comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uehunt᷑. uł tͥbutũ dicit᷑: qd do¬
mi soluit᷑. uectigal: qd̃ ad domũ
dñi uehit᷑ cui debetis tunorẽ. red¬
dite timorẽ. ut dñm timeamꝰ. ⁊ ꝑ
sonas uereamͣ. cui honorẽ debeti
reddite honorẽ. ut assurg̾e ⁊ hꝰmo¬
nõ debeatis aliqͥd. Caritatẽ uͦ ita
soluite: ut semꝑ debeatis. Sola
enĩ caritas ẽ: que ⁊̃ reddita semꝑ
detinet debitorẽ. Reodit᷑ .N. c̃ iri¬
pendit᷑. debet᷑ aũ: ⁊̃ si reodita fu¬
erit. quia mllũ ÷ tp̃s quo ĩpendẽ¬
dda nõ sit. Nec cũ redditur. amit¬
titur. s pocꝰ reddendo młtiplicat᷑.
hñoo .4. reddit᷑. nõ carendo. ut
pecunia q̃ reodi nõ pot᷑. nͥ habea¬
tur. nec hab̃i: nͥ reddat᷑. Ĩmo cũ
reodit᷑ ab hoĩe: crescit in hoĩe.⁊
tanto maior acqͥritur. qͣnto plĩ¬

Expanded text:
huntur; vel tributum dicitur, quod domi solvitur, vectigal quod ad domum domini vehitur. Cui debetis timorem reddite timorem, ut Dominum timeamus, et personas vereamur. Cui honorem debetis, reddite honorem, ut assurgere, et hujusmonon debeatis aliquid. Charitatem vero ita solvite ut semper debeatis. Sola enim charitas est quae etiam reddita semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur. Debetur autem si reddita fuerit, quia nullum est tempus quo ipsa danda non sit, nec cum redditur amittitur, sed potius reddendo multiplicatur. Habendo enim redditur non carendo; ut pecunia quae reddi non potest, nisi habeatur, nec haberi nisi reddatur. Imo cum redditur ab homine, crescit in homine, et tanto major acquiritur, quanto pl
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ in õi ad u̾sitate nos faciat fortes. uolentes ad horam
beatitudinis tͥbulones sꝑnit. spem dico iã ꝓpositã.
fpem hũis sic̃ anchorã aĩe. Sic̃ .h. anchora nanẽ. sic speᷤᷤ
tenet aĩam. ne m̾gatur huiꝰ insal o mũdi. ꝯsentiendo
inquitati. Sigͦ inderis fluctuare in mari isto. noli
abrũpi ab anchora: añ ꝗͣ intres in portũ. fluctuat na¬
uis ianchoris. s nõ longe a t̾ra ꝓicit᷑ nec in et̾nũ:
fluctuabitrisi ad tp̃i fluctuet. Anchora gͦ aĩe speᷤ᷑

Expanded text:
d in omni adversitate nos faciat fortes, volentes ad horam beatitudinis tribulationes spernit. Spem dico, jam propositaspem habemus sicut anchoram animae. Sicut enim anchora navem, sic spes tenet animam: non emergatur in salo hujus mundi consentiendo iniquitati. Si ergo videris fluctuare in mari isto, noli abrumpi ab anchora, antequam intres in portum. Fluctuat navis in anchoris, sed non longe a terra projicitur, nec in aeternum fluctuabit, etsi ad tempus fl
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑiat ꝯu̾tere iudeos. ut si
hac nõ succedit ina: agg̃d iar
alia uia. qd nõ fac̾em: si de
salute eoꝵ desꝑarẽ. ꝓuocem
dico ad eintiland̾. ut sic sal¬
uos faciã. gr̾a dĩ adiuuãte
saltẽ aliquos ex itt. Si. ẜ.8.

Expanded text:
ertere Judaeos ut si hac non succedit via, aggrediar aliam viam, quod non facerem si de salute eorum desperarem; provocem, dico, ad aemulandum, ut sic salvos faciam, gratia Dei adjuvante, saltem aliquos ex illis.
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵdã gentiliũ foete dicentiũ
totũ genus ẽẽ dãpnatũ. ꝓbat
ꝑ nature sisitu dinẽ. subdens.
ne dicatis o gentiles nõ posse
delibatio

Expanded text:
am gentilium forte dicentium totum genus esse damnatum, probat per naturae similitudinem subdens: m utilis, quam ne dicatis, o gentiles non posse delibatio
Abbreviated transcription (Latin):
in fine mũdi pleuitudo eorũ
ꝯu̾sa ditabit gentes doctͥna ⁊
exẽplo. in quo ostu̾dit nec in¬
utilẽ nec iurecuꝑ abilẽ casũ
iudeoꝵ. ⁊ qͣi aliqͥs q̃reret. an
potert̾ ꝯu̾ti. ait. poter̾t uti

Expanded text:
in fine mundi plenitudo eorum conversa ditabit gentes doctrina et exemplo. In quo ostendit nec inutilem nec irrecuperabilem casum Judaeorum, et quasi aliquis quaereret an poterunt converti? ait: Poterunt uti
Abbreviated transcription (Latin):
dignĩ in eccłã exhortatio
nec̾aria ẽ. qua illis aliquiᷤᷤ
honesta. Absit ut in mẽ¬
bris scõꝵ sit aliqua turpi¬
tudo. s dñr in honesta: qr
nõ hñt eã sp̃em decoris

Expanded text:
dignis in Ecclesia exhortatio necessaria est, quia illis aliquis hhonesta. Absit ut in membris sanctorum sit aliqua turpitudo! sed dicuntur inhonesta, quia non habent eam speciem decoris
Abbreviated transcription (Latin):
filius eruditꝰ sapiens erit. ĩprudente aũ
aꝓꝓbemꝰ exrores. s ut catholicã doctͥnam
adu̾sus eoꝵ insidias asserentes ingilanti¬
ores ⁊ cautiores simꝰ. ꝓsunt gͦ nob̾ ħetici.
nõ uerũ docendo qd nesciunt. s ad uerũ
q̃rend.⁊ aꝑiend̃ catholicos excitando.
Idõq diuina ꝓuidentia ħeticos eẽ mul¬
tos ꝑmittit. ut c̃ insultant nob̾. ⁊ int̾ro¬
gant nos que nescimꝰ. ł sic excutia mus

Expanded text:
Filius eruditus sapiens erit, imprudente autem probemus errores, sed ut Catholicam doctrinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantores, et cautiores simus. Prosunt ergo nobis haeretici, non verum docendo quod nesciunt, sed ad verum aerendum et aperiendum Catholicos excitando. Ideoque divina providentia haereticos esse mulpermittit, ut cum insultant nobis et interrogant nos quae nescimus, et sic excutiamus
Abbreviated transcription (Latin):
si correpti ut sanũ rectũq sapiant¬
resistunt ꝯtumacit̾. suaq pestif᷑a̾
dogmata em̃dare nolunt. s defen¬
sare p̃sistunt. ħeticiꝰ fiunt. ⁊ habent᷑ in exertitibus
dũ ds̃ utit᷑ ⁊̃ malis bene. ⁊ diligentib¬
dm̃ oĩa cooꝑant᷑ in bonũ. Om̃s .ꝙ. inuni¬
ci eccłe. ł errore cecati. ł malicia depͣuati.
ꝓsunt. quia si accipuit̾ potestatẽ corꝑ¬
lit̾ affligendi: exercent patientiam.
si .i. male sentiendo adu̾sant᷑: exercẽt
eius sapĩam. Ab adu̾sario.n. mota q̃stio¬
discendi existit occasio. młta qͥppe ad fi¬
dẽ catholicã ꝑtinẽtia. dũ ħeticoꝵ calli¬
da inqͥetudine exagitant᷑. ũ adu̾suseoᷤ
defendi possinti ⁊ ꝯsid̾ant᷑ diligentiꝰ. ⁊ it
telligunt᷑ clariꝰ. ⁊ p̃dicant᷑ instanciꝰ. here

Expanded text:
si correcti ut sanum rectumque sapiantesistunt contumaciter suaque pestifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt, et habentur in exercitibus dum Deus utitur etiam malis bene, et diligentibomnia cooperantur in bonum . Omnes enim inimici ecclesie vel errore cecati vel malicia depravati prosunt, quia, si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent eius pacienciam. Si vero male senciendo adversantur, exercent eius sapienciam. Ab adversario enim mota qdiscendi existit occasio. Multa quidem ad fidem Catholicam pertinentia, dum haereticorum callda inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et telliguntur clarius, et praedica
Abbreviated transcription (Latin):
credas quẽ lex ꝓmisit. ut
deponas oĩa turpia. ut
cor cirxũcidas. ꝓdest gͦ ad
uitã sp̃uałr. ⁊ hoc ⁊ alia sa¬
cuam̃ta logis intelligenti.
quia obediendo deo facit
te ueritatem contemplans .i. xp̃m credat. ꝓdest ĩ ru¬
di ppło litt̾am legis sectanti dũ sub timore dĩ custodr᷑.¬
¶ Querit᷑ aũ quomodo hic dicat circũcisionẽ ꝓ deẽ. c̃
in sequenti dicat. si circũcidamini. xp̃c uob̾ nicħ ꝓdĩt.¬
ẜstatũ uet̾is legis olim ꝓfuit circũcisio. s nõ ꝓfuit ad
salutem si ne sp̃ualis legis obseruantia. Uñ hic ait. tꝑe

Expanded text:
credas, quem lex promisit, ut deponas omnia turpia, ut cor circumcidas. Prodest ergo ad vitam spiritualiter; et hoc et alia sacramenta legis intelligenti, quia obediendo Deo facit te veritatem contemplans in Christum credat. Prodest etiam rudi populo litteram legis sectanti, dum sub timore Dei custoditur. Quaeritur autem quomodo hic dicat circumcisionem prodesse, cum in sequenti dicat: Si circumcidimini, Christstatum veteris legis olim profuit circumcisio, sed non profuit ad salutem sine spiritualis legis observantia. Unde hic ait: Te
Abbreviated transcription (Latin):
.i. cã es: quare alii in houo¬
hodie blasphemat᷑ ꝑ uos.
quia in xp̃o pat̾ blasphema¬
tur. sic̃ ip̃e ait. Qͥ me recipit
nõ me solũ recipit. s eũ qui
me misit. ⁊ id̾o int̾ gs̃ blas¬
phemat᷑ nom̃ dĩ ꝑ iud eos.
quia credentib gentib ui¬
dei suadere intebaut᷑ xp̃m¬

Expanded text:
a es quare alii inhonohodie blasphematur per voquia in Christo Pater blasphematur, sicut ipse ait: Qui me recipit, non me solum recipit, sed eum qui me misit . Et ideo inter gentes blasphematur nomem Dei per Judaeos, quia credentibus gentibus Judaei suadere nitebant
Abbreviated transcription (Latin):
Sĩ dixisset sñ peccõ. nulłs in eccłia rec¬
te posset ordinari minist̾. młti .ii. bap¬
tizati fideles st̃ sñ cͥmine. sñ peccõ uͦ ĩ
hac uita neminẽ dix̾im. ñ qr peccati
aliqͥd remaneat qd in baptismate ñ¬
dimittat᷑. s qr in nob̃ est. in huiꝰ uite ĩ¬
firmitate manentib cotidie fieri nõ
qͥ escunt. q̃ fidelit̾ orantib cotidie re¬
mittant᷑. quẽtib ualde iustũ discutia ᷤᷤ
in hac uita. ꝗͣuis iamsit dignꝰ iusti no

Expanded text:
Si dixisset, sine peccato, nullus in Ecclete posset ordinari minister. Multi enim baptizati fideles sunt sine crimine, sine peccato vero hac vita neminem dixerim; non quia peccati aliquid remaneat quod in baptismate ndimittatur, sed quia in nobis in hujus vitae infirmitate manentibus quotidie fieri non quiescunt, quae fideliter orantibus quotidie remittantur. Quamlibet valde justum discutias in hac vi
Abbreviated transcription (Latin):
creauit ep̃m cõmoneᷤs
eũfore sollicitũ ĩ eccła
auctoritate utili. De
tatẽ. patris seu̾itatẽ. ut sit fortissu¬
ꝓbis. ⁊ suaius modostis. ut nõ habẽs
timoris angulũ nec elationis suꝑci¬
lisi: urat. ⁊ luceat. Uñ: in ueste lega¬
lis põtificis: erat coctꝰ bis tinctꝰ. qui
habet spem ignis. Ignis aͥ duo fac̃.
urit.⁊ lucet. ita ⁊ pontifer gladio p̃¬
dicõnis .s. iguito eloqͥo urere deb.
mordaci increpatione. ⁊ metuenda
cõmnõne.⁊ lucẽ blandis fouendo.
⁊ delectabilia pnnitendo. Idõ de
q̃scebat ad solẽ. ⁊ bacłs pontificalis
ab inferiori pungit. ⁊ in sũmo ĩ an¬
t̾iora extendit᷑ in se rediẽs. qr eccłaᷤ¬
ex inferiori nat᷑a. ⁊ correctos in ãt̾i¬
ora ding̾e. ita tñ ut ad ꝓpͥam ꝯsci¬
entiã siũ ꝯsidatione redeat. si for¬
te insehat q̃ aliis ãnũciat. Est gͥ
intentio apłi: instruere tytũ de e¬
piscopali officio. atq mon̾e ut id
łpiose tcͣtet. ⁊ heticos uitet. Moduᷤᷤ

Expanded text:
creavit episcopum, commonens eum fore sollicitum in ecclesauctoritate utili. Depaternam severitatem: ut sit fortis superbis, et suavis modestis: nec habens timoris angulum, nec elationis supercilium. Urat et luceat: unde in veste legalis pontificis erat coccus bis tinctus, qui habet speciem ignis. Ignis autem duo facit: urit, et lucet; ita et pontifex gladio picet ignito eloquio, urere debet mordaci increpatione, et metuenti comminatione: et lucere blandis, fovendo et delectabilia promittendo. Idescebat ad solem. Et baculus pontificalis ab inferiori pungit, et a summo in anteriora extenditur, in se rediens, quia ecclesex inferiori natura, et correctos in anteriora dirigere, ita tamen ut ad propriam conscientiam sui consideratione redeat, si forte in se habeat quae aliis annuntiat. Est igitur intentio Apostoli instruere Titum de episcopali officio atque monere ut id imperiose tractet, et haereticos vitet. Modus
Abbreviated transcription (Latin):
fidelẽ .i. ueracẽ. ita hec
habeat ut .po. sit uita
⁊ scĩa. exhortari sciẽteᷤᷤ
le uruendo. Eõtradicẽ¬
tes .3. ñ uno mͦ intelli¬
gendi st̾. paucissum ꝗͥ¬

Expanded text:
id est veracem. Ita haec habeat, ut potens sit vita et scientia exhortari scientes ile vivendo. Contradicentes enim non uno modo intelligendi sunt. Paucissim
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰmodi. q̃ c̃ ceꝑit hõ nõ hr̃e incipit
cap̃ erig̾e in lib̾tatẽ. s ista inchoata
ẽ ñ ꝑfecta lib̾tas. Seqr. uniꝰ uroriᷤᷤiuir.
paganus habu̾it alt̾am ordinãd̃ ẽẽ cen¬
TOS. suer̾t. qr de sacram̃to agit᷑. nõ de peccõ.
nupierit uirgo nõ pectat. satu dedarauit. nup
mina ⁊̃ si cathecumina uiciata fu̾it. nõ pot̾ post
bap̾m int̾ dĩ uirgines ꝯsecri. Ita ñ absurde uisũ :¬

Expanded text:
modi: quae cum coeperit homo non habere, incipit caput ejus erigere in libertatem, sed ista inchoata est non perfecta libertas. Unius uxoris vir, paganus habuit alteram, ordinandum esse censuerunt, quia de sacramento agitur non de peccato: nupserit virgo, non peccat, satis declaravit, nuptmina, si catechumena vitiata est, non potest post baptismum inter Dei virgines consecrari, ita non absurde visum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo hecin
circũcisiõe
anetiã in
ppucio. Di¬
cimusenĩ
quia repu¬
tata est abͣ¬
he froesad
iusticiam.
Quomodo
ergo repu¬
tata est

Expanded text:
ergo haec in circumcisione an etiam in praeputio? Dicimus enim quia reputata est Abrahae fides ad justitiam. Quomodo ergo reputata est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͥd conterret: ⁊ quare mutata fu̾itritꝑe
o facõmendata ẽ. ut sub lege mandati es¬
set. ⁊ sic ꝓbaret᷑ an cõpleret. ł nõ. Sic̃ adã
mandatũ accepit ne de ligno manducar.
ad ꝓbõnẽ obedientie. ⁊ sic̃ p̃cepta fuit cir¬
cuasio abrahe. ita ⁊ semini eiꝰ .i. ebreis ex
eo nascitĩs. ⁊ fiebat octaua die de lapides
ut ꝑ obedientiã mandati abrahã place.¬

Expanded text:
 quid conferret, et quare mutata fuerit tempo commendata est, ut sub lege mandati esset, et sic probaretur an compleret vel non. Sicut Adam mandatum accepit, ne de ligno manducaret, ad probationem obedientiae, et sicut percepta fuit circumcisio Abrahae, ita et semini ejus, id est Hebraeis ex eo nascituris. Et fiebat octava die, lapideo ut per obedientiam mandati Abraham place
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ con dñetur si ꝑseueret homo ingra
bapt̃. Ideo caute ait. Beati qͦꝵ
a tecta sũt. in bapto. Peccã dicit
que st̃ in actu. que ita in bapt̃o
tecta fũt. ut ultra nõ udeatt᷑ a
deo ad penã. qr hoc ÷ diude pec

Expanded text:
m dominetur, si perseveret homo in gratia baptismi. Ideo caute ait: Beati quora, tecta sunt in baptismo. Peccata dicit quae sunt in actu, quae ita in baptismo tecta sunt ut ultra non videantur a Deo ad poenam, quia hoc est Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Adolescetiores a iuiduas. qͦꝵ
s angͥsferuet. deuita .a. uota:
castitatis eaꝵ. nõ usq adeo cu¬
res. ut eas eccłe alimoniis sus
suscipi ꝓfessione. Lubrice enĩ¬
xuriose uixerint. incibis ⁊ in
aliis .i. c̃ in deliciis egerint ui

Expanded text:
Adolescentiores autem viduas, quarum sanguis fervet, devita, id est nota castitates carum, non usque adeo cures ut eas Ecclesiae alimoniis sustsuscipi professione: lubricae enixuriosae vixerint in cibis et in aliis, id est cum in deliciis egerint vit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe uincło si pudicicia ꝯser¬
uat᷑: dãpnatio nõ timecuris
in uidualicontinentia: ñ uir¬
ginali excellentia: uirtꝰ mun̾iᷤᷤ
amplioris expetit᷑. qua expe¬
tita ⁊ electa.: ⁊ oco oblata: iã
ñ solũ capesc̾e nuptias. s ĩ si ñ¬

Expanded text:
quippe vinculo, si pudicitia servatur, damnatio non timetur; sed in viduali continentia et virginali excellentia virtus muneris amplioris expetitur: qua expetita, et electa, et voto oblata, jam non solum capes
Abbreviated transcription (Latin):
nemꝰ. docemsꝰ: s oramꝰ. qr sciebat ħ oĩa nõ nalere.
q̃ plantando ⁊ rigando faciebat in aꝑto. nͥ ꝓ illis
exaudiret orantẽ. qui dat increm̃tũ in occulto. Qdã
uͦ dñt nos nõ deb̾e pet̾e a sẽpit̾na maiestate. ut det no¬
bis ambulare in uia recta:⁊ ꝑseu̾are in mandatis. et
placere illi in oĩ oꝑe bono.⁊ huiꝰmõi. qr inqͥunt hoc
totũ inpotestate nr̃a ⁊ͥ ꝯstitutũ. ⁊ ita bñdictões nr̃as qͣs
suꝑ uos facimꝰ fr̃es mei euacuat. exmnaniunt. elidũt.
o ⁊ am̃. Qͥd dicis oͣue heretice dicis. qr ñ pectare in po¬
testate sic hm̃s. ut hoc sñ adiutorio diuine gr̾e ĩple¬
re possimꝰ plane inqͥt liberũ arbitͥũ ad hoc nob suf

Expanded text:
monemus, docemus, sed oramus: quia sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi pro illis exaudiret orantem qui dat incrementum in occulto. Quidam vero dicunt nos non debere petere a sempiterna majestate, ut det nobis ambulare in via recta, et perseverare in mandatis, et placere illi in omni opere bono, et hujusmodi, quia, inquiunt, hoc totum in nostra potestate est constitutum, et ita benedictiones nostras quas super nos facimus fratres mei evacuant, exinaniunt, elidunt, d dicis, o nove haeretice? dicis quia non peccare in potestate sic haberemus, ut hoc sine adjutorio divinae gratiae implere possimus? Plane, inquit, liberum arbitrium ad hoc nobis suf
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a agit aliqͥo. Nõ .i. uoluntas nr̃a nicħ agit. sso¬
la nõ sufficit. maluit tñ dic̾e oramꝰ. ut ip̃am gr̃am
ꝯm̃daret. ut intelligent illi qñ nõ faciunt aliqͥd
mali. nõ solũ sua uoluntate. feuitare malũ. s adu¬
torio dĩ ĩplere qd iuissũ ÷. s.ͦ qñ p̃cipit᷑ agnoscite

Expanded text:
nostra agit aliquid, non enim voluntas nostra nihil agit, sola non sufficit; maluit tamen dicere, Oramus, ut ipsam gratiam commendaret, ut intelligerent illi, quando non sufficiunt aliquid mali, non sola sua voluntate se vitare malum, sed adjutorio D
Abbreviated transcription (Latin):
tũ qͣi sinił totũ sit. sic ⁊ resurrectio mortuoꝵ fiet. ⁊¬
fiet ui tuba .i. in nouissimo signo qd dabr̾. ut ista cõ¬
scurũ erit .i. occultũ: ueniet. ⁊ qi qͥs qͣreret. An e¬
rit sonꝰ. Respõdet. utiq. Canet .i. tuba. tube noĩe
aliqd̃ euidens ⁊ p̃clarũ signũ¬

Expanded text:
uasi simul totum sit, sic et resurrectio mortuorum fiet. Et fiet in tuba, id est novissimo signo, quod dabitur, ut ista comscurum erit, id est occultum, veniet. Et quasi quis quaereret: An erit sonus? Respondet: Utique. Canet enim tuba. Tubae nomine aliquid evidens et praeclarum signif
Abbreviated transcription (Latin):
in regno dĩ: ⁊ uere nõ. qr corru¬
ptio carnis cuiꝰ oꝑa sunt illa. nõ
incorruptibili. Uł carnis ⁊ san¬
gͥnis nõie ip̃a corruptio carniᷤ ⁊
sangͥnis intelligit᷑. que utͥq ĩ
regno illo nõ erit. uͥ caro incor

Expanded text:
in regno Dei. Et vere non, quia corruptio carnis, cujus opera sunt illa, non incorruptibili. Vel carnis et sanguinis nomine, ipsa corruptio carnis et sanguinis intelligitur, quae utique in reg
Abbreviated transcription (Latin):
a facturos in regno celoꝵ. quali¬
a fiunt in hac uita. sic̃ iudei pu¬
tabant. Iudei.n. credebant futu¬
ram resurr̾onẽ. s more huiꝰ uite.
liere. quia carnalit̾ de resurrec¬
tione cogitabant. qd̃ apłc Re¬
mouet dicẽs. hoc a.q. ex p̃dic

Expanded text:
a facturos in regno coelorum, qualia fiunt in hac vita, sicut Judaei putabant. Judaei enim credebant futuram resurrectionem, sed more hujus vitae uliere , quia carnaliter de resurrectione cogitabant. Quod Apostolus removet dicens: Hoc autem. Quasi dic
Abbreviated transcription (Latin):
inctus loch degebat.⁊ captus :
a.iii. Qd c̃ audisset abrahã. ẽtre
sedech ei bñdixit ei. abrahei cui.
melch. ⁊ abrahã decimas oĩũ. nõ di
panẽ in refrctionẽ eiꝰ. isuoꝵ ꝓtulisse.⁊ ut sac̾dotẽ dĩ¬

Expanded text:
t captus a quatuor. Quod cum audisset Abraham cum sedech, et benedixit ei, Abrahae. Cui Melchisedech et Abraham decimas omnium, non dicpanem in refectionem ejus et suorum protulisse, et ut sacerdotem De
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Quare : putatis hoc fieri:
ina nõ diligo uos: s̃. puta¬
tis me fac̾e odio: qd dñt pse
dans testẽ dñisue dilectioĩs.
ꝗͣ habebat erga eos. qi nõ
ido nolebat acciꝑe. qr ñ illoᷤᷤ
diligebat. s idõ magis qr eo
amabat. Uñ subdit. Quod ã¬

Expanded text:
Et quare? putatis hoc fieri, quia non diligo vos? Scilicet putatis me facere odio quod dicunt pseudans testem Deum suae dilectionis quam habebat erga eos, quia non ideo nolebat accipere, quia non illos diligebat, sed ideo magis, quia eos amabat. Unde subdit: Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ sistilis nõ fuisset. Senior em̃ femina: ⁊̃ si adhuc fluant il¬
li solita mulierũ: de senore parere nõ pot̃. de uiuene pͭ.
Senior uͦ gign̾e pot̾. s de adolescẽtula. sic̃ abrahã pꝰmor¬
tẽ sare. de cethura q̃ inuenis erat potuit gen̾are. qr in
uidã inuenit eiꝰctatẽ. Ao hoc gͦ dicit abrahe fuisse i ã
corpꝰ emortuũ. qm̃ nõ ex oĩfemina cui adhuc eẽt pari¬
endi tp̃s gen̾are ip̃e iu illa etate ad hue posset. ad aliꝗͥ
gͦ erat emortuũ corpꝰ eiꝰ ⁊ ñ ad oiã. ab uno inꝗͣ tot orti

Expanded text:
 sterilis non fuisset. Senior enim femina, etiam si adhuc fluant illi solita mulierum, de seniore parere non potest, de juvene potest. Senior vero gignere potest, sed de adolescentula, sicut Abraham post mortem Sarae de vividam invenit ejus aetatem. Ad hoc ergo dicit Abrahae fuisse jam corpus emortuum, quia non ex omni femina cui adhuc esset tempus pariendi generare ipsum in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid ergo erat emortuum corpus ejus, et non ad omnia. Ab uno, inquam, tot orti
Abbreviated transcription (Latin):
fide.i. ꝑfidẽ quia credidit dõ
dicenti. finis ÷ oĩs carnis. ⁊ si
ila signa uio̾et diluun. Ad eo¬
eo enĩ credebat qd̾ ñ indebati
qd metuens fabricaũ archã¬
dũ. quia dũ udet eã fabri
ñ p̃cepisset. fide. ⁊ c̃. hic ad
patres iudeoꝵ descendit. os¬
tendens in eis ⁊ in pͥorib oẽm
iusticiã ex fide hũisse originẽ
⁊ ponit exẽplũ de abrahao

Expanded text:
er fidem, quia credidit Deo dicenti, finis est omnis carnis, et si nulla signa videret diluvii. Adeo enim credebat quod non videbat, quod metuens fabricavit arcadum, quia, dum videret eam fabricnon praecepisset. Fide, etc. Hic ad patres Judaeorum descendit, ostendens in eis, et in prioribus omnem justitiam ex fide habuisse originem, et ponit exemplum de Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ notandũ ꝗ sine hac fide ne¬
fides nõ sufficit ad salutẽ. fid̾.
Aliud exẽplũ pouit de noe.
ad cõmendõnẽ fidĩ dicenᷤ. Noe
resp̾.acc̃. a dõ de his q̃ adħ nõ¬

Expanded text:
t notandum quod sine hac fide nefides non sufficit ad salutem. Fide. Aliud exemplum ponit de Noe ad commendationem fidei dicens: Noe responso accepto a Deo, de his quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut corpꝰ cic̾et a t̾ra sua. s ut
aĩum euefłet. ne ueli̾t reu̾¬
ti. Nõ enĩ exerat iñ aĩo si re¬
deun di tenebat᷑ desidĩo. qd̃
desid̾iũ deo iubente ac iuuã¬
te ⁊ illo obediente fuat ãpu¬
tandũ. Seqr. fide. melioris

Expanded text:
ut corpus ejiceret a terra sua, sed ut animum evelleret, ne velit reverti. Non enim exierat in animo, si redeundi tenebatur desiderio: quod desiderium Deo jubente ac juvante et illo obediente fuerat amputandum. Fide melioris
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt. qiͣ qd̃ uos nõ aitenditiᷤ.
stigmata gͦ appellauit qi no¬
tas penaꝵ de ꝑsecõnib quas
patiebatur. stignia enĩ dicit᷑
punctũ uł nota: aliqͦ ferro
facta ⁊ ẽ sensꝰ. Ideo nõ debet
mͥfieri molestia. qͣr ego habe¬
o alios ꝯflictus. certamina q̃
in ꝑsecutionib quas patior
mecũ dimicant. Gr̾a. Gc̃ce
Gr̾a. nõ dissensio. nõ legis ser¬
uitus. nõ rixa. nõ urgiũ. s

Expanded text:
cat: quod vos non attenditis. Stigmata ergo appellavit quasi notas poenarum de persecutionibus quas patiebatur. Stigma enim dicitur punctum vel nota aliquo ferro facta. Et est sensus: ideo non debet fieri mihi molestia, quia ego habeo alios conflictus, et certamina quae in persecutionibus quas patior mecum dimicant. Gratia. Ecce gratia, non dissensio, non legis servitus, non rixa, non jurgium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ł pr̾et.s. ut rursũ in uob̾ ne¬
cessitatẽ habeam laborandi.
laborem enĩ p̃ stat magistro.
qui alit̾ sentit quã docuit. di¬
cui utiq nõ ÷ facienda mole¬
stia. Ego enĩ porto ĩ corꝑe.m.
ꝓ fidelib. stigmata dñi iħu .i.¬

Expanded text:
et ut rursus in vobis necessitatem habeam laborandi. Laborem enim 162 praestat magistro qui aliter sentit quam docuit. Dicui utique non est facienda molestia. Ego enim porto in corpore meo, pro fidelibus stigmata Domini
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ. ad ⁊ ac nst̾iũ sꝑitalẽ ꝙ sensũ legis.
siqͥo p̃ceptũ fuit ut decuna die m̃sis seꝑti¬
mi a festiuitate paschali in festiuitate..¬
ꝓpiciatioĩs acciꝑent uitulũ ⁊ hircũ. ⁊ s̃mo¬
larent: intin castra quoꝵ sanguinẽ fer¬
ret solus pontifex in scã scõꝵ oraturꝰ pro
ppłd. oatnes uͦ illoꝵ porcarent᷑ extra cas

Expanded text:
ac mysterium spiritualemque sensum. Legis siquidem praeceptum fuit ut decima die septimi mensis a festivitate paschali, in festivitate vpropitiationis acciperent vitulum et hircum, et immolarent intra castra, quorum sanguinem fret solus pontifex in sancta sanctorum, oraturus pro pulo. Carnes vero illorum portarentur extra cas
Abbreviated transcription (Latin):
tib ⁊ desid̾is carns sue deseruiunt. Q .n. manduct
⁊ bibit indigne: iudiciũ sͥ manducat ⁊ bibit. hec
quomiodo ad dñm ꝑtineat᷑: satis ut reor dictũ ẽ.
S quia ip̃e ÷ caput oĩum electoꝵ: ꝑ carnes illorũ
le ÷ in eis atq fluidũ ⁊i libidinosũ macerãdo se ⁊ mor¬
tificando m̃bra sua c̃ uciis ⁊ ꝯcupiscenciis. ł ĩ marci¬

Expanded text:
deserviunt. Qui enim manducat et bibit indigne sibi judicium manducat et bibit . Haec quomodo ad Dominum pertineant, satis ut reor dictum est. Sed quia ipse est caput omnium electorum, per carnes illorum le est in eis atque fluidum et libidinosum macerando se et mortificando corpora sua c
Abbreviated transcription (Latin):
nõ pot̃: nisi pͥus credat. Quigͦ
uere inuocant nõ mͦ credunt¬
s ⁊̃ orant. ut postquã credi¬
dit aliciiꝰ animꝰ. nõ desinat
id postulare qd̾ ꝓmisit d̾s te¬
to corde uigilantib. qr credẽ

Expanded text:
non potest, nisi prius credat. Qui ergo invocant, non modo creduntam orant, ut postquam crediderit alicujus animus, non desinat id postulare, quod promisit Deto corde vigilantibus, quia credere
Abbreviated transcription (Latin):
si districce ageretur nobiscũ.
Tribulatio nãq est cũ fine. m̾ces
sine fine erit. ⁊ młto ma ior erit
ibi gła: ꝗ̃ hic labor. que gła ⁊
si nunc occulta sit. quã ocłs ñ ui¬
dit. nec auris audiuit. tñ reuela¬
in alis. s tm̃ eẽ in nob̃ bonis. Etceħ

Expanded text:
si districte ageretur nobiscum, Tribulatio namque est cum fine, merces sine fine erit, et multo major erit tibi gloria, quam hic labor. Quae gloria etsi nunc occulta sit quam oculus non vidit, nec auris audivit, tamen revelain mali
Abbreviated transcription (Latin):
siłitudinẽ patimur. qd ꝑtinet ad
illd qd supradir̾at. si fcã carins
mortificau̾itis. Mortificare aut̃
fcã carnis: nemo pot̾. Uñ eritui¬
ta sine molestiaͥ cui necaria ẽ
patientia. patim᷑ dico: hac in¬
tentione. ut simł głificemur

Expanded text:
similitudinem patimur, quod pertinet ad illud, quod supradixerat, si facta carnis mortificaveritis. Mortificare autem facta carnis, nemo potest, unde erit vita sine molestia, cui necessaria est patientia. Patimur dico hac intentione, ut glorificemur.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. eiusd̃ gle participes. herodes quid̾ di. quia eiꝰ fru¬
ati erimꝰ. Uñ dicit᷑ quia simil es ei erimꝰ. ilota qd cũ
heres dicat᷑. cũ iam hereditas morte decessoris firma te
ditatẽ et̾nam nos filii sponsi ⁊ spõse sꝑamꝰ. quã in fut᷑o
possidebimꝰ. nõ patͥs morte qui mori nõ pot̾. qui ÷ here¬
specłm uidemꝰ. Decedet gͦ ut tunc nõ uideat᷑ ꝑ specłm
in enigiate. sic̃ nunc. s facie ad faciem. pot̾ ⁊̃ dici qd̃
cis eccłastice possessionẽ. sic̃ ip̃e ait. Pacẽ meã relin¬

Expanded text:
 ejusdem gloriae participes, haeredes quidem Dei, quia ejus fruati erimus. Unde dicitur, quia similes ei erimus. Nota quod cum haeres dicatur, cum jam haereditas morte decessoris firma tenditatem aeternam nos filii sponsi, et sponsae speramus quam in futuro possidebimus, non Patris morte, qui mori non potest, qui est haerespeculum videmus. Decedet ergo ut tunc non videatur per speculum in aenigmate sicut nunc, sed facie ad faciem. Potest etiam dicicis ecclesiasticae possessionem, sicut ipse ait: Pacem meam relin
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝯsolent᷑ corda sua. ip̃i dico. ĩstructim
cantate. ꝗͣ d̾s ad nos habuit: qui ꝑnob̾
filiũ tradidit. hoc si qͥs attendit. pot̃ se¬
in hac muiseria consolari. qr iñ ꝑpendit.
calcata suꝑbia. ꝑ hũilitatẽ ad pat̾am poᷤ¬
a c̃. Ad hanc ꝯuincendã atq aufẽndã.
tat medicina. celitꝰ uenit ad elatũ hoĩẽ.
ꝑ suꝑbiã. ds̾ hũilis descendit. ꝓ miscdiã¬
gr̾am clarã maĩfestãq ꝯm̃dans imipso

Expanded text:
corda sua. Ipsi, dico, instructi in charitate, quam Deus ad nos habuit, qui pro nobis Filium tradidit. Hoc si quis attendit, potesin hac miseria consolari, quia perpendit calcata superbia, per humilitatem, ad patriam poa est. Ad hanc convincendam atque auferendam s medicina coelitus venit: ad elatum hominem per superbiam, Deus humilis descendit per miserigratiam claram manifestamque commendans
Abbreviated transcription (Latin):
tas cͥcũcisi¬
corde conficens. ⁊ illa ÷ uera cͥcũcisio. q̃
ẽ circũaisio .i. mũdatio cordis. ip̃a di
figura docebat. cuiꝰ circũcisioĩs. laus.
.i. q̃ circũcisio landabil uere nõ ex ho¬

Expanded text:
a circumcisicorde confitens. Et illa est vera circumcisio, quae est circumcisio, id est mundatio cordis, ipsa, difigura docebat. 14 Cujus circumcisionis laus, id est quae circumcisio vere laudabilis, non ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quẽ diffundit᷑ caritas in cordib. qui in euãgłio digitu
dei dr̃. hoc digito scͥpta ẽ lexuetus. s distat. qr lex illa scͥp¬
ista ⁊ lex fidei. iuinficans dilectorẽ. Ibi gͦlex extͥnsecꝰ posita
ẽ. qua inusti t̾rerentͤ. hic intͥnsecꝰ posita ÷. qua iustificare¬
tur. ibi in tabuli lapideis digitꝰ dei oꝑatus ÷. ut scĩficaretur
duricia cordiũ: illiꝰ ppłi. hic id̃ digitus in cordib hominũ
oꝑatꝰ est: ut uoluntas ꝓmpta ⁊ intelligentia capaxsig̾¬
dib habentib notas. nec sentientib ut uetus lex lapiᷤ. i
nõ sig̾cat: nͥ durissimã uoluntatẽ. ⁊ adusus dm̃ inflexibi¬

Expanded text:
per quem diffunditur charitas in cordibus: qui in Evangelio digitus Dei dicitur . Hoc digito scripta est lex vetus, sed distat, quia lex illa scripista est lex fidei vivificans dilectorem. Ibi ergo lex extrinsecus posita est qua injusti terrerentur; hic intrinsecus posita, qua justificarentur. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus est, ut significaretur duritia cordium illius; hic idem digitus in cordibus hominum operatus est, ut voluntas prompta et intelligentia capax sigdibus habentibus notas, nec sentientibus ut vetus lex. Lapis enim non significat nisi durissimam voluntatem, et adversus Deum inflexibi
Abbreviated transcription (Latin):
to forciꝰ. qͣfito laudabiliꝰ ita cred̾e. ut sesꝑet moritu
rus sine fine uicturũ. Unͣ ⁊cari eius suꝑstites ꝯsolari
qͣunt : in tͥsticia mortis amici. Qͥ d̾ enimirũ si ꝯtͥsta¬
ris. uͥ corpꝰ qd̾ iuuit ex aĩa: fit exanime. discedente
aĩa: Qͥ ambulabat: iacet. qͥ loq̃bat᷑: tacet. clausi
ocłĩ lucẽ nõ capuit̃. aures: nłła uoce patescunt.
ad ambulandũ. manꝰ ad oꝑand. sensꝰ ad ꝑcipiend̾.¬

Expanded text:
credere, ut se speret moriturum, quia sine fine victurum? Unde et chari ejus superstites consolari queunt in tristitia mortis amici. Quid enim mirum si contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime discedente anima? Qui ambulabat, jacet; qui loquebatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinuo eo iubende uincturũ. Nõ mortitũ flebat
ꝗ̃ ip̃e suscitauit: s mortẽ ꝗͣ hõ peccãdo ꝯtͣrit. Si .ii.
ꝑ eccm̃ nõ p̾cessisset: sine dubio mors secuta ñ fuisset.
Secuta ÷ gͦ ĩ mors corꝑis. ꝗͣ p̃cessit mors aĩe. mors aĩe
p̃cessit: deserendo dĩi.: ⁊ mors corꝑis secuta ẽ deseren¬
te aĩa. Hae: deseruit dm̃uolens. hac: cõacta ẽ de¬
serere corpꝰ nolens. Acsi illi dr̃et᷑. recessisti ab eo quẽ¬
dilig̾e debiusti. recede ab eo qͣm dilexisti. Qs enimͭ
uult mori : prsus nemo. ita nemo: ut petro dic̾et᷑.
Aliꝰ te ciunget: ⁊ ducet quo tuñuis. Si ułła ẽẽt mor¬
tis amaritudo: nlla eẽt martirũ fortitudo. Idõ. ñ
ait tñi ut ñ ꝯtͥstemini. s addit. sic̃ ⁊ cet̾i qͥ spẽ ñ .h.¬

Expanded text:
um flebat quem ipse suscitavit, sed mortem quam homo peccando contraxit. Si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors non subsecuta fuisset. Secuta est ergo et mors corporis, quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit deserendo Deum, et mors corporis secuta est deserente anima. Hac deseruit Deum volens, hac coacta est deserere corpus nolens. Ac si illi diceretur: recessisti ab eo qudiligere debuisti, recede ab eo quod dilexisti. Quis enim vult mori prorsus? Nemo, et ita nemo ut Petro diceretur: Alius te cinget, et ducet quo tu non vis . Si nulla esset mortis amaritudo, nulla esset martyrum fortitudo. Ideo non ait tantum, ut non contristemini, sed addidit, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
bapcistis se iactabant. Post retrahit eos ab amore
t̾rene sapĩe. Dem̃ redarguit eos de fornicatore ꝗ̃ int̾
Postea instruit eos de matͥmoniis. ⁊ de ꝑceptione:
eucharistie. ubi płimũ errabant.⁊ de aliis płib.
Circa finẽ uͦ subditur morał ãmonicio. Premittit

Expanded text:
baptistis se jactabant, post retrahit eos ab amore baptistis se jactabant, post retrahit eos ab amore terrenae sapientiae. Deinde redarguit eos de fornicatore quem intPostea instruit eos de matrimoniis, et de perceptione Eucharistiae, ubi plurimum errabant, et de aliis plurimis. Circa finem vero subdit
Abbreviated transcription (Latin):
magis uł minꝰ bonos darent᷑. Ita quoq subu̾si erant.
ut ꝯtẽpto apło de sapientib scłi se iactarent. quoꝵ
eloq̃ntia ⁊ t̾rena eloqñtia philosophia delectabant᷑
ut sub noĩe xp̃i his ĩbuerentur. que ꝯtraria sunt fidĩ
Inflati quoq erant eo qd̃ nõ iret ad eos apło. fornica.¬
torem quoq qui urorem patris tenebat int̾ se ẽẽ pa¬
tiebant᷑. Sunt ⁊ alia capitula in sius locis notanda.
aliqñ arguens. Nã młte sunt cause ꝑꝑ quas scribit
ab errorib ⁊ scismatib ad fioem rectã. ⁊ auiciis. ⁊ aliiᷤᷤ
peccatis: ad bonos mores reuocare.⁊ in eis ꝯfirmare.
Modꝰ tał. huic epłe sic̃ ⁊ aliis salutõnem p̃scribit:⁊
nom̃ suũ qd̃ celebre erat om̃ib gentib p̃ponit. ut
magistri noĩe audito: acqͥescant correctioni.⁊ quia
eis uilis erat apponit dignitatis nõia. nõ hũilitatiᷤ
ut seruus. Post salutõnem ꝓ bonis eoꝵ qui boni e¬
rant int̾ eos gr̾as agit. Deinde increpat illos qui de

Expanded text:
si erant ut contempto Apostolo de sapientibus saeculi se jactarent, quorum eloquentia et terrena philosophia delectabantur, ut sub nomine Christi his imbuerentur quae contraria sunt fidei. Inflati quoque erant eo quod non iret ad eos Apostolus. Fornicatorem quoque qui uxorem patris tenebat inter se esse patiebantur. Sunt et alia capitula in suis locis notanda. aliquando arguens. Nam multae sunt causae propter quas scribit ab erroribus et schismatibus ad fidem rectam, et a vitiis et aliis peccatis ad bonos mores revocare, et in eis confirmare. Modus talis, huic Epistolae sicut et aliis salutationem praescribit, et nomen suum quod celebre erat omnibus gentibus, praeponit ut magistri nomine audito acquiescant correctioni, et quia eis vilis erat apponit dignitatis nomina non humilitatis, ut servus, post salutationem pro donis eorum qui boni erant inter eos gratias agit. Deinde increpat illos qui de
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita se habeat ut dixi. qd de¬
b̃ent fac̾e. iõ ut ñ blasphemet᷑
nom̃ dĩ. qd̃ fit sise male habẽt.¬
Seqͥr. Iuuenes siłr hortare u
sobͥsit. qr iuuentꝰ solet modũ
egredi. ĩmo prõptior solet eẽ
ad lapsũ. idõ salubrib retina¬
cłis ꝯtineri iubet᷑. ut infrena¬
ta diuiuis legib gubernetur.

Expanded text:
ut ita se habeant ut dixi. Quod debent facere, ideo ut non blasphemetur nomen Domini: quod fit si male habeant. Juvenes similiter hortare ut sobrii sint, quia juventus solet modum egredi, imo promptior solet esse ad lapsum: ideo salubrius retinaculis contineri jubetur, ut infrenata divinis legibus gubernetur.
Abbreviated transcription (Latin):
re.uͥ ii.su. quos carnali affec¬
tu nat᷑alit̾ diligũt ament ⁊
pudica dilectione. ut .s. c̃pu
dore uiris debitũ pociꝰ reddãt.
doceant: ⁊̃ eas eẽ prudentes. m̃¬
tis incelligentia. Castas. corꝑiᷤᷤ
continẽtia. sobͥas. in cibo ⁊ po

Expanded text:
re, ut viros suos, quos carnali affectu naturaliter diligunt, ament, etiam pudica dilectione, ut scilicet cum pudore viris debitum potius reddant Doceant etiam eas esse prudentes mentis intelligentia, castas corporis continentia, sobrias in cibo et po
Abbreviated transcription (Latin):
oblatio. Si .N. semel oblatꝰ nõ suf¬
fic̾et oĩum in se credentiũ peccata
exhaurire. oportinis et eũ patise¬
pius ab origine mũdi. qđ ne fu̾t.
semel passus ẽ in ꝯsũmatio e scłoꝵ¬
ꝑ hostiã suã. nõ sepe s semel obla
reatus dimittat᷑. ut uiciũ iam ñ
dñetur in nob̃. qd nłła alia hosti¬
sũinatione scłoꝵ .i. in ultima eta¬
te scłi. in qua funt oĩa ad ĩpleta.

Expanded text:
tc. Si semel oblatus non sufficeret omnium in se credentium peccata exhaurire, oportuisset eum pati saepius ab origine mundi; quod, ne fieret, semel passus est in consummatione saec hostiam suam, non saepe, sed semel oblatreatus dimittatur, ut vitium jam non dominetur in nobis: quod nulla alia hostisummationem saeculorum, in ultima aetate saeculi, in qua sunt omnia adimpleta
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dic̾et apłe̾ nõ eẽ opꝰ. ut hoc scb̾et.
s hoc pociꝰ scribend̾ ẽẽ iudicaret. Ic
ficiebat. ut scirent ĩparatis atq dor¬
mientib horã dm̃ si cͣ furẽ eẽ uentu¬
rã. atq hoc sciendo uigilarẽtC ũꝙ¬

Expanded text:
ut hoc scriberet, sed hoc potius scribendum esse judicaret. Nunc ficiebat ut scirent imparatis atque dormientibus horam Domini sicut furem esse venturam, atque hoc sciendo vigilarent
Abbreviated transcription (Latin):
teuere: est unũ deui colere. u̾ita¬
tem in m̃daciũ com̾tere est: cãtu¬
re seruire ꝓ creatore. uera enĩ religi¬
o in uniꝰ constat dĩ ueri seruicio. ip¬
sanamq u̾itas: uerus ẽ deus. Ipsa e¬
duunitas. ⁊ ita nõ possunt duo uen

Expanded text:
 est unum Deum colere; veritatem in mendacium convertere, est creaturae servire pro Creatore. Vera enim religio in unius constat veri Dei servitio. Ipsa namque veritas verus Deus est. Ipsa edivinitas, et ita non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
in mendaciũ : dũ nomen dei qui est¬
uerus: dederunt his qui nõ sunt dii.
ferentes qd sunt. daut q qd nõ fũt.
ut dei u̾itas sit m̃daciũ. ut qñ lapi¬
dem dicunt eẽ dm̃i. Nõ enĩ negatit
deũ. s seruiunt creature pocius quã
creatori. hoc ẽ mutare uerũ in fal¬
sũ. Ut enĩ uid̾ent᷑ digne hoc colere.
dei nom̃ ⁊ houorẽ. his ĩposuerunt.
ueritas qͥ ppe creature a dõ ẽ. s ñ ÷ ds̃.¬

Expanded text:
in mendacium, id est, nomen Dei qui verus est, dederunt his qui non sunt dii; ferentes quod sunt, dantes quod non sunt, ut Dei veritas sit mendacium, ut quando lapidem dicunt Deum esse, non enim negant Deum, sed serviunt creaturae potius quam Creatori: hoc est mutare verum in falsum. Ut enim viderentur digne haec colere, Dei nomen et honorem eis imposuerunt. Veritas quippe creaturae a Deo est, sed non es
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ erubesceremꝰ. eam in ip̃a fronte .i. in pudouᷤᷤ
domiciliolocaumꝰ. Id̾o enĩ crux in fronte credentiũ
nũ uet̾is. t cͥcũcisio in latenti carne. signũ nomi. crux
głemur. dñs suo gestans hum̾o ꝓu̾ga regni nob̃ cõ¬
mendauit. qd ÷ grande ludibrui᷑ impiis. grande mi
nisi deformis ille ẽẽ uoluisset. tu formam illã quam
ꝑdidisti: nõ recepisses. pendebat gͦ in cruce deformiᷤ.
s deformitas illius pulcritudo nr̃a erat. In hac gͦ de¬
foruntate głemur. cuiꝰ signũ in fronte portamus.
de hac deformitate nõ erubescamꝰ. s gaudeamꝰ
cũ apło. qui dicit se głari in cruce. poterat dicere.
in sapĩa. in potestate.in maiestate.⁊ uerũ diceret.
s nõ ÷ magnũ in sapia dĩ.ł maiestate. ł potestateᷤᷤ

Expanded text:
ut non erubesceremus, eam in ipsa fronte, id est pudoris domicilio locavimus. Ideo enim crux in fronte credentium,nti circumcisio in latenti carne: signum novi Testamgloriemur Dominus suo gestans humero, pro virga regni nobis commendavit: quod est grande ludibrium impiis, grande mysnisi deformis ille esse voluisset, tu formam quam perdidisti non recepisses. Pendebat enim in cruce deformis, sed deformitas illius pulchritudo nostra erat. In hac ergo deformitate gloriemur, cujus signum in fronte portamus. De hac deformitate non erubescamus, sed gaudeamus cum Apostolo, qui dicit se gloriari in Christi cruce. Poterat dicere, in sapientia, in potestate, in majestate: et verum diceret. Sed est magnum in sapientia Dei vel majestate vel potest
Abbreviated transcription (Latin):
udo. qui sic xp̃m p̃dicabãt. ut
etiã legẽ seruandã docerent.
crucẽ predicabant: ut a fide¬
lib questũ acciꝑent. legem:
hoc idõ dicit: qr romam ĩꝑa¬
tores. s. gauis cesar. ⁊ octauianꝰ.
⁊ augustus. leges puulgauert.
ut uidei ubicũq e̾ent: ꝓpͥo ritu
uiu̾ent. ⁊ patr̾ͥis cerimomis de¬
seruirent. quicũq gͥ circũcisus

Expanded text:
udo, qui sic Christum praedicabant ut et legem servandam docerent. Crucem praedicabant, ut a fidelibus quaestum haberent; legem, hoc ideo dicit, quia Romani imperatores Caius Caesar, et Octavianus, et Augustus, leges promulgaverunt ut Judaei, ubicunque essent, proprio ritu viverent, et patriis caeremoniis deservirent. Quicunq
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o incircũcisꝰ. se nõ eẽ iudeum.
p̃pucio p̃ferebat. ꝑsecõnib tam
gentiliũ ꝗͣ uideoꝵ fiebat obno
depͣuau̾ant. declinare cupiet¬
tes. circucisionẽ ꝑ defensione
discipłis ꝑsua debant. nã nec ui¬
dei eos ꝑsequi pot̾ant. nec gẽ¬
tilei quos uidebant. ⁊ ꝓsclitos
circũcid̾e:⁊ ip̃os legalia scrua¬

Expanded text:
vero incircumcisus se non esse Judaeum praeputio praeferebat, persecutionibus tam gentilium quam Judaeorum fiebat obnoxdepravaverant, declinare cupientes, circumcisionem pro defensione discipulis persuadebant. Nam nec Judaei persequi eos poterant, nec gentiles quos videbant, et proselytos circumcidere, et ipsos legalia serva
Abbreviated transcription (Latin):
maiꝰ p̃ciũ.i. hoĩes ip̃os sic̃ ⁊ os eph frum̃ta uendẽs
in egipto. nõ argentũ querebat. s hoĩes ip̃os emẽ¬
tes seruos regios faciebat. ⁊ sic frumenta que non
uendidit: uendidit. Uendicõnẽ gͦ istã intellige
rentib carnalib. ita nec debent fili sp̃uales thesau¬
rizare .i. diuicias ꝯg̃gare. ⁊ si nec̾ia p̃bere parentib
sp̃ualib. Uos a theĩ aurizatis pseudo apłis. s pociũ
tres carnalib filiis faciunt. Carnales utiq patres
filiis ꝯg̃gant. nã ⁊ sp̃nales dignũ ÷ ut a filiis sũptus
accipiant ad sustentandã uitã. Hic ã in tm̃ ꝓbat
se nolle acciꝑe ut tͣnsferat cãm carnał patͥs ad sp̃u¬
iniuria. s bonũ opꝰ. Unde

Expanded text:
ines. Sicut Joseph frumenta vendens in Aegypto, non argentum quaerebat, sed ipsos ementes servos regios faciebat, et sic frumenta quae non vendidit, vendidit. Venditionem ergo istam intelligite rentibus carnalibus, ita: Nec debent filii spirituales thesaurizare, id est divitias congregare, etsi necessaria praebere, parentibus spiritualibus. Vos autem thesaurizatis pseudoapostolis, sed potius tres carnalibus filiis faciunt. Ambrosius Carnales utique patres filiis congregant; nam et spirituales dignum est ut a filiis sumptus accipiant ad sustentandam vitam. Hic autem probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spirituinjuria, sed bonum opus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
euangłice doctͥna. Pret̾ hec aũ in singłis ꝓpͥas intentioeᷤ
⁊ mat̾ias q̃rimꝰ. Prina itaq epła mat̾iam habet roma¬
noꝵ uicia. atq grẽ dei bona. ao que eos hortatꝰ. Inten¬
tio: uicia eoꝵ d increpare. ⁊ ad uerã pacem. ⁊ frat̾nam
concordiã sub manu gr̃e hũiliare. M odus tractandita¬
lis ẽ. more scribentiũ eplas salutõnem p̃mittit. in qua
am. P ost salutõnẽm u̾o: utriusq partis uicia argu¬
it. o Stendens gentiles a naturali rõne: iudeos ale¬
ge exorbitasse. deinde modis płib ostendit iusticiã
⁊ salutem eque ut ꝙ esse. nom ꝑ legem.s ꝑfioem rp̃i
ca finem uero moralis subditur instructio. atq in actiõe

Expanded text:
evangelicae doctrinae. Praeter haec autem in singulis proprias intentiones evangelicae doctrinae. Praeter haec autem in singulis proprias intentiones et materias requiremus. Prima itaque Epistola materiam habet Romanorum vitia, atque gratiae Dei bona, ad quae eos hortatur: intentio, vitia eorumdem increpare et ad veram pacem et fraternam concordiam sub manu gratiae humiliare. Modus tractandi talis est: More scribentium epistolas salutationem praemittit, in qua am. Post salutationem vero utriusque partis vitia arguit, ostendens gentiles a naturali ratione, et Judaeos a lege exorbitasse. Deinde pluribus modis ostendit justitiam et salutem aeque utrisque esse, non per legem, sed per ca finem vero moralis subditur instructio, atque in actione
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾ głari. cũ de eisd̃ parentib sint nati. Hisita alt̾can
inde dirimens.⁊ quasi bonus concionator uoce sonora il¬
los alloq̃ns ad unam om̃s concordiam addint. ostendẽs
iudeos. docens eos humiliari. ut om̃ia tͥbuant gr̾e dĩ.
ĩ ostendens om̃ib gratis uenisse gr̃am fidei. ⁊ euan głi
xp̃ĩ. quam ꝓpt̾ea et gr̾am uocari ostendit. quia nõ qua¬
si debitũ nuticie reodita ẽ. s gratuito data. Qd em̃ ÷ gr̾a.
gratis data. donata nõ reodita. Si enĩ tibi debebatuu
ante quã grãm hab̾es: m̃ces tibi reodita ẽ. nõ gr̾a dona¬
rum ut p̃dictũ ẽ: radicemꝑinit. SAssignatis rõnib
oꝑis. numeri: ⁊ ordinis epłaꝵ. explicato quoq unde. et
quare apłe romanisscripserit: suꝑ ẽ de mat̾ia.⁊ intẽ¬
tione. ⁊ modo tractandi exequi. Genalis om̃iũ epłaꝵ
mat̾ia: ẽ doctͥna euangłii. Intentio: moñe ad obeoiens̾

Expanded text:
pariter gloriari, cum de eisdem parentibus sint nati. His itaque altepariter gloriari, cum de eisdem parentibus sint nati. His itaque alteinde dirimens, et quasi bonus concionator voce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens et docens eos humiliari, ut omnia attribuant gratiae Dei, et ostendens omnibus gratis venisse gratiam fidei Evangelii Christi: quam propterea et gratiam vocari ostendit, quia non quasi debitum justitiae reddita est, sed gratuito data. Quid enim est gratia? Gratis data, donata, non reddita. Si enim tibi debebatur, antequam gratiam haberes, merces tibi reddita est, non gratia donarum, ut praedictum est, radicem perimit. Assignatis rationibus operis, numeri et ordinis Epistolarum, explicato quoque, unde et quare Apostolus Romanis scripsit, superest de materia et intentione et modo tractandi exsequi. Generalis omnium Epistolarum materia est doctrina Evangelii; intentio, monere ad obediendum
Abbreviated transcription (Latin):
ferebant. dicentes. Nos de gn̾e abrahesumꝰ. cui pri¬
mũ facta fint ꝓmissio. Nos ꝑpłs peculiarus dͣi sumus
hos de egipto forti manu: murabilib signis ds̃ edunt.
nos siccouestigio mare rubrũ transire fecit. in deserto
manna pauit.aquam de petra ꝓduut atq aliis
sub silentio relictis. nossoli dignifuimꝰ legẽ accipere.
tantouos det̾iores eẽ ostenditis. Eisd siquid pedib quib
mare tͣnsistis: ante ẏdola postea saltastis. que⁊ ꝓpͥis mani¬
b fecistis: ⁊ illo ore quo paulo ante de subm̾sione phai¬
raonis ⁊ egiptioꝵ laudes dõ ꝑsolu̾atis: ydola adorastis.
Pret̾ea manna celitus datũ i descito fastidistis. cupietes
redire megy pdũ ad ollascarnũ. Sepe etiã dm̃ in iramir¬
mͥ.in.au.a. obe. michi. Uñ constat nos nõ ex industria.
s exignorantia deliquisse. Si enĩ ꝓpħas aut apłos ante
habuissemꝰ: ydola nõ coluissemꝰ. Qd aũ degu̾is nobilitate
uosiactatis. si qua taliũ gła ẽ: tunc ismael ⁊ esau possũt

Expanded text:
es: Nos de lege Abrahae sumus, cui primum facta est promissio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis sub silentio relictis, nos soli sumus digni legem Dei accipere tanto vos deteriores esse ostenditis. Eisdem siquidem pedibus quibus mare transivistis, ante idolum postea saltavistis, quod et propriis manibus fecistis. Et illo ore quo paulo ante de submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carnium. Saepe etiam Dominum in iram irm autem obediet mihi . Unde constat nos non ex militia sed ex ignorantia deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate s jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt