comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs patimur. Dñe. uide quid dicat
sotio pene suȩ. Xp̃c parit pendebat:
sed ñ pariter uilescebat. Agnoscebat᷑
dñs apendente. Unum erat crucis
consorcium: non erat unũ premiũ.
Quid dico: Das xꝑ̃o p̃mium: qui da¬
tor ẽ premiorum: Dnẽ inquit. me¬
mento mei: cum ueneris in regnum
tuum. Pendentem uidebat: crucifi¬
xum uidebat: & regnaturum spi¬
rabat. Merͣito inquit mei. Non
mͦ: sed cum ueneris in regnũ. Multa
inquit mala feci: requiem celebrẽ
non michi spero. Suffitiant torm̃¬
ta mea: usq ad aduentum tuum.
Modo torqueat: cum ueneris. tũc
mͥ parce. Ille se differebat: sed xp̃e
paradisum ñ petenti offerebat
Mem̃to mei. Sed quando : Cũ uent¬
ris in regnum tuũ. Et dominus.
Am̃ dicotibi. hodie mecũ eris inpan¬
diso. Discipuli mei dimiseruntir
discipłimei desceparauerunt demi
& tu incruce cognoiusti me. Non
contempsisti moriturum: sperals
regnaturum: hodie mecum erisu

Expanded text:
nostris patimur. Domine: vide quid dicat nostris patimur. Domine: vide quid dicat socio poenae suae. Christus pariter pendebat; sed non pariter vilescebat. Agnoscebatur Dominus a pendente. Unum erat crucis consortium; non erat unum praemium. Quid dico? Das Christo praemium, qui dator est praemiorum? Domine, inquit, memento mei, cum veneris in regnum tuum. Pendentem videbat, crucifixum videbat; et regnaturum sperabat. Memento, inquit, mei, non modo, sed cum veneris in regnum tuum. Multa, inquit, mala feci, requiem celerem non mihi spero: sufficiant tormenta mea usque ad adventum tuum. Modo torquear; cum veneris, tunc mihi parce. Ille se differebat; sed Christus paradisum non petenti offerebat. Memento mei: sed quando? Cum veneris in regnum tuum. Et Dominus: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Discipuli mei dimiserunt me, discipuli mei desperaverunt de me; et tu in cruce cognovisti me, non contempsisti moriturum, sperasti regnaturum: Hodie mecum eris in
Abbreviated transcription (Latin):
us pacior: sed discerne causam meã
degente non scã: latronum. homi¬
cidarum. scelestorum om̃iũ. Pati
talia qualia ego possũt: habere ta¬
lem causam non possunt. Ego in
fornace purgor: illi cinerescunt. et
heretici paciuntur plura aseipsis:
& uolunt martyres dici. Sed contra
illos cantauimus. Discerne causam
dñi tres cruces erant. Una pęna: sed
dispar causa. Ad dexteram unus
latro: ad sinistram alter latro. In me¬
dio uidex: inter ambos pendens in
cruce. Quasi pronuntians detri¬
bunali. audiuit unum dicentem.
ubera te si iustuses: audiuit alte¬
rum suum parem corripientẽ. et di¬
centem. Tu non times dm̃. Nos
ꝓmalis nr̃is ista patimur: namiste
iustus ẽ. Malam habebat causã.
& discernebat martyrum causam.
Quid est enim aliud. nos ꝓmalis
nr̃is ista patimur: nam iste iustus
ẽ: Quis causam discerneret mar¬
tyrum: cͥausa impiorum penã
patientiũ: Iste inquit iustus a¬
gnoscit᷑. Nos ꝓ nobis patimur. ꝓmali

Expanded text:
us patior: sed discerne causam meam us patior: sed discerne causam meam de gente non sancta, latronum, homicidarum, scelestorum omnium. Pati talia, qualia ego, possunt: habere talem causam non possunt. Ego in fornace purgor; illi cinerescunt. Et haeretici patiuntur, et plura a se ipsis; et volunt martyres dici. Sed contra illos cantavimus, Discerne causam Domini tres cruces erant; una poena, sed dispar causa. Ad dexteram unus latro, ad sinistram alter latro: in medio judex, inter ambos pendens in cruce, quasi pronuntians de tribunali, audivit unum dicentem, Libera te, si justus es; audivit alterum parem suum corripientem et dicentem, Tu non times Deum? Nos pro malis nostris ista patimur; nam iste justus est. Malam habebat causam, et discernebat martyrum causam. Quid est enim aliud, Nos pro malis nostris ista patimur; nam iste justus est? Quis causam discerneret martyrum a causa impiorum poenam patientium? Iste, inquit, justus agnoscitur; nos pro nobis patimur, pro malis
Abbreviated transcription (Latin):
antauimus deo. martyrum
uoce. Iudica me ds: & dis¬
cerne causam meam de
gente non scã. Martyrum uox est.
Quis audeat dicere. iudica me d̾s :
nisi qui habet optimam causam: ꝓ¬
missis & minis. temptatur animã.
Mulcetur illecebris: torquetur dolo¬
ribus. Omĩa ꝓxp̃o uicta sunt ab
inuictis martirib. Uictus est. pro¬
mitens mundus: iuctus ẽ seuiens
nundus. non tenuit uoluptas: ñ
terruit cruciatus. Aurum infor¬
nace purgatum. ignem gehenne
non timet. Idõ tamquam purgat᷑
igne tribulationis beatissimus mar¬
tyr. securus dicit. Iudica me ds̃.
Quic quid in me inueneris bonum.
uidica. Sonasti michi quod tibi
placeat: inueni in me. & iudica me.
N onne tenuit dulcedo scl̃i: non me
ate detorquet tribulatio scl̃i. Iudica
me: & discerne causammeã de gen¬
tribulationes. Parem habent penã.
s parem non habent causam. Mul¬
ta mala patiuntur ad ulteri: multa¬
mala paciuntur malefici: multa ma¬
la paciuntur latrones & homicide.
Multa mala inquit & ego martir tu¬

Expanded text:
antavimus Deo martyrum voce, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Martyrum vox est. Quis audeat dicere, Judica me, Deus, nisi qui habet optimam causam? Promissis et minis tentatur anima, mulcetur illecebris, torquetur doloribus: omnia pro Christo victa sunt ab invictis martyribus. Victus est promittens mundus, victus est saeviens mundus. Non tenuit voluptas, non terruit cruciatus. Aurum in fornace purgatum ignem gehennae non timet. Ideo tanquam purgatus igne tribulationis beatissimus martyr securus dicit, Judica me, Deus. Quidquid in me inveneris bonum, judica. Donasti mihi quod tibi placeat; inveni in me, et judica me. Non me tenuit dulcedo saeculi, non me a te detorquet tribulatio saeculi. Judica me, et discerne causam meam de gentribulationes; parem habent poenam, sed parem non habent causam. Multa mala patiuntur adulteri, multamala patiuntur malefici, multa mala patiuntur latrones et homicidaemulta mala, inquit, et ego martyr tu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram ꝓmissionis iuuduceret. refrigerii
fouit umbracło: sicut ait ꝓpħa. Ex¬
pandit nubem ad ꝓtegendum eos.
Expandit enim nubem: ne in siccitate
heremi. fatigarentur etlam solis ar-¬
dore. Letemur gͦ in hac sc̃a die: sic̃
in pascha letati sumus. Est enim
in utraq die. similis eadeniq sollem¬
pnitas. In pascha enim om̃s gs̃ ba¬
ptizari solent: in pentechoste autẽ
apłi baptizati sunt: sicut ait dũs
estis. non post multos hos dies.
Q ideo dicit lucas. Cum aũt comple¬
rentur dies pentechostes: factus est
subito sonus de cȩlo tanꝗͣ adueni¬
entis sp̃s ualidi: seditq supra sin

Expanded text:
terram repromissionis induceret, refrigerii terram repromissionis induceret, refrigerii fovit umbraculo, sicut ait propheta: Expandit nubem ad protegendum eos . Expandit enim nubem ne siccitate eremi fatigarentur etiam solis ardore. Laetemur ergo in hac sancta die, sicut in Pascha laetati sumus; est enim in utraque die similis eademque solemnitas; in Pascha enim omnes gentes baptizari solent, in Pentecoste autem apostoli baptizati sunt, sicut ait Dominus estis non post multos hos dies . Et ideo dicit Lucas: Cum complerentur dies Pentecostes factus est subito sonus de coelo tanquam advenientis spiritus validi, seditque super sin
Abbreviated transcription (Latin):
nubes. quȩ ascendentem suscepit xp̃m:
quȩ et testimonium xp̃o etiam in
monte ꝑhibuit: de qua ait eũ głista.
or de nube audita ÷ dicens. H ie est
filius m̃s dilectus: ipsum audite. N
qͥ nubes suscepit ap̃m᷑ s ds̃ pater re¬
cepit filium: et occursu quodam pieta¬
tis. ascendentem gremio molliore com¬
plectitur. Nam ideo dr̃ pater susciꝑe
filium. nubis umbraculo: ut osten¬
datur refrigerio quodam fouere eiꝰ
uulnera passionis. Post crucem enĩ.¬
feros. non ÷ maius xp̃o refrigerium.
nisi ut uirtute diuinitatis obum¬
bretur: sicut in natiuitate eius ad
mariam dr̃. Et uircus altissumi ob¬
umbrabit tͥ. Altissimꝰ gͦ pater qui
nascente xp̃o obumbrauit in uirtu¬
te mariȩ: asceudentem eum suscepit
in nube. Semꝑ enim quos ptͦ inuirias
ꝑducit ad requiem. ꝓtegit nibis
umbraculo: sicut filios isrł libera¬
tos de egypto nubis columpna ꝓtex̃:
t ut post multum laborem eos in

Expanded text:
nubes, quae ascendentem suscepit Christum, nubes, quae ascendentem suscepit Christum, quae et testimonium Christo etiam in monte perhibuit, de quo ait evangelista: Vox in nube audita est, dicens: Hic est Filius meus dilectus: ipsum audite . Non igitur nubes suscepit Christum, sed Deus Pater recepit Filium, et occursu quodam pietatis ascendentem illum gremio molliore complectitur. Nam ideo Pater dicitur suscipere Filium nubis umbraculo, ut ostendatur refrigerio quodam fovere ejus vulnera passionis. Post crucem eniferos non est majus Christo refrigerium nisi quod virtute Divinitatis obumbraretur, sicut in nativitate ejus ad Mariam dicitur: Et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Altissimus ergo Pater, qui nascente Christo obumbravit in virtute Mariae, ascendentem eum suscepit in nube; semper enim Deus, quos post injurias perducit ad requiem, protegit eos nubis umbraculo, sicut filios Israel liberatos de Aegypto nubis columna protexit, et ut post multum laborem eos in
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑabat se. eẽ. uisurum. Sic namq
apłoꝵ defecerunt ocłi cum euntem
ad cȩlum dũm nequeunt intueri:
scđm qd̃ ait lucas dicens. Et uidentib
illis eleuatus est: et nubes suscepit
eum ab ocłis eoꝵ. Stabant enim be¬
ati apłi toto suspensi corpore: et ascen¬
dentem ad celum dñm. quia incessu
non poterant. ocłis sequebant᷑. Et lici
ad deducendum saluatorem uisio hu¬
mana deficeret: fidei tamen deuotio
non defecit. Usq ad nubem enim xpͣm
deducunt ocłis: usq ad cȩlos autem
cum xp̃o fidei deuotione comitant᷑.
nde ait apłs: sciens fidem nr̃am ince¬
o in cęlis est. Nubes gͦ ab ocłis apłoꝵ.
suscepit saluatorem. Uideamus gͦ quȩ
nubes ista sit. quam splendida. quã
p̃clara: quȩ lucem mundi xp̃m sus¬
cipere meretur. Heq enim poterat
obscura. eẽ. ac tetra uel tenebrosa: qr
scriptum. ẽ. Et tenebrȩ eam ñ com¬
prehenderunt. Tenebrȩ enim lucem
gestare non poterant. Illa enim est¬

Expanded text:
sperabat se esse visurum; sic namque sperabat se esse visurum; sic namque apostolorum defecerunt oculi, cum euntem ad coelum Dominum nequeunt intueri; secundum quod ait Lucas, dicens: Et videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum . Stabant enim beati apostoli toto suspensi corpore, et ascendentem ad coelum Dominum, quia incessu pedum non poterant, oculis sequebantur; et licet ad deducendum Salvatorem visio humana deficeret; fidei tamen devotio non deficit; usque ad nubem enim Christum deducunt: usque ad coelos autem cum Christo fidei devotione comitantur; unde ait Apostolus, sciens fidem nostram in coeo in coelis est . Nubes ergo ab oculis apostolorum suscepit Salvatorem. Videamus ergo quae ista nubes sit, quam splendida, quam praeclara, quae lucem mundi Christum suscipere meretur. Neque enim poterat obscura esse, ac tetra vel tenebrosa, quia scriptum est: Et tenebrae eam non comprehenderunt . Tenebrae enim lucem gestare non poterant; illa enim
Abbreviated transcription (Latin):
sime ie uiniis: ita eius resutrectione.
inquinquagesimȩ feriis letarem᷑. Non
gͥ ieuinamus in quinquagesima: qr
in his dieb nobiscum dñs cõmorat᷑.
Non in quã ieuinamus p̃sente dño:
quia ipse ait. Nunqͥd possunt silii
sponsi ieuinare.: quãdui cũ illis est
sponsus : Cur enim abstineatur a
cybo: cum anima p̃sentia dñi sagi¬
natur : Non potest enim. eẽ ieunꝰ.
cietas enim xp̃i: quodammͦ esca est
aut̃t post hos dies ascendit ad celũ
it̾ni ieiunamus: sicut ait idem salua¬
tor dicens. Uement aũt dies cum
auferetur ab eis sponsus: et tunc ie¬
iunabunt in illis dieb. Cum enim
xp̃c ascendit ad celum. et nr̃is aufer¬
tur obtutib: famẽ patimur non
corporis s amoris: et non tam cybi
ieiunio. quã xp̃i desiderio laboramꝰ
Desideria enim quedã nr̃i sustinent
oculi. dũ non ꝑspicunt quẽ reqͥri
sieut ait ꝓpłia. Defȩcerunt ocłi mei:
dum sꝑo in dm̃ meum. Defecerunt enĩ
ꝓpħȩ ocłi: quia nondum uidebat quẽ

Expanded text:
staremur; ita ejus resurrectione in Quinquagesimae feriis laetaremur. Non igitur jejunamus in Quinquagesima, quia in iis diebus nobiscum Dominus commoratur; non, inquam, jejunamus praesente Domino, quia ipse ait: Nunquid possunt filii sponsi jejunare quandiu cum illis est sponsus ? Gur enim abstineat corpus a cibo, cum anima praesentia Domini saginatur? Non potest enim esse jejunus cietas enim Christi quodammodo esca est autem post hos dies ascendit ad coelum, iterum jejunamus; sicut ait idem Salvator dicens: Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus; et tunc jejunabunt in illis diebus . Cum enim Christus ascendit ad coelum, nostris aufertur obtutibus; famem patimur, non corporis, sed amoris; et non tam cibi jejunio, quam desiderio laboramus. Desideria enim quaedam nostri sustinent oculi, dum non perspiciunt quem requirunt, sicut ait propheta: Defecerunt oculi mei, dum spero in Deo meo . Defecerunt enim prophetae oculi, quia nondum videbat quem
Abbreviated transcription (Latin):
sol iusticiȩ xp̃c illuminet. Instar gͦ
dñice. tota qͥnquaginta dierum cur¬
ricła celebrantur: et omnes isti dies
uelut dñici deputantur. Resurrec¬
tio enĩ dñicaẽ. Nam in dñica resurgẽs
saluator. reusꝰ ad homines ẽ: & pt̾ re¬
surrectionẽ tota pene qͥnqͣgesima cum
hominib cõmoratus ẽ. E qualis ergo
necessariũ erat ut eẽt festiuitã. qͦrum
equalis erat & sc̃itas. Sic enĩ disposu

Expanded text:
sol justitiae Christus illuminet. Instar ergo sol justitiae Christus illuminet. Instar ergo dominicae tota quinquaginta dierum curricula celebrantur, et 193 omnes isti dies velut dominici deputantur. Resurrectio enim dominica est; nam in dominica resurgens Salvator reversus ad homines est; et post resurrectionem tota Quinquagesima cum hominibus commoratus est. Aequalis ergo eorum necessarium ut esset festivitas quorum aequalis esset et sanctitas
Abbreviated transcription (Latin):
plane iuidȩis: ad uocatus xp̃ianis.
Hic enim stans. apud patrem. xp̃ianoꝵ
licet peccantium causas exorat: ibi
residens cum patre. phariseorum ꝑ¬
sequentium peccata condempnat.
Illis indignans uehem̃ter ulciscit᷑.
his int̾ueniens lenit̃ miseretur. Hic
stat ut suscipiat stephani mr̃is sp̃m:
ibi residet ut condempnet iude ꝓdi¬
cire debet sc̃itas pra
ur̃a fr̃s hanc scãm pentecosten
diem qua ratione curemus:
uel cur istoꝵ qͥnquaginta
dierum numero. sit nob̾ iugis et
continuata festiuitas: ita ut omni
tp̃r neq ad obseruandum indicamꝰ
ieninia: neq ad exorandum dm̃
genib succidamus: s sicut dñica
solemꝰ facere. erecti et feriati resur¬
rectionem dñi celebremꝰ. Dñica enĩ
nobis ÷ uenerabilis atq sollempnis:
quia in ea sal uator uelut sol
oriens discuꝰ sis infernoꝵ tene¬
bris. luce re surrectionis emicu¬
it Ac ꝓpt̾ea ipsa dies ab hominib
scłi dies solis uocatur: qd̃ ortus eam

Expanded text:
plane Judaeis, advocatus Christianis: plane Judaeis, advocatus Christianis: hic enim stans 200 apud Patrem, Christianorum licet peccantium causas exorat, ibi residet cum Patre Pharisaeorum persequentium peccata condemnans; illis indignans vehementer ulciscitur, his interveniens leniter miseretur, hic stat ut suscipiat Stephani martyris spiritum, ibi residet ut condemnet Judae prodicire debet sanctitas vestra, fratres, hanc sanctam Pentecostes diem, qua ratione curemus, vel cur istorum quinquaginta dierum 192 numero sit nobis jugis, et continuata festivitas; ita ut omni tempore neque ad observandum indicamus jejunia, neque ad exorandum Deum genibus succidamus, sed sicut Dominica solemus facere, erecti et feriati resurrectionem Domini celebramus. Dominica cujus nobis ideo venerabilis est atque solemnis, quia in ea Salvator, velut sol oriens, discussis inferorum tenebris, luce resurrectionis emicuit, ac propterea ipsa dies ab hominibus saeculi dies solis vocatur, quod ortus eam
Abbreviated transcription (Latin):
ad sinistrã uͦ ꝯstitrient᷑ edi. Necesse :
g̃ partẽ ouiũ primꝰ agnus obtineat:
s& secuturo
immacłato gregi locum dux imma¬
cłatus anticipet: sicut ait ioħs in
apocalipsi dicens. Hii sunt qui se¬
cuntur agnum quocunq uadit: qͥ
se cum mulierib ñ comquinauerunt
Refert gͦ ꝓpħa dauid. Dixit dñs dño
meo: sede ad dexteram meam. Hoc ÷
sui offert sublimem consessum: et
honoris gr̃a ad dexteram sui. illum
et̃na sede constituit. Legimꝰ aut in
cum lapidaretur a iuideis. ecce uideo
cȩlos aꝑtos: et stantem dñm iħm
ad dexteram dĩ. Uideamus gͦ quȩ
sit ratio. qd̃ idem dñs adauid se¬
dens ꝓpħatur. stans uͦ a stepħo p̃di¬
catur. Primo omnium. ds̃ qui incor¬
quomͦ potest: Deinde aut quali
subsellio sedeat ds̃. qui infinitus. ẽ.
et inm̃sus: et intra se ipse magis
regis sedere Ar̃: ꝓ bonitate int̾cessoris
stare suggeritur. Ait enim beatus
apłs: quia aduocatum habemꝰ ap̃
residet: aduocatus cum assurgit. Iudex

Expanded text:
ad sinistram vero constituentur haedi. Necesse est ergo partem ovium primus agnus obtineat, et secuturo immaculato gregi locum dux immaculatus anticipet, sicut ait Joannes in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur agnum, quocunque ierit, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt. Refert ergo propheta David: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam: hoc essui offert sublimem consessum, et honoris gratia ad dexteram suam illum aeterna sede constituit. Legimus autem cum lapidaretur a Judaeis: Ecce video coelos apertos, et stantem Dominum Jesum ad dexteram Dei. Videamus ergo quae sit ratio quod idem Dominus a David sedens prophetatur, stans vero a Stephano praedicatur. Primo omnium Deus qui incorquomodo potest? Deinde autem quali subsellio sedeat Deus, qui infinitus est, et immensus, et intra se ipse magis regis sedere dicitur, pro bonitate intercessoris stare suggeritur; ait enim beatus apostolus: Quia advocatum habemus apud residet; advocatus est, cum assurgit; judex
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Cum aũt ascendero rogabo
patrẽ meum: et mittet uob̾ alium pa¬
raclitum. qui uob̾cum sit in et̾̃num.
sp̃m ueritatis. Unde credendũ est ad
patrẽ ꝑuenisse xp̃m: cum uidemꝰ ad
apłos descendisse paraclitum. Creden¬

Expanded text:
dicens: Cum autem ascendero, rogabo dicens: Cum autem ascendero, rogabo Patrem meum, et mittet vobis alium Paracletum, qui vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis . Unde credendum est ad Patrem pervenisse Christum, cum videmus ad apostolos descendisse Paracletum. Creden
Abbreviated transcription (Latin):
rabilem hanc pentechosten diem
non minori letitia celebremꝰ. quã
scm̃ pascha curainmus: & quod
eadem deuotione huius sollẽ pnitats
obseruantiam decurrimus. sicut illiꝰ
obsequia festiuitatis impleuimus.
Tunc enim sicut modo fȩcimus. ieiu¬
nauimus sabbato: uigilias celebra¬
uimus: orationib ꝑnoctant᷑ institi¬
mꝰ. Unde necẽẽ. ẽ: similis obseruantia
similem letitiam subsequat᷑. Est leu¬
tia plane consimilis. Tunc enim
ab inferis resurgentem suscepimus
citi xp̃i p̾dicabamꝰ aduentum: mͦ
trepidi uł ieumi. paracliti desidera¬
mus aduentum. In omnib enim
ds̃ saluti ꝓuidit humanȩ. Tunc eni
nob̾ ad resurgendum tartara salua¬
tor aꝑuit: modo nobis ad regnandil
para clytus cȩlestia reserauit: et qul¬
b: dam quasi ꝓfectuum gradib tẽ
de morte ad uitã didicimus remease
modo aũt de t̾ris ad celos meditam
ascendere. Hȩc aũt omnia oꝑatur
in nobis xp̃s dñs: qui prius quã
rediret ad cȩlos. ꝓmisit discipłis suis

Expanded text:
rabilem hanc Pentecostes diem non minore laetitia celebremus quam sanctum Pascha curavimus, et quod eadem devotione hujus solemnitatis observantiam decurrimus, sicut illius obsequia festivitatis implevimus. Tunc enim, sicut modo fecerimus, jejunamus sabbato, vigilias celebravimus, orationibus pernoctanter institimus; unde necesse est similis observantia similem laetitiam subsequatur. Est laetitia plane consimilis; tunc enim ab inferis resurgentem suscepimus citi praedicabamus adventum; modo trepidi, vel jejuni Paracleti desideramus adventum; in omnibus enim Deus saluti providit humanae; tunc enim nobis ad resurgendum tartara Salvator aperuit; modo nobis ad regnandum Paracletus coelestia reseravit; et quibusdam quasi profectuum gradibus, tunc de morte ad vitam didicimus remeare; modo autem de terris ad coelos meditamur ascendere. Haec autem omnia operatur in nobis Christus Dominus, qui priusquam rediret ad coelos promisit discipulis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ. Dixit dñs dño meo sede a
dextris meis. Scđm consuetudinem
nr̃am illi consessus offertur: qui aliqͦ
ris gr̃a ꝓmeretur ut sedeat. Ita gͦ
lum suꝑans. resurrectione sua infer¬
na reserans: tanꝗͣ ꝑfecto oꝑe ad ce¬
los uictor adueniens. audit adeo
patre. sede ad dexteram meã. Nec mirũ.
siumꝰ sedis offert᷑ filio consessus a
patre: qͥ unuis ẽ substantie. & nature
cũ patre. Cur aũt ad dexterã filiꝰ esse
dicat᷑: moueat aliquẽ fortasse. Licet

Expanded text:
psalmorum: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis . Secundum consuetudinem 198 nostram illi consessus offertur, qui aliquo ris gratia promeretur, ut sedeat. Ita erglum superans, resurrectione sua inferna reserans, tanquam perfecto opere ad coelos victor adveniens audit a Deo Patre: Sede ad dexteram meam. Nec mirum, si unius sedis offertur Filio consessus a Patre, qui unius est substantiae et naturae cum Patre. Cur autem ad dexteram Filius esse credatur, moveat aliquem fortasse? Licet
Abbreviated transcription (Latin):
n candelabro glorior: si se candelabrũ
subtrahit. cado. Absit głari nͥ in cruce
stis: & faustis. Crucisigatur uobis
mundus: crucifigamin mundo.
Quid est hoc : felicitatem non queratis
de mundo: abstinete uos a felicitate
mundi. Blandit᷑ mundꝰ: caueatur
corruptor: minat᷑ mundus: non time¬
atur oppugnator. Si bona mundi ñ
te corruꝑint : si mala non te corru¬
ꝑuit÷ crucifixus est tͥ mundꝰ. cruci¬
fixus es. mundo: glare in candela
bro. Lucerna in candelabro. sꝑa hu¬
militatẽ: ut teneas splendorem. Ob¬
serua ne suꝑbia extinguaris: con¬
serua qđ factus es. ut de factore glo¬
rieris. Q uid enim eras homo. Dĩs
homo: attende qđ natus es. Si no¬
bilis natus: nudus natus es. Quid
est nobilitas: Natiuitas pauperis
& diuitis: equalis est nuditas. An
forte quia nobilis natus es. quantum
uis uiuis: Quando nescisti intrasti:
quando non uis exis. Postremo se-¬
pulchra inspiciantur: et ossa diuitũ

Expanded text:
n candelabro glorior: si se candelabrum n candelabro glorior: si se candelabrum subtrahat, cado. Absit gloriari nisi in cstis, et favistis. Crucifigatur vobis mundus, crucifigimini mundo. Quid est hoc? Felicitatem non quaeratis de mundo: abstinete vos a felicitate mundi. Blanditur mundus, caveatur corruptor: minatur mundus, non timeatur oppugnator. Si bona mundi non te corruperint, si mala mundi non te corruperint, crucifixus est tibi mundus, crucifixus es mundo. Gloriare in candelabro: serva, lucerna, in candelabro semper humilitatem, ut teneas splendorem: observa, ne superbia exstinguaris. Conserva quod factus es, ut de factore glorieris. Quid enim eras, homo? Omnis homo, attende quid natus es: etsi nobilis natus es, nudus natus es. Quid est nobilitas? Nativitas pauperis et divitis aequalis est nuditas. An forte quia nobilis natus es, quantum vis vivis? Quando nescisti, intrasti: quando non vis, exis. Postremo sepulcra inspiciantur, et ossa divitum
Abbreviated transcription (Latin):
cande l abro eritis. Qd̃ est candelabrũ
lucernȩ: Audite candelabrũ. Estote
lucernȩ: & habebitis candelabrum.
Crux xp̃i: est magnum candelabrum.
Qui uult lucere: non erubescat de igneo
candelabro. Audi: ut intelligas quia
candelabrum crux xp̃i est. Apłis dix̃.
Nemo accendit lucernam. & ponit eam
sub modio. s suꝑ candelabrum: ut
luceat omnib qui in domo sunt. Sic
luceat lumen ur̃m corã hominib: ut
uideant bona facta ur̃a. & gl̃ificem.
non sicut tu queris glorificari. q̃ris
extingui: glificent patrem ur̃m qui
est in celis. Per bona opera ur̃a głifi¬
cent patrem ur̃m: ut lucerne. eẽ. pos¬
possitis. Accendere uos non potuistis:
ponere uos suꝑ candelabrum non po-¬
testis. Ille glorificetur: qui uobis hoc
p̾sticit. Audi gͦ paulum apłm: audi
lucernã in candelabro exultantem.
Michi aut̃ ait. clamat. Q nouerunt. qͥd
sequitur: Michi aũt. Q uid tͥ autem:
Absit głari: nͥ in cruce dñi nr̃i iħu xp̃i.

Expanded text:
candelabro eritis. Quod est candelabrum candelabro eritis. Quod est candelabrum lucernae? Audite candelabrum: estote lucernae, et habebitis candelabrum. Crux Christi est magnum candelabrum. Qui vult lucere, non erubescat de ligneo candelabro. Audi, ut intelligas quia candelabrum crux Christi est. Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum,  qui in domo sunt. Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent: non sicut tu quaeris glorificari, quaeris exstingui: glorificent Patrem vestrum qui est in coelis . Per bona opera vestra glorificent Patrem vestrum. Ut lucernae esse possitis, accendere vos non potuistis, ponere vos supra candelabrum non potuistis: ille glorificetur, qui vobis hoc praestitit. Audi ergo Paulum Apostolum, audi lucernam in candelabro exsultantem. Mihi autem, ait clamant qui noverunt quid sequitur, Mihi autem: quid tibi autem? Absit glori
Abbreviated transcription (Latin):
utero p̃nunciabat. Quid excellentiꝰ
ista sc̃itate: Imitare: audi quid dicał
de xp̃o. Nos de plenitudine eius ac¬
cepimus. Lucerna in nocte: fontẽ tͥ
ostendit. Inde & ipse bibit. Hosenĩ
inquit de plenitudine eius accepimꝰ:
Nos om̃s. Ille fons: nos uasa. Ille dies:
nos lucerne. Magna infirmitas ho-¬
minum. ꝑ lucernam. queritur dies¬
S & apłi. fr̃s mei: lucernȩ sunt diei.
Nolite putare. quia iohannes solus est
lucerna. & apłi non sunt. Ait illis
dñs. Uos estis lux mundi. & ne pu¬
tarent quia talis lux erant. qualis ẽ¬
dictus lux. de quo dictum est. erat
lumen uerum qd illuminaͭ. omnẽ
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ:
continuo docuit illos ueram ipsam
lucem. Cum dixisset uos estis lux
mundi: adiuncxit & ait. Nemo ac¬
cendit lucernã: & ponit eam sub
modio. Qd̃ uos dixilucem: lucernã
uos dixi. Nolite exultare in suꝑbia
ur̃a: ne flammula extinguatur. N
uos pono sub modio: s ut luceatis. in

Expanded text:
utero praenuntiabat. Quid excellentius utero praenuntiabat. Quid excellentius ista sanctitate? Imitare: audi quid dicat de Christo. Nos de plenitudine ejus accepimus. Lucerna in nocte fontem tibi ostendit, inde et ipse bibit: Nos enim, inquit, de plenitudine ejus omnes accepimus. Nos omnes: ille fons, nos vasa: ille dies, nos lucernae. Magna infirmitas hominum: per lucernam quaeritur dies fratres mei, lucernae sunt diei. Nolite putare quia Joannes solus est lucerna, et Apostoli non sunt. Ait illis Dominus: Vos estis lux mundi. Et ne putarent quia talis lux erant, qualis dictus est lux, de quo dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum; continuo docuit illos veram ipsam lucem. Cum dixisset, Vos estis lux mundi; adjunxit, et ait, Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio. Quod vos dixi lucem, lucernam vos dixi: nolite exsultare in superbia vestra, ne flammula exstinguatur. Non vos pono sub modio: sed ut luceatis, in
Abbreviated transcription (Latin):
eius accepimꝰ. Quid ÷ nos omnes.
sc̃ĩ. uel ante incarnationẽ p̃missi.
uel ab incarnato missi: om̃s gͦ de ple¬
nitudine eius accepimus. Nos uasa
sumus: ille fons est. Ergo si intellex¬
exaltet᷑ ds̃. Ut humilietur homo:
eo die natus est iohannes. quo dies
incipiunt decrescere. Ut exaltetur
ds̃: eo die natus ẽ xp̃s. quo dies in¬
cipiunt crescere. Magnum sacram̃tũ
rio. Quo mysterio: Altitudinis nr̃ȩ.
n homine minuam᷑: in deo crescamꝰ.
n nobis humiliem᷑: ut in illo exalte¬
mur. Impletum ÷ passionib amboꝵ:
huius rei tantȩ sacramentum. Ut
minueretur homo. caput ꝑdidit ioħs.
ut exaltaret᷑ ds̃. xp̃s ligno suspensus
est. Ad hoc missus est ioħs. ut eum
imitemur: et ad uerbum nos tenea¬
mus. Quantũcunq se iactet huma¬
na suꝑbia. de quaues excellentia
sc̃itatis: quis erit qđ iohannes: Quis¬
quis es qui te magnũ putas: non eris
qd̃ iohannes. Nondum natus erat:
et lam nasciturum dñm exultans in

Expanded text:
ejus accepimus . Quid est, Nos omnes? ejus accepimus . Quid est, Nos omnes? cti, vel ante incarnationem praemissi, vel ab incarnato missi, omnes nos de plenitudine ejus accepimus. Nos vasa sumus, ille fons est. Ergo si intellexexaltetur Deus. Ut humilietur homo, eo die natus est Joannes, quo dies incipiunt decrescere. Ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo dies incipiunt crescere. Magnum sacramentum. rio. Quo mysterio? Altitudinis nostrae. In homine minuamur, in Deo crescamus. In nobis humiliemur, ut in illo exaltemur. Impletum est passionibus amborum hujus tantae rei sacramentum. Ut minueretur homo, caput perdidit Joannes: ut exaltaretur Deus, Christus ligno suspensus est. Ad hoc missus est Joannes, ut eum imitemur, et ad Verbum nos teneamus. Quantumcumque se jactet humana superbia, de quavis excellentia sanctitatis, quis erit quod Joannes? Quisquis es qui te magnum putas, non eris quod Joannes. Nondum natus erat, et jam nasciturum Dominum exsultans in
Abbreviated transcription (Latin):
Noui in cuiꝰ lumincͤ comꝑatione: non. ẽ
lucerna. lumen. Audi quid sequitur.
Erat lumen uerum: quod illuminat
omnem hominem uenientem in
hunc mundum. Iohannes ñ omnẽ
illuminat hominẽ: xp̃c. omnẽ homi¬
nem. E ioħs agnouit se lucernam:
ne uento suꝑbiȩ extin gueretur. Lu-¬
cerna: & accendi & extingui potest.
Uerbum dei extingui non potest:
lucere semꝑ potest. Missus est gͦ sum
mus homo: qui ꝑhiberet testimoniũ
ei qui plus. ẽẽt. quam homo. Quan¬
do enim ille quo nemo maior ẽsurrex̃
in natis mulierum. dicit non sum
plus homine intelligendꝰ est. Nam
si queris sũmum hominem ioħem:
plus homine xp̃s est. Sic intellige
p̃cursorem. ut queras uidicem. sic au¬
di p̾̃conem. ut timeas uidicem. Missus
est: p̾dixit uenturum. Q̾ quale
Audi. Cuius non sum dignus corrigiã
calciam̃ti soluere. Intellexisti homo
quid ageres. O mĩs qui se humiliat
de xp̃o: Nos omnes de plenitudine

Expanded text:
novi in cujus luminis comparatione non est novi in cujus luminis comparatione non est lucerna lumen. Audi quid sequitur: Erat lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Joannes non omnem illuminat hominem, Christus omnem hominem. Et Joannes agnovit se lucernam, ne vento superbiae exstingueretur. Lucerna et accendi, et exstingui potest. Verbum Dei exstingui non potest, lucerna semper potest. 5. Joannes mus, homo, qui perhiberet testimonium ei qui plus esset quam homo. Quando enim ille, quo nemo major exsurrexit in natis mulierum, dicit, Non sum plus homine intelligendus est. Nam si quaeris summum hominem Joannem, plus homine Christus est; sic intellige praecursorem, ut quaeras judicem; sic audi praeconem, ut timeas judicem. Missus est, praedixit venturum. Et quale audi: Cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere . Intellexisti, homo, quid ageres? Omnis qui se humiliat, Christo? Nos omnes de plenitudine
Abbreviated transcription (Latin):
generis humani. Si enim diceret
ego sum xp̃c: illi crederent. Si iacta¬
ret se suꝑ nomen alienum: ꝑderet
meritum ꝓprium. Si exaltaret se
quasi xp̃s: nonne ipse sͥ respondet.
quid te extollis: O mĩs caro fenũ:
et omnis claritas eius ut flos fȩni.
Aruit fenũ: flos decidit. Intellige qͥd
manet in ȩternum. Uerbum enim
dñi: manet in ȩt̾num. Agnouit se.
Merito dñs lucernam eum dixit. Nã
lucerna ardens & lucens: & uos uo¬
liustiᷤᷤ exultare ad horam in lumine
eus. lohannes aut̃ eũgłista quid de
illo dicit: fuit homo missus a deo:
cui nomen erat ioħs. Hic uenit in te¬
stimonium: ut testimonium ꝑhibe-¬
ret de lumine. Non erat ille lumen.
Quis iohannes baptista. Quis hoc di¬
cit. Iohannes euangłista. Non erat
ille lumen: s ut testimonium ꝑhi-¬
beret᷑ lumine Lu dicis non erat
ille lumen: de quo dicit ipsum lumen.
ille erat lucerna ardens et lucens.
S noui inquit. quale lumen dicam.

Expanded text:
generis humani: si diceret, generis humani: si diceret, Ego sum Christus, crederent illi. Si jactaret se per nomen alienum, perderet meritum proprium. Si jactaret se quasi Christus, nonne ipse sibi responderet, Quid te extollis? Omnis caro fenum, et claritas ejus ut flos feni: fenum aruit, flos decidit. Intellige quid manet in aeternum: Verbum autem Domini manet in aeternum. Agnovit se: merito Dominus lucernam eum dixit. Dominus lucerna ardens et lucens, et vos voluistis exsultare ad horam in lumine ejus . Joannes autem evangelista quid de illo dicit? Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine; non erat ille lumen. Quis? Joannes Baptista. Quis hoc dicit? Joannes Evangelista: Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Tu dicis, Non erat ille lumen: de quo dicit ipsum lumen, Ille erat lucerna ardens et lucens. Sed novi, inquit, quale lumen dicam;
Abbreviated transcription (Latin):
caro fęnum: & omnis honor carnis
ut flos feni. Contempnamꝰ p̃sentia:
sꝑemꝰ futura. Omnis uallis implebit᷑:
omnis humilitas exaltabit᷑: et omnis
mons & collis humiliabit᷑ͥ omĩs suꝑ¬
bia deicietur. Oepone montes : imple
ualles: & facta est campi ȩqualitas.
Da mͥ diuites & honoratos & de flore fe¬
ni: ipsi audiant. Ds̃ suꝑbis resistit.
humilib aut̃ dat gr̃am. Da michi
pauꝑes desꝑatos. conscios infirmitatis
suȩ: non desꝑent: credant in eum qͥ
uenit ꝓpt̃ om̃s. Illi erigantur: illi pre¬
mantur. Uenturus ille campum
inueniat: non lapidem ubi offendat:
deo enim dicebat ipse ioħs. Parate
sus sum: non quod ego sum. S dict̃¬
.ẽẽt. uallis implenda. s mons humili¬
andus: inuenerat occasionem deci¬
piendi. Illi enim ab illo audire uo¬
lebant qͦd crederent. Tantum enĩ
mira bant᷑ eius gr̃am: ut qđ diceret.
sine dubio crederent. Ecce inuenerat
occasionem decipiendi simplicitatem¬

Expanded text:
caro fenum, et omnis honor carnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni: contemnamus praesentia, speremus futura. Omnis vallis implebitur, omnis humilitas exaltabitur: et omnis mons, et collis humiliabitur, omnis superbia dejicietur. Depone montes, imple valles, et facta est campi aequalitas. Da mihi divites et honoratos de flore feni; ipsi audiant, Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Da mihi pauperes desperatos, conscios infirmitatis suae; non desperent, credant in eum qui venit propter omnes. Illi erigantur, illi premantur. Venturus ille campum inveniat, non lapidem ubi pedem offendat. Ideo enim dicebat ipse Joannes, Parasus sum, non quod ego sum. 4. Joaesset vallis implenda, sed mons humiliandus, invenerat occasionem decipiendi. Illi enim audire ab eo volebant quod crederent. Tantum enim mirabantur ejus gratiam, ut quod diceret, sine dubio crederent. Ecce invenerat occasionem decipiendi
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbũ concipitur in utero uirginis:
clamat in heremo uox uerbum.
Nox. si uerbum non sit: strepitus est
aurium forte. Nlam nec hoc tamen¬
forte dici posset. Omne uerbum. uex.
non omnis uox uerbum. Si ore
patente clamet quantum potest: uox
est. uerbum non est. Quȩ est autem
uox. quȩ dicit᷑ uerbũ : Ubi intelli¬
gitur aliquid. Uox significans uer¬
bum est. S ecce necdum sonat Dice¬
re uolo aliquid: iam uerbum est in
cordemeo. Ybũ ẽ incorde: & ñdũ uoxĩ
uox sine u̾bo. Adde uocem uerbo.
ꝓcedit innoticiam uerbum. Quid gͦ
xp̃s ad mariam: Uerbum occultũ.
Premissa est uox: ut precederet uerbũ.
Quid est iohannes. Uox clamantis
in heremo. Quid est xp̃s: In pͥncipi¬
xp̃e Quid tu uox. quid tu homo:
Omnis caro fenum: & omnis claritas
bominis. ut flos feni. fenum aruit.
et flos decidit: uerbum aũt dñi ma-¬
net in ȩternum. Tene te ad uerbum:
ꝓ te enim suscepit fenum uerbum:
Incarnatum uerbum xp̃s: s omnis

Expanded text:
Verbum concipitur in utero virginis; Verbum concipitur in utero virginis; clamat in eremo vox Verbum. Vox si verbum non sit, strepitus est aurium forte; nam nec hoc forte dici posset. Omne verbum vox, non omnis vox verbum. Si homo ore patente clamet quantum potest, vox est, verbum non est. Quae est autem vox quae dicitur verbum? Ubi intelligitur aliquid, vox significans verbum est. Sed ecce necdum sonat, dicere volo aliquid, jam verbum est in corde meo. Verbum est in corde, et nondum vox in vox sine verbo. Adde vocem verbo, procedit in notitiam verbum. Quid ergo Christus ad Mariam? Verbum occultum. Praemissa est vox ut praecederet Verbum. Quid est Joannes? Vox clamantis in eremo. Quid est Christus? In principi. Quid tu vox? quid tu homo? Omnis caro fenum, et omnis claritas hominis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit: Verbum autem Domini manet in aeternum. Tene te ad Verbum; pro te enim suscepit fenum Verbum. Incarnatum Verbum Christus. Sed omnis
Abbreviated transcription (Latin):
uox clamantis in heremo. Iohannes
respondit iudȩis querentib quis. ẽẽt:
et iam putare incipientib qđ ipse
.eẽt. xp̃s. Ego uox clamantis in here¬
mo. Audistis si intenti fuistis lectio¬
nem ꝓpħicam: quȩ pͥmo recitata est:
Ibiscͥptum est. Uox clamantis in he¬
remo: parate uiam dño. rectas facite
semittas eius. Omnis uallis imple
bitur. & omnis mons et collis humi¬
liabiturͥ & erunt tortuosa in directa.
et aspera in uias planas. Et uidebit.
omnis caro salutare dei. Deinde diẽ
Omis caro fenũ: et omĩs cdaritas carnis
ut flos feni. Fęnum aruit. & Nlos deci-
dit: uerbum aũt dñi manet in ȩt̃nũ.
Ioħs dixit: ego uox clamantis inhere¬
mo. parate uiam dño. Hoc ÷ dicere:
De me p̃dicqam est a ꝓpħa: qd̃ ego fu¬
turus erans clamans in heremo. Ad
ioħem gͦ ꝑtinet dicere. O mnis caro
fenum: & omnis claritas carnis. ut
flos feni. fenum aruit. & flos decidit:
uerbum aut dñi man& in ȩternum

Expanded text:
vox clamantis in eremo . Joannes vox clamantis in eremo . Joannes respondit Judaeis quaerentibus quis esset, et jam putare incipientibus quod ipse esset Christus, Ego vox clamantis in eremo. Audistis, si intenti fuistis, lectionem propheticam, quae primo recitata est. Ibi scriptum est: « Vox clamantis in eremo, Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus. Omnis vallis lis humiliabitur, et erunt tortuosa in directa, et aspera in vias planas; et videbit omnis caro salutare Dei. » Deinde dixOmnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos derbum autem Domini manet in aeternum . Joannes dixit, Ego vox clamantis in eremo, Parate viam Domino: hoc est dicere, De me praedictum est a Propheta quod ego futurus eram clamans in eremo. Ad Joannem ergo pertinet dicere, Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit: Verbum autem Domini manet in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
Pmulierem in interitum missi eramꝰ:
ꝑ mulierem nobis reddita est salus.
Quid ÷ͥ gͦ uult ioħs: unde int̾positus.
unde p̾missus : Dicam si potuero.
paretur hominib ioħs: om̃s suꝑat.
Ille homo: non eum uincit nͥ ds ho¬
mo. Iohannes p̃missus est ante dñm.
Tanta in illo excellentia erat. tanta
gr̃a: ut ipse putatus sit xp̃s. Xp̃m
p̃nunciatus est xp̃s. Exxpectabant
absentem: occiderunt p̃sentem. Cum
putant non. eẽ. ipsum: defecerunt
ipsi. & mansit ipse. Non tamen om̃s
defecerunt: et de iudeis multi credi-¬
derunt. Ergo quia xp̃c expectabat᷑:
uidete głam iohannis.Cum enim
in illo aduertetur tanta gratia cũ
baptizaret in penitentiã. & pararet
uiam dño uelut p̾missus metator:
miserunt ad illum uidȩi. & dixerunt:
Quis estu: Hunquid tu es helyas.
aut ꝓpħa: aut tu es xp̃s: Non sum
inquit xp̃s: nec helyas. nec ꝓpheta:
& tu inquiunt. quis es: Ego sum inqͥt

Expanded text:
Per mulierem in interitum missi eramus, Per mulierem in interitum missi eramus, per mulierem nobis reddita est salus.Quid sibi ergo vult Joannes? Unde interpositus? unde praemissus? Dicam si potuero. paretur hominibus Joannes, omnes superat ille homo, non cum vincit nisi Deus homo. Joannes praemissus est ante Dominum. Tanta in illo excellentia erat, tanta gratia, ut ipse putatus sit Christus. Cpraenuntiatus est Christus. Exspectabant absentem, occiderunt praesentem: cum putant non esse ipsum, defecerunt ipsi, et mansit ipse. Non tamen omnes defecerunt, et de Judaeis multi crediderunt. Ergo quia Christus exspectabatur; videte gloriam Joannis: cum enim in illo adverteretur tanta gratia, cum baptizaret in poenitentia, et pararet viam Domino velut praemissus metator, miserunt ad illum Judaei, et dixerunt, Quis es tu? Numquid tu Elias, aut propheta? aut tu es Christus? Non sum, inquit, Christus, nec Elias, nec propheta. Et tu, inquiunt, quis es? Ego sum, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ero explicatre qđ sentio: supplebit
rit. Hoc ideo p̃locutus sum. qm̃ qͥd
uelim dicere ego scio. uos nescitis: et
que sit difficultas in exponendo. ego
iam sentio. Commendandum autem
erat uobis: ut in ipsa intentione ur̃a
concepit elisabeth: hominem maria.
Elisabeth mater iohannis: maria
mat̃ xp̃i. S elisabeth solum hoĩem:
maria deum & hominẽ. Mira res
est: quomodo potuit concipere creat᷑a
creatorem. Quid est gͦ intelligendũ
fr̃s mei: nisi quia ipse fecit sͥ carnem
de sola matre. qui fecit primũ homi-¬
nem sine patre & matre. Primus ille
nr̃ casus fuit: quando femina per
quam mortui sumus. incorde conce¬
pit uenena serpentis. ꝑsuasit enim
serpens peccatum: & ammissus ẽ ma¬
le suadens. Si pͥmus casus nr̃ fuit cũ
femina concepit corde uenena serpen¬
tis: non mirandum quia salus nr̃a
facta est. cum femina concepit in ute¬
ro carnem ommipotentis. Uterq ceci-¬
derat. sexus: uterq fuerat reꝑandus.

Expanded text:
ero explicare quod sentio, supplebit ero explicare quod sentio, supplebit rit. Hoc ideo praelocutus sum, quoniam quid velim dicere, ego scio, vos nescitis; et quae sit difficultas in exponendo ego jam sentio. Commendandum autem erat vobis, ut in ipsa intentione vestra concepit Elisabeth, hominem Maria: Elisabeth mater Joannis, Maria mater Christi: sed Elisabeth solum hominem, Maria Deum et hominem. Mira res est, quomodo potuerit concipere creatura Creatorem. Quid est ergo intelligendum, fratres mei, nisi quia ipse sibi fecit carnem de sola matre, qui fecit primum hominem sine patre et matre? Primus ille noster casus fuit, quando femina per quam mortui sumus, in corde concepit venena serpentis. Persuasit enim serpens peccatum, et admissus est male suadens. Si primus noster casus fuit, cum femina concepit corde venena serpentis; non mirandum quod salus nostra facta est, cum femina concepit in utero carnem Omnipotentis. Uterque ceciderat sexus, uterque fuerat reparandus.
Abbreviated transcription (Latin):
Uausa hodiernȩ cȩlebris.uii.
congregationis nr̃ȩ: natalis :
lohannis baptiste. Cuius mi¬
rabilem conceptum & partum:
cum euangłm recitaretur audiuimꝰ.
Magnum mẏsterium fr̃s mei. Mlater
iohannis. & sterilis erat & anus: et¬
pater senex. Prorsus in utroq desꝑa¬
ta posteritas. S quia deo impossibi¬
le nichil est: ꝓmissus ÷ filius non cre¬
denti. Uox ablata est patri: cui defuit
fides. lam enim fu̾at scͥptum. Credidi.
ꝓpt̃ quod locutus sum. Noncredidit:
et non est locutus. Interea etiam
uirgo concipit. Et hoc sublime mi¬
raculum: longeq p̃stantius. Con¬
cipit sterilis precursorem: uirgo iu¬
dicem. lohannes. de masculo et femi¬
na: xp̃s de sola femina. Comꝑandꝰ
est forte iohannes xp̃o. Absit. Non
tamen frustra tantus tantũ p̾cessit:
Si enim potestatem conatui meo ipso
dignante atq: donante dño deo nr̃o.
potero explicare qđ sentio: nec mea
uilitas deseretur: nec expectatio ur̃a
fraudabitur. Si aũt minus potu¬

Expanded text:
ausa hodiernae celebris congregationis nostrae, Natale est Joannis Baptistae, cujus mirabilem conceptum et partum, cum Evangelium legeretur, audivimus. Magnum mysterium, fratres mei: mater Joannis et sterilis erat et anus, pater senex; prorsus in utroque desperata posteritas. Sed quia Deo impossibile nihil est, promissus est filius non credenti. Vox ablata est patri, cui defuit fides: jam enim fuerat scriptum, Credidi, propter quod locutus sum . Non credidit, et non locutus est. Interea etiam virgo concepit, et hoc sublime miraculum longeque praestantius. Concipit sterilis praeconem, virgo judicem. Joannes de masculo et femina, Christus de sola femina. Comparandus est forte Joannes Christo? Absit. Non tamen frustra tantus tantum praecessit. Si enim, potestatem conatui meo ipso dignante atque donante Domino Deo nostro, potuero explicare quod sentio, nec mea vilitas deseretur, nec exspectatio vestra fraudabitur. Si autem minus potu
Abbreviated transcription (Latin):
subtile ẽ: cuius nec sinceritas intẽ¬
perantia retardatur. nec alãcritas.
nec uelocitas mole grauat᷑. Graua¬
ri autẽ uolatum dico: ñ tã mole
menbroꝵ. qͣm pondere delictoꝵs.
Unde puto etiam in ipsis auibus
ideo uelocius columbã pene pre
om̃ibꝰ uolitare: qd alacritatẽ inno¬
centia comitet᷑ Demiq sc̃s dauid
cũ puritate mentis uolare concu¬
pisceret: ñ alterius animantis nisi
columbe optauit alas dicens. Qͣs
dabit mͥ pennas sic̃ columbe: ⁊
uolabo. ⁊ requiescam: Intelligebat
enĩ qd̃ ad altiora facilius penetrat᷑
simplicitate mentis: qͣm leuitate
pennarum: Uolauit hac die sc̃s
eusebius Estimemꝰ iam eiꝰ in no¬
centiam de uolatu: ⁊ pietatẽ eiꝰ de
ipsa elatione iuidicemus Tanqͣm
columba enĩ in domo degens. assũ¬
psit sp̃itales pennas: ⁊ requieuit
in monte. Et licet ipse de monte
ad mont̾e uolare se dixerit: tam̃
in ipsa translatione maiorẽ requiẽ

Expanded text:
subtile est: cujus nec sinceritas intemsubtile est: cujus nec sinceritas intemperantia retardatur, nec alacritas, nec velocitas mole gravatur. Gravari autem volatum dico, non tam mole membrorum, quam pondere delictorum; unde puto etiam in ipsis avibus ideo velocius columbam pene prae omnibus volitare, quod alacritatem innocentia comitetur. Denique sanctus David cum puritate mentis volare concupisceret, non alterius animantis, nisi columbae optavit alas, dicens: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Intelligebat enim quod ad altiora facilius penetratur simplicitate mentis, quam levitate pennarum. 4. Volavit ergo hac die sanctus Eusebius. Aestimemus jam ejus innocentiam de volatu, et puritatem ejus de ipsa elatione judicemus; tamquam columba enim in domo Dei degens, assumpsit spiritales pennas, et requievit in monte. Et licet ipse de monte ad montem volare se dixerit: tamen in ipsa translatione majorem requiem
Abbreviated transcription (Latin):
tuum eẽ uitiis: soli uiuere iusticiȩ
Unde ⁊ depositionis ipsa dies. na¬
talis dicitur: qd̃ delictoꝵ carcere
liberati. libertati nascimͣ saluatoris.
Sed uideamꝰ: sc̃s eusebius cũ qua
gła ad hanc diem depositionis ad¬
uenerit. Dicitur enĩ. ante aliqͣntũ
temporis exitus sui. manifesta reue¬
latione uidisse se kalendis augustis
de monte ad montẽ uolare: ⁊ ꝓpħia
quadam hoc interpretatus ẽ. hac
die exit᷑um se eẽ de corꝑe. In quo
facto nescio quid pͥmũ sit admiran¬
dĩi: utrum qd meruit exitus sui
finem nosse: an qd̃ scire potuerit.
quȩ illũ post exitum grã ꝑmanẽt:
Dicit sc̃s dauid. Notũ fac m dñe
finem meũ.:⁊ numerũ dierũ meoꝵs:
& reliqua. Ecce qd̃ ꝓpħa optauerat:
martyr accepit. Noticiam qͣm ille
quid futurus e̾ẽt agnouit. Ille usq
ad exitum quid desit ignorat: iste
tẏr eusebius Sic̃ scimus. uolare ñ
potest nisi qđ̃ purum. leue. atq

Expanded text:
tuum esse vitiis, soli vigere justitiae; tuum esse vitiis, soli vigere justitiae; unde et depositionis ipsa dies natalis dicitur, quod delictorum carcere liberati, libertati nascimur Salvatoris. 2. Sed videatur sanctus Eusebius cum qua gloria ad hanc diem depositionis advenerit. Dicitur enim ante aliquantum temporis exitus sui manifesta revelatione vidisse se kalendis Augusti de monte ad montem volare, et prophetia quadam hoc interpretatus est hac die exiturum se esse de corpore. In quo facto nescio quid primum sit admirandum, utrum quod meruit exitus sui finem nosse, an quod scire potuerit quae illum post exitum gratia permaneret. Dicit sanctus David: Notum fac mihi, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, et reliqua . Ecce quod Propheta optaverat, Martyr accepit: notitiam quam ille quid futurus esset, agnoscit: ille usque ad exitum quid desit, ignorat; iste tyr Eusebius. Sicut scimus, volare non potest, nisi quod purum, leve, atque