comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ audientis animum ꝓdunt: mari¬
me si auditores nr̃i. et sc̃mꝑ laudant qđ
audiunt: et numquam secuntur quod
laudant. Hanc in anem loquendi głam.
p̃dicator egregius fugerat: cum dicebat.
Non enim sumus sicut plurimi adulte¬
rantes uerbum dei: sed ex sinceritate sed
sicut ex deo: coram deo in xp̃o loquimur.
Adulterari namq est uerbum dei aut
aliter de illo sentire quam est: aut ex eo
non sp̃ituales fructus: sed ad ulterinos fetꝰ
querere humanȩ laudis. Ex sinceritate
uero loqui est: nil meloquio extra quam
oportet querere. Sicut ex deo autem loquit᷑
qui scit non se ase hab̾e s ex deo accepisse qđ
dicit. Coram deo uero loquitur: qui in
omne quos aicit. non humanos¬
fauores appetit. sed omnipotentis dei presentiȩ
intendit: non suam sed auctoris głam querit.
Qui autem scit ex deo quidem se accȩpisse qđ
dicit: et tamen dicendo. propriam gloriam
querit: sicut ex deo loquitur. sed non coram

Expanded text:
quae audientis animum produnt, maxiquae audientis animum produnt, maxime si auditores nostri et semper laudant quod audiunt, et nunquam quod laudant sequuntur. Hanc inanem loquendi gloriam praedicator egregius fugerat, cum dicebat: Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum Dei; sed ex sinceritate, sicut ex Deo, coram Deo in Christo loquimur. Adulterari namque verbum Dei, est aut aliter de illo sentire quam est, aut ex eo non spiritales fructus, sed adulterinos fetus quaerere laudis humanae. Ex sinceritate vero loqui, est nil in eloquio extra quam oporteat quaerere. 717 Sicut ex Deo autem loquitur qui scit non se a se habere, sed ex Deo accepisse quod dicit. Coram Deo vero loquitur qui in omni quod dicit, non humanosfavores appetit, sed omnipotentis Dei praesentiae intendit; non suam, sed auctoris gloriam requirit. Qui autem scit quidem ex Deo se accepisse quod dicit, et tamen dicendo propriam gloriam quaerit, sicut ex Deo loquitur, sed non coram
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ꝓpositum signum currimus. Ipse enĩ
quia herodem uidit non profectum quere¬
re. sed signa uł scientiam uelle mirari: re¬
quisitus abeo tacuit. Et quia constanter
tacuit: abeo irrisus exiuit. Scriptum nãq
est. Herodes autem uiso iesu: gauisus est.
eum.eoqđ audiret multa deillo: et sꝑabat
signum aliquod uidere abeo fieri. Ubi et
subditur. Interrogabat autem eum multis
sermonibus: et ipse nichil ei respondit. Ta
cens uero dñs quam sit despectus ostendit᷑:
cum illic ꝓtinus subinfertur. Spreuit au¬
tem illum herodes cum exercitu suo: et illu¬
sit. Quod uidelicet factum. oportet nos
audientes discere nit quouens auditores
nr̃i. nr̃a uolunt quasi laudanda cognosce¬
re. non autem sua ꝑuersa mutare. omni¬
no taceamus: ne si ostentationis studio ubũ¬
dei loquimur: et illorũ culpa quȩ erat.
esse non desinat: et nr̃a que non erat fiat.
Dicat fortasse aliqui s. Unde nouimus.
quo corde quis audiat: Sed multa st̃

Expanded text:
nobis propositum signum currimus; ipse enim nobis propositum signum currimus; ipse enim quia Herodem vidit non provectum quaerere, sed signa vel scientiam velle mirari, requisitus ab eo tacuit. Et quia constanter tacuit, ab eo irrisus exivit. Scriptum namque est: Herodes autem viso Jesu gavisus est eum, eo quod audisset multa de illo, et sperabat signum aliquod ab eo videre fieri; ubi et subditur: Interrogabat autem eum multis sermonibus: at ipse nihil ei respondebat. Lacens vero Dominus quam sit despectus ostenditur, cum illic protinus subinfertur: Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo et illusit . Quod videlicet factum oportet nos audientes discere, ut quoties auditores nostri nostra volunt quasi laudanda cognoscere, non autem sua perversa mutare, omnino taceamus, ne si ostentationis studio verbum loquimur, et illorum culpa quae erat esse non desinat, et nostra quae non erat fiat. Dicat fortasse alquo corde quis audiat? Sed multa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ non nulli qui omnino despici metuunt:
ac ne uiles fortasse iudicentur: sapientes
uidi appetunt. Hi coguntur ostium
egredi: quia pulsati contumeliis : quam
magni apud se lateant loquentes de non¬
tiant. Dunq ꝑ impatientiam uicti quȩ¬
dam de se quȩ nesciebantur aꝑiunt: tan¬
quã ꝑ oris ostium egrediuntur. Un¬
de beatus iob dicturus. quod oris ostiũ
non fuisset egressus: premisit. tacui. Quia
indelicet impacientia turbatus. adomo
conscientie exisset: si tacere nesciffet. Sc̃i¬
et enim uiri in commotionis temptatio¬
ne. semnet ipsos ostendere omnino refugi¬
unt. Et cum audientibus ꝑdesse neque¬
unt. etiam despici tacentes uolunt: ne
desapientiȩ suȩ ostensione głent᷑. Cuinq
aliquid prudent᷑ dicunt. non querun
suam głam: sed auditorum uitam. Cũ
uͦ conspiciunt quia auditorũ uitam
loquendo lucrari non possunt: tacendo
abscondunt scientiam suam. Adimitan¬
dam quippe uitam domini: quasi ad qͦd dã

Expanded text:
vero nonnulli qui omnino despici metuunt, vero nonnulli qui omnino despici metuunt, ac ne viles fortasse judicentur, sapientes videri appetunt; hi coguntur ostium egredi, quia pulsati contumeliis quam magni apud se lateant, loquentes denuntiant, dumque per impatientiam victi quaedam de se quae nesciebantur aperiunt, tanquam per oris ostium egrediuntur. Unde beatus Job dicturus quod oris ostium non fuisset egressus, praemisit, tacui; quia videlicet impatientia turbatus, a domo conscientiae exisset, si tacere nescisset. etenim viri in commotionis tentatione semetipsos ostendere omnino refugiunt, et cum audientibus prodesse nequeunt, etiam despici tacentes volunt, ne de sapientiae suae ostentatione glorientur. Cumque aliquid prudenter dicunt, non quaerunt suam gloriam, sed auditorum vitam. Cum vero conspiciunt quia auditorum vitam loquendo lucrari non possunt, tacendo abscondunt scientiam suam. Ad imitandum quippe vitam Domini, quasi ad quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum transiit: cum de hominis qualita¬
te definiuit. Acsi patenter dicat. De
falsitate omnium hominum. inde ue¬
ram sententiam ꝓtuli: unde ego ipse
quãuis adhuc aliquid turbulentum de
infirmitate carnis tolerent: iam tam̃
intrinsecus tranqͥllissimo secreto ꝑfru¬
untur ꝑcontemplationem mentis: qͥc¬
quid accedit exterius. in nullo turbet
interius. Unde beatus iob securitatẽ
scȩ mentis ostendens: post quam de se
tot uircutum predicamenta ꝓtulit:
hoc quod premisimus secutus adiunx̃.¬
Si expaui ad multitudinem nimiam.
et despectio ꝓpinquorum terruit me:
et non magis tacui. nec egressus sum os¬
tiũ. Acsi aꝑtiꝰ dicat. Turbatis contra
me ex terius aliis. ipse in me intrinsecus
imꝑturbabilis manst. Quid nãq hoc
loco ostium: nisi os debemus accipe
Pos quipye quasi egredimur: dum u̾b̾
qͥbꝰ possumus. secreta nr̃i cordis apcrimꝰ:
et quales intus manemus in conscientia.
tales foras egredimur ꝑlinguam. Sunt¬

Expanded text:
ipsum transiit, cum de hominis qualitaipsum transiit, cum de hominis qualitate definivit. Ac si patenter dicat: De falsitate omnium hominum inde veram sententiam protuli, unde ego ipse quamvis adhuc aliquid turbulentum de infirmitate carnis tolerent; jam tamen intrinsecus tranquntur per contemplationem mentis, ut quidquid acciderit exterius, in nullo turbet interius. Unde beatus Job securitatem sanctae mentis ostendens, postquam de se tot virtutum praedicamenta protulit, hoc quod praemisimus secutus, adjunxSi expavi ad multitudinem nimiam, et despectio propinquorum terruit me, et non magis tacui, et non egressus sum ostium. - Ac si aperte dicat: Turbatis contra me extrinsecus aliis, ipse in me intrinsecus imperturbabilis mansi. Quid namque in hoc loco ostium nisi os debemus accipere? Per hoc quippe quasi egredimur, dum verbis quibus possumus secreta nostri cordis aperimus; et quales intus manemus in conscientia, tales foras egredimur
Abbreviated transcription (Latin):
et subtus me turbata est uirtuis mea. Ic
si diceret. Non mea uirtus est. in qua suꝑiꝰ
raptus imꝑturbabilis maneo: et mea uirt᷑
est inqua in feruis turbor. Ipse gͦ super
se imꝑturbabilis: ipsc sub se ꝑturbabilis:
quia suꝑ se ascendebat. in quantum rapi¬
ebatur ad summa: et subsemet ipso erat:
in quantum adhuc reliquias trahebat in
infima. Ipse suꝑse imꝑturbabilis. quia in
dei.iam comtẽplationem transierat: ipse
sub se ꝑturbabilis. quia subsemet ipso ad¬
huc infirmus homo remanebat. Huic
sententiȩ dauid ꝓpħa concinens ait. Ego
diri in excessu mentis meę: oninis homo
mendax. Cui responderi potest. Si om̃is:
et tu. Falsaq iam erit sententia: quam
mendar ipse ꝓtulit. Si uero ipse non m
dax: uera iam sentencia non erit: quia
dum tu uerar es: non omnis homo cog¬
noscitur mendar. Sed notandum quod
premittitur: ego dixi in excessu mentis
meȩ. ꝑexcessum gͦ inentis etiam semet¬

Expanded text:
et subtus me turbata est virtus mea . Ac et subtus me turbata est virtus mea . Ac si diceret: Non mea virtus est in qua superius raptus imperturbabilis maneo, et mea virtus est in qua inferius turbor. Ipse ergo super se imperturbabilis est, ipse sub se perturbabilis, quia super se ascenderat, in quantum rapiebatur ad summa; et sub semetipso erat, in quantum adhuc reliquias trahebat in infima. Ipse super se imperturbabilis est, quia in Dei jam contemplationem transierat; ipse sub se perturbabilis, quia sub semetipso adhuc infirmus homo remanebat. Huic sententiae David propheta concinens, ait: Ego dixi in excessu mentis meae: Omnis homo mendax . Cui responderi potest: Si omnis homo, et tu, falsaque jam erit sententia quam mendax ipse protulisti. Si vero ipse non es mendax, vera jam sententia non erit, quia dum tu verax es, non omnis homo cognoscitur mendax. Sed notandum est quod praemittitur: Ego dixi in excessu mentis meae. Per excessum ergo mentis etiam semet
Abbreviated transcription (Latin):
subter iacent. Unde bene ꝑꝓpłã
dr̃. Statue tibi speculam. Ut dum
quisq speculatur summa: suꝑ¬
emineat nifimis: Hinc etiam ab¬
bacuc dicit. Suꝑ custodiam meã
stabo. Stat quippe suꝑ custodiam suã:
quiꝑ sollcrtiam disciplinȩ̨. terrenis desidus
non succumbit. sed suꝑ eminet: ut dum
semꝑ stantem appetit et̾nitatem: in fra sit
ei omne quod transit. Tamen quia uir¬
in hac uita positum ad huc extrinsecus
carnis infirmitas p̃mit. unde scriptum
est: quam quam mimagine dĩ ambu.¬
let homo. uane tamen conturbatur:
plerumq agitur. ut et turbetur exteriꝰ.
et imꝑturbabilis duret interius: et quod
uane conturbari potest de infirmitate
carnis sit: quam uis quod inimagine dĩ
ambul st deuirtute mentis. Quatinus et
roboretur intus diuino ad iutorio: et tam̃
adhuc foris sarcina p̾matur humana.
Unde bene abbacuc iterum unam senten¬
tiam ꝓtulit: ad utraq seruientem. it
enim. Et introuit tremor mossa mea:

Expanded text:
subterjacent. Unde bene per prosubterjacent. Unde bene per prophetam dicitur: Statue tibi speculam , ut dum quisque speculatur summa, superemineat infimis. Hinc etiam Habacuc dicit: Super custodiam meam stabo . Stat quippe super custodiam suam, qui per solertiam disciplinae terrenis desideriis non succumbit, sed supereminet, ut dum semper stantem appetit aeternitatem, infra sit ei omne quod transit. 36. Quia carin hac vita positum adhuc extrinsecus carnis infirmitas premit, ut scriptum est: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur , plerumque agitur, ut et turbetur exterius, et imperturbabilis perduret interius; et quod vane conturbari potest, de infirmitate carnis sit, quamvis quod in imagine Dei ambulat, de virtute mentis, quatenus et roboretur intus divino adjutorio, et tamen adhuc foris sarcina prematur humana. Unde bene Habacuc iterum unam sententiam protulit ad utraque servientem. Ait enim: Et introivit tremor in ossa mea,
Abbreviated transcription (Latin):
curitas cordis. nil concupiscentie
hab̾e secularis. Nam si ad terreua
adipiscenda cor uihiat: securũ
tranquillumq nullatenus potest¬
c̾e̾ z quia aut non habita concu¬
piscit. ut habeat: aut habita me¬
fluctib uoluitur ac ꝑmodos ua-¬
rios. rerum. alternantium muta¬
bilitate uersatur. S in uero semel
in appeticione suꝑnę patriȩ forti
stabilitate animus figitur: minus
rerum temporalium ꝑturbatione
uexatur. cunctis qͥ ppe externis
motib eandem intentionem suam
quasi quendam secretissumum se¬
cessum petit: ibiq incõmutabili in¬
herens. et mutabilia cuncta trans¬
cendens: ipsa iam tranquillitate
quietis suȩ imundo extra mun-¬
dum est. Exccdit ꝓfecto ima omĩa
intentione summorum᷑: et cunc¬
tis rel quas non appetit: lib̾tate
quadã stiꝑ ẽẽ se sentit. Nec tempes¬
tatem rerum temporalium intus
sustinet. quam intuetur. foris: quia
terrena omĩa quȩ concupita men¬
tem opprimere pot̾ant: despecta

Expanded text:
curitas cordis, nil concupiscentiae habere saecularis. Nam si ad terrena adipiscenda cor inhiat, securum tranquillumque esse nullatenus potest, quia aut non habita concupiscit ut habeat, aut adepta mefluctibus volvitur, ac per modos varios rerum alternantium mutabilitate versatur. Si vero semel in appetitione supernae patriae forti stabilitate animus figitur, minus rerum temporalium perturbatione vexatur. A cunctis quippe externis motibus eamdem intentionem suam quasi quemdam secretissimum secessum petit, ibique incommutabili inhaerens, et mutabilia cuncta transcendens, ipsa jam tranquillitate quietis suae in mundo extra mundum est. Excedit profecto ima omnia intentione summorum, 715 et cunctis rebus quas non appetit libertate quadam se superesse sentit, nec tempestatem rerum temporalium intus sustinet, quam intuetur foris. quia terrena omnia, quae concupita opprimere mentem poterant, despecta
Abbreviated transcription (Latin):
tia consolemur. Sed quia de speciali¬
b temptationib nr̃is nequaquã
ad scripturã sacrã recurrimus. Ibi ui¬
delicet inuenimꝰ: quod paulus car¬
nis infirmitate temptatus audiuit.
Sufficit tͥ gr̃a mea: nã uirtꝰ in infir¬
mitate ꝑficitur. Qđ iccirco illi in in
firmitate ꝓpria dictum ẽ: nec singil¬
latĩ nobis om̃ib diceret᷑. In scriptura
gͥ sacra. uocẽ dei afflicto paulo audi¬
mus: ne cũ fortasse affligim᷑: singuli
ba respondet: quia semel loqurtur &
scđo id ipsũ ñ repetit: id ẽ in his quȩ ꝑscͥp¬
turã sacrã ad patres nr̃os ꝓtulit. noseru
eã laborare quosdã pusillanimitate
conspiciunt: quia ds̃ nobis ad oĩa

Expanded text:
tia consolemur. Sed quia de specialitia consolemur. Sed quia de specialibus tentationibus nostris nequaquam ad Scripturam sacram recurrimus. Ibi videlicet invenimus quod Paulus carnis infirmitate tentatus audivit: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Quod idcircfirmitate propria dictum est, ne singulatim nobis omnibus diceretur. In Scriptura igitur sacra vocem Dei afflicto Paulo audivimus, ne cum fortasse affligimur singuli,a nobis respondet, quia semel loquitur, et secundo idipsum non repetit, id est, in his quae per Scripturam sacram ad patres nostros protulit, nos erudum in ea laborare quosdam pusillanimitate conspiciunt, quia nobis Deus ad
Abbreviated transcription (Latin):
responsionis eiꝰ cognita ratione conqͥ¬
escat. helu autẽ preuidens quod scͥp¬
deret: ait. Aduersus eũ contendis: qđ
non ad omĩa responderit tͥ. Semel lo¬
qui tur ds̃: & scđo id ipsũ ñ repetit. Ac
si diceret. Ds singulorũ cordib pͥua¬
tis uocib non respondet: seo tale elo¬
quium construit: ꝑ quod cunctorũ
questionib satis facit. Inscripturȩ qͥp¬
pe eiꝰ eloquio. causas nr̃as singuli si
requirimꝰ: inuenimꝰ. Nec opus ẽ. ut
in eo quod specialiter qͥsq tolerat: re¬
sponderi sibi diuina uoce specialit̃
querat. Ibi enĩ nobis om̃ib. in eo qđ
specialit̃ patimur: cõmuniter respon¬
detur. Ibi uita precedentiũ: fit for¬
ma sequentiũ. Ut enĩ unũ eplurib
ꝓferamꝰ: ecce dũ passione aliqua.
uł molestia carnis afficimur: scire
fortasse occultas causas passionis eiꝰ¬
dẽ. uel molestiȩ optamꝰ.: quatinus in
eo quod patimur: ex ipsa rerũ scien¬

Expanded text:
responsionis ejus cognita ratione conquresponsionis ejus cognita ratione conquiescat. Eliu autem praevidens quod scripderet, ait: Adversus eum contendis, quod non ad omnia verba responderit tibi. Semel loquetur Deus, et secundo idipsum si diceret: Deus singulorum cordibus privatis vocibus non respondet, sed tale eloquium constituit, per quod cunctorum quaestionibus satisfacit. In Scripturae quippe ejus eloquio causas nostras singuli si requirimus invenimus, nec opus est ut in eo quod specialiter quisque tolerat, responderi sibi divina voce specialiter quaerat. Ibi enim nobis omnibus in eo quod specialiter patimur communiter respondetur, ibi vita praecedentium fit forma sequentium. Ut enim unum e pluribus proferamus, ecce dum passione aliqua vel molestia carnis afficimur, scire fortasse occultas causas passionis ejusdem vel molestiae optamus, quatenus in eo quod patimur ex ipsa rerum scien
Abbreviated transcription (Latin):
quã ñ intelligit ante ponit. Bene gͦ dr̃
tespondebo tibi. quod maior sit ds hoĩe:
ut considerata potentia creatoris: de fer-¬
ueat tumor mentis. ꝑ memoriã condi¬
tionis. Unde dauid ꝓpħa cum ꝑcussio¬
nis pondere in excessum uocis erũꝑe
cogeretur: ad considerationẽ cognitio¬
nis suȩ se colligens ait. Ob mutui &
non aꝑui os meũ: q̃m tu fecisti me.
Pensa uit enĩ conditionis suȩ ordinẽ.
& iusticiã ꝑcussionis inuenit: quia qͥ
henigue eũ qui non erat condidĩt. eũ
ꝓfecto qui erat ñ nisi iuste ꝑcussit. Se¬
quitur. Aduersus eum contendis: qͦd
non ad omĩa uerba responderit tibi.
Semel loqui tur ds̃: & scđo id ipsum
non repecit. Afflicti cordis ẽ. ꝓprium.¬
ut in om̃e quod appetit. & tam̃ rerũ or¬
dinem contrarium sentit: si possit fi¬
eri curita uel non ita sit. diuinis sibi
responderi uocib uelit. Ut dm̃ de cun¬
cta rerum controuersia consulat: &

Expanded text:
quam non intelligit, anteponit. Bene ergo dicitur: quam non intelligit, anteponit. Bene ergo dicitur: Respondebo tibi quod major sit Deus homine, ut considerata potentia creatoris, deferveat tumor mentis per memoriam conditionis. Unde David propheta, cum percussionis pondere in excessum vocis erumpere cogeretur, ad considerationem conditionis suae se recolligens, ait: Obmutui, et non aperui os meum, quoniam tu fecisti me . Pensavit enim conditionis suae ordinem, et justitiam percussionis invenit, quia qui benigne eum qui non erat condidit, eum profecto qui erat non nisi juste percussit. Seur adversus eum contendis, quod non ad omnia verba responderit tibi: Semel loquitur Deus, et secundo idipsum non repetit. ut in omne quod appetit, et tamen rerum ordinem contrarium sentit, si possit fieri, cur ita, vel non ita sit, divinis sibi responderi vocibus velit, ut Deum de cuncta rerum controversia consulat, et
Abbreviated transcription (Latin):
dem scientiã suã ostendere inchoans ait.¬
Respondebo tͥ: quod maior sit ds̃ hoĩe.
Dicatur fortasse ab aliqͦ. Quis ista uel cũ
non audit ignorat: Sed nimirũ hȩc sen¬
tentia uilis creditur: si ñ ex ipsa inten¬
tionis suȩ radice pensetur. Flagellato ui¬
delicet loquebatur: qui & ꝑcussionis uer¬
bera accȩꝑat: & causas uerberũ nescie¬
bat. Iccirco gͦ intulit. respondebo t̃. qđ
maior sit dĩ homine : ut flagellatꝰ homo
considerans. quia illo maior.ẽ. as̃: in
omne quod patitur eiꝰ iudicio se pꝰ po¬
nat. cui se minorẽ. ẽẽ. non dubitat: et
quod a meliore patitur. iustũ credat:
etiam si eiusdem iusticiȩ causas igno¬
rat. Quisquis etiam ꝓ peccato ꝑcutit᷑.
nisi murmurando renitatur: eo ipso
iam iustus e̾ẽ inchoat. quo ferientis ui¬
sticiam non accusat. Homo namq sub
deo ẽ. conditꝰ. Et ad conditionis ordinem
redit: quando sibi ȩqͥtatẽ iudicis sui. etiã¬

Expanded text:
dem scientiam suam ostendere inchoans, aitdem scientiam suam ostendere inchoans, aitRespondebo tibi quod major sit Deus homine. - Dicatur fortasse ab aliquo, quis ita vel cum non audit ignorat? Sed nimirum haec scientia vilis creditur, si non ex ipsa intentionis suae radice pensetur. Flagellato videlicet loquebatur, qui et percussionis verbera acceperat, et causas verberum nesciebat. Idcirco ergo intulit: Respondebo tibi quod major sit Deus homine; ut flagellatus homo considerans quia illo major est Deus in omni quod patitur ejus in judicio se postponat, cui se minorem esse non quod a meliore patitur justum credat, etiam si ejusdem justitiae causas ignorat. Quisquis enim pro peccato percutitur, nisi murmurando renitatur, eo ipso jam justus esse inchoat, quo ferientis justitiam non accusat. Homo namque sub Deo est conditus, et ad conditionis ordinem redit, quando sibi aequitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ei obicitur. absq peccato. uł immacula¬
tum: & sine iniquitate fuisse memorauit.
Sed helui dum cum austeritate studuit
increpare quȩ dicta sunt: mentiens ad¬
didit. quȩ dicta ñ sunt. Qui enĩ semꝑ in¬
crepare appetunt. & nonquã fouere:
multa plerunq increpando mentiunt᷑.
Nam ut arguere docte uideant᷑: fingt̃
non nunquã quȩ redarguant. Et cum
ipsi equino more incursũ suȩ ostenta¬
tionis inferueant: insubiectorũ inue¬
ctionib ex fictis sibi miquitatib cãpũ
parant. Sciendũ pret̾ea ẽ sicut & suꝑiꝰ
dixi. quod arrogantes uiri inflati. suis
sermonib sepe fortia dicta ꝑmiscent:
nec considerant aliquando quod iuuañ
sed pensant studiose qͥa doccant. Quoꝵ
nc̃ heliu speciẽ tenet: qui non recte uiue
appetit. sed docere. Quia gͦ sciens. sed arro¬
gans loquitur: taceamꝰ iam quod tumi¬
dum uiuit: & audiamus quod solidũ
dicit. Post tot itaq elationis uerba: tan¬

Expanded text:
ei objicitur, absque peccato, vel immaculaei objicitur, absque peccato, vel immaculatum, et sine iniquitate fuisse memoravit. Sed Eliu, dum cum austeritate studuit increpare quae dicta sunt, mentiens addidit quae dicta non sunt. Qui enim semper increpare appetunt, et nunquam fovere, multa plerumque increpando mentiuntur. Nam ut arguere docte videantur, fingunt nonnunquam quae redarguant; et cum ipsi equino more in cursum suae ostentationis inferveant, in subjectorum invectionibus ex fictis sibi iniquitatibus campum parant. Sciendum praeterea est, sicut et superius dixi , quod arrogantes viri inflatis suis sermonibus saepe fortia dicta permiscent, nec considerant aliquando quid vivant, sed pensant studiose quid doceant. Quorum nunc Eliu speciem tenet, qui non recte vivere appetit, sed docere. Quia ergo sciens sed arrogans loquitur, taceamus jam quid tumidum vivit, et audiamus quid solidum dicit. Post tot itaque elationis verba, tan
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicit. Sed mens arrogantiũ
dictorũ suorũ sensum ñ penetrat:
quia ab int̾no gustu. recto iudicio
ui eos fauores relidit᷑ quos̃ foris amãt.
Uera autẽ scientia afficit ñ extollit::
nec suꝑbientes quos impleuerit. sed
lamentantes facit. Qua quisq cũ
repletꝰ fuerit: pͥmo loco se scire ap¬
petit. Et iã consciꝰ sui: tanto ꝑ illã
robustiꝰ sapit. quanto se infirmũ
in illa uerius recognoscit: atq am¬
pliorẽ uiã huiꝰ scientiȩ: ipsa ei humi¬
litas aꝑit. Dũq imbecillitatẽ suã
conspicit: ipsa ei cognitio secretoꝵ
sublimium absconditos sinꝰ pandit.
Qua cognitione pressus subtilior red¬
ditur: quiad occulta capiatur. heliu
gͦ in flagellis beati iob iccirco ueracẽ
rationẽ ñ inuenit: qr eã querere hu¬
milit̾ nescit. Et increpare potiꝰ qͥm
consolari paratior: dicit. Hoc ẽ. gͦ in qͦ
beatus iob inneruo pedem suũ positum
dixit: sed nequaquã se mundũ hoc mͦ qͦ

Expanded text:
quod dicit. Sed mens arrogantium quod dicit. Sed mens arrogantium dictorum suorum sensum non penetrat, quia ab interno gustu, recto judicio in eos favores reliditur, quos foris amat. Vera autem scientia afficit, non extollit; nec superbientes quos repleverit, sed lamentantes facit. Qua quisque cum repletus fuerit, primo loco se scire appetit; et jam sui conscius, tanto per illam robustius sapit quanto se infirmum in illa verius recognoscit; atque ampliorem viam hujus scientiae ipsa ei humilitas aperit; dumque imbecillitatem suam conspicit, ipsa ei cognitio secretorum sublimium absconditos sinus pandit, qua cognitione pressus, subtilior redditur, quo ad occulta rapiatur. Eliu ergo in flagellis beati Job idcirco veracem rationem non invenit, quia eam quaerere humiliter nescit; et increpare potius quam consolari paratior, dicit: Hoc est ergo, in quo beatus Job in nervo pedem suum positum dixit, sed nequaquam mundum se hoc modo, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ inflat. obnubilat. Qui & si qͣndo
scientiã uidentur adipisci: quaside
quadam rerũ cortice: & non de secretȩ
aulcedinis medulla pascuntur. Mi¬
cantibq ingeniis sepe exteriora tan¬
tũmͦ attingunt: sed int̾ni gustũ sapo¬
ris ignorant. uidelicet foris acuti: sed
intus sunt cęci. Neq id de do sentiur̃.
quod dulce interiꝰ sapiat: sed quod
excussum exterius son&. Qui & si secre¬
ta quędam intelligenda ꝑcipiunt:¬
in eodem dulcedinẽ exꝑiri non pos¬
sunt. Et si nouerunt quomͦ sunt: ig
norant ut dixi quomͦ sapiunt. Et fic
plerũq ut fortit̾ dicant: sed tam̃ iux¬
ta eaquȩ dicunt uiuere nesciant.
Unde bene quidã sapiens dix̃. Michi
autẽ d& ds̃: hȩc dicere ex sententia.
Sententia quippe:a sensu uocata est.
Et recta quȩ intelligit. ñ ex sola sci¬
entia. sed etiã ex sententia dic̾e appe¬
tit: qͥ nequaquã tantũmͦ sciendo di¬
cere: sed senciendo desicderat exꝑiri

Expanded text:
dum inflat obnubilat. Qui et si quando dum inflat obnubilat. Qui et si quando scientiam videntur adipisci, quasi de quadam rerum cortice, et non de secretae dulcedinis medulla pascuntur; micantibusque ingeniis saepe exteriora tantummodo attingunt, sed interni gustum saporis ignorant, videlicet foris acuti, sed intus caeci sunt. Neque id de Deo sentiunt, quod dulce interius sapiat, sed quod excussum exterius sonet. Qui etsi secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt; et si norant quomodo sapiunt. Et fit plerumque ut fortiter dicant, sed tamen juxta ea quae dicunt vivere nesciant. Unde bene quidam Sapiens dicit: Mihi autem det Deus haec dicere ex sententia . Sententia quippe a sensu voEt recta quae intelligit, non ex sola scientia, sed etiam ex sententia dicere appetit, qui nequaquam tantummodo sciendo dicere, sed sentiendo desiderat experiri
Abbreviated transcription (Latin):
inneruo pedes meos: custodiuit om̃s
semitas meas. Moxq contra hȩc uerba
quȩ beatũ iob dixisse narrauit: sen
ueraciter dixerat: quod absq culpa
fuerit flagellatus. Hoc enĩ ipse de se:
quod de illo dñs ad diabolũ dixit. Cõ¬
mouistime aduersus eum: ut afflige¬
rem eũ frustra. Sed helui non credi¬
dit: cessante culpa potuisse eũ etiã
ꝓ gr̃a flagellari. Nesciebat enĩ: flagel¬
Et ꝓ eo quod se sine delicto dixerat
flagellatũ: hac eũ sententia increpat
dicens. Hoc ẽ. in quo ñ es iustificatus.
habent enĩ hoc arrogantes ꝓpͥũ: ut
plus arguere appetant. quam conso¬
lari. Et quȩq hominib euenire cog¬
noscunt: euenire ex solis iniquitatib
arbitrantur. Nesciunt enĩ occulta iu¬
dicia subtiliter querere: atq id quod
non intelligunt humilit̃ ꝑscrutari
quia sepe eos a secretis in uestigatio¬
nib iudiciorũ dei. ipsa scientiȩ suȩ
quippe ueritatis ẽ. tumor mentis: qͥ a

Expanded text:
in nervo pedes meos, custodivit omnes in nervo pedes meos, custodivit omnes squae beatum Job dixisse narravit, sentveraciter dixerat, quod absque culpa fuerat flagellatus. Hoc enim ipse de se, quod de illo ad diabolum Dominus dixit: Commovisti me adversus eum, ut affligerem eum frustra . Sed Eliu non credidit cessante culpa potuisse eum etiam pro gratia flagellari. Nesciebat enim flagelet pro eo quod sine delicto se dixerat flagellatum, hac eum sententia increpat: Hoc est ergo in quo non es justificatus. Habent enim hoc arrogantes proprium, ut plus arguere appetant quam consolari, et quaeque hominibus evenire cognoscunt, evenisse ex solis iniquitatibus arbitrantur. Nesciunt quippe occulta judicia subtiliter quaerere, atque id quod non intelligunt humiliter perscrutari, quia eos saepe a secretis investigationibus judiciorum Dei ipsa scientiae suae namque veritatis est tumor mentis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uel in acutis sensib ipsa elatio quanta
sit fatiutas ignorant. Notandũ quoq
ẽ. quod paulus dũ mire hebreos ad mo¬
neret: adiunxit. Rogo autẽ uos fr̃s. ut
sufferatis uerbũ solacii: & enĩ ꝑ paucis
scripsi uobis. Helui autẽ inania ꝓtulit.
& quasi consolando subiungit. M iracu¬
lum meum non te t̾reat: & eloquentia
mea. ñ sit tͥ grauis. Ille dicta sua uerbũ
solacir hic uͦ eloquentiã & miraculũ uo¬
cat. Ecce quã distincti sapores prodeuñ
fructuũ: ex diuersa radice cogitationũ.
Ille de magnis humilit̾ sentit: iste de
minimis se inanit̃ erigit. Quid gͦ inter
hȩc nisi hoc ẽ. sollerter intuendũ. quod
& ascensuri. se in imo. eẽ. considerant:¬
& casuri semꝑ inprecipiti stant. salo¬
mone attestante quiait: ante ruinã
exaltatur cor. & ante głam humiliatur:
& absq delictoim maculatꝰ: & ñ ẽ. iniqͥ¬
tas in me. Quia querelas in me repꝑit:
ideo arbitratꝰ᷑: meinimicũ sibi. Posuit

Expanded text:
vel in acutis sensibus ipsa elatio quanta vel in acutis sensibus ipsa elatio quanta sit fatuitas ignorant. Notandum quoque est quod Paulus, dum mire Hebraeos admoneret, adjunxit: Rogo autem vos, fratres, ut sufferatis verbum solatii; etenim perpaucis scripsi vobis . Eliu autem inania protulit, et quasi consolando subjunxit: Miraculum meum non te terreat, et eloquentia mea non sit tibi gravis. Ille dicta sua verbum solatii, hic vero eloquentiam, et miraculum vocat. Ecce quam distincti sapores pro deunt fructuum ex diversa radice cogitationum. Ille de magnis humiliter sentit, iste de mininis se inaniter erigit. Quid ergo inter haec, nisi hoc solerter est intuendum, quod et ascensuri in imo se esse considerant, et casuri semper in praecipiti stant? Salomone attestante, qui ait: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur . et absque delicto immaculatus, et non est iniquitas in me. Quia querelas in me reperit, ideo arbitratus est me inimicum sibi. Posuit
Abbreviated transcription (Latin):
sit tͥ grauis. Quid ẽ. hoc quod helii ordi¬
nẽ uerȩ conditionis agnoscit. & modũ
rectȩ locutionis ignorat: Quid÷ quod
se beato iob & conditꝰ exequat. & locutu¬
rus exaltat: nͥ hoc quod arrogantes om̃s.
cunctis quidem hominib. ȩqͦualit̃ se con¬
ditos meminerunt: sed ꝑ fastũ scientiȩ
auditores suos ȩquales sibi uel ẽẽ uel cre¬
dere dedignantur. eisq se ꝑ naturȩ con¬
ditionẽ conferunt. sed ꝑ tumorẽ scientiȩ
suꝑ ponunt: E quales quide se iudicar
extitisse nascendo: sed non ȩqͣles reman¬
sisse uiuendo: atq ideo quod ȩquales
quasi uiuendo iamñ sunt: illud ad maiꝰ
miraculũ reuocant: quod ȩqͣles nascendo
fuerunt. Unde inflatus heliu dicit. Ecce
& me sicut & te fȩcit ds̃: & de eodẽ luto
ego quoq formatus sum. Ueruntam̃ mi¬
raculũ meum non te t̾reat: & eloquentia¬
rogantes ꝓpriũ: quod priꝰquã dicant.
mira se dicere semꝑ existimant: & locu¬
tionẽ suã admirando preueniunt: qr

Expanded text:
id est hoc, quod Eliu ordinem verae conditionis agnoscit, et modum rectae locutionis ignorat? Quid est, quod se beato Job et conditus exaequat, et locuturus exaltat, nisi hoc, quod arrogantes omnes cunctis quidem hominibus se aequaliter conditos meminerunt, sed per fastum scientiae auditores suos aequales sibi vel esse vel credere dedignantur, eisque se per naturae conditionem conferunt, sed per tumorem scientiae superponunt? Aequales quidem se judicant exstitisse nascendo, sed non aequales remansisse vivendo. Atque in eo quod aequales quasi vivendo jam non sunt, illud ad majus miraculum revocant, quod aequales nascendo fuerunt. Unde inflatus Eliu dicit: Ecce et me sicut et te fecit Deus, et de eodem luto ego quoque formatus sum. Verumtamen miraculum meum rogantes proprium, quod prius quam dicant, mira se dicere semper existimant, et locutionem suam admirando praeveniunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cib uͦ loqͥ ẽ: silent̃ dic̾e. & ñ clamo¬
rib uociferari. Quib uerbis arrogan¬
tes intra scãm ȩccłam positos signat.
Hi enĩ uelut infaucib loqͥ dicuntur.
quando non contra aduersarios extͣ
uiuentes clamant: sed quosdã intͣ si nũ
sc̃ȩ eccłȩ quasi uicinos ac uixta posi¬
tos increpant. Sepe uͦ arrogantes:
eandẽ quã tenent arrogantiã. se fu¬
gere ostendunt. Et dũ cuncta sic agañ.
ut nullũ lateant: hec priuate singu¬
lis quasi silent̃ narrant: quatinꝰ non
solũ de sensu intelligentiȩ: sed de ip¬
so apud homines. etiã arrogantiȩ
contemptu głentur. Unde nc̃ dr̃.
Loquatur lingua mea: infaucibus
meis. Ac si aꝑte dicatur. Quȩ contra
te prudenter sentio: ecce silent narro.
Aliquando autẽ intantã impuden¬
ciã elationis ꝓsiliunt: ut tacentib¬
aliis. ipsi soleant laudare quod dict̃

Expanded text:
cibus vero loqui est silenter dicere, et non clamocibus vero loqui est silenter dicere, et non clamoribus vociferari. Quibus verbis arrogantes intra sanctam Ecclesiam positos signat. Hi enim velut in faucibus loqui dicuntur, quando non contra adversarios extra viventes clamant, sed quosdam intra sinum sanctae Ecclesiae quasi vicinos ac juxta positos increpant. Saepe vero arrogantes eamdem quam tenent arrogantiam se fugere ostendunt; et dum sic cuncta agunt, ut nullum lateant, haec private singulis quasi latenter narrant: quatenus non solum de sensu intelligentiae, sed de ipso apud homines etiam arrogantiae contemptu glorientur. Unde nunc dicitur: Loquatur lingua mea in faucibus meis. Ac si aperte dicatur: Quae contra te prudenter sentio, ecce silenter narro. Aliquando autem in tantam impudentiae elationem prosiliunt, ut aliis tacentibus ipsi soleant laudare quod dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
alia eorũ bona nobis ante oculos reuo¬
cemus. Quȩ si omĩno nulla sunt: ad
occulta dei iudicia recurramꝰ. Quia sic̃
nos nullis meritis hoc ipsũ bonũ qͦd
habemus accȩpimꝰ: ita illos quoq po¬
test gr̃a suꝑne uirtutis infundere. ut
excitati posteriꝰ. etiã ipsa possint bona
quȩ nos ante accȩpiniꝰ preuenire. Es
enim crederet qͦd ꝑ apłatus meritũ.
saulus lapidatũ stephanũ. precessu¬
rus erat: qui in morte eiꝰ lapidantiũ
uestimenta seruabat: His gͦ pͥmũ co¬
gitationib. humiliari cordebet: &
tunc demũ delinquentiũ in iquitas
increpari. Sed hunc ut sepe dictũ ẽ.
locutionis modũ. heliu ignorare o¬
stenditur: qui in locutione sua. ela¬
tionis tẏpo quasi potentia cuiꝰdã au-¬
ctoritatis inflat᷑ dicens. Audi igitur
iob eloquia mea: & om̃s sermones me¬
os auscuita. Ecce aꝑui os meũ : lo qͣ¬
tur lingua mea infaucib meis. Infau

Expanded text:
alia eorum bona nobis ante oculos revoalia eorum bona nobis ante oculos revocemus. Quae si omnino nulla sunt, ad occulta Dei judicia recurramus, quia sicut nos meritis nullis hoc ipsum bonum quod habemus accepimus, ita illos quoque potest gratia supernae virtutis infundere, ut excitati posterius etiam ipsa possint bona quae nos ante accepimus praevenire. Quis enim crederet quod per apostolatus meritum Saulus lapidatum Stephanum praecessurus erat , qui in morte ejus lapidantium vestimenta servabat? His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc demum delinquentium iniquitas increpari. Sed hunc, ut saepe dictum est, locutionis modum Eliu ignorare ostenditur, qui in locutione sua elationis typo quasi potentia cujusdam auctoritatis inflatur, dicens: Audi igitur, Job, eloquia mea, et omnes sermones meos ausculta. Ecce aperui os meum, loquatur lingua mea in fa
Abbreviated transcription (Latin):
etiã de dño scriptũ ẽ. Erat enĩ docens sic̃
potestatẽ habens: ñ sicut scribȩ & phari¬
sei. Singulariter namq ac pͥncipaliter
ex potestate bona locutus ẽ: qr ex infir¬
mitate. mala nulla cõmisit. Ex diuini¬
tatis quippe potentia habuit: id quod
nobis ꝑ humanitatis suȩ innocentiam
ministrauit. Nos eni quia infirmi ho¬
mines sumꝰ: cũ de dõ hominib loquim᷑.
debemꝰ primũ nosse qͥd sumꝰ: ut ex ꝓpͥa
infirmitate pensemꝰ . quo docendi ordi¬
ne infirmis fr̃ib consulamꝰ. Considere¬
mus igitur. quia aut tales sumꝰ. quales
non nullos corrigimꝰ: aut tales aliquan¬
do fuimꝰ: & si iã diuina gr̃a oꝑante ñ su¬
mus. Ut tanto temꝑantiꝰ corde humili
corrigamus: quanto nos m& ipsos ueriꝰ
in his quos eme idamꝰ agnoscimꝰ. Si au¬
tẽ tales nec sumꝰ nec fuimus. quales ad¬
huc illi sunt quos emendare curamus:
ne cor nr̃m forte suꝑbiat. & de ipsa in no¬
centia peiꝰ ruat: quorũ mala corrigimus.

Expanded text:
am de Domino scriptum est: « Erat enim docens, sicut potestatem habens, non sicut Scribae et Pharisaei . » Singulariter namque et principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit: ex divinitatis quippe potentia habuit, id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Nos enim qui infirmi homines sumus, cum de Deo hominibus loquimur, debemus primum meminisse quod sumus, ut ex propria infirmitate pensemus, quo docendi ordine infirmis fratribus consulamus. Consideremus igitnonnullos corrigimus; aut tales aliquando fuimus, etsi jam divina gratia operante non sumus, ut tanto temperantius humili corde corrigamus, quanto nosmetipsos verius in his quos emendamus agnoscimus. Si autem tales nec sumus, nec fuimus, quales adhuc illi sunt quos emendare curamus, ne cor nostrum forte superbiat, et de ipsa innocentia pejus ruat, quorum mala corrigimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis cum bonũ quod accipiunt
in notescunt: media interueniente
caritate. ex ꝓfectu audientiũ & ñ ex
ꝓpria ostensione gratulantur. Arro¬
gantes enĩ cum scientiã accipiunt.
nichil se accȩpisse ȩstimant: si hanc
eos occultã habere contingat. Nus¬
quã qͥppe suũ gaudium: nisi in ore
hominũ ponunt. Unde & fatuę uir¬
gines in uasis suis oleũ non sũpsisse
referuntur: quia arrogantes om̃s
cũ se ab aliquib fortasse uiciis con¬
tinent: bonũ głȩ intra conscientia ᷤ
habere ñ possunt. Inuase autẽ ꝓpͥo
sumpserat paulus oleum qͥ dicebat
Gła nr̃a hȩc ẽ: testimoniũ conscien¬
tiȩ nr̃ȩ. In ane gͦ uasculũ ferre ẽ. intꝰ
corde uacuo foris humani oris iudi¬
ciũ querere. heliu itaq quia głam
dũ exteriꝰ quęrit: intra uas oleũ ñ
habet: dicit. Respondebo & ego par¬
tẽ meã : & ostendã scientiã meam.
Unde & hoc ipsũ quod de feruore ua¬

Expanded text:
quamvis cum bonum quod accipiunt quamvis cum bonum quod accipiunt innotescunt, media interveniente charitate, ex profectu audientium, et non ex propria ostensione gratulantur. Arrogantes enim cum scientiam accipiunt, nihil se accepisse aestimant, si hanc eos occultam habere contingat. Nusquam quippe suum gaudium, nisi in ore hominum ponunt. Unde et fatuae virgines in vasis suis oleum non sumpsisse referuntur , quia arrogantes omnes cum se ab aliquibus fortasse vitiis continent, bonum gloriae intra conscientias habere non possunt. In vase autem proprio sumpserat Paulus oleum, qui dicebat: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Inane ergo vasculum ferre est intus corde vacuo foris humani oris judicium quaerere. Eliu itaque, quia gloriam dum exterius quaerit intra vas oleum non habet, dicit: Respondebo et ego partem meam, et ostendam scientiam meam. Unde et hoc ipsum, quod de fervore va
Abbreviated transcription (Latin):
elati. scientiam non habere appetunt.
sed ostendere. Quod contra bene ꝑ moy¬
sen dicitur. Uas quod non habuerit
oꝑculũ. nec ligaturam desuꝑ: in mun¬
dum erit. Tegmen quippe oꝑculi uel
ligatura: ẽ. censura disciplinȩ. Qua
quisquis non p̃mitur: quasi uas in mun¬
dũ. pollutũq reꝑbat᷑. An non uas sine
oꝑculo heliu fuerat: qui hanc ẽẽ par¬
tem suam ȩstimauerat. si ostenderet
scientiam quã habebat: Quasi enĩ
uas sine oꝑculo uel ligatura pollui¬
tur: qui ꝑ studiũ ostentationis paters:
nullo uelamine taciturnitatis oꝑit᷑.
tant: si intus quide ipsi de sua sapien
tia gaudeant: foris autẽ alios ab erro¬
re compescant. Neq ase ipsi ita loquen¬
do exeunt: ut gaudia mentis in osten¬
sione ponant disertȩ locutionis: sed
bonum scientiȩ incordis secreto me¬
ditantur: et ibi gaudent ubi hoc ꝑci¬
piunt: non ubi inter tot temptatio¬
nũ laqueos innotescere cõpelluntur.

Expanded text:
elati scientiam non habere appetunt, elati scientiam non habere appetunt, sed ostendere. Quo contra bene per Moysen dicitur: Vas quod non habuerit operculum, nec ligaturam desuper, immundum erit . Tegmen quippe operculi, vel ligatura, est censura disciplinae, qua quisquis non premitur, quasi vas immundum pollutumque reprobatur. An non vas sine operculo Eliu fuerat, qui hanc esse partem suam aestimaverat, si ostenderet scientiam quam habebat? Quasi enim vas sine operculo, vel ligatura, polluitur, qui per studium ostentationis patens, nullo velamine taciturnitatis operitutant, si intus quidem ipsi de sapientia sua gaudeant, foris autem alios ab errore compescant; neque a se ipsis ita loquendo exeunt, ut gaudium mentis in ostensione ponant disertae locutionis, sed bonum scientiae in cordis secreto meditantur, et ibi gaudent ubi hoc perpiunt, non ubi inter tot tentationum laqueos innotescere compelluntur,
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ. digna suspicantur. Sequitur.
Extimuerunt. nec responderunt ultra:
abstulert̃q a se eloquiũ. B ene ad heliui
uerba amici iob extimuisse referuntur:
quia non nunquã arrogantes ȩccłȩ de
fensores. quãus ordinẽ dicendi non te¬
neant: tam̃ aduersarios ipsa dictorum
nec responder ultra. Finis ẽẽ locutioĩs
sapientium solet: ut eo usq dicant. qͦ
usq aduersariis silentiũ imponant.
Non enĩ se ostendere: sed praua docen¬
tes compescere cupiunt. Post quã uͦ de¬
amicis iob dictũ ẽ. extimuert nec res¬
pondins ult. abstuleĩq: ase eloqͥũ. heliu
subiungens ait. Expectaui & ñ sunt
locuti: steterunt nec responderunt
ultra. Et illis iam silentib. ad huc mul¬
tiplicat: uerba. quia uidelicet uir ar¬
rogans. & formã in se arrogantium in
meam. Hanc enĩ partẽ suã omĩs arro¬
gans ȩstimat: si scientiã non tam habe¬
at. quam ostendat: Quia nimirũ om̃s

Expanded text:
necesse est, digna suspicantur. Sequitur: necesse est, digna suspicantur. Sequitur: VERS. 15. Extimuerunt, nec responderunt ultra, abstuleruntque a se eloquia. - Bene ab Eliu verba amici Job extimuisse referuntur, quia nonnunquam arrogantes Ecclesiae defensores, quamvis ordinem dicendi non taceant, tamen adversarios ipsa dictorum nec ultra responderunt. - Finis esse locutionis sapientium solet, ut eo usque dicatur, quo adversariis silentium imponant. Non enim se ostendere, sed prava docentes compescere cupiunt. Sed quoniam amicis Job dictum est: Extimuerunt, nec responderunt ultra, abstuleruntque a se eloquium; Eliu subjungens, ait: Exspectavi, et non sunt locuti; steterunt, nec responderunt ultra. Et illis jam silentibus, adhuc verba multiplicat, quia videlicet vir arrogans, et formam in se arrogantium intmeam. Hanc enim partem suam omnis arrogans aestimat, si scientiam non tam habeat quam ostendat, quia nimirum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a eccła ꝑpredicatores iustos. cum intra
se arrogantes conspicit: erudire. exercere.
ac redarguere. pretermittit: Exercet
hȩc. & cotidie exercere ñ cessat. Sed heliu
qui loquentem publice beatũ iob audie¬
rat. dicit nichil locutus ÷ mͥ: quia nimi¬
rum om̃s arrogantes. uoces quidẽ sc̃ȩ ȩx¬
cłȩ audiunt: sed sibi eas dici dissimular̃:
quando elationis uitiũ emendare contẽp¬
nunt. Nec se de suꝑbia redargui ȩstimani: ⁊¬
quia &̃ se humiles putant. Qui etiã re¬
dargui despiciunt: dũ sapientiores se
& ipsis redarguentib. arbitrantur. Qđ
uͦ ait. & ego non scđm ur̃os sermones
respondebo ei: bene heato iob non ĩcut
sermones eorũ respond̾e se dicit. Arro¬
gantes enĩ intra scãm ȩccłam positi. re¬
spondent contra eã: sed non sicut here
tici exteriꝰ constituti. Neq enĩ contra¬
dicunt. ei praua predicando: sed ꝑuer¬
se uiuendo. Quia nec de dõ ut heretici
in digna sentiunt: sed de se plusquã

Expanded text:
sia per praedicatores justos cum intra se arrogantes conspicit, erudire ac redarguere praetermittit? Exercet haec, et quotidie exercere non cessat. Sed Eliu, qui loquentem publice beatum Job audierat, dicat: Nihil locutus est mihi, quia nimirum omnes arrogantes voces quidem sanctae Ecclesiae audiunt, sed sibi eas dici dissimulant, quando elationis vitium emendare contemnunt. Nec se de superbia redargui aestimant, quia esse se humiles putant, qui etiam redargui despiciunt, dum sapientiores se et ipsis redarguentibus arbitrantur. Quod vero ait: Et ego non secundum sermonesrespondebo illi, bene beato Job non secundum sermones eorum respondere se dicit. Arrogantes enim intra sanctam Ecclesiam positi resptici exterius constituti. Neque enim contradicunt ei prava praedicando, sed perverse vivendo, quia nec de Deo ut haeretici indigna sentiunt, sed de se, plusquam
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram atq eiꝰ nascentia cõmedit: cum
libido carnem atq ꝑhanc omia bene
acta confimit. Nam quicquid ꝓdit
ex fruge rectitudinis: hoc nimirum
concremat flamina corruptionis. Di
cat ergo. Ignis est usq ad ꝑditionem
deuorans: et om̃ia eradicans genimina.
Iuia si corruptionis malo non resistit᷑.
et illa ꝓculdubio pereunt. que bona
uidebant᷑ . S. solent ñ nullos ad humi¬
litatem uitia ftnere atq ad tumorem men
castitatis etiã humił fuit. S sc̃suir cũ
alta uirtutum teneat: quã de se hu¬
milia sentiat. repente aꝑit cũ subiun¬
seruo meo et ancilla mea: cũ discepta¬
rent aduersum me. Qui enim
iudicari cum serur ancillis¬
que non renuit: liquido¬
:liquido
indicat quod contra nul¬
lum umquam proximum tu¬
midus fuit¬
Incer
hec autem libet
intueri:
uitam suam inomnibue
quanta uir sanctu di¬
cretione custodit
rnon enim longe superius
dixia uidebant
me
iuuenee et abscoNde¬
bancur et sene as¬

Expanded text:
terram atque nascentia ejus comedit, cum terram atque nascentia ejus comedit, cum libido carnem atque per hanc omnia bene acta consumit. Nam quidquid prodit ex fruge rectitudinis, hoc nimirum concremat flamma corrupticat ergo: Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina, quia si corruptionis malo non resistitur, et illa procul dubio pereunt quae bona videbantur. Sed solent nonnullos ad humilitatem vitia sternere, atque ad tumorem mentmunditia etiam humilis fuit. Sed sanctus vir cum alta virtutum teneat, quam de se humilia sentiat, repente aperit, cum subjunservo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me. - Qui enim judicari cum servis ancillisque non renuit, liquido indicat quod contra nullum unquam proximum apud se tumidus fuitInter haec autem libet inquiri vitam suam in omnibus quanta vir sanctus discretione custodit. Non enim longe superius mihi. Videbant me juvenes, et abscondebantur: et sene
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde beatus ios crimen luxurie defim¬
ens ait. Ignis est usq ad ꝑditionem de¬
uorans. Quia nimirũ reatus huiꝰ faci¬
noris. ñ usq ad inquinationem macłat :
s. usq ad ꝑditionem deuorat. Et quia¬
quelibet alia fucrint bona opa si luxu¬
rie scdus ñ abluit̾. in mensitate huius
criminis obruunt᷑: secutꝰ adiungit.
It om̃ia eradicans genimina. Genimi¬
na quippe sunt animȩ oꝑationes bo¬
ne. Cui tamen si ꝑuerso ordine caro
dñatur. igne luxuriȩ om̃ia bene ꝓ¬
lata concremantur. Nulla qͥppe an¬
te dĩ ommpotentis ocłos iustitie pieta¬
tisq st̃ oꝑa. que corruptionis contagio
monstrantur minunda. Quid enim
ꝓdest si pie guisquã necessitati com¬
patitur pximi: quando impie sẽ¬
metipsum destruit habitationem
dĩ Siergo ꝑ cordis munditiã libidi
nis flamma ñ extinguitur: incassũ
quelibet uirtutes oriuntur: sicut per
det terrã et nascentia eiꝰ. Ignis quippe

Expanded text:
Unde beatus Job crimen luxuriae definiUnde beatus Job crimen luxuriae definiens, ait: Ignis est usque ad perditionem devorans, quia nimirum reatus hujus facinoris non solum usque ad inquinationem maculat, sed usque ad perditionem vorat. Et quiaquamlibet alia fuerint bona opera, si luxuriae scelus non abluitur, immensitate hujus criminis obruuntur, secutus adjunxit: Et omnia eradicans genimina. Genimina quippe sunt animae operationes bonae. Cui tamen si perverso ordine caro dominatur, igne luxuriae omnia bene prolata concremantur. Nulla quippe ante omnipotentis Dei oculos justitiae pietatisque sunt opera, quae corruptionis contagio monstrantur immunda. Quid enim prodest si pie quisquam necessitati compatitur proximi, quando impie semetipsum destruit habitationem Dei? Si ergo per cordis munditiam libinis flamma non exstinguitur, incassum quaelibet virtutes oriuntur, sicut per det terram, et nascentia ejus . » Ignis quippe