comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃c attendenda sũt. Uñ illud. Et factꝰ
est in agonia. Et iłuid. Sp̃c quidẽ ꝓmtus
est: caro aut̃ infirma. Uox autẽ aĩe est ibi.
t᷑ cͥaͣlix transire nͥ bibam illũ. fiat uoluntã
tua. Itẽ ꝯuinctĩ sepe significatur xͥ in u¬
na ꝑsona cũ fuis: et tc̃ ꝗd capiti. ꝗd corꝑi ꝯue¬
niat. prudens lector intelligat.
estat nc̃ de disciplinis philosophie difsere¬
re. Origenes suꝑ canti cũ canticoꝵ. Gñales
inquid discipline tres st̃: morał. naturał. in¬
fpectiua. Lꝯͦicam .i. rõalem. alii quartam¬
dixerunt. alii ñ. s ꝑtotũ corpꝰ triũ fupͣdic¬
tarum ẽẽ insertam: nec abeis seꝑari posse. hec
ut mͥ uidet᷑ g̃ci sũpserunt asalimone: et ip̃
salimon afpũ scõ. Salimon gͦ nolens has
tres doctrinas. disciplinas distinguere. tbꝰ eas
libellis edidit in ꝓu̾biis moralem. in ecdaste
naturalẽ. in hoc libello inspecticia. St in hoc
uidetur mͥ loice meminisse ꝑ quã ꝓpͥetas u¬

Expanded text:
tus attendenda sunt. Unde illud: Et factus est in agonia . Et illud: Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma . Vox autem animae est ibi:  Si non potest calix transire nisi bibam illum, fiat voluntas tua . Item conjunctim saepe significatur Christus in una persona cum suis; et tunc quid capiti quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. Restat nunc de disciplinis philosophiae disserere. Origenes super Canticum canticorum: « Generales, inquit, disciplinae tres sunt: Moralis, naturalis, inspectiva. Logicamdixerunt, alii non: sed per totum corpus trium supradictarum esse insertam, nec ab eis separari posse. Haec, ut mihi videtur, Graeci sumpserunt a Salomone, et ipse Salomon a Spiritu sancto. Salomon ergo volens has tres disciplinas distinguere, tribus eas libellis edidit: In Proverbiis moralem, in Ecclesiaste naturalem, in hoc libello inspectivam. Et in hoc videtur mihi logiciae meminisse, per quam proprietas u
Abbreviated transcription (Latin):
tã noñ. ꝑfecte nouit. et cũ se ꝑfecte amat.
ꝑ totũ eiꝰ est amor eiꝰ. Idem usermone de
scͥpturis neteribꝰ et noius contra ađrianos.
In sole cria sunt que seꝑari õmo non possũt.
sol splendor. calor. Tria eẽ ht̃ igni̾ indinisibi¬
lia. motũ luc̃ẽ. et feruorẽ. Si gͦ creaturã he¬
retice diuidere ñ potes . Quom᷑ pot̃is diuid̾e
creatorẽ : In psalmo habes. S bo dñi celi fir¬

Expanded text:
cum se perfecte amat, per totum ejus est amor ejus. » Idem in sermone de scripturis veteribus et novis contra Arrianos: « In sole tria sunt quae separari omnino non possunt, sol, splendor, calor. Tria etiam habet ignis indivisibilia, motum, lucem et fervorem. Si ergo creaturam haeretice dividere non potes, quomodo poteris dividere Creatorem? in Psalmo habes: Verbo Domini coeli fir
Abbreviated transcription (Latin):
cabunt᷑. Natura st̃ patres et filii: ut iacobus
et ioħ̾s filii fuerunt ⁊ebedei. Doctͥna uͦ st̃ fi¬
lii et patres: iuxta illud pauli. Inxͦ rr̃u ꝑen
ut õẽs uicłi int̃ se fr̃s uocantur: uñ illud in
deut̃o nomio. Si emeris frem tuũ qͥ ẽ ebreus.
uł q̃ est ebrea. seruiet tͥ si. annis: inseptuno
dimittes eũ lib̾ũ. Cognatione. ut illi qͥ de
eẽ m̃ostratur. Affectu eciam sr̃s dicuntur. qui
induoscuiditur. inspũale et cõmune. In
sp̃uale. qr om̃s xͥaui sr̃s uocant᷑. ut. eoce quã
bonũ et ꝗͣ iocundũ. habitare sr̃s inunũ. In ꝯ¬
Inhis que de xp̃o leguntut. scͥptura q̃ dam
Lrefert ad diuinitatẽ. q̃dam ad homine̾
assuptũ: ut in ꝯfusas coꝵ ꝓpͥetates ostendet.
Non nũꝗͣ &ẽ simł utrũq cõmemorat. ut
un. tatẽ. asserat. Ad diuiuitatẽ refertur ut
ẽ. añ ꝗͣ abraam fiere.ego sũ. Adhumanitatẽ
ꝑtinet ut ẽ. tradent eũ gentibꝰ ad erucifigẽ

Expanded text:
cabuntur . Natura sunt patres et filii, ut Jacobus cabuntur . Natura sunt patres et filii, ut Jacobus et Joannes filii fuerunt Zebedaei. Doctrina vero sunt filii et patres, juxta illud Pauli: In Christo Jesut omnes Judaei, inter se fratres vocantur. Unde illud in Exodo: Si emeris fratrem tuum qui est Hebraeus, vel quae est Hebraea, serviet tibi sex annis: in septimo dimittes eum liberum ; cognatione, ut illi qui deesse monstratur. Affectu etiam fratres dicuntur, qui in duo scinditur, in spirituale et commune. In fratres vocantur, ut: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum . In cIn his quae de Christo leguntur, Scriptura quaedam refert ad divinitatem, quaedam ad hominem assumptam, ut inconfusas eorum proprietates ostendat. Nonnunquam etiam simul utrumque commemorat, ut unitatem asserat. Ad divinitatem refertur, ut est: Antequam Abraham fieret, ego sum . Ad humanitatem pertinet, ut est: Tradent eum ge
Abbreviated transcription (Latin):
lari. Nã nths et marcus dic ũt. latroues qui
ctucifixi erant cñ dñoꝯuiciabant᷑ ei. Lucas¬
et acetũ offerre. intħ̾s et mareus dict̃ unũ
currere: et acctũ ꝓpinare: S nu̾salis eẽ locii¬
tio est adsolos intellectus intdũ singłartt̃ refer¬
tur. tacita reꝓboꝵ multitudine. qͣsi. nichil
sit. hĩc ẽ illud. Illuminat om̃em hoĩem ueni¬
entẽ in hc̃ mũdũ: õe uidelicet at̃na luce illu¬
nunandũ. Itẽ. Cũ exaltatꝰ suero at̃ra. omĩa
tͣham ad me: oĩa scilicet trahenda ꝑme adiu¬
sionẽ patͥs. Simile ẽ illud. Oĩa que audiui a
patre meo nota feci uobis. Acsi diceret. Oiã
mͥ expatre nota ui qͥbꝰ electoꝵ salus ꝯsistit:
ꝑme scietis.
ilii parit̃ et patres indiuina scptura dñr
imitatione: ad optione. natura. et doctrina.
Imitatione st̃ filii abraȩ. qͥ libet bõi. mali uͦ qͥ¬
libet: filii diaboli. Uñ illud. Sos ex patre dia.¬
bolo estis. Ad optione. oẽs pacifici filii dĩ uo¬

Expanded text:
aeus et Marcus dicunt: Latrones qui crucifixi erant cum Domino, conviciabantur ei , Lucaset acetum offerre, Matthaeus et Marcus dicunt, unum currere et acetum propinare. Universalis etiam locutio ad solos electos interdum singulariter refertur, tacita reproborum multitudine, quasi nihil sit. Hinc est illud: Illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , omnem videlicet aeterna luce illuminandum. Item: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum , omnia scilicet trahenda per me ad visionem Patris. Simile est illud: Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis . Ac si diceret: Omnia mihi ex Patre nota in quibus electorum salus consistit, per me scietis. Filii pariter et patres in divina Scriptura dicuntur imitatione, adoptione, natura, et doctrina. Imitatione sunt filii Abrahae quilibet boni, mali vero quilibet, filii diaboli. Unde illud: Vos ex patre diabolo estis . Adoptione, omnes pacifici filii Dei vo
Abbreviated transcription (Latin):
ad cellanciã: qr tota iusticia in eis dicit᷑. Si¬
ẽ enĩ mala ꝓhibent᷑: ita : bona p̃cipiunt᷑.
Ibr coercet᷑ animꝰ: hic unciͤdatur. Ibi fecisse.
hic ñ ferisse culpabile est. In quo uis ꝓposito
in quo ins gradii. eqͣle peccatũ est uł ꝓhibi¬
ta adiitt̃e uł uissa ñ facere.
ribꝰ qͦ figuris. graui scilicet. mediocͥ. attenu
gͣndit̃. si adu̾sus ĩdͤ animꝰ ut ꝯu̾tat᷑ inpellit᷑.
At uͦ hi modi ineugłio manifestissimi s̃. Pre¬
dicatio nãq eugłica mũdũ docuit qd̾ ip̃e
ignorabat. suasit ei qd̾ nolebat. et tandem
conpulit eũ gloriari in cruce xp̃i q̃ scan.
eda suꝑ marcũ. ħotandũ qr eugłiste uno
spũ accensi. diu̾sum pͥmordiũ narrati onis.
et diu̾sũ t̃minũ statuere. Matħs anatiuita¬
te humana exordiens. usq ad resurrectionẽ
natiuitate marcus ab eugłica p̃dicatione
incipiens: ꝑuenit usq ad ascensionẽ: lucas a

Expanded text:
ad Cellantiam, quia tota justitia in eis dicitur. « Sicut enim mala prohibentur, ita etiam bona praecipiuntur. Ibi coercetur animus, hic incitatur. Ibi fecisse, hic non fecisse culpabile est. In quovis proposito, in quovis gradu aequale peccatum est, vel prohibita admittere, vel jussa non facere. » Tribus quoque figuris, gravi scilicet, mediocri, attenuagranditer, si adversus inde animus, ut convertatur, impellitur. At vero hi modi in Evangelio manifestissimi sunt. Praedicatio namque evangelica mundum docuit, quod ipse ignorabat; suasit ei, quod nolebat; et tandem compulit eum gloriari in cruce Christi , quaeBeda super Marcum: « Notandum quia evangelistae uno spiritu accensi, diversum primordium narrationis et diversum terminum statuere. Matthaeus a nativitate humana exordiens, usque ad resurrectionem narravit. Marcus ab evangelica praedicatione incipiens, pervenit usque ad as
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ aduentũ sc̃i sp̃e. ioħs ab et̃nitate u̾bi dĩ
ꝑtingit usq ad resurrectionẽ. Ambrosiꝰ in
sccło suꝑ lucam. Ioħ̃s acelestibꝰ exordiis adt̃¬
rena descendit. dicens. qñ erat u̾bũ. quomͦ
erat. qͥd erat. qͥd egerat. qͥd agebat. ubi erat.
qͦuenerit. quomͣ uenerit. quo tp̃r uen̾it. qua
causa nen̾it. In pͥncipio inqͥt erat u̾bũ. habe̾¬
erat. habes eciam qͥd erat. et dĩ in qͥt erat uͥ¬
bũ. Quid egerat. omĩa ꝑ ipsũ facta funt. Ed
agebat : erat lux uera que illuminat om̃c
hominẽ uenientẽ in hc̃ mũdũ. Et ubierat.
in hoc mundo. Quo uen̾it. in sua ꝓpͥa lienit.
Quomͦ uen̾it : ũbũ caro factũ est. qñ uen̾it
ioħs baptista dicit. hic ẽ de quo dixi. qui
pꝰ me uenit. añ me factus est.: qr pͥorme
erat. Qua causa uen̾it: ioħs testatur. ecce
agnꝰ dĩ: ecce qͥtollit peccata mũdi.¶ Aus¬
uilibro de concordia eugłistarũ ui mathm
Sciendũ ẽ unũ eugłistam p̃tmisisse que aliꝰ

Expanded text:
ab aeternitate Verbi Dei, pertingit usque ad resurrectionem. Ambrosius II super Lucam: « Joannes a coelestibus exordiis ad terrena descendit, dicens, quando erat Verbum, quomodo erat, quid erat, quid egerat, quid agebat, ubi erat, quo venerit, quomodo venerit, quo tempore venerit, qua causa venerit. In principio, inquit, erat verbuerat; habes etiam quid erat, et Deus, inquit, erat Verbum. Quid egerat: Omnia per ipsum facta sunt; quid agebat: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat, in hoc mundo; quo venerit, in sua propria venit; quomodo venerit: Verbum caro factum est; quando venerit Joannes Baptista dicit: Hic est de quo dixi, qui post me venit, ante me factus est, prior me erat; qua causa venerit, Joannes testatur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. » Aulibro De concordia evangelistarum: « Sciendum est, unum evangelistam praetermisisse quae alius
Abbreviated transcription (Latin):
uolusianũ. Modus ip̃e dicẽdi qͣ eugłiũ cõte¬
xit̃: om̃ibꝰ accessibilis est. Sa que aꝑta cõtiuet.
quasi amicus familiatis sine fuco ador loqͥt᷑
indoctoꝵ arq doctoꝵ. Ea uͦ q̃ misterii s
occiiltat. neçipsa eloqͥo fuꝑbo erigit. qͦ ñ au¬
deat accecłe mens tardiuscula et inerudita
ercetͥ u̾itate: His salubrit et praua cortigũ¬
tur.⁊ pͣua nutunt᷑: et magna oblectant᷑ inge¬
nia. Dũma eugłii uuxta ysidoꝵ in.ui¬
ibꝰ ethunoͥgͦiaꝵ tͥfarie. distinguit᷑: idẽ inhisto¬
ria. in moribꝰ inallegoria. Rursus ista tͥd mł¬

Expanded text:
usianum: « Modus ipse dicendi quo Evangelium contexitur, omnibus accessibilis est. Ea quae aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum. Ea vero quae mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita,erceat veritate. His salubriter et parva corriguntur, et parva nutriuntur, et magna oblectantur ingenia. Summa Evangelii, juxta Isidorum in sexto etymologiarum trifarie distinguitur, id est, in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria mu
Abbreviated transcription (Latin):
plicĩt docens. Histona autẽ est. rei geste narra¬
tio. Histotia quidẽ sp̃e texit᷑ pͥncipalit̃ eugłi¬
cAlectio: oet̾is tͥbꝰ sod̾ario incidentibꝰ. Ham
ea q̃ pͥus sod̃m spẽs cetãᷤ dicta sũt. postea
abeugłistis ut histotia relata sunt: Sic̃ ꝓpħiȩ
Tacharie et eli ⁊a beth ab ipsis quidẽ dicte sũt
sp̃u ꝓpħico. s lucas qui refert ordine narrat
hiftorico. Similit̃ ꝓu̾bia dm̃. et eiꝰ sĩplioẽ doc¬
irinã. ad seriem hẏstorie reuocant eugłiste
Sciendũ qd̾ aliqñ spũ ꝓpħico nartat᷑ histori
a. ut ibi. Inpͥncipio c̃auit dĩ celũ ettrã. Et
ñ ñꝗͣ parabolice. ut homo quidã descendo¬
bat de ierłm inierico: et cetera
Dropħia autẽ ẽ: rerũ latenciũ p̃t̃taarũ p̃¬

Expanded text:
pliciter docens. Historia autem est rei gestae narratio. Historica quidem specie texitur principaliter evangelica lectio, caeteris tribus secundario incidentibus. Nam ea quae prius secundum species caeteras dicta sunt, postea ab evangelistis ut historia relata sunt. Sicut prophetiae Zachariae et Elisabeth ab ipsis quidem dictae sunt spiritu prophetico, sed Lucas, qui refert, ordine narrat historico . Similiter proverbia Domini et ejus simplicem doctrinam ad seriem historiae revocant evangelistae. Sciendum quod alia, ut ibi: In principio creavit Deus coelum et terram . Et nonnunquam parabolice, ut: Homo quidam descendebat de Jerusalem in Jericho , etc. Prophetia autem est rerum latentium, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã⁊ nitħi comes ẽẽ. qr cũ illo plura dic̃
ꝓpt̃ regiam ꝑsonã que siue comitatu ẽẽ ñ so¬
let. uł qd̾ ꝓbabiliꝰ ẽ qr cũ ãbobus incedit. Nã
qũauis ntħo inpluribꝰ. tñ ĩ ñ nullis luce mag̃
cõgruit: utͥ hoc ipse demonstrẽt᷑ ad leonẽ et ad
talem quã lu cas insinuat ꝑsonã ad qd̾ xp̃s hõ.
est ꝑtiuere: qũa figuram marcus gerit ꝑti
Qr i generatione dñi regiã seriem ꝓsecutus
est. Qucas autẽ qm̃ cepit asacerdotio. ⁊acha¬
rie sac̾dotis faciens m̃tionẽ patͥs ioħis baptis¬
te. uitulo depitatus est: qr magna uictuna
xp̃s merito assignatus est: q neq ãe regina
potestate aliqͥd dix̃. neq desacerdotali: s tm̃
ab hoĩe xp̃o exorsus est. Hĩi õs de diuitate
pauca lociti st̃. A qͥla est ioħ̃s: lucis et̃nie
contẽplator. Bicunt᷑ enĩ pusli aquilaꝵ sic
aparentibꝰ ꝓbari. patͥs scilicet ungue suspen¬
di: et radiis soł opponi. E firme cõtẽplatus

Expanded text:
um illo plura dicit propter regiam personam, quae sine comitatu esse non solet, vel, quod probabilius est, quia cum ambobus incedit. Nam quamvis Matthaeo in pluribus, tamen in nonnullis Lucae magis congruit, ut hoc ipso demonstretur ad leonem et ad talem quam Lucas insinuat personam id quod Christus homo est, pertinere, quam figuram Marcus gerit, perquia in generatione Domini regiam seriem prosecutus est . Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae, sacerdotis faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est, quia magna victima omo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali; sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omnes de divinitate pauca locuti sunt. Aquila est Joannes, lucis aeternae contemplator. Dicuntur enim pulli aquilarum sic a parentibus probari, patris scilicet ungue suspendi, et radiis solis opponi. Qui firme contemplatus
Abbreviated transcription (Latin):
tͥstatus est rex. idest repitatꝰ ẽ ꝯtͥstari. Sic
et similia.
Sepe uu̾io designat᷑ in eugłio causa noĩe
Osui effectus. ut absubiectis exemplis appo¬
ret. Exi sp̃e surde et mute. id ẽ faciens sur¬
dũ et mutũ. Ego sũ resurtectio id est faciens
resurgere: De illa die uł ora nemo scit. neq
angłi. neq filiꝰ. Filiꝰ nescit .i. ñ fac̃ suos scite
añꝗͣ gallus cantet t̃ me negabis .i. habebis¬

Expanded text:
status est rex , id est reputatus est contristari. Sic et similia. Saepenumero designatur in Evangelio causa nomine sui effectus, ut a subjectis exemplis apparet: Exi, spiritus surde et mute , id est faciens surdum et mutum. Ego sum resurrectio , id est, faciens resurgere. De die illa vel hora nemo scit, neque angeli neque Filius , Filius nescit, id est, non facit suos scire. An
Abbreviated transcription (Latin):
re.Alii uͭ sic. Non sũ dignꝰ soluert corrigiam
calciam̃ti eius. Itẽ intħs. hic ẽ filiꝰ meus dilec¬
tus: in qͦ mͥ cõplacui. Martus. Tues filiꝰ meus
dilectus. inte cõplacuu. L cas:. Tues filꝰ m̃s
dilectꝰ in teꝯplacuit mͥ. Sentencia. eadem dic
et similia
uenit iuxta opimonẽ fieri rerũ appella¬

Expanded text:
solvere corrigiam calceamenti ejus . Item Matthaeus: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , Marcus: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui . Lucas: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui mihi . Sententia eadem est. Sic et similia. Evenit juxta opinionem fieri reru
Abbreviated transcription (Latin):
Hi sũt .iiiͦiͬ. m̃ses: quos xp̃s ante mͣsem p̃dixit
⁊ nos ꝑ p̃cepta dĩ atq mandata ac testimoni¬
A et exẽpla cũ gaudio metamꝰ in celo fructꝰ
maturos. portantes nr̃os caritatis manipulos.
qͥ in la cͥmis timoris semina penitencie iacta¬
iumꝰ interra
xlibro iumlii ad pͥmasiũ. Insuꝑficie eu¬

Expanded text:
us ante messem praedixit, et nos per praecepta Dei atque mandata ac testimonia et exempla, cum gaudio metamus in coelo fructus maturos, portantes nostros charitatis manipulos qui in lacrymis timoris , semina poenitentiae jactavimus in terra. » Ex libro Junilii ad Primasium: « In superficie e
Abbreviated transcription (Latin):
un formatur. qũa cũ ea que diligenda sũt
at rria̾nũ. Ii q iillo inuicem sincerifsime se
ho mines diligunt. cũ ꝓpt̃ illũ se dili¬
gunt. cui qͦ aĩo diligant occultare ñ possunt.
Idẽ in .uiii. de ciuitate dñi. fortassis qͥ plato¬
nẽ phylosophys genciũ p̃latũ acutiꝰ inte eͤis¬
se laudant aliqͥd tale dõsenciunt. ut in illo
inueniat᷑ subsistendi. et rõ intelligendi. et or¬
do uiuẽdi: quoꝵ unũ ad naturalẽ ałtum ad.
rationalem. t̃cilĩ ad moral: in partẽ intelligͥ
ꝑtinere: Siem̃ hõ ita c̾atus est ut ꝑid qd̾ ue¬
p̃cellit attingat illud qd̾ cũcta p̃cellit .i. uim̃
u̾um optimũ dm̃ sine qͦnulla natura subsistit.
nulla doctrina instruit. nullus usus expedit:
ipse q̃ratut uͥ nobis secura sũt omĩa ipse cer¬
natur nͥ nõbis certa st̃ om̃ia. ipse diligatur

Expanded text:
igenda sunt,st, atque in illo inuicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui, quo animo diligant, occultare non possunt.dem in octavo de civitate Dei. Fortassis qui Platonem philosophis gentium praelatum acutius intellexisse laudant, aliquid tale de Deo sentiunt, ut in illo inveniatur et causa subsistendi, et ratio intelligendi, et ordo vivendi, quorum unum ad naturalem, alterum ad rationalem, tertium ad moralem partem intelligitur pertinere. Si enim homo ita creatus est, ut per id cellit, attingat illud, quod cuncta praecellit, id est, unum verum optimum Deum, sine quo nulla natura subsistit, nulla doctrina instruit, nullus usus expedit: ipse quaeratur, ubi nobis secura sunt omnia; ipse cernatur, ubi nobis certa sunt omnia; ipse diligatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ sc̃a engłia ꝯtexunt᷑. p̃cepta. mandata
testimonia. exẽpla. In p̃ceptis iusticia: inm̃a¬
datis caritas. Intestunoniis ficdes: in exemplis
ꝑfectio. Y recepta huiꝰ modi. inuiam genci¬
ũ ne. abieritis: ħ ẽ diu̾te amalo. Mandata:
ut hoc. Manclatũ nouũ do uobis ut diliga¬
tis inuicc̃. hoc ẽ fac̃ẽ bonũ: et caritatẽ imp¬
lere:. Testimonia que in ore duoꝵ uł tũ.
ut hoc. Ioh̃s testimoniũ ꝑhibet de me. s
habeo testimoniũ maiꝰ ioħe. Pãt ipse qͥ uinie
manet: testumoniũ ꝑhibet deme. Exẽpla
ut hoc. Discite ame qr mitis sũ. Et esto¬
te ꝑfecti: sic̃ pat̃ ũr celestis ꝑfectus est. Et

Expanded text:
cepta, mandata, testimonia, exempla. In praeceptis justitia, in mandatis charitas, in testimoniis fides, in exemplis perfectio. Praecepta hujusmodi: In viam gentium ne abieritis , hoc est, diverte a malo . Mandata, ut hoc: Mandatum novum do nobis ut diligatis invicem , hoc est, facere bonum et charitatem implere. Testimonia, quae in ore duorum vel trium, ut hoc: Joannes testimonium perhibet de me, sed habeo testimonium majus Joanne . Pater ipse qui in me manet, testimonium perhibet de me. Exempla, ut hoc: Discite a me quia mitis sum ; et: Estote perfecti sicut Pater vester coelestis perfectus est . Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa eñ in engłii plenitudine ꝯsumaist.
ftẽ lex percatũ monstranit ñ abstulit. et sͣ uo
t̾rore redactos hoĩes ẜuos effecit. et mn sp̃m ẜ
pecc̃a que lex puniebat ꝑ sp̃m seruitutis. la¬
xauit: ꝑ sp̃m ad optionis filios ex serus reddi¬
dit: amorem inplende legis om̃ibꝰ donauit.
Et si de inceps pumenda comiserint: ꝑ enn¬
dem ad optionis sp̃m indulget. ẜ ormã be.¬
ne agendi p̃brit. et ut possint agi que do¬
cuit. ad uitorem spm̃ infundit. Nam p̃cep¬

Expanded text:
missa vero in Evangelii plenitudine consummantur. Item: Lex peccatum monstravit, non abstulit; sed sub suo terrore redactos homines servos effecit, et inde spiripeccata quae lex puniebat per spiritum servitutis laxavit, per spiritum adoptionis filios ex servis reddidit, amorem implendae legis omnibus donavit: et si deinceps punienda commiserint, per eumdem adoptionis spiritum indulget. Formam bene agendi praebuit, et ut possint agi quae docuit, adjutorem Spiritum infundit. Nam praecep
Abbreviated transcription (Latin):
tutes politice. alie purgatorie. alie pur¬
gati animi. Ad theoricam sane spectat
eugłiũ. ꝑuitellectibilẽ sp̃em q̃ theologia dicit᷑.
dere. et suã incorꝑibꝰ aĩationẽ. et inet̃ nis
cõsiderationẽ: Adphysiologiam quidẽ res¬
pic̃ ꝙ ibi dicit᷑. Non intelligitis qr om̃e ꝙ
in os intrat: ĩuentrẽ uadit. et incecessũ enut.¬

Expanded text:
rtutes politicae, aliae purgatoriae, aliae purrtutes politicae, aliae purgatoriae, aliae purgati animi. Ad theoricam sane spectat Evangelium, per intellectibilem speciem quae theologia dicitur,dere, et suam in corporibus animationem et in aeternis considerationem. Ad physiologiam quidam respicit, quod ibi dicitur: Non intelligitis quia omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et in secessu
Abbreviated transcription (Latin):
uet. ut illud. Fili qͥd fecisti nobis sic. Ecce pa¬
t̃ tuus dolentes que tebamꝰ te. et descendit c̃
eis nazarch. ⁊ erat subditus illis. Et qd̾ dims¬
sis t᷑bis disserit discipłis parabolas. atq eos mͦ
cõmĩdat. Sic et similia. Publica uͦ practica no¬
tatur inpaboł. ut ibi. Hõ erat pat̃ familias qͥ
plantaũ iuneam: et sep̃e ccũdedit ei. Sic et
ibi. Qui ñ intrat ꝑ hostiũ it ouile ouiũ. s as.¬
cendit alium̃. ille sur ẽ latͦ. Sunilit̃ in alũs.
Inꝑahoł eli biꝑtita ẽ intelligñcia. In cis nãq
intelligi opoitet pͥncipalit̃ illa q̃ ꝑsimilitu¬
dinẽ accipiunt᷑. ꝙ fieri neqͥt nͥ et ea intellige¬
mꝰ. q̃ ex ni u̾boꝵ ꝯsueto usu significant᷑. Et
hec quidẽ ad ꝯmunẽ pͣcticam ꝓpͥe attinent.
ueluti discretio seminãdi. ne scm̃ cadat secus
uiã.⁊ uolucres celi cõmͣdant illud. ne cadat
inpetrosa et estui soł arescat. ne uit spinas. et
suffocet᷑ abilł. s intrã bonã sicecid̾it. dabit

Expanded text:
ecisti nobis sic? Ecce, pater tuus et ego dolentes quaerebamus te, et descendit cum eis Nazareth, et erat subditus illis . Et quod, dimissis turbis, dixerit discipulis parabolas, atque eos modo commendat. Sic et similia. Publica vero practica notatur in parabolis, ut ibi: Homo erat paterfamilias, qui plantavit vineam, et sepem circumdedit ei . Sic et ibi: Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro . Similiter in ia. In eis namque intelligi oportet principaliter illa, quae per similitudinem accipiuntur: quod fieri nequit, nisi et ea intelligamus: quae ex vi verborum consueto usu significantur. Et haec quidem ad communem practicam proprie attinent, veluti discretio seminandi, ne semen cadat secus viam, et volucres coeli comedant illud ne cadat in petrosa, et aestu solis arescat, ne inter spinas, et suffocetur ab illis; sed in terram bonam si ceciderit, dabit
Abbreviated transcription (Latin):
habut ũbra. ista imagiiẽ. Illa data ẽ ꝓpt̃
ttisq̃ssionẽ. ista ꝓpt̃ ustificationẽ. Illa igno¬
tanti demõstrat peccatũ. ista uiuat ut
agnitũ uitet᷑. Illa flagicus deditoi incre¬
pat. ista peccantes bonitate ꝓpͥa lib̾at. Illa
ẽscere. et generare pcepit. ista cõtinenciam
sriasit. Illie p̃dicatur ccũcisio carnis. hicla¬
uacrũ in ablutiõe cordis et corꝑis. Illic ca¬
tinet᷑. hic uita dcna regnũ q celoꝵ ꝓmitti¬
t. Illic sabati ociũ et reqͥes celebrat᷑. hic sa

Expanded text:
bram, ista imaginem. Illa data est propter transgressionem, ista propter iustificationem. Illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum adiuuat, ut uitetur. Illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat. Illa is habenis, crescere et generare praecepit, ista continentiam suasit. Illic praedicatur circumcisio sola carnis, hic lauacrum in ablutione cordis et corporis. Illic Catinentur, hic uita aeterna regnumque caelorum promittitur. Il
Abbreviated transcription (Latin):
que int̃p̃tat᷑ uisũ pͥncipiũ: datur intelligi
tres eugłistas cͥca actiuam initt̃fuisse uͥfa¬
ꝓbabilius attendisse illos qui leonem in
intħo. hõiem in marcho intellexerunt. uitulũ
uͦ inluca. aquilã in ioħe. quã qͥ hominẽ nitho.
aquilam marco. leonẽ ioħ tͥbuerũt. De pͥnci¬
pus enĩ libroꝵ ꝯiecturã capere uoluerunt
ñ de tota intencione eugłistaꝵ: q̃ mag̃ frie¬
rat ꝑscritanda. Multo enĩ ꝯgruenciꝰ maths
uenisse aboriente ad regem querendũ et
adoraiierunt. qͥ eis ꝑ stellam natus apparint..
et ip̃e rex herodes regem formidat insantẽ.
etq ut eũ possit occide. tot paruulos necat.
lueã ꝑuitulũ sigficari neutͥ dubitauerũt.
qui quasi aĩal hostus deputatũ: eͥca tẽplũ ma¬
xiine et ierosolimã narratiõis sue u̾satur in¬
cessu Inpͥncipio sacerdotẽ colbocat ad aram
orantẽ: ppło foris stante. Mariam cõcepto dño

Expanded text:
quae interpretatur visum principium, datur intelligi, quae interpretatur visum principium, datur intelligi, tres evangelistas circa activam virtutem fuisse versaprobabilius attendisse illos, qui leonem in Matthaeo, hominem in Marco intellexerunt, vitulum vero in Luca, aquilam in Joanne, quam qui hominem Matthaeo, aquilam Marco, leonem Joanni tribuerunt. De principiis enim librorum conjecturam capere voluerunt, non de tota intentione evangelistarum, quae magis fuerat perscrutanda. Multo enim congruentius Matthaeus venisse ab oriente ad regem quaerendum et adorandum, qui eis per stellam natus apparuit, et ipse rex Herodes regem formidat infantem, atque ut eum possit occidere, tot parvulos necat . Lucam per vitulum significari neutri dubitaverunt, qui quasi animal hostiis deputatum, circa templum maxime et Hierosolymam narrationis suae versatur incessu. In principio sacerdotem collocat ad aram orantem, populo foris stante. Mariam, concepto Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
Marcus ut alta fiemit uox ꝑdeserta leonis.
Iura sacerdotis lucas tenet ore uiuenci.
More uolans aquile uerbo petit astra ioħs.
Et bene uiuenti iusto dedit ordine leges.
Martus amat t̾ras int̃ celum ꝙ uolare:
Et uehemens aqͥla stricto secat onña lapss.
Lucas ubiꝰ describit p̃lia xp̃i.¬
I yre sacer uitulus qͥ menia fatur auita.
Ioħs fremit ore leo sinił rugienti.
Intonat cõne pandens mistĩa uite.
fuscep̃. marcus tanquã pedisecus et breuiator
eiꝰ ẽẽ iuidetur: cũ solo ioħe nichil dicens. Iu¬
cas sacerdotalem dñi stitpem occupauit. ad
dd̾ ascendens ñ regiũ stẽma secinus. set ꝑre¬
ges exiit ad nathan qui rexsi fuit filiũ dd̾.
cendens. cet̃os reges ꝓseciitus est. Non autẽ
hũit b̾uiatorem bricas: sicut intħs. Et ħ for¬
te ñ fuit sine aliquo sacram̃to: qr regũe nõ
ẽẽ sine comitũ obsequio. Lucas uͦ ñ habuit
iacob. lia que int̃p̃tatur laborans. et rachel

Expanded text:
Marcus ut alta fremit vox per deserta leonis. Marcus ut alta fremit vox per deserta leonis. Jura sacerdotis Lucas tenet ore juvenci. More volans aquilae verbo petit astra JoanneEt bene vivendi justo dedit ordine leges. Marcus amat terras inter coelumque volare, Et vehemens aquila stricto secat omnia lapsu. Lucas uberius describit praelia Christi Jure sacer vitulus, qui moenia fatur avita. Joannes fremit ore leo similis rugienti. Intonat aeternae pandens mysteria vitae. suscepit. Marcus tanquam pedissequus, et breviator ejus esse videtur, cum solo Joanne nihil dicens. Lucas sacerdotalem Domini stirpem occupavit, ad David ascendens, non regium stemma secutus, sed per reges exiit ad Nathan qui rex non fuit filium David; cendens, caeteros reges prosecutus est. Non autem habuit breviatorem Lucas, sicut Matthaeus. Et hoc forte non fuit sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. Lucas vero non habuJacob, Lia quae interpretatur laborans, et Rachel,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpe c.̃. qd p̃lures eccłe sũt una eccłã. Ulutes
qͥdem uarietate tͥbuũ. et lingnaꝵ. et ppłoꝵ.
una sunt participatiõe fidi: sacm̃teꝵ. Eu
e figuris eugłistaꝵ din̾sas patrũ sen
tñcias ponemꝰ: nt lector eligat qd̾ sibi
potissimũ indebit᷑. Ier in argiunto aute
cugłia. Quatuor englia multo añ p̃dicta ae
⁊ echieł uolum̃ ꝓbat. in qͦ pͥma uisio ita cõtexi¬
xexit. Et in medio sicut suuilitudo. iiii. aĩa
liuĩ. et uultus eoꝵ facies hominis. et facies
leonis. et facies utuli. et facies aquile. Irima
enĩ hõis facies matb̃m significat: qͥ quasi de ho¬
mine exorsus ẽ scͥbere. Liber gñatiõis iħu xp̃i
Sccła marcũ: in qͦ uox leonis uiheremo rugiẽ¬
tis auditur. Uox clamantis in deserto. Tertia
uituli: que lucã axacaria sacerdote supsisse
initiũ p̃figurat. Quarta ioħ̃m: qui ad altiora
festinans. de u̾bo dĩ dispitat. Et in apocale¬
homini. quartũ simile aquile uolanti. Seds

Expanded text:
 quod plures Ecclesiae sunt una Ecclesia. Plures quidem varietate tribuum et linguarum et populorum, una sunt participatione fidei et sacramentoDe figurtentias ponemus, ut lector eligat quod sibi potissimum videbitur. Hieronymus in argumento ante Evangelia: « Quatuor Evangelia multo ante praedicta, Ezechielis volumen probat, in quo prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudlium: et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est scribere: Liber generationis Jesu Chria Marcum, in quo vox leonis in eremo rugientis auditur: Vox clamantis in deserto . Tertia vituli, quae Lucam a Zacharia sacerdote sumpsisse initium praefigurat . Quarta Joannem, qui ad altiora festinans, de verbo Dei disputat . Et in Apocalyhomini, quartum simile aquilae volanti . » S
Abbreviated transcription (Latin):
lerũ q: signisicata res exsimilitidine rei
significantis nom̃ suscip̃. ut ibi. Ego sũ
dr̃ agnꝰ. petra. siuie lapis. leo. uitulus. aqͥla.
⁊ his similia
utelligi qq res significans appellatione sig
sp̃m .i. significationẽ sp̃c. descñdeutẽ tanqũa
colũbam: hoc est sic̃rem q̃ uere colũba erat. In
re uingeniti apatre. Itẽ quidã de hic stanti¬
bꝰ ñ gustabt̃ mortẽ. donec uexleant filiũ hõis
ueni entẽ in regno suo.i. significantẽ uidł ꝑ

Expanded text:
lerumque significata res, ex similitudine rei significantis nomen suscipit, ut ibi: Ego sum r agnus, petra sine lapis, leo, vitulus, aquila et his similia. Intelligitur quoque res significans appellatione signst, significationem spiritus, descendentem tanquam columbam, hoc est, sicut rem quae vere columba erat: In i , id est vere unigeniti a Patre. Item: Quidam de hic stantibus non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo
Abbreviated transcription (Latin):
ut crecdatis qr iħs ẽ xp̃c filiꝰ dĩ. et ut credẽ¬
tes uitã habeatis in noĩe ciꝰ. łinis enĩ idẽsi
nał causa eugłui ẽ. sane credere. ꝑfecte dili¬
gere. sac̃m̃tis insigniri. et hoꝵ triũ finalis
causa ẽ. uita et̃na. ad hec q̃ppe adipiscenda.
fuit intentio eugłica. p̃dicare et scͥbere.
une de excellencia et differencia eugłu di

Expanded text:
 Filius Dei, et ut credentes vitam habeatis in nomine ejus . Finis enim id est finalis causa Evangelii est sane credere, perfecte diligere, sacramentis insigniri; et horum trium finalis causa est vita aeterna. Ad haec quippe adipiscenda fuit intentio evangelica praedicare et scribere. Nunc de excellentia et differentia Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
C exCeLIENCIA eBł et
aiterencia ipsiꝰ adlegem. dẽ sigu.¬
i eugłistart et eoꝵ mͦ scribendi. de mat̾ia
cugłia. intentione. sine. ⁊ ad quas partes filo¬
sophie spectet. dictat tatio prescribere.

Expanded text:
 excellentia Evangelii et differentia ipsius ad legem, de figuris evangelistarum et eorum modo scribendi, de materia Evangelii, intentione, fine et ad quas partes philosophiae spectet, dictat ratio praescribere.
Abbreviated transcription (Latin):
llie ascĩs aĩalia in mũda ͤ ꝓͥhibent᷑. hic incor
illa ĩmnunda aĩalia in mores hõiũ significa¬
t̃. Illic petoribꝰ ĩmolatis carnis et sanguiui̾
excarne agni pascha celebrat᷑. hie pascha
pia celebrant᷑. hic noua c̃atura in xp̃o acci¬
ta fuerunt explent᷑. Itẽ inlege mandata
cur. que legem inplere uł confuare iubẽt

Expanded text:
llic a sanctis animalia immunda prohibentur, hic in corilla immunda animalia in mores hominum significatur. Illic pecoribus immolatis carnis et sanguinis ex carne agni pascha celebratur, hic paschapia celebrantur, hic nova creatura in Christo accita fuerunt, explentur. Item: In lege mandata tur, quae legem implere vel conservare jubent
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑsignificationem petrus in petra. Qua
significatione intelligitur xp̃c petra. hec
do xp̃m lib̾atur amalis. Mag̾ autem se¬
quitur ineis qui certant ꝓ ueritate usqrad
mortem: nã uni̾sitati dicitur sequere me.
ꝓ qua unu̾isitate mortuus ẽ xp̃c. relinqũes
nobis exemplũ ut sequam uestigia eiꝰ. E cce

Expanded text:
er significationem Petrus in petra. Qua significatione intelligitur Christus petra, do Christum, liberatur a malis. Magis autem sequitur in eis, qui certant pro veritate usque ad mortem, sed universitati dicitur: sequere me. Pro qua universitate mortuus est Christus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃re: Cur dicitur petro sequere me et
ñ cet̾is qui simul aderant: & magistrũ
sic̃ cdiscipuli. seq̃bantur: Nũqͥd solus pe¬
trus passus ẽ: Nõne in iłł .uii. erat iaco¬
bꝰ filius ⁊ ebedei. qui pꝰ ascensionẽ ab
herode fuit occisus: Uerum aliquis
dixerit qm̃ ñ ẽ ia cobꝰ crucifixꝰ. merito
dictũ eẽ petro sequere me. qui crucẽ

Expanded text:
ST. Cur dicitur Petro sequere me, et non caeteris qui simul aderant et magistrum sicut discipuli sequebantur? Nunquid solus Petrus passus est? Nonne in illis septem erat Jacobus filius Zebedaei, qui post ascensionem ab Herode fuit occisus? Verum aliquis ixerit, quoniam non est Jacobus crucifixus, merito dictum esse Petro: sequere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uis. ħ autem dixit. significans qua mor¬
te darificatꝰ eẽt dm̃. Extñdes in qͥt ma¬
nꝰ tuas: ħẽ crucifigeris. Ad ħaut̃ aliꝰ te cin¬
gae. et ducot quo ñ uis. Prius clixit qd̾ fie.¬
rae. de iñ quomͦ fieret. Nam in alt̾uis cinc¬
tione. expͥmitur ĩpositio uinculoꝵ aꝑse¬
cutore. Utiq crucifigendus quo uollae
ẽ ductus. nam crucifixus ñ quo uolebat.
abiit. s pociꝰ quo uolebat .i. ad xp̃m. Qd
si fieti poss& : p̃t̃ mortis molestiam uitã
cõcupiscerae eternam. Cũ igitur uis amo¬
ris graues uincat molestias mortis. ꝓfer.¬
to martires morte sua clarificant dm̃
ostendentes ea qͣntũ colendus & aman¬
dus sit. Et cũ ħ chxissce: dicit ei. Se¬
quere me. his dictis cepit iħc abire.
et ñdũ intellecto qd̾ audiuit seq̃re me.
cep̃ petrus in cessu pedum sequi. Secutꝰ ẽ¬
ris dm̃. Conũsus petrus uidit illũ
discipulũ que diligebat iħc seq̃ntẽ.

Expanded text:
vis. Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. Extendes, inquit, manus tuas, hoc est: crucifigeris. Ad hoc autem alius te cinget et ducet quo non vis. Prius dixit quod fieret, deinde quomodo fieret. Nam in alterius cinctione exprimitur impositio vinculorum a persecutore. Utique crucifigendus quo nollet est ductus: nam crucifixus non quo nolebat abiit, sed potius quo volebat, id est, adsi fieri posset praeter mortis molestiam, vitam concupisceret aeternam. Cum igitur vis amoris graves vincat molestias mortis, profecto martyres morte sua clarificant Deum, ostendentes ea, quantum colendus et amandus sit. Et cum hoc dixisset, dicit ei: Sequere me. His dictis, coepit Jesus abire, et nondum intellecto quod audivit: sequere me, coepit Petrus incessu pedum sequi. Secutus esris Domini. Conversus Petrus, vidit illum discipulum q
Abbreviated transcription (Latin):
cdiscipuli nauigio uenerunt. Nõ em̃ lõge
erant at̾ra s quasi cubitis ducentis. tca¬
loco ducentis cubitis existimo figuratum.
tanꝗͣ centum ac centñ. qr de sistra cen¬
tenarui nũs ad dext̃am transit. . ccxxi.¬

Expanded text:
li navigio venerunt. Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, traloco ducentis cubitis existimo figuratum, tanquam centum ac centum; quia de sinistra centenarii numerus ad dexteram transit. A. 221I
Abbreviated transcription (Latin):
anta erat euidencia ueritatis qua illis
iħ̃c apparebat: ut nullus eoꝵ auderet
ã solũ negare s nec dubitare. et ĩõstultũ
Et uenit ih̃c. & accepit᷑ panem et de¬
dit eis. St piscem similiter. fecit dñs
prandium .Uii. discipulis de pisce suꝑ po¬
sito prunis: Et de alus quos ceꝑant. Piscis
assus xp̃c ẽ passus. Ip̃e est & panis : qui de
celo descendit. Piscẽ & panem comedit.
ut nobis ostendẽt qr & passionẽ inhuma¬
participandã beatitudinẽ. ꝓpt̃ qd̾ dictum
e afferte de piscibꝰ ut om̃s qͥ hanc spem
gerimꝰ. ꝑ illũ septen ariũ nũm discipulo¬
rum ꝑ quem pot̃ nr̃a uniu̾sitas intelligi.
tanto sacm̃to nos cõmunicare nossemꝰ: &
eidem beatitudini sociari. A .cc xxui.¬
odiã t̾cio manifestatus ẽ iħc dis cipu¬
lis : cũ surrexissee amortun. Qͦd ñ ad ip̃as
clemonstrationes. s ad cdies referre debemꝰ.
In die resurrectionis ñ semel uisus ẽ tantũ.
pꝰdies .uiii. apparuit nͥ thomas fuit. hodie

Expanded text:
anta erat evidentia veritatis, qua illis Jesus apparebat, ut nullus eorum auderet non solum negare, sed nec dubitare, et ideo stultum Et venit Jesus et accepit panem, et dedit eis, et piscem similiter. Fecit Dominus prandium septem discipulis de pisce superposito prunis, et de aliis quos ceperant. Piscis assus, Christus est passus. Ipse est et panis qui de coelo descendit. Piscem et panem comedit, ut nobis ostenderet, quia et passionem in humaparticipandam beatitudinem. Propter quod dictum est: afferte de piscibus, ut omnes qui hanc spem gerimus, per illum septenarium numerum discipulorum, per quem potest nostra universitas intelligi, tanto sacramento nos communicare possemus, et eidem beatitudini sociari. A. 226X Hoc jam tertio manifestatus est Jesus discipulis, cum surrexisset a mortuis. Quod non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus. In die resurrectionis non semel visus est tantum, post dies octo apparuit ubi Thomas fuit, hodie
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis uͥ uidebimꝰ facie ad faciem. qd̾ hic
ꝑspeculũ uidetur.¶ Quas itaq uitas nouit
eccła: uña infide. inlabore. rauia: alt̾am
inspecie. in requie. in patria. G una bona
ẽ s adhuc miser a: alt̾a melior & beata.
Ista cui dr̃ sequere me ꝑ imitationẽ ꝑ¬
ferendi ip̃raha mala. significata est ꝑ
petrũ: altera q̃finem ñ hãbae et pleni¬
tudinẽ expectat. ꝑ ioħm. Uñ ait dñs. sic
eũ uolo manẽ .i. sic uolo ut eccła celestis
expectae. ueniens adiudiciũ ꝑ inplebo
illam. In hac uita diligit nos ds̃ ut nos
lib̃et amalis. in illa nos ampliꝰ diligit in
qua ñ ẽ qd̾ ei displiceat. hac ratione os¬
tenditur cur ampliꝰ ioħm qua petrũ a

Expanded text:
ortalis, ubi videbimus facie ad faciem, quod hic per speculum videtur . Duas itaque vitas novit Ecclesia, unam in fide, in labore, in via. Alteram in specie, in requie, in patria. Ergo una bona sed adhuc misera, altera melior et beata. Ista cui dicitur: sequere me per imitationem perferendi temporalia mala, significata est per Petrum; altera quae finem non habet, et plenitudinem exspectat, per Joannem. Unde ait Dominus: Sic eum volo manere, id est, sic volo ut Ecclesia coelestis exspectet, donec veniens ad judicium perimplebo illam. In hac vita diligit nos Deus, ut nos liberet a malis, in illa nos amplius diligit, in qua non est quod ei displiceat. Hac ratione ostenditur, cur amplius Joannem quam Petrum a
Abbreviated transcription (Latin):
abeo qui dicit. Ego diligentes me diligo.
ericia castissimꝰ uxerit: p̃rogatiuam fami¬
liaritatis tanqu̾a pͥuilegiũ amoris p̃cetis
ieruit. Et ita dilexit dñs ioħm p̃cet̾iis¬
icdẽ familiariꝰ. ac maioribꝰ in diciis inani¬
festauit se illũ dilig̃e. Petcũ itaq & si
mag affectu: inuꝰ tñ exhibitione dile¬
xit. Naͤm uacat afinibꝰ misterio. qd̾ in pe.¬
tro minor ⁊ in ioh̃e maior dilectionis
ostensio adhibita ẽ. Ad qd̃ uidendũ. pau¬
lo alciꝰ orcliam. Nam apetro petra. s pe¬
trus apetra nom̃ accepit. sic̃ ñ xp̃c axp̃i.¬

Expanded text:
ab eo qui dicit: Ego diligentes me diligo .ab eo qui dicit: Ego diligentes me diligo .eritia castissimus vixerit, praerogativam familiaritatis tanquam privilegium amoris prae caeteris meruit. Et ita dilexit Domiajoribus indiciis manifestavit se illum diligere. Petrum itaque et si magis affectu, minus tamen exhibitione dilexit. Nec vacat a mysterio, quod in Petro minor, et in Joanne major dilectionis ostensio adhibita est. Ad quod videndum paulo altius ordiamur. Non a Petro petra, sed Petrus a petra nomen accepit, sicut nec Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qr cor alt̾iꝰ uidẽ ñ pot̾at. Si gͦ q̃ramꝰ quis
sit melior utrũ qui plus an qui minũs
diligit xp̃m. quis dubitabit respon¬
dere eum ẽẽ meliorẽ qui plus diligit:
Item uidetur melior quẽ plus diligñ xp̃c.
ad in uicem q̃rat᷑ quis de duobꝰ melior est.
qui minꝰ diligit xp̃m et plus ab eo diligit᷑.
an que minus diligit xp̃c cũ ip̃e plus eũ
diligat : dubia ẽ autem responsio ꝓposite
aũ questionis uidetur hec ẽẽ enodatio. Pas¬
sum uidemꝰ certis ex causis fieri. qd̾filio que
pat̾ magis diligit minꝰ familiaritatis in¬
pendit. &e econtra qũe minꝰ diligit maio¬
ri dilectionis ex hibitione amplectitur. Si¬
milit dici oportae. qr dñs petrum magis
dilexit affectu quam ioħm. & ecõu̾so fa¬
miliaritatis exhibitione dilexit magis
ioħm qũa petrũ. Petrus quidem qr plus
cet̾is dĩlexit ut eugliũ multis in locis ex¬
plicat: meruit ampliori affectu diligi

Expanded text:
quia cor alterius videre non poterat; si ergo quaeramus quis quia cor alterius videre non poterat; si ergo quaeramus quis sit melior, utrum qui plus, an qui minus diligit Christum, quis dubitabit respondere, eum esse meliorem, qui plus diligit? Item videtur melior quem plus diligit Christadinvicem quaeratur quis de duobus melior est, qui minus diligit Christum et plus ab eo diligitur, an quem minus diligit Christus, cum ipse eum plus diligat, dubia est responsio. Propositae autem quaestionis videtur haec esse enodatio. Passim videmus certis ex causis fieri quod filio quem pater magis diligit, minus familiaritatis impendit; et econtra quem minus diligit, majori dilectionis exhibitione amplectitur. Similiter dici oportet, quia Dominus Petrum magis dilexit affectu quam Joannem, et e converso, familiaritatis exhibitione dilexit magis Joannem quam Petrum. Petrus quidem, quia plus caeteris dilexit, ut Evangelium multis in locis explicat, metuit ampliori affectu diligi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt libros. Non spatio locoꝵ c̃denctũ
ẽ mũdũ caꝑe ñ posse. s capacitate le¬
genciũ. Pot̃ eẽ ħ salua fide uideri dictũ:
ꝑ tropũ que g̃ti uocant hy ꝑbolem Qi
modus indiuinis libris seꝑe inuenitur.
ut hic. Posuerunt in celũ os suũ: et lin¬
gua eoꝵs transut int̃ra. Et illud. u̾ti¬
cem capilli ꝑ ambulanciũ in delictis fu
is. ¶ Queri solae cur iohm plus dilexe.¬
rit dñs. cũ ipsum dñm plus dilex it pe¬
trus. Ioh̃s enim tacito nomine suo uo¬
luit intelligi se p̃cẽtis dilectum. qd̾
absit ut dicatur ẽẽ m̃daciũ. Qͦd aut̃
maiꝰ indiciũ dilectionis potuit ei da¬
re iħc . qũã ut supͣ pectus eius recum¬
beret: Porro qd̾ pertins plus dilexerit
xp̃m̃ quam alii. euidenter apparae uͥ
dicitur. diligis me plus his: Qod utiq
sciebat qui omĩa scit. et tñ int̾rogabat.
ut cẽ nos legentes engłiũ nosceremus
amorem petͥ erga dm̃. S ĩo petrus res¬
pondens se amare dñm ñ addidit plus:

Expanded text:
ST. Non spatio locorum credendum est mundum capere non posse, sed capacitate legentium. Potest etiam hoc salva fide videri dictum per tropum, quem Graeci vocant hyperbolen, qui modus in divinis libris saepe invenitur, ut hic: Posuerunt in coelum os suum, et lingua eorum transivit in terra . Et illud: Verticem capilli perambulantium in dis . Quaeri solet cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus. Joannes enim, tacito nomine suo, voluit intelligi se prae caeteris dilectum, quod absit ut dicatur esse mendacium. Quod autem majus indicium dilectionis potuit ei dare Jesus, quam ut supra pectus ejus recumberet? Porro quod Petrus plus dilexerit Dominum quam alii, evidenter apparet ubi dicitur: Diligis me plus his? Quod utique sciebat qui omnia scit, et tamen interrogabat, ut etiam nos legentes Evangelium, nosceremus amorem Petri erga Dominum. Sed ideo Petrus respondens se amare Dominum, non addidit plus,
Abbreviated transcription (Latin):
na sublenatũ. Q uare aũ specialĩt se
ingalileam p̃cessurũ et ibi udendũ
sit  Quia galilea transinigratio facta ut
reuelatio dicitur: & utraꝙq intp̃tatio ad
unũ finẽ respicit. Significat aũ qd̵ sic̃
eiꝰ de morte transinigrant ad uitam. Et
ĩspecie sue diuinitatis eũ cõtemplantes:
sine fine collaudant. Cui cõgruit reuela¬
tio: qr quicũq mͦ reuelamꝰ ad eũ iuam
nr̃am. et eiꝰ uestigia sequim̃. glãm dñ¬

Expanded text:
 specialiter se in Galilaeam praecessurum, et ibi videndum sit? Quia Galilaea transmigratio facta vel revelatio dicitur, et utraque interpretatio ad unum finem respicit. Significat autem, quod sejus de morte transmigrant ad vitam. Et in specie suae divinitatis eum contemplantes, sine fine collaudant. Cui congruit revelatio; quia quicunque modo revelamus ad eum viam nostram, et ejus vestigia sequimur, gloriam D
Abbreviated transcription (Latin):
Hicit ei. Pasceagnes meas. Lcclxxiiii.
Sciscitante lño au petrus eũ plus aliis
ddiligeret. ñ ẽ ausus respondẽ plus. Ac si
dicerae. Tu scis ꝙr integro corde te dili¬
go. quantũ uͦ alii te diligant nescio. Cau¬
te responda petrus : q meminit se pͥdẽ
ĩ inuiente passione plus sibi constancie
tͥbuisse qũa habẽt. spondendo se ẽẽ ꝑa
amo te: monstratur unũ idemq eẽ amo¬
Nicit ei iterũ. Sx mon ioħis. diligis me:
dit illi. E ciam dñe. tu scis qr amo te .:.

Expanded text:
t ei: Pasce agnos meos. ALBINUS. Sciscitante Domino an Petrus eum plus aliis diligeret, non est ausus respondere: plus. Ac si diceret: Tu scis quia integro corde te diligo, quantum vero alii te diligant, nescio. Caute respondet Petrus, quia meminit se pridem imminente passione plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, respondendo se esse paramo te: monstratur, unum idemque esse amoDicit ei iterum: Simon Joannis, diligis me? Ait ill
Abbreviated transcription (Latin):
lumꝰ plus amamꝰ. Et ħ ꝑ petrͣu significat᷑.
ueritatis aũ contemplationẽ. qualis fu¬
tura ẽ minꝰ amamiꝰ. qr ñctñ nouimꝰ eam nec
habemꝰ. et ħ ꝑ ioh̃m significatur. Nemo tñ
istos usi gnes apłos separae. qr & in eo qd̾
significabat petrus ambo erant: et in eo qd̾
significabat ioħs ambo futuri ęrant sig¬
uificando sequebatur iste. manebat iste.
c̃ dendo añ ambo mala huiꝰ miserie tole¬
rabant: ambo futura bona expectabant.
Nec ip̃i sõli. s uniu̾sa ħ facit eccłã. Sĩbͦ¬

Expanded text:
Petrum significatur. Veritatis autem contemplationem qualis futura est, minus amamus, quia nondum novimus eam nec habemus. Et hoc per Joannem significatur. Nemo tamen istos insignes apostolos separet; quia et in eo quod significabat Petrus ambo erant, et in eo quod significabat Joannes ambo futuri erant. Significando sequebatur iste, manebat ille. Credendo autem ambo mala hujus miseriae tolerabant, ambo futura bona exspectabant. Nec ipsi soli, sed universa hoc facit Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
docentes ⁊ ñ facientes. in nũo magnos
pisciũ ñ erunt. S qui fecerit & docuerit
magnꝰ ent in regno celoꝵ. uͥ faciens et ñ
docens. dẽ minimꝰ ñ erit. In alia piscatio¬
mult̾iplicati sũt suꝑ ñum. hic uͦ ẽ cectus ñns.¬
cuiꝰ intioħẽ. Decalogus legis in decem p̃¬
ceptis existit. Que lex nͥ gr̃a dĩ ad unet᷑
p̃uaricatores facit ut ait paulus. litera
occidit. sp̃t aũ uiuificat. Septenario ñuo
significatur sp̃c sc̃s. Uñ hesaias. Sp̃c sa¬
piencie & intellectꝰ. sp̃s cõului & forti¬

Expanded text:
facientes, in numero magnorum piscium non erunt. Sed qui fecerit et docuerit, magnus erit in regno coelorum, ubi faciens et non docens, etiam minimus non erit. In alia piscatiomultiplicati sunt super numerum . Hic vero est certus nc est. Decalogus legis in decem praeceptis existit. Quae lex nisi gratia Dei adjuvetur, praevaricatores facit, ut ait Paulus: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Septenario numero significatur Spiritus sanctus. Unde Isaias: Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fort
Abbreviated transcription (Latin):
et traxit rete uĩtram. plenũ magnis pis
te trahit ad t̃ram. qr ip̃i cõmissa est ecłã.
Uñ specialit̃ aucliuit. Simon ioħis: amas
me e Pasce oues meas. Ip̃e piscłs ad soli¬
desie. magni & parui captisunt. hic aũ
ꝑ magnos tantũ mͦ significant᷑ boni. in
resurrectione mortuoꝵ futuri. ħ in alio

Expanded text:
m, plenum magnis piscte trahit ad terram, quia ipsi commissa est Ecclesia. Unde specialiter audivit: Simon Joannis diligis, me? Pasce oves meas. Ipse pisces ad solilesiae, magni et parvi capti sunt, hic autem per magnos tantummodo significantur boni, in resurrectione mortuorum futuri. Hoc in alio