comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditio ad illum appellarent: apud quẽ tam̃ no¬
uissime suaꝑati in sua pu̾sitate mansert̃. Puto
qt̾ ipse diabolus si auccoritate uidicis quẽ ultro
causa ꝑsisteret. hec Sed. humanauiditia deputẽ¬
tur. ⁊ circumueniri ac falli. uł etiã corrumpi po¬
tuisse dicantur. Cur gͦ ad huc accusatur xp̃ianus
orb̾ t̾rarum. ⁊ nescio quib traditoꝵ cͥminib ĩ fa¬
matur qui utiq nec potuit nec debuit. nisi elec¬
tis uidicib potiꝰ qmͣ uictis litigatorib credere:
habent apud dm̃ illi uidices causã suam: siue
bonã suie malam. Quid fecit cccła toto orbe
diffusa. que non obaliud ab istis rebaptitanda
censetur: nisi quia ĩ ea causa inq̃ quid ueri eẽt
uidicare ñpotuit. eis potius qui iudicate potu¬
ert̃. qm eis qui nec suꝑati cessert̃ credendũ puta¬
uit: omagnũ crim̃ oĩum gentiũ. qs ĩsemine
Que cum una uoce dixerint. qͣre nos uuttis re¬

Expanded text:
dicio ad illum appellarent, apud quem tamen nodicio ad illum appellarent, apud quem tamen nouissime superati in sua peruersitate manserunt. puto, quod ipse diabolus, si auctoritate iudicis, quem ultro causa persisteret. Sed haec humana iudicia deputentur et circumueniri ac falli uel etiam corrumpi potuisse dicantur. cur ergo adhuc accusatur Christianus orbis terrarum et nescio quibus traditorum criminibus infamatur, qui utique nec potuit nec debuit nisi electis iudicibus potius quam uictis litigatoribus credere? habent apud deum illi iudices causam suam siue bonam siue malam; quid fecit ecclesia toto orbe diffusa, quae non ob aliud ab istis rebaptizanda censetur, nisi quia in ea causa, in qua, quid ueri esset, iudicare non potuit, eis potius, qui iudicare potuerunt, quam eis, qui nec superati cesserunt, credendum putauit? o magnum crimen omnium gentium, quas in seminequae cum una voce dixerint, Quare nos vultis re
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ea qͣmuicti st̃ ꝓnunciauit: s uidelicet sicis accusan¬
tib atq suꝑantib. cecilianꝰ eiusq college pellerentur
sedib quas tenebant uł insua conspiratione duran¬
des gͣuius punirentur: neq enĩ pot̾at uictos ⁊ resisten¬
tes regia censura ꝯtempn̾e tunc isti ꝓuisionẽ suã. &
ꝓ eccła sollicitam curam p̃dicandam laudib uenti¬
larent: Nunc autẽ qui a isti suꝑati sunt. qͥ ea que in¬
tendebant ꝓbare minime potuert: s qͥd ꝓsua miqͥ¬
tate patuntur ꝑsecutionẽ uocantur. nec tantũ fu
honorẽ quert̃. Quasi uͦ xp̾iani catholici imꝑatores.
adu̾sus eorũ ꝑtinacissimã iniquitatẽ. aliud seqñt᷑
qm constantim iuditium. apud quẽ ultro cecilia¬
sam deferrent᷑ ut ab eodatum ĩurbe roma ep̃a¬
le uiditium. ĩqͦ pͥmum uictst̃. rursus apud illũ
accusarent. uit ab alto ad arelatum dato ep̃ali iu¬

Expanded text:
posteaquam uicti sunt, pronuntiauit? sed uidelicet si eis accusanposteaquam uicti sunt, pronuntiauit? sed uidelicet si eis accusantibus atque superantibus Caecilianus eiusque collegae pellerentur sedibus, quas tenebant, uel etiam in sua conspiratione durantes grauius punirentur — neque enim poterat uictos et resistentes regia censura contemnere —, tunc isti prouisionem suam et pro ecclesia sollicitam curam praedicandam laudibus uentilarent. nunc autem quia ipsi superati sunt, qui ea, quae intendebant, probare minime potuerunt, si quid pro sua iniquitate m quaerunt: quasi vero christiani catholici imperatores adversus eorum pertinacissimam iniquitatem aliud sequantur quam Constantini judicium, apud quem ultro Caeciliasam deferrent, ut ab eo datum in urbe Roma . episcopale iudicium, in quo primum uicti sunt, rursus apud illum accusarent, ut ab altero ad Arelatum dato episcopali iu
Abbreviated transcription (Latin):
auderent. adu̾sus istos autẽ qͥd dicam. quoꝵ tam
ꝑniciosa pũsitas. uł dampnon terrore cohercetur.
uł docetur exilio: qmͣ q d̾ubiq diffusa sit eccła sic̃
mittruit: quis ñ uideat. qui magis ꝑsecutores uo¬
candist̃: qm̃quã filii mali eo tantum quo ꝑ dite
uiuunt. etiã si nullas iuolent̾ inferant manus:
parentum pietatẽ gͣuius ꝑsecunt᷑: qmͣ cũ illos pa¬
ter aut mat̾ qnͣto amplius diligunt. tanto am¬
pliꝰ ad bonam uitã sine ulla dissimulatione com¬
pellunt. Extant publicor monim̃toꝵ firmissi.¬
ma docum̃ta que potes leg̾e siuolueris. ĩmo peto
et hortor ut legas: quib ꝓbatur qd̾ maiores eorũ qͥ
pͥmi ab eccłe se pace diuisert̃ uiltro ꝑantilinũ tunc
ꝓconsulẽ apuo constantinum imꝑatorẽ. accusare
ausi sunt cetilianum. In quo utiq iuditio si uicissent
qͥd erat cecilianꝰ ab imꝑatore passurꝰ ñisi qd̃ inistos

Expanded text:
auderent. aduersus istos autem quid dicam, quorum tam auderent. aduersus istos autem quid dicam, quorum tam perniciosa peruersitas uel damnorum terrore cohercetur uel docetur exilio, quam ubique diffusa sit ecclesia, smittunt, quis non uideat, qui magis persecutores uocandi sunt? quamquam filii mali eo tantum, quo perdite uiuunt, etiam si nullas uiolenter inferant manus, parentum pietatem grauius persequuntur, quam cum illos pater aut mater, quanto amplius diligunt, tanto amplius ad bonam uitam sine ulla dissimulatione compellunt. Extant publicorum monumentorum firmissima documenta, quae potes legere, si uolueris, immo peto et hortor, ut legas. quibus probatur, quod maiores eorum, qui primi se ab ecclesiae pace diuiserunt, ultro per Anulinum tunc proconsulem apud Constantinum imperatorem accusare ausi sunt Caecilianum. in quo utique iudicio si uicissent, quid erat Caecilianus ab imperatore passurus, nisi quod in istos,
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo ⁊ honorabili ac sus¬
Siperrore homines ⁊ dampnabili dis¬
gis equum ẽ. ⁊ oportet eos quipacis ⁊ unitatis xp̃i¬
ane assert̃ u̾itatẽ omnib etiã dissimulatitib ⁊ co¬
hibentib manifestam satargere ĩstant̾ atq ĩpi¬
gre ñ solum ꝓ eor munimine. qui iam catholici
decet hab̾c constantiam que in eo bono qd̃ ꝑstũant̾
atq infatigabilit̾ agit. ⁊ dõ se placẽ nouit. ⁊ ꝓcul
dubio ñ pot̾ hominib prudentib displicere: qͥd
autẽ infelicius atq pu̾sius. sic̃ donatiste fatiunt.
qui se pserutionem ꝑ peti głantur. qmͣ de cohettio¬
ne iniquitatis sue ñsolum nescire consundi. s etiã
uelle laudari ignorantes cecitate mirabili uł am.¬
mositate. cdampnabili se scire dissimulantes. qd
martires ueros ñ fatiat pena s causa. Et hoc quidẽ
adũsus eos dicerem. qs sola calig. heretici erroris
inuolueret ꝑ quo sacͥlegio penas dignissimas lue¬
rent: nec. tam̃ nulla quẽqmͣ iuolenta insana ledẽ

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO ET HONORABILI AC SUSLUTEM. Si pro errore homines et damnabili disgis aequum est et oportet eos, qui pacis et unitatis Christianae adserunt ueritatem omnibus etiam dissimulantibus et cohibentibus manifestam, satagere instanter atque inpigre non solum pro eorum munimine, qui iam catholici decet habere constantiam, quae in eo bono, quod perseueranter atque infatigabiliter agit, et deo se placere nouit et procul dubio non potest hominibus prudautem infelicius atque perversius, sicut Donatistae faciunt, qui se persecutionem perpeti gloriantur, quam de coercitione iniquitatis suae non solum nescire confundi, sed etiam velle laudari; ignorantes caecitate mirabili, vel animositate damnabili se scire dissimulantes, quod martyres veros non faciat poena, sed causa? Et hoc quidem adversus eos dicerem, quos sola caligo haeretici erroris involveret, pro quo sacrilegio poenas dignissimas luerent, nec tamen ulla quemqu
Abbreviated transcription (Latin):
haberes epłam meam: Qd̃ autẽ inquinto atq
ulamo u̾su septem pedes st̃ nescio utrũ numerus
tuum fefellit auditũ: an expiri uoluisti. utrum
ego adhuc ista diuidicare meminerim. que forte
iam obliti sunt: qui talium aliqnͣdo studiosi. post¬
ea plurimũ in eccłasticis litt̾is ꝓfecerunt: psalt̾ium
a scõ hieronimo translatum exhebreo: ñ habeo.
Nos autem s̃nt̾pretati sumꝰ: s codicum latinorũ
ñnullas m̃dositates. ex gretis exemplarib em̃da¬
uimꝰ. un de fortassis fecerimus aliquid cõmodiꝰ.
qm̃ erat non tamen tale quale cẽ debeat. Nam
etiam nunc que forte nos tunc p̃terierunt: si
legentes mouerint collatis codicib em̃damus.
Ita illud qd̾ ꝑfectum ẽ. tecũ nos quoq requirim̃:¬

Expanded text:
haberes epistulam meam. quod autem in quinto atque haberes epistulam meam. quod autem in quinto atque ultimo uersu septem pedes sunt, utrum numerus tuum fefellit auditum, an experiri uoluisti, utrum ego adhuc ista diiudicare meminerim, quae forte iam obliti sunt, qui talium aliquando studiosi postea plurimum in ecclesiasticis litteris profecerunt? Psalterium a sancto Hieronymo translatum ex Hebraeo non habeo. nos autem non interpretati sumus, sed codicum Latinorum nonnullas mendositates ex Graecis exemplaribus cmendauimus. unde fortassis fecerimus aliquid commodius, quam erat, non tamen tale, quale esse debebat. nam etiam nunc, quae forte nos tunc praeterierunt, si legentes mouerint, conlatis codicibus emendamus. ita illud, quod perfectum est. tecum nos quoque requirim
Abbreviated transcription (Latin):
nist̾ium ꝑuenitur ad ec̃nam salutem: s queritur
int̾ dispensatores ut fidelis quis inueniatur: et in¬
ter ipsos fideles inquorũ me numero. ille qui non
fallitur computet. alius ẽ sic. alius autẽ sic: sicut
unicuiq ds̃ partitus ẽ m̃suram fidei. Itaq te fr̃
floribr. et ium fontis haustib inriget: si qͥd aũt̃ ꝑ ope¬
rulam meam. religiosissimo studio tuo conferri
posse arbitraris. quia et capacem te ẽẽ intelugo
et auidum sentiõ magis in alia nr̃a opuscula
que multis uolummnib comp̃henduntur. tibi
qd̃ tuum desidium possit explere: aut certe inpre¬
sentia sume qd̃ potõ. qm teputo tuam nob̃is idõ
ñexhibere: quia non uis: Quibenim magnum
ẽ adiuuante domino. ut homo liber acuĩquam
loci munere uenias ad nos siue nobiscũ diu fu¬
turꝰ siue pacto saltem pauxillo temporis reditu¬
rus: Ecce pene factum ẽ. quod in qͥnq ũsurũ tuoꝵ
t̃tio posuisti: ut magis loquatẽ qͣm eloquentem

Expanded text:
salutem; sed quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, et inter ipsos fideles, in quorum me numero ille, qui non fallitur, computet, alius est sic alius autem sic, s icut unicuique deus partitus est mensuram fidei. Itaque te. frfloribus et uiui fontis haustibus inriget. si quid autem per operulam meam religiosissimo studio tuo conferri posse arbitraris, quia et capacem te esse intellego et auidum sentio, magis in alia nostra opuscula, quae multis uoluminibus comprehenduntur, tibi d sperandum, quod tuum desiderium possit explere. aut certe in praesentia sume, quod potero, quam te puto tuam nobis ideo non exhibere, quia non uis; quid enim magnum est adiuuante domino, ut homo liber a cuiusquam loci munere uenias ad nos siue nobiscum diu futurus siue peracto saltem pauxillo temporis rediturus? Ecce paene factum est, quod in quinque uersuum tuorum tertio posuisti, ut magis loquacem quam eloquentem
Abbreviated transcription (Latin):
atq abditis penetrabilib nescio longe plura ꝙͣ
scio: eiꝰq multiplices sinus opacosq secessus ad ire
ac penetrare non ualeo sicut uolõet me ñ aliud
qm minꝰ dignum ẽẽ cognosco Porro sacrator iustitie
quis ego: cui me sacratum ẽe ꝑ mnagnum ẽ: Iãuego
qd̃ instauratorem sp̃italis głe me appellas. cla uemiã.
multum cui loquaris ignoras. Ipse quippe ad huc
in hac gła sic instauror᷑ ut de die indiẽ ñ solum
qnͣtum acccdã. ẜutrum oĩno aliquid accedã lat̾ẽ
me fatrar: Dispensator plane salutis et̾ne: cum ce¬
tĩs in numerabilib conseruis meis sum. Qd̃ si uo¬
lens fatio: mercedẽ habeo. Si autem in uit᷑. tantũ
dispensatio michi credita ẽ. Neq enim eẽ saluitis
illius dispensatorem pu̾bum et sacram̃tum: iã
hoc ẽ etiam ẽẽ participem. Namsi ꝑ bonos ñ dis¬
pensaretur. ñ recce apłs diceret: nnitatores meies¬

Expanded text:
atque abditis penetralibus nescio longe plura, quam atque abditis penetralibus nescio longe plura, quam scio. eiusque multiplices sinus opacosque secessus adire ac penetrare non ualeo, sicut uolo, et me non aliud quam minus dignum esse cognosco? porro sacrator iustitiae quis ego. cui me sacratum esse permagnum est? iam uero quod instauratorem spiritalis gloriae me appellas, — da ueniam — multum. cui loquaris, ignoras; ipse quippe adhuc in hac gloria sic instauror, ut de die in diem, non solum quantum accedam, sed utrum omnino aliquid accedam, latere me fatear. dispensator plane salutis aeternae cum ceteris innumerabilibus conseruis meis sum. quod si uolens facio, mercedem habeo. si autem inuitus, tantum dispensatio mihi credita est; neque enim esse salutis illius dispensatorem per uerbum et sacramentum iam hoc est etiam esse participem. nam si per bonos non dispensaretur. non recte apostolus diceret: Imitatores mei es
Abbreviated transcription (Latin):
nxp̃o p̃dicando. miniumq desiderã¬
bili fri audaci: augustinus in dnosa¬
lutem. Breuem epłam tuam. s plane
uehem̃tem flagitatricem ꝓlixe epse mee. ñ inuit᷑
immo etiam letus accepi:non qd̃ facile sufficerem
auiditati. seo quoo gratularer caritati tuc: quia
et si non de idoneo expetis. bonum c̃ tam̃ qd̃ expe¬
tis:. Sed ad longam quidem epłam conscribendã.
magis michi ocrum qmͣ facuitas deficit: occupa¬
tissimo scilicet eccłasticis curis a quib pautule tẽ¬
poꝵ stille uix recreant. uł cogitantẽ aliquid. uł ea
que magis urgent. et michiuidentur plurib ꝓ¬
futura dictantem. uł refitientem corporis uires.
nr̃e necessarias seruituti: Nam ũba non de sime.
qͥb possit multa compleri cartha: sed quod a no¬
bis ineadem sermonis plixitate desideras ad
hoc me idoneum non ce respondeo. Ihesaurũ
enim sapientie te desicderare ilixisti. s minꝰ accepis¬
Oraculum autem iegis quomodo sum decuiꝰ lati

Expanded text:
PRAEDICAXDO NIMIUMQVE DESIDERABILI FRATRI AUDACI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Breuem epistulam tuam sed plane uehementem flagitatricem prolixae epistulae meae non inuitus immo etiam laetus accepi, non quod facile sufficerem auiditati, sed quod gratularer caritati tuae, quia, etsi non de idoneo expetis, bonum ėst tamen, quod expetis. et ad longam quidem epistolam conscribendam magis mihi otium quam facultas defit occupatissimo scilicet ecclesiasticis curis, a quibus pauculae temporum stillae uix recreant uel cogitantem aliquid uel ea, quae magis urgent et mihi uidentur pluribus profutura, dictantem uel reficientem corporis uires nostrae necessarias seruituti. nam uerba non desunt, quibus possit multa charta compleri: sed quod a nobis in eadem sermonis prolixitate desideras. ad hoc me idoneum non esse respondeo. thesaurum enim sapientiae te desiderasse dixisti, sed minus accepisOraculum autem legis quo modo sum, de cuius latis
Abbreviated transcription (Latin):
trarium. dignare eam mitc̃e: ut non solum fidẽ
nr̃ãm dicamus. s eoꝵ quoq ꝑfidiam qnͣtum possu¬
mꝰ refellamꝰ. Sine dubio enim hoc ipsũ qd̾ ꝑ u̾se ee
impie sentiunt aliquib testimoniis diumaꝵ sqͥ¬
turarum conantur astruere: inqͥb eis ostendendũ
ẽ. qmͣ non recce intelligant litteras sacras. sepͥtas cõ.
ad fidelium salutem: tamqmͣ si quisqmͣ se medici¬
nalib ferram̃tis gͣuit̃ uexet: que utiq non ad
uulnerandum s ad sanandum st̃ instituta. Mul¬
tum autem laborauimꝰ et laboramus qnͣtum do¬
minꝰ donat contra diu̾sos errores arguendos: seo
laborum nr̃orum opuscula. si forte habere desi¬
deras mitte qui tibi describant. Nount enim d̾s
ut hoc facillime possis: qui tͥ declit unde possis:¬

Expanded text:
trarium. dignare eam mittere, ut non solum fidem trarium. dignare eam mittere, ut non solum fidem nostram dicamus, sed eorum quoque perfidiam, quantum possumus, refellamus. sine dubio enim hoc ipsum. quod peruerse et impie sentiunt, aliquibus testimoniis diuinarum scripturarum conantuest quam non recte intelligant Litteras sacras conscriptas ad fidelium salutem; tanquam si quisquam se medicinalibus ferramentis graviter vexet, quae utique non ad vulnerandum, sed ad sanandum sunt instituta. Multum autem laboravimus et laboramus, quantum Dominus donat, contra diversos errores arguendos. Sed laborum nostrorum opuscula si forte habere desideras, mitte qui tibi describant. Voluit enim Deus ut hoc facillime possis, qui tibi dedit unde possis
Abbreviated transcription (Latin):
tor et moneo: ut misereaus eorum tamquam sim¬
plex ut columba: caueas autem illos tamqm astu¬
ta sicut serpens. desq oꝑam qnͣtum potes ut qui
tibi adherent tecum inrecta fide ꝑmaneant: aut
ad fidem rectam si forte in aliquo aliquid depra¬
uati sunt corrigantusz De homine autẽ quẽ susce¬
pit ũbum dei cum caro factum t̃. et habitauit in
nob̃. em̃darem aliquid. si in eo quod credis. falsũ
aut ꝑũsum inuenirem. Hoc gͦ crede quod creclis.
quia in illo homine totam naturam nr̃am sus¬
cepit filius cłi. contra euticem. id ẽ. et animam rati¬
onalẽ et carnem mortalem sinc peccato. Infirmi¬
tatis enim nr̃e particeps factus ẽ. ñ iniquitatis. ĩ c¬
ꝑ ifirmitatẽ cõmunem solueret iniqͥtatẽ nr̃ãm
et ad duceret nos ab suam iustitiam: bibens mortẽ
de nr̃o. et ꝓpinans uitam desuo. Sed si habes aliꝙͣ
scͥpturam eorum in qͣ asserurt. qd̃ huic fid̃i sit con¬

Expanded text:
tor et moneo, ut miserearis eorum tamquam simtor et moneo, ut miserearis eorum tamquam simplex ut columba, caueas autem illos tamquam astuta sicut serpens desque operam, quantum potes. ut. qui tibi adhaerent, tecum in recta fide permaneant aut ad fidem rectam, si forte in aliquo aliqui deprauati sunt, corrigantur. De homine autem, quem suscepit uerbum dei, cum caro tactum est et habitauit in nobis, emendarem aliquid. si in eo. quod credis. falsum aut peruersum inuenirem. hoc ergo crede. quod credis, quia in illo homine totam naturam nostram suscepit filius dei, id est et animam rationalem et carnem mortalem sine peccato. infirmitatis enim nostrae particeps factus est non iniquita.tis, ut per infirmitatem communem solueret iniquitatem nostram et adduceret nos ad iustitiam suam bibens mortem de nostro et propinans uitam de suo. sed si habes aliquam scripturam eorum, in qua adserunt, quod huic fidei sit con
Abbreviated transcription (Latin):
in sua ꝑu̾sitate ꝑseuerantes grauat. Gaudium uͦ
qd̾ ꝑcipimus. qnͣdo aliqui ex eis correcti in melius
cõmutantur. et scõrum societati copulantur: nulli
gaudio in hacuita comparari potest. ꝓpt̾ea scrip¬
tum ẽ fili si sapiens fueris. tibi sapiens eris et ꝓxi¬
mis tuis. si autem malus euascris solus hauries
mala: quia cum gauoemus defidelib et iustis. et
illis et nobis ꝓdest bonũ eoꝵ: cum autẽ contristam᷑
de infidelib et iniquis: illis solis nocet. et eoꝵ mali¬
tia et nr̃a tristitia: Nos autem etiam hoc plurimũ
adiuuat apud dm̃. qd̃ ꝓ eis miscisit̾ contristamur:
et ꝓipsa tristitia cõgemiscius et oramus. Inde
honorabilis et inxp̃o laudabilis famula dei. ee
mestitiam tuam de talib. & iugilantiã atq cau¬
telam contra tales. quas tuis litteris expressisti
multum apꝓbo et laudõ atq ut inh ac uia ꝑseue¬
rant̃ ambules. ꝓ meis uirib quia hoc exigis. exhor

Expanded text:
in sua peruersitate perseuerantes grauat. gaudium uero, in sua peruersitate perseuerantes grauat. gaudium uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis correcti in melius commutantur et sanctorum societati copulantur, nulli gaudio in hac uita comparari potest. propterea scriptum est: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis tuis: si autem malus euaseris, solus hauries mala, quia, cum gaudemus de fidelibus et iustis, et illis et nobis prodest bonum eorum, cum autem contristamur de infidelibus et iniquis, illis solis nocet et eorum malitia et nostra tristitia; nos autem etiam hoc plurimum adiuuat apud deum. quod pro eis misericorditer contristamur et pro ipsa tristitia congemescimus et oramus. unde, honorabilis et in Christo laudabilis famula dei, et maestitiam tuam de talibus et uigilantiam atque cautelam contra tales. quam tuis litteris expressisti, multum adprobo et laudo atque, in hac uia perseueranter ambules, pro meis uiribus. quia hoc exigis.
Abbreviated transcription (Latin):
iusti iuditu dei:. sicut gͦ ipsi benignitate et patien¬
tia. idẽ bonis di male utuntur dum ñ corriguntur.
sic cont̾ra ds etiam malis eorum bene utte᷑. ñ solum
adiustitiã suã qua eis digna infine retribuet. s etiã
ad exercitationem et ꝓuectum scõꝵ suoꝵ ut ex ipsa eti¬
am maloꝵ pu̾sitate boni ꝓficiant et ꝓbentur et ma¬
infestentur. sicut dicit apłs. oportet Hereses cẽ. ut ꝓ¬
bati manifesti fiant int̾ uos. Nam si nullus etiam
malorum. bonꝰ usus cẽt deo. adutilitatem electorũ
suoꝵ qui etiam demalo uide t̾m bonum nobis
p̃stitit. ut xp̃i sanguine redimetemur: poterat eos
inipso eoꝵ mitio malignitatis extinguere. Sed tan¬
tum eos ẽẽ ꝑmittit. qnͣtum nouit expedire atq
sufficere. atq monende atq exercende scẽ domuisue:
Ideo nr̃am deillis tristitiam consolatur. qͥa et ipsa
tristitia qmͣꝓillis habemus nos releuat. illos autẽ

Expanded text:
iusti iudicii dei, sicut ergo ipsi benignitate et patieniusti iudicii dei, sicut ergo ipsi benignitate et patientia, id est bonis dei male utuntur. dum non corriguntur, sic contra deus etiam malis eorum bene utitur non solum ad iustitiam suam, quae his digna in fine retribuet. sed etiam ad exercitationem et prouectum sanctorum suorum, ut ex ipsa etiam malorum peruersitate boni proficiant et probentur et manifestentur, sicut apostolus ait: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. Nam si nullus etiam malorum bonus usus esset deo ad utilitatem electorum suorum, qui etiam de malo Iudae tantum bonum nobis praestitit. ut Christi sanguine redimeremur, poterat eos in ipso eorum initio malignitatis extinguere. sed tantum eos esse permittit, quantum nouit expedire atque sufficere admonendae atque exercendae sanctae domui suae. ideo nostram de illis tristitiam consolatur, quia et ipsa tristitia, quam pro illis habemus, nos releuat, illos autem
Abbreviated transcription (Latin):
onorabili et exinne. atq in m̃bris xp̃i
laudabili famule dei maxime: au¬
gustinꝰ in domino salutẽ. Qnͣtum
nos stũcuum tuum scm letificat: tantum rurs
contristat. qd̃ ꝑ errores norios. et ꝑnitiosissimos.
ꝓuinciam ur̃am miium piditari significas. S
quia ista futura p̃dicta sunt mirandum ñ est
qd̃ exurgant sed ugilandum ne noceant: Hec au¬
tẽ ds liberator nr̃ exurgere non ꝑmitteret: nisi
scĩs eius etiam ꝑhuiꝰmodi temptationes erudi¬
ri expediret. Comparant sibi quidem illi sua uo¬
luntate ꝑũsa. et p̃sentis mcritum cecitatis. et fu¬
turi et̃m supplicii. si ꝑ contumatiam in dociles
fuerint: seq cum in hac uita sunt. corrig̃e atq e¬
mendare neglexerint. Uerum sicut ipsimaleutim¬
tur bonis dei qui facit solem suum oriri suꝑ bo¬
nos et malos. et pluit suꝑ iustos et inuistos. qui
eos ꝑpatientiam suam adpenitentiam uocat. cũ
chesaurizant sibi iram indieire. et reuelationis

Expanded text:
ONORABILI ET EXIMIAE ATQVE IN MEMBRIS CHRISTI LAUDABILI FAMULAE DEI MAXIMAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quantum nos tuum studium sanctum laetificat! tantum rursus contristat, quod per errores noxios et perniciosissimos prouin- Clam uestram nimium periclitari significas. sed quia ista futura praedicta sunt, mirandum non est. quod exsurgant, sed uigilandum, ne noceant. haec autem deus liberator noster exsurgere non permitteret, nisi sanctis eius etiam per huius modi temptationes erudiri expediret. comparant sibi quidem illi sua uoluntate peruersa et praesentis meritum caecitatis et futuri aeterni supplicii, si per contumaciam indociles fuerint seque, cum in hac uita sunt. corrigere atque emendare neglexerint. uerum tamen, sicut ipsi male utuntur bonis dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos, qui eos per patientiam suam ad paenitentiam uocat, cum thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis
Abbreviated transcription (Latin):
sens autem fanes cuĩ imago c̃. et hec corpus. illa
uides diligent̃ fidentq ꝑspectis atq distinctis
atcende que credism hoc ipso sermone doto. ex
quo adte loqui his literis cepi. et meis ipsis qͥbꝰ
ñ uisis accõmodas fidem: ipsa testium ponde¬
ra discernendo ꝑpende Neq enuim michi sic
credis quẽ admodum ambrosio: decuiꝰ libris tan¬
ta illa testimonia posin aut si ambob nobis
eqͣ lante putas ẽẽ credendum: numqͥd ullo mo¬
do nos enͣgłio comꝑabis. aut scͥta nr̃a scͥpturis
canonicis coequabis: ꝓ fecto si recte. induuidican¬
do sapis: longenos infra uides abilla aucto¬
ritate distare et me quidem longĩ: d utriq¬
nr̃m qñtumubet credas: utrumq illi excellentie.
nequaqm comparas. Quo circa id qd̵ scriptum ẽ
dm̃ nemo uidit umqm et lucem habitat in ac¬
cessibilem quẽ nemo hominum uidit nec ud̃e

Expanded text:
sens autem facies, cuius imago est; et haec corpus, illa sens autem facies, cuius imago est; et haec corpus, illa , quae uides, diligenter fidenterque perspectis atque distinctis adtende, quae credis in hoc ipso sermone toto, ex quo ad te loqui his litteris coepi. et in eis ipsis, quibus non uisis accommodas fidem, ipsa testium pondera discernendo perpende. neque enim mihi sic credis quem ad modum Ambrosio, de cuius libris tanta illa testimonia posui; aut si ambobus nobis aequa lance putas esse credendum, numquid ullo modo nos euangelio comparabis aut scripta nostra scripturis canonicis coaequabis? profecto, si recte in diiudicando sapis, longe nos infra uides ab illa auctoritate distare et me quidem 10 longius, sed utriqntum libet credas, utrumque illi excellentiae nequaquam comparas. quocirca id, quod scriptum est: Deum nemo uidit umquam, et: Lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec
Abbreviated transcription (Latin):
ipse nonpossum: Et cum hec utraq discreueris:
etiã id attende. unde discernas Qmͣuis enĩ alia
corpore. alia m̃te uidcamus: hor tam̃ duorũ
generum ipsa discretio. uidetur r̃te ñ corpore.
et ea que m̃te conspiciunt᷑ ñ indigent ullo cor¬
poris sensu. ut ea uera eẽ nouerimus: que autem
ꝑcorpꝰ uidentur nisi mens adsit. que talia nunci¬
ata suscipiat. nulla possunt scientia contineri: Et.
qd̃ nuntiata qͣsi suscipe ꝓhibetur. foris ea re.¬
linquit sed eorum imagines. id ẽ incorporeas si¬
mlitudines corporum. incorpalit̾ cõm̃dat me¬
morie. unde cum uoluerit. et potuerit. uelud de
custodia ꝓductas. atq inconspectum cogitatio¬
nis exhibitas iudicet. et cum uolet etiã duo ista
discertut. quid inspetic corporali foris relique¬
rit quid eiꝰ simile intꝰ aspitiat: Et ulud absens
hoc p̃sens cẽ dinoscit: sicut me ab sente fatiem
mei corporis cogitas eeilia tͥ est imago p̃sens. ab¬

Expanded text:
ipse non possum. et cum haec utraque discreueris, ipse non possum. et cum haec utraque discreueris, etiam id adtende, unde discernas. quamuis enim alia corpore, alia mente uideamus, horum tamen duorum generum ipsa discretio uidetur mente, non corpore. et ea, quae mente conspiciuntur. non indigent ullo corporis sensu, ut ea uera esse nouerimus; quae autem per corpus uidentur, nisi mens adsit, quae talia nuntiata suscipiat, nulla possunt scientia contineri. et quod nuntiata quasi suscipere perhibetur, foris ea relinquit; sed eorum imagines, id est incorporeas similitudines corporum incorporaliter commendat memoriae, unde, cum uoluerit et potuerit, uelut de custodia productas atque in conspectum cogitationis exhibitas iudicet. et cum ualet, etiam duo ista discernit, quid in specie corporali foris reliquerit, quid eius simile intus aspiciat, et illud absens, hoc praesens esse dinoscit, sicut me absente faciem mei corporis cogitas et illa tibi est imago praesens, ab
Abbreviated transcription (Latin):
uisu. nec tactu tenetur. nec auditur affatu. nec
sentitur incessu: Ungenit᷑ autẽ filius qͥ ẽ in sinu
patris. itatis naturam atq substantiam inso¬
nabilit̾ narrat: et ideo dignis idoneisq tanto
conspectu oculis etiam inuisibilit̾ monstrat:
ocłos meos. neumqm obdormiã in morte: Dñs
de qui potest dñm in insibilit̃ ude. ipse deo pot̾
incorporalit̾ adherere: Puto iam ñ eẽ in questio¬
nẽ qmͣ ꝓposiusti ampliꝰ qd requiras: sed in hac
tota nõstra disputatione considera. quid uideris
quid credideris. quid adhuc nescias. siue quia
ñ dixi. siue quia non intellexisti. siue qͥa non u¬
dicasti ẽẽ credendum. Et ea que uera ẽẽ uidisti
adhuc discerne unde uideris. utrum recolendo
illa te indisse ꝑcorpus. sicut corpora celestia uł
t̾restria: anũ numqm̃ ea corporalib attigeris ui¬
sib seo solamente intuens. uera et certa cẽ ꝑ spexe¬
ris.sicut uoluntatem tuã de qͣ ego tibi credere
loquenti possum. eã uͦ ut abste uidetur uidere

Expanded text:
tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Unigenitus autem Filius, qui est in sinu Patris, deitatis naturam atque substantiam insonabiliter narrat, et ideo dignis idoneisque tanto conspectu oculis etiam invisibiliter monstrat. oculos meos, ne unquam obdormiam in morte . Dominus de, qui potest deum inuisibiliter uidere, ipse deo potest incorporaliter adhaerere. Puto iam non esse in quaestione. quam proposuisti. amplius, quod requiras. sed in hac tota nostra disputatione considera, quid uideris, quid credideris, quid adhuc nescias, siue quia non dixi siue quia non intellexisti siue quia non iudicasti esse credendum. et ea, quae uera esse uidisti, adhuc discerne, unde uideris, utrum recolendo illa te uidisse per corpus sicut corpora caelestia uel terrestria, an uero numquam ea corporalibus adtigeris uisibus, sed sola mente intuens uera et certa esse perspexeris sicut uoluntatem tuam, de qua ego tibi credere loquenti possum. eam uero, ut abs te uidetur, uidere
Abbreviated transcription (Latin):
iam te concede. his omnibr consideratis rette dictum
cẽ qd ds nec in loco uidetur sed mundo corde. nec
corporalib oculis queritur. nec circumscribitur
isu: nec tactu tenetur: nec auditur affatu. nec.
sentitur incessur: et si quid in hisminꝰ intelligimꝰ
uł alit̾ sapimus id quoq nob ds̃ reuelabit. si in qd̾
ꝑuenimus ineo ambulem᷑: Puenimꝰ autem: ut
ẽ et tenebre in eo ñsunt ulle. et qd̃ apudeum ñ est
cõmutatio. nec momĩti obumbratio. et qd̾ lucẽ ha¬
bitat maccessibilẽ quẽ nemo hominũ uidit. nec.
uid̃e potest. et quod pat̃ et fiuꝰ et sp̃c sanctͦ uns õs
ẽ. sine ulla cdiu̾sitate et sepatione. nature. et quod
mundi cordes dm̃ uidebunt. et qd̃ similes ei eri¬
mꝰ qm̃ uidebimꝰ eum sicutiẽ. et qđ ds caritas est
et qui manet incaritate in deo manet et d̃s in u

Expanded text:
iam te concedere his omnibus consideratis recte dictum iam te concedere his omnibus consideratis recte dictum esse, quod deus nec in loco uidetur sed mundo corde nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec asentitur incessu, et si quid in his minus intelligimus vel aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelabit, si in quod pervenimus in eo ambulemus. Pervenimus autem ut est, et tenebrae in eo non sunt ullae ; et quod apud Deum non est commutatio, nec momenti obumbratio ; et quod lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum vidit, nec videre potest ; et quod Pater et Filius et Spiritus sanctus unus Deus est, sine ulla diversitate et separatione naturae ; et quod mundi cordes eum videbunt ; et quod similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ; et quod Deus charitas est, et qui manet in charitate in Deo manet, et D
Abbreviated transcription (Latin):
quid meliꝰ qm̃ intellectum nr̃m ẽẽ dm credamus: ut
par eius que p̃cellit omnẽ intellectum. custodiat cor
pax que p̃cellit omnẽ intellectum. ñ est utiq mi¬
nor nrõ intellectirut cum iste sit ocłis corporaub in¬
uisibilis. illa putetur eẽ iusibilis: an aliud pax cdi. ali¬
ud splendor dei. cum idem ipse sit unigenitus filiꝰ.
cuĩ et illa caritas que supeminet scientie. cuĩ cogni¬
cione implebimur in omnẽ plenituditiẽ dei. ñ est
luce nr̃e mentis inferior̃ que illa illuminante tribu¬
itur: Porro si ista inaccessibilis ẽ oculis caanis. qnͣto
magis illa huic incomꝑabilit̾. suꝑeminens: Ae ꝑ
hoc tumsit aliquid nr̃m uisibile. sicut hoc corpus.
aliquid uero inuisibile sicit homo int̾ior. et cumop¬
timum nr̃m hoc ẽ mens atq intelligentia. inuisi¬
bilesit oculis corporis: quomodo io quod ẽ meliͦ
optimo nr̃o. uisibile erit inferior nr̃o: arbitror

Expanded text:
quid melius quam intellectum nostrum deum esse credamus, ut quid melius quam intellectum nostrum deum esse credamus, ut pax eius, quae praecellit omnem intellectum, custodiat cordpax, quae praecellit omnem intellectum, non est utique minor nostro intellectu, ut, cum iste sit oculis corporalibus inuisibilis, illa putetur esse uisibilis. an aliud pax dei aliud splendor dei, cum idem ipse sit unigenitus filius, cuius et illa caritas, quae supereminet scientiae, cuius cognitione implebimur in omnem plenitudinem dei, non est luce nostrae mentis inferior, quae illa inluminante tribuitur? porro si ista inaccessibilis est oculis carnis, quanto magis illa huic incomparabiliter supereminens! ac per hoc, cum sit aliquid nostrum uisibile sicut hoc corpus aliquid uero inuisibile sicut homo interior et cum optimum nostrum, hoc est mens atque. intellegentia, inuisibile sit oculis corporis, quo modo id, quod est melius optimo nostro, uisibile erit inferiori nostro? Arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
rationis. s amoris quoq appetitu p̃posuerimꝰ.
qnͣto id magis ualebimus. santo melius ualebimꝰ:
donec sauentur omnes languores ammne nr̃e. ab
illo qui ꝓpitĩ fit omnib imquitatib nr̃is. In hac
enim uuaciore uita facti sp̃itales. pot̾imꝰ omnia
chiuidicare. ipsi uero anemine diuidicari: animalis
autem homo: non ꝑcipit que sunt sp̃c di: Stultitia
ẽ enim illi: et non potest scire qm spiritalit diuidi¬
catur. Qd̃ si nondum possumus p̃ferre lucem uidi.¬
cantẽ. ei luci de qͣ iudicatur. p̃ferre uitam intelligen¬
tem. utte tantum modo sentient. p̃ferre naturam
ñ alibi hoc et alibi aliud. s oĩa que habet muno
simul habentẽ. sicuti ẽ ipsa nr̃a intelligentia. ei na¬
ture que ita partib constat. ut minor sit dimidia
qm̃ tota. sicitti ẽ omne corpus:. suꝑfluo dereb tantis
actalib disputamus. Si autẽ hociam possum. ali¬

Expanded text:
rationis sed amoris quoque appetitu praeposuerimus, rationis sed amoris quoque appetitu praeposuerimus, quanto id magis ualebimus, tanto melius ualebimus, donec sanentur omnes languores animae nostrae ab illo, qui propitius fit omnibus iniquitatibus nostris. in hac enim uiuaciore uita facti spiritales poterimus omnia diiudicare, ipsi uero a nemine diiudicari. animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei; stultitia est enim illi et non potest scire, quoniam spiritaliter diiudicatur. Quod si nondum possumus praeferre lucem iudicantem ei luci, de qua iudicatur, praeferre uitam intellegentem uitae tantum modo sentienti, praeferre naturam non alibi hoc et alibi aliud sed omnia, quae habet, in uno simul habentem, sicuti est ipsa nostra intellegentia, ei naturae, quae ita partibus constat, ut minor sit dimidia quam tota, sicuti est omne corpus, superfluo de rebus tantis ac talibus disputamus. si autem hoc iam possumus, ali
Abbreviated transcription (Latin):
scõm eã uuas. ullis ꝑ strepte sonis. nec utt eã cer nã¬
corporalium tum̃ erigis ocłoꝵ. nͨ ũ eã fortit̃ tene
m̃tẽ sentis eiꝰ incessũ: Ecce etiam cautas qnͣtulacũq
inra uoluntate consistit. nob̾q conspicua ẽ nec
inloco uidetur. nec corporalib querit᷑ ocłis. nec¬
affatu. nec sentitur incessu: qnͣto magis d̃s ipse
ciuꝰ hoc pign᷑ in nob̾ ẽ: Nam si int̾ior homo nr̃
qñtulacũq imago eĩ ñ de illogenita. sed ab illo
creata. qmuis ad huc renouet de die in diẽ iam ta¬
men intali luce habitat. qͦ nullus ocłorum cor¬
poralium sensus accedit. si ca que milia luce cor¬
dis ocłis intuemur. & discermunt᷑ int̃ se. et nullis
locoꝵ spatiis separantur. qñtomagis d̾s qui lucẽ
habitat in accessibilem. corporis sensib quo nec
ipsius nisi mundi potest eẽ cordis accessus: Cumgͥ
lucem istam omni corꝑali luci ñ solum iuditio

Expanded text:
secundum eam vivas, ullis perstrepit sonis, nec ut eam cernasecundum eam vivas, ullis perstrepit sonis, nec ut eam cernacorporalium lumen erigis oculorum; nec ut eam fortiter teneamentem, sentis ejus incessum. Ecce etiam charitas quantulacunque in nostra voluntate consistit, nobisque conspicua est, nec in loco videtur, nec corporalibus oculis ssu.. quanto u magis deus ipse, cuius hoc pignus in nobis est! nam si interior homo noster, quantulacumque imago eius non de, illo genita sed ab illo creata, quamuis adhuc renouetur de\' die in diem, iam tamen in tali luce habitat, quo nullus oculorum corporalium sensus accedit, si ea, quae in illa luce M cordis oculis intuemur, et discernuntur inter se et nullis locorum spatiis separantur, quanto magis deus, qui lucem habitat inaccessibilem corporis sensibus, quo nec ipsius nisi mundi potest esse cordis accessus! cum igitur lucem istam omni corporali luci non solum iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
culi sui. & quicqͥd ꝑ ocsos corporis tale cognouit
et tenet: ut locorum spaciis atq int̾uallis siue stent
siue moueantur. Porro si ea que manimo nrõ ft̃
corporalib locis simillima. ñ tam̃ locoꝵ spatiis
ac finib continent᷑. nec int̾uallis localib innrã
memoria reponuntur: qnͣtomagis illa que nulla
geruntt similitudinẽ corporũ caritas. gaudium.
pax iongammitas. bonitas. benignitas fides. ma¬
suetudo. continentia. nulla locoꝵ spatia tenent.
nulla int̾ capedine seꝑant᷑ aut aliqͣ ocħ cordis qͣ
radios suos mittant et ea uidcant. int̃ualla con¬
qͥtunt: Nonne omĩa inuno sẽ sine angustia. et
sins t̾minis nota sẽ sine circuitu regionũ: aut
dic inqͦ loco uideas caritatem que tam̃ intantũ
tͥ cognita ẽ inqnͣtum eã potes m̃tis acie contucri.¬
Qmͣ ñ idco magnã nosti. qͥa ingentẽ aliꝙͣ molẽ con¬
spiciendo lustrati. Nec cum tibi inrt̃ loquit᷑ ut

Expanded text:
culi sui, et quicquid per oculos corporis tale cognouit culi sui, et quicquid per oculos corporis tale cognouit et tenet, ut locorum spatiis atque interuallis siue stent siue moueantur. porro si ea, quae in animo nostro sunt corporalibus locisque simillima, non tamen locorum spatiis ac finibus continentur nec interuallis localibus in nostra memoria reponuntur, quanto magis illa, quae nullam gerunt similitudinem corporum, caritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia, nulla locorum spatia tenent, nulla intercapedine separantur aut aliqua oculi cordis, quo radios suos mittant et ea uideant, interualla conquirunt! nonne omnia in uno sunt sine angustia et suis terminis nota sunt sine circuitu regionum? aut dic, in quo loco uideas caritatem, quae tamen in tantum tibi cognita est, in quantum eam potes mQuam non ideo magnam nosti, quia ingentem aliquam molem conspiciendo lustrasti; nec cum tibi intus loquitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̾e uł ad mitt̾e: ñ ubi sana consistat. s ubi lan¬
guida qͦ dammͦ aut incũbat. aut iaccat: Pinde si
ñ potes aciem m̃tis tue acorporeaꝵ similitudinũ
qͣsi nubilo ꝑspicue screnare: eas ipsas apud te ip¬
sam ingilant̃ actende: Intuere celum et t̾ram co-¬
gitando. sicrit ocłis corporeis cernendo consuestr
easq imagines celi et t̾re que ante ocłos cogitati¬
oms ꝓducte ft̃. uide similitudines corpoꝵ ẽẽ non
corpora. Sic gͣ udica contͣ te ipsam ꝓte ipsa. si ñpo¬
tes oĩfariam corporaliũ qͣlitatũ imaginauas for¬
mas. ab atie m̃tis tue abigere: et unde. uuinceris i¬
de coniunce: Neq enim ẽut opmor quisqm etiam
talib imaginationib ita dedit̃. ut credat sic eẽ
inmemoria sua. uł in ipso conspectu cogitationis
sue solẽ limam. stellas. amnes. maria. montes. col¬
les. urbes. parietes deniq domꝰ suc. uł etiam cubi¬

Expanded text:
mittere uel admittere, non ubi sana consistat, sed ubi lanmittere uel admittere, non ubi sana consistat, sed ubi languida quodam modo aut incumbat aut iaceat. Proinde, si non potes aciem mentis tuae a corporearum similitudinum quasi nubilo perspicue serenare, eas ipsas apud te ipsam uigilanter adtende. intuere caelum et terram cogitando, sicut oculis corporis cernendo consuesti, easque imagines caeli et terrae, quae ante oculos cogitationis productae sunt, uide similitudines corporum esse, non corpora. sic ergo iudica contra te ipsam pro te ipsa, si non potes omnifariam corporalium qualitatum imaginarias formas ab acie tuae mentis abigere, et, unde uinceris, inde conuince. neque enim est, ut opinor, quisquam etiam talibus imaginationibus ita deditus, ut credat sic esse in memoria sua uel in ipso conspectu cogitationis suae solem, lunam, stellas, amnes, maria, montes, colles, urbes, parietes denique domus suae uel etiam cubi
Abbreviated transcription (Latin):
putas anin auqͣ luce u̾sari : Ego enĩ existimo quod
tanta ibi et talia tã uera. tam certa. tam clara:
uideri sine luce ñ posst̃. Ipsã gͥ luicẽ in qͣ ula cuncta.
ꝓspicis intuere et iude: utrum ad cã possit acced̾e
ullus corporeoꝵ radius ocłoꝵ: ꝓfecto non potest.
ditende euã. et utrum in ea uideas ulla locoꝵ spa¬
tia uł int̾ualla responde nichil ibi tale ut arbi¬
tror inuenis: si uigilant̾ abigis ab aspectu inti¬
mo. quicqͥd imaginum corporalium exc̃ioris ho¬
minis sens in uexit. Sed forte difficile ẽ. Irruit.
de consuetudine carnalis uite in ipsos qͦq int̾i¬
ores ocłos tͦba fantasmatũ insimilitudinib corꝑ¬
ũ cui resist̾e conat᷑ saltẽ auccoritate dina. excla¬
maui dolens milla breui epła et dixi: audiat ca
modi uanitate alla increpatione cõpesctu: fãcilius
quippe inclinamur ad solitãet amitũ ẽ infirmi¬
tati anime corporalem conu̾sationẽ intrors uel

Expanded text:
putas, an in aliqua luce versari? Ego enim existimo quod putas, an in aliqua luce versari? Ego enim existimo quod tanta tibi et talia, tam vera, tam clara, tam ceruideri sine luce non possunt. ipsam igitur lucem, in qua illa cuncta perspicis, intuere et uide, utrum ad eam possit accedere ullus corporeorum radius oculorum. profecto non potest adtende etiam et, utrum in ea uideas ulla locorum spatia uel interualla, responde. nihil ibi tale, ut arbitror, inuenis, si uigilanter abigis ab aspectu intimo, quicquid imaginum corporalium exterioris hominis sensus inuexit. sed forte difficile est; inruit enim de consuetudine carnalis uitae in ipsos quoque interiores oculos turba phantasmatum in similitudinibus coi-porum, cui resistere conatus saltem auctoritate diuina exclamaui dolens in illa breui epistula et dixi: \'Audiat carmodi uanitate illa increpatione compescui. facilius quippe inclinamur ad solita et amicum est infirmitati animae corporalem conuersationem introrsus uel
Abbreviated transcription (Latin):
poreis ocłis eoꝵq atie qͣliscũq et qnͣtacumq sit
qnͣtũ distet abin insibilib ñ excellentiorib qͥbus
etiã ñ uisis fidẽ debes. s abhis que cõmemorau
q̃ ñ credis absentia. sed p̾sentia m̃te contueris. ñ
eis dẽ ipsis carins oculis. s illis int̾iorib iudices:
sũ gͣ int̾iores oculi iudices sint extĩoꝵ ocłoꝵ. isti
autẽ illis qͦdam offitio nuntiandi et ministĩo
famulentur multaq illiuideant que isti ñ ui¬
dent nichil isti uideant unde non illi tanqmͣ
p̃sides iudicent: qͥs ñ illos istis in comꝑabili estim¬
atione p̃ponat: Que cum ita sint. ob secro te cũ
agitur in te ipsa hoc tam grande negotium. cũ
ab ert̾iorib int̾iora distinguis. atq illa istis in¬
estabilit ante ponis. cumq istis foris relitas in
illis intrinsecus de morariset casuis quib dami¬
corporalib finibus metiendo iudicas. innulla te.

Expanded text:
poreis oculis eorumque acie, qualiscumque et quantacumque sit, poreis oculis eorumque acie, qualiscumque et quantacumque sit, quantum distet ab inuisibilibus non excellentioribus, quibus etiam non uisis fidem debes, sed ab his, quae commemoraui, quae non credis absentia, sed praesentia mente contueris, non eisdem ipsis carnis oculis sed illis interioribus iudices? cum ergo interiores oculi iudices sint exteriorum oculorum, isti autem illis quodam officio nuntiandi et ministfamulentur, multaque illi videant quae isti non videntj nihil isti videant, unde non illi tanquam praesides iudicent; quis non illos istis incomparabili aestimatione praeponat? Quae cum ita sint, obsecro te, cum agitur in te ipsa hoc tam grande negotium; cum ab exterioribus interiora distinguis, atque illa istis ineffabiliter anteponis; cumque istis foris relictis, in illis intrinsecus demoraris, et ea suis quibusdam incorporalibus finibus metiendo iudicas, in nulla te
Abbreviated transcription (Latin):
intellectis. credendum ẽẽ ñ dubitas: S hanc consi¬
d̾ationẽ credendi uł noncredendi. et difficultatẽ
scientie. et dubitationis estus. et piam fidẽ que di¬
uinis debetur affatib.in tua mente itaut st̃ at¬
tendis et uides. nec debis omnino qd̃ apud te ita
sint. siue ut ego dixi sine ut ipsa potius nostr: ali¬
quid ambigis. Uides itaq fidem tuam: ubes
dubitationem tuam. uides studium tuum.
uoluntatemq discendi: et cum auccoritate di¬
uma mouearis ad tredenda que ñuides: hec te
tam̃ cred̾̃c incunttant̾ uides. distribuis et discerms
hec omia: Nũgͥ his oculis cordis tui quib hec oĩa
uera et certa ẽẽ contueris. tibiq p̃sentia in uisibilit̾
cernisatq disccrns. ullomͦ corporeos ocłos comꝑ¬
abis᷑ cum etiã oe ipsis reb insibilib. que corporali¬
um ocłorum acie qͦdammꝰ radiant᷑. et de ipsis cor-¬

Expanded text:
intellectis credendum esse non dubitas. sed hanc certe consiintellectis credendum esse non dubitas. sed hanc certe considerationem credendi uel non credendi et difficultatem scientiae et dubitationis aestus et piam fidem, quae diuinis debetur affatibus, in tua mente, ita ut sunt, adtendis et uides nec de his omnino, quod apud te ita sint, siue ut ego dixi siue ut ipsa potius nosti, aliquid ambigis. uides itaque fidem tuam, uides dubitationem tuam, uides studium tuum uoluntatemque discendi et, cum auctoritate diuina mouearis ad credenda, quae non uides, haec te tamen credere incunctanter uides. distribuis et discernis haec omnia. Num igitur his oculis cordis tui, quibus haec omnia uera et certa esse contueris tibique praesentia inuisibiliter cernis atque discernis, ullo modo corporeos oculos comparabis, cum etiam de ipsis rebus uisibilibus, quae corporalium oculorum acie quodam modo radiantur, et de ipsis cor
Abbreviated transcription (Latin):
nec in loco d̃s uidetur nec corporaub ocuus que¬
ritur. nec circuinscribitur uisu nec tactu tenctͤ.
nec auditur affatu. nec sentitur incessu: lalem
quippe ẽẽ intellexit. uł credidit dm̃: qui mun¬
do corde conspicctur: Hanc autẽ etiam meã sen¬
tentiam eẽ confiteor: alit̃ gͦ ista: alit̃ illa diuina
ũba infide recipis: De nob̾ emĩ tibi sub est fortas¬
se aliquis scrupuius. ne mhis diuinis eloquiis
minꝰ aliquid dilucide intelligam᷑: et ñsicut dicta
st̃ sed sicut suspicamur exponantur a nob̾. forte
enim dicis apud te ipsam. Qd si et mundo corde
uidetur d̾s et in loco tam̃ uioetur: aut quid si etiã
ocłis corporaub dm̃ uidebunt qͥ mundo ft̃ corde.
c̃ corruptibile hoc in duerit incorruptionẽ qñ eri¬
mꝰ eqͣies angłis dei: Qnͣtum gͦ nob̃ creõe debeas
uł non debeas. fortassis ignoras: et uł plus. uł mi¬
nus qmͣ debes nobis credendo ne fallaris atten¬
dis. Diumis autem scpͥturis ctiam ñ dum ꝑspicue

Expanded text:
quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. talem quippe esse intellexit uel credidit deum, qui mundo corde conspicitur; hanc autem etiam meam sententiam esse confiteor. . Aliter ergo ista, aliter illa diuina uerba in fide recipis. de nobis enim tibi subest fortasse aliquis scrupulus, ne in his diuinis eloquiis aliquid minus dilucide intellegamus et, non sicut dicta sunt, sed sicut suspicamur, exponantur a nobis. forte enim dicis apud temet ipsam: Quid, si et mundo corde uidetur deus et in loco tamen uidetur? aut: Quid, si etiam oculis corporalibus deum uidebunt, qui mundo sunt corde, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, quando erimus aequales angelis dei? quantum ergo nobis credere debeas uel non debeas, fortassis ignoras et, uel plus uel minus, quam debes, nobis credendo ne fallaris, adtendis; diuinis autem scripturis etiam nondum perspicue