comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiã generis humani diligent᷑ etatib distri
butas intuet᷑: satis quantum existimo intel¬
ligit. quid ꝓpͥe pͥori etati generis humani.
quid postiori conueniat. Oiima enim pro¬
uidentia pulchre omnia moderante. ita
uniu̾sa generationum series ab adamusq
ad finem scli administrat᷑:. tanquam unius
hominis a pueritia usq ad senectutem tem¬
poris sui tͣctum etatis gͣdib terminantis. Et
ideo uirtutum etiam gͣdus in morib cdonec
ueniat᷑ ad summam hominis ꝑfectamq
uirtutem. oportet eum distinguere.qui di¬
uinis lectionib pic animum intendit: ne
forte cum inuenerit auiqnͣdo pariuis parua.
aliqnͣdo maiora maiorib imꝑari. reputãs
incomparatione maioꝵ peccata c̾e illa quȩ

Expanded text:
tia, generis humani diligenter aetatibus butas intuetur, satis, quantum existimo, intelligit quid proprie priori aetati generis humani, quid posteriori conveniat. Divina enim providentia pulchre omnia moderante, ita universa generationum series ab Adam usque ad finem saeculi administratur, tanquam unius hominis a pueritia usque ad senectutem temporis sui tractum aetatis gradibus terminantis. Et ideo virtutum etiam gradus in moribus, donec veniatur ad summam hominis perfectamque virtutem, oportet eum distinguere, qui divinis lectionibus pium animum intendit: ne forte cum invenerit aliquando parvis parva, aliquando majora majoribus imperari, reputans in comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
ce mortale hoc inducre immortalitatem. Quodeũ
de corpore dicere: de supiorib manifeste inuenitur.
cum dicit. Non omnis caro. eadem caro. alia qui¬
dem hominum: alia aut̃ pecoꝵ. Alu caro uolucrũ.
alia piscium. Et corpora celestia:ce corpora terrestria.
Sed alia ẽ cȩlestium gła.: ce alia t̃restrium. Alia głã
solis: c& alia gła lune: & alia gła stellarum. Stella
enim ab stella differt ingła. Dic &e resurrectio mor

Expanded text:
et mortale het mortale hde corpore dicere, de superioribus manifeste invenitur, cum ait: Non omnis caro eadem caro: alia quidem hominum, alia autem pecorum; alia caro volucrum, alia piscium. Et corpora coelestia, et corpora terrestria: sed alia est coelestium gloria, alia terrestrium; alia gloria solis, alia gloria lunae, et alia gloria stellarum. Stella enim ab stella differt in gloria; sic et re
Abbreviated transcription (Latin):
tari p̃ceptum illud in signo ẽẽ positum. Non enĩ
dubitaiit dñs diccre hoc est corpꝰmeum: cũ sig¬
num daret corporis sui. Quod aut̃ ait apłs caro
&e sangitis regnum dez non possi debunt. etiamin
lege scriptum est non ꝑmanebit inistis sp̃s meus.
quia caro st̃.Et multotiens inuctib libris. uistoꝵ
animis p̃mium futurum ꝓmitat᷑. S tam̃ apostoiꝰ
uolens insinuare. quale corpꝰ uistoꝵ ꝑimmutatio¬
nem in resurrectione fut᷑um sit. quia neq nubent.
neq uxores ducent. s erunt sic̃ angłi in celis: hanc
gͦ immutationem fut᷑am corpoꝵ scõꝵ uolens insi¬
nuare. dixit apls. Dicoenm uobis fr̃s: quia caro &
sanguis regnum d non possidebt̃. Quod non una
separata. & ad fraudem commemorata sententia:
s toto ipso epistolȩ loco ꝑtractato uel potiꝰ lecto. ñ
enim res obscura ẽ. inueniri potest. Sic emm dic̃.
Oportet corruptibile hoc induere incorruptionẽ.

Expanded text:
tari praeceptum illud in signo esse positum. non enim dominus tari praeceptum illud in signo esse positum. non enim dominus dubitauit dicere: hoc corpus meum, cum signum daret corporis sui. Quod autem ait apostolus: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, etiam lege dictum est: non permanebit in istis spiritus meus, quia caro sunt. et totiens in ueteribus libris iustorum animis praemium futurum promittitur. sed tamen apostolus uolens insinuare, quale corpus iustorum per inmutationem in resurrectione futurum sit, quia neque nubent neque uxores ducent. sed erunt sicut angeli in caelis, hanc ergo inmutationem futuram corporum sanctorum uolens insinuare dixit apostolus: dico enim uobis, fratres, quia caro et sanguis regnum dei non possidebunt. quod non una separata et ad fraudem commemorata sententia, sed toto ipso epistulae loco pertractato uel potius lecto - non enim res obscura est — inueniri potest. sic enim dicit: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem
Abbreviated transcription (Latin):
ne cogant᷑ parcere pulicib ce pedicłis &e cumcibus
& tantas ab eis molestias sine ulla cedis eoꝵ licentia
sustinere. Fam uehem̃t̃ urgent᷑. cur in uulpectã
reuolui anima humana possit. & ñ possit in muste¬
lam: cum catulus uulpeculȩ fortasse minor sit qm
magua mustela: Deinde si i mustelam potest.eur
in murem ñ potest: Et sunistum potest. c̾ in stellio¬
nem ũ potest: Et sim eum potest: cur in locustam
non potest: einde in apem.deinde in muscam.
deinde incimicem: atq inde usq ad pulicem. ce si
quid est altud multominutius puenire: UIbienim
terminum constituant. ñ intieniunt: atq ita ꝑistã
nugatoriam credulitatem. conscientiȩ illoꝵ innu¬
merabilib homicidioꝵ scelerib obruunt᷑. Nlam
ex eo qͦd scriptum ẽ sanguinem pecoris animam
eiꝰ esse. p̾t̃ id quod sup̃diximꝰ non adme ꝑtinet
quid agat᷑ de pecoris anima: possum enim int̾pre¬

Expanded text:
 cogantur parcere pediculis et pulicibus et cimicibus,  cogantur parcere pediculis et pulicibus et cimicibus, et tantas ab eis molestias sine ulla caedis eorum licentia sustinere. Nam vehementer urgentur, cur in vulpeculam revolvi anima humana possit, et non possit in mustelam; cum catulus vulpeculae fortasse etiam minor sit, quam magna mustela. Deinde si in mustelam potest, cur in murem non potest? Et si in istum potest, cur in stellionem non potest? Et si in eum potest, cur in locustam non potest? Deinde in apem, deinde in muscam, deinde in cimicem, atque inde usque in pulicem, et si quid est aliud multo minutius, pervenire? Ubi enim terminum constituant, non inveniunt: atque ita per istam nugatoriam credulitatem, conscientiae illorum innumerabilibus homicidiorum sceleribus obruuntur. Nam ex eo, quod scriptum est sanguinem pecoris animam eius esse, praeter id, quod supra dixi, non ad me pertinere, quid agatur de pecoris anima, possum etiam interpre
Abbreviated transcription (Latin):
rate.partim in igne consumpte.partim in desertiᷤ
atq asperrimis montium locis arefacte suit. Qt
siuerum ẽẽ quisquam concedet:. sine scelere tam̃
eoꝵs quib iste insultare uoluit. factum ẽẽ conum¬
ceret. Non enim parentum suoꝵ. animas. quib
illa omnia scdm hoꝵs utellectum accidissent: ipsi
aliqua ex parte leserant. Quappt̃ luctum inde poᷤ¬
sunt habere. non reatum. Quid aut̃ faciet uie adi
rationales id est hominum anias. in beluina cor¬
pora posse contrucdi: Q gͦ faciet de tanto scelere. si
qͣndo tardum iuim̃tum plagis. aut concitatum
freno fatigauit. in qͦ forte patris eius anima fuerit.
ut ñ dicam quod etiam occidere parentes suos nt̃
pediculos &e pulices potuerit: a quoꝵ isti intfectione
ñ temꝑant:Qͥdenim eis ꝓdest. quod aliquando
negant usq adista minutissima animantia reuol¬
ui ammas humanas posse: Hoc enim negant ne
tam multarum interfectionum rei teneant᷑: aut

Expanded text:
ratae, partim igni consumptae, partim in desertis ratae, partim igni consumptae, partim in desertis atque asperrimis montium locis arefactae sint. quod si uerum esse quisquam concederet. sine scelere tamen eorum. quibus iste insultare uoluit. factum esse conuinceret. non enim parentum suorum animas, quibus illa omnia secundum horum intellectum accidisse dixit, ipsi aliqua ex parte laeserunt; quapropter luctum inde possunt habere, non reatum. quid autem Adimantus facirationales, id est hominum animas in beluina corpora posse contrudi? quid ergo faciet de tanto scelere. si quando tardum iumentum plagis aut concitatum freno fatigauit, in quo forte patris eius anima fuerit? ut non dicam, quod etiam occidere parentes suos inter peduculos et pulices potuerit, a quorum isti interfectione non temperant. quid enim eis prodest, quod aliquando negant usque ad ista minutissima animantia reuolui animas humanas posse ? hoc enim negant, ne tam multarum inte
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere ubiscͥptum sit in ubris uet̾is iegis. quod
anima humana sanguis sit. NIus quam enim hoc
inuenient in illa scͥptura: quam lacerare miseri.
quamdui conant̾. nullo mͦ intelligere ꝑmittunt᷑.
Qͥd si de amma humana nicħ tale ⁊bi dictumẽ.
quid ad nos ꝑtinet. si anima pecoris aut ledi ab int̾¬
fectore potest. aut possidere regnum dei ñ potest:
D qͥa de aĩabus pecoꝵ nimis st̃ isti sollicta: cũ enim
sint hominum anime rationales. reuolui tamen
eas in pecora existimant: clausa sibi esse arbitran¬
tur regna celor. si ea pecoꝵ anmab clausa ẽẽ con¬
sentiant. Qd quod etiam insultare ausꝰ est popło
ifrł achinantꝰ unus ex disciptlis manicbei: quem
magnum doctorem illiꝰ sectȩ fuisse commemorant:
Infultare gͦ ausiis est popłouideoꝵ. quod scdm eoꝵ
intellectum q̃ existimant sanguinem eẽ auimam
parentum ipsoꝵ animȩ partim a serpentib deuo¬

Expanded text:
ostendere, ubi scriptum sit in libris ueteris legis, quod ostendere, ubi scriptum sit in libris ueteris legis, quod anima humana sanguis sit. nusquam enim hoc inuenient in illa scriptura, quam lacerare miseri quamdiu conantur, nullo modo intellegere permittuntur. quodsi de anima humana nihil tale ibi dictum est, quid ad nos pertinet, si anima pecoris aut laedi ab interfectore potest aut possidere dei regnum non potest? sed quia de animis pecorum nimis sunt isti solliciti — cum enim sint hominum animae rationales, reuolui tamen eas in pecora existimant — clausa sibi esse arbitrantur regna caelorum, si pecorum animis clausa esse consentiant. Quid? quod etiam insultare ausus est populo Israhel Adimantus, unus ex discipulis Manichaei. quem magnum doctorem illius sectae fuisse commemorant. insultare ergo ausus est populo Iudaeorum, quod secundum eorum intellectum, quo existimant sanguinem esse animam. parentum ipsorum animae partim a serpentibus deuo
Abbreviated transcription (Latin):
manducandum sanguinem. eo quod amma carmis sit sanguis.xIi.¬
uic seutentiȩ uet̃is legis manichei ex eũngłio
illud opponunt quod dñs dicit. ñ eẽ timen¬
dos eos qͥ occidere possunt corpꝰ. animȩ aut̃ nocere
non possunt. Et disputant dicentes.Di sanguis
anuna ẽ. quomͦ homines potestatem in eam non
habent. cũ de sanguine multa faciant: siue excipi.¬
entes ce canib uolucrib ꝙ mȩscam ꝓponentes. siue
effundentes. aut cenolutoq mis centes: Hec enim
de alia innumerabilia. sine difficultate homines
de sanguine possunt facere. Ideo isti querunt in¬
sultantes. qͦm̾ si sanguis est anima. non possit
hominis int̾fector quicquam mali facere animȩ:
cum tantam in eius sanguinem habeat potesta¬
tem. Addunt etiam qͦd ait apls paulus. qͥa caro
ce sanguis regnum dei non possidebunt: e dicuñ.
Si sanguis est anima sic̃ moyses dicit: nulla inue¬
nietur anma posse regnum di achpisci. Cui calũ¬
niȩ pͥmo ita respondendum ẽ: ut ipsi cogantur

Expanded text:
manducandum sanguinem, quod anima carnis sit sanguis. huic sententiae ueteris legis Manichaei ex euangelio illud obponunt, quod dicit dominus non esse timendos eos. qui occidere possunt corpus, animae autem nocere non possunt et disputant dicentes: si sanguis anima est, quomodo homines potestatem in eam non habent. cum de sanguine multa faciant siue excipientes et canibus uolucribusque in escam proponentes siue effundentes aut caeno lutoque miscentes ? haec enim et alia innumerabilia sine difficultate homines de sanguine possunt facere. ideo isti quaerunt insultantes, quomodo, si sanguinis est anima, non possit hominis interfector nocere animae, cum tantam in eius sanguinem habeat potestatem. addunt etiam, quod ait apostolus Paulus: quia caro et sanguis regnum dei non possidebunt et dicunt: si sanguis est anima, sicut Moyses dicit, nulla inuenietur anima posse regnum dei adipisci. cui calumniae primo ita respondendum est, ut ipsi cogantur
Abbreviated transcription (Latin):
societatem: tam̃ illud quod lex dicit fundendũ
ẽẽ sanguinem. nec in ȩscam ẽẽ assumendum. qͥa
sanguis ẽ anima: in signo ẽẽ positum dicimus. s¬
cut alia multa. & pene omnia scͥpturarum illarũ
sacram̃ta. signis ce figͣis plena st̃ futurȩ p̃dicationis:
enu sanguis anima: qͦmͦ petra erat xp̃s. Sic̃ dicit
apłs. Bibebant enĩ de sp̃itali sequenti petra: petͣ
aut̃ erat xp̃s. F Iotum ẽ aut̃ filios israel petrabis¬
ꝑcussa bibisse aqͣm in heremo. de qͥb loquebatur¬
lit̾̃ acciꝑetur: sp̃italem illam uocat. id ẽ sp̃italiter¬
eam intelligi docet. Longum ẽ ce ñc̃ non necessari¬
um. sacram̃ta eiusdem legis eiponere: nsi cum bre¬
uiter possint. Sufficit aut̃ ut nouerint illi qui de
his calumniant᷑. ñ ea nos ita intelligere. ut ill assolẽt
irridere: s quemadmodum apł omnia intelligen¬
tes pauca exposuert̃. ut ad easdem regłas cȩtera

Expanded text:
societatem, tamen illud quod lex dicit fundendum societatem, tamen illud quod lex dicit fundendum esse sanguinem nec in escam adsumendum, quia sanguis est anima, in signo esse positum dicimus sicut alia multa et paene omnia scripturarum illarum sacramenta signis et figuris plena sunt futurae praedicationis. enim sanguis anima, quomodo petra erat Christus, sicut dicit Apostolus: Bibebant enim de spirituali sequente petra, petra autem erat Christus . Notum est autem filios Israel petra percussa bibisse aqliter acciperetur, spiritalem illam uocat, id est eam spiritaliter intellegi docet. longum est et nunc non necessarium sacramenta eiusdem legis exponere, nisi cum breuiter possint. sufficit autem, ut nouerint illi. qui de his calumniantur, non ea nos ita intellegere, ut illi adsolent inridere, sed quemadmodum apostoli omnia intellegentes pauca exposuerunt. ut ad easdem regulas cetera
Abbreviated transcription (Latin):
attendite qͥd continuo fubiciat &e adiungat. scce
om̃s immutabim᷑. In atomo. inictu ocłi: in nouis¬
sima tuba. Canet enim tuba: ce mortui resurgent
incorrupti: &e nos commutabim᷑. Deinde contexit
ce dicit. etiam illud qͦd paulo ante commemoraui.
ut ostendat qualis fut᷑a sit ipsa immutatio. dtatim
qͥppe dicit. Oportet enim corruptibile hoc induere
incorruptionem: & mortale hoc induere immor¬
talitatem. Hinc gͦ apparet. qͥa caro & sanguis regnũi
dei non possidebunt. Qͥa cum induerit incorrup¬
tionem. & immortalitatem: iam ñ caro & sanguis
erit. s in corpꝰ cȩleste mutabit᷑. Quod quidem ex¬
hac occasione tcͣtauimus. qͥa huic quoq sententiȩ
multum insidiari solent. negantes corpoꝵs resur¬
rectionem. F Iam ista questio non de corpore s
de anima ꝓposita est. quam putant sic accipi in lege.
ut sanguis ec̃ cxistimet᷑: quod nos nullo modo sic
untelligimus. S quamius de peroꝵs amimis noncu¬
remus. cum quib non habemꝰ rationis aliquam

Expanded text:
ntinuo subiciat et adiungat: ecce omnes inmutabimur in atomo. in ictu oculi. in nouissima tuba. canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur. deinde contexit et dicit etiam illud, quod paulo ante commemoraui, ut ostendat. qualis futura sit ipsa inmutatio. statim quippe dicit: oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem. hinc ergo adparet. quia caro et sanguis regnum dei non possidebunt. quia cum induerit incorruptionem et inmortalitatem, iam non caro et sanguis erit, sed in corpus caeleste mutabitur. quod quidem ex occasione tractauimus. quia huic quoque sententiae multum insidiari solent negantes corporum resurrectionem. nam ista quaestio non de corpore, sed de anima proposita est. quam putant sic accipi in lege, ut sanguis esse existimetur: quod nos nullo modo sic intellegimus. sed quamuis de pecorum animis non curemus, cum quibus non habemus rationis aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
mus homo de t̃ra terrenus: scds homo de celo cȩle¬
stis. Qualis t̾renus: tales a terrem. Et qualis cȩlestiˢ.
tales ce cȩlestes. Et quomͦꝰ indiumꝰ imaginem t̃rens:
induamus ce imaginem eius qͥ de celo est. Hoc autẽ
dicofr̃s: quia caro & sanguis regnum dei possidere
hȩreditate ñ possunt: neq corruptio incorruptio¬
nem hȩreditate possidebit. Certe iam clarum ẽ. qͣre
hoc apłs dixerit. Quid gͦ iste tam turbida fraude
ñ commemorat nisi hoc ultimum: &e tacet cua suꝑ¬
iora. qͥb hoc quod male int̃pretatur. bene postit in
sic leuatum est melum. ut ꝓipsa celesti habitatiõe
cȩlestem acciꝑet mutationem. & hoc sꝑare in die ul¬
timo ussi sumꝰ: ideodixit apl̃s. qualis tertenus.
tales &e terrem. id est mortales: ce qualis cȩlestis. ta¬
les ce cȩlestes. id est immortales: non solum anmns.
s etiam corporib. Unde & supͣdixerat aliam ẽẽ cele¬
stium corpoꝵs głam: & aliam t̾restrium. Quod aut̃

Expanded text:
renus; secundus homo de caelo caelestis. qualis terrenus, tales et terreni, et qualis caelestis, tales et caelestes. et quomodo induimus imaginem terreni, induamus et imaginem eius, qui de caelo est. hoc autem dico, fratres, quia caro et sanguis regnum dei hereditate possidere non possunt neque corruptio incorruptionem hereditate possidebit. certe iam clarum est, quare hoc apostolus dixerit. quid ergo iste tam turpi fraude non commemorat nisi hoc ultimum et tacet illa superiora, quibus hoc quod male interpretatur, bene possit intsic leuatum est in caelum, ut pro ipsa caelesti habitatione caelestem acceperit mutationem. et hoc sperare in die ultimo iussi sumus. ideo dixit apostolus: qualis terrenus, tales et terreni, id est mortales. et qualis caelestis, tales et caelestes. id est inmortales non solum animis, sed etiam corporibus. unde et supra dixerat aliam esse caelestium corporum gloriam et aliam terrestrium. quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio. De cruce xp̃i.xxu.
apientia dei. hominem ad exemplum qͦ
recte uiueremꝰ suscepit. ꝑtinet aut̃ ad ui¬
tam rectam: ea q̃ ñ sunt metuenda. ñ metuere.
ors aut̃ metuenda non ẽ. Oportuit gͦ id¬
ipsum illiꝰ hominis quem cłi sapientia susce¬
pit. morte monstrari. Sunt aut̃ homines. qͥ
quamuis mortem ipsam ñ timeant: genꝰ tñ
aliqͦd ipsius mortis horrescunt. Nicħominꝰ
aut̃. ut ipsa mors metuenda ñ est: ita nullũ
genus mortis. bñ ce recte uiuent homini me¬
tuendum ẽ. Nichilominus gͥ hoc quoq illiꝰ
hominis cruce ostendendum fuit. Nicħ enĩ
erat int̾ omnia genera mortis. Illo genere ex¬
ecrabiliꝰ & formidolosius. de differentia

Expanded text:
arbitrio. XXV. De cruce Christi. Sapientia Dei hominem ad exemplum, quo recte viveremus, suscepit. Pertinet autem ad vitam rectam, ea quae non sunt metuenda non metuere. Mors autem metuenda non est. Oportuit ergo idipsum illius hominis quem Dei Sapientia suscepit, morte monstrari. Sunt autem homines qui quamvis mortem ipsam non timeant, genus tamen aliquod ipsius mortis horrescunt. Nihilominus autem, ut ipsa mors metuenda non est, ita nullum genus mortis bene et recte viventi homini metuendum est. Nihilominus igitur hoc quoque illius hominis cruce ostendendum fuit. Nihil enim erat inter omnia genera mortis illo genere exsecrabilius et formidolosius. XXVI. De differentia
Abbreviated transcription (Latin):
micheas. naum. asachuc. sophonias. asseꝰ.
zacharias. malachias. Deinde quatuor pro¬
phete sunt maioꝵ uoluminum.Ysaias. ihe¬
remias. Daniel. ihezechiel. His quadragin¬
ta quatuor libris testamenti uet̾is t̾minatur
auctoritas. Noui autem. quatuor libris eu¬
duab. ad galathas. ad ephes ios. ad phylippen¬
ses. ad thessalonicens es duab. ad colosenses.
ad timotheum duabꝰ. ad titum. ad phylemo¬
nem. ad hebreos : petri duabꝰ. tribus ioħis.
una iuoe. ce una iacobi: actib apłoꝵ libro
uoluntatem dei. Cuiꝰ oꝑis & laboris pͥma obser¬
uatio est ut diximꝰ nosse istos libros: & si ñdũ¬
ad intellectum. legendo tamen uł mandare
memoriȩ. uł omnino incognitos non habere.
Deinde illa quȩ meis aꝑtae posita sunt uel
p̃cepta uiuendi. uł regłe credendi. sollertiꝰ
diligentꝰiq inuestiganda sunt: que tanto qͥs¬
q in eis plura inuenit. quantum ẽ intelligen¬

Expanded text:
Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Ageus, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Ageus, Zacharias, Malachias. Deinde quatuor prophetae sunt majorum voluminum, Isaias, Jeremias, Daniel, Ezechiel. His quadraginta quatuor libris Testamenti Veteris terminatur auctoritas. Novi autem quatuor libris Evduabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt, quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
Hec est hystoria. quȩ sibimet adnexa tempora
continet: atq ordinem rerum. Sunt alia tan¬
quam ex diũso ordine. quȩ neq huic ordini.
neq int̃ se conectunt᷑: sic̃ est iob. & tobias. &
hester. & iuoith. &e machabeoꝵ lbri duo. &
hesdre duo. Qui magis subsequi udentur
ordinatam illam hystoriam:usq ad regnoꝵ
uel paralipomenon t̾minatam. Deinde ꝓphe
In quib dauid unus liber psalmorum: ce sa¬
lomonis tres: ꝓuerbiorum. cantici canticoꝵ
&e eccłiastes. Nam illi duolibri. unus quisa¬
pientia. & aliꝰ qui eccłiasticus inscͥbitur: de
quadam similitudine salomonis ẽẽ dñr.
Nam iħs syracheos cons cͥpsisse constantissime
phibet᷑. Qui tam̃ qm̃ in auetoritate recipi
ineruerunt: int̾ ꝓpħicoᷤᷤ numerandi st̃. Re
liqui funt eoꝵ libri: qui propͥe ꝓpħe appel¬
lant᷑. Duodecim ꝓpharum libri singłi. qui
conexi sibimet: qm̃ nunquam seiuincti sunt
hec sunt. Os ee. iohel. amos. asdias. ionas.

Expanded text:
Haec est historia, quae sibimet annexa tempora Haec est historia, quae sibimet annexa tempora continet, atque ordinem rerum: sunt aliae tanquam ex diverso ordine, quae neque huic ordini, neque inter se connectuntur, sicut est Job, et Tobias, et Esther, et Judith, et Machabaeorum libri duo, et Esdrae duo, qui magis subsequi videntur ordinatam illam historiam usque ad Regnorum vel Paralipomenon terminatam: deinde Prophetae, in quibus David unus liber Psalmorum; et Salomonis tres, Proverbiorum, Cantica canticorum, et Ecclesiastes. Nam illi duo libri, unus qui Sapientia, et alius qui Ecclesiasticus inscribitur, de quadam similitudine Salomonis esse dicuntur: nam Jesus Sirach eos conscripsisse constantissime perhibetur, qui tamen quoniam in auctoritatem recipi meruerunt, inter propheticos numerandi sunt. Reliqui sunt eorum libri, qui proprie prophetae appellantur, duodecim prophetarum libri singuli, qui cohaec sunt: Osee, Johel, Amos, Abdias, Jonas,
Abbreviated transcription (Latin):
spem. Iile enim se ad id quod credit & diligit ꝑ¬
uenturum ẽẽ desꝑat: cui male conscientiȩ
scrupuiꝰ in est. Tercio. & fide inquit non ficta.
Si enim fides nr̃a mendacio caruerit: tunc & ñ
diligimꝰ quod non ẽ diligendum. & recte uiuen¬
do id oꝑam᷑ ut nullo mͦ spes nr̃a fallat᷑. Ppt̾ea
de reb continentib fidem. qͣntum ꝓ tempore
satis ẽẽ arbitratꝰ sum dicere uolui: quia in
aliis uoluminib siue ꝑalios. siue ꝑnos: mul¬
ta iam dicta sunt. Modus itaq sit iste. libri
huiꝰ. Cȩt̃a: de signis quantum deus dederit

Expanded text:
spem: ille enim se ad id quod credit et diligit pspem: ille enim se ad id quod credit et diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Tertio: Et fide, inquit, non ficta: si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. Propterea de rebus continentibus fidem, quantum pro tempore satis esse arbitratus sum, dicere volui, quia in aliis voluminibus, sive per alios sive per nos multa jam dicta sunt. Modus itaque sit iste libri hujus. Caetera de signis, quantum Dominus dederit,
Abbreviated transcription (Latin):
siue screntia destruet᷑. Qb tamen quasi ma¬
chinis tanta fideiae spei & caritatis in eissur¬
rexit instructio. ut ꝑfectum aliquid tenentes.
ea quȩ sunt ex parte non querant. ꝑfectum sa¬
ne: quantum in hac uita potest.Nam in com¬
paratione fut̾e uitȩ nulliꝰ iusti &e sci est uita
ista ꝑfecta. Ideo manent inquit. fides. spes. &¬
caritas. tͥa hec: maior autem horum caritas :
quia & cum qͥsq ad et̃na ꝑuenerit. duobꝰ istis
decedentib. caritas auctior & certior ꝑmane¬
bit. Quappt̃. cum qͥsq cognouerit finem p̃¬
cepti ẽẽ caritatem de corde puro. & conscientia
bona. & fide ñ ficta. omnem intellectum diui¬
narum scͥpturarum ad ista tͥarelaturꝰ ad tracta¬
tionem illoꝵ librors securꝰ accedat. Cum enim
diceret caritas. addidit de puro corde: ut ni¬
chil aliud. quam id quod diligendum ẽ dili¬
gatur. Conscĩam uͦ bonam coniunxit. propter

Expanded text:
siue scientia, eusiue scientia, euchinis, tanta fidei, et spei, et charitatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes, ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac vita potest; nam in comparatione futurae vitae, nullius justi et sancti est vita ista perfecta; ideo manent, inquit, fides, spes, charitas, tria haec, major autem horum charitas, quia et cum quisque ad aeterna pervenerit, duobus istis decedentibus, charitas auctior et certior permanebit. Quapropter cum quisque cognoverit finem praecepti esse charitatem, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta, omnem intellectum divinarum Scripturarum ad ista tria relaturus, ad tractationem illorum librorum securus accedat: cum enim diceret, charitas, addidit, de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est diligatur. Conscientiam vero bonam subjunxit propter
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto magis cum uidere cȩꝑimꝰ: Et si sꝑando
diligimus qͦ nondum ꝑuenimꝰ: quantomagiᷤᷤ
cum ꝑuenerimꝰ: Int̾ temporalia quippe atq
et̾na hoc interest: quod temporale aliquid pł
diligit᷑ antequam habeat᷑. uilescit autem cum
aduenerit.Non enim satiat animam. cui u
est & certa sedes et̾nitas. Et̾num aut̃ ardentiꝰ
diligit᷑ adeptum. quam desideratum. Nulli
enim desideranti concedit᷑ plus de illo existi.¬
mare quam se habet. ut ei uilescat cumminꝰ
inuenerit: s qnͣtum quisq ueniens existimare
potuerit. płꝰ ꝑueniens inuentus est. Homo ita¬
q fide &e spe & caritate subnixus. easq incon¬
cusse retinens. ñ indiget scͥpturis. nisi ad alios
instruendos. Itaq multi ꝑ hec tͥa etiam in soli¬
tudine sine codicib uiuunt. Unde in illis ar¬
bitror iam impletum ẽẽ quod dictum est. Si¬
ue ꝓpħiȩ euacuabunt᷑. siue linguȩ cessabuns.

Expanded text:
quanto magis cum videre coeperimus? et si sperando quanto magis cum videre coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum peruenimus, quanto magis, cum peruenerimus ? inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus uiuunt. unde in illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
summo atq incõmutabili bono ꝑmanere pos¬
simus. Ex qͦ intelligitur. quia nulla res in
uia tenere nos debeat. qͣndo nec ipse dñs iN
qͣntum uia nr̃a ẽẽ dignatꝰ est. tenere nos uo¬
luerit. s tͣnsire ÷ ne reb temporalib qnͣuis
ab illo ꝓsalute nr̃a susceptis & gestis. hereamꝰ
infirmit̾: s ꝑ eas potiꝰ curramꝰ alacrit̃. ut ad eũ
ipsum qui nr̃am nat᷑am a temporalib lib̾a¬
uit. & collocauit ad dext̾am patris. ꝑuehi atep
prouehi mereamur.
minum gͥ quȩ p̃dicta sunt ex quo de
reb tractamus. hȩc summa ẽ: ut intel¬
ligatur legis & omnium diuinarum scͥpt᷑a¬
rum plenitudo & finis ẽẽ dilectio rei quafru¬
endum est. & rei quȩ nob̾cum eare frui pot̃:
qͥa ut se quisq diligat. p̃cepto ñ opꝰ est. Hoc gͦ
ut nossemus. atq possemꝰ:. facta ẽ tota pro nr̃a
salute ꝑ diuinam ꝓuidentiam dispensatio
temporalis. qua debemꝰ uti. non quasi man¬

Expanded text:
in summo atque incommutabili bono permanere posin summo atque incommutabili bono permanere possimus. ex quo intellegitur, quia nulla res in uia tenere nos debeat, quando nec ipse dominus, in quantum uia nostra esse dignatus est, tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexteram patris, prouehi atque peruehi mereamur. Omnium igitur, quae dicta sunt, ex quo de rebus tractamus, haec summa est, ut intellegatur legis et omnium diuinarum scripturarum plenitudo et finis esse dilectio rei, qua fruendum est, et rei, quae nobiscum ea re frui potest, quia, ut se quisque diligat, praecepto non opus est. hoc ergo ut nossemus atque possemus, facta est tota pro nostra salute per diuinam prouidentiam dispensatio temporalis, qua debemus uti, non quasi man
Abbreviated transcription (Latin):
iam nc̃ non nouimꝰ. Ille quippe qui ñ solum
puenientib possessionem. s etiam uiam se p̃b̃e
uoluit uenientib. ad pͥncipium uiarum uo¬
luit carnem assumere. Unde est etiam illud.
dñs creatut me in pͥncipio uiarum suarum. ut
inde inciꝑent quiuellent uenire. Apłs igitur
quamuis adhuc ambularet inuia. & ad pal¬
mam suꝑnȩ uocationis sequeret᷑ uocantem
dm̃: tamen ea quȩ retro sunt obliuiscens. &
in ea quȩ ante sunt extentꝰ. iam pͥncipium uia¬
rum tͣnsicrat. hoc ẽ eo non indigebat. A quo
tam̃ agg̃diendum &e exordiendum it̃ est om̃ĩb
qui adueritatem ꝑuenire. & inuita ȩterna ꝑ¬
manere desidant. Sic enim ait. Ego sum uia.
& ueritas. & uita. Hoc ẽ ꝑ me uenit᷑. ad me
ꝑuenit᷑: in me ꝑmanet᷑. Cum enim ad ipsũ
ꝑuenit᷑. etiam ad patrem ꝑuenit᷑: quia per
equalem. ille cui ẽ ȩqualis agnoscit᷑. uincien¬
te & tanquam agglutinante nos sc̃o sp̃u. qͦm

Expanded text:
nunc iam non nouimus. ille quippe qui non solum nunc iam non nouimus. ille quippe qui non solum peruenientibus possessionem sed etiam uiam se praebere uoluit uenientibus, ad principium uiarum noluit carnem assumere. unde est etiam illud: dominus creauit me principium uiarum suarum, ut inde inciperent qui uellent uenire. apostolus igitur, quamuis adhuc ambularet in uia et ad palmam supernae uocationis sequeretur uocantem dominum, tamen ea quae retro sunt obliuiscens et in ea quae ante sunt extentus iam principium uiarum transierat, hoc est eo non indigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus, qui ad ueritatem peruenire et in uita aeterna permanere desiderant. sic enim ait: ego sum uia et ueritas et uita, hoc est "per me peruenitur, ad me peruenitur, in me permanetur". cum enim ad ipsum peruenitur, ad patrem peruenitur, quia per aequalem ille cui est aequalis agnoscitur uinciente et tamquam agglutinante nos sancto spiritu, quo
Abbreviated transcription (Latin):
conseruus ẽ. Cum aut̃ homine in deo frueris:
deo poti quam homine frueris. Illo enim frue¬
ris. quo efficeris beat᷑. & ad eum te ꝑuenisse lȩta¬
ris. in quo spem ponis ut uenias. Inde ad phi¬
lemonem paulꝰ. ita frat̃ inquit. ego te fruar
in dño. Qe dsi non addidisset in dño. & te fruar
tantum dixisset: in eo constituisset spem beati
tudinis suȩ. quanquam etiam uicinissime dr
frui. cum delectatione uti. Cum enim ad est
quod diligit᷑: etiam delectationem secum
necesse ẽ gerat. ꝑquam si transieris. eamq ad
illud ubi ꝑmanendum ẽ retuleris: uteris ea.
& abusiue ñ ꝓpͥe diceris frui. Siuͦ in heseris atq
ꝑmanseris: finẽ in ea ponens leticiȩ tuȩ. tc̃
uere & ꝓpͥe frui dicendꝰ es: quod ñ faciendum
est nisi in illa trinitate. id est summo & incom¬
mutabili bono. Uide quemadmodum cum
ipsa ueritas. & ũbum ꝑ quod facta sunt omĩa
caro factum eẽt ut habitaret in nob̾: tam̃ ait

Expanded text:
conservus est. Cum autem homine in Deo frueris, conservus est. Cum autem homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris. Illo enim frueris quo efficieris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Philemonem Paulus: Ita, frater, inquit, ego te fruar in Domino. Quod si non addidisset, in Domino, et te fruar tantum ditudinis suae. quamquam etiam uicinissime dicitur frui cum dilectione uti. cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum necesse est gerat, per quam si transieris eamque ad illud ubi permanendum est rettuleris, uteris ea et abusiue, non proprie diceris frui. si uero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc uere et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est nisi in illa trinitate, id est summo et incommutabili bono. Vide quemadmodum, cum ipsa ueritas et uerbum, per quod facta sunt omnia, caro factum esset, ut habitaret in nobis, tamen ait
Abbreviated transcription (Latin):
quit ds. Hec aut̃ merces summa ẽ. ut ipso per¬
fruamur. Et om̃s qui eofruimur. nob̃ etiam
inuicem in ipso ꝑfruam᷑. Nam si in nob̃ id facimꝰ.
remanemꝰ in uia. & spem beatitudinis nr̃ȩ in
homine aut in angło collocam. Qͦd &e homo
suꝑbꝰ. & angłs suꝑbus arrogant sibi: atq in se
alioꝵ spem gaudent constitui. Dc̃s autem ho¬
mo & sc̃s angłs. etiam fessos nos atq in se acqͥ¬
escere & remanere cupientes. reficiunt potiꝰ.
aut eo sumptu quem ꝓpt̃ nos. aut illo etiam
quem ꝓpt̾ se acceperunt: acceperunt tam̃:
atꝙ ita refectos. in illum ire compellunt. quo
fruentes parit̃ beati sumꝰ. Nam &e apl̃s clamat.
Nunqͥd paulus crucifixꝰ est ꝓuobis: aut in no¬
mine pauli baptizati estis:. Et neq qͥ plantat
ẽ aliqͥd neq qͥ rigat: s qui incrementum dat
ds. Et angłs hominem se adorantem moriet.
ut illum potꝰ adoret: sub quo dño etiam ipse

Expanded text:
quit Deus. Haec autem merces summa est, ut ipso perquit Deus. Haec autem merces summa est, ut ipso perfruamur, et omnes qui eo fruimur, nobis etiam invicem in ipso perfruamur. Nam si in nobis id facimus, remanemus in via, et spem beatitudinis nostrae in homine aut in angelo collocamus: quod et homo superbus et angelus superbus arrogant sibi, atque in se aliorum spem gaudent constitui. Sanctus autem homo et sanctus angelus etiam fessos nos atque in se quiescere et remanere cupientes reficiunt potius, aut eo sumptu quem propter nos, aut illo etiam quem propter se acceperunt, acceperunt tamen, atque ita refectos in illum ire compellunt, quo fruentes pariter beati simus. Nam et Apostolus exclamat: Nunquid Paulus crucifixus est pro vobis? Aut in nomine Pauli baptizati estis? Et: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus. Et angelus hominem se adorantem monet, ut illum potius adoret, sub quo ei Domino etiam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
utit᷑. Ham sineq fruit᷑ neq utit᷑: ñ inuenio
ferimus. ut dei bonitate ꝑfruamur. Ds̃ uͦ:
ad suam bonitatem. usum nr̃m refert. Qa
enim bonꝰ est: sumͦ. Et in quantum sumꝰ:
boni sumꝰ. Porro quia etiam iustꝰ est: non¬
impune mali sumus. Et in quantũ mal
sumꝰ: in tantum etiam minꝰ sumus. Ille e¬
nim summe ac pͥmitus est. qui omnino in.¬
cominutabilis est: & qͥ plenissime dicere
potuit. ego sum qͥ sum. & dices eis. qui est
misit me aduos. ut ñ cȩt̾a quȩ fc̃. & nisi ab
illo ẽẽ ñ possunt. ce in tantum bona sunt:
in quantum acceperunt ut sint. Ille gͥ usꝰ
qui dicit᷑ dei. quo nobis utit᷑: non ad eius s
ad nrãm utilitatem refert᷑. ad eiꝰ aut̃ tmmͦ¬
consulimus. ad eiꝰ quidem utilitatem id fa.¬
cimus. eamq nob̃ intuemur. s nescio quomͦ
etiam nr̃a fit consequens. cum eam miscdiam
quam impendimꝰ egenti. sine mercede ñ relin¬

Expanded text:
utitur. Nam si neque fruitur neque utitur, non invenio utitur. Nam si neque fruitur neque utitur, non invenio ferimus, ut Dei bonitate perfruamur; Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. Quia enim bonus est, sumus; et in quantum sumus, boni sumus. Porro autem quia etiam justimpune mali sumus; et in quantum mali sumus, in tantum etiam minnim summe ac primitus est, qui omnino incommutabilis est, et qui plenissime dicere potuit: Ego sum qui sum; et, Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Ut caetera quae sunt, et nisi ab illo esse non possint, et in tantum bona sint, in quantum acceperunt ut sint. Ille igitur usus qui dicitur Dei, quo nobis utitur, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur, ad ejus autemconsulimus, ad ejus quidem utilitatem id facimus, eamque intuemur. Sed nescio quomodo etiam nostra sit consequens, cum eam misericordiam quam impendimus egenti sine mercede non relin
Abbreviated transcription (Latin):
lentior ac supra nrãm naturam ẽ diuina stib¬
stantia: p̃ceptum quo diligamꝰ dm̃. a proxi¬
mi dilectione distinctum ẽ. Ille enim nobis
p̃bet miscđiam : ꝓpt̃̾ suam bonitatem. Nos
enĩ nob inuicem ꝓpt̃ illiꝰ. Id ẽ ille nobis mise¬
retur: ut se ꝑfruamur. Nos uͦ inuicem nr̃q
huc ambiguum uidetͣ cẽ. cum dicimus ea
re nos ꝑfrui quam diligimꝰ ꝓpt̾ se ipsam : &
ea re nob̃ fruendum ẽẽ tantum qͥ efficimꝰ
beati: cet̾is uͦ utendum. Diligit enim nos
ds. & multum nob̃ dilectionem eiꝰ erga nos
diuina scͥptͣa cominendat. Quom᷑ gͦ di¬
ligit: Ut nob̃ utat᷑. anut fruat᷑:. S sifruit᷑.
eget bono nr̃o. Quod nemo sanus dixerit.
Omne enim bonum nr̃m: uel ipse. uel ab
ipso est. Cui autem obscurum uł dubium
est. ñ egere lucem rerum harum nitore qͣs
ipsa illustrauerit: Dicit aptissime etiam
ꝓpħa. Dixi dño. ds̃ m̃s es tu: qm̃ bonorum
meorum ñ indiges. Non gͦ fruit᷑ nobis: s

Expanded text:
lentior ac supra nostram naturam est divina sublentior ac supra nostram naturam est divina substantia, praeceptum quo diligamus Deum, a proximi dilectione distinctum est. Ille enim nobis praebet misericordiam propter suam bonitatem, nos autem nobis invicem propter illius: id est, ille nostri miserehuc ambiguum esse videtur, cum dicimus ea re nos perfrui, quam diligimus propter seipsam, et ea re nobis fruendum esse tantum, qua efficimur beati, caeteris vero utendum. Diligit enim nos Deus, et multum nobis dilectionem ejus erga nos divina Scriptura commendat: quomodo ergo diligit? ut nobis utatur, an ut fruatur? Sed si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Omne enim bonum nostrum vel ipse, vel ab ipso est: cui autem obscurum vel dubium est, non egere lucem rerum harum nitore quas ipsa illustraverit? Dicit etiamm bonorum meorum non eges . Non ergo fruitur nobis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
furabis. non concupis ces. & si quod ẽ aliud
mandatum: in hoc u̾bo recapitulat᷑. dili¬
ges ꝓximum tuum tanquam te ipsum. Di
ñ de omnihomine apłm p̃cepisse:cogitur fa¬
deri quod absurdissimum & sceleratissimum
ẽ. uisum fuisse apło non ẽẽ peccatum siquis aut
ñ xp̃iani. aut mimici adult̾auerit uxorem.
aut eum occidit. aut eiꝰ rem concupierit. Qͦs
sidementis ẽ dicere. manifestum est omnem
hominem ꝓximum ẽẽ deputandum: quia
est officium miscdie recte ꝓximꝰ dr. manifestũ¬
est. hoc p̃cepto quo iubemur diligere ꝓximũ.
etiam scõs angłos contineri: a quib tanta no¬
bis miscđie impendunt᷑ officia. quanta mul¬
tis scͥpturarum diuinarum locis animadũ
tere facile est. Ec quo &e ipse ds & dñs nr̃ proxi¬
mum se nr̃m dici uoluit. Nam ce se ipsum
tiuio iacent in uia. affucto ce relicto a latͦnib.
ce ꝑꝓpħam in oratione ait. sic̃ ꝓximum & sic̃
fratrem nr̃m ita complacebam. Sed qm̃ excel¬

Expanded text:
non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Dilerbitratur non de omni homine Apostolum praecepisse, cogitur fateri, quod absurdissimum et sceleratissimum est, fuisse visum Apostolo non esse peccatum si quis aut non christiani, aut inimici adulteraverit uxorem, aut eum occiderit, aut ejus rem concupierit: quod si dementis est dicere, manifestum est omnem hominem proximum esse deputandum, quia est officium misericordiae, recte proximus dicituest hoc praeceptum quo iubemur diligere proximum, etiam sanctos angelos contineri a quibbis misericordiae impenduntur officia, quanta multis divinarum Scripturarum locis animadvertere facile est. Ex quo et ipse Deus et Dominus noster proximum se nostrum dici voluit. Nam et seipsum svivo jacenti in via afflicto et relicto a latronibus. Et propheta in oratione ait: Sicut proximum, sicut fratrem nostrum, ita complacebam . Sed quoniam excel
Abbreviated transcription (Latin):
orib. ꝑipsiꝰ corporis laboriosam quandam mi¬
utiam extinguere affectant. Nam non se interi¬
munt: scuram sue ualidinis gerunt. Qͥ autẽ
ꝑuerse id agunt: quasi nat᷑alit̃ inimico suo
corpori bellum ingerunt. In quo fallit eos qͦd
legunt. caro concupiscit aduersum sp̃m: & sp̃s¬

Expanded text:
oribus, per ipsius corporis laboriosam quamdam mioribus, per ipsius corporis laboriosam quamdam militiam exstinguere affectant. Nam non se interimunt, sed curam suae valetudinis gerunt. 25. Qui autem perverse id agunt, quasi naturaliter inimico suo corpori bellum ingerunt. In quo fallit eos quod legunt: Caro concupiscit adversus sp
Abbreviated transcription (Latin):
li deo. Cumuͭ etiam eis qui sibi nat᷑alit̾ pares
sunt. hoe est hominib dñari affectat: intolera¬
bilis ommninosuꝑbia ẽ. Nemo gͦ se odit. Et hinc
qͥdem nulla cum aliqua secta questio fuit. S
neq corpꝰ suum quisquam odit. Uerum ẽ enim
quodait apls. Nemo unquam carnem suam
odio habuit. Et quod non nulli dicunt mal
le se cẽ sine corpore: omnino fallunt᷑. Nonenĩ
corpꝰsuum: s corruptiones ciꝰ &e pondꝰ odert̃.
Nonitaꝙ nullum corpꝰ. s incorruptum & ce¬
lerrimum corpꝰ uolunt habere. S putant¬
nullum corpus ẽẽ si tale fuerit: quia tale ali¬
quid ẽẽ animam putant. Quod autem con-¬
tinentia quadam & laborib quasi ꝑsequi ui¬
dentur corpora sua: qͥ hoc recte faciunt. ñ id
agunt ut non habeant corpꝰ. sut habeant sub¬
iugatum &e paratum ad oꝑa necessaria. Libineᷤ
enim male utentes corpore. id est consuetudi¬
nes inclinationis animȩ ad fruendum inferi¬

Expanded text:
li deo. cum uero etiam eis qui sibi naturaliter pares li deo. cum uero etiam eis qui sibi naturaliter pares sunt, hoc est hominibus, dominari affectat, intolerabilis omnino superbia est. Nemo ergo se odit. et hinc quidem nulla cum aliqua secta quaestio fuit. sed neque corpus suum quisquam odit. uerum est enim quod ait apostolus: nemo umquam carnem suam odio habuit. et quole se esse sine corpore, omnino falluntur. Non enim corpus suum, sed corruptiones ejus et pondus oderunt. Non itaque nullum corpus, sed incorruptum et celerrimum corpus volunt habere: sed putantnullum corpus esse si tale fuerit, quia tale aliquid esse animam putant. Quod autem continentia quadam et laboribus quasi persequi videntur corpora sua; qui hoc recte faciunt, non id agunt ut non habeant corpus, sed ut habeant subjugatum et paratum ad opera necessaria. Libidines enim male utentes corpore, id est consuetudines et inclinationes animae ad fruendum inferi
Abbreviated transcription (Latin):
homo excidat a ueritate: remanet illi dilec¬
tiosui. & dilectio corporis sui. fugax enĩ aĩmꝰ
ab incommutabili lumine omnium regna¬
tore. id agit ut ipse sibi regnet & corpori suo
ce ideo non potest nisi &e se ⁊ corpꝰ suũ diligere
Alagnum autem aliquid adeptum se putat.
sictiam socuis id ẽ aliis hominibꝰ dominari
potuerit. Inest enim uicioso animo id magis
appetere. & sibi tanqmͣ debitum uendicare.
quoduni ꝓpͥe debet̾ deo. Talis autem sui
dilectio: meliꝰ odium uocat᷑. Iniquum est
enim. quia uult sibi seruire quod infra se ẽ:
cum ipse suꝑior seruire nolit. Rectissimeq
dictum est: qui autem diligit iniquitatem.
odit animam fuam. Et ideofit infirmꝰ animꝰ:
&e de mortali corpore cruciat᷑. Necesse est enim
ut illud diligat: ce ciꝰ corruptione p̃grauetur.
Immortalitas enim. & incorruptio corporis: de
sanitate animi existit. Sanitas aut̃ animi est:
firmissime inherere potiori. hoc ẽ incominuta¬

Expanded text:
homo excidat a veritate, remanet illi dilechomo excidat a veritate, remanet illi dilectio sui et dilectio corporis sui. Fugax enim animus ab incommutabili lumine omnium regnatore, id agit ut ipse sibi regnet et corpori suo; et ideo non potest nisi et se et corpus suum diligere. 23. Magnum autem asi etiam sociis, id est aliis hominibus dominari potuerit. inest enim uitioso animo id magis appetere et sibi tamquam debitum uindicare, quod uni proprie debetur deo. talis autem sui dilectio melius odium uocatur. inimicum est enim, quia uult sibi seruire quod infra se est, cum ipse superiori seruire nolit, rectissimeque dictum est: qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam, et ideo fit infirmus animus et de mortali corpore cruciatur; necesse est enim, ut illud diligat et eius corruptione praegrauetur. immortalitas enim et incorruptio corporis de sanitate animi exsistit, sanitas autem animi est firmissime inhaerere potiori, hoc est incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
luc rapiat᷑. quo totꝰ dilectionis impetꝰ eur¬
rit. Qͥsqͥs gͦ recte diligit ꝓximum. hoc cũ
eo debet agere: ut etiam ipse doto corde. tota
anima. tota m̃te diligat dm̃. Sic enim eũ
diligens tanquam se ipsum. totam dilectio¬
nem sui &e illiꝰ refert in illam dilectionem
dei que nuilum a se riuulum duci extrapa¬
titur. cuius diriuatione minuatur. Non
autem omnia qͥb utendum est diligenda
sunt: sed ea sola quȩ aut nobiscum societate q̃¬
dam referunt᷑ in dm̃ sic̃ est homo uel angłs.¬
aut ad nos relata. beneficio dei ꝑ nos indigẽt.
sicuti est corpꝰ. Wautiq martyres ñ dilexerunt
scełꝰ ꝑsequentium sȩ: quo tam̃ usisunt ad ꝓ-¬
merendum dm̃. Cum gͦ quatuor sint dili¬
genda. unum quod supͣ nos ẽ. alterum quod
nos sumꝰ. t̃̾cium quodiuxta nos est: quartum
quodinfranos ẽ: de scđo & quarto. nulla p̃.¬
cepta danda erant. Quantumlibet enim

Expanded text:
luc rapiatur quo totus dilectionis impetus curluc rapiatur quo totus dilectionis impetus currit. quisquis ergo recte diligit proximum, hoc cum eo debet agere, ut etiam ipse toto corde, tota anima, tota mente diligat deum. sic enim eum diligens tamquam se ipsum totam dilectionem sui et illius refert in illam dilectionem dei, quae nullum a se riuulum duci extra patitur, cuius deriuatione minuatur. Non autem omnia, quibus utendum est, diligenda sunt, sed ea sola quae aut nobiscum societate quadam referuntur ad deum, sicuti est homo uel angaut ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, sicuti est corpus. Nam utique martyres non dilexerunt scelus persequentium se, quo tamen usi sunt ad promerendum Deum. Cum ergo quatuor sint diligenda, unum quod supra nos est, alterum quod nos sumus, tertium quod juxta nos est, quartum quod infra nos est; de secundo et quarto nulla praecepta danda erant. Quamtumlibet enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad se ipsum conu̾sus. non ad incominutabi¬
ie aliquid conu̾tit᷑. Et ꝓpt̾ca iam cum defec¬
tu aliqͦ se fruit᷑: quia melior ẽ cum totꝰ heret
atq constringit᷑ incommutabili bono. qͣm
cum inde uel ad se ipsum relaxat᷑. Si gͦ te ip¬
sum ñ ꝓpt̃ te ipsum debes diligere. s propt̃
illum ubi dilectionis tuȩ rectissimꝰ finis est:
ñ succenseat aliꝰ homo. si etiam ipsum ꝓpter
dm̃ diligis. Hec enim regła dilectionis: diui¬
nitus constituta ẽ. Diliges inquit ꝓximum
tuum. tanquam te ipsum. Dm̃ uͦ ex toto cor¬
de. & ex tota anma. ce ex tota m̃te: ut om̃s
cogitationes tuas. & omnem uitam. &e omnẽ
intellectum millum conferas. a quohabes
ea ipsa quȩ confers. Cum aut̃ ait. toto corde.
tota anima. totamente. nullam uitȩ nostrȩ
partem reliquit. qͣ euagari debeat. & quasi
locum dare. ut alia re uelit frui: s qͥcquid
aliud diligendum uenerit in animum. il¬

Expanded text:
ad se ipsum conuersus non ad incommutabiad se ipsum conuersus non ad incommutabile aliquid conuertitur et propterea iam cum defectu aliquo se fruitur, quia melior est, cum totus inhaeret atque constringitur incommutabili bono, quam cum inde uel ad se ipsum relaxatur. si ergo te ipsum non propter te debes diligere, sed propter illum, ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non suscenseat alius homo, si etiam ipsum propter deum diligis. haec enim regula dilectionis diuinitus constituta est: diliges, inquit, proximuam te ipsum; deum uero ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente, ut omnes cogitationes tuas et omnem uitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. cum autem ait: toto corde, tota anima, tota mente, nullam uitae nostrae partem reliquit, quae uacare debeat et quasi locum dare, ut re alia uelit frui, sed quidquid aliud diligendum uenerit in animum, il