comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possit uel scͥpturis sc̃is uel ipsis reb ostendi:
respondeas deo: Ubi dixi. quia etiam si ĩ¬
leuiorib qͥsq peccatis. aut certe quamuis
grauiorib &e multis. tam̃ multo gemitu &
dolore penitendi miscdia di dignus fuerit.
ñ ipsius ẽ. qui si relinqueret᷑ int̾iret. s mise¬
rentis ch: qui eiꝰ precib dolorib q subuenit.
Parum ẽ enim uelle. nͥ ds misereat᷑. S deus
ñmis eret᷑ qͥ ad pacem uocat. nisi uoluntas
p̃cesserit ad pacem. Hoc dictum est: post pe¬
nitentiam. Nam ẽ miscdia łi etiam p̾ueni
ens ipsam uoluntatem:q̃ si non eẽt. non p̃¬
nit. de qͣ paulopost cum agerem dixi. Hec
aut̃ uocatio q̃ siue insingłis hominib. siue
in popłis atq in ipso genere humano ꝑtem¬
poꝵ oportumtates oꝑat᷑. alte &e ꝓfunde ordi¬
nationis ẽ. Quo ꝑtinet etiam illud. in ut̃o
te: ce iacob dilexi esau aut̃ odiohabui. & cȩtã.
Quamius testimonium illud cum esses in

Expanded text:
possit vel Scripturis sanctis, vel ipsis rebus ostendi:possit vel Scripturis sanctis, vel ipsis rebus ostendi:respondeas Deo ? Ubi dixi: Quia etiamsi leuioribus quisque peccatis aut certe quamuis grauioribus et multis, tamen multo gemitu, et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui ad pacem uocat, nisi uoluntas praecesserit ad pacem. hoc dictum est post paenitentiam. nam est misericordia dei etiam ieniens voluntatem, quae si non esset, non prvenit. De qua paulo post cum agerem dixi: Haec autem vocatio quae sive in singulis hominibus, sive in populis atque in ipso genere humano per temporum opportunitates operatur, altae et profundae ordinationis est. Quo pertinet etiam illud, « In utero te, et: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, et cetera, quamuis testimonium illud: cum esses in
Abbreviated transcription (Latin):
lam moriendi necessitatam quam non habuit
est. existimo enim qͦd indignȩ sint passiones
huiꝰ temporis ad fut᷑am głam quȩ reuelabit᷑
in nobis: usq ad id qͦd dictum ẽ. spe enĩ sal¬
ui facti sumꝰ. Ubi cum exponerem qͦd scͥptũ ẽ.
& ipsa creat᷑a uib̃abit᷑ a seruitute int̾itꝰ: dixi:
ipsa creat᷑a. id est & ipse homo.cum iã signa¬
culo imaginis ꝓpt peccatum amisso. reman¬
sit tantummͦ creat᷑a. Quod non ita ẽ acci¬
piendum: qͣsi totum amiserit homo qͦd
habebat imaginis di. Nam si omnino non
amisisset: non cẽt ꝓpt̾ quod diceret᷑. reforma-¬
mini in nouitate m̃tis ur̃ȩ. & in eandem ima¬
ginem transformam᷑. S rursꝰ si dotum ami
sisset: nicħ remaneret unde dicerct᷑. quan¬
quam in imagine ꝑambulat homo. tam̃
uane conturbat᷑. Item quod dixisp̃aliter
summos angłos uiuere. infimos uͦ animali¬
ter: audatiꝰ dictum ẽ de infimis quam ut

Expanded text:
iam moriendi necessitatem, quam non habuit iam moriendi necessitatem, quam non habuit est: existimo enim, quod indignae sint passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis, usque ad id, quod dictum est: spe enim salui facti sumus. ubi cum exponerem, quod scriptum est: et ipsa creatura liberabitur a seruitute interitus, dixi: et ipsa creatura, id est ipse homo, cum iam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura. quod non ita est accipiendum, quasi totum amiserit homo, quod habebat imaginis dei. nam si omnino non amisisset, non esset, propter quod diceretur: reformamini in nouitate mentis uestrae, et: in eandem imaginem trasisset, nihil maneret unde diceretur, Quanquam in imagine ambulet homo, tamen vane conturbatur . Item quod dixi, spiritualiter summos Angelos vivere, infimos vero animaliter; audacius dictum est de infimis quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
rectione larari .Lxui. De eo quod scͥptum ẽ
an ignoratis fr̃s. scientib enim legem loquor.
qͥa lex dñat᷑ homini qͣntum tempus uiuit:
usq ad eum locum in qͦ scͥptum est uiuifi¬
cabit & mortalia corpora ur̃a ꝑ inhabitantẽ
sp̃m cius in uobis. Ubi illud quod ait apłs.
scimꝰ aut̃ quia lex sp̃italis ẽ. ego aut̃ carnał
sum. exponere uolens: dixi. Id est carm con¬
sentio: nondum sp̃ali gr̃a lib̾atꝰ. Quod non
sic accipiendum ẽ. quasi sp̃alis homo iã sub
gr̃a constitutꝰ. etiam de se ipso non possit hȩc
dicere. & cȩtã usq ad eum locum ubi dictum
ẽ. miser ego homo qͥs me libabit de corpore
mortis huiꝰ: quod postea didiqi. sic̃ iam sum
ante confessꝰ. Rursus exponens qͦd ait apl̃s cor¬
pus quidem mortuum ẽ ꝓpt̃ peccatum. mor¬
tuum inqͣm corpus dicit. quam dui tale est.
ut indigentia rerum temporalium mole¬
stet animam: s multo meliꝰ mͥ postea uisum
est. ideo mortuũ corpꝰ dictum. quod habcat

Expanded text:
 de eo, quod scriptum est: an ignoratis, fratres — scientibus enim legem loquor — quia lex dominatur homini, in quantum tempus uiuit? usque ad eum locum, in quo scriptum est uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. ubi illud, quod ait apostolus: scimus autem, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, exponere uolens dixi: id est carni consentio nondum a spiritali gratia liberatus; quod non sic accipiendum est, quasi spiritalis homo iam sub gratia constitutus etiam de ipso non possit hoc dicere et cetera usque ad eum locum, ubi dictum est: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? quod postea didici, sicut sum iam ante confessus. rursus exponens, quod ait apostolus: corpus quidem mortuum est propter peccatum, mortuum, inquam, corpus dicit, quamdiu tale est, ut indigentia rerum temporalium molestet animum. sed isto melius mihi postea uisum est ideo . mortuum corpus dictum, quod habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ne desꝑando de uenia. aut quasi de sua ui¬
sticia p̃sumendo. & penitentiam ñ agendo.
ac ꝑseuerando in peccatis hoc facerent. Hoc
giendam grãm pacemq faciebat: si ꝑseue¬
rantia peccatoꝵ ipsi gr̃e paciq resisterent. U̾¬
bum enim dicere. ñita uidet᷑ hic positum ut
tantummꝰ illud intelligat᷑ quod ꝑ linguam
fabricamꝰ: s quod corde conceptum etiam oꝑe
expͥmimꝰ. Sicut enim ñ confitent᷑ dm̃. qͥ tm̃
oris sono confitent᷑. non etiam bonis oꝑibus.
nam de his dictum ẽ. confitent᷑ se nosse deum.
factis aut̃ negant. ex quo manifestum ẽ dici
dicit dñs iħs nisi in sp̃u sc̃õ. dicere non potest
recte intelligi. ni a s ut factis dicere intelli¬
gat᷑. non enim hocꝰ insp̃u scõdicere putandi
sunt. qͥb ipse dñs dicit. ut qͥd mͥ dicitis dñe¬

Expanded text:
ne desperando de venia, aut quasi de sua june desperando de venia, aut quasi de sua justitia praesumendo, et poenitentiam non agendo, aut perseverando in peccatis, hoc facerent: hoc giendam gratiam pacemque faciebat, si perseverantia peccatorum ipsi gratiae pacique resisterent. Verbum enim dicere, non ita videtur hic positum, ut tantummodo illud intelligatur quod per linguam fabricamus, sed quod corde conceptum, etiam opere exprimimus. Sicut enim non confitentur Deum, qui tantum oris sono confitentur, non etiam bonis operibus: nam de his dictum est, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Ex quo manifestum est dici dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto ; non potest recte intelligi, nisi in factis dicere intelligatur. Non enim hoc in Spiritu sancto dicere putandi sunt, quibus ipse Dominus dicit, Utquid mihi dicitis, D
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tibi peccata. murmuratumq eẽt a
iudis indignantib qͦd eis tantam potesta¬
tem sibi arrogasse uideret᷑: quid ẽ inquit
faciliꝰ dicere. dimissa st̃ tibi peccata. an di¬
cere surge ce ambula: Ut sciatis aut̃ quia
potestatem habet filiꝰ hominis dimittere
peccata: dicit paralitico. Tibi dico. surge ce
tolle grabatum tuum: & uade in domum
tuam. Quo facto &e quib dictis. satis decla¬
rauit ideo se illa facere incorporib. ut crede¬
retur animas peccatoꝵ dimissione lib̃are:. id
est ut de potestate uisibili. potestas inuisib¬
lis meret᷑ fidem. Qͥa gͦ in sp̃u cħ faciebat il.¬
la omnia. ut gr̃am pacemq hominib lar.¬
girct᷑. gr̃ãm in dimissionem peccatoꝵ. pacẽ
inreconciliationẽ dei. a qͦ separant sola pec¬
cata: cum u̾idissent uidei quod in bcel⁊ ebub¬
eos uolui ⁊ admonere. ne u̾bum dicerent
neq in hoc scło neq in fut᷑o dimitteret᷑ sed

Expanded text:
sunt tibi peccata; murmuratumque esset a sunt tibi peccata; murmuratumque esset a Judaeis indignantibus quod eis tantam potestatem sibi arrogasse videretur: Quid est, inquit, facilius dicere, Dimissa sunt tibi peccata; an dicere, Surge et ambula? Ut sciatis autem quia potestatem habet Filius hominis dimittere peccata, dicit paralytico Tibi dico, surge, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam . Quo facto, et quibus dictis satis declaravit ideo se illa facere in corporibus, ut crederetur animas peccatorum dimissione liberare, id est, ut de potestate visibili potestas invisibilis mereretur fidem. Quia ergo in Spiritu Dei faciebat illa omnia, ut gratiam pacemque hominibus largiretur; gratiam in remissione peccatorum, pacem in reconciliatione Dei, a quo separant sola peccata: cum dixissent Judaei quod in Beelzebubeos voluit admonere, ne verbum dicerent neque in hoc saeculo, neque in futuro dimitteretur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
cet adũtere etiam ipsis iudeis. quoꝵ blasphe¬
miam dñs arguit non fuisse clausum cor¬
rigendi se ad penitendum locum: quodidẽ
dñs in ea ipsa reprehensione ait ulis. Aut
facite arborem bonam. & fructum eiꝰ bonũ:
aut facite arborem malam. & fructum eiꝰ
malum. Qͦd utiq nulla ratione diceret᷑
eis. si ꝓpt̾ illam blasphemiam iam cõmutare
animam in meliꝰ &e recte factors fructus ge¬
nerare ñ possent:aut frustra etiam sine pec¬
cati sui dimissione generarent. Gͤ quia do¬
minus in sp̃u di expellebat demonia. cęte¬
rosq humanoꝵs corpoꝵ morbos languores
ꝙ sanabat: non ob aliud nͥ ut crederet᷑ di¬
centi sibi. penitentiam agite appropinqͣ¬
uit enim regnum dei. inuisibilider enim
peccata dimittunt᷑: cui dimissioni fidem mi¬
raculis comparabat. Qͦd in illo paralit¬
co manifestissime ostendit᷑. Cum enim pͥ¬
mo ei donum inuisibile obtulisset ꝓpt̃ qͦd

Expanded text:
ere, etiam ipsis Judaeis, quorum blaspheere, etiam ipsis Judaeis, quorum blasphemiam Dominus arguit, non fuisse clausum corrigendi se et poenitendi locum; quod idem Dominus in ea ipsa reprehensione ait illis: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum . Quod utique nulla ratione diceretur eis, si propter illam blasphemiam jam commutare animum in melius, et recte factorum fructus generare non possent, aut frustra etiam sine peccati sui dimissione generarent. 23. Ergo quia Dominus in Spiritu Dei expellebat daemonia, caeterosque humanorum corporum morbos langub aliud nisi ut crederetur dicenti sibi, Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum . Invisibiliter enim peccata dimittuntur, cui dimissioni fidem miraculis comparabat: quod in illo paralytico manifestissime ostenditur. Cum enim primo ei donum visibile obtulisset, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
ce desiderus uariis. in malicia & inuidia agen¬
tes. abhominabiles: inuicem odio habentes.
ubi condemnata uita pͥore in melius commu¬
tent᷑. quamuis xp̃ianitati ce eccłiȩ d̃i aduer¬
santes antequam xp̃ianis sacram̃tis ablucrens.
etiam sp̃ui sc̃o qͣnta potuert̃ infestatione restite¬
rint: si etiam hominib qͥ usq ad sacramentoꝵ
ꝑceptionem u̾itatis scĩam ꝑceꝑunt. &e post hȩc
lapsi sp̃ui sc̃õ restiterunt. ad sanitatem redeun
tib e pacem d̃ pęnitendo quȩrentib. auxiliũ
miscdiȩ ñ negat᷑. si deniq de illis ipsis quib
blasphemiam in sc̃m sp̃m ab eis ꝓlatam dñs
obiecit. siqͥ res ipiscentes ad di gr̃am confuge¬
runt. sine ulla dubitatione sanat st̃. quid
nullum intelligat᷑ nisi ꝑseuerantia in neqͥtia.
ce inmalignitate cum desꝑatione indulgen¬
tiȩ dei: Hoc ẽ enim gr̃e illiꝰ ce paci resistere:
de qͥb nob sermo nunc orsꝰ est. Nlam hinc li¬

Expanded text:
et desideriis variis, in malitia et invidia agenet desideriis variis, in malitia et invidia agentes, abominabiles, invicem odio habentes . 22. ubi condemnata vita priore in melius commutentur; quamvis Christianitati et Ecclesiae Dei adversantes antequam christianis Sacramentis abluerentur, etiam Spiritui sancto quanta potuerunt infestatione restiterint: si etiam hominibus, qui usque ad Sacramentorum perceptionem veritatis scientiam perceperunt, et post haec lapsi Spiritui sancto retibus, et pacem Dei poenitendo quaerentibus, auxilium misericordiae non negatur: si denique de illis ipsis quibus blasphemiam in Spiritum sanctum ab eis prolatam Dominus objecit, si qui resipiscentes ad Dei gratiam confugerunt, sine ulla dubitatione sanati sunt: quid nullum intelligatur nisi perseverantia in nequitia et in malignitate, cum desperatione indulgentiae Dei? Hoc est enim gratiae illius et paci resistere, de quibus nobis sermo nunc ortus est. Nam hinc li
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s:tamen qui hoc animo ẽ. ut ea oꝑa qͥb
dicat᷑. Ueruntam̃ si ex eo quoq hominum nu¬
mero qͥb dñs illud crim̃ obicit ueniens ad fi¬
dem xp̃i. & penitendi cruciatib edomita in¬
uidia. salutem cum lacͥmis poscens. sic̃ etiam
ñnulli eoꝵ fortasse fecerunt: quęro utrum qͥs¬
quam tanto horrore crudescat. ut aut neget
eos ad xp̃i baptismi admitti oportuisse. aut
frustra ad missos ẽẽ contendat. Nam siqͥs ꝑ
& ꝓptẽa spem ueniȩ ñ habe estimandus est:
attendamꝰ utrum ex eonumero fu̾it idem¬
apłs paulus. Dic̃ enim. Q priꝰ fui blasphemꝰ
&e ꝑsecutor. & iniuiriosus: s misccłiam conse¬
cutus sum. qͥa ignorans feci. in incredulitate.
An forte icdeo ñ ꝑtinuit ad hoc genꝰ criminis.
qͥa non erat inuidus: Audiamꝰ quid alib di¬
cat. fuimus enim inquit ce nos stulti aliqͣndo
ce increctuli. errantes. seruientes uoluptatib

Expanded text:
Spiritus sanctus; tamen qui hoc animo est, ut ea opera quibus Spiritus sanctus; tamen qui hoc animo est, ut ea opera quibus dicatur. Verumtamen si ex eo quoque hominum numero, quibus Dominus illud crimen objicit, veniens ad fidem Christi, et poenitendi cruciatibus edomita invidia salutem cum lacrymis poscens, sicut etiam nonnulli eorum fortasse fecerunt; quaero utrum quisquam tanto errore crudescat, ut aut neget eos ad Christi baptismum admitti oportuisse, aut frustra admissos esse contendat? Nam si quis et propterea spem veniae non habere existimandus est: attendamus utrum ex eo numero fuerit apostolus Paulus. Dicit enim: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate . An forte ideo non pertinuit ad hoc genus criminis, quia non erat invidus? Audiamus quid alibi dicat: Fuimus enim, inquit, et nos stulti aliquando et increduli, errantes, servientes voluptatibus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari dñm: qnͣdo eum in pͥncipe demonioꝵs
cdemonia exeludere blasphemabant.Miror
aut̃ quomͦ possent in illo sp̃m sc̃m cognoscẽ:
cum ipsum dñm filium di ẽẽ nescirent. illa
scilicet cęcitate. quȩ ex parte isrł facta ẽ donec
plenitudo gentium intͣret. De qͣ oportunus
suo loco dño adiuuante atq ꝑmitente. tͤe¬
tabit᷑. Demde si iuidicatio sp̃uum illa indel¬
ligit᷑. qua quisq chiudicat utrum in qͦqͣm
maliuolentiȩ claruerunt:cum &e falsos te¬
stes in eum compararunt. & submiserunt
simulatores. qͥ eum in ũbo caꝑent. Et cũ trem̃¬
da mirabilia. quȩ in eiꝰ resurrectione facta ft̃.
eis renunciarent᷑: famam falsam dissemina¬
re. ac u̾itatem abscondẽ. custodum corruptio¬
ne conati st̃: ce alia maliciosi &e uenenosi ani¬
mi signa in eis qͣntum euangłica narratio de¬
monstrat. apparent. Unde iam uelut inc¬
pit elucere: eum peccare in sp̃m scm̃. qͥ oꝑib
dicit. Quanqͣm enim nesciat utrum ille sit

Expanded text:
ominum, quando eum in principe daemoniorum daemonia excludere blasphemabant ? Miror autem quomodo possent in illo Spiritum sanctum cognoscere, cum ipsum Dominum Filium Dei esse nescirent: in illa scilicet caecitate, quae ex parte in Israel facta est, donec plenito adjuvante atque permittente, tractabitur. Deinde si dijudicatio spirituum illa intelligitur, qua quisque dijudicat utrum in quoquamalevolentiae claruerunt, et cum falsos testes in eum compararunt , et submiserunt simulatores qui eum in verbo caperent ; et cum tremenda mirabilia, quae in ejus resurrectione facta sunt, eis renuntiarentur, famam falsam disseminare, ac veritatem abscondere, custodum corruptione conati sunt ; et alia malitiosi et venenosi animi signa in eis, quantum evangelica narratio demonstrat, apparuerunt. 21. Unde jam velut incoepit elucere, eum peccare in Spiritum sanctum, qudicit. Quanquam enim nesciat utrum ille sit
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑. qnͣdoquidem beatos se ẽe uelle nouer̃:
purgatissima ce consummata: si nicħ aliud
iacet ad usum. Nam ce si ꝓpt̃ se ipsam uidet᷑
diligi cum eam nolumꝰ eẽ deformem: ad ali¬
ud refenendum ẽ decꝰ eiꝰ. ad illud scilicet a qͦ
tura una sit. unde hominum diu̾sȩ uolun

Expanded text:
tuntur, quandoquidem beatos se esse uelle nouerunttuntur, quandoquidem beatos se esse uelle noueruntpurgatissima et consummata, si nihil aliudficit ad usum. nam etsi propter se ipsam uidetur diligi, cum eam nolumus esse deformem, ad aliud referendum est decus eius, ad illud scilicet, a qutura una sit, unde hominum diuersae uolun
Abbreviated transcription (Latin):
dum liberum sit. gr̃a dĩ libat᷑.xxu De
quid sit sursum aut deorsum uniuerso.
xxx Utrum omnia in uailitatem hominiᷤ
creata sint. xxxi Nec ipsa mea ẽ. s ciceroniᷤᷤ.
Uerum qͥa &e hec ꝑme innotuit fr̃ib. inter
ista que colligebant scͥpserunt eam: uolen¬
tes nosse quemadmodum uurtudes animi
ab illo diuise ac diffinitȩ st̃.xxxii. Ultrum¬
rem ullam aliꝰ alio magis intelligat. atq ita
eiꝰdem rei ꝑ infinitum eat intelligentia.xxxiii.
De metu.xxxiiii Utrum non aliud aman¬
mandum sit. In qͣ ullud qͦd dixi id ẽẽ aman¬
dum quod nicħ aliud est hab̃e quam nosse:
non satis approbo. Neq enĩ dm̃ non habebãt.
de qͥb dictum ẽ. nescitis quia templum dei
estis. & sp̃s dei habitat in uob̃: nec tam̃ eum
nouerant. ul sic̃ nõcendus est. nouerant. Itẽ
qͦd dixi. nemogͥ beatam uitam nouit &e mi¬
ser ẽ: nouit dixi. qͦmͦ noscenda ẽ. Nam qͥs cã
penitꝰ nescit. eoꝵ dumtaxat qͥ iam ratione u.¬

Expanded text:
dum liberum sit, dei gratia liberatur. dum liberum sit, dei gratia liberatur. quid sit sursum aut deorsum uniuerso; tricensima: utrum omnia in utilitatem hominis creata sint. tricensima prima nec ipsa mea est, sed Ciceronis, uerum quia et haec per me innotuit fratribus, inter ista, quae colligebant, scripserunt eam uolentes nosse, quemadmodum uirtutes animi ab illo diuisae atque definitae sint. rem ullam alius alio magis intelligat; atque ita ejusdem rei per infinitum eat intelligentia. Ibid. quarta, utrum non aliud amanmandum sit. In qua illud quod dixi, id esse amandum, quod nihil est aliud habere, quam nosse, non satis approbo. Neque enim Deum non habebant, de quibus dictum est: nescitis, quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? nec tamen eum nouerant uel non, sicut noscendus est, nouerant. item quod dixi: nemo igitur beatam uitam nouit et miser est, nouit dixi, quomodo noscenda est. nam quis eam penitus nescit eorum dumtaxat. qui iam ratione u
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd non pot̾ in ȩtatib sĩgł orum: sic̃ in corpore
ñ potest simul & iuuentꝰ esse ce senectꝰ. in ani¬
mo aut̃ pot̾: illa ꝓpt̃ alacritatem. ista ꝓpter
gelica corpora qualla nos sꝑamꝰ habituros lu¬
cidissima atq etherea eẽ credendum ẽ. si hoc
sine membris quȩ nunc habemus & sine sub¬
stantia quanuuis incorruptibilis tam̃ carnis
accipiat᷑: errat᷑. Multo aut̃ meliꝰ in oꝑe de ci¬
uitate d̃. questio ista tctata ẽ. de uidendis co-
pellat᷑. cum dicat᷑ homo etiam cadauer hoĩs:
aliuid sit imago & similitudo cdi. aliud ad i.¬
maginem &e similitudinem. sicut hominẽ
factum accepimꝰ. Qd nonita ẽ intelligendũ.
qͣsi homo ñ dicat᷑ imago di: cum dicat apłs.
Uir quidem ñ debet uelare caput: cum sit
imago ce gła dei. S dicit᷑ etiam ad imagi¬
nem dei. quod unigenitꝰ non dr. qui tantũ¬

Expanded text:
quod potest in aetatibus singulorum, sicut in corpore non potest simul et iuuentus esse et senectus, in animo autem potest, illa propter alacritatem, ista propter gelica corpora, qualia nos speramus habituros, lucidissima atque aetheria esse credendum est, si hoc sine membris, quae nunc habemus, et sine substantia quamuis incorruptibilis, tamen carnis accipiatur, erratur. multo autem melius in opere de ciuitate dei quaestio ista tractata est de uidendis cogipellatur, cum dicatur homo etiam cadauer hominis? aliud sit imago et similitudo dei, aliud ad imaginem et similitudinem dei, sicut ad imaginem factum accepimus. quod non ita est intellegendum, quasi homo non dicatur imago dei, cum dicat apostolus: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei; sed dicitur etiam ad imaginem dei, quod unigenitus non dicitur, qui tantum
Abbreviated transcription (Latin):
uam creat᷑am dicit: uitam nouam ꝑ fidem ihy
xp̃i. Et notandum u̾bum ẽ. Difficile enim in¬
uenires creat᷑am uocari. etiam eos qui iam cre¬
dendo in adoptionem filioꝵ uenert̃: Dicit tñ
ex deo. Ubi aut̃ dicit. & ipsa creatura ubabit᷑ a
scruitute ut̾itus. & postea dicit. non solum au¬
tem illa. s nos ipsi pͥmitias sp̃s habentes: dis cer¬
nit eos qui crediderunt ab apellatione creat᷑e.
Quomodo eosdem aliquando homines: al¬
quando ñ homines dicit. Nam exprobrais
obicit corinthiis quodam loco quod adhuc
homines eẽnt: ubi ait. sonne homines estis.
&e scđm hominem ambulatis: Qͦ mͦ eundem
dñm etiam pꝰresurrectionem alicubi ñ ho¬
minem appellat: sicut in pͥncipio huiꝰ epłe
illo locoubi ait. Unus enim ds: unus &e me¬

Expanded text:
vam creaturam dicit vitam novam per fidem Jesu vam creaturam dicit vitam novam per fidem Jesu Christi: et notandum verbum est. Difficile enim inveneris creaturam vocari etiam eos, qui jam credendo in adoptionem filiorum venerunt. Dicit tamen ova: omnia autem ex Deo . Ubi autem dicit, Et ipsa creatura liberabitur a servitute interitus; et postea dicit, Non solum autem, sed et nos ipsi primitias Spiritus habentes : discernit eos qui crediderunt ab appellatione creaturae quomodo eosdem aliquando homines, aliquando non homines dicit. Nam exprobrans objecit Corinthiis quodam loco, quod adhuc homines essent, ubi ait: Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis ? Quomodo eumdem Dominum etiam post resurrectionem, alicubi non hominem appellat, sicut in principio hujus Epistolae, illo loco ubi ait, Unus enim Deus, unus et me
Abbreviated transcription (Latin):
cich inquit. ut in carne ur̃a głent᷑. Id est. ut
non solum non patiant᷑ ꝑsecutionem a ui-¬
deis. qui nullomͦ strebant incircuncisis legẽ
prodi. s etiam głent᷑ apud eos. qͦd tam multos
re dñs dixit. Michi aut̃ absit inquit głari.
crucifixus est ait. ut me non teneat: & ego mũ¬
do ut cum non tencam. Id est ut neq michi
mundꝰ nocere possit. neq ego de mundo ali¬
non uult placere in carne. quia ꝑsecutioneᷤ
carnalium non timet: qͣs prior ut crucifige¬
retur ille sustinuit. ut uestigia sua sectantib
illam indifferentiam. neqͥs eum putaret uel
in timothei eircumcisione simulate aliqͥd
egisse. uel in cuiꝰquam agere: si forte aliqua ta¬
lis causa extitisset. Ostendit enim non ipsam
circumcisionem obesse aliquid eredentibus:
untur illi circumcisionem ꝑsuadere:ut ali¬
ter eos qui ex gentib crediderant saluos fierine¬
gent posse. Non gͦ ipsius oꝑis. s huiꝰ erroris ꝑ¬
est. neq p̃pucium: s noua creat᷑a inqͥt. No¬

Expanded text:
ctum est. Ut in carne vestra glorientur. Id est, ut non solum non patiantur persecutionem a Judaeis, qui nullo modo ferebant incircumcisis legem prodi, sed etiam glorientur apud eos, quod tam multos re Dominus dixit . Mihi autem absit gloriari, crucifixus est, ait, ut me non teneat; et ego mundo, ut eum non teneam; id est, ut neque mundus mihi nocere possit, neque ego de mundo aliiatur, non vult placere in carne; quia persecutiones carnalium non timet, quas prior ut crucifigeretur ille sustinuit, ut vestigia sua sectantibus illam indifferentiam, ne quis eum putaret vel in Timothei circumcisione simulate aliquid egisse, vel in cujusquam agere, si forte aliqua talis causa exstitisset. Ostendit enim non ipsam circumcisionem obesse aliquid credentibus, untur illi circumcisionem persuadere, ut aliter eos qui ex gentibus crediderant, salvos fieri negent posse. Non ergo ipsius operis, sed hujus erroris pest, neque praeputium. Sed nova creatura. No
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑ penitentia. s tanquam infundam̃to.
Manente itaq fundam̃to: recuꝑari edifiq¬
um potest.Si aut̃ fundam̃tum it̾are quis
uolu̾it: totum ȩdificium subũtat necesse ẽ.
ꝓpt̾ea hoc dicit hebreis. qͥ ex nouo testam̃to
ad sac̃dotium uetꝰ declinasse uidebant᷑. Idoq
remittentes inqͥt initũ xp̃i u̾bum. in consũ¬
mationem respiciamus. N it̾m iacientes fun¬
damentum penitentiȩ a mortuis opib. & s
dei in dm̃. lauacri doctͥnȩ. impositionis manꝰ.
refurrectionis etiam mortuoꝵ: & iudicii et̾ni.
Ista omnia in baptismo tͣdunt᷑. que negat esse
repetenda. utiq in consecrandis fidelib. Nam
in ũbi dei tͣctatione atq doctͥna. non it̾m tantũ.
s sepiꝰ dicenda sunt: sic̃ rerum de qͥb disserit᷑

Expanded text:
operatur poenitentia, sed tanquam in fundamento. operatur poenitentia, sed tanquam in fundamento. Manente itaque fundamento, recurari aedificium potest: si autem fundamentum iterare quis voluerit, totum aedificium subvertat necesse est. Propterea hoc dicit Hebraeis, qui ex novo Testamento ad sacerdotium vetus declinasse videbantur: Ideoque remittentes, inquit, initii Christi verbum, in consummationem respiciamus, non iterum jacientes fundamentum poenitentiae a mortuis operibus, et fidei in Deum, lavacri doctrinae, impositionis manus, resurrectionis etiam mortuorum, et judicii aeterni . Ista omnia in Baptismo traduntur, quae negat esse repetenda, utique in consecrandis fidelibus. Nam in verbi Dei tractatione atque doctrina, non iterum tantum, sed saepius dicenda sunt, sicut rerum d
Abbreviated transcription (Latin):
modo cum eiꝰ nomine in baptizando signa¬
tur: itm si peccau̾it. offerri non pot̃. Non
enim possunt denuo baptirari. qͥ semel
baptizati sunt: quamuis etiam pꝰ baptismũ
ꝑignorantiam ueritatis peccau̾int. Ita fit.
ut qm̃ sine baptismo nemo recte łr accepis¬
se scientiam u̾itatis: omnis qͥ accepit eam. ñ
ei relinquat᷑ ꝓpeccatis sacͥficium. hoc ẽ ñ
possit denuo baptitari: nec tam̃ omnis qͥ ñ
accepit ꝑ doctrinam scientiã ueritatis. de¬
beat arbitrari posse ꝓse illud offerri sacͥfic.¬
um. si iam oblatũ est. id est siiam eiꝰdem ue¬
ritatis ꝑ baptismũ sacram̃ta ꝑcepit. ñ potest
it̾m baptirari. Tanquam si diceremꝰ omnem
hominem ñ ẽẽ quadrupedem: ñ ideo tamen
omne animal qͦd homo ñ ẽ. etiam qͣdrupe
dem eẽ. Cos enim qui iam baptirati fuerint
curari meliꝰ dicimus ꝑpenitentiam. ñ renoua¬
ri: qͥa renouatio in baptismo est: ubi qͥdem

Expanded text:
modo, cum ejus nomine in baptizando signamodo, cum ejus nomine in baptizando signatur, iterum si peccaverit, offerri non potest. Non enim possunt denuo baptizari qui semel baptizati sunt, quamvis etiam post Baptismum per ignorantiam veritatis peccaverint. Ita fit ut quoniam sine Baptismo nemo recte dicitur accepisse scientiam veritatis, omnis qui accepit eam, non ei relinquatur pro peccatis sacrificium, hoc est, non possit denuo baptizari: nec tamen omnis qui non accepit per doctrinam scientiam veritatis, debeat arbitrari posse pro se illud offerri sacrificium, si jam oblatum est; id est, si jam ejusdem veritatis per Baptismum sacramenta percepit, non potest iterum baptizari. Tanquam si diceremus omnem hominem non esse quadrupedem, non ideo tamen omne animal quod homo non est, etiam quadrupes esse. Eos enim qui jam baptizati fuerint, curari melius dicimus per poenitentiam, non renovari; quia renovatio in Baptismo est. Ubi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ de sacͥficio contribulad ꝑ pęnitentiam
cordis.accipiendum sit quod dictum ẽ. non
adhuc ꝓpeccatis relinquit᷑ sacͥficium. s de
sacͥficio. de qͦ tc̃ loquebat᷑ apłs. id est holocau¬
sto dñicȩ passionis: quod eo tempore offert
qͥsq ꝓ peccatis sius. quo eiꝰdem passionis fide
tizatus imbuit᷑: ut hoc significauerit apłs
non posse deinceps eum qui peccau̾it it̾m
baptirando purgari: qͦ intellectu non inter¬
cludit᷑ penitendi locꝰ. ita sane ut eos qui ñ
baptizati st̃. nondum plenam scientiam
u̾itatis accepisse fateam᷑. Ex quo conficit᷑. ut
omnis qui scientiam u̾itatis accepit. etiam
baptizatꝰ intelligat᷑: non aut̃ omnis bapti¬
zatꝰ etiam scientiam u̾itatis acceꝑit: ꝓpter
quordam postĩorem ꝓuectum. uel misera¬
bilem negligentiam. Et tam̃ illud sacrifici¬
um de quo loquebat᷑. id ẽ holocaustum do¬
min. quod tc̃ ꝓuno quoq offert᷑. quodam¬

Expanded text:
ut non de sacrificio contribulati per poenitentiam ut non de sacrificio contribulati per poenitentiam cordis accipiendum sit quod dictum est, Non adhuc pro peccatis relinquitur sacrificium; sed de sacrificio de quo tunc loquebatur Apostolus, id est, holocausto Dominicae passionis, quod eo tempore offert quisque pro peccatis suis, quo ejusdem passionis fide tizatus imbuitur: ut hoc significaverit Apostolus, non posse deinceps eum qui peccaverit, iterum baptizando purgari. Quo intellectu non intercluditur poenitendi locus: ita sane, ut eos qui nondum baptizati sunt, nondum plenam scientiam veritatis accepisse fateamur. Ex quo conficitur ut omnis qui scientiam veritatis accepit, etiam baptizatus intelligatur. Non autem omnis baptizatus etiam scientiam veritatis accepit, propter quorumdam posteriorum provectum vel miserabilem negligentiam: et tamen illud sacrificium de quo loquebatur, id est, holocaustum Domini, quod tunc pro unoquoque offertur quodam
Abbreviated transcription (Latin):
tionib occͬrere ac resistere paratifint:⁊ mag̃
diligant xp̃i pace regnare. qͣm de inimici
opp̃ssione lȩtari. Quodinanit̃ fieret: si tali¬
um peccatoꝵs nulia spes uenie. nulla pem¬
tentiȩ medicina remaneret. Et certe caueãt
qui hoc senttunt. ne dauid patriarcham di¬
uina electione ꝓbatum atq laudatum. ig¬
norasse affirment uoluntatem di: cũ alicne
coniuigis amore ꝑculsꝰ. etiam maritum eiꝰ
decipiendum necandumq curauit. De qͦ
tam̃ scelere cum ẽẽt pͥmo sua. deinde ꝓpħe
uoce damnatꝰ: penitendi humilitate. & pec¬
cati confessione lib̃atus ẽ.S plane uapula-¬
uit multa: & exemplo suo docuit intelligi. ñ
ad semptt̃nam penam. s ad seueriorem dis¬
ciplinam ꝑtinere quod dictum est a dño. Qͥ
aut̃ nouit uoluntatem dñi sui. &e facit digna
plagis: uapulabit multa. Nam & illud
ad hebreos qui diligentꝰ ptͣctant. sic intelligt̃

Expanded text:
tionibus occurrere ac resistere parati sint, et magis tionibus occurrere ac resistere parati sint, et magis diligant in Christi pace regnare, quam de inimici oppressione laetari. Quod inaniter fieret, si talium peccatorum nulla spes veniae, nulla poenitentiae medicina remaneret. Et certe caveant qui hoc sentiunt, ne David patriarcham divina electione probatum atque laudatum, ignorasse affirment voluntatem Dei, cum alienae conjugis amore perculsus, etiam maritum ejus decipiendum necandumque curavit: de quo tamen scelere cum esset primo sua, deinde prophetae voce damnatus, poenitendi humilitate, et peccati confessione liberatus est. Sed plane vapulavit multa , et exemplo suo docuit intelligi, non ad sempiternam poenam, sed ad severiorem disciplinam pertinere quod dictum est a Domino, Qui autem novit voluntatem Domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multa. 19. Nam et illud ad Hebraeos qui diligentius pertractant, sic intelligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑficiendam scientiam ueritatis ꝑcipere
nullo mͦ morareẽ. Multi aut̃ nec post accip
peccant. non possumꝰ dicere eos aut nullomͦ
crede cum ad baptismum accesserint:aut¬
ñ eis dimita omnia quȩcunq peccauerint.¬
Huc accedit. qͦd cum uoluntas dei in dili¬
gendo deo &e ꝓximo breuit̃ insinuetͣ creden¬
tib. ita ut in his duob p̃ceptis tota lex pen
lectionem hominis usq ad inimiq dilectio.¬
nem nob̃ dñs ipse comm̃det: uideamꝰ quam
multi iam baptirati & uera ẽẽ ista fateant᷑. &
tanqm dñi p̃cepta uenerent᷑: cum aut̃ ꝑpes¬
si fuerint alicuiꝰ immicicias. ita rapiant᷑ ani¬
mo ad ulciscendum. & tantis in ardescant
facib odioꝵs. ut nec ꝓlato & recitato eugłio.
placaripossint. Et talib hominib iam bap¬
tizatis: eccliȩ plenȩ st̃. Quos tam̃ sp̃itales ui¬
ri frat̾ne admonere ñ cessant: & in sp̃u leni¬
tatis instant̃ instruunt. ut huiꝰmodi tempta¬

Expanded text:
ad perficiendam scientiam veritatis percipere ad perficiendam scientiam veritatis percipere nullo modo moraretur . Multi autem nec post acceptpeccaverit, non possumus dicere, aut ullo modo credere cum ad Baptismum accesserit, non ei dimitti omnia quaecumque peccavit.uc accedit quod voluntas Dei in diligendo Deo et proximo breviter insinuetur credentibus, ita ut in his duobus praeceptis tota Lex pendlectionem hominis usque ad inimici dilectionem, nobis Dominus ipse commendat : et videmus quam multi jam baptizati, et vera esse ista fateantur, et tanquam Domini praecepta venerentur; cum autem perpessi fuerint alicujus inimicitias, ita rapiuntur animo ad ulciscendum, et tantis inardescunt facibus odiorum, ut nec prolato et recitato Evangelio placari possint: et talibus hominibus jam baptizatis Ecclesiae plenae sunt; quos tamen spirituales viri fraterne admonere non cessant, et in spiritu lenitatis instanter instruunt , ut hujusmodi tenta
Abbreviated transcription (Latin):
pulabit paucis. Seruus aut̃ sciens uolunta¬
tem dñi sui. &e ñ faciens digna: plagis uapu¬
labit multis: ut hoc putemus dictum esse
quod dictum ẽ uapulabit paucis. tanqͣm
s diceret. leuit̃ emendatꝰ ad ueniam ꝑtine¬
bit. In eo uͦ quod dictum ẽ uapulabit mul¬
tis. sempit̃num supplicium intelligat᷑. qͦd
minat᷑ peccantib in sp̃m sc̃m. quib dicit
nunqͣm dimitti posse peccatum: ut hoc sit
peccare in sp̃m scm. cognita d̃ uoluntate pec¬
care. Qͦd si ita est. cogitari oportet & discuti
pꝰ qnͣdo cognoscat᷑ uoluntas di. Donnulli
enĩ ce ante ꝑceptum baptisim sacram̃tum.
cognouerunt eam. NIam ce corneliꝰ centurio
uoluntatem dñi utiq apło petro docente cog¬
nouit. & ipsum sp̃m sc̃m manifestissimis at¬
testantib signis anteqm bapdraret᷑ excepit:
quanquam ñ ideo sacram̃ta illa contempse¬
rit. s multo certiꝰ baptizatꝰ sit: ut etiam ipsa
sacroscã signacła quoꝵ res in eo p̃cesserat.

Expanded text:
bit pauca; servus autem sciens voluntatem domini sui, et faciens digna plagis, vapulabit multa . Ut hoc putemus dictum esse, quod dictum est, vapulabit pauca, tanquam si diceret, leviter emendatus ad veniam pertinebit; in eo vero quod dictum est, vapulabit multa, sempiternum supplicium intelligatur, quod minatur peccantibus in Spiritum sanctum, quibus dicit nunquam posse dimitti peccatum: ut hoc sit peccare in Spiritum sanctum, cognita Dei voluntate peccare. Quod si ita est, cogitari oportet et discuti prius quando cognoscatur voluntas Dei. Nonnulli enim et ante perceptum Baptismi sacramentum cognoverunt eam. Nam et Cornelius centurio voluntatem Dei utique apostolo Petro docente cognovit, et ipsum Spiritum sanctum manifestissimis coattestantibus signis, antequam baptizaretur, accepit: quanquam non ideo Sacramenta illa contempserit, sed multo certius baptizatus sit; ut etiam ipsa sacrosancta signacula, quorum res in eo praecesserat,
Abbreviated transcription (Latin):
magna ce difficillima. codem ipsodño lar-¬
giente questio dissoluta ẽ. Qͥsqͥs aut̃ adhuc
dere tanta diligentiorem considationem. tcͣ¬
tationemq desid̾at. in eugłii tractatione
atq in ũbis eungłistarum. sibi desidandã
ẽẽ cognoscat: & meminerit nos nẽ epłam pau¬
li apli ad romanos suscepisse tͣctandam: cu¬
ius epłe textum consequentem. in aliis uo¬
luminib si dñs uolũit uestigabimus: ut
huiꝰ iam tandem iste sit modus: Expli¬

Expanded text:
magna et difficillima eodem ipso Domino largiente quaestio dissoluta est. Quisquis autem adhuc de re tanta diligentiorem considerationem tractationemque desiderat, in Evangelii tractatione atque in verbis Evangelistarum sibi desideranda esse cognoscat: et meminerit nos nunc Epistolam Pauli apostoli ad Romanos suscepisse tractandam, cujus Epistolae textum consequentem in aliis voluminibus, si Dominus voluerit, vestigabimus, ut hujus jam tandem iste sit modus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui desꝑans de gr̃a ce pace quam donat. in
peccatis suis ꝑseuerandum sibi ẽẽ dic̃: dicere
intelligendꝰ ẽ factis: Ut qͦmͦ illi factis dm̃ negãi
sic isti factis dicant se in mala uita sua &e ꝑ¬
ditis morib ꝑseueratos. & ita faciant. hoc ẽ
ꝑillam comminationem ad penitentiam
uocasse iudeos. ut cis in se credentib grãm
pacemq donaret. & huic gr̃e paciq resi

Expanded text:
est, qui desperans de gratia et pace quam donat, in peccatis suis perseverandum sibi esse dicit, dicere intelligendus est factis: ut quomodo illi factis Dominum negant, sic isti factis dicant se in mala vita sua et perditis moribus perseveraturos, et ita faciant, hoc est Jesum Christum per illam comminationem ad poenitentiam vocasse Judaeos, ut eis in se credentibus gratiam pacemque donaret; et huic gra
Abbreviated transcription (Latin):
phrigia. ꝑ qͦs tanto post loqueret᷑. elegisse cõ¬
tendant: alii sacram̃ta eiꝰ exufflent: & bapti-¬
zatos in nomine patͥs &e filii de sp̃s sc̃i denuo
baptizari ñ dubitent. S ne ꝑgam ꝑ singła
quȩ sunt innumerabilia: his certe omnib
qͦs ꝓ tempore breuit᷑ attigi. ad sponsam xp̃i
redeuntib. & errorem &e impietatem peniten¬
do damnantib. nulla catholica disciplina
sunt: atcendat neᷤ talib ꝑ eccłiȩ sc̃itatem. au¬
ferri penitentiȩ locum. Si enm ꝓpt̾ea cre¬
dit non dariueniam.ei qui gr̃a fidei sacra¬
mentisq fidelium iam ꝑceptis. non potest
dici peccasse ignorantia: uideat aliam cau¬

Expanded text:
Phrygia, per quos tanto post loqueretur, elegisse conPhrygia, per quos tanto post loqueretur, elegisse contendant. Alii Sacramenta ejus exsufflent, et baptizatos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, denuo baptizare non dubitent. Sed ne pergam per singula, quae sunt innumerabilia, his certe omnibus quos pro tempore breviter attigi, ad sponsam Christi redeuntibus, et errorem atque impietatem poenitendo damnantibus, nulla catholica disciplina ; attendat nec talibus per Ecclesiae sanctitatem auferri poenitentiae locum. Si enim propterea credit non dari veniam ei, quia gratia fidei Sacramentisque fidelium jam perceptis non potest dici peccasse ignorantia: videat aliam cau
Abbreviated transcription (Latin):
cũ lacͥmis reuocat: Quis uͦ uł de pͥncipib
uł de gregib hereticoꝵ inuenit᷑. qui non ad¬
uerset᷑ sp̃ui sc̃o: Nisi forte qͥs quam tam ꝑũse
sentit. ut arbitret᷑ eum teneri reum. qui adũ¬
multa fecerit. ñ teneri. Qti aut̃ tanta euiden¬
eccłiȩ pacem suꝑbissimis contentionibꝰ seui¬
unt: D si de u̾b̃ questio ẽ. qͣr outrũ nicħ dicãt
adu̾sus sp̃m sc̃m. cum alii eum qͦd ad ipsum
ꝓpͥe ꝑtinet omnino ñ ẽẽ asseuerent. s ita ẽẽ
unum dm̃. ut idem ipse pat̾. idem ipse filiꝰ.
idem ipse sp̃s sc̃s appellet᷑: alii fateant᷑ quidẽ
dm̃ negent: alii unam quidem ce eandem
eam commutabilem &e corruptibilem pu-
se missurum eẽ ꝓmisit. ñ qͥnqͣgesimo die
post eiꝰ resurrectionem sic̃ apłoꝵs acta testan¬
tur. s post trecentos fere annos ꝑhominem
uenisse confingant: alii similit aduentum
euis quem tenemus negent. & eum ꝓphas in

Expanded text:
cum lacrymis revocat? Quis vero vel de principibus, cum lacrymis revocat? Quis vero vel de principibus, vel de gregibus haereticorum invenitur, qui non adversetur Spiritui sancto? Nisi forte quisquam tam perverse sentit, ut arbitretur eum teneri reum qui advemulta fecerit, non teneri. Qui autem tanta evidenbissimis contentionibus saeviunt? Sed si de verbis quaestio est, quaero utrum nihil dicant adversus Spiritum sanctum, cum alii eum, quod ad ipsum proprie pertinet, omnino non esse asseverent; sed ita esse unum Deum, ut idem ipse Pater, idem ipse Filius, idem ipse Spiritus sanctus appelletur. Alii fateantur quidemDeum negent. Alii unam quidem et eamdem eam commutabilem et corruptibilem putese missurum esse promisit, non quinquagesimo die post ejus resurrectionem, sicut Apostolorum Acta testantur , sed post trecentos fere annos per hominem venisse confingant. Alii similiter adventum ejus, quem tenemus, negent; et eum prophetas in
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ conent̾ extinguere: quȩ ꝑ sp̃m sanctũ
attestat᷑ in eo. qui de leprosis decem mundatis
solus reu̾sus est. ut ageret gr̃as: cum eẽt sama¬
ritanus. Et in illa muliere cum qͣ ad puteum
sexta hora locutꝰ est: uel eis qui ꝑ illam credi¬
derunt. Post dñi aut̃ ascensionem sicut in ac
recepit samaria u̾bum deiͨ Symonem qͦq
magum arguens petrꝰ apls. quod tam male
de sp̃usco senserit. ut eum uenalem putans.
pecunia sibi emendum poposcerit: non tam̃
ita de illo desꝑauit. ut ueniȩ nullum locum
relinqueret. Nam benigne etiam ut eum
peniteret. admonuit. Ipsa deniq catholicȩ ec¬
clesiȩ tamins ignis auctoritas. quȩ in eodẽ
dono sp̃s sci omnium sc̃oꝵ mat̃ toto fecunda
orbe diffundit᷑: cui unqm heretico uel scisma¬
dco. spem libationis si se corrigeret. amputa¬
uit: Cui placandi di aditum clausitꝰ Nne
om̃s ad ubera sua quȩ suꝑbo fastidio reliq̃rt̃.

Expanded text:
penitus conentur exstinguere, quae per Spiritum sanctum penitus conentur exstinguere, quae per Spiritum sanctum attestatur, in eo qui de decem leprosis mundatis solus reversus est ut ageret gratias, cum esset Samaritanus ; et in illa muliere, cum qua ad puteum sexta hora locutus est, vel eis qui per illam crediderunt . Post Domini autem ascensionem, sicut in Acrecipit Samaria verbum Dei? Simonem quoque magum arguens Petrus apostolus, quod tam male de Spiritu sancto senserit, ut eum venalem putans pecunia sibi emendum poposcerit; non tamen ita de illo desperavit, ut veniae locum nullum relinqueret: nam benigne etiam ut eum poeniteret admonuit . Ipsa denique catholicae Ecclesiae tam insignis auctoritas, quae in eodem dono Spiritus sancti omnium sanctorum mater toto fecunda orbe diffunditur, cui unquam haeretico vel schismatico spem liberationis, si se corrigat, amputavit? cui placandi Dei aditum clausit? Nonne omnes ad ubera sua, quae superbo fastidio reliquerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
õium peccatoꝵ. inuitamꝰ ad fidem. Qua in re
satis indicamꝰ. etiam siquid aduersum
sp̃m sc̃m in sua sacrilega suꝑsticione dixe¬
runt: cum xp̃iani facti fuerint. sine ulla
caligine dubitationis ignosci. Iudei uero.
nus. quem sp̃u ipso scõ plenum lapidauer̃.
cum illa omnia quȩ in eos dix̃. ipse sp̃s di¬
xerit. In quib u̾bis aꝑtissime dictum ẽ u¬
deis: uos semꝑ restitistis sp̃ui sco. In illo tam̃
numero uideoꝵ resistentium sp̃ui scõ. non ob
aliud stephanum uas eiꝰ nisi quod eo plenꝰ
erat. lapidantium. etiam paulus apl̃s erat
in manib omnium. quors uestimenta ser¬
uabat: quod ipse sib postea etiam peniten¬
do increpitat. eo ipso sp̃u iam plenissimꝰ. cui
pͥmo inanissimus resistebat: & paratꝰ iam la.¬
pidari ꝓtalib dictis. qualium p̃dicatorem
ipse lapidauerat. Qͥd samaritani: Nonne¬
ipsi ita sp̃ui sco adu̾s ant̾. ut ipsam ꝓpħiam

Expanded text:
omnium peccatorum invitamus ad fidem. Qua in re omnium peccatorum invitamus ad fidem. Qua in re satis judicamus, etiam si quid adversus Spiritum sanctum in sua sacrilega superstitione dixerunt, cum christiani facti fuerint, sine ulla caligine dubitationis ignosci. Judaei vero qnus, quem ipso Spiritu sancto plenum lapidaverunt, cum illa omnia quae in eos dixit, ipse Spiritus dixerit. In quibus verbis apertissime dictum est Judaeis, Vos semper restitistis Spiritui sancto . In illo tamen numero Judaeorum resistentium Spiritui sancto, et non ob aliud Stephanum vas ejus, nisi quod ipse eo plenus erat, lapidantium, etiam Paulus apostolus erat, in manibus omnium quorum vestimenta servabat: quod ipse sibi postea etiam poenitendo increpitat, eo ipso Spiritu jam plenissimus, cui primo inanissimus resistebat, et paratus jam lapidari pro talibus dictis, qualium praedicatorem ipse lapidaverat. Quid Samaritani? nonne ita Spiritui sancto adversantur, ut ipsam prophetiam
Abbreviated transcription (Latin):
ea querenti respondeant᷑. que non in filium
tis. ille blasphemet: ñ utiq adũsus filium.
si dnsitorie ac negligent̾ attenderimus qͦd
etiam nc̃ totam nr̃am religionem. qͥa iam fer¬
ro ae cedib ꝓhibent᷑. maledictis. contumeliis¬
q: insectant᷑: & quicqͥd de ipsa tͥnitate dicimꝰ.
negando & blasphemando contemnunt.N
enim excipiunt sib sp̃m sc̃m. quem uenent᷑.
&e incc̨t̾a seuiant:s simul adu̾sus omnia q̃c̃q¬
de tͥna dĩ maiestate loquim. qnͣto possunt
furore impietatis oblatrant. Nam neq de
ipso do patre digne sentiunt: quem partim
penitꝰ negant. partim sic fatent᷑. ut de illo
falsa fingendo. ñ utiq illum. s sua figm̃ta
uenerent᷑. Multomag̃ gͦ quod de filio dĩ.
uel de sp̃uscõ dicimus. suo impio more de¬
ridere: quam nr̃a pia societate colere ma¬
luerunt. Quos tam̃ quantum possumus
ẽẽ suademꝰ: eosq ꝓmissa impunitate p̃t̾itoꝵ

Expanded text:
ea quaerenti respondeantur quae non in Filium ea quaerenti respondeantur quae non in Filium tis ille blasphemet: non utique adversus Filium, si transitorie ac negligenter attenderimus quodetiam nunc totam nostram religionem, quia jam ferro et caedibus prohibentur, maledictis contumeliisque insectantur; et quidquid de ipsa Trinitate dicimus, negando et blasphemando contemnunt. Non enim excipiunt sibi Spiritum sanctum quem venerentur, ut in caetera saeviant; sed simul adversus omnia qde trina Dei majestate loquimur, quanto possunt furore impietatis oblatrant. Nam neque de ipso Deo Patre digna sentiunt, quem partim penitus negant, partim sic fatentur, ut de illo falsa fingendo, non utique illum, sed sua figmenta venerentur. Multo magis ergo quod de Filio Dei, vel de Spiritu sancto dicimus, suo impio more deridere, quam nostra pia societate colere maluerunt. Quos tamen, quantum possumus,esse suademus; eosque promissa impunitate praeteritorum
Abbreviated transcription (Latin):
audito. aliam ꝓ alia rem significari puta¬
uerit. & adũsꝰ eam rem quam significari hoc
nomine credidit u̾bum dix̾it: non hunc sic
peccare. ut adũsum sp̃m sc̃m uerbum dixis¬
se iudicet᷑. Ita quoq si quis quam quȩrens
qͥd sit sp̃s sc̃s audiat ab imꝑito hc̃ ẽe filium
dei.ꝑ quem facta sunt omnia. qui etiã certa
oportunitate demporis de uirgine natꝰ sit.
ce occisꝰ sit auideis. & resurrex̃: quib auditis.
uel neget uł irrideat quȩ dicta ft̃. ñ eum sic
teneri putandum ẽ. ac si ũbum aduersus
sp̃m sc̃m dixerit. s potꝰ adũsus filium dei.
uł filium hominis: sic̃ ce uocari ce cẽ dignat᷑
est. Non enim qͥdsit imꝑito ꝑuocem propo
cta ꝓferret. ei utiq maledicebat. quem sibi
enarratum cogitatione intucbat᷑. Qolibet
aut̃ uocaret᷑ utrum res ipsa ueneranda an
neganda uł uituꝑanda eẽt. hoc querit᷑. Hoc
mͦ etiam si qͥspiam querat quid sit iħs xp̃s:⁊¬

Expanded text:
audito, aliam pro alia rem significari putaaudito, aliam pro alia rem significari putaverit; et adversus eam rem quam significari hoc nomine credidit, verbum dixerit: non hunc sic peccare, ut adversus Spiritum sanctum verbum dixisse judicetur. Ita quoque, si quisquam quaerens quid sit Spiritus sanctus, audiat ab imperito hunc esse Filium Dei per quem facta sunt omnia, qui etiam certa opportunitate temporis de Virgine natus sit, et occisus sit a Judaeis, et resurrexerit, quibus auditis vel neget vel irrideat quae dicta sunt: non eum sic teneri putandum est, ac si verbum adversus Spiritum sanctum dixerit; sed potius adversus Filium Dei, vel Filium hominis, sicut et vocari et esse dignatus est. Non enim quid sit imperito per vocem proposcta proferret, ei utique maledicebat quem sibi enarratum in cogitatione intuebatur. Quodlibet autem vocaretur, utrum res ipsa veneranda, an neganda, vel vituperanda esset, hoc quaeritur. Hoc modo etiam si quispiam quaerat quis sit Jesus