comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bati enĩ sunt ab eccła dĩ: ⁊ magis quia principes
ẽẽ. uoluer̃ idõ contempti sunt. nfacti sunt sal infatu¬
itum ꝓiectum foras. idõq conculcatur ab homimb
ducti. Quid÷ sedux̃ eos: Tradidit illos ds̃ inconcu¬
piscentias cordis eoꝵ. hoc ẽ. enĩ sedux: donauit a¬
los sibi. Nam ꝓpriȩ si queras. ipsi se seducunt. Qui
enim putat se et̃. aliquid cum nichil sit. seipsum
ñinuia. Quomͦ enĩ iniua homiies qui partẽ tenent.
uia: Aut ubi agnoscitur uia Ds inquit misere¬
atur nri i benedicat nos. illtiminet uultum suim
suꝑ nos. ut cognoscamus int̾ra uiam tuã. In qͥ t̾ra.
I noñb gentibus salutare tuũ. Utiq tales ut mini¬
antur: ut pauci fiant: litnc exeurit. Amultitudi¬
ne unitatis om̃s exier̃. sic̃ paulo antea cõmemora¬
Siem̃ ex nobis fuissent. ꝑmansissent utiq uobcum.
Sedsi forte. nr̃i ñ sunt. mocculta p̃sentia cdĩ. ñecesse ẽ

Expanded text:
robati enim sunt ab Ecclesia Dei: et magis, quia principes robati enim sunt ab Ecclesia Dei: et magis, quia principes esse voluerunt, ideo contempti sunt, et facti sunt sal infatuatum projectum foras; ideo conculcatur ab hominibuducti. Quid est, «seduxit eos? Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum» . Hoc est enim, «seduxit,» donavit illos sibi. Nam si proprie quaeras, ipsi se seducunt. «Qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, seipsum in via:» quomodo enim in via homines qui partem tenent, via, aut ubi agnoscitur via? «Deus,» inquit, «misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, ut agnoscamus in terra viam tuam.» In qua terra? «In omnibus gentibus salutare tuum» . Utique tales ut minuantur, ut pauci fiant, hinc exeunt; a multitudine unitatis omnes exierunt, sicut paulo ante commemora ex nobis; si enim ex nobis fuissent, permansissent utique nobiscum» . Sed si forte nostri sunt in occulta praescientia Dei, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Lonio demiẽno. Ut eiũ pauci fierent. ex nobis
exier. s ñ erant ex nobus. laẽ nit̃ tanquam
de hnsdic̃. de quib antea loquebatur ut
ecum anteslectu discernant᷑ qiuia tanqua
deisdem loquitur. ꝓpt̾ cominuma sacraiñta. Ad
ppłm enim dĩ ꝑtinent. Et siñ ꝑuirtutem certe
ꝑspeciem pietatis. De illis enĩ audiuimus apłm.
seipsos amantes. utiq sibi placentes. Otinam sibi
displicerent: ndõ placerent: utinã indifficultibris
exclamarent. ⁊ anecessitatibus liberarentur. Sed
multum de se p̾sum̃tes. pauci facti sunt. maifestum
ẽ fr̃s. Om̃s qui se diuidunt abuntate. pauci sunt.
Multi eiũ sunt. s munitate. dum ñ separantur abu¬
nitate. Cum eiũ ceperit ad eos ñ ꝑtinere mulatu¬
do initatis. inheresi ninsciate pauci sunt. Et
pauci facti sunt. ruexati sunt a tribulatione maloꝵ
⁊ dolore. Effusus ẽ. contemptus suꝑ principes. Reꝓ¬

Expanded text:
Imo de interno. Ut enim pauci fierent, «ex nobis Imo de interno. Ut enim pauci fierent, «ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis.» Ideo autem tanquam de his dicit, de quibus antea loquebantur, ut cum intellectu discernantur; quia tanquam de hisdem loquitur, propter communia Sacramenta. Ad populum enim Dei pertinent, etsi non per virtutem, certe per speciem pietatis; de illis enim audivimus Aposto«seipsos amantes;» utique sibi placentes. Utinam sibi displicerent, et Deo placerent; utinam in difficultatibus exclamarent, et a necessitatibus liberarentur. Sed multum de se praesumentes, «pauci facti sunt.» Manifestum est, fratres; omnes qui se dividunt ab unitate, pauci fiunt. Multi enim sunt, sed in unitate, dum non separantur ab unitate: cum enim coeperit ad eos non pertinere multitudo unitatis, in haeresi et in schismate pauci sunt. «Et pauci facti sunt, et vexati sunt a tribulatione malorum et dolore. Effusus est contemptus super principes.» Rep
Abbreviated transcription (Latin):
prediem aaroni quia posuit flumitua nidesertũ
uers sedi ordinẽ melchise decha apud illosu ime¬
ficium mundum offertitr nornim meo. E bi el¬
rant immunda oria sacrifcia quando desertũ
erint. quando scalebuit: quando saliuȩ erant
mi gentes. ibi nunc fontes: ibi nc̃ flicrina: ibi
Q constituer̃ ciuitatem uabitationis. Intim ħ abitatio¬
nis inspe. qm̃ quiroe audit inquit. habitabit inspe
Et censtituer̃ ciuitatem habitations. ⁊ seminauerunt
ages. ciplantaer̃ uneas. n fecer fructũ frim̃ti
ad quem gauclet oꝑariꝰ ille qui dic̃. Non quia.
euero datum: si requiro fructum. Et uenediaxit
eos : inultiplicati suut nimis: num̃ta eoꝵ ñ sunt.
lminuta. hoc stat. Fũmũ enĩ fundam̃tum qr
stit: quia nouit ds̃ qui sunt eius. lumta. ⁊ peccori
dicuntur in ȩccła simplicit̾ ambulantia: s ittilia
ñ multum docta: s. fide plena. Ergo ⁊ispñales. i
carnales. benedix̃ eos. uimmultiplicati sunt minis:¬

Expanded text:
Aaron, quia posuit flumina in desertum: quaeris secundum ordinem Melchisedec; apud illos non inveficium mundum offertur nomini meo» . Ubi erant omnia immunda sacrificia, quando desertum erant, quando squalebant, quando salinae erant omnes gentes; ibi nunc fontes, ibi nunc flumina, ibi «Et constituerunt civitatem habitationis:» interim habitationis in spe; quoniam, «Qui me audit,» inquit, «habitabit in spe» . «Et constituerunt civitatem habitationis. Et seminaverunt agros, et plantaverunt vineas, et fecerunt fructum frumenti:» ad quem gaudet operarius ille qui dicit, «Non quia quaero datum, sed requiro fructum» . «Et benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum non sunt deminuta.» Hoc stat. «Firmum» enim «fundamentum Dei stat, quia novit Dominus qui sunt ejus» . Jumenta et pecora dicuntur, in Ecclesia simpliciter ambulantia, sed utilia; non multum docta, sed fide plena. Ergo et spirituales et carnales «benedixit eos, et multiplicati sunt ni
Abbreviated transcription (Latin):
si pauꝑsit. custodit. Si ñ sit ciues: id ⁊ si ñ sit suꝑbs ñsit
inflatꝰ. ctocit hec. Iuare etodit hec: Iuia intelligłt
miserationes dnĩ: ñ merita sua. ñ utres suas. ñ potenti ã
suam: s miserationes dnm̃ qui errantem. geułentem
inuam dedux̃ ⁊ pauit: qui pugnantẽ adu̾sus diffi¬
cultatem peccatoꝵ. ⁊ c̃ligatũ undis consuetudins.
soluit i lib̾auit. qui fastidientem u̾bũ dĩ. ⁊ tedio qͥdã
pene moriente. niisa medicina u̾bi sui recreauit. qui
discrimina. mari placato aclportũ ꝑdux̃: qui eum
demq conitituit. meo ppło. ubi hundibus dat gnĩ.
non millo ubi suꝑb resistit: ⁊ fec̃ cum suũ. ut intus mi¬
nens. multiplicaretur. ñ ut fonis exiens imnueretur.
hoc uident recti: ⁊ iocundantur. Oñs gͦ iniquitas.

Expanded text:
si pauper sit, custodit; si non sit dives, id est, non sit superbus, non sit inflatus, custodit haec. Quare enim custodit haec, Quia «intelliget miserationes Domini:» non merita sua, non vires suas, m; sed «miserationes Domini,» qui errantem et egentem in viam deduxit et pavit; qui pugnantem adversus difficultatem peccatorum, et colligatum vinculis consuetudinis solvit et liberavit; qui fastidientem verbum Dei, et taedio quodam pene morientem, missa medicina verbi sui recreavit; qui discrimina, mari placato ad portum perduxit: qui eum denique constituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens minueretur. Hoc vident recti, et jucundantur. «Omnis» ergo «iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
mulachra gentiũ argentum ⁊ aurum. sic̃
t̃tius decimmus. ⁊ quinquagesimus scđus. iu¬
tatis aliquib medus eadẽ habent omĩa apͥn¬
cipni usq infinem. Quecunq gͥ in hoc psalino
centesimo septimo aliquantũ adit̃ posita st̃.
qũa in aliis duobus eorquoꝵ partibus constit.
inon habent intellectum difficilem. sic̃ inquin¬
quagesimo sexto ubi dr̃. cnntabo ⁊ psillam. exurge
sla mei. inisto aut̃ cantabo ⁊ psillim in gła mea. ac̃

Expanded text:
mulacra Gentium argentum et aurum:» sicut tertius decimus et quinquagesimus secundus, mutatis aliquibus mediis, eadem habent omnia a principiis usque in fines. Quaecumque igitur in hoc psalmo centesimo septimo aliquantulum aliter posita sunt, quam in illis duobus, ex quorum partibus constat, non habent intellectum difficilem: sicut in quinquagesimo sexto dicitur, «Cantabo, et psallam; exsurge, gloria mea;» in isto autem, «Cantabo, et psallam
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. hutmuilł. hoc fecit ⁊i hoc faciendo adiuut
piuiperem am̃chieitate. Mendicus ille ẽ. inchil sibͥ tribu.¬
ens. totum ddemiscda clĩ ex pectans. ante ianuam domim¬
cam cotidiȩ clnnat pulsans ut aꝑiatur ei: midus treiĩs
ut uestiatur. occłos int̾ra deicientiens. ipectus tondenis.
stum humlem. hinc pauperem. hinc mñdicum adiu¬
uit dĩ. pluriimum euim deipsa separatione hereticoꝵ.
qui  pauci facti sunt. ⁊ uexati sunt. ⁊ sectucti sunt im¬
uion ñ inuia. Deniq quid postea exillis dumnutis.
seductis: paucis factis: uexatis: in adito s ẜauꝑe quid
fect Et posuit sic̃ oues fumlias. Quasi unum paii¬
gem. ⁊ unum maddeio antelligelas. de quo chx̃. et
aduuutt pauꝑem annicdicitate. Pauꝑ iste. multe fum¬
ue sunt. Ptuꝑiste. multe plebes sunt. Mults ecccłe.
una eccła. ⁊ina pleps. una fomilia. una ouis ẽ. Et posuit
sicut oues familias. Magna mistĩa ista. muigra sacraiñta.

Expanded text:
 humilis. Hoc fecit, et hoc faciendo «adjuvit pauperem a mendicitate.» Mendicus est ille, nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc pauperem, hunc humilem adjuvit Deus plurimum, etiam de ipsa separatione haereticorum; quia pauci tacti sunt, et vexati sunt, et seducti in invio et non in via. Denique quid postea ex illis deminutis, seductis, paucis factis, vexatis, in adjuto paupere quid fit? «Et posuit sicut oves familias.» Quasi unum pauperem et unum mendicum intelligebas, de quo dixit, «Et adjuvit pauperem a mendicitate:» pauper iste multae familiae sunt, pauper iste multae plebes sunt; multae Ecclesiae una Ecclesia, una plebs, una familia, una ovis est. «Et posuit sicut oves familias.» Magna
Abbreviated transcription (Latin):
SMLMUM CEITESUNUM
septimum exponencdum ñ
putaui: quia iam exposui eũ
noͥ  ex quoꝵ postremis partib
iste constat. Ilam postrxma par
quinquagesum sexti. prina

Expanded text:
Psalmum centesimum septimum exponendum non putavi; quoniam jam exposui eum no, ex quorum postremis partibus iste constat. Nam postrema pars quinquagesimi sexti, prima
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Siud sunt cortempti: Anathematirati. Iusquis
ana sit. Iiud tam centemptum. quã sal infituatũ.
q uod foras ꝓiectum conculcatur Et idete si ñ pͥn¬
cipes sunt. Iysum pauilum audite. Lic& si nos aut
ingłs decęlo euangłizauerit uob p̃t̃ qũi qd̵ accepistiᷤ.
anethema sit. Principes sunit. docti sunt. magni sunt.
lapides p̃tiosi sunt. Iiud adhuc dieturꝰ es:. Ilun¬

Expanded text:
athematizati. «Quisquis» ma sit.» Quid tam contemptum quam sal infatuatus, qui foras projectus conculcatur? Et videte si non principes sunt; ipsum Paulum audite: «Licet si nos, aut angelus de coelo evangelizaverit vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Principes sunt, docti sunt, magni sunt, lapides pretiosi sunt. Quid adhuc dicturus es; num
Abbreviated transcription (Latin):
tere clamat pat̾. Inillo utiq lapide angulari qui
quid admoneamur: nunde gratulemur. ⁊unde ge¬
mamus. ⁊ unde auxilium postulemus. unde desera¬
grã glorificetur. Enicuiq hominum. quod dictu¬
rus sum si fieri potest oecurrat inse. Lequor aut̃
hemtnibus qui ambulant inuia dĩ. ⁊ constituti sunt
maliqͦ ꝓuectu spũali. Ende si qui forte ꝓpt̃ hoc mi¬
mis me intelligunt. inuemiant ubi sint. ⁊ ꝑficiendo
ad intellertum festinent. Non ait̃ arbitror desertu¬
rum dm̃ conatũ nrm. ut ad om̃s ꝑueniat quoa loqͥ¬
mir: siue exꝑtos. siue mexptos. ut expti adpbent.
mexꝑti dosiderent: ⁊ omnibus suaus sit disputa¬
tio mea: quę primum año suauis erit: si ueridica
erit. Ueridica aut̃ erit: si ñ mͥ ame s abillo erit.
scłm misocda euis. hoo confitemini: qm̃ suauis ẽ. Si gus¬
tastis. confitemim. Non potest .itit̾ confiteri : qui gusta¬
re noluit. Unde enĩ dicturus ẽ. suaue eẽ. quod nes¬

Expanded text:
tere clamat, «Pater;» in illo utique lapide angulari, qui tere clamat, «Pater;» in illo utique lapide angulari, qui quid admoneamur, et unde gratulemur, et unde gemamus, et unde auxilium postulemus; unde deseragratia glorificetur. Unicuique hominum quod dicturus sum, si fieri potest, occurrat in se. Loquor autem hominibus qui ambulant viam Dei, et constituti sunt in aliquo provectu spirituali: unde si qui forte propter hoc minus me intelligunt, inveniant ubi sint, et proficiendo ad intellectum festinent. Non autem arbitror deserturum Deum conatum nostrum, ut ad omnes perveniat quod loquimur, sive expertos, sive inexpertos, ut experti approbent, inexperti desiderent, et omnibus suavis sit disputatio mea: quae primum Domino suavis erit, si veridica erit; veridica autem erit, si non mihi a me, sed ab illo erit. sericordia ejus.» Hoc confitemini, quoniam suavis est: si gustastis, confitemini. Non potest autem confiteri qui gustare noluit: unde enim dicturus est suave esse quod nes
Abbreviated transcription (Latin):
nes dĩ commendat nobis pro¬
batas iinobis: nidõ exꝑtisẽ dul¬
cior. Et mirũ si poterit suauis
eẽ. cuiliba&e. nͥ illi qui quod u
isto psamo audit: in se didicit. Non tm̃ um alieui uł
duobis. s popło dĩ consoriptus ẽ : & adse agnoscendum
tanquam inspecło ꝓpositiis. cuiꝰ atulus minc tiaꝰ.¬
tandus ẽ. E st enĩ alleliuia: ubis alleluia.  noa nobis
certis diebus cantamus alleluia. Certis quidem di¬
eb cantamꝰ. s om̃i die cogitamus. Si em̃ hoc uerbo
significatur laus dĩ: ⁊si ñ mnore carms corte mnore
cordis: semꝑ laus eiꝰ more meo. Quod aut̃ ñ senies
s bis habae alleluia citulus iste. ñ hui p salmi ꝓpͥũ¬
ẽ is lalius suꝑior sic habet. ⁊ quantum appar& ex ei
taatu cantatus ẽ. ille de popło isit. cantatus aut̃ iste
deumuersa ȩccła dĩ diffusa toto ebe t̾rarum. foi¬
te ñ immerito bis hab& alleliua. ꝓpt̃ quod clamant᷑
Iapidem angularem clamat abba. alius ex alio la¬

Expanded text:
nes Dei commendat nobis, probatas in nobis, et ideo expertis est dulcior. Et mirum si potuerit suavis esse cuilibet, nisi illi qui id quod in isto psalmo audit, in se didicit. Non tamen uni alicui vel duobus, sed populo Dei conscriptus est, et ad se agnoscendum tanquam in speculo propositus. Cujus titulus non nunc tractandus est: est enim, «Alleluia,» et bis «Alleluia.» Quod nobis certis diebus cantamus. Alleluia certis quidem diebus cantamus, sed omni die cogitamus. Si enim hoc verbo significatur laus Dei, etsi non in ore carnis, certe in ore cordis, «Semper laus ejus in ore meo» . Quod autem non semel, sed bis habet «Alleluia» titulus iste, non hujus psalmi ped et alius superior sic habet. Et quantum apparet ex ejus textu, cantatus est ille de populo Israel; cantatur autem iste de universa Ecclesia Dei diffusa toto orbe terrarum. Forte non immerito bis habet «Alleluia:» propter quod clamamus lapidem angularem, clamat, «Abba;» alius ex alio la
Abbreviated transcription (Latin):
unde onĩa uta plocutus it. unde hes onuuaista enul¬
eum. Exatenti ꝓpłi laudent ⁊ seniores: negotiatores.
.i. gułmatores. Quid enĩ fecit in hac eccła: quid cons¬
guit Eende illa meruit: suid ei p̃stiat ue¬
nasodum supd̃ pestit:̃ inamilibus gͣrim dedit.:¬
leiti se de genere iseł abrae. ⁊i quoa illi genti sint
creotta eloquia dĩ. Non illis hec ualebant. adsatta¬
tem .s. ad exaltationem cordis: adtumorem potiusi
atam ad mauoitudinem. Qud gͦ fecit dc̃ suꝑbis inͥ¬
sistens hiamlib dins grĩm: rapnas natural es ꝓpiteri

Expanded text:
unde omnia ista praelocutus sit, unde omnia haec enueum.» Exaltent, laudent populi et seniores, negotiatores et gubernatores. Quid enim fecit in hac Ecclesia? quid constituit? unde illam eruit? quid ei praestitit? Quemadmodum superbis restitit, humilibus grllenti se de genere Abrahae, et quod illi genti sint credita eloquia Dei . Non eis haec valebant ad sanitatem, sed ad exaltationem cordis, ad tumorem potius quam ad magnitudinem. Quid ergo fecit Deus, superbis resistens, humilibus dans gratiam; ramos
Abbreviated transcription (Latin):
uit ꝓcelle istetit mauram. Nonstetit in tem pestate.
s in auram. Et siluer̃ fluctus eitis. dudite de hac
re cuiusdam uocem gub̾natoris: ꝑiclitati. ħ umiliati.
lib̾ati. Nlolo inquit tios ignorare fr̃s. de p̃ss ura pͣra
ouȩ ficta cĩ masa. qͥuia supra ures. ⁊slup̃ra modum¬
ita ue cediere uos inquit &iam uiuere. Et quid ille t¬
ita deficientes desere : Ant ñ ꝓpt̾ea illi defeceri S ut
ille ꝓput cos głam repperire: Beriq: quid sequitur:
Sedl iuen meunobnietipos responsum miorts hibimnus. ut¬

Expanded text:
 et stetit in auram.» Non stetit in tempestatem, sed «in auram. Et siluerunt fluctus ejus.» Audite de hac re vocem cujusdam gubernatoris periclitati, humiliati, liberati: «Nolo», inquit, «vos ignorare, fratres, de pressura nostra, quae facta est in Asia, quia supra vires «ita ut taederet nos,» inquit, «etiam vivere.» Et quid? ille ita deficientes desereret? aut non propterea illi defecerunt, ut ille apud eos gloriam reperiret? Denique quid sequitur? «Sed ipsi in nobismetipsis responsum m
Abbreviated transcription (Latin):
fundo. Iiud enĩ ꝓfundius cordibus humanis. inde ple¬
runq uenti erumpunt. tempestates seditionum: ⁊ dis¬
seusiones nauem ꝑturbant. Et quid agitur uihis: So¬
lens dĩ ut ad eum clamarent. ⁊ hi qui .sub̾nant. ⁊ hu
sp̃s ꝓcelle: Et exaltiti sunt fluctus eiꝰ. Asceudunt usq
ad celos audiende dłscendunt usq in abissos tundo.
Ascendunt᷑ usq adeęlos: descendunt usq ad abyssos. foris
pugne: intus timores. Anina eoꝵ innał tabescebat.
Turluti sunt ⁊ moti sunt sic̃ ebrius. Iui sedent ad guber¬
nacula. ⁊ qui fidelit̃ nauem amnit. sentiunt quod dico.
Turbati sunt. iindti sunt sic̃ ebrius. Certo quando locuntur
quando legunt: quando traetant. sapientes apparent.
do deficiunt omĩa humana consilia quacunq se quisq
conuerterit. fluctus fromunt. tempestas seuit ꝗBrachia.
deficiunt. quo ꝓra impingatur. cui fluctui latus mide¬
tur. quo nauis impulsa dimittatur. a quib saxis ne

Expanded text:
fundo.» Quid enim profundius cordibus humanis? Inde plerumque venti erumpunt, tempestates seditionum, et dissensionum navem perturbant. Et quid agitur in his? Volens Deus ut ad eum clamarent et hi qui gubernant, et hispiritus procellae? «Et exaltati sunt fluctus ejus. Ascendunt usque ad coelos,» audiendo: «descendunt usque in abyssos,» timendo. «Ascendunt usque in coelos, descendunt usque in abyssos:» foris pugnae, intus timores. «Anima eorum in malis tabescebat. Turbati sunt, et moti sunt, sicut ebrius.» Qui sedent ad gubernacula, et qui fideliter navem amant, sentiunt quod dico: «Turbati sunt, et moti sunt sicut ebrius.» Certe quando loquuntur, quando legunt, quando tractant, sapientes apparent: a est.» Aliquando deficiunt omnia humana consilia: quacumque se quisque converterit, fluctus fremunt, tempestas saevit, brachia deficiunt; quo prora impingatur, cui fluctui latus nudetur, quo navis impulsa dimittatur, a quibus saxis ne
Abbreviated transcription (Latin):
miliati sunt. Quia sibi tribuebant ñ dõ: quia sui
iustitiam conitituebant. ignorantes dĩ iustitiam:
nimiliiti sunt. Inuener̃ se ñ posse sine eiꝰ adiuto¬
aliud genus restat: Oñem escam ab hominata ẽ.
amina eoꝵ. Iam fastidium̃ patiuntur. fastidio lan¬
guent: fastidio ꝑiclitantur. nͥ forte putas occidi eoᷤ
fame potuisse: iñ posse fastidio. Uide quid seqͥtur.
Cum dixiss& omnẽ eicam abhominata ẽ anima eoꝵ.
ne quasi eos putires desatietate securos. ñ magis uide¬
delectat uͥbum dĩ. ñ tͥ tribuis. neq hnnc aliqua infle¬
ris arrogantia: n auidus cibi. ineos qui fastidio suꝑ

Expanded text:
miliati sunt.» Quia sibi tribuebant, non Deo: quia suam miliati sunt.» Quia sibi tribuebant, non Deo: quia suam justitiam constituebant, ignorantes Dei justitiam, humiliati sunt. Invenerunt se non posse sine ejus adjutoaliud genus restat? «Omnem escam abominata est anima eorum.» Jam fastidium patiuntur, fastidio languent, fastidio periclitantur: nisi forte putas occidi eos fame potuisse, et non posse fastidio. Vide quid sequatur, cum dixisset, «Omnem escam abominata est anima eorum;» ne quasi eos putares de satietate securos, non magis videdelectat verbum Dei, non tibi tribuas, neque hinc aliqua infleris arrogantia, et avidus cibi, in eos qui fastidio peri
Abbreviated transcription (Latin):
ficare. omino  exlege ect iustitia. Sed couelusst
serrotura eniã subpeccato.: ut ꝓmissio ex fide iliuxp̃i
daretur credentibus. Lex aut̃ subintrauit. ut habun¬
dar& delictum. Accepisti u̾bũ. accepisti p̃ceptum:
nec desinis facere: quorl male facielus: ⁊ accepto pre¬
cepto auges peccita ꝑp̾uaricationem suꝑbie. Si te
ugnorabas uł disce te. humiliatus clamabis: a neces¬
sitate liberaberis. lib̾atus miserationes dñ confiteb̾is.
Et clamiauer ad dnm cum tribularentur. ⁊ deneces¬
sitatib eoꝵ siluos fecit eos. Lib̾ati sunt de sc̃a tẽp¬
tatione. restat tedii atq fistidii. Sec prano quid istis
p̃stitit libuitis. udete. Et edux̃ eos de tenebris ⁊ umbra
mortis.. iuincła eoꝵ disrupit. Confiteantur dño mi¬
serationes eiꝰ : iimrabilia eiꝰ filis homnũ. Quare.:¬
Quas difficultates uicit: Iuia contriuit portas
exeas. ⁊ uectes ferreos confregit. Suscepit eos de
uia imquitatis eoꝵ ꝓpt̃ imustitias enĩ suas hu¬

Expanded text:
et justitia: sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus» . «Lex autem subintravit, ut abundaret delictum» . Accepisti verbum, accepisti praeceptum, nec desinis facere quod male faciebas; et accepto praecepto, auges peccata per praevaricationem. Superbe, si te ignorabas, vel disce te humiliatus: clamabis, a necessitate liberaberis; liberatus miserationes Domini confiteberis. «Et clamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum salvos fecit eos.» Liberati sunt de secunda tentatione, restat taedii atque fastidii. Sed primo quid istis praestitit liberatis, videte. «Et eduxit eos de tenebris et umbra mortis, et vincula eorum disrupit. Confiteantur Domino miserationes ejus, uia contrivit portas aereas, et vectes ferreos confregit. Suscepit eos de via iniquitatis eorum: propter injustitias enim suas hu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊hoc uitio atq langore ꝑiclitans. fac quod seꝗr̃.
Et exclamauer̃ ad dnm cum tribularentur. ⁊ de
necessitatibrs eoꝵ liłinut cos. & quia languor
erat non delectari: misit uerbũ suũ ismauit
cos. Qide quid mali habeat fastidium: uide un¬
de liberat ille ad quem clamit fastidiens. Misit
errore. ñ de fame: ñ de cdifficultate uincendi pec¬
cata: seo de corruptela eoꝵ. Quedam corruptela
mentis ẽ: fastidire quod c̾iulce ẽ. Ergo ⁊ dẽ hoc
beneficio. sicut deceteris supiorib confiteantur dĩo mi.¬
serationes esꝰ ⁊ miribilia eius filus hominũ. Et sacriicent

Expanded text:
ns, fac quod sequitur: «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos.» Et quia languor erat non delectari: «Misit verbum suum, et sanavit eos.» Vide quid mali habeat fastidium; vide unde liberat ille, ad quem clamat fastidiens. «Misiterrore, non de fame, non de difficultate vincendi peccata, sed «de corruptela eorum.» Quaedam corruptela mentis est, fastidire quod dulce est. Ergo et de hoc beneficio, sicut de caeteris superioribus, «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum. Et sacrific
Abbreviated transcription (Latin):
inuemebant. fame . isiti estuabant. ⁊ deficiebant. ⁊ deditx̃
eos inuiam rectam. ut irent incuuitatem habitationis.
Quoni subuenerit fami isiti: iuidum dicit. S ⁊ hoc
expectate. Confiteantur dño miserationes eiꝰ: ⁊ mira¬
bilia eius filiis hominum. Dicite exꝑti mexꝑtis. iim
inuiam positi iam adciuitatem inuemendã directi:
iam cle fame ⁊ siti libati. Imi satiauit animã tnatie.¬

Expanded text:
estuabant, et deficiebant, «Et deduscit eos in viam rectam, ut irent in civitatem habitationis.» Quomodo subvenerit fami et siti, nondum dicit, sed et hoc exspectate. «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» Dicite experti inexpertis, jam in via positi, jam ad civitatem inveniendam directi, jam denique a fame et siti liberati:
Abbreviated transcription (Latin):
siccunã. Qbi ostendit᷑ quod di uidendi fichiina
significatume. post dni exaltationẽ p̃dictũ fiturũ.
uillã lẽtiã adhanc exaltatione ꝑtiuere. ut icłõ lete¬
tur quia exaltitur. Unde alibi dicit. Conuertiti
luctum meum ingaudiũm. conscidisti siccũ ineũ.
⁊ accuxisti me lecitia. Itẽ ibi. ⁊ effrem foratido
capitis mei: hc aut̃ .⁊ effrem susceptio capits mei.
S uscipiendo eni fit fortitudo. idẽ. suspiendo fortes
faic̃ fructificans in nob̾. Int̾p̃tatur em̃ effraim.
fructificatio. Susceptio aut̃ a utrunq refcrri
potest: siue cum susciptinꝰ xpm̃. siue cum ipse
nos suscepit. quiẽ. caput eccłe Et quod ibi
ait. tribulantes nos. hic art inimicos nros.
utiq idem ipsi sunit. Ac monemur sane ista
psalino. eos titulos. qui troqua de histtria

Expanded text:
ditur quod de dividenda Sichima significatum est, post Domini exaltationem praedictum futurum, et illam laetitiam ad hanc exaltationem pertinere; ut ideo laetetur, quia exaltatur. Unde alibi dicit, «Convertisti luctum meum in gaudium mihi; conscidisti saccum meum, et accinxisti me laetitia» . Item ibi, «Et Ephraem fortitudo capitis mei:» hic autem, «Et Ephraem susceptio capitis mei.» Suscipiendo enim fit fortitudo, id est, suscipiendo fortes facit, fructificans in nobis: interpretatur enim Ephraem Fructificatio. Susceptio autem ad utrumque referri potest, sive cum suscipimus Christum, sive cum ipse nos suscipit, qui est caput Ecclesiae. Et quod ibi ait, «Tribulantes nos;» hic autem, «inimicos nostros:» utique iidem ipsi sunt. 2. Admonemur sane isto psalmo, eos titulos qui tanquam de historia
Abbreviated transcription (Latin):
Texinis cirei excłam diuina benefitia. ⁊ psalmi conclu¬
sio: legamus iam magis quam disseramus. Dicant qͥ
redempti sunt adño. quos redeuiit de manu inimi¬
corum. de regionibus congreguut eos. aboriente ⁊ occa¬
sui. ⁊ abaquilone . imari. Xp̃iam gͦ ipsi dicant de toto or¬
be comiocati. Errauer insolitudine insiccitate. uiam
ciuitatis habitationis non inuener̃. Errorem miserabi¬
lem nidiuimus. Quid de xͥpia: Esurientes. isitientes.
crautanima eoꝵ impsis defecit. S quare defecit: Cui bo¬
no: Nlon em̃ crudeł ẽ. ds̃. s se cõmendat. quod expedit
nobis: ut nob deficientib rogetur. isubueniens amet᷑.
Et idõ post hunc errorem. ifam̃. nsitim: exclamauer̾ ad
dnm cum tribularentur: ⁊ de necessitatibus eoꝵ eripu

Expanded text:
clusio. Legamus jam magis quam disseramus. 9. «Dicant qui redempti sunt a Domino, quos redemit de manu inimicorum; de regionibus congregavit eos, ab oriente et occasu, et aquilone et mari.» Christiani ergo ipsi dicant, de toto orbe convocati. «Erraverunt in solitudine, in siccitate, viam civitatis habitationis non invenerunt.» Errorem miserabilem audivimus: quid de inopia? «Esurientes et sitientes, anima eorum in ipsis defecit.» Sed quare defecit? cui bono? Non enim crudelis est Deus; sed se commendat, quod expedit nobis, ut nobis deficientibus rogetur, et ut subveniens ametur. Et ideo post hunc errorem et famem et sitim, «Et clamaverunt ad Dominum, cum tribularentur; et de necessitati
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ : ut fiat sollicitus. ⁊ tanquam de sonmo eiugilae:.
nonnie manus dm̃ suscitat eum: Sed tm̃ a qͥ sit
excitatus ignorit. Incipit aut̃ eẽ. iam dĩ. cum cot¬
nouerit ueritaͣs fiden. s antequam cognoscat do¬
l& errorem suum. Inuenit enĩ se inerrore: uult
co gnoscere ueritatem. Pulsat ubi potest : temptat
quod potest: uagatur qͥ potest: fam̃ xiam patitur
ipsius ueritatis. Prima gͦ tẽptatio ẽ. erroris ⁊ famis.

Expanded text:
Dei, ut fiat sollicitus, et tanquam de somno evigilet, Dei, ut fiat sollicitus, et tanquam de somno evigilet, nonne manus Dei excitat eum? Sed tamen a quo sit excitatus, ignorat. Incipit autem esse jam Dei, cum cognoverit veritatis fidem. Sed antequam cognoscat, dolet errorem suum. Invenit enim se in errore, vult cognoscere veritatem, pulsat ubi potest, tentat quod potest, vagatur qua potest, famem etiam patitur ipsius veritatis. Prima ergo tentatio est erroris et famis
Abbreviated transcription (Latin):
gula contnigunt: hȩc quȩ scripta sunt. contingiurt
imppło. Et enĩ popłs desingulis: ñ singłi de ppło.
N unqͣ̃ai eiñ unus homo expplis:Sed popłe ex sin¬
głis hominibus constat. Quicquid gͦ cum loquor
agnoueris uite quisquis exꝑtus es: noli cogitando
quasi remaͣre inte. ⁊ putare quod in solo te ẽtin¬
gt: s crede ista contingłre aut iom̃ib aut ꝓpe
in omibus qui ueniunt adhunc ppłm nde manu
imicoꝵ p̃cioso sanguine redimuntur. Repetiturꝰ
testis. nos. quat̃ repeti̾ut. In quo numero quan¬
tum dño adiuuante scrutari ualuimus. significat
nobis quatuor quasdam temptationes. ex quibus
nos lib̾at cui confitentur suę mserationes. Fac.
eñ hominẽ primo melul querentem: scđ̾m uitam
uiterem. seductoria securitate uiuentẽ. Inclnil pu¬
tantem aliud eẽ. post hanc uitam quandoq fiendã :
negligentem quendam isocordem᷑: obrutum cor ha¬
bentem illecebris mundi. imortiferis debectatiomb
consop̾itum. ut excitetur iste ad querendam gr̃am

Expanded text:
quae scripta sunt, contingunt in populo. Etenim populus de singulis, non singuli de populo: numquid enim unus homo ex populis? Sed populus ex singulis hominibus constat. Quidquid ergo, cum loquor, agnoveris in te, quisquis expertus es, noli cogitando quasi remanere in te, et putare quod in solo te contingit; sed crede ista contingere aut in omnibus, aut prope in omnibus qui veniunt ad hunc populum, et de manu inimicorum pretioso sanguine redimuntur. 4. Repetitutestis et vos, quater repetit; in quo numero, quantum Domino adjuvante scrutari valuimus, significat nobis quatuor quasdam tentationes, ex quibus nos liberat cui confitentur suae miserationes. Fac enim hominem primo nihil quaerentem, secundum vitam veterem seductoria securitate viventem, nihil putantem aliud esse post hanc vitam quandoque finiendam; negligentem quemdam et socordem, obrutum cor habentem illecebris mundi, et mortiferis delectationibus consopitum: ut excitetur iste ad quaerendam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
singulis quibq credentib In ppło aũ illo
alit̃. Totus enim pepłs. tota illa gens exiemi¬
ne abrahe scłm carnem. dta multitudo domꝰ
isrł semel educta ẽ. exegipto. seinel ꝑ rubrũ maire
ducta: semel ad t̾ram ꝓmisiorns ꝑducta. Simil
enĩ om̃i erant: inquib hec contingebant. hec aũ¬

Expanded text:
singulis quibusque credentibus; in populo autem illo singulis quibusque credentibus; in populo autem illo aliter. Totus enim populus, tota illa gens ex semine Abrahae secundum carnem, tota multitudo domus Israel semel educta est ex Aegypto, semel per Rubrum mare ducta, semel ad terram promissionis perducta; simul enim omnes erant in quibus haec contingebant: «Haec au
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ra egpti. demani serututis: exlaboribus mnfrus¬
tuosis. soꝑib luteis. Uideannis tm̃ ttrum ipsi sint̾
qui hȩc dicint. qui ab egiopto lib̾ati finit adño. Non
ita ẽ. Sed qui sunt istiꝰ Iuos redemit demanui
immicoꝵ. adbuc potest quisq ⁊ illos acciꝑe resẽp¬
tos. demani mimicorũ : hoc ÷ egiptioꝵ. Proprie
exprimantur. qui sint ꝓpt̾ quos hec uult psalmus
iste cantari. Deregionibus congregauit eos. Possunt
ẽẽ. adhuc regiones egipti. Multȩ eñ aesam umus
ꝓuintiȩ regiones sunt. Aꝑte dicat. Aboriente ⁊occa¬
su: abaquilone ⁊ mari. lstos gͦ iã redempto intellim.
in toto orbe t̾rarum. Popłs hnc dĩ. demagna slata
egipto lib̾atus: tanquam ꝑmare rubrum ducitur.
ut in baptismno fimat inunicos. Sacrañto eñ tanꝗ
rubri maris. baptismo scilic& xp̃i. sanguie c̃secto
in sequentis egiptii peccita delentur.: ⁊ te euadente
gunt hec que cantant᷑ in om̃ib gentib : s n

Expanded text:
de terra Aegypti, de manu servitutis, ex laboribus infructuosis, ex operibus luteis: videamus tamen utrum ipsi sint qui haec dicunt, qui ab Aegypto liberati sunt a Domino. Non ita est. Sed qui sunt isti? «Quos redemit de manu inimicorum.» Adhuc potest quisque et illos accipere redemptos de manu inimicorum, hoc est, Aegyptiorum. Proprie exprimantur qui sint propter quos haec vult psalmus iste cantari. «De regionibus congregavit eos.» Possunt esse adhuc regiones Aegypti, multae enim etiam unius provinciae regiones sunt. Aperte dicat: «Ab oriente et occasu, ab aquilone et mari.» Istos ergo jam redemptos intelligimus in toto orbe terrarum. Populus hic Dei de magna et lata Aegypto liberatus, tanquam per mare Rubrum ducitur, ut in Baptismo finiat inimicos. Sacramento enim tanquam rubri maris, Baptismo scilicet Christi sanguine consecrato, insequentes Aegyptii, peccata delentur; et te evadente, gant haec quae cantantur, in omnibus, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
admodum as̃ suꝑb ressistat: demde queadinodum
uimiubus da grãm. Posuit flimini indesrtum.
Gurrebant ibi aque. currebant ꝓpħie. Quere mo
apd tudeos ꝓpħam. ñ intienis. Posuit enĩ fui.¬
mina mciesertum.: ⁊ exitus aquarũ inscam. Posuit.
flurtina indesertum. Bicant.lam ñẽ. ꝓpħa.. ⁊ nos

Expanded text:
admodum superbis resistat, deinde quemadmodum humilibus det gratiam. «Posuit flumina in desertum.» Currebant ibi aquae, currebant prophetiae: quaere modo apud Judaeos prophetam, non invenis. «Posuit» enim «flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim. Posuit flumina in desertum.» Dicant, «Jam non
Abbreviated transcription (Latin):
bene. lam inuia positus es. im aiudicti quid agere
debcas. quid sꝑare: quid aluid excipi: qm̃ conaris.
suꝑaris. Sedentes intenebris ⁊ inumbra mortis: compe¬
d itos iniñdicitate. iferro. Unde hos nͥ qr tͥ cribue¬
bas. qr grãm dĩ ñ agnoscebas. qr consiliun dm̃ circa
te repbabas: Nlam uide quid adiungat. Am̃ in ama
exarcerbauer̃. Et humilatum ẽ. in laborib cor coꝵ.
Et nuncꝰ pugna contra concupiscentiam. Dõ desistente
alinutorio. laborare potes: iuncere ñ potes. Et cũ fueris
p̃ssus. consuetudine tua praua: humiliabitur cortuũ
in laboribus. ut iam corde humiliato discas clamiare. In¬
feltx ego homo. quis me liberabit de corpore mortis
huiꝰ: humiliatum᷑ gͦ in laborib cor eoꝵ infirinati

Expanded text:
quid agere debeas, quid sperare. Quid aliud excipit, quoniam conaris et superaris? «Sedentes in tenebris et in umbra mortis, compeditos in mendicitate et ferro.» Unde hoc, nisi quia tibi tribuebas, quia gratiam Dei non agnoscebas, quia consilium Domini circa te reprobabas? Nam vide quid adjungat: «Quoniam inamaricexacerbaverunt. Et humiliatum est in laboribus cor eorum.» Et nunc pugna contra concupiscentiam. Deo desistente ab adjutorio, laborare potes, vincere non potes. Et cum fueris pressus consuetudine tua prava, humiliabitur cor tuum in laboribus; ut jam corde humiliato discas clamare: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Humiliatum est» ergo «in laboribus cor e
Abbreviated transcription (Latin):
XI ME ME DoMINE.
ab homine maligno: ñ uno. sed abipso ge¬
nere: nec auasis tantũ: sed ab ipso prin¬
cipe. idest ab ipso diabolo. Quare enĩ ab
Ihomine: si adiabolo: Iuia & ipse infigu.¬
ra hõ dictꝰ .ẽ. Uenit mimicꝰ hõ. & suꝑseminauit zizania e
cũ dixissent scrui ad patre femĩlias. nne bonũ sem̃ seminasti
unde apparuer̃ zirtania: Responsũ.c̃. Inimicꝰ hõ hoc
qr ñ . ẽ. tͥ colluctatio aduers cirnẽ ⁊ sanguinẽ: sed ad.¬
uersꝰ pͥncipes & potestates &e rectores mundi tene

Expanded text:
xime me, Domine, ab homine maligno:» non ab uno, sed ab ipso genere; nec a vasis tantum, sed ab ipso principe, id est, ab ipso diabolo. Quare enim «ab homine,» si a diabolo? Quia et ipse in figura homo dictus est: «Venit inimicus homo, et superseminavit zizania;» et cum dixissent servi ad patremfamilias, «Nonne bonum semen seminasti? Unde apparuerunt zizania?» Responsum est: «Inimicus homo hoc «Quia non est» tibi «colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principes et potestates, et recto
Abbreviated transcription (Latin):
siue sit ferox. Quisqͥs in illũ incurrerit: qͥsqͥs laqͣis
eiꝰ fuerit irretitꝰ & captꝰ: inueniet quã sit noxiũ. qđ
putabat lene. Et mĩ frs̃ & spinȩ ñ pungunt iu ra

Expanded text:
sive sit ferox. Quisquis in illum incurrerit, quisquis laqueis sive sit ferox. Quisquis in illum incurrerit, quisquis laqueis ejus fuerit captus, inveniet quam sit noxium quod putabat lene. Etenim, fratres, et spinae non pungunt in ra
Abbreviated transcription (Latin):
huc possidet diabolꝰ: sed etiã contͣ ipsũ principẽ eoꝵ di¬
abolũ: qui oꝑat᷑ in filiis diffidentiȩ. Auiro inusto erue
me. Noc . ẽ. ab homine maligno: qđ. ẽ. auiro inusto.
ȩbriosi: uoluptatibꝰ dediti. Quomͦ nulli nocet: qͥ sibi ñ par¬
cit: In nocens enĩ ille.ẽ. qͥñ nocet: ñ autẽ qͥ sibi nocet.
Tibi autẽ qͦmͦ potest ñ nocere: qui sibi nocet: Sed re¬
spondes. In qͦ mͥ nocet : Non enĩ inuasit rẽ meã: aut
appetiuit salutẽ meã. Lux uria sua pascit᷑: suis uo¬
luptatibꝰ delectat᷑. Seͥd inquinatas habet uoluptates.
Ipse inquinat᷑:: mͥ quid ꝑtinet cui molestꝰ ñ. ẽ: No¬
cet tͥ saltẽ uł exẽplo. qi uiuit tec̃: & ad qđ agit inui¬
tat. Nonne cũ eũ uides forte in illis sordibꝰ ꝓsꝑari. du¬
ceris taliũ delectatione factoꝵ: Etsi ñ consentis:
salte inuenisti qđ expugnes. Quomͦ gͦ tͥ ñ nocebat.
gͦ omĩs inuistꝰ: & necesse.ẽ. noxiꝰ sit. siue sit blandꝰ.

Expanded text:
t; sed etiam contra ipsum principem eorum diabolum, qui operatur in filiis diffidentiae . «A viro injusto erue me.» Hoc est, «ab homine maligno;» quod est, «a viro injusto.»ebriosi, voluptatibus dediti. Quomodo nulli nocet qui sibi non parcit? Innocens enim ille est qui non nocet; non autem qui sibi nocet. Tibi autem quomodo potest non nocere qui sibi nocet? Sed respondes: In quo mihi nocet? Non enim invasit rem meam, aut appetivit salutem meam: luxuria sua pascitur, suis voluptatibus delectatur; sed si inquinatas habet voluptates, ipse inquinatur; mihi quid pertinet, cui molestus non est? Nocet tibi saltem vel exemplo, quia vivit tecum, et ad quod agit invitat. Nonne cum eum vides forte in illis sordibus prosperari, duceris talium delectatione factorum? Etsi non consentis, saltem invenisti quod expugnes. Quomodo ergo tibi non nocebat, ergo omnis injustus, et necesse est noxius sit, sive sit blandus,
Abbreviated transcription (Latin):
peccati crlicifigenda p̃figuraretir in xp̃o. hanc in¬
tuententes salutiferam crucem omne calumpnian¬
tium supboꝵ urus expellimus: quã ꝓrsus &iuam
iste quedammꝰ ualde inten te intuens ait. Oculi mĩ
defecer̃ in salutare tuum: ⁊incloquiũ iustitię tuę.
Upm̃ quippe ipsum dĩ ꝓpt̃ sumilitudinẽ carnis pecca¬
ti. peccatum ꝓ nob̃ fec̃: ut nos simus ustitia dĩ in ip¬
so. In huiꝰ gͥ eloquium iustitie di defecisse dix̃ ocłos
suos ardent̃ ⁊ sufficient uituendo. dũ memor infir¬
mitatis humane diuinam xp̃i desicłat gram. Apt̃¬

Expanded text:
peccati crucifigenda praefiguraretur in Christo. Hanc inpeccati crucifigenda praefiguraretur in Christo. Hanc intuentes salutiferam crucem, omne calumniantium superborum virus expellimus: quam prorsus etiam iste quodammodo valde intente intuens, ait, «Oculi mei defecerunt in salutare tuum, et in eloquium justitiae tuae.» Christum quippe ipsum Deus propter similitudinem carnis peccati , peccatum pro nobis fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso . In hujus igitur eloquium justitiae Dei defecisse dicit oculos suos, ardenter et sitienter intuendo, dum memor infirmitatis humanae, divinam in Christo desiderat grat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ calũpnentur me grecam locutionẽ secuti sunt. la¬
tinȩ linguȩ minus usitatam. An forte hanc habet ui
cũ dr̃ ñ calumpnientur me quã habera si diceret᷑:
non capiant me calumpmanclo Multe aut̃ possunt
na despicitur. s illa uł maxima ẽ. si homines hoc lo¬
co accipiuntur suꝑbi. qͥued a nob̾ mortuũ calũp¬
te insinuatur cõm̃daturq diuinitus. hec aut̃ ca.¬
lumpina utrisq infidelibus id ÷ iudeis gentibusq
cõmunis ẽ. habent calumas suas &iam heretici sin.¬
gulis quibusq heresib ꝓprias. habent ⁊ scisma¬
tici quos om̃s suꝑbia de m̃broꝵ xp̃i compage p̾ci¬
dit. Ipsius aut̃ diaboli calumpnia quanta uł qua¬
lantissima ⁊ diligentissima piẽate xp̃e crucifixiis
adtenditur. ꝓpt̃ quod p̃figurandum moyses dõ
miserante ac iubente ex altauit iheremo simi¬
litudinem serpentis inligno. ut similitudo carnis

Expanded text:
«Non calumnientur me,» graecam locutionem secuti sunt, la«Non calumnientur me,» graecam locutionem secuti sunt, latinae linguae minus  «Non calumnientur me,» quam haberet si diceretur, Non me capiant calumniando? 4. Multae autem possunt na despicitur; sed illa vel maxima est, si homines hoc loco accipiuntur superbi; quod a nobis mortuum calumte insinuatur, commendaturque divinitus. Haec autem calumnia utrisque infidelibus, id est, Judaeis Gentibusque communis est. Habent calumnias suas etiam haeretici, singulis quibusque haeresibus proprias: habent et schismatici, quos omnes superbia de membrorum Christi compage praecidit. Ipsius autem diaboli calumnia quanta vel qualantissima et diligentissima pietate Christus crucifixus attenditur. Propter quod praefigurandum Moyses Deo miserante ac jubente exaltavit in eremo similitudinem serpentis in ligno , ut similitudo carnis
Abbreviated transcription (Latin):
aduersantibus sibi quid orat. nͥ quod oramus cum
diennus ne nos inferas intemptationem: Adu̾sarius ẽ.
enĩ de quo dicit apłs. Ne forte temptauerit uos is qui
temptat. ei tradit ds̃ quem deserit. Eum quippe ille
ñ decipit. quẽ iste ñ deserit. inuolutate sua p̾stans
decori homins uirtutem. Abillo aut̃ qui dixerat in
habundatia sua ñ mouebor mȩt̃num. au̾tit faciẽ suã
⁊ factus ẽ. conturbatus. sibiq monstratus. Iusquis
gͦ atimore dĩ casto crucifixas hab& carnes suas. ⁊ nul¬
la carnali corruptus illecebra facit iudicium opusq
iustitię. orare deb& ne adu̾santib tradatur. id ÷ ne ci¬
m̃do ꝑpetim mala. ad mala facienda ꝑsequentib
cedat. A quo enĩ accipit uictoriam concupiscentię
ne uoluntati ꝑtrahat᷑. ab illo &iam robur pacientiȩ
calummpnientur mͥ suꝑbi. Illi impellunt ut cadam
inmalum: tu excipe inbonum. lui aut̃ int̾p̃tati st̃

Expanded text:
adversantibus sibi, quid orat, nisi quod oramus cum adversantibus sibi, quid orat, nisi quod oramus cum dicimus, «Ne nos inferas in tentationem» ? Adversarius est enim de quo dicit Apostolus, «Ne forte tentaverit vos qui tentat» . Ei tradit Deus quem deserit. Eum quippe ille non decipit, quem iste non deserit, in voluntate sua praestans decori hominis virtutem: ab illo autem qui dixerat in abundantia sua, «Non movebor in aeternum,» avertit faciem suam, et factus est conturbatus , sibique monstratus. Quisquis igitur a timore Dei casto crucifixas habet carnes suas, et nulla carnali corruptus illecebra facit judicium opusque justitiae, orare debet ne adversantibus tradatur; id est, ne timendo perpeti mala, ad facienda mala persequentibus cedat. A quo enim accipit victoriam concupiscentiae, ne voluptate pertrahatur; ab illo etiam robur patientiae, calumnienter mihi superbi.» Illi impellunt, ut cadam in malum; tu excipe in bonum. Qui autem interpretati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia uł mala iustitia: sic̃ aliquando adr̃ bonũ malum.¬
ue iudiciũ. s eoipso iam bona c̃. quia iustitia ẽ. Sic gͦ
hab& consuetudo loquendi ut dicatur ⁊ bonum iudi¬
cium ⁊ malum iudicium: quem ad modum hib& ut
dicatur ⁊ bonus iudex ⁊ malus iudex. Sic aut̃ ñ dr̃
si iustus. Iustitia gͦ uirtus c̃ mimi migna p̃cipueq
lnucdabilis: dequa nunc ñẽ. copiosius difputandi nees¬
sitas. Iudicium uͦ quando ñ nisi inbono ponit᷑ distic¬
tior loquendi ratio. huiꝰ uirtitis ẽ. oꝑatio. Iui enim
habet iuititiam recte iudicat. imo sccłm istam locu¬
tionem qui hali&e iustitiam iudicat. quuee udicat:
si ñ regte iudicat. Iustitię nomine hoc loco ñ ipsa uirtꝰ.¬
s opꝰ significatum ẽ. Iiuifeni fecit in homine iustitiam
nͥ qui iustificat impium. hoc ẽ. ꝑ gram suam ex im¬
pio facit iustum.nde ait apłs. Iustificati gͣtis
bere potui codicũ numquã me legisse aduersantibus
cum sine controuersia quod grece antidicos. hoc latine

Expanded text:
 aliquando dicitur bonum malumve judicium; sed eo ipso jam bona est, quia justitia est. Sic ergo habet consuetudo loquendi, ut dicatur et bonum judicium, et malum judicium; quemadmodum habet, ut dicatur et bonus judex, et malus judex: sic autem non disi justus. Justitia ergo virtus est animi magna praecipueque laudabilis, de qua nunc non est copiosius disputandi necessitas. Judicium vero, quando nonnisi in bono ponit distinctior loquendi ratio, hujus virtutis est operatio. Qui enim habet justitiam, recte judicat: imo secundum istam locutionem, qui habet justitiam, judicat; quia nec judicat, si non recte judicat. Et justitiae nomine hoc loco, non ipsa virts significatum est. Quis enim facit in homine justitiam, nisi qui justificat impium, hoc est, per gratiam suam ex impio facit justum? Unde ait Apostolus: «Justificati gratis bere potui codicum nusquam me legisse «adversantibus;» cum sine controversia quod graece ἀντίδικος, hoc latine
Abbreviated transcription (Latin):
cium nominari. Alioquin ñ sufficere dicere feci iudi¬
ciũ. s. diceretur feci rectum. iudicium. hoc genere lo¬
cutus ẽ. dnĩs iħc ubi ait. reliquistis grauiora legis. iudici¬
um ⁊ mi Eͥeͥdiã ⁊ fidem. Et hic enĩ iudicium sic positũ
ẽ. tanquam ñ sit iudicium si ꝑuersũ ẽ. umultis diuma¬
rum scripturarum locis ita ponitur. quabe illud est.¬

Expanded text:
cium nominari; alioquin non sufficeret dicere, «Feci judicium nominari; alioquin non sufficeret dicere, «Feci judicium,» sed diceretur, Feci rectum judicium. Hoc genere locutus est Dominus Jesus, ubi ait: «Reliquistis graviora Legis; judicium, et misericordiam, et fidem» . Et hic enim judicium sic positum est, tanquam non sit judicium, si perversum est. Et multis divinarum Scripturarum locis ita ponitur, quale illud est
Abbreviated transcription (Latin):
timore carnes crucifiguntur. qm delectationes carna
spualiũ bonoꝵ delectatione uinciuitur. ⁊eadem u̾sq
ad ꝑfectionẽ crescente ucctoria ꝑimuntur. Ergo con
fige clauis inquit atimore tuo carnes meis. mudiciis enĩ
tius timui: hoc ẽ. damͥ castũ timorem ad que petendum
me tanquam pedagegus timor legis ille ꝑcduxit. quo
timore aiudiciis tuis tiui. ExPliẽ Sermo. xx¬
consideranlos nime suscepimus ato tractan¬
dos. fci iudiciũ ⁊ iustitiam. ñ tr̾aas me.
nocentibus me. Non mirum ẽ. eum fecise
iudicium ⁊ iustitiam qui suꝑuis popesce¬
rat amoreni clĩ utiq casto configi clauis
crnes suas. hoc ẽ. carneles cencipiscentias.
que solent quo imimis rectum sit nrmn
impedire iudicium Quamus uut̃ siue rectum siue pͣ¬
uum in nr̃is sermonibus usu uidicium nincupetur̾.
s rectuni iudiciũ iuidicate. tm hoc loco ita positumẽ.
iudicium. tanquam si rectum ñ fuerit. ñ debeat iudi¬

Expanded text:
timore carnes crucifiguntur; quoniam carnales delecttimore carnes crucifiguntur; quoniam carnales delectspiritualium bonorum delectatione vincuntur, et eadem usque ad perfectionem crescente victoria perimuntur. «Confige» ergo «clavis,» inquit, «a timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui:» hoc est, Da mihi castum timorem, ad quem petendum me tanquam paedagogus timor legis ille perduxit, quo timore «a judiciis tuis timui.» SERMO XXconsiderandos nunc suscepimus atque tractandos: «Feci judicium et justitiam; ne tradas me nocentibus me.» Non mirum est eum fecisse judicium et justitiam, qui superius poposcerat a timore Dei, utique casto, configi clavis carnes suas, hoc est carnales concupiscentias, quae solent, quominus rectum sit, nostrum impedire judicium. Quamvis autem sive rectum, sive pravum, in nostri sermonis usu judicium nuncupesed rectum judicium judicate» : tamen hoc loco ita positum est judicium, tanquam si rectum non fuerit, non debeat judi