comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem caruis nr̃e insinuat. cuus qͣ¬
si humorem ingenitum exiccari
iubet apłs dicens. Mortificate.
membra ur̃a quȩ sunt suꝑ terrã.
fornicationem. ĩmundiciam. libi¬
dinem. concupiscentiam malam.
& auariciam. quȩ ẽ. simula crorum
seruitus. Ad quantam uͦ candoris
grãm hanc uelit ꝑduci: alias osten¬
dit dicens. Obsecro uos fr̃s ꝑmise¬
ricordiam dei. ut ex hibeatis corꝑa
urã hostiam uiuentem. scãm. deo¬
placentem. rationabile obsequiũ
urm. Intexuntur uero cherubim
eisdemq quat tuor eximiis colorib
conficiuntur: cuminuniu̾sis que
piȩ agimius a uenenatis demonũ
tȩlis ꝑangelica p̃sidia domino do¬
nante ꝓtegimur. Intexuntur uͦ
cherubim: ouminbonis quȩ agimꝰ
multitudine scientiȩ in desuient̃
utimur. respicientes semꝑ ad elo¬
quia diuina. & ne forte a uirtu¬
tum calle aberremus: horum intu¬
tu continuo uestigia nr̃a regimꝰ.
Fec̃q in introitu templi postes de

Expanded text:
nem carnis nostrae insinuat, cujus quanem carnis nostrae insinuat, cujus quasi humorem ingenitum exsiccari jubet Apostolus, dicens: Mortificate membra vestra quae sunt super terram: fornicationem, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est simulacrorum servitus . Ad quantam vero candoris gratiam hanc velit perduci, alias ostendit, dicens: Obsecro vos, fratres, per misericordiam Dei ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, saplacentem, rationabile obsequium vestrum . » Intexuntur vero cherubim eisdem, quae quatuor eximiis coloribus conficiuntur, cum in universis, quae pie agimus, a venenatis daemonum telis per angelica praesidia, Domino donante, protegimur. Intexuntur velo cherubim, cum in bonis quae agimus, multitudine scientiae indesinenter utimur, respicientes semper ad eloquia divina; et ne forte a virtutum calle aberremus, horum intuitu continuo vestigia nostra regimus. « Fecitque in introitu templi postes de
Abbreviated transcription (Latin):
qui abinitio mundi usq ad id tẽ¬
poris infide ueritatis de mundo
transierunt. Dene idem uelum
sub quo i oraculum intrabatur:
ex iacincto. purpura. coccino. &
bysso. factum. ẽẽ. ei quoq che¬
rubim intexti. ẽẽ. memorantur.
acinctus quippe qui cęli colorem
imitatur: suꝑnorum desideriis
apte comparat᷑. Purpura quȩ san¬
guine conciliorum conficitur &
sanguineam ipsam prȩfert spe¬
ciem. non in merito sacram̃tum
dominicȩ significat passionis. qͦ
nos intueri crucem nr̃ãm portan¬
do debemus. Coccino qd̾ rubeo
colore flãmescit: congrue uirtꝰ
ex primitur amoris. de qͦ miran¬
tes dixere quicum domino ambu¬
lauerant discipłi. Nonne cor
nrm̃ardens erat in nobis. dum
loquȩretur inuia & aꝑiret nob scͥp¬
turas: Pẏssus quȩ de t̾ra uirenti
germine nascitur. & longo artifi¬
cum ȩxercitio natiuum ęxuit
uirorem. atq ad albentem ꝑ du¬
citur speciem: congrue castigatio¬

Expanded text:
qui ab initio mundi usque ad id temqui ab initio mundi usque ad id temporis in fide veritatis de mundo transierunt. Bene idem velum, sub quo in oraculum intrabatur, ex hyacintho, purpura, coccino et bysso factum esse, ei quoque cherubim intexti esse memorantur. Hyacinthus quippe, qui coeli colorem imitatur, supernorum desideriis apte comparatur. Purpura, quae sanguine conchyliorum conficitur, et sanguineam ipsa praefert speciem, non immerito sacramentum Dominicae signat passionis, quod nos imitari, crucem nostram portando, debemus. Coccino, quod rubeo colore flammescit, congrue virtus imprimitur amoris, de quo mirantes dixere qui cum Domino ambulaverant discipuli: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? Byssus, quae de terra virenti germine nascitur, et longo artificum exercitio nativum exuit virorem, atque ad albentem perducitur speciem, congrue castigatio
Abbreviated transcription (Latin):
grã factum ẽ: ut inter parietes
de auratos etiam olosericum ful¬
geret. s in eiusdem my sterii cuiꝰ
& ostiola congruam significationẽ¬
ante archam atq ingressum ora¬
culi adpensum: ut sicut hostiola
congrius horis aꝑiebant᷑. sic mue¬
lum reuelaretur. quotiens adue¬
niret qͥb inscã scõrum e̾e̾t. ingre¬
diendum. Huius gͦ ueli sedula
reuelatio scd̾m legem aꝑtionem signi¬
ficat regni cȩlestis: quȩ nobis ꝑincar¬
nationem dñi. & saluatoris nrĩ do¬
nata ẽ. Unde & baptizato eo cȩ¬
li aꝑti sunt: ut ostenderet᷑ qͥa ꝑbap¬
tisma quod nobis ipse consecrauit.
gredi. & moriente illo incruce. idẽ
uelum scissum ẽ. medium a sũmo
usq deorsum: ut aꝑte doceretur
quia figurȩ legales iam tunc ad
finem uenissent. ac ueritas ȩuan¬
gelii archanaq celestia. & ipse cȩli
ingressus non adhuc ꝓphetandꝰ
ac figuraliter significandus. s iam
iamq eẽt. ꝓrimȩ om̃ib aperiendꝰ.

Expanded text:
gratia factum est, ut inter parietes gratia factum est, ut inter parietes deauratos etiam ob sericum fulgeret, sed in ejusdem mysterii, cujus et ostiola, congrua significatione arcam atque ingressum oraculi appensum, ut sicut ostiola congruis horis aperiebantur, sic et velum revelaretur, quoties advenirent, quibus in Sancta sanctorum esset ingrediendum. Hujus ergo veli sedula revelatio secundum legem apertionem significat regni coelestis, quae nobis per incarnationem Domini et Salvatoris nostri donata est. Unde et baptizato eo coeli aperti sunt, ut ostenderetur quia per baptisma, quod nobis ipse consecravit, gredi . Et, moriente illo in cruce, idem velum scissum est medium a summo usque deorsum , ut aperte doceretur, quod figurae legales jam tunc ad finem venissent, ac veritas Evangelii arcanaque coelestia, et ipse coeli ingressus non adhuc prophetandus ac figuraliter significandus, sed jam jamque esset proxime omnibus aperiendus,
Abbreviated transcription (Latin):
sistere: ut quantum gradu p̃mineñ
çȩteris. tantum & merito prȩcellant
bone actionis. Habent namq uise
picturam cherubim sculptam: cũ
augelicam int̃ris uitã quantũ mor-¬
talib possibile ẽ. & mente unmi¬
tant᷑ & oꝑe. Habent palmatum
species: cum dona suꝑnȩ retribu¬
tionis fya semꝑ intentione medi¬
tantur. Palma namq manũ uic-¬
tricis ornatꝰ ẽ. Habent anaglifa
ualde ꝓminentia: cum certissima
bonorum oꝑm documenta & quȩ
nemo iusinstram pardem interp̃¬
tari ullatenus ualeat. cunctis
se se intuentib ostendunt. Q
hec omĩa sunt auri lamininis oꝑta:
cum sicut sepe dictum et semper
dicendum ẽ. cet̾is uirtutum flori¬
b specialius in magnis eccłiȩ mem¬
bris fulgor suꝑ eminet amoris. His
ostiolis etiam uelum fuisse ad ditũ
u̾ba dierum narrant. Fecit qͦq
uelum inquit ex iacincto. purpu¬
ra coccino. & bỹsso: & urtęxuit ei
cherubim. Quod decoris quidem

Expanded text:
sistere, ut quantum gradu praeeminent sistere, ut quantum gradu praeeminent caeteris, tantum et merito praecellant bonae actionis. Habent namque in se picturam cherubim sculptam, cum angelicam in terris vitam quantum mortalibus possibile est et mente imitantur et opere. Habent palmarum species, cum dona supernae retributionis fixa semper intensione meditantur. Palma namque manus victricis ornatus est. Habent anaglypha valde prominentia, cum certissima bonorum operum documenta, et quae nemo in sinistram partem interpretari ullatenus valeat, cunctis sese intuentibus ostendunt. Et haec omnia sunt auri laminis operta, cum sicut saepe dictum et semper dicendum est caeteris virtutem floribus specialius in magnis Ecclesiae membris, fulgor supereminet amoris. His ostiolis etiam velum fuisse additum Verba dierum narrant: « Fecit quoque velum, inquit, ex hyacintho, purpura, cocco et bysso, et intexuit ei cherubim , » quo
Abbreviated transcription (Latin):
pientiȩ deducet ad regnum ꝑ pe¬
tuum. Quib om̃ib aptȩ congruit
quod eadem ostiola de lignis fiunt
oliuatum: quia nimirum & angłi
sos exhibent. umo om̃s electi ꝑ ar¬
malucis ꝙ pietatis aditum sibi pa¬
triȩ cȩlestis aꝑiunt. Duo autem
sunt ostiola. siue quia dm̃ ac ꝓxi¬
mos diligunt & angłi et om̃s sci neq ullꝰ
ianuam uitȩ ñ ꝑgeminam hanc¬
dilectionem poterit intrare. seu
quia utriusq popłi fidelib & u
deisscilicet & gentilib eadem uite
ianua reseratur. Postes habent an
imortali gła preditis iniudicio
suas fores aperit. Et sculpsit in
esspicturam cherubim & palmaꝵ
lpecies & anaglifa ualde ꝓminen¬
ta: & texit ea auro. Anaglifa
gece latinȩ dicuntur cȩlaturȩ:
q uirtutum oꝑib quȩ ꝑ totum
ibem eccłia inscĩs suis ac ꝑfectis
erercet illi p̃cipue quib fideliũ
tora cõmissa & claues regni cȩ loꝵ
sunt datȩ. omni debent sollertia in¬

Expanded text:
pientiae deducet ad regnum perpepientiae deducet ad regnum perpetuum . » Quibus omnibus apte congruit quod eadem ostiola de lignis fiunt olivarum, quia nimirum et angeli sos exhibent, imo omnes electi per arma lucis et pietatis aditum sibi patriae coelestis aperiunt. Duo sunt autem ostiola, sive quia Deum ac proximos diligunt et angeli et homines sancti, neque ullus januam vitae nisi per geminam dilectionem hanc poterit intrare; seu quia utriusque populi fidelibus, et Judaei scilicet et gentilis, eadem vitae janua reseratur. « Postes habent angimmortali gloria praeditis in judicio suas fores aperit. « Et sculpsit in eis picturam cherubim, et palmarum species, et anaglypha valde prominentia, et texit ea auro, etc. » Ae Latine dicuntur caelaturae: quia virtutum operibus quae per totum orbem Ecclesia in sanctis suis ac perfectis exercet illi praecipue, quibus fidelium cura commissa, et claves regni coelorum sunt datae, omni debeant solertia in
Abbreviated transcription (Latin):
summitates eorum foris scũariũ
ante oraculum. ñ apparebant
ułtra extrinsecus. Ubi patent̃ ni¬
fallor ostenditur. quodunꝰ erat
ingressus oraculi. & hic e regio¬
ne factus archȩ. quȩ inmedio eiꝰ¬
demstabat oraculi. Cuius in¬
gressus ostiola ꝑsigrificationẽ
multifariȩ possunt acctpi. Nam
& angelicosspc̃ quorum ministe¬
rio in habitationem pat̾ȩ cele¬
stis introducimur aptissime de¬
signant. & apłorum equȩ aposto¬
licorumq uirorum. quib claues
regni celorum sunt date tenent
figuram: qui accepta a dũo pote¬
state ligandi atq soluendi. &
dignos intra regni ianuam ad¬
mittunt. & contuma ces. impll¬
rosac suꝑbos excũmunicando
siue a nathematizando ab in
gressu uitȩ ꝑhentus elimimas
hatur possunt typicȩ designari:
uita hoc quod in libro sapientiȩ
seriptum ẽ. Custoditio autẽ le¬
qum consiummatio incorruptionis
t incorruptio autem facit ẽẽ. ꝓxi¬
mumndeo. concupiscentia itaqͦ sa¬

Expanded text:
summitates eorum foris sanctuarium summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus . Ubi patentfallor ostenditur quod unus erat ingressus oraculi: et hic e regione factus arcae, quae in medio ejusdem stabat oraculi. Cujus ingressus ostiola per significationem multifarie possunt accipi. Nam et angelicos spiritus quorum ministerio inhabitationem patriae coelestis introducimur, aptissime designant. Et apostolorum aeque, apostolicorumque virorum, quibus claves regni coelorum sunt datae, tenent figuram: qui accepta a Domino potestate ligandi atque solvendi, et dignos intra regni januam admittunt, et contumaces, impuros ac superbos, excommunicando, sive anathegressu vitae perennis eliminant. orum ingrediebatur, possunt typice designari, juxta hoc quod in libro Sapientiae scriptum est: « Custoditio autem legum consummatio incorruptionis est; incorruptio autem facit esse proximum Deo. Concupiscentia itaque sa
Abbreviated transcription (Latin):
mas iustorum incęlis ꝑfecte ac ple¬
narie dono dilectionis impleut.
& peregriuantes in hoc sec ulo ci¬
ues eiusdem patriȩ cȩlestis signa¬
culo dilectionis a ceterorum mor
talium uilitate secreuit. xx.
tiingressu
oraculi fecit ostiola de lignis
oliuarum. postesq angloꝵ
quinq. & duo ostia de lignis oliua¬
rum. Quod primo dixerat fecit
ostiola de lignis oliuarum. hoc ip¬
sum uidetur aꝑtius explicare uo¬
luisse: cum adiunxit. & duo ostia
de lignis oliuarum. Unus quip¬
pe erat ingressus oraculi. s idem
ingressus duob ostiis claudebat᷑:
rursumq reseratis eisdem apeba¬
tur. sicut etiam templum. sicut
porticus ante templum unum ñ
amplius habebant introitum. cer¬
tiutiq causa mysterii. quia unꝰ
leste ꝑ oꝑa fidei ẽ. sꝑandus introi¬
tus. P Iam quia unus ee̾t. ingres¬
sus oraculi: testatur hoc quodin¬
ferius de archa scriptum ẽ. Cũg
enimerent uecꝰtes & apparerent

Expanded text:
mas justorum in coelis perfecte ac plemas justorum in coelis perfecte ac plenarie dono dilectionis implevit, et peregrinantes in hoc saeculo cives ejusdem patriae coelestis signaculo dilectionis a ctalium vilitate secrevit « Et in ingressu oraculi fecit ostiola de lignis olivarum, postesque angulorum quinque, et duo ostia de lignis olivarum. » Quod primo dixerat, « fecit ostiola de lignis olivarum, » hoc ipsum videtur apertius explicare voluisse, cum adjunxit: « et duo ostia de lignis olivarum. » Unus quippe erat ingressus oraculi, sed idem ingressus duobus ostiis claudebatur, rursumque reseratis eisdem aperiebatur, sicut etiam templum, sicut porticus ante templum unum amplius habebant introitum; certi utique causa mysterii, quia unusleste per opera fidei est sperandus introitus. Nam quod unus esset ingressus oraculi, testatur hoc quod inferius de arca scriptum est: Cumque eminerent vectes, et apparerent
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarum in quib ẽ. multitu¬
do sapientiȩ. uiam suam dirigere
donat. Cherubim fac̃. cum eos in
hoc mundo castitatem angelicȩ
conuersationis ꝓmodulo suo docet
imitari. Quod maximȩ uigiliis ac
laudib diuinis: dilectione since¬
ra conditoris &. ꝓximi geritur.
Palmas facit: cum memoriam ȩt̃nȩ
retͥbutionis eorum mentib infi-¬
git. ut eo minus ab arce iusti cie
labi queant. quo mercedem uitti¬
ciȩ semꝑ ante oculos habent. Fe¬
cit picturas uarias quasi ꝓminen¬
tes de pariete Megredientes: cũ
multipharias uirtutum operatio¬
nesfidelib tribuit. uerbi grã.
uiscera miscdđiȩ. benignitatem.
humilitatem. patientiam. mode¬
stiam. P aiuimentum domus tex̃
auro intrinsecus & extrinsecus.
Intrisecus & extrinsecus: inora¬
culo & in ipso templo significat.
Texit ergo salomon pauuimentũ
domꝰ auro intrinsecus & extͥnsecꝰ. qͥa rex
ñr pacificus ꝙangelos atq ani¬

Expanded text:
sanctarum in quibus est multitusanctarum in quibus est multitudo scientiae vitam suam dirigere donat. Cherubim facit, cum eos in hoc mundo castitatem angelicae conversationis, pro modulo suo docet imitari: quod maxime vigiliis ac laudibus divinis, dilectione sincera Conditoris et proximi geritur. Palmas facit, cum memoriam aeternae retributionis eorum mentibus infigit: ut eo minus ab arce justitiae labi queant, quo mercedem justitiae semper ante oculos habeant. Facit picturas varias quasi prominentes de pariete et ertutum operationes fidelibus tribuit. Verbi gratia, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, patientiam, modestiam. « Pavimentum domus texit auro intrinsecus, et extrinsecus, etc. » Intrinsecus et extrinsecus in oraculo et in ipso templo significat. Texit ergo Salomon pavimentum domus auro intrinsecus et extrinsecus, quia Rex noster pacificus et angelos atque ani
Abbreviated transcription (Latin):
pax. longanuntas. patientia. be¬
nignitas. bonitas. fides. modestia.
continentia. & cȩt̾i fructꝰ sp̃t. quid
nisi celature sunt parietum templi.
qr ornatus sunt mentium populi dĩ
Sculpuntur idem parietes ad pati¬
endum cuncta quȩ ꝓmittit. dicen¬
tes exanimo ꝑsingula quȩ occur¬
runt. Benedicam dominum uiomĩ
tempore. M. Paratum cor meum
ds. paratum cormeum: cantabo &
psalmum dicam domino. Sculpun-¬
tur torno cum intantum uirtutib
oꝑam impendunt: ut ab harum
tramite nullis cirxumstantium re¬
rum contrarietatib. nullis possĩt
blandinentis auerti. Quia enim
tornatura & cȩt̾is artib uelocitate
prȩcellit: & ipsa sibi regulam qua
sine errore opus ꝑficiat sistit: apte
ꝑhanc pia scõrum uita signatur.
quȩ & parata ẽ. semꝑ ad obsequiũ
diuinȩ uoluntatis. & hoc absq di
uerticulo errandi complere longo
uirtutum didicit usu exercitata.
Cherubim namq inparietibus
templi fecit salomon: cum electos
suos dominus ad regulam sc̃arum

Expanded text:
tientia, benignitas, bonitas, fides, modestia, continentia » et caeteri fructus spiritus, quid nisi caelaturae sunt parietum templi? quia ornatus sunt mentium populi Dei. Sculpuntur iidem parietes et ad patiendum, cunctaque tes ex animo per singula quae occurrunt: Benedicam Dominum in omni tempore . Et, Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum, cantabo et psalmum dicam Domino . Sculpuntur torno, cum in tantum virtutibus operam impendunt, ut ab harum tramite nullis circumstantium rerum contrarietatibus, nullis possint blandimentis averti: quia enim tornatura caeteris artibus velocitate praecellit, et ipsa sibi regulam, qua sine errore opus perficiat, servat, apte per hanc pia sanctorum vita signatur, quia et parata est semper ab obsequium divinae verticulo errandi complere, longo virtutum didicit usu exercitata. » Cherubim namque in parietibus templi fecit Salomon, cum electos suos Dominus ad regulam Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
& torno. Om̃s parietes tem¬
pli par circuitum. om̃s sc̃ȩ eccłiȩ
populi sunt: quib suꝑfundam̃tum
xp̃ĩlocatis. totius ambitum orbis re-¬
pleuit. ceptumq fidei ȩdificium
cotidie noua membrorum suorum
ꝓgeniȩ. quasi lapidum prȩciosorum
appositione suꝑ augmentare ñ de¬
sistit. Qui nimirum parietes ua¬
tiis cȩlaturis sculpuntur: cum alii
ilatur ꝑspm̃ sermo sapientiȩ. alii ser¬
moscientiȩ scdm eundem spm̃. alii

Expanded text:
et torno, etc. » Omnes parietes temet torno, etc. » Omnes parietes templi per circuitum, omnes sanctae Ecclesiae populi sunt, quibus super fundamentum Christi locatis totius ambitum orbis replevit, coeptumque fidei aedificium quotidie nova membrorum suorum progenie, quasi lapidum pretiosorum appositione, superaugmentare non desistit. Qui nimirum parietes variis caelaturis sculpuntur, cum « alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae, secundum eumdem Spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
uiunt: una & consona dm̃ uoce
ac fide p̃dicant. Ake igitur che¬
rubim interiores sciꝑ archam se inl¬
uicem contingebant: quia utraq
testamenta pari de domino at de¬
statione consentiunt. Item alisa
teriorib istȩ unum parietem. sl
alterum contingebant: quia uetꝰ
testamentum ꝓpriȩ antiquo dei
populo ẽ. scͥptum. nouum uero no¬
bis qui post incarnationem domini¬
cam adfidemuẽnimus. & secundo
parieti hoc. ẽ. septemtrionali recte
comparamur: quib post frigora ac¬
tenebras idolatriȩ lucem ueritatis
agnoscere datum ẽ. Uersas habet.
cherubim facies ad exteriorem do¬
mum: quia nr̃i grã qui adhuc foris
stamus. neq re ipsa sed spe salui
facti sumus. diuini sunt libri conł¬
diti: quia scriptores eorum tam reg
nantes cum deo illum collaudantes
iicelis. curam nr̃e gerunt salutis.
proq nrĩserratib apud eius pieta¬
tem interpellant. Xix.
Ut om̃s parietes templi ꝑcircui¬
tum sculpti uariis celaturis

Expanded text:
viunt. Una et consona Domini voce viunt. Una et consona Domini voce ac fide praedicant. Arubin interiores super arcam se invicem contingebant, quia utraque Testamenta pari de Domino attestatione consentiunt. Item alis exterioribus iste unum parietem, ille alterum contingebant, quia Vetus Testamentum proprie antiquo Dei populo scriptum est, Novum vero nobis, qui post Incarnationem dominicam ad fidem venimus: et secundo parieti, id est, septentrionali recte comparamur, quibtenebras idololatriae lucem veritatis cognoscere datum est. Versas habent facies cherubim ad exteriorem domum, quia nostri gratia, qui adhuc foris stamus, neque re ipsa, sed spe salvi facti sumus ; divini sunt libri conditi, quia scnantes cum Domino, illumque collaudantes in coelis, curam nostrae gerunt salutis, proque nostris erratibus apud ejus pietatem interpellant. « Et omnes parietes templi per circuitum sculpsit variis caelaturis
Abbreviated transcription (Latin):
inoraculo sunt facti: quia inconsi¬
lio diuinȩ ꝓuisionis nob̃ utiq in¬
accessibilis atq in compre hensibi¬
lis airte sȩcula dispositum ẽ. quando
& qualiter quib ue auctorib sacra
scriptura comp̃henderetur. De
lignis oliuarum sunt facꝰti: quia lu¬
cem nob̾scientiȩ tribuunt uiuan¬
te fiamina caritatis dei. quȩ ꝑ spm̃¬
scm̃ diffunditur incordib nostris.
seruantiam decalogi legis deo serui¬
endum prȩdicant: quia deo fidelit̃
seruientes denario remuneran¬
dos ẽẽ. regni ꝑpetis ostendunt.
Beminas habent alas: quia testam̃¬
ta suiconditoris ꝑasꝑa equȩ ut ꝓspe¬
torum ala cherub una.& .u. cubi¬
torum ala cherub altera: quia. in
omni labentium rerum uarietate
scĩ uniu̾sos sui corporis sensus mob¬
sequium sui conditoris extendunt.
& opus unum erat induob cheru¬
bim quia utriusq testamenti scͥp¬
tores. una eademq caritate oꝑis
& castitatis deuotione dominoser¬

Expanded text:
in oraculo sunt facti, quia in consiin oraculo sunt facti, quia in consilio divinae provisionis, nobis utique inaccessibili atque incomprehensibili, ante saecula dispositum est, quando et qualiter, quibusve auctoribus sacra Scriptura conderetur. De lignis olivarum sunt faccem nobis scientiae tribuunt, juvante flamma charitatis Dei, quae per Spiritum diffunditur in cordibus nostris. observantiam decalogi legis Deo serviendum praedicant, quia Deo fideliter servientes, denario remunerandos esse regni perpetuitate ostendunt. Geminas habent alas, quia Testamentis sui Conditoris per aspera aeque ut prospetorum ala cherub una, et quinque cubitorum ala cherub altera, quia in omni labentium rerum varietate, sancti universos sui corporis sensus, in obsequium sui CondEt opus unum erat in duobus cherubim, quia utriusque Testamenti scriptores una eademque castitate operis, et charitatis devotione Deo ser
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestia: uerum etiam nri qͥ foris
adhuc positi deꝓfundis ad dnm̃ cla¬
mamus curam gerunt sedulam.
Unde bene de eisdem cherubun
inlibro paralipomenon scriptũ est
ipsiaut̃ stabant erectis pedib ⁊ facieᷤᷤ
eorum uerse erant ad exteriorem
domum quia nos ab huius erump¬
na peregrinationis ereptos. ad su¬
um desiderant ꝑuenire consorti¬
um. Sic gͦ pedib stant erectis. sic
alassuas auro tectas adoraculi pa¬
rietes extendunt. ut facies habe¬
ant ad dominum uersas exteriorẽ:
quia sic angeli suam ꝑpetuo inno¬
centiam conseruant. sic de anima¬
rum sc̃arum incęlis beatitudine
congaudent. ut eis quoq qͦsinter¬
ris adhuc peregrinari conspici¬
unt electis opem ferre nondesi¬
nant. donec et illos ad cȩlestem
patriam introducant. Om̃s enĩ
sunt administratorii spc̃ inmini¬
sterium missi ꝓpt̃ eos qui hȩredi¬
tatem capiunt salutis. Et possunt
etiam duocherubim duo testamen¬
ta figurari. qui nimirum cherubĩ

Expanded text:
coelestia, verum etiam nostri, qui foris coelestia, verum etiam nostri, qui foris adhuc positi de profundis ad Dominum clamamus, curam gerunt sedulam. Unde bene de eisdem cherubim in libro Paralipomenon scriptum est: « Ipsi autem stabant erectis pedibus, et facies eorum versae erant ad exteriorem domum , » quia nos ab hujus aerumna peregrinationis erectos ad suum desiderant pervenire consortium. Sic ergo pedibus stant erectis, sic alas suas ad auro textos oraculi parietes extendunt, ut facies habeant ad domum versas exteriorem, quia, sic angeli suam perpetuo innocentiam conservant, sic de animarum sanctarum in coelis beatitudine congaudent, ut eis quoque quos in terris adhuc peregrinari conspiciunt electis opem ferre non desinant, donec et illos ad coelestem patriam introducant. « Omnes enim sunt administratorii Spiritus in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis . Possunt etiam per duos cherubim duo Testamenta figurari: qui nimirum cherubim
Abbreviated transcription (Latin):
dunt enim alas ad inuicem super
archam: cum ad laudem domini sal¬
uatoris referunt bonum om̃e qd̾ ac¬
ceperunt. Extendunt alteras alas
ad parietes oraculi : cum scõs etiã
homines secum uidere letantur.
Eosq uolunt alarum suarum sum¬
mitatib tangere: qu os consortes atq
imitatores fuisse inhac uita suȩ pu-¬
ritatis exultant. Duos autem eque
parietes alis siuis tangunt: quia fi¬
deles utriusq populi uidei scili¬
cet &gentilis possessores secum ha¬
bent aule celestis: non quod inilla
patria distinctio sit localis inter
utrumq popłm. s quia maior fiat
festiuitas ȩternȩ beatitudinis de
consortio ad unate indõ fraternita¬
tis. Extendunt gͦ cherubim ad
utramq parietem oraculi alassu¬
as: quia lȩtantes incelesti patria
iustos utriusq plebis uisione qͦq
suȩ głȩ ad laudem sui creatoris ex¬
citant. Non solum de illorum qͦs
secum intus habent hominum ui¬
stors felicitate lȩtantur agmina

Expanded text:
dunt enim alas ad invicem super dunt enim alas ad invicem super arcam, cum ad laudem Domini Salvatoris referunt bonum omne quod acceperunt; extendunt alteras alas ad parietes oraculi, cum sanctos etiam homines secum videre laetantur, eosque velut alarum suarum summitatibus tangunt, quos consortes atque imitatores fuisse in hac vita suae puritatis exsultant. Duos autem aeque parietes alis suis tangunt, quia fideles utriusque populi, Judaei scilicet et gentilis, possessores secum habent aulae coelestis: non quod in illa patria distinctio sit localis inter utrumque populum, sed quia major fiat festivitas internae beatitudinis de consortio adunatae in Deo fraternitatis. Extendunt ergo cherubim ad utrumque parietem oraculi alas suas, quia laetantes in coelesti patria justos utriusque plebis visione suae gloriae ad laudem sui creatoris excitant. Nec solum de illorum quos secum intus habent hominum justorum felicitate laetantur agmina
Abbreviated transcription (Latin):
uram eoꝵ conditor unmortali cla¬
ltade sublimauit. & mentes ue¬
al dilecdionis atq humilitatis luce
repleuit. Notandumsane. qđ moy¬
ses dum tab̾naculum fac̾et fecit &
duos cherubin aureos: quos posu¬
it inꝓpitiatorium quod erat super
archam. Salomon autẽ addidit
alios duos multos maiores. quosin
temploponeret: subquorum alis
archam inmedio poneret cumꝓpi¬
tiatorio & cherubun priorib. Sic¬
q factum ẽ. ut intab̾naculo quidẽ
eẽnt. cherubun duo: intemplo aũ
quat tuor. Adunam uero eandemq
significationem utriq ꝑtinent. S
repetitum ẽ. opus atq augustius fa¬
tum ꝑsalomonem. ut typice docere¬
tur quia multiplicata post incarna¬
tionem dominicam eccłia latius. e̾e̾t.
gentib sublimitas cȩli ciuium pan¬
denda: quia sic conditorem de col¬
lato sibi mimere beatitudinis col¬
laudant. ut de nr̃a quoq ereptio¬
ne atq de eadem beatitudis in¬
troductione congaudeant. Exten¬

Expanded text:
turam eorum Conditor immortali claturam eorum Conditor immortali claritate sublimavit, et mentem vera dilectionis atque humilitatis luce replevit. Notandum sane quod Moyses dum tabernaculum faceret, fecit et duos cherubim aureos, quos posuit in propitiatorio, quod erat super arcam, Salomon autem addidit alios duos multo majores, quos in templo poneret; sub quorum alis arcam in medio poneret cum propitiatorio et cherubim prioribus . Sicque factum est ut in tabernaculo quidem essent cherubim duo, in templo autem quatuor; ad unam vero eamdemque significationem utrique pertinent. Sed repetitum est opus atque augustius factum per Salomonem, ut typice doceretur quia, multiplicata post Incarnationem Dominicam Ecclesia, latius esset gentibus sublimitas coeli civium pandenda. Qui sic Conditorem de collato sibi munere beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione atque ad eamdem beatitudinem introductione congaudeant; exten
Abbreviated transcription (Latin):
una om̃s eademq dei prȩsentis ui-¬
sione & gła. illustrantur. Posuitq
cherubim inmedio templi interio¬
ris. Extendebant autem alas suas
cherubim: & tangebat ala una
parietem. & ala cherub scdi tange¬
bat parietem alterum. Alȩ autẽ
altere inmedio parietum templi
se inuicem contingebant. Mani¬
sestum ẽ. ex his que predicta sunt
quare cherubim in medio templi in¬
terioris sint positi: quorum habita¬
do semꝑ ẽ. uicęlis. Extendebant au¬
tem alas cherubim qͥsi aduolandum:
quia spc̃ angelici semꝑ habent ani¬
mum ad obsequium diuinȩ uolunta-¬
us paratum. Quod uero ala una tange¬
bat parietem. & ala cherub sedi al¬
terum parietem ad aliam caritatis
amministrationẽ quam nob̾ ex hibens
angłi ꝑtinent. Quod alȩ alterȩ
mmedio templi se inuicẽ continge¬
bant: eam dilectionis grãm qͣ se
aterutrum completuntur expri¬
nit. Bene autem sequitur. texit
quoq cherubim auro: quia &na¬

Expanded text:
una omnes eademque praesentis viuna omnes eademque praesentis visione et gloria illustrantur. Posuitque Cherubin in medio templi interioris; extendebant autem alas suas Cherubin, et tangebat ala una parietem, et ala Cherub secundi tangebat parietem alterum: Alae autem alterae in medio pariete templi se invicem contingebant. Manifestum est ex his quae praedicta sunt quare Cherubin in medio templi interioris sint positi, quorum habitatio est in coelis. Extendebant autem alas Cherubin, quasi ad volandum, quia spiritus angelici semmum ad obsequium divinae voluntatis paratum. Quod vero ala una tangebat parietem, et ala cherub secundi alterum parietem, ad illam charitatis administrationem quam nobis exhibent angeli pertinet. Quod alae alterae in medio templi se invicem contingebant, eam dilectionis gratiam qua se alterutrum complectuntur exprimit. Bene autem sequitur: « Texit quoque cherubim auro. » Quia et na
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi adinuicem sunt angelici spc̃.
ꝙ homineselecti. eorum equȩ conci¬
ues. Unde utraq ala eiusdem m̃su
re eẽ. ꝑ hibetur: quia uidelicet ea¬
dem ipsa deuotione qua se alterutrũ
indeo diligunt. nram quoq ad se as¬
cendentium societatem desiderant.
Sicq simulale .x. cubitos complent:
cum ingemina caritatis ex hibitione
angeli de conditoris sui prȩsentia
lȩtantur. Decemquoq cubitorum
erat cherub sec undum mensura
pari: & opꝰ unum erat induobus
cherubin. Duo erant facta che¬
rubim ꝓpt̃ consortium eiusdem
de qua loquimur caritatis signifi¬
candum: quia minus quam inter
duos caritas stare non pot̾it. Uĩ
ꝓ saluator binos ad prȩdicandum
ascipulos mittere curauit: ut taci¬
it doceret ab eis qui uerbum fidei
predicarent uirtutem dilectionisan¬
te omĩa ẽẽ. tenendam. Unius m̃surȩ
ꝙoꝑis erant duo cherubun: quia
disparilitas uoluntatum siue cogita¬
tuum insuꝑna patria nulla ẽ: ubi

Expanded text:
et ipsi ad invicem sunt angelici spiritus et ipsi ad invicem sunt angelici spiritus et homines electi, eorum aeque concives. Unde utraque alia ejusdem esse mensurae perhibetur, quia videlicet eadem ipsa devotione, qua se alterutrum in Deo diligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant; sicque simul alae decem cubitos complent, cum in gemina charitatis exhibitione angeli de Conditoris praesentia laetantur. Decem quoque cubitorum erat Cherub unum, mensura parietis, et opus unum erat in duobus Cherubin. Duo erant facti Cherubin propter consortium ejusdem, de qua loquimur, charitatis significandum, quia minus quam inter duos charitas stare non potest. Unde et Salvator binos ad praedicandum discipulos mittere curavit , ut tacite doceret eos, qui verbum fidei praedicarent, virtutem dilectionis ante omnia opera esse tenendam. Uniusque mensurae et operis duo Cherubin, quia disparilitas voluntatum, sive cogitationum, in superna patria nulla est, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Quinq cubitorum ala cherub una.
& .u. cubitoruim ala cherub altera:
id ẽ.x. cubitos habentes a summi¬
tate alȩ usq ad alȩ alt̾ius sũmitatẽ.
Ale cum inscõrum hominum figura
ponuntur: uirtutes significant
eorum. quib ad cȩlestia semꝑ uo¬
lare. atq inhis conuersationem
delectantur babere. Cum uero
insiguificatione angelorum ponun¬
turaste quidaptius quam grãm ac¬
monstrant ꝑꝓpetuȩ ꝙ indefectiuȩ fe¬
licitatis eorum. qui semꝑ incelestib
uiministerio sui ꝑsistunt auctoris:
Uelcerte quia leuitate spũalis natͥe
sino ꝓditi. ita ut ubicumq uolueruts.
statim quasi uolando ꝑueniant: ꝙ
hic cum alis figurati. & ꝓpħis sunt
cum alis ostensi. Bene autem dr̃ qd̃
quinq cubitorum fuerit ala cherub
una. & quinq cubitoꝵ ala cherubalta.
qm̃ iurtutes angelice legem dei quȩ
inquinq libris descripta ẽ. inde¬
fessa deuotione custodiunt. diligen
gis caritas ẽ. Eximiautem eorum.

Expanded text:
Quinque cubitorum ala cherub una et Quinque cubitorum ala cherub una et quinque cubitorum ala cherub altera, id est decem cubitos habentes a summitate alae usque ad alae alterius summitatem. » Alae cum in sanctorum hominum figura ponuntur, virtutes significant eorum, quibus ad coelestia semper volare atque in his conversationem delectantur habere. Cum vero in significatione angelorum ponuntur alae, quid aptius quam gratiam demonstrant perpetuae et indeflectivae felicitatis eorum qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris; vel certe quia levitate spiritualis naturae sunt praediti, ita ut, ubicunque voluerint, statim quasi volando perveniant; et hic cum alis figurati, et prophetis sunt cum alis ostensi. Bene autem dicitur quod quinque cubitorum fuerit ala cherub una, et quinque cubitorum ala Cherub altera: quia virtutes angelicae legem Dei, quae in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt: diligendgis est charitas. Proximi autem eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
t fecit inoraculo suo cheru¬
bim de lignis oliuarum .x.
cubitorum altitudinis.
apte declarat. angelicȩ dignita¬
tis uocabulum ẽ: numeroq sin¬
gulari cherub dr̃. plurali cheru¬
bin. Unde apte infiguris che-¬
rubim quȩ erant inoraculo fac¬
tȩ.angelica ministeria quȩ con¬
ditori suo incęlis semꝑ assistunt
possunt intelligi. Quȩ recꝰte
de lignis oliuarum facta eẽ. per¬
hibentur: quia nimirum uirtu¬
ab amore dei arescant uncte st̃.
Decem autem sunt cubitorum
altitudinis: quia denario urte et̃¬
nȩ fruuntur. habentes inuiola¬
tam inse sui conditoris unaginẽ
seruata ꝑpetuo sanctitate & ui¬
sticia & ueritate. quamprima
conditione ꝑceperunt. Denariꝰ
namq .x. obolis constat: & con¬
tiuere inse nom̃ regis & imaginẽ
consueuit. Quappt̃ & figiuȩ reg¬
ni cȩlestis aptissimȩ congruit. ubi
& angeli scĩ inimagine sui condito¬
ris adquam facti sunt semꝑ maneñ.
& electi homines unaginem quam
peccando amiserant recipiunt.

Expanded text:
t fecit in oraculo duos cherubim de lignis olivarum decem cubitorum altitudinis. aperte declarat angelicae dignitatis vocabulum est, numeroque singulari cherub dicitur, plurali cherubim. Unde apte in figuris cherubim, quae erant in oraculo factae, angelica ministeria, quae conditori suo in coelis semper assistunt, possunt intelligi. Qui recte de lignis olivarum facti esse perhibentur, quia nimirum virtuab amore Dei arescant, unctae sunt. Decem autem sunt cubitorum altitudinis: quia denario vitae aeternae struuntur, habentes inviolatam in se sui Conditoris imaginem servatam, perpetuae sanctitatis ex justitia et veritate, quam prima in conditione perceperunt. Denarius namque decem obolis constat, et continere in se nomen regis et imaginem consuevit. Quapropter et figurae regni coelestis aptissime congruit, ubi et angeli sancti ad imaginem sui Conditoris ad quam facti sunt semper manent, et electi homines imaginem quam peccando amiserant recipiunt. «
Abbreviated transcription (Latin):
militiȩ summi regis ẽẽ. compro¬
bantur. Fugit quoq bena¬
dab rex siriȩ in equo cum equiti¬
bus: nec non egressus rex isrł ꝑ
cussit equos & currus. & ꝑcus¬
sit sẏriam plagamagna. Quid
ẽ. quod benadab rex sẏriȩ ineqͦ
cum ȩquitib fugere describit᷑.
uisi quod princeps omnium ini¬
quorum diabolis. quorum ocłi
sublunes sunt. syria enim int̃¬
pretatur sublimis inȩquo suꝑbi¬
e suȩ confidens. cum ȩquitib
suis scilicet omnib suꝑbis. qr
ipse ẽ. caput suꝑ om̃s filiossuꝑ¬
biȩ. ab ȩxercitu xp̃i. hoc ẽ. hu¬
milib & deum timentib supe¬
ratus. infugam uertitur.ꝰ Et
rex isrł ꝑcutit ȩquos & currꝰ:
quia de ipso rege regum scrip¬
tum ẽ. quod currus pharaonis
& erercitum eiꝰ equumi ꝙ ascen¬
sorem eius submersit inrubroma¬
ri: dum nequitias spiritales. cũ
uͦ pharaone. antiquo uidelicet
hoste aquis baptismatis obruit.

Expanded text:
militiae summi regis esse compromilitiae summi regis esse comprobantur. « Fugit quoque Benadab rex Syriae in equo cum equitibus. Nec non egressus rex Israel percussit equos et currus, et percussit Syrum plaga magna. » Quid est quod Benadab, rex Syriae, in equo cum equitibus fugere describitur, nisi quod princeps omnium iniquorum diabolus, quorum oculi sublimes sunt? Syrus enim interpretatur sublimis, in equo suae superbiae considens, cum equitibus suis, scilicet omnibus superbis, quia ipse est caput super omnes filios superbiae, ab exercitu Christi, hoc est, humilibus et Deum timentibus superatus, in fugam vertitur. Et rex Israel percutit equos et currus, quia de ipso Rege regum scriptum est, quod currus Pharaonis et exercitum ejus, equum et ascensorem ejus submersit in Rubro mari: dum nequitias spiritales cum vero Pharaone, antiquo videlicet hoste, aquis baptismatis obruit
Abbreviated transcription (Latin):
rat: ne głȩtur accinctus equȩ
ut discinctus. Ac si aꝑte dicat.
Noli głari quasi iam uictor bel¬
lici discriminis: qui adhuc inaciȩ
positus. quem uictoria sequat᷑
ignoras. Et uerum ꝓfecto dice¬
bat. nammor inito certamine
benadab ñ uictis aduersariis
triumphans. s ceso suo exexcitu
fugiens domum rediit. My¬
stice autem benadab hostisisrł.
significat diabolum omntum bo¬
norum inimicum. qui diuer sos
exercitus malignorum spũum ad
subu̾tendum popłm dei contrahit.
S ꝑ pueros principum isrł uin¬
citur: cum ꝑbonos auditores scõ¬
rum doctorum. qui id quod ore
audiunt factis implere nitunt᷑.
Antiquus hostis infugam u̾tit᷑.
omnisq suus exercitus a militib
xp̃i ꝓturbatur. Qui bene du¬
centi. & triginta duo. ẽẽ. dicunt᷑:
quia hi qui utriusq testamenti
scientiam ꝑfecte tenent. & tri¬
nitatis fidem cum gemina ca¬
ritate dei uidelicet & ꝓximi con¬
seruant. apti ꝑ omnem modum

Expanded text:
rat: « Ne glorietur accinctus, aeque rat: « Ne glorietur accinctus, aeque ut discinctus. » Ac si aperte dicat: Noli gloriari quasi jam victor bellici discriminis, qui adhuc in acie positus, quem victoria sequatur ignoras. Et verum profecto dicebat: Nam mox inito certamino, Benadab non victis adversariis triumphans, sed coelo suo exercitu fugiens domum rediit. Mystice autem Benadab hostis Israel significat diabolum, omnium bonorum inimicum, qui diversos exercitus malignorum spirituum ad subvertendum populum Dei contrahit. Sed per pueros principum Israel vincitur, cum per bonos auditores sanctorum doctorum, quidquid aure audiunt, factis implere nituntur. Antiquus hostis in fugam vertitur omnisque suus exercitus a militibus Christi proturbatur. Qui bene ducenta millia et triginta duo esse dicuntur, quia hi qui utriusque testamenti scientiam perfecte tenent, et Trinitatis fidem cum gemina charitate Dei videlicet et proximi conservant, apti per omnem modum
Abbreviated transcription (Latin):
traciuitatem. tela uel faces mit¬
tere possent. Cuius temerita¬
temarrogantie: modesto sermo¬
ne compescens rex isrł ait. Oi¬
cite ei. He glȩtur accinctus ꝯquȩ
ut discinctus. Aluid ẽ. enim
accinctus. aliud discinctus: ali¬
ud ñ accinctus. Accucꝰtꝰ namq
ẽ: qui cingulo circumdatus in¬
cedit. Discinctus. qui cingulũ
nuꝑ deposuit: uerbi grã balne¬
um intraturus. uellectum ascen¬
induturus. Hon accinctus: qui
nuꝑ tunica indutus: nec dumse
addita ⁊ one circumpositione
muniuit. Sic gͦ inex peditione
castrensi qui positus ẽ. recte ac-¬
cinctus nominatur. idẽ. armis
inditus: qui pugna confecta
uictor domum redit. iure dis¬
cinctus uocatur. quia nimirũ
depositis armis. optatȩ pacis
otium gerit. Qui uero nec dũ
pugnare. neq se ad certamen
parare iam ceꝑit: merito ñ accin¬
ctus ẽẽ. dr̃. Ait gͦ rex isrł regi
sy riȩ głanti. quasi iam cepisset
samarram. quam obsidere cepe¬

Expanded text:
tra civitatem, tela vel faces mittra civitatem, tela vel faces mittere possent. Cujus temeritatem arrogantiae modesto sermone compescens rex Israel ait, Dicite ei, Ne glorietur accinctus, aeque ut discinctus. Aliud est autem accinctus, aliud discinctus, aliud non accinctus; accinctus namque est, qui cingulo circumdatus incedit; discinctus qui cingulum nuper deposuit, verbi gratia, vel balneum intraturus, vel lectum asceninduturus; non accinctus, qui nuper tunica indutus, necdum se addita zonae circumpositione munivit. Sic ergo et in expeditione castrensi qui positus est, recte accinctus nominatur, id est, armis indutus, qui pugna confecta victor domum rediit, jure discinctus vocatur, quia nimirum depositis armis optatae pacis otium gerit; qui vero necdum pugnare, neque se ad certamen parare jam coeperat, merito non accinctus esse dicitur. Ait ergo rex Israel regi Syriae glorianti, quasi jaSamariam, quam obsidere coepe
Abbreviated transcription (Latin):
pugnabat contra samariam & ob¬
sicdebat eam. & reliq. Quodbe¬
nadab rex siriȩ obsidens & impug¬
uare incipiens samariam.Ait.
hȩc faciant michidii & hȩc addats.
sisuffecerit puluis samariȩ pugil¬
lis omnis populi qui sequit᷑ me:
hunc habet sensum. Samaria
necesse ẽ. iuxta morem ciuitatũ.
ut haberet terram interuis ꝓpt̃
muros. ipsis pene muris ȩqualẽ:
ne uidelicet eos sine subsidio t̃rȩ
adiacentis erectos. crebͥs in siften¬
te manu hostili deiceret icꝰtus
arietis. Extrinsecus autem mn¬
torum altitudo longe suꝑficiem
terrȩ transcenderat: maxime cũ
minontis uerticȩ ut scriptura
refert fuerit ubrs eadem posita.
Ait gͦ rex suꝑb. obsessam trens
ciuitatem. quod tantam hab̾et
secum exercitus multitudinem:
ut & iamsi quisq militum eus.
inum solummꝰ lapidem. uel ces¬
pitem. uel stipitem. ad constru
endum contra urbem aggerem.
qui suꝑficiei ciuitatis ipsius que
erat intra muros esse uideretur
equał. ita ut exeqͦ pugnantes con-¬

Expanded text:
pugnabat contra Samariam et obsidebat eam, » et reliqua. Quod Benadab rex Syriae, obsidens et impugnare incipiens Samariam, ait: « Haec faciant mihi dii, et haec addant si suffecerit pulvis Samariae pugillis omnis populi qui sequitur me. » Hunc habet sensum: Samaria necesse est, juxta morem civitatum ut haberet terram interius propter muros, ipsis pene muris aequalem, ne videlicet eos sine subsidio terrae adjacentis erectos, creber insistente manu hostili dejiceret ictus arietis. Extrinsecus autem murorum altitudo longe superficiem terrae transcenderat, maxime cum in montis verticem ut Scriptura refert fuerit urbs eadem posita. Ait ergo rex superbus obsessam terrens civitatem, quod tantam haberet secum exercitus multitudinem, ut etiam si quisque militum ejus, unum solummodo lapidem vel cespitem, vel stipitem ad consendum contra urbem aggerem aqui superficiei civitatis ipsius quae erat intra muros, esse videretur aequalis, ita ut ex aequo pugnantes con
Abbreviated transcription (Latin):
at. quod dubium fi eri subiect᷑
arguebat. & ꝓeo quodilla quȩ u¬
dica uerat ꝑpetrat. saltem quia
uidicauit erubescat. Igitur sic̃
prȩlatis curandum ẽ. ne eorum
corda estimatione singularis sa¬
pientie locus suꝑior extollat. ita
subiectis ꝓuidendum ẽ. ne sibi
rectorum facꝰta displiceant. Si
autem magistrorum urta uirȩ re¬
prȩhenditur. oportet ut eiuissib¬
ditietiam cum displicet magistrũ
uenerentur. S & hoc sollerter ẽ¬
utuendum: ne quemimitari des-¬
picis. uenerari contempnas. Subti¬
lis & enim uia tenenda ẽ. rectitudi¬
nis & humilitatis: ut sic reprehen¬
sibilia magistrorum facta displice¬
ant. quatinus subditorum mens
a seruanda magisterii reuerentia
ñ recedat. Erat autem angłs dni

Expanded text:
t, quod dudum fieri subjectus t, quod dudum fieri subjectus arguebat: et pro eo, quod illa quae judicaverat, perpetrat, saltem quae judicavit, erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est, ne eorum corda aestimatione singularis sapientiae locus superior extollat, ita subjectis providendum est, ne sibi rectorum facta displiceant. Si autem magistrorum vita vere reprehenditur, oportet utique subditi, etiam cum displicet, magistrum venerentur. Sed et hoc solerter intuendum est, ne aut quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis et humilitatis, ut sic reprehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia non recedat. « Erat autem angelus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
mittatur. ne eum sibi prxẽẽ. qͥs¬
piam despiciat. quem fortase
contingit ut in aliquo rep̃hendat.
Contra hunc tumorem suꝑbiȩ sub¬
ditorum mens ad custodiam humi¬
litatis edomatur: si infirmitas ꝓpͥa
incessanter attendatur. Has uires
nr̃as ueraciter examinare negligimꝰ:
& quia de nob̾ fortiora credimus. ic¬
circo eosqͥ nob̾ p̃lati sunt districtȩ
iudicamis. Quo enim nosmet ip
sos minus agnoscimus: eo illos qͦs
sepe inprȩlatis. sepe a p̾latis insub¬
ditis cominittunt᷑. quia & om̃s
subditos hi qui p̃sunt minus ꝙͣ.
ipsi sunt sapientes arbitrantur.
& rursum qui subiecti sunt. recto¬
rum suorum acꝰtiones uidicant.¬
& si ipsos regim̃ tenere continge¬
ret. se potuisse agere melius pu¬
tant. Unde plerumq fit: ut &¬
rectores minus prudenter ea quȩ
agenda sunt uideant. quia eoꝵ
oculos ipsa nebula elationis obscu¬
rat: & ñ numquam isquisubiec¬
tus ẽ. hoc cum p̃latus fuerit faci¬

Expanded text:
mittatur; nec eum sibi praeesse quimittatur; nec eum sibi praeesse quisque despiciat, quem fortasse contingit ut in aliqua actione reprehendat, contra hunc tumorem superbiae, subditorum mens ad custodium humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur; nam vires nostras veraciter examinare negligimus, et quia de nobis fortia credimus, idcirco eos qui nobis praelati sunt, districte judicamus: quo enim nosmsos minus agnoscimus, eo illos, quoin praelatis: saepe a praelatis in subditis committuntur, quia et omnes subditos hi, qui praesunt, minus quam ipsi sunt, sapientes arbitrantur: et rursum qui subjecti sunt, Rectorum suorum actiones judicant: et si ipsos regimen tenere contigeret, se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit, ut reagenda sunt vident, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat: et nonnunquam si qui subjectus est, hoc cum praelatus fuerit faci
Abbreviated transcription (Latin):
merita conectantur & plebium:
ut sepe exculpa pastorum deterior
fiat uita plebium: & sepe ex meri-¬
to plebium mutetur uita pasto¬
rum. S quia rectores habent ui¬
dicem suum: magna cautela sub¬
ditorum ẽ. nontemere uitam ui¬
dicare regentium. Neq enim fru-¬
stra ꝑsemet ipsum dñs & num¬
mularioꝵ es fudit. & cathedras
uendentium columbas euertit:
nimtrum significans. quia ꝑma
gistros quidem uitam uidicat ple-¬
bium. s ꝑsemet ipsum facta exa¬
minat magistror. quamuis etiã
subditorum uitia quȩ a magistris
modo uel dissimulantur uel uidi¬
cari nequeunt. eius ꝓ culdubio
iudicio reseruant᷑. Igitur dum
salua fide res agitur. uirtutis ẽ
meritum. si quicquid prioris ẽ
toleratur. De bet tam̃ humili¬
ter suggeri: si fortasse ualeat
quod displicet emendare. Sed
curandum summopere ẽ: ne
insuꝑbiam transeat iusticie in¬
ordinata defensio. ut dum recti-¬
tudo incaute diligitur. ipsa ma-¬
gistra rectitudinis humilitas a¬

Expanded text:
merita connectantur, et plebium, merita connectantur, et plebium, ut saepe ex culpa pastorum, deterior fiat vita plebium et saepe ex merito plebium mutetur vita pastorum. Sed quia rectores habent judicem suum, magna cautela subditorum est, non temere vitam judicare regentium. Neque enim frustra per semetipsum Dominus aes nummulariorum effudit, et cathedras vendentium columbas evertit, nimirum significans quia per magistros quidem vita judicatur plebeium. sed per semetipsum facta examinat magistrorum; quamvis etiam subditorum vitia, quae a magistris modo vel dissimulantur, vel judicari nequeunt, ejus proculdubio judicio reservantur. Igitur dum salva fide res agitur, virtutis est meritum, si quidquid prioris est toleratur: debet tamen humiliter suggeri, si fortasse valeat quod displicet emendari; sed curandum summopere est, ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio; et dum rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas a