comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ego qͦq securꝰ cum talibꝰ tendo manus.
flecto genua. supplico ꝓ supplici. au.¬
dacter ꝓnuntians deb̾e misero suã
ꝓdesse humilitatem. cui adeo sua in¬
solentia nocuit. nec decere uͥtutẽ uin¬
ci a uicio in retͥbutione.teol.¬
ccxiii
Sis mͥ faciet iusticiam de uob̾:
Si hab̾em iudicẽ ad quem uos tra¬
here possem̃. iam nunc ostñd̾em uob̃. ut
parturiens loquor. quid meremini.
appellem uos. qui illic si uob̃ necessariũ.
q mͥ possibile ẽẽt. uellem mag̾ totis ui¬
ribꝰ stare. &. respondẽ ꝓuob̾. Itaq recur¬
ro ad eum cui in p̃senti datum ẽ iudica¬
re de uniu̾sis. ħ ẽ ad uos. Uos appello
pat̾uitate. ut eum inurere ꝙ insignire
plac̾et nota & nomine ꝓditoris: Nũqͥd
ñ me urͣm uicarium dignatio ur̃a consti¬
tuit in reconciliatiõe petͥ pisani. si for¬
te illum d̾s ꝑ me reuocare a fece scisma¬
tis dignaret᷑ : Si negatis: ꝓbabo tot

Expanded text:
Ego quoque securus cum talibus tendo manus, Ego quoque securus cum talibus tendo manus, flecto genua, supplico pro supplici: audacter pronuntians debere misero suam prodesse humilitatem, cui adeo insolentia sua nocuit; nec decere virtutem vinci a vitio in retributione. ECCXIIIis mihi faciet justitiam de vobis? Si haberem judicem ad quem vos trahere possem, jam nunc ostenderem vobis ut parturiens loquor quid meremini. appellem vos, qui illic si vobis necessarium, et mihi possibile esset vellem magis totis viribus stare, et respondere pro vobis! Itaque recurro ad eum cui in praesenti datum est judicare de universis, hoc est, ad vos. Vos appello Paternitate, ut eum inurere et insignire placeret nota et nomine proditoris? Numquid non me vestrum vicarium dignatio vestra constituit in reconciliatione Petri Pisani, si forte illum Deus per me revocare a faece schismatis dignaretur? Si negatis, probabo tot
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm inom̃ib & ꝑ om̃ia instruct᷑us ẽ. ꝙ e¬
mulari. & ignosc̾e. & debellare suꝑbos.
& parc̾e nicħominꝰ subiectis. nͥ qđ magis¬
trum sequens. etiã consueuit miscdiam
sup exaltare iudicio. Et acquieui solita
illa mea p̃sumptione loqui ad dñm me¬
um. cum sim puluis & cinis. & minist᷑¬
bat mat̾iam spei. p̃ci fiduciam. pietati
rõnem. qđ adu̾terẽ hominẽ. nͨ ut as¬
solet u̾sum in furorem. cum indigna¬
tione rec̾ere &. repet̾e nataba solum.
moliri scandala. temptare seditiones.
s dedit locum ire. & induit se sp̃m man¬
suetudinis. & declinauit ad ur̃os clu¬
niacenses. & inclinauit se humilium
genibꝰ. humilium p̃cibꝰ cõmunuit. ar¬
mis potñtib dõ. His telis statuit ad¬
u̾sum uos dimicare. & rigoris murũ
oppositũ sͥ. talibꝰ ut iactat pietatis
machinis labefact᷑are conabit᷑. Confi¬
dit autẽ qđ respicietis in or̃onem hu¬
milium. nec sꝑnetis p̃cem eoꝵ. & uin¬
cet pietas quem tremunt potestates.

Expanded text:
instructus est et aemulari, et ignoscere, et debellare superbos et parcere nihilominus subjectis , nisi quod magistrum sequens, etiam consuevit misericordiam superexaltare judicio. Et acquievi solita illa mea praesumptione loqui ad dominum meum, cum sim pulvis et cinis. Et ministrabat materiam spei, preci fiduciam, pietati rationem, quod adverterem hominem, non, ut assolet, versum in furorem cum indignatione recedere, et repetere natale solum, moliri scandala, tentare seditiones: sed dedit locum irae, et induit spiritum mansuetudinis, et declinavit ad vestros Cluniacenses, et inclinavit se humilium genibus, humilium precibus communivit, armis potentibus a Deo. His telis statuit adversum vos dimicare, et rigoris murum oppositum sibi talibus, ut jactat, pietatis machinis labefactare conabitur. Confidit autem quod respicietis in orationem humilium, nec spernetis precem eorum; et vincet pietas, quem tremunt potestates.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃s cantuariensis uir bonꝰ. q. tes¬
timonium habens abonis. inite
in causam tͣhit᷑. & ab agendo uiolent
retrahit᷑. Parabat it. nam in ur̃a p̾sen¬
tia fuerat tͥminanda. & ecce int̾cipit᷑
a turbine & tempestate bellorũ. Sit
excusatus ap̃uos. cui molesta ẽ exci¬
sandi necessitas. tum qͥa p̾simnt de
iꝰticia. tum qͥa desidio desid̾abat in¬
dere faciem ur̃am. Addit & hoc puer
ur. ut si qua alia petitio ẽ uen̾abilis
sac̾dotis. tanto citiꝰ admittat᷑. qnto
dignior ẽ qui petit. Audeo adhuc & qͥ
semel cepi loquar ad dñm meum. Ille
ille antiquus amicꝰ. fideł seruus. de¬
uotus filius. rob̾tum loqͦr lundonen¬
sem ep̃m. clamat ad uos. qđ occupa¬
tor ille qui eum p̃uenit in sedem qͣm
do actore ipse sortitus ẽ. ipsiꝰ eccłie il.
dia t̾rasq distraxerit. & distracta si¬
stituere nolit. Qͦa qͣm sit inuiriosum
& qualit̾ corrigendum: mee humili¬
tatis non ẽ tante sapientie p̃cdicłars¬

Expanded text:
s Cantuariensis, vir bonus, et testimonium habens a bonis, injuste in causam trahitur, et ab agendo violenter retrahitur. Parabat iter: nam in vestra praesentia fuerat terminanda; et ecce intercipitur a turbine et tempestate bellorum. Sit excusatus apud vos, cui molesta est excusandi necessitas: tum quia praesumit de justitia, tum quia desiderio desiderabat videre faciem vestram. Addit et hoc puer vester, ut si qua alia petitio est venerabilis sacerdotis, tanto citius admittatur, quanto dignior est qui petit. Audeo adhuc, et quia semel coepi, loquar ad dominum meum. Ille, ille antiquus amicus, fidelis servus, devotus filius Robertum loquor Londinensem episcopum clamat ad vos quod occupator ille, qui eum praevenit in sedem quam Deo auctore ipse sortitus est, ipsius Ecclesiae vadia terrasque distraxerit, et distracta restituere nolit. Quod quam sit injuriosum, et qualiter corrigendum, meae humilitatis non est tantae sapientiae praedictar
Abbreviated transcription (Latin):
salamantienensis quondã ep̃c. re¬
diens aburbe. non pigͥtauit du̾tere
ad puerum ur̃m. &. auxilium ab homũ¬
cło flagitare nondespexit. Quo audi¬
to. recordatus sum ꝓpħie dicentis. Non¬
tes & colles coram do humiliabunt᷑. q.
ert̃ pͣua indirecta. & asꝑa inuias pla¬
nas. Sic uos ludere nostis. alta com¬
pͥmere. sedare tumentia. & enormia re
digere in mensuram. Serũptũ cõ tͣge¬
die sue hystoriam in aurib meis hõ
seriatĩ exposuisset. laudaui iudicẽ. ui¬
dicium approbaui. s dico uob̃. cõpas¬
sus sum iudicato. Sic qͥppe totam suam
lacͥ mosam illam or̃onem concdusit. tan¬
qͣm incalce ipsiꝰ dic̾et cũ ꝓpħa. Exalta¬
tus autẽ. humiliatus sum & cont᷑ba¬
tus. & qͥa eleuans allisisti me. Cumq
memorarer iꝰticie ur̃e. & uirilis anumi
quem sciebam: cepi tam̃ similes cogi¬
tare diuitias miserationum ur̃arum.
inquaᷤ pluriis exꝑtus sum: & dixi.
Luis scit si couu̾tatur. & ignoscat dñs. &

Expanded text:
Salamanticensis quondam episcopus, rediens ab Urbe, non pigritavit divertere ad puerum vestrum, et auxilium ab homunculo flagitare non despexit. Quo audito, recordatus sum prophetiae dicentis: Montes et colles coram Deo humiliabuntur, et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Sic vos ludere nostis, alta comprimere, sedare tumentia, digere in mensuram. Verumtamen cum tragoediae suae historiam in auribus meis homo seriatim exposuisset, laudavi judicem, judicium approbavi; sed, dico vobis, compassus sum judicato. Sic quippe totam suam lacrymosam illam orationem conclusit, tanquam in calce ipsius diceret cum Propheta: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Cumque memorarer justitiae vestrae et virilis animi quem sciebam, coepi tamen simul cogitare divitias miserationum vestrarum, quas in plurimis expertus sum, et dixi: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
peccet. qui autẽ alienã scĩtatẽ hono¬
rat: fructificat qͥ: Ido ait : Desud&
qui recipit iustũ in noĩe iusti: merce¬
dem iusti accipiet: Soluamus ꝓm̃
nature debitũ: ne peccemus. simus
gr̃e coaduitores: ut ꝙ participes fieri
mereamur: Sane utrũq ita in uo¬
bis admiramur. ut utrũq datũ uob̾
desuꝑ faceamur: quatinus duinis lau¬
dib et᷑nalit᷑ misceatur. qͥcqͥd ex uob̾
tẽporlit᷑ necessitatib nr̃is ĩpenditur.
merito reu̾ende. ꝙ. om̃i amoris suice¬
ritate colende atq amplectende pa

Expanded text:
peccet: qui autem alienam sanctitatem honopeccet: qui autem alienam sanctitatem honorat, fructificat sibi. Ideo ait: Desudet qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet Solvamus proinde naturae debitum, ne peccemus: simus gratiae coadjutores, ut et participes fieri mereamur. Sane utrumque ita in vobis admiramur, ut utrumque datum vobis desuper fateamur: quatenus divinis laudibus aeternaliter misceatur, quidquid ex vobis temporaliter necessitatibus nostris impenditur, merito reverende et omni amoris sinceritate colende atque amplectende pat
Abbreviated transcription (Latin):
plendor oꝑis.
ꝓbat nec falsã fuisse uec uacuã: cũ
qd añ sparserat ubiq fama uolans.
res ipsa faciat manifestũ: Quomͦ nc̃
uł maxĩe claruit relus iusticie. emi¬
nuit & inualuit sacerdotalis uigor.
in defensione uidelicet pauꝑũ. &
enarrabat om̃is eccłia scorũ: S
hoc uob̃ cõmune cũ plurib qͥpe
qđ &. a cunctis substantiã huius
mundi habentib erigitur: Herũ
hocopus episcopale. hoc pat̾ne pieta¬
tis tam egregiũ specim̃. hic uere diui¬
nus feruor. quo ꝓ tuendis suis pau¬
ꝑib ille ꝓcul dubio zelum urm̃ accen¬
dit . &. acciuxit: qui facit angłos suos
sp̃c . & ininistros suos igue̾ urentẽ. ħ
totũ inꝗͣ. speciale accessit ur̃e dignita¬
tis decus. insigne officii. ornam̃tũ co¬
rone: Aliud ẽ. reficere uentrẽ esurien¬
tis: ꝙ. aliud sc̃am relare pauꝑtatẽ: Ibi
enĩ seruitur nature: hic gr̃e: Hifita¬
bis inqͥt speciẽ tuã: & non peccabis:
Ergo qui alienã carnẽ fouet. facit ne

Expanded text:
plendor operis, onem opus probat nec falsam fuisse, nec vacuam, cum quod ante sparserat ubique fama volans, res ipsa faciat manifestum. Quomodo nunc vel maxime claruit zelus justitiae, eminuit et invaluit sacerdotalis vigor in deenarrabat omnis Ecclesia sanctorum: sed hoc vobis commune cum pluribus, quippe quod et a cunctis substantiam hujus mundi habentibus exigitur. Verum hoc opus episcopale, hoc paternae pietatis tam egregium specimen, hic vere divinus fervor, quo pro tuendis suis pauperibus ille procul dubio zelum vestrum accendit et accinxit, qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem; hoc totum, inquam, speciale accessit, vestrae dignitatis decus, insigne officii, ornamentum coronae. Aliud est relicere ventrem esurientis, et aliud sanctam zelare paupertatem. Ibi enim servitur naturae, hic gratiae. Visitabis, inquit, speciem tuam, et non peccabis . Ergo qui alienam carnem fovet, facit ne
Abbreviated transcription (Latin):
clinare teporẽ qͥ do uomitũ ꝓuocat:
S &. sic oportebat cont᷑ ꝓpt̃ conscien¬
tiam: Professis siqͥd scãm regłam. an
citra euis puritatẽ sistere gradũ tutũ
sit: ipsi sensistis: Dolens doleo qđ
urgente diei malicia. ꝙ nuncio festi¬
nante. plenũ affecꝰtũ exili cogor desig

Expanded text:
clinare teporem, qui Deo vomitum provocat; clinare teporem, qui Deo vomitum provocat; sed et sic oportebat propter conscientiam. Professis siquidem sanctam Regulam, an citra ejus puritatem sistere gradum tutum sit, ipsi sensistis. Dolens doleo, quod urgente diei malitia, et nuntio festinante, plenum affectum exili cogor desig
Abbreviated transcription (Latin):
Gaufridꝰ. annuntiauerunt nob̾. quẽ¬
admodũ nouit᷑ recalustis igne dĩ
conualiustis de infirmitate: refloru¬
istis in nouitate sc̃ã: Digitus dĩ. ẽ.
iste. subtilit᷑ oꝑans. suauit᷑ renouans.
salubt᷑ mutans. ñ qͥd̃ de malis bonos
s de bonis faciens meliores: Quis
dabit mͥ ut transeã. & uideã uisionẽ
hanc magnã: Nec enĩ minꝰ mira. mi¬
nꝰ ue iocunda ista ꝓmotio. ẽ. ꝙͣ illa
mutatio: nͥ qđ multo faciliꝰ reꝑias. mui¬
tos scłares conuerti ad bonu᷑. ꝙͣ. unũ
quẽpiã de religiosis transire ad meliꝰ:
Parissima auis in terris. ẽ: qͥ de gradu
quẽ forte in religione semel attigerit.
uł parũ ascendat: Sr̃m ꝓiñ dilec¬
tissimi tã insigne ꝙͣ salubre factũ. ñ
solũ nos qui serui ur̃e scĩtatis. ẽẽ ꝑcu¬
pimus. s & uiuersã mito letificat ciui¬
tatẽ di: qͥipe qͦ rariꝰ. eõ ꝙ clariꝰ: Erat
aũ &. necessariũ ad cautelam. ꝓxinam
defect᷑ui mediocͥtatẽ transcencłe. & de¬

Expanded text:
Gaufridus annuntiaverunt nobis, quemadmodum noviter recaluistis igne Dei, convaluistis de infirmitate, refloruistis in novitate sancta. Digitus Dei est iste, subtiliter operans, suaviter renovans, salubriter mutans, non quidem de malis bonos, sed de bonis faciens meliores. Quis dabit mihi ut transeam, et videam visionem hanc magnam? Nec enim minus mira minusve jucunda ista promotio est, quam illa mutatio: nisi quod multo facilius reperias multos saeculares converti ad bonum, quam unum quempiam de religiosis transire ad melius. Rarissima avis in terris est, qui de gradu, quem forte in religione semel attigerit, vel parum ascendat. Vestrum proinde, dilectissimi, tam insigne, quam salubre factum non solum nos, qui servi vestrae sanctitatis esse percupimus, sed et universam merito laetificat civitatem Dei: quippe quo rarius, eo et clarius. Erat autem et necessarium ad cautelam, proximam defectui mediocritatem transcendere, et de
Abbreviated transcription (Latin):
cominendamus in homine
isto quem uidetis. pauꝑtatẽ
et religionem. ut si uni. non compa¬
timini. alterum in eo reuereamini: qͦ
nullatenus id ei negare possitis. propter
quod uos cum tauto labore delonge
requirere curauit. Itaq et si non pro¬
pter ipsum certe propt̃ uos ei suecur¬
rite: quia quantum uos illi sua pau¬
ꝑcas. tantum unmo amplius uobis
illum necessarium facit sua equȩ religio¬
sitas. Deniq de multis quos eadem de
causa iam ad uos misimus. nullum
fuisse recolimus: de quo magis deo pla¬
cere sciamus. quam si huic bene feceri
scriptitationib nris. S in hãc
et senem ut uidetis. et cde domo ut nos
scimus religiosa ad uos missum. non re-¬
miti uacuum supplicamus: et insuꝑ ut
urĩs luteris ad auunculum ur̃m regem
iturum munire dignemini rogamus.
Uellem om̃s seruos dei si fieri posset ur̃os
fieri debitores: qui ꝓ mammona iniqui¬
tatis quandoq uosreciꝑent in ȩterna

Expanded text:
commendamus in homine isto quem videtis, paupertatem et religionem, ut si uni non compatimini, alterum in eo revereamini: quo nullatenus id ei negare possitis, propter quod vos cum tanto labore de longe requirere curavit. Itaque etsi non propter ipsum, certe propter vos ei succurrite: quia quantum vos illi sua paupertas, tantum, imo amplius, vobis illum necessarium facit sua aeque religiositas. Denique de multis quos eadem de causa jam ad vos misimus, nullum fuisse recolimus, de quo magis Deo placere sciamus, quam si huic benefeceritiscriptitationibus nostris; sed in hanc senem, ut videtis, et de domo, ut nos scimus, religiosa ad vos missum non remitti vacuum supplicamus: et insuper ut vestris litteris ad avunculum vestrum regem iturum munire dignemini, rogamus. Vellem omnes servos Dei, si fieri posset, vestros fieri debitores, qui pro mammona iniquitatis quandoque vos reciperent in aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑciꝑem. qͣm sis tu mitis & humilis
corde. Uerum si tibi ꝑgo fac̾e quod
a te mͥ fact̾um queror. et si u̾itatem
dicam. uitatis tñ legi ñ concordabo.
in qͣ legitur. quod tͥ ñ uis fieri. alii ne
et ita infirmus. ut sine ninuo in

Expanded text:
ta perciperem, quam sis et tu mitis, et humilis ta perciperem, quam sis et tu mitis, et humilis corde. Verum si tibi pergo facere, quod a te mihi factum queror; etsi veritatem dicam, veritatis tamen legi non concordabo, in qua legitur: Quod tibi non vis fieri, alii ne et ita infirmus, ut sine nimio in
Abbreviated transcription (Latin):
obone uir: Laudas pecc̃orem. miserum
beatificas. Nestat ut ores. ne inducar in
errorem. Inducor autẽ si tantis delectatꝰ
p̃coniis ignorare me ceꝑo. ꝓpe modum
id mͥ contigerat. uisis litt̾is b̃itudinis tue.
et b̃ificõnis meis. Quam beatus nc̃ essem:
si u̾bis beari possem. Beatũ tam̃ me di¬
xerim s fauore tuo ñ meis laudib Bea¬
tum qđ diligor ate.quod diligo te. Q qͣ
arbitror. nec om̃ino plenis ut aiunt bue¬
cis admittendã. Mirariscur hoc: Nempe
p̃sertim atanto. Scio autẽ qr plus uelle
iusto diligi. minus ẽ a iusto. Quis mdet
tante humilitatis insigne tam imitari
posse qͣm admirari: Quis intͥbuat sc̃a
et desidãta p̾sentia tua ñ dico semꝑ ñ
dico sepe. s uł semel in anno frui: Pu¬
to qr nulla uice reu̾terer uacuus. Q inqͣm
frustra conspicerem uirtutis exemplar.
discipline summã. speculum scĩtatis.
Quodq minus usq adhuc axp̃o didi¬
cisse me fateor. ñ in casfum fide ocła¬

Expanded text:
bone vir? Laudas peccatorem, miserum beatificas. Restat vt ores ne inducar in errorem. Inducor autem, si tantis delectatus pręconiis, ignorare me cœpero. Propemodum id mihi contigerat, visis literis beatitudinis tuæ, & beatificationis meæ. Quam beatus nunc essem, si verbis beari possem! Beatum tamen me dixerim, sed fauore tuo, non meis laudibus. Beatum quod diligor a te, quod diligo te. Quanqarbitror: nec omnino plenis, vt aiunt, buccis admittendam. Miraris cur hoc? Nempe praesertim a tanto. Scio autem quia plus justo velle diligi, minus est a justo. Quis mihi det tantae humilitatis insigne tam imitari posse, quam admirari? Quis mihi tribuat sancta et desiderata praesentia tua, non dico semper, non dico saepe, sed vel semel in anno frui? Puto quia nulla vice reverterer vacuus. Non, inquam, frustra conspicerem virtutis exemplar, disciplinae summam, speculum sanctitatis: quodque minus usque adhuc a Christo didicisse me fateor, non incassum fide ocula
Abbreviated transcription (Latin):
humił cluniac̾. abbas. sał quã reꝓmisit ds̃
diligentib se. Si liceret. si d̃i difpositio nõ
obstaret. si in homiis potestate ee̾t uia eius¬
maluissẽ km̃e beatitulinis tue nexu indisso¬
lubili adher̃e. ꝗ uł pͥncipari int̾ mortales ali¬
cubi uł regnare. Quidenĩ: Nonne regnis
om̃ib terrenis p̃sem ame debet gͥta ñ solũ
hominib s et angłis ipsis cohabitatio tua
Conciuẽ te illoꝵ si dixo licet ñdũ spes in rem
tnsierit. ꝑ miscđis dĩ gr̃am indax ñ ero Si
plane mͥdatũ fuisset usq ad ultimũ sp̃m
tec̃ hic esse. daret᷑ fortassis pꝰ hac. uͥ et esses.
etiam ꝑpetuo esse. Quo enĩ currem nͥ pꝰ te
tractus odore unguentoꝵ tuorũ ate:
Quod qr semꝑ ñ dat᷑. utinã sepe daretur
Et qr nec illud ẽ. utinã saltẽ freqn̾t̾ uideã

Expanded text:
humilis Cluniacensis abbas, salutem quam repromisit Deus diligentibus se. Si liceret, si Dei dispositio non obstaret, si in hominis potestate esset via ejusmaluissem charissimae Beatitudini tuae nexu indissolubili adhaerere, quam principari inter mortales alicubi, vel regnare. Quid enim? nonne regnis omnibus terrenis praeferri a me deberet grata non solum hominibus, sed et angelis ipsis cohabitatio tua? Concivem te illorum si dixero, licet nondum spes in rem transierit, per misericordis Dei gratiam mendax non ero. Si plane mihi datum fuisset usque ad ultimum spiritum tecum hic esse, daretur fortassis posthac et ubi esses etiam perpetuo esse. Quo enim currerem nisi post te, tractus odore unguentorum tuorum a te? Quod quia semper non datur, utinam vel saepe daretur! Et quia nec illud est, utinam saltem frequenter videam
Abbreviated transcription (Latin):
to sp̃s requiescit. Uidebo te sc̃e fr̃ in illo.
audiã te ꝑ illum. et quedam que secreto
nota fieri uolo sapientie tue. mandabo ꝑ
ipsum. Sancte anime tue sc̾isq subre-¬
gimine tuo om̃ipotenti dño seruientib
me nr̃osq qͣntis possum p̃cib qͣnta pos¬
sum deuotione commendo R esponsio¬

Expanded text:
to spiritus requiescit. Videbo te, sancte frater, in illo, audiam te per illum: & quædam, quæ secreto nota fieri volo sapientiæ tuæ, mandabo per ipsum. Sanctæ animæ tuæ, sanctisque sub regimine tuo omnipotenti Domino seruientibus, me nostrosque quantis possum viribus, quanta possum deuotione, commendo
Abbreviated transcription (Latin):
des ꝓ te. optantes tibi meliora
et meliora scribentes. Primo qͥd̃
quia sapiens diceris. tit quod di¬
ceris uertissis. mitto de ad uirũ
sapientem qui ait. Noli ꝓhibere
eum qui potest bñfac̾e.si uales
et ipse bñfac. Habes tempꝰ faci¬
endi. S qͣmdiu habititrꝰ. Qͣnͣtu¬
lum fuꝑest uitȩ tibi. p̾sertim
iam senescñti: llapor est. ad
modicum parens. et deinceps
exterminabit᷑. Si sapis. ñ ueni¬
et suꝑ de illa maledictio. Uidi
stultum firma radice & statim
maledixi pulcritudim etus. Pul¬
chre pseudo sapientem stultum¬
uerꝰ sapiens appellauit: sciens
sapientiam huiꝰ mundi stulti¬
et intellige̾s ac notussima ꝓtu¬
des Saꝑes quȩ dĩ sunt. intelligeres
que mundi sunt. ꝓuides que infer¬
ni sunt. ꝓfecto inferna horreres su¬
anmus immo sp̃c loqui tibi de sa¬
lute ammȩ tuȩ. s donec rescripto
nouertin tuo qualiter ista ac̃ce¬
ꝑis. non adiciam ultra. ne fiam
oñosus cui de cet̾o uolo ẽẽ amicuͤ

Expanded text:
tes pro te, optantes tibi meliora, tes pro te, optantes tibi meliora, et meliora scribentes. Primo quidem quia sapiens diceris, ut quod diceris, verius sis, mitto te ad virum sapientem, qui ait: Noli prohibere eum qui potest bene facere; si vales et ipse, bene fac . Habes tempus faciendi. Sed quamdiu habiturus? Quantulum superest vitae tibi, praesertim jam senescenti? Vapor edeinceps exterminabitur. Si sapis, non veniet super te illa maledictio: Vidi stultum firma radice, et statim maledixi pulchritudini ejus . Pulchre stultum pseudosapientem verus Sapiens appellavit, sciens sapientiam hujus mundi stultiet intelligeres, ac novissima eres quae Dei sunt, intelligeres quae mundi sunt, provideres quae inferni sunt! Profecto inferna horreres, suanimus, imo spiritus, loqui tibi de salute animae tuae: sed donec rescripto noverim tuo qualiter ista acceperis, non adjiciam ultra, ne fiam onerosus, cui de caetero volo esse amicus,
Abbreviated transcription (Latin):
t si ignotus nobis facie s non
fama. Ipsa referente didicimꝰ
qđ sis homo sapiens. et scđdm se¬
culum honoratus. Uoluit autẽ
dilectus filius meus petrus cui
et notior et familiarior sangui¬
nis affinitate ideris. ut tͥ scri¬
berem immo rescͥberem. Ttenĩ
scripseras illi et utinã ut te de¬
cuisset et illi expediret. Non sic
fecisti. Notum xp̃i militem au¬
sus es dehortari a seruicio dñt
sui. Dico tibi est qui querat et
iudicet. Non sufficiebant tibi pec¬
cata tua nͥ te & alienis inuolue̾s
et rursus ad pcc̃a quod inte fuit
penitente iuuenẽ reuocares et
scđm duriciam tuam et corimpe¬
nitens thesauriras dibi iram in die
ire: Quasi ñ satis eum ꝑ se temp¬
det diabolus. nͥ tu iuueris illum
Tu quidem illi serpentẽ alterũ
s ñ tibi alterã euam exhibuit.
Titis impulsus est manib s ñ eu̾suᷤ.
fundatus ẽ enim supͣ firmã petͣm
Uerumtam̃ ñ reddimtis tibi uicẽ
s uincimus in bono malũ oran¬

Expanded text:
tsi ignotus nobis facie, sed non fama. Ipsa referente didicimus quod sis homo sapiens, et secundum saeculum honoratus. Voluit autem dilectus filius meus Petrus, cui et notior, et familiarior sanguinis affinitate videris, ut tibi scriberem, imo rescriberem. Tu enim scripseras illi, et utinam ut te decuisset, et illi expediret. Non sic fecisti. Novum Christi militem ausus es dehortari a servitio Domini sui. Dico tibi, est qui quaerat et judicet. Non sufficiebant tibi peccata tua, nisi te et alienis involveres; et rursum ad peccata, quod in te fuit, poenitentem juvenem revocares: et sic secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizares tibi iram in die irae? Quasi non satis eum per se tentet diabolus, nisi tu juveris illum, Tu quidem illi serpentem alterum, sed non tibi ille alteram Evam exhibuit. Tuis impulsus est manibus, sed non eversus: fundatus est enim supra firmam petram. 2. Verumtamen non reddimus tibi vicem, sed vincimus in bono malum, oran
Abbreviated transcription (Latin):
nde mͥ scripsistis ita respondeo
uobis. Molestiam dñ cariacens
nulli arbitror molestiorẽ ẽẽ qͣmͥ.
Si puto uos ñ lat̾e̾ uolintate et
p̃cepto ipstus iam ex longo illum
monachum factum nr̃m et michi
ipfum obedientiã ꝓmisisse. & me
curam illius suscepisse. Quotiens
extunc uolentem uenire reppuli.
uenientẽ remisi recordari facile
non est. Tandem mͦ uentiens me
se longius ꝙ nullatenꝰ redit᷑um.
S nec sic assensum meũ habens
et contra consiliũ meũ intrauit
Aquo utiq introitu salua cõscĩa
eum ꝓhibe̾ ñ potui. nec ꝓiceri
possitm. ut pote ut dixi iã olim
in meam receptum curam et de quo
redditurus sum rõnem. Dtu fateor ꝑi¬
culum hoc conscientie meȩ dissimula¬
ueram ꝓpter molestiam boni illius
hominis et adhuc dissimulassem si
meo iste consilio quoquo modo ac¬
quiescere uoluisset. Que cum ita sĩt.
ur̃m ẽ consolari hominẽ. delintre
tristiciam etus. excusatum me hr̃e
de tam rõnabili causa. Postremo

Expanded text:
nde mihi scripsistis, ita respondeo vobis. Molestiam domini Caziacensis nulli arbitror molestiorem esse quam mihi. Sed puto vos non latere, voluntate et praecepto ipsius jam ex longo illum monachum factum nostrum; et mihi ipsum obedientiam promisisse, et me curam illius suscepisse. Quoties ex tunc volentem venire repuli, venientem remisi, recordari facile non est. Tandem modo veniens, me se longius, et nullatenus rediturum. Sed nec sic assensum meum habens, imo et contra consilium meum intravit. A quo utique introitu salva conscientia eum prohibere non potuit, nec projicere possum, utpote, ut dixi, jam olim in meam receptum curam, et de quo redditurus sum rationem. Diu, fateor, periculum hoc conscientiae meae dissimulaveram propter molestiam boni illius hominis: et adhuc dissimulassem, si meo iste consilio quoquo modo acquiescere voluisset. Quae cum ita sint, vestrum est consolari hominem, delinire tristitiam ejus, excusatum me habere de tam rationabili causa. Postremo
Abbreviated transcription (Latin):
sał.⁊ non inuia. Ego causam non ha¬
beo. causam tam̃ diuio nensium mona¬
chorum quia uiri religiosi st̃: meã fa¬
cio. Manutenete eam. ut meam. Sic
tam̃ mea̾: ut ⁊ iusticie sit. Qd̾ utiq
⁊ nos confidinus: ⁊ tota patͥa fere te¬

Expanded text:
 non in via. Ego causam non habeo; causam tamen Divionensium monachorum, quia viri religiosi sunt, meam facio. Manu tenete eam ut meam; sic tamen meam, ut et justitiae sit. Quod utique et nos confidimus, et tota fere
Abbreviated transcription (Latin):
cancellario.B. de claraualle:
que retͦ sunt obliuisci. ⁊ ad ea quȩ an¬
te sunt apłm sequi. Non latet amicos
nr̃os qd me familiari affectu diligitis:
et tante mͥ felicitatis fructum inuidẽt.
si solus habe uoluero. Monachi duuo¬
nenses ob antiquã illius eccłiȩ religio¬
nem mͥ carissimi sunt. Sentiant si
placet. quod non sit amor ociosus. siue
ur ad nos. siue nr̃ ad illos. salua tñ
in om̃ibus iusticia. contͣ quã ne ami¬
cum quidẽ respicere fas est.uꝑͣ .xui.
Ad petrum prbrm card ũn

Expanded text:
cancellario, BERNARDUS de Clara-Valle, quae retro sunt oblivisci, et ad ea quae ante sunt, Apostolum sequi. Non latet amicos nostros quod me familiari affectu diligitis, et tantae mihi felicitatis fructum invident, si solus habere voluero. Monachi Divionenses ob antiquam illius Ecclesiae religionem mihi charissimi sunt. Sentiant, si placet, quod non sit amor otiosus, sive vester ad nos, sive noster ad illos, salva tamen in omnibus justitia, contra quam ne amicum quidem respicere fas est. 35 EPISTOLA XVI. AD PETRUM PRESBYTERUM CARDIN
Abbreviated transcription (Latin):
tus abbas clareuallis. salutem.
et sipot̾ quid peccõris oratio Quanto
ad uos timore scͥbam: nouit ipse quem
timemus in uobis S ut audeam. dña
caritas facit: qͥpe q̃ imꝑat ⁊ uobis. Pro
eccła diuionensi rogatꝰ suscepi facere
p̃cẽ. s quod potissimũ p̃ eari debeam.
pene dubito. Nam sicut tẽptare aliqͥd
uł p̃ce uł p̃cio adu̾sus iusticiam ini¬
quũ ẽ: sic ꝓiusticia multum labora¬
re. ap̃ iusticiȩ amatorẽ suꝑfluum.
Uerũ ⁊ si nos quid oremus sic̃ opor¬
tet nescimus: confidimꝰ tam̃ quod
ur̃a benignitas p̃sertim in causa reli¬
giosorum ociosa ẽe non pot̾it. Et qͥdẽ
scĩtatis ur̃e prudentia sollicitaq dis¬
eussio quid inuentura sit. ego nescio.
s hoc dico qđ audiui. ⁊ frequent᷑ audio.
quia uidelicet longo ⁊ ngoncusso te¬
nore fert᷑ diuionensis ȩccła possedisse.
ea de quibus aduersus eam causantur
luxouienses. ita ut hu qui uidentur
antiquiores de uicinis mirentur ⁊ in¬

Expanded text:
tus abbas Clarae-Vallis, salutem, et si quid potest peccatoris oratio. Quanto ad vos timore scribam, novit ipse quem timemus in vobis. Sed ut audeam, domina charitas facit: quippe quae imperat et vobis. Pro Ecclesia Divionensi rogatus, suscepi facere precem; sed quid potissimum precari debeam, pene dubito. Nam sicut tentare aliquid vel prece vel pretio adversus justitiam iniquum est: sic pro justitia multum laborare apud justitiae amatorem superfluum. Verum etsi nos quid oremus, sicut oportet, nescimus, confidimus tamen quod vestra benignitas, praesertim in causa religiosorum, otiosa esse non poterit. Et quidem sanctitatis vestrae prudentia sollicitaque discussio quid inventura sit, ego nescio; ed hoc dico quod audivi et frequenter audio, quia videlicet longo et inconcusso tenore fertur Divionensis Ecclesia possedisse ea, de quibus adversus eam causantur Luxovienses: ita ut hi qui videntur antiquiores de vicinis, mirentur et in
Abbreviated transcription (Latin):
miserans non delibans. fundebat lacri¬
mas dd̃
filio parricidȩ: ⁊ si non
pias tñ. Ita ⁊ uos mise¬
remi¬
ni mei: non quia merui.
s: quia
egeo. Miseremini tamiͣ
siam consecuti a dño. ut sine.
timore a mundi tumultibus libati ser¬
uiatis ei. Felices quos abscondit in tas¬
bra alarũ suarum sꝑantes. donec tͣnse¬
at iniquitas. Ceterũ ego infelix. pauꝑ
⁊ nudus. homo natꝰ ad laborẽ. inplumiᷤ
auicula. pene om̃i temꝑe nidulo eni¬
lans. uento exposita ⁊ turbiui: turba¬

Expanded text:
miserans, non deliberans . Fundebat lacrymas David filio parricidae, etsi non pias tamen . Ita et vos miseremini mei, non quia merui, sed quia egeo. Miseremini tanquam rdiam consecuti a Domino, ut sine timore a mundi tumultibus liberati, serviatis ei. Felices, quos abscondit in tabbra alarum suarum sperantes, donec transeat iniquitas. Caeterum ego infelix, pauper et nudus, homo natus ad laborem, implumis avicula pene omni tempore nidulo exsulans, vento exposita et turbini, turba
Abbreviated transcription (Latin):
indomo dĩ si tam̃ ipse elegit eum. fore
uas in honorem: ⁊ utilem futurũ non so¬
lum illi s ⁊ om̃i gallicane exeliȩ. Urẽ iã
discretionis ẽ iudicare. an merito flagi¬
tet᷑ a uobis facienda dispensatio: uñtał
pot̾ sperari reconpensatio

Expanded text:
in domo Dei si tamen ipse elegit eum fore in domo Dei si tamen ipse elegit eum fore vas in honorem, et utilem futurum non solum illi, sed et omni Gallicanae Ecclesiae. Vestrae jam discretionis est judicare, an merito flagitetur a vobis facienda dispensatio, unde talis potest sperari recompensatio
Abbreviated transcription (Latin):
Uormo pontisici. honorio. st̃ qͥdã
ꝓfessione monachus. conuersati¬
one peccator: se ipsum quantillus est.
Aiunt aput uos plus ualere pauꝑis p̃cẽ:
quam potentis uultum. De qua ura sin¬
gulari dignatione tam scã opimo. fac̃
me dignitatis celsitudinẽ non uereri:
quo minus audeam loqui ad uos. id
p̃sertim quod caritas suggerit. He eccła
dico dñe cathalaunensi: cuiꝰ quantũ
in me ẽ. nec ualeo ner debeo dissimula¬
re ꝑicłm: Uidemus nimirũ. iam iamq
imminere sentimꝰ nos qui uicini sumꝰ.
pacem uidelicet memoratȩ. ȩccłȩ gͣuit᷑
mor ee turbandam. si electioni illustris
illius uiri. id ẽ magistri alberici. inquã
utiq totus tam clerus quã populus pari
uoto ⁊ uoce conuenerant ⁊ conueniunt:
ui̾x pietatis assensum impetͣre nequiue¬
rint. De qua re si nra qurit᷑ aut curat᷑
sententia: nouimus hominem sanȩ fidĩ
⁊ doctrinȩ hactenus extitisse: in diuinis
parit̾ ⁊ humanis prudentẽ eẽ:⁊ speramꝰ

Expanded text:
ummo pontifici HONORIO, frater quidam professione monachus, conversatione peccator, se ipsum quantillus est. Aiunt apud vos plus valere pauperis precem, quam potentis vultum. De qua vestra singulari dignatione tam sancta opinio facit me dignitatis celsitudinem non vereri, quo minus audeam loqui ad vos, id praesertim quod charitas suggerit. De Ecclesia dico, domine, Catalaunensi, cujus, quantum in me est, nec valeo, nec debeo dissimulare periculum. Videmus nimirum, jamjamque imminere sentimus, nos qui vicini sumus, pacem videlicet memoratae Ecclesiae graviter mox esse turbandam, si electioni illustris illius viri, id est, magistri Alberici, in quam 34 utique totus tam clerus, quam populus pari voto et voce convenerant et conveniunt, vestrae pietatis assensum impetrare nequiverint. De qua re si et nostra quaeritur aut curatur sententia, novimus hominem sanae fidei et doctrinae hactenus exstitisse; in divinis pariter et humanis prudentem esse; et speramus
Abbreviated transcription (Latin):
quippe qui illum in sc̾uarium d̃ĩ ꝯtriͣ
&. fas. contͣ mandatum sũmi pontit¬
cis. in inuriã sũme sedis. &. totiꝰ rnsd¬
ne curie. cum ñ potuit ꝑ osticm m¬
dit argenteo ut auint sarculo. unde
impudenter intrusit: Ante nͥ falloe
suis sedib exulabunt. qm dare acqͥ¬
umfinees in confusionẽ duoꝵ tam
turpit̾ fornicantium stͥngeretis. qͣm
tot scõs aut de suis fugere locis ꝑmit

Expanded text:
Quippe qui illum in sanctuarium Dei, contra jus Quippe qui illum in sanctuarium Dei, contra jus et fas, contra mandatum summi Pontificis, in injuriam summae Sedis et totius Romanae curiae, cum non potuit per ostium, fodit argenteo, ut aiunt, sarculo, unde impudenter intrusit. Ante, nisi fallor, suis sedibus exsulabunt, quam dare acquum Phinees in confusionem duorum tam turpiter fornicantium stringeretis, quam tot sanctos aut de suis fugere locis permit
Abbreviated transcription (Latin):
suit. anmag̃ ȩxecratꝰ dicere debuer̃.
ñ enĩ negabit sic se ista hab̾e. ñ uegast.
sic se exlitt̾is apłicis adse ꝓhoc ipso di¬
rectis eadem cõꝑisse. Dicat forte aliqͥ
qͥa ñ ẽ datũ uidiciũ. non fuisse coniut¬
tũ: ego dico ꝙ confessũ. Nam qͥ ut u¬
dicium euad̾et. ultͦ elegit ad testimo.¬
nium Will̃mi decam confugere. illo
qͥ deficiente. qͥd nͥ suo indicio acau¬
sa decidit. ore ꝓpͥo condempnatus :
Que cum ita sint. uidete dñe pat̾ ne de¬
clinet cor ur̃m in opꝰ malicie. qm scb̾m¬
ꝓpħam declinantes in obligationẽ ad¬
ducet dñs cum oꝑantibꝰ iniquitatem.
Alio qͥn qͦd consilium datis miseris abbi¬
tibꝰ illis. quos ad accusandum eum uo¬
catio apłica romam traxit. s & aliis
qmͣ pluribꝰ ex illo ep̃atu uiris religio¬
sis. sint ne obedituri huic. & sacͣmen¬
ta accepturi ab homine bis intruso.
pͥmo quidẽ ꝑ regem. dem̃ ꝑ legatum.

Expanded text:
suit, an magis exsecratus dicere debuerim. suit, an magis exsecratus dicere debuerim. Non enim negabit sic se ista habere, non negabit sic se ex litteris apostolicis ad se pro hoc ipso directis eadem comperisse. Dicat forte aliquis, quia non est datum judicium, non fuisse convictum. Ego dico et confessum. Nam qui, ut judicium evaderet, ultro elegit ad testimonium Willelmi decani confugere: illo sibi deficiente, quid nisi judicio suo a causa decidit, ore proprio condemnatus? 3. Quae cum ita sint, videte, domine Pater, ne declinet cor vestrum in opus malitiae, qam, declinantes in obligationem adducet Dominus cum operantibus iniquitatem . Alioquin quod consilium datis miseris abbatibus illis, quos ad accusandum eum vocatio apostolica Romam traxit; sed et aliis quam pluribus ex illo episcopatu viris religiosis? sintne obedituri huic, et sacramenta accepturi ab homine bis intruso, primo quidem per Regem, deinde per Legatum?
Abbreviated transcription (Latin):
data a seruo neqͣm. qm̃ mortuũ pu¬
tat. s uiuit in uob̾. Si is exitꝰ unmi¬
nebat. cur e longinquo romã ẽ ꝑtrac¬
tata cansa spurcissima. umbra mag̃
& angulo digna. cur tanta mari t̾raq
a multis assumpta fatigatio. cur afi¬
nibꝰ t̾re euocati uiri religiosi. qui eũ
gi itiueris expensis exhausta sunt :
Non potat ep̃ari turpis insamisq ꝑso¬
na. qͦd inuitꝰ dolensq loquor. nͥ que
millo horrebat anglia. francia abho¬
minabatur. etiã roma cognosceret :
Q mͣ meltꝰ in romana curia causa eius
minime uentilata fuisset. & nontan¬
geret uł sacra ict. limina. gnͣalis at¬
q: horribilis fetor: Qͣm tolerabiliꝰ
ignorasset apłica sedes tam inttolera¬
bile malum. qmͣ tolerat manifestum
Qͥd istud tem̾itatis fuit : Publice infa¬
matꝰ. ante uidicem accusatꝰ. nec pur¬
gatꝰ. innno ꝙ conuicꝰtꝰ. ꝙ sic consecratꝰ
ẽ : idit qui huic manũ pꝰ ista impo¬

Expanded text:
data a servo nequam, quoniam mortuum pudata a servo nequam, quoniam mortuum putat: sed vivit in vobis. Si is exitus imminebat, cur e longinquo Romam est pertracta causa spurcissima, umbra magis et angulo digna? cur tanta mari terraque a multis assumpta fatigatio? cur a finibus terrae evocati viri religiosi qui eum agi itineris expensis exhausta sunt? Non poterat episcopari turpis infamisque persona quod invitus dolensque loquor, nisi quae in illo horrebat Anglia, Francia abominabatur, etiam Roma cognosceret? Quam melius in Romana curia causa ejus minime ventilata fuisset et non tangeret vel sacra limina generalis atque horribilis fetor! Quam tolerabilius ignorasset apostolica Sedes tam intolerabile malum, quam tolerat manifestum! Quid istud temeritatis fuit? Publice infamatus, ante judicem accusatus, nec purgatus, imo et convictus, et sic consecratus est. Viderit qui huic manum post ista impo
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ non ex iudicio s ex miscłia: sic enĩ
rogauerat ipse. Mitissima plane sentñ¬
tia. quippe cum de pluribꝰ ꝙ pessimis
pulsaretur. que nullatenꝰ ꝓpulsare uale¬
bat. & utinam tił ipsa stet. Qͥd enĩ si ñ
sufficit uiri. dum mͦ sufficiat eccłie
lib̾ationi: Non causamur sentencie
remissionem: que nil nocuit. Neq .n.
ꝓfuit adu̾sario. & si largior indulgen¬
tia. qui ne ipsum qͦd ultͦ spopondãt.
implere p̃ualuit. Nam de quo p̃sume¬
re uisus ẽ. defecit ei. ne sͥ ipsi defic̾et
peieraus. Qñ eiuĩ uit bonꝰ attestaret᷑
homini. quẽ rumor publice opinio
sifieri possit silentio compͥmendam.
Herum id sero. Heu notꝰ ẽ orbi tͥumphꝰ
diaboli. uͥq ꝑtonat plausus incͥcũri¬
sorũ. ꝙ planctus bonorũ. ꝓ eo qͦd iide¬
at᷑ sapientiam uicisse malicia. Monstͣ¬
tur digito matͥs eccłie turpitudo. pa¬
tͥs innocentii uerenda irrident᷑ denu¬

Expanded text:
autem non ex judicio, sed ex misericordia: sic enim autem non ex judicio, sed ex misericordia: sic enim rogaverat ipse. Mitissima plane sententia, quippe cum de plurimis et pessimis pulsaretur, quae nullatenus propulsare valebat. Sed utinam vel ipsa stet. Quid enim si non sufficit juri, dummodo sufficiat Ecclesiae liberationi? Non causamur sententiae remissionem quae nil nocuit. Neque enim profuit adversario etsi largior indulgentia, qui ne ipsum quod ultro spoponderat, implere praevaluit. Nam de quo praesumere visus est, defecit ei, ne sibi ipsi deficeret pejerans. Quando enim vir bonus attestaretur homini, quem rumor publicae opinio230 si fieri posset, silentio comprimendam! Verum id sero. Heu! notus est orbi triumphus diaboli. Ubique pertonat plausus incircumcisorum et planctus bonorum, pro eo quod videatur sapientiam vicisse malitia. Monstratur digito matris Ecclesiae turpitudo: patris Innocentii verenda irridentur, denu
Abbreviated transcription (Latin):
que ex lege ẽ.: suscitare sem̃ frĩs ur̃i
defuncti. Qͦa digne implebit᷑. si pape
innocentio cui in ħeditate dñi succes¬
sistis. & defenditis bene gesta: & minꝰ
adimpleta ꝑficitis. Pre manibꝰ ẽ. in quo
id liceat exꝑiri. Causam eboracensis
eccłie ꝑ eum fuisse decisam quis nesci¬
at: At quomͦ executioni mandatum
sit qͦd egressum ẽ dae labiis tanti uiri.
utinam nesciretur. Quis det ut non
annuncietur in gech. neq incompe¬
tis ascalonis: S ut uerbum adbreui¬
atum faciam auribꝰ occupatis. audiat
paucis dñs m̃s qͥd dictum fuerit: & qͥd
factum teneamus. Cum in multis ac¬
cusaretur is qui sͥ uendicare elec̾tionẽ
in p̃fata eccłia impie cupiebat. tandem
om̃is cont᷑uersia ad testimoniũ uiri illuᷤ¬
tris : Silłmi. ipsiꝰ eccłie tunc decani. ꝯ¬
quiescere uissa ẽ. ut nͥ capitulũ intrusi¬
onis qͦd huic int̾ cet̾a inpingebat᷑. ille
ꝓpͥe manꝰ iuram̃to amoueret. suis omo
conatibꝰ tanta frustraret᷑ ambitio. Hoc

Expanded text:
quae ex lege est, suscitare semen fratris vestri defuncti. Quod digne implebitur, si papae Innocentio, cui in haereditate Domini successistis, et defenditis bene gesta, et minus adimpleta perficitis. Prae manibus est in quo id liceat experiri. Causam Eboracensis Ecclesiae per eum fuisse decisam quis nesciat? At quomodo exsecutioni mandatum sit quod egressum est de labiis tanti viri, utinam nesciretur. Quis det ut non annuntietur in Geth, neque in compitis Ascalonis? Sed, ut verbum abbreviatum faciam auribus occupatis, audiat paucis dominus mens quid dictum fuerit, et quid factum teneamus. Cum in multis accusaretur is qui sibi vindicare electionem in praefata Ecclesia impie cupiebat, tandem omnis controversia ad testimonium viri illustris Willelmi, ipsius Ecclesiae tunc decani, conquiescere jussa est: ut nisi capitulum intrusionis, quod huic inter caetera impingebatur, ille propriae manus juramento amoveret, suis omnino conatibus tanta frustra retur ambitio. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Iuł scͥpsit. qͦd non decuit. aut qͦmͦ
non decuit: non tam nos lesit. qͣi se
ipsum. Mag̃ namq ita scͥbendo suam
ꝓdidit leuitatem. qͣm nr̃m dep̃hñdit
errorem. Qͣmqͣm ꝙ silefisset in aliquo:
nr̃m tam̃ ñ erat reponere malum. At¬
tendens ꝓui non qͦd ille mereat᷑. s qd
me decet. donari iuueni etiam auob̾
hanc culpam rogo & supplico. que ma¬
gͣ gloriolam. qmͣ maliciam redolere
uidet᷑. Ita tam̃. ut manum deinceps
inhibeat a sc̾bendis. tractandis ue q̃
supͣ ipsum ẽẽ constitit. Nam ut liqͥdo
satis apparet. in hoc exiguo qd p̃sumpsit.
opꝰ erat stilo &. animo maturiori. Cer.¬
tum sit enim uob̃ hominẽ licet mbre¬
ui pagina aut non scͥpsisse ut sensit.
aut non sensisse ut debuit. Ad dñm¬

Expanded text:
vel scripsit quod non decuit, vel quomodo non decuit, non tam nos laesit, quam se ipsum. Magis namque ita scribendo suam prodidit levitatem, quam nostrum deprehendit errorem. Quanquam etsi laesisset in aliquo, nostrum tamen non erat reponere malum. Attendens proinde non quod ille meretur, sed quod me decet, donari juveni etiam a vobis hanc culpam rogo et supplico, quae magis gloriolam quam malitiam redolere videtur: ita tamen, ut manum deinceps inhibeat a scribendis tractandisve quae supra ipsum esse constiterit. Nam, ut liquido satis apparet, in hoc exiguo quod praesumpsit, opus erat stilo et animo maturiori. Certum enim sit vobis, hominem, licet in brevi pagina, aut non scripsisse ut sensit, aut non sensisse ut debuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tpabor. effusis uiscerib. filio ꝑ euute:
eñ quiescet affectus. & si ñ sequat᷑ effec¬
tus. non seclabit᷑ dolor. not cessabunt
lacͥme. Exhibebo tͥ qͣmditi uixero al¬
t̾um samuelem: tuutinam ñ alt̾um
saulem mͥ. Rogabo te. rogabo ꝓte.
ut uenias. Ueni. ueni. pͥus qͣm mori¬
amur. ut qui dileximꝰ nos in uita:
in morte non separem᷑. ad herb̾cum¬

Expanded text:
abor, effusis visceribus, filio pereunte? Non quiescet affectus, etsi non sequatur effectus: non sedabitur dolor, non cessabunt lacrymae. Exhibebo tibi, quamdiu vixero, alterum Samuelem: tu utinam non alterum Saulem mihi Rogabo te, rogabo pro te, ut venias. Veni, veni, priusquam moriamur: ut qui dileximus nos in vita, in morte non separemur. 229 E
Abbreviated transcription (Latin):
ne ipsos quoq adusarios reor
eum potuisse hr̃e suspectum.
quippe qui eundem. Gir̾. & suos
om̃s conclusos ab hostib ab ip¬
so mortis articulo multo quuid̃
labore ercpuit. Pro bis om̃ib
maxime q ꝓ raimundi ñ incog¬
nita nobis u̾sutia. attentius ro¬
gamus. ut abbatis innocentiã

Expanded text:
ne ipsos quoque adversarios reor ne ipsos quoque adversarios reor eum potuisse habere suspectum, quippe qui eumdem G. et suos omnes conclusos ab hostibus, ab ipso mortis articulo, multo quidem labore eripuit. Pro his omnibus maximeque pro Raymundi non incognita nobis versutia, attentius rogamus, ut abbatis innocentia
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante de morte eripuerat.
in mortem tͣdiderit. Qua fron¬
de hoc audent insusurrare uo¬
bis qui uiderunt et cognouert᷑
zelum abbatis in liberatione
illorum. qui prius homicidiũ
ꝑpetͣuerant. et in ultionẽ eoꝵ
qui sanguinẽ pximi ulti erãt
Postremo si bñ nossetis istos.
posset ꝓfecto sufficere ad de¬
credñdum quicqͥd ñ accipius
nͥ ꝑ eos. Adsit deus sc̃e menti
ure. ne quid illi lingua dolo¬
sa adu̾sus ninocentiam subriꝑere
accusatur ab iniquis homini¬
b s a bonis om̃ib qui in eccłia &
in circuitu eius sunt excusatur.
ꝓquo tanto affectuosius rogamꝰ
caritatem ur̃am. quanto melio¬
rem de eo et habuimus & hĩns
estimationẽ. Stet ꝑ eo ur̃a be¬
similia que imponunt᷑ ei. Si
grauatus est debitis. causa eui-¬
dens fuit temporis illius. ꝗͣqͣm¬
nulla fere sint debita ad id qdđ
impositum est. De terrarum diᷤ¬
tractione euidñs falsitas com¬
ꝓbatur. Nam de morte Girardi

Expanded text:
paulo ante de morte eripuerat, paulo ante de morte eripuerat, in mortem tradiderit? Qua fronte haec audent insusurrare vobis, qui viderunt et cognoverunt zelum abbatis in liberatione illorum, qui prius homicidium perpetraverant, et in ultione eorum, qui sanguinem proximi ulti erant! Postremo si bene nossetis istos, posset profecto sufficere ad decredendum quidquid non accipitis nisi per eos. Adsit Deus sanctae menti vestrae, ne quid illi lingua dolosa adversus innocentiam subripere accusatur ab iniquis ominibus: sed a bonis hominibus, qui in ecclesia et in circuitu ejus sunt, excusatur. Pro quo tanto affectuosius rogamus Charitatem vestram, quanto meliorem de eo et habuimus, et habemus aestimationem. Stet pro eo vestra besimilia, quae imponuntur ei. Si gravatus est debitis, causa evidens fuit temporis ipsius, quanquam fere nulla sint debita. Ad id quod impositum est deterrarum distractione, evidens falsitas comprobatur. Nam de morte G.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualuerint adu̾sus abb̃em
scĩ dyonisii intindus ego sum
a sanguine etus qui scripsi en
alia uice adu̾sus malignantes
Uerumtñ quam accusationẽ
afferunt adu̾sus hominẽ illũ
An quod ñ inueniunt quod accusent:
Et qͦmͦ si recte isti eum accusant excusa¬
tur a uicinis omnib qui recto sunt
corde: Accusatur quod debita mul¬
ta fec̾it. impignorauit terras. di¬
lapidauit bona. Quasi hec uel ne¬
cessaruis uel iustis ex causis ñ potuerĩt
contigisse. Mandauit nobis de his u¬
niu̾sus conuentus illius eccłiȩ & ꝑfi
delem ꝑsonam testattis est aliter
qͣm uobis dicta sunt se habere.
erumtñ inquiratur: certrus de hiso¬
culus qͣm iuramentum fidem faciet.
et si inuenta fuer̾it quemadmod̾
isti maliciose componunt. qͦqͦ mo¬
do accidint. abbas non excusetur.
Si ñ fuerint. delatores nichil de fal¬
sitate lucrentur. Insimulant eũ
de morte hommis. si se purgare ñ
potest moriatur. Qiqͣm quis nõ
uideat nec uerisimile esse. ut quẽ

Expanded text:
m Sancti-Dionysii, mundus ego sum a sanguine ejus, qui scripsi in alia vice adversus malignantes. Verumtamen quam accusationem afferunt adversus hominem illum! An quod non inveniunt quod accusent? Et quomodo si recte isti eum accusant, excusatur a vicinis omnibus qui recto sunt corde? Accusatur quod debita multa fecerit, impignoraverit terras, dilapidaverit bona. Quasi haec vel necessariis, vel justis ex causis non potuerint contigisse. Mandavit nobis de his universis conventus illius ecclesiae, et per fidelem personam testatus est aliter, quam vobis dicta sunt, se habere. Verumtamen inquiratur; nam certius de his oculus, quam juramentum fidem faciet: et si inventa fuerint quemadmodum isti malitiose componunt, quoquo modo acciderint, abbas non excusetur. Si non fuerint, delatores nihil de falsitate lucrentur. Insimulant eum de morte hominis: si se purgare non potest, moriatur. Quanquam quis non videat nec verisimile esse, ut quem
Abbreviated transcription (Latin):
inpeticione sua p̃sertim cum digle
sit exauditu. Rogamꝰ ꝓm̃ et omis
instantia supplicamꝰ ꝓ pauꝑib
monachis mosomensib ut ab opp̾ssione quam
sustinent sicut ꝑ latoremp̃sentium nosse pot̾i¬
tiscicius lib̾entur et ab eis iniurie siue calũp¬
nie malignantium in manu ur̃a ualida ꝓ¬
pulsentur. Hocenim ẽ. ꝓ qͦ pauꝑes delonge
miserunt clamantes ad uos. Iamqͣle respon¬
sum auoboporteat reportare doceat uosaman¬
tium tam iusticia qͣm pauꝑtas et p̾fati uiriqͥ
ꝓeis int̾uenit et uosñ par̃ dilig̃ reue̾ntia¬

Expanded text:
in petitione sua, praesertim cum digna sit exauditu. Rogamus proinde, et omni instantia supplicamus pro pauperibus monachis Mosomensibus, ut ab oppressione quam sustinent, sicut per latorem praesentium nosse poteritis, citius liberentur, et ab eis injuriae sive calumniae malignantium in manu vestra valida propulsentur. Hoc enim est pro quo pauperes de longe miserunt clamantes ad vos. Jam quale responsum a vobis oporteat reportari, doceat vos amantium tam justitia, quam paupertas; et praefati viri, qui pro eis intervenit, et vos non parum diligit, reverentia