comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipso eiꝰ aduentu. quẽ in apostoloꝵ
actib legimꝰ. ꝑdiuisionẽ linguarũ ignis
apparuit : qͥ ninsedit suꝑ unũ quẽq eoꝵ.
Qđ exodo congruit ubiscriptũ ẽ: syna autẽ
mons fumab̾at totus. ꝓpt̃ea qđ descendit
in eũ ds̃ in igne. Et aliqͤnto post: aspectus
inquit maiestatis diũ tanquã ignis ardens
tari pot̾ant sine spũ scõ. qͦ ipsã legẽ seribi
oportebant. dm̃ quidẽ ñ ꝑsubstantiã suã.
que inuisibił ⁊ in comutabił manet. s ꝑ illã
speciẽ creatẽ. illic apparuisse cognoscimꝰ.¬

Expanded text:
Apostolorum Actibus legimus, per divisionem linguarum ignis apparuit, qui et insedit super unumquemque eorum : quod Exodo congruit, ubi scriptum est, Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendit in eum Deus in igne; et aliquanto post, Aspectus, inquit, majestatis Domini tanquam ignis ardens tari poterant sine Spiritu sancto, quo ipsam Legem scribi oportebat: Deum quidem, non per substantiam suam quae invisibilis et incommutabilis manet, sed per illam speciem creat
Abbreviated transcription (Latin):
isrł qr uider̃ locũ uͥ stecerat ds̃ isrł. ⁊ quia
siłpedib eiꝰ tanꝗͣ opꝰ lapidis saphyri. et tãꝗͣ
aspectus firmamenti celi : ꝓpterea credendũ
ẽ. u̾bũ ⁊ sapientiã dĩ. ꝑ suã substantiã in
spacio loci t̾reni stetisse : q̃ ꝑtendit afine usq
ad finẽ fortit̃. ⁊ disponit oiã suauit̃. et
ita eȩ̃. mutabile ũbũ dĩ ꝑ qđ facta st̃ oĩa.

Expanded text:
ia viderunt locum ubi steterat Deus Israel, et quia sub pedibus ejus tanquam opus lapidis sapphiri, et tanquam aspectus firmamenti coeli , propterea credendum est Verbum et Sapientiam Dei per suam substantiam in spatio loci terreni stetisse, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; et ita esse mutabile Verbum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
am uͦ de nubib et uocib
& fulgtrib. et cuba. & fumo. in monte syna
cũ dic̾eret᷑. syna aut̃ mons fumabat totꝰ.
ꝓptẽa qđ descendisset dĩ in eũ inigne. et
Daut̃ uoces tubȩ ꝑdeuntes fortit̾ ualde.
M oyses loquebat᷑ et̃ ds̃ respondebat ei uoce.
Et paulo post data lege indecẽ p̃ceptis: con¬
sequent dicit᷑. ⁊ omnis popłs uidebat
uoces. et lãpades. ⁊ uoces tũbȩ. et montẽ
fumantẽ. Et paulo post: et stabat in qͥt
oĩs popłs alonge. moyses aut̃ intrauit
in nebulã ubi erat dĩ. Et dix̃ dñs admo¬
ysen. et cecã. Quid hinc dicã. nͥ qđ nemo
tã uecors ẽ. qͥ credat fumũ. ignẽ. nubes.
et nebulã. et siqua huiusmodi. ũbi et
creatori. facta st̃ illa oiã. & humanis
sensib ꝓ dispensatione congrua p̃sentata.
nͥ forte̾ qr dictũ ẽ. moysesꝰ aut̃ intͣuit
in nebulã uͥ erat dĩ. hoc arbitbit᷑ car¬
nał cogitatio. apopło quide̾ nebulã uisa
intra nebulã uͦ moysen oculis carneis uidisse

Expanded text:
am vero de nubibus, et vocibus, et fulguribus, et tuba, et fumo in monte Sina, cum diceretur: Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendisset Deus in eum in igne, et em voces tubae prodeuntes fortiter valde: Moyses loquebatur, et Deus respondebat ei voce . Et paulo post data Lege in decem praeceptis, consequenter dicitur: Et omnis populus videbat voces, et lampadas, et voces tubae, et montem fumantem. Et paulo post: Et stabat, inquit, omnis populus a longe; Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, et dixit Dominus ad Moysen , etc. Quid hinc dicam; nisi quod nemo tam vecors est, qui credat fumum, ignem, nubes, et nebulam, et si qua hujusmodi, Verbi et Creatori facta sunt illa omnia, et humanis sensibus pro dispensatione congrua praesentata: nisi forte, quia dictum est, Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, hoc arbitrabitur carnalis cogitatio, a populo quidem nebulam visam, intra nebulam vero Moysen oculis carneis vidisse
Abbreviated transcription (Latin):
Hec de xp̃i natuitate. passione. & resur¬
rectione. atq scdo eiꝰ aduentu. ita dicta
sunt: ut siquis ingreco capita hoꝵ uer-¬
suũ discernere uoluerit. inueruet iħs¬
xep̃s. ros. theos. sother qđ & in latinũ
translatis eisdẽ uersib apparet: preter
qđ grecarũ litteraru̾ ꝓprietas ñ adeo
potuit obseruari. Credo iã uos o inimici¬
udei. tantis testib ita obrutos. confuta¬
tosq ipsa ueritate: ut nichil ultra re¬
pugnare. nil quȩrere debeatis.

Expanded text:
Haec de Christi nativitate, et passione, et resurHaec de Christi nativitate, et passione, et resurrectione, atque secundo ejus adventu ita dicta sunt, ut si quis in Graeco capita horum versuum discernere voluerit, invenietistus, hios theu, soter. Quod in Latinum translatis eisdem versibus apparet, preter quod Grecarum litterarum proprietas non adeo potuit observari. Credo vos, o inimici Iudei, tantis testibus ita obrutos confutaturos esse ipsa veritate, ut nichil aliquid repugnare, nichil querere debeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
simulaera uiri: cunctã quoq gazã. Exu¬
ret t̾ras ignis pontũq polũq. Inquirens
tetri portas effringere auerni. Scõꝵ sed erã
cunctȩ lux lib̾a carni. Tradent᷑ sontes:
ȩt̃naq flamina cremabit. Occultos actus
retegens: tunc quisq loquet᷑ Secreta: atq
d̃s reserabit pectora luci. Tunc erit &
luctꝰ: stridebunt dentib om̃s. Eripitur
solis ubar: & chorus int̾it astris. Uoluet᷑
cȩlũ: lunaris splendor obibit. Deiciet
colles: ualles extollet ab imo. Non erit
in reb hominũ: sublune uł altũ. Iam
x̧quant᷑ cãpis montes: & cerula ponti.
Omĩa cessabunt: tellus confracta ꝑibit.
Sic parit̾ fontes. torrentes. fluminaq igni.
Et tuba tũ sonitũ. tristẽ demittet ab alto.
Orbe gemens facinꝰ miserũ uariosq labores.
Thartareũq chaos. monstrabit t̾ra dehiscens.
& corã hic dño reges sistent᷑ in unui.
Recidet ecelo. ignisq & sulphuris amnis.

Expanded text:
symulacra viri, cunctam quoque gazam. Exusymulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar, et chorus interit astris. Volvetur caelum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, volles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum. Iam equantur campis montes, et cerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Sed tuba tum sonitum tristem demittet ab altOrbe, gemens facinus miserum, variosque labores Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Decidet e coelis ignisque et sulphuris amnis.
Abbreviated transcription (Latin):
diuinꝰ ignis intꝰ illuminauit: ut cũ illic
apud te captiui tenerent᷑ inimici uidei.
sic diceres testimoniũ filio dĩꝰ Sed qr
in ore duoꝵ uel triũ testiũ stat om̃e uer¬
duoꝵ hominũ testimoniũ uerũ sit:
etiã ex gentib terciꝰ testis introducat᷑:
ut testimoniũ ueritatis ex omĩ parte
roboret᷑. Quid sibilla uaticinando etiã
de xp̃o clamauerit. in mediũ ꝓferamꝰ:
ut ex uno lapide utroꝵq frontes ꝑcu¬
ciant᷑. uideoꝵ scilicet atq paganoꝵ: atq
suo gladio sicut golias. xp̃i ꝑcutiant᷑
inimici. Audite quid dixerit. Iudicii
signũ: tellus sudore madescet. E cȩlo
rex adueniet. ꝑ secla futurꝰ. Scilicet il
carne p̾sens: ut iudicet orbẽ. Unde dm̃
cernent in credulus atq fidelis. Celsũ
cũ scĩs exi: iã t̃mino in ipso Sic animȩ
cũ carne aderunt. quas uidicat ipse : Cũ
iacet incultꝰ densis in ueprib orbis Reicient

Expanded text:
ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verduorum hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Judicii signum, tellus sudore madescet. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet in carne praesens ut judicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis, aevi jam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt, quas iudicat ipse, Cum iacet incultus densis in vepribus orbis. Reicient
Abbreviated transcription (Latin):
qm ueritas ñ tacuit clamando. etiã ꝑ
linguas inimicoꝵ suoꝵ. Nonne quan¬
do ille poeta facundissimꝰ int̾ sua car¬
mina. Iam noua ꝓgenies cȩlo demittit᷑
alto: dicebat. xp̃o testimoniũ ꝑhibebat:
Indubiũ hoc ueniat: nisi alios ex gentib
idoneos testes. pluraq dicentes in mediũ
introducã. Illũ regẽ qui ur̃am suꝑbiã
captiuando ꝑdomuit. nabuchodonosor
regẽ scilicet babilonis: ñ pret̾mittã. Dic
nabuchodonosor quid in fornace quo tres
uiros iustos iniuste miseris. dic quid ti¬
bi fuerit reuelatũ. Nonne inqͥt tres ui¬
ros misimꝰ in fornace ligatos: & aiunt ei.
Uere rex. Ecce inquit ego uideo quatuor
uiros solutos degnbulantes in medio ignis.
& corruptio nulla ẽ. in eis. & aspectꝰ quar¬
ti similis ẽ. filio dĩ. Oalienigena. unde
Nondũ qͥdẽ modo nascit᷑: & similitudo nas¬
centis a te cognoscit᷑. Unde tibi hoc: Quis
tibi istud annunciauit: nisi qr sic te

Expanded text:
quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per quoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulantes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . Nondum quidem mundo nascitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te
Abbreviated transcription (Latin):
mici qui audire nolunt. Ecce inquit
agnꝰ dĩ: ecce qui tollit peccata mundi.
& adiecit. Tuad me uenis baptitari: Ego
a te debeo baptizari. Agnouit seruus dñm.
agnouit uincłis originał peccatiobli¬
gatꝰ. ab om̃i nexu peccati liberũ. Agnouit
p̾co uidicẽ: agnouit creatura creatorẽ.: ag¬
nouit paranimphus sponsũ. Nã & hȩc
uox: ioħis ẽ. Qui habet sponsã: sponsus ẽ.
Amicꝰ autẽ sponsi stat & audit eũ: & gau¬
dio gaudet ꝓpt̾ uocẽ sponsi.¶ Sufficiunt
uob̾ ista ouidei: Sufficiunt uob̃ tanti testes
tanta testimonia. ex lege ur̃a. & ex gente
ura. an adhuc impudentia ur̃a audebitis
dicere. qđ alteriꝰ gentis uel nationis ho¬
mines. xp̃o deb̾ent testimoniũ ꝑhibe:
Sed si hoc dicitis: respondet quidẽ ille uob̾.
Non sũ missus: nisi ad oues quȩ ꝑier̃ domꝰ
isrł. Sed sicut uos in actib apłoꝵ incre
nunciari uerbũ dĩ: sed qr expulistis illud
ex gentib testimoniũ xp̃o fuisse ꝓlatũ:

Expanded text:
mici qui audire nolunt. Ecce, inquit, mici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus apostolorum increpnuntiare Verbum Dei, sed quia expulistis illud,ex gentibus testimonium Christo fuisse prolatum,
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ dñi mei ad me: Ecce enĩ ut facta est
uox salutationis tuȩ in aurib meis: exulta¬
uit ingaudio infans in utero meo. Intelli¬
gens enĩ ioħs matrẽ dñĩ sui uenisse ad suam
matrẽ: int̾ ipsas angustias uteri ad huc po-¬
sitꝰ: motu salutauit. quẽ uoce ñ pot̾at. Qui
postea ipse ioħs p̾cursor & amicꝰ humilis.
& fidelissimꝰ seruus. testis idoneus effectꝰ ẽ.
tanto maior in natis mulierũ: quanto esti¬
credebant: sed ille ñ se ẽẽ. clamabat dicens.
Quẽ me suspicamini ẽẽ. ñ sũ ego: sed ecce
ce ueri sponsi quanto te humiliauisses:
si ad corrigiã calciam̃ti eiꝰ soluendã. dignũ te
eẽ. dixisses: Sed dũ hoc ñ te dignũ dicis:
uideis falsis testib c̃tradicis. & hȩc ate
cũ ad te ipse uenit excelsus. humilis:
implendȩ dispensationis suȩ grã ut a te
bapti ⁊ aret᷑. qui nullũ habebat omĩno
peccatũ. Quid responđis: quẽ cognoueris:
quale testimoniũ ꝓtuleris: audiant ini¬

Expanded text:
mei ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aesticredebant, sed ille se non esse clamabat, dicens: Quem me esse suspicamini, non sum ego, sed ecce ce veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum hoc te non dicis dignum, Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant ini
Abbreviated transcription (Latin):
minib conuersatꝰ ẽ. Ecce duo testes
idonei ex lege ur̃a: ex quoꝵ testimonio
ñ st̃ conpuncta corda ur̃a. Sed alii atq
alii ex lege xp̃i testes introducant᷑: ut
frontes durissimȩ inimicoꝵ c̃terant᷑. Ue¬
niat & ille danihel sc̃s: uiuenis qͥdẽ ȩtate:
senior uͦ scientia. ac mansuetudine: c̃uin¬
cat om̃s falsos testes: sic̃ cͣuicit seniores
impudicos: ita suo testimonio xp̃i con.¬
sabit unctio. Quare illo p̾sente cui in¬
sultantes dicebatis. tude te ipso testimoniũ
ꝑhibes. testimoniũ tuũ ñ ẽ: uerũ. cessauit
unctio ur̃a: nisi qr ipse ẽ. qͥ uenerat sc̃s

Expanded text:
minibus conversatus est . Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi cont sanctorum, cessabit unctio . Quare illo praesente cui insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit unctio
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe inquit audiui auditũ tuũ & timui:
considaui oꝑa tua & expaui. Quȩ oꝑa dĩ.
iste miratꝰ expauit: Nũquid fabricã mun¬
di istomiratꝰ expauit: Absit. S ed audi
quid expauit. In medio inquit duũ ani-¬
maliũ cognosceris. Oꝑa tua ds̃: uerbũ
caro factũ ẽ. In medio duũ animaliũ cog¬
nosceris. Qui quousq descendisti: expaues¬

Expanded text:
it, audivi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera Dei iste miratus expavit? Nunquid fabricam mundi iste miratus expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; expaves
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent homines eẽ. filiũ hominis: re¬
alii iheremiã: aut unũ ex ꝓpłis. & ille.
Ut quid suspicamini montes incaseatos:
montẽ in quo cõplacuit dõ habitare in
quẽ ter negauerat tũdo. Dic & tu moyses
legislator. dux ppłi isrł: testimoniũ xp̃o.

Expanded text:
ilium hominis, rei Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legislator, dux populi Israel, testimonium Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
remias ait. Post hȩc in t̾ris uisus ẽ: & cũ
hominib conuersatꝰ ẽ. Ecce quẽ ad modũ
sibi conuenuint testes ueritatis: &quẽ.¬
admodũ conuincunt filios falsitatis.
Sufficunt uob̾ ista o iudei. an adhuc ad
ur̃am confusionẽ ex lege & ex gente
ur̃a. alios introducemꝰ testes: ut illi testi¬
moniũ ꝑhibeant. cui ꝑdita m̃te insultan¬
tes dicebatis: tu de te ipso testimoniũ¬

Expanded text:
cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insultantes dicebatis: Tu testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
unctionẽ. Si autẽ qđ uerũ ẽ. cessauit ur̃ã
enĩ & lapis ille abscisus de monte sine
manib c̃eidentiũ: ia est xp̃s natꝰ de uir¬
gine sine manib cõplectentiũ. Qui in¬
tantũ creuit ut mons magnꝰ fieret: &
ipleret uniuersã faciẽ. t̾rȩ. De quo
monte dicit ꝓpħa. Uenite ascendamus
Mons dei : monis uber. Ut quid suspica

Expanded text:
tionem. Si autem quod verum est cessavit unctio enim et lapis ille abscissus de monte sine manibus conscindentium, id est, Christus natus de virgine sine manibus complectentium, qui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus Mons Dei mons uberrimus, ut quid sus
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ uerĩ sit iproceante dest e¬
ntantũ duo. sed etiã : plures dolege¬
testes xp̃i: & coniuncant auditores legis nec
factores. Dic isaia testimoniũ xp̃o. Ecce in.¬
quit iuirgo in utero concipiet. & pariet fi-¬

Expanded text:
monium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium Christo. Ecce virgo, inquit, in utero concipiet, et pariet Fil
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. seđm uerbũ tuũ in pace: qr uider̃
ocłi mei salutare tuũ. Illi etiã parentes
ioħis. ⁊acharias & helisabeth. uiuenes ste¬
riles. in senecta fecundi: dicant etiã ipsi tes
enĩ suo paruulo nato. Tu puer ꝓpħa al¬
tissimi uocab̾is: p̾̃ibis enĩ ante faciem
at̃i parare uias eiꝰ. Ipsiq matri & uirgini:¬

Expanded text:
um in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testenim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Ipsique matri et virgini
Abbreviated transcription (Latin):
minabit᷑ de ppło suo.  pħam autẽ dictũ
xp̃m: ipsũ audi in euangłio xp̃m. Non ẽ.
inquit ꝓpħa sine honore: nisi in patria
sua. Accedat autẽ & dauin ͤ testis fideł:. de
cuiꝰ semine ꝓcessit ipse. cui lex & ꝓpħȩ testi¬
moniũ dicunt: dicat & ipsedexp̃o. Adora-¬
bunt inquit eũ om̃s reges t̾rȩ: om̃s gentes
seriuent ei. Cui seriuent: Dic eui serui-¬
ent. Uis audire cui: Dix̃ dñs dño meo. sede

Expanded text:
ophetam autem dictum Christum, ipsum audi in Evangelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipse de Christo. Adorabunt, inquit, eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi . Cui servient? Dic, cui servient? Vis audire c
Abbreviated transcription (Latin):
ex lege & ꝓpħis uelim omĩa quȩ de
xp̃o dicta sunt colligere: faciliꝰ me tempꝰ
quã copia deseret. Uerũtam senẽ illũ ex
gente ur̃a natũ. sed in errore ur̃o ñ re¬
lictũ: simeonẽ sc̃m in medio in troducã:
qui meruit teneri decrepitꝰ in hac luce:
quousq uidet uerã lucẽ. Quẽ quidẽ iã
ȩtas cõpellebat ire: sed expectabat susciꝑe
quẽ seiebat uenire. Cũ iste senex admo-
uidit: & diuinã infantiã pia senectꝰ ag-¬
nouit : tulit infantẽ in manib suis. Ille
quidẽ xp̃m ferebat: sed xp̃s senẽ regebat.
Regebat qui portabat᷑: ne ille ante ꝓmissũ
a corpore solueret᷑. Quid tam̃ dixerit:
quẽ confessus fuerit: ad uertite inunici

Expanded text:
ex lege et prophetis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonividit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quidem Christum ferebat, sed Christus senem regebat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite inimici
Abbreviated transcription (Latin):
tebat dicens. Oꝑa quȩ ego facio apsates¬
timoniũ phibent de me: ut ap̃o testi¬
moniũ dicerent. ñ uerba s facta Vos
autẽ si agnoscentes saluatorẽ qui oꝑi¬
bat salute̾ in medio tre ure adicientes
in malo aistis. Tu de te ipso testimoniũ

Expanded text:
cens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba, sed facta. Vos autem non agnoscentes Salvatorem, qui operabatur salutem in medio terrae vestrae, adjicientes in malo, aistis: Tu de teipso testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
eternitate unus substantiȩ uel cono¬
munione separat. eumq negat sp̃m
ds karitas. quia non partib diuidit
unitatem: sed in effabilit̾ coagulat
trinitatem I psa est enim trinitas
unus ds̃ turris fortitudinis a facie

Expanded text:
aeternitate et substantia, vel communione separat, eumque negat Spiritum Deus charitas , quia partibus non dividit unitatem, sed ineffabiliter coagulat Trinitatem. Ipsa est enim Trinitas unus Deus, turris fortitudinis a facie
Abbreviated transcription (Latin):
sabellianus: Nam &̧ ego & pat̾ unc sumꝰ
Son dix̃ ego ce pat̾ unũ sum s ego ce
pat̾ unu sumꝰ Quod dico uno audiat
armanus. Quod dico sumꝰ: audiat sabel¬
lianus Non diuidat arrianus unume
non deleat sabellianus sumꝰ. s ambo
ueniant. & sint etiam ipsi in nob̵ unum.
sicut ego & pat̾ unum sumꝰ. Ergo si patꝰ
&e filius unum sunt. immo qr in dubitan¬
ter unum sunt: ñ duo du. sirimos dẽ¬

Expanded text:
Sabellianus. Nam Ego et Pater unum sumus. Non dixit, Ego et Pater unum sum, sed ego et Pater unum sumus. Quod dico unum, audiat Arianus; quod dico sumus, audiat Sabellianus. Non dividat Arianus unum, non deleat Sabellianus sumus, sed ambo veniant, et sint etiam ipsi in nobis unum, sicuti ego et Pater unum sumus. Ergo si Pater et Filius sunt, imo quia indubitanter unum sunt, non duo sed unus De
Abbreviated transcription (Latin):
qui usq in hodiernũ diem
negastis filiũ dĩ. Non ne
uox ur̃a ẽ. illa. quando
eũ iudebatis miracła facientẽ. atq teb¬
sasutes dicebatis. quorisq animas nr̃as
suspendis: si tu es xxp̃s: dic nobis palamo.

Expanded text:
qui usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu
Abbreviated transcription (Latin):
ec gͥ trinitas m̃cis ñ ꝓpt̃ẽa
di ẽ imago quia nũi memi¬
nit mens. et intelligit ao dili¬
gic se s quia potest. etiã meminisse
et intelligere. et amare a qͦ facta ẽ.
Qđ cũ facit sapiens ipsa fit. Si aũ non
facit etiã. cũ sui meminit seq. intelli¬
git ac diligit. stulta ẽ. Meminerit
itaq dĩ suiꝰ ad cuiꝰ imaginẽ facta ẽ.
eũq incelligat ac diligat. Qđ ut breuiꝰ
dicam. colat dm̃ ñ factũ cuiꝰ ab eo
capax facta ẽ. et cuiꝰ eẽ particeps po¬
ẽ. sapientia et n sua. luce s sũme illiꝰ
lucis participatione sapiens erie atq
ubi beata. ibi etña regnabit. Sic enĩ
dr̃ ista hominis sapientia ut etiã
dĩ sit. Tunc enĩ uera ẽ. Nã si humana
ẽ uana ẽ. Uerũ ñ ita dĩ. qua sapi
s quẽadmodũ dr̃ etiã iusticia dĩ ñ
solũ illa qua ipsa iustus ẽ. s quã
donat homini cũ iustificat impiũ
quã cõm̃dans apłs ait de quib dã
ignorantes enĩ dĩ iusticiã: et suã¬

Expanded text:
 trinitas mentis non propterea Dei est imago, quia sui meminit mens, et intelligit ac diligit se: sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare a quo facta est. Quod cum facit, sapiens ipsa fit. Si autem non facit, etiam cum sui meminit, seseque intelligit ac diligit, stulta est. Meminerit itaque Dei sui, ad cujus imaginem facta est, eumque intelligat atque diligat. Quod ut brevius dicam, colat Deum non factum, cujus ab eo capax est facta, et cujus particeps  sapientia : et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est. Verum non ita Dei qSed quemadmodum dicitur etiam justitia Dei, non solum illa qua ipse justus est, sed quam dat homini cum justificat impium, quam commendans Apostolus ait de quibusdam, Ignorantes enim Dei justitiam, et sua
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ qđ augłs. Non enim sanctus quisquã
potestate sua gaudet. s eius a quo habet
posse quicquia congrnent̃ pocest. et nouit
potentius et conuingi omipotenti pia uolun¬
tate. quã ꝓpria uoluntate posse qđ con
tes doceret ampliora et temporalib in soli¬
tis intentos atq suspensos ad et̾na atq inã¬
ora conuerteret: uenite inquit ad me om̃s
qui laboraitis et honerati estis. et ego uos
reficiã. collice. iugũ meũ suꝑ uos. et ñ aic
discite ame quatriduanos mortuos susci¬
tare. s ait discite a me quia mutis su
& humilis corde. Potentior ẽ enĩ et auitior
solidissima humalitas. quã uencofissima cel¬
situdo. ⁊ ido sequit᷑ dicens. et inuenietis
requiẽ animab ut̾is. Dilectio enĩ ñ instat᷑.
et. ds̃ dilectio ẽ. et fideles in dilectione
acquiescent illi. reuocati a strepitu qui
soris ẽ. ad gaudia silentia. E cce ds̃ dilectio
ẽ. Ut quid imꝰ et currimꝰ in sublimia.

Expanded text:
esse quod angelus. non enim sanctos quisquam esse quod angelus. non enim sanctos quisquam potestate sua gaudet, sed eius a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propria uoluntate posse quod cotes doceret ampliora et temporalibus insolitis intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteret: uenite, inquit, ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego nos reficiam; tollite iugum meum super uos. et non dixit: discite a me quadriduanos mortuos . suscitare, sed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humilitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce deus dilectio est, et quid imus et currimus in sublimia
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃. hec ẽ eiũ lex et ꝓpħe. Et pleraq
alia repuut᷑ in lict̾ĩs scĩs inqͥb sola dilec¬
tio ꝑximi ad ꝑfectionẽ p̃cipi uidetur.
et taceri dilectionẽ dĩ cũ muttoq. p̃cepto
lex pendent et profete. Sed et hoc ideo
quia et qui pitximũ diligit consequerces
ẽ. ut et ipsam p̾cipue dilectione diligat.
Dus aũ dilectio ẽ. & qui manet indilec¬
tione indõ manet. Consequensẽ gͦ ut
p̃cipue dm̃ diligat. Qua propt̃ qui q̃r̃
dm̃ ꝑ istas potestates. que mundo p̃sunt
uł partib mundi auferunt᷑ ab eo lon¬
geq iactant᷑. ñ int̾uallis locoꝵ sea diũ¬
sitate affectuũ. Ext̃ius enĩ conant᷑ ue
et int̾icra sua descrunt. quib it̾ior ẽ dr̃.
Itaq si etuani aliquã sanctã celestẽ potestatẽ
uł audierint uł uttũq cogitauerint. facta
magis eius appetunt que humana ini¬
tatur in sirmitas. ñ umicant᷑ pietatẽ qua
diuina requies cõpatat᷑. M alunt enĩ su¬
ꝑbi hoc posse qđ angłs. quã deuote hoc

Expanded text:
. Et pleraque alia reperimus in Litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi videtur, et taceri de dilectione Dei; cum in utroque praecepto Lex pendeat et Prophetae. Sed et hoc ideo, quia et qui proximum diligit, consequens est ut et ipsam praecipue dilectionem diligat. deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue deum diligat. Quapropter qui quaerunt deum per istas potestates, quae mundo praesunt uel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque iactantur, non interuallis locorum, sed diuersitate affectuum; exterius enim conantur ire et interiora sua deserunt, quibus interior est deus. itaque etiam si aliquam sanctam caelitem potestatem uel audierint uel utcumque cogitauerint, facta magis eius appetent, quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem, qua diuina requies comparatur. malunt enim superbe hoc posse quod angelus, quam deuote hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uĩdendũ que de trinitate. nobis ẽ.
t cognoscendo dõ. ħ quid sĩt uera dilec¬
uo imnio uͦ quid sic dilectio. Ea quippe
dilectio diceuda que uera ẽ. Alioquin
cupidicis e atq. iti enpidi abusiue dili
dũr qui diligunt. Hec ẽ aute uera
dilectio. ut inberentes ueritati iuste uiuamꝰ
et idõ contepnamus omĩa mortalia p̃ amor
hominũ. quo eos uolumꝰ iuste uiuere. Ita
enĩ et. mori ꝑfr̾ib utilit̾ parati eẽ poteriuꝰ:
duo p̃erpta sint in quib tota lex pendec
et ꝓpħe. dilectio dĩ. et dilectio ꝓrimi. ñ in
nserito plerũq. scriptura ꝓuctoq unũ po¬
nit. siue tintũ dĩ sicuti ẽ illud. scimꝰ qm̃
diligencib am̃ omiã cooꝑant᷑ in bonũ.¬

Expanded text:
e, quae de trinitate nobis est et de cognoscendo deo, nisi quid sit uera dilectio, immo uero quid sit dilectio. ea quippe dilectio dicenda, quae uera est; alioquin cupiditas est. atque ita cupidi abusiue dicundicuntur qui diligunt. haec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus utiliter parati esse poterimus, duo praecepta sint in quibus tota Lex pendet et Prophetae, dilectio Dei et dilectio proximi ; non immerito plerumque Scriptura pro utroque unum ponit: sive tantum Dei, sicuti est illud, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
p̾it d̾s nuitintũ diligit. inquintũ ficit
consequens ẽ. gͦ ut et ꝓrimũ diligat quia
hoc piecepit ds̃. siue cantũ ꝑximmi dilec¬
cionẽ scripcura cõmemorat sicuti ẽ ilua
in uicẽ honera urã poitate e sic adim¬
plebitis legẽ xp̃i. et illud om̃is eiũ lex
in uno sermone impletͣ in eo qđ scriptũ ẽ.
diliges ꝓximũ tuũ tanquã &e ipsum. ⁊

Expanded text:
t in tantum diligit, in quantum facit. consequens ergo est, ut et proximum diligat, quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum est: diliges proximum tuum tamquam te ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
onis. sic̃ oportuisse ds̃ iudicauit an aliuo
aliqͥ d intelligendĩ sit. inuenire diffici¬
le ẽ. ⁊ cemere affirmare ñ expedit.
Quomͦ tam̃ ista sine rationali ł intellectua¬
li creat᷑a potuerint fieri ñ uideo. neq
adhuc locus ẽ. explicare. cur ita sentiã
quantũ uires dñs dederit. Prius enĩ s̃
discucienda ⁊ refellenda hereticoꝵ argu¬
m̃ta. que ñ ex diuinis libris. s ex raci¬
onib suis ꝑferunt. qͥb se uchem̃t᷑ cogere
arbitnt᷑ : testimonia scripearũ que de
pacre et filio et sp̃ũ scõ. st̃. ita ẽẽ intelli¬
genda ut ipsi uolunt. Nunc aũ idõ
demonstratũ ẽ. Siue enĩ ꝓpt̾ iusibilẽ
creat᷑am. siue potius ꝓpt̾ pͥncipii cõ¬

Expanded text:
se Deus judicavit: an aliquid aliud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Quomodo tamen ista sine rationali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discutienda et refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Libris, sed ex rationibus suis proferunt, quibus se vehementer cogere arbitrantur, testimonia Scripturarum quae de Patre et Filio et Spiritu sancto sunt, ita esse intelligenda ut ipsi volunt. 32. Nunc autemdemonstratum est. Sive enim propter visibilem creaturam, sive potius propter princicipii com
Abbreviated transcription (Latin):
si uoluisset ds pat̾ per subiectã creat᷑am usibi¬
lit̃ apparere: absurdissime am̃ aut afilio
quẽ genuit. aut aspũ sc̃õ qui de illo
ꝓcedit᷑ missus diceretur. Iste gͥ sit huiꝰ uo¬
luminis modus deinceps incteris adiuuan¬
te dño illa herecicoꝵ uersutissima argu¬
menta qualia sint. et quẽ ad modũ re¬
darguantur uidebimus

Expanded text:
si voluisset Deus Pater per subjectam creaturam visibiliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Iste igitur sit hujus voluminis modus: deinceps in caeteris, adjuvante Domino, illa haereticorum versutissima argumenta qualia sint, et quemadmodum redarguantur videbimus
Abbreviated transcription (Latin):
simul dici poaierunt. ⁊ in lictĩs uisibilib sua
seꝑatĩ locoꝵ spatia tenuerunt. Et quẽ ad mo¬
dũ cũ memoriã meã ⁊ in tellectũ et uolunta¬
tẽ nomino. singula quidẽ nomina ad ressut¬
gulas referuntur. s tam̃ ab omnib tͥb stũ¬
gula facta st̃. nullũ enĩ hoꝵ triũ nominũ ẽ.
qđ ñ et memoria et intellectus et uoluntas
mea simul oꝑata sint. ita trinitas simul oꝑa¬
ta ẽ. ⁊ uocẽ patͥs et carnẽ filii. ⁊ colũlũ spẽ¬

Expanded text:
simul dici potuerunt, et in litteris visibilibus sua separatim locorum spatia tenuerunt. Et quemadmodum cum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum enim horum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus et voluntas mea simul operata sint: ita Trinitas simul operata est et vocem Patris, et carnem Filii, et columbam Sp
Abbreviated transcription (Latin):
placuit apellare qđ g̃ci dicunt. Hoeron
ñ quidẽ ad unitatẽ ꝑsone. quis enĩ hoc
dixerit. ut quic qͥd illud ẽ. creat᷑e ꝑ qđ
sonuit uox patris. ita sit ds̃ pat̾. aut̃ qͥe¬
quid illud ẽ. create᷑ in quo ꝑ colũbe
speciẽ. uł ꝑ igneas linguas sp̾iritꝰ sc̃s de¬

Expanded text:
placuit appellare, quod Graeci dicunt νοερόν, placuit appellare, quod Graeci dicunt νοερόν, non quidem ad unitatem personae, quis enim hoc dixerit, ut quidquid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas linguas Spiritus sanctus de
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ ũbi dĩ. q̃ hoc fut᷑ũ p̾figurarent. ꝑ
angłos ea dm̃ oꝑatũ eẽ. respondeo. qđ etiã
script᷑arũ scãrũ testimonus qͣntũ existimo
satis ostendi. Si aut̃ querit᷑ ipsa incarnatio
quomodo facta sit. ipsũ dĩ ubũ dico car¬
nem factũ. iᵈ . hominẽ factũ. ñ tam̃ in hoc
qđ factũ ẽ. conũsũ atq mutatũ. Ita sane fac¬
tũ. ut ibi sit ñ tantũ dĩ u̾bũ ⁊ bominis caro:
s etiã rationał hominis anima. atq hoc totũ
Q đ si difficile intelligit᷑: mens fide purget᷑.
magis magisq abstinendo a peccatis. et bene
uinũ aduitoriũ ꝓficiendo et intelligat
⁊ amet. Si aũ querit᷑ post in carnacionẽ
ũbi quomͦ facta sit ut uox pattis. uł spẽs
corporalis qua sp̃c sc̃s demonstratus ẽ. ꝑ crea¬
turam quidẽ faicta ista ñ dubito. Sed utrũ cancũm᷑
corporalem atq sensibilẽ. an adhibito spũ
eciã rationali. uł intellectuali. hoc enĩ qͥbdã

Expanded text:
figurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quantum existimo, satis ostendi. Si autem quaeritur, ipsa incarnatio quomodo facta sit: ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est, hominem factum, non tamen in hoc quod factum est conversum atque mutatum; ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene divinum adjutorium proficiendo, et intelligat, et amet. Si autem quaeritur, post incarnationem Verbi, quomodo facta sit vel vox Patris, vel species corporalis qua Spiritus sanctus demonstratus est: per creaturam quidem facta ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc enim quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlinguas igneas. cũ eiꝰ substantiã patͥ
et filio coet̃nã paritq in cõmutabilẽ
subdica ⁊ seruiens creat᷑a tẽporalib mo-¬
tib et formis ostendet. cũ ad eiꝰ ꝑsone
unitatẽ sic̃ caro qđ ũbũ factũ e̾. ñ copu-¬
laret᷑. ñ audeo dicere nichil tale fictũ ancea.
s plane fident̃ dixerĩ. pactẽ et filiũ et spm scm̃
unius eiꝰdẽq substantie. dm̃ creatorẽ. trinitatẽ
omĩpocentẽ in seꝑabilit̾ oꝑari. s ita ñ posse
ꝑlonge imparẽ. maximeq corporeã creaturã
inseꝑabilit̾ demonstrari. sic̃ ꝑ uoces nr̃as que
utiq corꝑalit̃. sonant. ñ possunt pat̾ et filiꝰ¬

Expanded text:
tiam Patri et Filio coaeternam pariterque incommutabilem subdita et serviens creatura temporalibus motibus et formis ostenderet, cum ad ejus personae unitatem, sicut caro quod Verbum factum est , non copularetur, non audeo dicere nihil tale factum esse antea. Sed plane fidenter dixerim, Patrem et Filium et Spiritum sanctum unius ejusdemque substantiae, Deum creatorem, Trinitatem omnipotentem inseparabiliter operari: sed ita non posse per longe imparem maximeque corpoream creaturam inseparabiliter demonstrari; sicut per voces nostras, quae utique corporaliter sonant, non possunt Pater et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
amor nis cũ meminit atq intelligit.
quid appetere debeat quid uitare:
ꝑ meã non ꝑsua memoria meminit &
ꝑ intelli genciam meã non sua. quicqͥd
intelligent̃ amat intelligit. Quod
breuiter dici potest. ego ꝑ omia illa
tria. memini. ego intelligo. ego diligo.
qui nec memoria sũ. nec intelligentia.
nec dilectio. s hec habeo. Ista gͦdici
possunt ab una ꝑsona. quȩ habet hec
tria. non ÷ ipsa hec tria. In illius uero
simplicitate nature quȩ ds̃ est qͣuis
unus sit ds̃. tres tam̃ ꝑsonȩ sunt pat̾.
& filius. & sp̃s sc̃s. Aliud ẽ. itaq
trinitas res ipsa aliud imago trinita¬
tis in re alia. ꝓpt̾ quã imãginẽ simul.
&e illud in quo sunt hec tria unago
dicit᷑. sic̃ imago dicit᷑ simul. & tabula.
& quod in ea pictum ẽ. s ꝓpt̾ picturã.
quȩ in ea ÷ simul & tabula nomine
imaginis apellat᷑¬

Expanded text:
amor meus cum meminit atque intellegit amor meus cum meminit atque intellegit quid appetere debeat, quid uitare, per meam, non per suam memoriam meminit, et per intellegentiam meam, non suam quidquid intellegenter amat intellegit. quod breuiter dici potest: ego per omnia illa tria memini, ego intellego, ego diligo, qui nec memoria sum nec intellegentia nec dilectio, sed haec habeo. ista ergo dici possunt ab una persona, quae habet haec tria, non ipsa est haec tria. in illius uero summae simplicitate naturae, quae deus est, quamuis unus sit deus, tres tamen personae sunt, pater et filius et spiritus sanctus. Aliud est itaque trinitas res ipsa, aliud imago trinitatis in re aliqua; propter quam imaginem simul et illud in quo sunt haec tria imago dicitur, sicut imago dicitur simul et tabula et quod in ea pictum est, sed propter picturam, quae in ea est, simul et tabula nomine imaginis appellat
Abbreviated transcription (Latin):
eRum hec quando in una sũt
ꝑsona sic̃ ÷ homo. potest nob̾
quispiã dicere.Tria ista.
memoria. inttellectus. & amor.
mea sunt. non sua. nec sibi. s mͥ agunt
quod agunt. imo ego ꝑ illa. Ego enim
meminĩ ꝑ memoriam. intelligõ ꝑ intelli¬
genciã. amo ꝑ amorẽ. &e̾ quando ad me-¬
moria meã aciẽ cogitationis aduerto. ac
sic in corde meo dico quod scio. uerbũ q
uerũ . de scientia ine a gignit᷑. utrũq
meũ ÷ & scientia utiq & uerbũ. Egoenim
scio. ego dico in corde meo quod scio. Et
quancdo in memoria mea cogitando inueniꝰ
ia me intelligere. iã me am̃are aliquid.
qui intellectus & amor ibi erat. & anteꝙ
inde cogitarẽ intellectũ meũ. & amorẽ
meũ inuenio in memoria mea qͦ ego in¬
telligo. & ego amo non ipsa. Itẽ quando
cogitatio mẽa memor ẽ. & uult redire
ad ea quȩ in memoria relinquerat.
eaq intellecta conspi cere atq intus
dicere mea memoria memor & mea
uult uoluntate non sua. Ipse quoq

Expanded text:
erum haec quando in una sunt persona, sicut est homo, potest nobis quispiam dicere: tria ista, memoria, intellectus et amor, mea sunt, non sua, nec sibi, sed mihi agunt quod agunt, immo ego per illa. ego enim memini per memoriam, intellego per intellegentiam, amo per amorem, et quando ad memoriam meam aciem cogitationis aduerto ac sic in corde meo dico quod scio uerbumque uerum de scientia mea gignitur, utrumque meum est, et scientia utique et uerbum. ego enim scio, ego dico in corde meo quod scio. et quando in memoria mea cogitando inuenio iam me intellegere, iam me amare aliquid, qui intellectus et amor ibi erant et antequam inde cogitarem, intellectum meum et amorem meum inuenio in memoria mea, quo ego intellego, ego amo, non ipsa. item quando cogitatio mea memor est et uult redire ad ea quae in memoria reliquerat eaque intellecta conspicere atque intus dicere, mea memoria memor est et mea uult uoluntate, non sua. ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
inteidat qđ ñ hoc diligebamꝰ. uł potiꝰ
qđ atrocit᷑ ođamꝰ. ut iocundꝰ nobisix ¶¬
sit eiꝰ occasus. Serũ hoc ñ didicerat⁊
aphylosophes quos magnis laudib pre¬
dicat. s ex illa noua achademia ubi ei
dubitare etiã de reb manifestissimis pla¬
cuit. ista sententia redolebat. a phylo¬
sophis aũ sic̃ ipse conficet᷑ maximis
longeq clarissimis. et̾nos eẽ animos ac
ceꝑat. A et̃ni quippe animi ñ inconue¬
nient̃. hac exercicatione excitant᷑. ut
in suo cursu reꝑiant᷑. cũ uenerit uitȩ
huiꝰ extremũ. idẽ. in ratione ⁊ inuesti¬
gandĩ cupiditate. minꝰq se ad misceant
acq implicent. hominũ uiti is. et errori¬
bus ut eis facilior sic regressus ad dm̃.
Sed iste cursus qui constituit᷑ in amore
atq in uestigatione ueritatis. ñ sufficit
miseris. idẽ. omĩb cũ ista sola ratione
mortalib sine fide mediatoris qđ in libris
suꝑiorib huiꝰ oꝑis. maxime in qͣrco et

Expanded text:
non diligebamus, vel potius quod atrociter oderamus, ut jucundus nobis sit ejus occasus. Verum hoc non didicerat a philosophis, quos magnis laudibus praedicat; sed ex illa nova Academia, ubi ei dubitare etiam de rebus manifestissimis placuit, ista sententia redolebat. A philosophis autem, sicut ipse confitetur, maximis longeque clarissimis, aeternos animos esse acceperat. Aeterni quippe animi non inconvenienter hac exhortatione excitantur, ut in suo cursu reperiantur, cum venerit vitae hujus extremum, id est, in ratione et investigandi cupiditate, minusque se admisceant atque implicent hominum vitiis et erroribus, ut eis facilior sit regressus ad Deum. Sed iste cursus qui constituitur in amore atque investigatione veritatis, non sufficit miseris, id est, omnibus cum ista sola ratione mortalibus sine fide Mediatoris: quod in libris superioribus hujus operis, maxime in quarto et
Abbreviated transcription (Latin):
inde addens hanc ipsã clausulã repe¬
tendo sermonẽq. finiens. qua ꝓpt̃
inqͥt ut aliqͣndo t̾minet᷑ oraio si
aut extingui tͣnqͥlle uolumꝰ cũ in
bis artib u̾ixerimꝰ aut siex hac
in aliam auit paulo meliorẽ doe¬
mum sine mora de migrare: in.
his studiis nobis omĩs oꝑa & cura
p̃ponenda ẽ. hic miror hominem
tanti ingenii. ꝑfunctis munerib huui Q¬
manis hominib in philosophia uiuen¬
tib. que concẽplatione ueritatis be¬
acos facit iocundũ ꝓmitte oc casũuiis¬

Expanded text:
inde addens hanc ipsam clausulam, repeinde addens hanc ipsam clausulam, repetendoque sermonem finiens: Quapropter, inquit, ut aliquando terminetur oratio, si aut exstingui tranquille volumus, cum in his artibus vixerimus, aut si ex hac in aliam haud paulo meliorem domum sine mora demigrare, in his studiis nobis omnis opera et cura ponenda est. Hic miror hominem tanti ingenii, perfunctis muneribus humanis, hominibus in philosophia viventibus, quae contemplatione veritatis beatos facit, jucundum promittere occasu
Abbreviated transcription (Latin):
et que misisti iħm xp̃m. hanc conteplatiuã
sipientiã quã ptoprie puto in lictis scis
rabscientia distinctã. sapientiã nuncupa¬
rationalis. et intellectualis potẽ. cicero
comendans infine dialogi hortensĩ que
nobis inqͥt dies noctesqͣ. consid̾antib
acuentibq. intelligentiã q̃ ẽ añtis acies
cauentib q. neqͣndo illa hebescat. idẽ.
in philosophia. uiuentib magna spes
ẽ. aut si hoc qđ sentimꝰ et sapimꝰ mor¬
tale. et caducũ ẽ. iocundũ nobis ꝑfunc¬
tis munerib humanis occasũ. neq. mo¬
lestã extinctionẽ. et quasi quietẽ uicȩ
fore. Aut si uit antiquis phylosophs
hisq maximis. longeq clarissimis pla¬
cuit etnos animos ac diuinos habemꝰ.
sic existimandũ ẽ. quo magis ħri fue¬
rint seꝑ in suo cursu. id ẽ. in racione
& inuestigandi cupiditate. et qͦ minꝰ
se admiscuerint acq. implicauerint ho¬
minũ uiciis et errorib hoc his facili.¬
orẽ ascensũ ⁊ reditũ incelũ fore. de¬

Expanded text:
Hanc contemplativam sapientiam, quam proprie puto in Litteris sanctis a scientia distinctam sapientiam nuncuparationalis et intellectualis potest, Cicero commendans in fine dialogi Hortensii: Quae nobis, inquit, dies noctesque considerantibus, acuentibusque intelligentiam, quae est mentis acies, caventibusque ne quando illa hebescat, id est, in philosophia viventibus magna spes est, aut si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est, jucundum nobis perfunctis muneribus humanis occasum, neque molestam exstinctionem, et quasi quietem vitae fore: aut si, ut antiquis philosophis hisque maximis longeque clarissimis placuit, aeternos animos ac divinos habemus, sic existimandum est, quo magis hi fuerint semper in suo cursu, id est, in ratione et investigandi cupiditate, et quo minus se admiscuerint atque implicuerint hominum vitiis et erroribus, hoc his faciliorem ascensum et reditum in coelum fore. De
Abbreviated transcription (Latin):
in nouissima tuba. et mortui resur¬
gent incorrupti & nos immutabimur.
In ipso nãgictu ocłi. ante iudiciũ re¬
surget in uirtute in in corruptione
in infirmitate. corruptione concume¬
lia corpꝰ animale. Imago uͦ que re¬

Expanded text:
in novissima tuba, et mortui resurgent incorrupti; et nos immutabimur . In ipso namque ictu oculi ante judicium resurget in virtute, in incorruptione, in infirmitate, corruptione, contumelia corpus animale. Imago vero quae re
Abbreviated transcription (Latin):
ccedentes : Et quid ẽ reconciliati ꝑmor¬
pat̃. uidit mortem filiĩ sui pronobis. et
placatꝰ ẽ nobis: Numquid s filiꝰ eiꝰ usq
adõ nobis iã placatꝰ erat. ut pronobis
etiam dignaret᷑ mori. pat̾ uero usq.
adõ adhuc ibascebat᷑. ut nͥ filius pro nob̾
moreret᷑. non placaret᷑: Et quid est qđ
alio loco idẽ ipse doctor gentium.
ꝓ nobis quid contra nos : Qui filio
iam placatus esset. pat̾ ꝓpͥo filio ñ
parcens ꝓ nobis cum traderet. Nonne
uidecur hȩc illi uelut aduersa eẽ
sententia : In illa moritur ꝓ nobis
filius. & reconciliatur nobis pat̾ ꝑeiꝰ
mortem. in hac aut̃ tanquã prior
nos dilexerit pat̾ ipse. ꝓpt̾ nos filio¬
ñ parcit. ipse ꝓ nobis eum tradidit
ad mortẽ Seđd uideo quod & antea
pat̃ dilexerit nos. ñ solũ antequã
ẽderetꝰ mundũ. ipso teste apło qui
dicit. sic̃ elegit nos in ipso ante ẽstitu-¬
ẜtionẽ¬
mundi. Nec filius patre sibi non parcen¬
te . ꝓ nob̾ uelut inuitiis ẽ. tͣditus. quia

Expanded text:
credentes? Et quid est, reconciliati per morPater, vidit mortem Filii sui pro nobis, et placatus est nobis? Numquid ergo Filius ejus usque adeo nobis jam placatus erat, ut pro nobis etiam dignaretur mori: Pater vero usque adeo adhuc irascebatur, ut nisi Filius pro nobis moreretur, non placaretur? Et quid est quod alio loco idem ipse doctor Gentium: pro nobis, quis contra nos? Qui proprio jam placatus esset Pater, proprio Filio non parcens pro nobis eum traderet? Nonne videtur haec illi velut adversa esse sententia? In illa moritur pro nobis Filius, et reconciliatur nobis Pater per mortem ejus: in hac autem tanquam prior nos dilexerit Pater, ipse propter nos Filio non parcit, ipse pro nobis eum tradit ad mortem. Sed video quod et antea Pater dilexit nos, non solum antequam conderet mundum, ipso teste Apostolo qui dicit: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem . Nec Filius Patre sibi non parcente pro nobis velut invitus est traditus, quia