comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ malitiã adinuentionũ eorũ : dedomomea quameos: sequitur : Non addã ut diligã
Oc deheracis quidem nonẽ dubium. quindedomodĩ eiecti sint : & non addãt ut diligat
eos : quã diuinerrore ꝑ manserint. Om̃sq principes eorũ recedentes adõ sunt. siue
inobocdienter: ut ualentinus marchion. & c&eri: Possumus principes hereticorum
dȩmones dicere. quiuere ad õ recesser : & appellant᷑ principer iuxtu qđ dñc loquit᷑
in euangelio: Veni& princep r huius mundi : & inueni& in me nihil. Et apostolus aduer¬
sus potestates & principatus & rectores tenebrax istarũ : pugnare nosdicit. Queritur
aũ uxta hystoriã quomodo dedomosua eicer& eos. id est decem trib: cũ indomo dĩ non
fuerim: sed domũ dĩ uel teriã scãm appellauimus inqua in troducti s̃ : uel falsũ nom̃ ista¬

Expanded text:
Propter malitiam Propter malitiam haereticis quidem non est dubium, quin de domo 103 Dei ejecti sint, et non addat ut diligat eos, quamdiu in errore permanserint, omnesque principes eorum recedentes a Deo sunt, sive inobedientes, ut Valentinus, Marcion, et caeteri. Possumus principes haereticorum daemones dicere, qui vere a Deo recesserunt, et appellantur principes, juxta quod Dominus loquitur in Evangelio: Veniet princeps hujus mundi, et inveniet in me nihil . Et Apostolus adversus potestates, principatus et rectores tenebrarum istarum pugnare nos dicit . Quaeritur autem juxta historiam, quomodo de domo sua ejecerit eos, id est, decem tribus, cum in domo Dei non fuerint? Sed domum Dei, vel terram sanctam appellabimus, in quam introducti sunt, vel falsum nomen Isra
Abbreviated transcription (Latin):
istimare debemus : quoduuluã sterilõ. aut ubera arentia corporalit̃ dep̃catur sit. Oms ue¬
quitiae eorum ingalgul: quia ibi ex osor habuieos Lxx similit̃ ingalgal saul unctur re
gem ẽ : samu heleirã dĩ populo nuntiante. Ibiinquit ex osos habuieos : & sibi regẽ homine
postulantes. a meo imperio recesser siue quia galgala ido latriae locus ẽ. xbiomnia sceleroe
eõ miser̃: uerũ quia gagalu int̃ pretat᷑ reuelatio aut RIVC ΜΟΙ id est uoli tabr& iom̃s
tas her&icorum dicit eo tempore yuelandas . cumeis dederitds̃ uuluã sterilẽ &u
bera arentia & uiderint ignominuã suã : & qui se iactabant ꝑ suꝑbiã quod ad
excelsa conscenderent. deuoluentur interrã siue ad inferos ꝑtrahentur : Uere
heretici. odio dĩ digni s̃. quilo quuntur contra dnm̃ menditiũ : dequib dic̃ in consequentib

Expanded text:
estimare debemus, quod vulvam sterilem, et ubera arentia corporaliter deprecatus sit. Omnes neestimare debemus, quod vulvam sterilem, et ubera arentia corporaliter deprecatus sit. Omnes nequitiae eorum in Galgal: quia ibi exosos habui eos. LXX similiter. In Galgal Saul unctus in regem est, Samuele iram Dei populo nuntiante . Ibi, inquit, exosos habui eos, et sibi regem hominem postulantes, a meo imperio recesserunt. Sive quia Galgala idololatriae locus est, ubi omnia scelera commiserunt. Verum quia Galgala interpretatur revelatio, aut κυλισμοὶ, id est, volutabra, omnes malitias haereticorum dicit eo tempore revelandas, cum eis dederit Deus vulvam sterilem et ubera arentia, et viderint ignominiam suam. Et qui se jactabant per superbiam, quod ad excelsa conscenderint, devolventur in terram, sive ad inferos pertrahentur. Vere haeretici odio Dei digni sunt, qui loquuntur contra Dominum mendacium, de quibus dicit in consequentibus:
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit: dacis dñẽ : sibiq ipse responditi Quid dabis eis: & stat̃ infest Da eis uuluã sterilẽ
& ubera asentia : ne habeant causas suꝑbiaa Et in quo sibi gloriari solent: in eo confundan¬
tur: quod & demagistris contrariorũ dogmatũ intellegi posse Perspicuũ est : qui in
populorũ multitudine gloriantur. & in his liberis quor nutrier̃ ad interitũ. ut educerent
eos deeclesia : & educer& ad inter fectorẽ : Tot enĩ diabolus iugulat: ꝗt her&ici inerrore
genuer̃ filios. De istius modi animu dicit beata sterilis inmaculuta quȩ ñ comouit cubile
inpeccato Beatus ẽ enimuir ȩclesiasticus : qui conparatione her&ici inerrore filios ñ cpe¬
axit. Et in alio loco legimus Melius ẽ filios non habere cumuistute. Exiniquo enĩ con¬
cubitu sem̃ peribit : & cũ longe fuerint temporis reputabunt᷑ innihili : &ignobilis in no¬
uissimis erit senectus corũ. Fecunda enĩ impiorũ multitudo ad nihilest utilis Neq enĩ ex¬

Expanded text:
ine. Sibique ipse respondit: Quid dabis eis? et statim infert: Da eis vulvam sterilem, et ubera arentia, ne habeant causas superbiae, ut in quo sibi gloriari solent, in eo confundantur. Quod et de magistris contrariorum dogmatum intelligi posse, perspicuum est, qui in populorum multitudine gloriantur, et in iis liberis quos nutrierint in interitum, ut educerent eos de Ecclesia et inducerent ad interfectorem. Tot enim diabolus jugulat, quot haeretici in errore genuerint filios. De istiusmodi anima dicitur: Beata sterilis immaculata, quae non cognovit cubile in peccato . Beatus est enim vir Ecclesiasticus, qui comparatione haeretici in errore filios non procrearit. Et in alio loco legimus. Melius est filios non habere cum virtute. Ex iniquo enim concubitu semen peribit : et cum longi fuerint temporis, reputabuntur in nihilum et ignobilis in novissimis erit senectus eorum: fecunda enim impiorum multitudo ad nihilum est utilis; neque enim a
Abbreviated transcription (French):
tuueunoc fruetus sui mn altiplicuut altaria iurctu ubestaure terre suaci Ex ube euet nal¬
sul aeo nt dixxx. Vlitus frondo sa isrł fructur abundans inete secundũ multberdincn
frordo su orã mubap licuut altaoria iuxta bona terre corũ aedificabunt uituilis ꝑ eoute
on sumorseb e plerit utis q̃uẽ putata qe unitore n suerint infligella frondeiq lucroriad
es hiumnoit quẽ debueront inumna mutaqt: Lla na frondit̃ & solioru anbiao neidis ꝑ duro s

Expanded text:
taria: juxta ubertatem terrae suae exuberavit simulacris. LXX: Vitis frondosa Israel: fructus abundans in ea: secundum multitudinem fructuum suorum multiplicavit altaria: juxta bona terrae eorum aedificabunt titulos. Pro vite in frondibus creverit. Vites quae putatae a vinitore non fuerint, in flagella frondesque luxuriant, et humorem quem debuerant in vina mutare, vana frondium et foliorum ambitione disperdu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrens quȩ caurã cursit tanta uarietas. hanc mihi uid&or repperisse. Caro mea lingua hebra
dicitur Basani. Nursum sidicamus recessio mea. siue declinatio mea dicitur. Basori lxx¬

Expanded text:
quaerensque causam cur sit tanta varietas, hanc mihi videor reperisse: Caro mea, lingua Hebraea quaerensque causam cur sit tanta varietas, hanc mihi videor reperisse: Caro mea, lingua Hebraea dicitur BASARI  : rursum si dicamus, recessio mea, sive, declinatio mea, dicitur BASORI
Abbreviated transcription (Latin):
facti s̃ ab hominabiles quiprius diligebant᷑ in patrib Si aũ Noluerimus legere factis̃ ab ho¬
minabiles sic̃ dilecti: Quodtam̃ in hebraico ñ hab& : dicanus ita factaseẽ gentiles qͥ sunt ab¬
hominabiles quo modo & her&icos qui prius diligebantur. Hoc ẽ tit & hi &illi parit̃ ab ho
minabiles sint Eiphraim quasi ains uolauit. gloria eorum a pastu. & ab utero &aconceptu.
quod sĩ &enutriẽnt filios suos: absq liberis eos facim in hominibus : sed uȩ eis c̃um recessero
ab eis. Ephraum ut uidĩ tẏrus erat fundata inpulchritudineiẽphraim educit ad int̃ fec¬
torem filios suos. Lxx. Ephraim quasi auis auolauit. gloria eorũ inpastu. & in pasturitio
caro mea ex eis : ephraim sicutuidi incaptionẽ p̃buit filios suos &ephraim ut educer& ad
interfectionẽ filios suos: Multũ in hoc loco interse discordant interp̃tes : In eo enĩ loco inquo

Expanded text:
facti sunt abominabiles, qui prius diligebantur in patribus. Si autem voluerimus legere, facti sunt abofacti sunt abominabiles, qui prius diligebantur in patribus. Si autem voluerimus legere, facti sunt abominabiles, sicut dilecti, quod tamen in Hebraico non habetur: dicemus ita factos esse gentiles, qui sunt abominabiles, quomodo et haereticos ae rei. Ephraim quasi avis avolavit: gloria eorum a partu, et ab utero, et a conceptu: quod et si enutrierint filios suos, absque liberis eos faciam in hominibus. Sed et vae eis cum recessero ab eis. Ephraim, ut vidi, Tyrus erat fundata in pulchritudine: et Ephraim educet ad interfectorem filios suos. LXX: Ephraim quasi avis avolavit: gloria eorum in partu, et in parturition et vae eis est: caro mea ex eis. Ephraim, sicut vidi, in captionem praebuit filios suos: et Ephraim, ut educeret ad interfectionem filios suos. Multum in hoc loco inter se discordant interpretes. In eo enim loco, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
Ufaco s inquit ab hominabiles sic̃ ea quȩ dilexer : iuxta illud quod scriptũ ẽ inpsalmis. Simi¬
lerillis fiant qui faciunt ea. & oms qui confiduntin eis : ut ñ solũ ido latrȩx̧ sedidolan dn cupentꝰ
Dicente aũ dño. ut in passione sua torcular calcaui solun &degentib non erat uir mecũ & in
ficus quȩ si indeserto inueniantur & necdũ maturo tempore obraritatẽ maioris r̃ gratiae.
Ipsiaũ hocẽ isrł. qui sibixp̃ianũ nom̃ ad sumunt. Neq enĩ depatrib intellegendũ est. in trauer
& auiuente dĩ sermone sec uetiũ siue intrauer ud libidinẽ. Difficileẽ enĩ her&icũ repperire
quidiligat castitatẽ : Nonquo et̃ preferre desistat in labiis sed non seru& inc̃scientia
Aliud loquens & aliud faciens Vnde & ab alienatis ado & habent gloriũ in c̃fusione sua : &

Expanded text:
Et facti sunt, inquit, abominabiles, sicut ea quae dilexerunt, juxta illud quod scriptum est in Psalmis: SimiEt facti sunt, inquit, abominabiles, sicut ea quae dilexerunt, juxta illud quod scriptum est in Psalmis: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis , ut non solum idololatrae, sed idola nuncupentur. Dicente autem Domino in passione sua: Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum . Et in ficu, quae si in deserto inveniantur, et necdum maturo tempore, ob raritatem majoris sunt gratiae. Ipsi autem, hoc est, Israel, qui sibi Christianum nomen assumunt neque enim de patribus intelligendum est, intravera vivente Dei sermone sejunctum. Sive intraverunt ad libidinem: difficile est enim haereticum reperire, qui diligat castitatem, non quod eam praeferre desistat in labiis, sed quod non servet in conscientia, aliud loquens, et aliud faciens; unde et abalienati sunt a Deo, et habent gloriam in confusionem suam, et
Abbreviated transcription (Latin):
hã is aac & ia cob. inuenturẽ populus : & nota propri&atẽ : pay intes uidenti populus inuenitur:
&mutroq uinea ẽ & ficulnea sub quib. ꝓe quiescere dr̃ quic̃ fidit indño. Ipsi aũ educti deegypto
fornicati s̃ cummadianitib: &egress ad beelphegor id olũ moalnita . quẽ nos priapum¬
gi porsumus appellare: Deniq interp̃tatur beel phegor hocẽ idolũ tentigines
habens inoe id est in sũmitatẽ pellẽ : Vt curpitudinẽ membri uiri ostender& : & quia intra¬
uer̃ adbeelphegor : id circo ab alienatis ado &c̃fusionissuȩ id est idolo mancipatiẽ Vt ꝓpt̃
quod recesserant udõ illud colerent secđ quod scriptũ est ÷a quo enĩ que sus peratus hũius &
seruus ẽ : & sic̃ gulȩ seruientes habent uentrẽ dm̃ ita qui libidini seruiun habent dm̃ beel phegor

Expanded text:
ham, in Isaac, et Jacob inventus est populus. Et nota proprietatem, parentes videntur, populus invenitur et ham, in Isaac, et Jacob inventus est populus. Et nota proprietatem, parentes videntur, populus invenitur et in utroque vinea est, et ficulnea, sub quibus requiescere dicitur qui confidit in Domino. Ipsi autem educti de Aegypto, fornicati sunt cum Madianitis , e possumus appellare. Denique interpretatur Beelphegor, idolum tentiginis, habens in ore, id est, in summitate, pellem; ut turpitudinem membri virilis ostenderet. Et quia intraverunt ad Beelphegor, idcirco abalienati sunt a Deo, confusioni suae, id est, idolo mancipati, ut propter quod recesserant a Deo, illud colerent, secundum quod scriptum est: A quo enim quis superatur, hujus et servus est , et sicut gulae servientes, habent ventrem Deum : ita qui libidini deserviunt, habet Deum Beelphegor.
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt laqueos: ut qui inxp̃o calcare secralit. de quo legimus quo ipse sit uia calc& & in co
laquei qui in saniũ indomodnĩ confinxer. Quasiuuã inie serto inueniirrł : quasi prima
pomi ficulnee : Incacumine eius uidi patres corũ : ipsi aũ intrauer̃ in beel phegor. Et alienaq
sunt in confusionẽ & fictis ab hominabiles sic̃ ea quaedilexer̃. Lxx. Sic̃ uuã indesesto in¬
ueniurł & sic̃ ficũ in arbore ficũ temporaneã uidi patrescorũ. Ipsiaũ ingressi s̃ beel phegor
& alienatis̃ inc̃fusionẽ & factis̃ ab hominabiles sic̃ dilecti Proquo in aliir exemplarib. legim
& factis dilectia quasi ab hominabiles: quod magis congruit ueritan. Cumomnis orbis e& de¬
sestus & dĩ notitiã non haber& Inueni ait populũ isrł. quasi uuã in solitudine : & quomodo
eũ inuenir& idicit: sicut prima poma ficulneȩ in cacumine eiꝰ uidi patyes eorũ. Ergo in abroe¬

Expanded text:
ponunt laqueos, ut qui in Christo calcare se credit, de quo legimus, quod ipse sit via, calcet et in eorum ponunt laqueos, ut qui in Christo calcare se credit, de quo legimus, quod ipse sit via, calcet et in eorum laqueis, qui insaniam in domo Dei confinxerunt. Quaspoma ficulneae in cacumine ejus, vidi patres eorum: Ipsi autem intraverunt ad Beel-Phegor, et abalienati sunt in confusionem, et facti sunt abominabiles sicut ea quae dilexerunt. Ephraim quasi avis atres eorum, ipsi autem ingressi sunt Beelphegor, et abalienati sunt in confusionem, et facti sunt abominabiles sicut dilecti. Pro quo in aliis exemplaribus legimus: et facti sunt dilecti, quasi abominabiles, quod magis congruit veritati. Cum omnis orbis esset desertus, et Dei notitiam non haberet, inveni, ait, populum Israel quasi uvam in solitudine, et quomodo eum invenerit, dicit: Sicut prima poma ficulneae, in cacumine ejus vidi patres eorum. Ergo in Abra
Abbreviated transcription (Latin):
adõ positi fuerant. & ꝓpl&ue id est speculatores : Isti ergo uestunt᷑ in laqueũ tortuo scũ in
omnib. locis ponentes scandalũ : ut quicumq ꝑuias eorũ ingrersus fueri corruat. & inxp̃o
stare non porsit : uariisque abducatur erron bur & semitis tortuosis ad p̃lade feratur
Hi sunt speculatores ephram quiinsaniã indomod ĩ confinxer̃ : Hoçȩ inecdesia siue in scriptuns
seir̃ ꝑuerse eas int̃pyetantes : uel ceste in uno quoq cyedentiũ quȩ domus dĩ rectinimo nominat᷑
Propterea corruptis̃ & interigunt uxta diescollis : quando iniqͥta tẽ in excelsũ loquuti sunt
&ascender̃ intoeta uana. Recordabit᷑ dñs iniquitatts eonx ꝑquã inique ꝗgerser̃ in ꝓximũ
educentes eũ deeđi : & uisitabit peccata eorũ quib. insuas animas peccauer̃. Hocẽ quod
Nomen audicriti non ingredi&ur per eã. Idcirco & her&ici sub nomine xpĩ. iuxta semitam

Expanded text:
a Deo positi fuerant et prophetae, id est, speculatores. Isti ergo vertuntur in laqueum tortuosum, in a Deo positi fuerant et prophetae, id est, speculatores. Isti ergo vertuntur in laqueum tortuosum, in omnibus locis ponentes scandalum, ut quicumque per vias illorum ingressus fuerit, corruat, et in Christo stare non possit, variisque abducatur erroribus, et semitis tortuosis ad praecipitia deferatur. Hi sunt speculatores Ephraim, qui insaniam in domo Domini confinxerunt, hoc est, in Ecclesia, sive in Scripturis sanctis, perverse eas interpretantes, vel certe in unoquoque credentium, qui domus Dei rectissime nominatur. Propterea corrupti sunt, et interierunt juxta dies collis, quando iniquitatem in excelsos locuti sunt, et ascenderunt in tecta vana. Recordabitur Deus iniquitatis eorum, per quam inique gesserunt in proximum, educentes eum de Ecclesia, et visitabit peccatnomen audierit, non ingredietur per eum. Idcirco et haeretici sub nomine Christi juxta semitam
Abbreviated transcription (Latin):
Hec enĩ interp̃tatur domusdh̃: &tam ꝓfunde in scelere peccauerit. sic̃que. in impi&a¬
tis. baroctrum sit denersus : ut uincat scelus quod quondã gestũ est ingabaa : quando
uxorẽ leuitȩ reuertentis deb&hleẽ. in licito necauere concubito: Possumus diergabaa
& illud tempus accipere : quando ꝓdõ eleger̃ sibi regẽ deurbegabaa idest saol. Eet
multo nẽ eos dicit maioro peccasse eligendo hierobaam & ad orando idolc : quã eotempore
quo eleger̃ saul. hic enĩ scismati &iã ido latria copulataẽ : ibi uero dĩcultus ꝑmansit
inpopulo. Ideo recordabit᷑ iniquitatss eorũ. quinunc ꝑpatientiã putat᷑ oblitus: & uis
tabpecateor. & uulnera quȩ longo tempore conpuiruerunt. V&erer scrutans historias
inuenire ñ possũ scidis seecclesiã & dedomodnĩ populus edux irse : p̃cer eos qui sacordoter

Expanded text:
hoc enim interpretatur domus Dei: et tam profunde in scelere peccaverit, sicque in impietahoc enim interpretatur domus Dei: et tam profunde in scelere peccaverit, sicque in impietatis barathrum sit demersus, ut vincat scelus, quod quondam gestum est in Gabaa, quando uxorem levitae revertentis de Bethleem illicito necavere concubitu . Possumus dies Gabaa et illud tempus accipere, quando pro Deo elegerunt sibi regem de urbe Gabaa, id est, Saul. Et multo nunc eos dicit majora peccasse, eligendo Jeroboam et adorando idola, quam eo tempore, quo elegerunt Saul: hic enim schismati etiam idololatria copulata est: ibi vero Dei cultus permansit in populo. Ideo recordabitur iniquitates eorum, qui nunc per patientiam putatur oblitus, et vist peccata eorum, et vulnera, quae longo tempore computruerunt. Veteres scrutans historias, invenire non possum scidisse Ecclesiam, et de domo Domini populus seduxisse, praeter eos qui sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
cumdõ proph&a laqueus tortuosus suꝑ om̃s uias eius. Insaniã in domo dĩ. confinxer̃
Corrupti s̃ secundũ diescollis. Recordabitur iniquitates eorũ. uleisc& suꝑ peccata corx
Idcirco ds̃ principes dedit. ut populũ corrigerent delinquentẽ : & ad rectũ iter retrahe¬
rent. Vnde & adhieechiel loquitar. Speculatoremte dedi domui isrł. Ergo hiero¬
boam quasi speculator danis inpopulo ẽ. & quasi proph&a cũdõ meo hocẽ cumdõ qui
haec oseȩ loquitur. Atille iuxtaid quod supra scriptum ẽ Laqueus factiestie S pe¬
culationi & y&e expansũ suꝑthabor : & uictimas declinastis in profundũ &iã nunc
populi isrł laqueus appellatur: & quod om̃s in laqueũ eius corruant. maxime cũ
insaniã indomodĩ. posuerit. siue confixerit: id est in b&hel uitulũ aureũ fecerit :

Expanded text:
cum Deo propheta: laqueus tortuosus super omnes vias ejus, insaniam in domo Dei confinxerunt: cum Deo propheta: laqueus tortuosus super omnes vias ejus, insaniam in domo Dei confinxerunt: corrupti sunt secundum dies collis: recordabitur iniquitates eorum, ulciscetur super peccata eorum. Idcirco Deus principes dedit, ut populum corriperent delinquentem, et ad rectum iter retraherent: unde et ad Ezechiel loquitur: Speculatorem te dedi domui Israel . Ergo Jeroboam quasi speculator datus in populo est, et quasi propheta cum Deo meo, hoc est, cum Deo, qui haec Osee loquitur. At ille juxta id quod supra scriptum est: Laqueus facti estis speculationi, et rete expansum super Thabor, et victimas declinastis in profundum, etiam nunc populi Israel laqueus appellatur, eo quod omnes in laqueo ejus corruant, maxime cum insaniam in domo Dei posuerit, sive confinxerit, id est, in Bethel vitulum aureum 97 fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ph&ante stultũ & in sanũ uocabas. Iuxca illud qđ in ramoth galaad principes locutis
adhieu. quiduenit adte iste uesands Igitur ꝓpt̃ multitudinẽ iniquitatũ tuarũ quib
inscelere. diu baccatus es non ꝓph&ã meum sedte insanum eẽ. cognosco: quiad hoc
laborasti. ut mea uerba calcares. Proamentia aquilu uesta ENRΟTΗCIΝ : quã nos
uel iracundiã uel memoriã doloris in latino possumus dicere : Diemultionis & ye cributions
quidaim interp̃tantur diem iudicii quando asflgeor isrł qui nunc dm̃ uidere seiactit
rens cixatorem : Quorũ insania multiplex ẽ : quia & iniquitates fuere quã plurimae :
& de ephraim in hoc proph&a dicitur adher&icos eẽ referendũ : Quiuere insanientes contyoe
dm̃ loquuntur menditia. Speculator ephiraim cũdõ meo: ꝓph&a laquess ruinȩ factus ẽ
super om̃s uias eius. Insania in domodĩ eius. ꝓfunde peccauer̃ sic̃ indieb gabaa. Re
cordabitur iniquitates eorum : &uisitabit peocata eorum : Lxx speculator ephraim

Expanded text:
ancto, stultum et insanum vocabas, juxta illud quod in Ramoth Galaad principes locuti sunt ad Jehu: Quid venit ad te iste vesanus ? Igitur propter multitudinem 96 iniquitatum tuarum, quibus in scelere diu debacchatus es, non prophetam meum, sed te insanum esse cognosce, qui ad hoc laborasti, ut mea verba calcares. Pro amentia, Aquila vertit ἐγκότησιν, quam nos vel iracundiam, vel memoriam doloris, in Latino possumus dicere. Diem ultionis et retributionis, quidam interpretantur diem judicii, quando affligetur Israel, qui nunc Deum se videre jactat, rens creatorem: quorum vesania multiplex est, quia et iniquitates fuere quamplurimae. Quet de Ephraim in hoc propheta dicitur, ad haereticos esse referendum, qui vere insanientes, contra Deum loquuntur mendacia . Speculator Ephraim cum Deo meo: propheta laqueus ruinae super cordabitur iniquitates eorum, et visitabit peccata eorum. LXX: Speculator Ephraim
Abbreviated transcription (Latin):
gebantur proph&ȩ ac sacerdotes : quo ungebantur & reges: Hoc oleũ habent & sci
dequib dicitur. filui tui sic̃ nouella oliuarũ: incircuitu mensȩ tuae :
Et bona oliua in qua oleasternr̃ insestus ẽ : quã uis aũ conent̾ her&ci ueritatẽ
miscere mendacio oleũ aquis. &c&eris. Humentib ac liquentib reb non potest co¬
pulars semꝑ ueritas supraẽ deorsumq mendaciũ. Om̃s alx̧ species id est hȩreses
quȩ non habent utdximus oleũ ueritatis. pos sunt sibi misceri. & de pluri dius Numeffi¬
ci corpus : sed harumoleum quod defertus in egyptum. &d&erra sã adpha raonisreg¬
na descendiod &estatur prophaadicens. Oleũ pẽecatoris non in pingu& caput ineum

Expanded text:
gebantur prophetae ac sacerdotes, quo ungebantur et reges. Hoc oleum habent et sancti, gebantur prophetae ac sacerdotes, quo ungebantur et reges. Hoc oleum habent et sancti, de quibus dicitur: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae . Et bona oliva in qua oleaster noster insertus est. Quamvis autem conentur haeretici veritati miscere mendacium, oleum aquis et caeteris humentibus atque liquentibus rebus non potest copulari. Semper veritas supra est, deorsumque mendacium. 135 Omnes aliae species, id est, haereses, quae non habent, ut diximus, oleum veritatis, possunt sibi misceri, et de pluribus unum effici corpus. Sed harum oleum quod defertur in Aegyptum, et de terra sancta ad Pharaonis regna descendit, detestatur propheta, dicens: Oleum peccatoris non impinguet caput meum
Abbreviated transcription (Latin):
ores sibi copulat : & pristinã reuestit̃ domũ. Spũ igit᷑ pessimo sequrtur RΗΥCΩna
id est ariditatẽ siue uentũ urentẽ. qui contrarids floribus ẽ & germinantia cuncta
disꝑdit: Tota die in ania uacuaq sectat᷑. Nec proprio errore contentus ẽ : sed multos
discipulos. immo comites suae uanitatis. erroresq multiplicat: Ioedus quoq facit
cumas syriis quorũ princepsẽ sensus magnus : ut quȩcumq fixerit sapienter simu¬
lasse uideatur. ea sapientia quȩ destruitur ado : quã & a postolus p̃cipit declinandã
dicens: Vid&e nequis uos de p̃d&t ꝑ phylosophiã & in anẽ seductionẽ secundũ tradi¬
tionẽ hominũ : secundũ elementa mundi: sed & oleũ fest in aegyptũ. siue mercat᷑
aegypti sapientia. & ecclesiasticis cupiens miscere dogmatibꝰ Oleũ unctionis quo un¬

Expanded text:
ores se sibi copulat, et ad pristinam revertitur domum . Spiritu igitur pessimo sequuntur καύσωνα, ores se sibi copulat, et ad pristinam revertitur domum . Spiritu igitur pessimo sequuntur καύσωνα, id est, ariditatem, sive ventum urentem, qui contrarius floribus est, et germinantia cuncta disperdit, tota die inania vacuaque sectatur, nec proprio errore contentus est, sed multos discipulos, immo comites suae vanitatis errorisque multiplicat. Foedus quoque facit cum Assyriis, quorum princeps est sensus magnus, ut quaecumque finxerit, sapienter simulasse videatur, ea sapientia quae destruitur a Deo, quam et Apostolus praecipit declinandam, dicens: Videte, ne quis vos depraedetur per philosophiam et inanem seductionem, secundum traditionem hominum, secundum elementa mundi . Sed et oleum fert in Aegyptum, sive mercatur Aegypti sapientiam, Ecclesiasticis cupiens miscere dogmatibus oleum unctionis, quo un
Abbreviated transcription (Latin):
pepegit &oleũ inerypto mercabatur. Sacra narrat hystoria manaen regẽ israhel
pace factacũ assur ab erypti is auxilũ postulasse : & pascere uentos idẽ spe uana¬
se decipere sequique RΑyCΩΝa hoc ẽ aestum &ire ad meridiẽ : Nihilq aliud agere
totu die nisi sibi inludere : & dum huc illucq discurrat uastitatẽ. & euersionẽ suir
urbibus p̃parare: Annon est uastitus atq mendaciũ pepigisse foedus cum
as syriis & oleum tulisse inaegyptũ Sine dochȩ hoc ẽ a paste totũ quod uide¬
lic& munera aegẏptuis miserit. lic& quidam Arbitrentur quod nequaquã in e
fertilissima ẽ. Porro secundũ tropologiam omnes hȩr&ici pessimodaemonũ spũ conti¬
nentur : dequo & in apostolo scriptumẽ. Aduersus spiritalia nequitiae. incaelestibus
& inmundus sp̃s cum exierit ab homine. & requiem non inuenerit. septẽ alios spr̃ nequi¬

Expanded text:
pepigit, et oleum in Aegypto mercabatur. Sacra narrat historia, Manahen regem Israel, pepigit, et oleum in Aegypto mercabatur. Sacra narrat historia, Manahen regem Israel, pace facta cum Assur, ab Aegyptiis auxilium postulasse , 134 et hoc est se decipere, sequique καύσωνα, hoc est, aestum, et ire ad Meridiem, nihilque aliud agere tota die nisi sibi illudere. Et dum huc illucque discurrat, vastitatem et eversionem suis urbibus praeparare. Annon est vastitas atque mendacium, pepigisse foedus cum Assyriis, et oleum tulisse in Aegyptum? συνεκδοχικῶς a parte totum, quod videlicet munera Aegyptiis miserit. Licet quidam arbitrentur quod nequaquam in Aefertilissima est. Porro secundum tropologiam omnes haeretici pessimo daemonum spiritu continentur, de quo et in Apostolo scriptum est: Adversus spiritualia nequitiae in coelestibus . Et immundus spiritus cum exierit ab homine, et requiem non invenerit, septem alios spiritus nequi
Abbreviated transcription (Latin):
dant eũ indolo siue inimpi&ate domus isrł : dumuniuersa quaesimulant ast ficiser
non suꝑbit. Non in flatur tumore her&ico : sedhumiliat᷑ cumdõ & cũscõrũ choro fide¬
ls ẽ. & robustus i duma edificat domũ suã suꝑ p&rã quenulla tempestate quati tur
LXXMulto aliter transtuler quod ephraim. & domus isrł & uidas circũ dederint dm̃.
inmendacio & inimpi&ate : &t anteclementiae ds̃ ut non abeis abscidat spem salutis :¬
sed cognoscat illos & paratus sit uocare populũ scm̃ & populũ dĩ : qui nunc impi&ate
res & omnes suo uocabulo noncupari. Qui aũ uere sc̃rẽ. non circũ dat dm̃ in mendacio.
sed inueritate: psalmista dicente. Potenses dñe &ueritas tua incircuita tuo
& foedus cũas syrus ini it : &oleũ inegẏptum ferebit .lxx. Ephraim aũ pessimus¬
sp̃s ꝑsecutus ẽ aestum : totadie uana & inania multiplicabit & testam̃ tũ cum assyriis

Expanded text:
dant eum in dolo, sive in impietate ddant eum in dolo, sive in impietate dnon sulis est et robustus: dum aedificat domum suam super petram, quae nulla tempestate quatiatur . LXX multo aliter transtulerunt: quod et Ephraim et domus Israel et Judas circumdederint Deum in mendacio et in impietate, et tantsed ignoscat illis, et paratus sit vocare populum sanctum et populum Dei, qui nunc impietateres, et omnes suo vocabulo nuncupari. Qui autem vere sanctus est, non circumdat Deum in mendacio, sed in veritate, Psalmista dicente: Potens es, Domine: et veritas tua in circuitu tuo Et foedus cum Assyriis iniit, et oleum in Aegyptum ferebspiritus, prosecutus est aestum: tota die inania et vana multiplicavit, et testamentum cum Assyriis
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt: nosceptȩ explanationis sequamur ordinẽ quod circũ dederit isrł ephrum.
regia tribus. & domiis isrł. populus qui tribui regiȩ seruiebat : & circũ dederit eũ in ne¬
ga tionesiue mendicio : dũ dõ negant. &idola confitentur. Iud is aũ hocẽ duȩ tribus que
hibebant templũ. legem proph&as. & seruabant p̃cepta legalia : erant testes gradi¬
eni quȩ cumdõ & cumscis fidelis. Scõs possumus dicere. uel angelos. uel patri archas.
ac proph&as : & cexeros quidĩ imperio seruiebant. Ad conparationẽ enim illius tem¬
poris quohaec dicebantur. aberrante penitus ephra im. & decepto inidolorũ cultu isrł.
fostir eẽ cumforte: Rad enim &decensionẽ & fortitudinẽ significat. proquo aquilatrans¬
tulit ΕΠΙΚ ΡΑΙΩΝ: Iuxta ΑΝΑΓΟΤΗΝ Circumdant her&ici dm̃ inmendacio im¬
mo innega tione: Quie quid enim loqutur negintio atq mendiciũ est & circũ¬

Expanded text:
dicunt. Nos coeptae explanationis sequamur ordinem, quod circumdederit Ephraim dicunt. Nos coeptae explanationis sequamur ordinem, quod circumdederit Ephraim regia tribus et domus Israel, populus qui tribui regiae serviebat, et circumdederit eum in negatione sive mendacio, dum Dominum negant, et idola confitentur. Judas autem, hoc est, duae tribus, quae habebant Templum, Legem, Prophetas, et servabant praecepta 133 legalia, erant testes, gradientesque cum Deo et cum sanctis fideles. Sanctos possumus dicere vel angelos, vel patriarchas ac prophetas, et caeteros qui Dei imperio serviebant. Ad comparationem enim illius temporis quo haec dicebantur, aberrante penitus Ephraim, et decepto in idolorum cultu Israel, fortis esse cum forte: RAD   enim et descensionem et fortitudinem significat: pro quo Aquila transtulit ἐπικράτειαν. Juxta ἀναγωγὴν circumdant haeretici Dominum in mendacio, immo in negatione. Quidquid enim loquuntur, negatio, immo mendacium est: et circum
Abbreviated transcription (Latin):
gentes : siue ut melius arbitramur arguentes. Abhirergo liberantur her&ici cum ha¬
bitare coeperint indomib suis & malis parentib dixerint Relinqu& uob̵ domus ura
tis descendit cumdõ : & cumscis̃ fidelis. lxx Circum dedit me inmendatio ephraim &
in impi&ate domus isrł &iuda. Nunc cognouiteos dr̃ & populus scs uocabitur dĩ:
Tradunt hȩbixi huiusce modi fabulam. Inexitu isrł exaegypto quando exalia paste mons
ex alia rubrum mart. & exalia pharaonis. cingebat exercitus. & indusus populus
tenebatur: c&eris tribubus disperantibus salutem &aut reuerti in aegyptõ. aut bella re
cupientibus: solur iud& fideliter ingressus ẽ maro. unde & regnũ meruit accipere:
& hoc eẽ quod nunc dicqͥtur. iudas testis sermonũ dĩ. & adstipglator. ac uindex descendit
cũ do inmare : & inter scõs fuit fidelissimus ut uerbis iubentis creder& dõ. hoc illi

Expanded text:
gentes, sive, ut melius arbitramus, arguentes. Ab his ergo liberabuntur haeretici, cum hagentes, sive, ut melius arbitramus, arguentes. Ab his ergo liberabuntur haeretici, cum habitare coeperint in domibus suis, et malis parentibus dixerint: Relinquetur vobis domus vestra testis descendit cum Deo et cum sanctis fidelis. LXX: Circumdedit me in mendacio Ephraim: et in impietate domus Israel et Juda: nunc cognovit eos Deus: et populus sanctus vocabitur Dei. Tradunt Hebraei hujuscemodi fabulam: In exitu Israel ex Aegypto, quando ex alia parte mons, ex alia Rubrum mare, et ex alia Pharaonis cingebat exercitus, et inclusus populus tenebatur, caeteris tribubus desperantibus salutem, et aut reverti in Aegyptum, aut bellare cupientibus, solus Juda fideliter ingressus est mare, unde et regnum meruit accipere, et hoc esse quod nunc dicatur: Judas testis sermonum Dei, et astipulator ac vindex descendit cum Deo in mare, et inter sanctos fuit fidelissimus, ut verbis jubentis crederet Dei. Hoc illi
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ habitabit cumei s dicamus &alit̃. Cumuerus lo in fremuerti falsos leo quiẽ iuxtu
a postolum p&rum aduersarius nr̃ ilico conticesc&. & omne dogma ꝑuersum. Os suũ
aperire non poterni quĩque ante abeo capti fuerant᷑: Rugituleonis solutr & cõminatione
terribili sequentur dnm̃ dm̃ suum. Tunctimebunt filii maris siue aquarũ qusinama¬
ritudine & salsir hȩr&icorum aquis fuerant pcreati : & ad sumptis pennis uolabuaT
quasi aues exaegypto & quasi columba d&erra assyriorũ : &dicent Quis dibit mihi
pennas sicut columbȩ & uolabo & requiesca : Vt qui apud hereticos laboriuer̃ requies¬
cant in ȩcłã : & habitent indomib suis de quib fuerant erroie seduct: Aegyptum
id est mes raim. tribulationẽ interp̃tari & angastias. Nouimus assyrios quoq diri¬

Expanded text:
Dominus habitabit cum eis. Dicamus et aliter: Cum verus leo infremuerit, falsus leo qui est 132, Dominus habitabit cum eis. Dicamus et aliter: Cum verus leo infremuerit, falsus leo qui est 132, a apostolum Petrum, adversarius noster , illico conticescet, et omne dogma perversum os suum aperire non poterit: quique ante ab eo capti fuerant, rugitu leonis soluti et comminatione terribili, sequentur Dominum Deum suum. Tunc timebunt filii maris, sive aquarum, qui in amaritudine et salsis haereticorum aquis fuerant procreati; et assumptis pennis, volabunt quasi aves ex Aegypto, et quasi columba de terra Assyriorum, et dicent: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam ? ut qui apud haereticos laboraverant, requiescant in Ecclesia, et habitent in domibus suis, de quibus fuerant errore seducti. Aegyptum, id est, MESRAIM   tribulationem interpretari, et angustiam novimus: Assyrios quoque, diri
Abbreviated transcription (Latin):
iotħ mem. silegat᷑ maim aquas significat simeiam̃. dema intellegit᷑. haec hȩbrei
ad aduentũ xp̃i refer̃ : quẽ sperent eẽ uenturũ. Nosiã transacta conuincimr quia
& de aegypto & deassyriis. hoc ẽ & aboriente &occidente & ab aquilone & ameridie
uener & cotidieueniunt : qui discum bant cumabra hã. & isuac &ia cob Filios aũ maris
siue aquarũ eos possumus appellare : qui sa gena dnĩ conp̃hensis: & abstracti deman
huuis sȩcłi. Cumq capti fuerint de moste inuitã conlocabunt᷑ in domib suis. quae hor¬
rea uocat euangeliũ: in quib. electa &apaleis separatu frumenta conduntꝰ: Natu¬
ra leonũ eẽ dicitur : ut cũ infremuerint. & rugierintomnia animantia contremes¬
cent: & fixo gra.duse mouere non possint. Tantus pauor ẽ : tanta fostitudo. Itaq
& dnr̃ cũ instar leonis rugierit. & intonuerit. ac dederit uocẽ suã Cunctȩ aues
& uniuer sa uolatiliu ꝑ orrescent : & ibunt adnidos. idẽ ad domossuas: inquib

Expanded text:
EJAM, de mari intelligitur. Haec Hebraei ad adventum Christi referunt, quem sperant esse venturum. Nos jam transacta convincimus; quia et de Aegypto, et de Assyriis, hoc est, ab Oriente et Occidente, et ab Aquilone et a Meridie venerunt, et quotidie veniunt qui discumbant cum Abraham, Isaac et Jacob . Filios autem maris, sive aquarum, eos possumus appellare, qui sagena Domini comprehensi sunt, et abstracti de mari hujus saeculi . Cumque capti fuerint de morte ad vitam, collocabuntur in domibus suis: quae horrea vocat Evangelium , in quibus electa et a paleis separata frumenta conduntur. Natura leonum esse dicitur: ut cum infremuerint et rugierint, omnia animantia contremiscant, et fixo gradu se movere non possint: tantus pavor est et tanta formido. Itaque et Dominus cum instar leonis rugierit, et intonuerit, ac dederit vocem suam, cunctae aves et universa volatilia perhorrescent: et ibunt ad nidos, id est, ad domos suas in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
& m&erent in misericordia: & facerent sibi noualiã tempusq requirendidnm̃. illud
eẽ cognoscerent. quouenturus ẽ. quid ocebit nos iustitiã: Me haec iubente & uolente dele¬
ts noualib fructus iustitiue ac miseri cordiȩ accipere :A rauer̃ impi&atẽ qua egeruN
impie contradnm̃ Relinquentes cyeatorẽ : & colentes idola & messuer̃ iniquitatẽ. De
malo semine malas fruges recipientis : de quib fecer̃ non solũ panẽ subcinericiũ sed frau¬
dolentũ atq mendacẽ : qui uana spedeciperit comedentẽ : Istius nodis̃ hȩr&ici quia¬
rant sermone cõmposito & ꝓtegunt uiel tacent impietatẽ. neimpietascẽ uideatur sedere

Expanded text:
et meterent in misericordia, et facerent sibi novalia: tempusque requirendi Dominum illud et meterent in misericordia, et facerent sibi novalia: tempusque requirendi Dominum illud esse 119 cognoscerent, quo venturus est qui docebit nos justitiam. Me haec jubente, et volente de laetis novalibus fructus justitiae ac misericordiae accipere, araverunt mpietatem, qua egerunt impie contra Dominum, relinquentes Creatorem, et colentes idola, et messuerunt iniquitatem, de malo semine malas fruges recipientes, de quibus fecerunt non solum panem subcinericium, sed fraudulentum atque mendacem, qui vana spe deciperet comedentem. Istiusmodi sunt haeretici, qui arant sermone composito, et protegunt vel tacent impietatem: ne impietas esse videatur, sed cre
Abbreviated transcription (Latin):
cere eos potest uerã iustitiã : falsosq magistros destruant. a quibus non discunt iustiqã
sed iniquitatẽ. Arastis impi&atẽ. iniquitatẽ messuistis: comedistis frugẽ mendacii.
lax quidreticetis impietates. & iniquitates eius uindemiastis: comedistis fructũ menda¬
cẽ Cogor contra uoluntatẽ meũ sepius de hebree lingue pprietitib disputuye
Neq enĩ rediorum more sententias rep&imus uerba construimus: & audientes uel
legentes: in laudes nrãs declamationib suscitamus : sedquȩ obscura s̃ maxime aliena
linguȩ hominib explanare nitimur. supra ubinor int̃p̃tatisum arabitiudas:
ne int̾pretantes. Estaũ sensus iste doctorũ: suꝑ collũ uitulȩ ephram contentiosȩ a¬
mantisq triturã. ego transiui &ego ascendi : ut arante iuda & confringente sulcos. ia¬
cob: terer& arcam : & solis terrȩ ferr& calorẽ. Monuiq eos ut seminarent iniustita

Expanded text:
cere eos potest veram justitiam, falsosque magistros destruant, a quibus non discunt justitiam, cere eos potest veram justitiam, falsosque magistros destruant, a quibus non discunt justitiam, sed iniquitatem. Arastis impietatem, iniquitatem messuistis: comedistis frugem mendacii. LXX: Quid reticetis impietates, et iniquitates ejus vindemiastis: comedistis fructum mendacem. Cogor contra voluntatem meam saepius de Hebraeae linguae proprietatibus disputare: neque enim rhetorum more sententias repetimus, verba construimus, et audientes vel legentes in laudes nostras declamationibus suscitamus: sed quae obscura sunt, maxime alienae linguae hominibus explanare nitimur. Supra ubi nos interpretati sumus, arabit Judas, ne interpretantes. Est autem sensus iste dictorum: Super collum vitulae Ephraim contentiosae amantisque trituram ego transivi, et ego ascendi, ut, arante Juda, et confringente sulcos, Jacob tereret aream, et solis ferret calorem. Monuique eos ut seminarent in justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
miae: Fructus aũ uite ipse ẽ qui& lignũ uitae. Et proco quodnor posuimus in nouate
uob nouale illiues terunt inluminate uob̾ lum̃ scientiae. ut exoperib atq. mandatis le¬
gis notitiã habere mereamur Iuxta illud qđ in quondã libro legimus: desiderasti sapien¬
tia. serua mandata: & dñs dabit eã.tibi. Qui enĩ mandata. Vnde &alibi legimux¬
mandatũ dni lucidũ inluminans oculor Et ȩsaias ad dnm̃dicit. Lux p̃cepta tua super
terrã. Et in alio locoAmandatistuis intellexi. his quoq quiab ecclesiua. separati
s̃. & falsũ sibi xpĩ anorũ nominas sumunt: Precipit᷑ ut agant penitentiã. & utrũq
recipiant testamentũ. Inu&eri iustitiã seminent : in nouo metant misori cordiam.
& inluminent sibi lumen scientiae. siue in nouent sibi noualiai & requirant dñm quido¬

Expanded text:
mia: fructus autem vitae ipse est, qui et lignum vitae. Et 118 pro eo quod nos posuimus, innovate mia: fructus autem vitae ipse est, qui et lignum vitae. Et 118 pro eo quod nos posuimus, innovate vobis novale, illi verterunt, illuminate vobis lumen scientiae, ut ex operibus atque mandatis Legis notitiam habere mereamur, juxta illud quod in quodam libro legimus: Desiderasti sapientiam: serva mandata, et Dominus dabit eam tibi . Qui enim mandata in opera veMandatum Domini lucidum illuminans oculos . Et Isaias ad Dominum dicit: Lux praecepta tua super terram. Et in alio loco: A mandatis tuis intellexi . His quoque, qui ab Ecclesia separati sunt, et falsum sibi Christianorum nomen assumunt, praecipitur ut agant poenitentiam, et utrumque recipiant Testamentum: in Veteri justitiam seminent, in Novo metant misericordiam: et illuminent sibi lumen scientiae, sive innovent sibi novalia, et requirant Dominum, qui do
Abbreviated transcription (Latin):
In nouate uob̾ nouale. tempus aũ requirendidnm: cumuenerit quidocebit uos iustitiae:
tã trans lationẽ. Dxerit ephram uitulã edoctã tnarã amarȩ ac dilgeres ase aser¬
dicre suꝑ collum eiur &a rasse uidam. & confregisse sulcos siue glebas iacob Nuno p̃cipit
ut seminent sibi ꝑpenitentiã . & seminent iustitia id est in lege m&antq in misericordia :
id est ingratia euangeli. Ibi enimoculũ proculo : dente ꝑdente  Hic legimus. quite
ꝑcusserit indexrũ maxillũ prebe ei & alterã. Cumq seminaueritr iniustitia .&
mes sueritis in misericordia : in nouate uob̵ l&ta noualia. Redditque causas. cur seminent.
xp̃s atq saluator quid ocebituos iustitiã : quã nunc speratis in lege. Finis enĩ legis xpr̃
LXX. transtuler̃. uindemiate infructũ uitemagisq. semini conuenit messio : quã uinde¬

Expanded text:
Innovate vobis novale: tempus autem requirendi Dominum, cum venerit qui docebit vos justitiam. Innovate vobis novale: tempus autem requirendi Dominum, cum venerit qui docebit vos justitiam. tam translationem. Dixerat Ephrain vitulam edoctam trituram areae amare ac diligere, et se ascendisse super collum ejus, et arasse Judam, et confregisse sulcos, sive glebas Jacob. Nunc praecipit ut seminent sibi per poenitentiam, et seminent in justitia, id est, in Lege, metantque in misericordia, id est, in gratia Evangelii. Ibi enim: Oculum pro oculo, dentem pro dente : hic legimus: Qui te percusserit in dexteram maxillam, praebe ei et alteram . Cumque seminaveritis in justitia, messueritis in misericordia, innovate vobis laeta novalia. Redditque causas cur seminent, nerit, Christus atque Salvator, qui docebit vos justitiam, quam nunc speratis in Lege: Finis enim Legis Chris transtulerunt, vindemiate fructum vitae: magisque semini convenit messio, quam vinde
Abbreviated transcription (Latin):
uitia . atq peccato & accipit primitiua fratris sui & her er patorne porsernonis est
&dormit inb&hel quod int̃ pr&at᷑ domur dẽ Sulcor glebas quȩ confrfgst.: ut moluis
iactatũ sementẽ terra suscipiat : & faciatcentũ modios hordei siue ut hab& in he¬
breo centuplum. Neq enim credendũ est quod patri archa ira ac hordeo studuerit: & ñ
frumento : usq hodie Vir ecclesiasticur iacob glebar hyseoriac. & littereduritiã con¬
frmgit in parter & spiritudit̃ diuidit : ut porsnt fruger raddere spiritales Quo dͥ
quidem & dim fecisse legimus ut quinq legi panis quos integros populur comeoye
nom poterat Infrusta conceper& : ut ꝑ a postolorum manus uescendo cr edentibus
rare. ut fructus capiat sempit̃ nos. Seminate uob̵ iniustitia: &m&ite inore misericordiȩ

Expanded text:
vitia atque peccata, et accipit primitiva fratris sui, et haeres paternae 117 possessionis est, et vitia atque peccata, et accipit primitiva fratris sui, et haeres paternae 117 possessionis est, et dormit in Bethel, quod interpretatur domus Dei, sulcos glebasque confringet, ut molli sinu jactatam sementem terra suscipiat, et faciat centum modios hordei, sive, ut habetur in Hebraeo, centuplum. Neque enim credendum est quod patriarcha Isaac hordeo studuerit, et non frumento. Usque hodie vir Ecclesiasticus Jacob glebas historiae et litterae duritiam confringit in partes, et spiritaliter dividit, ut possint fruges reddere spiritales. Quod quidem et Dominum fecisse legimus, ut quinque Legis panes, quos integros populus comedere non poterat, in frusta concerperet: ut per apostolorum manus vescendos credentibus rare, ut fructus capiat sempiternos. Seminate vobis in justitia, metite in ore misericordiae.
Abbreviated transcription (Latin):
suc quĩ hab& templũ & moratur in lege ut tote cestatm duo decim trib arua p̃paneNT
postare : inponã captiuitatẽ. Iudã aũ parũper relinquã : & nihilloquar deeo quicũq
ana rio tmi hoc dici potest. quod ephram qui eruditur fuit lege di ut terer& aream
scripturarũ & meditar& in ecdie ac nocte : Coepit diligore contentionẽ. &iugũ legis
abi tere : & contendere contra ecclesi asticos in subuersione audientiũ. Vnde dig
eleuatã ceruicẽ. & sibi sublimia ꝓmittentẽ. ueliugo prem&. uel ipre transiens calcab
pedib suis. & ascend& suꝑ eũ. ut sciat se habere dnm̃ Iudar aũ. hocẽ ecclesasticur a rabit
incoepto opere ꝑscuerans: siue r&icebo inquit iudã Nonenĩ sani indigent medico sed¬
hi quimale se habent. Iacobueroꝰ int̃pretatur supplantator. Ecottdie supplantat

Expanded text:
sua: quia habet templum, et moratur in lege, ut tota certatim duodecim tribus arva praeparent sua: quia habet templum, et moratur in lege, ut tota certatim duodecim tribus arva praeparent portare, imponam captivitatem. Judam autem parumper relinquam, et nihil loquar de eo: quicumque ἀναγωγὴν hoc dici potest, quod Ephraim qui eruditus fuit in lege Dei, ut tereret aream Scripturarum, et meditaretur in ea die ac nocte, coepit diligere contentionem et jugum Legis abjicere, et contendere contra Ecclesiasticos in subversionem audientium. Unde Dominus elevatam cervicem et sibi sublimia promittentem, vel jugo premet, vel ipse transiens calcabit pedibus suis, et ascendet super eum, ut sciat se habere Dominum. Judas autem, hoc est, Ecclesiasticus arabit, in coepto opere perseverans. Sive: Retinebo, inquit, Judam. Non enim sani indigent medico, sed qui male habent . Jacob vero qui interpretatur supplantator, et quotidie supplantat
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ plagas & uduersa significat. Deniq & exterminator in egyptotransisse memo¬
ratur Quia ergo ephraim uacca uel uitula diligit arcionterere : Ego inquit tran¬
siui suꝑ pulchritudinem collieiur. & tumentes ceruicumtoros iugo in posito eclomui
Quid memorem legis iugũ: ipse ascendi suꝑ ec̃ & me ita labore laborante iudas hocr dud
tribur coeperunt erua scindere uomere & in sulcorterra declinar. Poytont
aũ iugũ ephiaum & a rante iudai confregit sibi sulcor iacob h ie l cob ad distinetio¬
terram quȩ cõminuere iutemolita recipiat sementẽ & fecunda post modicũ seges
pulul& protritura uel a ret i contentione. lax transtuler̃ : & est sensus qui ephraim
non uult legis iugũ recipere : ego transibo & aescendã suꝑ pulchrtuidinẽ collieiur. &dis¬
cat contentiosa uacca : atq lasciuiens laboraro : quod non uult : Iudas aũ arabit sponte

Expanded text:
semper plagas et adversa significat. Denique et exterminator in Aegypto transisse memosemper plagas et adversa significat. Denique et exterminator in Aegypto transisse memoratur. Quia ergo Ephraim vacca vel vitula 116 diligit aream terere, ego, inquit, transivi super pulchritudinem colli ejus, et tumentes cervicum toros jugo imposito edomui. Quid memorem Legis jugum? ipse ascendi super eam, et me ita laborante, Judas, hoc est, duae tribus coeperunt arva scindere vomere, et in sulcos terram reclinare. Portante autem jugum Ephraim, et arante Juda, confregit sibi sulcos Jacob. Hic Jacob ad distinctio glebas frangere, terramque comminuere: ut emollita recipiat sementem, et fecunda post modicum seges pullulet. Pro tritura, vel area, contentionem Septuaginta transtulerunt, et est sensus: Quia Ephraim non vult Legis recipere eat contentiosa vacca atque lasciviens laborare, quod non vult. Judas autem arabit sponte