comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am cibi fererat. Nos ꝓcul a man
absumus: et qd̾ tibi sepe testatus
sum. galli sinnus. Sed pergat sͥ
potius explicare sin cireuensis hy¬
iianus cauebo post hec ciusqmͣ
abstinentiam p̾dicare. ne gallos
m̃os ardiuni penitus offendat
eremplum. Statueram autem
eciam cenam cirensis illius. uł cõ¬
sequentia. septem enim diebz a pd̃
ip̃m sumus. referre cominua: sed
super sedendum est. ne gallus se¬
estimet fatigani. Ceter postremo
die cum aliqui ex incolis ad nos
iusendos confluere cepissent: cogͦ¬
scimus illum hospitem m̃in esse
tione celau̾at. Deinde cum ip̃o ad
eccł̾iam ꝓcessimus: que fere duo¬
b milib aberat. a conspectu nr̃o
int̾iectu montis ercusa. Erat
autem uilib terta iurgultis nõ
multo ambitiosior qmͣ nr̃i hospi¬
tis tab̾naculum: in quo insi in¬
curuus quis non poterat ꝯsistere.
Cum hõmi mores quereremus.
illd̾ p̾claꝵ ammadũtimus nchil
cos neq emere neq uende. Quid

Expanded text:
am cibi fecerat: nos procul a mari am cibi fecerat: nos procul a mari absumus, et quod tibi saepe testatus sum, Galli sumus. sed pergat hic potius explicare sui Cyrenensis himianus ait, cauebo posthac cuiusquam abstinentiam praedicare., ne Gallos nostros arduum penitus offendat exemplum. statueram autem etiam cenam Cyrenensis illius uel consequentia — septem enim diebus apud ipsum fuimus — referre conuiuia: sed supersedendum est, ne se Gallus aestimet fatigari. ceterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos uisendos confluere coepissent, cognoscimus illum hospitem nostrum estione celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exclusa. erat autem uilibus texta uirgultis, non multo ambitiosior quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incuruus non poterat consistere. cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum aduertimus, nihil eos neque emere neque uendere. quid
Abbreviated transcription (Latin):
simum: drundium panem ordea¬
cium. Eramus autem nos qua¬
tuor: ip̃e erat quintus. Fatiscu¬
lum eciam herbe intulit: cuius no¬
men excidit. que mente sumlis
eruberans folus. saporem mellis
p̾stabat. Huius p̾dulci ad modũ
suaitate delectati atq exsatiati
sumnuis. d bec subridens ego
ad gallum meum: quid inquam
galle. placet ne tibi prandiũ. facis¬
culus herbaꝵ. et pais duidius.
urs quinqz. Qui ille sicut est
uerecundissimus. aliquantulũ
erubescens. dum fatigatione me¬
am accepit: facis inquit sulpici
tus more. qui nullam eccasione
si qua tibi porrecta fuit omittis
quin nos edacitatis fatiges. Sed
facis inhumane: qui nos gallos
homines cogis eremplo angłor.
uiuere. Qmͣꝙͣ ego studio mandu¬
candi: eciam angelos mauduca
ie credam. Nam istum diundiũ
ordeacium timeo uel solus attin¬
gere. Sz contentus sit hoc ille cue¬
nensis: cui uel necessitas nel na¬
tum est esuue. uel postremo isti.
quib credo maria iactacio medi¬

Expanded text:
simum, dimidium panem hordeasimum, dimidium panem hordeaceum. Eramus autem nos quatuor, ipse erat quintus. Fasciculum etiam herbae intulit, cujus nomen excidit; quae menthae similis exuberans foliis, saporem mellis praestabat: hujus praedulci admodum suavitate delectati atque exsatiati sumus. Ad haec subridens ego ad Gallum meum, Quid, inquam, Galle? placetne tibi prandium, fasciculus herbarum et panis dimidius viris quinque? Tum ille, sicut est verecundissimus, aliquantulum erubescens, dum fatigationem meam accepit, Facis, inquit, Sulpici, tuo more, qui nullam occasionem, si qua tibi porrecta fuerit, omittis, quin nos edacitatis fatiges. Sed facis inhumane, qui nos Gallos homines cogis exemplo angelorum vivere quamquam ego studio manducandi etiam angelos manducare credam: nam istud dimidium hordeacium timeo uel solus adtingere. sed contentus sit hoc Cyrenensis ille, cui uel necessitas uel natura est esurire, uel postremum isti, quibus, credo, marina iactatio inedi
Abbreviated transcription (Latin):
Quippe: fertur a die iacti senninc:
tugesimo die maturasc̾e. Consi¬
stere autem ibi homines nõ alia
sunt. Extrenia si quidem cirenar
ora est deserto illi contigua. qd̾
int̾ egyptum et affricam int̾ia¬
cet. ꝑ qd olim cato cesarem sugi¬
ens. direit er̾citum. Ergo ad tu¬
gurium illud qd̾ eminus ꝯspere¬
ram ptendens: inueno senem ĩ
ueste pellicia molam marui uer¬
tentem. Consalutatus: accepit
nos bengne. Eiectos nos m illd̃
litus exponimus: et ne statun re¬
pet̾e cursum possemus mans ma¬
licia attineri. Egressos intenam:
ut est mos humam ingenii. na¬
turam locoꝵ cultum q hĩtantiũ
uoluisse cognosc̾e. xp̃ianos nos eẽ
Id p̾cipue querere: an essent aliqͥ
int̾ illas sollitudines xp̃iam. Tũ
u̾o ille flens gnudio: ad genua
nr̃a ꝓuoluitur. Iterum nos ac se¬
pius exosculatos: inuitat ad or̃o¬
nem. Deinde positis in t̾ra uerue¬
tum pellib: facit uos discumb̾e.
Appoint prandiũ sanc locupletis¬

Expanded text:
Quippe fertur a die jacti seminis, Quippe fertur a die jacti seminis, trigesimo die maturescere. Consistere autem ibi homines non alia sunt. Extrema siquidem Cyrenorum ora est deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interjacet; per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ut ad tugurium illud, quod eminus conspexeram, pertendi, invenio ibi senem in veste pellicea, molam manu vertentem. Consalutatus, accepit nos benlitus exponimus, et ne statim repetere cursum possimus, maris mollitie detineri: egressos in terram, ut sit mos humani Ingenii, naturam locorum cultumque habitantium uoluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui inter illas solitudines Christiani. tum uero ille flens prae gaudio ad genua nostra prouoluitur: iterum nos ac saepius exosculatus inuitat ad orationem: deinde expositis in terra ueruecum pellibus facit nos discApponit prandium sane locupletis
Abbreviated transcription (Latin):
cessi. Trb fere a litore milib pa¬
rum tirgurium int̾ arenas con¬
spicio: enius tectum sicut salusti¬
us ait quasi carina naius erat
contiguũ terre. satis frrimis tabu¬
latis constratum. Non qd̃ ibi us
ymbrium ulla timeatur: fuisse
auter illic pluiuam nequando
quidem auditum est: sed quod
uentoꝵ ea us est. ut si qnͣdo uel
clementiore celo aliquantulĩ
spirare flatus ceꝑit. maius in
illis terris qmͣ mullo mari nau¬
fragium sit. Nulla ibi germma.
sata milla ꝓueniunt: quippe in¬
stabili loco. arentib arenis ad om¬
nem motum uentoꝵ cedentibr.
Uerum ubi auersa que dam ama¬
ii pronninctoria uentis resistũt.
terra aliquantulum solidior ber¬
lam raram atq hispidam gignit.
Eq ouib est: pabulum satis uti¬
le. Incole lacte uiuunt. Qui soler¬
tiores sunt uel ut ita die diti¬
ores: ordeaceo pane utuntur. Ea
ibi sola messis est. que celentate
prouentus. ꝑ naturam solis siue¬
aens uentoꝵ casus euad̾e solet.¬

Expanded text:
cessi. tribus fere a litore milibus pacessi. tribus fere a litore milibus paruum tugurium inter harenas conspicio, cuius tectum, sicut Salustius ait, quasi carina nauis erat, contiguum terrae, satis firmis tabulatis constratum, non quod ibi uis imbrium ulla timeatur — fuisse autem illic pluuiam, ne quando quidem auditum est —, sed quod uentorum ea uis est, ut si quando uel clementiore caelo aliquantulus spirare flatus coeperit, maius in illis terris quam in ullo mari naufragium sit. nulla ibi germina, sata nulla proueniunt, quippe instabili loco arentibus harenis ad omnem motum uentorum cedentibus. uerum ubi auersa quaedam a mari promuntoria uentis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram adque hispidam gignit: ea ouibus pabulum est satis utile. incolae lacte uiuunt: qui autem sollertiores sunt uel, ut ita dixerim, ditiores, hordeacio pane utuntur. ea ibi sola messis est, quae celeritate prouentus per naturam soli saeuientium uentorum casus euad
Abbreviated transcription (Latin):
umri amicicia desticutos. illum
quondam tam amicum nobis
tam amarum in nos ẽẽ potuis¬
se. Uerum hec que meroris plena
sunt relinquanus. te potuis ut
dudum spopond̾as audiamus.
ta inquit fiat postunanus.
Qd̾ cum dixisset: panlulum õs
cui in sed̾at. ad me ꝓpius admo¬
uit atq ita exorsus est. Ante
hec triemnum quo tempore tibi
sulpici hinc abiens ualedrei. ubi
narbone nauem soluinus qͥnto
die portum affrice intraunnus:
ad eo ꝓsper dei mitu nauigatio
suit. libuit anmo adire cartagi¬
nem. loca usitare sc̃oꝵ: et p̾cipue
ad sepulcrum cipriani maitiris
adorare. Qͥntodecimo die ad por¬
tum regressi. ꝓuectiqz in altum.
alerandriam petentes reluctan¬
te austro pene in syrtes illati su¬
mus. Qd̾ ꝓuidi naute cauẽtes:
iactis nauem anchoris siscunt.
Eub ceulis autem t̾r conmens
erat. In quam scaphis egssi ua
cua ab humano cultu omma cet¬
Go studiosius exploran¬
doꝵ loroꝵ gr̃a. longius pro¬

Expanded text:
viri amicitia destitutos, illum viri amicitia destitutos, illum quondam tam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potidudum spoponderas, audiamus. Ita, inquit, fiat, Postumianus. quod cum dixisset, paululum omnes cui insederat, ad me propius admouit adque ita exorsus est. Ante hoc triennium, quo tempore tibi, Sulpici, hinc abiens ualedixi, ubi Narbone nauem soluimus, quinto die portum Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio fuit. libuit animo adire Carthaginem, loca uisitare sanctorum et praecipue ad sepulchrum Cypriani martyris adorare. quinto decimo die ad portum regressi prouectique in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro paene in Syrten inlati sumus: quod prouidi nautae cauentes iactis nauem anchoris sistunt. sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum uacua humano cultu omnia cerego studiosius exploranlocorum gratia longius pro
Abbreviated transcription (Latin):
suis xp̃c operetur. Nam certe qr
in hiis regionib int̾ ista que ui¬
nimus: ip̃a nobis iuita fastidio
est. libent ex te audiemus. si uel
in heremo unuere xp̃ianis licet.
d hec postirmanus. faciam
inquit: ut desid̾are te uideo. S
queso pͥus ex te uideam audiã
an isti ommes quos hic relique¬
ram sacerdotes tales sint qua¬
les eos aute qmͣ prosisceret no¬
uenimus. Tm ego absit te ĩ¬
quain ista querere: que aut u¬
uma mecum ut puto no iii. aut
si ignoras. non audire sit meli¬
us. Illud reticere non possum:
non solum illos de quib int̾ro¬
gas nichil meliores ꝙͣ nou̾as
factos. sed uniũ illum nr̃i quon¬
dam simantem in quo respunre
sib istoꝵ insectat᷑onib solebanꝰ.
asꝑiorem nobis fuisse ꝙͣ debuit.
Nec u̾o quicꝙͣ in illum inclemẽ¬
tius dicam: qr et amicũ colui. ⁊
cumc eriam aman cum putaba¬
tur numicus. Me autem hec ta¬
ritis cogitationib reuoluentẽ.
ad modum dolor iste cõpungit:
pene nos sapientis et religiosi

Expanded text:
us operetur: nam certe, quia in his regionibus, inter ista quae vivimus, ipsa nobis vita fastidio est; libenter ex te audiemus, si vel in eremo vivere Christianis licet. Ad haec Postumianus, Faciam, inquit, ut desiderare te video; sed quaeso prius ex te audiam, an isti omnes quos hic reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos, antequam proficiscerer, noveramus. Tum ego, Absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum, ut puto, nosti, aut si ignoras, non audire sit melius. Illud reticere non possum, non solum illos de quibus interrogas, nihil meliores quam noveras factos; sed unum illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectationibus solebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. Nec vero quidquam in illum inclementius dicam, quia et amicum colui, et tunc etiam amavi cum putabatur inimicus. Me autem haec tacitis cogitationibus resolventem admodum dolor iste compungit pene nos sapientis et religiosi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ualente insidia: cruli a dolescen¬
tis repleti puluere obserant᷑. Qui
diu uocifemins: tandem mitigat᷑
a matre. ꝓmansit cecus. Adultus
aũt datus est medicis: ut uł cũ
eisdem ambulans. stipendii quid¬
dam accipet. Enuit aũt pentes
euis ualde paupes. Igitur duode¬
cimo cecitatis anno. aduenit tu¬
romus: aute diem sollempnitatis
qua pat̾ u̾bum carm guitindais¬
mũdo salutem inuerit. Decursa
cedentibz aliis hic ad pedes sc̃i de¬
cubaret uumobilis: tũc sensit qͣi
pupugisset aliquis cculos eius
abspiculo. Et statim sangius ab
hus erumpens: cepit defluere ꝑ
genas eius. Nũsaq sinsũ facie:
uidit sup se cereum eluc̃e. Et ex¬
clamans uoce magna: cut. Gr̃as
tibi ago sc̃e confessor dei: qr uͥtute
tua lumen recipe merui. Sadim¬
rabilis gr̃a: ouirtus minensa.
Multimodis em̃ affectib: doua
tua spargis in ppłis. Nam quistipẽ
petierat. lumen recepit: et dui exter¬
a luce u̾tutis tue lumme nultus or¬
natur. Osi te multoꝵ criminũ tenc¬

Expanded text:
alente insidia, oculi adolescentis repleti pulvere obserantur. Qui diu vociferans, tandem mitigatus a matre, permansit caecus. Adultus autem datus est mendicis, ut vel cum eisdem ambulans stipendii quiddam acciperet. Erant autem parentes eius valde pauperes. Igitur duodecimo caecitatis suae anno advenit Turonus ante diem solemnitatis, qua Pater Verbum carni glutinamundo salutem invexit. Decursa cedentibus aliis hic ad pedes Sancti decubaret immobilis, tunc sensit quasi pupugisset aliquis oculos ejus a spiculo, et statim sanguis ab his erumpens coepit defluere per genas ejus, aversaque sursum facie, vidit super se cereum elucere, et exclamans voce magna, ait: Gratias tibi ago, sancte Confessor Dei, quia virtute tua lumen recipere merui. O admirabilis gratia! o virtus immensa! multimodis enim affectibus dona tua spargis in populis. Nam qui stipem petierat, lumen recepit, et diu extera luce, virtutis tuae lumine vultus ornatur. O si te multorum criminum tene
Abbreviated transcription (Latin):
dem angelos se iuissum reduci. et
martino redditum: uite qr p̾stine
nstitutũ. Ad boc pͥmo tempe beati
urri nomen enituit. ut qui sanct
iam ab om̃ib habebatur. potens
⁊̃ et uere apłicus labctur.

Expanded text:
dem angelos se iussum reduci, et Martino redditum uitaeque pristinae restitutum. ab hoc primum tempore beati uiri nomen enituit, ut qui sanctus iam ab omnibus habebatur, potens etiam et uere apostolicus haberetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit quod obsistentibus pa¬
ganis. dii ciuitatis turonica. sũ
benedictione sacirdo tali fuit. Iã
occulti per lacebras. diuinũ offici

Expanded text:
noverit quia obsistentibus paganis, diu civitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit. Nam occulte et per latebras divinum offici
Abbreviated transcription (Latin):
deposco. Derim ub sufficienter
colicquio usi suius: ille ĩ domũ
uetatur ecclie. Protinus gͥ ut
am discessit. disrupta aumis sui¬
de claustit. et qͣi magnũ erinde
nentũ exire sentiens. anditu re¬
ceprt. Reu̾sus ꝯtinuo: mͥ gracias
ag̾e cepit diceus. Tcia emm dies
rani. S cura tecur loqueret: seu¬
si uelocit̾ reseratam. Tunc ego cõ

Expanded text:
e. Verum ubi sufficienter colloquium usi sumus, ille in domo vocatur eclesiae. Protinus igitur ut a me discessit, disrupta auris surdae claustra, et quasi magnum exinde ventum exire sentiens, auditum recepit; reversusque continuo mihi gratias agere coepit, dicens: 'Tertia enim dies ram, sed cum tecum loquerer, sensi velociter reseratam. Tunc ego conf
Abbreviated transcription (Latin):
cũctũ restureit incendiũ Nlouoq
muncło: cen que ignemalere erat
solita. molentiã igiis iu sc̃ĩtatis
opp̾ssit. Hec paulinus in serto oꝑis
sin libro ũsu ꝯscripsit: acceptũ ascõ
nepos eiꝰ ginm tenebat᷑ ĩcõmodo.
laude conscriban. appareat super
hunc infirmũ. Impositaq carta
pectori eius: ex emplo recedente fe¬
bre. sanatus est qui erat egrotus.
Sed et fortunatus pb̃r: om̃e op
iite eius in quatuor libris u̾su cõ¬
scripsit. Hiis nos illecti et si impe

Expanded text:
cunctum restinxit incendium, novoque cunctum restinxit incendium, novoque miraculo cera, quae ignem alere erat solita, violentiam ignis vi sanctitatis obpressit'. Haec Paulinus in sexto operis sui libro versu conscripsit, acceptum a sancnepus eius gravi tenebatur incommodo. laude conscribam, appareat super hunc infirmum'. Positaque carta pectori eius, extemplo recedente febre, sanatus est qui erat Sed et Fortunatus presbyter omne opus Vitae ejus in quatuor libris versu conscripsit. His nos exemplis illecti, etsi impe
Abbreviated transcription (Latin):
pascalia festa cũ sũma exultacõe
pfuncri sũt. Non em̃ defuit illa uir¬
tus q iordanem scindens. ppłm sub
aquaꝵ molibz margine arente tra¬
durit: cũ de fundo flium duodecĩ
lapidibz ablatis signa apłica ge¬
stantibr. iosue litori cui aduen̾at
ꝯsecrauit. Del illa que petrũ penu¬
tem. pia amplectens dert̃a: ne pe¬
riret enpuit. Del q̃ nautain sb̾mer¬
tem: de ꝓfinido pelagi adlitus qd̾
optabat elicuit. Quidam ꝓbene¬
dictone de sca ede assum̃e flagitãs.
aliquid cere de sepulchro sc̃o acce¬
pit: et infra penetralia domꝰ tãꝙͣ
thesaurũ celestem reposuit. Stm
est aũt ut inuidia temptatoris ĩ¬
nussũ incendiũ. domũ uoraci flcĩ¬
ma circũ ureret: ⁊ sparsũ ꝑ aridas
tabulas cuncta uastaret. In t̾ea
clamor ad celũ tollitur: ⁊ bĩ m̃tnu
auxiliũ imploratur. Memiit᷑ ĩ:
cere ꝑticulã a scĩ templo delatam.
Que repta et igra nuecta: ꝓtinuis

Expanded text:
paschalia festa summa cum exsultatione paschalia festa summa cum exsultatione perfuncti sunt. Non enim defuit illa virtus, quae Jordanem scindens, populum sub aquarum molibus margine arente traduxit, cum, de fundere fluvi duodecim lapidibus ablatis, signa apostolica gestientes, Iosue litori, cui advenerat, consecravit; vel illa quae Petrum pereuntem, piam amplectens dexteram, ne periret, eripuit; vel quae navitam submertem, de profundo pelagi ad litus, quod optabat, elicuit. Quidam pro benedictione de sancta aede adsumere flagitans aliquid, ceram de sepulchro sancto accepit et infra penetralia domus tamquam thesaurum caeleste reposuit. Factum est antem, ut invidia temptatoris inmissum incendium domus voraci flamma circumoritur et sparsus per aridis tabulis cuncta vastaret. Interea clamor ad caelum tollitur et beati Martini auxilium inploratur. Meminetur etiam cerae particulam a sancti templo delatam. Quae repertam et igni iniectam, protinus
Abbreviated transcription (Latin):
schali festiuitate aduemente: ppłs
ad b̃i cellulani in qua cõmoratus
sepe cũ angłis freꝙ̃ tau̾at deuotus
aduenit. Et singula loca allam¬
bens osulis uel nrrigans lacrums
inqͥbr uir b̃s̃ aut sederat. aut oraue¬
rat. siue ubi cibum sũpserat. uł cor¬
pori quietem post multos labores
indulserat. classe nauiũ pparata.
aumem tũsire parat. ut bm̃ sepul¬
crũ adeat: et se cum fletu uenicĩ de¬
p̾rans coram ꝯfessore ꝓsternat. Na¬
iugantibr autem illis tẽptatoris
impulsu cõmoco uento. naius in
profundũ demergitur. et serus ut̾¬
qr ab amne duipitur. Cũqz inter
ꝓcellas fluctuũ rocarentur. ⁊ spes
oĩs euadendi persset: una õim
uox inclamore ꝓfeitur. dicens.
Aiserator maitine: enpe ap̾senti
int̾itu famulos famulasq tuac.
Liis dictis. ecce flatus aure pla¬
cidus artus subinsoꝵ sb̃uehens.
ab undis illesos. õs littori qd de¬
sid̾cibant unda famulãte restituit.
Nec ullus depernt: s cũcti saluati

Expanded text:
tivitate adveniente, populus ad beati cellulam, in qua commoratus saepe cum angelis frequentaverat, devotus advenit. Et singula ioca adlambens osculis vel inrigans lacrimis, in qua vir beatus ante sederat aut oraverat, sive ubi cibum sumpserat vel corpori quietem post multos labores indulserat, classe navium praeparata, amnem transire parat, ut beatum sepulchrum adeat et se, cum fletu veniam deprecans, coram confessore prosternat. Navigantibus autem illis, tempimpulsu commoto vento, classis in profundo demergitur, et sexus uterque ab amne diripitur. Cumque inter procellas fluctuum rotarentur, et spes omnis evadendi deperisset, una omnium vox in clamore profertur, dicens: Miserator Martine, eripe a praesenti interitu famulos famulasque tuas! His dictis, ecce afflatus aurae placidus artus submersorum subvehens ab undis illaesos, omnes littori, quod desiderabant, unda famulante, restituit: nec ullus deperiit; sed cuncti salvati,
Abbreviated transcription (Latin):
num int̾ spem amorem qr positꝰ
dubitaiit pene quid mallet: qr
nec bos deserere. nec a rp̃o uoletat
diutius separari. Nichil tñ in uo¬
to suo ponens. ant uoluntati re¬
linquens: totura se douuin arbi¬
trio potestati qr cõmittens. Nõne¬

Expanded text:
irum inter spem maeroremque positus irum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committens,
Abbreviated transcription (Latin):
unum ille uolucres congregate.
relicto flumine. montes siluasqz
petienut: nou sine adiuatõne
multoꝵ. qui tantam in martino
peraret. Aliqmͣ dui ergo in uico
illo uel in eccłia ad quam ierat
cõmoratus. pace int̾ clicos resti¬
tuta. cum iam regredi admona¬
sterium cogitaret: iurbz corporis
cepit repente destitu. Comucratis¬
q discipulis: indicat se iam resol¬
iii. Tum uo meror et luctus: õmi
nor una plangentiũ. Cur nos pa¬
ter deseris. aut cui nos desolatos
relinquis: Inuadent grege tuũ
lupi rapaces. Et quis eos a mor¬
tib mis pcusso pastore ꝓhibebit:
Scimus quidem desid̾are te xp̃m:
sed salua tibi sunt tua p̾mia. nec
dilata muuentu. Nostri potius
mserere quos deseris. Tũt ille mo¬
tus hus fletibr. ut totus semꝑ n
lacrimasse philetur. Comiĩsus q
aid dñui: bic tm̃ flentib uoce re¬
spondit. Donnne si adhuc ppło tu
o sum necessarius: non recuso la¬
borem. Fiat uoluntas tua. Num¬

Expanded text:
unum illae uolucres congregatae, unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si adhuc populo tunecessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nim
Abbreviated transcription (Latin):
Artinus igi¬
tur obitum
suũ longe an¬
te p̾scunt di¬
xit q fratrib
dissolutõnẽ
inniere. Intẽa causa extitit: qua
condatensem dyccesim insitaret.
slam cł̾icis int̾ se eccłie illuis dis¬
cordantibz pacem cupiens refor¬
mare. licet finem diez suor non
ignoraret. ꝓficisci tamen ob istiꝰ
causam non recusauit: bonam
tanc uirtutum suaꝵ ꝯsũmatio¬
nem eristimans. si pacem eccłie
redditam reliquisser. Ita ꝓfectus
Icum suo illo ut semp freqñtissio
discipuloꝵ sanctissimo q comi¬
tatu. mergos nnflumine ꝯspica¬
tur. piscium p̾dam sequi. et rapa¬
cem ingluinem assidius urgere
captuns. Forma inquit hec: de¬
monum est. Insidiantur incantie
cypiunt nescientes: cnptos deuo¬
rant. ersaturanqz nequeunt de¬
noratis. Imperat deinde potenti u̾¬
tute u̾boꝵ ait eum cui innata¬
bant gurgitem relinquentes. an¬
das petent deseitas qz regiones:
eo mirimmi circa aues illas usus
impenio. quo demones fugaxe cõ¬
sueu̾at. Ita grege facto. omnes ĩ

Expanded text:
artinus igitur obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in
Abbreviated transcription (Latin):
dissimulabat gaudio qd̾ dolebat.
Si quidem sides flere prohibet:
genntum extorqueret affectus.
Et em̃ tam erat sc̃a de illius głia
tuũ: di unusqͥsq et sibi p̾stat
ut doleat. et illi debet ut gaudeat.
Hec igitur beati uini corpus usq
ad locum sepulcri hympnis ca¬
nora celestib turba ꝓsequitur.
Comparetur si placet secularis
illa pompa: non dicam funeris
sed trumphi. Quid sinule mar¬
illi p̾curribz suis uinctos post ter¬
ga captiuos. Martim corpus:
hii qui mundum ductu illius
uicerant ꝓsequũtur. Illos con¬
fusis plausib ppłoꝵ honoret in¬
sama. Martino diuuins plau¬
ditur psaluns: martinus hym¬
ns celestibz honoratur. Illi post
triumphos suos: in tartara seua
trudentur. Martinus abrahe
sui letus excipitur: maitinus¬
hic paup et modicus celum di¬
ues ingreditur. Illinic nos ut
spero custodiens: me hec scriben¬
tem respicit te legentem. Expli¬

Expanded text:
dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria us, dum unusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Marilli prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur. illinc nos, ut spero, custodiens me haec scribentem respicit, te legentem.
Abbreviated transcription (Latin):
amun nisi inciñe mori. Ego si
aliud uobis exemplũ relinquo:¬
ip̃e pecraui. Oculis ac manbus
in celum semꝑ intentis. inuictũ
ab or̃one spiritum non relaxa¬
bat. Et cum a pb̃ris qui tumad
eum ꝯflire̾ant rogaretur. ut cor¬
pusculum lateris mutatone re¬
leuaret: sunte inquit. sinite me
fratres celum potius respic̾e qmͣ
t̾ram. et suo iam itin̾e itinus ad
dñm spiritus dirigatus. Hec lo¬
quutus: dyabolum uidet ꝓpter
assistere. Quid hic inquit astas
cruenta bestias Nlichil in me fune¬
ste reperies. Abrabe me sinus reci¬
piet. Cum hac ergo uoce flagita¬
didit. Testatiq nobis sunt qui

Expanded text:
anum nisi in cinere mori: ego si anum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus recipit. Cum hac ergo uoce spiritestatique nobis sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. graius quidem est dñc
corporee pugna milicie et iam
satis est qd̃ huc usq c̃tam. sed si
adhuc in eodem labore pro castris
tuor stare me peipis non recuso.
nec fatiscentem causabor etatem.
muma tua deuotus implebo. sõ
signis tus quo ad ip̃e tu ussens
militabo. et ꝙͣuis optata sit sem
missio post laborem. est tũ amm
uictor annoꝵ. et ced̾e nesciuis senee¬
tuti. ac si iam partis etati bomi¬
mͥ est dñe uoluntas tua. bos u̾o
quibz timeo ipe custodiẽs: Ouitu
meffabilem. nec labore iuictu. nec
morte uincendum: qui in nulleͤ
se ꝑtem ꝓmor inclinau̾it. Nec mo¬
ri tinuit: nec uiue recusauit. Ita¬
qz cum iam ꝑ aliquot dies ui fe¬
brium tenetur: non tamen a dei
ope cessabat. Pernor in orombus
et iugiliis fatiscentes catus sp̃ui
seruire cogebat: nobili illo stratu
suo. incin̾e et cilicio recubans. Et
cum a discipulis rogaretur. ut
saltim ulia sibi sineret stram̃ta
supponi: non decet inquit filii xͥ¬

Expanded text:
icens: grauis quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonhi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christi
Abbreviated transcription (Latin):
iam in quadam future resurrec¬
t̾onis głia et natura dennutate
carins ostensus est. Iam u̾o in
obsequiũ funeris: credi non po¬
test. quanta hõmi multitudo cõ¬
ueu̾it. Tota obiuam corpori ci¬
uitas ruit. Cuncti ex agris atq
uicis: multiq ex uicins eciam
urbib affuerunt. O qnͣtus luc¬
tus oĩm: quanta p̾cipue m̾enti¬
um lamenta monachoꝵ. qui eo
die fere ad duo milia ꝯuenisse
dicuntur. Specialis mͣtin głia.
Euis exemplo: in domni serui¬
tutem stups tanta sructificau̾at.
Agebat minirũ aute se pastor ex¬
tinctus greges suos: sc̃e illius
multitudinis pallidas turmas.
agiiina palliata: et aut emeri¬
tor labor senes. aut iuiratos xp̃i
in sacramenta tirones. Tum uir¬
ginũ chorus fletu abstinens pre

Expanded text:
in futurae resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae
Abbreviated transcription (Latin):
cois hystoriam. qualiter in
oriente fires xp̃i floreat. que sit
sanctoꝵ quies. que instituta mo¬
nachoꝵ. quantisq signis ac uͥ¬
tutib inserius suis xp̃c opatur.¬

Expanded text:
tionis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monachorum, quantisque signis ac uirtutibus in semis suis Christu
Abbreviated transcription (Latin):
ferebatur se ante qͥnꝙ̃ mũ p̾buisse:
qui credo potenti fide id obtinere
promenut. Cu int̾ multa collo¬
quia. percontanti cur bomnes
tantopere uitaret: respondisse p¬
lnbetur. cum qui ab homiubr
frcquentaretur. non posse aban¬
gelis frequentari. Unde nõ im¬
mento recepta opimone młtoꝵ
fama uulgau̾at sanctũ illum
ab angelis usitari. Ego autem
asina monte digressus. ad iulũ
flumen regressus. cuius ripas
frequentib monasterus ꝯscitas
utraq ex ꝑte lustraui: plerum q
uidi ut dudum dix̾am. inoin
loco hitare centenos. Sz ⁊bina
et terna milia: inliisdem incu¬
lis deg̾e constabat. Nec sune ibi
miorem putetis diu̾santium
in multitudine monachoꝵ esse
untutem: quam eoꝵ ẽẽ cognose¬
tis. qui se ab humains cetib ie¬
mouerunt. Precipua. ut iam di¬
u̾am: ibi uͥtus et pͥma est obedi¬
encia. Neq alit̾ aduemiens a mo¬
nastem albe suscipitur: ꝙͣ qui tẽp¬
tatus prius fu̾it et ꝓbatus. mil¬

Expanded text:
ferebatur se ante quinquennium praebuisse, ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo potenti fide id obtinere promeruit : cui inter multa conloquia percontanti, cur homines tantopere uitaret, respondisse perhi- betur, eum, qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis frequentari. unde non inmerito recepta opinione multorum fama uulgauerat, sanctum illum ab angelis uisitari. ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus, cuius ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustraui. plerumque uidi, ut dudum dixeram, uno in loco habitare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere constabat. nec sane ibi minorem putetis diuersantium in multitudine monachorum esse uirtutem, quam eorum esse cognouistis, qui se ab humanis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi uirtus et prima est oboedientia: neque aliter adueniens a monasterii abbate suscipitur, quam qui temptatus prius fuerit et probatus, nul
Abbreviated transcription (Latin):
eius eremplo. quid edere. quid re¬
spuere debet edoctus. et piculũ fa¬
mis euasit: et berbaꝵ uenena n¬
taut. Se longum est: de oĩbr qui
heremuni incolunt ꝯpta nobis uł
audita memorare. i unũ integrũ
et septem fere menses intra solitu¬
dines ꝯstitutus eregr magis uir¬
tutis admirator aliene. ꝙͣ qd̾ ip̃e
tam arduũ atq difficile potuerim
temptare ꝓpositum. Sepius tam̃
cuni sene illo qui puteum et bouẽ
lu bebat habitaui.
Do brati antonn monaste¬
na adii: que hodieq ab eiꝰ
discipulis incoluntur. Ad eũ ⁊
locum in quo beatissimus paulus
pͥmus beremita est diu̾satus ac¬
cessi. Nubrum mare uidi: iugu̾¬
auachoreta esse aliquis feretut᷑.
quem dui multuqz quesitũ iud̾e
lo uestis usu. s setis corpis sin tec¬
tus. miditate suam diumo mune¬
uestiebat. Hic quociens gom eu¬
religiosi uiri adire uoluerĩt. tur¬
su a ma petens. congressus iita¬
lat humanos. Dntantũ modo

Expanded text:
eius exemplo quid edere, quid reeius exemplo quid edere, quid respuere deberet edoctus, et periculum famis euasit et herbarum uenena uitauit. sed longum est, de omnibus, qui eremum incolunt, conperta nobis uel audita memorare. annum integrum et septem fere menses intra solitudinem constitutus exegi, magis uirtutis admirator alienae, quam quod ipse tam arduum adque difficile potuerim temptare propositum: saepius tamen cum sene illo, qui puteum et bouem habebat, habitaui. Duo beati Antoni monasteria adii, quae hodieque ab eius discipulis incoluntur. ad eum etiam locum, in quo beatissimus Paulus primus eremita est diuersatus, accessi. rubrum mare uidi, iugussus anachoreta esse aliqui ferebatur, quem diu multumque quaesitum uidere lo uestis usu, saetis corporis sui tectus, nuditatem suam diuino munenesciebat. hic quotiens eum religiosi uiri adire uoluerunt, cursu auia petens occursum uitabat humanum. uni tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
Rat eciam alt̾us auacho¬
rete in illis regiomibr nom
illustre: qui mea pte deserti. que sy
ens iugitur hĩtabat. Hic cum pri¬
mũ se adberemũ ꝯ tulisset. berbis¬
h̾baꝵ qr radicibr quas p̾dulces in¬
t̾dum et saporis exmii feit are¬
na uicturus. ignarus gramuus
eligendi. noria plerũq carpebat
Nec erat facile. mii radicum sapo¬
re discernere: qr om̃na eque dulcia.
s pleraq occultiore natura uirus
letale cobbebunt. Cum gͦ edentẽ
ius int̾na torqueret. et muẽsis
dolorib uitalia unnnusa quatent᷑.
ac frequens nountus. cruciatibz
non ferendis. ip̃am aie sedẽ stoma¬
co ian fatiscente dissoluet: oia pe¬
intus que essent edenda formidãs.
septinuũ in ieuinus diem sp̃u defi¬
ciente ducetat cũ ad eum fer cui
ibici est nomen accessit. H uic ꝓpi¬
us astanti: fusciculum berbaꝵ. ꝙ̃
collectum pridie atting̾e non au¬
delut obiecit. Sz fera que uirulẽ¬
ta erant ore discuciens: que inno¬
ria nou̾at eligebat. Ita uir scũs.

Expanded text:
rat etiam alterius anachoretae in illis regionibus nomen inlustre, qui in ea parte deserti, quae est Syenis, habitabat. hic cum primum se ad eremum contulisset, herbarum radicibus, quas praedulcis interdum et saporis eximii fert harena, uicturus, ignarus germinis eligendi nociua plerumque carpebat. nec erat facile uim radicum sapore discernere, quia omnia aeque dulcia erant, sed pleraque occultiore natura uirus letale cohibebant. cum ergo edentem uis interna torqueret et inmensis doloribus uitalia uniuersa quaterentur ac frequens uomitus cruciatibus non ferendis ipsam animae sedem stomacho iam fatiscente dissolueret, omnia penitus quae sunt edenda formidans septimum ieiunus diem spiritu deficiente ducebat, cum ad eum fera, cui ibicis est nomen, accessit. huic propius adstanti fasciculum herbarum, quem collectum pridie adtingere non audebat, obiecit: sed bestia quae uirulenta erant ore discutiens, quae innoxia nouerat eligebat. ita uir sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
Onamq tempe b̃s ambro¬
sius. cuius hodie flores elo¬
quii ꝑ totam eccłiam redolẽt. me¬
diolanensi cuntati p̾erat ep̃c. Cui
celebranti festu dñice dieusta emt
ꝯsuetudo: ut ueniens lector cũ li¬
nitu iussisset. Etm̃ est aũt ut illa
ta ante altare srante qui lect̾onẽ
bĩ pauli ꝓferret: bĩssimꝰ antistes
ambrosius suꝑ scm̃ altare obdorim¬
ret. Qd uidentes multi. cũ nlłs eñ
penitus excitare p̾sum̾et: tñsactis
fere duaꝵ aut triũ horaꝵ spaciis er¬
citaunt dicentes. Iam bora p̾t̾nt:
uibeat dompnꝰ lectori lectõnẽ leg̾e.
Expectat eĩ ppłs: ualde iam laxus.
Rendens asit bs̃ ambrosius: noli¬
te inquit turbari. Multũ eĩ rͥ ua¬
let sic obdormisse: cui tale miracu¬
lum dñs ostendisse dignatus sit.

Expanded text:
namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum lisanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa ta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, 'turbari. Multum enim mini valet obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ed et de piccauo quidam
cecus ꝑ sex annos lũie ui¬
duatus. trduana ꝓstracõe ad be¬
atum tumulũ orans: lumẽ quo
caruerat oꝑante solita uͥtute rece¬
pit. Actum est autẽ ꝑfestiuitate̾
sci patroni. in qua maroneus pic¬
tanis antistes aderat: nõ mine¬
rito hylani beatissimi discipulus
pconandus. Qui sollempiitate
expłcita: cum illuminato conci¬
ue gaudens remeauit ad ꝓpriã
urbem.

Expanded text:
ed et de Pictavo quidam caecus, per sex annos lumine viduatus, triduana prostratione ad beatum tumulum orans, lumen quo diu caruerat, operante solita virtute, recepit. Actum est autem hoc per festivitatem sancti patroni, in qua Maroveus Pictavis antistes aderat, non immerito Hilarii beatissimi discipulus praeconandus. Qui, solemnitate explicita, cum illuminato concive gaudens remeavit ad propriam urbem.
Abbreviated transcription (Latin):
tando xp̃o donante ꝓmeruit: no¬
bis adhuc in dissiłitudiuis regio¬
ne uiuentib impetret uemã. iedu¬
cat ad gr̃am. rep̾sentet ad głiam
quam cũ xp̃o habet a xp̃o Qui n¬
uit et regnat: ꝑ omnia secula se¬

Expanded text:
tando, Christo donante promeruit; nobis adhuc in dissimilitudinis regione viuentibus impetret veniam, reducat ad gratiam, repræsentet ad gloriam, quam cum Christo habet a Christo. Qui viuit & regnat per omnia secula se
Abbreviated transcription (Latin):
stri xp̃i xp̃o in głia similes: et per
loc pares sũt quo pacto int̾ xp̃imi
nstros paritas ẽẽ nõ potest: Qd̾
si aliqͥs ex inuidia martim titulis
derrgat: corrigat᷑. Alicqͥn potens
est martiui d̾s in martinomira¬
bilia faciens: ulaisciscm̃ suũ. et te¬
marie p̾sũptioni finem impon̾e.
Presertim euri sit dubitacio pia
melior de ocultis: ꝙͣ litigiosa cõ¬
tencio de incertis. Den̾era naq
de cet̾o martu qui ei hacrenus
aut ignorando aut muidende de¬
traxas ⁊ ne di fatearis apłis ⁊ irẽ.¬

Expanded text:
sti Christo in gloria similes, & per hoc pares sunt: quo pacto inter Christi ministros paritas esse non potest? Quod si aliquis ex inuidia Martini titulis derogat, corrigatur: alioquin potens est Martini Deus in Martino mirabilia faciens, vlcisci Sanctum suum, & temerariæ præsumptioni finem imponere: pręsertim cum sit dubitatio pia melior de occultis, quam litigiosa contentio de incertis. Venerare itaque de cætero Martinum, qui ei hactenus, aut ignorando, aut inuidendo, detraxeras: & ne diffitearis Apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
po catecummnos fĩ. ubi solẽt mar¬
tires ꝯ secuni. ¶icisti inquit postu¬
miamis. galle uicisti non uriq
me qui martim sum potius asser¬
toͬ. et qui hec oĩa de illo uro ⁊ scun
semp ⁊ credidi: s ħemitas õs ana¬
choretas qr uicisti. Nemo eĩ illoꝵ.
sic̾ martinus hic uester ĩmo ñr
mortib imꝑauit. Meritoq hunc
iste sulpicus apłis cõparat ⁊ ꝓpħis:¬

Expanded text:
po catechumenos fieri, ubi solerent marpo catechumenos fieri, ubi solerent martyres consecrari. V. Vicisti, inquit Postumianus, Galle, vicisti; non utique me, qui Martini sum potius assertor et qui haec omnia de illo uiro et sciui semper et credidi, sed eremitas omnes anachoretasque uicisti. nemo enim illorum, sicut Martinus hic uester, immo noster, mortibus imperauit. meritoque hunc iste Sulpicius apostolis conparat et p
Abbreviated transcription (Latin):
torem turba nesciret. Int̾ea nos si¬
cut incredibilis crcumded̾at mul¬
titudo: mulier quedam cuiꝰ filius
paulo ante defecerat. corpus era¬
mine beato uiro ꝓtensis manib
cepit offerre dicens. Scimus qi
amicus dei es. Restitue mͥfilium
meum: qr uincus michi est. Iun¬
xit se cet̾a multitudo: et muctis
p̾cib acclamabat. Tum mtinus
uidens ꝓ erpectantium salute:
ut postra nobis ip̃e dicebat. ꝯseqͥ
se posse uitutem. deffuncti corp
ꝓpris manibr accepit. Et cumer¬
pectantib cunctis genua flexiss.
ubi consũmata orõne surrerit in¬
uificatum pariuilũ matri restitu¬
it. Tum u̾o multitudo oĩs in ce¬
lum clamore sublato: xp̃m deũ
cepit fateri. Postremũ cuncti ca¬
t̾uatim ad genua beati uiri ruere
cepunt: fidelit̾ postulantes ut eos
fac̾e̾t rp̃ianos. Nec cunctatus ĩ
medio ut erant campo cunctos.
imposita uinũsis manu. catecu¬
minos fecit: cũ quidẽ ad nos cõu¬
sus dic̾et non nrationabilit̾ ĩ cã¬

Expanded text:
torem turba nesciret. interea, sicut nos incredibilis circumdederat multitudo, mulier quaedam, cuius filius paullo ante defecerat, corpus exanime beato uiro protensis manibus coepit offerre dicens: scimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus mihi est. iunxit se cetera multitudo et matris precibus adclamabat. tum Martinus uidens pro expectantium salute, ut postea nobis ipse dicebat, consequi se posse uirtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit: et cum spectubi consummata oratione surrexit, vivificatum parvulum matri restituit. Tum vero multitudo omnis in coelum clamore sublato Christum Deum fateri: postremo cuncti catervatim ad genua beati viri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos; nec cunctatus, in medio ut erant campo, cunctos imposita universis manu catechumenos fecit, cum quidem ad nos conversus diceret, non irrationabiliter in cam
Abbreviated transcription (Latin):
tutis ac uͥtutum oꝑa testant᷑. S
perge queso quãꝙͣ nichil magnifi¬
centius andire possimus: ꝑge tñ
galle qd̾ eciam nunc de martino
supest. sermonis euolu̾e. slam eciã
unimia illius ⁊ cotidiana ammͦ
festinat agnosc̾e: qr niniima illi
alioꝵ maenins maiora esse nuilli

Expanded text:
tum opera testantur. sed perge quaeso, quamquam nihil magnificentius audire possimus, perge tamen, Galle, quod etiam nunc de Martino superest sermonis euoluere. nam etiam minima illius et cotidiana animus festinat agnoscere, quia minima illius aliorum maximis maiora esse n
Abbreviated transcription (Latin):
Rat em̃ mulier q̃dam cecar:
q̃ tractis retrorsum mani¬
b ac pedib. cum ꝑentũ solacio ce¬
lebrare bãm festiuitatem gsiosi
antistitis expetunt. Quecũ die
t̾tia post decinsam festiuitatem
aid domsi redire cuꝑet: prostrata
i scã basilica orare cepit. ut ei do¬
ac pedib stabilitis. ad scĩn adduc¬
ta sepulcrum. gñas proaccepta
sospitare ꝑegit. Post hec iogat
se deduci adhostium. Dbiꝓstia
tuit usũ. Hec ea dicente. sb̃ito
mergumin torqueri se ꝓclamãt:
et martim adẽẽ p̾sentiam cõsi¬
mina hec paulo ante directafũcit.
mĩc illuminata. adesse beatum
anstititem approlauit.

Expanded text:
rat etiam mulier quaedam caeca, quae contractis retrorsum manibus ac pedibus, cum parentum solatio celebrare beatam festivitatem gloriosi Antistitis expetivit. Quae cum die tertia post decursam festivitatem ad domum redire cuperet, prostrata in sancta basilica orare coepit, ut ei Doac pedibus stabilitis, ad sanctum adducta sepulcrum, gratias pro accepta sospitate peregit. Post haec rogat se deduci ad ostium, ubi prosttuit usum. Haec ea dicente, subito energumeni torqueri se proclamant, et Martini adesse praesentiam confimina haec, quae paulo ante directa fuerat, nunc illuminata, adesse beatum Antistitem approbavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipe ⁊ ubiqz discurtit. Et qui aute
pedibr aut asello ire consueu̾at.
spueo equo supbus inuelutur
Parua prius ac iuli cellula con¬
tentus habitare. engit celsa laque¬
aria. ꝯstruit multa ꝯclauia. sculpit
hostia: puigit armaria. Destem
respuit grossiorem: indunentũ
molle desid̾at. Ntq hec caris atqr¬
iudius ac fammiliaribr: mandat
tributa nirginbz. Illa ut bỹrrum
ngentem: hec ut fluentem terat¬
lacernam. Der hec describenda mor¬
datius beato iuro ieromimo reli¬
quamus: ad ꝓpositum reu̾tannur.
Tum uo inquit gallus meus:
nescio quid ieromimo reli queric
disputandum. Ita breuit̾ innu̾̃¬
sa nr̃oꝵ instituta complerus es.
ut pauca hec tua u̾bu si equamim¬
ter accepiit. et patient̾ erpendint
multum eis arbitrer profutura.
ut non indigeant libris post iero¬
ninũ coberceri. S⁊ tu illa pocius
euolue que cepenas: et illd qd̾ ad¬
u̾sus falsam iusticiam dictuꝵ te
esse ꝓmiseras. prode documentũ

Expanded text:
Ipse etiam ubique discurrit. Et qui ante Ipse etiam ubique discurrit. Et qui ante pedibus aut asello ire consueverat, spumeo equo superbus invehitur. Parva prius ac vili cellula contentus habitare, erigit celsa laquearia, construit multa conclavia, sculpit ostia, pingit armaria, vestem respuit grossiorem, indumentum molle desiderat, atque haec charis viduis, ac familiaribus mandat tributa virginibus. Illa ut birrum rigentem, haec ut fluentem telacernam. uerum haec describenda mordacius beato uiro Hieronymo relinquamus: ad propositum reuertamur. Tu uero, inquit Gallus meus, nescio quid Hieronymo reliqueris disputandum: ita breuiter uniuersa nostrorum instituta conplexus es, ut pauca haec tua uerba, si aequanimiter acceperint et patienter expenderint, multum eis arbitrer profutura, ut non indigeant libris posthac Hieronymi coerceri. sed tu illa potius euolue quae coeperas, et illud, quod aduersus falsam iustitiam dicturum te esse promiseras, prode documentum:
Abbreviated transcription (Latin):
tes: correptus a demone est. ten¬
tus inuinculis. ommia illa que
merguu solent ferte ꝑpessus
Quinto demũ mense purgatus
est. non tĩn demone s qd illi erat
felicitas. nr̃a occurrit infirimtas.
Quis eni nr̃mest quem si unus
honimiculus hũilis salutau̾it.
aut fatius atq adulantib u̾bis
semnna una laudaint. nõ ꝯtimuo
elatus sit suꝑbia. non statim in¬
flatus sit uanitate. ut ⁊̾ si nõ ba¬
beat ꝯscienciam scitatis. tam̃ qr
uel stultoꝵ adulacõne aut fortas¬
sis errore sanctus esse dicat᷑. scissi¬
mũ se putabit: Iam u̾osi ei mune¬
ra crebra mittantur: dei se magni¬
ficencia asserit honorani. cui dormi¬
enti atq resoluto. necessaria con¬
ferautur. Qd̾ si uł de modico ciali¬
qua uͥtutis signa succed̾ent: ange¬
luni se putaret. Ceteꝵ cum neqz
oꝑe. neq uirtute ꝯspicuus sit: si qͥs
clericus fu̾it effectus. dilatat con¬
tinuo simbrias suas. gaudet salu¬
tacoĩb niflatur cctuisiomibus.

Expanded text:
tes, correptus a daemone est, tentes, correptus a daemone est, tentus in vinculis. Omnia illa quae energumeni solent ferre, perpessus, quinto demum est, non tamen daemone, sed, quod illi erat felicitas, nostra occurrit infirmitas. » Quis enim nostrum est, quem si unus homunculus humilis salutaverit, aut fatuus, atque adulantibus verbis femina una laudaverit, non continuo elatus sit superbia, non statim inflatus sit vanitate? Aut etiamsi non habeat conscientiam sanctitatis, tamen quia vel stultorum adulatione, aut fortassis errore, sanctus esse dicatur, sanctissimum se putabit? Jam vero si ei munera crebra mittantur, Dei se magnificentia asserit honorari, cui dormienti atque resoluto necessaria conferantur. Quod si vel de modico ei aliqua virtutis signa succederent, angelum se putaret. Caeterum cum neque opere, neque virtute conspicuus sit, si quis clericus fuerit effectus, dilatat continuo fimbrias suas, gaudet salutationibus, inflatur occursionibus.