comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cant. neq ulla differentiȩ nominũ reddit᷑
ratio. ut ensis. mucro.gladius. Hȩc enim
cur unam rem tot significent: nec discerni
nec diffiniri potest. De hinc eͤtͤe ponima
multis eque nominib res singulas tenent.
Uerum in his habet rationem diuersitas
nominum. ut homoterrenus. mortalis. Ho¬
mo abhumanitate. terrenꝰ. a terra in qua
cuncta gignuntur: mortalis a necessitate
mortis. Claret in his gͥ nominũ originem
poni. insuꝑioribus rerum. Quam obrem
re tractatum. Ergo ad omonima redeamus:
quȩ diuiduntur in duas partes. Aut enim
fortuitu fuint: aut hominũ uoluntate
nascuntur. Fortuitu fiunt: cũ quodam
casu simile quis alteri nomen accipit. Uo¬
luntate: cũ similitudo nominis ex industͥa
imponentis affigitur. Horum autẽ quȩ
industria id est uoluntate nascunt᷑. qua¬
nus sermo declaret. Similitudo pro parte
ab uno. adunum. Similitudo est ut homo
pictus et uerus insola similitudine copu¬

Expanded text:
cant, neque ulla de differentia nominum redditur cant, neque ulla de differentia nominum redditur ratio, ut 'ensis', 'mucro', 'gladius': haec namque, cur unam rem tot significent, nec discerni nec definiri potest. Dehinc heteronyma a multis aeque nominibus res singulas tenent. Verum in his habet rationem diversitas nominum, velut est homo terrenus mortalis: homo ab humanitate, terrenus a terra, in qua cuncta gignuntur, mortalis a necessitate mortis. Claret igitur in his nominum originem quaeri, in superioribus rerum, quamobrem overe tractatum. Ergo ad homonyma redeamus, quae dividuntur in duas partes: aut enim fortuitu fiunt aut hominum voluntate nascuntur. Fortuitu fiunt enim, cum quodam casu simile quis alteri nomen accipit; voluntate, cum similitudo nominis ex industria imponentis affigitur. Horum autem quae industria vel voluntate nascuntur, quaoque sermo declaret, similitudo, proportio, ab uno, ad unum. Similitudo est, ut homo pictus et verus in sola similitudine copu
Abbreviated transcription (Latin):
nomine signis potius demonstrare uelis
quis sit ille cicero. quis alius. quis terciꝰ
alia de alio signa narranda sunt. ut aliũ
crassum dicas. alterum tenuem. uł longus
dicatur alius. alter breus. candido colore
quis. alter nigro. Hec igitur qm̃ inter se
discrepant. solo sociata nomine omonima
dicta sunt. uocabulo iuncta. rei interp̃¬
tatione discreta. Sinonima uero sunt
res quȩ nomine et sui interp̃tatione iun¬
guntur. ut est animal. Id enim et de ho¬
mine et de equo. et de fera. et de auibus
dici potest. Animal est qͦd cibum capiat.
quod mortale sit. quod sensu moueatur.
Nunc ad eas res quȩ singulȩ multis no¬
minib assignari solent ueniamus. quan¬
quam hanc partem aristotiles ut suꝑius di¬
ctum ẽ pretermiserit. iccirco quod de his quȩ
significantur. non de his quȩ significant
disserendum putauit. Inhis autem ñ rerũ
sed nominum uertitur questio. Hȩc diuisa
ala ft̃. cum multa nomina unã rem signifi¬

Expanded text:
nomine, signis potius demonstrare uelis nomine, signis potius demonstrare uelis quis sit ille Cicero, quis alius, quis tertius, alia de alio signa narranda sunt, ut alium crassum dicas, alterum tenuem, uel longus dicatur alius, alter breuis, candido colore quis, alter nigro. Haec igitur, quoniam inter se discrepant solo sociata nomine, 'omonyma' dicta sunt, uocabulo iuncta, rei interpretatione discreta. Cap. 12. Synonyma uero sunt res quae et nomine et sui interpretatione iunguntur, ut est 'animal': id enim de homine et de equo et fera et de auibus dici potest; animal est quod cibum capiat, quod mortale sit, quod sensu moueatur. Cap. 13. Nunc ad eas res quae singulae multis nominibus signari assolent ueniamus, quamquam hanc partem Aristoteles -- ut superius dictum est -- praetermiserit idcirco quod de his quae significantur, non de his quae significant, disserendum putauit in his autem non rerum sed nominum uertitur quaestio. Haec diuisa a sunt, cum multa nomina unam rem signifi
Abbreviated transcription (Latin):
et demonstrari possunt aggressurus aristo¬
tiles. omisit illa interim quȩ de uerborũ
ratione tractantur. cum in usu linguȩ ꝓue¬
nerit. ut unonomine resmultȩ. et multis
nominibus res una nuncupetur. His reb
quas unũ nomen complectitur. duo uo¬
cabula ars dedit. ut ex his alia omonima.
alia sinonima uocaret.Omonima sunt.
cum res quidem plures unũ nomen accipi¬
unt. interp̃tatione uero eiusdem rei sepa¬
rantur. ut homo uerus et pictus. In hoc
nanq idem nomen ẽ. Uerum si ad diffi¬
uitionem uł interp̃tationem hominisre¬
deas: inueniuntur ista disparia. Cum enĩ
dixeris uerũ hominem animal eẽ qͦd ri¬
sum capiat et uim rationis ad mittat. cũ
de picto idem non possis dicere: necessa¬
rio inueniuntur esse disparia. Regula¬
riter autem acciꝑe debemus. omne no¬
men licet ꝓprium. quod possit cõmune¬
esse cum cȩteris: omonimon uocari. ut
cicero. non unus sed plures. S si omisso

Expanded text:
et demonstrari possunt aggressurus, Aristoet demonstrari possunt aggressurus, Aristoteles omisit illa interim quae de uerborum ratione tractantur, cum in linguae usu prouenerit ut uno nomine res multae et multis nominibus res una nuncupetur. Cap. 10. His rebus quas unum nomen complectitur duo uocabula ars dedit, ut ex his alia 'omonyma' alia 'synonyma' uocaret. Omonyma sunt cum res quidem plures commune nomen accipiunt, interpretatione uero eiusdem rei separantur, ut homo pictus et uerus; in hoc namque idem nomen est; uerum si ad definitionem uel ad interpretationem 'hominis' redeas, inuenientur ista disparia. Cum enim dixeris uerum hominem animal esse quod risum capiat et uim rationis admittat, cum de picto non possis idem dicere, necessario inueniuntur esse disparia. Cap. 11. Regulariter autem accipere debemus omne nomen, licet proprium, quod possit esse commune cum caeteris 'omonymon' uocari; ut 'Cicero' non unus sed plures. Sed si, omisso
Abbreviated transcription (Latin):
tata exempla infastidium recidant. alia
his uocabula quibus ad disserendum philo¬
sophi uterentur inflexit. Itaq ortensium¬
et nucis arborem. et equum zantum. et his
uocauit. Esteta. quod tacti sentiantur. atoma.
quod diuidi secariq nequeant. Quis enĩ cre¬
dat ortensium cedi posse ꝑpartes: Quod si
fiat. ortensius iamnon erit. Enaritina. quod
sint numeri unius. Ratesta. qͦd singularia.
Neq enim hec inuno quouis geminari pos
sunt. Deinde altiora. id est hominẽ. equũi.
dixit. quasi partes generis. et rerũ formas.
De hinc suꝑiora. idest animalia et uirgul¬
ta. et gemmas. et lapides. genera nuncu¬
pauit. ex quibus partes uł formȩ nascun¬
tur. Eadem tamen genera species uł ydeȩ
nominari possunt. quod habent excelsrꝰ
aliquid. id est usian. ex qua oriri uident᷑
et nasci. Ipsam uero usian supra quã nicħ
est. genus appellari uoluerunt. His ita
compositis. ea quȩ mente concepta signari

Expanded text:
tata exempla in fastidium reciderent; alia tata exempla in fastidium reciderent; alia his vocabula, quibus ad disserendum philosophi uterentur, inflexit: itaqet nucis arborem et equum Xanthum et his suocauit: aiisqhta quod tactu sentiantur, atoma quod diuidi et secari nequeant quis enim credat Hortensium caedi posse per partes? Quod si fiat, Hortensius iam non erit, e{n aipiqmw'/ quod sint numeri unius, kaqevkasta quod singularia neque enim haec in uno quouis geminari possurlt. Cap. 8. Deinde altiora, id est hominem, equum, eidh, quasi partes generis et rerum formas; dehinc superiora, id est animalia et uirgulta et gemmas et lapides, 'genera' nuncupauit, ex quibus partes uel formae nascuntur. Eadem tamen 'genera', 'species' uel eidh nominari possunt quod habent excelsius aliquid, id est usian, ex qua oriri uideantur et nasci. Ipsam uero usian, supra quam nihil est, 'genus' appellari uoluerunt. Cap. 9. His ita compositis, ea quae mente concepta signari
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Nam cumsit arbor et nucis. et casta¬
neȩ. et glandis. uł mali. cȩteraq in explica¬
bilia genera uirgultoꝵ. surculũ uocans. sin¬
gulari omnia et cominuni uocabulo astrin¬
xit. Similiter ornamentoꝵ diuersos lapides
compendiose uocauit gemmias. Postremoli¬
cet ab unde ꝓspexerit disꝑsa passim genera
speciali nota conciliasse. tamen ingenti quo¬
dam et capaci ad infinitum nomine omne
quicquid est comp̃hendens. dixit usian. extra
quam nec inueniri aliquid. nec cogitari po¬
test. Hȩc est una de cathegoriis decem. Ap
pellatas uero cathegorias constat ꝓpterea. qđ
non possint nisi asubiectis agnosei. oͦc Ratati
agnoscere. nisi aliquẽ sibi hominẽ ponat
ante oculos. quasi subiectum homini: Ne
autem ꝓgrediente tractatu in quo plurimis
ad docendum nomina repetantur. ac sepe ac¬
cidat. ut uł ortensii. uł quod ẽ altius hominis.
uł suꝑius animalis. uł excelsius usiȩ freqͥn¬

Expanded text:
uit; nam, cum sit arbor et nucis et castauit; nam, cum sit arbor et nucis et castaneae et glandis et mali caeteraque inexplicabilia genera uirgultorum, 'surculum' uocans singulari omnia et communi uocabulo astrinxit. Similiter ornamentorum diuersos lapides compendiose uocauit 'gemmas'. Cap. 5. Postremo, licet abunde prospexerat dispersa passim genera speciali nota concilians, tamen ingenti quodam et capaci ad infinitum nomine omne quidquid est comprehendens dixit ouisian, extra quam nec inueniri aliquid nec cogitari potest. Haec est una de categoriis decem. Cap. 6. Appellatas uero categorias constat propterea quod non possint nisi ex subiectis agnosci, wI" katav tagnoscere nisi aliquen1 sibi hominem ponat ante ocautem progrediente tractatu, in quo plurimis d docendum nomina repetantur, ac saepe accidat ut vel Hortensii vel altius hominis, vel superius animalis, vel excelsius usiae frequen
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum sit diuersa innumerabilisq mor¬
talium nuncupatio. nec comp̃hendi possit
nominũ tam lata diuersitas. uno tamen
uocabulo. cum hominẽ dixeris. noscisom̃s.
Similiter et cętera. Ut equus ille. uł zante
atq: ille. Et quanquam sit horũ nominũ
quoq infinita comprehensio. equũ tam̃.
cum quis dixerit. monstrabit omnes. Et
siquis leonibus quod fieri solet. ut bubus
imponat. nomina. in immensum tendit᷑
uniuscuiꝰq cognitio. et acies mentis obtun
ditur. S cum leonem et taurũ dixeris.
omnes qui ubiq sunt sub uno nomine na¬
ture subcidunt. Uerum orationis uis qͦd
infinita genera ꝓereandi uarietate singu¬
lis uocabulis colligauerat. parum uisa ẽ
fecisse. nisi eadem coartata inunum singu¬
lari nuncupatione concluderet. Ideoq et
hominem. et feram. et equũ dixit animal
dans cunctis nomen. quod omnia possi¬
det. Nec minus ea quȩ sine anima sunt.
breui ex immensa demonstratione signa¬

Expanded text:
Nam cum sit diversa innumerabilisque morNam cum sit diversa innumerabilisque mortalium nuncupatio, nec comprehendi possit nominum tam lata diversitas, uno tamen vocabulo cum hominem dixeris, noscis omnes. Similiter et caetera, ut equus ille ξανθὸς atque ille. Et quanquam sit horum nominum quoque infinita comprehensio, equum tamen cum quis dixerit, monstrabit omnes. Et si quis leonibus, quod fieri solet, vel bobus imponat nomina, in immensum tenditur uniuscujusque cognitio, et acies mentis oditur; sed, cum 'leonem' uel 'taurum' dixeris, omnes qui ubique sunt sub uno nomine naturae succidunt. Cap. 4. Verum orationis uis quae infinita genera procreandi uarietate singulis uocabulis colligauerat, parum fecisse uisa est nisi eadem coacta in unum singulari nuncupatione concluderet; ideoque et hominem et feram et equum dixit 'animal' dans cunctis nomen quod omnia possideret. Nec minus ea quae sine anima sunt breui ex immensa demonstratione signa
Abbreviated transcription (Latin):
uM omnis scientia disci¬
plinaq artium diuersa¬
rum non nisi oratione
Ntractetur. nullus tamen ofili in quo uis
genere pollens inuentus est. qui de ipsius
orationis uellet origine principioue tractare.
Iccirco miranda ẽ aristotilis philosophi dili¬
gentia. qui disserendi de oratione cupidus.
ab ipsius cepit ex amine. quã sciret et p̃ter¬
missam a cunctis et omnib necessariam. Is
igitur nos docuit ex octo his quas gramma¬
tici partes orationis uocant. eas solas recte ap¬
pellari orationis partes.quȩ indicarent ali¬
quid. uocabuloq signarent. Itaq solas ora¬
tionis partes auctore aristotile nomen et uer¬
bum debemus accipere: ceteras uero ex his
fieri. aut compagines orationis. potius qũa
partes eius debere nominari. Nomen nan¬
q ꝑsonam demonstrat: uerbum. quid qͥsq
faciat. quidue patiatur. De hinc hoc do¬
cente debemus aduertere. quo compendio
paulatim oratio coartata ꝑgradus. cuncta¬
quȩ sunt uno uocabulo capta concluserit.

Expanded text:
um omnis scientia disciplinaque artium diuersarum nonnisi oratione tractetur, nullus tamen, o fili, in quouis genere pollens inuentus est qui de ipsius orationis uellet origine principioue tractare, idcircoque miranda est Aristotelis philosophi diligentia qui, disserendi de omnibus cupidus, ab ipsius coepit examine quam sciret et praetermissam a cunctis et omnibus necessariam. Cap. 2. Is igitur nos docuit ex octo his quas grammatici partes orationis uocant eam solam recte appellari orationis partem quae indicaret aliquid uocabuloque signaret. Itaque solas orationis partes, auctore Aristotele, nomen et uerbum debemus accipere, caeteras uero ex his fieri aut 'compagines orationis' potius quam 'partes eius' debere nominari: nomen namque personam demonstrat, uerbum quid quisque faciat quidue patiatur. Cap. 3. Dehinc, hoc docente, debemus aduertere quo compendio paulatim oratio, coartata quae sunt uno vocabulo capta concluserit.
Abbreviated transcription (Latin):
re. et cȩtera nominatim signa ꝑcurrentes.
ad plantas usq ꝑueniunt. quas piscibus
tribuunt. quod ultimum signum ab astro¬
logis nuncupat᷑. Hȩc et alia fabulosa. ua¬
na. sacrilega. quȩ ꝑsequi longum ẽ. Here¬
sis ista contexuit. Carnes tanquam immun¬
das escas etiam ipsa deuitat conuiges quib
hoe malum potuerit ꝑsuiadere disungens.¬
et uiros a nolentib feminis et feminas a no¬
lentibus uiris. Opificium quippe omnis
carnis non dõbono et uero.sed malignis an¬
głis tribuunt. Hoc uersutiores etiam mani¬
cheis. quod nichil scripturarũ canonicarũ
repudiant. simulcum apocrifis legentes
omnia et in auctoritatem sumentes. s insu¬
os sensus allegorizando uertentes quicqͥd

Expanded text:
re, et caetera nominatim signa percurrentes, re, et caetera nominatim signa percurrentes, ad plantas usque perveniunt, quas Piscibus tribuunt, quod ultimum signum ab astrologis nuncupatur. Haec et alia fabulosa, vana, sacrilega, quae persequi longum est, haeresis, ista contexit. Carnes tanquam immundas escas etiam ipsa devitat: conjuges, quibus hoc malum potuerit persuadere, disjungens,et viros a nolentibus feminis, et feminas a nolentibus viris. Opificium quippe omnis carnis non Deo bono et vero, sed malignis angelis tribuunt: hoc versutiores etiam Manichaeis, quod nihil Scripturarum canonicarum repudiant, simul cum apocryphis legentes omnia et in auctoritatem sumentes, sed in suos sensus allegorizando vertentes quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
communionem suam contammari timuert̃.
quos in hispania priscillianus instituit.
maxime gnosticorum et manicheorum do¬
gmata ꝑmixta sectantur: quamuis ex aliis
heresibus in eassordes tanquam insentinam
quandam horribil confusione conflurerint.
Propter occultandas autem contaminatio¬
nes et turpitudines suas habent in siuis do¬
gmatibus hȩc uerba. Iura. ꝑiura. secretum
prodere noli. Hi animas dicunt eiusdẽ
nature atq substantie cuius ẽ ds̃. ad ago¬
nem quendam spontaneum. non tamen¬
interris exercendum. ꝑ septem cȩlos et ꝑ¬
re principatus. et in malignum pͥncipem
incurrere. aquo istum mundũ factum uo¬
lunt. atq ab hoc principe indiuersa carnis
corpora seminari. Astruunt etiã fatalibus
stellis homines colligatos. ipsumq corpus
nrm scđm duodecim signa celi compositũ eẽ.
sicut hi qui mathematici uulgo appellant᷑
constituentes in capite arietem. taurũ incer¬
uice. geminos inhumeris. cancrum inpecto¬

Expanded text:
communionem suam contaminare timuerunt. quos in Hispania Priscillianus instituit, maxime Gnosticorum et Manichaeorum dogmata permixta sectantur. Quamvis et ex aliis haeresibus in eos sordes, tanquam in sentinam quamdam horribili confusione confluxerint. Propter occultandas autem contaminationes et turpitudines suas habent in suis dogmatibus et haec verba: Jura, perjura, secretum prodere noli. Hi animas dicunt ejusdem naturae atque substantiae cujus est Deus, ad agonem quemdam spontaneum in tin terris exercendum, per septem caelos et re principatus, et in malignum principem incurrere, a quo istum mundum factum volunt, atque ab hoc principe per diversa carnis corpora seminari. Astruunt etiam fatalibus stellis homines colligatos, ipsumque corpus nostrum secundum duodecim signa coeli esse compositum, sicut hi qui mathematici vulgo appellantur; constituentes in capite Arietem, Taurum in cervice, Geminos in humeris, Cancrum in pecto
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum dicentes. non solum filium. sed etiã
icit filaster alios hereticos qui cũ homi
nibus non sumunt escas. sed utrũ cũ
am eos de patre et filio recte. de spũ autem
scõ non catholice sapere quod eum opinen¬
tur esse creaturam. Lxxiii. De retoruis.¬
retorio quodam exortam heresem dicit.
mat. quod ita est absurdum. ut michi incre¬
lia est heresis quȩ dicit in xp̃o diuinitatẽ
doluisse cum figeretur caro eius incruce.
scs. Hoc est quod deiumus partes sint. que
istam faciant trinitatem. uelut exhis par¬
tibus tribus compleatur ds̃. nec sit ꝑfectꝰ
inse ipso. uł pater ur filius ut spc̃ sc̃s. Lxxu¬

Expanded text:
 non solum Filium, sed etiam laster, esse alios haereticos qui cum hominnibus non sumunt escas: sed utrum cum am eos de Patre et Filio recte, de Spiritu autem sancto non catholice sapere, quod eum opinentur esse creaturam. LXXII. A Rhetorio quodam exortam haeresim dicit at: quod ita est absurdum, ut mihi increhaeresis, quae dicit in Christo divinitatem doluisse, cum figeretur caro ejus in cruce.; hoc est, quod Dei unius partes sint, quae istam faciunt Trinitatem: velut ex his tribus partibus compleatur Deus, nec sit perfectus in se ipso, vel Pater, vel Filius vel Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicit aquam non adeo creatam
imaginem dei.Lxxuiii.Item alia.
biles mundos sicut opinati sunt qͥ¬
dam philos gentium. lxxuiiii. Item alia

Expanded text:
quae dicit aquam non a Deo creatam,imaginem Dei. LXXVII. Alia biles mundos, sicut opinati sunt quidam philosophi Gentium. LXXVIII. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
re debuerit. nec habebit. Nec sine dentib
quem nosOͣN greci uocant. infantem
quisquam poterit dicere. eum cui dentes
adhuc etas parua denegauit. Siquidẽ
priuatio quȩ grece steresis dicitur. hanc
uim tenet: ut ostendat quemlibet habu¬
isse aliquid uł debuisse habere.ꝑnatu
ram. et non habere. Inter hec meminisse
nos conuenit. aliud esse uisionem et ce¬
citatem. aliud habere uisionem. uł ea
esse priuatum: ne si hec eadem iudicemꝰ.
confundi ratio uideatur. Quod siquis
hoc dubium putat. aut parum certum.
quid quam rem sequatur aduertat. Et¬
enim si ẽẽt unum cecus et cecitas: de u

Expanded text:
re debuerit non habebit; nec sine dentibus re debuerit non habebit; nec sine dentibus quem nwdovn Graeci uocant infantem quisquam poterit dicere eum CUi dentes adhuc aetas parua denegauit; siquidem priuatio quae graece stevrhsi" dicitur hanc uim tenet ut ostendat quemlibet habuisse aliquid et non habere. Cap. 158. Inter haec meminisse nos conuenit aliud esse uisionem et caecitatem, aliud habere uisionem uel ea esse priuatum, ne, si haec esse eadem iudicemus, confundi ratio uideatur. Quod si quis hoc dubium putat aut parum certum, quid quamque rem seguatur aduertat; etenim, si esset idem caecus et caecitas, de u
Abbreviated transcription (Latin):
his oppositis quȩ mediata non sunt. u¬
num necesse est accidere de duob. ut est
salus et egritudo. Horum medium nicħ
est. proptereaq aut salutem necesse est.
aut egritudinem humana corpora reti
nere. At illa quibus ẽ quidem medrum
sed caret nomine. nisi huic ex oppositoꝵ
negatione formetur. sunt hec: iustus
et iniustus. Est aliquid in medio. sed
non habet nomen. Atq ideo utrius q
oppositi negatio ei uocabulum creat. ut
nec iustum nec in iustum dicamus id qͦd
bitum priuationẽq fiunt. diligentius
retractemus. In his nanq obseruari opor¬
tet pͥmo. ut sint utraq in eodem nego¬
tio. in eodem loco. inoportuno tempore.
In eodem negotio sunt: cecitas et uisio.
Inuidendo enim et non uidendo consistuñ.
hec. et in eodem locosunt.Utriq nanq
et uisioni et cecitati inoculis locus est.
Maxime tamen in his oportunitas tem¬
poris queritur. Nemo enim recte caluus
dicitur. nisi eo tempore quo capillos habe¬

Expanded text:
his oppositis quae mediata non sunt, uhis oppositis quae mediata non sunt, unum necesse est accidere de duobus, ut est salus et aegritudo; horum medium nihil est propterea quod aut salutem necesse est aut aegritudinem humana corpora retinere. Cap. 155. At illa quibus est quidem medium sed caret nomine nisi huic oppositorum negatione formetur, sunt haec, iustus et iniustus. Est aliquid in medio, sed non llabet nomen, atque ideo utriusque oppositi negatio ei uocabulum creat, ut 'nec iustum nec iniustum' dicamus id quodbitum priuationemque bunt, diligentius retractemus; in his namque obseruari oportet ut sint utraque in eodem negotio, in eodem loco, in oportuno tempore. In eodem negotio sunt caecitas et uisio in uidendo enim et in non uidendo consistunt; haec et in eodem loco sunt utrique namque et caecitati et uisioni in oculis locus est. Cap. 157. Maxime tamen in his oportunitas temporis quaeritur; nemo enim recte caluus dicitur nisi eo tempore quo capillos habe
Abbreviated transcription (Latin):
negatio et affirmatio. sit exemplum. currit
coꝵ quȩ ad aliquid dicuntur. contemplan¬
tibus manifesta est. Ad aliquid enim dicta
de sibi oppositis nominantur. Simplum
nanq oppositum dupli ẽ. et duplum op¬
positum simpli. Contraria uero id qͦd di¬
cuntur ex se habent. neq alterius indigeñ.
Quis enim malumboni dixerit. aut quis
da et clara discretio. ipsa uero contraria in
tres species diuiduntur. Aut enim media¬
ta sunt. id est habent interse aliquod me¬
dium. aut sine medio. Aut ut in quibusdã
reperit ratio. habent quidem medium.
sed eius uocabulum non apparet. nisi
utriusq oppositi negatione consistat.
Inter quȩ quando nasci potest pallidũ
uł fuscum: mediata hec opposita dicun¬
tur. Quȩ uero mediata sunt: non necesse
est unum de duobr oppositis in corpore
reperiri. Si enim nigrum non fuerit.
potest eẽ fuscum: aut si album defuerit.
pallidum poterit inueniri. At uero ex

Expanded text:
negatio et affirmatio, sit 'currit,negatio et affirmatio, sit 'currit,eorum quae ad aliquid dicuntur contemplantibus manifesta est; ad aliquid enim dicta de sibi oppositis nominantur simplum namque oppositum dupli est, et duplum oppositum simpli, contraria uero id quod dicuntur ex se habent neque alterius indigent quis enim malum boni dixerit aut quis da et clara discretio. Ipsa uero contraria in tres species diuiduntur: aut enim mediata sunt id est habent inter se aliquid medium, aut sine medio, aut -- ut in quibusdam reperit ratio -- habent quidem medium, sed eius uocabulum non apparet nisi utriusque oppositi negatione consistat. inter quae quando nasci potest pallidum uel fuscum, mediata haec opposita dicuntur. Quae uero mediata sunt, non necesse est unum de duobus oppositis in corpore reperiri: si enim nigrum non fuerit, potest esse fuscum, aut, si album defuerit, pallidum poterit inueniri. At uero ex
Abbreviated transcription (Latin):
nos tangere contradicunt. Nam et in cathe¬
goriis singulis de contrarietate tractatũ
est. cum que reciperet contrarium et que
respueret diceremus.Tamen quid sit ip̃sũ
contrarium. nullus adhuc tractatus osten¬
dit. Et adhuc quedam uerba remanent.
quorum uis ac ꝓprietas debeat explicari.
Qua de causa ad oppositorum tractatum:
Necessario transeamus. De oppositis
ppositorum speciessunt quatuor. Oppo¬
nitur nanq aliud alteri. aut figura
eius cathegoriȩ quȩ ad aliquid dicitur.
aut contrariorum modo. aut eoꝵ quoꝵ
cirea nos ẽẽ dicitur uł habitus uł pͥuatio.
Habitum sane hoc loco ex habendo debe¬
mus acciꝑe. non ut insuꝑiorib diffini¬
uimus eẽ habitum.affectionem quan¬
dam animi sempiternam. Quarto modo.
uidetur duplum simplo. uł pater filio.
bono. Tercium eoꝵ quoq quȩ ꝑhabitum
et priuationẽ dicuntur. sit cecitas et ui¬
sio. Quartum illorum etiam in quibus ẽ

Expanded text:
nos tangere contradicunt; namque et in catenos tangere contradicunt; namque et in categoriis singulis de contrarietate tractatum est, cum quae reciperet contrarium et quae respueret diceremus; tamen quid sit ipsum contrarium nullus adbuc tractatus ostendit; et adhuc quaedam uerba remanent quorum uis ac proprietas debeat explicari. Qua de causa ad oppositorum tractatum necessario transeamus. DE OPPOSITIS Cap. 150. Oppositorum species sunt quattuor; opponitur namque aliud alteri aut figura eius categoriae quae ad-aliquid dicitur; aut contrariorum modo; aut eorum quorum circa nos esse dicitur uel habitus uel priuatio -- habitum sane hoc loco ex habendo debemus accipere, non ut in superioribus definiuimus esse habitum affectionem quandam animi sempiternam --; aut uidetur duplum simplo uel pater filio; bono; eorum quoque quae per habitum et priuationem dicuntur, sit caecitas et uisio; illorum etiam in quibus est
Abbreviated transcription (Latin):
onem nr̃am uł dominiũ uidetur osten¬
dere. cum edes uł rus quis habere dicit᷑.
di modi quos designato numero comp̃hendi¬
mus. Extra quensiquis poterit inuenire.
desidiȩ nr̃ȩ culpa non erit. cum philosophꝰ¬
inquirentibus. Sane illud uerbum multi
doctorum respuunt. atq imꝓprie ꝓferri
confirmant. eum mulier habere uirũ di¬
citur. uł uir uxorem. uł pater filiũ. uel fi¬
lius genitorem: ꝓpt̾ea quia asserunt ni¬
chil haberi posse quod habeat habentẽ.
sed rectius dici autumant. ẽẽ mulieri uirũ.¬
dicitur. uł tr urorem uiro ẽẽ. patrem fi¬
lio eẽ. famulis dominum. Siquidem uer¬
bi huius uim in hoc ẽẽ contendunt. ut si¬
gnificare non possit. et habere aliquem
et haberi. Tandem quasi magni equoris fre¬
ta transgressi. cathegoriarum numerũ termi¬
nauimus. ut arbitror non insuabiliter do¬
ctis. satis uero uolentibus clare discere.S
quȩdam restant quȩ calcem libri huius

Expanded text:
onem nostram uel dominium uidetur ostenonem nostram uel dominium uidetur ostendere, cum aedes uel rus quis habere dicitur di modi quos designato numero comprehendimus; extra quem si quis potuerit inuenire desidiae nostrae culpa non erit, cum philosophinquirentibus. Sane illud uerbum multi doctorum respuunt atque improprie proferri confirmant, cum mulier habere maritum dicitur uel uir uxorem uel pater filium uel filius genitorem, propterea quod asserunt nihil haberi posse quod habeat habentem; sed rectius dici autumant esse mulieri uirum uel uxorem uiro esse, patrem filio esse, famulis dominum, siquidem uerbi huius uim in hoc esse contendunt ut significare non possit et habere aliquem et haberi. Cap. 149. Tandem, quasi magni aequoris freta transgressi, categoriarum numerum terminauimus, ut arbitror, non insuasibiliter doctis, satis uero clare uolentibus discere. Sed quacdam restant quae calcem libri huius
Abbreviated transcription (Latin):
onuno modohabere De habere.
aliquid dicimur. Quantum enutra¬
ctando colligimus: sub hoc uerbo octo st̃
quasi quedam species. Prima est. quotiens
animo habemus aliquid. ut iusticiam. castitatẽ
uł iniusticiam. uł libidinem. Seda. quei¬
ens incorpore aliquid dicimur habere. ut
albedinem. nigredinem uarietatem. uł ce¬
tera. quȩ ꝑqualitatem corpori insidunt. Ter¬
cia de quantitate descendit. quotiens qua¬
tuor uł quinq pedum habere dicimur lon¬
gitudinem. Quarta cum non in toto corpo¬
re.sed in parde corporis aliquid habere fir¬
mamur. ut indigito anulum. in pedes cal¬
ceos uł coturnos. Quinta species ẽ. cũ non
in corpore. sed cirea corpus habere aliquid
dicimur. ut est uestis atq indumenta om¬
nia. Sexta. quotiens ipsas partes corpo¬
ris habere narramur. ut manus. pedes. ca¬
put. uł reliqua quȩ sunt in compage mem¬
broꝵ. Septimus uero locus est. quotiens
far uł uinum uas aliquod habere dicit᷑
Octauus gradus habendi est. qui possessi¬

Expanded text:
on uno modo habere aliquid dicimur; quantum enim tractando collegimus, sub hoc uerbo octo sunt quasi quaedam species. Prima est quoties animo habemus aliquid, ut iustitiam, castitatem, uel iniustitiam uel libidinem. Secunda quoties in corpore habere aliquid dicimur, ut albedinem, nigredinem, uarietatem, uel caetera quae per qualitatem corpori insidunt. Tertia de quantitate descendit, quoties quattuor uel quingue pedum habere dicimur longitudinem. Quarta cum non in toto corpore sed in parte corporis aliquid habere firmamur, ut in digito anulum, in pede calceos uel cothurnos. Quinta species est cum non in corpore sed circa corpus habere aliquid dicimur, ut est uestis atque indumenta omnia. Sexta quoties ipsas partes corporis habere narramur, ut manus, pedes, caput, aut reliqua quae sunt in compage membrorum. Septimus uero locus est quoties far uel uinum uas aliquod habere dicitur. Octauus habendi gradus est qui possessi
Abbreviated transcription (Latin):
nimas hominum non eẽ ab initio int̃
cȩteras intellectuales naturas: nec si¬
mul creatas: sicut origenes fingit. Neq
cum corporib ꝑcoitum seminantur. si¬
cut luciferianus et cyrillus. et aliqui lati¬
norũ p̃sumptores affirmant: quasi naturȩ
consequentia seruiente. S dicimus cor¬
pus tantum ꝑ conugii copulam semina¬
ri: creationem uero animȩ solum creato
lari inuulua et compingi atq formari:
ac formato iam corpore animam creari
&. infundi. ut uiuat homo inutero. ex
anima constans et corpore:Et egrediatur
uiuus ex utero: plenus humana substantia:
uno homine. sicut iacobus. Et alii sy¬
rorum scribunt unam animalem qua
animetur corpus et in mixta sit sanguini.
et alteram spiritalem quȩ rationẽ mini¬
stret: s dicimus unam esse eandẽq ani¬
mam in homine:quȩ et corpus sua soci¬
etate uiuificet. et semet ipsam sua ratio¬
ne disponat: Habens inse libertatẽ arbi¬
trii. ut in sua substantia eligat cogitatio
mam substantiuam:quȩ et exuta cor

Expanded text:
nimas hominum non esse ab initio inter caeteras intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit; neque cum corporibus per coitum seminantur, sicut Luciferiani, et Cyrillus et aliqui Latinorum praesumptores affirmant, quasi naturae consequentia serviente, sed dicimus corpus tantum per conjugii copulam seminari. Creationem vero animlari in vulva, et compingi, atque formari, ac formato jam corpore animam creari, et infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana substantia. uno homine, sicut Jacobus et alii Syrorum scribunt, unam animalem, qua animetur corpus, et immista sit sanguini, et alteram spiritualem, quae rationem ministret; sed dicimus unam esse eamdemque animam in homine, quae et corpus sua societate vivificet, et semetipsam sua ratione disponat, habens in sese libertatem arbitrii, ut in suae substantiae eligat cogitationmam substantivam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
spũ ceꝑitis. nunc carne consũmemini. Tan¬
quã si diceret. Sic stulti estisut cum pͥus
habueritis sp̃ale opus uiuũ: hoc amisso.
postea mortuũ accipiatis alienũ. Ipse qͥp
est. His autem atq huiusmodi uocib illa
mat̃ euigilat. et fit ei mane: cum uerbo dĩ
hoc ẽ cum xp̃o qui oriebat᷑ hoc ẽ loqueba¬
tur in paulo. legis illuminat᷑ obscuritas.
Hanc enim illuminauit. cũ ait. Dicite mͥ.
Sub lege uolentes ẽẽ. legem non audistis:
Seriptum ẽ enim qđ abraham duos filios
habuit: unum de ancilla. et unũ de libera.
S is qui de ancilla. scð̃m carnem natus est.
qui autẽ de libera ꝑ reꝓmissionẽ. Quȩ st̃
in allegoria. Hec enim sunt duo testamenta.
Unum quidem amonte syna. inseruitutẽ ge¬
nerans:quod ẽ agar. Syna enim mons ẽ in
arabia:quȩ coniuncta ẽ huic. quȩ nunc ẽ
ierłm. Seruit enim cũ filiis suis. Quȩ autẽ

Expanded text:
spiritu coeperitis, nunc carne consummemini . Tanspiritu coeperitis, nunc carne consummemini . Tanquam si diceret: Sic stulti estis, ut cum prius habueritis spirituale opus vivum, hoc amisso postea mortuum accipiatis alienum. Ipse quipest . His autem atque hujusmodi vocibus illa mater evigilat; et fit ei mane, cum verbo Dei, hoc est, cum Christo, qui oriebatur, hoc est, loquebatur in Paulo, Legis illuminatur obscuritas. Hanc enim illuminavit, cum ait, Dicite mihi sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quia Abraham duos filios habuit; unum de ancilla, et unum de libera: sed is qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per repromissionem; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta, unum quidem a monte Sina in seruitutem generans, quod est Agar; Sina enim mons est in Arabia, quae coniuncta est huic quae nunc est Hierusalem; seruit enim cum filiis suis. Quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ipsum sacramentũ circũcisionis qd a¬
pud uideos iam mortuũ remanserat. qͥa totũ
de illo carnalit̃ sentiebañ. hoc gͦ sacramentũ
circumcisionis quod apud iudeos non iuiue¬
bat qui occiderant xp̃m. qui omniũ sacra¬
mentoꝵ uita ẽ. qm̃ in illo uitalit intell¬
gitur. quod apud iudeos uisibiliter celebrat᷑:
hoc itaq sacramentum circumcisionis tanꝗͣ.
exanime corpus quidam iudei uolebant ꝑ¬
suadere gentilib qui xp̃o crediderant. sic̃
in actibus apłoꝵ scriptum ẽ. dicentes ñ
esse cosposse saluos. nisi fierent circũcisi: ꝑ
suadebant autẽ hȩc ignorantib legem:tan¬
quam intenebris noctis filiũ mortuũ sup¬
ponentes. Nec tamen potuit aliqͥd ualere
illa ꝑsuasio. nisi cum ȩccłiȩ gentiũ ex aliqͣ
parte stulticiȩ somnus obrepit: quã uidet᷑
quasi dormientẽ apłs excitare clamans.
Ostulti galate quisuos fascina uit: Et
paulopost. Sic stulti estis inquĩt. ut cũ

Expanded text:
quod ipsum sacramentum circumcisionis, quod aquod ipsum sacramentum circumcisionis, quod apud Judaeos jam mortuum remanserat, quia totum de illo carnaliter sentiebant: hoc ergo sacramentum circumcisionis, quod apud Judaeos non vivebat, qui occiderant Christum, qui omnium sacramentorum vita est; quoniam in illo vitaliter intelligitur, quod apud Judaeos visibiliter celebratur: hoc itaque sacramentum circumcisionis tanquam exanime corpus quidam Judaei volebant persuadere Gentilibus, qui Christo crediderant, sicut in Actibus Apostolorum scriptum est, dicentes non posse eos esse salvos, nisi fierent circumcisi ? Persuadebant autem hoc ignorantibus Legem, tanquam in tenebris noctis filium mortuum supponentes. Nec tamen potuit aliquid valere illa persuasio, nisi cum Ecclesiae Gentium ex aliqua parte stultitiae somnus obrepsit. Quam videtur quasi dormientem Apostolus excitare, clamans, O stulti Galatae, quis vos fascinavit? et paulo post, Sic stulti estis, inquit, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisionem et p̃putium. nullum in hoc
mundo religionis genus inuentum ẽ. Ut
inꝑsona unius mulieris. unum genus eir¬
cũcisorum hominũ constituas. sub unius
dei cultu et lege comp̃hensum: in alterius
uero mulieris ꝑsona uniuersam p̃putioꝵ
gentilitatem. idoloꝵ cultui deditam intelli¬
gas. Meretrices autem ambe fuerunt. Dic̃
enim apłs. iudeos et grecos omnes sub pec¬
cato eẽ. Omnis enim anima quȩ deserta ȩt̃¬
nitate ueritatis. t̾renis sordib delectat᷑. for¬
nicat᷑ a domino. Et de gentili quidem for¬
nicatione ueniens eccłia. manifestũ ẽ qd̃
non occiderit xp̃m: s quomodo mat̾̃ x etiã
ipsa sit. cogitandum ẽ. Attende euangłiũ
et audi dnm dicentem. Qui fecerit uolun¬
tatem patris mei: hic mater mea. et fr̃. et
soror ẽ. Ubigͦ dormiuit hȩc non ut somno
p̃focaret. s tamen ut posset ei mortuus
supponi. ⁊ uiuus auferri: An forte hoc ẽ

Expanded text:
circumcisionem et praeputium, nullum in hoc circumcisionem et praeputium, nullum in hoc mundo religionis genus inventum est: ut in persona unius mulieris unum genus circumcisorum hominum constituas sub unius Dei et cultu et lege comprehensum; in alterius vero mulieris persona universam praeputiorum Gentilitatem idolorum cultui deditam intelligas. Meretrices autem ambae fuerunt: dicit enim Apostolus Judaeos et Graecos omnes sub peccato esse . Omnis enim anima quae deserta aeternitate veritatis, terrenis sordibus delectatur, fornicatur a Domino. Et de gentili quidem fornicatione veniens Ecclesia manifestum est quod non occiderit Christum: sed quomodo mater Christi etiam ipsa sit, cogitandum est. Attende Evangelium, et audi Dominum dicentem, Qui fecerit voluntatem Patris mei, hic mater mea, et frater, et soror est . Ubi ergo dormivit haec, non ut somno praefocaret, sed tamen ut posset ei mortuus supponi, et vivus auferri? An forte hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
dicari eẽ matrem pueri. nisi eã quȩ illũ
iterum quodãmodo concepit cũ cogno¬
uit ablatum: et iterum parturiuit dũ
a falsa matre defendit: et iterũ peꝑit dũ
non ꝑmisit occidi. Ueruntamen sicut so¬
lent diuini ueteris libri. non solum rei geste
fidem. s etiam futurȩ insinuare mysteriũ. con¬
sideranda ẽ ista scriptura. utrum nob̃ in dua¬
b istis mulierib significatũ aliquid figura¬
tumq demonstret. Et duȩ quidem femine
sy nagoga et ȩccłia. in pͥma facie considerati¬
onis occurrunt. Synagoga enimfiliũ suũ
xp̃m ex iudeis scd̾m carnem natum. occidis¬
se conuincit᷑ dormiens: id est p̃sentis uite
sequendo lucem. manifestationẽq uerita¬
tis in uerbis domini non intelligens. Uñ
etiam scriptum ẽ. Surge qui dormis et ex¬
surge amortius: et illuminabit te xp̃c. Qd
uero et duȩ et solȩ in una domo inhabitabaÑ.
non absurde illud significat quod preter

Expanded text:
dicare esse matrem pueri, nisi eam quae illum dicare esse matrem pueri, nisi eam quae illum iterum quodam modo concepit, cum cognovit ablatum; et iterum parturivit, dum a falsa matre defendit; et iterum peperit, dum non permisit occidi. Verumtamen sicut solent divini veteres Libri, non solum rei gestae fidem, sed etiam futurae insinuare mysterium; consideranda est ista Scriptura, utrum nobis in duabus istis mulieribus significatum aliquid figuratumque demonstret. 2. MuSynagoga et Ecclesia in prima facie considerationis occurrunt: Synagoga enim filium suum Christum ex Judaeis secundum carnem natum occidisse convincitur dormiens, id est praesentis vitae sequendo lucem, manifestationemque veritatis in verbis Domini non intelligens: verum etiam scriptum est, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Quod vero et duae et solae in una domo inhabitabant, non absurde illud significat, quod praeter
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s filius ẽ quiuiuit. Et locutȩ sunt in
conspectu regis. Et dixit eis rex. Tu dicis
hic ẽ filius ms̃ qui uiuit. et filius eiꝰ mor¬
tuus ẽ: et tudicis non. s filius ms̃ uiuit.
et filius eiꝰ mortuus ẽ. E ait rex. Afferte
michi macheram.Et obtulerunt ei mache¬
ram in conspectu regis. & dixit rex. Diui¬
dite puerum qui uiuit in duas partes:
et date dimidium eiꝰ huic. et dimidium
eius huic. Et respondit mulier cuiꝰ erat
filius quiuiuebat: et dixit ad regem.
Qm̃ conturbata ẽ uulua eiꝰ suꝑ filio suo.
& dixit. Animaduertite domine: date ei
puerum: et nolite eum morte afficere. Et
hec dixit. Neq michi. neq huic sit. Di
uidite illum. Et respondit rex. et dixit
ei mulieri quȩ dixit. date eum illi. ⁊ mor¬
te nolite eũ afficere: Quia hȩc ẽ mater eius.
Prudentia quidem regis diuino munere
concessa. in hoc iuditio mirabilis eminet.
Non enim decuit aut oportuit aliam iu¬

Expanded text:
meus filius est qui vivit. Et locutae sunt in meus filius est qui vivit. Et locutae sunt in conspectu Regis. Et dixit Hic est filius meus qui vivit, et filius ejus mortuus est; et tu dicis, Non, sed filius meus vivit, et filius ejus mortuus est. Et ait Rex: Afferte mihi machaeram. Et obtulerunt ei machaeram in conspectu Regis. Et dixit Rex: Dividite puerum qui vivit, in duas partes, et date dimidium ejus huic, et dimidium ejus huic. Et respondit mulier cujus erat filius qui vivebat, et dixit ad Regem, quoniam conturbata est vulva ejus super filio suo; et dixit: Animadvertite, domine, date ei puerum, et nolite eum morte afficere. Et haec dixit: Neque mihi, neque huic sit, sed dividite illum. Et respondit Rex, et dixit ei mulieri quae dixit, Date eum illi, et morte nolite eum afficere; Quia haec est mater ejus . Prudentia quidem Regis divino munere concessa in hoc judicio mirabilis eminet. Non enim decuit, aut oportuit aliam ju
Abbreviated transcription (Latin):
nter duas mulieres certantes de paruulo
filio: mirabile iudicrum salomonis p̃di¬
cat scriptura regnorum. Seriptum ẽ enĩ.
Tunc apparuerunt duȩ mulieres mere¬
trices regi salomoni:et steterunt incon¬
spectu eius. Et dixit mulier una. Animad¬
uerte domine. Ego et mulier hȩc habi¬
tabamus in domo una: et peperi indomo.
Et contigit die tercio postquam peꝑi. peꝑit
etiam hȩc mulier filium. & eramus in uno:
et non erat quisquã nob̃cũ. preter ambas
nos indomo. Et mortuus ẽ filius mulieris
huiꝰ ꝑ noctẽ: mox dormiuit suꝑ eũ. Et sur¬
rexit media nocte: et tulit filiũmeũ ab
ascellis meis. et collocauit insinu suo: et
filiũ suũ mortuum in sinu meo. Et surre¬
xi mane. dare lac filio meo:et ille erat mor¬
tuus. Consideraui eum mane: et ecce ñ erat
filius ms̃ quem peperi. Et dixit mulier
illa alia. Non. s filius ms̃ ẽ qui uiuit: fi¬
lius autẽ tuus. qui mortuus ẽ. & ipsa di¬
.xit. Non. filius tuus ẽ ille mortuus: et

Expanded text:
nter duas mulieres certantes de parvulo filio mirabile judicium Salomonis praedicat Scriptura Regnorum. Scriptum est enim: Tunc apparuerunt duae mulieres meretrices regi Salomoni, et steterunt in conspectu ejus, et dixit mulier una: Animadverte, domine, ego et mulier haec habitabamus in domo una, et peperi in domo, et contigit die tertio postquam peperi, peperit etiam haec mulier filium; et eramus in uno, et non erat quisquam nobiscum praeter ambas nos in domo: et mortuus est filius mulieris hujus per noctem, mox dormivit super eum; et surrexit media nocte, et tulit filium meum ab ascellis meis, et collocavit in sinu suo, et filium suum mortuum in sinu meo; et surrexi mane dare lac filio meo, et ille erat mortuus: consideravi eum mane, et ecce non erat filius meus quem peperi. Et dixit mulier illa alia: Non, sed filius meus est qui vivit, filius autem tuus qui mortuus est. Et ipsa dixit: Non, filius tuus est ille mortuus, et
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse dies qui quasi naturaliter seruit
morbo inlecto incertus ẽ. Cotidie moriunt᷑
homines: et quiuiuunt deducunt illos. et¬
exequias celebrant: et uitam sibi ꝓmittunt.
Nemo dicit corrigam me: ne cras hoc sim.
quod iste quem deduxi. Placent uob̾ uer¬
ba: ego quero facta. Nolite me contristare
prauis morib ur̃is: quia delectatio mea
non est inhac uita.nisi ur̃a bona uita:¬

Expanded text:
quia ipse dies, qui quasi naturaliter servit, quia ipse dies, qui quasi naturaliter servit, morbo inlecto incertus est. Quotidie moriuntur homines: et qui vivunt deducunt illos, exsequias celebrant, et vitam sibi promittunt. Nemo dicit, Corrigam me, ne cras hoc sim quod iste quem deduxi. Placent vobis verba, ego quaero facta. Nolite me contristare pravis moribus vestris: quia delectatio mea non est in hac vita nisi vestra bona vita
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse uidẽris incorde tuo: Quia tacet ille
iustus es. quia mͦ ille non uindicat. nichil
male fecisti: Non times arguam te. non times
constituam te ante faciem tuam: Nontimes.¬
S longe est inquis iudiciũ. Primoquis tͥ
dixit. quia longe c̃ dies iudiciiꝰ Nunqͥd si lon¬
ge ẽ dies iudicii. longe ẽ diestuus: Unde scis
quando est: Nonne multisanidormiert̃
et obduruerunt: Nonne casus nrõs nob̾cũ
inhac carne portamus: Nonne fragiliores
sumus. quam si uitrei essemus: Uitrum e¬
nim et si fragile ẽ.tamen seruatum diu du¬
rat: et inuenis calices ab auis. et ꝓ auis. in qui¬
bus bibunt nepodes et ꝓnepotes. Tanta fra¬
gilitas. custodita ẽ ꝑannos. Nos autẽ ho¬
mines et sub tantis casibus cotidianis.fra¬
giles ambulamus: et si casus ipsi repentini
non acciderint. diutam̃ uiuere ñ ualemꝰ.
huc uiueret. et hodie moreret᷑ : quid illi
uitȩ longitudo ꝓ fuisset: Huc accedit.

Expanded text:
fecisse videris in corde tuo? Quia tacet ille, fecisse videris in corde tuo? Quia tacet ille, justus es? Quia ille modo non vindicat, nihil male fecisti? Non times, Arguam te? Non times, Constituam te ante faciem tuam? non times longe est, inquis, judicium. Primo, quis tibi dixit quia longe est dies judicii? Numquid si longe est dies judicii, longe est dies tuus? Unde scis quando est? Nonne multi sani dormierunt et obduruerunt? Nonne casus nostros nobiscum in hac carne portamus? Nonne fragiliores sumus, quam si vitrei essemus? Vitrum enim etsi fragile est, tamen servatum diu durat: et invenis calices ab avis et proavis, in quibus bibunt nepotes et pronepotes. Tanta fragilitas custodita est per annos. Nos autem homines, et sub tantis casibus quotidianis fragiles ambulamus; et si casus ipsi repentini non acciderent, diu tamen vivere non valeremus. huc viveret, et hodie moreretur, quid illi vitae longitudo profuisset? Huc accedit,
Abbreviated transcription (Latin):
si dixeris.Crede non michi.s: deo. Quid sũ
ego: Homosum. Pater ur̃ sum. Carnempor¬
to. infirmus.Omnes credamus dõ. Attendite
uobis. ipse dominus xp̃c ait: attendite uob̃.
Si peccauerit inte fr̃ tuus: corripe illum in¬
ter te et ipsum. Si te audierit: lueratus es
tibi tanquam ethnicus. et publicanus. Eth¬
nicus gentilis ẽ. Gentilis ille ẽ: qui in xp̃o
non credit. Si nec eccłiam audierit: mor¬
tuum computa. S ecce uiuit: ecce intrat:
ecce signat: ecce genu figit: ecce orat: ecce ad
altare accedit: sit tibi tanquam echicus
et publicanus. Noli in illo attendere falsa
signa uiuentis: mortuus ẽ. Unde uiuitur:
Quomodo uiuitur: Si dicam alicui incon¬
spectu ur̃o. tu hoc fecisti: respondebit postea.
Quantum erat ut intus me moneret. intus
michi diceret. quia male feci: intus uiderẽ
peccatũ meũ. Quare inpopło arguit: Qͥd
si feci. et non correxisti: Quid si feci. et ad huc
ꝑseuerase Quid si feci. et adhuc tibi bene

Expanded text:
si dixeris: crede, non mihi, sed Deo. Quid sum si dixeris: crede, non mihi, sed Deo. Quid sum ego? Homo sum, par vester sum, carnem porto, infirmus sum: omnes credamus Deo. Attendite vobis. Ipse Dominus Christus ait, Attendite vobis:  peccauerit in te frater tuus. corripe illum inter te et ipsum solum. si te audierit, lucratus es tibi tanquam ethnicus et publicanus . Ethnicus gentilis est: gentilis ille est, qui in Christum non credit. Si nec Ecclesiam audierit, mortuum computa. Sed ecce vivit, ecce intrat, ecce signat, ecce genu figit, ecce orat, ecce ad altare accedit. Sed sit tibi tanquam ethnicus et publicanus. Noli in illo attendere falsa signa: vivens mortuus est. Unde vivit? Quomodo vivit? Si dicam alicui in conspectu vestro, Tu hoc fecisti: respondebit postea, Quantum erat? Intus me moneret, intus mihi diceret quia male feci, intus viderem peccatum meum: quare in populo arguit? Quid si feci, et non correxisti? Quid si feci, et adhuc perseveras? Quid si feci, et adhuc tibi bene
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia michi cantasti: miscđiam et iudiciũ
cantabo tibi dñẽ. Ex ore nr̃o exit: et ubiq
corrigamur: nondum uenit tempꝰ iudicii.
Locus ẽ. spacium ẽ: peccauimus. corriga¬
mur.Nondum finita ẽ uia. Nondũ clausus
tol erabilia. et tanto crebriora quantũ mino¬
ra. constituit ds̃ inȩccłia tempora miscðiȩ. p̃
rogandam cotidianam medicinam. ut di¬
camus.Dimitte nobis debita nr̃a. sicut et
nos dimittimus debitoribus nrĩs. Ut his ũ¬
bis lota facie ad altare accedamꝰ: et his uerb̃
contemnunt. ut non solum nondent ueniã
quando in illos peccatur:s nec uelint pete¬
re. quando ipsipeccant. Intrauit temptatio:
subrepsit ira. Tantum dominata ẽ iracun¬
dia quantum potuit: ut non solum tumul¬
tuaret᷑ cor. sed et conuicia et crimina uome¬
ret lingua.Nonuides quo te impulit: Non
uides quo te p̃cipitauit : Tandem corrige:
dic male feci. peccaui.Non enim morieris:

Expanded text:
ecclesia mihi cantasti, Misericordiam et judicium ecclesia mihi cantasti, Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Ex ore nostro exit, et ubiquecorrigamur: nondum venit tempus judicii. Locus est, spatium est: peccavimus, corrigamur. Nondum finita est via, nondum clausus tolerabilia, et tanto crebriora, quanto minora, constituit Deus in Ecclesia tempore misericordiae praerogandae quotidianam medicinam, ut dicamus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris : ut his verbis lota facie ad altare accedamus, et his verbis contemnunt, ut non solum non dent veniam quando in illos peccatur, sed nec velint petere quando ipsi peccant. Intravit tentatio, subrepsit ira; tantum dominata est iracundia, quantum potuit, ut non solum tumultuaretur cor, sed et convicia et crimina vomeret lingua. Non vides quo te impulit? non vides quo te praecipitavit? Tandem corrige, dic, Male feci, peccavi. Non enim morieris,