comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs paulatiꝰ ⁊ ñ repente curat ꝗͤ uno mor uerbo
siuellet poterat curare. ut magnitudine̾ huma¬
nȩ cecitatis ostenderet quę quasi pede tẽptim. et
ditia. ꝑ quã singula nr̃e perfectionis increm̾̃ta
ut ꝓficere aliquid possint nedeficiant aduuat.
ipsiꝰ insinuet nulli dubium ẽ. Sputũ quippe abin¬
tus decapite dñi ꝓcedit. manus uͦ sunt menbra
corporis exteriꝰ positȩ. Expuens gͦ in oculos cȩci
dñs. ur ponit manꝰ suas ut uideat.qr cęcitatẽ
generis humani. ⁊ ꝑ inuisibilia diuine pietatis
dona. ⁊ ꝑexhibita foris sacram̃ta ad sũpte huma¬
nitatis abstersit. Primo hiis qͥcurabat᷑ uidebat
homines uelut arbores ambulantes. hoc ÷ formã
ꝗͣdã corpoꝵ int̃ umbras aspiciens . s nulla meu¬
broꝵ liniamenta lahue caligante discernere ua¬
lens. quales condense arbores alonge spec tanti¬
b. uel certe inluce noc turna solent apparere.
ait iliĩi. Rabbi. bonũ ẽ nos hic eẽ. Et faciamus

Expanded text:
n statim repente curat quem uno mox verbo, si vellet, poterat curare, ut magnitudinem humanae caecitatis ostenderet quae quasi pedetentim et dicia, per quam singula nostrae perfectionis incrementa, ut proficere aliquid possint nec deficiant, adjuvat. ipsius insinuent, nulli dubium est. Sputum quippe ab intus de capite Domini procedit; manus vero sunt membra corporis exterius posita. Exspuens ergo in oculos caeci Dominus, imponit manus suas ut videat, quia caecitatem generis humani et per invisibilia divinae pietatis dona et per exhibita foris sacramenta assumptae humanitatis abstersit. Primo autem is qui curabatur, videbat homines velut arbores ambulantes, hoc est formam quidem corporum inter umbras aspiciens, sed nulla membrorum lineamenta, visu adhuc caligante, discernere valens, quales condensae arbores a longe spectantibus, vel certe in luce nocturna solent apparere, ait: Rabbi, bonum est nos hic esse. Faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
diũ ñ merent᷑.s. pat̾ respondit ꝓfilio. ut uerbum
diũ cõpleret᷑. ꝑ go testunoniũ ũdico ꝓinȩ s pat̃
quune inisit. ipse ꝓme dicit testimoriũ. Uor qͦq
decelo patris loquentis audit᷑. qͥtestimoniũ ꝑhi¬
bet filio. ⁊ petrum eriore sublato docet ueritatt̃
ĩmo in petio cȩteros apłos. hic ẽ ait fuiꝰ m̃s Raris¬
simꝰ. Huic figenũ ẽ tabernaculũ huc obtem¬
punciũ.łłic ẽ filiꝰ. illi seriust̃. Moyses thelias
debent ⁊ ipsi uobeũ impenetraoilib cordis
sui. dñs tabnaculũ p̾parare. Concordiat sane
inc euuangłis locͦ. cũ uerb̾ ipsiꝰ moysi. quibꝰ
ucarnationis diu̾eȩ testimoniũ ferens. aielat.

Expanded text:
pondet pro Filio, ut verbum Domini compleretur. Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui me misit, ipse pro me dicit testimonium . Vox quoque de coelo Patris loquentis auditur, quae testimonium perhibeat de Filio, et Petrum, errore sublato, doceat veritatem: imo in Petro caeteros apostolos. Hic est inquit Fisimus; huic figendum est tabernaculum, huic obtemperandum. Hic est Filius, illi servi sunt, Moyses et Elias. Debent et ipsi vobiscum in penetralibus cordis sui Domino tabernaculum praeparare. Concordat sane hic Evangelii locus cum verbis ipsius Moysi, quibus incarnationi dominicae testimonium ferens
Abbreviated transcription (Latin):
Inmatheo ita scriptum ẽ. Inquancumq
ciurtatẽ aut castellũ intiauerrtis. int̾rogate
quis in ea dignus sit.⁊ ibi manete donec exe¬
atis. Dat constantiȩ generale mandatũ. ut hos¬
pitalis necessitudinis uira custodiant. alienũ
ap̃dicatore regni celestis adstruens cursitare
ꝑdomos. & inuiolabilis hospitii us amittere.
Nec ociose sedm̃ matheũ domũ. q̃ ingͦdient᷑
aplĩ. legenda decernitur. ut mutandi hos¬
pitii necessitudinisq uiolandi. causa ñ suꝑ¬
petat.
ł quicumq ñreceꝑint uos. exeuntes

Expanded text:
In quamcunque civitatem aut castellum intraveritis, interrogate quis in ea dignus sit, et ibi manete, donec exeatis . Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura amittere. Nec otiose secundum Matthaeum, domus quam ingrediantur apostoli eligenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque non receperint vos, nec
Abbreviated transcription (Latin):
duicat p̾sbiteros ȩccłiȩ ⁊orent suꝑ ipsum unguen¬
tes eum oleo innomine dñi. ⁊ si inpeccatis sit
dimitentꝰ ei unde patet abipsis apłis hunc sc̃ẽ eccłs
morẽ eẽ traditũ ut inergumini uel alii qui¬
libet egroti ungant᷑ oleo pontiphicali benedic¬
tione consecrato.

Expanded text:
sbyteros Ecclesiae, et orent super eum ungentes eum oleo in nomine Domini: et si in peccatis sit, dimittentur ei. Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse traditum, ut energumeni, vel alii quilibet aegroti, ungantur oleo pontificali benedictione consecrato.
Abbreviated transcription (Latin):
sens tẽpꝰ monim̃ta declarant. que. ĩ diuersis
auctorib edita. diuersarũ heresũ fuere pͥnci¬
et basilidis atq appelles. ac reliquoꝵ. quosenu¬
merare longissimũ est. cũ hoc tantũ in p̃sen¬
tiarũ necesse̾ sit dicere. extitisse quosdã. qͥsine
spũ & gr̃a dei conati sint magis ordinare nar¬
ratione. quã historie texere uerttatẽ. Quib
iure potest illud ꝓphĩcũ coaptari. Ueqͥ pro
qͥb et saluator in eũglõ iohĩs loquit᷑. om̃s qͥ
ante me uenerunt. fures fuerunt et latrones.
Qui uenerunt. ñ qui missi sunt. Ipse enĩait. Ue¬
niebant ex se. et ego ñ mittebã eos. Inuenienti¬
b presũptio tem eritatis. in missis obseqͥũ ser¬
uitutis est. Ecclã autẽ quȩ supra petrdĩ dñiuo
ce fundata est. quã intro duxit rex in cubicu¬
lũ suũ. & ad quã ꝑforamen descensionis occul¬
te misit manũ suã similis dã mule hymiulo¬
q ceruoꝵ quatuor. flumina paradisi instar

Expanded text:
sens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere princi apostolorum, et Basilidis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necessinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Quibus jure potest illud propheticum coaptari: Vae qui propquibus et Salvator in Evangelio Joannis loquitur: Omnes qui ante me venerunt fures fuerunt et latrones . Qui venerunt: non, qui missi sunt. Ipse enim ait: Veniebant, et ego non mittebam eos . In venientibus, praesumptio temeritatis; in missis, obsequium servitutis est. Ecclesia autem, quae supra petram Domini voce fundata est, quam introduxit rex in cubiculum suum , et ad quam per foramen descensionis occultae misit manum suam , similis damulae hinnuloque cervorum , quatuor flumina paradisi instar
Abbreviated transcription (Latin):
rietib pulcherrimũ culm̃ imponã. ut sciasqͥd
int̃sit int̾ subitã dictandi audatiã. et elucubra¬
tã scribendi diligentiã. Certe nosti mendatis
mei. erubescerẽ te testẽ uocare qͦd presens opus¬
culũ tunta celeritate dictauerĩ. ut magis alie¬
na legere: quã mea condere ie putares. Necde
arrogantia hoc & fidittia ingenii dictũ putes.
s qͦ ostendere tibi cupiã. qͣntũ apud me ualeas
qͥ ꝑiclitari magis apud docꝰtos uoluerĩ. quã tͥ
sedule postulanti. qͥc quã negare. Vnde obsecro
ut suncõptior. sermo ẽ. et ñ solito lapsu fertur
oratio: festinationi hoc tribuas ñ imꝑitie. &
des exẽplaria cũ romã ueneris iurgini xp̃i
pͥncipie. que me rogauit ut in cantico can¬
ticoꝵ scriberẽ. Aquo oꝑe exclusus egrotati¬
one duturna. spẽ infuturũ distuli. Hac te
lege constringens. ut si tu ei ad re scripta
subtraxeris. illa quoq armariolo sibi poste¬

Expanded text:
rietibus, pulcherrimum culmen imponam, ut scias quid rietibus, pulcherrimum culmen imponam, ut scias quid intersit inter subitam dictandi audaciam, et elucubratam scribendi diligentiam. Certe nosti, et mendacii mei erubescerem te testem vocare, quod praesens opusculum tanta celeritate dictaverim, ut aliena magis legere, quam mea condere me putares. Nec hoc de arrogantia et fiducia ingenii dictum putes, sed quod ostendere tibi cupiam quantum apud me valeas, qui periclitari magis apud doctos voluerim, quam tibi sedule postulanti quidquam negare. Unde obsecro, ut si incomptior sermo est, et non solito lapsu fertur oratio, festinationi hoc tribuas, non imperitiae, et des exemplaria, cum Romam veneris, Virgini Christi Principiae, quae me rogavit, ut in Canticum canticorum scriberem, a quo opere exclusus aegrotationae diuturna, spem in futurum distuli: hac te lege constringens, ut si tu ei ad te scripta subtraxeris, illa quoque armariolo sibi poste
Abbreviated transcription (Latin):
la. Eqͥb etiã si pauca carperẽ. dignũ aliqͥd memo¬
ria scriberetur. At tu induab edomadib ĩmi¬
nente iã pascha et spirantib uentis dictare me
cogis. Ut quando notarii excipiant. qͣndo sert¬
bant᷑ scedule. qͦn emĩdeut᷑ quospatio digeran¬
tur ad purũ. Maxime cũ scias me ita trib
mensib languisse. ut nẽ uix in gredi incipi¬
ã. nec possim laboris magnitudinẽ breuita¬
te tẽꝑis compensare. logt᷑ omissa auctorita¬
te ueterũ. quos nec legeridi nec seqͦndi fa
cultas data ẽ.historicã interp̃tationẽ quã
precipue postulasti. digessi breuit̃. et inter¬
dũ spiritalis intelligentie flores miscui ꝑfec¬
tũ opꝰ reseruans in posterũ. Si autẽ mͥutalon¬
gior. fuerit. aut tu in redeundo tua ꝓmissa cõ¬
pleueris. tunc nitar implere qͦd reliquũ est. un¬
mo iactis fundam̃tis et exparte constructis pa¬

Expanded text:
la, e quibus etiamsi parva carperem, dignum aliquid memola, e quibus etiamsi parva carperem, dignum aliquid memoria scriberetur. At tu in duabus hebdomadibus, imminente jam Pascha, et spirantibus ventis, dictare me cogis: ut quando notarii excipiant, quando scribantur schedulae, quando emendentur, quo spatio digerantur ad purum, maxime cum scias me ita tribus mensibus languisse, ut vix nunc ingredi incipiam; nec possim laboris magnitudinem brevitate temporis compensare. Igitur, omissa auctoritate Veterum, quos nec legendi, nec sequendi mihi facultas data est, historicam interpretationem, quam praecipue postulasti, digessi breviter: et interdum spiritualis intelligentiae flores miscui, perfectum opus reservans in posterum. Si autem mihi vita longior fuerit, aut tu in redeundo tua promissa compleveris, tunc nitar implere quod reliquum est, immo jactis fundamentis, et ex parte constructis pa
Abbreviated transcription (Latin):
gelia suscipi. et om̃s a pocrifor nenias mortus
magis hereticis quã ecclãsticis uiuis catiendas.
Satisq miror. euselii dilecꝰtissue.cur romã su¬
bito nauigaturus. hanc tͥa me quasi sitarciã
dari uolueris. ut matheũ breuit᷑ ex ponens.
uerbis stringerẽ. sensib dilatarẽ. Si meminis¬
ses respons onis mes̨. nũquã in paucis dieb rẽ
annoꝵ peteres. Primũ enĩ difficile ẽ om̃s lege¬
re qͥ in euuglĩa scripseruit deinde multo dif¬
ficiliꝰ adhibito iudicio que optima st̃. excerꝑe.
Legisse me fateor. ante annos plurimos in ma¬
theũ. origenis uiginti qͥnq uolumina. & toui¬
dẽ eiꝰ omelias. cõmaticũq interp̃tationis genus
et theophili antiochene urbis ep̃i cõmentarios.
ypoliti quoq martiris et theodori eracleote. ap¬
pollinarisq laodiceni. ac didimi alexandrini:
et latinoꝵ hilarii. uictorini. fortunati opuscu¬

Expanded text:
debere suscipi, et omnes apocryphorum naenias mortuis debere suscipi, et omnes apocryphorum naenias mortuis magis haereticis, quam Ecclesiasticis vivis canendas. Satisque miror, Eusebi dilectissime, cur Romam subito navigaturus, hanc tibi a me quasi sitarciam dari volueris, ut Matthaeum breviter exponens, verbis stringerem, sensibus dilatarem. Si meminisses responsionis meae, numquam in paucis diebus rem annorum peteres. Primum enim difficile est omnes legere qui in Evangelia 7-8 scripserunt. Deinde multo difficilius, adhibito judicio, quae optima sunt recipere. Legisse me fateor ante annos plurimos in Matthaeum Origenis viginti quinque volumina, et totidem ejus Homilias, commaticumque interpretationis genus: et Theophili Antiochenae urbis episcopi Commentarios: Hippolyti quoque martyris, et Theodori Heracleotae, Apollinarisque Laodiceni, ac Didymi Alexandrini; et Latinorum, Hilarii, Victorini, Fortunatiani Opuscu
Abbreviated transcription (Latin):
clamantis in deserto. parate uiãdñi. rectas
facite semitas eiꝰ. Tercia uituli. qͦ euugłistam
lucã a zacharia sacerdote sũpsisse initiũ p̃fi¬
gurat. Quarta iohannẽ euuanglistã. qͥ assũ¬
p̾tis pennis aqͥle. ad altiora festinans. de uer¬
bo dei disputat. Cetera uͦ que secunt᷑ in eundem
sensũ ꝓficiunt. Crura eoꝵ recta. et pennati pe
in medio discurrentes. et rota in rota. in singulis
quatuor. facies. Unde et apocalipsis iohannis pͦ
ra et tonitrua & septẽ sp̃c discurrentes et ma¬
re uitreũ. et qͥtuor. animalia plena. oculis dic̃s.
animal pͥmũ simile leoni. & animal sedm̃ si¬
mile uitulo. et terciũ animal simileꝰ homini.
et quartũ animal simile aquile uolanti. Et post
paululũ. Plena inqͥt erant oculis. et reqͥem ñ ha¬
bebant. die ac nocte dicentia. sc̃ s. sc̃s. sc̃s. dñsds̃.¬
omps qͥerat. et qͥ est. et qͥ uenturus ẽ. Quib cunc¬
tispspieue ostendit᷑. qͥtuor. tantũ debere euuan

Expanded text:
as facite semitas ejus . Tertia vituli, quae evangelistam Lucam a Zacharia sacerdote sumpsisse initium praefigurat. Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorum recta, et pennati pedin medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Apocalypsis Joannis, posra, et tonitrua, et septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum simile aquilae volanti. Et post paululum: Plena erant, inquit, oculis, et requiem non habebant die ac nocte, dicentia: Sanctus, S et qui est, et qui venturus est . Quibus cunctis perspicue ostenditur, quatuor tantum Evangelia
Abbreviated transcription (Latin):
lo ueniens eructuauit. In pͥncipio erat uer¬
bũ. et uerbũ erat apud dm̃. et deus erat
uerbũ. Hoc erat in pͥncipio apud deum.
Hlec gͥ quattuor. euuglĩa multo ante p̃dic¬
pͥma uisiotta contexit᷑. Et in medio. simi¬
litudo quatuor. animaliũ. et uultꝰ eoꝵ fa¬
cies hominis. et facies leonis. et facies uitu¬
li. et facies aquile. Prima hominis facies.
inatheũ significat. qͥ quasi de homine exor¬
sus est scribere. liber generationis ihũ. xp̃i.
filii dauid. filii abraham. Scda marcũ. in qͦ¬

Expanded text:
lo veniens eructavit: In principio erat Verlo veniens eructavit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Haec igitur quatuor Evangelia multo ante praedicprima visio ita contexitur. Et in medio similitudo quatuor animalium, et vultus eorum facies hominis et facies leonis et facies vituli et facies aquilae. Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus sit scribere librum generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham. Secunda Marcum, in q
Abbreviated transcription (Latin):
deis. et neqͥcquã legis umbra succedente. euuan¬
gelii ueritatẽ seruabant. Secundus mareꝰ int̃¬
trũ audierat predicantẽ. uixta fidẽ magis gesta
rarrauit quã ordinẽ. Terciꝰ lucas medicꝰ natione
sirus antio chensis. cuiꝰ laus in euuanglõ. qui et
ipse discipulus aplĩ pauli. in achaie. boecieq par¬
tib uolumen condidit. quedã altius repetens. et
ter tua. ls cũ ess& inasia. et iã tunchereticoꝵ se¬
mina pullularent. cherinti. hebionis. et cetero¬
rũqͥ negant xp̃m in carne uenisse. qͦsa ipse in¬
quent̃ ꝑcutit coac̾tus est ab om̃ib pene tune
asic epĩs. et multarũ eccłãrũ legationib de
diuinitate saluatoris altius scribere: & ad ip¬
sũ ut ita dicã dei uerbũ ñ tã audaci quã feli¬
ci temeritate ꝓrũpere. Unde ecclãstica nar¬
rat historia. cũ a fr̃ib cogeretur ut scriber&
ita facturũ se respondisse. si in dicto ieiunic
to reuelatione saturatꝰ. in illud ꝓemiũ ece¬

Expanded text:
t nequaquam Legis umbram, succedente Evangelii veritate, servabant. Secundus Marcus, intetrum audierat praedicantem, juxta fidem magis gestorum narravit quam ordinem. Tertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse discipulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et ter tua . Is cum esset in Asia, et jam tunc haereticorum semina pullularent, Cerinthi, Ebionis, et caeterorum qui negant Christum in carne venisse , coactus venisse , coactus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto jejunio ito, revelatione saturatus, in illud prooemium coe
Abbreviated transcription (Latin):
terp̃tant᷑. que fidẽ hominis farine satis trib
conmiscuerit credulitate patris et filu & spc̃
natura. ad unitatẽ trahunt᷑ substantie. Pius qui¬
dẽ sensus. s nũquã parabole. et dubia enigmatũ
intelligentia. potest ad auctoritatẽ dagmatũ ꝓ¬
ficere.Satũ enĩ genꝰ est mensure. iuxta morẽ ꝓuin¬
te palestine. unũ et dimidiũ modiũ capiens. Di¬
cunt᷑ et alia de hac ꝑ abola. sed ñ ẽ istius matherie
totũ de om̃ib dicere. Hec omã locutꝰ ẽ. ihc̃ in para¬
bolis ad turbas. et sine parabolis ñ lo quebatureis.
Nondiscipulis sed turbis ꝑ parabolas loquebatur.
Et usq hodie turbe in parabolis audiunt. discipu¬
li domi interrogant saluatorẽ. ut impleret᷑ qđ
dictũ ẽ ꝑ prophãm dicentẽ. Aꝑiã in ꝑabolis os
ineũ. eructuabo abscondita: a constitutione mun

Expanded text:
terpretantur, quae fidem hominis farinae satis tribus terpretantur, quae fidem hominis farinae satis tribus commiscuerit credulitati Patris, et Filii, et Snatura, et ad unitatem trahunt substantiae. Pius quidem sensus, sed numquam parabolae et dubia aenigmatum intelligentia, potest ad auctoritatem dogmatum proficere. Satum autem genus est mensurae, juxta morem provinciae Palaestinae, unum et dimidium modium capiens. Dicuntur et alia de hac parabola, sed non est praesentis materiae totum de omnibus dicere. Haec omnia locutus est Jesus in parabolis ad turbas, et sine parabolis non loquebatur eis. Non discipulis, sed turbis per parabolas loquitur; et usque hodie turbae in parabolis audiunt: discipuli domi interrogant Salvatorem. Ut impleretur quod dictum est per prophetam dicentem: Aperiam in parabolis os meum, eructabo abscon
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ anima et corpus in unũ redacta ñ discrepent
int̃ se. S cũ duob et trib cũ uenerit. impetrent
a patre qͦd cũq postulauerint. Disserit᷑ locus iste.
et alit̾. Legimꝰ in platone et in philosophoꝵ dog¬
ma uulgatũ ẽ. tres eẽ inhumana anima passiones.
onabile. loe aON. quod dicimꝰ plenũ ura uel
cupiscibile. Et putat ille philosophus rationabi¬
le nrm incerebro. irã infelle desideriũ in iecore
cõmorari. Et nos gͦ si acceꝑimꝰ fermentũ euuan¬
gelicũ scãrũ scripturarũ. dequo supra scriptũ ẽ
tres humane anime passiones redigunt᷑ inuuũ.
ut in ratione possideamꝰ prudentiã. in ut odi¬
ũ contra uitia. in desidio cupiditatẽ uirtutũ.
Et hoc totũ fiet ꝑ docꝰtrinã euuangłicã. quã no¬
bis mat̾ ecclã prestitit. Dicã et terciã quorũdã
intelligentiã. ut curiosus lector. ex plurib qͦd
placuerit eligat. Mulierẽ istã et ipsi ecclãm in¬

Expanded text:
 anima, et corpus, in unum redacta, non discrepent inter se; sed cum duobus, vel tribus convenerit, impetrarent a Patre quodcunque postulaverint. Disseritur locus iste et aliter. Legimus in Platone, et philosophorum dogmate vulgatum est tres esse in humana anima passiones, onabile: τὸ θυμικὸν quod dicamus, plenum irae, vel cupiscibile: et putat ille philosophus rationabile nostrum in cerebro, iram in felle, desiderium in jecore commorari. Et nos ergo si acceperimus fermentum Evangelicum sanctarum Scripturarum, de quo supra dictum est, tres humanae animae passiones in unum redigentur, ut in ratione possideamus prudentiam: in ira, odium contra vitia: in desiderio, cupiditatem virtutum; et hoc totum fiet per doctrinam Evangelicam, quam nobis mater Ecclesia praestitit. Dicam et tertiam quorumdam intelligentiam, ut curiosus lector e pluribus quod placuerit, eligat: Mulierem istam et ipsi Ecclesiam in
Abbreviated transcription (Latin):
Qcentesimi sexagesimᷤ. t tricesimi. Et in illa aut̃
et in ista ñ mutat᷑ substantia. sed uoluntas. & tam
ineredilor eredentiũ corda sunt. que sem̃ recipi¬
untt. Uenit inqͥt malus. & rapit qͦd seminatũ ẽ
in corde ei. Et sedõ ac tercio. hic est ait. qui uerbũ
audit in expositione quoq terre bonȩ. iste ẽ qui
deinde intelligere. et post intelligentiã fructus
reddere doctrinarũ. et facere uel centesimũ fructũ
uel seragesimũ atq tricesimũ. Deqͥb pleniꝰ in libro c̃¬
tra iouinianũ diximꝰ. Nc̃ breuit̾ prestringamꝰ. cen

Expanded text:
est: centesimi, sexagesimi et tricesimi fructus. Et in illa autem est: centesimi, sexagesimi et tricesimi fructus. Et in illa autem et in ista non mutatur 91 substantia, sed voluntas: et tam incredulorum, quam credentium corda sunt quae semen recipiunt. Venit, inquit, malus, et rapit quod seminatum est in corde ejus; et secundo ac tertio, hic est, ait, qui verbum audit. In expositione quoque terrae bonae, iste est, qui deinde intelligere, et post intelligentiam fructus reddere doctrinarum, et facere vel centesimum fructum, vel sexagesimum, vel tricesimum, de quibus plenius in libro contra Jovinianum diximus, e
Abbreviated transcription (Latin):
re. et eũ qͥ ad pͥmã ꝑsecutionẽ statim scandalitatur.
et corruit. qui autẽ seminat in spinis. hic ẽ qͥ uerbũ¬
dei audit. et sollicitudo sclĩ istius. et fallacia diui¬
tiarũsuffocant uerbũ et sine fructu efficit᷑. Michi
uidet᷑ et illud qͦd uixta litterã ad adam dicit᷑ int̾
spinas et tribulos panẽ tuũ manducabis. hoc signi¬
ficare mistice. qͦd quicũq seculi sedederit uolup¬
diuitiarũ suffocant uerbũ. b̾lande enĩ sunt diuiti
d aliud agentes. et aliud pollicentes. Lubrica est
earũ possessio: dũ huc illucq circũferunt᷑. et in¬
stabiligradu uel habentes deserunt. uel ñ haben¬
ter intrare regnũ celoꝵ suffocantib diuitiis. uer¬
bũ dei et urtutẽ. et rigorẽ uirtutũ emollientib
Qui uͦ in terrã bonã seminatꝰ est. hic est qͥ audit uer¬
mala tres fuere diuersitates secus uiã. petrosa et
spinosa loca. sic interra hona trina diuersitas

Expanded text:
re, et eum qui ad primam persecutionem statim scandalizatur, re, et eum qui ad primam persecutionem statim scandalizatur, et corruit. Qui autem seminatus est in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo soeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur. Mihi videtur et illud quod juxta litteram ad Adam dicitur: Inter spinas et tribulos panem tuum manducabis , hoc significare mystice, quod quicumqdivitiarum suffocat verbum. Blandae enim sunt divitiae, et aliud agentes, et aliud pollicentes. Lubrica est earum possessio, dum huc illucque circumferuntur, et instabili gradu vel habentes deserunt, vel non habenter intrare in regnum coelorum, suffocantibus divitiis verbum Dei, et rigorem virtutum emollientibus. Qui vero in terram bonam seminatus est, hic est qui audit vermala tres fuere diversitates: secus viam, et petrosa, et spinosa loca: sic in terra bona trina diversitas
Abbreviated transcription (Latin):
Abrahã cupit uidere diẽ meũ. et uidit et letatꝰ est.
N on autẽ dixit om̃s ꝓphete et iusticupier̃t uidere
que udetis: sed multi. Int̃ multos potest fieri. ut
alii uiderint. et alii ñ uiderent. Lic& et in hoc ꝑi¬
culosa sit interp̃tatio: ut int̾ scõꝵ. merita. discre¬
tionẽ quãlib& facere uideam᷑. Ergo abrahã uidit
in enigmate. uidit in spetie. uos autẽ in p̃sentiarũ
rogatis. et conuescimini ei. Om̃ĩs qui audit uer¬
bũ regni. et ñ intelligit. Hoc p̃mitens hortatur
nos: ut que dicunt᷑ diligentiꝰ audiamꝰ. Uenit malꝰ
et rapit. qͦd seminatũ ẽ in corde cius. &alus bonũ
semen rapit. et simul intellige qͦd in corde fuerit se¬
minatũ. et diuersitas terre. anime sint credentũ.
F acta autẽ tribulatione et ꝑsecutione ꝓpt̾ uerbũ.
continuo scandalitat᷑. Adtende qͦd dictũ sit con
tinuo scandalitat᷑. Est gͦ aliqua distantia int̾ eũ
qͥ multis tribulationib penisq cõpellit᷑ xp̃m nega¬

Expanded text:
idere, et vidit, et laetatus est . Non autem dixit, omnes prophetae et justi cupierunt videre quae videtis, sed multi. Inter multos potest fieri, ut alii viderint, alii non viderint: licet et in hoc periculosa sit interpretatio, ut inter sanctorum merita, discretionem quamlibet facere videamur. Ergo Abraham vidit in aenigmate, non vidit in specie: vos autem in praesentia eum tem interrogatis, et convescimini ei. Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit. Hoc praemittens hortatur nos, ut quae dicuntur, diligentius audiamus. Venit malus et rapit quod seminatum est in corde ejus: hic est semen rapit. Et simul intellige quod in corde fuerit seminatum, et diversitas terrae animae sint credentium. Facta autem tribulatione et persecutione, propter verbum continuo scandalizatur. Attende quod dicttinuo scandalizatur. Est ergo aliqua distantia inter eum qui multis tribulationibus poenisque compellitur Christum nega
Abbreviated transcription (Latin):
anglõs qͥ cotidie uident faciẽ patris. Diabolus
aite ꝓpta inimicus homo appellat᷑ quia ds̃ eẽ
desit. Et in nono psalmoscriptũ dȩ eo. Frurge
dnẽ ñ confortet᷑ homo. Quã obrẽ ñ dormiat.
qͥ eccłẽ p̃positus ẽ. ne ilius neglegentiã in imi¬

Expanded text:
angelos, qui quotidie vident faciem Patris . Diabolus angelos, qui quotidie vident faciem Patris . Diabolus autem propterea inimicus homo appellatur; quia Deus esse desivit. Et in nono psalmo scriptum est de eo: Exsurge, Domine, non confortetur homo . Quamobrem non dormiat, qui Ecclesiae praepositus est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
N oc enĩ se saluator dicturũ eẽ ꝓmittit. aꝑiens os
suũ. in ꝑabolis. erucꝰtuans abscondita a constituti¬
et accesserunt ad eũ discipuli eus dicentes. Disse¬
re nobis parabolã ⁊ rranioꝵ agri. Dimitat turbas
ihẽ. et domũ reuertit᷑ ut accedant ad eũ discipuli
et scerto interrogent. que populus ñ merebat᷑ audi¬
re nec poterat dissere nobis parabolã trranioꝵ. q¬
Esto filius hominis. bonũ sem̃fili regni ⁊ erania
filui pessimi. T raniorũ sator diabolus. messis. cõ¬
sũmatio mundi. messores. anglĩ. Om̃a scandala
referunt᷑ ad⁊uaniã lusti: reputant᷑ in filios reg¬
ni frgout supradixi que ex posita sunt a dño. his
debemꝰ ac cõmodare fidem. Que autẽ tacita. et nr̃e
intelligentie derelicta ꝑstringenda sunt breui¬
ter. homines qͥdormiunt. magistros ecclãrũ in¬
telligo sruos patris famili& ne alios accipias quã

Expanded text:
Hoc enim se Salvator dicturum esse promittit, aperiens os Hoc enim se Salvator dicturum esse promittit, aperiens os suum in parabolis, et eructans abscondita a constitutissere nobis parabolam zizaniorum agri. Dimittit turbas Jesus, et domum revertitur, ut accedant ad eum discipuli, et secreto interrogent quae populus nec merebatur audire, nec poterat. Edissere nobis parabolam zizaniosator, Filius hominis; bonum semen, filii regni; zizania, filii pessimi; zizaniorum sator, diabolus; messis, consummatio mundi; messores, angeli. Omnia scandala referuntur ad zizania; justi reputantur in filios regni. Ergo, ut supra dixi, quae exposita sunt a Domino, his debemus accommodare fidem. Quae autem tacita, et nostrae intelligentiae derelicta, perstringenda sunt breviter. Homines qui dormiunt, magistros Ecclesiarum intellige. Servos patrisfamilias, ne alios accipias quam
Abbreviated transcription (Latin):
minime inueniebat᷑ in isaia. arbitror pꝰea apru¬
dentib uiris eẽ sublatũ. S muidet᷑ in pͥncipio
ẽ. testimoniũ. asaph ꝓphete tituli inscribitur.
et pͥmũ scriptorẽ ñ intellȩxisse asaph. et putans¬
eẽ scriptoꝵ. uitiũ. atq emendasse nom̃ isaie cuiꝰ
uocabulũ erat manifestius. Sciendũ ẽ itaq qͦd
in psalmis et hẏmnis et canticis. dei. ñ solũ dauid
sed et ceteri quoꝵ. p̃scripta sunt nomina. ꝓphẽ
sint appellandi. a saph uidelic& et idithun. et e¬
scriptura cõmemorat. Quodq ex ꝑsona dñi di¬
citur. aꝑiã in ꝑabolis os meũ. eructuabo ascondi¬
ta a constitutione mundi. considerandũ atten¬
tius. et inueniendũ describi. egressũ ifrahelis ex e¬
gipto. et om̃a signa narrari que in exodi continen¬
tur historia. Ex quo intelligimꝰ uniuersa illa que
scripta sunt parabolice sentenda.: nec manifestã
tantũ sonare litterã. sed et abscondita sacram̃ta.

Expanded text:
minime inveniebatur in Isaia, arbitror postea a prudentibus viris esse sublatum. Sed mihi videtur in principio est testimonium, Asaph prophetae titulo inscribitur. Et primum scriptorem non intellexisse Asaph, et putasse scriptoris vitium, atque emendasse nomen Isaiae, cujus vocabulum manifestius erat. Sciendum est itaque, quod in psalmis et hymnis et canticis Dei, non solum David, sed et caeteri, quorum praescripta sunt nomina, prophetae sint appellandi: Asaph videlicet et Idithum, et EScriptura commemorat. Quodque ex persona Domini dicitur: Aperiam in parabolis os meum: eructabo abscondita a constitutione mundi, considerandum attentius et inveniendum describi egressum Israelis ex Aegypto, et omnia signa narrari, quae in Exodi continentur historia. Ex quo intelligimus universa illa quae scripta sunt, parabolice sentienda: nec manifestam tantum
Abbreviated transcription (Latin):
catores. Si enĩ ꝓhibet᷑ eradicatio. et usq ad messẽ
tenenda est patientia. quomͦ eiciendi sunt qͥdã de
medio nr̃m: Int̾ triticũ et rizaniã qͦd nos appel¬
lamꝰ loliũ. quã diu herba est. et nec dũ cul mꝰ¬
uenit. ad spicã. gandis similitudo ẽ. et indis¬
cernendo aut nulla aut ꝑ difficilis distantia
Premonet gͦ dñs. ne ubi quid ambiguũ ẽ. cito
sententiã ꝓferamꝰ. s deo uidici terminũ reser¬
uemꝰ.: ut eum dis iudicii uenerit. ille ñ suspi¬
tione criminis. s manifestũ reatũ decetu scõꝵ.
eiciat. Qͦd autẽ dixit ⁊iz anioꝵ fasciculos ig¬
nib tradi. et triticũ congregat in horrea. ma¬
nifestũ est hereticos quosq et ipocritas fidei
gehenne ignib concremandos. scõs uͦ qui appel¬
lant᷑ triticũ. horreis. id est inansionib celestib
suscipi. Tunc iusti fulgebunt sicut sol in reg¬

Expanded text:
catores. Si enim prohibetur eradicatio, et usque ad messem tenenda est patientia, quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostrum? Inter triticum et zizania, quod nos appellamus loliuvenit ad spicam, grandis similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilis distantia. Praemonet ergo Dominus ne ubi quid ambiguum est cito sententiam proferamus, sed Deo judici terminum reservemus, ut cum dies judicii venerit, ille non suspicionem criminis, sed manifestum reatum de sanctorum coetu ejiciat. Quod autem dixit, zizaniorum fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari in horrea, manifestum est haereticos quosque et hypocritas fidei gehennae ignibus concremandos; sanctos vero qui appellantur triticum, horreis, id est, mansionibus coelestibus suscipi. Tunc justi fulgebunt sicut sol in reg
Abbreviated transcription (Latin):
bandã heresim suã ualentinꝰ assumit. tresin¬
trosa. tercia plena spinis. quarta terre bonȩ.
Differimꝰ parũꝑ interp̃tationẽ eius cũ discipuliᷤᷤ
uolentes secreto audire qͦd dicit᷑. qui habet
aures audiendi audiat. Prouocam᷑ ad dic¬
toꝵ intelligentiã. quotiens his sermonib
ei. Querendũ est. quomͦ accedant ad eũ dis¬
cipuli cũ ihẽ in naui sedeat. Nisi forte intelli¬
gendũ dat᷑. qͦd dudũ cũ ipso nauẽ conscen¬
dercͥt. et ibi stantes suꝑ interp̃tatione parabo¬
le sciscitati sunt. qui haba dabit᷑ ei. et habun¬
dabit. Q autẽ ñ ħab&: & qͦd uidet᷑ habere. au¬

Expanded text:
robandam haeresim suam Valentinus assumit, tres inrobandam haeresim suam Valentinus assumit, tres introsa, tertia plena spinis: quarta terrae bonae. Differimus parumper interpretationem ejus cum discipulis, volentes secrete audire quod dicitur. Qui habet aures audiendi audiat. Provocamur ad dictorum intelligentiam, quoties his sermonibus . Quaerendum est quomodo accedant ad eum discipuli, cum Jesus in navi sedeat; nisi forte intelligi datur, quod dudum cum ipso navem conscenderint, et ibi stantes super interpretatione parabolae sciscitati sint. Qui enim habet, dabitur ei, et abundabit: qui autem non hab
Abbreviated transcription (Latin):
dũ qͦd ñ om̃a locutus sit eis in parabolis. s mul¬
ta.Si enĩ dixisset om̃a in parabolis. absq emolu¬
mento. poplĩ recessissent. Perspicua misc& obs¬
curis: ut ꝑ ea que intelligunt. ꝓuocent᷑ ad eoꝵ
noticiã que ñ intelligunt. Ecce exit qͥseminat
discipulis sacram̃ta. exiuit gͦ dedomo sua. qͥse¬
minat uerbũ dei. ut seminaret in turbis: Sig¬
nificat᷑ autẽ sator iste qͥseminat. eẽ filius dei.
et in populis patris seminare sermonẽ. Et si¬
mul obserua lunc cẽ pͥmã parabolã. que cum
interpretatione sua. posita sit. Et cauendũ est u¬
bicũq dñs exponit sermones suos et rogatus a
discipulis suis intrinsecus disserit. ne uel aliud
nec plus quid uel minꝰ uelimꝰ intelligere. quam
ab eo expositũ ẽ. Quedã ceciderunt᷑ secus uiã.
et uenerunt uolucres et comederunt ea
Et alia ceciderunt in petrosis. ubi ñ habebant

Expanded text:
dum quod non omnia locutus sit eis in parabolis; sed muldum quod non omnia locutus sit eis in parabolis; sed multa. Si enim dixisset omnia in parabolis, absque emolumento populi recessissent. Perspicua miscet obscuris, ut per ea quae intelligunt, provocentur ad eorum notitiam quae non intelligunt. Ecce exiit qui semindiscipulis sacramenta. Exivit ergo de domo sua qui seminat verbum Dei, ut seminaret in turbis. Significatur autem sator iste qui seminat, esse Filius Dei, et Patris in populis seminare sermonem. Et simul observa hanc esse primam parabolam, quae cum interpretatione sua posita sit. Et cavendum est ubicumque Dominus exponit sermones suos, et rogatus a discipulis intrinsecus disserit, ne vel aliud, nec plus quid vel minus velimus intelligere, quam ab eo expositum est. Quaedam ceciderunt secus viam: et venerunt volucres coeli, et comederunt ea: Alia autem ceciderunt in pe
Abbreviated transcription (Latin):
Iti illo die exiens ihc̃ de domo. sedębat secus ma¬
Are. et congregate sunt ad eũ turbe multe Po
pls̃ domũ ihũ ñ poterat int̾rare. nec esse ibi u¬
bi aplĩ audiebant misteria. iccirco miserator.
et miseri corsdñs. egredit᷑ de dom̃osua. et sedo
ad eũ. et audiant in littore que intus ñ mere¬
bant᷑ audire. lta ut in nauiculã ascendens se¬
der&: et om̃is turba stara in littore. Ihẽ in me¬
diis fluctib est. hinc inde mari tundit᷑. et in
sua maiestate securus. ad ꝓpinquare facit na
uiculã suã. ut popls nequã ꝑiculũ sustinens.
nec tẽptationib circũdatus. quas ferre ñ pote¬
rat. stat in littore fixo gradu. ut audiat que
dicunt᷑. Et locutus est᷑ eis multa in parabo¬
lis dicens. Turba ñ uniꝰ sententie ẽ s diuersa¬
rũ insingulis uoluptatũ. Onde loquit᷑ ad
cã in multis parabolis. ut iuxta uarias uo¬
luptates diuersas reciꝑent disciplinas. Et notan¬

Expanded text:
87 In illo die exiens Jesus de domo, sedebat secus ma87 In illo die exiens Jesus de domo, sedebat secus mare. Et congregatae sunt ad eum turbae mpulus domum Jesu non poterat intrare, nec esse ibi ubi apostoli audiebant mysteria: idcirco miserator et misericors Dominus egreditur de domo sua, et sedetad eum, et audiant in littore quae intus non merebantur audire, ita ut in naviculam ascendens sederet, et omnis turba staret in littore. Jesus in mediis fluctibus est, hinc inde mari tunditur, et in sua majestate securus, appropinquare facit terrae naviculam suam. At populus nequaquam periculum sustinens, nec tentationibus circumdatus, quas ferre non poterat, stat in littore fixo gradu, ut audiat quae dicuntur. Et locutus est eis multa in parabolis, dicens. Turba non unius sententiae est, sed diversarum in singulis voluntatum. Unde loquitur ad eam in multis parabolis, ut juxta varias voluntates, diversas reciperent disciplinas. Et notan
Abbreviated transcription (Latin):
ũ matrẽ negauit. ut natꝰ de fantasmate pu.¬
taret᷑ s aplõs cognationi pͣtulit ut et nosin
cõꝑatione dilectionis. carni sp̃m p̃feramꝰ. Ecce
mit̾ tua et frẽs tui forisstant querentes te. qͥdã
frẽs dñi. de alia uxore. ioseph filios suspicant᷑.
nos saluatoris marie liberos intelligimꝰ. mat̾¬
tere dñĩ. que eẽ dicit᷑ mat̾ iacobi minoris. &
ioseph et uide quos in alio euũgłii loco fr̃es do¬
mini. legimꝰ appellatos. F res autẽ consobrinoᷤ
dici. om̃is scriptura demonstrat. Dicamꝰ et a¬
lit̃. Saluator. loquit᷑ ad turbas. intrinsecus
erudit nationes. Mat̾ eiꝰ et fr̃es. hoc ẽ. sinago¬
ga et popls iudeoꝵ foris stant. et intrare de¬
siderant et sermone eiꝰ indigni sunt. Cũq ro¬
gauerint et quesierint et nuntiũ miserint.
responsũ accipiunt liberi cos eẽ arbitrii &
intrare posse si uellent. et ipsi credere: qui ta¬

Expanded text:
um matrem negavit, ut natus de phantasmate puum matrem negavit, ut natus de phantasmate putaretur; sed apostolos cognationi praetulit, ut et nos in comparatione dilectionis carni spiritum praeferamus. Ecce mater tua, et fratres tui foris stant, quaerentes te. Quidam fratres Domini de alia uxore Joseph filios suspicantur, nos Salvatoris, Mariae liberos intelligimus materterae Domini quae esse dicitur mater Jacobi Minoris et Joseph et Judae, quos in alio Evangelii loco fratres Domini legimus appellatos. Fratres autem consobrinos dici, omnis Scriptura demonstrat. Dicamus et aliter: Salvator loquitur ad turbas, intrinsecus erudit nationes. Mater ejus et fratres, hoc est, synagoga et populus Judaeorum foris stant, et intrare desiderant, et sermone ejus indigni fiunt. Cumque rogaverint, et quaesierint, et nuntium miserint, responsum accipient  Al. accipiunt, liberi eos esse arbitrii, et intrare posse, si velint et ipsi credere: qui ta
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uenisse narrant᷑ ita et ontrario uitioꝵ
numerus in diabolo consecratus sit.xxxiii.
IONUC eo loquente ad turbas. ecce mat̾
eius et frẽs stabant foris. querentes loqͥ
ei. Dirit autẽ ei quidã. Ecce mat̾ tua. et
fr̾es tui foris stant: querentes te. Occupatꝰ
erat dñs in oꝑe sermonis. in docꝰtrina popu
loꝵ in offitio p̃dicandi. mat̾ et frẽs ueni¬
unt et foris stant. et ei desiderant loqui.
T̃ unc quidã nuntiat saluatori: qͦd mat̾ sua
et fr̾esstent foris querentes eũ. Uidet᷑ mͥ is¬
te qui nuntiat ñ fortuitu et simplicit̃ nunti¬
are. sed insidias tendere. utrũ spiritali oꝑicar¬
nẽ et sanguinẽ preferat. Unde et dñs ñ quo
matrẽ negaret. et ad fr̃es exire contẽpserit.s
quo responderit insidianti. extendens manũ
in discipulos. ait. Ecce mat̾ inea et frẽs mei. Isti
st̃ mat̾ mea. qͥ cottidie me in credentiũ ani¬
mis generant. Isti st̃ frẽs mei. qͥ faciunt oꝑa

Expanded text:
tum ascendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum tum ascendisse narrantur, ita et e contrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit . V. Adhuc eo loquente ad turbas, ecce mater ejus et fratres stabant foris quaerentes loqui ei. Dixit autem ei quidam: Ecce mater tua, et fratres tui foris stant quaerentes te. Occupatus erat Dominus in opere sermonis in doctlorum, in officio praedicandi, mater et fratres veniunt, et foris stant, et ei desiderant loqui. Tunc quidam nuntiat Salvatori, quod mater sua et fratres stent foris, quaerentes eum. Videtur mihi iste qui nuntiatare, sed insidias tendere, utrum spirituali operi carnem et sanguinem praeferat. Unde et Dominus non quo matrem negaret et fratres exire contempsit, sed quo responderet insidianti, extendens manum in discipulos ait: Ecce mater mea et fratres mei, isti sunt mater mea, qui me quotidie in credentium animis generant, isti sunt fratres mei, qui faciunt opera
Abbreviated transcription (Latin):
ca arida. querens sibi requiẽ. ex pulsus uideli¬
c& a iudeis. ambulauit ꝑ gentiũ solitudines.
Que cũ postea dño credidissent. ille ñ inuento
loco innationib dixit. Reuertar in domũ
meã pristinã unde exiui. habeo iudeos quos
ante dimiserã. Et ueniens. inuenit domũ¬
uacantẽ scopis mundatã. Uaccabat enĩ tem¬
tẽ surgite eamꝰ hinc. Et in alio loco. Dimittet᷑
uobis domꝰ ur̃a deserta. Quia gͥ et dei et anglõ¬
reuertit᷑ diabolus ad sedẽ suã pristinã. & sep¬
tenario sibi numero demonũ addito. in ha¬
in sinagogis suis xp̃m ihm̃. quã in egipto pos¬
sessiꝰ ante legis noticiã. quia aliud est uenturũ
ñ credere. aliud eũ ñ suscepisse qͥ uenerit. Septe¬
nariũ numerũ adiunctũ diabolo. uel ꝓpter
sabbatũ intellige uel ꝓpt̾ numerũ sp̃c scĩ. ut
quomͦ in isaia suꝑ uirgã de radice iesse. & fio¬
rẽ qui de radice conscendit. septẽ sp̃ẽ uirtu¬

Expanded text:
ca arida quaerens sibi requiem, expulsus videlica arida quaerens sibi requiem, expulsus videlicet a Judaeis ambulavit per gentium solitudines, quae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus, dixit: Revertar ad domum meam pristinam, unde exivi, habebo Judaeos quos ante dimiseram: Et veniens invenit vacantem, scopis mundatam. Vacabat enim temtem: Surgite, et abeamus hinc . Et in alio loco: Dimittetur vobis domus vestra deserta . Quia igitur et Dei et angelorevertitur diabolus ad sedem suam pristinam: et septenario sibi numero daemonum addito, hain synagogis suis Christum Jesum, quam in Aegypto possessi fuerant ante Legis notitiam: quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus sancti: ut quomrem, qui de radice conscendit, septem spiritus virtu
Abbreviated transcription (Latin):
eis ante habitauerat quando gentiles eran.
ad confessionẽ uere fidei eiciatur. Postea ue¬
ro cũ se ad heresim transtulerint. et simula¬
tis uirtutib ornauerunt domũ suã: tunc
aliis septẽ nequã spiritib ad iunctis. reuer¬
tatur ad eos diabolus et habit& in illis. fiañ¬
q nouissima eoꝵ. peiora pͥorib Multo qͥppe
peiori conditione sunt heretici quã genti¬
les. quia in illis spes fidei est. in istis pugna dis¬
cordie. Cũ hec intelligentia plausũ quendã
et colorẽ doctrine p̃ferat. nescio an habeat
ueritatẽ. Ex eo enĩ qͦd finita parabola uel exẽ¬
plo seqͥt᷑. sic erit generationi huic pessime. cõ¬
pellimur. ñ ad hereticos et quoslib& homi¬
nes. s ad udeoꝵ poplm̃ referre parabolam.
t cũ textus loci ñ passiuos et uagos in diuer¬
sũ fluctuet. utq insipientiũ more turbet᷑.
s herens sibi uel ad pͥora uel ad posteriora
respondeat. In mundus spc̃ exiuit a iuideis.
quando acceperunt legẽ et ambulauit ꝑ lo

Expanded text:
eis antea habitaverat quando gentiles erant, ad confessionem verae fidei ejiciatur: postea vero cum se ad haeresim transtulerint et simulatis virtutibus ornaverint domum suam, tunc aliis septem nequam spiritibus adjunctis, revertatur ad eos diabolus et habitet in illis: fiantque novissima eorum pejora prioribus. Multo quippe pejori conditione sunt haeretici quam gentiles: quia in illis spes fidei est, et in istis pugna discordiae. Cum haec intelligentia plausum quemdam et colorem doctrinae praeferat, nescio an habeat veritatem. Ex eo enim quod finita vel parabola, vel exemplo, sequitur: Sic erit et generationi huic pessimae: compellimur non ad haereticos et quoslibet homines: sed ad Judaeorum populum referre parabolam, ut contextus loci non passivus et vagus in diversum fluctuet, atque insipientium more turbetur; sed haerens sibi, vel ad priora, vel ad posteriora respondeat. Immundus spiritus exivit a Judaeis, quan
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ dogma. Qͦd autẽ dicit᷑ ne forte colligentes
titania. eradicets simul et triticũ: dat᷑ locꝰ pe¬
nitentie et monein᷑. ne cito amputemꝰ frẽm. quia
fieri potest ut ille qui hodie noxio de prauatꝰ est
degmnate. eras resipiscat. et defendere incipiat ue¬
ritatẽ lilud quoq qͦd sequit᷑ sinite utraq cresçere us¬
q ad messem. udt᷑ illi p̃cepto eẽ contrariũ. aufer

Expanded text:
dicitur, Ne forte colligentes zizania eradicetis simul et frumentum, datur locus poenitentiae, et monemur ne cito amputemus fratrem, quia fieri potest, ut ille qui hodie noxio depravatus est dogmate, cras resipiscat, et defendere incipiat veritatem. Illud quoque quod sequitur, Sinite utraque crescere usque ad messem, videtur illi praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eandẽ habeatꝰ causam: Ergo ipsi uidices ur̃i er̃t.
ñ potestate s cõparatione. dũ illi expulsionẽ de¬
monũ deo ad signant. uel beelrebub principi de¬
monioꝵ. Si autẽ de aplis dictũ ẽ. quod et magis
intelligere debemꝰ. ipsi erunt iudices eoꝵ. quia
sed ebunt induo decĩ solus. iudicantes duo decim
trib isrł. Si autẽ ego in spũ deieicio demones.
eicio demones. Iste ẽ digitus que confitent᷑ et
magi: qui contra moysen et aaron signa faci¬
ebant. dicentes digitus dei est iste:. quo tabule la¬
pidee scripte sunt in monte sina. Si gͥ manꝰ et
brachiũ dei filius est. et digitus eiꝰ sp̃c sc̃s. patris
nificat. de quo in alio loco scriptũ ẽ. regnũ deiꝰ
intra uos ẽ. et inedius stat int̾ uos quẽ uos nes¬
citis. Uel certe illud regnũ. qͦd et iohannes
et ipse dñs p̃dicauerat. P enitentiã agite. ap¬

Expanded text:
non eamdem habeat et causam? Ergo ipsi judices vestri erunt, non eamdem habeat et causam? Ergo ipsi judices vestri erunt, non potestate, sed comparatione: dum illi expulsionem daemonum Deo assignant; vos Beelzebub principi daemoniorum. Sin autem de apostolis dictum est, quod et magis intelligere debemus, ipsi erunt judices eorum: quia sedebunt in duodecim soliis, judicantes duodecim tribus Israel . Si autem ego in spiritu Dei ejicio daemones. ejicio daemones . Iste est digitus quem confitentur et Magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant, dicentes: Digitus Dei est iste : quo tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina . Si igitur manus et brachium Dei, Filius est; et digitus ejus Spiritus sanctus,eipsum significat, de quo in alio loco scriptum est: Regnum Dei intra vos est . Et: Medius stat inter vos, quem nescitis : vel certe illud regnum quod et Joannes et ipse Dominus praedicaverant: Poenitentiam agite, ap
Abbreviated transcription (Latin):
test regnũ et cuittas contra se diuisi. ꝑstare.S
quomͦ concordia parue res crescunt sic discordia
maxime dilabunt᷑. Sigͦ sathinas pugnat contra
se. et demon in imicus est demonis. deberet iã ue
nisse consũmatio. ne haberent in eũ locũ aduer¬
sarie potestates. quarũ inter se bellũ par hominũ
ẽ. Si autẽ putatis o scribe. et pharisei quod recessio
demonũ obedientia sit in principẽ suũ. ut homi¬
nes ignorantes. fradulenta simulatione deluda.
qͥd potestis dicere de corꝑũ sanitatib quaᷤ dñs ꝑ¬
petrauit: Aliud ẽ si menbroꝵ quoq debilitates.
et spiritaliũ uirtutũ insignia demonib ad signa¬
tis. Siego in beelzebub eicio demones. filii ur̃i in
quo eiciunt: Ideo ipsi iudices ur̃i erunt. filios iu¬
deoꝵ uel ex orciꝰtas gentis illius ex more significat:
uel aplõs ex eoꝵ stirpe generatos. Sic exorcitas qͥ
adinuocationẽ dei eiciebant demones. cohartat
interrogatione prudenti. ut confiteant᷑ spc scĩ

Expanded text:
test regnum et civitas contra se divisa, perstare. Sed quomodo concordia parvae res crescunt, sic discordia maximae dilabuntur . Si ergo Satanas pugnat contra se, et daemon inimicus est daemonis, deberet jam mundi venisse consummatio, ne haberent in eo locum adversariae potestates, quarum inter se bellum pax hominum est. Si autem putatis, o Scribae et Pharisaei, quod recessio daemonum obedientia sit in principem suum, ut homines ignorantes fraudulenta simulatione deludant, quid potestis dicere de corporum sanitatibus, quas Dominus perpetravit. Aliud est si membrorum quoque debilitates, et spiritualium virtutum insignia daemonibus assignatis. Et si ego in Beelzebub ejicio daemones, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. Filios Judaeorum, vel exorcistas gentis illius, ex more significat, vel apostolos, ex eorum stirpe generatos. Si exorcistas, qui ad invocationem Dei ejiciebant daemones, coarctat interrogatione prudenti, ut confiteantur Spiritus