comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ham ex oꝑib ustificatꝰ est habet głam: s ñ ad dm. Hec est
ad dm gła qͣ głificat᷑ ñ homo seads. si ñ ex oꝑib s ex fide uis¬
tificat᷑: ut ex deo illi sit ctiã qd̾ bene oꝑat᷑:. qñi palmes sicut iã
suꝑius dꝑxit. ñ posset ferre fruttũ a semet ip̃o. Si gͦ in hoc głi¬
ficatꝰ est ds pat̾. ut fruttũ plimũ afferamꝰ. et esficiam᷑ xp̃i dis¬
cipult. non hoc nr̃e głe tribuamꝰ. taintͣ. hoc ex nobis ipis ha¬
de et alibi cũ dixisset. sic luceat lum̃ ur̃m corã hõĩb ut uide¬
ant bona oꝑa ur̃a: ne a semet ipsis putarent ẽẽ bona oꝑa sua:
mox adlidit. et głificent patrẽ ur̃m qui in celis est. In hoc
enĩ głificat᷑ pat̾ ut fructũ plimũ afferamꝰ. et efficiam᷑ xp̃idis¬
tipłi. A quo efficiam᷑: nͥ ab illo cuiꝰ miscdia p̃uenit nos: Ipsiꝰ
dilexit me pat̾. et ego dilexi uos. Manete in dilectione mea.
Ecte unde sunt nob oꝑa bona. Nam unde nobis eẽnt: nͥ quia

Expanded text:
n ad Deum . Haec est ad Deum gloria qua glorificatur non homo, sed Deus, si non ex operibus, sed ex fide justificatur, ut ex Deo illi sit quod etiam bene operatur: quoniam palmes, sicut jam superius dixi, non potest ferre fructum a semetipso . Si enim in hoc clarificatus est Deus Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli; non hoc gloriae nostrae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis hade et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona; ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficimur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
di estis: ꝓpt̾ u̾bũ qd̃ loquutꝰ sũ uob̾. Quare ñ ait. mundi
essis ꝓpt̾ baptismũ quo abluti estis. sed att ꝓpt̾ u̾bũ qd̾ loqtui¬
tulsũ uobis: nͥ qa et in aqua u̾bũ mundat. Deche u̾bũ: et

Expanded text:
di estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi di estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et
Abbreviated transcription (Latin):
lo rigauit. Et hoc gͦ: sic̃ uniciuq dñs dedit. Non itaq de suo
Iam uero qđ scquit᷑. s deus incrementũ decdit: ñ ꝑ illos s ꝑ se¬
ip̃m facit. Extedit hoc humanã humilitatẽ: excedit angłi¬
cam sublimitatẽ: nec omnino ꝑtinet. nͥ ad agͥcolã t̾nitatẽ
Iam uos mundi estis. sundi scilicet atꝙ mundandi. Neq
enĩ nͥ mundi essent. fructũ ferre potuissent. Et tamen om¬
nẽ qͥ fert fructũ purgat agͥtola: ito fructũ plus afferat. fert
frucdtũ qͥa mundus ẽ: atq ut plus afferat puirgat᷑ adhit. Qͥs
enĩ est in hac uita sic mundus: ut ñ sit magis magisq mũ¬
danduo: ubi si dixerimꝰ qͣͥa petcatũ ñ habemꝰ nos ipsos seait¬
cimꝰ: ec u̾itas in nob ñ est. di autẽ contelli fi̾um pectata nostra¬
sidelis est et uistꝰ qͥ dimittat nobis peccata: et mundet nos cib
onm iniqͥtate. Mundet utiq mundos hoc est fructuosos. ut
tantosit fruduosiores qͣnto fu̾int mundiores. Iamuos mũ¬

Expanded text:
non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fufidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mun
Abbreviated transcription (Latin):
do. in eis deputandi sint. de quib aliqͥa leniꝰ iidet᷑ soniusse.
qͣd dictũ est ꝑlegem uditaibuntur: m̃ito querit᷑. Seasialiud
est ꝑire sine lege. aliud iuditari ꝑ legem: et illud ẽ q̃uiꝰ hoc
autẽ leuiꝰ᷑ ꝓculdubio ñ sunt isti in hac pena lemore ponen¬
di: qͥa neq in lege pectauirunt. s omnino legẽ xp̃i acci¬
pere noluerunt: ec eam qͣntũ ad ip̃os attinet omnino nul¬
lam eĩ uoliuint. Illi autẽ peccant in lege. qui sunt in legi
ĩd est qui eam iustipiunt: eãq scãm et mandatũ scm̃ et
iustũ ⁊ bonũ fatent᷑. s infirmitate ñ implent. qd ab earet

Expanded text:
 aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem, et illud est gravius, hoc autem levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege peccaverunt, sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum fatentur ; sed infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
quitꝰ sũ uob̃ ut gaudiũ meũ in uob̾ sit: to gat¬
diũ ur̃m impleat᷑. Cco est gaudiũ. xp̃i in nob̾.
nisi qd̵ dignatur gaudere. de nob: Et qd̾ est gaudiũ ut̃m
qd dicit implendũ: nili eiꝰ habere consortiũ: ꝓt̾ qd̾ beato
petro dixerat. Si ñ lauero te: ñ habebis partẽ metũ. Gaudi¬
um gͦ eiꝰ in nob̾ gr̃a est qͣm p̾stitit nob̾: ip̃a est ⁊ gaudua
nr̃m. Sed de hac ille tuã ex ecernitate gaudebat: qͣndo nos
elegit ante mundi constiuttionẽ. Nec reste possumꝰ dic̾e:
qd̃ gaudium eiꝰ plenũ ũ erat sionenĩ ds imꝑfcẽ altqͣndo gau
debat: s illud eiꝰ gaudiũ in nob̾ ñ erat: qͥa nec nos in quib
esse posset iam eranrꝰ. net qͣndo eẽ cepimꝰ cũ illo eẽ cepimu
In ip̃o autẽ semꝑ erat: qͥ nos suos fitturos cercissima sue p̃¬
suentie u̾itate gaudebat. Pnide gaudiũ iam ip̃e ꝑtectũ de
nobis habebat. qͣndo nos p̃sciendo et p̾destinando gaudctati

Expanded text:
 ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quod est gaudium Christi in nobis, nisi quo dignatur gaudere de nobis? Et quod est gaudium nostrum, quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum. Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est et gaudium nostrum. Sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante constitutionem mundi . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat: non enim Deus idebat; sed illud ejus gaudium in nobis non erat, quia nec nos, in quibus esse posset, jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando nos praesciendo et praedestinando gaudebat:
Abbreviated transcription (Latin):
quuti sunt ⁊ uos ꝑsequent᷑: si sermonem meũ
seruauerunt. eo ur̃m seruabunt: sel hec omĩa
facient uobis ꝓpt̾ nom̃ meũ. qͥa neluunt eũ quimisit me.
De quib autẽ hoc dixerit si queram. inuenimiꝰ eũ ad hec u̾¬
ba uenisse. ab eo qd̵ dixerat si mundris uos odit scitote qͥa me
pͥorem uobis odio habuit. slunc uero q̃d addidit. si nonue¬
nissem. ec loquutus ei fuissem peccatũ ñ haberent. iudeos
ostendit exp̃ssins. Dehis gͦ et illa aicebat: nam hoc indicat
u̾boꝵ ip̃a contextio. De his enĩ dicit. si si uenissem et loquittꝰ
cis fuissem pectatũ non haberent: de quib aicebat. si me ꝑse¬
quitti sunt ⁊ uos ꝑsequent᷑. si sermonem meũ seruauerũt
⁊ ur̃m seruabunt: s hec omĩa facitnt uobis ꝓpt̾ nom̃ ineũ

Expanded text:
meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. De quibus autem hoc dixerit si quaeramus, invenimus eum ad haec verba venisse ab eo quod dixerat, Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit: nunc vero quod addidit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, Judaeos ostendit expressius. De his ergo et illa dicebat; nam hoc indicat verborum ipsa contextio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia fac
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ sicito ip̃e dilexit nos. qͥ pro nobaĩam suam posuit. Ni¬
mitũ hoc est: qd̾ legit᷑ u ꝑu̾bis salomonis. Si secłis cena¬
re ad mensam potertis: considans intellige que apponii¬
tur tͥ: et sic mitte manũ tuã sciens qm̃ talia oportet te p̃¬
parare. Nam que mensa est potentis: nͥ unde sumit᷑ corpus

Expanded text:
vicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus
Abbreviated transcription (Latin):
udite aurib accipite mentib dilestissimi:
loquentib qͥdem nob̾. s ipso docente qͥ ñ rece¬
ait a nobis. Dñs dicit qd mͦ cũ legiret᷑ atidis¬
tis. Uerba que ego loquor uobis. a me ip̃o ñ loquor: pat̾
autem inme manens facit oꝑa ipse. Ergo et u̾ba oꝑa sũt:
Plane ita est. Nam ꝑfecto qͥ ꝑximũ loquindo edificat: bo¬
nũ opꝰ oꝑat᷑. Sed quid est a me ip̃o ñ loquor: nͥ a me ip̃o
ñ suni quiloquor: Ci quippe tribuit qd facit: de quo ẽ
ip̃e qui facit. Pat̾ enĩ cłs ñ est dealiquo: filiꝰ autẽ ds. est qͥ¬
dem pat̾ eqͣlis: sed de patre deo. Ideo ille ds. sed ñ de deo: et lui¬
mẽs ñ delumĩe: iste uͭ ds de do. lum̃ deliũe. Namin his diab
sententiis una qͣ d c̃mẽ ñ ame ip̃o loqͦr. alia qͣdtm ẽ pat̾ autem
ĩ me manẽs fatit opera iple: singulas tenentes
diuersi nob̾ adũ sant᷑ heretici: qui ñ ex una parte. sed
in contria conantes. a uia u̾itatis erorbitant. Arriani

Expanded text:
udite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso non loquor, nisi, a meipso non sum qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus, sed non de Deo; et lumen, sed non de lumine: iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. 2. Nam in his duabus sententiis, una qua dictum est, Non a meipso loquor: alia qua dictum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via veritatis exorbitant. Ariani
Abbreviated transcription (Latin):
diligimꝰ. qͣmius qd̾ ait manete in duistione mea. ñ apparit
qͣm dixerit dilectionẽ: utrũ qua eũ diligimꝰ. anqua ip̃e nos
diligit. s ex u̾bo suꝑiore dinoicit᷑. Dixerat qͥppe et ego dile¬
xi uos: cui uerbo continuo subuinxit. manete in dilectiõe
mta. Illa gͣ. qua dilexit eos. Quid est gͦ manete in dilestione
mea÷ nͥ manete in gñi mea: Et quid est si p̾cepta mea serria¬
u̾itis. manebitis in dilectione mea: uͥ hoc scietis q̃d in dilec¬
tione mea qua uos diligo manebitis. si mea p̾cepta seruabi

Expanded text:
diligimus. Qdiligimus. Qquam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, si praecepta mea servaveris, manebitis in dilectione mea, nisi, hoc scietis quod in dilectione mea qua
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ et ego uos. sam pater utiꝙ diligit et nos s in tp̃o: quia
in hoc głificat᷑ pat̾. ut fructũ afferamꝰ in uite hoc est in fi¬
lio: et efficiam᷑ eiꝰ discipłi. Manete inqͥt indilestione mea.
Quom manebimꝰ: Audi quid sequit᷑. Si p̃cepta mea inqͥt
seruau̾ttis: maneotas in dilestione mea. Dueclio fait p̃ree¬
ta seruari. an p̾cepta seruata faciunt dilectionem. Sed quis
ambigat qd dilestio p̾cedit: Unde enĩ p̃cepta seruet ñ habet:
qui ñ diligit. Ct̾o gͦ ait. si p̃cepta mea seruau̾itis. manebitis
in dilectione mea: ostendit ñ unde dilestio generet᷑. s unde
monstret᷑. Tamꝙͣ diceret. Nolite uos putare manere in dilet¬
tione mea: si ñ seruatis ẜ̃cepta mea. Si enĩ seruau̾ttis ma¬
nebitis: hoc est hinc apparebit qd̃ in diledione mea mane¬
bitis. si p̃cepta mea seruabitis: ut nemo se fallat dicendo qd̵
eũ diligat: si eiꝰ p̃cepta ñ seruat. Nam in tantũ eñ diligimus.

Expanded text:
Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. 3. Manete, inquit, in dilectione mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praeceta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ se membrũ supͣ uertict̃ extollit: Retuisas eẽ in corpo¬
re si nl ui⁊ oditt̃ mundi sustin̾e cũ capite. Si de munido in¬
quit essetis: mundꝰ qd̾ suũ erat diligeret. Uniũsali hoc ai¬
tit ecclie: qͣm plerũq etiã ipsam miuidi nomine appellat.
sicut illud est. D̾s erat in xp̃o: mundũ reconcilians sibi.
Iteniꝙ illud. Non enĩ uenit filiꝰ hõis ut iudicit mundĩt.
s ut saluct᷑ mundus ꝑ ip̃m. Et in epła sua ioħs. ait. aduo¬

Expanded text:
go se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae itaque hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat, sicut illud est: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Itemque illud: Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Et Ep
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ ut homo: et chalũ pniatis deo. Ille in se naturã cõ¬
mendat hamanam : tu i illo audes deformare diuiuam:
Infidelis: ingrate: ideo ne tu minius cũ qui fecit te. qͥa dicit
ille quid fc̃s sit ꝓpt̾ re: Eqͣlis cnĩ patͥ filt᷑ ꝑ quẽ fc̃s est homo:
ut minor eslet patre fc̃s est homo. Qo nͥ siertt: quid eẽt homo:
Dicat plane dr̃s: et magist̃ nr̃. Si diligeretis me ganideretis
utiq qͥa uado ad patrẽ: qͥa pat̾ maior me est. Cũ aiscipulis
audiamꝰ uerba doctoris. ñ cũ alicius seqͣm᷑ astutiã deceptoriᷤᷤ.
Agnoscamꝰ geminã lubstantiã xp̃i. diuinã scilicet qua eqtia¬

Expanded text:
loquitur ut homo, et tu calumniaris Deo? Ille in se naturam commendat humanam, tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus est homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et Magister noster, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Chri
Abbreviated transcription (Latin):
est u̾bũ fidi qd p̾ditamꝰ: quo sine dubto ut miradare pos¬
stt. consecrat᷑ ⁊ baptismꝰ. Ep̃c qͥppe nob̾cũ uitis. cũ patre
agricola dilexit eccł̃iam: et semet ip̃ra tͣlidit ꝑ ea. Legeau¬
tem apłm ⁊ uide quid aduingat: ut eam scĩficaret inqͥt
mundans eam lauachro aque in u̾bo. Mundectio gͥ neqͥꝙͣ
fluxo ⁊ labili tͥbueret᷑ elemento: nͥ adderet᷑ in u̾bo. Hoc uer

Expanded text:
predicamus', quo sine dubio, ut mundare possit, consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit aecclesiam et se ipsum tradidit pro ea. Lege apostolum et vide, quid adiungat: 'Ut eam sanctificaret', inquit, 'mundans eam lavacro aquae in verbo'. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi add
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ qui non est in karitate. atrendebat apłs ũ dicebat:
non enĩ accepistis sp̃m seruitittis. iterũ in timore. Illũ
autẽ timorẽ castũ attendebat: cũ dicebat. Noli altum
sapere: s time. In illo timore quem foras haritas mittit:
est ctiam seruitꝰ: simul foras cũ ip̃o timore mittenda. Unt̃¬
q enĩ uinxit apłs. hoc ẽ et seruitutẽ ⁊ timorẽ: dicendo:
ñ enĩ accepistis sp̃m seruiuts. iterũ in timore. Ad hanc¬

Expanded text:
 qui non est in charitate, attendebat Apostolus cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis sp
Abbreviated transcription (Latin):
dño xp̃o ꝑares eẽ possim ᷑: si ꝑ aio usq ad sangͥnem martỹ¬
rium duxerimꝰ Iue potestatẽ habuit ponendi aĩam stiam.
et iterũ sumendi eam: nos autẽ nec qͣntũ nolimꝰ uiuimꝰ:
et morm̾ etiã sinobantꝰ. Illemoriens mox in se occidit et¬
mortẽ: nos eiꝰ morte liberam̃ a morte. Iliꝰ caro ñuidit cor¬
ruptiont̃: nt̃a post corruptiont̃. in fine scli ꝑillũ induec̃
incortuptione Ille nob̾ ñ indiguit ut nos saluos faceret:
nos sine ulo nichil possirmi᷑ facere. Ille se nob̾ p̃butt palmi

Expanded text:
o pares esse possimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmi
Abbreviated transcription (Latin):
Si seruꝰ non ero p̃cepta faciendo. et ñ p̃cepta fetero. seruire ñ
potero. ergo seruiendo serũ ñ ero: Intelligamꝰ fr̃s inteili¬
gamꝰ : et hoc in nob̾ dñs fatrat ut intelligani: fatat eti¬
am ut intellecta faciam᷑. Hoc autẽ si scim. pfecto scimꝰ qd
fatit dñs : qͥa nos ip̃os tales ñ facit nͥ dñs: et phoc ad cius¬

Expanded text:
Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit n
Abbreviated transcription (Latin):
bo exposuit quid drxilset mundi. cũ subierit tenebraꝵ ha¬
rum: neqͥsꝙͣ mundi noĩe intellig̾et unu̾sam creaturam:
ciꝰ nullom᷑ sunt rectores angli desertores. Tenebraꝵ haꝵ inqͥt
id est mundi istiꝰ amatorũ: ex quib tam̃ elesti sunt ñ ꝑ suũ
m̃itũ s ꝑ dei grãm quib dicit. fuistis enĩ aliqͣndo tenebre:

Expanded text:
it, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, harum, id est, mundi istius amatorum: ex quibus tamen electi sunt, non per suum meritum, sed per Dei gratiam, quibus dicit, Fuistis enim aliquando tenebrae;
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c. Ideo gͦ dixit. Si diligeretis me gaisd̾etis utiq qͥa ua¬
do cid patrẽ: qr̃ nature humane gͣculandũ est. eo qd sic cissr̃ĩp
ta est a u̾bo umgenito: ut ĩmortalis constitũet᷑ in celo: atq
ita fieres t̾ra sublimis: ut incorruptibilis pulius lederet
isd dexceram patͥs. Hoc enĩ mͦ se iturũ aixit ad patrẽ: nam
ꝓfesto ad illũ ibat qui cũ illo erat. Sed hoc erat ire ad etim
et recedere a nobts: mutare atq ĩmortale fac̾e qd mortale

Expanded text:
est Christus. Ideo ergo dixit: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem: quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assta est a Verbo unigenito ut immortalis constitueretur in coelo, atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ur in coelo, hoc enim modo se iturum dixit ad patrem. Non profecto ad illum ibat, qui cum illo erat, sed hoc erat ire ad illum, et recedere a nobis, mutare atque immortale facere, quod mortale
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝙͣ debito obnoxiꝰ. et ip̃e uistus est et alios iustificat
xp̃c. Sioli cont̾ eum eũ te extend̾ẽ: in tantũ panꝑ. ut re¬
mislionis pectatoꝵ appareas cotidianꝰ in oratione metidicus.
Tuo autẽ inquit consino abstinete. Unde nͥ a p̃luraptione fal¬
laci: Ille quippe qͥa ñ raritũ est homo sedeciamds: ideo nũqͣm re¬
us. Si enĩ drrexeris ołm nuł ad illũ. nusqͣm parebit. Dałm
tuũ ocłm uidelicet humanũ quocertus humana. si direxeris
in illũ. nusqͣm parebit: qm̃ uideri ñ potest quẽadmoaũ ui¬
dere tu potes. Parabit enĩ sibi pennas sicut aquile: et uadet ĩ
domũ ꝓpostti sui: unde ad nos utiq uenit: nec tales qualis
nemo habetẽ qͣm ut aĩam suã ponat quis ꝓamicis suis. łũq
sic imitem pia obedientia. ut ei nos cõparare nulla p̃suma¬
dicit uos amiti meiests. si fec̾tcis q̃ ego p̾cipio uob. lam ñ dicam

Expanded text:
unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumadicit, Vos amici mei estis, s
Abbreviated transcription (Latin):
tem. In cet̾is autem q̃ dixi qͣmius nec omĩa dicere potui:
martyt xp̃i longe impar est xp̃o. Qtd̃ si qͥsꝙͣ se ñdico po¬
tentie xp̃i sed ĩnocentie cõparauit: non et aliena se putã¬
dosanare sea suũ satã nuliũ habere peccatũ: etiam sic
aiidior est. qͣm ratio salitts exposcit. Nultũ est ad illum:
ñ capto rantũ. Et bene quidẽ ista ꝓu̾bioꝵ sententia cõmo¬
net᷑. que cortinuo subiungto et dicit. Quo audlior es: no¬
li concupisc̾e cybos eiꝰ. satĩ est enĩ ut nichil inde sumas: ꝙͣ
lacẽ: hoc est hypotrisin. Dicendo enĩ se trae peccato eẽ. ius¬
tum se ñ potest exhibere: s fingere. Ideo dictũ est: hec enĩ
habent utã fallacẽ. Unis est solus: qui et carnẽ homĩs
habert. et peccatũ potuit ñ habere. Merito qd̾ sequitur
nob p̃cepit: ec tali u̾bo atq pu̾bio humana infirmitas
conuenit᷑. eiq dicit. Noli extendere tecũ sis pauꝑ: contͣ
diuitẽ. Diues est enim. qui net hereditario nec ꝓprio

Expanded text:
t. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quaabent fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio
Abbreviated transcription (Latin):
sic delerebat ocłos. ut non desereret cor: Qmuis ds etiam
qui nullo continet᷑ loco. discedat ab eoꝵ cordib quieũ
relinquunt morib nĩ pedib: et ueniat ad illos qͥ conĩt¬
tunt᷑ ad eũ ñ fatie s fide: et accedunt ad tũ mente non
carne. Ut atttẽ uitelligerent scdm iad qd homo erat: cũ
dixisset uado et uenio ad uos: adietit. atq ait. Si dilig̾e¬
tis me. ganderetis itiꝙ qͥa uado ad patrẽ: qͥa pater ma

Expanded text:
ita deserebat oculos, ut non dita deserebat oculos, ut non dqui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus qui eum relinquunt moribus, non pedibus, et veniat ad illos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat, cum dixisset: Vado et venio ad vos, adjecit atque ait: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado
Abbreviated transcription (Latin):
qmͦ hoĩes dant qui diligunt mundum ñ ita douobis:
Qui ꝓpt̾ea sibi dant pacẽ ut sine molestia litiũ atq bel¬
loꝵ. ñ deo s amico suo mundo ꝑfruant᷑: et qͣndo ustis dãt
concordia: qͥa disiuncta sunt corda. Quomͦ enĩ consors dici¬
tur qͥ sortẽ iungit: tta ille concors dicendus est quicor
nob dat. ñ sicut mundus s situt ille ꝑ quem fc̃o est rasi¬
dus: ut contordes simꝰ. uingamꝰ inuicem corda: et tor
unil sursc̃ babeamꝰ. ne corrumpat᷑ in t̾ra. fĩnit Sermo.
ũba dr̃ dicentis ad discipłos suos. Nontur¬
Hinc gͦ turbari et formidare pot̾at cor illoꝵ qd̾ ibat ab
ets. qͣmuts uenturus ad cos: ne forsitan gregẽ lup̃ hoc
int̾uallo inuaderet pastoris abseritia. Sed a quib homo
abscedebat. ds ñ relinquebat: et sdem ip̃e xp̃c homo et
ds. srgo ec tbat ꝑ id qd homo erat: et manebat ꝑ id q̃d
d̾s erat. Ibat ꝑso qd̾ uno loco erat: manebat ꝑ id q̃d ubi¬
q erat. Cur itaq turbaretur et formidaret cor qͣnde

Expanded text:
 homines dant qui diligunt mundum, ita do vobis? Qui propterea dant sibi pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant concordia, quia disiuncta sunt corda. Quomodo enim, inquit, consors dicitur, qui sortem iungit, ita ille concors dicendus est, qui cornobis dat, non sicut mundus, sed sicut ille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corrumpatur in terra. TRACTATUS i dicentis ad discipulos suos, Non turHinc ergo turbari et formidare poterat cor illorum, quod ibat ab eis, quamvis venturus ad eos: ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet, pastoris absentia. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non derelinquebat: et idem ipse Christus homo et Deus. Ergo et ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat: ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando
Abbreviated transcription (Latin):
lib patet: suꝑbis latet. Sed quid illud ẽ qd̾ adiungit᷑. sicut
et ego pat̾s mei p̃cepta seruaui et maneo in eiꝰ dilectione. Uti¬
ꝙ etiam hic hanc dilectionẽ patͥs intelligi uoluit: qua eum
diligit pat̾. Ita qͥppe dixerat. Situt dilexit me ꝑat̾: et egodi¬
lexi uos. Atꝙ his u̾bis illa subitnxit. manete in dilectione
mea: illa ꝓculdubio qua dilexi uos. Ergo qd̾ ait etrã de pattie.¬
et manto in eiꝰ dilectione: illa scilicet accipienda est qua dile¬
xit eũ pat̾. Sed nũ qͥd et hic gr̃a intelligenda est qua pat̃ dili¬
git filiũ. sit̃ gr̃a est. qua nos diligit filiꝰ. cũ si mꝰ nos filis
gr̃a ñ natura: unigenitꝰ autẽ nat᷑a ñ gr̃a: an hoc etiã in ip¬
so filio ad hoĩem refendũ est. Ita sane. Nam dicendo sit̃ dile¬
tit me pat̾ et ego dilexi uos: grãm mediatoris ostendit. Ox¬
diator autẽ dĩ et hominũ: ñ in qͣntũ ds. s in qͣntũ homo est

Expanded text:
id illud est quod adjungit: Sicut et ego Patris mei praecepta servavi, et maneo in ejus dilectione? Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit, qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea, illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, Maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est qua dilexit eum Pater. Sed numquid et hic gratia intelligenda est, qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius: cum simus nos filii gratia, non natura; Unigenitus autem natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane. Nam dicendo, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, gratiam mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et homi
Abbreviated transcription (Latin):
lũ informa di ubi est cũ patre eo spũ sc̃o parit̃ inuisibilis:
s in forma homĩs ubi ẽt in mundo uoluit patiendo contẽp¬
tibilis. iudicando t̾ribilis. std uͦ adiunxit. et sermonẽ quẽ
audistis ñ est m̃s. s eiꝰ qui misit me pat̾& ñ mirem᷑. ñ paue¬
amꝰ. Non est minor patre: si ñ est nͥ a pocre. Non est impar ip̃o.
s ñ est a se ip̃o. Ncq enĩ merititꝰ est dicerido: qui ñ diligit
me. sermones itos ñ seruat. Ecce suos dixit eẽ sermones.
Numqͥd ubi est ip̃e contͣriꝰ ubi rursus dixit: et sermonẽ
quẽ audistis ñ est m̃s. Eo fortasse ꝓpt̾ aliqͣm distinctionem.
ubi suos dixit. płalit̾ dixit: hoc est sermones. Ubi autem
lermonẽ. hoc est u̾bũ ñ suũ dixit esle sel patͥs: se iplum
intelligi uolutõ. In pͥncipis enuim u̾bũ. coubũ apuad deume

Expanded text:
in forma Dei, ubi est cum Patre et Spiritu sancto invisibilis, sed in forma hominis, ubi esse in mundo voluit patiendo contemptibilis, judicando terribilis. Quod vero adjunxit: Et sermo quem audistis, non est meus, sed ejus qui misit me, Patris, non miremur, non paveamus: non est minor Patre, sed non est nisi a Patre; non est impar ipso, sed non est a seipso. Neque enim mentitus est dicendo, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones; numquid sibi ipse est contrarius, ubi rursus dixit, Et sermo quem audistis non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem, ubi suos dixit, dixit pluraliter, hoc est sermones; ubi autem sermonem, hoc est Verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum intelligi voluit. In
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ simul: cũ ip̃i ñ possunt et̃ ñ simul. Qd uͦ aadiait
cõmemorabit uor: intelligere debeni etiam qd̃ iubtm
t̃ obliuusci saluberrimos monitꝰ ad grãm ꝑtin̾e quanos
cõmemorat xp̃c. Pacẽ inqͥt relinquo uob̾: pacem meam
do uobis. Hoc est q̃d legimiꝰ apd̾ ppham: pacẽ suꝑ pacem.
D̾aetm nobis reliquit teurꝰ. patm suam dabit nobis infi
neuentur. Pacem nobis reliqͥt in hoc scl̃o: pacẽ suã nob̾ da¬
bit in fut᷑o sclõ. Pacem nob̾ reliquit in qua manentes hos¬
temuincimꝰ pacẽ suã nob̾ dabit qͣndo sine hoste regna¬
bimꝰ. Pacẽ reliquit nobis it etiam hic inuitẽ diligamus:¬

Expanded text:
 possint esse non simul. Quod vero addidit:  possint esse non simul. Quod vero addidit: Commemorabit vobis, intelligere debemus etiam quod jubemur non oblivisci, saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, qua nos commemorat Christus. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam: Pacem super pacem. Pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit ine venturus, pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus, pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regnabimus. Pacem reliquit nobis, ut etiam hic invicem diligamus
Abbreviated transcription (Latin):
uero ñ s filiꝰ aoceat. et sp̃c sc̃s dicat. et cũ ds̾ aliqͥd aicit et do¬
ceo. tͥnitas ip̃a dicat ec doctat. Sea qm̃ tͥnitas est. oportebait
eiꝰ singłas insinuare ꝑsonas: eamq nos distincte audire: in¬
separabilit̾ intellig̾e. Audi patrẽ dicentẽ ubi legis: dñs di¬
xit adme filiꝰ meus estu. Audi et docentẽ ubi legis. Omĩs
qͥ audiuit a patre et diditit: ueniet ad me filit̃ uͦ dicen¬
tem: mͦ auidisti. De se qͥppe ait: q̃cũq dixero nob̾. Quẽ et
ẽ. ip̃e uos docebit omĩa: audi eciã dicentẽubi legis in asti
misi eos. Omnis gͥ et dicit et docet tͥnitas. Sea nͥ eciam st¬
gillatĩ cõmendaret᷑: eam nullo mͦ humana caꝑe ut
cũq posset infirmitas. Cũ gͦ sit omnino inseparabilis:
nũꝙͣm tͥnitas esle sciret᷑. si seraꝑ inseparabilit᷑ aiceretur.
Nam et cũ dicim᷑ patrẽ et filiũ et spm̃ scm̃: ñ eos utiq di¬

Expanded text:
vero non et Filius doceat et Spiritus sanctus dicat, et cum Deus aliquid dicit et dovero non et Filius doceat et Spiritus sanctus dicat, et cum Deus aliquid dicit et docet, Trinitas ipsa dicat et doceat? Sed quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eamque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu : audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait, Quaecumque dixero vobis: quem si est, Ipse vos docebit omnia, audi etiam dicentem, ubi legis in Actibmisi eos . Omnis igitur et dicit et docet Trinitas: sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humanacunque posset infirmitas. Cum ergo sit omnino inseparabilis, nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter diceretur. Nam et cum dicimus Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ubi ait. qd̾cumq penerius hoc faciã: nec apłis ab illo fu
isse complecũ: Et cui tandẽ qd ꝓmitut implebit: si apłos
suos in sua ꝓmissione fraudauit. Euigila gͥ homo fidelis:
eo uigilanter audi qd̾ illic positũ est in noĩe meo Ipsũ enĩ
qd̾cumq ñ att petieritis ut cũq s in noĩe meo. Qui ꝓmi¬
sit gͦ tam magnũ beneficiũ. qͥd uocat᷑: Uccatite utiq xp̃c

Expanded text:
bi ait, Quodcumque petieritis, hoc faciam, nec Apostolis fuisse ab illo completum? Et cui tandem quod promittit implebit, si Apostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evigila igitur, homo fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, in nomine meo: ipsum enim quodcumque, non ait, petieritis utcumque; sed, in nomine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium, quid vocatur? Utique C
Abbreviated transcription (Latin):
di filiꝰ minor est. ñ petrre solo s etam sp̃u scõ: ncq id tantum
s etiã se ip̃o: qͥa idem ip̃e in forma dei maior est se ip̃õ. Neꝙ enĩ
homo xp̃e ñ dicit᷑ silĩ dei qd̾ etiã sola caro eiꝰ in sepulchro me¬
ruit appellari. Nam qͥd aliud confitem̃: cũ dicimꝰ credere nos
in unigenitũ filiũ dei. qͥ sub pontio pilato crucifixus est et
sepultra: Et qͥd eiꝰ sepultũ est nsi caro sine amma Ac ꝑ hoc

Expanded text:
Dei Filius minor est, non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, Dei Filius minor est, non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei major est seipso. Neque enim homo Christus non dicitur Filius Dei, quod etiam sola caro ejus in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus? Et quid ejus nisi caro
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ñ est filiꝰ eqͣlis patͥ. ꝑ hoc erat iturꝰ ad patrẽ: a quo et¬
uenturus est uuos iudicare et mortuor. Pillud autẽ
ꝑ qd est eqͣlis gignenti unigenitꝰ. nũꝙͣ recedat a patre:
s cũ illo est ubiq totus. pari diumitate qͣm nullus
contitiet locus. Et̃ enĩ in forma di esset: licut apłs lequi¬
tur. ñ rapinam arbitratꝰ est esse le eqͣlem deo. Qm enira
rapina polset eẽ natura: que ñ erat ulurpata sed nata
Semet ipsũ autem exinanuut: formã serui accipiens.
Non gͦ amittens illam. s accipiens istã: eo mͦ se exinani¬
ens quo hic muior apparebat. ñ quo apud patrẽ mane¬
bat. forma qͥppe lerui accelsitt ñ forma dͥei retessit. Hec
est assumpta. si illa consumpta. Ppt̾ hanc dicit. pater
maior me est. ꝓpt̾ illam uero ego et part unc̃ sum. Hoc
attendat arrianꝰ: ec hac attentione sit sanꝰ ne contentione
sit uan: aut qd̾ est peiꝰ insanꝰ. Hec est enĩ forma serui. in qua

Expanded text:
erat ad Patrem, a quo venturus est vivos judicaturus et mortuos: per illud autem in quo aequalis est gignenti Unigenitus, nunquam recedit a Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locus. Cum enim in forma Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat arianus, et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, aut, quod est pejus, insanus. Haec est enim forma servi, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
qui tunc audiebarit ꝑ os eiꝰ. s etiam nos ꝑ eũgłiũ eiꝰ hoc nos¬
sepossem. Queliueratt enĩ de xp̃i manifestatione: ecau¬
dirit de auestione ⁊ mansione.Es g̃ quecdam cdi manitesta¬
tio mnt̾ior. qͣm prsus impii ñ nouerunt: quib dei patris et sp̃c
sc̃i manitestatio nulla est. filii uero esse potutt. s incarne. q̃
nec talis est qualis illa: nec semꝑ illis adet̃ potest qͣuitũꝙ sit
s ad modicũ temp̃ et hoc aa iudiciũ si ad gaudĩ. ad suppliciũ

Expanded text:
qui tunc audiebant per os ejus, sed etiam nos per Evangelium ejus hoc nosqui tunc audiebant per os ejus, sed etiam nos per Evangelium ejus hoc nosse possemus. Quaesierat enim de Christi manifestatione, et audivit de dilectione atque mansione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus impii non noverunt, quibus Dei Patris et Spiritus sancti manifestatio nulla est: Filii vero potuit esse, sed in carne; quae nec talis est qualis illa, nec semper illis adesse potest qualiscumque sit, sed ad modicum tempus; et hoc ad judicium, non ad gaudium; ad supplic
Abbreviated transcription (Latin):
meos ñ seruat. ł cce exposita est causa qͣre siis se maintes¬
taturus est ñ alicis qͦs mundi nomine appellat. Ec ipsa
causa est: qd̾ hii diligant. illi ñ diligant. ip̃a est causaͥ
de qua sacet insonat psalm. Iudica me ds: et discerne cau¬
sammeã de gente ñ scã. Qui enim diligunt᷑: qͥa diligũt
eligunt᷑. Qui uero ñ diligunt: siliungͥs hominũ loqͣnt᷑ et
angłoꝵ. fuint sicut eramentũ lonans: et cymbalũ tumi¬
ens. Et si habu̾uit ꝓphetiã. et scitriit oĩa sac̾menta. et om¬
nẽ icientiã. et habint omnẽ fidem ut montes tͣnsferant:
nichil sunt. Et st distribueruit omnẽ stbstanciam suã. it tͣ¬
diderint corpꝰ suũ ut ardeant: nachil tis ꝓcdest. Dilectio scõs dis¬
cernit a miundo: que fatit unanimes habitare in domio. In
qua domo facit pat᷑ et filiꝰ mansionẽ. qͥ donant et ip̃am dilec¬
tionẽ: quib donent in fine etiam suã manifestationẽ: de

Expanded text:
m faciemus. Ecce exposita est causa quare suis se manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa causa est quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa est causa de qua sacer insonat psalmus, Judica me Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diliguntur, quia diligunt diliguntur; qui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur, et angelorum, fiunt aeramentum sonans, et cymbalum tinniens; et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacramenta, et omnem scientiam, et habuerint omnem fidem ut montes transferant, nihil sunt; et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo . In qua domo facit Pater et Filius mansionem; qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fine etiam ipsam suam manifestationem: de
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e mansionẽ. Modicum autem arcit: qͥa et ia qd plixum
iudetur hõĩb breuissimũ est ante oclos der. De Noc quippe
modico. iste ip̃e ioh̾s euͣgłista filioli inqͥt nouissima hora
est. Ne qͥi porro existimet patrt̃ tantũm ec filiũ sine spũ scõ
apd̃ dilectores suos facere mansionẽ: recolat qđ luꝑiꝰ ae spũ¬

Expanded text:
ionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei: de hoc quippe modico iste ipse Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . 4. Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat quod su
Abbreviated transcription (Latin):
lius et sp̃c scs̃. uiniunt ad nos dũ uenimꝰ ad eos ueniũt
lubuemendo: uerimiꝰ obedicndo. Ueniunt illuminan¬
do. ueninꝰ intuendo. Ueniunt implendo: uenimꝰ capien¬
do: ut ste nob̾ cor ñi extͣcia uisio sed int̾nas et in nob̾ ñ t̾r¬
litoria mansio sed utt̾na. Sic mundo ñ sc fili manifestat.
Mundus enĩ est dictus hoc loto. ac quib continuo subiũ¬
xit atqrait. Q non diligit me: sermones meos ñ scruat.
Hi sunt qͥ petrẽ ⁊ sp̃m scm numqͣ uident: filiũ autẽ

Expanded text:
us sanctus, veniunt ad nos, dum venimus ad eos. Veniunt subveniendo, venimus obediendo. Veniunt illuminando, venimus intuendo. Veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna, et in nobis non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat. Mundus enim est dictus hoc loco, de quibus continuo subjunxit atque ait: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Hi sunt qui P
Abbreviated transcription (Latin):
destinatoꝵ autẽ salus et iustificatio ꝑmanebit. In illis tantũ
oꝑa dei: in hii autẽ est. etiã imago dei. Sedin celis. sedes. dña¬
tiones. pͥncipatꝰ. potestates. archangłi. angłi: oꝑa sũt xp̃c. Nũ¬
cipitare sententiã. Intelligat qui potest: iudicet qui potest.
utrũ matus sit uistos creare. qͣm impios iustificare. Cer¬
de eram si eqͣlis est utrũꝙ potentie. hoc maioris est mifcdie.
Hoc est enĩ pietatis sacmentũ. qd̾ manifestatũ est in carne:
iustificatũ est in sp̃u: apparuit angłis. p̃dicatũ est gentib:
creditũ est mundo: assumptũ est in gła. Sed omnia oꝑa xͥ
intel ligere tbi att. maiora hoꝵ faciet: nulla nos necessitas
cogit. Hoꝵ enĩ forsitandixit: que ille tunc faciebat. Tunc
autẽ uerba fidei faciebat: et dehis oꝑib fũat p̃loquittus
dicers. Uerba que ego loquor tiobis a me ip̃osi loquor:
peter autẽ in me manens. facit oꝑa ip̃e. Tunc gͥ uerba eiꝰ

Expanded text:
escit, salus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem etiam est imago Dei. Sed et in coelis, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, Archangeli, Angeli opera sunt Christi; numcipitare sententiam: intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim magnum pietatis sacramentum, quod manifestatum est in cajustificatum est in spiritu, apparuit angelis, praedicatum est gentibus, creditum est mundo, assumptum est in gloria. Sed omnia opera Christi intelligere, ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit quae ille faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus, dicens: Verba quae ego loquor vobis, a me ipso non loquor: Pater autem in me
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ. et tunc maiora ꝙͣ. nũc: maiora ꝑ eũ qui credit in me.
qͣm p̃ter cũ ꝑ me. Ego tam̃ ip̃e p̾ter eũ: ego ip̃e ꝑ eũ: sed qͣn
dop̾ter eũ ñ faciet ip̃e: qͣndo autẽ ꝑ eũ qͣmuis ñ ꝑ semet¬
ñ est defectio sed dignatio Quid enĩ recribuant seriudño
ꝓomnib que retribuit eis: qͣndoqͥdẽ uit̾ cet̾a bona etiã hoc
eis dignatꝰ est donare. ut maiora faceret ꝑ illos ꝙͣ p̃terillos.

Expanded text:
sum et tunc majora quam nunc; majora per eum qui credit in me, sum et tunc majora quam nunc; majora per eum qui credit in me, quam praeter eum per me: ego do praeter eum, non faciet ipse; quando autem per eum, quamvis non per semeteum, non est defectio, sed dignatio. Quid enim retribuant servi Domino, pro omnibus quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praeter ill
Abbreviated transcription (Latin):
ut hec uiderent᷑ oꝑa intelligenda et maiora: ñ quo mator.
estet magistro discipłs. uel dño seruꝰ uel adoptatus uni¬
genito. uel homo do: sed qd̃ ꝑ illos ip̃e dignaret᷑ eadẽ ma¬
iora fac̾e̾. qui dic̃ eis alio loco sine me nichil potestis fatere.¬
Ip̃e quippe ut alia omiitã q̃ sunt ĩnum̃abilia sine ip̃is
fecit ip̃os: sine ip̃is fetit hunc mũdũ: et qͥ a bomo etiam
ip̃e ficri dignatꝰ est. sine ip̃is fecit et seipsũ. Qͥd autem
illi sine ip̃o nͥ peccatũ: Demiq et hic qd̾ de hac re poterat
nos mou̾e: mox abstuliti Cũ enĩ dixisset qͥ credit in me oꝑa
que ego facio et ip̃e faciet. it maiora hoꝵ faciet: continio
sequittꝰ adiunxit. qͥa ego ad patrẽ uado: et qd̾cũq petier tus
in nomine meoc hoc faciã. Qui dixerat faciet post ait fa¬
ciam: tamꝙͣ diceret. Non uob̃ hoc impossibile uideat᷑. Nõ
enim poterie ẽẽ maior me qui credit in me. Sed ego ssĩ fac

Expanded text:
ut haec viderentur opera intelligenda esse majora; non quo major esset magistro discipulus, vel Domino servus, vel adoptatus Unigenito, vel homo Deo; sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere, qui dicit eis alio loco: Sine me nihil potestis facereIpse quippe, ut alia omittam, quae sunt innumerabilia, sine ipsis fecit ipsos, sine ipsis fecit hunc mundum: et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum. Quid autem illi sine ipso, nisi peccatum? Denique et hic quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit. Cum enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, continuo secutus adjunxit, Quia ego ad Patrem vado, et quaecumque petieritis, in nomine meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ait faciam; tanquam diceret, Non vobis impossibile hoc videatur: non enim poterit esse major me qui credit in me, sed ego facturus
Abbreviated transcription (Latin):
uero uobis locũ iterũ uenio et accipiã uos ad me ipsũ. ut
uͥ ego sũ et uos sitis: demnde addiderat. et quo ego uado scitiᷤ
et iam scitis: nichilq aliud ostendit ẽẽ qd dixit: nͥ quia
ip̃m sciebant. Quid gͦ eẽt ire ad se ip̃m ꝑ se ip̃m: qd̾ eciã dis¬
cipulis p̾stat. tt eant ad ipsũ ꝑ ipsũ: ut potuim pͥstino ser¬
mone iam diximus. Qo itaq att. ut ubi ego lũ et uos sitis:
ubi erant futuri nͥ in ip̃o. ac ꝑ hoc est etiã ip̃e in se ipło. Ec
ideo ibi illi ubi et ip̃e. hoc est in ip̃o. Ip̃e est igit᷑ uita eterna
in quafut᷑i sumꝰ cũ acceꝑit nos ad se: et ip̃a uita et̾na qd̾ ip̃e
est in ip̃o est: ut ubi est ip̃e et nos sunꝰ. hoc est in ip̃o. Dicut
enĩ pat̾ habet uitã in semet ip̃o. et utiq ñ alud est uita qͣm

Expanded text:
vero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis: » deinde addiderat, « Et quo ego vado scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum sciebant. Quid ergo esset ire ad seipsum per seipsum, quod etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. Quod itaque ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, ubi erant futuri nisi in ipso? Ac per hoc est etiam ipse in seipso, et ideo ibi illi ubi et ipse, id est, in ipso. Ipse est igitur vita aeterna in qua futuri sumus, cum acceperit nos ad se: et ipsa vita aeterna quod ipse est in ipso est, ut ubi est ipse, et nos simus, hoc est, in ipso. Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, et utique non aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib misit me. Qdem̃ ẽ. unigenitꝰ filiꝰ eqͣlis patri: ñ est gr̃e
s nature. std autẽ in unitatẽ ꝑsone unigeniti assumptꝰ est
homo. grẽ est. ñ nature. confiterite eugłio atq ditente. Puer
autẽ crescebat et confortabat᷑. plenus sapientia: et gr̃a dei trat
in illo. Cet̾is autẽ ad msurã dat᷑. et datuus additur: donec uni

Expanded text:
enim est Unigenitus aequalis Patri, non est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae, confitente Evangelio atque dicente, Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mensuram d