comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multipharia uirtutum opera¬
tione plurib ꝓdesse. & ciuita¬
tem dei contra irruptiones tẽp
tationum munire solebant. A
ꝓpofito deflectunt: atq inge¬
nium quod tuicioni scẽ eccłiȩ
impendere debuerant. ad uo¬
luntatem potius regis uitioꝵ.
dispensare compellunt. Qđ̃
si clusorem hoc loco non ostio¬
rum siue murorum. s auri
potius gemmarumq intelli¬
gere uoluerimus: ad unum ꝓ¬
fecto eundemq spiritalis expo¬
sitio finem respicit. Dicꝰtum
qͥppe ẽ. de sapientia: quia au¬
rum & multitudo geminarum
ei nonualeat comparari: atq
ideo clusores horum. non alios
aptius quam doctores intellige¬
re ualemus. Qui quam diure¬
cte uiuunt ac docent: mnorna¬
tum sc̃ȩ ciuitatis. industriam
suȩ artis impendunt. At si forte
errauerint. quid n a rege cal¬
deorum captiui babiloniam tr̃aᷤ¬
feruntur. & qm̃ artificem &¬
clusorem abierosolimis babilo¬
niam transinigrari. hoc ẽ. ta¬
lentum uerbi cȩlitus acceptum

Expanded text:
multifaria virtutum operamultifaria virtutum operatione pluribus prodesse et civitatem Dei contra irrtationum munire solebant, a proposito deflectunt, atque ingenium quod tuitioni sanctae Ecclesiae impendere debuerant, ad voluntatem potius regis vitiorum dispensare compellunt. Quod si clusorem hoc loco, non ostiorum sive murorum, sed auri potius gemmarumque intelligere voluerimus, ad unum profecto eumdemque spiritualis expositio finem respicit. Dictum quippe est de sapientia quia aurum et multitudo gemmarum ei non valeat comparari, atque ideo clusores horum non alios aptius quam doctores intelligere valemus. Qui quandiu recte vivunt ac docent, in ornatum sanctae civitatis industriam sanctae artis impendunt. At si forte erraverint, quod nisi a rege Chaldaeorum captivi Babyloniam transferuntur? et quoniam artificem clusorem ab Hierosolymis Babyloniam transmigrari, hoc est talentum verbi coelitus acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
sitatib subacti. aut maioribus
se facinorib polluunt:aut cer¬
te inheresim declinando. aꝑte
apostasie notam incidunt. Ar¬
ma uͦ. quib contͣ diabolum re¬
pugnantes. lib̾tatem a deo nob̾¬
donatam defendamus: quȩ st̃
alia. nisielo quia scripturar umꝰ
Inquib & ipsius domini. &. scõrs
eius exemplis. quo ordine bella
uitiorum superari debeant: lu¬
ce clarius discimus. S philistei
filios isrł fabris armorum pͥuant.
cum maligni sp̃c animos fidelium
ameditatione sacrȩ lectionis.
secularia illis negotia inserendo
retardant: ne uel ipsi ꝑ huius
exercitium resistendi fidutiam
sumant. uel alios forte qui lege¬
re nesciunt. ad resistendum u¬
ciis. exhortando. aut corripien¬
do accendant. Tollunt fabros
armorum: cum eos qui sa cra elo¬
quia norunt. intantum scele¬
rib obruunt. ut dicere bona
quȩ didiscerant ꝓrsus erubes¬
cant. Transferunt omnemar¬
tificem & clusorem. inbabiloni¬
am de ierusalem: cum eos qui

Expanded text:
sitatibus subacti, aut majoribus sitatibus subacti, aut majoribus se facinoribus polluunt, aut certe in haeresim declinando, aperte apostasiae notam incidunt. Arma vero quibus contra diabolum repugnantes libdonatam defendamus, quae sunt alia, nisi eloquia Scripturarum? In quibus et ipsius Domini et sanctorum ejus exemplis, quo ordine bella vitiorum superari debeant, luce clarius discimus. Sed Philisthaei filios Israel fabris armorum privant, cum maligni spiritus animos fidelium a meditatione sacrae lectionis, saecularia illis negotia inserendo, retardant, ne vel ipsi per hujus exercitium resistendi fiduciam sumant, vel alios forte, qui legere nesciunt, ad resistendum vitiis exhortando aut corripiendo accendant. Tollunt fabros armorum, cum eos qui sacra eloquia norunt in tantum sceleribus obruunt, ut dicere bona quae didicerant, prorsus erubescant. Transferunt omnem artificem et inclusorem in Babyloniam de Jerusalem, cum eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
potius quicquid apud gentem
exterminatam artis inuenerat.
totum babiloniam transferunt
ut uel adnichilum ualeat ultra.
uel illius ciuitatis utilitatib ꝓfici¬
at. Cuiustam defiende hystoriȩ
quia multum negligentiȩ nostri tẽ¬
poris congruit: non opinor allego¬
ram ẽẽ. reticendam. Constat nãq
omnem malignorum siue homi¬
num seu angelorum multitudi¬
nem designat. Seruitq isrł phi¬
listeis siue chaldeis: cum fideles
quiq nominetenus in eccłia con¬
sistentes. &xterum ab immundis
uel spiritib uel hominib decepti.
aut auaritiȩ aut luxurie.aut
alteri cuilibet peccato. mentis col¬
la submittunt. Abdiicit autem
nabuchodonosor regem ierusalẽ.
& uniuersos principes fortes exer¬
citus. decem milia incaptitutatẽ:
cum ꝙ magistros populoꝵ. & eos
qui iniuincibili animo domin o
seruire. ac decalogum legis fide¬
liter uidebantur indei ac ꝓxi¬
mni amore conseruare. subito si¬
ue illecebris mundi. seu aduer¬

Expanded text:
potius quidquid apud gentem potius quidquid apud gentem exterminatam artis invenerant, totum Babyloniam transferunt, ut vel ad nihilum valeat ultra, vel illius civitatis utilitatibus proficiat, cum juxta deflendae historiae, quia multum negligentiae nostri temporis congruit, non opinor allegoriam esse reticendam. Constat namqueomnem malignorum, sive hominum, seu angelorum multitudinem designat. Servitque Israel Philisthaeis sive Chaldaeis, cum fideles quique nomine tenus in Ecclesia consistentes, caeterorum ab immundis vel spiritibus vel hominibus decepti, aut avaritiae, aut luxuriae, aut alteri cuilibet peccato mentis colla submittunt. Abducit autem Nabuchodonosor regem Hierusalem et universos principes fortes exercitus decem millia in captivitatem, cum et magistros populorum et eos qui invincibili animo Domino servire, ac Decalogum legis fideliter videbantur in Dei ac proximi amore conservare, subito sive illecebris mundi, seu adver
Abbreviated transcription (Latin):
Transtulit quoq ioachim inbabilo¬
nem & matrem regis. & uxoremte¬
gis. & eunuchoseius. & iudices tr̃e
duxit incaptiuitatem de ierusa¬
leminbabilonem. & om̃s uiros ro¬
bustos septem milia. & artifices &
elusores mille: om̃s uiros fortes ꝯ
bellatores: dux itq eos rex babi
refertur de nabuchodonosor. qr
transtulerit omnem ierusalem.
& uniuersos principes. & om̃s for¬
tes exercitus decem milia incapti¬
uitatem. addiditq scriptura di¬
cens: & omnem artificem & clu¬
sorem. hoc ẽ. quod supra eidem
popło israhel philistiim regnan¬
tes fecisse narrantur. cum dicit᷑.
uerant enim philistiim. ne forte
facerent hȩbrei gladium aut
lanceam. Sicut enim tunc illi
cauerant. ne habentes fabros fer¬
rarios hȩbrei.arma ad repugnan¬
dum fecerant: ita nunc chaldei
destructa ierusalem. & uastata
omnis terra reꝓmissionis. sata¬
gunt ut nullus in ea remaneat
artifex: nullus clusor. qui uel
fedata urbismenia componere.
uel possit sarcire disrupta: qͥn

Expanded text:
abylonem et matrem regis, et uxores regis, et eunuchos ejus, et judices terrae duxit in captivitatem de Jerusalem in Babylonem. Et omnes viros robustos, septem millia, et artifices et inclusores mille omnes viros fortes et bellatores, duxitque eos rex Babylc. Quod refertur de Nabuchodonosor, quia transtulerit omnem Jerusalem, et universos principes, et omnes fortes exercitus, decem millia in captivitatem, addiditque Scriptura dicens: « Et omnem artificem et inclusorem, » hoc est quod supra eidem populo Israel Philisthiim, regnantes fecisse nverant enim Phifacerent Hebraei gladium, aut lanceam. » Sicut enim tunc illi caverant ne habentes fabros ferrarios Hebraei arma ad repugnandum facerent, ita nunc Chaldaei, destructa Hierusalem, et vastata omni terra repromissionis, satagunt ut nullus in ea remaneat artifex, nullus clusor, qui vel foedata urbis moenia componeret, vel possit resarcire disrupta, quin
Abbreviated transcription (Latin):
etiam eloquii uenustatem. hosto
nequam de domo domini aufer¬
re molitur. & secum in confusi¬
onem ducere. Gulit qͦq prin¬
ceps militiȩ saraiam sacerdotem
pͥmum. & sophoniam sacerdo¬
tem secundum. & tres ianitores.
& de ciuitate eunuchum unum.
qui erat prȩfectus suꝑ uiros bel¬
latores. & quinq uiros de his
qui steterant coram rege. quos
repꝑit inciuitate. & sophar
principem ȩxercitꝰ qui ꝓba¬
bat ty rones de popło terrȩ.¬
& sex uiros e uulgo qui inuenti

Expanded text:
etiam eloquii venustatem hostis etiam eloquii venustatem hostis nequam de domo Domini auferre molitur, et secum in confusionem ducere. « Tulit quoque princeps militiae Sarariam sacerdotem primum et Sophoniam sacerdotem secundum et tres ianitores et de civitate eunuchum unum qui erat praefectus super viros bellatores et quinque viros de his qui steterant coram rege quos repperit in civitate et Sopher principem exercitus qui probabat tirones de populo terrae et sex viros e
Abbreviated transcription (Latin):
runt caldȩi. & transtulerunt
es inbabilonem. Colump¬
nasȩreas. & bases. doctores pos¬
sumus acciꝑe: qui sonoritate
prȩdicationis. ꝙ fidei firmitate
debuerunt alios sustentare
Mare ȩneum.baptisii laua
crum. & compunctionẽ lacri¬
marum. Equidem omia cal¬
dei spirituales ꝑ inerciam ma¬
gistrorum dedomo domini au¬
ferre nituntur. & confringere.
ita ut non remaneat tesfa. qͣ
possit igniculus ferri de incen¬
dio. Gllas quoq ȩreas & trul¬
las. & tridentes. & scifos. &
mortariola. & omnia uasa erea
inquib ministrabant tule¬
runt: quia diuersa officia tu
lerunt inȩccłiasticis ordinib. de
dei seruitio auferentes. insuũ
usum nequissimum uertert̃.
Nec non & turibula & fialas.
dum orationem qua diuinitas
placari potuit. & poculum uer¬
bi quo lassi refocillari debuerant
impediendo subu̾tunt. uȩau¬
rea aurea. & quȩ argentea argen¬
tea. tulit princeps miliciȩ: quid
tam sensum preciosum. quam

Expanded text:
runt Chaldaei, et transtulerunt runt Chaldaei, et transtulerunt omne aes in Babylonem. » Columnas aereas et bases, doctores possumus accipere, qui sonoritate praedicationis et fidei firmitate debuerunt alios su stentare. Mare crum, vel compunctionem lacrymarum, vel quidem omnia Chaldaei spirituales per inertiam magistrorum de domo Domini auferre nituntur et confringere, ita ut non remaneat testa, qua possit igniculus ferri de incendio. « Ollas quoque aereas, et trullas, et tridentes, et scyphos et mortariola, et omnia vasa aenea, in quibus ministrabant, tulerunt. » Quia diversa officia in ecclesiasticis ordinibus de Dei servitio auferentes, in suum usum nequissimum converterunt. « Necnon thuribula et phialas. » Cum orationem, qua divinitas placari potuit, et poculum verbi, quibus lassi refocillari debuerant, impediendo subvertunt. « Quae aurea, aurea, et quae argentea, argentea, tulit princeps militiae. » Quia tam sensum pretiosum quam
Abbreviated transcription (Latin):
quus hostis  rex confusionis
& princeps omnium iniquoꝵ
ẽ. tam malignorum sp̃ũum ꝙͣ
etiam impiorum hominum.
plebem inuadit fidelium. &
domum regis. & domus ierusa¬
lem. idẽ. rectores & eos qui uide¬
bantur inuisione pacis mane¬
re. inflammatos cupiditate
subu̾tit. Omnemq domum
combussit igni: cum unius cu¬
iusq conscientiam. ꝑflaminã
illiciti amoris conturbauit.
Et muros ierusalem incireui¬
tu destruxit: cum intentionẽ
orationis & uirtutum studia.
quȩ contia se ualere nouit ÷
in desꝑantib dissoluit. ne per
spem ueniȩ addiuina recurrar
aurilia. & correctioris uite ap¬
prȩhendant munimina. Po¬
pulumq incaptiuitatem du¬
cens. de pauꝑib terrȩ reliquit
uinitores & agricolas: quia eo ᷤᷤ
qui utiles uerbo & exemplo ẽẽ.
poterant. ꝑuitia captiuans. stul¬
tis & hebetib cõmendauit agri¬
culturam. quatinus ñ uinum
doctrinȩ inuineis & agris po¬
pulorum fructificet. s spinȩ

Expanded text:
quus hostis, qui et rex confusionis quus hostis, qui et rex confusionis et princeps omnium iniquorum est, tam malignorum spirituum quam etiam impiorum hominum, plebem invadit fidelium, et domum regis et domos Hierusalem, id est rectores et eos qui videbantur in visione pacis manere, inflammatos cupiditate subvertit, omnemque domum combussit igni, cum uniuscujusque conscientia per flammam illiciti amoris perturbavit, et muros Hierusalem in circuitu destruxit, cum intentionem orationis et virtutum studia quae contra se valere novit, et inde spirantibus dissolvit, ne per spem veniae ad divina succurrant auxilia, et correptionis vitae apprehendant munimina. Populumque in captivitatem ducens, « de pauperibus terrae reliquit vinitores et agricolas, » quia eos qui utiles verbo et exemplo esse poterant, per vitia captivans, stultis et hebetibus commendat agriculturam, quatenus non vinum doctrinae in vineis et agris populorum fructificet, sed spinae
Abbreviated transcription (Latin):
lum uob̾met ipsis: habitabo
uobiscum in loco isto. interra
quam cdedi patrib urĩs. a se¬
culo & usq inseculum. Ecce
rari. occidere. ad ulterare. iu¬
rare mendaciter. libare baha¬
lim. & ire post deos alienos quoᷤᷤ
ignoratis. & stetistis coram me
indomo hac. in qua inuocatũ
ẽ nom̃ meum. & dixistis. lib̾ati
sumus. eo quod fecerimus om̃s
abhominationes istas. & nunc
quia fecistis omnia oꝑa mala
hȩc dicit dominus: & loquutꝰ
sum ad uos mane consurgens
& loquens. & non audistis: fa¬
ciam domui huic inqua inuo
catum ẽ. nomen meum. & in
qua uos habetis fidutiam. &
loco quem dedi uobis. & patͥ¬
bus urĩs. sicut feci sylo. & ꝓici¬
amuos a facie mea. sicut ꝓie¬
ci om̃s fratres urõs. uniuersum
semen effraim. Uenit nabu¬
zardan qui interprȩtatur uen-¬
tilabrum. siue ꝓpħia alieni
iudicii. iusto dei iudicio suꝑ
peccatores: princepsutiq exer¬
citus regis babilonis. ierusa¬
lem intelligibilem. & succen¬
dit domum domini: cumanti¬

Expanded text:
obismet ipsis: habitabo uobiscum in loco isto, in terra, quam dedi patribus uestris, a saeculo usque in saeculum. ecce rari, occidere, adulterare, iurare mendaciter, libare Bahalim et ire post deos alienos, quos ignoratis. et uenistis ein domo hac, in qua invocatum est nomen meum, et dixistis: Liberati sumus eo quod fecerimus omnes abominationes istas. Et nunc quia fecistis omnia opera haec, dicit Dominus: Et locutus sum ad vos mane consurgens et loquens, et non audistis: faciacatum est nomen meum, et in qua uos habetis fiduciam, et loco, quem dedi uobis et patribus uestris, sicut feci Sylo, et proiiciam vos a facie mea, sicut projeci omnes fratres vestros, universum semen Ephraim . » Venit Nabuzardan, qui interpretatur ventilabrum, sive prophetia alieni judicii, justi Dei judicio super peccatores, princeps utique exercitus regis Babylonis Hierusalem intelligibilem, et succendit domum Domini, cum anti
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatis. exutus ab omĩ po¬
testate regis babilonii. & seruitu¬
te captiuantium. ualeam iuuan¬
te spũ scõ qui septiformis dr̃. ui
sionem pacis cęlestis uidelicet
tas ingredi. & uultum conditoris
te ipso inqͦ st̾ om̃s thesauri sapien¬
tie & scientiȩ absconditi ameri.

Expanded text:
captivitatis, exutus ab omni potestate regis Babylonii et servitute captivantium, valeam, juvante Spiritu sancto, qui septiformis dicitur, visionem pacis, coelestis videlicet tas , » ingredi, et vultum Conditoris te ipso, « in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. » Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
malignorum spũum custodia
popłorum. hi qui debuerant ar¬
mis ciuitatem defendere nocte
ignorantiȩ. & tenebris peccatoꝵ
uallati fugunt. quia secundum
ueritatis uocem mercennarius &
qui ñ ẽ pastor. uidet lupum ue¬
nientem. & duit tit oues & fug̃.
& lupus rapit. & disꝑgit oues. q
Apłs. qui dormiunt inquit. noc¬
te domiunt. & qui ebrii sunt.
nocte ebrii sunt. Quod autem
sequitur quod ꝑuiam porte quȩ
ẽ. inter duplicem murum ad hor¬
tum regis fugerint: latenter
aperuit mnerciam doctorum. qͥ
unter duplicem murum duorum
testamentorum constituti. non
belligerare s effugere querunt.
& indeliciis magis defluere. qd̾
hortus significat: quam scuto
fidei hostib obsistere. Porro
chaldei obsidebant incircuitu
ciuitatem. Fugit itaq sedechi¬
as ꝑuiam que ducit ad cam¬
pestria solitudinis. & ꝑsequu¬
tus ẽ. exercitus chaldeor umre¬
gem. & comprehendit eum in
planitie ieri cho. & om̃s bella¬
tores qui erant cumeo disper¬

Expanded text:
malignorum spirituum custodia malignorum spirituum custodia populorum, hi qui debuerant armis civitatem defendere, nocte ignorantiae et tenebris vallati peccatorum, fugiunt, quia secundum veritatis vocem: « Mercenarius, et qui non est pastor, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit, et lupus rapit et dispergit« Qui dormiunt, inquit, nocte dormiunt, et qui ebrii sunt nocte ebrii sunt » Quod autem sequitur, quod per viam portae quae est inter duplicem murum ad hortum regis fugerint, latenter aperuit inertiam doctorum, qui, inter duplicem murum duorum Testamentorum constituti, non belligare, sed effugere quaerunt, et in deliciis magis diffluere, quod hortus significat, quam scuto fidei hostibus obsistere. « Porro Chaldaei obsistebant in circuitu civitatem fugit itaque per viam quae ducit ad campestria solitudinis et persecutus est exercitus Chaldeorum regem conprehenditque eum in planitie Hiericho et omnes bellatores qui erant cum eo disper
Abbreviated transcription (Latin):
aerunt eam. & extruxerunt in
caruitu eiis munitiones. & clau¬
si ẽ. ciuitas atq uallata. usq
idundecimum annum regis se¬
dechie. nonadie mensis. Preua¬
luitq fames inciuitate:. nec erat
panis popło t̾re. & cet̾a. Noue¬
narius nuimerus. qui minis ht̃
denario. imꝑfectionem legis sig¬
nificat. sicut undenarius trans¬
gressionem. & recte dicꝰtum est
quod nabuchodonosor innono an¬
no regni sedechiȩ obsederit ciui¬
tatem. mense decimo. & decima
die mensis: quia mali pastor es.
cum decalogi mandata quȩ sci¬
ꝑficere negligunt. necesse ẽ. ut
plebem sibi commissam antiquuᷤ
hostis oum suo exercitu. obsidio¬
ne circumdet. & munitione er¬
rorisac uitiorum constructa. clau¬
dat uallando ciuitatem. sicq fa¬
mes inciuitate prȩualeat. fa¬
mesutiq uerbi dei. cum non ex¬
penditur libere panis docꝰtrinȩ
popło t̃re. Et interrupta ẽ.
ciuitas. om̃sq uiri bellatores fu
gerunt nocte. Interrupta
quidem ꝑtemptationes uarias

Expanded text:
derunt eam, et exstruxerunt in circuitu ejus munitiones, et clausa est civitas atque vallata usque ad undecimum annum regis Sedeciae, nona die mensis. Praevaluitque fames in civitate, nec erat panis populo terrae, » etc. Novenarius numerus, qui minus habet denario, imperfectionem legis significat, sicut undenarius transgressionem. Et recte dictum est quod Nabuchodonosor in nono anno regni Sedeciae obsederit civitatem mense decimo, et decima die mensis, quia mali pastores cum Decalogi mandata, quae sciperficere negligunt, necesse est ut plebem sibi commissam antiquus hostis cum suo exercitu obsidione circumdet, et, munitione erroris ac vitiorum constructa, claudat vallando civitatem, sicque fames in civitate praevaleat: fames utique verbi Dei, cum non expenditur libere panis doctrinae populo terrae. « Et interrupta est civitas, omnesque viri bellatores nocte fugerunt. » Interrupta quidem per tentationes varias
Abbreviated transcription (Latin):
dan pͥnceps exercitꝰ. seruus regil
babilonis ierusalem. & succen¬
dit domum domini. & domum
regis. & domos ierusalem. omnẽ¬
q domum combussit igni. &¬
muros ierusalem incircuitu de¬
struxit omnis exercitꝰ caldeoꝵ.
qui erat cum principe militum.
Reliquam autem partẽ popłi
quȩ remanserat inciuitate. &
ꝑfugas qui transfugerant ad re¬
gem babilonis. & reliquum uil¬
gus. transtulit nabu ⁊ ardan pͥn¬
cepsmilitiȩ. & reł. Congruit.M.
cigo temporis ordo. cum ratione
iuindicte. Mense quinto legit᷑
uastata eẽ. ciuitas. quȩ pentathe¬
ucum legis seruare despexit. &¬
septima die mensis. quia sabbati
requiem ñ custodiuit: & omnia con¬
traria diuinis prȩceptis egit. fru¬
stra sibi blandiens de securitate.
ꝓlocorum scõrum habitatione.
Unde ꝑ hieremiam dominus
dicit. Nolite confidere inuer¬
bis mendatii dicentes: templũ
domini. templũ dñi. templum
domini ẽ: qͥa si benedireritis

Expanded text:
dan, princeps exercitus, servus regis dan, princeps exercitus, servus regis Babylonis in Jerusalem, et succendit domum Domini, et domum regis, et domos Jerusalem. Omnemque domum combussit igni. Muros Jerusalem in circuitu destruxit omnis exercitus Chaldaeorum, qui erat cum principe militum. Reliquam autem populi partem, quae remanserat in civitate, et perfugas, qui transfugerant ad regem Babylonis, et reliquum vulgus transtulit Nabuzardan princeps militiae, » etc. Congruit ergo temporis ordo cum ratione vindictae. Mensae quinto legitur vastata esse civitas, quae Pentateuchum legis serseptima die mensis, quia sabbati requiem non custodivit, et contraria praeceptis Dei egit, frustra sibi bsanctorum locorum habitatione. Unde per Jeremiam Dominus dicit: « Nolite confidere in verbis mendacii dicentes: Templum Domini, templum Domini, templum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
prius ante intuentis ocłos.si¬
lios trucidat. quia sepe sic bona
oꝑa interficit. ut hȩc se amit¬
tere ipse qui captis ẽ. animꝰ¬
dolens cernat. Nam gemnit ple¬
ruinꝙ animus. & tam̃ cariissis
delectationib uictus. bona qus
genuit amans ꝑdit. Ea quȩ plti¬
tur dampna considerat. non tam̃
uirtutis brachium contra regem
babilonis leuat. S dum uidens
nequitiȩ ꝑpetratione ꝑcutitur.
ad hoc quandoq usi peccati per¬
ducitur. ut ipso quoq rationis
lumine pͥuetur. Unde babilo¬
nis rex extinctis prius sedechiȩ
filiis. oculos eruit: quia malig¬
nusspc̃ subditis pͥus bonis oꝑib
post & intelligentiȩ lum̃ tollit.
Quod recꝰte sedechias in reblatha
pati dicitur. Reblatha quippe.
multa hȩc interprȩtatur. ei enĩ
quandoq lum̃ rationis claudit᷑.
qui pͣaruo usu. & iniquitatissuȩ
multitudine grauat᷑. xxix.
ense quinto
septinio die mensis. ipse
ẽ. anius nonus decimus.
regis babilonis uenit nabuz ar¬

Expanded text:
prius filios ante intuentis ocuprius filios ante intuentis oculos trucidat, quia saepe sic bona opera interficit, ut haec se amittere ipse, qui captus est dolens cernat: nam gemit plerumque animus, et tamen carnis suae delectationibus victus, bona, quae genuit, amans perdit, ea quae patitur damna considerat, nec tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat. Sed dum videns nequitiae perpetratione percutitur, ad hoc quandoque peccato superducitur, ut ipso quoque rationis lumine privetur. Unde Babylonis rex exstinctis prius filiis, Sedechiae oculos eruit, quia malignus spiritus, subductis prius bonis operibus, postea intelligentiae lumen tollit. Quod recte Sedechias in Reblatha patitur. Reblatha quippe, Multa haec interpretatur: ei enim quandoque et lumen rationis claudetur, qui pravo usu ex iniquitatis suae multitudine gravatur: sicut eseptima die mensis ipse est annus nonus decimus regis Babylonis venit Nabuzar
Abbreviated transcription (Latin):
admortem. Comprȩhenditq
eum in planitiȩ hierico: & om̃s
bellatores qui erant cum eo dis¬
ꝑsi sunt: & reliquerunt eum.
Recte gͦ cum uirtutes homi¬
nem deserunt. quȩ eum defen¬
dere debuerant. inplanitiȩ hie¬
rico comprȩ henditur: hoc est
indefectione carnalis sensus.
Hierico enim interpretatur
luna. & significat defectum
carnis. Unde ille homo qui de
ierusalem descendebat inhie¬
rico: in latrones incidisse descͥ¬
bitur. App̃hensum gͦ regem.
ad duxerunt ad regem babilo¬
nis in reblatha. Qui loquutꝰ ẽ.
cum eo iudicium: Hoc ẽ. iustũ
ineo exercuit iudiciũ. filios aut̃
sedechiȩ occidit coram eo. & ocu¬
los eiꝰ effodit. uinxitq eum ca¬
thenis. & adduxit inbabilonẽ.
ccidit rex babilonis filios sede¬
chiȩ inreblatha coram eo. ocłos
quoq illius eruit. Dum sacra
scͥptura sedechiȩ captiuitatem
narrat: ordinem captiuitatis
interne de nuntiat. Rex ba
bilonis ẽ. antiquuis hostis. pos¬
sessor intimȩ confusionis: qui

Expanded text:
Comprehenditque eum in planitie Jericho, et omnes bellatores qui erant cum eo, dispersi sunt, et reliquerunt eum. » Recte ergo cum virtutes hominem deserunt, quae eum defendere debuerant, in planitie Jericho capitur, hoc est, in defectione carnalis sensus. Jericho enim interpretatur luna, et significat defectum carnis. Unde ille homo, qui de Jerusalem descendebat in Jericho, in latrones incidisse describitur . « Apprehensum ergo regem adduxerunt ad regem Babylonis in Reblatha, qui locutus est cum eo judicium. » Hoc est, justum in eo exercuit judicium. « Filios autem Sedeciae occidit coram eo, et oculos ejus effodit, unxitque eum catenis, et adduxit in Babylonem. » Occidit rex Babylonis filios Sedeciae in Reblatha coram eo, oculos quoque illius eruit. Scriptura Sedechiae captivitatem narrat, ordinem captivitatis internae denuntiat. Rex quippe Babylonis est antiquus hostis, possessor intimae confusionis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nabuzardan pͥnceps militum
duxit ad regem babilonis in
reblatha. ꝑcussitq eos rexla¬
bilonis. ꝙ interfecit in rebla¬
tha interra emath. & trans¬
latus ẽ. uida de t̃ra sua. Non
solum popłares. s & fortes. &
principes ineccłia diabolus de¬
cipere. & peccatis captiuare sata¬
git: unde de ipso iniob scͥptũ

Expanded text:
Nabuzardan princeps militum, duxit ad regem Babylonis in Reblatha, percussitque eos rex Babylonis et interfecit; in Reblatha in terra Hemath. Et translatus est Juda de terra sua. » Non solum enim populares, sed et fortes et principes in Ecclesia diabolus decipere et peccatis captivare satagit, unde de ipso in Job scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
tas sensuum nr̃orum. ne mors ui¬
tret ꝑfenestras nostras. Omnicu¬
stodia seruemus cor nr̃m. quia er
ipso uita ꝓcedit. & ante omnu
spem nr̃am in regis cȩlestis bonita¬
te ponamus: petentes ut eiꝰ gra
amalis omnib liberemur. sic
erimus semꝑ immunes ab hostib¬

Expanded text:
tas sensuum nostrorum, ne mors intret per fenetras nostras . Omni custodia servemus cor nostrum, quia ex ipso vita procedit. Et ante omnia spem nostram in Regis coelestis bonitate ponamus, petentes ut ejus gratia a malis omnibus liberemur. Sicque erimus semper immunes ab hostib
Abbreviated transcription (Latin):
Egressusq ẽ. ioachim rex iuda
ad regem babilonis ipse & mater
eius. & serui eiꝰ. & principes eiꝰ.
& euniichi euis. & suscepit eum
rex babilonis. manno octauo
regni sui. & ꝓtulit inde omnes
thesauros domus domini. & the¬
sauros domus regiȩ. & concidit

Expanded text:
rex Juda ad regem Babylonis ipse et mater ejus, et servi ejus et principes ejus, et eunuchi ejus. Et suscepit eum rex Babylonis anno octavo regni sui, et protulit inde omnes thesauros domus Domini, et thesauros domus regiae . » Et
Abbreviated transcription (Latin):
diuina gratia adutus: hostem for¬
tissimum superaret. & iugũ duriᷤ¬
simum euadere quȩat. XxUII.¬
ost ioachim autem.
regnauit ioachim filius
eius ꝓeo: & fecit malum
coram domino uixta omnia quȩ

Expanded text:
divina gratia adjutus, hostem fortissimum superare, et jugum durissimum evadere queat. « Post Joacim autem regnavit Joachin filius ejus pro eo. Et fecit malum coram Domino, juxta omn
Abbreviated transcription (Latin):
simum & pͥmum annum ecatis
cepisset. & undecim annis regna¬
Uuit inierusalem: fecitq malũ
coram domino uixta omnia que
fecerat ioachim. Quid insede¬
chia aliud intelligerẽ possumus.
nisi quod in ioachim ante predixi¬
mus. hoc ẽ. malos rectores ineccłia
qui munere & donoduuno abutun¬
tur. & falso sibi nom̃ iusticiȩ usur¬
pant: Mathanias autem uiterp̃¬
tatur donum siue munus. sedechi¬
as ustus domini qui annis underĩ
regnasse dr̃ quod significat eum
transgressorem legis fuisse. Unde¬
narus enim numerꝰ. qui denari¬
um suꝑgreditur. excessionem
de calogi significat. nec rite rer
dici post. qui secundum mandã¬
ta domini. semet ipsum & sibi
sibicctos regere noluerit. Fac¬

Expanded text:
simum et primum annum aetatis coepisset; et undecim annis regnavit in Jerusalem, fecitque malum coram Domino juxta omnia quae fecerat Joachim, » etc. Quid in Sedecia aliud intelligere possumus, nisi quod in Joachim ante praediximus, hoc est malos rectores in Ecclesia, qui munere et dono divino abutuntur, et falso sibi nomen justitiae usurpant. Mathania enim interpretatur munus sive donum, Sedecias justus Domini. Qui undecim annis regnastransgressorem legis fuisse; undenarius enim numerus qui denarium supergreditur, excessionem Decalogi significat. Nec rite rex dici potest, qui secundum mandata Domini semetipsum et sibi subjectos regere noluerit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
mimine exultant cum cognoscunt
quȩ faciunt. s cum faciunt quȩ
cognouerunt. & si intelligen do
largis congaudent. munere
largitoris. merentes tamen conside¬
rant debitum oꝑis: ut uidelicet ac¬
tione ꝑsoluant. quod eis prȩroga¬
tum ẽ. incognitione. Stultus
namq ẽ. debitor. qui gaudens pe¬
cunias mutuas accipit. & tempꝰ
quo reddere debeat ñ attendit.
Moderatur autem leticia accipien¬
di. quando sollerti ꝓuidentia. eti¬
am constitutum tempus redden

Expanded text:
minime exsultant, cum cognoscunt minime exsultant, cum cognoscunt quae faciunt. Sed cum faciunt, quae cognoverunt etsi intelligendo largius congaudent a munere largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor, qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit; moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus redden
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscit. Unde & mor heliseus
ueniens. lignum deorsum misit. &
ferrũ insuꝑficiẽ actulit. qͥa uidelicet
redemptor nr̃. pie nos respiciens. corpet¬
catoris humiliat:⁊ eã ꝗͣ amiserat intelli¬
gentiã reformat. lignũ m̃sit.⁊ ferrũm
suꝑficiẽ actulit: quia uidelicet redẽptor
ñr ⁊ cor elatũ in cogitatiõe humiliat: sa
entiã reparat: Inde bene alia translatiẽ
dicit᷑. qd̃ ꝯfregit lignũ atq iactaũ ⁊ sicła¬
rũ scistulit. Lignũnãq confringeredł
cor abelatiõe conterere: Lignũ adima
iactare ẽ.: elatũ cor incognitiõe ut dixiꝰ
propriȩ infirmitatis humiliare:¬
Atq ilico ferriun ad suꝑficiem re¬
dit: quia adusum ȩxercitationis
pristinȩ intelligentiȩ recurRit.
gtur quoniam donum intellec¬
ais quod accipitur. uix cum tot
aifficultatib custoditur: curandũ
ualde ẽ. ne ocio torpeat. curan¬
dum ne incitatione oꝑis. uitio ela¬
tionis euanescat. Scĩ namq uiri

Expanded text:
agnoscit. « Unde et mox Elisaeus agnoscit. « Unde et mox Elisaeus veniens, lignum deorsum misit, et ferrum in superficiem attulit. » Quia videlicet Redemptor noster pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et eam quam amiserat, intelligentiam reformat. Lignum erigit et ferrum in superficiem attulit, quia vinoster, et cor elatum in cogitatione humiliat, et scientiam reparat. Unde bene alia translatione dicitur, quod confregit lignum, atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est, cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare est, elatum cor in cognitione, ut diximus, propriae infirmitatis humiliareAtque ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentiae recurrit. Igitur quoniam donum intellectus, quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde est, ne otio torpeat; curandum ne incitatione operis, vitio elationis evanescat. Sancti namque viri
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam ad hoc nouimus dari:
ut ante dantis ocłos ex bona de¬
beat actione restitui. Unde¬
ꝙ recte is qui ferrum amise¬
rat clamabat. Heu. heu. heu. do¬
mine mi: & hoc ipsum mutuoac¬
ceperam. Habent enim hoc electi
ꝓprium. siquando eis insua sei¬
entia. furtiuȩ uanȩ głȩ culpa sub¬
ripitur. Ad cor uelociter redeant:
& quicquid inse ante districti ui¬
dicis oculos dampnabile inueni¬
unt. lacrimis insequunt᷑. qui flen¬
tes non solum caute inspiciunt
quȩ mala cominiserunt: sed exac¬
ceptomunere quȩ reddere etiam
bona debuerunt. quia nimirum
tanto se ampluis peccatores senti¬
unt. quanto ex neglectis bonis que
agere poterant. debitores tenent᷑.
Recte ergo qui ferrum perdidit
clamat. heu. heu. heu: & hoc ip¬
sum mutuo acceꝑam. Ac si dicat.
Illud ꝑdissolutionem negligentie
ꝑdidi: quod ut ꝑbona opera red¬
derem. ex gratia creditoris accepi.
S numquam deus mentem dese¬
rit: quȩ inpeccatis se ueraciter

Expanded text:
gentiam, ad hoc novimus dari, gentiam, ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos, ex bona debeat actione restitui. Unde recte is qui ferrum amiserat, clamabat: « Heu, heu, heu, Domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam. » Habent enim hoc electi proprium, si quando eis in sua scientia furtive vanae gloriae culpa subrepit, ad cor velociter redeant: et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequuntur. Qui flentes non solum caute inspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt: qui nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis quae agere poterant debitores tenentur. Recte ergo qui ferrum perdidit, clamat: « Heu, heu, heu, et hoc ipsum mutuo acceperam. » Ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quod ut per bona opera redderem ex gratia creditoris accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit, quae in peccatis se veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
tiatauitq ferrum. Mait. Tolle.
Qui extendit manum. & tulit illud.
Hȩc actio. bene redemptori nostro
conuenit ꝑ significationẽ. Cum
igitur securib ligna cederentur.
de ligno ferrum exiliens inpro¬
fundum fluminis mersum est:
atq inlignum abhȩliseo desuper
piectum reu̾sum ẽ. Ita & iam cũ
impios iudȩos ꝑcorpꝰ operata pre¬
sentia xp̃i. tanquam infructuo¬
sasarbores cederet. quia de illa
iohannes dixerat. ecce securis
ad radices arborum posita est.
ab eis interueniente passione
corpus deseruit ipsum. ꝓfunda
descendit: quod insepultura de¬
positum. tanquam ad manubri¬
um spũ redeunte resurrexit.
Aliter. Ferrum inmanubrio:
donum intellectusn incorde ẽ.
Ligna uero ꝑ hoc cedere ẽ: praue
agentes increpare. Quod non¬
num quam dum fluxȩ agitur:
dum lapsus uanȩ głȩ inaccepta
eadem scientia non uitatur.
ferrum inaqua ꝑditur: quia ex
dissoluto oꝑe intelligentia fa¬
tuatur. Quam ꝓfecto intelli¬

Expanded text:
Natavitque ferrum, et ait: Tolle. Natavitque ferrum, et ait: Tolle. Qui extendit manum, et tulit illud. » Haec itaque actio bene Redemptori nostro convenit per significationem. Cum igitur securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exsiliens in profundum fluminis mersum est, atque in lignum desuperojectum reversum est: ita etiam cum impios Judaeos, per corpus operata praesentia Christi, tanquam infructuosas arbores caederet, quia de illa Joannes dixerat: « Ecce securis ad radicem arborum posita est , » ab eis interveniente passione corpus ipsum deseruit, profunda descendit, quod in sepultura depositum, tanquam ad manubrium, spiritu redeunte resurrexit. Aliter: Ferrum in manubrio, donum intellectus in corde est. Ligna vero per hoc caedere, est prave agentes increpare. Quod nonnunquam dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelli
Abbreviated transcription (Latin):
inum renati spreuerunt: ꝑsenten¬
tiam iusti iudicisdĩ. lepram erro¬
ris quam credentes deposuerant.
ipse sibi consciuit. Hecnon &
om̃s qui post baptismum. & emen¬
datiorem uitam. ad pristina ui¬
tia reuertuntur: sordib quib
se exutos sperabant. it̾m impliciti
inuoluuntur. Unde scͥptum
ẽ. Canis reu̾sus aduomitum su¬
um. & sus lota inuolutabro luti:
bitamus coram te. angustus est
nob̾. Camus usq adiordanem &
tollant singuli de silua materias
singulas. & ȩdificemus nobis ibi
locũ ad ĩhabitandum. Qui dix̃.
Ite. & ait unus ex illis. Ueni
ergo & tu. cum seruis tuis. Nes¬
pondit. Ego ueniam. Et abiit
cum eis. Cumq uenissent ad
iordanem: cedebant ligna. Acci¬
dit autem. ut cumunus mate¬
riam succidisset. cadere ferrum
securis inaquam: ex clamauitq
ille & ait. Hetiheu. heu. dnẽ¬
mi: & hoc ipsum mutuo acceperã.
Dixit autem homodei. Ubi ceci¬
dit: At ille monstrauit ei locum.
Prȩcidit gͦ lignum. & misit illuc:

Expanded text:
mum renati spreverunt, per sentenmum renati spreverunt, per sententiam justi judicis Dei, lepram erroris quam credentes deposuerant, ipse sibi conscivit, necnon et omnes qui post baptismum et emendationem vitae ad pristina vitia revertentur, sordibus quibus se exutos sperabant, iterum impliciti involvuntur. Unde scriptum est: « Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti, bitamus coram te, angustus est nobis. Eamus usque ad Jordanem, et tollant singuli de silva materias singulas, ut aedificemus nobis ibi locum ad habitandum. Qui dixit: Ite. Et ait unus ex illis: Veni ergo et tu cum servis tuis. Respondit: Ego veniam. Et abiit cum eis. Cumque venissent ad Jordanem, caedebant ligna. Accidit autem ut, cum unus materiam succidisset, caderet ferrum securis in aquam. Exclamavitque ille, et ait: Heu, heu, heu, Dommi, et hoc ipsum mutuo acceperam. Dixit autem homo Dei. Ubi cecidit? At ille monstravit ei locum. Praecidit ergo lignum, et misit illuc.
Abbreviated transcription (Latin):
gentium demonia: dominus aũ
cȩlos fecit. Ꝙ ut cuncta hic bap¬
tisini scires sacramenta prȩmon¬
strata. inquo abrenuntiare satha¬
ne ac fidem domini confiteri pre¬
cipimur: negat se naaman ult
diis alienis littaturum. soli ꝑ om¬
sc̃ẽ trȩ secum tollere gaudet: quia
baptitatos oportet. dominici qͦ¬
q corporis participatione confirmã¬
ri.Dixitq giezi puer uiri dei.
eꝑcit dominis meus uaaman
sẏro isti: ut non acciperet ab eo
quȩ attulit. Uiuit dñs quia cur¬
er serui dei. concupierit de pecu¬
niis quas prȩdictus sẏrus homi¬
ni dei obtulerat: sed eo uolente ali¬
umturpiter adquisiuit. quod su¬
nuit. Giezi quoq qui interpre¬
tatur preruptum uidens. siue
cum. qui aliquando puer dei ꝓpħa
dicit. puer isrł. & dilȩxi eum. S
postquam sprȩto ȩuangelio. & cru¬
cifixo filiodĩ. semet ipsum de tali
dignitate infoueam auariciȩ prȩ¬
cipitans. cupiditatem secutus. ẽ.
terrenam. quam filii dei ꝑbaptis¬

Expanded text:
gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . » Et ut cuncta hic baptismi scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae, ac fidem Domini confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omque terrae sanctae secum tollere gaudet, quia baptizatos oportet Dominici quoque corporis participatione confirmari. « Dixitque Giezi puer viri Dei: Pepercit dominus Naaman Syro isti, ut non acciperet ab eo quae attulit. Vivit Dominus quia curer viri Dei concupiverit de pecuniis quas praedictus Syrus homini Dei attulerit, sed eo nolente alium turpe acquisivit, quod sunuit. Giezi quoque interpretatur praeruptum videns, sive pulum, qui aliquando puer viri Dei,dicit: « Puer Israel et dilexi eum . » Sed postquam spreto Evangelio, et crucifixo Filio Dei, semetipsum Dei tali dignitate in foveam avaritiae praecipitans, cupiditatem secutus est terrenam, quam Filii Dei per baptis
Abbreviated transcription (Latin):
dominus salutem sẏriȩ. Erat
autem uir fortis & duies. ẜ. leplil
istenaaman qui pͥnceps militiȩ re¬
qissyriȩ. eẽ. describitur: quem
melius significare potest quã popu¬
lum gentilem qui in orbe triqua¬
dro. ꝑuirtutem bellorum princi¬
patum gerebat. ac rerum decore
fruebatur: Quod in nominis eiꝰ
iuterprȩtatione expͥmitur: int̃¬
prȩtatur autem naaman. decus
siue commnotio eorum. Sed iste uir
licet fortis & diuesfuerit. tamen
lepsus eẽ. memorat᷑: quia qu am¬
uis ꝑpotentiam regni. ac rerum
abundantiam dominari  ui¬
deretur: tam̃ ꝑerroris neqͥti am.
& ydolatriam. lepra fedꝰ apparu¬
it. Porro de sẏria egressi fuerant
latrunculi. & captiuam dixerant
de terra isrł puellam paruulam.
quȩ erat in obsequio uxoris uaaman.

Expanded text:
Dominus salutem Syriae. Erat Dominus salutem Syriae. Erat autem vir fortis et dives, Naaman, qui princeps militiae regis Syriae esse describitur, quem melius significare potest, quam populum gentilem, qui in orbe triquadro per virtutem bellorum principatum gerebat, ac rerum decore fruebatur? quod in nominis ejus interpretatione exprimitur. Interpretatur autem Naaman decus, sive commotio eorum. Sed iste vir, licet fortis et dives fuerit, tamen leprosus esse memoratur, quia quamvis per potentiam regni ac rerum abundantiam dominari videretur, tamen per erroris nequitiam et idololatriae lepram foedus apparuit. « Porro de Syria egressi fuerant latrunculi, et captivam duxerant de terra Israel puellam parvulam, quae erat i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. decalogum legis. in moysi & ꝓ¬
phetarum scriptis comprehen¬
sum. Offert frumentum nouũ
inpetra sua: cum nouum testam̃¬
tum post mediatoris nr̃i aduen¬
tum. in scĩ ȩuangelii & apłorum
scriptis ꝓfert. Iubet gͦ heliseus
nr̃ ministris suis. scĩs iudelicet
predicatorib. ut hanc oblationẽ
populo fidelium dispensent. idẽ
ut secundum illud euangłii de
thesauro suouelut scriba doctꝰ
in regno cȩlorum. ꝓferant noua
& uetera. quatenus pabulo diuii
ni uerbi reficiantur. Quod my¬
sterium in euangłio iteratum le¬
gimus. cum infractione quinq
panum.quinq milia hominum.
M item septem panum. quatuor
milia hominum saciata eẽ. cõme¬
morantur. & saciatis turbis. col
legerunt .xii.cophinos. siue
septem sportas fragmentorum:
quia nullus ẽ. qui sacramenta
diuinȩ scripturȩ ꝑ omnia caꝑe
possit: quin sibi saciato suꝑ erit
nus apud dominũ suum.
& honoratꝰ: ꝑ illum enun dedit

Expanded text:
est, Decalogum legis in Moysi et pest, Decalogum legis in Moysi et prophetarum scriptis comprehensum. Offert frumentum novum in pera sua, cum Novum Testamentum post Mediatoris nostri adventum in sancti Evangelii et apostolorum scriptis profe t. Jubet ergo Eliseus noster ministris suis, sanctis videlicet praedicatoribus, ut hanc oblationem populo fidelium dispensent, id est, ut, secundum illud Evangelii, « de thesauro suo, velut scriba doctus, in regno coelorum proferant nova et vetera , » quatenus pabulo verbi divini reficiantur. Quod mysterium in Evangelio iteratum legimus, cum in fractione « quinque panum, quinque millia hominum , » et item, « septem panum, quatuor millia hominum, satiata esse commemorantur, « et satiatis turbis, cum collegerunt duodecim cophinos sive septem sportas fraquia nullus est qui sacramenta divinae Scripturae per omnia capere possit, quin sibi satiato supereritnus apud dominum suum, et honoratus. Per illum enim dedit
Abbreviated transcription (Latin):
ritalis intale condunentum in¬
tromittitur. ut exclusa omni ama¬
ritudine prauitatis. pastus in¬
de fidelibus prȩparetur salubriᷤ.
Uir autem quidam uenit de balsa¬
lisa. deferens uiro dei panes pri¬
mitiarum .xx. panes ordeacȩos.
& frumentum nouum in pe ra
sua. Et rel. Deniq uir de
balsalisa uenire describitur: de¬
ferens uiro dei panes primitiaꝵ.¬
.xx. panes ordeacȩos. & frumen¬
tum nouum inpetra sua. Quẽ
autem meluisirum istum ac¬
ciꝑe possumus: quam cetũ scõꝵ
patrum. qui uirtute animi. &
bonorum operum pollentꝰ Qi
hene de balsalisa uenisse dr̃.
Balsalisa enim. habens terciũ
interprȩtatur. Recte gͦ de bal¬
salisa ẽ: qui ternarium nume¬
rum. incredulitate. & confessi¬
one scẽ trinitatis seruat. Hic gͦ
uir. iuro dei panes pͥmitiarum
offert: cum redemptori nr̃o ꝑgrãm
Ieius inspiratꝰ. offert libros de or¬
gine creaturarum compositos.
Offert .xx. panes ordeacȩos: hoc

Expanded text:
ritalis in tale condimentum inritalis in tale condimentum intromittitur, ut, exclusa omni amaritudine pravitatis, pastus inde fidelibus praeparetur salubris « Vir autem quidam venit de Baalsalisa, deferens viro Dei panes primitiet frumentum novum in pera sua, etc. » Denique vir de Baalsalisa venire describitur, deferens viro Dei panes primitia panes hordeaceos, et frumentum novum in pera sua. Quem autem melius virum istum accipere possimus, quam coetum sanctorum Patrum, qui virtute animi et bonorum operum pollent? Qui bene de Baalsalisa venisse dicitur. Baalsalisa enim habens tertium interpretatur. Recte ergo de Baalsalisa est qui ternarium numerum in credulitate et confessione sanctae Trinitatis servat. Hic vero vir viro Dei panes primitiarum offert, cum Redemptori nostro per gratiam ejus inspiratus offert libros de origine creaturarum compositos. Offert viginti panes hordeaceos, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tur testimonia eius. urtoto cor¬
de exquirentes eum. inpresentia
domini saluatoris semꝑ uiuunt.
Egreditur puer iagrumut col¬
ligat herbas agrestes: quatinus
inde coquat pulmentum. Inue¬
nitq quasi uitem siluestrem. &
colligit exea collocinthidasagri:
quas concidẽs iollam. pulmen¬
tum facit: cum quis littere legis
IN tentꝰ uel philosophicis dis¬
ciplinis studiosus. pastum uerbi
querens. amaritudinem littere
legalis. uel mortiferum quiddã.
in philosophorum libris inue¬
niens: intermiscet ueritati eu¬
uangelicȩ. & inolla cordis sui¬
coquens. tale pulmentum. hoc est
documentum prȩparat ad refectio¬
nem auditorib suis. Dic̃ enimapo¬
quit carnis mors ẽ: prudentia au¬
tem spc̃. uita & pax. Hoc itaq sen¬
tientes fideles popłi. mortemin ol¬
la exclamant: cum talem docꝰtri-¬
nam quasi deceptionem anima¬
rum detestantes. uociferantur.
S ubente helisço. farina in ol¬
lam mittitur: cum scientia spi¬

Expanded text:
tur testimonia ejus, in toto cortur testimonia ejus, in toto corde exquirentes eum , » in praesentia Domini Salvatoris semper vivunt. « Egreditur puer in agrum, ut colligat herbas agrestes, quatenus inde coquat pulmentum; invenitque quasi vitem silvestrem, et collegit ex ea colocynthidas agri. Quas concidens in ollam pulmentum facit, » cum quis litterae legis intentus, vel philosophicarum disciplinarum studiosus, pastum verbi quaerens, amaritudinem litterae legalis, vel mortiferum quiddam in philosophorum libris inveniens, intermiscet veritati evangelicae, et in olla cordis suicoquens tale pulmentum, hoc est, documentum praeparat ad refectionem auditoribus suis. Dicit enim Apoquit, carnis mors est. Prudentia autem spiritus, vita et pax . » Hoc itaque sentientes fideles populi mortem in olla exclamant, cum talem doctrinam, quasi deceptionem animarum, detestantes vociferantur. Sed, jubente Eliseo, farina in ollam mittitur, cum scientia spi
Abbreviated transcription (Latin):
informa dei. ẽẽt. non rapinã ar-¬
bitratus est. eẽ. se equalem deo.
sedsemet ipsum exinaniuit for¬
mam serui accipiens. insimilitu¬
dinem hominum factus. & ha¬
bitu inuentus ut homo. Huc il¬
lucq de ambulabat: & quia &
uideam uxta. & longe positas
geirtes uocat. Suꝑmortuum sep¬
ties inspirat: quia ꝑaꝑtionem di¬
uni muneris. grãm septiformis
sp̃c̃. inpeccati morte iacentibus
aspirat. Moxq uiuenserigitur:
quia isquem terroris uirga susci¬
tare non potuit: ꝑ amoris sp̃m
puerad urtam redit. UI.¬
rat autem fames int̾ra.
& filii ꝓpħarum habita¬
bant coram eo. Bix̃q uni
de pueris suis. Pone ollam grandẽ.
& coque pulmentum filiis. ꝓpħa¬
rum. & reł. Erat inquit fa¬
mes iitra. nonfames utiq pauis
nec sitisaquȩ: s audiendi u̾bum
domini. Et filii ꝓpħarum habi¬
tabant coram heliseo. cum filii
scõrũ prȩdicatorum. qui ambu¬
lant in lege domini. & scrutan¬

Expanded text:
in forma Dei esset, non rapinam arin forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. » « Huc illucque deambulabat, » quia et Judaeam juxta et longe positas gentes vocat. « Super mortuum septies inspirat, » quia per apertionem divini muneris gratiam septiformis Spiritus in peccati morte jacentibus aspirat. « Moxque vivens erigitur, » quia is quem terroris virga suscitare non potuit, per amoris spiritum puer ad vitam redit. « Erat autem fames in terra, et filii prophetarum habitabant coram eo. Dixitque uni de pueris suis: Pone ollam grandem, et coque pulmentum filiis prophetarum, etc. » Erat, inquit, fames in terra, non fames utique panis, nec sitis aquae, sed audiendi verbum Domini . Et filii prophetarum habitabant coram Eliseo, cum filii sanctorum praedicatorum, « qui ambulant in lege Domini, et scrutan