comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auferetur ab eo. Cin addidit. nͥ ei qui doto corde
exquirit eum : ut qd̃ deest nature humanȩ t
dei oꝑatione adquirat & gratia: Sicut salo.
mon: qui toto corde exquirens dm̃. sapientiam
postulauit. & quia non opes sibi regias. s dim¬
nȩ munus gr̃ȩ depoposcit : acciꝑe meruit sap¬
entiȩ disciplinam: repletus est domini sp̃u. it
cognosceret mandata omnia.Qui autem non
habet ut incorde suo exquirat dominum: Oft
cit quidem opusdei. s negligenter facit: mali¬
dicto subiectus est sicut legimus : quia maledie¬
tus omnis qui opus dei facit negligenter. Meri.¬
to gͦ repellitur : quia maledicto dignus est: ques
polluit magis & impedit opus. qd̃ negligenter
putauerit exequendum. Consiðemus ergo uttĩ
bonitas sit. repelli ab oꝑe negligentem: anurti¬
neri: & imaginem rei huius ex aliis sumamus
artib. Curat medicus egrotum : s negligentiã
& desidia medici. uulneris uirus serpit. Quante

Expanded text:
auferetur ab eo. cui addit nisi ei, qui toto corde auferetur ab eo. cui addit nisi ei, qui toto corde exquirit eum, ut, quod deest naturae, id dei operatione adquiramon, qui ex toto corde exquirens deum sapientiam postulauit et, quia non opes sibi regias, sed diuinae munus gratiae depoposcit, accipere meruit sapientiae disciplinam, repletus est domini spiritu, ut cognosceret mandata omnia. qui autem non habet, ut in cordc suo exquirat dominum, et facit quidem opus dei, sed neglegenter facit, maledicto subiectus est, sicut legimus, quia maledictus omnis qui opus dei facit neglegenter. merito ergo repellitur, quia maledicto dignus est, quia polluit magis et inpedit opus quod neglegenter putauerit exequendum. Consideremus ergo, utrum bonitas sit repelli ab opere neglegentem an uero retinere, et imaginem rei huius ex aliis sumamus artibus. curat medicus aegrotum, sed neglegentia et desidia medici uirus uulneris serpit. quanto
Abbreviated transcription (Latin):
cam manducauerunt. & potum spiritalem bi-¬
berunt ⁊ quanto magis sc̃s iacõb cibo pastus est
spiritali : Ille quoq intellectus hoc loco sũppe.¬
tit. nec alienuis a uero est: quia iuuenior ille
ex congregatione gentium popłs. qui anteqͣm
in xp̃m cred̾et tortuoso errabat amfractu: ieo
corrrigat uiam suam. quia dei u̾ba custodunt
quȩ noluit custodire popłs iudeoꝵ: & ideo ili
uiam salutis inuenire non potuit. Consid̾ emus
& sequentẽ uersum. In toto corde meo exqui¬
ui te: ne repellas me ã mandatis tuis. Sideus
repellit unũquemq quem repellendũ putat:
uideamus ne excusationem ei tribuat. qui cum
sequi deum uellet. repulsussit: & pͥmum qͥmas¬
modum bonus deus non repellit sequentem. nͥ
ipse mereatur repelli÷ sicut ipse dominus att.
hulpes foueas habent. Et ideo quasi uulpem re¬
pellit. & alibi. Quia omm habenti dabitur:
ei autem qui non habet. & qd̃ indetur habere.

Expanded text:
cam manducauerunt et spiritalem potum bicam manducauerunt et spiritalem potum biberunt. quanto magis sanctus Iacob cibo pastus est spiritali! Ille quoque intellectus hoc loco suppetit nec alienus a uero est, quia iuuenior ille ex congregatione gentium populus, qui, antequam in Christo crederet, tortuoso errabat anfractu, in eo corrigit uiam suam, quia dei uerba custodiuit, quae noluit custodire populus Iudaeorum, et ideo ille uiam salutis inuenire non potuit. consideremus et sequentem uersum. I n toto corde meo exquisiui te. ne rep ella s me a m andatis tuis. si deus repellit unumquemque, quem repellendum putat, uideamus, ne excusationem ei tribuat, qui, cum sequi deum uellet, repulsus sit. et primum quemadmodum bonus deus repellit sequentem, nisi ipse mereatur repelli? sicut ipse dominus ait: uulpes foueas habent, et ideo quasi uulpem repellit, et alibi: quia omni habenti dabitur, ei autem, qui non habet, et quod uidetur habere
Abbreviated transcription (Latin):
dia u̾boꝵ dei. Deniq ipse moyses ihesum nauẽ
& caleph iuuenes. pre cet̾is apꝓbat: quoꝵ con-¬
silium inter electionem magis qͣm multoꝵ semoꝵ
& ipse secutus est. & deus pretulit. Unde & illud
de iacob qd̃ supradiximꝰ. deus qui pascis me ã
iuuentute mea. manifestat nob̃ de eo dictum
qui tulerit iugum uerbi in iuuentute sua: & re¬
cedens ab esaũ & similib eius. sedit singłarit᷑
in se: tempꝰ expectans. quo possit cum disciplina
ꝓferre sermonem. & ꝓpt̾ea spiritali est donatus ali.¬
mento: adhuc euiinteger: s uet̾anus consilio. Ne.¬
q enim dignum est. ut credamus qd tantus patͥ.¬
archa de corporali cibo dixerit. deus qui pascis me
a iuuentute mea: quia nec corporalem panem
desiderabat. cum diceret. Si dominus deus m̃s
mecum est. det panem michi manqucare. &
uestem indui: omnium quȩ das michi decimã
decimabo tibi. Nam si patres nr̃i spiritalem es-¬

Expanded text:
dia uerborum dei. denique ipse Moyses Iesum Naue dia uerborum dei. denique ipse Moyses Iesum Naue et Caleph iuuenes prae ceteris adprobabat, quorum consilium in terrae electione magis quam multorum seniorum et ipse secutus est et deus praetulit. Unde et illud de Iacob, quod supra diximus: deus qui pascit me a iuuentute mea, manifestatur nobis de eo dictum, qui tulerit iugum uerbi in iuuentute sua et recedens ab Esau et similibus eius sedit singulariter, in se tempus expectans, quo possit cum disciplina proferre sermonem; et propterea spiritali est donatus alimento, adhuc aeui integer, sed ueteranus consilio. neque enim dignum est ut credamus, quod tantus patriarcha ---------- de corporali cibo dixerit: deus qui pascit me a iuuen tute mea, quia nec corporalem panem desiderabat, cum diceret: si dominus deus mecum e s t. det panem mihi manducare et uestem indui. omnium, quae das mihi, decimam decimabo tibi. nam si patres nostri spiritalem es
Abbreviated transcription (Latin):
transire qͣm diuitem intrare in regnũ cȩloꝵ. Qd̃ in¬
alio qͦ libro: libere impossibile ẽe̾ dixit. Sic in¬
telligamꝰ impossibile ẽẽ: quia chiuites non cu-¬
stodiunt mandata dei. Si autem custodiant:
fit possibile. qd̾ impossibile uidebatur. hic est
camelus: qui intrat ꝑ angustam uiam. & quȩ
illum caꝑe ante non poterat concupiscentem:
iam capit custodientem mandata diuma. Cu-¬
stodientem autẽ uerba dei: quia custodiurt
ea. moyses quasi semorem elegit. & nunc quib
hoc spiritu dei committitur officii. ut eligant se¬
mores uiros: eligunt sine dubio int̾ semores iu-¬
uenem. corrigentẽ uiam suam incustodiendo u̾¬
ba dei. Et si senioris etatis uirum elegerint: non
quasi longeuum utiq eligunt: s quasi custo.¬
dientem uerba dei. Qd̾ si repꝑitur in iuniore:
utiq & ipse eligendus est. Liquet igitur ex his:
qd̾ non senectutis longeuitas eligatur. s custo.¬

Expanded text:
transire quam diuitem intrare in regna caelorum. transire quam diuitem intrare in regna caelorum. quod quamlibet inpossibile esse dixit, sic intellegimus inpossibile esse, quia diuites non custodiunt mandata dei; si autem custodiant, fit possibile quod inpossibile uidebatur. hic est camelus qui intrat per angustam uiam, et quae illum ante capere non poterat concupiscentem, iam capit custodientem mandata diuina. adeustodiendum 25 autem uerba dei, quia custodiuit ea, Moyses quasi senior eligitur, et nunc, quibus hoc spiritu dei committitur officii, ut eligant seniores uiros, eligunt sine dubio inter seniores iuuenem corrigentem uiam suam in custodiendo uerba dei. et si senioris aetatis uirum 3 elegerint, non quasi longaeuum utique elegerunt, sed quasi custodientem uerba dei: quod si repperitur in iuniore, utique et ipse est eligendus. liquet igitur ex his, quod non senectutis longaeuitas eligatur, sed custo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & iherennȩ dicitur. Noli dicere quia iuuemˢ
sum. & utiq erat etate iuuenis: s ꝓhibet eum iu-¬
uenem se dicere. qui maturioris erat prudentiȩ.
Damhel cum puer t̾et. accepit sp̃m quo dignus
senectutis pͥmatu haberetur ⁊ ut redargueret
senes. ipse non semior longeintate: s gr̃a. Erat e.¬
nim in illo etas senectutis uita immaculata: cui
bene competit illud dauiticum dicere. Suꝑ seni-¬
ores intellexi. Ideoq tanqͣm de ueterani consiliĩ
& semlis scientiȩ uiro: diuinũ ꝓnuntiauit ora.¬
culum. Quis prudentior qͣm damhel: Nunc il¬
lud adu̾tamus: sipossibile est ut corrigat iuue¬
nior uiam suam. annon. Si non est: ergo mentit᷑
ꝓpħ̃a. S quia non mentitur: possibile est. Ita
tamen possibile: ut qd̃ impossibile uidetur. fiat
possibile: si custodiat iuuemior uerba dei.Si aũ
non custocdiat: impossibile est. Iinde illud euan.¬
gelicum. facilius est camclum ꝑ foramen acus

Expanded text:
unde et Hieremiae dicitur: noli dicere, quia iuuenis unde et Hieremiae dicitur: noli dicere, quia iuuenis sum. et utique erat aetate iuuenis, sed prohibet eum iuuenem se dicere, qui esset maturioris prudentiae. Danihel cum puer esset, accepit spiritum quo dignus senectutis primitiis haberetur, ut redargueret senes, ipse non senior longaeuitate, sed gratia; erat enim in illo aetas senectutis tutis uita inmaculata , cui bene conpetit Dauiticum illud dicere: super seniores intellexi. ideoque tamquam de ueterani consilii et senilis scientiae uiro diuinum pronuntiauit oraculum: quis prudentior quam Danihel ? X Nunc illud aduertamus, si possibile est, ut corrigat iuuenior uiam suam an non. si non est, ergo mentitur propheta; sed quia non mentitur, possibile est, ita tamen possibile, ut, quod inpossibile uideatur, fiat possibile, si custodiat iuuenior uerba dei, si autem non custodiat, inpossibile. unde illud euangelicum: f a - cilius est camelum per foramen acus
Abbreviated transcription (Latin):
tas nains nauigantis. & uas uiri in iuuentute:
Sisalomon fatetur qd non agnoscat uias uiri in
Cui respondebitur. qd ille uȩ uiri in iuuentute
non cognoscantur. quȩ sunt secus uias serpentis
in petra. & secus semitas nauis fluctuantis. & uesti¬
gia uolantis aquilȩ. quȩ ungues asꝑos habet. &¬
predam non includit. & supra nubes uolat: in
aere errat: & in mari piscem int̾ficit. & tamen
non est impossibile hoc quartum : sicut illa tria.
Cognoscit enim dñs qui sunt ipsius: & uultut sciat
se unusquisq: ⁊ sciat se populus dei.S esto: non
cognoscantur errantium inȩ : sicut dicit dominꝰ
Non nouiuos: discedite a me oꝑariĩ iniquitatis.
hic autem iuuemor qui potest corrigere uiam su¬
am. fortasse iuuenior sit etate non morib: & habe.¬
at in pͥmo flore iuuentutis suȩ senilem intellectũ
de quo ait: camties est aut̃em intellectus homi-¬
nib: quib maturitas consilii. grauitasq suppetit.

Expanded text:
tas navis navigantis, et vias viri in juventute . tas navis navigantis, et vias viri in juventute . Si Salomon fatetur quod non agnoscat vias viri in Cui respondebitur quod illae viae viri in juventute non cognoscantur, quae sunt secus vias serpentis in petra, et secus semitas navis fluctuantis, et vestigia volantis aquilae, quae ungues asperos habet, praedam includit, et supra nubes volat, in aere errat, in mari piscem interficit; et tamen non est impossibile hoc quartum, sicut illa tria; cognoscit enim Dominus qui sunt ipsius, et vult ut sciat se unusquisque, sciat se populus Dei. 17. Sed esto non cognnon noui uos; discedite a me operarii iniquitatis. hic autem iuuenior, qui potest corrigere uiam suam, fortasse iunior sit aetate, non moribus et habeat in primo flore iuuentutis suae senilem intellectum, de quo ait: canities autem est intellectus hominibus, quibus maturitas consilii grauitasque subpetit.
Abbreviated transcription (Latin):
test ẽẽ ad dext̾am pastoris boni. Sequat᷑ magis¬
iħm dicentẽ petro. Hem retro me sathanã. Se¬
quendo. petr indext̾am meruit collocari: ide-¬
oq ei dicitur. Pasce agniculos meos. S quo exe¬
at: audi. Ad tab̃nacula inquit pastoꝵ: hoc est
ad gentes: ad disꝑsionem. Ideoq dixit. ꝑcutiam
pastorem: & disꝑgentur oues gregis : ut replea¬
tur totus orbisterrarum grege xp̃i: significans
tunc fore saluam synago gam: cum se huic dis.¬
ꝑsiomi & ipsa sotiauerit. quȩ repleint hunc mun-¬
dum. Tab̃nacula enim pastoꝵ: regna sunt t̾rȩ.
Ideoq ꝓpħa dauid. nationes adnuntians credi.¬
turas : ait. Regna terrȩ cantate deo. Ergo sciat
se iuuemor: ut corrigat uiam suam. S dicis.
Quis potest cognosc̾e uiam suam iuuenior ut cor-¬
rigat : cum ꝓpħa dicat. tria sunt impossibilia
michi intelligere. & quartũ non agnosco: uestigia
aquilȩ uolantis. uiam serpentis in petra. & semi-¬

Expanded text:
test esse in dextera pastoris boni. sequatur magistest esse in dextera pastoris boni. sequatur magis dicentem Petro: ueni retro me, satana. sequendo Petrus in dextera meruit collocari, ideoque ei dicitur: pasce agniculos meos. sed quo exeat. audi: ad tabernac-ula, inquit, pastorum, hoc est: ad gentes, ad dispersionem. ideoque dixit: percutiam pastorem et dispergentur oues gregis, ut repleatur totus orbis terrarum grege Christi, significans tunc fore saluam synagogam, cum se huic dispersioni et ipsa sociauerit, quae repleuit hunc mundum; tabernacula enim pastorum regna sunt terrae. ideoque propheta Dauid nationes adnuntians credituras ait: regna terrae, cantate deo. ergo sciat se iuuenior, ut corrigat uiam suam. Sed dicis: \'qui potest cognoscere uiam suam iuuenior, ut corrigat, cum propheta dicat: tria sunt inpomihi intelligere, et quartum quod non agnosco: vestigia aquiiae volantis, viam serpentis in petra, et semi
Abbreviated transcription (Latin):
tum genus. dilectum deo: nichiltibi ꝓderit patrũ
gr̃a. Potens enim deusest: de lapidib istis suscita¬
re filios abrahȩ. & alibim euͣngłio legisti: quia
abrahe filiam ligauit diabolus nequiciȩ suȩ ui-¬
culis: quam dominus soluit die sabbati. Nisi gͦ
scias te. nichil tibi ꝓderit: & sidicas abrahe sum
filia. quȩ non credis: quȩ errorem non corrigis. Abͣ¬
ham quidem saluatur: s te nobilitas generis ñ
iuuabit: nisi fidẽ seruaueris. Non te decipiat dã¬
ta patͥb reꝓmissio Non suscipio ꝑsonam hominis:
non suscipio p̾rogatiuam generis: nisi iudero c̃-¬
gruentem generimoꝵ nobilitatem. ut fiat iusti
geñis electio. Qd̃ siscias te . & agnoscas quia pecco
obnoxia es: exeundum in calcaneis gregum est tͥ.
Exigͦ nudo pede: & pasce hedostuos in tab̃nacu¬
lis pastoꝵ. Qui sine peccato est: agnos pascit :
oues pascit. Quȩ autem peccato obnoxia est:
pascat hedos quia simstris sunt. Non enim po¬

Expanded text:
tum genus, dilectum deo, nihil tibi proderit patrum tum genus, dilectum deo, nihil tibi proderit patrum gratia; potens enim deus est de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. et alibi in euangelio legisti, quia Abrahae filiam ligauit diabolus nequitiae suae uinculis, quam soluit dominus die sabbati. nisi ergo scias te, nihil tibi proderit, etsi dicas: \'Abrahae sum filia‘. quae non credis, quae errorem non corrigis; Abraham quidem saluatur, sed te nobilitas generis non iuuabit, nisi fides seruauerit. non te decipiat data patribus repromissio. non suscipio personam hominis, non suscipio praerogatiuam generis, nisi uidero congruentem generi morum nobilitat.m, ut fiat iusti generis electio. Quodsi scias te et cognoscas, quia peccato obnoxia es, exeundum in calcaneis gregum est tibi. exi ergo nuda pede e t pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum. qui sine peccato est, agnos pascit, oues pascit: quae autem peccato\' obnoxia est, pascit haedos qui a sinistris sunt; non enim po
Abbreviated transcription (Latin):
potiorem eͣtͣ te nosti. Hosce te ipsum. Qd̃ apolis
phithio assignant gentiles uiri: quasi ipse auc.¬
tor fuerit huius sentenciȩ : cum de nr̃o. usurpatũ
ad sua tranferant: & longe anderior moyses fue¬
rit. qui scripsit librum deuteronomiĩ : qͣm phy-¬
losophi qui ista finxerunt. Inde & salomon ora.¬
culum diuinum secutus: scripsit in canticis can-¬
ticoꝵ. Nisi scias te decoram int̾ mulieres. Hoc est:
nisi cognoscaste mortalem. rationalem: & cito
tua fatraris peccata: cito dicas inquitatestuas
ut iustificeris : insi conu̾taris. & prior accuses delic¬
ta tua: uenit dies mortis. & iam nullum conu̾sio¬
nis remedium est. Preueniris: dum cogitas. Ac-¬
cende facem tuam. pͥusqͣm sponsi tui claudatur¬
ianua: qui expectare diu non solet negligentes.
Hisi scias te inquit decoram int̾ mulieres. & dicas.
fusca sum s decora÷ fusca sum quia peccaui. s
decora quia diligor. quia genus sum abrahȩ. elec-¬

Expanded text:
potiorem esse te nosti. nosce te ipsum. quod Apollini potiorem esse te nosti. nosce te ipsum. quod Apollini Pythio adsignant gentiles uiri, quasi ipse auctor fuerit huius sententiae, cum de nostro usurpatum ad sua transferant et longe anterior Moyses fuerit. qui scripsit librum Deuteronomii, quam philosophi qui ista finxerunt. Unde et Salomon oraculum diuinum secutus scripsit in Canticis canticorum: nisi scias te decoram inter mulieres. hoc est: nisi cotua peccata fatearis, cito dicas iniquitates tuas ut justificeris, nisi convertaris, et prior accuses delicta tua, venit dies mortis et jam nullum conversionis remedium est; praeveniris dum cogitas. Accende facem tuam, priusquam sponsi tibi janua claudatur, qui exspectare diu non solet negligentes. Nisi scias te, inquit, decora inter mulieres; et dicas: Fusca sum et decora: fusca sum, qudecora, quia diligor, quia genus sum Abrahae, elec
Abbreviated transcription (Latin):
desideras: que ante mercennarios colligebas.
Mercennariȩ utiq uox ista dicentis est. Ne forte
fiã sic̃ cͥcũamicta: suꝑ greges sodaliũ tuoꝵ.
Quȩ ꝓsclitos ante ex gentib suscipiebas: nunc ipl̃a
congregaris. Respondit mñc. Nisi noscas te decorã
inter mulieres. Quid est se noscere: insi ut sciat se¬
unusquisq hominem ad imaginem & similttuti¬
nem dei factum. rationis capacem. qui t̾ram suã
ex cõlere tanqͣm bonus agricola debeat aratro
quodam & faice sapientiȩ ÷ ut uł dura findant᷑.
uł luxuriantia recidantur : qui inferiorem sui
portionem. animi imꝑio debeat gubernare:
de etiam in lege scriptum est. Attende tibi: nefi.¬
at u̾bum absconditum incorde tuo. Tibi inquit
atcende. Non utiq dicit pecuniȩ tuȩ: non possẽ.¬
sionib tuis: non uirib corporis: s animo
tuo. ac menti tuȩ : unde omnia consilia. facta.
cogitationesq manant. Tibi gͦ attende: ibi ab

Expanded text:
desideras quae ante mercennarios colligebas; desideras quae ante mercennarios colligebas; mercennariae utique uox ista dicentis est: ne forte fiam circumamicta super greges sodalium tuorum. quae proselytos ex gentibus ante suscipiebas. nunc ipsa icongregari. Respondet Iesus: nisi noscas te decoram inter mulieres. quid est se noscere, nisi ut sciat unusquisque hominem ad imaginem et similitudinem dei factum, rationis capacem, qui terram suam excolere tamquam bonus agricola debeat aratro quodam et falce sapientiae, ut uel dura findantur uel luxuriantia recidantur, qui inferiorem sui portionem animi imperio debeat gubernare? unde etiam in Lege scriptum est: adtende tibi. ne fiat uerbum absconditum in corde tuo. tibi, inquit, adtende; non utique dicit pecuniae tuae, non possessionibus tuis, non uiribus corporis, sed animo tuo ac menti tuae, unde omnia consilia, facta cogitationesque manant. tibi ergo adtende ibi, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
fuisti: atq dilectus michi. & si ego tantȩ prim¬
gatiuam caritatis amisi: tu tamen quasi pus
responde michi. ubi pascis ⁊ ubi manes. Reliqͥsi
me: abisti ad gentes. Recessisti longe a me: ꝯ
illis ꝓpior factus es. a quib longe eras. S facus
esꝓpe: quia credidert̃ in sangumne tuo. Ame
recessisti: quia ego crucem tuam non fuscepi.
ut mundi redemptionem ÷ s ut noxiĩ damp¬
nationẽ. O.ui autẽ receꝑunt te dñe. sicut salu¬
tis auctorẽ: in meridie sunt Illisluces: illisi.¬
fulges: illis calet gr̃a tua sicut meridies. Mich
matutinus eras. cum adhuc crederem ⁊ s non
pascuntur indiuitiis tuis. & in te sꝑant: & ideo it
dixit dauid. deduces eoꝵ iusticiam tanqͣm lum̃:
& iudicium eoꝵ tanqͣm m̾idicm. Queris gͦ tanqͥt
aliena quȩ ꝓxima eras: tanqͣm pauꝑ que diues
fuisti. uis sequi quȩ precedebas : Atq utinam uł
sequaris: quos preceðe debuisti. Mercennaria tt

Expanded text:
fuisti atque dilectus mihi: etsi ego tantae praefuisti atque dilectus mihi: etsi ego tantae praerogativam charitatis amisi; tu tamen quasi pius responde mihi: Ubi pascis? ubi manes? Reliquisti me, abiisti ad gentes: recessisti longe a me; et illis propior factus es, a quibus longe eras; sed factus es prope, quia crediderunt sanguini tuo: a me recessisti; quia ego crucem tuam non suscepi, ut mundi redemptionem, sed ut noxii damnationem. Qui autem receperunt te, Domine, sicut salutis auctorem, in meridie sunt. Illis luces, illis refulges, illis calet gratia tua, sicut meridies. Mihi matutinus eras, cum adhuc crederem: sed non pascuntur in divitiis tuis, et in te sperant. Ideo ut dixit David; Deduces eorum justitiam tamquam lumen, et iudicium eorum tamquam meridiem. Quaeris ergo tamquam aliena. quae proxima eras. tamquam pauper, quae diues fuisti. uis sequi quae praecedebas; atque utinam uel sequaris quos praecedere debuisti! mercennaria esse
Abbreviated transcription (Latin):
pugnauerunt synagogam dicentes. ecce conu̾ti.. cͣ¬
mur ad gentes: & nationib u̾bum dei predicare
ceꝑunt. Possunt & ꝓpħe intelligi: qui monen¬
do denuntiandoq ut uineam suam custodiret
sẏnagoga. nichil ꝓfecerunt. fecit enim spinas
imꝓbitatis: quȩ uirtutis uberes fructus deferre
debuerat. & ideo confitetur: quia popłm suũ
custodire non potuit. Meritoq sero querit te.¬
nẽre. quem cum teneret amisit: multo difsimi-¬
lior enis quȩ dicit. Inueni quem dilexit anima
mea : tenui eum ÷ & non derelinqͣm eum. Deniq
illa inuitat in ortum suum sponsum : hȩc. ubi
pascat requirens. dicit ad ipsum. Annuntia mͥ:
quem dilexit anima mea. Cur dicis. quẽ dilexit
amma mea : & non quem diligit: Cur dimisi.¬
sti quẽ tenebas: ꝑdidisti patrum fidem: ami.¬
culis: amisisti longo fune ꝑfidiȩ. Ideo nescis.
ubi pascat: ubi maneat. Nam si stires: non
quereres. Dicis enim. Ubi pescis : ubi manes m

Expanded text:
pugnaverunt Synagogam dicentes: Ecce convertipugnaverunt Synagogam dicentes: Ecce convertimur ad gentes ; et nationibus verbum Dei seminare coeperunt. Possunt et prophetae intelligi, qui monendo denuntiandoque, ut vineam suam custodiret Synagoga, nihil profecerunt. Fecit enim spinas improbitatis, quae virtutis uberes fructus deferre debuerat. Et ideo confitetur, quia populum suum custodire non potuit; meritoque sero quaerit tenere, quem cum teneret, amisit: multo dissimilior ejus quae dicit: Inveni quem dilexit anima mea, tenui eum, et non relinquam eum . 11. Denique illa invitat in hortum suum Sponsum: haec ubi pascat requirens, dicit ad ipsum: Annuntia mihi quem dilexit anima mea . Cur quem dilexit anima mea dicis, et non quem diligit? Cur dimisisti, quem tenebas? Dilexisti patrum fide, amiculis, amisisti longo fune perfidiae. ideo nescis ubi pascat, ubi maneat; nam si scires, non quaereres. Dicis enim: Ubi pascis? ubi manes in
Abbreviated transcription (Latin):
tens. Et gentib non lucebat ante: nunc lucet. Nc̃
illis õritur: qui oriebatur michi. Qui illis remisit:
remitret & michi. Nolite arbitrari qm̃ obfuscata
sum. qd̃ penitus reliquerit me sol: & iam ñ intue.¬
atur:⁊ non requirat egram. Dissimulauit a me:
quia non seruaui mandata enis. Reconciliabit᷑:
cum uid̾it meoꝵ penitentiam delictoꝵ. Non undet
me sol. quia non recepi aduementem: non aꝑui
fenestras. ut uitȩ lumen intraret.Cum aꝑuero.
illuminabit ocłos meos: qui uenit ut totum mun.¬
dum illum maret : & uideant etiam non uiden-¬
ad legis precepta constringunt: ut legem custo¬
diant. limeam suam tuctur: qͣm custodire ñ
potuit. Demq custodiebatur. ut faceret uuas:
fecit autem spias. Quȩ sit igitur uinca: uenit
dauid nobis testificari dicens. Uineam de egypto
transtulisti: & eiecisti gentes. & plantasti eam.
Possunt & apłi esse filii matris eius: qui uere im-¬

Expanded text:
tens. et gentibus non lucebat ante, nunc lucet, nunc tens. et gentibus non lucebat ante, nunc lucet, nunc illis oritur qui oriebatur mihi; qui illis remisit. remittet et mihi. nolite , arbitrari, quoniam obfuscata sum. quod penitus reliquerit me sol et iam non intueatur, non requirat aegram. dissimulauit a me, quia non seruaui mandata eius; reconciliabitur, cum uiderit meorum paenitentiam delictorum. non uidit me sol, quia non recepi aduenientem, non aperui fenestras, ut uitae lumen intraret. cum aperuero. inluminabit oculos meos, qui uenit ut totum mundum inluminaret, et uideant etiam non uidenad legis praecepta constringunt, ut legem custodiat, uineam suam tueatur, quam custodire non potuit; denique custodiebat ut faceret uuas, fecitDavid testificari nobis dicens: Vineam ex Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam . Possunt et apostoli esse filii matris ejus, qui vere im
Abbreviated transcription (Latin):
credulitatem: decora ꝑ legem. fusca ꝑ lapsum ÷
decora quia dilexit me sol: & prior facta sum
congregatio dei. Nolite refugere me: quia fu-¬
sca sum. Ideo fusca sum. quia sol reliquit me iusti¬
ciȩ: qui ante me illummare consueuerat. Ami-¬
si colorem uultus mei: obtusa facta est acies ocu-¬
loꝵ meoꝵ. quib ante solem indebam. In tenebri ᷤ
ambulo: quia diem xp̃i nescio. Nolite tamende.¬
spicere me: qͣm qui dereliquit. potest rursum
aspicere. & misereri it̾um: Solet &. congregare
disꝑsos: desertos requirere : colligere destitutoᷤ.
Omnes trib israhel conuenĩte: aspicite me deco¬
ram ante: derelictam. Holite aspicere me. qm̃¬
obfuscata sum: hoc est. non hoc solum aspiciatiᷤ
quia offuscata sum. Non est intiutus me sol: &i
deo offuscata sum. S lucet sol suꝑ iustos & innu¬
stos. Suꝑ iustos ꝑ grãm: suꝑ iniustos ꝑ miscdiam:
illis m̾cedem meritoꝵ tribuens: istis peccata dimit¬

Expanded text:
creduli- tatem, decora per legem, fusca per lapsum, creduli- tatem, decora per legem, fusca per lapsum, decora, quia dilexit me sol et prior facta sum congregatio dei. nolite refugere me, quia fusca sum; ideo fusca sum, quia sol me reliquit iustitiae, qui ante inluminare consueuerat. amisi colorem uultus mei. obtunsa facta est acies oculorum meorum, quibus ante solem uidebam; in tenebris ambulo, quia diem Christi nescio. nolite tamen despicere me, quoniam qui reliquit potest rursum aspicere, misereri iterum. solet congregare dispersos, desertos requirere, colligere destitutos.\' omnes tribus Israel, conuenite, aspicite me decoram ante derelictam; nolite aspicere me, quobfuscata s u m. hoc est: non hoc solum aspiciatis. quia obfuscata sum. non est intuitus me sol, et ideo obfuscata sum. sed lucet sol super iustos et iniustos, super iustos per gratiam, super iniustos per misericordiam. illis mercedem meritorum tribuens, istis peccata dimit
Abbreviated transcription (Latin):
beret: qd̾ anima illa carnis uinculis innexca. au.¬
lam diumȩ plenitudinis scrutaretur. Hec exgo
mirantib aliis: respondit anima ioħ̃is. fusca
sum & decora: filiȩ iherłm. fusca ꝑculpam: de-¬
cora ꝑ grãm. Dicit & caro. fusca sum : & decora.
fusca puluere seculari. quem peccando collẽ-¬
git: decora oleo spiritali. quo mundi huiuspul-¬
uerem squaloremq det̾sit. fusca ꝑ uicuim ⁊ s de¬
cora iam ꝑ lauacrum: quo abluit omne delictũ.
fusca sum quia peccaui: decora quia iam me di-¬
ligit xp̃c. Quam religauerat in eua. recepit ex
uirgine: suscepit ex maria. Dicit etiam sinago¬
plerisq uident᷑ exprum. Que cum reici se iam
uideret. ꝓpt̾ totius plebis impietatem: solabat᷑
se tamen quia ipsum xp̃m de popło suo. pctrũ¬
& ioħem & iacobum xp̃o adherentes uidebat:
quia habebat sibi eloquia credita : & ideo dice¬
bat. fu̾sca sum & decora. filiȩ iherłm. fusca ꝑ in¬

Expanded text:
beret. quod anima illa carnis uinculis innexa auberet. quod anima illa carnis uinculis innexa aulam diuinae plenitudinis scrutaretur. haec ergo mirantibus aliis respondet anima Iohannis: fusca sum et decora, filiae Hierusalem, fusca per culpam, decora per gratiam. dicit et caro: fusca sum et decora, fusca puluere saeculari quam certando collegi, decora oleo spiritali quo mundi huius puluerem squaloremque detersi, fusca per uitium, sed decora iam per lauacrum quod abluit omne delictum; fusca sum, quia peccaui, decora, quia iam me diligit Christus, quam relegauerat in Eua, recepit ex uirgine, suscepit ex Maria. Dicit etiam synagoplerisque uidentur exprimi; quae cum se reici iam uideret propter totius plebis inpietatem, solabatur se tamen, quia ipsum Christum de populo suo, Petrum Iohannem Iacobum Christo adhaerentes uidebat, quia habebat eloquia sibi credita, et ideo dicebat: fusca sum et decora, filiae Hierusalem, fusca per in
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat currere : s auditis xp̃i imꝑñs. deseruit ui-¬
am mundi: secutus est xp̃m. Probauit quia in eo
corrigit iuuenior uiam suam. si xp̃i uerba custo¬
diat : dicens ad eum. Diligamus ubera tua suꝑ. cͣc
uinum. Sic tamen bibens. ut nõ absorberetur
umno: s gr̃a eius leticiam cordis hauriret: non
corꝑis ebrietate titubaret. Deniq bibens hoc uinũ
apuit oculos suos. & uidit uiam rectam: reliqͥt
tortuosas uias dicens. Equitas dilexit te. hoc est..
Non fiexuosa itinera te secuntur: s solus ad te¬
potest iusticiȩ trames ꝑuenire. Qui enim diligit
iusticiam: non se auertit a xp̃o. Quomͦ enim ar¬
bitrum iusti. remun̾atoremq meritoꝵ. innocens
metuat conscientia: In hoc iuuene gͦ uiam suam
corrigente. spectato magna mysteria: que in canticis
reclinantem se ioħem supͣ pectus eius: mirantes
alios qd̾ seruus se supͣ dominum reclinaret : qd̃
caro illa peccatrix supͣ templum uerbi recum.¬

Expanded text:
coeperat currere, sed auditis imperiis deseruit uitcoeperat currere, sed auditis imperiis deseruit uitam mundi, secutus est Christum, probauit, quia in eo corrigit iuuenior uiam suam, si Christi uerba custodiat, dicens ad eum: diligamus ubera tua super uinum, sic tamen bibens, ut non absorberetur uino, sed gratia eius laetitiam cordis hauriret, non corporis ebrietate titubaret. denique bibens hoc uinum aperuit oculos suos et uidit uiam rectam, reliquit tortuosas uias, dicens: aequitas dilexit te, hoc est: \'non fpotest justitiae trames pervenire. Qui enim diligit justitiam, non se avertit a Christo. Quomodo enim arbitrum justitiae, remuneratoremque meritorum innocens metuat conscientia? 8. In hoc ergo juvene viam suam corrigente spectato magna mysteria, quae in Canticis reclinantem se Joannem supra pectus ejus, mirantes alios qcaro illa peccatrix supra templum uerbi recum
Abbreviated transcription (Latin):
& nunqͣm sibi solus: iste pulcram etati lubricȩ di-¬
sciplinam adscisscens silentĩ. nec adhuc sibi ha-¬
bundans. s aliis timensse credere : querens tamen
a iuuentute congregare. quȩ insenectute & sibi
& ꝓximis suis ꝓsint: nedicatur ei. Que in iuuentu-¬
te non collegisti: quomͦ iuenies in senectute:
Ergo is sim concilio sẽderit sem̃oꝵ. manum adhi-¬
bebit ori suo: ut audiens senum sentencias. colli¬
gat qd̃ sibi ad maturiorem seruet etatem: qͦm¬
ad modum maria cum uerba xp̃i audiret. con-¬
ferebat ea omnia in corde suo: quẽ admodum
ioħs cum caput suum supͣ pectus dñi . rãui recli¬
naret: hauriebat ꝓfunda secreta sapientiȩ. En
tibi iuuenem: qui uiam suam in iuuentute cor.¬
rexit. Piscator erat cum fr̃e suo: uidit dñm ñm
cum plicaret recia sua : audiuit & dicentem.Ue.¬
nite: faciam uos piscatores hominum. Et relictiᷤ
retibus suis & patre: secutus est eum. Niam scl

Expanded text:
et numquam sibi solus, iste pulchram aetati lubricae diet numquam sibi solus, iste pulchram aetati lubricae disciplinam adsciscens silentii nec adhuc sibi abundans, sed aliis se timens credere, quaerens tamen a iuuentute congregare. quae in senectute et sibi et proximis suis prosint, ne dicatur ei: quae in iuuentute non collegisti, quomodo inuenies in senectute? ergo is, si in consilio seniorum sederit, manum adhibebit ori suo, ut audiens sententias colligat, quod sibi ad maturiorem seruet aetatem: quemadmodum Maria, cum uerba Christi audiret, conferebat ea omnia in corde suo; quemadmodum Iohannes, cum caput suum supra pectus Iesu domini reclinaret, hauriebat profunda secreta sapientiae. En tibi iuuenem, qui uiam suam in iuuentute correxit! piscator erat cum fratre suo; uidit dominum Iesum, cum plicaret retia sua, et audiuit dicentem: uenite, faciam uos piscatores hominum, et relictis retibus suis et patre secutus est eum. uiam saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
linde puto & pytagoram illum philosophum
iitatorem uiuenis hirius ꝓpħici. instituisse sec-¬
tam ⁊ ut discipuli sui qͥnquennio non loquentes.
tanto silentio loqui discerent: cum p̾sertim & da¬
uid suꝑioris etatis qͣm pytagoram fuisse dubium¬
non sit. qui ait. Dixi. custodiam uias meas. ut nõ
delinꝗͣ. in lingua mea: posui ori meo custodiam.
& quia forte aliquando aliquid locutus esset in-
cautius: ideo postea a deo pomi ori suo custodiam
postulauit. ysaiam qͦ pytagõricis anteriorem fu-¬
isse fuisse quis nesciat: Qui cum audisset clama:
non prius clamau̾it qͣm audiret quid clamare de.¬
beret. Respondit enim. Quid clamabo: Unde
dictum est ei. Omnis caro fenum: & omnis gła erꝰ
ut flos fem. Arint fenum & flos eius dẽcidit: u̾-¬
bum autem dm̃ manet inȩt̾num. hȩc ꝓpħica uo.¬
ce clamauit. Uterq igitur uuienis predicandꝰ ⁊
ille tamen serus: hic cautus. Ipse seipso contentꝰ.

Expanded text:
unde puto et Pythagoram illum philosophum unde puto et Pythagoram illum philosophum imitatorem iuuenis huius prophetici instituisse sectam, ut discipuli sui quinquennio non loquentes tanto silentio loqui discerent, cum praesertim et Dauid superioris aetatis quam Pythagoram fuisse non dubium sit, qui ait: dixi: custodiam uias meas, ut non delinquam in lingua mea; posui ori meo custodiam. et quia forte cautius; ideo postea a Deo poni ori suo custodiam postulavit. Esaiam quoque pythagoricis anteriorem fuisse quis nesciat? Qui cum audisset, clama ; non prius clamaverit, quam audiret quid clamare deberet. Respondit enim: Quid clamabo ? Unde dictum est ei: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus, ut flos feni. Aruit fenum et flos ejus decidit: verbum autem domini manet in aeternum, et prophetica uoce clamauit. Uterque igitur iuuenis praedicandus. ille tamen serius, hic cautus; ille se ipso contentus
Abbreviated transcription (Latin):
non insecreto solus sedebat: s cum preesset p¬
pulis: singłari tamen gratia preminebat. he.¬
lẏas solus sedebat: cum ab angło uel etiam corus
cibum deferentibus pasceretur. Solus ⁊ non solũ
secretus a turbis: ucrumetiam segregatus ã meri.¬
tis plurimoꝵ. Deniq reuelationes illi diume gr̃e
refulgebant. Cuiꝰ munis fructũ. ꝓ m̃cede adipisce.¬
batur: quia a iuuentute sua iugum u̾bͥ suscipi.¬
endum putauit ÷ ne tͣhenda essent longo duitiꝰ
fune peccata. Pocest iuuemor iste qui fecrbo.¬
is eqͣlium. quȩ plerũq corrumpunt mores bo.¬
nos. & contagia uolens fugere peccantium. ila
intelligi singłariter sedere & silere ÷ ne rudis
etatis facilitate labatur: s intendere senoꝵ ͥ.
ceptis ÷ ꝓpħarum oraculis: apłoꝵ magisteriis:
laudandꝰ eõ. quia prius uult tacendo loquenda
cognoscere: qͣm ꝓferre quȩ sentiat anteꝗͣ loql
discat: timens ne inmulti lo quio pett̃m cõnde

Expanded text:
non in secreto solus sedebat, sed cum praeesset pnon in secreto solus sedebat, sed cum praeesset populis; singulari tamen gratia praeminebat. Elias solus secibum deferentibus pasceretur; solus. non solum secretus a turbis, uerum etiam segregatus a meritis plurimorum. denique reuelationes illi diuinae gratiae refulgebant; cuius muneris fructum pro mercede adipiscebatur, quia a iuuentute sua iugum uerbi suscipiendum putauit, ne trahenda essent longo diutius fune peccata. Potest iuuenior iste, qui fecit bois aequalium, quae plerumque corrumpunt mores bonos, et contagia uolens fugere peccantium ita intellegi singulariter sedere et silere, ne rudis aetatis facilitate labatur, sed intendere seniorum praeceptis, prophetarum oraculis, apostolorum magisteriis, laudandus eo, quia prius uult loquenda cognoscere quam proferre quae sentiat antequam loqui discat, timens, ne in multiloquio peccatum contrahat.
Abbreviated transcription (Latin):
centes. delicta iuuentutis meȩ & ignorantiȩ me
ne memineris. Hoc debilitatis est remedium: il¬
lud. robur salutis. Salutis medicina uulneri qu¬
ritur: gr̃a sanitati. Ideoq ait. Bonum est um.
cum tollit iugum iniuuentute. Ci autemquis
decursȩ iuuentutis annos iugum tulerit: ñ est
statim ꝑfectum bonum. Stimulant enimeum
peccata sua: exagitat consuetudo conscientian
peccandi: & usus erroris instabilem facit. Luta¬
dum est diu huiꝰmodi uiro: ut abolefatiat in
iuuentute. facta inuet̾ata atq diuturna. Huic
in ꝑiculo res est: illim bono. Deniq sedebit illt
singłariter: quasi is qui facile non inuenit equa¬
lem. singłarib donatus premiis: & silebit qui¬
etus. & feriatus ab omni int̾pellatione munda.¬
nȩ sollicitudinis & uoluptatis : & diuinis uata.¬
bit oraculis: quȩ solent singłariter sedentib ti¬
uelari. sicut sc̃o dauid qui ait. Qm̃ tu domine
singłariter in spe constituisti me. & hic qͥden

Expanded text:
icentes: Delicta juventutis meae, et ignorantiae meae icentes: Delicta juventutis meae, et ignorantiae meae ne memineris . Hoc debilitatis est remedium, illud robur salutis. Salutis medicina vulneri quaeritur: gratia sanitati. Ideoque ait: Bonum est viro, cum tollit jugum in juventute . Ei autem qui post decursae juventutis annos jugum tulerit, non est statim perfectum bonum. Stimulant enim eum peccata sua, exagitat conscientiam consuetudo peccandi, et usus erroris instabilem facit. Luctandum est diu hujusmodi viro, ut abolefaciat in juventute facta inveterata atque diuturna. Huic in periculo res est, illi in bono. 4. Denique sedebit ille singulariter, quasi is qui facile non inveniat aequalem, singularibus donatus praemiis: et silebit quietus et feriatus ab omni interpellatione mundanae sollicitudinis, et voluptatis: et divinis vacabit oraculis, quae solent singulariter sedentibus revelari, sicut sancto David, qui ait: Quoniam tu singulariter in spe constituisti me . Et hic quidem
Abbreviated transcription (Latin):
seges leta porrigitur: atq in u̾sum quendam
uineta ponuntur. Ceruoꝵ cursus directior: uul-¬
peculȩ flexuosus. Ideo de herode dicitur. ite. di-¬
cite uulpi illi: quia deflexerat a uia recta. nec
iter suum iniuuentute correxerat: dignus ihe.¬
remiȩ threno. quo deflentur peccatores. qui iu-¬
gum uerbi in iuuentute acciꝑe recusarunt.
Ideo captiui ducti sunt: ideo deplorantur tan-¬
qͣm mortui : quia uitȩ nescierunt semitas : &
digna oꝑa cadauerum busto. non declinauerunt.
flens gͦ mortem ꝑpetuam iudeoꝵ: dicit iheremiaᷤ.
Bonum est uiro. cum dollit iugum in iuuentute sua
Sedebit singłariter. & silebit: quia tulit in se. Ñ
solum tollere iugum uerbi: s etiam iniuuen¬
tute tollere debemus. Sienim sero tollamus:
qͣm tenere grãm. Preueniamꝰ ergo in iuuentus
annos correttione congrua: ut magis dicamus
singuli. deus qui pascis me a iuuentute mea: qͣm
recordationem habentes. lapsum defleamusq.¬

Expanded text:
seges laeta porrigitur atque in uersum quendam seges laeta porrigitur atque in uersum quendam uineta ponuntur; ceruorum cursus directior, uulpiculae flexuosus. ideo de Herode dicitur: ite dicite uulpi illi, quia deflexerat a uia recta nec iter suum in iuuentute correxerat, dignus Hieremiae threno, quo deflentur peccatores qui iugum uerbi in iuuentute suscipere recusarunt. ideo captiui ducti sunt, ideo deplorantur tamquam mortui, quia uitae nescierunt semitas et digna opera cadauerum busto non declinauerunt. flens ergo mortem perpetuam Iudaeorum dicit Hieremias: bonsedebit singulariter et silebit, quia tulit super solum tollere jugum verbi, sed in juventute debemus tollere. Si enim sero tollamus, bere, quam tenere gratiam. Praeveniamus ergo juventutis annos correctione congrua; ut magis dicamus singuli: Deus qui pascis me a juventute mea ; quam recordationem habentes lapsum defleamus d
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo ipse delib̃ans. Tunc enim salubriora con-¬
silia credimus: siꝓpensiore meditatione exami¬
nãta uideantur. S ipsa delib̃ationis susceptio.
docta diffinitione distinguit᷑ : ut diu̾sarum co-¬
gitationũ contursus auferat dicens In quo
corrigit iuuemor uiam suam: hic enim delib̃an.¬
tis est finis : quo uiam suam corrigat. & respon-¬
dit. In custodiendo uerba tua. Et bene addo.
ce atq oratione delata. consilium hoc domini
inspiratione repperit: ut non p̾sumptionis hu¬
manȩ. s dignationis diuinȩ remedium cred̃e.¬
tur. oꝯens enim nr̃a u̾boꝵ cęlestium consꝑsa se.¬
minib ÷ quȩ ante degenerabat stirpib: melio.¬
res cultus edere. fructusq afferre incipit. Diri¬
sgamus igitur semitas nr̃as: ne tortuosi serpen.¬
tis seqͣmur anfractus. Uiȩ enim domini rectȩ:
ꝑu̾sȩ autem uiȩ errantium : de quib dicitur.
O qui dereliquerunt semitas rectas. In ordinem

Expanded text:
cum eo ipse deliberans; tunc enim salubriora concum eo ipse deliberans; tunc enim salubriora consilia credimus, si propensiore meditatione examinata uideantur. sed ipsa deliberationis susceptio docta definitione distinguitur, ut diuersarum cogitationum concursus auferat, dicens: in quo corrigit iuuenior uiam suam? hic enim deliberantis est finis, quo uiam suam corrigat. Et respondet: in custodiendo uerba t u a. et bene ad ce atque oratione delata consilium hoc domini inspiratione reppererit, ut non praesumptionis humanae, sed dignationis diuinae remedium crederetur. mens enim nostra uerborum caelestium conspersa seminibus, quae ante degenerabat in stirpibus, meliores cultus edere fructusque adferre incipit. dirigamus igitur semitas nostras nec tortuosi serpentis sequamur anfractus. uiae enim domini rectae, peruersae autem uiae errantium, de quibus dicitur: o qui dereliquerunt semitas rectas! m ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
n quo corrigit inuenior uiam suam: Suꝑioꝵ dicit᷑. beth.¬
octo u̾suum non absurda nob̃ cecidit disputatio:
ideoq & sequentia ꝑsequi studium fuit. Et pͥmũ.
litt̾e scde hoc est. bexh. int̾pretatio consid̾anda ÷:
quȩ in latino conu̾sa. confusio declarat᷑ S qui
uiam suam corrigit: non confunditur. Uerum qr
is qui corrigitur. ante in errore fuit: quomͦ enim
corrigitur. nisi qd̾ ante deflexũ fuit a uero:
Atiq in lapsu positus. & adolescentiȩ luxu ac
laciuȩ etatis captus illecebris. ubi ad nuentutis
ꝓuectus confinia. sobria mente resipuit: tanqͣm
confusus animo. quodammͦ erubescenda depo-¬
nat. & plena ꝓbitatis adsumat. diu secum uoluit.
& diu̾sis fluctuans cogitationib librat atq exa-¬
minat. post̾iora obliuiscens. & ea quȩ sunt priora
appetens. quemadmodum uiam suam corrigat:
offensionemq adolescentioris etatis. seria iuuen-¬
tutis fronte pretexat. Unde ne diu dubitet huis¬
modi. & incerto hẽreat: dat ꝓpħa consilium. qͣsi

Expanded text:
n quo corrigit iuuenior uiam suam? superiorum octo uersuum non absurda nobis cecidit disputatio, ideoque et sequentia persequi studium fuit. et primum litterae secundae, hoc est \'Beth\', interpretatio consideranda est. quae in Latino conuersa \'confusio\' declaratur. sed qui uiam suam corrigit, non confundetur. uerum quia is, qui corrigit, ante in errore fuit — quomodo enim corrigitur, nisi quod ante deflexum fuit a uero ? —, utique in lapsu positus et adulescentiae luxu ac lasciuae aetatis captus inlecebris, ubi ad iuuentutis prouectus confinia sobria mente resipiscit, tamquam confusus animo, quonam modo erubescenda deponat et plena probitatis adsumat, diu secum uoluit et diuersis fluctuans cogitationibus librat atque examinat posteriora obliuiscens et ea quae sunt priora appetens, quemadmodum uiam suam corrigat offensionemque adulescentioris aetatis seria iuuentutis fronte praetexat. unde ne diu dubitet huiusmodi et m incerto haereat, dat propheta consilium quasi
Abbreviated transcription (Latin):
batus petrus qui derelinqui timeret: ait. Dñe quo
uadis: Nidit dominus turbarieum: & respondit
ei. Quo ego uado. non potes me modo sequi: sequẽ¬
ris autem postea. Sic & in mari cum titubaret.
clamauit ad xp̃m ⁊ & porrexit ei dext̾am xp̃c:
ne penitus derelictus ꝑiret. Nemo autẽ debet in-¬
flari qd̾ nunqͣm derelinqͣtur: uł dolẽre qd̾ aliqͣn.¬
do derelinquatur. Siquidem ipse filius se dicit de.¬
relictum: sic̃ habes. Deus deus meus respice me. qͣre
me dereliquisti: Et ille. quidem nunqͣm derelictus¬
est a patre: cum quo pater semꝑ est. Scͥ ptum est
enim. Ecce uenit hora. ut disꝑgamini unꝰquisq in
sua: & me solum relinquatis. S non sum solus:
quia pater mecum est.S scdm corpus in quo est
traditus passiom. uox ista ꝓcessit: qmͣ derelinqͥ
Unde & paulus ait. de patre deo. Qui filio ꝓprio
non peꝑcit: s pronobis omnib tradidit᷑ illum.

Expanded text:
batus Petrus, qui derelinqui timeret, ait: domine. quo batus Petrus, qui derelinqui timeret, ait: domine. quo uadis? uidit dominus turbari eum et respondit ei: quo ego uado non potes me modo sequi, sequeris autem postea. sic et in mari cum titubaret, clamauit ad Christum et porrexit ei dexteram Christus, ne penitus derelictus periret. Nemo autem debet inflari, quod numquam derelinquatur, uel dolere. quod aliquando derelinquatur, siquidem ipse filius se dicit derelictum, sicut habes: deus deus meus, respice m e; quare me dereliquisti? et ille quidem numquam derelictus a patre est, cum quo pater semper est; scriptum est enim: ecce iam uenit hora ut dispergamini unusquisque in sua et me solum relinquatis; sed non sum solus, quoniam pater mecum est. sed secundum corpus, in quo est traditus passioni, uox ista processit, quoniam derelinqui unde et Paulus ait de patre deo: qui filio prop.rio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
tus. & in magnis ꝑturbationib positus. ne de¬
relinqueretur timebat.⁊ hic autem iam fortior.
nontimet derelinqui ut temptetur : s rogat
ne penitꝰ derelinquatur. Plerũq enim derelin.¬
quit deus: quos uult ꝓbari. Penitꝰ autem dere.¬
linquit: quos deserit. Derelĩquit penit̾ iudã ⁊
non dereliquit autem sc̃m iob: in cuius patͥmo¬
nium. in cuius corpus potestatem diabolo dedit:
in animam non dedit. Nam si dedisset in animã:
penitus dereliquisset eum. Nunquid ñ ideo dere-¬
lictus est iob. ut relictus ꝓbaretur. ⁊ ꝓbatus corona¬
retur: Dereliquit autem iudam: cui ait. Qd̃ fa.¬
cis: fac celerius. Dereliquit enim penitus: quem
sceleris sui ꝑmisit effectui. Alios autem apostolos
cum uidisset ẽe turbatos: quia dixerat. quo ego ua-
do uos non potestis uenire: addidit. Non turbet᷑
cor ur̃m. Et infra. Iterum uenio & accersio uos ad
meipsum: ut ubi ego sum. & uossitis. Deniq tur.¬

Expanded text:
tus et in magnis perturbationibus positus. ne detus et in magnis perturbationibus positus. ne derelinqueretur, timebat, hic autem iam fortior non timet derelinqui, ut temptetur, sed rogat. ne penitus derelinquatur. plerumque enim derelinquit deus quos uult probari, penitus autem derelinquit quos deserit. dereliquit penitus ludam. non derehquit autem sanctum Iob. in cuius patrimonium, in cuius corpus potestatem diabolo dedit. in animam non dedit; nam si dedisset in animam, penitus dereliquisset eum. numquid non ideo relictus est Iob, ut relictus probaretur, probatus coronaretur? dereliquit igitur ludam. cui ait: quod facis, fac celerius; dereliquit enim penitus. quem sceleris sui permisit effectui. alios autem apostolos cum uidisset esse turbatos, quia dixerat: quo ego uado , uos non potestis uenire. addidit: non turbetur cor uestrum, et infra: iterum uenio et accersio uos ad me ipsum, ut ubi sum ego et uos sitis. denique tur
Abbreviated transcription (Latin):
ego ate debeo baptizari& tuuenis ad me: respon.¬
dit ũc. Sine modo. Sic enim decet nos implere
omnem iusticiam. In illo cubiculo iustificatioes¬
dñi didicit: ꝯsilium dei cognouit: sicut scriptũ ÷
Quia omnis populus audiens & publicam. iusti.¬
ficauerunt deum: baptiratibaptismo ioħis. Pha¬
risei autem. & legisꝑiti consilium dei spreuerunt
inse: non baptitati ab eo. Qd̃ illi spreuerunt. noᷤ
elegimus: & sequimur consilium dei. quo nichil
potest e̾c̾ sublimius. Hoc enim diuinum : quo fit
remissio omnium pecc̃oꝵ. Cum didicerit utiq
iusticias domini. d̾m timens: non confundetur.
Demq ce paulus ait. Innullo confundar. Et qͥa
nullus potest ꝑfectus ec̃ sine fauore dei. neq tutꝰ:
ideo debet rogare. ne penitus eum derelinquat
deus. Nam supͣ rogauit dauid. ne derelinque.¬
retur: dicens. Ne derelinquas me domme deus
meus.hic ait. Ne derelinquas me usq:quaq::
hoc est multum. Supͣ forte quasi adhuc inꝑfec.¬

Expanded text:
debeo baptizari, et tu uenis ad me?, respondit Iesus: sine modo; sic enim decet nos implere omnem iustitiam. in illo cubiculo iustificationes didicit, consilium dei cognouit, sicut scriptum est, quia omnis populus audiens et publicani iustificauerunt deum, baptizati baptismo Iohannis; Pharisaei autem et legis periti consilium dei spreuerunt in se, non baptizati ab eo. quod illi spreuerunt, nos elegimus et sequimur consilium dei, quia nihil potest esse sublimius; hoc enim diuinum, quo fit remissio peccatorum. cum didicerit itaque iustitias domini, deum timens non confundetur. denique et Paulus ait: in nullo confundar. Et quia nullus potest perfectus esse sine fauore dei neque tutus, ideo rogare debet, ne penitus eum relinquat deus. nam supra rogauit Dauid, ne derelinqueretur, dicens: ne derelinquas me, domine deus meus, hic ait: ne derelinquas me usque quaque, hoc est \'multum\'. supra forte quasi adhuc inperfec