:
tyr . dixit si corium carnis meae excorias | sed intellictui meo nihil potest facire. Tunc quedam mu| lier uxor militis nomine mauit dicens . beatus es uictor et beata opera tua . et sanc| ta. Susceptum est sacrificium tuum quomodo sacrificium| Abel . quoniam obtulisti te
Abbreviated transcription (Latin):
necnon ȩccłiȩ quamplurimȩ martyrũ memoriȩ
construebantur impensius : monasteria quoq
frequentissima eorum qui continentiȩ studentes
renuntiauerunt. solitudinis ipsius secreta de¬
corabant. Hi nanq qui de gentib in xp̃m cre¬
diderant: considerantes mrũm passiones.⁊
eorumq sincerum circa xp̃m confessionis affe¬
ctum. cȩꝑunt & ipsi ꝑ gram̃ domini scõrum
uitã conu̾sationemq sectari: & huius institu

Expanded text:
nec non ecclesiae quam plurimae et martyrum memoriae nec non ecclesiae quam plurimae et martyrum memoriae construebantur impensius; monasteria quoque frequentissima eorum qui continentiae studentes, renuntiaverunt saeculo, solitudinis ipsius secreta decorabant. Hi namque qui de gentibus in Christo crediderant, considerantes martyrum passiones, eorumque sincerum circa Christum confessionis affectum, coeperunt et ipsi per gratiam Domini sanctorum vitam conversationemque sectari,
Abbreviated transcription (Latin):
infinite suȩ pietatis amplȩxus ẽ. Igit᷑ cum
ꝑunu̾sam t̃ram euangłii p̃conia chorusea¬
rent ⁊ et plures in adoptionem filiorum ꝑ
generis uehement̃ exarsit: multoq seue¬
riora temptationum p̃lia quã prius in¬
seruos dĩ excitauerat nisus ẽ commouere:
suspicatus infelix quod posset nobis iter
iudulgentiȩ cęlestis obstruere. S hac ipsa
intemptatione sua deceptus ẽ: & elisus
Adiutorio nanq diuini muneris a fideli¬
nuntur: ut ipsi quidem confusio. famu
patientiȩ &. fidĩ eorum. qui spũalia bella
prudent̾ exercent. pagani imꝑatores exi¬
sterent : ꝙ ubiq contra xpĩanos ꝑsecutio¬
nis ꝓcellȩ deseuirent: multi apud egẏp¬
tum mr̃es sancti ꝑuaria supplicia usq
ad mortem in xp̃i nomine ꝑstiterunt ⁊¬
ꝓ simul cũ petro alexandrine urb ep̃o.ꝑ
petuas coronas & immortalia prȩmia st̃
adepti. Crescebat aritẽ in dies fidelium¬
multitudo: & ꝑ omnia loca mirabilit̃ ãugebat᷑:

Expanded text:
infinitae pietatis suae amplexus est. Igitur cum per universam terram Evangelii praeconia coruscarent, et plures in adoptionem filiorum pegeneris vehementer exarsit; multoque severiora tentationum praelia, quam prius servis Dei excitaverat, nisus est commovere; suspicatus infelix quod posse nobis iter indulgentiae coelestis obstruere. Sed hac ipsa intentione sua deceptus est et elisus. Adjutorio namque divini muneris, a fideliinsidiae, ut ipsi quidem confusio, famulpatientiae ac fidei eorum qui spiritualia bella prudenter exercent, pagani imperatores existerent, et ubique contra Christianos persecutionis procella desaeviret; multi apud Aegyptum martyres sancti per varia supplicia usque ad mortem in Christi nomine perstiterunt, et simul cum Petro Alexandrinae petuas coronas et immortalia praemia sunt adepti. Crescebat autem in dies fideliummultitudo, et per omnia loca mirabiliter augebatur;
Abbreviated transcription (Latin):
limina destruentes÷ de quib ait apłs. Non ẽ
nobis colluctatio adu̾sus carnẽ & sanguinẽ:
s adu̾sus pͥncipes & potestates. contra mun¬
di rectores tenebrarum harum: contra spi¬
ritalia nequitie in cȩlestib. Quorũ multi¬
formes p̃cauentes incursus. & caput serpentis
antiqui fortiter conterentes: sempit̃nis pre¬
miis sunt potiti: de quib scͥptum ẽ. quod
oculus non uidit. nec auris auq̃unt. nec in
cor hominis ascendit que p̃parauit deus

Expanded text:
ait Apostolus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potestates, contra mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Quorum multiformes praecaventes incursus, et caput serpentis antiqui fortiter conterentes, sempiternis praemiis sunt potiti, de quibus scriptum est: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
cerib retrusi. sua oratione larati a innculis.
rullius custodis obstaculo ad ȩccłiam con¬
fugerunt. Quanti pauꝑes. induȩ. o pha¬
mi. sua elemosina sustentati st̃. Celtis ẽ ds̃ et
sancti angłi. &. illi qui uiderunt. S iã ꝓpter
nimiam ꝓlixilicatem. t̾minus sit huius oꝑis
scedule. Plenus dierum in bona confessione
obut: anima eius migrauit ad dnm̃. t̃re t̃ra
reddita ẽ. Cuius int̾cessione si meritis equa¬
ri ñ possumus. saltm uel imitatores ẽẽ me¬
reamur: p̃stante illo qui in trinitate ꝑfecta

Expanded text:
ceribus retrusi, sua oratione laxati a vinculis, ceribus retrusi, sua oratione laxati a vinculis, nullius custodis obseraculo ad ecclesiam confugerunt. Quanti pauperes, vidue, orphani sua elemosina sustentati sunt, testis est Deus et sancti angeli et illi qui viderunt. Sed iam propter nimiam prolixitatem terminus sit huius operis scedule. Plenus dierum in bona confessione obiit; anima eius migravit ad Dominum, terrae terra reddita est. Cuius intercessione meritis equari non possumus, saltim vel imitatores esse mereamur, prestante illo qui in Trinitate perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
arida. officium pedũ consecutus. pꝰea uisusẽ.
ꝑ semetipsũ in eadẽ ciuitate rectꝰ ambulare.
ec illud p̃terire debemus: quod uenera¬
bilis ianuarius prb̃r refert. Quando
sepultus ẽ a beato raureco epõ: memoratus
uir dĩ imbi erat. Et cum corpꝰ ipsius scĩ ap¬
positum in sepulchro illo fuisset. & cũ p̃fatꝰ
pontifex sepelisset: cum ex more tumultis ille
componitur. stans p̃fatus ep̃s raurecus as
pedes eius. & memoratus prõr ianuarius.
aspexit quasi sepefatus sc̃s austregisilus ad
dexteram ipsius raurici in candidis uestib
et decoro uultu assistere uideret᷑. Quẽ cum
ille mixaretur: subito hec uisio ab oculis ip¬
sius abłata ẽ. Nuili dubium: quin angłs
dĩ custos ipsius austregisili qui cũ illo usq ad
sepulchrum semꝑ fuit. ipse memorato prb̃o
ipsũ seruum suũ fecit: quanti eiꝰ caatione &
actu de diu̾sis infirmitatib sanati sunt:
quanti mortalium sententia d̃amnati ̃ car¬

Expanded text:
arida, officium pedum consecutus, postea visus est arida, officium pedum consecutus, postea visus est per semet ipsum in eadem civitate rectus ambulare. 16. Nec illud preterire debemus, quod venerabilis Genuarius presbiter refert. Quando sepultus est a beato Raureco episcopo memoratus vir Dei, inibi erat. Et cum corpus ipsius sancti adpositum in sepulchro illo fuisset, et eum prefatus pontifex sepelisset, cum ex more tumulus ille componitur, stans prefatus episcopus Raurecus ad pedes eius, et memoratus presbiter Ianuarius aspexit, quasi sepefactus sanctus Austrigisilus ad dexteram ipsius Raureci in candidis vestibus et decore vultu adsistere videretur. Quem cum ille miraretur, subito haec visio ab oculis suis ablata est. Nulli dubium, quin angelus Dei custos ipsius Austrigisili, qui cum illo usque ad sepulchrum semper fuit, ipse memorato presbiipsum servum suum fecit, quanti eius oratione et actu de universis infirmitatibus sanati sunt, quanti mortalium sentencia dampnati, in car
Abbreviated transcription (Latin):
deditq puellȩ. At illa ubi accepit: ꝓtinꝰ a
uociferatione contieuit. Bñdixit uestim̃ta
eius: & uelari eam parentib religiosa ueste
p̃cepit: et a uino & carnib abstinere debere
dixit. Quod et factum ẽ. Ex illa hora fu¬
gato demonio. puella illa pͥstinȩ sanitati re¬
sticuta: hodieq in monasterio beatȩ bertoa¬
rȩ reclusa. int̾ reliquas dĩ famulas laudabi¬
li conuersatione degere uidetur.
rat tunc in ipsa ciuitate biturica qͥdam
pauperrimus iuuenis nomine leonasti.
et longo iam tempore debilitate contractus.
ita ut plantȩ eius ad poplites adhererent:¬
& deportabatur humeris alterius ꝑ singłoꝵ
ostia. & uictitando elemosinam querebat.
Cum uir beatissimus austregisilus obdor¬
miuit in dño. gestatoriũ uͥ scm̃ corpꝰ illius
ferebat᷑ pauꝑ ille sequebat᷑ & ad basisicam uͥ
sepultus ẽ ꝑuenit: iacens ante sepulchrũ eius
eadem nocce. Qui relaxis menbris quȩ erant

Expanded text:
deditque puelle. At ubi illa accepit, protinus a deditque puelle. At ubi illa accepit, protinus a vociferatione conticuit. Benedixit vestimenta eius et velari eam parentibus religiosa veste precoepit et a carnibus et vino abstinere debere dixit; quod et factum est. Ex illa hora, fugato demonio, puella illa pristine sanitati restituta est, hodieque in monasterio beatae Bertoare reclusa, inter reliquas Dei famulas laudabili conversatione degere videtur. 15. Erat tunc in ipsa civitate Byturicas quidam pauperrimus iuvenis nomine Leonastis, et longo iam tempore debilitate contractus, ita ut plante eius ad poplites adererent, et deportabatur humeris alterius per singulorum hostia et victitandi helemosinam querebat. Cum vir beatissimus Austrigisilus dormivit in Domino, gestatorium, ubi sanctum corpus illius ferebatur, pauper ille sequebatur et ad baselicam ubi sepultus est pervenit, iacens ante sepulchrum eius eadem nocte: relaxatis membris, que erant
Abbreviated transcription (Latin):
nem doloris atrocitatem expulit: & sanus
faccus homo ille recessit.
rat tunc procul ab urbe biturica iuxta
uicum brioderum puella adolescentula
parentib amantissima. nomine friouala:
quã nequissimus sp̃s opp̃ssam crudeli cru¬
ciatu uexabat. ita ut ac si frenetico morbo die
noctuq nulla ei eẽt requies uociferandis in
tantũ ut in amentiam delapsa. nec se nec pa¬
rentes agnosce̾t. et diu̾sarum ferarũ uoces
mugitusq & auium querulas uoces. ingen¬
ti uociferatione geminaret. Lugebant pa¬
rentes. uicini condolebant: & mirabantur
in tam tenera ȩtate tante crudelitatis con¬
tritionẽ infelicem posse sustinere. Adau¬
citur ad sepefatum uirũ dĩ. Ille intuens eã.
cognouit ob callidi hostis contritionẽ affli¬
ccam: & p̃cepit eam ꝓpius altari admoue¬
ri. Et accepto pane & calice. more solito
spũales hostias domino offerens. inisticũ
prece conficit corpus dñi. Ipse pͥ  ꝑcepit:

Expanded text:
nem dolorum atrocitatem expulit, et sanus nem dolorum atrocitatem expulit, et sanus factus homo ille recessit. 14. Erat tunc procul ab urbe Bituricas iuxta vicum Briodero puella adulescentula, parentibus amantissima, nomine Friovala, quam nequissimus spiritus oppressione crudeli cruciatu vexabat, ita ut hacsi freneticum morbum die noctuque nulla ei esset requies vociferandi, in tantum ut in amentia delapsa, ut nec se nec parentes agnosceret, et diversarum ferarum vocibus mugitusque et avium querulas voces in ingenti vociferatione geminabat. Lugebant parentes, vicini condolebant et mirabantur in tam tenera etate tante crudelitatis contricionem infelicem posse sustinere. Adducitur ad sepefactum virum Dei. Ille intuens in eam cognovit ob callidi hostis contricionem afflictam; precoepit eam propius altare ammoveri. Et accepto pane et calice more solito spiritales hostias Domino offerens, misticum preces conficit corpus Domini. Ipse prius percepit
Abbreviated transcription (Latin):
n de illo pane in os eius mitti precepit:
quem ille penitus accipe rectisabat: htam̃¬
inuitum et coactum. aꝑto ore ingesserunt de
ipso pane in eius faucibz. Post hec nec mora.
euomuit omnem ⁊ maritudinem qua uera¬
batur: et sanus effectus. hodieq officium
suum facere uidecur.
Quidam molendinarius eo tempore no¬
mie monulfus. die dominico temera¬
rio spũ uolens iuxta sui industriã molam
em̃dare. accepto ancipiti ferro. qͦd uulgo sco¬
tam uocant: cepit terere molam. Ex quo
peccato adhesit manui eius manubr nũ ferri
illius: quod nullus poterat de manueius
auferre. Et tanta districtione artatus est:
ut int̾ digitos illius iam cepisset sanguis ꝓ¬
rumꝑe. et aspicientib obfetorem fastidiũ face̾.
Uenitq ad p̾fatum dĩ hominẽ. Ille postulats
dĩ auxilium. accep̃ manũ uͥ adheserat malle¬
us. digitos pͥmum extendens: & tulit illua
ferrum et manum illius atcrectauit. et om¬

Expanded text:
et de illo pane in os eius mitti precepit; et de illo pane in os eius mitti precepit; quod ille poenitus accipere recusabat. invitum et quoactum, aperto hore, ingesserunt de ipso pane in eius faucibus. Post haec nec mora evomuit omnem amaritudinem qua vexabatur, et sanus effectus hodieque officium suum facere videtur. 13. Quidam molendinarius eo tempore nomine Monulfus, die dominico temerario spiritu volens iuxta sui industriam molam emendare, accepto ancipite ferro, quod vulgo Scotam vocant, coepit terere molam. Ex quo peccato adhesit manus eius manubrio ferri illius, quod nullus poterat de manu eius auferre. Et tanta districtione artatus, ut inter digitos illius iam coeperat sanguis prorumpere et aspicientibus ob fetorem fastidium facere, venit ad prefatum Dei hominem. Ille postulans Dei auxilium, coepit manum, ubi adeserat malleus; digitos primum extendens, tulit illum ferrum et manum illius adtrectavit et om
Abbreviated transcription (Latin):
diciȩ ꝑcussa. lumine claritatis amisso. torporẽ
cecitatis incurrisset. Propt̃ quod memorata
domina ipsius puellȩ scͥpsit epłam: & misit
cã ad sepefatum di hominem. petens ut suis
orationib ab ipsa cecitate curaret᷑. Quã ille
intuens. suspexit aci cȩlos dñi auxiliũ postu¬
lans: et accipiens oleum bñdixit. & liniuit
ceiȩ oculos. Oratione facta: ceca quȩ dudum
suerat. ꝓtinꝰ aptis ocłis copiã uidendi recepit.
ost idem tempus illusts matͦna et deo
dicata austroberta. relicta ab illustrissi¬
mo uiro chra noaldo: refert quid ipsa p̃sen¬
te actum fuit. Ynus de pistorib suis noĩe
lcodemarus. morbo atrocissimo uerabat᷑:
e illa habebar repositum panẽ quẽ memo¬
ratus austregisilus bñdixerat. co ei eulogi¬
as tiansmiserat. Quem illa ad hoc reser¬
uabat: ut si quis uideretur aliquo tedio af¬
hci. tum integra fide sum̃di ddare deberet.
Rogauit memoratũ pistorem app̃hendi.

Expanded text:
diciae percussa, lumine claritatis amissa, torporem diciae percussa, lumine claritatis amissa, torporem cecitatis incurrisset. Que memorata domin a ipsius puelle scripsit epistolam, misit eam ad sepefactum Dei hominem, petens, ut suis orationibns ab ipsa cecitate curaretur. Quam ille intuens, suspexit ad caelos, Domini auxilium postulans; accipiens holeum benedixit et linivit cece oculos. Oratione facta, ceca que dudum fuerat, protinus, apertis oculis, copiam videndi recoepit. 12. Post idem tempus illustris matrona et Deo dicata Austroberta, relicta ab illustrissimo viro Chramnoaldo, refert, quod ipsa presente actum fuit. Unus de pistoribus suis nomine Leudomarus morbo atrocissimo vexabatur, et illa habebat repositum panem, quem memoratus Austrigisilus benedixerat et ei eulogias transmiserat. Quem illa ad hoc reservabat, ut, si quis videretur aliquo tedio affici, cum integra fide sumendi dare deberet. Eogavit memoratum pistorem adprehendi
Abbreviated transcription (Latin):
uare a tra: et stippositis manib quasi fuus
exanime ad eccłiam deferre. et coram altario
rogauit deponi: uͥ iam aduenerat sepefatus
uir dĩ. Incuenᷤᷤ debilem contraccum: sensit
in spũ ob causam peccati nequissimũ spm̃
potestate accepta. istã contractionem pauꝑi
inflixisse. Precepit eum in remotiori loco de¬
ferri. Et ille in oratione ꝓstratus aliquan¬
dui: postea ad pauꝑem illum accessit. Et nͥ
fallor in balneum eum mitti iussit: et contrec¬
tans manibz omnia menbra et extendens. de¬
p̃catus dñi auxilium. impetrauit qͦd petut.
Affuit suꝑna grã: & pauꝑ ille pͥstine sanita¬
ti restitutus. postea ab omĩb uisus. & nullo
claudicante m̃brorum. plures uixit annos.
otempore erat quedã matrona nobili
genere orta et religiosa nomine pater¬
na: habens ad ministerium familiarẽ pu¬
llam suis creditam nomine augustã. Acci¬
dit autẽ: ut ab int̾polatore totius immun¬

Expanded text:
vare a terra, et subpositis manibus, quasi funus vare a terra, et subpositis manibus, quasi funus exanime ad ecclesiam deferre, et coram altario rogavit deponi, ubi iam advenerat sepefactus vir Dei. Intuens debilem contractum, sensit in spiritu hob causam peccati nequissimo spiritu, potestatem acceptam, istam contricionem pauperi inflixisse; precoepit eum remociori loco deferri. Et ille in oratione prostratus aliquandiu, postea ad pauperem illum accessit. Et, nisi fallor, in balneum eum iussit mitti; contrectans manibus, omnia membra sua extendens, deprecatus Domini auxilium, impetravit quod petiit. Adfuit superna gratis, et pauper ille pristine sanitati restitutus, postea ab omnibus visus, et nullo claudicante membrorum, pluribus vixit annis. 11. Eo tempore erat quedam matrona nobili genere horta religiosa nomine Paterna, habens ad ministerium familiarem puellam suis creditam nomine Augustam. Accidit ei, ab interpolatore tocius inmun
Abbreviated transcription (Latin):
eam suꝑ pedes. Et restituta ẽ pͥstinȩ sanitati:
et m̃bra sua ut sana solita erant officium re¬
ceꝑunt. Et ait ad eam. Caue netua ad pͥli¬
na uicia deuoluaris. ne forte tͥ deterius con¬
tingat. Qͥa ferebat᷑ illa añꝗͣ in ista infirmitale
laberet᷑ uoluptati dedita luxuriose uixisse.
er idem tempus in urbe biturica erat
nobilissima m̃te & natalib illust̾s berto¬
ara sacrata dĩ famula. Et cum solito more
ipsa nocturno tempore uigilare ꝓperabat:
inuenit in platea sub stillicidio cuiusdam do¬
mus iacentem pauꝑem nomine beroaldum
pannis obsitum. omnib menbͥs contraccũ.
Cȩpit inquirere eius casus miseriȩ: & cur
ibi iaceret. At isle dix̃. Iam diu in isto mor¬
bo cruciatus taceo: et ñ ẽ qui mͥ auxilietur.
Uolente me ad ȩccłiam ire. nequeo: ut sũ
austregisili conspectui deducar. At illa hes
audiens ingemuit. & compassione ipsils
pauꝑis compuncta. p̃cepit pueroᷤ suos eũ le¬

Expanded text:
eam super pedes. Et restituta est pristinae sanitati, eam super pedes. Et restituta est pristinae sanitati, et membra sua, ut sana solita erant, officium recoeperunt. Et ait ad eam: 'Cave tu, ne ad pristina vitia devolvaris, ne forte tibi deterius contingat', quia ferebatur illa, antequam in ista infirmitate laberetur, voluptati dedita luxuriose vixisse. 10. Per idem tempus in urbe Byturica erat nobilissima mente et natalibus illustris Bertoara sacrata Dei famula. Cum solito more ipsa nocturno tempore vigilare properabat, invenit in platea sub stillicidio cuiusdam domus iacentem pauperem nomine Beroadum pannis obsitum, omnibus membris contractum. Coepit inquirere eius casus miseriarum, et cur ibi iaceret. At ille dixit: 'Iam diu in isto morbo cruciatus iaceo, et non est qui michi auxilietur; volente me ad ecclesiam ire nequeo, ut sancti Austrigisili conspectu deducar'. At illa hec audiens ingemuit, et conpassione ipsius pauperis compuncta, precoepit pueros suos eum le
Abbreviated transcription (Latin):
num: et dixit eis. Hac nocte mͥ dominus
dignatus ẽ reuelare: duodecim annos in isto
gradu dignitatis regere ȩccł̃iam bitur icam.
o tempore eiut mulier aliqua suburbio
ipsius ciuitatis longo iam tempore¬
aridis menbris. Neruis contractis. morbo
paralisi affecta: ut nullum ferme m̃brorum
ad officium suum mouere posset. nͥ cũ necc̃ẽ
fuisset ceterorum manib uͥ necessitas exige¬
bat deferretur. Petit se a uicmnis ad uirum
sanctũ deportari. Cumq ad altare delata
fuisset. & uir sc̃s solito officiũ diuinum in
ȩccłiam exsoluere aduenisset: uidit misellam
incuruatã ad ipsũ altare iacentem & dicentem
sibi. Sancte austregisile. adiuua me. At ille.
Domini pietas & potestas te saluare potest.
Ille manus oculosq: tollens ad cȩlum dixit.
Iue app̃hensa illius qextera et digitum infe¬
rens in palma sua: digitos eius qui olim ꝑ
ipsũ morbum manib adheserant direxit.
Similit̃ et omnia menbra fecit: donec erȩxit

Expanded text:
num, dixit eis: 'Ac nocte mihi Domiims num, dixit eis: 'Ac nocte mihi Domiims dignatus est revelare duodecim annos in isto gradu dignitatis regere ecclesiam Byturicam'. 9. Eo tempore erat mulier aliqua suburbano ipsius civitatis longo iam tempo rearidis membris, nervis contractis, morbo paralysi effecta, ut nullum ferme membrorum ad officium suum movere posset, nisi, cum necesse fuisset, ceterorum manibus, ubi necessitas exigebat, deferretur. Petiit se a vicinis ad virum sanctum deportari. Cumque ad altare delata fuisset, et vir sanctus solito officium divinum in ecclesia exolvere advenisset, vidit misellam incurvatam ad ipsum altare iacentem et dicentem sibi: 'Sancte Austrigisile, adiuva me'. At ille: ' Domini pietas et potestas te salvare potest'. Ille mauus oculosque tollens ad celum, dixit: Ille adprehensa illius dextera et digitum inferens in palma sua, digitos eius, qui holym per ipsum morbum manibus eius adeserant, direxit. Similiter et omnia membra fecit, donec erexit
Abbreviated transcription (Latin):
basilica uͥ corpus ipsius conditum ẽẽ uidet᷑.
Requirite paux illum aquȩ: ut hic celebremꝰ
missas. Qui cum quesissent: ñ inuenerunt.
Regressi ad eum in ipsam ȩccłiam. inuenert̃
ostia de sacrario illo aꝑta: quȩ ante serata ui¬
derant. Et cum introissent: muenert̃ ipsũ
uirum dĩ astantem. & ante se habentẽ duas
crateras plenas. unam aqua. aliam uino. Illi
obstupefacti. hoc miraculum intuentes. in
pauorem ñ modicum conuersi sunt.
um dominus eum ad sublimiorẽ gradꝰ
honorem ꝓuehere uellet: decedente bi¬
turicas apollinare ep̃a. sc̃s austregisilus in
loco eius electus. ab omnib ex consensu regiᷤᷤ
ep̃s subrogat᷑. In quo gradu dignitatis du¬
ꝯdecim annos rexit eccłiam: sicut ipse an¬
gelo reuelante cognouerat. Nam cũ pͥmũ
t̃minum memoratȩ urbis ingressus fuisset:
mansit in uilla germaniaco nocte illa. Facto¬
ei postea successor suit. et desicd̾ium itẽ diaco¬

Expanded text:
baselica, ubi corpus ipsius beati conditum esse videtur: baselica, ubi corpus ipsius beati conditum esse videtur: 'Requirite pauxillum aque, ut hic celebremus missas'. Qui cum quesissent, non invenerunt. Regressi ad eum in ipsa ecclesia, invenerunt hostia de sacrario illo aperta, que ante serata viderant. Et cum introissent, invenerunt ipsum virum Dei adstantem et ante se habentem duas crateras plenas, unam aqua, aliam vino. Illi obstupefacti hoc miraculum intuentes, in pavorem non modicum conversi sunt. 8. Cum Dominus eum ad sublimiorem gradus honorem provehere voluit, decidente Byturicas Apollonare episcopo, sanctus Austrigisilus in loco eius electus ab omnibus ex consensu regis episcopus subrogatur. In quo gradu dignitatis duodecim annis rexit ecclesiam, sicut ipse, angelo revelante, cognoverat. Nam cum primum terminum memorate urbis ingressus, mansit in villa Germaniaco nocte, coei postea successor fuit, et Desiderium item diaco
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uestigio ad basilicam ad scm̃ di hominem
cucurrit nuntians ei quod factum fuerat. Ille
silentium imponens: aiebat. Uide nemini
dixeris. Nulli dubium quod dominus ꝓ
merito et oratione p̾fati famuli sui oꝑari
dignatus est.
ost hȩc cum dominus uellet eũ iuxta
pore cum eẽt memoratus dĩ homo cum beatis¬
simo etherio epõ in quadam uilla in gennen¬
si tritorio suꝑ lacum. erat haudpeul ab ipsa
uilla castellum desertum. et ab uniu̾sis habita¬
torib uacuum. Inerant ibi eccłiȩ. & ipse fere
semirutȩ. Cum orandi grã in ipso loco pre¬
fatus beatus austregisilus prexisset. et nul¬
lum custodem nec aliquem clericum ibidem
repꝑisset uigilantẽ: patentib ostiis & sacra¬
riolo clauso et seris obfirmato uoluit missas
in illa basilica celebrare. Deerat aqua. qua
aut manus ablueret. aut in sacͥficium mis¬
ceret. Dicit ad amicum stũ marculfum eo
tempore lectorem. nunc abbatem in ipsius¬

Expanded text:
e vestigio ad basilicam ad sanctum Dei hominem e vestigio ad basilicam ad sanctum Dei hominem cucurrit, nuntians ei quod factum fuerat. Ille sylentium inponens, aiebat: 'Vide, nemini dixeris'. Nulli dubium, quod Dominus pro merito et oratione prefati famuli sui operare dignatus est. 7. Post haec cum Dominus vellet eum iuxta pore cum esset memoratus Dei homo cum beatissimo Aetherio episcopo in quadam villa in Genuinse territorio super lacum, erat aut procul ab ipsa villa castellum desertum et ab universis habitatoribus vacuum. Inerant ibi ecclesiae et ipsae fere semirutae. Cum horandi gratia in ipso loco prefatus beatus Austrigisilus perrexisset et nullum custodem nec aliquem clericum ibidem reperisset, nisi tantum patentibus hostiis et sacrariolo cluso et seris obfirmato, voluit missas in illa baselica celebrare. Deerat aqua, qua aut manus ablueret aut in sacrificium misceret. Dicit ad adminiculum suum Marculfum eo tempore lectorem, nunc et abbatem in
Abbreviated transcription (Latin):
dit ei de rebus ȩccłiȩ colonicam albiaco no¬
mine usibus suis ꝓfuturam.
um tempus uenit uindemiȩ iam uuȩ
erant p̃coquȩ: iuit beatꝰ austregisilus
uindemiam colligere. & iussit prius parare
uasa quib mustum reconderet. QS et fa¬
ctum ẽ. Repleto uase musto uno quoa illi
uocant cuppam ferme uiginti metra capiers.
resedit uacua adhuc. Exortum ẽ mustũ: fere
amphora una. Cum non eẽt alibi u̾ reconde¬
retur: iussit eum uir dĩ in illa maiore quȩ
uacua erat recondi. Ille in eundẽ cellarium
ingressus. facta oratione signum crucis figu¬
rauit: mane ipso regressus ad basilicã. Custoᷤᷤ
cuppe illius cum introisset cellarium consi¬
derare. si salua ceñt uasa cũ musto: aspexit &
illam quȩ uacua remanserat. Sicut et reli¬
qua uasa superundabat: ebulliebatq tanta
replecione ut desuꝑ plurimum mustum labe¬
retur in t̃ra. Ille tanto misterio obstupefactꝰ

Expanded text:
dit ei de rebus ecclesiae colonica Albiaco nodit ei de rebus ecclesiae colonica Albiaco nomine, husibus suis profutura. 6. Cum tempus venit vindemiae, iam uvae erant precocae, ivit beatus Austrigisilus vindemiam colligere; iussit prius parare vasa, quod musto reconderet. Quod et factum est. Repleta vasa musto, una quod illi vocant cupa, ferme viginti metreta capiens, resedit vacua. Adhuc extortum est mustum, fere amphora una. Cum non esset alibi, ubi reconderetur, iussit eum vir Dei in illa maiore que vacua erat recondi. Ille in eodem cellario ingressus, facta oratione, signum crucis figuravit, mane ipso regressus ad basilicam. Gustos canave illius cum introisset cellarium considerare, si salva essent vasa cum nmstu, aspexit et illam que vacua remanserat: sicut et reliqua vasa, superexundabat, ebulliebat tanta repletione, ut desuper plurimum mustum laberetur in terra. Ille tanti mysterii obstupefactus,
Abbreviated transcription (Latin):
bonis oꝑib ꝓficere: et clericatus onus in hi¬
anter desiderare. ꝑquẽ hoc regẽ peteret du¬
bitabat. Erat tunc in domo regis int̃ ceteroᷤᷤ
senatores p̃stantissimus etherius nomine
uir prudentissimus. et singulari cautele de¬
ditus: cui rex omnia tractatus sui precipua
archana pandebat. qui tunc dignus epãtu
postea lugduno galliȩ nobilissima ciuitate
ep̃s ordinatus. ẽ: qui memoratũ famulum
dĩ singularit̃ diligebat. Quẽ austregisilus
rogauit: ut regis ꝑmissu peteret se ad clericatꝰ
onus uenire debere. Oui suggessit: ꝙ impe¬
trauit. Acceptis ȩpłis. ꝑrexit autisiodorensẽ
ciuitatem: ibiq a beato aunario epo decisa
cesarie clericus effectus. & subdiaconus ordi¬
natus ẽ. Regressus inde ad memoratum
etherium ille iam ȩpãtu accepto. benignis¬
sime eũ cum magno gaudio recep̃. prb̃m et
abbatem beati nicetu ep̃i et confessoris ordi¬
nauit: & ob hanc dilectionẽ ꝑfectionis. de¬

Expanded text:
bonis operibus proficere et in clericati honus inibonis operibus proficere et in clericati honus inianter desiderare; per quem hoc regi petere, dubitabat. Erat tunc in domo regis inter ceteros senatores prestantissimus Aetherius nomine, vir prudentissimus et singulari cautele deditus, cui rex omnia tractatus sui precipua archana pandebat; qui tunc dignus episcopatu, postea Lugduno Galleae nobilissima civitate episcopus ordinatus est, qui memoratum famulum Dei singulariter diligebat. Quem Austrigisilus rogavit, ut regis permissu peteret, se ad clericati honus venire deberet. Qui suggessit et impetravit. Acceptis epistolis, perrexit Autisiodoro civitate, ibique a beato Aunechario episcopo, decisa cesarie, clericus effectus et subdiaconus ordinatus est. Begressus inde ad memoratum Aetherium, ille, iam episcopatum acceptum, benignissime eum cum ineffabili gaudio recepit, presbiterum et abbatem basilici beati Niceti episcopi et confessoris ordinavit et ob dilectionem perfectionis de
Abbreviated transcription (Latin):
usq adeo ut antequam leuaret᷑ a terra spm̃
exhalaret. Completum ẽ in eo qͦd scͥptum ẽ.
ꝑdes om̃s qui loquuntur mendaciũ. Et
testis falsus ñ erit impunitus. Hoc audito
rex accersiuit ad se austregisilum: et ait ei.
Pugnauit ꝓ te dominus:. cuius auxilium
fideliter. ꝓposuisti: mortuus ẽ inquiens bet¬
thelenus diuina ultione punitꝰ. Iue uͦ non
gaudens in interitu mimici s grãs agebat
dõ. quod ab eius sanguine impollutas do¬
ninus suas seruasset manus: memorans
usiculum psalmi. Dnẽ resperisti humili¬
stem meam. et saluam fecisti de necessita¬
tib animã meã. nec conclusisti me in mauꝰ
iriniers et fidelem famulũ suũ seruauit il¬
lsũ. Lam tune suꝑna pietas ce aduina po¬
tentia famulum quem sͥ dignũ sacerdotem
fore p̃destinauerat: adhuc in seculari habi¬
tu ab ingruentib tempestatib diaboli salua
in amore et dilectione dei atcentius in

Expanded text:
peret, usque adeo ut, antequam levaretur a terra, peret, usque adeo ut, antequam levaretur a terra, exalaret spiritum. Completum est in eo quod scriptum est: Perdes eos qui locuntur mendacium; et: Testis falsus non erit inpunitus'. Hoc audito, rex arcessivit ad se Austrigisilum et ait ei: Tugnavit pro te Dominus, cuius auxilium fideliter proposuisti'. 'Mortuus est', inquid, Bethelenus, divina ultione punitus'. Ille vero non gaudens interitum inimici, sed gratias agens Deo, quod ab eius sanguine inpollutas Dominus suas servasset manus, memorans illum versiculum psalmi: Domine, respexisti humilitatem meam efi salvam fecisti de necessitatibus animam meam, nec conclusisti me in manus inimici, et fidelem famulum tuum servasti inlesum. lam tunc superna pietas et divina potencia famulum, quem sibi dignum sacerdotem fore predestinaverat, adhuc in seculari abitu ab ingruentibus tempestatibus diaboli salvabin amore et dilectione Dei attencius in
Abbreviated transcription (Latin):
dicio: imꝑterritus festinusq ad certam̃ ꝑge¬
bat. Cum ibidem p̃stolaretur aduersarii ad¬
uentum: ecce ueniens quidam ex ministris
bethelem anhelabundus et lugubri uultu:
indagare cȩpit tam celerem eius interitum:
qualiter contigisset. Ille his uerbis et eo ordi¬
ne exponebat regi. Cum ueniret seruus tu¬
us betthelenus hesterno ad placitũ mansit
sub auriaco. Et hodie cum illucesceret dies:
iussit sͥ parari equum mansuetissimũ. Quo
ascenso: tanquam fixus mansit immobilis.
Cuius cum calearibus latera ꝑforaret: exili¬
ens summa uelocitate. ingenti impetu cepit
in diu̾sa flectere menbra. caput iungere pe¬
dibus. pedes posteriores in sublime excutere.
Tandiu memoratum betthelenũ uentilauit
atq concussit: donec tanquã p̃cisa arbor aut
ab impetu turbinis euulsa. ab alto preceps
in t̾ram rueret. Et nec hoc satis fuit. uͥtens se
equus ille iunctis pedib ꝑcussit eum in ce¬

Expanded text:
dicio inperterritus festinusque ad certamen pergedicio inperterritus festinusque ad certamen pergebat. Cum ibidem prestolaretur adversarii adventum, ecce! veniens quidam ex ministris Betheleni, anelabundus et lugubri vultu indagare coepit tam celerem eius interitum, qualiter contigisset. Ille his verbis et eo hordine exponebat regi: 'Cnm veniret servus tuus Bethelenus hesterno ad placitum, mansit sub Anriaco. Et hodie cnm inlucesceret dies, iussit sibi parare equum mansnetissininm. Quo ascenso, tamqnam fixus mansit iminobilis. Cuius cum calcaribus latera perforaret, exsiliens summa velocitate, ingenti impetu coepit in diversa flectere membra, caput iungere pedibus, pedes posteriores in sublime excutere. Tam diu memoratum Bethelenum ventilavit atque concussit, donec tamquam precisa arbor aut ab inipetu turbinis evulsa, ab alto preceps in terram rueret. Et nec hoc satis fuit: vertens se equus ille, iunctis pedibus, percussit eum in ce
Abbreviated transcription (Latin):
deditus bẽthelsnus nomine: qui temerario
ordine quiddam de fiscalib rebus fraudu¬
lenter occuparat. Unde dum argueret᷑ ar¬
ge: ostend̾it illi falsam auctoritatem. Quis
inquit ret hanc p̃ceptionem dedit: Dixit.
Austregisilus mapparius. Accersitus ausie¬
gisilus: int̾rogatus. quod ñ fecerat denegaut.
Illos disceptantes. xex in furorẽ uersus iusst
cos ex hoc in campo certare: ut quis fallert
domini iudicio monstraret᷑. Iam aduenerai
dies institutus certandi. Mane surgens
austregisilus. clypeũ cum iaculo ꝑ pueros
suos dipexit in campũ: uͥ rex agonistas e¬
pectare solitus erat. Ipse autẽ cum ad basili¬
buit quendam pauꝑem obuium: & qͥd el¬
amplius largiretur ñ habebat quã unũ tri¬
entem. Nam et si fuerant: in simile opus
dec cum in manus inimicieiꝰ. Datotriente:
ingreditur basilicam. Premissa oratione.
uexillõ crucis se muniuit: quod ẽ armatura
dĩ. Fidus de sua iusticia et de domini iusto iu¬

Expanded text:
deditus Bethelenus nomine, qui temerario deditus Bethelenus nomine, qui temerario hordine quiddam de fiscalibus rebus fraudulenter occupaverat. Unde dum argueretur a rege, ostendit illi falsam auctoritatem. 'Quis', inquid rex, 'hanc preceptionem dedit?' Dixit: 'Austrigisilus mapparius'. Accersitus Austrigisilus, interrogatus, quod non fecerat denaegavit. Illos disceptantes, rex in furore versus iussit eos ex hoc in campo certare, ut, quis falleret, Domini iudicio monstraretur. Iam advenerat dies institutus certandi. Mane surgens Austrigisilus, clypeum cum iaculo per pueros suos direxit in campum, ubi rex agonistas expectare solitus erat. Ipse ad basilibuit quendam pauperem obvium, et quid ei largiretur amplius non habebat quam uno triante: nam etsi fuerant, in simile opus det eum in manus inimici eius. Dato triante, ingreditur basilicam; premissa oratione, vexillo crucis se munivit, quod est armatura Dei: fidus de sua iusticia et de Domini iusto iu
Abbreviated transcription (Latin):
aspexi. Auud non uidi nisi librũ eu̾głu m
manib tuis. Tunc ille beatꝰ intellȩx̃ iuxta
suam uisionem et somnium muliereule. dñi
uocatione ad sacerdotale officium se prouocari.
Cum in palatium ꝑuenisset: pulsanti ostium
ostiarius aꝑuit. Et cum introiret in domũ
regis: solito ipse rex responsũ imposuit lus
u̾bis et eo ordine magna uoce. posuisti in ca¬
pite cius coronam de lapide p̃cioso: & cetera
quȩ sequunt᷑. Iam ex tunc confirmata ẽ in
ipso spes fidei de domini uocatione: et cȩpĩt
eixius in bonis oꝑib ꝓficere. & de nuptũs
ultra cessauit cogitare quid ageret. Tunc to¬
tius maliciȩ arcifex et inuidus callidusq ho¬
stis humani generis. cum uideret eũ ingenti
ardore beatam sitire głam et ec̃nam: cepte
suis deceptionib scandala parare. qualiter
ab isto scõ ꝓposito dĩ famulũ inhibere posoet.
rat cunc in palatio regis quidã potesta¬
te p̃dicus. homo ferus et suꝑbiȩ nimie

Expanded text:
aspexi; aliut non vidi nisi librum euangelii in aspexi; aliut non vidi nisi librum euangelii in manibus tuis". Tunc ille beatus intellexit iuxta suam visionem et somnium muliercule Domini vocatione ad sacerdotale officium se provocari. Cum in palatium pervenisset, pulsanti sibi hostium hostiarius aperuit. Et cum introiret in domum regis, solito ipse rex responsum inposuit his verbis et eo ordine magna voce: Posuisti in capite eius coronam de lapide precioso, et cetera quae secuntur. Iam extunc confirmata est in ipso spes fidei de Domini vocatione; coepit enixius in bonis operibus proficere et de nuptiis ultra cessavit cogitare quid ageret. 4. Tunc tocius malitiae artifex et invidus callidusque hostis humani generis, cum videret eum ingenti ardore beatam sitire vitam aeternam, coepit suis deceptionibus scandala parari, qualiter ab isto sancto proposito Dei famulum inhibere posset. Erat tunc in palatio regis quidam potestatem preditus, homo ferus et superbiae nimiae
Abbreviated transcription (Latin):
gati. pauꝑ ueteranus. cum muliercula sua.
Ouo uiso. cepit illa feminola dicere. Nospes
subsiste parumꝑ: et referam tͥ somnium qͦd
nunc diluculo de te uidi. Y idebar m audi¬
re magnisoni fragorem. quasi psallentium
uoces: et aio hospiti tuo. Homo. quid est
istud quod audio: Num aliqua festiuitas
hodie a sacerdotib celebrat᷑. uͥ ꝓcessio fiat:
Et dix̃ mͥ. Hospes nr̃ austregisilus uxorem
ducit. Et ego gauisa. summa alacritate ꝓ¬
gressa sum in platea uidere puellam: & con¬
siderarem uultum & speciem eius. Cumq
p̃terirent clerici ꝑ hanc plateam in albis ue-¬
stib deferentes cruces. & psalmos ex more
ꝓcedentium canentes: ultimus eorũ ueniens
tu et reliquum uulgus sequebat᷑ pꝰ tergum.
Et ego curiosius considerabam: & nullam
uidebam nr̃i sexus ad eẽ ꝑsonã. nec puellam
quam duccres. Et dico hospiti tuo. Ubi est
puella quam hospes nr̃ accepit: At ille.
Nonne uides eam in manib suis: Et ego

Expanded text:
gati, pauper veteranus cum anula sua. gati, pauper veteranus cum anula sua. Quo viso, coepit illa feminola dicere: 'Ospes, substa paulisper, et referam tibi somnium, quod nunc diluculo de te vidi. Videbar mihi audire magnisonum fragorem quasi psallentium voces et aio ospiti tue: „Homo, quid est istud quod audio? Num aliqua festivitas hodie a sacerdotibus celebratur, ubi processio fiat?" Et dixit mihi: „Hospes noster Austrigisilus uxorem ducit". Et ego gavisa, summa alacritate progressa in platea videre puellam, ut considerarem vultum et speciem eius, cumque preterirent per hanc plateam clerici in albis vestibus, deferentes cruces et psalmos ex more procedentium canentes, ultimus eorum veniebas tu et reliquum vulgus sequebatur pos tergum tuum. Et ego curiosius considerabam et nullam videbam nostri sexus adesse personam nec puellam quam duceres. Et dico ospiti tuo: „Ubi est illa puella, quam ospes noster accepit?" At ille: „Nonne vides eam in manibus suis?" Et ego