comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
morũ fuit. auesꝑa incipiens. S maths euangłis¬
ta quintã sabbi dicit fuisse pͥmum diẽ arimorũ
quia eiꝰ uesꝑa consequente futura erat cena paschał.
qua cena incipiebat atmorũ et oius immolatio
manducari. Exquo colligitur quartam sabbati
fuisse qnͣdo ait dñs. scitis quia pꝰ biduum pas¬
cha fiet: et filius hominis tradetur ut crucifi¬
gatur. ac ꝑhoc dies ipse iciunio deputatus ẽ: qͥa
sicut euangłista sequitur et dicit tunc conqͣgati
sunt pͥncipes saccrdotum et semores ppłi inatriũ
pͥncipis sacerdotum qui dicebatur caiphas: et
consilium fecerunt ut iħm dolo tenerent &e occi¬
derent. Int̾misso autẽ uno die dequo dicit euan¬
gelium pͥma autẽ arimorũ accesserunt discipu¬
li adiħ̾m dicentes. ubi ius paremus tͥ comedere
pascha: hoc gͦ die int̾misso passus ẽ dñs. quod
nullus ambigit sexta sabbati. Qua ꝓpt̾ et ipsa
sexta ierte ieiumo deputatur. Ieuinia quippe

Expanded text:
morum fuit a uespera incipiens. sed Matthaeus euangelismorum fuit a uespera incipiens. sed Matthaeus euangelista quintam sabbati dicit fuisse primum azymorum, quia eius uespera consequente futura erat cena paschalis, qua cena incipiebat azymum et ouis immolatio manducari. ex quo colligitur quartam sabbati fuisse, quando ait dominus: Scitis, quia post biduum pascha fiet et filius hominis tradetur, ut crucifigatur. ac per hoc dies ipse ieiunio deputatus est, quia, sicut euangelista sequitur et dicit, tunc congregati sunt principes sacerdotum et seniores populi in atrium principis sacerdotum, qui dicebatur Caiphas, et consilium fecerunt, ut Iesum dolo tenerent et occiderent. intermisso autem uno die, de quo dicit euangelium: Prima autem azymorum accesserunt discipuli ad Iesum dicentes: <Ubi uis paremus tibi comedere pascha?\' — hoc ergo die intermisso passus est dominus, quod nullus ambigit, sexta sabbati. quapropter et ipsa sexta recte ieiunio deputatur; ieiunia quippe
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ qd̾ fecit ne maiꝰ malũ incurratur inscandalo
qmͣbonum ꝑcipiatur exũbo: quicquid tam̃ cau
sa necessitatis extcc̾it. cur homo xpͥianus die
dñico ieuinare cogatur. sicut etiam inactib a
ipse apłs nauigabat. quatuordetim dieb ac ꝑ
hoc duob dm̃cis ieiunatum nullo modo dubi¬
tare debemus. dñicum diẽ qnͣdo ñ plures dies
sine ulla refectione continuandi uouentur. in¬
t̃ ieiumorum dies ñeẽ ponendũ. Cur autẽ qrͣta
et sexta maxime umnet eccła: illa ratio reddi i¬
detur. qd̾ consid̾ato euangłio ipsa quarta sabbi
qm uulgo quartam feriam uocant. cosilium
repiuntur adoccidendum dñm fecisse iudei.
Int̾misso autem uno die cuiꝰ uesꝑa dominꝰ pas¬
cha cum discipulis manducatut. qui finis fuit
illiꝰ diei quẽ uocamus.uͣ. sab̃bi: deinde traditus
ẽ ea uocte que iam adusͣ. sabbati qui dies passio¬
nis ciꝰ manifestus ẽ ꝑtinebat. hic dies pͥmus ari¬

Expanded text:
esse, quod fecit, ne maius malum incurratur in scandalo, esse, quod fecit, ne maius malum incurratur in scandalo, quam bonum percipiatur ex uerbo. quicquid tamen causae uel necessitatis extiterit, cur homo Christianus die dominico ieiunare cogatur, sicut etiam illud in acipse apostolus nauigabat, quattuordecim diebus ac per hoc duobus dominicis ieiunatum, nullo modo dubitare debemus dominicum diem, quando non plures dies sine ulla refectione continuandi uouentur, inter ieiuniorum dies non esse ponendum. Cur autem quarta et sexta maxime ieiunet ecclesia, illa ratio reddi uidetur, quod considerato euangelio ipsa quarta sabbati, quam uulgo quartam feriam uocant, consilium repe-. riuntur ad occidendum dominum fecisse Iudaei. intermisso autem uno die, cuius uespera dominus pascha cum discipulis manducauit, qui finis fuit eius diei, quem uocamus quintam sabbati, deinde traditus est ea nocte, quae iam ad sextam sabbati, qui dies passionis eius manifestus est, pertinebat. hic dies primus azy
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ducendi sermonis exponere ut sciremꝰ si ali¬
qua necessitas oriatur urgentiori accioni ñ
cẽ prandium p̃ferendũ: qmius abistis auidis¬
sime audientib et ipsum fontem cogitantib
ꝓfecturum atq ido magna siti. ñ aque. s u̾bi. si¬
ne sacietate quicquid influebat haurientib. ñ
tantũ carnale prandium. uerũ etiã cena contẽ¬
pta ẽ. S tunc qm̃ius dñico die solrra illis ieui¬
nia ñ fuissent: n̾erat tam̃ eccłe tam insignis
offensio. si aliqua tali necessitate qualem apłs
paulus habuit: die toto dm̃ico usq ad mediũ
noctis uł etiam usq addiluculum reficẽ cor¬
pora ñcurarent. Nunc uͦ postea quam heretici
maxime impiissimi ieiuma diei dominici ñ
aliqua necessitate occurrentia ꝑ ag̃e. s quasi sol
lempnitate statuta dogiatitare ceꝑunt et in¬
notuerunt ppłis xp̃ianis: ꝓ fecto nec tali necessi¬
tate qualem apłs habuit existimo fatiendum

Expanded text:
producendi sermonis exponere, ut sciremus, si aliproducendi sermonis exponere, ut sciremus, si aliqua necessitas oriatur, urguentiori actioni non esse prandium praeferendum. quamuis ab istis auidissime audientibus et ipsum fontem cogitantibus profecturum atque ideo magna siti non aquae sed uerbi sine satietate, quicquid influebat, haurientibus non tantum carnale prandium uerum etiam cena contempta est. Sed tunc quamuis dominico die solita illis ieiunia non fuissent, non erat tamen ecclesiae tam insignis offensio, si aliqua tali necessitate, qualem Paulus apostolus habuit, die toto dominico usque ad medium noctis uel etiam usque ad diluculum reficere corpora non curarent. nunc uero postea quam haeretici maxime impiissimi ieiunia diei dominici non aliqua necessitate occurrentia peragere, sed quasi sacra sollemnitate statuta dogmatizare coeperunt et innotuerunt populis Christianis, profecto nec tali necessitate, qualem apostolus habuit, existimo faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃icum hoc ẽ adunam sabbati ꝑtinebat. et
ita eadem nocte fracturus panẽ sicut frangit᷑
insacram̃to corporis xp̃i. ꝑduxit sermonẽ usq
admedium noccis: et post celebrata sacram̃ta
tursus usq addiluculum alloquens congrega
diem hora dominici fuerant congregati. eo ip¬
so qd̾ dictum ẽ paulus disputabat illis exiturꝰ
alia die exp̃ssa ÷ pdricendi causa sermonis qa
fuerat exiturus. & eos sufficient̃ instruere cupie¬
bat. Nongͦ sollemnit̾ die dominico ieumabat
si necessartus sermo quistudii feruentissum aui¬
diebatur ardore. refitiendi corporis causa int̾rũ¬
pendꝰ eẽ ñ iusus ẽ ꝓfecturo apło: qui eos ꝓpt̾ ali¬
os suos usq qͣq discursus. uel numqm uł ra¬
rissime uisitabat: p̾sertm qͥa tẽ ex illis t̾ris si¬
cut consequentia docent. ita discessurꝰ erat ut
ditur dnĩcis dieb solitaillis ñ fiisse icuinia.
qͥa ne hoc credetur curauit scͥptor libri causã

Expanded text:
dominicum, hoc est ad unam sabbati pertinebat, et dominicum, hoc est ad unam sabbati pertinebat, et ita eadem nocte fracturus panem, sicut frangitur in sacramento corporis Christi, produxit sermonem usque ad medium noctis, ut post celebrata sacramenta rursus usque ad diluculum adloquens congregated per diem hora dominici fuerant congregati, eo ipso, quod dictum est: Paulus disputabat illis exiturus alia die, expressa est producendi causa sermonis, quia fuerat exiturus et eos sufficienter instruere cupiebat. non ergo sollemniter die dominico ieiunabant, sed necessarius sermo, qui studii feruentissimi audiebatur ardore, reficiendi corporis causa interrumpendus esse non uisus est profecturo apostolo, qui eos propter alios suos usquequaque discursus uel alias numquam uel rarissime uisitabat, praesertim quia tunc ex illis terris, sicut consequentia docent, ita discessurus erat, uditur dominicis diebus solita illis non fuisse ieiunia, quia, ne hoc crederetur, curauit scriptor libri causam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Inuna autẽ sabbati congregatis nob̾ frange
panem: paulus disputabat illis exitur altera
die ꝓ duxitq sermonẽ usq ad medium noccsᷤ.
Deinde cum descendiss decenaculo ubi congregati
erant. ad resuscitandum adolescentem qui graua¬
tus sõno defenestra cecid̾at. et mortuus ferebat᷑.
deipso apło scͥptura sic loquitur ascendens autẽ
inquit cũ fregiss panem atq gustass satisq es¬
set allocutus usq ad diluculum: sic ꝑfectus esti
Absit ut hoc sic accipiatur: tanqm solerent apłi
dm̃ico die sollempniter ieuinare. Una ciũ sabb̃i
tunc appellabatur dies: que nunc dñicus ap
pellatur. Qd̃ meuangeliis aꝑtius muenitur.
Nam dies resurrectionis dnĩ pͥma sabbati ama¬
tħo. acet̾ĩs autem tͥb una sabbati dicitur quem
cõstat eumeẽ. qui postea dominicꝰ appellatus ẽ:
aut gͦ pꝰ ꝑactum diem sabbati noctis mitio fue¬
rant congregati. que utiq nox iam addiem

Expanded text:
est: In una autem sabbati congregatis nobis frangere est: In una autem sabbati congregatis nobis frangere panem Paulus disputabat illis exiturus alia die produxitque sermonem usque ad medium noctis. deinde cum descendisset de cenaculo, ubi congregati erant, ad resuscitandum adulescentem, qui grauatus somno de fenestra ceciderat et mortuus ferebatur, de ipso apostolo scriptura sic loquitur: Ascendens. autem, inquit, cum fregisset panem atque gustasset satisque esset adlocutus usque ad diluculum, sic profectus est. absit, ut hoc sic accipiatur, tamquam solerent apostoli dominico die sollemniter ieiunare. una enim sabbati tunc appellabatur dies, qui nunc dpellatur, quod in Evangeliis apertius invenitur. Nam dies resurrectionis Domini, prima sabbati a Matthaeo, a caeteris autem tribus una sabbati dicitur ; quem constat eum esse, qui postea dominicus appellatus est. aut ergo post peractum diem sabbati noctis initio fuerant congregati, quae utique nox iam ad diem
Abbreviated transcription (Latin):
mum constituerunt diẽ ꝑqd̾ factum ẽ: utieiu¬
num diei dominici horribilius hab̾etur. slisi
forte aliquis idonẽ sit nulla refectione int̾posita
ultra ebdomadem ꝑpetuare ieumium: ut ietu¬
nio quadraginta dierunt qnͣtum potuerit ap.¬
ꝓpinquet. sicut aliquos fecisse cognouimꝰ. Nam
et adipsum quadragenarium numerũ ꝑue¬
nisse quẽdam afr̃ib fide dignissimis nob̾as
seueratum ẽ. Quẽ ad modũ em̃ uet̾um patrum
temporib moyses et helyasnichil contra pñdia
sabbatorum fecert̃ cũ dieb quadragenis ieiuna¬
u̾unt. ita qui potuerunt septem dies ieuinan
uto plurimos dies. Ieinũ tam̃ etiã continua¬
tũ simebdomade soluendũ ẽ. nullo congruen¬
cĩ qm̃ dominico soluitur die. Si autẽ post eb¬
placuit inuenitur. Nec illud moueat qd pͥscil¬
liamste manicheorũ simillimi adieuinandũ
die dñico solent testimoniũ de accib apłoꝵ ad

Expanded text:
mum constituerunt diem. per quod factum est, ut ieiumum constituerunt diem. per quod factum est, ut ieiunium diei dominici horribilius haberetur, nisi forte aliquis idoneus sit nulla refectione interposita ultra hebdomadem perpetuare ieiunium, ut ieiunio quadraginta dierum, quantum potuerit, adpropinquet, sicut aliquos fecisse cognouimus. nam et ad ipsum quadragenarium numerum peruenisse quendam a fratribus fide dignissimis nobis adseueratum est. quem ad modum enim ueterum patrum temporibus Moyses et Helias nihil contra prandia sabbatorum fecerunt, cum diebus quadragenis ieiunauerunt, ita, qui potuerit septem dies ieiunandm se uouit plurimos dies. ieiunium tamen etiam continuatum si in hebdomade soluendum est, nullo congruentius quam dominico die soluitur. si autem post hebplacuit, inuenitur. Nec illud moneat, quod Priscillianistae Manichaeorum simillimi ad ieiunandum die dominico solent testimonium de apostolorum acti
Abbreviated transcription (Latin):
s nec rusus eis qui uidentes xp̃m manducantẽ
et bibentem dixerunt ecce homouorax et uinosus.
amicus publicanorum et peccatorũ. Rem quippe
ualde necessariam his dictis dominꝰ ipse subietit
atq ait: et iustificata ẽ sapientia infiliis suis. Qͣ
fint autẽ ist si requiris: lege qd̾ scͥptum ẽ filii sa¬
pientie eccła tustorum. hisunt qui qñdo mã¬
ducant ñ manducantes ñsꝑnunt quando
ñ manducant manducantes ñ iuidicant: s
eos plane qui ꝑ offensionẽ ñmanducant suie
manducant uł sꝑmint uł iudicant. Et de
die quidem sabbati facilior causa ẽ: quia ce
romana ieunet eccła. et alie ñ nulle etiã si pa¬
uce suuie illi ꝓxime siue longinque: die autẽ
dm̃co ieuinare scandalum magnum ẽ: ma¬
xiine postea quam innotuit detestabilis
multumq fidei catholice scͥptutisq diuinis
aꝑtissime contraria heresis manicheorũ. ꝗru suis
auditorib adieumnandum istũ tanqm legiti¬

Expanded text:
sed nec rursus eis, qui uidentes Christum manducantem sed nec rursus eis, qui uidentes Christum manducantem et bibentem dixerunt: Ecce homo uorax et uinosus, amicus publicanorum et peccatorum. rem quippe ualde necessariam his dictis dominus ipse subiecit atque ait: Et iustificata est sapientia in filiis suis. qui sint autem isti, si requiris, lege, quod scriptum est: Filii sapientiae ecclesia iustorum. hi sunt, qui, quando manducant, non manducantes non spernunt, quando non manducant, manducantes non iudicant, sed eos plane, qui per offensionem non manducant siue manducant, uel spernunt uel iudicant. Et de die quidem sabbati facilior causa est, quia et Romana ieiunat ecclesia et aliae nonnullae etiam si paucae siue illi proximae siue longinquae. die autem dominico ieiunare scaudalum est magnum, maxime postea quam innotuit detestabilis multumque fidei catholicae scripturisque diuinis apertissime contraria haeresis Manichaeorum, qui suis auditoribus ad ieiunandum istum tamquam legiti
Abbreviated transcription (Latin):
inqua de sabbati ieumnio uł prandio disputatur:
quid adiuuaris. ad u̾tenda et tudicanda cdiito.
di autẽ qm̃ huicqnͣtum potui sufficient̃ respon¬
disse meputo dehac re sententiã meam queris.
ego meuangłicis et aplicis littis totoq instrum̃¬
to qd̾ appellatur testam̃tum nouum. id am
mo reuoluens uideo p̃ceptũ ẽẽ ieuinium. Qb
autẽ dieb ñ oporteat ieiunare. et quib oporte
lie regis intrinsecus: s tam̃ ad significandam re¬
quiem sempit̾nam ubiẽ uerum sabbatum re¬
laxationem qm̃ constrictionẽ ieiumi aptiꝰ con¬
uenre. Uerum in huiꝰ sabbati ieiumo siue pnͣ¬
dio nichilm̾uidetur tutius pacatiusq serua¬
ri: qm̃ut qui mandticat ñ manducantẽ ñ sꝑnat
et quiñmanducat manducantẽ ñuidicet: quia
malum ẽ hoĩ qͥ ꝑ offensionẽ ieuinat. Nonitaq fi¬
mꝰeis similes. qui uidentes ioħem ñ manducan.¬
tem nec bibentem. dixerunt demonium habet:

Expanded text:
in qua de sabbati ieiunio uel prandio disputatur. in qua de sabbati ieiunio uel prandio disputatur. quid adjuvaris, advertenda et judicanda dimitto. Si autem quoniam huic quantum potui sufficienter respondisse me puto, de hac re sententiam meam quaeris, ego in euangelicis et apostolicis litteris totoque instrumento, quod appellatur testamentum nouum, animo id reuoluens uideo praeceptum esse ieiunium. quibus autem diebus non oporteat ieiliae regis intrinsecus; sed tamen ad significandam requiem sempiternam, ubi est verum sabbatum, relaxationem quam constrictionem jejunii aptius conuenire. Verum tamen in huius sabbati. ieiunio siue prandio nihil mihi uidetur tutius pacatiusque seruari, quam ut, qui manducat, non manducantem non spernat et, qui non manducat, manducantem non iudicet, quia malum est homini, qui per offensionem ieiunat. non itaque simus eis similes, qui uidentes Iohannem non manducantem nec bibentem dixerunt: Daemonium habet,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. dicit cessisse pani pecus: tanqm̃ nesciẽs.
et tc̃ indim̃sa panes ꝓpositionis pom solere:
& nunc se de agn immaculati corpore partem
sum̃e. dicit cessisse poculo sangumẽ: ñcogitãs
etiam minc se acciꝑe inpoculo sangunẽ. Qnͣto
qͦ meliꝰ et congruentius uetera transisse. et no¬
ua ixpõ facta eẽ sic diceret: ut ced̾et altare alta¬
ri. gladius gladio. ignis igni. panis pam. pecus
petori: sanguis sangumi. Uidemꝰ quippe i his
oĩb carnalem uetustutatem: spu̾ali cede noui¬
tati. Sic gͦ intelligendum ẽ sitie inisto die uo¬
lubili septimo prandeatur suie aquibdã etiã
ieiunctur. tam̃ sabbato spũali sabbatum carna¬
concupiscitur. in illo uõcatio temporalis iam
supstitiosa contempnitur. Cet̃a que sequuint᷑.
qutib suam disputationẽ iste condudit: sicut
alia quedam que inde cõmemoranda ñ arbitra¬
tus sitm multo magis adcausam ñ ptinent

Expanded text:
dum. dicit cessisse pani pecus tamquam nesciens dum. dicit cessisse pani pecus tamquam nesciens et tunc in domini mensa panes propositionis poni solere et nunc se de agni inmaculati corpore partem sumere. dicit cessisse poculo sanguinem non cogitans etiam nunc se accipere in poculo sanguinem. quanto ergo melius et congruentius uetera transisse et noua in Christo facta esse sic diceret, ut cederet altare altari, gladius gladio, ignis igni, -panis pani, pecus pecori, sanguis sanguini. uidemus quippe in his omnibus carnalem uetustatem spiritali cedere nouitati. sic ergo intellegendum est, siue in isto die uolubili septimo prandeatur siue a quibusdam etiam ieiunetur, tamen sabbato spiritali sabbatum carnaconcupiscitur, in illo. uacatio temporalis iam superstitiosa contemnitur. Cetera, quae sequuntur, quibus suam disputationem iste concludit, sicut alia quaedam, quae inde commemoranda non arbitratus sum, multo magis ad causam non pertinent,
Abbreviated transcription (Latin):
uestis regie uarietate litigamꝰ: ne ipsus regine
ubiunam fidẽ de ipsa dei requic retinemꝰ. int̾io¬
ra m̃bra uexemꝰ. Et si enĩ quia uetera tͣnsierunt
cũcis transit etiam carnalis uocatio sabbati: ñ
tam̃ quia sabbato et dm̃co sine suꝑstitiosa ua¬
catione prandemꝰ. ido duob dñs seruimꝰ: qͥa
sabbati et dominici unus ẽ dñs. Iste autẽ qui
uet̾a transisse sic dicit ut inxp̃o cecłet ara altari.
glactiꝰ icumio. p̃cib ignis pani pecus. poculo sã¬
gus: nescit altaris nom̃. magis legis ce ꝓpħa¬
rũ litt̾is frequentatum. et altare deoprius in
tab̾nacło qd̾ ꝑmoysen factum ẽ collocatũ arã
q̃q inapłicis littis inueniri: ubi mrẽs clamãt
subaltarc di. Dicit cessisse ieiumo gladiũ: ñ
recordans illũ. quo milites euangelici arman.¬
se p̃cib ignem. qͣsi ñet tunc p̃ces deferebantur
intemplũ: et nunc axp̃o ignis ẽ missus inmũ¬

Expanded text:
uestis regiae uarietate litigamus, ne ipsius reginae, uestis regiae uarietate litigamus, ne ipsius reginae, ubi unam fidem etiam de ipsa requie retinemus, interiora membra uexemus. etsi enim, quia uetera transierunt. cum eis transiit etiam carnalis uacatio sabbati, non tamen, quia sabbato et dominico sine superstitiosa uacatione prandemus, ideo duobus dominis seruimus, quia et sabbati et dominici unus est dominus. Iste autem, qui uetera transisse sic dicit, ut in Christo cederet ara altari, gladius ieiunio, precibus ignis, pani pecus, poculo sanguis, nescit altaris nomen magis legis et prophetarum litteris frequentatum et altare deo prius in tabernaculo, quod per Moysen factum est, conlocatum, aram quoque in apostolicis litteris inueniri, ubi martyres clamant sub ara dei. dicit cessisse ieiunio gladium non recordans illum, quo milites euangelici armanse precibus ignem, quasi non et tunc preces deferebantur in templum et nunc a Christo ignis est missus in mun
Abbreviated transcription (Latin):
lamꝰ: aut simus uidei et sabbatum obseruemus
slemo enĩ potest duob diris segiure. Nonne ita
loquitur: tanqm̃ sabbati dominꝰ alius sit. aliuᷤ
dincr Nec illud audit qd̃ et ipse cõmemorauit:
dñs ẽ cm̃ sabbati filius hominis. Qd̃ autem ita
nos uult asabbato eẽ alienos sicut uideisunt a
dm̃co aliem: ñne tantum errat ut possit etiam
dic̾e ita nos ñ deb̾e accipe legem et ꝓpħas. sicut
udei ñ accipiunt euangłm et apłos: Qd̃ qͥsa
pit: utiq quid mali sapiat intelligis. S uetera
inquit oiã transierunt: et inxp̃o facta st̃ notia.
hoc uerũẽ. Nam ꝓpt̾ea sicut iudei sabbatis
ñuacamus etiã si ad significandã requiẽ que
ills die significata ẽ xp̃iana sobrietate et fruga¬
litate seruata. ieiumi uinculũ relaxamus: et
si aliqui fr̃s nrĩ reguiẽ sabbati relaxatione ie¬
uuni significandã ẽẽ ñ putant neqͣ quã de

Expanded text:
lamus; aut simus Judaei, et sabbatum observemus: lamus; aut simus Judaei, et sabbatum observemus: « Nemo enim potest duobus dominis servire » . Nonne ita loquitur, tanquam sabbati alius dominus sit, alius dominici? Nec illud audit qDominus est enim sabbati filius hominis. quod autem ita nos uult esse a sabbato alienos, sicut Iudaei sunt a dominico alieni, nonne tantum errat, ut possit etiam dicere ita nos non debere accipere legem nec prophetas. sicut Iudaei non accipiunt euangelium nec apostolos? quod qui sapit, quid mali sapiat, utique intellegis. sed \'uetera\', inquit, \'omnia transierunt et in Christo facta sunt noua\'. hoc uerum est; nam propterea sicut Iudaei sabbatis non uacamus, etiam si ad significandam requiem, quae illo die significata est, Christiana sobrietate et frugalitate seruata ieiunii uinculum relaxamus, et, si aliqui fratres nostri requiem sabbati relaxatione ieiunii significandam esse non putant, nequaquam de
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ si respondetur hoc docuisse iacobum ierosoli¬
mis. ephesi ioħem. cet̾osq aliis locis. qd̾ docuit
rome petrus. idẽ ut sabb̃o ieuinetur. s abhac do¬
ctria t̾ras ceteras deiuasse atq meam romã ste¬
tisse: econtͣrio referetur occidentis potius aliqua
loca inquib roma ẽ ñ sertiasse qd apłi tradide¬
runt: orientis uͦ t̾ras unde cepit ipsum euangeli¬
um p̃dicarimeo qd̃ ab omnib simul cũ ipso pe¬
tro apłis traditum ẽ ne sabbo ieuinetur: sine ali¬
qua uarictate mausisse. Int̾minabił ẽ ista contẽ¬
cio: generans lites. ñ finiens questiones. Sit gͦ u
diu̾sis obseraiationib celebratur. quib nullo
modo qđ infide u̾um ẽ impeditur. Oĩs enĩ pul¬
critudo filie regis intrinsetus. Ille autẽ obserua
ciones que uarie celebrant᷑ in eiꝰ ueste intelligun¬
t᷑: unde ibi dicitur: Infimbriis aurcis: cͥcũami¬
cta uarictate. S ea qͦq uestis ita diu̾sis celebrati¬

Expanded text:
Quod si respondetur hoc docuisse Iacobum HierosolyQuod si respondetur hoc docuisse Iacobum Hierosolymis, Ephesi Iohannem ceterosque aliis locis, quod docuit Romae Petrus, id est ut sabbato ieiunetur, sed ab hac doctrina terras ceteras deuiasse atque in ea Romam stetisse et e contrario referetur occidentis potius aliqua loca, in quibus Roma est, non seruasse, quod apostoli tradiderunt, orientis uero terras, unde coepit ipsum euangelium praedicari, in eo, quod ab omnibus simul cum ipso Petro apostolis traditum est, ne sabbato ieiunaretur, sine aliqua uarietate mansisse, interminabilis est ista contentio generans lites, non finiens quaestiones. sit ergo diuersis obseruationibus celebratur, quibus nullo modo, quod in fide uerum est, impeditur. omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. illae autetiones quae variae celebrantur, in ejus veste intelliguntur; unde ibi dicitur, In fimbriis aureis circumamicta varietate . Sed ea quoque vestis ita diversis celebrati
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ falsam pleriq romam: qd̃ apłs petrus cum
symone mago die dm̃co certaturus ꝓpt̃ ipsũ
magne temptationis ꝑicłm pͥdie cum eiꝰdẽ
urbis eccła ieunau̾it. et consecuto tam głoso et
cit: magus sy mon figura erat diaboli. Non
plane sabbatarĩ aut dnicarĩ. s cotidiantis ẽ
ille temptator nec tam̃ adu̾sus cum cotidie ie¬
uinatur qnͣdo et dieb dominicis omnib et
quinqͣginta post pascha et ꝑ diu̾sa loca dicb sollẽ¬
nib mr̃m et festis quibq prandetur. Et tam̃ di¬
ut ipse euellat deldqueo pedes nrõs: et siue man¬
ducamꝰ. siue bibimꝰ siue qd̾cũq facimꝰ omnia in
głam di faciamꝰ. et qñtum in nob̾ ẽ sine offensio¬
ne simꝰuideis et gretis et eccłe dĩ. Qd̃ parũcogitãt
qui cum offensione manducant. uł cũ offensio¬
ne ieuinant: et ꝑutramtibet intemꝑantiã scan¬
dala concitant quib ñ suꝑatur diabolꝰ. s letat᷑

Expanded text:
esse falsam plerique Romani, quod apostolus Petrus cum esse falsam plerique Romani, quod apostolus Petrus cum Simone mago die dominico certaturus propter ipsum magnae temptationis periculum pridie cum eiusdem urbis ecclesia ieiunauerit et consecuto tam prospero cit, magus . Simon figura erat diaboli, non plane sabbatarius aut dominicarius sed cotidianus est ille temptator; nec tamen aduersus eum cotidie ieiunatur, quando et diebus dominicis omnibus et quinquaginta post pascha et per diuersa loca diebus sollemnibus martyrum et festis quibusque prandetur, et tamen diut ipse euellat de laqueo pedes nostros, et, siue manducamus siue bibimus siue quodcumque facimus, omnia in gloriam dei faciamus et, quantum in nobis est, sine offensione simus Iudaeis et Graecis et ecclesiae dei. quod parum cogitant, qui cum offensione manducant uel cum offensione ieiunant et per utramlibet intemperantiam scandala concitant, quibus non superatur diabolus, sed laetatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃tes escam potumq sic arguit. Tantum er¬
rat: ut hinc ei euenire tim̃dum sit etiam illud
qd̾ idem apłs alibi dicit. Qui manducat non
manducantẽ ñsꝑnat: et qui ñ manducat mã¬
ducantem ñ iudicet. Istum modũ hoc tempa¬
m̃tum quo scandala deuitaret. ut int̾ iciunan¬
tes sabbato et manducantes teneret: et uo
ipsum ñ mandueantem manducans qtusq
ñspneret et ipsum ñ mandticans manducantẽ
ñiudicaret: petrus etiam inquit apłorũ caput.
celi ianitor et eccłt fundam̃tum. extincto symone
qui fuerat diaboli figura ñ nsi ieuimo uincen
di io ipsum romanos edocuit quorum fides
cuerunt untũso orbi t̾rarum: Sicut itaq int̾
se uixerunt concordit̾ petrus et condiscipuli
eĩfic int̾ se concordit̾ uiuant sabbato ierunã¬
tes. quos plantauit petrus: et sabbato pnͣtẽ¬
tes quos plantau̾unt condiscipulieiꝰ. Est qͥdẽ
et hec opinio płimorũ qmͣius eam ꝑhibeant

Expanded text:
sumentes escam potumque sic arguit. quantum esumentes escam potumque sic arguit. quantum erat, ut hinc ei ueniret in mentem etiam illud, quod idem apostolus alibi dicit: Qui manducat, non manducantem nonducantem non judicet? Istum modum, hoc temperamentum, quo scandala devitaret, inter jejunantes sabbato et manducantes teneret, ut et ipsum non manducantem manducans quisque n sperneret et ipse non manducans manducantem non iudicaret. Tetrus etium\', inquit, \'apostolorum caput, caeli ianitor et ecclesiae fundamentum, extincto Simone, qui fuerat diaboli non nisi ieiunio uincendi figura, id ipsum Romanos edocuit, quorum fides cuerunt in uniuerso orbe terrarum? sicut itaque inter se uixerunt concorditer Petrus et condiscipuli eius, sic inter se concorditer uiuant sabbato ieiunantes, quos plantauit Petrus, et sabbato prandentes, quos plantauerunt condiscipuli eius. est quidem et haec opinio plurimorum, quamuis eam perhibeant
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. et tenebras lucem. et lucem tenebras: et a¬
marum dulce & dulce amaiz. Quid sibi uelint
hec t̾ba eiꝰñsatis intelligo. Si enim hec ut scribis
sic urbicus dixit: murbe plebs pendens expasto¬
ris arbit̾o cum ep̃o suo ierunat. sabbo. Si autem
sic adte istascͥpta sunt. quia et inepła tua et ipse
quiddam tale dixisti. ñ tibi ꝑsuadeat urbem
xp̃ianam sic laudare sabbato ieiunantẽ. ut coga¬
ris orbem xp̃ianum dampnare prandentẽ. Cũ
enĩdicit ue qui dict̃ qd̾ bonum᷑ malum. et tenebs
lucem. et lucem tenebras. et amarum dulce. et dtil¬
ce amarũ. ieuituum sabbati uolens intelligibonũ
et lucem et dulce prandium uͦ malum et tenebͣs
& amatum: qͥs eum dubitet in omĩb xp̃ianis sa¬
bato pnͣdentib untu̾sum orbẽ dampnare t̾raꝵ
Nec se ipse respicit. nec quid dicat attendit: ut scͥptis
sus abista p̃cipiti cohibeatut audatia. Conti¬
nuo quippe subiunxit. Nemo gͦ uos uidicet i
esca. aut inpotu: qd̾ utiq ipse facit qui sabb̃o

Expanded text:
ucem, et lucem tenebras, et amarum dulce, et dulce amarum » . Quid sibi velint haec verba ejus, non satis intelligo. Si enim haec, ut scribis, sic Urbicus dicit; in Urbe plebs pendens ex pastoris arbitrio cum episcopo suo jejunat sabbato. Si autem sic ad te ista scripsit, quia in epistola tua et ipse quiddam tale scripsisti; non tibi persuadeat urbem christianam sic laudare sabbato jejunantem, ut cogaris orbem christianum damnare prandentem. Cum enim dicit: Vae qui dicunt quod bonum malum, et tenebras lucem et lucem tenebras et amarum dulce et dulce amarum\' ieiunium sabbati uolens intellegi bonum et lucem et dulce, prandium uero malum et tenebras et amarum, quis eum dubitet in omnibus Christianis sabbato prandentibus uniuersum orbem damnare terrarum? nec se ipse respicit nec, quibus dicat, adtendit, ut scriptis suis ab ista praecipiti cohibeatur audacia. continu» quippe subiunxit: \'Nemo ergo uos iudicet in esca aut in potu\', quod ipse utique facit, qui sabbato
Abbreviated transcription (Latin):
tate. s in iocunditate. dnĩca celebritate ꝑfecta.
Tunc g̃ eulogia: ñ ut suꝑiꝰ ait. alogia celebratiur.
S quid eum offendit sabbati dies quem dñs scĩ¬
ficauit ignoro ut ineo ñputet posse manducar
ce bibi. tum tali iocuntate que careat ebrictate
cum sic ante sabbatum ieumnare possimꝰ quomͦ
dicit ante dm̃cũ sabbato sabbatũ ieuin andũ
an continuo pranderinefas eẽ arbitratur uide¬
at gͦ quanta affitiat contumelia ipsam qͦꝙ io¬
manã eccłam: ubi et his ebdomadib in quibus
quinta et sexta et sabbato ieiunatur: trib tamẽ

Expanded text:
tate, sed in jucunditate, dominica celebritate perfecta. tate, sed in jucunditate, dominica celebritate perfecta. Tunc ergo eulogia, non ut superius ait, alogia celebratur. Sed quid eum offendit sabbati dies, quem Dominus sanctificavit, ignoro, ut in eo non putet posse manducari et bibi cum tali jucunditate quae careat ebrietate; cum sic ante sabbatum jejunare possimus, quomodo dicit ante dominicum sabbato jejunandum: an continuo biduo pranderi nefas esse arbitratur? Videat ergo quanta afficiat contumelia ipsam quoque Romanam Ecclesiam, ubi et his hebdomadibus, in quibus quarta et sexta et sabbato jejunatur, tribus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Ieiuntum quippe certis dieb et maxime festis ñ
agitur sacrifitum uͦ laudis abecclefia toto orbe
diffusa omnib dieb tmmolatur alioquin qd̾
nullus ñ dico xp̃ianus s nec insanus dicẽ aude¬
itt.dies illi quinquaginta post pascha usq adpen¬
tecosten quib ñieuinatur. eruit scdm istum asa¬
crifito laudis aliem. quib tantum modo dieb
inmultis eccłus. in omnib autẽ maxime canta¬
tur alła. Qm̃uocem laudis eẽ: nullus xp̃ianus
qmͣlibet imꝑitus ignorat. Confitetur tam̃ etiã
ipso die diñco ñ mebrietate s in iocunditate pnͣ¬
deri: cum dicit deb̾e nos exiudeis eogentibus
multos xp̃ianos nomine fide paucos electos. ues¬
ꝑtino sabbatorum incenso. ꝓpecudum uictumᷤ
ieuiniũ dõ placitũ laudis immolare cuiꝰ feruo¬
re cremare defitiant oꝑa deliccorũ. Et maxime in¬
qt exaudiat nos a nobis auditus: et crunt nob̾
domꝰ ad manducandum et bibendũ. ñ inebrie¬

Expanded text:
Jejunium quippe certis diebus, et maxime festis non Jejunium quippe certis diebus, et maxime festis non agitur. Sacrificium vero laudis ab Ecclesia toto orbe diffusa diebus omnibus immolatur. Alioquin quod nullus, non dico christianus, sed nec insanus dicere audeet, dies illi quinquaginta post Pascha usque ad Pentecosten quibus non jejunatur, erunt secundum istum a sacrificio laudis alieni, quibus tantummodo diebus in multis ecclesiis, in omnibus autem maxime cantatur Alleluia; quam vocem laudis esse nullus christianus, quamlibet imperitus, ignorat. 19. Confitetur tamen etiam ipso die dominico non in ebrietate, sed in jucunditate pranderi, cum dicit debere nos ex Judaeis et Gentibus multos christianos nomine, fide paucos electos, vespertino sabbatorum incenso, pro pecudum victimis jejunium Deo placitum laudibus immolare, cujus fervore cremata deficiant opera delictorum. Et mane, inquit, exaudiat nos a nobis auditus, et erunt nobis domus ad manducandum et bibendum, non in ebrie
Abbreviated transcription (Latin):
errauit. et te fugit. ut qd̃ mͥ legen dum misisti
ñ em̃dares. Sacrifititm gͦ dño carum ieumum
uult intelligi: qͣsi de ieiumo ũsetur hec questio
et ñ deieuinio sabbati. Neq enim dm̃cꝰ dies si¬
ne sacͥfitio qd̃ deo carumẽ pagitur. quia ñ ieiui¬
natur Sequitur adhuc et ingerit testimonia:
acausa qm̃ defendendam suscepit penitus ali¬
ena Inmola inquit dõ sacrifitium laudis. Et
istam uocem dtumi psalmi uolens adid quod
agitur nescio quomodo conectẽ utiq inquit.
ñ sangͥnis aut ebrietatis conuiuium qͦ ñ lati¬
des debite dõ: si blasphenne diabolo suffragã¬
te siluescunt Oipuidam p̃sumptionẽ. Non
gͦ immolatur sacͥfitium laudis die dnĩco. q̾a
ñ ieuinatur: s agitur ebrietatis comnuitm
et blasphenne diabolo suffragante siluestunt:
Qd̃ si nefas ẽ dicere intelligat ñ ieuiniũ significa
riineo qd̃ scͥptum ẽ: immola dõ sacͥfitium laudiͦ.

Expanded text:
erravit, et te fugit, ut quod mihi legendum misisti erravit, et te fugit, ut quod mihi legendum misisti non emendares. Sacrificium ergo Domino charum, jejunium uult intellegi, quasi de ieiunio uersetur haec quaestio et non de ieiunio sabbati. neque enim dominicus dies sine sacrificio, quod deo carum est, peragitur, quia non ieiunatur. sequitur adhuc et ingerit testimonia ad causam, quam defendendam suscepit, penitus aliena. \'immola\', inquit, \'deo sacrificium laudis\', et istam uocem diuini psalmi uolens ad quod agitur nescio quo modo conectere \'utique, inquit, \'non sanguinis aut ebrietatis conuiuium, quo non laudes debitae deo sed blasphemiae diabolo suffragante siluescunt\\ o inprouidam praesumptionem! non ergo immolatur sacrificium laudis dominico die, quia non ieiunatur, sed agitur \'ebrietatis conuiuium et \'blasphemiae diabolo suffragante siluescunt\'. quod si nefas est dicere, intellegat non iri in eo quod scriptum est: Immola Deo sacrificium laudis.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aiebat apłs cum ista loqueretur: ut sabbo
axp̃ianis ieunaretur: S nec de ipso cuiꝰcumq
enĩ adu̾sus eos qui more iudeorũ scdm uet̾em
legem mobsertiatione quorumdã ciborũ pu¬
tabant ẽẽ munditiam: et ad eorum fr̃m ad¬
monitionem ꝑ quorũ escam et potum indif¬
ferent̾ acceptum scandalirabantur infirmi
Ido cũ dixiss noli mesca tua illum ꝑdẽ ꝓ qͦ xpẽ¬
adiuuxit. Non enĩ ẽ regnũ dĩ esca et potus ce cet̾a.
co sabbatis ieuinare. s numqm̃ oĩno cibum et
potum sum̃e deberemꝰ: ne de isto dĩ regno umn¬
qtnͣ̃ reced̾emꝰ. Puto audem quia isto confitente ali
qnͣto religiosius die dm̃co ad eccłam ptinemus.
quando tam̃ et ipso concedente prandemus Cur
ramꝰ offerre: qd̾ sp̃c defiderat. et angelus laudat:
deinde adiungit angłi testimonium dicents.
bona ẽ oratio cum ieumo et elemosina. Quid
dixerit potiori domino nescio: nisi forte scptor

Expanded text:
hoc agebat apostolus, cum ista loqueretur, ut sabbato hoc agebat apostolus, cum ista loqueretur, ut sabbato a Christianis ieiunaretur? sed nec de ipso cuiuscumquenim aduersus eos, qui more Iudaeorum secundum ueterem legem in obseruatione quorundam ciborum putabant esse munditiam, et ad eorum fratrum admonitionem, per quorum escam et potum indifferenter acceptum scandalizabantur infirmi. ideo cum dixisset: Noli in esca tua illum perdere, padiunxit: Non enim est regnum dei esca et potus et cetera. co sabbatis ieiunare, sed numquam omnino cibum ac potum sumere deberemus, ne de isto dei regno umquam recederemus. puquanto religiosius die dominico ad Ecclesiam pertinemus, quando tamen et ipso concedente prandemus. CAPramus offerre, quod spiritus desiderat et angelus laudat? deinde adjungit angeli testimonium dicentis: Bona est oratio cum jejunio et eleemosyna . Quid dixerit, potiori Domino, nescio, nisi forte scriptor
Abbreviated transcription (Latin):
rogi ospitio susceptum dñm adorauit. Hec ex¬
empla scõrum nec ad ꝑsuadendum cutiꝰcũq
diei ieiunium. ualent. qnͣtominꝰ sabbati: qnͣ¬
doquidẽ ñ solum ñ legitur tres uiros sabbato
fuisse missos incaminum ignis ardentem.
s ne illud quidem legitur tam chu illic eos
fuisse. ut possit quis qmͣ dicere eos ieuinasse.
Immo uero uix unius hore spacium ẽ. quo
eorum confessio hẏmũq cantatur: Nec am¬
plius int̃ illas flammas innoxias de ambula¬
uunt qm̃ canticum illud t̾minau̾unt᷑ slisi
forte abisto etiam uniꝰ hore spatium: ietumo
deputatur. Qd̾ si ita ẽ: ñ habet quod fuccense¬
at pransorib sabbati. Usq adhoram enĩ pnͣ¬
diimulto qm̃ millo camimo ꝓlixius ieiunat᷑.
adhibet & illud apłi testimonium ubi ait. ñ
ẽ regnum di esca et potus. s ustitia et pax et
gaudium inspũ scõ: et regnum dĩeccłam uult
intelligi. inqua ds̃ regnat. Obsetro te numqͥd

Expanded text:
rogi hospitio susceptum dominum adorauit\\ haec exrogi hospitio susceptum dominum adorauit\\ haec exempla sanctorum nec ad persuadendum cuiuscumque diei ieiunium ualent, quanto minus sabbati, quando quidem non solum non legitur tres uiros sabbato fuisse missos in caminum ignis ardentem, sed ne illud quidem legitur tam diu illic eos fuisse, ut posset eos quisquam dicere ieiunasse; immo uero uix unius horae spatium est, quo eorum confessio hymnusque cantatur, nec amplius inter illas flammas innoxias deambulauerunt, quam canticum illud terminauerunt, nisi forte ab isto etiam unius horae spatium ieiunio deputatur. quod si ita est, non habet, quod suscenseat pransoribus sabbati; usque ad horam enim prandii multo quam in illo camino prolixius ieiunatur. Adhibet et illud apostoli testimonium, ubi ait: Non est regnum dei esca et potus sed iustitia et pax et gaudium in spiritu sancto, et regnum dei ecclesiam uult intellegi, in qua deus regnat. obsecro te, numquid
Abbreviated transcription (Latin):
qñdo prandetur et sabbato. ut exp̃ssius inqt
errantib contradicam: nemoiciumo dm̃ et¬
siñ ꝓincretur offendit. Porro et ñ offende ꝓtrere¬
riest. Quis hoc diceret. nisi qui nollet considera re
quid diceret: Ergo pagani qñdo icumant: non
uelit cum scandalo totius que ubiq dilatatur
eccłe. die diñco ieuinare: Deinde subicit testimo.¬
tua descͥpturis ad causam qmͣ suscepit nichil
ualentia.Ieiumo inquit helyas paradiso dona¬
tus incorpore regnat quasi ietumum ñ p̾dicẽt
qͥ sabb̃o ñieuinant: sicut ietunium p̃dicãt
qui tam̃die dm̃co ñicuinant: aut helẏas eotẽ¬
pore ieuinat̾ut. quoppłs dĩctiam sabb̃o ieuina¬
bat. Qd̃ autem respondimus dequadraginta
rit qd̃ sabbato ieiunau̾it. aut etiam cum
ipsis leonib sabbato fu̾it ubitam̃ legimus
qd et pranderit. Iciuima inquit tͥum fida ger¬
manitas. ignib coruscanti carceri dominata:

Expanded text:
quando prandetur et sabbato. CUt expressius\', inquit, quando prandetur et sabbato. CUt expressius\', inquit, \'errantibus contradicam, nemo ieiunio deum, etsi non promeretur, offendet; porro et non offendere promereri est\\ quis hoc diceret, nisi qui nollet considerare, quid diceret? ergo pagani quando ieiunant, non uelit cum scandalo totius, quae ubique dilatatur, ecclesiae die dominico ieiunare? deinde subiecit testimonia de scripturis ad causam, quam suscepit, nihil ualentia. \'ieiunio\', inquit, \'Helias paradiso donatus in corpore regnat\\ quasi ieiunium non praedicent. qui sabbato non ieiunant, sicut ieiunium praedicant, qui tamen die dominico non ieiunant, aut Helias eo tempore ieiunauerit, quo populus dei etiam sabbato ieiunabat. quod autem respondimus de quadraginta rit, quod sabbato ieiunauerit aut etiam cum ipsis leonibus sabbato fuerit, ubi tamen legimus, quod et prandent. ieiunio\', inquit, \'trium fida germanitas ignibus coruscanti carceri dominata
Abbreviated transcription (Latin):
prandit sabbato iacob et recessit adeo salutari
illi pranderunt si ait. neq forncemur ficut qͥ¬
dã eorũ foricatisunt. et cetid̾unt una die uigĩ¬
ti tria milia. Quid sibi etiam uult qd̾ ait. se
dere. Posuit quidem et apłs hoc testimoniũ.
s ut aseruitute ydolorum n̾asabbato prandii
ꝓhiberet. Sabbato autem illud factum eẽ iste
ñ pbat: s ut libitum ẽ. suspicatur. di autẽ fieri
potest ut ieunetur et cum ieiunum soluit᷑
si quisq ebriosos si tunc inebrictur: ita fieri
potest ut ñieumetur et si temꝑantes sunt ho¬
mines. modestissime prandeatur. Qd ẽ gͦ qd̃ sab¬
bati uolens psuade ieiunium. ad hibet apłm te¬
stem dicentem. nolite mebriari uino in quo est
oĩs luxuria: qͣsi dixerit nolite prande insabba¬
to. quia ibiẽ omnis luxuria: dicut autẽ hoc
p̃ceptum apłicum ne inebrietur uino in quo
ẽ omnis luxuria. obseruatur atpĩans dm ti

Expanded text:
Prandit sabbato Iacob et recessit a deo salutari Prandit sabbato Iacob et recessit a deo salutari illi pranderunt\', sed ait: Neque fornicemur, sicut quidam eorum fornicati sunt et ceciderunt una die uiginti tria milia. quid sibi etiam uult, quod ait: \dere\'? posuit quidem et apostolus hoc testimonium, sed ut a seruitute idolorum, non a sabbati prandio prohiberet. sabbato autem illud factum esse iste non probat, sed, ut libitum est, suspicatur. sicut autem fieri potest, ut ieiunetur et, cum ieiunium soluitur, si quisque ebriosus est, tunc inebrietur, ita fieri potest, ut non ieiunetur et, si temperantes sunt homines, modestissime prandeatur. quid est ergo quod sabbati uolens persuadere ieiunium adhibet apostolum testem dicentem: Nolite inebriari uino, in quo est omnis luxuria, quasi dixerit: \'Nolite prandere sabbato, quia ibi est omnis luxuria. sicut autem hoc praeceptum apostolicum, ne inebrientur uino, in quo est omnis luxuria, obseruatur a Christianis d
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: aliud ñ inueniendo qd̾ dicat. nisi qd̾ m¬
anit̾ et ad rem ñ ꝑtinens dicit. Utrum ñsie sa¬
bbato ieumandum querit. ñutrũ ñ sit sabb̃o
luxuriandũ: qd nec dm̃co fatumt qͥ dm tiẽt.
qmͣuis in illo titiq ñieuinent. Quis autẽ dice¬
ret. qd̃ iste ausus ẽ diccre: Quomodo inqt ꝓuo
bis aut ꝑnos rataerunt do aut digna: queq
nos sc̃ificata. scĩficata die ad peccatum cogant:
Scificatam diem sabbati confitetur. et ad pec¬
catũ dicit cogi homines qui prandent. Ac per
hoc scołm ipsum aut dies dnĩcus scĩficatus ñ ẽ
et incipit sabbatum eẽ meliꝰ aut si ẽ et dĩcus di¬
es sc̃ificatus. ad peccatum coginur qͥa prandemꝰ.
et conatur testimonus diuins ꝑbare sabbato
iciunandũ. S unde hoc ꝓbet: oĩo ñinuentt.
Manducauit inquit et bibit uinum iacob. &
saciatus ẽ. et recessit adõ salutari suo. et cetide¬
runt unadic iugniti tria milia: qͣsi dictum sit

Expanded text:
dicit aliud non inueniendo, quod dicat, nisi quod idicit aliud non inueniendo, quod dicat, nisi quod inaniter et ad rem non pertinens dicit. utrum non sit sabbato ieiunandum, quaeritur, non utrum non sit sabbato luxuriandum, quod nec dominico faciunt, qui deum timent, quamuis in illo utique non ieiunent. quis autem diceret, quod iste ausus est dicere? \'quo modo\', inquit, pro nobis aut per nos rata erunt deo aut digna. quae nos sanctificata die ad peccatum cogunt?\' sanctificatam diem sabbati confitetur et ad peccatum dicit cogi homines, quia prandetur, ac per hoc secundum istum aut dies dominicus sanctificatus non est et incipit esse sabbatum melius aut, si est et dominicus dies sanctificatus, ad peccatum cogimur, quia prandemus. Et conatur testimoniis diuinis probare sabbato ieiunandum, sed, unde hoc probet, omnino non inuenit. \'manducauit\', inquit, et bibit uinum Iacob et satiatus est et recessit a deo salutari suo et ceciderunt una die uiginti tria milia\', quasi dictum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
addidit qm̃ adhuc cũ xp̃oimmment eccłẽ dies diñ
cus seruabatur. ut uidelicet ea carisa intelli¬
cur ipse xp̃c quadraginta dieb similit̃ ieuna¬
uit: Cur ñ illis inquadraginta dieb terbiᷤᷤ
qui sabbatum sequebantur. ieiumũ soluit:
ut iam diei dũici prandium cõm̃daret etiã an¬
te suam resur rectionẽ. sicut sanguinẽ suum po¬
tandũ dedit aute passionem: Uides certe dier̃
qͣ draguita icuinum qd̾ iste cõmemorat. sic ad
rem non ꝑtinere ut sabbato ieuinemus. qͦmo¬
do ad reni ñ ꝑtinet. ut dominico ieiunemꝰ. ꝓrs
ñ attendit quid ei de die dñico possit opponi.
qnͣdo sicut accusanda sunt ebriosa coniauia
et omĩs tiorax ac temulenta luxuries: sic accu¬
sat prandia sabbatorum cũ possint et ipsa et̃
modestorum atq sobriorũ et id̃o ñ ẽ illi ad sin¬
gula respondendũ. qm̃ ꝓsabbati prandio uicia
luxurie rep̾hendendo. eadem atq eadem sepe

Expanded text:
addidiaddidicus seruabatur\', ut uidelicet ea causa intellequare ipse Christus quadraginta diebus similiter ieiunauit? cur non illis diebus in quadraginta ter binis, qui sabbatum sequebantur, ieiunium soluit, ut iam dominici diei prandium commendaret etiam ante suam resurrectionem, sicut sanguinem suum potandum dedit ante passionem? uides certe dierum quadraginta ieiunium, quod iste commemorat, sic ad rem non pertinere, ut sabbato ieiunemus, quo modo ad rem non pertinet, ut dominico ieiunemus. Prorsus non adtendit. quid ei de die dominico possit opponi, quando, sicut accusanda sunt ebriosa conuiuia et omnis uorax ac temulenta luxuries, sic accusat prandia sabbatorum, cum possint et ipsa esse modestorum atque sobriorum. et ideo non est illi ad singula respondendum, quoniam pro sabbati prandio uitia luxuriae reprehendendo eadem atque eadem saepe
Abbreviated transcription (Latin):
cia cantionis. Moyses inquit qͣdraginta die¬
b panẽ ñ manducauit: nec bibit aquam.
Cur autẽ hoc dixerit: subiungit atq ait. Ec¬
ce moyses amicus dei nob iñ quiliñ. delator
legis et ppłi dux: terbinas sabbatas ietumo ce¬
lebrans. ñ offensam si ñntum collocauit. slum¬
quid attendit quid hinc possit consequent̾ op¬
pomi: Quia utiq si moysi ieuinantis ꝓpo¬
uit. et ex hoc uult ꝑsuad̾e ut sabbato ieuinet᷑
ex hoc gͣ ꝑ fuadeat. ut et dominico ieumctuu.
quia in illis quadragita dieb nchilominsꝰ
moyses ter binos dnicos iciunauit.S addit
atq dicit. Et ad huc cum xp̃o dnĩcus: adeo
immnenti eccła senuabatur. Qd̃ cusn dixerit
nescio. Si enim ꝓpt̃ea quia muldo magis ie¬
iunandum ẽ. postea quã uenit cum xpo dm̃¬
cus dies: gͦ qd̾ absit etiam ipso dm̃co ieiune¬
tur. Si autẽ timuit ne ꝓpt̾ dierũ quadraginta
ieuiniũ. obic̾etur etiam dm̃co ieiunandũ. et idõ

Expanded text:
tia cantionis. \'Movses\', inquit, \'quadraginta dietia cantionis. \'Movses\', inquit, \'quadraginta diebus panem non manducauit nec bibit aquam\\ cur autem hoc dixerit, subiunxit atque ait: \'Ecce Moyses, amicus dei, nubis inquilinus, delator legis et populi dux, ter bina sabbata ieiunio celebrans non offensam sed meritum conlocauit\'. numquid adtendit, quid hinc possit consequenter opponi? quia utique, si Moysi ieiunantis puit, et ex hoc uult persuadere, ut sabbato ieiunetur. ex hoc ergo persuadeat, ut et dominico ieiunetur, quia in illis quadraginta diebus nihilo minus Moyses ter binos dominicos ieiunauit. sed addit ac dicit: \'Et adhuc cum Christo dominicus a deo imminenti ecclesiae seruabatur\'. quod cur dixerit, nescio: si enim propterea, quia multo magis ieiunandum est, posteaquam uenit cum Christo dominicus dies, ergo, quod absit, etiam ipso dominico die ieiunetur; si autem timuit, ne propter dierum quadraginta ieiunium obiceretur etiam dominico die ieiunandum, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
calũnc loc̃ clatur et paradiso ꝑitur et pͥmatꝰ amit¬
titur. Qmd ẽ ꝙͦ qd̾ rursus sibi ipse contrarius ad¬
monet ut ñprandio modesto. sobrio xp̾iano refi
tesq cantemꝰ saturasti dñc animã inanẽ et po¬
tasti animam sitientẽ: sempe si tunc n̾̃erranus
qnͣdo ieutnamꝰ et aliorũ sex chierumerrores tunc ab¬
luꝰ cumsabbato ieuinemꝰ. nullus erit die dñi¬
co det̾ior nultus sabbato melior. Crede dilectissi¬
me fr̃ nemo legem sicut iste intelligit. nisi quin
intelligit Si enĩ adam ñcib s ꝓhibitus cib ꝑdi¬
dit et elau: nepotem sc̃i abrahe ñesca. s usq ad
contemptũ sacram̃ti. qđ inpͥmatu suo habuit
concripita esca dampnauit: sic ascĩs et fidelib
pie prandetur quem admodum asacrilegis et
incredulis. impie ieuinatur. preponitur autem
dies dm̃icus sabbo fide resurrectionis: ñ consu¬
etudine refectionis: aut etiam innolente licẽ¬

Expanded text:
calumniae locus datur et paradiso peritur et primatus amitcalumniae locus datur et paradiso peritur et primatus amittitur. quid est ergo quod rursus sibi ipse contrarius admonet. ut non prandio moderato, sobrio, Christiano refictesque cantemus: Saturasti, domine, animam inanem et potasti animam sitientem? nempe si tunc non erramus, quando ieiunamus, et aliorum sex dierum errores tunc abluimus, cum sabbato ieiunamus, nullus erit die dominico deterior, nullus sabbato melior. crede, dilectissime frater, nemo legem sicut iste intellegit, nisi qui non intellegit. si enim Adam non cibus sed prohibitus cibus perdidit et Esau, nepotem sancti Abrahae, non esca sed usque ad contemptum sacramenti, quod in primatu suo habuit, concupita esca damnauit, sic a sanctis et fidelibus pie prandetur, quem ad modum a sacrilegis et incredulis impie ieiunatur. praeponitur autem dies dominicus sabbato fide resurrectionis, non consuetudine refectionis aut etiam uinolentae licen