comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gant. quẽ elem̃ta ut diximꝰ
aut signis aut scissionibꝰ din
clamant. Qui etiã ad dampna¬
tionis sue cumulii. eũ quem
natũ despiciunt. nascit᷑um
longe ante p̾scierunt: et ii
solũ quia nasceretur nouerañ
sietiam uͥ nasceretur. Nã ab
herodȩ requisiti. locũ natiui¬
tatis ex pͥmunt. quẽ script̾e
auctoritate didicerunt. Et
testimoniũ ꝓferunt. qđ bed¬
leem honorari natiuitate no¬
ui ducis ostendit᷑: ut ipsa co¬
rum scientia et illis fieret
ad testioniũ dampnationis:
et nob̾ adadeutorii credulita¬
tis. Quos ꝑfecto bene ysaac
ũ ñ uidit. cui tã multa ĩ postiĩ p̃m¬
sp̃u plenꝰ& cecꝰ eũ de quo multa
in fut᷑um p̾dixit. in p̃senti posi¬
tũ ñ agnouit: Sed natiuitate
ragis nii cognita herodes ad
callida arquin̾ta conuertitur.
ne terreno regno pͥuaret᷑: Re¬
mintiari sibi ubi puer inue¬
niretur postulat: adorare uel¬
le se simulat: ut quasi hune¬
si inuenire possit extinguat.

Expanded text:
gant, quem elementa, ut diximus, gant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, um non vidit, cui tam multa in posterum pras et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat.
Abbreviated transcription (Latin):
ni corporis officiũ loquentẽ
stella gentibꝰ denuntiat: quia
nimirũ rationis ordo posce¬
bat. ut et loquentẽ iã dñm
loquentes nobis p̃dicatores in¬
notescerent: et necdũ loquen¬
tem elem̃ta muta p̃dicarem:
Sed in oim̃ibꝰ signis quę uel nas¬
cente dño uel moriente mon¬
strata st̃: considerandũ nobis ẽ
quanta fuerit in querũdã iu¬
elementa: auctorẽ suũ uenisse
testata st̃. Ut enĩ de eis quiddã
usu humano loquar: dm hẽ
çeli esse cognouerunt: quia
cognouit: quia sub plantis eiꝰ
se calcabile p̾buit: Terra cogno¬
uit: quia eo moriente contre¬
muit: Sol cognouit: qͥa lucis
suȩ radios abscondit.
ara et parietes cognouerunt¬
deu: quia tempore mortis eiꝰ
sena sunt: Infernus cognouit:
quia hos quos tene at mortu¬
q raddidit. tam̃ hunc quẽ
deũ omĩa elementa insensibi
la senserunt. adhuc infideli¬
um iudeorũ corda dm̃ ẽẽ. mi¬
nime cognoscunt: et duriola
saxis scindi ad penitendum
nolunt: eũq confiteri ab ne¬

Expanded text:
ni corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Julementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de is quiddam usu humano loquar: Deum hunc caeli esse cognoverunt, quia cognovit, quia sub plantis eius se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis eius scissa sunt. Infernus cognovit, quia hos, quos tenebat, mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Deum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Iudaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis scindi ad pnolunt, eumque confiteri abne
Abbreviated transcription (Latin):
tio. tribulatio et angustia in
omnẽ animã hominis oꝑan¬
tis malũ: iudĩ primũ et greci
G ła autẽ et honor et pax omni
oꝑanti bonũ: iudeo pͥmũ et
greco: Non ẽ enĩ ꝑsonarũ aceo¬
tio. apud deũ: Quicũq enĩ sine
lege peccauerunt: sine lege pi¬
bunt: E quicũq in lege pecca

Expanded text:
tio et angustia in omnem animam hominis opertis malum: Judei primum et Greci. Gloria autem et honor et pax omni operanti bonum Judeo primum et Greco. Non est enim personarum acceptio apud Deum. Quicumque enim sine lege peccaverunt: sine lege peribunt. Et q
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ: nec ista quesiuit ho¬
minẽ patrẽ: Deniq natus ẽ
xp̃c et de patre et de matre:
& sine patre et sine matre.
De patre ds: de matre homo:
Dine matre ds̃: sine patre ho¬
mo Generationẽ eiꝰ qͥs enarra¬
bit᷑: siue illã sine tempore. siue
illã sine semine. Illa sine ini¬
tio: hec sine exemplo: Illa que
nunꝗ̃ ñ fuit: ista quȩ nec ante
nec postea fuit: Illa ñ habet finẽ:
ista initiũ illic habet. ubi finẽ.
nasciturũ: celi uero atq angłi
natũ: Iacebat in p̾sepio continers
mundũ: et infans erat et uerbũ:
Quẽ cęli ñ capiunt. uniꝰ feminę
sinus ferebat: illa regĩ nr̃m iegebat.
festa infirmitas. & mira huma¬
nitas: in qua sic latuit tanta
diuinitas Matrẽ cui fubiacebat
infantia. regebat potentia: et
tate pascebat᷑: ꝑficiat in nobis
sua munera. qui sumere non
abhorruit etiã nr̃a pͥmordia
et in se faciat nos dĩ filios : qͥ
ꝓpter nos fieri uoluit hominis

Expanded text:
matrem, nec ista quaesivit homatrem, nec ista quaesivit hominem patrem. Denique natus est Christus et de patre, et de matre; et sine patre, et sine matre: de patre Deus, de matre homo; sine matre Deus, sine patre homo. Generationem ergo ejus quis enarrabit : sive illam sine tempore, sive istam sine semine; illam sine initio, istam sine exemplo; illam quae nunquam non fuit, istam quae nec antea nec postea fuit; illam quae non habet finem, istam quae initium illic habet, ubi finem? nasciturum, coeli vero atque Angeli natum. Jacebat in praesepio continens mundum: et infans erat et Verbum. Quem coeli non capiunt, unius feminae sinus ferebat. Illa regem nostrum regebat; festa infirmitas, et mira humilitas, in qua sic latuit tota divinitas! Matrem cui subjacebat infantia, regebat potentia; et tate pascebat. Perficiat in nobis sua munera, qui sumere non abhorruit etiam nostra primordia: et ipse faciat nos Dei filios, qui propter nos fieri voluit hominis
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmo fuerat ante dãpnatus.
Moitẽ nob̾ ꝑsuaserat femina:
uitã nob̾ peꝑit femina Hata
ẽ similitudo carnis peccati:
qua mundaret᷑ caro peccati
Non itaq culpet᷑ caro: s ut natͦd
uiuat culpa moriat᷑: quia sine
culpa natus ẽ. in qͦ is qui in
culpa fuerat renascat᷑: Exul¬
sequendũ elegistis: qui conui
quibꝰ ille sp̃ales uenit ad nup¬
tias: et uob̾ dedit sꝑnere nupti¬
as. quos p̾cipue uocauit ad
nuptias Ergo unde nati estis
ñ quesistis: quia eũ qui ñ ita
natus ẽ. plusꝗ̃ ceteri dilex istis:
xultate uirgines scȩ UIII
uirgo nob̾ peꝑit. eui sine cor¬
ruptione nubatis: quȩ nec
concipiendo nec pariendo. po¬
cestis ꝑdere qđ amatis Exul¬
tate iusti: natalis ẽ iustificato¬
ris: Exultate debiles et egro¬
ti: natalis ẽ. saluatoris: Exulta¬
te captiui: natalis ẽ. redempto¬
natalis ẽ. xp̃:. Exultemꝰ serui:
Hic de matre natus. istũ diem
scłi cõmendauit: qui de patre

Expanded text:
in primo fuerat ante damnatus. in primo fuerat ante damnatus. Mortem nobis persuaserat femina: vitam nobis peperit femina. Nata est similitudo carnis peccati , qua mundaretur caro peccati. Non itaque caro culpetur, sed ut natura vivat, culpa moriatur: quia sine culpa natus est, in quo is qui in culpa fuerat, renascatur. Exsulsequendum elegistis, qui conjugquibus ille spirituales venit ad nuptias: et vobis dedit spernere nuptias, quos praecipue vocavit ad nuptias. Ergo unde nati estis, non quaesistis; quia eum qui non ita natus est, plus quam caeteri dilexistis. Exsultate, virgines sanctae: Virgo vobis peperit, cui sine corruptione nubatis; quae nec concipiendo, nec pariendo potestis perdere quod amatis. Exsultate, justi: Natalis est Justificatoris. Exsultate, debiles et aegroti: Natalis est Salvatoris. Exsultate, captivi: Natalis est RedemptoNatalis est Hic de matre natus istum diem saeculis commendavit, qui de Patre
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ a dõ potuisse suscipi:
nec eũ in carne potuisse mu
nos uenisse. & a dõ patre ñ re¬
cississe: & id eũ ꝑseuerasse qđ
ẽ. & nob̃ apparuisse qđ sumꝰ:
et corpore infantili. potentiã
eẽ. indutã: & mundane mo¬
li ñ ẽẽ substratã. Cuiꝰ opus ẽ.
apud patrẽ manentis mundꝰ
uniuersus: cuiꝰ opus. ẽ. ad nos
uenientis. uirginis partus:
Dedit quippe indiciũ maiesta¬
tis eiꝰ uirgo mat᷑: quia uirgo
ante conceptũ. uirgo post
partũ: Auiro p̾̃gnans in¬
uenta ñ facta: grauida mas¬
culo. sine masculo: felicior
atq mirabilior. fecunditate
edita. integritate ñ ꝑdita:
Hoc tam grande miracłm. ma
Nob̾ autẽ quanto hoc illis abie¬
ctiꝰ. tanto sit gratiꝰ in humilita
te hominis corpus: Quanto
illis ẽ. impossibilior. tanto sit
diuinior in hominis natiui¬
tate. uirginis partus.U¬
tiã: & festiuitatis debita cele¬
bremꝰ. Exultent uiri. exul
cundũ hominẽ transeat: qui

Expanded text:
a Deo carnem potuisse suscipi, a Deo carnem potuisse suscipi, nec eum in carnem potuisse mutnos venisse, et a Patre non recessisse; et id eum perseverasse quod est, et nobis apparuisse quod sumus; eesse inditam, et mundanae moli non esse subtractam. Cujus opus est apud Patrem manentis mundus universus, hujus opus est ad nos venientis Virginis partus. Dedit quippe indicium majestatis ejus Virgo mater, quam virgo ante conceptum, tam virgo post partum; a viro praegnans inventa, non facta: gravida masculo, sine masculo: felicior atque mirabilior fecunditate addita, integritate non perdita. Hoc tam grande miraculum malNobis autem quanto illis abjectius, tanto sit gratius in humilitate Dei hominis corpus: et quanto illis est impossibilior, tanto sit divinior in hominis nativitate virginis partus.tia et festivitate debita celebremus. Exsultent viri, exsultcundum hominem transeat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
niuersã mundi faciẽ dãpnata
iniquitate purgaret: Uermo
die. in nr̃o natus ẽ die: anni¬
uersat io reditu nob̃ hodie cele¬
brandus illuxit: exultemꝰ et
iocundem᷑ in eo Quid enĩ nob̾
p̾stiterit tante sublimitatis
humilitas. fides habet xp̃ianor
remotũ ẽ a cordib impiorum.:
qm̃ abscondit hec a sapientibꝰ
et prudentibꝰ & reuelauit ea
paruulis: Teneant gͦ humiles
humilitatẽ dĩ: et in hoc tanto
adium̃to. tanquã in infirmita¬
tis suȩ iumento. ꝑueniant ad
altitudinẽ dĩ. Sapientes autẽ
illi & prudentes. dũ alta dĩ
querunt. & humilia ñ credunt:
ista p̾termittentes. & ꝓpt̾ hoc
nec ad illa ꝑuenientes: in anes.
et leues. inflati. & elati. tanq̃
int̾ celũ et terrã inuentosõ
medio medis pependerunt:
Sunt enĩ sapientes & prudentes:
s huiꝰ mundi: ñ illiꝰ a qͦ factus
i esset in sapientibꝰ & pruden¬
Itibꝰ huiꝰ mundi. uera sapientia
quȩ dĩ.ẽ. & ds̃ ẽ: intelligerent

Expanded text:
niversam mundi faciem damnata niversam mundi faciem damnata iniquitate purgaret. SERMOdie in nostrum natus est diem, anniversario reditu nobis hodie celebrandus illuxit: exsultemus et jucundemur in eo. Quid enim nobis praestiterit tantae sublimitatis humilitas, fides habet Christianorum, remotum est a cordibus impiorum; quoniam abscondit Deus haec a sapientibus et prudentibus, et revelavit ea parvulis . Teneant ergo humiles humilitatem Dei: ut in hoc tanto adjumento, tanquam in infirmitatis suae jumento, perveniant ad altitudinem Dei. Sapientes autem illi et prudentes, dum alta Dei quaerunt, et humilia non credunt, ista praetermittentes, et propter hoc nec ad illa pervenientes; inanes et leves, inflati et elati, et tanquam inter coelum et terram in ventoso medio pependerunt. Sunt enim sapientes et prudentes, sed hujus mundi, non illius a quo factus si esset in eit in eis vera sapientia, quae Dei est et Deus est, intelligerent
Abbreviated transcription (Latin):
qui sordentibꝰ circũdat᷑ pannis:
regiis ꝑ caldeos muneribꝰ ho¬
norat᷑. Hic qͥ in p̃sepi humilis
iacet: lumine noui sideris cho¬
ruscat e cęlo: Hic qͥ uagitus red¬
dit infantiȩ: angelici exercitꝰ
uoce collaudatur: Hic qͥ femi¬
neo lacte nutrit᷑: multa ho¬
minũ milia paruissimo pane
satiaiit: Qind illud adiciam.
qđ din illũ et uerũ dĩ. eẽ. filiũ.
resurgens a mortius lazarus
nuntiat: uenerandis eiꝰ calca¬
ta uestigus maris unda te¬
statur: & qđ p̃cellit hec omnia
resultans e celo uox paterna con¬
firmat: ꝓpt̾ qđ dilectissimi tam
magnũ hoc natiitatis dñicę
sacramentũ: dignis uocibꝰ hono¬
remus: Diligamꝰ p̃ oĩbꝰ eastitatẽ:
qͥaut placere hanc sibi xp̃c osten¬
deret. pudicitiã uirginalis uͣteri¬
elegit: Sec temur miscđiã: quia
pietatis ẽ. qđ saluamur: Iusticiã
sollicite teneamꝰ: quia ob hoc
unigenitus dĩ. effici dignatꝰ ẽ.
homo: ut ueritatẽ p̃dicans. u¬

Expanded text:
qui sordentibus circumdatur pannis, qui sordentibus circumdatur pannis, regiis per Chaldaeos muneribus honoratur . Hic qui in praesepi humilis jacet, lumine novi sideris coruscat e coelo . Hic, qui vagitus reddit 36 infantiae, angelici exercitus vocibus collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, multa hominum millia parvissimo pane satiavit. Quid illud adjiciam, quod Deum illum et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis Lazarus nuntiat, venerandis ejus calcata vestigiis maris unda testatur, et quod praecellit haec omnia, resultans e coelo vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis Dominicae sacramentum dignis vocibus honoremus. Diligamus prae omnibus castitatem: quia ut placere hanc sibi Christus ostenderet, pudicitiam uteri virginalis elegit. Sectemur misericordiam; quia pietatis est quod salvamur. Justitiam sollicite teneamus; quia ad hoc Unigenitus Dei effici dignatus est homo, ut veritatem praedicans, u
Abbreviated transcription (Latin):
tius ꝑscruteris: p̃t̾ hunc legi¬
timũ humane conceptionis
usũ. tres ualde mirabiles nas¬
cendi species oꝑatã repꝑies tri¬
nitatem & prima ẽ quidẽ.
qđ adam figuratus ex limo ẽ.
scda qđ mulier formata de
Quid horũ. ñ nouũ: Quid hoꝵ.
ñ mirabile. Quid hoꝵ nisi¬
fidem sequamur. inquisitio
poterit humana complecti: Qđ
autẽ mistico hoc conceptu uisi¬
tare mundũ suũ dĩ dignatus
ẽ filius: nr̃e hoc salutis necessi¬
tas flagitabat: i mirũ ut cęle¬
stis tandẽ generatio repararet.
qđ natiuitas terrena ꝑdiderat:
une fortassis qui natͥus
p̃dicatur ex femina. dũ uili¬
bus obuoluitur pannis: dũ
iacere contentus ẽ. in p̾sepi:
dũ lacrimosis uagitib conere¬
pat: dũ maternis lacꝰtat᷑ ube¬
rib : dm̃. ẽẽ. diffidis. Immo
ꝑ ista fr̃ aduerte eũ. et ut ho¬
minẽ infirma ꝓ infirmis ꝑ¬
tulisse: & ut dm̃ potentiam
exercuisse celestẽ: Hic nanq

Expanded text:
tus perscruteris, praeter hunc legitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae conceptionis usum, tres valde mirabiles nascendi species operatam reperies Trinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est: secunda, quod mulier formata de Quid horum non novum? quid horum non mirabile? quid hofidem sequamur, inquisitio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flagitabat; nimirum, ut coelestis tandem generatio repararet, quod nativitas terrena perdiderat. Sed fortassis hunc, qui natus praedicatur ex femina, dum vilibus obvolvitur pannis, dum jacere contentus est in praesepe, dum lacrymosis vagitibus concrepat, dum maternis lactatur uberibus, Deum esse diffidis? Imo per ista, frater, adverte eum, et ut hominem infirma pro infirmis pertulisse, et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. Hic namque,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ uirtutẽ sp̃s sẽĩ angelicus ser¬
mo p̾texit: ne comecturis car¬
nalis disputationis hebetatus.
çeleste tͥ ipse misteriũ terrena
argumentatione confundas:
ut ñ putas eũ nouũ puerum
in aluo uirginis potuisse for¬
mare: qͥ cũ primũ conderet ho¬
minẽ. nec semen patris nec
itaq quicũq es suꝑnȩ dispen¬
sationis arbit̾ et discussor: quę
tͥ uidetꝰ uirtus eminentior: par¬
tũ dedisse uirgini aut ꝑfectum
bominẽ creasse de terra: Primꝰ
enĩ homo ut ait apłs de terra¬
celestis: Si contra naturã esse
contendis qđ in misterio redẽp¬
tionis nre. sine uiro puella as¬
seritur concepisse: cuiꝰ queso
nature.ẽ. qđ in parente gene¬
ris nr̃i. caro sine carne formata ẽ
contentio: ut ñ credat᷑ deus
facere hominẽ posse de femina.
Si omĩpotentis o homo tali in
negotio. eẽ. ꝑspicis uoluntatẽ:
de oꝑe cur retractas: Omĩa enĩ
sic̃ legitur dñs quȩ uoluit fecit:
in cęlo et in terra: Q si sollici¬

Expanded text:
gelicus sermo protexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus coeleste tibi mysterium terrena argumentatione confingas. Aut non putas eum novum puerum in alvo virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec itaque, quicunque es supernae dispensationis arbiter, et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Aplestis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse; cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina, Si Omnipotentis, o homo, tali in negotio esse perspicis voluntatem, de opere cur retractas? Omnia enim, sicut legitur, Dominus quae voluit, fecit in coelo et in terra . Et si sollici
Abbreviated transcription (Latin):
et terra tua ñ uocabit᷑ amplius
desolata: sed uocaberis uolun¬
tas mea in ea. et t̾ra tua in ha¬
bitur: quia complacuit dño
in te. et terra tua inhabita¬
bitur: Habĩcabit enĩ iuuenis
cũ uirgine: et habitabunt in
ce filii tui: Q gaudebit spons
up sponsam: & gaudebit suꝑ te

Expanded text:
bitur amplius desolata; sed vocaberis voluntas mea in ea, et terra tua inhabitata; quia complacuit Domino in te, et terra tua inhabitabitur. Habitabit enim juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui. Et gaudebit sponsus super sponsam, et gaudebit super te
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰta et odio habita. et ñ erat qͥ
ꝑ te transiret: ponã te in suꝑ¬
biã scłoꝵ gaudiuĩ in generati¬
one et generationẽ: et suges
lac gentiũ. & mamilla regũ
lactaberis: et scies quia ego
dĩis saluans te: & redẽptor tuus
fortis iacob. Pro ere afferã au¬
rii. et ꝓ ferro afferã argentũ
et ꝓ lignis es. et ꝓ lapidibꝰ fer¬
rum: et ponã iusitatienem
tuã pace. & ppositos tuos u¬
sticia. Non audietur ultra
inquitas in t̾ra tua: uastitas

Expanded text:
et non erat qui per te transiret ponam te in superbiam saeculorum gaudium in generationem et generationem et suges lac gentium et mamilla regum lactaberis et scies quia ego Dominus salvans te et redemptor tuus Fortis Iacob pro aere adferam aurum et pro ferro adferam argentum et pro lignis aes et pro lapidibus ferrum et ponam visitationem tuam pacem et praepositos tuos iustitiam non audietur ultra iniquitas in terra tua vas
Abbreviated transcription (Latin):
loria libani ad te ueniet: et
abies et buxus et pinus simul.
adorandũ locũ sc̃ificationis
mee: et locũ pedũ meoꝵ glori¬
ficabo: Q uenient ad te curui
filii eoꝵ qui humiliauerunt
te: & ad orabunt uestigia pedũ

Expanded text:
loria Libani ad te veniet et abies et buxus et pinus simul ad ornandum locum sanctificationis mee: et locum pedum meorum glorificabo. Et venient ad te curbi filii eorum qui humiliaberunt te: et adorabunt
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in carne peccati aduenit:
remediũ quo caro peccati consu¬
euerat mundari ñ respuit: sic̃
etiã undã baptisinatis. qua noue
gr̃e populos apeccatoꝵ sorde
lauari uoluit. ipse ñ necesfitatis
sed exempli causa subiit. Scire
etenĩ debet ura frnitas. quia ide
salufere curationis auxilium.
crrcuenio in lege contra origina¬
lis peccati uulms agebat. qđ
mine baptisinus agere reuelate
gr̃e tempore consueuit. excepto

Expanded text:
autem in carne peccati advenit, autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto
Abbreviated transcription (Latin):
genitũ mitcere dignatus ẽst.
uẽ quia in diuinitatis suȩ sp̃e
uidere nequimꝰ : magna rur¬
sũ dilectionis arte ꝓuidit. ut
hunc factũ ex muliere. hoc ẽ
ex maternȩ carms substantia
s̃me uirili admixtione concep¬
tũ. ad humanos uerũ hommẽ
ꝓferret aspecꝰtus: qͥ in diuina
uirtute ac substantia maneis
infirmitatẽ quã ñ habebat in¬
dueret. Et ut nob necessariã
obediendi uirtutẽ p̃cipuo cõ¬
mendaret exemplo: factum
sub lege filiũ suũ misit ds̃ in
mundũ: ñ quia ipse legi qͥcq̃
debebat. qui unus magist̾ nr̃.
unus ẽ. legislator et uidex. s.
ut eos qͥ sub lege positi. legis
onera portare nequiuerant. sua
cõpassione iuuaret: ac de serui¬
li conditione quȩ sub lege esu
ereptos. madoptionẽ filioꝵ¬
quȩ ꝑ grãm ẽ sua largitate
reduceret:
yscepit gͥ circũcisionẽ lege
decretam in carne: qui absq
om̃i ꝓrsus labe pollutionis
apparuit in carne: Q qui in
similitudine carnis peccati. non

Expanded text:
dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos in adoptionem filioer gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non
Abbreviated transcription (Latin):
uidicẽ uenturũ p̃dicabat di¬
cens: cuiꝰ uentilabrũ in ma¬
nu sua. et ꝑmundabit areã
suã: a quo sp̃m scm̃ dari de¬
bere testabatur.: ipse nos bap¬
tizabit inquiens sp̃u sc̃õ. a quo
se ipsũ ablui desiderabat dicris
ego a te debeo baptizari. et tu
uenis ad me: Quomͦ gͦ dici
et ego nesciebam eii. nisi quia
eũ quẽ ante nouerat. ꝑfectius
i. in cũ baptiz aretur agnouit:¬
t quẽ mundi saluatorem et
uidicẽ nouerat. huiꝰ potentiã
maiestatis. altius sp̾u sc̃õ suꝑ
eum descentbente cognouit:
eq eni dubitandũ ẽ. quia be¬
corporali specie udere. et cũ
uocẽ patris licet corporalit
sonantem meruisset audire.
multũ ex hoc uisu et auditu
ꝓfecerit: multũ de diuinę po¬
testatis excellentia reuelatis
mentis oculis scientię cȩlestis
acceꝑit: adeo ut ad cõparati¬
onem intelligentię qua tunc
illustrari ceꝑat: eatenus illũ
quantus essẽt omĩmodis sibi
inderetur ignorasse: Qui et¬
testimoniũ in qͦ missus est.

Expanded text:
 venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . A quo Spiritum sanctum dari debere testabatur: Ipse vos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto , a quo seipsum ablui desiderabat, dicens: Ego debeo a te baptizari, et tu venis ad me ? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem et ante noverat, perfectius jam, cum baptizaretur, agnovit; quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam majestatis altius Spiritu sancto super eum descendente cognovit? Neque enim dubitandum est quin becorporali specie videre, cum vocem Patris licet corporaliter sonantem meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia revelatis oculis mentis scientiae coelestis acceperit a Deo, ut ad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperit, eatenus illum quantus esset, omnimodis sibi videretur ignorasse. Qui testimonium, in quod missus est,
Abbreviated transcription (Latin):
bolicis dudũ fraudib incurrit
circimienta mortalitas: Adest
enim nobis celi terreq uidex.
qͥ recio cirographo delictor.
reatii nr̃m miseratus absoluit:
Adest ille diis: qui iugũ captiuita¬
tis antique. nr̃is a cer incibus

Expanded text:
bolicis dudum fraudibus incurrit bolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervic
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Masculus cuiꝰ pputii caro
cireũcisa ñ fuerit. ꝑibit anima
illa de popło suo. quia pactũ
meũ irritũ fecit: idest. qr pactũ
uite in paradiso hominib a me¬
datũ. ada p̃uaricante trangres¬
ius ẽ. in quo om̃s peccauerunt ꝑi¬
bit de cetu scõꝵ: si ñ ei fuerit remedio
salut ari subuent ũ. Utraq ergo
purificatio. & circũcisionis uide¬
licet in lege. & in euangelio bap¬
tismatis: collende p̾uaricacionis
pͥme gr̃a posita ẽ E ne cui la
bentis scłi etati. suꝑni respectus
munera deessent: illi qͦq qͥ a mun¬
di exordio usq ad tempora date
circucisionis. uel post datã circũ¬
cisionẽ de aliis nationib deo pla¬
cuerunt: uel hostiarũ oblationi¬
bus uel certe sola fidei uirtute
suas suorq animas creatori cõ¬
mendantes. a pͥmi reatus uincłis
absoluere curabant: Sine fide
eni: imposibile . ẽ. placere deo:
E sic alias scriptii ẽ: iustus autem
frs aini solutus .e. omis pat̾ne
p̾uaricationis metus: quẽ dia¬

Expanded text:
lus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem issimi, solutus est omnis paternae praevaricationis metus, quem dia
Abbreviated transcription (Latin):
rere et inuenire ualemꝰ. ubi tẽp¬
tantibꝰ se de tributo cesari red¬
dendo. dñs ait Ostendite mͥ:
nũmisma census At illi inqͥt.
obtulerunt ei denariũ: Q ait
illis iħe Cuiꝰ ẽ imago hȩc et suꝑ¬
scriptio: Dicunt eiꝰ Cesaris:

Expanded text:
rere et invenire valemus, ubi tenrere et invenire valemus, ubi tentantibus se de tributo Caesari reddendo, Dominus ait: Ostendite mihi numisma census. At illi, inquit, obtulerunt ei denarium. Et ait illis Jesus: Cujus est imago haec et superscriptio? Dicunt ei, Caes
Abbreviated transcription (Latin):
ipse reficiet nos: Tollamꝰ iugũ
eiꝰ suꝑ nos: & discamꝰ ab eo quia
mites est et humilis corde: et in¬
ueniemꝰ requiẽ animabꝰ nr̃is. Hec
est enĩ nr̃a ciuitas et patria: reqͥ¬
es uidelicet beata et celestis am¬
marũ: ad quã in scłi nascentis
exordio a deo xp̃o creati: ad quã
ab homine. xp̃o sumꝰ infine scłoꝵ
recreati: ad quã nimirũ ciuita¬
tẽ pacis et quietis ire. & deuotũ
rei nr̃o chesaurũ ferre ẽ. crescen¬
tib cotidie uirtutis ac fidei ꝓ¬
uecꝰtib suꝑne lucis quȩ sint gau¬
dia eterna speculari: et ꝓhis ad¬
quirendis ꝓsꝑa mundi simula.
aduersa contempnere. et his
acquisitis mundatos nos ab om¬
ni inquinamento carnis et sp̃s.
p̃eiosius auro. deo mimꝰ offerre.
uod si etiã
genus numismatis qđ cesari pen¬
debat᷑ diligentiꝰ inspexerimꝰ: non
parũ nob̾ deuocionis ec ipsum
mandare ꝓbabimꝰ: qđ ñ aliunde
meliꝰ quã de ipso euangelio que¬

Expanded text:
ipse reficiet nos. Tollamus jugum ipse reficiet nos. Tollamus jugum ejus super nos, et discamus ab eo quia mitis est et humilis corde, et inveniemus requiem animabus nostris . Haec est enim nostra civitas et patria, requies videlicet beata et coelestis animarum, ad quam in saeculi nascentis exordio a Deo Christo creati, ad quam ab homine Christo sumus in fine saeculorum recreati. Ad quam nimirum civitatem pacis et quietis ire, et devotos regi nostro thesauros ferre, est crescentibus quotidie virtutis ac fidei profectibus supernae lucis quae sint gaudia aeterna speculari, et pro his acquirendis prospera mundi simul et adversa contemnere, et his acquisitis, mundatos nos ab omni inquinamento carnis et Spiritus pretiosius auro Deo munus offerre . Quod si etiam genus numismatis quod Caesari pendebatur diligentius inspexerimus, non parum nobis devotionis et ipsum mundare probabimus, quod non aliunde melius quam de ipso Evangelio quae
Abbreviated transcription (Latin):
ibant omnes: ut ꝓfiterent᷑ singni
in suã cuuitatẽ Nunc cirim cẽ¬
porib habitũ censũ: etiã iosepleꝰ
illustris hebreoꝵ hystoriograpꝰ
in octauo decimo antiquitatũ
libro. hoc mͦ memorat. Cirmus
autẽ uir unꝰ. ex consensu curis
romane ꝑ singulos magistratꝰ
usq ad gradũ consulatus ascon¬
dens ꝑ cetera qͦq honorabilis cu
paucis syriã uenit. a cesare ius
dare gentibꝰ missus: & censor si¬
mul patrimonioꝵ futurꝰ. Itaq
qđ ait. hec descriptio pͥma facta
est a p̾side sirie eirmo. significat.
hanc descriptionẽ uel pͥmã esse
earũ quȩ totũ orbẽ concluserint.
quia plereq iã partes terrarum
sepe legunt᷑ fuisse descripte: uel
ut censũ ꝓficerent᷑ singuli in sui
ciuitatẽ: ita et nunc imꝑante
ꝑ eccłiȩ p̾sides idest doctores.
ĩmo suadente et p̃mia pollicen¬
te xp̃o. eamꝰ om̃s: nullus excipiti
a censu iusticiȩ. Ueniamꝰ ad eum.
qui laboramꝰ et onerati sumꝰ: et

Expanded text:
nes, ut profiterentur singuli in suam civitatem. Hunc Cyrini temporibus habitum censum etiam Josephus illustris Hebraeorum historiographus, in octavo decimo Antiquitatum libro hoc modo memorat: Cyrinus autem vir unus ex consensu curiae Romanae per singulos magistratus usque ad gradum consulatus ascendens, per caetera quoque honorabilis, cum paucis Syriam venit, a Caesare jus dare gentibus missus, et censor simul patrimoniorum futurus. Itaque quod ait: Haec descriptio prima facta est a praeside Syriae Cyrino, significat hanc descriptionem, vel primam esse earum quae totum orbem concluserint, quia pleraeque jam partes terrarum saepe leguntur fuisse descriptae, vel ut censum profiterentur singuli, in suam civitatem, ita et nunc imperante per Ecclesiae praesides, id est doctores, imo suadente et praemia pollicente Christo, eamus omnes, nullus excipiatur a censu justitiae. Veniamus ad eum, qui laboramus, et onerati sumus, et
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetus: qui ꝑspatia tocus¬
orbis. celestis iusticiȩ gressibꝰ incedeis:
suꝑbientẽ furentis iimici conte¬
rat tyrannidẽ. Hodie nanq par¬
turiente maria natus ẽ nob̾ dĩ
filius: ut germane carnis nr̃e
conceptione ꝓductus. creato
a se homini et pietatẽ paternã
et fraternũ largiretur affecꝰtũ.
na: ut eũ pariter & hominẽ
testaretur partus humanus :
et din ꝓbaret eterna uirgini¬
tas. Nam sic̃ ñ poterat nisi
caro de carne nasci: ita non
poterat di caro de femineo ut̃o.
nisi sine generante ꝓdire: Prop¬
ter qđ ait angelus beatissimȩ

Expanded text:
ansuetus, qui per spatia toorbis, coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici conterat tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius; ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam et fraternum largiretur affectum. 2na; ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci; ita non poterat Dei caro de femineo utero, nisi sine generante prodire. Propter quod ait angelus beatissimae
Abbreviated transcription (Latin):
reserauit: s ĩ mac ulatũ sem̃ inui¬
olabili utero sp̃e sc̃s infudit. Sol
enĩ ꝑ omĩa ex natis de femina
corruptele. ĩ maculati partus
nouitate n senserit: et celesti
maiestate depulerit. Nam si lit¬
teram sequamur:: quomͦ sc̃s
omis masculus. cũ inultos sce¬
lfratissimos fuisse ñ lateat: Nun¬
quid sc̃s achab: Nunquid sc̃ĩ
pseudo ꝓpħȩ. quos ad heliȩ p̃ces.
ultor celestis iniurie ignis ab¬
sumpsit: Sed ille sc̃s ꝑ quem
figuram futuri misterii pia legi
druine p̾scripta signabant: eo
qđ solus sc̃e eccłe uirgiis ad
generandos popłos di ĩmaculate
fecunditatis aꝑiret genitale se¬
cretii. Hic gͦ solus aꝑuit sibi
uulua. Nec mirii. Qui enm
dixerat ad ꝓpħam priusquam
te formarẽ in utero noui te &
in uulua matris scĩficaui te:
qui gͦ uuluã sc̃ificauit alienã
ut nasceretur ꝓpħa: hic ẽ. qui
aꝑuit matris suę uuluã. ut
ĩmaculatus exiret.

Expanded text:
reserauit, sed inmaculatum semen inuireserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero spiritus sanctus infudit; solus enim per omnia ex natis de femina corruptelae inmaculati partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit. nam si litteram sequamur, quomodo sanctus omnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? numquid sancti pseudoprophetae, quos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ille sanctus, per quem figuram futuri mysterii pia legis diuinae praescripta signabant, eo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris sanctificaui te, qui ergo uuluam sanctificauit alienam, ut nasceretur propheta, hic est qui aperuit matris suae uuluam, ut inmaculatus exiret.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ille puer: nillede qͦ dictũ
ẽ puer natus ẽ. nob̾. filiꝰ datus
ẽ nob: factus ẽ enĩ sub lege:
ut eos qui sub lege essent lueri¬
faceret: Quid sit autẽ mn iherłm
sisti dno. dicerẽ: nisi in ysaie
cõmentis ante dixissẽ: Circũ¬
essus enĩ uitiis. dñico dignus
iudicabat᷑ obtutu: quia oculi
dm̃ suꝑ iustos. Uides onmiẽ
legis ueteris seriẽ. fuisse typii
futuri: nã et circũeisio purga¬
dionẽ significat delictoꝵ. S: qm̃
di. humane carnis ec mentis
fragilitas mextricabilib uitis
implicat᷑. en ꝑ ocꝰtauũ curcũci¬
sionis diẽ culpe tociꝰ futura pur¬
quia omne masculinũ adapi¬
ens uuluã. sc̃m dño uocabit᷑.
erbis eni legis ꝓmitcebat᷑ uir¬
ginis partus: et uere ses: quia
imaculatus Deniq ipsũ ẽẽ¬
qui lege signetur. in eodẽ mͦ
ab angelo repetita uerba declarañ
quia qđ nascstur inquit sc̃m. uo¬
cabitur filius di: Non enĩ iuirilis
coitus. uulue uirginalis secreta

Expanded text:
ille de quo dictum est: puer natus est nobis, filius datus est nobis? factus est enim sub lege, ut eos qui sub lege essent lucrifaceret. quid sit autem in Hierusalem sisti domino dicerem, nisi in Esaiae conmentis ante dixissem; circumcisus enim uitiis dominico dignus iudicabatur optutu, quia oculi domini super iustos. uides omnem legis ueteris seriem fuisse typum futuri — nam et circumcisio purgationem signdi, humanae carnis et mentis fragilitas inextricabilibus vitiis implicatur, eo per octavam circumcisionis diem culpae totius futura purQuia omne masculinum adaperiens vulvam sanctum Domino vocabitur . Verbis enim legis promittebatur virginis partus, et vere sanctus, quia immaculatus. Denique ipsum equi lege signetur in eundem modum ab angelo repetita uerba declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta
Abbreviated transcription (Latin):
omis plenitudo diuinitatis cor¬
poraliter: et estis in illo repleti.
qͥ e caput omĩs principatus. et
potestatis: in quo et circũcisi es¬
tis circucisione sine manibus
mexpoliatione corporis carnie
in encũcisione xp̃i: consepult
ei in baptismate. in qͦ et consin¬
reximꝰ ꝑ fidẽ oꝑationis dei. qͥ
suscitauit eũ a mortuis. Q
mors qͥ. et resurrectio. & cittũ¬
cisio enus: ꝓ nob facte sunt:¬
⁊ cum impleti essent dies cucũ¬
cidendi puerũ: uocatũ ẽ. nom̃¬

Expanded text:
itudo divinitatis corporaliter, et estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum impleti, inquit, essent dies circumcidendi puerum, vocatum fuerat nom
Abbreviated transcription (Latin):
sus. petra sp̃alis exercicii se osten¬
dunt habere circũcisos Petri¬
nis quidẽ cultris. circũcisionẽ
fieri legumis. Petra autẽ erat
xp̃c: cuiꝰ fide. spe. et caritate. ñ
solũ in baptismate. sed in omni
prsus actione. deuota purificant᷑
corda bonorũ: Que et ipsa coti¬
diana nr̃a cireũcisio idest. cõti¬
nua eordis mundatio. semꝑ ocꝰ¬
t̾aui diei sacramentũ celebrare
ñ desistit᷑. quia noc in gxemplũ
dñicȩ resurrectionis. que octaua

Expanded text:
sus petra spiritualis exercitii se ostensus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana nostra circumcisio, id est continua cordis mundatio, semper octavae diei sacramentum celebrare non desistit, quia nos in exemplum Dominicae resurrectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa redarguit dicens. Ue qui
potentes estis adbibendũ uinũ.
et uiri fortes admiscendã ebri¬
etatẽ: Incircũeni olfactu et ta¬
ctu. qui unguento & uariis
odorib st̃ delibuti: qui secunt᷑
amplexus meretricis. asꝑgentis
cubile sui mirra & aloe et
cumamonio. Incircucisi gressi¬
bus: de quib psalmista cõme¬
morat: Contricio et infelicitas
in uiis eoꝵ : et uiã pacis non
cognouerunt: At qui omni
custodia seruant suũ cor: qui
auertunt oculos suos ne uide¬
ant uanitatẽ: qui sepunt au¬
res suas spinis. ne audiant lingua
neguã: qui gustant et uident ꝗͣ
suauis ẽ dñs. quã beatus uir
qͥ sꝑat in eũ: qͥ custodiunt uias
suas ut ñ delinquant in lingua
sua: qui donec suꝑest alitꝰ in eis
et sp̃s dĩ in naribꝰ eoꝵ. ñ loquunt̃
labis miquitatẽ. nec lingua eoꝵ
meditat᷑ mendaciũ: qui leuant
manus suas ad mandata dĩ que
diligunt: qui ab omi ua mala
ꝓhibent pedes suos ut custodi¬
ant uerbũ di: isti oms suos sen¬

Expanded text:
 dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest halitus in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sen
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis sine ullo temporis
fine beata: quando uera om̃i¬
mode circũcisionis gła cho¬
ruscante. ñ ultra corpus quod
corrumpit᷑ aggrauat animã.
ñ terrena in habitatio depri¬
mit sensil multa cogitantẽ.
s corpus iã incorruptibile lec¬
ficat animã: et subleuat cȩ¬
lestis inhabitatio totũ ho¬
minẽ. uisioni sui conditoris
inherentẽ Huiꝰ et̃m diei bea¬
titudinẽ ꝓpħa in illo cuiꝰ sup
meminimus psalmo conse¬
quent̃ exponit: anuna sua
ipse et om̃s interioris sui ho¬
minis affectus adbenedicen¬

Expanded text:
rectionis sine ullo temporis rectionis sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodo circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat animam; non terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam corruptibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. Cujus aeterni diei beatitudinem Propheta in illo, cujus supra meminimus, psalmo consequenter exponit, animam suam ipse et omnes interioris sui hominis affectus ad benedicen
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i faciẽ aulã regni cęlestis in¬
los circu̾̃cisos adͥ templũ dñi
iherosolima cũ laudib hostia¬
rũ munus acceptabile deferri:
era eni cirou̾cisione purgatus.
templii dm̃i cũ mune ribus
ingreditur: qui gła resurrecti¬
onis ab omĩ labe mortalitatiᷤᷤ
terna subit: dirupisti inqui¬
ens uincła mea. tibi sacrifica¬
bo hostiã laudis. uota mea dño
reddã in atriis domꝰ dñi. in con
spectu omis popłi eiꝰ: in medio
tui iherusalem: Qđ desideran¬
tissimũ tempus cęlestis intro¬
itus: illa dies octaua qua circũ¬
cisio celebratur indicat: Sex et¬
enĩ sunt huiꝰ seculi etates. no¬
tissimis temporũ distincte
articulis : in quib ꝓ deo labo¬
rib insistere. et ꝓadipiscenda
requie sempiterna. ad tempꝰ
oꝑari necesse ẽ Septima est
etas : ñ in hac sed in alia uita
quiescentiũ usq ad tempus
resurrectionis animarii Octa¬
ia autẽ etas. ipsa ẽ. dies resur¬

Expanded text:
 faciem, aulam regni coelestis in faciem, aulam regni coelestis inlos circumcisos ad templum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis terna subit. Disrupisti, inquiens, vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. Vota mea Domino reddam in atriispectu omnis populi ejus, in medio tui Hierusalem . Quod desideratissimum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio celebratur, indicat. Sex etenim sunt hujus saeculi aetates notissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resur
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ. nob̾. iħu idest saluato¬
ris nomen acceꝑit: ñ expositi¬
one ut a nob̾ possit intelligi.
sed sollicita ac uigili eget in¬
tentione. ut etiã nos possimꝰ
eiꝰdem nominis participatio¬
ne saluari: Legimus quippe
angelo inter pretante. quia
ipse saluũ faciet popłm suũ
a peccatis eoꝵ: Q in dubitant̃
credimꝰ ac sꝑamus: quia qui¬
a peccatis saluat. ipse etiam
a corruptionibꝰ quȩ ob pec¬
cata contigerunt et ab ipsa
morte saluare ñ omittit: psal¬
mista atcestante qͥ ait: Qui ꝓ¬
pitiꝰ fit omnib iniquitatib t̾uis
qui sanat om̃s languores tuos.
muissis quippe omnib iniquita¬
tib nr̃is. adintegrũ oñs lan¬
guores nri sanabunt᷑: cũ resur¬
rectionis apparente gła. no¬
iuistna inimica destructa
fuerit mors.
ec ẽ. uera et plenaria nr̃a circũci¬
sio: cũ in diẽ iudicii cuncꝰtis si¬
mul animȩ carnisq corrupti¬
onib exuti mox ꝑacto iudicio
aduidendã ꝑpetuo ereatoris¬

Expanded text:
datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente gloria novissima inimica destructa fuerit mors. aec est vera et plenaria nostra circumcisio, cum in die judicii cunctis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ: ñ quia ipse peccauerit:
neq eñ peccatũ fecit. nec inuen¬
tus ẽ dolus in ore eiꝰ: s mortu¬
us ẽ. ut nos qui mortui sur iꝰ.
illo moriente percatis ne quaꝗͥ
peccato et uitiis uiueremꝰ. Unde
mus. tune illo moriente. et con¬
surreximꝰ resurgenti: sic cũ eo
cncũcisi sumus. et post circum¬
cisionẽ sollẽpni purgatione
indigemꝰ circũcisione carnali
ut scias ꝓpter nos illũ fuisse

Expanded text:
tuus est. Non quia ipse peccaverit, neque enim peccatum fecit, nec inventus est dolus in ore ejus; sed mortuus est, ut nos qui mortui sumus, illo moriente peccatis, nequaquam peccato et vitiis viveremus . Unde mus tunc illo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione indigemus circumcisione carnali. Et ut scia
Abbreviated transcription (Latin):
rificatione baptismi salutatis.
diriuatũ a nomine xp̃i gau¬
deant accepisse cognom̃ et usq
ad finẽ firmĩ intemeratũq
seruare contendant: gauden¬
tes in se illud ysaię uaticini¬
um eẽ. cõpletum. et seruos su¬
os uocabit nomine alio. hoc
ẽ. nomine xp̃iano. quo nunc
om̃s serui xp̃i se delectantur
insigniri: Neq enĩ nom̃ aliud
sub cȩlo datũ ẽ. hominib: in
quo oporteat nos saluos sieri
nde ꝓpħa consequenter adiun¬
git: In quo qͥ benedicendus e suꝑ
terrã: benedicetur in dño am̃:
Dicit et alias de eodẽ: multipli¬
candã etiã de gentib ȩccłiam
alloquens. Uidebunt gentes
iustũ cuũ: et cuncti reges in

Expanded text:
rificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, amen . Dicit et alias de eodem, multiplicandam etiam de gentibus Ecclesiam alloquens: Videbunt gentes justum tuum, et cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
inquit urorẽ tuã ñ uocabis
sarai s sarã : idest ñ uocabis
principẽ meã s principẽ: uidi¬
licet aꝑte docens. ut eã q̃ cante
fidĩ particeps et socia facta e.
ñ ꝓprie principẽ suȩ domus
sed absolute prmeipẽ: idest om¬
mũ recte credentiũ feminarũ
uocaret et intelligeret. eẽ. pa¬
rentem: Unde beatus petrus
apłs. credentes de gentib femi¬
nas ad humilitatis castitatis
et modestie uirtutẽ ꝓuocans
eiusdẽ matris nr̃e sare debita
cũ laude meminit: Sic̃ sara
inquit obediebat abrahe dnm
eu uocans: cuiꝰ estis filie bene¬
facientes. et ñ timentes ullã
ꝑturbationẽ:
ec dilectionẽ ur̃am fr̃s ad mo

Expanded text:
uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem . Haec dile
Abbreviated transcription (Latin):
stunt: ẽ utiq cordiũ et auriũ
eircũcisio: Q si ẽ. cordiũ et au¬
riũ. est et omniũ exterioris
iuter iorisq hominis nr̃i sen¬
suum: Qui enĩ iiderit mu¬
lierẽ ad concupiscendũ eã: qui
habuerit oculos sublimes:
de quib uoce ueritatis dicitur.
qui ẽ. ex deo uerba dei audit: ꝓp¬

Expanded text:
stunt, est utique cordium et aurium stunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui habuerit oculos sublimes, quibus voce Veritatis dicitur: Qui est ex Deo, verb