comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actur es⁊ autẽ cum hec diceret.
extollens uocẽ quȩdã mulier de
turba dixit illi. Beatus uent qͥ te portauit.
& ubera que suxisti. Beda.
agne deuotionis & fidei ostendit᷑
hec mulier. ꝗͣ pharisȩis blasphemantib
dũm tanta sinceritate ei in carnationẽ
confitet᷑. ut & p̃sentium ⁊ futuroꝵ confun¬
dat ꝑfidiam. Si enim caro ũbi d̃ a carne
uirginis matͥs eẽt extranea. ut multi be¬
tici dixer̃ sine causa uent᷑ qͥ eũ portauit
& ubera q̃ eum lactauert̃ beatificarentur.
Ande dicit apłs contra ħeticos. qͥa mi¬
sit ds̃ filium suũ factũ ex muliere. factũ
sub lege. Nec audiendi sunt qͥ legendum
putant. natũ ex muliere ñ factũ. Alioqͥn
uerus filius hõis ñ eẽt. nͥ ex matre carnẽ
traxisset. Scd̾m physicos qͦq ex eodem
fonte & lac nutendis ⁊ scm̃ ꝓcreandis pu¬
eris emanat. Ergo dȩ semine uirgiis
potuit concipi. qui eiꝰ lacte potuit nutriri.
Hȩc mulier typũ gessit eccłẽ credentis

Expanded text:
diceret, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti. BEDA. Magnae devotionis et fidei ostenditur haec mulier, quae Pharisaeis blasphemantibus Dominum, tanta sinceritate ejus incarnationem confitetur, ut et praesentium et futurorum confundat perfidiam. Si enim caro Verbi Dei a carne Virginis matris esset extranea, ut multi haeretici dixerunt, sine causa venter, qui eum portavit, et ubera quae eum lactaverunt beatificarentur. Unde dicit Apostolus contra haereticos, « Quia misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . » Nec audiendi sunt qui legendum putant natum ex muliere, non factum. Alioquin verus Filius hominis non esset nisi ex matre carnem traxisset. Secundum physicos quoque ex eodem fonte et lac nutriendis, et semen procreandis pueris emanat. Ergo de semine Virginis potuit concipi qui ejus lacte potuit nutriri. Haec mulier typum gessit Ecclesiae credent
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ int̾preta n tum. puella tͥ dico sur¬
ge. Et reuersus ẽ sp̃s eiꝰ. & surrexit conti¬
nuo puella. ⁊ ambulabat. Erat aũt puel¬
la annoꝵ duodecim. Et obstupuert om̃s
timore maximo Et precepit illis uehem̃¬
ter: ut nemo idsciret. Et iussit dari illi
manducare. Et exiuit fama bȩc in uniũ

Expanded text:
 est interpretatum, puella, tibi dico surge, et reversus est spiritus ejus et surrexit continuo puella, et ambulabat. Erat autem annorum duodecim; et obstupuerunt omnes timore maximo. Et praecepit eis vehementer, ut nemo id sciret. Et jussit dari illi manducare. Et exivit fama haec in uni
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris fr̃s euis hic intelligere debemuˢ.
scilicet lib̃os mat̾tere euis. id÷ matris ia¬
cobi minoris. & ioseph & uidȩ. Gregoriꝰ.
ñs colligens exgentib credentes. iude¬
am carnalẽ ñ cognoscit sͥ matrem.
Ynde & foris stat. quia ꝑdens intellectũ
sp̃ualem: litterȩ foris heret. Beda.
er turbas gͥ possumꝰ intelligere gen¬
tilitatẽ. q̃ confluxit ad xp̃m. ⁊ qͣnto
fide uicinior. tanto m̃te capacior uitȩ my¬
steria hausit. iuxta psalmistã. Accedite
sese ad custodiã littere foris figunt.⁊ quasi
cogunt exire eũ potius ad carnalia docen¬
da. quam se consentiant intrare ad discen¬
igriasp ec illo loquente ad eos: ecce
princeps synagoge unus

Expanded text:
bemus, scilicet liberos materterae ejus, id est, matris Jacobi minoris et Joseph et Judae. GREGOR. Dominus colligens ex gentibus credentes, Judaeam carnalem non cognoscit sibi matrem. Unde et foris stat; quia perdens intellectum spiritualem, litterae foris haeret. BEDA. Per turbas igitur possumus intelligere gentilitatem, quae confluxit ad Christum; et quanto fide vicinior, tanto mente capacior vitae mysteria hausit, juxta Psalmistam: Accedite sese ad custodiam litterae foris figunt; et quasi cogunt eum exire potius ad carnalia docenda, quam se consentiant intrare ad discen85 Haec illo ad eos loquente, ecce princep
Abbreviated transcription (Latin):
tua te saluam fecit. Uade in pace. & esto
sana a plaga tua. Adhuc eo loquente.qͥ¬
dam uenit ad archysinagogũ dicens ei.
quia mortua ẽ filia tua. quid ultra uexas
magistrum: lrĩc aũt audito hoc u̾bo: ait
archisynagogo. Noli timere. crede tantũ
⁊ salua erit. Et ñ admisit quenquã sequi
se: nͥ petrũ ⁊ iacobũ. ⁊ ioħem fr̃em iacobi.
Et cũ uenisset in domũ archy synagogi.
uidit tibicines ⁊ turbã tumultuantem.
et flentes ⁊ erulantes multũ. ⁊ ingressus
dicebat. recedite. Non ẽ enĩ mortua pu¬
ella. s dormit. Et deridebant eũ. scientes
qd̾ mortua e̾et. Ipse uͦ eiectis om̃ib as

Expanded text:
esto sana a plaga tua. Adhuc eo loquente, venit quidam ad archisynagogum, dicens ei: Quia mortua est filia tua, quid ultra vexas magistrum? Jesus autem, audito hoc verbo, ait archisynagogo: Noli timere. Crede tantum,  salva erit. Et non permisit quemquam sequi se, nisi Petrum, et Jacobum, et Joannem fratrem Jacobi. Et cum venisset in domum archisynagogi, vidit tibicines et turbam tumultuantem, et flentes et ejulantes multum. Et ingressus, dicebat: Recedite: non est onim mortua puella, sed dormit. Et deridebant eum, scientes quod mortua esset. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
P̾edes iumenti st̃. extrenui quos ad iu¬
dicandum constituit apłs. qui & si non
sint dorsum in qͦ sedit dñs. tam̃ instru¬
untur cũ militib a ioħe. Multi qͥppe
uestim̃ta st̃nunt in uia. quia exercitus
martyrũ corpora sua animarũ uideli
cet tegum̃ta. ꝓ dño dant: q̃ sequentib
elec̾tis callem faciant recte uiuendi. In
ura deniq st̃nunt uestim̃ta. qͥ corpora sua
ꝑ abstinentiã edomant. ut dño iter ad
mentẽ parent. uł exempla bona seq̃ntib
prebeant. Frondes uͦ uł ramos de arborib
cedunt. qui patrũ sententias uł exempla
carpunt. & in uia dĩ ad auditoris animũ
uemientis. humili p̃dicatione submitruis.
Iusti nanq ut palma florebunt. angusti
in radicib. lati in florib & fructib. q̃m
bonus odor xp̃i sunt. & sternunt uiam
mandatoꝵ dĩ bona fama.M.cGUIIII.

Expanded text:
Pedes jumenti sunt extremi quos ad juPedes jumenti sunt extremi quos ad judicandum constituit Apostolus, qui et si non sint dorsum in quo sedit Deus, tamen instruuntur cum militibus a Joanne. Multi quippe sternunt vestimenta in viam, quia exercitus martyrum corpora sua animarum, vicet tegumenta, pro Domino dant, quo sequentibus electis callem faciant recte vivendi. In via denique sternunt vestimenta, qui corpora sua per abstinentiam edomant, ut Dmentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Frondes vero vel ramos de arboribus caedunt, qui Patrum sententias vel exempla carpunt, et in via Dei ad auditoris animum venientis humili praedicatione submittunt. Justi namque ut palma florebunt, angusti in radicibus, lati in floribus et fructibus, quoniam bonus odor Christi sunt, et sternunt viam mandatorum Dei bona fama.
Abbreviated transcription (Latin):
apłi posuert̃ uestim̃ta sua. sub pedib
sternunt᷑ xꝑraniꝰ & adornantur. legis aũt
mandata conculcant᷑. id circũcisio. & ce¬
terȩ consuetudines iudaicȩ. Uestimenta
quȩ uestimenta sua sternebant in uia.
credentes st̃ ex circũcisione. qͥ uidentes
& agnoscentes. xp̃m. głam quã habebant
ex lege deiecerunt in terrã. seipsos humi¬
liantes. & cum apło dicentes. Quȩ mͥ fu¬
erunt lucra. hȩc existimaui ꝓpt̾ xp̃m de
trimenta. & arbitror stercora eẽ. ut xp̃m
lucrifaciam. Qui aũt ramos de arborib
cedebant. st̃ credentes & eruditi doctores.
qui ex ꝓpħis accipientes exempla. quasi
de arborib ramos antegentilem ppłm
strauerunt in uia ids in xp̃o. ut sine of¬
fendiculo intraret inscũariũ dĩ. Uelita.
mento insidens irłm tendit. ñ so
lum quando cuiusq fidelis animã re-¬
gens. ad pacis intimȩ uisionẽ ducit. sed
etiam cũ sc̃e eccłȩ uniu̾salit̃ prefidet. &
eam insuꝑne pacis desidium accendit.

Expanded text:
li posuerunt vestimenta sua, sub pedibussternuntur Christiani et adornantur, legis autem mandata conculcant, id est circumcisionem et caeteras consuetudines Judaicas. Vestimenta qua vestimenta sua sternebat in via credentes sunt ex circumcisione, qui videntes et agnoscentes Christum, gloriam quam habebant ex lege, dejecerunt in terram, seipsos humiliantes, et cum Apostolo dicentes: Quae mihi fuerunt lucra, haec existimavi proptetrimenta et arbitror stercora esse, ut Christum lucrifaciam . Qui autem ramos de arboribus caedebant, sunt credentes et eruditi doctores qui ex prophetis accipientes exempla, quasi de arboribus ramos ante gentilem populum straverunt in via, id est in Christo, ut sine offendiculo intraret in sanctuarium Dei. mento insidens, Jerusalem tendit, non solum quando cujusque fidelis anima regens ad pacem intimae visionis ducit, sed etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter providet et eam in supernae pacis desiderium accendit.
Abbreviated transcription (Latin):
t cum apꝓpinquaret iam ad descensũ
montis oliueti: &ꝑunt om̃s turbȩ de¬
scendentium gaudentes laudare dm̃ uoce
magna. Descendente dño de monte oli¬
ueti. idz humiliante se ad infirmitatem
nr̃ȩ carnis. cũ sit in forma dĩ: cum illo
descendunt turbȩ. id humiliant᷑ sub
mani eius. qͥ miscd̾ia indigent. ut ab eo
exaltentur.MRLA

Expanded text:
pinquaret jam ad descensum montis Oliveti, coeperunt omnes turbae descendentium gaudentes laudare Deum voce magna. Descendente Domino de monte Oliveti, id est, humiliante se ad infirmitatem nostrae carnis, cum sit in forma Dei, cum illo descendunt turbae, id est, humiliantur sub manu ejus, qui misericordia indigent, ut ab eo exaltentur. M.
Abbreviated transcription (Latin):
on curationis taciturnitas iube
qd̃ admonet de se taceri. quia obseruantia
silentii ex req̃ sit silenda ꝓficit. Quinetiã
ꝑ hanc tacendi de se uoluntatẽ. dictor ꝑ
ẏsaiam effectus impletum. Remigius.
x ꝑsona patris dic̃ ysaias. ecce puerm̃s.
manũ. ad qd̾ ñ erat alius idoneus. Unde
ꝓbatur specialit̃ dilectus adõ. & in eo pat̃ne
uoluntati beneplacitũ fuisse. Ipse enĩsoluᷤ
ẽ agnussine macula. Anima quippe dĩ affe
cia licet occulta nunciabit gentib. ꝑ p̃di¬
cationẽ noui testam̃ti. Platec st̃ spaciosa
uita. in qua morantes ⁊ conũti nolentes
uocem dñi ñ audiunt. Quocirea ñ sua uo¬
ce s ꝑ parabolas eis int̾dũ loquebat᷑. Cont᷑
tales ñ contendit neq clamauit. qͥ cũ ma¬
lediceret᷑ ñ maledixit. s sicut ouis ad occi

Expanded text:
 curationis taciturnitas jubebd admonet de se taceri; quia observantia silentii ex re quae sit silenda, proficiscitur. Quin etiam per hanc tacendi de se voluntatatem, dictorum per Isaiam effectus impletur. Ex persona Patris dicit Isaias: Ecce puer meusmanum, ad quod non erat alius idoneus. Unde probatur specialiter dilectus a Deo, et in eo paternae voluntati beneplacitum fuisse. Ipse enim solus est Agnus sine macula. Anima quippe Dei affeccia, licet occulta, nuntiabit gentibus per praedicationem Novi Testamenti. Plateae sunt spatiosa vita, in qua morantes et converti nolentes, vocem Domini non audiunt, quocirca non sua voce, sed per parabolas eis interdum loquebatur. Contra tales non contendit, neque clamavit: Qui cum malediceretur, non maledixit : sed sicu
Abbreviated transcription (Latin):
rigit manũ. nec portat onus fr̃is:
quassatũ calamũ confringit. & qͥ modi¬
cam fidei scintilłã contẽpnit in pariui¬
xp̃c ñ fecit. potius uenit querere qͦd ꝑie¬
rat. Patientiã nanq seruauit. donec iu¬
diciũ qd in eo agebat᷑ ad uictoriã ꝑueni¬
ret. ⁊ expulso mundi principe ad regnũ
rediret in dextera patris sedens. donec
ponat immicos sub pedib. Uel ita. hylarĩ
Dicit harundinẽ que quassata sit ñ et̃
confractam. id gentes uento uanitatis agi¬
tatas. ⁊ in peccatis quassatas: in salutẽ ꝑ
xp̃m reseruatas. Linũ fumigans ait ñ ee
extinctũ. hoc ẽ exiguũ sp̃m ex reliquuis ue¬
teris gr̃e israel ñ ẽẽ ablatũ. quia totius re

Expanded text:
rigit manum, nec portat onus fratris, quassatum calamum confringit: et qui modicam fidei scintillam contemnit in parvuem Christus non fecit, potius venit quaerere quod perierat . Patientiam namque servavit, donec judicium quod in eo agebatur, ad victoriam perveniret, et expulso mundi principe, in regnum rediret ad dexteram Patris sedens, donec ponat inimicos sub pedibus . HILAR. Vel ita: Dicit arundinem, quae quassata sit, non esse confractam, id est, gentes vento vanitatis agitatas, et in peccatis quassatas, in salutem per Christum reservatas. Linum fumigans ait non esse exstinctum, hoc est, exiguum spiritum ex reliquiis veteris gratiae, Israel non esse ablatum, quia totius
Abbreviated transcription (Latin):
ascituro dño describit᷑ mundus.¬
quia ille apparebat in carne. qͥ¬
electos ascriberet in ȩt̾nitate. E con¬
tra de reꝓbis. Deleantur de libro
uuientium. ⁊ cũ iustis ñ scribantur.
actum ẽ aut cum L MAII¬

Expanded text:
ascituro Domino describitur munduquia ille apparebat in carne, qelectos ascriberet in aeternitate. Econtra de reprobis: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Factum est autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
assumitur. cum desponsatã in coniugẽ
recipiat. RaBANUS¬
ccepit gͥ eam ad nom̃ coniugis ꝓpt̃
causas quas prediximꝰ.⁊ ñ cognoscebat
eam ad opus conuigale. ob arcbana q̃
didicerat. Non cognoscebat eam donec
peꝑit. ñ qͦd postea cognouerit. s ponit᷑
donec ꝓ et. uel illud tempus remouet.
de quo maior suspicio habetur. sicut
dauid qui dicit. donec ponã inimicos

Expanded text:
assumitur, cum desponsatam in conjugem recipiat. Aigitur eam ad nomen conjugis propter causas quas praediximus; et non cognoscebat eam ad opus conjugale, ob arcana quae didicerat. Non cognoscebat eam donec peperit, non quod postea cognoverit, sed ponitur donec pro et, vel illud tempus removet de quo major suspicio habetur, sicut David qui dicit, donec ponam inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
augm̃to iuuaminis suꝑni. E t pannis
eum inuoluit. ⁊ reclinauit eũ in p̃se¬
pio. quia ñ erat eis locus in diuersorio.
dum uario uestit ornatu uilib
incluitur. ut stolã immortalitatis re¬
ciꝑemus. Manus pedesq cunis astrin¬
dum. pedes nr̃i in uiã pacis dirigant᷑.
mento reficeret. qui panis ẽ angeloꝵ.
IIn angusto p̃sepi continet᷑. ut nos ꝑ
cȩlestis regni gaudia dilatet. Non in
domo parentũ natus ẽ dñs. ut osten¬
e deret quia ꝑ humanitatẽ assumptã
quasi in alieno nascebat᷑. ñ scdm pote¬
statem. s scdm naturã humanitatis.
Nam de potestate eius scriptũ est. in
ꝓpria uenit. Et quia om̃is caro fȩnũ.
factus homo ds̃ fenum nr̃m uertit in
frim̃tum. de se ipso dicens. Nisi gͣnũ
frum̃ti cadens in t̾ram mortuũ fuerit:

Expanded text:
augmento juvaminis superni. Et pannis augmento juvaminis superni. Et pannis eum involvit, et reclinavit eum in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio. mundum vario vestit ornatu, vilibus induitur, ut stolam immortalitatis reciperemus. Manus pedesque cunis astrindum, pedes nostri in viam pacis dirigantur.mento reficeret, qui panis est angelorum. In angusto praesepio continetur, ut nos per coelestis regni gaudia dilatet. Non in domo parentum natus est Dominus, ut ostenderet quia per humanitatem assumptam quasi in alieno nascebatur, non secundum potestatem, sed secundum naturam humanitatis. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . Et quia omnis caro fenum factus homo Deus, fenum nostrum vertit in frumentum, de se ipso dicens: Nisi granum frumenti cadens in terram, mortuum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
reret: ⁊ peꝑit filiũ suũ pͥmogenitum.
stemmnatis regis. tũ ꝓpt̾ nomi¬
nis sacram̃tum dñs in bethleem na¬
scitur. Bethleem nanq domus panis
int̾pretatur. et ibi panis uuius qui de
celo descendit apparet in carne. elec-¬
torũ m̃tes int̾na reficiens sacietate.
Cotidie dñs in nazareth concipitur.
in bechleem nascitur. cum quilibet
fidelis uerbi flore suscepto. domũ seȩt̾ni
panis efficit. Cotidie in animo credentiũ.
quasi in utero uirginali ꝑ fidẽ concipit᷑.
ꝑ baptisma gignitur. Cotidie eccła quasi
dei genitrix comitatur suũ doctorẽ ut
maria ioseph. de ruina mundanȩ conu̾¬
sationis qͦd galilȩa sonat. ascendens in
euutatẽ iuda. id confessionis ⁊ laudis.
eccła inexemplũ beatȩ mariȩ alii ẽ qͣsi
desponsata. s ab alio fecundata. dum
uingit᷑ pontifici preposito s. s cumula¬
turutrtute sc̃i sp̃s. Unde bene ioseph
auctus int̃pretatur. indicans nil uale¬
re instantiam loquentis magistri sñ

Expanded text:
reret, et peperit filium suum primogenitum. stemmatis regis, tum propter nominis sacramentum, Dominus in Bethlehem scitur. Bethlehem namque domus panis interpretatur: et ibi panis vivus qui de coelo descendit , apparet in carne, electorum mentes interna reficiens satietate. Quotidie Dominus in Nazareth concipitur, in Bethlehem nascitur, cum quilibet fidelis verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in animo credentium quasi in utero virginali per fidem concipitur, per baptisma gignitur Quotidie Ecclesia quasi Dei Genitrix, comitatur suum doctorem ut Maria Joseph, de ruina mundanae conversationis, quod Galilaea sonat, ascendens in civitatem Juda, id est, confessionis et laudis, Ecclesia in exemplum beatae Mariae, alii est quasi desponsata, sed ab alio fecundata, dum jungitur pontifici praeposito sibi, sed cumulatur virtute Spiritus sancti. Unde bene Joseph auctus interpretatur, indicans nil valere instantiam loquentis magistri, sine
Abbreviated transcription (Latin):
sides. censũ iusticiȩ ꝓfiteamur: ugũ eiꝰ
qd leue ẽ subeamus. ⁊ inueniemꝰ requiẽ
auimab nr̃is. Cesari soluebatur dena¬
rius. qui dect̃ nũmos habebat. qͥ etiã
nomine cesaris titulabat᷑. ⁊ nos offe¬
ramus regi nr̃o decalogum legis. in
quo uultum regis nr̃i. id ÷ agnitionẽ
uoluntatis eius inueniemꝰ. Nscendit
aut̃ ⁊ ioseph a galilea de ciuitate
nazareth. in uidȩam ciuitatẽ dauid

Expanded text:
um justitiae profiteamur, jugum ejus quod leve est subeamus, et inveniemus requiem animabus nostris . Caesari solvebatur denarius, qui decem nummos habebat, qui etiam nomine Caesaris titulabatur: et nos offeramus regi nostro Decalogum legis, in quo vultum regis nostri, id est, agnitionem voluntatis ejus inveniemus. Ascendit autem et Joseph a Galilaea de civitate Nazar
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ homo uatus ẽ. hominib pax ⁊ dogłã
canit᷑. qui ab angłis ꝓ nr̃a redẽptiõe
głificatur. Et quia neq uidei neq
gentiles pacẽ habent. ñ est enim pax
impiis dicit dñs: ideo det̾minate dr̃
hominib bonȩ uoluntatis. qͥ scilicet
natum xp̃m suscipiunt. Gregorius.¬
m̃ peccando extranei eram̃ a do
extraneos nos angłi deputabant.
¶Sed quia recognouimꝰ regem nr̃m. an¬
geli recognouert nos ciues suos. ⁊ ti¬
met angłs adorari ab humana na-¬
tura. quam in suo rege considerat.
Hinc loth ⁊ iosue ñ ꝓhibiti sunt ad
seruus enim tuus sum. ⁊ frũm tuoꝵ.
Et factũ est ut discessert̃ abeis angłi in
clum: pastores loquebant᷑ adinuicẽ.
Transeamus usq bethleem: ⁊ uideamꝰ
hocubum qͦd factum ẽ. quod fecit dñs ⁊
ostendit Nobie. Beda.
Ion dixert̃ uideamus puerũ. s u̾bum.
acsi dicerent. Perbum erat in princi

Expanded text:
et homo natus est, hominibus pax et Deo gloria et homo natus est, hominibus pax et Deo gloria canitur, qui ab angelis pro nostra redemptione glorificatur. Et quia neque Judaei, neque gentiles pacem habent, non est enim pax impiis, dicit Dominus ideo determinate dicitur, hominibus bonae voluntatis, qui scilicet natum Christum suscipiunt. GREGOR. Quoniam peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos angeli deputabant. Sed quia recognovimus regem nostrum angeli recognoverunt nos cives suos; et timet angelus adorari ab humana natura, quam in suo rege considerat . Hinc Lot et Josue non prohibiti sunt adoservus enim tuus sum et fratrum tuorum . Et factum est ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastorsque Bethlehem, et videamus hoc Verbum quod factum est, quod fecit Dominus et ostendit nobis. BEDA. Non dixerunt, videamus puerum, sed Verbum; ac si dicerent: Verbum erat in princip
Abbreviated transcription (Latin):
deliũ de cunctis ditisitatib gentium.
congregando. ȩt̾nũ gandiũ nunciat᷑.
Cum nox ee̾t. ñ ait angłs hac nocte s.
hodie. quia gaudiũ magnũ nunciabat
Ubi aũt tristia geruntur. noctis m̃tio
fieri solet. ut ibi. Scandalũ hac nocte
patiemini. Et hoc uob̃ signũ. Inue¬
nietis infantẽ pannis inuolutũ.⁊ posi¬
tum in p̃sepio. Signũ salitis ẽ fideli¬
b humilitas saluatoris. quȩ ẽ opposita
suꝑbie ꝑ quã mors. Et subito facta ẽ
cum angło multitudo militie celestis.
laudantiũ dm̃ ⁊ dicentiũ. Gła in altis¬
simis deo. et in t̾ra pax hominib bonȩ
uoluntatis. Uno euangłirante angło.
multitudo in consonã laudẽ ꝑ rumpi
et officiũ suũ dõ impendens ⁊ nos institu¬
ens. ut quotiens sacrã eruditionẽ ex
fr̃is ore audimꝰ. deo laudes corde. ore.
oꝑe. reddamꝰ. Bene militiȩ celestis dic¬
tum ẽ. quia illi militabant qͥ contra
malignos sp̃s ad tutelam urãm ange¬
lorum ordinabat exercitꝰ. Quia uͦ dsꝰ

Expanded text:
um de cunctis diversitatibus gentium congregando, aeternum gaudium nuntiatur. Cum nox esset, non ait Angelus, hac nocte; sed, hodie quia gaudium magnum nuntiabat. Ubi autem tristia geruntur, noctis mentio solet fieri, ut ibi: Scandalum hac nocte patiemini . Et hoc vobis signum: Invenietis infantem pannis involutum, et positum in praesepio. Signum salutis est fidelibus, humilitas Salvatoris, quae est opposita superbiae, per quam mors. Et subito facta est cum angelo multitudo militia coelestis, laudantium Deum et dicentium: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Uno evangelizante angelo, multitudo in consonam laudem prorumpit, et officium suum Deo impendens et nos instituens, ut quoties sacram eruditionem ex fratris ore audimus, Deo laudes corde, ore, opere reddamus. Bene militiae coelestis dictum est quia illi militabant, qui contra malignos spiritus ad tutelam nostram angelorum ordinabat exercitus. Quia vero Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cyrini. nam antea sepe descriptȩ fuer̃
plerȩq partes trarum. Cyrinus a cesa¬
re missus. ius dare gentib ⁊ censor pa¬
trimonioꝵ futurꝰ. in syriã uenit. Ma¬
bilicus totius terrȩ ẽ. census pri¬
mum in medio t̾rȩ exigitur. ut inde
postea usq ad fines orbis requiratur.
Hic pͥmum facta ẽ iudea stipendiaria
mnꝑante augusto ⁊ p̃sidente eyrino:
ibant om̃s ad descriptionẽ. ut singuli
insuam ciuitatẽ reuersi ꝓfiterentur
debitum census. Sigͦ nunc imꝑante xͦ¬

Expanded text:
Cyrini; nam antea saepe descriptae fuerunt Cyrini; nam antea saepe descriptae fuerunt pleraeque partes terrarum. Cyrinus a Caesare missus jus dare gentibus, et censor patrimoniorum futurus Syriam venit. Ebilicus totius terrae est, census primum in medio terrae exigitur, ut inde postea usque ad fines orbis requiratur. Hic primum facta est Judaea stipendiaria nte Augusto et praesidente Cyrino ibant omnes ad descriptionem, ut singuli in suam civitatem reversi profiterentur debitum census. Sic ergo nunc imperante
Abbreviated transcription (Latin):
uxta fidẽ hystoriaꝵ tanta pace re¬
gnauit augustus annis duodecim
circa tempus dñicȩ natiuitatis. ut
tam formsecis quã ciuilib bellis toto
orbe sopitis. etiam ad litterã completũ
uideatur illud ꝓpħicũ. Conflabunt
gladios in uomeres.⁊ lanceas in falces.
Non leuabit gens contra gentẽ gladiũ.
tempore congrue nascitur xp̃c q
ficabat pacẽ quã mediator nr̃ facturꝰ
erat. ꝑ se ⁊ ꝑ discipłos int̾ dm̃ ⁊ hoĩes.
Oportunum qͦq fuit. ut trem̃da roma¬
ni nominis umbra ꝓtegerent᷑ discipłi.
quocunq ad p̃dicandũ transirent. Bedi¬
am sicut a cesare exigebat᷑ ꝓfessio
census ab uniu̾so orbe: sic ã xp̃o
cxigenda erat fidei ꝓfessio in toto mun¬
do. Unde illud. Euntes in mundum
uniu̾sum: p̃dicate euangłiũ om̃i crea¬
turȩ. Hȩc descriptio prima facta ẽ.
a p̃side syriȩ cyrino. Et ibant om̃s. ut
ꝓfiterentur singuli in suã ciutatẽ. Hec
descriptio prima dr quantũ ad tẽpus

Expanded text:
Juxta fidem historiarum, tanta pace regnavit Augustus annis duodecim circa tempus Dominicae nativitatis, ut tam forinsecis quam civilibus bellis toto orbe sopitis, et ad litteram completum videatur illud propheticum: Conflabunt gladios in vomeres, et lanceas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium tempore congrue nascitur Christuficabat pacem quam mediator noster facturus et per discipulos inter Deum et homines. Opportunum quoque fuit, ut tremenda Romani nominis umbra protegerentur discipuli quocunque ad praedicandum transirent. Nam sicut a Caesare exigebatur professio census ab universo orbe, sic a Christo exigenda erat fidei professio in toto mundo. Unde illud: « Euntes in mundum universum praedicate Evangelium omni creaturae . » Haec descriptio prima facta est a praeside Syriae Cyrino. « Et ibant omnes ut profiterentur singuli in suam civitatem. » Nec descriptio prima dicitur quantum ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligeret sacerdos eum ñ
legis orcine s gr̃a dĩ curatum. Offerre
enim p̃ceptũ erat. ut mundati a lepra
offerrent munera sac̾dotib. quare hu
significantia afferri sacͥficia. priusꝗͣ uera
u n illis figurata sacͥficia confirmata es-

Expanded text:
ut intelligeret sacerdos eum non ut intelligeret sacerdos eum non legis ordine, sed gratia Dei curatum. Offerre enim praeceptum erat, ut mundati a lepra munera offerrent sacerdotibus: quare humsignificantia auferri sacrificia, priusquam vera et in illis figurata sacrificia, confirmata es
Abbreviated transcription (Latin):
de co ñ erat ꝓhibitum qui dñs legis est.
Tetigit gͥ non quin tactu sanare posset. s
ut indicet se nͣ sub lege ẽe̾ immo dñm le¬
gis. qui ñ timet contagium cũ alios potiꝰ
liberet. Ex pietate ait uolo. sanans eo
genere quo fuerat obsecratꝰ. siuis potes
dare. in qͦ maiestatis aꝑitur potentia.
Nichil enim mediũ ẽ int̾ opus dĩ & pre¬
ceptũ. quia intͣ preceptũ est opus. Dixit
enim ⁊ fact̾a ft̃. Et ait illi m̾c. Uide ne¬
mini cdixcris. s uade ostende te sacerdo¬
ti. ⁊ offer munꝰ qd̾ precepit moyses inte
stimonium illis. Ieromimus.¬
on erat necesse ut sermone iacta¬
ret. qd̾ corpore preferebat. Beda.¬
ocet dñs ñ eẽ uulganda nr̃a bñficia
s p̃menda. ut ñ solũ a mercede ab¬
stineamus pecuniȩ. s etiã gr̃e. Hylarius.
actantia quippe uitata facit. ne lepra
spontanea salutẽ querere. quã beneficiis
stendere se sac̾doti iubet᷑ lepsus.

Expanded text:
de eo non erat prohibitum, qui Dominus legis est. de eo non erat prohibitum, qui Dominus legis est. Tetigit igitur non quod sine tactu sanare posset, sed ut indicet se non sub lege esse, imo Dominum legis qui non timet contagium, cum potius alios liberet. Ex pietate ait, volo, sanans eo genere quo fuerat obsecratus, cum diceretdare; » in quo majestatis aperitur potentia. Nihil enim medium est inter opus Dei et praeceptum, quia inter praeceptum est opus. Dixit enim, et facta sunt. « Et ait illi Jesus: Vide, nemini dixeris, sed vade, ostende te sacerdoti, et offer mstimonium illis. Non erat necesse ut sermone jactaret, quod corpore praeferebat. Docebat Dominus non esse vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercede abstineamus pecuniae, sed etiam gratiae. Jactantia quippe vitata, facit ne lepra pspontanea salutem quaerere, quam beneficiis stendere se sacerdoti jubetur leprosus,
Abbreviated transcription (Latin):
genii flexo M adorabat eũ dicens. Dñe
si us potes memundare. Ieronimus.¬
ecte post doctrinã fuint miracula.
ut ꝑ urtutẽ sermo firmaret᷑. Beda in¬
cum genu flect̾ens. ut lucas ait in faciẽ
ꝓcidit. qd humilitatis ẽ ⁊ pudoris. ut
unusquisq de suȩ uitȩ maculis erubes¬
cat. confessionẽ uerecundia ñ reprimit.
s detecto uulnere remediũ querit. Uo¬
luntati dñi curationis potestatẽ leꝓsus
tribuit. nec quasi incredulus dubitat.s
sue colluuionis conscius ñ p̃sumit dice̾
munda medñe. ⁊ mundabor. Dũ hic
a lege exclusus se dñi potestate curari
postulat: supra legem eẽ grãm indicat.
Sicut enĩ potestatis auctoritas in dño:
rta in isto fidei constantia decdaratur.
Et extendens manũ tetigit eum dicens.
Uolo. Mundare. Et confestim mundata
ẽ lepra eius. Et extendens miscłiȩ affectu¬
manum. leprã tetigit ex humilitate. do¬
cens nos nullũ sꝑnere ꝓ aliqua corporiᷤ
maculatione. Lex tangi lepsos ꝓhibet. s

Expanded text:
veniens adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare . » Recte post doctrinam fiunt miracula, ut per virtutem sermo firmaretur. Lepcum genu flectens , ut Lucas ait: « in faciem procidit , » quod humilitatis est unusquisque de suae vitae maculis erubescat, confessionem verecundia non reprimit, sed detecto vulnere remedium quaerit. Voluntati Domini curationis potestatem leprosus tribuit, nec quasi incredulus dubitat, sed suae colluvionis conscius, non praesumit dicere: Munda me, Domine, mundabor. Dum hic a lege exclusus, se Domini potestate curari postulat, supra regem esse gratiam indicat. Sicut enim potestatis auctoritas in Domino, ita in isto fidei constantia declaratur. Et extendens manum, tetigit eum Jesus, dicens: Volo mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. Extendens misemanum lepram tetigit, ex humilitate docens nos nullum spernere pro aliqua corporis maculatione. Lex tangi leprosos prohibet. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ueterẽ scriptiram. Om̃ĩs homo primum
bonum uinũ ponit dictũ ẽ ad litterã. scd̾m
multoꝵ consuetudinẽ. Mystice homo
ia carnalis deterius uinũ bibit postꝰ bo¬
num. id a ueris ad falsa descendit. s spu¬
alis cotidie inuisibili uino qd̾ prius la¬
tuit in scͥpturis in ebriatur & ꝓficit.
Maximus ep̃c in sermone de epyphania
antiquitas. hodie saluator a chaldeis ẽ¬
adoratus hodie fluenta iordanis bene¬
dictione ꝓprii baptismatis consecratut.
hodie inuitatus ad nuptias. aquas uer-¬

Expanded text:
Scripturam. Omnis homo primum bonum vinum ponit, dictum est ad litteram secundum multorum consuetudinem. Mystice, homo, id est carnalis, deterius vinum bibit post bonum, id est cum animus ad falsa descendit. Sed spiritualis quotidie in visibili vino quod prius latuit in Scripturis, inebriatur et proficit. Maximus episcopus in sermone de Epiphania antiquitas, hodie Salvator est a Chaldaeis adoratus. Hodie fluenta Jordanis benedictione proprii baptismatis consecravit. Hodie invitatus ad nuptias aquas ver
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uniuscuiusq. Singulis uͦ libris
euangelii ab uno incipiens usq ad fanẽ
librorum dispar numerus increscit.
Hic nigro colore scriptus. sub se habet
in quo sit canone requirendus. Cum gͥ
aꝑto codice capitulum scire uolueris
ciuus canonis sit: ex subiecto numero do¬
ceberis. & recurrens ad uolumina singu¬
lorum. reꝑies in quib uel eadem uel ui¬
cina dixerunt. Hucusq ieronimus.

Expanded text:
sunt uniuscujusque. Singulis vero libris sunt uniuscujusque. Singulis vero libris Evangelii, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit. Hic cifris expressus, sub se habet in quo sit canone requirendus. Cum igitur aperto codice capitulum scire volueris, cujus canonis sit, ex subjecto numero doceberis; et recurrens ad volumina singulorum, reperies in quibus vel eadem, vel vicina dixerunt. Hucusque Hieronymus.
Abbreviated transcription (Latin):
ligneam si bene aꝑiat: Interp̃tatio¬
nes quidem paucas interserimus. quia
infine oꝑis ordine alphabeti locabimꝰ
om̃s ad euangłium ꝑtinentes. ut inde
lector ꝓut oportumtas dabit argum̃ta
eliciat. Ait enim arator. A nomine sepe
uidemus argumenta trahi. docum̃taq
maxima gigni. Hic quoq notandum
censuimus. quod ait leronimus in pre¬
fatione ad papam damasum. Canones
quos eusebius cesariensis ep̃s alexan¬
drinum secutus ammonium. in decẽ
numeros ordinauit: sicut in greco ha¬
bentur expressimus. Quos cum legeris.
similitudines euangłistarũ & singulari¬
tates scire ualebis. In canone primo:
concordant om̃s. In scło tresꝰ. matheus.
Mancus. lucas. In tercio tres. aiatheus.
lucas. lohannes. In quarto tres. Matħs.
Marcus. ioħes. In quinto duo. Matheuᷤ.
lucas. In sexto duo. Matheus. Marers.
In septimo duo. Matheus. ioħ̃es. In oc¬
⁊ auo duo. Marcus. Lucas. In nono
duo. Lucas. iohannes. In decimo. ꝓpͥa

Expanded text:
ligneam, si bene aperiat? Interpretatioligneam, si bene aperiat? Interpretationes quidem paucas interserimus, quia in fine operis ordine alphabeti locabimus omnes ad Evangelium pertinentes, ut inde lector, prout opportunitas dabit, argumenta eliciat. Ait enim Arator: A nomine saepe videmus Argumenta trahi documentaque maxima gigni. Hic quoque notandum censuimus quod ait Hieronymus in praefatione ad papam Damasum: « Canones quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur expressimus. Quos cum legeris, similitudines evangelistarum et singularitates scire valebis. In canone primo concordant omnes. In secundo, tres: Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio, tres: Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto, tres: Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto, duo: Matthaeus, Lucas. In sexto, duo: Matthaeus, Marcus. In septimo, duo: Matthaeus, Joannes. In octavo, duo: Marcus, Lucas. In nono, duo: Lucas, Joannes. In decimo propria
Abbreviated transcription (Latin):
sic discernatur que cuius auctoris sit
sententia. Hoc equidem rabanus hoc
& beda fecere. potiora scõrum dicta su¬
aui eloquio colligentes. uelut apes ad
mellificandum dulcissimos flores.
Igitur .i. littera lectori designet ieroni¬
mum suꝑ oratheum.a. littera augu¬
stinum suꝑ iohannem. & suꝑ sermonẽ
dñi in monte habitum. S. uero bedã
suꝑ lucam. in quo ambrosit expositio
claro sermone explicatur. Hos siqui¬
dem maxime secuti sumus. M. uero
littera. significat quod de predictis seu
aliis expositionib particulatim colligit᷑.
uel cunislibet magistri sententiam. Cũ
cium scriptum sit sp̃m nolite extinguere.
ꝓphetias nolite sꝑnere. bene a quolibet
dictta tanquam ipsius sp̃s sc̃i uerba stu¬
dui apponere. Cara itaq sententiarũ
positio. incompositionem uerborũ me¬
rito excusabit. Augustinus in quarco
uid enim ꝓdest ut beatus ait au¬
gustinus clauem esse auream si
aꝑire non ualeat. & quid obest eam eẽ

Expanded text:
sic discernatur quae cujus auctoris sit sic discernatur quae cujus auctoris sit sententia. Hoc equidem Rabanus, hoc et Beda fecere, potiora sanctorum dicta suavi eloquio colligentes, velut apes ad mellificandum dulcissimos flores. Igitur H littera, lectori designet Hieronymum super Matthaeum, A littera, Augustinum, super Joannem, et super sermonem Domini in monte habitum, B vero, Bedam super Lucam, in quo Ambrosii expositio claro sermone explicatur. Hos siquidem maxime secuti sumus. M vero littera significat, quod de praedictis seu aliis expositionibus particulatim colligitur, vel cujuslibet magistri sententiam. Cum enim scriptum sit: Spiritum nolite exstinguere, prophetias nolite spernere : bene a quolibet dicta, tanquam ipsius Spiritus sancti verba, studui apponere. Clara itaque sententiarum positio, incompositionem verborum merito excusabit. Quid enim proQuid enim prodest, ut beatus ait Augustinus, clavem esse auream, si aperire non valeat? et quid obest eam esse
Abbreviated transcription (Latin):
ratione iudȩorum. eo quod dicit iti̾c.
ego sum panis uinus.
bi quidam phariseus rogauit nĩm ad
prandium uenire. & cogitabat quare
non fuerit baptizatus.
ducarunt.
lxxxii. De mulitre syrophenissa. quȩ ꝓ filia
sua petebat.
lxxxiii Ubi uĩc surdum ⁊ mutum sanat.
qui triginta .uiii. annis iacuit in i¬
firmitate. & multa cum uidȩis eius
occasione disputauit.
bus quatuor milia hominum satura¬
uit. & precepit apłis cauere a ferm̃to
positionis lucem sumpsimus
ambrosio & beda. in iohannem ab au¬
gustino & eius adbreuiatore abbino. In¬
suꝑ etiam opus illuminant augustinꝰ
de concordia euangłistarum. augustinꝰ
de uerbis dñi. augustinus de questio¬
nibus euangłii. omeliȩ origenis. Grego¬
rii. iohannis crisostomi. & aliorũ plu¬
rimorum. Ubi ergo sententiarum inei¬
siones aliquantulum ꝓlixȩ sunt. expo¬
sitorum nomina uel primas sillabas
siue litteras affiximus in margine. aut
suꝑ sententiarum principia. ut uel

Expanded text:
ratione Judaeorum, eo quod dicit Jesus: ratione Judaeorum, eo quod dicit Jesus: Ego sum panis vivus. LXXXIII. Ubi quidam Pharisaeus rogavit Jesum ad prandium, et cogitabat quare non fuerit baptizatus. ducarunt. LXXXV. De muliere Syrophaenissa, quae pro filia sua petebat. LXXXVI. Ubi Jesus surdum et mutum sanat. qui triginta octo annis jacuit in infirmitate, et multa cum Judaeis ejus occasione disputavit. bus, quatuor millia hominum saturavit, et praecepit apostolis cavere a fermento positionis lucem sumpsimus Ambrosio et Beda; in Joannem, ab Augustino et ejus abbreviatore Albino. Insuper etiam opus illuminant Augustinus De concordia evangelistarum, Augustinus De verbis Domini, Augustinus De quaestionibus Evangelii, Homiliae Origenis, Gregorii, Joannis Chrysostomi, et aliorum plurimorum. Ubi ergo sententiarum incisiones aliquantulum prolixae sunt, expositorum nomina vel primas syllabas sive litteras affiximus in margine, aut super sententiarum principia, ut vel
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi uic elegit alios septuaginta duos di¬
scipłos. adiungens parabolã turrẽ ȩdi¬
ficantis. ⁊ regis ad p̃lium parantis.
xI Ubi accusabant discipulos eius.
R. ii Ubi die sabbato in synagoga curauit
manum aridam.
Ubi m̾c in monte orat. & iuxta mare tur¬
bis ⁊ discipulis suis plurima in para¬
bolis loquutus⁊ est.
Ecce exiit qui seminat seminare.
alia multa discipulis.
Ubi discipłis disserit parabolã seminantis.
Qui seminat sem̃ ⁊ uadit dormitum uel
surgit. & discipulis parabolam disserit
agri ⁊izaniorum.
De thesauro abscondito in agro. & nego ci¬
atione margaritarum. de sagena mis¬
sa in mare. & de patrefamilias qͥ ꝓfert
de thesauro suo noua & uctera.
Ubi ait contra iũm ciues eius indignati
st̃ dicentes. unde huictanta sapientia.
Ubi de herodis coninino & de iohannis
interfectione exponit.
& petrum mergentem liberat.
Lx xuIIIU bi transfretantes uenerunt in terram
genesar. & turbȩ sequutȩ sunt trans
mare. de manna in deserto. de murmu¬

Expanded text:
uaginta duos discipulos, adjungens parabolam turrem aedificantis, et regis ad praelium properantis. LXVIII. Ubi accusabant discipulos ejus. LXIX. Ubi die Sabbato in Synagoga curavit manum aridam. Ubi Jesus in monte orat, et juxta mare turbis et discipulis suis plurima in parabolis locutus est. LXXI. Exiit qui seminat seminare. LXXII. alia multa discipulis. LXXV. Ubi discipulis disserit parabolam seminantis. LXXVI. Qui seminat semen, et vadit dormitum vel surgit, et discipulis parabolam disserit agri zizaniorum. LXXVII. De thesauro abscondito in agro et negotiatione margaritarum, de sagena missa in mare, et de patre familias qui profert de thesauro suo nova et vetera. Ubi ait: Contra Jesum cives ejus indignati sunt, dicentes: Unde huic tanta sapientia? LXXIX. Ubi de Herodis convivio, et de Joannis interfectione exponit. LXXX.  Petrum mergentem liberat. LXXXII. Ubi transfretantes venerunt in terram Genesar, et turbae secutae sunt trans mare, de manna in deserto, de murmu
Abbreviated transcription (Latin):
marcum. ꝑ .m. matheum. ꝑ .a. aquilam
sũmum euangłistam. ꝑ. l. uero lucam.
Preterea nemo culpet.hystoriȩ naturalẽ
ordinem. ñ hic usq quaq seruatum e̾eᷤ.
Singuli nanq euangłistarũ nichilomi¬
nus Iuuencus. sedulius. egregii uersifi¬
catores circa eandem materiam uersan¬
tes: prepostero ordine plurima narra¬
uere. Cautum sit itaq preoccupationis
& recapitulationis regulas. necñ quam¬
plures alias de quib doctor augustinus
in concordia euangłistarum docet. huic
oꝑi sepe applicare oportere.

Expanded text:
Marcum, per M Matthaeum, per A aquilam Marcum, per M Matthaeum, per A aquilam summum evangelistam, per L vero Lucam. Praeterea nemo culpet, historiae naturalem ordinem non hic usquequaque servatum esse. Singuli namque evangelistarum nihilominus Juvencus, Sedulius, egregii versificatores, circa eamdem materiam versantes, praepostero ordine plurima narravere. Cautum sit itaque praeoccupationis et recapitulationis regulas, necnon quamplures alias, de quibus doctor Augustinus in concordia evangelistarum docet, huic operi saepe applicare oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
lator impotentiȩ. nichilomintis eicie¬
etur. Uide gͦ cum ꝓpħa quatuor ani¬
malia ꝑ totum corpus oculata. Quod
uni sint quatuor facies. uelut ignis
horũ species sit: hoc explicat hȩc no¬
ua series arte mira. Hic unguntur
penne ȩqualiter. rotȩ sesc capiunt parit᷑.
⁊ uoluuntur una. ñ alit̾. arte mira. Quo
sp̃s datur directio. illuc ꝑgunt nec fit re¬
uersio. nunc descensus nunc eleuatio. est
in eis. Dant scintillȩ micantes iadios.⁊
choruscat fulgur in impios. terror ad
hos. splendor ad filios. est i eis. Ut ergo
absq scrupulo studiosi mens secura pos¬
sit hoc uti uolumine: sententias. euange¬
listarum ꝑsonas. numeris. litteris de¬
raui diligenter distinguere. Numeris si
quidem luce clarius aꝑitur. quid ꝓprie.
quid communit᷑. quȩ ue similia dixerin
euangłistȩ. Litteris quoq eosdem bre¬
uitatis necnon differentiȩ causa iudico
debere discerni. uidelicet ꝑ .R. litteram

Expanded text:
lator impotentiae nihilominus ejicilator impotentiae nihilominus ejicietur. Vide ergo cum propheta quatuor animalia, per totum corpus oculata . Quod uni sint quatuor facies, velut ignis sit horum species, hoc explicat haec nova series arte mira. Hic junguntur pennae aequaliter, rotae sese capiunt pariter, et volvuntur non aliter arte mira. Quo spiritus datur directio, illuc pergunt, nec fit reversio, nunc descensus, nunc elevatio est in eis. Dant scintillae micantes radios, et coruscat fulgur in impios, terror ad hos, splendor ad filios, est in eis. » Ut ergo absque scrupulo studiosi mens secura, possit hoc uti volumine, sententias, evangelistarum personas, numeris perravi diligenter distinguere. quidem luce clarius aperitur, quid proprie, quid communiter, quaeve similia, dixerint evangelistae. Litteris quoque eosdem brevitatis necnon differentiae causa judice debere discerni, videlicet, per R litteram
Abbreviated transcription (Latin):
li fortassis unam ex quatuor narrationẽ
ꝑstrinxere. At uero huius oꝑis quis
auctor. imino ordinator extiterit. nichil
intẽst ignorare. Etenim tam uerba qͦm
sententie non nsi euangłistarum sunt.
Nathei nanq dictis reliquorũ trium
excerpta. quod cuilibet ꝑquirenti faci¬
le ẽ cognitu. arte mira magisq breuita¬
te intranda uinguntur. Hoc autem pre¬
nominatũ ammoniũ fecisse. scribit
eusebius carpiano. Suscipe gͦ xp̃icola
in hoc manuali oꝑe. uel si commodius
ose uerbi incarnati hystoriam. man-¬
data. promissa. In his itaq habeto
uiam. ueritatem. uitam. ¶p̃i igit᷑
exemplo nosce. quia bene iuiuere pos¬
sis. preceptis ⁊ ꝓmissis bene uiuere
scias & uelis. ad significandũ suꝑte
magis magisq lumen uultus dñi. his
utiq trib tria ꝓpulsari necesse ẽ. im¬
potentiam scilicet. ignorantiam. negli¬
gentiam. Ignorans enim ignorabitur.
negligens uero nescietur. nequam simu¬

Expanded text:
li fortasse unam ex quatuor narrationem li fortasse unam ex quatuor narrationem perstrinxere. At vero hujus operis quis auctor, imo ordinator exstiterit, nihil interest ignorare. Etenim tam verba quam sententiae nonnisi evangelistarum sunt. Matthaei namque dictis, reliquorum trium excerpta quod cullibet perquirenti facile est cognitu arte mira magisque brevitate miranda junguntur. Hoc autem praenominatum Ammonium fecisse, scribit Eusebius Carpiano. Suscipe ergo, Christicola, in hoc naturali opere, vel si commodius ose Verbi incarnati historiam, mandata, promissa. In his itaque habeto viam, veritatem et vitam. Christi igitur exemplo nosce, qui bene vivere possit praeceptis et promissis; bene vivere scias et velis, ad signandum super te, magis magisque lumen vultus Domini . His utique tribus tria propulsari necesse est, impotentiam scilicet, ignorantiam negligentiam Ignorans enim ignorabitur , negligens vero nescietur, nequam simu
Abbreviated transcription (Latin):
scripta ab hereticis suo ꝓprio tenore
minime priuari possunt. Quo fit qd̾
origenis errorum ꝑuersitas. eius studi¬
um in qua parte claruit. nequaquam
decolortuuit. Uitȩ quoq salomonis enor¬
mitas. eius immo dei in eo sapientiam
nullatenus obnubilauit. Exemplis
quidem quamplurimis ñ repudiatũ
Ciri uera ꝓ falsis probatio manifesta ẽ.
d hec pater leronimus in omelia de
uillico iniquitatis introducens the¬
ophili expositiones: hanc eius laudem
adiecit. Theophilus anthiocene ȩccłȩ
septimus post petrum apłm ep̃s. qua
dicta compingens ingenis sui nobis
monimenta dimisit.
Deatus quoq augustinus in sedõ li¬
bro de concordia euangłistarum
quoad ei uisum ẽ ex diuersoꝵ dictie
unam narrationẽ faciens inquit. Hoc ex¬
emplo siue ut a me fact̾um est. siue alio
modo commodius fieri possit. uideat
umisquisq & in cet̾is locis fieri posse.
Eiis igitur exemplo ac ꝑsuasu. non nul¬

Expanded text:
scripta, ab haereticis suo proprio tenore scripta, ab haereticis suo proprio tenore minime privari possunt. Quo fit quod Origenis errorum perversitas, ejus studium in qua parte claruit, nequaquam decoloravit. Vitae quoque Salomonis enormitas, ejus imo Dei in eo sapientiam nullatenus obnubilavit. Exemplis quidem quamplurimis, non repudiatum iri vero pro falsis, probatio manifesta est. Ad haec pater Hieronymus in homilia de villico iniquitatis introducens Theophili expositiones, hanc ejus laudem abjecit: « Theophilus Antiochenae Ecclesiae septimus post Petrum apostolum episcunum opus dicta compingens, ingenii sui nobis monimenta dimisit. » Beatus quoque Augustinus in secundo De concordia evangelistarum, quoad ei visum est, ex diversorum dictis unam narrationem faciens, inquit: « hoc exemplo sive ut a me factum est, sive alio modo commodius fieri possit, videat unusquisque et in caeteris locis fieri posse. Ejus igitur exemplo ac persuasu nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
euangelistarum dictis
euangelium claro stu¬
dio composuit ammo¬
nus alexandrinus.
qui canonum quoq
euangłii fertur muentor. Hoc eusebius
cesariensis in epła prescripta editioni
quȩ memoratos euangłii canones edidit.
prefati uiri imitatus studiũ. carpiano
tissimus. & eleganti eloquentia preditꝰ.
cuius comim̃dationem beatus leronimuᷤ
in libro de illustrib uiris ñ tacuit. & unũ
ex quatuor ut ȩccłastica narrat hystoria
compaginauit euangłium. & magnificos
contragentes libros edidit. Hic beati iusti¬
m phylosophi & martyris dum adinue
ret discipulus fuit. Deinde uͦ doctrinȩ
supcilio elatus. ad hereses conuolauit.
Sans huius heresiarche si suꝑesset opꝰ
euangelicum. quod sc̃i iustini lateri
adherens fortassis explicuit. in eo dñi
iniu uerba diligenter amplecti. secure
legere. ouib eius uocem cognoscentibus
nil ꝓhiberet. Nam sicut sacram̃ta sine
sui corruptione participantur ⁊ a ma¬
lis: sic ueritatis uerba siue dicta siue

Expanded text:
evangelistarum dictis Evangelium, claro studio composuit Ammoius Alexandrinus, qui canonum quoque Evangelii fertur inventor. Hoc Eusebius Caesariensis in epistola praescripta editioni, qua memoratos Evangelii canones edidit, praefati viri imitatus studium, Carpiano tissimus et eleganti eloquentia praeditus, cujus commendationem beatus Hieronymus in libro De illustribus viris non tacuit, et unum ex quatuor ut ecclesiastica narrat historia compaginavit Evangelium, et magnificos contra gentes libros edidit. Hic beati Justini philosophi et martyris, dum adhuc viveret, discipulus fuit. Dein vero doctrinae supercilio elatus, ad haereses convolavit. Sane hujus haeresiarchae si superesset opus evangelicum, quod sancti Justini lateri adhaerens fortassis explicuit, in eo Domini Jesu verba diligenter amplecti, secure legere, ovibus ejus vocem cognoscentibus nil prohiberet. Nam sicut sacramenta sine sui corruptione participantur et a malis, sic veritatis verba sive dicta, sive
Abbreviated transcription (Latin):
bi filiũ subreguli absentem curauit.
Ubi leui publicanus coniuiuũ fecit ei. &
dicentes scͥbȩ ⁊ pharisei discipulis quare
cũ publicauis⁊ peccatorib manducat ma-¬
gis ter uester
bi scribȩ signum petunt ab eo. & eis¬
multa dicit.
Ubi quȩdam mulier de turba clamauit
ad ĩm. beatus uent̾ qui te portauit.
bi nunciatur uuu quia mater tua ⁊ fr̃s¬
tui uolunt uidere te.
LUIIII Ubi ui̾c mulierem quȩ fluxum sangui¬
nis patiebatur curauit. & filiam iairi
principis sẏnagoge mortuã suscitauit.
bi duos cecos curauit. & demonium
surdum & mutum eiecit.
Ubi pharisei dicunt de i̾u. in beelze¬
bub hic eicit demonia.
bi martha suscepit i̾m in domo sua.
Ubi iohannes de carcere misit ad ui̾m
interrogare eum
bi exprobrat ciuitatib in quib factȩ
sunt plurimȩ uirtutes.

Expanded text:
bi filium reguli absentem curavit. Ubi Levi publicanus convivium ei fecit, dicentes Scribae et Pharisaei discipulis, Quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister vester. LVII. Ubi scribae signum petunt ab eo, et eismulta dicit. LVIII. Ubi quaedam mulier de turba clamavit Jesum: Beatus venter qui te portavit. LIX. Ubi nuntiatur Jesu quia mater tua et frtui volunt te videre. LX. Ubi Jesus mulierem quae fluxum sanguinis patiebatur, et filiam Jairi principis Synagogae mortuam suscitavit. LXI. Ubi duos caecos curavit, et daemonium surdum et mutum ejecit. LXII. Ubi pharisaei dicunt de Jesu, In Beelzebub ejicit daemonia. LXIII. Ubi Martha suscepit Jesum in domo sua. LXIV. Ubi Joannes de carcere misit ad Jesum interrogare eum. LXV. Ubi exprobrat civitatibus, in quibus factae sunt plurimae virtutes.