comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad id quod honestum est. Liquet gͥ
quod honestum ẽ. utile esse: et quod utile
honestum: et quod ucile iustum: et qͦd
iustum utile. Heq enĩ michi ad mercato¬
res lucri cupidine auaros. sed adfilios ser¬
mo est: et sermo de officiis: que uob qͦs
clegi in ministerium dm̃i inculcare gestio.
atq infundere: ut ea quȩ mentibus ac
morib ur̃is. usu. atq institutione moli¬
ta atq impressa sunt. etiã sermone ac
disciplina aꝑiantur. Itaq deutilitate
dicturus. utar illo uersiculo prophetico.
Declina cor meũ in testimonia tua. et ñ
in auaritiam: ne ucilitatis somus ercitet
pecumȩ cupiditatẽ. Deniq aliqͥ habent.
Delina cormeum in testimonia cua: et
non adutilitatem. Hoc est illã questuum
nundinas aucupantem ucilitatẽ: illam
usu hominum ad pecuniȩ studia inflexã
ac deriuatam. Uulgo enĩ hoc solũ dicuis
utile: quod questuosum. Nos aũt de ca
ut xp̃m lucremur. cuius questus ẽ pietas

Expanded text:
sed ad id quod honestum est . Liquet igitur sed ad id quod honestum est . Liquet igitur quod honestum est, utile esse; et quod utile, honestum: et quod utile justum; et quod justum, utile. Neque enim mihi ad mercatores lucri cupidine avaros, sed ad filios sermo est, et sermo de Officiis, quae vobis quos elegi in ministerium Domini, inculcare gestio atque infundere; ut ea quae mentibus ac moribus vestris usu atque institutione inolita atque 77 impressa sunt, etiam sermone ac disciplina aperiantur. 26. Itaque de utilitate dicturus, utar illo versiculo prophetico: Declina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam ; ne utilitatis sonus excitet pecuniae cupiditatem. Denique aliqui habent: Declina cor meum in testimonia tua, et non ad utilitatem; hoc est, illam quaestuum nundinas aucupantem utilitatem, illam usu hominum ad pecuniae studia inflexam ac derivatam. Vulgo enim hoc solum dicunt utile, quod quaestuosum: nos autem de ea tur; ut Christum lucremur, cujus quaestus est pietas
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia michi licent ait apłs: sed ñ om̃ia¬
sunt utilia. Supra : deuitiis loquebat᷑.
hoc ergo dicit. Licet peccare: sed ñ decet.
In potestate sunt peccata: se non sunt
honesta. Luxuriari promtum: sed non
iustum. Non emĩ deo esca: sed uentri col¬
ligitur. Ergo quia quod uale. id etiam
iustum: iustum est ut seruiamus xp̃o qͥ
nos redemit. Ideo iusti qͥ pro crꝰ nomine
se morti obtulcr̃t: ⁊n iusti qͥ declinauert̃.
De quib dauid dicit. Que utilitas in¬
sanguine meo: idest qui iustitie mee ꝓ¬
arguit: condemnat: corripit. Licet hoc
possit etiam ad auariciã impiorum ho¬
minum diriuari: quȩ ꝑfidie uicina est
sicut iniuda ꝓditore legimus. qui aua¬
riciȩ studio. et pecume cupiditate. laqͤ¬
um ꝓditionis incurrit. atq incidit. De
hac igitur tractandum est ucilitate. quȩ
sit plena honestatis: sicut ipsis uerbis dif¬
finiuit apłs dicens. Hoc aut̃ adutilitatẽ
ur̃am dico: non ut laqueum mniciã uob̃:

Expanded text:
Omnia mihi licent, sed non omniaOmnia mihi licent, sed non omnia utilia sunt . Supra de vitiis loquebatur. Hoc ergo dicit: Licet peccare, sed non decet. In potestate sunt peccata, sed non sunt honesta. Luxuriari promptum, sed non justum. Non enim Deo esca, sed ventri colligitur. 24. Ergo quia quod utile, id etiam justum: justum est ut serviamus Christo qui nos redemit; ideo justie morti se obtulerunt: injusti qui declinaverunt, de quibus dicit: Quae utilitas insanguine meo ; id est, qui justitiae meae pinjustus qui nos arguit, condemnat, corripit. Licet hoc possit etiam ad avaritiam hominum impiorum derivari, quae perfidiae vicina est; sicut in Juda proditore legimus, qui avaritiae studio et pecuniae cupiditate, laqueum proditionis incurrit atque incidit. 25. De hac igitur tractandum est utilitate, quae sit plena honestatis, sicut ipsis verbis definivit Apostolus dicens: Hoc autem ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum injiciam vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
celum lucidum. quia interdum obterit᷑
nubibus: neq terram secundam. quia a¬
liquibus locis ienina glarea ẽ: aut lȩtas
segetes quia intermixtam solent habere
sterilem auenam. Similiter puta beate
messem conscientię: int̃pellari aliquo a¬
cerbo doloris. Nonne totius mamipulis
uite beate siquid forte aduersi accidit.
atq a maritudis. tanquam sterilis a¬
uena absconditur: aut tanquã lolu
amaritudo frumenti suauitate obduci¬
tur: Bed iam ad ꝓposita ꝑgamꝰ. Supe
riori libro ita diuisionẽ fecimus. ut pͥmo
loco esset honestum et decorum a quo
osficia ducerentur: scdo loco quid utile.
Et quẽadmodum in pͥmo diximus qͥa
inter honestum et decorum est quedã
distinctio quȩ magis intelligi quã expli¬
cari possit: sic et cum utile tractamus.
considerandum uidetur quid utilius.
Utilitatem aũt non pecumatii lucri esti¬
madione subducimus: sed acqͥsitione pi
uenimus quod honestum ẽ. utile uocari.

Expanded text:
coelum lucidum, quia interdum obtexitur coelum lucidum, quia interdum obtexitur nubibus: neque terram fecundam, quia aliquibus locis jejuna glarea est: aut laetas segetes, quia intermixtam solent habere sterilem avenam. Similiter puta beatae messem conscientiae interpellari aliquo acerbo doloris. Nonne totius manipulis vitae beatae, si quid forte accidit adversi atque amaritudinis, tamquam sterilis avena absconditur, aut tamquam lolii amaritudo frumenti suavitate obducitur? Sed jam ad proposita periore libro ita divisionem fecimus, ut primo loco esset honestum ac decorum, a quo officia ducerentur, secundo loco quid utile. Et quemadmodum in primo diximus quia inter honestum et decorum est quaedam distinctio, quae magis intelligi quam explicari possit: sic et cum utile tractamus, considerandum videtur quid utilius. 23. Utilitatem autem non pecuniarii lucri aestimatione subducimus, sed acquisitione pievenimus quod honestum est, utile vocari:
Abbreviated transcription (Latin):
famem ꝑtulit: Hon ergo beati quorum
fide d̾s accipit testimonium cum dicitur.
ds abraham.ds ysaac.ds iacob:Misera
est seruitus: s ñ miser ioseph: immo pla¬
ne beatus: cum dñe libidines in seruitu¬
te positus coerceret. Quid de sc̃o dauid
loquar qui trium filiorum deplorauit
obitum: et quod his durius incestũ filię:
Quomͦ non beatus: de cuius succẽsione bea¬
titudinis auctͥor erortus ẽ. qͥplurimos
fecit beatos: Beati enĩ qui non uider̃t:
et credider̃t. Fuerunt et ipsi insensu in¬
firmitatis: s eualuert̃ de infirmitate
fortes. Quid laboriosius aut sco iob. uł
in domus incendio: uel filiorũ decẽ in¬
teritu momentario. doloribus corporis :
Dunqͥd ideo minus beatus quam si illa
non ꝑtulisset: in quib magis ꝓbatus ẽ:
Esto tamen fuisse mn illis aliquid acer¬
bitatis: quem uirtus animi ñ abscondit
dolorem. Neq enim ꝓfundum mare ne¬
gaucrim. quia uadosa littora sunt: neq

Expanded text:
famem pertulit ? Non ergo beati quorum famem pertulit ? Non ergo beati quorum fide Deus accipit testimonium, cum dicitur: Deus Ahrabam, Deus Isaac, Deus Jacob ? Misera est servitus, sed non miser Joseph; immo plane beatus, cum dominae libidines in servitute positus coerceret Quid de sancto David loquar, qui trium filiorum deploravit obitum , et quod his durius, incestum filiae ? Quomodo non beatus, de cujus successionne beatitudinis auctor exortus est, qui plurimos fecit beatos? Beati enim qui non viderunt et crediderunt . Fuerunt et ipsi in sensu infirmitatis, sed evaluerunt de infirmitate fortes. Quid laboriosius autem sancto Job vel in domus incendio, vel filiorum decem interitu momentaneo, doloribus corporeis? Numquid minus beatus, quam si illa non pertulisset, in quibus magis probatus est ? 21. Esto tamen fuisse in illis aliquid acerbitatis, quem virtus animi non abscondit dolorem. Neque enim profundum mare negaverim, quia vadosa sunt littora; neque
Abbreviated transcription (Latin):
sola uitam prestari beatam. ꝑ quã uita eter¬
na acquiritur. Uita enĩ beata fructus pre¬
sentium. ⁊uita aũt et̃na spes futurorum est.
Et sunt tamen qui in hoc corpore tam in¬
firmo. tam fragili. impossibilem uitã beatã
putent: in quo necesse est angi dolore: de¬
plorare egrescere. Quasi uero ego in corpo¬
ris erultatione dicam uitam beatam con¬
sistere: et non in altitudine sapientie. sua¬
uitate conscientie uͥtutis sublimitate. Hos
enĩ inpassione non esse: sed uictorem esse
passionis beatum ẽ: nec frangi tẽporalis
metu doloris. Pone acciderc hec que gra¬
uia aduim doloris feruntur: cecitatem.
crilium. famem: stuprum filiȩ: amissionẽ
liberorm. Quis neget beatum ysaac.
qui non uidebat in senectute: et beatitu¬
dines suis benediccionib conferebat: An¬
non beatus iacob. qui profugus patria. do¬
mo. merceiarius pastor exilium sustinuit:
filie pudiciciam ingemuit eeͥ. temeratam :

Expanded text:
sola vitam praestari beatam, per quam vita aetersola vitam praestari beatam, per quam vita aeterna acquiritur. Vita enim beata fructus praesentium: vita autem aeterna spes futurorum est. 75 19. Sunt tamen qui in hoc corpore tam infirmo, tam fragili, impossibilem vitam beatam putent, in quo necesse est angi, dolere, deplorare, aegrescere: quasi vero ego in corporis exsultatione dicam vitam beatam consistere, et non in altitudine sapientiae, suavitate conscientiae, virtutis sublimitate. Non enim in passione esse, sed victorem esse passionis beatum est, nec frangi temporalis motu doloris. 20. Pone accidere haec quae gravia ad vim doloris feruntur, caecitatem, exsilium, famem, stuprum filiae, amissionem liberorum. Quis neget beatum Isaac, qui non videbat in senectute, et beatitudines suis benedictionibus conferebat ? Annon beatus Jacob qui profugus patria domo, mercenarius pastor exsilium sustinuit, filiae pudicitiam ingemuit esse temeratam,
Abbreviated transcription (Latin):
dentur bona: diuitias. satictatem letitiam
crꝑtem doloris: detrimento ec̾ ad fructum
bcatitudinis dñico declaratum iuditio liqͦt
cum dicitur. Ue uobis duuitibus: quia habe¬
tis consolationem ur̃am. Ue uobis qui satu¬
rati estis: quia esurictis. Et illis qui rident:
quia lugebunt. Sic ergo amminiculo noz
sunt a duitam beatam. corporis bona aut
externa sed etiam dispendio sunt: inde enĩ
beatus naboth etiam cum lapidaretur a
diuite. quia pauper et infirmus adu̾sum
opes regias. solo erat affectu et religione di¬
ues:ut pecuma regali non cõmutaret pat̾ne
uince hereditatem: eoq ꝑfectus. qͥa sanguine
propͥo defenderit iura maiorum suoꝵ. inde
quoq: miser ahab. suo iuditio. quia paupẽ
necari fecerat ut eius possideret uineã: ccitũ
est solum et summum bonum uirtutem e̾eͥ:¬
camq abundare solam ad uite fructũ bca-¬
te: nec erc̃nis. aut corporis bonis. sed uurtute

Expanded text:
dentur bona, divitias, satietatem, laetitiam dentur bona, divitias, satietatem, laetitiam expertem doloris, detrimento esse ad fructum beatitudinis, Dominico declaratum judicio liquet, cum dicitur: Vae vobis divitibus, quia habetis consolationem vestram! Vae vobis qui saturati estis, quia esurietis ! Et illis qui rident, quia lugebunt. Sic ergo non solum adminiculo non sunt ad vitam beatam corporis, aut externa bona, sed etiam dispendio sunt. 17. Inde enim beatus Nabuthe etiam cum lapidaretur a divite , quia pauper et infirmus adversus opes regias, solo erat affectu et religione dives, ut pecunia regali non commutaret paternae vineae haereditatem: eoque perfectus, quia sanguine proprio defenderet jura majorum suorum. Inde quoque miser Achab etiam suo judicio, quia pauperem necari fecerat; ut ejus possideret vineam. 18. Certum est solum et summum bonum esse virtutem, eamque abundare solam ad vitae fructum beatae: nec externis aut corporis bonis, sed virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ne panis: caro aduesperam deferebat᷑. N un¬
quid ideo minus beatus: quia erat pauꝑ
sibi: Minime: imo eo magis beatus: qͥa
erat deo diues. Aliis enim e̾e̾. quam sibi cdi¬
uitem prestat: ut iste erat qui tempore fa¬
mis cibum auidua petebat. largiturus ut.
hydna farine ꝑtriennium et ser menses ñ
deficeret: et cotidianos usus oleiuas. iuduȩ
inopi sufficeret ac ministraret. Merito ibi
uolebat. petrus eeͥ. ubi istos uidebat: merito
in monte cum xp̃o in gła apparuerunt: qͥa
et ipse pauꝑ factus est. cum diues esset. Nul¬
lum ergo amminiculum prestant diuitie¬
ad uitam beatam: quod euident̃ dñs demo¬
strauit in euangłio dicens: beati pauperes
nunc esuriunt et siciunt: quia saturabunt᷑.¬
Beati qui nunc fletis: quia ridebitis. Itaq
pauꝑtatem. famem. dolorem. que putant᷑
mala: non solum impedimento non eẽ ad
uitam beatam: sed eciam ad umento cuiden¬
tissime ꝓnuntiatum est. Sed et illa que ui

Expanded text:
ne panis, caro ad vesperam deferebatur. Numne panis, caro ad vesperam deferebatur. Numquid ideo minus beatus, quia pauper erat sibi? Minime. Immo eo magis beatus, quia erat Deo dives. Aliis enim quam sibi divitem esse praestat, ut iste erat, qui tempore famis cibum a vidua petebat, largiturus ut hydria farinae per triennium et sex menses non deficeret, et quotidianos usus olei vas viduae inopi sufficeret ac ministraret . Merito ibi volebat Petrus esse, ubi istos videbat . Merito in monte cum Christo in gloria apparuerunt; quia et ipse pauper factus est, cum dives esset. 15. Nullum ergo aad vitam beatam. Quod evidenter Dominus monstrat in Evangelio dicens: Beati pauperes, nunc esuriunt et siBeati qui nunc fletis, quia ridebitis . Itaque paupertatem, famem, dolorem, quae putantur mala, non solum impedimento non esse ad vitam beatam, sed etiam adjumento evidentissime pronuntiatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtuti decessio beatitudinis ꝑ dolorem: ita
etiam nulla accessio ꝑuoluptatem corporis.
aut commodorum gr̃am. De qͥb pulchre
apłs ait. Que mͥ lucra fuerunt: hec duxi
propter xp̃m decrimenta ce̾. Et. addidit.
Propter quem omnia damna duxi: et esti¬
mo ut stercora ut xp̃m lucri faciam. Demq
moyses damnum suum credidit thesauros
eͣc egyptioꝵ⁊ et obprobrium dñice crucis p̃¬
tulit: nec tunc diues cum abundaret pe¬
cumia: nec postea pauꝑ cum egeret alim̃to:
nisi forte. tunc alicui minus beatus uidere¬
tur fuisse cum in descito cotidiaua alimo¬
nia sibi et popło suo deforet: sed quod sum¬
mi boni acbeatituduns nemo negare au¬
deat: manna ei hoc ẽ panis angłoꝵ mun-¬
strabatur eedo. Carnes quoq cotidiana plu¬
uia: totius plebis epulis redundabãt. Helie
quoq sco panis aduictum deerat si quere¬
ietur: sed non uidebat᷑ deesse: quia non qͤ¬
rebatur. Itaq diumo coruoꝵ obsequio. ma¬

Expanded text:
virtuti decessio beatitudinis per dolorem, ita virtuti decessio beatitudinis per dolorem, ita etiam nulla accessio per voluptatem corporis aut commodorum gratiam. De quibus pulchre Apostolus ait: Quae mihi lucra fuerunt, haec duxi propter Christum detrimenta esse . Et addidit: Propter quem omnia damna duxi, et aestimo ut stercora, ut Christum lucrifaciam . 13. Denique Moyses damnum suum credidit thesauros esse Aegyptiorum, et opprobrium Dominicae crucis praetulit: nec tunc dives cum abundaret pecunia, nec postea pauper cum egeret alimento; nisi forte tunc alicui minus beatus 74 videretur fuisse, cum in deserto quotidiana alimonia sibi et populo suo deforet. Sed quod summi boni ac beatitudinis nemo negare audeat, manna ei, hoc est, panis Angelorum ministrabatur e coelo: carnis quoque quotidiana pluvia totius plebis epulis redundabat . 14. Eliae quoque sancto panis ad victum deerat, si quaereretur : sed non videbatur deesse, quia non quaerebatur. Itaque diurno corvorum obsequio ma
Abbreviated transcription (Latin):
me. Est ergo beaditudo et in dolorib: quos
plena suauitatis unrtus compͥmit et coerret :
ipsa sibi domesticis opib habundans : uel
ad conscientiam uel ad gr̃am. Heq enĩ paꝵ
beatus moyses: cum egyptioꝵ uallatus ppłis.
et mari clausus. per fluctus sibi et poplõ
paratam pedestrem uiam piis meritis inue¬
nisset. Quando aut̃ fortior quam tunc cũ
extremis circumuentus piculis non desꝑa¬
bat salutem : sed erigebat triumphume Q d
aaron quando beatiorem se credidit quã
tunc quando medius stecit. inter uiuos ac
mortuos: et obiectu suistatuit mortem. ne
ad uiuorum transurt agiina. a cadaueri¬
bus mortuorum: Quid de puero damel lo¬
quar. qui tam sapiens erat ut inter leones
fame crasꝑatos nulla bestialis seuitie fran
sit epulari. nec uereret᷑ ne ad pastum crẽplo
sui feras ꝓuocaret: Est ergo et indolore uirtꝰ.
que sibi bone suauitatem erhibeat conscien¬
tie: et ideo indicio est. quod non minuat.
dolor uirtutis uoluptatẽ. Sicut ergo nulla

Expanded text:
. Est ergo beatitudo et in doloribus, quos plena suavitatis virtus comprimit et coercet, ipsa sibi domesticis opibus abundans, vel ad conscientiam, vel ad gratiam. Neque enim parum beatus Moyses, cum Aegyptiorum vallatus populis, et mari clausus, per fluctus sibi et populo patrum pedestrem viam piis meritis invenisset . Quando autem fortior, quam tunc cum extremis circumventus periculis non desperabat salutem, sed exigebat triumphum? 11. Quid Aaron, quando se beatiorem credidit, quam tunc quando medius stetit inter vivos ac mortuos, et objectu sui statuit mortem, ne ad vivorum transiret agmina a cadaveribus mortuorum ? Quid de puero Daniele loquar, qui tam sapiens erat, ut inter leones fame exasperatos, nulla bestialis saevitiae forset epulari, nec vereretur, ne ad pastum exemplo sui feras provocaret ? 12. Est ergo et in dolore virtus, quae sibi bonae suavitatem exhibeat conscientiae; et ideo indicio est, quod non minuat dolor virtutis voluptatem. Sicut ergo nulla
Abbreviated transcription (Latin):
pudicicie ulciscantur iniuriam: nouerĩt
officioꝵ tempora quod minus qͦd maius
sit: quod cuiq aptum tempori est: et ut
id solum sequantur quod honestum est.
Sane ubi duo honesta: id quod honestiꝰ
est p̃ponendum putent. Hi iure benedicti.
Siquis ergo manifestet iusticias dei: in¬
censum imponat: benedic dñe uirtutẽ
ipsius: oꝑa manuum eius suscipe: ut grã
ꝓphetice benedictionis inueniat. apud eũ
qui uiuit et regnat in sccula seculoꝵ aeñ:¬

Expanded text:
pudicitiae ulciscantur injuriam, noverint pudicitiae ulciscantur injuriam, noverint officiorum tempora; quod majus, quod minus sit, quod cui aptum tempori est, et ut id solum sequantur quod honestum est; sane ubi duo honesta, id quod honestius est, praeponendum putent; hi jure benedicti. 28. Si quis ergo manifestet justitias Dei, incensum imponat: Benedic, Domine, virtutem ipsius, opera manuum ejus suscipe ; ut gratiam prophaeticae benedictionis inveniat apud eum qui vivit et regnat in saecula saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
sus: qm̃ qui uiderit mulierem ad concu¬
piscendum eam: adulterauit eam in cor-¬
de suo. Ita adulterum non solum facti
colluuione: sed etiam aspectus intentione
committitur. Magna hȩç uident᷑ ac nimiꝰ
seucra: sed in magno munere non super¬
flua: quando tanta est leuitarum gr̃a.
ut dehis moyses in benedict̾ione diceret.
Date leui uiros eius: date leui manifestoᷤ
cius: date leui sordem suffragii sui. et ue¬
ritatem eius iuro scõ: quem temptauer̃t
in temptationibus: maledirerunt super
aquam contradictionis. Qui dicit patri
suo et matri non noui de. et fr̃s suos non
cognouit: et filios suos abdicauit: hic
custodit uerba tua. et testamentũ cuum
obser Quauit. Iiui ergo uiri eius et
manifesti eius. qui nichil in corde doli
habeant. nichil fraudis occultent: s u̾ba
de suo conferant. sicut conferebat mara:
qui suos parentes officio suo non nouerĩt
p̃ferendos: qui uiolatores oderint castitatis:

Expanded text:
sus; quoniam: Qui viderit mulierem ad concusus; quoniam: Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, adulteravit eam in corde suo . Ita adulterium non solum facti colluvione, sed etiam aspectus intentione committititur. 256. Magna haec videntur, ac nimis severa, sed in magno munere non superflua; quando tanta est levitarum gratia, ut de his Moyses in benedictionibus diceret: Date Levi viros ejus, date Levi manifestos ejus, date Levi sortem suffragii suio, quem tentaverunt in tentationibus, maledixerunt super 70 aquam contradictionis. Qui dicit patri suo et matri: Non novi te; et fratres suos non cognovit, et filios suos abdicavit: hic custodit verba tua, et testamentum tuum observavit . 257. Illi ergo viri ejus, et manifesti ejus, qui nihil in corde doli habeant, nihil fraudis occultent, sed verba de suo conferant, sicut conferebat et Maria : qui suos parentes officio suo non noverint praeferendos, qui violatores oderint castitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
nonne soluisse contra offitium est: Si fur¬
to quesita sciens suscipias. ut fraudetur qͥ
amiserat: nonne contra officium est: Est
etiam contra officium: non nunquam ꝓ
missum soluere: sacramentum custodire:
ut herodes qui uirauit qm̃ quicquid ẽeͥt
petitus. daret filie herodiadis: et necem
ioħ̾is presticit ne ꝓmissum negaret. Ham
de iepte quid dicam qui immolauit filiã.
que sibi uictori prima occunerat. quod
uotum impleret quod spoponderat: ut qͥe¬
quid sibi primum occurrisset offerret deo:
Melius fucrat nichil tale promittere: quã
promissum soluere patricidio. Hec quanti¬
sit consilii ꝓspicere: non ignoratis. Et ideo
eligitur leuita qui sacrarium custodiat:
ne fallat᷑ consilio: ne fidem deserat: ne
mortem timeat: ne quid intemꝑantius
gerat: ut specie ipsa grauitatẽ p̃ferat:
nec solum anmum. sed etiã ocłos conti¬
nentes habere quem deceat: ne uel ipse
frontem sobrietatis fortuitus uiolet occur¬

Expanded text:
nonne solvisse contra officium est? Si furnonne solvisse contra officium est? Si furto quaesita sciens suscipias, ut fraudetur qui amiserat, nonne contra officium est? 254. Est etiam contra offromissum solvere, sacramentum custodire, ut Herodes qui juravit quoniam quidquid petitus esset daret filiae Herodiadis, et necem Joannis praestitit ne promissum negaret. Nam de Jephte quid dicam qui immolavit filiam quae sibi victori primum occurrerat, quo votum impleret quod spoponderat ut quidquid sibi primum occurrisset, offerret Deo ? Melius fuerat 69 nihil tale promittere, quam promissum solvere parricidio. 255. Haec quanti consilii sit prospicere, non ignoratis. Et ideo eligitur levita, qui sacrarium custodiat, ne fallatur consilio, ne fidem deserat, ne mortem timeat, ne quid intemperantius gerat, ut specie ipsa gravitatem praeferat: nec solum animum, sed etiam oculos continentes habere quem deceat; ne vel ipse frontem sobrietatis fortuitus violet occur
Abbreviated transcription (Latin):
atq officia in societatẽ humani generis
conferas. Sed primum illud decorum: ut
quod habes preciosissimum hoc ẽ mentẽ
tuam. qua nichil habes prestantius: deo
deputes. Cum soluenis auctori debitum: li¬
cet ut oꝑa tua inbeneficientiam. et adiu¬
menta hominum conferas. atq opem fe¬
ras innecessitatibus aut pecumia. aut offi¬
cio. aut etiam quocunq munere: quod
late patet inur̃o ministeno. Pecunia. ut
subuenias: debito obligatum liberes: of¬
fitio. ut seruanda suscipias. que metuat
amitere. qui deponenda credidit. Officiũ
est igitur: depositum seruare ac reddere.
Secd interdum commutatio fit aut tep̃r
aut necessitate  ut non sit officium reddere
quod acceperis: ut siquis contra patriam
opem barbaris ferens. pecuniam apertus
hostis reposcat: aut sicui reddas cum ad¬
sit qui extorqueat: si furenti restituas cũ
seruare non queat: si insanienti gladium
depositum non neges quo se ille interimat:

Expanded text:
atque officia in societatem humani generis atque officia in societatem humani generis conferas. Sed primum illud decorum est, ut quod habes pretiosissimum, hoc est, mentem tuam, qua nihil habes praestantius, Deo deputes. Cum solveris auctori debitum, licet ut opera tua in beneficentiam et adjumenta hominum conferas, atque opem feras necessitatibus, aut pecunia, aut officio, aut etiam quocumque munere; quod late patet in vestro ministerio: pecunia, ut subvenias: debito, ut obligatum liberes: officio, ut servanda suscipias, quae metuat amittere, qui deponenda credidit. 253. Officium est igitur depositum servare ac reddere. Sed interdum commutatio fit, aut tempore, aut necessitate, ut non sit officium reddere quod acceperis; ut si quis contra patriam, opem Barbaris ferens, pecuniam apertus hostis reposcat: aut si cui reddas, cum adsit qui extorqueat: si furenti restituas, cum servare non queat: si insanienti gladium depositum non neges, quo se ille interimat,
Abbreviated transcription (Latin):
Uidit axima ueritatis. sinceritatis: uidit
passionem dñi. Operuit arimis corpora¬
ubus arima ueritatis: oꝑuit passionem
dñi agni uel uituli immolatione. & bo¬
ni leuite seruauerunt mysterium fidei
sue degmine: et tu mediocre putas quod
commissum est tibi : Primum ut alta dei
uideas quod est sapientiȩ: deinde ut excu¬
bias ꝓpopło deferas quod est iustitie: ca¬
stra defendas tabernaculumq tuearis qͦd
est fortitudinis: de ipsum continentem ac
sobrium prestes: quod est temperantie. Iec
uirtutum genera principalia constituer̃t
etiam hi qui foris sunt: sed communitatis
superiorem ordinem quam sapientie iudi¬
cauerunt: cum sapientia fundamentũ. et
opus sit iusticia: quod manere non potest
nisi fundamentum habeat. Fundam̃tum
sapientie: ut salomon dicit secutus patrẽ.
Initium sapientie: timor dñi. Et lex dicit.
Diliges dñm dm̃ tuum: diliges proximũ
tuum. Pulchrum est enĩ: ut gratiã tuam

Expanded text:
Vidit azyma veritatis et sinceritatis, vidit Vidit azyma veritatis et sinceritatis, vidit passionem Domini: operuit azymis corporalibus azyma veritatis, operuit passionem Domini, agni vel vituli immolatione. Et boni levitae servaverunt mysterium, fidei suae tegmine; et tu mediocre putas quod commissum est tibi? Primum ut alta Dei videas, quod est sapientiae: deinde ut excubias pro populo deferas, quod est justitiae: castra defendas, tabernaculumque 68 tuearis, quod est fortitudinis: te ipsum continentem ac sobrium praestes, quod est temperantiae. 251. Haec virtutum genera principalia constituerunt etiam hi qui foris sunt: sed communitatis superiorem ordinem quam sapientiae judicaverunt; cum sapientia fundamentum sit, justitia opus sit, quod manere non potest, nisi fundamentum habeat. Fundamentumsapientiae, ut Salomon dicit, secutus patrem: Initium sapientiae timor Domini . Et lex dicit: Diliges Dominum Deum tuum, diliges proximum tuum . Pulchrum est enim ut gratiam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
tio: et redemptio peccatoꝵ. Non accipies
inquit cos inter filios isrł: sed consticues
leuitas suꝑ tabemaculum testimonii.⁊ suꝑ
omnia uasa eius asstare: et suꝑ omnia
quecumq sunt in ipso. Ipsi tollant taber¬
naculum et omnia uasa cius: et ipsi mi¬
nistrent in eo: et incircuitũ tabernaculi
castra ipsi consticuant: et promouendo
tabernaculũ ipsi deponant leuite: et con¬
stituendo castra. rursum ipsum tabernacu¬
lum ipsi cõsticuant. Aucngena quicumq
numero filioꝵ isrł electus: inter sacros fructꝰ
quasi primogenitus estimatus: prepositus
tabem aculo: ut pretendas in castus sc̃itatis
et fidei: adque si alienigena accesserit mor¬
te morietur: positus ut operias archam
testamenti. Non enim omnes uident alta
misteriors: quia operiuntur aleuitis. ne
uideant qui uidere non debent: ⁊ sumas
qui seruare non possunt. Moyses namq
circumcisionẽ uidit spiritalem : s oꝑuit
eam: ut insigno circumeisionem p̃scrib̾et.

Expanded text:
tio, et redemptio peccatorum. Non accipies, tio, et redemptio peccatorum. Non accipies, inquit, eos inter filios Israel: sed constitues levitas super tabernaculum testimonii, et super omnia vasa ejus astare, et super quaecumque sunt in ipso. Ipsi tollant tabernaculam et omnia vasa ejus, et ipsi ministrent in eo, et in circuitu tabernaculi castra ipsi constituant, et promovendo, tabernaculum ipsi deponant levitae: et constituendo castra, rursum ipsum tabernaculum ipsi statuant. Alienigena quicumquenumero filiorum Israel, inter sacros fructus quasi primogenitus aestimatus, praepositus tabernaculo, ut praetendas in castris sanctitatis et fidei, ad quae si alienigena accesserit, morte morietur, positus ut operias arcam Testamenti. Non enim omnes vident alta mysteriorum, quia operiuntur a levitis; ne videant qui videre non debent, et sumant qui servare non possunt. Moyses denique circumcisionem vidit spiritualem: sed operuit eam, ut in signo circumcisionem praescriberet.
Abbreviated transcription (Latin):
stificabatur etiam popłs per biduum aut
triduum. ut ad sacrificium purus accederet.
ut inueteri testam̃to legimꝰ et lauabat ue¬
stim̃ta sua. Si in sigura tanta obseruantia
quanta inueritate: Uisce sacerdos atq
leuita quid sit lauare uestimenta tua:. ut
mundum corpus celebrandis erhibeas sa¬
cramentis. Sipopłs sinc ablutione uesti¬
mentorum suorum ꝓhibebatur accedere
adhostiam suam: tu in lotus mente parit
aliis supplicare: audes aliis ministrare. Non
mediocit officium leuitarum: de quibus
dicit dñs. Ecce ego eligo leuitas de medio
filiorum istl: ꝓ omni primogenito aperi¬
ente uuluam filiis isrł. Redemptiones eo¬
rum erunt isti: et erunt mͥ leuite. Michi
enĩ sc̃ificaui primogenitum: int̾ra egypti.
Cognouimꝰ quia non inter ceteros lȩuite
computantur: sed omnib preferuntur. qui
eliguntur ex omnibus et sc̃ificantur: ut pri-¬
mogenita fructuum atq pmiciȩ quȩ dño
deputantur: inquibus est uocorum solu¬

Expanded text:
stificabatur etiam populus per biduum aut stificabatur etiam populus per biduum aut triduum, ut ad sacrificium purus accederet, ut in veteri Testamento legimus ; et lavabant vestimenta sua. Si in figura tanta observantia, quanta 67 in veritate? Disce, sacerdos atque levita, quid sit lavare vestimenta tua, ut mundum corpus celebrandis exhibeas sacramentis. Si populus sine ablutione vestimentorum suorum prohibebatur accedere ad hostiam suam, tu illotus mente pariter aliis supplicare, audes aliis ministrare? 249. Non mediocre officium levitarum, de quibus dicit Dominus: Ecce eligo levitas de medio filiorum Israel pro omni primogenito aperiente vulvam filiis Israel: redemptiones eorum erunt isti, et erunt mihi levitae. Mihi enim sanctificavi primogenitum in terra Aegypti . Cognovimus quia non inter caeteros levitae computantur, sed omnibus praeferuntur, qui eliguntur ex omnibus, et sanctificantur; ut primogenita fructuum atque primitiae quae Domino deputantur, in quibus est votorum solu
Abbreviated transcription (Latin):
baptismum iterati coniugii. adelectionẽ mu¬
neris et ordinationis prerogatiuã impedim̃ta
generent᷑: cum etiam delicta obesse ñsoleant:
sil auacri remissa fuerint sacramento. Sed in¬
telligere debemus: quia baptismo culpa di¬
mitti potest: lex aboleri non pocest. In conu¬
gio non culpa: sed ler est. Quod culpe igit᷑.
inbaptismate relaxat᷑:. quod legis ẽ in con¬
iugio non soluit᷑. Quomodo autem pocest
hortator esse iuduitatis: qui ipsa conugia
frequentauent: In offensum aut̃ exhibendũ
et immaculatum ministrum. nec ullo comu¬
gali coitu uiolandum cognoscetis: qui inte¬
gri corpore: in cortupto pudore: alicm etiã
ab ipso consortio conugali: sacri mysterii
gr̃am recepistis. Quod cõnon precerii: qͥa
in plerisq abditioribus locis. cum ministe¬
rium ingererent. uel eciam sacerdotium.
filios susceperunt: et id tanquam usu ue¬
teri defendunt: quando ꝑ interualla die¬
rum sacrificium deftrebatur: et tamen ca¬

Expanded text:
baptismum iterati conjugii ad electionem mubaptismum iterati conjugii ad electionem muneris et ordinationis praerogativam impedimenta generentur; cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remissa fuerint sacramento. Sed intelligere debemus quia baptismo culpa dimitti potest, lex aboleri non potest. In conjugio non culpa, sed lex est. Quod culpae est igitur in baptismate relaxatur: quod legis est in conjugio non solvitur. Quomodo autem potest hortator esse viduitatis qui ipse conjugia frequentaverit? 248. Inoffensum autem exhibendum et immaculatum ministerium, nec ullo conjugali coitu violandum cognoscitis, qui integri corpore, incorrupto pudore, alieni etiam ab ipso consortio conjugali, sacri ministerii gratiam recepistis? Quod eo non praeterii, quia in plerisque abditioribus locis cum ministerium gererent, vel etiam sacerdotium, filios susceperunt: et id tamquam usu veteri defendunt, quando per intervalla dierum sacrificium deferebatur; et tamen ca
Abbreviated transcription (Latin):
nos similiter oportet esse graues: non bilin¬
gues: non uino multo deditos: non turpe
lucrum sectantes: habentes mysterium fidei
inconscientia pura. Et hi aũt ꝓbentur pͥmũ:
et sic ministrent: nullum crimen habentes Ad
uertimus quanta in nobis requirantur: ut
abstinens sit auino minister dm̃: ut testimonio
bono fulciatur: non solum fidelium. sedetiã
abhis qui foris sunt. Decet enĩ actuũ oꝑumq
nr̃orum testem esse publicam cristimacionẽ ⁊
ne dcrogetur muneri: ut quiuidet ministrũ
altaris congruis ornatum uirtutibus: aucto¬
rem predicet. et dñm ueneretur: qui talẽ ha¬
beat seruulos. Laus enĩ dñi. ubi munda pos¬
sessio: et in nocens familiȩ disciplina. De ca¬
stimonia aut̃ quid loquar: quando una
tantũ nec repecita permittitur copula: Et
in ipso ergo comugio. lex est non iterare con¬
iugium: nec sedȩ coniugis sortiri conunctionẽ.
Quod plerisq mirum udetur: cur etiam ante

Expanded text:
nos similiter oportet esse graves, non bilinnos similiter oportet esse graves, non bilingues, non multo vino deditos, non turpe lucrum sectantes, habentes mysterium fidei in conscientia pura . Et hi autem probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes. 66 246. Advertimus quanta in nobis requirantur: ut abstinens sit a vino minister Domini, ut testimonio bono fulciatur non solum fidelium, sed etiam ab his qui foris sunt. Decet enim actuum operumque nostrorum testem esse publicam existimationem, ne derogetur muneri; ut qui videt ministrum altaris congruis ornatum virtutibus, auctorem praedicet, et Dominum veneretur, qui tales servulos habeat. Laus enim Domini, ubi munda possessio, et innocens familiae disciplina. 247. De castimonia autem quid loquar, quando una tantum , nec repetita permittitur copula? Et in ipso ergo conjugio lex est non iterare conjugium, nec secundae conjugis sortiri conjunctionem. Quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli: et attolle imaginem xpͣi. Hec inte
fulgeat :et intua ciuitate. hoc est anima
resplendeat: quȩ oblitterat uitiorum imagi¬
nes. De quibus ait dauid. Dñe in ciuitate¬
tua adnichilũ deduces imagines eorum.
suam: tunc aducisarioꝵ omns imago dele¬
ipse ad despicientiam opum informatus atq
institutus est: quantoinagis uos leuitas opor¬
tet t̾renis non tener cupiditatibus: quorum
ds portio est: Ham cum diuideretur amoyse
possessio t̾rena populo patrum ⁊ excepit leuitas
dũs at̾rene possessionis consortio: quod ipse
uiis esset funculus hereditatis Unde ait dđ.
Dñs pars hereditatis mcȩ: et calicis mei. Demiq
sic appellatur leuita: ipse meus uel ipse ꝓme.
Magnum ergo munus eius: ut de eo dñs
dicat ipse meus: uel quemadmodum petro
dixit destatere in ore piscis reꝑto: cabis eis
talem. docibilem. non auarum. non litigiosũ.
donui sue bene prepositum: addidit. Diaco¬

Expanded text:
diaboli, et attolle imaginem Christi. Haec in te diaboli, et attolle imaginem Christi. Haec in te fulgeat, in tua civitate, hoc est, anima resplendeat, quae oblitterat vitiorum imagines. De quibus ait David: Domine, in civitatetua, 65 ad nihilum deduces imagines eorum .suam, tunc adversariorum omnis imago deleipse ad despicientiam opum informatus atque institutus est; quanto magis vos levitas oportet terrenis non teneri cupiditatibus, quorum Deus portio est? Nam cum divideretur a Moyse possessio terrena populo parum, excepit levitas Dominus a terrenae possessionis consortio, quod ipse illis esset funiculus haereditatis . Unde ait David: Dominus pars haereditatis meae, et calicis mei . Denique sic appellatur levita ipse meus, vel ipse pro me. Magnum ergo munus ejus, ut de eo Dominus dicat: Ipse meus; vel quemadmodum Petro dixit de statere in ore piscis reperto: Dabis eis talem, docibilem, non avarum, non litigiosum, domui suae bene praepositum, addidit: Diaco
Abbreviated transcription (Latin):
dum lucrũ querit nauftagium in patiens mo¬
re incidat: An non conturbat᷑ etiam ille ua-¬
ne: qui summo labore coaceruat. quod nes¬
ciat cui heredi relinquat: Sepe quod auarꝰ
summa congesserit sollicitudine: precipiti ef¬
fusione dilacerat heres lururiosus. et diu qͦ¬
sita. turpis helluo presentium cęcus. futuri
inꝓuidus. quadam absorbet uoragine.
Sepe cciam speratus successor inuidiã par.¬
te acquirit hereditatis: et celer obitu extra¬
neis addite successionis transcribit cõpendia.
Quid ergo uanc araneam teris: quȩ inamꝰ
et sine fructu est. et tanquã casses suspendis
in utiles diuitiarum copias: Quȩ et si fluant
nichil ꝓsunt: immo exuunt te imaginẽ dei.
et induunt terrem imaginem. Si tyranni
aliquis imaginem habcat: non ne obnoxiꝰ
est cdamnationi: Cu depone imaginẽ et̃ni
imꝑatoris: et engis inte imaginem mortis.
Cice magis de ciuitate animȩ tuȩ imaginẽ

Expanded text:
dum lucrum quaerit, naufragium impatiens modum lucrum quaerit, naufragium impatiens morae incidat? 243. Annon conturbatur etiam ille vane, qui summo labore coacervat, quod nesciat cui haeredi relinquat? Saepe quod avarus summa congesserit sollicitudine, praecipiti effusione dilacerat haeres luxuriosus: et diu quaesita turpis helluo, praesentium caecus, futuri improvidus, quadam absorbet voragine. Saepe etiam speratus successor invidiam partae acquirit haereditatis, et celeri obitu extraneis aditae successionis transcribit compendia. 244. Quid ergo vane araneam texis, quae inanis et sine fructu est, et tamquam casses suspendis inutiles divitiarum copias: quae etsi fluant, nihil prosunt; immo exuunt te imaginem Dei, et induunt terreni imaginem? Si tyranni aliquis imaginem habeat, nonne obnoxius est damnationi? Tu deponis imaginem aeterni imperatoris, et erigis in te imagiginem mortis. Ejice magis de civitate animae tuae imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
perire: absconderat enĩ rachel simulacra
deoꝵ cius. aurea et argentea. Itaq si sapi¬
entia. si fides. si contemptus scli. si gr̃a tua
abscondat omnem ꝑfidiam beatus cris: qͥa
non respicis inuanitates et ininsanias falsaᷤ.
An mediocre est tollere uocem aduersario:
ut arguendi te nonpossit habere auctorita¬
tem: Itaq qui non respicit inuanitates: non
conturbatur. Qui enĩ respicit: conturbatur.
Et uanissime quidem. Quid est enum cong̾¬
gare opes: nisi uanum: Quia caduca qͤrere:
uanum est satis. Cum aut̃ congregaueris:
qui sciat. anpossidere liceat tibi: Honne ua¬
num est ut metcator dieb ac noctibus confi¬
ciat iter: quo aggregare possit thesauri a¬
ceruos ⁊ merces congreget: conturbet ad pre¬
cium. ne forte iinoris uendat quã emerit:
aucupetur locoꝵ pretia: et subito aut latro¬
nes in se inuidia famose negotiationis erei¬
tet. aut non erpectatis seremoribus flatib:

Expanded text:
perire! Absconderat enim Rachel simulacra perire! Absconderat enim Rachel simulacra deorum ejus aurea et argentea. 241. Itaque si sapientia, si fides, si contemptus saeculi, si gratia tua abscondat omnem perfidiam, beatus eris; quia non respicis in vanitates et insanias falsas . An mediocre est tollere vocem adversario, ut arguendi te non possit habere auctoritatem? Itaque qui non respicit in vanitates, non conturbatur; qui enim respicit conturbatur, et vanissime quidem. Quid est enim congregare opes, nisi vanum; quia caduca quaerere vanum est satis? Cum autem congregaveris, qui scias an possidere liceat tibi? 242. Nonne vanum est ut mercator noctibus ac diebus conficiat iter, quo aggregare possit thesauri acervos, merces congreget, conturbetur ad pretium, ne forte minoris vendat quam emerit, aucupetur locorum pretia, et subito aut latrones in se invidia famosae negotiationis excitet, aut non exspectatis serenioribus flatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
inimagine ambulamus: in imagine uidem ͦ:
illic facie ad faciem. ubi plena perfectio: qͥa
ꝑfectio omnnis inuentate est. Ergo dum hic
sumus seruemus imaginem: ut ibi ꝑueniamꝰ
aduentatem. Sit in nobis imago iustitie: sic
imago sapientiȩ: quia uenietur ad illum
diem : et scd̾m imaginem estimabimur.
Non inueniat inte aduersarius imaginẽ
suam: non rabiem : non furorem. In his enĩ:
imiago nequitie est. aduersarius enĩ diabolꝰ
sicut leo rugiens. querit quem occidat: quẽ
deuoret. Non inueniat auri cupiditatem: ñ
argenti aceruos: non uitiorum simulachra:
ne auferat tibi uocem libertatis. Uox enm li-¬
bertatis illa est ut dicas: ueniet huiꝰ mundi
princeps: et inme inueniet nichil. Itaq si
securus es quodnichil inte inueniat cum ue¬
nent ꝑsirutari: dicis illud quod dixit ad
laban iacob patriarcha. Cognosce:siquiel
tuorum est apud me. Merito beatus iacob
apud quem nichil laban suum potuit re-¬

Expanded text:
in imagine ambulamus, in imagine videmus: in imagine ambulamus, in imagine videmus: illic facie ad faciem, ubi plena perfectio; quia perfectio omnis in veritate est. sumus, servemus imaginem, ut ibi perveniamus ad veritatem. Sit in nobis imago justitiae, sit imago sapientiae; quia venietur ad illum diem. et secundum imaginem aestimabimur. 240. Non inveniat in te adversarius imaginem suam, non rabiem, non furorem; in his enim imago nequitiae est. Adversarius enim diabolus sicut leo rugiens quaerit quem occidat, quem devoret. Non inveniat auri cupiditatem, non argenti acervos, non vitiorum simulacra; ne auferat tibi vocem libertatis. Vox enim libertatis illa est, ut dicas: Veniet hujus mundi princeps, et in me inveniet nihil . Itaque si securus es quod nihil in te inveniat, cum venerit 64 perscrutari, dices illud quod dixit ad Laban Jacob patriarcha: Cognosce si quid tuorum apud me est . Merito beatus Jacob, apud quem nihil Laban suum potuit re
Abbreviated transcription (Latin):
finis. Tradito enĩ regno deo et patri : et cua-¬
cuatis omnibus potestatib ut ait apostolꝰ.
perfectio incipit. hic ergo impedimentũ : hic
infirmitas etiã ꝑfectoꝵ: illic plena ꝑfectio.
Ideo et dies illos requirit. uite ec̃ne qͥ sunt.
non qui pretereunt ⁊ ut cognoscat quid sibi
desit: que t̾ra sit repmissionis. pcrpetuos fruc¬
tus fercus: quȩ pruma apudd patrem mansio:
que sccđa et tercia: in quib pratione meritoꝵ
unusquisq requiescet. Illa gͥ nobis expeten¬
da: in quib ꝑfectio: in quib ueritas est. hic
umbra : hic unago: illic ueritas. Umbra in
lege: imago in euangelio: ueritas in cȩlestib.
Ante agnus offerbatur: offerebatur uitulus:
nunc xp̃c offertur.Sed offertur quasi homo:
quasi recipieus passionem: et offert se ipse qͣ¬
si sacerdos ut peccata nr̃a dimittat. Hic in
imagine: ibi inueritate: ubi apud patrem
quasi aduocatus ꝓnobis interuenit. Hic gͦ

Expanded text:
finis . Tradito enim regno Deo et Patri, et evafinis . Tradito enim regno Deo et Patri, et evacuatis omnibus potestatibus, ut Apostolus dixit, perfectio incipit. Hic ergo impedimentum, hic infirmitas etiam perfectorum, illic plena perfectio. Ideo et dies illos requirit vitae aeternae, qui sunt, non qui praetereunt; ut cognoscat quid sibi desit, quae terra sit repromissionis perpetuos fructus ferens, quae prima apud patrem mansio, quae secunda, quae tertia, in quibus pro ratione meritorum unusquisque requiescet. 238. Illa igitur nobis expetenda, in quibus perfectio, in quibus veritas est. Hic umbra, hic imago, illic veritas. Umbra in Lege, imago in Evangelio, veritas in coelestibus . Ante agnus offerebatur, offerebatur et vitulus, nunc Christus offertur: sed offertur quasi homo, quasi recipiens passionem; et offert se ipse quasi sacerdos, ut peccata nostra dimittat: hic in imagine, ibi in veritate, ubi apud patremquasi advocatus intervenit. Hic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ietribuat mͥ dñs ꝓmaledicto hoc. Nec solũ con¬
uitiantem ꝑtulit. sed etiam lapidantem. et se¬
quentem illesum reliquit: quin etiam post
uictoriam petenti ueniam libenter ignouit
Quod ideo inserui: ut euangelico spũ sanctũ
dauid. non solum inoffensum: sca eciã gͣtũ
fuisse conuicianti docerẽ: et delectatũ potiꝰ
quam exasperatum iniurus ÷ ꝓquibus mer¬
cedem sibi reddendam arbitrabatur. Secd
tamen quamuis ꝑfectus: adhuc perfectiora
querebat. Incalescebat inunȩ dolore quasi
homo: sed uincebat quasi bonus miles⁊ tole¬
rabat quasi athleta fortis. Patientie aut̃ fim᷑.
ꝓmissorum expectatio. Et ideo dicebat. No¬
tum michi fac dñe finẽ meũ: et numerum
dierum meorum quis est: ut sciam quid de-¬
sit mͥ. finem illum quent ꝓmissoꝵ cȩlestiũ:
uel illum quando unusquisq surgit in suo
ordine: pͥmitie. xp̃c ⁊ deuide hi qui sunt xp̃i:
qui in aduentũ cius crediderunt. Deinde

Expanded text:
retribuat mihi Dominus pro maledicto hoc . Nec solum conretribuat mihi Dominus pro maledicto hoc . Nec solum conviciantem pertulit, sed etiam lapidantem et sequentem illaesum reliquit , quin etiam post victoriam petenti veniam libenter ignovit. 237. Quod ideo inserui, ut Evangelico spiritu sanctum David non solum inoffensum, sed etiam gratum fuisse convicianti docerem, et delectatum potius quam exasperatum injuriis, pro quibus mercedem sibi reddendam arbitrabatur. Sed tamen quamvis perfectus, adhuc perfectiora quaerebat. Incalescebat injuriae dolore, quasi homo: sed vincebat quasi bonus miles; tolerabat quasi athleta fortis. Patientiae autem finis, promissorum exspectatio, et ideo dicebat: Notum fac mihi, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, quis est, ut sciam quid desit mihi . 63 Finem ilsurget in suo ordine: Primitiae Christus, deinde hi qui sunt Christi, qui in adventum ejus crediderunt, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
et mitigabat humatium affectũ ꝓposite
mercedis gr̃ã:ut filius dei fieret. si dilexisset
inimicum. Tamcu et scm̃ cauid in hoc quoq
genere uirtutis imparem paulo non fuisse
edocere possumus: quia primo quidem cũ
malediceret ei filius semei. et crimina obice¬
ret. tacebat et humiliabatur. et silebat abo¬
nis suis: hoc est bonorum operum conscien¬
tia: deinde expetebat maledici sibi: quia
malecdicto illo diuinam acquirebat nuscdiã.
stitiam. et prudentiam emerendȩ a deo gr̃e
reseruauit. Primo dixit. Ideo maledicit in:
quia dñs dixit illi ut maledicat. Habes hu¬
militatẽ: quia ea que diuinitus imꝑantur.
equamimiter quasi scruulus ferenda arbitra¬
batur. Iterum dixit. Ecce filius meus qui exi¬
uit de uentre meo: querit animam meam.
habes iustitiã. Si cñ anñs grauiora patimͣ:
cur indigne feramus quȩ inferuntur ab alie
nis: Tertio ait. Dimitte ut maledicat: qm ddi¬
xit illi dñs: ut uideat humilitatem meam. et

Expanded text:
et mitigabat humanum affectum propositae et mitigabat humanum affectum propositae mercedis gratia; ut filius Dei fieret, si dilexisset inimicum. 235. Tamen et sanctum David in hoc quoque genere virtutis imparem Paulo non fuisse edocere possumus. Qui primo quidem cum malediceret ei filius Semei et crimina objiceret, tacebat et humiliabatur, et silebat a bonis suis , hoc est bonorum operum conscientia: deinde expetebat maledici sibi, quia maledicto illo divinam acquirebat misericordstitiam et prudentiam emerendae a Domino gratiae reservaverit. Primo dixit: Ideo maledicit mihi, quia Dominus dixit illi ut maledicat . Habes humilitatem; quia ea quae divinitus imperantur, aequanimiter quasi servulus ferenda arbitrabatur. Iterum dixit: Ecce filius meus qui exivit de ventre meo, quaerit animam meam . Habes justitiam; si enim a nostris graviora patimur, cur indigne ferimus quae inferunte illum ut maledicat; quoniam dixit illi Dominus, ut videat humiliationem meam, et
Abbreviated transcription (Latin):
iniurtam accipientum in scripturis diuinis
demonstrare uolunius si possumus. U̾num
est eorum quib peccator insultat: conuiciat᷑
ineqͥtas. At his quia de est iustitia: pudor
crescit: augetur dolor. horum similes pluri¬
mi: de meo ordine: de meo numero. Nam
michi infirmo siquis in iuriam faciat: for¬
sitan licet infirmus donem iniuriam meã.
Sicrimen obiciat: non sum tantus ut sim
contentus conscientia mea⁊ etiam sime erꝰ
obiecti alienum nouerim: sed cupio abluere
ingenui pudoris notam. tanquam infirmꝰ.
Ergo ocłm ꝓocło. et dentem ꝓdente exigo:
meliã. Et si infiuat ille conuitium: et inun¬
det aures meas contumeliis: ego taceo ⁊ nicħ
sim. benedico maledicentem: sicut benedice¬
bat paulus. qui ait. Maledicimur: et benedi¬
cimus. Audierat enĩ dicentem : diligite ini¬
inicosurõs: et orate ꝓcalumpniantibus. et ꝑ¬
sequentib uos. Ioeo ergo paulus ꝑsecutionẽ
patiebatur et sustinebat: quia uincebat.

Expanded text:
injuriam accipientium in Scripturis divinis injuriam accipientium in Scripturis divinis demonstrare volumus, si possumus. Unum est eorum quibus peccator insultat, conviciatur, inequitat. Iis quia deest justitia, pudor crescit, augetur dolor. Horum similes plurimi de meo ordine, de meo numero. Nam mihi infirmo si quis injuriam faciat, forsitan, licet infirmus, donem injuriam meam. Si crimen objiciat, 62 non sum tantus, ut sim contentus conscientia mea, etiamsi me ejus objecti alienum noverim: sed cupio abluere ingenui pudoris notam, tamquam infirmus. Ergo oculum pro oculo, et dentem pro dente exigo, meliam: etsi influat ille convicium, et inundet aures meas contumeliis, ego taceo, et nihsim, benedico maledicentem, sicut benedicebat et Paulus; qui ait: Maledicimur, et benedicimus . Audierat enim dicentem: Diligite inimicos vestros, orate pro calumniantibus et persequentibus vos . Ideo ergo Paulus persecutionem patiebatur, et sustinebat, quia vincebat