comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersariũ pect᷑us. ⁊ soli deo paceat: nec
ad se hostem dei tempore orationis ad¬
ire patiatur. Obrepit enĩ frequender
⁊ penetrat: ⁊ subtilit̾ fallens. p̃ces nr̃as
a deo auocat: ut aliud habeamus in
corde ⁊ aliud in uoce: qͣndo intentione
sincera dm̃ debeat ñ uocis sonus. sed am¬
mus ⁊ sensus orare. Quȩ aut̃ segnitia
ẽ alienari. ⁊ capi mneptis cogitationib
⁊ꝓphanis. cũ dm̃ dep̃caris ⁊ quasi sit
aliud qͦd magis debeas cogitare. quã
qͦd cũ dño loqueris: Quom̃ audiri te
a dño postulas : cũ te ipse ñ audias:
Uis esse dñm memorem dui cũ rogas:
ab hoste in totũ ñ cauere: hoc est qͣndo
onis dm̃. maiestatẽ dei negligentia ora¬
donis offendere: hoc ẽ uigilare oculis
⁊ corde dormire: cũ debeat xp̃ianus
⁊ cũ dormit oculis. corde uigilare. sic̃¬
scriptũ est. ex ꝑsona ȩccłiȩ loquentis in
cantico canticoꝵ. Ego inqͥt dormio: ⁊

Expanded text:
versarium pectus, et soli Deo pateat, nec versarium pectus, et soli Deo pateat, nec ad se hostem Dei tempore orationis adire patiatur. Obrepit enim frequenter, et penetrat, et subtiliter fallens, preces nostras a Deo avocat, ut aliud habeamus in corsincera Dominum non uocis sonus sed animus et sensus debeat orare. quae autem segnitia est abalienari et capi ineptis cogitationibus et profanis, cum Dominum deprecaris, quasi sit aliud quod magis debeas cogitare quam quod cum Deo loqueris. quomodo audiri te a Deo postulas, cum te ipse non audias? uis esse Dominum memorem tui cum rogas, ab hoste in totum non cauere, hoc est, quando oras Deum, maiestatem Dei neglegentia orationis offendere, hoc est uigilare oculis et corde dormire, cum debeat christianus et cum dormit oculis corde uigilare, sicscriptum est ex persona ecclesiae loquentis in Cantico cantiorum: ego dormio et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uerbũ ipsoꝵ in me: ut om̃s unũ sint
sicut tu pat̾ in me ⁊ ego in te: ⁊ ut ipsi
in nobis unũ sint. Magna dñi propt̃
salutẽ nrãm benignitas parit̾ ⁊ pietas:
ut ñ contentus qͦd nos sanguine suo re¬
dimeret. adhuc ꝓ nob̾ ampliꝰ ⁊ rogaret.
Rogantis autem desideriũ uidete quod
fuerit. ut quomͦ unũ sunt pater ⁊ filius.
sic ⁊ nos in ipsa unitate maneamus ⁊
ut hinc quoq possit intelligi. quantũ
delinquat qui unitatẽ scindit ⁊ pacem.
cũ pro hoc ⁊ rogauerit dñs. uolens scili¬
gnum dei discordiam ñ uenire. Quan¬
do aut̃ stamus ad orationẽ fr̃s dil̃mi:
debemus. Cogitatio om̃is carnalis ⁊
scłaris abscedat: nec quicqͣm tunc ani¬
mus quã id solũ cogitet qͦd p̃catur. Ideo
⁊ sac̾dos ante orationẽ p̃facione p̃missa.
parat fratrũ m̃tes dicendo. sursũ corda:
ut dũ respondet plebs. habemꝰ ad dñm.
ammoneatur nichil aliud se quã dñm
cogitare debere.C laudatur contra ad¬

Expanded text:
 verbum ipsorum in me, ut omnes unum sint, sicut tu Pater, in me et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint . Magna Domini propter salutem nostram benignitas pariter et pietas, ut non contentus quod nos sanguine suo redimeret, adhuc pro nobis amplius et rogaret. Rogantis autem desiderium videte quod fuerit, ut, quomodo unum sunt pater et filius, sic et nos in ipsa unitate maneamus. Ut hinc quoque possit intelligi quantum delinquat qui unitatem scindit et pacem, cum pro hoc et rogaverit Dominus, volens scilignum Dei discordiam non venire. XXXI. Quando autem stamus ad orationem, fratres diledebemus. Cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec quicqmus, quam id solum cogitet quod precatur. Ideo et sacerdos ante orationem praefatione praemissa, parat fratrum mentes, dicendo, Sursum corda: ut dum respondet plebs, Habemus ad Dominum, admoneatur, nihil aliud se quam Deum cogitare debere. Claudatur contra ad
Abbreviated transcription (Latin):
pomorum. Si ȩccla eius ortus conclu¬
sus est. & fons signatus: quomodo in
eodem orto intrare aut bibere de fon¬
te eius potest: qui in ȩccła non este Itẽ
petrus ipse quoq demonstrans & uen¬
dicans unitatem: mandauit & monu¬
it ꝑ unum solum baptisma uniꝰ ȩccłiȩ
saluari posse. In archa inquit noe. pau¬
ei idest octo animȩ hominũ saluȩ factȩ
sunt ꝑ archam: quod & uos similiter
saluos faciet baptisma. Quod breui a
compendio sp̃uali. unitatis sacramentũ
manifestat. Nam ut in illo mundibap¬
tismo quo iniquitas antiqua purga¬
ta est qui in archa noe ñ fuit. non po¬
tuit ꝑ aquam saluus fieri: ita nec nẽ
potest ꝑ baptismum saluatus uideri
qui baptizatus in ȩccła non est: quȩ
ad archȩ unius sacram̃tum dñica
unitate fundata ẽ. Obseruat᷑ itaq a
& ꝑspecta ueritate. ut omnis qui ex qua
co & legitimo baptismo baptizentur: ex¬
ceptis his qui baptizati in ȩccła prius

Expanded text:
pomorum. si autem ecclesia eius hortus conclupomorum. si autem ecclesia eius hortus conclusus est et fons signatus, quomodo in eundem hortum introire aut bibere de fonte eius potest qui in ecclesia non est ? item Petrus ipse quoque demonstrans et uindicans unitatem mandauit et monuit per unum solum baptisma unius ecclesiae saluari nos posse, in arca, inquit, Noe pauci, id est octo animae hominum saluae factae sunt per aquam, quodetuos similiter saluos faciet bapcompendio unitatis sacramentum manifestavit? Nam ut in illo mundi baptismo, quo iniquitas antiqua purgata est, qui in arca Noe non fuit non potuit per aquam salvatus fieri, ita nec nunc potest per baptismum salvatus videri qui baptizatus in Ecclesia non est, quae ad arcae unius sacramentum dominica unitate fundata est. XII. Observatur itaque a et perspecta veritate, ut omnes qui ex quaccclesiae unico et legitimo baptismo baptizentur, exceptis his qui baptizati in Ecclesia prius
Abbreviated transcription (Latin):
nus aqua continua ꝑseueranter ac iugi¬
ter flueret: refecto & confirmato canali.
ad usum & potum ciuitatis aqua col¬
lecta. eadem ubertate atq integritate
representetur qua de fonte ꝓficiscitur.
Quod &e nunc facere oportet dei sacer¬
dotes precepta diuina seruantes: ut
si in aliquo nutauerit & uacillauerit
ueritas. ad originẽ dñicam & ad ȩuan¬
gelicam atq apłicam traditionẽ reuer¬
tamur: de inde surgat actus nr̃i ratio:
unde ordo & origo surrexit. Traditũ
est enim nobis quod sit unus ds̃. et
baptisma. non nisi in una ȩccła consti¬
tutum. a qua unitate quisq discesse¬
rit. cum hereticis necesse ẽ inueniatur:
quos dum contra ȩccłam uendicat. sacͣ¬
mentum diuinȩ traditionis impug¬
nat. Huius unitatis sacram̃tum exp̃s¬
sum uidem᷑ etiã incantico canticoꝵ ex
ꝑsona dñi dicentis. Ortus conclusus
soror mea sponsa: &e fons signatus pu¬
teus aquȩ uiuȩ: paradisus cũ fructu

Expanded text:
nus aqua continua perseueranter ac iuginus aqua continua perseueranter ac iugiter flueret, refecto et confirmato canali ad usum adque ad potum ciuitatis aqua collecta eadem ubertate adque integritate repraesentetur qua de fonte proficiscitur P quod et nunc facere oportet Dei sacerdotes praecepta diuina seruantes, ut si in aliquo nutauerit et uacillauerit ueritas, et ad originem dominicam et ad euangelicam adque apostolicam traditionem reuertamur et inde surgat actus nostri ratio unde et ordo et origo surrexit. Traditum est enim nobis quod sit unus Deus et Christus onus et baptisma unum non nisi in una ecclesia constitutum, a qua unitate quisque discesserit cum haereticis necesse est inueniatur, quos dum contra ecclesiam uindicat, sacramentum diuinae traditionis inpugnat. cuius unitatis sacramentum expressumdicentis: hortus conclusus, soror mea, sponsa, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet enim ep̃us non tantum doce¬
re. sed & discere: quia & ille melius do¬
cet qui cotidie crescit & ꝓficit discen¬
do meliora. Quod̃ ipsum quoq idem
apłs paulus docet: premonens ut si
alii sedenti melius reuelatum fuerit. pͥ¬
or taceat. In compendio ẽ autem apud
religiosas & simplices mentes errorem
deponere: & inuenire atq eruere ueri¬
tatem. Nam si ad diuinȩ traditionis ca¬
put & originem reuertamur : cessat er¬
ror humanus: & sacramentorũ cȩlestiũ
ratione ꝑspecta. quicquio sub caligine
&e nube tenebrarũ obscurũ latebat. in
lucem ueritatis aꝑitur: ut si canalis
aquam ducens qui copiose prius & lar¬
giter ꝓfluebat subito deficiat: nonne
ad fontem ꝑgitur ut illic defectionis
ratio noscatur utrumne arescentibus
uenis in capite unda siccauerit:anuero
integra inde & plena ꝓcurrens. in medio
itinere destiterit: ut si uicio int̾rupti
aut bibuli canalis effectum est. quo mi¬

Expanded text:
Oportet enim episcopum non tantum doceOportet enim episcopum non tantum docere, sed et discere; quia et ille melius docet qui quotidie crescit et proficit discendo meliora. Quod ipsum quoque idem apostolus Paulus docet praemonens ut si alii sedenti melius revelatum fuerit, prior taceat . In compendio est autem apud religiosas et simplices mentes deponere et inuenire adque eruere ueritatem. nam si ad diuinae traditionis caput et originem reuertamur, cessat error humanus et sacramentorum caelestium ratione perspecta quidquid sub caligine ac nube tenebrarum obscurum latebat in lucem ueritatis aperitur: ut si canalis aquam ducens qui copiose prius et largiter profluebat subito deficiat, nonne ad fontem pergitur, ut illic defectionis ratio noscatur, utrumne arescentibus uenis in capite unda siccauerit an uero integra inde et plena procurrens in medio itinere destiterit, ut si uitio interrupti aut bibuli canalis effectum est quo mi
Abbreviated transcription (Latin):
suetudo sine ueritate: uetustas erroris
est. Propt̃quod relicto errore sequamur
ueritatem: scientes quia apuo esdram
ueritas uincit: sicut scriptumẽ. Ueri¬
tas manet & inualescit in ȩternum:
& uiuct & obtinet in scła scłorũ: ñec est
apuo eam accͥꝑe ꝑsonam. nec differen¬
tias: sed quȩ sunt iusta facit. nec est in
iudicio eius iniquum. sed fortitudo et
regnum & maiestas. & potestas omniũ
scłorum: benedictus ds ueritatis. Quã
ueritatem nob̃. xp̃s ostendens: in ȩuan¬
gelio suo dicit. Ego sum ueritas. Propt̃
habemus: si manemus inueritate. et
ueritas in nobis manet: quȩ sunt uera
teneamus. Eit autem studio presump¬
tionis & contumatiȩ. ut quis magis sua
praua & falsa defendat: quam alteriꝰ
uera & rec̾ta consentiat. Cui rei ꝓspici¬
ens beatus apłs paulus ad timotheum
scribit & monet : ep̃m non litigiosum
nec contentiosum. sed mitem & docibilẽ
ẽẽ debere. Docibilis autem ille ẽ: qui est
ad discendi patientiam lenis & mitis.

Expanded text:
suetudo sine veritate vetustas erroris est. Propter quod, relicto errore, sequamur veritatem, scientes quia et apud Esdram veritas vincit, sicut scriptum est: Veritas manet et invalescit in aeternum et vivit et obtinet in saecula saeculorum. Nec est apud eam accipere personam nec differentias, sed quae sunt justa facit, nec est in judicio ejus iniquum, sed fortitudo, et regnum et maiestas et potestas omnium saeculorum. benedictus Deus ueritatis. quam ueritatem nobis Christus ostendens in euangelio suo dicit: ego sum ueritas. propter habemus et si manemus in ueritate et ueritas in nobis manet, ea quae sunt uera teneamus. tionis et contumaciae ut quis magis sua prava et falsa defendat quam ad alterius recta et vera consentiat. Cui rei prospiciens beatus apostolus Paulus ad Timotheum scribit et monet episcopum non litigiosum, nec contentiosum, sed mitem et docibilem esse debere . Docibilis autem ille est qui est ad discendi patientiam lenis et mitis.
Abbreviated transcription (Latin):
dentem delectemus actibus nr̃is : si nos
dignos gr̃ȩ cius ⁊ indulgentiȩ p̃beamꝰ:
si placituri semꝑ in regno. in hoc mundo

Expanded text:
dentem delectemus actibus nostris, si nos dignos gratiae eius et indulgentiae praebeamus, si placituri semper in regno in hoc mundo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scͥptum ẽ: palmo mensus sũ¬
hendt t̾ram⁊ et feci hominem ex
omni limo t̃re. ad imaginẽ di feci il¬
in scͥpturis ꝑ singłos cardines orb t̃rȩ.
a conditore mundi quatuor. stellaᷤ con¬
stitutas. in singulis cardinib terre.
Prima stella orientalis dicitur anatho
.a. de stella aysis.d. de stella aretus. a.
de stella mensebria. m: in his quatuor
litteris cardinalib habes nom̃ adam.
Nam in numero certo ꝑ quatuor littãs

Expanded text:
sicut scriptum est: Palmo mensus ssicut scriptum est: Palmo mensus sehendi terram, et finxi hominem ex omni limo terrae: ad imaginem Dei feci ilin Scripturis per singulos cardines orbis terrae esse a Conditore mundi quatuor stellas constitutas in singulis cardinibus. Prima stella, orientalis, dicitur ἀνατολή, a, de stella Dysis id, de stella Arctos a, de stella Mesembria m; in his quatuor litteris cardinalibus habes nomen Adam. Nam et in numero certo per quatuor litteras
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiata. Hȩc uero nomina eorum
montium talem habent int̾pretatione
in lingua latina demonstrantẽ ueritatẽ.
Qͥaũ st̃ hi duo montes. Syna uel sy
n uenientem. Ita enim ds omnipotens
ab inicio mundi & deinceps omni homini
nascenti dedit tempꝰ &e factũ. Nomina a
parentib siuis accipiebant. ñ qͥd̃e ex se.
sed a deo mente implebant᷑. qͥ anteqͣm fi¬
ant omniũ prescius ẽ futurorũ. Qualeᷤ
pͦ increm̃tum ętatis suȩ futuri eeñt. poste¬
riore temporum uegeci. in nominib he¬
breis designabat᷑. Quid singulis futurũ
cẽt: int̃pretatio nominum designabat ue¬
ritatem: sicut tunc temporis in patriar¬
chis completum ẽ. Scdm qd̾. pͥmi homi¬
nis carnẽ ẽ t̃rȩ limo eẽ: ex ipso ꝓthopla¬
sto ꝓbamꝰ ueritatem. Nom̃ accepit. a dõ¬
hebraicum. Adã. qͦd ĩ latino int̃p̃tatur
terra caro facta: eo qͦd ex quatuor cardi¬
nib orb̾ t̾rarum pugno comp̃hendit:

Expanded text:
adnuntiata. haec uero nomina eorum adnuntiata. haec uero nomina eorum montium talem habent interpretationem in lingua Latina, demonstrans ueritatem,, qui sint hi duo montes Sina uel nunc ni uenientem. ita enim Deus omnipotens ab initio mundi et deinceps omni homini nascent  • de tempus et factum nomina a parentibus suis accipiebant: non quidem ex se, sed a Deo mente inpellebantur, qui antequam fiant praescius est futurorum, quales post crementum aetatis suae futuri essent, posteriore tempore uegeti in nominibus Hebreicis designati habentur, quid singulis futurum esset, interpretatio nominum designabat ueritatem: sicuti tunc temporis in Patriarchis conpletum est, secundum primi hominis carnem a terrae limo esse. ex ipso protoplasto probamHebraicum Adam in latino interpretatur terra caro facta, eo quod ex quatuor cardinibus orbis terrarum pugno comprehendit,
Abbreviated transcription (Latin):
pulo carnali & durissimo. sicut fuert̃
tabulȩ lapideȩ durissimȩ. in quibus
tabulis legẽ cn acceꝑunt: ideo in duab
significans ex unitate popłi diuiduas
partes: partẽ quȩ saluat᷑ & partẽ incre-¬
dulã. quȩ ꝑit dicente angelo ad rebec¬
cam uxorem ysaac duȩ gentes in ute¬
ro tuo sunt. & duo popłi de uentre tuo
diuidentur. & popłs popłm suꝑabit
& maior seruiet minori. Uerum rebecca
figuram portabat ȩccłȩ: sicut ysaac uir
eius typum ipse portabat xp̃i. Ergo cũ
dicit duȩ gentes in utero tuo sunt quia¬
& de duab gentib duas partes futuras
designabat: partem ydolatriȩ ꝑditã.
& partem credulam uiuentem ꝑfidem:
hanc unam partem gentilium designat
in utero eccłȩ ꝑmanere. generationẽ in
ȩt̃num in figura rebeccȩ. & partẽ aliã ppli
infidelis iudeoꝵ a uentre rebeccȩ. diuioi
& separari a natiuitate ȩccłȩ. Hec fuit p̾¬
figuratio ingeneseos ꝑ angelos sp̃ualit̃

Expanded text:
pulo carnali et durissimo sicut fuerunt pulo carnali et durissimo sicut fuerunt tabulae lapideae durissimae, in quibus tabulis legem acceperunt. ideo in duabus: significans ex unitate populi diuidi duas partes, partem quae saluatur et partem incredulam quae perit dicente angelo ad Rebeccam uxorem Isaac: duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo diuidentur et populus populum superabit et maior seruiet minori. uero Rebecca figuram portat ecclesiae, sicut Isaac uir eius typum in se portabat Christi. ergo cum dicit duae gentes in utero tuo sunt. quia et de gentibus duas partes futuras designabat, partem idololatrem perditam et partem credulam uiuentem per fidem, hanc unam partem gentium designat in utero ecclesiae permanere generationem in aeternum in figura Rebeccae, et partem populi infidelium Iudaeorum a uentre tunc Rebeccae diuidi et separari a natiuitate ecclesiae. haec fuit praefiguratio in Geneseos per angelo spiritaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum eius: ecce quatenus montem
syon sc̃m designat. Unde manifestum
est montem syon cȩlestem & sp̃ualẽ esse:¬
ce syna esse t̾renum. Nichil enim potest
qd interra ẽ esse sc̃m: cum totus mũdus¬
ꝓpter facta mala. a diabolo sit macula¬
tus. dicente iħ̃u Odit me scłm quia &
ego odi illud: quia mala facta sunt illiꝰ.
ex quare quicquid ẽ in hoc scło t̾reno
scm esse non potest. Syon enim montẽ
ex ꝓpħico dicto constat esse sc̃m &e sp̃u-¬
alem. in quo monte.xp̃s filius dei rex
constitutus est annuntians uoluntatẽ
& imꝑium dei & patris sui: &e syna mon¬
tem esse t̾renum in arida tͣra constitutũ
ta. Nec immerito & ds ex eodẽ monte sy¬
na treno ꝑ moysen adhuccarne t̾rena pri¬
mi hominis positũ. popło iudeoꝵ t̾reno
& carnali legem a deo accepit illis tra¬
dendam: digitis sacris scriptã in duabꝰ
tabulis lapideis. licet digitis saeris. ta¬
men digitis in figura carnis. quasi po¬

Expanded text:
perium eius. ecce quatenus montem perium eius. ecce quatenus montem Sion sanctum designat. unde manifestum est montem Sion esse caelestem et spiritalem et Sina esse terrenum. nihil enim potest quod in terra est esse sanctum, cum totus mundus facta mala a diabolo sit maculatus, dicente Iesu: odit me saeculum quia et ego illum, quia mala facta sunt facta illius. ex qua re quicquid est in hoc saeculo terreno sanctum esse non potest., Sion autem montem ex prophetico dicto constat esse sanctum et spiritalem, in quo monte spiritus sanctus filius Dei rex constitutus est, adnuntians uoluntatem et imperium Dei patris sui: et Sina montem esse terrenum in arida terra constitutum, ta, nec inmerito. et Deus ex eodem monte Sina terreno per Moysen adhuc in carne terrena primi hominis positum populo Iudaeorum terreno et carnali legem dedit. a Deo accepit illis tradendam, digitis sacris scriptam in duabus tabulis lapideis, licet digitis sacris tamen digitis in figura carnis, quasi po
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in ueteri testa¬
mento figuraliter
scripta sunt ꝑ nouum testamentum
sp̃ualit᷑ intelligenda sunt: quȩ ꝑ xp̃m
in ueritate adimpleta sunt. Nobis enĩ
ipso iħu dicente: uob̾ quidem datumẽ
inteligere sactanta dei: aliis autem
in similitudinib. Inuenimus in ȩuatige¬
lio cata ioħem scriptum. Lex ꝑ moysen
Uerum iterum inuenimus scriptum.
mons ubi a deo moysi lex data ẽ. & syon
mons unde lex exiit. an unus sit. an uͦ
inuenimus enim hȩc nomina duorum
montium ẽẽ hebraica uero siue latina in¬
terpretatio nominũ differt abinuicem:
ostendens aliud esse syna montẽ aliud
montẽ syon. Hȩc ẽ interp̾tatio de hebra¬
ica lingua in latinã. Sy na mons inter
latio. Uides gͦ in hebraica int̾pretatio¬
ne non sibi similare. sed neq esse unum
montem: sed potius duos a se inuicem
differentes. gr̃a & honore. Pret̾ ea cum
dicat dauio ꝓpħa in psalmo scdo. ego
autem constitutus sum rex ab eo super
syon montem sc̃m eius predicans pre¬

Expanded text:
quae in Veteri Testamento figuraliter scripta sunt, per Novum Testamentum spiritaliter intelligenda sunt, quae per Christum in veritate adimpleta sunt. Nobis enim ipso Jesu dicente: Vobis quidem datum est intelligere sacramenta Dei, aliis autem in similitudinibus. Invenimus in Evangelio κατὰ Joannem scriptum: Lex per Moysen . uerum iterum inuenimus scriptum: mons ubi a Deo Moysi lex data est et Sion mons unde lex exiuit an unum sint an uerinuenimus enim haec nomina duorum montium esse Hebreice: uero Latina interpretatio nominum differet ab inuicem ostendens aliud esse Sina montem et aliud montem Sion. Haec est interpretatio de Hebreica lingua in Latinam. Sina mons interplatio. uides ergo in Hebreica interpretatione non sibi similare, sed neque esse unum montem, sed potius duo inuicem a se differentes gratia et honore. praeterea cum dicat Dauid propheta in psalmo primo: ego autem constitutus sam rex ab eo super Sion montem sanctum eius adnuntians im
Abbreviated transcription (Latin):
fabricauit: in cuiꝰ tẽpli similitudinem
iħc carnẽ suã dixit eẽ dicens phariseis.
citabo illũd. Et pharisei dicebant. Qua¬
dragnita et sex annis edificatum ẽ fa¬
num istud. & in trib dieb excitabis il¬
lud: Dicebat autem iħs de templo cor¬
poris sui. Deinde abel filiꝰ ade accepit¬
nom̃ hebraicũ: designans frĩs intfectio¬
nem. & parentũ luccũ. Item enoch qui
añ diluuum dõ iustꝰ complacuit. idõ
de isto mundo in carnis suȩ natiuita¬
te uiuus translatꝰ ẽ in locũ uͥ d̃s scit: ex
quo loco in ꝯsummationẽ mundi inno¬
uan ht̃ in hoc mundo uñ tͣnslatus ẽ.
ad confidendũ et reuincendũ anti¬
xp̃m. a qͦ int̃fecti martẏria sua imple¬
bunt. uiuentes in ecnũ in scła scłoꝵ: &¬
ido enoch int̃pretatur renouatus dĩ.¬
Uñ iob tustus qͥ añ diem iudicii meru¬
it uoce iudicis laudari deuicto diabolo
et suꝑato: int̃pretat᷑ carissimꝰ dei. Et
abraham in sua natiuitate a parenti¬

Expanded text:
fabricaverit. In cujus templi similitudinem Jesus carnem suam esse dixit, dicens Pharisaeis:diebus excitabo illud. Et Pharisaei dicebant: Quadraginta sex annis aedificatum est fanum istud et hic in tribus diebus suscitabit illum? dic.ebat autem Iesus fanum de corpore suo. Deinde Abel filius Adae nomen accepit Hebreicum, designans fratria interfectionem et parentorum luctum. item Enoch qui ante diluuium Deo iustus conplacuit et ideo de isto mundo in carnis suae natiuitate uiuus translatus est in loco ubi Deus scit: ex quo loco consummatione mundi innouari habet in hoc mundo, unde et translatus est ad confundendum et reuincendum antichristum: a quo interfecti martyria sua conplebunt, uiuentes in aeternum in saecula ideo Enoch interpretat \'innouatus\' deinde Iob iustus, qui ante diem iudicii meruit uoce iudicis laudari, et ideo deuicto diabolo et superato Iob interpretat \'carissimus Dei\\ aeque et Abraham in sua natiuitate s parenti
Abbreviated transcription (Latin):
eidem mettio ad uos misso. ut de tuo ar-¬
bitrio rem gerat. Et si easdem litteras con-¬
fessorib putaueris esse reddendas: tunc
eas tradat. Opto te frat kmñe semꝑ bene

Expanded text:
eidem Mettio a me ad vos misso, ut de tuo arbitrio rem gerat, et si easdem litteras confessoribus putaveris esse reddendas, tunc eas tradat. Opto te, frater
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. dum ꝑ I eius tolerantiã grãdim᷑:
ipsa efficit ut ꝑscueremꝰ filii di. dũ paci¬
entiam patris imitamur. Et qm plu.¬
rimos scio fr̃s dilectissimi. uel pondere
imuriarũ angentiũ uł dolore. de his
qui aduersũ se grassantur ⁊ seuiunt.
uidicari uelocit̃ cupere ⁊ nec illud in
extrema parte recicendũ est ut in
istis fluct̾uantib mundi turbinib.⁊
iudeoꝵ siue gentiliũ. ⁊ hereticoꝵ quoq
ꝑsecutionib constituti. pacienter expe

Expanded text:
Christi, dum per eius tolerantiam gradimur. Christi, dum per eius tolerantiam gradimur. ipsa efficit ut perseueremus filii Dei, dum patientiam patris imitamur. Et quoniam plurimos scio, fratres dilectissimi, uel pondere iniuriarum angentium uel dolore de eis qui aduersum se grassantur et saeuiunt uindicari uelociter cupere, nec illud in extrema parte reticendum est, ut in istis fluctuantis mundi turbinibus et Iudaeorum siue gentilium et haereticorum quoque persecutionibus constituti patient
Abbreviated transcription (Latin):
consũmationis accipiat firmitatẽ. Paci¬
entia est: quȩ nos do cõmendat ⁊ ser¬
uat. Ipsa est quȩ iram temꝑat ⁊quȩ lin.¬
guam frenat: quȩ m̃tem gub̃nat: pacẽ
custodit : disciplinã regit ⁊ libidinis im¬
petum frangit : tumoris uiolendiã cõm¬
pͥmit ÷ incendiũ simultatis extinguit.
Cohercet potentiã diuitũ: inopiam poaui¬
ꝑum refouet. Tuetur in uirginib beatã
indegritatẽ : in uiduis laboriosam castita¬
tem: in comunctis ⁊ maritatis indiuidu¬
am caritatem. Facit humiles in ꝓspis:¬
⁊ in aduersis fortes: contra iniurias ⁊
contumelias mites. Docet delinquenti¬
bus cito ignoscere : si ipse delinquas. du
⁊ multũ rogare. Temptationes expugnat:
ꝑsecutiones tolerat: passiones ⁊ martyria
consũmat. Ipsa est quȩ fidei nr̃e funda¬
ta firmiter munit: ipsa est que increm̃¬
ta spei sublimiter ꝓuehit. Ipsa accũ nr̃m
dirigit. ut I tenere possimus uiam

Expanded text:
consummationis accipiat firmitatem. paticonsummationis accipiat firmitatem. patientia est quae nos Deo et commendat et seruat: ipsa est quae iram temperat, quae linguam frenat, quae mentem gubernat, pacem custodit, disciplinam regit, libidinis impetum frangit, tumoris uiolentiam conprimit, incendium simultatis extinguit, coercet potentiam diuitum, inopiam pauperum refouet, tuetur in uirginibus beatam integritatem, in uiduis laboriosam castitatem, in coniunctis et maritatis indiuiduam caritatem. facit humiles in prosperis, in aduersis fortes, contra iniurias et contumelias mites. docet delinquentibus cito ignoscere, si ipse delinquas, diu et multum rogare. temptationes expugnat, persecutiones tolerat, passiones et martyria consummat. ipsa est quae fidei nostrae fundamenta firmiter munit. ipsa est quae incrementa spei sublimiter prouehit. ipsa actum dirigit, ut tenere possimus uiam
Abbreviated transcription (Latin):
ab eadem impacientia destitit ⁊ qͦminus
semꝑ docilitatis ⁊ diuinȩ ammonitionis
impaciens. ꝓpħas suos ⁊ iustos quosq ꝑi¬
mendo: ad crucem quoq ⁊ sanguinẽ dñi
ꝓsiliret. Impacientia etiam in ȩccłia he¬
reticos facit : ⁊ ad iudeoꝵ similitudinẽ
contra xp̃i pacem ⁊ caritatẽ rebelles. ad
hostilia ⁊ furiosa odia cõpelit. Et ne
longum sit singula recensere: om̃ia õmo
quȩ pacientia oꝑib suis edificat ad głam:
impacientia destruit ad ruinam. Qua
tiȩ malis diligent̃ expensis ⁊ pacientiam
ad dm̃i possimus. plena obseruatione te¬
neamꝰ: quȩ copiosa ⁊ multiplex. ñ angu¬
sto sine concluditur. nec breuib terminis
cohercetur. Late patet pacientiȩ uirtus:
⁊ ubertas eius ac largitas. de unius qͥde
nominis fonte ꝓficiscitur: se exundan¬
tibus uenis ꝑ multa głarum itinera dif¬
sunditur. Nec ꝓficere aliqͥd in accib nr̃is
potest ad consũmandã laudem: nsi inde

Expanded text:
ab eadem impatientia destitit, quominus, ab eadem impatientia destitit, quominus, semper docilitatis et diuinae administrationis impatiens prophetas suos et iustos quosque perimendo ad crucem quoque et ad sanguinem Domini prosiliret. inpatientia etiam in ecclesia haereticos facit et ad Iudaeorum similitudinem contra Christi pacem et caritatem rebelles ad hostilia et furiosa odia compellit. et ne longum sit singula recensere, omnia omnino quae patientia operibus suis aedificat ad gloriam inpatientia destruit ad ruinam. Quar et inpatientiae malis diligenter expensis patientiam ad Deum possumus, plena obseruatione teneamus: quae copiosa et multiplex non angusto fine concluditur uel breuibus terminis coercetur. late patet patientiae uirtus et ubertas eius et largitas de unius quidem nominis fonte proficiscitur, sed exundantibus uenis per multa gloriarum itinera diffunditur, nec proficere aliquid in actibus nostris potest ad consummandam laudem, nisi inde
Abbreviated transcription (Latin):
est: ita contra. impacientia diaboli ma¬
lum est. Et sicut in quo habitat ⁊ ma¬
net. xp̃c. paciens inuenitur⁊ ita impaci¬
ens semꝑ existit. cuiꝰ mentẽ diaboli neqͥtia
possidet. Exordia deniq ipsa uideamus.
Diabolus. hominẽ ad imaginẽ di factũ
impacient̃ dulit: inde ⁊ perut pͥmus ⁊
ꝑdidit. Adam contra p̃ceptũ celeste cibi
letalis impaciens. in mortem ceciit:
nec acceptã diuinitꝰ grãm pacientia custo¬
de seruauit. Et ut fratrẽ cain ꝑimeret:
sacͥficii ⁊ muneris eiꝰ impaciens fuit. Et
qͦd esau de maioribz ad minora descendit.
pͥmatus suos ꝑ impacientiã lentis amisit.
Qd iudaicus ppłs circa beneficia diuina
ꝑfidus ⁊ ingratus ⁊ nonne qͦd a deo pͥmũ
recessit. impacientiȩ crim̃ fuit : Dum
moysi cũ deo colloquentis moras ñ pot̃
ferre. ꝓfanos deos ausus ẽ postulare ⁊ ut
icineris sui duces nuncuparet caput bu.¬
balum. ⁊ derrestre sigmentũ. Nec unqͣm

Expanded text:
est, sic e contra impatientia diaboli maest, sic e contra impatientia diaboli malum; et sicut in quo habitat et manet Christus, patiens invenitur, ita impatiens semper existit cujus mentem diaboli nequitia possidet. Exordia denique ipsa videamus. Diabolus hominem ad imaginem Dei factum impatienter tulit: inde et periit primus et perdidit. Adam, contra coeleste praeceptum, cibi lethalis impatiens, in mortem cecidit, nec acceptam divinitus gratiam patientia custode servavit; et ut fratrem Cain perimeret, sacrificii ejus et muneris impatiens fuit; et quod Esau de majoribus ad minora descendit, primatus suos per impatientiam lentis amisit. Quid Judaïcus populus circa beneficia divina perfidus et ingratus, nonne quod a Deo primum recessit, impatientiae crimen fuit, dum Moysi cum Deo colloquentis moras non potest ferre, profanos deos ausus est postulare, ut itineris sui duces nuncuparet caput bubulum et terrestre figmentum; nec umquam
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli iacula emissa: qͣnta admota tor¬
menta. Lact̾ura rei familiaris infligitur:
numerosȩ sobolis orbitas irrogatur:di¬
ues in censu dñs. ⁊ in liberis pat̃ ditior
nec dñs repente nec pater est. Aocedit
uulnerũ uastitas: ⁊ cabescentes ac flu¬
entes artus. uermiũ quoq edax pena
consumit. Ac ne qͥd omnino remane¬
ret. qͦd non iob in suis temptationib
exꝑiretur: armat diabolus ⁊ uxorem.
illo antiquo nequitiȩ suȩ usus ingenio:
quasi om̃s ꝑ mulierem deciꝑe posset¬
⁊ fallere. qͦd fecit iorigine. Nec tam̃
iob grauib ⁊ densis conflictationib
frangitur: q̃minus int̾ illas angustias
⁊ p̃ssuras suas. dei benedict̾io uctrice pa¬
cientia predicetur. Tobias quoq post
minũ amissione temptatus: in quantũ
dm̃ pacientiȩ laude ꝓmeruit. Atq ut
magis fr̃s diłmi pacientiȩ bonũ luceat:
qͥd mali econtrario impacientia importet.
consideremꝰ. Nam ut pacientia bonũ xp̃i

Expanded text:
diaboli iacula emissa, quanta admota tordiaboli iacula emissa, quanta admota tormenta. iactura rei famnumerosae sobolis orbitas irrogatur. Dives in censu dominus, et in liberis pater ditior, nec dominus repente nec pater est. Accedit vulnerum vastitas, et tabescentes ac fluentes artus edax quoque vermium poena consumit. Ac, ne quid omnino remaneret quod non Job in suis tentationibus experiretur, armat diabolus et uxorem, illo antiquo nequitiae suae usus ingenio, quasi omnes per mulierem decipere posset et fallere, quod fecit in mundi origine; nec tamen Job gravibus ac densis conflictationibus frangitur quominus inter illas angustias et pressuras suas Dei benedictio victrice patientia praedicetur. Tobias quoque, posminum amissione tentatus, in quantum Deum patientiae laude promeruit. XIX. Atissimi, patientiae bonum luceat, quid mali e contrario impatientia importet consideremus. Nam, ut patientia bonum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
morte infirmitas uenerit. nec possit fir¬
mitas recipi nisi cũ recepta ⁊ immortali¬
tas fuerit ⁊ oportet in hac fragilitate atq
infirmitate corporea luctari semꝑ ⁊ con¬
gredi: quȩ luct̾atio ⁊ congressio. ñ nisi pa¬
cientiȩ potest uirib sustinẽri. Exami¬
nandis autẽ nobis atq explorandis. di¬
uersi important᷑ dolores: ⁊ multiplex
tẽptationũ qualitas irrogatur. de iactu¬
ris facultatũ. de ardorib febriũ. de cru¬
ciatib uulnerũ. de amissione carorũ.
Nec aliud magis iniustos discerint ⁊ iu¬
stos: quã qͦd in aduersis ꝑ impacientiã
queritur ⁊ blasphemat iniustus: ꝑ paci¬
entiam iustus ꝓbatur. sicut scriptũ est.
In dolore sustine. ⁊ in humilitate tua pa¬
cientiam habe: qm̃ in igne ꝓbatur aurũ
⁊ argentũ. Sic iob examinatꝰ ⁊ ꝓbatus ẽ:¬
⁊ ad summũ fastigiũ laudis pacientiȩ
uirtute ꝓuect̾us. Quanta aduersus eũ

Expanded text:
morte infirmitas uenerit nec possit firmorte infirmitas uenerit nec possit firmitas recipi nisi cum recepta et immortalitas fuerit, oportet in hac fragilitate adque infirmitate corporea luctari semper et congredi, quae luctatio et congressio non nisi patientiae potest uiribus sustineri. examinandis autem nobis adque explorandis diuersi inportantur dolores et multiplex temptationum qualitas inrogatur de iacturis facultatum, de ardoribus febrium, de cruciatibus uulnerum, de amissione carorum. nec aliud magis iniustos discernit et iustos quam quod in aduersis per inpatientiam queritur et blasphemat iniustus, patientia iustus probatur, sicut scriptum est: in dolore sustine et in humilitate tua patientiam habe, quoniam in igne probatur aurum et argentum. Sic Iob examinatus est et probatus et ad summum fastigium laudis patientiae uirtute prouectus. quanta aduersus eum
Abbreviated transcription (Latin):
sed ⁊ pacientissimȩ lenitatis imitator.
Qͥd dicam de ira. de discordia. de simul¬
tate ÷ quȩ in xp̃iano ẽẽ non debent:
Sit pacientia in pect᷑ore. ⁊ hec illic lo¬
cum habere ñ possunt ⁊ aut si adire dẽ¬
ptauerint. cito exclusa discedunt: ut
domiciliũ pacificũ ꝑseueret in corde.
ubi dm̃ pacis delectet habitare. Emmo
blasphemia: auferatur a uobis. Si enĩ
xp̃ianus a furore ⁊ contendione carnali.
tanqͣm de maris turbinib excessit. ⁊ tͣn¬
quillus ac lenis in portu xp̃i ẽẽ iam cȩ¬
pit: nec iram nec discordiã debet intra
pectus admittere: cui nec malũ ꝓ malo
reddere licet. nec odisse. Necnon ad ua¬
ria quoq carnis incõmoda.⁊ crebros
corporis durosq cruciatus. quib huma¬
nũ genus cotidie fatigatur ⁊ quatitur:¬
pacientia necessaria est.Nam cũ in illa
pͥma tͣnsgressione p̃cepti. firmitas corpo¬
ris cũ immortalitate discesserit. ⁊ cum

Expanded text:
sed et patientissimae lenitatis imitator. sed et patientissimae lenitatis imitator. quid dicam de ira, de discordia, de simultate, quae in christiano esse non debent? sit patientia in corde, et haec illic locum habere non possunt, aut si adire temptauerint, cito exclusa discedunt, ut domicilium pacificum perseueret in corde, ubi Deum pacis delectet habitare. admon et clamor et blasphemia auferatur a uobis. si enim christianus a furore et contentione carnali tamquam de maris turbinibus excessit et tranquillus ac lenis in portu Christi esse iam coepit, nec iram nec discordiam debet intra pectus admittere cui nec malum pro malo reddere liceat nec odisse. Nec non ad uaria quoque carnis incommoda et crebros corporis durosque cruciatus quibus humanum genus cottidie fatigatur et quatiturpatientia necessaria est. nam cum in illa prima transgressione praecepti firmitas corporis cum immortalitate discesserit et cum
Abbreviated transcription (Latin):
seruare unitatẽ sp̃s in coniunctione pa¬
cis. Probauit nec unitatẽ seruari posse
nec pacem. iisi se inuicem fr̃s mutua
dolerantia foueant:⁊ concordiȩ uincu¬
lum pacientia int̃cedente custodiant.
Ouid deinde: Ut non iures neq ma¬
ledicas. ut tua ablata ñ rẽpetas. ut ac¬
cepta alapa ⁊ alt̾am maxillã uerberanti
p̃beas ⁊ ut fr̃i in de peccanti. ñ tantum
septuagies septies.sed ⁊ om̃ia omnino
peccata dimittas : ut diligas inimicos
tuos. ut ꝓ aduersariis ⁊ ꝑsecutorib pre¬
cem facias: poderisne ista ꝑferre. nisi pa¬
cientiȩ ⁊ tolerandiȩ firmitate: Quod
faccũ uidemꝰ in stephano: qui cũ a iudeis
ui ⁊ lapidib necaretur: ñ sibi uindictã.
s int̃fectorib ueniam postulabat diceis.
Dñe. ne statuas illis hoc peccatũ. Sic ẽẽ
oportuit pͥmũ martyrem xp̃i÷ qͥ mar
tyres secuturos głosa morte p̃currens. ñ
tantũ p̃dicator esse uoluit dñicȩ passioĩs:

Expanded text:
seruare unitatem spiritus in coniunctione paseruare unitatem spiritus in coniunctione pacis. probauit nec unitatem seruari posse nec pacem, nisi se inuicem fratres mutua tolerantia foueant et concordiae uinculum patientia intercedente custodiant. Quid deinde, ut non iuras neque maledicas, ut tua ablata non repetas, ut accepta alapa et alteram maxillam uerberanti praebeas, ut fratri in te peccanti non tantum septuagies septies sed omnia omnino peccata dimittas, ut diligas inimicos tuos, ut pro aduersariis et persecutoribus precem facias, poterisne ista perferre nisi patientiae et tolerantiae firmitate ? quod factum uidemus in Stephano, qui cum a Iudaeis ui et lapidibus necaretur, non sibi uindictam sed interfectoribus ueniam postulabat dicens: Domine, ne statuas illis hoc peccatum. sic esse oposa morte praecurrens non tantum praedicator esset dominicae passionis
Abbreviated transcription (Latin):
pollintur: nec iusticiȩ dicata innocentia.
contagione fraudis inficitur ⁊ nec post
gustatam eucharistiam. manꝰ gladio ⁊
cruore maculatur. Haritas. fr̃nitatis uin¬
culũ est: fundam̃tũ pacis. tenacitas ac
firmitas unitatis : quȩ ⁊ spe ⁊ fide maior
est:quȩ ⁊ oꝑa ⁊ martyria p̃cedit: quȩ
nobiscũ semꝑ ȩc̃na in regnis cȩlestibus
ꝑmanebit. Tolle illi pacientiã: ⁊ desola¬
ta ñ durat. Tolle illi sustinendi toleran¬
diq substandiã: ⁊ nullis radicib ac uiri¬
bus ꝑseuerat. Apłs deniq cũ de caritate
loqueretur: tolerantiã illi ⁊ pacientiam
iunxit. Haritas in qͥt magnanima est:
caritas benigna ẽ. Haritas ñ emulatur:
ñ inflatur: ñ irritatur: ñ cogitat malũ:
Om̃ia diligit. om̃ia credit: om̃ia sꝑat.
om̃ia sustinet. Ostendit inde illam ꝑ¬
seuerare denaciter posse: qͦd norit oĩa
sustinere. Et alio loco. Sustinentes in¬
quit inuicem in dilectione : satisagentes

Expanded text:
polluitur nec iustitiae dicata innocentia polluitur nec iustitiae dicata innocentia contagio fraudis inficitur nec post gestatam eucharistiam manus gladio et cruore maculatur. Caritas fraternitatis uinculum est, fundamentum pacis, tenacitas ac firmitas unitatis, quae et spe et fide maior est, quae et opera et martyria praecedit, quae nobiscum semper aeterna in regnis caelestibus permanebit. tolle illi patientiam, et desolata non durat, tolle sustinendi tolerandique substantiam, et nullis radicibus ac uiribus perseuerat. apostolus denique cum de caritate loqueretur, tolerantiam illi et patientiam iuncxit. caritas, inquit, magnanima est, caritas benigna est, caritas . non aemulatur, non inflatur, non inritatur, non cogitat malum, omnia diligit, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. ostendit inde illam perseuerare tenaciter posse, quod nouerit omnia sustinere. et alio loco, sustinentes, inquit, inuicem in dilectione, satis agentes
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑatione deficiat : ne quis tẽptationib
aut auocatus aut uictus. in medio lau¬
dis ⁊ głe itinere desistat: ⁊ ꝑeant p̃teri¬
ta. dũ quȩ ceꝑant desinunt ẽẽ ꝑfecta :
sicut scriptũ est. Iusticia iusti ñ libera¬
bit eum: in quocũq die exerrauerit.
Et iterũ. Tene qͦd habes: ne alius acci¬
piat coronã tuã. Quȩ uox adhortatur
pacient̃ ⁊ fortiter ꝑseuerare: ut qui ad
coronam laudis iam ꝓximã nititur: du¬
rante pacientia coronetur. Pacientia autẽ
repellit adu̾sa. Sp̃ui scõ fauens. ⁊ cȩlestib
ac diuinis coherens: contra facta carnis
⁊ corporis quib anima expugnatur ⁊ ca¬
pitur. uircutũ suarũ ꝓpugnaculo reluct᷑a¬
tur. Inspiciamꝰ demq pauca de multis:
ut de paucis intelligant᷑ ⁊ cetera. Edulte¬
rium. fraus. homicidiũ: mortale crim̃ est.
Sit fortis ⁊ stabilis in corde pacientia: ⁊¬
nec adult̾io scĩficatũ corpꝰ ⁊ dei demplum

Expanded text:
in operatione deficiat, ne quis temptationibus in operatione deficiat, ne quis temptationibus aut auocatus aut uictus in medio laudis et gloriae itinere desistat et pereant praeterita, dum quae coeperant desinunt esse perfecta, sicut scriptum est: iustitia iusti non liberabit eum in quocumque die exerrauerit, et iterum: tene quod habes ne alius accipiat coronam tuam. quae uox adhortatur patienter et fortiter perseuerare, ut qui ad coronam laude iam proxima nititur durante patientia coronetur. Patientia autem,repellit aduersa. Spiritui sancto fauens et caelestibus ac diuinis cohaerens contra facta carnis et corporis quibus anima expugnatur et capitur uirtutum suarum propugnaculo reluctatur. inspiciamus denique pauca de multis, ut de paucis intellegantur et cetera. adulterium, fraus, homicidium mortale crimen est. sit fortis et stabilis in corde patientia, nec adulterio sanctificatum corpus et Dei templum
Abbreviated transcription (Latin):
quia hoc ipsũ qͦd xp̃iami sumꝰ. fidei ⁊ spei
res est. Ut autẽ ꝑuenire spes ⁊ fides ad
fructũ sui possint: pacientia opus est.
Non enĩ presentẽ głam sequim᷑ sed futu¬
ram: scłm qͦd ⁊ paulus apłs monet di¬
cens. Spe saluati sumꝰ. Spes autẽ quȩ
uidetur: ñ est spes. Qͦd enĩ uidet quis.
qͥd sꝑat: Si aut̃ quod ñ uidemꝰ sꝑamꝰ:
ꝑ pacientiã expectamꝰ. Ex pectatio ⁊ pa¬
cientia necessaria ẽ: ut id qͦd esse cȩpimꝰ
impleamus :⁊ qͦd sꝑamus ⁊ credimus.
deo rep̃sentante capiamꝰ. Deniq alio
in loco idem apłs. iustos ⁊ oꝑantes. ⁊ di-
uini fęnoris increm̃do celestes thesauros¬
s recondentes: ut pacientes quoq sint
instruit ⁊ docet dicens. Ergo dũ tempꝰ
habemus oꝑemur qͦd bonũ est add om̃s:
maxime uͦ ad domesticos fidei. Bonum
autẽ facientes ñ deficiamꝰ: dempore enĩ
suo metemꝰ. Ammonet neqͥs impaciens

Expanded text:
quia hoc ipsum quod christiani sumus fidei et spei quia hoc ipsum quod christiani sumus fidei et spei res est. ut autem peruenire spes et fides ad fructum possint sui patientia opus est. non enim praesentem gloriam sequimur sed futuram secundum quod et Paulus apostolus monet dicens: spe saluati sumus. spes autem quae uidetur non est spes. quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemusemus. expectatio et patientia necessaria est, ut id quod esse coepimus impleamus et quod speramus et credimus Deo repraesentante capiamus. denique alio in loco idem apostolus iustos et operantes et de diuini faenoris incremento caelestes sibi thesauros recondentes ut patientes quoque sint instruit et docet dicens: ergo dum tempus habemus, operemur quod bonum est ad omnes, maxime uero ad domesticos fidei. bonum autem facientes non deficiamus: tempore enim suo metemus. admonet ne quis inpatiens
Abbreviated transcription (Latin):
dus carcer ⁊ portande catenȩ ⁊anmȩ
impendendȩ : gladius. bestiȩ. ignes. cru-¬
ces. om̃ia deniq dorm̃toꝵ ac pęnarum
genera. fide ac uircute pacientiȩ ꝑferen¬
da : dño ipso instruente ⁊ dicente. Hec
locutus sũ uobis ut in me pacem ha.¬
beatis: in mundo autẽ pressurã habe¬
bitis. Sed fidite: qm ego uici mundũ.
Si autẽ qui diabolo ⁊ mundo renun¬
diauimꝰ. pressuras ⁊ infestationes diabo¬
li ⁊ mundi crebriꝰ ac uiolentius patim᷑
qͣntomagis pacientiã tenere debemus.
qua adiutrice ⁊ comite om̃ia infesta
toleremus: Dñi ⁊ magistri nr̃i saluta¬
re p̃ceptũ est. Qui dolerauerit inquit¬
usq in finem: hic saluus erit. Et iterũ
Si ꝑmanseritis in uerbo meo. uere di¬
scipuli mei eritis: ⁊ cognoscetis ueritatẽ:
⁊ ueritas liberabit uos. Tolerandũ est ⁊
ꝑseuerandũ fr̃s dilectissimi. ut ad spem
ueritatis ⁊ libertatis admissi. ad ipsam

Expanded text:
dus carcer, portandae catenae, animae dus carcer, portandae catenae, animae impendendae, gladius, bestiae, ignes, cruces, omnia denique tormentorum ac poenarum genera fide et virtute patientiae perferenda, Domino ipso instruente et dicente: Haec locutus sum vobis ut in me pacem habeatis: in mundo autem pressuram habebitis, sed fidite, qsi autem qui diabolo et mundo renuntiauimus pressuras et infestationes diaboli et mundi crebrius ac uiolentius patimur, quanto magis patientiam tenere debemus qua adiutrice et comite omnia infesta toleremus. Domini et magistri nostri salutare praeceptum est: qui tolerauerit usque ad finem hic saluus erit. et iterum: si permanseritis in uerbo meo, uere discipuli mei estis: et cognoscetis ueritatem, et ueritas liberabit uos. tolerandum est et perseuerandum, fratres dilectissimi, ut ad spem ueritatis et libertatis admissi ad ueritat
Abbreviated transcription (Latin):
dieb uite nr̃e : edamꝰ panem necesse est
cũ sudore ⁊ labore. Unde unusqͥsq nr̃m
cũ nascitur. ⁊ hospicio huiꝰ mundi excipit᷑
initiũ sumit a lacͥmis: ⁊ quãuis adhuc
om̃iũ nescius ⁊ ignarus. nichil aliud
nouit in illa ipsa pͥma natiuitate quã
flere. Prouidentia naturali lam̃tatur
uitȩ mortalis. anxietades ⁊ labores ⁊ pro¬
cellas mundi quas ingreditur. in exor¬
dio statim suo ploratu ⁊ gemitu rudis
anima testatur. Sudatur enĩ quãdiu
istic uiuitur ⁊ laboratur ⁊ nec sudantib
⁊ laborantib possunt alia magis quã
pacientiȩ subuenire solacia. Quȩ cũ
apta sint ⁊ necessaria  in isto mundo
uniu̾sis ⁊ tunc magis nobis. qͥ diabolo
impugnante plus quadim: qui in acie
cotidiestandes mueterati ⁊ exercitati
hostis colluctationib fatigam᷑. Quib
prȩc̃ uarias ⁊ assiduas tẽptationum
pugnas. in ꝑsecutionis quoq certami.¬
ne patͥmonia relinquenda st̃: subeun.¬

Expanded text:
diebus uitae nostrae, edamus panem necesse est diebus uitae nostrae, edamus panem necesse est cum sudore et labore. Ynde unusquisque cum nascitur et hospitio mundi huius excipitur, initium sumit a lacrimis et quamuis adhuc omnium nescius et ignarus nihil aliud nouit in illa ipsa prima natiuitate quam flere. prouidentia naturali lamentatur uitae mortalis anxietates et labores et procellas mundi quas ingreditur in exordio statim suo ploratu et gemitu rudis anima testatur. sudatur enim quamdiu istic uiuitur et laboratur. nec sudantibus et laborantibus possunt alia magis quam patientiae subuenire solacia: quae cum apta sint et necessaria in isto mundo uniuersis, tum magis nobis qui diabolo inpugnante plus quatimur, qui in acie cotidie stantes inueterati et exercitati hostis conluctationibus fatigamur, quibus praeter uarias et adsiduas temptationum pugnas in persecutionum quoque certamine pat
Abbreviated transcription (Latin):
tia utilis ⁊ necessaria fr̃s dilect̾issimi.
ut manifestius possit ⁊ plenius nosci:
dei sententia cogitetur: quã in origine
statim mundi ⁊ generis humani. adam
p̃cepti immemor. ⁊ dadȩ legis tͣnsgressor
accepit. Tunc sciemus qͣm pacientes esse
in isto scło debeamꝰ: qui sic nascimur. ut
p̃ssuris istic ⁊ conflict᷑ationib laboremꝰ.
Quia audisti inqͥt uocem mulieris tuȩ.¬
⁊ manducasti ex illa arbore de qua sola
p̃ceꝑam tͥ ne manducares ⁊ maledict̃a
t̃ra erit in om̃ib oꝑib tuis. In tͥsticia
⁊ gemitu edes ex ea om̃ib dieb uitȩ tuȩ:
spinas ⁊ tribulos eiciet tibi: ⁊ edes pa¬
bulum agri. Cum sudore uultus tui
edes panem tuũ. donec reu̾taris int̾rã
de qua sũptus es: qm̃ terra es. ⁊ in t̃ram
ibis. Huius sententiȩ uinculo colligati
om̃s ⁊ constricti sumus: donec morte
expuncta. de isto scl̃o recedamus. In
tͥsticia ⁊ gemitu simus necesse ẽ. om̃ib

Expanded text:
tia utilis et necessaria, fratres dilectissimi, tia utilis et necessaria, fratres dilectissimi, ut manifestius possit et plenius nosci, Dei sententia cogitetur quam in origine statim mundi et generis humani Adam praecepti inmemor et datae legis transgressor accepit. tunc sciemus quam patientes esse in isto saeculo debeamus, qui sic nascimur, ut pressuris istic et conflictationibus laboremus. quia audisti, inquit, uocem mulieris tuae et manducasti ex illa arbore, de qua sola praeceperam tibi ne manducares, maledicta terra erit in omnibus operibus tuis, in tristitia et gemitu edes ex ea omnibus diebus uitae tuae. spinas et tribulos eiciet tibi et edes pabulum agri. in sudore uultus tui edes panem tuum, donec reuertaris in terram de qua sumptus es: quoniam terra es et in terram ibis. huius sententiae uinculo conligati omnes et constricti sumus, donec morte expuncta de isto saeculo recedamus. in tristitia et gemitu simus necesse est omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
lacob sugatus a fr̃e. de t̾ra sua pacienter
excedit: ⁊ maiore pacientia postmodũ
supplex adhuc magis impiũ ⁊ ꝑsecutorẽ
munerib pacificis ad concordiã redigit
Ioseph ueniindatus a fr̃ib ⁊ relegatus.
contẽpnitur frequent̃ ⁊ pene lapidatur:
⁊tam̃ lenis ⁊ paciens. ꝓ eisdem dñm de¬
precatur. In dauid uͦ ex quo scd̃m carnem
xp̃i natiuitas oritur. qͣm magna ⁊ mira
⁊ xp̃iana pacientia habuisse in manib
sepe ut saul regem ꝑsequencẽ se ⁊ int̾fice¬
re concupiscentem posset occidere:⁊ tam̃
subditũ sibi ⁊ tradicũ maluisse seruare:
nec rependisse inimico uicem. ẜ occisũ
adhuc insuꝑ ⁊ uindicasse. Tot denq
ꝓph̃ȩ int̃fecti. ⁊ dot dei martyres glosis
mortibus honorati: qui om̃s ad celestes
coronas pacientiȩ laude uenerunt.
Heq enĩ potest accipi doloꝵ ⁊ passio¬
nũ corona: nisi p̃cedat in dolore ⁊ pas¬
sione pacientia. Quã sit autẽ pacien¬

Expanded text:
Iacob fugatus a fratre de terra sua patienter Iacob fugatus a fratre de terra sua patienter excedit et maiore patientia postmodum supplex adhuc magis impium et persecutorem muneribus pacificis ad concordiam redigit. Ioseph uenundatus a fratribus et relegatus ncontemnitur frequenter et paene lapidatur, et tamen lenis et patiens pro eisdem Dominum deprecatur. in Dauid uero, ex quo secundum carnem Christi natiuitas oritur, quam magna et mira et christiana patientia habuisse in manu saepe ut Saul regem persequentem se et interficere concupiscentem posset occidere et tamen subditum sibi et traditum maluisse seruare nec rependisse inimico uicem, sed occisum adhuc insuper et uindicasse. tot denique prophetae interfecti, tot martyres gloriosis mortibus honorati, qui omnes ad caelestes coronas patientiae laude uenerunt. neque enim potest accipi dolorum et passionum corona, nisi praecedat in dolore et passione patientia. Quam sit autem patien