comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dauid: qͥa peccator ad penitentiã
redit. Nomꝰ autẽ dauid quasi dĩ. quia
reuersus quisq ad iusticiã habitatio efficit᷑
creatoris sui. Et sieut angelus inͣ conspec¬
tu eiꝰ. quia iriscidlȩ uiscera quȩ inse expt᷑
.ẽ. annunciando & alus ꝓpinat. Hinc
etiã paulopost illic dicit᷑. In die illa erit
fonspatens domꝰ dauid habitantib irłm:¬
ablutione peccatoris & menstruate.
Fons quippe occultꝰ ẽ uinigenit᷑ patris. inui¬
sibilis ds̃. Fonsuͦ patensẽ: idem ds̃ incar¬
nat᷑. Qui fons patens recte domꝰ cdauid
dicit᷑ quia ex dauid genere nrͣ ad nos re¬
demꝑtor ꝓcessit. Iherłm uͦ uisio pacis int̃¬
p̃tat᷑. Hi autẽ iherłm habitant. qui in
uisione pacis intimȩ ment̾ẽ figunt.
Peccator uͦ & menstruata ẽ. uel is qui delin¬
qͥt in oꝑe: uel mens que labit᷑ in praua
cogitatione. Menstruate nanq ista pol¬
lutio ẽ: qͥa & aliena carne ñ tangit᷑. &¬
sua carne inquinat᷑. Sic itaq sic ẽ ho¬

Expanded text:
 quia peccator ad poenitentiam redit; domus autem David quasi Dei, quia reversus quisque ad justitiam habitatio efficitur Creatoris sui, ut sit sicut angelus in conspectu ejus, quia misericordiae viscera quae in se expertus est annuntiando et aliis propinat. Hinc etiam paulo post illic dicitur: In die illa erit fons patens domus David habitantibablutionem peccatoris et menstruatae . 20. Fons quippe occultus est unigenitus Patris invisibilis Deus. Fons vero patens est idem Deus incarnatus. Qui fons patens recte domus David dicitur, quia ex David genere noster ad nos Redemptor processit. Jerusalem vero visio pacis interpretatur. Hi autem Jerusalem habitant, qui in visionem pacis intimae mentem figunt. Peccator vero et menstruata est vel is qui delinquit in opere, vel mens quae labitur in prava cogitatione. Menstruatae namque ista pollutio est, quia et aliena carne non tangitur, et sua carne inquinatur. Sic itaque, sic est o
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uicederent: sed unĩ quodq ante fa¬
ciem sua̾ gradielut᷑. Inter hec igit᷑ consi¬
derare libet. nos adista tractanda qui
simus: unde uenimus: & usq adque
saeri eloquii misteria ꝑscrutanda sub¬
leuanur. Certe in antiquis parenta
de hoc nobis: Sed redemptor imple¬
uit humani generis quod ꝑ propħam
dixit. &. deserta inubertatẽ uersa. ad¬
uenȩ comedent. Hec quippe ꝓpħarũ
dicła. deserta apud iudeos fuerunt:
quia ꝑ intellectũ misticũ ea excolere
inquirendo noluerunt. Nobis autẽ
in ubertate uersa sunt: quia nuxta
hystoriã uisionis dicta. largiente dõ
menti nr̃e sp̃ii alit̃ sapiunt: &. iam adue

Expanded text:
cum incederent, sed unumquodque ante facum incederent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. 19. Inter haec igitur considerare libet nos ad ista tractanda qui sumus, et unde venimus, et usque ad quae sacri eloquii mysteria perscrutanda sublevamur. Certe in antiquis parentibude hoc nobis? Sed implevit Redemptor humani generis quod per prophetam dixit: Et deserta in ubertatem versa advenae comedent . Haec quippe prophetarum dicta deserta apud Judaeos fuerunt, quia per intellectum mysticum ea excolere inquirendo noluerunt. Nobis autem in ubertatem versa sunt, quia juxta historiam visionis dicta largiente Deo menti nostrae spiritaliter sapiunt, et jam adve
Abbreviated transcription (Latin):
neq nunc exercetur in bono sninora ui¬
ris neq post reficitur de munere uis¬
te retributionis. Sunt uͦ nͣ nulli. qui
bona quidẽ quȩ nouerunt oꝑant᷑ : atq
hȩc operantes meliora deliberant: sed
retrac tantes melioraꝰ deliberauerant.
immiitant. Et qͥdem bona agunt quȩ
ceperant: sed ameliorib que delibera¬
uerant. succũbunt. Hinimirũ ante
humana iudicia stare uident᷑ in oꝑe:
sed ante om̃ipotentis dĩ oculos cecide¬
runt in deliberatione. Unde fit ple¬
rumq uit & bonũ opus eoꝵ. minus
dõ placeat: quia cũ pes mentis. in me¬
liori gradii deliberationis in constant̃
ponitur: Hoc ipsa cogitationis inconstan
tia accusat. Sed quia ꝑfectꝰ quiq ma¬
ꝗna se discretionis subtlitate conspiei¬
unt. ne ad deterioea umquã uel inoꝑe
uel incogitatione de labant᷑. quantũ
cotidie proficiant iicessant̃ pensant:
rectȩ de his dicit᷑. Non reuertebantur

Expanded text:
neque nunc exercetur in bono semine openeque nunc exercetur in bono semine operis, neque post reficietur de munere justae retributionis. Sunt vero nonnulli qui bona quidem quae noverunt operantur, atque haec operantes, meliora deliberant; sed retractantes meliora quae deliberaverant, immutant; et quidem bona agunt quae coeperant, sed a melioribus quae deliberaverant succumbunt. Hi nimirum ante humana judicia stare videntur in opere, sed ante omnipotentis Dei oculos ceciderunt in deliberatione. Unde fit plerumque ut et bonum opus eorum minus Deo placeat, quia cum pes mentis in meliori gradu deliberationis inconstanter ponitur, hoc ipsa cogitationis inconstia accusat. Sed quia perfecti quique magna se discretionis subtilitate conspiciunt, ne ad deteriora unquam vel in opere, vel in cogitatione delabantur; et quantum quotidie proficiunt, incessanter pensant, recte de his dicitur: « Non revertebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
lut iȩstate claruerit. mendicat uitã.
sed ñ accipit: qͥa propt̃ illã. bona oꝑari
contempsit. Alius. despectis carnis deside¬
rus. cuncła reluiquere. &. om̃ipotentis di
r estringere. sub continentię &. casticatis
freno deliberat. Sed cũ oecidisse alios &̃ pꝰ
castitatẽ etiã conspicit: Hoc ipsii facere
quod deliberuierat ꝑtunescit : fitq ut
retro ꝑ cogitationẽ redeat: qͥ ad anterio¬
ra respiciens. iam mentis gressib ad alta
ibat. De quo. bene ꝑsalomonẽ dicit᷑. Qui
obseruat uentũ. non seminat.&. qͥ consi¬
derat nubes. numquã metit. Uenti
quippe nomine. malignꝰ sp̃e. qͥ mentem
tẽptationib impellitꝰ nubis uͦ appella¬
tione. peccator ex primit᷑. qui temptatio¬
nis impulsione cõmonet᷑. Qui gͦ atten¬
dit uentũ. non seminat Re. qͥ considerat
nubes. nũquã metit: quia isqui tẽptati¬
oues maligni sp̃c metuens &. iniquorũ
lapsus conspiciens. semet ipsũ desperat:

Expanded text:
lut in aestate claruerit, mendicat vitam, lut in aestate claruerit, mendicat vitam, sed non accipit, quia propter illam bona operari contempsit. Alius, despectis carnis desideriis, cuncta relinquere et omnipotentis Dei restringere sub continentiae et castitatis freno deliberat; sed cum cecidisse alios etiam post castitatem conspicit, hoc ipsum facere quod deliberaverat pertimescit. Fitque ut retro per cogitationem redeat, qui ad anteriora respiciens jam mentis gressibus ad alta ibat. De quo bene per Salomonem dicitur: Qui observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metet . Venti quippe nomine malignus spiritus, qui mentem tentationibus impellit; nubis vero appellatione peccator exprimitur, qui tentationis impulsione commovetur. Qui ergo 1200 attendit ventum, non seminat, et qui considerat nubes, nunquam metit, quia is qui tentationes maligni spiritus metuens, et iniquorum lapsus conspiciens, semetipsum desperat,
Abbreviated transcription (Latin):
nullo. aͣppetitu respiciunt: &. ineternis
quę appetunt. sub contẽplationis sue
oculo. bonioꝑis ponunt pedem. Quis¬
quis itaq iam ante faciem suã ambu¬
lare decreuerit: magna ei considerati¬
one pensandũ ẽ: quod alit̾ retͦ respicit᷑
exoꝑe: atq alit̃ ex cogitatione. Sunt
.&. enĩ quidã. qui magna deliberant.
& peccatoꝵ suoꝵ conscii. multa exhis
quȩ possident.egenis distribuere per¬
tractant: ut culpas suas ante di ocu¬
los miscđiȩ iuscerib redimant. Iamq
hec opari inchoant: & plerũq eũ ope¬
rantur. pauꝑtatis timoreoꝵ anunũ con¬
cutit: atq timentes ne egeant. erga e¬
gentes tenaces fiunt: seseq ab ea quã
ceꝑant. bona oꝑatione fuspendunt. Hi
nimirũ incedentes. reuersi sunt: quia
ante faeiem sua̾ ambulare noluerunt.
bit gͦ estate. &. non dabit᷑ ei. Qui gͦ nunc
propt̃ pauore mentis atq torporẽ. bene
oꝑari negligit: cũ sol iusticiȩ iniuidicio ue¬

Expanded text:
nullo jam appetitu respiciunt, et in aeternis nullo jam appetitu respiciunt, et in aeternis quae appetunt, sub contemplationis suae oculo boni operis pedem ponunt. Quisquis itaque jam ante faciem suam ambulare decreverit, magna ei consideratione pensandum est; quod aliter retro respicitur ex opere, atque aliter ex cogitatione. Sunt etenim quidam qui magna deliberant, et peccatorum suorum conscii multa ex his quae possident egenis distribuere pertractant, ut culpas suas ante Dei oculos misericordiae visceribus redimant. Jamque haec operari inchoant, et plerumque cum operantur paupertatis timor eorum animum concutit, atque timentes ne egeant, erga egentes tenaces fiunt, seseque ab ea quam coeperant bona operatione suspendunt. Hi nimirum incedentes reversi sunt, quia ante faciem suam ambulare noluerunt. unc propter pavorem mentis atque torporem bene operari negligit, cum sol justitiae in judicio ve
Abbreviated transcription (Latin):
punctionis uomerẽ. ad proferendos
fructus. terrã sui cordis aꝑire. Sed re¬
tro post aratrũ aspicit. qui post ex
ordia boni oꝑis. ad mala reuertitur
quȩ reliquit. Quod quia electis dĩ
minime contingit. rec dȩ nunc ꝑ propħã
dicit᷑. Non reuertebant᷑ cũ ucederent.
Qui cur nͣ reuertebant᷑. indicat. cũ
subiungit. Uinũqd̾q eoꝵ añ faciem suã
gradiebat᷑. Ante nos eñi ȩterna sunt:
post nos tempralia:. qͥa &. illa ꝑgentes in¬
uenimꝰ  &. ista recedentes quasi post dor¬
sum reluiqͥmꝰ. Unde & magnũ illud
pennatũ animal dicebat: quodusq ad
celi tercii secreta uolauerat᷑. Unũ uͦ.
quę retro oblitus. mea que sunt ante
exten lens me: sequor ad palmã suꝑne
uocationis. In anteriora & eñi extentus.
eqꝵ que retro sunt oblitus fuerat: quia
tẽ poralia despiciens. sola que sunt et̃na
requirebat. Ante faciengͦ suã gradiunt᷑
sca animalia: qͥa & ea quȩ reliquerunt

Expanded text:
punctionis vomerem ad proferendos punctionis vomerem ad proferendos fructus terram sui cordis aperire. Sed retro post aratrum asordia boni operis, ad mala revertitur, quae reliquit. Sed quia hoc electis Dei minime contingit, recte nunc per Prophetam dicitur: Non revertebantur cum incederent. Qui cur non revertebantur indicat, cum subjungit: « Unumquodque ante faciem suam gradiebatur. » Ante nos enim aeterna sunt, post nos temporalia, quia ad illa pergentes invenimus, et ista recedentes quasi post dorsum relinquimus. Unde et magnum illud pennatum animal dicebat, quod usque ad coeli tertii secreta volaverat: Unum vero, quae retro sunt oblitus; in ea quae sunt ante extendens me, sequor ad palmam supernae vocationis . » In anteriora etenim extentus eorum quae retro sunt oblitus fuerat, quia temporalia despiciens, sola quae sunt aeterna requirebat. Ante faciem ergo suam gradiuntur sancta animalia, quia et ea quae reliquerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sal: et pacẽ habete int̃ uos. Penna gͦ
animaliũ. alterius ad alterũ iungit᷑:
quia scoꝵ pͣdicatoꝵ uirtus atq sapi¬
entia. uicissim sibi incaritatis atq con¬
cordiȩ pace sociat᷑. Penna auͣt alterius
ab altero diuisa esset: si in hoc quod
unusquisq in sapientiã ẽuolat᷑. habe¬
re pace̾ cũ altero recusaret. Sequitur.
Uon reuertebant᷑ cũ incederent:
sed unũ quodq ante faciem suã gra¬
diebatur. Pennata animalia. uidelicet
pͣdicatores scĩ cũ incedunt. minine
reuertunt᷑: quia sic. at̾renis actibus
ad spu̾alia ꝑtranseunt: ut ad ea quȩ
reliquerunt. ulterius nullatenꝰ refle¬
ctant᷑. Quasi eñi ꝑ quandã uiam eis
uicedere ẽ: mente ire semꝑ ad meliora.
Quo contra de reprobis dicit᷑. quia re¬
uersi sunt corde in egiptũ. Et ꝑsemet¬
ipsã ueritas dicit. Nemo mittens ma¬
nũ suã in aratrũ & apiciens retro: ap¬
tus ẽ. regno dĩ. Manũ quippe in ara¬
trũ mittere ẽ: quasi ꝑquendã com¬

Expanded text:
. Penna ergo animalium alterius ad alterum jungitur: quia sanctorum praedicatorum virtus atque sapientia vicissim sibi in charitatis atque concordiae pace sociantur. Penna autem alterius ab altero divisa esset, si in hoc quod unusquisque in sapientiam evolat, habere pacem cum altero recusaret. Sequitur: Non revertebantur cum incederent, sed unumquodque ante faciem suam gradiebatur. » Pennata animalia, videlicet praedicatores sancti, cum incedunt minime revertuntur, quia sic a terrenis actibus ad spiritalia pertranseunt, ut ad ea quae dereliquerint ulterius nullatenus reflectantur. Quasi enim per quamdam viam eis incedere, est mente ire semper ad mQuo contra de reprobis dicitur quia reversi sunt corde in Aegyptum . Et per semetipsam Veritas dicit: Nemo mittens manum in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei . Manum quippe in aratrum mittere est quasi per quemdam com
Abbreviated transcription (Latin):
illius. recta oꝑa nͣ haberent: Sequit᷑.
pedes. nisi gressus actuũ designantur:
Quatuor gͦ animaliũ pedes recti ẽẽ
describuntur: quia scoͬꝵ euangłistaꝵ
atq om̃iũ ꝑfectorũ oꝑa. ad seqñdam
iniquitatẽ ñ sunt retorta. Hi aũt. pe¬
des rectos nͣ habent: qui ad mala mun¬
di quȩ reliquerunt. reflectuntur.
De quib scriptum ẽ. Canis reuersus
ad uomitũ suũ: & sus lota in uoluta¬
bro luti. Dolebat de quibxla doctor
egregius. quod pedũ rectitudinem
retro de torserant: quib ꝑ increpatio¬
nem dicebat. Quomͦ conuertimini
iterum ad infirma & egena elem̃ta:
quib denuo seruire uultis: Dies ob

Expanded text:
illius sancta opera non haberent? Sequitur:illius sancta opera non haberent? Sequitur:recti. 3. Quid per pedes nisi gressus actuum designantur? Quatuor ergo animalium pedes recti esse describuntur, quia sanctorum evangelistarum atque omnium perfectorum opera ad sequendam iniquitatem non sunt retorta. Hi autem pedes rectos non habent, qui ad mala mundi quae reliquerunt reflectuntur. De quibus scriptum est: Canis reversus ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti . Dolebat de quibusdam doctor egregius, quod pedum rectitudinem retro retorserant, quibus per increpationem dicebat: Quomodo convertimini iterum ad infirma et egena elementa, quibus denuo ser
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes. & lucas. Si queras qͥd lucas.
hoc quod ioliannes. matheus .&. marcͦ
sentit. Quatuor gͦ facies uni sunt: quia
noticia fidei. qua cognoscunt᷑. adõ: ipsa
ẽ inuno. quȩ ẽ simul in quatuor. Quic¬
qͥd ͤmuno inueneris: hoc in om̃ib simul
quatuor recte cognosces. Et quatuor
pennȩ uni: quia dĩ om̃ipotentis filiũ.
oculos leuantes: penna contemplationiᷤ
uolant. Euuanglistarũ gͦ facies. ad hu¬
manitatẽ dñi ꝑtinẽt: penna ad diuini¬
tatem: quia ineo quẽ corꝑreũ aspiciunt᷑
quasi facres intendunt. Sed dũ hunc
esse incircu̾scriptũ atq in corꝑeũ ex
diuinitate annuntiant. ꝑ contẽplatio¬
nis pennã. quasi in aere leuant᷑. Quia
itaq & una ẽ fides incarnationis eius
in om̃ib . & par contẽ platio diumitatis
eius insingulis: rectȩ nunc dicit᷑. Qua¬
tuor facies umi: &. quatuor pennȩ uni.
Sed quȩ uirtus esset: si fidem atq con¬
templationẽ dñi habentes predicatores

Expanded text:
Joannes et Lucas. Si quaeras quid Lucas; Joannes et Lucas. Si quaeras quid Lucas; hoc quod Joannes, Matthaeus et Marcus sentit. Quatuor ergo facies uni sunt, quia notitia fidei, qua cognoscuntur a Deo, ipsa est in uno, quae est simul in quatuor. Quidquid enim in uno inveneris, hoc in omnibus simul quatuor recognosces. Et quatuor pennae uni, quia Dei omnipotentis Filium Doculos levantes, penna contemplationis. volant. Evangelistarum ergo facies ad humanitatem Domini pertinet, penna ad divinitatem: quia in eum, quem corporeum aspiciunt, quasi facies intendunt. Sed dum hunc esse incircumscriptum et incorporeum ex divinitate annurtiant, per contemplationis pennam, quasi in aerem levantur. Quia itaque et una fides incarnationis ejus in omnibus, et par contemplatio divinitatis ejus in singulis, recte nunc dicitur: Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. Sed quae virtus esset, si fidem atque contemplationem Domini habentes praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
cã quatuor anima¬
lia. quȩ ꝑ propħie
sp̃m. futura preui¬
dentur. subtili nar¬
ratione describunt᷑:
cum dicit᷑. Quatu¬
or facies uni: &.
quatuor pennȩ uni. Quid ꝑ faciem nisi
noticia᷑. E quid ꝑ pennã. nisi uolatus
exprimitur: Per faciem quippe. unꝰ¬
quisq cognoscitur: ꝑ pennã uͦ in altum.
auium corpora subleuant᷑. Facies itaq
ad fidem ꝑtinet. penna. ad contempla¬
tionẽ. ꝑ fidem naniq ab om̃ipotente dõ
cognoscimur: sicut ipse de suis ouib di¬
eit. Ego sum pastor bonus. & cognosco
meas: & cognoscunt me meȩ. Qui rur¬
sus ait. Ego scio. quos elegerim. Per con¬
templationẽ uͦ. quia suꝑnosinet ipsos
tollimur. quasi in aere leuamur.
Quatuor gͦ facies uni sunt: quia si re¬
quiras quid matheus de incarnatione
dñi sentiat. Hoc nimirũ sentit. quod
marcus. lucas. & iohannes. Si queras
quid iohannes sentiat. hoc procul dubio
quod lucas. marcus. & matheus. Si que¬
ius qued marcus. hoc quod matheus.

Expanded text:
a quatuor animalia, quae prophetiae spiritu futura praevidentur subtili narratione describuntur, cum dicitur: « Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. » Quid per faciem, nisi notitia, et quid per pennam nisi volatus exprimitur? Per faciem quippe unusquisque cognoscitur, per pennam vero in altum avium corpora sublevantur. Facies itaque ad fidem pertinet. Penna ad contemplationem. Per fidem namque ab omnipotente Deo cognoscimur. Sicut ipse de suis ovibus dicit: « Ego sum pastor bonus, et cognosco oves meas, et cognoscunt me meae. » Qui rursus ait: « Ego scio quos elegerim. » Per contemplationem vero quia super nosmetipsos tollimur quasi in aere elevamur. Quatuor ergo facies uni sunt. Quia si requiras quid Matthaeus de incarnatione Domini sentiat, hoc nimirum sentit quod Marcus, Lucas et Joannes. Si quaeras quid Joannes sentiat, hoc procul quod Lucas, Marcus et Matthaeus. Si quaeras quid Marcus; hoc quod Matthaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
austͥ oriẽtis &ẽ aqͥ lonis: S si aqͥlonis noĩe gͣntili¬
tas designat᷑ tumdis
studiose legentib lucet. qͥa ante sinagog̃a
gentilitas fuit. Nam heber ipse aquo
hebrei appellati sunt ex gentib electus ẽ.
Dicat᷑ gͦ porta orientalis ante porta aqͥ¬
lonis & austri: qͥa indiuinitate sua dñs
ante gentilitatẽ & iudeã natꝰ ẽ. quia &
ante om̃ia scła. Dicat᷑ uͦ narratione se¬
quenti. porta austri orientis & aqͥlonis:
qͥa redemptor nrͣ in humana natura
int̃ iudeam & gentilitatẽ nasci dignat᷑
ẽ. qui & inficde sinagoge uenit. & ante
initiũ eccłȩ quã ex gentib collegit. In
porta. ante portã aquilonis & austri. in
sccła aut̃. int̃ portã austri & aqͥlonis
orientis porta nominet᷑: qͥa & ex diuini¬
tate antecessit omĩa & ex humanitate
uenit int̃ omĩa:. Qui & decedentis iu¬
deȩ finis factus ẽ: & subsequentis genti¬
litatis initiũ. Igit᷑ quia ea quȩ necdũ
dicta fuerant. ut dño largiente potuimꝰ

Expanded text:
austri, orientis et aquilonis? Sed si aquilonis nomine gentilitas designatur, cunctis studiose legentibus liquet, quia ante Synagogam gentilitas fuit. Nam Heber ipse, a quo Hebraei appellati sunt, ex gentibus electus est. Dicatur ergo porta orientalis ante portam aquilonis et austri, quia in divinitate sua Dominus ante gentilitatem et Judaeam natus est, quia et ante omnia saecula. Dicatur vero narratione subsequenti porta austri, orientis et aquilonis: quia Redemptor noster in humana natura inter Judaeam et gentilitatem nasci dignatus est, qui et in fine Synagogae venit, et ante initium Ecclesiae, quam ex gentibus collegit. In porta ante portam aquilonis et austri. In secunda autem inter portam austri et aquilonis, orientis porta nominetur. Quia et ex divinitate antecessit omnia, et ex humanitate venit inter omnia: qui et decedentis Judaeae finis factus est, et subsequentis gentilitatis initium. Igitur quia ea, quae necdum dicta fuerant, ut Domino largiente potuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
metiunt᷑. Si enĩ octo ter ducimꝰ: ad uigin¬
ti & quatuor ꝑuenimꝰ. Cui unꝰ acddit᷑. ut
uiginti & qͥnq teneamꝰ. Auditores & enĩ bo¬
& ȩternȩ spei longanimitatẽ tenent: õcta¬
uũ diem in trinitatis fide sustinent. Quȩ
trinitas qͥa unꝰ ds̃ est: õcto qͥdem ꝑ ter du¬
cunt᷑. sed in uniꝰ dĩ confessione solidant᷑. Pla¬
na sunt uestibula: qͥd humilia st̃ corda au¬
ditoꝵ bonoꝵꝵ. Habent longitudmẽ. quia
in spei ꝑseuerant longanimitate. Uigni¬
ti & qͥnq cubitis earũ longitudo m̃sura¬
t. qͥa resurrectionẽ carnis in octaua per
trinitateͣ credunt. & eandẽ scãm trimi¬
tatẽ unũ eẽ dm̃ fatent᷑. Habent quoq
qͥnq cubitos in latitudine: qͥa ꝑ uitã sim

Expanded text:
ucimus ad viginti quatuor pervenimus, cui unus additur, ut viginti et quinque teneamus. Auditores etenim boaeternae spei longanimitatem tenent, octavum diem in Trinitatis fide sustinent: quae Trinitas, quia unus est Deus, octo quidem per ter ducunt, sed in unius Dei confessione solidantur. Plana sunt vestibula, quia humilia sunt corda bonorum auditorum. Habent longitudinem, quia in spei perseverant longanimitate. Viginti et quinque cubitis earum longitudo mensuratur, quia resurrectionem carnis in octava per Trinitatem credunt, et eamdem sanctam Trinitatem unum esse Deum fatentur. Habent quoque quinque cubitos in latitud
Abbreviated transcription (Latin):
gradũ uidit. sed ascendere noluit: quia
tristis abscessit. Quisqͥs itaq contẽptis
reb temporalib. et̃nitatis cont̾eplatione
pascit᷑. cȩlestis regni gaudia rimat᷑ post
septẽ gradus. quos tim̃do & oꝑando.atq:¬
ad intellectũ sapientiȩ succrescendo te¬
nuit octauu gradũ: interioris portȩ adi¬
tũ intrauit. ꝑ octauũ quoq numerũ. s di¬
es etñi iudicii. & carnis resurrectio designat᷑.

Expanded text:
gradum vidit, sed ascendere noluit, quia gradum vidit, sed ascendere noluit, quia tristis abscessit. Quisquis itaque, contemptis rebus temporalibus, aeternitatis contemplatione pascitur, coelestis regni gaudia rimatur, post septem gradus quos timendo et operando atque intellectu sapientiae succrescendo tenuit, octavo gradu interioris portae aditum intravit. 5. Per octavum quoque numerum et dies aeterni judicii, et carnis resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑ plene despiciunt᷑: qͥ de intima cont̃e¬
platione pascunt᷑. Habent gͥ porte spũalis
edificii septẽ gradꝰ qͥa timorẽ dñi. pietatẽ &
scientiã. fortitudinẽ & consiliũ. intellectũ .&s.
sapientiã suis auditorib p̃dicant. Sed eũ
iã omĩa dimit ti pͣcipiunt. eũ nichil in hoc
mundo diligi admonent. nil ꝑ affectii deneri.
cũ contẽplationi celestis patriȩ intendi. atq
in eiꝰ suadent mysteris delectari: gradũ ad¬
dunt. & ad interiora tͣiciunt. Iste gradus
docente ueritate cuidã ostensus. ẽ: cui cuͣ
legis p̃cepta dicerent᷑. respondit. Hȩc om̃ia
enstocdhius a iuuentute mea. Quan er i iãm
septẽ gradib stabat: cũ aiiuentute sua
om̃ia custodisse se diceret. Sed ei mox drͣ.
Adhuc unũ tibi deest. Siuis ꝑfectus ẽẽ.
uade uende om̃ia quȩ habes. & da pauꝑib.
& habebis thesaurũ in cęlo: & ueni seque¬
re me. In quib uerbis octauu equidem

Expanded text:
vitur plene despiciunt, qui de intima contemvitur plene despiciunt, qui de intima contemplatione pascuntur. Habent igitur portae spiritalis aedificii septem gradus, quia timorem Domini, pietatem et scientiam, fortitudinem et consilium, intellectum et sapientiam suis auditoribus praedicant. Sed cum jam omnia dimitti praecipiunt, cum nihil in hoc mundo diligi admonent, nil per affectum teneri, cum contemplationi coelestis patriae intendi, atque in ejus suadent mysteriis delectari, gradum addunt, et ad interiora trajiciunt. Iste gradus, docente Veritate, cuidam ostensus est, cui cum legis praecepta dicerentur, respondit: Haec omnia custodivi a juventute mea . Quasi enim jam in septem gradibus stabat, cum a juventute sua omnia custodisse se diceret. Sed ei mox dicitur: Adhuc unum tibi deest: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni sequere me . In quibus verbis octavum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
potui uob loqui quasi spũalib. sed quasi
carnalib: tanquã paruulis in .xp̃o. lac
potũ uob̃ dedi ñ escam. Uideamꝰ qualit̃
porta interior patet. Sapientiã loquim᷑
int̃ ꝑfectos. Uideamꝰ utrũ ẽadem ipsa sit
porta interior & exterior. Sapientibi & in¬
sipientiuo debitor sũ. Qui rursũ deit.
Siue mente excedimꝰ. dõ: siue sobrii sumus.
uob. In hoc eñi qđ contẽplando & loquendo
sapientib mente excedit. porta interior est.
In hoc aũ qđ paruulis sobrie in pͣdicatione
spei. atq caritatis instruunt: Et cũ iam
ꝓficientib. celȩstis regni mysteria p̾dicant.
ꝑ subtiliorẽ sensũ nos ad interiora ꝑducunt.
Unde & ꝑseptem gradus priꝰ ascensus earũ
describit᷑. & post modũ ꝑ octo. Per octauu
& eni gradũ. illiꝰ uitȩ mẏsteria signant᷑. que
in secretis suis ꝑfecꝰti intelligunt. qͥ iam cun¬
cta temporalia mͣte transcendere nouert̃:
qͥ p̾sentẽ uitã que septẽ dierũ circulo euol¬

Expanded text:
ed quasi carnalibus. Tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam . » Videamus qualiter porta interior pateat: « Sapientiam loquimur inter perfectos . » Videamus utrum eadem ipsa sit porta interior et exterior. « Sapientibus et insipientibus debitor sum . » Qui rursum dicit: « Sive mente excedimus, Deo; sive sobrii sumus, vobis . In hoc enim quod contemplando et loquendo sapientibus mente excedit, porta interior est; in hoc vero quod parvulis sobrie in praedicatione spei atque charitatis instituunt, et cum jam proficientibus coelestis regni mysteria praedicant, per subtiliorem sensum nos ad interiora perducunt. 4. Unde et per septem gradus prius ascensus earum describitur, et postmodum per octo. Per octavum etenim gradum illius vitae mysteria signantur, quam in secretis suis perfecti intelligunt, qui jam cuncta temporalia mente transcendere noverunt, qui praesentem vitam quae septem dierum curriculo evol
Abbreviated transcription (Latin):
ies ad interiorẽ intellectũ et̃nȩ sapientie
ꝑducunt. Sed si ipsi exteriores porte
sunt: qͦs accepimꝰ interiores: Si uͦ ipsi in¬
teriores. qͣuos intelligimꝰ exteriores. qͣua
riores simul & interiores portȩ sint.Cũ
enĩ adhuc inchoantib ñ alta ⁊ mystica.
sed quedã que capi pͣualent pͣdicant:

Expanded text:
tes ad interiorem intellectum aeternae sapientiae tes ad interiorem intellectum aeternae sapientiae perducunt. Sed si ipsi exteriores portae sunt, quos accipimus interiores? Si vero ipsi interiores sunt, quos intelligimus exteriores? Qua i exteriores simul et interiores portae sunt. Cum enim adhuc inchoantibus non alta et mystica, sed quaedam quae capi prae
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ exteriores portas. nͥ antiqͦs patres
fuisse. qui ꝑp̃cepta legis nouerant oꝑa ppłi
magis quã corda custodire ÷ ut interioreᷤ
portas pͣdicatores scẽ eccłe debeamꝰ accipere.
qͥ spualib monitis discipłoꝵ suoꝵ carda
custodiunt. ne malis que ñ faciunt. uiel
in cogitationib delectent᷑ Fer illas enim
septẽ gradib ascendit᷑. ĩstarũ si graduum
octo ascensus eẽ ꝑhibet᷑: Quia & in uenera¬
tione legis dies septimꝰ fuit: &. in nouo testa¬
m̃to octauus dies in sacram̃to ẽis
uidelicet qͥ dominicus appellat᷑: qui terciꝰ
a passione. sed octauus a conditione.ẽ. qͥa
& septimũ sequit᷑. Sin uͦ portarũ nomine
solos intelligimꝰ scõs apł̃os designari. qui
uidelicet pͥmi nob̃ sunt scẽ ȩccłe pͣdicato¬
res. & fidem nos. spẽ atq caritatẽ sumoꝑe
tenere docuerunt. Ipsi itaq nob̃ in hisuir¬
tiiuib porte sunt: qͥ nos ꝑ easclem uirtu¬

Expanded text:
possumus exteriores portas nisi antiquos patres possumus exteriores portas nisi antiquos patres fuisse, qui per praecepta legis noverant opera populi magis, quam corda custodire? ut interiores portas praedicatores sanctae Ecclesiae debeamus accipere, qui spiritalibus monitis discipulorum suorum corda custodiunt, ne malis quae non faciunt, vel in cogitationibus delectentur. Per illas enim septem gradibus ascendi dicitur; istarum ascensus esse perhibetur, quia et in veneratione legis dies septimus fuit, et in novo testamento octavus dies in sacramento est, is videlicet qui Dominicus appellatur, qui tertius a passione, sed octavus a conditione est, quia et septimum sequitur. 3. Sin vero portarum nomine solos intelligimus sanctos apostolos designari, qui videlicet primi nobis sunt sanctae Ecclesia, et fidem nos, spem atque charitatem summo opere tenere docuerunt: ipsi itaque nobis in his virtutibus portae sunt, qui nos per easdem virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ad austrũ uel orientẽ & aqͥlonẽ posite
eẽ memorant᷑. Unde recte ꝑ illã aditus
int̾iordesignat᷑. quia sicut p̃cedenti locu¬
tione iam dictũ ẽ. uel iudee & gentili¬
tati. uel inchoantib atq in bono oꝑe ꝑse¬
uerantib. uel abono cadentib. sed post
culpas ꝑ penitentiã surgentib patet.
Nunc autẽ singule p̃ostquã in oriente
&aqͥlone & austro porte descriptȩ sunt:
cũ interioris atris rursu porte singule
in austro & oriente atq aquilone des¬
cribant᷑. aspirante dño magna intenti¬
one opꝰ ẽ. sinũ tante ꝓfunditatis inda¬
gare. Si enĩ portarũ noĩe scõs p̃dicatore accipi¬
mꝰ: sciendũ nob̃. ẽ. qͥa una ẽ eccła in pͣdi¬
catorib testam̃ti ueteris ac noui. Porta
autẽ septẽ uel octo gradus habẽt: quia
sci spc̃ septiformẽ gr̃am concordit̃ p̃dicant.
Octauui uͦ gradũ annuntiant retribu¬
tionis eterne: unde scriptũ. ẽ. Da partẽ
septẽ: necñ .& octo. Quid itaq dicere

Expanded text:
Orientem et Aquilonem positae esse memorantur. Unde recte per illam aditus interior designatur, quia, sicut praecedenti locutione jam dictum est, vel Judaeis et gentilibus, vel inchoantibus atque in bono perseverantibus, vel a bono cadentibus, sed post culpas per poenitentiam surgentibus patet. Nunc autem postquam singulae in Oriente et Aquilone et Austro portae descriptae sunt, cur interioris atrii rursum portae singulae in Austro et Oriente atque Aquilone describuntur? Aspirante Domino, magna intentione opus est sinum tantae profunditatis indagare. Si enim portarum nomine sanctos praedicatores accipimus, sciendum nobis est quia una est Ecclesia in praedicatoribautem septem vel octo gradus habent: quia sancti Spiritus septiformem gratiam concorditer praedicant. Octavum vero gradum annuntiant retributionis aeternae. Unde scriptum est: « Da partem septem nec non et octo . » Quid itaque dicere
Abbreviated transcription (Latin):
icidi Ibieñ loc̃ iã carnĩ ppagatio ñ hab&. uͥresurgñs
caro ꝑseu̾antiã et̃nitatis hab& ꝑ hoc m̃brũ mat̃
ugo descend̾̃. qͦ dm̃ ĩ ut̾o sñ uirilis carnis ad¬
mixtione concepit. qui pͥmꝰ nob̃ eternȩ
patrie głam in sua resurrectione mons¬
trauit: qͥ resurgens amortuis iã ñ morit.
& mors ei ultra ñ dñabit᷑: nobisq exem¬
plũ dedit. ut ea quoq fieri in die ul¬
timo de nr̃a carne sꝑemus: que facta
de carne illiꝰ in die resurrectionis agno¬
uimꝰ. Sed qͥa sermo nob̃ de carnis re¬
surrectione se intulit: triste nob̃ & ual¬
de ligubre ẽ. qđ qͦsdam in ȩccła stare.
& de carnis resurrectione dubitare cog¬
noscimꝰ. Hanc aut̃ antiqͥ patres uenturã

Expanded text:
 resurgens caro perseverantiam aeternitatis habet. Per hoc membrum mater virgo descendit, quae Deum in utero sine virilis carnis admixtione concepit, qui primus nobis aeternae patriae gloriam in sua resurrectione monstravit: qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur: nobisque exemplum dedit, ut ea fieri in die ultimo de nostra carne credamus, quae facta de carne illius in die resurrectionis agnovimus. Sed quia sermo nobis de carnis resurrectione se intulit, triste nimis et valde lugubre est, quod quosdam in Ecclesia stare, et de carnis resurrectione dubitare cognoscim
Abbreviated transcription (Latin):
respicere dicit᷑: Quia nimirũ st̃ audi¬
tores aliqui. qui intellectũ interioris ui¬
te magnis uirtutib ꝓficiendo penetrant.
Et sunt qͥdã simplices. qui bene qͥdem. sed
iuxta sensũ corporis uiuunt: unde exterꝰ
respicere dicunt᷑. Quasi enĩ extra respi¬
ciunt. qͥ iuxta sensus corporeos uiuunt:
sed tam̃ exteriꝰ respicientes intus sunt:
qͥa & si sensus corporeos intelligendo trans¬
cendere nesciunt. fidem tam̃ atq carita¬
tem humilit̃ tenent. Et int᷑ gͦ sunt
in spuali edificio ꝑ amorẽ. &. quasi foras
respiciunt ꝑ simplicitatẽ. Potest ꝑ uesti¬
bulũ qđ exteriꝰ respicit fides inchoantiũ
designari: & ꝑ uestibulũ qđ ẽ interiꝰ fides
cant. Fossunt etiã ꝑ uestibulũ interiꝰ pre¬
exterius. pͣcepta adhue minima figurari.
ꝑuestibulũ quippe it᷑ ad gradus porraꝵ.¬
qͥa ꝑ pͣcepta pͣdicationis ꝑtingit᷑ ad uir¬
tutes atꝙ aditũ gr̃e celestis. Cũ uero
iubet᷑ aliis in cogitatione sua eterna me¬

Expanded text:
ere dicitur. Quia nimirum sunt auditores alii, qui intellectum interioris vitae magis virtutibus proficiendo penetrant. Et sunt quidam simplices, qui bene quidem, sed juxta sensus corporeos vivunt. Unde et exterius respicere dicuntur: quasi enim extra respiciunt, quia juxta sensus corporeos vivunt. Sed tamen exterius respicientes intus sunt: quia etsi sensus corporeos intelligendo transcendere nesciunt, fidem tamen atque charitatem humiliter tenent. Et intus ergo sunt in spiritali aedificio per amorem, et quasi foras respiciunt per simplicitatem. Potest per vestibulum quod exterius respicit, fides inchoantium designari, et per vestibulum quod est interius, fides cant. Possunt etiam per vestibulum interius praeexterius praecepta adhuc minima figurari. Per vestibulum quippe itur ad gradus et aquia per praecepta praedicationis pertingitur ad virtutes atque aditum gratiae coelestis. Cum vero jubetur aliis in cogitatione sua aeterna me
Abbreviated transcription (Latin):
inde. iͦi octo gradib ascensus eiꝰ. Quid
itaq in interiori atrio. qͥd inthalamo.
qͥd infrontib. quid uestibulo. qͥd fenestͥs.
quid longitudine. qͥd latitudine. quid
palmaꝵ celatura signet᷑. late iam suꝑus
diximꝰ. nec oportet ut ii eisdem iterũ. sed
in his solũmͦ que necdũ dicta st̃ occupem.
Nunc gͦ querendũ nob̃.ẽ. quȩ iste tres
porte interiores sint: uel qͥd .ẽ. qđ carudẽ
portaꝵ uestibula uigintiqͥnq eubitis lon¬
gitudine. & qͥnq cubits lagtudine meciun¬
tur :. uel cur ad eas ñ septẽ sicut de portis
exteriorib dictum fuerat. sed octo gradib
ascendir᷑. Porta enĩ atrũ interioris que suꝑiꝰ
dicta ẽ. de his teib portis interiorib ñ est:

Expanded text:
ejus. 2. Quid itaque interiori atrio, quid thalamo, quid frontibus, quid vestibulo, quid fenestris, quid longitudine et latitudine, quid palmarum caelatura signetur, late jam superius diximus , nec oportet ut in eisdem iterum, sed in his solummodo quae necdum dicta sunt occupemur. Nunc ergo quaerendum nobis est quae istae tres portae interiores sint, portarum vestibula viginti quinque cubitis in longitudine, et quinque cubitis in latitudine metiuntur; vel cur ad eas non septem, sicut de portis exterioribus dictum fuerat, sed octo gradibus ascenditur. Porta enim atrii interioris quae superius dicta est de his tribus portis interioribus non es
Abbreviated transcription (Latin):
psalmistã łr̃. In conspectu eiꝰ ꝓcident uni¬
uersi qͥ descendt̃ in tram. In terrã enĩ mor¬
tui. ñ spu sed corpore descendunt. In con
in puluere putrescunt. Hinc iterũ dicit.
Sitiuit in te anima mea: quã multipli¬
citer & caro mea. Sicit anima ut dm̃
uideat: caro qͥd sitit. nisi ut resurgat:
Hinc rursus ait. Aufer sp̃m eoꝵ & defi¬
cient. & in puluerẽ suũ reuertent᷑. Mox¬
q de carnis resurrectione subiungit. Emit¬
te spͣm tuũ & creabunt᷑: & renouabis faci¬
em terre. Hinc iterũ dicit. Exurge dñe
in reqͥem tuã: tu & arcͥa scĩficationis tuȩ.

Expanded text:
Psalmistam dicitur: In conspectu ejus procidunt universi qui descendunt in terram . In terra enim mortui non spiritu, sed corpore descendunt. In consqui nunc in pulvere putrescunt. Hinc iterum dicit: Sitivit in te anima mea, quam multipliciter et caro mea . Sitit anima ut Deum videat; caro quid sitit, nisi ut resurgat? Hinc rursus ait: Aufer spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum revertentur . Moxque de carnis resurrectione subjungit: Emitte spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae . Hinc iterum dicit: Exsurge, Domine, in requiem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
ne in ira tua arguas me: neq in furore
tuo corripias me. Nunc enĩ tempꝰ ẽ mise¬
ricordiȩ. in illo autẽ iudicio dies ire. In quo
uidelicet die om̃e hoc tempꝰ finit᷑. quod
septẽ dieb euoluit᷑ & qui post septẽ cdies seqͥ¬
tur. iure octauus uocat᷑: in quo & caro nr̃a
resurget ex puluere: & siue bona siue mala
que egit recipiet a ueritate. Unde ꝑ legem
qͦq octauo die fieri curcũcisio iubet᷑. Nam
ꝑ membrũ qđ circũcidit᷑. mortalis ꝓpaga¬
tio generat᷑: decetlentiũ & succedentiũ nu¬
merus auget᷑. Sed quia in resurrectione
mortuoꝵ nec carnis iam ꝓpagatio agit᷑.¬
& decessio atq successio nulla erit. quia

Expanded text:
ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Nunc enim tempus est misericordiae, in illo autem 1393 judicio dies irae. In quo videlicet die omne hoc tempus finitur quod septem diebus evolvitur. Quia autem post septem dies sequitur, jure octavus appellatur. In quo et caro nostra resurget ex pulvere, ut sive bona, sive mala quae egit, recipiat a Veritate. Unde et per legem quoque octavo die fieri circumcisio jubetur. Nam per membrum quod circumciditur mortalis propagatio generatur, decedentium quoque et succedentium numerus augetur. Sed quia in resurrectione mortuorum nec carnis jam propagatio agitur, et decessio atque successio nulla erit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cuitu longitudinẽ qͥnquaginta cubitoꝵ.
latitudinẽ iigintiqͥnq cubitoꝵ: & uesti¬
bulũ eiꝰ. id est atrii exterioris. & palmȩ
celate in fronte eiꝰ hinc & inde: & in oc̾to
gradus ascensus eiꝰ. Ea qͦq quȩ de porta¬

Expanded text:
cuitum longitudine quinquaginta cubitorum, et latitudine viginti quinque cubitorum. Et vestibulum ejus, id est atrii interioris, et palmae caelatae in fronte ejus hinc et inde, et in octo gradus ascensus ejus. Ea quoque quae de
Abbreviated transcription (Latin):
in circuitii. qͥnquaginta cubitos longitu¬
dinis. & latitudinis uigintiqͥnq cubitos.
& uestibulũ ꝑ gerum. Cuncta hȩc suꝑiꝰ
dicta sunt: atq exposita eẽ meministis.
Necdũ uͦi ẽ dictũ: qđ de eodẽ uestibulo

Expanded text:
circuitu quinquaginta cubitos longitudinis, et latitudinis viginti quinque cubitos, et vestibulum per gyrum. Cuncta haec superius dicta atque exposita esse meministis . Necdum vero est dictum quod de eodem vestibulo
Abbreviated transcription (Latin):
indigent quã expositione. Ea enim
in trib portis interiorib replicantur.
que scdo uel iam t̃cio de exteriorib
dicta sunt: Pauca uͦ in earũ descriptione
ꝑmutant᷑. Unde necesse ẽ ea nosque iam
dicta sunt legendo transcurrere. ut que
uecdũ dicta st̃. congruentiꝰ possimꝰ enoda¬

Expanded text:
indigent, quam expositione. Ea enim in tribus portis replicantur, quae secundo jam vel tertio de exterioribus dicta sunt. Pauca vero in earum descriptione permutantur. Unde necesse est ea nos quae jam dicta sunt legendo transcurrere, ut ea quae necdum dicta sunt licentius possimus enoda
Abbreviated transcription (Latin):
tenerent. Qua igit᷑ damnatione digni
stͣ qui & exẽplũ iã dũce resurrectionis
acceperunt. & tam̃ adhuc de resurre¬
ctione diffidunt: Pignꝰ tenent. s fi lẽ
ñ habent. Eccłam replent: sed qͥa de
resurrectione sua dubitant. mente ua¬
cua stant. De hac ꝑbeatũ iob dicit᷑.
Scio qđ redemptor mͣs uiuit:a. in no¬
uissimo die de terra surrecturus sim: &¬

Expanded text:
tenerent. Quia igitur damnatione digni sunt qui et exemplum jam dominicae resurrectionis acceperunt, et tamen adhuc de resurrectione diffidunt: pignus tenent, et fidem non habent; Ecclesiam replent, sed quia de resurrectione sua dubitant, mente vacua stant: de hac per beatum Job dicitur: Scio quod Redemptor meus vivit, et in novissimo die de terra resurrecturus sum:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ iam suꝑiꝰ dic̾tũ fuerat.: replicat᷑
cũ dicit᷑. E palmas eiꝰ infrontẽ. Statimq¬
qđ adhuc dictũ non fuerat. subdit᷑. Et
octo gradus erant. quib ascendebat᷑ ꝑ eam.
Hoc qͦq qd de australi porta scriptũ est:
de orientali quoq porta in eodẽ ordine
narrat᷑. Nam ꝓtinꝰ subinfert᷑ Et intro¬

Expanded text:
jam superius dictum fuerat 1390 replicatur, cum dicitur: Et palmas ejus in fronte . Et statim quod adhuc dictum non fuerat subditur: Et octo gradus erant in quibus ascendebatur ad eam . Hoc quoque quod de Australi porta scriptum est, de Orientali quoque porta in eodem ordine narratur. Nam protinus subinfertur: VER
Abbreviated transcription (Latin):
hac in re luce clarius patet. dũ malos
portare renuimꝰ: quã multũ adhuc
ipsi de bono minꝰ habeamꝰ. Neq enĩ
ꝑfecte bonus ẽ. nisi qui fuerit & cũ ma¬
lis bonus. Hinc beatus iob de semet¬
ipso asserit dicens. Erat̃ fui draconũ:
& sotius strutionũ. Hinc paulus apl̃s
discipłis dicit. In miedio nationis praue
& ꝑuerse: int̃ quos lucetis sic̃ lumina¬
ria in mundo. Hinc petrus gregis dñici
pastor dicit. lustũ loth oppressum ã
nefandoꝵ iniuria. conuersatione eripint
Aspectu enĩ & auditu iustus erat: habi

Expanded text:
hac in re luce clarius patet, dum malos hac in re luce clarius patet, dum malos portare renuimus, quam multum adhuc ipsi de bono minus habeamus. Neque enim perfecte bonus est, nisi qui fuerit et cum malis bonus. Hinc beatus Job de semetipso asserit, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum . Hinc Paulus apostolus discipulis dicit: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Hinc Petrus gregis dominici pastor dicit: Justum Lot oppressum a nefandorum injuria conversatione eripuit. 1259 Aspectu enim et auditu justus
Abbreviated transcription (Latin):
spine concremant᷑. Dicat ergo. Incre¬
duli. & subuersores sunt tecũ: & cũ
scorpionib habitas. Increduli scilicet
dõ. subuersores uͦ infirmantib pei¬
mis. scorpiones aut̃ etiam fortib ac robu¬
stis. Quib & si in facie contradicere non
p̃sumant: ex occulto tam̃ uulnus dero¬
gationis inferunt. Increduli quippe
simul subuersores sunt. Escorpiones. qͥa
& audita ea quȩ dĩ sunt ñ credunt:¬
& eos quos preualent a bonis morib
subuertunt: &. quos inflectere ñ ualent.
occultis machinationib feriunt. Qua
inre hoc quoq notandũ ẽ: quia cum
propħe dicit᷑. increduli & subuersores
sunt tecũ. & cũ scorpionib habitas. nob̃
consolationis medicamentũ ꝓfertur: qͦs
sepe tedet uiuere. dũ nolumus cum
malis habitare. Querimus & enim
Icur ñ om̃s boni sunt qͥ nobcũ uiiunt:
mala ꝓrimoꝵ ferre nolumꝰ. Omnes
scõs iam debere eẽ decernimꝰ: dũ esse
nolumꝰ qđ ex proximis portemꝰ. Sed

Expanded text:
spinae, concremantur. Dicatur ergo: Increspinae, concremantur. Dicatur ergo: Increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas. Increduli scilicet Deo, subversores vero infirmantibus proximis, scorpiones autem etiam fortibus et robustis. Quibus etsi in facie contradicere non praesumunt, ex occulto tamen vulnus derogationis inferunt. Increduli quippe simul et subversores et scorpiones sunt, quia et audita ea quae Dei sunt non credunt, et eos quos praevalent a bonis moribus subvertunt, et quos inflectere non valent occultis machinationibus feriunt. 22. Qua in re hoc quoque notandum est, quia cum prophetae dicitur: Increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas, nobis consolationis medicamentum profertur, quos saepe taedet vivere, dum nolumus cum malis habitare. Querimur etenim cur non omnes boni sunt qui nobiscum vivunt. Mala proximorum ferre nolumus, omnes sanctos jam debere esse decernimus, dum esse nolumus quod ex proximis portemus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
mordet a facie: sed aposteriorib nocet.
Scorpiones ergo sunt homines blandi.
.& malitiosi: qui bonis qͥdem in facie
non resistunt᷑. sed mox ut recesserint de¬
rogant. Alios quos ualuerint inflam¬
mant: queq possunt noxia immittunt:
mortifera inferre occulte ñ desinunt.¬
Scorpiones gͦ sunt. qui blandi &. in noxu
infacie uident᷑: sed post dorsũ portant.
unde uenenũ fundant. Qui eñĩ in
occulto feriunt: quasi mortẽ latent̃
trahunt. Unde etiam ꝑ psalmistã
dicit᷑. Circũ dederunt me sic̃ apes. &
exarserunt sic̃ ignis in spinis. Apes eñi
in ore mel habent: in aculeo caude
uulnus. Et om̃s qui lingua blandi¬
unt᷑. sed latent̃ ex malitia feriunt. apes
sunt: qͥa loquendo dulcedinẽ mellis
ꝓponuntꝰ sed occulte feriendo uulnꝰ
inferunt. Ista uero facientes ex ardes¬
cunt. sic̃ ignis inspinis: qͥa ꝑ flãmas
detrahentiũ non iustoꝵ uita cõburit᷑:
sed sique eis inesse poterant peccatoꝵ

Expanded text:
mordet a facie, sed a posterioribus nocet: mordet a facie, sed a posterioribus nocet: scorpiones ergo sunt omnes blandi et malitiosi, qui bonis quidem in faciem non resistunt, sed mox ut recesserint derogant, alios quos valuerint inflammant, quaeque possunt noxia immitunt, mortifera inferre occulte nScorpiones ergo sunt qui blandi et innoxii in facie videntur, sed post dorsum portant unde venenum fundant. Qui enim in occulto feriunt quasi mortem latenter trahunt. Unde etiam per Psalmistam dicitur: Circumdederunt me sicut apes, et exarserunt sicut ignis in spinis . Apes enim in ore mel habent, in aculeo caudae vulnus. Et omnes qui lingua blandiuntur, sed latenter ex malitia feriunt, apes sunt, quia loquendo dulcedinem mellis proponunt, sed occulte feriendo vulnus inferunt. Ista vero facientes exardescunt sicut ignis in spinis, quia per flammas detrahentium non justorum vita comburitur, sed si quae in eis esse poterant peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ uel ipsi cȩlestis regni p̃mia.
uel gehenne eẽ supplicia ñ credunt: in
suis prauitatib dimissi. a fide & opere
etiam alios subuertunt: ut regnũ quod
ipsi appẽtere ñ uolunt. nec alt̃ assequat᷑.
Hi nanq cũ teneriores qͦslam bona inci¬
pere. mala iam deuitare cognouerint:
modo irridendo qđ in celis ꝓmittitur.
ferni supplicus minat᷑: modo laudando
bona tẽporalia & delectationes p̃sentis
scłi callida ꝑsuasione pollicendo defle¬
ctunt mentes innocentiũ. eoꝵq itinera
ꝑuertunt. Gaudent. si quos potuerint
a uita reuocare: ad mortẽ trahere.
Letant᷑ in prauitatib suis: exultant
& in alienis. His nimirũ pena sua ñ
sufficit: qui agunt ne soli moriant᷑. At
si fortasse iustũ quempiã tantȩ iam
uirtutis in uenerint. ut ei loqͥ continria
non p̃sumant: qͥa subuersores ẽẽ ñ posst̃.
statim scorpiones fiunt. Scorpio enĩ
palpando incedit: sed cauda ferit. Nec

Expanded text:
quia enim ipsi vel coelestis regni praemia, quia enim ipsi vel coelestis regni praemia, vel gehennae esse supplicia non credunt, in suis pravitatibus dimissi, a fide et opere etiam alios subvertunt ut regnum quod ipsi appetere non volunt, nec alter assequatur. Hi namque cum teneriores quosdam bona incipere, mala jam devitare cognoverint, modo irridendo quod in coelis promittitur, ferni suppliciis minatur, modo laudando bona temporalia, et delectationes praesentis saeculi callida persuasione polliciendo, deflectunt mentes innocentium eorumque itinera pervertunt: gaudent, si quos potuerint a vita revocare, ad mortem trahere; laetantur in pravitatibus suis, exsultant et in alienis. His nimirum poena sua non sufficit, qui agunt ne soli moriantur. At si fortasse justum quempiam tantae virtutis invenerint, ut ei loqui contraria non praesumant, quia subversores esse non possunt, statim scorpiones fiunt. Scorpio autem palpando incedit, sed cauda ferit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
deprehensus. mentẽ suã grauit̃ coneuti.
atq ad desperationis foueã conspexit
impelli: qͥiã ianiq cadere poterat. nĩsi
ad memoriã sua bene ac̾ta reuocasset.
ut ad spẽ eiꝰ animꝰ reduceret᷑. ne oppres¬
sus uerbis & uulnerib in desperatione
periret. Qđ ergo bona sua enumerat:
non innotescere alus quasi ex laude
desiderat: sed̃ ad spem animũ reformas.
Iusti itaq sicut sine arrogantia loquit᷑
aliquando bona que agunt: ita sine
eelo priuate gle detrahentiũ sibi lingusa
rdarguunt. quid noxia loquunt᷑. Cũ
uero lingue derogantiũ corrigi neque¬
unt: equanimit̃ sunt ꝑ om̃ia toleraande.
Uec obtrectationis sermo timendus est:
ne dũ uituperatio ꝑuersoꝵ metuit᷑. recti
opis uia deserat᷑. Unde nunc iherechie¬
ui propħe dicit᷑. Sermones eoꝵ ne metu
as. quia increduli & subuersores st̃ tecũ.
Minus aut̃ mali esset: si hi qui sunt
increduli. subuersores minime fuissent.

Expanded text:
deprehensus, mentem suam graviter concuti deprehensus, mentem suam graviter concuti atque ad desperationis foveam conspexit impelli; qui jamjamque cadere poterat, nisi ad memoriam sua bene acta revocasset, ut ad spem animus reduceretur, ne oppressus verbis et vulneribus in desperatione periret. Quod ergo bona sua enumerat, non innotescere aliis quasi ex laude desiderat, sed ad spem animum reformat. Justi itaque sicut sine arrogantia loquuntur aliquando bona quae agunt, ita sine zelo privatae gloriae detrahentium sibi linguas redarguunt, quia noxia loquuntur. Cum vero linguae derogantium corrigi nequeunt, aequanimiter sunt per omnia tolerandae. Nec obtrectationis sermo timendus est, ne dum vituperatio perversorum metuitur, recti operis via deseratur. Unde nunc Ezechieli prophetae dicitur: Seas, quia increduli et subversores sunt tecum. » Minus autem mali essent, si hi qui sunt increduli perversores minime fuissent: