comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ rubigo consumit᷑. deħ igne ũ¬
tas dicit. Ignẽ ueni mitt̾e int̾rã ⁊ quid
uolo nͥ ut ardeate Terrã dicit corda t̃re¬
na. que infima c̃gerendo amalignis spi¬
ritibꝰ cõculcant᷑. In ignens lĩguis monstra¬
tus est. qr lingua u̾bo cõgruit. & u̾bum
ita qui spũ sc̃o tangitur. dĩ unigenitũ
confitetur. Uł idõ inigneis liguls. ꝙ quos
replet ardentes et loquentes facit. Qui enĩ
dm̃i amando p̃dicant. corda audienciũ
inflãmant. Aliqñ in colũba aliqñ migne
monstrat᷑. ꝙ quos replet simplices et ar¬
dentes facit. Non enĩ placet dõ ut simplici¬
tas sine ⁊ elo. aut iste sine illa. Uñ u̾itas.
Estote gͦ prudentes sicut serpentes. et supli¬
ces sic̃ columbe. Prudenciã serpentis exponit
paulus dicens. Nolite pueri effici sens̃bus.
de simplicitate ꝙ̃ columbe dicit. S ma¬
discipulis ꝑ ignẽ apparuit. quia iustus ui¬
dex noluit peccatores ferire. s corngẽ mã
ipsos accendi.⁊ ꝑ penitãciam saluari Et

Expanded text:
um consumitur. De hoc igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram; et quid volo nisi ut ardeat ? Terram dicit corda terrena, quae infima congerendo a malignis spiritibus conculcantur. In igneis linguis monstratus est, quia lingua verbo congruit, et Verbum ita qui sancto Spiritu tangitur, Dei Unigenitum confitetur; vel ideo in igneis linguis, quia quos replet, ardentes et loquentes facit; qui enim Deum amando praedicant, corda audientium inflammant. Aliquando in columba, aliquando in igne monstratur, quia quos replet, simplices et ardentes facit. Non enim placet Deo aut simplicitas sine zelo, aut iste sine illa. Unde Veritas: « Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . » Prudentiam serpentis exponit Paulus, dicens: « Nolite pueri effici sensibus . » De simplicitate etiam columbae dicit: « Sed madiscipulis per ignem apparuit, quia justus judex noluit peccatores ferire, sed mansuete coipsos accendi et per poenitentiam salvari. « Et
Abbreviated transcription (Latin):
patre. uͥ potuit eẽ sine sapĩa sua. q̃ at¬
tingit afine usq ad finẽ: S neq sine
aspũ tuo. et quo a facie tua fugiam : Pat̃
nuquã legitur missus Nueri solet cur
sp̃c inigne apparuit. cur uiigne sunt
et linguis. cur aliqñ incolumba aliqñ
inigne monstratur. cur suꝑ filiũ dĩ in
specie columbe. ⁊ suꝑ discipłos iuigne
apparuit. hec .iiii. ꝓposita uideamꝰ. Sp̃c¬

Expanded text:
Patre, ubi potuit esse sine sapientia sua, quae atPatre, ubi potuit esse sine sapientia sua, quae attingit a fine usque ad finem ? Sed neque sinea Spiritu tuo? et quo a facie tua fugiam ? Pater nusquam legitur missus. Quaeri solet, cur Spiritus in igne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando in igne monstratur, cur super Filium Dei in specie columbae et super discipulos in igne apparuit. Haec quatuor proposita videamus. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
irem meũ. S ut impleatur sermo qui
inlege eoꝵ scͥptus ẽ. qr odio habuerunt
me gratis. Oꝑa uderunt. et tũ oderũt
et si nescientes filiũ & patrem indiuise
oꝑantes. Eoꝵ legem dicit ñ ab ip̃is in¬
uentam s ip̃is datam: sic̃ dicunꝰ panẽ
dendo da nobis. Gratis odit: qui nullũ
ex odio cõmodũ querit. uł incõmodũ
fugit. Gratis diligunt usti alique p̃t̾
illũ: qui erit omĩa in om̃ibꝰ. Eum aut̃
uenerit paraditꝰ que ego mittã uobis apa¬
tre. sp̃m ueritatis qui apatre ꝓcedit: ille
testimoniũ ꝑhibebit deme. Uenit indie
cũ linguis loquerentur. plures. ex his qͥ
aderant tanto miraculo stupefacti. et
loquente petro corde conpuncti cõu̾si
sũt. et indulgenciã ꝑceꝑunt. ħ gͦ uitu¬
ens dñs loquebat᷑. tanquã diceret. Odio
me habuer̃. s tale de me paraditus testi¬
moniũ ꝑhibebit. ut plures ex eis faciat
ime c̃dẽ. Uenit sp̃c sponte ut ds̃. mit¬
impleo. quo missus ẽ nͥ uͥ erat: Si de

Expanded text:
t impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est, quia odio habuerunt me gratis . Opera viderunt, et tamen oderunt, et si nescientes Filium et Patrem indivise operantes. Eorum legem dicit non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem dendo: da nobis . Gratis odit, qui nullum ex odio commodum quaerit vel incommodum fugit. Gratis diligunt justi aliquem praeter illum qui erit omnia in omnibus . Cum autem venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me. Venit in diecum linguis loquerentur, plures ex his qui aderant, tanto miraculo stupefacti, et loquente Petro corde compuncti, conversi sunt, et indulgentiam perceperunt. Hoc ergo intuens Dominus loquebatur, tanquam diceret: Odio me habuerunt, sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut plures ex eis faciat in me credere. Venit Spiritus sponte ut Deus: mitimpleo , quo missus est nisi ubi erat? Si de
Abbreviated transcription (Latin):
lauit suꝑ aquas. qd̃ et petro p̃stitit fa¬
cere. Mutauit aquã inuinũ: aꝑuit ocu¬
los ceci nati. S respondetur nõbis et
gis ꝑcuciens. ppłm̃ ꝑmare diuisũ du¬
cens. manna esurientibꝰ inpetrans. a¬
asini exudante saciatus ẽ: Quis nͥ he.¬
lias curtu igneo in alta subuectus est.
Quis sepultus nͥ heliseus mortuũ suscita¬
uit. Qdã enĩ portantes inortuũ cũ hosti¬
bꝰ irruentibꝰ eo refugissent uͥ sepultus
erat. mortuũq ibi posuissent: mox sur¬
rexit. Quis nͥ damel int̃ leones esuren¬
tes uix̃ : Qs nͥ ananias ararias misa el
in fiãmis deambulauit illesus: Mani
aliꝰ fecit: s qui tot uicia uexationesq
m ortaliũ tanta potestate sauaret.
nullus legitur antiquoꝵ. Uñ marcus.
Qͦ cũq ibat ponebant infirmos. et de¬
p̃cabantur eum ut uł fimbriam uesti¬
m̃ti eiꝰ tangerent: et quotqͦt tange¬
bant eũ salui fiebant. Qd aũ ait ineis.

Expanded text:
lavit super aquas, quod et Petro praestitit facere . Mutavit aquam in vinum, aperuit oculos caeci nati. Sed respondetur nobis, et gis percutiens, populum per mare divisum ducens, manna esurientibus impetrans, aasini exundante satiatus est ? Quis, nisi Elias, curru igneo in alta subvectus est ? Quis sepultus, nisi Eliseus, mortuum suscitavit ? Quidam enim portantes mortuum, cum hostibus irruentibus eo refugissent, ubi sepultus erat, mortuumque ibi posuissent, mox surrexit. Quis, nisi Daniel, inter leones esurientes vixit ? Quis nisi, Ananias, Azarias, Misael, in flammis deambulavit illaesus ? Manalius fecit, sed qui tot vitia vexationesque mortalium tanta potestate sanaret, nullus legitur antiquorum. Unde Marcus: Quocunque ibat, ponebant infirmos, et deprecabantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent, et quotquot tangebant eum, s
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis: si qͥd pecieritis patrẽ
in nõe meo dabit uobis. Quicquid pe¬
tltur contra salutem: ñ petit in nõĩe
saluatoris. Cũ dicit m̃omine meo
ñ uult intelligi de sono. s de son
sigͥficatiõe. Uñ qui male sentit de
ferat nom̃. Qui uͦ recte senciendo dde
illo pent salutẽ sempit̾nã. uł aliquid¬

Expanded text:
dico vobis, si quia petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Quidquid petitur contra salutem, non petitur in nomine Salvatoris. Cum dicit: in nomine meo, non vult intelligi de sono, sed de soni significatione. Unde qui male sentit de roferat nomen. Qui vero recte sentiendo de illo petit salutem sempiternam,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ut ipse correctior fiat. Sio et ma¬
lus cui displicet bonitas. si bonũ pu¬
tat malũ familiarit̃ colligit illũ: et
nesciens odit eum.A.cxlu.
i oꝑa non fecissem in eis que nemo
alius fecit: peccatũ ñ habent. Iec¬
catũ scił magnũ. de quo suꝑiꝰ dictum

Expanded text:
ut ipse correctior fiat. Sic et maut ipse correctior fiat. Sic et malus cui displicet bonitas, si bonum putat malum, familiariter colligit illum, et nesciens odit eum. A 145X Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum scilicet magnu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa u̾itas. quã oder̃t in eo qd̾ utiͦ gat
penã. Nolunt enĩ uidĩ sua facta dã¬
nari : et ħ ht̃ u̾itas ut talia facta dãp¬
nentur. Nescientes itaq oderunt dm̃
qualis est inoꝑatione iusta. et putãt
eũ diligere: qr diligunt qualem m̃¬
daci sũspitione concipiunt. E xsuspi¬
tionibus autem similit̃ in homini¬
pꝰ euenit. Hon usos possumꝰ dilig̃ẽ
uł odisse. qr et siñ uisi fuerint tñ fama
uł litteris historiarũ nota ẽ eoꝵ ꝓbitas
uł in ꝓbitas. Qd si odimꝰ mala et dili¬
gimus bona. ñ erramꝰ in uiditio rerũ:
recta fit inꝓbatio uitioꝵ uͥtutum¬
q approbatio. Weniale autem ẽ si ñ
uera sentimꝰ de occultis hominũ. que
ẽ humana tẽp̃tatio: uicdł si spicem᷑ alit̃
ẽẽ qũã sint. Bonꝰ itaq honũ si putet
malũ. nesciens diligit eũ : qr uistus ẽ
ille. et hoc diligit iste: Errans afflig̃
bonũ tanquã malũ: ne aliis noceat.

Expanded text:
ipsa veritas, quam oderunt in eo, quo irrogat ipsa veritas, quam oderunt in eo, quo irrogat poenam. Nolunt enim Judaei sua facta damnari, et hoc habet veritas, ut talia facta damnarentur. Nescientes itaque oderunt Deum, qualis est in operatione justa, et putant eum diligere, quia diligunt qualem mendaci suspicione concipiunt. Ex suspicionibus autem similiter in hominibus evenit. Non visos possumus diligere vel odisse; quia etsi non visi fuerint, tamen fama vel litteris historiarum nota est eorum probitas, vel improbitas. Quod si odimus mala et diligimus bona, non erramus in judicio rerum, sed recta fit improbatio vitiorum virtutumque approbatio. Veniale autem est, si non vera sentimus de occultis hominum, quae est humana tentatio, videlicet si suspicemur aliter esse quam sint. Bonus itaque bonum si putet malum, nesciens diligit eum, quia justus est ille, et hoc diligit iste; errans affligit bonum tanquam malum, ne aliis noceat, et
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ locutus fuissem eis. Indõs ostendit de
quibꝰ dixerat. Sime ꝑsecuti sunt. ⁊ uos ꝑ¬
seq̃ntur. Quid ẽ peccatũ ñ haberent: Nun¬
quid udĩ añ aduentũ xͥ sine peccatoe¬
rant: Magnũ peccatũ uult hic intelligi:
qr ñ c̃diderunt in eũ qui ꝓpt̾ea uenerat
ut c̃derent. Aduentꝰ eius cꝰdam fuit o¬
dor uite inuitam. Quibꝰdam odor mor¬
tis in mortem. Sunc aũ excusationẽ
non hñt de peccato suo. Illi quibꝰ ñ tie¬
nit nec locutus est hñt excusationẽ: nõ
de om̃i peccato. s de hoc ꝙr non cre¬
diderunt in xp̃m qui eis non ẽ locutꝰ.
si tñ ꝑdiscipulos ñuenit ad eos. uñ alibi
ait. Qui nos recipit me recipit. & qui uos
añqũa eugłiũ eius audirent: s tñ qui
sine lege peccauer̃ sine lege ꝑibunt.¬
suꝑtꝰ dictũ sit nesciunt R.xcui.¬
eurt qui me misit. quomͦ . cxui.¬
possunt odisse quẽ uesciunt. Nesciunt
ũitatẽ: que eos dãpnat. Quã cũ od er̃.
ꝓfecto et eũ oderunt de quo nata est

Expanded text:
n locutus fuissem eis. Judaeos ostendit, de quibus dixerat: Si me persecuti sunt, et vos persequentur. Quid est, peccatum non haberent? Nunquid Judaei ante adventum Christi sine peccato erant? Magnum peccatum vult hic intelligi, quia non crediderunt in eum, qui propterea venerat ut crederent. Adventus ejus quibusdam fuit odor vitae in vitam, quibusdam odor mortis in mortem . Nunc autem excusationem non habent de peccato suo. Illi, quibus non venit nec locutus est, habent excusationem non de omni peccato, sed de hoc quia non crediderunt in Christum, qui eis non est locutus, si tamen per discipulos non venit ad eos. Unde alibi ait: Qui vos recipit, me recipit, et qui vos antequam Evangelium ejus audirent, sed tamen Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribuntius dictum sit, nesciunt eum qui me misit, quomodo possunt odisse quem nesciunt? Nesciunt veritatem quae eos damnat. Quam cum oderunt, profecto et eum oderunt de quo nata est
Abbreviated transcription (Latin):
ent uobis ꝓpt̃ nom̃ meũ. hoc est me in
uobis odio habebunt: me in uobis ꝑse¬
quentur. Tanto gͥ miseriores qui ista
faciunt. quanto beatiores qui ꝑsecuti¬
onẽ paciuntur. Mali hñt odio nom̃ xͥ
et iusticiã inbonis. iõ eos ꝑsecuntur.

Expanded text:
ent vobis propter nomen meum. Hoc est, in vobis me odio habebunt, me in vobis persequentur. Tanto igitur miseriores qui ista faciunt, quanto beatiores qui persecutionem patiuntur. Mali habent odio nomen Christi et justitiam in bonis, ideo eos persequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis passus ẽ. relinquens nobis exem¬
plũ ut sequam uestigia eius. ħ̃ est in ere¬
chiele uox suꝑ firmam̃tũ sonans: que
alas extensas facit inclinareͥ. Si etũ mar¬
tires ñ habuissent exemplũ moitis xp̃i
in morte sua: tantum facẽ putassent.
qd̃ plus aliquis ꝓdõ se facere posse nul¬
latenꝰ existimaret. et iõ tanta humilitas
ñ eẽt. S audiunt uocem suꝑ firmam̃tũ.
uident scilicet xp̃m qui omĩa inmanu sua
habebat uniũsa contumeltatũ gña pas-¬
sũ: ut eugłiũ descͥbit. Uident eciam qr
ex uoluntate miserendi. nõ necessitate
nature mortalis erat. ip̃e enĩ solus mor¬
tuꝰ ẽ uoluntate. alii om̃s necessitate. Cod
tirum conꝑata minora ẽẽ uidebuntur.
et idõ nullus inpassione illi se potest eqͥ¬
ꝑare. Et hoc idõ factũ ẽẽ coristat: ut ostũ¬
deret quantam dilectionẽ in homine ha¬
bẽt: ut et homo ad sui dilectionẽ inagis
accederet. Uenit itaq filiꝰ dĩ ut homi¬

Expanded text:
linquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Haec est in Ezechiele vox super firmamentum sonans, quae alas extensas facit inclinare . Si enim martyres non habuissent exemplum mortis Christi in morte sua, tantum facere putassent, quod plus aliquis pro Deo se facere posse nullatenus existimaret, et ideo tanta humilitas non esset. Sed audiunt vocem super firmamentum, vident scilicet Christum, qui omnia in manu sua habebat, universa contumeliarum genera passum, ut Evangelium describit. Vident etiam quod ex voluntate miserendi, non necessitate naturae mortalis erat: ipse enim solus mortuus est voluntate, alii omnes necessitate. Quod tyrum comparata, minora esse videbuntur, et ideo nullus in passione illi se potest aequiparare. Et hoc ideo factum esse constat, ut ostenderet quantam dilectionem in hominem haberet, ut et homo ad sui dilectionem magis accederet. Venit itaque Filius Dei, ut homi
Abbreviated transcription (Latin):
tis fructificet᷑. A. cxxxiii.mccxui
imanseritis in me et u̾baR. cxxu.¬
pit. et diligimꝰ que ꝓmtait. Qui aũ
u̾ba tangit ꝑ memoriam. et ñ coheret
illis ꝑ obedienciã : n̾sunt ei inbenefici¬
ũ. s indap̃nationis testimoniũ. Si peti¬
mus et nonfit. ñrecte petimꝰ. qr ñ pe
carnis. In quantũ enĩ manemꝰ in iħu ñ
Inħ clarificatus est pat̾ m̃s. ut fruc¬

Expanded text:
tis fructificet. A. 133IV M. 216 tis fructificet. A. 133IV M. 216 manseritis in me, et verba mpit, et diligimus quae promittit. Qui autem verba tangit per memoriam, et non cohaeret illis per obedientiam, non sunt ei in beneficium, sed in damnationis testimonium. Si petimus et non fit, non recte petimus, quia noncarnis. In quantum enim manemus in Jesu, non hoc clarificatus est Pater m
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ ferre fructum asemetipso nͥ manse¬
rit inuite: sic nec uos nͥ in me manseci¬
tis. Uox hereticoꝵ̃ ẽ qd̾ homo ex se ipso
faciat iusticiam: s u̾itas contra dicit
Ego sũ uitis : uos palmites: qui mance
inme et ego ineo. hic fert ftuctum mł¬
tũ: ꝙ sine me nichil potestũ facere. Nõ
ait parũ s nich. qr nec parũ nec mul¬
tũ possumꝰ sine illo oꝑari. Manemꝰ in eo
fide et obediencia ꝑseuerando: ⁊ip̃e in
nobis uelle et ꝑficere ac ꝑseuernnciam
dando. Siquis iime ñ manserit.mit¬
tetur foras sicut palmes: et arescet: &
colligent eum .⁊ in ignẽ nuitent: et ar¬
d&e. Ligna uitis tanto sunt cõtẽptibiliora
si inuite ñ ꝑmanseruit: quanto glorio.¬
sa si manserint. Uñ ierechiel. Precisa nul¬
lis agricolarum usibꝰ ꝓsunt: nullis fa¬
brilibus oꝑibꝰ deputantur. Unũ educͦ¬
bꝰ palmitiͥ congruit. aut uitis aut ig¬
nis. ut gͦ inigne nonsit. ex humore ui¬

Expanded text:
ferre fructum a semetipso, nisi manseferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos, nisi in me manseritis. Vox haereticorum est, quod homo ex se ipso faciat justitiam, sed Veritas contradicit. Ego sum vitis, vos palmites; qui manet in me et ego in eo, hic fert fructum multum, quia sine me nihil potestis facere. Non ait: parum, sed: nihil; quia nec parum nec multum possumus sine ipso. Manemus in eo fide et obedientia perseverando, et ipse in nobis, velle ac perficere ac perseverantiam dando. Si quis in me non manserit, mittetur foras sicut palmes, et arescet, et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Digna vitis tanto sunt contemptibiliora, si in vite non permanserint, quanto gloriosiora si manserint. Unde Ezechiel: Praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur. Unum e duobus palmiti congruit: aut vitis, aut ignis. Ut ergo in igne non sit, ex humore vi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse agricola est: non extͥnsecus oꝑando.
s intͥnsetꝰ inc̾m̃tũ dando. ut ait apłs
neq qui plantat est aliquid neq qui rigat:
s qui increm̃tũ dat ds̃. Omẽm palmitem
inme non ferentẽ fructum tollet euma:
et om̃em qui fert fructum plus afferat.
Quanto mundiores: tanto fructuosiores:
Mundat ds̃ maidata corda. sp̃m̃ carita¬
ris ampliꝰ infundendo. Qui uͦ ĩuite plati¬
tati fuecunt s aruerunt. qui scilicet in
eccłã fide herent nec tũ caritate pui¬
guescent: excidentur adignẽ. Iam uos
mundi estis. ꝓpt̾ serm oñe quẽ locutus sũ
uobis. Quare nõ ait ꝓpt̃ baptismũ quo
nisi aqua. Accedit u̾bũ: et fit sacramĩtũ
hino qñ pedes eis lauit dixit. Q lotus est
ñ indiget ut lauet. s ẽ mundꝰ totus. Uñ
tanta uirtus aque ut corpꝰ tangat et cor
lauet. nͥ faciente u̾bo: Non q dicitur .s qr
c̃ditur. Corde enĩ c̃ditur adiusticiam.
ore aũ confessio fit ad salutem. Mauete
iume: et ego inuobis. Sicut palmes nõ

Expanded text:
ipse agricola est, non extrinsecus operando, sed intrinsecus incrementum dando, ut ait Apostolus: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Omnem palmitem in me nit eum, ut fructum plus afferat. Quanto mundiores, tanto fructuosiores. Mundat Deus mundata corda spiritum charitatis amplius infundendo. Qui vero in vite plantati fuerint sed aruerunt, qui scilicet in Ecclesia fide haerent nec tamen charitate pinguescent, excidentur ad ignem. Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Quare non ait: propter baptismum quo nisi aqua. Accedit verbum, et fit sacramentum. Hinc quando pedes eis lavit, dixit: Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus . Unde tanta virtus aquae ut corpus tangat et cor lavet, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Corde enim creditur ad justitiam: ore autem fit confessio ad salutem. Manete in me, et ego in vobis. Sicut palme
Abbreviated transcription (Latin):
Princeps mundi huiꝰ est diabolus. mũ¬
dus muncdi amatores. Uñ scͥptum ẽ.
micꝰ dĩ constuetur. Sed ut cognos¬
cat mundus qr diligo pattẽ. et sicut
mandatũ dedit mͥ pat̃ sic facio. hoc
subiecit. quasi ei diceretur. Cur more¬
ris si ñ habes peccatũ : Qpat̃ man¬
dauit. Notandum sane qr pat̃ tradi¬
dit filiũ. filiꝰ seipsũ: discipulus magis exł:¬

Expanded text:
Princeps mundi hujus est diabolus; munPrinceps mundi hujus est diabolus; mundus, mundi amatores. Unde scriptum est: « nimicus Dei constituitur . » « Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi sic facio. » Hoc subjecit quasi ei diceretur: Cur moreris, si non habes peccatum? Quia Pater mandavit. Notandum sane quia Pater tradidit Filium, Filius seipsum, discipulus magis
Abbreviated transcription (Latin):
mane nature gratulandũ est que le¬
natur ad dexteram patris. in quo idem
sibi sꝑant cetĩ. Et nũc dixi uobis pͥus.¬
qu̾a fiat. ut cũ factum fuerit c̃datis.
precheit se ire ad patrẽ. et hi pꝰ mortẽ
uisuri erant eũ uiuentẽ et ad patrẽ as¬
cendentẽ. Quo uso c̃dituri erant qd̾
filiꝰ dĩ eẽt. qui hoc potuit. Nam fides
est rerum que c̃cduntur. et nõ uiden¬
tur. Creclitur inquam erant filiũ dĩ
ñ noua fide qr et pͥus c̃diderant.
s aucta fide et refecta: quia et mͦ cũ
hec diceret parua erat. et cum morere¬
tur pene iam uulla. Iam nõ multa
loquar uobiscũ. uenit enĩ pͥnceps mũ¬
di huiꝰ. et inme non ht̃ quicquam.
Drinceps peccatoꝵ ñ naturarũ uenit.
accepta licencia ado ut me tradat
in manꝰ uidoꝵ. ⁊ ego sponte sequar.
cũ in me ñ habeat quicquam qd̾ ad se
ptineat. Holuit dñs habe qd̾ ꝑ deret. pau¬
ꝑ uenit nͣoͣn habẽt diabolus ꝙ auferr&e.

Expanded text:
manae naturae gratulandum est, quae lemanae naturae gratulandum est, quae levatur ad dexteram Patris, in quo idem sibi sperant caeteri. Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Praedixit se ire ad Patrem, et hi post mortem visuri erant eum, viventem et ad Patrem ascendentem. Quo viso, credituri erant quod Filius Dei esset qui hoc potuit, Nam fides est rerum quae creduntur et non videntur. Credituri, inquam, erant, Filium Dei non nova fide, quia et prius crediderant,  aucta fide et refecta; quia et modo cum haec diceret, parva erat; et cum moreretur, pene jam nulla. Jam non multa loquar vobiscum. Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam. Princeps peccatorum, non naturarum venit, accepta licentia a Deo, ut me tradat in manus Judaeorum, et ego sponte sequar, cum in me non habeat quidquam, quod ad se pertineat. Noluit Dominus habere quod perderet: pauper venit, ne haberet diabolus quod auferret.
Abbreviated transcription (Latin):
tis salomonis dicentis. Dñs c̃auit me
in pͥncipio uiarũ suarũ. pͥus quam t̾rã
faceret. S de humanitate dictum ẽ.
demonstrantẽ. Subsequens autem di¬
uinitati conuenit. ante sdm̃ fundauit
me Ed est dicere: ante omĩa tꝑta ge¬
nuit me. Itẽ dicunt. Quare caruẽ quã
c̃aturam eẽ ñ negas. cũ diuinitate
adoras : ꝓpt̃ea qr ita diuinitati unita
ẽ. ut dĩ filius ds̃ sit : homo. Deniq
si hominẽ seꝑau̾is axp̃o. nũquã ei ser¬
uio: uelud siquis purpuram aut
diadema tegalẽ inueniat. Nun quida¬
dorabit: Cum uero rex fuerit indutꝰ.
piculũ mortis incurret. qu ea cũ re¬
ge contẽpsȩrit adorare. Si quis gͦ ado¬
rare contep̃serit carnẽ dĩtati unitã:
penã et̃ne mortis pacietur. Si dilige¬
retis me gauderetis utiq qr uado ad.
patrem.ꝙr pat̃ maior me est. Scdm
formã serui. ꝓuer xp̃c ã parentibꝰ su¬
is minor erat. Gauderetis inquit. qr hu¬

Expanded text:
tis Salomonis dicentis: « Dominus creavit me tis Salomonis dicentis: « Dominus creavit me in principio viarum suarum, priusquam terram faceret . » Sed de humanitate demonstraret. Subsequens autem divinitati convenit: « Ante saeculum fundavit me . » Quid est dicere: Ante omnia tempora genuit me? Item dicunt: Quare carnem quam creaturam esse non negas, cum divinitate adoras? Propterea quia ita divinitati unita est, ut Dei Filius Deus sit et homo. Denique si hominem separaveris a Deo, nunquam ei servio, velut si quis purpuram aut diadema regale inveniat, nunquid adorabit? Cum vero rex fuerit eis indutus, periculum mortis incurret, qui ea cum rege contempserit adorare. Si quis ergo adorare contempserit carnem deitati unitam, poenam aeternae mortis patietur. « Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. » Secundum formam servi puer Cis minor erat. Gauderetis, inquit, quia hu
Abbreviated transcription (Latin):
lectam᷑. s uidemꝰ aliã legem in m̃bris
nr̃is regugnantẽ legi mtis nr̃e. Itemq
pacẽ inuicem habemꝰ diligentes nos.
s net ipsa pax plena ẽ. qr cogitatio¬
nes nr̃as uiuicẽ non uidemꝰ. et quedã
de nõbis que non sunt in nobũ uł
in meliꝰ inucem uł indẽt̾ius opinam.
eo ignoro hoc si ͤ accipi posse ut repe¬
titio uideatur: et meam. pͥus subau¬
diatur. Mundus autẽ .i. homines qui
diligunt mundum ꝓpt̾ea dant sͥ pacẽ.
ut sine lite ũ dõs mundo fruantur. Et
qͣñ iustis dant pacem ut nõ eos pse¬
quantur. ñ ẽ uera pax: qr corda disũc¬
ta sunt. Non turbetur cor ur̃m : ne¬
q formidet. Audistis qr ego dixi uo¬
bis. uado et uenio aduos. Quia pacem
do ut unũ cor sursum habeatis: te
turbenum de eo ꝙ dixi uado. quasi pa¬
storis absencia gregem lupꝰ inuadat. Et
si auobis corpore uado ut homo. ma¬
neo p̃sens ꝑ id qd̾ d̃s sum. Obiciunt no¬
bis arriani dĩ filium eẽ c̃aturam. exdic¬

Expanded text:
 sed videmus aliam legem in membris nostris repugnantem legi mentis nostrae . Item pacem habemus, diligentes nos; sed nec ipsa pax plena est, quia cogitationes nostras invicem non videmus, et quaedam de nobis, quae non sunt in nobis, vel in melius invicem, vel in deterius opinamur. Nec ignoro hoc sic accipi posse, ut repetitio videatur, et meam prius subaudiatur. Mundus autem, id est homines qui diligunt mundum, propterea dant sibi pacem, ut sine lite non Deo, sed mundo fruantur. Et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, non est vera pax, quia corda disjuncta sunt. « Non turbetur cor vestrum, neque formidet. Audistis quia ego dixi vobis: Vado et veniam ad vos. » Quia pacem do, ut vestrum cor sursum habeatis, ne turbemini de hoc quod dixi: Vado, quasi pastoris absentia gregem lupus invadat. Et si a vobis corpore vado, ut homo, maneo praesens per id quod Deus sum. Objiciunt nobis Ariani Dei Filium esse creaturam ex dic
Abbreviated transcription (Latin):
łsq iunitate ꝑsone conuncto. S hr.
distinguendũ ẽ. qr xp̃i uisibilis forma
nobis mͦ inuisibilis. res ẽ uisibilis sacͥm̃¬
n altaris: et inuisibilis forma celestis pa¬
nis quo uiuunt angłi. res ẽ iusibilis et
et caro et sanguis xp̃i appellatur. eo ꝙ
sit ꝓpͥus effectus incarnationis u̾bi. et
finalis causa dñice passionis. Hinc ieꝵx
paule et tustocħ. in epłãm ad ephes̃.
uplicit̾ sanguis xp̃i et caro intelligitur.
uł spuał illa atq diuina de qua ip̃e di¬
cit. caro mea uere ẽ cibͦ et sanguis nt̃s
uere ẽ potus. et uͥ manducaueritis car-¬
nẽ meam et sanguinẽ meũ biberitis ñ
habebitis uitam et̾nam: uł caro et san¬
guis. que crucifixa ẽ. ⁊ qͥ militis effusus

Expanded text:
 unitate personae conjunctio. Sed hic distinguendum est, quia Christi visibilis forma, nobis modo invisibilis res est visibilis sacramenti altaris; et invisibilis forma coelestis panis, quo vivunt angeli, res est visibilis et et caro sanguis Christi appellatur, eo quod sit proprius effectus incarnationis Verbi et finalis causa Dominicae passionis. Hinc Hieronymus Paulae et Eustachio in Epistolam ad Ephesios: « Dupliciter sanguis Christi et caro intelligitur, vel spiritalis illa atque divina, de qua ipse dicit: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Et: Nisi manducaveritis carnem meam, et sanguinem meum biberitis, non habebitis vitam aeternam . Vel: Caro et sanguis quae crucifixa est, et qui militis
Abbreviated transcription (Latin):
q petimꝰ adu̾sus salutẽ nr̃am : ñ petimꝰ
in noie saluatoris. Itaq dñs non faciens
qd̃ uidet peti contra satutem: pocuis se
exhibet saluatorẽ. Nouit enĩ medicus:
quid salutiferũ quid contra petrat egro¬
tus. Si uolumꝰ ut factat ꝙ petimꝰ: salu¬
tem nram petamꝰ. Ut glorificetur pat̾̃ in
filio subiecit. ne quis putaret eũ sine¬
patre aliqͥd facturũ. Si diligitis me. man¬
data mea secuate. Et ego rogabo patr̃e.
et filiũ parachtũ dabit uobis: ut mane

Expanded text:
que petimus adversus salutem nostram, non petimus in nomine Salvatoris. Itaque Dominus non faciens quod videt peti contra salutem, potius se exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid salutiferum, quid contra petat aegrotus. Si volumus ut faciat quod petimus, salutem nostram petamus. Ut glorificetur Pater in Filio; subjecit: Ne quis putaret eum sinePatre aliquid facturum. Si diligitis me, mandata mea servate. Et ego rogabo Patrem, et
Abbreviated transcription (Latin):
insq ad crucem. Hec locutꝰ sum uobis:
ut gandiũ meũ in uobis sit. et gaudiũ
urin impleatur. Gandiũ dĩ de nobis
quos p̃scuut et p̃destinauit. semꝑ
est plenũ. Gaudiũ nr̃m inchoat infide
renascentiũ : inplebitur aũ utp̃mio re¬
surgenciũ. Hoc est p̾ceptũ meum ut
diligatis inuicem: sicut dilexi uos. Ut

Expanded text:
 mortem. Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Gaudium Dei de nobis, quos praescivit et praedestinavit, semper est plenum. Gaudium nostrum inchoat in fide renascentium, implebitur autem in praemio resurgentium. Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem sicut dilexi vos. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ flebitis nos. mundus aũ gaudebit.
U os aũ contͥstabimim: s tͥsticia ur̃a uer¬
tetur ingaudiũ. Contͥstati sũt de mor¬
te cdñi. s mox de resurrectione letati
Mundus autem significat ħ inimicos.
ticiam ht̃. qr uenit hora eiuis. Cum aũ
peꝑerit puerum iam ñ meminit p̾ssu¬
re. ꝓpt̃ gaudiũ: qr natus est hõ ui mũ.¬
dũ Sartus gaudio conꝑatur. tunc ma¬
gis qñ ñ puella s puer nascitur. Gau¬

Expanded text:
. Vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. » Contristati sunt de morte Domini, sed mox de resurrectione laetati. Mundus autem significat hic inimicos, ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Partus gaudio comparatur tunc magis, quando non puella, sed puer nascitur. Gau
Abbreviated transcription (Latin):
nos diligamꝰ : pacem suam᷑ dabit nobis
cũ manifestabit cogitationes cordis. Ip̃e
est pax nr̃a. qui fecit utraq unũ. S qr
ñ addidit meam dicens. relinquo sic̃
uͥ ait do. Qid sipacẽ uoluit suam intel¬
ligi qualem ip̃e ht̃ in qua nulla repug¬
nancia ẽ. pacem aũ qua nob reliquit ñ¬

Expanded text:
tis judicemus. Pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis. Ipse est pax nostra qui fecit utraque unum . Sed quare non addidit meam, dicens relinquo, sicut ubi ait do? Quid si pacem suam voluit intelligi qualem ipse ait, in qua nulla repugnantia est: pacem autem quam nobis reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
latũ ẽ uttumq S icut dilexit me pa¬
t̃. et ego dilexi uos: manete indilec¬
tione mea. Idẽ ꝑseuerate in gr̃a mea.
cce nñ plurimꝰ fructus : uidelicet exdi¬
lectione. S uñ dilectio: ꝙ pͥus dilexit
nos. Non equalitatẽ nature ostũdit nr̃e
et sue. sicut ẽ patris et filii. s grãm qua¬

Expanded text:
latum est utrumque. Sicut dilexit me Pater, ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Id est, perseverate in gratia mea. Ecce unde plurimus fructus, videlicet ex dilectione. Sed unde dilectio? Quia prius dilexit nos. Non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
ego dilȩxi uos. Manetẽ gͦ in dilectiõe
mea. qua diligo uos. S ip̃cepta mea
seruaueritis: manebitĩs in dilectione me¬
a. Id est scietis uos ẽẽ dilectos ame: He¬
mo p̃cepta seruat qui ñ diligit. et ueco
diligit nͥ qui seruat : nec prius seruamꝰ
p̃cepta ut nos diligat xp̃c. s nͥ nos di¬

Expanded text:
. Manete ergo in dilectione mea, quia diligo vos. Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea. Id est, scietis vos esse dilectos a me. Nemo praecepta servat qui non diligit, et nemo diligit, nisi qui servat, nec prius servamus praecepta, ut nos diligat Christus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñs diliget eũ. ⁊ ad eum ueniemꝰ: et
mansionem apud eum faciemꝰ. Qui
non diligit me. sermones meos non
seruat: Indas iste est. cuiꝰ epłã in t̃
scripturas canonicas legitur. Et dñs
respondit. qr ꝑdilectionẽ discernit᷑
gens sc̃a añ sc̃a. Caritas em̃ facit u¬
nammes indomo. in qua facunt pa¬
t̃ et filiꝰ mansionẽ. qui donant et ip¬
sam dilectionẽ. E rit itaq in et̃na głã
uisio et mansio. non transitoria set
et̃na. et hec erit manifestatio de qua
ille quesierat. Uenit autem ds adho¬
minem. dñ homo uenit ad dm̃. Uenit
homo crecdendo. obediendo. intuen¬
ibi nõ facit. qr ꝑ conpunctionẽ dĩ res¬
pectũ ꝑcipunt. s intẽp̃tatione defi¬

Expanded text:
 ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit me, sermones meos non servat. Judas iste est, cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur. Et Dominus respondit quia per dilectionem discernitur gens sancta a non sancta. Charitas enim facit unanimes in domo, in qua faciunt Pater et Filius mansionem, qui donant et ipsam dilectionem. Erit itaque interna gloria, visio et mansio non transitoria, sed aeterna. Et haec erit manifestatio, de qua ille quaesierat. Venit autem Deus ad hominem, dum homo venit ad Deum. Venit homo credendo, obediendo, intuenibi non facit, quia per compunctionem Dei respectum percipiunt, sed in tentatione defi
Abbreviated transcription (Latin):
mittere sp̃m sine se. Orphani pupiłlisuat.
s illud gͣcũ. ħ latinũ. Uñ inpsalmo uͥ le¬
gunꝰ. pupillo tueris adutor. grecus ht̃
orphano. Adhuc modicũ. et mundus
me iam ñ uidet. Mundus qui mͦ uidet
oculis carnis pꝰ modicũ ñ uidebit: qr
pꝰ resurrectionẽ noluit demonstrare cat¬
nẽ suam ñ suis. S & totũ tempꝰ modicũ
est: quo finuto auferetur impius ne ui¬
deat glãm dĩ quam uidebunt iusti. Mo¬
dicũ autem dixit: qi ꝙ ꝓ lxũ uidetur̃
hominibꝰ breuisunũ est dõ. Uos aut̃
uidebitis me. qr. ego uiuo et uos inue¬

Expanded text:
ani pupilli sunt, sed illud Graecum, hoc Latinum. Unde in psalmo ubi legimus: Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Adhuc modicum, et mundus jam me non videt. Mundus qui modo videt oculis carnis, post modicum non videbit, quia post resurrectionem noluit demonstrare carnem suam nisi suis. Sed et totum tempus modicum est, quo finito, auferetur impius ne videat gloriam Dei, quam videbunt justi. Modicum autem dixit, quia quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est Deo. Vos autem videbitis me q
Abbreviated transcription (Latin):
testãs uenire: et uobis mͦ dico. Ut autẽ¬
aliqñ ine sequamini moriendo ꝓ uisticia.
ueniendo ad uitam in mortalem. seruate
mandata. Mandatũ nouũ douobis. ut
diligatis inuicẽ sicut dilexi uos: ut et
uos diligatis inuicẽ. Nõne inuet̃i lege erat.¬
diliges ꝓximũ tuũ tanquã te ipsum es
ur g nouũ hic dicitur. Quia uinouat o¬
bedientem ista dilectio: quã dñs ut acar¬
nali dilectone distingueret. addidit
sicut dilexi uos. Illud maiꝰ mandatum
quo p̃cipim᷑ diligere dm̃ ex toto corde:
Uidetur ħ p̃t̃missum. S bene intelligñ¬
tibꝰ. utrũq inuenitur in singulis. Q d̾
enĩ ds̃ dilexit in nobis. nͥ ut haberemꝰ
eũ Nich̃ diligit medicꝰ in egris nͥ salu¬
tem: qũa cupit reuocare. Inħ cognos¬
citnt om̃s qr mei discipulis estis. si di¬
lectionẽ habueritis ad inuicẽ. alia mu¬
nera mea habent cẽ ñ mei: naturam
uidelicet. uitã. sensũ. rationẽ. fidem: s

Expanded text:
testis venire, et vobis testis venire, et vobis aliquando me sequamini, moriendo pro justitia, veniendo ad vitam immortalem, versare mandata. Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Nonne in vetdiliges proximum tuum tanquam teipsum? Cur ergo novum hic dicitur? Quia innovat obedientem ista dilectio, quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos. Illud majus mandatum, quo praecipimur diligere Deum ex toto corde, videtur hic praetermissum. Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis. Quid enim Deus dilexit in nobis, nisi ut haberemus eum? Nihil diligit medicus in aegris nisi salutem quam cupit revocare. In hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem. Alia munera mea habent etiam non mei, naturam videlicet, vitam, sensum, rationem, fidem; sed
Abbreviated transcription (Latin):
Hec datur ad uitã. s si reꝰ hunc uerea.is
Qui patͥs ad dexteram sedet ⁊ maciat᷑ ĩ a᷑
Sice uide̾ ĩ lege tẏpos et signa ꝑis
Simon. ecce sathanas expetuut uos:
ut cribraret sicut tͥticum. Ego autem ro¬
gaui ꝓte : ut non deficiat fides tua: do
cet dñs nulliꝰ fidem adiabolo tẽp̾tari.
nͥ dõ ꝑmittente. Sathanas expetit bo¬
nos ad cribrandũ. ħ ẽ anelat ad affuctio¬
nẽ e. dñs rogat ꝓ petro. ñ ut ñ tẽp¬
tetur. s ut pꝰlapsum negationis ad statũ
tati quam fortes fuerint appareant. uł cog.¬
nita ꝑ tẽptationẽ sua uifirmitate forti¬
otes fieri discant. ⁊ sic cũ ꝓbati fuerint
confirma fratres tuos. Exemplo tue pe¬
nitñ cie confirma fratres tuos: ne des¬
F ilioli : adhuc modicũ uobiscũ sum.
Antequã moriar in hac infirmitate car¬
nis uobiscũ modicum eo: nã pꝰ resur¬
rectionem ñ ero uobiscũ in consortio in¬
firmitatis humane. Querstis me: et
sic̃ dixi uidĩs. quo ego uado uos ñ po¬

Expanded text:
c datur ad vitam, sed si reus hunc verearis, Qui Patris ad dextram sedet, et mactatur in aris, Ecce vides in lege typos et signa periSimon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum. Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fidecet Dominus nullius fidem a diabolo tentari, nisi Deo permittente. Satanas expetit bonos ad cribrandum, hoc est, anhelat ad afflictionem eorum. Dominus rogat pro Petro, non ut non tent, ut post lapsum negationis ad statum tati quia fortes fuerint appareant, vel cognita per tentationes sua infirmitate, fortiores fieri discant, et sic cum probati fuerint, confirma fratres tuos. Exemplo tuae poenitentiae confirma fratres tuos ne desFilioli, adhuc modicum vobiscum sum. Antequam moriar, in hac infirmitate carnis vobiscum modicum ero, nam post resurrectionem non ero vobiscum in consortio infirmitatis humanae. Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non po
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uenit hora ut om̃is qui int̾fi u.ccł¬
cit uos arbitret᷑ obsequiũ se p̃stare dõ. Qua¬
si dicat. Extra sẏnagogas facient uos: s
nolite solitudinẽ formidare. Seꝑati quip¬
pe acong̃gatione eoꝵ tot in nomine meo
cong̃gabitis. ut illi metuentes ne templũ
et lex eoꝵ deserantur utt̃ficiant uos. arbi¬
trantes se bene facẽ. ẜcce ꝙait apłs. ⁊e¬

Expanded text:
Sed venit hora ut omnis qui interficit vos arbitretur obsequium se praestare Deo . » Quasi dicat: Extra synagogas facient vos, sed nolite solitudinem formidare. Separati quippe a congregatione eorum tot in nomine meo congregabitis, ut illi metuentes ne templum et lex eorum descrantur, interficient vos, arbitrantes se bene facere. Ecce quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
fuit sanari u̾bͣa petri: quã fimbria uesti¬
utrumq fecit ip̃e. S que oꝑa tũc dicebat.
nͥ uba que loquebatur: hec u̾ba audien¬
do illi c̃debant: ueriuitã ip̃is pꝰea engłi¬
⁊ antibꝰ plures c̃diderunt quam ip̃i ẽẽnt.
t ħ sunt sine dubitatione maiora. Nec
rũ quã celũ et t̾ram. qr his transeuntibꝰ
salus̃ remanebit nuistoꝵ. Nõ tñ in hoc au¬
deo p̾cipitare sentũciam. ut dicam ma¬
uis eẽ salutem xp̃o oꝑante. quã sunt
angłi et archangłi qui sunt oꝑa xͥ. Intel¬
ligat qui pot̃ utrum maiꝰ sit ustos cre
cit ẽ hic sermo: nõ de om̃ibus oꝑibꝰ eius

Expanded text:
fuit sanari umbra Petri , quam fimbria vestiutrumque fecit ipse, quae loquebatur? Haec verba illi audiendo credebant, verumtamen ipsis postea evangelizantibus plures crediderunt quam ipsi essent. Et haec sunt sine dubitatione majora. Nec rum, quam coelum et terram; quia his transeuntibus, salus remanebit justorum. Non tamen in hoc audeo praecipitare sententiam, ut dicam majus esse, salutem Christo operante, quam sunt angeli et archangeli, qui sunt opera Christi. Intelligat qui potest, utrum majus sit justos creacit, est hic sermo, non de omnibus operibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
noscendũ. ad ꝑmanendũ. Qũauis enĩ
dauid infirmitate suꝑatus cͥminalit̃
peccau̾it. sane tũ c̃didit: ꝓximũ si non
effectu saltem affectu dilexit. et for
t̾et se int̃fici quã dm̃ negaret. licet ad
tempꝰ ualiquo eũ contẽnneret. Sci cũ
peccant. lapis ẽ motꝰ nõ enulsus. ẜ adat
iustus. labatur iustꝰ. resurgat iustꝰ me¬
lior erit. Sc̃is eñi omĩa cooꝑantur iubo

Expanded text:
ad permanendum. Quamvis enim David infirmitate superatus criminaliter peccaverit, sane tamen credidit ; proximum, si non effectu, saltem affectu dilexit; et forsteret se interfici, quam Deum negaret, licet ad tempus in aliquo eum contemneret. Sancti cum peccant, lapis est motus, non evulsus. Cadat justus, labatur justus, resurgat justus, melior erit. Sanctis enim omnia c
Abbreviated transcription (Latin):
sine pennis in altum uolare nititur. s
corpꝰ aggrauat animã: ut tuore hu¬
mane mortis. dñi timor suꝑetur. Pe
mittit. Mentitur autem. qui falsum sig¬
nificat cũ uoluntate fallen8⁊¬
creditis in dm̃. et inme c̃di A cxxuui.¬
te. Ne mortem tanquã homini t̾ime
tem metuptis huic forme serui: non
turbemini. qr ds suscitabit illam. In
domo pattis mei: mansiones multe st̃¬
Mertto turbabant᷑: qñquidem fiden¬
tiori dictum erat qr negaret dñm. S
cũ audiunt de mansionibꝰ celi aꝑtur¬
batione recreantur: certi pꝰ ꝑicula se ap̃
dm̃ mansuros ꝓ meritis suis. qd̾ signĩ¬
ficant multe mansiones. alia est enĩ
glã solis. alia lune. alia stellarum. dis¬
fert enĩ stella astella ingła. ꝓinde res¬
puendi sunt qui putant iõ dictũ man
sion es multas : ꝙr extra regnũ celoꝵ ẽ
aliquid ubi maneant innocentes beati.
qui sine baptismo de hac uita migra¬
runt. hec autem fides ñ ẽ catholica Si
quominꝰ. dixissem uobis : qr uado pa¬

Expanded text:
sine pennis in altum volare nititur, sed corpus aggravat animam, ut timore humanae mortis Domini timor superetur. Petit quod promittit. Mentitur autem qui falsum significat cum voluntate fallencreditis in Deum, et in me credite. AUGUST. Ne mortem tanquam homines timertem metuitis huic formae servi, non turbemini, quia Deus suscitabit illam. In domo Patris mei multae mansiones sunt. Merito turbabantur, quandoquidem fidentiori dictum erat quia negaret Dominum. Sed cum audiunt de mansionibus coeli, a perturbatione recreantur, certi post pericula se apud Deum mansuros pro meritis suis, quod significant multae mansiones. Alia est enim gloria solis, alia lunae, alia stellarum, differt enim stella a stella in gloria . Proinde respuendi sunt, qui putant ideo dictum multas mansiones, quia extra regnum coelorum est aliquid ubi maneant innocentes beati, qui sine baptismo de hac vita migraverunt, haec autem fides non est catholica. Si quominus dixissem vobis, quia vado pa
Abbreviated transcription (Latin):
ciata sit. cũ cor negantis añ pͥmũ galli
cantũ tota possederit. Tam magna sa¬
licet formidine inbutũ est cor euis. ut
posset dñm non solum semel s iterum
et t̃tio uit̃rogatus negare. Et quomodo
iam mechatus ẽ mulierem incorde suo
qui eam uiderit ad concupiscendũ: sic pe¬
trus tãtũ timorẽ conceꝑat in aĩo. ut ꝑ¬
durare posscȩ uiq adĩciam dñi negati¬
onẽ. Idõq tota tͥua negatio ei tꝑri depu¬
tanda ẽ. in quo trine negationis suffici¬
ens timor eum itiuasit. Ex quo eciam si
pꝰ pͥmũ galli cantũ u̾bis inciꝑet negart:
nicħ tñ contrarietatis ineẽt. Non g mo¬
uere debet. quia tͥna negatio ante primũ
qũã gallus cantet. ad me scͥbes epłãm: in
qua michi t̾ conuiciabis. Utiq si eam añ
omẽm galli cantũ scͥbẽ inciꝑet. ⁊ pꝰ pͥmũ

Expanded text:
tiata sit, cum cor negantis ante primum galli tiata sit, cum cor negantis ante primum galli cantum tota possederit. Tam magna scilicet formidine imbutum erat cor ejus, ut posset Dominum non solum semel, sed iterum et tertio interrogatus negare. Et quomodo jam moechatus est mulierem in corde suo, qui eam viderit ad concupiscendum , sic Petrus tantum timorem conceperat in animo, ut perdurare posset usque ad tertiam Domini negationem. Ideo quoque tota trina negatio ei tempori deputanda est, in quo trinae negationis sufficiens timor eum invasit. Ex quo etiam si post primum galli cantum verbis inciperet negare, nihil tamen contrarietatis inesset. Non igitur movere debet, quia trina negatio ante primum equam gallus cantet, ad me scribes epistolam, in qua mihi ter conviciaberis. Utique si eam ante primum galli cantum scribere inciperet,
Abbreviated transcription (Latin):
inte: ego nũquam scanda.cxxui.¬
lizabor. I qu tecum paratꝰ sum et in
carcerem et in mortẽ ire. A.Animam
petri. s ardens affectus erga saluatorem
Pespondit iħc̃. animã tuam ꝓme
oluntatẽ suam iactabat infirmꝰ. s inspici¬
ebat ualitudinẽ medicus. Trina petri
negatio sipꝰ pͥmũ galli cantũ in ciꝑet. fal¬
sum dixisse uiderent᷑ intħs. lucas. ioħs.
qui dixerunt qd̾ anteꝗͣ gallus cantaret eũ
petruis eẽt negaturꝰ. Rursus si trinam
sona dñi. pͥusquam gallus bis uocem de¬
derit. t̃ mẽ es negaturus. Ergo qr añ
pͥmũ galli cantũ cepta est illa tͥna nega¬
tio. ñ attñderunt illi tres qñ cõpleretur
s qñ cepta eẽt. quã ꝗͣ in animo eius ante
pͥmũ galli cantum tota possit intelligi
uanuis enĩ u̾bis negantis ante pͥmũ cep¬
ta. ante scłm aũ galli cantũ ꝑacta sit
tota illa trina negatio: tñ timore pet
ante pͥmũ tota concepta est. Nec int̾ẽ
quantis horarũ int̃uallis tͥna noce enũ¬

Expanded text:
in te, ego nunquam scandalizabor, L. qui tecum paratus sum et in carcerem et in mortem ire. A. AnimamPetri, sed ardens affectus erga Salvatorem. Respondit Jesus: Animam tuam pro me oluntatem suam jactabat infirmus, sed aspiciebat valetudinem medicus. Trina Petri negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse viderentur Matthaeus, Lucas, Joannes, qui dixerunt quod antequam gallus cantaret, eum Petrus esset negaturus. Rursus, si trinam persona Domini, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus. Ergo quia ante primum galli cantum coepta est illa trina negatio, non attenderunt illi tres quando compleretur, sed quando coepta esset, quanquam in animo ejus ante primum galli cantum tota possit intelligi. Quanquam enim verbis negantis ante primum coepta, ante secundum autem galli cantum peracta sit tota illa trina negatio, tamen timore Petri ante primum tota concepta est. Nec interest quantis horarum intervallis trina voce enun
Abbreviated transcription (Latin):
mã suam ꝓnobis posuit: sic et nos ani¬
mas ꝓfr̃ibꝰ ponamꝰ. ħ ẽ qd legitur inꝓũ¬
biis salomonis. Si sedetis cenare adm̃¬
sam potentis. considerans intellige que
apponunt᷑ tͥ: et sic mitte manũ tuam.
sciens qm̃ talia oportae te p̃parare. Men¬
sa potentis ẽ: uñ sumit᷑ corpus et sanguis
dñi. Sedẽ ẽ. humilit̾ accedere. Consi¬
dando apposita intellig̃e est: tantam
gram. Pogitare. Mitte est manũ et scire
que oportet p̃parari: ꝙr debemꝰ animas¬

Expanded text:
mam suam pro nobis posuit, sic et nos animas pro fratribus ponamus. Hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi et sic mitte manum tuam, sciens quoniam talia oportet te praeparare . Mensa potentis est, unde sumitur corpus et sanguis Domini. Sedere est humiliter accedere. Considerando apposita intelligere, est tantam gratiam cogitare. Mittere manum et scire quae oportet praeparari, est quia
Abbreviated transcription (Latin):
eo modo quo apłs intelligi uoluit. nͥ qui
eum diligit: Multi dicunt uoce. cor¬
de aũ et factis negant. Intelligamꝰ eͦ
mereri ut plus habeat. et plus habendo
plus̃ diligat. habebant discipul sp̃m mi¬
nus. et dandus eis erat amplius. Occulte¬

Expanded text:
eo modo, quo Apostolus intelligi voluit, nisi qui eum diligit? Multi dicunt voce, corde autem et factis negant. Intelligamus ermereri, ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Habebant discipuli spiritum minus, et dandus eis erat amplius.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. aẽ ligna dedicate eccłe in laicorum
oꝑa ñ admitunt᷑: et sic de cet̾is. Uni¬
tas qͦ cuiꝰq sacram̃ti attendenda est.
qr una eccłã in unitate fili unũ dm̃
firmatione contra adu̾sa munitur. una
hostia salutari p̃cipue xp̃o unitur. qñ
sacͣm̃tũ passionis illiꝰ cũ ore ad redẽp.¬
tionẽ sumit᷑. adinmitandũ quoq intnͣ¬
ta rãte cogitatur. Sic enĩ sanguine xͥ
corpꝰ et animã linimꝰ : qr sanguis agni
suꝑ utrũq postem domꝰ libauit hebre.¬
os ab angło ext̃minatore. Igitur in¬
sacͣm̃to altaris diligent̃ attendenda sũt.
istitutio. causa institutionis. sacram̃tũ
res sacrat̃ti. modus consecrandi. modꝰ
sum̃di. comestio spũalis. Institutio
est ħ facite in meam cõmemorationem.
Causa institutionis tͥplex ẽ: ut scilicet
caemoria dñice passionis habeatur. ut
sp̃c hominis purgetur et reficiatur. ut in¬
firmitas humana contra frequentes lap¬

Expanded text:
tur, etiam ligna dedicatae Ecclesiae in laicorum tur, etiam ligna dedicatae Ecclesiae in laicorum opera non admittuntur: et sic de caeteris. Unitas quoque cujusque sacramenti attendenda est, quia una Ecclesia in unitate fidei unum Deum firmatione contra adversa munitur; una hostia salutari praecipue Christo unitur, quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitandum quoque intenta mente cogitatur. Sic enim sanguine Christi corpus et animam linimus, quia sanguis agni super utrumque postem domus liberavit Hebraeos ab angelo exterminatore . Igitur sacramento altaris diligenter attendenda sunt, institutio, causa institutionis, sacramentum, res sacramenti, modus consecrandi, modus sumendi, comestio spiritualis. Institutio est: Hoc facite in meam commemorationem. Causa institutionis triplex est, ut scilicet memoria Dominicae passionis habeatur, ut spiritus hominis purgetur et reficiatur, ut infirmitas humana contra frequentes lap