comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leret .d̾.iĩ. Queritur quo
iecit. cum nõ dun eẽnt
li. aut templum dñ: for¬
sitan ad locum: ubi aram
constituit abraham. s quo
ind responsa ibi darẽtur ta¬
cet scͥptura. an ꝑ aliquem ca¬
cerdodem. quem mirum est
si erat. non fuisse nominatũ
⁊ nullam sacerdotum fcãm
mencionem ee. forsitat sbi
cum orando alligassent desi¬
deri̾s susͥ. dormiebant. ut ꝑ
sompnium monerentur. ue
ad huc uiuebat melchisedech
cuius fuit tauta excelentia
ut dubitaretur utrum
homo an angeluc fuerit

Expanded text:
» etc., Quaeritur quo ierit, cum nondum essent li aut templi Domini? Forsitan ad locum ubi aram constituit Abraham. Sed quomodo ibi responsa darentur, tacet Scriptura; an per aliquem sacerdotem? quem mirum est, si erat, non fuisse nominatum, et nullam sacerdotum factam mentionem esse. Forsitan ibi, cum orando allegassent desideria sua, dormiebant, ut per somnum monerentur: vel adhuc vivebat Melchisedech, cujus tanta fuit excellentia, ut dubitaretur utrum homo an angelus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
missis dei. qui liec dixit
s fieri potuit: ut euer¬
teret castra etus: esau
⁊ tñ post illam afflictio¬
nem adeẽt. ⁊ que ꝓmi¬
sit impleret. ⁊ ammone¬
uuir hoc exemplo. tet qmuis¬
das credomus in deum tñ¬
ꝙ faciamus que factenda
sunt. in salutis p̾sidium
uerba quoq iacobconsi¬
deranda sunt dicentũ de¬
Uirita larob deus pris mei ysaac: domine qui de¬
ciieai in reutere reint̾ram tuã ⁊ in locum natiui

Expanded text:
missis Dei, quod hoc dixit. Sed fieri potuit ut everteret castra ejus Esau, et tunc post illam afflictionem adesset, et quem promisit, impleret. Et admonemur hoc exemplo, ut quamvis credamus in Deum, faciamus tamen quae facienda sunt in salutis praesidium. Verba quoque Jacob consideranda sunt, dicentis: « Deraham, et Deus patris mei Isaac: Domine, qui dmihi, Revertere in terram tuam, et in locum nativi
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ luminaria
infirinam̃to lucent
t̾ram illuminant
aliquociens enim
nebulos aer obsistit.
ortus eciam sol ma¬
iori lumine lunã
stellasq ne t̾ram il¬
luminent impedit.
uñ. ⁊ sic uocatur. q
solus obtusa luna

Expanded text:
Semper luminaria in firmamento lucent, terram illuminant. Aliquoties enim nebulosus aer obsistit: ortus etiam sol majori lumine lunam stellasque ne terram illuminent, impedit. Unde sic vocatur, quia solus obtusa luna,
Abbreviated transcription (Latin):
qd ñ licet concupisci. ut
entm munda mens: into¬
gitacione seruetur: a las¬
cun a uoluptatis sues¬
tores ad culpam. Non

Expanded text:
non licet concupisci. Ut enim munda mens in cogitatione servetur, a lascivia voluptatis sutores ad culpam. Nequ
Abbreviated transcription (Latin):
ysaat centenario pa¬
tre. ludebat autem
hẏmael cum psaac
quando sarra cõmo¬
diusculo qui iam fue¬
rat ablactatus ꝓfecto
furit q̃ncum matre

Expanded text:
saac centenario patre; ludebat autem Ismael cum Isaac quando Sara commodiusculo, qui jam fuerat ablactatus: profecto fuit quando cum matre
Abbreviated transcription (Latin):
uri sap̾ie ⁊ scĩe abscondi
ꝓ mitcit quoq abrahe nõ
solum p̃mia s obedienciã
flliorum eius iusticiam
eirca eos ꝓmissa comple¬
ri. Rurcumos ꝓmittit᷑ ysa¬
ac in gentem magnam fu¬
turus. ⁊ qd in eo bñdicen¬
tur om̃s gentes t̾re. quib
gens indeorum scd̃m carn¬

Expanded text:
absconditi . » Promittit quoque Abrahae non solum praemia, sed obedientiae filiorum ejus justitiam, et circa eos promissa compleri. Rursumque promittitur Isaac, « in gentem magnam futurus, » et quod « in eo benedicentur omnes gentes terrae. » Quibus gens Judaeorum s
Abbreviated transcription (Latin):
cic̃. Ioseph de cisterna
regrestus: ab omnibus
gentib fidi commercio
comꝑatur. Ille ꝑuide con¬
silium .xxx. argenteis clis¬
trabitirr. ⁊ hic ꝑ consili¬

Expanded text:
legorice. Joseph de cisterna regressus ab omnibus gentibus fidei commercio comparatur. Ille per Judae consilium triginta argenteis distrahit
Abbreviated transcription (Latin):
geratis abi¬
melech ⁊ ocho¬
col dux muli¬
tum. locutus
est eis ysaae
Quid uenist¬
isadme hõi¬
nem quem
ocdistu ⁊ exp¬
ulistis a uo¬
bis: Qui res¬
ponderunt.
uiclimus te¬
idcico nes di¬
cunus. Sit iu¬
ramtũ inter

Expanded text:
Geraris Abimelech et Ochhol dux militum locutus est eis Isaac quid venistis ad me hominem quem odistis et expulistis a vobis qui responderunt vidimus teidcirco nunc diximus sit iuramentum inter
Abbreviated transcription (Latin):
melech pater meus rex hit
physicam. echicam .i. ta
ralem. Rc̃onalis est. que de¬
um prem omnium confice¬
omnia uelud nature ipsi¬
us uirib nitens quam ꝓ¬
ficetur ochorach eiui dr te¬
nens. Moral que in ore est
omnium. ⁊ ad om̃s ꝑtui¬

Expanded text:
melech, pater meus rex. Hi physicam et ethicam, id est, ralem. Rationalis est illa quae Deum patrem omnium confiteomnia, velut naturae ipsius viribus nitens, quam profitetur Ochozat, qui dicitur tenens. Moralis est, quae in ore est omnium, et ad omnes
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ pot̾ eciam si uoluntas scriptoris ĩ c̾ta
sit sane fidei congruam ñ mittile est
eruisle sentenciam.
qͥn reb obscuris atq a nr̃is oculis remo

Expanded text:
n potest, etsi voluntas scriptoris incerta sit, sanae fidei congruam non inutile est eruisse sententiam. Item in rebus obscuris, atque a nostris oculis remo
Abbreviated transcription (Latin):
encia inflati. duu desideriis suis cliuinaiu¬
nantur. ut ad uotum suum suꝑne clispositio¬
pagunt. unde mutare o̾stendunt consilio di
resistentes obsecuntur. qr hoc euis clisposio¬
ra nuilitat. qd ꝑ humanum stuclium resia¬

Expanded text:
entia inflati, desiderii, suis divina junantur; et quo ad votum vim supernae dispositioperagunt; unde mutare contendunt, et consilio ejus resistentes obsequuntur, quia hoc ejus dispositioni militat quod per humanum studium resul
Abbreviated transcription (Latin):
pondetur. duos illos honores
hũisse. sac̾dotum solis ⁊ m ili¬
cie pͥncipatũ. congrue autẽ
alibi ille honor memoratur
soceri eins: debuit nomina
solis. s in his omnib qui p̾
positus fuit custocliarum
carceris increclibile ẽ ẽe pre¬
positum offõ sac̃dotum. de¬
saterdos solis eet. S euitranit
solis que uocatur eliopolis
ab ẽe ã cdicitur. plusquam

Expanded text:
pondetur duos illum honores habuisse, et sacerdotium Solis et militiae principatum : congruenter autem alibi ille honor eius commese honor debuit nominarSolis. uerum in his omnibus, quia et praepositus fuit custodiarum carceris. nimis incredibile est huic praepositum officio sacerdotem. desacerdos Solis esset, sed ciuitatis Solis, quae uocatur Heliopolis; abesse autem dicitur amplius quam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. Queri solet cuius phu¬
tipharis utrum illius cuiꝰ
serius fuit. an alfiuis ses
de illo quomodo credatur
multa sunt que moueant
primum quia scͥptura nõ
memorauit. cum uideatur
hoc non potuisse p̾cerrire ꝙ
filiam duceret cuius farmi¬
luc fuit. demñs quomodo spa¬
do filiam hr̃e potuit. S res¬
pondetur quoindo uxoiem
postea enim creditur absci¬

Expanded text:
. quaeri solet cuius Petephrae, utrum illius, cuius seruus fuit, an alterius : serius. nam de illo quomodo credatur, multa sunt quae moueant. primum, quia scriptura non commemorauit, cum uideatur hoc non potuisse praeterire, filiam duceret, cuius famulus fuit. deinde quomodo spado filiam habere potuerit? sed respondetur: quomodo uxorem? postea quippe creditur absci
Abbreviated transcription (Latin):
hieuenitus rubeiri syme¬
⁊ ⁊abulon filiei rachel io¬
seph ⁊ beniamin filii bale
ancille rachel. dan ⁊ nepta¬
lun. filii ⁊elphe ancisle lye
gad. ⁊ aser. hii filii iacob qͥ
nati sunt ei in mesopotam¬

Expanded text:
primogenitus Ruben et Symeet Zabulon filii Rahel Ioseph et Beniamin filii Balae ancillae Rahelis Dan et Nepthalim filii Zelphae ancillae Liae Gad et Aser hii filii Iacob qui nati sunt ei in Mesopotam
Abbreviated transcription (French):
men non scrstere¬
tur nisi fucura po¬
ciaretur. quamuis
ullo ẽet flagiiũ
iu scripturis e pro¬
phecia futitrorũ
quia ꝑ tuten pͥ¬
mogenitum ppłi¬

Expanded text:
men non scriberetur, nisi futura potiaretur: quamvis in illo esset flagitium, in Scripturis est prophetia futurorum, quia per Ruben primogenitus popul
Abbreviated transcription (Latin):
monstranit. ⁊ p̾dicationem
amplo caritatis gremio
suscepit fbitert enim spaci¬
osa mansio est in corde au

Expanded text:
monstravit, et praedicationem amplo charitatis gremio suscepit: doctori enim spatiosa mansio est, in corde au
Abbreviated transcription (Latin):
Nb. faciamul. ho.¬
płalitas ꝑsonarum
statim unitas deita¬
tis cum dicitur. et
ad ymaginẽ nr̃am
ginem dei. cum su
narum ut ples de¬

Expanded text:
 Faciamus hopluralitas personarum statim unitas deitatis, cum dicitur: « Ead imaginem nostram; ginem dei, cum supnarum, ut plures de
Abbreviated transcription (Latin):
ferioi pars. ne ẽt̃i h̃itãtib
tenebrosa. Infirmitatiqͦ
indecora remaneret. s luna
a syderib consolarentur
homines quib oꝑancli noe¬
turna necessitas incumbe¬
ret.⁊ q q̃dam animalia

Expanded text:
ferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique indecora remaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines quibus in nocte operandi necessitas incumberet, et quia quaedam animalia
Abbreviated transcription (Latin):
amnore mundi conuercit in
corde elificat archam salutis
hñs in se longitudinem .i.
trinitatem fidem. ac longi¬
tudinẽ. uite ⁊ iumortalite¬
tis. laticudinem iũ catitate

Expanded text:
amore mundi convertit, in corde aedificat arcam salutis, habens in se longitudinem, id est, Trinitatis fidem, ac longitudinem vitae et immortalitatis; latitudinem in charitate,
Abbreviated transcription (Latin):
qui senem iam etate susci¬
piat. ultimo tempore ppłm
uideorum non sed̃m merita
s scdm electionem gł̃e. ⁊ inpo¬
nat manum siꝑꝑ otulos eiꝰ
⁊ cecitatem auferat. quod
cdistulit. ut postre muicre¬
deret. qui ante non putauit

Expanded text:
qui senem jam aetate suscipiat ultimo tempore populum Judaeorum, non secundum merita, sed secundum electionem gratiae, et imponat manum super oculos ejus, et caecitatem auferat; quod distulit, ut postremus crederet, qui ante non putavit
Abbreviated transcription (Latin):
timo artabimus gͦ iudeos
qui de ocio sabbati głiant᷑
qr iam tunc in principios
sabbatum solutum est

Expanded text:
 Arctabimus ergo Judaeos, qui de otio sabbati gloriantur, quia jam tunc in principio sabbatum solutum est
Abbreviated transcription (Latin):
Iem. Albi nos tab̾nacula
hĩns in hebreo legitur
sochoch. est aucem usq
hodie cuuitas transiorda¬
nem ħ uocabulo in parce
sicopoleos. de qua ĩ libro lo¬
corum scripsimus:

Expanded text:
. Ubi nos tabernacula habemus, in Hebraeo legitur   SOCHOTH. Est autem usque hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo in parte Scythopoleos, de qua in libro Locorum scripsimus
Abbreviated transcription (Latin):
poliauerunt tunica cor¬
porali ⁊ polumtta .i. deco¬
rata omnium iurtutũ
cum̃sitate. Resꝑserunt ã
tumcam sanguine hecb
quia falsis testimoniis
eum accusantes iinui¬
cliam pcc̃i dilexerunt. Io¬
seph mitcitur in cifter¬
scͥptura quib uenclitus¬

Expanded text:
spoliaverunt tunica corporali et polimyta, id est, decorata omnium virtutum diversitate. Resperserunt autem tunicam sanguine haedi: quia falsis testimoniis eum accusantes, in invidiam peccati duxerunt. Joseph mittitur in cisterSc
Abbreviated transcription (Latin):
Iõs Ioseph qui typum xͥ ge¬
rebat. currum meruit ⁊
constitiit eum pharao
suꝑ uniũsam t̾ram egỹp¬
ti. Et chñs ñr postquam
clistractus ẽ a uida sicut
ioseph a frĩb ⁊ de infer

Expanded text:
ice. Joseph, qui typum Christi gerebat, currum meruit, econstituit eum Pharao super universam terram Aegypti: et Dominus noster, postquam distractus est a Juda, sicut Joseph a fratribus et de
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ concupiscentia¬
carius. sodornite uero
graui supplitio .i ign¬
illi mensuram exce¬
derent qͣi naturaliter¬
peccabant. Isti uero et
naturam. sõ grauissi¬
mi supplicii exemp

Expanded text:
concupiscenticarnis. Sodomitae vero ori supplicio, ignilli mensuram excederent, quasi naturaliteeccabant; isti vero contra naturam: ideo gravissmi supplicii exemp
Abbreviated transcription (Latin):
Bdellium scd̃ pli¬
nium arbor ẽ aro¬
matica magnitu¬
cline oleagina. cuiꝰ
lacrima lucida gus¬
til amara uoni odo

Expanded text:
Bdellium. » Secundum Plinium arbor est aromatica magnitudine oleagina, cujus lacryma lucida, gustu amara, boni odo
Abbreviated transcription (Latin):
dit in manu
filioꝵ suorum
⁊ posuit spaci¬
um itineris inter se ⁊gen¬
erum diex trium qui pas¬
cebãt reliquos greges eius
Tollens ergo iacob uirgas

Expanded text:
dit in manu filiorum suorum et posuit spatium itineris inter se et generum dierum trium qui pascebat reliquos greges eius tollens ergo Iacob virgas
Abbreviated transcription (Latin):
Ier. Transinitos in salem
salem sychem ciuitas appel¬
letur. cum ierłm in qua
regnauit melchisedech sa¬
lem añ dc̃a sit. aut igitur
umius utraq ur̃bs nomanit
est. ꝙ de plurib iudee lo¬
cis inuenimus. ut idemu ur¬
bis. ⁊ locinom̃ in alia ⁊ alia
trib sit. aut ista salem que
ꝓsychen nunc nominatur
clicemus untp̃tari ꝯsũmatã
adq ꝑfc̃am. ⁊ illam que
post eam ierłm dc̃a ẽ pacificã
utriumq accentu paulislũ
declinato ħ uocabutũ son¬
at. Tradunt hebrei ꝙ fe¬
mur clauclicantis iacobibi
sanatũ sit. Iõ q cruitatem
curari atq ꝑfci uocabislũ

Expanded text:
 Transivitque in Salem, Salem Sichen civitas appelletur, cum Hierusalem, in qua regnavit Melchisedech, Salem ante dicta sit. Aut igitur unius utraque urbs nominis est, quod de pluribus Judaeae locis invenimus, ut idem urbs et loci nomen in alia et alia tribu sit. Aut ista Salem, quae pro Sichem nunc nominatur, dicemus interpretari consummatam atque perfectam: et illam quae postea Hierusalem dicta est, pacificam. Utrumque accentu paululum declinato, hoc vocabulum sonat. Tradunt Hebraei quod femur claudicantis Jacob ibi sanatum sit: ideoque civitatem curati atque perfecti vocabulu
Abbreviated transcription (Latin):
da uero ꝑhͣi. q impar nume¬
rus: uirtutis tpgiem p̃ten¬
dit. par uerõ infirmitatẽ
pła cunt munda ut eg̃clus
noe de archa hrͣet quid im¬
molaret.⁊ manducaret

Expanded text:
da vero pari; quia impar numerus virtutis speciem portendit, par vero infirmitatem. Plura sunt munda, ut egressus Noe de arca haberet quid immolaret et manducaret
Abbreviated transcription (French):
m̃ti el amor ille
ꝓprie potestatis ⁊ de
ce suꝑba p̾sumptio
que ꝑ teliptacionẽ
fu̾at conuincenda ant
pimenda. deniq nõ
ta suasione serpen¬
tis: aspexit lignũ
dens se inde posse
mori. forte p utaũ¬
deum. alicuius c̃a¬
significatõnis hec
clixisse. si mandu¬
caueritis. mno. mo¬

Expanded text:
ti amor ille propriae potestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. Denique ta suasione serpentis aspexit lignum dens se inde posse mori, forte putadeum alicuius significationis causa dixisse: si manducaueritis, morte mo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ testatur hystora
sic ẽ uerarit̃ fc̃m ũ
sig̃caret aliud fa¬
ciendum.T̃erra
enim ẽ eccłia que
ilbi pabulo nos te¬
ficit. ⁊ patroeinii
umbraculo. custo¬
dit lo q̃ndo paseit
capitulando ꝓteg̾
ut ñ solum ħ bam
refectõnis ꝓferat

Expanded text:
d testatur historia, sic est veraciter factum, ut significaret aliud faciendum. Terra enim est Ecclesia, quae verbi pabulo nos reficit, et patrocinii umbraculo custodit: loquendo pascit, opitulando protegit; ut non solum herbam refectionis proferat,
Abbreviated transcription (Latin):
sumpuit. iacob obtilit¬
ei uinum. sic ꝑ eiburn
acciue ulte oꝑa designã¬
tur. ꝑuinum qd ũites
alienat. contemplati¬
ua accipitur. que ab
amort scłi ñites electo¬
rum alieuas facit. post
cibum ⁊ potum iacob
bñdicetur. q illi bñdie¬
dionem celestem a deo¬
accipiunt. qui eum
uso in finẽ bonis oꝑi¬

Expanded text:
obtuliei vinum: sic per cibum activae vitae opera designper vinum, quod mentes alienat, contemplativa accipitur, quae ab amore saeculi mentes electrum alienas facit. Post cibum et potum. Jacob nedicitur, quia illi benedictionem coelestem a Deoercipiunt qui eum usque in finem bonis o
Abbreviated transcription (Latin):
finem uite iustus
ꝑsenlasse describr
solus talarem tu¬
nicam hũisse pbi¬
betur. Quid est cha¬
na actio aute ocułoᷤ
dei us ad t̾minum
uide nos regit. unde
moyses caudã hos¬
tie offerri p̾cepit
ut opus bonumꝙ
incipimus ꝑseue¬
ranti fine. pleamus.

Expanded text:
finem vitae justus perseverasse describitur, solus talarem tunicam habuisse perhibetur. Quid est tana actio ante oculos Dei usque ad terminos vitae nos regit. Unde Moyses caudam hostiae offerri praecepit, ut opus bonum quod incipimus perseveranti fine compleamus.
Abbreviated transcription (Latin):
celebrantur. ab uno ex hiis:
cedar. in deserto. ⁊ duma a¬
La regio. ⁊ thema ad
austrum. ⁊ thesina ad oriẽ

Expanded text:
celebrantur ab unoquoque ex his, Cedar in deserto, et Duma alia regio: et Thema ad austrum, et Cedma ad orie
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus est sciphuĩ iosepb
in corde pauli celestis doc¬
trine iam p̃fuslgebat eloqͥ¬
um dum eẽt eruattus in le¬
ge. s qr subiectus non erat
inrtrasactum erat sciphut
doctrina intralegem. lu

Expanded text:
inventus est scyphus Joseph in corde Pauli coelestis doctrinae jam praefulgebat eloquium, dum esset eruditus in lege? Sed quia subjectus non erat Deo, intra saccum erat scyphus, doctrina intra legem, lu
Abbreviated transcription (Latin):
Aub. Si mendaciũ fr̃ĩ ꝓ¬
miserit. hoc. enim sicut
scriptura narrat nõ fecit
s eo pexit itiñe quo clitige¬
batur ad suos. an forte ue¬
raci aĩo ꝓmisit. s aliud p̾ea
cogitando delegit:

Expanded text:
ur si mendacium fratri promiserit. Hoc enim, sicut Scriptura narrat, non fecit; sed eo perrexit itinere quod dirigebat ad suos. An forte veraci animo promisit, sed aliud postea cogitando delegit
Abbreviated transcription (Latin):
portat ymaginem dei pa¬
tris. nebecta sp̃i sc̃. esau
ppłi poris.⁊ zabili. iacob
o cisli calligantes perisse fi¬
dem de munido. ⁊ regionis
lumen neglectum ẽe sigͣe
acceptio est legis iudeorũ
O escas eius. ⁊ capturam
dillexit pater hominedo¬
sunt ab errore lib̾ati quos
ꝑ doctrinam iustus quisq
uenatur. sermo dei repro¬
masionis bñlicc̃o ⁊ spͥes
regni futuri. in quo cum
ca plena spͣu sc̃o scient qd̾
audisiet añqͣm pareret. q
moior sermet minori. hic
formami gerit sp̃e sc̃i q̃ qsd̾

Expanded text:
portat imaginem dei patris, Rebecca spiritus sancti, Esau populi prioris et diaboli, Iacob oculi caligantes periisse fidem de mundo, et religionis lumen neglectum esse, signacceptio est legis Judaeorum. Quia escas ejus et capturam dilexit pater: hominesunt ab errore salvati, quos per doctrinam justus quisque venatur. Sermo Dei, repromissionis benedictio, et spes regni futuri, in quo cum ca plena Spiritu sancto, sciens quod audisset antequam pareret, quia « major serviet minori: » haec formam gerit
Abbreviated transcription (Latin):
culpa lapsum iam
sub pecco uelum a
ueritatis ocuł abs¬
conditum. quia te¬
nebra erroris eius
ñ aꝓpbat. qͣ ubi sit
pec̃cor ignoret. eun¬
q uocat ac requir¬
it d̃icens. adã ubi
es: dum uocat sig¬
nificat qr ad peni¬
tenciã reuecat dũ
requirit insinu

Expanded text:
culpa lapsum jam sub peccato, velut a veritatis oculis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator ignorat, eumque vocat ac requirit dicens: « Adam, ubi es? » Dum vocat, significat quia ad poenitentiam revocat; dum requirit, insinu
Abbreviated transcription (Latin):
tempore gre undemus im¬
pletum. quia habundan¬
te doctrina apłica septifor¬
mi sp̃uministrata diuina
clispositione ꝑ singilas ur¬
bes ep̾ri doctores ordinati
sunt. qui babundancia doc¬
trine diinitus sibi colla¬
te libios sc̃os scͥpserunt qͥb
habundante fame u̾bi
⁊ deficientib doctorib in¬
digenciã ur̃am refic̾emut¬

Expanded text:
tempore gratiae videmus impletum: quia abundante doctrina apostolica, septiformi Spiritu ministrata, divina dispositione per singulas urbes episcopi et doctores ordinati sunt, qui abundantia doctrinae divinitus sibi collatae libros sanctos scripserunt, quibus abundante fame verbi, et deficientibus doctoribus, indigentiam nostram reficeremu
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑuula remaneat con¬
de ntͣtus laicali ⁊ cõmunt
uita. quam mortem uir¬
tutis arripiat. ⁊ ad scłaria
redeat. uirgintcas altus
mons est ad quã angeloᷤ
hortatur. & qui uidet se

Expanded text:
in parvula remaneat, contentus laicali et communi vita, quam montem virtutis arripiat et ad saecularia redeat. Virginitas altus mons est ad quam angelus hortatur: si quis videt se
Abbreviated transcription (Latin):
filia pacris mei:⁊ non mr̃is
orem. postqͣm autem edux¬
it me deus de domo pr̃is mei
dixi ad eam. hanc misericor¬
cliam facies mecum: in om¬
ni loco ad quem ingrediemũt
clices qd̃ frater tuus sum.
Tulit gͥ abimelech oues et
boues. seruos ⁊ ancillas ⁊ de¬
dit abraham. reddiclitq il

Expanded text:
filia patris mei, et non filia orem. Postquam autem eduxit me Deus de domo patris mei, dixi ad eam: Hanc misericordiam facies mecum: in omni loco, ad quem ingrediemur, dices, quod frater tuus sim. Tulit igitur Abimelech oves et boves, et servos et ancillas, et dedi
Abbreviated transcription (Latin):
Ab. Deuenenosis
⁊ pniciosis animali¬
post peccatum hoĩs
ad uinedc̃am c̃ata
sint. an pocius c̃ata

Expanded text:
 de venenosis et perniciosis animantipost peccatum hominibus ad vindictam creata sint, an potius creata
Abbreviated transcription (Latin):
te iłr. i llectut figurtt siminindlieia cupiditotis detimos. ⁊ id his
que foris sunt in mundo
minus intentos. aut rebap¬
trrari. aut ab his quos p̾t

Expanded text:
te illectus, figurat immunditia cupiditatis teterrimos: et ideo his quae foris sunt in mundo nimis intentos, aut rebaptizari, aut ab his quos p
Abbreviated transcription (Latin):
gestio ⁊ delectacio ut
ceste mulieres insidi¬
antur. continentibus
ut accepta oc̃oone tor¬
pentec uino fallacie
imbuant. ⁊ astature¬
titudiuis qͣugnoran¬
tes deiciant

Expanded text:
gestio et delectatio, ut incestae mulieres, insidiantur continentibus, ut accepta occasione, torpentes vino fallaciae imbuant, et a statu rectitudinis quasi ignorantes dejiciant
Abbreviated transcription (Latin):
d. Cum multa constet
eẽ maria. iun ununs locũ
tñ clic̃ aquas cong̃gatas
qr cunctamagno mari
uinguntur. si qui lacue
insem ip̃is. stricti uiden¬
tur. occubtis tñ meatib
in mare reuoluunt᷑ tos¬
uti unum locũ
corgantur. ut
diaquas clara
lu lustrauerat
inuro aere cla¬
rifulgeat.⁊ ap¬
peat t̾ra que
labat. ⁊ q̃ aquis
liosa erat fiat
ada ⁊ germini¬
b aꝑta. Sique¬
etur ubi con¬
ggate sĩt aq̃¬

Expanded text:
. Cum multa constat esse maria, in unum tamen locum dicit aquas congregatas, quia cuncta magno mari junguntur. Si qui lacus in semetipsis stricti videntur, occultis tamen meatibus in mare revolvuntrant, in unum locum congregantur, ut duo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat; et appareat terra, quae latebat; et quae aquis limosa erat, fiat arida et germinibus apta. Si quaeratur ubi congregatae sunt aq
Abbreviated transcription (Latin):
enim conclicio est qua cli¬
cit. si fecisti que tñ non fe¬
cisse certum est. S dicit ali¬
quis u̾m ẽ Quia si fecitad
ul̾t̾ium dampnat illum le
tores estis. Cum ĩ si men¬
tiantur. non sint explora
si dc̃m ẽẽt explorator pena
cligni estis. hoc est explo¬
ratores deputamini meri¬
to mendacii uestei. Eftis
a̾ potuisse clicrz ꝓhabemi¬
re sunsles locotiones doc̾et

Expanded text:
enim conditio qua dixit, Si fecisti, quem tamen non fecisse certum habet. Sed ait aliquis, Verum est quia si fecit adulterium, damnat illum Deuxploratores estis, cum etiamsi mentiantur, non sint exploratsi dictum esset, exploratorum poena digni estis, hoc est exploratores deputabimini merito mendacii vestri. Estis autem potuisse dici, pro habebimirae similes locutiones doce
Abbreviated transcription (Latin):
nitus neus. tu forritudo
mea. ⁊ pͥncipium filiorum
meorũ. durus ad ferendũ
⁊ Durus ꝓ capacitate ⁊ in¬
uiria. sicut aqua non ebu¬
llias. Ascenclit enumn suꝑ
lectum pr̃is suii. tune ine¬
lasti stratum cũ ascenclisi
In hebreo ita. Ricten pͥmo¬
genttus m̃s. fortitudo ñ lil er¬
⁊ cãpitulum lib̃is meis. Pa¬
ior ad portandum. ⁊ maioero¬
bnre effusus es quasi aqua

Expanded text:
nitus meus, tu fortitudo mea, et principium filiorum meorum, durus ad ferendum, et durus procacitate et injuria, sicut aqua non ebullias. Ascendisti enim super lectum patris tui, tunc violasti stratum cum ascendisti. In Hebraeo ita scripgenitus meus, fortitudo mea, et capitulum in liberis meis, major ad portandum roborem: effusus es quasi aqua
Abbreviated transcription (Latin):
rep ic̃. post
die celi faciẽ
luminaribus
ornantur suis
aĩalib cuie qu¬
uito inferior¬
es mundi par¬
que lunt in
cicut cd̃r igno¬
bilia homin
in hominib
ignobiles. ꝙ
quidam ꝓpter
tarditatem sẽ¬
nulliuis surte
memorie. s
eos hr̃e mem¬
oriam.

Expanded text:
etc. Post die coeli faciem luminaribus, ornantur suis animalibus die quinto inferiores mundi parquae sunt in sicut dicitur: Ignobilia hominum, in hominibus ignobiles. Quod quidam propter tarditatem sennullius sint memoriae; sed eos habere memori
Abbreviated transcription (Latin):
ficat. S accentus clisparẽ
sunt ⁊ ab eis qui ista no¬
uerunt. in coclicib nõ cõ¬
tempnuntur. ualent .ni.
ad magnam cliscretionẽ

Expanded text:
uae: sed accentus dispares sunt et ah eis qui ista nouerunt in codicibus non contemnuntur. ualent enim ad magnam discretione
Abbreviated transcription (Latin):
pͥ .i us ad distinctionem
ai quarum dotam solidi¬
orem munli ꝑtem t̾rã
applłauit clicens. in prin¬
pit. ⁊ t̾re facies apparet re¬
redentib aquis ad clistinc¬
cionem ꝑtis que ad huc
p̃mebatur aquis. port̃o.

Expanded text:
Prius ad distinctionem aquarum totam solidiorem mundi partem terram appellavit dicens: « In prinpit, et terrae facies apparet, recedentibus aquis, ad distinctionem partis quae adhuc premebatur aquis, portio
Abbreviated transcription (Latin):
ut cuncti pp̃ quos hec scͥpa
sunt: t̾rerentur. ne suncla
facientes simsli peria plecte¬
rentur. ip̃e uero caym. quia
pmie p̾uaricatõi fr̃itictium
addidit malecłr eum elicit᷑
maledẽs eris suꝑ t̾ram:
A. Terre maleclir: non

Expanded text:
ut cuncti propter quos haec scripta sunt terrerentur, ne similia facientes, simili poena plecterentur. Ipse vero Cain, quia primae praevaricationi fratricidium addidit, maledicitur cum dicitur: « Maledictus eris super terram, » etc. Terrae maledixit, non
Abbreviated transcription (Latin):
seph. ac ueste mutata obtu¬
lerunt regi. Cui ille ait. uidi sompnia. nec est
qui elisserat: que aucliui te prudentissime con¬
ncere. Recdit ioseph. absq me respondebit deus¬
ꝓsꝑa pharaoni. narrauit gͦ ille cid̃ uiderait. Pu¬
tabam me stare suꝑ ripam fluminis:⁊ septem
bouet de amne conscende pulchras nimis. ⁊ obhe¬
et ecce has sequebantur. Alie .uii. boues ĩ tm̃
de formes ⁊ macilente. ut nunquam tales ĩ t̾ra
egypti uiderim. Que deuoratis ⁊ cõnsũptis prio¬
bus nullum saturitatis dedere uestigium sed
simili malicie ⁊ squalore torpebant. Eingllãs

Expanded text:
 ac veste mutata obtulerunt ei. Cui ille ait. Vidi somnia nec est qui edisserat; que audivi te sapientissime conjicere. Respondit Joseph. Absque me Deus respondebit prospera Pharaoni. Narravit ergo quod viderat. Putabam me stare super ripam fluminis: et septem boves de amne conscendere: pulcras nimis et obeEt ecce assequebantur alie septem boves in tantum deformes et macilente: ut nunquam tales in terra Egypti viderim. Que devoratis et consumptis prioribus: nullum saturitatis dedere vestigium: sed simili macie: et squalore torpebant. Evigilans
Abbreviated transcription (Latin):
ttum pistorum recludi incarcerem iussit. prin¬
cipis militum. ubi una nocte ut̾q uiclimus
lompnium p̾sagium futurorum. Erat ibi puer
hebrens eiusdem ducis militum famislus. eui nai¬
rantes eErania audiuimus quicqͥd postea rei euẽ¬
tus ꝓbauit. Ego enim redelitus cum officio

Expanded text:
trum pistorum retrudi jussit in carcerem principis militum: ubi una nocte uterque vidimus somnium, praesagium futurorum. Erat ibi puer Hebraeus, ejusdem ducis militum famulus: cui narrantes somnia, audivimus quidquid postea rei probavit eventus: ego enim redditus sum officio
Abbreviated transcription (Latin):
nario ouium numero. qd̵
sabe ct̃e asseruimus bersabee
appellatam tñ nunc ex eo ꝙ
aqua inuenta est. ysaac ad
nom̃ curitatis que ita uoca¬
tur alludent. declinauit pau¬
lulum litt̾am: ⁊ ꝓ stridulo
hebreoꝵ. Sin a quo sabee in

Expanded text:
nario ovium numero, quod Sabee dicitur, asseveremus Bersabee appellatam, tamen nunc ex eo quod aqua inventa est, Isaac ad nomen civitatis, quae ita vocabatur, alludens, declinavit paululum litteram, et pro stridulo Hebraeorum sin a quo Sabee inc
Abbreviated transcription (Latin):
se. Male in. lxx. addit uer
est. Deficiens mortuus est
te bona. senex ⁊ plenus:i
grecis eoclici ponit᷑. ple¬
nus elieꝵ. qd cum seusum
uadeatur ex pon̾e. es qued
luce ⁊ cliei oꝑib plenus
nagoger facit. si timpli¬
eiter ponatur plenus:¬

Expanded text:
. male in LXX additum est: « Deficiens mortuus est te bona senex » et plenius in Graecis codicibus ponitur, plenus dierum. Quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce diei operibus plenus nagogen facit, si simpliciter ponatur plenus
Abbreviated transcription (Latin):
non inuenisti eã. Eece autem post tres menses nun¬
uauerunt uide dicentes. fornicata ẽ thamar nurus
tua: ⁊ uidetur uterus illuis intumescere Hixit iudas¬
ꝓdutite Cam ut comburatur. Que cum duceretur
ad penam: misit ad socerum suum clicent. Deui¬
ro cuiis hec sunt concepi. cos¬

Expanded text:
non negavit. Ecce post tres menses nuntiaverunt Judae dicentes: Fornicata est Thamar nurus t videtur uterus illius intumescere. Dixit Judaseam ut comburatur. Quae cum educeretur ad poenam, misit ad socerum suum dicenro cujus haec sunt concepi: Co
Abbreviated transcription (Latin):
insolite ⁊ maiores pluuie fu̾¬
derentur. catharacte uero ꝓ¬
prie sunt hostia nili s abit¬
siue ꝓ omnib fenestris pon¬
Rab.De archa solet queri
utrum tanta capacitate qͣn¬
ta describitur aĩalia omnia
que ingressa chãr. ⁊ escam eoꝵ
ferre potuerit ꝙ cubito geo¬
metrico. soluit drigenes. as¬
serens. ñ frustra dc̃m ẽe mo¬
ysen oĩ sap̃ia egyptiorum fu¬
isse erucditum. qui geometͥ¬
am clilexerunt. ⁊ cubitum

Expanded text:
insolitae et majores pluviae funderentur. Cataractae vero proprie sunt ostia Nili, sed abusive pro omnibus fenestris ponDe arca solet quaeri utrum tanta capacitate, quanta describitur, animalia omnia quae ingressa dicuntur, et escas eorum ferre potuerit? Quod cubito geometrico solvit Origenes, asserens non frustra dictum esse Mosen in omni sapientia Aegyptiorum fuisse eruditum, qui geometriam dilexerunt, et cubitum
Abbreviated transcription (Latin):
Ab. Oꝑa eius uidemus bona. quietem uͦ enis pͥ
bona opa nr̃a uidebimus. ob quam significan¬
dam unam cliem sabbati p̾cetpit obseruari
qd̃ in tempore gr̃e ablatum ẽ. in qua ꝑpetnum
obseruat sabbatum qui spe futuri omnia bo¬
na oꝑatur. nec in bonis oꝑib suis. quasi hñs bo¬
num qd̃ non accepit gloriatur.

Expanded text:
sit. Opera ejus videmus bona: quietem vero ejus post bona opera nostra videbimus. Ob quam significandam, unam diem sabbati praecepit observari: quod in tempore gratiae sublatum est, in qua perpetuum observat sabbatum, qui spe futuri omnia bona operatur, nec in bonis operibus suis, quasi non acceperit, gloriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nam sunt iste durme. quas obui am hũi: Rdit
Ut inuenirem gr̃am coram clño meo. Et ille
ait. habeo plurima frͣ mi. sint tua tibi. Uixitq

Expanded text:
nam sunt istae turmae quas obviam habui? Respondit, Ut invenirem gratiam coram domino meo. Et ille ait: Habeo plurima, frater mi, sint tua tibi. Dixitq
Abbreviated transcription (Latin):
tatur homo. uł rifbra t̃¬
ra. Sech positõ uł resu¬
rectõ. henos: homo aap
chaynan. lamentatio. ¶a¬
la lehel. laudans deum
Iaredh roboratus. enoch
dedicatõ. Mat husalem
mortis. e missio. lamech
humsliatus. Noe. sequi¬
es. ꝓcedens ergo homo
ex terra. resurgens a per¬
eadis: erit lomo. inuecãs
deum.⁊ deflens peccata
pristina. Req laudani de¬
tum: eobodtus sp̃u dei de¬
dicatur. ia uitam et̾nam
atq itic̾tor mortis deo seb¬
i o ecͥtus requiem posusder

Expanded text:
tatur homo vel rubra terra; Seth, positio vel resurrectio; Enos, homo; Cainan, lamentatio; Malalehel, laudans Deum; Jared, roboratus; Enoch, dedicatio; Mathusalam, mortis emissio; Lamech, humiliatus; Noe, requies. Procedens ergo homo de terra, resurgens a peccatis, erit homo invocans Deum et deflens peccata pristina: sicque laudans Deum, roboratus Spiritu Dei, dedicatur in vitam aeternam. Atque victor mortis Deo subjectus, requiem posside
Abbreviated transcription (Latin):
Expectatis autem. post
septem cdies elie alios
dimissa columiba pp̃ septe¬
nariam oꝑacionem spi¬
ritualem oliue fruetuo¬
sum surculum detulit
signans multos extͣ eccͣam
baptirados si pinguedo
caritatis non defuerit
posfiori tempore in oreco

Expanded text:
Exspectatis, » etc. Post septem dies alios, dimissa columba propter septenariam operationem spiritualem, olivae fructuosum surculum retulit, signans multos extra Ecclesiam baptizatos, si pinguedo charitatis non defuerit, posteriore tempore in ore co
Abbreviated transcription (Latin):
chadeorum. hine
fabulabantur
hebrei quia abrara
in ignẽ sit missus
q iguem noluit
adoiare q̃ caldei
colunt. ⁊ d̃i auxibo
libatus de ydola¬
trie igne effugit.
sũ qui eduxi de
Nub. Non simul. s suis
temporib ex quo gignere
cepit. nec attendendus est
in his ordo nariuitatis

Expanded text:
Chaldaeorum. Hic fabulantur Hebraei quod Abram in ignem sit missus, quia ignem noluit adorare, quem Chaldaei colunt, et Dei auxilio liberatus, de idololatriae igne effugerit. sum qui eduxi te . » Non simul, sed suis temporibus, ex quo gignere coepit. Nec attendendus est in his ordo nativitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Et erat eum fr̃ib.
ex duodecim filiis
natum cet̃is fr̃ib
ex abrahe styrpe
ꝓgenitis pͥtulit
Uñ amabat eum
iacob eo qd̃ in se¬
nectute genuisset
eum. Senescente
enum mundo filiꝰ
di de uirgine nat᷑
fuit. tanꝙͣ filius
senectutis:

Expanded text:
Et erat cum filiis ex duodecim filiis natum caeteris fratribus ex Abrahae stirpe progenitis praetulit. Unde amabat eum Jacob, « eo quod in senectute genuisset eum. » Senescente enim mundo, Filius Dei de Virgine natus fuit, tanquam filius senectutis.
Abbreviated transcription (Latin):
cussit madiam in regione moab ⁊ nomen urbis
eius ab iud. Cumq mortuus ẽẽt adad: regnauit
ꝓ eo seinla de masecha. hoc quoq mortuo regna¬
uit ꝓ eo saul de aluuio rabooth. sumq ⁊ hie obit¬
set suecessit in regnum balaanam felius achobor
isto quoq mortuo regnauit ꝓ eo adad. nomen¬
bel filia mathrech filie mixaab. Hec gͦ nomina
ducum esau in cognacionib ⁊ locis ⁊ uocabislis
suis. Dux thauna. dux alua. dux ibethet. uiix
oolibama. dux ela. dux phynon. uux ceneht
dux themam. dux mabsar. oux macliel. dur iran
Hii dures edom hĩtatores in t̾ra imperii sui ipse

Expanded text:
cussit Madian in regione Moab et nomen urbis eius Ahuith cumque mortuus esset Adad regnavit pro eo Semla de Maserecha hoc quoque mortuo regnavit pro eo Saul de fluvio Rooboth cumque et hic obisset successit in regnum Baalanam filius Achobor isto quoque mortuo regnavit pro eo Adad nomenbel, filia Matred, filia Mesaab. Haec ergo nomina ducum Esau, in cognationibus, et locis, et vocabulis suis: dux Thamna, dux Alva, dux Jetheth, dux Oolibama, dux Ela, dux Phinon, dux Cenez, dux Theman, dux Mabsar, dux Magdiel, dux Iram: hi duces Edom habitantes in terra imperii sui: ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Intellexti gͦ noe qd̵̃ cessassent
aque suꝑ t̾ram. ex pestauitq
nichilominus .uii. dies alios
et emisit columbam. que nõe
sexcentesimo primo anno ñi
de sunt aque suꝑ t̾ram. et
aꝑiens nor tectũ arche aspextt
uiditq qd̃ exficata eẽt suꝑfi

Expanded text:
Intellexit ergo Noe quod cessassent aquae super terram. Exspectavitque nihilominus septem alios dies: et emisit columbam, quae non sexcentesimo primo anno, pritae sunt aquae super terram: et aperiens Noe tectum arcae, aspexit, viditque quod exsiccata esset su
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentie. ⁊ bã com¬
paratur diei t̾cõ. quo
ab aquis t̾ra separata
ẽ ab omnib enim gen¬
tib. quaꝵ error inffabi¬
lis ⁊ uanis sunuslacrorũ
doc̃trinis tanqm omni¬
maris nõie bene dig̃ca¬
ab abraham tanquam

Expanded text:
adolescentiae. Et bene comparatur diei tertio, quo ab aquis terra separata est. Ab omnibus enim gentibus, quarum error instabilis et vanis simulacrorum doctrinis tanquam venmaris nomine bene significaper Abraham, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
enim amendacib serio agũ¬
utoure non ioto. Cum autẽ
que non sunt tanquam
mendatia. s magis mou¬
et quid sibi uelit. hec actio
loseph qui frẽs suos donet
eis aprret quis eẽt tociens
lucliticauit. ⁊ tanta expet¬
tatione suspenidit qđ licet
tanto sit suauius cum legi
num aliguid isto qͣi ludo sig¬
nificaretur. nec ab illo fa¬
eit fieret nec scͥptura clr̃co
dum puto tantum miseri¬
am in ꝑturbacione fra¬
drum suorura quomodo io¬
seph quamliu uoluit te¬
nuit. ⁊ quanta uoluit
ciens calamitosos quanto

Expanded text:
serio aguntur, non ioco; cum autem quae non sunt tamquam mendacia. sed magis mouet quid sibi uelit ista actio Ioseph qua fratres suos, donec eis aperiret quis esset, totiens ludificauit et tanta expectatione suspendit: quod licet tanto sit suauius cum legitnum aliquid isto quasi ludo significaretur, nec ab illo fieret nec ea scriptura cosiderandum puto, tantam miseriam in hac perturbatione fratrum suorum quomodo Joseph quandiu voluit, tenuiciens calamitosos, quando
Abbreviated transcription (Latin):
non statim ad reges itro¬
ducebantur. s uno anno
custodiebantur.i .ui. unsi¬
b oleo mirtino ungeban¬
trir. ⁊ aliis sex m̃sib incli¬
u̾sis ꝯdoram̃ttis erant. po¬
tuit gͦ ꝑ has inducias dẽꝑ¬
is intacca mañe ⁊ int̾im
bñ usi surit habram egỹs¬
tii doner pħio adeo flagel¬
latus ⁊ cognostens qđ es¬
sec uxor ei reddit intacta:¬

Expanded text:
non statim ad reges introducebantur, sed uno anno custodiebantur, et sex mensibus oleo myrrhino ungebantur, et aliis sex mensibus in diversis odoramentis erant. Potuit ergo per has inducias temporis intacta manere. Et interim bene usi sunt Abram Aegyptii, donec Pharao a Deo flagellatus, et cognoscens quod esset uxor ejus, redderet intacta
Abbreviated transcription (Latin):
uchementrr egypti enim
pond̾e grarabartur: ĩ licz
luderantur ẽe cl̃iuicie au¬
ri ⁊ argenti. si aũ egyptie
sunt. sc̃o uiro graues sũt
Ner ut iii.lxx. legidur. abi¬
it un̾ uen̾at in desertum
usq bechel. s scd̃m hebre¬
ut desertum pec̾et. qd̃ in
egypto reliquerat. s
ut ꝑ austrum qui aqui¬
loni contrarius est ueni¬
ret ad domum dei ubie¬
rat dab̃nacłm euis int̃
bechel. et hay:

Expanded text:
vehementer: Aegypti enim pondere gravabatur. Et licet videantur esse divitiae auri et argenti, si autem Aegyptiae sunt, sancto viro graves sunt; nec, ut in LXX legitur, « Abiit unde venerat in desertum usque Bethel, » sed, secundum Hebraeut desertum peteret, quod in Aegypto reliquerat, sed ut per austrum, qui aquiloni contrarius est, veniret ad domum Dei, ubi erat tabernaculum ejus inter Bethel et Ha
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ loch fc̃ abrahã iustuᷤ
⁊ hospitalis in sodomis
mit. quorum fc̃is non
consentit. ⁊ a quorum
ꝑmixtione lib̾abitur
in fine scłi illit dãpnatis
supp lieio ignis eterni:¬

Expanded text:
 Lot frater Abraham, justus et hospitalis in Sodomis,mit, quorum factis non consentit, et a quorum permixtione liberabitur in fine saeculi, illis damnatis supplicio-ignis aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
cuius p̾uaricatõnem adã
displicuerat. Scc̃o ut hoc
signo a cet̾is nacionsbus
discerneretur. Tercio ut
in eo menbro crecumcisuꝰ
quo libido solz dominari
castitatem sibi seruandã
⁊ inpudicitiam reciden¬
dam cognosceret:¬

Expanded text:
cujus praevaricationem Adam displicuerat; secundo, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur; tertio, ut in eo membro circumcisus quo libido solet dominari, castitatem sibi servandam et impudicitiam rescindendam cognosceret
Abbreviated transcription (Latin):
urt̾ t̾minos. ⁊ udene requiem
qr bonaẽ. ⁊ t̾ram quia puler
a mcliiauit humerum su¬
ium ad portandum. Et factiᷤ
e̾in tributum seruiens. Ea¬

Expanded text:
r terminos, et videns requiem, quia bona est, et terram, quia pulchra est: inclinavit humerum suum ad portandum, et factus est in tributum serviens.
Abbreviated transcription (Latin):
nitie urbes contingerer ad
mediterrnaneam ꝓuinciã
redit. ⁊ ysachar. qui iuxta
neptalim pulcherimam in¬
ingalilea regionem possescu¬
tem habitatorem facit. ⁊ti

Expanded text:
nicis urbes contingeret: nunc et ad Mediterraneam provinciam redit, et Isachar qui juxta Neptalim pulcherrimam Galilaeae regionem possessu habitatorem facit. Asin
Abbreviated transcription (Latin):
iantem ourum sumus serui tui. nos ⁊ pa¬
tres nr̃i. adꝑegrinandum in t̾ram tuam uenimus
qm̃ non est herba gregib seruorum tuorum ingna¬
uetcente fame. in regione chanaan. Petimusos
ut ẽe nos iubras seruos tuos in t̾ra iessen. uixit
ttact rex ad ioseph. pr tuus ⁊ fr̃es tui uenerunt
ad te. Terra egẏpti in conspectu tuo est. inopti¬
io loco fac eos h̃tare. Trade eis t̾raimn iessen. Quod
si nosti in eic uiros industrios. constitue ilos ma

Expanded text:
es ovium sumus servi tui et nos et patres nostri ad peregrinandum in terra tua venimus quoniam non est herba gregibus servorum tuorum ingravescente fame in regione Chanaan petimusque ut esse nos iubeas servos tuos in terra Gessen dixit itaque rex ad Ioseph pater tuus et fratres tui vead te; terra Aegypti in conspectu tuo est: in optimo loco fac habitare eos, et trade eis terram Gesen. Quod si nosti esse in eis viros industrios, constitue illos ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ra. Bethel int̾pretatur
domus derque post bͤcha¬
nis. detendit dabernacłm
inter bechel. ⁊ hay. q sc̃i
fonte baptrsmi regenera¬
ti in cutsu huius utte cie¬
cumspecti ad tabernałm¬

Expanded text:
 Bethel. » Interpretatur domus Dei, quae post Bethanis, tetendit tabernaculum inter Bethel et Hai, quia sancti fonte baptismi regenerati, in cursu hujus vitae circumspecti, ad Dei tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
ydola chaldeorum pot̃
potͥest aũ fieri ut quia
scriptura reliquid incer¬
tum añ paucos annos
chare de chaldea ꝓfect᷑
ueniret in harã quant

Expanded text:
dola Chaldaeorum. Potest autem fieri ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thare de Chaldaea profectus venerit in Carra, qua
Abbreviated transcription (Latin):
magnum alios fa¬
bros adhibere. qͣmitꝰ
oꝑis su̾c mercede
runt. utrum noc sa¬
pient̾ an inaniter
facet.⁊ in eom non
intrauerunt. quia
uo ẽdiderunt quod
ille credite:

Expanded text:
magnum alios fabros adhibere, quamvis, operis sui mercede runt utrum Noe sapienter an inaniter faceret, et in eam non intraverunt, quia non crediderunt quod ille credi
Abbreviated transcription (Latin):
Al. Nullo mͦ clici
pot̃ quomodo fecit
deus celum ⁊ t̃. Seo
hec expositio ꝑ orcli¬
nein dierum indi¬
at. tanqͣm hystoriã
factarum rerum s
maxime obseruat
p̃dicatõne futuroꝵ¬

Expanded text:
. Nullo modo dici potest quomodo fecit Deus coelum et terram. Sed haec expositio per ordinem dierum indicat tanquam historiam factarum rerum, sed maxime observat praedicationem futuro
Abbreviated transcription (Latin):
aquis stabilitate¬
quadrata consistens¬
nec in pulsu uento¬
tum. nec impetu¬
sluetuum. nec in tuuetudine aĩaliũ¬

Expanded text:
aquis stabilitatequadrata consistennec impulsu ventoum, nec impetufluctuum, nec inquietudine animaliu
Abbreviated transcription (Latin):
eͥno egressus sermo. Non postu¬
mus extra placitum eius quie¬
quam aliud loqui tecum. En
rebecca coram de ẽ. tolle eam
sicut locitus est domunus. O¬

Expanded text:
no egressus est sermo: non posmus extra placitum ejus quicquam aliud loqui tecum. En Rebecca coram te 165 est, tolle eam, sicut locutus est Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
Mift̃. Triumphata mł¬
titudine uitiorum. con¬
fortatur spes cuiusq fi¬
delis a dño. ne titistec.
s mercedẽ ex pectet.

Expanded text:
 Triumphata multitudine vitiorum, confortatur spes cujusque fidelis a Domino ne titubet, sed mercedem exspectet.
Abbreviated transcription (Latin):
has litt̾as scribitur
lamech. qd̃ interp̃¬
tatur pͥnceps deus
uł directus deus uir
his litceris scribit᷑
scͥbatur. alech. ioch

Expanded text:
has litteras scribitur: lamech, quod interpretatur princeps Dei, sive directus Dei, hoc his litteris scribitur, scribatur: aleph, io
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ñ peꝑcit᷑ abraham fi¬
lio suo pp̃ angelum: sed
in angelo deus. ⁊ excuius
ꝑsona lo quebatur. hor
mag̃ in seq̃ntib apparet
cum dicit. Et uecauit an¬
gelus clñi abraham scd̃o
de celo dicens. ꝑme tipm

Expanded text:
quid non pepercit Abraham filio suo propter angelum? Sed in angelo Deus, et ex ejus persona loquebatur. Hoc magis in sequentibus apparebit, cum dicitur: « Et vocavit angelus Domini Abraham secundo de coelo, dice
Abbreviated transcription (Latin):
miens angelos uidit. quia illi diuina
ꝯspiciunt. qui ab appetitu temporalium
rerum. otilos claudunt. quos deu clau bñ¬
sos: cliabolus aꝑuit dicens. In quiacumq

Expanded text:
miens angelos vidit: quia illi divina conspiciunt, qui ab appetitu temporalium rerum oculos claudunt: quos bene clausos diabolus aperuit dicens: « In quacunq
Abbreviated transcription (Latin):
pdicatoi auditum ecclłie
ꝑ obedienciam. ⁊ ꝑ ma¬
nus oꝑatõnem exornat
In aures duorum cieloꝵ
sunt armille .x. quippe
prima uirtus obedien¬
cie. in caritate est. que
dilectio dei. uł ꝓimi est
⁊ bomimi opus decalogi
confectione perficitur
ut cum bona agiceperĩt
reddidico p̃clicatoribus
t̾rena stipenedia. uñ siio

Expanded text:
praedicato: auditum Ecclesiae per obedientiam, et manus per operationem exornat. Inaures duorum siclorum sunt, armillae decem, quia prima virtus obedientiae in charitate est, quae dilectio Dei et proximi est; et bonum opus decalogi completione perficitur, ut cum bona agi coeperinreddit praedicatoribus terrena stipendia; unde I Co
Abbreviated transcription (Latin):
c̃atoris. s illa nõ h̃t finem sue ꝑfer¬
tionis. ⁊ sic requies dei n ip̃i deo. s retĩ
ꝑfectioni inchoatur. ⁊ ht in eo mane ꝗd̾

Expanded text:
atoris, sed illa non habet finem suae perfectionis, et sic requies Dei non ipsi Deo, sed rerum perfectioni inchoatur, et habet in eo mane
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ ioseph quitã
pulchet es. ac ut
totade muriset
turrib at fenestr¬
is puellarũ egẏp¬
ti turba ꝓsperit
Ininderunt tibiad.¬
⁊ ad iraccuncliam

Expanded text:
fili Joseph, qui tam pulcher es, ut te tota die de muris et turribus ac fenestris puellarum Aegypti turba prospectant. Inviderunt tibi, et ad iracundiam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. Ideo calliouo
hostis raterrogat
hoc. ⁊ mandatum
dei memorat. ne cũ
peccau̾it excusatio¬
ne̾ hãt qͣi oblita

Expanded text:
» etc. Ideo callidus hostis interrogat hoc, et mandatum Dei memorat, ne cum peccaverit, excusationem habeat quasi oblita.
Abbreviated transcription (Latin):
norantem. sicut
ꝑ energuminos
Tfanaticos. quẽ¬
cumiq enim arri¬
pit. intellectum
uero bonus quos¬
uerit uidentes⁊
lutelligentes facet

Expanded text:
norantem, sicut per energumenos vel fanaticos: quemcunque enim arripit, intellectum vero bonus quosverit, videntes et intelligentes facit
Abbreviated transcription (Latin):
uero cum post duos
lye alios ab illa nocte
partue dominus eam
ꝓle donaũit. nichilẽ
& de mandragora ta¬
le aliquid fuspicenur
quale in nulla femi¬
na exꝑti sumiũ. Cum
ta enum est. tes. natu¬
ram eaꝵ qͣticum potui
ꝑserutatus sum. non
aliqua a commimi sen¬
su remocioie fententra¬
scia que docet bͥtutes
radicum ⁊ potestatem

Expanded text:
ero cum post duos Liae alios ab illa nocte partus, Dominus eam prole donaverit, nihil est quod de mandragora tale aliquid suspicemur, quale in nulla femina experti sumus. Cum ra enim res est, naturam eorum quantum potui perscrutatus sum, non aliqua a communi sensu remotiore scientia, quae docet virtutes radicum et potestate
Abbreviated transcription (Latin):
et restituet te in gradum prestinum. dabis ei calicẽ
iuxta officium tuum sicut ante face consueueras
tantum memento mei: cum tibi bñ fu̾it. ⁊ facies me¬
hebreorum ⁊ bic innocens in lacum missus sum.
uidens pistorum magister qd̃ prudent sompnium
clissoluiscet ait. Et ego uidi sompnium qd̃ tria

Expanded text:
et restituet te in gradum pristinum: dabisque ei calicem juxta officium tuum, sicut facere ante consueveras. Tantum memento mei, cum tibi bene fuerit, et facias meHebraeorum, et hic innocens in lacum missus sum. Videns pistorum magister quod prudenter somnium dissolvisset, ait: Et ego vidi somnium: Quod ha
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dominus qui eduxi de de¬
le ait domine deus. unde scire
ut signa petant
ennem ⁊ capram trimam
Turturem quoq ⁊ colum

Expanded text:
Ego Dominus, qui eduxi le ait: Domine Deus, unde scire  signa petant,ennem, caturturem quoque et colum