comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sistere ddidicere. ut nulla occurrentiũ retũ
aduersitate. nec ipsa etiã morte a sui recti¬
tudine status inclinari possint. ꝑ bethsurã
quȩ domus robustorũ int̾pretatur. aliqͣn¬
do ȩccłia. aliquando uero scͥptura sacra de¬
signatur. in qua robusti hoc est doctores
sancti & apostolici uiri cominanere dicun¬
tur. S sicut in eccłia p̾senti & boni & ma¬
li consistunt. donec sagena dñi bonos &
malos pisces trahens ad litus. hoc est ad
finem mundi. & ad iudiciũ ext̾remȩ dis¬
trictionis ꝑducat: ita scriptura sacra &
lectores habet ꝑios. qui eam catholico se¬
surimentur. & prauos qui eam ad sensũ
suum ꝑ ium trahendo deprauare conan¬
tur. Unde & paulus apls scribens adchi¬
mocheum: ait. Omnis scͥptura diuinitus
instituta. utilis est ad docendũ. ad argu¬
endũ. ad corrigendũ. ad erudiendum
in iusticia: ut ꝑfectus sit homo dei ad
omne opus bonũ instructus. Mali aũ

Expanded text:
sistere didicerunt, ut nulla occurrente rerum sistere didicerunt, ut nulla occurrente rerum adversitate, nec ipsa etiam morte, a sui rectitudine status inclinari possint. Per Bethsuram, quae domus robustorum interpretatur, Ecclesia, aliquando vero Scriptura sacra designatur, in qua robusti, hoc est, doctores sancti et apostolici viri, commanere videntur: sed sicut in Ecclesia praesenti boni et mali consistunt, donec sagena Domini bonos et malos pisces contrahens ad littus , hoc est, finem mundi, et ad judicium extremae discretionis perducat, ita Scriptura sancta et lectores habet pios, qui eam catholico sensu rimantur, et pravos, qui eam ad sensum suum pravum contrahendo depravare conantur. Unde Paulus apostolus scribens ad Timotheum ait: Omnis Scriptura divinitus inspirata et utilis ad docendum ad arguendum ad corrigendum ad erudiendum in iustitia ut perfectus sit homo Dei ad omne opus bonum in
Abbreviated transcription (Latin):
ficare && innouare ciuitatẽ. Et dixit facien¬
tib oꝑa ut struerent muros. & montẽ sy¬
on in circuitu lapilib quadratis ad mir¬
metͥo pacẽ ꝑ epistolas offerente. ionatbas
ierłm inhabitans. ceꝑit innouare ciuitatẽ:
quia licet ꝑsecutores aliquando minis fi¬
deles terreant. aliquando uero blandũ¬
tis foueant: doctores tamen sancti assi¬
due insistunt spiritali edificationi. & ĩno¬
uant ciuitatẽ eccłiȩ: quatinꝰ eam hostes sui
neq ui irrumꝑe. neꝙ fraude circumuenire
possint. Inde est quod montẽ syon.ionathas
facientib oꝑa lapidib quadratis undiq mu¬
nire iussit: quia predicatores ȩuuangelii p̾¬
cipue student castra ȩułie sanctis ac forti¬
b uiris cucũdare. quos quadrati lapides
designant: nec facile hostib pateat locus
ciuitatẽ scãm inuadendi. Quadratũ nãꝙ
omne quocumꝙ uertitur: fixũ stare cõ¬
sueuit. Cui nunirũ figurȩ corda assimilan¬
tur electorũ: quȩ ita in fidei firmitate cõ¬

Expanded text:
ficare et innovare civitatem et dixit facientibus opera ut struerent muros et montem Sion in circuitu lapidibus quadratis ad mumetrio pacem per epistolas deferente, Jonathas Hierusalem inhabitans coepit innovare civitatem; quia licet persecutores aliquando minis fideles terreant, aliquando vero blandimentis foveant, doctores sancti tamen assidue insistunt spiritali aedificationi et innovant civitatem Ecclesiae, quatenus eam hostes sui neque vi irrumpere neque fraude circumvenire possint. Inde quod montem Sion Jonathas jussit facientibus opera lapidibus quadratis undique munire, quia praedicatores Evangelii praecipue student castra Ecclesiae sanctis ac fortibus viris circumdare, quos quadrati lapides designant, ne facile hostibus pateat locus civitatem sanctam invadenti: quadratum namque omne, quocunque vertitur, fixum stare consuevit. Cui nimirum figurae corda assimilantur electorum, qui ita in fidei firmitate con
Abbreviated transcription (Latin):
rahel in babyloniã abduxerunt caꝑtiuum.
est remissus. rursusq edificatum est tem¬
ꝑlũ ꝑ annos quadraginta .ui. qͥ tercia die
mensis duodecimi quem nos uocamꝰ mar¬
ciũ : opus usq ad finẽ ꝑductũ. Cui uideli¬
cet tunc operi prefuerunt duces ꝑlebis site¬
nuissimi ut diximꝰ. zorobabel de regio ge¬
nere. & ihc sacerdos magnus. s & prophece
aggeus & racharias adiuuantes eos: atꝙ ad¬
uersus insidias impedientiũ opus hostiũ
cor populi roborantes. Inde pꝰ aunos ferme
fraude capta ierusale̾. templũ idc̃ sordib
idolorũ prophanauit: auferens inde uasa.¬
&e confringens altare dñi aureuͦ. mensã pro¬
positionis. candelabrũ luminis. & cȩt̾a quȩ
supͣ cominemorata sunt. S iudas machabeꝰ
cum esset de genere sacerdotali. collecto ex¬
ercitu iustorũ. adusus antiochi duces arma
corripiens. eosq de udea expellens. ꝑsecutio¬
ni seuissimȩ finem imposuit. ac templũ ab

Expanded text:
rael in Babylonem abduxere captivum; rael in Babylonem abduxere captivum; est remissus, rursusque aedificatum est templum per annos quadraginta sex, et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus Martium, opus ad finem usque perductum. Cum videlicet tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regio genere, et Jesus, sacerdos magnus; sed et prophetae Aggaeus et Zacharias adjuvantes eos atque adversus insidias impedientium opus nostium cor populi roborantes. Inde post annos fermfraude capta Jerusalem, templum idem sordibus idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera quae supra commemorata sunt. Sed Judas Machabaeus cum esset de genere sacerdotali, collecto exercitu justorum, adversus Antiochi duces arma corripiens, eosque de Judaea expellens, persecutioni saevissimae finem imposuit, ac templum ab
Abbreviated transcription (Latin):
Et ambulabat iħc in templo in porticu salo¬
mouis q seĩa. Unde sciendũ est q encciua
hec que lectione eugłica facta cognouimꝰ. nõ
ad pͥmã templi dedicationẽ: s ad ultimã per¬
tinent. Quod ex eo facile colligitur: quia i¬
hyeme facta referuntur. Prima siquidẽ eius
dedicatio.a salomone temꝑore autumni. me¬
dia a rorobabel & iħu sac̾dote temꝑe ueris:
ultima a iuda machabeo temꝑe hẏemis est
facta. quando specialit̃ constitutũ esse legit᷑.
ut eadem dedicatio ꝑ om̃s annos in memo¬
riam sollempnib reuocaretur officiis. iuxt̾a
quod ad tempus usq dnĩcȩ incarnationis
obseruatũ fuisse. supradicta sentencia ȩuã¬
gelii agnouimꝰ. Hec autẽ fuit causa pͥmȩ ꝙ.uͭ. &
terciȩ cdedicationis: quia salomon quidẽ tẽ¬
pli opus quod dño condidit. septem annis
ꝑfecit. octauo autẽ hos anno. decima die m̃¬
sis seꝑtumi. qui a nobis october appellatur:
in magna gloria dedicauit. S hoc templũ

Expanded text:
labat Jesus in templo in porticu Salomonis, etc. . Unde sciendum est quod Encaenia haec quae lectione evangelica facta cognovimus, non ad primam templi dedicationem, sed ad ultimam pertinent; quod ex eo facile colligitur quia hieme facta feruntur. Prima siquidem ejus dedicatio a Salomone tempore autumni; media autem, Zorobabel et Jesu sacerdote, tempore veris; ultima autem, Juda Machabaeo, tempore hiemis, est facta: quando specialiter constitutum esse legitur ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus revocaretur officiis juxta quod usque ad tempus Dominicae incarnationis observatum fuisse supradicta sententia Evangelii agnovimus. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis. Quia Salomon quidem templi opus quod Domino condidit, septem annis perfecit, octavo autem anno, decima die septimi mensis, qui a nobis October appellatur, in magna gloria dedicavit. Sed ad hoc temp
Abbreviated transcription (Latin):
ficatũ est templũ: significat quia ꝑ totũ hu¬
octauo anno dedicatũ est. & cȩleberrima il¬
la ac maxima sollempnitas a salomone re¬
ge cunctis filiis israhel tempore completȩ de¬
dicationis exhibita: insinuat mistice qđ
culo. mox omnes qui ad pacifici regis ue¬
ri scilicet salomonis regnum ꝑtinent. ȩt̾na
cum eo gaudia patriȩ celestis intrabunt.
Nam quia dñs nr̃ octauo die idest post
septimam sabbati resuscitare a morte uo¬
luit: recte numerꝰ octonariꝰ nr̃ȩ quoq re¬
surrectionis festa uentura designat. Qđ
templum ab hostib incensum. rursum dñ
miserante construitur. quod ab ẏdolatris
coinquinatũ. denuo suꝑnȩ pietatis auxllio

Expanded text:
ficatum est templum, significat quia per totum huod octavo anno dedicatum est, et celeberrima illa ac maxima solemnitas a Salomone rege cunctis filiis Israel tempore completae dedicationis exhibita, insinuat mystice quia, culo, mox omnes qui ad pacifici regis veri, scilicet Salomonis, regnum pertinent, aeterna cum eo gaudia patriae coelestis intrabunt. Nam quia Dominus noster octava die, id est, post septimam sabbati, resuscitari a morte voluit, recte numerus octonarius nostrae quoque resurrectionis festa ventura designat. Quod templum ab hostibus incensum rursum Domino miserante construitur; quod ab idololatris coinquinatum denuo, supernae pietatis auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
guam nrãm magnificabimus. labia nr̃a a no¬
bis sunt. quis noster dñs est: Et mortuus ẽ
alchimꝰ in tempore illo. cum tormento mag¬
no. Quia ꝑdurantib hereticis in sua ne¬
quicia usq in finẽ presentis uite. mors sub¬
sequetur secunda: & mutentur iuxt̾a sen¬
ignis et̃ni. & cruciabuntur igne & sulphu

Expanded text:
ram magnificabimus, labia nostra a nobis sunt, quis Dominus noster est? Et mortuus est Alcimus in tempore illo cum tormento magno. Quia perdurantibus haereticis in sua nequitia usque ad finem praesentis vitae, mors subsequitur secunda, et mittentur, juxta senignis aeterni, et cr
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui ingrediunt᷑ lumen uideant. Unde
ipsa ueritas in euuangelio ait. Nemo accẽ¬
dit lucernã. & ponit eam sub modio. sed
suꝑ candelabrum: ut luceat om̃ib qui ui
domo sunt. Altare incensorũ nil melius
qͣm ꝑfectã sanctorum uitã acciꝑe possumꝰ:
unde cotidie fraglat odor uirtutum. & sa¬
ctȩ oracionis in conspectu altissimi. Men¬
sam gͦ dñi non aliam qͣm sacrã scͥpturã in¬
telligimꝰ: in qua refectio animarũ consis¬
tit. Quod autẽ dicitur qđ appenderint
uela. & consummauerint omnia oꝑa que
fecerunt: in appensione uelorũ exp̾rimitur
occultacio misteriorũ. Non enim omnib
omnia patefacienda sunt mysteria diui
& ꝑfectu scientie atꝙ urtutum debent se¬
ꝑit dicens. Nolite scm dare canib: neꝙ

Expanded text:
ut qui ingrediuntur lumen videant. Unde ut qui ingrediuntur lumen videant. Unde Veritas ipsa in Evangelio ait: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt . Per altare incensorum nihil melius quam perfectam sanctorum vitam accipere possumus, unde quotidie fragrat odor virtutum, et sanctae orationis in conspetu Altissimi. Mensam ergo Domini non aliam quam sanctam Scripturam intelligimus, in qua perfectio animarum consistit. Quod autem dicitur, quod appenderunt vela, et consummaverunt omnia opera quae fecerant, in appensione velorum exprimitur occultatio mysteriorum. Non enim omnibus omnia patefacienda sunt divinae legis profectu scientiae atque virtutum. pit, dicens: N
Abbreviated transcription (Latin):
noua. Et intuleit̾ candelabrũ. & altare ince̾¬
sorum. & mensam in templũ. & incensũ po¬
suerunt suꝑ altare. & accenderunt lucernas
que suꝑ candelabrũ erant: & lucebant in tẽ¬
plo. Et posuerunt suꝑ mensam panes. & appẽ¬
derunt uela : & consummauert̃ omnia que
fecerunt. Edificant sancti predicatores¬
scã uitra domũ intrinsecꝰ & edem: qͣndo sub¬
iectam plebẽ. & intͥnsecus ornant sciencia sa¬
nȩ fidei. & formsecꝰ honesta conu̾satione. A¬
tria sanctificant: quando nouiter uenien¬
tes ad fidẽ. sacramentis diuinis imbuendo¬
dedicant. faciunt noua uasa sancta: qͣndo mo¬
da hominũ ad accipiendũ uerbũ dei redat᷑
habilia. Inferunt candelabrũ &̾ altare incẽ¬
sorũ. & mensam in templum: quando doctͥ¬
nȩ spiritalis lucẽ. sacrȩ oracionis puritate.
& scripturarũ sc̃arũ meditacior ẽ in eccłia
dei exsuscitant. In candelabro gͦ in quo lu¬
cere debent lucernȩ. recte sermonẽ ȩuuan

Expanded text:
t candelabrum et altare incensorum et mensam in templum et incensum posuerunt super altare et accenderunt lucernas quae super candelabrum erant et lucebant in templo et posuerunt super mensam panes et adpenderunt vela et consummaverunt omnia opera quae fecerunt esancta intra domum intrinsecus et aedem, quando subjectam plebem et intrinsecus ornant scientia sanae fidei, et lorinsecus honesta conversatione; atria sanctificant, quando noviter venientes ad fidem sacramentis divinis imbuendodedicant: faciunt vasa sancta nova, quando corda hominum ad corripiendum verbum Dei reddunt habilia. Inferunt candelabrum, et altare incensorum, et mensam in templum, quando doctrinae spiritalis lucem, sanctae orationis puritatem, et Scripturarum sanctarum meditationem, in Ecclesia Dei exsuscitant. In candelabro ergo, in quo lucere debent lucernae, recte sermonem evangel
Abbreviated transcription (Latin):
mum ꝑeregͥno ꝙ hospiti aperiat: ubi om̃s
simmul electi habitacionẽ ex deo hñt domũ
non manufactã et̾nam in cęlis: Quis michi
Disrupus ergo formis uasoꝵ quondã neces¬
sariis uasa ipsa in doox łi iam splendida
refulgent: quia cessantib in fine scłi non
solum ꝑ secutionib quas ꝑpt̾ iusticia paciũ¬
tur. uerum ȩciam laboriosis iusticiȩ oꝑib

Expanded text:
mum peregrino et hospiti aperiat, ubi omnes mum peregrino et hospiti aperiat, ubi omnes simul electi habitationem ex Deo habent? domum non manufactam, aeternam in coelis ? Quis mihi  ? Disruptis ergo formis vasorum quondam necessariis, vasa ipsa in domo Dei jam splendida refulgent, quia, cessantibus in fine mundi non solum persecutionibus, quas propter justitiam patiuntur, verum etiam laboriosi
Abbreviated transcription (Latin):
trum bene oꝑando intramꝰ: ut ad p̾mia pa¬
trũ bene currendo ꝑueniamꝰ. Neq enim sem¬
ꝑ nos regulis necesse est bonȩ oꝑationis ar¬
tari. s completa oꝑatione bona ꝑalma est be¬
ate retͥbutionis speranda: quia nec semꝑ ꝑ
uasa informis argillȩ tenebant᷑ inclusa: ue¬
rum ubi ad ꝑfectionẽ sui ꝑuenerant. fractis
formarũ claustris ꝓducebant᷑ in lucẽ &̾ intẽ¬
plo dm̃i ꝓ sius quẽq locis disponebant᷑. ħ
aũ dicimus non qd oꝑa sanctoꝵ uinqͣm sint
interitura: s quia ubi corona iusticiȩ quã
bene oꝑando meruerant acceꝑint. laborio¬
se oꝑationis cuncta cessant officia. Quis eni
in nla uita ꝓ fide xp̃i martyriũ patiat᷑. uͥ
expulsis adũsariis omnes electi in p̃sentia
xp̃i letantur: Qui sibi mortuum sepeliat:
ubi solum inuentium terra est:ͦ Quis lugen¬
taim consoletur: ubi abft̃get ds omnem la¬
crunã ab oculis sanctorum: Quis ibi do¬

Expanded text:
trum bene operando intramus, ut ad praemia patrum bene operando intramus, ut ad praemia patrum bene currendo perveniamus. Neque enim semper nos regulis necesse est bonae operationis arctari, sed, completa operatione bona, palma et beatae retributionis speranda; quia nec semper vasa informis argillae tenebantur inclusa, verum ubi ad perfectionem sui pervenerant, fractis formarum claustris producebantur in lucem, et in templo Domini pro suis quoque locis disponebantur. Hoc autem dicimus non quod opera sanctorum unquam sint interitura, sed quia ubi coronam justitiae, quam bene operando meruerant, acceperint, laboriosae operationis cuncta cessent officia. Quis enim in illa vita pro fide Christi martyrium patiatur, ubi, expulsis adversariis, omnes electi in praesentia Christi laetantur? Quis ibi mortuum sepeliat, ubi solum viventium terra est? Quis lugentem consoletur, ubi abstergit Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum ? Quis ibi do
Abbreviated transcription (Latin):
cognouimꝰ: ipsi participes facti sumus. Fudit
ergo rex uasa domus dñi in cãpestri regiõe
iordanis: quia dñs baptismo salutis de quo ua¬
sa misericordiȩ faceret. totam mundi latitu¬
dinem impleuit. Argillosa autẽ t̃ra de qua
facte sunt forme ad fundenda uasa dñi: qͥd
melius qͣm scripturã sacrã de qua regulam
bene uiuendi accipinꝰ ualet intelligi: Quasi
enim argilla ignib durata formam uasis dñi
quanta & qualia fieri debent exhibet. cum
nobis scriptura regulã iusticie quã sequam᷑
ostendit. sanctoꝵq nobis ostendit exempla.
qui igne tribulationũ inuncibiles ꝑseuera¬
runtꝰ in omnib sequenda demonstrat: si
uasa in domo dñi electa ac pretiosa esse con¬
cupiscimꝰ. esꝙ igne liquefactum argillȩ for¬
mas ingreditur. quo uas possit aꝑtum myᷤᷤ¬
teriis celestib effici: cum ipsi salubrit̃ humi¬
liati & flamina siue diuinȩ caritatis: siue ȩti¬
am humanȩ adu̾sitatis emolliti. uiam pa¬

Expanded text:
us, ipsi participes facti sumus. Fudit ergo rex vasa domus Domini in campestri regione Jordanis: quia Dominus baptismo salutis de quo vasa misericordiae faceret, totam mundi latitudinem implevit. Argillosa autem terra, de qua factae sunt formae ad fundenda vasa Domini, quae melius quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi? Quasi enim argilla ignibus durata formam vasis Domini, quanta et qualia fieri debent, exhibet, cum nobis Scriptura regulam justitiae, quam sequimur, ostendit: sanctorum nobis exempla, qui igne tribulationum invincibiles perseveraverunt, in omnibus sequenda praemonstrat, si vasa in domo Domini electa ac pretiosa esse conspicimus. Ejus igne liquefactum argillae formas ingreditur, quo vas possit aptum ministeriis coelestibus effici, cum ipsi salubriter humiliati et flamma suae divinae charitatis sive etiam humanae adversitatis molliti, viam pa
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in conspectu meo mensam: aduersus eos
qui tribulant me. Ne eium nos adu̾sarii rͥbu¬
lantes ad errorem inflectant: mensam nobis
conditor nr̃ scientiȩ cȩlestis ꝑ quam in fide ue¬
ritatis confortem᷑ parauit. Tanes namꝙ ꝓposi¬
tionis sancti sunt doctores: quoꝵ uel oꝑa nob̃
uel uerba salutaria ad exemꝑlum uite ꝓposita.
semꝑ in diuinis pagus quisqͥs beue quęrit ui¬
uenit. Uñ apte idem ꝑanes in exodo .xii. fierip̃

Expanded text:
Parasti in conspectu tuo mensam adversus eos Parasti in conspectu tuo mensam adversus eos qui tribulant me . Ne enim nos adversarii tribulantes ad errorem inflectant, mensam nobis Conditor noster scientiae coelestis, per quam in fide veritatis eum confitemur, paravit. Namque panes propositionis sancti sunt doctores, quorum vel opera nobis, vel verba salutaria ad exemplum vitae proposita semper in divinis paginis quisquis quaerit invenit. Unde apte iidem panes in Exo
Abbreviated transcription (Latin):
in hereditatem incorruptibilem & inconta¬
minatã & in marcessibilem conseruatã in ceł.
& bene lilu flores aurei in candelabros st̃
facti domus dei: quia scriptura diuina spre¬
tis temporalib gaudiis ad appetenda nos
bona patriȩ cęlestis ꝓuocare consuẽuit. Q
quomodo ȩrectum in altitudine candelabrũ
lilii flores &̾ luc̾nas ht̃ aureas in capite:
ita ȩlectiom̃s qui in eadem scriꝑtura sacra
continentur. erecto sensu ad suꝑna. celestia
bona a dño quesisse & ꝑcepisse ꝓbantur.
Qd̾ autem post candelabra facta de m̾sis
numo plurali scriptura addidit dicens. nec
non & mensas .x. posuitꝙ eas in templo.u.
a dextris. & quinꝙ a sinistris. in regum
singulari num̃o habetur: ũ cum de alta¬
ri aureo qł fecit salomon referret᷑. addi¬
tum est continuo. & mensam suꝑ quam
ponerentur panes propositionis auream. M̾ sa
autem aurea scriptura est sacra. spiritalis scientiȩ
claritate fecunda: de qua psalmistadn̾o. Parasti

Expanded text:
n haereditatem incorruptibilem et incontaminatam, et immarcessibilem, conservatam in coelis . Et bene lilii flores aurei in candelabro sunt facti domus Dei, quia Scriptura divina, spretis temporalibus gaudiis, ad appetenda nos bona patriae coelestis provocare consuevit. Et quomodo erectum in altitudine candelabrum lilii flores et lucernas habet aureas in capite, ita electi omnes qui in eadem Scriptura sacra continentur, erecto ad superna sensu, coelestia bona a Domino quaesisse et percepisse probantur. Quod autem per candelabra facta de mensis numero plurali scriptum addidit, dicens: Nec non et mensas decem, posuitque eas in templo, quinque a dextris, et quinque a sinistris, in Regum singularem numerum habet, ubi cum de altari aureo, quod fecit Salomon, refertur, additum est continuo: Et mensam, super quae ponerentur panes propositionis auream . Mensa, autem aurea, Scriptura est sacra, spiritalis scientiae claritate fecunda, de qua Psalmista Domino inquit:
Abbreviated transcription (Latin):
ti corꝑis sui menbra castas mentis cogitacio¬
ues ad facienda quȩ deus iubet subponere cõ¬
tendit. Q hoc tan fixa intentione qͣm cande¬
labrum nȩcesse est firmit̾ ad suꝑna ȩrectum.
impositas sibi luc̾nas. non solum absꝙ rui¬
na. s etiam absq ulla status sui motione ser¬
uare. Qd uero cũ dixisset & candelabra au¬
rea .xͣ. ad dext̾am . &̃.3ͣ. ad sinistram. contra
oraculũ ex auro purissimo. addidit. qͥ quasi
lilii flores & lucernas desuꝑ aureas: uidẽt᷑
iuxta literam quia subprema pars candelabͦꝵ
in modũ sit lilii repandi deformata. quomͦ
in candelabro tab̾naculi factum esse legimꝰ.
ciuus & stipes medius &̾ calami ex ipso ꝓ¬
cedentes. cum cyphis & sperulis lilia scͥbun¬
tur habuisse ꝑplurima. Nores huiꝰ lilii ut
sepe dictum est. amenitatẽ semꝑ uiuentis

Expanded text:
ta corporis sui membra, castas mentis cogitatiota corporis sui membra, castas mentis cogitationes ad facienda quae Deus jubet, supponere contendit: et hoc tam fixa intentione, quam candelabrum necesse est, firmiter ad superna erectum, impositas sibi lucernas non solum absque ruina, sed etiam absque ulla status sui motione servare. Quod vero cum dixisset: Et candelabra aurea quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram contra oraculum ex auro primo, addidit: Et quasi lilii flores et lucernas desuper aureas, videtur, juxta litteram, quia suprema pars candelabrorum in modum sit lilii repandi efformata, quomodo in candelabro tabernaculi factum esse legimus, cujus et stipes medius et calami ex ipso procedentes cum scyphis et sphaerulis lilia scribuntur habuisse perplurima . Flores autem lilii ut saepe dictum est amoenam semper virentis
Abbreviated transcription (Latin):
oleo sp̾c sancti infusi. & ipsi igne dilectionis
ardent in corde: & ꝓximis lucem scientiȩ pͥ¬
ferunt in lingua. Candelabra autẽa quȩ haᷤ
luc̾nas in sublune tollant. ut longe lateq
uideri possint in ȩccłia: scripturã & sacraꝗ
cioni admut sermo dñi qł dicit de iohan¬
ne. Iue erat luc̾na ardens & lucens. Siue
reciꝑco ordine possumꝰ ȩtiam ita aptisius̃¬
dicere: qł lucerna diuina sunt eloquia. iuxta
illud psalmistȩ. qd & supͣ posuimꝰ. Lucerna pe¬
dib meis uerbum tuum dñe: & lumen semi¬
tis meis. Candelabra autẽ harũ luc̾narũ sancti
suiom̃s: qui sua & corda. & corꝑa ferendis dñ
maudatis humili semꝑ intenciõne subponũt.
Qsq̾s enĩ in nullo propriam sequi curat uo¬
luntatẽ. uerum in omnib quȩ scͥpt᷑a sc̃a dicit
adcendit. eiusq se subicere mandatis. eiꝰ satag
auscultare promissis: quas candelabrũ domꝰ
d̾i aureĩ aureas eius gestat luceruas. quia cas¬

Expanded text:
oleo Spiritus sancti infusi, et ipsi igne dilectionis oleo Spiritus sancti infusi, et ipsi igne dilectionis ardent in corde, et proximis lucem scientiae praeferunt in lingua. Candelabra autem quae has lucernas in sublime tollunt ut longe lateque videri possint in Ecclesia Scripturam esse sacrtioni annuit sermo Domini, quo dicit de Joanne: Ille erat lucerna ardens et lucens . Sive reciproco ordine possumus etiam ita aptisse, quod lucernae divina sunt eloquia, juxta illud Psalmistae, quod et supra posuimus: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Candelabra autem harum lucernarum sancti sunt omnes, qui sua et corda et corpora ferendis Domini mandatis humili semper intentione supponunt. Quisquis enim in nullo propriam sequi curat voluntatem, verum in omnibus, quae Scriptura sancta dicat, attendit, ejusque se subjicere mandatis, ejus satagit auscultare promissis, quasi candelabrum domus Dei aureum, aureas ejus gestat lucernas, quia cas
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura siue utriq dei populo uideo scili¬
cet & gentil cõmititur. siue euuangelicis
plena figuris ostendit᷑: quȩ quondã antiqͦ¬
di popiuo iuxta lit̾am solum intelligenda
esse putabatur. Cum uero dixisset .u. a dex¬
tris. & .u. a sinistris: cõnuenient̾ addidit
contra oraculum. Oraculum namꝙ uͥ erat
archa. ut sepe dictum est. atͥum designat
patriȩ cęlestis: ubi xp̃c est in dexteram
dei sedens. paternorum utiꝙ conscius ar¬
chanoꝵ. Q candelabra templi aurea contͣ
oraculum sunt posita. quia duuna eloqͥa
semꝑ ad habitacionẽ suꝑnȩ ciuitatis aspes¬
t̾ant: ut huiuis agnitionem ac desid̾ium tri
cordib infundant. & eos qui originẽ carnis
a terra habent. ad appetendã ꝓmerendãq
in celestib sedem ꝑpetuȩ mansionis accen¬
dant. Si autem queris quid int̾ candelab̾
& lucernas eorum tẏpice distat: possumus
recte intellig̾e luc̾nas esse uiros sanctos. qui

Expanded text:
Scriptura sive utrique Dei populo, Judaeo sciliScriptura sive utrique Dei populo, Judaeo scilicet et gentili, committitur; sive evangelicis plena figuris ostenditur, quae quondam antiquo populo Dei juxta litteram solum intelligenda esse putabatur. Cum vero dixisset: quinque a dextris, et quinque a sinistris, convenienter addidit contra oraculum. Oraculum namque, ubi erat arca ut saepe dictum est, adytum designat patriae coelestis, ubi Christus est in dextera Dei sedens , paternorum utique conscius arcanorum. Et candelabra templi aurea contra osemper ad habitationem supernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant: et eos qui originem carnis aeternam habent, ad appetendam promerendamque in coelestibus sedem perpetuae mansionis accendant. Si autem quaeris quid inter candelabra et lucernas eorum typice distet? possumus recte intelligere lucernas esse viros sanctos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aurea quinꝙ ad dext̾am: & quinq ad sinis¬
tram. contra oraculum ex auro purissimo:
& quasi lilũ flores & luceruas desuꝑ aureas.
Sicut enim mensȩ in typo ic̃ȩ scͥꝑturȩ recte
poniuitur. quia ce esecrientib iusticiam pane
uerbi cũ ministrant. q uasa terunt miniftii
cȩlestis. idest iustorum nobis ac̾tus in exẽ¬
plum pponunt: ita etiam aptissime ꝑ cande¬
labra eadem diuina eloquia figurantur. uide¬
licet quia lucem saꝑientiȩ errantib ꝓferunt.
Hinc &enim psalmista. Luc̾na inqͥt pedib me¬
is uerbum tuum dñe: & lumen semitis meis.
Huic & enim salomon ait. Quia mandatũ lu¬
c̾na est. & lex lux. Recte autem bis quina
sunt candelabra: non solũ qr legis lator qͥnc
uolumina scͥpsit. uerum ȩciam quia totates¬
tamenti uet̾is series quinq etates scłi com¬
plectitur. Geminatur uero numerꝰ quinatiꝰ.
& quinꝙ a dextris. & quinꝙ a sinistris po¬
nuntur: cum pꝰ incarnationẽ dñicam eadẽ

Expanded text:
aurea quinque ad dexteram et quinque ad sinistram contra oraculum ex auro puro et quasi lilii flores, et lucernas desuper aureas. » Sicut enim mensae in typo sanctae Scripturae recte ponuntur, quia et esurientibus justitiam panem verbi Dei ministrant, et vasa ferunt ministerii coelestis, id est, justorum nobis actus in exemplum proponunt, ita etiam aptissime per candelabra eadem divina eloquia figurantur, videlicet quod lucem sapientiae errantibus praeferunt. Hinc etenim Psalmista: Lucerna, inquit, pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis . Hinc etenim Salomon ait quod mandatum lucerna est, et lex lux . Recte autem bis quina sunt candelabra, non solum, quia legislator quinque volumina scripsit, verum etiam quia tota Testamenti Veteris series quinque aetates complectitur. Geminatur vero numerus quinarius, et quinque a dextris, et quinque a sinistris ponuntur, cum post incarnationem Dominicam eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis tantsĩmͦ s & plurib prosunt. qui dũ
corpora sua hostiam uiuentẽ scãm deo pla¬
centẽ exhibent. sac̾dotale ꝓfecto iuust̾iũ
spiritalit̾ exercent. Neq enim episcopis
solũ & p̾sbit̾is. uerum omni dĩ eccłiȩ loqͦ¬
batur beatus petrus apłs cum ait. Uos
aũ genꝰ electũ. regale sacerdotiũ.: gens
scã. populus ad quisitionis. Cuiꝰ honore dig¬
nitatis: etiã antiquus populus di erat in¬
signitus: dicente ipso ad moysen. Hȩc di¬
ces domui iacob: & annunciabis filiis isrł.¬
Q paulopꝰ. Q uos eritis mͥ regnũ sac̾dota¬
le. & gens sancta. Basilica uero grandis qͥ
erat extra atͥum sac̃dotũ in qua omnis po¬
puli multitudo adorare. siue ad uerbũ audi¬
endũ confluere solebat: carnaliũ in sc̃a ec¬
clesia uitã moresq figuralit̾ insinuat: qͣli¬

Expanded text:
ipsis tantummodo, sed et pluribus, qui dum ipsis tantummodo, sed et pluribus, qui dum corpora sua, « hostiam viventem, sanctam, Deo placentem » exhibent , sacerdotale profecto ministerium spiritaliter exercent. Neque enim episcopis solum et presbyteris, verum omni Dei Ecclesiae loquebatur apostolus Petrus, cum ait: « Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis . » Cujus honore dignitatis etiam antiquus populus Dei erat insignitus, dicente ipso ad Moysen: « Haec dices domui Jacob, et annuntiabis filiis Isr post: « Et eritis vos mihi regnum sacerdotale, et gens sancta . » Basilica vero grandis, quae erat extra atrium sacerdotum, in qua omnis populi multitudo adorare sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium in sancta Ecclesia vitam moresque figuraliter insinuat, quali
Abbreviated transcription (Latin):
mior erat qͣm ubi fundatȩ porticꝰ fuere. Nam
sicut iosephus scribit. excreinȩ atͥoꝵ fabrice
cum in quadringentis cubitis essent erectȩ
tantũ ad uerticem usq ad montes in quo
edificatum est ꝑuenerunt. Hȩc quidẽ de
structura templi studioso lectori: credimꝰ
intimanda. Uerũ in eis quȩtũq scriꝑtura
sacra referre commodũ duxit. figuras mys
pliciter utam᷑. Edificium ergo templ uitͣ atͥũ
sac̾dotum ꝑfectorũ in sc̃ã eccłia. & sublimium
uitã expͥmit uirorũ : eorũ uidelic& qui &
excellentia uirtutũ dño appropinquare.
q̃ aliis uerbo acꝙ oꝑe ducatũ solent osten¬
dere salutis. Sacerdos namq ab eo latine no¬
men accepit. qđ sacrũ prebere ducatum
minorib debeat: quo nomine in scͥpturis
mistice non soli altaris ministri. episcopi
uidelicoe & presbiteri. s & om̃s utiq censen¬
tur. qui altitudine rectȩ conu̾sationis ac
doctrine salutaris eminent: nec sibimet¬

Expanded text:
mior erat, quam ubi fundatae porticus fuere. Nam mior erat, quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephus scribit, extremae atriorum fabricae, cum in quadringentis cubitis essent erectae tantum ad verticem usque montis in quo templum aedificatum est, pervenerunt. Haec quidem de structura templi studioso lectori credidimus intimanda, verum in eis quaecunque Scriptura sacra referre commodum duxit, figuras mystne simpliciter utamur. Aedificium ergo templi intra atrium sacerdotum, perfectorum in sancta Ecclesia et sublimium vitam exprimit virorum, eorum videliexcellentia virtutum Domino appropinquare, et aliis verbo atque opere ducatum solent ostendere salutis. Sacerdos namque ab eo Latine nomen accepit, quod sacrum praebere ducatum minoribus debeat: quo nomine in Scripturis mystice non soli altaris ministri, episcopi videlicet et presbyteri, sed et omnes utique censentur, qui altitudine rectae conversationis ac doctrinae salutaris eminent. Nec sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
non ipse prius uera esse cognouisset. Hec
sunt loca quorum memiuit supremꝰ gra¬
duum psalmꝰ. qui ita incipit. Ecce niinc
benedicite dñm om̃s serui dñi: Qui statis
in domo dñi. in atrus domꝰ d̾i nr̃i. In hi
porticib ieremias & prophete alii: in his
In harũ aliqͦ dñs sedebat docens: qͣndo
a temptantib phariseis mulier illi ad¬
ultera iudicanda oblata est. In his inue¬
nit uendentes & ementes oues & boues
& columbas: hosꝙ eum suis mercimo¬
niis eliminauit e templo. In his petrus
& iohannes claudum inuenientes sana¬
runt: ac secum ingredientes iuteriꝰ ado¬
randũ duxerunt. In his orabat omnis mł¬
titudo populi: quando incensum ponen¬
q racharie angelus ad altare thimia¬
matis apparuit: eumq de p̾cursoris
dñi natiuitate ꝑdocuit. Non au̾ hec a¬
tria cum porticib suis aspectũ temph¬
delonge aspectantib abscond̾e potuert̃: quia
locus in quo templũ erat situm. multo subli¬

Expanded text:
non ipse prius vera esse cognovisset. Haec non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca, quorum meminit supremus graduum psalmus, qui ita incipit: « Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . » In his portIn horum aliqua Dominus sedebat docens, quando a tentantibus Pharisaeis mulier illa adultera judicanda oblata est . In his invenit vendentes et ementes oves, boves et columbas: hosque cum suis mercimoniis eliminavit e templo . Et his Petrus et Joannes claudum invenientes sanarunt, ac secum ingredientes interius adorandum duxerunt . In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate perdocuit . Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum temde longe aspectantibus abscondere potuerunt: quia locus in quo templum erat situm, multum subli
Abbreviated transcription (Latin):
sub diuo int̾ edificia singula de marmo¬
re. & parietib domoru interiorib hoc
est eis qui ad templũ respiciebant fac¬
tis in columpnis. ext̃iorib uero solidis
Sicq fiebat ut omnis structura templi
ꝑ graduũ essẽ uarietate racionabilit̾ dis¬
tincta. Namq in sc̃a sanctorũ ingredieba¬
tur pontifex: in ipsum templum sac̃doteᷤᷤ
torib. In intimũ atͥum basilicȩ maioris :¬
uiri iudei purificati stantes & orantes
sub diuo si serenũ esset. si tempestas iN
porticus proxima sese recipientes. In exte¬
rius atrium: mulieres uiduȩ̨ purificatȩ. In
extremũ atͥum gentiles & iudei qui nuꝑ
uen̾ant ex gentib: usq ad sextum puriti¬
cat̃ionis diem. Hec ut in ꝑictura cassiodo¬
ri distincta repperimꝰ. breuit̃ ad notare
curauimꝰ : tati eum ab antiquis hȩc uide¬
is didicisse. neq uirum tam ȩruditũ uolu¬
isse in exemplũ legendi proponẽ. quȩ

Expanded text:
sub divo, inter aedificia singula de marmosub divo, inter aedificia singula de marmore et parietibus domorum interioribus, hoc est, eis qui ad templum respiciebant factis in columnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat, ut omnis structura templi per graduum esset varietatem rationabiliter distincta. Namque in Sancta sanctorum ingrediebatur pontifex, in ipsum templum sacerdotes toribus: in intimum atrium basilicae majoris viri Judaei purificati stantes et orantes sub divo, si serenum esset: si tempestas, in porticus proximas sese recipientes. In exterius atrium mulieres viduae purificatae. In extremum atrium gentiles et Judaei, qui nuper venerant ex gentibus usque ad sextum purificationis diem. Haec ut in pictura Cassiodori distincta reperimus, breviter annotare curavimus, rati eum ab antiquis haec Judaeis didicisse: neque virum tam eruditum voluisse in exemplum legendi proponere quae
Abbreviated transcription (Latin):
ita scribit iosephus Ꝙ extrinsecꝰ aũ huiꝰ tẽ¬
pli aliam ȩdificauit aulã. Quadrangulo soȩ¬
mate factam. erigens maxinas porticus. atꝙ
latas. & portas excelsas & amplas. ꝑ quatuor
mund partes in eo constituens. quarum
singulȩ ad unũ quemq uentum quatuor
angulis attendebant: ubi aureas ianuas cõ¬
locauit. & paulopꝰ. In hoc ergo sacrariũ om̃s
populi quib purgatio & obseruatio legiti¬
morũ inerat. introibant. Has uero porticus
cassiodorus senator in ꝑictura templi quã
in pandecte posuit. ut iꝑse in ꝑsalmoꝵ ex¬
positione cõmemorat tͥplici ordine distirit:
Pmũ uidelicet ordinem ponens extra atͥ¬
um sac̃dotũ ex omni parte ꝑ quadrum.
scdm eodem mͦ extra intimas porticus un¬
diq uersuum in gẏro: ext̾remũ similit̾ ex
om̃i lat̾e priorum porticuũ in circuitu.
Sicq templũ tͥformi ȩdificioꝵ p̾sidio ab
omni parce erat munitũ: facte pauim̃to

Expanded text:
ita scribit Josephus: Extrinsecus autem hujus temita scribit Josephus: Extrinsecus autem hujus templi, aliam aedificavit aulam quadranguli schemate factam. Erigens maximas porticus atque latas, et portas excelsas et amplas per quatuor mundi partes in eo continens, quarum singulae ad unumquemque ventum quatuor angulis attendebant, ubi aureas januas collocavit. Et paulo post: In hoc ergo sacrarium, omnes populi quibus purgatio et observatio legitimorum inerat introibant. Has vero porticus, Cassiodorus Senator, in pictura templi quam in Pandectis posuit ut ipse in Psalmorum expositione commemorat triplici ordine distinxit. Primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte per quadrum. Secundum, eodem modo extra intimas porticus, undique versum in gyro. Extremum, similiter ex omni latere priorum porticuum in circuitu. Sicque templum triformi aedificiorum praesidio, ab omni erat parte munitum: facto pavimento
Abbreviated transcription (Latin):
mentio utriusꝙ. atriũ ergo interiꝰ qđ uo
catur sac̃dotum. eo qd sacerdotes & leuitȩ
in eo ministrarent: ex omni parce erat tẽ¬
plo circũdatũ. s ab oriente unde tẽpli erat
ingressus. multo longuis a templo quã a
cȩteris trib plagis secretũ: quia nimirũ in
ea plaga idest in facie templ fiebant miniᷤ¬
teria sanctorũ. Ibi altare ȩneum ad hostias
dño offerendas: ibi decem lut̃es ad lauandaᷤᷤ
easdẽ hostias: ibi mare eneũ erat positum. ad
lauandas manꝰ pedesq sac̾dotũ. cum ad mi¬
nistrandũ intrarent. habebat autẽ hoc a¬
trium tres cubitos alticudinus ut iosephus
narrat: quatinꝰ ab ingressu templi cęt̾os
phiberet: & solis sac̾dotib hoc licere signi¬
ficaret. Eratq ei ianua ad orientalẽ plagã.
ad quã usq populus hostias suas ꝙͥ sacri¬
ficia inferebat. in de suscipienda a sac̾dotib
atꝙ ad altare ꝑferenda. De ext̾ĩori uęro atͥo
qđ uerba dierum basilica̾ grandẽ uocant:

Expanded text:
exit aere . Atrium ergo interius, quod vocatur sacerdotum, eo quod sacerdotes et Levitae in eo ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum, sed ab Oriente, unde templi erat ingrecaeteris tribus plagis secretum, quia nimirum in ea plaga, id est, in facie templi fiebant ministeria sanctorum. Ibi altare aeneum ad hostias Domino offerendas; ibi decem luteres ad lavandas easdem hostias; ibi mare aeneum erat positum ad lavandas manus pedesque sacerdotum, cum ad ministrandum intrarent. Habebat autem hoc atrium tres cubitos altitudinis, ut Josephus narrat, quatenus et ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc licere significaret. Eratque ei janua ad Orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas et sacrificia inferebat, inde susatque ad altare proferenda. De exteriori vero atrio, quod Verba dierum basilicam grandem vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
de candelabris supͣ tractauimꝰ. facillime patec:
ecit etiã atriũ sac̾dotũ & basilicã gͣn¬
Idẽ : & ostia basilicae quȩ terit ȩre. De
Hoc in libro regum ita scͥptum est. Q edifica¬
uit rex salomon atriũ interiꝰ trib ordinib
lapidũ politoꝵ: c̃ uno ordine lignorũ cȩdi
De int̾iori atͥo breuiter loquit᷑: de ext̾iori ꝓr

Expanded text:
de candelabris supra tractavimus, facillime patet. de candelabris supra tractavimus, facillime patet. Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica, quae texit aere. De hoc in libro Regum ita scriptum est: Et aedificavit rex Salomon atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri . De interiori atrio breviter lo
Abbreviated transcription (Latin):
pauerunt de anathemate. cum achar solus et
non plures ex israhel hoc fec̾int: uel certe quia
ꝑanes ꝑropositionis solebant ante sabbatũ coqͥ.
ut in sabbato mox poni possent in mensã pro¬
positionif. Potuit fieri ut panes noui nouiter
cocti moxx illis mensis inꝑonerentur. ibidẽꝙ noc¬
te illa seruarentur oꝑti: donec pͥmo manie abla¬
tis uet̾ib suꝑ mensam ꝓpositionis ponerentur
calidi. Non autem he mense .xͣ. a figura uniꝰ
mensȩ propositionis discrepant. Nam sicut una
mensa .xii. panib onusta. unanimẽ tociꝰ scͥpt᷑ẽ
concordiã auctoritate apostolica munitam de¬
signat: ita non inm̃ito .xͦ. mense aureȩ diuinȩ
legis & ꝓphetarum ȩloquia figurate demin¬
ciant. quȩ uel refectionẽ nob̃ uerbi dĩ quasi pa¬
nes ꝓpositionis offerunt : uel nob̃ exempla fi¬
desiũ qͣsi positoꝵ in se uasoꝵ dñ claritatẽ &
miracula pieponunt. Quare autẽ .uͦ. a dexͥs.

Expanded text:
paverunt de anathemate , cum Achan solus, et paverunt de anathemate , cum Achan solus, et non plures ex Israel hoc fecerint. Vel certe, quia panes propositionis solebant ante sabbatum coqui, ut in sabbato mox poni possent in mensam propositionis, potuit fieri ut panes novi noviter cocti mox illis mensis imponerentur, ibidemque nocte illa servarentur aperti, donec primo mane, ablatis veteribus, super mensam propositionis ponerentur calidi. Non autem hae mensae decem, a figura unius mensae propositionis discrepant. Nam sicut una mensa duodecim panibus onusta unanimem totius Scripturae concordia auctoritate apostolica munitam designat, ita non immerito decem mensae aureae divina legis et prophetarum eloquia figurate denuntiant, quae vel refectionem nobis verbi Dei, quasi panes propositionis, offerunt; vel nobis exempla fidelium, quasi positorum in se vasorum Domini claritatem, et miracula proponunt. Quare autem quinque a dext
Abbreviated transcription (Latin):
lata mysteria. Quoꝵ nimirũ num̾o non tantũ
idem apłi. s om̃s sunt designati qui uerbum
p̃dicando ꝑabulũ uitȩ fidelib ministrant:
quia om̃s utiꝙ ipsam doctrinȩ formã quam
a dño apłi acceꝑere sequuntur. Qđ uero in
uerb̃ dierum supralegimꝰ. quia fecit salomõ
mensas.x. posuitꝙ eas in templo quinꝙ a dex¬
tris. & quinq a sinistris. Fialas quoq: auieas
centum: has mensas tam ad panes ꝓpositioĩs
qͣm acd uasa dñi portanda factas esse credibile
est. Fialas uidelicet quas pariter factas scͥꝑ¬
tura refert: thimia materia. thuribula. morta¬
riola. & cet̾a. que in sequentib leguntur. Nã
qł paulopꝰ in eodem uerboꝵ uolumine subin¬
fertut. fecitq salomon omnia uasa domꝰ dei.
̃ altare eneum & mensas. q suꝑ eas panes ꝓ¬
positionis. uel pluralem numerũ ꝑ singulari po¬
suit more scriptunis usitatissimo. ut in ihesu naue
filii autem israhel p̃uaricati st̃ mandatũ. & usur¬

Expanded text:
numero non tantum iidem apostoli, sed omnes sunt designati, qui verbum praedicando pabulum vitae fidelibus ministrant, quia omnes utique ipsam doctrinae formam quam a Domino apostoli accepere sequuntur. Quod vero in Verbis Dierum supra legimus, quia fecit Salomon mensas decem et posuit eas in templo, quinque a dextris et quinque a sinistris, phialas quoque aureas centum , has mensas tam ad panes propositionis quam ad vasa Domini portanda factas esse credibile est; phialas videlicet quas pariter factas Scriptura refert; thymiamateria, thuribula, mortariolia, etc., quae in sequentibus leguntur: nam quod paulo post in eodem Verborum volumine subinfertuet altare aeneum, et mensas, et super eas panes propositionis, vel pluralem numerum pro singulari posuit more Scripturis usitatissimo, ut in Jesu Nave: Filii autem Israel praevaricati sunt mandatum, et usur
Abbreviated transcription (Latin):
tabnaculi omnia adofferenda libamina
ptinent: quia quȩtumq prudens doctor diu̾¬
sa ꝓ diu̾sitate audientiũ loquit᷑. uniu̾sa in
regula sacrȩ scͥpture reperiunt᷑: atq ad offe¬
renda dño uota bonorũ oꝑm corda excitant
auditorũ. Quȩ uidelicet oportuna diu̾sitas¬
tas sanctȩ predicationis ipsius dñi ore de¬
signabatur cum diceret. Quis putas est fi¬
delis dispensator & prudens quem constitu¬
it dñs suꝑ familiã suam: ut det illis in tẽ¬
pore tritici mensurã: Mensurã quipꝑe tri¬
tci conserius dat in tempore fidelis dis¬
pensator & prudens: quando discretus ũ¬
bi minist̾ non solum tempꝰ oportunũ in di¬
cendo obseruant. uerũ etiam qualitatem
sensumq auditorũ diligent᷑̃ exquirit: &
iuxta distantiam huiꝰ modũ sui sermonis
pater eiꝰ indomo dñi ex ȩre mundissimo
in regione iordanis. Fudit ea rex in argil¬
losa terra : inter socoht. & saredetah. Erat

Expanded text:
tabernaculi, omnia ad offerenda libamina tabernaculi, omnia ad offerenda libamina pertinent, quia quaecunque prudens doctor diversa pro diversitate audientium loquitur, universa in regula sacrae Scripturae reperiuntur, atque ad offerenda Domino vota bonorum operum corda excitant auditorum. Quae videlicet opportuna diversitas sanctae praedicationis ipsius Domini ore designabatur, cum diceret: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram ? Mensuram quippe tritici conservis dat in tempore fidelis dispensator et prudens, quando discretus verbi minister non solum tempus opportunum in dicendo observat, verum etiam qualitatem sensumque auditorum diligenter exquirit, et juxta distantiam hujus modum sui sermonis pater eius in domo Domini ex aere mundissimo in regione Iordanis fudit ea rex in argillosa terra inter Socchoth et Saredatha erat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ fialas: illic in libro regum habetĩs lebe¬
tas. & scutras. & amulas. Scutra ergo ua¬
sa enea esse dicuntur. equalem in fundo. &ͥ
in ore habentia amplitudinẽ: ut cooꝑtade¬
suꝑ calefac̃e in eis posient quȩ uellent. A¬
mula uero speties quȩdam est uasoꝵ liba¬
toriorũ adofferenda diuina. Deniq legun¬
tur in eacto fiale factȩ: accitabula. ã ci¬
ata in quib offerenda fuerunt libamina
in tabnaculo dñi. & quid uaria uasa quȩ
ad offerenda libamina sunt facta: nui ua¬
riȩ sunt distinctiones eloquii diuini pro
dispari capacitate audientiũ: Non eni̾m
una eademq omnib potest conuenire. doc¬
trina. Aliter namꝙ saꝑientes. alit̃ insipi¬
entes: alit᷑ diuites. aliter pauꝑes: alit̃ sa¬
ni alit̃ infirii. alit̾ senes. alit̾ iuuenesic
alitꝰ uiri. alit̃ feminȩ: aliter celibes. alii
coniugatiꝰ. alit̃ prelati. alit̃ subditi docend
sunt Quȩ tamen uasa omnia ad meuia

Expanded text:
et phialas, illic in libro Regum habet, lebeet phialas, illic in libro Regum habet, lebetas et scutras et amulas . Scutrae ergo vasa aenea esse dicuntur aequalem in fundo et in ore habentia amplitudinem, ut cooperta desuper calefacere possent quod vellent. Amula vero species quaedam est vasorum libatoriorum ad offerenda vina. Denique, leguntur in Exodo phialae factae, acetabula et cyathi, in quibus offerenda fuerunt libamina in tabernaculo Domini . Et quid varia vasa, quae ad offerenda libamina sunt facta, nisi variae sunt distinctiones eloquii divini pro dispari capacitate audientium? Non enim una eademque, omnibus potest convenire doctrina. Aliter namque sapientes, aliter insipientes, aliter divites, aliter pauperes, aliter sani, aliter infirmi, aliter senes, aliter juvenes, aliter viri, aliter feminae; aliter caelibes, aliter conjugati; aliter praelati, aliter subditi docendi sunt. Quae tamen vasa omnia ad mensam
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq ꝑsone mysteria audienda cõmittant
sollertissime discernere: recte fuscinulas in¬
betur facere sacerdotib ꝑ moysen quibus
carnes hostiarũ ꝓut oportuerit cõponant
Q alia quidem hominib. s mundis eden¬
da offerantur: alia uero altaris ignib ꝯ¬
epulas refectionis concedere dignatus est
sunt item alia tante ꝓfunditatis quȩ sc̃i
spiritus solumm scientiȩ ꝑateant. nr̃ȩ uęro
capacitatis ꝑ omnia mensurã transcendãt.
Nam fialȩ latiorẽ atq apertiorẽ sacre doc¬
t̾ne significant sermonẽ. qui haustum sa¬
pientiȩ pie sitientib salubrit̾ mpendunt:¬
& pie laborantib refocillationẽ congrui
ꝑ predicatoꝵ minisfia tͥbuunt. quatinus
hoc solatio adiuti ad fontem uite et̃ne ꝑ¬
uenire possint: ex quo qui biberit. ipsaue¬
ritate adtestante non sitiet in ȩt̾̃num. & no¬
tandum qđ in eo loco ubi in ꝑaralipo menõ
legitur. qđ hyrã fec̾it lebetas & creagras

Expanded text:
cuique personae mysteria audienda committant, cuique personae mysteria audienda committant, solertissime discernere; recte fuscinulas facere jubebatur sacerdotibus Moyses, quibus carnes hostiarum, prout oportuerit, componant, et alia quidem hominibus, sed mundis edenda offerrent, alia vero altaris ignibus conepulas refectionis concedere dignatus est: sunt item alia tantae profunditatis, quae sancti Spiritus solummodo scientiae pateant, nostrae vero capacitatis per omnia mensuram transcendant.ialae latiorem et apertiorem sanctae doctrinae significant sermonem, qui haustum sapientiae pie sitientibus impendit, et pie laborantibus refocillationem congruam m praedicatorum ministeria tribuunt, quatenus hoc solatio adjuti ad fontem vitae aeternae pervenire possint, ex quo qui biberit, ipsa Veritate attestante, non sitiet in aeternum . Et notandum, quod in eo loco, ubi in Paralipomenon legitur quod Hiram fecerit lebetas et creagas