comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret: & euigilare: faceret: Prȩtipue
autẽ nos om̃s: ne umquã ani¬
mo dormiamus. neue intellec¬
tu. aut prudentia: sed uigila¬
re in omni tempore: & iubilare
dño: & salutẽ ab eo postulare
studeamus: Nam ipse qui
dormiebat corpore: illud
mio: & cor meũ uigilat Ad
quẽ accedentes discipłi: susci¬
cabant eũ clicentes: dñe salua
nos: perimus. Tanto fuerant
metu conderriti. & pęne ani-¬
mo ali enati: ut irruerent in
eũ: & non modeste aut leniter
suggererent: sed turbulenter
suscitauerunt eũ dicentes.
dñe salza nos: perimꝰ O beati:
o ueraces dĩ discipłi: dñm̃
saluatorẽ uobiscũ habetis. et
periculũ timetis: Uita uobis-¬
cũ est & de morte solliciti
estis: maris tumorẽ tmentes:
creatorẽ eius presentẽ ita sus¬
citatis: quasi non possit dor-¬
miente corpore fluctus seda-¬
re uel mitigare: Sed quid
respondent ħi di lectissimi
discipuli᷑ Paruuli inquiunt
sumus. adhuc infirmi et non¬

Expanded text:
ret et evigilare faceret, praecipue ret et evigilare faceret, praecipue autem nos omnes ne unquam animo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare studeamus. Nam ipse qui dormiebat corpore, illud mio, et cor meum vigilat ; ad quem accedentes discipuli, suscitaverunt eum, dicentes: Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerunt metu conterriti, et pene animo alienati, ut irruerent in eum, et non modeste aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum, dicentes: Domine, salva nos, perimus. O beati, o veraces Dei discipuli, Dominum salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis. Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis. Maris turbinem timentes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. Sed quid respondent hi dilectissimi discipuli? Parvuli, inquiunt, sumus, adhuc infirmi, et non
Abbreviated transcription (Latin):
&e non suꝑ gredieris: sed in
temet ipio confringent᷑ fluc.¬
tus tui: Huius ergo iussione
magna &e non pusilla: ut
magnũ opus & non pusil¬
lũ ostenderetur: Quanto¬
q fluctus nauicule ir¬
ruebant: tanto magis
timor discipłos conturbabat.
ut plus magis desiderarent
ad liberandũ se mrabilia sal¬
uatoris: Dñs uero clormiebat:
Ores mirabilis: & stupencla:
Is qui numquã obdormiit:
dormit Is qui cȩlũ & terram
gubernat: dormit: Is qui nũquã
dormit neq dormittat: ipse
dormire dicitur: Pormiebat
quidem corpore: sed uigila¬
bat deitate: Dormiebat corpore
sed conturbabat mare Erige¬
batq fluctus. & apłos terre¬
bat: suã ostensurus potentiã:
Dormiebat corpore. sicuti et
ad puteũ de itinere lassus
uel fatigatus sedebat: de mon¬
strans. quia humanũ portabat
corpus. quod corruptibile in¬
erat: Ipse corpore dormiebat.
deitate uero concitabat mare
& iterũ placabat Dormiebat
itaq corpore. ut apłos suscita¬

Expanded text:
et non supergredieris, sed in et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui . Hujus ergo jussione magna, et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur, quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se per mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormit, dormit; is qui coelum et terram gubernat, dormit; is qui nunquam dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore, sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia vere humanum corpus portabat, quod corruptibile induerat. Ipso corpore dormiebat, deitate vero concitabat mare, et iterum complacabat; dormiebat itaque corpore, ut apostolos suscita
Abbreviated transcription (Latin):
in nauiculã: sequuti sunt eũ
discipłi eius: Non in becilles.
sed firmi. & stabiles in fide.
mansueti. & pii: spernentes
mundũ: non duplici corde
sed simplici Hi ergo secuti
sunt eum: non tantum
gressus eius sequentes. sed
magis scĩtatẽ comitantes: &
iufficiã eius consectantes
Et ecce tempestas iagna fac-¬
ta est in mari: ita ut nauicu-¬
la operiretur fluctibus: Cũ
enĩ multa magna & miran¬
da ostendissetꝰ in terra: tran-¬
si it ad mare. ut & ibidem
adhuc excellentiora opera de-¬
monstraret: quatinus terrȩ
mariq dnm se esse cunctis
ostenderet Ingressus ergo
nauiculã. fecit turbari mare:
cõmouit uentos. concitauit
fluctus: Cur hoc: ideo ut
discipłos mitteret in timorẽ.
& suum auxiliũ postularent:
suã q potentiã rogantibus
manifestaret: Illa tẽpestas
non ex sese oborta ẽ. sed po¬
testati paruit imperantis.
eius qui educit uentos de
thesauris suis. qui terminũ
mariꝰ arenam constituit:
Dixit enĩ ei Usq huc uenies

Expanded text:
in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut et ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam constituit. Dixit enim ei: Usque huc venies,
Abbreviated transcription (Latin):
greditur uissionẽ eius Q unũ
hominũ genus: & unũ quod
scdm similitudinem dĩ honori-¬
ficatũ est: cui uerbũ & pruden-¬
tia data est. hi soli homines
resistunt: Hi tantũ in obȩdi¬
entes sunt: hi soli condẽpnunt:
Idõq & hi soli in iudicio clãpna.¬
buntur. & a iusticia punientur:
uelut deteriores mutis anima-¬
libus: uel his qui sine sp̃ũ et
anima sunt in isto mundo:
Mirabantur ergo illi quia mare
cõpescuit: & uenti mitigati sunt:
Admiremur & nos quando be¬
nignitates. & beniuolentias
ostendit circa nos dñs: quando
de periculis nos saluare dignat᷑.
quando de tumultibus nos
liberat: quando ab inimicis in¬
sequentibus eruit nos Miremur
obaudiamus: obaudientes time¬
amus: timentes diligamus : ut
ȩternȩ caritatis ab eodẽ heredes
efficiamur. Mirabant᷑ dicentes.
qualis est iste Homo iudetur.
& sicut ds̃ potentiã ostendit
Sicut unus carnaliũ putatur
esse: & suꝑ omĩa carnalia. mag¬
na ostendit mirabilia Pormit

Expanded text:
ejus; et unum hominum genus, et unum quod secundum similitudinem Dei honorificandum est, cui verbum et prudentia data est, hi soli homines resistunt, hi tantum inobedientes sunt, hi soli contemnunt, ideoque et hi soli in judicio damnabuntur, et a justitia punientur velut deteriores multis animalibus, vel his qui sine spiritu et anima sunt in isto mundo. Mirabantur ergo illi quia mare compescuit et venti mitigati sunt. Admiremur et nos quando benignitates et benevolentias ostendit circa nos Dominus, quando de periculis nos salvare dignatur, quando de tumultibus nos liberat, quando ab inimicis insequentibus eruit nos. Miremur, obaudiamus, obaudientes timeamus, timentes diligamus, ut aeternae Charitatis ab eodem haeredes efficiamur. Mirabantur dicentes, Qualis est iste! Sicut homo videtur, et sicut Deus potentiam ostendit: Sicut unus carnalium putatur esse, et super omnia carnalia magna ostendit mirabilia: dormit
Abbreviated transcription (Latin):
cissimi fratres. unanimis con-¬
uentio. hylaris congregatio:
fulgens coniunctio: ista ẽ. a scło
exultatio: Ista est ab initio nar¬
rata requies: in istã festinaruns
ire om̃s dñm diligentes: ad
istam colliguntur om̃s ex gen¬
tibus dño credentes Religio¬
sitatem seruantes: In eã & nos
om̃s pergamus O religiosi fibii
dei : ad istam om̃i uirtute nr̃a
festinemꝰ: Nichil nos reuocet.
nichil retardet: nichil nos
impediat. ad hoc desiderabile
properare conuiũ Omnẽ negli¬
gentiã a nobis pellamus.
omnẽ q desidiam ab anamo.
& corporis impedimenta a nobis
proiciamus: ut huiꝰ beatitudi¬
nis & requiei. cdomestici effici¬
amur: quatinus sc̃ẽ huiꝰ ut
dictũ est epulationis digni
inueniamur: Uade: sicut cre¬
didisti: fiat tibi: Sic fiet uere
unicuiq homni: sicut credi¬
derit Scd̾m mensurã fidei :¬
quia ego omĩa possũ: credidisti
credidisti: ita & fiet tibi Creda
ubiq presentẽ esse: remissionẽ

Expanded text:
cissimi fratres, unanimis concissimi fratres, unanimis conventio, hilaris congregatio, fulgens conjunctio. Ista est a saecuata, ista est exsultatio, ista est ab initio narrata requies. In istam festinaverunt ire omnes Dominum diligentes, ad istam colliguntur omnes ex gentibus Domino credentes, religiositatem servantes. In eam et nos omnes pergamus, o religiosi filii Dei, ad istam omni virtute nostra festinemus. Nihil nos revocet, nihil nos retardet, nihil nos impediat ad hoc desiderabile properare convivium. Omnem negligentiam a nobis pellamus, omnemque desidiam ab animo et corporis impedimenta a nobis projiciamus, ut hujus beatitudinis et requiei domestici efficiamur, quatenus sanctae hujus, ut dictum est, epulationis digni inveniamur. Vade, sicut credidisti, fiat tibi. Sic fiet vere unicuique homini sicut crediderit: secundum mensuram fidei quia ego omnia possum; credidisti, credidisti, ita et fiat tibi. Credamubique praesentem esse, remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
pauci electi : Multi ait uocati:
Om̃s enĩ tribus hominũ ab initio
scłi uocate sunt: & pauci electi
De multitudine & enĩ ꝑ diuersas
generationes & scła diuersa:
pauci electi sunt:. Simul uero
conuenientes. & simul congre¬
gati in tempore uisitationis:
multi inuenientur: nimiumq
innumerabiles: Multi uenient
ab oriente. & occidente. et recũ¬
bent non carnaliter iacentes.
sed sp̃ualiter req uescentes:
Non tẽporaliter potantes: sed
ȩterne epulantes: Recũbent in
regno dei: ubi lux & spes. ubi
lȩticia & exultatio: ubu gloria
&ea benedictio. ubi lux ocłorũ
et longeuit s uitȩlȩternę.
ubr om̃s iocundantur: ubi om̃s
gaudent: ubi patres illi beati
recũbent ubi om̃s prophȩte
requiescunt: ubi apłi & euange¬
listę suꝑ gloriosos sedent throna
ubi multitudo martyrum in
ȩterna gła gloriatur. ubi
copiositas uirginũ in secula
exultat. portans coronam im¬
maculatȩ uirginitatis: O dul-¬

Expanded text:
pauci vero electi? Multi, ait, vocati. pauci vero electi? Multi, ait, vocati. Omnes enim tribus hominum ab initio saeculi vocatae sunt, et pauci electi de multitudine. Etenim per diversas generationes et saecula diversa pauci electi sunt. Simul vero convenientes, et simul congregati in tempore visitationis multi inveniuntur, nimiumque innumerabiles. Multi enim venient ab oriente et occidente, et recumbent non carnaliter jacentes, sed spiritualiter requiescentes, non temporaliter potantes, sed aeternaliter epulantes. Recumbent in regno Dei, ubi lux est et spes, ubi laetitia et exsultatio, ubi est gloria et benedictio, ubi lux oculorum et longaevitas vitae aeternae, ubi omnes jucundantur, ubi omnes gaudent, ubi patres illi beati recumbunt, ubi omnes prophetae requiescunt, ubi apostoli et evangelistae super gloriosos sedent thronos, ubi multitudo martyrum in aeterna gloria gloriatur, ubi copiositas virginum in saecula exsultat, portans coronam immaculatae virginitatis. O dul
Abbreviated transcription (Latin):
uobis testor uobis adnuntio
uobis. prȩdico uobis: quod mul¬
ti uenient. de quibus iã prius
propħa loquutus est dicens: &
uenient gentes multȩ & dicent.
uenite ascendamus in montẽ
dñi. & in domũ dei iacob in¬
grediamur: & ostendat nobis
uiam suã : & ambulemus in ea:
Multi uenient. illi de quibus
que non sunt ex hoc ouili: et
illas adducã: & erit unus grex
& unus pastor: Multi uenient.¬
illi de quibus dictũ est. ut et
filii dei qui erant dispersi con
grentur in unũ: Isti ergo om̃s
uenient: Unde uenient: Ab
oriente & occidente: hoc ẽ. ex
om̃i gente quę sub sole ab
oriente usq ad occidentem:
Sicut enim per om̃s gendes
habet hoc euangłiũ prȩdicari.
sic ex omnibus gentibus uentu¬
ri sunt ad regnũ cęlorũ: uel
alhuc ab oriente. hi qui statior
illuminati transeunt: et ab
occiclente. hi qui passiones et
persequutiones usq ad morteo
tolerarunt pro fide: Multi ergo
uenient: & quomodo alibi dicis
o dulcissime dñe multi uocati.

Expanded text:
ntio vobis, praedico vobis, quod multi venient de quibus jam prius propheta locutus est, dicens: Et venient gentes multae, et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum Dei Jacob ingrediamur, et ostendat nobis vias suas, et ambulemus in eis . Multi venient de quibus quae non sunt ex hoc ovili, et illas adducam, et erit unus grex et unus pastor . Multi venient, de quibus dictum est: Ut et filii Dei qui dispersi sunt congregentur in unum . Isti ergo omnes venient. Unde venient? Ab oriente et occidente, hoc est, ex omni gente quae sub sole est, ab oriente usque ad occidentem. Sicut enim per omnes gentes debet hoc Evangelium praedicari, sic ex omnibus gentibus venturi sunt ad regnum coelorum. Vel adhuc ab oriente hi qui statim illuminati transeunt, et ab occidente hi qui passiones et persecutiones usque ad mortem tolerarunt pro fide. Multi ergo venient. Et quomodo alibi dicis, o dulcissime Domine, Multi vocati,
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit & popłs hic ñ intellęxit
Idõq beelzebub & samaritanũ
appellant: & peccatorẽ estimant
Iairus israhelis princeps. ꝓ filia
sua me petens non dixit. cdie
uerbo. sed ueni ait uelociter:
ante quã moriatur hȩc filia mea:
Nichodemus doctor isrł de fidei
sacramento audiens: ait Quo mͦ
potest hoc fieri: Maria & martha
me nimiũ diligentes: dicunt:
Dñe si hic fuisses: non esset mor-¬
tuus frater meus: Tanquã du¬
bitantes: quod ubiq non uelox
sit ad esse mea potentia: Ideoq
sicut in isto alienagena: Dico
autẽ uobis quod multi ab ori-¬
ente & occidente uenient. et re¬
cumbent cũ abraham & ysaach

Expanded text:
s hic me non intellexit, ideoque Beelzebub et Samaritanum appellant, et peccatorem aestimant . Jairus Israelis princeps, pro filia sua me potens, non dixit, Dic verbo, sed, veni, ait, velociter antequam moriatur filia mea. Nicodemus doctor Israel de fidei sacramento audiens, ait: Quomodo potest hoc fieri ? Maria et Martha me nimium diligentes dicunt: Domine, si fuisses hic, non esset mortuus frater meus , tanquam dubitantes quod ubique non velox sit adesse mea potentia. Ideoque sicut in isto alienigena. Dico autem vobis quod multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: discite a me quia mitis
sum. & humilis corde: & inue¬
nietis requiem animabꝰ ur̃is:
De quibus psalmista. mansu¬
eti inquit possidebunt terrã:
& delectabunt᷑ in multitudi¬
ne pacis: Rex ergo mansuetꝰ.
mansuetis id est humilibus
corde. terram pacis tribuit: quos
in terra belli & tribulationũ
quondam rex impuis id est
diabolus. superbiȩ uulnere
strauit: Sedens inquit super
asinã e pullũ filiũ subiuga¬
lis : quia requiescit in corde
humiliũ & quietorũ & tre¬
mentiũ uerba eiꝰ: siue eorum
qui in synagoga iugũ legis
trahere nouerunt: seu illorũ
qui gentili diu libertate effre¬
nes: eiusdẽ si nagoge instante
ad ficlei & ueritatis sunt grãm
conuersi: Adducentes autem
asinã & pullũ discipuli: impo¬
suerunt suꝑ eos uestimenta sua:
et dñm desuꝑ sedere fecerunt:
Uestimenta discipłorũ. opera
sunt iusticiȩ: psalmista deste
qui ait. Sacerdotes tui induan
inueniunt discipłi. substernunt
imponunt: cũ predicatores scĩ

Expanded text:
ns: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . De quibus Psalmista: Mansueti, inquit, possidebunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis . Rex vero mansuetus mansuetis, id est humilibus corde, terram pacis tribuit, quos in terra belli et tribulationum quondam rex impius, id est diabolus, superbiae vulnere stravit. Sedens, inquit , super asinam et pullum filium subjugalis, quia requiescit in corde humilium et quietorum et trementium verba ejus, sive eorum qui in synagoga jugum legis trahere noverunt: seu illorum qui gentili diu libertate effrenes, ejusdem synagogae instantia ad fidei et veritatis sunt gratiam conversi. Adducentes autem asinam et pullum discipuli, imposuerunt super eos vestimenta sua, et Dominum desuper sedere fecerunt. Vestimenta discipulorum opera sunt justitiae, Psalmista teste, qui ait: Sacerdotes tui induantinveniunt discipuli, suis sternunt imponunt, cum praedicatores sancti
Abbreviated transcription (Latin):
cit: mons autẽ & collis humiliatꝰ
decrescit: Quia nimirũ in fide.
mediatoris dĩ & hominũ. hominis
xp̃i iħu. & gentilitas plenitudinẽ
gr̃ȩ accepit: & iuidȩa per errorem
perfidiȩ hoc unde tumebat ꝑdidit:
Omĩs uallis implebitur: quia corda
humiliũ sacrȩ doctrinȩ eloquio uir-¬
tutũ gr̃a replebuntur: Iuxta hoc qđ
scriptũ ẽ. Qui emitat fontes in con¬
uallibus & rursũ dicitur: Et con¬
ualles habundabunt frumento
Amontibus nãq aqua dilabitur.
quia superbas mentes ueritatis
doctrina deserit. Sed fontes in con-¬
uallibus surgunt: quia mentes
humiliũ uerbũ predicationis accipi

Expanded text:
 collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replscriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipi
Abbreviated transcription (Latin):
tissime cõpre hensũ romane
tracdunt potestati: Ex quo
intelligimus uenena inuidiȩ
posse quidẽ superari: sed
difficile conquiescunt:¬

Expanded text:
tissime conprehensum Romanae tradunt potestati, ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiesc
Abbreviated transcription (Latin):
phariseos. ea quȩ ipsi legebant
intelligere nequiuisse: Dicite
filie syon: ecce rex tuus uenit
tibi mansuetus: & secdens suꝑ
asinã. & pullũ filiũ subiugalis.
Filia syon ȩccłia est fideliũ.
pertinens ad suꝑnã hierłm :
quȩ est mater omĩum nr̃m.
cuius portio tunc ñ minima
erat in popło isrł regẽ habens

Expanded text:
Pharisaeos ea quae ipsi legebant Pharisaeos ea quae ipsi legebant intelligere nequivisse. Dicite, filiae Sion, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum filium subjugalis. Filia Sion Ecclesia est fidelium, pertinens ad supernam Jerusalem, quae est mater omnium nostrum, cujus portio tunc non minima erat in populo Israel regem habens
Abbreviated transcription (Latin):
solũ modo clño allatũ memorant.
matheus autẽ euangłista qui
ex hebreis & hebreo sermone
scripsit euangłiũ. etiam asinȩ
facit mentionem: Prouida utriq
dispensatione ut quorũ salutem
scribendo quęsierunt: hos saluan¬
clos a dño mystice docerent e̾e
his opus habet: & confestim di¬
mutet eos Q doctoribꝰ precipit᷑.
ut si quid eis obstiterit aduersi¬
tatis: si quis prohibuerit peccato¬
res a laqueis diaboli solui et
ꝑ confessionẽ fidei dño adduci.
non tamen predicando desistant:
sed constanter insinuent. quia
dñs ad ȩdificandam ecclesiam
talibus opus habet: Quam ius
enĩ seuus sit ꝑsecutor & imma¬
nis. non potest eorũ obsistere
saluationi: quia nouit dñs
qui sunt euis quos ad uitam
prȩ ordinauit ȩternã: Adhibet᷑
autẽ huic facto propħȩ testi¬
moniũ: ut appareat dominũ
quidem in omĩbus que de ip¬
so erant scripta cõplesse. sed
inuidia contrarios scribas &

Expanded text:
solummodo Domino adductum memorant. solummodo Domino adductum memorant. Matthaeus autem evangelista, qui ex Hebraeis et Hebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utraque dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent esse his opus habet, et confestim dimittet eos. Et doctoribus praecipitur, ut si quid eis obstiterit adversitatis, si quis prohibuerit peccatores a laqueis diaboli solvi, et per confessionem fidei Domino adduci, non tamen praedicando desistant, sed constanter insinuent quia Dominus ad aedificandam Ecclesiam talibus opus habet. Quamvis enim saevus sit persecutor et immanis, non potest eorum obsistere salvationi quos novit Dominus, quia sint ejus quos ad vitam praeordinavit aeternam. Adhibetur autem huic facto prophetae testimonium, ut appareat Dominum quidem in omnibus quae de ipso erant scripta complesse, sed invidia caecatos Scribas et
Abbreviated transcription (Latin):
figurate sigraficans: hoc quod
alibi dicit aperte. quia sic dile.
xit ds̃ munclũ. ut filiũ suũ uni-¬
genitũ claret: ut omĩs qui credit
in ipso non pereat. sed habeat
uitam ȩternã: Duos ad exhiben¬
da sibi animalia misit discipłos:
ut signaficaret in utrũq popłi
circũcisionas scilicet & preputii
predicatores esse destinandos:
Uel certe duos misit: ut eosdem
predicatores doctrina simul et
opatione perfectos e̾ẽ. moneret:
Ne uel erroris uerba indocti
ueritate miscerent: uel ea quȩ
recte docuissent. peruers x uiuen¬
dͦ negarent: Inuenetis inquit
asinã alligatã. & pullũ cũ ea:
soluite & adducite michi Pullũ
quoq alligatũ fuisse alii euan-¬
geliste testantur. uterq enim
popłs fumbus peccatorũ erat
circũplexus: & solutione diuina
opus habebat: Iste legem quam
acceperat male utendo: ille
nũquã accipiendo peccauerunt:
Et pulchre alii tres euangłistȩ
qui gentibus scripserunt. pullũ

Expanded text:
figurate significans hoc quod figurate significans hoc quod alibi dicit aperte: Quia sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Duos ad exhibenda sibi jumenta misit discipulos, ut significaret in utrumque populum, circumcisionis videlicet et praeputii, praedicatores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et operatione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati miscerent, vel ea quae recte docuissent perverse vivendo negarent. Invenietis, inquit, asinam alligatam et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Pullum quoque alligatum fuisse alii evangelistae testantur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat circumplexus, et solutione divina opus habebat; iste lege quam acceperat male utendo, ille nunquam accipiendo peccaverat. Uatis. Et pulchre alii tres evangelistae, qui gentibus scripserunt, pullum
Abbreviated transcription (Latin):
udȩi uidelicet & gentilis. sim¬
plicia corda designant: quibus
libertate suo frenans imperio: ad
uisionẽ suꝑnȩ pacis perducit:
Hierosolyma et enĩ uisio pacis
interpretatur: & bene cũ ad montẽ
oliueti uenisset dñs. liscipulos qui
hec animalia adducerent misit.
quia non nr̃is ad eũ meritis. sed
sola ipsius gr̃a largiente ꝑuenimꝰ.
Iohe attestante qui ait. E uni hoc
est caritas: non quasi nos dilȩxe-¬
rimus dm̃. sed quod ipse prior di¬
lexit nos Mons nãq oliueti: cel¬
situdinẽ dñicȩ dilectionis qua
nos misericorditer illustrare &
saluare dignatus est: insinuet:
Non solũ quia olei natura lucis
minustra est: & laborũ. dolorũ¬
que solam̃: uerũ etiã quia cuncꝰ¬
tis quibus immiscetur solet excel-¬
lere liquoribus: & apłs de carita¬
te locuturus: adhuc inquit ex¬
cellentiorẽ uiam uobis demonstro:
Ad montẽ igitur oliueti ueniens
dr̃s. asinos sibi quibus hiero soly¬
mam petat precipit exhibere:

Expanded text:
Judaei videlicet et gentilis, simJudaei videlicet et gentilis, simplicia corda designant, quibus libertate suo frenans imperio ad visionem supernae pacis perducit. Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, pervenimus, Joanne attestante, qui ait: Et in hoc charitas est, non quasi nos dileximus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos . Mons namque Oliveti celsitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus immiscetur, solet excellere liquoribus. Et Apostolus de charitate locuturus: Adhuc, inquit, excellentiorem vobis viam demonstro . Ad montem igitur Oliveti veniens Dominus, asinos sibi quibus Hierosolymam petat, praecepit exhiberi,
Abbreviated transcription (Latin):
monica clominatione redemit.
qua antiquus ille hebreorum
popłs per immolationẽ agni.
iugũ ȩgyptiȩ seruitutis abiecit:
Ergo dñs instar agni paschalis.
ante quinq dies quã pati inci¬
peret. locũ passionis adiit: ut
se in sinuaret esse illũ de quo
p̃dixit ysaias. Sicut ouis ad
occisionẽ ducetur: & quasi ag¬
nus coram tonclente se obmu¬
tescet: & non aperiet os suum:
Et paulo superius: Ipse autem
uulneratus est propter iniqui¬
tates nr̃as: & liuore eius sanati
sumus Sed inuidorum cordla
principũ: in cunctis que pro¬
uide gessit: eum persequi quã
in eũ credere maluerunt: Et
multũ miseri uitȩ auctorem
morti potius dare quã per eum
ipsi uiuificari studebant: Uerũ
nos perfidorũ cęcitate declinata.
eorũ magis exempla. qui fidelit̃
dñm laudauere sequamur : et
iter eius mysticũ mystica ut debe¬
mus interpretatione scrutemur:
Nsina & pullus quibus sedens hie¬
rosolymã uenit. utriusq popłi

Expanded text:
moniaca dominatione redemit, moniaca dominatione redemit, qua antiquus ille Hebraeorum populus immolatione agni jugum Aegyptiae servitutis abjecit. Ergo Dominus instar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum . Et paulo superius: Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus. Sed invidorum corda principum in cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequamur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatione scrutemur. Asina et pullus ejus, quibus sedens Hierosolymam venit, utriusque populi,
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis salu¬
te passurus de cęlo descende¬
rat ad terras: appropinquante
claresceret quia non inuitus
sed sponte pateretur. in asino
uenire. & a turbis rex appella-¬
ri ac lauclari uoluit: ut etiã
per hoc eruditus quisq ag
sic illo uenturũ prophetia
olim prȩmissa signauerat:
Ante quinq dies paschȩ
uenire uoluit : sicut ex ioħis
euangłio didicimꝰ: ut etiam
per hoc ostenderet se e̾e agnũ
immaculatũ. qui peccata tol¬
leret mundi: Agnus quippe
paschalis cuius immolatione
popłs isrł est ab egyptia serui¬
tute liberatus. ante quinq
dies paschȩ id est quarta de.¬
cuna luna ad uesperũ. iussus
est immolari Significans eũ
qui nos suo sanguine redẽptu¬
rus: ante quinq dies paschȩ.
Quinta demum peracta die:
ubi ueteris pasche sacramenta
hactenus obseruata consũmauit.
ac noui deinceps obseruancla
discipłis sacramenta contradi¬
dit: egressus in montẽ oliue¬
ti. tentus est a iudȩis & mane
crucifixus: ipsa nos diea dȩ̨¬

Expanded text:
humani generis salute passurus de coelo descenderat ad terras, appropinquante claresceret quia non invitus sed sponte pateretur. In asino venire, et a turbis rex appellari et laudari voluit, ut etiam per hoc eruditus quisque agsic illo venturum prophetia olim praemissa signaverat. Ante quinque dies paschae venire voluit, sicut ex Joannis Evangelio didicimus, ut etiam per hoc ostenderet se esse Agnum immaculatum qui peccata tolleret mundi. Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liberatus, ante quinque dies paschae, id est quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies paschae, Quinta demum peracta die, ubi veteris paschae sacramenta hactenus observata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a dae
Abbreviated transcription (Latin):
et ue in cassũ uincant immor¬
talenpost pręlia solet repende
monuit.: ipse paulo post in
eadẽ persecutione suũ fidelibꝰ
auxiliũ pollicetur dicens in
mundo pressurã habebitis: sed
confidite ego uici mundũ. Ipse
alibi legitime certantibꝰ coronã
uite repromisit dicens: beati
qui persecutionẽ patiuntur
propter iusticiã : qm̃ ipsorũ est

Expanded text:
et ne incassum vincant immoret ne incassum vincant immortalem post praelia solet rependermonuit, ipse paulo post in eadem persecutione suum fidelibus auxilium pollicetur, dicens, In mundo pressuram habebitis; sed confidite: ego vici mundum; ipse alibi legitime certantibus coronam vitae repromittit, dicens: Beati qui persecutionem patiuntur propter justiti
Abbreviated transcription (Latin):
ioħes ueritatẽ diui nȩ unita¬
tis insinuans ait Omĩs qui
negat filiũ: nec patrẽ habet
aui confitetur filiũ: & patrem
habet: d iterũ: Et omĩs qui di
ligit eũ qui genuit : diligit
eũ qui natus ẽ. ex eo: Uerũ quia
discipłi qui patrẽ bene noue¬
rant & filiũ multa pro eiusdem
scientie defensione ac platione
fuerant passuri: prouida dñs
ammonitione subiungit Sed
hec locutus sũ uobis: ut cum
uenerit hora eorũ reminisca-¬
mini quia ego dixi uobis
Magno poncdere pensandũ est
quod ait. ego dixi uobrs Ego
qui pro ur̃a uita & salute mo-¬
riturus sũ. qui uos meo sangui¬
ne redẽpturus. qui in tribula¬
tionẽ uos semper adiuturus.
qui ȩterna uobis prȩmia post
tribulationẽ claturus sũ Mag¬
nũ quippe certam tibꝰ leuamen.
magnã consolationis gr̃am
prestat. quando ille certami-¬
na eadẽ futura prȩdixisse re¬
miniscitur: qui & milites su¬
os ne uinci possint adiuuare.

Expanded text:
Joannes veritatem divinae unitaJoannes veritatem divinae unitatis insinuans, ait: Omnis qui negat Filium, nec Patrem habet: qui confitetur Filium, et Patrem habet . Et iterum: Et omnis qdiligit eum qui natus est ex eo . Verum quia discipuli, qui Patrem bene noverant et Filium, multa pro ejusdem scientiae defensione ac propalatione fuerant passuri, provida Dominus admonitione subjungit: Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Magnopere pensandum est, quod ait, Ego dixi vobis, ego qui pro vestra vita ac salute moriturus sum, qui vos meo sanguine redempturus, qui vos in tribulatione semper adjuturus, qui aeterna vobis praemia post tribulationem daturus sum. Magnum quippe certantibus levamen, magnam consolationis gratiam praestat, quando ille certamina eadem futura praedixisse reminiscitur, qui et milites suos ne vinci possent adjuvare,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is estis passuri. sed eo tole¬
rabilius hȩc suscipite. quo ñ
tam odio ur̃i quã diuinȩ
legis ȩmulatione uob̾ ingerun¬
tur: Cuius memor amonitio¬
nis beatus martyr stephanus
flexis genibus pro his qui se
interficiebant pia uoce sup¬
plicabat dicens: dñe ne sta¬
tuas illis hoc peccatũ: Arbitra¬
bantur ergo legis ȩmͣlatores
obsequiũ se prestare dõ. dũ
prȩconibus gr̃ȩ neces inferreqs:
Sed frustra legem quȩ per
famulũ clata est defendunt.
qui grãm quã ipse filius offeit.
accipere renuunt: In cassum
se̾ dõ patri placere estimant.
qui lĩ filiũ contẽpnere un mo
etiam persequi ac blasphe¬
mare laborant: Unde recte
subiungit᷑: Q hȩc facient: quia
non nouerunt patrẽ neq me:
Quia enĩ filuis in patre et
pater ẽ. in filio. & qui udet
filiũ uidet & patrem: patet
profecto quia quicũq filii
credulitati obstinata mente
resistunt: nec patrẽ nosse
probantur Unde etiã isdẽ

Expanded text:
vestris estis passuri, sed eo tolevestris estis passuri, sed eo tolerabilius haec suscipite, quo non tam odio vestri, quam divinae legis aemulatione vobis ingerentur. Cujus memor admonitionis beatus martyr Stephanus, flexis genibus pro his qui se interficiebant, pia voce supplicabat, dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum . Arbitrabantur ergo legis aemulatores obsequium se praestare Deo, dum praeconibus gratiae neces inferrent: sed frustra legem quae per famulum data est, defendunt, qui gratiam quam ipse Filius offert, accipere renuunt. Incassum se Deo Patri placere aestimant, qui Dei Filium contemnere, imo etiam persequi ac blasphemare laborant. Unde recte subjungitur: Et haec facient vobis, quia non noverunt Patrem, neque me. Quia enim Filius in Patre, et Pater est in Filio, et qui videt Filium, videt et Patrem , patet profecto quod quicunque Filii credulitati obstinata mente resistunt, nec Patrem nosse probantur. Unde etiam idem
Abbreviated transcription (Latin):
dem dei sta in iusticia & tuo.¬
re: & prȩpara animã tuã ad
tẽptationẽ: Non solũ uero dis¬
cipulos saluator a contribu¬
lium societate pͤ llendos. sed
ab eis etiã mortis pericula
passuros fuisse prȩmonuit:
Ham sequitur: Sed uenit
hora ut omĩs qui interficit
uos. arbitretur obsequium se
dõ prestare: Arbitra tur
autẽ obsequiũ se dõ p̃stare
iudȩi. in eo quod ministros
noui destamenti odiis in se¬
quebantur & mortibꝰ quia
sicut illis destimoniũ ꝑhibet
apłs. emnulationẽ clĩ habent.
sed non sccđm scientiã Et¬
de sẽ ipse loquitur: & ego
quid ẽ existĩmauerã me ad¬
uersus nomen iħu nazarei
debere multa contraria age¬
re : quod & feci iherosolymis
Prȩdictis ergo prȩssuris aduer¬
santiũ repente qua si
consolans discipłos aduxit
sed uenit hora ut onĩs qui
interficit uos. arbitretur ob¬
sequiũ se prestare dõ: Acsi
aperte dicat: Bella quidẽ
tribulationũ a contribulibꝰ

Expanded text:
tem Dei, sta in justitia ettem Dei, sta in justitia etet praepara animam tuam ad tentationem. Non solum vero discipulos Salvator a contribulium societate pellendos, sed ab eis etiam mortis pericula passuros fuisse praemonuit. Nam sequitur: Sed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Arbitrabantur enim obsequium se Deo praestare Judaei, in eo quod ministros Novi Testamenti odiis insequebantur et morte; sed, sicut illis testimonium perhibet Apostolus, aemulationem habent sed non s se ipse loquitur: Et ego quidem existimaveram me adversus nomen Jesu Nazareni debere multa contraria agere, quod et feci Hierosolymis . Praedictis ergo pressuris adversantium repente quasi consolans discipulos adjunxit: Sed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Ac si aperte dicat: Bella quidem tribulationum a contribulibus
Abbreviated transcription (Latin):
orclinatis a clõ. nobis qui man¬
ducauimꝰ & bibimꝰ cũ illo
postquã resurrexit a mortuis:
Sed quia crescentibꝰ electo¬
rũ meritis. statun crescere solet
antiqui hostis inuiclia qua
uel per ipsũ latenter. uel ꝑ
homines suȩ malignitati sub¬
ditos patenter inchoata pie¬
tatis germina. conetur obruere:
Recte dñs promissa cliscipłis
prȩdicandi fiducia persecuti¬
onẽ quoq eorũ qͥ eidẽ. p̃lica¬
tioni resisterent. pariter exor¬
turam ostendit dũ sublidit.
Hȩc locutus sũ uobis ut non
scanda lizemini. absq sẏnago¬
gis facient uos. Curauit nãq
pius magister futura disci¬
pulis prauorũ bella prȩdice¬
re. quo m̃inus hȩc eos ueni¬
entia possent offendere. quia
solent nimirũ leuius ferri
aduersa quȩ possent ante prȩ¬
nosci. Nam  inparato ac non
prȩuidenti animo mala inge¬
runtur. grauius hunc sepe ab
integritatis suȩ̨ statu deiciunt:
Unde bene salomon ammonet¬
dicens. fili accedens ad seruitu¬

Expanded text:
s qui manducavimus et bibimus cum illo postquam resurrexit a mortuis . Sed quia crescentibus electorum meritis statim crescere solet antiqui hostis invidia, qua vel per seipsum latenter, vel per homines suae malignitati subditos patenter, inchoata pietatis germina conatur obruere, recte Dominus promissa discipulis praedicandi fiducia persecutionem quoque eorum qui eidem praedicationi resisterent pariter exorturam ostendit cum subdidit: Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Absque synagogis facient vos. Curavit namque pius magister futura discipulis pravorum bella praedicere, quo minus haec eos venientia possent offendere, quia solent nimirum levius ferri adversa quae possunt ante praenosci. Nam quae imparato ac non praevidenti animo mala ingeruntur, gravius hunc saepe ab integritatis suae statu dejiciunt. Unde bene Salomon admonetdicens: Fili, accedens ad servitu
Abbreviated transcription (Latin):
pientes a gentilibus. Nos ergo de¬
bemus suscipere eius modi. ut
cooperatores simus ueritatis. Qui
enĩ spũalia dona habentibꝰ tẽpo¬
ralia subsidia tribuit: in ipsis do¬
nis spũalibus cooperator exsistit:
Nam cũ pauci sint. qui spũalia
dona percipiunt: & multi qui re-¬
bus temporalibus habunclant: per
rũ inserunt: quo eisdẽ scĩs pauꝑibꝰ.

Expanded text:
pientes a gentilibus. Nos ergo depientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere eiusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint, qui spdona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per bus inserunt quo eisdem sanctis pau
Abbreviated transcription (Latin):
do nichil possidet: tanto loquendi
pro iusticia fiduciã maiorẽ habet
Hunc dũ ille sustentat. qui in hoc
mundo aliquid possidet: et fortasse
pro iusticia adhuc loqui libere
non prȩsumit: iusticiȩ illius liber¬
tatẽ sibi participẽ facit: ut cũ eo
pariter iusticiȩ prȩmia recipiat. ⁊¬
quem suftentando adiuuit: quatenꝰ
eandẽ iusticiã libere loqui potius¬
set: Ille propħiȩ spũ plenus est:
led tamen corporeo eget alimento:
Et si corpus non reficitur: certũ est
quod uar ipsa subtrahatur: Qui
igitur alimentũ propħȩ propter
hoc quod propħa est tribuit. prophe¬
dię illius uires ad loquendum de¬
dit Cũ propħa ergo inercede in
propħȩ accipiet: qui & si spu pro¬
phetiȩ plenus non fuit: hoc tamen
ante dĩ oculos exhibuit quod adiu¬
uit: hinc est enĩ quod de quibꝰdã
peregrinantibus fratribus gayo
per iohannẽ dicitur: Pro nomine
enĩ ap̃i profecti sunt: nichil acci¬

Expanded text:
do nihil possidet, tanto loquendi do nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa subtrahatur. Qui igitur alimentum prophetae propter hoc, quod propheta est, tribuit, prophetię illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetę accipiet, qui, etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante oculos dei exhibuit, quod adiuvit. Hinc est, quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Gaio per Iohannem dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil acci
Abbreviated transcription (Latin):
extinguit peccatũ: Hinc iterũ dicit᷑:
Conclude elemosinã in corde pau¬
peris: & hȩc pro te exorabit: Hinc
bonus pater innocentẽ filiũ am¬
monet dicens Si multũ tibi fuerit:
habundanter tribue: Si exiguum
suerit: etiam exiguum libenter
stude impertiri Ut autẽ quanta
esset uirtus in continentia et sus
pħam in nomine propħe : inercedẽ
propħȩ accipiet Et qui recipit iustũ
in nomine iusti: mercedẽ iusti ac¬
cipiet: In quibus uerbis notandũ
est. quia non ait mercedem de
propħa. uel mercedẽ de iusto: sed
mercedẽ propħȩ. & mercedẽ iusti
accipiet: Alud est enĩ merces de
propħa : aliud merces propħȩ: atq
aliud merces de iusto. ⁊ aliud merces
iusti: Quid est enĩ mercedẽ propħȩ
accipiet nisi quia is qui propħam
sua largitate sustentat: quãius
ipse propħiam non habeat.⁊ apud
onũpotentẽ tamen dnm propħȩ
premia habebit: Iste enĩ fortasse
iustus est: Et quanto in hoc mun¬

Expanded text:
resistit peccatis. Hinc iterum dicit: resistit peccatis. Hinc iterum dicit: Conclude ęlemosinam in corde pauperis, et hęc pro te exorabit! Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude impertire! Ut autem, quanta esset virtus in continentia et suscphetam in nomine prophetę, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, apud omnipotentem tamen dominum prophetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria usui nr̃o quã palliũ: ad
fructũ lignũ pęnitentiȩ pertinet:
ximis debeamus: scilicet uel ȩscã
qua carnaliter iuumus. uel tuni-¬
cam qua uestimur: Quia enĩ in
lege scriptũ est Diliges ꝓamũ
tuũ sicut de ipsũ: minus prox¬
mũ amare conuincitur. qui non
cũ eo in necessitate illius etiã ea
quȩ sibi sunt necessaria partitur:
Iccirco ergo de diuidendis cũ pro¬
ximo duabus tunicis datur prȩ-¬
ceptũ: quia hoc de una dici non
potuit: Qm̃ si una duudit᷑: nemo
uestitur: In dimidia quoq tunica.
& nudus remanet qui accipit: &¬
nudus qui dedit Inter hȩc autẽ
sciendũ est. quantũ miscđiȩ oꝑa
ualeant: cũ ad fructus dignos
pęnitentiȩ. ipsa pre cȩteris precipi¬
untur: Hinc etiam per semet ip
lam ueritas dicit: Date ȩlemosinã:
& ecce omĩa munda sunt uobis:
Hinc rursus ait Date: & dabitur
uobis: Hinc scriptũ est. Ignem ar-¬
dentẽ exturguit aqua: & ȩlemosina

Expanded text:
necessaria usui nostro quam pallium, ad necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet uximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum , minus proximum amare convincitur qui non cum eo in necessitate illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividatur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hsam veritas dich: Date ęlemosinam, et ecce omnia munda sunt vobis! Hinc rursus ait: Date et dabitur vobis! Hinc enim scriptum est: Ignem ardentem extinguit aqua, et elemosina
Abbreviated transcription (Latin):
quod factura est: Omĩs enĩ arbor
non faciens fructũ. excidetur. &e in
ignẽ inittetur : quia unusquisq
peruersus: paratã citius gehennȩ
concremationẽ inuenat: qui hic
fructũ boni operis facere contẽpnit:
& notandũ quod securim non upta¬
ramos positã: sed ad radicẽ dicit
Cũ enĩ malorũ filii tolluntur. ⁊¬
quid aliud quã rami infructuosi.
arboris absciduntur : Cũ uero tota
simul progenies. cũ patre tollitur.
infructuosa arbor a radice abscisa
est ut non iã remaneat. unde pra¬
uȩ iterũ soboles succrescant. In
quibus ioħis baptistȩ uerbis constat
quod audientiũ corda turbata sunt.
cũ protinus sub infertur & in derro¬
gabant eũ turbȩ dicentes: Quid enĩ
faciemus: Pulsȩ enĩ terrorȩ fuerant:
quȩ consiliũ querebant: Sequitur:¬
Respondens autẽ: dicebat illis:
Qui habet duas tunicas det non
habenti & qui habet ȩscas: similit̃
faciat: Per hoc quod tunica plus est

Expanded text:
quid factura est. Omnis enim arbor quid factura est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur, quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus? Percussae enim terrore fuerant, quae consilium quaerebant. Respondens autem, dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est
Abbreviated transcription (Latin):
perfidiam. abrahȩ filii esse desie
desse non possunt: testatur propħa
cũ dicit: Noe. daniel. & iob. si fue¬
rint in medio eius: uiuo ego dicit
dñs ds̃ quia filiũ &e filiam non
liberabunt: sed ipsi iusticia sua
liberabunt animas suas: & rursũ.
quia boni filii nichil malis parenti¬
bus prosint: sed ut ad reatũ potius
malorũ parentũ proficiat bonitas
filiorũ: ipsa per se ueritas iudȩis¬
non credentibus dicit: Si ego in
beelzebub eicio demonia. filii ur̃i
in quo eiciunt: Ideo ipsi iudices
ur̃i erunt Sequitur: Iam enim
securis ad radicem arboris posita est.
Omĩs enĩ arbor non faciens fructũ
bonũ: excidetur. & in ignẽ mitet᷑.
Arbor huius mundi: est uniuer¬
sum genus humanũ: Securis uers
est scilicet redẽptor nr̃ qui uelut
ex inanubrio & ferro tenetur ex
humanitate sed incidit ex diuini¬
tate: Quȩ uidelicet securis ad ra¬
dicẽ arboris posita est: quia & si per
pacientiã expectat: uidetur tamen

Expanded text:
perfidiam Abrahae filii esse desierperfidiam Abrahae filii esse desierdesse non possint testatur propheta qui dicit: Noe, Daniel et Job si fuerint in medio eorum, vivo ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas non credentibus Judaeis dicit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt . 10. Sequitur: Jamris posita est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ora subintulit dãpna per culpam:
Sed iudȩi de genere nobilitatis glo¬
riantes iccirco se agnoscere peccatores
nolebant: quia de abrahȩ styrpe
descenderant: Quibus recte dicitur:
& ne cȩperitis dicere patrẽ habemꝰ
abrahã. Dico enĩ uobis: quia poteus
nisi corda gentiliũ fuerunt. ad in¬
tellectum dei omnipotentis insensibilia :
Sicut etiã quibusdam ex iudeis dicit᷑:
Auferã cor lapideũ de carne ur̃a:
Nec immerito lapidũ nomine gen-
tes significatȩ sunt: quȩ lapides
coluerunt: Unde scriptũ est: Similes
illis fiant qui faciunt ea: & omnes
qui confidunt in eis: De quibus
nimirũ lapidibus filii abrahȩ
suscitati sunt: quia dũ dura corda
gentiliũ in abrahȩ semine. id est
in xp̃o crediderunt: eius filii facti
sunt. cuiꝰ semini sunt uniti Unde
& eisclem gentibus per egregium
predicatorẽ dicitur Si autẽ uos
igitur nos per fidem xp̃i. abrahȩ
iam semen exsistimus: iudei ꝓpter

Expanded text:
ora sibi intulit damna per culpam. ora sibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham. Dico enisi corda gentilium fuerunt? ad intellectum Dei omnipotentis invisibilia, sicut quibusdam Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomtes significatae sunt, quia lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De quibus nimirum lapidibus filii Abrahae suscitati sunt, quia dum dura corda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter