comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mit in sociũ: siue male. ostendit me
ideo ante laudatũ. quia participem
su putabat erroris: S adu̾sũ libros
illos qͥ ꝑ angulos garriunt. et furti¬
ua accusatione me mordent. cum
editi fuerint. et de tenebris ad lum̃
ꝓcesserint: atq ad nos uel studio fra¬
trum uł temeritate emuloꝵ potu¬
erint ꝑuenire: respondere conabor
Neq enim magnoꝑe formidandi sunt
quos metuit auctor suus ꝓdere: et
tantum confederatis legendos ese
decreuit: Tc̃ autẽ cognoscam crim
aut diluam: aut in accusatorem qͦͤ
obiecta sunt retorquebo: ꝙ ostñdã
qd hucusq silentiũ. modestię fue¬
tacitum lectoris iudicium. purga¬
tũ me ẽẽ uolui: et grauissimũ int̾
amicos crimen refellere ne prior
lesisse uidear: qui ⁊ uulneratus
neqͣquã contra ꝑcussorem tela direxi:
sed meo tantum uulneri admoui
manũ Quem obsecro ut absq pre¬
iudicio ꝑsonarũ. culpã in eũ referat
qui lacessiuit: nec lesisse contentus

Expanded text:
mit in socium; sive male, ostendit me mit in socium; sive male, ostendit me ideo ante laudatum, quia participem sui putabat erroris. Sed adversus illos libros, qui per angulos garriunt, et furtiva accusatione me mordent, cum editi fuerint, et de tenebris ad lucem processerint, atque ad nos vel studio fratrum, vel temeritate aemulorum potuerint pervenire, respondere conabor. Neque enim magnopere formidandi sunt, quos metuit auctor suus prodere, et tantum confederatis legendos esse decrevit. Tunc aut agnoscam crimina, aut diluam, aut in accusatorem quae sunt objecta retorquebo: et ostendam quod hucusque silentium modestiae fuetacitum lectoris judicium purgatum me esse volui, et gravissimum inter amicos crimen refellere, ne prior laesisse videat, qui et vulneratus nequaquam contra persecutorem tela direxi; sed meo tantum vulneri admovi manum. Quem obsecro, ut absque praejudicio personarum, culpam in eum referat, qui lacessivit. Nec laesisse contentus,
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ tam̃ regłis in quantũ pos¬
st̃: negare ñ potest: ipsa stili elegan¬
tia ẽ. sermo compositꝰ. ⁊ quodq his
toris sui caracterem ꝓbant: Aliud ẽ¬
si et ista eusebiꝰ de prauauit: accusa¬
tor origenis. meiq studiosus In u¬
errasse uł bene sensisse testatꝰ ẽz N
potest nc̃ me inimicus hereticum
dicere: quẽ a fide sua dudũ ñ discͤ¬
pare p̃factꝰ ẽ Simulq et hoc ab eo
quero: qͥd sibi uelit sermo moderatꝰ
& dubius: Nichil inqͥt in illis quod
a fide nr̃a discrepet: latinus lector
inueniet: fidem suam qͣm uocat:
eainne qua romana pollet eccłia.
an illã que in origenis uoluminib
continetur: Si romanã respondit:
gͦ nos catholici sumꝰ. qͥ miebil de orige¬
nis errore tnͣstulimus Sinautẽ orige¬
ins blasphemia fides illiꝰ ẽ: dũ michi
in constantiȩ crimen impingit. se
hereticũ ꝓbat: Siue bene credit lau¬
dator. ineus. confessione sua me asfu¬

Expanded text:
disciplinae tamen regulis, in quantum posdisciplinae tamen regulis, in quantum possunt, negare non potest. Ipsa styli elegantia et sermo compositus, quodque his toris sui characterem probant. Aliud est, si ista Eusebius depravavit, et accusator Origenis, meique studiosus, in uerrasse, vel bene sensisse testatus est. Non potest me nunc inimicus haereticum dicere, quem a fide sua dudum non discrepare praefatus est. Simulque et hoc ab eo quaero, quid sibi velit sermo moderatus et dubius? Nihil, inquit, in illis quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inveniet. Fidem suam quam vocat? Eamne qua Romana pollet Ecclesia? an illam, quae in Origenis voluminibus continetur? Si Romanam responderit, ergo Catholici sumus, qui nihil de Origenis errore transtulimus. Sin autem Origenis blasphemia, fides illius est: dum mihi inconstantiae crimen impingit, se haereticum probat. Sive bene credit laudator meus, confessione sua me assu
Abbreviated transcription (Latin):
re quod nolebat: qͥd necesse fuit me
latentem et tanti maris atq terrar̃
diuisũ spaciis inserere questioni. & op¬
ponere inuidie płimoꝵ. ut plus mͥ
rem. et uerso stilo doeui me ñ ẽẽ qđ
m̃s necessariꝰ p̃dicauit: dicit᷑ furere:
& tres contra me libros uenustate
attica texuisse. eadem accusans quȩ
ante laudauerat: & obiciens mͥ in
transiatiõe origenis nefaria dogmna¬
ta: de quo inp̃faciuncula laudatio¬
nis suȩ dixerat: Seqͣr regłam p̃ces¬
sors: et eiꝰ p̃cipue uiri cuius suꝑius
fȩcimꝰ mentionẽ: quicum ultra sep¬
tuaginta libellos origenis quos ho¬
meliticos appellauit. aliquantos etiã
de thomis in apłm scriptis tͣnstulis¬
set in latinum. in qͥb cum aliqͣnta
offendicula inueniant᷑ in gͦco: ita eli¬
mauit. omĩa intp̃tando atq purga¬
uit: ut nichil in illis. qđ a fide nr̃a
discrepet. latinꝰ lector inueniat: hẽ
gͦ &̃ nos licet ñ eloquentię uiribus.

Expanded text:
re, quod nolebat. Quid necesse fuit me re, quod nolebat. Quid necesse fuit me latentem, et tantis maris atque terrarum divisum spatiis inserere quaestioni? opponere invidiae plurimorum, ut plus mihi rem, et verso stylo docui me non esse, quod meus necessarius praedicavit, dicitur furere, et tres contra me libros venustate Attica texuisse: eadem accusans, quae ante laudaverat, et objiciens mihi in translatione Origenis nefaria dogmata, de quo in Praefatiuncula laudationis suae dixerat: « Sequar regulam praecessorum et eius praecipue uiri, cuius superius fecimus mentionem. qui, cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos homileticos appellauit, aliquantos etiam de tomis in apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inueniantur in Graeco, ita elimauit omnia interpretando atque purgauit, ut nihil in illis, quod a fide nostra discrepet, Latinus lector inueniat. hunc ergo etiam nos, licet non eloquentiae uiribus,
Abbreviated transcription (Latin):
cͥminationi: si tacuerim. uidear crim̃
agnoscere Ad qͣs respondi fateor̃ et qͣm¬
uis lesus. sic amiciciȩ iura seruaui. ut
me sine accusantis accusatione defen¬
derem: & qđ unꝰ romȩ amicus obiece¬
rat. a multis in toto orbe immicis di¬
cerẽ iactitatum: ut ñ uiderer homi¬
m s cͥminib respondere: Aliud ẽ. si
ꝓ iure amiciciȩ accusatꝰ tacere debuiꝰ
& lutatã ab eo faciẽ. atq ut ita clic̃ã
heretico fetore consꝑsam. ne simplici
quidẽ aqua diluerẽ: ne ille mͥ fecisse
putaretur iniuriã hec uox nec hoĩs
ẽ. nec ad hominẽ: aꝑte amicũ petere.
et crimina eiꝰ sub ꝑsona laudatoris ex¬
ponere Et illi ne hoc quidẽ liberũ
dereliqui ut se catholicum ꝓbet: et
laudationẽ heretici q̃ illi obicit᷑. ñ
de assensu hereseos. s de ingenii exti¬
tisse admiratione respondeat: Pla¬
euerat ei siue ut ipse uult uideri.
cõpulsus erat in latinã linguã uerte¬

Expanded text:
criminanti; ne si tacuerim, videar crimen criminanti; ne si tacuerim, videar crimen agnoscere. Ad quas respondi, fateor: et quamvis laesus, sic amiciti e jura servavi, ut me sine accusantis accusatione defenderem: et quod unus Romae amicus objecerat, a multis in toto orbe inimicis dicerem jactitatum, ut non viderer homini, sed criminibus respondere. Aliud est, si pro jure amicitiae accusatus tacere debui, et dum lutatam habeo faciem, atque ut ita dicam haeretico fetore conspersam, ne simplici quidem aqua diluere, ne ille mihi fecisse putaretur injuriam. Haec vox nec hominis est, nec ad hominem, aperte amicum petere, et crimina ejus sub persona laudatoris exponere: et illi ne hoc quidem liberum derelinqui, ut se catholicum probet, et laudationem haeretici, quae illi objicitur, non de assensu haereseos, sed de ingenii exstitisse admiratione respondeat. Placuerat ei, sive ut ipse vult videri, compulsus erat in Latinam linguam verte
Abbreviated transcription (Latin):
habuit ambrosiũ. cuiꝰ om̃s pene
libri. huiꝰ sermonibꝰ pleni sunt:
& martyrẽ uictorinũ. qͥ simplici¬
tatẽ suam in eo ꝓbat. dum null
molit᷑ insicdias: De his om̃ib tacet:
& quasi colũnis eccłie pretmissis.
me solum publicat. & nchilominꝰ
ꝑ angͣlos consectat᷑: nͥ forte eadẽ sim¬
plicitate qͣ amicũ nesciꝰ accusauit.
illos ignorasse iuret: Et qͥs ei cred&.
uiro eruditissimo. et qui tantã habe¬
at scientiam scͥptoꝵ ueterũ & ma¬
xime gͤcoꝵ. ut dũ ꝑegrina sectatur.
pene sua amiserit: ut recentissimȩ
memoriȩ uiros & latinos nesciat:
Ex quo apparet. ñ tam me ab eo lauda¬
tum. qͣm illos ñ accusatos: ut siue il¬
la laus ẽ. ut stultis ꝑsuadere conat᷑
siue accusatio. ut ego ex uulneris mei
dolore sentio: nec in laude haberẽ eqͣ¬
liũ głam. nec in uituꝑatione solaciũ:
Teneo epłas ur̃as. quib accusatũ me esse¬
scribitis: & hortamin ut respondeã

Expanded text:
Habuit Ambrosium, cujus pene omnes Habuit Ambrosium, cujus pene omnes libri hujus sermonibus pleni sunt: et Martyrem Victorinum, qui simplicitatem suam in eo probat, dum nulli molitur insidias. De his omnibus tacet, et quasi columnis Ecclesiae praetermissis, me solum pulicem et nihili hominem per angulos consectatur. Nisi forte eadem simplicitate, qua amicum nescius accusavit, illos ignorasse se juret. Et quis ei credet viro eruditissimo, et qui tantam habeat scientiam Scriptorum veterum, maxime Graecorum, ut dum peregrina sectatur, pene sua amiserit: quod recentissimae memoriae viros et Latinos nesciat? Ex quo apparet non tam me ab eo laudatum, quam illos non accusatos: ut sive laus illa est ut stultis persuadere conatur sive accusatio, ut ego ex vulneris mei dolore sentio, nec in laude haberem aequalium gloriam, nec in vituperatione solatium. 3. Teneo epistolas vestras, quibus accusatum me scribitis esse: et hortamini 460 ut respondeam
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat et amici. pꝰ reconciliatã simul¬
tatem &̃ leues suspiciones fugere:
ne qd̃ fortuito fecisset. consulto fa¬
cere putaretur Uñ ⁊ tulliꝰ in cõ¬
mentariis causarũ. ꝓ gabinio ł go
inqͥt cũ om̃s amicicias tuendas
semꝑ putauerim sũma religione
et fide : tum eas maxime. quȩ eent
ex immiciciis reuocate in grãm:
Propt̾ea officiũ qđ integris amcici¬
gͣuiꝰ interỹtem᷑ negle̾gentie ex¬
cusatione defenditur: pꝰ reditũ
in grãm si quid ẽ cõmissũ. id non
neglectum sed uiolatum putat᷑:
nec imprudentiȩ sed ꝑfidie assig¬
sarta gr̃a: nec qͥcquam coit. & re¬
ciunt᷑ mͥ laudes eius: & crimini
cdatur. simplicissimi amici ñ siplex
nec pura laudatio Si auetoritatẽ
ĩno oꝑi p̃struebat. uolens quos se¬
queret᷑ ostende: habuit in ꝓmp¬
tu hilariũ confessorem. qui qua¬
draginta ferme milia uersuum
origenis in psalmo ⁊ iob transtulit:

Expanded text:
fuerat et amici, post reconciliatam simulfuerat et amici, post reconciliatam simultatem, etiam leves suspiciones fugere: ne quod fortuito fecisset, consulto facere putaretur. Unde et Tullius in Commentariis causarum pro Gabinio: « Ego, inquit, cum omnes amicitias tuendas semper putavi summa religione et fide, tum eas maxime quae essent ex inimicitiis revocatae in gratiam: propterea quod integris amicitigravius interpretemur negligentiae excusatione defenditur; post reditum in gratiam, si quid est commissum, id non neglectum, sed violatum putatur: nec imprudentiae, sed perfidiae assigsarta Gratia nequidquam coit, et reciuntur mihi laudes ejus, et crimini datur simplicissimi amici, non simplex, nec pura laudatio. Si auctoritatem suo operi praestruebat, volens quos sequeretur ostendere, habuit in promptu Hilarium Confessorem, qui quadraginta ferme millia versuum Origenis in Job et Psalmos transtulit.
Abbreviated transcription (Latin):
& collega in p̃faciuncula uocor: et
satis aꝑte exponunt᷑ crimina mea:
qͥd scͥpserim. qͥb in celũ origenẽ lau¬
dib eleuarim Bono animo fecisse
se dicit: & quomͦ nẽ eadem inimicꝰ
obicit. q̃ tc̃ amicus laudauerat:
Uoluerat me in int̾p̃tatioe quasi pre¬
uiũ seqͥ: & auctoritatẽ oꝑis sui ex no¬
stris opꝰculis mutuari Suffecerat
semel dixisse qd scͥpseram: quid ne¬
cesse fuit eadem rursus iterare. et
frequent̃ ingerere. & qͣsi nemo sibi
laudant: crederet. ipsa dicta repli¬
careꝰ ilonẽ tam sollicita de audien¬
tium fide: simplex & pura laudatio
Quid metuit. ne illi sine testimoniis
dictoꝵ meoꝵ in meis laudib non
credat᷑ : Uidetis nos intelligere
prudentiã eiꝰ: & p̃dicationis diar¬
sitice strophis ĩ scolis sepe lusisse:
Simplicitatẽ obtendere ñ potest arti
aut ut multũ bis errasse. sit casus:
totum texit errorem. ut mͥ ñ lice¬
at negare qđ lauclat: Prudentis

Expanded text:
et collega in praefatiuncula vocor, et et collega in praefatiuncula vocor, et satis aperte exponuntur crimina mea, quid scripserim, quibus in coelum Origenem laudibus levaverim. Bono animo fecisse se dicit. Et quomodo nunc eadem inimicus objicit, quae tunc amicus laudaverat? Voluerat me in interpretatione quasi praevium sequi; et auctoritatem operi suo ex nostris opusculis mutuari. Suffecerat semel dixisse, quod scripseram. Quid necesse fuit eadem rursus iterare, et frequenter ingerere: et quasi nemo sibi laudanti crederet, ipsa dicta replicare? Non est tam sollicita de audientium fide, simplex et pura laudatio. Quid metuit, ne illi sine testimoniis dictorum meorum in meis laudibus non credatur? Videtis nos intelligere prudentiam ejus et praedicationis diasyrticae strophis in scholis saepe lusisse? Simplicitatem obtendere non potest, in aut ut multum, bis errasse sit casus; et sic per totum texit errorem, ut mihi non liceat negare quod laudat? Prudentis
Abbreviated transcription (Latin):
t ur̃is et multoꝵs litteris di¬
dici. obiei michi in scola tyran¬
mca. lingua canĩ meors ex
immicis ab ipso. cur periarchon li¬
bros in latinum u̾terĩ: et ob impu¬
dentiã singłarẽ accusant medicũ
qđ uenena ꝓdidit: ut scilicet phar¬
rito s criminis cõmunione tuean¬
tur: quasi culpã numerꝰ peccanti¬
um minuat: ⁊ in ꝑsonis ñ in reb
sit accusatio Scribunt᷑ contra me
libriꝰ ingerunt᷑ om̃ib audiendi:
& tam̃ non edunt᷑: ut & simpliciũ
corda ꝑcutiant: : et mͥ facultatem ꝓ
me auferant respondendi: Nouũ
malieie genus: accusare quod ꝓdi
timeas: scribere qđ occultes: Si st̃
uera quȩ scͥpsit: eur publicũ metu¬
it: Si falsa: cur scribit: Olim pue¬
ri legebamꝰ: intemꝑantis ẽẽ arbit᷑r
scribere qͥcqm quod occultari uelis
Nogo quis ẽ iste dolor: quid estuant.
quid insaniunt. qđ p̃conẽ reppuli
figuratũ: quod nolui me subdolo
ore laudari: qđ sub amici nomine
inimici insidias dep̃hendi: frater

Expanded text:
tris et multorum litteris didici, objici mihi in schola Tyranni, lingua canum meorum ex inimicis ab ipso , cur περὶ Ἀρχῶν libros in Latinum verterim. O impudentiam singularem! accusant medicum quod venena prodiderit; ut scilicet φαρrito, sed criminis communione tueantur, quasi culpam numerus peccantium minuat, et in personis, non in rebus sit accusatio. Scribuntur contra me libri, ingeruntur omnibus audiendi; et tamen non eduntur, ut et simplicium corda percutiant, et mihi facultatem pro me auferant respondendi. Novum malitiae genus, accusare, quod prodi timeas: scribere, quod occultes. Si sunt vera quae scribit, cur publicum timuit? si falsa, cur scripsit? Olim pueri legimus: Intemperantis esse arbitror scribere quidquam, quod occultari velis . Rogo quis est iste dolor? Quid aestuant? quid insaniunt? Quod praeconem repuli figuratum? quod nolui me subdolo ore laudari? quod sub amici 458 nomine, inimici insidias deprehendi? Frater
Abbreviated transcription (Latin):
ad simplicem intelligentiã ꝑtinet.
scã int̾ uirũ ⁊ uxorem caritate pre¬
cepta: nc̃ iubemur ut nutͥamꝰ et fo¬
ueamus coniuges ut scilic& eis uic¬
tum atq uestitũ ⁊ ea quȩ st̃ necessa¬
ria p̃beamus: Hec nr̃a sententia ẽ
gc̃t om̃e qd sequit᷑. dicentes. opponi
nob̾ potest: ostendimꝰ ñ ex nr̃a sed ex
contradicentiũ intelligi debere per¬
sona: Quȩ cum breuis sit et absoluta
responsio. et iuxta id qđ supͣ diximꝰ
etiam allegorie umbris de eo quod
ẽ ad id quod ñ erat deprauata: tam̃
accedã ꝓpiꝰ. et seiscitabor quid tibi ĩ
hac disputatioẽ displiceat: Nempe qr
dixerĩ animas ut uiros fouere quasi
uxores corpora sua. ut corruptiuum
hoc induat incorruptionem: ⁊ alar̃
leuitate suspensũ. in aerem faciliꝰ ele¬
uet᷑ Qnͣdo dico. corruptuũ hoc in¬
duat incorruptionẽ: ñ muto naturã
corpoꝵ s augeo głam: Necnon quod
sequit᷑. alarũ leuitate suspensũ in ae¬
rem faciliꝰ eleuet᷑: qui alas assumit

Expanded text:
ad simplicem intelligentiam pertinet, sancta inter virum et uxorem charitate praecepta, nunc jubemur ut nutriamus, et foveamus conjuges, ut scilicet eis victum atque vestitum, et ea quae sunt necessaria praebeamus. » Haec nostra sententia est. Igitur omne quod sequitur deinceps, et opponi nobis potest, ostendimus non ex nostra, sed ex contradicentium intelligi debere persona. Quae quum si brevis et absoluta responsio, et juxta id quod supra diximus, etiam allegoriae umbris, de eo quod est, ad id quod non erat, depravata: tamen accedam propius, et sciscitabor quid tibi in hac disputatione displiceat. Nempe quia dixerim, animas ut viros fovere quasi uxores corpora sua, ut corruptivum hoc induat incorruptionem, et alarum levitate suspensum, in aerem facilius sublevetur. Quando dico corruptivum hoc induat incorruptionem, non muto naturam corporum, sed augeo gloriam. Nec non quod sequitur, alarum levitate suspensum in aerem facilius sublevetur: qui alas assumit,
Abbreviated transcription (Latin):
auteqm nasceret᷑. pꝰea uincla carnis
eeꝑit: Et in boc loco. triplicem ut
supͣ expositionem exposui. In pͥma
quid mͥ uideret᷑ : in scd̾a quid orige¬
nes assereret: in t̾cia quid apollina¬
ris contra illiꝰ uadens dogma senti¬
ret: Lege grecos cõmentarios: et nͥ
ita reꝑeris. crimen fatebor: Quod ẽ
in isto loco peccatũ meũ : Illud ni¬
mirũ. ꝓ quo supra respondi: quare
ñ eos aquib dicta sint nominarĩ
Suꝑfluum erat. ꝑ singula apłi testi¬
monia. eoꝵ nomina ponere: quoꝵ
me opꝰcula tnͣsiaturũ in p̃fatione
signaueram Et tamen uinctã dici
animã corpore. donec ad xp̃m rede¬
at. & in resurrectonis głam cor¬
ruptiuum ⁊ mortale corpus in incor¬
ruptione ⁊ immortalitate cõmutꝙ:

Expanded text:
antequam nasceretur, postea vincula carnis antequam nasceretur, postea vincula carnis acceperit. » Et in hoc triplicem, ut supra, expositionem posui. In prima, quid mihi videretur; in secunda, quid Origenes assereret; in tertia, quid Apollinarius contra illius vadens dogmata sentiret. Lege Graecos Commentarios; et nisi ita repereris, crimen fatebor. Quod est in isto loco peccatum meum? Illud nimirum, pro quo supra respondi: quare non eos a quibus dicta sunt, nominarim? Superfluum erat per singula Apostoli testimonia, eorum nomina ponere, quorum me Opuscula translaturum in Praefatione signaveram. Et tamen vinctam dici animam corpore, donec ad Christum redeat, et in resurrectionis gloria, corruptivum et mortale corpus, incorruptione et immortal
Abbreviated transcription (Latin):
simos fures. diligentes uocare: et in
eugłio uillicus imquitatis prudent̃
quedam fecisse dr̃: & prudentiores st̃
filii buiꝰ scłi filiis lucis in generatione
bestiis quas fecit dominꝰ suꝑ terram
sedi libri possidet: in quo hoc pauli tes¬
timonium exposuimus. huiꝰ rei grã
nationis. quȩ patet calũpniȩ: Uine¬
test ⁊ de martyrio intelligi: quod
romȩ in uincla coniectus. hanc epłim
miserit. eo tempore quo ad philemo¬
nem ⁊ ad colossenses ⁊ ad philippen¬
ses in alio loco scriptas eẽ monstraui¬
mus Uel certe quia inpłimis locis
lectũ ẽ uinculũ animȩ corpꝰ hoc di¬
ci. quo quasi clausa teneatur in car¬
cere: dicimus ꝓpt̾ea paulũ corporis
nexib coherceri. nec reu̾ti et ẽẽ eũ
xp̃o. ut ꝑfecta ingentes ꝑ eum p̾di¬
catio compleat᷑: licet quidã alium
sensum in hoc loco introducant. qd̾
paulus p̃destinatꝰ ẽ. scificatꝰ exutero
matris suȩ. ad p̃dicationem gentiũ

Expanded text:
simos fures, diligentes vocare. 481 Et in simos fures, diligentes vocare. 481 Et in Evangelio villicus iniquitatis prudenter quaedam fecisse dicitur : et, Prudentiores sunt filii hujus saeculi filiis lucis in generatione bestiis, quas fecit Dominus super terrasecundi libri possidet, in quo hoc Pauli testimonium exposuimus: Hujus rei gratnationis, quae patet calumniae: « Vinctest et de martyrio intelligi, quod Romae in vincula conjectus, hanc Epistolam miserit, eo tempore quo ad Philemonem, et ad Colossenses, et Philippenses, in alio loco scriptas esse monstravimus. Vel certe, quia in plurimis locis lectum est vinculum animae corpus hoc dici, quo quasi clauso teneatur in carcere, dicimus propterea Paulum corporis nexibus coerceri, nec reverti, et esse cum Christo, ut perfecta in Gentes per eum praedicatio compleatur: licet quidam alium sensum in hoc loco introducant, quod Paulus praedestinatus et sanctificatus ex utero matris suae ad praedicationem Gentium
Abbreviated transcription (Latin):
tor. ẽ: statĩ requiret ⁊ dicet: łt rur¬
sus in fine: Aliꝰ uͦ hoc qđ ait. ut os¬
tend& in scłis suꝑuenientib habũ¬
dantes diuitias gr̃e suȩ: ad illam
intelligentiã tranffert Ecce inqͥes.
sub diligentis lectoris ꝑsona. origenis
sententias explicasti: fateor errorẽ.
ñ debu diligentẽ dicere. s blasphe¬
mt̃ Qd̃ si fecissem. & aliquo scissem
uaticinio. te istiꝰmoĩ nenias sectatu¬
rum: etiam calũniȩ uerba uitasse
Grande crim̃. si origenẽ diligentem
dixi eẽ lectorem: cuius septuaginta
libros interp̃tatus sum. quem in cęlũ
laudib tuli: ꝓ quo compulsus sũ ante
biennium breui libello tuis contra me
p̃conis respondere: Eccłarum magis¬
trum a me dictum esge origenẽ in
tuis laudib obicis: et putas quod ꝑti¬
mescere debeam. si diligentẽ lectorem
me dixisse inimicus accuses: Solemꝰ
ut negociatores parcissimos. et frugi
seruos. & molestos pedagogos. & argutis¬

Expanded text:
tor est, statim requiret, et dicet. Et rurtor est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fine, Alius vero hoc quod ait, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, ad illam intelligentiam transfert. » Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi naenias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Origenem diligentem dixi esse lectorem, cujus septuaginta libros interpretatus sum, quem in coelum laudibus tuli; pro quo compulsus sum ante biennium brevi libello tuis contra me praeconiis respondere . Ecclesiarum magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus objicis: et putas quod pertimescere debeam, si diligentem lectorem me illum dixisse inimicus accuses. Solemus et negotiatores parcissimos, et frugi servos, et molestos paedagogos, et argutis
Abbreviated transcription (Latin):
bim dicere demones et homines fi¬
eri. quod affirmat origenes: et ip¬
sos inter se angłos diuersa officioꝵ
genera eẽ sortitos: quod ȩccłia non
repugnat: Quom et inter homines
ordo dignitatum ex laboris uarieta
eccłiasticus gradus habeat ordinẽ
suum. ⁊ tam̃ om̃s homines sut.
sic et inter angłos merita eẽ diu̾sa
n tam̃ in angłica om̃s sistere digni¬
tate: nec de angłis hoiẽs fieri: nec
rursũ homines in angłos reforma
dicente apło ut ostñdet in scłis suꝑ¬
ueniẽtib habundantes diuitias grẽ
suȩ inbonitate suꝑ nos in xp̃o ihu.
nos triplicem expositionẽ posuimꝰ.
in pͥma quid nobis uideretur: in
scda qͥd origenes opponeret: in t̾cia
quid apollinaris simplicit̃ expla¬
naret Quoꝵ si noĩa ñ posui: ignos¬
ce uerecundie meȩͥ non debui eos
carꝑe quos imitabar ex parte. & qͦꝵ
in latinam linguã sententiã trans¬
ferebam: s dixi Qui diligens lec¬

Expanded text:
bim dicere, daemones et homines fibim dicere, daemones et homines fieri, quod affirmat Origenes; et ipsos inter se Angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod Ecclesiae non repugnat. Quomodo et inter homines ordo dignitatum ex laboris varietat et omnis Ecclesiasticus gradus habeat ordinem suum; et tamen omnes homines sunt: sic et inter Angelos merita esse diversa, et tamen in Angelica omnes persistere dignitate: nec de Angelis homines fieri, nec rursum homines in Angelos reformadicente Apostolo: Ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Jesu, nos triplicem expositionem posuimus. In prima quid nobis videretur: in secunda quid Origenes opponeret: in tertia quid Apollinarius simpliciter explanaret. Quorum si nomina non posui, ignosce verecundiae meae: non debui eos carpere, quos imitabar ex parte, et quorum in Latinam linguam sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lec
Abbreviated transcription (Latin):
nissem. et de pͥncipatib ac potesta¬
habeant et timentes se. & seruientes
sib: et eos qui sua fortitudine robo¬
rentur: Quȩ distributiones officio¬
rum ñ solum inp̃sentiarũ. s etiam
infuto᷑ scło erũt : ut ꝑ singłos ꝓfectꝰ
et honores. ascensiones etiã & descen¬
siones. uł crescat aliquis uel decres¬
cat: ⁊ sub alia atq alia potestate. uir¬
tute. pͥncipatu. ⁊ dñatione fiat Et
pꝰ exemplũ t̾reni regis. totãq palacii
descriptionẽ. ꝑ quam diu̾sa minis¬
teriorum diofficia demonstrabam:
addidi Et putamus dm̃ dnm dño¬
rum regemq regͣantium. simplici
tantum ministerio ẽẽ contentum
sic pͥnc ipatus potestas & dominatio.
ñ appellatur. nisi subiectos aliquos
habeat et inferiores gradus Sinau¬
tem putat iccirco me origenem
sequi. quia ꝓfectus et honores et
ascensiones ⁊ descensiones. increm̃¬
ta ⁊ imminutiones in expositio¬
ne mea posui: sciat multum in¬
tẽe. de angłis ⁊ seraphim et cheru-¬

Expanded text:
ipatus, et potestahabeant, et timentes se, et servientes sibi, et eos qui sua fortitudine roborentur. Quae distributiones officiorum non solum in praesentiarum, sed etiam in futuro saeculo erunt: ut per singulos profectus, et honores, ascensiones et descensiones, vel crescat aliquis, vel decrescat, et sub alia atque alia potestate, virtute, principatu, et dominatione fiat. » Et post exemplum terreni regis, totamque Palatii descriptionem, per quam diversa ministeriorum Dei officia demonstrabam, addidi: « Et putamus Deum, Dominum dominorum, regemque regnantium, simplici tantum ministerio esse contentum? sic Principatus et Potestates et Dominationes non appellantur, nisi subjectos aliquos habeant et inferioris gradus. 480 Sin autem putat idcirco me Origenem sequi, quia profectus et honores, ascensiones et descensiones, incrementa et immunitiones, in expositione mea posui; sciat multum interesse de Angelis et Seraphim et Cheru
Abbreviated transcription (Latin):
nubent neq nubent᷑: s erunt sicut
angłi dei in cȩlo Et reuera uͥ inter ui¬
rum et feminã castitas ẽ. nec uir in¬
cipit ẽẽ nec femina: s ad huc in corpo¬
re positi mutant᷑ in angłos: in quibus
ñ ẽ uir ⁊ mulier: Qdet in alio loco ab
eodem apło dicit᷑. Quicũq in xp̃o bap¬
tuati estis:. xp̃m induists: Non ẽ iu¬
deus neq grȩcus. ñ ẽ seruus neq liber.

Expanded text:
nubentur; sed erunt sicut Angeli Dei in coelo . Et revera ubi inter virum et mulierem castitas est, 485 nec vir incipit esse, nec femina: sed adhuc in corpore positi, mutantur in Angelos: in quibus non est vir neque mulier. Quod et in alio loco ab eodem Apostolo dicitur: Quicumque in Christo baptizati estis, Christum induistis. Non est Judaeus, neque Graecus, non es
Abbreviated transcription (Latin):
amus eẽ qđ nobis in cęlestib reꝑmis¬
sũ ẽ: Quando dico hic ẽẽ incipiamus
in terris: ñ nat᷑am tollo sexuum. sed
libidinẽ et coitum uiri. et uxoris au¬
fero: dicente apło Tempꝰ breue ẽ re¬
liquũ ẽ. ut ꝙ qui hñt uxores sic sint

Expanded text:
amus esse, quod nobis in coelestibus repromissum est. Quando dico, hic esse incipiamus in terris, naturam non tollo sexuum; sed libidinem, et coitum viri et uxoris aufero, dicente Apostolo: Tempus breve est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint
Abbreviated transcription (Latin):
liram̃ta sectant᷑: et hiberas nenias
libris autenticis p̃ferunt: Causas
erroris: non ẽ meũ exponere: Iudei
prudenti factum dicunt ẽẽ consilio:
ne ptholomeus unuis dei cultor.
etiam apud hebreos duplicẽ diui¬
nitatem dep̃hendet: Qđ marime
iccirco faciebat: quia in platonis
dogina cadere uidebatur: Ilenq
ubicumq sacratum aliquid script᷑a
testat᷑ de patre ⁊ filio ⁊ spũ scõ: aut
aliter int̾p̃tati st̃. aut omĩno tacu¬
erunt: ut et regi satisfacerent. et
xerit. quib diuisi. eadem scripti¬
tarint: cum aristeus eiꝰsdem ꝑtho¬
cempore iosephus. nchil tale retu¬
lerint: sed inunam basilicam con
et uerboꝵ copia ea que intelligit tͣns¬
fert: nisi forte putandus ẽ tullius ȩco¬
nomicum.xenofontis. et platonis pi
afflatus rethorico spũ transtulisse: aut
aliter de eisdem libris ꝑ.lxxͣ. int̾p̃tes.¬

Expanded text:
ntur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt, ut et regi satisfacerent, et xerit, quibus divisi eadem scriptitarint, cum Aristeas, ejusdem Ptotempore Josephus, nihil tale retulerint; et verborum copia ea quae intelligit transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Proafflatus rhetorico spiritu transtulisse; ut aliter de eisdem libris per Sept
Abbreviated transcription (Latin):
si inceteris aliqͥd hereticum monstͣrͣe
posset inimicus: ñ tam dogmatum
ꝑu̾soꝵ que & hic et in aliis libris se¬
pe dampnaui. qm impuidi tenerer
eo rep̃hensũ fr̃ ostñdit. quia ualde
friuolus ẽ. & aꝑtam su p̃fert calũp¬
nam: ponã breuit̃: In eo testimonio
uͥ paulus loqͥt᷑. sedere eum faciens ad
dexteram suã in cęlestib suꝑ omnẽ
pͥncipatũ. et potestatem & uͥtutem &
dominationem. & om̃e nom̃ quod¬

Expanded text:
si in caeteris aliquid haereticum monstrare si in caeteris aliquid haereticum monstrare potuisset inimicus, non tam dogmatum perversorum, quae hic et in aliis libris saepe damnavi, quam improvidi tenerer eo reprehensum frater ostendit, quia valde frivolus est, et apertam sui praefert calumniam, ponam breviter. In eo testimonio ubi Paulus loquitur: Sedere eum faciens ad dexteram suam in coelestibus, super omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem, et omne nom
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ et de peccatorib ad meliora con¬
u̾sis dici potest: & stabit illa sentencia.
ñ iustificabit᷑ in conspectu tuo omĩs
uiuensꝰ id ẽ. in tota uita sua. in oĩ
quo in mundo isto uersatꝰ ẽ tempore.
Quod quide ita intellectũ. et aduersũ
eum facit: qui antequam mundus
fieret. animas dicit electas ẽẽ ꝓpter
sc̃ĩtatem: et nullũ uiciũ peccatorũ:
Non enĩ ut ante iam diximꝰ eliguntur
paulus & qͥ ei similes st̃. quia erant scĩ
et inmaculati: s eligunt᷑ & p̃destinã¬
t᷑. ut in conseq̃nti uita. ꝑ oꝑa atq uir¬
tutes. sc̃ ⁊ in maculati fiant: Et au¬
det qͥsquam pꝰ huiꝰcemoĩ sententi ã
nos origenis hereseos accusare : De¬
cem & octo ferme annisunt exquo
istos dictaui libros: eo tempore quo
origenis nom̃ florebut in mundo. qͦ
ꝑiarchon illiꝰ opꝰ latine aures igno¬
rabant. et tamen ꝓfessus sũ fidẽ meã÷
& qͥd mͥ displiceret ostũdi Ex qͦ etiã

Expanded text:
Quod et de peccatoribus ad meliora conQuod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest; et stabit illa sententia: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens ; id est, in tota vita sua, in omni quo in mundo isto versatus est tempore. Quod quidem ita intellectum, et adversum eum facit, qui antequam mundus fieret, animas dicit esse electas propter sanctitatem, et nullum vitium 479 peccatorum. » Non enim ut ante jam diximus eliguntur Paulus, et qui ei similes sunt, quia erant sancti et immaculati: sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per opera atque virtutes, sancti et immaculati fiant. Et audet quisquam post hujusmodi sententiam, nos Origenis haereseos accusare? Decem et octo ferme anni sunt, ex quo istos dictavi libros, eo tempore quo Origenis nomen florebat in mundo; quo περὶ Ἀρχῶν, illius opus, Latinae aures ignorabant: et tamen professus sum fidem meam; et quid mihi displiceret, ostendi. Ex quo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o: ꝙ alibi. anteqͣm hum liarer
ego peccaui: et cetera his similia: quȩ
longumẽ scribere: Anmaduerte qͥd
scandalũ pateris. quare latissimam
origenis disputationẽ breui sermone
cõprehendim. et lectori sensũ eiꝰ ape¬
ruerun: atq ex eo tibi occultꝰ illius
uideor ẽẽ sectator: quia nichil ab eo
dictũ p̃termiserĩ: uide ne iccirco ħ¬
fecerim. ut urãm calũpniã declina¬
rem: ne me diceretis quȩ ab eo forti¬
ter st̃ dictata tacuisse: et illud ing̾eo
robustiꝰ disputarẽ Posui gͦ omĩa lic&
breuiꝰ quȩ in g̾co repꝑi: ut nichil ha¬
berent discipuli eiꝰ noui quod latinoꝵ
aurib ingererent: facilius enim nota:
quam repentina contẽpininus: Expo¬
sita autem interp̃tatione eiꝰ: quid ĩ
fine capitul dixerim. ausculta Non
enĩ ait paulus. elegit nos ante cons¬
tutionem mundi. cũ eẽmꝰ scĩ & in¬
maculati: sed elegit nos. ut eẽmus
culati antea ñ fuimꝰ. ut pꝰea ee̾mus:

Expanded text:
sto . Et alibi: Antequam humiliarer, ego peccavi , » et caetera his similia, quae longum est scribere. Animadverte quid n eo scandalum pateris, quare latissimam Origenis disputationem brevi sermone comprehenderim, et lectori sensum ejus aperuerim; atque ex eo tibi occultus illius videor esse sectator, quia nihil ab eo dictum praetermiserim, vide ne hoc idcirco fecerim, ut vestram calumniam declinarem, ne me diceretis quae ab eo fortiter sunt dicta, tacuisse, et illum in Graeco robustius disputare. Posui ergo omnia, licet brevius, quae in Graeco reperi, ut nihil haberent discipuli ejus novi, quod Latinorum auribus ingererent. Facilius enim nota, quam repentina contemnimus. Exposita autem interpretatione ejus, quid in fine capituli dixerimus, ausculta: « Non enim ait Apostolus, elegit nos ante constitutionem mundi, cum essemus sancti et immaculati: sed elegit nos ut essemus culati ante non fuimus, ut postea essemus.
Abbreviated transcription (Latin):
S uideris quid ꝑu̾si ⁊ contenciosi ho¬
mines agant: Nobis interĩ tantꝰ labor
si tam̃ orantib uobis ds̃ iuuerit iccir¬
co susceptꝰ ẽ: ñ ut calũpniosos qđ fie¬
ri ñ potest. licꝙ forte ꝙ̃ hoc ds̃ faciet¬
claudẽmꝰ ⁊ s ut ꝓficere ad scientiam
rerum uolentib materiã p̃beremꝰ.
Illud sane omnẽ qͥ hos libros uel de¬
scͥpturus ẽ uł lecturꝰ. in conspectu
cłi patͥs ⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃i contestor atq cõ¬
uenio ꝑfut᷑ regni fidem.ꝑ resurrec¬
tionis ex mortuis sacramentũ. ꝑ illũ
qu p̃paratꝰ ẽ diabolo et angelis eius
ȩtͣnũ ignem: sic ñ illũ locũ ȩt̾na here.¬
ditate possideat. uͥ ẽ fletꝰ ⁊ stridor den¬
tium. & ubi ignis eoꝵ ñ extinguet᷑.
& u̾mis eoꝵ ñ moriet᷑: ne addat aliqͥs
huic scriptẽ. ne auferat. ne inferat.
ne immutet: s conferat cũ exem¬
plaribꝰ unde scͥpserit. & em̃det ad lit¬

Expanded text:
sed uideris, quid peruersi et contentiosi hosed uideris, quid peruersi et contentiosi homines agant. Nobis interim tantus labor, si tamen orantibus uobis deus iuuerit, idcirco susceptus est, non ut calumniosis os-quod fieri non potest, licet forte etiam hoc deus faciet-clauderemus, sed ut proficere ad scientiam rerum uolentibus materiam praeberemus. illud sane omnem, qui hos libros uel descripturus est uel lecturus, m conspectu dei patris et filii et spiritus sancti contestor atque conuenio per futuri regni fidem, per resurrectionis ex mortuis sacramentum, per illum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius, aeternum ignem: sic non illum locum aeterna hereditate possideat, ubi est fletus et stridor dentium et ubi ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur, ne addat aliquid huic scripturae, ne auferat, ne inserat, ne inmutet, sed conferat cum exemplaribus, unde scripserit, et emendet ad lit
Abbreviated transcription (Latin):
talibꝰ ibi disputat: ĩ qͥbꝰ philosophi oĩ
sua ȩtate consũpta ĩuenire potu.¬
ert̃ nichil hic uͦ nrͣ qn tũ potu¬
it id egit: ut creatoris fi. dem ⁊ crea¬
t᷑arũ rationem. qm illi ad impietatẽ
traxerant.ad pietatẽ iste conu̾teret:
Sicubi gͦ nos ĩ libris eiꝰ aliquid contra id
inuenimꝰ. qd ab ipso ĩ cȩteris locis pie
de tͥnitate fuerat definitũ : uelut ad¬
ulteratum hoc ⁊ alienum. aut p̃ter¬
misimꝰ. aut scdm eã regłam ꝓtulimus.
quam ab ipso freqͦnt᷑ inuenimꝰ affirma¬
tã Si qͣ sane uelut ꝑitis iam et scienti¬
b loquens dum breuit̃ transire uult
obscuriꝰ ꝓtulit: nos ut manifestior. fi¬
eret locus.ea que de ipsa re maliis
eiꝰ libris aꝑtius legeramꝰ adiecimꝰ. ex¬
planationistudentes: Nichil tamen
ur̃m diximꝰ: s licet in aliis locis die:¬
ta. sua tamen sibi reddidimꝰ: hec au¬
tem iccirco in p̃fatione cõmoniui: ne
forte calumpniatores iterũ se crimi¬
nancl putent inuenisse materiamz

Expanded text:
disputat, in quibus philosophi omni sua aetate consumpta inuenire potuerunt nihil. hic uero noster, quantum potuit, id egit, ut creatoris fidem et creaturarum rationem, quam illi ad inpietatem traxerunt, ad pietatem iste conuerteret. sicubi ergo nos in libris eius aliquid contra id inuenimus, quod ab ipso in ceteris locis pie de trinitate fuerat definitum, uelut adulteratum hoc et alienum aut praetermisimus aut secundum eam regulam protulimus, quam ab ipso frequenter inuenimus adfirmatam. si qua sane uelut peritis iam et scientibus loquens, dum breuiter transire uult, obscurius protulit, nos, ut manifestior fieret locus, ea, quae de ipsa re in aliis eius libris apertius legeramus, adiecimus explanationi studentes; nihil tamen nostrum diximus, sed, licet in aliis locis, dicta sua tamen sibi reddidimus. haec autem idcirco in praefatione commonui, ne forte calumniatores iterum se criminandi putent inuenisse materiam.
Abbreviated transcription (Latin):
confiteor: Arcesilã aut carneadem
putes. q̃ omĩa incerta ꝓnunciant:
licet & illos suꝑet cautione: Illi enĩ
oĩum philosophoꝵ inuidiam non
ferentes: quo uitam euita tollerent.
ueri similia reꝑerunt. ut ignoran
te se dicit incertum. & e trib oĩno
nescire qđ uerum ẽ Si hoc erat res¬
ponsurus: quȩ eũ ratio impulit. ut
tantum pontificem inscientię suȩ
testẽ faceret: Nimirũ hȩc illa est
lassitudo: quod .xxͦx. annoꝵ itinere
confectus. romã uenire ñ potuit:
Quanta & alia nescimus: et tam̃ im¬
ꝑitiȩ nr̃e testes ñ querimꝰ. De patͤ¬
et filio et spũ scõ. de natiuitate do¬
mini saluatoris. suꝑ qua ysaias cla¬
mitat. generationem eius quis enar¬
rabit. audacter loquit᷑: et misteriũ
om̃ib retro scłis ignoratũ scientiȩ
suȩ uendicat: et hoc solũ ignorat. qđ
ignoratũ. cunctis scandalum facit:
Seit quomodo dm̃ uirgo generarit
et nescit qͦmͦ ipse sit natus Anima¬

Expanded text:
cofiteor. » Arcesilam, aut Carneadem cofiteor. » Arcesilam, aut Carneadem putes, qui omnia incerta pronuntiant, licet et illos superet cautione. Illi enim omnium philosophorum invidiam non ferentes, quod veritatem e vita tollerent, verisimilia repererunt, 499 ut ignorantte se dicit incertum, et e tribus omnino nescire quid verum sit. Si hoc erat responsurus, quae eum ratio impulit, ut tantum Pontificem inscitiae suae testem faceret. Nimirum haec illa est lassitudo, quod triginta annorum itinere confectus, Romam venire non potuit. Quanta et alia nescimus, et tamen imperitiae nostrae testes non quaerimus! De Patre, Filio, et Spiritu sancto; de nativitate Domini Salvatoris, super qua Isaias clamitat: Generationem ejus quis enarrabit ? audacter loquitur, et mysterium omnibus retro saeculis ignoratum scientiae suae vindicat: et hoc solum ignorat, quod ignoratum cunctis scandalum facit. Scit quomodo Deum Virgo generarit; et nescit quomodo ipse sit natus. Anima
Abbreviated transcription (Latin):
errorem tm̃ laborasse cum de cęlo in
terras ruerent: et crassis corporibus
uestirent᷑: ut nunc et u̾bis et senten¬
tus hinc inde collisas: ut p̃termittã
Rallenfaton. qͦ de humani seminis
traduce diffundi anima dr̃ Scio ĩ¬
ter xp̃ianos ũboꝵ uieia ñ solere rep¬
hendi: sed ex paucis ostendere uolui.
cuiꝰ temeritatis sit. docere quod nes¬
cias: scͥbere quod ignores: Ut simi¬
lem prudentiã et ex senfib requi¬
ramꝰ: mittit epistolam. idẽ robus¬
tissimũ baculum quo romanȩ ur¬
bis armet᷑ ep̃e: et in ipsa questiõe
ꝓqua canes latrant. dicit se nesci¬
re qd̃ q̃ritur Si ignorat ꝓ quo sibi
calũpnia cõmouet᷑. qͥd necesse ẽ apo¬
logiam mittere.quȩ non habet de¬
fensionem sui. sed ignorantie confes¬
sionem: hoc ẽ suspitiones homi¬
num ñ sopire: sed ferre: Tres super
animarũ statu ponit sententias:
& infine concludens. singła inquit
legisse me ñ nego: ⁊ adhuc ignorare

Expanded text:
errorem tantum laborasse, cum de coelo in errorem tantum laborasse, cum de coelo in terras ruerent, et crassis corporibus vestirentur, ut nunc et verbis et sententiis hinc inde collisas; ut praetermittam κακέμφατον, quo de humani seminis traduce diffundi animae dicuntur. Scio inter Christianos verborum vitia non solere reprehendi; sed ex paucis ostendere volui, cujus temeritatis sit docere quod nescias, scribere quod ignores: ut similem prudentiam et in sensibus requiramus. Mittit epistolam, id est, robustissimum baculum, quo Romanae urbis armetur episcopus: et in ipsa quaestione, pro qua canes latrant, dicit se nescire quod quaeritur. Si ignorat, pro quo sibi calumnia commovetur, quid necesse est Apologiam mittere, quae non habet defensionem sui, sed ignorantiae confessionem? Hoc est suspiciones hominum non sopire, sed serere. Tres super animarum statu ponit sententias, et in fine concludens: « Singula, inquit, me legisse non nego, et adhuc ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb poterant assertionibꝰ confirmabãt:
Nogo quȩ ẽ ista licentia figaͬrum quȩ
modoꝵ et tempoꝵ ꝑtͣbatio:: legi dicẽ¬
tes. quib poterant assertionib con¬
firmabant: Et in consequentibus:
Alii assert̃ quod formatis in utero cor
porib ds̃ cotidie faciat animas et in¬
fundat. alii factas iam olim id ẽ tuc
cum omĩa ds creauit ex nichilo. nẽ
eas iudicio suo nasci dispenset in cor
pore: Et hic ordo pulcherrimus Alii
inquit asserunt hoc uel illud: ali
factas iam olim. id ẽ tunc: nc̃ eas iud¬
Tam putide et confuse loquitur: ut
plus ego in rep̃hendendo laborẽ: qͣm
ille in scͥbendo: Ad extremũ posuit:
Ego uero cum hȩc singula legerimꝰ et
adhuc pendente sententia. quasi no¬
uum aliquid p̃tulisset: adiecit lgo
tam̃ hȩc singła et legisse me ñ nego:
et adhuc ignorare confiteor: O felices
animas: quȩ tantis uitioꝵ lanceis
uuln̾ant᷑: Neas puto iuxta origenis

Expanded text:
quibus poterant assertionibus confirmabant. » quibus poterant assertionibus confirmabant. » Rogo quae est ista licentia figurarum? quae modorum et temporum perturbatio? « Legi dicentes, quibus poterant assertionibus confirmabant. » Et in consequentibus: « Alii asserunt, qporibus, Deus quotidie faciat animas et infundat: alii quod factas jam olim, idest, tunc cum omnia Deus creavit ex nihilo, nunc eas judicio suo dispenspore. » Et hic ordo pulcherrimus. Alii, inquit, asserunt hoc vel illud: alii factas jam olim, id est, tunc cuTam putide et confuse loquitur, ut plus ego in reprehendendo laborem, quam ille in scribendo. Ad extremum posuit: « Ego vero cum haec singula legerim, » et adhuc pendente sententia, quasi novum aliquid protulisset, adjecit: « Ego tamen haec singula et legisse me non nego, et adhanimas, quae tantis vitiorum lanceis vulnerantur! non eas puto juxta Origenis
Abbreviated transcription (Latin):
deo teste dico. quia usq ad p̃sens certi
& definiti aliquid de hac quȩstione
ñ teneo: sed do delinquo scire qͥd sit
in uero: & si cui ipse reuelare digna¬
bit᷑ Ego tam̃ hec singula et legisse me
ñ nego: & adhuc ignorare confiteor:
p̃ter hoc qd manifeste tradit eccłia.
dm̃ ẽẽ et animarũ & corporũ condi¬
torem: Antequã de sensib disputem:
theophrasti uerba mirabor: Audio in¬
qͥt de aĩa q̃stiones ẽẽ cõmotas: de qͣre
utrũ recipi debeat q̃rimonia aut abi¬
ci: uos ꝓbate: Si quȩstiones de aĩe
statu in orbe cõmotȩ st̃. qͣ ẽ ista quęri¬
monia uł querela: quȩ utrũ recipi
debeat. epõꝵ iudicio derelinquit:
Nisi forte quȩrimoniã & questionem
idipsũ significare putat: et in capri
cõm̃tariis huiꝰcemoĩ figurã reꝑerit:
Deinde ponit: Legi quosdã dicentes. qd̃
parit᷑ cũ corpore ꝑ humani seminis
tͣducem etiã anima diffundat᷑: & hoc

Expanded text:
Deo teste, dico, quia usque ad praesens certi, Deo teste, dico, quia usque ad praesens certi, et definiti aliquid de hac quaestione non teneo, sed Deo relinquo scire, quid sit in vero, et si cui ipse revelare dignabitur. Ego tamen haec singula et legisse me non nego, et adhuc ignorare confiteor, praeter hoc, quod manDeum esse et animarum et corporum conditorem. » 9. Antequam de sensibus disputem, Theophrasti verba mirabor: « Audio, inquit, de anima quaestiones commotas esse: de qua re utrum recipi debeat querimonia, aut abjici, vos probate. » Si quaestiones de animae statu in Urbe commotae sunt, quae est ista querimonia vel querela, quae utrum recipi debeat, episcoporum judicio relinquitur? nisi forte quaestionem et querimoniam idipsum significare putat: quia in Capri Commentariis hujusmodi figuram reperit. Deinde ponit, « Legi quosdam dicentes, quod pariter cum corpore per humani seminis traducem etiam animae diffundantur, et haec
Abbreviated transcription (Latin):
eruditis ñ subterfugiant. apud in¬
doctos p̃ferre innocentiȩ simili¬
tudinẽ: Qd sequit᷑ de animarum
statu: excusari oĩno ñ potest: Dicit
enim Audio & de anima questiões
ẽẽ cõmotas: De qua re. utrum recipi
debeat querimonia aut abici: uos
ꝓbate: Si autẽ & de me qͥd sentiam
q̃rit᷑: fateor me de hac questione apd̃
qmͣpłimos tͣctatoꝵ diu̾sa legisse: Legi
quosdam dicentes qđ parit᷑ cũ corpo
re ꝑhumani seminis traducẽ etiã
anima diffundat᷑: et hoc quib pote¬
rant assertionib confirmabant. qd
puto inter latinos t̃tullianũ sensisse.
uł lactantium fortassis et alios ñ nul¬
los: Alii assert̾ qd formatis in utero
corporib ds cotidie faciat aĩas & in¬
fundat: alii factas iam olim idẽ. tẽ
cũ omĩa ds creauit ex nichilo. nunc
eas iudicio suo nasci dispenset in corpo¬
re hoc sentit ꝙ origenes: & ñnulli alii
gͦcoꝵ: Ego uͦ cũ hec singula legerimꝰ

Expanded text:
eruditos non subterfugiant, apud ineruditos non subterfugiant, apud indoctos praeferre innocentiae similitudinem. 8. Quod sequitur de animarum statu, excusari omnino non potest. Dicit enim: « Audio et de anima quaestiones e. De qua re utrum recipi debeat querimonia, aut abjici, vos probate. Si autem et de me quid sentiam quaeritur, fateor me de hac quaestione apud quamplurimos Tractatorum diversa legisse. Legi quosdam dicentes, quod pariter cum corpore per humani seminis traducem etiam anima diffundatur: et hoc quibus poterant assertionibus confirmabant. Quod puto inter Latinos Tertullianum sensisse, vel Lactantium, fortassis et alios nonnullos. Alii asserunt, quod formatis in utero corporibus, Deus quotidie faciat animas et infundat: alii quod factas jam olim, idest, tunc cum omnia Deus creavit ex nihilo, nunc eas judicio suo dispenset in corpore. Hoc sentit et Origenes, et nonnulli alii Graecorum. Ego vero cum haec singula legerim,
Abbreviated transcription (Latin):
& peccatoꝵ in ea solitudinẽ faciant:
Illud quoq testimoniũ in qͦ dñs lo¬
quit᷑ ignem ueni mittere suꝑ terrã.
& quẽ uolo ut ardeat: sic int̾p̃tat᷑:
Om̃s cupio agere pęnitentiam: & ex¬
coquere spũ scõ uicia atq peccata:
Ipse enim sũ de quo scribit᷑: ds ignis
consumens: Non gͦ grande ẽ hoc
de diabolo dicere: quod & homini¬
b p̃paratũ ẽz Magis debueras ut sus¬
pitionem salutis diabolice declma¬
res dicere: ꝑditio factꝰ es. ꝙ ñ eris
in ȩternũ Et ex ꝑsona dñi loqͤntis
ad iob de diabolo Ecce spes eiꝰ frus¬
trabit᷑ eum: & uidentib cunctis p̃¬
cipitabit᷑: Non quasi crudelis susei¬
tabo eum Quis enĩ refistere pot̾it
uultui meo: Quis ante dedit mi¬
chiꝰ ut reddã ei: Oĩa quȩ sub cȩlo
sunt: mea st̃: Non parcam ei: et
u̾ibis potentib et ad dep̃candum
compositis: Uerũ hȩc possunt qua¬
si simplicis hoĩs excusari: & cum

Expanded text:
et peccatorum in ea solitudinem faciant. et peccatorum in ea solitudinem faciant. Illud quoque testimonium in quo Dominus loquitur: Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat , sic interpretatur: « Omnes cupio agere poenitentiam, et excoquere Spiritu sancto vitia atque peccata. Ipse enim sum de quo scribitur: Deus ignis consumens est . Non ergo grande est hoc de diabolo dicere, quod et hominibus praeparatum est. » Magis debueras ut suspicionem salutis diabolicae declinares dicere: Perditio factus es: et non eris in aeternum ; et ex persona Domini loquentis ad Job de diabolo: Ecce spes ejus frustrabitur eum, et videntibus cunctis praecipitabitur . Non quasi crudelis suscitabo eum. Quis enim resistere potest vultui meo? Quis ante dedit mihi ut reddam ei? Omnia quae sub coelo sunt, mea sunt. Non parcam ei, et verbis potentibus, et ad deprecandum compositis . Verum haec possunt quasi simplicis hominis excusari: et cum