comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conabitur: non ipsam rem futuram eẽ sed
signum. Quare hic quoq ñ quide uerbo ui¬
bum. s tam̃ signo signum nchilominus in¬
dicabit᷑. ut̃ & hoc monosillabum . ex. & ille
gestus unam quandã rem significent. quã
michi ego uellem ñ significando monstrar.
ad qui potest quod queris oro te: ao. Oͦ¬
modo paries potuit: ad. sie ipse quidem
quantum ratio progrediens docunt. osten¬
di sine signo potest. Nam & intensio digi
t ñ÷ utiq paries: s signum datur ꝑ quod
paries possit iuderi. Nichil itaq uideo qd
sine signis ostendi queat. ao. Quod nex de
quererem quid sit ambulare. surgensq & id
ageres: nonne re ipsa potius quã uerbis ad
me docendum. aut ullis aliis signis ut̾eris:
ad. F ateor ita ẽẽ: & puda me rem tam in
promcu positam ñ uidiste. Ex qua ecia mñ
milia rerum iam occurrunt. quȩ ipse ꝑse
ualeant ñ per signa monstrari: ut edere. bi¬
bere. sedere: stare. clamare. & innumerabilia

Expanded text:
conabitur, non ipsam rem futuram esse, sed conabitur, non ipsam rem futuram esse, sed signum. Quare hic quoque non quidem verbo verbum, sed tamen signo signum nihilominus indicabit; ut et hoc monosyllabum, ex, et ille gestus, unam rem quamdam significent, quam mihi ego vellem non significando monstrari. Ad. Qui potest quod quaeris, oro te? Aug. Quomodo paries potuit. Ad. Ne ipse quidem, quantum ratio progrediens docuit, ostendi sine signo potest. Nam et intentio digiti non est utique paries, sed signum datur per quod paries possit videri. Nihil itaque video quod sine signis ostendi queat. Aug. Quid, si ex te quaererem quid sit ambulare, surgeresque et id ageres? nonne re ipsa potius quam verbis ad me docendum, aut ullis aliis signis utereris? Ad. Fateor ita esse, et pudet me rem tam in promptu positam non vidisse: ex qua etiam mihi millia rerum jam occurrunt, quae ipsae per se valeant, non per signa monstrari, ut edere, bibere, sedere, stare, clamare, et innumerabilia
Abbreviated transcription (Latin):
teor enim sonum. odorẽ saporẽ. grauitatem.
calorem. & alia quȩ ad ceteros senlus perti¬
nent quaquã sentiri sine corporib neq̃ant
& proptea sint corporalia: non tam̃ digito
posse monstrari. as. Nun qua ne udist
ut homines cum surdis gestu quasi sermo¬
cinentur ipsiq surdi non minus gestu. uł
querant. uel respondeat̃. uel doceant. uł in¬
dicent. aut omna que uolunt. aut certe
plurima: Quod cum fit. ñ utiq sola uisi¬
bilia sine uerbis ostenduntur: sed & soni. &
sapores. & cet̾a huiusmodi. Nam & istrio¬
nes totas in theatris fabulas sine uerbis
saltando plerumq apiunt & exponunt:
a slchil habeo quod contradica. n quod
illud ex ñ modo igo. s ne ille quide salta¬
dor histrio ÷ sine uerbis quid significa pos.¬
su ostendere. as. Uerum fortasse dicis. s fin¬
gamus eum posse. Non ut arbitror dubitaᷤ
quisquis ille motus corporis fuerit quo mͥ
rem quȩ hoc uerbo significat᷑ demonstiare

Expanded text:
teor enim sonum, odorem, saporem, gravitatem, teor enim sonum, odorem, saporem, gravitatem, calorem, et alia quae ad caeteros sensus pertinent, quanquam sentiri sine corporibus nequeant, et propterea sint corporalia, non tamen digito posse monstrari. Aug. Nunquamne vidisti ut homines cum surdis gestu quasi sermocinentur, ipsique surdi non minus gestu, vel quaerant, vel respondeant, vel doceant, vel indicent aut omnia quae volunt, aut certe plurima? Quod cum fit, non utique sola visibilia sine verbis ostenduntur, sed et soni et sapores, et caetera huju modi. Nam et histriones totas in theatris fabulas sine verbis saltando plerumque aperiunt et exponunt. Ad. Nihil habeo quod contradicam, nisi quod illud, ex, non modo ego, sed nec ipse quidem saltator histrio tibi sine verbis quid significet posset ostendere. 6. Aug. Verum fortasse dicis: sed fingamus eum posse; non, ut arbitror, dubitas, quisquis ille motus corporis fuerit, quo mihi rem quae hoc verbo significatur, demonstrare
Abbreviated transcription (Latin):
tusine uerbis quere: ut ego deinde ista cond¬
tione respondeam. a. lure agis fateor. sedsi
quererem tres iste sillabe quid significent.
cum de paries. nonne posses digico osten¬
dere ut ego prorsus iem ipsam uiderẽ. cuiꝰ
signum: hoc trissillabum u̾bum demonstñ¬
de de. nulla uerba tam̃ refente: ad. hoc m
solis nominib quib corpora significantii
si eade corpora presentia sint: fieri posse cõ¬
cedo ad. Num colorem corpus dicimus:
ac non potius quandam corporis qualitat.
ad Ita est ad. Cur eigo & hic digido demon¬
strar potest: An addis corporibus etiam
corporum qualitates ut mebilominus etiam
istȩ cum presentes sunt. doceri sine uerbis
dossint ad̃ Ego cum corpora dicere. omria
corporalia intelligi uolebam. id: om̃ia que
icorporibus sentiuntur. ad. Consdaiam
uttum etiam hinc nunc aliqua tͥ excipienda
sint. ac Bene admones: nenim omnia cor¬
poralia. sed omnia uifibilia dicere debure fa¬

Expanded text:
tu sine verbis quaere, ut ego deinde ista conditu sine verbis quaere, ut ego deinde ista conditione respondeam. Aug. Jure agis, fateor: sed si quaererem istae tres syllabae quid significent, cum dicitur, Paries, nonne posses digito ostendere, ut ego prorsus rem ipsam viderem, cujus signum est hoc trisyllabum verbum, demonstrante te, nulla tamen verba referente. Ad. Hoc in solis nominibus quibus corpora significantur, si eadem corpora praesentia sint, fieri posse concedo. Aug. Num colorem corpus dicimus, an non potius quamdam corporis qualitatem? Ad. Ita est. Aug. Cur ergo et hic digito demonstrari potest? An addis corporibus etiam corporum qualitates, ut nihilominus etiam istae cum praesentes sunt, doceri sine verbis possint? Ad. Ego cum corpora dicerem, omnia corporalia intelligi volebam, id est omnia quae in corporibus sentiuntur. Aug. Considera tamen, utrum etiam hinc aliqua tibi excipienda sint. Ad. Bene admones: non enim omnia corporalia, sed omnia visibilia dicere debui. Fa
Abbreviated transcription (Latin):
essent. id÷ signa unum aliquid ut du putas
significantia. Ego autẽ idipsum nescio qͥd
unum quod his duobus signis significatur
inquiro. ad. Michi uidet᷑ rẽ secrediorem quan¬
dam significare ab ea re in qua fuerat aliqͥd
quod ex illa esse dicitur. siue illa non mane¬
at. ut in hoc uersu non manende urbe pote¬
rant aliqui ex illa ẽẽ troian. siue maneat. lic̃
ex urbe roma dicimus ẽẽ negotiatores in af¬
frica. ac Ut concedam tibi hȩc ita cẽ. nec enu¬
merem quam multa fortasse preter hanc tua
regulam reꝑiantur: illud certe tibi attendere
facile ẽ. exposuisse de uerbis uerba. id: signis
signa. eisdemq notissimis notissima. Ego aũ
illa ipsa quorum hec signa sunt. michisi pos¬
one mea ficri quod uis omnino ñ posse: si¬
quide sermocinamur ubi n possumus respor¬
dere nisi uerbis. Eu aute res queris eas que
quodlibae sint. uerba certe ñ sunt: quas tam
ex me tu quoq uerbis queris. Prior itaq

Expanded text:
essent, id est signa, unum aliquid, ut tu putas, essent, id est signa, unum aliquid, ut tu putas, significantia: ego autem idipsum, nescio quid unum, quod his duobus signis significatur, inquiro. Ad. Mihi videtur secretionem quamdam significare ab ea re in qua fuerat aliquid, quod ex illa esse dicitur, sive illa non maneat, ut in hoc versu, non manente urbe, poterant aliqui ex illa esse Trojani: sive maneat, sicut ex urbe Roma dicimus esse negotiatores in Africa. Aug. Ut concedam tibi haec ita esse, nec enumerem quam multa fortasse praeter hanc tuam regulam reperiantur; illud certe tibi attendere facile est, exposuisse te verbis verba, id est signis signa, eisdemque notissimis notissima: ego autem illa ipsa quorum haec signa sunt, mihi, si posone mea fieri quod vis omnino non posse; siquidem sermocinamur, ubi non possumus respondere nisi verbis. Tu autem res quaeris eas quae, quodlibet sint, verba certe non sunt, quas tamen ex me tu quoque verbis quaeris. Prior itaque
Abbreviated transcription (Latin):
non uidet. & tam̃ non ẽẽ inuenit. aut inueniᷤ¬
se se putat hoc uerbo significari dicimus po¬
tius. quã rem ipsam que nulla ẽ: ad. Istuc ip¬
sum ÷ fortasse quod expedire moliebar:aG̃
Transeamus gͦ hinc quomͦ se haba: ne res ab¬
surdissima nob̾ accidat.ad. Que tandem: aõ
Si nichil nos teneat: & moras patiamͣ. ado.
modo uideo posse contingere: immo plane
uideo contigisse. aõ. Suo loco genus hoc re¬
pugnantiȩ s̃i ds siuerit planius inteligeneꝰ
nunc ad illum u̾sum de refer & conare ur po¬
tes. cet̾era eius uerba quid significent pan¬
dere. ad. Tercia prepositio ÷ ex:pro qua. de.
possumus ut arbitror dicere. aõ. Non id que¬
ro ut pro una uoce notissima aliam uocẽ
eque notissimam quȩ idem signific&e dicas.
sed tantum id quod significat. So interim
concedamus ita esse. Cerde si poeta ista ñex
tantaurbe s de tantaurbe dixiss&: q̃rerẽ abste quid de
significare: diceres. ex: cum hec duo uerba

Expanded text:
non videt, et tamen non esse invenit, aut invenisnon videt, et tamen non esse invenit, aut invenisse se putat, hoc verbo significari dicimus potius, quam rem ipsam quae nulla est? Ad. Istud ipsum est fortasse quod explicare moliebar. Aug. Transeamus ergo hinc, quoquo modo se habet, ne res absurdissima nobis accidat. Ad. Quae tandem? Aug. Si nihil nos teneat, et moras patiamur. Ad. omodo video posse contingere; imo plane video contigisse. 4. Aug. Suo loco genus hoc repugnantiae, si Deus siverit, planius intelligemus: nunc ad illum versum te refer, et conare, ut potes, caetera ejus verba quid significent pandere. Ad. Tertia praepositio est, ex, pro qua, de, possumus, ut arbitror, dicere. Aug. Non id quaero, ut pro una voce notissima aliam vocem aeque notissimam, quae idem significet dicas; si tamen idem significat: sed interim concedamus ita esse. Certe si poeta iste non, ex tanta urbe, sed, de tanta, dixisset, quaereremque abs te quid, de, significaret; diceres, ex, cum haec duo verba
Abbreviated transcription (Latin):
nimo: aõ Accipio interim: ꝑ sequere cet̾a. ad.
Nichil quid aliud significat. nͥ id qđ ñ est: ac̃
Uerum fortasse  dicis: ss reuocat me ab assen¬
tiendo. quod suꝑius concessisti ñ ẽẽ signum.
nisi aliqͥd signific&: Q uod autẽ non ÷. nullomͦ
uersu non÷ signum. quia ñ significat aliqͥd:
e falso inter nos constitit quod omnia tiba
signa sint: aut omne signum aliquid signi¬
fic&. ad. Nimis quide urges: s quando ñ ha¬
bemus quid significemus. omnino stulde
tbum aliquod promimus: cu autẽ ñc̃ mec̃
loquendo credo quod nullum sonum frust̃
emittis: s om̃ib que ore tuo erumpunt si
non de oportet istas duas sillabas enuncia¬
re dum loqueris: si ꝑ eas ñsignifices quicqͣm:
Siautẽ uides necessariam ꝑ eas enunciati¬
onem fieri. nosq: doceri uel cõmoneri cum
aurib insonant: uides etiam profecto quid
uelim dicere. s explicare ñ possum. ac̃. Quid
igitur: An affectionẽ animi quanda cum rẽ

Expanded text:
nimo est? Aug. Accipio interim; persequere caetera. Ad. Nihil, quid aliud significat, nisi id quod non est? Aug. Verum fortasse dicis: sed revocat me ab assentiendo quod superius concessisti, non esse signum nisi aliquid significet; quod autem non est, nullo modo versu non est signum, quia non significat aliquid; et falso inter nos constitit, quod omnia verba signa sint, aut omne signum aliquid significet. Ad. Nimis quidem urges; sed quando non habemus quid significemus, omnino stulte verbum aliquod promimus: tu autem nunc mecum loquendo, credo quod nullum sonum frustra emittis, sed omnibus quae ore tuo erumpunt, sipter non te oportet istas duas syllabas enuntiare dum loqueris, si per eas non significas quidquam. Si autem vides necessariam per eas enuntiationem fieri, nosque doceri vel commoneri cum auribus insonant, vides etiam profecto quid velim dicere, sed explicare non possum. Aug. Quid igitur facimus? An affectionem animi quamdam, cum rem
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑amq seruantia. In quorũ considatione
non uana & ꝑitura curiositas exertenda ẽ:S.
gradus ad immortalia & semꝑ manentia faci¬
endus. Proximum ẽ enim atdendere quȩ ista
sit natura uitalis: que cuncta ista sentit. Quę
profecto qm̃ uitam dat corpori: prestantior eo
sit necesse ẽ. Non enim qualiscumq moles
quamquã ista uisibili luce prefulgeat. si uita
caret. magni estimanda ẽ. Quelibet namq ui¬
ua substantia. cuilibet non uiue substantie. na¬
ture lege preponit᷑. S quia irrationabilia qͦq
animantia uiuere atq sentire nemo ambigit:
illud in animo humano prestantissimum ẽ.
non quo sentit sensibilia .s quo iudicat de sen¬
sibilibus. Nam & uident acutius. & ceteris

Expanded text:
naturamque servantia. In quorum consideratione naturamque servantia. In quorum consideratione non vana et peritura curiositas exercenda est, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus. Proximum enim est, attendere quae ista sit natura vitalis, quae cuncta ista sentit: quae profecto quoniam vitam dat corpori, praestantior eo sit necesse est. Non enim qualiscumque moles, quanquam ista visibili luce praefulgeat, si vita caret, magni aestimanda est. Quaelibet namque viva substantia cuilibet non vivae substantiae, naturae lege praeponitur. 53. Sed quia irrationalia quoque animantia vivere atque sentire nemo ambigit, illud in animo humano praestantissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judicat de sensibilibus. Nam et vident acutius, et caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscendam & ꝑcipiendam gr̃am dĩ qui ñ
ad candae puro affectu inferiores adiuuerit. Ita
de peccato nr̃o qđ̃ in homine peccatore ipsa
natura nr̃a commisit & genus humanũ factũ
ẽ magnum decus. ornam̃tumq t̾rarum: & tã
decent̃ diuine prouidentiȩ procuratione am-¬
ministrat᷑. ut ars ineffabilis medicinȩ ipsam
uitiorum feditatẽ in nescio quã sui generis
pulchritudinẽ uertat. Et qm̃ de auctorita
tis beneficientia quantum in presentia satis
uisum ẽ locuti sumus: uideamus quatinus
ratio possit progredi auisibilib ad ininsibilia.
& a temporalib adeterna conscendẽs: Non eñi
frustra &e manider intueri oportet pulchritu¬
dinem celi. ordine siderum. candorem lucis.
dierum ac noctium uiscissitudines: lune men¬
strua curricula. anni quadrifariã temꝑatio¬
nem quadriꝑtitis elementis congruentẽ. t̃a¬
tam uim seminum. sp̃es numerosq gignenti¬
um: & omnia in suo genere modum ꝓprium

Expanded text:
cognoscendam et percipiendam gratiam Dei, qui non cognoscendam et percipiendam gratiam Dei, qui non ad eamdem puro affectu inferiores adjuverit. Ita de peccato nostro, quod in homine peccatore ipsa natura nostra commisit, et genus humanum factum est magnum decus ornamentumque terrarum, et tam decenter divinae providentiae procuratione administratur, ut ars ineffabilis medicinae ipsam vitiorum foeditatem in nescio quam sui generis pulchritudinem vertat. CAPUTtis beneficentia, quantum in praesentia satis visum est, locuti sumus; videamus quatenus ratio possit progredi a visibilibus ad invisibilia, et a temporalibus ad aeterna conscendens. Non enim frustra et inaniter intueri oportet pulchritudinem coeli, ordinem siderum, candorem lucis, dierum et noctium vicissitudines, lunae menstrua curricula, anni quadrifariam temperationem, quadripartitis elementis congruentem, tantam vim seminum species numerosque gignentium, et omnia in suo genere modum proprium
Abbreviated transcription (Latin):
oportunum ñ erat: quales patriarche ac ppħȩ
inueniunt᷑ ab eis qui ñ puerilit̾ insiliunt. s pie
diligent̃q ꝑtractant diuinarũ & humanarũ
rerum tãbonum & tam grande secretum docẽ
popłi a magnis & sp̃italib uiris eccłȩ catholicȩ
alumpnis. uideo cautissime prouideri. ne quid
popularit agant qd ñdum eẽ temporis ut cũ
populo agat᷑ intelligunt alimenta lactea large
auidis infirmiorib plurib atq instant̃ infun:¬
dunt. Walidiorib autẽ cibis cum sapientibus
paucis uescunt᷑. Sapientiã enim loquunt᷑ int̃
ꝑfectos. Carnalib uͦ & animalib & quamuis
nouis hominib adhuc tam̃ paruulis ñnulla
obtegunt: so nulla mentiunt᷑. Non enim honorib
siuis uanis consulunt. & manibus laudibus:
s utilitati corũ cum quib societatẽ uitȩ huy
inire meruerunt. Hec enim lex ẽ diuine pro¬
uidentiȩ: ut nemo a suꝑiorib adiuuetur ad

Expanded text:
opportunum non erat: quales Patriarchae ac Prophetae opportunum non erat: quales Patriarchae ac Prophetae inveniuntur ab iis qui non pueriliter insiliunt, sed pie diligenterque pertractant divinarum et humanarum rerum tam bonum, et tam grande secretum. populi, a magnis et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta lactea large avidis infirmioribus pluribus atque instanter infundunt, validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen parvulis, nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. Non enim honoribus suis vanis consulunt et inanibus laudibus; sed utilitati eorum cum quibus societatem vitae hujus inire meruerunt. Haec enim lex est divinae providentiae, ut nemo a superioribus adjuvetur ad
Abbreviated transcription (Latin):
pollicentis regnum celorũ cuiꝰ ppłi uita int̾im
temporalis. incipit adñi aduentu in humilita¬
te usq ad diem iudicii: quando in claritate uen¬
turus ẽ post qd̃ iudicium uet̾r homine extine¬
to: erit illa mutatio quȩ anglicam uita pollicet
Om̃s enim resurgemus: s nomnes immuta¬
bimur. Resurget ergo pius populus:ut ue¬
teris hominis sui reliquias transformet in no¬
uum. Resurget audẽ impius ppłs qui ab initio
usq in finẽ ueterẽ hominẽ gessit: ut in sccłam
mortẽ precipitet᷑. Etatum aut̃e articulos qui
diligent̃ legunt. inueniunt: nec zizania nec pa¬
leas ꝑhorrescunt. Impius namq pio uiuit. ꝙ
peccator iusto: ut eorũ comꝑatione alacrius do
terreni temporib usq ad illuminationẽ int̾io¬
ris hominis meruit ꝑuenire. genus humanum
pro tempore adiuuit: exhibens ei qđ ȩtas illa
poscebat. & ꝑ prophetiã intimans id qd̃ exhib̾e

Expanded text:
pollicentis regnum coelorum. Cujus populi vita interim pollicentis regnum coelorum. Cujus populi vita interim temporalis incipit a Domini adventu in humilitate, usque ad diem judicii, quando in claritate venturus est. Post quod judicium, vetere homine exstincto, erit illa mutatio quae angelicam vitam pollicetur: Omnes enim resurgemus, sed non omnes immutabimur . Resurget ergo pius populus, ut veteris hominis sui reliquias transformet in novum. Resurget autem impius populus, qui ab initio usque ad finem veterem hominem gessit, ut in secundam mortem praecipitetur. Aetatum autem articulos, qui diligenter legunt, inveniunt; nec zizania nec paleas perhorrescunt. Impius namque pio vivit, et peccator justo, ut eorum comparatione alacrius, doterreni temporibus usque ad illuminationem interioris hominis meruit pervenire, genus humanum pro tempore adjuvit, exhibens ei quod aetas illa poscebat, et per prophetiam intimans id quod exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
ma enim ia qies etna ẽ: & nullis etatibus
distinguenda beatitudo perpetua. Ut enim
finis ueteris hominis mors ẽ: sic finis noui ho¬
minsis uita eterna. Iile namq homo peccatiẽ:
iste iusticie. Sicut autẽ isti ambo nullo dubi
tante itasunt ut unum corum. id: ueterẽ atqo
t̾renum possit in hac tota uita unus homo age̾.
nouum uͦ & celestẽ nemo in hac uita possit nisi
c̃ uetere. nam & ab ipso incipiat necesse ẽ. & usq
ad uisibilẽ morte cum illo quãuis eo deficiente.
genera distributum appareat: quorũ in uno :
turba impiorũ t̾reni hominis imaginẽ ab initio
scłi usq ad finẽ gentium: in altero series popłi
um dõ dediti. s ab adã usq ad iohannẽ bapti¬
stam t̾rem hominis uitã gerentis seruili qͣđa
iusticia. cuiꝰ historia uetus destam̃tum uocatur.
quasi t̾renum pollicens regnum:quȩ dota nicł:
aliud quã imago noui ppłi. & noui testamenti

Expanded text:
ma enim jam quies aeterna est, et nullis aetatibus ma enim jam quies aeterna est, et nullis aetatibus distinguenda beatitudo perpetua. Ut enim finis veteris hominis mors est, sic finis novi hominis vita aeterna. Ille namque homo peccati est, iste justitiae. CAPUT tante ita sunt, ut unum eorum, id est renum, possit in hac tota vita unus homo agere, novum vero et coelestem nemo in hac vita possit nisi cum vetere; nam et ab ipso incipiat necesse est, et usque ad visibilem mortem cum illo, quamvis eo deficiente, genera distributum appareat. Quorum in uno est turba impiorum, terreni hominis imaginem ab initio saeculi usque ad finem gerentium. In altero, series populi uni Deo dediti, sed ab Adam usque ad Joannem Baptistam terreni hominis vitam gerentis servili quadam justitia: cujus historia Vetus Testamentum vocatur, quasi terrenum pollicens regnum; quae tota nihil aliud est quam imago novi populi, et Novi Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis. Sed̾am iam obliuiscentẽ humana.
& ad diuina tendence: in qua non auctoritatis
humane continetur sinu. s ad sũmam & incõ¬
mutabilem legem passib tationis innititur
Perciã iam fidentiore & carnalẽ appetitũ rati¬
onis robore maritantẽ. gaudentẽq intrin¬
secus in quacła dulcedine coniugali. cũ anima
menti cõpulatur. & uelamento pudoris ob¬
mibitur: ut ia recte inuere non cogatur. s c̃¬
somnes concedant. peccare ñlibeat. Qrtam
iã id ipsum multo firmius ordinatiusq faci¬
entem & emicantẽ in uirum ꝑfectum: atq
aptam & idoneam om̃ib & ꝑsecutionib ae mũdi
hui tempestatibs ac fluctib sustinendis atq
frangendis. Quintã pacatam atq omni ex par¬
te tranquillam. uiuentẽ in opibus & abundan¬
tia in cominutabilis regni. summȩ atq meffa¬
bilis sapientiȩ. Sextam om̃imodȩ mutationiᷤ
in et̾nam uitam & usq ad totam obliuionem

Expanded text:
exemplis. Secundam jam obliviscentem humana, exemplis. Secundam jam obliviscentem humana, et ad divina tendentem, in qua non auctoritatis humanae sinu continetur, sed ad summam et incommutabilem legem passibus rationis innititur. Tertiam jam fidentiorem, et carnalem appetitum rationis robore maritantem, gaudentemque intrinsecus in quadam dulcedine conjugali, cum anima menti copulatur, et velamento pudoris obnubitur, ut jam recte vivere non cogatur, sed etiamsi omnes concedant, peccare non libeat. Quartam jam idipsum multo firmius ordinatiusque facientem et emicantem in virum perfectum, atque aptam et idoneam omnibus et persecutionibus, et mundi hujus tempestatibus ac fluctibus sustinendis atque frangendis. Quintam pacatam atque ex omni parte tranquillam, viventem in opibus et abundantia incommutabilis regni summae atque ineffabilis sapientiae. Sextam omnimodae mutationis in aeternam vitam, et usque ad totam oblivionem
Abbreviated transcription (Latin):
tate. siue sub regib. siue sub principib. siue sub
legib. siue sub his omnib: Aut̃ enim bene con¬
stitui ppłs non potest: etiã qui terrena sectatuꝵ.
Habet quippe & ipse modum quendã pulchritu¬
dunis suȩ. Nunc aute hominẽ quẽ ueterẽ &e ex¬
teriorẽ & t̾renum descͥpsimus. siue in suo genere
moctatum. siue etiã seruilis iusticiȩ modum ex¬
cedentẽ. nonnulli totum agunt ab istius uitȩ or¬
tu usq ad occasum. Nonnull autẽ uitã istam
necessario ab illo incipiunt. s renascunt᷑ int̾ius.
& cetas eius partes suo robore sp̃itali & increm̃tiᷤ
sapientiȩ corrumpunt & necant. & in celestes le¬
geo donec post ui sibilem mortẽ totum instauret᷑.
astringunt. Iste dicit᷑ nouus homo & int̾ior &
celestis. habens & ipse proportione. ñ annis. sed
puectib distinctas quascła sp̃itales ȩtates suas.
Prima in ubibus utilis historiȩ: quȩ nutrit

Expanded text:
tate, sive sub regibus, sive sub principibus, sive sub tate, sive sub regibus, sive sub principibus, sive sub legibus, sive sub his omnibus: aliter enim bene constitui populus non potest, etiam qui terrena sectatur; habet quippe et ipse modum quemdam pulchritudinis suae. 49. Hunc autem hominem, quem veterem et exter sive etiam servilis justitiae modum excedentem, nonnulli agunt totum ab istius vitae ortu usque ad occasum. Nonnulli autem istam vitam necessario ab illo incipiunt, sed renascuntur interius, et caeteras ejus partes suo robore spirituali et incrementis sapientiae corrumpunt et necant, et in coelestes leges, donec post visibilem mortem totum instauretur, adstringunt. Iste dicitur novus homo, et interior, et coelestis, habens et ipse proportione, non annis, sed provectibus distinctas quasdam spirituales aetates suas. Primam in uberibus utilis historiae, quae nutrit
Abbreviated transcription (Latin):
tus obliuiscenda crescenti. Eam puericia sequit̃:
unde incipimus aliquid meminisse. Huic succe¬
di adolescentia: cur iam propagationẽ prolis
natura ꝑinittit. &. patie facit. Porro adolescen¬
tiam iuuentus excipit. iam excitenda munerib
publicis. & domanda sub legibus. in qua uehem̃¬
tior phibitio peccatorui. & pena peccantium ser¬
uilit᷑ choertens carnalib animiis atrociores im¬
petus libidinis gignit. & omĩa cõmissa congemi¬
nat. Non enim simplex peccatum ẽ. ñ solũ maiũ
sdetia uetitum admittere. Plabores autẽ iuuen¬
tutis seniori pax ñnulla conceditur. Inde usq
ad mortem decerior ȩtaᷤ ac decolor. & morbis
subiectior debilisq ꝑducit. Hȩc ẽ uita homi¬
nis uuentis ex corpore: & cupiditatib ierum
temporaliu colligati. Hic der uetus homo ⁊ exã¬
or & t̾renuis:etiam si obtineat eam quã uulgꝰ
uocat felicitatẽ in bene consticuta derrena eiui¬

Expanded text:
tus obliviscenda crescenti. Eam pueritia sequitur, tus obliviscenda crescenti. Eam pueritia sequitur, unde incipimus aliquid meminisse. Huic succedit adolescentia, cui jam propagationem prolis natura permittit, et patrem facit. Porro adolescentiam juventus excipit, jam exercenda muneribus publicis, et domanda sub legibus; in qua vehementior prohibitio peccatorum, et poena peccantium serviliter coercens, carnalibus animis atrociores impetus libidinis gignit, et omnia commissa congeminat. Non enim simplex peccatum est, non solum malum, sed etiam vetitum admittere. Post labores autem juventutis, seniori pax nonnulla conceditur. Inde usque ad mortem deterior aetas ac decolor, et morbis subjectior debilisque perducit. Haec est vita hominis viventis ex corpore, et cupiditatibus rerum temporalium colligati. Hic dicitur vetus homo, et exterior, et terrenus, etiamsi obtineat eam quam vulgus vocat felicitatem, in bene constituta terrena civi
Abbreviated transcription (Latin):
aisfusa atqo fundata sit. nec iniracula ila in nr̃a
tempora durare ꝑmissa sunt. ne aniiirꝰ sempeꝵ¬
umibilia quereret:. &e corũ consuetudine frigesce̾t
genushumanũ quorũ nouitate flagrauit: nec¬
cimiea precdicent quȩ pauei assequunt᷑: se tam̃ se¬
quendos ppłis ꝑsuadere potuerunt. Nunc enim
aitur quib eredendum sit. ante quã quisq sit
idoneus ineundȩ rationi de diuinis & inuisibilibꝰ
rebus. Nam ipsi rationi purgatioris animȩ que
ad pspicuam ueritatẽ ꝑuenit: nullom̃ auctoritasᷤ
humana preponit᷑. s ad hanc nulla supbia ꝑduc̃.
Que si non eẽt. ñ eẽnt heretici. neq scismatici. nec
carne cireucisi nec creaturȩ si mulachiorũq culto¬
res. hi autẽ sinon eẽnt ante ꝑfectionẽ ppli quȩ
ymititur. multo pigrius ueritas quereret᷑. Dis¬
centis natura & eruditio cogitat᷑. Prima huius
infantia in nutrimentĩ corporalib agitur: peni¬

Expanded text:
diffusa atque fundata sit, nec miracula illa in nostra diffusa atque fundata sit, nec miracula illa in nostra tempora durare uisibilia quaereret et eorum consuetudine frigesceret genus humanum, quorum nouitate flagrauit, uecum ea praedicarent quae pauci assequuntur, se tamen sequendos populis persuadere potuerunt. Nunc enim agitur quibus credendum sit, antequam quisque sit idoneus ineundae rationi de divinis et invisibilibus rebus; nam ipsi rationi purgatioris animae, quae ad perspicuam veritatem pervenit, nullo modo auctoritas humana praeponitur: sed ad hanc nulla superbia perducit. Quae si non esset, non essent haeretici, neque schismatici, nec carne circumcisi, nec creaturae simulacrorumque cultores. Hi autem si non essent ante perfectionem populi, quae promittitur, multo pigrius veritas quaereretur. CAcentis natura, et eruditio cogitatur. Prima hujus aetas infantia in nutrimentis corporalibus agitur, peni
Abbreviated transcription (Latin):
utrum his potius credamus qui ad multos dõs.
an his qui ad unum dm̃ colendum nos uocant̃.
Qs dubitet eos potissimum sequendos qui ad
unum uocant: presertim cum illi multorum
cultores de hoc uno dño cunctorũ & rectore cõ¬
sentiant: Et certe ab uno incipit numerus. Pꝰ
ergo isti sequendi sunt. qui unum dm̃ summum
& uerum dm̃ &. solum colendum ẽẽ dicunt. Si
apud hos ueritas non duxerit: tum demum mi¬
grandum ẽ. Sicut enim in ipsa rerum natura
maior ẽ auctoritas unius ad unum omnia re¬
digentis. nec in genere humano multitudinis
one qui ad unum uocant. eorũ maior & fide
dignior ẽẽ debet auctoritas. Altera considãtio
ẽ dissensionis eius quȩ de unius di cultu inces
homines orta ẽ. Se accepimu ᷤ maiores m̃os eo
lli Qd atemporalib ad ecema conscendit᷑.
sisibilia miracula. ñ enim alit̾ pot̾ant secutos
e oquos d actum e. ut necessaria non essent
uosis. Cum enim ȩccła catholica ꝑ totum orbẽ

Expanded text:
utrum iis potius credamus, qui ad multo deos, utrum iis potius credamus, qui ad multo deos, an iis qui ad unum Deum colendum nos vocant. Quis dubitet eos potissimum sequendos qui ad unum vocant, praesertim cum illi multorum cultores, de hoc uno Domino cunctorum et rectore consentiant? et certe ab uno incipit numerus. Prius ergo isti sequendi sunt, qui unum Deum summum solum verum Deum, et solum colendum esse dicunt. Si apud hos veritas non eluxerit, tum demum migrandum est. Sicut enim in ipsa rerum natura major est auctoritas unius ad unum omnia redigentis, nec in genere humano multitudinis one qui ad unum vocant, eorum major et fide dignior esse debet auctoritas. 47. Altera consideratio est dissensionis ejus quae de unius Dei cultu inter homines orta est. Sed accepimus, majores nostro a temporalibus ad aeterna conscenditur, visibilia miracula non enim aliter poterant secutos esse: per quos id actum est, ut necessaria non essent posteris. Cum enim Ecclesia catholica per totum orbem
Abbreviated transcription (Latin):
ibi debet incumbere ut surgat. Ergo ipsis car¬
nalibus formis quib detinemur: nidendum ẽ.
ad eas cognoscendas. quas caro non nunciat. Laᷤ
enim carnales uoco. quȩ ꝑcarnem sentiri q̃unt.
His cigo carnalib uel corporalib formis inhe¬
rere amore. pueros necesse ẽ: adolescentes uͦ ꝓpe
necesse ẽ. Ninc iam ꝑcedente etate. non ẽ necesse.
Qm̃ gͥ diuina ꝑuidentia ñ solum singulis homi¬
iibus quasi priuatim. s unũso generi humano
tamqua publice consulit: quid cum singulis
agatur. ds̃ qui agit. atq ipsi cũ quib agitursci¬
unt. Quid autẽ agatur cũ genere humano: ꝑ hi¬
storiam cõmendare uoluit & ꝑ propħiam. Tem¬
poralium autẽ rerum fides siue pretitarui. siue
futurarum:. magis credendo qua intelligendo
ualet. S nr̃m: considare. quib uel hominibꝰ
uel libris credendum sit. ad colendum recte dm̃.
que una salus ẽ. Huiꝰ ici prima disceptatio est:

Expanded text:
ibi debet incumbere ut surgat. Ergo ipsis caribi debet incumbere ut surgat. Ergo ipsis carnalibus formis, quibus detinemur, nitendum est, ad eas cognoscendas quas caro non nuntiat. Eas enim carnales voco, quae per carnem sentiri queunt,His ergo carnalibus vel corporalibus formis inhaerere amore pueros necesse est; adolescentes vero prope necesse est; hinc jam procedente aetate non est necesse. divina providentia, non solum singulis hominibus quasi privatim, sed universo generi humano tanquam publice consulit; quid cum singulis agatur, Deus qui agit atque ipsi cum quibus agitur sciunt. Quid autem agatur cum genere humano, per historiam commendari voluit, et per prophetiam. Temporalium autem rerum fides, sive praeteritarum, sive futurarum, magis credendo quam intelligendo valet. Sed nostrum est considerare, quibus vel hominibus vel libris credendum sit ad colendum recte Deum, quae una salus est. Hujus rei prima disceptatio est,
Abbreviated transcription (Latin):
ut dõ conditore atq rectore unu̾sitati. decora
sint omĩa. Et est pulchritudo uniu̾sȩ creature
ꝑhec tria inculpabilis:dampnatione pecc̃orũ:
exercitatione ustorũ: ꝑfectione beatoꝵ. Quã
obrem ipsa quoq anime medicina:quȩ diuina
puidentia. & ineffabili beneficientia geritur: gͣ¬
datim distincteq pulcherrima ẽ. Distribuit᷑ eñi
in auctoritatẽ atq rationem. Auctoritas fidem
flagitat ⁊ rationi preparat hominẽ. Ratio ad
intellectum cognitionẽq ꝑducit.: quãquã neq
auctoritate ratio penitus descrit. cũ considat᷑
cui credendum sit. & certe summa ẽ ipsiꝰ iam
cognite atq ꝑspicuȩ ueritatis auctorita:. Sed
quia in temporalia deuenimus. & eorũ amore
ab edernis impedimur: quedam demporalis me¬
dicina quȩ ñ sciendes s credentes ad salutẽ uocat.
non nature excellentia. s ipsius demporis ordi¬
ne prior ẽ. Nam inquẽ locum quisq cecidit:

Expanded text:
ut Deo conditore atque rectore universitatis decora ut Deo conditore atque rectore universitatis decora sint omnia. Et est pulchritudo universae creaturae per haec tria inculpabilis; damnationem peccatorum, exercitationem justorum, perfectionem beatorum. obrem ipsa quoque animae medicina, quae divina providentia et ineffabili beneficentia geritur, gradatim distincteque pulcherrima est. Distribuitur enim in auctoritatem atque rationem. Auctoritas fidem flagitat, et rationi praeparat hominem. Ratio ad intellectum cognitionemque perducit. Quanquam neque auctoritatem ratio penitus deserit, cum consideratur cui sit credendum; et certe summa est ipsius jam cognitae atque perspicuae veritatis auctoritas. Sed quia in temporalia devenimus, et eorum amore ab aeternis impedimur, quaedam temporalis medicina, quae non scientes, sed credentes ad salutem vocat, non naturae et excellentiae, sed ipsius temporis ordine prior est. Nam in quem locum quisque ceciderit,
Abbreviated transcription (Latin):
anima ꝑlĩ gr̃ãm regenerata & in integrum resti¬
tuta. &e illi subdita uni a quo creata ẽ. instaura¬
do etiam corpore in pristinã firmitatẽ noncum
mundo possideri. s mundum possidere ceꝑit.
nullum ei malum erit: quia ista infima pulchri¬
tudo tempalium uiscissitudinum quȩ cũ ipsa
ꝑagebat᷑ sub ipsa pagetur: & erit sic̃ scͥptum est
cȩlum nouum & terra noua. ñ in parte laboran¬
tibus animis.s in umu̾sitate regnantib. Om̃ia
eius. s contra naturam eius ẽ. nicħq aliud ÷ qͣm
pecc̃m & pena peccati: inde intelligit᷑ nullã nat᷑ã.
uel si melius ita dr̃ nullã sub̃am. siue essentiam
malum eẽ: neq de peccatis penisq eiꝰ animȩ ef¬
ficitur. ut uiu̾sitatis ulla deformitate turpet᷑:
quia rationalis substantia quȩ ab omni peccato
munda ẽ dõ subiecta. subiectis sͥ cet̾ĩs dominat᷑:
ea uͦ quȩ peccauit ibi ordinata ÷ uͥ tales ẽẽ decet.

Expanded text:
anima per Dei gratiam regenerata, et in integrum restianima per Dei gratiam regenerata, et in integrum restituta, et illi subdita uni a quo est creata, instaurato etiam corpore in pristinam firmitatem, non cum mundo possideri, sed mundum possidere coeperit, nullum ei malum erit: quia ista infima pulchritudo temporalium vicissitudinum, quae cum ipsa peragebatur, sub ipsa peragetur; et erit, et scriptum est, Coelum novum et terra nova , non in parte laborantibus animis, sed in universitate regnantibus. Omnia ejus, sed contra naturam ejus est, nihilque aliud est quam peccatum et poena peccati; inde intelligitur nullam naturam, vel, si melius ita dicitur, nullam substantiam sive essentiam malum esse. Neque de peccatis poenisque ejus animae efficitur, ut universitas ulla deformitate turpetur. Quia rationalis substantia, quae ab omni peccato munda est, Deo subjecta, subjectis sibi caeteris dominatur. Ea vero quae peccavit, ibi ordinata est, ubi esse tales decet,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o: ista ꝑagunt᷑ de labore nr̃o. Nulli autẽ uicto.
ludi agonistici placent. s tam̃ cum eius dedecore
decor sunt. Et hȩc enim quȩdam imitatio uer¬
tatis ẽ. Nec ob aliud atalib ꝓhibem̃ spectacłis:
nisi ne umbris rerum decepti. ab ipsis rebus q̃rũ
illȩ umbre sunt abeiremus. ita uniu̾sitatis huiꝰ
conditio atq administratio solis impiis animis
dã: natisq ñ placet: s etiã cum miseria eorum
multis uel in t̾ra uictricibus. uel incelo sine ꝑicło
spectantib placet. Nich̾ enim iustum: displicet
peccatis suis misera sit. aut recte factis beata: om̃is
audẽ irrationaliꝰ aut cedat potentiori. aut pareat
meliori. aut comparet᷑ equali. aut certantẽ exer¬
ceat. aut dampnato noceat: & omne corpus suȩ
anime seruiat quantum pro eiꝰ meritis & pro
rerum ordine sinidur: nullum malum ÷ nature
uniũse.s sua cuiq culpa fit malum. Porro cũ

Expanded text:
nostro, ista peraguntur de labore nostro. Nulli autem victo nostro, ista peraguntur de labore nostro. Nulli autem victo ludi agonistici placent, sed tamen cum ejus dedecore decori sunt: et haec enim quaedam imitatio vertatis est. Nec ob aliud a talibus prohibemur spectaculis, nisi ne umbris rerum decepti, ab ipsis rebus quarum illae umbrae sunt, aberremus. Ita universitatis hujus conditio atque administratio, solis impiis animis damnatisque non placet; sed etiam cum miseria earum, multis vel in terra victricibus, vel in coelo sine periculo spectantibus placet: nihil enim justum displicet jpeccatis suis misera sit, aut recte factis beata; omnis autem irrationalis aut cedat potentiori, aut pareat meliori, aut comparetur aequali, aut certantem exerceat, aut damnato noceat; et omne corpus suae animae serviat, quantum pro ejus meritis, et pro rerum ordine sinitur: nullum malum est naturae universae, sed sua cuique culpa fit malum. Porro cum
Abbreviated transcription (Latin):
stanter & incominutabilit̾ ars ipsa custodit. Itaq
ut nonnulli ꝑu̾si magis amant ũsum quã ipsam
artem qua conficit᷑ usus. quia plus se auribus qm
intelligentiȩ dediderunt: ita multi temporalia di¬
ligunt. conditricẽ uͦ ac modatricẽ temporum di¬
uinam ꝓuidentiã non requirunt. atq in ipsa di¬
lectione temꝑalium nolunt transire qd amant:
& tã absurdi sunt. quã si quisquã in recitatione pre¬
clari carminis. unam aliquã sillabam solam ꝑpe-¬
tuo uellet audire. S tales auditores carminum
ñ inueniunt᷑: talibus autẽ rerum existimatorib
plena sunt omnia: propt̾ca quia nemo ẽ qui nõ
facile ñ modo totum u̾sum. s etiã totum carmen
possit audire: Totum autẽ ordiñe scłorum send¬
re nullus hominum potest. Huc accedit quod car¬
minis non sumus pardes: scłorum uͦ pardes dãpua¬
tione facti sumus. Illud ergo canitur sub auditu

Expanded text:
stanter atque incommutabiliter ars ipsa custodit. 43. Itaque, stanter atque incommutabiliter ars ipsa custodit. 43. Itaque, ut nonnulli perversi magis amant versum, quam artem ipsam qua conficitur versus, quia plus se auribus quam intelligentiae dediderunt: ita multi temporalia diligunt, conditricem vero ac moderatricem temporum divinam providentiam non requirunt; atque in ipsa dilectione temporalium nolunt transire quod amant, et tam sunt absurdi, quam si quisquam in recitatione praeclari carminis unam aliquam syllabam solam perpetuo vellet audire. Sed tales auditores carminum non inveniuntur; talibus autem rerum aestimatoribus plena sunt omnia; propterea quia nemo est, qui non facile non modo totum versum, sed etiam totum carmen possit audire; totum autem ordinem saeculorum sentire nullus hominum potest. Huc accedit quod carminis non sumus partes, saeculorum vero partes damnatione facti sumus. Illud ergo canitur sub judicio
Abbreviated transcription (Latin):
ta cogitantẽ: quia rapitur mordinẽ successionis
extrema corporum pulchritudo. Nam ião exdre¬
ma ẽ. quia simul ñ potest habere omnia:. s dum
alia ceclunt atq alia succedunt. temꝑalium for¬
marum numerum in unam pulchritudinẽ cõ
Sic enim & u̾sus in suo genere pulcher ẽ. quãuis
duȩ sillabȩ simul dici nullomodo possint. Nec
enim secła enunciat᷑. nisi prima transierit: atq:
ita ꝑordinẽ ꝑuenitur ad finẽ: ut cum sola ultima
sonat. non secum sonantib suꝑiorib formam tñ
&e decus metri cum prec̾itis contexta ꝑficiat᷑. nec
ido tam̃ ars ipsa qua uersus fabricat᷑ sic tempori
obnoxia ẽ. ut pulchritudo eius ꝑmensuras mora¬
rum digeratur: s simul habet om̃ia quib efficit
u̾sum. ñ sunul habentẽ om̃ia. s postiorib priora
tollentẽ. ꝑroptea tam̃ pulchrum quia extrema
uestigia illius pulchritudinis ostendit: quã con¬

Expanded text:
ta cogitantem , quia rapitur in ordinem successionis ta cogitantem , quia rapitur in ordinem successionis extrema corporum pulchritudo. Nam ideo extrema est, quia simul non potest habere omnia; sed dum alia cedunt atque succedunt, temporalium formarum numerum in unam pulchritudinem compSic enim et versus in suo genere pulcher est, quamvis duae syllabae simul dici nullo modo possint. Nec enim secunda enuntiatur, nisi prima transierit; atque ita per ordinem pervenitur ad finem, ut cum sola ultima sonat, non secum sonantibus superioribus,formam tamen et decus metricum cum praeteritis contexta perficiat. Nec ideo tamen ars ipsa qua versus fabricatur, sic tempori obnoxia est, ut pulchritudo ejus per mensuras morarum digeratur: sed simul habet omnia, quibus efficit versum non simul habentem omnia, sed posterioribus priora tollentem; propterea tamen pulchrum, quia extrema vestigia illius pulchritudinis ostentat, quam con
Abbreviated transcription (Latin):
dR. Uanitas uanitantiũ: & omnia uanitas. Que
abundantia homini iom̃i labore ciusquẽ ipse
laborat sub sole: sieq enim frustra additum ẽ
uanitantium: quia si uanitantes detrahas. qui tã¬
quam prima sectantur extrema. non erit corpus
uanitas.s. in suo gene quãuis extremã pulchitu¬
dininẽ sine ullo errore monstrabit. Tempalium
enim specierum multiformitas. ab unitate di ho¬
miñẽ lapsum ꝑcarnales sensus diũbauit. & mu¬
tabili uarietate multiplicauit eius affectum. Ita
facta ẽ habundantia laboriosa: & si dici potest co¬
piosa egestas: dum aliud & aliud sequitur. & ni¬
chil cumeo ꝑͥmanet. Sic atempore frument. ini¬
ni & olei sui multiplicatus ẽ ut ñ inueniat idipsĩ.
id: natam incommutabilẽ ce singłarẽ: quã secut̃
non erret. & assecut᷑ꝰ non doleat: habebit enim &̃
consequentẽ redẽptionẽ corporis sui quod iam ñ
corrumpet᷑: nunc uͦ corpus qd̾ corrumpit̃ agg̃uat
animã. & deprimit t̾rena in habitatio sensum mul¬

Expanded text:
Quae abundantia homini in omni labore ejus, quo ipse laborat sub sole ? Neque enim frustra est additum, vanitantium, quia si vanitantes detrahas, qui tanquam prima sectantur extrema, non erit corpus vanitas; sed in suo genere, quamvis extremam, pulchritudinem sine ullo errore monstrabit. Temporalium enim specierum multiformitas ab unitate Dei hominem lapsum per carnales sensus diverberavit, et mutabili varietate multiplicavit ejus affectum: ita facta est abundantia laboriosa, et, si dici potest, copiosa egestas, dum aliud et aliud sequitur, et nihil cum eo permanet. Sic a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicatus est, ut non inveniat idipsum , id est naturam incommutabilem et singularem, quam secutus non erret, et assecutus non doleat. Habebit enim etiam consequentem redemptionem corporis sui , quod jam non corrumpetur. Nunc vero corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum mul
Abbreviated transcription (Latin):
querentib multis modis potest om̃ipotente
dõ ipso ꝑse ipsum demonstrante que ueras̃.
& adhec intuenda & ꝑcipienda bonas uolũ¬
tates ꝑbonos angłos. & quosliba homines
adiuuante. Eo modo autẽ quisq utitur. qͤ
uidet congruere his cum quib agit. Ego
itaq diu multumq considans quales obla¬
trantes & quales querentes exꝑtus sim. uel
qualis ipse siue cum latrarẽ. siue cũ quererẽ
fuerim: hoc mͦ mͥ utendum putaui. Quȩ u̾a
ẽẽ perspexeris dene: & eccłȩ catholicȩ tribue.
Que falsa. respue: & mͥ qui homo sum ignosce.
quȩ dubia crede: donec aut respuenda ẽẽ. aut
uera eẽ. aut semꝑ credenda ẽẽ. uel ratio doce¬
at. uel precipiat auctoritas. Intende gͥ in hec
que sequunt᷑ diligent̃: & pie quantum potes:

Expanded text:
quaerentibus, multis modis potest; omnipotente quaerentibus, multis modis potest; omnipotente ipso Deo per seipsum demonstrante quae vera sunt, et ad haec intuenda et percipienda bonas voluntates per bonos Angelos et quoslibet homines adjuvante. Eo modo autem quisque utitur, quem videt congruere iis cum quibus agit. Ego itaque diu multumque considerans quales oblatrantes, et quales quaerentes expertus sim, vel qualis ipse, sive cum latrarem, sive cum quaererem, fuerim; hoc modo mihi utendum putavi. Quae vera esse perspexeris, tene, et Ecclesiae catholicae tribue; quae falsa, respue, et mihi qui homo sum ignosce; quae dubia, crede, donec aut respuenda esse, aut vera esse, aut semper credenda esse, vel ratio doceat, vel praecipiat auctoritas. Intende igitur in haec quae sequuntur, diligenter et pie, quantum potes:
Abbreviated transcription (Latin):
uł quolib& modo figurare cogitando facilli¬
mum est: s cum uerum querit᷑. cauere & ui¬
tare difficile. Non ergo creature potius quã
creatori seruiamus:nec euanescamus in cogi¬
tationib nr̃is: & ꝑfecta religio ẽ. E terno eñi
creatori adherentes: & nos ȩt̾nitate afficiam᷑
necesse ẽ. S quia hȩc anima peccatis suis
obruta & implicata ꝑse ipsam uidere ac te¬
nere ñ posset. nullo in rebus humanis ad di¬
uina capessenda interposido gradu ꝑ quem
ad dĩ similitudinẽ a terrena uita homo nit̾et᷑:
ineffabili miscdia dĩ temporal dispensatiõe
ꝑcreaturã mutabilem. s tam̃ eternis legibus
seruientẽ. ad commemorationẽ prime sue ꝑ¬
fecteq nature. partim singulis hominibus.
partim uͦ ipsi hominum generi fubuenitur. Ea ÷¬
enim nr̃is temporib xp̃iana religio. quam
cognoscere ac sequi securissima ac certissima
salus ẽ: defendi aut̃ adu̾sus loquaces .& aꝑiri

Expanded text:
uel quodlibuel quodlibmum est, sed cum verum quaeritur, cavere et vitare difficile. 19. Non ergo creaturae potius quam Creatori serviamus, nec evanescamus in cogitationibus nostris, et perfecta religio est. Aeterno enim Creatori adhaerentes, et nos aeternitate afficiamur necesse est. Sed quia hoc anima peccatis suis obruta et implicata, per seipsam videre ac tenere non posset, nullo in rebus humanis ad divina capessenda interposito gradu, per quem ad Dei similitudinem a terrena vita homo niteretur, ineffabili misericordia Dei temporali dispensatione per creaturam mutabilem, sed tamen aeternis legibus servientem, ad commemorationem primae suae perfectaeque naturae, partim singulis hominibus, partim vero ipsi hominum generi subvenitur. Ea est nostris temporibus christiana religio, quam cognoscere ac sequi, securissima ac certissima salus est. 20. Defendi autem adversus loquaces, et aperiri
Abbreviated transcription (Latin):
hoc solum m ẽẽ tribuendum: qͥcqͥd autẽ uerũ
& conuciient̃ expositum. uni om̃ium bonoꝵ
festum atq ꝑceptum. nullum errorẽ esse in¬
uera religione ẽẽ potuisse. si anima pro do suo
non coleret animã:. aut corpus. aut phantasma¬
tasua aut horum aliqua duo comuncta. aut
cerce simul omniã. Sin hac uita societati hu¬
mani generis sine dolo temporalit̃ congruen.
&eterna meditaret᷑ unim dm̃ colens: qui nͥ
ꝑmanere incommutabilis. nulla mutabilis
natura pmanere. Mutari autẽ animã posse
non quidẽ localiter. s: tam̃ temporalit̃. suis
affectionib quisq cognoscit. Cõrpus uͦ &
temporib & locis ẽẽ mutabile: cui uis adu̾¬
tere facile ẽ. Phantasmata porro nichil sunt
aliud qͣ de spetie corporis corporeo sensu attͣc¬
ta figmenta: quȩ memoriȩ mandare ut accep¬
ta sunt. uł partiri. uł multiplicare. uł cont̾¬
here. uł distendere. uł ordinare. uł ꝑturbare.

Expanded text:
hoc solum mihi esse tribuendum; quidquid autem verum hoc solum mihi esse tribuendum; quidquid autem verum et convenienter exposfestum atque perceptum, nullum errorem in religione esse potuisse, si anima pro Deo suo non coleret animam, aut corpus, aut phantasmata sua, aut horum aliqua duo conjuncta, aut certe simul omnia: sed in hac vita societati generis humani sine dolo temporaliter congruens, aeterna meditaretur, unum Deum colens; qui nisi permaneret incommutabilis, nulla mutabilis natura remaneret. Mutari autem animam posse, non quidem localiter, sed tamen temporaliter, suis affectionibus quisque cognoscit. Corpus vero et temporibus et locis esse mutabile, cuivis advertere facile est. Phantasmata porro nihil sunt aliud quam de specie corporis corporeo sensu attta, figmentaque memoriae ut accepta sunt uel partire uel multiplicare seu contrahere uel distendere uel ordinare uel turbare