comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum & a poca lipsin. Summa autem utrius que testamenti trifaria e distinguitur. id est in historia in morib
in allegoria rursus ist&riamu slti faria ediuiduntur. Id est quid adõ quid ab angelis uel hominibi
gestum dictumq: sit Quida prophetis pnuntiatum dexp̃o & corporeeius. quid dediabulo & mem¬
bris ipsius quid deueteri & nouo populo quid de praesenti saeculo & futuro regno at que iuditio
DESCRIPTORIBUSET UOCABUSSCORUM LIBRORUM
E teris testamenti secundum acbreorum traditionem huperhibentur auctores Rimus mor¬
ses diuina ehistoriae cosmogra fiam in quinqueuoluminibus aedidit quod pentatilum nominatꝰ.
et exea causa nomenaccepit. Leuiticus appellatus coquod icuita rum minis teria & diuersitatem uictim ar¬
ex scquitur tocus que mneo ordo leuiticus ad notatur. Numerorum liber uocatur eo quodineo egressaede

Expanded text:
orum, et Apocalypsin Iohannis. Summa autem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, orum, et Apocalypsin Iohannis. Summa autem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. De scriptoribus et vocabulis sanctorum librorum . Veteris Testamenti secundum ses divinae historiae cosmograficon in quinque voluminibus edidit, quod Pentateucum nominaturet ex ea causa nomen accepit. exequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur eo quod in eo egressae de
Abbreviated transcription (Latin):
uginti& duo sicut superius conprehensi sunt. Quidam ruth. & cin othquod latinaedicitur lamentatio. hie-¬
remia eagiografis adiciunt. & uigintiquattuor uolumina testamenti ueteris faciunt iuxtauigintiquat¬
cuor seniores qui ante conspectum dĩ adsistunt : Quartus est apud nosueceris testamenti erum libroru
qui in canonehebraicononsunt: Quorum primus sapientia eliber est secundus aedesi asticum. tertius tobi
quartus iudith quintus & sextus maccabeorum quos lic& iuda ei inter apogrifa separant aeclesia tam
xp̃i interdiuinos libros & honorat & praedicat In nouo autem testamento duo sunt ordines. primus
uuangelicus inquo sunt mattheus marcus lucas iohannes. secundus a postolicus in quosunt paulus
inquattuor decim epistolis. petrus induabus iohannes intribus. ia cobus & iudas insingulis actus a posto

Expanded text:
viginti duo, sicut superius conprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Ieviginti duo, sicut superius conprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Ieremiae, Hagiographis adiciunt, et viginti quattuor volumina Testamenti Veteris faciunt, iuxta viginti quattuor seniores qui ante conspectum Dei adsistunt. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorum qui in canone Hebraico non sunt. Quorquartus Iudith; quintus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Matthaeus, Marcus, Lucas et Iohannes. Secundus apostolicus, in quo sunt Paulus in quattuordecim Epistolis, Petrus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in singulis, Actus Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
sus ordo est profecarum in quo continentur libriocto. Quorum primus iosuebennun quilatina ehiesuna¬
uedicitur secuindissoptim quod est iudicum Tertius samuel qui est regum primus. Quartus malacim
quies regumsecundus Quintus esaias, Sextus hieremias. Septimus herechiel. Octauustharesa qui
dicitur duo decim prophetarum. Qui libriquia sibi probreuitate adiuncti sunt ꝓunoaccipiuntur
Tertius ordo agiogra forum id est scã scribentium in quosunt librinouem. quorum primus lob secundus
psalterium tertius mat loth quod est ꝓuerbia s&lomonis. Quartus ad coeleb quod est a eclesias¬
es quintus siras si rim quod est cantica canticorum sextusdamel. Septimus dabreiam qͣuod est uerba dierũ
hoc est̃parali pomenon Octauus hes dras Nonus hester quisi mulo omnes quinque octo & nouem fiunt

Expanded text:
dus ordo est prophetarum, in quo continentur libri octo, quorum primus Iosuae Benun: qui latine Iesu Nadus ordo est prophetarum, in quo continentur libri octo, quorum primus Iosuae Benun: qui latine Iesu Nave dicitur; secundus Sophtim, quod est Iudicum; tertius Samuel, qui est Regum primus; quartus Malachim, qui est Regum secundus; quintus Esaias; sextus Ieremias; septimus Ezechiel; octavus Thereazar, qui dicitur Duodecim Prophetarum, qui libri, quia sibi pro brevitate adiuncti sunt, pro uno accipiuntur. Tertius est ordo Hagiographorum, id est sancta scribentium, in quo sunt libri novem, quorum primus Iob; secundus Psalterium; tertius Masloth, quod est Proverbia Salomonis; quartus Coheleth, quod est Ecclesiastes; quintus Sir hassirim, quod est Canticum canticorum; sextus Daniel; septimus Dibre haiamim, quod est verba dierum, hoc est Paralipomenon; octavus Esdras; nonus Hester; qui simul omnes quinque, octo et novem fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
duna tibus nno Didfficus ñ e &etus testamentum ideodieitr qua ueniente nouo cessauit. Dequo
a postolus meninit dicens uetera transierunt & eccefacta sunt noua T esta men Eu tẽnouumid eonuncupatꝰ
quia in nouat Nonenim illum discunt nisi homines renouati exuetustate pergratiam & pertinentesam ad
tes tamentum nouum quodest regnũ caelorum. Hebrei autẽuetus testa mentum hes dra auc toreiuxtanu¬
neaentitorurum suacum in uiginti duos libros accipiunt Diuidentes eos in tresordines ligis sclic&
heramum &agiograforum Primus ordo legis in quin que libris accipitur. Quorum primus e. bresit qđ
est eeress Secundus elles mothqđ ẽ exodus. Tertius ualecra quod est leunti cum. Quartus bagedda¬
cer: quo dest numerus Quintus elleaddab arim quod est deutero nomium. Hi sunt quinque librimoisi
quos acbreitorath latinilegẽ appellant p̃ropria cautẽ lexappellatur qua e permoisendata est : Secun¬

Expanded text:
a Bibliis Theodulfi. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit, de quo Apostolus meminit dicens: Vetera transierunt, ecce nova facta sunt omnia . Testamentum autem Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illum Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secun
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretatꝰ Vndeetduo angeli a paruerunt loth inquib dñs singularitꝰ apellatꝰ quos intelli gimus filium

Expanded text:
interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intelligimus Filiuminterpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intelligimus Filium
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ a liquã naturã significat . omnis enĩ incorporeanatura sp̃s inscripturis sacris apellatꝰ Vnde nontantũ
patriet filio et spiũs cõsed omni rationali creaturae etanimae hocuocabulum congruit. Ideo igitur sp̃sdeis cs̃
scitas quo essentialis et consubstantialis amborũ. Sp̃s scs ideo non dicitꝰ genitus neduo intrinitate suspicentꝰ Id eo¬
non predicatꝰ ingenitus neduopatres in ipsa trinita tecredantꝰ. Procedens autẽ dicitꝰ testimonio diñdicentis. Mul
ta hab eo uobis adhucquae loquar sed non potestis illamodo audire Veniet autẽ sp̃s ueritatis quia patreprocedet
et demeo accipiet ille uobis indicabit omnia: hic aute non solũnatura ꝓcedit sed semper adpera genda operatri¬
intelligitꝰ dictũ ÷ enim de illo et quacuentura sunt ad nuntiabituobis. et utiq angelus grecae latinaenuntus

Expanded text:
id quod aliquam naturam significat. 4. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur. Unde non tantum id quod aliquam naturam significat. 4. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur. Unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae, et animae hoc vocabulum congruit. 5. Ideo igitur spiritus sanctitas substantialis et consubstantialis amborum. Sed snon praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trinitate credantur. 7. Procedens autem dicitur, testimonio Domini dicentis: Multa adhuc habeo, quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de meo accipiet, 307 ille vobis indicabit omnia . Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda Triintelligitur; dictum est enim de illo: Et quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique angelus Graece, Latine nuntius
Abbreviated transcription (Latin):
natura ut exduab: substantiis ficre tuna persona. solus igitur homo pertulit crucem sed propt̃ unita tẽpersonȩ
etds̃dicitur pertulisse. hincẽ qđ scribitꝰ si enim cognouissent nuncquã dñm gloriae cruci fixissent. filiũ
ergođĩ trucifixum fatemur non ut exuirtut ediuinitatis sed ex infirmita tehumanitatis Non ex suaenaturȩ
permansiones ed ex nostra susceptione. DE SPU SCÕ
p̃s scs̃ ideo praedicatur quia ex patrefilioq procedit et substantiã eorũ habet Neq enĩ aliud depatre procedere
potuit quã qđ ipseẽ pater Sp̃s sc̃s autẽdictus secundum id quod ad aliquid referturspirans. et spirans utiq
spũ inspirans ÷ et ex eo apellatus spũs ẽ proprio autẽ modo quodã dicitꝰ sp̃sses seundũ quodreferturad patrẽ¬

Expanded text:
natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solus enim homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solus enim homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et Deus dicitur pertulisse. Hinc est quod scribitur: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Filium ergo Dei crucifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis; non ex suae naturae permansione, sed ex nostra susceancto . Spiritus sanctus ideo praedicatur Deus, quia ex Patre Filioque procedit, et substantiam eius habet. Neque enim aliud de Patre procedere potuit quam quod ipse est Pater. Spiritus autem dictus secundum id quod ad aliquid refertur spiratus; et spirans utique spiritu inspirans est, et ex eo appellatus Spiritus est. Proprio autem modo quodam dicitur Spiritus sanctus secundum quod re
Abbreviated transcription (Latin):
molatus. Et leo proregno et fortitudine. et serpens promorte etsapientia Idẽ et uermis quia rexurrexit
nũ seu carnis contumelias decendis secognoscitꝰ . quicũ sitdipatris quo ae t̃nus ante sȩcula filius postquãuenit
ris secundũ formãdi quaedam secundũ formã seruidicuntꝰ Quorum exempli gratia duo quaedã cõmemorantur
ut singulicad singulac referantur. secundum formã enĩ dĩdeseipsodixit ego et pater unc̃ sumus secundũ formã
erui qm̃pat̃ maior ine ÷ Homines autẽ minus intelligentes quid proquiddicatur eaquae propt̃ formã seruidic¬
ta sunt uolunttrans ferreadformãdĩ. et rursus ea quaedicta sunt utud seinuicempersonaere ferantꝰ
uolunt nomina eẽ natura e ut quae subtantiae et faciunt errorem infidẽ si c autẽ dĩfilio coniuncta ẽ humana

Expanded text:
molatus; et Leo pro regno et fortitudine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit;molatus; et Leo pro regno et fortitudine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit;ionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Qui dum sit Dei Patris coaeternus ante saecula Filius, postquam venit ris secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi dicuntur. Quorum, exempli gratia, duo quaedam commemut singula ad singula referantur. Secundum formam Dei de se ipso dixit, Ego et Pater unum sumus; secundum formam servi, Pater major me est. Homines autem minus intelligentes quid pro quid dicatur, ea quae propter formam servi dicta sunt, volunt transferre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei Filio conjuncta est humana
Abbreviated transcription (Latin):
enim panis quia caro. Vitis quia sanguineipsius redemptisumus Flos quia dlectus. Via quiaper ipsum ad dm̃ imus
ostium quia peripsum addm̃ ingredimur. Monis quia fortis. petra quia firmitas ẽ credentium Lapis angularis
ł quia duos parietes ediuerso id decircũ cisione et preputio uenientes in unã fabricam aecdesiae iugit ł quod pacẽ insi
angelis et hominib facit. Lapis offensionis quia ueniens humilis offenderunt in eum in creduli homines et factus :
petra scandNli sicut dicit apostolus iudeis quidem scandalũ. fundamentũ autem ideo uocatur quia fides in eo fin¬
missima ÷ ł quia supereum catholica aetlesia tons tructa : Nam et xp̃s annus pro innocentia. Et ouis propt̃ paci¬
entiã et aries propt̃ principatum. Et edus propt̃similitudinẽ carnis peccati. Et uitulus proeoqđ pronobis ẽ in¬

Expanded text:
enim Panis, quia caro. Vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus. Flos, quia electus. Via, quia per ipsum ad Deum imus. enim Panis, quia caro. Vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus. Flos, quia electus. Via, quia per ipsum ad Deum imus. Ostium, quia per ipsum ad Deum ingredimur. Mons, quia fortis. Petra, quia firmitas est credentium. Lapis angularis, vel quia duos parietes e diverso, id est de circumcisione et praeputio, venientes in unam fabricam Ecclesiae iungit, vel quod pacangelis et hominibus facit. Lapis offensionis dicitur, quia veniens humilis offenderunt in eum Judaei, vel increduli homines, et factus est petra scandali, sicut dicit Apostolus: Judaeis quidem scandalum. Fundamentum autem ideo vocatur, quia fides in eo firmissima est, vel quia super eum catholica Ecclesia constructa est. Nam et Christus Agnus pro innocentia; et Ovis propter patientiam; et Aries propter principatum; et Haedus propter similitudinem carnis peccati; et Vitulus pro eo quod pro nobis est im
Abbreviated transcription (Latin):
et filio et spuscõ ad cribitꝰ iuxta qđ et dñs in euangelio a it rogabo patrẽ et alium paraclitum dabit uobis
Intercessorautẽ id c̃uocatꝰ quia procupa nostraremouenda curã gerit et pro abluendis nostris criminib: curã inpendit
ponsus qui adescenden seccelo adhesit eclesiae ut pacenouites tamenti essent duo incarneuna. Angelus dicitur
propter adnuntiation ẽ pat̃ nae acsua euoluntatis. Vnde et apud prophetã magni consiliangelus legicur dũ sit ds̃ et
in huncmundum. Homo autẽ dicitꝰ quianatus : Prophetaquia futura reuelauit. Sacerdo quia pronobis seostiã ob
ulit. Pastorquia custos Magister quia ostensor Natareus uero aloconatareus amerito id ÷ sc̃s siue mundus
quia peccatum non fecit si quidem et dealis inferiorib reb nominum species ad setrahit xp̃s ut facilius intelligatꝰ. Dicitꝰ

Expanded text:
et Spiritui sancto ascribitur, juxta quod et Dominus in Evangelio ait: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis et Spiritui sancto ascribitur, juxta quod et Dominus in Evangelio ait: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis . 32. Intercessor autem idem vocatur, quia pro culpa nostra removenda curam Sponsus, quia descendens de caelo adhaesit Ecclesiae, ut pace Novi Testamenti essent duo in carne una. Angelus dicitur propter adnuntiationem paternae ac suae voluntatis. Unde et apud Prophetam Esai. 9, 6 'magni consilii angelus' legitur, dum sit Deus et Ego a Patre exii, et veni in hunc mundum.' Homo autem dicitur quia natus est. Propheta, quia futura revelavit. Sacerdos, quia pro nobis hostiam se obtulit. Pastor, quia custos. Magister, quia ostensor. Nazarenus vero a loco. Nazareus a merito, id est sanctus sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intellegatur. Dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ux quia ad contẽ plandã cordis oculosreserat. Sol qui a illumi nator. Oriens qui luminis fons et illustratr
ẽrerum et quod or irinos faciet aduitã aet̃nã. Fons quia rerũ origo ẽ ł quod satiatsicientes ipsequoq
al facto. Alfaenim litterã nulla precedit prima ÷ enĩ lit terarum sicut et filius dĩ Ipse enim seprincium iudeis
interrogantibus esserespondit unde et io hannes in apocalipsin propriae ipsum litterã ponens ait ego isum
alfa et co primus et nouissimus primus quia ante eum nichilẽ. Nouissimũs quia iudiciũ nouissimũ ipsesusce¬
pit. Mediator quia in t̃deũ et hominsimedius constitutus ÷ ut hominem ad dm̃ perduceret Vnde etillũ greci
mes i tenuocant. Paraclitus id ÷ aduocatus quia pronobis intercedet apud patrẽ sicut et deeo dicit iohannes

Expanded text:
. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator . Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator est rerum, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia rerum origo est, vel quod satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω. Alpha enim litteram nulla praecedit; prima est enim litterarum, sicut et Filius Dei; ipse enim se principium Iudaeis interrogantibus esse respondit. Unde et Iohannes in Apocalypsi proprie ipsam litteram ponens ait22, 13: 'Ego sum A et Ω, primus et novissimus.' Primus, quia ante eum nihil est. Novissimus, quia iudicium novissimum ipse suscepit. Mediator, quia inter Deum et hominem medius constitutus est, ut hominem ad Deum perduceret; unde et illum Graeci μεσίτην vocant. Paracletus, id est advocatus, quia pro nobis intercedit apud Patrem, sicut de eo dicit Iohannes1
Abbreviated transcription (Latin):
nentꝰ. Verbũ autẽ ideo dicitꝰ qui a per eum pater omnia condidit siueius sit. Veritas quia non fallit sed tribuet
quod promisit. Vita quia creauit. Ima godicitꝰ propter parẽ similitudinẽ patris. Figura : quia suscipiens
formã serui operum uirtutumq similitudine patris in sel maginẽ atq in mensam magnitudinẽ designauit.
Manus di ÷ qđ omnia peripsum facta sunt. Hinc et dextra propt̃ effectum operis totius creaturae quue peripsũ
formata ÷ Brichium quia ab ipso omnia continentur. Virtus pro eo qđ omnẽ potesta tẽ patris insemea¬
ipsum habeat et omnẽ caelitreq creaturã gubernet contineat atq regat. Sapientia pro eo quod ipsereuelet
priȩ tamen his nominib filius nuncupatꝰ. Splendor autẽ apellatur propt̃ qđ manifestat. Lumen quia illuminat

Expanded text:
mentur. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit mentur. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura est, quia suscipiens formam servi operum virtutumque similitudine Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designavit. Manus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera propter effectum operis totius creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium, quia ab ipso omnia continentur. Virtus, pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat, et omnem caeli terraeque creaturam gubernet, contineat atque regat. Sapientia, pro eo quod ipse revelet prie tamen his nominibus Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat
Abbreviated transcription (Latin):
lignatus: quib: cet primogenitus. homous ion patriabunitate substantiae apellatus substantiaeni ł essentia
grecacusi a dicitꝰ omounum utrũq lgitꝰ coniunctũ sonat una substantia. hocenĩuocatꝰ omousion Quod ÷ ego etpat̃
tamen totius trinitatis defendit᷑ quia datꝰ ratio underectediciostendats icut et pat̃ in illis libris nusquã ingenitus
etitꝰ sed tamendicendus esse atq credendus non dubitatꝰ O mousionsimilis substantia equia qualis dstalis ẽet hi¬
magoeius in uisibiłds ethimago inuisibilis. Principium eo qđ ab ipso sunt omnia et quia ante cũ nichil. Finis
ł quia dignatus ẽ in finetẽ porum humilit̃ in carnena scietmori et iudiciũ nouis simũ ipsesuscipere E quicquid agimis
pro uerbis quae perlinguã fiunt sepedicimus illa et lingua ita et pro uerbodi os ponitꝰ quia mos ÷ ut ore uerba for¬

Expanded text:
dignatus est, quibus esset primogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur. Substantia enim vel essentia dignatus est, quibus esset primogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur. Substantia enim vel essentia Graece οὐσία dicitur, ὁμο- unum. Utrumque igitur coniunctum sonat una substantia. Hoc enim vocatur Homousion, quod est Ioann. tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, sed tamen dicendus esse atque credendus non dubitatur. Homoeusion, similis substantiae, quia qualis Deus, talis est et imago eius. Invisibilis Deus et imago invisibilis. Privel quia dignatus est in fine saeculorum humiliter in carne nasci et mori; vel quia quidquid agimus, pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba for
Abbreviated transcription (Latin):
sed gratiedono qđ uisi bilis ignificatꝰ unguento. Non ẽs aluatoris propriũ nomenx p̃s sed cõmunis nuncupatio potestatis
Messias autẽ hebrahuȩdicitꝰ grecaexp̃s latina autẽ locution eunctus. Ihs aebrahicae grecȩ sotherlatinȩ autẽ
salutaris siue saluator int̃pretatꝰ peo qđ cuntis gentib saluti feruenit Et him ologa enim nominis huius etiã
siguificit regẽltallis significat saluatore non itaq nossaluos facit quicumq rex sed rex saluator quod uerbũ latina lingua
anta non habebat sed haberepoterat sicut potuit quando uoluit. Emmanuel ex iebreho inlatinũ significat nobisci
sinematrein aeternitatesi uequia mat̃ sin epa treintẽpore. Vnigenitus autẽ uocatꝰ secundum diuinitatis excellen
quia sine fratribus Primo genitus secundu susceptionẽ hominis inqua peradoptionẽ gratiae fracres habero

Expanded text:
sed gratiae dono, quod visibili significatur unguento. Non est autem Salvatoris proprium nomen Christus, sed communis nuncupatio potestatis. sed gratiae dono, quod visibili significatur unguento. Non est autem Salvatoris proprium nomen Christus, sed communis nuncupatio potestatis. Messias autem Hebraice dicitur, Graece Christus, Latina autem locutione unctus. Iesus Hebraice, Graece σωτήρ, Latine autem salutsignificat regem, ita Iesus significat salvatorem. Non itaque nos salvos facit quicumque rex, sed rex Salvator. Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat 'nobiscsine matre in aeternitate, sive quia mater sine patre in tempore. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; Primogenitus, secundum susceptionem hominis, in qua per adoptionis gratiam fratres habere
Abbreviated transcription (Latin):
Multis etiã modis xp̃s apellari in scripturis inuenitꝰ diuinis. Nã ipsedĩ patris unigenitus filius dũ esset & qualis¬
patri proptersalutẽ nostrã formã serui accepit. pro inde quaed ã nomina in illo exdiuinitatis substantia
praeceptũ enĩ fuerat iud eis ut sacrum conficerent ungentũ quo perungui possint hii quiuo cabantꝰ
ad sacerdotium ł ad regnũ et sicut nunc regibus indumentum purpurae in signe ÷ regiae dignitatis sic illis
unctios acriunguenti siomen ac potestate regiã conferebat. et indexp̃idicti a crismate qđ ẽ unctio nã crisimu¬
grecae latinȩ unctionuncupatꝰ quae etiã dño nomen accomodauit factaspiratalis quia spũ unctus ÷ adõ patre
sicutait in actib a postolorum colleiti sunt enĩ in hacciuitate aduersus scm̃ filiũ tuũ quẽ unxisti non utiq: oleo uisibili

Expanded text:
. Multis etiam modis Christus appellari in scripturis invenitur divinis. Nam ipse Dei Patris Unigenitus filius, dum esset aequalis. Multis etiam modis Christus appellari in scripturis invenitur divinis. Nam ipse Dei Patris Unigenitus filius, dum esset aequalisPatri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent hi qui vocabantur ad sacerdotium vel ad regnum: et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti Graece, Latine unctio nuncupatur, quae etiam Domino nomen accommodavit facta spiritualis, quia spiritu unctus est a Deo Patre, sicut dicitur in Actibus apostolorum: Collecti sunt enim in hac civitate, adversus sanctum Filium tuum, quem unxisti; non utique oleo vi
Abbreviated transcription (Latin):
telligitur eadem ratione qui aper faciẽconspectã quisq cognoscitꝰ hocenĩi noratione dicitꝰdõ ostende nobis
faciemtuam ac sidicat᷑ da nobis cognitionemtuã sic etuestigia didicunt᷑ꝰ quia nunc deus perspeculũ agnoscitꝰ
ad perfectũ uero omnipotens repperietur dũ infutu rõ faciead faciẽ quib:q elctis prȩsentabitꝰ ut ipsã speciẽ
contemplentꝰ cuius nunc uestigia conpraehendereconantꝰ hoc ÷ quẽuidereperspeculũ dicuntꝰ Nã etsitus
et habitus et locus et tẽpus indm̃ non propriae scissimilitudinẽ trans latae dicuntꝰ Quippesedere supercherubin
dicitꝰ qd adsitũ Et abissum tam quã uestimentũ amictus qđ ÷ ad abitũ et annitui non deficent qđ ad tẽpus
dicitꝰ et haccomnia perfigurã ds̃ qui nichil ÷ horũ adproprietatẽ substantiae eius. DEFILIO DEI

Expanded text:
telligitur, eadem ratione, quia per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione Deo dicitur: Ostende nobis telligitur, eadem ratione, quia per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione Deo dicitur: Ostende nobis faciem tuam; ac si dicatur: Da nobis cognitionem tuam. Sic et vestigia Dei dicuntur, quia nunc Deus per speculum cognoscitur; ad perfectum vero omnipotens reperietur, dum in futuro facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cuius nunc vestigia conprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicitur. Nam et situs et dicitur , quod ad situm; et abyssum tanquam vestimentum amictus , quod ad habitum; et, anni tui non deficient , quod ad tdicitur. Et haec omnia per figuram Deus, quia nihil est horum ad proprietatem substantiae eius. De filio dei
Abbreviated transcription (Latin):
siuc in filio eius unigenito in formadi siue in spũ scõ quidunus sp̃s : dipatris et fili eius unigeniti. sunt et quedãuo ca¬
bula exusa nostro addm̃ sumpta demenbris nostrssi ue ferioribus et quia in propria natura in uisibilis et in corporeis ẽ
pro efficientiis tamen causarũ in ipsorerũ species ad scribuntꝰ ut more bocutionis nostrae facilius stipsũ in sinuet
ut quiomini auidetdicatur oculus et propt̃ qđ audi tomniadicatur auris. proeo autẽ qđ auertitur ambulat
proeo qd expectatstat sicet inceteris horũ similib abhumanis mestibus traitur similitudo addm̃ sicut
obliuiscens et memorans. hinc ÷ qđ et prophaetadiut iuruuit dñs exercituum ptranimã suã Nonqđ ds ani¬
mã habeat sed hoc nostro nostro narrat affecto nã et facies di inscripturis sc̃is noncaro s ed diuina cognitio in

Expanded text:
sive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in Spiritu sancto, qui unus Spiritus est Dei Patris et Filii eius unigeniti. Sunt et quaedam vocasive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in Spiritu sancto, qui unus Spiritus est Dei Patris et Filii eius unigeniti. Sunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum ut quia omnia videt, dicatur oculus; propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. 36. Sic, et in caeteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut et obliviscens, et memorans. Hinc est quod et propheta dicit: Juravit Dominus exercituum per animam suam; non quod Deus animam habeat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ficatur substantia. In mensus quia cuncta condudit ipseanullo conduditꝰ sed omnia intraeius omni poten¬
tamco artantur. Perfectus dictꝰ quia nichilei possit adici et tamende consummatio alicuius facti pfectio
licitus ds autẽ  qui none factus quomodo ẽ perfectus sed hocuo cabulũ deusu nostrosumsit
hum an ainopiasicut et relique uerba quatenus idꝗd ineffabile÷ ut cumq dicipossit qm̃ de dõ nichildignȩ
umanus sermodicit sicut sunt &alic Creatordictus prototius mundirebus ab ipsocreatis pidilenĩ est
qđ nonoriginẽ adotraxerit ipse: etunus quia diuidinom potest ł qui a nichileaiud potest qđ tantundẽ capiat
potestatis. Hacc igitꝰ quied edõdicta sunt ad totã ꝑtinent trinitatẽ propt̃ unã et corernã substantiã siuem patre

Expanded text:
s, eius significatur substantia. Inmensus, quia cuncta concludit, ipse a nullo concluditur; sed omnia intra eius omnipotens, eius significatur substantia. Inmensus, quia cuncta concludit, ipse a nullo concluditur; sed omnia intra eius omnipotentiam coartantur. Perfectus dicitur quia nihil ei possit adici. Adtamen de consummatione alicuius facti perfectio dicitur. Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est utcumque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis. Nihil enim est quod non originem a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantundem capiat potestatis. Haec igitur, quae de Deo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
timor meror inuidia et cetera quib: mens huma natꝰ batꝰ sed cũ dicitꝰ dm̃ rasci aut zelare nostro usudicit¬
nestro usudicitꝰ apud dm̃ enĩ ꝓturbatio nulla ẽ apud quẽ tranquillitas suma: Simplex autẽ dicitꝰ
si ue nonã mittendo quod habet seu quia non aliud ÷ ipse aliud quod in ipso sicuit in homine cuius aliud essi
et aliud saperenã et essepotest ec sapiens non esse dsautẽ habet essentiã habet et sapientiã sed quae
habet hocet ẽ etomnia unus ac pro inde simplex : quia nom in eo aliquid accidentis : sed et qđ est
et quodimpsoẽ essentialit Excepto qdrelatiuae ad quem cum que personãe. Suma ebonus quiaim cõmutabilis ẽ
craturauero bonum sed non sumum e quia mutabilis ẽ. etdũ sit quidẽbonũ nontameness epot est et sũmum

Expanded text:
timor, maeror, invidia, et cetera quibus mens humana turbatur. Sed cum dicitur Deum irasci aut zelare aut dolere, nostro usu dicittimor, maeror, invidia, et cetera quibus mens humana turbatur. Sed cum dicitur Deum irasci aut zelare aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Simplex autem dicitur sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse et aliud quod in ipso est, sicut in homine, cuius aliud est esse, et aliud sapere. Nam et esse potest, et sapiens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quae habet, hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia non in eo aliquid accidentis est, sed et quod est, et quod in ipso est, essentialiter est, excepto quod relative ad quamcumque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia mutabilis est. Et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et summum.
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ sit semp aet̃nus a quibidã autẽ aeternus ab aetere creditꝰ dictus qũ m caclõ sedes eius ab et̃. Vnde ẽ illud
caelum caelidño et haec ista quartuor unũ significant nãuna eadẽq resdicitꝰ siuediatꝰ aet̃nus ds̃ siuc immor¬
talis siue in corruptibilis siue immutabilis. In ui sibilis quianum quã per substantiã sua apparuit oculi
mortalium trinitas nisi perspeciem subietta ecreaturae eadẽq corporeae Nã nemopotest ipsã manifesta¬
tionẽ essentia e dĩ uidere et uiuere sicut et dictũ ÷ morsi Vnde et in eu angelio dñs dicit deũ nemouidit ũ quã
res enĩẽ in uisibilis ideoq non ocula s ed corde querendus : In passibilis qui a nullis ꝑt̃bationib: afficitꝰ
quib fragilitas humana sub cũbit non enim ad tingunteũ ullepassio nes ut libido iracundia cupiditas

Expanded text:
eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem aeternus ab aethere creditur dictus, quomodo coelum sedes ejus habetur. Unde est illud: eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem aeternus ab aethere creditur dictus, quomodo coelum sedes ejus habetur. Unde est illud: Coelum coeli Domino . Et haec ista quatuor unum significant. Nam una eademque res dicitur sive dicatur aeternus Deus, sive immortalis, sive incorruptibilis, sive immutabilis. 23. Invisibilis, quia nunquam per substantiam suam apparuit oculis mortalium Trinitas, nisi per speciem subjectae creaturae, ejusdemque corporeae; nam nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei videre, et vivere, sicut et dictum est Moysi. Unde et Joannes in Epistola sua dicit: Deum nemo vidit unquam Res est enim invisibilis, ideoque non oculo, sed corde quaerendus est. 24. Impassibilis est, quia nullis perturbationibus afficitur quibus fragilitas humana subcumbit. Non enim adtingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas,
Abbreviated transcription (Latin):
itatẽ quia in eius natura nulla ÷ cõmutatio Namomnis mutabilitas non in conuenient̃ mortalis dicitur
secundũ quã et animadicitꝰ mori non quia in corpus uel in aliquã alterã substantiã mutatꝰ et uertitur sed
psa sua substantia quid quid aliomodo nune᷑ aut fuit secundũ id qđ destitit esseqđ erat mortalis utiq depr¬
henditur hac perhoc solusds̃ dicitꝰ in mortalis qui a solus in cõmutabilis. In corruptibils apellatꝰbua
orrumpietdis solui nom potest nec diuidi quicquidenim cpit diuisionẽ et interitũ capit Ille nec diuidipotest
nec interire in debcorruptibilis ẽ Imcõmutabilis ẽ quia sẽꝑ manet et mutari nesut nec ꝓfiat quia ꝑfetus
nec deficit quia acternus  Aeternus : quia sine tẽpore ẽ non enĩ habet in itiũ neq finẽ Hi ncet sẽpit̃ nus¬

Expanded text:
i solus habet inmortalitatem': quia in eius natura nulla est commutatio. Nam omnis mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur; i solus habet inmortalitatem': quia in eius natura nulla est commutatio. Nam omnis mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur; secundum quam et anima dicitur mori, non quia in corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur; ac per hoc solus Deus dicitur inmortalis, quia solus incommutabilis. Incorruptibilis appellatur quia corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidquid enim capit divisionem et interitum capit. Ille nec dividi potest nec interire; inde incorruptibilis est. Incommutabilis est quia semper manet et mutari nescit. Nec proficit, quia perfectus est, nec deficit, quia aeternus est. Aeternus est, quia sine tempore est. Non enim h
Abbreviated transcription (Latin):
ia quaeduplicata in effabileillud etgloriosum dei nomen efficiunt. dictꝰ autẽ in effabilis nonqui a dicinon
otest sed quia finiri sensu et intellectuhuman onullatenus potest et ideo quia de conichil dignedicipotest
in effabilis : Decimũ saddai id ÷ omni potens uocatus autẽompotens eo qđ omnia potest sed a faciendo
quod uult non apatiendo qđ non uult qđ si ei a cuderet nequaquã es set omini potens facitenĩ quicquiduult
et in deomni potens Itẽ omni potens qui a ipsius sunt omnia quae ubiq sunt solus enĩ totius mundihabet ĩperiũ
icuntur autẽ et alia qua edã in dm̃ substantia lit̃ nomina ut in mortalis incorruptibilis. in cõmutabilis
a et̃ nus undeet merito cunctȩ praeponitꝰ creaturae. In mortalis sicut de eo scriptũ : qui solus habet in mort

Expanded text:
ia, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efficiunt. Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non ia, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efficiunt. Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest; et ideo, quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimum Saddai, id est, omnipotens. Vocatus autem omnipotens eo quod omnia potest, sed a faciendo quod vult, non a patiendo quod non vult. Quod si ei accideret, nequaquam esset omnipotens; facit enim quidquid vult, et inde omnipotens. Item omnipotens, quia ipsius sunt omnia quae ubique sunt; solus enim totius mundi habet imperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut inmortalis, incorruptibilis, incommutabilis, aeternus. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae. Inmortalis, sicut de eo scriptum est 1 Timoth. 6, 16: 'Qu
Abbreviated transcription (Latin):
enim dicitꝰ fuit non ẽ et qd dicit erit nondũ ẽ. ds̃ aute essetantũ nouit fuis se& futurũ essexon pouit
lus enĩpat̃ cũ filio etcũ spũ scõ ueracit̃ ẽ cuius essentiae cõparatũ esse nostrũ non esse e Vndecuẽollo quio
dicimus uiuit ds̃ quia essenti auita uiuit quã mors non habet.
Septimũ ad onaiquod generalit̃ int̃pretatꝰ dñs quod dominet᷑ creaturae cunctae uel qđ creatura omnis dom
natuieius deseruiat dñs ergo etds̃ ł qđ dominetꝰ omnibus ł qd timeatꝰ acunctis
Octauum ia ꝗđ iado tantũ ponitꝰ qđ ȩtiã in alleluia in nouissima syllaba sonat
Vonum tetra grama tonhocẽ quattuor litterarũ qđ propria capud aebreos indeoponitꝰ Iod he uau he id ÷ duib:

Expanded text:
enim dicitur, fuit, non est; et quod dicitur, erit, nondum est. Deus autem esse tantum novit, fuisse, futurum esse non novit. enim dicitur, fuit, non est; et quod dicitur, erit, nondum est. Deus autem esse tantum novit, fuisse, futurum esse non novit. Solus autem Pater cum Filio et Spiritu sancto veraciter est, cujus essentiae comparatum esse nostrum, non esse est. Unde et in colloquio dicimus, vivit Deus, quia essentia vita vivit, quam mors non habet. Septimum, ADONAI, quod generaliter interpretatur Dominus, quod dominetur creaturae cunctae, vel quod creatura omnis domnatui eius deserviat. Dominus ergo et Deus, vel quod dominetur omnibus, vel quod timeatur a cunctis. Octavum Ia, quod in Deo tantum ponitur, quod etiam in alleluia in novissima syllaba sonat. Nonum Tetragrammaton, hoc est quattuor litterarum, quod proprie apud Hebraeos in Deo ponitur, iod, he, iod, he, id est, duabus
Abbreviated transcription (Latin):
tem etiam reliqua qua ein dõ infra sunt positauocabula
referuntur. QUARTUM NOMENDĩ
dicitur SABΛΟΓH . quoduertitur inlatinum exen¬
cituum siueuirttũ. De quo in psalmo abangelis dici
in huius mundi ordinationeuirtutes multa eut angeli . ar¬
changeli principatus & potestates cunctiqueca elestis
milita eordines quorum tamen illedominus est om¬
nesenim subipso sunt eius que domina tui subia¬
cent QUINTUM. El ion.¬
uelos gloria eius excelsus autẽdictus prouald ecelsus exenim proualde ponit᷑ sicut eximius quasi ualdeemin
autẽ nomen ad scm morsenperangelum ẽ delatũ querenti eni qđ ÷ nomen eius quicum ꝑgere praeci piebat
ad populũ ex aegrpto liberandũ respondit ego sum quisum etdices filiis i s rabel quiẽ misit meaduos ta quã
in eius comparatione quiuere : quia in cõmutabilis eaquae cõmutabilia sunt facta quas non sint quod

Expanded text:
tem etiam reliqua quae in Deo infra sunt posita vocabula tem etiam reliqua quae in Deo infra sunt posita vocabula referuntur. Quartum nomen Dei dicitur Sabaoth, quod vertitur in Latinum exercituum sive virtutum, de quo in Psalmo ab angelis diciin huius mundi ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique caclestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt eiusque dominatui subiacent. Quintum Eliocoelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus, ex enim pro valde ponitur, quasi eximius, quasi valde emienim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum: quaerenti enim, quod esset nomen ejus, qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, respondit: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel, qui est, misit me ad vos , tanquam in ejus comparationem qui vere est, quia incommutabilis est, ea quae commutabilia facta sunt, quasi non sint: quod
Abbreviated transcription (Latin):
HEAtISSIMus heronimus un eruditissimus et
multarum linguarum peritus aebreorum Nomum inter¬
practationem primus inlatinam linguam conuertit. ex
quibus probreuitate praetermissis cnultis quaedam huic ope¬
ria diectis interpractatiõnibus interponenda stu dn. Voca hu¬
lorum expositiosatis indicat quiduellint intelligi. habent
enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In
principio autem decem nomina ponimus quibus apud aebreos
ds̃uocatur. Primumapud a ebreos dĩ nomen. heł
dicitur quod aliidm̃ & ali ethimologiam eius exprime iees
scirosidest fortem interpraetati sunt. Id eo qđ nulla in fir¬
mitate oprimitur sed fortis est & sufficiens a domnia ꝓpe¬
tranda. SECVNdum nomem ELΟΙ. TΕR¬
Titm. ELΟ E Quodutrum que in latinum ds̃di¬
citur. est rutem nomen in latinum ex greca appellati¬
onetrans latum. Nam ds̃ grecae. TΕΟS FΕbos
dicitur. id esttimor unde tractum est ds̃. quod eum colen¬
tibus sittimor. Ds̃ autem propria enomen est trinitatis

Expanded text:
Beatissimus Hieronymus, vir eruditissimus et multarum linguarum peritus, Hebraeorum nominum interpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic operi adiectis interpretationibus interponenda studui. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velit intellegi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem decem nomina ponimus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Primum apud Hebraeos Dei nomen El dicitur; quod alii Deum, alii etymologiam eius exprimentes ἰσχυρὸς, id est fortem interpretati sunt, ideo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen Eloi. Tertium Eloe, quod utrumque in Latino Deus dicitur. Est autem nomen in Latinum ex Graeca appellatione translatum. Nam Deus Graece δέος, φόβος dicitur, id est timor, unde tractum est Deus, quod eum colentibus sit timor. Deus autem proprie nomen est Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Consolator enĩtristibus mittitꝰ secundã illa eius dñi sententiã : beatilugentes quimipsi consolabuntꝰ
Ioseetã dixit tunc lugebunt filis ponsi cum ab eis ab latus fuerit sponsus Ite puraditus pro eo qd consolationẽpres¬

Expanded text:
tristibus mittitur secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dixit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paracletus pro eo quod consolationem praes
Abbreviated transcription (Latin):
biori forma carmina atque epistola c. at uero historiaemaiore modo loscribebantur. & non solum
incarta uel membranis scetiam & in omentis lefantinis textilibus quemaluarum folus at que palma¬
rum cuius generis cinnasi cmeminit. Haec tibia reteis multum inuigilata lucernis. Carmina qui¬
signes nouimus aerios leuis in aridulomalua e discripta libello Prusia caueximunera nauicula Cir¬
cumcidi libros siliciae primum increbruit. Nam initio pumicaba tur. Vnde & catulus ait cui
dono lepidum nouum libellum aridomodopumuce expolitũ : Codex multorum librorum est . liber
unius uoluminis & dictus cod expertrans lationem a codicibus arborum seuuitium quasi caudex
quod ex semultitudinẽ librorum quasiramorum contineat. Volumenliber est a uoluendo dic t̃
sicen a tuelbebreos uolumina legis uolumina prophetarum. Tiber est interiortunca cortics quae

Expanded text:
viori forma carmina atque epistolae. At vero historiae maiori modulo scribebantur, et non solum viori forma carmina atque epistolae. At vero historiae maiori modulo scribebantur, et non solum in carta vel membranis, sed etiam et in omentis elephantinis textilibusque malvarum folrum. 2. Cujus generis Cinna sic meminit: Haec tibi Arataeis multum invigilata lucernis Carmina, queis ignes novimus aerios, Levis in aridulo malvae descripta libello Prusiaca vexi munera navicula. 3. Circumcidi libros Sicdono lepidum novum libellum arido modo pumice expolitum? De librorum vocabulis . Codex multorum librorum est; liber unius voluminis. Et dictus codex per translationem a codicibus arborum seu vitium, quasi caudex, quod ex se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. Volumen liber est a volvendo dictus, sicut apud Hebraeos volumina Legis, volumina Prophetarum. Liber est interior tunica corticis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
aria ponenda in biblio tetis putent. Neque pauimenta alia quam et caristeomarmore. quod auriful¬
gor euetat & caristiuiridita sreficiatoculos. Nam& quimum molarĩ discunt denariorum formismur teospan¬
s subiciunt & gemmnarum scalptoresscarabeorum terga quibus nichil est uiridius subinde respiciunt¬
& pictores idem faciunt ut laborem uisus eorum uiriditate recre&nt. Membrana autẽ
it candida aut lutea aut purpurea sunt. Candidanaturaliter existunt. lut eum membranum bicolor
est̃ quod a confectoreuna tinguitur parte id est crocatur. De quo persius Iamliber et positis bicolor
imbrana capillis. Purpurea uero inficiuntur colore purpureo in quibus aurum etargentumliques¬
cens patescat inlcteras .  Quaedam genera librorum apud gentiles certis modulis conficiebantur. bre¬

Expanded text:
aria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fularia ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetat et Carystei viriditas reficiat oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subiciunt, et gemmarum sculptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viridius, subinde respiciunt, et pictores idem faciunt, ut laborem visus eorum viriditate recreent. Membrana autem aut candida aut lutea aut purpurea sunt. Candida naturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una tinguitur parte, id est crocatur. De quo Persius 3, 10: Iam liber et positis bicolor membrana capillis. Purpurea vero inficiuntur colore purpureo, in quibus aurum et argentum liquescens patescat in litteris. De libris conficiendis . Quaedam nomina librorum apud gentiles certis modulis conficiebantur. Bre
Abbreviated transcription (Latin):
sccundaliui ana obhonoremliuie ꝓrouinciȩ .ui: Tertia hieratica dicta quod adsacros libros eligebatur
similis agustae sed subcolorata : Quarta teneotica a locoalexan driae quacita uocatur ficbat U Quinta
saltica a boppidosalo :uI. Sexta corneliana a corndiogallo prȩfecto a egrpti primum confecta .VII Septima
emporitica quod ea merces in uoluuntur cumsit scripturis minus idonea. Perga meni regescum casta indi¬
rent membrana primi excogita uerunt. Vnde& perga menarum nomen hucus que tra dente sibi posteritate
seruatum est . Hacc & membrana dicuntur quia ex membris pecodum de trahuntur. fiebant a utem pri¬
um coloris lutei idest crocei. post ea ueroromae candida membra reperta sunt quod a pparuit in habi
lecẽ quod et faciles ordescant aciem que legentiũ lȩdant. Cumperitiores arddtectinequeaurcalacũ¬

Expanded text:
Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, ubi fiebat. Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonea. De pergamenis . Pergameni reges cum carta indigerent, membrana primi excogitaverunt. Unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posteritate servatum est. Haec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant autem primum coloris lutei, id est crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt; quod apparuit inhabile esse, quod et facile sordescant, aciemque legentium laedant; cum peritiores architecti neque aurea lacun