comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contra nos amplius cęlestem iracum¬
diam nequaquam ꝓuocare debemus:
quinpotius si penitendo digna deo
acta gesserimus: seueritatem eiꝰ incle¬
mentiam cõmutabimus. Nam ille
qͥ nos malos tolerat. non dubiũ est
quod conuersis clement̃ ignoscat.
Nam ideo seruatur nobis tempus
penitentiȩ ut nonsimul morte obru¬
amur precipiti: sed detur nobis lo¬
cus satisfactionis. Hoc totũ de dei
ꝓcedit clementia. ut nos non
dampnet crudelit̾: sed expec¬
tet ad penitentiam pacienter.

Expanded text:
contra nos amplius coelestem iracuncontra nos amplius coelestem iracundiam nequaquam provocare debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet ad poenitentiam patienter.
Abbreviated transcription (Latin):
illud ꝑpħicũ. Inimicos dei ꝑsecuntur
tenebrȩ: quȩ intellegunt᷑ demones. Hu¬
de et in psalmo legitur. Immissiones ꝑ
angłos malos. Quidã repborum in
potestate demonũ occulto dei iudicio.
et iustissimo rediguntur: ysaia testan¬
te. Ipse misit eis sortẽ. et manus eiꝰ di¬
uisit eis. eam in mensurã: usq in ȩter¬
num possidebunt eam. Quidam elec¬
torum dimittuntur diuina iustitia
incidere in errorem peccati: sed tam̃
miseratione eius reducti. denuo con¬
reddidi consolationẽ. Non numquã
etiam reuertens hominem quẽ deseru¬
erat rursus affligens. uisitat : et per
lamenta lacrimarũ ac penitentiȩ af¬
flictionẽ a peccatis expurgat: dicen¬
te iob ad dm̃. Propter suꝑbiam in¬
qud. quasi leenam capies me: reuer¬
sus q mirabiliter me crucias. Reuer¬
tens enim ds hominẽ cruciat: quan¬
do quem peccantẽ deseruerat. flagel¬
lando iterum uisitat. Malis acꝰtib

Expanded text:
illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur tenebrae , qui intelliguntur daemones. Unde et in psalmo legitur: Immissiones per angelos malos . 5. Quidam reproborum in potestate daemonum occulto Dei judicio et justissimo rediguntur, Isaia testante: Ipse misit eis sortem, et manus ejus divisit eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen miseratione ejus reducti denuo conreddidi ei consolationem . 7. Nonnunquam enim revertens Deus, hominem quem deseruerat rursus affligens visitat, et per lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter superbiam, inquit, quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me crucias . Revertens enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visitat. 8. Malis actibus
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscunt. In uita hominis finis que¬
rendus est: qm̃ d̾s non respicit quales
antea uiximus: sed quales circa finẽ
EO deserente nullũ penitere.
deo respiciente. sua unu̾quẽq¬
facta uidere et plangere: et unde
ceciderit cogitare. Non nulli aũt ita
despiciuntur a deo. ut deplorare mala
ipsis negatũ est. post preuaricationem
regredi ad iustitiã: obserare aditum
penitentiȩ hominib cupiant. ne uel
ipsi reuertantur ad dm̃᷑ eosq socios
in ꝑditione habere contendunt. qͥb cũq
fraudib insistentes. ut aut deserantur
a deo: aut flagelli immanitate desꝑent.
Ingemiscendũ est iugit̃. et post posita
securitate lugendum. ne dei secreto et
rusto iudicio deseratur homo: & ꝑdendꝰ
in potestate demonũ relinquatur
Nam reuera quẽ ds̃ deserit: demones
suscipiunt. Dnĩci contemptores p̃cepti.
statim ut au̾tuntur a deo. a malignis
spiritib occupantur: a quib etiam
ut mala faciant ꝑsuadentur. hincẽ.

Expanded text:
cognoscunt. 8. In vita hominis finis quaecognoscunt. 8. In vita hominis finis quaerendus est, quoniam Deus non respicit quales antea viximus, sed quales circa finem Deo deserente, nullum poenitere; Deo respiciente, sua mala unumquemque videre, et plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala ipsis negatum est post praevaricationem regredi ad justitiam, obserare aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscipiunt. 214 4. Dominici contemptores praecepti, statim ut avertuntur a Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
liberatur: quã de eo qͥ numquã no¬
tristat res ꝑdita: tantomagis si fuerit¬
inuenta lȩtificat: sicut in euuagłio
pastor ille exultat qui ꝑdit̾a oũe in¬
uent̾a humeris suis gaudens repor¬
tat. Nullus desꝑare debet ueniam.
etiam si circa finem uitȩ ad pęnitentiã
conuertatur Unũquẽq enĩ deus
de suofine: non de uita preterita iu¬
dicat. Hoc quippe et legis testimonio
edocetur. quod homo de suo extre¬
mo iustificetur: quando deus ꝓ asimi
primogenito ouẽ iussit offerri: hoc
est immunditiam uitȩ prioris. mutan¬
dam in innocentiam bonifins. Un¬
de et cauda iubetur offerri in hostiã.
idest uitȩ extrema in penitentiam.
Multi suꝑna respecti gr̃a. in extremis
sius ad dm̃ reuertuntur ꝑ pęnitentiã.
et quecũq mala gesserunt cotidianiᷤ
fletib purgant: atq in bonis factis
male gesta cõmutant. Quib iuste totũ
quod deliquerant ignoscitur: quia ipsi¬
hoc quod male gesserunt. penitendo

Expanded text:
liberatur, quam de eo qui nunquam noliberatur, quam de eo qui nunquam notristat res inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt, poenitendo
Abbreviated transcription (Latin):
um aliquod. mors aniȩ ẽ.: contẽp¬
nere penitentiã. et ꝑmanere in cul¬
pa: descendere in infernũ pꝰ mortẽ
est. Ergo peccare ad mortẽ ꝑtinet:
desꝑare uero in infernũ est descende¬
re. Unde et scriptura ait. Impius
conu̾ti ad pęnitentiã aspicit: inima¬
nitate scelerũ ꝑculsos: ad desꝑationẽ
adducit: ut subtracta spe ueniȩ. tra¬
hat indiffidentiã: quos ñ potuit
retinere ꝑseuerantes in culpa. Sed
penitens preuidere debet callidas
contrase hostis insidias: sicq dei
iustitiã metuat. ut tam̃ quamuis
in magnis scelerib sit. demiscdia
eiꝰ confidat. Amplius lȩtatur deus de
anima desꝑata. et aliquando conu̾sa: ꝗͣ
de ea que numqu̾a extitit ꝑdita: sicut
de ꝓdigo filio qui mortuus fuerat et
reuixit.⁊ ꝑierat et inuentus est. decuꝰ
regressu magnũ fit gaudiũ patri.
Non alit̾. coram deo et angłis eiꝰ copi¬
osius esse gaudiũ. de eo qui a ꝑicło

Expanded text:
um aliquod mors animae est; contemum aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misericordia ejus confidat. 4. Amplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus est, de cujus regressu magnum fit gaudium patris . 5. Non aliter coram Deo et angelis copiosius est gaudium de eo qui a periculo
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾hensus est confunditur: iste quia
se malũ fecisse memoratur. Quãnis
ꝑpenitentiã sit ꝓpitiatio peccatorum
sine metu tamen homo esse ñ debet:
quia penitentiȩ satisfactio. diuino tan¬
tum pensatur iudicio ñ humano. Pro¬
inde quia miseratio dei occulta est:
sine int̾missione flere necesse est. Neq
enĩ umquã oportet penitentem ha¬
bere de peccatis securitatem. HIam
securitas neglegentiam parit: ne¬
glegentia aut̃: sepe incautũ ad uicia
transacta reducit. Dum ꝑ peniten
uicia. si forte post hȩc int̾cidente se¬
curitate. quelibet culpa subrepserit.
confestim delectationes pristinȩ ui¬
ciorũi. ment̾ẽ auidius irrepunt:⁊ pul¬
santes q hominẽ inconsuetis oꝑib
grauiꝰ ꝑtrahunt: ita ut sint nouis¬
sima hominis illius peiora priorib.
bond uel malo: itur receditur ue a
deo. Neq enĩ gressu pedũ: sed gres¬
su morum elongamus uel propin¬
quamus ad dm̃. Perpetrare flagiti¬

Expanded text:
reprehensus est, confunditur; iste, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malum fecisse memoratur. 18. Quamvis per poenitentiam propitiatio peccatorum sit, sine metu tamen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia transacta reducit. 212 19. Dum peab homine vitia, si forte post haec, intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum mentem avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consuetis operibus gravius pertrahunt, ita ut sint novissima illius pejora prioribus.  vel malum itur, recediturve a Deo. Neque enim gressu pedum, sed gressu morum elongamus, vel propinquamus ad Deum. 2. Perpetrare flagiti
Abbreviated transcription (Latin):
non poterit inueniri. Si quando qͥsq
peccare potest. penitet. uit̾a q suam
iiuens ab omĩ crimine corrigit: non
dubiũ est quod moriens ȩt̾̃nam tran¬
seat ad requiem. Qui aũt praue rii¬
uendo penitentiam in mortis agit
ꝑicło: sic̃ eiꝰ dampnatio incerta est:
sic remissio dubia. Qui gͦ cupit esse
certus in morte de indulgentia: sanus
peniteat. sanusq ꝑ petrata facinora
defleat. Sunt qui penitentib securi¬
tatẽ cito pollicentur: quib bene per
ꝓpħam dicitur. Curant contritio¬
nem filiȩ popłi mei cũ ignominia:
dicentes pax. et non est pax. Cum
ignominia igitur curat contritio¬
nes: qui peccanti. et ñ legitime pęni¬
tenti ꝓmittit securitatem. Unde et
sequitur. Confusi sunt qui abhomi¬
nationẽ fecerunt: idest confusi sunt
ñ penitendo:⁊ sed penas luendo. Alit̃
enĩ confunditur cora iudice reus dũ
plectitur: atq alit̃ qui de malo oꝑe
erubescens corrigitur. Ille enĩ quia

Expanded text:
non poterit inveniri. 14. Si quando quisque non poterit inveniri. 14. Si quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito pollicentur, quibus bene per prophetam dicitur: Curant contritionem filiae populi mei cum ignominia, dicentes pax, pax, et non est pax. Cum ignominia igitur curat contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem fecerunt: id est, confusi sunt non poenitendo, sed poenas luendo. 17. Aliter enim confunditur coram judice reus, dum plectitur, atque aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quando nemo potest oꝑari. Hinc
idest antequ̾a mors et̾na p̾ueniat.
In hac uita dũ estis: dm̃ ꝑ peni¬
tentiam glorificate. Acdhuc in hoc
sed rationem nr̃orũ oꝑm ponimus.
Per id deteriorantur plerumq iniqui:
ꝑ quod ꝑ pacientiam dei spacium ac¬
cipiunt emendandi: quia illi mora
uruendi non utuntur ad penitentiã:
sed ad peccandi usurpant audaciã.
Amalo aut indeteriꝰ uadit: qui tempꝰ
sibi ad penitendũ indultum. ad
libertatem praui oꝑis utitur. festi¬
nare debet ad dm̃ penitendo unꝰquisq
dũ potest: ne si dũ potest noluerit:
cũ tarde uoluerit. omnino non possit.
Proiide ꝓpħa ait. Querite dñm dum
inueriri potest: inuocate eum dũ ꝓpe
ẽ. Et ubi inueniripotest nͥ in hacuita:
in qua etiã & ꝓpe est om̃ĩb inuocantib
se: Nã tunc ĩa longe erit: quando
dixerit ite in ign̾e eternũ. Modo enĩ
ñ uidetur et ꝓpe ẽ: t̾e uidebitur. et
ꝓpe ñ erit:⁊ quia et uideri poterit: et

Expanded text:
quando nemo potest operari . Hinc quando nemo potest operari . Hinc id est, antequam mors aeterna praeveniat. In hac vita dum estis, Deum per poenitentiam glorificate. 11. Adhuc in hsed rationem nostrorum operum ponimus. 12. Per id deteriorantur plerumque iniqui, per quod per patientiam Dei spatium accipiunt emendandi; qua illi mora vivendi non utuntur ad poenitentiam, sed ad peccandi usurpant audaciam. A malo autem in deterius vadit, qui tempus sibi ad poenitendum indultum, ad libertatem pravi operis vertit. 13. Festinare debet ad Deum poenitendo unusquisque dum 211 potest, ne, si dum potest noluerit, cum tarde voluerit, omnino non possit. Proinde propheta ait: Quaerite Dominum, dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et prope non erit, quia videri poterit, et
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nonfecit. seu quia malũ ꝑ au¬
datiam ꝑpetrauit. Quod enim opor¬
tuit non gessit. et gessit quod age¬
re non oportuit. Ille penitentiam
digne agit: qͥ reatũ suũ satisfactio¬
ne legitima plangit: condempnan¬
do scilicet ac deflendo quȩ gessit:
tanto indeplorando profusior: qͣn¬
to extitit in peccando procluuor.
lle penitentiam digne agit: qͥsie
preterita mala deplorat. ut futu¬
ra iterũ ñ cõmutat. Nam qui
plangit peccatũ. et iterũ admittit
peccatum: quasi si quis lauet cru
uerit: tanto amplius lutum facit.
Quaniuis quisq sit peccator. et in¬
pius. si ad pęnitentiam conu̾tatur.
consequi ueniam posse cred itur.
Nullus enim de bonitate dei dubi¬
tet: sed sola desperantiũ prauitas
conferri sibi indulgentiam abne¬
gat. In hac uita tantũ peniten¬
tiȩ patet libertas: post mortem
uero nullam correptionis esse licen
tet oꝑari oꝑa eius: qui misit me:
donec cdies est. Ueniet aũt nox:

Expanded text:
onum non fecit, seu quia malum per auonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit; et gessit quod agere non oportuit. 6. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando, scilicet, ac deflendo quae gessit, tanto in deplorando profusius, quanto exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccuerit, tanto amplius lutum facit. Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poeaitentiam convertatur, consequi veniam posse creditur. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hac vita tantumdem poenitentiae patet libertas; post mortem vero nullam correctionis esse licenttet operari opera ejus qui me misit, donec dies est; veniet autem nox,
Abbreviated transcription (Latin):
rapiatur. & qualit̾ infirmata reu̾tat᷑.
degustate lucis magnitudine. illum
nosse posse: qui iam aliquid exinde
gustauit. Sunt qui non ex uera cordis
compunctione sui accusatores fiunt.
sed tantũ ad hoc ẽẽ se peccatores assig¬
nant: ut ex ficta humilitate confessi
titerit. Multi aut̃ e contra semet ip¬
sos peccatores esse fatentur. et tamen
semet ipsos a peccato non subtrahunt.
Magna iam iustitiȩ pars est: se ipsũ
nosse hominẽ quod prauus est ut ex
eo diuinȩ uirtuti subdatur humilul
ex quo suam infirmitatẽ agnoscit.
Bene se uidicat iustus in hac uita: ne
iudicetur a dõ dampnatione ꝑpetua
Tunc aũt iudiciũ de se quisq sumit.
quando ꝑ dignã penitentiam sua pra¬
ua facta condempnat. A maritudo
penitentiȩ facit animum et sua pec¬
cata subtilius discutere. et dona dei
quȩ contempsit flendo cõmemiorare.
Hichil aut peius quam agnoscere: cu¬
nec deflere. Duplicem habere debet

Expanded text:
rapiatur, et qualiter infirmata revertatur rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessiotiterit. Multi autem e contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. 2. Magna jam justitiae pars est, seipsum nosse hominem, quod 209 pravus est, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius, ex quo suam infirmitatem agnoscit. 3. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. 4. Amaritudo poenitentiae facit animum, et sua facta subtilius discutere, et dona Dei, quae contempsit, flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. 5. Duplicem habere debet
Abbreviated transcription (Latin):
idest uel dũ oꝑm suorũ mala consicłat.
uel dũ desidio et̃nȩ uitȩ suspirat. Quat¬
tuor esse qualitates affectionũ. qͥb mens
ust tedio salubri compungitur. hoc est
memoria preteritorum facmorũ. recor¬
quantocius ualeat ꝑuenire. Quisq
peccatorũ memoria compungitur ad
lamenta: tc̃ dĩ se uisitari sciat presen¬
tia. quando id quod se amisisse reco¬
lit interius erubescit: suoq iudicio pe¬
nitendo iam punit. Hã petrus tunc
fleuit: quando in eum xp̃c respexit.
Unde et psalmus. Respexit inquit et
cõmota ẽ. et contremuit terra. Gres¬
sus dĩ sunt in corde hominis interioriᷤᷤ.
quando bona desideria surgunt ut
calcentur mala. Quando ergo ista in
corde hominis fiunt: sciendum est
tunc ẽe̾ dm̃ ꝑ gr̃am cordi humano p̃¬
sentẽ. Unde se tunc magis homo acu¬
ere debet ad compunctionẽ: quando
sentit et dm̃ intus oꝑantẽ. Quomens
iusti hominis ex uera compunctione

Expanded text:
id est, vel dum operum suorum mala considerat, id est, vel dum operum suorum mala considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. 4. Quatuor esse qualitates affectionum, quibus mens justi taedio salubri compungitur: hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recorquantocius valeat pervenire. 5. Quisque peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei se sciat visitari praesentia, quando id, quod se admisisse recolit interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit . Unde et psalmus: Respexit, inquit, et commota est, et contremuit terra . 6. Gressus Dei sunt in cor hominis interior vis, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem; unde se tunc magis homo acuere ad compunctionem debet, quando sentit et Deum interius operantem. 7. Quomodo mens hominis justi ex vera compunctione
Abbreviated transcription (Latin):
scribitur. Faciamus homin̾e ad
imaginem et similitudinem nram. qͥa
ipsam intelligendo imitatur diuini¬
tatem: ad cuius factus similitudinẽ.
Iste ergo tantus est ut non egeat ho¬
mine demonistratore iustitiȩ: sed ipsã
contemplando imitetur iustitiam.
abraham. patientiam de ysaac. tole¬
rantiam de iacob. castimoniam de io¬
seph mansuetudinẽ de moyse. con¬
stantiam de iosue. benignitatẽ de
samuele. miscdiam de dauid. absti¬
nentiam de danihele. Sic et cetera
facta priorũ. quo labore. quo mode¬
ramine. qua ue intentione. uelcom¬
punctione gerantur uir sc̃s imitando
mentis cum lacrimis: exoriens
de recordatione peccati. et timore
rudicii. Illa est conuersis ꝑfectior com¬
punctionis affectio. quȩ om̃s a se car¬
ualium desideriorũ affectus reppellit.
et intentionẽ suam toto mentis stu¬
dio indei contemplatione defigit.
Geminã esse compunctionẽ. qua ꝓpt̃
dm̃ anima cuiusq electi afficitur

Expanded text:
scribitur: Faciamus hominem ad scribitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat homine demonstratore justitiae, sed ipsam contemplando imitetur justitiam. Abraham, patientiae ex Isaac, tolerantiae ex Jacob, castimoniae ex Joseph, mansuetudinis de Moyse, constantiae de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur, vir sanctus imitando mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati et timore judicii. 2 Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplatione defigit. 3. Geminam esse compunctionem, qua propter Deum anima cujusque electi afficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
parauit ad coronam: nobis ad ꝓfee¬
tum sint positȩ. non ad penam. Pro¬
ficient autem ad ꝓfectum nr̃m: si
tot exempla uoluerimus imitari
uirtutum. Certe si ea pot̾iꝰ aduer¬
sati. quã imitati fuerimus. ad dãp¬
nationem nr̃ãm erunt: quia ea le¬
gendo implere negleximus. Mul¬
ti uitam scõrũ imitantur. et demo¬
ribus alterus effigiem uirtutis su¬
munt. tamqu̾a si imago quelibet
intendatur. et de eiꝰ similitudine
species picta formetur: sicq fit i
magini similis ille: qui ad simili¬
tudinem uiuit imaginis. Qui scm̃
uirum imitatur. quasi exemplar
aliquod intuetur. seseq in illo qua¬
si inspeculo ꝓspicit: ut addiciat
quod deesse uirtutis agnoscit. Mi¬
nus enĩ se ipsum homo: ex semet¬
ipso considerat. Sed dum alterum
intendit: id quod minus est lumi¬
iam uirorũ non quelibet scõrũ i¬
mitari: sed ipsam ueritat᷑e intu¬
endo. ad cuius imaginem facti st᷑.
iustitiam oꝑari. Hoc indicat quod

Expanded text:
paravit ad coronam, nobis ad profecparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit, id quod minus est lumijam virorum non quemlibet sanctorum imitando, sed ipsam veritatem intuendo, ad cujus imaginem facti sunt, justitiam operari. Hoc indicat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gtio dediti ad quam utilitatẽ eorũ
exempla ꝓponuntur sc̃orũ. scilicet
ut aut sint quos umitentur ad reꝑa¬
tionem: aut certe ex eorum comꝑati¬
one durius de inobedientia puni¬
antur. Proter ea uirtutes scõrũ ad
exemplũ nrm̃ dẽ ꝓposuit: ut quan¬
to de mutatione eorum conferri posfim
nobis iustitiȩ premia: tanto de ꝑse¬
uerantia mali sint grauiora torĩta
Si enĩ adboni incitamentũ. diuina
quib ammoneremur precepta deessen
pro lege nobis scõrũ exempla suffice¬
rent: At contra dum et ds̃ nos pre¬
ceptis suis ammoneat. et uitȩ scor
bonioꝑis uobis exempla ꝓponant:
muilla est iam de reatu excusatio.
pulsat. et factorum docum̃tabonor
cordis nr̃i intima ꝓuocant. Et si
prauorum sepͤe suinus exempla÷ eur
non imitemur scõrũ digna. et deo
placita facta:. Et si apti fiumus uni¬
tari unquos mmalum: cur pigri
sumꝰ imitari iustos et in bonum:
Drandus: ds̃ ut uirtutes quas scĩs pre¬

Expanded text:
gitio dediti ad quam utilitatem eorum gitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excusatio, ie pulsat, et factorum documenta bonorum cordis nostri intima provocant. 7. Et si pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis prae
Abbreviated transcription (Latin):
auduuit uerbũ dei et a sollicitudine scli
uel fallatia diuitiarũ. suffocant uerbũ.
et sine fructu efficiuntur. Nuꝑ conu̾si.
nequaqũã debent in curis exteriorib
ꝓuehi. nã si implicentur. confestumqua¬
si plantata arbuscula. et nec dum pre¬
fixa radice concutiuntur parit᷑ et ares¬
cunt. Ualet int̾dũ conuersis: proam¬
me salute mutatio loci. Plerumq.
enĩ dum inutatur locus. mutatur et
mentis affectus. Congruũ est enĩ inde
etiam corꝑalit᷑ euelli: ubi quisq illece¬
bris deseruuit. Nam locus ubi quisq¬
praue uixit. hoc in aspectu mentis
mortaliũ multũ ꝓsunt exem¬
q inchoantiũ non queunt ꝓficere
iuitentur ad melius. sed ꝓponunt s
exempla malorũ: que ad suorũ mo¬
rũ ꝑuersitatẽ imitentur in penis.
Obhanc utilitatem scribuntur scorũ
riune et reꝑationes: ut semꝑ spem fa¬
ciant saluti humanȩ. ne quisqũa post
lapsũ penitudo desperet uenam:
dum conspicit sc̃orum reꝑationen
fuisse etiam post ruinam. Sciant fla¬

Expanded text:
li, vel fallacia divitiarum suffocant verbum, et sine fructu efficitur. 6. Nuper conversi nequaquam debent in curis exterioribus provehi. Nam si implicentur, confestim, quasi plantata arbuscula, et necdum radice praefixa, concutiuntur pariter et arescunt. 7. Valet interdum conversis pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis mortanum multum prosunt exemntium non queunt proficere imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utantur in pejus. 3. Ob hanc utilitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant fla
Abbreviated transcription (Latin):
dam. Ham sepe accuratius preꝑata.
sine gulȩ concupiscentia degustant᷑:
& sepe abiecta. & uilia. edendi cu¬
piditate sumuntur. Sic q fit: ut
non sit in culpa ciborum qualitas:
sed illud repitetur in uicrum: quod
cum desiderio degustatur. Quatuor
sunt genera distinctionũ ingulȩ
appetitu: idest quid. quando. quan¬
tum. & quomodo appetatur. Quid
ad rem ipsam ꝑtinet que appetitur:
quando si ante legitimum tempꝰ
quid appetatur. ⁊ quantũ uero ad
immoderationem refertur: quomͦ
ad impacientiam festinationis ad¬
scribitur. HNullus homini tam im¬
portunus exactor quam uenter¬
est: qui cotidianam refectioneni.¬
cotidiana famis exac̾tione adimplet.
Cum ceteris enim uiciis. & si int̃dum
nascimur. ⁊ int̾clum tamen cũ eis ñ
morimur: cum isto aũt & nascimur.
cũ isto et morimur. P lerumq uolup
uescendi ita sub optentu necessitatis
subripit: ut dũ putatur seruire ne¬
cessitati. uoluptatis desiderio seruiat᷑..

Expanded text:
dam. Nam saepe accuratius praeparata dam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur. Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum tempus quid appetatur. Quantum vero ad immoderationem refertur. Quomodo ad impatientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor est quam venter, qui quotidianam refectionem quotidiana famis exactione adimplet. Cum caeteris enim vitiis etsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur; cum isto autem et nascimur, cum isto et morimur. 15. Plerumque voluptas vescendi ita sub obtentu necessitatis subrepit, ut dum putatur serviri necessitati, voluptatis desiderio serviatur;
Abbreviated transcription (Latin):
eam libent̃ ambiunt. Dicit enim
ꝑ ysayam. Ecce gaudium et lȩticia
occidere uitulos. et iugulare arie¬
tes: comedere carnes. & bibere uinũ
Si duimittetur iniquitas hec uobis.
donec moriamini. Sicut om̃s car¬
nales cupiditates abstinentia rese¬
cantur: ita om̃s animȩ uirtutes
edacitatis uicio destruuntur. Inde
est quod & princeps coquorum
muros iherusalem subuertit: qͥa
& uenter cui seruitur a cocis. uir¬
tutes animȩ destruit. Heq enĩ
posse quempiam uirtutum ꝑfec¬
tionem attingere: nisi prius uen¬
tris edomuerit. ingluuiem. Ne
mo potest dominari ceteris uiciis:
nisi prius ingluiem uentris re¬
strinxerit. Hec quisquã facile
expellere: nisi ꝑ abstinentiã gule.
Tunc enĩ hostes. qͥ extra nos sunt.
a nobis fortius suꝑantur: quan¬
do prius quȩ intra nos sunt uicia
extinguntur. Nam frustra foris
agit bellum: qui intꝰ habet ꝑi¬
culum. Hon qualitatem ciborũ.
sed eorum cupiditatem esse cauen¬

Expanded text:
eam libenter ambiunt; dicit enim eam libenter ambiunt; dicit enim per Isaiam: « Ecce gaudium et laetitia, occidere vitulos et jugulare arietes, comedere carnes et bibere vinum, Si dimittetur iniquitas haec vobis, donec moriamini . 10. Sicut omnes carnales cupiditates abstinentia resecantur, ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruuntur. Inde est quod et princeps coquorum muros Jerusalem subvertit, quia et venter, cui servitur a coquis, virtutes animae destruit. Neque enim posse quempiam virtutum perfectionem attingere, nisi prius ventris edomuerit ingluviem. 11. Nemo potest dominari caeteris vitiis, nisi prius ingluviem ventris restrinxerit. Nec quisquam facile expellere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculum. 12. Non qualitatem ciborum, sed eorum cupiditatem caven
Abbreviated transcription (Latin):
amplius sensum mentis obtun¬
dunt. Nam greci dixerunt. ex
crasso uentre subtiles sensus non
posse gigni. Nam gulȩ saturi¬
tas nimia aciem mentis obtun¬
dit. ingenium q hebescere facit.
Libidinis ignes: ciborũ fomite in¬
crescunt. Corpus aut̃ quod ab¬
stinentia frangit: temptatio ñ
exurit. Unde et tres pueros ab¬
stinentes. flamma babilonii in¬
cendii & si tetigit: non combussit.
Quia nimirum et si desideriorum
carnalium ignis abstinentium
mentes inflammet ⁊ usq ad con¬
sensum tamen concupiscentie.
uel oꝑis non exurit. Cui abun¬
dantia est epularum. ardentis
diuitis intendat supplicium: cuiꝰ
tanta int̾ ignes in inferno erat¬
P inopia
quanta hic ȩpularũ fuerat copia.
n hoc enĩ scło esurire. & sitire nolu¬
it: ꝓpt̾ea illic int̾ flaminas siciens
stillam aquã quesiuit: nec meru¬
it. Considerandum quam uehe
menter arguantur commessationes.¬
& sumptuosa conuiuia ꝑ ꝓpħam:
ita ut comminetur dñs se non

Expanded text:
amplius sensum mentis obtunamplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. Cui abundantia est epularum, ardentis divitis intendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illic inter flammas sitiens, stillam aquae quaesivit, nec meruit. 9. Considerandum quam vehmenter arguantur comessatio et sumptuosa convivia per prophetam, ita ut comminetur Dominus se non
Abbreviated transcription (Latin):
quitas sodomorum: suꝑbia et sa¬
turitas panis. & habundantia aque
Panem quippe sodomite immode¬
rate sumentes. in turpitudines ui¬
ruerunt comitante suꝑbia. celesti¬
bus aduri incendiis: ex quo mo¬
dum non tenuerunt eclacitatis.
Utile est cauere gulam: ciborumq
concupiscentiam. Quid enim tam
noxium. quam ut animus seruiat
uentri. et escȩ. que sunt destruen¬
da. testante apło. ac dicente: ds̃
aut̃ & hunc et has destruet: Proxi¬
ma est uentri libido: sicut loco. sic
uicio. Ubi enim uentris cura: ibi
et eorum que circa uentrem sunt
poxina. In ordine namq mẽbrorũ
genttalia uentri iunguntur. dũq
unũ ex his immodate reficitur.
aliud ad luxuriam excitatur.
Non ad luxuriam uel ad sacieta¬
tem: sed tantum modo ut corpꝰ
sustentetur. epulis est utendũ
Nam ut philosophi dixerunt. cibos
inuentos esse ut contineant ani¬
mam: non ut corrumpant. Qui
nimium cibis utuntur: quanto
magis uentrem pascunt: tanto

Expanded text:
quitas Sodomorum, superbia, saquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudineruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escae, quae sunt destruenda, testante Apostolo, ac dicente: Deus autem et hunc, et hanc destruet ? 4. Proxima est ventri libido, sicut loco, ita vitio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto
Abbreviated transcription (Latin):
nus animam suam: et aꝑuit ossuũ
absq ullo termino: et descendent
fortes eius et sublimes gloriosiq eiꝰ
ad eum. Nec mirum quod mori¬
entes inferni ignib deputentur:
qui uiuentes flaminam cupidita¬
tis minime extinxerunt. Qui de¬
siderio cupiditatis exestuant. fla¬
tu diabolice inspirationis uruntur.
Accendit enim mentem euȩ suꝑbia.
ut de ligno uetito manducaret.
Accendit cain mentem inuidia ut
fratrem occideret. Accendit salo¬
monem luxuriȩ facib ut ꝑ amo¬
rem libidinis ydola adoraret. Ac¬
cendit achab ad cupiditatem: ut
homicidium auaritiȩ annecteret.
His ergo inspirationib diabolus
cordã hominum occultis depra
nime ceditur: diuersȩ edaci¬
tatis desideria compͥmuntur. Un¬
de et daniel. Panem inquit desi¬
derii non comedi: hoc est eius
concupiscentiam non impleui.
Prima est luxuriȩ matheries: ni¬
mia saturitas panis. Unde et pro¬
pheta sodomam de panis saturi¬
tate accusat dicens. Hec fuit ini¬

Expanded text:
nus animam suam, et aperuit os suum nus animam suam, et aperuit os suum absque ullo termino, et descendent fortes ejus, et sublimes, gloriosique ejus ad eum. Nec mirum, quod morientes inferni ignibus deputentur, qui viventes flammam cupiditatis suae minime exstinxerunt. 10. Qui desiderio cupiditatis exaestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. Accendit enim mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret . Accendit Salomonem luxuriae facibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit Achab cupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspirationibus diabolus corda nominum occultis depravnime ceditur, diversa edacitatis desideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam non implevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit ini
Abbreviated transcription (Latin):
cesserunt. Deum ergo sibi ꝓpi¬
quod temꝑalit concupiscit. non
ꝑmittitur adimplere. Secreto
ut durius ꝑeant hii quorum
cupiditatem effectus stati se¬
quitur actionis. Humquam
saciari nouit cupiditas: semꝑ
enim auarus eget: quantoq
magis adquirit. tanto ampliꝰ
querit: nec solum desiderio au¬
gendi excruciatur: sed etiam
amittendi metu afficitur. Ino¬
pes nascimur in hanc uitam:
inopes recessuri a uita. Si bo¬
na mundi huiꝰ ꝑitura credimꝰ
cur ꝑitura tanto amore cupimꝰ:
Pleriq potentes tanta cupidi¬
tatis rabie inflaminantur: ut
de confiniis suis pauꝑes exelu¬
¶ dant:
nec habitare ꝑmittant. Quib rec
te ꝑ ꝓpħam dicitur. Ue qui con¬
iungitis domum ad domum: et
agrum ad agrum copulatis usq
ad terminum loci. Numquid
soli uos habitabitis in medio t̾rȩ:
Tales quippe homines infernum
idest diabolum raꝑe ad ꝑditionẽ.:
idem ꝓpħa sequenter adnuntiat
dicens. Propterea dilatauit infer¬

Expanded text:
cesserunt. Deum ergo sibi propicesserunt. Deum ergo sibi propiquod temporaliter concupiscit non permittitur adimplere. Secreto ut durius pereant hi quorum cupiditatem effectus statim sequitur actionis. 7. Nunquam satiari novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare permittant. Quibus recte per Prophetam dicitur: Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci. Nunquid soli vos habitabitis in medio terrae ? Tales quippe homines infernum, id est, diabolum rapere ad perditionem idem propheta sequenter annuntiat, dicens: Propterea dilatavit infer
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam. Hic eni animã suam ue¬
nalem facit: qm in uita sua ꝓie¬
cit intima sua. Cupiditas omniũ
criminum matheria est. Unde et
dicit apłs. Radix om̃ium malor¬
ẽ cupiditas: quã quidam appeten¬
tes: errauerunt a fide. Si ergosuc¬
ciditur radix criminũ: non pullu¬
lant ceterȩ soboles peccatorum. Mul¬
ti causa cupiditatis terrenȩ: etiam
ipsam fidem renuntiauerunt. Cu¬
piditas enim: xp̃m uendidit.
Nam et plerisq tantũ in rebus
alienis est desiderium: ut etiam
homicidiũ ꝑpetrare non uere¬
antur: sicut achab. qui appeti¬
tum cupiditatis suȩ sangunus
expleuit effusione. Sepe inqui
mala queq concupiscunt et¬
assecuntur. quatenꝰ de affectu
mali desidii fortius puniantur.
Eiectos aũt suos ds non dimitrit
ire in desideriorum malorum ꝑ¬
fectionem: sed in dolore mentẽ
conuertit eorum ꝑ id quod in
scło nequiter appetunt: ut hac
exꝑientia resipiscant reuerti ad
deum: quod his iam mente re¬

Expanded text:
cuniam ; hic enim animam suam vecuniam ; hic enim animam suam venalem facit, quoniam in vita sua projecit intima sua. 4. Cupiditas omnium criminum mater est. Unde et Apostolus ait: Radix omnium malorum cupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim Christum vendidit. Nam et plerisque tantum in rebus alienis est desiderium, ut etiam homicidium perpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem convertit eorum, pro eo quod in saeculo nequiter appetunt, ut hac experientia resipiscant reverti ad Deum, quod his mente re
Abbreviated transcription (Latin):
rem ꝑire. Quoscdam conugale decꝰ.
non ꝓ gignendis filiis delectat.: sed
hoc ꝓ turbulenta carnis et libidino¬
sa consuetudine appetunt. sic q
bonum male utuntur. Uicia ꝑ se
mala sunt: coniugia uero et potesta¬
tes ꝑ se quidem bona sunt: ꝑ ea quȩ
circa ea sunt mala existunt. Con¬
iugia enim ꝑ id mala sunt: ꝑ quod
ꝑ elationem. et ꝑ oppressionem. ꝑ
iustitiȩ quoq preuaricationem
male existunt. Nocent enĩ nuptiȩ
nocent & potestates: sed per id quod
eis iuxta ponitur non ꝑse: exẽplo
itineris recti. uixta quod spine
nascuntur: quȩ surgentes e late¬
re: nocent eis qui recto itinere gra
bella susciꝑe: nisi prius car¬
nis edomuerit cupiditates.
mens esse libera: que desideriis huꝰ
mundi. & cupiditatib inhiat. Neq
enuim alta poterit conspicere oculꝰ
quẽ puluis claudit. Onũ peccato
peior est auaritia: & amor pecuni¬
arum. Unde & ꝑ salomonem dr̃.
Nichil est scelestius: quã amare pe¬

Expanded text:
rem perire. 13. Quosdam conjugale decus rem perire. 13. Quosdam conjugale decus non pro gignendis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis et libidinosa consuetudine appetunt, sicque bono male utuntur. 14. Vitia per se mala sunt, conjugia vero et potestates per se quidem bona sunt; per ea vero quae circa ea sunt, mala existunt. Conjugia enim per id mala sunt, per quoper elationem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradbella suscipere, nisi prius carnis edomuerit cupiditates. mens esse libera, cum desideriis huius mundi et cupiditatibus inhiat. Neque enim poterit alta conspicere oculus quem pulvis claudit. 3. Omni peccato pejor est avaritia et amor pecuniarum. Unde et per Salomonem dicitur: Nihil est scelestius quam amare pe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt reproborum. qui carnales corrup¬
telȩ contagium nesciunt: qui sicut in¬
fecundi sunt corꝑe. ita steriles manent¬
et mente oꝑis boni fecunditate. Qui
recte de uirginitate gaudent: si aliis
prauis oꝑib ñ inseruirent. Qui se
continentem ꝓfitetur. & ab aliis terre¬
nis desidiis non subtrahitur: quauis
hunc luxuria carnis non polluat:
diuersa tamen mundane conuersati¬
onis oꝑatio maculat. Uirgines de
suis meritis gloriantes. ypocritis com¬
tunt: quam intra conscientiam hu¬
miles habere debuerunt. Tales igit᷑
ad ꝓmissa celestia non ꝑueniunt.
quia ipsi sibi uirginitatis premium
ꝑ elationis uiqum auferunt. Hoc est
etũ in euangelio non habere uirgi¬
nes in uasis oleum. idest non serua¬
re iitra conscientiam bonioꝑis testi¬
monium: sed in facie gloriari apud
homines non incorde apud deum.
Ruina adulterii. excipitur destituti¬
one matrimonii: meliusq est uxo¬
rem ducere: quam ꝑ libidinis ardo¬

Expanded text:
sunt reproborum, qui carnalis corrupsunt reproborum, qui carnalis corruptelae contagium nesciunt; qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent mente, operisque boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis pravis operibus non inservirent. 10. Quisque continentiam profitetur et ab aliis terrenis desideriis non subtrahitur, quamvis hunc luxuria carnis non polluat, diversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis comtunt, quam intra conscientiam humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, quia ipsi sibi virginitatis praemium per elationis vitium auferunt. Hoc est enim in Evangelio non habere virgines in vasis oleum, id est, non servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari apud homines, non in corde apud Deum. 12. Ruina adulterii excipitur destina matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardo
Abbreviated transcription (Latin):
dulcior inuenitur quam carnis. Ca¬
stitas enĩ suauitatis ẽ. fructus: pul¬
chritudo inuiolata scõrũ. Castitas
securitas mentis: sanitas corꝑis. Un¬
de et aliquos gentiliũ gymncos
ciusse: ne uirtutem libidine frange¬
rent. Luxuriosa nainq uita carnẽ
cito debilitat: fractam q celeriter
ducit ad senectutem. Omne peccatũ
ꝑ penitentiam recipit uulneris sani¬
tatem: uirginitas aũt si labitur
nullatenus reꝑatur. Nam quauiis
penitendo uenie fructum ꝑcipiat:
incorruptionem tamen nullatenꝰ
recipit pͥstinam. Uirgo carne & non
mente: nullum premium habet in
rȩꝓmissione. Unde et insipientibus
uirginib saluator in iudicio ueniens:
dicet. Amen dico uobis: nescio uos. Re¬
iudicans mentem corruptam inuene¬
rit: carnis ꝓculdubio in corruptionem
dampnabit. Hichil ꝓdest incorruptio
carnis: ubi non est integritas mentis.
Nichil q: ualet mundum esse corꝑe:
eum qͥ pollutus est mente. Multi

Expanded text:
dulcior invenitur quam carnis. Cadulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, et pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas corporis; unde et aliquos gentilium gymnicoscuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in repromissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, dico vobis, nescio vojudicans mentem corruptam invenerit, carnis procul dubio incorruptionem damnabit. 8. Nihil prodest incorruptio carnis, ubi non est integritas mentis. Nihilque valet mundum esse corpore eum qui pollutus est mente. 9. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
insenectute continentes uocandi
sunt: qͥ in iuuentute luxuriose
uixerunt. Tales non habent premi¬
um: quia laboris certamen non
habuerunt. Cos enim expectat
gła: in quib fuerint laboriosa
tribuitur: quando deus ge¬
mitu int̾no pulsatur. Prelatam¬
esse uirginitatem nuptiis. Illud
enim bonum: hoc optimum di¬
cimus esse. Coniugium concessum
est. Uirginitas admonita tantũ
non iussa: sed ideo tantũ admonita.
quia nimis excelsa. Geminum est
bonum uirginitatis: quia & in hoc
mundo sollicitudinem scłi amittit.
& in futuro ȩt̾ncũ castitatis p̃mium
ꝑcipit. Uirgines feliciores esse inui¬
ta ȩterna: ysaia testante. Hȩc dicit
dñs eunuchis. Dabo eis in domo
mea et in muris meis. locum: & no¬
men melius a filiis et filiab: nomen
sempit̾nũ dabo eis quod non ꝑibit.
Nec dubiũ qđ casti qui perseuerant.
& uirgines: angłis dei efficiantur
equales. Amanda est pulchritudo
castitatis: cuius degustata delectatio

Expanded text:
in senectute continentes vocandi in senectute continentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose vixerunt. Tales non habent praemium, quia laboris certamen non habuerunt. Eos enim exspectat gloria, in quibus fuerint laboriosa tribuitur, quando Deus gemitu interno pulsatur. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium percipit. 4. Virgines feliciores sunt in vita aeterna, Isaia testante: Haec dicit Dominus eunuchis: « Dabo eis in domo mea, et in muris meis locum; et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit » . Nec dubium quod qui casti perseverant, et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. 5. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio