comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma. xp̃c ueniret: ut peccatum mundi
pereuntis auferret. De quo dicit iohan¬
nes. Ecce agnus dei ecce qui collit pecca¬
tum mundi. Et ipse saluator dese. He¬
nit enim filius hominis querere et sal¬
numquã uulneratũ ad stabulũ mise¬
ricordit̃ impositum iumento ꝑduceret:
si ali quod in eo uulnꝰ in sanabile iudica¬
ret. Num quam duobꝰ denariis datis red¬
diturũ se quicqͥd suꝑ erogaret stabula¬
riospopondisset: si suꝑ crogationẽ illã
non plene sanitati p̃nosceret ꝓfuturã
Ut quid enim stabularius aliquid suꝑ¬
crogat. si est in saucio uulnus quod cura¬
ri non ualeat: Sicut gͦ medico nr̃o nul¬
la ẽ incurabilis plaga: ita nec. in aliqͦ
uulnere. nec in aliquo tempore celestis
potest deficere medicina. Idõ ipse me¬
dicus semꝑse posse conuerso salutem
donare testatur. dicens. Cum conũsus
fueris et ingemueris. saluus eris. Propt̃
quod duritiam quorundam sic ꝑ ihe¬
remiam ds non desinit increpare. Nun

Expanded text:
Christus veniret, ut peccata mundi Christus veniret, ut peccata mundi pereuntis auferret, de quo dicit Joannes: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi , et ipse Salvator de se: Venit enim Filius hominis quaerere et salnunquam vulneratum ad stabulum misericorditer impositum jumento perduceret, si aliquod in eo vulnus insanabile judicaret. Nunquam duobus denariis datis, redditurum se quidquid supererogaret stabulario spopondisset , si supererogationem illam non plenae sanitati praenosceret profuturam. Ut quid enim stabularius aliquid supererogat, si est in saucio vulnus quod curari non valeat? Sicut ergo medico nostro nulla est incurabilis plaga, ita nec in aliquo vulnere, nec in aliquo tempore, coelestis potest deficere medicina. Ideo ipse medicus semper se posse converso salutem donare testatur, dicens: Cum conversus fueris, et ingemueris, salvus eris . Propter quod duritiam quorumdam sic per Hieremiam Deus non desinit increpa
Abbreviated transcription (Latin):
auertitur iniquus abiniquitate sua
quam fecit ut faciat iudicium et iusti¬
ciam. hic animam suam custodiuit: et
auertit se ab omĩb iniquitatib suis
quas fecit. uita uiuet. et non morietur.
Utraq sententia uera est. quia utraq di¬
uina est: siue iustum cum aũsus fuerit
aiusticia sua. om̃s iusticias eiꝰ Obluuo¬
ni tradendas. siuie iniquũ cum abiniqͥ¬
tate fuerit conũsus adiusticiam. ipsũ
saluandum. et om̃s iniquitates eiꝰ inme¬
moria ñ futuras. Iniquũ uͦ ẽ. si putemꝰ
iustum quandoq aũsum posse dãpna¬
ri: et putemꝰ iniquũ quandoq conuer¬
sum ñ posse saluari. Iustus ẽ &e miseri¬
cors. Sicut gͦ potest ꝑ iusticiam damp¬
nare auersum: sic potest ꝑ miscdiam.
semꝑ saluare conũsum. Nulla prolixitas
temporis. uł ȩquitati diuinȩ uł pietati:
p̃iudicat. Penitentia numquam . ẽ. apud
dm̃ sera: in cuiꝰ conspectu semꝑ ꝓp̃sen¬
tib habentur tam p̃terita quam futura.

Expanded text:
averterit se iniquus ab iniquitaaverterit se iniquus ab iniquitaquam fecit, ut faciat judicium et justitiam, hic animam suam custodivit, et avertit se ab omnibus iniquitatibus suis quas fecit, vita vivet, et non morietur . Utraque sententia vera est, quia utraque divina est, sive justum, cum aversus fuerit a justitia sua, omnes justitias ejus oblivioni tradendas; sive iniquum, cum ab iniquitate fuerit conversus ad justitiam, ipsum salvandum, et omnes iniquitates ejus in memoria non futuras. 11. Iniquum vero est, si putemus justum quandoque aversum posse damnari; et putemus iniquum quandoque conversum non posse salvari. Justus est Deus et misericors. Sicut ergo potest per justitiam damnare aversum, sic potest per misericordiam semper salvare conversum. Nulla prolixitas temporis, vel aequitati divinae, vel pietati praejudicat. Poenitentia nunquam est apud Deum sera, in cujus conspectu semper pro praesentibus habentur tam praeterita quam futura.
Abbreviated transcription (Latin):
postulare: Absit ut hoc sit indõ nr̃o:
quod inlitib habet humana conditio.
Ds̃ et enim nr̃ sic est misericors et bonus:
sicut et infinitus ẽ & inuictus. Proinde
bonitas inuicti ñ uincit᷑: & infiniti mise¬
ricordia ñ finitur. Deniq omne uit&
aptissimũ. dicens. Iniquus si se conũtat
ab omnib iniquitatib suis quas fecit. et
custodierit omĩa mandata mea. ut faciat.
iusticiam et misericordiam: uita uiuet:
et non morietur. Omĩa delicta quȩcũq
fecit ñ erunt in memoria. in sua iusticia
se auerterit iustus aiusticia sua et fece¬
rit iniquitatẽ. scđm om̃s iniquitates quas
fecit ille iniquus. om̃s iusticiȩ eius quas
fecit non erunt inmemoria: in delicto
suo quo deliquit et inpeccatis suis quib
peccauit in ipsis moriet᷑. Et infra dicit.
Cum conũtit se uistus a sua iusticia ut fa¬
ciat delictum et moriat᷑: in suo delicto
quod fecit in ipso moriet᷑. Et in eo quod

Expanded text:
postulare? Absit ut hoc sit in Deo nostro postulare? Absit ut hoc sit in Deo nostro quod in litibus habet humana conditio. Deus enim noster sic est misericors et bonus, sicut infinitus est et invictus. Proinde bonitas invicti non vincitur, et infiniti misericordia non finitur. 193 CAP. VII. aptissimum, dicens: Iniquus, si se convertat ab omnibus iniquitatibus suis quas fecit, et cusiustitiam et misericordiam, uita uiuet et non morietur: et omnia delicta, quaecumque fecit, non erunt in memoria: in sua iustitia,  averterit justus a sua justitia, et fecerit iniquitatem, secundum omnes iniquitates quas fecit ille iniquus, omnes justitiae ejus quas fecit, non erunt in memoria. In delicto suo quo deliquit, et in peccatis suis quibus peccavit, in ipsis morietur . CAPUT XI.Cum convertit se justus a sua justitia, et facit delictum; morietur in eo delicto quod fecit, in ipso morietur. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Ac ꝑhoc nec sub spe remissionis
debet aliquis peccare securus: ne pecca¬
torum suorum considerans multitu¬
dinem remanere cathena desꝑatio¬
nis obstrictus. Hortatur enim nos scrip¬
tura scã ut peccare iam desinamus nec¬
desꝑemus nobis remittenda quȩ fecimꝰ.
Dicit quippe. fili peccasti ne adicias iterũ:
sed et dep̃teritis deprecare ut tibi dimit¬
tantur. Utrumq scriptura scã p̃monuit:
et ostendit quod nec in peccato debeamꝰ
remanere. nec de remissione cuiꝰubet
peccati ambigere. Ctir enim iubetur ne
adiciamꝰ ꝑeccata peccatis: si est inpecca¬
to manendum: Aut cur iubetur ut de
p̃teritis dep̃cemur. ut nobis dimittant᷑:
si sunt aliqua quȩ deprecantib dimit.¬
ti nullatenus possunt: An forsitan tem¬
porum cuiquam potest p̃dicare longe¬
uitas. ut sicut ꝑacto tricennali spatio.
nullis sinitur legib humanis ablata
repetere:. sic legib diunis post longa pec¬
candispatia. nonliceat indulgentiam

Expanded text:
tia; ac per hoc, nec sub spe remissionis tia; ac per hoc, nec sub spe remissionis debet aliquis peccare securus, nec peccatorum suorum considerans multitudinem, remanere catena desperationis obstrictus. Hortatur enim nos Scriptura sancta, ut peccare jam desinamus, necperemus nobis remittenda quae fecimus; dicit quippe: Fili, peccasti; ne adjicias iterum, sed et de praeteritis deprecare, ut tibi dimittantur . Utrumque sancta Scriptura praemonuit, et ostendit quod nec in peccato debeamus remanere, nec de remissione cujuslibet iniquitatis ambigere. Cur enim jubetur ne adjiciamus peccata peccatis, si est in peccato manendum? aut cur jubetur ut de praeteritis deprecemur ut nobis dimittantur, si sunt aliqua quae deprecantibus dimitti nullatenus possunt? An forsitan temporum cuiquam potest praejudicare longaevitas, ut sicut peracto tricennali spatio, nullus sinitur legibus humanis ablata repetere, sic legibus divinis, post longa peccandi spatia, non liceat indulgentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uidens iudas qui cum tradidit quia dãp¬
natus. ẽ: penitentia ductus. retulit tri-¬
ginta argenteos pͥncipib saccidotum
et semoribus dicens. Peccaui: tradens san
guinem iustum. At illi dixerunt. Quid
ad nos. tu uideris. Et proiectis argenteis
intemplo secessit:. et abiens. laqueo se sus¬
pendit. Digne quidem penitentiam ges¬
fit quia peccauit tradens sanguinẽ iustũ:
s idõ sibi fructum penitentię denegauit:
quia peccatum traditionis suȩ. ipso quẽ
tradiderat deluendum sanguine ñ sꝑa
inpeccatis diabolus cenet. et compellit
eos dĩ iusticiam ñ metuere: quosinanit̃
suadet de dei bonitate gaudere. Tales
dicunt scđ̾m apłi obiurgationẽ. facia¬
mus mala ut ueniant bona. quorum
dampnatio iusta ẽ. His indiciis eiuden¬
ter agnoscimus in aniter hominẽ pe¬
nitere. si dum penitentia gerit᷑. indul¬
gentia despereturt.: et frustra indulgen¬
tiam sꝑari: sine peccatorum peniten¬

Expanded text:
videns Judas, qui eum tradidit, quia damvidens Judas, qui eum tradidit, quia damnatus esset, poenitentia ductus, retulit triginta argenteos principibus sacerdotum, et senioribus diguinem justum. At illi dixerunt: Quid ad nos? tu videris. Et projectis argenteis in templo, secessit, et abiens, laqueo se suspendit . Digne quidem poenitentiam gessit, quia peccavit tradens sanguinem justum, sed ideo sibi fructum poenitentia denegavit, quia peccatum traditionis suae ipso quem tradiderat diluendum sanguine non spein peccatis diabolus tenet, et compellit eos Dei justitiam non metuere, quos inaniter suadet de Dei bonitate gaudere. Tales dicunt, secundum Apostoli objurgationem: Faciamus mala, ut veniant bona; quorum damnatio justa est . 9. His indiciis evidenter agnoscimus inaniter hominem poenitere, si dum poenitentia geritur, indulgentia desperatur, et frustra indulgentiam sperari sine peccatorum poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
uiam suam qua peccat: relinquat mi¬
quus cogitationem suam qua de pec¬
catorum remissione desꝑat: & scd̃m¬
ꝓpħȩ dictum conũtatur ad dñm: qͥa
multus ẽ ad ignoscendum. In hoc mul¬
to nichil de est. inquo et omnipotens
miseri cordia: et omĩpotentia miseri.¬
cors ẽ. Tanta est autem et benignitas
omnipotentiȩ et omĩpotentia benig¬
nitatis in dõ: ut nichil sit quod nolit
aut non possit relaxare conũso. Sa
lubris autem conũsio duplici ratione
subsistit. si nec pęnitentia sꝑantem.
nec spes deserat penitentem: Ac ꝑhoc
si toto corde quisquam renuntiet pec¬
cato suo: et toto corde spemponat re¬
missionis in dõ. Et enim ñ numquã
aut spem penitenti homini diabolꝰ
adimit. aut sꝑantipenitentiã tollit:
unum dum honerat compͥmit. alterũ
dum eleuat eicit. Iudas qui xp̃m tradidit.
peccati sui penitentiam gessit. s salutẽ
ꝑdidit. quia indulgentiam non spauit.
Deniq sic de illo euangłista loquit᷑. Cc̃

Expanded text:
viam suam, qua peccat; relinquat iniquus cogitationem suam, qua de peccatorum remissione desperat, et se dictum, convertatur ad Dominum, quia multus est ad ignoscendum. In hoc multo nihil deest, in quo et omnipotens misericordia, et omnipotentia misericors est. Tanta est autem et benignitas omnipotentiae, et omnipotentia benignitatis in Deo, ut nihil sit quod nolit aut non possit relaxare converso. lubris autem conversio duplici ratione subsistit: si nec poenitentia sperantem, nec spes deserat poenitentem; ac per hoc, si ex toto corde quisquam renuntiet peccato suo, et toto corde spem ponat remissionis in Deo. Etenim nonnunquam aut spem poenitenti homini diabolus adimit, aut speranti poenitentiam tollit: unum dum onerat, comprimit; alterum dum elevat, dejicit. Judas, qui Christum tradidit, peccati sui poenitentiam gessit, sed salutem perdidit, quia indulgentiam non speravit. Denique sic de illo evangelista loquitur: Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
sum descendens. s tr̃ena animalis dia¬
bolica. Manifesta igitur suꝑbia dep̃¬
henditur: cum manifeste peccatur. Ac¬
tam̃ cum fuco iusticiȩ iniquitas tegitur.
illa suꝑbiȩ pestilentia ueneno suisser¬
pit. illa ꝑiculosius irrepit cumabhis
qui iusticiȩ studium gerunt. uel alioꝵ
uita tanquam in digna despicit᷑. uel
in oꝑib bonis aliquid humanis uirib
assignatur. Illa deniq suꝑbia qua
cȩteri abhis qui siba iusti uidentur
uelut peccatores despiciuntur. inpha-¬
riseo condempnat᷑: sicut etiam sc̃s euan¬
glista testatur dicens. Dixit autemet ad
quosdam qui inse confidebant canqũã
iusti. et asꝑnabantur cȩteros. parabolã
istam. Duo homines ascenderunt intẽ

Expanded text:
sum descendens, sed terrena, animalis, diasum descendens, sed terrena, animalis, diabolica ehenditur, cum manifeste peccatur; at cum fuco justitiae iniquitas tegitur, illa superbiae pestilentia venenosius serpit, illa periculosius irrepit, cum ab his qui justitiae studium gerunt, vel aliorum vita tanquam indigna despicitur, vel in operibus bonis aliquid humanis viribus assignatur. Illa denique superbia, 173 qua caeteri ab his qui sibi justi videntur velut peccatores despiciuntur, in Pharisaeo condemnatur, sicut etiam sanctus evangelista testatur, dicens: Dixit autem et ad quosdam qui in se confidebant tanquam justi, et aspernabantur caeteros, parabolam istam. Duo homines ascen
Abbreviated transcription (Latin):
nouit corda urã. Quosut suꝑbos
euidenter ostenderet: secutus ad uin¬
xit. Quia quod hominib altum. ẽ:
abhominatio est ante dominum.
Ad eos etiam qui sub xp̃iana ꝓfessio¬
ne uiuiunt et xp̃i p̃cepta manifeste pec¬
cando contempnunt: sic ipse xp̃c loqͥt᷑
doctor hisuerbis obiurga Confitentur
se nosse dm̃. factis autem negant. Cum
sint ab hominati et incredibiles. et ad
omne opus bonum reprobi. Namae
fr̃s mei si fidem quis dicat se habere :
oꝑa autem non habeat: Numqͥd pot̃
fides saluare eum: Humilitas ergo
quam docuit xp̃c dicens. Discite ame
quia mitis sum & humilis corde. ñ in
sola consistit fide: sed infide simul &
oꝑe. Namscriptum est. Quia et demo¬
nes credunt & contremẽscunt: qui tam̃
dõ humiles non sunt. Unde etiam apss
paulus asserit quia sapientia carnis
iminica est dõ: Legi enim dei non subi¬
citur: nec enim potest. Quȩ sapientia
scđm iacobi sententiam non est de sur¬

Expanded text:
novit corda vestra. Quos ut superbos novit corda vestra. Quos ut superbos evidenter ostenderet, secutus adjunxit: Quia quod hominibus altum est, abominatio est ante Dominum . 27. Ad eos etiam qui sub Christiana professione vivunt, et Christi praecepta manifeste peccando contemnunt, sic ipse Christus loqDoctor his verbis objurgat: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant; cum sint abominati, et incredibiles, et ad omne opus bonum reprobi . Sed et est, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? numquid potest fides seruquam docuit Christus dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde , non in sola consistit fide, sed in fide simul et opere. Nam scriptum est quia Et daemones credunt et contremiscunt ; qui tamen ideo humiles non sunt. Unde etiam apostolus Paulus asserit: Quia sapientia carnis inimica est Deo: legi enim Dei non subjicitur; nec enim potest ; quae sapientia secundum Jacobi sententiam, non est desur
Abbreviated transcription (Latin):
modo enim stare potuit: cui ꝓsuꝑbia
restitit ille quinum quã cadit: Ini¬
tium enim omĩs peccati suꝑbia. propt̃
quod ds̃ suꝑbis resistit: humilibꝰ autẽ
tium omnis peccati dicitur: uc omẽ
peccatum de ipsa canquam de radice
pullulare monstretur. Quȩ multi¬
plici modo miseris inferens mortem
publico certamine carnales deicit:
spiritales uero si quos in cautos inue¬
nerit. occultiori conflictu prosternit.
Quis enim nesciat fornicarios. idolis
sertuentes ad ulteros. molles. mascłoꝵ
concubitores. fures. auaros. ebriosos.
maledicos. rapaces. suꝑbas adũsus
dm̃ ceruices erigere: et nequissimis
oꝑibus magis diabolo militare:
Sunt alii quos inspectu hominũ su¬
ꝑbia tanquam suos demonstrat
hostes: et incrinsecus habet nequis¬
simos milites. Abhis iniquicas calli¬
de geritur: humanis obtutib iusti¬
cia fallaciter ostentatur. Hos dñs
nr̃ sic increpat. Uos estis qui iustifi¬
catis uos cotam hominib. ds̃ autem

Expanded text:
modo enim stare potuit, cui pro superbia modo enim stare potuit, cui pro superbia restitit ille qui nunquam cadit? Initium enim omnis peccati superbia ; Propter quod Deus superbis resistit, humilibus autem tium omnis peccati dicitur, ut omne peccatum de ipsa tanquam de radice pullulare monstretur: quae multiplici modo miseris inferens mortem, publico certamine carnales dejicit; spiritales vero, si quos incautos invenerit, occultiore conflictu prosternit. Quis enim nesciat fornicarios, idolis servientes, adulteros, molles, masculorum concubitores, fures, avaros, ebriosos , maledicos, rapaces, superbas adversus Deum cervices erigere, et nequissimis operibus magis diabolo militare? Sunt alii quos in conspectu hominum superbia tanquam suos demonstrat hostes, et intrinsecus habet nequissimos milites. Ab his iniquitas callide geritur, ut humanis obtutibus justitia fallaciter ostendatur. Hos Dominus noster sic increpat: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus; Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
tamenta porrigit᷑ si suscipiatur. fomitẽ
libidin subministrat. Si respuatur:
iactantiam de abstinentia seminat. In-¬
sinuat dilectionem pecuniȩ: si tenue¬
rit assensum: auaritiȩ gladio animã
confodit incautam. Si autem fuerit
repulsus. insidias quas ꝑ tenacitatẽ
tendere non potuit. ꝑ liberalitatem ne-¬
quissimꝰ tendit. Et in oꝑe misericordiȩ
facit cordis suꝑbiam pullulare: ut eo
quod egenti largitur: magna sibiha-¬
bere merita uideatur. Innuitis hȩc fac̃.
&e maxime sic impugnare spiritales
dei famulos et famulas assueuit: ut si
quis teb noxiis mortiferisq non uincit᷑.
uitalib remediis occidat᷑. Bonis oꝑat᷑
mala salubrib noxia iustis in iusta:
et commodis p̃stat incommoda. Hoc
in se ipso pͥmũ oꝑatus. ẽ: qui ñ ex con¬
ditione habuit originem criminis.
s exelatione iurtutis. Heritatem in
iusticia detinere noluit.: et ꝑ iniusti¬
ciam lapsus inueritate nonstetit. Quo¬

Expanded text:
tamenta porrigit, si suscipiatur, fomitem tamenta porrigit, si suscipiatur, fomitem libidinis subministrat; si respuatur, jactantiam de abstinentia seminat. Insinuat dilectionem pecuniae: si tenuerit assensum, avaritiae gladio animam confodit incautam; si autem fuerit repulsus, insidias quas per tenacitatem tendere non potuit, per liberalitatem nequissimus tendit; et in opere misericordiae facit cordis superbiam pullulare, ut eo quod egenti largitur, magna sibi habere 172 merita videatur. In multis haec facit, et maxime sic impugnare spiritales Dei famulos et famulas assuevit; ut si quis rebus noxiis mortiferisque non vincitur, vitalibus remediis occidatur. Bonis operatur mala, salubribus noxia, justis injusta, et commodis praestat incommoda. Hoc in seipso primum operatus est, qui non ex conditione habuit originem criminis, sed ex elatione virtutis veritatem in injustitia detinere voluit et, per injustitiam lapsus, in veritate non stetit. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequitur: utramq callidis consiliis in¬
sectat᷑ s uirginitatem carnis ꝑhominẽ
nitit᷑ p̃riꝑeᷤcordis ueru de uirginitatẽ
ꝑseipsum conatur auferre. Nam ple-¬
rumq ad hoc carnis uirginitatem quȩ
inferior est ñ impugnat. ut illius quȩ
potior est fundam̃ta suffodiat: et tã¬
quam diuersis machinis sic in numeris
utitur argrim̃tis: et cum certamin.
manifesto cedit. ad hoc se uictum de¬
monstrat. ut uincat: Ad hoc fugam
simulat. ut ꝑsequentem missis poster¬
suꝑbia ꝑniciosissime iaculatur: et uiti¬
orum auctor in eoquod uincere non pot̃¬
ititiissuis: uincit uirtutib alienis. Ar¬
mis quibꝰ elidit᷑ furgit: Et untute qua
deicitur deicit. Laudat qua se ꝑspicit
suꝑari urtutem: ut uictus possit captiua¬
re uincentem. Inicit enim cordi iactantiã.
ut grauiori lapsu de alto possit deicere:
si quos inhumilib uidet gradu firmior
pugnare. Namũbi grã cumgulȩ delec¬

Expanded text:
persequitur, utramque callidis consiliis inpersequitur, utramque callidis consiliis insectatur. Sed virginitatem carnis per hominem nititur praeripere, cordis vero virginitatem per seipsum conatur auferre. Nam plerumque ad hoc carnis virginitatem, quae inferior est, non impugnat, ut illius quae potior est fundamenta subfodiat; et tanquam diversis machinis, sic innumeris utitur argumentis; et cum certamini manifesto cedit, ad hoc se victum demonstrat, ut vincat; ad hoc fugam simulat, ut persequentem missis post tersuperbiam perniciosissime jaculatur; et vitiorum auctor in eo quod vincere non potest vitiis suis, vincit virtutibus alienis; armis quibus eliditur surgit, et virtute qua dejicitur dejicit. Laudat qua se perspicit superari virtutem, ut victus possit captivare vincentem: injicit enim cordis jactantiam, ut graviori lapsu de alto possit dejicere, si quos in humilibus videt gradu firmiore pugnare. Nam verbi gratia cum gulae delec
Abbreviated transcription (Latin):
de illis. ẽ. laqueis euitandis aliquid me¬
morandum. quos ut ita dicam ñ in ter¬
renis rebus s inipsis cȩlestib adũsariꝰ
tendit: nec auia manifesta seducit
bonis. ibi uehementius et ꝑicłosius sub
colore simulatȩ pacis occultis repugnat
insidiis. Et non ualens uirginitatẽ carnis
in carne ꝑdere uirginitatẽ sp̃s conat᷑
auferre ꝓpter quod non est. xp̃i uirginibꝰ
negligentius intuendũ. quantũ cordis
uirginitas carnis uirginitati p̃pond̾et.
hȩc enim si afidelib coniugatis acuidu¬
is infide quȩ ꝑ dilectionem oꝑatur. etiã
sine uirginitate corporea inhac uita fue¬
rit custodita. infuturo nec carnis uirgini¬
tate priuabitur. & regni celestis beatitu¬
dme ꝑfruetur. Corporalis uͦ uirginitas
etiam deo dicata si uirginitatem ñ ser¬
uauerit cordis nichil proderit in corpo¬
re custodita:. si spiritalis castitas fuerit
inmente corrupta. Utramq diabolus

Expanded text:
de illis est laqueis evitandis aliquid mede illis est laqueis evitandis aliquid memorandum, quos ut ita dicam non in terrenis rebus, sed in ipsis coelestibus adversarius tendit; nec a via manifesto seducit bonis, ibi vehementius et periculosius, sub colore simulatae pacis, occultis repugnat insidiis; et non valens virginitatem carnis in carne perdere, virginitatem spiritus conatur auferre. 24. Propter quod nonnegligentius intuendum quantum cordis virginitas carnis virginitati praeponderet. Haec enim si a fidelibus conjugatis ac viduis in fide, quae per dilectionem operatur, etiam sine virginitate corporea, in hac vita fuerit custodita, in futuro nec carnis virginitate privabitur, et regni coelestis beatitudine perfruetur; corporalis vero virginitas, etiam Deo dicata, si virginitatem non servaverit cordis, nihil proderit in corpore custodita, si spiritalis castitas fuerit in mente corrupta. 25. Diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
adimit: altera ieuinii subsequentis fa¬
cultati resistit. Saturitas facit ut in anit̃
ieiunemꝰ: debilitas facit ne ieiunare pos
nis quȩ testis existat intimȩ castitatis.
N iebil nitoris in habitu exterioris homine
quęrat᷑ ne incerioris hominis habitus
sordidet᷑. Uirgo q̃ ornatũ corꝑeȩ uestis
affectat. animam suam uirtutũ splen¬
dore despoliat: nec habet castitatẽ ue¬
ram: quȩ intuentib parat illecebram.
Nec fidem seruat xp̃oquȩ populo quȩ¬
rit magis placere quam sponso. Con¬
sequenter autem necesse. ẽ. ut quȩ hu¬
mano conspectui concupiscentiã semi¬
nat: in diuino conspectu iracundiam
metat. Qui enim seminat incarne sua
de carne metet corruptionem. Qui
autem seminat inspũ de spũ metet
uitam ȩtñam. Uerum de his atq hoꝵ
similib quȩ ad curam ꝑtinẽt carnis. &
animam faciunt sub uirginitatis noĩe
inconcupiscentiis dormitare:. ille potiꝰ

Expanded text:
adimit, altera facultati jejunii subsequentis adimit, altera facultati jejunii subsequentis obsistit. Saturitas facit ut inaniter jejunemus, debilitas facit ne jejunare possnis, quae testis existat intimae castitatis. Nihil nitoris in habitu exterioris hominis quaeratur, ne interioris hominis habitus sordidetur. Virgo quae ornatum corporeae vestis affectat, animam suam virtutum splendore despoliat; nec habet castitatem veram, quae intuentibus parat illecebram; nec fidem servat Christo, quae populo quaerit magis placere quam sponso. Consequenter autem necesse est ut quae humano conspectui concupiscentiam seminat, 171 in divino conspectu iracundiam metat. Qui enim seminat in carne sua, de carne metet corruptionem. Qui vero seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam 23. Verum de his atque horum similibus quae ad curam pertinent carnis, et animam faciunt sub virginitatis nomine in concupiscentiis dormitare, illae potius
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ autem in deliciis ẽ. iuiuens mortua
licias: quas nec uiduȩ uidet esse con¬
cessas. Insaturitate cibi iuuens sodo¬
ma cibus ignis effici meruit. & ninuie̾¬
ticus popłs diuinum furorem cunctoꝵ
si fortit̾ cũ ista c̾temus. Ide illa tͥũ phꝰad¬
adhibenda temꝑies: ut corpus nr̃m
nec sacuritas excitet: nec in edia ĩmo¬
derata debilitet. Talis gͥ tantaq uirgi¬
nis ieuinium refectio subsequat᷑. ut nec
suauitate corpus illice̾at: nec saturita¬
te succendat: suauitate quippe minu¬
tur elemosinam pauꝑum. saturitate
corpus efficitur bellicosum. Illic frĩb
debitum inuaditur. hic hosti auxiliũ
subrogat᷑. Uolentib enim nobis con¬
cupiscentiam gule diuersis oblectare
pignentis: quod egenꝰ acciꝑe debuit.
uoluptas in sumit. Proinde ieiuniũ
nec debilitas p̃ripiat. nec saturitas tol¬
lat. Utraq enim nrĩs adũ̾sariis mulitat:
quia una utilitatem ieiunii p̃cedentis

Expanded text:
Quae autem in deliciis est, vivens mortua Quae autem in deliciis est, vivens mortua licias, quas nec viduae videt esse concessas. In saturitate cibi vivens Sodoma , cibus ignis effici meruit; et Niniviticus populus divinum furorem, cunctorsi fortiter cum ista certemus: et de illa triumphus acadhibenda temperies, ut corpus nostrum nec saturitas excitet, nec inedia immoderata debilitet. Talis igitur tantaque virginis jejunium refectio subsequatur, ut nec suavitate corpus illiciat, nec saturitate succendat. Suavitate quippe minuitur eleemosyna pauperum, saturitate corpus efficitur bellicosum. Illic fratribus debitum invaditur, hic hosti auxilium subrogatur. Volentibus enim nobis concupiscentiam gulae diversis oblectare pigmentis, quod egenus accipere debuit, voluptas insumit. Proinde jejunium nec debilitas praeripiat, nec saturitas tollat. Utraque enim nostris adversariis militat: quia una utilitatem jejunii praecedentis
Abbreviated transcription (Latin):
nonsit nitida sed despectã buxeum ꝑal¬
lorem rubore sublato corpori ieuinia
generent: candorem carnis lauandi con¬
temptus obfuscet: lasso corpori somnꝰ
stratis duriorib detur: cutis lenitas des¬
pectis asperetur unguentis. contractior
uultus risui semꝑ obsistat & ioco. Hȩc
omnia non diuino adutorio deputat:
s uirib humanȩ possibilitatis assignat.
Proinde ad exteriorem uirginitatẽ inte¬
rioremq seruandam sollicita debet
uirgo semꝑ exultare cautela. Delicias
carnis et oblectamenta corporis quȩ
sibi non cam necessitas exigit quam
uoluptas: omĩno sacra uirgo refugiat.
Spiritalis enim uirginum sponsus ñ qu¬
erit in uirgine carnem deliciis accura¬
tam: s ieuinuis castigatã. Hoc doctor
gentium cum se facere dicit: nob̃ qͦq
insinuat faciendum: Castigo inqͥens
corpus meũ et seruituti subicio. Et
rursum. Inuigiliis multis. in fame et
siti. in ieuiniis multis. Deuidua uͦ dic̃.

Expanded text:
non sit nitida sed despecta, buxeum palnon sit nitida sed despecta, buxeum pallorem rubore sublato corpori jejunia generent, candorem carnis lavandi contemptus obfuscet, lasso corpori somnus stratis durioribus detur, cutis lenitas despectis asperetur unguentis, contractior vultus risui semper obsistat et joco, haec omnia non divino adjutorio deputat, sed viribus humanae possibilitatis assignat. Proinde ad exteriorem virginitatem interioremque servandam sollicita debet virgo semper excubare cautela. Delicias carnis et oblectamenta corporis, quae sibi non tam necessitas exigit quam voluptas, omnino sacra virgo refugiat. Spiritalis enim virginum sponsus non quaerit in virgine carnem deliciis accuratam, sed jejuniis castigatam. Hoc Doctor gentium cum se facere dicit, nobis quoque insinuat faciendum, Castigo, inquiens, corpus meum, et servituti subjicio . Et rursus: In vigiliis multis, in fame et siti, in jejuniis multis . De vidua vero dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
dignam semꝑ exhibeat. & sic ueritatis
teneat uiam: ut non diuertat ad dex¬
teram. uł sirstram. Sinistram quippe:
obsidet carnalium turba uitiorũ. Dex¬
tram tenet: spiritalium iactatio suꝑba
uirtutum. Illa carnem publicis delec¬
tamentis oblectare contendit. hȩc
menti latidem ꝓprie uirtutis in mur¬
murare non desinit. Illa namq blan¬
diens uirgini ꝑsuadere conatur. ut tan¬
tum carnis integritate seruata qͥcqͥd
ꝑtinet ad delicias ciborum. ntorem
tandȩ infirmitatis et custodiendȩ cor¬
poreȩ sospitatis. uirgo diligat: appe¬
tat: teneat: et quasimolliori cliuo
deuexum latioris iuȩ monstrat gra-¬
dienti descensum: qua non conscendat
ad cȩlum s deuoluatur intartarum.
Insinuat uitandum itineris angusti
laborem. ne ꝑueniatur ad requiem.
Ast alia quanto occultius tanto pericło¬
suis parat uirgini p̃cipitium: dum cal¬
lide co llaudat ascensum. Et enim
siteneatur in cibis abstinentia. uestis

Expanded text:
dignam semper exhibeat, et sic veritatis dignam semper exhibeat, et sic veritatis teneat viam, ut non divertat ad dexteram vel sinistram. Sinistram quippe obsidet carnalium turba vitiorum, dexteram tenet spiritalium jactatio superba virtutum. Illa carnem publicis delectamentis oblectare contendit, haec menti laudem propriae virtutis immurmurare non desinit. Illa namque blandiens virgini persuadere conatur ut, tantum carnis integritate servata, quidquid pertinet ad delicias ciborum, nitorem tandae infirmitatis, et custodiendae corporeae sospitatis, virgo diligat, appetat, teneat; et quasi 170 molliori clivo devexum latioris viae monstrat gradienti descensum, qua non conscendat ad coelum, sed devolvatur in tartarum: insinuat vitandum itineris angusti laborem, ne perveniatur ad requiem. 19. Ast alia quanto occultius, tanto periculosius parat virgini praecipitium, dum callide collaudat ascensum. Etenim si teneatur in cibis abstinentia, vestis
Abbreviated transcription (Latin):
Sic eium ibinonẽ. mortalis fructꝰ ex cor¬
pore ut immortalis fȩcus nondesit ex cor¬
de. Ihi maritalis accessus non uitiat cor¬
pꝰ. quia xpi spiritalis amplętus et ani¬
mam seruat &e corpus. Itali conubio nul¬
lusessectus estuanti cupiditati concedit᷑.
quia scȩ caritatis feruor refrigerio spi¬
titali nutrit᷑. Dangłicȩ unitationis ñ
humana in hominib uirtus. O ineffa¬
bilt suꝑni sempicuiq muneris decus.
Quod qui accipiunt: hoc meditant᷑ in
carne mortali: quod sunt inimmorta¬
litate sumpturi. Eligunt enim bonã
partem quȩ non auferetur abeis: s ꝑficie¬
tur in eis. Quod enim abeis nc̃ inuio¬
latum seruatur in oꝑe. hoc eis gła im¬
mortalitatis cumulatũ reddet inmu¬
sed xp̃ĩsicut nondebet monilib ita de¬
bet uirtutib adornari. Otnatus autem
uirginis est. uirginitatis bonum. non
minus mente quam carne seruare. Ut
scilicet semet ipsam tanto muneri con¬

Expanded text:
Sic enim ibi non est mortalis fructus ex corSic enim ibi non est mortalis fructus ex corpore, ut immortalis fetus non desit ex corde. ibi maritalis accessus non vitiat corpus, quia Christi spiritalis amplexus et animam servat et corpus. In tali connubio nullus effectus aestuanti cupiditati conceditur, quia sanctae caritatis fervor refrigerio spiritali nutritur. O angelicae imitationis non humana in hominibus virtus! O ineffabile superni sempiternique muneris decus! quod qui accipiunt, hoc meditantur in carne mortali, quod sunt in immortalitate sumpturi: eligunt enim bonam partem, quae non auferetur ab eis , sed perficietur in eis. Quod enim ab eis nunc inviolatum servatur in opere, hoc eis gloria immortalitatis cumulatum reddetur in mused Christi, sicut non debet monilibus, ita debet virtutibus adornari. Ornatus autem virginis est, virginitatis bonum non minus mente quam carne servare: ut scilicet semetipsam tanto munere con
Abbreviated transcription (Latin):
ad cȩlestia subleuatur. Ad placendũ
quippe carnali coniuigio. sepe munda¬
nam m̃tem cura sollicitat: ad placendũ
uero spiritali conubio. mens dulcedini
cȩlestis cogitationis intentat: corpꝰ suũ
spiritali pinguescens delectatione ca-¬
stigat. In oꝑe corporalium nuptiarũ
uirginitas carnis amit¬
titur: ut ad carnis fecunditatẽ ueniat᷑.
Ubi tam̃ ñ nũquam sic incerte spei fruc¬
tu fraudatur humana delectatio. ut
quȩ uirgo esse destitit. mater esse non
possit: Et sterilitatis obstaculo coerci¬
ta. nec incorpore queat teparare quod
ꝑdidit: nec ex corpore ualeat habere
ri dolore fȩtus carnis ꝑdit quod graui
dolore suscepit: et adhoc pariens ꝑi¬
cula gemitusq tolerat: ut amittens
quoscum gemitu peꝑerat. deteruis
gemat. In copula uero matrimonii
spiritalis cum sponso xp̃osic coniugat᷑
anima. ut etiam caro seruet᷑ intacta.
Quantomagis uirginalis integritas iuiget.
tantomagis immortalis fecunditas pollet.

Expanded text:
ad coelestia sublevatur. Ad placendum ad coelestia sublevatur. Ad placendum quippe carnali conjugio, saepe mundana mentem cura sollicitat: ad placendum vero spiritali connubio, mens, dulcedini coelestis cogitationis intenta, corpus suum spiritali pinguescens delectatione castigat. 17. In opere corporalium nuptiarum virginitas carnis amittitur, ut ad carnis fecunditatem veniatur. Ubi tamen nonnunquam sic incertae spei fructu fraudatur humana delectatio, ut quae virgo esse destitit, mater esse non possit, et sterilitatis obstaculo coercita, nec in corpore queat reparare quod perdidit, nec ex corpore valeat habere ius graviore dolore fetus carnis perdit, quos gravi dolore suscepit; et ad hoc pariens pericula gemitusque tolerat, ut amittens quos cum gemitu pepererat, deterius gemat. In copula vero matrimonii spiritalis, cum sponso Christo sic conjugatur anima, ut etiam caro servetur intacta. Quanto magis virginalis integritas viget, tanto magis immortalis fecunditas pollet.
Abbreviated transcription (Latin):
grua discretione mom̃ta pensantes: tan¬
tum dicimus a scĩs nuptiis ubi nubt̃
qui se continere non possunt. scãm uirgi¬
nitatem merito potiori distare. quantũ
distant a bonis meliora: ab humilib
celsa:atr̃enis cȩlestia: abeatis beatiora :
ascĩs sanctiora:amundis mundiora:
amortali conubio inmortale conubiũ:
a carne sp̃s: ab infirmitate uirtus ã fe¬
tu transitoriȩ prolis. ꝑmansuri ger¬
minis fructus: A tribulatione securi-¬
tas: a ꝑturbatione tranqͥllitas:
abono quod ẽ cum angustia mom̃¬
taneum: melius quod est cum leticia sẽ¬
pitñum. Nec dubitamus dicere tantũ
a scã uirginitate carnis et sps. fideliũ
conuigatorum licet a dõ concessum
infirme mortalisq carnis huius dista¬
re concubitum: quantum similitudo
pecorum abimitatione discernit᷑ angło¬
rum. Inuno quippe ad tram sp̃s. trenȩ
carnis uoluptate depriit᷑: in altero
autem tr̃ena caro. cȩlesti delectatione sp̃s

Expanded text:
grua discretione momenta pensantes, tangrua discretione momenta pensantes, tantum dicimus a sanctis nuptiis, ubi nubunt qui se continere non possunt, sanctam virginitatem merito potiore distare, quantum distant a bonis meliora, ab humilibus celsa, a terrenis coelestia, a beatis beatiora, a sanctis sanctiora, a mundis mundiora, a mortali connubio immortale connubium, a carne spiritus, ab infirmitate virtus, a fetu transiturae prolis permansuri germinis fructus; a tribulatione securitas, a perturbatione tranquillitas, a bono quod est cum angustia momentaneum melius quod est cum laetitia sempiternum. a sancta virginitate carnis et spiritus fidelium conjugatorum licet a Deo concessum infirmae mortalisque carnis hujus distare concubitum, quantum similitudo pecorum ab imitatione discernitur angelorum. In uno quippe, ad terram spiritus terrena carnis voluptate deprimitur; in altero autem, terrena caro coelesti delectatione spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
uimus adõ ñ coniugia sed fornicationes
et ad ulteria uidicanda fornicatores
enim et adulteros iudicabit ds̃. fãtem᷑
enim adõ esse nuptiarum fidem. conui¬
gum caritatem naturȩ fecunditatẽ. sed
quia unusquisq ꝓprium habet donũ
adõ alius qͥdem sic alius aũt sic: nos qͦꝙ
sic utriusq doni gradum discernimus:
ut utrumq donum a dõ tribui fidelib
ñ negemus. Non igitur inferius donũ
dei deuocamus inculpam cum potiori
doni p̃ferimus gr̃ãm: nec cũ pͥmũ pu¬
dicitiȩ donum p̃ponimꝰ: scđm terciũ¬
ue dampnamꝰ. Nec in eo quod integrita¬
tis uirginalis agnoscimus culm̃: pudi¬
citiȩ conuigalis asserimus crim̃. Neq
sic uirginitatem frum̃tis a̾scribimꝰ ut
conuigiũ inter zizaniam deputemꝰ.
Non est coniuigium nocturniseminis
fructus: quia hoc inagro dominico ñ
sator inuidus suꝑ seminauit: s dñs bonꝰ
insticuit. Ueruntam̃ utriusq rei con¬

Expanded text:
vimus a Deo, non conjugia, sed fornicationes vimus a Deo, non conjugia, sed fornicationes et adulteria judicanda: Fornicatores enim et adulteros judicabit Deus . Fatemur enim a Deo esse nuptiarum fidem, conjugum caritatem, naturae fecunditatem; sed quia unusquisque proprium habet donum a Deo, alius quidem sic, alius autem sic , nos quoque sic utriusque doni gradum discernimus, ut utrumque donum a Deo tribui fidelibus non negemus. Non igitur inferius donum Dei devocamus in culpam, cum potioris doni praeferimus gratiam; nec cum primum pudicitiae donum praeponimus, secundum tertiumve damnamus; nec in eo quod integritatis virginalis agnoscimus culmen, pudicitiae conjugalis asserimus crimen; neque sic virginitatem frumentis ascribimus, ut conjugium inter zizania deputemus. Non est conjugium nocturni seminis fructus, quia hoc in agro dominico non sator invidus superseminavit , sed Dominus bonus instituit. 15. Verumtamen utriusque rei con
Abbreviated transcription (Latin):
Qui suam uxorem diligit se ipsum dili¬
git. Nemo enim umquã carnẽ suam
odio habuit sed nucrit et fouet eam.
sicut et xp̃c eccłam: quia menbra sumꝰ
corporis eius de carne eius et de ossibꝰ¬
eiꝰ. Petrus quoq apłs. Conuigatas fi¬
delesscãs non ambigit appellare dicens.
Sic enim aliquando mulieres scẽ sꝑantes
in dõ ornabant se subiectȩ uiris suis: sic̃
sara obsequebatur abrahȩ. dñm eũ uocaᷤᷤ
Non ergo apls paulus ascĩficatione cor¬
poris et sp̃s fideles coniugatas separat:
s hoc cas cogitare dicit: ubi earũ cogi¬
tatione amplius teneri cognoseit. Quis
enim nesciat scãrum uirginũ cogitatio¬
nem magis ad spiritalia recurrere: et
scãrum conuigatarũ cogitationem ma¬
gis conuigali necessitate seriure: Scimꝰ
et dei donum. quas ipse dominꝰ conexu¬
it fide uinculo: gratificauit benedictio¬
nis dono: muitiplicauit ꝓpagationis
augm̃to. Nouimus honorabile conubiũ
in omnib et thorum immacłatũ: no¬

Expanded text:
qui suam uxorem diligit, se ipsum diligit. nemo . umquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fouet eam, sicut et Christus ecclesiam: quia membra sumus corporis eius de carne eius et de ossib. Petrus quoque apostolus conjugatas fideles, sanctas non ambigit appellare, dicens: Sic enim aliquando mulieres sanctae, sperantes in Deo, ornabant se, subjectae viris suis: sicut Sara obsequebatur Abrahae, dominum eum vocans . Non ergo apostolus Paulus a sanctificatione corporis et spiritus fideles conjugatas separat, sed hoc eas cogitare dicit, ubi earum cogitationem amplius teneri cognoscit. Quis enim nesciat sanctarum virginum cogitationem magis ad spiritalia recurrere, et sanctarum conjugatarum cogitationem magis conjugali necessitati servire? CAP. et Dei donum: quas ipse Dominus connexuit fidei vinculo, gratificavit benedictionis dono, multiplicavit propagationis augmento. Novimus honorabile connubium in omnibus, et thorum immaculatum ; no
Abbreviated transcription (Latin):
est. Omĩa uero qm̃ ab illo creata sunt¬
non de illo. naturaliter et detrimento
subiacent & crem̃to. Ut ergo quȩdam
indeteriora ñ recidant. grã eius gub̃-¬
nat: Et ut quedam ad meliora conscen¬
dant. gr̃ã ipsuis eleuat: Et ut in ȩt̾̃nũ
ꝑmaneant: ipsa grã uiuificat et con¬
quod poscimus nr̃is uirib assignemꝰ:
neq enim haberi potest ipse salcem
orationis affectus. nisi diuinitꝰ fuerit
attributus. Ut gͦ desideremꝰ ad iuitori-¬
um giẽ: hoc ipsum quoq opus ẽ. grẽ.
Ipsanamq incipit infundi ut inci-¬
piat posci: ipsa quoq amplius infun-¬
ditur cum poscentib datur. Quis uͦ
potest grãm poscere: nisi uelit: S nisi
in eo ds̃ ipsam uoluntatem oꝑetur:
uelle nullatentis poterit. Propter qd̃
beatus apłs non solum bona oꝑa ho¬
minũ: sed etiam bonam uoluntatem
dm̃ in nobis oꝑari testatur dicens. Ds̃
est enim qui oꝑatur inuobis et uelle &

Expanded text:
est. Omnia vero, quoniam ab illo creata suntest. Omnia vero, quoniam ab illo creata suntnon de illo, naturaliter et detrimento subjacent et cremento. Ut ergo quaedam in deteriora non recidant, gratia ejus gubernat; et ut quaedam ad meliora conscendant, gratia ipsius elevat; et ut in aeternum permaneant, ipsa gratia vivificat et conquod poscimus nostris viribus assignemus: neque enim haberi potest ipse saltem orationis affectus, nisi divinitus fuerit attributus. Ut ergo desideremus adjutorium gratiae, hoc ipsum quoque opus est gratiae. Ipsa namque incipit infundi, ut incipiat posci; ipsa quoque amplius infunditur, cum poscentibus datur. Quis vero potest gratiam poscere, nisi velit? sed nisi in eo Deus ipsam voluntatem operetur, velle nullatenus poterit. Propter quod beatus Apostolus, non solum bona opera hominum, sed etiam bonam voluntatem Deum in nobis operari testatur dicens: Deus est enim qui operatu
Abbreviated transcription (Latin):
di pronichilo ducis. quod desiderio re¬
gni celestis accenderis. quod uiã man-¬
datorum dei currere delectaris. Hȩc
enim omĩa nullatenus haberes: nisi
a dõ gratuitȩ donationis munere ac¬
ciꝑes. Non hoc homini dat natura. s
grã. Non hoc ex qualitate conditioĩs
humanȩ habetur: s exbenignitate
diuinȩ illuminationis ad quirituꝵ.
homo quidem sic adõ factus ẽ ut hȩc
habere possit: s hec habere non potest
nisi dono dei miserantis acceꝑit: nã
et oculus sic factus est ut uidere lum̃
possit: sed uidere non pocest nisi se
illi lum̃ infuderit. Quod gͦ uidet ocułꝰ
beneficium est luminis: quo sicarue¬
rit: cecus remanebit intenebris. Non
dmñs quod aliqͥd. eẽ. potest iam hoc
quod. eẽ. potest: cui naturalit᷑ hoc ẽ.
esse posse. quod semꝑ ẽ. Hic autem
unus ds̃ ipsa trinitas est id est pater
et filius. et sp̃s sc̃s quisolus ẽ omĩũ
rerũ creator. quia solus anuuo creatꝰ

Expanded text:
di pro nihilo ducis, quod desiderio redi pro nihilo ducis, quod desiderio regni coelestis accenderis, quod viam mandatorum Dei currere delectaris. Haec enim omnia nullatenus haberes, nisi a Deo munere gratuitae donationis acciperes: non hoc homini dat natura, sed gratia; non hoc ex qualitate conditionis humanae habetur, sed ex benignitate divinae illuminationis acquiritur. 9. Homo quidem sic a Deo factus est ut haec habere possit, sed habere non potest nisi dono Dei miserantis acceperit: nam et oculus sic factus est ut videre lumen possit, sed videre non potest nisi se illi lumen infuderit. Quod ergo videt oculus, beneficium est luminis; quo si caruerit, caecus remanebit in tenebris. Non omne quod aliquid esse potest, jam hoc est quod esse potest, nisi cui naturaliter hoc est esse posse quod semper est. Hic autem unus Deus ipsa Trinitas est, id est, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus: qui solus est omnium rerum creator, quia solus a nullo creatus
Abbreviated transcription (Latin):
habent. siue qui mundũ diligunt:
seu qui suis uirib assignant. cũ ea
quȩ sunt inmundo contempnunt.
Hec duo suꝑbiȩ genera uno uersicło
sp̃s sc̃s designauit inpsalmo: Dicen¬
te dauid. Qui confidunt inuirtute
titudinis collocent. Insua uͦ uirtute
confidunt. qui sic contempnunt
diuitias. ut ipsum contemptũ uiri¬
b siuis assignent: acꝑhoc utriq suꝑ¬
bi sunt. Illi quia in diuitiis confidt̃
non indõ: illi autẽ qr qͦd diuitias
sꝑnunt. sibi uolunt assignare ñ
dõ. Illi quia quod bene diligi non
potest. male diligunt: isti quia
quod bene sperni potest. non bene sꝑ¬
nunt. Ac ꝑhoc illi malum male facius.
isti bonum male oꝑant᷑. Proinde qm̃
domino inte misericordit᷑ oꝑante iam
didicisti in habundantia diuitiarũ cu-¬
arum non gloriari: hoc suꝑ est. ut non
confidas inuirtute tua id est ne depu¬
tes uirib tuis quod scłi facultates diui¬
tiasq contempnis: quodhonores mun¬

Expanded text:
habent sive qui mundum diligunt, habent sive qui mundum diligunt, seu qui 188 suis viribus assignant, cum ea quae sunt in mundo contemnunt.ec duo superbiae genera, uno versiculo Spiritus sanctus designavit in psalmo, dicente David: Qui confidunt in virtute titudinis collocent; in sua vero virtute confidunt, qui sic contemnunt divitias, ut ipsum contemptum viribus suis assignent; ac per hoc utrique superbi sunt: illi, quia in divitiis confidunt, non in Deo; isti autem, quia quod divitias spernunt, sibi volunt assignare, non Deo: illi, quia quod bene diligi non potest, male diligunt; isti, quia quod bene sperni potest, non bene spernunt; ac per hoc, illi malum male faciunt, isti bonum male operantur. 8. Proinde quoniam, Domino in te misericorditer operante, jam didicisti in abundantia divitiarum tuarum non gloriari, hoc superest ut non confidas in virtute tua, id est ne deputes viribus tuis quod saeculi facultates divitiasque contemnis, quod honores mun
Abbreviated transcription (Latin):
erunt pleni in quo nichil indiget᷑:
In eo securi in quo nichil metuit᷑: in
eo uere semꝑq gloriosi cuiꝰ uera et sẽ¬
piterna gloria. nec aufertur. nec mi¬
nuitur: nec augetur. Ouis non illius
uitȩ desiderio: p̃sentem uitam despi-¬
ciat: Quis non illius habundantiȩ de¬
lectamento: diuitias temporis laben¬
tis exhorreat: Quis non illius regni
piemiꝰ si huic nos uite mortuos esti¬
memꝰ. Et illas diuitias tunc posside¬
bimꝰ: si hic pauꝑes sp̃u uiuamꝰ. Et
ad illiuis regni culm̃ tunc ꝑueniemus:
si hic humilitatem quam ds̃ ille magist̃
docuit uero corde teneamꝰ. Talib mor¬
et uita ura abscondita ẽ cum xp̃o in
et uos apparebitis cum illo in gloria.
de talib etiam pauꝑib ipse dñs lo¬
b quoq humilib. dicitur: Qm̃ qui
se humiliauerit exaltabitur. Et alio
loco. Discite a me quia mitissum et
humilis corde: et inuenietis requiem
animab ur̃is. Hanc humilitatẽ non

Expanded text:
erunt pleni, in quo nihil indigetur; erunt pleni, in quo nihil indigetur; in eo securi, in quo nihil metuitur; in eo vere semperque gloriosi, cujus vera et sempiterna gloria nec aufertur, nec minuitur, nec augetur. Quis non illius vitae desiderio praesentem vitam despiciat? Quis non illius abundantiae delectamento, divitias temporis labentis exhorreat? Quis non illius regni piemus, si huic nos vitae mortuos aestimemus; et illas divitias tunc possidebimus, si hic pauperes spiritu vivamus; et ad illius regni culmen tunc perveniemus, si hic humilitatem, quam Deus ille Magister docuit, vero corde teneamus.--CAP. et vita vestra abscondita est cum Christo in et vos apparebitis cum illo in gloria . De talibus etiam pauperibus ipse Dominus lobus quoque humilibus dicit: Quoniam qui se humiliaverit exaltabitur ; et alio loco: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . 7. Hanc humilitatem non
Abbreviated transcription (Latin):
pleri: hȩc est mutatio dexterȩ excel¬
si. Quis cnĩ inte hoc oꝑari potuit:
nisi ille qui ordinem mutabilium
reru scđm in cõmutabile nouit re¬
gere ac dispensare consilium: Quia
ut singula prooportunitate temporũ.
ꝓuarietate causarum uel indeterius
uł in melius cõmutent᷑: illius in com¬
mutabili consilio fit: qui nec melio¬
rib reb nec deteriorib commnutat᷑.
Neq enim habet ubi ꝓficiat ipse in
melius. aut unde indeterius deficiat
ille qui qd̵ ẽ. semꝑ est: et sicut est ita
est. Non inse habet non ẽẽ posse. qd̾
est: Quia nec inse habet esse posse:
quod non est. Et hoc quod sic ẽ. non
initio preuenitur: non fine concludit᷑:
non temporib uoluit᷑: non locis con¬
tinetur: non etatibus uariat᷑. Nichil
ibi de est quia cotum in illo ẽ: Nichil
ibi suꝑ est. quia nichil p̃ter illum ẽ.
Si qui ergo rerum temporalium et
mutabilium amore contempto. in
illius dilectionem transeunt : in ipso

Expanded text:
pleri: Haec est mutatio dexterae Excelpleri: Haec est mutatio dexterae Excelsi . Quis enim in te hoc operari potuit, nisi ille qui ordinem mutabilium rerum secundum incommutabile novit regere ac dispensare consilium? Quia, ut singula pro opportunitate temporum, pro varietate causarum, vel in deterius, vel in melius commutentur, illius incommutabili consilio fit qui nec melioribus rebus, nec deterioribus commutatur. Neque enim habet ubi proficiat ipse in melius, aut unde in deterius deficiat. Ille quod est, semper est, et sicut est, ita est, non in se habet non esse posse quod est, quia nec in se habet esse posse quod non est. Et hoc quod sic est, non initio praevenitur, non fine concluditur, non temporibus volvitur, non locis continetur, non aetatibus variatur. Nihil ibi deest, quia totum in illo est; nihil ibi superest, quia nihil praeter illum est. 5. Si qui ergo, rerum temporalium et mutabilium amore contempto, in illius dilectionem transeunt, in ipso