comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis excitatur : quia dum sola
exteriora cõmoda requirit. in¬
teriora gregis dãpna negle¬
genter patitur Unde & mox
aduingitur Mercenarius au¬
tẽ fugit quia mercenarius
est: & non pertinet ad eum
de ouibus Sola ergo causa
est ut mercenarius fugiat:
quia mercenarius ẽ: Acsi aꝑte
diceretur: Stare in periculo
oriũ non potest: qui in eo quod
ouibus preest. ñ oues diligit.⁊
sed lucrũ terrenũ quęrit:
Dũ enĩ honorẽ amplectitur.⁊
cdũ tẽporalibus cõmodis lȩtatur
opponere se contra periculum
trepidat: ne hoc quod diligit
amittat Sed quia redẽptor
nr̃ culpas ficti pastoris in¬
notuit: iterũ formã cui de-¬
beamus imprimi ostendit
dicens. ego sũ pastor bonus:
Atq subiungit & cognosco
meas : hoc est diligo Et cog¬
noscunt me meȩ Acsi pa-¬
tenter dicat: diligentes ob
sequuntur: Qui enĩ ueritatẽ
non diligit: adhuc minime
cognouit. Quia ergo audistis
sate in uerbis dirĩcis etiam

Expanded text:
nis excitatur; quia dum sola nis excitatur; quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur. Unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest, non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit, amittat. Sed quia Redemptor er culpas ficti pastoris innotuit, iterum formam cui debeamus imprimi, ostendit dicens: Ego sum pastor bonus: atque subjungit: Et cognosco meas, hoc est, diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Dilsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia ergo audistis,sate in verbis dominicis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quia mercen arius ñ facit :
cũ uenientẽ lupũ uiderit.
fugit Sed est alius lupus.
qui sine cessatione cotidie
non corpora sed mentes cli la-¬
niat: Malignus iudelicet
sp̃s. qui caulas fideliũ insi¬
dians circuit: et mortes ani-¬
marũ quęrit: De quo lupo
mox subditur Et lupus ra-¬
pit: & dispergit oues: Iupus
uenit. & mercenarius fugit:
quia malignus sp̃s mentes
fideliũ in tẽptatione dila-¬
niat.⁊ & is qui locũ pastoris
tenet: curã sollicitudinis non
habet: Nume pereunt: et
ipse de terrenis cõmodis le¬
tatur: Lupus rapit & disper¬
git oues: cũ aliũ ad luxuriã
protrahit: aliũ in auariciam
accendit: aliũ in suꝑbrã exi¬
git: aliũ per iracundiã diui¬
dit Hunc in uidia stimulat.
illũ in fallatia supplantat:
Quasi ergo gregẽ lupus dissipat
cũ fideliũ popłm diabolus ꝑ
tẽptationes necat: Sed contra hȩc
mercenarius nullo zelo accen¬
ditur: nullo feruore dilectio¬

Expanded text:
quia mercenarius non facit, quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugit. Sed est alius lupus, qui sine cessatione quotidie non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians, circuit et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: « Et lupus rapit et dispergit oves. » Lupus venit et mercenarius fugit: quia malignus spiritus dum mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet, curam sollicitudinis non habet, animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. « Lupus rapit et dispergit oves, » cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationes necat. Sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uerus pastor. sic etiã
mercenarius constat.: sed
lupus ueniens indicat. quo affectu
quisq super gregis custodiã
stabat Lupus etenĩ super
oues uenit: cũ quilibet in¬
iustus & raptor fideles
quosq atq humiles oppri¬
mit Sed is qui pastor e̾e
uidebatur & non erat. re¬
linquit oues & fugit. quia
ilũ sibi ab eo ꝑiculũ metuit.
resistere eiꝰ iusticiȩ non prȩ¬
sumit: Fugit autẽ non mu¬
tando locum: sed subtra¬
hendo solatiũ Fugit. quia
iniusticiã uidit: & tacuit:
Fugit : qui se sub silentio
abscondit Quibus bene per
propħam dicitur: Non ascen-¬
distis ex aduerso. neq oppo¬
siustis murũ pro domo isrł:
ut staretis in prelio in clie
ascendere est. quibuslibet
potestatibꝰ praue agentibꝰ
rationis libera uoce contra-¬
ire: & in die dña ꝓ domo
isrł in prelio stamus ac
murũ opponimus: si fideles
inocentes contra ꝑuersorũ
in iusticiã. ex iusticie aucto¬
ritate uindicamus: Quod

Expanded text:
sicut verus pastor, sic etiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die uslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini, pro domo Israel in praelio stamus ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
animã suam: Et sunt non-¬
nulli qui clũ plus terrenã
substantiã quam oues dili¬
gunt: merito nomen pasto¬
ris perdunt: De quibus
protinus subditur: Merce¬
narius autẽ & qui non ẽ.
pastor cuiꝰ non sunt oues
propriȩ. uidet lupũ uenien¬
fugit:. Non pastor sed mer¬
cenarius uocatur: quia non
pro amore intio. oues lo¬
minicas sel ad tẽporales
mercedes pascit: Mercenariꝰ
quippe ẽ. qui locũ quidem
pastoris tenet : sed lucra
animarũ non quęrit: Terre¬
nis cõmodis inhiat: honore
prelationis gaudet: tẽpora¬
libus lucris pascitur: impen¬
sa sibi ab hominibus reue¬
rentia lȩtatur: Iste sunt &¬
enĩ mercedes mercenarii.
ut pro eo ipso quo in regimi¬
ne laborat: hic quod querit
inueniat : & ab hereditate
gregis in posterũ alienus
existat Utrũ uero pastor
sit an mercenarius cognosci
ueraciter non potest: si oc¬
casio necessitatis deest:
Tranquillitatis enĩ tẽpore
plerũq ad gregis custodã

Expanded text:
animam suam? Et sunt nonanimam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venienfugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, quia non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercequippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
lectione euangłica
eruditionẽ ur̃am:
gelica periculũ nr̃m Ecce
enũ is qui non ex accidenti
clono: sed essentialiter bo¬
nus est: dicit: ego sum
pastor bonus: Atq eiusclẽ
boratatis formã quam nos
imite mur: adiungit dicens
bonis pastor: anim̾ã suam
ponit pro ouibus suis: fecit
quod monuit: ostenit quod
iussit: Donus pastor ꝓ ouibꝰ
suis animã suã pofuit: ut
in sacramento nr̃o corpus
suũ & sanguinẽ uerteret:
et oues quas retlimerat car¬
nis sue alimento satiaret
Ostensa nobis ẽ. de contẽptu
mortis uia quã sequamur:
apposita forma cui imprima¬
mur: srimũ nobis ẽ. exteri¬
ora nr̃a miscđiter ouibus
eius impendere: postremũ
uero si necesse sit etiam
mortẽ nrãm pro eisdẽ oruibꝰ
ministrare: Aprimo autẽ
hoc minimo: peruenitur
ad postremũ maus Sed cũ
incõparabiliter longe sit
anima qua uiuimus. & ter-¬
rena substantia quã gͣ t terius
possidemus. qui non clat
pro ouibus substantiã suã:
quando pro his cdaturus ẽ.

Expanded text:
lectione evangelica eruditionem vestram, periculum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit. Bonus pastor pro ovibus suis animam suam posuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est
Abbreviated transcription (Latin):
quo erat quieturus in mo¬
numento & iterũ modicũ
erat futurũ quo uiderent
eũ:. Illi uidelicet dies qua-¬
draginta. in quibꝰ eis post
passionẽ suã sepius usq ad
tempus ascensionis apparuit:
Quod autẽ subiunxit: quia
uaclo ad patrẽ: iuxta hunc
sensũ ad illucd specialiter
respicit quod prȩmisit: &
iterũ moclicũ & iudebitis me
Acli aperte diceret: Sropt̾ea
me resuscitatũ a mortius
modico tẽpore iudebitis.
quia non semper in terra
corporaliter mansurus. sed per
humanitatẽ quã assũpsi iam
sum ascensurus in cęlũ: Hȩc
quidẽ uerba dñi ut diximus
illis speciatim qui eiꝰ resurrec¬
tionẽ uidere potuerunt con¬
ueniunt: Quod uero illis quȩ¬
rentibꝰ exponendo subiunxit.

Expanded text:
t, triduum quo erat quieturus in mot, triduum quo erat quieturus in monumento. Et iterum modicum erat futurum quo viderent eum, illi, videlicet, dies quadraginta, in quibus eis post passionem suam saepius usque ad tempus ascensionis apparuit. Quod autem subjunxit: Quia vado ad Patrem. Juxta hunc sensum, ad illud specialiter respicit quod praemisit: Et iterum modicum, et videbitis me. Ac si aperte diceret: Propterea me resuscitatum a mortuis modico tempore videbitis, quia non semper in terra corporaliter mansurus, sed per humanitatem quam assumpsi jam sum ascensurus in coelum. Haec quidem verba Domini, ut diximus, illis specialiter qui ejus resurrectionem videre potuerunt conveniunt. Quod vero illis quaerentibus exponendo
Abbreviated transcription (Latin):
illũ non uidere inciperent:
lentus enĩ nocte illa ã
iudȩis: & in crastinũ cruci¬
fixus: cũ sero factũ esset.
depositus ẽ de cruce. & intra
septa sepulchri ab humanis
seclusus obtutibꝰ Et iterũ
modicũ erat: usq dũ illũ
uiderent: Hesurrȩxit enim
a mortius tertia die. & appa¬
ruit eis in multis argumen¬
tis per dies quadraginta
Quarẽ autẽ modicũ esset
et ñ uiderent eũ. et iterum
modicũ et uiclerent eum.
adnectit causam dicens.⁊
quia uado ad patrẽ: Acsi
aperte dicat: Icdõ post modi¬
cum a ur̃is aspectibꝰ in mo-¬
numenti claustris abscon¬
dor. et iterũ post modicũ.
destructo mortis imperio.
uobis intuendus appareo : quia
tempus ẽ. ut expleta dispen-¬
satione assũpte mortalita¬
tis cum resurrectionis triũ¬
phoꝰ iã reuertar ad patrem:
sotest & aliter irtelligi qđ
ait: Modicũ et iã ñ uidebi.¬
tis me. et iterũ modicũ. et
uidebitis me: Moclicũ qͥppe
tempus erat futurũ. quo eũ

Expanded text:
n videre inciperent. Tentus enim nocte illa a Judaeis, et in crastinum crucifixus, cum sero factum esset depositus est de cruce, et intra septa sepulcri ab humanis seclusus obtutibus. Et iterum modicum erat, usque dum illum viderent; resurrexit enim a mortuis die tertia, et apparuit eis in multis argumentis per dies quadraginta. Quare autem modicum esset et non viderent eum, et iterum modicum et viderent, annectit causam, dicens: Quia vado ad Patrem. Ac si aperte dicat: Ideo post modicum a vestris aspectibus in monumenti claustris abscondor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est ut, expleta dispensatione assumptae mortalitatis cum resurrectionis triumpho, jam revertar ad Patrem. Potest et aliter intelligi quod ait: Modicum et jam ntis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum quippe tempus futurum erat, quo eum
Abbreviated transcription (Latin):
re studeamus: ne tanto
patre simus inligni: Quin
rium. quo in baptismate
filii dĩ sumus effecti. il¬
libato semꝑ corpore pariter
et mente seruemus: Certũ
namq est quia si sũmi patris
mancdata sectamur. remune¬
rabit nos hereclitate sempi¬
ternę benedictionis: quam
nobis ante scła parauit. ꝑ¬

Expanded text:
re studeamus, ne tanto re studeamus, ne tanto Patre simus indigni, quin rationis quo in baptismate filii Dei sumus electi, illibato semper corpore pariter et mente servemus. Certum namque est, quasi summi Patris mandata sectamur, remunerabit nos haereditate sempiternae benedictionis, quam nobis ante saecula paravit,
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus. sp̃s consilii et
fortitudinis. sp̃s scientie &
pietatis. sp̃s timoris dñi.
&̾ in alio loco. sp̃s clilectionis
et pacis sp̃s gr̃ȩ. & prȩcum
nominatur. quia nimirũ
quicquid boni ueraciter¬
habemus: quicquid boni
agimus. hoc eodem sp̃u lar¬
giente percipimus: Quod
intelligens propħa. cũ cor¬
dis mundiciam quęreret
dicens: cor mundũ crea
in me ds̃: continuo sub¬
iunxit Sp̃m rectũ innoua
in uisceribus meis: Quia
si non interiora nr̃a. Ip̃s
dñi rectus impleuerit: cor
In nobis mundũ unde sit
non habet cũ operis boni
profectũ concupiscens di¬
xisset: dñe ad te confugi
doce me facere uoluntatẽ
tuam: statim quo hunc
ordine ᷤ sequi deberet osten¬
dit. cũ subelidit Sp̃s tuus
bonus declucet ine in uiã
rectã Cuius uestigiis iux¬
tissimi adherentes petamꝰ
dm̃ patrẽ: ut sp̃s sui gr̃a
nos in uiã rectę fidei quȩ
per dilectionẽ operatur in¬
ducat: et ut optata merea¬
mur obtinere. taliter uiue¬

Expanded text:
ilii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, Spiritus timoris Domini, et in alio loco Spiritus dilectionis et pacis, Spiritus gratiae et precum nominatur, quia nimirum quidquid boni veraciterhabemus, quidquid bene agimus, hoc eodem Spiritu largiente percipimus: quod intelligens Propheta, cum cordis munditiam quaereret dicens: Cor mundum crea in me, Deus, continuo subjunxit: Spiritum rectum innova in visceribus meis , quia si non interiora nostra Spiritus Domini rectus impleverit, cor in nobis mundum unde sit non habet. Cum in operibus bonis profectum concupiscens dixisset: Domine, ad te confugi, doce me facere voluntatem tuam statim quo hunc ordine consequi deberet ostendit cum dicit: Spiritus tuus bonus deducet me in viam rectam, cujus vestigiis juxrissimi, adhaerentes, petamus Deum Patrem, ut Spiritus sui gratia nos in viam rectae fidei, quae per dilectionem operatur, inducat. Et ut optata mereamur obtinere, taliter vive
Abbreviated transcription (Latin):
esse delictis: salomone af¬
firmante qui ait. quia
non est homo iuftus in t̃ra.
qui faciat bonũ & ñ peccet
Unde prouide dñs qui gra¬
ubus peceantiũm reatibus
grandiora penitenli medi¬
camenta demonstrat: ipse
cotidianos electorũ erratus.
qui uerbo maxime. uel co¬
gitatu contingunt: cotidi¬
anis orationũ studiis docoe
debere curari Quos inter
alia: sic orare precipit: Q
dimite nobis debita nr̃a:
sicut & nos dimittunꝰ debi¬
toribus nr̃is Uel certe ma¬
los appellat discipłos. quia
in cõparatione diuinȩ bo.¬
nitatis. om̃is creatura ma¬
la esse probatur: Dicente
dño Nemo bonus: nisi u¬
nus deus: Cũ tamen princi¬
nitatis rationalis creatura
bona fieri posse cognoscitur:
Unde & dñs pra promissio¬
ne testatur. quia pater cle
cȩlo dabit spm̃ bonũ peten¬
tibus se Ut profecto osten¬
dat. quia ex semet ipsis mali
sunt. per acceptã sp̃s grãm
boni possunt effici. Sp̃m
bonũ petentibus dandum

Expanded text:
esse delictis, Salomone atesse delictis, Salomone attestante qui ait: Quia non est homo justus in terra qui faciat bonum et non peccet . Unde providens qui gravibus peccantium reatibus grandiora poenitendi medicamenta demonstrat, ipse quotidianos electorum erratus, qui verbo maxime vel cogitatu contingunt, quotidianis orationum studiis docet debere curare: quos inter alia sic orare praecipit: Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Vel certe malos appellat discipulos, quia in comparatione divinae bonitatis omnis creatura mala esse probatur, dicente Domino: Nemo bonus nisi unus Deus , cum tamen particidivinae rationabilis creatura bona fieri posse cognoscitur; unde et Dominus pia promissione testatur, quia Pater de coelo dabit spiritum bonum petentibus se ; ut profecto ostendat, quia qui seipsis mali sunt, per acceptam Spiritus gratiam boni possunt effici. Spiritum bonum petentibus dandum
Abbreviated transcription (Latin):
patiatur labentis scłi cõmo¬
cla iurulenter requirere:
Recte namq unmutatio
boni propositi nociua. et
concupiscentiȩ carnalis re¬
peticio ueneno scorpionis
quod retro. id ẽ in cauda
gestat cõparatur: cũ dicit᷑
Aut si petierit ouum num¬
quid porriget illi scorpionẽ.
Hȩc itaq petamus a dño km̃i
ut scilicet alimentũ nobis
purȩ caritatis. sincerȩꝰ fidei.
certe spei tribuat. ut cluri¬
tiam ocliorũ. ut perficliȩ
iuirus. ut aculeum nobis
desperationis qui caduca
retrahere solet auferat: et
absq ulla dubietate quod
petimus. accipiemus: Ait enĩ
Quia quecũq petierimus
scđm uoluritatẽ eiꝰ: audit
nos Sed et ipse dñs certam
nobis fiduciam dat impe¬
trandi. quȩ recte petius .
cũ subiungit Si ergo uos
cũ sitis mali nostis bona
cdata dare filiis ur̃is. quan¬
domagis pater ũr de cȩlo
dabit spm̃ bonũ petentibꝰ
boni erant. quia nimirum
nemo est qui in hac uita
ã cunctis ualeat umunis

Expanded text:
patiatur labentis saeculi commopatiatur labentis saeculi commoda virentia requirere. Recte namque immutatio boni propositi nociva, et concupiscentiae carnalis repetitio, veneno scorpionis, quod retro est, quod in cauda gestat, comparatur, cum dicitur: Aut si petierit ovum, nunquid porriget ei scorpionem? Haec itaque petamus a ut, scilicet, alimentum nobis purae charitatis, sincerae fidei, certae spei tribuat, ut duritiam odiorum, ut perfidiae virus, et aculeum nobis desperationis qui ad vitam caducam retrahere solet auferat, et absque ulla dubietate quod petimus accipiemus. Ait enim quia quodcunque petierimus secundum voluntatem ejus, audit nos; sed et ipse Dominus certam nobis fiduciam dat impetrandi quae recte petimus, cum subjungit: Si ergo vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris, quanto magis Pater vester de coelo dabit spiritum bonum petentibus boni erant, quia nimirum nemo est qui in hac vita a cunctis valeat immunis
Abbreviated transcription (Latin):
&iterũ: Dilectio proximi.
inalũ non operatur: Non est
autẽ metuendũ. nłsi gr̃am
dilectionis. a dño pia de¬
uotione quę̧ramus. si intimo
ex corde dicamus: panẽ nr̃m
cotidianũ da nobis hodie.
ille cor nr̃m rigore ocliorũ
constringi permittat hunc
etenĩ rigorem per duritiam
lapidis insinuat cum dicit:
Quis autẽ ex uobis patrem
pcait panẽ.:: nũquid lapidem
dabit illi: Non ẽ. formidan¬
dũ. ne si fortitudinẽ fidei
contra hostis antiqui teptam̃ta
prȩcemur. toto ex corde dicen¬
tes: dñe auge nobis fidem:
Ille nos infidelitatis sinat
interire uenenis: Iure enim
nomine serpentis. uirus in¬
ficdelitatis quod per ipsum
generi humano aspersũ est
exprimitur cũ dicitur. aut
si piscem petit: nũquid pro
pisce serpentẽ labit illuᷤ
Non est timentdũ. ne si spẽ
presentia aduersa simul
& prospera contẽpnere possi¬
mus. a dño postulemꝰ Ille
auditũ auertat. ac nos despe¬
ratione futurorũ retro respicȩ¬
re: id est ea quȩ reliquimus

Expanded text:
ximi malum non operatur . Non est autem metuendum ne si gratiam dilectionis a Domino pia devotione quaeramus, si intimo ex corde dicamus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie ; illorum cor nostrum rigore odiorum constringi permittat. Hunc etenim rigorem per duritiam lapidis insinuat, cum dicit: Quis autem ex vobis patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? Non est formidandum ne si fortitudinem fidei contra hostis antiqui tentamenta precemur, toto ex corde dicentes: Domine, auge nobis fidem, ille nos infidelitatis sinat interire venenis. Jure enim nomine serpentis virus infidelitatis, quod per ipsum generi humano aspersum est, exprimitur, cum dicitur: Aut si piscem petit, nunquid pro pisce serpentem dabit illi? Non est timendum ne si spem praesentia adversa simul et prospera contemnere possimus, a Domino postulemus; ille auditum avertat et nos desperatione futurorum retro respicere, id est, ea quae reliquimus
Abbreviated transcription (Latin):
uarias inciderent Deniq cȩsi a
Gaudiũ eorũ nemo abstulit
ab eis: quia dalia patiendo
pro xp̃o meruerunt regnare sine
fine cũ xp̃o Sed et om̃ĩs ęccłia
per huiꝰ uitȩ labores & angusti
as eterna cęlesti um dendit
prȩmia gaudiorũ attestante

Expanded text:
varias inciderent. Denique caesi avarias inciderent. Denique caesi aGaudium eorum nemo tollit ab eis, quia talia patiendo pro Christo meruerunt regnare sine fine cum Christo. Sed et omnis Ecclesia per hujus vitae labores et angustias, ad aeterna coelestium tendit pr
Abbreviated transcription (Latin):
egreditur: ita etiam rectissime
potest natus appellariꝰ qui solu¬
tus a uinculis carnis. ad lucem
sublimatur ȩternã: Unde ios
obtinuit ecclesiasticus. ut dies
beatorũ martyrũ. siue confesso¬
xp̃m transierunt. natales uocite¬
mus: eorũq sollẽpnia non fune¬
bria. sed natalitia clicant᷑ Seqͥ¬
tur: Dñs exponens ipse paradig¬
ma quod de muliere ꝓposuit.
& uos igitur nunc quiclẽ tristi¬
ciã habebitis Iterũ autẽ uide¬
bo uos: & gaudebit cor ur̃um.
& gaudiũ ur̃m nemo tollet a
uobis Quod de ipsis quidem
discipłis facile intelligit᷑: quia
tristiciam habuerunt passo ac
sepulto dño. sed peracta resur¬
rectionis gła. gauisi sunt uiso
dño: & gaudiũ eorũ nemo tulit
ab eis quia & si postinoclũ per¬
secutiones pro xp̃i nomine ac
tormenta passi sunt : spe tamen
resurrectionis & uisionis illius
accensi. libenter aduersa quęq
ferebant: ummo om̃e gaucdium
existimabant. cũ in tẽpta ones

Expanded text:
egreditur, ita etiam rectissime egreditur, ita etiam rectissime potest natus appellari, qui solutus a vinculis carnis ad lucem sublimatur aeternam. Unde mos obtinuit ecclesiasticus ut dies beatorum martyrum, sive confessoculo transierunt, natales vocitemus, eorumque solemnia non funebria, sed natalitia, dicantur. Sequitur Dominus exponens ipse paradigma, quod de muliere proposuit: Et vos igitur nunc quidem tristitiam habetis, iterum autem videbo vos, et gaudebit cet gaudium vestrum nemo tollet a nobis. Quod de ipsis quidem discipulis facile intelligitur, quia tristitiam habuerunt, passo ac sepulto Domino, sed peracta resurrectionis gloria, gavisi sunt viso Domino. Et gaudium eorum nemo tulit ab eis, quia etsi postmodum persecutiones pro Christi nomine ac tormenta passi sunt, spe tamen resurrectionis et visionis illius accensi, libenter quaeque adversa ferebant: imo omne gaudium existimabant cum in tentationes
Abbreviated transcription (Latin):
iam non meminit pressurȩ
propter gaudiũ. quia natus
est homo in munclũ: Quia
nimirũ scã eccłia quã diu in
mundo sp̃ũaliũ uirtutũ pro¬
fectibus insistit: nũquã mun-¬
di tẽptationibꝰ exercere de¬
sistit: At cũ deiicto laborũ
certamine ad palmam perue¬
nerit. non meminit pressurȩ
prȩcedentis propter gauclium
percepte retributionis Non
sunt enĩ condigne passiones
huiꝰ tẽporis ad suꝑuenturã
głam quȩ reuelabit᷑ in nobis:
Hon meminit inquit pressu¬
rȩ propter gaudiũ: quia natus
est homo in mundũ: Sicut
enĩ mulier nado in hunc
mundũ homine letatur.
ita eͤccłia nato in uitã futu-¬
ram fideliũ popło: digna exul-¬
tatione repletur: Iro qua eiꝰ
natiuitate multũ laborans
et gemens in presenti. quali
parturiens dolet: Nec nouum¬
debet cuiquã uideri. si natus
dicatur: qui ex hac uita migra¬
uerit: Quomodo enĩ consuete
nasci dicitur. cũ quis de utero
matris procedens hanc in lucẽ

Expanded text:
meminit pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum; quia nimirum sancta Ecclesia, quandiu in mundo spiritalium virtutum profectibus insistit, nunquam mundi tentationibus exerceri desistit. At cum devicto laborum certamine ad palmam pervenerit, jam non meminit pressurae praecedentis propter gaudium perceptae retributionis: non sunt enim condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis. Non meminit, inquit, pressurae propter gaudium, quia natus est homo in mundum. Sicut enim mulier nato in hunc mundum homine laetatur, ita Ecclesia nato in vitam futuram fidelium populo digna exsultatione repletur, pro qua ejus nativitate multum laborans et gemens in praesenti quasi parturiens dolet. Nec nodebet cuiquam videri si natus dicatur, qui ex hac vita migraverit. Quomodo enim consuete nasci dicitur, cum quis de utero matris procedens hanc in lucem
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ om̃ps miserere supplici tuo:
quia non sũ sicut innumeri ser¬
ui tuiꝰ contẽptu scłi sublimes:
iusticie merito gloriosi: castita¬
dis laude angłici uelut etiam
multi illorũ qui post flagitia
publica pęnitenclo: tibi meru¬
erunt esse deuoti: Qui etiã si
quuid boni tua gr̃a largiente
fecero: quo fine hoc faciam.
qua ue iubente districtione
pensetur ignoro:¬

Expanded text:
Deus omnipotens, miserere supplici tuo, Deus omnipotens, miserere supplici tuo, quia non sum sicut innumeri servi tui, contemptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti. Qui etiam, si quid boni, tua gratia largiente, fecero, quo fine hoc faciam, quave a te districtione pensetur, ignoro
Abbreviated transcription (Latin):
ficatus a templo rediit Ispice
autẽ. phariseus iudȩorũ popłs¬
est. qui ex iustifi cationibus
legis extollit merita sua Subli¬
canus uero gentilis est: qͥ longe
a dõ positus. confitetur peccata
sua Quorũ unus suꝑbiendo
recessit humiliatus: alter la¬
mentando appropinquare me-¬
ruit exaltatus: Quia om̃is qui
se exaltat humiliabit᷑: &e qui se
humiliat exaltabitur: Et de
utroq popło p̃fato. & de omni
suꝑbo uel humili recte potest
intelligi : sicut &̃ illud quod
alibi leginus Ante ruinam
exaltatur cor: & ante głam
humiliatur Qua propter  de
uerbis elati pharisei quibus
humiliari meruit : possumus
ex diuerso formã humilitatis
qua sublimemur assumere:
Ut sicut ille consideratis & per¬
orum uitiis. & suis uirtutibus
est elatus ad ruinã: ita nos non
nr̃a solũ pigritia. sed et
meliorũ uirtutibꝰ in spectis. hu-¬
maliemur ad głam: quatinus
unusquisq nr̃m hoc apud se
supplex. ac sũmissus obsecret :

Expanded text:
ficatus a templo rediit. Typice ficatus a templo rediit. Typice autem Pharisaeus Judaeorum est populus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua. Publicanus vero gentilis est, qui longe a Deo positus confitetur peccata sua. Quorum unus superbiendo recessit humiliatus, alter lamentando appropinquare meruit exaltatus. Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et de utroque populo praefato, et de omni superbo vel humili recte potest intelligi, sicut et illud quod alibi legimus: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur . Quapropter et de verbis elati Pharisaei, quibus humiliari meruit, possumus ex diverso formam humilitatis, qua sublimemur, assumere, ut sicut ille consideratis et pejorum vitiis, et suis virtutibus, est elatus ad ruinam, ita nos non nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis, humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ specta ẽ: bona desiclerabi¬
liter prouidens. mala soller¬
ter cauens: Sed nos sepe dũ
aliis rebus intendimꝰ. fit ut &¬
alia neglegamus Et ubi ne-¬
glegimus: ibi procul dubro ocu¬
lũ non habemus Nã ecce pha-¬
riseus ad exhibencdã abstinen.¬
tiam. ad impendendã miscdiã.
ad referendas dõ gr̃as oculũ
habuerat : sed ad humilitatis
custodiã non habebat & quid
prodest qđ contra hostiũ insidi¬
as pęne tota ciuitas caute custo¬
ditur: si unũ foramen aꝑtũ
relinquitur: unde ab hostibꝰ
intretur: & publicanus a longe
stans: nolebat nec oculos ad cȩ¬
lũ leuare. sed percuniebat pe
ctus suũ dicens ds̃ propitius
esto michi peccatori Dico uobis.
descendit hic iustificatus in do¬
mũ suã ab illo: Quantã ueniȩ
fiduciã ligne pęnitentibꝰ p̃bet.
qđ publicanus qui reatũ suȩ
ne quitie perfecte cognouit
fleuit: & confessus est et si in¬
iustus ad templũ uenit: iusti¬

Expanded text:
cumspecta est, bona desiderabicumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus; et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, ad referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat. Et quid prodest quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur unde ab hostibus intretur? Et publicanus a longe stans, nolebat nec oculos ad coelum levare, sed percutiebat pe dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. Dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo. Quantam veniae fiduciam digne poenitentibus praebet, quod publicanus, qui reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, et si injustus ad templum venit, justi
Abbreviated transcription (Latin):
orabat: Ds grãs ago tibi:
quaa non sũ sicut cȩteri ho¬
minũ: Raptores: iniustiꝰ ad¬
ulteri᷑ uelut etiã hic prbli-¬
canus Quatuor sunt species:
quibꝰ omis tumor arrogantiũ
demonstratur: Cũ bonum¬
aut a semet ipsis habere
se estimant. aut sibi datũ
desuꝑ credunt: ac pro suis
se hoc accepisse meritis putans:
aut certe cum iactant se
habere qđ ñ habent: aut
despectis cȩteris singulariter
uideri appetunt habere qđ
habent: Qua phariseus iste
actantię peste laborasse de-¬
yrehenditur. Qui iccirco de
emplo absq iustificationẽ
descendit : quia bonorũ ope¬
rũ merita sib quasi singu¬
lariter tribuens oranti pu¬
blicano se pretulit: Ieuino
bis in sabbato: decimas do
om̃ium quę possideo Hietechi¬
el propħa de ostensis sibi
cȩli animalibus. Icribit. Et
totũ corpus plenũ oculis.
in circuitu ipsorũ quatuor:
Corpora quippe ani maliũ iccurro
plena oculis describuntur: quia
scõrum actio ab om̃i parte cir¬

Expanded text:
s ago tibi quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, adulteri: velut etiam hic publicanus. Quatuor sunt species quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, vel cum bonum a semetipsis habere se existimant; aut si sibi datum desuper credunt pro suis se hoc accepisse meritis putant, aut certe jactant se habere quod non habent, aut despectis caeteris singulariter videri appetunt habere, quod habent, quia Pharisaeus iste jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit: Et totum corpus plenum oculis, in circuitu ipsorum quatuor . Corpora quippe animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte cir
Abbreviated transcription (Latin):
cia p̃sumunt. ⁊ sed & infir¬
mos quosq despiciunt: atq
ilõ quasi fide uacui cuin
orauerint ñ exaudiuntur:
Duo homines ascenderunt
in tẽplũ: ut orarent: Unus
phariseus. & alter publica¬
nus: Publicanus humiliter
orans: ad illa p̃fatȩ iuduȩ
De quibꝰ supra dicit᷑. Deus
autẽ non faciet uindictã
electorũ suorũ clamantiũ
ad se: Pharisȩus autẽ merita
iactans: ad ea de quibꝰ terri¬
bilis in conclusione senten¬
tia subditur. Uerũptamen
filius hominis ueniens. pugas
inueni Et fidẽ suꝑ derram:

Expanded text:
tia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo, quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent. Unus Pharisaeus et alter Publicanus. Publicanus humiliter orans, ad illa praefatae viduae, de quibus supra dicitur: Deus autem non faciet vielectorum suorum clamantium ad se. Pharisaeus autem merita jactans, ad ea, de quibus terribilis in conclusione sententia subditur, verumtamen filius hominis veniens putas inveniet fidem in terra?
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiȩ. ut sacerdotes illiꝰ his
quos percipiendis baptismi
sacramentis. prȩparant prius
inter cȩtera consecrationis
exordia. de saliua oris sunna¬
res tangant & aures. dicentes
effeta ser saliua quidẽ oris
sui. gustũ qł initiandi sunt
suꝑnȩ sapientiȩ designantes:
Per tactũ uero nariũ ut abie¬
ctis delectationibꝰ noxiis. solũ
xp̃i semꝑ amplectant᷑ odorem:¬
olor sumus dõ in omni loco:
Q ut meminerint se iuixta ex-¬
emplũ beati iob. donec suꝑ est
halitus in eis. & sp̃c dei in
naribus eorũ. non loqui ini¬
quitatẽ labiis. nec lingua
mencdatiũ meditari debere:
Porro per tactũ auriũ ut re¬
licto auditu linguȩ nequam
aucliant uerba xp̃i. & faciant
ea: Similes uero prudenti qui
ȩclificauit domũ suã supra

Expanded text:
Ecclesiae, ut sacerdotes illius his quos percipiendis baptismi sacramentis praeparant, prius inter caetera consecrationis exordia, de saliva oris sui nares tangant et aures, dicentes: Effeta. Per salivam quidem oris sui gustum, quo initiandi sunt, supernae sapientiae designantes; per tactum vero narium, ut abjectis delectationibus noxiis, solum Christi semper amplectantur odoremodor sumus Deo in omni loco . Et ut meminerit se juxta exemplum beati Job, donec superest halitus in eo et spiritus Dei in naribus ejus, non loqui iniquitatem labiis, nec lingua mendacium meditari debere. Porro per tactum aurium, ut relicto auditu linguae nequam, audiat verba Christi, et faciat ea: similis vero prudenti, qui aedificavit domum suam supr
Abbreviated transcription (Latin):
die: dñs iterũ per propħam dicit:
Adhuc semel & ego mouebo non so-¬
ximus aerem mouit: & t̾ra non sub¬
sistit: Quis ergo ferat. cũ cęlũ moue¬
rit: Quid autẽ terrores quos cerni¬
mus: nisi sequentis irȩ precones
dixerun: Unde & considerare ne¬
cesse est. quia ab illa tribulatione
ultuna. tantũ sunt tribulationes¬
iste dissimiles: quantũ a potentia
uidicis: persona preconis distat:
mutate: mala tẽptania resistendo
uincite: ꝑpetrata autẽ fletibꝰ puni¬
de: Aduentũ nãq et̾rai udicis. tan-¬
to securiores quandoq uidebitis :
quanto nunc districtionẽ illius
timendo preuenitis:¬

Expanded text:
inus iterum per prophetam dicit: Adhuc semel, et ego movebo non socum aerem movit, et terra non subsistit; quis ergo ferat, cum coelum moverit? Quid autem terrores quos cernimus, nisi sequentis irae praecones dixerimus? Unde et considerare necesse est quia ab illa tribulatione ultima tantum sunt, istae tribulationes dissimiles quantum a potentia judicis persona praeconis distat. mutate, mala tentantia resistendo vincite, perpetrata autem fletibus punite. Adventum namque aeterni judicis tanto securiores quandoque videbimus, quanto nunc districtionem illius timendo prevenimus
Abbreviated transcription (Latin):
bentur: quia uidelicet eũ quẽ amant.
mox inueniunt. dũ transit is. quẽ
non amauerunt: Absit enĩ ut fidelis
quisq qui dm̃ uidere desiderat: de
mundi ꝑsecutionibus lugeat: quẽ
finiri eisdẽ suis ꝑcussionibus non
ignorat Scriptũ nãq est Quicũq
mimicus dei constituetur: Qui ergo
appropinquante mundi fine non
gaudet: amicũ se illius e̾e testatur:⁊
atq per hoc inimicus dĩ esse conuin¬
citur: Sed absit hoc a fideliũ cordi¬
bus: absit ab his. qui &e esse aliam
uitam per fidem credunt: et eam
per oꝑationẽ diligunt: Ex mundi
enĩ destructione lugere eorũ est:
qui radices cordis. in eius amore
plantauerunt: qui sequentẽ uitã
non quȩrunt: qui illã neq es se
suspicant᷑: Nos autẽ qui cȩlestis
patriȩ gaudia ȩterna cognouimꝰ:
festinare ad ea quãtotius debemus:
que nos tristicia. quȩ aduersitas non
angustat: Quid est uita mortalis:
calcari mundus ac despici debeat:

Expanded text:
bentur, quia videlicet eum quem amant bentur, quia videlicet eum quem amant mox inveniunt, dum transit is quem non amaverunt. Absit enim ut fidelis quisque qui Deum videre desiderat de mundi percussionibus lugeat, quem finiri eisdem suis percussionibus non ignorat. Scriptum namque est: Quicunque inimicus Dei constituitur . Qui ergo appropinquante mundi fine non gaudet, amicum se illius esse testatur, atque per hoc inimicus Dei esse convincitur. Sed absit hoc a fidelium cordibus, absit ab his qui et esse aliam vitam per fidem credunt, et eam per operationem diligunt. Ex mundi enim destructione lugere eorum est qui radices cordis in ejus amore plantaverunt, qui sequentem vitam non quaerunt, qui illam neque esse suspicantpatriae gaudia aeterna cognovimus, festinare ad ea quantocius debemus. Quae nos tristitia, quae adversitas non angustat? Quid est vita mortalis, calcari mundus ac despici debeat,
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate magna. & maiestate:
Acsi aꝑtẽ diceretur In potestate et
maiestate uisuri sunt: quẽ in hu¬
militate positũ. audire nolueruis:
Ut uirtutẽ eius tando tuie districtiꝰ
sentiant: quanto nunc ceriucẽ cor¬
dis. ad eius patientiã non iuclinan
Sed quia hȩc contra reprobos dicta
sunt: mox ad electorũ consolationem
uerba uertunt᷑. Ham subditur: His
autẽ fieri incipientibus r espicite et
tos suos ammoneat dicens Cum
plage mundi crebrescunt: cũ t̾ror
iudicii iurtutibus cõmotis ostendit᷑
leuate capita ur̃a. id est exhilarate
corda: quia dũ finitur mundus. cui
amici non estis: prope fit redẽptio
quã quesistis. In scriptura & enĩ sa¬
cra: sepe caput pro mente ponitur:
Quia sicut capite regunt᷑ membra:
ita cogitationes mente disponuntur:
Leu are itaq est capita: mentes nr̃as
ad gaudia patriȩ cȩlestis erigere:
Qui ergo dm̃ diligunt: ex mundi
fine gaudere. atq hilarescere iu¬

Expanded text:
cum potestate magna et majestate. cum potestate magna et majestate. Ac si aperte diceretur: In potestate et majestate visuri sunt quem in humilitate positum audire noluerunt, ut virtutem ejus tanto tunc districtius sentiant, quanto nunc cervicem cordis ad ejus patientiam non inclinant. 3. Sed quia haec contra reprobos dicta sunt, mox ad electorum consolationem verba vertuntur. Nam et subditur: His autem fieri incipientibus, respicite et tos suos admoneat, dicens: Cum plagae mundi crebrescunt, cum terror judicii virtutibus commotis ostenditur, levate capita, id est exhilarate corda, quia dum finitur mundus, cui amici non estis, prope fit redemptio quam quaesistis. In Scriptura etenim sacra saepe caput pro mente ponitur, quia sicut capite reguntur membra, ita et cogitationes mente disponuntur. Levare itaque capita est mentes nostras ad gaudia patriae coelestis erigere. Qui ergo 1438 Deum diligunt ex mundi fine gaudere atque hilarescere ju
Abbreviated transcription (Latin):
cussit: Quid ergo iudex iste facturus
est. cũ ꝑ semet ipsũ ueniens. in ulti¬
onẽ peccatorũ ira eius exarserit: si
portari non potest. cũ nos ꝑtenaussuã
nubẽ ferit : In irȩ eius presentia. quȩ
caro subsistit: si uentũ mouit. & t̾ram
subruit: concrtauit aera:ꝰ & tot ȩ̨dificia
strauit: Hanc diftrictionẽ iudicis. pau¬
lus considerans: ait: Horrendũ est ur¬
cidere in manus dĩ uiuentis: Hane
psalnusta exponit dicens: Ds̃ manifes¬
in conspectu eius ardebit: & in circui¬
tu eius tẽpestas ualida Districtionẽ
quippe tantę iusticiȩ tẽpestas ignisq
comitant᷑: quia tẽpestas examinat. qͦs
ignis exurit: Illũ ergo diem fr̃s km̃i.
modo graue creditur. in eiꝰ cõparatione
leuigatur: De illo &enĩ die: ꝑ ꝓpħam
dicitur: Iuxta est dies dñi magnus:
iuxta. & uelox nimis Uox diei dñi
amara tribulatur ibi fortis: Dies irȩ

Expanded text:
cussit. Quid ergo judex iste facturus cussit. Quid ergo judex iste facturus est, cum per semetipsum venerit, et in ultionem peccatorum ira ejus exarserit, si portari non potest cum nos per tenuissimam nubem ferit? In irae ejus praesentia quae caro subsistet, si ventum movit, et terram subruit, concitavit aera, et tot aedificia stravit? Hanc districtionem venturi judicis Paulus considerans, ait: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Hanc Psalmista exprimit, dicens: Deus manifesn conspectu ejus ignis ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Districtionem quippe tantae justitiae, tempestas ignisque comitantur. Quia tempestas examinat quos ignis exurat. Illum ergo diem, fratres chmodo grave creditur, in ejus comparatione levigetur. De illo enim die per prophetam dicitur: Juxta est dies Domini magnus, juxta et velox nimis. Vox diei Domini amara, t
Abbreviated transcription (Latin):
uiguit. ad ꝓpagandam humani ge¬
neris prolem: robustus fuit. salute
corporũ uiridis: opulentia rerũ pin¬
gus: At nunc ipsa sua senectute de-¬
primitur: & quasi ad uicinã mortem
m olestiis crebrescentibus urgetur:
Nolite ergo fr̃s mei diligere: quem
uidetis diu stare non posse. Prȩcepta
apostolica in animo ponite: quibus
nos ammonet dicens: Holite diligere
mundũ. neq ea quȩ ur mundo suna.
quia si quis diligit mundũꝰ non est
caritas patris in eo Nudius tertius
fr̃s agnouistis. quod subito turbine
annosa arbusta eruta: destructe do¬
mus. atq eccłiȩ a fundamentis euer¬
se sunt: Quanti ad uesperũ sani. atq
incolumes. acturos se in crastinum
aliquid putabant: & tamen nocte
eadem. repentina morte defuncti suns:
in laqueo ruinȩ deprehensi Sed
agenda inuisibilis iudex uenti tenu¬
issimi sp̃m mouit. uiuus procellam
nubis excitauit. & terrã subruit. ca¬
sura tot ȩdificiorũ fundamenta con¬

Expanded text:
viguit, ad propagandam humani geviguit, ad propagandam humani generis prolem robustus fuit, salute corporum viridis, opulentia rerum pinguis; at nunc ipsa sua senectute deprimitur, et quasi ad vicinam mortem molestiis crescentibus urgetur. Nolite ergo, fratres mei, diligere quem videtis diu stare non posse. Praecepta apostolica in animo ponite, quibus nos admonet, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt, quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Nudius tertius, fratres, agnovistis quod subito turbine annosa arbusta eruta, destructae domus, atque Ecclesiae a fundamentis eversae sunt. Quanti ad vesperum sani atque incolumes acturos se in crastinum aliquid putabant, et tamen nocte eadem repentina morte defuncti sunt, in laqueo ruinae deprehensi? 6. Sagenda invisibilis judex venti tenuissimi spiritum movit, unius procellam nubis excitavit, et terram subruit, casura tot aedificiorum fundamenta con
Abbreviated transcription (Latin):
tem mea non transient: Acsi aperte
dicat: Om̃e quod apud uos durabile
est & sine mutatione: durabile ad
ȩt̾nitatẽ non est: Q om̃e quod apud
me transire cernitur: fixũ et sine
transitu tenetur: Quia sine mutabi¬
litate manentes sententias exprimit:
meus sermo qui transit. Et ecce fr̃s
mei iam cernimus. quod audiebamꝰ:
nouis quotidie & crebrescentibꝰ malis
mundus arguitur: Ex illa plebe in-¬
numera quanti remanseritis aspici-¬
tis: & tamen adhuc quotidie flagella
urgent: repentina casus opprimunt.
norȩ nos & inprouise clades affliguns:
Sicut enĩ in iuuentute uget corpus:
forte & incolume manet pectus. torosa
ceruix. plena sunt brachia:. Inanis
autẽ seralibus statura curuat᷑: ceruix
exsiccata deponit᷑. frequentibꝰ suspiriis
pectus urgetur. uirtus deficit. Loquen¬
tis uerba anhelitus intercedit &am
&si langor desit. plerũq senibus ipsa
sua salus ȩgritudo est: Ita mundus
in anis prioribus uelut in iuuentute

Expanded text:
tem mea non transibunt. Ac si aperte tem mea non transibunt. Ac si aperte dicat: Omne quod apud vos durabile est, sine immutatione durabile ad aeternitatem non est; et omne quod apud me transire cernitur, fixum et sine transitu tenetur, quia sine mutabilitate manentes sententias exprimit meus sermo qui transit. 5. Ecce, fratres mei, jam cernimus quod audiebamus. Novis quotidie et crebrescentibus malis mundus urgetur. Ex illa plebe innumera quanti remanseritis aspicitis; et tamen adhuc quotidie flagella urgent repentini casus opprimunt, novae nos et improvisae clades affligunt. Sicut enim in juventute viget corpus, forte et incolume manet pectus, 1439 torosa cervix, plena sunt bronchia; in annis autem senilibus statura curvatur, cervix exsiccata deponitur, frequentibus suspiriis pectus urgetur, virtus deficit, loquentis verba anhelitus intercidit; nam etsi languor desit, plerumque sensibus ipsa sua salus aegritudo est: ita mundus in annis prioribus velut in juventute
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dei: aꝑte dicens: quia sicut
ex fructu arborũ uicina estas cog¬
noscitur: ita ex riuna mundi. ꝓpe
esse cognoscitur regnũ dei: Quibus
profecto uerbis oftendit᷑: quia fructꝰ
mundi ruina est Ad hoc enĩ crescit
ut cadat: ad hoc germinat: ut quęq
germinauerit: cladibus consumat:
b̾ene autẽ regnũ dei ȩstati cõparat᷑.
quia tunc meroris nr̃i nubrla tran¬
seunt: & uitȩ dies ȩterni solis clari¬
tate fulgescunt: Quȩ omia: sub mag¬
na certitudine confirmant᷑. cũ sub¬
dico uobis. quia non prȩteribit ge¬
neratio hȩc : donec omĩa fiant: Cęlũ
&̃ terra transibunt: uerba autẽ mea
non transient. Hichil enĩ in rerũ
corporaliũ natura. cęlo &e terra du¬
rabilius: & nichil in rerũ natura.
tam uelocit᷑ quã sermo transit:
Uerba enĩ quo usq in ꝑfecta sunt: uer¬
ba non sunt: Cũ uero ꝑfecta fuerint.
omino iã non sunt. quia nec ꝑfici.
nisi transeundo possunt Ait ergo:
Celũ & terra transibunt: uerba au-¬

Expanded text:
 si aperte dicat: Quia sicut ex fructu arborum vicina aestas cognoscitur, ita ex ruina mundi prope esse agnoscitur regnum Dei. Quibus profecto verbis ostenditur quia fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit, ut cadat. Ad hoc germinat, ut quaecunque germinaverit, cladibus consumat. Bene autem regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt. 4. Quae omnia sub magna certitudine confirmantur, cum sendico vobis, quia non praeteribit geneterra transibunt, verba autem mea non transibunt. Nihil enim in rerum corporalium natura coelo et terra durabilius, et nihil in rerum natura tam velociter quam sermo transit. Verba enim quousque imperfecta sunt, verba non sunt; cum vero perfecta fuerint, omnino jam non sunt, quia nec perfici nisi transeundo possunt. Ait ergo: Coelum et terra transibunt, verba au
Abbreviated transcription (Latin):
inuenire desilerans: senes¬
centẽ mundũ quȩ mala se¬
quantur denuntiat: ut nos ab eius
a mort cõpescat Appropinquantẽ eius
termurũ quantȩ ꝑcussiones preueni¬
ait ur notescit: ut si dm̃ metuere
in tranquillitate nolumus: uicinũ
eius iudiciũ uel ꝑsecutionibꝰ attriti

Expanded text:
invenire desiderans, senescentem mundum quae mala sequantur denuntiat, ut nos ab ejus amore compescat. Appropinquantem ejus terminum quantae percussiones praeveniant innotescit, ut si Deum metuere in tranquillitate non volumus, vicinum ejus judicium vel percu
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq plures qui ascensuri sunt montẽ
diũ descripsisset. qui cliuersis fuere
etat ⁊bus : postea infert: Hȩc est
generatio quęrentiũ dñm: quęrentiũ
faciẽ dĩ iacob E in alio loco de
om̃ibus scĩs: generatio iustorum
benedicetur: De malis uero: ut
in prȩsenti loco Eeneratio u̾perarũ:
Requirent᷑ omĩa a generatione ista
Et in ezechiel cũ peccata terrȩ
descripsisset: sermo propħicus ad¬
iecit: Si noe. & iob. & danihel
ibi fuerint inuenti: non dimita
peccata terrȩ illi Om̃s iustos qui
similes forent uirtutibus eorum:
noe. &e iob. & danihel uolens intelli¬
gi Ergo & isti. quia similia cain
&e ioas contra apłos gesserint: de
una generatione e̾e̾. referuntur¬

Expanded text:
Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus eorum, per Noe et Job et Daniel volens intelligi. Ergo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur