comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ homines se tanquam pisces deuorant.
cũ maior minorem absorbet:hec ẽ ergo¬
tua: mͦ inmare̾ ẽ. uia tua: qͥa ipse sc̃s in
mari. Et merito etiam suꝑ aquas maris
ambulauit. Inmari uia tua: idẽ ingentib:
predicatur.xp̃c tuus. In alio quippe psal¬
mo: ita dicitur. Ds̃ misereatur nr̃i et be¬
nedicat nos: illuminet uultum suũ suꝑ
nos. ut cognoscamus interra uiã tuam.
Ubi interra: In omnib gentib salutare tu
um: hoc ẽ: inmari ẽ. uia tua. Et semite tue
maquis multis: hoc ẽ inpopłis multis.
Et uestigia tua ñ cognoscentur. Nescio quoᷤ
tetigit: et mirum nisi et ipsos iudeos. Ecce
iam sic ꝓpalata ẽ. gentib miscdia xp̃i:

Expanded text:
quod homines se tanquam pisces devorant, quod homines se tanquam pisces devorant, cum major minorem absorbet: est ergotua, modo in mari est via tua, quia ipse Sanctus in mari, et merito etiam super aquas maris ambulavit . In mari est via tua: id est in Gentibus praedicatur Christus tuus. In alio quippe psalmo ita dicitur: Deus misereatur nostri, et benenos, ut agnoscamus in terra viam tuam.» In qua terra? «In omnibus gentibus salum : hoc est, In mari est via tua. Et semitae tuae in aquis multis: hoc est, in populis multis. Et vestigia tua non cognoscentur. Nescio quos tetigit, et mirum nisi et ipsos Judaeos. Ecce jam sic propalata est Gentibus misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
U oluitur uox tua: neq hoc. intelligo. Quid
faciemus: Interrogemus ipsum idithun:
ne forte ipse exponat. qui dirit. Uox inqͥt
tonitrui tui in rota. Non intelligo: audiã
quid dicis. Apparuerunt fulgura tua
orbi terrarum. Dic gͦ: ñ intellexeram. Orbis
tenrarum ẽ rota. Nam circuitus orbis ter¬
rarum: merito et orbis dicitur. Unde bre¬
uis etiam rotella: orbiculus appellatur.
u ox tonitrui tui inrota: apparuerunt ful¬
gura tua orbi terrarum. Nubes illȩ inrota
cucueunt orbem terrarũ. Circueunt to¬
nando & choruscando. Abyssum commo¬
uerunt: preceptis tonuerunt: miraculis
choruscauerunt. In omne enim tenrã exiit
sonus eoꝵ: & infines orbis terre uerba eoꝵ.¬
Commota et contremebunda. facta ẽ terra:
id̃ om̃s qui habitant interra. Psimilitu¬
dinem autẽ: ipsa derra mare ẽ. Quare: Qͥa
gentes om̃s maris nomine nuncupant᷑:
qđ uita humana amara ẽ. et ꝓcellis ac
tempestatib subdita. Iam illud si attendaᷤ

Expanded text:
Volvitur vox tua. Neque hoc intelligo. Quid Volvitur vox tua. Neque hoc intelligo. Quid faciemus? Interrogamus ipsum Idithun, ne forte ipse exponat quod dixit: Vox, inquit, tonitrui tui in rota. Non intelligo: audiam quid dicis: Apparuerunt fulgura tua orbi terrarum. Dic ergo: non intellexeram. Orbis terrarum est rota: nam circuitus orbis terrarum, merito et orbis dicitur; unde brevis etiam rotella, orbiculus appellatur. Vox tonitrui tui in rota: apparuerunt fulgura tua orbi terraram. Nubes illae in rota circumierunt orbem terrarum; circumierunt tonando et coruscando, abyssum commoverunt, praeceptis tonuerunt, miraculis coruscaverunt: in omnem enim terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorra: id est, omnes qui habitant in terra. Per similitudinem autem ipsa terra est. Quare? Quia gentes omnes maris nomine nuncupantur, quod vita humana amara est, et procellis ac tempestatibus subdita. Jam illud si attendas,
Abbreviated transcription (Latin):
ba enim euangłistarum: sagite fuerunt.
Similitudines enum sunt. Nam ꝓpriȩ nec sa¬
gitta .ẽ. pliuna: nec pluuia sagnta. At uͦ
uerbum di. et sagitta ẽ. quia ꝑcutit: et plu¬
uia quia rigat. Nemo ergo iam miretur
abyssorum conturbationem: quando sa¬
gute tue ꝑtransierunt. Quid .ẽ. ꝑtransie¬
runt: Non inaurib remanserunt: s cor¬
da transfixerunt. Uox tonitrui tui in
rota. Quid. ẽ. hoc: Quomͦ intellecturi su¬
mus: Adiuuet dñs. Uox tonitrui tui in
rota. Solebamus pueri suspicari. cum au¬
diremus tomitrua de cęlo. quasi uehieula
destabulo ꝓcessisse habent enim tonitrua
quandam concussionem similẽ uehiculis.
Nunquid adista puerilia redituri sumus. ut
intelligamus uox tonitrui tui in rota. qͣsi
aliqua uehicula habeat ds̃ innubib: &
transitus uehieuloꝵ illum strepitum con¬
citet: Absit hoc puerile ẽ: uanum. nuga¬
torium. Quid. gͦ. ẽ. uox tonitrui tui in rota:

Expanded text:
ba enim Evangelistarum sagittae fuerunt. ba enim Evangelistarum sagittae fuerunt. Similitudines enim sunt. Nam proprie nec sagitta est pluvia, nec pluvia sagitta; at vero verbum Dei, et sagitta est, quia percutit, et pluvia, quia rigat. Nemo ergo jam miretur abyssorum conturbationem, quando sagittae tuae pertransierunt. Quid est, pertransierunt? Non in auribus remanserunt, sed corda transfixerunt. Vox tonitrui tui in rota. Quid est hoc? quomodo intellecturi sumus? Adjuvet Dominus. Vox tonitrui tui in rota. Solebamus pueri suspicari, cum audiremus tonitrua de coelo, quasi vehicula de stabulo processisse: habent enim tonitrua quamdam concussionem similem vehiculis. Numquid ad ista puerilia redituri sumus, ut intelligamus, Vox tonitrui tui in rota; quasi aliqua vehicula habeat Deus in nubibus, et transitus vehiculorum illum strepitum concitet? Absit. Hoc puerile est, vanum, nugatorium. Quid est ergo, Vox tonitrui tui in rota?
Abbreviated transcription (Latin):
derunt te aque et timuerunt. Ideo mu¬
tate sunt: quia timuerunt. Uiderunt te
aquȩ ds̃ et timuerunt: Et conturbate
sunt abyssi. Quȩ sunt abyssi: Altitudineᷤ
aquarum: Quis non turbatur inpopłis.
cum conscientia pulsatur: Queris altitu¬
dinem maris. Quid ꝓfundius humana con¬
scientia: Ista ꝓfunditas turbata ẽ: quan¬
do inbrachio suo redemit popłm suũ ds̃.
Quomꝰ turbate sunt abyssi: Quando om̃s
conscientias confitendo fuderunt. Et tur
rum. Inlaudib dei: in confessionib pecca¬
torum: inymnis et canticis: mnorationib:
multitudo sonitus a quarum U ocẽ de¬
derunt nubes. Inde isti sonitus aquarum:
inde abyssorum ꝑturbatio: quia uocem
dederunt nubes. Quȩ nubes: Pred icatoreᷤᷤ
uerb ueritatis. Quȩ nubes: De quib mi¬
natur cuidam uineȩ dds. quȩ ꝓuua fec̃ spinas.
et dieit. Mandabo nubib meis. ne pluant
suꝑ cam ymbrem. Deniq apłi relinquen¬
ces nubium: tursum sagutas dixit. Uer¬

Expanded text:
derunt te aquae, et timuerunt. Ideo muderunt te aquae, et timuerunt. Ideo mutatae sunt, quia timuerunt. Viderunt te aquae, Deus, et timuerunt, et conturbatae sunt abyssi. Quae sunt abyssi? Altitudines aquarum. Quis non turbatur in populis, cum conscientia pulsatur? Quaeris altitudinem maris, quid profundius humana conscientia? Ista profunditas turbata est, quando in brachio suo redemit populum suum Deus. Quomodo turbatae sunt abyssi? Quando omnes conscientias suas confitendo fuderunt: Et turbrum. In laudibus Dei, in confessionibus peccatorum, in hymnis et canticis, in orationibus, multitudo sonitus aquarum. Vocem dederunt nubes. Inde iste sonitus aquarum, inde abyssorum perturbatio, quia vocem dederunt nubes. Quae nubes? Praedicatores verbi veritatis. Quae nubes? De quibus minatur cuidam vineae Deus, quae pro uva fecit spinas, et dicit: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . Denique Apostoli relinquences nubium rursus sagittas dixit. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi uoluit. Quare gentium popłm ꝑio
seph: Quia ioseph uenditus ẽ inegyptum
afrib suis. Ille ioseph eui inuiderunt fr̃s:
eceum inegyptum uendiderunt: uenditus
megyptum laborauit. Humiliatus ẽ: agni¬
tus. exaltatus. floruit. impauit. Ethis omni¬
egẏptum gentium: Ibi primo humiliatũ.
quando ꝑsecutiones martyres paticbantur.
ñc exaltatum sicut uidemus. qm̃ impletũ ẽ
ineo adorabunt eum om̃s reges terrȩ. omnes
gentes seruient illi. Ergo ioseph popls exgen¬
tib: isrł uͦ popłs exgente hebreoꝵ. Redemit
popłm suum ds̃: filios isrł et ioseph. ꝑquid:
Plapidem angularem: in quo duo parietes co
te aquȩ ds. Quid sunt aquȩ: Populi. Quȩ
sunt iste aquȩ. dictum ẽ. in apocalypsim: re¬
sponsum ẽ. popłi. Ibi inuenimus aꝑtissimȩ
aquas infigura positas popłoꝵ. Supra au¬
tem dixerat. notã fecisti inpopłis uirtutẽ
tuã. Alerito gͦ uiderunt te aque ds̃. Ui¬

Expanded text:
intelligi voluit. Quare gentium populum per intelligi voluit. Quare gentium populum per Joseph? Quia Joseph venditus est in Aegyptum a fratribus suis . Ille Joseph cui fratres inviderunt, et eum in Aegyptum vendiderunt, venditus in Aegyptum, laboravit, humiliatus est; agnitus, exaltatus, floruit, imperavit. Et his omniAegyptum Gentium? Ibi primo humiliatum, quando persecutiones martyres patiebantur: nunc exaltatum, sicut videmus; quoniam impletum est in eo, Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi . Ergo Joseph populus ex Gentibus; Israel vero populus ex gente Hebraeorum. Redemit populum suum Deus, filios Israel et Joseph. Per quid? Per lapidem angularem, in quo duo parietes copte aquae, Deus. Quid sunt aquae? Populi. Quae sunt istae aquae; dictum est in Apocalypsi; responsum est, Populi: ibi invenimus apertissime aquas in figura positas populorum . Supra autem dixerat: Notam fecisti in populis virtutem tuam. Merito ergo, Viderunt te aquae, Deus; vi
Abbreviated transcription (Latin):
catis iudeis et grecis: xp̃m dĩ uirtutẽ. et dĩ
sapientiam. Si gͦ uirtus dĩ xp̃c: notum fecit
xp̃m inpopulis. An et hoc nondũ agnoscimꝰ
Ita et desipimus. ita infra iacemus. ita ni¬
chil transilimus. ut hoc non uideamus:
chio tuo: hoc ẽ iurtute tua. Et brachiũ do¬
mini cui reuelatum ẽ: Redemisti inbra¬
chio tuo populum tuum: Filios isrł. &
ioseph. Quomͦ duos populos. filios isrł &
ioseph: Nonne filii ioseph infiliis isrł: Ita
plane. hoc scimus: hoc legimus: hoc scriptu¬
ra clamat: hoc ueritas indicat: qm̃ isrł idẽ
qui lacob. habuit filios duodecim. inter qͦs
unus erat ioseph: et ex duodecim filiis isrł
quotquot nati sunt. ad popłm isrł ꝑtinent.
Quomodo gͦ ait filios isrł & ioseph: Nescio qͥd
hic distinguendum admonuit. ꝑscrutem̃
debemus et nocte querere manib nr̃is. ut ñ
decipiamur: forte inuememus et nos in hac
distinct̾ione filios isrł et ioseph. P ioseph aliũ
populum intelligi uoluit: gentium popłin

Expanded text:
is Judaeis, et Graecis, Christum Dei Virtutem, et Dei Sapientiam . Si ergo Virtus Dei Christus, notum fecit Christum in populis. An et hoc nondum agnoscimus? et ita desipimus, ita infra jacemus, ita nihil transilimus, ut hoc non videamus? chio tuo: hoc est virtute tua. Et brachium Domini cui revelatum est ? Redemisti in brachio tuo populum tuum, filios Israel, et Joseph. QuoJoseph? Nonne filii Joseph in filiis Israel? Ita plane. Hoc scimus, hoc legimus, hoc Scriptura clamat, hoc veritas indicat, quoniam Israel, idem qui Jacob, habuit filios duodecim, inter quos unus erat Joseph; et ex duodecim filiis Israel quotquot nati sunt, ad populum Israel pertinent. Quomodo ergo ait: Filios Israel et Joseph? Nescio quid hic distinguendum admonuit. Perscrutemdebemus et nocte quaerere manibus nostris, ut non decipiamur; forte inveniemus et nos in hac distinctione filios Israel, et Joseph. Per Joseph alium populum intelligi voluit; Gentium populum
Abbreviated transcription (Latin):
nes pangłos malos: illud qđ addidit. uiã
fecit semite ur suę. cuius tandem sufficit.¬
acies penetrare: ut intelligat capiatq sen¬
tentiam intanta ꝓfunditate latitantem:
Erat enim semita ure di: quȩ egyptioꝵ impie¬
tatẽ occulta ȩquitate puniret. Sed eidem se¬
mite uiam fecit: ut eos tanquã exabditis ꝑ
angłos malos imanifesta scelera ꝑducens:
ineuidentissimos impios euidentissime um¬
dicaret. Abhac potestate maloꝵ angłorũ
non liberat hominem nͥ gr̃a di. de qua diẽ
apłs. qui eruit nos de potestate tenebrarũ:
et transtulit inregnum filii claritatis suȩ.
Cuius rei popłs iste figuram gerebat: cũ eẽt
erutus de potestate egyptioꝵ et translatus
inregnum terre ꝓmissionis. fluentis lac.
et mel: qd suauitatẽ significat gr̃ȩ. Sequi

Expanded text:
nem per angelos malos, illud quod addidit, Viam nem per angelos malos, illud quod addidit, Viam fecit semitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malorum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentis lac et mel, quod suavitatem significat grati
Abbreviated transcription (Latin):
bene creditur ds fecisse ꝑillos angłos ma¬
los: ut etiam uiciose mentes filioꝵ infide¬
litatis peos angłos quib amica sunt ea
dem uicia excitarentur in odium popłi
di: atq ad terrendos & corrigendos bonoᷤ
illa mirabilia sequerent᷑. Tua etiã mala
moꝵ que his corporalib plagis significa¬
ta eẽ. diximus: ꝓpter qđ predictum ẽ aꝑi¬
am inparabolis osmeum: ꝑ malos ange¬
los exerceri ineos qui illis diuma ȩquita¬
te subdunt᷑. conuenientissime creditur:
N eq enim cum fit qđ ait apłs. tradidit illo sᷤᷤ
ds̃ inconcupiscentias cordis eoꝵ. ut faci¬
ant quȩ ñ conueniunt: ñ illis mali angłi
tanquã inmateria sui oꝑis uersantur &
gaudent. quib iustissimȩ subdita ẽ. uicio¬
sitas humana: preter eos qͦs liberat grã.
Et adhȩc quis ydoneus: Unde cum dirisset.
misit in eos iram indignationis suȩ. in digna¬
tionem et iram et tribulationem immissio¬

Expanded text:
bene creditur Deus fecisse per illos angelos mabene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse diximus, propter quod praedictum est, Aperiam in parabolis os meum, per malos angelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; indignationem, et iram, et tribulationem, immissio
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: mortes pecoꝵ: mortes primitiuoꝵ
et ulud maxime unde religata sunt omĩa.
obdurationem cordis illoꝵ: ut popłm dĩ
nollent dimitere. Hanc enim iniquissi¬
mam et malignissimã obstinationẽ ds̃
cũ facere dicitur. ñ instigando & inspiran¬
do.s descrendo facit: ut illi oꝑentur in
filiis diffidentis. qđ d̾s debite iusteq ꝑ¬
mittit. Nã et illud qđ ysaias dicit ꝓpha.¬
dñe ecce tu iratus es. et nos peceauimus:
ꝓpterea errauim: et facti sumus sicut in¬
mundi om̃s: ea ratione intelligitur. Pre¬
cessit enim aliquid unde ds̃ ustissime
iratus. abeis suũ lumen auferret: ut in
peccata quȩ nulla tergiuersatione defen¬
di possunt non ẽẽ peccata. cecitas huma¬
nȩ mentis offenderet: abitinere iusticiȩ
deuiando eterrando. Et qđ inalio psal¬
mo scriptum ẽ de his ipsis egyptiis. qđ
ds̃ conuerterit cor eoꝵ ut odissent popu¬
lum eiꝰ ut dolum facerent inseruos eius:

Expanded text:
sumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, sumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias prophne, ecce tu iratus es, et nos peccavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus ,
Abbreviated transcription (Latin):
putauerimus. quia pene infligebantur.
non beneficia prestabantur: tanquam
nemini ds̃ pȩnas irroget. pangłos bonos:
s: ꝑillos uelut militie cęlestis carnifices.
consequens erit ut etiam sodomam ꝑ
malos angłos euersam ẽẽ credamus: et
malos angłos abraham et loth hospicio
suscepisse uideantur qđ absit: ut contͣ
scripturas aꝑtissimas sentiamus. Claret
gͥ ista omnib fieri ꝑbonos et malos an¬
głos posse. Quiddam autem quando fi¬
eri oporteat me latet: illum uͦ qui facit
non latet: et cui uoluerit is reuelare. ue¬
runtamen quantũ nr̃e intentioni scrip¬
tura diuina moderatur: malis penas
irrogari. et ꝑbonos angłos sicut sodo
tur iustos uͦ corporalib penis ꝓbonos
angłos temptari et ꝓbari ñ mͥ occurrit. Qad̃¬
uͦ ꝑtinet adp̃sentem psalmi huius locũ.
si ea quȩ mirabiliter decreaturis facta st̃.
malis angłis tribuere ñ audemus: habe¬
mus qđ̃ eis tribuere sine dubitatione pos¬

Expanded text:
putaverimus, quia poenae infligebantur, putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur, tanquam nemini Deus poenas irroget per Angelos bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum vero qui facit, non latet, et cui voluerit revelare. Verumtamen quantum nostrae intentioni Scriptura divina moderatur, malis poenas irrogari et per bonos Angelos, sicut Sodommus: justos vero corporalibus poenis per bonos Angelos tentari et probari, non mihi occurrit. tinet ad praesentem psalmi hujus locum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelis tribuere non audemus, habemus quod eis tribuere sine dubitatione pos
Abbreviated transcription (Latin):
uult: nec sane facit. si ꝓhibeatur apotesta¬
te maiore: de alieno autem pecore ut fa¬
ciat. expectat sibi potestatem dan abeo cuiꝰ
est. Ibi ergo potestas que fuerat ꝓhibetur.
hic autem que non fuerat tribuitur. Que
cum ita sint: si ꝑangłos malos ds̃ illas pla¬
gas inflixit egyptus: nunquid audebimꝰ
dieere et aquam insanguinem ꝑcosdem
anglosu̾sam:iranas ꝑ eosdem angłosfactas.
quorum similla etiã magi pharaonis ue¬
neficiis suis facere potuerunt: ut angłi
mali exutraq parte consisterent. hinc il¬
los affligentes. inde fallentes. scdm iudi¬
cium et dispensationem iustissimi etom¬
mpotentissimi dei. iustȩ utentis etiam
iniquoꝵ malicia: Non audeo dicere. Un¬
de enim scimphes facere magi pharao¬
nis minime potuerunt: An quia hoc ꝑ¬
missi ipsi mali angłi non sunt: An qd̃
uenus dicendum ẽ. occulta causa ẽ. &
uires nr̃ȩ inquisitionis excedit: Nam si
ꝓpterea ꝑmalos angłos illa dm fecisse

Expanded text:
vult; nec sane facit, si prohibeatur a potestavult; nec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, si per angelos malos Deus illas plagas inflixit Aegyptiis, numquid audebimus dicere, et aquam in sanguinem per eosdem angelos versam, et ranas per eosdem angelos factas, quorum similia etiam magi Pharaonis veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secundum judicium et dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc permissi ipsi angeli mali non sunt? An, quod verius dicendum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitionis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
aut sinitur: sicut et nob. Neq enim in his
omnia possumus quȩ uolumus. In libro
autem fidelissimo legimus diabolũ po¬
tuisse etiam decęlo ignem mittere: ad
scĩ iuri tantum pecorum numerum mi¬
rabili et horrendo impetu consumendũ.
Qđ diabolo tribuere nemo fideliũ audet
retur. S. ille uir di dono iustus et fortis.
sciens diabolum etiam qđ facere de istis
elementis poterat ñ tamen seruo dĩ: nisi
eius dño uolente ac ꝑmitente fuisse fac¬
tam maliciam diaboli confidebat. contemp¬
nebat qm̃ quis illa inse ꝓbando uteretur sci¬
ebat. In filiis uero diffidentiȩ tanquam in
sius mancipiis oꝑatur: quemadmodum
homines inpecorib suis: et illic tamen qn¬
tum di iusto iudicio sinitur. S aliud est
quando potestas eius etiam asuis sicut ei
placet tractandis maiore potestate ꝓhibe¬
tur: aliud quando ei potestas etiam ineoᷤ
qui abillo sunt aliem datut: sicut homo
de pecore suo phumano captu facit qđ

Expanded text:
aut sinitur, sicut et nobis. Neque enim in his aut sinitur, sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus. In libro autem fidelissimo legimus diabolum potuisse etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri tantum pecorum numerum mirabili et horrendo impetu consumendum; quod diabolo tribuere nemo fidelium fortasretur. Sed ille vir, Dei dono justus, et fortis, sciens diabolum etiam quod facere de istis elementis poterat, non tamen servo Dei, nisi ejus Domino volente ac permittente fuisse facturum; malitiam diaboli confundebat, quoniam quis illa in se probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod
Abbreviated transcription (Latin):
adpuniendos malos. sicut inistis omnibus
dequib loquitur psalmus: sicut mrege
achab quem fallatiȩ sp̃s exdi uoluntãte se¬
duxit ut caderet inbello: uerum etiam ad
ꝓbandos et manifestandos bonos:sic̃ fecit
iniob. Quod autem ꝑtinet adistam mate¬
nam corporalem uisibilium elementorum:
puto qđ ea possunt uti angłi et boni. &
mali. quantum cuiq potestas ẽ: quemad¬
modum et homines boni maliq utunt᷑
talib. quantum possunt ꝓmodulo infir¬
mitatis humane. Nam et terra utimur
et aqua. et aere. et igne. ñ solum innecessa¬
ruis reb sustentationis nr̃ȩ: uerum etiam
inmultis suꝑfluis et ludichris. et mirabilit̃
artificiosis oꝑib. Nam innumerabilia quȩ
appellantur mecanemata: his elementis
arte tractatis modificantur. S inhȩc an¬
głis longe amplior. ẽ potestas et bonis &
malis: quamuis utiq maior bonis: sed
quantum dei nutu atq ordine iubetur

Expanded text:
ad puniendos malos, sicuti in istis omnibus ad puniendos malos, sicuti in istis omnibus de quibus loquitur Psalmus, sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus ex Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visibilium elementorum, puto quod ea possunt uti Angeli et boni et mali, quantum cuique potestas est; quemadmodum et homines boni malique utuntur talibus, quantum possunt pro modulo infirmitatis humanae. Nam et terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in necessariis rebus sustentationis nostrae, verum etiam in multis superfluis et ludicris, et mirabiliter artificiosis operibus. Nam innumerabilia quae appellantur μηχανήματα, his elementis arte tractatis modificantur. Sed in haec Angelis longe amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubetur
Abbreviated transcription (Latin):
gnificat. Inqua lingua: thanis sic̃ su pra
commemoraui. intelligitur humile esse
mandatum. De angłis uero malis inisto
psalmo cũ de ipsis plagis loqueretur. sic in¬
terpositum ẽ qđ non transitorie p̃tereun¬
dum ẽ. Misit in eos inquit iram indigne¬
tionis suȩ. indignationem et iram et tribu¬
lationem: inmissiones ꝑangłos malos. Es¬
se autem diabolum et angłos eius tã ma¬
los utiq ut eis ignis p̃pararetur ȩternus:
nullus fidelis ignorat. S immitti ꝑ eos im¬
missionem suꝑ quostibet ad nõ dõ qͦs hic
pȩna iudicat dignos: durum uidetur eis
qui minus ydonei sunt cogitare. quemad¬
modum summa dĩ iusticia bene utatur
et malis. Quos quidem quantum ꝑtinet. ad
eoꝵ substantiam: qͥs alius quam ipse fecit.
S malos ipse ñfecit. Utitur tamen eis qm̃bo¬
nus ẽ bene id÷ conuenienter & iustȩ: sic̃
econtra iniqui crraturis eius bonis utunt̃
male. Utitur gͦ ds̃ et angłlis malis ñ solũ

Expanded text:
gnificat, in qua lingua Thanis, sicut gnificat, in qua lingua Thanis, sicut commemoravi, humile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psalmo, cum de ipsis plagis loqueretur, sic interpositum est, quod non transitorie praetereundum est: Misit in eos, inquit, iram indignationis suae; indignationem et iram, et tribulationem, immissionem, per angelos malos. Esse autem diabolum et angelos ejus tam malos utique, ut eis ignis praeparetur aeternus, nullus fidelis ignorat: sed immitti per eos immissionem super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena judicat dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et malis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? Sed malos ipse non fecit: utitur tamen eis, quoniam bonus est, bene, id est convenienter et juste; sicut e contra iniqui creaturis ejus bonis utuntur male. Utitur ergo Deus angelis malis, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
siue alit̃ melius intelligantuꝵ: quem non
moueat qđ decem plagis ꝑcutiunt᷑ egyptii.
et decem preceptis scribuntur tabulȩ quib
regatur popłs dĩ. Dequib contrario inter
se comparandis id÷ plagis et preceptis: qm̃
alibi diximus: expositionem psalmi hui
inhis onerari non opus ẽ Tantum ad mo¬
nemus: quia et hic. et si non eodem ordine:
decem tamen egyptior plage commemo¬
rantur. dum ꝓhis trib: que sunt in exodo.
et hic non sunt id: sciniphes. ulcera. tene¬
brȩ: alie tres commemorantur. quȩ ibi ñ
sunt: id÷ rubigo. pruina. et ignis ñ fulgu¬
rum. s cui dicta ẽ tradita possessio eoꝵ qd
ibi ñlegitur.Satis autẽ hic expressum est
iudicio dei hec millis ꝑangłos malos fieri
in hoc scło maligno tanquam inegypto: et
incampo thaneos ubi humiles eẽ. debemꝰ.
donec ueniat scłm. ubi ex altari exista hu¬
militate mereamur. Nam et egyptus inhe¬
brea lingua: tenebras uł tribulationes si¬

Expanded text:
sive aliter melius intelligantur; quem non sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis percutiuntur Aegyptii, et decem praeceptis scribuntur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrario inter se comparandis, id est plagis et praeceptis, quoniam alibi diximus, expositionem psalmi hujus in his onerare non opus est: tantum admonemus quia et hic, etsi non eodem ordine, decem tamen Aegyptiorum plagae commemorantur; dum pro tribus quae sunt in Exodo , et hic non sunt, id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, pruina et ignis, non fulgurum, sed cui dicta est tradita possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Deiin hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes si
Abbreviated transcription (Latin):
licet testimonio. Grando ẽ iniquitas res a¬
lienas auferens: unde furta. rapinȩ. p̃datio¬
nesq: nascuntur. Plus autem uicio suo ua¬
statur ipse uastator. Pruina significatur ui¬
cium: quo caritas ꝓximi stulticiȩ tenebris
uelut nocturno frigore congelẽscit. Ignis uͦ
si non ille hic commemoratur qui erat in
grandine exfulgurantib nubib qm̃ hic
dixit tradidit possessiones eoꝵ igni: ubi
eam dicit utiq incensa. qđ ignis ille fecis¬
se non legitur: immanitatem gͦ iracundiȩ
mͥ uidetur significare qua et homicidiũ
admitti potest. Morte pecorum figura¬
tum ẽ. quantũ arbitror dampnũ pudici¬
ciȩ. Concupiscentiã quippe qua fremitus
exoritur: communem cum pecorib habemꝰ.
Hanc itaq habere edomitam et ordinatã.
pudicieiȩ uirtus ẽ. Mors primitiuoꝵ est
amissio ipsius iusticiȩ. qua quisq huma¬
no generi socialis est. S siue ita se habe¬
ant harum rerum figurate significationes

Expanded text:
licet testimonio. Grando est iniquitas res alicet testimonio. Grando est iniquitas res alienas auferens; unde furta, rapinae, praedationesque nascuntur: plus autem vitio suo vastatur ipse vastator. Pruina significat vitium, quo charitas proximi stultitiae tenebris velut nocturno frigore congelascit. Ignis vero, si non ille hic commemoratur qui erat in grandine ex fulgurantibus nubibus, quoniam hic dixit, Tradidit possessionem eorum igni; ubi eam significat utique incensam, quod ignis ille fecisse non legitur: immanitatem ergo iracundiae mihi videtur significare, qua et homicidium admitti potest. Morte pecorum figuratum est, quantum arbitror, damnum pudicitiae. Concupiscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaque edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. Mors primitivorum est amissio ipsius justitiae, qua quisque humano generi socialis est. Sed sive ita se habeant harum rerum figuratae significationes,
Abbreviated transcription (Latin):
cussa: idest dunis ictib lesa: quȩ postea
comedit locusta. Item qđ hic dicitur. et
moros eorum in pruia: ñ ẽ. in exodo. Mul¬
tum enim priuna distat agrandine. Nam
serenis hyemalib noctib: pruma terra ca¬
nescit. Quid gͦ ista significent. dicat trac¬
tator ut potest. iudicet lector etauditor
ut iustum ẽ. Aqua insanguinẽ uersa: mͥ
uidetur significare. dererũ causis sentire
camaliter. Cynomia muscȩ canmȩ mino¬
res sunt quȩ nec parentes quando nascun¬
tur uident.Rana ẽ loquacissima uanitas.
Rubigo occulte nocet. Quam etiam erugi¬
nem ñnulli interpretati sunt: alii canicu¬
lam. Quod malum cui uiciorum aptius
comparatur. nisi qđ difficillime apparet:
sicuti ẽ. multum de se fidere : Auta ẽ. enĩ
noxia quȩ hoc infructib latenter oꝑat᷑.
sicut inmorib occulta suꝑbia: quando
se quisquã putat aliquid ẽẽ cum nichil sit
Locusta ẽ malicia ore ledens: infideli sci¬

Expanded text:
cussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea cussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea comedit locusta . Item quod hic dicitur, Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum enim pruina distat a grandine; nam serenis hiemalibus noctibus pruina terra canescit. 27. Quid ergo ista significent, dicat tractator ut potest; judicet lector et auditor ut justum est. Aqua in sanguinem conversa, mihi videtur significare de rerum causis sentire carnaliter. Cynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod malum cui vitiorum aptius comparatur, nisi quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, quae hoc in fructibus latenter operatur; sicut in moribus occulta superbia, quando se quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . Locusta est malitia ore laedens, infideli sci
Abbreviated transcription (Latin):
potius qđ magis debet aduerti: sicut ẽ
illud. dominabit᷑ amari usq admare. &
aflumine usq adterminos orbis terre:
qđ mn illius salomonis regno constat non
eẽ. completũ: de quo putari posset iste
psalmus loqui. cum de xp̃o dño loqueret᷑.
Inplagis ergo egẏptiorum quȩ sunt in
libro qui exodus nuncupatur. ubi maxi¬
me scriptura curauit. ut a quib afflicti
sunt. omnia exordine discerentur: non in¬
uenitur qđ ait istȩ psalmus. et dedit eru¬
gini fructum eorum. Illud etiam qđ cum
dixisset. et tradidit grandini umenta eoꝵ
addidit. et possessionem eoꝵ igni: de ium̃¬
tis grandine occisis legitur in exodo: qđ uͦ
possessio eoꝵ igne cremata sit omnino non
legitur: quamius uoces et grandines cũ igne
fierent. sicut tonitrua cum fulgorib solent:
non tamen scriptum ẽ aliquid traditum
igni ut arderet. Deniq mollia quȩ ledere
grando non poterat. dicuntur non esse ꝑ¬

Expanded text:
potius quod magis debet adverti: sicut est potius quod magis debet adverti: sicut est illud, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Quod in illius Salomonis regno constat non esse completum, de quo putari posset iste psalmus loqui, cum de Christo Domino loqueretur. In plagis ergo Aegyptiorum, quae sunt in libro qui Exodus nominatur, ubi maxime Scriptura curavit ut ea quibus afflicti sunt omnia ex ordine dicerentur, non invenitur quod habet iste psalmus, Et dedit rubigini fructus eorum. Illud etiam quod, cum dixisset, Et tradidit grandini jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum est aliquid traditum igni ut arderet. Denique mollia quae laedere grando non poterat, dicuntur non esse per
Abbreviated transcription (Latin):
egyptiorum penȩ allegorica interpretatio¬
ne exponi possunt: ꝓut ea quisq intelli¬
gere. et reb adquas referende sunt compa¬
rare uoluerit. Qd nos quoq facere tempta¬
bimus: tanto aptius facturi. quanto mag̃
diuinitus fuerimus adiuti. Adhoc enĩ psal¬
mi huius illa uerba constringunt: ubi dic¬
tum ẽ aꝑiam inparabolis os meũ: eloqͣr
ꝓpositiones abintio. Propter hoc quippe
etiam aliqua hic dicta sunt. quȩ omnino
plagȩ mnerodo diligentissime exordine con¬
texantur: ut qm̃ id qđ non ibi dictum est
non frustra inpsalmo dictum eẽ. certi sumꝰ:
neq ud interpietari nͥ figurate possumus:
simul intelligamus etiam cȩtera quȩ facca
eẽ. constat obaliquam figuratã significatio¬
nem facta atq cõscripta. facit enim hoc sc̃p¬
tura inmultis locis ꝓpħicorum eloquioꝵ.
Dicit aliquid qđ milla regesta quam ui¬
detur commemorare ñ inuenitur: immo
et aliter eẽ. inuenitur. ut hinc intelligat᷑
non hoc dicere qđ potest putari: s illud

Expanded text:
egyptiorum poenae allegorica interpretatione exponi possunt, prout ea quisque intelligere, et rebus ad quas referendae sunt, comparare voluerit. Quod nos quoque facere tentabimus; tanto aptius facturi, quanto magis divinitus fuerimus adjuti. Ad hoc enim psalmi hujus illa verba constringunt, ubi dictum est, Aperiam in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. Propter hoc quippe etiam aliqua hic dicta sunt, quae omnino plagae in Exodo diligentissime ex ordine contexantur; ut quoniam id quod ibi non dictum est, non frustra in Psalmo dictum esse certi sumus, neque id interpretari nisi figurate possumus, simul intelligamus etiam caetera quae facta esse constat, ob aliquam figuratam significationem facta vel conscripta. Facit enim hoc Scriptura in multis locis Propheticorum eloquiorum. Dicit aliquid quod in illa re gesta, quam videtur commemorare, non invenitur, imo et aliter esse invenitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere quod potest putari, sed illud
Abbreviated transcription (Latin):
tem: sed futura ȩterna premia ocłis fides
longe speculantem: Nam et syon specula
fecerunt sanctificium suum. Unicornii rec¬
te intelliguntur quoꝵ firma spes inunum
illud erigitur. de quo alius dicit psalmus:
unam petii ad ño hanc requiram. Sanct
lecta plebs scã: et regale sacerdotium. Qđ uͦ
sequitur interra quã fundauit inȩternum:
qđ habent greci codices. ỹstoneonã: utrum

Expanded text:
tem, sed futura et aeterna praemia oculis fidei tem, sed futura et aeterna praemia oculis fidei longe speculantem: nam et Sion Speculatfecerunt, sanctificium suum. Unicornui recte intelliguntur, quorum firma spes in unum illud erigitur, de quo alius dicit psalmus, Unam petivi a Domino; hanc requiram . Sanctlecta plebs sancta, et regale sacerdotium . Quod vero sequitur, In terra quam fundavit in aeternum: quod habent graeci codices, εἰς
Abbreviated transcription (Latin):
repbatus. & datud electus. conuenienter
posset hoc dici nec tamen dictum ẽs:
eos potissimum nominauit. qui clario¬
rib: meritis uidebantur excellere. Nam
ioseph pauit inegypto patrem et frẽs
suos: & impie uenditus. merito pietatis.
castitatis. sapientiȩ iustissime sublimat᷑
ẽ: et effrem maiori fr̃i aui sui iacob bene¬
dictione prelatus c̃: & tamen ds̃ reppulit
tab̃naculum ioseph. & tribum effrem ñ
elegit. Ybi phec p̃clari menti nomina. qͥd
aliud quam uniuersum populum illũ
uetusta cupiditate ad ño terrena p̾mia
requirentem. repulsum. et reꝓbatum in¬
telligimus: electam autem tribum iuda
non ꝓmeritis ipsius uide: Longe quippe
maiora sunt merita ioseph. s ꝑtribum iu¬
latum scriptura testatur: apiente dño inpa¬
rabolis os suum. Iam inde etiam qđ sequi¬
tur montem syon quem dilexit. ȩccłiam
xp̃i melius intelligimus: non ꝓpt̃ presen¬
tis temporis beneficia carnalia. dm̃ colen¬

Expanded text:
reprobatus, et David electus , convenienter reprobatus, et David electus , convenienter posset hoc dici; nec tamen dictum est: sed eos potissimum nominavit, qui clarioribus meritis videbantur excellere. Nam Joseph pavit in Aegypto patrem et fratres suos, et impie venditus, merito pietatis, castitatis, sapientiae, justissime sublimatus est ; et Ephraem majori fratri avi sui Jacob benedictione praelatus est : et tamen Deus repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum intelligimus; electam autem tribum Juda, non pro meritis ipsius Judae? Longe quippe majora sunt merita Joseph; sed per tribum Julatum Scriptura testatur, aperiente Domino in parabolis os suum. Jam inde etiam quod sequitur, Montem Sion quem dilexit, Ecclesiam Christi melius intelligimus, non propter praesentis temporis beneficia carnalia Deum colen
Abbreviated transcription (Latin):
et claritas hominis ut flos fem. fȩnum
aruit. et flos decidit: archa autẽ dñi ma¬
net inȩternum: secretũ scilicet testam̃ti
regni cȩloꝵ: ubi ẽ ȩternum di uerbum:
Sed illi qͥ posteriora dilexerunt: exipsis iu¬
stissime cruciabunt᷑. Et reppulit taber
naculum ioseph: et tribũ effrem ñelegit:
s elegit tribum iuda: montem syon quẽ
ruben qui fuit primogenitus iacob. nec
eos qui secuntur. et iudam nascendo pre¬
cedunt: ut illis repulsis & non electis trib
iuda eligeretur: Poterat enim dici meri¬
do illos repulsos: quia et inbenedictio¬
ne iacob qua filios suos benedirit. pec¬
cata eorum commemorat. et grauiter
detestat᷑: quamuis ineis. trib leui sacerdota
lis eẽ. meruerit: unde etiam moyses fuit.
Nec dixit reppulit tabnaculũ beniamin
ul tͥbũ beniamin ñ elegit. exqua rex ẽẽ iam
ceperat: nam infu̾at electꝰ saul: unex ipsa
uicinitate tẽporis qñille repulsus est. atq

Expanded text:
et claritas hominis ut flos feni. Fenum et claritas hominis ut flos feni. Fenum aruit, et flos decidit: Arca autem Domini manet in aeternum ; secretum scilicet testamenti regnum coelorum, ubi est aeternum Verbum Dei. Sed illi qui posteriora dilexerunt, ex ipsis justissime cruciabuntur: Opprobrnaculum Ioseph et tribum Effrem non elegit et elegit tribum Iuda montem Sion quem Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repulsis et non electis, tribus Juda eligeretur. Poterat enim dici merito illos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, unde etiam Moyses fuit . Nec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, Tribum Benjamin non elegit, ex qua rex esse jam coeperat; nam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille repulsus est atque
Abbreviated transcription (Latin):
medit ignis: et uirgines eoꝵ non sunt lam̃¬
tate. Quia neq hoc udicabat in hostili metu.
ingladio filii heli: quorum unius uxor ui¬
duata. et mox inpartu mortua: ꝓpt̃ ean¬
dem ꝑturbationem plangi non potuit
quando popłm suum dat inmanus eoꝵ
quos odit. ubi eis dicatur. ubi ẽ. ds̃ tuus:
Excitatus ẽ. gͦ tanquam dormiens: tanquã
do dicere auderet: nisi sp̃s eius. Dixit enĩ
sicut uidetur impiis insultantib qđ ue¬
lut ebrius diu dormiat: quando non tã
cito quam putant homines subuenit.
tiuare potuerunt. Ecussi enim sunt inse¬
dib suis. Qd eius pene signum mͥ uide¬
tur. qua quisq cruciabitur si inposteri¬
ora respexerit: que sicut apłs ait estima¬
ri debent et stercora. Qui enim sic susci¬
piunt testamentum di. ut uetere uetusta¬
te ñse exuant: similes sunt hostib po¬
puli eius: qui archam testamenti cap¬
tiuatam. iuxta sua ydola posuerunt.
Et illa quidem uetera etiam illis nolenti¬
bus cadunt: quia omnis caro fenum:

Expanded text:
est, ira. Et virgines eorum non sunt lamentatae: quia neque hoc vacabat in hostili metu. in gladio filii Heli, quorum unius uxor viduata, et mox in partu mortua, propter eamdem perturbationem plangi non potuit quando populum suum dat in manus eorum quos odit, ubi eis dicatur: Ubi est Deus tuus ? Excitatus ergo est tanquam dormiens, tanquam Deo dicere auderet, nisi Spiritus ejus. Dixit enim, sicut videtur impiis insultantibus, quod velut ebrius diu dormiat, quando non tam cito quam putant homines, subvenit.tivare potuerunt; percussi enim sunt in sedibus suis . Quod ejus poenae signum mihi videtur, qua quisque cruciabitur, si in posteriora respexerit; quae, sicut Apostolus, aestimare debet ut stercora . Qui enim sic suscpiunt testamentum Dei, ut vetere vanitate non se exuant, similes sunt hostilibus populis qui Arcam testamenti captivatam juxta sua idola posuerunt. Et illa quidem vetera etiam illis nolentibus cadunt, quia omnis caro fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ interpretum potestate ẽ: qm̃ utrunq
significat: & ideo in latinis codicib illud
fidelium dubitet eccłiam etiam si aliis ab¬
euntib. aliis uenientib ex hac uita morta¬
liter transit: transit inȩternum. eẽ funda

Expanded text:
m potestate est, quoniam utrumque significat; et ideo hoc in latinis codicibus, illud fidelium dubitet Ecclesiam, etiamsi aliis abeuntibus, aliis venientibus, ex hac vita mortaliter transit, tamen in aeternum esse funda
Abbreviated transcription (Latin):
eum minaquoso. Et conuersi sunt et tem¬
ptauerunt dm: et sc̃m isrł exacerbauerunt.
Eandem illoꝵ infidelitatem repetit. quã suꝑrꝰ
iam commemorauerat: s repetendi causa est
ut cominemorarent᷑ et plage quas inflixit
egyptiis ꝓpter illos. Quȩ omnia utiq re¬
cordari debuerunt neq existere ingrati. De¬
niq sequitur. Non sunt recordati manus
euis: die qua redemit eos demanu tribu¬
lantis. Et incipit dicere: quȩ fecit egyptris.
Posuit inegypto signa sua: et ꝓdigia sua in
campo thaneos. Et conuertit insanguinẽ
flumina eoꝵ: et imbres eoꝵ ne biberent. uel
potius manationes aquarũ. sicut ñnulli me¬
lius intelligunt: qđ grece senptum ẽ. õbrẽ¬
mada. quas latine scaturigines dicimus: ab
imo aquas ebullientes. foderunt enim egỹ¬
ptii: et sanguinem ꝓaquis inuenerunt¶t
sit in eos cynomiam et comedit eos: et ranaᷤ
et disꝑdidit eos. Et dedit erugini fructum¬

Expanded text:
eum in inaquoso! Et conversi sunt, et teeum in inaquoso! Et conversi sunt, et tentaverunt Deum, et sanctum Israel exacerbaverunt. Eamdem illorum infidelitatem repetit quam superius jam commemoraverat; sed repetendi causa est, ut commemorentur et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Denique quid sequitur? Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et incipit dicere quae fecit Aegyptiis: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Thaneos. Et convertit in sanguinem flumina eorum, et imbres eorum ne biberent; vel potius, manationes aquarum, sicut nonnulli melius intelligunt quod graece scriptum est, τὰ ὀμβρήματα, quas latine scaturigines dicimus, ab imo aquas ebullientes. Foderunt enim Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. « Misit in eos cynomyiam, et comedit eos; et ranam, et disperdidit eos. Et dedit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. sed tanquam donum gratis datur: ut
iustificetur impius et redeat ouis ꝑdita. ñ
tamen inuirib suis. s inhumeris reportata
pastoris. quȩ se ꝑdere potuit dũ sponte ua¬
garetur:se autem inuenire non potuit: Nec
omnino inueniretur: nisi pastoris miscdia
quereretur. Non enim ille filius adhanc ñ
ptinet qui reuersus insemet ipso dixit: sur¬
gam et ibo adpatrem meum. Occulta itaq
uocatione et inspiratione etiam ipse quesitꝰ
ẽ et resuscitatus: non nisi abilo qui uius¬
erat et reuirit: perierat et inuentus c̃. Nã et
illa non leuis sic soluitur questio qđ inꝓuer¬
biis scriptum ẽ. eum deuia iniquitatis scri¬
ptura loqueretur: om̃s qui ambulant ineã
non reuertentur. Sie enim dictum ẽ. quasi
deiniquis hominib desꝑandum sit. Scrip¬
tura uero gram commendauit: qͥa ꝑse ipsũ
homo potest milla ambulare: non potest au¬
runt cum indeserto: inira concitauerunt

Expanded text:
tur; sed tanquam donum gratis datur, ut tur; sed tanquam donum gratis datur, ut justificetur impius, et redeat ovis perdita; non tamen in viribus suis, sed in humeris reportata pastoris , quae se perdere potuit dum sponte vagaretur, se autem invenire non potuit, nec omnino inveniretur, nisi pastoris misericordia quaereretur. Non enim et ille filius ad hanc ovem non pertinet, qui reversus in semetipsum dixit: Surgam, et ibo ad patrem meum. Occulta itaque vocatione et inspiratione etiam ipse quaesitus est et resuscitatus, nonnisi ab illo qui vivierat, et revixit; perierat, et inventus est . Nam et ilia non levis sic solvitur quaestio, quod in Proverbiis scriptum est, cum de via iniquitatis Scriptura loqueretur: Omnes qui ambulant in ea, non revertentur . Sic enim dictum est, quasi de iniquis omnibus desperandum sit: Scriptura vero gratiam commendavit; quia per seipsum homo potest in illa ambulare, non potest aurunt eum in deserto, et in iram concitaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
nde etiam dicit. Nunquid reppulit ds̃ plebẽ
suam: Absit. Nam et ego isrłita sum exgenere
isrł extribu beniamin: hebreus exhebreis.
Hos igitur scriptura p̃uidit qui inxp̃m fue¬
rant existo popło credituri. et accepturi pec¬
catorum remissionem: usq ad illud maxi¬
mum quo insanientes ipsũ medicum pere¬
merunt. hinc omnino dictũ ẽ: ipse autem
ẽ. misericors. et ꝓpicius fiet peccatis eoꝵ et
non disꝑdet eos: et abundauit ut auertat
iram suam: quia etiam illud remisit. qđ ab
eis unitus filius eius occisus ẽ. Et non accen¬
dit omnem iram suam: quia reliquiȩ saluȩ
facte sunt. Et recordatus ẽ quia caro sunt.
sp̃s uadens et ñrediens. Ideo eos uocando et
miserando ꝑsuam grãm ipse reuocauit: qͥa
pse ipsos redire non possent. Quomodo enĩ
redit caro. sp̃s ambulans et non reuertens.¬
reuertens. urgente se inima atq: longinqua
malorum pondere meritoꝵ: nisi ꝑelectionẽ
gr̃e quȩ non meritis tanquam merces reddi¬

Expanded text:
pulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis » . Hos igitur Scriptura praevidit qui in Christum fuerant ex isto populo credituri, et accepturi peccatorum remissionem, usque ad illud maximum quo insanientes ipsum medicum peremerunt. Hinc omnino dictum, « Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum, et non perdet eos; et abundabit ut avertat iram suam; » quia etiam illud remisit, quod ab eis unicus Filius ejus occisus est: et non accendet omnem iram suam; quia reliquiae salvae factae sunt. 24. Et recordatus est quia caro sunt; spiritus vadens, et non revertens. Ideo eos vocando et miserando per suam gratiam ipse revocavit, quia per seipsos redire non possent. Quomodo enim redit caro, spiritus ambulans et non revertens, urgente se in ima atque longinqua malorum pondere meritorum, nisi per electionem gratiae? Quae non meritis tanquam merces reddi