comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos contradictores inuenerimus linguis
ꝓpħarum. Quid ocius dicipotest: Quid
citius ostendi potest: Mitius ageretis traici¬
endo ferrum ꝑuiscera ꝓpħarum: quam qͦd
lingua interficere conamini uerba ꝓpħarũ.
Dicit ꝓpħa. Commnemorabunt᷑ et conuer¬
tentur ad dñm: uniuersi fines t̾rȩ Eece ag¬
tur. ecce impletur. Uos autem non solum
contra id quod dicitur aures incredulas
clauditis: s etiam contra id qͦd iam gerit᷑
linguas furiosas exeritis. Audiuit abrahã
dictum. in semine cuo benedicent᷑ om̃s gen¬
tes: et credidit et deputatũ est ei ad iustici¬
am. Sos uidetis factum et reclamatis. Et ñ
uultis uobis deputari ad iniustitiam: qͦd re¬
cte deputaretur. etiam si nondum factum. s
tantũmꝰ dictum non crederetis. Immo ñ so¬
lum non uultis uobis deputari ad iniusti¬
ciam: s etiam siqͥd ꝓhac impietate patimi¬
ni. deputari uobis uultis ad iusticiam. Aut

Expanded text:
quos contradictores inuenerimus linguis quos contradictores inuenerimus linguis prophetarum. quid ocius dici potest, quid citius ostendi potest? mitius ageretis traiciendo ferrum per uiscera prophetarum quam quod lingua interficere conamini uerba prophetarum. dicit propheta: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae. ecce agitur, ecce impletur; uos autem non solum contra id quod dicitur aures incredulas clauditis, sed etiam contra id quod iam geritur linguas furiosas exeritis. audiuit Abraham dictum: in semine tuo benedicentur omnes gentes et credidit et deputatum est illi ad iustitiam. uos uidetis factum et reclamatis et non uultis deputari uobis ad iniustitiam quod recte deputaretur, etiamsi nondum factum, sed tantummodo dictum non crederetis. immo non solum non uultis uobis deputari ad iniustitiam, sed etiam si quid pro hac impietate patimini, deputari uobis uultis ad iustitiam. aut
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis occisos. quos nec nos ipsi nouimus: qͣn¬
tominus orbis t̃rarum cui uenenoso ore ma¬
ledicitis: Aut unde potestis ostendere animũ
nos habere consimilem int̾fectorib eoꝵ. quos
nec saltem ab aliquib int̾fectos potestis osten¬
dere: Attendite hȩc omnia. Uidete utrũ ali¬
quid horum. uł de orbe trarum. uł orbi der¬
rarum ꝓbare possitis.Quitamen quia male¬
dicere non quiescitis: in uobis uera ostendi¬
tis quȩ de illo falsa iactatis. Porro si nosue¬
limus ꝓbare uos ẽẽ interfectores ꝓpħarum:
non inus longius. ut ꝑ loca singula colliga¬
mus quas furiosi ur̃i principes cercicellio¬
num. et ipse cateruȩ uinolentoꝵ atq insano¬
rum. non tantũ ediderint ab initio scisma¬
tis ur̃i. s omnino edere non desinant stra.¬
ges. De ꝓximo ago.Pferantur doquia diui¬
na: que uersantur in manib & nrĩs et ue¬
stris. Eos teneamus int̾fector es ꝓpħarum:

Expanded text:
a nobis occisos quos nec nos ipsi nouimus, quana nobis occisos quos nec nos ipsi nouimus, quanto minus orbis terrarum cui uenenoso ore maledicitis? aut unde potestis ostendere animum nos habere consimilem interfectoribus eorum, quos nec saltem ab aliquibus interfectos potestis ostendere? attendite haec omnia, uidete utrum aliquid horum uel de orbe terrarum uel orbi terrarum probare possitis, cui tamen quia maledicere non quiescitis, in uobis uera ostenditis quae de illo falsa iactatis. Porro si nos uelimus probare uos esse interfectores prophetarum, non imus longius, ut per loca singula colligamus, quas furiosi uestri principes circumcellionum et ipsae cateruae uinulentorum atque insanorum non tantum ediderint ab initio schismatis uestri, sed omnino edere non desinant strages. de proximo ago. proferantur eloquia diuina quae uersantur in manibus et nostris et uestris: eos teneamus interfectores prophetarum
Abbreviated transcription (Latin):
penitus ignoramus. uos qui nichil aliud
uultis quam dicere quod ꝓbare omnino ñ po¬
testis. quid aliud quam os ur̃ãm maledictio¬
ne et amaritudine plenum ẽ: Iam uide utrũ
uospossitis ostendere non ẽẽ iuperas. Nisi
ostenderitis om̃s xp̃ianos omniũ gentiũ cra¬
ditores et̃ et homicidas. & non eẽ xp̃ianos.
immo uero etiam si potestis singuloꝵ hominũ
ꝑtotum orbem diffusorum uitas et facta nosse
et ostendere tamen antequam id faciatis cũ te¬
mere ista iactatis. os ur̃mupereum ẽ. os ur̃m
maledictione et amaritudine plenũ ẽ Osten¬
dite iamsipotestis: quem ꝓpħam. quẽ sapien¬
tem. quem scribam occiderimꝰ et crucifixerimꝰ.
et flagellauerimus insynagogis nrĩs. Atten¬
dite quanto labore impenso nullomͦ ꝓbatu¬
risitis: qͦd donatus et marculus ꝓpħȩ fuerint.
aut sapientes. aut scribȩ quia non fuerunt.
Quod &s si possetis. quid faciatis ut ostendatis

Expanded text:
penitus ignoramus: uos qui nihil aliud penitus ignoramus: uos qui nihil aliud uultis quam dicere quod probare omnino non potestis, quid aliud quam os uestrum maledictione et amaritudine plenum est? iam uide utrum uos possitis ostendere non esse uiperas, nisi ostenderitis omnes christianos omnium gentium traditores esse et homicidas et non esse christianos. immo uero etiamsi potestis singulorum hominum per totum orbem diffusorum uitas et facta nosse et ostendere, tamen antequam id faciatis, cum temere ista iactatis, os uestrum uipereum est, os uestrum maledictione et amaritudine plenum est. ostendite iam, si potestis, quem prophetam, quem sapientem, quem scribam occiderimus et crucifixerimus et flagellauerimus in synagogis nostris. attendite, quanto labore impenso nullo modo probaturi sitis, quod Donatus et Marculus prophetae fuerint aut sapientes aut scribae, quia non fuerunt. quod etsi possetis, quid faciatis, ut ostendatis
Abbreviated transcription (Latin):
qui insontib popłis mortes morsib uomue
quales uos estis: respondebitis. Proba. Qͥd
enĩ tu ꝓbasti: Aut si eoputas ꝓbari quia di¬
cuntur: non opus ẽ eadem repetere. Recita
illa ipsa tibi: et anobis inuos. Ecce et ego
ꝓbaui: si hoc est ꝓbare. Et tamen disce quid¬
sit ꝓbare. Neq enim extrinsecus quero docu¬
menta: ut uosuiperas ꝓbem. Ecce idipsũ
uiꝑeum. non habere inore firmamentũ
ueritatis. s uenenũ maledictionis sic̃ scͥptũ
ẽ: uenenum aspidum sublabiis eoꝵ. Et qͥa
hoc passim a quolibet in quẽlibet dici pot̃.
quasi quereret᷑ quoꝵ: continuo subicit. Qͦ¬
rum os maledictione et amaritudine ple¬
nũ ẽ. Cum gͦ talia dicitis in homines ꝑ totũ
mundũ disꝑsos quos omninq ignoratis. qͦ¬
rũ etiam multi nec ceciliani: nec donati no¬
men audierunt. nec auditis insilentio re-¬
spondentes: non ad nos ꝑtinet qͥcqͥd dicitis.
non uidimus. non fecimus. quid loqͣmini

Expanded text:
qui insontibus populis mortes morsibus uomuerqui insontibus populis mortes morsibus uomuerquales uos estis, respondebitis: \'proba.\' quid enim? tu probasti? aut si eo putas probari quia dicuntur, non opus est eadem repetere. recita illa ipsa tibi et a nobis in uos: ecce et ego probaui, si hoc est sit probare. Neque enim extrinsecus quaero documenta, ut vos viperas probem. Ecce idipsum vipereum est, non habere in ore firmamentum veritatis, sed venenum maledictionis, sicut scriptum est, Venenum aspidum sub labiis eorum. Et quia hocquasi quaereretur quorum, continuo subiecit: quorum os maledictione et amaritudine plenum est. cum ergo talia dicitis in homines per totum mundum dispersos quos omnino ignoratis, quorum etiam multi nec Caeciliani nec Donati nomen audierunt, nec auditis in silentio respondentes: \'non ad nos pertinet quidquid dicitis, non uidimus, non fecimus, quid loquamini
Abbreviated transcription (Latin):
inueritate nonstecit: uide inquosconueni¬
at. Accusatis enim orbem t̾rarum crimini¬
b alioꝵ: quos etiam ipsos accusare potius
quam conuincere potuistis. et inueritate xͥ
nonstetistis. Ille enim dicit ȩccłiam ꝑ om̃s
gentes incipientem ab icrłm: uos autem
in parte donat. Petił dix̃ Tercio quoq si¬
militer ꝑsecutoꝵ dementiam: hoc nomine
appellat. ꝓgenies iuperarum. quomͦ fugietis
iudiciũ gehennee Ideoq mitto aduosꝓpħas
et sapientes et scribas. et ex illis occidetis et
crucifigetis et flagellabitis insynagogis
urĩs. donec ueniat suꝑ uos om̃is sanguis in¬
stus. quem effudistis interra. Asanguine
abel iusti usq ad sanguinem zachariȩ fi¬
lii barachiȩ. quem occidistis inter templũ
et altare. Nunquid uere. carnaliter filii st̃
uiperarum. ac non magis mente serpentes
et trilingui malicia tactuq mortifero. et
spũ ueneni flagrantes. uerȩ uiꝑȩ facti sunt.

Expanded text:
in ueritate non stetit, uide in quos conueniin ueritate non stetit, uide in quos conueniat. accusatis enim orbem terrarum criminibus aliorum, quos etiam ipsos acousare potius quam conuincere potuistis et in ueritate Christi non stetistis. ille enim dicit ecclesiam per omnes gentes incipientem ab Hierusalem, uos autem in parte Donati. Petilianus dixit: Tertio quoque similiter persecntorum. dementiam hoc nomine appellat: progenies uiperaram, quomodo fugietis iudicium gehennae? ideoque mitto ad uos prophetas et sapientes et scribas, et ex illis occidetis et crucifigetis et flagellabitis synagogis uestris, donec ueniat super nos omnis sanguis iustus, quem effudistis in terra a sanguine Abel iusti usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae, quem occidistis inter teniplum et altare. numquid uere carnaliter filii sunt uiperarum ac non magis mente serpentes et trilingui malitia tactuque mortifero et spiritu ueneni flagellantes? uere uiperae facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
supra respondi hoc. et uerum ẽ: et ꝓ nobis
contrauos ẽ. Petilianꝰ dixit. Falsidicos et men¬
daces: sic identidem obiurgat. Filii diaboli
estis: et abinitio enim ille accusator fuit. et
re ille accusator fuit: s ille homicida fuit
Querimus autem. unde fuerit diabolus ho¬
micida abinitio. et inuenimus qͦd pͥmũ ho¬
minẽ occiderit. Non gladium stringendo. aut
aliquam ium corporaliter inftrendo: s ꝑfua¬
dendo peccatum. &e aparadysi felicitate dei¬
ciendo. Qdtunc paradysus: hoc nunc ȩccłia.
Diaboli gͦ filii sunt: qui homines ab ȩccłia se¬
ducendo int̾ficiunt Sicut autemꝑ uerba
dei nouimus ubi sit plantatus paradysus:
sic ꝑ uerba xp̃i tibi sit ęccłia didicimꝰ. Pom̃s
inquit gentes: incipiens ab ierłm. Ab istou¬
niuerso ad partem quamlibet quisqͥs sepa¬
rat hominem: ille diaboli filius et homici¬
da conuincit᷑. S et uerbum qͦd ipse posuisti.
ut de diabolo diceres. ille accusator fuit et

Expanded text:
supra respondi; hoc et uerum est et pro nobis supra respondi; hoc et uerum est et pro nobis contra uos est. Petilianus dixit: Falsidicos et mendaces sic identidem obiurgat: filii diaboli estis; et ab initio enim ille accusator fuit et ire: ille accusator fuit, sed: ille homicida fuit. quaerimus autem unde fuerit diabolus homicida ab initio et inuenimus, quod primum hominem occiderit non gladium stringendo aut aliquam uim corporaliter inferendo, sed persuadendo peccatum et a paradisi felicitate deiciendo. quod tunc paradisus, hoc nunc ecclesia. diaboli ergo filii sunt qui homines ab ecclesia seducendo inter- Sciunt. sicut autem per uerba dei nouimus ubi sit plantatus paradisus, sic per uerba Christi ubi sit ecclesia didicimus: per omnes, inquit, gentes, incipiens ab Hierusalem. ab isto uniuerso ad partem quamlibet quisquis separat hominem, ille diaboli filius et homicida conuincitur. sed et uerbum quod ipse posuisti, ut de diabolo diceres: ille accusator fuit e t
Abbreviated transcription (Latin):
non potest nist om̃s qui ubiq sunt noueris.
omniũq mores et facta non solum didiceris.
s etiam demonstraueris tammala ẽẽ quã di¬
cis: non habes cur obicias orbi terrarũ qui ẽ
in scĩs nescio quos parentes. quib eos ꝓbas
ẽẽ consimiles. Nec te aliquid aliquid adiuua¬
bit. si etiam demonstrare potueris eos qui¬
tales non sunt: cum eis qui tales sunt sumere
sacramenta cõmunia. Primo quia uos ipsos
respicere debetis. cũ quib ea celebretis. qͥb
detis. a quib sumatis: et uobis eos obici no¬
litis. Deinde sifilii sunt iudȩ. qui diabolus
inter apłos fuit quicunq facta eiꝰ imitant᷑
cur non filios apłoꝵ dicamus. qui ñ facta
sua cum talib s dñi sacramenta cõmunicant.
sicut apłi dñicam cęnam cum illo traditore
sumpserunt: Ideo uobis longe dissimiles:
qͦd hominib unitatem seruantib hoc obi¬
citis. qͦd conscissa unitate uos facitis. Pccił dix̃

Expanded text:
non potest, nisi omnes qui ubique sunt noueris non potest, nisi omnes qui ubique sunt noueris omniumque mores et facta non solum didiceris, sed etiam demonstraueris tam mala esse quam dicis, non habes cur obicias orbi terrarum, qui est in sanctis, nescio quos parentes, quibus eos probes esse consimiles. nec te aliquid adiuuabit, si etiam demonstrare potueris eos quitales non sunt cum eis qui tales sunt sumere sacramenta communia, primo quia uos ipsos respicere debetis, cum quibus ea celebretis, quibus detis, a quibus sumatis et uobis eos obici nolitis. deinde, si filii sunt Iudae, qui diabolus inter apostolos fuit, quicumque facta eius imitantur, cur non filios apostolorum dicamus qui non facta sua cum talibus, sed domini sacramenta communicant, sicut apostoli dominicam cenam cum illo traditore sumpserunt, ideo uobis longe dissimiles, quod hominibus unitatem seruantibus hoc obicitis quod conscissa unitate uos facitis? Petilianus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
rit ratio separationis ur̃e Petilianus dixit.
At enim aliqui dicent. Filii traditoris eiꝰ non¬
sumus. Est aliquis filius curꝰ facta sectatur.
Hi enim certissimi filii sunt. idemq parenti¬
b similes. quos non ista caro nec sanguis. s
mores et facta parentib consimiles genuert̃
nunc iam cepisti diecre aliquid et ꝓnobis.
hec enim ꝓpositio tua in eo te tenet: ut si
nos hodie cum quib agis non conuiceris
traditores et homicidas. et siqͥd aliud crimi¬
naris. quicqͥd tale ostendcris incis qui nos
tempore p̃cesserunt omĩno nobis obeẽ ñ
possit quoꝵ enim dissimilia facta habemꝰ:
eoꝵ filii ec̃ non possumus. Et uide quote cõ¬
miscris. Si aliquem forte etiam nr̃e etatis ho¬
minẽ. et nobiscum uiuentẽ de aliquo tali re¬
atu forte conuiceris: nullomͦ p̃iudicat omĩ¬
b gentib quȩ in semine abrahȩ benedicunt᷑
a quib tu te separando inueniris. Ita qͦd fieri

Expanded text:
rit ratio separationis uestrae. Petilianus dixit: rit ratio separationis uestrae. Petilianus dixit: At enim aliqui dicent: filii non sumus traditoris. eius est aliquis filius cuius facta sectatur. hi enim certissimi filii sunt idemque parentibus similes, quos non ista caro nec sanguis, sed mores et facta parentibus consimiles genueruntnunc iam coepisti dicere aliquid et pro nobis. haec enim propositio tua in eo te tenet, ut, si nos hodie cum quibus agis non conuiceris traditores et homicidas et si quid aliud criminaris, quidquid tale ostenderis in eis qui nos tempore praecesserunt, omnino nobis obesse non possit quorum enim dissimilia facta habemus, eorum filii esse non possumus. et uide quo te commiseris. si aliquem forte etiam nostrae aetatis hominem et nobiscum uiuentem de aliquo tali reatu forte conuiceris, nullo modo praeiudicat omnibus gentibus quae in semine Abrahae benedicuntur, a quibus tu te separando sacrilegus inueniris. ita, quod fieri
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. ut sp̃s saluus sit in die dni iħu. Itẽq
alios: de quib dicit. Quos tradidi sathanȩ ut
discant non blasphemare. Et dñs xp̃s flagel¬
latos expulit de templo improbos mercatores
ubi etiam conexum ẽ testimoniũ scripturȩ
dicentis. Telus domus tuȩ comedit me. Ecce
Possem ista dicere et te in non paruos estusmit¬
tere: ut non querelas eoꝵ qui patiunt᷑. s ani¬
mũ eoꝵ qui faciunt querere cogereris. S hinc
noli laborare Non ea dico: s dico ad semen
abrahȩ quod ẽ in omnib gentib ñ ꝑtinere.
siqͥd non recte uobis factum ẽ fortasse ad pa¬
lea dominicȩ segetis. quȩ nichilominꝰ est in oĩ¬
b gentib. Uos gͦ: reddite rationem separati¬
onis ur̃ẽ S prius attendite quales habeatis.
quos uobis obici non uultis. et uidete quam
inique faciatis. cum aliena facta nobis obi¬
citis. et si ea quȩ dicitis ꝓbaretis. Ita nulla e¬

Expanded text:
carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu, itemque carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu, itemque alios de quibus dicit: quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare. et dominus Christus flagellatos expulit de templo improbos mercatores, ubi etiam conexum est testimonium scripturae dicentis: zelus domus tuae comedit me. ecce rsecutorem. possem ista dicere et te in non paruos aestus mittere, ut non querelas eorum qui patiuntur, sed animum eorum qui faciunt quaerere cogereris. sed hinc noli laborare; non ea dico, sed dico ad semen Abrahae quod est in omnibus gentibus non pertinere, si quid non recte uobis factum est fortasse a palea dominicae segetis, quae nihilominus est in omnibus gentibus. uos ergo reddite rationem separationis uestrae, sed prius attendite quales habeatis quos uobis obici non uultis, et uidete quam inique faciatis, cum aliena facta nobis obicitis, etsi ea quae dicitis probaretis. ita nulla e
Abbreviated transcription (Latin):
ecce cui heredi resistitis. Ita ne uero parceret
xp̃o int̾ra ambulanti. qui contradicit in cę¬
lo sedenti: adhuc non intelligitis qm̃ quic¬
qͥd nobis obicitis. sermoni eius obicitis
mittitur xp̃ianus orbis: et creditur. Imple¬
tur: & contradicitur. Cogitate obsecro: qͥd
pati ꝓtanta impietate debuistis. Et tamen
si qͥd passi estis: nescio. Nonuidi: non feci.Tu
hodie qui non pateris uim ꝑsecutionis meȩ:
redde michi rationem separationis tuȩ. S
iterum ac sepe dicturus es: quȩ si non ꝓbas.
ad neminem ꝑtinent. Si autem ꝓbas: ad me
non ꝑtinent. Petilianus dixit. His gͦ crimi¬
nib septus: ẽẽ uerus epc̃ non potes. Aus̃ R.
disti: Et si ostendisses crimina nescio quoꝵ.
quid hoc ad semen abrahȩ. in quobenedicun¬
tur om̃s gentes: Petilianus dix̃. Si apłi ꝑse¬
cuti sunt aliquem. aut aliquem tradidit xp̃c:
nan omnib malis hominib eẽ peiorem: cui
tamen tradidit apłs hominem ininteritũ

Expanded text:
ecce cui heredi resistitis! itane uero parceret ecce cui heredi resistitis! itane uero parceret Christo in terra ambulanti qui contradicit in caelo sedenti? adhuc non intellegitis, quoniam quidquid nobis obicitis sermoni eius obicitis? promittitur christianus orbis et creditur, impletur et contradicitur. cogitate, obsecro, quid pati pro tanta impietate debuistis; et tamen si quid passi estis nescio, non uidi, non feci. tu hodie qui non pateris uim persecutionis meae, redde mihi rationem separationis tuae. sed iterum ac saepe dicturus es, quae si non probas ad neminem pertinent, si autem probas ad me non pertinent. Petilianus dixit: His ergo criminibus saeptus esse uerus episcopus non potes. Augustindisti? etsi ostendisses crimina nescio quorum, quid hoc ad semen Abrahae in quo benedicuntur omnes gentes? Petilianus dixit: Si apostoli persecuti sunt aliquem aut aliquem tradidit Christnan omnibus malis hominibus esse peiorem, cui tamen tradidit apostolus hominem in interitum
Abbreviated transcription (Latin):
dit xp̃m. qui cum toto orbe non se tradi¬
dit xp̃o. Ergo inquit apłs abrahȩ semen
estis: scđm ꝓmissionem heredes. Et ite¬
rumdicit Heredes quidem dei. coh eredes
autem xp̃i. Idemq semen abrahȩ ad oms̃
gentes ꝑtinere demonstrat: ex illo qͦd abra¬
hȩ dictum est. in semine tuo benedicentur
om̃s gentes. Quaꝓpter puto iustum ẽẽ quod
postulo: ut testamentum dei qͦd iam olim
aꝑtum ẽ. aliquantum aduertamꝰ. et quẽ
non inuenerimus traditi coheredem. ipsũ
iudicemus traditoris heredem. Ille ꝑtineat
ad xp̃i uenditorem: qui xp̃m negat orbis
emptorem.Nempe quando se post resur¬
rectionẽ discipulis demonstrauit. et pal¬
panda membra dubitantib p̃buit: hoc
illis ait qm̃ sic scriptum ẽ et sic oportebat
xp̃m pati et resurgere tercia die. & p̃dicari
in nomine eius penitentiam et remissionẽ
peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes. incipientib ab ieru¬
salem. Ecce aqua hereditate uos alienatis:

Expanded text:
dit Christum, qui cum toto orbe non se tradidit Christum, qui cum toto orbe non se tradidit Christo. ergo, inquit apostolus, Abrahae semen estis, secundum promis sionem heredes, et iterum dicit: heredes quidem dei, coheredes autem Christi, idemque semen Abrahae ad omnes gentes pertinere demonstrat ex illo quod Abrahae dictum est: in semine tuo benedicentur omnes gentes. quapropter puto iustum esse quod postulo, ut testamentum dei, quod iam olim apertum est, aliquantum aduertamus et, quem non inuenerimus traditi coheredem, ipsum iudicemus traditoris heredem, ille pertineat ad Christi uenditorem, qui Christum negat orbis emptorem. nempe quando se post resurrectionem discipulis demonstrauit et palpanda membra dubitantibus praebuit, hoc illis ait: quoniam sic scriptum est et sic oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. ecce a qua hereditate uos alienatis,
Abbreviated transcription (Latin):
paginarum cineres inurĩs manib plangi¬
mus. nec machabeoꝵ tormenta flagrantia.
sacrilegio ur̃ĩ timoris opponimꝰ. dicentes
urã potius membra quam dei eloquia igni¬
b traderetis. Nolumus enim eẽ uani: ut
alienis commissis quȩ aut ignoratis aut
imꝓbatis. uobis in anẽ strepitum concitemꝰ.
Qͦd autẽ uos a totius orbis cõmunione sepa¬
ratos uidemus. qͦd scelus et maximũ et ma¬
nifestum et omniũ ur̃m ẽ. si exaggerare ue.¬
lim: tempus me citius quam u̾ba deficient.
Et hoc tu si defendere uelis: ea es obiecturus
orbi t̃rarum.quȩ si obicienda sunt. admo¬
nesunde amplius accuseris.si obicienda ñ
sunt. non defenderis. Ut quid gͦ inflaris
aduersum me detraditione quȩ nec mea ẽ
nec tua: Si manet illud peccatum. nobis
obiciamus aliena. Si autem non manet:
tua potius ẽ quam mea. Quanquã et ma-¬
nente illo pacto. arbitror me iustissime di¬
cere. ut ille iudicetur socius eius qui tradi¬

Expanded text:
paginarum cineres in uestris manibus plangipaginarum cineres in uestris manibus plangimus nec Machabaeorum tormenta flagrantia sacrilegio uestri tumoris opponimus dicentes: \'uestra potius membra quam dei eloquia ignibus traderetis\', nolumus enim esse uani, ut alienis commissis, quae aut ignoratis aut improbatis, uobis inanem strepitum concitemus. quod autem uos a totius orbis communione separatos uidemus, quod scelus et maximum et manifestum et omnium uestrum est, si exaggerare uelim, tempus me citius quam uerba deficient. et hoc tu si defendere uelis, ea es obiecturus orbi terrarum, quae si obicienda sunt ammones unde amplius accuseris, si obicienda non sunt non defenderis? ut quid ergo inflaris aduersus me de traditione quae nec mea est nec tua, si manet illud pactum, ut nobis non obiciamus aliena, si autem non manet, tua potius est quam mea? quamquam et manente illo pacto arbitror me iustissime dicere, ut ille iudicetur socius eius qui tradi
Abbreviated transcription (Latin):
deres. nonne falsarius punircris: Quid
de te gͦ futurum ẽ. qui scĩssimam legem dĩ
iudicis incendistie Hȩc dicens. non attendi¬
sti quod ce utiq mouere deberet: quomꝰ fieri
posset ut nostestamentum incenderemus. et
inea hereditate consisteremus. quȩ illo testam̃¬
to conscripta ẽ Uos autẽ mirũ ẽ. testamentũ
seruasse: et hereditatem ꝑdidisse. Nonne in
eo testamento seriptum ẽ. postula ame et da¬
bo tibi gentes hereditatem tuam. & possessio¬
nem tuam terminos terrȩ: Huic hereditati
cõmunica: & obice mͥ de testamento qͦd uo¬
les. Nam quȩ dementia ẽ ideo testamentũ
tradere te noluisse flãmis. ut contra u̾ba liti¬
ges testatoris: Nos autem cum habeamꝰ in
manib gesta ȩccłastica & municipalia. in
quib leganus eos qui contra cecilianũ alte¬
rum ep̃m ordinauerunt. potius fuisse diui¬
noꝵ codicum traditores: non tamen insulta¬
mus. non inuehimur inuos. nec sc̃arum

Expanded text:
deres, nonne falsarius puni\':. reris? quid deres, nonne falsarius puni\':. reris? quid te ergo futurum est, qui sanctissimam legem dei incendisti incendisti? haec dicens non attendisti quod te utique mouere deberet, quomodo fieri posset, ut nos testamentum incenderemus et in ea hereditate consisteremus quae illo testamento conscripta est; uos autem mirum est testamentum seruasse et hereditatem perdidisse. nonne in eo testamento scripturn est: postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae? huic hereditati communica et obice mihi de testamento quod uoles. nam quae dementia est ideo testamentum tradere te noluisse flammis, ut contra uerba litiges testatoris? nos autem cum habeamus in manibus gesta ecclesiastica et municipalia, in quibus legamus eos, qui contra Caecilianum alterum episcopum ordinauerunt, potius fuisse diuinorum codicum traditores, non tamen insultamus, non inuehimur in uos nec sanctarum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ traditus xp̃cͦ Quis tradidit xp̃m: Iudas.
Quib eum tradidit: Iudeis. Quid ei fecerunt
iudei: fõderunt inquit manus meas et pedes.
dinum eraucrunt omnia ossa mea. Ipsi uero
considerauerunt et conspexerunt me: diui¬
serunt sibi uestimenta mea. & suꝑ uestimen
tũ meũ miserunt sortem. Quantũ sit gͦ qͦd
tanto p̃cio emptum ẽ: in psalmo ipso paulo
post lege. Commemorabunt᷑ et conuertent᷑
ad dnm uniuersi fines t̾rȩ: et adorabunt in
conspectu eius uniuerse patriȩ gentiũ. qm̃¬
dni ẽ regnum. et ipse dominabitur gentiũ.
Quis autẽ potest ad cõmemoranda cȩtera de
orbe credituro innumerabilia ꝓphiȩ docu¬
menta sufficere:S tu laudas ꝓphiam. qͥ a
uides in ea hominem qui uendidit xp̃m.
nec in ea uides possessionem quam emit
uenditus xp̃c. Ecce altera uanitas. Audi t̃ciã.
Inter multa tuȩ inuectionis uerba: dixisti.
Si hominis mortui testamentũ flãmis incen¬

Expanded text:
est traditus Christus? quis tradidit Christum? ludas. est traditus Christus? quis tradidit Christum? ludas. quibus eum tradidit? Iudaeis. quid ei fecerunt Iudaei? foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea. ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me, diuiserunt sibi uestimtum meum miserunt sortem. Quantum sit ergo quod tanto pretio emptum est, in Psalmo ipso paulo post lege: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae; et adorabunt in conspectu ejus universae patrini est regnum et ipse dominabitur gentium. quis autem potest ad commemoranda cetera de orbe credituro innumerabilia prophetica documenta sufficere? sed tu laudas prophetiam, quia uides in ea hominem qui uendidit Christum, nec in ea uides possessionem quam emit uenditus Christus. ecce altera uanitas: audi tertiam. Inter multa tuae inuectionis uerba dixisti: si hominis mortui testamentum flammis incen
Abbreviated transcription (Latin):
sit inter ur̃as maledicas uoces. et nr̃as ueridi¬
cas assertiones. Attende paululum. Ecce exag¬
gerasti crimen traditionis: et inuidiosissimis
uerbis uelut copiosus inuentor. uide nos ꝑ¬
dito comparasti. Ad hoc gͥ ego cumbreuissime
respondero. nonfeci qͦd dicis. non tradidi. fal¬
sa obicis. nunquam id ꝓbabis. nonne omnis
iste uerboꝵ ingentium fumus repente dilabit᷑:
Anforte ꝓbare conaberis: Hoc gͦ prius faceres:
& dcinde in nos tanquam inconuictos quo
uelles cumulo inuectionis insurgeres. Ecce
uana uanitas. Audi alteram. Tu ipse cum de
p̃dicta iudȩ damnatione loquereris. dixi¬
cta futura ꝓ p̃sentib uiderit ut ante pluri¬
ma secula nasciturus traditor damnaretur
Et non uidisti eadem ꝓpħica stabili et certa
et in concussa ueritate qua p̃dictum est qͦd
Cur attendisti in ꝓpħia hominẽ qui tradi¬
dit xp̃m. et non ibi atendistiorbem. ꝓ quo

Expanded text:
sit inter uestras maledicas uoces et nostras ueridisit inter uestras maledicas uoces et nostras ueridicas assertiones. adtende paululum. ecce exaggerasti crimen traditionis et inuidiosissimis uerbis uelut copiosus inuentor Iudae nos perdito comparasti. ad hoc tibi ego cum breuissime respondero: non feci quod dicis, non tradidi; falsa obicis, numquam id probabis,\' nonne. omnis iste uerborum ingentium fumus repente dilabitur? an forte probare conaberis? hoc ergo prius faceres et deinde in nos tamquam in conuictos quo uelles cumulo inuectionis insurgeres. ecce una uanitas: audi alteram. Tu ipse, cum de praedicta Iudae damnatione loquereris, dixicta futura pro praesentibus uiderit, ut ante plurima saecula nascitarus traditor damnaretur, et non uidisti eadem prophetia stabili et certa et inconcussa ueritate, qua praedictum est quod rus in Christum. cur attendisti in prophetia hominem qui tradidit Christum et non ibi attendisti orbem pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
tu spũaliter furens. ȩuangłium scm̃ flãmis
sacrilegis tradidisti. Iudas legis latorem tra¬
didit ꝑfidis: tu quasi eius reliquias legem
dei ꝑdendam hominib tradidisti. Qui si le¬
gem diligeres: ut iuuenes machabei ꝓ dei le¬
gib necareris. Si nex dici hominum pot̃
quos moriendo ꝓdño ꝑficit immortales.
Quoꝵ unus scilicet frm̃ tyranno sacrilego
hac fidei uoce respondit. Tu quidẽ scelerate
et impie de p̾senti uita nosꝑdis: rex autem
mundi qui regnat inȩternum. et regni eiꝰ
non erit finis. mortuos nosꝓ suis scĩs legibus
in ȩcnȩ uitȩ conuersationem resuscitabit. Si
hominis mortui testamentũ flãmis incende¬
res. nonne falsarius punireris: Quid de te¬
gͦ futurum ẽ qui scĩssimam legem dĩ iudicis
incendisti: Iudam: facti uł in morte penituit
Te non mͦ nonpęnitet: uerũ etiam nequissi¬
mus traditor nobis legem seruantib ꝑsecutor

Expanded text:
tu spiritaliter furens euangelium sanctum flammis tu spiritaliter furens euangelium sanctum flammis sacrilegis tradidisti. Iudas legislatorem tradidit perfidis, tu quasi eius reliquias legem dei perdendam hominibus tradidisti. qui si legem diligeres, ut iuuene# Machabaei, pro dei legibus necareris, si nex dici hominum potest quos moriendo pro domino perficit immortales; quorum tinus scilicet fratrum tyranno sacrilego hac fidei uoce respondit: t\'lt quidem, scelerate et impie, de praesenti uita nos perdis; rex autem mundi, qui regnat in aeternum et regni eius non erit finis, mortuos nos pro suis sanctis legibus in aeternae uitae conuersationem resuscitabit. si hominis mortui testamentum flammis incenderes, nonne falsarius punireris? quid te ergo futurum est, qui sanctissimam legem dei iudicis incendisti? ludam facti uel in morte paenituit: te non modo non paenitet, etiam etiam nequissimus traditor nobis legem seruantibus persecut
Abbreviated transcription (Latin):
anus dixit. Agendũ in quam nob̾ dicendũq
est: quatinus ꝑfidus traditor uita mortuus
scriptum ẽ Penitet me inquit: quia tradi¬
di sanguinem iustum. Et abiit. et laqueo
se suspendit. Laqueotraditor periit: laque¬
umtalib dereliquit De quo dñs xp̃e clama¬
uit ad patrem. Pater quos dedisti mͥ om̃s serua¬
uIi: et ex illis nullus periit nisi filius ꝑditionis.
ut impleret᷑ scriptura. Olimnanq dauid sic
dis traditurus. Epãtum eius accipiat alter.
Sic uxor eius uidua: et filii eius orphani.
tura ꝓp̃sentib uiderit: ut ante plurima scl̃a
nasciturus traditor damnaret᷑. Deniq ut di¬
sc̃s mathias accepit. Nemo hinc stolidus. ne¬
mo ꝑfidus disputet Triumphum mathias
non iniuriam retulit: qui de dnĩ xp̃i uicto¬
ria spolium retulit ꝓditoris. Hoc igit᷑ facto.
epãtum tibi quid uindicas heres nequioris
traditoris: Iudas xp̃m carnalit̃ tradidit:

Expanded text:
anus dixit: Agendum, inquam, nobis dicerb-dumque anus dixit: Agendum, inquam, nobis dicerb-dumque est, quatenus perfidus traditor uita mortuus scriptum est: paenitet me, inquit, quia tradidi sanguinem iustum, et abiit et laqueo se suspendit, laqueo traditor periit, laqueum talibus de re liquit, de quo dominus Christus clamauit ad patrem: pater, quos dedisti mihi, omnes seruaui, et ex illis nullus periit nisi filius perditionis, ut impleretur scrip· tura, olim namque Dauid sic dis traditurus: episcopatum eius co accipiat alter, sit uxor eius uidua et filii eius orfani. raesentibus uiderit, id ante plurima: saecula nasciturus traditor damnaretur f denique id dili perditi sanctus Mathias accepit, nemo hinc stolidus, nemo perfidus disputet: triumphum Mathias, non iniuriam retulit, qui de domini Christi uictoria spolium retulit proditoris, hoc igitur facto episcopatum tibi quid u indicas, heres nequioris traditoris? Iudas Christum carnaliter tradidit,
Abbreviated transcription (Latin):
cotidianum ẽ ebriosi. cum de uidua dicat
apłs. quȩ autẽ in deliciis agit. uiuens mortua
ẽ: Deinde in illo concilio ur̃o. quo maximi¬
anum cum suis auctorib uł suis ministris
damnastis. excidit tibi quam eloquent̃ dixe¬
ritis egyptiorum ad modum exemplo ꝑcun
tium funerib plena sunt littora. quib in
ipsa morte maior ẽ pena. qͦd post extortam
aquis ultricib animam nec ipsam inueni-¬
unt sepulturam: Et tamen unus eoꝵ felicia¬
nus utrum reuixerit uos ui deritis. Secũ
tamen apuduos intus habet: qͦd foris mor¬
tuus baptizauit. Sicut gͦ a uiuo baptiratur
qui uiui xp̃i baptismo induitur. sic amor¬
tuo baptizatur. qui mortui saturni uł cuiꝰ¬
libet alteriꝰ baptismo inuoluit᷑ Ut interim
cito dicamꝰ quomͦ uerba quȩ posuisti sine cuꝰ¬
quam nr̃m angustia possint intelligi. Nã
sicut accipiunt᷑ auobis: non uos explicare s
nos uobiscum implicare contenditis. Petili¬

Expanded text:
cotidianum est — ebriosi, cum de uidua dicat cotidianum est — ebriosi, cum de uidua dicat apostolus: quae autem in deliciis agit uiuens mortua est? deinde in illo concilio uestro, quo Maximianum cum suis auctoribus uel suis ministris damnastis, excidit tibi quam eloquenter dixeritis: Aegtium funeribus plena sunt littora: quibus in ipsa morte major est poena, quod post extortam aquis ultricibus animam, nec ipsam inveniunt sepulturam. nus utrum reuixerit uos uideritis, secum tamen apud uos intus habet quos foris mortuus baptizauit sicut ergo a uiuo baptizatur qui uiui Christi baptismo induitur, sic a mortuo baptizatur qui mortui Saturni uel cuiuslibet alterius baptismo inuoluitur, ut interim cito dicamus, quomodo uerba quae posuisti sine cuiusquam nostrum angustia possint intellegi. nam sicut accipiuntur a uobis, non uos explicare, sed nos uobiscum implicare contenditis. Petili
Abbreviated transcription (Latin):
nis infirmitate iam morietur: et morsei
ultra ñ dominabit᷑. Cuiꝰ baptismo qͥ uapti¬
zatur: non amortuo baptiratur. Et si for¬
te ministri oꝑarii dolosi. sua querentes
non quȩ iħu xp̃i. et ȩuangłium non caste
annuntiantes. et xp̃m ꝑ contentionem
& inuidiam p̃dicantes: ꝓpt̃ iniquitates suas
mortui sunt appellandi: sacramentũ tam̃
dei uiui nec in mortuo morit᷑. Mortuus enĩ
erat simon ille aphilippo in samaria bapti¬
zatus. qui donum dei uolebat pecuma com¬
parare. s uiuebat ad eiꝰ penam baptisma qͦd
habebat. Quã sit autem falsum qͦd dicis.
ambo uitam baptismi non habent. et qui
nunquam penitus habuit. et qui habuit
et amisit. hinc licet aduertas. quod qͥ bap¬
tizati apostatant. et ꝑpęnitentiam redeunt.
non eis redditur baptismus. quem si amitte¬
rent redderetur. Mortui sane ur̃i quomͦ bap¬
tizant scđm sensum ur̃m: An mortui non st̃
ut cȩtera taceam et dicam qͦd omnib notũ atq

Expanded text:
nis infirmitate iam morietur et mors ei nis infirmitate iam morietur et mors ei ultra non dominabitur. cuius baptismo qui baptizatur, non a mortuo baptizatur, et si forte ministri, operarii dolosi, sua quaerentes, non quae Iesu Christi, et euangelium non caste annuntiantes et Christum per contentionem et inuidiam praedicantes, propter iniquitates suas mortui sunt appellandi, sacramentum tamen dei uiui nec in mortuo moritur. mortuus enim erat Simon ille a Philippo in Samaria baptizatus, qui donum dei uolebat pecunia comparare, sed uiuebat ad eius poenam baptisma quod habebat. Quam sit autem falsum quod dicis: ambo uitam baptismi non habent, et qui numquam penitus habuit et qui habuit et amisit, hinc licet aduertas, quod, qui baptizati apostatant et per paenitentiam redeunt, non eis redditur baptismus, quem si amitterent redderetur. mortui sane uestri quomodo baptizant secundum sensum uestrum? an mortui non sunt — ut cetera taceam et dicam quod omnibus notum atque
Abbreviated transcription (Latin):
pelire patrem meũ. Ait illi iħs. Sequere me.
et sine mortuos. mortuos suos sepeliant. Pat̃
discipuli non erat baptizatus. Paganum pa¬
ganis addixit Nisi hoc de infidelib dixerit:
mortuus mortuum non potest sepelire. Mor¬
tuus igitur quid ẽ:Non aliqua morte s uita
sua ꝑcussus. Nam qui sic uiuit ut reus sit:
uita mortua cruciatur. Amortuo igitur bap¬
tizari: hoc ẽ mortem sumpsisse ñ uitã. Agen¬
dum nobis et dicendum ẽ: quatinus tradi¬
tor uita mortuus habeat᷑. Mortuus ẽ ille qͥ
baptismo uero nasci non meruit. Mortiuuis ẽ
ille similiter: qui iuxta baptismũ genitus.
mixtus ẽ traditori. Ambo uitam baptismi
nonhabent. Et qui nunquam penitꝰ ha¬
buit: & qui habuit et amisit. Dicit enim
nequiores: & erit homo ille deteriore pͥo
de scriptura posuisti. Nam quia mortuiso¬
lent mystice appellari om̃s iniqui: manife
ꝓpt̾ hominis uicia dicitis falsum: uiuit
sedens ad dexteram patris. Et nec ipsa car¬

Expanded text:
pelire patrem meum; ait illi Iesus: sequere me, pelire patrem meum; ait illi Iesus: sequere me, et sine mortuos, mortuos suos sepeliant. pater discipuli non erat bapti:atus, paganum paganis addixit. nisi hoc de infidelibus dixerit, mortuus mortuum non potest sepelire. mortuus igitur quidem non aliqua morte, sed uita sua percussus. nam qui sic uiuit ut reus sit, uita mortua cruciatur. a mortuo igitur baptizari hoc est mortem sumpsisse, non uitam. agendum nobis et dicendum est, quatenus traditor uita mortuus habeatur, mortuus est ille qui baptismo uero nasci non meruit, mortuus est ille similiter qui iusto baptismo genitus mixtus est traditori. ambo uitam baptismi non habent, et qui numquam penitus habuit et qui habuit et amisit. dicit enim nequiores et erit homo ille deterior priorde scriptura posuisti. nam quia mortui solent mystice appellari omnes iniqui, manifespropter hominis uitia dicitis falsum, uiuit sedens ad dexteram patris et nec ipsa car
Abbreviated transcription (Latin):
aliena: Ansicut nauis mercatoris. alia ponat.
alia suscipiat: Arborem autem bonã et fru¬
ctũ eius bonum. & arborem malam et fructũ
cius malũ. homines solemus intelligire et oꝑa
eoꝵ: sicut consequent̃ ostenditur inuerbis.
que tu quoq cõmemorasti. Bonus homo de
bono thesauro cordis sui ꝓfert bona: et ma¬
lus homo de malo thesauro cordis sui ꝓfert ma¬
Quȩ dicunt facite: quȩ autem faciunt face¬
re nolite. Dicunt enim quȩ dei sunt: faci¬
unt autem quȩ sua funt. Namsi ita ẽ ut dicis.
idest fructus baptizantium ipsi baptizati exi¬
stimant᷑: magnũ malum africȩ denuntiatis.
si tot optati pullulauerunt. quotqͦt baptizauit
optatus. Petilianus dix̃. Et iterum qui bapti¬
zatur amortuo. non ci prodest lauatio eiꝰ. Non
mortuũ corpus ex anime. nec hominis funꝰ
porrectum asseruit eẽ baptistam: s dei non
habentẽ sp̃m. qui mortuo comparat᷑. Sicut
alio loco discipulo manifestat: ȩuangłio ꝓ¬

Expanded text:
aliena? an sicut nauis mercatoris alia ponat, aliena? an sicut nauis mercatoris alia ponat, alia suscipiat? arborem autem bonam et fructum eius bonum et arborem malam et fructum eius malum homines solemus intellegere et opera eorum, sicut consequenter ostenditur in uerbis quae tu quoque commemorasti: bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro cordis sui profert maquae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim quae dei sunt, faciunt autem quae sua sunt. nam si ita est, ut dicis, id est fructus baptizantium ipsi baptizati existimantur, magnum malum Africae denuntiatis, si tot Optati pullulauerunt quotquot baptizauit Optatus. Petilianus dixit: Et iterum: qui baptizatur a mortuo non ei prodest lauatio eius, non mortuum corpus exanime nec hominis funus dure porrectum adseruit esse baptistam, sed dei non habentem spiritum qui mortuo comparatur, sicut alio loco discipulo manifestat. euangelio pro
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. castum tamen sit qͦd annunciat. nascitur
credens. non ex ministri sterilitate. s ex uerita¬
tis fecunditate. Petilianus dixit. Quȩ cum ita¬
sint fr̃s. quȩ potest eẽ ꝑuersitas ut qui suis
criminib reus ẽ. alium faciat innocentẽ: Di
facit. arbor mala fructus malos facit. Nunqͥd¬
colligunt de spinis uuas: Et iterum. Omnis
homobonus dethesauro cordissuiꝓfert bona.
Et omnis homo malus: de thesauro cordis
si non sit sius criminib reus: alterum ñ fa¬
cit innocentẽ. quia non ẽ ds̃. Alioquin si ex
innocentia baptizantis expectatur ut fiat
innocentia baptizati: tanto erit quisq inno¬
centior. quanto innocentiorem aquo bapti¬
⁊etur inuenerit. Et tanto ipse minꝰ erit inno¬
cens: quanto et ille a quobaptizatur. Et si
forte contra aliquem tenet odium qui bapti¬
zat: hoc et illi qui baptizatur imputabitur.
Ut quid gͦ miser currit adbaptismum: Ut
ci dimictantur peccata sua. an ut imponant᷑

Expanded text:
retur, castum tamen sit quod annuntiat, nascitur retur, castum tamen sit quod annuntiat, nascitur credens non ex ministri sterilitate, sed ex ueritatis fecunditate. Petilianus dixit: Quae sint, fratres, quae potest esse perversitas, ut qui suis criminibus reus est, alium faciat innocentem, cum facit; et arbor mala malos fructus facit? Nuterum: omnis homo bonus de thesauro cordis sui profert bona, et omnis homo malus de thesauro cordis si non sit suis criminibus reus, alterum non facit innocentem, quia non est deus. alioquin si ex innocentia baptizantis expectatur ut fiat innocentia baptizati, tanto erit quisque innocentior, quanto innocentiorem a quo baptizetur inuenerit, et tanto ipse minus erit innocens, quanto et ille a quo baptizatur; et si forte contra aliquem tenet odium qui baptizat, hoc et illi qui baptizatur imputabitur. ut quid ergo miser currit ad baptismum? ut ei dimittantur peccata sua an ut imponantur
Abbreviated transcription (Latin):
sub quo te ñ uisponere: Ille ẽ origo et radix ca¬
putq nascentis. de quo ñ timemꝰ sicut de ho¬
mine quolibet. neforte sit fictus et pessimus.
et de origine pessima oriam᷑. de pessima ra-¬
dice surgamꝰ. pessimo capiti conformem᷑. Qͥs
enĩ homo de homine securus sit. cũ scriptũ
sit. maledictus omnis qui spem suam ponit
in homine: Semen autem qͦ regeneram᷑
u̾bum dei ẽ. idest ȩuangłium: unde apl̃s
dicit. In xp̃o enim iħu ꝑ euangłium ego
uos genui. Qui tamen etiam non caste an¬
nunciantes ȩuangłium. annunciare ꝑmit¬
tit: et in hoc gaudet. Quia et si ñ caste annunci¬
abant sua querentes non quȩ iħu xp̃i: castum
tamen erat qͦd annunciabant. Et dixerat dñs
de quibdam talib. Quȩ dicunt facite: quȩ
autem faciunt facere nolite. Dicunt enĩ et ñ
faciunt. Si gͦ caste annunciat᷑ qͦd castũ ẽ: etiã
ipse annunciator quia uerbo consociat᷑. cre¬
dentẽ congenerat. Si autemipse ñ regenera¬

Expanded text:
sub quo te non uis ponere? ille est origo et radix caputque nascentis, de quo non timemus sicut da homine quolibet, ne forte sit fictus et pessimus et de origine pessima oriamur, de pessima radice surgamus, pessimo capiti conformemur. quis enim homo de homine securus sit, cum scriptum sit: maledictus omnis qu i spem suam ponit in homine? semen autem quo regeneramur uerbum dei est, id est euangelium, unde apostolus dicit: in Christo enim Iesu per euangelium ego uos genui. qui tamen etiam non caste annuntiantes euangelium annuntiare permittit et in hoc gaudet, quia, etsi non caste annuntiabant sua quaerentes, non quae Iesu Christi, castum tamen erat quod annuntiabant. et dixerat dominus de quibusdam talibus: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. si ergo caste annuntiatur quod castum est, etiam ipse annuntiator, quia uerbo consociatur, credentem congenerat; si autem ipse non regene
Abbreviated transcription (Latin):
rius qui uobis displicet: si malus fuit. nec
in hac sorde ẽ.nec huic sordi obest. Si autem
bonus: opus suum ꝓbet ut in se ipso habe¬
at głam. & non in altero. Petilianus dixit
Nr̃i autem baptismatis laudes: idem psalmo¬
graphus decantauit. Dñs pascit me & nicħ
mͥ deerit iu loco pascue ibi me collocauit.
Suꝑ aquã refectionis educauit me. animam

Expanded text:
rius qui uobis displicet, si malus fuit, nec rius qui uobis displicet, si malus fuit, nec in hac sorte est nec huic sorti obest; si autem bonus, opus suum probet, ut in se ipso habeat gloriam et non in altero. Petilianus dixit: Nostri autem baptismatis laudes idem psalmographus decantauit: dominus pascit me et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocauit. super aquam refectionis educauit
Abbreviated transcription (Latin):
quod fructum suũ dabit in tempore suo.
Et folium eius non decidet: & omĩa quecũq
fecerit. ꝓsꝑa ꝓcedent. Non sic impii non sic:
sed tanquam puliuis quem ꝓicit uentus a fa¬
cie tenx. Implet ocłos. ut execet. Propterea
non exurgent impii in iudicio: neq peccato¬
res in consilio iustorum. Qm̃ scit dñs uiam
iustorum: & iter impiorum ꝑiet. Auõ &. Qͥs
non inscrpduris discemat hȩc duo genera
hominum: s uos maledici. paleȩ crimina eti¬
am frumentis obicitis. & cum sola palea sit.
solum frumentum uos esse iactatis. Aphȩ au¬
tem ueridici: utrumq hoc genus ante uen¬
ailationem quȩ in die iudici futiua ẽ per¬
mixtum esse dicunt ꝑ totũ mundũ. idest
ꝑ totum agrum dñi. Ueruntam̃ ad moneo
ut istum primum psalmum grece legas. Ita
non audebis ꝓcrimine obicere orb terraꝵ
pardem macharii: quia forde intelliges cuiꝰ
ce habet machariosaner. Ille autẽ macha¬

Expanded text:
quod fructum suum dabit in tempore suo. quod fructum suum dabit in tempore suo. et folium eius non \'decidet, et omnia quaecumque fecerit prospera procedent. non sic impii, non sic: sed tamquam puluis quem proiciet uentus a facie terrae — implet oculos, ut excaecet —. propterea non exurgent impii in iudicio neque peccatores ita consilio iustorum, quoniam scit dominus uias iustorum, et iter impiorum non in scripturis discernat haec duo genera hominum? sed uos maledici paleae crimina etiam frumentis obicitis et, cum sola palea sitis, solum frumentum uos esse iactatis. prophetae autem ueridici utrumque hoc genus ante uentilationem, quae in die iudicii futura est, permixtum esse dicunt per totum mundum, id est per totum agrum domini. uerumtamen admoneo ut istum primum psalmum Graece legas: ita non audebis pro crimine obicere orbi terrarum partem Macarii, quia forte intelleges cuius ce habet μακάριος avfip. ille autem Maca
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam uiam te contulisses: ꝓfecto ꝑspicereᷤᷤ
eandem paucitatem in ȩccłia ẽe omĩum gen.¬
tium. S paucos dici iustos in comꝑatione
multorum iniquorum. sicut in comparadio¬
ne paleȩ possunt pauca grana dici uberri¬
me segetis: quȩ camen ꝑseipsa in massam
redact̾a: implent horreum. Nam sicuit in
tribulationib amissoꝵ locoꝵ. sic ediam in
paucitate. si in his putas esse iusticiã. de ipsi
maximianistȩ suꝑabunt. Pecilianꝰ dixit.
Pnmo psalmo dauid beatos & impiosseꝑat.
non pardes scilicet faciens. s ab omnib im¬
piis separans scĩtatem. Beatꝰ uir qͥ ñ abiit
in consilio impiorum. & in uia peccatoꝵ nõ
stetit. Ad uiam iusticiȩ redeat: qui errau̾at
ut ꝑiret. & suꝑ cathedram pestilentiȩ ñ sedit.
Cum ita commoneat: omiseri quid sedetis:
S in lege dñi uoluntas eius. & in lege dñi me¬
ditabitur die ac nocte. & erit uelut lignum
quod plantatum ẽ cirta decurso aquarum.

Expanded text:
ipsam uiam te contulisses! profecto perspiceres ipsam uiam te contulisses! profecto perspiceres eandem paucitatem in ecclesia esse omnium gentium, sed paucos dici iustos in comparatione multorum iniquorum, sicut in comparatione paleae possunt pauca grana dici uberrimae segetis, quae tamen per se ipsa in massam redacta implent horreum. nam sicut in tribulationibus amissorum locorum, sic etiam in paucitate, si in his putas esse iustitiam, te ipsi Maximianistae superabunt. Petilianus dixit: Primo psalmo Dauid beatos et impios separat, non partes scilicet faciens, sed ab omnibus impiis separans sanctitatem: beatus uir qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit — ad uiam iustitiae redeat, qui errauerat ut periret — et super cathedram pestilentiae non sedit — cum ita commoneat o miseri, quid sedetis? — sed in lege domini uoluntas eius et in lege domini meditabitur die ac nocte. et erit uelut lignum quod plantatum est circa decursus aquarum,