comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat siuis confioite: q ego uici mũ¬
dum: sermonem ita concludit. Hȩc
locutus sum uobis. ut in me pacẽ
habeatis. Non tantũ ad hȩc u̾ba res¬
picit. quȩ hic in scõ coniuiuio lo¬
cutus ẽ eis: s ad om̃a que ab ini¬
tio discipulatus eoꝵ. eis uel loqͦ¬
batur. uel in p̾sentia illoꝵ agebat.
Hȩc om̃a ad hoc ꝑtinẽt ut pacem
habeamus cum illo licet pres¬
suras & ꝑsecutiones patiamur
in mũdo. Et in magna spe con¬
solationis concludit hec u̾ba:
S confidite ego uici mũdum. Nõ
enĩ caput in se solummꝰ. s etiã
in mbris sius uicit mundum:
Ideo non timende sunt ꝑsecu¬
tiones huuis mundi. et hec
om̃a sunt agenda: ut pacem
habeamus in illo. Hanc enim
causam cõmendauit sermonis
sui: ut in illo pacem haberẽt.
ꝓpter quam xp̃iani sumus.
Hęc enĩ pax. finem temporis
non habebit: et omĩs pie nr̃e
intentionis actionisq finisip¬
sa erit. Propter hanc. sacram̃tis
eius imbuimur: ꝓpter hanc mi¬
rabilibus eius operibus et ser¬

Expanded text:
rat suis: Confidite, quia ego vici mundum. » Sermonem ita concludit: Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. Non tantum ad haec verba respicit quae hic in sancto convivio locutus est eis, sed ad omnia quae ab initio discipulatus eorum vel loquebatur, vel in praesentia illorum agebat: haec omnia ad hoc pertinent, ut pacem habeamus in illo, licet pressuras et persecutiones patiamur in mundo. Et in magna spe consolationis concludit haec verba: Sed confidite, ego vici mundum. Non enim caput in se solummodo, sed etiam in membris suis vicit mundum. Ideo non timendae sunt persecutiones hujus mundi. Et haec omnia sunt agenda, ut pacem habeamus in illo. « Hanc enim causam commendavit sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter quam Christiani sumus. Haec enim pax finem temporis non habebit; et omnis piae nostrae intentionis actionisque finis, ipsa erit. Propter hanc sacramentis ejus imbuimur, propter hanc mirabilibus ejus operibus et ser
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. et de iusticia. et de ui¬
dicio. Quã sententiam. ipse xp̃s
exposuit dicens. De peccato: qr
quia sicut fides. origo uirtutũ.
ita solidamentũ ẽ uitioꝵ. in in¬
credulitate ꝑsistere: dño terri¬
biliter aqtestante qui ait. Sui
aute non credit iam uidicatus ẽ

Expanded text:
peccato, et de justitia, et de jupeccato, et de justitia, et de judicio. Quam sententiam ipse Christus exposuit dicens: De peccato quidquia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est vitiorum in incredulitate persistere, Domino terribiliter attestante, qui ait: Qui autem non cred
Abbreviated transcription (Latin):
t corꝑalit̾ conu̾sante cum eis
non ualebat ad illũ erigere m̃¬
tem. ad sitienda munerã gͣtiȩ
elestis. Ascendente autẽ illo ad
elos. et illi parit om̃e deside¬
nũ suũ in illo transferebant. &¬
ido capaces sp̃s scĩ iam facti erãt:
sa expositione indiget. cure¬
undem sp̃m. paraclytũ. id est
consolatorem cognominauerit:
iua nimirũ corda discipuloꝵ.
quȩ recessus ipsius. mesta reo¬
didisset. huius consolaretur &
recrearet aduentus. Son qđ
antea sp̃s sc̃s non esset incordi¬
bus discipuloꝵ uł etiam in
antiquoꝵ scõꝵͥ s manifesta
plenitudine. ante sic non fuit
datus. qͦmͦ pꝰ ascensionem die
decima inicentũ uiginti nͥo¬
mina̾ transmissus legit᷑. s
ita insinuari trinitatẽ: ut quam¬
uis nulla esset diu̾sitas substan¬
mũdũ de his om̃ibus quȩ secũt᷑.
tẽ intellegit᷑ arguisse. s mundũ.
ut non metuerent mũdũ. id ẽ
amatores mundi arguere. De

Expanded text:
et corporaliter conversante cum eis, et corporaliter conversante cum eis, non valebant ad illum erigere mentem, ad sitienda munera gratiae coelestis. Ascendente autem illo ad coelos, et illi pariter omne desiderium suum illo transferebant. Ideo capaces Spiritus sancti jam facti erant, sa expositione indiget, cur eumdem Spiritum Paraclitum, id est, consolatorem cognominaverit: quia nimirum corda discipulorum, quae recessus ipsius moesta reddidisset, hujus consolaretur et recrearet adventus. » Non quod antea Spiritus sanctus non esset in cordibus discipulorum, vel etiam in antiquorum sanctorum, sed manifesta plenitudine ante sic non fuit datus, quomodo post ascensionem die decima in centum viginti nomina transmissus legitur. Seita insinuari Trinitatem, ut, quamvis nulla esset diversitas substanmundum de his omnibus quae sequunturtem intelligitur arguisse, sed mundum. ut non metuerent mundum, id est, amatores mundi arguere. De
Abbreviated transcription (Latin):
rus. dum ad passionem ꝓperauit.
& respondit eo se iturum. quo us
uenire non poterant. Hunc uer
ita se promisit iturum. ut nul¬
lus quo uadit interroget. Nubes
enim suscepit eũ: quando ascen¬
dit ab eis. Nuntẽ in celum. non
uerbis quesierunt: s oculis in¬
derunt. S quia hec locutus sum
uobis inquit: cristicia im pleu
cor uestrum. Tidebat utiq: qͥd
illa sua uerba. in eoꝵ cordibus
agerent. S piritalem quippe nõ
erant habituri: id quod exte¬
rius in xp̃o uidebant. amittere
ma serui ur̃is subtrahaturas¬
pectibus: quatinus amor di¬
uinitatis. aptius ur̃is infigat᷑
mentibus. Expedit ut no¬
tam uobis forma. celo inferam.
quatinus ꝑ hoc maiori deside¬
rio illuc suspiretis. Si autem
nõ abiero. paraclytus nõ ueniet
ad uos. Si autẽ habiero: mittã
eũ ad uos. Nonq nõ poterat iose
nt̾ra positus dare sp̃m discipulis
N& loqͥtur. cum aꝑte legit᷑. qr post
ae surrectionẽ apparens eis. insuf

Expanded text:
rus, dum ad passionem properavit; rus, dum ad passionem properavit; et respondit eo se iturum quo ipsi tunc venire non poterant. Nunc vero ita se promisit iturum, ut nullus, quo vadis, interroget; nubes enim suscepit eum quando ascendit ab eis; et euntem in coelum non verbis quaesierunt, sed oculis viderunt  vobis, inquit, tristitia implevit cor vestrum. Videbat utique quid illa sua verba in eorum cordibus agerent. spiritalem quippe nonderant habituri, id quod exterius in Christo videbant, amittere ma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis aptius vestris infigatur mentibus. Expedit ut notam vobis formam coelo inferam, quatenus per hoc majore desiderio illuc suspiretis. Si autem non abiero, Paraclitus non veniet ad vos: si autem abiero, mittam eum ad vos. Non quia non poterat ipse in terra positus dare Spiritum discipulis, haec loquitur; cum aperte legatur, quia post resurrectionem apparens eis, insuff
Abbreviated transcription (Latin):
reminisci ante p̃dicta eẽ a ma¬
gistro quȩ passuri eẽnt: & eundem
se scire habere adiutorem & remu¬
neratorem. ꝓ cuius nomine. talia
passuros se esse p̃dictum ẽ illis.
Hec abinitio uobis nõ dixi: quia
uobiscũ eram. Que sunt que
ab initio illis non dicit: etiam
de spu scõ quem missurus erat
illis a patre: et de consolatione
quo consolandi e roborandi fu¬
issent: ut om̃a mũd̾adũsa. uel
uideoꝵ scandala. ⁊ ꝑsecutiones.
libero animo formidare non
debissent. Hec abuntio nõ
dixi. quia uobis cũ eram: quia
mea p̾sentia consolabatur uos.
Et nc̃ uadens ad patrẽ necessa¬
rium habetis sp̃m sc̃m: qui
uos consoletur. & confirmet.
in omĩ cribulatione & passio¬
ne. quã passuri eritis. Et nc̃
nemo inquit ex uobis inter¬
rogat me. qͦ uadis. Significat
sic se iturum ad eum qͥ misit
illũ: ut nullus interrogaret.
quod palam fieri. uisu corpo¬
ris cernerent. Nam superius
int̾rogauerant eum. qͦ eẽt itu¬

Expanded text:
reminisci ante praedicta esse a mareminisci ante praedicta esse a magistro quae passuri essent, et eumdem se scire habere adjutorem et remuneratorem, pro cujupassuros se esse, praedictum est illis. Haec ab initio vobis non dixi, quia vobiscum eram. Quae sunt quae ab initio illis non dixit etiam de spiritu sancto, quem missillis a Patre, et de consolatione quo consolandi et roborandi fuissent, ut omnia mundi adversa vel Judaeorum scandala et persecutiones, libero animo formidare non debuissent. Haec ab initio non dixi, quia vobiscum eram, quia mea praesentia consolabatur vos; et nunc vadens ad Patrem, necessarium habetis Spiritum sanctum, qui vos consoletur et confirmet in omni tribulatione et passione, quam passuri eritis. Et Al.nemo, inquit, ex vobis interrogat me, quo vadis? « Significat sic se iturum ad eum qui misit illum, ut nullus interrogaret quod palam fieri visu corporis cernerent: nam superius interrogaverant eum quo 610 esset itu
Abbreviated transcription (Latin):
offert. acciꝑe rennuuͣt. Incassum¬
se dõ patri placere estimãt: qͥ dĩ filiũ
contemꝰnere: immo etiam ꝑsequi.
ac blasphemare laborant. Duo dix̃
illis ẽẽ uentura aiuideis. Id est ut
extra sinagogam eos facerent: et
ut eos interficerent. Que etiam
adcumulum damnationis illius
popłi pertinebant: & ad salutẽ
gentium ꝓfutura fuissent.: Sic̃
paulus in actibus apostoloꝵ illis
iudeis dixit. Quia indignos
uos uerbo cdĩ fecistis: ecce conuer¬
timur ad gentes. Sic enum p̾ce¬
pit nobis dñs. Icce dedi te in
lucẽ gentiũ: ut sis salus mea
usq adextremum terrȩ. Se¬
quit᷑. Et hec facient: q non
nouerunt me neq patrẽ meũ.
Ouia enim filius in patre & pat̾
ẽ in filio: et qͥ uidit filiũ uidit
& patrem: patet ꝓfecto qͥcunq
filii credulitatẽ obstinata m̃te
reiciunt. nec patrẽ nosse ꝓban¬
ut cum uenerit hora eoꝵ re¬
miniscamini q ego dixi uob̾.
Dagna consolatio ẽ discipłorũ.

Expanded text:
offert accipere renuunt. Sed incassumoffert accipere renuunt. Sed incassum Patri placere aestimant, qui Dei Filium contemnere, imo etiam persequi ac blasphemare laborant. Duo dixit illis esse ventura a Judaeis, id est, ut extra synagogam eos facerent, et ut eos interficerent, quae etiam ad cumulum damnationis illius populi pertinebant, ut ad salutem gentium profutura fuissent. Sicut Paulus in Actibus apostolorum illis Judaeis dixit: Quia indignos vos verbo Dei fecistis, ecce convertimur ad gentes. Sic enim praecepit nobis Dominus: Ecce dedi te in lucem gentium, ut sis salvus in ea usque ad extremum terrae. Sequitur: Et haec facient quia non noverunt me neque Patrem meum. Quia enim Filius in Patre, et Pater est in Filio, et qui videt Filium videt et Patrem, patet profecto quod quicunque Filii credulitatem obstinata mente rejiciunt, nec Patrem nosse probanut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Magna consolatio est discipulorum,
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ ꝑhibebitis: q ab in¬
tio mecũ estis. Perhibebit sp̃s
E locutus sum uobis ut nonscan¬
aaliremini: absq sinagogis faci¬
ent uos. Qurauit namq puisma¬
gist᷑. futura discipulis prauoꝵ bel
up̃dicere: qͦ minus hec eos ueni¬
r. Solent enim leuius ferriad¬
uersa quȩ p̾sciunt᷑ quã quȩ su¬
bito ex desperato suꝑueniunt:
dicut in scłari luteratura legit᷑.
sepe repentini casus ꝑturbatio¬
nis. fortissimos quosq in bello
milites fatigare. Sed uenit ho¬
ra ut omĩs qͥ int̾ficit uos arbi¬
tretur obsequiũ se p̾stare dõ.
p̃stare uidei: in eo qđ ministros
noui testam̃ti odiis inseque¬
bantur & morte: S sic̃ illistes¬
timonium ꝑhibet apostolus.
emulationem habent: s non
scd̃m scientiam. Arbitrantur
gͥ legis emulatores obseqͥum
se p̃stare dõ. dum p̾conibus
gratie neces inferunt. N euis
legem quȩ ꝑ famulum data ẽ¬
defendũt: qͥ gͣtiam quã ipse filius

Expanded text:
testimonium perhibebitis, quia ab intestimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Perhibebit Spirilocutus sum vobis, ut non scandalizemini: absque synagogis facient vos. Curavit namque pius magister futura discipulis pravorum bella praedicere, quo minus haec eos venre. Solent enim levius ferri adversa quae praesciuntur, quam quae subito ex desperato superveniunt, sicut in saeculari litteratura legitur: « Saepe repentini casus perturbationis fortissimos quosque in bello milites fatigare solent. » Sed venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. praestare Judaei, in eo quod ministros Novi Testamenti odiis insequebantur et morte; sed, sicut illis testimonium perhibet Apostolus, aemulationem habent sed non secundum scientiam. Arbitrantur ergo legis aemulatores obsequium se praestare Deo, dum praeconibus gratiae neces inferunt, sed ejus legem quae per famulum data edefendunt, qui gratiam quam ipse Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ego mittam. Significat enim
quod equaliter idem sp̃s sc̃s a
patre a filio. ꝓcedit. et ȩqualit᷑
a patre et filio mittitur. Sed prop.¬
ter distinctionem ꝑsonarũ. hic
dicitur a patre procedere. & a fi¬
uo mitti: et ͣ in eadem distinctio¬
ne ꝑsonarum. unam esse opera¬
tionemr ad uoluntatem suam
cum patris uoluntate denun¬
tiãt. Uenit etiam & sua sponte.
quia equalis ẽ patri & filio: ut
cognoscatur unam ẽẽ uolunta
tem atq oꝑationem sc̃ę trim¬
tatis. Ille inquit testimonium
ꝑhibebit de me: & uos testimo¬
nium ꝑhibebitis. Quia qđ spũ
intus docente ꝑceperunt. hec
abiecto timore prestiterunt.
foris loquendo & alus ministia¬
do.Ipse namq sp̃s corda eoꝵ¬
& ad scientiam ueritatis mnlus¬
trauit: et ad docenda que nos
me. Tam quã dicer&. Odiome
habuert̃ & occidert̃ uidentes:
s tale de me paraclytus testimo¬
niũ ꝑhibebit. ut eos faciat ime
cred̾e nõ uidentes. It uos moͥt

Expanded text:
ego mittam. Significat enim ego mittam. Significat enim quod aequaliter idem Spiritus sanctus a Patre et Filio procedit, et aequaliter a Patre et Filio mittitur; sed propter distinctionem personarum, hic dicitur a Patre procedere, et a Filio mitti; et in eadem distinctione personarum unam esse operationem ac voluntatem suam cum Patris voluntate denuntiat. Venit etiam et sua sponte, quia coaequalis est Patri et Filio, ut cogntem atque operationem sanctae Trinitatis. Ille, inquit, testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis. Quia quod Spiritu intus docente perceperunt, haec, abjecto timore, praestiterunt foris loquendo et aliis ministrando. Ipse namque Spiritus corda eorum ad scientiam veritatis illustravit, et ad docenda quae nosme. Tanquam diceret, Odio me habuerunt et occiderunt videntes, sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. Et vos, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
uine agnitionis data est etiam
constantia uincende humanȩ
ꝑsecutionis temptamenta
Ende eos sp̃s sc̃i aduentus promisit
roborandos esse: uel ad fiduciam
p̃dicationis. uel ad constantiam
passionis: sicut in ipso pͥncipe
apostoloꝵ factũ ẽẽ cognouimus:
Oui prius ad unius ancille uocẽ
xp̃m timuit confiteri: quem pꝰ¬
ea palam et omnibus ceteris cõ¬
stantius. sco spu roboratus. mul¬
tis uideorum milibus p̃dicauit:
Ita ut ad eius p̾dicationem. tria
milia uiroꝵ legimus credidis¬
se & baptiratos ẽẽ. It non post
multum temporis. etiam quinq
milia credidisse . Ende et ipse
xp̃s ut audiuimus ꝓpmisit eis
dicens: Cum autem uenerit
sp̃s paraclitus quem ego mit¬
tam uobis apatre meo sp̃m ue¬
ritatis. Utrumq oixit : Et spi¬
ritum paraclitũ. hoc ẽ sp̃m con¬
solationis. & spm ueritatis. It
et fiduciam habuissent predi¬
cationis in sp̃u ueritatis. et con¬
solationem gratie. in eodem
spũ. Quod uero ait qui apatre
procedit: statim sub unxit. quẽ

Expanded text:
onis, data est etiam constantia vincendi humanae persecutionis tentamenta. » Unde eos Spiritus sancti adventu promisit roborandos esse, vel ad fiduciam praedicationis, vel ad constantiam passionis: sicut in ipso principe apostolorum factum esse cognovimus, qui prius ad unius ancillae vocem Christum timuit confiteri, quem postea palam et in omnibus caeteris constantius, sancto Spiritu roboratus, multis Judaeorum millibus praedicavit; ita ut ad ejus praedicationem tria millia virorum legamus credidisse et baptizatos esse; et non post multum temporis etiam quinque millia credidisse . Unde et ipse Christus, ut audivimus, promisit eis, dicens: Cum autem venerit Spiritus Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre Spiritum veritatis. Utrumqonsolationis, et Spiritum veritatis, ut et fiduciam habuissent praedicationis in Spiritu veritatis, et consolationem gratiae in eodem Spiritu. Quod vero ait: Qui a Patre procedit, 609 statim subjunxit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
eis erat semꝑ. et cũ tota eclesia
sua in hoc mundo. usq in consũ¬
mationem scłi. Quod uero ait
ut ad suꝑiora redeamus. mani¬
festaui nomen tuũ hominibus
quos dedisti michi. non illud
nomen qđ ds̃ es. s illud nom̃
quod pater meus es: Quoo no¬
men manifestari non potest.
sine illius filii manifestatione.
Nam uero illud nomen qđ ds̃
est: nulli nature racionabili
incognitũ omĩmodis ẽẽ puͣta¬
uit. Hec est enim uere ius di¬
uinitatis: ut creature rationali
non omuino ac ponitus pos¬
sit abscondi. Ixceptis ꝓͣaucis
in quibus natura rationalis
nimium de prauata est: ꝓpe¬
modũ om̃s gentes dm̃ esse
fatentur. licet diuersis errori¬
bus uerũ dm̃ agnoscere impe¬
diantur. Ođ uero in psalmis
legitur. notus in uioea tantũ
ds. quia legitimo cultu tantũ modo
dm̃ uerũ cognouerunt et colue
quem tollit peccata mundi. ig¬
notus fuit antequã uenisset. xp̃s
in mundũ: nisi tantũ quibus

Expanded text:
eis erat semper, et cum tota Ecclesia eis erat semper, et cum tota Ecclesia sua in hoc mundo usque in consummationem saeculi. » Quod vero ait, ut ad superiora redeamus, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi, non illud nomen quod Deus es, sed illud nomen quod Pater meus es: quod nomen manifestari non potest sine illius Filii manifestatione. Nam vero illud nomen quod Deus est, nulli naturae rationabili incognitum omnimodis esse putavit. Haec est enim verae vis divinitatis, ut creaturae rationali non omnino incognitus possit abscondi, exceptis paucis in quibus natura rationalis nimium depravata est. Propemodum omnes gentes Deum esse fatentur, licet diversis erroribus verum Deum agnoscere impediantur. Quod vero in Psalmis legitur: Notus in Judaea tantum Deus , quia legitimo cultu tantummodo Deum verum cognoverunt et colueristi per quem tollit peccata, ignotum fuit antequam venisset Christus in mundum; nisi tantum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uere quia ate exiuii: et credide¬
runt quia tu me misisti. Quã¬
quam et hec om̃a. de om̃ibus fu¬
niris fidelibus dici potuerint.
ura: tamen & hec specialit᷑ de
discipulis dici possunt. ad qͦs
tunc p̾sentialiter loquebatur:
uia illud qđ sequitur. cũ essem
cum eis ego seruabam eos in
nomine tuo. quos dedisti mͥ
custo diui. et nemo ex his pe¬
riit nisi filius ꝑditionis. Iu¬
dam significans. qui tradidit
eum. qui unus fuit de duode¬
cum: magis huic sensui conue¬
iuingit: nc̃ autem ad te uenio
unde manifestũ ẽ. eum de cor¬
ꝑali sua dixisse p̾sentia. Cũ
essem cum eis. ego seruabam
eos uelutiiam cum eis. ea p̾sen¬
tia non esset. It modo enim
significare uoluit ascensionẽ
max futuram: de qua dicit.¬
Nunc autẽ ad te uenio: iturus utiq¬
addexteram patris. unde uentu¬
rus ẽ ad uiuos et mortuos iudican¬
dos. Presentia itidem corꝑali. secun¬
dum fidei regulam sanamq doc¬
trinan. Nam p̾sentia spiritali cũ

Expanded text:
quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerint rtura, tamen et haec specialiter de discipulis dici possunt ad quos tunc praesentialiter loquebatur, quia illud quod sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo; quos dedisti mihi, custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis Judam significans, qui tradidit eum, qui unus fuit de duodecim magis huic sensui convejungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixitNunc autem ad te ad dexteram Patris; unde venturus est ad vivos et mortuos judicandos, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam. Nam praesentia spiritali cum
Abbreviated transcription (Latin):
cum scĩs apparentem. Sequit᷑
De udicio autẽ: quia princeps
mundi huius uidicatus est.
Principem mundi diabolum
dicit: qui primatũ incordibꝰ
infidelium tenet: quos hic
mundi nomine uoluit intel¬
legi: qͥ ordine ꝑuerso. mundũ
potius. quã mundi creatorem
diligunt. Qui udicatus ẽ a
dño qui ait. Tidebam satanã.
sicut fulgur cadentẽ de celo.
Iudicatus ẽ ab eo cum & ipse
demonia eiceret: & discipulis
daret potestatem calcandi
supra omẽm uirtutẽ inuimi¬
ci. Arguit᷑ itaq mundus de
iuidicio. quo diabolus ẽ uidi¬
catus. qua noo homines ne
q̃ uoluntati resistere. p̾sumant.
ciemplo damnati ꝓpter suꝑbiã
crrerent᷑ archangeli. Credat
taꝙ homines in xp̃m. ne argu¬
intur de peccato infidelitatis
sue qͦ peccato om̃a detinentur.:
anseant in numerĩi fidelium.
ne arguantur de iusticia eoꝵ.
uos iustificatos non imitant᷑:
suieant futurũ iudiciũ. ne cũ
mnundi principe iudicentur.

Expanded text:
cum sanctis apparentem. Sequitur: cum sanctis apparentem. Sequitur: De judicio autem, quia princeps mundi hujus judicatus est. Principem mundi diabolum dicit, qui primatum tenet in cordibus infidelium tenuit, quos hic mundi nomine voluit intelligi; qui ordine perverso, mundum potius quam mundi creatorem diligunt; qui judicatus est a Domino, qui ait: Videbam Satanam sicut fulgur cadentem de coelo . Judicatus est ab eo, cum et ipse daemonia ejiceret, et discipulis daret potestatem calcandi supra omnem virtutem inimici. Arguitur itaque mundus de judicio, quo diabolus est judicatus, quando homines, ne Dei voluntati resistere praesumant, exemplo damnati propter superbiam terrentur archangeli. » « Credant itaque homines in Christum, ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccata omnia tenentur transeant in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum, quos justificatos non imitantur; caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur,
Abbreviated transcription (Latin):
esse crediderũt. Et quem sͥ cor¬
ꝑalit᷑ ablatũ nouerãt certo sem¬
ꝑ amore colebant. Iusticia cete¬
uiderũt: dm̃ & hominẽ uerũ.
corde credũt ac diligũt. De qͣ
profecto iusticia fidei arguũ¬
tur infideles: cur ipsi uideli
cet. cum similit̾ uerbũ uite
audirent. noluerint credere
iniusticiam. Neq enim neqͥ¬
tiam maloꝵ. ex sua solũ pͣu¬
tate: uerum etiam excõꝑati¬
one rectoꝵ quã statum dam¬
mundũ sp̃s sc̃s de peccato. qr
non crediderit in xp̃m argu¬
it & de iusticia credentiũ. qr
exemplũ eoꝵ sequi noluerit
qui hunc ad patrem ascen¬
disse. neq ultra corꝑalit̾ in
t̾ris conuersaturum eẽ sciebant
uec tamen ab euis dilectione ꝓ¬
terant ulla ratione seꝑari. Hoc
ẽ enim qđ ait. quia ad patrem
uado: & iam non uidebitis me
Non uidebitis me post quam
ascendero. qualem nũc uidere
soletis carne mortali et cõpre
hensibili circundatum: s inma¬
iestate ad uidicium ueniemtẽ
& ꝑacto uidicio in maiore gła

Expanded text:
esse crediderunt; et quem sibi corporaliter ablatum noverant, certo semper amore colebant. Justitia caeteviderunt, Deum et hominem verum corde credunt ac diligunt. De qua profecto justitia fidei arguuntur infideles, cur ipsi videcet, cum similiter verbum vitae audirent, noluerint credere ad justitiam. Neque enim nequitia malorum ex sua solum fortitudine, verum etiam ex comparatione rectorum, quam sit damsanctus de peccato. quia non crediderit in Christum. Arguit et de justitia credentium, quia exemplum eorum sequi noluerit, qui hunc ad Patrem ascendisse, neque ultra corporaliter in terris conversaturum esse sciebant, nec tamen ab ejus dilectione poterant ulla ratione separari. Hoc est enim quod ait, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non videbitis me, postquam ascendero, qualem nunc videre soletis carne mhensibili circumdatum, sed in majestate ad judicium venientem, et peracto judicio in majori gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim loquitur a semet ipso:
s quȩcumq audiet loquetur.
Non enim loqͦtur sp̃s a semet¬
ipso: fortassis. quia non ẽ asemet¬
ipso s a patre. Nam filius apa
tre. Non enim loqͥtur asemet¬
ipso. id ẽ sine patris & filii cõmu¬
nione᷑. Non enim diuisus est
sp̃s sc̃s a patre et filio. s unum
opus ẽ. patris. & filir & sp̃s scĩ:¬
Sed quȩcumq audiet loquetur.
a semet ipso quia ñ ẽ a semet ipso ꝓat̃
utiq & scientia: ab illo gͥ audi¬
entia: qđ nichil ẽ aliuo quã sci¬
entia. Qđ uero adiunit. ea quȩ
uentura sunt adnuntiabit uob̾.
altius sunt hȩc uerba dñi con¬
sideranda. quȩ omibus scĩs cõ¬
munia esse possunt. Igitur sp̃s
adueniens quȩ uentura sunt
adnuntiauit: cum gaudium
nobis patriȩ celestis ad memo¬
riam reducit: cum festa illa su
pnę ciuitatis. ꝑ donum nobis
suȩ aspirationis innotuit. Ten¬
tura nobis adnuntiat: cũ nos
a delectatione p̾sentium abs¬

Expanded text:
Non enim loquetur a semetipso, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur. Non enim loquitur Spiritus a semetipso, fortassis quia non est a semetipso, tre. Non enim loquitur a semetipso, id est, sine Patris et Filii communione, non enim divisus est Spiritus sanctus a Patre et Filio, sed unum opus est Patris, et Filii, et SpiSed quaecunque audiet loquetur. a semetipso, quia non est a semetipso. Pater utique et scientia. Ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam scientia. Quod vero adjunxit: Et quae ventura sunt, annuntiabit vobis. altius sunt haec verba Domini consideranda, quae omnibus sanctis communia esse possunt. « Igitur Spiritus adveniens, quae ventura sunt annuntiat, cum gaudia nobis patriae coelestis ad memoripernae civitatis per donum nobis suae aspirationis innotuit. Ventura nobis annuntiat, cum nos a delectatione praesentium abs
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit sp̃s ueritatis: docebit
uos omnẽ ueritatẽ. Certumẽ
ipostoli maiorem multo scien¬
tiam ueritatis. quã carnales
eatenus potuere. consecuti sũt:
maiori desiderio certandiap
ueritate. succensi sunt. Non
tamen putandum ẽ. in hac ui¬
ta quempiam. omẽm uerita¬
tem posse cõprebendi. Inde
& ipse beatus paulꝰ apostolus¬
qui ad tertium cęlum raptus ẽ. et ibi
audiuit archana uerba quȩ non
licet homini loqui: ait. Ex parte
inquit cognoscuus: et ex parte.
prophetamus. Cum autem uene¬
rit qdđ ꝑfectũ ẽ: euacuabitur qđ
ex parte ẽ. Intellegendum ẽ gͦ qđ
ait de sp̃u: docebit uos omẽm ue¬
ritatẽ. quasi diceret. Diffundet
in ur̃is cordibus caritatem. quę
uos omẽm ueritatẽ facit amare ⁊
Quius magisterio intus edocti. ꝓfi¬
ciatis de uirtute in uirtutem.
digniq efficiamini ꝑuenire ad
uitam. in qua uobis ȩterna cla¬
ritas sume ueritatis. & uere sub¬
limitatis. id ẽ contemplatio uri
conditoris appareat. Sequit᷑.

Expanded text:
itus veritatis, docebit vos omnem veritatem. Certum est apostoli majorem multo scientiam veritatis quam carnales eatenus potuere consecuti sunt, et majore desiderio certandi pro veritate succensi sunt. Ntamen putandum est in hac vita quempiam omnem veritatem posse comprehendere. Unde et ipse beatus Paulus apostolusqui ad tertium coelum raptus est, et ibi audivit arcana verba, quae non licet homini loqui , ait: Ex parte, inquit, cognoscimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit, quod perfectum est, evacuabitur, quod ex parte est . Intelligendum est ergo, quod ait de Spiritu, docebit vos omnem veritatem, quasi diceret: Diffundet in vestris cordibus charitatem, quae vos omnem veritatem faciet amare: cujus magisterio intus edocti, proficiatis de virtute in virtutem, dignique efficiamini pervenire ad vitam, in qua vobis aeterna claritas summae veritatis et verae sublimitaticonditoris appareat. » Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
uans quales futuri ee̾nt. Ic¬
epto scilicet spũ scõ qͥ eos sic̃
ꝯmissum ẽ. doceret om̃a. et
nduceret eos in omẽm ueri¬
atem. Dedit eis uerba. sicut
dixit quȩ deoit ei pater.S
quando illa non foris in auri¬
bus. s intus in cordibus spiri¬
talit̾ acceperũt. T̃unc uere
acceperunt. quia tunc uere
ognouerunt. Tere autẽ cogno

Expanded text:
tians quales futuri essent, acctians quales futuri essent, accepto scilicet Spiritu sancto, qui eos, sicut promissum est, doceret omnia et induceret eos in omnem veritatem. Dedit eis verba, sicut dixit, quae dedit ei Pater: sed quando illa non foris in auribus, sed intus in cordibus spiritaliter acceperunt, tunc vere acceperunt, quia tunc vere cognoverun
Abbreviated transcription (Latin):
seruauerunt. Nunc cognoue¬
runt. quia om̃a quȩ dedistimͥ
quia abste sunͣt. Simul enũ
pater dedit om̃a. cum genu
it qui haberet om̃a᷑. Sicut
in prioribus huius euange¬
lii ipse dñs dicit. Sicut enim
pater habet uitam insemet¬
ipso: sic dedit & filio uitam
habere in semet ipso. Id est
genuit filiũ. uitam habentẽ
insemet ipso. Quia uerba
que dedisti michi dedi eis
& ipsi acceperunt: Id ẽ intel¬
lexerunt. atq tenuer unt.
sunc enĩ uerbũ accipit᷑: quan¬
do mente ꝑcipit᷑ & tenet᷑.
ne obliuione pereat. It cog¬
nouerũt in qͥt uere. quia ate
exiui: et credioeruͣt quia tus
e misisti. Et hic sub audiendũ ẽ
pere qđ enim dixit. cognouert
nere. exponere uoluit. adiung¬
indo & crediderunt. Hoc itaq
qediderunt uere: quod cog¬
souerunt uere. Id enim ẽ ate
rxiui: qđ ẽ tume misisti. Sed
tamen adhuc non erant disci-¬
uli tales. quales eos dicit fu¬
uros eẽ. u̾bis p̃teriti tempo¬
is usus quasi iam essent p̾nũ¬

Expanded text:
servaverunt: nunc cognoveservaverunt: nunc cognoverunt, 618 quia omnia quae dedisti mihi, quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit eum qui haberet omnia; » sicut in prioribus hujus Evangelii ipse Dominus dicit: Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetips vitam habentem in semetipso. « Quia verba quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt, id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur et tenetur, ne oblivione pereat. Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Et hic subaudiendum est, vere. Quod enim dixit, cognoverunt vere, exponere voluit adjungendo; et crediderunt. Hoc itaque crediderunt vere, quod cognoverunt vere: id enim est, a te exivi, quod est, tu me misisti. Sed tamen adhuc non erant discipuli tales, quales eos dicit futuros esse, verbis praeteriti temporis usus: quasi jam essent, pronun
Abbreviated transcription (Latin):
conditum. qđ post aduentum
eius in mundũ p̾dicatũ ẽ gen-¬
tibus. Creditum ẽ in hoc mũ¬
do adsumptum est in gła. Qđ
uero addidit. quos dedistimͥ.
hoc ẽ quod paulo ante dixit:
Nemo potest uenire ad me: nisi
pater qui misit me adtraxerit
eum.Quos dedisti michi de
mund&. Hoc ẽ quibus gratia¬
ꝑ regenerationem hoc prestitit.
non quibus natura ꝑ natiui¬
tatem contulit. Quid ẽ qđ
sequitur. tui erant. & mͥ eos
dedisti: In humanitate hãc
potestatem se accepisse a patre
dicit: ut eos haberet. quos pat̾
elegit et predestinauit ante
constitutionem mundi. Non
solum pater. s & filius et sp̃s
sc̃s ut sit unũ opus sc̃ę trini¬
tatis. inseparabilis. et omni¬
modo equalis. Pereat heͥc cogita¬
tio carnalis: a mundo. Sibi apa¬
tre dicit filius datos ẽẽ homi¬
nes: quibus alio loco dicit. Eg
uos de mundo elegi: quos de
mundo dĩ filius elegit cum
patre: idem ipse homo filius.
de mundo eos accepit apatre
Sequitur. Et sermonem tuũ

Expanded text:
entum ejus in mundum, praedicatum est gentibus, creditum est in hoc mundo, assumptum est in gloria. Quod vero addidit: Quos dedisti mihi, hoc est, quod paulo ante dixit: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum. Quos dedisti mihi de mundo, hoc est, quibus per regenerationem hoc praestitit, non quibus natura per nativitatem contulit. Quid est quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? In humanitate hanc potestatem se accepisse a Patre dicit, ut eos haberet quos Pater elegit et praedestinavit ante constitutionem mundi; non solum Pater, sed et Filius et Spiritus sanctus, ut sit unum opus sanctae Trinitatis inseparabilis et omnimodo aequalis. Pereat hic carnalis cogitatio. De mundo sibi a Patre dicit Filius datos esse homines, quibus alio loco dicit: Ego vos de mundo elegi . Quos de mundo Dei Filius elegit cum Patre, idem ipse homo Filius de mundo eos accepit a Patre. « Sequitur: Et sermonem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
tratus: et quasi hec omnia in.¬
ania ẽẽnt. ita contempserunt.
et non crediderũt incepm qui
uenit inplenitudine temporis
factus sub lege: ut eos qui sub
lege erant redimeret. Qui odit
me: & patrem meum odit Si¬
cut qui diligit filium. diligit
& patrem quia una dilectio ẽ
patris & filii sicut una natura
ita & qui filium odit. odit &

Expanded text:
tratus; et quasi haec omnia intratus; et quasi haec omnia inania essent, ita contempserunt, et non crediderunt in Christum, quia venit in plenitudine temporis factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Qui me odit, et Patrem meum odit. Sicut qui diligit Filium, diligit et Patrem, quia una dilectio est Patris et Filii, sicut una natura; ita et qui Filium odit, odit et
Abbreviated transcription (Latin):
tissime indicat euangelium. qr¬
Tudeis gͦ locutus est xp̃s. non
aliis gentibus. In eis gͦ uoluit
intellegi mundum: qui odit
xp̃m & discipulos eius. Quid
ẽ gͦ. si non uenissem peccatũ
non haberent: Num quid
sine peccato erant uidei ante¬
quam. xp̃s ad eos in carne
uenisset: Quis hoc uel stultis¬
simus dixerit: sed magnum
quoddam peccatum. non om¬
ne peccatum: quasi sicͣ gene¬
rali nomine uult intellegi.
Hoc est enim peccatũ quo tene¬
rentur cuncta peccata: quoo
unus quisq si non habeat. dunit¬
tuntur ei cuncta peccata. Hoc ẽ
autem quia ñ crediderunt in aps
qui ꝓpterea uenit quͣo credatur
in eum. Hoc peccatum si non ue¬
nisset. non utiq haberent. A duen¬
tus quippe eius quantũ creden¬
tibus salutaris: tantũ non cre¬
dentibus exitiabilis factus ẽ.
N unc autem excusationem non
habẽt de peccato suo. De quo
peccato. nisi quod non credide¬
runt in xp̃m filium dĩ. qui eis
ante promissus est. & multis in
lege figurationibus demons¬

Expanded text:
me indicat Evangelium; Judaeis ergo locutus est Christus, non aliis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus. Quid est ergo, Si non venissem, peccatum non haberent? Nunquid sine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum, quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata: hoc est autem quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit ut credatur in eum. Hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est. Nunc autem excusationem non habent de peccato suo. » De quo peccato, nisi quod non crediderunt in Christum Filium Dei, qui eis ante promissus est, et multis in lege figurationibus demons
Abbreviated transcription (Latin):
habuerunt me gratis. Norum
legem dicit. non ab ipsis inuen¬
tam. s ipsis datam. Gratis iude¬
licet qͥ nullum ex odio concessumodũ
querit: uel ad cõmodũ tendit. fugit¬
Hi uero de quibus hoc dixit pro
beneficuis reddiderunt mala:
et ꝓpter nimiam cordis maliciã
oderunt diligentẽ eos et bene¬
facientem illis. Cum autem
uenerit sp̃s paraclitus quem ego
mittam uobis apatre meo. sp̃m
ueritatis qͥ a patre ꝓcedit. Ex
multis sci euangelii locis inue¬
nimus. quia discipuli ante ad¬
uentum scĩ sp̃s. minus capaces
erant ad intellegendum archa¬

Expanded text:
habuerunt me gratis . « Eorum habuerunt me gratis . « Eorum legem dicit non ab ipsis inventam, sed ipsis datam. Gratis videlicet odit, qui nullum ex odio concessum quaerit, vel ad commodum tendit  AugHi vero de quibus hoc dixit, pro beneficiis reddiderunt mala; et propter nimiam cordis malitiam oderunt diligentem eos, et benefacientem illis. Cum autem venerit Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedit. « Ex multis sancti Evangelii locis invenimus, quia discipuli ante adventum sancti Spiritus minus capaces erant ad indulgendum
Abbreviated transcription (Latin):
quo & ueritas nata est. Hunc dicit
S opera non fecissem in eis quȩ
nemo alius fecit. peccatũ non
haberent. Peccatũ illud scilicet
magnum: de quo & superuis ait.
imon uenissem et locutus fuis¬
em eis. peccatũ non haberent.
hoc ẽ peccatum: quod in eum
soquentem & operantem non
rediderunt. Quod dixcit ne¬
mo alius fecit in eis. tamquam
si aliqui miracula sc̃oꝵ fecissent
ante in populo dĩ. sicut helias
uel heliseus mortuos suscita¬
rent: nemo tamen tanta fecit
miracula. uel tanta salutis in¬
gelium legit. Ideo opus non
est illa numerare: que euange¬
lium narrat. et totus mũdus
clamat. Himirum illa sũt oꝑa
que in eoꝵ ualitudine tanta
quanta illis antea nemo do¬
nauit. Hec enim uiderunt.¬
& hoc eis exprobans adiun¬
git & dicit. Nunc autem et uide¬
runt et oderunt. et me et patrem
meũ. Quo sensu hoc intellegen¬
dum sit. paulo ante exposuimus:
Sed ut impleatur sermo qui in le¬
ge eoꝵ scriptum est. quia odio

Expanded text:
uo et veritas nata est. Nunc dicit: Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, peccatum non haberent; peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent, hoc est, peccatum, quod in eum loquentem et operantem non crediderunt. » Quod dixit: Nemo alius fecit in eis, tanquam si aliqui miracula sanctorum non fecissent ante in populo Dei: aut sic ut Elias vel Elisaeus mortuos non suscitarent. Nemo tamen tanta fecit miracula, vel tanta salutis ingit qui Evangelium legit. Ideo opus non est illa enumerare, quae Evangelium narrat, et totus mundus clamat: « Nimirum illa sunt opera, quae in eorum valetudine tanta quanta illis antea nemo donavit. Haec enim illi viderunt, et hoc eis exprobrans adjungit, et dixit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum. » Quo sensu hoc intelligendum sit, paulo ante exposuimus. Sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio
Abbreviated transcription (Latin):
effectum resurrecti onis euis con¬
stant᷑ pdicarent: qui paulo anto
tempore passionis pauidi fu¬
gerant. Tnde scriptum est. Er
repleti sunt om̃s sp̃u scõ: & loqi¬
bantur uerbũ dĩ cum fiducia.
Sp̃s clarificauit xp̃m cum impo¬
ti gratia spiritali doctores sc̃i
tot & tanta miracula in nomi¬
ne xp̃i fecerunt. quibus orbem
totum ad fidem xp̃i conuerte¬
rent.: tot ac tanta ꝓ xp̃i nomi¬
ne passionum certamina ꝑtu¬
lerunt. Clarificat: dum carita¬
tem in cordibus nr̃is diffun¬
dit. & eternȩ patriȩ amorem
in spirat. Sua de meo accipet
& adnuntiabit uobis. idẽ de
meo patre. De patre accepit
sp̃s sc̃s: quia de patre. ꝓceoit.
de quo & filius natus ẽ. Qui
uero de nullo natus sit. de nul¬
lo ꝓcedit: pater ẽ solus. Om̃a
quecũq habet pater. mea sũt
Propterea dixi. quia de meo
accipiet. et ad nuntiabit uob̾.
De his dixcit quȩ ad ipsam pa¬
tris diuinitatem ꝑtinent m
quibus ille ẽ equalis patri:
inqua ẽ et sp̃s sc̃s ȩqualis

Expanded text:
effectum resurrectionis ejus constanter praedicarent, 612 qui paulo ante tempore passionis pavidi fugerant. Unde scriptum est: Et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et loquebantur verbum Dei cum fiducia . Spiritus clarificavit Christum, cum impleti gratia spiritali doctores sancti, tot et tanta miracula in nomine Christi fecerunt, quibus orbem totum ad fidem Christi converterent, tot ac tanta pro Christi nomine passionum certamina pertulerunt. » Clarificat, dum charitatem in cordibus nostris diffundit, et aeternae patriae amorem inspirat. Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, id est, de meo Patre. De Patre accepit Spiritus sanctus, quia de Patre procedit, de quo et Filius natus est: qui vero de nullo natus sit, de nullo procedit, Pater est solus. Omnia quaecunque habet Pater, mea sunt, propterea dixi quia de meo accipiede his dixit, quae ad ipsam Patris divinitatem pertinent, in quibus ille est aequalis Patri, in qua est et Spiritus sanctus aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
maior dño suo. Si me ꝑsecuti
sũt. & uos ꝑsequentur. Si ser¬
monem meum ser uauerunt.:
& ur̃um seruabunt. Perfectꝰ¬
UI
magister reuocat discipulos ad e¬
xemplũ qđ in se ostendebat: ut in
prioribus legimus. Nunc autem
exhortat᷑ eos. quatinus habeant
in memoria sermones magistri.
Non est seruus ano suo. Hic seruum
significat. qͥ scm habet timorem
& ꝑmanet in scłm seculi: in quo
ẽ intium sapientie et intellec¬
itus bonus om̃ibꝰ facientibus
eum: Ibi insuꝑioribus illum¬
seruum. de quo & dulum ait.
S eruus non manet in domo inet̾nũ.
Tlle ẽ seruus qͥ ꝑtinet ad timorem.
quem foras mittit caritas: & non
permanet in domo in ȩternum.
S ed hec om̃a facient uobis ꝓpter
nomen meum: quia nescuint eũ
qui misit me. Quȩ om̃a faciẽt::¬

Expanded text:
major Domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Perfectus magister revocat discipulos ad exemplum quod in se ostendebat, ut in prioribus legimus. Nunc autem exhortatur eos quatenus habeant in memoria sermonem magistri: Non est servus major Domino suo. Hic servum significat, qui sanctum habet timorem, et permanet in saeculum saeculi, et in quo est initium sapientiae, et intellectus bonus omnibus facientibus eumservum, de quo et dudum ait: Servus non manet in domo in aeternum. Ille est servus qui pertinet ad timorem, quem foras mittit charitas, et non permanet in domo in aeternum. Sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum, qui misit me.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m. s meum. Tanto gͥ miseri¬
ores sunt. qui ꝓpter hoc nom̃
ista faciunt: quanto beatiores qͥ
propter hoc nom̃ ista patiuntur:
S icut ipse alio loco dicit. Beati
qui ꝑ secutionem patiunt᷑. ꝓpt̾
ꝓpter nomen meum. Sequitur.
S i non uenissem et locutus fuis¬
sem eis: peccatum non haberẽt.
Nunc autem: excusationẽ non

Expanded text:
um, sed meum. Tanto igitur miseriores sunt qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores qui propter hoc nomen ista patiuntur: sicut ipse alio loco dicit: Beati, qui persecutionem patiuntur propter opter nomen meum. » Sequitur: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent: nunc autem excusationem non
Abbreviated transcription (Latin):
gus mundus eclesia ẽ & totus mũ¬
dus odit eclesiam. Nundus gͥ odit
mundũ: inimicus reconciliatum:
damnatus saluatũ: inquinatus
mundatum. Sed iste mundus
quem ds in xp̃o reconciliat sibi.
et qui ꝑ xpͣm saluatur. et cui ꝑ
natur: de mundo electus est.¬

Expanded text:
Totus mundus Ecclesia est, et totus munTotus mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. Sed iste mundus quem Deus in Christo recoet qui per Christum salvatur, et cui per natur, de mundo electus est
Abbreviated transcription (Latin):
ut diligatis inuicem. Merito
possunt prodesse cetera bona:
& aue non potest haberi sine cete¬
ris bonis. quibus homo efficitur
bonus. Pro hac autem dilectione:
patienter debemus pͣro dño mu¬
di odia sustinere. Necesse est eni
ut nos oderit: quos cernit nolle
amare quod diligit. Sed pluri¬
mũ nos de se ipso dnis consolatur.
Qui cum dixxisset hec mando
uobis ut diligatis inuicem ad¬
iecit atq ait. Si mundus uos
odit: scitote quia me priorem
uobis odio habuit. Non est dis¬
cipulus. suꝑ magistrum. La¬
hereant capiti menbra: ut qđ
caput patiebatur prius. non
mundo essetis: mundus quod
suum erat diligeret. Al̾ter eñ
mundus intellegitur in scĩs:
aliter in peccatoribus. Aliter
qui diligunt dm̃: atq aliter
qui diligunt hoc seculum.
Nam mundi nomine sepe ecle¬
sia designatur: sicuti est illud
Ds̃ erat in xp̃o. mundum recon¬
cilians sibi. Itemq illud. Non
enim uenit filius hominis
ut iudicet mundum: sed ut
saluetur mundus ꝑ ipsum.

Expanded text:
ut diligatis invicem. « Merito possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis quibus homo efficitur bonus. In  Al., Pro hac autem dilectione, patienter debemus pro Domino mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle amare quod diligit. Sed non parum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset: Haec mando vobis ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. » Non est discipulus super magistrum, adhaereant capiti membra; ut quod caput patiebatur prius, membmundo essetis, mundus quod suum erat diligeret. Aliter enim mundus intelligitur in sanctis, aliter in peccatoribus; aliter qui diligunt Deum, atque aliter qui diligunt hoc saeculum. « Nam mundi hujus nomine, saepe Ecclesia designatur, sicuti est illud: Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Itemque illud: Non enim venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum .
Abbreviated transcription (Latin):
propterea odit uos mundus.
Srãt itaq de mundo: sed ꝑgͣtiã
electi st̃ de mũdo. ut nõ essẽt
in mundo in quo nati sunt
de peccati radice: s in quo re¬
nati st̃ ꝑ gͣtiam. ut non essent
in mundo. sed electi de mun¬
do. Ilegi uos de mundo dix̃.
ne quis in suis glorietur me¬
ritis: s qui gloriat᷑. in dño glo

Expanded text:
propterea odit vos mundus. » Erant itaque de mundo, sed per gratiam electi sunt de mundo, ut non essent in mundo, in quo nati sunt de peccati radice: sed in quo renati sunt per gratiam, ut non essent in mundo, sed electi de mundo. Elegi vos de mundo, dixit, ne quis in suis glorietur meritis; sed qui gloriatur, in Domino glo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc epistolis: hoc agit cotidie
miraculorum signis. Quotiẽs
ꝑ eum ad amorem quietis eter¬
ne conuertimur. quoties ater¬
renarum rerũ tumultibus se¬
paramur: quid aliud quam
nisi intra rete fidei. pisces adlitus
trahimur: ẜ cum rete piscibus
magnis plenũ dicitur. addit᷑¬
& quantis: Scilicet centum qui
quaginta tres. A magno myste¬
rio numerus non uacat. seo i¬
tentos uos tanti mysterĩ pro¬
funditas expectat. Neq et enĩ
quantitatis summam sollerter
euangelista exprimeret. nisi
hanc sacramento plenã ẽe ui¬
dicasset. Scitis namq quod in
ꝑ decalogi mandata precipit᷑.
In nouo autem euidem oꝑatio¬

Expanded text:
hoc epistolis, hoc agit quotidie hoc epistolis, hoc agit quotidie miraculorum signis. Quoties per eum ad amorem quietis aeternae convertimur, quoties a terrenarum rerum tumultibus separamur, quid aliud quam missi intra rete fidei pisces ad littus trahimur? Sed cum rete piscibus magnis plenum dicitur, additur et quantis, scilinquaqinta tribus. A magno mysterio numerus non vacat, sed intentos vos tanti mysterii profunditas exspectat. Neque enim quantitatis summam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque quod in per Decalogi mandata praecipitur, in Novo autem ejusdem o
Abbreviated transcription (Latin):
piscium rete rumpitur: quia
nunc ad confessionem fidei.
etiam cum electis reprobi tanti
intrant. qui ipsam quoq ecle.¬
siam heresibus scindant. In
ista uero piscatione. & multi pisces.
& magni capiuntur. & rete nonrũ¬
pitur: quia scã electorum eclesia. in
continua auctoris sui pace requies¬
cens. nullis iam dissensionibus di-¬
laniatur. Captis autẽ tam mag¬
nis piscibus. ascendit simon pe.¬
trus. & traxit rete interram. Iam
credo qđ ur̃a caritas aduertit: qͥd
est qđ petrus rete ad terram tra¬
hit. Ipsi quippe scã eclesia ẽ cõmis
sa: ipsi specialiter dicitur. Simon
iohannis amas me:pasce oues me¬
as. Quod gͦ post modum aꝑitur
in uoce. hoc nunc signatur in o-¬
pere. Quia igitur predicator
eclesie. nos a mundi uite huius
fluctibus separat: nimirum ne¬
cesse est. ut rete plenũ piscibus.
petrus ad terram ducat. Ipse enĩ
pisces ad soliditatem litoris ꝑtra
stabilitatem eterne patrie fide¬
libus ostendit. Hoc egit uerbis:

Expanded text:
piscium rete rumpitur, quia piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei, etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant: in ista vero piscatione et multi pisces et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissensionibus dilaniatur. Captis autem tam magnis piscibus, ascendit Simon Petrus, et traxit rete in terram. Jam credo quod vestra Charitas advertat quid est quod Petrus rete ad terram trahit. Ipsi quippe sancta Ecclesia est commissa, 641 ipsi specialiter dicitur: Simon Joannis, amas me? Pasce oves meas . Quod ergo postmodum aperitur in voce, hoc nunc signatur in opere. Quia igitur praedicator Ecclesiae nos a mundi vitae hujus fluctibus separat, nimirum necesse est ut rete plenum piscibus Petrus ad terram ducat. Ipse enim pisces ad soliditatem littoris pertstabilitatem aeternae patriae fidelibus ostendit. Hoc egit verbis,