comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
detisus ore fit. Et ẽ derisus uox confusa leticiȩ in¬
sultationẽ unmodata hilaritate denuncians. Con¬
temptus uͦ ẽ abiecta uilitas. Posiusti nos gentib insi¬
militudinẽ crucisixi xp̃i. & martirum. Maledicenteᷤs
enim nob similitudinẽ dant de eo qđ decestãtur.

Expanded text:
derisus ore fit, et est derisus confusa vox laetitiae insultatione immoderata hilaritatem denuntians: contemptus vero est abjecta vilitas. VERS. 15. Posuisti nm Core, crucifixi Christi et martyrum. Maledicentes enim nobis similitudinem dant de eo, quod detestantur
Abbreviated transcription (Latin):
ad intellectum. Ante tempꝰ gr̃e plurib ⁊
abundant̃ quasi rudib temporalia bona¬
ds̃ concessit sicut qd filii isrł mare sicco uestigio
transierunt. qđ manna & coturnicib in deserto
pasti sunt. qđ pauci plurimossepe uicerunt. pau¬
cis & raro temporalia bona subtraxit. & affligi
ꝑmisit. Nunc uͦ tempore grẽ e contrario paucis
confert ꝓsꝑa. ne desꝑent. plurib infert adu̾sa ẜ
lectum: ut sola ec̃na desid̾ent. Sciendum autẽ qd̃¬
ꝑ illa que popło rudi fiebant ut crecdent: hec spũa¬
lia p̃figurabantur. Agit gͦ in hoc psalmo de marci¬
ribus. & primo distinguit bñsicia dĩ. ostendens
quȩ incipientib data sunt in mundo. & q̃ ꝑfectis
in cȩlo. Sccto: que maitires in mundo patiant᷑ ad¬
ũsa. ibi. Nunc autẽ reppulisti. Tercio: qualt̃ p̃can¬
ꝑsona martirum se quasi in his temporib destitui

Expanded text:
iseriis. Ante tempus gratiae pluribus et abundanter quasi rudibus temporalia bona concessit, sicut quod filii Israel mare sicco vestigio transierunt, quod manna et conturnicibus in deserto pasti sunt, quod pauci et plurimos saepe vicerunt: paucis autem et raro temporalia subtraxit et affligi permisit. Nunc vero tempore gratiae e contrario paucis confert prospera, ne desperent. Pluribus infert adversa, per lectum, ut sola aeterna desiderent. Sciendum quod per illa, quae populo rudi fiebant, ut crederent, haec spiritalia praefigurabantur. Ait igitur in hoc psalmo de martyribus, et primo distinguit beneficia Dei, ostendens quae incipientibus data sunt in mundo et quae perfectis in coelo. Secundo, quae martyres in mundo patiantur, ibi: Nunc autem repulisti. Tertio, qualiter precanta in persona martyrum se quasi in his temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc psalmo ostendit᷑ quanto caritatis
ardore antiqui scĩ incarnationẽ xp̃i de¬
siderauetunt. ꝑ quã futurã redemptionẽ intelli¬
gebant. quanto etiã desidio scĩ qui in hoc tempore
asffliguntur. cupiunt scđm aduentũ. in qͦ certi

Expanded text:
In hoc Psalmo ostenditur, quanto charitatis ardore antiqui sancti Incarnationem Christi desideraverunt, per quam futuram Redemptionem intelligebant; quanto etiam desiderio sancti, qui in hoc tempore affliguntur, cupiunt secundum adventum. In pri
Abbreviated transcription (Latin):
ad effundendum sanguinẽ xp̃i. & suoꝵ. Et iõ con¬
tritio & infelicitas in uiis eoꝵ ẽ. Om̃s enim inȩ malo¬
rum plenȩ sunt laborib & miseria. & hoc iõ. quia
uiã pacis ñ cognouerunt. de qua dominus ait. lugũ
meum suaue c̃. Uł quantum ad iudeos. contritio

Expanded text:
ad effundendum sanguinem Christi et suotritio et infelicitas in viis eorum. Omnes enim viae malorum plenae sunt laboribus et miseria. Et hoc ideo, quia viam pacis non cognoverunt, de qua Dominus ait: « Jugum meum suave est . » Vel quantum ad Judaeos: Contritio
Abbreviated transcription (Latin):
Patet. Agiur hic de unitate p̃sentis ec-¬
clesiȩ. & de futura quiete. Inp̃senti enĩ
eccl̃ia corporał cohabitatio maloꝵ cum bonis. ñ
ꝑmittit scire qui uere suit in unitate eccliȩ. Qͥdã
enim licet indigni sint: tam̃ iactant se cẽ de eccłia
in p̃senti eccłia. & qui fint in ȩt̾na beatitudine qͥ¬
ecuri. ce accipit responsum plenȩ diffinitionis. ꝑ
quam quisq bñ potest cognoscere an sit de eccłia¬

Expanded text:
Patet. Agitur hic de unitate praesentis Ecclesiae, et de futura quiete. In praesenti enim Ecclesia corporalis cohabitatio malorum cum bonis non permittit scire, qui vere sunt in unitate Ecclesiae. Quidam enim licet indigni sint, tamen jactant se esse de Ecclesia.in praesenti Ecclesia, et qui sint in aeterna beatitudine quieturi; et accipit responsum plenae diffinitionis, per quam quisque bene potest cognoscere, an sit de Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
iñ iste psalmus in sequentib repetitus. eos ñ ht̃.
& iõ linguis suis dolose agebant. Nam uoracibus
suorum quasi fȩtore corrumpunt. Et sub labiis eoꝵ
insanabile. Aspis aures obturat. ne uocẽ incantato
cordis obturant. cum ñ curant p̃cepta legis. ne con-¬
tumacis nequitiȩ ꝑdant uenenum. qui reddunt ꝓ¬

Expanded text:
n iste in sequentibus repetitus, eos non habeEt ideo linguis suis dolose agebant. Nam voracibus suorum foetore corrumpunt: et sub labiis eoruinsanabile. Aspis autem aures obturat, ne vocem incantatorcordis obturant, cum non curant praecepta legis, ne contumacis nequitiae perdant venenum, qui adeo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. quasi locus de me macularet᷑: agricolȩ qͥprĩ
seruos missos in uineã occidãnt: nunc me filium &
decliare in t̾ram. Uł octos suos .i. intentionẽ cordis
statuerunt declinare int̾ram .i. in ista t̃rena putantes
magnum malum pati eum qui occidebat᷑. & se nul¬

Expanded text:
atem, quasi locus de me macularetur. Pravi coloni quia prius servos in vinea missos occiderunt , nunc me Filium etdeclinare in terram: intentionem cordis sui statuerunt declinare in ista terrena; putantes magnum malum perpeti eum qui occidebatur, et se nul
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. Legitur in euglio. ꝙ crucifixo dño.
pilatus ei hunc titulum suꝑposuit: iħc
nazarenus rex iudeoꝵ. Cin titulo cum multi uide¬
orum contradic̾ent: legitur respondisse pilatus.
Qđ scripsi scripsi. Ibi quãuis ꝑ nescientẽ dõ signifi

Expanded text:
ur enim in Evangelio, quod crucifixo Domino Pilatus ei hunc titulum superposuit: « Jesus Nazarenus Rex Judaeorum , » cui titulo, cum multi Judaeorum contradicerent, legitur respondisse Pilatus: « Quod scripsi, scripsi . » Ibi, quamvis per nescientem, signifi
Abbreviated transcription (Latin):
nist̾io suo utuntur. ꝓpt̃ capienda commoda ab ho-¬
minib. ñ ad salutẽ hominum. ł ad głam dĩ. Paniᷤ
enim: cotidianus cibꝰ ẽ & suauis. Similit̃ & ipsi
delectantur. cũ cotidiana rapina simplices xp̃ia¬
nos absorbunt. Qui ut tales sint: inde ꝓuenit. ꝙ¬

Expanded text:
nisterio suo utuntur propter capienda munera ab hominibus, non ad salutem hominum, vel ad gloriam Dei. Panis enim quotidianus cibus est et suavis: similiter et ipsi delectantur cum quotidiana rapina, ut simplices Christianos absorbeant. Qui, ut tales sint, inde provenit,
Abbreviated transcription (Latin):
Uxurgat ds̃. Titulus. In finẽ psalmus can¬
tici dauid. Agitur hic de exaltatione xͥ
bonos letificet. Uñ & in titulo & in psalmo multi¬
plicit̃ monet & m̃te exultare. & oꝑe psallere. ꝑmo
breuit̃ tangit quȩ post latius explicat. scł exalta¬
tionẽ xp̃i & deiectionẽ mnunicoꝵ. bonoꝵ grãm N¬
& in futuro. Secundo de u̾bo euangłii.ibi. Ds cum
egrederis. Tercio de donationib xp̃i ascendentis. ibi

Expanded text:
ujus est: VERS. 1. IN FINEM PSALMUS cantici David. Agitur hic de exaltatione capbonos laetificet. Unde et in titulo et in psalmo multipliciter monet et mente exsultare et opere, primo breviter tangens, quae post latius explicat, scilicet exaltationem Christi, et dejectionem inimicorum, bonorum  in futuro. Secundo de verbo Evangelii ibi: Deus, cum egredereris. Tertio de donationibus Christi ascendentis, ibi:
Abbreviated transcription (Latin):
niam dando custodib ut m̃tirent᷑. & ꝑutendo scrip¬
turas. Et ẽ ordo u̾boꝵ. Comp̃hendant᷑ in suꝑbia sua. Et
hoc utile ẽ ers. Illis enim sic humiliatis de maleilicto
& m̃dacio annunciabuntur consummnationes .i. p̃di¬
cabitur ab aptis qđ ubi abundauit delictum suꝑ

Expanded text:
niam dando custodibus ut mentirentur. Est autem ordo verborum: Comprehendantur in superbia sua, et hoc utile est eis. Illis enim sic humiliatis de maledicto et mendacio, annuntiabuntur in consummatione praedicantibus apostolis, quod ubi abundavit delictu
Abbreviated transcription (Latin):
ubatione. d mirum uidet᷑ qd̃ in hoc suȩ petitioĩs
causã constituit ao si ñ eẽt libeindus. si neutrũ
eoꝵ contingẽt. s attendendum qł auȩ sunt lib̾a¬
tiones. una occulta q̃ fit ꝓpt̃ ipsos scõs. qualit lib̾ati
sunt septem machabei igne consumpti. cum matre.
ipsa eosdem hortante ut eligerent potius mori ꝓ le¬
gib dĩ quã iuiuere contra eas. Est & alia aꝑta quȩ
fit ꝓpt̃ immicos puniendos ł conu̾tendos. qualit̃
tres pueri deigne etram corpore lib̾ati sunt. ꝓpter
qt ipse nabuchodonosor conu̾sus dm̃ ipsoꝵ quem

Expanded text:
ed mirum videtur quod in hoc petitionis suae causam constituit, ac si non esset liberandus, si neutrum eorum contingeret. Sed attendendum quod duae sunt liberationes: una occulta, quae fit propter ipsos sanctos, qualiter liberati sunt Machabaei septem igne consumpti cum matre ipsa eosdem hortante, ut eligerent potius mori pro legibus Dei, quam vivere contra eas . Est et alia aperta, quae fit propter inimicos puniendos, vel convertendos; qualiter tres pueri de igne, etiam corpore liberati sunt; propter quod ipse Nabuchodonosor conversus Deum ipsorum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Attende qt ñ dixit int̾ cleros scđm usum lati¬
norum. s int medios cleros scđm usum grecorum.
ubi enim nos dicimus int̾ me & uos. uli exp̃ssus
dicunt int mediũ mei & ur̃m. uolentes rerum a¬
liquem significare consensum quẽ usus latinorum
ñ exprimit. Uñ & in eo qđ ds̃ dicit ad abraham.
erit testam̃tum int̾ me & te. & ad noe. erit signũ
uit̃ me & t̾ram. greci ad expͥmendum consensũ.

Expanded text:
ic attendendum quod non dixit inter cleros secundum usum Latinorum, sed inter medios cleros secundum usum Graecorum. Ubi enim nos dicimus: Inter me et vos, illi expressius dicunt: Inter medium meum et vestrum, volentes rerum aliquem significare consensum, quem usus Latinorum non exprimit. Unde et in eo quod Deus dicit ad Abraham: «Erit testamentum inter me et te .» Et ad Noe: «Erit signum inter me et terram ,» Graeci ad exprimendum consensum
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur qđ ait semel locutus. cum multifariã multis¬
q modis. multis etiã & multotiens locutus sit deus.
Item cum semel locutus sit contrarium uidet᷑ duo
ũbum genuit. & gignendo omĩa disposuit. quȩ pꝰ
suis digessit ordinib. & ita apud se semel. uit̾ hoĩes
uͦ multis modis locutus c̃. ut qđ ait semel. non ad
nendo ũbum locutus ẽ semel .i. omĩa disposuit
ad hunc locum. ut cum omnia semel disposuerit:
quia duob his ꝓpe cetera continent᷑. Nam ꝓpter ħ
duo. patriarche. ꝓpħȩ. lex. xp̃c & apłi. annunciatio¬
ominis & celebratio. Potestas gͦ timeat᷑. quia dĩ est.
Nulla enim ẽ nisi ab ipso. & omnis equa. & si te
lateat equitas. Miscłia uͦ ametur. Non ꝓ miscłia
contempnatur potestas. nec ꝓ potestate de miscd̃ia
desꝑetur.
in deserto idumeȩ. Ibi abscondit se dauid
cum fug̃et a facie saul significans eccłiã
sari. Loquitur in hoc psalmo xp̃c ex ꝑsona capitis

Expanded text:
videtur, quod ait: « Semel locutus Deus est, cum multifariam multisque modis , » multis etiam et multoties sit Deus locutus. Item cum semel locutus sit, contrarium videtur duo Verbum genuit, quod gignendo omnia disposuit, quae post suis digessit ordinibus, vel ita apud se semel, inter homines vero multis est modis locutus. Vel quod ait semel, non ad nendo Verbum locutus est semel, id est, omnia disposuit ad hunc locum. Vel cum semel omnia disposuerit, et quia duobus his prope caetera continentur. Nam propter haec duo patriarchonis celebratio. Potestas ergo timeatur, quia Dei est; nulla enim, nisi ab ipso, et omnis aequa, et si te lateat aequitas. Misericordia vero ametur: non pro misericordia contemnatur potestas, nec pro potestate de misericordia desperetur.IN DESERTO IDUMAEAE. Ibi abscondit se David, cum fugeret a facie Saul , significans ecclesiasari. Loquitur in hoc psalmo Christus in persona capitis
Abbreviated transcription (Latin):
passio xp̃i. E banc enuim &e ipse xp̃o transuit. &
nos transire. fec̃ de hoc mundo ad patrẽ detimore
ad securitatem. de morte ad uitã. de corruptione ad
incorruptionẽ. de t̾ra. ad cȩlum. uñ ipse descendit.
ut eos qui cecidant subleuaret. hic ẽ transitus dictꝰ
hebraice pascha. factus in passione q̃ grece dr̃ pas¬
chim. ꝓ his gͦ qui ita commutabuntur in finem
xp̃m. ẽ psalmus iste attributus ipsi dauid .i. xp̃o.¬
catur saluus fieri. narrans qđ multa patitur. quȩ
sua spe ñ frustrari. adiungens quanta ꝗ̃ equamini¬

Expanded text:
passio. Per hanc enim et ipse Christus transivit, et nos transire fecit de hoc mundo ad Patrem, de timore ad securitatem, de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de terra ad coelum, unde ipse descendit ut eos, qui ceciderant, sublevaret. Hic transitus dictus est Hebraice Pascha, factus in passione, quae Graece Πασχειν. Pro his ergo, qui ita commutabuntur in finem Christum, est psalmus iste attributus ipsi David, id catur salvus fieri, narrans quod multa patitur, quae sua spe non frustrari, adjungens quanta et quam aequanimi
Abbreviated transcription (Latin):
parauerunt pedib meis. Pedes domuni sunt incre¬
pationes maloꝵ & ꝓmissiones fidelium. His enim¬
tanquã pedib incedebat cum malos increpabat.
contrarium legi tenerent si dicẽt dimittendã quã
lex p̃cepit lapidare. uł deriderent m̃dacem. qui

Expanded text:
er pedibus meis. Pedes Domini sunt increpationes malorum et promissiones fidelium, quibus quasi pedibus incedebat, cum malos increpabat, umvenire, ut vel contrarium legis tenerent, si diceret dimittendam, quam lex praecipiebat lapidari; vel deriderent eum, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
& si uis in et̃ñum psallere: reddde uota in isto die
donec ꝑuenias ad illum diẽ.
onne dõ. Titulus. In finẽ ꝓ idithun psal¬
mus dauid. Iaichun inc̃pretatur transi¬
liens eos. hic ẽ fidelis qui reꝓbos trenis
deditos transilit. qui tendens in finẽ psallit ip¬
ditum dõ. monet cet̾os sꝑare in ipso ibi. Ueruntñ

Expanded text:
rgo vis in aeternum psallere, redde vota in isto die, donec pervenias ad illum diem.ERS. 1. IN FINEM PRO IDITHUN PSALMUS DAVID. Idithun intepretatur transiliens eos. Hic est fidelis, qui reprobos et terrenis deditos transilit, qui tendens in finem psallit ipditum esse, monet caeteros sperare in ipso ibi: Verumtame
Abbreviated transcription (Latin):
ĩta mors martirum impleta c̃ sepe. S qm̃ ignis
urit: aqua corrumpit. recte ꝑ ignẽ adu̾sitas urens.
qd uas igne firmatum aquã ñ timet. Si uͦ solida¬
tum igne ñ fuerit: tanꝗͣ lutum. aqua soluet᷑. Sic
pt̃ea & in sacram̃tis in catecizando & exorcizando. pͥ¬
or adhibetur ignis. uñ plerumq immundus sp̃c cla-¬
mat. ardeo. Post uenitur ad aquã uaptismi. ⁊ in
pas. nec ꝓsꝑitatis aqua dissolueris: in refrigerium

Expanded text:
ipue mors martyrum impleta est. Sed quoniam ignis urit, aqua dissolvit et corrumpit, recte per ignem adversitas urens,  igne firmatum non timet aquam. Si vero solidatum igne non fuerit, tanquam lutum aqua solvitur. Sic e, scilicet in catechizando et in exorcizando prius adhibetur ignis, unde spiritus immundus clamat: Ardeo. Post venitur ad aquam baptismi, ab aqpas, nec prosperitatis aqua dissolveris, in refrigerium
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: fortius ẽ hominib. Iuda rex ms. ludas filiꝰ iacob
significat xp̃m. in cuus figura iacob uide benedi¬
cens ait. luda te laudabunt fr̃s tui. & c̃. lste rex ait.
Nolite timere eos qui corpꝰ occidunt. Moab ẽ olla
spei mee. Moab gens q̃dam ẽ. dicta a moab quem
genuit filia loch. abutens ebrio patre. sic & male
utentes lege generant mala oꝑa ꝑ quȩ tribulationũ
olla in eccłia bullit. De hac mieremias ait. ollam
succensã uideo. & facies eius a facie aquilonis. Diabe¬
lus enim ẽ aquilo qui dixit. Ponam sedẽ meam ad
aquilonẽ. De quo dominus in eodem hieremia. ab
aquilone pandetur omẽ malum. Sic gͦ moab ẽ
olla. q̃m a male utentib lege tribulationes adu̾sꝰ
rem caritatis flammã succendit. uł moab ẽ olla.
.i. gentes ꝑ conu̾sionẽ sunt refectio spei meȩ. In¬

Expanded text:
acob significat Christum, in cujus figura Jacob Judae benedicens ait: « Juda, te laudabunt fratres tui, etc. . » Iste rex ait: « Nolite timere eos qui corpus occidunt . » Moab olla spei meae. Moab gens quaedam est dicta a Moab, quam genuit filia Lot abutens ebrio patre. Sic et male utentes lege generant mala opera, per quae tribulationum olla in Ecclesia bullit. De hac Jeremias ait: « Ollam succensam video, et facies ejus a facie aquilonis . » Diabolus enim est aquilo, qui dixit: « Ponam sedem meam ad aquilonem, » de quo Dominus in eodem Jeremia: « Ab aquilone pandetur omne malum . » Sic ergo Moab est olla, quoniam a male utentibus lege tribulationes adversus ris charitatis flamma succenditur. Vel Moab est olla, id est gentes, quae sunt refectio spei meae,
Abbreviated transcription (Latin):
EUxaudi ds̃. Titulus. in finẽ psalmus dauid.
Patet. Psalmus iste breuit de passione & re¬
surrectione sextus commemorat. Primo o¬
rat xp̃c enumerans quasi iam facta mala que ꝑtulit.
Sccto irridet seuiciã uideoꝵ. commnemorans quod
nunciata resurrectione magis turbati sunt: iusti uͦ
sꝑare cum patimur. ñ aut̃ ex solo capite. s etiam ex

Expanded text:
ecor, etc. Titulus: IN FINEM PSALMUS DAVID; Patet. Psalmus iste breviter de passione et resurrectione Christi commemorat. Primo Christus orat enumerans quasi jam facta mala quae pertulit. Secundo irridet saevitiam Judaeorum commemorans quod nuntiata resurrectione magis turbati sunt, ibi: Sagisperare, cum patimur. Non solum autem ex solo capite, sed etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicit gentes mediȩ uideȩ circũ fusas. q̃ dr̃ rota.
ibi. Uox tonitrui tui in rota. quȩ ẽ orbis t̾rarum.
Uł ciuitatem munitã uocat futurã ierłm. Quis de¬
ducet me usq in ulumeã : ut scł regnẽ etam in
terrenis qui de me ñ sunt. &e de me ꝓficere nolunt:
des temporalẽ salutem. quia temporalis salus
dio extra faciemus uirtutẽ. uincendo diabolum.
& ipse qui ẽ exertitus & uiccoria nr̃a. & si nulluis
momenti sumus. tribulantes nos deducet ad ni

Expanded text:
dicit gentes mediae Judaeae circumfusas, quae dicitur rota ibi: « Vox tonitrui tui in rota , » quae est orbis terrarum. Vel civitatem munitam vocat futuram Jerusalem. Quis deducet me usque in Idumaeam, ut scilicet regnem etiam in terrenis, qui de me non sunt, et de me proficere volunt? des temporalem salutem, quia temporalis salus dio extra faciemus virtutem, vincendo diabolum, et ipse, qui est exercitus et victoria nostra, etsi nullius momenti sumus, tribulantes nos deducet ad nih
Abbreviated transcription (Latin):
Sobal: uana uetustas. ioab inimicus. Edom t̃renus.
dit & sic conu̾tit inimicum. ł in fugã diabolum.
uł ad fidem xp̃ianum. & ꝑcussit edom .i. t̃renum
occidit. ut iuiueret. factꝰ celestis. ꝑcussit autem de
edom duodetim milia. qui ẽ ꝑfectus numerꝰ. cui
deputatur numerꝰ apłoꝵ. qui de quatuor mundi
significat᷑ totꝰ mundꝰ ꝑcussus in ualle salinarum.
uallis humilitas. salinȩ: sapientiȩ sapor. Ergo per¬
cussi sunt in ualle salinarum. qui ñ uane ꝓ t̾renis
ita commutatis agit ꝓpħa. & pͥmo refert ꝑsecuti¬
ones factas ꝓ uitandis penis ȩt̾rus. Scło libatio¬
nẽ p̃catur &e affirmat. ad tolerantas psecutiones
igne caritatis & gladio u̾bi dĩ ꝑacta. ipsi cõmutati
in melius dicunt. Od̃s reppulisti nos a malis in quib¬

Expanded text:
Sobal vana vetustas, Joab inimicus, Edom terrenus. Sobal vana vetustas, Joab inimicus, Edom terrenus. t sic convertit inimicum, vel in fugam diabolum, vel ad fidem Christianum. Percussit Edom, id est terrenum occidit, ut viveret factus coelestis. Percussit autem de Edom duodecim millia, qui est perfectus numerus, cui deputatur numerus apostolorum, qui de quatuor mundi significatur totus mundus percussus. In valle Salinarum. Vallis humilitas Salinae sapientiae sapor. Ergo percussi sunt in valle Salinarum, qui non vane passi sunita commutatis agit Propheta, et primo refert percussiones factas pro vitandis poenis aeternis. Secundo liberationem precatur, et confirmat ad tolerandas persecutiones igne charitatis, et gladio Verbi Dei peracta, ipsi commutati in melius dicent: Deus, repulisti nos. Fini
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ uniu̾sa idumea seruiens dauid. Qualit̃ autẽ
conũterit ioab ñ legimus. nͥ qđ cum mortuo saule
rex constitutus cepisset arcẽ syon: dixit. Qui in ꝑri¬
mis ꝑcusserit iebuseum erit princeps. & ascendit
pͥmus iocib & factus ẽ princeps. uł qđ cũ uenissent
de iuida ad dauid. timuit eos dauid. Spc aut̃ induit
abisai frẽm ioab & dixit. Tui sumus o dauid. pax
tͥ. Attendendum etiã qđ in supͣdicta strage syroꝵ
nichil eum legimus succendisse. Uñ sic̃ & in aliis
dit. Et ẽ. ẜsalmus iste mittit in finẽ xp̃m agens
ꝓhis .i. ad honorẽ eoꝵ qui commutabuntur de ue¬
teri uita in nouã. & hoc in tituli inscriptione facta
ipsi dauid .i. suscepta fide regni xp̃i. de quo pilatꝰ
titulum suꝑposuit cruci. Uł ẽ ordo. Commutabunt᷑
gnum meum ñ ẽ de hoc mundo. Facta ẽ autẽ hȩc
pothania int̾p̃tatur eleuata uocatio. Syria. sublimiᷤ.

Expanded text:
facta est universa Idumaea serviens David . Qualiter autem facta est universa Idumaea serviens David . Qualiter autem converterit Joab non legimus, nisi, quod cum mortuo Saulo rex constitutus cepisset arcem Sion, dixit: « Qui in primis percusserit Jebusaeum, erit princeps. Et ascendit primus Joab, et factus est princeps . » Vel quod, cum venissent de Juda ad David, timuit eos David. « Spiritus autem induit Abisai fratrem Joab et dixit: Tui sumus, o David; pax tibi : » Attendendum est etiam quod in supradicta strage Syriorum nihil eum legimus succendisse. Unde sicut in aliis dit, et psalmus iste mittit in finem Christum agens, id est ad honorem horum, qui commutabuntur de veteri vita in novam, in tituli inscriptione facta ipsi David, id est suscepta fide regni Christi, de quo Pilatus titulum superposuit cruci; vel est ordo: commutabunturgnum meum non est de hoc mundo . » Facta est autem haec potamia elevata vocatio, Syria sublimis,
Abbreviated transcription (Latin):
si deuud cum succenadit mesopothamiam
edom. in uasle salinarum duodecĩmilia. legitur¬
in paralipomenon qđ mortuo naas rege ammomi¬
tarum: nusit dauid nuncios ad consolandii amon
filium eiꝰ. Cui cum suggessissent principes sui qd̃
magis causa explorandi ꝗ̃ honorandi nuncios mi¬
sisset dauidd÷ decaluauit anon pueros dauid & rasit.
& p̃cidit tunicas a natib usq ad pedes. & dimisit
eos. Dem̃ ipse anon & popłs eus uidentes qđ inui¬
riam fecissent dauid: missis mille talentis condu¬
xerunt sibi curtus & equites de mesopothania. sy¬
ria. & aliis locis. Quo audito deaiua: misit ioab cũ¬
exercitu contra eos ad p̃lium. & fugauit eos. legit᷑
qͦ in scło ubro regum qđ mortuo saule cum dauid
ꝓsꝑe regnaret. ꝑcussit cum multis aliis aodadezer re¬
gem soba q̃ ÷ pars syriȩ. factaq ẽ syria seruiens dauid
sub tributo. Capta au syria & cesis de edom duodecĩ
milib. cum reu̾terctur posuit in idumeã custodes. &

Expanded text:
inam, cum succendit Mesopotamiam Edon in valle salinarum duodecimin Paralipomenon, quod, mortuo Naas rege Ammonitarum, misit David nuntios ad consolandum Hanon filium ejus. Cui cum suggessissent principes sui quod, magis causa explorandi, quam honorandi nuntios misisset David, decalvavit Hanon pueros David, et rasit, et praecidit tunicas a natibus usque ad pedes, et dimisit eos. Deinde ipse Hanon, et populus ejus, videntes quod injuriam fecissent David, missis mille talentis, conduxerunt sibi currus et equites de Mesopotamia et Syria et aliis locis. Quo audito David misit Joab cexercitu contra eos ad praelium, et fugavit eos . Legitur quoque in secundo libro Regum quod mortuo Saule, cum David prospere regnaret, percussit cum multis aliis Adarezer regem Soba, quod est pars Syriae, factaque est Syria serviens David sub tributo. Capta autem Syria et caesis de Edom duodecim millibus, cum reverteretur, posuit in Idumaea custodes, et
Abbreviated transcription (Latin):
Uripe me. Titulus. In finẽ ne disꝑdas uł ne
corrumpas dauid intituli inscriptione. qñ
misit siul & custodiuit domum eiꝰ ut
intficeret eum. Legitur in primo libro regum qd
saul misit satellites suos in domũ dauid ut custo
Mistice dauid xp̃c. domus dauid sepulchrũ xp̃i.
saul regnum uideoꝵ qui miserunt ad custodien¬
dum sepulchrum. s ñ conuenit. s ñ conuenit ut
ad int̾ficiendum xp̃m eiꝰ custodiret᷑ sepulchrum
ius eius extinguere. Qd tam̃ ñ effecerunt iudei
Uiuit enim rex suꝑ uideos & gentes. qđ & pilatꝰ
significans dixit. Qd scripsi scripsi. Et ꝓpħa p̃di¬
intentio. frustra uͦ temptat aliquis disꝑde quod
auctoritas diuina totiens ꝓhibet. Loquit᷑ hic inte¬
dm̃ scłm hominẽ clamat dicens. Eriꝑe me. & c̾¬

Expanded text:
E DISPERDAS, VEL NE CORRUMPAS DAVID IN TITULI INSCRIPTIONE, QUANDO MISIT SAUL, ET CUSTODIVIT EJUS DOMUM, UT INTERFICERET EUM. Legitur in primo libro Regum, quod Saul misit satellites suos in domum David, ut custoMystice David Christus, domus David sepulcrum Christi, Saul regnum Judaeorum, qui miserunt ad custodiendum sepulcrum. Sed non convenit ut ad interficiendum Christum ejus custodiretur sepulcrum. nis ejus exstinguere, quod tamen non effecerunt Judaei. Vivit enim rex super Judaeos et gentes, quod et Pilatus significans dixit: Quod scripsi, scripsi, et Propheta praediintentio. Frustra vero tentat aliquis disperdere, quod auctoritas divina toties prohibet. Loquitur hic inteDeum homo clamat dicens: Eripe me.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ uetustatẽ. s & nunc contemptores xp̃i seden¬
tis in celo grauius peccantes quã uidei qui ambu¬
lantẽ in t̾ra crucisixerunt. miciunt fel & acetum
escȩ cum male uiuendo bibendum ecctiȩ scanda¬
lum inferunt siuie ꝑsecutores. siue heretici. Gusta¬
uit dominus amarum poculũ. docens hoc sacra¬
m̃to nos qͦ gustare .i. pati tales. s ñbibit. quia reci
pi in corpus xp̃i tales ñ possunt. Hoc autem mistice
hic p̃dicitur. sic̃ & passione mistice factum ẽ. ¶ fiat.

Expanded text:
 mellis. Sed nunc contemptores Christi sedentis in coelo gravius peccantes quam Judaei, qui ambulantem in terra crucifixerunt, injiciunt fel et acetum escae, cum male bibendum Ecclesiae scandalum inferunt sive peccatores sive haeretici. Gustavit Dominus amarum poculum, docens hoc sacramento nos quoque gustare, id est pati tales, sed non bibit, quia recipi tales in corpus Christi non possunt. Hoc ergo mystice sic praedicitur, sicut in passione mystice factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. s nec audiunt uera. ꝑ que de tenebris edu-¬
cantur in lucẽ. alia litera. Quȩ ñ exaudiet uocem
incantantiũ. & medicam̃ti medicati a sapiente.
Sensus ñ mutatur. s cuiꝰmodi sit ista uox incanta¬
toꝵ: ostenditur. Et enim medicam̃tum medicatũ¬
rum: medicam̃tum erant. s ñ medicatũ. qd nemo
poterat ferre. nec eo curari. nunc aũ medicatũ ẽ
aduentu domini. qui legẽ & ꝓpħas impleuit.ħ
medicam̃to medicato stephanus incantabat. con-¬
tra qđ iudei aures clauserunt. & incantatorem
suum lapidauerunt. Tales qͦ nunc patimͣ. tamen
u̾itas in eccłia p̃dicata ẽ. & demonstrata ẽ ciuitas

Expanded text:
ur de tenebris in lucem. Alia littera est: Quae non exaudiet vocem incantantium et medicamenti medicati a sapiente. Sensus non mutatur: sed cujusmodi sit ista vox incantantium, ostendit. Etenim medicamenturophetarum erant, sed medicamentum quod nemo ferre poterat, nec eo curari. Nunc autem medicatum est adventu Domini, qui legem et prophetas implevit. Hoc medicamento medicatus Stephanus incantabat, contra quem Judaei aures clauserunt, et incantatorem suum lapidaverunt. Tales quoque nunc patimur, et tamen veritas in Ecclesia praedicatur, et demonstrata est civitas
Abbreviated transcription (Latin):
ñ legẽnt homines. eadem u̾itas eandẽ it̾auit in
tabulis. ut uoce forinsecꝰ ad mota redirent p̃ua¬
ricatores ad cor. hanc om̃s facile loquuntur.
ut si quis int̾rogatus quid sit meluis. aurii anfides.
locutus iusticiã. auro fidem p̃ponit. qđ forte tamen
comiñdatum teste remoto negare cogitat. & dum
ũitatem cupiditas excludit. potius aurum eligit.
Itaq ñ uere locutus ẽ iusticiã. auud enim dic̃ in
ore. alud in corde eligit. Similit̃ udei dicentes. sci¬
mus quia uerax es. ficte locuti sunt iusticiam.
qd̃ patet exꝑim̃to iudicii. quo dixerunt. crucifige

Expanded text:
n legerent, eadem veritas eamdem iteravit in tabulis, ut forinsecus admota redirent praevaricatores ad cor. Hanc omnes facile loquuntur, ut si quis interrogatus quid sit melius, aurum an fides, locutus justitiam auro fidem praeponit, quod forte tamen commodatum teste remoto negare cogitat, et dum veritatem cupiditas excludit, potius aurum eligit. Itaque non est vere locutus justitiam. Aliud enim dicit ore, aliud in corde eligit. Similiter Judaei dicentes: « Scimus quia verax es , » ficte locuti sunt justitiam, quod patet experimento judicii, quo dixerunt: « Crucifige,
Abbreviated transcription (Latin):
herba priꝰ mollis. quȩ post u̾titur in spinas. Signi¬
ficat autẽ peccata q̃ in hac uita delectant. pungũt
postea. Dum uͦ delectant si quis futurã ñ cogitat
punctionẽ: ñ intelligit ramnũ. Idẽ ẽ enĩ intellige¬
re ramnũ. & attendẽ qđ huiꝰ delectationis molli-

Expanded text:
herba prius mollis, quae post vertitur in spinas. Significat autem peccata, quae in hac vita delectant, postea pungunt. Dum vero delectant, si quis futuram non cogitat punctionem, non intelligit rhamnum. Id enim est intelligere rhamnum, attendere, quod haec delectationis mo
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ad artẽ suã. Sciendum qđ ñ ubicunq dat᷑
similitudo. res ipsa laudatur. Non enim laudauit do¬
minus iniquum udicẽ qui iuduã nolebat audire.
ñ laudauit pigrum qui tres panes dedit petenti
tedio uictus. & tam̃ inde similitudinẽ traxit. Ita⁊¬
hic: data ẽ similitudo de marsis qui aspidẽ in¬
cantant de cau̾na ad lucẽ uolentes educere eã. illa
uͦ nolens exire allidit unam aurẽ t̃rȩ. & de caudat
obturat alterã. atq ita uoces illas euitans. ñ exit ad
incantantẽ. Hucc gͦ similes dicuntur. qui uł de p̃¬

Expanded text:
uum amittere nolunt. Sciendum quod non undecunque datur similitudo, res ipsa laudatur. Non enim laudavit Dominus iniquum judicem, qui viduam audire nolebat, nec laudavit pigrum, qui tres panes dedit petenti taedio victus, et tamen in similitudinem traxit. Ita et hic similitudo data est de Marsis, qui aspidem incantant, de caverna ad lucem volentes educere eam: illa vero exire nolens allidit unam aurem terrae et de cauda obdurat alteram, atque ita voces illas evitans non exit in lucem ad incantantem. Huic ergo similes dicuntur, qui vel de pr
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. Cum ait. int̾ficite om̃s hominẽ: patet qđ non
de uno homine dicit. Unus enĩ non ẽ tanti spa-¬
cii: ut ab om̃ib impiis possit int̾fici. Unꝰ gͦ hõ
una eccłia caput & membra. ab abel usq ad
ultimum uistum. Suꝑ hunc impii tanquam
onera. passiones apponunt. ut a principio scłi
usq in finẽ impleat quisq in corpore suo qđ
deest passionum xp̃i. Qd temporis spacium iste
significans ait. Quousq apponitis. Et dem̃ tan¬

Expanded text:
es. Cum ait: omnes interficere hominem, patet quod non de uno homine dicit; unus enim non est tanti spatii, ut ab omnibus impiis possit interfici. Unus ergo homo, una Ecclesia, caput et membra ab Abel usque ad ultimum justum. Super hunc impii tanquam onera passiones apponunt, ut a principio scilicet usque in finem impleat quisque in corpore suo, quod deest passionum Christi. Quod temporis spatium iste significans ait: Quousque apponitis iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ ostenditur in hoc psalmo ad eandẽ resurre¬
pͥmitiȩ resurgentium. eo nr̃a tota suspendatur in¬
tentio. Uñ uocat᷑ canticum resurrectionis in finẽ.
.i. exultatio de resurrectione futura ꝑ xp̃m. q̃ &
gͥ spe eccłia lȩta pͥmo monet om̃s de resurrectiõe
xp̃i q̃ dat uitã gaudere. Scdo incipientes ad oꝑa
dĩ consid̾anda inuitat. ut quos unum expectat p¬
muim. una fides comungat. ubi illa oꝑa expo¬
nens aꝑte dicit gentes resurrecturas repssis ui
qui licet tribulationib nos ꝓbet. tamen ductt ad
sed deuotos monet ut suȩ lib̃ationis exemplo am¬
plius confidant in domino. ibi. Uenite audite. gͣ

Expanded text:
illorum ostenditur in hoc psalmo ad eamdem spem resurreprimitiae resurgentium, eo nostra tota suspendatur intentio. Unde vocatur canticum resurrectionis in finem, id est, exsultatio de resurrectione futura per Christum,igitur spe Ecclesia laeta primo monet omnes de resurrectioneitam dat, gaudere. Secundo incipientes ad opera Dei consideranda invitat, ut quos unum exspectet praemium, una fides conjungat, ubi illa opera Dei exponens aperte dicit gentes resurrecturas repulsis Juquod, licet nos tribulationibus probet, tamen ducit ad sed devotos monet, ut suae liberationis exemplo amplius confidant
Abbreviated transcription (Latin):
in tituli inscriptione. cum fugeret afa¬
cie saul in spelunca. Legitur in libro regum qđ õd
cum quereretur a saule: fugit ad loca tutissima en¬
gaidi. ubi absconditus in spelunca latuit. sig̃cat
xp̃m. qui & teccus carne. & positus in sepulchro la¬
tuit. ne a uideis uideret᷑ ds̃. Nullus autẽ titulus
inscriptus ẽ dauid quẽ uellet saul corrumꝑe. sed
cunq ne corrumpas aliquid inscriptione tituli
sepulchri. Corrumꝑet si quis ex eo qđ incarnatꝰ ẽ
& passus. regem negaret. Quã ꝓphiam pilatus
agens breuit̃. hoc intendit ne quis titulo xp̃i qͥ
ponit de resurrectione competent̃ int̾serens ibi.

Expanded text:
TITULI INSCRIPTIONE, CUM FUGERET A FACIE SAUL IN SPELUNCAM. Legitur in libro Regum, quod David, cum quaereretur a Saule, fugit ad loca tutissima Engaddi, ubi absconditus latuit in spelunca . Significatm, qui et tectus carne, et positus in sepulcro latuit, ne a Judaeis videretur Deus. Nullus autem titulus est inscriptus David, quem vellet Saul corrumpere. Sed cunque, ne corrumpas aliquid in inscriptione tituli,sepulcri. Corrumperet autem si quis ex eo, quod incarnatus est et passus, Regem negaret. Quam prophetiam Pilatus intus breviter agens hoc intendit, ne quis titulo Christi,de Resurrectione competenter interserens ibi:
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatem udeoꝵ in babiloniã p̃dixit & uidit.
ꝓpħauit etiam eos pꝰ septuaginta annos redituros.
In ulla ũ captinitate fuerunt in babilonia ꝓpħe int̃
quos erant̃ erechiel. & aggeus. completis aut̃ septu
aginta annis ꝑmitente cyro rege ꝑsarum reg̾ssi
sunt hierosolimã. & aggeus cum ilł. & restitutũ ẽ
templum. Qñ autem ħ in figura contingebant uł.
abel. Illius cupiditas. huius caritas fac̃ ciues. ambȩ
illa ꝑegrinatur adomino. Huius aut̃ ꝑegrinatiõis
causa fuit. ũbum qđ primis parentib factum est
eritis sicut dii. Incipit tam̃ exire qui incipit amare.
ut tandẽ penitus constitutus in dextera separetur.
enim numerus tempus uitȩ p̃sentis designat. quo
maxime ante aduentum tenebatur popłs in con¬
fusione. un regredi cepit ꝑ xp̃m qui natus ẽ in
septuagesima septima generatione. De hac gͦ reu̾¬

Expanded text:
captivitatem Iudeorum in Babiloniam et predixit et vidit. Prophetavit etiam eos post LXX annos redituros. In illa vero captivitate fuerunt in Babilonia prophetę, inter quos erant Ezechiel et Aggeus. Completis autem LXX annis, permittente Ciro rege Persarum, regressi sunt Ierosolimam et Aggeus cum illis, et restitutum est templum. Quoniam autem hec in figura contingebant illis, Abel. Illius cupiditas, huius caritas cives facit. Ambe illa peregrinatur a Domino. Huius autem peregrinationis causa fuit verbum, quod primis parentibus factum est: Eritis sicut dii. ut tandem penitus constitutus in dexteram separetur. enim numerus tempus vitae designat presentis, quo maxime ante adventum tenebatur populus in confusione: unde regredi cepit per Christum, qui natus est in septuagesima septima generatione. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculoꝵ metibor. Conualis tabnaculoꝵ ꝓpt̃
oues iacob udeos significat. qui etiã diuidunt᷑.¬
ad mons ẽ ubi laban comp̃hendit iacob fugien¬
tẽ cum om̃ib q̃ acquisierat in mesopothamia. uͥ
post uirgia simul inierunt fȩdus. & cong̃gantẽ
lapides fecerunt tumulum & comeđunt suꝑ
eum. quẽ uocauit laban tumulum testis. & ia¬
cob aceruũ testimonii. & dixit laban ad iacob.
Tumulus iste testis erit int̃ me & te hodie. Si
autem ego transiero ullum ꝑgens ad te. aut tu
testimonii. ꝑ quẽ intelligunt᷑ martires. Hic a¬
cernus in magna tribulatione factus ẽ. cum op
ꝓbrium obiectabatur eccłiȩ qđ ipsa erat xp̃i.
et ms̃ ẽ manasses. Manasses fuit pͥmogenitus
ioseph. quo nomine uocauit eum ioseph dicenˢ
Obliuisci me fecit ds̃ laboꝵ meoꝵ. & domũ pa¬

Expanded text:
bernaculorum metibor. Convallis tabernaculorum propter oves Jacob, Judaeos significat, qui etiam dividuntad mons est ubi Laban comprehendit Jacob fugientem cum omnibus quae acquisierat in Mesopotamia, ubi post jurgia inierunt foedus simul, et congregantes lapides fecerunt tumulum, et comederunt super eum, quem vocavit Laban Tumulum testis, et Jacob Acervum testimonii, et dixit Laban ad Jacob: « Tumulus iste testis erit inter me, et te hodie: si aut ego transiero illum pergens ad te, aut tu testimonii , » per quem intelliguntur martyres. Hic acervus in magna tribulatione factus est, cum hoc opprobrium objectabatur Ecclesiae, quod ipsa erat Christi. Et meus est Manasses. Manasses fuit primogenitus Joseph, quo nomine eum vocavit dicens: « Oblivisci me fecit Deus laborum meorum, et domu
Abbreviated transcription (Latin):
ea. Comꝑto aut̃ qđ ꝑ eum eẽt facta grauida. re¬
uocauit uriam ab expeditione si forte ad uxorẽ
intraret. ut eius concubitu grauida credetur.
urias autem noluit dum in castris popłs domi¬
ni laboraret. Scripsit gͦ rex duci exercitꝰ ioab. ut
uriam poneret in parte illa p̃lii ubi occideretur.
qui ita fecit sic̃ dauid p̃cepit. & occubuit urias.
Sic gͥ dauid cum adulterii culpã celasset. nathã
oues. uicino pauꝑi solam quã habebat ouiculam
rapuit. Cum aũ dauid iudicaret hunc ẽẽ dignũ
morte. respondit nathan. sic & tu fecisti. qui cum
multas uxores & concubinas haberes. unã quã

Expanded text:
. Comperto autem quod per eum esset facta gravida, revocavit ab expeditione Uriam, si forte ad uxorem intraret, ut ejus concubitu gravida crederetur. Urias autem noluit dum in castris populus Domini laboraret. Scripsit ergo rex duci exercitus sui Joab, ut Uriam poneret in illa parte praelii ubi occideretur. qui ita fecit sicut praeceperat David, et occubuit Urias. Sic ergo David cum adulterii culpam celasset, Nathan oves, vicino pauperi solam quam habebat oviculam rapuit. Cum autem judicaret David hunc esse dignum morte: Respondit Nathan: Sic et tu fecisti, qui cum haberes multas uxores et concubinas, unam quam
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Qd autẽ om̃s psalmi sunt centum quinqua¬
ginta: magnum insinuat sacram̃tũ. qd̃ patebit
si quis sacram̃tum quindenarii ñ ignoret. Quod
enim ualet quindecim in ordine unitatum: hoc¬
ualet centum quinquaginta in ordine denarioꝵ¬
hoc etiã muille quingenti: in ordine centenarioꝵ.
& quindecun milia: in ordine millenarioꝵ. Sic̃.

Expanded text:
t. Quod autem omnes psalmi centum quinquaginta sunt, magnum insinuat sacramentum quod patebit, si quis rationem quindenarii considerabit. Quod enim valent quindecim in ordine singulorum, hoc centum quinquaginta in ordine denariorum, mille quingenti in ordine centenariorum, et quindecim millia in ordine millenariorum.
Abbreviated transcription (Latin):
stis es anima mea. & quare conturbas me. Et ut¬
ei auferat ꝑturbationẽ: suggerit gaudium. ñ¬
sa sibi. & dicitur qđ caro. Ameliorib enim semꝑ
petuntur consilia. Sicut autẽ aurum qũauis sor
didum sit. tam̃ meliꝰ ẽ. ꝑ naturã purgatissimo
plumbo. sicut &e homo quãuis pessimus. tam̃ me¬

Expanded text:
stis es, anima mea, et quare conturbas me? Sed ut auferat ei perturbationem, suggerit gaudisa sibi. Et dicitur, quod caro non: a melioribus enim semper petuntur consilia. Sicut autem aurum quamvis non purum, tamen melius est per naturam purissimo plumbo; sic et homo, qua
Abbreviated transcription (Latin):
larũ. Dracones cuca aquas u̾santur. ꝓdeuntes de
funditates aquarum. maria quoq omĩa & nubi
grando.nix. & generalit̃ quicquid de isto humido
& caliginoso acre uult ds̃ ficrisuꝑ terras: totũ t̃rȩ
nomine appellauit. quia niis mutabile ẽ. Hȩc
autẽ om̃ia & si mutabilia & turbata. tam̃ hñt lo¬

Expanded text:
. Dracones circa aquam versantur, et prodeuntes de funditates aquarum lactentiumgrando, nix, et quidquid de humido et caliginoso aere vult Deus fieri super terras, totum terrae nomine appellavit, quia nimis mutabile est. Haec autem omnia, etsi mutabilia et turbata, ha
Abbreviated transcription (Latin):
laudantes. inuocantes. annunciantes. nec in suã
fide patriarcharum & ꝓmissionib dĩ. ut simus se¬
men illoꝵ non solum de iudeis: s de unu̾isa terra.¬
currebat animo parue fidei. quod si gratis ds̃ co¬
lendus ẽ. & ipse ẽ hereditas. quid de necessitatib¬

Expanded text:
laudantes, invocantes; annuntiantes; nec in suam,fide patriarcharum, et de promissionibus Dei, ut nos simus semen illorum. Non solum de Judaeis, sed etiam decurrebat animo parvae fidei. Si Deus gratis est colendus, et ipse est haereditas, quid de necessitatib
Abbreviated transcription (Latin):
qñ uidentes impios ñ posse corripi. intꝰ irascimut.
palam uͦ clamare ñ licet. Ipse etiam xp̃c turbatꝰ ẽ.
ne scĩin tribulatione turbati. desꝑent. Qm̃ defecit¬
rum deficit in dolore. Uł uita ẽ dñm confiteri. que¬
deficit in dolore torm̃torum. Ut ad litteram uita
dificit indolore .i. uirtus animi infirmat᷑ torm̃tiᷤ
ꝓ continuis cruciatib uł abundante imquitate
firmata ẽ in pauꝑtate uirtus. uł in egestate iugor
m̃s. Eget sanitate corporis. nec partit᷑ cruciatibus.
eget resolutione. & parcitur morti. & hoc dic̃. In
quia refrigescit caritas multoꝵ. infirmata ẽ uircꝰ
mea. & ossa mea .i. fortes. qui ꝑsecutionib ñ turban¬
tur. conturbata sunt tam̃ iniquitatib frm̃. Suꝑ¬

Expanded text:
ndo videntes impios non posse corripi intus irascimur, palam vero clamare non licet. Ipse etiam Christus turbatus est, ne sancti in tribulationibus turbati desperent. VErum, deficit in dolore, et recte dicit qudefecit in dolore. Vel ad litteram: vita deficit in dolore, id est virtus animi infirmatur tormentis, pro continuis cruciatibus, vel abundante iniquitate,firmata est in paupertate virtus mea, vel in egestate vigor meus. Eget sanitate corpus, nec parcitur cruciatibus; eget resolutione, et parcitur morti, et de hoc dico:quia refrigescet charitas multorum, infirmata est virtus mea, et ossa mea, id est fortes, qui persecutionibus non turbantur
Abbreviated transcription (Latin):
cati. Sequitur. Et cor meum .i. rõ mea dereliquit
me quia ñ appetit ꝓsutura. & se etiam ñ agnoscit.
Sicut etiam petrus cor suũ ñ comp̃hendit cũ dix̃
non te negabo. Et nota qđ ait dereliquit. Non enĩ
ralit̃ erat in homine: culpa primi hominis homi¬

Expanded text:
est ratio mea, dereliquit me, qui non appetit profutura, et se etiam non cognoscit. Sicut Petrus cor suum non comprehendit cum dixit: Non te negabo . Et nota, quod dicit: Cor meum raliter erat sine co
Abbreviated transcription (Latin):
bus dixi. ecce uenio. Notandũ qđ ex hoc loco mu¬
tationem uet̾is legis ꝓbat apłs dicens. Ideo ing̾¬
diens mundum dicit. hostiam & oblationem no-¬
lusti. & c̃. Sciendum qł uetera sacrificia erant
quasi u̾ba dĩ ꝓmittentis. qui cum in figurisdi
iudeos durare uetcrem ritum. & ita figuras ñ esse
ablatas: ñ ẽuerum. Non enim hñt regem & sa¬
cerdotem. & ablata sunt sacrificia. quãius sicut
cam ds̃ posuit signum ut nemo eum occideret.
nẽ. c arima. & huiusmodi. & hñs hoc signum ñ
occiditur. S maledictus ẽ cam at̾ra q̃ sanguinem
frĩs eus quem ipse sudit excepit .i. uideus maledi¬
ctus ẽ ab ecclia q̃ excepit. sanguinem xp̃i. Hȩc est
enim t̃ra de qua dixit ds̃. uox sanguinis frĩs tui
clamat ad me de tra. Clamat utiq. s iudeus qui

Expanded text:
ur promittentia. Notandum quod ex hoc loco immutationem veteris legis probat Apostolus dicens: Ideo ingrediens mundum dicit: Hostiam et oblationem noluisti . Sciendum quod vetera sacrificia erant quasi verba Dei promittentis, qui cum in figuris diJudaeos durare veterem ritum, et ita figuras non esse ablatas, non est verum. Non enim habent regem, neque sacerdotem, et ablata sunt sacrificia, quamvis sicut Cain Deus posuit signum, ut nemo eum occideret, nem et azyma, et hujusmodi, et habens hoc signum non occiditur, sed maledictus est Cain a terra, quae sanguinem fratris, quem ipse fudit, excepit, id est maledictus est ab Ecclesia, quae excepit sanguinem Christi. Haec est enim terra, de qua dixit Deus: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra . Clamat utique, sed Judaeus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
legis: amemꝰ testam̃tum consummans. Loquit᷑
autem totus xp̃c. primo ostendens ecclłiam ex¬
pectasse dm̃. & accepisse nouum testam̃tum
ab eo. Scdo enumerat mirabilia facta ꝑ dm̃. ibi.
Annunciaui. Et qm̃ difficile erat iudeos a con¬
suetis cerioniis. & gentiles ab idolatria reuo¬
care ad noui testam̃ti confirmationẽ: utit᷑ pro¬
pheta auctoritate patrum. qui illud p̃dixerĩ
sicut abrahã & alii. Utit᷑ etiam testimonio xp̃i.¬

Expanded text:
entum Novum, Testamentum consummans. Loquitur autem totus Christus primo ostendens Ecclesiam exspectasse et accepisse Deum, et Novum Testamentum ab eo. Secundo enumerat mirabilia facta per Deum, ibi: Annuntiavi. Et quoniam difficile erat Judaeos a consuetis caeremoniis, et gentiles ab idololatria revocare ad Novi Testamenti confirmationem, utitur Propheta auctoritate Patrum, qui illud praedixerunt, sicut Abraham et alii. Utitur etiam testimonio Chri
Abbreviated transcription (Latin):
pto conueniunt. Possunt etiam p̃cedentia & de eodẽ
popło accipi. qui in extasi pauens. a spe tam̃ inci¬
pit ita. Odomine sꝑaui in te. ñ in me. Non ẽ panor
sine misccłia. quia sꝑat humana natura. Non confũ¬
dar iȩc̃num. Non ait simplicit᷑ ñ confundar. quia
de peccatis ad horam confundi utile ẽ. s ait. non
confundar in et̃ñum. Et quia ñ statuo meã iusticiã
in qua dampnares. in tua iusticia quȩ ẽ & mea a
quid finitur. dicit. accelera ut eruas me apeccatis.
refugii. Seriuis ab irato domino sugit. ubi ñ ẽ do¬
minus suus. s a dõfugiens quocunq dui̾tat. dm̃
iratum inuenit. Elacatum uͦ muenit. quicunq
uolens euadẽ. fugit ad ipsum. Ip̃se ẽ enĩ refugium
in domo quȩ ẽ eccłia. in qua saluant᷑ homines sicut
in archa noe. Inde sequitur. ui saluum me facias. Iõ

Expanded text:
isti me. Possunt etiam praecedentia de eodem populo accipi, qui in exstasi pavens, a spe tamen incipit ita: O Domine, speravi in te, non in me. Non est pavor sine misericordia, quia sperat humana natura: Non confundar in aeternum. Non ait simpliciter: Non confundar, quia de peccatis ad horam confundi utile est; sed ait: Non confundar in aeternum. Et, quia non statuo meam justitiam, in qua damnares, in tua justia, quae est mea, a ditionis effectu dicit: Accelera ut eruas me a peccatis. refugii. Servus ab irato domino fugit, ubi non est dominus suus; sed a Deo fugiens, quocunque divertat, Deum iratum invenit. Placatum vero invenit quicunque volens evadere Deum fugit ad ipsum. Ipse enim est refugium in domo, quae est Ecclesia, in qua salvantur homines, sicut in arca Noe. Unde sequitur: Ut salvum me facias. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
& hinc adȩt̃nitatem. Ht̃ autẽ titulus canticum ꝓ
idithun. quia licet graue. sit de mundana conũ-¬
satione exire. tam̃ m̃ti iocundum. ẽ humanas il-¬
ubi ñ ẽ necessarius huius prudentiȩ labor. Scdo
dic̃ uanitati omnes ẽẽ subiectos. & se dominum
expectare. & pecit ab iniquitatib lib̾ari. ibi. ue¬
cẽ. & peccata dimitti. ut ꝓsꝑo fine exeat .ibi. Ex
trahit inuidiam. & iõ ꝓpt̾ eos qui etiam bona ꝑ¬
u̾̃tunt. deliberat int̃ malos tacere. & ait. Dixi. id:

Expanded text:
et hunc ad aeternitatem. Habet autem tet hunc ad aeternitatem. Habet autem t quod licet grave sit carni de mundana conversatione exire: tamen menti jucundum est humanas ilubi non est necessarius hujus prudentiae labor. Secundo dicit vanitati omnes esse subjectos: et se Dominum exspectare, et petit ab iniquitatibus liberari ibi: Veesse, et peccata dimitti, ut prospero fine exeat, ibi: Exatrahit invidiam, et tamen propter eos, qui etiam bona pervertunt, deliberat inter malos tacere, et ait: Dixi: