comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid existeret. unde ñ sine iusta et manifesta cau¬
sa. de nrõ habitaculo ꝓiceretur: S cũ ꝓ moueri in
clericatu siue illic ꝑ me. siue alibi ꝑlittas meas ue¬
hem̃itissime conaretur: ego autẽ nullomodo addu¬
cerer ei homim. deqͦtantũ mali existim arẽ. manus
ordinationis imponere: aut ꝑ cõmendation ẽ meã
alicui frĩmeo eũ subintroducere. turbulentiᷤ ag̃e
ceptr.ut si ipse inclericatu ñ ꝑmoueretur: nec pres¬
bit̃ bonifatius in suo gradu eẽ ꝑmitteret᷑. In qͣ eius
ꝓuocationetum uiderem bonefatiũ nolle quib li¬
bet in firmis. et ad suspitionẽ ꝓpensis de sue uite du¬
bitatione scandalum fieri: paratum q tẽ honoris sui
apuo homines dãpnum ppcti potiꝰ qmͣ inea contentio¬
ne in qͦ nonposset ignorantib et dubitantib. uel ad
male suspicandum ꝓcluuorib. suã demonstrare cõ¬
scientiam.usq ad eccłẽ ꝑturbationem in anit̃ ꝓgre¬

Expanded text:
quid existeret, unde non sine iusta et manifesta cauquid existeret, unde non sine iusta et manifesta causa de nostro habitaculo proiceretur. sed cum promoueri in clericatu sine illic per me siue alibi per litteras meas uehementissime conaretur, ego autem nullo modo adducerer ei homini, de quo tantum mali existimarem, manus ordinationis inponere aut per commendationem meam alicui fratri meo eum subintroducere, turbulentius agere coepit, ut, si ipse in clericatu non. promoueretur, nec presbyter Bonifatius in suo gradu esse permitteretur. in qua eius prouocatione cum uiderem Bonifatium nolle quibuslibet infirmis et ad suspicionem propensis de suae uitae dubitatione scandalum fieri paratumque esse honoris sui apud homines damnum perpeti potius quam in ea contentione, in qua non posset ignorantibus et dubitantibus uel ad male suspicandum procliuioribus suam demonstrare conscientiam, usque ad Ecclesiae perturbationem inaniter progre
Abbreviated transcription (Latin):
la. apud quosdam dubia. etiam si non sit macu¬
lata conscientia dolete ista qm̃ dolenda sunt. ñ
tam̃ sic ut eo dolore urã caritas abencinuendo
refrigescat. s potius ad dñm dep̃candum in ardes¬
carut si in nocens c̃ presbit᷑ u̾r quod magis credo
quia cum sensisset alt̾ius motum impudicũ et
in mundum. nec consentire uoluit nec tacere: cito
cũ diuina sententia manifestatum minist̾io ꝓp̾o
rep̃sentet: Si autẽ male sibi constius qd̃ suspiccu
pudiciciam contaminare ñposset. sicut dicit ipe
tum qͦ h abet causam. ñ eum ꝑmittat suam occul¬
tare nequitiã ut qd̃ homines inuenire ñpossunt
dequolibet corũ diumo iuditio ꝓpaietur. Cũ enĩ
me causa ista diu cruciasset. nec inuemiiẽ quomo¬
do un̾ eduob conuinceretur: qmͣuis magis p̃sbi¬
tero credissem: cogitauerã pͥmo sic ambos d̃o relin¬
quere. donec in uno eoꝵ qͥ michi suspect᷑ erat ali¬

Expanded text:
la, apud quosdam dubia, etiam si non sit macula, apud quosdam dubia, etiam si non sit maculata conscientia. dolete ista, quoniam dolenda sunt, non tamen sic, ut eo dolore uestra caritas a bene uiuendo refrigescat, sed potius ad dominum deprecandum inardescat, ut, si innocens est presbyter uester, quod magis credo, quia, cum sensisset alterius motum inpudicum et inmundum, nec consentire uoluit nec tacere, cito eum sua diuina sententia manifestatum ministerio proprio repraesentet; si autem male sibi conscius, quod suspicari pudicitiam contaminare non posset, sicut dicit ipse, cum quo habet causam, non eum permittat suam occultare nequitiam, ut, quod homines inuenire non possunt, de quolibet eorum diuino iudicio propaletur. Cum enim me causa ista diu cruciasset nec inuenirem. quo modo unus e duobus conuinceretur, quamuis magis presbytero credidissem, cogitaueram primo sic ambos deo relinquere, donec in uno eorum, qui mihi suspectus erat. ali
Abbreviated transcription (Latin):
uenire nos posse ad secdes felicitatis ẽt̃ne nisi tẽpora¬
lib maus exercitati ñ deficeremus: Q d opus fuit
ut diceret. qm̃ habundabit iniquitas refri gescet
caritas multorum: nisi ut illi de quib contino lo¬
cut᷑ ad iunxit. quip seuerauerit usq infinẽ hic sal¬
uus erit. cum hac iniquitatis habundantia refri¬
gescentem caritatem uiderent. ñꝑturbarentur
ñ expauescerent. non qͣsi reb insꝑatis et inopina¬
tis contristati deficerent: s potius uidentes acci¬
dere que futura p̾dicta sunt ante finem patient̃
ꝑseuerarent usq infinem: ut securi mererentum.
bit̾o non nulli ꝑturbantur. ñ uob̃̾ dico ut non
ris malignitas diaboli. ñ quia in memorato pres¬
bit̾o apparuit aliquid. qd̃ dignum dampnatio¬
ne udicaretur: s quia duo dedomo nr̃a talem
habent causam. ut unꝰ eorum sine dubio ꝑditus
habeatur: et fit alt̾ius fama apud quos dam mna¬

Expanded text:
uenire nos posse ad sedes felicitatis aeternae, nisi temporauenire nos posse ad sedes felicitatis aeternae, nisi temporalibus malis exerciti non defecerimus? quid opus fuit, ut diceret: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum, nisi ut illi, de quibus continuo locutus adiunxit: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, cum hac iniquitatis\' abundantia refrigescentem caritatem uiderent, non perturbarentur, non expauescerent, non quasi rebus insperatis et inopinatis contristati deficerent, sed potius uidentes accidere, quae futura praedicta sunt ante finem, patienter perseuerarent\', usque in finem, ut securi mererentur bytero nonnulli perturbantur, non uobis dico, ut non eis malignitas diaboli —, non quia in memorato presbytero apparuit aliquid, quod dignum damnatione iudicaretur, sed quia duo de domo nostra talem habent causam, ut unus eorum sine dubio perditus habeatur et sit alterius fama apud quosdam ma
Abbreviated transcription (Latin):
clero semorib. et uniũse piebi ecełẽ ip¬
pomensis. cui serio in dilectione. xpĩ.
augustinus in domino salutẽ. Utinã
scripture dei sollicita m̃te intendentes. inquib q
scandalis adiutorio nr̃i sermonis ñ egeretis. et ille uoᷤ
potiꝰ consolasetur qui consolat᷑ et nos: qui ñ solum
bona que scĩs et fidelib suis ẽ redditurꝰ uerũ etiã
mala quibi erat hic mund̃ habundaturꝰ. ante pre¬
dixit. ante conscribenda curauitꝰ ut bona post scł
finem secutura cerciosses expectarem᷑: qm̃ mala si¬
milit̾ p̃nuntiata ante seculi finem p̃cedentia senti¬
remꝰ: unde et apłs dicit: quecumq enĩ ante. scͥta
st̃ ut nos doccremus scͥpta sunt: ut ꝑpatientiam et
consolationem scͥpturarum. spem habeamꝰ addm̃.
Qͥd autem opꝰerat ut ipse dñs iħc ñ solum diceret.
tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui. qd̾
post scłi finem futurum ẽ. uerũ etiã exclamaret ue
mundo abscandalis nisi ut nob ñ blandiremur

Expanded text:
CLERO, SENIORIBUS ET UNIVERSAE PLEBI ECCLESIAE HIPPONIENSIS, CUI SERVIO, IN DILECTIONE CHRISTI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Utinam scripturae dei sollicita mente intendentes in quibusque scandalis adiutorio nostri sermonis non egeretis et ille uos potius consolaretur, qui consolatur et nos, qui non solum bona, quae sanctis et fidelibus suis est redditurus, uerum etiam mala, quibus erat hic mundus abundaturus, ante praedixit, ante conscribenda curauit, ut bona post saeculi finem secutura certiores expectaremus, quam mala similiter praenuntiata ante saeculi finem praecedentia sentiremus. unde et apostolus dicit: Quaecumque enim ante scripta sunt, ut nos doceremur, scripta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeamus ad deum. quid autem opus erat, ut ipse dominus Iesus non solum diceret: Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui, quod post saeculi finem futurum est uerum etiam exclamaret: Vae mundo ab scandalis, nisi ut nobis non blandiremur
Abbreviated transcription (Latin):
rem uidam tolerauerunt aut melior sit postremo
qm celum unde angłi ceciderunt: Simplicit̃ fate¬
or caritatiurẽ. corã dño deo nr̃õ. qui testis ẽ super
animã meã. exqͦ deo seruire cepi. quodiodo diffici¬
le sum exptꝰ meliores. qm qui in monast̾iis ꝓfece¬
rt̃ ita not sum exptꝰ peiores qmͣ qui in monast̾iis
ceciderunt: ita ut hinc arbitrer iri apocalipsi scͥp¬
tum iustꝰ iustior fiat. et sordidus sordescat ad¬
huc. Qua ꝓpt̾ et si contristamur de aliquibr pur¬
gam̃tis: consolamur tam̃ etiã de płib ornam̃tis:
Nolite gͦ ꝓpt̾ amurcam qͣ ocsi ur̃i offenduntur. tor¬
cularia detestari: unde apothece dm̃ce. fruetu olei
luminosioris implentur. Domini dĩnr̃i misccłia.
uos ad u̾sus oms insidias inimici. in sua pace cu¬
stodiat dilectissimi fr̃es¬

Expanded text:
rem ludam tolerauerunt; aut melior sit postremo rem ludam tolerauerunt; aut melior sit postremo quam caelum, unde angeli ceciderunt. Simpliciter fateor caritati uestrae coram domino deo nostro. qui testis est super animam meam, ex quo deo seruire coepi: quo modo difficile sum expertus meliores, quam qui in mona-steriis profecerunt, ita non sum expertus peiores, quam qui in monasteriis ceciderunt, ita ut hinc arbitrer in Apocalypsi scriptum: Iustus iustior fiat et sordidus sordescat adhuc. quapropter etsi contristamur de aliquibus purgamentis, consolamur tamen etiam de pluribus ornamentis. nolite ergo propter amurcam, qua oculi uestri offenduntur, torcularia detestari, unde apothecae dominicae fructu olei luminosioris implentur. domini dei nostri misericordia uos aduersus omnes insidias inimici in sua pace custodiat, dilectissimi fr
Abbreviated transcription (Latin):
uigilet disciplina domꝰ mee homo sũ: et int̾ hoiẽs
uiuo. slec michi arrogare audeo ut domꝰ mea me¬
lior sit qmͣ archa nos. ubi tam̃ int̾ octo homines
repb unus inuent᷑ c̃: aut melior sit qmͣ domus
abrahe ubi dictum ẽ. eice ancillam et filium ei᷑ aue
melior sit qmͣ domꝰ ysaac ciuĩ deduob geminis
dictum ẽ. iacob dilexi esau autem odio habui:
aut meliorsit qmͣ domus ipsius iacob ubi lectũ
patris. filius incestauit: aut melior sit qm domꝰ
dauid cuiꝰ filius cum sorore concubuit. cuĩ alt̃
filius contͣpatris tam scam mansuetudinẽ rebel¬
lauit. aut melior sit qmͣ cohabitatio aplĩpauli
qui tam̃ si int̾ om̃s bonos habitaret non diceret
qd̃ suꝑiꝰ cõmemoraui. foris pugne intͦ timores.
nec diceret cũ de sc̃itate et fide timothei loquere¬
tur. neminem habeo qui tam germane de uob̾
sollicitꝰ sit omnes enim sua quert̃. non que sunt
iħu xp̃i: aut melior sit qm cohabitatio ipsius
domini xp̃i inquaundetim bom. ꝑfidum et fu¬

Expanded text:
uigilet disciplina domus meae, homo sum et inter homines uiuo nec mihi adrogare audeo, ut domus mea melior sit quam arca Noe, ubi tamen inter octo homines reprobus unus inuentus est; aut melior sit quam domus Abrahae, ubi dictum est: Eice ancillam et filium eius; aut melior sit quam domus Isaac, cuius de duobus geminis dictum est: lacob dilexi, Esau odio habui; aut melior sit quam domus ipsius Iacob, ubi lectum patris filius incestauit; aut melior sit quam domus Dauid, cuius filius cum sorore concubuit, cuius alter filius contra patris tam sanctam mansuetudinem rebellauit; aut melior sit quam cohabitatio apostoli Pauli, qui tamen si inter omnes bonos habitaret, non diceret, quod superius commemoraui: Foris pugnae, intus timores, nec diceret. cum de sanctitate et fide Timothei loqueretur: Neminem habeo, qui germane de uobis sollicitus sit; omnes sua quaerunt, non quae Iesu Christi; aut melior sit quam cohabitatio ipsius domini Christi, in qua undecim boni perfidum et fu
Abbreviated transcription (Latin):
mo et honorifica sinceritate kinõ fr̃i et cõ¬
diacono restituto: augustinꝰ in dno salutẽ.
Estus in dicantes piam flaminã cordis
tui. indicauit mͥ fidelissimꝰ ut siͦs particcps eorum:
frr̃ deo grãs. lege itaq tẏconium quẽ bñ nosti: ñ qͥti¬
dẽ omuia ꝓbaturꝰ Nam que millo cauenda sinit bñ
nosti. hanc tam̃ questionẽ quomꝰ ineccła dĩ si qua for¬
te pũsa uł etiam scelerata corrigere aut extinguere ñ
ualemꝰ. saluo unitatis unccilo toleranda sint. stre¬

Expanded text:
MO ET HONORIFICA SINCERITATE CARISSEMO FRATRI ET CONDIACONO RESTITUTO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Aestus indicantes piam flammam cordis tui indicauit mihi fidelissimus, ut scis. particeps eorum. frater Deogratias. lege itaque Tychonium, quem bene nosti, non quidem omnia probaturus; nam quae in illo cauenda sint, bene nosti, hanc tamen quaestionem, quo modo in ecclesia dei, si qua forte peruersa uel etiam scelerata corrigere aut extinguere non ualemus, saluo unitatis uinculo toleranda sint, stre
Abbreviated transcription (Latin):
sarcinis oneremꝰ. audiamꝰq dñm qͥ nob̃ illam uitam
sũmo ardore desiderandam fidelissime poslicet᷑. ue-¬
lut in totiꝰ mundi conditione clamantẽ. uenite ad
me om̃s qui laboratis et honerati estis. et ego uos refitiã.

Expanded text:
sarcinis oneremus audiamusque dominum, qui nobis illam uitam sarcinis oneremus audiamusque dominum, qui nobis illam uitam sulut in totius mundi concione clamantem: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos refi
Abbreviated transcription (Latin):
tuendeq seruabant. Solent certe amatores illis quas
amant: ut cas habeant. multa conferre. Isti amaram
suã non hab̃ent. nisi amandomopẽ reddidissent. nec ei
multa conferrent: sed cuncta potius auferrent. ne sibi
eam hostis auferret:. Nec eorũ rep̃hendo consilium. Qͥs
enĩ nesciat ꝑituram ipsam fuisse. si non ea pissent que
recondita fuerant ꝓpt̃ ipsam: Qmuis et qͥdam ꝑdide¬
rint pͥus illa mox ipsam: quidam uͦ licet pati. cuncta
ꝑd̃e ꝓpt̃ ipsam: p̾us pdiderint ipsam. Sed huic ad mo¬
nendi sumꝰ quales et̾ne uite duectores ẽẽ debeamꝰ. ut
ꝓpt̃ eam contẽp namꝰ cuncta suꝑflua. cum ꝓhac trans¬
sitoria uita contemptasint. que illi fuerant necessaria.
Neq enĩ amatam nr̃am sicut illi suam ut teneamus
expoliamꝰ seo illict̾ne ad ipiscende. istam tẽꝑ alem uelud
famulam expeditiorem seruire facimꝰ. si eam nec orna-¬
m̃toꝵ uanoꝵ uinculis alligemi᷑: nec curarũ noxiarũ

Expanded text:
tuendaeque seruabant! solent certe amatores illis, quas tuendaeque seruabant! solent certe amatores illis, quas amant, ut eas habeant, multa conferre; isti amatam suam non haberent, nisi amando inopem reddidissent, nec ei multa conferrent, sed cuncta potius auferrent, ne sibi eam hostis auferret. nec eorum reprehendo consilium; quis enim nesciat perituram fuisse ipsam, si non ea perissent, quae recondita fuerant propter ipsam? quamuis et quidam perdiderint prius illa mox ipsam, quidam uero licet parati cuncta perdere propter ipsam prius perdiderint ipsam. sed hinc admonendi sumus, quales aeternae uitae dilectores esse debeamus, ut propter eam contemnamus cuncta superflua, cum pro hac transitoria uita contempta sint, quae illi fuerant necessaria. Neque enim amatam nostram sicut illi suam, ut teneamus, expoliamus, sed illi aeternae adipiscendae istam temporalem uelut famulam expeditiorem seruire facimus, si eam nec ornamentorum uanorum uinculis alligemus nec curarum noxiarum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ in alta ꝑdunt. qͥa utiq mista. nec miseriam diugt̃.
nam beatiẽẽ uolunt necbreuitatẽ. nã finire eam uo-¬
lunt. lantum quia uita c̃ sic amatur. uit sepe ꝓpt̾ eam
licet miseram. et breuem beatissima et sempitertia a¬
mittatur. his consideratis: quid magnum uita cc̃na
iubeat. amatorib suis cum se iubet. sic amari quẽ ad
modum hec amat᷑ a suis: Anucro dignum ẽ uł feren¬
dũ cum contẽpnunt᷑ omĩaque amant᷑ inmundo ut
uita post paululum fimenda saltem ipsũ paululũ
teneatur inmundo. et non contẽpnitur mundus ut
obtineat᷑ uita. quesine fine apud illum ẽ ꝑ quẽ faccꝰ
ẽ mundus: Modo cũ ipsa roma domicilium clarissi¬
mi imꝑii barbarico uastaretur in cursur: qm multi in¬
te huiꝰ temꝑalis amatores. ut eam uł infelicit̾ ꝓ ducen¬
dam nudamq redimerent. dederunt oĩa que illi nõ
solum oblectande et ornande: uerum etiã sustentande

Expanded text:
quod in altera perdunt, quia utique in ista nec miseriam diligunt, quod in altera perdunt, quia utique in ista nec miseriam diligunt, nam beati esse uolunt, nec breuitatem, nam eam finire nolunt; tantum quia uita est, sic amatur, ut saepe propter eam licet miseram et breuem beata et sempiterna amittatur. His consideratis quid magnum uita aeterna iubeat amatoribus suis, cum se iubet sic amari, quem ad modum haec amatur a suis? an uero dignum est uel ferendum, cum contemnuntur omnia, quae amantur in mundo, ut uita post paululum finienda saltem ipsum paululum teneatur in mundo, et non contemnitur mundus, ut obtineatur uita, quae sine fine apud illum est, per quem factus est mundus? modo cum ipsa Roma, domicilium clarissimi imperii, barbarico uastaretur incursu, quam multi uitae huius temporalis amatores, ut eam uel infeliciter producendam nudamque redimerent, dederunt omnia, quae illi non solum oblectandae et ornandae uerum etiam sustentandae
Abbreviated transcription (Latin):
dit eis ut doleant et finiant. non solũ qi et sanati. intã
utiq finiunt post dolores que tantis penis compata.
nec sempit̾na cẽ potest qui amortalis ẽ necdiuturna.
quia tota breuis ẽ nec deipso breui spatiosin sccura
quia semꝑ incerta ẽ. uerũ euam qd̃ aliqnͣdo eam dolo¬
refimert̃ qmͣ ne fimrent dolere uoluerẽ: Habet etiã
hoc magnum malum ac uehenient̾ exetrandum
et horrendum.nmmiꝰ amor uite huiꝰ qd multi dum
uolunt paulo diutiꝰ uiu̾e graurẽ offendunt dm̃. apd̾
quẽ est fons uite atq ita dum abeis frustra qui neces-¬
sario fururꝰ est uite finis metutt᷑. illinc. ꝓhibentir
ubisine fine uiuitur. huc accedit quia uita misera
etiam si poss cẽ ꝑpicua nullo modo beate uite etiam
breuissime cõꝑanda ẽ. et tam̃ isti amando miserrimã¬
uitã atq bteuissim ã ꝓdunt bcatissimã ac sempiter¬
nam:. cum inhac ipsa qmͣ male diligunt hoc ueluit

Expanded text:
dit eis, ut et doleant et finiant, non solum quia et sanati uitam dit eis, ut et doleant et finiant, non solum quia et sanati uitam utique finiunt post dolores, quae tantis poenis comparata nec sempiterna esse potest, quia mortalis est, nec diuturna, quia tota breuis est, nec de ipso breui spatio sui secura, quia semper incerta est, uerum etiam quod aliquando eam dolore finierunt, quam ne finirent, dolere uoluerunt. Habet etiam hoc magnum malum ac uehementer execrandum et horrendum nimius amor uitae istius, quod multi, dum uolunt paulo diutius uiuere, grauiter offendunt deum, apud quem est fons uitae, atque ita, dum ab eis frustra, qui necessario futurus est uitae finis, metuitur, illinc prohibentur, ubi sine fine uiuitur. huc accedit, quia uita misera, etiam si posset esse perpetua, nullo modo beatae uitae etiam breuissimae comparanda est. et tamen isti amando miserrimam atque breuissimam perdunt beatissimam ac sempiternam, cum in hac ipsa, quam male diligunt, hoc uelint,
Abbreviated transcription (Latin):
iure formidant et mortem dum declinant accele¬
rant ueluti si quisqmͣ fluuio rapiendus irruat in la¬
tronẽ bestiam ue fugiendo: Iactant in mare tempes¬
tate seuiente et aliquando et alimenta. et ut uiuãt
pitiunt unde uiuunt: necito finiati. qd̃ us in labo¬
reuiuitur. Qnͣtis laborib agitur. ut longiore temꝑe
laboretur. et mors cum inpendere cepit idco cauetur
ut diutiꝰ timeatur. Nam int̃ tot casus fragilitatis hu¬
mane quã multe mortes tim̃tur: Quarum certe u¬
na cũ uenerit restat cet̾as nontimeri: et tam̃ fugit᷑
uma cum om̃s timeant᷑. Quib excruciantur dolorib̾
qͥ turant᷑ ꝯmedicis et secantur: Numquid ut non
moriant᷑ Sedut aliqñto seriꝰ mouant᷑. Mutti cruciatus
suscipiuntur certi: ut pauci dies aditiant᷑ incerti. et
non nũ qmͣ ipsis dolorib uicti continuo morumtuu:
qͦs mortis timore suscipiunt. Et cum omiino non eli¬
gant uitam finire ne doleant:s dolerene finiant: acci¬

Expanded text:
finire formidant, et mortem dum declinant, accelefinire formidant, et mortem dum declinant, accelerant, ueluti si quisquam fluuio rapiendus inruat latronem bestiamue fugiendo. iactant in mare tempestate saeuiente aliquando et alimenta et, ut uiuant, proiciunt, unde uiuunt, ne cito finiatur, quod uel in labore uiuitur. quantis laboribus agitur, ut longiore tempore laboretur! et mors cum inpendere coeperit, ideo cauetur, ut diutius timeatur. nam inter tot casus fragilitatis humanae quam multae mortes timentur, quarum certe una cum uenerit, restat ceteras non timeri! et tamen fugitur una, ut omnes timeantur. quibus excruciantur doloribus, qui curantur a medicis et secantur! numquid ut non moriantur? sed ut aliquanto serius moriantur. multi cruciatus suscipiuntur certi, ut pauci dies adiciantur incerti, et nonnumquam ipsis doloribus uicti continuo moriuntur, quos mortis timore suscipiunt, et cum omnino non eligant uitam finire, ne doleant, sed dolere, ne finiant, acci
Abbreviated transcription (Latin):
iã non sibi uiuant. sed ei qui ꝓipĩs mortuus ẽ. et resur¬
rexit. tisi forte ad huc mundus amandus ẽ. tanta
rerum labe contrit᷑ ut etiã speciem seductionis ami¬
serit. Nlam qnͣtum illi laudandi atq p̃dicandi qͥ
dignatinonst̃ cũ mundo etiã florente florere. tantũ
increpandi et accusandi st̃ quos pire cum peunte
delectat: labores et picula et exitia hrꝰ transitorie uite
si peadem uita qnͣdoq fimenda sub euntur ut mors
eius non omnino auferatur. s paululũ differatur.
qnͣto magis ꝓct̾na sub eunda sc̃. ubi mortẽ nec natura
sollicite cauet. nec ignauia tur pit timiet. nec sapien¬
cia fortit᷑ sustinct: Nulli quippe erit que non erit
habeat gͥ te uita et̃na indilectorib sius. Nonne cen-¬
nis hec inta miserabilis. et egena qmͣ uehem̃tes ha-¬
beat. qnͣtumq sibi obliget amatores suos: Qui tam̃
ꝑiculo eiꝰ sepe turbati. cici eam fimunt coipso quo

Expanded text:
iam non sibi uiuant sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resuriam non sibi uiuant sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit, nisi forte adhuc mundus amandus est tanta rerum labe contritus, ut etiam speciem seductionis amiserit. nam quantum illi laudandi atque praedicandi, qui dignati non sunt cum mundo etiam florente florere, tantum increpandi et accusandi sunt, quos perire cum pereunte delectat. Labores et pericula et exitia huius transitoriae uitae si pro eadem uita quandoque finienda subeuntur, ut mors eius non omnino auferatur, sed paululum differatur, quanto magis pro aeterna subeunda sunt, ubi mortem nec natura sollicite cauet nec ignauia turpiter timet nec sapientia fortiter sustinet! nulli quippe erit, quae non erit. habeat igitur te uita aeterna in dilectoribus suis. nonne cernis, haec uita miserabilis et egena quam uehementes habeat quantumque sibi obliget amatores suos? qui tamen periculo eius saepe turbati citius eam finiunt eo ipso, quo
Abbreviated transcription (Latin):
rabilib ac desiderabilib filiis arm̃tario
lit michi quid domino uoueritis. Qua eiꝰ narratio¬
ne hilaratus. et ibidem metuens ne aliud suadeat.
ille temptator qui bonis talib antiqͥtus in uioet:
exhortandam pautis credidi caritatem tuã. dñe ex¬
hnme. meritoq honorabilis et desioerabilis fili ut
cogites qͥd indiunis eloquiis legitur ne tardes conu̾ti
ad dñm. neq differas dedie in dicm: atq arripias cu¬
resq reddendum quod ei te uouisse nosti. quiet de-¬
bita exigit. et ꝓmissa ꝑsoluit. Nam et hoc scͥptum ẽ.
uouete et reddite domino deo ur̃o qmͣquã et si non
uouisses. qͥd aliud tibi suadendum fuit. aut quid
melĩ ab homine fieri pocest. qm̃ ut ei restituat se.
a quo institutus ẽ: Presertim quia caritatis erga nos
deitantum apparuit atq illuxit inditium. ut filiũ
suu unigenitũ mitt̃ct: qui ꝓ nob moreret᷑. Restat gͦ
ut fiat qđ̃ apss ait: ꝓpt̾ra mortuũ ẽẽ xp̃m. ut qͥ uiunt¬

Expanded text:
RABILIBUS AC DESIDERABILIBUS FILIIS ARMENTARIO ter, rettulit mihi, quid domino uoueritis. qua eius narratione hilaratus et ibidem metuens, ne aliud suadeat ille temptator, qui bonis talibus antiquitus inuidet, exhortandam paucis credidi caritatem tuam, domine eximie meritoque honorabilis et desiderabilis fili, ut cogites, quod in diuinis eloquiis legitur: Ne tardes conuerti ad dominum neque differas de die in diem atque arripias curesque reddendum, quod ei te uouisse nosti, qui et debita exigit et promissa persoluit. nam et hoc scriptum est: Vouete et reddite domino deo nostro. quamquam etsi non uouisses, quid aliud tibi suadendum fuit aut quid melius ab homine fieri potest, quam ut ei se restituat, a quo institutus est, praesertim quia caritatis erga nos dei tantum apparuit atque inluxit indicium, ut filium suum unigenitum mitteret, qui pro nobis moreretur? restat ergo, ut fiat, quod apostolus ait, propterea mortuum e
Abbreviated transcription (Latin):
mulier. Sexum nomine corporis: nũcupauit.
Sed cum illã tam paratam eẽ audiam deo dicare
continentiam. ut eosolo inpediatur si tibi debitũ
reddere conuigali iure cõpellitur: ambo deo reddi¬
te qd̾ ambo uouistis: ut illi ꝑsoluatur qd ab alteru.¬
tro non exegistis: Sed continentia uirtꝰ est sicutiẽ: cur
ad cam sit ꝓmptior. sexus infirmior. cum uirtꝰ auito
potiꝰ cognominata uideat᷑ sicut similitudo uocabuli
resonat. Noligͣ uir abhorpere auirtuie: qmͣ mulier
ẽ pata suscipe: Sit ur̃ consensus oblatio ad suꝑnum
altare creatoris. et uicta concupiscentia. tanto fortius
qnͣto sanctius uinculum caritatis: Gaudeamꝰ de uo-¬
bis. in abundanti gratia xp̃i. dm̃i exumi. meritoq
honorabiles et desiderabiles filii. Augustinus¬

Expanded text:
mulier. sexum nomine corporis nuncupauit. mulier. sexum nomine corporis nuncupauit. sed cum illam tam paratam esse audiam deo dicare continentiam, ut eo solo impediatur, si tibi debitum reddere coniugali iure compellitur, ambo deo reddite, quod ambo uouistis, ut illi persoluatur, quod ab alterutro non exigitis. si continentia uirtus est, sicuti est, cur ad eam sit promptior sexus infirmior, cum uirtus a uiro potius cognominata uideatur, sicut similitudo uocabuli resonat? noli ergo uir abhorrere a uirtute, quam mulier est parata suscipere. sit uester consensus oblatio ad supernum altare creatoris et uicta concupiscentia tanto fortius quanto sanctius uinculum caritatis. gaudeamus de uobis in abundanti gratia Christi, domini eximii meritoque honorabiles et desiderabiles filii. CXXVI
Abbreviated transcription (Latin):
mansisses si nichil tale uoluisses. Mitior enm tẽ
ẽẽs non peior. Modo autem tanto qd̃ absit miserior:
si fioem deo fregeris qnͣto beatior si ꝑsolueris. Nec
ideo te uouisse peniteat: immo gaude iam tibi ñ¬
sic licere quod eum tuo decrimento licuisset. Ad gre¬
dere itaq intrepidus etdicta factis imple: ipse ad¬
uiuabit. qui nota tua expetit: felix ẽ necessitas: que
imeli ora compellit: ina sola causa cẽ posset. qua
te id qd̾ uouisti nonsolum non hortaremur: ue-¬
rum etiã ꝓhiberemꝰ implere. si forte tua coniux hoc
tecum susciꝑe. animi seu carins infirmitate recu¬
saret. Nam et uouenda talia non ft̃ a coniugatis.
nisi exconsensu et uoluntate cõmum. Et si p̃pꝑe
factum fuerit. magis ẽ corrigenda temeritas qmͣ
ꝑ soluenda ꝓmissio. As eq enĩ d̾s exigit. siquis ex
alieno aliquit uouerit: s potius usurpare uetat
Similit̾ et uir non ht̃ potestatem corporis sin. sed

Expanded text:
mansisses, si nihil tale uouisses. minor enim tunc mansisses, si nihil tale uouisses. minor enim tunc esses, non peior; modo autem tanto — quod absit — miserior, si fidem deo fregeris, quanto beatior, si persolueris. nec ideo te uouisse paeniteat, immo gaude iam tibi non licere, quod cum tuo detrimento licuisset. adgredere itaque intrepidus et dicta imple factis; ipse adiuuabit, qui uota tua expetit. felix est necessitas, quae in meliora compellit. Una sola esse causa posset, qua te id, quod uouisti, non solum non hortaremur, uerum etiam prohiberemus implere, si forte tua coniux hoc tecum suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. nam et uouenda talia non sunt a coniugatis nisi ex consensu et uoluntate communi et, si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas quam persoluenda promissio. neque enim deus exigit, si quis ex alieno aliquid uouerit, sed potius usurpare uetat similiter et uir non habet potestatem sui corporis sed
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃to facili harene mobilitate subũtitur. Nec idco qd̃
quisquam ommnino non audit tuti̾ sibi aliquid com¬
parat Nichilenĩ edificans sine ullo tecto mutto facilius
obruendus rapiendus et disꝑgendus. ĩbrib. fluiuis
uentisq donatur. Possim etiam ꝓmodulo meo eosdẽ
meritisq distinguere. atq ostendere. quo differat
uita coniugalis filios ꝓ creantium patrum. ma
irumq samilias uerumptam̃ religiosoꝵ ac pi¬
orũ abeata uita quamuos deo uouistis. si nunc
ad eam uouendam. exortandus eẽs. S quia iam
uouisti. iam te obstriuxisti. aliud facere tibi non
licet. Priꝰquam esses uoti reus liberum fuit quo¬
eẽs inferior qmͣuis nonfit gratulanda qua fit ut
non debeatur. qd̃ cum lucro redditur. Nunc nero qi
tenetur apuo dm̃ sponsio tua: non te ad magnã
iustitiam inuito s amagna iquitate de t̾reo.
Non enim talis eris. si not feccris qd̃ uouisti. qualis

Expanded text:
damento facili harenae mobilitate subuertitur. nec ideo, damento facili harenae mobilitate subuertitur. nec ideo, quisquis omnino non audit, tutius sibi aliquid comparat; nihil enim aedificans sine ullo tecto multo facilius obruendus, rapiendus et dispergendus imbribus, fluuiis uentisque donatur. Possem etiam pro modulo meo eosdem meritisque distinguere atque ostendere, quo differat uita coniugalis filios trumque familias, verumtamen religiosorum ac piorum, ab ea vita quam vos Deo vovistis, si nunc ad eam vovendam exhortandus esses; sed quia jam vovisti, jam te obstrinxisti, aliud tibi facere non licet. Priesses inferior, quamuis non sit gratulanda libertas, qua fit, ut non debeatur, quod cum lucro redditur. nunc uero, quia tenetur apud deum sponsio tua, non te ad magnam iustitiam inuito, sed a magna iniquitate deterreo. non enim talis eris, si non feceris, quod uouisti, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
buti consecrati imsteriis utriq eiꝰdem euͣgłii non
auditores tantum. ũum etiam p̾dicatores: nec utriq
cam̃ regni dei lucisq participes et uite er̃ne que sola est
beata coheredes. Dommnꝰenim iħt nonabeis quinon
dudiunt. sed eos int̾ se auditores u̾borum suoꝵ. latissi¬
mo limite. non tenui distinctione discreuit. Qui audit
inquit u̾ba mea hec. et facit ea. sumilabo eum iuropru-¬
denti qui eilificauit domum suã supͣ petram. Descen
dit pluuia uenert̃ flumina. flauerunt uenti. et inpe¬
cit ca fimilabo eum uiro stulto qui edificatut domũ
suam suꝑ arenam. Descendit pluuia. uenert̃ flumina.
flauerunt uenti. et inpegert̃ indomum illã et cecidit.
et factaẽ riuna es magna: audire gͦ illa u̾ba. edifica¬
reest. In hocutriq Pares sunt: In fatiendo autem et ñ
fatiendo qd audiutit intm dispares. qnͣtum alifitium
petre solidate fundatum dispar ẽ ei qd̃ sine ullo fun¬

Expanded text:
buti consecratique mysteriis, utrique eiusdem euangelii non buti consecratique mysteriis, utrique eiusdem euangelii non auditores tantum uerum etiam praedicatores nec utrique tamen regni dei lucisque participes et uitae aeternae, quae sola est beata, coheredes. dominus enim Iesus non ab eis, qui non audiunt, sed eos inter se auditores uerborum suorum latissimo limite, non tenui distinctione discreuit: Qui audit, inquit, uerba mea haec et facit ea, similabo eum uiro prudenti, qui aedificauit domum suam super petram: dit pluuia, uenerunt flumina, flauerunt uenti et inpe non facit ea similabo eum uiro stulto, qui aedificabit domum suam super harenam: descendit pluuia, uenerunt flumina, flauerunt uenti et impegerunt in domum illam et cecidit et facta est ruina eius magna. audire ergo uerba illa aedificare est; in hoc utrique pares sunt, in faciendo autem et non faciendo, quod audiunt, tantum dispares, quantum aedificium petrae soliditate fundatum dispar est ei, quod sine ullo fun
Abbreviated transcription (Latin):
redilitur reddenti additur ĩmo uero in eo cui reddit᷑
reddens ipse seruatur. Idipsum qͥppe erit redoitum
et redditor. qͥa idipsum erat debitum et debitor. Deo
namq seipsum debet homo: eiq reddendus ẽ. ut be¬
atus fit aquo accepit ut sit. h oc significat quod in
cuͣgłio dommꝰ art. Redite cesari. que cesatis sunt: et dõ
que csĩ sunt: hoctnim dixit cumsibi de monstrato ñ mo
et quesito cuiꝰ haberet imaginem tesponsum eẽt. cesaris
ut hinc intelligerent. qd̃ d̃s exigeret abhomine imagi¬
nem suam in homine ipso. sicut suã cesar exigebar
innũmo. Qnͣtomagis gͣ reddenda ẽ cum ꝓ mittitur
tuietiã non ꝓmissa debetur: Quappt̃ km̃e: possem
qd̃ deo uouisse uos cõꝑi uberiꝰ laudare fructum. ac de¬
mostrare quid distet int̾ xp̃ianos dilectores mundi
huiꝰ. et contemptores. qmͣins fideles itriq dicantinr.
Codem utriq lauaero sacrifontis ablutist̃. eisdem in¬

Expanded text:
redditur, reddenti additur, immo uero in eo, cui redditur, redditur, reddenti additur, immo uero in eo, cui redditur, reddens ipse seruatur. id ipsum quippe erit redditum et redditor, quia id ipsum erat debitum et debitor. deo namque se ipsum homo debet eique reddendus est, ut beatus sit. a quo accepit, ut sit. hoc significat, quod in euangelio dominus ait: Reddite Caesari, quae caesaris sunt, et deo, quae dei sunt. hoc enim dixit, cum sibi demonstrato nummo et quaesito, cuius haberet imaginem, responsum esset: \'Caesaris\', ut hinc intellegerent, quod deus exigeret ab homine imaginem suam in homine ipso, sicut suam Caesar exigebat in nummo. quanto magis ergo reddenda est, cum promittitur, cui etiam non promissa debetur! Quapropter, carissimequod deo uouisse uos comperi, uberius laudare fructum ac demonstrare, quid distet inter Christianos dilectores mundi huius et contemptores, quamuis fideles utrique dicantur, eodem utrique lauacro sacri fontis abluti sint, eisdem in
Abbreviated transcription (Latin):
enimsuum leuecconus leue dicens. quia diffusa per
sp̃m sanctum caritate incordib nostris ꝓfecto ama¬
bitur: qd̾ uidebitur et nonerit aspum nec onerosum.
si subhocimo nigo. qnͣto minꝰ tumida. tanto magis li¬
bera cerauce sermnatur. Et hec ẽ sarrina quaeiꝰ baiulus
non p̃mitur. s leuatur. Diuitie si diliguretur ibi sex¬
uentur. ubrꝑtre non possunt: honor si diligitur. illic
habeatur. ubi nemo indignus honoratur. Salus si di¬
ligitur. ibi adipiscenda desideretur: ubi ad epte nichil
timetur. Ulita si diligitur. ibi ad quitatur ubi nulla
morte finitur: Reddite gͥ quod uoinstis. quia uos ipsi
estis. et ei uos uilditis aquo estis: Reddite obsctro. neq
enim qd̃ redlitis reddendo minuecur: sed potĩ serua¬
bitur et augebitur. Benignus enĩ ex auctor ẽ. non egenꝰ.
it qui non crescat exredditis. sed in se crescere fatiat red¬
ditores. huicgͦ quod non redlitur ꝑditur Qd̃ autem

Expanded text:
suum lene et onus leue dicens, quia diffusa per suum lene et onus leue dicens, quia diffusa per spiritum sanctum caritate in cordibus nostris profecto amabitur, quod iubebitur, et non erit asperum nec onerosum, si sub hoc uno iugo quanto minus tumida tanto magis libera ceruice seruiatur. et haec est una sarcina, qua eius baiulus non premitur, sed leuatur. diuitiae si diliguntur, ibi seruentur, ubi perire non possunt; honor si diligitur, illic habeatur, ubi nemo indignus honoratur; salus si diligitur, ibi adipiscenda desideretur, ubi adeptae nihil timetur; uita si diligitur, ibi adquiratur, ubi nulla morte finitur. Reddite igitur, quod uouistis, quia uos ipsi estis et ei uos redditis, a quo estis; reddite, obsecro. neque enim, quod redditis, reddendo minuetur, sed potius seruabitur et augebitur; benignus enim exactor est, non egenus, et qui non crescat ex redditis, sed in se crescere faciat redditores. huic ergo quod non redditur, perditur, quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
sum et humilis corde. et inuenictis reqͥem animabus
uris Iugum enĩ meum suaue ẽ. et onꝰ meũ leue ẽ. hec
disciplina piehtimilitatis uentosam. et turbidã cupi¬
ditatem. auidam rerũ extra nr̃am potestatem consti¬
tutarum. pellit exanimo. et qͦdãmodo expirat. Ibi enĩ
labor ubi multa querunt᷑ et diliguntur. qͥbr adipis¬
tendis atq retinendis uoluntas non satis ẽ. quia con¬
scquentem non habet facultatem. Iusta uero uita cũ
uolumus ad est: quia cam ipsam plene uelle iustitia
ẽ. Nec pius aliquid ꝑfitienda iustitia: qͣm ꝑfectam
uoluntatem requirit. Uide silabor ẽ ubi uelle satis
ẽ. Unde diuinit᷑ dictum ẽ: pax interra hominib bo¬
ne uoluntatis. Ubipax: ibi requies: Ubi requies ibi fi¬
nis appetendi et nulla causa laborandi. Sed hec uo¬
luntas ut plena sit: oportet ut sanasit. Erit autem
sana. si medicum non refugiat: cuiꝰ solius gratia sa¬
nari potest. amorbo desideriorum noxiorũ. Ipse est gͦ

Expanded text:
tis requiem animabus uestris; iugum enim meum lene est et onus meum leue est. haec disciplina piae humilitatis uentosam et turbidam cupiditatem auidam rerum extra nostram potestatem constitutarum pellit ex animo et quodam modo expirat. ibi enim labor, ubi multa quaeruntur et diliguntur, quibus adipiscendis atque retinendis uoluntas non satis est, quia consequentem non habet facultatem. iusta uero uita, cum uolumus, adest, quia eam ipsam plene uelle iustitia est nec plus aliquid perficienda iustitia quam perfectam uoluntatem requirit. uide, si labor est, ubi uelle satis est. unde diuinitus dictum est: Pax in terra hominibus bonae uoluntatis. ubi pax, ibi requies; ubi requies, ibi finis appetendi et nulla causa laborandi. sed haec uoluntas ut plena sit, oportet ut sana sit; erit autem sana, si medicum non refugiat, cuius solius gratia sanari potest a morbo desideriorum noxiorum. ipse est erg
Abbreviated transcription (Latin):
cori seapientiam: Quid autem agebatur ut hoc
apłs diceret. ut corum geminorum cõmemoraree
exemplum: Quid ꝓsuade noliebatur: Quid incu¬
lcare cupiebat: Nempe hoc quod ip̃orum op¬
pugnat amentia: qd̾ suꝑbia ñ capiunt. qd̾ saꝑe
nolunt. qui ignoranites di iustitiam et suam uo.¬
lentes ꝯstituere. iustituere iustitie dei non sunt
subiecti. De ipsa quippe gr̃t satis agebat apłs.: et
ideo ꝓmissionis in filios commemorabat. Qd̾ enĩ
ꝓniticit ds̃: ñ facit nisi ds̃. habet namq aliquid
rationis et ueritatis. ut homo ꝓmittat. et d̾s fati¬
at. ut autem homo se facere dicat qd ꝓmiserit ds̃.
suꝑbeimpietatis ẽ reꝓb sensus cõmendans gͦ filios
ꝓmissionis. hoc pͥmum significatũ ostendit ꝑy
saac filium abrahe. Cuidentus namq opꝰ dei
apparet meo quẽ nĩgenuit usiratus ordo nature.
de sterilib uiscerib et seneccute confectis: ut infi¬
liis dei qui futuri p̃mintiabantur. hoc cẽt signũ

Expanded text:
corum sapientiam? ; Quid autem agebatur, ut hoc corum sapientiam? ; Quid autem agebatur, ut hoc apostolus diceret, ut eorum geminorum commemoraret exemplum? quid persuadere moliebatur? quid inculcare cupiebat? nempe hoc, quod ipsorum oppugnat amentia, quod superbi non capiunt, quod sapere nolunt. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de ipsa quippe gratia satis agebat apostolus et ideo promissionis filios commemorabat. quod enim promittit deus. non facit nisi deus; habet namque aliquid rationis et ueritatis. ut homo promittat et deus faciat; ut autem homo se facere dicat, quod promiserit deus, superbae impietatis est reprobus sensus. Commendans ergo filios promissionis hoc prius significatum ostendit per Isaac. filium Abrahae. euidentius namque opus dei apparet in eo. quem non genuit usitatus ordo naturae de sterilibus uisceribus et senectute confectis. ut in filiis dei, qui futuri praenuntiabantur, hoc esset signum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dum natis nec aliquid agentib boni et mali recte
dicipotuerit qd̃ unum d̾s̃ dilexeriti alium odio ha¬
buerit. ipsa sibi obiecta questione motum expͥmens
auditoris. quid gͦ dicimus inquit. Num qͥd iniqui¬
tas apud dm̃: absit. hic gͦ erat locus: ut diceret qõ
isti sentiunt. fũtura enim ds̃ oꝑa p̃uudebat. qnͣdo
minori maiorem scruitur̃ cẽ dicebat. Non autem ħ¬
głari. addi gr̃am et głam cõmendandam uoluit ua.¬
lere quod dicit. Cum enim dixisset absit. ut sit iniqͥ¬
tas apud dm̃. tamqmͣ ei diceremius uñ hoc ostendis
cum asseras ñ exoꝑib si exuocante dictum ẽẽ maior
seruiet minori: moy ses enum dicit miserebor cui mi¬
m̃ita ubi oꝑa. uł p̃terita uł futura. lib̃i arbitrii ui¬
rib adimpleta. siue ad implenda:. Nonne aptam
ꝓtulit apls. de gratuite grẽ. hoc ẽ uere grẽ cõm̃¬
datione sententiam: Nonne stultam fecit d̾s̃ hercti¬

Expanded text:
nondum natis nec aliquid agentibus boni aut mali recte nondum natis nec aliquid agentibus boni aut mali recte dici potuerit, quod unum deus dilexerit, alterum odio habuerit, ipse sibi obiecta quaestione motum exprimens auditoris: Quid ergo dicemus? inquit, numquid iniquitas apud deum? absit! hic ergo erat locus, ut diceret. quod isti sentiunt: \'Futura enim deus opera praeuidebat. quando minori maiorem seruiturum esse dicebat." non autem ari, ad dei gratiam et gloriam commendandam uoluit ualere, quod dicit. cum enim dixisset: Absit, ut sit iniquitas apud deum, tamquam ei diceremus: Unde hoc ostendis, cum adseras non ex operibus sed ex uocante dictum esse: Maior seruiet minori?\' Moysi enim dicit, inquit: \'Mira uel praeterita uel futura tamquam liberi arbitrii uiribus adimpleta siue adimplenda? nonne apertam protulit apostolus de gratuitae gratiae, hoc est uerae gratiae commendatione sententiam? nonne stultam fecit deus haereti
Abbreviated transcription (Latin):
etiam testimonium ꝓpħe longe posterioris assũpsit.
iacob dilexi. esau autẽ odio habui: ut intelligeretur
erat indĩp̃destinatione ꝑ gr̃ãm. Quid emm dilige¬
bat iniacob ante qmͣ natus fecisset aliquid bom. in.¬
si gͣtuitũ miscłic sue donum÷ et quid oderit mesau
ante qmͣ uatus fetisset aliquid mali. insi originale
peccatum: Nam neq imillo diligeret iustitiã quã
nullam ille fecerat: neq misto odisset naturã qmͣ
bonam ipse fecerat. cirũ ẽ autẽ cum his coartantur
angustus. inquanta st abrupta p̃cipitent: inetuentes
recia u̾itatis. Ideo inquiunt ñdum natoꝵ alium ode¬
rat. alium digebat: quia eorũ futura oꝑa p̃uidebat.
Quis istum acutissimũ sensum defuisse apło ñmiretur:
hoc qͥppe ille ñiuibit: qnͣdo sibi uelut adu̾santis ob¬
iecta questione. ñ id potius tam breue. tam aꝑtum
tam sicut isti putant uerum absolutumq respon¬
dit. Cum enĩrem stupendam ꝓposuisset. qmodo de

Expanded text:
etiam testimonium prophetae longe posterioris adsump- sit: Iacob dilexi. Esau autem odio habui, ut intellegeretur erat in dei praedestinatione per gratiam. quid enim diligebat in Iacob. antequam natus fecisset aliquid boni. nisi gratuitum misericordiae suae donum? et quid oderat in Esau, antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret iustitiam, quam nullam ille fecerat. neque in isto odisset naturam. quam bonam ipse fecerat. Mirum est autem, cum his coartantur angustiis. in quanta se abrupta praecipitent metuentes retia ueritatis. \'Ideo\', inquiunt. nondum natorum alium oderat, alium diligebat, quia eorum futura opera praeuidebat.\' quis istum acutissimum sensum defuisse apostolo non miretur? hoc quippe ille non uidit, quando sibi uelut aduersantis obiecta quaestione non id potius tam breue, tam apertum, tam, sicut isti putant, uerum absolutumque respondit. cum enim rem stupendam proposuisset. quo modo de
Abbreviated transcription (Latin):
at ipsa remissio. quos contendunt nullum habe
mate baptizantur quo fit in quibq peccatorib
remissio peccatorum. fieri quidem pot: ut hec
ũsipellis astutia subtilius et acutius extoto refei¬
latur. uerumptamen scdm istam suã callidita¬
tẽ non in uenio quid ad hoc respondeant: quod
exorcuantur et exsufflantur in fantes: hoc enĩ
tur: et ideo non fallacit᷑ cxorcirantur et ex sufflã¬
ti. ꝓ quid dominatur nisi peccatum: pͥnceps
utiq peccatorum: ꝓuide si iam crubescunt nec
audent dicere. hec ineccłia m̃ dacit̾ geri: fateantur
quod pierat etiam inparuulis queri. Neq enim
insi ꝓpt̃ peccatum ꝑierat quod nsi ꝑ grãm non
potest queri: non potest inueniti s deo grãs. qd̾
saltim cum argumĩtantur contͣ remissionẽ pecea¬
toꝵ nefieri credatur inpanuulis. iam tam̃ quãuis
ꝑcorda et ora maiorum cred̃e panuulos confitent᷑
Sicut gͦ audiunt dm̃ dicentẽ. qui ñ renatus fue¬

Expanded text:
at ipsa remissio, quos contendunt nullum haberat ipsa remissio, quos contendunt nullum habermate baptizantur, quo fit in quibusque peccatoribus remissio peccatorum. Fieri quidem potest, ut haec uersipellis astutia subtilius et acutius ex otio refellatur. uerum tamen secundum istam suam calliditatem non inueniunt, quid ad hoc respondeant. quod exorcizantur et exsufflantur infantes. hoc enim tur et ideo non fallaciter exorcizantur et exsufflantur, per quid dominatur nisi per peccatum princeps utique peccatorum : proinde si iam erubescunt nec audent dicere haec in ecclesia mendaciter geri, fateantur, quod perierat, etiam in paruulis quaeri. neque enim nisi propter peccatum perierat. quod nisi per gratiam non potest quaeri. non potest inueniri. sed deo gratias, quod saltem, cum argumentantur contra remissionem peccatorum, ne fieri credatur in paruulis. iam tamen quamuis per corda et ora maiorum credere paruulos confitentur. sicut ergo audiunt dominum dicentem: Qui non renatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
ne utroq nascatur. ñ omitut in serendi oꝑationẽ.
etiã si non possit istam soluere questionẽ: alioquin
dum exoliue semine exorta uirgulta. ñ aliud quam
oleas eẽ estimat. efficit desidia uanitatis. ut totus
ille a ger amara sterilitate siluescat. Nam illd̾
quod excogitaũunt cum u̾itatis pond̃e p̃me¬
rentur quia fidelis dominus mũbis sius. et
inremissionẽ peccatorum baptitans. s ut fide
agatur quod agitur utiq ste quod dicitur: qd̾
gͣ excogitau̾unt cum eos aꝑtissima moles u̾ita¬
tis urgerer: quis non xp̃ianus irrideat. qmͣlibet
usutissimum cernat:. Dicunt enm u̾acrt̃ qͥ dẽ
respondẽ paruulos ꝑora gestantium. in remissi¬
onẽ se credere peccatorumꝰ: non tam̃ quia sibi re¬
mittantur s quia credunt quod ineccła uł in.
baptismo remitrantur. in quib inuenuntur
ñuiquib nulla sunt: ac ꝑ hoc nolunt eos ita ba¬
ptizari inremissionẽ peccatorum tamqmͣ in eis fi¬

Expanded text:
ne utroque nascatur. non omittit inserendi operationem, ne utroque nascatur. non omittit inserendi operationem, etiamsi non possit istam soluere quaestionem: alioquin, dum ex oliuae semine exorta uirgulta non aoleas esse existimat, efficit desidia vanitatis ut totus ille ager amara sterilitate silvescat. 45. Nam illud quod excogitaverunt, cum veritatis pondere premerentur, quia fidelis Dominus in verbis suis, in remissionem peccatorum baptizat, sed ut fide agatur quod agitur, utique fit quod dicitur: quod ergo excogitaverunt, cum haec eos apertissima moles veritatis urgeret, quis non christianus irrideat, quamlibet versutissimum cernat? Dicunt enim, Veraciter quidem respondere parvulos per ora gestantium, in remissionem se credere peccatorum, non tamen quia sibi remittantur, sed quia credant quod in Ecclesia vel in baptismo remittantur. in quibus inueniuntur, non in quibus nulla sunt. ac per hoc nolunt eos ita baptizari in remissione peccatorum, tamquam in eis fi
Abbreviated transcription (Latin):
lios fidelium. qd inpartitib ñ dubitamtis dimis¬
sum eẽ ꝑ baptismum: qͣsi ꝓpt̾ea possit non habere
generatio carnalis. qd̾ sola dollit regeneratio sp̃itał.
at uero inbaptismo concupiscentie caruis infirmitas¬
ñ continuo sanatur. sicut continuo reatus es abolet᷑.
s gratia renascendi. ñ conditione nascencti. Unde qͥs-¬
quis ꝑ hanc concupiscentiam etiam de renato nas¬
citur. sine dubitatione oberit nato: nisi et ipse si-¬
milit̾ renascatur: uerum quicquid c̃ in hac questio¬
ne difficultatis. tta mnagro xp̃i non impedit oꝑari
zeitcur infantes suie de fidelib suie de infidelib na¬
tisint: sicut agricolas ñ impedit. quo minus abeis
inserendi tura moleas com̃tantur oleastri. siue de-
oleastris suie deoleis oriantur: Nani et hoc siut res-¬
pondeat rustico ꝓponatur. que causa sit ut cum ali¬
ud sit olea. aliud o least̾ non tam̃ nisi oleast̃ de semi¬

Expanded text:
lios fidelium, quod in parentibus non dubitamus dimislios fidelium, quod in parentibus non dubitamus dimissum esse per baptismum?\' quasi propterea possit non habere generatio carnalis, quod sola tollit regeneratio spiritalis. aut uero in baptismo concupiscentiae carnis infirmitas continuo sanatur, sicut continuo reatus eius aboletur sed gratia renascendi non condicione nascendi? unde quisquis per hanc concupiscentiam etiam de renato nascitur, sine dubitatione oberit nato, nisi et ipse similiter renascatur. uerum quicquid est in hac quaestione difficultatis, ita in agro Christi non impedit operarbaptizentur infantes. siue de infidelibus siue de fidelibus nati sunt, sicut agricolas non impedit, quominus ab eis inserendi cura in oleas conuertantur oleastri. siue de oleastris sine de oleis oriantur. nam et hoc si. ut respondeat. rustico proponatur, quae causa sit, ut, cum aliud sit olea aliud oleaster, non tamen nisi oleaster de semi