comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dnẽ cũ mota fuerit aqua ñ habeo qui me¬
deponat: sed aliꝰ ante me descendit. Descen¬
derat unꝰ: iã aliꝰ ñ desce ndebat. Unꝰ solus sa¬
nabatur: unitatẽ ȩccłȩ figurabat. Merito in¬
sultant nomini unitatis: qui se abiuntate p̃ci¬
der̃. Merito illis displicet nom̃ monachoꝵ: qr
illi nolunt habitare in unũ cũ fr̃ib. sed seqͦn¬
tes donatũ. xp̃m dimiser̃. Hoc de uno & de
solo audiuit caritas urã: iã iocundem᷑ cũ psal¬
mo: ut sequentia uideamus. Breuis. E. po¬
test a nob̾ curri. quantũ dñs suggerit. Pitto en
ex his quȩ dicta st̃ patere posse quę sequunt᷑.
quãuis nec illa uideant᷑ obscura. Gcce quã bo

Expanded text:
 habeo qui deponat me; alius ante me descendit» . Descenderat unus, jam alius non descendebat. Unus solus sanabatur; unitatem Ecclesiae figurabat. Merito insultant nomini unitatis, qui se ab unitate praeciderunt. Merito illis displicet nomen monachorum, quia illi nolunt habitare in unum cum fratribus; sed sequentes Donatum, Christum dimiserunt. Haec de uno, et uno solo audivit Charitas vestra; jam jucundemur cum Psalmo, ut sequentia videamus. Brevis est; potest a nobis curri, quantum Dominus suggerit. Puto enim ex his quae dicta sunt, patere posse quae sequuntur, quamvis illa videantur obscura. 7. «vers. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
hunc sonũ excitati st̃ fr̃s: qͥhabitare in unũ cõncu¬
pier. Iste uers fuit tuba ipsoꝵ ⁊ sonuit ꝑ omnẽ or.¬
bẽ t̾rarũ: & qͥ diuisi erant. congregati st̃. Clamor
dĩ. clamor sp̃s scĩ: clamor ꝓpħicus ũ audiebat᷑ in io¬
dea: & auditꝰ .e. in toto orbe t̾rarũ. Aduers istũ
sonũ surdi erant int̾ qͦs cantabat᷑: & aꝑtis aurib in¬
de illo uidebunt: & qui ñ audier̃ intelligent. Ue¬
rũtam̃ dilectissimi considerem: de illo pariete

Expanded text:
hunc sonum excitati sunt fratres qui habitare in unum concuhunc sonum excitati sunt fratres qui habitare in unum concupierunt; iste versus fuit tuba ipsorum. Sonuit per omnem orbem terrarum, et qui divisi erant, congregati sunt. Clamor Dei, clamor Spiritus sancti, clamor propheticus non audiebatur in Judaea; et auditus est in toto orbe terrarum. Adversus istum sonum surdi erant, inter quos cantabatur; et apertis auribus inde illo, videbunt; et qui non audierunt, intelligent» . Verumta
Abbreviated transcription (Latin):
natus. Ecce quã bonũ & quã io¬
cundũ: habitare frs in unũ. Ita
souꝰ iste dulcis ẽ: ut qͥ psalterus
nesciunt: ipsũ uersũ cantent.
Uã dulcis ẽ. quã dulcis .e. cari¬
tas: quȩ facit fr̃s habitare in
unũ. Et hoc quide fr̃s ñ indiget int̾p̃tatione aut
expositione:: quã bonũ & iocundũ sit habitare in
unũ: sed ea quȩ sequunt᷑. habent aliquid qđ pulsan¬
tib aꝑiat. Uerũtamꝰ ut ab isto uersu descendit noo̾
intellectꝰ uniuerse texturȩ psalmi: hoc primũ
etiã atq etiã considem. utrũ de om̃ib xpianis di¬
ctũ sit. quã bonũ & quã iocundũ sit habitare frs
in unũ: an aliqͥ suit certi atq ꝑfecti. qͥh abitant
in unũ: nec ad om̃s ꝑtineat ista benedictio. sed ad qͦsdã
aquib. tam̃ descendat ad cȩteros. Ista enĩ uerba psal¬
terii: iste dulcis sonꝰ. ista suauis melodia tã in can¬
tico quã in intellectu: etiã monasteria peꝑit. A d

Expanded text:
natus. «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Ita sonus iste dulcis est, ut et qui Psalterium nesciunt, ipsum versum cantent. Tam dulcis est, quam dulcis est charitas quae facit fratres habitare in unum. Et hohabitare in unum; sed ea quae sequuntur, habent aliquid quod pulsantibus aperiatur. Verumtamen ut ab isto versu descendat nobis intellectus universae texturae Psalmi, hoc primum etiam atque etiam consideremus: utrum de omnibus Christianis dictum sit, «Quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum;» an aliqui sint certi atque perfecti qui habitant in unum, nec ad omnes pertineat ista benedictio, sed ad quosdam, a quibus tamen descendat ad caeteros. 2. Ista enim verba Psalterii, iste dulcis sonus, ista suavis melodia, tam in cantico quam in intellectu, etiam monasteria peperit. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
sic ait sicut ros her mon qđ descendit suꝑ mon¬
tẽ syon: cũ mons her mon longe disiunctꝰ sit
ab hierłm. Nã tͣns iordanẽ eẽ dicit᷑. Ergo aliqͥd¬
in int̃p̃tatione hermon quȩ ramꝰ. Nom̃ enĩ
hebreũ ẽ: & habemꝰ int̾p̃tationẽ. ab eis qͥ illã
linguã nouer̃. Her mon: int̾p̃tari dicit᷑

Expanded text:
sic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super monsic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super montes Sion;» cum mons Hermon longe sit disjunctus ab Jerusalem: nam trans Jordanem esse dicitur. Ergo aliquid interpretatione Hermon quaeramus. Non enim hebraeum est, et habemus interpretationem ab eis qui illam linguam noverunt. Hermon i
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ montẽ syon. Hoc uoluit intelligi fr̃s km̃i:
grãm dĩ esse qđ fr̃s habitant in unũ: ñ ex suis
uirib ñ ex suis meritis ce̾ sed ex illiꝰ dono. sed
ex illiꝰ grã: sicut ros de cęlo. Non enĩ sibi t̾ra
pluit: aut ñ quicqͥd genuerit arescit. nͥ pluuia
desuꝑ descendat: Dicit quodã loco in psalmo.
Pluuiã uoluntariã segregans ds̃ hereditatituȩ
Quare dixit uoluntariã: Iuia ñ meritis nr̃is sed
illiꝰ uoluntate. Quid enĩ boni meruimꝰ peccato¬
res: Quid boni meruimꝰ iniqui: Exadã adã.
suꝑ adã: multa peccata nasciut᷑. Quisqͥs nas-¬
cit᷑. adã nascit᷑: dãnatꝰ de dãnato. Et addidit
male uiuendo: suꝑ adã. Quid enĩ boni meru¬
it adã: Ꝙtam̃ misericors amauit: & sponsꝰ di.¬
lexit: ñ pulchrã: sed ut facer et pulchrã. Ergo
gram dĩ dixit rorẽ hermon. Sed hermon qͥd
sit: nosse debetis. Mon. ẽ. quidã longe disiun¬
ctusab hierłm: idest asyon. Itaq mirũ ẽ. qđ

Expanded text:
Sion.» Hoc voluit intelligi, fratres mei, gratiam Dei esse quod fratres habitant in unum; non ex suis viribus, non ex suis meritis, sed ex illius dono, sed ex illius gratia, sicut ros de coelo. Non enim terra sibi pluit, aut non quidquid genuerit arescit, nisi pluvia desuper descendat. Dicit quodam loco in psalmo: «Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae» . Quare dixit «voluntariam?» Quia non meritis nostris, sed illius voluntate. Quid enim boni meruimus peccatores? quid boni meruimus iniqui? Ex Adam Adam, et super Adam multa peccata nascuntur. Quisquis nascitur, Adam nascitur, damnatus de damnato, et addidit male vivendo super Adam. Quid enim boni meruit Adam? Et tamen misericors amavit, et sponsus dilexit, non pulchram, sed ut faceret pulchram. Ergo gratiam Dei dixit rorem Hermon. 11. Sed Hermon quid sit, nosse debetis. Mons est quidam longe disjunctus ab Jerusalem, id est a Sion. Itaque mirum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
Locuta es tanꝗͣ una ex insipientib mulierib. Adĩ
putris reppulit euã: tanꝗͣ dicens. Sufficit qđ ꝓpt̃
te mortalis effectꝰ sũ. Ualueras in paradeso: sedd
uinceris instercare Magna grã di. Sed unde hoc.
nͥ q ros hermon cõpluerat illã anima. & dedat dũs
suauitatẽ in t̾ra nr̃a. ut daret fructũ siuĩ: In noctib
extollite manꝰ ur̃as in scã: & benedicite dnm̃. Bene

Expanded text:
tibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus ext
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ.e. ꝙ benedictioni dnĩ uacabunsꝰ. Et
dictu e. Bcati qͥ babitant in domo tua: in sȩca sȩcor
laudabunt te. Qui tc̃ benedicturi st̃ sine defectu.
hinc incipiunt beuedicere dm̃. Hic in tribulationib.
in tẽptationib: in molestiis. int̾ aduersitates secłi ant̃
insidias inimici: int̾ fraudes & impetꝰ diaboli: hoc
ẽ: ecce nc̃ benedicite dñm. om̃s serui dñi: qͥ statis
in domo dnĩ. Quid. ẽ. qui statis: Iui ꝑscueratis:¬

Expanded text:
 benedictioni Domini vacabimus, ut dictum est: «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saecuculorum laudabunt te» . Qui tunc benedicturi sunt sine defectu, hic incipiunt benedicere Dominum; hic in tribulationibus, in tentationibus, in molestiis, inter adversitates saeculi, inter insidias inimici, inter fraudes et impetus diaboli. Hoc est, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini.» Quid est, «qui statis?» Qui
Abbreviated transcription (Latin):
in futuro: ut app̃hendant uitã ęt̾nã. Cũ ꝓp¬
p̃hendint: tc̃ er̃ diuites. Quando autẽ ñ eã
adhuc habent: nouerint se pauꝑes. Ita fit ut om̃s
humiles. scõ corde & in caritate germana consti¬
tutos. qͥcqͥd habuerint in hoc sȩcło: & int̾ pau-¬
peres suos numeret as̃. qͦs saturet panib. Sa¬

Expanded text:
in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pauperes suos numeret Deus, quos saturat panibus
Abbreviated transcription (Latin):
fac illi locũ : Noli amare te ipsũ. ipsũ ama. Si te
amaueris. claudis contͣ illũ. Si ipsũ amaueris. aꝑis
illi. Si autẽ aꝑueris & int̾uerit: ñ ꝑies amando te
idõ dixit. si ascendo. In re quã priuatam qͥsq pos¬
sidet: necesse ẽ. suꝑbis sit. Inde se enĩ tendit ho-¬
mo ad homine: cũ sint ambo caro. Quid ẽ. homo
fr̃s: Caro. Et quid ÷ alt̃ homo: Altera caro.
Et tam̃ caro diues extendit se contra carnẽ pauꝑem
quasi aliqͥd illa caro attulerit quando nata ẽ:
aut aliquid auferat quando morit᷑. Adhoc plꝰ
habuit: ut plus tumeret. Iste autẽ qͥ uult mue¬
cũ dormiunt: ñ faciunt locũ dño. Tales excitat
apłs. Exurge qui dormis: & exurge a mortuis:
& illuminabit te xp̃c. Et alio loco. Nos autẽ qͥ
diei sumꝰ: uigilemꝰ & sobrii simꝰ. Nã qͥ dor miunt:

Expanded text:
fac illi locum? Noli amare teipsum, illum ama. Si te fac illi locum? Noli amare teipsum, illum ama. Si te amaveris, claudis contra illum; si ipsum amaveris, aperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peries amando te,ideo dixit, «Si ascendero.» In re quam privatam quisque possidet, necesse est superbus sit: inde se enim tendit homo ad hominem, cum ambo sint caro. Quid est homo, fratres? Caro. Et quid est alter homo? Altera caro. Et tamen caro dives extendit se contra carnem pauperem; quasi aliquid illa caro attulerit quando nata est, aut aliquid auferat quando moritur. Ad hoc plus habuit, ut plus tumeret. Iste autem qui vult invecum dormiunt, non faciunt locum Domino. Tales excitat Apostolus: «Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus» ; et alio loco, «Nos autem qui d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinebant. Non int roibo in tabnacłm domꝰ meȩ:
dorec inueniã. Quid: Cũ inueneris locũ dnõ intͣ¬
bis in tab̾nacłm tuũ: anipsũ erit tab̾nacłintuũ. ubi
inueneris locũ dño: Iuare : Quia ipse erit locus
nos fr̃s a possessione rei priuatȩ. aut̃ ab amore.: si ñ
possumꝰ a possessione: & facinł locũ dño. Multũ. ẽ ad
me. ait aliqͥs sed uide qͥsis fcturus locũ dño. Siuellet
apud te hospiciũ hab̾e aliqͥs senator.: ñ dico senator. ꝓcu¬
me quiddã in domo tua: &si amares hoc. auferres tam̃.:
ne eũ offendes. adcuiꝰ amiciciã ambires. Et qͥd tͥ ꝓdest
hominis amicicia: Forte ibi ñ solũ nullũ auxiliũ: sed
& ꝑicłm inuenires. Nã multi ñ ꝑiclitabant᷑. anteꝗͣ
maiorib ungerent᷑. & exoptar̃ maiorũ amicicias.
ut maiora ꝑiclã incurrerent. Securus opta amiciciã
xp̃i. Hospitari apud te uult: fac illi locũ. Iuid . ẽ.

Expanded text:
pertinebant: non introibo «in tabernaculum domus meae, pertinebant: non introibo «in tabernaculum domus meae, donec inveniam:» quid? cum inveneris locum Domino, intrabis in tabernaculum tuum? An ipsu Quia ipse eris locus nos, fratres, a possessione rei privatae; aut ab amore, si non possumus a possessione; et facimus locum Domino. Multum est ad me, ait aliquis. Sed vide quis sis, facturus locum Domino. Si vellet apud te hospitium habere aliquis senator, non dico senator, procume quiddam in domo tua; etsi amares hoc, auferres tamen ne eum offenderes, ad cujus amicitiam ambires. Et quid tibi prodest hominis amicitia? Forte ibi non solum nullum auxilium, sed et periculum invenires. Nam multi non periclitabantur antequam majoribus jungerentur; exoptarunt majorum amicitias, ut majora pericula incurrerent. Securus opta amicitiam Christi: hospitari apud te vult; fac illi locum. Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
uatũ suũ concupiscunt. Qui autẽ uult facere locũ
dnõ: ñ de pͥuato sed de cõmuni debet gaudẽ. Hoc illi
fecer̃ de reb suis priuatis. Fecer̃ illas cõmunes: qđ ha¬
bebant suũ. Nunqͥd amiser̃: Si soli hab̾ent. & unqͥsq
suũ hab̾et: hoc solũ haberet qđ suũ habebat. Cũ autẽ
głi possidemꝰ. existunt lites: inimiciciȩ: discordiȩ:
bella uit̾ homines: tumultꝰ: dissensiones aduersũ se.
scandala. peccata. iniquitates. homicidia: Ept̃ quȩ :¬
ꝓpt̃ ipsa quȩ singli possidemꝰ. Nunqͥd ꝓpt̃ ista quȩ cõ¬
munit̾ possidemꝰ. litigamꝰ: Nerẽ istũ cõmunt̃ du¬
cimꝰ: solẽ cõmunit̾ om̃s uidemꝰ. Beati gͦ qͥsic faciunt
locũ dño: ut priuato suo ñ gaudeant. Talẽ gͦ defcri¬
bebat: iste qͥ dicebat. Si introiero in tab̾nacłm domiꝰ
meȩ. Priuatũ hoc erat: sciebat pͥuato se ĩpediri ne
faceret locũ dnõ: & ea cõmemorat. quȩ ad seipsũ

Expanded text:
vatum suum concupiscunt. Qui autem vult facere locum vatum suum concupiscunt. Qui autem vult facere locum Domino, non de privato, sed de communi debet gaudere. Hoc illi fecerunt de rebus suis privatis; fecerunt illas communes. Quod habebant suum, numquid amiserunt? Si soli haberent, et unusquisque suum haberet; hoc solum haberet quod suum habebat: cum uli possidemus, existunt lites, inimicitiae, discordiae, bella inter homines, tumultus, dissensiones adversum se, scandala, peccata, iniquitates, homicidia. Propter quae? Propter ipsa quae singuli possidemus. Numquid propter ista quae communiter possidemus, litigamus? Aerem istum communiter ducimus, solem communiter omnes videmus. Beati ergo qui sic faciunt locum Domino, ut privato suo non gaudeant. Talem ergo describebat iste, qui dicebat, «Si introiero in tabernaculum domus meae.» Privatum hoc erat. Sciebat privato se impediri, ne faceret locum Domino, et ea commemorat quae ad seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
cit sp̃s̃ ms̃. Suꝑ humilẽ & quietũ. & trem̃¬
tẽ uerba mea. Uis gͦ eẽ locus diũ: Esto himił
& quietꝰ. & tremens uerba dĩ: & tu ipse efficie̾¬
ris qđ quȩris in altero. Si enĩ inte ñ fiat qđ quȩ¬
ris in altero: quid t ꝓdest: Oꝑat̾ quidẽ ds̃ ali¬
quando ꝑ euangłistã salutẽ alteriꝰ. tantũ si p¬
se dicit & ñ facit. & fit ꝑ linguã eiꝰ in alio locꝰ
dño: ñ autẽ sit ipse locus dño. Iui autẽ quȩ do¬
cet bene facit. & sic docet: fit locus dño cũ eo
quẽ docet qionĩs credentes unũ locũ faciunt
dũo. In corde enĩ habet locũ dns: qr unũ ẽ. cor
omĩũ in carne copulatoꝵ. Quã multa milia
credider̃ fr̃s mei: quando p̃cia rerũ suarũ posu.¬
er̃ ad pedes apłoꝵ: Sed quid de illis dicit scri¬
ptura: Certe facti st̃ tẽplũ dĩ. Non tantũ
tẽpla dĩ singłi: sed & om̃s simul tẽplũ dĩ. facti
sua quęr̃. sua diligunt: potestate sua gaudent: pri¬

Expanded text:
quietum, et trementem verba mea» . Vis esse locus Domini? Esto humilis, et quietus, et tremens verba Dei, et tu ipse efficieris quod quaeris. Si enim in te non fiat quod quaeris, in altero quid tibi prodest? Operatur quidem Deus aliquando per evangelistam salutem alterius tantum, si ipse dicit et non facit; et fit per linguam ejus in alio locus Domino, non autem fit ipse locus Domino. Qui autem quae docet bene facit, et sic docet, fit locus Domino cum eo quem docet: quia omnes credentes unum locum faciunt Domino. In corde enim habet locum Dominus; quia unum cor est omnium in charitate copulatorum. 5. Quam multa millia crediderunt, fratres mei, quando pretia rerum suarum posuerunt ad pedes Apostolorum! Sed quid de illis dicit Scriptura? Certe facti sunt templum Dei; non tantum templum Dei singuli, sed et omnes templum Dei simul. Facti Domino, sua quaerunt, sua diligunt, potestate sua gaudent, pri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. uiii. leł unuarii. quando ia dies incipiunt erescere
Audi ipsũ iołiem dicentẽ. Iulũoportet crescere.
me autẽ minui. Et passiones ipsoꝵ: hoc indicant.
Dñs in tͣełe exaltat᷑. E: ille ce so capite deminutꝰ ẽ.E.¬
go luĩ exaltatũ ꝓpc̃: inde ẽ. ros hermon. Sed qͥcq
uultis hiabitare in unũ: optate rorẽ istu: cõpluimi¬
ni inde. Alioquin: ñ poteritis tenere qđ ꝓfitenii¬
ni. Nec ꝑfiteri nec audẽ potestis nͥ ille uinotuerit.
nec ꝑmanere poteritis nͥ eiꝰ. sag̾ina ñ desit uob̾. Ipsi
enĩ sagina: descendit suꝑ montẽ syon. lã montes syon
magni insyon. Quid ẽ. sron: Eceła. Et qui ibi
Et̃. montes magni. Quos significant montes. hos
significat barba: hoc significat ora uest imenti. Bar¬
ba ñ intelligit᷑: nͥ in ꝑfectis. Non gͦ habitant in unũ.
nͥ inquib ꝑfecta fuerit caritas xpi. Nã in quib ñ
ẽꝑfecta caritas xp̃ĩ. & cũ in uno si nt. odiosi st̃. mo¬

Expanded text:
endas junuarias, quando jam dies incipiunt crescere. Audi ipsum Joannem confitentem: «Illum oportet crescere, me autem minui» . Et passiones ipsorum hoc indicant. Dominus in cruce exaltatus est; ille caeso capite deminutus. Ergo lumen exaltatum, Christus: inde est ros Hermon. Sed quicumque vultis habitare in unum, optate rorem istum, compluimini inde. Alioquin non poteritis tenere quod profitemini, nec profiteri audere poteritis, nisi ille intonuerit; nec permanere poteritis, nisi ejus sagina non desit vobis: ipsa enim sagina descendit super montes Sion. 12. Jam «montes Sion,» magni in Sion. Quid est Sion? Ecclesia. Et qui ibi sunt montes? Magni. Quos significant montes, hos significat barba, hos significat ora vestimenti. Barba non intelligitur nisi in perfectis. Non ergo habitant in unum, nisi in quibus perfecta fuerit charitas Christi. Nam in quibus non est perfecta charitas Christi, et cum in uno sint, odiosi sunt, mo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ penitebit cũ: ex fructu uentris tui ponã
suꝑ sedẽ tuã. Poterat dicere & ex fructu femo¬
ris tui. Quare ex fructu uentris uoluit dicere:
Et illud quidẽ si diceret. uerũ diceret: sed sig¬
nificantiꝰ dicere uoluit ex fructu uentris: qr
de femina natꝰ. ẽ. xp̃c . quo uir ñ accessit. Quid¬

Expanded text:
non poenitebit eum: Ex fructu ventris tui ponam super sedem tuam.» Poterat dicere, Ex fructu femoris tui: quare, «Ex fructu ventris,» voluit dicere? Et illud quidem si diceret, verum diceret: sed significantius dicere voluit, «Ex fructu ventris;» quia de femina natus est Christus, quo vir non accessit.
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ unꝰ qͦmꝰcunq Nã & in turba .ẽ. unꝰ. Sed unacũ
multis unꝰ dici potest: monos ñ potest. id est solus.
Monos enĩ. unus sol .e. Qui ent̃ sic uiuunt munũ.
ut unũ hominẽ faciant: ut sit illis uere qͦmͦ
scriptũ ẽ. una anima & untĩ cor. multa corpora
sed ñ multȩ animȩ.: multa corpora sed ñ inul¬
ta corda: recte dicit᷑ monos id est unꝰ saꝰ: unde
ille unꝰ sanabat᷑ in piscina. Respondeant nob̾.
&e exponant. qͥuisultant nonimi monachoꝵ:

Expanded text:
non unus quomodocumque; nam et in turba est unus, sed una cum multis unus dici potest, μόνος non potest, id est, solus: μόνος enim unus solus est. Qui ergo sic vivunt in unum, ut unum hominem faciant, ut sit illis vere quod scriptum est, «una anima et unum cor;» multa corpora, sed non multae animae; multa corpora, sed non multa corda; recte dicitur μόνος, id est unus solus. Unde et ille unus sanabatur in piscina. Respondeant nobis et exponant, qui insultant nomini monachorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi gloriosã ȩccłam ñ habentẽ macłam aut
rugã. Mundat᷑ ut ñ habeat macłam: ex¬
tendit᷑ ut ñ habeat rugã. Ubi eã exten¬
dit fullo : nisi in ligno. Uidemꝰ cotidie a
fullonib tunicas quodã mͦ crucifigi. Cru-¬
cifigunt᷑: ut rugã ñ habeant. Quid ẽ. gͦ
hora uestimenti fr̃s mei : In hora uesti¬
menti quid accepturi sumꝰ : Ora: finis ue.¬
stimenti. ẽ. Quid accepturi sumꝰ. in fine
uestimenti: An quia in fine tẽporũ habi¬
tura. erat ȩccła fr̃s habitantes in unũ: An
in ora ꝑfectionẽ intelligimꝰ qr in ora uestimtũ
habitar e in unũ: illi ꝑfecti qui. legẽ implent. Qͦmͦ
autẽ implet lex xpĩ ab eis: qui habitant fr̃s iunũ
Audi apłm. Inuicẽ onera ura portate : & sic adim.¬
plebitis legẽ xpĩ. Hȩc . ẽ. ora uestim̃ti. Quomͦ
fr̃s mei intelligimꝰ quã orã dicat qͦ potuit descen¬
dẽ unguentũ Non puto qđ orã uestimenti
in laterib uoluit intelligi: sunt enĩ ora in laterib:

Expanded text:
n habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat maculam; extenditur, ut non habeat rugam. Ubi eam extendit fullo, nisi in ligno? Videmus quotidie a fullonibus tunicas quodammodo crucifigi: crucificuntur, ut rugam non habeant. Quid est ergo ora vestimenti? fratres mei, in ora vestimenti quid accepturi sumus? Ora, finis vestimenti est. Quid accepturi sumus in fine vestimenti? An quia in fine temporum habitura erat Ecclesia fratres habitantes in unum? an in ora perfectionem intelligimus, quia in ora vestimentum habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi» . Haec est ora vestimenti. Quomodo, fratres mei, intelligimus, quam oram dicat, quo potuit descendere unguentum? Non puto quod oram vestimenti in lateribus voluit intelligi. Sunt enim orae in lateribus.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ mola. Uȩ eni: eis qͦs conterit. Sic ibi uersant᷑
fideles boni: ut una ex eis consumat᷑. altera as¬
sumat᷑. Quaͦsdã enĩ actiones mundi. faciunt
dilectores sȩcłi: fraudatores: simulatores. Alii
autẽ sic ibi st̃: qͦmͦ ait apłs. Et qͥ utunt᷑ hoc
mundo: tanꝗͣ ñ utentes sint. Preterit enĩ
figura huiꝰ mundi. Uolo uos sine sollicitudine
eẽ. Audis quę assument᷑ de molendino :
Certe enĩ multa peccata uident᷑ ad diuites ꝑti¬
nere. Cũ enĩ plꝰ agunt. & plꝰ administrant.
&e plus ad eos pendet res familiaris antpla. dif¬
ficile ẽ. ut ñ plura peccata contrahant. Et de

Expanded text:
quomodo mola: vae enim quos conterit. Sic ibi versantur quomodo mola: vae enim quos conterit. Sic ibi versantur fideles boni, ut una ex eis consumatur, altera assumatur. Quasdam enim actiones mundi faciunt dilectores saeculi, fraudatores, simulatores. Alii autem sic ibi sunt, quomodo ait Apostolus, «Et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes sint; praeterit enim figura hujus mundi: volo vos sine sollicitudine esse» . Audis quae assumetur de molendino? Certe enim multa peccata videntur ad divites pertinere. Cum enim plus agunt, et plus administrant, et plus ad eos pendet res familiaris ampla, difficile est ut non plura peccata contrahant; et de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ semel habent bonos suos: habent malos suos.
De trib enĩ ipsis generib: dictũ ẽ. duo inagro.
unꝰ assumet᷑. & unꝰ relinquet᷑. Et dno in lecto.:
dino: una assumet᷑. & una relinquet᷑. In agro
sut: qui gub̾nant ęccłam. Unde dicit apłs.
Uidete si ñ iui agro erat. Ego plantani. apollo ri¬
gauit: sed ds̃ increm̃tũ dedit. In lecto autẽ cos
intelligi uoluit: qͥ amauer̃ quietẽ: ł lectũ enĩ.
quietẽ uoluit intelligi : ñ se miscentes turbis.
ñ tumultui generis humani: in silentio seruien¬
tes dõ. Et inde tam̃ unꝰ assumet᷑. & unꝰ relinqͤt᷑.
St̃ ibi ꝓbi: & st̃ ibi reꝓbi. Ne expauescatis: quando
ibi inueniunt᷑ reꝓbi. Nã & latent quidã: qͥ ñ
molendino: ex more feminini geueris appel¬
lauit. Plebes enĩ intelligi uoluit᷑. Quare in
molendino: Iuia inisto mundo uersant᷑. ubi
molendinũ intelligit᷑: qr sic uertit᷑ mundꝰ iste

Expanded text:
n semel, habent bonos suos, habent malos suos. n semel, habent bonos suos, habent malos suos. De tribus enim ipsis generibus dictum est: «Duo in agro; unus assumetur, et unus relinquetur: et duo in lecto; na assumetur, et una relinquetur» . In agro sunt qui gubernant Ecclesiam. Unde dicit Apostolus videte si non in agro erat: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit» . In lecto autem eos intelligi voluit, qui amaverunt quietem; per lectum enim quietem voluit intelligi; non se miscentes turbis, non tumultui generis humani, in otio servientes Deo: et inde tamen unus assumetur, et unus relinquetur. Sunt ibi probi, et sunt ibi reprobi. Ne expavescatis quando ibi inveniuntur reprobi; nam et latent quidam, qui non molendino ex nomine generis feminini appellavit; plebes enim intelligi voluit. Quare in molendino? Quia in isto mundo versantur, ubi molendinum intelligitur; quia sic vertitur mundus iste,
Abbreviated transcription (Latin):
unũquẽq ut attendat solũ. attendat & cõparet qđ
opus ẽ. & uerbis nr̃is. Cõparent᷑ ebriosi cũ sobriis
p̃cipites cũ considatis. furentes cũ simplicib. ua¬
gantes cũ congregatis. sed tam̃ dicere consue¬
uerunt. Quid sibĩ uult nom̃ monachoꝵ: Iuau¬
tomeliꝰ nos dicimꝰ: qͥd sibi uult nom̃ cercillionũ :
Sed ñ inqͥunt uocant᷑ ceRcilliones. Forte corru¬
pto sono nominis. eos appellamꝰ. Dicturi st̃ nob̾
integrũ nom̃ ipsor. Forte circũ celliones uocant̃.
ũ circilliones. Plane si hoc uocant᷑: exponunt qͥd sint.
Nã circũ celliones dicti st̃. qđ circũ cellas uagant᷑.
Solent enĩ ire hac illae: nusꝗͣ habentes sedes. & face.¬
re quȩ nostis: & quȩ illi norunt: uelint noluit.
tales. Sed ñ ꝑit frat̾nitas pia: ꝓpt̃ eos qͥ ꝓfitent᷑
qđ ñ st̃. Tã st̃ enĩ monachi falsi quã de clerici
falsi: & fideles falsi. Omĩa genera fr̃s mei tria:
quȩ aliquando uob cõmendauimꝰ : & ut puto¬

Expanded text:
attendat, et comparet. Quid opus est verbis vestris? Comparentur ebriosi cum sobriis, praecipites cum consideratis, furentes cum simplicibus, vagantes cum congregatis. Sed tamen dicere consueverunt: Quid sibi vult nomen monachorum? Quanto melius dicimus nos: Quid sibi vult nomen circellionum? Sed non, inquiunt, vocantur circelliones. Forte corrupto sono nominis eos appellamus. Dicturi sumus vobis integrum nomen ipsorum? Forte circumcelliones vocantur, non circelliones. Plane si hoc vocantur, exponant quid sint. Nam circumcelliones dicti sunt, quia circum cellas vagantur: solent enim ire hac, illac, nusquam habentes sedes; et facere quae nostis, et quae illi norunt, velint, nolint.tales: sed non periit fraternitas pia, propter eos qui profitentur quod non sunt. Tam sunt enim monachi falsi, quam et clerici falsi, et fideles falsi. Omnia genera, fratres mei, tria quae aliquando vobis commendavimus, et ut puto, no
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suꝑbe saꝑe. Inuenis enĩ pauꝑẽ suꝑbientẽ. diuitẽ
humilẽ xpĩanũ. bene considatũ: qr illa omĩa
p̃tereunt. & p̃t̃fluunt: qr nichil attulit in hc̃
mundũ. nichil potest de mundo auferre. Cogi¬
tat enĩ quead modũ diues ille qui ardebat in flã¬
ma apud inferos. guttã sibi distillari de digito
desidauit eiꝰ: qui micas de mensa eiꝰ concupierat.
Cogitantes ista: faciunt qđ ait apłs. Neq sꝑare

Expanded text:
bientem, divitem humilem; christianum bene considerantem quia illa omnia praetereunt et praeterfluunt, quia nihil attulit in hunc mundum, nihil potest de mundo auferre; cogitantem quemadmodum dives ille qui ardebat in flamma apud inferos, guttam sibi destillari de digito desideravit ejus qui micas de mensa ejus concupierat. Cogitantes ista, faciunt quod ait Apostolus: «Ne
Abbreviated transcription (Latin):
re. & reddẽ: quã uouere & ñ redide. Sed debet eẽ
impiger animꝰ. ut & uoueat & reddat: ne cũ se mi¬
nꝰ idoneũ putat ad reddendũ: piger sit ad uouen¬
dũ. Plane ñꝗͣ reddet: si de suo se putauerit reddi¬
turũ. Ex uoce huiꝰ psalmi appellati st̃ & monachi
ueqͥs uob̾ de isto nomine insultet catholicis. Quan¬
do uos recte hereticis de circ ũcellionib insultare
ceꝑitis. ut ex ubescendo sanent᷑: illi uob̾ insultant

Expanded text:
non vovere, quam vovere et non reddere . Sed debet esse non vovere, quam vovere et non reddere . Sed debet esse impiger animus, ut et voveat, et reddat; ne cum se minus idoneum putat ad reddendum, piger sit ad vovendum. Plane nunquam reddet, si de suo se putaverit redditurum. 3. Ex voce hujus psalmi appellati sunt et Monachi, ne quis vobis de isto nomine insultet Catholicis. Quando vos recte haereticis de Circellionibus insultare coeperitis, ut erubescendo salventur; illi vob
Abbreviated transcription (Latin):
cussoꝵ: Sicut iã scientib loquimꝰ: unde illi qͥngen¬
ti qͥ dnm̃ post resurrectionẽ uider̃. qͦs cõmemorat
apłs paulꝰ.: Unde illi centũ uiginti qͥsimul erant
in uno loco post resurrectionẽ dnĩ & ascensionẽ in
celũ. quib in uno loco constitutis. suꝑuenit sps̃ses¬
die pentecostes missꝰ de celo: Sic missus: sic̃ ꝓmiss.
Onis inde erant. & ipsi primo habitauer̃ in unũ: qr
omĩa quȩ habebant uendider̃: rerũq suarũ pcia.
ad pedes apłoꝵ posuer. sicut in actib apłor legit᷑.
Et distribuebat᷑ unicuq i ꝓut ctatt opuiserat.
& nemo dicebat aliquid ꝓpͥũ: sed erant illis omĩa
cõmumiac. Et qͦd̾ ẽ in unũ: &erat illis inquit
anima una & cor unũ in dm̃. Ergo ipsi pri audi¬
erunt: etce quã bonũ & quã iocundũ habitare
frs in unũ. Primi audier̃: sed ñ soli audier̃. Pon
enĩ usq ad illos ista dilectio & unitas fratrũ uenit
Uenit enĩ & ad posteros ista caritatis erultatio.

Expanded text:
ntibus loquimur. Unde illi quingenti qui Dominum post resurrectionem viderunt, quos commemorat apostolus Paulus ? Unde illi centum viginti qui simul erant in uno loco post resurrectionem Domini et ascensionem in coelum, quibus in uno loco constitutis supervenit Spdie Pentecostes missus de coelo; sic missus, sicut promissus? Omnes inde erant: et ipsi primi habitaverunt in unum, qui omnia quae habebant vendiderunt, rerumque suarum pretia ad pedes opus erat; et nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia.» Et quid est, «in unum? Et erat illis,» inquit, «anima una et cor unum in Deum» . Ergo ipsi prius audierunt, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Primi audierunt, sed non soli audierunt. Non enim usque ad illos ista dilectio et unitas fratrum venit. Venit enim et ad posteros ista charitatis exsultatio,
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ: & morere. Audi benedicentẽ in noctib.
Locuta es inquit: quasi una ex insipientib muli¬
erib. Si bona suscepimꝰ de manu dm̃. mala  non
tolerauiꝰ Ecce quid .ẽ. in uoctib extollite manꝰ¬

Expanded text:
tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de manu Domini, mala non tolerabimus» ? Ecce quid est, «In noctib
Abbreviated transcription (Latin):
ta .ẽ. uxor tua apericło part᷑: benedicis dmñ. Egrs¬
tabat filiꝰ: lib̾at᷑ filiꝰ. benedicis dm̃. Negrotabatꝰ
filiꝰ forte quesisti mathematicũ: sortilegũ. forte
ñ de lingua lcd de morib tuis exut maledictio
in dñm: exut de morib & uita tua. Noli głari
qr in lingua benedicis. si uita maledicis. Quomͦ
inqͥes uita maledico: Iuia attendit᷑ uita tua. .s.
dicit᷑. Ecce xpĩanꝰ: ecce quales st̃ xpĩani. Blasphe
ꝓdest qd lingua tua benedicit: Benedicit gͦ
anĩn. Quando: In noctib. uando benedixit
iob. quã tristis nox erat: Ablata st̃ omĩa qͣ pos¬
sidebant᷑: ab lati filii quibus ser uabant᷑. Quã tri¬
stis nox: Sed uideamꝰ: si in nocte benedicit. Dns
dedit: dnĩ abstulit.⁊ sicut dño placuit ita factũ .ẽ.
Sit nom̃. dnĩ benedictũ. Quã atra nor. Percuss¬
uulnere acapite usq ad pedes: putrefact liqͥscebat
in se. Tẽ eũ eua ausa ẽ. tẽptare. Dic aliqͥd in dm̃

Expanded text:
o partus; benedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? Quia attenditur vita tua, et dicitur: Ecce christianus, ecce quales sunt Christiani. Blasphemprodest quod lingua tua benedicit? Benedicite ergo Dominum. Quando? «In noctibus.» Quando benedixit Job? Quando tristis nox erat. Ablata sunt omnia quae possidebantur; ablati filii quibus servabantur: quam tristis nox! Sed videamus si non in nocte benedicit: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ. Propt̃ dđ seruũ tuũ : non auertas faciẽ ꝓꝑi
tui. Suꝑ ipsũ autẽ: florebit scĩficatio mea. Suꝑ
xp̃m floret. Nemo hominũ illã sibi assumat.
qr ipse scĩficat. Alioquin ñ erit uerũ: suꝑ ipsũ
autẽ esflorebit scĩficatio mea. Gła scĩficationis
florebit. Scĩficatio gͦ xp̃i: in ipso xpõ. Potestas
scĩficationis di: in xp̃o. Florebit enĩ qđ dixit:
ad głam uult ꝑtinere. Quando enĩ florent ar.¬
bores: tc̃ pulchrȩ st̃. Ergo scĩficatio in baptismo.
pulchritudimi. Quia in xp̃o floret. Nã poue

Expanded text:
d servum tuum, ne avertas faciem Christi tui. Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Super Christum floret. Nemo hominum illam sibi assumat, quia ipse sanctificat; alioquin non erit verum, «Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Gloria sanctificationis florebit. Sanctificatio ergo Christi in ipso Christo, potestas sanctificationis Dei in Christo. «Florebit» enim quod dixit, ad gloriam vult pertinere: quando enim florent arbores, tunc pulchrae sunt. Ergo sanctificatio in Baptismo; pulchritudini? Quia in Christo floret: nam po
Abbreviated transcription (Latin):
induã salutari: Quot quot in xpõ baptie ati estis.
xp̃m induistis. Et scĩ eiꝰ: exultatione exultabunt.
Unde exultabt̃: Unde : Exultatione: qr indu-¬
ti st̃ salutari: Non enĩ in se lux facti: sed in dño.
titudo dđ. Cornu enĩ: significat altitudinẽ.
& qualẽ altitudinẽ: Non carnalẽ. Idõ omĩa ossa
carne inuoluta st̃. Cornu: excedit carnẽ. Alti¬
ego baptizo: sed hic. ẽ. qui baptizat: Ibi est
Hic ẽ. qͥ baptizat. In hoc gͦ exultabunt sci. in hoc
exultabunt sacerdotes: qr omẽ qđ ipsoꝵ bonũ. ẽ.
non .ẽ. ipsoꝵ sed illi. Et q ille habet potestatẽ
baptizandi: securꝰ gͦ accedit ad tẽplũ eiꝰ. omĩs qͥ
acceꝑit baptismũ  qr ñ hominis. sed illiꝰ ẽ. in qͦ

Expanded text:
induam salutari? Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis» . «Et sancti ejus exsultatione exsultabunt.» Unde «exsultabunt exsultatione?» Quia induti sunt salutari: non in se. Lux enim facti, sed in Domino; titudo David. Cornu enim significat altitudinem: et qualem altitudinem? Non carnalem. Ideo omnia ossa carne involuta sunt: cornu excedit carnem. Altiego baptizo; sed, «Hic est qui baptizat» ? Ibi es«Hic est qui baptizat.» In hoc ergo exsultabunt sancti, in hoc exsultabunt sacerdotes; quia omne quod ipsorum bonum est, non est ipsorum, sed illius qui habet potestatem baptizandi. Securus ergo accedit ad templum ejus omnis qui accepit Baptismum; quia non hominis, sed illius est in quo
Abbreviated transcription (Latin):
do. ẽ: inodio angustia. Audi apłin. dra. & tribula
b nr̃is: ꝑ spm scm̃ quidatꝰ. ẽ nob. Ubi audis disfu¬
sionẽ: intellige latitudinẽ. Vbi audis latitudi¬
nẽ. intellige atria dnĩ. & habebis uerã benedi¬
cionẽ daĩ: ouando ñ maledicis inimicis. Allo¬

Expanded text:
do est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira do est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira Spiritum sanctum, qui datus est nobis» . Ubi audis diffusionem, intellige latitudinem; ubi audis latitudinem, intellige atria Domini; et habebis veram benedictionem Domini, quando non maledicis inimicis. Allo
Abbreviated transcription (Latin):
Significati sẽ quidã. Benedicis dnm̃ cũ or as: x scque¬
ris in p̃ce tua. & ñ maledicis inimico tuo. Hoc ẽ. qd
audisti ab ipso dnĩo. Diligite inimicos uros. Si
autẽ faciaᷤ ut diligas inimicũ tuũ &e ores ꝓco:
ibi mandauit dñs benedictionẽ suã: ibi habebis ui¬
tã in secłm. idest in ȩtnũ. Multi enĩ amantes ui¬
tã istã: maledicunt inmic is suis. Proquare nͥꝑ
uit iumicꝰ tuus ut cogaris maledicere : In t̾ra
inlutꝰ. armi delit᷑ corde pcede : qub sequaris corpore:
benecdicite duiñ. om̃s ser¬
ui dñ. Qui statis in do¬
mo dnuĩ: in atriis domꝰ
dĩ nr̃i. Quare addidit
inatrus: Atria ãpliora
spacia domꝰ intelligunt᷑.
Qui stat in atruis. ñ angustat᷑: ñ p̃mitꝰ. uonͦ de¬
lectat᷑. In latitudine mane: & potes dilige re
inimicũ tuũ: qr ñ ea diligis. ubi ab inimico. angu¬
stias patiaris. Quomͦ intelligeris stare in atriis:
Sta in caritate: & stas in atriis. In caritate latitu¬

Expanded text:
Significati sunt quidam. Benedicis Dominum, cum oras; et sequeris in prece tua, et maledicis inimico tuo. Hoc est quod audisti ab ipso Domino, «Diligite inimicos vestros?» Si autem facias, et diligas inimicum tuum, et ores pro eo, «ibi mandavit Dominus benedictionem suam;» ibi habebis «vitam in saeculum,» id est in aeternum. Multi enim amantes vitam istam, maledicunt inimicis suis: pro qua re, nvit inimicus tuus, ut cogaris maledicere? In terra indutus, carni deditus? Corde praecede, quo sequaris corpore. benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angustatur, non premitur; latatur. In latitudine mane, et potes diligere inimicum tuum; quia non ea diligis, ubi ab inimico angustias patiaris. Quomodo intelligeris stare in atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpla generis humani. Quid magnũ .ẽ. qđ
uob̃ dicit᷑ : Non solũ de scripturis ea loquim̃.
Legite ea inorbe t̾rarũ: attendite ñ p̃sume¬
te de pecunia: de amico homine: de honore
& iactantia sȩcłi. Tolle ista omĩa. si habes illa:
age dõ grãs. si contenis illa. Si autẽ inflaris
inde. noli attende quando eris p̃da hominũ. iã
diabolo p̃da es. Si autẽ de his reb ñ p̃sũpserisꝰ
cris in mẽbris illiꝰ uiduȩ quę est edesia.
de qua ddictũ ẽ. Uiduã tiꝰ benedicens benedicã.
Eris & pauꝑ de qualib dictũ ẽ: & pauꝑes eiꝰ
saturabo panib. Aliquando autẽ qđ ñ est p̃t
mittendũ: dicere inuenis pauꝑem suꝑbũ. &
diuitẽ. humilẽ diuitẽ. Cotidie patimꝰ tales.
Audis pauꝑem quasi gementẽ sub diuite. Et
quando potentior p̃mit diues. tc̃ illũ humilẽ
uides: aliquando nec tc̃. sed & tt̃ suꝑbũ. Unde
nides quid esset: si aliquid hab̾et. Ergo pauꝑ

Expanded text:
empla generis humani. Quid magnum est quod empla generis humani. Quid magnum est quod vobis dicitur? Non solum de his Scripturis ea loquimur; legite ea in orbe terrarum. Attendite non praesumere de pecunia, de amico homine, de honore et jactantia saeculi. Tolle ista omnia: sed si habes illa, age Deo gratias si contemnis illa. Si autem inflaris inde, noli attendere quando eris praeda hominum; jam diabolo praeda es. Si autem de his rebus non praesumpseris, eris in membris illius viduae, quae est Ecclesia, de qua dictum est, «Viduam ejus benedicens benedicam:» eris et pauper, de qualibus dictum est, «Et pauperes ejus saturermittendum dicere, invenis pauperem superbum, et divitem humilem: quotidie patimur tales. Audis pauperem quasi gementem sub divite, et quando potentior premit dives, tunc illum humilem vides: aliquando nec tunc, sed et tunc superbum; unde vides q
Abbreviated transcription (Latin):
& laudabunt dñm qui requir᷑ eũ. Ubi dictũ
ẽ. manducauer̃ & ador auer̃ om̃s diuites t̾rꝑ
ibi dictũ ẽ. manducabunt pauꝑes & situra¬
bunt᷑. Quare quando dicti sunt ouittes ad¬
crasse. saturati ñ dicti sunt. quando autẽ
pauꝑes dicti st̃. saturati dicti st̃: Et unde
saturati st̃ :. Hȩc saturitas frs̃ qualis . ẽ:
Ds̃ ipse ẽ. panis. Panis ut lac nob̾ fieret. des¬
cendit ad t̾rã: & ait. sius. Ego sũ panis uiuꝰ.
qͥ de cęlo descendi. Idõ illic in psalmo. Edent
bris illiꝰ uduę: ñ sit auxliũ urm̃ nisi in uno
dõ. Pecuna nichil ẽ ñ inde auxiliĩ habe̾tis:
Multi ꝑ pecuniã p̃cipitati st̃. multi ꝓpt̾ pecu¬
niã perierunt: multi ꝓpt̃ multã pecuniã.
quȩsiti st̃ araptorib. Tuti essent: si ñ hab̾ent
quare quȩ rerent᷑. Multi de amicis potenti¬
orib p̃sũpser̃ : cȩcider᷑ illi de quib p̃sũpser̃:
& in uoluer eos qui de se p̃sũpser. Respice ex¬

Expanded text:
um est, «Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae;» ibi dictum est, «Edent pauperes, et saturabuntur.» Quare quando divites dicti sunt adorasse, saturati non dicti sunt; quando autem pauperes dicti sunt, saturati dicti sunt? Et unde saturati? haec saturitas, fratres, qualis est? Deus ipse est panis. Panis, ut lac nobis fieret, descendit ad terram; et ait suis: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . Ideo illic in psalmo, «Edentbris illius viduae, non sit auxilium vestrum nisi in uno Deo. Pecunia nihil est; non inde auxilium habebitis. Multi propter pecuniam praecipitati sunt, multi propter pecuniam perierunt: multi propter pecuniam multam quaesiti sunt a raptoribus; tuti essent, si non haberent quare quaererentur. Multi de amicis potentioribus praesumpserunt: ceciderunt illi de quibus praesumpserunt et involverunt eos qui de se praesumpserunt. Respicite ex
Abbreviated transcription (Latin):
habens plenã domũ. uberes t̾ras: multa p̃dia:
multũ auri & argenti nouit qr in ipsis ñ. ẽ. p̃su¬
mendũ: hnimiliat se dõ: facit inde bene. Ita cor
ipsiꝰ erigit᷑ ad dm̃: ut nouerit q ñ solũ nichil
illi ꝓsunt diuitiȩ ipsȩ: sed & impediunt pedes
ipsiꝰ. nisi ille regat. & ille subueniat: & mime.¬
rat᷑ int̃ pauꝑes qui saturant᷑ panib. In uenis
aliũ mendicũ & inflatũ: aut idõ ñ inflatũ qr
nichil habet: quę rentẽ tam̃ unde infletur. N

Expanded text:
res terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde bene; ita cor ipsius erigitur ad Deum, ut noverit quia non solum nihil illi prosunt divitiae ipsae, sed et impediunt pedes ipsius, nisi ille regat et ille subveniat: et numeratur inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis alium mendicum inflatum, aut ideo non inflatum, quia nihil habet, quaerentem tam
Abbreviated transcription (Latin):
& ingemiscimꝰ petentes ut aduiuet nos qͦ i¬
pleamꝰ qđ iubet: nunqͥd iã sedemꝰ in illis sedibꝰ
beatitudinis. quȩ nob̃ ꝓmittunt᷑: Non: sed
mandata tenentes. sꝑamꝰ hoc futurũ. Ipsa
spes tanꝗͣ infilus dicta . ẽ: ꝙr hominis in hac ui¬
ta uiuentis spes. filii ft̃: fructꝰ. filii st̃. dptẽa
& homines excusantes auariciã suã. se dicunt
filus suis seruare qđ seruant: & nolentes darc
in opi: pietatis nomine se excusant: qi filii eor
spes eoꝵ st̃. Om̃s homines enĩ qͥ scđm hoc sȩcłi
uuiunt: spẽ suã dicunt filios generare & relin

Expanded text:
et ingemiscimus petentes ut adjuvet nos, quo iet ingemiscimus petentes ut adjuvet nos, quo impleamus quod jubet; numquid jam sedemus in illis sedibus beatitudinis, quae nobis promittuntur? Non: sed mandata tenentes speramus hoc futurum. Ipsa spes tanquam in filiis dicta est; quia hominis in hac vita viventis spes filii sunt, fructus filii sunt. Propterea et homines excusantes avaritiam suam, dicunt se filiis suis servare quod servant; et nolentes dare inopi, pietatis nomine se excusant, quia filii eorum spes eorum sunt. Omnes homines enim qui secundum hoc saeculum vivunt, spem suam dicunt, fili
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sedẽ tuã. Si filii tui custodierint.⁊ & filii eor
sedebunt in ęt̾̃nũ. Meritũ filiis parentes faciuNs.
Quid si filii ipsiꝰ custodirent: & filii cor ñ custodi¬
rent: Iuare ad meritũ patrũ: ꝓmittitur
beatitudo filioꝵ: Quid enĩ ait: Si custodie¬
rint filii tui. & filii eoꝵ: sedebunt in et̃nũ.
Non ait si custodierint filii tui. sedebunt suꝑ sedẽ
tuã. & si custodierint filii coꝵ. &. ipsi sedebt̃
suꝑ sedẽ tuã : sed ait sicustodierint filii tui. &¬
filii eoꝵ: sedebunt suꝑ sedẽ tuã. nͥq filios hic uo¬
luit intelligi fruct᷑ ipsoꝵ Si filii tui inquit cu¬¬
stodierint lege e mandata mea hȩc quȩ doce¬
bo eos. seruauerint: filii tui & filii eoꝵ. sedebt̃
suꝑ sedẽ tuã: idest hic erit fructꝰ eoꝵ ut sedeant
suꝑ sedẽ tuã. Modo enĩ fr̃s om̃s qui laboramꝰ
uII xp̃o. om̃s qͥ contremiscimꝰ uerba ipsiꝰ. qͥ quo¬
modocũq conamur facere uoluntatẽ ipsiꝰ.

Expanded text:
am.» Si filii tui custodierint, et filii eorum sedebunt in aeternum. Meritum filiis parentes faciunt. Quid si filii ipsius custodirent, et filii eorum non custodirent? Quare ad meritum patrum promittitur beatitudo filiorum? Quid enim ait, «Si custodierint filii tui, et filii eorum sedebunt in aeternum» non ait, Si custodierint filii tui, sedebunt super sedem tuam; et si custodierint filii eorum, et ipsi sedebunt super sedem tuam: sed ait, «Sifilii eorum sedebunt super sedem tuam», nisi quia filios hic voluit intelligi fructus ipsorum? «Si filii tui,» inquit, «custodierint legem meam, et mandata mea haec quae docebo eos» servaverint filii tui; «et filii eorum sedebunt super sedem tuam:» id est, hic erit fructus ipsorum, ut sedeant super sedem tuam. Modo enim, fratres, omnes qui laboramus in Christo, omnes qui contremiscimus verba ipsius, qui quomodocumque conamur facere voluntatem ipsius,
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ibi mandauit dns beuedictionẽ. Ubi mindauit:
In frib qui habitant inunũ.: ibi p̃cepit benedictionẽ.
Ipsi benedicunt dm̃. qui habitant concordit̃. Nã in
discordia: ñ benedicis dm̃. Sine causa dicis q lingua
tua sonat benedictione dni: si corde ñ sones. Ore
benedicis: & corde maledicis. Ore suo benedicebaut:
& corde suo maledicebant. Nunqͥd uerba nrã st̃:
sursũ corda:

Expanded text:
Ubi mandavit? In fratribus qui habitant in unum. Ibi praecepit benedictionem, ibi benedicunt Dominum qui habitant concorditer. Nam in discordia non benedicis Dominum. Sine causa dicis quia lingua tua sonat benedictionem Domini, si corde non sones: ore benedicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant» . Numquid verba nostra su
Abbreviated transcription (Latin):
& audierat ab ipso capite. Diligite inimi¬
cos urõs. & orate ꝓ eis qui uos ꝑsequunt᷑.
Audierat abipso capite. pendente ꝰ cruce: &
dicente. Pat̾ ignosce illis: qr nesciunt qͥd
faciunt. Co mͦ gͦ unguentũ a capite descen¬
dat in barbã. qi & ille cũ lapidaret᷑ fixo
genu ait. Dnẽ: ne statuas illis hoc peccatũ.
Ergo illi tanꝗͣ barba erant. Multi enĩ for
monasteria ñ hab̾emꝰ. Sed quia descendit
& in orã uestimenti: sic enĩ ait qđ descen¬
dit in orã uestimenti eiꝰ: secuta. ẽ. ȩccła:
de ueste dni peꝑit monasteria. Nlã uestis¬

Expanded text:
et audierat ab ipso capite, «Diligite inimiet audierat ab ipso capite, «Diligite inimicos vestros, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Audierat ab ipso capite pendente in cruce, et dicente, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Eo modo ergo unguentum a capite descenderat in barbam; quia et ille cum lapidaretur, fixo genu ait: «Domine, ne statuas illis hoc peccatum» . 9. Ergo illi tanquam barba erant. Multi enim fortmonasteria non haberemus. Sed quia descendit et in oram vestimenti; sic enim ait, «Quod descendit in oram vestimenti ejus:» secuta est Ecclesia, de veste Domini peperit monasteria. N
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ñ uincat᷑ ab inimicis. Nã uisi st̃ sibi uicis
debant᷑. Quis ñ putaret illos iuncere: illos
iunci: Sed qr ñ uicta ẽ. caritas: idõ unguen-¬
⁊ter lescendit in barbã. Attende stefanũ.
Sȩiuebat᷑ in illo caritas: sȩiuebat in eoscũ audi¬
rent: rogauit ꝓeis cũ lapidarent. Quid enĩ an
adulauit: Nunquid timuit: Illi cũ audi¬
rent ista quȩ in illos dicebant᷑: quasi sȩuiebaii.¬
Sęiuebat enĩ stephanꝰ: sȩuiebat ore. corde dili¬
abhorrentes a uerbo. tanꝗͣ tenebrȩ fugienteᷤᷤ
a lumine: ad lapides currere cȩper̃: stepha-¬
nũ lapidare. Sicut antea stephani uerba
lapidabant illos: sic postea lapides eoꝵste.¬
phanũ. Quando debuit plus irasci ste¬
phanꝰ: quando lapidabat᷑. aut quando
tare uolebat eos a quib audiebat᷑. Uenien.¬
tib in se lapidib ñ uicta ẽ. caritas: quia
unguentũ a capite in barbã. descendãt:

Expanded text:
haritas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisharitas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisdebantur. Quis non putaret illos vincere, illos vinci? Sed quia non victa est charitas, ideo unguentum descendit in barbam. Attende Stephanum. Saeviebat in illo charitas: saeviebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapidarent. Quid enim ait, adulavit? numquid timuit? Illi cum audirent ista, quae in illos dicebantur: quasi saeviebat enim Stephanus; saeviebat ore, corde diliabhorrentes a verbo, tanquam tenebrae fugientes a lumine, ad lapides currere coeperunt, Stephanum lapidare. Sicut antea Stephani verba lapidabant illos, sic postea lapides eorum Stephanum. Quando debuit plus irasci Stephanus, quando lapidabatur, an quando tare volebat eos a quibus audiebatur. Venientibus in se lapidibus non victa est charitas: quia unguentum a capite in barbam descenderat,