comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quodinea carne ueniet iudicaturus
in qua uenerat iudicandus: Ad hoc
enim ait qm̃ filius hominis. e. Ac
dande subiungit unde agimus.
Nolite inquit mirare hoc qđ dixi:¬
quia ueni& hora in qua om̃s quun
monumtis sunt audient uocem tius
et ꝓcedent. quibona fecerunt in re¬
surrectionem uitȩ. qui uero mala eger
in re surrec tionem iudicii. Hoc .c̃.
illud iudicium: quod paulo ante sicut
nunc ꝓclampnatione posuerat dicens:
quiuerbũm eum audit & credit ei qui
misit me hab& uitam ȩternã & inui¬
dicium non ueni& sed transfat amor¬
te inuitam: id .ẽ. ꝑ tinendo ad pri¬
mam re surrectionẽ quanunc tran¬
situr amor te aduitam. indãpna¬
tionem aonuenio& quam significautt
pellatione iuditiusicut etiam in¬
uult in secundadampnatione dãp¬
nari: Venit enim horacetnuncest.
quandomortuudient uocem filiidĩ.
Et qui audier int uiuent. Idest in dacp̃¬
nationem nonuenient: Quaescđa
mors dr̃: In quam mortem. post scđam

Expanded text:
quod in ea carne ueniet iudicaturus, quod in ea carne ueniet iudicaturus, in qua uenerat iudicandus. ad hoc enim ait: quoniam filius hominis est; ac deinde subiungens Unde agimus: nolite, inquit, mirari hoc, quia ueniet hora, in qua omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent, qui bona fecerunt, in resurrectionem uitae; qui uero mala egerunt, in resurrectionem iudicii. Hoc est illud iudicium, quod paulo ante, sicut nunc, pro damnatione posuerat dicens: Qui uerbum meum audit et credit eiqui m is it me, h a bet u ita m aeternam et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam, id est, pertinendo ad primam resurrectionem, qua nunc transitur a morte ad uitam, in damnationem non ueniet, quam significauit appellatione iudicii, sicut etiam uult in secunda resurrectione damnari. Venit enim hora, et nunc est, quando mortui audient uocem filii Dei, et qui audierint, uiuent, id est, in damnationem non uenient, quae secunda mors dicitur: in quam mortem post secundam,
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ. ut quiuiuunt iam non sibiui¬
uant sed ei quiꝓ ipsis mortuus ẽ. &
ire surrexit. Om̃s itaq mortui sunt
iinpeccatis. nemine pror sus excepto.
siue originalib siue &iam uoluntate
additis: uelignorando. uel sciendo
nec faciendo quiꝰdiustum .e: & pro
omnib mortu is uiuus mortuus . ẽ.
unus id .ẽ. nullum habens omnino pec¬
catum : ut qui ꝑ remissionẽ peccato¬
rum uiuunt: iam non sibi uiuant
sed ei quiꝓ omnib: mortuus. ẽ. ꝓꝑter
peccata nr̃a. & resurrex̃ ꝓpt̃ iuftifi¬
cationem nr̃am. utcredentes in eum
quiiustificat impium eximpietate
iustificau tamqua ex morte uiuificati.
ad primam resurrec tionem quaenunc
est ꝑtinere possimus: Ad hanc enim
primam non ꝑtinent: nisi quibeati er
inȩternum: Ad scđam uera dequa
mox locuturus .e. & beatos ꝑtinere
docbit & miseros. Ista .e. miscđ&.
quenter adiun it atque ait Etpo¬
tes tatem dedit ei iudicium facere.
quia filius hominis . e. Hic ostendit.

Expanded text:
us est, ut et qui uiuunt iam non sibi uius est, ut et qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. Omnes itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut, qui per remissionem peccatorum uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro omnibus mortuus est propter peccata nostra et resurrexit propter iustificatqui iustificat impium ex impietate iustificati tamquam ex morte uiuificati ad primam resurrectionem, quae nunc est, pertinere possemus. ad hanc enim primam non pertinent nisi qui beati erunt in aeternum; ad secundam uero, de qua mox locuturus est, et beatos pertinere docebit et miseros. ista est misericoquenter adiunxit atque ait: et potestatem dedit ei et iudicium facere, quia filius hominis est. hic ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
in sem& ipso: sicdedit & filio uitam
habert insem & ipso Nondũ descđa
re surrectione id .ẽ. corporũ loqͥtur
quae in fine futura. ẽ. sed de prima
quanunc ẽ: Hane quippe ut distin¬
guer&. ait uenit hora & nunc ẽ:
non autẽ ista corporum: sed anina¬
rum ẽ. Habent enim & animae
mortem suam in impietate atque pec¬
catis: scđm quam mortẽ mortuis
Dequibus idon dñs ait. Sinemortuos
sepdire mortuos suos: ut scilic&
in anima mortui. incor pore mortu¬
os sepelirent. Propter istos ergo.
impietate & iniquitate in anima
mor tuos : uenit inquit hora & nun
est quando mortui audient uocem
filii di & qui audi erint uiuent
Qui au dierint dixit . quio boedie¬
rint. quicre diderint. &us que
in finem ꝑ scuerauerint. Nec fecit hic
ullam differentiam bonorũ & maloꝵ
omnib: enim bonum . ẽ. audire uocem
eius et uiuere aduitam pietatis. ex
impi etatis morte transeundo: De
qua morte aitapłs paulus Ergo
om̃s mor tui sunt & ꝓomnib mortu¬

Expanded text:
ipso, sic dedit et filio habere uitam in semet ipso. nondum de secunda resurrectione, id est corporum, loquitur, quae in fine futura est, sed de prima, quae nunc est. hanc quippe ut distingueret, ait: uenit hora et nunc est; non autem ista corporum, sed animarum est. habent enim et animae mortem suam in impietate atque peccatis, secundum quam mortem mortui sunt de quibus idem ait: sine mortuos sepelire mortuos suos, ut scilicet in anima mortui in corpore mortuos sepelirent. propter istos ergo impietate et iniquitate in anima mortuos: uenit, inquit, hora et nunc est, quando mortui audient uocem filii dei, et qui audierint uiuent. qui audierint dixit qui oboedierint, qui crediderint et usque in finem perseuerauerint". nec fecit hic ullam differentiam bonorum et malorum; omnibus enim bonum est audire uocem eius et uiuere ad uitam pietatis ex impietatis morte transeundo. de qua morte ait apostolus Paulus: ergo omnes mortui sunt; et pro omnibus mortu
Abbreviated transcription (Latin):
& non mutor. Tamquã dicer&. Cumuosimi¬
nuerit & in deterius culpaur̃a & in melius
gratia mea ego non mutor Teste uere
sedicit futurum: quia in iudicio suo non in¬
dig& testib eumq uelocen siue quia uen
turus . ẽ. Critq: iudicium ipso in opinato e
aduentu celerrimũ qđ tar dissimũ uid ebat
siue quia ipsas conuinc& sine ulla sermons
ꝓlixitate conscientias. Incogitationib
enim sicut scriptũ .ẽ. impii:. In terrogatio
erit & apłs. Cogitationib inquit accu¬
santib uel &iam excusantib in diequo iudi¬
cabit ds̃ occulta hominum scđm eugłm

Expanded text:
 non mutor; tamquam diceret: \'Cum uos mutauerit et in deterius culpa uestra et in melius gratia mea, ego non mutor.\' Testem uero se dicit futurum, quia in iudicio suo non indiget testibus, eumque uelocem, siue quia repente uenturus est eritque iudicium ipso inopinato eius aduentu celerrimum, quod tardissimum uidebatur, siue quia ipsas conuincet sine ulla sermonis prolixitate conscientias. In cogitationibus enim, sicut scriptum est, inpii interrogatio erit; et apostolus: Cogitationibus, inquit, accusantibus uel etiam eicusantibus in die, qua iudicabit Deus occulta hominum secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ph&a mala: chiel siue mala chiq &
angelis dictus est qͥ &iam etrassicer¬
dos cuius ia in canone scripta receptas
abaliqͥb: creditur. Nã de illo hanc cẽ
he breor opinionẽ dicte hieronim
iudiciũ nouissimũ ꝓph&at dicens.

Expanded text:
pheta Malachiel siue Malachi, qui et angelus dictus est, qui etiam Esdras sacerdos, cuius alia in canonem scripta recepta sunt, ab aliquibus creditur nam de illo hanc esse Hebraeorum opinionem dicit Hieronymus, iudicium nouissimum prophetat dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ficri dr qd fic utiq intra. ꝓfecto
ipsaopera miscricor diesunt sacrificia
ꝗͥb plac& dõ sicut in libro huiusope¬
ris decimo me disseruis sẽ reminis cor
In quib operib disponunt iustitts
hec faciunt unde congregatis sibi
iusti suis ad suã dexterã constitutis
nouissimo utiq idicio dicturus ẽ.
xp̃s. Venite benedicti pitris mer pos¬
sidete paratũ uobregnũ a constitu¬
tionemundi. Esuriuienĩ & de distimꝰ

Expanded text:
icitur quod fit utique in terra: profecto ipsa opera misericordiae sunt sacrificia, quibus placetur Deo, sicut in libro huius operis decimo me disseruisse reminiscor; in quibus operibus disponunt iusti tes continentur, haec faciunt. Unde congregatis sibi iustis suis et ad suam dexteram constitutis nouissimo utique iudicio dicturus est Christus: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
iudiatur. aduocabit. iđ aduocabit
& terram nes ubaudiatur sur sum: hunc
uidetur habere sinsum scđm rectã fidẽ
legamus rapi& inaera: sediniudicia¬
rias. eriget sedes Potefe & illudin¬
tellegi a duocabit cęlum sur sum. aduo¬
cabit angelos in suꝑnis locis & excd¬
sis: cum quib descendat ad facim du
iudicium. Aduocabit terram id. ho¬
mines in terra utiq iudicandos. Siaũ
utrũq sub audiendũ ẽ. cum dr̃ & terra
id ẽ & aduocauit & sursũ utistesit sens
aduocabit edum sũr sum. & terrã aduo¬
cabit sur sum: niħ melius intellegi exis¬
timo quamom̃s quirapientur inobuia
populum suum. quid ẽ. nisi ꝑiudi cium
spantre bonos amalis tãqua o ues ab
hedis dande conuersio sermonis
adanglos facta .ẽ: Comgragate
illi iustos eius ꝓfectoeum ꝑ an gelicũ
minis terium tantares pagenda .ẽ.
si uuit quotim quos iustosei congriga¬
curisint angeli : quidisponunt inqui
testamtũ ẽ. suꝑ sacrificia. Hec est

Expanded text:
audiatur aduocabit, id est aduocabit audiatur aduocabit, id est aduocabit et terram, nec subaudiatur sursum, hunc uidetur habere sensum secundum rectam fidem, legamus \'rapiet in aera\', sed \'in iudiciarias eriget sedes\'. Potest et illud intellegi aduocabit caelum sursum \'aduocabit angelos in supernis et excelsis locis, cum quibus descendat ad faciendum iudicium\'; aduocabit et terram, id est homines in terra utique iudicandos. Si autem utrumque subaudiendum est, cum dicitur et terram, id est et aduocabit. et sursum, ut iste sit sensus: Aduocabit cabit sursum: nihil melius intelligi existimo, quam homines qui rapientur in obviapopulum suum, quid est, nisi per judicium separare bonos a malis, tanquam oves ab haedis? Deinde conversio sermonis ad Angelos facta est: Congregate illi justos ejus. Profecto enim per angelicum ministerium tanta res peragenda est. Si autem quaerimus, quos justos ei congregaturi sunt Angeli: Qui disponunt, inquit, testamentum ejus super sacrificia. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt testam tuei suꝑ sacri ficia.
ocnos ded nõ ihũ xp̃o intellegimꝰ que
speram decęlo ec. uenturũ aduiuos&
mortuos iudicandos manifestus eni
ueniet interius tos iudicaturus iuste.
quiprius uenit occultus ab iniustis iudi¬
candus iniuste. Ipsei quã manifestus
ueni& & non silebit. Id .ẽ. inuoce iudicis
cuidens apparebit. quiprius cũ uenis se
occultus ante iudicẽ siluit: quando siun
ouis a dimmolandu ductus .e. & sicut agn
corã tondente fuit sineuoce. Queã dmo¬
dum deillo ꝑ isaiam legim ꝓphetatũ. &
tepes tate cum esaia ꝓpha talcaliquid
tractaren : quomodo. cent. hȩc intelle¬
genda iam diximꝰ. Quoduero dictũ ẽ
aduocauit celũ sursum. Qm̃sc ĩ & iusti¬
recte celum appellant: nimirũ hoc .e.
quod ait apłs. simul tum illis ra piemur
innubib in obuiam xp̃o inaera Nam
scđm ia littere suꝑ ficiem quomodo aduo¬
celum sursum: qua sipossit. eẽ. nisi sursu
Quod aute adiunctũ .ẽ. & terra discer¬
nee populu suum: sitantũ modo sub¬

Expanded text:
acrificia. Hoc nos de Domino Iesu Christo intellegimus, quem speramus de caelo esse uenturum ad uiuos et mortuos iudicandos. Manifestus enim ueniet inter iustos et iniustos iudicaturus iuste, qui prius uenit occultus ab iniustis iudicandus iniuste. Ipse, inquam, manifestus ueniet et non silebit, id est, in uoce iudicis euidens apparebit, qui prius cum uenisset occultus, ante iudicem siluit, quando sicut ouis ad immolandum ductus est et sicut agnus coram tondente fuit sine uoce, quem ad modum de illo per Esaiam legimus prophetatum et tempestate, cum in Esaiae prophetia tale aliquid tractaremus, quo modo essent haec intellegenda, iam diximus. Quod uero dictum est: Aduocabit caelum sursum: quoniam scte caelum appellantur, nimirum hoc est, quod ait apostolus: Simul cum illis rapiemur in nubibus in obuiam Christo in aera. Nam secundum litterae superficiem, quo modo aduoelum sursum, quasi possit esse nisi sursum? Quod autem adiunctum est: Et terram discernere populum suum, si tantummodo sub
Abbreviated transcription (Latin):
declino in eis ut fluuius pacis & ut
torrens inundans gloriam gentium
ilii eorum suꝑ humeros portabuntur
& suꝑ geua consolabunt᷑. Quem ad
modum siquemater consoletur: itaggo
uos consolabor & inhierusalẽ conso¬
labimini & ui debitis & gaudebit cor
ur̃m & ossaur̃a ut herba ex oriuutur:

Expanded text:
declino in eos ut flumen pacis et ut declino in eos ut flumen pacis et ut torrens inundans gloriam gentium. Filii eorum super umeros portabuntur et super genua consolabuntur. Quem ad modum si quem mater consoletur, ita ego uos consolabor; et in Hierusalem consolabimini, et uidebitis, et gaudebit cor uestrum et ossa uestra ut herba exorientu
Abbreviated transcription (Latin):
buntur om̃s quis in t̾ra Ros enim
qui abste .ẽ. sanitas illis . ẽ. terra uero
impiorum cad&. To tum illud superius
adre surrectionẽ ꝑtin& beatorum
Quod autẽ ait. terra uero impiorum
cad& : bone intellegitur dic tum cor¬
pora uero impiorũ ruinã dãpnationis
excipient. lamporro sidebonorum
re surrectione qđ dictũ . ẽ. diligen¬
tius & distinctius udim intueri: ad
primam referendũ . ẽ. qđ dictũ .c̃. re¬
surgent mortui. ad scđam uero qđ
sequitur & resurgent quierant in se¬
pulcris: Iam si & illos inquiram scõs
quos hic uiuos inuenturus . ẽ. dns
eis congrue deputabit᷑ qđ adiunx̃
& lȩtabunt᷑ om̃s qui sunt interra
Rosenim qui abste ẽ. sanita sillis ẽ.
Sanitatem lo coisto in mortalitaton rec¬
tissime accipimꝰ. eanamq ẽ. plenissi¬
ma sanitas quaenonre ficitur alim̃tis
tam quam cotidianis medicamentis
tem deiudicii die sponprius dans bo¬
nis. deinde terrens malos idem ꝓpħta
sic loquitur Hac dicit dñs. ec ceego

Expanded text:
sunt in terra; ros enim, qui abs te est, sanitas illis est; terra uero inpiorum cadet. Totum illud superius ad resurrectionem pertinet beatorum. Quod autem ait: Terra uero inpiorum cadet, bene intellegitur dictum: \'Corpora uero inpiorum ruina damnationis excipiet.\' Iam porro si de bonorum resurrectione quod dictum est diligentius et distinctius uelimus intueri, ad primam referendum est quod dictum est: Resurgent mortui; ad secundam uero quod sequitur: Et resurgent qui erant in sepulcris. Iam si et illos inquiramus sanctos, quos hic uiuos inuenturus est Dominus, eis congrue deputabitur quod adiunxit: Et laetabuntur omnes qui sunt in terra; ros enim, qui abs te est, sanitas illis est. Sanitatem loco isto inmortalitatem rectissime accipimus; ea namque est plenissima sanitas, quae non reficitur alimentis tamquam cottidianis medicamentis. Item de iudicii die spem prius dans bonis, deinde terrens malos idem propheta sic loquitur: Haec dicit Dominus: Ecce ego
Abbreviated transcription (Latin):
lendo: quod si ꝑmit teretur intã longo
tempore & tanta infirmitate mul¬
torum: plurimos tales quales ds̃ idꝑpeti
non uult & fideles deicer& & nec rede¬
rent impedir&: qđ ne facer& alligatꝰ ẽ:
Tunc autem soluetur. quando & breue
tempus erit: sam trib annis & sexm̃sib
legitur totissuis suorumq uirib scui¬
turus: et tales erunt cũ quib ei bellige¬
ran dum . e. ut uinci tanto ei impetu in si¬
dusque nom pos sunt Siautenum quam
solueritur: minus apparer& eius maligna
potentia. minus scȩ̃ ciuitatis fidelis sima
patientia ꝓbaretur. minus deniq ꝑ spi¬
ceretur quã magno eius malo cambene fu¬
erit usus omps. qui cum ne comnino ab ftuli
ateptatione scõrũ quãuis abeoꝵ
interi orib hominib ubun dm̃cre¬
ditur foras mis sum in quit sicut conti

Expanded text:
lendo. Quod si permitteretur in tam longo lendo. Quod si permitteretur in tam longo tempore et tanta infirmitate multorum, plurimos tales, quales Deus id perpeti non uult, et fideles deiceret et ne crederent inpediret; quod ne faceret, adligatus est. Tunc autem soluetur, quando et breue tempus erit. Nam tribus annis et sex mensibus legitur totis suis suorumque uiribus saeuiturus et tales erunt, cum quibus ei belligerandum est, ut uinci tanto eius inpetu insidiisque non possint. Si autem numquam solueretur, minus appareret eius maligna potentia. minus sanctae ciuitatis fidelissima patientia probaretur, minus denique perspiceretur, quam magno eius malo tam bene fuerit usus Omnipotens, qui eum nec omnino abstulit a tentatione sanctorum, quamuis ab interioribus hominibus, ubi in Deum creditur, foras miss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħite. &cruciabuntur die & noc te
in secula scłorum. Sed hoc adiudicium
nouis simum ꝑtin&: quod nunc ꝓpterea
comemor apdum putaui: nequis ex istim&
coipso paruo tempore quo solu& diaboł
in hac terra eccłam non futuram illohic
eam uelnon inueniente cũ fuerit solutus.
uelab sumente cum fuerit modis omnib
ꝑ secutus Nonitaq ꝑ totũ hoc tepus qđ
liber iste conplectitur. a primo scilic&
aduentu xp̃i usq in scłi. fine quoerit
scdus aduentus. ita diabolus alligatur
ut hȩc eius ipsa sit alligatio ꝑ hoc inter¬
uallum quod mille annorum numero ap¬
pellat. non seducere ecłam : quando qͥdẽ
illam nec solutus utiq seducturus. ẽ.
Nam ꝓfecto sialligari .ẽ. non posse sedu¬
cere siue non ꝑmitti quiderit solui nisi
pos se seduceresiue ꝑmitti : qđ ab sit
ut fiat: sed alligatio diabali .e.: ñ ꝑmitti
exerere tota teptationẽ. qua potest uił ui
uł dolo ad seducendos homines in parte suã
cogendo uiolenter. fraudulenter ue fil¬

Expanded text:
die et nocte in saecula saeculorum. Sed hoc iam ad iudicium nouissimum pertinet, quod nunc propterea commemorandum putaui, ne quis existimet eo ipso paruo tempore, quo soluetur diabolus, in hac terra ecclesiam non futuram, illo hic eam uel non inueniente, cum fuerit solutus, uel absumente, cum fuerit modis omnibus persecutus. Non itaque per totum hoc tempus, quod liber iste conplectitur, a primo scilicet aduentu Christi usque in saeculi finem, qui erit secundus eius aduentus, ita diabolus adligatur, ut eius haec ipsa sit adligatio, per hoc interuallum, quod mille annorum numero appellat, non seducere ecclesiam, quando quidem illam nec solutus utique seducturus est. Nam profecto ei si adligari est non posse seducere siue non permitti: quid erit solui nisi posse seducere siue permitti? Quod absit ut fiat; sed adligatio diaboli est non permitti exserere totam tentationem, quam potest uel ui uel dolo ad seducendos homines in partem suam cogendo uiolenter fraudulenterue fal
Abbreviated transcription (Latin):
& alio loco. Uirininiuitȩ inquit surgent
in iudicio cum gene ratione ifta & con¬
dempnabt̃ eam : quia pomnitentiã ege¬
runt in p̃dicatione ionȩ: &ecce hic¬
g& in iudicio cumgeneratione i sta
& condempnabit eam quia uenit a fini¬
bus terrę audire sapientiam salo monis.¬
& etce hic plus quã salomon: Duasres
hoc loco discim: & uenturũ . eẽ. iudiciũ.
& cũmortuorum resurrectione uentu
men indie iudicii surrec turos. cẽ. prȩ¬
dixit. N ec ideo dixit condẽpnabt᷑
quia ipsĩiudicabt̃. sed quia exip sorum
comparatione isti merito dãnabuntur
Rursus alio loco cum dehominũ bonorum
& malorum nunc ꝑmi xtione: pastea se¬
paratione. quautiq die iudicii futura ẽ.
loquerctur: adhibuit similitudinẽ detri¬
tico seminato & suꝑ seminatis rizanus.
eamque suis exponens discipulis. qui
seminat inquit bonũ semen. filius ho¬
minis ẽ: Ager autem hic mundus: bo
num aute hu sunt filu regni Zizania

Expanded text:
t alio loco: Viri Ninivitae, inquit, surgent t alio loco: Viri Ninivitae, inquit, surgent in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, quia poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae, et ecce pluget in judnabit eam, quia uenit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic. duas res hoc loco discimus, et uenturum esse iudicium et cum mor- , tuorum resurrectione uenturmen in die iudicii resurrecturos esse praedixit. nec ideo dixit: "condemnabunt", quia ipsi iudicabunt, sed quia ex ipsorum comparatione isti merito damnabuntur. rursus alio loco, cum de hominum bonorum et malorum nunc permixtione, postea separatione- quae utique dies iudicii futura est - loqueretur, adhibuit similitudinem de tritico seminato et superseminatis zizaniis eamque suis exponens discipulis: qui seminat, inquit, bonum semen, est filius hominis; ager autem num autem semen ii sunt filii regni; zizania
Abbreviated transcription (Latin):
sicut pastor segregat oues abedis
& statu& oues quidim adextris suis:
hedos autim a sinis tris. Tunc dic& rex
his quia dextriscius erunt. Venite
benedictipatrisme. possidete regnũ
paratum uobis. a constitutione mun¬
di Esuriui enim et dedistis mihiman¬
ducare. Sitiui & dedistis mihibibere
Hos pes eram & collegis tisme. Nudus

Expanded text:
edis. et statuet. oves + a dextris suis haedos antem a sinistris. Tunc dicet rex his qui a dextris ejus erunt Venite benedicti Patris mei. possidete regnum paratum vobis a constitutione mundi. Esurivi enim et dedistis mihi manducare. sitivi. et potastis me. hospes eram
Abbreviated transcription (Latin):
his qui a sinis tris eius erunt Disce¬
dite ame male dicti inignẽ & nũ.
qui paratus . .ẽ. diabulo & angłisciꝰ
Deinde similiter etiam his enumerat.
quod illa non fecerint quaedextros
fecis se memorauit. Simi literqueint̃¬
ro gantibus. quando eum uiderint
inhorum in digentia Constitutum qđ
minimis suis non factũ .ẽ sibi factũ
non fuis se respondit Ser monẽque
concludens: & ibunt inquit hi in sup¬
plicium &ernum. iusti autẽ inuitam
aeternam Ioħs uero eugłsta: aꝑtis si¬
me narrat eum inre surrectione
mortuorum. futurum predixis se
iudicium. Cum enim dixis s& neq
enim pater iudicat quẽquam sediu¬
dicium omne dedit filio. ut omnes
honorificent filium sicut honori ficam
patren. qui non honori ficat filiũ

Expanded text:
s erunt: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et an gelis eius. Deinde similiter etiam his enumerat, quod illa non fecerint, quae dextros fecisse memorauit. Similiterque interrogantibus, quando eum uiderint in horum indigentia constitutum: quod minimis suis non factum est, sibi factum non fuisse respondet; sermonemque concludens: Et ibunt, inquit, hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam. Iohannes uero euangelista apertissime narrat eum in resurrectione mortuorum futurum praedixisse iudicium. Cum enim dixisset: Neque enim Pater iudicat quemquam, sed iudicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem; qui non honorificat
Abbreviated transcription (Latin):
uentum quoꝑ totum hoc tempus in
hierusalem quia et dallo cũ loquitur
plerumq sic loquitur. tãquã definescđi
atqueillo die iudicii nouissimo & mag¬
no loquatur. Ita utdinosci non possit
omnino nisiea quȩa pud tres euuange¬
listas mattħm. marcũ & lucam. de
hac re simłt dicta sint. interseoma
conferantur. Quaedam quippe alter
obscurius. alter explicat planius.
utea quȩ adunam rem ꝑtinentia di¬
cuntur appareat unde dicantur
Quod faccre uttũq curaui in qua dã
tpła quam re scripsi ad beatȩ meoriȩ
uinum y sicium splitane urb epm : cuiꝰ¬
epłȩ titulus . ẽ. define scłi. Proinde
logitur ꝑ iudicium p̃seatis simũ atq
nouissimũ xp̃i Cum aut̃ uenerit in qͥt
filius hominis in maiestate sua & om̃s

Expanded text:
uentum, quo per totum hoc tempus in uentum, quo per totum hoc tempus in Hierusalem; quia et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tamquam de fine saeculi adque illo die iudicii nouissimo et magno loquatur; ita ut dignosci non possit omnino, nisi ea, quae aput tres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac re similiter dicta sunt, inter se omnia conferantur. Quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea, quae ad unam rem pertinentia dicuntur, appareat unde dicantur. Quod facere utcumque curaui in quadam epistula, quam rescripsi ad beatae memoriae uirum Hesychium, Salonitanae urbis epie titulus est: De fine saeculi. Proinde legitur per iudicium praesentissimum adque nouissimum Christi. Cum autem uenerit, inquit, f
Abbreviated transcription (Latin):
tria quate Xii faciunt: & siqua alia
huius duo denarii numeri quȩ adhoc
ualeat ratio repperitur: alio quin
qm̃ inlo cum iudȩ̨ traditoris. apłm
mathian legimꝰ ordinatum: apłspau
lus quiplus illis omnib laborauit.
ubi adiudigandum sedeat ñ habebit.
qui pro fecto cumaliis scis adnumerũ
iudicum seꝑtinere denonstrat cũ dt̃:
Nescitis quia angelos iudicabimꝰ: deip¬
sis quoq iudicandis in hoc numero
Tribus leui quȩ tertia decima .ẽ. ab
eis iudicanda nonerit: aut solũ illũ
populum non &iam gentes ceceras iu¬
dicabunt. Quod autem ait. In regene
ratione : ꝓculdubio mor tuorum re¬
sur rectionem nomine uoluit rege¬
nerationis intellegi: sic enim caro
nr̃a regenercibitur ꝑ incor ruptionẽ:
quem aomodũ .ẽ. anima nr̃a rogene¬
rata ꝑfidem Multa preterea quae
deultimo iudicio ita diciuidentur:
ut diligenter considerita repperiant᷑
ambigua. uel magis ad aliud ꝑtinen¬
tia. Siue scilic& ad eum saluatoris ad¬

Expanded text:
tria quater duodecim sunt, et Si qua alia tria quater duodecim sunt, et Si qua alia huius duodenarii numeri quae ad hoc ualeat ratio reperitur. alioquin quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthian legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus illis omnibus laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit. qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat, cum dicit: nescitis quia angelos iudicabimus? de ipsis quoque iudicantes in hoc numero us Israhel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit aut solum illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod aratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine uoluit regenerationis intellegi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quem ad modum est anima nostra regenerata per fidem.- Multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud pertinentia, siue scilicet ad eum Saluatoris ad
Abbreviated transcription (Latin):
& mit tont eos incaminum ignis ibi erit
fletus & stridor dentium. Tunc iusti
fulgebunt sicut sol in regno patriscorũ:
qui hub& auressaudiat . Hiciudicium
quidemn ueldim iudicii non nominauit:
sed eũ multo clarius ipsis rebus exp̃ssit
& infine scłi futurũ . eẽ. p̃dixit Item
discipulissuis: amen inquit dicouobis:
quoduos qui secuti estisme in regenera¬
tione cum sederit filius hominis in sede
XII. iudicantes xii tribus isrł. Hicdis¬
cimus cum suis dis cipulis iudicaturũ
iħm Vnde & alibi iudȩis dixit. Sie go
inbeel zebub eicio denonia. filu ur̃i
inquo eiciunt. Ideo ipsiiudices ur̃ier̃¬
Nec qm̃ suꝑ xii sedes ses suros . eẽ. ait:
xuicun solos homines cuillo iudica¬
turos putare debonus: Duodenario
quippe numero. uniuer sa quaedam
significata est iudicantiũ multitu¬
do: proptor duas partes numeri sep¬
tenarii quo significatur plerũque
uniuer sitas quaeduae par tes id ẽ
tria &iiiiͦ. altera ꝑ alterã multiplica¬

Expanded text:
i erit fletus et stridor dentium. Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris eorum. Qui habet aures, audiat. Hic iudicium quidem uel diem iudicii non nominauit, sed eum multo clarius ipsis rebus expressit et in fine saeculi futurum esse praedixit. Item discipulis suis: Arnen, inquit, dicouobis, quod uos, qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit filiuscim, judicantes duodecim tribus Israel. Hic discimus cum suis discipulis judicaturum Jesum, unde et alibi Judaeis dixit: Si ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? ideo ipsi judices vesedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare debemus. Duodenario quippe numero, universa quaedam significata est judicantium multitudo, propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas: quae duae partes, id est tria et quatuor, altera per alteram multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
uobis quia qui uerbũ meum audit
& credit ei quimisit me: hab& uitã
eter nam & iniudicium non ueni&
sed transi& amorte inuitam. Ecce
hic dixit fideles suos iniudicium
nonuenire. Quom odo ergo ꝑiudiciũ
separabuntur amalis. & ad eius dex¬
teram stabunt. nisi quia hoc loco
iudicium ꝓ dampnatione posuit:
Intale quippe iudicium nuenient:
qui. audiunt uerbum cius & credun
ei qui misit illum. Dande adiungit¬

Expanded text:
bum meum audit et credit ei qui misit me, habet uitam aeternam, et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam. Ecce hic dixit fideles suos in iudicium non uenire. Quo modo ergo per iudicium separabuntur a malis et ad eius dexteram stabunt, nisi quia hoc loco iudicium pro damnatione posuit? In tale quippe iudicium non uenient, qui audiunt uerbum eius et credunt ei, qui misit illum. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
operibus ꝓpriis. quȩgerunt arbitrio
uoluntatis  Nam et daemones netor¬
queantur p̃cantur. nec utiq iniuste
uel par citur cis. uel prosua quiq: in ꝓ¬
bitate torquentur: & homines plerũq
aꝑ te semꝑ occulte. luunt. ꝓsuis osfac¬
tis diuinitus poas siue in hacuita
siue post mor tem Quamuis nullus
hominum agat recte nisi diuino adiu¬
uetur auxilio:. nullus demonũ aut ho¬
minum agat inique. nisi diuino. eodẽq
uiustissimo udicio ꝑmittatur
dm̃: & sicut ipse alibidicit inscru¬
cabilia sunt iudicia eius & inuestiga¬
biles uiȩ eius Nonigitur in hoclibro
deillis primis. nec dascs medus iudicus.
sed deipso nouis simo iudicio quantum
ipse tibuerit disputabo. quandoxp̃s
decelo uenturus . ẽ. uiuos iudicare &
mortuos Istequippe dies iudicu pro¬
priciam uocatur : eo quodnullus erit
imperĩtȩ quȩ relȩ locus. Curiniustus
ille fit felix & cur ille iustus infdix:
ominumnamq: tunc non nisi bonorũ

Expanded text:
operibus propriis, quae gerunt arbitrio operibus propriis, quae gerunt arbitrio uoluntatis. Nam et daemones ne torqueantur precantur, nec utique iniuste uel parcitur eis uel pro sua quique inprobitate torquentur; et homines plerumque aperte, semper occulte, luunt pro suis factis diuinitus poenas sine in hac uita siue post mortem: quamuis nullus hominum agat recte, nisi diuino adiuuetur auxilio; nullus daemonum aut hominum agat inique, nisi diuino eodemque iustissimo iudicio permittatur. Deum ; et, sicut ipse alibi dicit, Inscrutabilia sunt judicia Dei, et investigabiles viae ejus . Non igitur in hoc libro de illis primis, nec de istis mediis Dei judiciis, sed de ipso novissimo judicio, quantum ipse tribuerit, disputabo, quando Christus de coelo venturus est vivos judicaturus et mortuos. Iste quippe dies judicii proprie jam vocatur, eo quod nullus ibi erit imperitae querelae locus, cur injustus ille sit felix, et cur ille justus infelix. Omnium namque tunc nonnisi bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ more scãrum diem poni
solere ꝓtẽpore. nomo quullas luteras
quã lib& neglegenter legerit nescit:
deo autem cum diem iudicui di dicimus
addimultimũ uel nouissimũ. quia & nõ
iudicat. & ab humanp geaeris initio
iudicauit. demittens depara diso &
ligno uitȩ sepirans primos homines pe¬
catimagni ꝑ petratores Immo &iam
quando angelis peccantib ñpeꝑcit.
quorum princeps homines ascipso
subuer sos inui dendo subuertit: ꝓculdu¬
bio iudicauit: nec sineillius alto iustoq
iudicio & in hoc atrio celo & interris.
& dęmonum & hominũ miserrima .ẽ.
uita errorib crumnis que plenis sima:
Uerum & sinemo peccass& non sinebono
rectoq iudicio. uniuersam rationalẽ
creaturamper scuerantis sin& sibi suo dño
coherentem in acer nabeatitu dineretine¬
r& : iudicat &iam non solum uni uersa¬
liter degenere demonũ atq hominum.
ut miserisint ꝓpter primor ũ mertum
peccatorum : sed &iam desingulorum

Expanded text:
scripturarum more sanctarum diem poni scripturarum more sanctarum diem poni solere pro tempore nemo, qui illas litteras quamlibet neglegenter legerit, nescit. Ideo autem, cum diem iudicii Dei dicimus, addimus ultimum uel nouissimum, quia et nunc iudicat et ab humani generis initio iudicauit dimittens de paradiso et a ligno uitae separans primos homines peccati magni perpetratores; immo etiam quando angelis peccantibus non pepercit, quorum princeps homines a se ipso subuersus inuidendo subuertit, procul dubio iudicauit; nec sine illius alto iustoque iudicio et in hoc aerio caelo et in terris et daemonum et hominum miserrima est uita, erroribus aerumnisque plenissima. Verum etsi nemo peccasset, non sine bono rectoque iudicio uniuersam rationalem creaturam perseuerantissime sibi suo Domino cohaerentem in aeterna beatitudine retineret. Iudicat etiam non solum uniuersaliter de genere daemonum adque hominum, ut miseri sint propter primorum meritum peccatorum; sed etiam de singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
edie ultimo iudiciidi quod ipse
donauerit Iocuturi eumq ad ser¬
turi aduersus impios & incredulos. ta¬
quam in edi ficii fundam̃to priusponere
testimonia diuina debem.: quib qui no¬
lunt credere. humanis ratiun culis
falsis atq fallacib contra uenire co¬
nantur. ad hoc ut aut aliud significare
contendant quod adhib& testimoniũ
delitteris sacris. automnino diuinitus
.ec̃. dictũ negant: Namnullũ exiftimo
cẽ. mor talium. qui cum ea sicut dictas̃
Intelle xerit. & sũmo acuerodo panimas
scas dicta eẽ. crediderit. non eis cedai
atque consentiat. siueid &im me fate¬
atur. siue aliquo iudicio fateri crubesut
autmetuat. uel &iam ꝑuicatia simillima
insaniȩ. id quod falsum .ee. nouit autere¬
dit. contra idquodue rum eẽ. nouit
autt redit. &iam contentiosis sime
defendere moliatur. Quo dergo incon¬
fessione ac profes sione tin& omnis
uini iudi tu ultimum diem dicim. Id .ẽ.
nouis simum timpus: namꝑ quod dies
hoc iudicium tindatur in certũ. ẽ sed

Expanded text:
die ultimi iudicii Dei quod ipse donauerit locuturi eumque adserturi aduersus inpios et incredulos tamquam in aedificii fundamento prius ponere testimonia diuina debemus: quibus qui nolunt credere, humanis ratiunculis falsis adque fallacibus contrauenire conantur, ad hoc ut aut aliud significare contendant quod adhibetur testimonium de litteris sacris, aut omnino diuinitus esse dictum negent. Nam nullum existimo esse mortalium, qui cum ea, sicut dicta sunt, intellexerit et a summo ac uero Deo per animas sanctas dicta esse crediderit, non eis cedat adque consentiat, siue id etiam ore fateatur siue aliquo uitio fateri erubescat aut metuat, uel etiam peruicacia simillima insaniae id, quod falsum esse nouit aut credit, contra id, quod uerum esse nouit aut credit, etiam contentiosissime defendere moliatur. Quod ergo in confessione ac professione tenet omnis uini iudicii ultimum diem dicimus, id est nouissimum tempus. Nam per quot dies hoc iudicium tendatur, incertum est; sed
Abbreviated transcription (Latin):
mones. animos quoq: hominum demones. eẽ con¬
firmans: Sednunc dehis agimus: quosinnatu¬
ra propria describit inter deos & homines genere
animalia: mente rationalia : animopas siua
corpore aeria: tempore &na Nenpecum prius
deos in sublimicelo. homines autẽ interra in fima
dis uinctos locis. & nature dignitate secerne¬
r& : ita condusit: Hab&is inquit interim
bina animalia: deos abhominib plurimum
differentes: loci sublimitate: uitȩ ꝑ p&uitate
nature. ꝑfectione : nullo interse ꝓpinquo¬
communicatu. cum & habita cula summa ab in¬
fimis tanta inter capedo fastigu dispescat
& uiuacitas illic &erna & in defecta sit. hiccaduca
& sub si ciua & in genia Illa udbeatitudinem
sublimata: hȩc ad miserias infimata. Hic terna
uideo commemorata contraria deduab: nature
partibus ultimis: id est summis atque infimis:
Namtria quȩ pro posuit dedis laudabilia cadem
repp&iuit aliis quidem uerbis : uteis aduersa alia

Expanded text:
mones; animos quoque hominum daemones esse conmones; animos quoque hominum daemones esse confirmans. ra propria descripsit inter deos et homines genere animalia, mente rationalia, animo passiva, corpore aeria, tempore aeterna. Nempe cum prius deos in sublimi coelo, homines autem in terra infima disjunctos locis, et naturae dignitate secerneret, ita conclusit: Habetis, inquit, interim bina animalia; deos ab hominibus plurimum differentes, loci sublimitate, vitae perpetuitate, naturae perfectione; nullo inter se communicatu, cum et habitacula summa ab infimis tanta intercapedo fastigii dispescat et uiuacitas illic aeterna et indefecta sit, hic caduca et subsiciua, et ingenia illa ad beatitudinem sublimata, haec ad miserias infimata..\' Hic terna uideo commemorata contraria de duabus naturae partibus ultimis, id est summis adque infimis. Nam tria quae proposuit de dis laudabilia, eadem repetiuit, aliis quidem uerbis, ut eis aduersa alia
Abbreviated transcription (Latin):
cisdem ludificationib demonum loquitur.
na xpĩanum nomen euidenter ex prpnit.
sedtam quam ea tollerentur atque delerent᷑
quorum obseruatione cęlestis similitudo cus¬
todir&ur in xgrpto: Ita hȩç futura deplo¬
rans luctuosa quod ammodo p̃dicatione tes¬
tatur: Crat enim dehis dequib dicit apłs.
quod cognos antes dm̃ non sicutdm̃ glorifica¬
uerunt aut gratias egerunt: sed euanuer in
cogitationibus suis hips se edeũ .e. insipiens

Expanded text:
eisdem ludificationibus daemonum loquitur, eisdem ludificationibus daemonum loquitur, nec Christianum nomen euidenter exprimit, sed tamquam ea tollerentur adque delerentur, quorum obseruatione caelestis similitudo custodiretur in Aegypto, ita haec futura deplorans luctuosa quodam modo praedicatione testatur. Erat enim de his, de quibus dicit apostolus, quod cognoscentes Deum non sicut Deum glorificauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
futuroꝵ prescias. eaq. sorte. uates somnis.
multisque aliis reb predicentes. in becillita¬
tes hominib: facientes. tasquecurantes tris¬
titiam letitiamq promeritis: Anignoras
Oasclepi. quod aegrptus imagosit cadi
autquod ẽ. uerus trans latio autdescensio
omnium quȩ gubernantur atquaex ercentur
incȩlo : ac sidiendum est uerius. Terranra
munditotius est tomplum: & tamen qm̃ p̃sciro
cuncta prudentem dec& istuduos ignora re
fas nonest: Futurum tempus est : cum appa¬
reat egrptios incassum piamente diuinitatẽ
sedula religione seruasse: dode nultis uer¬
bis hermes hunc locum ex equitur. in quoui¬
detur hoc tompus p̃dicere. quiͦ xpĩana reli¬
gio quanto est ueratior atque sanctior.
tanto uehem̃tius & liberius cuncta fallatia
figmenta subuertit. ut gratia ueris simi sal¬
uatoris liber& hominem abeis dus quos fac
homo & do subdat. a quo factus est homo
Sedhermes cumista predicit. uelut amicus

Expanded text:
futurorum praescias eaque sorte uate somniis futurorum praescias eaque sorte uate somniis multisque aliis rebus praedicentes, inbecillitates hominibus facientes easque curantes, tristitiam laetitiamque pro meritis. An ignoras, o Asclepi, quod Aegyptus imago sit caeli, aut, quod est uerius, translatio aut descensio omnium quae gubernantur adque exercentur in caelo. Ac si dicendum est uerius, terra nostra mundi totius est templum. Et tamen quoniam praescire cuncta prudentem decet, istud uos ignorare fas non est: Futurum tempus est, quo appareat Aegyptios incassum pia mente diuinitatem sedula religione seruasse.\' Deinde multis uerbis Hermes hunc locum exequitur, in quo uidetur hoc tempus praedicere, quo Christiana religio, quanto est ueracior adque sanctior, tanto uehementius et liberius cuncta fallacia figmenta subuertit, ut gratia uerissimi Saluatoris liberet hominem ab eis dis, quos facit homo. et ei Deo subdat, a quo factus est homo. Sed Hermes cum ista praedicit, uelut amicus
Abbreviated transcription (Latin):
& mirabilem faciendi accipisse homines po¬
sicut innram linguam interpretata sunt ponã:
Et qm̃ decognatione inquit ec consortio homi¬
num deorum que nob indicitur sermo. potesta¬
ton hominis Oasclepi uimquecognosie: dñs
inquit et pater uel quod .ẽ. summus ds̃. ut ef¬
fector est deorum cdestium : ita homo fictor ẽ
deorum qui intemplissunt. humana ꝓximi¬
tate contenti: Et paulo post: ita humanitas
inquit semꝑ menor natarȩ &ouginis suȩ.
in illa diuinitatis imitatione ꝑ seuerat: ut sicuti
pater acdominus ut suisimiles essent deos fecit
eternos. Ita humanitas deos suos ex suiuult
similitudine figurar&: Hiccum a sclepius at
quemmixime loquebaturei respondis s&
atquedixiss&x. statuas dicꝗͥs. O trimogiste:
tumille: statuas inquit: O asclepi uides: qua¬
tenus tuipse diffidas. statuas animatas. sensu
& spũ plenas. tantaq facientes & talia statuas

Expanded text:
et mirabilem deos faciendi accepisse homines poet mirabilem deos faciendi accepisse homines posicut in nostram linguam interpretata sunt, ponam. \'Et quoniam de cognatione, inquit, et consortio hominum deorumque nobis indicitur sermo, potestatem hominis, o Asclepi, uimque cognosce. Dominus, inquit, et Pater uel quod est summum Deus ut effector est deorum caelestium, ita homo fictor est deorum, qui in templis sunt humana proximitate contenti.\' Et paulo post: \'Ita humanitas, inquit, semper memor naturae et originis suae in illa diui- . nitatis imitatione perseuerat, ut, sicuti Pater ac Dominus, ut sui similes essent, deos fecit aeternos, ita humanitas deos suos ex sui uultus similitudine figuraret.\' Hic cum Asclepius, ad quem maxime loquebatur, ei respondisset adque dixisset: \'Statuas dicis, o Trismegiste? tum ille: \'Statuas, inquit, o Asclepi, uides quatenus tu ipse diffidas; statuas animatas sensu et spiritu plenas tantaque facientes et talia, statuas
Abbreviated transcription (Latin):
egrptius quem trimegis tum uocant sensit
& scribit: apulcius enim deos quidem illos ne¬
gat: Sed cum dicit ita inter homines & deos
qũ dam medietate uersari: ut hominibus
Apud ipsos deos necessarii uideant᷑. cultũ eoꝵ
a suꝑnoꝵ deoꝵ religione non separat: Ille
autem egrptius alios deos essedicit. a sum mo
dõ factos alios ab hominib Hocquiaudit si¬
cut a mepositum. ẽ. putat dici desimulacris:
quia operasunt manuum hominum: Atille
uisibilia & contrectabilia simulacra uelut
corpora deoꝵ esse asserit: In esse autẽ his
quos dam sp̃s inuitatos: quiualeant aliqͥd
siue ad nocendum siuetiddesideria nonnulla com¬
plenda corum aquibus eis diuinihonores & cul¬
tus obsequia deferuntur : Hosergo sp̃s inuisi¬
biles perartem quandam uisibilibus rebus corpo¬
ralis materie copulare: ut sint quasi animata
corpora illis spĩtibus dicita & subdita simulacra.
hocis sedicit deos. facerȩcamq magnam

Expanded text:
Aegyptius, quem Trismegistum uocant, sensit Aegyptius, quem Trismegistum uocant, sensit et scripsit. Apuleius enim deos quidem illos negat; sed cum dicit ita inter deos et homines quadam medietate uersari, ut hominibus aput ipsos deos necessarii uideantur, cultum eorum a supernorum deorum religione non separat. Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum est, putat dici de simulacris, quia opera sunt manuum hominum; at ille uisibilia et contrectabilia simulacra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quosdam spiritus inuitatos, qui ualeant aliquid siue ad nocendum siue ad desideria nonnulla conplenda eorum, a quibus eis diuini honores et cultus obsequia deferuntur. Hos ergo spiritus inuisibiles per artem quandam uisibilibus rebus corporalis materiae copulare, ut sint quasi animata corpora illis spiritibus dicata et subdita simulacra, hoc esse dicit deos facere eamque magnam
Abbreviated transcription (Latin):
& aquas acrilocus est ideo & ipsi sunt
ineritis superioris hominibus. qui cos non inter¬
reno corpore sedelecto inaux ilium douero
piamente facillime superant: sed multis pla¬
nepartipatione uerereligionis indignis.
tamquam captis subditisq dominantur:
Quorum maxime partĩmirabilib & fallaci¬
bus signis siue factoꝵ siue pdictoꝵ deos secc̃.
ꝑ suaserunt: quibdam uero uitia coꝵ ali¬
quanto attentius & diligentius intuentib:
nom potuerunt ꝑsuadere quoddi sint. atq
interdeos ethomines inter nuncios acbe¬
neficioꝵ impetratores seesse finxerunt:
Sitamennonistum saltdm honorẽ homines
cis defirendum putarunt. quullos necdeos
es se credebant quia malos uidebant. deos
autem om̃s bonos uolebant. nec audebant
tam en omnino indignos dicere honor ediuino.
maxime neoffenderent populos a quib cis
conebant inuetera suꝑstitione. ꝑ tot sacra
& templa serui : Namdiuersa dellis hȩrmes¬

Expanded text:
et aquas aeri locus est, ideo et ipsi sunt et aquas aeri locus est, ideo et ipsi sunt meritis superiores hominibus, qui eos non terreno corpore, sed electo in auxilium Deo uero pia mente facillime superant. Sed multis plane participatione uerae religionis indignis tamquam captis subditisque dominantur, quorum maximae parti mirabilibus et fallacibus signis siue factorum siue praedictorum deos se esse persuaserunt. Quibusdam uero uitia eorum aliquanto adtentius et diligentius intuentibus non potuerunt persuadere quod di sint, adque inter deos et homines internuntios ac beneficiorum inpetratores se esse finxerunt; si tamen non istum saltem honorem homines eis deferendum putarunt, qui illos nec deos esse credebant, quia malos uidebant, deos autem omnes bonos uolebant, nec audebant tamen omnino indignos dicere honore diuino, maxime ne offenderent populos, a quibus eis cernebant inueterata superstitione per tot sacra et templa serui
Abbreviated transcription (Latin):
tima re publica. heromnia cenuuit remouenda
tacuerunt: utiamdi boni ꝑtales nuncios
nos secogantur malapessimoꝵ nec aliena
sed eorundem nuncioꝵ. atquehis contraria
non sinantur nos sebona philosophoꝵ. cũ
illa sint᷑ iniuriam ista in honorẽ ipsoꝵ deoꝵ
nein quolib& eorum dedis tammale sentiat᷑.
res tat ut nullomodo credendumsit quod apu¬
leius ꝑ suadere nititur. & quicumq alii sunt
cius dem sententiȩ phrlosophi ita esse medios
dȩmonos inter deos & homines. tamquam
internuncios & interpretes. qui hinc feram
pectiones nr̃as. inde referant dõꝵ supp&ias
Sedesse sp̃s nocendicupidissimos. a iustitia
penitus alimos. suꝑbia tumidos. inui dia
liuidos fallatia callidos: Quiinhoc quidem
aere habitant : quia decęli saperioris subli¬
mita tedaecti merito in regressibilis trans¬
gres sionis in hoc sibi congruo uelut cartere
predampnatisunt : Nec tam̃ quia supra t̾ras

Expanded text:
tima re publica haec omnia censuit remouenda tima re publica haec omnia censuit remouenda tacuerunt; ut iam di boni per tales nuntios nosse cogantur mala pessimorum, nec aliena, sed eorundem nuntiorum, adque his contraria non sinantur nosse bona philosophorum, cum illa sint in iniuriam, ista in honorem ipsorum deone in quolibet eorum de dis tam male sentiatur, restat, ut nullo modo credendum sit, quod Apuleius persuadere nititur et quicumque alii sunt eiusdem sententiae philosophi, ita esse medios daemones inter deos et homines tamquam internuntios et interpretes, qui hinc ferant petitiones nostras, inde referant deorum subpetias; sed esse spiritus nocendi cupidissimos, a iustitia penitus alienos, superbia tumidos, inuidentia liuidos, fallacia callidos, qui in hoc quidem aere habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiecti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati sunt; nec tamen, quia supra terras
Abbreviated transcription (Latin):
dęmonum nequitiam deoꝵ iniurus exultante.
ꝑeosdem dęmanes nuncios diis innotuis se
responderint. hoc nunciare est aninsulta¬
re: & diiutrumq sic audiunt. sic utrũq
cognoscunt. ut non solum malignos dẽmones
deoꝵ dignitati. & platonis religioni con¬
traria cupientes atque faciente: a suo accessu
non arceant uerum &iam ꝑillos malos ꝓpin¬
quos. platonibono. longinquo dona trins¬
mittant. Siceñi cos denentoꝵ quasica te¬
natas series conligauit. ue llis aqubus irimi¬
nantur coniungipossint .huica quo difen¬
duntur non possint. utrũq scientes. sedaeris
& terrę trans mutare pondera nonuilantes
Iam quod reliquum est siquartum elegerint
paus est ceteris Quis enim feratt si pottarũ
dedus inmortalib criminosa figminti a
theatroꝵ indigna ludibria. suamque in his
omnib ardentissimam cupiditatẽ. & suauis¬
simam uoluptate dis donones nuntia uer
Et quod plato phrlosophica grauitate chop¬

Expanded text:
daemonum nequitiam deorum iniuriis exultantem daemonum nequitiam deorum iniuriis exultantem per eosdem daemones nuntios dis innotuisse responderint: hoc nuntiare est an insultare? et di utrumque sic audiunt, sic utrumque cognoscunt, ut non solum malignos daemones deorum dignitati et Platonis religioni contraria cupientes adque facientes a suo accessu non arceant, uerum etiam per illos malos propinquos Platoni bono longinquo dona transmittant? sic enim eos elementorum quasi catenata series conligauit, ut illis, a quibus criminantur, coniungi possint, huic, a quo defenduntur, non possint, utrumque scientes, sed aeris et terrae transmutare pondera non ualentes. Iam, quod reliquum est, si quartum elegerint, peius est ceteris. Quis enim ferat, si poetarum de dis inmortalibus criminosa figmenta et theatrorum indigna ludibria suamque in his omnibus ardentissimam cupiditatem et suauissimam uoluptatem dis daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosophica grauitate de op