comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abular regis sarracenoꝵ de cesaraug̃
missi pacis pecende grã uenert̃.:⁊ com¬
pendio ab impr̃e auditi aqͣs gͣni eũ
p̃cede iussi sunt. Quo cũ ꝑueniss lega¬
tũ leonis impr̃us de constantinopoli ꝓ
dalmaticoꝵ causamissũ nomine nici¬
illoꝵ ꝯfinum cura ꝑtinebat ñ aderat.
itñ breui uenturꝰ putabat᷑. aduentũ
illiꝰ iussit oꝑiri. Quoueniente rõ int̾
eum ⁊ legatum imp̃ris de q̃stionib
qͣs idem detulit habita ẽ.⁊ qͥa res ⁊ ad
płimos. ⁊ romanos ⁊ sclauos ꝑtinebat.
neꝙ sine illoꝵ p̃sentia finiri posse ui¬
debat᷑ illo discernenda differtur. missꝰ¬
ꝙ ad hoc cum cadolane ⁊ p̃dicto legato
indalmaciam albgariꝰ unrhroci nepoᷤ.
Legati etiam abdiram cũ .iii. m̃sib
detenti ec̃nt. etiam de reditu desꝑare
cepissent. remissi sunt. filii quoq gode¬
fridi regis danoꝵ ꝓpt̾ assiduam herioldi
infestationẽ missa ad impñem legatio¬

Expanded text:
Abulaz, regis Sarracenorum, de Caesaraugusta Abulaz, regis Sarracenorum, de Caesaraugusta missi, pacis petendae gratia venerunt, et Compendio ab imperatore auditi, Aquasgrani eum praecedere iussi sunt. Quo cum pervenisset, legatum Leonis imperatoris de Constantinopoli pro Dalmatinorum causa missum, Nicibat, non aderat et tamen brevi venturus putabatur, adventum illius iussit opperiri. Quo veniente ratio inter eum et legatum imperatoris de questionibus, quas idem detulit, habita est; et quia res ad plurimos et Romanos et Sclavos pertinebat neque sine illorum praesentia finiri posse videbatur, illo decernenda differtur, missusque ad hoc cum Cadolane et praedicto legato in Dalmatiam Albgarius, Unrochi nepos. Legati etiam Abdirahman, cum tribus mensibus detenti essent et iam de reditu desperare coepissent, remissi sunt. Filii quoque Godofridi regis Danorum propter assiduam Herioldi infestationem missa ad imperatorem legatio
Abbreviated transcription (Latin):
pore migͣuit.steyħs ꝙ diaconꝰ in lo¬
cum eiꝰ electꝰ atq ordinatꝰ ẽ. Nondũ¬
ꝙ ouob p̾ consectionem luã exaccis
m̃sib ꝙͣ. maximis pot̾at itin̾ib ãd im¬
ꝑatorem contendit. Missis int̾im duo¬
b legatis. qͥ quasi ꝓ sua ꝯsec̃tione iꝑato¬
ri sugge̾rent. Qd̾ uͥ impr̃ audiuit. re¬
mis ei statuit occurrere. missisꝙ obuiã
his qͥ eum illo deduce̾nt. aduentũ eiꝰ p̾¬
ueniens. cũ magno eũ ibidem honore
suscepit. Qui statim imꝑatoriaduentꝰ
eiꝰ causam insinuans. celebratis ex mo¬
re missaꝵ sollemniis. cũ diadematis
ipositione coronauit. multis demñ mu
pipare celebratis: iamicicia uicissim
firmissimo robore constituta. aliis itili¬
tatib scẽ dei ecclie ꝓ temporis oportum¬
tate dispositis. pontifex romã. impr
ꝯpendium palatium petiit. Ibi cũ mo¬
raret᷑. legatos abodritoꝵ ⁊ de hispania
legatos ab dirahinan filii abula⁊ regis
ad se missos. suscepit. Complecisꝙ ibi

Expanded text:
aconus in locum eius electus atque ordinatus est, nondumque duobus post consecrationem suam exactis mensibus, quam maximis poterat itineribus ad imperatorem venire contendit, missisque interim duobus legatis, qui quasi pro sua consecratione imperatori suggererent. Quod ubi imperator audivit, Remis ei statuit occurrere, missisque obviam his qui eum illo deducerent, adventum eius praeveniens, cum magno eum ibidem honore suscepit. Qui statim imperatori adventus sui causam insinuans, celebratis ex more missarum sollemniis, eum diadematis impositione coronavit. Multis deinde inpipare celebratis, et amicitia vicissim firmissimo robore constituta, aliisque utilitatibus sanctae Dei ecclesiae pro temporis opportunitate dispositis, pontifex Romam, imperator Compendium palatium petiit. Ibi commemoratus, legatos Abodritorum et de Hispania legatos Abdirahman, filii Abulaz regis, ad se missos suscepit; completisque ibi
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃r obnimiam eiꝰ insolentiã ac mor
pͣuitatem in de sustułat. solita leui¬
tate ⁊ moti.comuratione facta.omni¬
moda defectione disciuert̃. E dualx
expeditionib ita st̃ domiti. ut tar¬
da eis deditio ⁊ pacis tͣditio uidẽt᷑
Int̾ea dñs leo papa pontificatꝰ sui

Expanded text:
imperator ob nimiam eius insolentiam ac morum imperator ob nimiam eius insolentiam ac morum pravitatem inde sustulerat, solita levitate commoti, coniuratione facta, omnimoda defectione desciverunt; sed duabus expeditionibus ita sunt edomiti, ut tarda eis deditio et pacis impetratio videretur. Interea domnus Leo papa anno pontificatus sui
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuissimũ m̃se aug̾̃. ꝑ u. ꝯtinuos dies
ibi ꝯtigisse reculerunt. qͦ ⁊ ipsiꝰ urbis
edificia ꝯplura cecidisse: ⁊aliarũ ciui¬
tatum ppłos ruinis opp̾ssos eẽ testatist̃:
s ⁊ ingallia santonaᷤᷤ ciuitas aqͥtanie
dine decubuisse uiderent. collecta
manu omnia p̃dia q̃ idem ep̃c in sin¬
gularũ cuutatũ t̾ritoriis nouit̾ extru¬
xit. pͥmo diripiunt. dem̃ immissoig¬
ue cremant. Tc̃ romam ire statuunt
iq̃ sͥ erepta querebant᷑. iuolent̾ au¬
ferre. Quo cõꝑto bernbardꝰ rex missa
manu ꝑ uumisigũ ducem spolitinũ
rant ꝑ legatos suos imꝑatori nuncia
⁊ orientales franci expeditionẽ
runt. ⁊ ꝯtumatiũ audaciã ñ magno
labore ꝯp̃sserunt. Nam una ciuitate
expugnata qͥcqͥd in ea gente rebelle
uidebatur. subiectione ꝓmissa con¬
qͥeuit. Wascones qͥ tnsgaronnã ⁊ cͥca
pireneũ montem habitant. ꝓpt̾ sub¬
latũ ducem suũ nomine sisinniũ. ꝗͤ

Expanded text:
gravissigravissiibi contigisse retulerunt, quo et ipsius urbis aedificia conplura cecidisse, et aliarum civitatum populos ruinis obpressos esse testati sunt. Sed et in Gallia Santones, civitas Aquitaniam aegritudine decubuisse viderent, collecta manu, omnia praedia quae idem pontifex in singularum civitatum territoriis noviter exstruxit, primo diripiunt, deinde inmisso igne cremant, tum Romam ire statuunt, et quae sibi erepta querebantur violenter auferre: quo comperto, Bernhardus rex missa manu per Winigisum ducem Spolitinum rant, per legatos suos imperatori nunciav orientales Franci expeditionem runt, et contumacium audaciam non magno labore compresserunt. Nam una civitate expugnata, quicquid in ea gente rebelle videbatur, subiectione promissa conquievit. Vascones qui trans Garonnam et circa Pirineum montem habitant, propter sublatum ducem suum nomine Sigwinum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
papam in urbe ipsa roma ꝯspirasse:
ac deĩ cũ huiꝰ cause indiciũ ad pon¬
tificem eẽt delatũ. om̃s illiꝰ factioniᷤ
auccores ipsiꝰ iussu fuisse trucidatos.
Quod cũ moleste ferret ordinatis
tc̃ sclauoꝵ ⁊ ariolodi reb. ipso in saxo¬
niam dimisso cũ ad franconouort
palacium ueniss beruhardũ regẽ
italie nepotem suum qͥ upse cũ eo
in saxonia fuerat. ad cognoscendũ
qd̃ nunciabat᷑ romã mittit. Iscum
romã ueniss. egͥtudine decubuit. Nes
tam̃ qs cõꝑerat. ꝑ grreldum comitẽ
qͥ ão hoc e legatꝰ fuerat datꝰ. impni mã
silue candide:⁊ cheodorus nom̃ clator.
i sergiꝰ dux sub secuti. de his q̃ dñosuo
gati sardoꝵ de caraliciuitate dona fe¬
rentes uenert̃. Paxq cũ abular rege
sarracenoꝵ facta. ⁊ ꝑ tͥennium serua¬
ta erat uelut mutilis rupta.⁊ ꝯtͣ eum
mꝰ comes de constantinopoli regͥssi. des¬
scͥptionẽ pacti quã leo impñ eis dede¬
rat deculert̃. Qͥ int̾ cet̾a. t̾re motum

Expanded text:
e, ac deinde, cum huius causae indicium ad pontificem esset delatum, omnes illius factionis auctores ipsius iussu fuisse trucidatos. Quod cum moleste ferret, ordinatis tunc Sclavorum et Herioldi rebus, ipsoque in Saxonia dimisso, cum ad Franconofurd palatium venisset, Bernhardum regem Italiae, nepotem suum, qui et ipse cum eo in Saxonia fuerat, ad cognoscendum quod nunciabatur Romam mittit. Is cum Romam venisset, aegritudine decubuit, res tamen quas compererat per Geroldum comitem, qui ad hoc ei legatus fuerSilvae candidae et Theodorus nomenclator et Sergius dux, subsecuti de his, quae domino suo gati Sardorum de Carali civitate dona ferentes venerunt. Pax, quae cum Abulaz rege Sarracenorum facta et per triennium servata erat, velut inutilis rupta et contra iscopus et Richoinus comes de Constantinopoli regressi descriptionem pacti, quam Leo imperator eis dederat, detulerunt; qui inter cetera terrae motum
Abbreviated transcription (Latin):
curam ꝑtinebat fuiss ing̾ss: obuiã
e habuit ludorici exercitũ. Quẽ
iuxta deauum fluuiũ it̾ agentem.
parua manu agg̾sꝰ płib int̾fectis ⁊ a¬
uertit.⁊ de illa ꝓuincia fugauit.
Bornaũ dux dalmacie cum magnis
copiis ad colampiũ fluuiũ. ludorico
ad se uenienti occurrens. in pͥma con¬
canis desertt᷑. auxilio tñ p̃torianoꝵ
dragomosꝰ soc̾ ludowici qͥ in exordio

Expanded text:
curam pertinebat, fuisset ingressus, obvium curam pertinebat, fuisset ingressus, obvium ibi habuit Liudewiti exercitum, quem iuxta Dravum fluvium iter agentem parva manu adgressus, pluribus interfectis, et avertit, et de illa provincia fugavit. Borna vero, dux Dalmaciae, cum magnis copiis ad Colapium fluvium Liudewito ad se venienti occurrens, in prima concanis deseritur; auxilio tamen praetorianorum Dragamosus socer Liudewiti
Abbreviated transcription (Latin):
tis filiam nomine uidich. duxit uxorẽ.
It̾m ꝙ conuentꝰ m̃se iulio apud ingiln¬
heim palatiũ habitꝰ. ⁊ ex̾itus de italia
infecto pene negocio regressa ẽ: ⁊ ludo¬
wicꝰ suꝑbia clatꝰ legatos qͣsi pacem pe¬
tendo ad impr̃em miste. conditiones
qͣs dam ꝓponens. ad quaꝵ concessionẽ
ea q̃ iuberent᷑ se facturũ pollicebat᷑.
In inchoata ꝑfidia uelut optimũ ui¬
dicans missis circũquaq legatis uici¬
nas iuxta se gentes ad bellũ sollicita¬
qͥ dimissa bulgaroꝵ societate ad im¬
prẽm uenire ac ditioni eiꝰ se ꝑmitte̾
gestiebat. ne hoc effice̾t Ita int̾cepit.
ac falsis ꝓmissionib illenit. ut omisso
qd̃ fac̾e cogitabat. ꝑfidie illiꝰ socius
⁊ adiutor exist̾et. Exercitu uͦ de pan¬
nonia reu̾so cadolah dux foro uilien¬
sis febre correptus. in ipsa marca de¬
cessit. Cui cũ baldricꝰ eẽt subrogatꝰ.
⁊in carantanoꝵ regionem q̃ ad ipsiꝰ

Expanded text:
tis filiam, nomine Iudith, duxit uxorem. tis filiam, nomine Iudith, duxit uxorem. Iterumque conventus mense Iulio apud Ingilunheim palatium habitus, et exercitus de Italia infecto pene negotio regressus est. Et Liudewitus superbia elatus, legatos quasi pacem petendo ad imperatorem misit, conditiones quasdam proponens, ad quarum concessionem ea quae iuberentur se facturum pollicebatur. in inchoata perfidia velut optimum iudicans, missis circumquaque legatis, vicinas iuxta se gentes ad bellum sollicitaulum, qui dimissa Bulgarorum societate ad imperatorem venire ac dicioni eius se permittere ges tiebat, ne hoc efficeret, ita intercepit ac falsis per suasionibus inlexit, ut, omisso quod facere cogita bat, perfidiae illius socius et adiutor existeret. Exercitu vero de Pannonia reverso, Cadolah, dux Foroiuliensis, febre correptus in ipsa marca decessit. Cui cum Baldricus esset subrogatus, et in Carantanorum regionem, quae ad ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
sui qͥ simuliussi uen̾ant. multis cͥmi¬
nib accusarent: ⁊ ille ratinabili de¬
fensione obiecta sͥ refelle̾ ñ ualeret.
exilio condemnatꝰ ẽ. ⁊ regnũ adrago
trasconis filio datum. Simili mͦ ⁊ lupꝰ
centulluyasco qͥ cũ berngario tolose.
⁊ uarino artierm comitis eodem an¬
no p̃lio ꝯflixit. in quo ⁊ frẽm garsan¬
dum singłaris am̃tiȩ hominẽ amisit.¬
⁊ pse nͥ fugiendo ꝯsuleret ꝓpe in in¬
t̾tum fuit. c̃ in conspectũ impr̃is ue¬
uiss ac de ꝑfidia cuiꝰ a memoratis co¬
mitib in mane accusabat᷑ se expug¬
nare ñ potuissec.⁊ ipse temporali
ẽ exilio deportatꝰ. Conuentꝰ a qͣs gͣni
post nat̾ dñi habitꝰ. in quo multa de
statu eccliarti ⁊ monastioꝵ t̾ctata atꝙ
ordinata sunt. Legib ⁊̃ capitula q̃da
ꝑ necessaria qͥa deerant. conscͥpta atꝙ
ad dita sunt. Quo ꝑacto imp̃r inspec¬
tis plerisq nobiliũ filiab huelpi comi¬

Expanded text:
sui, qui simul iussi venerant, multis crimisui, qui simul iussi venerant, multis criminibus accusarent, et ille rationabili defensione obiecta sibi refellere non valeret, exilio condemnatus est, et regnum Ceadrago, Thrasconis filio, datum. Simili modo et Lupus Centulli, Wasco, qui cum Berengario Tolosae et Warino Arverni comite eodem anno proelio conflixit--in quo et fratrem Garsandum singularis amentiae hominem amisitfugiendo consuleret, prope interitum fuit--cum in conspectum imperatoris venisset, ac de perfidia, cuius a memoratis comitibus inmane accusabatur, se purgare non potuisset, et ipse temporali est exilio deportatus. Conventus Aquisgrani post natalem Domini habitus, in quo multa de statu ecclesiarum et monasteriorum tractata atque ordinata sunt, legibus etiam capitula quaedam pernecessaria, quia deerant, conscripta atque addita sunt. Quo peracto, imperator, inspectis plerisque nobilium filiabus, Huelpi comi
Abbreviated transcription (Latin):
cens ib egrotantem dimiserat. du¬
ob dieb pꝰqͣm ipse ad eam uenit:
morbo inualescente.u. noñ oct̾. de¬
cessit. E clipsis solis ꝯtigit.uiii.: dꝰ
iulii. Impr̃ ꝑ ratũ magũ ⁊ ꝑ anbi¬
anos.: ⁊ cam̾acũ aqͣs gͣni ad hieman¬
dum reu̾sꝰ cum haristallui ueniss
obuios habuit legatos sigonis ducis
beneuentoꝵ dona ferentes. eumꝙ
de nece gͥmoldi ducis antecessoris sui
excusantes. Erant ibi ⁊ aliarũ natio¬
num legati abodritoꝵ uidel acborne
ducis guduscoꝵ ⁊timocianoꝵ. qͥ nu¬
ꝑ abulgaroꝵ societate desciuerant.
⁊ ad nr̃os se fines contulãnt. simul
ludowici ducis pannonie infi̾oris.
qͥ res nouas moliens ca dolaũ comitẽ.
⁊ marciforem iuliensem p̃fectũ cru¬
delitatis acq insolentie accusare ec¬
nabat᷑. Qͥb ibi auditis atq dimissis.¬
oritoꝵ rex ob cuiꝰ ꝑfidiam ulciscen
gatos impĩus qͥ ex̾citui p̃erant aqͣsgͣ¬
ni addcictus est. Quẽ cũ pͥmores ppłi

Expanded text:
cens ibi aegrotantem dimiserat, ducens ibi aegrotantem dimiserat, duobus diebus postquam ipse ad eam venit, morbo invalescente 5. Nonas Octob. decessit. Eclypsis solis contigit 8. Idus Iulii. Impanos et Camaracum Aquasgrani ad hibernandum reversus, cum Heristallium venisset, obvios habuit legatos Sigonis, ducis Beneventanorum, dona deferentes, eumque de nece Grimoldi ducis antecessoris sui excusantes. Erant ibi et aliarum nationum legati. Abodritorum videlicet ac Bornae, ducis Guduscanorum et Timocianorum, qui nuper a Bulgarorum societate desciverant et ad nostros fines se contulerant, simul et Liudewiti, ducis Pannoniae inferioris, qui res novas moliens, Cadolaum comitem et marcae Foroiuliensis praefectum crudelitatis atque insolentiae accusare conabatur. Qdritorum rex, ob cuius perfidiam ulciscendgatos imperatoris qui exercitui praeerant, Aquasgrani adductus est. Quem cum primores populi
Abbreviated transcription (Latin):
auctores qͥ suꝑiꝰ noĩati sunt simul c̃
rege. iudicio francoꝵ capitali sen¬
tentia condemnatos. luminib tm̃
iussit orbari. epõs si nodali decreco
apparebat. ł exilio deportari . ł de¬
tondendi atꝙ inmonast̾io conu̾sari.
Atꝙ his ita dispositis. ipse cũ maximo
ex̾citu britanniã aggressꝰ. gn̾alem
conuentũ uenedis habuit. inde me¬
moratam ꝓuinciam ingressus.cap¬
tis rebellium munitionib. breui totã¬
Insulam in suã potestatem ñ mag¬
no labore redegit. Nam pꝰꝗͣ mornan¬
nꝰ qui in ea p̃t̾ solitum britonib mo¬
rem regiam sͥ uendicau̾at potestatẽ.
ab exercitu impr̾ĩs occisus ẽ. nuliꝰ bri¬
to inueniebat᷑ qui resiste̾t. aut qͥ im¬
ꝑata fac̾e̾. aut qui obsides qͥ iubeban¬
tur dare renueret. Qua expeditione
ꝯpleta c̃ impr̃ dimisso ex̾citu ande¬
gauos ciuitatem eẽt reu̾sꝰ. irmin¬
gardis regina ꝯiunx eiꝰ quã ꝓficis¬

Expanded text:
auctores, qui superius nominati sunt, simul et auctores, qui superius nominati sunt, simul et regem iudicio Francorum capitali sententia condemnatos, luminibus tantum iussit orbari, episcopos synodali decreto apparebat, vel exilio deportari, vel detondi atque in monasteriis conversari. Atque his ita dispositis, ipse cum maximo exercitu Brittanniam adgressus, generalem conventum Venedis habuit. Inde memoratam provinciam ingressus, captis rebellium munitionibus, brevi totam in suam potestatem non magno labore redegit. Nam postquam Mormanus, qui in ea praeter solitum Brittonibus morem regiam sibi vindicaverat potestatem, ab exercitu imperatoris occisus est, nullus Britto inveniebatur, qui resisteret, aut qui imperata facere, aut qui obsides qui iubebantur dare rennueret. Qua expeditione completa, cum imperator, dimisso exercitu, Andecavos civitatem esset reversus, Irmingardis regina, coniux eius, quam proficis
Abbreviated transcription (Latin):
reb suis diffidens. maxime qd se asu
pud cauillionẽ impũi se tradidit. quẽ
ret̾ secuti ñ solum armis depositis
se dederunt. uerũ ultro et ad pͥmã
int̾rogationẽ omnia utigesta erant
aꝑuerunt. Huiꝰ coniurationis pͥnci¬
pes fuert̾ eggideo int̾ amicos regis
pͥmꝰ. ⁊ regindus cam̾ariꝰ eiꝰ. ⁊ reginiha¬
rius meginharii comitis filius. Cuiꝰ
mat̾nus auus har dradrus olim in
germania cũ multis ex ea ꝓuincia
nobilib. contra karolum coniurauit.¬
Erant p̾t̾ea et alii multi p̃clari et no¬
biles uiriqͥ in eodem scelere dep̃ben¬
si sunt. Int̾ quos ⁊ aliqui epĩ anshel¬
mꝰ mediolanensis: ⁊ t uolfoldus cre¬
monensis: ⁊ teodulfus aurelii. Detec¬
ta fraude ⁊ coniuratione patefacta
ac sediciosis omnib in potestatẽ suã
redactis. Impr̃ aqͣs gͣni reu̾titur. tnͣs¬
actoꝙ q̃dragesimali ieiunio paucis
pꝰ scm̃ pascha dieb. conuirationis

Expanded text:
rebus suis diffidens, maxime quod se a rebus suis diffidens, maxime quod se a pud Cavillionem imperatori se tradidit; quem ceteri secuti non solum armis depositis se dediderunt, verum ultro et ad primam interrogationem omnia, uti gesta erant, aperuerunt. Huius coniurationis principes fuere Eggideo, inter amicos regis primus, et Reginhardus camerarius eius et Reginharius Meginharii comitis filius, cuius maternus avus Hardradus olim in Germania cum multis ex ea provincia nobilibus contra Karolum imperatErant praeterea et alii multi praeclari et nobiles viri, qui in eodem scelere deprehensi sunt, inter quos et aliqui episcopi, Anshelmus Mediolanensis, et Wolfoldus Cremonensis, et Theodulfus Aurelianensis. DCCCXVIII. Detecta fraude et coniuratione patefacta, ac sediciosis omnibus in potestatem suam redactis, imperator Aquasgrani revertitur, transactoque quadragesimali ieiunio, paucis post sanctum pascha diebus coniurationis
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsiturum neq ad palaciũ uenturũ.
statim missa tͣnsmare legatione uin¬
rit amicicias cũ filiis godefridi. ⁊ ut
exercitꝰ in saxoniam tͣns albiam mit¬
teret᷑ imꝑauit. Nam ⁊ classis eoꝵ ꝑ al¬
bim usq ad eseflet castellum uenit
q̃ totam sturie fluminis ripam deuas¬
tauit. ⁊gluomi custos nortmannic h¬
mitis pedestres copias ducens simul
cũ abodritis t̾reno itin̾e ad ipsum cas¬
tellum accessit. Quib cum nr̃i foritt̃
restitissent. omissa castelli obpugnatio
italie regem quoꝵdã pͣuoꝵ hominũ
consilio tirannidem meditatũ. iã õs
aditꝰ qͥb in italiam intrat᷑. id ẽ clau¬
sas impositis firmasse p̃sidiis. atꝙ õs
italie ciuitates in illiꝰ ti̾ba iurasse.
qd̾ ex parte uerum. ex parte falsũ
erat. Ad quos motꝰ cõpͥm̃dos cũ exco¬
ta gallia atꝙ germania cong̾gato
summa cełitate magno ex̾citũ impr̃
italiam intͣre festinaret. bernhardꝰ

Expanded text:
transiturum, neque ad palatium venturum. transiturum, neque ad palatium venturum. Statim missa trans mare legatione, iunxit amicitias cum filiis Godofridi, et, ut exercitus in Saxoniam transalbianam mitteretur, impetravit. Nam et classis eorum per Albiam usque ad Esesfeld castellum venit, quae totam Sturiae fluminis ripam devastavit, et Gluomi custos Nordmannici limitis pedestres copias ducens simul cum Abodritis terreno itinere ad ipsum castellum accessit. Quibus cum nostri fortiter restitissent, omissa castelli obpugnationItaliae regem, quorundam pravorum hominum consilio tjrannidem meditatum iam omnes aditus, quibus in Italiam intratur, id est clusas, impositis firmasse praesidiis atque omnes Italiae civitates in illius verba iurasse; quod ex parte verum, ex parte falsum erat. Ad quos motus comprimendos cum ex tota Gallia atque Germania congregato summa celeritate magno exercitu imperator Italiam intrare festinasset, Bernhardus
Abbreviated transcription (Latin):
.xxx. pꝰqͣm id accidat die nouiomagũ
ꝓfectus uenatum se exercebat. Uñ
reu̾sus gnãlem ppłi sui conuentũ a¬
qͣs gͣni more solito habuit. In qͦ filiũ
suum pͥmogenitũ lotariũ coronauit:
⁊ nom̃s atꝙ imꝑii sui sociums consti¬
tuit. Cet̾os reges appellatos unũ aqͥ¬
tanie. alt̾m baioarie p̃fecit. Conuen¬
tu ꝑacto cũ uosegi saltum uenandi
grã pet̾et. obuios habuit legatos
Impr̃is leonis. Qͦs cum in ingilnhe¬
un palatio iuxta mogunciacũ ciui¬
bat ꝓficiscit᷑ nunciataꝙ defectione abo¬
dritoꝵ ⁊ sclaomeri comitis tantũ qui
uixta albim in p̃sidio residere sole¬
bant. ut t̾minos sͥ cõmissos tuerent᷑
ꝑ legatum mandauit. Causa defecti¬
onis erat. qd̾ regiam potestatem quã
sclaomir. eatenꝰ pꝰ mortem flasconis
soł abodricos tenebat. cũ ceadragosi¬
lio trasconis partiri iubebat᷑. Que res
illum tam grauit̾ exacbauit ut affir¬
maret se nunqͣm pꝰ hac albun fluuiũ

Expanded text:
m id acciderat die Noviomagum m id acciderat die Noviomagum profectus, venatu sese exercebat. Unde reversus, generalem populi sui conventum Aquisgrani more solito habuit, in quo filium suum primogenitum Hlotharium coronavit, et nominis atque imperii sui socium sibi constituit, caeteros reges appellatos unum Aquitaniae, alterum Baioariae praefecit. Conventu peracto, cum Vosegi saltum venandi gratia peteret, obvios habuit legatos Leonis imperatoris, quos cum in Ingilenheim palatio iuxta Mogontiacum civibat proficiscitur. Nunciataque defectione Abodritorum et Sclaomiri, comitibus tantum qui iusta Albim in praesidio residere solebant, ut terminos sibi commissos tuerentur, per legatum mandavit. Causa defectionis erat, quod regiam potestatem, quam Sclaomir eatenus post mortem Thrasconis solus super Abodritos tenebat, cum Ceadrago filio Thrasconis partiri iubebatur; quae res illum tam graviter exacerbavit, ut adfirmaret, se numquam posthac Albim fluvium
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessorib suis factũ erat etiam secũ
fieri ⁊ firmari rogauit. Hanc legatio¬
nem theodorꝰ nom̃ clator ⁊ deculit.⁊
ea q̃ petierat impetͣirt. feria u. qͣ ce¬
na dñĩ celebrat᷑. cum impr̃ ab eccłia
ꝑacto sacro officio remearet. lignea
porticꝰ ꝑ quã incedebat. cum ⁊ fragili
matia eẽt edificata ⁊ tc̃ marcida ⁊
putrefacta q̃ ꝯtiguationẽ ⁊ tabulatũ
sustinebant transtra pondꝰ aliquod
ferre ñ possent. incedentem desuꝑ
mprem subita ruina cũ .rx. ⁊ eo am¬
plius hominib qͥ una ibant ad t̾ram
usq deposuit. Qͥ casꝰ cum plerosq ex
his quisimul decid̾ant gͣuit affeciss.
illitũ nichil aliud lesiomis intulee. ñ¬
quod capulo gladii quo accinctꝰ erat
um pectoris pars sinistra contusa ẽ.
⁊ auris dext᷑ in parte postĩore uul¬
n̾ata. femur qͦ dextrum cuiꝰdam lig¬
ni pondere iuxta inguina collisum.
s instantia medicoꝵ qui ei curã adhi¬
bebant suma celitate conualuit. Nã¬

Expanded text:
cessoribus suis factum erat, etiam secum fieri et firmari rogavit. Hanc legationem Theodorus nomenclator et detulit, et ea quae petierat impetravit. Feria quinta qua coena Domini celebratur, cum imperator ab ecclesia, peracto sacro officio, remearet, lignea porticus per quam incedebat, cum et fragili materia esset aedificata, et tunc iam marcida et putrefacta, quae contignationem et tabulatam sustinebant, transtra pondus aliquod ferre non possent, incedentem desuper imperatorem subita ruina cum viginti et eo amplius hominibus qui una ibant ad terram usque deposuit. Qui casus cum plerosque ex his qui simul deciderant graviter adfecisset, illi tamen nihil aliut laesionis intulit praquod capulo gladii quo accinctus erat, imi pectoris pars sinistra contusa est, et auris dextra in parte posteriore vulnerata, femur quoque dextrum cuiusdam ligni pondere iuxta inguina conlisum. Sed instantia medicorum qui ei curam adhibebant, summa celeritate convaluit. Na
Abbreviated transcription (Latin):
ĩs axoniam reu̾sist̃. Ipse autẽ tc̃ tpris.
in loco qͥ dr pather brunnon gn̾a¬
lem ppłi sui conuentũ habebat. Ibi
ad eum õs orientalium sclauoꝵ pͥ¬
mores:⁊ legati.uenert̃. S añqͣ. illuc
ueniret. cũ adhuc domi eẽt. allatũ¬

Expanded text:
axoniam reversi sunt. Ipse enim tunc temporis in loco qui dicitur Padrabrunno generalem populi sui conventum habebat. Ibi ad eum omnes orientalium Sclavorum primores et legati venerunt. Sed antequam illuc veniret, id est cum adhuc domi esset, adlatu
Abbreviated transcription (Latin):
detridi uicti ⁊pulsi fuert̃. reparatis
uirib it̾m eis bellũ intulert̃. In qͦ con¬
flictu ⁊ regnifridꝰ: iunꝰ de filiis gode¬
fridi qͥ maior natu erat int̾fectꝰ ẽ. Quo
facto ariolous reb suis diffidens ad im¬
ꝑatorẽ uenił ⁊ se in manꝰ illi ꝯm̃ dauit.
Quẽ ille susceptũ insaromã ire ⁊ opor¬
tunũ tempꝰ expectare uissit. qͦ ei sic̃ pe¬
N ad hanc expeditionem p̃pararent᷑.
temptatũq in illa hyeme duab uic¬
b si albis transiri possit. S mutatione
subita aeris emolliti glacie fluminis
dium fere maium m̃ sem oportunum¬
ꝓficiscendi temp̃ arrisit. Tẽ om̃s saxo¬
nici comites. osq abodritoꝵ copiose
cũ legato imꝑatoris baloricosiẽ iussũ
erat auxiliũ arioldoferendũ. tnsegi¬
doram fluuiũ in t̾ram nortͥmannoꝵ
uocabulo sinlendi ꝑuemunt. Linde
ani castra ponunt. Iñde ꝙ statiuis tri¬
ouo habitis cũ fili godefridi. qͥ eont᷑
eos magnis copiis ⁊ oucentarũ naui¬

Expanded text:
 pulsi fuerunt, reparatis viribus, iterum eis bellum intulerunt; in quo conflictu et Reginfridus et unus de filiis Godofridi, qui maior natu erat, interfectus est. Quo facto, Herioldus rebus suis diffidens, ad imperatorem venit, et se in manus illius commendavit; quem ille susceptum in Saxoniam ire, et oportunum tempus expectare iussit, quo ei, sicut peti ad hanc expeditionem praepararentur, temptatumque in illa hieme duabus vicibus, si Albis transiri posset, sed mutatione subita aeris emolliti glacie fluminis dium fere Maium mproficiscendi tempus adrisit. Tunc omnes Saxonici comites omnesque Abodritorum copiae cum legato imperatoris Baldrico, sicut iussum erat, ad auxilium Harioldo ferendum trans Egidoram fluvium in terram Nordmannorum vocabulo Sinlendi perveniunt et inde ani castra ponunt. Ibique stativis triduo habitis, cum filii Godofridi, qui contra eos magnis copiis et ducentarum navi
Abbreviated transcription (Latin):
am ⁊ p̃dictũ pactũ ꝯfirmandũ direxit.
Habitoq a qͣsgͣni gu̾ali ppłi sui ꝯuentu
ad iusticias faciendas. ⁊ opp̃ssiones ppła¬
riũ releuandaᷤ legatos in om̃s regni
sui partes dimisit. Bernhardũ regem
italie nepotem suũ ad se euocatũ. mu¬
ñib donatũ in regnũ remisit. Cum
gͥmoldo beneuentoꝵ duce paccũ fec̃.
uentanitͥbutũ annis singłis .uii. milia¬

Expanded text:
am et praedictum pactum confirmandum direxit; am et praedictum pactum confirmandum direxit; habitoque Aquisgrani generali populi sui conventu ad iustitias faciendas et oppressiones popularium relevandas, legatos in omnes regni sui partes dimisit, Bernhardum regem Italiae, nepotem suum, ad se evocatum, muneribus donatum in regnum remisit, cum Grimoaldo, Beneventanorum duce, pactum fecit Beneventani tributum an
Abbreviated transcription (Latin):
reb humanis excessit. Cui: rei cũ nunci
um ludou c̃ fili ei in a quitania apd̃
teododũ uillã uͥ upse tunc hib̾nabat
płib defe̾ntil accepiss. tͥcesimo postq̃.
id accidãt die aqͣegͣni uenit. summo
omniũ francoꝵ ꝯsensu ac fauore. patͥ
successit. Et ad susceyti regni ãdruns¬
strationẽ cura ꝯu̾sa. pͥmo legationes
gentiũ ꝗͥ ad patrẽ uenant auditas ab¬
solutt. Alias deinde simili mͦ ad pa¬
trem qͥdem missas ad se uͦ uenientes.
susce p̃. Int̾ qͣs p̃cipue fuit legatiõ de
ꝯstantinopoli directa. Nã leo imp̃r qͥ
michaeli successãt dimisso amalario
ep̃o ⁊ petro abb̃e qͥ ad michaelem qͥde
missi. ad se tam̃ uenert̃. legatos suos¬
cũ eis ad domnũ karolũ. ⁊ ꝑ eos descͥpti¬
onẽ ⁊ ꝯfirmationẽ pact ac fedis misit.
Qͥb susceptis atq dimissis dñs ludoricꝰ
legatos suos norb̾tum regiensem ep̃m
⁊ ruchoriũ pictatuũ comitem. ad leonẽ
imꝑatorem. ob renouandã sec̃ amicie¬

Expanded text:
ebus humanis excessit . Cuius rei nuncium cum Hludowicus filius eius in Aquitania apud Tedoadum villam, ubi et ipse tunc hibernabat, plurimis deferentibus accepisset, tricesimo postquam id acciderat die Aquasgrani venit, summoque omnium Francorum consensu ac favore patri successit. Et ad suscepti regni administrationem cura conversa, primo legationes gentium quae ad patrem venerant, auditas absolvit, alias deinde simili modo ad patrem quidem missas, ad se vero venientes suscepit. Inter quas praecipua fuit legatio de Constantinopoli directa. Nam Leo imperator qui Michaeli successerat, dimisso Amalhario episcopo et Petro abbate, qui ad Michaelem quidem missi, ad se tamen venerunt, legatos suocum eis ad domnum Karlum, et per eos descriptionem et confirmationem pacti ac foederis misit. Quibus susceptis atque dimissis, domnus Hludowicus legatos suos, Nordbertum Regiensem episcopum et Richowinum Patavinum comitem, ad Leonem imperatorem ob renovandam secum amiciti
Abbreviated transcription (Latin):
berto. ut rex fieret mitt̾e: uel palã
contumeliis dñm inurere: godefri¬
dum eum :i comparem godiuam ap¬
pellantes. Audiebat hec ille:ri formi¬
dabiles cachinnos. iram differens. eicie¬
bat: stulticias fatuoꝵ insania obiec¬
tas. artificioso silentio dissoluens:⁊
blandꝰ odii dissimulator: sed ꝓtempo¬
re immodicꝰ ret̾butor. Accessit tempoꝵ
turbini. u̾sutia ranulfi. Namꝙ ille
sollicitato ꝑ nuncios dapifero suo:
funem afferri sͥ impetrauit. funem.
mersum attulit. Quo ille muro tur¬
ris demissus. si lesit brachia. si excori¬
auit manꝰ. parum curat ppłs. Inde
normanniam euadens: comiti iam
anhelanti.⁊ in feruorem p̃lii ꝓno ad¬
portes muthe: copias suas in omnẽ
regionem exposuit: effudit: obiecit.
Nec uͦ rex segniciei deditus fuit: s
innumeram e regione manũ contͣ
cientib. partes eius solide manebat̃:¬

Expanded text:
berto, ut rex fieret, mittere, vel palam berto, ut rex fieret, mittere, vel palam contumeliis dominum inurere; Godricum eum, et comparem Godgivam, appellantes. Audiebat haec ille, et formidabiles cachinnos iram differens ejiciebat; stultitias fatuorum insania objectas artificioso silentio dissolvens, blandus odii dissimulator, sed pro tempore immodicus retributor. Accessit temporum turbini versutia Rannulfi; namque ille, sollicitato per nuncios dapifero suo, funem afferri sibi impetravit: funem mersum detulit; quo ille muro turris demissus, si laesit brachia, si excoriavit 621 manus, parum curat populus. Inde Normanniam evadens, comiti jam anhelanti, et in fervorem praelii prono, adPortesmuthe, copias suas in omnem regionem exposuit, effudit, objecit. Nec vero rex segnitiei deditus fuit, sed innumeram e rcientibus partes inde eius solide a
Abbreviated transcription (Latin):
to post. suadentib amicis:⁊ maxi¬
me pontificib. ut remota uolup¬
tate pelicum. legitimum amplec¬
teretur conubium: die scĩ marti¬
ni accepit mathildem filiam mal¬
cholmi regis scothoꝵ⁊ cuiꝰ amor
iam pͥdem animũ impułat: par¬
uipendens dotales diuitias:⁊ dum¬
mͦ diu cupitis potiretur amplexi¬
b. Erat enim illa. licet gen̾e sub¬
limis. ut pote regis eduardi. ex fr̃e
edmundo abneptis: modice dña
pupilla. De qua. posteriꝰcerit ube¬
rior narrandi materia.
niens: comitatum suũ obsistente
nullo recepit. Quo audito omnes
te tͣnsfuge fuere. Quidam nullis
extantib causis. ⁊ quidam. leuib
occasiuncłis emĩdicatis: quod nollec
eis t̾ras quas uellent. ultro ꝓ eoꝵ li¬
bito imꝑtiri. Soli xobertus filius hai¬
monis. et ricardus de reuers.⁊ Roge¬
rius bigot. ⁊ robertꝰ comes de mellen¬
to: cum frẽ henrico. iustas partes fo¬
uebant. Ceterum om̃s uel clam ꝓro¬

Expanded text:
to post, suadentibus amicis, ac maxito post, suadentibus amicis, ac maxime pontificibus, ut, remota voluptate pellicum, legitimum amplecteretur connubium, die sancti Martini accepit Mathildem filiam Malcolmi regis Scottorum; cujus amori jampridem animum impulerat, parvi pendens 620 dotales divitias, dummodo diu cupitis potiretur amplexibus. Erat enim illa, licet genere sublimis, utpote regis Edwardi ex fratre Edmundo abneptis, modicae tamepupilla: de qua posterius uberior erit narrandi materia. niens, comitatum suum obsistente nullo recepit: quo audito, omnestae transfugae fuere; quidam nullis exstantibus causis, quidam levibus occasiunculis emendicatis, quod nollet iis terras quas vellent ultro pro libito eorum impertiri. Soli Robertus filius Haimonis, et Ricardus de Retvers, et Rogerius Bigot, et Robertus comes de Mellento, cum fratre Henrico justas partes fovebant. Caeterum, omnes vel clam pro Ro
Abbreviated transcription (Latin):
misso: iniusticias a frẽ ⁊ rannulfo
institutas. ꝓhibuit: pensionum ⁊ uin¬
cłoꝵ gr̃am fecit. E ffeminatos curia
ꝓpellens lucernarum usum nocti¬
b incuria restituit: qui fuerat tem¬
pore frĩs int̾missus. Antiquarũ mo¬
derationem legum reuocauit in
solidum: sacram̃to suo ⁊ omnium
ycerum. ne luderentur. corrobo¬
rans. Letꝰ gͦ dies uisus est reuires¬
cere ppłis: cum pꝰ tot anxietatum
nubila. serenaꝵ ꝓmissionũ inful¬
gebant lumina. Et ne quid ꝓfec.
nulfo. nequiciarũ fece. tenebris er¬
gastularib incluso: ꝓpt̾ anselmũ.
ꝑnicib nunciis directum. Quaꝑꝑ
certatum plausu plebeio conere¬
pante. in regem coronatus ẽ. lon¬
donie: nonis augusti. quarto pꝰ
obitum frĩs die. hec eo studiosius
celerabantur: ne m̃tes ꝓcerum
eleccionis quassarent᷑ penitudine. ⁊¬
qd̃ ferebatur rumor. Rob̾tum nor¬
mannie comitem. ex apulia aduen¬
tantem. iamiamq affore. Nec mul¬

Expanded text:
misso, injustitias a fratre et Rannulfo misso, injustitias a fratre et Rannulfo institutas prohibuit, pensionum et vinculorum gratiam fecit: effoeminatos curia propellens, lucernarum usum noctibus in curia restituit, qui fuerat tempore fratris intermissus: antiquarum moderationem legum revocavit in solidum, sacramento suo et omnium procerum, ne luderentur, corroborans. Laetus ergo dies visus est revirescere populis, cum, post tot anxietatum nubila, serenarum promissionum infulgebant lumina. Et ne quid profecto nulfo nequitiarum faece tenebris ergastularibus incluso, propter Anselmum pernicibus nunciis directum. Quapropter, certatim plausu plebeio concrepante, in regem coronatus est Londoniae nonis Augustis , quarto post obitum fratris die. Haec eo studiosius celebrabantur, ne mentes procerum electionis quassarentur poenitudine, quod ferebatur rumor Robertum Normanniae comitem ex Apulia adventantem jam jamque affore. Nec mul
Abbreviated transcription (Latin):
stulauit. Quo concesso. in suꝑiora
rotomagensis turris duxit qͥusso¬
ꝙ ut late circumposita diligent̾ ex e¬
dito arcis specularet᷑. sua ꝑ yroniam
omnia futura ꝓnuncians: in opinũ
ex ꝓpugnacło turbans. insubiectũ
sequanam p̃cipitauit. Comitib. qͥ se¬
cum aderant parit̾ impellentib. ꝓ¬
testatus.nullam uitȩ moram debe¬
ri traditori. Quo quomͦ alieni homi¬
nis posse tolerari iniurias ⁊ illius
uͦ. qui tibi iuratus fecerit hominiũ.
nullomͦ posse differri supplicium:
si fu̾it ꝓbatus ꝑfidiȩ. Itacum utriq¬
fratri fuerit fidelis ⁊ efficax.⁊ illi.
nullis ad olescentem possessionib di¬
gnati: ad maiorem prudentiam. e¬
ui successu. penuria uictualium in
funeri regio ꝑsoluta. in regem electꝰ
est. Aliqͥntis tam̃ ante ꝯtrou̾siis inter
ꝓceres agitatis. atq sopitis: anniten¬
liari iam dudum usis fuerat contu¬
bernio. Itaq edicto statim ꝑ angliã

Expanded text:
stulavit. Quo concesso, in superiora stulavit. Quo concesso, in superiora Rotomagensis turris duxit; jussoque ut late circumposita diligenter ex arcis aedito specularetur, sua per ironiam omnia futura pronuncians, inopinum ex propugnaculo deturbans in subjectam Sequanam praecipitavit, comitibus qui secum aderant pariter impellentibus: protestatus, Nullam vitae moram deberi traditori; quoquo modo alieni hominis posse tolerari injurias, illius vero, qui tibi juratus fecerit hominium, nullo modo posse differri supplicium si fuerit probatus perfidiae. germano fuerit fidelis et efficax, illi, nullis adolescentem possessionibus dignati, ad majorem prudentiam aevi processu penuria victualium inffuneri regio persoluta, in regem electus est , aliquantis tamen ante controversiis inter proceres agitatis atque sopitis; annitenliari jamdudum usus fuerat contubernio. Itaque, edicto statim per Angliam
Abbreviated transcription (Latin):
solitus. Rex illit̾atus: asinus corona¬
tus. ferunt qͥn etiã. genitorem ñ p̃¬
tereunt̾ notata moꝵ eius compositi¬
one. quib iuuacem prudentiam a¬
leret: ab uno frm lesum.⁊ lacͥman¬
tem. his animasse. Ne fleas fili: qm
um. sumpsit arma a patre: cum qͦ.
tunc normanniam nauigans. post
cet̾is fr̃ib quo quẽq spes tulerat.
dilapsis: ut suꝑior sermo ñ occulu¬
it. Qua ꝓpt̾ pat̾na benedictione ⁊
mat̾na hereditate simul. ⁊ multi¬
plicib thesauris nixus. suꝑcilium
germanoꝵ. parum faciebat: utͥq.
uel adsistens uel adu̾sans ꝓm̾ito. In¬
clinatior porro rob̾to. ꝓ mansuetu¬
dine: eius lenitatem suo rigore sata¬
nanum quendam. ꝓditionis apud
comitem insimulatum. quẽ ille
uinculis irretire uolebat:. arbit᷑¬
tus. nichil calamit osius posse infer¬
ri misero. qͣm exosum sp̃m in er¬
gastulo traheret: hunc gͦ conanũ.
henricꝰ suȩ cure seruatum iri po¬

Expanded text:
solitus, « Rex illiteratus, asinus coronasolitus, « Rex illiteratus, asinus coronatus. » Ferunt quinetiam genitorem non praetereuntem, notata morum ejus compositione quibus vivacem prudentiam aleret, ab uno fratrum laesum, et lachrymantem his animasse, « Ne fleas, fili, qurium sumpsit arma a patre, cum quo tunc Normanniam navigans, non caeteris fratribus quo quemque spes tulerat dilapsis, ut superior sermo non occuluit. Quapropter paterna benedictione et materna haereditate, simul et multiplicibus thesauris nixus, supercilium germanorum parum faciebat, utrique vel assistens vel adversans pro merito: inclinatior porro Roberto pro mansuetudine, ejus lenitatem suo rigore satananum quendam, proditionis apud comitem insimulatum , quem ille vinculis irretire volebat, arbitratus nihil calamitosius posse inferri misero quam ut exosum spiritum in ergastulo traheret,--hunc ergo Conanum Henricus suae curae servatum iri po
Abbreviated transcription (Latin):
enricꝰ.
filiꝰ iunior wilłmi magni.
natꝰ est in anglia: t̾cio anno. pꝰ qͣm
pat̾ eam adierat. Infans. iam tum.
omnium uotis conspirantib. edu¬
catus egregiȩ: quod solus filiorũ
wilłmi. natus eẽt regie: et ei qͣndoq¬
regnum uidebatur cõpet̾e. Itaq ti¬
rocinium rudim̃toꝵ. in scolis tͣnͣse¬
git litt̾abb: et libroꝵ mella ad eo
auidis medullis indidit: ut nulli
possent: Qͣmuis ipse nec multum
palam legeret: nec nisi sũmisse
cantitaret. fuerunt tam̃ ei ut ue¬
re confirmo. litt̾ȩ: qͣmuis tumul¬
tariȩ libatȩ. magna suppellex ad
regnandum scientiȩ: iuxta illam
platonis sententiam. qua dicit bea¬
tam eẽ rem publicam. si uel philo¬
sophi regnarent: uel reges philoso¬
pharentur. filosofia gͦ ñ adeo exilit̾
in formatꝰ. sensim discebat: ut succes¬
tissime explorata necessitate ꝯmittere
sineret. Itaq puericiam. ad spem reg¬
ni litt̾is muniebat: subinde quoq
patre audiente. iactitare ꝓu̾ bium

Expanded text:
enricus, filius Willelmi magni, natus est in Anglia anno tertio postquam pater eam adierat; infans jam tum omnium votis conspirantibus educatus egregie, quod solus omnium filiorum Willelmi natus esset regie, et ei regnum videretur competere. Itaque tyrocinium rudimentorum in scholis egit literalibus, et librorum mella adeo avidis medullis indidit, ut nulli possent. Quamvis ipse nec multum palam legeret, nec nisi summisse cantitaret; fuerunt tamen ut vere confirmo literae, quamvis tumultuarie libatae, magna supellex ad regnandi scientiam, juxta illam Platonis sententiam, qua dicit « Beatam esse rempublicam si vel philosophi 616 regnarent, vel reges philosopharentur. » Philosophia ergo non adeo exiliter informatus, sensim discebat ut succestes nonnisi diligentissime explorata necessitate committere sineret. Itaque pueritiam ad spem regni literis muniebat; subinde, patre quoque audiente, jactitare proverbium
Abbreviated transcription (Latin):
cum deduct.⁊ mpalam cesus. int̾ceden¬
dum hoc solum ꝓclamauit. Uemͥ. ue
mͥ. qͥa poticulamꝰ cõpatͥs mei ꝑdidi. hoc
licet historia sit uera. iccirco ꝓtulerim ut
sciatur cui ꝓueniant abiurata: un die¬
b necessitatis abstrusa.⁊ qͣntũ ualeat di

Expanded text:
cum productus et ad palam cesus, inter cedencum productus et ad palam cesus, inter cedendum hoc solum proclamavit: 'Ve mihi, ve mihi, quia poticulam compatris mei perdidi!' Hoc, licet historia sit verum, iccirco protulerim, ut sciatur, cui proveniant abiurata et in diebus necessitatis abstrusa, et quantum valeat di
Abbreviated transcription (Latin):
q pat̾ ille familias. signo salutifere cru¬
cis seq suaq munire conaret᷑. respon¬
dit pilosus. Mi compat̾ si ñ impedieris
me in officina tuaiocari. appone hic
poticłam tuã. ⁊ cotidie plenam inue¬
nies illam. Tum miser ille plus penu¬
riam metuens corporalem.ꝙͣ. et̾nam
anime ꝑditionem. fecit iuxta suasionẽ
idũs arii. Qui assũpta p̃gͣndi flascone cel¬
laniũ hromii uł ditis irrumpens. ra¬
pina petrata. reliqua in pauim̃tũ flu¬
ere ꝑmuit. Cũq iam talimodo płime cu¬
be fuissent erinanite. animadu̾tens ep̃c
quia cemonu fraude ꝑissent. benedic¬
ta aqua cellam asꝑsit. ⁊ inuicte crueis
signacło tutauit. Nocte autẽ facta. furis
antiqui callidꝰ satelles. cñ uasculo suo
uenit.⁊ cũ uinaria uasa ꝓpt̾ imp̃ssionẽ
scẽ crucis ñ auderet attingere. nec tam̃
ei liceret exire. in humana sỹe reꝑtꝰ ⁊
a custode domꝰ alligatꝰ. ꝓ fure ad publi¬

Expanded text:
que pater familias signo salutiferę cruque pater familias signo salutiferę crucis se suaque munire conaretur, respondit pilosus: 'Mi compater, si non impedieris me in officina tua iocari, appone hic poticulam tuam, et cottidie plenam invenies illam'. Tum miser ille plus penuriam metuens corporalem quam ęternam animę perditionem, fecit iuxta suasionem adversarii. Qui assumpta praegrandi flascone cellarium Bromii vel Ditis illius irrumpens, rapina perpetrata, reliqua in pavimentum fluere permisit. Cumque iam tali modo plurimę cubę fuissent exinanitę, animadvertens episcopus, quia demonum fraude perissent, benedicta aqua cellam aspersit et invictę crucis signaculo tutavit. Nocte autem facta furis antiqui callidus satelles cum vasculo suo venit, et cum vinaria vasa propter impressionem sanctę crucis non auderet attingere nec tamen ei liceret exire, in humana specie repertus et a custode domus alligatus, pro fure ad publi
Abbreviated transcription (Latin):
alio aliquo qm ab ipso pastore suosacra
missarum sollemnia celebrari yaterent᷑.¬
⁊ illo loco moueri ñ posset. ator hec con¬
certatio ꝑ tͥum fere horarũ sꝑacia tͣnsi¬
ret. tandem clem̃tia conditoris. ⁊ uota po¬
sic in pauim̃te iacentem reuestuit et de
sua cercioratũ indulgentia. ad contrec¬
tanda celestib metuenda minist̾a. in
exemplũ uere penitentie uł cautelam
nusqͣm łunqͣm in hoc scło cute sed semꝑ
ultra omnem modũ tenacitate constri¬
tus. Cum autẽ st̾ilitas omniũ t̾re ꝓuen¬
tuũ. quoda anno insolita orbem uniũ¬
sum deppłaret᷑. tunc auarꝰ ille negoci¬
ator omniũ mortaliũ immo iã morien¬
tiũ ultima necessitate gauisus. reposi¬
toria sua p̃cepit aꝑiri.nimiũ care ue¬
nundanda. ⁊̃um demon. uel laruacus
cure fuit. ludicris uel hominũ illusi¬
onib uacare. fecit consuetudinem ad
cuidam fabri ferrarii domũ uenire.
⁊ ꝑ noctes malleis ⁊ incudib ludere. Cũ¬

Expanded text:
alio aliquo quam ab ipso pastore sacra alio aliquo quam ab ipso pastore sacra missarum celebrari paterentur, et illo loco moveri non posset atque hęc concertatio per trium fere horarum spacia transiret, tandem clementia conditoris, et vota desic in pavimento iacentem revestivit et de sua certioratum indulgentia ad contrectanda celestibus metuenda ministeria, in exemplum verę pęnitentię vel cautelam nusquam et numquam in hoc saeculo tutę sed semper ultra omnem modum tenacitate constrictus. Cum autem sterilitas omnium terrę proventuum quodam anno insolita orbem universum depopularetur, tunc avarus ille negotiator omnium mortalium immo iam morientium ultima necessitate gavisus, repositoria sua praecepit aperiri nimium care venundanda. Tum dęmon vel larva, cui curę fuit ludicris vel hominum illusionibus vacare, fecit consuetudinem ad cuiusdam fabri ferrarii domum venire et per noctes malleis et incudibus ludere. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa festiuitate paschali.pꝰ officiũ diuinũ
qd̃ suꝑmediam noctem ꝑtͣxrit alasatiensi
illo sigoltario se licentiꝰ in dulsiss. ⁊ simul
cũ illo fortior falerno. euiꝰdam uenustis¬
Usime femine uulcus: ⁊ mecͥcios gestꝰ heu
nimis eneruit̾ in se ꝑtͣrisset. recedentib
cet̾s ad lectũ suũ uocatam lugubrit̾ con¬
struprauit. Mane uͦ rutilante citꝰ exur¬
gens. ⁊ iuxta gentiles noctem flumine pͥ¬
gans. ante in euitabiles uere dĩtatis ocłos
macłata conscientia ꝓcessit. Cũqi p̃mis¬
sis melodus ipse iuxta minist̾ium suũ
uefactꝰ obstupuit. ⁊ sacͥ ministerii ues¬
tes suꝑ altare posuit. atq ad ppłm con¬
u̾sus reatũ suũ confessus ẽ. Beinde adcͤ¬
pidinem corruens altaris inestim abibb
ablutus ẽ lac marũ fluentis. Popło uͦ in¬
stante ut exurg̃et. ⁊ se t̾ribilib sacͥmen¬
tis astͥngente qd̾ illa p̃cipua die ñ sibiab

Expanded text:
in ipsa festivitate paschali post officium divinum, in ipsa festivitate paschali post officium divinum, quod super mediam noctem protraxit, Alasatiensi illo Sigultario se licentius indulsisset et simul cum illo fortiori Falerno cuiusdam venustissimeę feminę vultus et meretricios gestus heu nimis enerviter in se pertraxisset, recedentibus cęteris ad lectum suum vocatam lugubriter constupravit. Mane vero rutilante citus exurgens et iuxta gentiles noctem flumine purgans ante inevitabilis verę deitatis oculos maculata conscientia processit. Cumque praemissis melodiis ipse iuxta ministerium suum vefactus obstupuit et sacri ministerii vestes super altare posuit atque ad populum conversus reatum suum confessus est. Deinde ad crepidinem corruens altaris inęstimabilibus ablutus est lacrimarum fluentis. Populo vero instante, ut exurgeret, et se terribilibus sacramentis astringente, quod illa praecipua die non sibi ab
Abbreviated transcription (Latin):
ra calefier. ⁊ ipsum misellũ in ipsam fe¬
cit imponi. Assumptaꝙ nouacula turpis¬
simum collum cepit radere. Cumq ab
uua aure usq ad medias derasisset ar¬
terias. cepit ab alia ut ad eundem lo¬
cum rasuram ꝑduceret. Illuc autẽ ꝑue¬
niens. setas longiores quã abscideret. mi¬
rum dictu renatas inuenit. Et cũ hocse¬
pe fieret ⁊ ille radere ñ cessaret. ecce int̾
manꝰ epĩ. horresco referens. ocłs mire mag¬
ntudinis in art̾iarum medio cepit ap¬
parere. eunc ille pauefactꝰ a tali monstro
resiluit. ⁊ se xp̃i nomine cum ingenti
clamore consignauit. Ante cuiꝰ inuocati¬
onem fraudulentꝰ hostis. ultra fallatiã
suam absconde ñ ualens. ceu fumꝰ eua¬
in comꝑabilis sc̃ĩtatis. Qui incauta secͣitate.
iam qͣi feminei sexus ignarus. scĩmonialeᷤᷤ
iuuencłas. ñ minꝰ ꝗͣ. gndeuos sac̾dotes. dis¬
cendi grã secũ conu̾sari ꝑmilit. Cũ autẽ

Expanded text:
ra calefieri et ipsum misellum in ipsam fera calefieri et ipsum misellum in ipsam fecit imponi. Assumptaque novacula turpissimum collum cępit radere. Cumque ab una aure usque ad medias derasisset arterias, cępit ab alia, ut ad eundem locum rasuram perduceret; illuc autem perveniens setas longiores quam abscideret, mira dictu, renatas invenit. Et cum hoc sepe fieret et ille radere non cessaret, ecce inter manus episcopi, horresco referens, oculus mirę magnitudinis in arteriarum medio cępit apparere. Tunc ille pavefactus a tali monstro resilivit et se Christi nomine cum ingenti clamore consignavit. Ante cuius invocationem fraudulentus hostis ultra fallaciam suam abscondere non valens ceu fumus evaincomparabilis sanctitatis. Qui incauta securitate iam quasi feminei sexus ignarus, sanctimoniales iuvenculas non minus quam grandevos sacerdotes discendi gratia secum conversari permisit. Cum autem