comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit pͥncipi sac̃dotum. ꝑPercucio de ds paries dealbate.
S edes iudicare me scm legem: & contra legem iubes me
ꝑcuti. Et cum aencũstantib diceretur. iniuriã facis
pͥncipi sacdotum: irrident̃ eos ammonere uoluit qͥd
dix̾it. ut qui saꝑent. intelligerent iam destructructũ
ẽ. scͥptum ẽ enim. pͥncipi populi tui ñ maledices: cum
ꝓcuidubio qui in eodem ppło creuerat. atq ibi lege
fũat eruditus. illum pͥncipem sacdotum nescire non
posse. nec eos quib ita notus erat ullomͣ falieret qd
nescine. Sunt gͦ precepta patientiȩ semꝑ in cordis p̃¬
paratione retinenda: ipsaq beniuolemia ne reddat᷑
malum ꝓmalo semꝑ inuoluntate complenda est.
Agenda sunt autẽ multa ẽ cũ inuitis. benigna qͣdã
aspitate plectentis. quorũ potius utilitati consulen¬
dum ẽ quã uoluntati: qđ in pͥncipe ciuitatis luculen¬

Expanded text:
dixit principi sacerdotum: Percutiet te deus, paries dealbate. dixit principi sacerdotum: Percutiet te deus, paries dealbate. sedes iudicare me secundum legem et contra legem iubes me percuti. et cum a circumstantibus diceretur: Iniuriam facis principi sacerdotum, inridenter eos uoluit admonere, quid dixerit, ut, qui saperent, intellegerent iam destruendum fuiest; scriptum est enim: Principi populi tui non maledices, cum procul dubio, qui in eodem populo creuerat atque ibi lege fuerat eruditus, illum principem sacerdotum nescire non posset nec eos, quibus ita notus erat, ullo modo falleret, quod nesciret. Sunt ergo ista praecepta patientiae semper in cordis praeparatione retinenda ipsaque beniuolentia, ne reddatur malum pro malo, semper in uoluntate complenda est. agenda sunt autem multa etiam cum inuitis benigna quadam asperitate plectendis, quorum potius utilitati consulendum est quam uoluntati, quod in principe ciuitatis luculen
Abbreviated transcription (Latin):
patientiã cõmendare. Paratus itaq deb& homo ẽẽ iu¬
stus & pius. patient eoꝵ maltiam sustinere. quos fieri
bonos querit. ut numerus potius crescat bonorum. ñ
ut pari mautia se quoq numero addat malorũ. De
niq ista precepta magis ad p̃parationẽ cordis quȩ int̾
ẽ ꝑtinere. quã ad opus quod in apeito fit. ut teneatur
in secreto animi patientia cũ beniuolentia. in manife
sto autẽ id fiat qđ eis uidetur ꝓdesse posse. quib bñ
impieuit. neq enim p̃buit ꝑcutienti alt̾am partẽ. sed
potius phibuit. ne qui fecerat augera iniuriam. Et ta¬
men ꝑatus uenerat ñ solum in faciem ꝑcuti. uerum &̃
phis quoq aquib hȩc patiebat᷑ crucifixus occidi: pro
quib ait in cruce pendens. pat̾ ignosce illis quia nesci¬
unt quid faciunt. Nec paulus apls p̃ceptum dm̃ ⁊ ma¬
gistri sui uidetur implesse. ubi &̃ ipse ꝑcussus in faciȩ.

Expanded text:
patientiam commendaret. Paratus itaque debet esse homo jupatientiam commendaret. Paratus itaque debet esse homo justus et pius, patienter eorum malitiam sustinere, quos fieri bonos quaerit, ut numerus potius crescat bonorum, non ut pari malitia se quoque numero addat malorum. 13. Denique ista praecepta magis ad praeparationem cordis quae intus est, pertinere, quam ad opus quod in aperto fit; ut teneatur in secreto animi patientia cum benevolentia, in mansto autem id fiat, quod eis uidetur prodesse posse, quibus bene impleuit; neque enim praebuit percutienti alteram partem, sed potius prohibuit, ne, qui fecerat, augeret iniuriam, et tamen paratus uenerat non solum in faciem percuti uerum etiam pro his quoque, a quibus haec patiebatur, crucifixus occidi, pro quibus ait in cruce pendens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt, quid faciunt. nec Paulus apostolus praeceptum domini et magistri sui uidetur implesse, ubi etiam ipse percussus in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
Magis autẽ sinistra ꝑcutitur. qđ ad dexterã ferientis fa¬
cilior ẽ ictus: s sic inteuigi solae. ac si dictum eẽt siqͥs
in te meliora fũit ꝑsequutus. & inferiora ei prebe. ne
uindictȩ potius quã patientiȩ studens. contemnas ȩt̃¬
na ꝓtemporalib. cum potius temporalia ꝓ ȩc̃nis con¬
temnenda sint tanquã sinistra ꝓ dextris. Hȩc semper
fuit scõꝵ martyrũ intentio. U indicta enim ultima
iusta poscitur: qñ nulius iam restat correctionis locus.
extremo scilice summoq iudicio. Nunc uͦ cauendũ
ẽ ne uindicandi cupiditate amittatur. ut nicħ aliud
ipsa patientia quȩ pluris habenda ẽ. quã omne quod
potest etiã inuito mimicus auferre. Namq alius ȩ¬
uangu̾sta in eadẽ senrentia nullã fecit dextere menti¬
onem. s tantũ maxillã & alt̾am nominauit. ut aliqnͣto¬
distinctius intelligeret̃. in alio ipse simplicit̃ eandem

Expanded text:
magis autem sinistra percutitur, quod a dextera ferientis famagis autem sinistra percutitur, quod a dextera ferientis facilior ictus est. sed sic intellegi solet, ac si dictum esset: Si quis in te meliora fuerit persecutus, et inferiora ei praebe, ne uindictae potius quam patientiae studens contemnas aeterna pro temporalibus, cum potius temporalia pro aeternis contemnenda sint, tamquam sinistra pro dextris. haec semper fuit sanctorum martyrum intentio; uindicta enim ultima iusta poscitur, quando nullus iam restat correctionis locus, extremo scilicet summoque iudicio. nunc uero cauendum est, ne uindicandi cupiditate amittatur, ut nihil aliud, ipsa patientia, quae pluris habenda est quam omne, quod potest etiam inuito inimicus auferre. namque alius euangelista in eadem sententia nullam fecit dexterae mentionem, sed tantum maxillam et altdistinctius intelligeretur in alio, ipse autem simpliciter eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ uis hostis extrinsecus ĩmanitate uastatur. Qui
gͦ uincit bono malum patient̃ amittit temporalia
cõmoda. ut doceat quã ꝓfide atq iusticia contemp¬
nenda sint. quȩ ille mmis amando fit malus. ac sie
iniuriosus. ab eo ipso cui fecit iniuriam discat qualia
sint propt̃ quȩ fecit iniuriam. atq in concordĩa qua
nichẽ utilius ciuitati penitens acquirat᷑. uictus ñ
seiientis uirib. sed beniuolentia patientis. Tẽ enim
opanciam meo correctionẽ acq concordiam: Hoc
certe animo faciendum ẽ. etiam si alius exitus conse¬
quatur: nec corrigi uelit atq pacari. propt̃ quẽ corri¬
gendum atq pacandum uelut curandũ t sanandũ
adhibita ẽ ista medicina. Auoqum si uerba attendimꝰ.
eorũq propͥetati seruiendũ putaucrimus. ñ ẽ p̃benda
dextera maxilla. si fũit sinistra ꝑcussa. Qm̃ siquis te
inquit ꝑcusserit in maxillã dexterã. prebe illi & sinistrã.

Expanded text:
cujusvis hostis extrinsecus immanitate vastatur. Qui cujusvis hostis extrinsecus immanitate vastatur. Qui ergo vincit bono malum, patienter amittit temporalia commoda, ut doceat quam pro fide atque justitia contemnenda sint, quae ille nimis amando fit malus; ac sic injuriosus ab eo ipso cui fecit isint, propter quae fecit iniuriam, atque in concordiam, qua nihil est utilius ciuitati, paenitens adquiratur uictus non saeuientis uiribus sed beniuolentia patientis. tunc enim operandam in eo correctionem atque concordiam. hoc certe animo faciendum est, etiam si alius exitus consequatur nec corrigi uelit atque pacari, propter quem corrigendum atque pacandum uelut curandum et sanandum adhibita est ista medicina. Alioquin si uerba adtenderimus eorumque proprietati seruiendum putauerimus, non est praebenda dextera maxilla, si fuerit sinistra percussa, quoniam: Si quis te, inquit, percusserit in maxillam dexteram, praebe illi et sinistram.
Abbreviated transcription (Latin):
legitur ita breuis multitudo diu̾sa atq uaga concordia
ciuitas facta erat. Quȩ porro p̃cepta concordiȩ in suis
templis umquã illi legenda censuer̃. quandoquidem
miseri querere cogebant᷑. quonã mͦ sine offensione cuiꝰ¬
quã eor. discordes int se deos suos colere possent. Qd¬
sumitari discordando uellent: rupto concordie uin¬
culo ciuitas lab̾ctur: quod postea paulatim decolora
quisita s diuina auctoritate conscͥpta. in xp̃i eccłus
lectitent᷑. quis uel ab illa religione alienus ita surdus
ẽ ut ignoret: Aa hoc enim & illa ꝑtinent. que malt̃
exagitare quã discere. alt̾am ꝑcutienti p̾bendam eẽ
maxiuã. uolenti auferre tunicam dandum c̃ palliũ.
cum angariante duplicandã uiam. Hoc qͥppe fit. ut
uincatur bono malus. ĩmo in homine malo uincat᷑
bono malum. & homo liberet᷑ a malo. ñ extĩore e ali¬
eno. s intimo ac suo: quo grauius ac ꝑnitiosius quã

Expanded text:
legitur ita: \'Breui multitudo diuersa atque uaga concordia legitur ita: \'Breui multitudo diuersa atque uaga concordia ciuitas facta erat. quae porro praecepta concordiae in suis templis umquam illi legenda censuerunt, quando quidem miseri quaerere cogebantur, quonam modo sine offensione cuiusquam eorum discordes inter se deos suos colere possent, quos imitari discordando si uellent, rupto concordiae uinculo ciuitas laberetur, quod postea paquisita, sed divina auctoritate conscripta in Christi ecclesiis lectitentur, quis vel ab illa religione alienus, ita surdus est ut ignoret? Ad hoc enim et illa pertinent, quae malunt exagitare quam discere, alteram percutienti praebendam esse maxillam, volenti auferre tunicam dandum etiam pallium, cum angariante duplicandam viam. Hoc quippe fit ut vincatur bono malus, imo in homine malo vincatur bono malum, et homo liberetur a malo, non exteriore et alieno, sed intimo ac suo, quo gravius et perniciosius quam
Abbreviated transcription (Latin):
di libidine: Qd ẽ accepta iniuria ignoscere malle ꝗͣ
predicari mores uident᷑. quib dignum eẽt exurgere
ciuitatem. quȩ tot gentib imꝑarte: qđ accepta iniu¬
ria ignoscere qua ꝑsequi malebant. Cum uͦ legitur
precipiente auctoritate diuina ñ reddendum malũ
ꝓmalo: cum hȩc tam salubrie ãmonitio cong̾gatio¬
nibus ppłoꝵ tanquã publicis utͥusq sexus atq om̃iũ
ȩtatum & dignitatũ scolis. de suꝑiore loco ꝑsonat. ac¬
cusatur religio tanquã inimica rei publicȩ. quȩ si ut
dignum ẽ audiret̃. longe melius romulo. numa. bru¬
to. cetisq illis romane gentis preclaris uiris constitu¬
eret. consecrara:. firmaret. auger&q rẽ publicã. Q d
enim ẽ res publica: nͥ res ppłi: Res gͦ cõmunis. res utiq
ciuitatis. Quid ẽ aut̃ ciuitas. nͥ hominũ multitudo.
in qͦddam uinculũ redacta concordiȩ. Apud eos enĩ

Expanded text:
di libidine, quod est accepta iniuria ignoscere malle quam di libidine, quod est accepta iniuria ignoscere malle quam praedicari mores uidentur, quibus dignum esset exsurgere ciuitatem, quae tot gentibus imperaret, quod accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant. cum uero legitur praecipiente auctoritate diuina non reddendum malum pro malo, cum haec tam salubris admonitio congregationibus populorum tamquam publicis utriusque sexus atque omnium aetatum et dignitatum scholis de superiore loco personat, accusatur religio tamquam inimica rei publicae. quae si, ut dignum est, audiretur, longe melius Romulo, Numa, Bruto ceterisque illis Romanae gentis praeclaris uiris constitueret. consecraret, firmaret augeretque rem publicam. quid enim est res publica nisi res populi? res ergo communis, res utique ciuitatis. quid est autem ciuitas nisi hominum multitudo in quoddam uinculum redacta concordiae? apud eos enim
Abbreviated transcription (Latin):
manȩ prouinciȩ depredatorib ñ mala uelit belli
iure reponere: Hec atq huiꝰmodi uerba obtrectan¬
tium. siue ñ obtrectando s querendo talia loq̃nti¬
um. oꝑiosius fortasse refeuerem. nisi he discepta¬
tiones hab̾entur cum uiris lib̾alit institutis. Uñ
quid opus ẽ ut diutiue laboremus. ac ñ ipsos po¬
tius ꝑcunctemur. quomͦ pot̾ant gub̾nare atq au¬
gere rem publicam. quam ex parua & inopi ma¬
gnam opulentamq fecerunt. qui accepta iniuria
ignoscere quam ꝑsequi malebant: Quom̾ cesari.
utiq ãministratori rei publicȩ mores eiꝰ extollens cice¬
ro dicebat. qđ nicħ obliuisci solerae. nͥ iniurias: Dice¬
bat enim hoc tam magnus laudator: aut tã magnus
adulator. S̾ ed si laudator: talem cesarem nouerat:
Si aut̃ adulator: talem ẽẽ deb̾e ostendebat principem
ciuitatis. qualẽ illum fallacit predicabat. Quid est
aut̃ ñ redlere malum ꝓmalo: nͥ abhorere ab ulciscẽ¬

Expanded text:
manae prouinciae depraedatoribus non mala uelit belli manae prouinciae depraedatoribus non mala uelit belli iure reponere? haec atque huius modi uerba obtrectantium siue non obtrectando sed quaerendo talia loquentium operosius fortasse refellerem, nisi haec disceptationes haberentur cum uiris liberaliter institutis. unde quid opus est, ut diutius laboremus ac non ipsos potius percontemur, quo modo poterant gubernare atque augere rem publicam, quam ex parua et inopi magnam opulentamque fecerunt, qui \'accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant\'? quo modo Caesari, utique administratori rei publicae, mores eius extollens Cicero dicebat, quod nihil obliuisci soleret nisi iniurias? dicebat enim hoc tam magnus laudator aut tam magnus adulator; sed si laudator, talem Caesarem nouerat, si autem adulator, talem esse debere ostendebat principem ciuitatis, qualem illum fallaciter praedicabat. quid est autem non reddere malum pro malo nisi abhorrere ab ulciscen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlixi negotii sit. Ueruntam̃ breuit dici potest qd̾
homini acudo fortasse suffecerit: aliis sacramentis
p̾nunciari xp̃m cum uenturus ẽẽt. aluis cum ue¬
niss& annunciari oportuisse. sicut mͦ nos idipsũ
loquentes diu̾sitas rerum compulit etiã uerba mu¬
tare. Siquidẽ aliud ẽ p̃nunciari: aliud ẽ annunci¬
ari. Alud cum uenturus eẽt: aliud cum uenisso. Nẽ
deinde uideamus quale sit qd in epła tua sequitur.
Adiecisti enim eos dicere quod xp̃i predicatio atq
doctrina rei publice moribz nulla exparte conue¬
niat: cuius hoc constet p̃ceptum eẽ. ut nulli malũ
ꝓmalo reddere debeamus. & ꝑcutienti aliã prebere
maxillam. & pallilim eidare qui tumcam auferre
ꝑstiterit. & cum eo qui nos angariare uoluerit. ire
debere spatio itineris duplicato: quȩ om̃ia reipu¬
blicȩ morib asseruntur ẽẽ contraria.Nam quis
inquiunt tolli sͥ abhoste aliquid patiatur uł ro¬

Expanded text:
prolixi negotii sit. uerum tamen breuiter dici potest, quod prolixi negotii sit. uerum tamen breuiter dici potest, quod homini acuto fortassis suffecerit, aliis sacramentis praenuntiari Christum, cum uenturus esset, aliis, cum uenisset, adnuntiari oportuisse, sicut modo nos id ipsum loquentes diuersitas rerum compulit etiam uerba mutare, si quidem aliud est \'praenuntiari\' aliud adnuntiari aliud \'cum uenturus esset\' aliud \'cum uenisset. Nunc deinde uideamus, quale sit, quod in epistula tua sequitur. adiecisti enim eos dicere, quod Christi praedicatio atque doctrina rei publicae moribus nulla ex parte conueniat, cuius hoc constet esse praeceptum, ut nulli malum pro malo reddere debeamus et percutienti aliam praebere maxillam et palliluerit, ire debere spatio itineris duplicato, quae omnia rei publicae moribus adseruntur esse contraria. \'nam quis>. inquiunt, \'tolli sibi ab hoste aliquid patiatur uel Ro
Abbreviated transcription (Latin):
pauiopꝰ legitur ex ꝑsona xp̃i. Ñ congregabo conuẽ¬
ticula eoꝵ de sangͥnib. hoc ẽ peccoꝵ uictimis. qͥb
prius congregabant᷑ conuentieula iudeoꝵ. Et ali¬
bi dicit. Naccipiam de manu tua uitulos: neq de
gregib tuis hẏrcos. Et alius ꝓpħa. Ecce dies inqͥt¬
uenient dicit dñs. & confirmabo suꝑ domũ iacob
testam̃tum nouum. ñ sicut destam̃tum quod dispo¬
sui patrib eoꝵ. cum eduxi eos de terra egipti. Et
alia multa s̃ de hac re testimonia. quib hoc dm̃
facturũ eẽ p̃dictum ẽ. quȩ cõmemorare ñc lorgũ
ẽ. hic iam si satis constitit qđ recte alio tp̃r consti¬
tutum ẽ. itidem recte alio tp̃r posse mutari. mutã¬
tis oꝑe ñ dispositione mutata: quã dispositionẽ in¬
telligibilis ratio continer. ubi sine tp̃r simul s̃. quȩ
in temporib simul fieri ñ possunt. quia t̃ꝑa non
simul currunt: qͥspiam fortassis expectet causas a
nob ipsius mutationis acciꝑe. quod ipse nosti qͣm

Expanded text:
 legitur ex persona Christi, Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus, hoc est pecorum victimis, quibus prius congregabantur conventicula Judaeorum: et alibi dicit, Non accipiam de manu tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos : et alius puenient, dicit dominus, et confirmabo super domum Iacob testamentum nouum non sicut testamentum, quod disposui patribus eorum, cum eduxi eos de terra Aegypti. et alia multa sunt de hac re testimonia, quibus hoc deum facturum esse praedictum est, quae commemorare nunc longum est. Hic iam si satis constitit, quod recte alio tempore constitutum est, itidem recte alio tempore posse mutari mutantis opere non dispositione mutata, quam dispositionem intellegibilis ratio continet, ubi sine tempore simul sunt, quae in temporibus simul fieri non possunt, quia tempora non simul currunt, quispiam fortassis expectet causas a nobis ipsius mutationis accipere, quod ipse nosti quam
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt desipiunt: quanto nos melius qui non eorũ
insipientiȩ t̃minos figimus: s ut desipiant ꝓrsusno¬
lumus: Nulta proferri possunt ad istã dementiam
refutandam: s si aliqñ irruerint aurib tuis. hȩc eis
int̾im lege: & quid respondeant ñ de pigeat rescrib̾e
ut potes. A hoc enim fide corda nr̃a mundantur:
quia nobie fidei merces uisio di ꝓmittitur. quȩ si ꝑ
corꝑis oculos erit. frust᷑ ad eam ꝑcipiendã scõꝵ ãĩmꝰ
exercet᷑: immo uͦ tã ꝑu̾se sentiens animꝰ ñ exereet᷑ in se.
s totus in carne ẽ. Ubienim tenatius habitabit ⁊ fixiꝰ:
nisi un se dm̃ uisurum ẽẽ p̃sumit: Qd certe qͣntũ malũ
sit. intelligendiȩ potius dimitdo tuȩ. quam longo sermo¬

Expanded text:
uolunt, desipiunt? quanto nos melius, qui non eorum uolunt, desipiunt? quanto nos melius, qui non eorum insipientiae terminos figimus, sed, ut desipiant prorsus, nolumus! Multa proferri possunt ad istam dementiam refutandam. sed si aliquando inruerint auribus tuis, haec eis interim lege et, quid respondeant, non te pigeat rescribere, ut potes. ad hoc enim fide corda nostra mundantur, quia nobis fidei merces uisio dei promittitur. quae si per corporis oculos erit, frustra ad eam percipiendam sanctorum animus exercetur, immo uero tam peruerse sentiens animus non exercetur in se, sed totus in carne est. ubi enim tenacius habitabit et fixius, nisi unde se deum uisurum esse praesumit? quod certe quantum malum sit, intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã dĩ. & hoc fut᷑am ẽẽ quod ds̃ ẽ ut sic cã saldẽ
do uidendo faciant idoneam. ñ tanta diu̾sitate dissi¬
milem: Quã uanitate credo istos abigere afide sua:
fortasse & ab aurib. Et tam̃ si int̾rogatione de hoc si¬
militer uigeant᷑ possit ne hoc ds an ñ possit efficere:
utrũ eius potestati detrahant si ñ posse responderint.
an hoc futurũ fatebunt̾ si posse concesserint: quomͦ
exierint de hoc alieno laqueo.sic exeant de suo. De¬
inde cur solis oculis corporis xp̃i hoc donum attͥbu
ut sentiri possit eius olfactu. & liquor aliquis erit.
ut possit ebibi. & moles erit ut possit & tangi: Non
inquiunt. quigͦ: An iud pocest ds̃: & hoc ñ pot̃:
S iñposse dixerint: cur derogant om̃ipotentiȩ di :Si
posse & nolle respondĩnt: cur solis oculis fauent. in¬
uident autẽ cet̾̃is sensib corporis xp̃i ͤ An quousq

Expanded text:
stantiam dei et hoc futuram esse, quod deus est, ut sic eam saltem stantiam dei et hoc futuram esse, quod deus est, ut sic eam saltem deo uidendo faciant idoneam non tanta diuersitate dissimilem. quam uanitatem credo istos abigere a fide sua, fortasse et ab auribus. et tamen si interrogatione de hoc similiter tft-geantur, possitne hoc deus, an non possit efficere, utrum eius potestati detrahent, si non posse responderint, an hoc futurum fatebuntur, si posse concesserint? quo modo ergo exierint de hoc alieno laqueo, sic exeant de suo. deinde cur solis oculis corporis Christi hoc donum adtribuut sentiri possit eius olfactu? et liquor aliquis erit, ut possit et bibi? et moles erit, ut possit et tangi? non>, inquiunt. quid ergo? an illud potest deus et hoc non potest? si non posse dixerint, cur derogant omnipotentiae dei? si posse et nolle responderint, cur solis oculis fauent, inuident autem ceteris sensibus corporis Christi? an, quousque
Abbreviated transcription (Latin):
q enim beati & mundi cordes sunt impii. Idem cum
legis. uidemus ñc ꝑspeculum in enigmate. te aut̃ facie
ad faciem: intellige inde nos tunc uisuros facie ad faciẽ:
un uidemus nunc ꝑ speculũ in eniginate. Hoc autem
utrũq int̾ioris hominis munus ẽ. siue cũ i ista ꝑegͥna¬
tione adhuc ꝑ fidem ambulat᷑. in qua utitur speculo
& enigmate: siue in illa patͥa cum ꝑsp̃ẽm contẽplabit᷑
ꝑqua uisione positum ẽ facie ad faciem. Audiat caro
carnalib cogitationib ebria. sp̃c ẽ ds̃. & ido qui ado¬
rant dm̃ inspũ & ueritate oportor adorare. Si adora¬
re: qͣndomagis uidere:. Quis enim audeat affirmare dĩ
uideror patrẽ: an ñ potuit: Ut si ñ potuisse respon
derimus. om̃ipotentiȩ dĩ nos derogasse proclament
Si aut̃ potuisse concesserimus: argum̃tationẽ suam
ex nr̃a responsione concludant. Quanto iã tolerabi¬
lius desipiunt. qͥ carnem asserunt conu̾sumiri in sub¬

Expanded text:
que enim beati et mundi corde sunt impii. item cum que enim beati et mundi corde sunt impii. item cum legis: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, intellege inde nos tunc uisuros facie ad faciem, unde nunc uidemus per speculum in aenigmate. hoc autem utrumque interioris hominis munus est, siue cum in ista peregrinatione adhuc per fidem ambulatur, in qua utitur speculo et aenigmate, siue in illa patria, cum per speciem contemplabitur, pro qua uisione positum est facie ad faciem\'. Audiat caro carnalibus cogitationibus ebria: Spiritus est deus et ideo, qui adorant deum, in spiritu et ueritate oportet adorare. si adorare, quanto magis uidere! quis evideret Patrem, an non potuit? ut si non poderimus, omnipotentiae dei nos derogasse proclament; si autem potuisse concesserimus, argumentationem suam ex nostra responsione concludant. quanto iam tolerabilius desipiunt, qui carnem adserunt conuersum iri in sub
Abbreviated transcription (Latin):
sunla. dictuq & cogitatu impia. quib animalis homo
ñ ꝓcipiens que sunt sp̃c dĩ. fallacissimis uanitatib ludi¬
tur. Micunt enim quid̃a eorũ quitalia garriunt. sicut
ad me potuit ꝑuenire nos dm̃ uid̾e nunc mende. tẽ cor¬
pore. ita ut cẽ impios eũ pari mͦ asseu̾ent ẽẽ uisuros. Ui¬
de qͣntum in peius ꝓfecerint. dum sine limide timoris¬
uł pudoris hac atq hac uagabunda fertur impunita
loquacitas: Antea dicebant carni suȩ tantum hoc p̃sti¬
eodem mͦ dm̃ ẽẽ uisuros. ñe iam istã possibilitatẽ etĩa
impus donauer̃. Donent sane qͣntum uolunt: ee qͥb
uolunt. Nam quis audeat contradiẽe hominib de suc
donantib: Qui enim loquit᷑ mendatiũ: de suo loq̃r.
Tu aut̃ cum his qui sanam doct̾nam denent. nicħ istoꝵ
audeas usurpare de tuoͥ s cũ legis beati mundo corde
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. intellige impios ñ uisuros. ne

Expanded text:
surda dictuque et cogitatu impia, quibus animalis homo surda dictuque et cogitatu impia, quibus animalis homo non percipiens, quae sunt spiritus dei, fallacissimis uanitatibus luditur. Dicunt enim quidam eorum, qui talia garriunt, sicut ad me potuit peruenire, nos deum uidere nunc mente tunc corpore, ita ut etiam impios eum pari modo adseuerent esse uisuros. uide, quantum in peius vel pudoris, hac atque illac vagabunda fertur impunita loquacitas. Antea dicebant, carni suae tantum hoc praestieodem modo Deum esse visuros; nunc jam istam possibilitatem etiam impiis donaverunt. Donent sane quantum volunt, et quibus volunt; nam quis audeat contradicere hominibus de suo donantibus? Qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur . Tu autem cum his qui sanam doctrinam tenent, nihil istorum audeas usurpare de tuo: sed cum legis, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , intellige impios
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ: qr ⁊ nẽ in dm̃ ñ uidemꝰ. in q̃ntũ dissimiles sumꝰ.
Inde gͥ uidebimꝰ. uͥsimiles erimꝰ. Qs aut̃ dem̃tisimꝰ dix̾it.
corꝑe nõuł ẽẽ uł futuros esse similes deo: In interiore
igitur homi ne ista similitudo est qui renouatur
in agnitione di scdm imaginẽ eius qui ereauit eum: &
tanto efficimur similiores illi. qͣntomagis in eius cogni¬
tione & caritate ꝓficimus: quia & si ext̾ior homo ñr cor¬
rumpitur s int̾ior renouat᷑ de die indiem. Ita sane ut
in hac uita qͣntuscũq ꝓuectus sit. longe absit ab illa ꝑ¬
fectione similitudinis. que idonea erit ad uidendũ dm̃.
sicut dicit apis. faciȩ ad faciem. In quib certe uerbis si
coralẽ faciem uoluerimus acciꝑe consequens erit. ut
etiam as̃ talem habeat faciem. & sit aliqd int̾uallum int̃
nr̃am ce ipsius cũ eum uidebimus faciȩ ad faciem: & sunt̃¬
uallum. utiq fims ⁊m̃broꝵ habitus t̃minatus. ⁊ cet̾a ab¬

Expanded text:
ssimiles sumus. inde igitur uidebimus, ubi similes erimus. quis autem dementissimus dixerit corpore nos uel esse uel futuros esse similes deo? in interiore igitur homine ista similitudo est, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius, qui creauit eum. et tanto efficimur similiores illi, quanto magis in eius cognitione et caritate proficimus, quia, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem ita sane, ut in hac uita, quantuscumque prouectus sit, longe absit ab illa perfectione similitudinis, quae idonea erit ad uidendum deum, sicut dicit apostolus, facie ad faciem. in quibus certe uerbis si corporalem faciem uoluerimus accipere, consequens erit, ut etiam deus talem habeat faciem et sit aliquod interuallum inter nostram et ipsius, cum eum uidebimus facie ad faciem, et si interuallum, utique finis et membrorum habitus terminatus et cetera ab
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ostendit᷑ nature humane denegata ꝑceptio:
tanto tepore indormiscunt. ut nec cȩlesti tuba eui¬
gilent. Qm̃obrẽ cũ gratissimũ habeã fidele iudiciũ
tuum de libellis meis. tm̃q in te mom̃ti ponã. ut
nec error in tua prudentia. nec in amicicia sunula¬
tiocadere possit: illud magis diligentĩ peco considẽs.
mͥq rescͥbasutrũ ayꝓbes. qͦd in extͤmo t̾tii libͥstispiciosiꝰ¬

Expanded text:
quasi ostenditur naturae humanae denegata perceptio, quasi ostenditur naturae humanae denegata perceptio, tanto torpore indormiscent, ut nec caelesti tuba euigilent. Quam ob rem cum gratissimum habeam fidele iudicium tuum de libellis meis tantumque in te momenti ponam, ut nec error in tua prudentia nec in amicitia simulatio cadere possit, illud magis peto diligentius consideres mihique rescribas, utrum adprobes, quod in extremo tertii libri
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. ne id qd̾ eradicandis altissimis errorib
ꝓ tempore accomodatũ fuit. iam incipiat inseren¬
de scientie impedim̃to eẽ. Tantũ enĩ tc̃ uariarũ
sectarũ studia flagrabant: ut nicħ metuendũ
eẽt nͥ falsi approbatio. Pulsus autẽ qͥsq illis ar¬
gum̃tis abeo qđ se firmũ et inconcussũ tenere cre¬
did̾at. tanto constantiꝰ atq cautiꝰ aliud q̃rebat:
qͣnto et in morib maior erat industria. et in na¬
tura rerum atq animoꝵ altissima et implici¬
tissima latere ueritas sentiebat᷑. Tanta porro
nc̃ fuga laboris et incuria bonarũ artiũ. ut
simul atq sonuerit. acutissimis phylosophis eẽ
uisum nicħ posse comp̃hendi: dimittant m̃tes.
et in et̾nũ obducant. Nenim audent uiuaciores
se illis crecłe. ut sͥ appareat. qd̾ tanto studio. inge¬
nio. otio. tam deniq multa multipliciq doctri
tentes aduisus pigritiã leg̾int eosdem libros qͣb

Expanded text:
ueritatis, ne id, quod eradicandis altissimis erroribus ueritatis, ne id, quod eradicandis altissimis erroribus pro tempore accommodatum fuit, iam incipiat inserendae scientiae impedimento esse. Tantum enim tunc uariarum sectarum studia flagrabant, ut nihil metuendum esset nisi falsi approbatio. pulsus autem quisque illis argumentis ab eo, quod se firmum et inconcussum tenere crediderat, tanto constantius atque cautius aliud quaerebat, quanto et in moribus erat maior industria et in natura rerum atque animorum altissima et implicitissima latere ueritas sentiebatur. tanta porro nunc fuga laboris et incuria bonarum artium, ut, simul atque sonuerit acutissimis philosophis esse uisum nihil posse comprehendi, dimittant mentes et in aeternum obducant. non enim audent uiuaciores se illis credere, ut sibi appareat, quod tanto studio ingenio otio, tam denique multa multiplicique doctritentes aduersum pigritiam legerint eosdem libros, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ermogeniano: augustinꝰ. Achadenuicos
ego ne. int̾ iocundum quidemunqͣm lacesc¬
re audem. qndo enĩ me ñ tantoꝵ iuroꝵ
moueret auctoritas. nisi eos putarẽ longe in aliã
qmͣ uulgo crediturũ ẽ fuisse sententiã. Quare
potiꝰ eos imitat᷑ sum qͣntum ualui qͣm expugna¬
ui: qd̃ oĩno ñ ualeo. Uidet᷑ enim mͥ satis congruis¬
se temꝑib. ut si qͥd sincerũ de fonte platonico
flueret. ut̾ umbrosa et spinosa dumeta potius
in possessionẽ paucissimoꝵ hõium duceret᷑. qͣm
ꝑ aꝑta manans irruentib passim pecorib nul¬
lo modo posset liquidũ purumq seruari. Quid
enim conuenientiꝰ pecori ẽ. qm putari aĩam corp̾
eẽ: Contͣ huiꝰmodi hoĩes: opinor ego illã utilit̾
excogitatã dĩ ueri ardem atq rationẽ. Hoc autẽ
scło cũ iam nullos iudeamꝰ phylosophos. nͥ forte
clanculo corpons. qͦs quidẽ aut censuerim dignos
tam uenerabili nomine: reducendi mͥ uident᷑ ho

Expanded text:
ERMOGENIANO AUGUSTINUS. Academicos ego ne inter iocandum quidem umquam lacessere auderem — quando enim me tantorum uirorum non moueret auctoritas? —, nisi eos putarem longe in aliam, quam uulgo creditum est, fuisse sententiam, quare potius eos imitatus sum, quantum ualui, quam expugnaui, quod omnino non ualeo. uidetur enim mihi satis congruisse temporibus, ut, si quid sincerum de fonte Platonico flueret, inter umbrosa et spinosa dumeta potius in possessionem paucissimorum hominum duceretur, quam per aperta manans inruentibus passim pecoribus nullo modo posset liquidum purumque seruari. quid enim conuenientius pecori est quam putari animam corpus esse? contra huius modi homines opinor ego illam utiliter excogitatam occultandi ueri artem atque rationem. hoc autem saeculo cum iam nullos uideamus philosophos nisi. forte amiculo corporis, quos quidem haud censuerim dignos tam uenerabili nomine, reducendi mihi uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
gimus urbe. qd̾ domus una tulit qd̾ sanguine
nos it̃ imm̃sum dist̾minat.⁊ plaga ponti inter¬
fusa coerc&: amor contẽpnit utrũq gaudiaqͥ
sꝑnens octoꝵ semꝑ amco absenti fruit᷑. q̃m de
corde ꝓfundo pendet. ⁊ int̾nȩ rimatur pabula
fibre. Int̾ea uenient. quec̃q fut᷑a bonoꝵ scripta
salutiferi sermonis. ⁊ illa pͥoꝵ equiꝑanda fauis
reputans que pectore malto. Conceptũ in lucẽ
uomuisti. nectareũ mel p̃sentem ipsa mͥ te reddea
simͥ morẽ gesseris. ⁊ libros quib in te lenta rec̃bit
musica tradidis. nam ferueo totus in illos. An¬
nuc sic nob̃ uerum ratione patescat. Sic plus
eridano fluat. ⁊ contagia mundi. ne qͥcquã uoli

Expanded text:
gimus urbe, quod domus una tulit, quod sanguingimus urbe, quod domus una tulit, quod sanguin140 nos iter inmensum disterminat et plaga ponti interfusa cohercet, amor contemnit utrumque, gaudia qui spernens oculorum semper amico absenti fruitur, quoniam de corde profundo pendet et internae rimatur pabula fibrae. 145 interea uenient quaecumque futura bonorum scripta salutiferi sermonis et illa priorum aequiperanda fanis, reputans quae pectore in alto conceptum in lucem uomuisti nectareum mel, praesentem ipsa mihi te reddent, si mihi morem 150 gesseris et libros, quibus in te lenta recumbit musica, tradideris; nam ferueo totus in illos. adnue, sic nobis uerum ratione patescat, sic plus Eridano fluat et contagia mundi nequiquam uoli
Abbreviated transcription (Latin):
robore qͥcqͣm. ite ꝓcul latices tumidis anfractibꝰ
oxi. Aut ab arimfaeis rifacos aut õpida caspi.
emeriasq domos se iungere flumine largo. me¬
otidumq plage pontus quas obruit elles. euro¬
pe atqz asiȩ. longe discrimina dendant. Nonne
boum ꝑutrumq latus arm̃ta fatigans. finib
bas nec pacis fedus amicũ. Si cimos int̃ mansit
regnumq pelopum sacͥlegos q frigas quamuis
ꝓtp̃r cunctis hospitio cõmune fuit: qđ deniq
fr̃m. discidium pugnasq canam qͥd honesta pa¬
rentum u̾b̃a qͥd matrum furias natosq suꝑbos:
Est etiã suꝑum concors dis cordia rerum. totqr fui¬
unt ritus. qͦt dat sententia leges. Nec tenet unus
amor. ñ si michi murmura centum det boreas
totidemq animas centumq ꝑora lingua rigens
adamante fremat memorare ualebo. que sociata
pͥus ueterum natura locoꝵ distulit ⁊ tereti lima¬
uit gła mundo.S nos p̃tereo quod ab una exur¬

Expanded text:
de robore quicquam. ite procul latices tumidis anfractibus de robore quicquam. ite procul latices tumidis anfractibus orti aut ab Arimphaeis Ripheos aut oppida Caspi Cimmeriasque domos seiungere flumine largo 120 Maeotidumque plagae et pontus quas obruit Helles Europae atque Asiae longe discrimina tendant. nonne boum per utrumque latus armenta fatigans finibus bas? nec pacis foedus amicum 125 Sidonios inter mansit regnumque Pelasgum sacrilegosque Phrygas, quamuis pro tempore cunctis hospitium commune fuit. quid denique fratrum discidium pugnasque canam? quid honesta parentum uerbera? quid matrum furias natosque superbos? 130 est etiam superum concors discordia rerum totque fluunt ritus, quot dat sententia leges. nos tenet unus amor. non si mihi murmura centum det Boreas totidemque animas centumque per ora lingua rigens adamante fremat, memorare queamus, 135 quae sociata prius ueterum natura locorum distulit et t tereti limauit gloria mundo. sed nos, praeterea quod ab una exsur
Abbreviated transcription (Latin):
aut barcaeus are taurum aut hyrcamia sauros.
ante thyesteis iterũ male t̾rita m̃sis. Int̾rupta
dies. refugos uanescat in ortus. ante dabunt ym¬
bres nilum. suꝑ ethera damme errabunt. mon¬
tesq canent ⁊ flumina plaudent. quam mͥ pꝰ
t̃gum ueniant tua dona magist̾. Arcet amor co¬
pulamq tenet cõmunis honesti: Hic hic reg¬
nat amicidiȩ decus hoste fugato. nam neq ꝑꝑ
opes uitreas aurumq rebelle. lungimus assen¬
sus animoꝵ. nam neq uulgi nos fortuna ruens
que se parat m ardua uinxit. S labor int̾iora le¬
gens uulgata libellis. atq animis inuenta tuis
⁊ nobile dogina indictum. contͣqz bonus respon¬
sa relatus. ⁊ mea calliope quãuis de cominus altũ.
horreat & uultus abcondat inutile tractans. ħ
tam̃ hoc animi uinculum nerusq fideles. ñqͥ
mondosis firmatas rupib alpes. fregit. ⁊ italicas
p̃ssit cũ menib urbes. rũꝑet aut nr̃os terreret

Expanded text:
aut Barcaeus aret Taurum aut Hyrcania Mauros, aut Barcaeus aret Taurum aut Hyrcania Mauros, ante Thyesteis iterum male territa mensis interrupta dies refugos uanescat in ortus, 100 ante dabunt imbres Nilum, super aethera dammae errabunt montesque canant et flumina laudent, quam mihi post tergum ueniant tua dona, magister. arcet amor coplamque tenet communis honesti. hic, hic regnat amicitiae decus hoste fugato. 105 nam neque propter opes uitreas aurumque rebelle iungimus adsensus animorum; nam neque uulgi nos fortuna ruens, quae separat ardua, iunxit, sed labor interiora legens uulgata libellis atque animis inuenta tuis et nobile dogma 110 indictum contraque bonos responsa relatus. et mea Calliope quamuis te comminus altum horreat et uultus abscondat inutile tractans, hoc tamen, hoc animi uinclum nexusque fideles non qui montosis firmatas rupibus Alpes 115 fregit et Italicas pressit cum moenibus urbes, rumperet aut nostro tereret
Abbreviated transcription (Latin):
bata ꝑ equora uitȩ. p̃cipites densa ueluti cali¬
gine nautȩ. quo furor australis stridens ⁊ flatꝰ
abeuro ꝑculit. ⁊ raptis pͥuauit turbo magists.
ꝓtinus abruptis miseri uoluunt᷑ in undis. ñ
forus aut prore ñ lintea dem̃ ꝓcellas ferre ualẽt.
ratioq iac& stupefacta regendi. Sic me uentus
agit. uoluuntq cupidinisestus. in mare letiferũ
nec t̾rȩ ꝓtinus absunt s mecũ reputans tua cã¬
dida uerba magist᷑. Hȩc magis eẽ reor tͥ credere
callida res ẽ. decipit atq animis molitur retia
nr̃is. p̃t̾itos oblitus enim p̃sentia p̃sto. nunc ⁊ͥ
cara tuo nos nos de pectore lapsi. ei mͥ quo ferar
ũn uelim tͥ pandẽ m̃tem. Ante sub egeo optabt̃
pia tecta palumbes. ⁊ u̾sa accione componat ĩ
arbore nidos. esuriens uitulos alat ante leena
sequaces. atq inpasta diu deneros lupa nutͥat
agnos. mutantesq suis diuisum partib orbẽ.

Expanded text:
rbata per aequora uitae, praecipites densa ueluti calirbata per aequora uitae, praecipites densa ueluti caligine nautae, quos furor australis stridens et flatus ab Euro 80 perculit et raptis priuauit turbo magistris; protinus abruptis miseri uoluuntur in undis, non foras aut prorae, non lintea deinde procellas ferre ualent ratioque iacet stupefacta regendi: sic me uentus agit uoluuntque cupidinis aestus 85 in mare letiferum. nec terrae protinus absunt, sed mecum reputans tua candida uerba, magister, haec magis esse reor tibi credere: \'callida res est, decipit atque animis molitur retia nostris.\' praeteritos oblitus enim, praesentia praesto 90 nunc tibi cara, tuo nos non de pectore lapsi. ei mihi quo ferar, unde uelim tibi pandere mentem! ante sub Aegeo aptabunt pia tecta palumbes et uersa alcyone componat in arbore nidos, esuriens uitulos alat ante leaena sequaces 95 atque inpasta diu teneros lupa nutriat agnos mutantesque suis diuisum partibus orbem
Abbreviated transcription (Latin):
frigora cano. nec fera tempestas zefirum fremi¬
tusq borini: quin tua sollicito p̃merẽ uestigia
passu. Hoc opus ut iubeas tantum eruor ir¬
riget aitus. Solsticione euros bruma sectabi¬
mur histrum. ignotus garamas soluet michi
uincula gentis exampa eosq lacus fugiens y
paneius amnis. Callipedum sciticas resonet spu¬
mosus ad undas. Ibimus ⁊ leucos. qua leutia
solis mortus tenditur: & uasti deserta cacumina
cassi. qui sepidas naeos equat sͥ cassia rupes uñ
quiescentem auroram currusq solutos. Sopi¬
tamq diem media sub nocte uiderem. te suaden¬
te petam. nec enim labor. aut metus ullus t̃ro
ubi insontes p̃cibus s audit aꝑtis. Et nunc
romuli dum sedes. ⁊ inania recti culmina bacha¬
tasq domos uanosq tumultus desererem:
totus semel intua corda uenirem. in mens cõ¬
iugio incumbens retiner& euntẽ. Credo meis o
docte malis ueroq dolori. qd sine de nullos ꝓ¬
mittunt carbasa portus. Erramusq procui t̃¬

Expanded text:
s Zephyrûm, fremitusque Borini, Quin tua sollicito premerem vestigia passu. Hoc opus ut jubeas tantum, cruor irriget artus, Solstitio Neuros, bruma sectabimur Istrum. Ignotus Garamas solvet mihi vincula gentis. Xampaeosque lacus fugiens paneius amnis Callipidum Scythicas resonet spumosus ad undas. ibimus et Leucos, qua Leucia solis in ortus 65 tenditur, et uasti deserta cacumina Cassi, quis Epidaphnaeas aequat sibi Cassia rupes, unde quiescentem auroram currusque solutos sopitamque diem media sub nocte uiderem, te suadente petam; nec enim labor aut metus ullus 70 terret, ubi insontes precibus deus audit apertis. et nunc Romulidum sedes et inania Remi culmina bacchatasque domos uanosque tumultus desererem et totus semel in tua corda uenirem, ni mens coniugio incumbens retineret euntem. 75 crede meis, o docte, malis ueroque dolori, quod sine te nullos promittunt carbasa portus erramusque procul tu
Abbreviated transcription (Latin):
amore sui. inueniens noua culmina semꝑ ꝑge
uiam qua te soboles p̃clara tonantis ꝓducit. st̃¬
nens in planos ardua campos. ⁊ cũ luciferos p̃¬
cordia uesꝑ mortus distulerit. sc̃mq suꝑ bene¬
dixeris ignem. sis memor ipse mei: bibulam qui
ponitis aurem. legibus inuictis contundite pe¬
ctora palmis. sternite membra solo. meritosq cie¬
te dolores. ⁊ ꝓhibẽte nefas. d̾s imꝑat omnib ũn
admonet antistes uenturaq fulmina terrent.
o michi transactos reuoc&. si pͥstina soles ietificis
aurora rotis. quo lib̾a tecum otia tẽptantes &¬

Expanded text:
amore sui inueniens noua culmina semper! perge amore sui inueniens noua culmina semper! perge uiam, qua te suboles praeclara Tonantis perducit sternens in planos ardua campos. 45 et cum luciferos praecordia uesper in ortus distulerit sanctumque super benedixeris ignem, sis memor ipse mei. bibulam qui ponitis aurem legibus inuictis, contundite pectora palmis, sternite membra solo meritosque ciete dolores 50 et prohibete nefas. deus imperat omnibus unum, admonet antistes uenturaquc fulmina terrent. o mihi transactos reuocet si pristina soles laetificis aurora rotis, quos libera tecum otia temptantes
Abbreviated transcription (Latin):
At michi qui mimum curis grauiorib angor.
dulcia queq anmȩ. s dulcia pabula quero:
uarronis responsa latent. quod supplice cantu.
p̃sidium. nimpham ue rogem. que flumina pos¬
cam. ante uoces uocem clari quam iector olim¬
pi. fontibus infantum p̃fecit. ⁊ abdita iussit.
ub̾tate animi longe ructare fluenta. ferto ma-¬
gister opem. ac tu ne desere uires inualidas me-¬
cumq sacras subu̾tere glebas. incipe. Tempus
enim nisi me mortalia fallunt labitur. in senͥũ¬
q trahit tibi nr̃ apollo. Corda replet patremq
suum patremq deoꝵ conciliat. legemq bonam.
pacemq cruentam. monstrat. ⁊ abducto uelami¬
ne singła pandit uiginti em̃sus. nam longos
forsitan orbes. solis eras cum te radio pulcher¬
rima mundi. ditior imꝑii. s nectare dulcior õi.
corripuit. statuitq uagum. medioq locauit.
om̃ibus unde aciem posses intendẽ rebus. Obo¬
ne carpe iter annoꝵ sapientia quantũ crescit

Expanded text:
at mihi, qui nimium curis grauioribus angor, at mihi, qui nimium curis grauioribus angor, + dulcia quaeque animae, subdulcia pabula quaero, Varronis responsa latent. quod supplice cantu 25 praesidium nymphamue rogem, quae flumina poscam? an te uoce uocem, clari quem rector Olympi fontibus infantum praefecit et abdita iussit ubertate animi longe ructare fluenta?ferto magister opem actutum, ne desere uires 30 inualidas mecumque sacras subuertere glebas incipe; tempus enim, nisi me mortalia fallunt, labitur in seniumque trahit. tibi noster Apollo corda replet patremque suum patremque deorum conciliat legemque bonam pacemque cruentam 35 monstrat et-abducto uelamine singula pandit. uiginti emensus nam longos forsitan orbes\' solis eras, cum te ratio pulcherrima mundi ditior imperiis et nectare dulcior omni corripuit statuitque uagum medioque locauit, omnibus unde aciem posses intendere rebus. o bone, carpe iter annorum; sapientia quantum crescit
Abbreviated transcription (Latin):
rcanum uarronis it̃ scrutando ꝓ¬
fundi mens heb&: adu̾samq fu¬
git. conterrita uicem. Nec mirum
iacet omnnis enm mea cura legen¬
di. te non dante manum: ⁊ cõsur¬
gere sola ueretur. Nam simul ⁊
ꝑplexa uiri compendia tanti.
uoiuere suasit amor. Sacrosq attingere sensus:
quis numerum dedit ille tonos. mundumq to¬
nanti. disseruit canere. ⁊ pariles agitare choreas:
Implicuit uaria nr̃m caligine pectus. induxitq
anmo ierum uiolentia nubem. inde figurarum
positas sine puluere formas. posco amens.aliaq
graues offendo tenebras. assumam astroꝵ causas
clarosqr meatus. obscuros quoꝵ ille situs ꝑnu¬
bila monstrat. sic iacui nutans. ut talem omni¬
no ruinam. nec quis nos prohib& latebras agnos¬
cere cęli. nec ꝑsona daret punctoꝵ freta cau̾ms.
Prothea namq ferunt ueterum comm̃ta pelasgũ
qui dum sollicitis non uult aꝑire fut᷑a. spumat
aꝑ. fluit unda. fremit leo. sibilat anguis. Captũ
aliqñ tamen cum munera parua uolucrum:

Expanded text:
rcanum Varronis iter scrutando profundi mens hebet aduersamque fugit conterrita lucem. nec mirum; iacet omnis enim mea cura legendi te non dante manum et consurgere sola ueretur. 5 nam simul ut perplexa uiri compendia tanti uoluere suasit amor sacrosque adtingere sensus, quis numerum dedit ille tonos mundumque Tonanti disseruit canere et pariles agitare choreas, implicuit uaria nostrum caligine pectus 10 induxitque animo rerum uiolentia nubem; inde figurarum positas sine puluere formas posco amens aliasque graues offendo tenebras; ad summam astrorum causas clarosque meatus, obscuros quorum ille situs per nubila monstrat. 15 sic iacui nutans, ut talem omnino ruinam nec qui nos prohibet latebras agnoscere caeli nec persona daret functorum freta cauernis. Protea namque ferunt ueterum commenta Pelasgum, qui dum sollicitis non uult aperire futura, 20 spumat aper, finit unda, fremit leo, sibilat anguis, captum aliquando tamen in munera parua uolucrum.
Abbreviated transcription (Latin):
carnem & ossa non habet sicut me uidccis hab̾e
possidebit regnum dĩ: caro autẽ cum scđm corrup¬
tionem intelligitur. non possidebit. E oc enim
expositum ẽ. cum diccretur caro & sanguis regnũ
dĩ non possidebunt. in eo quod concinuo addicũ ẽ
neq corruptio incorruptionẽ possidebit. sic̃
satis quantum arbitror disscruimꝰ. Quod aut̃
queris utrum singillatim acreatore dõ corꝑũ
liniamenta formentur. non de mouebit. si q̃nt̃
potest humana mens potentiam diuinȩ oꝑa¬
tionis intelligas. Quomͦ enim negare pot̾imus
dm̃ etiam nunc oꝑari cuncta quȩ creantur cỹ
dñs dicat pater m̃s usq nunc oꝑatur: Unde
illa cessatio septumi dici ab ipsis naturis con¬
dendis intelligenda ẽ facta: non ab carum ad¬
ministratione qua condite referunt᷑. Cũ eigo
natura rerum a creatore ad ministrat᷑. & ꝑ ordi¬
nes p̃finitis locis & temporib suis cuncta nas¬
cuntur: ds̃ usq nunc oꝑatur. Nam si ds̃ nẽ

Expanded text:
is habere, possidebit regnum; caro autem cum secundum corruptionem intelligitur, non possidebit; hoc enim expositum est, cum diceretur, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt, in eo quod continuo additum est: Neque corruptio incorruptionem possidebit, sicut satis, quantum arbitror, disseruimus. CAPUT quaeris, utrum singillatim a creatore deo corporum liniamenta formentur, non te mouebit, si, quantum potest humana mens, potentiam diuinae operationis intellegas. quo modo enim negare poterimus deum etiam nunc operari cuncta, quae creantur, cum dominus dicat: Pater meus usque nunc operatur? unde illa cessatio septimi diei ab ipsis naturis condendis intellegenda est facta, non ab earum administratione, quae conditae referuntur. cum ergo natura rerum a creatore administratur et per ordines praefinitis locis et temporibus suis cuncta nascuntur, deus usque nunc operatur. nam si deus nunc
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ ꝑsuadere uellet eis qui dicebant
quia resurrectio mortuorũ non ẽ. xp̃i resurre¬
ctionc p̃missa in exemplum inter cetera q̃
ibi disseruit intulit sͥ questionẽ: atq ait. S
dicet aliquis. Quomͦ resurgent mortui: Qo
autẽ corpore uemient. id ÷ quali corꝑe: Dem̃¬
adhibens documenta seminũ. stulde inquit
tu quod seminas ñ unuificatur. nisi prius
moriatur. & quod seminas ñ corpus quod
futurum ẽ seminas. s nudum gͣnum fere
tnitici: aut alicuiꝰ cȩceroꝵ. Us̃ audem illi dat
corpus quomͦ uoluerit. & unicuiq seminỹ
ꝓpͥum corpus. Scđm hoc ergo dixerat. non
corpus quod futurũ ÷ seminas. neq enim ñ
triticum erit ex tritico. s quia nemo seminat
herbam uel stipulam. & multiplicia in pale¬
a tegumenta granorũ. cum quib tam̃ semi¬
na exurgunt. ideo ait s nudum granũ. hinc
uolens ostendere quia si ds̃ potest addere quod
ñerat in nudo semine. multomagis podest repa¬

Expanded text:
mortuorum persuadere uellet eis, qui dicebant, mortuorum persuadere uellet eis, qui dicebant, quia resurrectio mortuorum non est, Christi resurrectione praemissa in exemplum inter cetera, quae ibi disseruit, intulit sibi quaestionem atque ait: Sed dicet aliquis: \'Quo modo resurgent mortui? quo autem corpore uenient?\' id adhibens documenta seminum: Stulte, inquit, tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur; et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nuaut alicuius ceterorum; deus autem illi dat corpus, quo modo uoluerit, et uni cuique seminum proprium corpus. secundum hoc ergo dixerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia in palea tegimenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt, ideo ait: Sed nudum granum hinc uolens ostendere, quia, si deus potest addere, quod non erat in nudo semine, multo magis potest repa