comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eminerent. Sindigentia boni radix malorũ est. Uides ꝗͣ uera ca¬
niaius in eadem disputatione non nominauerit. tamen ista senten¬
tiarum ueritate ac breuitate comuncerit: Ecce cui homini dei
ꝓpt̾ originale peccatum. quod catholicus catholice asseruit.
obicis nomine manicheoꝵ instinctu maledici furoris obꝓbri¬
um. qui contra suffragium quod eis tu prestas. tã inuictum
ad eos debellandos catholicis disputatoribus prebet auxilium. Ii¬
le quippe aduersus manicheos clamat. ex bonis mala orta sunt.
Et aduersus eum ꝓ manicheis tu reclamas. Hecesse ẽ. malum ee. ex
quo et ꝑ quod malus fructus apparuit. et ꝑ opus dei opus li¬
aboli transire non sinitur. et indono dei radix mali locari ñ
potest. et rerum ratio non sinit. ut debono malum. ac de iusto
iniquum aliquid ꝓferatur. hȩc clamas ꝓmanicheis. contra uo

Expanded text:
eminerent. Ergo indigentia boni, radix malitiae est » . Vides quam vera caeminerent. Ergo indigentia boni, radix malitiae est » . Vides quam vera caodum eos, quamvis in eadem disputatione non nominaverit, tamen ista sententiarum veritate ac brevitate convicerit? Ecce cui homini Dei propter originale peccatum, quod catholicus catholice asseruit, objicis nomine Manichaeorum instinctu maledici furoris opprobrium, qui contra suffragium, quod eis tu praestas, tam invictum ad eos debellandos catholicis disputatoribus praebet auxilium. Ille quippe adversus Manichaeos clamat, « Ex bonis mala orta sunt: » et adversus eum pro Manichaeis tu reclamas, « Necesse est malum esse, ex quo et per quod malus fructus apparuit; » et, « Per opus Dei opus diaboli transire non sinitur; » et, « In dono Dei radix mali locari non potest; » et, « Rerum ratio non sinit ut de bono malum, ac de justo iniquum aliquid proferatur. » Haec clamas pro Manichaeis contra
Abbreviated transcription (Latin):
tholica igitur fides. ut et tibi et illis resistat. hoc dicit. non ꝓlatũ
eẽ malum nisi debono. et iniquũ nͥ de nisto. quia prius angłs
et homo de quibus ista ꝓlata sunt. boni erant utiq et iusti. Non
igitur resistimus manicheis: nisi obtineamus non eẽ mala orta.
nisi ex bonis. nec ea mala substantaas eẽ. s substantiarũ uicia
creatarum. quibus deficiunt abono: qm̃ mutabiles sunt. eo qđ
ex nichilo factȩ sunt. Hȩc doctrine ẽ. catholicȩ sanitas. qua ma¬
nicheȩ pestilentiȩ uirus expellit᷑. Unde ille doctor meus. tui etiam
mali doctoris ore laudatus ambrosius. in eo libro quem de ysaac
et anima scripsit: Quid ergo ẽ. inquit malicia. nisi boni indigen¬
tia: Et iterum ait. Ex bonis igit᷑ mala orta sunt. Non enim sunt
mala. nisi quȩ priuantur bonis: ꝑ malatam̃ factum ẽ. ut bona

Expanded text:
tholica igitur fides, ut et tibi et illis resistat, hoc dicit, non prolatum tholica igitur fides, ut et tibi et illis resistat, hoc dicit, non prolatum esse malum nisi de bono, et iniquum nisi de justo. Quia prius angelus et homo, de quibus ista prolata sunt, boni erant utique et justi. Non igitur resistimus Manichaeis nisi et a te obtineamus, non esse mala orta nisi ex bonis: nec ea mala substantias esse, sed substantiarum vitia creatarum, quibus deficiunt a bono quoniam mutabiles sunt, eo quod ex nihilo factae sunt. Haec est doctrinae catholicae sanitas, qua Manichaeae pestilentiae virus expellitur. 44. Unde ille doctor meus, tui etiam mali doctoris ore laudatus Ambrosius, in eo libro quem de Isaac et Anima scripsit: « Quid ergo est, » inquit, « malitia, nisi boni indigentia? » Et iterum ait: « Ex bonis igitur mala orta sunt. Non enim sunt mala, nisi quae privantur bonis: per mala tamen factum est ut bona
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ut uincat ambos. nec aliunde oriri. nec alicubi ẽẽ posse dicit
radicem mali nisi ex natura et in natura rationali. cui ẽe naturã
racionalem non ẽ. nisi donum dei. Sed qm̃ a summo adq incom¬
mutabili bono de nichilo facta ẽ. ut eet quam uis mutabile tam̃
bonum: deficere abono aquo facta ẽ hȩc ẽ. ex illa. uł in illa radir
mali: Q uia nichilẽ aliud malum. nisi priuatio boni. Iam porro
ubi dicis. rerũ ratio non sinit ut debono malum et de iusto in¬
iquum aliquid ꝓferat᷑. ꝓrsus manicheoꝵ uerba dicis: ħ oc enim
asserunt non posse malum ꝓferri nisi demalo. et ibi tota eorum
ne fanda secta consistit: quia priꝰ contendunt malum ꝓferri non
posse de bono: quod sieis te auctore concesserimus. nichil nobis
penitus remanebit. unde illoꝵ nefaria dogmata redarguere ua¬
leamus. Hoc ẽ. aut̃ iniquum de iusto: quod ẽ. malum debono. Ca¬

Expanded text:
Sed ut vincat ambos, nec aliunde oriri, nec alicubi esse posse dicit Sed ut vincat ambos, nec aliunde oriri, nec alicubi esse posse dicit radicem mali, nisi ex natura et in natura rationali; cui esse naturam rationalem non est nisi donum Dei: sed quoniam a summo atque incommutabili bono de nihilo facta est, ut esset, quamvis mutabile, tamen bonum; deficere a bono a quo facta est, hoc est ex illa, vel in illa radix mali: quia nihil est aliud malum, nisi privatio boni. 43. Jam porro ubi dicis, « Rerum ratio non sinit ut de bono malum et de justo iniquum aliquid proferatur; » prorsus Manichaeorum verba dicis. Hoc enim asserunt, non posse malum proferri nisi de malo; et ibi tota eorum nefanda secta consistit, quia prius contendunt malum proferri non posse de bono. Quod si eis te auctore concesserimus, nihil nobis penitus remanebit, unde illorum nefaria dogmata redarguere valeamus. Hoc est autem, Iniquum de justo; quod est, Malum de bono. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
xeris ex libero arbitrio naturȩ bonȩ adeo creatȩ ortam mali ra¬
dicem. quod catholica ueritas dicit. illis uerbis tuis te facillime
suꝑat. ubi ais. radicem mali locari nonposse in dono dei. quia et
liberum arbitrium ꝓculdubio ẽ. donum dei. Ac ꝑ hoc cum mali
radicem indono dei locari non posse dixisti. manicheo quid con¬
tra te diceret. tu dedisti. quia si non podest inbono locari malũ
quod tudicis michi. multominus potest oriri ex bono malum
qđ ille dic̃ tͥ. ac sic concludet non ẽe malum nisi ex malo. ubi uic¬
tor uidebit᷑ sibi et erit ꝓfecto. nisi et illi resistatur et tͥ. Ueritas gͦ
fidei catholicȩ. in his uerbis ur̃is ideo uincit manicheum. quia
uincit et te ipsum. Nam site non uinceret dicentem non posse
indono dei locari radicem mali: Multo minus manicheum pos¬
set uincere. dicentem non posse ex dono dei oriri radicem mali.

Expanded text:
xeris, ex libero arbitrio naturae bonae a Deo creatae ortam mali raxeris, ex libero arbitrio naturae bonae a Deo creatae ortam mali radicem quod catholica veritas dicit; illis verbis tuis te facillime superat, ubi ais, « radicem mali locari non posse in dono Dei: » quia et liberum arbitrium procul dubio est donum Dei. Ac per hoc cum « mali radicem in dono Dei locari non posse » dixisti, Manichaeo quod contra te diceret, tu dedisti. Quia si non potest in bono locari malum, quod tu dicis mihi; multo minus potest oriri ex bono malum, quod ille dicit tibi. Ac sic concludet, non esse malum nisi ex malo: ubi victor videbitur sibi, et erit profecto, nisi et illi resistatur et tibi. Veritas ergo fidei catholicae in his verbis vestris ideo vincit Manichaeum, quia vincit et te ipsum. Nam si te non vinceret dicentem, « non posse in dono Dei locari radicem mali; » multo minus Manichaeum posset vincere dicentem, non posse ex dono Dei oriri radicem mali.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi locauit inimnicus ille seminator radicem mali. quando pecca¬
tum homini serpentina fraude ꝑ suasit. Nisi enim radicẽ mali
humanus tunc reciꝑet sensus. nullomͦ male suadenti accomino¬
daret᷑ assensus. quid dicam de radice omium maloꝵ auaricia :
Et ubi ẽ hȩc. nisi in hominis anima : Et quid ẽ. hominis anima.
nisi donum dei: Quomͦ gͦ tu dicis nisi non considerando quid
dicas. radicem mali locari non posse indono dei: Sed maniche¬
us cui ꝑ istas inconsideratas sententias tuas plurimum suffra¬
garis. quid tibi dicat attende. Siẽẽ ronabilẽ creaturam dei donũ
ẽ. et dicis locari non posse radicem mali indono dei. quanto ꝓba¬
bilius dicitur oriri non posse radicem mali exdono dei: Ae sic te
suffragatore. introducit manicheus radicem mali. ex illa quam
non adeo creatam. s deo coȩternã fingit naturã mali. Qm̃ si di¬

Expanded text:
ibi locavit inimicus ille seminator radicem mali, quando peccaibi locavit inimicus ille seminator radicem mali, quando peccatum homini serpentina fraude persuasit . Nisi enim radicem mali humanus tunc reciperet sensus, nullo modo male suadenti accommodaretur assensus. Quid dicam de radice omnium malorum avaritia? Et ubi est haec, nisi in hominis anima? et quid est hominis anima, nisi donum Dei? Quomodo ergo tu dicis, nisi non considerando quid dicas, « radicem mali locari non posse in dono Dei? » Sed Manichaeus, cui per istas inconsideratas sententias tuas plurimum suffragaris, quid tibi dicat attende. Si esse rationalem creaturam, Dei donum est, et dicis locari non posse radicem mali in dono Dei; quanto probabilius dicitur, oriri non posse radicem mali ex dono Dei? Ac sic te suffragatore introducit Manichaeus radicem mali ex illa quam non a Deo creatam, sed Deo coaeternam fingit naturam mali. Quoniam si di
Abbreviated transcription (Latin):
utiq angl̃ica: inuidia uero opus ẽ. ipsius diaboli quod opus
et ꝓcessit ex illo. et manet in illo. Uanum ẽ. gͥ quod dixisti. opus
diaboli ꝑopus dei non transire. ubi ꝑspicis et manere. Manicheus
aut quantas tibi gras agat. itane nondum respicis. nondũ exꝑ¬
giceris: Laborat enim manicheus. ut ostendat ex bono dei oꝑe
malum oriri non posse. ut quod ipse uult malum. nisi ex malo ẽe
nonposse credatur. hictu mirabilis eius adiutor. ꝑ opus inquis
dei malũ transire nonsinit᷑. ut ille tota facilitate concludat. mul¬
do minus inde oriri posse. ꝑ quod nec transire ꝑmittit᷑. Audi tale
aliud immo graunus. ubi manicheis identidem suffragaris. Euanu¬
it inquis originale peccatum. quia non potest mala radix ineo
quod donũ dei uocas locari. quod ego uideo quã manifesta ueri¬
tate conuincam. Nonne sensus hominis donum dei ẽ: et tam̃

Expanded text:
utique angelica: invidia vero opus est ipsius diaboli, quod opus utique angelica: invidia vero opus est ipsius diaboli, quod opus et processit ex illo, et manet in illo. Vanum est igitur quod dixisti, « Opus diaboli per opus Dei non transire, » ubi perspicis et manere. Manichaeus autem quantas tibi gratias agat, itane nondum respicis? nondum expergisceris? Laborat enim Manichaeus, ut ostendat, ex bono Dei opere malum oriri non posse, ut, quod ipse vult, malum nisi ex malo esse non posse credatur. Hic tu mirabilis ejus adjutor, « Per opus, » inquis, « Dei malum transire non sinitur: » ut ille tota facilitate concludat, multo minus inde oriri posse, per quod nec transire permittitur. CAPUT IX. 42. Audi tale aliud, imo gravius, ubi Manichaeis identidem suffragaris. « Evanuit, » inquis, « originale peccatum, quia non potest mali radix in eo quod donum Dei vocas locari. » Quod ego vide quam manifesta veritate convincam. Nonne sensus hominis donum Dei est? Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tura. potest utramq arborem facere. et te uincit qr ex natura bona
poceit inala arbor ex istere. ex quo falsum e̾e monstret᷑ quod in ma¬
nicheoꝵ suffragium dicis mala exbonis ẽẽ non posse. ut nisi ex
natura mali quam nefarius illoꝵ error inducit. nonputentur
nala ẽẽ potuisse. Neq enim uno tantũ loco ubi exȩuuangło ar¬
borem bonã cominemorandã putasti. s aliis etiam locis dispu¬
tationis tuȩ. ista ꝑuersitate suffragatus es manicheiᷤ. sicuti ẽ. illud
ubi rursus diristi. Trahi peccatum ꝑ naturã non pot̃ quia ꝑ opꝰ¬
opꝰ diaboli transire non sinit᷑. Ad quod tͥ ego respondeo. quo modo
inoꝑe dei opus diaboli manere ꝑmittit. si ꝑopꝰ dei transire non
sinitur: Quis enĩ dubitet peiꝰ cẽ ut illic maneant. quã ut u¬
lic transeat: Queris fortasse quomͦ opus diaboli maneat in oꝑe
dei. Noli alibi quȩrere.ipsum diabolũ recole. opus dei eẽ. natura

Expanded text:
tura potest utramque arborem facere; et te vincit, quia ex natura bona tura potest utramque arborem facere; et te vincit, quia ex natura bona potest mala arbor existere. Ex quo falsum esse monstratur, quod in Manichaeorum suffragium dicis, « mala ex bonis esse non posse; » ut nisi ex natura mali, quam nefarius illorum error inducit, non putentur mala esse potuisse. 41. Neque enim uno tantum loco, ubi ex Evangelio arborem bonam commemorandam putasti, sed aliis etiam locis disputationis tuae, ista perversitate suffragatus es Manichaeis: sicuti est illud, ubi rursus dixisti, « Trahi peccatum per naturam non potest, quia popus diaboli transire non sinitur. » Ad quod tibi ego respondeo, Quomodo in opere Dei opus diaboli manere sinitur, si per opus Dei transire non sinitur? Quis enim dubitet pejus esse ut illic maneat, quam ut illinc transeat? Quaeris fortasse, quomodo opus diaboli maneat in opere Dei. Noli alibi quaerere, ipsum diabolum recole. Opus Dei est, natura
Abbreviated transcription (Latin):
li natura fuerit sempit̾na. quȩ potuerit mala generare. quͥa ex
boms ea non posse fateris insistere. Placent. ne tibi iam mutare
sententiam. quam ñ manicheis fauendo. s quid loquaris nescien¬
do. ad ad iuuandam manicheoꝵ pestilentiam ꝓtulisti : Quo modo
hoc dicebat hominib̾. quos ipse creauerat si ex ei oꝑe bono: qđ. est
homo. malum non potest ex istere. sicut tu sapis. arborem bonam
constituens bonum optis dei idẽ. nuptias hominũ uł naturam.
et ideo dicens malum inde nasci non posse. quia si exbono ma¬
lum nasci dixerimus. resistemus ut putas ei quidixit. arbor bo¬
na fructus malos non facit. cum scias exangeli et hominis na¬
turis bonis quas nulli parentes mali genuerant. Sed ds̃ summe
bonus de mullis parentibus fecerat. non fructus malos. s ipsas
malas arbores extitisse. ex quibus fructus nascerentur mali
Dñs aut̃ iħe et manicheos uincit. quia unus homo. hoc ẽ. una na¬

Expanded text:
li natura fuerit sempiterna, quae potuerit mala generare; quia ex li natura fuerit sempiterna, quae potuerit mala generare; quia ex bonis ea non posse fateris existere. 40. Placetne tibi jam mutare sententiam, quam non Manichaeis favendo, sed quid loquaris nesciendo, ad adjuvandam Manichaeorum pestilentiam protulisti? Quomodo hoc dicebat hominibus, quos ipse creaverat, si ex ejus opere bono, quod est homo, malum non posset existere, sicut tu sapis, arborem bonam constituens bonum opus Dei, id est, nuptias hominum, vel naturam; et ideo dicens, malum inde nasci non posse, quia si ex bono malum nasci dixerimus, resistemus, ut putas, ei qui dixit, Arbor bona fructus malos non facit: cum scias ex angeli et hominis naturis bonis, quas nulli parentes mali genuerant, sed Deus summe bonus de nullis parentibus fecerat, non fructus malos, sed ipsas malas arbores exstitisse, ex quibus fructus nascerentur mali? Dominus autem Jesus et Manichaeos vincit, quia unus homo, hoc est, una na
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiarũ. quod malum nascentes trahunt de uitio nature. sicut
non tribuitur iniquitati ad ulteroꝵ. quod bonum nascentes tra¬
hunt dde institucione naturȩ: Tu aut intelligis arborem bonã
non quã xp̃c intelligi uoluit. idẽ. hominis uoluntatem bonã. s.
ipsum opus dei. idẽ. hominum uł nuptias. uł naturã. Et quia
bona sunt hȩc oꝑa dei. malum inde non posse dicis eristere. qr
malum fructũ bona arbor non potest facere. Ac sic aduersus de
ratiocinationem suã concludit ꝓsuo doginate manicheus. que
uerbis istis tuis sic adiuuas. ut nichil magis optet audire. quã
mala ex bonis ee non posse. hoc enim accepto infert et dicit tibi
si malum e̾e non potest ex bono: unde erit nisi ex malo: Neq enĩ
mala ꝑ se ipsa repente. auctore nullo existẽte potuerunt. daut
dicis malum ex bono eẽ non posse. ne contra ȩuuangłii senten¬
tiam arbor bona faciat fructus malos. Remanet inquit ut ma¬

Expanded text:
nuptiarum, quod malum nascentes trahunt de vitio naturae; sicut nuptiarum, quod malum nascentes trahunt de vitio naturae; sicut non tribuitur iniquitati adulteriorum, quod bonum nascentes trahunt de institutione naturae? Tu autem intelligis arborem bonam, non quam Christus intelligi voluit, id est, hominis voluntatem bonam, sed ipsum opus Dei, id est, hominum vel nuptias, vel naturam. Et quia bona sunt haec opera Dei, malum inde non posse dicis existere, quia malum fructum bona arbor non potest facere. Ac sic adversus te ratiocinationem suam concludit pro suo dogmate Manichaeus, quem verbis istis tuis sic adjuvas, ut nihil magis optet audire, quam mala ex bonis esse non posse. Hoc enim accepto, infert et dicit tibi: Si malum esse non potest ex bono, unde erit, nisi ex malo? Neque enim mala per se ipsa repente auctore nullo existere potuerunt. Tu autem dicis malum ex bono esse non posse, ne contra Evangelii sententiam arbor bona faciat fructus malos. Remanet, inquit, ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
nel sroctes honus nascatur ex arbore mala. qm̃ dñs nec abona
arbore fieri fructus malos. nec amala bonos. diuina auccoritate
definit. Ut ergo hinc ereas quia nec de adulterio dicis hominem
nasci posse cum uitio. negabis adulterium &e arborem malam. ne
ille qui sedm te sine iuntio de adulterio nascitur. contra definicionẽ
dñ bonus fructus nasci de mala arbore uideatur. Nega gͦ etiam
coniugium ee arborem bonam. et errasse te ut hoc dr̃es conficere.si
dicturus es non de ad ulterio nasci hominem. qui ꝑ adulterinum
concubitũ gignitur. Unde igitur: De natura inquis huinana A
in adulteris quoq dei opus ẽ. non ipsoꝵ. Cur ergo eodem mͦ non
intelligis. nec de coniugio nasci hominem. qui ꝑ concubitũ gig¬
nitur comugalem. s de natura similit̾ humana. quȩ in coniugi¬
bus quoq dei opus ẽ. non ipsoꝵ :Atq ita bonitati nontribui

Expanded text:
ne fructus bonus nascatur ex arbore mala: quoniam Dominus nec a bona ne fructus bonus nascatur ex arbore mala: quoniam Dominus nec a bona arbore fieri fructus malos, nec a mala bonos, divina auctoritate definit. Ut ergo hinc exeas, quia nec de adulterio dicis hominem nasci posse cum vitio, negabis adulterium esse arborem malam, ne ille qui secundum te sine vitio de adulterio nascitur, contra definitionem Domini bonus fructus nasci de mala arbore videatur. Nega ergo etiam conjugium esse arborem bonam, et errasse te ut hoc diceres confitere. Sed dicturus es, non de adulterio nasci hominem, qui per adulterinum concubitum gignitur. Unde igitur? « De natura, » inquis, « humana, quae in adulteris quoque Dei opus est, non ipsorum. » Cur ergo eodem modo non intelligis, nec de conjugio nasci hominem, qui per concubitum gignitur conjugalem; sed de natura similiter humana, quae in conjugibus quoque Dei opus est, non ipsorum: atque ita bonitati non tribui
Abbreviated transcription (Latin):
uit otumq uastauit. et ipsuis dei tanquã mutabilem natarã.
male nature commixtione uiolauit. Relinquitur gͦ ut mala ex
bonis ee fateamur. Quia si hoc negauerimus. ex malis erunt.
et manicheis utiq suffragabimur. Tu itaq uͥdicis. cum scd̃m
sententiam guuangłii. ex fructibus arbor debeat agnosci. hic
audiendus putetur qui dicit bonũ eẽ coniugium. de quo nichil
aliuo quam malum ꝓdire de finit. Sis utiq arborem bonam con¬
ingium deputari. de qua uelut fructum malũ nasci nonuis ho¬
minem contagio peccati originalis astrictũ. nec uides necesse tͥ
eĩ ad ulterium constituere arborem malam. Si coniugium ẽ. arbor
bona. ac ꝑ hoc side coniugio qui nascit᷑ coniugii fructus ẽ. et ideo
Debet ee sine uicio. ne fructus malus nascatur ex arbore bona.
seouiturut quide ad ulterio nascitur. non debeat nasci sineuicio.

Expanded text:
bit, totumque vastabit, et ipsius Dei tanquam mutabilem naturam bit, totumque vastabit, et ipsius Dei tanquam mutabilem naturam malae naturae commixtione violabit. Relinquitur ergo, ut mala ex bonis esse fateamur: quia si hoc negaverimus, ex malis erunt, et Manichaeis utique suffragabimur. 39. Tu itaque ubi dicis, « Cum secundum sententiam Evangelii, ex fructibus suis arbor debeat agnosci, hic audiendus putetur, qui dicit bonum esse conjugium, de quo nihil aliud quam malum prodire definit: » vis utique arborem bonam conjugium deputari, de qua velut fructum malum nasci non vis hominem contagio peccati originalis obstrictum; nec vides necesse tibi esse adulterium constituere arborem malam, si conjugium est arbor bona. Ac per hoc, si de conjugio qui nascitur, conjugii fructus est, et ideo debet esse sine vitio, ne fructus malus nascatur ex arbore bona; sequitur ut qui de adulterio nascitur, non debeat nasci sine vitio,
Abbreviated transcription (Latin):
bona fructus malos non facit. Tanquam diceret. nec oꝑabona
uoluntas mala. nec mala oꝑa facit uoluntas bona. Nam ipsarũ
arboꝵ is ẽ ipsarum uoluntatum si quȩrantur origines: quȩ occur¬
runt nisi nature quas bonas ds̃ condidit: Ac ꝑ hoc exbonis orta
sunt mala: non exbonis uoluntatibus oꝑa mala. s: exbonis na¬
turis uoluntates malȩ. Quid ergo sic optat audire manicheus.
nisi ex bonis mala eẽ nom posse: Ut qm̃ negari non potest ese
mala. so nichil rectet. nisi ut ex malis sint. si ex bonis naturis ee
non possunt. Ac sic sine initio habeant originem suam mala
naturam mali. quȩ sine initio semꝑ fuerit. et sint duȩ nature
una boni altera mali. Necesse ẽ. enim ut aut nulla sint mala.
aut ex bonis naturis sint. aut ex malis. Si dixerimus nulla
ee mala. frustra dicimus deo. libera nos amalo. Si aut̃ dixerimꝰ
non oriri mala nisi ex malis. manichea pestilentia triumpha¬

Expanded text:
bona fructus malos non facit : tanquam diceret, Nec opera bona bona fructus malos non facit : tanquam diceret, Nec opera bona voluntas mala, nec mala opera facit voluntas bona. Nam ipsarum arborum, id est, ipsarum voluntatum si quaerantur origines; quae occurrunt, nisi naturae, quas bonas Deus condidit? Ac per hoc ex bonis orta sunt mala, non ex bonis voluntatibus opera mala, sed ex bonis naturis voluntates malae. Quid ergo sic optat audire Manichaeus, sicut ex bonis mala esse non posse, ut quoniam negari non potest esse mala, nihil restet nisi ut ex malo sint, si ex bonis naturis esse non possunt; ac sic sine initio habeant originem suam mala naturam mali, quae sine initio semper fuerit, et sint duae naturae, una boni, altera mali? Necesse est enim ut aut nulla sint mala, aut ex bonis naturis sint, aut ex malis. Si dixerimus nulla esse mala, frustra dicimus Deo, Libera nos a malo . Si autem dixerimus, non oriri mala nisi ex malis, Manichaea pestilentia triumpha
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ habere. quod nichil ẽ. Qua ꝓpt̾ sicut aduersatur catholice fidei
manicheus: hoc ẽ. fidei ueritatis uerȩq pietatis: qui bonum et
malum sic inter sedicit ee contraria. ut non naturã cum deficit
abono dicat fieri malam: ipsumq defectum eiꝰ. ẽẽ malum eiꝰ sed
pocius ipsum malum dicat ẽe naturam. Et quod ẽ. insanius. sine
inicio sempiternã. eamq appellat corpus et spm̃. Corpus uidelicet
sarium fidei dici non potest quantum ad iuuet. qui mala ex bonis
oriri negat: Et ineundem sensum accipit quod ait dñs. arbor bo¬
na fructus malos non facit. Cum ille magister deus.non utiq
naturam constituat arborem. ex qua fructus de qua loquebatur
existat. s uoluntatem seubonam. seu malam. fructꝰ aut oꝑa. quȩ
nec bona uoluntatis malȩ. nec mala possunt et uoluntatis bonȩ.
hocẽ. enum quod ait. arbor mala fructus bonos non facit. et arbor

Expanded text:
rem habere quod nihil est. 38. Quapropter sicut adversatur catholicae fidei rem habere quod nihil est. 38. Quapropter sicut adversatur catholicae fidei Manichaeus, hoc est, fidei veritatis veraeque pietatis, qui bonum et malum sic inter se dicit esse contraria, ut non naturam cum deficit a bono, dicat fieri malam, ipsumque defectum ejus esse malum ejus, sed potius ipsum malum dicat esse naturam, et, quod est insanius, sine initio sempiternam; eamque appellat corpus et spiritum; corpus videlicet sarium fidei dici non potest quantum adjuvet, qui mala ex bonis oriri negat, et in eumdem sensum accipit quod ait Dominus, Arbor bona fructus malos non facit: cum ille magister Deus, non utique naturam constituat arborem, ex qua fructus de quo loquebatur, existat; sed voluntatem seu bonam seu malam, fructus autem opera, quae nec bona voluntatis malae, nec mala possunt esse voluntatis bonae. Hoc est enim quod ait, Arbor mala fructus bonos non facit, et arbor
Abbreviated transcription (Latin):
spondetur. malus. Magis accipiens qualitatis nomen. ex uolun¬
tate mala: quam ex natura bona. Qm̃ natura ẽ. ipsa substantia.
et bonitatis. et maliciȩ capax. Bonitatis capax ẽ. participatione
boni aquo facta ẽ. Maliciam uero capit. non participatione mali.
s priuatione bom. Id ẽ non commixcetur naturȩ. quȩ aliquod ma¬
lum ẽ. Quia nulla natura in quantum natura ẽ. malũ ẽ. Sed cũ
deficit anatura quȩ sũmum atq incominutabile bonũ ẽ. ꝓpte¬
rea qr non de illa. s de nichilo facta ẽ. Alioquin nec malam uo¬
luntatem habere posset. nisi mutabilis ee̾t. Mutabilis porro nã¬
tura non ee̾t. si de deo e̾et. non ab illo de nichilo facta eẽt qua ꝓpt̾
bonoꝵ auctor ẽ. ds. dum auctor ẽ. naturarũ. Quarum spontane¬
us defectus abono. non indicat aquo factȩ sunt. s unde factȩ sunt.
Et hoc nonẽ. aliquid: qm̃ penitus nichilẽ. Et ideo non potest aueto¬

Expanded text:
spondetur, Malus; magis accipiens qualitatis nomen ex volunspondetur, Malus; magis accipiens qualitatis nomen ex voluntate mala, quam ex natura bona. Quoniam natura est ipsa substantia et bonitatis et malitiae capax: bonitatis capax est, participatione boni a quo facta est: malitiam vero capit non participatione mali, sed privatione boni, id est, non cum miscetur naturae quae aliquod malum est, quia nulla natura in quantum natura est, malum est; sed cum deficit a natura quae summum atque incommutabile est bonum; propterea quia non de illa, sed de nihilo facta est. Alioquin nec malam voluntatem habere posset, nisi mutabilis esset. Mutabilis porro natura non esset, si de Deo esset, et non ab illo de nihilo facta esset. Quapropter bonorum auctor est Deus, dum auctor est naturarum: quarum spontaneus defectus a bono, non indicat a quo factae sunt, sed unde factae sunt. Et hoc non est aliquid, quoniam penitus nihil est; et ideo non potest aucto
Abbreviated transcription (Latin):
abipso facta sit. ut quantacumq aut qualis cũq natura sit: et
inquantum natura ẽ. bonũ sit. Quȩrunt itaq anobis uinde sit
malum: respondemus. er bono. s non sumio et incommutabili
bono: ex bonis igitur inferioribus atq: mutabilibus orta sunt ma¬
la. Quȩ mala licet indelligamus non eẽ naturas. s uicia natura¬
rum t̾am̃ simul intelligimꝰ ea nisi ex aliquibus et in aliquibus
naturis ẽẽ non posse. Nlec aliquid ẽe̾ malum. nisi abonitate defec¬
cum. Sed cuius defectum. nisi alicunus sine dubitatione nature:
Quia et ipsa uoluntas mala. non nisi alicuius uoluntas ẽ ꝓfẽcto natẽ.
et angłs quippe et homo naturȩ sunt. Nonenim potest & nullius
uoluntas. quando ẽ. uoluntas. et tantum ualent eȩdem uolunta¬
tes. ut earum naturarũ quarũ sunt. faciãt qualitates. Nam si
querat᷑ qualis sit angłs. uł homo malȩ uoluntatis. rectissime re¬

Expanded text:
ab ipso facta sit; ut quantacumque aut qualiscumque natura sit, in ab ipso facta sit; ut quantacumque aut qualiscumque natura sit, in quantum natura est, bonum sit. 37. Quaerunt itaque a nobis, unde sit malum. Respondemus, Ex bono, sed non summo et incommutabili bono. Ex bonis igitur inferioribus atque mutabilibus orta sunt mala. Quae mala licet intelligamus non esse naturas, sed vitia naturarum: tamen simul intelligimus ea, nisi ex aliquibus et in aliquibus naturis esse non posse; nec aliquid esse malum, nisi a bonitate defectum. Sed cujus defectum, nisi alicujus sine dubitatione naturae? Quia et ipsa voluntas mala, nonnisi alicujus voluntas est profecto naturae. Et angelus quippe et homo naturae sunt. Non enim potest esse nullius voluntas, quando est voluntas. Et tantum valent eadem voluntates, ut earum naturarum, quarum sunt, faciant qualitates. Nam si quaeratur, qualis sit angelus vel homo malae voluntatis: rectissime re
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ iam ostendi. quot et quales et quantos uiros fidei catholicȩ
defensores atq doctores. falsos facias manicheos. Audis iam pa¬
rũꝑ inerudita demeritate. quantum ueros ad iuues manicheos.
Hoc enim me scđo loco disputationis meȩ. demonstraturũ ẽẽ ꝓmi¬
si. manichei quod etiam te satis nosse indicasti duas naturas unã
boni alteram mali. exdiuersis atq int̾ se aduersis. coeternisq
principris. uanitate sacrilega nefandi erroris inducunt. Cont̃
quos catholica fides. dei tam̃ mͦ sine inicio naturam prȩdicat.
sumini scilicet atq in commutabilis boni. hoc ẽ. illius in effabilis
trinitatis. aquo summo ut dictũ ẽ. atq in commutabili bono.
uniuersam conditam dicit ẽẽ creaturã. Naturasq omnes bonas.
quam uis impares creatori quia ex nichilo creatas. ideoq mu¬
tabiles. ita ut omnino nulla natura sit. quȩ non aut ipse sit. aut

Expanded text:
UT VIII. 36. Sed quoniam jam ostendi, quot et quales et quantos viros fidei catholicae UT VIII. 36. Sed quoniam jam ostendi, quot et quales et quantos viros fidei catholicae defensores atque doctores falsos facias Manichaeos; audi jam parumper, inerudita temeritate quantum veros adjuves Manichaeos. Hoc enim me secundo loco disputationis meae demonstraturum esse promisi. Manichaei, quod etiam te satis nosse indicasti, duas naturas, unam boni, alteram mali, ex diversis atque inter se adversis coaeternisque principiis, vanitate sacrilega nefandi erroris inducunt. Contra quos catholica fides, Dei tantummodo sine initio naturam praedicat, summi scilicet atque incommutabilis boni, hoc est, illius ineffabilis Trinitatis: a quo summo, ut dictum est, atque incommutabili bono universam conditam dicit esse creaturam, naturasque omnes bonas, quamvis impares Creatori, quia ex nihilo creatas, ideoque mutabiles: ita ut omnino nulla natura sit, quae non aut ipse sit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
et ȩp̃is basilio. et ioħȩ. quos tu quoq in scis eruditis ueridica
attestatione posuisti. tamquã coronas ebriosoꝵ abiceres laudes
pelagianoꝵ quibus tamquã magnus eoꝵ defensor extolleris
et stilum ut mitius dixerim contumeliosum. non tamquã pal¬
no pudoris absconderes. s tamquã manu emendatiore confrin¬
geres. tuumq pectus ueritate complendum non platonico xeno¬
chrati. s istis sacerdotibus xp̃ianis. uł potius meis ipsi dño xp̃o
non uelut qui nunc primum ueneris traderes. s uelut qui reces¬
seras redderes. Quod si tͥ consilium meũ displicet. age ut placet.
Ego enim et sicorrectus fueris. que maiora uota mea sunt abun¬
dantius cumulatiusq gaudebo. et si qd̾ abhominor. in hac pra¬
uitate ꝑ manseris ex obybriis tuis fructuosũ habebo & ꝓme celesti.
mercedis argumentum. et dete misericordis doloris aculeum. s

Expanded text:
et episcopis Basilio et Joanne, quos tu quoque in sanctis eruditis veridica et episcopis Basilio et Joanne, quos tu quoque in sanctis eruditis veridica attestatione posuisti, tanquam coronas ebriosorum abjiceres laudes Pelagianorum, quibus tanquam magnus eorum defensor extolleris; et stilum, ut mitius dixerim, contumeliosum, non tanquam pallio pudoris absconderes, sed tanquam manu emendatiore confringeres; tuumque pectus veritate complendum, non Platonico Xenocrati, sed istis sacerdotibus christianis, vel potius in eis ipsi Domino Christo, non velut qui nunc primum veneris, traderes, sed velut qui recesseras, redderes. Quod si tibi consilium meum displicet, age ut placet. Ego enim et si correctus fueris, quae majora vota mea sunt, abundantius cumulatiusque gaudebo: et si, quod abominor, in hac pravitate permanseris, ex opprobriis tuis fructuosum habebo, et pro me coelestis mercedis augmentum, et de te misericordis doloris aculeum. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
cati. quȩ in meo libro legisti. s in tuis attingere timuisti. et si co¬
ram hominibus sit dura frons tua. erubescit coram deo mens
tua. Ego quidem ꝓdilectione quȩ mͥe̾ ergate. quã deo ꝓpicio qͥbus¬
libet conuiciis. absit ut de medullis mei cordis extirpes. mallem
fili iuliane ut ruuentute meliore atq fortiore de uinceres. et ani¬
mositatem. quid aliud quã humanã qua cupis tuam qualisc̃q
sit. qm̃ tua iam facta ẽ. preualere sententiam. podentiore pietate
suꝑares. et sicut polemo luxuriȩ coronis sensim capite detrac¬
tis eisq abiectis. manum pallio subdidit. os et uultum forma¬
uit aduerecondiam. ad extremum totum se illi ad quẽ deriden¬
dum uenerat. discipłm tradidit. sic et tu loquentibus tͥ tot ue¬
nerabilibus uiris. maximeq ȩp̃o ambrosio in integritate ca¬
tholicȩ fidei. etiam tui mali doctoris et deceptoris ore. laudato.

Expanded text:
cati, quae in meo libro legisti, sed in tuis attingere timuisti; etsi cocati, quae in meo libro legisti, sed in tuis attingere timuisti; etsi coram hominibus sit dura frons tua, erubescit coram Deo mens tua. 35. Ego quidem pro dilectione quae mihi est erga te, quam Deo propitio quibuslibet conviciis absit ut de medullis mei cordis exstirpes, mallem, fili Juliane, ut juventute meliore atque fortiore te vinceres, et animositatem quid aliud quam humanam?, qua cupis tuam, qualiscumque sit, quoniam tua jam facta est, praevalere sententiam, potentiore pietate superares; et sicut Polemo, luxuriae coronis sensim capite detractis eisque abjectis, manum pallio subdidit, os et vultum formavit ad verecundiam, ad extremum totum se illi, ad quem deridendum venerat, discipulum tradidit; sic et tu loquentibus tibi tot venerabilibus viris, maximeque episcopo Ambrosio in integritate catholicae fidei etiam tui mali doctoris et deceptoris ore laudato,
Abbreviated transcription (Latin):
tantam int̾ se fidei concordia congruentibus. in tam magna causa
ubi xp̃ianȩ religionis summa consistit. non solum dissentire. s eos
audeas manicheos insuꝑ nuncupare: Quod si nonfacis. nec mͥ hoc
iuste facis. quem cernis mneadem causa disputationibus meis qui¬
bus aduersus me ferocit᷑ irritaris. illoꝵ secutum fuisse uestigia.
Siaut me solum tali asꝑgis obꝓbrio. non ob aliud nisi quia de pecca¬
to primi hominis. quod sentiunt sentio. quod denent teneo. quod
predicant pͣdico: Quis non te uideat inme aꝑtum iactare comn¬
cium. de illis occultum quidem. s tam̃ simile habere iudicium:
et tam̃ consideratis ut alia taceam. uł ioħis ep̃i uerbis. de nr̃o pa¬
terno cyrographo quod scripsit adam.Quȩ uerba in eo sermone
unde quod uoluisti ꝓtulisti inuenisse te credo. uł ȩp̃i ambrosii.
qđd de commirtione maris et feminȩ nullus potest ex pers ẽẽ pec¬

Expanded text:
tanta inter se fidei concordia congruentibus, in tam magna causa, tanta inter se fidei concordia congruentibus, in tam magna causa, ubi christianae religionis summa consistit, non solum dissentire, sed eos audeas Manichaeos insuper nuncupare? Quod si non facis, nec mihi hoc juste facis, quem cernis in eadem causa disputationibus meis, quibus adversus me ferociter irritaris, illorum secutum fuisse vestigia. Si autem me solum tali aspergis opprobrio, non ob aliud, nisi quia de peccato primi hominis quod sentiunt sentio, quod tenent teneo, quod praedicant praedico; quis te non videat in me apertum jactare convicium, de illis occultum quidem, sed tamen simile habere judicium? Et tamen consideratis, ut alia taceam, vel Joannis episcopi verbis de nostro paterno chirographo quod scripsit Adam, quae verba in eo sermone, unde quod vovoluisti protulisti, invenisse te credo; vel episcopi Ambrosii, quod de commixtione maris et feminae nullus potest expers esse pec
Abbreviated transcription (Latin):
causam nr̃am putabis nullũ assertorem detanta multitudine inue¬
nire potuisse Antantam consensionem sacerdotũ catholicoꝵ con¬
spirationem dicturus es ꝑditoꝵ: Nec scm iheronimũ quia pb̃r
fuit contẽpnendum arbitreris. qui greco et latino. insuꝑ et hebreo
eruditus ȩloquio. ex occidentali ad orientalem transiens ȩcclam. in
locis scĩs atq inlitteris sacris usq ad decrepitam uixit ȩtatem.
Omnes uł pęne om̃s. qui ante illum aliquid exutraq parte orbis
de doctrina ecclastica scripserant. legit. nec aliam de hac re tenuit
ꝓmisitq sententiam. Qui cum exponeret ionam ꝓpħam aꝑtissi¬
me dixit. quod etiam paruuli peccato offendentis adam tenent᷑
obnoxii. Itane tuum sic amabis errorem. inquẽ iuuenil confi¬
dentia et humano lapsu incautius decidisti. ut abistis catholicȩ u¬
nitatis et ueritatis sacerdotibus. ex diuersis orbis terrarum partibus

Expanded text:
causam nostram putabis nullum assertorem de tanta multitudine invecausam nostram putabis nullum assertorem de tanta multitudine invenire potuisse? An tantam consensionem sacerdotum catholicorum, conspirationem dicturus es perditorum? Nec sanctum Hieronymum, quia presbyter fuit, contemnendum arbitreris, qui graeco et latino, insuper et hebraeo, eruditus eloquio, ex occidentali ad orientalem transiens Ecclesiam, in locis sanctis atque in Litteris sacris, usque ad decrepitam vixit aetatem: omnesque vel pene omnes qui ante illum aliquid ex utraque parte orbis de doctrina ecclesiastica scripserant legit, nec aliam de hac re tenuit prompsitque sententiam. Qui cum exponeret Jonam prophetam, apertissime dixit, quod etiam parvuli peccato offendentis Adam tenerentur obnoxii . Itane tuum sic amabis errorem, in quem juvenili confidentia et humano lapsu incautius decidisti, ut ab istis catholicae unitatis et veritatis sacerdotibus, ex diversis orbis terrarum partibus
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo uno quod ꝓpagatione ꝑtransiit. et ostendit utraq int̾fecta
ratio. quam nocuerat generatio. Sic enim exponit quod dictum ẽ.
et non sicut delictum. ita ẽ. et donum. Nam iudicium quidem ex u¬
no incondep̾nationem. gr̃a aut̃ ex multis delictis in tꝰtificationem.
Qua sententia imitatio illa ur̃a quod ẽ. nouicium pelagiani erroris
titur. Dicit etiam de ipso baptismo exponens quod ait apłs. Quicũ¬
q baptizati sumus in xp̃o. in morte ipsius baptizati sumus. nichil
ẽe aliud in morte xpͣi baptitari. quam peccato mori. sicut ille mor¬
tuus ẽ. carne. Unde necesse ẽ. ut paruuli aut in xp̃o non baptizent᷑.
aut si baptitant᷑ in morte ipsiꝰ baptizent᷑. ac sic peccado ipsi quoq
moriantur: Et quia non habent ꝓprium. ab alieni illius id ẽ. origi¬
nalis: quod omniũ commune factum ẽ. contaminatione munden

Expanded text:
ab illo uno quod propagatione pertransiit: et ostendit utraque interfectab illo uno quod propagatione pertransiit: et ostendit utraque interfectratio, quam nocuerat generatio. Sic enim exponit quod dictum est: Et non sicut delictum, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis in justificationem . Qua sententia, imitatio illa vestra, quod est novitium Pelagiani erroris rtitur. Dicit etiam de ipso Baptismo, exponens quod ait Apostolus, Quicumque baptizati sumus in Christo, in morte ipsius baptizati sumus , nihil esse aliud in morte Christi baptizari, quam peccato mori, sicut ille mortuus est carne. Unde necesse est ut parvuli aut in Christo non baptizentur, aut si baptizantur, in morte ejus baptizentur; ac sic peccato ipsi quoque moriantur, et quia non habent proprium, ab alieni illius, id est, originalis, quod omnium commune factum est, contaminatione mundentur.
Abbreviated transcription (Latin):
chil iustȩ egerint. factus ẽ. ꝓuisor iusticiȩ quam ꝑ crucem no¬
bis omnibus condonauit. Dicit iudeum negantem. uirtute
unius xp̃i. mundũ posse saluari. de ipsius primi hominis pec¬
cato refutandum. quo uno inobediente dapnatus ẽ. mundus.
Dicit non ualde uideri habere rationem. ut alius ꝓ alio dampne¬
tur. et tam̃ factum eẽ ꝑ adam. Unde magis ꝑ suadet ẽe creden¬
dum. quod decentius et rationabilius apparet saluari alium
ꝓ alio. qđ impletur in xp̃o. Quis aut̃ non uideat. si peccatum
primi hominis non ꝓpagatione s imitatione ꝑomẽs homines
ꝑtransiit. neminem ꝓalio s suo dapnari unumquemq peccado. quod
non alius meũ generando transinisit. s ipse imitando sua uolunta¬
te commisit: Dicit ꝑ gr̃am non unum illud tantummͦ prmi homi¬
nis. s etiam post illud introeuntia int̾fecta e̾ẽ peccata ubi satis utiq
distinguit peccata posteriora quȩ dici possunt imitatione cominissa.

Expanded text:
hil juste egerint, factus est provisor justitiae, quam per crucem omnibus condonavit. Dicit, Judaeum negantem virtute unius Christi mundum posse salvari, de ipsius primi hominis peccato refutandum, quo uno inobediente damnatus est mundus. Dicit, non valde videri habere rationem, ut alius pro alio damnetur, et tamen factum esse per Adam: unde magis persuadet esse credendum, quod decentius et rationabilius apparet, salvari alium pro alio; quod impletur in Christo. Quis autem non videat, si peccatum primi hominis non propagatione, sed imitatione per omnes homines pertransiit, neminem pro alio, sed suo damnari unumquemque peccato, quod non alius in eum generando transmisit, sed ipse imitando sua voluntate commisit? Dicit, per gratiam non illud unum tantummodo primi hominis, sed etiam post illud introeuntia interfecta esse peccata. Ubi satis utique distinguit peccata posteriora, quae dici possunt imitatione commissa,
Abbreviated transcription (Latin):
alium: Redẽptor ipse respondeat. dicat ipse mercator. hic ẽ. inquit
sanguis meus. qui ꝓ multis effundetur in remissionẽ peccatoꝵ.
Pergite adhuc ꝑgite. et sicut dicitis in sacram̃tis saluatoris baptian¬
tur s ñ saluant᷑. redimunt᷑ s ñlib̾ant᷑. Lauant᷑: s ñ abluunt᷑. erorcita¬

Expanded text:
alium? Redemptor ipse respondeat, dicat ipse mereator. Hic est, inquit, alium? Redemptor ipse respondeat, dicat ipse mereator. Hic est, inquit, sanguis meus qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum . Pergite adhuc, pergite, et sicut dicitis, In Sacramento Salvatoris baptizantur, sed non salvantur; redimuntur, sed non liberantur; lavant
Abbreviated transcription (Latin):
herent᷑. Hȩc aũt mala paruuloꝵ. non ea quȩ habere negant᷑ auo¬
bis. s quȩ ꝑpeti cermunt᷑ ab omibus nobis. tu pret̾mittis omĩno
nec respicis sedspatiaris tibi uir disertissimus. et exerces ingeniũ
ac linguam tuã in laude naturȩ. Natura ista intantas et tã ma¬
nifestas collapsa miserias. saluatorem. liberatorem. mundatorem
redẽptorem. xp̃m habet necessarium: non iulianum. ñ celestium.
ñ pelagium. laudatorem. Quam quidem redimi non fatereris in
paruiilis. nisi quia hoc celestius apud carthaginẽ gestis ȩccłasti¬
cis ora xp̃iana non sustinẽs fassus ẽ. Cȩterũ rogo te quomͦ potest
in telligi ista redemptio nisi amalo. redimente illo qui redemit isrł̃
ex omibus iniquitatibus eius: Ilbi enim redemptio sonat. intelli¬
git᷑ et precium. Et quod ẽ. hoc. nisi preciosus sanguis agni imma¬
culati iħu xp̃i: De hoc aut p̾cio quare sit fusum. quid int̾rogamus

Expanded text:
herentur. Haec autem mala parvulorum, non ea quae habere negantur a voherentur. Haec autem mala parvulorum, non ea quae habere negantur a vobis, sed quae perpeti cernuntur ab omnibus nobis, tu praetermittis omnino, nec respicis: sed spatiaris tibi vir disertissimus, et exerces ingenium ac linguam tuam in laude naturae. Natura ista in tantas et tam manifestas collapsa miserias, salvatorem, liberatorem, mundatorem, redemptorem Christum habet necessarium; non Julianum, non Coelestium, non Pelagium laudatorem. Quam quidem redimi non fatereris in parvulis, nisi quia hoc Coelestius apud Carthaginem gestis ecclesiasticis, ora christiana non sustinens, fassus est. Caeterum, rogo te, quomodo potest intelligi ista redemptio, nisi a malo, redimente illo qui redimit Israel ab omnibus iniquitatibus ejus ? Ubi enim redemptio sonat, intelligitur et pretium: et quod est hoc, nisi pretiosus sanguis agni immaculati Jesu Christi ? De hoc autem pretio quare sit fusum, quid interrogamus
Abbreviated transcription (Latin):
paruã penã eẽ diceretis. ñ eẽt uox hȩc beati amatoris ñlius reg¬
ni. s miseri contemptoris. Porro aut si quod huic sufficit causȩ: par¬
uam saltem pęnã fatemini eẽ quȩ magna ẽ. ut imago dei non sina¬
E intrare in regnum dei: Obsecro apite qualescumq ocłos. et uide¬
te. quia iusticia pęna ista infligenda sit paruulo. quẽ clausis ocłis
originali obnoxiũ negatis ẽẽ peccato. Omitto commemorare. quȩ
mala in hacip̾atͣnsitoria uita. pene omnes patiantur infantes:
et quomͦ explicet᷑ quod dictum ẽ. graue iugum suꝑ filios adam
adie exitus de uentre matris eoꝵ. usq indiem sepulturȩ in matrẽ
omniũ. Quȩ utiq mala sub iusto et omnipotente deo non irro¬
garent᷑ eius imagini. quibus malis in uirtute exerceri infanti¬
lis ȩtas non potest dici. si nulla ex parentibus mala merita. tra¬

Expanded text:
parvam poenam esse diceretis, non esset haec vox beati amatoris illius regparvam poenam esse diceretis, non esset haec vox beati amatoris illius regni, sed miseri contemptoris. Porro autem, si quod huic sufficit causae, parvam saltem poenam fatemini esse, quae magna est, ut imago Dei non sinatur intrare in regnum Dei; obsecro, aperite qualescumque oculos, et videte qua justitia poena ista infligenda sit parvulo, quem clausis oculis originali obnoxium negatis esse peccato. Omitto commemorare quae mala in hac ipsa transitoria vita pene omnes patiantur infantes, et quomodo explicetur quod dictum est, Grave jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium . Quae utique mala sub justo et omnipotente Deo non irrogarentur ejus imagini, quibus malis in virtute exerceri infantilis aetas non potest dici, si nulla ex parentibus mala merita tra
Abbreviated transcription (Latin):
tis audire. si saluant᷑. quid ineis egrotabat: Si liberant᷑. qͥd in
eiꝰ e seruitutis uinculo tenebatur: Si abluunt᷑. quid meis latebat
immundum: Sieruunt᷑. quo merito erant sub diaboli potestate. qͥ
ꝓpriainiqͥtate ñ erant rei. nisi quia trahunt quod negatis origi¬
nale peccatum: Et ad hoc negatis. nͨ ut eos saluos. liberos. mun¬
dos. nulli hosti subdidos asseratis. ñ enĩ aliquid eis opitulat᷑
ur̃m testimonium falsum. ante iudicem uerum. s ut illis in ma¬
la uetustate remanentibus. uos nouam sectemini uanitate. Non
eniꝰ ur̃a. s illius ẽ. uera sententia quidixit. Nisi qui renatus fuerit
exaqua et sp̃u : ñ potest intrare in regnũ dei. Uerũ uos excellen¬
tissimi amatores illius uitȩ quȩ futura ẽ ęt̾na cum xp̃o. nullã
penam putatis eẽ imaginis dei in ȩternũ exulare aregno dei. c̃si

Expanded text:
tis audire, Si salvantur, quid in eis aegrotabat? si liberantur, quid in tis audire, Si salvantur, quid in eis aegrotabat? si liberantur, quid in eis servitutis vinculo tenebatur? si abluuntur, quid in eis latebat immundum? si eruuntur, quo merito erant sub diaboli potestate, qui propria iniquitate non erant rei, nisi quia trahunt, quod negatis, originale peccatum? Et ad hoc negatis, non ut eos salvos, liberos, mundos, nulli hosti subditos asseratis; non enim aliquid eis opitulatur vestrum testimonium falsum, ante judicem verum: sed ut illis in mala vetustate remanentibus, vos novam sectemini vanitatem. Non enim vestra, sed illius est vera sententia, qui dixit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest intrare in regnum Dei . 9. Verum vos excellentissimi amatores illius vitae, quae futura est aeterna cum Christo, nullam poenam putatis esse imaginis Dei, in aeternum exsulare a regno Dei: cum si
Abbreviated transcription (Latin):
citate dispensat: Idõq xp̃c qui ẽ. si oꝑis redemptor. auget inquis
circa imaginem suam continua largitate sua beneficia. & qͦs fecerat
condendo bonos. facit in nouando adoptandoq meliores. hoc est
totum. cur uobis de baptismate paruuloꝵ faciendam non existi¬
matis inuidiam. quasi quisquã nr̃m uos dixerit negare paruu¬
los baptizari oportere. Non eos dicitis ñ debere baptitari. s ꝓ
magnitudine sapientiȩ ur̃ȩ res mirabiles dicitis In sacramento
saluatoris baptitantur. s non saluant᷑. redimunt᷑. s non liberant᷑.
lauant᷑. s ñ abluunt᷑. exorcizant᷑ et exsufflant᷑. s apotestate diabo¬
li non eruunt᷑. Hȩc sunt sententiarũ portenta ur̃arũ. hȩc inopina¬
ta misteria dogiatũ nouoꝵ. hec paradoxa pelagianoꝵ hereticoꝵ.
mirabiliora quã stoicoꝵ philosophoꝵ. Ut enim hȩc dicatis. time¬

Expanded text:
citate dispensat. Ideoque Christus qui est sui operis redemptor, auget, » inquis, citate dispensat. Ideoque Christus qui est sui operis redemptor, auget, » inquis, « circa imaginem suam continua largitate beneficia; et quos fecerat condendo bonos, facit innovando adoptandoque meliores. » Hoccine est totum, cur vobis de Baptismate parvulorum faciendam non existimatis invidiam? quasi quisquam nostrum vos dixerit negare, baptizari parvulos oportere. Non eos dicitis non debere baptizari; sed pro magnitudine sapientiae vestrae, res mirabiles dicitis: In Sacramento Salvatoris baptizantur, sed non salvantur; redimuntur, sed non liberantur; lavantur, sed non abluuntur; exorcizantur et exsufflantur, sed a potestate diaboli non eruuntur. Haec sunt sententiarum portenta vestrarum, haec inopinata mysteria dogmatum novorum, haec paradoxa Pelagianorum haereticorum, mirabiliora quam Stoicorum philosophorum. Ut enim haec dicatis, time