comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urtus. neq filius. nͥ solus pat̾: & illua
qͦo scriptum ẽ. tamqͣm furem uenire diẽ
dnĩ: satis aꝑte ostendit neminem sibi opor¬
tere arrogare scientiam illiꝰ temporis.
computatione aliqͣ annorum. Si enĩ post
septẽ annorum milia ille dies uenturꝰ ẽ.
omnis homo potest annis computatis ad¬
uentum eiꝰ addiscere. Ubi erit gͦ. qͥd nec
filiꝰ boc nouit: Qđ utiq idõ dictum ẽ.
qͥa ꝓfilium homines hoc ñ discunt. Non
qͦd apud se ipse non nouerit : sed scđm illam
id ẽ ut scire uos faciat. Et exurge domine:
id ẽ fac nos exurgere. Cum gͤ ita dicatur
nescire filium hunc diem. non qͦd nesciat.
sed qͦd nescire faciat eos quibꝰ hoc non expe¬
dit scire. id ẽ non eis hoc ostendat: quid sibi
uult nescio quȩ p̾sumptio. quȩ annis compu¬
tatis. certissimum sperat pꝰ septem annor
milia diem domini: Nos gͦ quod seire nos
domunꝰ noluit libent᷑ nesciamꝰ: & queramꝰ qͥd
sibi uelit iste titulus. qui seribitur de octauo.

Expanded text:
ilius, nisi solus Pater , et illud quod scriptum est, tanquam furem venire diem Domini , satis aperte ostendit neminem sibi oportere arrogare scientiam illius temporis, computatione aliqua annorum. Si enim post septem millia annorum ille dies venturus est, omnis homo potest annis computatis adventum ejus addiscere: ubi erit ergo, quod nec Filius hoc novit? Quod utique ideo dictum est, quia per Filium homines hoc non discunt, non quod apud se ipse non noverit, secundum illam id est, scire faciat vos; et, Exsurge, Domine , id est, fac nos exsurgere. Cum ergo ita dicatur nescire Filius hunc diem, non quod nesciat, sed quod nescire faciat eos quibus hoc non expedit scire, id est, non eis hoc ostendat; quid sibi vult nescio quae praesumptio, quae annis computatis certissimum sperat post septem annorum millia diem Domini? 2. Nos igitur, quod nescire nos Dominus voluit, libenter nesciamus, et quaeramus quid velit sibi iste titulus, qui scribitur De octavo.
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ tuum. Tam qͣm cum ad est eis ad
fruendum qͦd diligunt. Et bene in te.
tamꝗͣ possidentes hereditatem. de qͦ titulꝰ
psalmi ẽ: cum & ipsi suit eiꝰ hereditas. qͦd
significat in habitabis in eis. A qͦ bono ꝓhi¬
bentur: qͦs scđm multitudine̾ impieta¬

Expanded text:
nomen tuum: tanquam cum adest eis ad nomen tuum: tanquam cum adest eis ad fruendum quod diligunt. Et bene in te, tanquam possidentes haereditatem de qua titulus psalmi est, cum et ipsi sint ejus haereditas, quod significat, inhabitabis in eis. A quo bono prohibentur quos secundum multitudinem impieta
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia sua: sicut apłs dicit. Et cogi¬
tationum accusantiũ seu defendentium:
in reuelatione iusti iudicii diͣ. Sed̾m mul¬
titudinem impietatũ eorum expelle eos.
Id ẽ longe eos expelle. Hoc ẽ enim scđm mul¬
titudine̾ impietatum eoꝵ: ut multũ expel¬
lantur. Expellunt᷑ gͦ impii ab illa heredita¬
te. quȩ intelligendo & uidendo dm̃ possidet᷑:
sicut expellunt᷑ morbidi oculi fulgore lu¬
cis. cum illis ea pęna ẽ quę aliis ẽ leticia
Non gͦ ipsi mane astabunt & uidebunt.
Et tam magna pęna ẽ ista expulsio: qͣm
te dñe. Ego sum inquit panis qui de cęlo
dm̃. qͥ peccando in eam egritudinẽ deuene¬
runt: ut eỹbũ ueritatis qͥ sane animȩ
illi. quibꝰ gustantibꝰ suauis ẽ añs. In et̃¬
num exultabunt: & habitabis in eis. Ipsa
gͦ erit et̃na exultatio. cum templũ dĩ fient
iusti: & erit gaudium eorum. ipse incolatꝰ
eorum. Et głabuntur in te omnes qͥ diligͣt

Expanded text:
conscientia sua, sicut Apostolus dicit: Et cogiconscientia sua, sicut Apostolus dicit: Et cogitationum accusantium seu defendentium, in revelatione justi judicii Dei . 14. Secundum multitudinem impietatum eorum expelle eos: id est, longe eos expelle; hoc est enim secundum multitudinem impietatum eorum, ut multum expellantur. Expelluntur ergo impii ab illa haereditate quae intelligendo et videndo Deum possidetur; sicut expelluntur morbidi oculi fulgore lucis, cum illis ea poena est quae aliis laetitia. Non ergo ipsi mane astabunt, et videbunt. Et tam magna poena est ista expulsio, quamte, Domine. Ego sum, inquit, panis qui de coelo Deum, qui peccando in eam aegritudinem devenerunt, ut cibum veritatis, quo sanae animae illi quibus gustantibus suavis est Dominus. In aeternum exsultabunt, et inhabitabis in eis: ipsa ergo erit aeterna exsultatio, cum templum Dei fiunt justi; et erit gaudium ipsorum, ipse incola eorum. Et gloriabuntur in te omnes qui diligunt
Abbreviated transcription (Latin):
malas habent linguas. id ẽ mala locuntur.:
cum loquunt᷑ dolum. Quibꝰ dñs dicit.
Quomͦ potestis bona loqui: cum sitis mali:
ludica illos ds̃: decidant a cogitationibꝰ suis.
ꝓphetia ẽ : ñ maledictio. Non enĩ optat ut
ueniat: sed cernit qͦd euenturum sit. Con¬
tingit aut̃ illis. ñ qͥa uidetur optasse : sed qͥa
tales sunt ut merito contingat. Sic enĩ & qͦd
pꝰea dieit. letent᷑ om̃s qͥ sꝑant in te. ꝑ pro¬
decidant a cogitationibꝰ suis. ut magis be¬
ne ab eo optatum credatur dum cadunt
a cogitationibꝰ suis malis: id ẽ ut iam n
cogitent mala. Sed uetat sic intelligi qͦd
sequitur: expelle eos. Nullo enim modo po¬
test in bonam partem accipi: cum quisq
ctum sit qͦd necessario talibꝰ euenturũ ẽ.
qui in peccatis quȩ memorata sunt ꝑseue¬
rare uoluerint. Decidant gͦ a cogitatio¬
nibꝰ suis dictum ẽ. decidant accusantibꝰ
se cogitationibꝰ suis. testimonium ꝑhibente

Expanded text:
malas habent linguas; id est, mala loquuntur, malas habent linguas; id est, mala loquuntur, cum loquuntur dolum. Quibus Dominus dicit: Quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali . 13. Judica illos, Deus: decidant a cogitationibus suis. Prophetia est, non maledictio: non enim optat ut eveniat, sed cernit quid eventurum sit: contingit namque illis, non quia videtur optasse, sed quia tales sunt ut merito contingat. Sic enim et quod postea dicit, Laetentur omnes qui sperant in te, per prodecidant a cogitationibus suis, ut magis bene ab eo optatum credatur, dum cadunt a cogitationibus suis malis, id est, ut jam non cogitent mala. Sed vetat sic intelligi quod sequitur, expelle eos; nullo enim modo potest in bonam partem accipi, cum quisquectum sit, quod necessario talibus eventurum est, qui in peccatis quae memorata sunt perseverare voluerint. Decidant ergo a cogitationibus suis, dictum est; decidant accusantibus se cogitationibus suis, testimonium perhibente
Abbreviated transcription (Latin):
dum: & idõ intro ad conscientiã. & ad dei
conspectum confugiendũ ẽ. Cor corũ ua¬
num ẽ. Quomͦ gͦ potest eẽ in ore eorum
ueritas : quorum cor fallitur. de peccato
& pena peccati. Ende reuocant᷑ homines
latione m̃tiuntur. Mirabilit᷑ dixͣ patens
sepulchrũ : qmͣ semꝑ inhiat illa uoracitas.
non ut sepulchra quȩ receptis cadaueribꝰ
muniuntur. Potest & illud intelligi. qͦd m̃¬
dacio & blanda adulatione trahunt in se
qͦs ad peccata illectant: & eos tamꝗͣ deuorant.
cum in suam uitã conu̾tunt. Qđ quibꝰ con¬
tingit qmͣ peccato moriuntur. recte illi a qͥbꝰ
inducuntur sepulchra patentia dicti sunt.
quia & ipsi qͦdammͦ ęxanimes sunt. uitã
ñ habendo ueritatis : & mortuos in se recipi¬
unt. qͦs u̾bis mͣdacibꝰ & uano corde intemp¬
tos in se conu̾tunt. Linguis suis dolose
agebant. Id ẽ linguis malis. Nam hoc ui¬
detur significare: cũ dicit suis. Mali enĩ

Expanded text:
dum, et ideo intro ad conscientiam et ad Dei dum, et ideo intro ad conscientiam et ad Dei conspectum confugiendum est. Cor eorum vanum est: quomodo ergo potest esse in ore eorum veritas, quorum cor fallitur de peccato et poena peccati? Unde revocantur homines latione mentiuntur. Et mirabiliter dixit, patens sepulcrum; quoniam semper inhiat illa voracitas, non ut sepulcra quae receptis cadaveribus muniuntur. Potest et illud intelligi, quod mendacio et blanda adulatione trahunt in se quos ad peccata illectant, et eos tanquam devorant cum in suam vitam convertunt. Quod quibus contingit quoniam peccato moriuntur, recte illi a quibus inducuntur, sepulcra patentia dicti sunt; quia et ipsi quodammodo exanimes sunt vitam non habendo veritatis, et mortuos in se recipiunt quos verbis mendacibus et vano corde interemptos in se convertunt. Linguis suis dolose agebant, id est linguis malis: nam hoc videtur significare, cum dicit suis, mali enim
Abbreviated transcription (Latin):
turit iniusticiã. concepit dolorem: & peꝑit
iniquitatẽ. Lacum aꝑuit & effodit eũ: & in
cidit in foueã quã oꝑatꝰ ẽ. Conu̾tet᷑ dolor
eiꝰ in caput eiꝰ: & in uerticem eiꝰ mni quitas
eiꝰ descend&. Cum gͦ punit ds. ut uidex
punit eos qͥ legẽ pͣtereunt: ñ eis inferens
de seipso malum. sed in id qͦd eleger̃ eos ex pel¬
lens. ad cõplendam summam miseriarum.
Hono aut̃ eũ malũ ꝓ malo reddit. malo uo¬
to id facit: & ob hoc pͥor ipse malus ẽ. dum
punire uult malũ. Dirige in conspectũ
tuo tter meum. Nichil manifestiꝰ: qͣm id
marum. In conspectu inquit tuo dirige
tter meum: id ẽ ubi nullus hominũ uid&.
quibꝰ credendum non ẽ laudantibꝰ ac uitu¬
ꝑantibꝰ. Non enim ullomͦ possunt de aliena
conscientia uidieare. in qua iter dirigit᷑ ad
dm̃: ideo subiecit. Qmͣ non ẽ in ore eorũ
ueritas. Quibꝰ utiq uidicantibꝰ ñ ẽ creden¬

Expanded text:
turiit injustitiam, concepit laborem, et peperit turiit injustitiam, concepit laborem, et peperit iniquitatem: lacum aperuit et effodit eum, et inconvertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ejus iniquitas ejus descendet . Cum ergo punit Deus, ut judex punit eos qui legem praetereunt, non eis inferens de seipso malum, sed in id quod elegerunt eos expellens ad complendam summam miseriarum. Homo autem cum malum pro malo reddit, malo voto id facit; et ob hoc prior ipse malus est, dum punire vult malum. 11. Dirige in conspectu tuo iter meum. Nihil manifestius est, qumorum. In conspectu, inquit, tuo dirige iter meum: id est, ubi nullus hominum videt, quibus credendum non est laudantibus, aut vituperantibus; non enim ullo modo possunt de aliena conscientia judicare, in qua iter dirigitur ad Deum. Ideo subjecit, Quoniam non est in ore eorum veritas, quibus utique judicantibus non est creden
Abbreviated transcription (Latin):
utelligendũ ẽ etiam ñ de ꝑfectione. sed de
ꝓgressu ad ꝑfectionẽ dictum eẽ: ut illud ꝑ¬
fectionẽ signific&. introibo in domũ tuam.
Sed hoc ut ꝓueniat: pͥus adorabo inquit ad
templũ scm tuum. Et fortasse ob hoc addidit
in timore tuo: qͦd magnum ẽ p̃sidium ꝓceden¬
tibꝰ ad salutem. Cũ aut̃ quisq ꝑuenerit: fi&
in eo qͦd dictum ẽ. Consummata dilectio: fo¬
ras mutit timorem. Non enim timent iam
amicũ quibꝰ dictũ ẽ: iam ñ dicam uos ser¬
one se eẽ. id ẽ in ꝓuectu ad ꝑfectione̾: ñdum
in ipsa ꝑfectione. quando ut deducat᷑ exop¬
tat. In tua iusticia aut̃: ñ mea quę uidetur
hominibꝰ. Nam & malũ ꝓ malo reddere. iusti¬
cia uidetͫ. sed ñ ẽ eiꝰ de qͦ dictũ ẽ. qͥ facit ori
ri solem suum suꝑ bonos & malos: qͥa & cum
punit ds̃ peccatores. ñ malũ suum eis infert.
sed malis eorum cos dimutit. Ecce inqͥt par¬

Expanded text:
Intelligendum etiam est non de perfectione, sed de Intelligendum etiam est non de perfectione, sed de progressu ad perfectionem dictum esse; ut illud perfectionem significet, Introibo in domum tuam. Sed ut hoc proveniat, prius adorabo, inquit, ad templum sanctum tuum; et fortasse ob hoc addidit, in timore tuo, quod magnum est praesidium procedentibus ad salutem. Cum autem quisque pervenerit, fiet in eo quod dictum est: Consummata dilectio foras mittit timorem , non enim timent jam amicum, quibus dictum est: Jam non dicam vos serone se esse, id est in provectu ad perfectionem, nondum in ipsa perfectione, quando ut deducatur exoptat. In tua justitia autem, non in ea quae videtur hominibus. Nam et malum pro malo reddere, justitia videtur, sed ri solem suum super bonos et malos ; quia et cum punit Deus peccatores, non malum suum eis infert, sed malis eorum eos dimittit: Ecce, inquit, par
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ ẽ ꝓ ea quȩ hereditatẽ acceptt: quȩ sub¬
iecit exultationẽ spei suȩ dicens. Ego aut̃ in
multitudine miserationis tuȩ. introibo in
domum tuam. In multitudine miserationis.
fortasse in multitudine hominũ ꝑfectoꝵ &
beatoꝵ dieit. quibꝰ ciuitas illa c̃stabit.: quã nẽ
parturit. & paulatĩ parit ȩccła. Homines aũ
multos regeneratos atq ꝑfectos recte dici mul¬
titudins̃ miserationis dĩ qͥs negat: eũ ueris¬
sime dictum sit. quid ẽ homo qͥa memor
es eiꝰ. aut filiꝰ hominis quia uisitas eũ: Intro¬
ibo in domum tuã. tamqͣm lapis credo in ȩdi¬
ficium dictũ ẽ. Quid enim aliud domꝰ dĩẽ.
qͣm templũ dĩ: de qͦ dictũ ẽ. templũ enĩ dĩ
laris ẽ ille: quẽ suscepit coęt̾na patri uirtꝰ
& sapientia dĩ. Adorabo ad templũ scm tu¬
um: in timore tuo. Ad templũ. si ꝓprie tẽ¬
plum intelligimꝰ. ñ enĩ ait adorabo in tẽplo
scõ tuo. sed adorabo ad templum scm̃ tuum:

Expanded text:
 subjicit exsultationem spel suae, dicens: Ego autem in multitudine miserationis tuae, introibo in domum tuam. In multitudine miserationis, fortasse in multitudine hominum perfectorum et beatorum dicit, quibus civitas illa constabit, quam nunc parturit et paulatim parit Ecclesia. Homines autem multos regeneratos atque perfectos, recte dici multitudinem miserationis Dei quis negat, cum verissime dictum sit: Quid est homo, quod memor es ejus; aut filius hominis, quia visitas eum ? Introibo in domum tuam: tanquam lapis, credo, in aedificium, dictum est. Quid enim aliud domus Dei quam templum Dei est, de quo dictum est: Templum enim Dei aris est ille , quem suscepit coaeterna Patri Virtus et sapientia Dei. 9. Adorabo ad templum sanctum tuum, in timore tuo: ad templum sicut prope templum intelligimus; non enim ait, Adorabo in templo sancto tuo, sed, Adorabo ad templum sanctum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
innocentia: quȩ inimico ñ noo&. Itaqͦ bene¬
se iudicari postulat scđm innocentiã suam:
qui uere dicere potuit. si reddidi retribuentibꝰ
mͥ mala. Sͦd aut̃ addidit suꝑ me. ñ ad inno¬
centiam tantum sed ad iusticiam qͦq subau¬
diri potest. ut iste sit sensus: iudica me dñe
scd̾m iusticiam meam. & scdm in nocentiã
meam : quȩ iusticia & innocentia suꝑ me

Expanded text:
centia, quae nec inimico nocet. Itaque se bene judicari postulat secundum innocentiam, qui vere dicere potuit: Si reddidi 36 retribuentibus mihi mala. Quod autem addit, Super me, non ad innocentiam tantum, sed ad justitiam quoque subaudiri potest, ut iste sit sensus: Judica me, Domine, secundum justitiam meam, et secundum innocentiam meam, quae justitia et innoce
Abbreviated transcription (Latin):
enim peccauer̃: & egent gła dĩ. Quos enĩ
uocauit : hos & iustificauit. Quos autͣ iu¬
stificauit : hos & glorificauit. Quia gͦ uo¬
catio non meritorum nr̃orum. sed bera¬
uolentiȩ & miscđĩȩ dĩ ẽ: subiecit dicens.
Dñe ut scuto bonȩ uoluntatis tuę. coro¬
nasti nos. Bona enim uoluntas dĩ p̃ce¬
dit bonam uoluntatẽ nr̃am : ut pecca¬
tores uoc& in pęnitentiam. Et ipsa ft̃
arma: quibꝰ expugnat᷑ inimicus. Cont᷑
quẽ dr̃. Quis accusabit adu̾sus electos dĩ:
Et si ds ꝓ nob̾: quis contra nos: Qui uni¬
eo filio suo non peꝑcit: sed ꝓ nob̾ omnibꝰ
tradidit illum. Si enim eum adhuc in¬

Expanded text:
i . Quos enim vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, hos et glorificavit . Quia ergo vocatio non meritorum nostrorum, sed benevolentiae et misericordiae Dei est, subjecit dicens: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos; bona enim voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram, ut peccatores vocet in poenitentiam. Et ipsa sunt arma quibus expugnatur inimicus, contra quem dicitur: Quis accusabit adversus electos Dei? et, Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui unico Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Si enim adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
diꝰ. cũ ꝓmittebat se redditurũ poscenti. non
cogitabat furentẽ posse repetere. Uerũ aut̃
occultauit & dñs. cũ discipulis ñdum idoneis
dixit: multa habeo uob̃ dicere. sed nc̃ ñ pote¬
stis portare illa. Et apłs paulus cum ait. ñ
potui loqui uob̃ quasi spualibꝰ: sed qͣͥsi carna¬
libꝰ. U nde manifestũ ẽ nͣ eẽ culpandũ aliqͣn

Expanded text:
dius, cum promittebat se redditurum poscenti, non dius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Verum autem occultavit et Dominus, cum discipulis nondum idoneis dixit: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potestis portare illa ; et apostolus Paulus cum ait: Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Unde manifestum est non esse culpandum, al
Abbreviated transcription (Latin):
forte uł ad istam uisibile̾ mortẽ ñ uult ho¬
minẽ ꝓdere. paratꝰ deb& ẽẽ uerũ occultare.
ñ falsum dicere. ut neq ꝓdat neq m̃tiat᷑.
ne occidat animam suam ꝓ corpore. alt̾iꝰ. Si hoc
aut᷑ nondũ potest. uł sola huiꝰ necessitatis ha¬
beat m̃dacia: ut etiã ab istis si sola remarse¬
ruit lib̾ari mereatur. & sp̃s sc̃i robur acciꝑe:
qͥ quiequid ꝑpetiendum ẽ ꝓueritate c̃tẽpnat.
Duo sunt omnino genera m̃dacioꝵ: in quibꝰ
ñ magna culpa ẽ. Sed tam̃ ñ sunt sine cul¬
pa: eũ aut iocamiur. aut ut ꝓsimꝰ mentimur.¬
eui dr̃: ioci causa eẽ dictum. Scd̾m aut̃ idõ
mitiꝰ ẽ: quia retin& non nullam beniuolenti¬
am. Illud uͦ qͦd ñ hab& duplex cor: nec m̃da
turum. cũ ille qͥ comm̃dauit poposcerit. si for¬
te gladiũ suum repetat furens. in anifestũ
ẽtunc ñ eẽ reddendum : ne uł se occidat. uł
alios. donec santtas ei restituat᷑. Hoc idõ non
hab& dupler cor: quia ille eui comm̾datꝰ ẽ gla¬

Expanded text:
orte vel ad istam visibilem mortem non vult hominem prodere, paratus esse debet verum occultare, non falsum dicere, ut neque prodat neque mentiatur, ne occidat animam suam pro corpore alterius. Si autem hoc nondum potest; vel sola hujus necessitatis habeat mendacia, ut etiam ab istis, si sola remanserint, liberari mereatur, et Spiritus sancti robur accipere, quo quidquid perpetiendum est pro veritate contemnat. Duo sunt omnino genera mendaciorum in quibus non magna culpa est, sed tamen non sunt sine culpa, cum aut jocamur, aut ut prosimcui dicitur, joci causa esse dictum. Secundum autem ideo mitius est, quia retinet nonnullam benevolentiam. Illud vero quod non habet duplex cor, nec mendaturum cum ille qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum repetat furens, manifestum est tunc non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hic ideo non habet duplex cor, quia ille cui commendatus est gla
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Sed hoc ñ iam tenet᷑ in hac uita: sed
pꝰ hanc uitam sꝑandum ẽ. Hoc etiã ipsa
uba oftendiuit: quȩ futuri sunt temporis.
Non enĩ dictum ẽ. aut obdormiui & som¬
num cepi. aut obdormio & somnũ capio:
sed obdormiã & somnũ capiam. Tunc cor¬
ruptibile hoc induetur incorruptione: &
mortale hoc induet᷑ immortalitate. Lunc
ab sorbet᷑ mors in uictoriam. Hoc ẽ unde
in spe habitare me fecisti. Hic ñ dix̃ faci¬
es: sed fecisti. In qͦ gͦ iam ista spes ẽ: erit
ꝓfecto etiã qͦd sꝑatur. Et bene ait singu¬
larit᷑. Potest eram referri ad illos multos:
qui multiplicati a tempore frum̃ti. uini.
& olei sui. dicunt qͥs ostendit nobis bona.
Perit enĩ hec multiplicitas. & singularitas
una & cor unum. Singulares gͦ & simpli¬
ces. id ẽ secreti a multitudine. ac turba
nascentium rerum atq morientiũ. amato¬
res ȩt̾nitatis & unitatis eẽ debemꝰ : si uni
dõ & domino nostro eupimus inherere.

Expanded text:
hoc jam non tenetur in hac vita, sed post hanc vitam sperandum est. Hoc etiam ipsa verba ostendunt, quae futuri sunt temporis: non enim dictum est, aut, Obdormivi et somnum cepi; aut, Obdormio et somnum capio; sed, Obdormiam et somnum capiam. Tunc corruptibile hoc induetur incorruptione, et mortale hoc induetur immortalitate; tunc absorbebitur mors in victoriam . Hoc est unde in spe habitare fecisti me. Hic non dixit, Facies; sed, Fecisti. In quo ergo jam ista spes est, erit profecto etiam quod speratur. Et bene ait, singulariter: potest enim referri adversus illos multos qui, multiplicati a tempore frumenti vini et olei sui, dicunt: Quis ostendit nobis bona? perit enim haec multiplicitas, et singularitas una et cor unum . Singulares ergo et simplices, id est, secreti a multitudine ac turba nascentium rerum ac morientium, amatores aeternitatis et unitatis esse debemus; si uni Deo et Domino nostro cupimus i
Abbreviated transcription (Latin):
tiam uł naturã ueritati ẽẽ contrariã: intelli
eo qͦd ẽ. ad id qͦd non ẽ declinant. Multa qͥ¬
dem uidentur ꝓ salute aut commodo alicuiꝰ.
non malicia sed benignitate. m̃dacia: quale illa
rũ obstetricũ in exodo. qͦ pharaoni falsũ renũtiauer᷑
ut infanteᷤᷤ filioꝵ isrł ñ necarent᷑. S etiã ista ñ re si
dole laudant᷑. qmͣ qͥ tantum hoc modo men¬
tiunt᷑. merebunt᷑ aliqͣndo ab omni m̃dacio
lib̾ari. Nam in his qui ꝑfecti sunt: nec ista
m̃dacia inueniunt᷑. quibꝰ dictũ ẽ. Sit in ore

Expanded text:
tiam vel naturam veritati esse contrariam, intelligtiam vel naturam veritati esse contrariam, intelligeo quod est, ad id quod non est declinantur. Multa quidem videntur pro salute aut commodo alicujus, non malitia, sed benignitate mendacia, quale illarum in Exodo obstetricum quae Pharaoni falsum renuntiaverunt , ut infantes filiorum Israel non necarentur. Sed etiam ista non re, sed indole laudantur; quoniam qui tantum hoc modo mentiuntur, merebuntur aliquando ab omni mendacio liberari. Nam in iis qui perfecti sunt, nec ista mendacia inveniuntur; quibus dictum est: Sit in
Abbreviated transcription (Latin):
seqilit᷑. Neq ꝑmanebt̃ iniusti ante oculos tuos:
qͥa oculi eoꝵ id ẽ mens eoꝵ reu̾berat᷑ luce ue¬
ritatis. ꝓpt̾ tenebras peccatoꝵ. quoꝵ consuetu¬
dine fulgorẽ recte intelligentie sustinere non
possunt. Ergo & qui uident aliqͣndo. id ẽ qͥ ue¬
rum intelligunt. tam̃ adhuc iniusti sunt: ñ
ibi ꝑmanent amando ea quȩ au̾tunt a uero.
Gerunt enim secum suã noctẽ: id ẽ ñ solũ con¬
suetudinẽ. sed etiã amorẽ peccandi. Quȩ nox
si transierit. id eͣ si peccare destiterit. & ipse
amor atq consuetudo fugata fuerit. fit mane.
ita ut ñ solũ intelligant. sed etiã inhereant
ueritati. Odisti dñẽ om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatem.
Odium dĩ ex illa locutione intelligendũ ẽ: qͣ
odit peccator quisq ueritatẽ. U idet᷑ enĩ qͦd&
illa odit: qͦs in se manere non sunt. Non aũ
manent: qͥ eam sustinere ñ ualent. Perdes
eos qui locunt᷑ m̃daciũ. Hoc ẽ enim ueritati
contrariũ. Sed nequis put& aliquã substan¬

Expanded text:
os tuos; quia oculi eorum, id est mens eorum reverberatur luce veritatis propter tenebras peccatorum, quorum consuetudine fulgorem rectae intelligentiae sustinere non possunt. Ergo et qui vident aliquando, id est, qui verum intelligunt, tamen adhuc injusti sunt, non ibi permanent amando ea quae avertunt a vero; gerunt enim secum suam noctem, id est, non solum consuetudinem, sed etiam amorem peccandi. Quae nox si transierit, id est, si peccare destiterint, et ipse amor atque consuetudo fugata fuerit, fit mane; ita ut non solum intelligant, sed etiam inhaereant veritati. 7. Odisti omnes qui operantur iniquitatem: odium Dei ex illa locutione intelligendum est, qua odit peccator quisque veritatem. Videtur enim quod et illa odit quos in se manere non sinit: non autem manent, qui eam sustinere non valent. Perdes omnes qui loquuntur mendacium: hoc enim est veritati contrarium. Sed ne quis putet aliquam substan
Abbreviated transcription (Latin):
luptatibꝰ beatitudinẽ querere: Astabo inqͥt.
& uidebo. Non gͦ ẽ inherendũ tͣrenis. si uo¬
lumꝰ dm̃ uidere. qui mundo corde conspicitur.
Qm̃ ñ ds̃ uolens iniquitatẽ tu es. Non habita¬
bit iuxta te malignꝰ: neq ꝑmanebt᷑ iniusti
ante oculos tuos. Odisti om̃s qui oꝑant᷑ iniqͥta

Expanded text:
luptatibus beatitudinem quaerere? Astabo, inquit, luptatibus beatitudinem quaerere? Astabo, inquit, et videbo: non est ergo inhaerendum terrenis, si volumus Deum videre, qui mundo corde conspicitur. Quoniam non Deus volens iniquitatem tu es. Non habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos. Odisti omnes qui operantur iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
E. id ẽ tenebrȩ quas peccata meruerͣ. Dicit gͦ.
orabo. mane exaudies uocem meam. Non ille
es inquit qui possis uideri ab eis: quoꝵ abocu¬
lis nox peccatorum ñdum recessit. Peracta gͦ
erroris mei nocte. & discedentibꝰ tenebris qͥs
mͥ peccatis meis feci: exaudies uocem meani.
Cur gͦ suꝑiꝰ ñ ait exaudies: sed exaudi: An
pꝰqͣm clamauit exaudi. & ñ exaudita ẽ. sen¬
sit qͦs oporteat transire: ut possit exaudiri:
An & suꝑiꝰ exaudita ẽ Sed ñdum se intelligit
exauditam: quia nͣdum uid& a qͦ exaudita ẽ.
Et qͦs nunc ait mane exaudies: hoc uttelligi
uoluit. mane intelligã me eẽ exauditã. Qualis ẽ
ista locutio. exurge dñe: id ẽ fac me exurgere.
Sed si hoc de resurrectione. xp̃i accipit᷑. illud cer¬
te non potest recte alit̾ accipi. temprat uos
Astabo quid ẽ: nͥ ñ iacebo: Quid ẽ aut̃ aliud
iacere. nͥ in tͣra quiescere: qͦd ẽ in tͣrenis uo¬

Expanded text:
est, id est tenebrae quas peccata meruerunt. Dicit erest, id est tenebrae quas peccata meruerunt. Dicit erorabo, mane exaudies vocem meam. Non ille es, inquit, qui possis videri ab eis quorum ab oculis nox peccatorum nondum recessit: peracta ergo erroris mei nocte, et discedentibus tenebris quas mihi peccatis meis feci, exaudies vocem meam. Cur ergo superius non ait, exaudies; sed, exaudi? An postquam clamavit, exaudi, et non exaudita est, sensit quid oporteat transire ut possit exaudiri? An et superius exaudita est, sed nondum se intelligit exauditam, quia nondum videt a quo exaudita est; et quod nunc ait, mane exaudies, hoc intelligi voluit, mane intelligam me esse exauditam? qualis est ista locutio, Exsurge, Domine , id est, fac me exsurgere; sed hoc de resurrectione Christi accipitur. Illud certe non potest recte aliter accipi, Tentat vos astabo quid est, nisi non jacebo? quid est autem aliud jacere, nisi in terra quiescere, quod est in terrenis vo
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm gͦ illud qͦd dictum ẽ. ꝑ me itur ad pa¬
trem: recte pͥmo rex ñs. & deinde ds̃ mͣs.
llec tam̃ dixit intendite: sed inttende. Non
eiñ duos auttres dõs. fides catholica p̾̃dicat:
sed ipsam trinitatẽ unũ dm̃. Non ut eadẽ
trinitas. simul possit aliqͣndo patͣ. aliqͣndo
filiꝰ. aliqͦndo sp̃s seͣs dici. sicut sabelliꝰ credidit:
sed ut pat᷑ non nͥ pat᷑. & filius non nͥ filus . &¬
Quia cum dixiss& apłs ex qͦ omnia. ꝑ quem
omnia. in qͦ omnia. trinctatem insinuasse ere¬
quasi in p̾senti se exaudiri cuꝑ&e: nune uͦ
dicit mane exaudies. ñ exaudi. & ad te ora¬
bo. non ad te oro. & deuceps. mane astabo
T & uidebo. non asto & uideo: nͥ forte suꝑi¬
or eiꝰ oratio. ipsam uocationẽ ostendit: Ca¬
ligans aut̃ int̾ ꝓcellas huiꝰ scłi. sentit se ñ
uidere qͦd cupit: & tam̃ sꝑare ñ desinit.
Spes enini que uidet᷑ ñ e̾ spes. lntelligit
tam̃ quare non uideat: quia n̾dum nox ꝑacta

Expanded text:
Secundum ergo illud quod dictum est, Per me itur ad Patrem , recte primo, Rex meus, et deinde, Deus meus. Nec tamen dixit, Intendite; sed, Intende: non enim duos aut tres deos fides catholica praedicat, sed ipsam Trinitatem unum Deum: non ut eadem Trinitas simul possit aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus dici, sicut Sabellius credidit; sed ut Pater nonnisi Pater, et Filius nonnisi Filius, Quia et cum dixisset Apostolus: Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia , Trinitatem ipsam insinuasse crequasi in praesenti se exaudiri cuperet, nunc vero dicit, mane exaudies, non, exaudi; et, ad te orabo, non, ad te oro; et deinceps, mane astabo tibi et videbo, non, asto et video? Nisi forte superior ejus oratio ipsam invocationem ostendit: caligans autem inter procellas hujus saeculi, sentit se non videre quod cupit, et tamen sperare non desinit: spes enim quae videtur, non est spes . Intelligit tamen quare non videat, quia nondum nox peracta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ñ absurde dr̃ se piecisse. Idõ ñ resur¬
gunt impii in tudicio. Ido scilic&: quia tã¬
quam puluis ꝓieiunt᷑ a facre t̾rȩ. &e bene
hoc eis dixit auferri qͦd suꝑbi ambiuut.
id ẽ ut iudicent: ut hoc ipsum planiꝰ dic¬
tum intelligat᷑ sequenti sententia. Neq
peccatores in concilio iustorum. Sol& enĩ
iustorum. Aut certe si aliud st̃ impii. ali¬
ud peccatores. ut quãquã omnis impiꝰ pec¬
cator str. ñ tam̃ omnis peccator sit impius:
impii ñ resurgunt in iudicio. id ẽ resurgent
qͥdem. sed ñ ut udicentur : qͥa iam pęnis
certissimis destinati ft̃. Peccatores autẽ
non resurgent in concilio iustorum. id ẽ ut
iudicent. sed forte ut iudicent᷑: ut de his
dictum sit. uniꝰ cuiꝰq opus quale sit ignis
ꝓbabit. Si cuiꝰ opꝰ manserit mercedem ac¬

Expanded text:
 Ideo non resurgunt impii in judicio: ideo scilicet, quia tanquam pulvis projiciuntur a facie terrae. Et bene hoc eis dixit auferri quod superbi ambiunt, id est ut judicent, ut hoc ipsum planius dictum intelligatur sequenti sententia: Neque peccatores in consilio justorum. Solet enim justorum. Aut certe si aliud sunt impii, aliud peccatores; ut quanquam omnis impius peccator sit, non tamen omnis peccator sit impius. Impii non resurgunt in judicio: id est, resurgent quidem, sed non ut judicentur, quia jam poenis certissimis destinati sunt; peccatores autem non resurgunt in consilio justorum, id est ut judicent, sed forte ut judicentur, ut de his dictum sit: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit: si cujus opus manserit, mercedem ac
Abbreviated transcription (Latin):
portio mea in t̾ra uiuorum: Et illud ma¬
nifestius. Dñe pars hereditatis mee: &
calicis mei. Dr̃ hereditas dĩ uicisss̃ eccła:
hereditas dĩ dicimur: qͥa ipse nos am¬
miristrat & regit. Quaꝓpt uox ȩccłe ẽ
in hoc psalmo. uocatę ad hereditatem: ut &
at nequiciam scłi huiꝰ. & ad eum ꝑueni¬
at. Intellige elamorer⁊ meum. Bene osten¬
ait quis ifte sit clamor. quã int̾ĩor de cordis
cubili: sine strepitu corporis ꝑueniat ad dm̃.
Quando qͥdem uox corporalis auditur. spũa¬
lis aut᷑ intelligit᷑: quãqͣm hoc sit etiã exau¬
dire dĩ non aure carnali. sed maiestatis p̃sen¬

Expanded text:
illud manifestius: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Dicitur et haereditas Dei vicissim Ecclesia et haereditas Dei dicimur, quia ipse nos administrat et regit. Quapropter vox Ecclesiae est in hoc psalmo vocatae ad haereditatem, ut et ipat nequitiam saeculi hujus, et ad eum perveniat. Intellige clamorem meum: bene ostendit quis iste sit clamor, quam interior de cordis cubili sine strepitu corporis perveniat ad Deum; quandoquidem vox corporalis auditur, spiritualis autem intelligitur. Quanquam hoc sit etiam exaudire Dei, non aure carnali, sed majestatis praesen
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceptũ ẽ. Sentite de dño in bonitate:
& in simplicitate cordis querite illũ. Ista
enĩ multiplicitas: illi simplicitati uehe¬
m̃t̾ adu̾sa ẽ. Et idõ istis relictis qͥ multi
st̃. multiplicati scilic& tẽporaliũ cupi¬
ditate. & dict̃ qͥs ostendit nob̾ bona.
quȩ ñ oculis foris. sed intꝰ cordis simpli¬
citate querenda st̃ : uir fidelis exultat
arũ scłi huiꝰ obliuio. qͦ nomine dormitio¬
nis & somnii decent̾ & ꝓpħicȩ significat᷑:

Expanded text:
ceptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum ; ista enim multiplicitas illi simplicitati vehementer adversa est. Et ideo istis relictis qui multi sunt, multiplicati scilicet temporalium cupiditate et dicunt, Quis ostendit nobis bona, quae non oculis foris, sed intus cordis simplicitate quaerenda sunt, vir fidelis exsultat arum saeculi hujus oblivio, quae nomine obdormitionis et somni decenter et prophetice signifi
Abbreviated transcription (Latin):
exauditum se ẽẽ. & pꝰ ea compellere exaudi¬
torem suum. nͥ foete ut indicass& quẽ ad mo¬
dum exauditꝰ sit. in ipsa dilatatione cordis.
maluit cum dõ loqui: ut etiã hoc modo osten¬
der& quid sit corde dilatari. id ẽ iam in¬
corde habere infusum dm̃. eũ qͦ intrinsecꝰ
colloquatur: qͦd in ꝑsona eiꝰ qͥ credens in xp̃m
illuminatꝰ ẽ. recte accipitur. In ipsiꝰ autẽ
dominici hominis quẽ suscepit dĩ sapientia:
ñ uideo quẽ admodũ hoc possit ẽgruere. Non
enĩ aliqͣndo ab ea desertꝰ ẽ : sed quẽ ad modũ
ipsa eiꝰ dep̾catio potiꝰ nr̃ȩ infirmitatis indi¬
cium ẽ. sic etiã de ista repentina dilatatione
cordis. potest idem dñs ꝓ fidelibꝰ suis loqui.
quorum ꝑsonam sibi imposuit etiã cũ ait.
Esuriui & ñ cibastis me. Sitiui. & potũ ñ
dedistis mͥ: & cęt̾a. Qua re hic qͦq potest di¬
cere. dilatasti mͥ. ꝓ uno ex minimis suis collo¬

Expanded text:
exauditum se esse, et postea compellare exaudiexauditum se esse, et postea compellare exauditorem suum. Nisi forte cum indicasset quemadmodum exauditus sit in ipsa dilatatione cordis, maluit cum Deo loqui; ut etiam hoc modo ostenderet quid sit corde dilatari, id est, jam cordi habere infusum Deum, cum quo intrinsecus colloquatur. Quod in persona ejus qui credens in Christum illuminatus est, recte accipitur: in ipsius autem Dominici hominis, quem suscepit Dei Sapientia, non video quemadmodum hoc possit congruere; non enim ab ea aliquando desertus est. Sed quemadmodum ipsa ejus deprecatio, nostrae potius infirmitatis indicium est; sic etiam de ista repentina dilatatione cordis potest idem Dominus pro fidelibus suis loqui, quorum personam sibi imposuit etiam cum ait: Esurivi, et non cibastis me; sitivi, et potum non dedistis mihi , et caetera. Quare hic quoque potest dicere, dilatasti mihi, pro uno ex minimis suis collo
Abbreviated transcription (Latin):
storia. De quare ñ hic ẽ disserendi locꝰ: quia
duturnam inquisitionẽ. & longam disputatio.¬
nem desid̾at. Nunc interim aut u̾ba dñici
hominis pꝰ resurrectionẽ expectare debemꝰ:
aut hominis in ȩccła credentis & sꝑantĩ in eo.¬
me ds̃ inquit: a qͦ ẽ iusticia mea.
In tribulatione dilatasti mͥ. Ab angustiis
tristiciȩ: ii latitudinẽ gaudiorum me duxisti.
Tribulatio & angustia in omnẽ animã homi¬
nis oꝑantis malum. Qui aut̃ uicit gaudemꝰ
in tribulationibꝰ. scientes qm̃ tribulatio pa¬
caritas dĩ ẽ diffusa in cordibꝰ nr̃is ꝑ sp̃m scm
qͥ datꝰ ẽ nob̾. ñ hab& cordis angustias: qͣmus
extrinsecus a ꝑsequentibꝰ ingerant᷑. Mutatio
aut̃ ꝑsonȩ qͦd a t̃cia ubi ait exaudiuit. statĩ
transiit ad scđ̾am ubi ait dilatasti mͥ. si ñ
uarietatis ac suauitatis causa facta ẽ: mirũ
cur pͥmũ tamꝙͣ indicare uoluit hominibus

Expanded text:
storia . De qua re non est hic disserendi locus; quia storia . De qua re non est hic disserendi locus; quia diuturnam inquisitionem et longam disputationem desiderat. Nunc interim aut verba Dominici hominis post resurrectionem exspectare debemus, aut hominis in Ecclesia credentis et sperantis in eme ipse a quo est justitia mea. In tribulatione dilatasti mihi. Hoc est, ab angustiis tristitiae in latitudine gaudiorum me deduxisti. Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum . Qui autem dicit, Gaudemus in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio pacaritasn habet cordis angustias, quamvis extrinsecus a persequentibus ingerantur. Mutatio autem personae, quod a tertia, ubi ait, exaudivit, statim transiit ad secundam, ubi ait, dilatasti mihi, si non varietatis ac suavitatis causa facta est, mirum cur primum tanquam indicare voluit hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussisti om̃s adu̾santes mͥ sine causa.
Lecte in p̃destinatione dr̃ de diabolo & angłis
elꝰ : qui non solum in totum xp̃i corpꝰ. sed etiam
in singulos qͦsq pͥuatim seuiunt. Dentes pecca¬
torum contruusti. Hab& unusqͥsq maledi¬
centes sibi: hab& etiam uitiorum auctores co-¬
nantes eum a. xp̃i corpore p̃cidere. Sed dñi ẽ
salus. Cauenda suꝑbia ẽ: & dicendum. Adhe¬
sit anima mea post te. Et suꝑ populum tuũ
benedictio tua. Hȩc ẽ suꝑ unum quẽq nr̃m.¬
Finus legis xp̃c ad iusticiam omni credenti.
Hic eni finis ꝑ fectionẽ significat: ñ consũp¬
tionem. Utrum aut̃ omne canticum psalmꝰ
sit. an potiꝰ omnis psalmꝰ canticum. an sint
quȩdam cantica quȩ ñ possint dici psalmi.
& qͥdam psalmi qui ñ possint dici cantica: qͦri
potest. Sed animadutende scripturȩ st̃: ne
forte canticum lȩticiam signific&. Psalmi aut̃
dicuntur qui cantantur ad psalteriũ: qͦ usum
ẽẽ dauid ꝓpħam. in magno inysterio ꝓdit hy¬

Expanded text:
cussisti omnes adversantes milti sine causa: recte in praedestinatione dicitur de diabolo et angelis ejus, qui non solum in totum Christi corpus, sed etiam in singulos quosque privatim saeviunt. Dentes peccatorum contrivisti: habet unusquisque maledicentes sibi; habet etiam vitiorum auctores conantes eum a Christi corpore praecidere. Sed Domini est salus; cavenda superbia est, et dicendum: Adhaesit anima mea post te . Et super populum tuum benedictio tua, hoc est super unumquemque noFinis Legis Christus ad justitiam omni credenti : hic enim finis perfectionem significat, non consumptionem. Utrum autem omne canticum psalmus sit, an potius omnis psalmus canticum; an sint quaedam cantica quae non possint dici psalmi, et quidam psalmi qui non possint dici cantica, quaeri potest. Sed animadvertendae Scripturae sunt, ne forte Canticum laetitiam indicet: Psalmi autem dicuntur, qui cantantur ad psalterium; quo usum esse David prophetam in magno mysterio, prodit hi
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Hec ẽ oratio om̃ium sc̃orum. odor sua¬
uitatis: qui ascendit in conspectum dñi. lã
enĩ exaudit᷑ ęccła de ipso monte qͦd etiam
caput eiꝰ ẽ: uł de illa iusticia dĩ. qͣ & lib̾an¬
tur electi eiꝰ. & ꝑsecutores eorũ puniunt᷑.
Dicat populꝰ dĩ etiam illud. Ego dormiui
& somnum cepi. & exurręxi. qm̃ dñs susci¬
pi& me: ut adiungat᷑ & cohereat capiti
suo. Huic eñi populo dictũ ẽ. surge qͥ dor¬
mis. & exurge a mortuis. & conting& te
xp̃c: qm̃ de peccatoribꝰ assumptꝰ ẽ. de qͥbꝰ
generalit᷑ dictũ ẽ. Qui aut̃ dormiunt:
nocte dormiunt. Dicat etiã. Non timebo
milia populi circũdantis me: circũuallan¬
tium scilie& gentium: ad extinguendũ no¬
m̃ si possent ubicũq xp̃i anũ. Sed qͦmͦ ti¬
merent᷑: cũ tamqͣm oleo sanguine martyrũ
i xp̃m ardor caritatis in flammaretur:
Exrurge dñe : saluum me fac ds m̃s. Po¬

Expanded text:
suo. Haec est oratio omnium sanctorum, odor suasuo. Haec est oratio omnium sanctorum, odor suavitatis qui ascendit in conspectu Domini: jam enim exauditur Ecclesia de ipso monte, quod etiam caput ejus est; vel de illa justitia Dei, qua et liberantur electi ejus, et persecutores eorum puniuntur. Dicat populus Dei etiam illud: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me, ut adjungatur et cohaereat capiti suo; huic enim populo dictum est: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et continget tequoniam de peccatoribus assumptus est, de quibus generaliter dictum est: Qui autem dormiunt, nocte dormiunt . Dicat etiam: Non timebo millia populi circumdantis me; circumvallantium scilicet gentium, ad exstinguendum nomen, si possent, ubicumque christianum. Sed quomodo timerentur, cum tanquam oleo sanguine martyrum in Christo ardor charitatis inflammaretur? Exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus: po
Abbreviated transcription (Latin):
Loquatur gͦ apud ꝓpħam simul ȩccła
& caput eiꝰ. int̾ ꝓcellas ꝑsecittionũ con
stituta ꝑ uniu̾sũ orbem t̾rarum: qͦd¬
ti insurgunt adu̾sum me: xp̃ianũ nomen
ext̾minare cupientes. Multi dicunt animȩ
meȩ : ñ ẽ salus illi in dõ eiꝰ. Non erum alit̃
sꝑarent posse se ꝑdere ȩccłam latissime pul¬
lulantẽ: nͥ ad dĩ curam ꝑtinere ñ ered̾ent.
Tu aut̃ dñe susceptor m̃s es. In xp̃o utiq
Nam in illo homine. & ęccła suscepta est
a u̾bo qͦd caro factum ẽ & habitauit in nob̾.
quia & in cęlestibꝰ nos sedere fecit una cum
illo. Precedente enim capite: membra oȩtera
consequent᷑. Quis enim nos separabit a ca¬
ritate. xp̃i : Recte gͦ dicit etiam ȩccła: sus¬
ceptor meus es. gła mea. Non enim sibi
tribuit qͦd excellit: cum intelligit cuius
gr̃a & miscdia talis ẽ. Et exaltans caput
meum : ipsum scilic& qui pͥmogenitꝰ a mor¬
tuis ascendit in cęlum. Uoce mea ad dñm
clamaui: & exaudiuit me de monte scõ

Expanded text:
et membra ; ergo ille caput est hujus corporis. Propter quod alio loco dicit: Veritatem autem facientes in charitate, augeamur in illo per omnia, qui est cati insurgunt adversum me, christianum nomen exterminare cupientes. Multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus: non enim aliter sperarent posse se perdere Ecclesiam latissime pullulantem, nisi ad Dei curam pertinere non crederent. Tu autem, Domine, susceptoro homine et Ecclesia suscepta est a Verbo, quod caro factum est, et habitavit in nobis ; quia et in coelestibus nos sedere fecit una cum illo : praecedente enim capite, membra caetera consequentur; quis enim nos separabit a charitate Christi ? Recte ergo dicit etiam Ecclesia: Susceptor meus es, gloria mea; non enim sibi tribuit quod excellit, cum intelligit cujus gratia et misericordia talis est. Et exaltans caput meum, ipsum scilicet qui primogenitus a mortuis ascendit in coelum. Voce mea ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem gest&. scđm qͦd patris pax int̾pta¬
tur: quia p̾acatus erga. illũ extitit pater.
qͣmuis ipse dolis suis bellum haber& in cor¬
de. sicut in psalmo t̾cio tractatũ ẽ. Quẽ ad¬
modum aut̃ in eugłio inuenitur filios dñi

Expanded text:
imaginem gestet, secundum quod Patris pax interpretaimaginem gestet, secundum quod Patris pax interpretatur; quia pacatus erga illum exstitit pater, quamvis ipse dolis suis bellum haberet in corde, sicut in psalmo tertio tractatum est. Quemadmodum autem invenitur in Evangelio filios Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Hẏstoriam quidem unde occasionẽ istam
ꝓpħa sumpsit: in regnorum scdo libro cognos¬
cere facile ẽ. Ibi enim chusi amicus regis
dauid. transitũ fecit in partes absalon filii
eiꝰ. qui adu̾sus patrem bellum gerebat. ad ex¬
ploranda consilia & renuntianda quȩ adu̾sꝰ
patrem ille mouebat. auetore achitofel.
qui defecerat ab amicitia dauid: & filium
eiꝰ adu̾sus patrem consiliis quibꝰ poss& in¬
struebat. Sed qm̃ non ipsa hystoria in hoc
psalmo consicłanda ẽ. de qua ꝓpħa my steri¬
orum uelamen assumpsit: si transitum ad
xp̃m fecimꝰ. auferatur uelam̃: & pͥmo ipsors
nominum significationẽ int̾rogemꝰ. qͥd sibi
uelit. Non enim defuerunt utt̾p̃tes. qͥ hec
ipsa non carnalit̃ ad litteram. sed sp̾italit̾ in¬
uestigantes edicerent nobis. qͦd chusi int̾p̃tet᷑
silentium: gemini aut̃ dext̃: achitofel fr̃ĩs
ruina. Quibꝰ uiterp̃tationibꝰ rursum nobis
traditor. ille uidas occurrit. ut absalon eius

Expanded text:
Historia quidem unde occasionem ista prophetia sumpsit, in Regnorum secundo libro cognoscere facile est. Ibi enim Chusi, amicus regis David, transitum fecit in partes Abessalon filii ejus qui adversus patrem bellum gerebat, ad exploranda consilia et renuntianda quae adversus patrem ille moliebatur auctore Achitophel, qui defecerat ab amicitia David, et filium ejus adversus patrem consiliis quibus posset instruebat. Sed quoniam non ipsa historia in hoc psalmo consideranda est de qua Propheta mysteriorum velamen assumpsit, si transitum ad Christum fecimus, auferatur velamen . Et primo ipsorum nominum significationem interrogemus quid sibi velit. Non enim defuerunt interpretes qui haec ipsa non carnaliter ad litteram, sed spiritualiter investigantes, edicerent nobis quod Chusi interpretetur Silentium; Jemini autem, Dexter; Achitophel, Fratris ruina. Quibus interpretationibus rursum nobis traditor ille Judas occurrit, ut Abessalon ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Non gͦ cadit in dñi uidicem ꝑturba¬
tio: sed qͦd in eiꝰ ministris fit. quia ꝑ leges
eiꝰ fit. ira eiꝰ dr̃. In qua ira non solum se¬
argui non uult anima que nunc orat: sed
nee corripi. id ẽ emĩdari uł erudiri. Nlam
erudias. Arguuntur aut̃ in die iudicii õs
qui non habent fundam̃tum. qͦdẽ xp̃c.¬
ł m̃dantur aut̃ id ẽ purgant᷑ qui hiuc fun¬
dam̃to suꝑ ȩdificant ligna. fęnum. sti.. pu¬
lam. Detrũtum enim patient᷑. s sal¬
ui erunt tamqͣm ꝑ ignem. Quid. ñ. gͦ iste
orat: qui non uult in ira dñi uł argui uel
em̃dari: Quid. nͥ ut sanetur. Ubi enim
santras ẽ. nec mors metuenda ẽ: nec uren¬
tis aut secantis medici manꝰ. Sequit᷑ itaq¬

Expanded text:
tum. Non ergo cadit in Deum judicem perturbatum. Non ergo cadit in Deum judicem perturbatio; sed quod in ejus ministris fit, quia per leges ejus fit, ira ejus dicitur. In qua ira, non solum argui se non vult anima quae nunc orat, sed nec corripi, id est emendari vel erudiri: nam erudias. Arguuntur autem in die judicii omnes qui non habent fundamentum quod dantur autem, id est purgantur, qui huic fundamento superaedificant lignum, foenum, stipulam; detrimentum enim patientur, sed salvi erunt tanquam per ignem . Quid ergo iste orat, qui non vult in ira Domini vel argui vel emendari? Quid, nisi ut sanetur? ubi enim sanitas est, nec mors metuenda est, nec urentis aut secantis medici manus.
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciĩ dĩ. In qua se non uult argui: qͥs¬
quis in hac uita sanari desid̾at. Nec in
furore tuo corripias me. Corripias. mitiꝰ
udetur. Ad em̃dationem enum ual&. Nam
qͥ arguitur id ẽ accusatur: metuendũ ẽ ne
finem habeat dampnationais. Sed qm̃ furor
plus uidetur eẽ qͣm ira: potest mouere
cur illud qͦd ẽ mitius. id ẽ correptio. cũ eo
positum ẽ qͦd ẽ durius. id ẽ cũ furore. Sed
ego puto: unam rem duobꝰ u̾bis significatã.
Nam in greco. tTͣy Moͦe. qͦd ẽ in pͥmo u̾su:
u̾sii. Sed cũ latini uellent etiã ipsa duo
u̾ba ponere. quesctum ẽ qͥd eẽt uicinũ irȩ
& positum ẽ furor: ido uarie codices habent.
Nam in aliis pͥꝰ inuenit᷑ ira. deurde furor:
in alus pꝰ furor. deinde ira: in aliis ꝓfurore
nam inferendam. Qui tam̃ motꝰ ñ tamqͣm
aut̃ dñe uirtutum. cum tranquillitate ui¬
dicas. Qđ aut̃ tranquillum ẽ: ñ ẽ ꝑturba¬

Expanded text:
judicii Dei ; in qua se non vult argui, quisjudicii Dei ; in qua se non vult argui, quisquis in hac vita sanari desiderat. Nec in furore tuo corripias me: corripias, mitius videtur; ad emendationem enim valet. Nam qui arguitur, id est accusatur, metuendum est ne finem habeat damnationem. Sed quoniam furor plus videtur esse quam ira, potest movere cur illud quod est mitius, id est correptio, cum eo positum est quod est durius, id est cum furore. Sed ego puto unam rem duobus verbis significatam: nam in graeco θυμός, quod est in primo versu, versu; sed cum Latini vellent etiam ipsi duo verba ponere, quaesitum est quid esset vicinum irae, et positum est furor. Ideo varie codices habent: nam in aliis prius invenitur ira, deinde furor; in aliis, prius furor, deinde nam inferendam, qui tamen motus in autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas ; quod autem tranquillum est, non est perturba
Abbreviated transcription (Latin):
test intelligi. ex eo qͦd triplicit᷑ dm̃ diligere ui¬
bemur: ex toto corde. ex tota anima. ex tota
m̃te. De quibꝰ singulis non in psalt̾io. sed in
engłio disputandum ẽ. Nunc ad testimoni¬
um t̾narii numeri ad animum ꝑtinentis:
satis puto eẽ sdictum ẽ Peractis gͥ muneribꝰ cor¬
poris. ad ueterem hominem & ad uetꝰ testam̃¬
tum ꝑtinentibꝰ. ꝑ actis etiam muneribꝰ animi.
ad nouũ hominem & ad nouũ testam̃tũ re¬
latis. sic̃ septenario numero tͣnsacto. quia
unum qͦdq temporalit̃ agit᷑. quat̾nario in
corpꝰ. t̃nario in animum distributo. ueni&
octauus iudicii dies: qui meritis tribuens
qͥd debetur. iam non ad oꝑa temporalia. sed
ad uitam et̃nam scõs trans fer&. Impios uͦ:
dampnat in ęt̾̃num. Quam dampnationẽ
metuens : orat ȩccła in hoc psalmo dicens.
Ne ne in ira tua arguas me. Di¬
cit etiam apłs. iram iudicii. Tne¬
saurizas tͥ inqͥt irã in die ire iusti

Expanded text:
test intelligi, ex eo quod tripliciter Deum diligere jutest intelligi, ex eo quod tripliciter Deum diligere jubemur, ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente : de quibus singulis non in Psalterio, sed in Evangelio disputandum est. Nunc ad testimonium ternarii numeri ad animum pertinentis, satis puto esse quod dictum est. Peractis igitur numeris corporis ad veterem hominem et ad Vetus Testamentum pertinentibus, peractis etiam numeris animi ad novum hominem et ad Novum Testamentum relatis, sicut septenario numero transacto, quia unumquodque temporaliter agitur, quaternario in corpus, ternario in animum distributo, veniet octavus judicii dies, qui meritis tribuens quod debetur, jam non ad opera temporalia, sed ad vitam aeternam sanctos transferet, impios vero dametuens, orat Ecclesia in hoc psalmo, dicens: Domine, ne in ira tua arguas me. Dicit etiam Apostolus iram judicii: Thesaurizas tibi, inquit, iram in die irae justi