comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciliꝰ tamen desꝑatione cucurrit adlaqͦum.
quã humilitate ueniã dep̃catus ẽ. Qua ꝓp¬
ter multũ int̾ ÷ quali penitentię ignoscat
ds̃. Multi enĩ multa eitĩ se fatentur peccas¬
se. atq ita sibi sufenfoset ut uehement᷑ se
deponunt. Quã mentis affec̾tionẽ ꝓpter
peccati magnitudinẽ. iã dedãpnatione
illos habere credendũ ẽ. Et hoc ÷ fortasse pec¬

Expanded text:
one cucurrit ad laqueum, quam humilitate veniam deprecatus est. Quapropter multum interest quali poenitentiae ignoscat Deus. Multi enim multo citius se fatentur peccasse, atque ita sibi succensent ut vehementer se deponunt. Quam mentis affectionem propter peccati magnitudinem, jam de damnatione illos habere credendum est. Et hoc est fortasse pec
Abbreviated transcription (Latin):
reritia peccatoꝵ uidam tradentẽ a petro negan¬
te distinguit. ñ quia penitenti ñsit ignoscen¬
dũ. ne contra illã sententiã dnĩ ueniamus.
qua p̾cepit semꝑ ignoscendũ ẽẽ fr̃i petenti.
ut sibi fr̃ ignoscat s. quia illiꝰ peccati tanta
labes ẽ. ut dep̃candi humilitatẽ subire ñ pos¬
sit. etiã si peccatũ suũ mala conscientia. ⁊ agnos¬
cere. & annuntiare cogat̃. Et lica dixisset

Expanded text:
rentia peccatorum Judam tradentem, a Petro distinguit: non quia petenti non sit ignoscendum, ne contra illam sententiam Domini veniamus qua praecipit semper ignoscendum esse fratri petenti ut sibi frater ignoscat; sed quia illius peccati tanta labes est, ut deprecandi humilitatem subire non possit, etiamsi peccatum suum mala conscientia agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ auqͥd ei mali euenturũ. merito infidelita¬
tis. qͦd futurũ dñs ñ maliuolentia obtabat. s di¬
uinitate cernebat. Et apłs ñ ait reddat. si red¬
det illi dñs secundũ oꝑa sua. Ed uerbũ p̾nun¬
tiantis ẽ. ñ inp̃cantis. Sicut ⁊ de illa hypochii¬
si udeoꝵ dequa iam dictum ẽ cui euersionẽ
imminere cernebat dixit. ꝑcuti& te ds̃ pa¬
ries dealbate. ꝓphȩ autẽ. maximę solent fi¬
gura inp̾cantis futura p̾dicere. sicut figura
p̃teriti temporis. ea qͦ uentura erant. sepe ce¬
ciner̃. Si cut ẽ illuo. Iuare fremuer̃ gentes.
⁊ populi meditati sunt inania: Non dixit
quare fremebant gerites. & pͦpłi meditabunt᷑
inania. cũ ea qͦquasi iã trans acta meminis¬
s&. s futura ꝓspiceret. Tale etiã illud ẽ. Di¬
iuserunt sibi uestimerita mea ⁊ suꝑ uestẽ¬

Expanded text:
uid ei mali eventurum merito infidelitatis: quod futurum Dominus non malevolentia optabat, sed divinitate cernebat. Et Apostolus non ait, Reddat; sed, Reddet illi Dominus secundum opera ejus: quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Sicut et de illa hypocrisi Judaeorum, de qua jam dictum est, cui eversionem imminere cernebat, dixit, Percutiet te Deus, paries dealbate . Prophetae autem maxime solent figura imprecantis futura praedicere, sicut figura praeteriti temporis ea quae ventura erant saepe cecinerunt: sicut est illud, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? Non enim dixit, Quare frement gentes, et populi meditabuntur inania; cum ea non quasi jam transacta meminisset, sed ventura prospiceret. Tale etiam illud est, Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vest
Abbreviated transcription (Latin):
Nonomũs qͥorat. ascendit in montẽ. Est¬
cendit. Qui uͦ dediuitiis aut de honore scłi.
aut certe deinunici morte sollicitꝰ obsecrat.
ipsi ininfimis iacens. uiles addm̃ p̃ces mittit
ret Nã ⁊ si omĩa posuerit pater in potestate filii.
filiꝰ tamen ut formã hominis impleret obse¬
ihm̃ xp̃m. Siaduocatꝰ ẽ. debet ꝓmeis utt̾ueni¬
re peccatis. Non gͦ quasi infirmus. s quasi pius
obsecrat. Uis scire quia omuĩa quȩ uelit possit:
Et aduocatꝰ. & uidex ẽ. In altero pietatis officiũ.
in altero insigne ẽ potegtatis. Lxuii. xuiiii.¬
tus. Labor discipuloꝵ inremigando. ⁊ c̃trarus
cis uentꝰ labores sẽẽ eccd̃iȩ uarios designat. quȩ¬
inter undas seculi adu̾santes & inmundoꝵ flatꝰ
spũum. adquietẽ patriȩ celestis quasi ad fidã
littoris stationẽ ꝑuenire conatur. Ubi bene
ris ñ solum affucta. s ⁊ fedata ẽ ut si fieri pos¬

Expanded text:
Non omnis qui orat, ascendit in montem; esNon omnis qui orat, ascendit in montem; escendit. Qui vero de divitiis, aut honore saeculari, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens, viles ad Deum preces mittit.ret. Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen ut formam hominis impleret, obsem. si aduocatus est, debet pro meis interuenire peccatis. non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. uis scire quam omnia quae uelit possit? et aduocatus et iudex est. in altero pietatis officium, in altero insigne est potestatis. Et erat inis. Labor discipulorum in remigando, et contrarius eis ventus, labores sanctae Ecclesiae varios designat, quainter undas saeculi adversantis, et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris stationem pervenire conatur. Ubi bene ris, non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fieri pos
Abbreviated transcription (Latin):
ide factum fuerit mniraculũ. illud meporabile
⁊ refectio cȩlestis. ait enĩ. Ad sũptis enĩ. secessit
seorsum indesertũ locũ. qͥẽ bethsaida. Qͦd cũ cog¬
uissent turbe sequutȩ sunt illũ. ⁊ excepit illos¬
⁊ cȩtera quȩ sequunt᷑ usq ad completã illã sacrȩ
refectionis hictoriã. Nisi forte intelligamus
in eo qͦdlucas ait uilocũ desertũ. qͥẽ bethsaida:
ñ ipsiꝰ uicinia ciuitatis. s loca deserti adeã ꝑti¬
locũ desertũ. quȩ ẽ bethsaida. s qui ẽ bethsaida
potest nifallor recte intelligi. qu ñ ipsã ciuita¬
tẽ uoluerit intelligi s locũ desertũ ipsiꝰ. idest
adeiꝰ confinia ꝑtinentẽ. Narrat autẽ euuã¬
beriadẽ ⁊ ascendentes nauẽ discipulos uenisse
transiare incapharnaũ. quȩ ambe st̃ ciuitates¬
ingalilea uixta stagnũ genesareth. qđ etiã tẏ¬
beriadis aciuitate tẏberiade uocatur. lxui.
¶lcũ dimisisset eos. abiit inmontẽ orare.

Expanded text:
idae factum fuerit miraculum illud memorabile, idae factum fuerit miraculum illud memorabile, et refectio coelestis. Ait enim: Assumptis illis, secessit: seorsum in locum desertum, qui et Bethsaida. Quod cum cognovissent turbet caetera quae sequuntur, usque ad completam illam sacrae refectionis historiam. Nisi forte intelligamus in eo, quod Lucas ait, in locum desertum, qui est Bethsaida, non ipsius vicinia civitatis, sed loca deserti ad eam pertilocum desertum, quae est Bethsaida, sed qui est Bethsaida, potest, ni fallor, recte intelligi, quia non ipsam civitatem voluerit intelligi, sed locum desertum ipsius, id est, ad ejus confinia beriadem, et ascendentes navem, discipulos venisse trans mare in Capharnaum, quae ambae sunt ciin Galilaea juxta stagnum Genezareth, quod etiam Tiberiadis a civitate Tiberiade vocatur. Et cum dimisisset eos, abiit in montem orare.
Abbreviated transcription (Latin):
deuenirent inodiũ. Minusq multo ꝑicu¬
losũ ẽ. inhis quȩ recte agimꝰ aduersantiũ
nos imꝓbrtatẽ fatigari. quã honorantiũ
fauore demulceri. Hec ⁊ enĩ securiorẽ sepe
corrumpit anunũ. ala circuinspectũ semꝑ
readit ⁊ cautũ. Unde dñs uiam nob̾ uitȩ
quã sequamur initians. cũ hi qui uirtutes
adiirabant᷑. regẽ eum facere uellent. fugit
inmontẽ orare. cũ uͦ illi qͥuirtitib eiꝰ inui¬
debant. eũ morti trade disponerent. occ̾rit
ꝓ̃ptus. ⁊ iunciendũ se crucifigendũq furen¬
tib obtulit. euidenti nos inforinans exẽplo.
ut parati simus ad aduersa seculi toleranda.
cauti adblandimenta cũ forte adripã sunt
declinanda ⁊ nenos ꝓsꝑa mundi si affiuant.
emolliendo decipiant crebris adño precibus
imploremꝰ. Prȩcedebant aut̃ discipuli dum¬
tranffretũ adbethsaidã. quȩ ẽ ingalilea ciuitas an¬
sareth. ut in locoꝵ libris inuenimus. Ubi me¬

Expanded text:
devenirent in odium. Minusque multo pericudevenirent in odium. Minusque multo periculosum est in his quae recte agimus, adversantium nos improbitate fatigari, quam honorantium favore demulceri. Hic etenim securiorem saepe corrumpit animum, illa circumspectum semper reddit et cautum. Unde Dominus viam nobis vitae quam sequamur initians, cum ii qui virtutes ejus admirabantur, regem eum facere vellent, fugit in montem orare. Cum vero illi qui virtutibus ejus invidebant, eum morti tradere disponerent, occurrit promptus, et vinciendum se crucifigendumque furentibus obtulit, evidenti nos informans exemplo, ut parati simus ad adversa saeculi toleranda, cauti ad blandimenta cum forte arriserint, declinanda: et ne nos prospera mundi affluant, emolliendo decipiant, crebris a Domino precibus imploremus. Praecedebant autem Dominum discipuli trans fretum ad Bethsaidam, quae est in Galilaea civitas Anm Genezareth, ut in locorum libris invenimus. Ubi me
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ. ⁊ cetera. Iuare coegerit discipulos ascende
nauẽ. ⁊ ipse mox dimisso populo inmontẽ o¬
raturꝰ abierit iohes manifeste declarat. qͥ cõ¬
pleta refectione illa celesti continuo subie¬
cit. Ih̾̃c gͦ cũ cognouisset quia uenturi essent.
ut raꝑent eũ ⁊ facerent eũ regẽ fugit iterũ
in montẽ ipse solus. Ubi nob̾ necessariũ ui
uendi monstrat exẽplũ. ut inbonis quȩ agi¬
mus humani fauoris retributionẽ uitemꝰ.
neq nos oꝑatio uirtutũ spiritaliũ. ad con¬
cupiscentiã reflecꝰtat temꝑaliũ uoluptatũ.
Nonnullis ⁊ enĩ contigit. ut dũ merito ui¬
tȩ sublunioris. mirandi minorib ac lauda¬
biles existerent. ⁊ uire honorandi pittarent᷑
acceptis peccunis siue p̾sidiis. in choata uis¬
titiȩ rudimenta ꝑdererit. & cũ carnalibus
sese illecebris atq auaritia in cauti corrũꝑen.
ipsis etiã a quib honorabant᷑ ꝓbonis. denuo ꝓ
malis actib n̾solum infastidiũ uerũ etiã

Expanded text:
lunt separari. Quare coegerit discipulos ascendere navem, et ipse mox dimisso populo in montem oraturus abierit Joannes manifeste declarat, qui completa refectione illa coelesti continuo subjecit: Jesus ergo cum cognovisset quia venturi essent ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus . Ubi necessarium nobis vivendi monstrat exemplum, ut in bonis quae agimus, humani favoris retributionem vitemus, neque nos operatio virtutum spiritualium ad concupiscentiam reflectat temporalium voluptatum. Nonnullis etenim contigit, ut dum ob meritum vitae sublimioris mirandi in moribus ac laudabiles existerent, et jure honorandi putarentur, acceptis pecuniis sive praediis, inchoata justitiae rudimenta perderent, et cum carnalibus sese illecebris atque avaritia incauti corrumperent, ipsis etiam a quibus honorabantur pro bonis, denuo pro malis actibus non solum in fastidium, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
genariꝰ bis ducit᷑. ut ad centenariũ ꝑueniatiur
Iuia gͣ prius amalo qui escrt᷑ oꝑe. ut p̾anima
pleniꝰ quiescat incogitatione. alii quinquage¬
ni. alii autẽ certeni discumbunt. qm̃ sunt ñ¬
nulli qͥ a prauis actib habent requiẽ oꝑis. ⁊ sud
ñ nulli qͥ apuesis cogitationibꝰ ũ habent reqͥẽ

Expanded text:
genarius bis ducitur ut ad centenarium perducatur. genarius bis ducitur ut ad centenarium perducatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni, alii autem centeni discumbunt; quoniam sunt nonnulli qui jam a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui perversis cogitationibu
Abbreviated transcription (Latin):
se describuntur. qui iumentoꝵ maxime rusti¬
ꝑfectis auditorib asꝑiora. ⁊ quasi grossiora
surt cõmittenda p̾cepta. Animał eñi homo
ñꝑcipit ea quȩ sunt sp̃c dei. Atq ideo dñs ꝓsius
cuiq uirib dona tribuens. semꝑq ad ꝑfectiora
ꝓuocans. pͥmo quinq panibꝰ quinq milia homi¬
nũ. secundo septẽ panib quatuor hominũ mi¬
lia refecit. t̾tic discipulis suȩ carnis & sanguinis
mysteriũ credit. adultunũ magno munere dat
electis. ut edant ⁊ bibant suꝑ mensã suã in reg¬
scdm̃ contub̾nia. suꝑ uinde fenũ. Et discubue¬
runt in partes ꝑcentenos. & ꝑquinquagenos
Diuersi conuiuantiũ discubit᷑. distinctos por
nant. Quos bene dñs quinq̃genos ꝑturmas uł
centenos discumbe p̃cepit. ut uidelica turba
fideliũ escã suã ilocis distincta. & morib con¬
iuncta ꝑciꝑet. Iubelei quippe requies. quinqua¬
genarii numeri misterio continet᷑. Et quinqua¬

Expanded text:
se referuntur, qui jumentorum maxime rustise referuntur, qui jumentorum maxime rustiperfectis auditoribus, asperiora et quasi grossiora sunt committenda praecepta. Animalis enim homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei . Atque ideo Dominus pro suis cuique viribus dona tribuens, semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit. Tertio, discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit. Ad ultimum magno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regsecundum contubernia super viride foenum. Et discubuerunt in partes, per centenos, et per quinquagenos. Diversi convivantium discubitus distinctos per nant. Quos bene Dominus quinquagenos per turmas vel centenos discumbere praecepit, ut videlicet turba fidelium escam suam, et locis disjuncta et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies, quinquagenarii numeri mysterio continetur, et quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
libri. quibꝰ diuinȩ et̾nitatis cognitio. mundi
creatio ꝓcurs seculi labentis. & uera deo ser¬
uiendi religio generi humano innotuit. Per
duos uͦ pisces. psalmi sunt ⁊ ꝓphȩ figurati. qͥ
eruditum inlege dei populũ. ac̃ ꝓmissione
dñice incarnationis. noua gr̃ȩ dulcedine pas¬
cebant. Sua trina scripturȩ sacrȩ distinctione
totã ueteris instrumenti seriẽ cõp̾hendi dñica
auetoritate docemur. Apparens enĩ pꝰ resur¬
rectionẽ discipuł ait dñs ipse qr oportebat
ĩpleri omĩa. quȩ scripta surit in lege moysi
⁊ ꝓphĩs. et psalmis deme. Et cũ aꝑuit illis
sensũ. ut inttelligerent scripturas. ⁊ intellec¬
tas spiritalit᷑ fidelibꝰ traderent auditoribus.
quasi benedicens panib apłicis ac piscib hos¬
q int̾ne suauitatis dono multiplicans t᷑bis
disꝑtiri p̃cepit. Bene aut̃ uixta euuangłium
iohĩs. panes quilegẽ designant. ordeatii fuis¬

Expanded text:
libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi labentis, et vera Deo seriendi religio generi humano innotuit. Per duos vero pisces, psalmi sunt, et prophetae figurati, qui eruditum in lege Dei populum de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Qua trina Scripturae sacrae distinctione, totam veteris instrumenti seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis ait Dominus ipse, quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege, Moysi, et prophetis, et Psalmis de me . Et cum aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas, et intellectas spiritaliter fidelibus traderent auditoribus, quasi benedicens panibus apostolicis ac piscibus, hosque internae suavitatis dono multiplicans, turbis dispertiri praecepit. Bene autem juxta Evangelium Joannis, panes qui legem designant, hordeacei fuis
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria curandi corꝑis hora negatur. qͥnto
minus illecebris suȩ carnis studendi facultas
ad est: Quin potiꝰ a quibꝰ uerbũ fidei ⁊ saluta¬
re ministeriũ. oportune inportune exigitur.
hoꝵ animus consequent̾ adagenda semꝑ ⁊ eo
gttanda cȩlestia succendit᷑ ut ea quȩ uerbis
docent. factis impugnent. Lxiii.
TaSCENDENTES Inauẽ abier̃ indeser¬
Itũ locũ seorsũ. Non discipuli soli. s aasup¬
Lto dño ascender̃ innauẽ. & locũ petiere de¬
sertũ. ut enuangłista matheus aꝑte demons¬
trat. Et uider̃ eum abeuntes. ⁊ cognouerunt
multi & pedestres et de om̃ib ciurtatib con

Expanded text:
necessaria curandi corporis hora negatur: quanto necessaria curandi corporis hora negatur: quanto minus illecebris animae sive carnis studendi facultas adest? Quin potius a quibus verbum fidei et salutare ministerium opportune importune exigitur, horum animus consequenter ad agenda semper et cogitanda coelestia succenditur, ne ea quae verbis docent, factis impugnent. Et ascendentes in navem, abierunt in desertum locum seorsum. Non discipuli soli, sed assumpto Domino ascenderunt in navem, et locum petiere desertum, ut evangelista Matthaeus aperte demonstrat. Et viderunt eos abeuntes, et cognoverunt multi, et pedestr
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ. s imisticȩ grã significationis. qr uide¬
licet derelicta uidea. quȩ ꝓphetiȩ sibi caput
ñ credendo abstulerat. in deserto eccłiȩ quȩ ui¬
rũ ñ habuerit ũbi eẽt eybaria credentib qua¬
si epulas panũ largiturꝰ & piscium. Ibi ⁊ eiĩ
p̃dicatores sc̃ĩ. qui apud uideã ñ credentẽ &
cont̾dicentẽ. aliquandui griui tribulationũ
sarcina p̾mebantur. requiẽ nacti sunt de
collata gentibꝰ grã fidei. Que autẽ necessi¬
tas fuerit concedende requiei discipulis. sub¬
sequent᷑ ostendit᷑ cũ dr̃. Erant enĩ quiue¬
niebunt ⁊ redi bant multi. & nec mandu¬
candi spatiũ habelunt. Ubi magna tẽporis
illiꝰ felicitas. delabore docentiũ simul ⁊ dis¬
centiũ studio demonstrat᷑. quȩ utinã in urõ
euo rediret. ⁊ ut tanta inuustris ũbi frequen¬
tia fideliũ insistat auditoꝵ qͦd nee liberiĩ
cis curandi corꝑis spatiũ concedat. Nãqͥb

Expanded text:
ipsorum: sed et mysticae gratia significationis, quia videipsorum: sed et mysticae gratia significationis, quia videlicet derelicta Judaea, quae prophetiae sibi caput non credendo abstulerat, in deserto Ecclesiae quae virum non habuerat, verbi esset cibaria credentibus, quasi epulas panum largiturus et piscium. Ibi etenim praedicatores sancti, qui apud Judaeam non credentem, et contradicentem, aliquandiu gravi tribulationum sarcina premebantur, requiem nacti sunt de collata gentibus gratia fidei. Quae autem necessitas fuerit concedendae requiei discipulis, subsequenter ostenditur, cum dicitur: Erant enim qui veniebant, et redibant multi, et nec manducandi spatium habebant. Ubi magna temporis illius felicitas de labore docentium simul et discentium studio demonstratur, qui utinam nostro in aevo rediret, ut tanta ministris verbi frequentia fidelium desistat auditorum, quae nec liberum eis curandi corporis spatium concedat. Nam quibus
Abbreviated transcription (Latin):
o disꝑsisse ꝑagros ad fuisse tunc temꝑis ibidẽ
de iherosolumoꝵ monachos. qui mixti paganis
ossa legentibꝰ maximã eoꝵ partẽ congregaue¬
runt. ⁊ ad patrẽ suũ philippũ iherosolimã de¬
tulerunt. Atille. miserit ea beato athanasio a¬
lexandrie ep̃o. ibiq seruata usq ad temꝑa theo¬
phili eiusdẽ urbis ep̃i. quando iubente theo¬
dosio principe. omĩa gentiũ fa na destructa
sunt. Tunc expurgato asordib temploserapis.
torie ecclesiastiçȩ librum.
renuntiauer̃ illi omĩa quȩ egerant ⁊ docu¬
erint Nonsolum quȩ ip̃si egerant & docu¬
erant aplĩ dño renuntiant. s etiã qͣ ioħes eis in
docendo occupatis sit passus uł sui uel eiusdẽ
iohis ei discipuli renuntiant. sicut matheus des¬
cribit. Unde hoc qđ sequitur. Etait illis. ueni¬
te seorsũ indesertũ locũ. & requieserte pusillũ¬
i cȩt̾a. ñ solum tantũ causa facit requietionis

Expanded text:
o sparsisse per agros; adfuisse tunc temporis ibidem o sparsisse per agros; adfuisse tunc temporis ibidem de Hierosolymis monachos, qui misti paganis ossa legentibus maximam eorum partem congregaverint, et ad patrem suum Philippum Hierosolymam detulerint. At ille miserit ea beato Athanasio Alexandriae episcopo, ibique servata usque ad tempora Theophili ejusdem urbis episcopi, quando jubente Theodosio principe omnia gentium fana destructa sunt. Tunc expurgato a sordibus templo Serapis, toriae ecclesiasticae librum.renuntiaverunt illi omnia quae egerant et docuerant. Non solum quae ipsi egerant, et docuerant, apostoli Domino renuntiant; sed etiam quae Joannes eis in docendo occupatis sit passus, vel sui, vel ejusdem Joannis ei discipuli renuntiant, sicut Matthaeus describit. Unde hoc quod sequitur: Et ait illis: Venite seorsum in desertum locum, et requiescite pusillum, etc. Non solum causa facit requietionis
Abbreviated transcription (Latin):
g captte iohes. exaltatꝰ ẽ incruce dñs. qr sicut
iderti iohes ait illũ oportet crescere. me autẽ
minui. lilũ autẽ qͥppha estimabat᷑ rp̃m cog
ligi. Qͦdipsum quoq distinctione temporis
quo uterq illoꝵ natꝰ ẽ. satis aꝑte signatũ ẽ
qu iohes quidẽ quẽ oportebat᷑ miniu. cũ diur¬
nũ lumen decrescere incipit natꝰẽ. dñs autẽ
qui uera lux mundi ẽ eo anni temꝑe qͦ dics cres¬
cere incipit luciflua nob suȩ dona natiuitatis
exhibuit. Quo audito discipuli eiꝰ uener ⁊tule¬
runt corpꝰeiꝰ. ⁊ posuerunt illud inmonum̃to.
Harrat iosephus uinctũ iohannẽ in castellũ
macheronta adductũ ibiq truncatũ. Harrat
hystoria eccłiastica sepultũ cum insebustia ur¬
bȩ palestine. quȩ quondã samaria dicta ẽ ac
temꝑe uiliani pͥncipis. inuidentes xp̃ianis. qͥ
sepulchiũ eiꝰ pia sollicitudine frequentabant.
paganos inuasisse monumentũ ossa disꝑsisse ꝑ
campos. ⁊ rursũ colletta. igni cremasse ac denu¬

Expanded text:
sicut idem Joannes ait, illum oportebat crescere, Joannem autem minui. Illum autem qui propheta aestimabatur Christum cognligi. Quod ipsum quoque distinctione temporis quo uterque illorum natus est, satis aperte signatum est, quia Joannes quidem, quem oportebat minui, cum divinum lumen decrescere incipit, natus est. Dominus autem, qui vera lux mundi est, eo anni tempore quo dies crescere incipit, luciflua nobis suae dona nativitatis exhibuit. Quo audito, discipuli ejus venerunt, et tulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in monumento. Narrat Josephus, vinctu truncatum. Narrat Historia ecclesiastica, sepultum eum esse in Sebaste urbe Palaestinae, quae quondam Samaria dicta est, et tempore Juliani principis invidentis Christianis, qui sepulcrum ejus pia sollicitudine frequentabant, paganos in via invasisse monumentum, ossa dispersisse per campos, et rursum collecta igne cremasse, ac denu
Abbreviated transcription (Latin):
uersi ad fidẽ qͥ erant despecꝰti in gentibꝰ.
ñ latere suꝑficiẽ. in scriptueis: s spurtta¬
liũ medullã sensuiũ. qua inbonis actibꝰ ꝓficere
ualeant inquirunt. ⁊ hoc submensa dominoꝵ.
dũ uerbo sacri eloquii. humilit̾ subdita adim¬
plenda quȩ p̾cepta sunt. cuncta sui cordis ⁊ cor¬
poris officia subponunt. quatinꝰ ad sꝑanda
quȩ adño ꝓmissa sunt p̾mia in celis. merito
se debitȩ humilitatiᷤ erigant. Et ait illi. ꝓpt̾
hunc sermonẽ uade exut demoniũ de filia
tua. ꝓpter humilẽ matris fidelẽq sermonẽ.
filiã deseruit demoniũ. Ubi datur exemplũ
cathecizandi ⁊ baptizandi infantes. qr uideli
saꝑe uel aliquid agere boni possunt aut ma

Expanded text:
ant despecti in gentibus, non litterae superficiem in Scripturis, sed spiritulium medullam sensuum, qua in bonis actibus proficere valeant, inquirunt. Et hoc sub mensa dominorum, dum, verbo sacri eloquii humiliter subditi, ad implenda quae praecepta sunt cuncta sui cordis et corporis officia supponunt, quatenus ad speranda quae a Domino promissa sunt praemia in coelis merito se debitae humilitatis erigant. Et ait illi: Propter hunc sermonem vade. Exiit daemonium de filia tua. Propter humilem matris fidelemque sermonem filiam deseruit daemonium. Ubi datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia videlsapere vel aliquid agere boni possunt aut ma
Abbreviated transcription (Latin):
ticla quidã calũpniant᷑ qͦd dñs physice dis¬
putationis igiarꝰ putet om̃s eybos inuentrẽ
ire ⁊ insecessũ deͥgeri cũ statĩ infuse esce ꝑ
aitꝰ ⁊ uenas ac medullas neruosq fundant᷑
Unde ⁊ muctos qͥuitio stomachi. ꝑpetẽ susti¬
neant uomitũ pꝰcenas ⁊ prandia statĩ euome¬
mere qͦd ingesserunt. ⁊ tamen corpulentos ẽẽ.
qu adprimũ tactũ liquidior eyb ⁊ potꝰ ꝑmen
bra fundat᷑. Sedistiꝰ modi homines. dũ uolt᷑
alteriꝰ imperitiã rep̃hend̾e. ostendunt suã q̃
uis enĩ tenussimꝰ humor. ⁊ liqͦns esca cũ inue̾¬
nis ⁊ artubꝰ. eũ cocta fuerit ⁊ digesta ꝑ occul¬
tos meatꝰ corꝑis qͦs greciporos uocant. ad infe¬
riora delabitur. ⁊ insecessũ uadit. Dicebat
auttẽ: qm̃ quȩ dehomine exeunt. illa ẽotuini¬
eant hominẽ. abintꝰ enĩ decorde hominũ co¬
gitationeᷤ malȩ ꝓcedunt adulteria. fornica

Expanded text:
tiola quidam calumniantur, quod Dominus, physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire et in secessu digeri, cum statim infusae escae per artus et venas, ac medullas nervosque, fundantur. Unde et multos qui vitio stomachi perpetem sustineant vomitum, post coenas et prandia statim evomere quod ingesserint, et tamen corpulentos esse, quia ad primum tactum liquidior cibus et potus per membra fundatur. Sed itiusmodi homines dum volunt alns esca, cum in venis artubus concocta fuerit et digesta, per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora delabitur, et in secessum vadit. Dicebat autem quoniam quae ex homine exeunt, illa communicant hominem. Ab intus enim de corde hominum cogi
Abbreviated transcription (Latin):
cusatur herodes. qͦd inuitꝰ & nolens. ꝓpter
uiramentũ honucidiũ fecerit. quia adhoc for¬
te uuautt. ut fiture occasiori machinas p̃¬
pararet. Alioquin si obhoc ius uirandũ fecis¬
se se ddicit. si patris. simatris postulasset inte¬
ritũ. fac turus fuerat annon: Qd inse repu¬
diaturꝰ fuit contẽpnere debuit ⁊ in ꝓph̃a. qͦ
cũ exisset. dixit matri sue. Quid petã: Et illa
dias timens neherodes aliquando resipisce¬
ret. uel philippo frĩ amicꝰ fieret. atq illicite
nuptiȩ repudio soluerent᷑ monet filiam.
ut in ipso statĩ conuuio. caput iohannis
postulet. Digno oꝑi saltationis. dignũ san¬
gunis p̃miũ. Et contristatꝰ ẽ rex ꝓpter uis¬

Expanded text:
cusatur Herodes, quod invitus et nolens, propter juramentum homicidium fecerit, quia ad hoc forte juravit, ut futurae occasioni machinas praepararet. Alioquin si ob hoc jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? quod in se repudiaturus fuerit, contemnere debuit in propheta. Quae cum exisset, dixit matri suae, etc. Herodiadias timens ne Herodes aliquando resipisceret, vel Philippo 102 fratri amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio, caput Joannis postulet: digno operi saltationis, dignum sanguinis praemium. Et contristatus est rex.
Abbreviated transcription (Latin):
cendente de celo participare desidant crebro
tuũ lameritosa oꝑa purgare. ut casto corde¬
⁊ corꝑe. incelestib ualeant comunicare irys¬
teris. necessariũ ẽ inqͥnam̃ta: qͣ ex temꝑaliũ
negocioꝵ curis quisq contͣxerit. subsequenti
bonarũ cogitationũ. ⁊ actuũ ꝑmundet in¬
Stantia. s utt̾nę refectionis cũpit epulis
ꝑfrui. Sed pharisei spiritalia ꝓpħarũ uerba
carnalit̃ accipientes. quȩ illi decordis ⁊ oꝑis
castigatione p̃cipiebant dicentes. lauamini
mundi estote. & mundamiru quifertis uasa
dñi. Isti decorꝑe solũ lauando seruabant. frus¬
tra autẽ pharisei. frustra om̃s uidei lauant
manꝰ. ⁊ aforo baptĩant᷑. quã diu contẽpnunt
fonte saluatoris ablu. inuanũ baptisia seruad
uasoꝵ. qͥcordiũ suoꝵ & corꝑoꝵ eluere. sordes nẽ¬
glegunt. cũ certũ sit moysen ⁊ ꝓphãs. qui uasa
populi dei. uel aqͥs diliũ. uel igne purgari. uel
oleo scificari. quacumq excausa uisserunt. ñ in

Expanded text:
de coelo descendit manducare desiderant, crebro tuum lamento sua opera purgare. VERS. re coelestibus valeant communicare mysteriis. Necessarium est inquinamenta, quae ex temporalium negotiorum curis quisque contraxerit, subsequenti bonarum cogitationum et actuum permundet instantia, si internae refectionis cupit epulis perfrui. Sed pharisaei spiritalia prophetarum verba carnaliter accipientes, quae illi de cordis et operis castigatione praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote, et mundamini, qui fertis vasa Domini , isti de corpore solummodo lavando servabant. Frustra autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, et a foro baptizantur, quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. In vanum baptismata servant vasorum, qui cordium suorum et corporum eluere sordes negligunt: cum certum sit Moysen, et prophetas qui vasa populi Dei vel aquis dilui, vel igne purgari, vel oleo sanctificari quacunque ex causa jusserunt, non in
Abbreviated transcription (Latin):
quio humiliũ solent corda refici. De quibꝰ
alias sc̃ȩ eccłi̾ȩ ꝓmittit᷑. dicente ꝓpħa de
dño &ui posuit fines tuos pacẽ. ⁊ adipe
frumenti sacians te. Non gͦ crustas. s micas

Expanded text:
quibus humilium solent corda refici. De quibus quibus humilium solent corda refici. De quibus alias sanctae Ecclesiae promittitur, dicente Propheta de Domino: Qui posuit fines tuos pacem, et adipe frumen
Abbreviated transcription (Latin):
ad mensã cũ patre s conteritasũ reliquiis catu¬
loꝵ. ut humilitate micarũ. ad panis integri ue¬
niã magnitudinẽ. Mira rerum conuersio. lsi ł
quondã filiꝰ. nos canes. Pro diuersitate fidei. or¬
do nominũ cõmitat᷑. De illis postea dicit᷑. Cir¬
cũ dederunt mne canes multi. & uidete canes. ui¬
dete malos oꝑarios. uidete concisionẽ. De nobis¬
a latratu blasphemiȩ contdictionis. ad pietatis
grãm conuersis: ipse alibi dicit. Et alias oues ha¬
beo quȩ ñsunt ex hoc ouili. & illas oportet uos
adducere. ⁊ uocẽ meã audient. Notandũ sane
qđ mnesticȩ loquit᷑ credens ex gentibꝰ mulier: qͥa
catelli submensa comedunt de micis pueroꝵ.
Mensa quippe c̃ scriptura sc̃a. quȩ nob pariẽ uite
ministrat. Hinc ⁊ enĩ dicit eccłia. Parasti incon¬
pectu meo menisã. aduersus qui tribulant me.
Micȩ pueroꝵ int̾na sunt mysteria scripturarũ.

Expanded text:
ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catuad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum; ut per humilitatem micarum, ad panis integri veniam magnitudinem. O mira rerum conversio! Israel quondam filius, nos canes. Pro diversitate fidei, ordo nominum commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte a latratu blasphemiae contradictionis ad pietatis gratiam conversis ipse alibi dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient . Notandum sane quod mystice loquitur, credens ex gentibus mulier, quia catelli sub mensa comedunt de micis puerorum. Mensa quippe est Scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat. Hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae puerorum interna sunt mysteria Scripturarum,
Abbreviated transcription (Latin):
eccli̾am. pia se deuotione transferunt. Et roga¬
bat inquit eum. ut demoniũ eicer& defilia eiꝰ
Qui dixit illi. sine prius saturari filios. Iuasi a¬
ꝑtiꝰ diceret. restat futurũ ut etiã uos qui degen¬
tib estis salutẽ consequamins sed primo oportet.
uideos qui merito antiquȩ electionis. filioꝵ dĩ
solent nomine censeri. pane cęli refici. ⁊ sic tan¬
dẽ gentib uitȩ pabula ministrari. Non ẽ bonũ
eñ sumere panẽ filioꝵ. ⁊ mittere canib. Atilla
respondit. & dicit ei. Utiq dñe. Nã ⁊ catelli edt̃
de micis pueroꝵ. Mira sub ꝑsona mulieris cana¬
nitidis eccłiȩ fides. pacientia. humilitas. p̃dicat᷑.
Fides. qua crediderit sanari posse filiã suã. paci¬
entia. qua toties contẽpta. ut matheus scribit.
inp̾cib ꝑseuerat humilitas. quase ñ canibus.
s catulis comꝑat. Sciome inquit filioꝵ panẽ ñ
mereri. nec integros posse capere cy bos. nec sedere

Expanded text:
Ecclesiam, pia se devotione transferunt. Et rogaEcclesiam, pia se devotione transferunt. Et rogabat, inquit, eum ut daemonium ejiceret de filia ejus. Qui dixit illi: Sine prius saturari filios. Quasi apertius diceret: Restat futurum ut etiam vos qui de gentibus estis, salutem consequamini; sed primo oportet Judaeos, qui merito antiquae electionis filiorum Dei solent nomine censeri, pane coelesti refici, et sic tandem gentibus vitae pabula ministrari. Non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus. At illa respondit et dixit ei: Utique, Domine. Nam et catelli comedunt de micis puerorum. Mira sub persona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, qua toties contempta ut Matthaeus scribit in precibus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. mereri, nec integros posse capere cibos; nec sedere
Abbreviated transcription (Latin):
di infumos grãm conferret. in exhibitione
miraculoꝵ humani glãm fauoris. quantũ pos¬
serit decdinare nec tamen apio uirtutis oꝑe
cessare qͣndo hȩc fieri uel fides bonoꝵ iꝰtitiȩ
mento mereret᷑ uel in credulitas p̃uoꝵ neces¬
sario coger&. Et ñ potuit inquit latere. odu
phenissa genere Typice autẽ mulier hȩc
gentilis. s cum fide addrim ueruiens. eccłiã
de signat degentib collectã. quȩ ꝓfilia dȩ¬
moniaca. dnm̃ rogat. cũ ꝓpopulis suis nec¬
dũ credentib. ut & ipsi adiaboli fraudibus
absoluart᷑. suꝑnę pietati supplicat. Quȩ be¬
ne uxta matheũ de fuub suis egressa. in
hoc uͦ euuanglista ingressa ẽẽ ad drũnata
adpedes eiꝰ ꝓcidisse refertur. quatinꝰ exteriꝙ¬
a cisatione colligt᷑ qđ ili solũ fidelit᷑ ac rec¬
te ꝓerrantib orant. qui priscas suȩ ꝑfidiȩ man¬
slones relinquunt. atq in domũ druĩ uidelic&

Expanded text:
di infirmos gratiam conferret in exhibitione di infirmos gratiam conferret in exhibitione miraculorum humani gloriam favoris, quantum possent, declinare, nec tamen a pio virtutis opere cessare, quando haec fieri vel fides bonorum juste mereretur, vel incredulitas pravorum necessario cogeret. Et non potuit, inquit, latere. Mulis Syrophoenissa genere. Typice autem mulier haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens, Ecclesiam designat de gentibus collectam. Quae pro filia daemoniaca Dominum rogat, cum pro populis suis necdum credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Quae bene juxta Matthaeum de finibus suis egressa, in hoc vero Evangelista ingressa esse ad Dominum, atque ad pedes ejus procidisse refertur, quatenus ex utriusque assertione colligatur quod illi solum fideliter ac recte pro errantibus orant, qui priscas suae perfidiae mansiones relinquunt, atque in domum Domini, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
re potuerit. Qud enĩ ẽ qđ ille ñ potuerit. qui
etiã temꝑalit̾ utt̾ homines positus. omĩa inui¬
sibiltt̃ quȩ foris agebart᷑. intus cũ patre dispo¬
nebat. aut ꝗͣ obcausã putandus ẽ fines tyri ⁊
s donis intrasse nͥ ut filiã syrophenissȩ adȩ¬
monio lib̾aret ac ꝑfidem feminę gentilis. ꝑ¬
fidiã argueret seribarũ ⁊ phariseoꝵ. S fideli¬
ter ac pie sentiendũ ẽ qr nequaꝗͣ de illo hac
inre qđ ipse noluit factũ ẽ s fidelibꝰ iter eiꝰ
sequentib quid pͥncipalit̾᷑ inbonis quȩ agunt
uelle debeant ostensum. Ingressus quippe do¬
mũ p̃cepit discipuł. nese cuiquã in regione
ignota quis ce̾t apperirent. At tamen ipse su¬
um illo introitũ gentili femine. ⁊ quibꝰ cumq
uoluit ipse prudentib publicauit ipse cor il¬
liꝰ ad querendã ase salutẽ inuisibili accendit
instinetu. ut exemplo eiꝰ discerent. qͥb sanan¬

Expanded text:
re potuerit. Quid enim est quod ille non potuerit, qui re potuerit. Quid enim est quod ille non potuerit, qui etiam temporaliter inter homines positus omnia invisibiliter quae foris agebantur intus cum Patre disponebat? Aut quam ob causam putandus est fines Tyri et Sidonis intrasse, nisi ut filiam Syrophoenissae a daemonio liberaret, ac per fidem feminae gentilis perfidiam argueret scribarum ac Pharisaeorum? Sed fideliter ac pie sentiendum est quia nequaquam de illo hac in re, quod ipse noluit factum est, sed fidelibus iter ejus sequentibus quid principaliter in bonis quae agunt velle debeant ostensum. Ingressus quippe domum praecepit discipulis ne se cuiquam in regione ignota quis esset aperirent. Attamen ipse suum illum introitum gentili feminae, quibuscunque voluit ipse prudentibus publicavit, ipse cor illius ad quaerendam a se salutem invisibili accendit instinctu, ut exemplo ejus discerent quibus sanan
Abbreviated transcription (Latin):
corde inquit. exeunt cogitationes malȩ frgo
animȩ pͥncipalȩ ñuixta platonẽ incerebro.
s uixta. xp̃m incorde ẽ & arguendi exhac
sententia. qͥcogitationes adiabolo unmitti
pitant. ⁊ ñ exppria nasci uoluntate. Diabolꝰ
aduitor. ẽẽ ⁊ incentor malarũ cogitationũ
potest auc̃tor ñ potestꝰ. din autẽ semꝑ ininsi¬
diis positꝰ leuẽ cogitationũ nr̃arũ scitillã
sius fomitib inflammarit ñ debemus oppi¬
habrtu ⁊ gestib estimare quiduersemus in¬
trinsecꝰ. Uerbi gã. si pulchrã mulierẽ nos cre¬
bio uidit respicere intelligit cor amoris iacu¬
louulneratũ. x.xi. łt inde surgens abiit
infines tyri. ⁊ sẏdonis. Scribis ⁊ phariseis calũp¬
niatorib derlictis. trans gͤdit᷑ in partes tyri ⁊
sy donis. ut trros sydoniosq curaret. Et ingres¬
sus domũ neminẽ uoluit scire. ⁊ ñ potuit la¬
tere. Merito querit᷑ qͦm dicat᷑ qr dominꝰ ne¬
minẽ uoluerit tter suũ scire. nec tamen late¬

Expanded text:
t cogitationes malae. Ergo animae principale non juxta Platonem in cerebro, sed juxta Christum in corde est. Et arguendi ex hac sententia, qui cogitationes a diabolo immitti putant, et non ex propria nasci voluntate. Diabolus adjutor esse et incentor malarum cogitationum potest, auctor esse non potest. Sin autem semper in insidiis positus, levem cogitationum nostrarum scintillam suis fomitibus inflammarit, non debemus opihabitu et gestibus aestimare quid versemus intrinsecus. Verbi gratia, si pulchram mulierem nos crebro viderit respicere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum. Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis, transgreditur in partes Tyri et Sidonis, ut Tyrios Sidoniosque curaret. Et ingressus domum, neminem voluit scire, et non potuit latere. Merito quaeritur quomodo dicatur quod Dominus neminem voluerit iter suum scire, nec tamen late
Abbreviated transcription (Latin):
sione confiitat. cũ in qͥt uos ꝓpter t̾ditionẽ
hominũ. p̃cepta dñi neglegatis. quare disci¬
pulos meos arguendos creditis qđ senioꝵ uis¬
sa pariu pendant. ut dei scita custodiant: ooo
⁊ qͥmaledixerit pat᷑. uel matri. morte moriat᷑.
Honor inscripturis ñ tantũ insalutationib
& offitiis deferendos. quartũ in elemosina
ac munerũ conlatione sentitur. Honora inqͥt
apłs uiduas. quȩ uere uiduȩ sunt hic honor
donũ intelligit᷑. Et in alio loco p̾sbiteri du¬
plici honore honorandi. maxime quilaborant̃

Expanded text:
sione confutat, cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis, quod si morum jussa parvi pendant, ut Dei scita custodiant? Nam qui maledixerit patri vel matri, morte moriatur. Honor in Scripturis, non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora, inquit Apostolus, viduas, quae verae viduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore honorandi maxime, qui laborant
Abbreviated transcription (Latin):
munditiȩ sordidaittis inueruire ualebaN.
cũ se magis ipsos culpare debuer̃. qui lotas
bant. Pharisei enĩ ⁊ om̃s udei. nͥ crebro lauę¬
ruit manꝰ ñ manducarit tenentes tͣditionẽ
senioꝵ. ⁊ aforo. nͥ baptizent᷑. ñ comedurit. Su

Expanded text:
munditiae sordidantis invenire valebant, cum se magis ipsos culpare debuerint qui lotas bant. Pharisaei enim et omnes Judaei, nisi crebro laverint manus, non manducant tenentes traditionem seniorum et a for
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ⁊ hunc breuit̾᷑ habere sensũ. Plunus qđͣ¬
exme ẽ tͥ ꝓderit. Cõpellitis inqͥt filios ut dicars
parentib sius. qđ cumq donũ oblaturꝰ erã deo
intuos cõsumo eybos. tibiq ꝓdest. opat̃. omat᷑.
ut illi timentes acciꝑe qđ deiꝰ uidebant manci¬
patũ. in opẽ magis uellent uitã ducere. ꝗͣ eome¬

Expanded text:
autem et hunc breviter habere sensum: Munus qautem et hunc breviter habere sensum: Munus qex me est, tibi proderit. Compellitis, inquit, filios ut dicant parentibus suis: Quodcunque donum oblaturus eram Deo in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipere, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere, quam come
Abbreviated transcription (Latin):
bant eum ẽẽ. Cognouerunt eũ rumore ñfa¬
ciȩ uł certe ꝓsignoꝵ magnitudine quȩ pat̾¬
bat inpopulis. etiã uultu plurunis notꝰ erat.
Et uide quanta sit fides hominũ t̾rȩ genesa¬
reth. ut ñ p̃sentiũ tantũ salute cont̾entis i.
s̃i mittant ad alias ꝑcucuitũ ciuitates. qͦom̃s
briã uestimenti eiꝰ tangerent. ⁊ qͦt qͦt tangebant¬
cũ. salui fiebuant. Quimale se habent. ñ tangt̃
corpꝰ ihũ. neq totũ uestimentũ eiꝰ s extremã
fimbriã. ⁊ qͥcunq tetigerint. sanabunt᷑. Fim
lige. Eͦd qui trans gressus fuerit. mirumꝰ uoca¬

Expanded text:
nem illam. Cognoverunt eum rumore, non facie, vel certe pro signorum magnitudine, quae patrabat in populis, etiam vultu plurimis notus erat. Et vide quanta sit fides hominum terrae Genesareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes briam vestimenti ejus tangerent. Et quicumque tetigerunt, salvi facti sunt. Qui male se habent, non tangant corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam, et quicumque tetigerint, sanabuntur. Fimmandatum: quod qui transgressus fuerit, minimus voca
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. Pdpulus uideoꝵ partẽ dei se iactans.
comunes cibos uocat. quib utunt᷑ om̃s homi¬
nes. uerbi gra. suillã carnẽ ostreas lepores. ⁊ istiꝰ¬
modi animantia. quȩ ungulã ñfindunt s ^ r¬
minant. nec squamosa inpiscib sunt. Unde
⁊ inactib apłoꝵ scriptum ẽ. qͦd deus sc̃ĩficauit
tune cõmune dixeris. Cõmune gͦ qͦd eeteris
hominib patet.⁊ quasi ñ ẽ de parte aei. ꝓĩmun¬
do appellat᷑. Nichil ẽ inquit extra hominẽ in¬
troiens ineum. qđ possit eũ coiquinare s qͣ de.
homine ꝓceduuit. illa sunt quȩ coinquinant
hominẽ. Opponat prudens lector ⁊ dicat si qđ
utiat inos. ñ coinquinat hominẽ. quare idoi ꝰ¬
ttis ñ uescimur: Et apłs scribit. Nonpotestis
calicẽ dñi bibere. ⁊ calicẽ demonioꝵ Sciendũ

Expanded text:
 partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia: suillam carnem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus Apostolorum scriptum est: Quod Deus sanctificavit, tu ne commune dixeris . Commune ergo quod caeteris hominibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro immundo appellatur. Nihil est inquit extra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare. Sed quae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinhominem. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os, non coinquinat hominem , quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
ant. sue pietatis respec tu corroborat. ⁊ aliqͣn¬
do etiã marifesto aduitorio uictis aduersi¬
tatib quasi calcatis sȩdatisq fluctuũ uolu¬
minib lib̾at. sicut hic quoq in subseqͣntibus
insiruat. cũ dr̃. Et cura quartã ugiliã noc¬
tis. uenit ad eos ambulans suꝑ mare. Statio¬
nes ⁊ iugilie militares. irctra horirum spatia
diuiduntur. Quando gͦ dicit quarta uigilia
noclis uenisse ad eos dñm. ostenait tota noc¬
te ꝑiclitatos. ⁊ extremonoctis temꝑe eis auxili¬
ꝑe. s diluculo ad ꝓpinquante ⁊ luciferi solis
die ex ortũ ꝓmittente: uenit dñs ⁊ suꝑ mare¬
ambulans. timida freti terga cõprimit. quia
cũ p̾ssuris obsita fragilitas humana pusillitã¬
tẽ uiriũ suarũ consid̾at nil erga se aliud. quã
tenebras angustiarũ. ⁊ estus cernit oͥstiũ confu¬
gentiũ. Cũ uͦ m̃tẽ ad suꝑni lumen p̃sidii. ⁊ ad¬
ꝑpetue donũ retributionis erexerit quasi int̾
uinbras noctis repente exortũ luciferi conspicit

Expanded text:
tu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus liberat. Sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum dicitur: Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans sunes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extremo noctis tempore eis auxili diluculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente exortum luciferi conspicit,
Abbreviated transcription (Latin):
rentis. Ut quid dñe recessisti longe. despicis
inoportunttatib intͥbulatione: Quȩ parit᷑
uocẽ inunici ꝑsequentis. exporut in sequeriti¬
b psalmi subitiens. Dixit enĩ incorde suo ob¬
litus ẽ ds̃. auertit faciẽ suã neuideat usꝙ ĩ
finẽ. Uerũ ille ñ obliuiscit᷑ orationũ pauꝑm.

Expanded text:
t quid, Domine, recessisti longe? Despicis in opportunitatibus, in tribulatione . Quae pariter vocem inimici persequentis exponit, in sequentibus psalmi subjiciens: Dixit enim in corde suo, Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat usque in finem. Verum ille non oblivisc
Abbreviated transcription (Latin):
nos plenos ⁊ de piscib. Qͦ d turbis suꝑ est adisci¬
pulis sustollit̃. qr sacratiora muisteria quȩ aru¬
dib capi nequeunt ñ neglegent̃ omiitenda.
s sunt inquirenda ꝑfectis. Nã ꝑ cophinos duo
ri figurantur. foris quidẽ hominubꝰ despecti.
s intꝰ salutaris esybi reliquiis. adalenda humi¬
liũ corda cumulati. Constat enĩ cophinis oꝑa
seruilia ger solere. S ipse cophinos panũ frag̃¬
mentis impleuit. qͥ infirma huiꝰ mundi ut
fortia confundet elegit. E rant autẽ qͥman¬
ducauer̃. quinq milia hominũ. Quia qͥnq
sunt exterioris hominis sens. quinq milia ui¬
ri dnm. sequuti. designant eos qͥiiseculari ad¬
huc habrtu positi exterioribꝰ quȩ possident.
bene uti nouer̃. Quirecte quinq panibus
aliurtur. q tales necesse ẽ legalib adhuc pre¬
ceptis institui. Nã qui mundo adintegrũ
renuntiant. ⁊ .iiͬi. sunt milia ⁊ septẽ panibꝰ¬

Expanded text:
nos plenos, et de piscibus. Quod turbis superest, a discinos plenos, et de piscibus. Quod turbis superest, a discipulis sustollitur; quia sacratiora mysteria quae a rudibus capi nequeunt, non negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Nam per cophinos duodri figurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim, cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit. Erant autem qui manducaverunt, quinque millia virorum. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinque millia viri Dominum secuti designant eos, qui in saeculari adhuc habitu positi, exterioribus quae possident bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia, et septem panib
Abbreviated transcription (Latin):
R mentis. Bene etiã. suꝑ uridȩ fenũ discuber̃.
Scriptũ quippe ẽ. Om̃is caro fenũ. Et illi suꝑ iuri¬
de fenum discumbentes dñicis pascuntur ali¬
mentis. qͥ ꝑstudiũ continentiȩ caleatis alece¬
bris carnaliũ concupiscentiarũ audiendis implet¬
disq dei ũbis oꝑam impendunt. Et acceptis
benedix ⁊ fregit panes. et dedit discipuł suis.
ut ponerent ante eos. Et duos pisces diuisit oĩb¬
Lurbis esurientib saluator ñ noua creat eybaria.
s acceptis eis que habuer discipuli benedicit.
qr ueniens incarne. ñ alia quã p̾dicata suit
rus gre grauida demonstrat. Intuet᷑ incelũ
ut illuc dirigendã mentis aciem. ibi lucẽ sci¬
entiȩ doceat eẽ querendã. fringit ⁊ ante t᷑bas
ponenda distribuit discipulis.q sacramenta
ꝓphetie scĩs doc torib quihec tcto orbe pdicet
pate fecit. Et manducauer̃ om̃s ⁊ saturiti st̃.¬
Et suftuler̃ reliquias fragmentoꝵ duodecĩ cophi¬

Expanded text:
Bene etiam super viride foenum discubuerunt. Scriptum quippe est, Omnis caro foenum . Et illi super viride foenum discumbentes Dominicis pascuntur alimentis, qui per studium continentiae calcatis illecebris carnalium concupiscentiarum, audiendis implendisque Dei verbis operam impendunt. Et acceptis ergo, et fregit panes, et dedit discipulis suis ut ponerent ante eos, et duos pisces divisit ourbis esurientibus, Salvator non nova creat cibaria, sed acceptis his quae habuerunt discipuli, benedicit, quia veniens in carne, non alia quam praedicta sunt riis gratiae gravida, demonstrat. Intuetur in coelum, ut illic dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et ante turbas ponenda distribuit discipulis, quia sacramenta prophetiae sanctis doctoribus, qui haec toto corde praedicent patefecit, et et sustulerunt reliquias fragmentorum duodecim cophi