comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc si intellexerimus. ibi uidebimus
qͦmadmodum axͦ dictum sit. potesta¬
tem habeo ponendi animã meã. O
homo paratus es ꝓxͦ mori: paratus
inquit. Dicam hoc & aliis uerbis
Paratus es ꝓ xͦ animã tuã ponere: &
ad ista uerba simͥ respondet ꝑatꝰ sum:
qͦmͦ mͥ respondebat cum dicerem ꝑat᷑ꝰ
enim homines qͣndo moriunt᷑ ponunt
sumpsit. Ponere gͦ animã mori ẽ. Sio
& apłs petrus dño dixit. animã meã
ꝓ te ponam. id ẽ ꝓ te moriar. Carni ħ
tribue. Caro pon̾it animã suã . n caro
iterum sumit eam: ñ tam̃ potestate¬
sua caro. s potestate in habitantis car
in aceto. alligauerunt arundini &
apposuerunt ori eiꝰ. Quod cum acce
pisset ait. ꝑ fectum ẽ. Quid ẽ ꝑfectumẽ
impleta sunt omuia. quȩ ante mortem
futura de me fuerant ꝓpħata. Q qͥa
potestatẽ habebat qñ uellet ponendi
animã suã. p ostea qͣm dixit ꝑfectũ ẽ¬
qͥd ait eugłista: Q inclinato capite: tͣdidit

Expanded text:
Hoc si intellexerimus, ibi videbimus Hoc si intellexerimus, ibi videbimus quemadmodum a Christo dictum sit, Potestatem habeo ponendi animam meam. O homo, paratus es pro Christo mori? Paratus, inquit. Dicam hoc aliis verbis. Paratus es pro Christo animam tuam ponere? Et ad ista verba sic mihi respondet, Paratus sum; quomodo mihi responderat cum dicerem, Paratus enim homines quando moriuntur, ponunt sumpsit. Ponere ergo animam, mori est. Sic et apostolus Petrus Domino dixit, Animam meam pro te ponam : id est, pro te moriar. Carni hoc tribue: caro ponit animam suam, et caro iterum sumit eam; non tamen sua potestate caro, sed potestate inhabitantis carnin aceto, alligaverunt arundini, et apposuerunt ori ejus; qpisset, ait: Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante mortem futura de me fuerant prophetata. Et quia potestatem habebat quando vellet ponendi animam suam, posteaquam dixit, Perfectum equid ait Evangelista? Et inclinato capite tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
Fidelem latronis animã ñ deserebat.¬
& deserebat suam : absit. S illuis ut
dñs custodiuit. suam uͦ in seꝑabilit᷑
habuit. Si aut̃ dixerimus quia ipsa
se anima posuit: & iterum ipsa se
sumpsit: absurdissimus sensus est:
Nenim quȩ a uerbo seꝑata ñ erat. A
seipso poterat separari. Dicamus gͦ
& quod uerum ẽ & quod facile intel¬
ligi potest. Ecce homo quilibet non
constans ex uerbo & anima & carne.
s ex amma & carne: de isto homine
interrogemus quomodo ponat ani¬
mam suam quicumq homo. an forte
nullus homo ponit animã suã:
Potes iichi dicere. nullus homo ht̃
potestatẽ ponere animã suã ⁊ iterũ
sumere eam. Ponere aut̃ animã suã
nisi posset homo. ñ diceret ioħis
E & nobis licet. si & nos impleamur uir¬
tute ipsius. qr sine illo facere nichil
possumus. ponere ꝓ fr̃ib ammas nr̃as
Quando m̃r qui libet sc̃s posuit ꝓfrĩb
animã suã. quis posuit & qͣm posuit:

Expanded text:
Fidelem latronis animam non deserebat, etFidelem latronis animam non deserebat, et deserebat suam? Absit: sed illius ut Dominus custodivit, suam vero inseparabiliter habuit. Si autem dixerimus quia ipsa se anima posuit, et iterum ipsa se sumpsit, absurdissimus sensus est: non enim quae a Verbo non erat separata, a seipsa poterat separari. 11. Dicamus ergo et quod verum est, et quod facile intelligi potest. Ecce homo quilibet non constans ex Verbo et anima et carne, sed ex anima et carne: de isto homine interrogemus quomodo ponat animam suam quicumque homo. An forte nullus homo poni, animam suam? Potes mihi dicere: Nullus homo habet potestatem ponere animam suam, et iterum sumere eam. Ponere animam suam nisi posset homo, non diceret Joannes et nobis licet si et nos impleamur virtute ipsius, quia sine illo nihil facere possumus ponere pro fratribus animas nostras. Quando martyr quilibet sanctus posuit pro fratribus animam suam, quis posuit, et quam posuit?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtractemus. & hoc eligamus qd conuenit
regulȩ ueritatis. Si enim dixerius qr
u̾bum dĩ posuit animã suã. ⁊ iterum
sumpsit eam: metuendum ẽ ne sub¬
intret praua cogitatio. & dicat᷑ nob̃:
oͦ aliqͥndo anima illa seꝑata ẽ a uerbo
aliqͣndo u̾bum illud ex quo suscepit
illam animã fuit sine anima: uideo
eiuim fuisse sine anima humana u̾bũ.
s cum in principio erat u̾bum ⁊ ũbum
erat ap̃ dm̃. & ds̃ erat u̾bum. Ex qͦ
innobis. & susceptꝰ ẽ. a uerbo homo idẽ
totꝰ homo anima & caro. quid fecit
passio. quid fecit mors. nisi corpus ab
anima separauit : animã uͦ a uerbo ñ
separauit. Si enim mortuus ẽ. dñs inimo
qr mortuus ẽ dñs. mortuus ẽ enim ꝓ
nobis incruce: sine dubio caro ipsiꝰ
exspirauit animã. Ad tempꝰ exiguum
anima deseruit carnẽ: redeunte a ĩa
resurrecturam. Auerbo aut̃. anmã
separatam ẽe ñ dico. Latronis animȩ
dixit. hodie mecum eris in ꝑadiso:

Expanded text:
pertractemus, et hoc eligamus quod conveniat pertractemus, et hoc eligamus quod conveniat regulae veritatis. Si enim dixerimus quia Verbum Dei posuit animam suam et iterum sumpsit eam, metuendum est ne subintret prava cogitatio, et dicatur nobis: Ergo aliquando anima illa separata est a Verbo, et aliquando Verbum illud, ex quo suscepit illam animam, fuit sine anima. Video enim fuisse sine anima humana Verbum; sed cum in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ex quo in nobis, et susceptus est a Verbo homo, id est totus homo, anima et caro; quid fecit passio, quid fecit mors, nisi corpus ab anima separavit, animam vero a Verbo non separavit. Si enim mortuus est Dominus, imo quia mortuus est Dominus; mortuus est enim pro nobis in cruce; sine dubio caro ipsius exspiravit animam: ad tempus exiguum anima deseruit carnem, sed redeunte anima resurrecturam. A Verbo autem animam separatam esse non dico. Latronis animae dixit: Hodie mecum eris in paradiso .
Abbreviated transcription (Latin):
fide cacholica nutritis atq fundatis:
Ex hac gͦ occasione ammonuerim cari¬
tatem ur̃am. ut quomodo suꝑiorib lec¬
tionib satis uos instruximus aduersus
sabellianos .i arrianos. sabellianos qui
dicunt ipse ẽ pat̾ qui filius. arrianos
qui dicunt. aliud ẽ pat̾. aliud filius. qͦsi
ñ sint eiusdem substantiȩ pat̾ & filius.
instruximus etiam sicut meministis ⁊
meminisse debetis contͣ hereticos foti.¬
nianos. qui solum hominẽ xp̃m ẽẽ
sine homine dm̃: ex hac occasione de
anima instruamus uos & contͣ apol¬
linariftas. qui dicunt dnm nr̃m ihm
homines sumus. Quomodo gͦ hic dix̃
dominꝰ. pocestatem habeo ponendi
animã meã : quis ponit animã ⁊ ite¬
rum sumit animã : xͦ. Ex eo quod
u̾bum ẽ ponit animã ⁊ sumit eam
iterum. an ex eo qͦd anima humanaẽ.¬
ipsa se ponit ⁊ iterum ipsa se sumit.
an ex eo qd caro ẽ. caro animã ponit.
& iterum sumit: tria ꝑposui. Omnia

Expanded text:
fide catholica nutritis atque fundatis. fide catholica nutritis atque fundatis. Ex hac ergo occasione admonuerim Charitatem vestram, ut quomodo superioribus lectionibus satis vos instruximus adversus Sabellianos et Arianos; Sabellianos qui dicunt, Ipse est Pater qui Filius; Arianos qui dicunt, Aliud est Pater, aliud est Filius, quasi non sint ejusdem substantiae Pater et Filius: instruximus etiam, quantum meministis, et meminisse debetis, contra haereticos Photinianos, qui solum hominem Christum ssine homine Deum: ex hac occasione de anima instruamus vos et contra Apollinaristas, qui dicunt Dominum nostrhomines sumus. 10. Quomodo ergo hic dixit Dominus, Potestatem habeo ponendi animam meam? Quis ponit animam, et iterum sumit eam? Christus ex eo quod Verbum est, ponit animam, et sumit eam iterum? An ex eo qipsa se ponit, et iterum ipsa se sumit? An ex eo quod caro est, animam ponit, et iterum sumit? Tria posui: omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& homo. nec sic homo ut sola caro. s qr
homo constat ex carne & anima: totꝰ
aut̃ homo inxꝑo. ¶on enim pałtem
deteriorem suscepisset. & partẽ melio¬
rem dexuisset. Pars quippe hominis¬
anima & melior ẽ anima. qͣm corpꝰ.
Quia gͦ totꝰ homo in xp̃o: quid ẽ xͦ:¬
U̾bum in qͣm & homo. Quid ẽ ũbum
&̾ homo : uerbum anima caro. Tenete
hoc: quia ñ defuerunt heretici & in
ista sententia. Pulsi quidem iam olim
aueritate catholica: s tamen ut fures
& latrones. ñ intrantes ꝑ ostium. in¬
sidiari ouili ñ desinunt. Apollinaristę
heretici dicꝰti sunt: qui ausi sunt dog
contendunt. Nam & aliqui eorum fuisse
inxͦ animã negare ñ potuerunt. Uidete
absurditatẽ & insaniam ñ ferendam:
Animã inrationem eum hab̾e uoluert̃:
rationalem negauerunt. Dederunt illi
animã peccoris. subtraxerunt hominis:
S illi abstulerunt xp̃o rationem. ñ
tenendo rationem. Absit hoc a nob̾. in

Expanded text:
? Verbum et homo. Nec sic homo ut sola caro: sed quia ? Verbum et homo. Nec sic homo ut sola caro: sed quia homo, constat ex carne et anima, totus autem homo in Christo. Non enim partem deteriorem suscepisset, et partem meliorem deseruisset: pars quippe hominis melior est anima quam corpus. Quia ergo totus homo in Christo, quid ebum, inquam, et homo. Quid est Verbum et homo? Verbum, anima et caro. Tenete hoc, quia non defuerunt haeretici et in ista sententia, pulsi quidem jam olim a veritate catholica: sed tamen ut fures et latrones non intrantes per ostium, insidiari ovili non desinunt. Apollinaristae haeretici dicti sunt, qui ausi sunt dogmcontendunt. Nam et aliqui eorum fuisse in Christo animam, negare non potuerunt. Videte absurditatem et insaniam non ferendam. Animam irrationalem cum habere voluerunt, rationalem negaverunt: dederunt ei animam pecoris, subtraxerunt hominis. Sed illi abstulerunt Christo rationem, non tenendo rationem. Absit hoc a nobis, in
Abbreviated transcription (Latin):
dantem seruo securitatẽ. Iolite timere
eos qui occidunt corpꝰ. & postea ñ hñt
quid faciant. S plane quid ait: eum
timete. qui ht̃ potestatem .⁊ animã &
corpꝰ occidere in gehennam. E cce quia
moritur. ecce quia ñ morit᷑. Quid ẽ mors
ipsius: quid ẽ mori carni tuȩ : Mori car¬
ni tue. amittere uitam suam. Mori ani¬
mȩ tuȩ ẽ. amittere uitam suam. uita
carnis tuȩ anima tua. uita animȩ tuȩ
đs tuus. Quomodo morit᷑ caro amissa
anima quȩ uita ẽ eiꝰ: sic morit᷑ anima
amisso đõqui uita ẽ eiꝰ. Cerce gͦ im¬
mortalis ẽ anima: plane immortalis.
quia uiuit & mortua. Quod enim de
uidua deliciosa dixit apłs: ĩ de anima
si dm̃ suum dimiserit dici pot̃. uiuers
mortua ẽ. Quomodo g ponit animã
suam dominꝰ fr̃s: queramus hoc paulo
attentius. Nonnos artat hora qͦ solet.
die dominico uacat nob̾. Hoc luerent᷑.
qui adũbum di ⁊̃ die hodierno conue¬
niunt. Pono inquit animã meã. Quis

Expanded text:
dantem servo securitatem: Nolite timere dantem servo securitatem: Nolite timere eos qui occidunt corpus, et postea non habent quid faciant. Sed plane quid ait? Eum timete qui habet potestatem et corpus et animam occidere in gehenna . Ecce quia moritur, ecce quia non moritur. Quid est mori ipsius? quid est mori carni tuae? Mori carni tuae, est amittere vitam suam: mori animae tuae, est amittere vitam suam. Vita carnis tuae, anima tua: vita animae tuae, Deus tuus. Quomodo moritur caro amissa anima, quae vita est ejus; sic moritur anima amisso Deo, qui vita est ejus. Certe ergo immortalis est anima. Plane immortalis, quia vivit et mortua. Quod enim de vidua deliciosa dixit Apostolus, etiam de anima, si Deum suum amiserit, dici potest, Vivens mortua est . 9. Quomodo ergo ponit animam suam Dominus? Fratres, quaeramus hoc paulo attentius. Non nos arctat hora quae solet die dominico: vacat nobis, hoc lucrentur qui ad verbum Dei etiam die hodierna conveniunt. Pono, inquit, animam meam. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuerit: Sic enim uidentur sonare
uerba. ñ intentius intellecta. Ego dormi¬
ui. id ẽ quia uolui dormiui. & exsurrexi
Quare: quoniam dominꝰ suscepit me.
Qͥa enim : tu a teipso resurgere ñ uale¬
res: Si non ualeres ñ diceres. Potesta¬
tem habeo ponendi animã meã. & po¬
testatem habeo iterum sumendi eam.
Audi alio loco in euangłio. q ñ solum
pater suscitat filium. s etiam filius se¬
ipsum. Soluite inquit templum hoc.
& in triduo suscitabo illud. & eugłista.
hoc aut̃ dicebat inquit de templo cor.¬
poris sui. Hoc enim suscitabat᷑. quod
moriebat᷑. Nam u̾bum ñ ẽ inortuum.
anima illa ñ ẽ mortua. Si nec tuamo¬
ritur. dñi moreretur: unde scio inqͥs.
quia mea ñ moritur: a tẽ ñ occidat᷑
& ñ moritur. Qͦmͦ inquis ego possum
occidere animã meã: ut alia pecca¬
ta interim taceam: õs qd mentitur
occidit animã. Qͦmͦ inquis securus
sum qua ñ morit᷑: ipsum dñm audi

Expanded text:
non potuerit? Sic enim videntur sonare non potuerit? Sic enim videntur sonare verba non intentius intellecta, Ego dormivi; id est, quia volui, dormivi. Et exsurrexi: quare? Quia Dominus suscipiet me. Quid enim, tu a teipso resurgere non valeres? Si non valeres, non diceres, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Audi alio loco in Evangelio, quia non solum Pater suscitavit Filium, sed etiam Filius seipsum. Solvite, inquit, templum hoc, et in triduo suscitabo illud. Et Evangelista: Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui . Hoc enim suscitabatur quod moriebatur. Nam Verbum non est mortuum, anima illa non est mortua. Si nec tua moritur, Domini moreretur? 8. Unde scio, inquis, si mea non moritur? A te non occidatur, et non moritur. Quomodo, inquis, ego possum occidere animam meam? Ut alia peccata interim taceam, Os quod mentitur, occidit animam . Quomodo, inquis, securus sum, quia non moritur? Ipsum Dominum audi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qͣndo eis dictum ẽ. Quem qͦritis:
dixerunt. Iħm. Q ait illis. Ego sum:
Redierunt retro & ceciderunt. Qui
ceciderunt ad unam uocem xͥ mori¬
turi. quid facient sub uoce iudicaturi:
Ego inquit pono animã meã. ut ite¬
rum sumã eam. Nongłent᷑ iudei qͣsi
p̾ualuerint: ipse posuit animam suam:
Ego dormiui dicit. nostis psalmum. E go
dormiui & sonnum cepi. & exurrexi.
qm̃ dominꝰ suscepit me. Modo psalmus
iste lectus ẽ. modo audiuimus. ego dor.¬
miui & somnum cepi. & exsurrexi. qm̃
dominꝰ suscepit me. Quid ẽ ego dormiui:
qͣndo uolui dormini. Quid ẽ doriniui:
mortuus sum. Nonne dormiuit. qr qͣndo
uoluit de sepulchro tanqͣm de lecto
surrexit: s amat dare głam patri. ut
nos edificet dare głam creatori. N am
qͦd addidit. & exsurrexi qm̃ dominus
suscepit me: putatis hic quasi uirtutẽ
eiꝰ defecisse. ut ꝑ potestatem suam mori
potuerit. ꝑ potestatem suam resurgere

Expanded text:
sunt: quando eis dictum est, Quem quaeritis? sunt: quando eis dictum est, Quem quaeritis? dixerunt, Jesum; et ait eis, Ego sum: redierunt retro, et ceciderunt . Qui ceciderunt ad unam vocem Christi morituri, quid facient sub voce judicaturi? Ego, ego, inquam, pono animam meam, ut iterum sumam eam. Non glorientur Judaei, quasi praevaluerint; ipse posuit animam suam. Ego dormivi, dicit. Nostis Psalmum: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me . Modo Psalmus ipse lectus est, modo audivimus: Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Quid est, Ego dormivi? Quia volui, dormivi. Quid est, dormivi? Mortuus sum. Nonne dormivit, qui quando voluit, de sepulcro tanquam de lecto surrexit? Sed amat dare gloriam Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. Nam quod addidit, exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me; putatis hic quasi virtutem ejus defecisse, ut per potestatem suam mori potuerit, per potestatem suam resurgere
Abbreviated transcription (Latin):
tudines. & alia quȩ cominemorare lon¬
gum ẽ. Si aut̃ ꝓprietates discutias re-¬
rum quas uidere consuesti: nec petra ẽ.
quia durus & sine sensu ñ ẽ. nec ostiũ ẽ.
quia ñ eum faber fecit. nec lapis angu¬
laris ẽ. quia nẽ ab structore compositꝰ.
nec pastor ẽ. qr custos ouium qͣdrupedũ
ñ ẽ. nec leo ẽ. qr fera ñ ẽ. nec agnus ẽ. qr
pecus ñ ẽ. Omnia gͦ ista. ꝑ similitudinẽ:
Quid gͦ ꝓpriȩ : In principio erat u̾bum.
Quid de homine qui apparint: Q̾ u̾bũ
caro factumẽ & habitauit innobis. Audi
& cetera. Propt̾ea me pat̾ diligit inquit.
qr ego pono animã meã. ut iterum
sumani eam. Quid ait: Apterea me
pat̾ diligit. qr moror ut resurgam:
Cum magno enim pondere dictum ẽ.
ego. quia ego inquit pono animã meã:
Ego pono. Quid ẽ ego pono: ego illam
pono. Nonglorientur iudel. Seuire po¬
tuerunt: potestatem habere ñ pocuert̃
Seuiant qͣntum possunt. Si ego noluero
turi sunt: una responsione prostrati

Expanded text:
tudines, et alia, quae commemorare longum est! Si autem proprietates discutias rerum quas videre consuesti; nec petra est, quia durus et sine sensu non est; nec ostium est, quia faber eum non fecit; nec lapis angularis est, quia non est ab structore compositus; nec pastor est, quia custos ovium quadrupedum non est; nec leo est, quia fera non est; nec agnus est, quia pecus non est. Omnia ergo ista per similitudinem. Quid ergo proprie? In principio erat Verbum, Quid de homine qui apparuit? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 7. Audi et caetera. Propterea me Pater diligit, inquit; quia ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Quid ait? Propterea me Pater diligit: quia morior ut resurgam. Cum magno enim pondere dictum est, ego: Quia ego pono, inquit, pono animam meam, ego pono. Quid est, ego pono? Ego illam pono: non glorientur Judaei; saevire potuerunt, potestatem habere non potuerunt: saeviant quantum possunt; si ego noluero turi sunt? Una responsione prostrati
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m & in presenti & in futuro. In pre¬
senti ꝑ fidem. in p̾senti ꝑ signuni. inpre¬
senti ꝑ baptismatis sacram̃tum. in p̃senti
ꝑ altaris cibum & potum. Habes xp̃m
in p̾senti.s habebis semꝑ: qrcum hinc
exieris ad illum uenies qui dix̃ latroni
hodie mecum eris in paradyso. Si autẽ
male uersaris. uideris habere inp̾senti
xp̃m. quia intras ȩccłam. siguas te siguo
.x. baptizaris baptismo xͥ. misces te mẽ¬
bris xp̃i. accedis ad altare xͥ. In p̃senti
habes xp̃m. s male uiuendo ñ semꝑ ha¬
bebis. Pocest & sic intelligi. Lauꝑes semp
habetis uobiscum. me aut̃ ñ semꝑ habe¬
bitis. Accipiant hoc & boni. s ñ sint sol¬
liciti. Loquebat᷑ enumde p̾sentia corpis
sui. Nam scđm maiestatẽ suã. scdm pui¬
dentiam. scđm in effabilem & inuisibilẽ¬

Expanded text:
istum et in praesenti et in futuro: in praeistum et in praesenti et in futuro: in praesenti per fidem, in praesenti per signum, in praesenti per Baptismatis sacramentum, in praesenti per altaris cibum et potum. Habes Christum in praesenti, sed habebis semper; quia cum hinc exieris, ad illum venies qui dixit latroni, Hodie mecum eris in paradiso . Si autem male versaris, videris habere in praesenti Christum, quia intras Ecclesiam, signas te signo Christi, baptizaris baptismo Christi, misces te membris Christi, accedis ad altare Christi: in praesenti habes Christum, sed male vivendo non semper habebis. 13. Potest et sic intelligi: Pauperes semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Accipiant hoc et boni, sed non sint solliciti: loquebatur enim de praesentia corporis sui. Nam secundum majestatem suam, secundum providentiam, secundum ineffabilem et in
Abbreviated transcription (Latin):
me ñ semꝑ habebitis. Quid sibi uult.
Quomodo intelligendum ẽ. me aut̃ ñ
semꝑ habebitis: Noli expauescere. iudȩ
dictum ẽ. Qrͣ. gͦ n dixit habetis s ha¬
bebitis: quia ñ unus ẽ uidas. Unus
malus corpus maloꝵ significabat. qͦmͦ
corpꝰ eccłȩ. s in bonis. Namsi in petro ũ
eẽt eccłȩ sacram̃tum. ñ ei diceret dñs.
tibi trado claues regni cȩlorum qͦcumq
solueris in terra soluta erunt & incȩlo.¬
& in celo. Si hoc petro tantum dictum ẽ:
ñ hoc facit ȩccłia. Si aut̃ & in ecclĩa fiti
celo. & quȩ soluuntur in terra soluant᷑¬
& in celo. quia cum ex communicat ȩccłã:
in cęlo ligatur ex communicatꝰ. cum
reconciliat ȩccła incelo soluit᷑ reconcili¬
atus sigͦ hoc in ȩccła fit : pecrus qͣndo
claues accepit. ecołam sc̃am significa¬
uit. Si in petri ꝑsona significati sunt
in eccła boni: in uidȩ ꝑsona significati
sunt in eccła mali. Ipsis dictum ẽ: me
aut̃ ñ semꝑ habebitis. Quid ẽ ñ semp

Expanded text:
m non semper habebitis, quid sibi vult? Quomodo intelligendum est, Me autem non semper habebitis? Nolite expavescere; Judae dictum est. Quare ergo non dixit, habebis; sed, habebitis? Quia non unus est Judas. Unus malus corpus malorum significat; quomodo cclesiae, sed in bonis. Nam si in Petro non esset Ecclesiae sacramentum, non ei diceret Dominus, Tibi dabo claves regni coelorum: quaecumque solveris in terra, soluta erunt et in coelo in coelo. Si hoc Petro tantum dictum est, non hoc facit ecclesia. Si autem in ecclesia fit tur, et quae solvuntur in terra solvantur in coelo, quia, quum excommunicat ecclesia, in coelo ligatur excommunicatus; quum reconciliat ecclesia, in coelo solvitur reconciliatus: si hoc ergo in Ecclesia fit, Petrus quando claves accepit, Ecclesiam sanctam significavit. Si in Petri persona significati sunt in Ecclesia boni, in Judae persona significati sunt in Ecclesia mali; ipsis dictum est, Me autem non semper habebitis. Quid est enim, n
Abbreviated transcription (Latin):
dies festus agebat᷑. cum ea quȩ lecta
sunt loquutus ẽ dominꝰ. Hiemps erat
& ambulabat iħc intemplo inporticu
salomonis. Circundederunt gͦ eum iudei.
& dicebant ei. Quousq anmã nr̃am
tollis: si tũ es xͦ. dic nobis palam. Nͣ
ueritatẽ desiderabant s calumpniam
p̃parabant. Hiemps erat. & frigidi erãt.
Ad illum enim diuinum ignem accedere
pigri erant. S accedere ẽ. credere. Qui
credit accedit: qui negat recedit. N
mouet᷑ anima pedib : s affectib. F ri¬
guerant ad diligendam caritatẽ: &
ardebant nocendi cupiditate. Longe
aberant. & ibi erant. N accedebant ere¬
dendo. & p̃mebant ꝑsequendo. Quere¬
bant audire ã dñõ ego sum xͦ. & foitesse¬

Expanded text:
dies festus agebatur, cum ea quae lecta dies festus agebatur, cum ea quae lecta sunt, locutus est Dominus. 3. Hiems erat. Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant ei: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Hiems erat, et frigidi erant: ad illum enim divinum ignem accedere pigri erant. Sed accedere est credere: qui credit, accedit; qui negat, recedit. Non movetur anima pedibus, sed affectibus. Friguerant a diligendi charitate, et ardebant nocendi cupiditate. Longe aberant, et ibi erant: non accedebant credendo, et premebant persequendo. Quaerebant audire a Domino, Ego sum Chris
Abbreviated transcription (Latin):
nolle nos semꝑ lacte nutrari.
s solido cibo uesoi. Quisquis aut̃ ad soli¬
dum cibum sumendum uerbi dĩ adhuc
minus idoneus ẽ: lac̾te fidĩ nuitriatur:⁊
u̾bum q intelligere ñ pot᷑. credere non
cunctetur. F ides enim meritum ẽ: intel¬
lectus p̃mium. In ipso labore intentioĩs
desudat acies mentis nr̃ȩ: ut deponat
sordiculas mentis nebulȩ humane. &
serenetur ad ũbumdi. Non g recuset᷑
labor. si ad est amor. Nostis enim qm̃
qui amat nͣ laborat. Omnis labor. ñ
amantib grauis ẽ. Si tantos labores
cum auaris portat cupiditas. nob̾cũ ñ
portat caritas : Eugłm inceudite. F ac¬
ta sunt aut̃ encenia iniherosolimis:
Encenia festiuitas erat dedicationis
templi. Grece enim ce non dr̃ nouum
Qnͣdocumq nouum aliquia fuerit
dedicatum. encenia uocat᷑. Iam &
usus ht̃ hoc u̾bum. Si quis noua tu¬
nica induat᷑. enceniare dr̃. Illum gͦ
diem. quo templum dedicatum est.
iudei sollempnit᷑ celebrabant. ipse

Expanded text:
nolle nos semper lacte nutriri, sed solido cibo vesci. Quisquis autem ad sumendum solidum cibum verbi Dei adhuc minus idoneus est, lacte fidei nutriatur, et verbum quod intelligere non potest, credere non cunctetur. Fides enim meritum est, intellectus praemium. In ipso labore intentionis desudat acies mentis nostrae, ut ponat sordiculas nebulae humanae, et serenetur ad Verbum Dei. Non ergo recusetur labor, si adest amor: nostis enim quoniam qui amat non laborat. Omnis enim labor non amantibus gravis est. Si tantos labores cum avaris portat cupiditas, nobiscum non portat charitas? 2. Evangelium intendite: Facta sunt autem Encaenia in Jerosolymis. Encaenia festivitas erat dedicationis templi. Graece enim καινὸν dicitur novum quandocumque novum aliquid fuerit dedicatum, Encaenia vocantur. Jam et usus habet hoc verbum: si quis nova tunica induatur, encaeniare dicitur. Illum enim diem quo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebrabant: ipse
Abbreviated transcription (Latin):
agentem. bene uiuentem. iustitiam
uerbo p̾dicantẽ. oꝑe demonstrantẽ.
doclorem mirabilem. fidelẽ dispẽsatore.
fama usq quaq disseminabat. Quidam
ailigebant. quidam inuidebant. Nam
ipse quodam loco ait de quibꝰdam qͦd

Expanded text:
agentem, bene viventem, justitiam agentem, bene viventem, justitiam verbo praedicantem, opere demonstrantem, doctorem mirabilem, fidelem dispensatorem, fama usquequaque disseminabat: quidam diligebant, quidam invidebant. Nam ipse quodam loco ait de quibusdam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
audiat᷑. apło ipso ita dicente. & adhȩc
quis idoneus: gͦ ut inde nos conemur
loqui. nunquid idonei sumus. aut uos¬
hȩc audire idonei estis: nos quidem ido¬
nei ñ sumus. s idoneus ẽ. ille qui ꝑ nos
dignet᷑ dicere. quod uobis ꝓsit audire
Ecce apłs bonus odor ẽ sicut dicit ipse.
s ipse bonus odor. aliis ẽ odor uite in
uitam: aliis odoi mortis in mortẽ: tam̾
bonus odor. Nunquid enim ait. aliis sumꝰ
odor bonus inuitam. aliis malus odor
ad mortem: bonum odorem se dixit
ñ malum. & eundem bonum odorem
aliis dixit ad uitam. aliis admortem
felices qui bono odore uiuunt. Qͥdaut̃
infelicius illis qui bono odore morumt᷑.
miris modis ut bono odore & boni
uiuant & mali moriant᷑. Quomodo sit
qͣntum dñs inspirare dignat᷑ dissero:¬
Nam fortassis licet ibi lateat altior incel¬
lectus. quiã me ñ pot̾ penetrari : tam̃
quousq penetrare potuero. uobis ñ
debet denegari. Paulum apłm bene

Expanded text:
audiatur, Apostolo ipso ita dicente, Et ad haec audiatur, Apostolo ipso ita dicente, Et ad haec quis idoneus? Ergo ut inde nos conemur loqui, numquid idonei sumus, aut vos audire haec idonei estis? Nos quidem idonei non sumus; sed idoneus est ille qui per nos dignetur dicere quod vobis prosit audire. Ecce Apostolus bonus odor est, sicut dicit ipse: sed ipse bonus odor aliis est odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem; tamen bonus odor. Numquid enim ait, Aliis sumus bonus odor ad vitam, aliis malus odor ad mortem? Bonum odorem se dixit, non malum; et eumdem bonum odorem aliis ad vitam dixit, aliis ad mortem. Felices qui bono odore vivunt: quid autem infelicius illis qui bono odore moriunturmiris modis, ut bono odore et boni vivant, et mali moriantur; quomodo sit, quantum Dominus inspirare dignatur nam fortasse ibi lateat altior intellectus, qui a me non potest penetrari; tamen quo usque penetrare potui, vobis non debet denegari. Paulum apostolum bene
Abbreviated transcription (Latin):
dñi pedib necessaria sunt. ł orte in ter¬
ra dñi pedes indigent. De quib enim
nisi de membris suis in fine dictuiꝰ ẽ.
cum uni ex minimis meis mͥ fẽcistis.
fecistis: suꝑflua ur̃a impendistis. sed
pedib mei̾s obsecuti estis. Domus aut̃
repleta ẽ odore. mundus impletꝰ ẽ fa¬
ma bona. Nam odor bonus. fama bona ẽ:
Qui male uiuunt & xͥani uocant᷑. in¬
iuriam xͦ faciunt. De quib dictum ẽ
quod ꝑ eos nomen dñi blasphematur:
Si ꝑ tales nomen dñi blasphemat᷑ ꝑ
omni loco. Dicit᷑ in canticis canticorum:
Ungentum effusum nomen tuum. Ad
apłm reuoca intentionẽ. xͥ inquit bonus
odor sumus do inomm loco. & in his qͥ
salui funt. & in his qui pereunt. Aliis
sumus odor uitȩ ad uitam. aliis autem¬
odormortis in mortem. Q̾ ad hec quis
idoneus : Occasionem nob̾ p̾bet p̃sens lec¬
tio scĩ eugłii de odore isto ita loqui. ut
& a nob̾ sufficient᷑ dicat᷑. & a uob̾ diligentꝰ

Expanded text:
Domini pedibus necessaria. Forte in terDomini pedibus necessaria. Forte in terra Domini pedes indigent. De quibus enim nisi de membris suis in fine dicturus est, Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ? Superflua vestra impendistis, sed pedibus meis obsecuti estis. 7. Domus autem impleta est odore; mundus impletus est fama bona: nam odor bonus, fama bona est. Qui male vivunt et christiani vocantur, injuriam Christo faciunt: de qualibus dictum est quod per eos nomen Domini blasphematur . Si per tales nomen Dei blasphematur, per omni loco. Dicitur et in Canticis canticorum. Unguentum effusum nomen tuum . Ad Apostolum revoca intentionem: Christi, inquit, bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt; aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem: et ad haec quis idoneus ? Occasionem nobis praebet praesens lectio sancti Evangelii de odore isto ita loqui, ut et a nobis sufficienter dicatur, et a vobis diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
epulabat᷑. ueritas ostendebat᷑. infidelitas
iud eorum confundebat᷑. Discum bebat gͦ
dñs cum lazaro & ceteris. ministrabat
martha. una ex sororib lazari. Maria
uͦ altera soror laza /.ri. accepit li¬
bram ungenti nardi pistici
p̾ciosi. & unxit pe des iħu. & exter¬
sit capillis suis pedes eiꝰ. & domus im
uimus. misterium requiramꝰ. Qcumq
anima fidelis uis ẽẽ maria. unge dñi¬
pedes p̾cioso ungento. Ungentũ istud
iustitia fuit: uło libra fuit. Erat aut̃
ungentum nardi pistici p̃ciosi. ͦa
ait pistici locum aliquen credere de¬
bemus. unde hoc erat ungentũ p̾tio¬
sum. Nec tamen hoc uacat. & sacͣm̃to
optime consonat. Pistis grece. fides dñ.
Querebas oꝑari iustitiam. iustus ex fide
uiuit. Unge pedes iħu bene uiuendo.
dominica sectare uestigia. capillis t̃ge.
si habes suꝑflua da pauꝑib : & enim¬
dm̃ pedes tersisti. Capilli enimi. suꝑ¬
flua corporis uidentur. habes qͣ agas
de suꝑfluis tuis. Tibi suꝑflua sunt. s

Expanded text:
epulabatur: veritas ostendebatur, infidelitas Judaeorum confundebatur. Discumbebat ergo Dominus cum Lazaro et caeteris, ministrabat Martha una ex sororibus Lazari. 6. Maria vero, altera soror Lazari, accepit libram unguenti nardi pistici pretiosi, unxit pedes Jesu, et extersit capillis suis pedes ejus, imus, mysterium requiramus. Quaecunque anima fidelis vis esse Maria, unge pretioso unguento. Unguentum illud justitia fuit, ideo libra fuit: erat autem unguentum nardi pistici pretiosi. Quod ait, pistici, locum aliquem credere debemus, unde hoc erat unguentum pretiosum: nec tamen hoc vacat, et sacramento optime consonat. Πίστις graece, fides dicitur. Quaerebas operari justitiam: justus ex fide vivit . Unge pedes Jesu: bene vivendo dominica sectare vestigia. Capillis terge: si habes superflua, da pauperibus, et Domini pedes tersisti; capilli enim superflua corporis videntur. Habes quod agas de superfluis tuis: tibi superflua sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nit addiem festum: Dederant aut̃ pon¬
tifices & pharisei mandatum. ut si quis
cognouerit ubi sit indicet. ut app̾hen¬
dant eum. Nos indicemus modo iudeis
ubi sit xͥ. Utinam uelint audire &
app̃hendere quicumq sunt ex semine
ulorum. qui dederant mandatum ut
indicaret᷑ eis ubi eẽt xͦ. Ueniant ad
Occisus ẽ a parentib eoꝵ. sepultus est
resurrexit. a discipsis agnitus. ante ocłos
eoꝵ ascendit incelum. ibi sedet ad dex¬
teram patris. Qui iudicatꝰ ẽ. uenturus ẽ
iudex. Audiant & ceneant. Respondet
qͣm tenebo: Absentem: quomͦ manum
incelum mittam. ut ibi sedentẽ teneã:
Fidem mitte. & tenuisti. Parentes tui te¬
nuerunt carne. tu tene corde qm xp̃c

Expanded text:
stum? 4. Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum. Nos indicemus modo Judaeis, ubi sit Christus. Utinam velint audire et apprehendere quicumque sunt ex semine illorum, qui dederant mandatum ut indicaretur eis ubi esset Christus. Veniant ad Occisus est a parentibus eorum, sepultus est, resurrexit, a discipulis agnitus, ante oculos eorum ascendit in coelum, ibi sedet ad dexteram Patris; qui judicatus est, venturus est judex: audiant, et teneant. Respondent: Quomodo tenebo absentem; quomodo in coelum manum mittam, ut ibi sedentem teneam? Fidem mitte, et tenuisti. Parentes tui tenuerunt carne, tu tene corde: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
anni illius. cum dñs unum instituerit
suminũ sacerdotẽ. cui mortuo unus succe¬
deret. S intelligendum ẽ. ꝑ ambitiones.
contentiones inter iudeos postea consti¬
tutum ut plures ẽẽnt. & ꝑ annos singłos
uicib ministrarent. Nam & de ⁊acharia
hoc di. ł actum ẽ aut̃ cum sacerdotio fun¬
geret᷑ in ordine uicis sue ante dm̃. seqm
consuetudinem sacerdotii sorte exiit ut
incensum poneret ingressus intemplũ
dñi. hinc apparet plures eos fuisse. &
uices suas habuisse. Nam incensum nͣ
licebat ponere. nisi sũmo sacerdoti. Q
forte ⁊ unum annum plures admi¬
nistrabant. quib alio anno alii succe¬
debant ex quib sorte exibat qͥ mcen¬

Expanded text:
anni illius, cum Deus unum constituerit anni illius, cum Deus unum constituerit summum sacerdotem, cui mortuo unus succederet. Sed intelligendum est, per ambitiones et contentiones inter Judaeos postea constitutum ut plures essent, et per annos singulos vicibus ministrarent. Nam et de Zacharia hoc dicitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini . Hinc apparet plures eos fuisse, et vices suas habuisse: nam incensum non licebat ponere nisi summo sacerdoti . Et forte etiam unum annum plures administrabant, quibus alio anno alii succedebant, ex quibus sorte exibat quis, ut incen
Abbreviated transcription (Latin):
amiserunt. Nam & romani post dñi
passionẽ & głificationem tulerunt eis
& locum & gentem. expugnando &
transferendo: & illud eos sequit᷑ qͦd
alibi dictum ẽ. filiĩ aut̃ regni ibunt
in tenebras exteriores. hoc aut̃ timue¬
runt ne si omnes in xp̃m crederent.
nemo remaneret qui aduersus roma
nos ciuitatẽ. di templumq defende¬
ret.qm cont᷑ ipsum templum ⁊ cont᷑¬
ipsas paternas leges doctrinã xp̃i ẽẽ sentiebant:
Unus aut̃ ex ipsis cayphas cum eẽt pon¬
tifex anni illuis. dixit illis. Uos nescitis
quicqͣm. nec cogitatis quia expedit uob̾
ut unus moriatur homo ꝑ ppło. & non
tota gens pereat. Hoc autẽ asemetipso
ñ dixit. s cum ẽẽt pontifex anni illius
ꝑpħauit. Hic docemur. etiã ꝑ homines
malos ꝓphetiȩ sp̃u futura predicere. Qd̾
tamen eugłista diumo tribuit sacram̃to.
quia pontifex fuit id ẽ sũmus sacerdos
Potest aut̃ mouere. qͦmͦ dicat᷑ pontifex

Expanded text:
amiserunt. Nam et Romani post Domini amiserunt. Nam et Romani post Domini passionem et glorificationem, tulerunt eis et locum et gentem, expugnando et transferendo: et illud eos sequitur quod alibi dictum est, Filii autem regni hujus ibunt in tenebras exteriores . Hoc autem timuerunt, ne si omnes in Christum crederent, nemo remaneret qui adversunos civitatem Dei templumque defenderet, quoniam contra ipsum templum et contra suas paternas leges doctrinam Christi esse sentiebant. Unus autem ex ipsis Caiphas, cum esset pontifex anni illius, dixit eis: Vos nescitis quidquam, nec cogipulo, et non tota gens pereat. Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit. Hic docemur etiam per homines malos prophetiae Spiritum futura praedicere: quod tamen Evangelista divino tribuit sacramento, quia pontifex fuit, id est, summus sacerdos. Potest autem movere quomodo dicatur pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fecit dñs: crediderunt in eum:
Quidam aut̃ ex ipsis abierunt ad pha¬
riseos. & dixerunt eis quȩ fecit iħe:
Non omnes ex iudeis qͥ conuenerant ad
mariam crediderunt. s tamen multi:
Quidam ti ex eis siue ex iudeis qui con¬
uenerant. siue ex eis qui crediderant:
abierunt ad phariseos & dixerunt eis¬
quȩ fecit iħc. siue annuntiando ut &
ipsi crederent. siue potius ꝓdendo ut
seuirent. S quolibet modo. & aqͥbꝰlibet
ad phariseos ista ꝑlata sunt: Collegerunt
pontifices & pharisei concilium. ⁊ dicebat:
Quid faciemus: Nec tamen dicebant cre
damus. Plus enim ꝑditi homines cogi¬
tabant qͦmͦ nocerent ut ꝑderent. qͣm
qmͦ sibi consulerent ne ꝑirent. & tñ
timebant. & quasi consulebant. Dicebãt
enim. Quid faciemus. qr hic homo
multa signa facit: Si dimittimꝰ eum
sic. omnes credent ineum. & uenient
romani. & tollent nrm locũ ⁊ gentẽ:
Temporalia ꝑdere timuerunt: ⁊ uitam
eternam ñ cogitauerunt: ac sic utrũq

Expanded text:
s, crediderunt in eum; quidam autem ex ipsis abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus. Non omnes ex Judaeis qui convenerant ad Mariam, crediderunt, sed tamen multi. Quidam vero ex eis, sive ex Judaeis, qui convenerant, sive ex eis qui crediderant, abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus, sive annuntiando ut et ipsi crederent, sive potius prodendo ut saevirent. Sed quomodolibet, et a quibuslibet ad Pharisaeos ista prolata sunt? Colligebant pontifices et Pharisaei concilium, et dicebant: Quid fadamus. Plus enim perditi homines cogitabant quomodo nocerent ut perderent, quam quomodo sibi consulerent ne perirent: et tamen timebant, et quasi consulebant. Dicebant enim: Quid faciemus? Quia hic homo multa signa facit: si dimittimus eum sic, omnes credent in eum; et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem. Temporalia perdere timuerunt, et vitam aeternam non cogitaverunt; ac sic utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
Non sum missus. nisi ad oues ꝗͣ pierunt
domus isrł. S nouerat eugłistã ẽẽ aliaᷤᷤ
oues quȩ ñ erant de hoc ouili. quas
oportebat adduci. ut  ẽẽt unum
ouile & unus pastor. Hec aut̃ scđm
p̃destinationẽ dicta sunt. Nam neq
oues eiꝰ nec filii dĩ adhuc erant. qͥ ñ dum
crediderant. Ab illo gͦ die. cogitauerunt
ut interficerent eum. Iħe gͦ um ñ palĩ
ambulabat apud iudeos. s abiit in rego
nem iuxta desertum inciuitatẽ quȩ qr̃
effrem. & ibi morabat᷑ cum discipłis suil
Non quia potentia eiꝰ defecerat. in qua
utiq si uellet & palam cum iudeis con¬
uer saret᷑ & nichil ei facerent: sed ui
hominis infirmitate uiuendi exemplũ
descipłis demonstrabat. In qͦ apparet n
ẽẽ peccatum. si fideles eius qui sunt mẽ¬
bra eiꝰ ocłis ꝑsequentium se subͣtherent:¬
& furorem sceleratoꝵ latendo potius
deuitarent. qͣm se offerendo magis ac¬
erat pascha iudeoruni. usq ad id qͦd

Expanded text:
Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed noverat Evangelista esse alias oves, quae non erant de hoc ovili, quas oportebat adduci, ut esset unum ovile et unus pastor . Haec autem secundum praedestinationem dicta sunt: nam neque oves ejus, nec filii Dei adhuc erant, qui nondum crediderant. 28. Ab illo ergo die cogitaverunt ut interficerent eum. Jesus ergo jam non palam ambulnem juxta desertum, in civitatem quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Non quia potentia ejus defecerat, in qua utique si vellet, et palam Judaeis conversaretur, et nihil ei facerent; sed in hominis infirmitate vivendi exemplum discipulis demonstrabat, in quo appareret non esse peccatum, si fideles ejus qui sunt membra ejus, oculis persequentium se subtraherent, et furorem sceleratorum latendo potius devitarent, quam se offerendo magis acerat Pascha Judaeorum; usque ad id
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis abscedentẽ suscepimus nos. Re¬
prehendunt᷑ qui querunt. laudantur
qui querunt. Animus enim querentis
aut laudem inuenit aut dampnationẽ:
habes enim & in psalmis. Confundant᷑
& reuereant᷑. qui querunt animã meã:
lsti sunt qui male querebant. Alio autẽ
loco dicit. Periit fuga ãme. & ñẽ qui re¬
quirat animã meã. Culpant᷑ qͥ querebat.
culꝑant᷑ qui ñ querebant. oͦ queramus

Expanded text:
ipsis abscedentem suscepimus nos. Reipsis abscedentem suscepimus nos. Reprehenduntur qui quaerunt, laudantur qui quaerunt: animus enim quaerentis aut laudem invenit, aut damnationem. Habes enim et in Psalmis, Confundantur et revereantur, qui quaerunt animam meam : isti sunt qui male quaerebant. Alio autem loco dicit: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Culpantur qui quaerebant, culpantur qui non quaerebant. E
Abbreviated transcription (Latin):
ut transiret significatio. & ueritas te¬
neretur. Habebant g iudei pascha in
umbra. nos in luce. Quid enim opꝰ ut
sicut ouis ad immolandum ductus est:
sanguine occisi pecoris iudeoꝵ postes
nficatio: dicta ẽ ab omnib signatis ex¬
terminatorẽ ꝓhibere. Signum xͥ ã nob̾
repellit exterminatorẽ.si cor nr̃m reci¬
piat saluator̾e. Qr hoc dixi: quia multi
postes habent signatos. & intꝰ ñ manet
habitator. Facile habent in fronte signũ
fr̃s quod repeco. signum xͥ anobis re¬
pellit ext̾minatorem. si cor nr̃m habeat
xp̃m habitatorem. Hȩc dixi. nequis for¬
te cogitaret. quid sibi uellent illa festa
iudeorum. Uenit gͦ dominꝰ canqͣm ad
uictimam. ut uerum pascha nos habe¬
remus. cum eiꝰ passionem tamqͣm ouis
imolationẽ celebraremus. Querebant
S iħm s male. Beati enim qͥ querunt
iħm s bene. Illi querebant iħm ut
nec ipsi eum haberent nec nos. s ab

Expanded text:
ret; ut transiret significatio, et veritas teret; ut transiret significatio, et veritas teneretur. Habebant ergo Judaei Pascha in umbra, nos in luce. Quid enim opus erSicut ovis ad immolandum ductus est . Sanguine occisi pecoris Judaeorum postes nificatio, dicta est a domibus signatis exterminatorem prohibere : signum Christi a nobis repellit exterminatorem, si cor nostrum recipiat Salvatorem. Quare hoc dixi? Quia multi postes habent signatos, et intus non manet habitator: facile habent in fronte signum fratres, quod repeto, signum Christi a nobis repellit exterminatorem, si cor nostrum habeat Christum habitatorem. Haec dixi, ne quis forte cogitaret quid sibi vellent ista festa Judaeorum. Venit ergo Dominus tanquam ad victimam, ut verum Pascha nos haberemus, cum ejus passionem tanquam ovis immolationem celebraremus. 3. Quaerebant ergo Jesum: sed male. Beati enim qui quaerunt Jesum, sed bene. Illi quaerebant Jesum, ut nec ipsi haberent eum, nec nos: sed ab
Abbreviated transcription (Latin):
es ternaoi loctionem sancti
eugłii de qua loquuti sumus ꝗ
dñs dedit. hodierna sequitur. de
qua loquuturi sumus ꝗ añs dabit:
Quȩdam inscripturis tam manifesta sc̃.
ut potius auditorem qͣm expositorem
desiderent. In eis nos immorari ñ oportẽ.
ut necessariis in quib immoranduni est
tempꝰ sufficiat. Eximum gͦ erat pascha
iudeoꝵ. Illum diem festum iudei. cruen¬
tum habere dñi sanguine uoluerunt:
Illo die festo occisus ẽ agnus. qui nobis
eundem diem festum suo sanguine con¬
secrauit. Consilium erat int̾ uideos. de
occidendo iħu. Ille qui de celo uenerat
pati. ꝓpiiquare uoluit loco passionis:
quia ĩmminebat hora passionis. Ascen¬
derunt gͦ multi iherosolimam de regio¬
ne ante pascha. ut scĩficarent se ipsos:
festo quod pascha erat omnes undiq
comienirent. & illius diei celebratione
sc̃ificarentur. S illa celebratio. umbra
erat futuri. Quid ẽ umbra futuri: ꝓphe¬
tia xp̃i uenturi ꝓphetia ꝓ nobis illo die

Expanded text:
esternam lectionem sancti Evangelii, de qua locuti sumus quod Dominus dedit, hodierna sequitur, de qua locuturi sumus quod Dominus dabit. Quaedam in Scripturis tam manifesta sunt, ut potius auditorem quam expositorem desiderent: in eis nos immorari non oportet, ut necessariis in quibus immorandum est, tempus sufficiat. 2. Proximum ergo erat Pascha Judaeorum. Illum diem festum Judaei cruentum habere Domini sanguine voluerunt. Illo die festo occisus est Agnus, qui nobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit. Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu: ille qui de coelo venerat pati, propinquare voluit loco passionis, quia imminebat hora passionis. Ascenderunt ergo multi Jerosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos. festo quod Pascha erat, omnes undique convenirent, et illius diei celebratione sanctificarentur. Sed illa celebratio umbra erat futuri. Quia est, umbra futuri? Prophetia Christi venturi, prophetia pro nobis illo die
Abbreviated transcription (Latin):
Multi ñ ep̃i neq clerici. iuuenes & uir-¬
gines. semores coniuniorib: multi con¬
iugati & coniugate multt patres ma
tresq familias ministrantes x. etiam
animas suas in eiꝰ marṫrio posuerunt.
&& honorificante patre coronas głosissi¬

Expanded text:
multi non episcopi neque clerici, juvenes et virmulti non episcopi neque clerici, juvenes et virgines, seniores cum junioribus, multi conjugati et ctresque familias, ministrantes Christo, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm finis legis xp̃c ad iustitiam omni
Cum ꝑistis fecisti. ꝓ me fecisti. De tali
quippe oꝑe etiam se ministrum facere
& appellare dignatus ẽ ubi ait. Sicut
filius hominis ñ uenit ministrari s
ministrare. & animã sriã ponere pro
magno ut sit cum filio eiꝰ. nec unqͣm
deficiat felicitas eiꝰ. Cum gͦ auditis
fr̃s dñm dicentẽ. ubi ego sum illio &
minister ms erit: nolite tancum mͦ
bonos ep̃os & clericos cogitare. Gtiam
uos ꝑ modo ur̃o ministrate xp̃o bene
uiuendo. elemosinas faciendo. nomen
docꝰtrinamq eiꝰ quib potueritis p̃di-¬
cando. ut unusquisq etiam pat̾ fami¬
lias hoc nomine agnoscat paternũ
doceat. hortet᷑. corripiat: impendat
b eniuolentiam. exerceat disciplinã:
Ita indomo sua ȩcołasticum ⁊ qͣd̾ãmͦ
episcopale implebit officium ministrans
y. ut in ecernum sit cum ipso. Nam &̾
ulam maximam passionis ministratio¬
nem. multi ex ur̃o numero ministrart̃:

Expanded text:
quoniam finis Legis Christus, ad justitiam omni quoniam finis Legis Christus, ad justitiam omni Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicitas ejus. 13. Cum ergo auditis, fratres, Dominum dicentem, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; nolite tantummodo bonos episcopos et clericos cogitare. Etiam vos pro modo vestro ministrate Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine agnoscat paternum doceat, hortetur, corripiat; impendat benevolentiam, exerceat disciplinam: ita in domo sua ecclesiasticum et quodammodo episcopale implebit officium, ministrans Christo ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrarunt:
Abbreviated transcription (Latin):
quid dare. Nullomodo gͥ de huicemooi
ministris diceret dñs. ubi sum ego ibi
& minister m̃s erit. & si quis michi
ministrauerit honorificabit eum pat̾
m̃s: qm̃ iuda talia ministrantẽ. repba¬
tum potius qͣm honoratam uidemus
Ut quid g alibi querimus quid sic
ministrare xͦ. & ñ potius in istis ipsis
uerbis agnoscimus: Cum enĩ dixit.
si quis michi ministrat: me sequat᷑
hoc intelligi uoluit. ac si diceret. Si
quis me ñ sequitur. ñ mͥ ministrat.
alibi scriptum ẽ. Qui se dicit in xp̃o
manere. debet sigut ille ambulauit &
ipse ambulare. Debet etiam si porrigit
esurienti panem. de miscdia facere ñ
de iactantia : ñ aliud ibi querere qͣm
opꝰ bonum. nesciente sinistra q̃ facit
dextera: idẽ ut alienet᷑ intentio cupidi¬
tatis ab ope caritatis. Qui sic ministͣt
xp̃o miniftrat. recteq illi dr. Cum uni
ex iinimis meis fecisti. michi fecisti:

Expanded text:
quid dare . Nullo modo igitur de hujuscemodi quid dare . Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus, Ubi sum ego, ibi erit et minister meus; et, Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus: quoniam Judam talia ministrantem, reprobatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ambulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia; non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Qui sic ministrat, Christo ministrat; recteque illi dicetur, Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti .