comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bũ xp̃s dñs non posset intelligi. ł ũ
demde seq̃ns e̾e̾t sermo scientiȩ. ut
qd̃ sapimꝰ: scientes loqͣmͣ. ita ut sapi¬
amꝰ sapientiȩ u̾bũ. Terciũ u̾ donũ
infide ẽẽt: qr illa pͥncipalia et suꝑio¬
sa. utilitatẽ dom nͥ ds̃ cred̾et᷑. amit¬
terent. tta ut nũc in huiꝰ maximi
ac pulcherrum dicti apłici sacramẽ¬
to. hereticis omib nec u̾bũ sapienti¬
ȩ est. nec sermo scientiȩ nec religio¬
nis fides. qr impietas quȩ non ca¬
pit intelligentiã. extia sermonis
scientiã. et extra fimplicitatẽ fidĩ
ẽ. Nec enĩ qͥsqͣm qd̾̃ non sapit loqͥ¬
tur: nec qd̃ loqͥ non pocest: potest
et ex lege ueniens. atq in euange¬
liũ xp̃i uocatꝰ. ꝑfectȩ fidei tenuit
cõfessionẽ. Et ne aliquã hereticis
occasionẽ. tanq̃. incauti sermonis
simplicitas p̾staret. ut natiuita¬
tẽ filii ꝑ uniꝰ dei p̃dicationẽ nega¬
rent: unũ dm̃ sub ꝓpͥetatis sig̃cati¬
one cõfessus ẽ. dicens. Unꝰ ds̃ patͣ

Expanded text:
nus non posset intelligi, tum deinde sequens esset sermo scientiae; ut quod sapimus, scienter loquamur, ita ut sapiamus sapientiae verbum: tertium vero donum in fide esset; quia illa principalia et superiora utilitatem doni, nisi Deus crederetur, amitterent: ut nunc in hujus maximi et pulcherrimi dicti apostolici sacramento, haereticis omnibus nec verbum sapientiae est, nec sermo scientiae, nec religionis fides; quia impietas, quae non capit intelligentiam, extra sermonis scientiam et extra simplicitatem fidei est. Nec enim quisquam quod non sapit, loquitur: nec quod loqui non potest, potest et ex Lege veniens, atque in Evangelium Christi vocatus, perfectae fidei tenuit confessionem. Et ne aliquam haereticis occasionem tamquam incauti sermonis simplicitas praestaret, ut nativitatem Filii per unius Dei praedicationem negarent; unum Deum sub proprietatis significatione confessus est, dicens ita: Unus Deus pater
Abbreviated transcription (Latin):
natȩ. Cum enĩ specialit᷑ dõ id ad¬
detulerit ut ꝑ eũ om̃ia: et nunc
honor dĩ fit qd̃ ex ipso. ⁊ ꝑ ipsũ. et
in ipso sint omĩa: et cũ sp̃s dĩ idem
in eodẽ dño filio.⁊ in eodẽ dõpatre.
umiu̾sa ꝑficiat. Odignꝰ ille magno¬
rũ celestiũ archanoꝵ cõscientia. et
assũptꝰ secretoꝵ diuinoꝵ electusq
particeps: ea ipsa illiciti eloquii
silentio necessario tacens. Et u̾e
ingenia absoluti sermonis fui p̾di¬
catione conclusit: unũ patrẽ dm̃.
ut int̾ hȩc nec ouos dõs qͥsqͣm pos¬
sit p̾dicare. neq unicũ: cũ t̾n qͥ
non unicuꝰ sest non in duos ꝓfic̾et.
nec qͥ duo non sũt. solitariꝰ posset
intelligi: Et int̾ hȩc ꝑfectã xp̃i
natuutatẽ pat̾ demõstratꝰ ostende¬
ret. Extendite nũc uibratas sibi¬
lis linguas heretici serpentes. fiue
sabelli. siue fotine: siue qͥ mĩc erea¬
turam ẽẽ unigenitum dm̃ p̾dica¬
tis. Audiat unum dm̃ patrem
quisquis negat filium. quia cũ

Expanded text:
t. --Cum enim specialiter Deo id adChristo detulerit, ut per eum omnia; et nunc honor Dei sit, quod ex ipso et per ipsum et in ipso sint omnia; et cum Spiritus Dei idem in eodem Domino Filio, et in eodem Deo Patre, universa perficiat. O dignus ille magnorum et coelestium arcanorum conscientia, et assumptus secretorum divinorum electusque particeps, ea ipsa illiciti eloquii silentio necessario tacens, et vereingenia absoluti sermonis sui praedicatione conclusit, unum Patrem Deum,ut inter haec nec duos quisquam possit praedicare, neque unicum: cum tamen qui non unicus est, non in duos proficeret; nec qui duo non sunt, solitarius posset intelligi; et inter haec perfectam Christi nativitatem pater demonstratus ostenderet! lis linguas, haeretici serpentes, sive Sabelli, sive Photine, sive qui nunc creaturam esse unigenitum Deum praedicatis. Audiet unum Deum patrem, quisquis negat filium: quia cu
Abbreviated transcription (Latin):
q pꝰ illud oiuitiarũ. ⁊ sapientiȩ. et
scientiȩ dĩ ꝓtestatũ ꝓfundũ. et in¬
scrutabiliũ iuidicioꝵ cõfessam in in¬
telligentiã. ⁊ in muestigabiliũ uia¬
rũ demõstratã ignorationẽ. huma
nȩ fidei t̾n usus officio. hũc honorem
inuestigabiliũ. ⁊mꝑscrutabiliũ oe
lestiũ sacram̃toꝵ ꝓfund oreddidit. di¬
cens. Qm̃ ex ipso. ⁊ꝑ ipsũ. et in ip¬
am̃: io nũc ad uniꝰ natͣȩ sig̾cationẽ

Expanded text:
illud divitiarum et sapientiae et scientiae Dei protestatum profundum, et inscrutabilium judiciorum confessam inintelligentiam , et ininvestigabilium viarum demonstratam ignorationem, humanae tamen fidei usus officio, hunc honorem investigabilium et inscrutabilium 242 coelestium sacramentorum profundo reddidit, dicens: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipamen : id nunc a
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c ueritatis. id filius dandum
a se esse fateatur. Non ꝑmittenda
itaq ad impiȩñtelligentiȩ lib̃ta¬
tem heretica ꝑu̾sitas ẽ: ut dictum
hoc dñi. qd̃ qi omĩa quȩ patrisfũt.
sua sint. idcirco a se accipiet sp̃s ue
ritatis: non ad unitatẽ cõfiteatur
p̃dicator. scd̾m ueritatis intelligen.¬
tiam fide romanȩ plebis ante lau¬
data. Uolens enĩ nat᷑e unitatem
in patre et filio docere: ita ait. Uõ
aut᷑ non estis in carne: s in sp̃u.
Si qͥdem sp̃s dei in uob̃ ẽ. Si quis

Expanded text:
Spiritus veritatis, id Filius dandum Spiritus veritatis, id Filius dandum a se esse fateatur. Non permittenda itaque ad impiae intelligentiae libertatem haeretica perversitas est: ut dictum hoc Domini, quod quia omnia quae Patris sunt, sua sunt, idcirco a se accipiet Spiritus veritatis, non ad unitatem confiteatur doctor, secundum veritatis intelligentiam fide Romanae plebis ante laudata. Volens enim naturae unitatem in Patre et Filio docere, ita ait : Vos autem non estis in carne, sed in Spiritu si quidem Spiritus Dei in vobis est. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
a se tam̃ accipi: quia om̃ia que pa¬
tͥs sunt sua sunt. Non habet hec u¬
nitas diu̾sitatem: nec differt a qͦ
acceptum sit. quod datũ a patre da¬
tũ referatur a filio. Num quidhec
uoluntatis unitas afferet᷑. om̃a q̃
habet pater filii sunt. ⁊ om̃a quȩ
silii sunt patris sunt : Ipse enim
ait. & mea om̃a tua sunt: & tua
mea: Nondum loci ẽ ut demonᷤ¬
trem: cur ita dixerit. qm de meo
accipiet: futuri enim temporis
significatio ẽ. ubi accepturus os¬
ostenditur: Nunc certe ideo a se
accepturum ait: quia om̃a patris
sua e̾ent: Disseca naturȩ huiꝰ si po¬
tes unitatem: &e aliquam dissimili¬
tudinis infer necessitatem: ꝑqͣ
filius non sit in unitate nature:
& idcirco quicquid accipiet a fili¬
o accipit: Ille mittendus: quia
filii sunt uniuersa que patris sũt.
Natura itaq in om̃ib tenet suã
legem: &e quod unum ambo sũt
eiusdem in utroq ꝑ generatiõẽ
natiuitatemq diuinitatis signifi¬
catio ẽ cumid quod accipiet a pat

Expanded text:
a se tamen accipi, quia omnia quae Patris sunt, sua sunt. Non habet haec unitas diversitatem, nec differt a quo acceptum sit, quod datum a Patre, datum referatur a Filio. Nunquid et hic voluntatis unitas asseritur? Omnia quae habet Pater Filii sunt, et omnia quae Filii sunt Patris sunt. Ipse enim ait, Omnia mea tua sunt, et tua mea . Nondum loci est ut demonstrem cur ita dixerit, Quoniam de meo accipiet. Futuri enim temporis significatio est ubi accepturus ostenditur: nunc certe ideo a se accepturum ait, quoniam omnia Patris sua essent. Disseca naturae hujus, si potes, unitatem, et aliquam dissimilitudinis infer necessitatem, per quam Filius non sit in unitate naturae. et idcirco quidquid accipit, a Filio accipit ille mittendus, quia Filii sunt universa quae Patris sunt. Natura itaque in omnibus tenet suam legem, et quod unum ambo sunt, ejusdem in utroque per generationem nativitatemque divinitatis significatio est, cum id quod accipit a Pat
Abbreviated transcription (Latin):
siones miniftĩoꝵ sũt: idem ipse do¬
minꝰ. et diuisiones oꝑationũ sunt:
idem aut̃ dñs. ut qr minift̾ia ad
dm̃ retulit. et oꝑationes ad dm̃:
non unũ atq idipsũ in minisfiis
atq oꝑationib uideat᷑ intelligi.
Accipe qͣm hȩc m̃bra minist̾ĩoꝵ.
m̃bra oꝑationũ sũt: cũ ait. Uos
estis corpꝰ xp̃i: et m̃bra. Et qͦsdam
q̃dem posuit ds̃ in eccłia. pͥmum

Expanded text:
 sunt, idem ipse Dominus; et divisiones operationum sunt, idem autem Deus : ut quia ministeria ad Dominum retulit, et operationes ad Deum, non unum atque idipsum in ministeriis atque operationibus videatur intelligi. Accipe quam haec membra ministeriorum membra operationum sunt, cum ait: Vos estis corpus Christi et membra. Et quosdam quidem posuit Deus i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ꝑ sp̃m et in sp̃u dari. qr datio
doni quȩ obtinet᷑ in sp̃u: hec tam̃
indutta ꝑ sp̃m ẽ. Consũmat aitẽ
Quod si non id ipsũ sig̃catũ eẽ loqui
aliqͥs auoebit: contͣdicet apłs. cur
se uiciose lectori intelligat. Ait e¬
nim suꝑiꝰ. Et diuisiones oꝑationũ
sũt: idem aut̃ d̾s. qͥ oꝑat᷑ omĩa in

Expanded text:
 et in Spiritu dari: quia datio doni, quae obtinetur in Spiritu, haec tamen indulta per Spiritum sit. Consummat autem Quod si ipsum significatum esse loqui aliquis audebit, contradicet Apostolus, cur se vitiose lector intelligat: ait enim superius: Et divisiones operationum sunt, idem autem Deus qui operatur omnia in
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiã. intelligamͣ ex deo eruditi.
Uł ꝑ discretionẽ sp̾uũ: ne ignari simꝰ¬
ignoratione fides audientiũ ꝑicli¬
tet᷑: cũ linguã ignorantib linguȩ
int̾pretator absoluat. In his gͥ. oĩb

Expanded text:
ligentiam intelligamur ex Deo eruditi: vel per discretionem spirituum, ne ignari simignoratione fides audientium periclitetur, cum linguam ignorantibus linguae interpretator absolvit. In his igitur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑ om̃ia in om̃ibꝰ. Unicuiq aut̃
dat᷑ manifestatio sp̃s ad id qd̾ utile
ẽ. In p̃senti sermone qͣdrimoda signi¬
ficatio intelligit᷑. cũ in diuisione do¬
noꝵ idem sp̃s ẽ. et in diuisione mi¬
nist̾iorũ idem ipse dñs ẽ. et in diui¬
sione oꝑationũ idem ds̃ ẽ. et utili¬
tatis datione manifestatio sp̃s. Atq
ut datio utilitatis. in manifestati¬
one sp̃s nosc̾et᷑: continuo subiectũ
ẽ. Huic qͥdem ꝑ sp̃m dat᷑ sermo sapi¬
entiȩ. alii aut̃ sermo scientiȩ: scd̃m

Expanded text:
atur omnia in omnibus. Unicuique autem datur manifestatio Spiritus, ad id quod utile est . In praesenti sermone quadrimoda significatio intelligitur, cum in divisione donorum idem Spiritus est, et in divisione ministeriorum idem ipse Dominus est, et in divisione operationum idem Deus est, et in utilitatis datione manifestatio Spiritus. Atque ut datio utilitatis in manifestatione Spiritus nosceretur; continuo subjectum est: Huic quidem per Spiritum datur sermo sapientiae, alii a
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃m a mortius excitantis iħm.
Ueniũt enĩ atq habitaut in no¬
bis. Et iogo utrũ comitatu diu̾¬
sitatum uenient. mansionemq
facient: an unitate natẽ. Sed ob¬
nitit᷑ doctor gentiũ. non duõsp̃s.
dei scilicet et xp̃i. s et sp̃m xp̃i.¬
qͥ et sp̃s dei ẽ. mee̾ credentibꝰ. Non
ẽ. cohabitatio: s habitatio est. Sub
sacram̃to tͣn cohabitationis habi¬
tatio. dũ neq duo habitant. neq
ab alio diu̾sus habitator. ẽ. Est e¬
dei. Ita cũ qd̾ dei g̃: et xp̃i ẽ. et cũ
qd̾ xp̃i ẽ: dei ẽ. Non potest aliud
qͥd diu̾sum xp̃s eẽ. qm̃ ds̃ ẽ. Deus
euangłicũ. ego et pat̾ unũ sumꝰ.
Docet apłs unitatẽ ẽẽ nat᷑e. non
solitudinẽ unionis: scribens corm¬
thiis. Propt̾ qd̾ notũ facio uobis:
qr nemo in sp̃u dei. dicit anathe¬
ma iħu. Scis ne nũcheretice. in
qͥ non ignoras qͥn in maledicto sit
roligio creat᷑ȩ. et qͥd sequat᷑ adu̾¬
te. Et nemo potest dicere dñm

Expanded text:
mortuis excitantis. Veniunt enim, atque habitant in nobis: et rogo utrum comitatu diversitatum venient, mansionemque facient, an unitate naturae? Sed obnititur doctor gentium, non duos spiritus. Dei scilicet et Christi, sed Spiritus Dei est, inesse credentibus. Non est cohabitatio, sed habitatio est: sub sacramento tamen cohabitationis habitatio, dum neque duo habitant, neque ab alio diversus habitator est. Est eDei. Ita cum quod Dei est, et Christi est; et cum quod Christi est, Dei est: non potest aliud quid diversum evangelicum: Ego et Pater unum sumus , docet Apostolus unitatem esse naturae, non solitudinem unionis, scribens Corinthiis: Propter quod notum facio vobis, quia nemo in Spiritu Dei dicit anathema Jesum. Scisne nunc, haeretice, in qui non ignores quin in maledicto sit religio creaturae. Et quid sequatur adverte: Et nemo potest dicere Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ut sp̃m xp̃i ẽẽ noscendũ ẽ. Et cum
ꝑ natam dei. nat᷑a ipsa habitet in no¬
bis: indisserens nat᷑a filii ẽẽ credat᷑
uniꝰ. Quero itũc gͥ. quomͦ non ex
nat᷑a unũ sũt. Apatre ꝓcedit sp̃s ue
ritatis. a filio mittit᷑: et a filio accipit.
Sed om̃ia quȩ habet pat̾: filii sũt.¬
et idcirco qui ab eo accipit. dei sp̃s
ẽ. dei excitantis xp̃m amortus.¬
tuis excitati. ne in aliquo diffe¬
iat xp̃i et dei nat᷑a. ne eadem sit:
rentẽ. et sp̃u doctrinȩ mortiferȩ
circu̾actũ. tenet et coartat apłs.
dei. dicti huiꝰ qͦ dñici non nescius.
Si qͥs diligit me: et uerbũ meũ
seruabit. et pat̾ meus diliget cũ:
et ad eũ ueniemꝰ. et mansionem

Expanded text:
um Christi esse noscendum est. Et cum, per naturam rei natura ipsa habitet in nobis; indifferens natura Filii esse credetur unius. Quaero nunc ergo quomodo non ex natura unum sunt? A Patre procedit Spiritus veritatis, a Filio mittitur, et a Filio accipit. Sed omnia quae habet Pater, Filii sunt. Idcirco qui ab eo accipit, Dei Spiriest, et Dei excitantis Christum a mortutuis excitati. In aliquo differat Christi et Dei natura, ne eadem sit; rentem, et spiritu doctrinae mortiferae circumactum tenet et coarctat Apostdei , dicti hujus quoque dominici non nescius: Si quis diligit me, et verbum meum servabit: et pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ hic dñs ẽ. sp̃u sc̃o carens.
Et tu creatam pociꝰ qͣm dñm dicẽs.
dñm licet nũcupans: dñm t̾n esse
non dicis. qr tͥ ex cõmuni gen̾e po¬
ciꝰ et familiari nomine. qͣm ex na-¬
tura sit dñs. s apaulo et dei et sp̃s¬
uisiones aut̃ donorũ sũt: idem aut̃¬

Expanded text:
ominus est, Spiritu sancto carens, Et tu creaturam eum potius quam Deum dicens, dominum licet nuncupans, Dominum tamen esse non dicis; quia tibi ex communi genere potius et familiari nomine, quam ex natura sit Dominus. Sed a Paulo disvisiones
Abbreviated transcription (Latin):
dam de sp̃u meo in om̃em carnem.
Consuminatũ hoc tum fuisse in
aplis docetur. cum misso sp̃u sco
om̃s linguis gentium sunt locuti:¬
hec autem idcirco sunt demonstra¬
ta necessario: ut in quamcũq sci
licet patrem heretica falfitas contu¬
lisset: finib t̾n atq p̾scripto uerita¬
tis euangłicȩ concludet᷑. Habitat
enĩ in nob xp̃s. et habitante xp̃o:¬

Expanded text:
dam de Spiritu meo in omnem carnem, et consummatum hoc totum fuisse in Apostolis docetur, cum misso Spiritu sancto omnes linguis gentium sunt locutiec autem idcirco sunt demonstrata necessario, ut in quamcumque se licet partem haeretica falsitas contulisset, finibus tamen atque praescripto veritatis evangelicae concluderetur. Habitat enim in nobis Christus: et habitante
Abbreviated transcription (Latin):
utroq sp̃m dĩ: ne scd̾m corꝑales
modos uita mẽẽ. filiũ in patre.
uł patrẽ infiliũ: cred̾emꝰ. Scili¬
cet ne loco d̃s manens. nꝰqͣm ali¬
bi exstare uid̾ent᷑ a sese. Homo e¬
nim aut aliud aliqͥd dei simile.
cũ alicubi erit. t̾n alibi non erit.
q id qd̾ ẽ. illic continet᷑ uͥ fuerit.
infirma ad id nat᷑a eiꝰ ut uͥq sit.
qͥ infistens alicubisit. Ds̃ aut̃ in¬
mensȩ uͥtutis. uiuens potesta.
quȩ nꝰꝙ̃. non assit. nec defit usq̃m.
se om̃em ꝑsua edocet. et sua non
aliud. qͣm se ee̾ sig̾cat. ut ubi fua
insint: ipse eẽ. intelligat᷑. Non aut̃
corꝑali modo cũ alicubi insit. non
et uͭq eẽ credat᷑. cũ ꝑsua in om̃ib
ẽẽ non desinat. Non aliud aut̃ sint:
qm qd̃ ẽ. ipse quȩ sua fũt. Et hec
qdem ad natȩ intelligentiã dicta

Expanded text:
tus Dei, ne secundum corporales modos ita inesse Filium in Patre vel Patrem in Filio crederemus: scilicet ne loco Deus manens, nusquam alibi exstare videretur a sese. Homo enim, aut aliquid aliud ei simile, cum alicubi erit, tamen alibi non erit: quia id, quod est illic, continetur ubi fuerit: infirma ad id natura ejus, ut ubique sit, qui insistens alicubi sit. Deus autem immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, nec desit usquam, se omnem per sua edocet, et sua non aliud quam se esse significat: ut ubi sua insint, ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo, cum alicubi insit, non et ubique esse credatur: cum per sua in omnibus esse non desinat; non aliud autem sint, quam quod est ipse, quae sua sunt. Et haec quidem ad naturae intelligentiam dicta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessus sit. ꝓpt̾ qd̾ eũ ungat: ⁊mit¬
tat ad ȩuangłizandũ. Pat̾nȩ emor
natȩ uirtꝰ: in eo manifestat᷑. nat᷑e
suȩ cõmunionẽ infilio etiã in car¬
ne nato. ꝑ sacram̃tũ spiritał huiꝰ
unctionis ostendens: cũ pꝰ cõsuma¬
de celo. Filiꝰ meus es tu: ego hodie
genui te. Non enĩ uł ipse suꝑ se eẽ.
uł sibi de ceł. adeẽ. uł ipsũ se cogno¬
minasse sibi filiũ intelligend̾ ẽ. sed
om̃is hec fide in rem fuit demonstra¬
tio. ut sub ꝑfecte ac uere natiuita¬
tis sacͣm̃to unitatem nature manẽ¬
tis in filio: qui etiã homo ẽẽ cȩpe¬
rat nosceremꝰ: & patrem quidem
in dĩ sp̃u ita significari reꝑtum ÷.
filium uero hoc modo demonstra¬
tum intelligimus cum dicit: quod
siin sp̃u dĩ ego eicio demones. utiq
appropiauit in uos regnum cĩ. Se
scilicet idem nature potestate de¬
mones eicere demonstrans: qui nõ
nisi in dĩ sp̃u eicipossent Est aut̃

Expanded text:
fessus sit, propter quod eum ungat, et mittat ad evangelizandum. Paternae enim naturae virtus in eo manifestatur; naturae suae communionem in Filio etiam in carne nato per sacramentum spiritalis hujus unctionis ostendens , cum post consummade coelo: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Non enim vel ipse super se esse, vel sibi de coelis adesse, vel ipsum se 231 cognominasse sibi filium intelligendus est: sed omnis haec fidei nostrae fuit demonstratio, ut sub perfectae ac verae nativitatis sacramento, unitatem naturae manentis in Filio, qui etiam homo esse coeperat, nosceremus. Et Patrem quidem in Dei Spiritu ita significari repertum est. Filium vero hoc modo demonstratum intelligimus, cum dicit: Quod si in Spiritu Dei ego ejicio daemones, utique appropiavit in vobis regnum Dei: se scilicet, id est, naturae suae potestate daemones ejicere demonstrans, qui non nisi Dei Spiritu ejici possint. Est a
Abbreviated transcription (Latin):
sit: et cũ sp̃s xpͥi a morturs excitati.
sp̃s t̾n deisit. xp̃m amortuis exci¬
tantis. Et quero nũc insp̃u di. u¬
trũ nat᷑ͣam an rem natȩ sig̃catam¬
existimes. Non idem ẽ. nat᷑a: qd̃.
et qd̾ hõis ẽ. nec idem ẽ. ignis: ⁊ qd̃
ignis ipsiꝰ ẽ. Et scd̃m hoc. nõ idẽ

Expanded text:
sit; et cum Spiritus Christi a mortuis excitati. spiritu Dei Christum a mortuis excitantis. Et quer o nunc, in spiritu Dei utrum naturam an rem naturae sigexistimes. Non idem est enim natura,et quod hominis est, nec idem est ignis, et quod ignis ipsius est: et secundum hoc non idem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃m quasi unoͥ dõ ꝓpͥũ deputariuidet᷑
ut ds̃ sit: cũ ꝓpͥetas uniꝰ. consortiũ
non patiat᷑ ałtiꝰ. Oplane tara ac diffi¬
cilia Rarismatũ dona. et uere in
hac utilitatũ datione manifestatio
sp̾s cõstituta. ⁊ m̾ito hic duudenda¬
rũ gr̃arũ ordo seruatꝰ ẽ. ut pͥncipał

Expanded text:
i uni Deo proprium deputari videtur ut Deus sit: cum proprietas unius consortium non patiatur alterius. O plane rara ac difficilia charismatum dona, et vere in hac utilitatum datione manifestatio Spiritus constituta! Et merito hic dividendarum gratiarum ordo servatus est, ut princip
Abbreviated transcription (Latin):
dona: S idsibi usur pauit impietas.
ut qr ait idem dñs et idem ds̃. non
sint in unitate natx. Adiuingã u̾
huic intelligentiȩ tuȩ ut putas fir¬
miora p̃fidia. Ipse enĩ apłs ait. S no¬
bis imꝰ ds̃ pat̾ ex qͦ omĩa. et nos in

Expanded text:
d si id sibi usurpavit impietas, ut quia ait, idem Dominus et idem Deus , non sint in unitate naturae: adjungam vero huic intelligentiae tuae, ut putas firmiora praesidia. Ipse enim Apostolus ait: Sed nobis unus Deus pater ex quo omnia, et nos in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ diximꝰ. idest in datione utilita¬
tis sp̃s. sp̃s manifestationẽ: ab solu¬
tam habet intelligentiã. Comme¬
moratũ ẽ. enĩ ꝑ quas dationũ utili¬
tates hȩc eẽt sỹs manifestatio. In his
nãq duusionũ uirtutib non ine̾ta
doni huiꝰ ostensio ẽ: de qͦ dñs ad apłos
dixerat. p̃cipiens his. ne ab iherosoli
ioħs baptitauit aqua: uos aut̃ sp̃u
scõ tingemini. quẽ et accipietis non
pꝰ multos hos dies. Et rurfũ. Sed
accipietis uirtutẽ. fuꝑueniente sp̃u¬

Expanded text:
id est, in datione utilitatis Spiritus manifestationem, absolutam habet intelligentiam. 234 Commemoratum enim est, per quas dationum utilitates haec esset Spiritus manifestatio. In his namque divisionum virtutibus non incerta doni hujus ostensio est, de quo Dominus ad Apostolos dixerat, praecipiens his, ne ab JerosolymiJoannes baptizavit aqua, vos autem Spiritu sancto tingemini, quem et accipietis non post multos hos dies. Et rursum: Sed accipietis virtutem superveniente Sp
Abbreviated transcription (Latin):
matũ. int̾tlũ celũ ꝓ aere accipit᷑: ubi uenti et nubes. et ꝓcelle et turbines
ĩ aere uolare.et i ꝯsuetudine hunc aerẽ celũ appellamus. Nã c̃ de sereno uł
nubile q̃rinĩ aliqño dicimnꝰ qualis ẽ aer aliq̃no quale ẽ celũ. De aere.et muibe.

Expanded text:
matum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes, procellae et turbines matum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes, procellae et turbines in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum de sereno uel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: qualis est aer? aliquando: quale est caelum? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupat. eo qͥ sibi societatis ocordia et cõmumone qͣdã ꝯueniur. Nam sic ea
int̾̃ se naturali quadã ratione iuncta dieñr. ut modo originẽ ab igne repetẽtes
usq ad t̾ram. mͦ a t̾ra usqi ad ignẽ. ut ignis quidẽ in aere desinat. aer ĩ aq̃ dense¬
t᷑ aqͣ in t̾r crasescait. rursoq t̾ra diluat᷑ in aꝙͣ aqͣ rarescar ĩ aera. aer in ignẽ exte¬
accepisse uocabulũ. Sunt au̾̃t diuna ꝓuidencia ꝓpriis animantib distributa.
Nam celũ angłis. aerẽ uolucrib. mare piscib. t̾ram hominib cet̾isq animan¬
Eron uocatũ ẽ q taꝙ̾ celatũ uas imp̃ssa lumina hẽat stellarũ uelutisigno.
luminib. et impleuit. sole scilicae et luna fulgenti. et astroꝵ micanciũ splen¬
aiudendo. eoqd aer ꝑspicuus sit. adspeculandũ purior. Celũ aũt in scͥpturis
scis ideo firinamentũ uocatũ q sit cursꝰ siderũ. et ratis legib fixisq fir¬

Expanded text:
nuncupant, eo quod sibi societatis concordia et communione quadam conveniant. Nam sic ea inter se naturali quadam ratione iuncta dicuntur, ut modo originem ab igni repetentes usque ad terram, modo a terra usque ad ignem, ut ignis quidem in aera desinat, aer in aquam densetur, aqua in terram crassescat; rursusque terra diluatur in aquam, aqua rarescat in aera, aer in ignem exteaccepisse vocabulum. Sunt autem divina Providentia propriis animantibus distributa, nam coelum angelis; aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus, caeterisque animanelum vocatum, eo quod tanquam caelatum vas impressa lumina habeat stellarum veluti signa. luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splen ad speculandum purior. Coelum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatur, quod sit cursu siderum, et ratis legibus fixisque fir
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dicũt ea tẽpestate. Au ab statu celi. q magnitudine sui multis dieb orit᷑.
Uerno aũt tp̃re et autũnali qͦ maxime fiunt tẽpestates. qno nͨ plena ẽ estas nec
plena ẽ hiems. Unde et mediũ er ꝯfine utriusq tp̃ris ex ꝯiunctõne earũ ꝯtrari¬
a̾rũ eff̾iciunt᷑ tẽpestates. Fragor a fractarũ rerũ nominatꝯ ẽ sonitu. qr sicca q̃q ⁊
arida facile frangit. ꝓcella ab eo qd facile ꝑcellat. idẽ ꝑcutiar et euellat. Est eñi
ius uenti c̃ plumia. ꝓcelle em̃ aut de flumnub aut de uentis fiunt. Nichil
aũt uelocius uentis. unde et p̃p celeritatẽ tã uẽtes quã flumina alata fin
De aquis.¬

Expanded text:
dum dicunt, "ea tempestate"; aut ab statu caeli, quia magnitudine sui multis diebus oritur. dum dicunt, "ea tempestate"; aut ab statu caeli, quia magnitudine sui multis diebus oritur. umnali tempore quam maximae fiunt tempestates, quando nec plena est aestas, nec plena hiems; unde et medium et confine utriusque temporis ex coniunctione aerum contrariorum efficiuntur tempestates. Fragor a fractarum rerum nominatus est sonitu, quia sicca quaeque et arida facile frangit. Procella ab eo quod percellat, id est percutiat et evellat; est enim vis venti cum pluvia. Procellae enim aut de fulminibus, aut de ventis fiunt. Nihil autem velocius ventis; unde et propter celeritatem tam ventos quam fulmina alata fingDe aquis
Abbreviated transcription (Latin):
nascunt᷑. Austro aũt flores soluunt᷑. a zephiro fi̾unt. Africo apprii regione uo¬
culo septẽ stellirũ ꝯsurgit. q̃uertente se mundo resupinato cipite fẽrri uident᷑.
A quilo dictꝰ eod aquas stringat et nubes. discipet. Est em̃ gelido uento et
sico. Idem et boreꝰ. qui ab hiꝑboreis montib flaz. Inde eñi origo eiusdẽ uenti
c̃. unde et frigido ẽ. Natura eni omniũ septẽtrionaliũ uentoꝵ frigida et sicca ẽ.
australiũ humida et calida. Exom̃ib aũt uentis duo cardinaleoͭ. septẽtrio et auster.
incipiut. E mauros eñi grece anus latine dicũr. Hec au̾t̾ cursũ dr̃ rectũ ab orea ĩegip¬
altamis. Aura abaere dicta. qͣi aeria. qđ lenis sit moto aeris. Agitatꝰ eñi aer
aurã facit. unde et lucretius. Aeriȩas auras. Altanus qͥ inpelago ẽ. ꝑ diriuatio¬
nẽ ab alto idẽ mari uocata. Nã alt̾ ẽ flatus inripis quẽ diximꝰ auram. Nã aura

Expanded text:
nascuntur. Austro autem flores solvuntur, a Zephyro fiunt. Africus a propria regione voculo septem stellarum consurgit, quae vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. at. 119 13. Aquilo dictus, eo quod aquas stringat et nubes dissipet. Est enim gelidus ventus, et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus flat. Inde enim origo ejusdem venti est, unde et frigidus est. Natura namque omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. 14. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Septentrio, et Auster.incipiunt, ἐνιαυτὸς enim Graece, annus Latine dicitur. Hae autem cursum rectum a Borea in Aegypaltanus. Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim aer auram facit; unde et Lucretius5, 503: Aerias auras. Altanus, qui in pelago est, per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis quem diximus auram; nam aura
Abbreviated transcription (Latin):
tim dr̃ eo qd̾ intra eũ dr̃ arctoꝵ signa inclusa ꝑspiciunt᷑. que magis mansis ĩur¬
sarũ spẽm ficta septẽtriones appellantꝰ. Scd̾s curculꝯ exeo terinos tropicꝰ dr̃. qr ĩ eo
circło sol aquilonis finib estatẽ faciens. ultra eũ circulũ ñ transit. soe statĩ reu̾titꝰ.
et inde tropicꝰ appellatꝰ. Terciꝰ circulꝰ hierinos. qͥ a latinis idõ equinoctialis ap
nox quo circło dimidia spere pars ꝯstituta ꝑspicit᷑. Quartꝯ circulꝯ antarticos uo¬
cat᷑. eod ꝯtrariꝰ sit circulo quẽ articon nominanꝰ. Quintd circulꝯ cimerinos tropi¬
fe̾rat t̾ram uł ab eoqd fe̾rat᷑. hic aũt partĩ ad t̾renã partĩ ad celestẽ mat̾iã ptin&e.
Nam ille subtilis ubi uẽtosi et ꝓcellosi motꝰ ñ possũr existe̾ ad celestẽ ꝑtinz
partẽ. Iste uͦ turbulentior qͥ exalatõnib humidis corporescit: t̾re deputat᷑. qͥq
ex se multas sp̃es reddit. Nam cõmot uẽtos facit. uebem̃tiꝯ cõcitato iguesos

Expanded text:
tur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspiciuntur, quae a nostris in ursarum specie ficta septentriones appellantur. Secundus circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appnox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropiferat terram, vel ab eo quod feratur. Hic autem partim ad terrenam, partim ad caelestem materiam pertinet; nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad caelestem pertinet partem; iste vero turbulentior, qui exhalationibus humidis corporescit, terrae deputatur; quique ex se multas species reddit. Nam commotus ventos facit; vehementius concitatus ignes et
Abbreviated transcription (Latin):
ã gignit. sic aquilo repellit. ł uro aust̃ dictꝰ qex una parte hẽat eurũ. ex alt̾i¬
parte austrũ. Austro africo q iuinciꝰ sit hinc et inde austro et aftrico. ip̃e et

Expanded text:
am gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus quod ex una parte habeat Eurum, ex altam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus quod ex una parte habeat Eurum, ex altera Austrum. Austroafricus, quod iunctus sit
Abbreviated transcription (Latin):
s. Quoꝵ pͥmꝯ ab oriente sb̾solanꝰ. a meridie auster. ab occidente fabonius. A septẽ¬
trione eciusdẽ nomuus uentꝯ aspirat. hñtes geminos hiic uide uentoꝵ sp̃s. Sub
stro africũ. fabonius a parte dextra africũ. aleuac hoꝵ. porro septẽtrio adex¬
tris circiũ. a sinistris aquilonẽ. Hi duodecĩ uenti mundi globũ fiatibꝰ circũagũt.
quoꝵ nomina ꝓpͥis excausis signatas̃. Nam sb̾solanꝯ uocatꝰ eoꝗ sb̾ ortu solis
nascat᷑. Fur eod ab eo flat̾. idẽ ab oriente. ẜ st eñi ꝯuiuetꝰ subsolano. uult᷑nꝰ
qalte tõnat. De quo lucretius. Altitonãs uulturno et auster flimine pollenᷤ.
Auster auriendo aquas uocat. unde et crassũ aerẽ facit. et nubila nutrit. hic
grece riothus appellat᷑. Pp̃qd interlũ corrũpat actẽ. Nlam pestilentiã qͥ er cortupto
aere nascit᷑ auster flans ĩreliq regiones transmittit. Soe sic̃ auster pestilenci¬

Expanded text:
. Quorum primus ab oriente Subsolanus, a meridie Auster, ab occidente Favonius, a septentrione eiusdem nominis ventus adspirat; habentes geminos hinc inde ventorum spiritusstroafricum: Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum: porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. Quorum nomina propriis causis signata sunt: nam Subsolanus vocatus eo quod sub ortu solis nascatur; Eurus eo quod ab ἠῶ fluat, id est ab oriente; est enim coniunctus Subsolano; Vulturnus, quod alte tonat. De quo Lucretius5, 745: Altitonans Vulturnus et Auster fulmine pollens; Auster ab auriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit et nubila nutrit. Hic Graece νότος appellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilenti
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi grã diuidis ĩ menses. menses ĩ dies. dies u̾o in horas. Adhuc partes ho¬
rarũ adinĩtũt diuisionẽ. qͦusq uenias ad tantũ tp̃ris punctũ. et qͣndã mo¬
m̃ti stillã. ut ꝑ nullã mnorulã ꝓduci possit. oe̾ ideo iã diuidi ñ p̃. Hic au̾t̃ aro¬

Expanded text:
verbi gratia, dividis in menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes hoverbi gratia, dividis in menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum et quandam momenti stillam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qr ibi celo sol faciat mediũ diẽ. qi medidies. uł quia tũc puriꝰ micat ether. orerũ
eñi purũ dr̃. Ianue celi ddue s̃. oriens & occaso. Nam una porta sol ꝓcedit alia se
Tomos philosophi uocant quasdaĩ inmundo corpoꝵ partes. Atonon de¬
tã mũnitissimas ut ne uisui pateant. nec tomũ idẽ sectionẽ recipiant. unde &e
romi dictis̃. hi ꝑuane tociꝰ mundi ĩ reqͥetis motib uolitare. et huc atq illuc
ferri dicũr. sic teniussum pulueres. qui infusi ꝑ fenestras radiis solis uidentur.
Ex his arbores. et herbas. & fruges om̃s oriri. & ex his ignẽ. et aquã. et uniu̾sa
gigni atq cõstare: quidã philosophi gentiũ putauer̃. Sunt̾ aũt aromi aut in
corpĩe. aut̃ in tp̃re. aue ĩ mim̃s. In corpre: ut lapis. diuidis eñ in partes. et partẽ¬
ip̃as diuidis ĩgͣna. ułuti sunt̾ harene. rursũq ip̃a arene grana dunadi fnt
ri possit: hic ẽ atomus ĩ corp̃rib. In tp̃re u̾o sic intelligit᷑ a tomus. Annũ

Expanded text:
. Merum enim purum dicitur. Ianuae caeli duae sunt, Oriens et Occasus; nam una porta sol procedit, alia se  2 De atomis. Atomos philosophi vocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est sectionem, recipiant; unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem et aquam et universa gigni atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. Sunt autem atomi aut in corpore, aut in tempore, aut in numero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in partes et parteipsas dividis in grana, veluti sunt harenae; rursumque ipsa harenae grana divide in ri possit. Haec est atomus in corporibus. In tempore vero sic intellegitur atomus. Annum,
Abbreviated transcription (Latin):
tenebre dicunt᷑. sic̃ silenciũ ñ aliq̃ res ẽ. s& ubi sonus deest silenciũ dr̃. Sic te
nebre ñ aliquid sunt. soc ubi lux ñ ẽ. tenebre diciuitꝰ. Umbra ẽ aer carens sole.
dicta aũz  fiar̾ ẽ solis obicimꝰ radiis. Est aũt̾ mobilis & incerta. et ex solis cir¬
cuitu et ex motu uentoꝵ. Plamq qͦciens mouet᷑ in sole nubs c̃ moueri uidet᷑.
qr ubiq quo loco aradus solis obsistimꝰ ꝓ inde illi lum̃ auferimꝯ. sic et ingredi
nb̾cũ umbra. et gestus nr̃os uident᷑ unitari. Lux ip̃a sb̾stancia. Lum̃ qd aluce
Smanat̾. id̾ẽ candor lucis. soẽ hõc ꝯfundũt auctores. De uentis.

Expanded text:
tenebrae dicutenebrae dicunebrae non aliquid sunt, sed ubi lux non est tenebrae dicuntur. 13. Umbra est aer carens sole, dicta autem, quod fiat cum solis objicimur radiis. Est autem mobilis, et incerta, et ex solis circuitu, et ex motu ventorum. Namque quoties movetur in sole, nobiscum moveri videtur, quia ubi quoquo loco a radiis solis obstitimus, perinde illi lumen auferimus; sicque ingredi nobiscum umbra, et gestus nostros videtur imitari. 14. Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce manat, id est, candor lucis. Sed hoc confundunt auctores. 117
Abbreviated transcription (Latin):
lꝯ. Ge qͥppe t̾ra dr̃. T̃ unc aut̃ maiore gelu stringit᷑ terra cũ fu̾it nox serena. P ru¬
ina ẽ matutini tp̃ns frigo qui uide pruina nomen accepit qr sic̃ ignis urit.
ꝓenĩ urere. Urere eñi et ad frigꝰ et ad solẽ ꝑtinoe. Nã uno sinone diu̾sa sig¬
ficant᷑. ꝓ eo qqunũ effectũ habent. Similis em̃i uis ẽ et caloris et frigoris. unde
Alii putantꝰ ros dictũ qr rarꝯ ẽ. et ñ spissꝰ ut pluiia. Nebula inde dicta. unde
et nubila. ab obnubendo scilicae. hoc ẽ oꝑiendo tr̃am. siue qd nubes uolantes
faciat. Exaluit eñi ualles humide nebulas et fiunt nubes inde nubilũ. ude
niues. Nebule aũz una petũt cũ serenitas ẽ sũma cũ nubilo. Caligo umbra ẽ
de spissitudine aeris effecta. et dicta caligo qd maxime aeris calore gignat᷑. Te¬
nebre dicunt᷑ qđ teneant umbias. Nichil.au̾r s̃ tenebre. soc ip̃a lucis absencia

Expanded text:
lus; γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Prulus; γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde pruina nomen accepit quia sicut ignis urit; πῦρ enim ignis. Urere enim et ad frigus et ad solem pertinet; nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris, unde Alii putant ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, terram, sive quod nubes volans faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta caligo quod maxime aeris calore gignatur. Tenebrae dicuntur quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia
Abbreviated transcription (Latin):
nubes ex adu̾so radiũ solis accipiunt. et aro speciẽ fingunt̾ eui uarios colores illa
dat res. qr aqua temuis aer lucido. et nube caliguite irradiata. ista uarios crear co¬
lores. Pluine dicte qd̾ pluanz. uł qi fluuie. Hascunt᷑ de t̾re et maris anelitu. q̃
c̃altius eleuate fu̾int aut solis calore resolute. aut inuentũ cõpresse stillant᷑ ĩ tͥr.
Nmnib ẽ densitas nubis ĩ tempesta. et obscura. et inde ninb. a nube. Sũt aũt nĩ¬
bi ppentine et p̾cipites pluiue. Nam pluuias uocamꝰ lentas ez uges. qͣi fluuias
qĩ fluentes. Imbres aũt et ad nubes et ad pluinas ꝑtinẽt. Dicti aũt gͥco uocabło
euis granoꝵ similitudinẽ hẽat. Hec aũt uentoꝵ rigore durant᷑ in mibe ac soli¬
dant᷑ innuẽ. ruptoq aere soluunt᷑. Nix a nube unde ueniz. et glacies
agelu. et aqua. quasi glacies. idẽ gelata aqua. Gelu aũt eoct stringat᷑ tel¬

Expanded text:
nubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingunt; cui varios colores illa nubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant colores. Pluviae dictae quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias, quasi fluentes. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae a Graeco vocabulo eius granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. Nix a nube, unde venit; et glacies a gelu et aqua, quasi gelaquies, id est gelata aqua. Gelus autem quod eo stringatur tel
Abbreviated transcription (Latin):
UIGUR et fulm̃ ietꝰ celestis iaculi a feriendo dicti. Fulgurare em̃ fẽrire ẽ atq
ꝑcutere. Fulmina aut̃ cõlisa lumina faciũt. Nam omniũ rerũ cõlisio igne̾ creat
ut̃ in lapidib ceruimꝰ. uł attritu rotarũ. uł insiluis arboꝵ. Simili mͦ ĩ nubibis¬
ignis. unde et priꝰ nubila s̃. deide ignes. Exuento aut & igne. fulmina ĩnubi
b fieri et impulsu uentoꝵ emuti. Ideo aũt fulminis ignẽ iĩ h̃c maiorẽ ad pe¬
penetñdũ qr sb̾tiliorib elem̃tis faciꝰ ẽ. quã nr̃. idẽ qui in usu ẽ. Tria s̃ aũt eiꝰ
nomina. fulgus. fulgur. et fulmen. fulgus qr tangit. fulgur q incendit. et uriz.
fulinen quia infindit. ideo et cum t̾nis radiis fingunt᷑. De arcu et nubiũ effect
Ncus celestis dictꝰ a similitudine curuati arm. hiris huic nom̃ꝰ ꝓͥpriũ ẽ. et

Expanded text:
ulgur et fulmen, ictus caelestis iaculi, a feriendo dicti; fulgere enim ferire est atque ulgur et fulmen, ictus caelestis iaculi, a feriendo dicti; fulgere enim ferire est atque percutere. Fulmen autem conlisa nubila faciunt. Nam omnium rerum conlisio ignem creat, ut in lapidibus cernimuignis; unde et prius nubila sunt, deinde ignes. 2. Ex vento autem et igne fulmina certum est in nubibus fieri, et impulsu ventorum emitti; ideo autem fulminis ignem vim habere majorem ad penetrandum, quia subtilioribus elementis nomina, fulgus, fulgor et fulmen: fulgus, quia tangit; fulgor, quia incendit et urit; fulmen, quia findit; ideo et cum ternis radiis finguntur. § 10 De arcu et nubium effectibus. Arcus caelestis dictus a similitudine curvati arcus. Iris huic nomen proprium est. E
Abbreviated transcription (Latin):
densũ mibẽ eẽ. nubẽ rarefactã et solutã. aerẽ. Nubes dicte ab obibendo. idẽ oꝑi¬
endo celũ. unde et nupte qd uulto suos uelẽt. unde et neptimꝰ d nubat. idẽ mare
et t̾ram tegar. Nubes aũt aeris densitas facit. ⁊ lenti eñ aerem ꝯglobant. nubẽ
onitruũ dictũ q somis eius t̾reat. Nam tonus sonꝰ. Qui ideo int̾lũ tã gra¬
uit᷑ ꝯcutit omia ut celũ discississe uideat᷑: qr cũ ꝓcella uehementissimi uenti
nubib se repente ĩmiserit. turbine ĩualescente. exitũq q̃rente. nubẽ quã excaua¬
bar impetu magno p̾scindit. ac si c̃ horrendo fragore defert᷑ ad aures. Quis ñ de¬
bear cũ uesicula ꝙͣuis parua magnũ tam̃ sonitũ displose nuttat᷑. c̃ tonitruo aũt si¬
uenire. Lux aũt que apparae ante tontruũ fulgur uocat᷑. q̃ ut diximꝰ idõ añ uidet᷑
eqr clarũ ẽ lum̃. tonitruũ aũt adaures tardiꝰ ꝑuenit. De fulminib. uii.

Expanded text:
 et solutam aerem. Nubes dictae ab obnubendo, id est operiendo, caelum; unde et nuptae, quod vultus suos velent; unde et Neptunus, quod nubat, id est mare et terram tegat. Nubes autem aeris densitas facit. Venti enim aerem conglobant nubemquTonitruum dictum quod sonus eius terreat; nam tonus sonus. Qui ideo interdum tam graviter concutit omnia ita ut caelum discississe videatur quia, cum procella vehementissimi venti nubibus se repente inmiserit, turbine invalescente exitumque quaerente, nubem, quam excavavit, impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. Quodbeat, cum vesicula quamvis parva magnum tamen sonitum displosa emittit. Cum tonitruo autem sirdius pervenire. Lux autem quae apparet ante tonitruum fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur quia clarum est lumen; tonitruum autem ad aures tardius pervenit. De fulminibus .
Abbreviated transcription (Latin):
qr alba ẽ. quã aliqͥ dicũt uiã eẽ quacireiut sol. et ex splendoris ipsiꝰ transitu iͣ
quasdã negauit. enormitare frigoris aut caloris. ⁊one au̾t ip̃e.u. s. q̃ ideo ⁊ one¬

Expanded text:
quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu itquia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu itquasdam vero negavit enormitate frigoris, aut caloris. Zonae autem ipse quin
Abbreviated transcription (Latin):
bilitate sꝑa agretis dr̃. sic et pile quib ludunt ĩ fantes. Nam philosophi di¬
cũt celũ in sꝑe figura undiq ẽẽ ꝯuexũ om̃ib partib equalẽ ꝯcludentẽ t̾ram
ĩ media mũdi mole libratã. hunc moueri dicũt. et cõmoru eiꝰ sidła ab eo fixa
ab oriente usq ad occidentẽ circiure. septẽtrionib breniores giros uixta cardinẽ¬
ꝑagentib. Axis ẽ. septẽtrionib linea recta. que ꝑ mediã pilã sꝑe rẽdit. & dicta
aris qđ in ea sꝑa ut rota uoluit᷑. uł quia ibi plaustrũ ẽ. Cardines extreme ꝑtes sũr
axis. et dicti cardines eoqd ꝑ eũ u̾titꝰ celũ. Poli s̃ circuli qͥ currũt ꝑ axem. Horũ al¬
ter ẽ septẽtrionalis qui nũꝙͣ occidit appellatq boreus. Alt̾ australis qui nũꝙͣ iude
s̃ pressa austri. Cõuexa extrema celi s̾ a curuitate dicta. Nã ꝯuexũ curmũ ẽ. et ĩcli¬
natũ. et ĩ modũ circ̾flexũ. Lacteus circulꝯ uia ẽ que insꝑa uidet᷑ a candore dicta.

Expanded text:
a a Graecis dicitur, sicut et pilae quibus ludunt infantes. Nam philosophi dicunt, coelum in sphaerae figura undique esse convexum, omnibus partibus aequale, concludens terram in media mundi mole libratam. Hoc moveri dicunt, et cum motu ejus sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus breviores gyros peragentibus. Axis est sin ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. Cardines extremae partes sunt axis; et dicti cardines, eo quod per eos vertitur coelum. Poli sunt circuli qui currunt per axem. Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam visunt pressa austri. Convexa extrema coeli sunt a curvitate dicta: nam convexum curvum est et inclinatum, et in modum circumflexum. Lacteus circulus via est, quae in sphaera videtur a candore dicta,
Abbreviated transcription (Latin):
incelis ẽ. & qui ds̃ ẽ decelis ẽ. Ascen¬
dit descendẽs. s descendit ñ descen¬
dens. Est qui erat. & quod ẽ non
erat. Currimus ꝑcausas nacione
deficimus.Racionem cernimus
&e causas non intelligimus. S xp̃m
magis putantes nos intelligere
ocłis effluere unde eius aĩe hec ui¬
cia ut fletum corꝑi tristicie merore¬
liceat: Ꝙque rerum acerbitas ꝙ in¬
tolerancia doloris descendentẽ de
celis filium hominis in lacrimas
dissoluit: Quid sit. deinde qd meo
fluerit. Ds neuerbum an corporis sus
anima: Nam quãus lacrimarum

Expanded text:
in coelis est; et qui Deus est, de coelis est. Adscenin coelis est; et qui Deus est, de coelis est. Adscendit descendens: sed descendit non descendens. Est qui erat, et quod est non erat. Currimus per causas, et ratione deficimur: rationem cernimus, et causas non intelligimus. Sed Chrisciemus; et magis putantes nos intelligere,oculis effluere ! Unde ejus animae haec vitia, ut fletum corpori tristitiae moeror eliciat? Et quae rerum acerbitas, et intolerantia doloris descendentem de coelis filium hominis in lacrymas dissolvit? Quid sit deinde, quod in eo fleverit? Deusne Verbum, an corporis sui anima? Nam quamvis lacrymarum
Abbreviated transcription (Latin):
consulo. ut scd̃m naturam suã nati
exuirgine xp̃i sacram̃tum loqu̾ãt.
unde dicent. Uirgini conceptum
unde uirgini partum quã hanc eẽ
genitaliũ originũ causã disputabt̃.
s quid intͣ secessus mat̾noꝵ sinuũ
filium hominis incelis manẽtem.
Non eñi eiusdem ẽ scłm corporaleᷤ
cansas descendere &e nanere. Auorũ
alterum discensionis transmutacio
e altm manendi in ꝑtur bacio est.
bagit in fans. sed incelo ẽ. puer grede.
s plenicudinis deus ꝑmanet. Lam uerd
cum ascendit uibi antea fuit codes¬
cdendit qui manet quo incelligen¬
cie humane sensu continebitur dñs
enim ait. Qiuid si uideritis filium
hominis ascendentem ubi antea
fuit. ascendit filius hominis ubi
ancea fuit. ¶ quis hot sensus con¬
cipiet descendit degelo filius hoĩs
qui incelis ẽ & que hoc racio presta¬
bit: Uerbum caro sactum ẽ. Quȩ
hoc uerba eloquentur : fit caro u̾
bum iłl ẽ homo ds̃ & qui homo ẽ

Expanded text:
consulo, ut secundum naturam suam nati consulo, ut secundum naturam suam nati ex virgine Christi sacramentum loquantur. Unde dicent virgini conceptum? unde virgini partum? Quam hanc esse genitalium originum causam disputabunt? et quid intra secessus maternorum sinuum filium hominis in coelis manentem? Non enim ejusdem est, secundum corporales causas, descendere et manere: quorum alterum decessionis transmutatio est, alterum manendi imperturbatio est. Vagit infans, sed in coelo est: puer crescit, sed plenitudinis Deus permanet. Jam vero cum adscendit ubi antea fuit, et descendit qui manet, quo intelligentiae humanae sensu continebitur? Dominus enim ait: Quid si videritis filium hominis adscendentem ubi antea fuit ? Adscendit filius hominis ubi antea fuit; et quis hoc sensus concipiet? Descendit de coelo filius hominis qui in coelis est; et quae hoc ratio praestabit? Verbum caro factum est; quae hoc mo Deus: et qui homo est,
Abbreviated transcription (Latin):
uicaciam ipsa complexui eius ma¬
ior infirmat. Ut igitur solita uidẽ¬
dus ẽ ut possit uideri tantusq ex¬
cipiendus lumine ẽ quantus admi¬
titur nesiplus uolumꝰ aspectare mi¬
nus quoq quã possumꝰ consequamͣ.
lta & racio celȩstis incantum incelli
genda ẽ in quantũ se ꝑmiccit in¬
celligi incantum expecenda ẽ in
quantũ adp̃hendendũ sededit.
Ne si contenti indulgencie mode¬
racione non simus amittamus
indulta. Est ergo indeo quod ꝑcipi
potest: Est plane si modo qđ potest
uelis. Sicut enim ẽ insole quodui¬
deas. si hoc uelis uidere quod possiᷤ.
amittas aut̃ quod pocest uidere. dũ
quod non potes niteris: ita ce inre¬
b dei habes quod incelligas si in¬
telligere quod poces uelis. Cet̾m
si ultra quã potes speres: idquoq
quod potusti. posse non poteris.N
loci ẽ ille tractatus. Inti̾m mͥassum¬
te carnis misterium inuerbis ẽ. Illoᷤᷤ
nunc archanoꝵ glestiũ scrutacoreᷤᷤ

Expanded text:
ervicaciam ipsa complexu ejus maervicaciam ipsa complexu ejus major infirmat. Ut igitur sol ita videndus est ut potest videri, tantusque excipiendus est lumine, quantus admittitur, ne si plus velimus inspectare, minus quoque quam possumus consequamur, ita et ratio coelestis in quantum se genda est, in quantum se permittit intelligi; in tantum exspectanda est, in quantum apprehendendam se dedit; ne si contenti indulgentiae moderatione non simus, amittamus indulta. Est ergo in Deo quod percipi potest: est plane, si modo quod potest velis. Sicut enim est in sole quod videas, si hoc velis videre quod possis; amittas autem quod potes videre, dum quod non potes niteris: ita et in rebus Dei habes quod intelligas, si intelligere quod potes velis. Caeterum si ultra quam potes speres; id quoque, quod potuisti, posse non poteris. actatus. Interim mihi assumptae carnis mysterium in verbis est. Illos nunc arcanorum 360 coelestium scrutatores