comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripture. quȩ tractauimus exponantur. cohi¬
beant se tandem qui litteris inflati scłarib hec
ita posita. ut omnia pia corda nutriant uelut
imꝑitum atq impolitum aliquid exagitant.
sine pennis in terra reptantes. & uolaturarum
auium nidos irridentes. Periculosius autem er¬
rant quidam infumi frs: qui cum istos impi¬
os decelestium corporum numeris. uel de qui¬
buslibet elementoꝵ mundi huius questionib.
subtiliter & copiose disserere audiunt. euane¬
scunt: & eos sibi cum suspirio p̃ponentes &
magnos putantes. saluberrimȩ pietatis libͦs
cum fastidio repetunt: & quos dulcit̃ haurire
deberent. uir patienter attingunt: a segetis as¬
ꝑitate abhorrentes. & spinarum florib inhian¬
tes. Non enim uacant uidere qͣm suauis est
dñs: nec in sabbato esuriunt: atq ideo pigri
sunt potestate a dño accepta uellere spicas:
& tam diu uersare manib contritasq pur¬
gare. donec ad escam ꝑueniant. Dicet aliqͥs.

Expanded text:
scripturae, quae tractauimus, exponantur, cohiscripturae, quae tractauimus, exponantur, cohibeant se tandem, qui litteris inflati saecularibus haec ita posita, ut omnia pia corda nutriant, uelut inperitum atque inpolitum aliquid exagitant, sine pennis in terra reptantes et uolaturarum auium nidos inridentes. periculosius autem errant quidam infirmi fratres, qui cum istos inpios de caelestium corporum numeris uel de quibuslibet elementorum mundi huius quaestionibus subtiliter et copiose disserere audiunt, euanescunt et eos sibi cum suspirio praeponentes et magnos putantes saluberrimae pietatis libros cum fastidio repetundeberent uix patienter adtingunt, a segetis asperitate abhorrentes et spinarum floribus inhiantes. non enim uacant uidere. quam suauis est dominus, nec in sabbato esuriunt; atque ideo pigri sunt potestate a domino accepta uellere spicas et tamdiu uersari manibus contritasque purgare, donec ad escam perueniant. Dicet aliquis:
Abbreviated transcription (Latin):
sumptores. satis dici non potest: cum si qͣn¬
do de praua & falsa opinione sua rep̃hendi
& conunci ceꝑint. ab eis qui nr̃oꝵ librorũ
auctoridate non tenentur. addefendendum
id qͦd leuissima temeritate. & aꝑtissima fal¬
sitate dixerunt. eosdem libros scõs unde id
ꝓbent ꝓferre conantur: uel etiã memorit
quȩ ad cestimonium ualere arbitrantur multa
inde uerba ꝓnunciant. non intelligentes neq
quȩ loquuntur. neq de quib affirmant. Nd
hoc enim considerandum & obseruandum. li¬
bri geneseos multipliciter quantum potui enu¬
cleaui ꝓtuliq sententias. de uerbis ad exercita¬
tionem nrãm obscure positis: non aliqͥd unum
temere affirmans cum preuidicio alteriꝰ expo¬
sitionis fortasse melioris: ut ꝓ suo modulo eli¬
gat quisq qͦd caꝑe possit. Ubi autem intelli¬
gere non potest: scripturȩ dĩ det honoreo:
sibi timorem. S cum tam multis exitib uerba

Expanded text:
aesumtores, satis dici non potest, quod, si quanaesumtores, satis dici non potest, quod, si quando de praua et falsa opinatione sua reprehendi et conuinci coeperint ab eis, qui nostrorum librorum auctoritate non tenentur, ad defendendum id, quod leuissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, eosdem libros sanctos, unde id probent, proferre conantur uel etiam memoriter, quae ad testimonium ualere arbitrantur, multa inde pronuntiant uerba, non intellegentes neque quae loquuntur neque de quibus adfirmant. Ad hoc enim considerandum et obseruandum libri Geneseos multipliciter, quantum potui, enucleaui protulique sententias de uerbis ad exercitationem nostram obscure positis, non aliquid unum temere adfirmans cum praeiudicio alterius expositionis fortasse melioris, ut pro suo modulo eligat quisque quod capere possit: ubi autem intellegere non potest scripturam, deo det honorem, sibi timorem. sed cum tam multis exitibus uerba
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ autem nimis. et ꝑnitiosum ac maxime
catiendum ut xp̃ianũ dehis reb quasi scđm
xpĩanas litteras loquentem. ita delirare au¬
dat. ut quem admodum dr todo cęlo erra¬
re conspiciens risum tenere uix possit. &¬
non tam molestum ẽ qͦd errans homo deri¬
detur: s qͦd auctores nr̃ ab eis qui foris st̃
talia sensisse creduntur: & cum magno eoꝵ
exitio. de quoꝵ falute satagimus.tanquam
indocti reprehenduntur. atq respuuntur.
Cum enim quen quã de numero xpĩanoꝵ
in ea re quam optime norunt errare comp̃¬
henderint. & uanam sententiã suã de nr̃is
libris asserere: quo pacto illis libris credituri
sunt de resurrectione mortuoꝵ. & de spe ui¬
te eternȩ regniq cȩloꝵ. quando de his reb
quas iam expiri. uł indubitatis numeris
ꝑciꝑe potuerunt. fallaciter putauerint eẽ
conscriptos: Q uid enim molestiȩ tͥsticieq
ingerant prudentib fratrib temerarii p̃¬

Expanded text:
est autem nimis et perniciosum ac maxime est autem nimis et perniciosum ac maxime cauendum, ut christianum de his rebus quasi secundum christianus litteras loquentem ita delirare audiat, ut, quemadmodum dicitur, toto caelo errare conspiciens risum tenere uii possit. et non tam molestum est, quod errans homo deridetur, sed quod auctores nostri ab eis, qui foris sunt, talia sensisse creduntur et cum magno eorum exitio, de quorum salute satagimus, tamquam indocti reprehenduntur atque respuuntur. cum enim quemquam de numero christianorum in ea re quam optime norunt errare conprehenderint et uanam sententiam suam de nostris libris adserere, quo pacto illis libris credituri sunt de resurrectione mortuorum et de spe uitae aeternae regnoque caelorum, quando de his rebus, quas iam experiri uel indubitatis numeris percipere potuerunt, fallaciter putauerint esse conscriptos? quid enim molestiae tristitiaeque ingerant prudentibus fratribus temerarii pr
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtera contextio sermonis non hoc eũ uo¬
luisse ꝓbauerit: non ideo falsum erit aliud
qͦd ipse non intelligi uoluit s et uerum. &
qͦd utilius cognoseatur. Si autẽ contertio
scripturȩ hoc uoluisse intelligi scriptorem ñ
repugnau̾it: adhuc restabit querere. utrum
& aliud non potuit. Quod si & aliud potuis¬
se inuenerumꝰ: incertum erit. quid nam eorũ
ille uoluerit: & utrumq sentire uoluisse. non ĩ¬
conuenienter creditur:si utriq sententiȩ ce¬
tera circumstanter suffragantur. Plerumq
enim accidit. ut aliquid de terra. de cȩlo. de
ceteris huius mundi elementis. de motu &
conuisione. uel etiam magnitudine. & inter¬
uallis sẏderum. de certis defectib solis ac lu¬
ne de circuitib annoꝵ & dempoꝵ. de naturis
aminalium. fruticum. lapidum. adq huiꝰmꝰi.¬
de cȩteris etiam non xp̃ianus ita nouerit. qͦd
certissima ratione uł exꝑientia teneat. Turpe

Expanded text:
cetera contextio sermonis non hoc eum uocetera contextio sermonis non hoc eum uoluisse probauerit, non ideo falsum erit aliud, quod ipse intellegi uoluit, sed et uerum et quod utilius cognoscatur. si autem contextio scripturae hoc uoluisse intellegi scriptorem non repugnauerit, adhuc restabit quaerere, utrum et aliud non potuit. quodsi et aliud potuisse inuenerimus, incertum erit, quidnam eorum ille uoluerit; et utrumque sentiri uoluisse non inconuenienter creditur, si utrique sententiae cetera circumstantia subfragantur. Plerumque enim accidit, ut aliquid de terra, de caelo, de ceteris mundi huius elementis, de motu et conuersione uel etiam magnitudine et interuallis siderum, de certis defectibus solis ac lunae, de circuitibus annorum et temporum, de naturis animalium, fruticum, lapidum atque huiusmodi ceteris etiam non christianus ita nouerit, ut certissima ratione uel experientia teneat. turpe
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas eam rect̾e labefactauerit. corruam᷑:
non ꝓ sententia diuinarũ scripturarum. s
ꝓ nr̃a ita dimicantes. ut eam uelimus scͥp¬
turarum eẽ quȩ nr̃a ẽ cum potius eam quȩ
scripturarum ẽ. nr̃am ẽẽ uelle debeamus.
Ponamus enim in eo qͦd scriptum ẽ. dix̃ ds̃
fiat lux & fact̾a ẽ lux. alium sensisse lucẽ
corporalem fact̾am: & alium spiritalem.
Esse spuitalem lucem in creatura spiritali:
fides nr̃a non dubitat. Esse autẽ lucẽ cor¬
poralem cęlestem. aut etiam supra celum.
uel ante cȩlum. cui succedere nor potue¬
rit. tamdiu non ẽ contra fidem: donec ueri¬
tate certissima refellatur. Qͦd si factum fue¬
rit. non habebat hoc scriptura diuina: s hoc
senserat humana ignorantia. Si autẽ hoc
uerum esse certa ratio demonstrauerit ad¬
huc incertum erit utrum hoc in illis u̾bis
scõꝵ librorum scriptor sentiri uoluerit: an
aliud aliquid non minus uerum. Quod si

Expanded text:
ueritas eam recte labefactauerit, corruamus, ueritas eam recte labefactauerit, corruamus, non pro sententia diuinarum scripturarum, sed pro nostra ita dimicantes, ut eam uelimus scripturarum esse, quae nostra est, cum potius eam, quae scripturarum est, nostram esse uelle debeamus. Ponamus enim in eo, quod scriptum est: et dixit deus: fiat lux. et facta est lux, alium sensisse lucem corporalem factam et alium spiritalem. esse spiritalem lucem in creatura spiritali fides nostra non dubitat; esse autem lucem corporalem caelestem aut etiam super caelum uel ante caelum, cui succedere DOX potuerit, tamdiu non est contra fidem, donec ueritate certissima refellatur. quod si factum fuerit. non hoc habebat scriptura diuina, sed hoc senserat humana ignorantia. si autem hoc uerum esse certa ratio demonstrauerit, adhuc incertum erit, utrum hoc in illis uerbis sanctorum librorum scriptor sentiri uoluerit, an aliud aliquid non minus uerum. quodsi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc adoct̾o quodam xpĩano syro fertur ex¬
positum. non suꝑferebatur. s fouebat po¬
tius intelligi ꝑhibetur: nec sicut fouent᷑
tumores aut uulnera in corpe. aquis uel
frigidis uel calore. congruo tempatis: s sic̃
oua fouentur ab alitib. uͥ calor ille mater¬
ni corporis. etiam formandis pullis quo¬
dammͦ adminiculatur ꝑ quendã in suo
genere dilectionis affectum. Non itaq ꝑ
temporales uoces dĩ carnaliter eogitemus.
Don enun ad hoc ipsa dei sapientia. nr̃a in¬
firmitate suscepta uenit ad colligendos sub
alas suas filios ihrłm. quem ad modum gal¬
lina pullos suos. ut semꝑ paruuli simus: s
ut malicia infantes mente ẽẽ pueri desinamꝰ:
& in reb obscuris atq a nrĩs ocłis remoriˢ¬
simis. si qua inde scripta etiam diuina le¬
gerimus. quȩ possint salua fide qua imbui¬
mur: alias atq alias parere sententias. in
nullam earum nos precipiti adfirmatione
ita ꝓiciam᷑. ut si forte diligentius discussa

Expanded text:
 docto christiano Syro fertur expositum — non superferebatur, sed fouebat potius intellegi perhibetur, nec sicut fouentur tumores aut uulnera in corpore aquis uel frigidis uel calore congruo temperatis, sed sicut oua fouentur ab alitibus, ubi calor ille materni corporis etiam formandis pullis quodammodo adminiculatur per quendam in suo genere dilectionis adfectum. non itaque per quam temporales uoces dei carnaliter cogitemus. non enim ad hoc ipsa dei sapientia nostra infirmitate suscepta uenit ad conligendos sub alas suas filios Hierusalem quemadmodum gallina pullos suos, ut semper paruuli simus, sed ut malitia infantes mente esse pueri desinamus. Et in rebus obscuris atque a nostris oculis remotissimis, si qua inde scripta etiam diuina legerimus, quae possint salua fide, qua inbuimur, alias atque alias parere sententias, in nullam earum nos praecipiti adfirmatione ita proiciamus, ut, si forte diligentius discussa
Abbreviated transcription (Latin):
inodũ sine affirmandi temeritate querenda sit̃
quȩ non aꝑte senptura loquitur:aut si ei que¬
rendi modus iste non placet. quemadmodũ
ipse quesiuerim sciat: ut si me potest docere
non abnuat: si autem non potest. a qͦ ambo
discamꝰ mecum requirat.

Expanded text:
modum sine affirmandi temeritate quaerenda sint modum sine affirmandi temeritate quaerenda sint quae non aperte Scriptura loquitur; aut, si ei quaerendi modus iste non placet, quemadmodum ipse quaesiverim sciat, ut si me potest docere non abnuat, si autem non potest, a quo ambo discamus mecum requirat.
Abbreviated transcription (Latin):
inchoata usq nunc oꝑaretur. S si possunt hec
melius intelligi. ñ solum ñ resisto uerũ etiam
faueo: non tamen de anima qͣm d̃s inspirauit
homini sufflando in eius faciem. nichil con¬
fumõ: nisi quia ex dõ sic ẽ ut non sit substantia
dĩ. et sit incorporea: id÷ non sit corpꝰ sed sp̃s ñ
de substantia dĩ genitus. nec de substantia dei
peedens. sed factus a dõ: nec ita factus. ut in erꝰ
naturam natura ulla corꝑis uel urrationalis a¬
nimȩ uerteretur. ac ꝑhoc de niebilo: & qͦd sit
immortalis scđm quendã uite modum quẽ nui
lomͦ potest amittere: seđm quandã uͦ mutabili¬
tatem qua potest uel deterior uel melior fieri ñ
unmerito etiam mortalis possit intelligi. qͣm
ueram immortalitatem solus habet ille de qͦ
ꝓpriȩ dictum ẽ. qͥ solus habet immortalitatem.
Cetera quȩ in hoc libro disceptando locutus sum.
adhoc ualeant legenti. ut aut nouerit quẽ ad¬

Expanded text:
inchoata usque nunc operaretur. sed si possunt haec inchoata usque nunc operaretur. sed si possunt haec melius intellegi, non solum non resisto, uerum etiam faueo. Nunc tamen de anima, quam deus inspirauit homini sufflando in eius faciem, nihil confirmo, nisi quia ex deo sic est, ut non sit substantia dei et sit incorporea. id est non sit corpus, sed spiritus, non de substantia dei genitus nec de subsprocedens, sed factus a Deo; nec ita factus ut in ejus naturam natura ulla corporis vel irrationalis animae verteretur; ac per hoc, de nihilo: et quod sit immortalis secundum quemdam vitae modum, quem nullo modo potest amittere; secundum quamdam vero mutabilitatem, qua potest vel deterior vel melior fieri, non immerito etiam mortalis possit intelligi; quoniam veram immortalitatem solus ille habet, de quo proprie dictum est, Qui solus habet immortalitatem . Caetera quae in hoc libro disceptando locutus sum, ad hoc valeant legenti, ut aut noverit quemad
Abbreviated transcription (Latin):
temporalib distat non horarum tantum s
etiam dierum. Curet quoq ostendere quomͦ
utrumq sit uerum qͦd contrarium uideri po¬
test: & deum in die septimo ab omnib oꝑib
suis requieuisse qͦd gene seos liber dicit:
& usq nunc eum oꝑari. quod dñs dic̃. Re¬
spiciat etiam quȩ dict̾a sunt consummatas
quomͦ eadem dicta sint inchoata His enim
omnib diuinȩ scripturȩ testimoniis qͣm eẽ
ueracem nemo dubitat nͥ infidelis. aut imprꝰ
ad ilam sententiam dudi sumus. ut diccre¬
mus dm̃ ab exordio scłi primum simul om.¬
nia citauisse: quedam conditis iam ipsis na¬
tuns. quȩdam preconditis causis: sicut ñ so¬
lum presentia uerum etiam futura fec̃ omi¬
potens. & ab eis factis requieuitꝰ ut eoꝵ dein¬
ceps administratione atq regimine crearet
etiam ordines tempoꝵ & temporalium: qͥa
& consummauerat ea ꝓpt omnium generum
tionem: ut ꝓpt̾ consummata requiesceret. ꝓpt̾

Expanded text:
temporalibus distat, non horarum tantum, sed temporalibus distat, non horarum tantum, sed etiam dierum. curet quoque ostendere, quomodo utrumque sit uerum, quod contrarium uideri potest, et deum in die septimo ob omnibus operibus suis requieuisse, quod Geneseos liber dicit, et usque nunc eum operari, quod dominus dicit. respiciat etiam quae dicta sunt consummata, quomodo eadem dicta sint inchoata. His enim omnibus diuinae scripturae testimoniis, quam esse ueracem nemo dubitat nisi infidelis aut inpius, ad illam sententiam ducti sumus, ut diceremus deum ab exordio saeculi primum simul omnia creauisse, quaedam conditis iam ipsis naturis, quaedam praeconditis causis; sicut non solum praesentia, uerum etiam futura fecit omnipotens et ab eis factis requieuit, ut eorum deinceps administratione atque regimine crearet etiam ordines temporum et temporalium, quia et consummauerat ea propter omnium generum tionem, ut propter consummata requiesceret, propter
Abbreviated transcription (Latin):
ceteras bestias agri & cetera uolatilia celi. qͣsi
quȩ minus uel terra serto. uel aqua quinto die
ꝓdurtrit: s om̃s bestias inquit & omĩa uolatilia.
Nec non & ulud cogitet quemadmodum õs &
ser dieb fecerit omnia. primo ipsum dic̃. scđo
firmamentum. tercio spẽm maris & terrȩ atq
ex terra herbam & ligna. quarto iuminaria ⁊
sidera. quinto aquarum anmalia. sexto. t̾re:
& postea dicatur. cum factus ẽ. dies fecit ds̃
celum & terram & om̃e uiride agri: quando¬
quidem cum factus ẽ. dies non fec̃ nͥ ipsum
diem. Quomͦ ⁊̃ om̃e uiride agri fecerit. ante¬
quam esset suꝑ terrã: & omẽ fenum. anteqͣm
exoriretur: tunc enim factum cum exortum
ẽ. non anteqͣm exorireretur quis non diceret:
nͥ scripture uerba reuocarent: Meminerit eti¬
am scriptum esse. qui uiuit in ȩternũ creauit
omnia simul: & uideat quemadmodum si¬
inul creata dici possint quoꝵ creatio spaciis

Expanded text:
ceteras bestias agri et cetera uolatilia caeli, quasi ceteras bestias agri et cetera uolatilia caeli, quasi quae minus uel terra sexto die uel aqua quinto die produxerit, sed omnes bestias, inquit, et omnia uolatilia. necnon et illud cogitet, quemadmodum deus et sex diebus fecerit omnia: primo ipsum diem, secundo firmamentum, tertio speciem maris et terrae atque ex terra herbam et ligna, quarto luminaria et sidera, quinto aquarum animalia, sexto terrae, et postea dicatur: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, quandoquidem, cum factus est dies, non fecit nisi ipsum diem; quomodo etiam omne uiride agri fecerit, antequam esset super terram, et omne fenum, antequam exoreretur; tunc enim factum, cum exortum est, non, antequam exoreretur, quis non diceret, nisi scripturae uerba reuocarent? meminerit etiam scriptum esse: qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul, et uideat, quemadmodum simul creata dici possint, quorum creatio spatiis
Abbreviated transcription (Latin):
die etiam de limo factum ẽẽ hominem. sed
hoc recapitulando postea commemoratum :
uideat de mu a liere quid dicat: qͥa ma¬
sculum & feminam dixit. fecit cos. & bene¬
dirit cos. Qd̃ & si ipsam eo die factam eẽ de
umri osse responderit: atcendat quomͦ asserat
serto die facta uolatilia quȩ adducła sunt
ad adam. cũ scriptura omne genus uolati¬
lium quinto die creatum ex aqͥs insinuet.
Item serto die ligna etiam que in paradyso
plantata sunt: cum eadem scriptura hoc crea¬
turȩ genus tercio dietribuerit. Ipsa etiã uerba
consideret. quid sit eiecit adhuc terra omne
lignum pulchrum ad aspectum & bonum ad
escam.tanquam illa quȩ tercio die de terra
eiecerat. non erant pulchra ad aspectũ. ⁊ bona ad
escam cũ in his eẽnt oꝑib que fecit ds̃ omĩa bo¬
na ualde. Quid sit etiã. finrit ds̃ adhuc de t̾ra
õs bestias agri ⁊ oĩa uolatilia celitanqͣm illa nõ
Heq enim dictũ ẽ & finrit d̃s adhuc de. terra

Expanded text:
die etiam de limo factum esse hominem, sed die etiam de limo factum esse hominem, sed hoc recapitulando postea commemoratum, uideat de musculum et feminam, dixit, fecit eos, et benedixit eos . Quod si et ipsam eo die factam esse de viri osse responderit, attendat quomodo asserat sexto die facta uolatilia, quae adducta sunt ad Adam, cum scriptura omne genus uolatilium quinto die creatum ex aquis insinuet, item sexto die ligna etiam quae in paradiso plantata sunt, cum eadem scriptura hoc creaturae genus tertio diei tribuerit. ipsa etiam uerba consideret, quid sit: eiecit adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum et bonum ad escam, tamquam illa, quae tertio die terra eiecerat, non erant pulchra ad aspectum et bona ad escam, cum in his essent operibus, quae fecit deus omnia bona ualde; quid sit etiam: finxit deus adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli; tamquam illa non e enim dictum est: et finxit deus adhuc de terra
Abbreviated transcription (Latin):
congruentius creditur: Si audem aliqͥs non
uult eam existimare fact̾am nͥ cũ formato
corpori ẽ. inspirata: uideat quid respondeat
cum queritur unde facta sit. Aut enim ex
nichilo dicturus ẽ. d̾m aliquid fecisse uł fa¬
cere post illam consummationẽ oꝑum suoꝵ:
et debet intueri quomͦ explicet sexto die fac¬
tum hominẽ ad imaginem dĩ. qͦd nͥ sedm a¬
nimã recte intelligi non potest. id÷ in qua
natura causalis ratio facta fuerit eius rei
quȩ nondum fuit: aut ñ de nichilo sed de
aliquo iã existente factã dic̃ animã: & labo¬
rabit inquirendo quȩ nã illa natura sit. utrũ
corporalis an spiritalis. scđm eas questiones
qͣs suꝑius uersaiumꝰ: manente illa qͦ mole¬
stia. ut adhuc queratur in qua substantia cre¬
aturarum in ser dieb primitus conditarum.
causalem illã rationem fecerit animȩ. quam
nondum uł de nichilo uel de aliquo fecerat.
Quam si co mͦ deuitare uoluerit ut dicat serto

Expanded text:
congruentius creditur? Si autem aliquis non congruentius creditur? Si autem aliquis non uult eam existimare factam, nisi cum formato corpori est inspirata, uideat, quid respondeat, cum quaeritur, unde facta sit. aut enim ex nihilo dicturus est deum aliquid fecisse uel facere post illam consummationem operum suorum et debet intueri, quomodo explicet sexto die factum hominem ad imaginem dei — quod nisi secundum animam recte intellegi non postet —, id est in qua natura causalis ratio facta fuerit eius rei, quae nondum fuit, aut non de nihilo, sed de aliquo iam existente factam dicet animam et laborabit inquirendo, quaenam illa natura sit, utrum corporalis an spiritalis, secundum eas quaestiones, quas superius uersauimus, manente illa quoque molestia, ut adhuc quaeratur, in qua substantia creaturarum in sex diebus primitus conditarum causalem illam rationem fecerit animae, quam nondum uel de nihilo uel de aliquo fecerat. Quam si eo modo deuitare uoluerit, ut dicat sexto
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͥs eẽ uolet in reb: contradicit dĩ bonitati.
Quisquis autẽ penas eam non uult luere pro
peccatis. inimicus ẽ. ȩquitati. S si ad hoc fit
anima ut mittatur in corpus: quer potest
utrum si noluerit compellatur.S melius cre¬
ditur hoc naturaliter uelle id÷ in ea natura
creari. ut uelit: sicut naturale nobis ẽ. uelle
iuuere: male autem uiuere iam non ẽ. nat᷑e
s ꝑuersȩ uoluntatis: quam iustȩ pena conse¬
quitur. Frustra ergo iam queritur. ex qua
uelut materiȩ facta sit anima: si recte intel¬
ligi potest in primis illis oꝑib facta cum fac¬
tus ẽ. dies. Sicut enim ula quȩ non erant fac¬
ta sunt: sic & hȩc inter illa. Qa & si materies
aliqua formabilis fuit & corporalis & spirita¬
lis. non tamen &. ipsa instituta nͥ adõ ex quo
sunt omnia. quȩ quidem formationẽ suã ñ
tempore s origine precederet. sicut uor can¬
cum: quid nͥ de materia spiritali facta anima

Expanded text:
quisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis esse nollet in rebus, contradicit dei bonitati; quisquis autem poenas eam non uult luere pro peccatis, inimicus est aequitati. Sed si ad hoc fit anima, ut mittatur in corpus, quaeri potest, utrum, si noluerit, conpellatur. sed melius creditur hoc naturaliter uelle, id est in ea natura creari, ut uelit, sicut naturale nobis est uelle uiuere; male autem uiuere iam non est naturae, sed peruersae uoluntatis, quam iuste poena consequitur. Frustra ergo iam quaeritur, ei qua ueluti materie facta sit anima, si recte intellegi potest in primis illis operibus facta, cum factus est dies; sicut enim illa, quae non erant, facta sunt, sic et haec inter illa. quodsi et materies aliqua formabilis fuit, et corporalis et spiritalis — non tamen et ipsa instituta nisi a deo, ex quo sunt omnia — quae quidem formationem suam non tempore, sed origine praecederet, sicut uox cantum, quid nisi de materia spiritali facta anima
Abbreviated transcription (Latin):
prescia futuri oꝑis sui uel iusti uł iniusti. hi¬
mis quippe incredibile ẽ. eam potuisse ꝓpria
uoluntate inclinare ad corꝑis uitã: si se ita in
quibdam peccaturam ẽẽ presciret. ut iustȩ ꝑ¬
petuo supplicio pumretur. Iustȩ sane creator
laudatur in omnib quȩ fec̃ omĩa bona ual¬
de. Neq enim ex his tantũ laudandus ẽ. qͥb
prescientiã dedit: cum recte laudetͣ etiam qͥa
pecora creauit. quib ẽ humana natura p̃stan¬
tior etiam in ipsis peccantib. Natura quippe
hominis ex dõ ẽ. non iniquitas qua se ipse in¬
uoluit. male utendo libero arbitrio: qͦd tam̃ si ñ
haberet. in natura rerum minus excelleret. Co¬
gitandus ẽ quippe homo iuste uiuens etiã
ñ prescius futurorum: & ibi uidendum ẽ. ex¬
cellentia uoluntatis bonȩ: qͣm ñ ĩpediatur ad
recte uiuendum & dõ placendum. qͦd igna¬
rus futuri uiuit ex fide. Huiusmmͦ gͦ creaturã

Expanded text:
praescia futuri operis sui uel iusti uel iniqui. nipraescia futuri operis sui uel iusti uel iniqui. nimis quippe incredibile est eam potuisse propria uoluntate inclinari ad corporis uitam, si se ita in quibusdam peccaturam esse praesciret, ut iuste subplicio perpetuo puniretur. iuste sane creator laudatur in omnibus, qui fecit omnia bona ualde. neque enim ex his tantum laudandus est, quibus praescientiam dedit, cum recte laudetur etiam, quia pecora creauit, quibus est natura humana praestantior etiam in ipsis peccantibus. natura quippe hominis ex deo est, non iniquitas, qua se ipse inuoluit male utendo libero arbitrio: quod tamen si non haberet, in natura rerum minus excelleret. cogitandus est quippe homo iuste uiuens etiam non praescius futurorum et ibi uidendum est, excellentia uoluntatis bonae quam non inpediatur ad recte uiuendum et deo placendum, quod ignarus futuri uiuit ex fide. huiusmodi ergo creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
uiui potest. qͦd eligeret hoc haberet. uel p̃mi¬
um de iusticia. uel de iniquitate supplicium:
ut nec illi apłicȩ sententie sit contrarium qͣ
dic̃ nondum natos nichil egisse boni seu ma¬
li. ilia quippe inclinatio uoluntatis ad corpꝰ
nondum ẽ actio uel iusticiȩ uel iniquitatis.
de qua ratio reddenda ẽ. in iudicio dr̃. rectpt̃o
uno qͦ scđdm ea quȩ ꝑ corpꝰ gessit siue bonũ siue
malum: Cur gͦ & illud ñ iam & illud credat᷑
qͦd dĩ nutu ad corpꝰ uenerit. ubi si uellet scđm er
preceptum agere. mercedem acciꝑet uitȩ eternȩ.
atq angłorum societatis. si autẽ contẽp̃neret.
penas iustissimas lueret. siue laboris duirni. si¬
ue ignis ȩterni: An quia hoc ipsũ dõ uolenti
obtemꝑasse iam utiq actio bona ẽ. & erit con¬
trarium nondum natos nichil egisse uel boni uł
mali: Quȩ si ita sunt: fatebimur etiam non
in eorum genere animã primitꝰ creatã ut esset

Expanded text:
uiui potest, quod eligeret hoc haberet, uel praemiuiui potest, quod eligeret hoc haberet, uel praemium de iustitia uel de iniquitate subplicium, ut nec illi apostolicae sententiae sit contrarium, qua dicit nondum natos nihil egisse boni seu mali? illa quippe inclinatio uoluntatis ad corpus nondum est actio uel iustitiae uel iniquitatis, de qua ratio reddenda est in iudicio dei recepturo unoquoque secundum ea, quae per corpus gessit, siue bonum siue malum. cur ergo non iam et illud credatur, quod dei nutu ad corpus uenerit, ubi, si uellet secundum eius praeceptum agere, mercedem acciperet uitae aeternae atque angelorum societatis; si autem contemneret, poenas iustissimas lueret siue laboris diuturni siue ignis aeterni? an, quia hoc ipsum, deo uolenti obtemperasse, iam utique actio bona est, et erit contrarium nondum natos nihil egisse uel boni uel mali? Quae si ita sunt, fatebimur etiam non in eo rerum genere animam primitus creatam, ut esset
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. masculũ ⁊ feminã. nͥ in corꝑe recte intelligi¬
mꝰ. Credat᷑ gͦ si nulla scͥpturarũ auctoritas seu ue¬
ritatis ratio contradic̃. hominẽ ita factũ serdo die.
ut corporis quidẽ humani ratio causalis in elem̃¬
tis mundr: anima uero iã ipsa crearttur sic̃ pri¬
mitus conditus ẽ. dies. et creata lateret in oꝑi¬
bus dĩ: donec eam suo tempore sufflando hoc
ẽ. inspirando formato ex limo corꝑi insereret.¬
S hic rursus non sꝑnenda oritur questio. Si
enim iam facta erat anima & latebat. ubi ei
posset ẽe melius qͣm ibi: Quid gͦ fuit cause
ut anima innocenter uiuens inseretur uitȩ
huius carnis. in qua peccando ipsum qͥ eam
creauit offenderet: unde eam merito sequere¬
tur laboris erumpna dampnationisq eru¬
ciatus: An illud dicendum ẽ. qͦd ad corpus
administrandum uoluntate ꝓpria fuerit in¬
clinata. in qua uita corꝑis. qm̃ & iustȩ & iniq̃

Expanded text:
tum est "masculum et feminatum est "masculum et femina Credatur ergo, si nulla Scripturarum auctoritas, seu veritatis ratio contradicit, hominem ita factum sexto die, ut corporis quidem humani ratio causalis in elementis mundi, anima vero jam ipsa crearetur sicut primitus conditus est dies, et creata lateret in operibus Dei, donec eam suo tempore sufflando; hoc est inspirando, formato ex limo corSed hic rursus non spernenda oritur quaestio. si enim iam facta erat anima et latebat, ubi ei posset esse melius quam ibi? quid ergo fuit causae, ut anima innocenter uiuens insereretur uitae huius carnis, in qua peccando ipsum, qui eam creauit, offenderet, unde eam merito sequeretur laboris aerumna damnationisque cruciatus? an illud dicendum est, quod ad corpus administrandum uoluntate propria fuerit inclinata, in qua uita corporis, quoniam et iuste et inique
Abbreviated transcription (Latin):
homines exhominib. corpꝰ ex corꝑe. animã
ex anima. Burum ẽ. hoc angli aut angłoꝵ
filiam dicere ẽẽ animam: s multo durius celi
corporei: quantomagis gͦ maris & terrȩ. Mul¬
tominus gͥ in aliqua corporali creatura causa¬
lis ratio animȩ precondita ẽ. cum faceret ds̃ ho¬
minem ad imaginem suã. andeqͣm eum suo
tempore de limo formatum flatu animaret łi
absurde creditur animã causaliter in natura
angłica condidisse. Illud gͦuideamꝰ utrum for¬
sitan uerum ẽẽ possit. qͦd certe humanȩ opi¬
niom tolerabilius mͥ uidetur. dm̃ in illis pri¬
mis oꝑib que simul omĩa creauit animam
etiam humanã creasse. qͣm suo tempore men¬
bris ex limo formati corꝑis inspiraret: cuius
corꝑis in illis simul conditis reb rationem ere¬
asse causaliter: scđm qͣm fieret cum faciendũ
esset corpus humanum. Nam neq illud qd̃
dictum ẽ. adimaginẽ suã. nͥ in aĩa. neq illud qͦd dic¬

Expanded text:
homines ex hominibus, corpus ex corpore, animam homines ex hominibus, corpus ex corpore, animam ex anima! durum est hoc angeli aut angelorum filiam dicere esse animam, sed multo durius caeli corporei; quanto magis ergo maris et terrae! multo minus igitur in aliqua corporali creatura causalis animae ratio praecondita est, cum faceret deus hominem ad imaginem suam, antequam eum suo tempore de limo formatum flatu animaret. si absurde creditur animam causaliter in natura angelica condidisse. Illud ergo uideamus, utrum forsitan uerum esse possit, quod certe humanae opinioni tolerabilius mihi uidetur, deum in illis primis operibus, quae simul omnia creauit, animam etiam humanam creasse, quam suo tempore membris ex limo formati corporis inspiraret: cuius corporis in illis simul conditis rebus rationem creasse causaliter, secundum quam fieret, cum faciendum esset, corpus humanum. nam neque illud, quod dictum est" ad imaginem suam", nisi in anima neque illud, quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
tura quẽ primit᷑ condidit. si sp̃s intellectuali ᷤ
dies uic recte accipitur: hanc faciende animȩ
causalem rationem ds̃ inseruit. cũ serto die
fec̃ ds̃ hominem ad imaginem suã. causã sci¬
licet rationemq prefigens scđm quã eum pt᷑
illos septem dies faceret: ut uidelicet corꝑis
eius causalem rationem in natura terrȩ. ani¬
mȩ autem in natura ulius diei creasse credat᷑.
Sed quid aliud dicitur cum hoc dicitur. nisi
angłicum sp̃m qͣsi parentem ẽẽ anunȩ hu¬
manȩ si sic in illo in est animȩ creandȩ pre¬
condita ratio sicut in homine futurȩ ꝓlis
suȩ. ut corporum quidẽ humanoꝵ paren¬
tes homines. animarũ autẽ angłi. creator uͦ
nib. animarum ex angłis. aut prioris cor¬
poris exterra. aut prioris animȩ ex angłi¬
ca natura: ubi rationes eoꝵ causales prefix¬
erat qͣndo primitus fecit hominem in his
quȩ simul omnia creauit. deinceps uͦ iã

Expanded text:
tura, quem primitus condidit, si spiritus intellectualis tura, quem primitus condidit, si spiritus intellectualis dies ille recte accipitur, hanc faciendae animae causalem rationem deus inseruit, cum sexto die fecit hominem ad imaginem suam, causam scilicet rationemqillos septem dies faceret; ut videlicet corporis ejus causalem rationem in natura terrae, animae autem in natura illius diei creasse credatur? Sed quid aliud dicitur, cum hoc dicitur, nisi angelicum spiritum quasi parentem esse animae humanae, si sic in illo inest animae humanae creandae praecondita ratio, sicut in homine futurae prolis suae: ut corporum quidem humanorum parentes homines sint, animarum autem Angeli, creator vero nibus, animarum ex angelis, aut prioris corporis ex terra et prioris animae ex angelica natura, ubi rationes eorum causales praefixerat, quando primitus fecit hominem in his. quae simul omnia creauit, deinceps uero iam
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ nistituta ẽ. aliqua creatura spiritalis
in qua sit ratio future animȩ: quȩ non inde
existat nͥ cum eam ds̃ homini inspirandam
facit. Neq enim & ex homine fecum uel semi¬
mis uel ipsius iam ꝓlis creat & format nisi ds̃
ꝑ sapientiam attingentem ubiq ꝓpter suam
mundiciam: ita ut nichil in quinatum in eã
in currat. dum ꝑtendit a fine usq ad finem
fortiter & disponit omnia suauiter. S nescio
quemadmodũ possit intelligi. ad hoc tantũ
cieatam nescio quã creaturam spiritalem. q̃
in dĩ conditionib ꝑ illos sex dies factis ñ com¬
memoraretur.cũ ds̃ hominem serto die fecisse
dictus ẽ. quẽ nondum in ꝓpria natura fec̾at:
sed adhuc ratione causali in illa creatura quȩ
commemorata ñ ẽ: magis enim debuit ipsa¬
quȩ commemoran quȩ sic consummata erat.
ut non adhuc esset scđm suȩ causȩ p̃cedentẽ
rationem facienda. An forte in illuis diei na¬

Expanded text:
animae instituta est aliqua creatura spiritalis, animae instituta est aliqua creatura spiritalis, in qua sit ratio futurae animae, quae non inde existat, nisi cum eam deus homini inspirandam facit. neque enim et ex homine fetum uel seminis uel ipsius iam prolis creat et format nisi deus per sapientiam adtingentem ubique propter suam munditiam, ita ut nihil inquinatum in eam incurrat, dum pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter. sed nescio, quemadmodum possit intellegi ad hoc tantum creatam nescio quam creaturam spiritalem, quae in dei conditionibus per illos sex dies factis non commemoraretur, cum deus hominem sexto die fecisse dictus est, quem nondum in propria natura fecerat, sed adhuc ratione causali in illa creatura, quae commemorata non est. magis enim debuit ipsa commemorari, quae sic consummata erat, ut non adhuc esset secundum suae praecedentem rationem facienda. An forte in illius diei na
Abbreviated transcription (Latin):
condita. Quomͦ gͦ dictum ẽ. fecit ds̃ hominẽ
ad imaginem dĩ: Si autem iam in creatitra
erat hoc ẽ inhis quȩ simul omĩa creauerat
ds̃. in qua creatura erat: utrum spiritali an
corporali: Si spiritali: agebat ne aliquid in
corporib mundi scu celestib. seu terrestrib.
& in ea erat hoc uacans anteqͣm homo insua
natura ꝓpria conderetur. sicut in ipso homi¬
ne iam ꝓpriam ducente uitam latenter ocio¬
seq in est ratio generandi. que non oꝑatur
nͥ ꝑ concubitum atq conceptum: An et illa
creatura spiritalis in qua ladender erat hec
radio nichil agebat sui oꝑis: & ut quid creata
erat: An ut contineret rationem future ani¬
mȩ humane uel futurarum animarum tan¬
quam in sẽ ipsis ẽẽ non possent. sed in aliqͣ
creatura uita ꝓpria iam uiuente: sicut gene¬
randi ratio non potest esse ñ in aliquibus
iam existentib ꝑfectisq naturis: Paiens gͦ

Expanded text:
condita. quomodo ergo dictum est: fecit deus hominem condita. quomodo ergo dictum est: fecit deus hominem ad imaginem dei? si autem iam in creatura erat, hoc est in his, quae simul omnia creauerat deus, in qua creatura erat? utrum spiritali, an corporali? si spiritali, agebatne aliquid in corporibus mundi, seu caelestibus seu terrestribus? et in ea erat hoc uacans antequam homo in sua natura propria conderetur, sicut. in ipso homine iam propriam ducente uitam latenter otioseque inest ratio generandi, quae non operatur nisi per concubitum atque conceptum. an et illa creatura spiritalis, in qua latenter erat haec ratio, nihil agebat sui operis? et ut quid creata erat? an ut contineret rationem futurae animae humanae uel futurarum animarum, tamquam in se ipsis esse non possent, sed in aliqua creatura uita propria iam uiuente, sicut generandi ratio non potest esse nisi in aliquibus iam existentibus perfectisque naturis? parens ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ib dĩ. qͣndo fec̃ d̃s hominem adimaginem suã:
qͦd nͥ scd̃m animam non recte intelligit᷑ Ueren¬
dum ẽ. autem ne eum dicimus non ipsas tunc
naturas atq substantias quȩ futurȩ fuerant
dm̃ creauisse dum crearet omĩa simul. s earũ
futurarũ causales quasdãs rationes. pudemur
inania dicere quedã. Quȩ sunt cnim istȩ cau¬
sales rationes scđm qͣs posset iam dici ds̃ fe¬
cisse hominem ad imaginem suã. cuiꝰ corpꝰ
nondum de limo finrerat: cui nondum ani¬
mam flando fecerat: & corꝑis quidẽ humani
etiam si fuit aliqua occulta ratio. qua futurỹ
erat ut formaretur:erat & materies de qua
formaretur. id ÷ derra: in qua uideri potest illa
ratio in semine uelut latuisse. Animȩ autem
faciende id÷ flatum faciendi qui esset anima
hominis. quȩ ibi ratio causalis primitꝰ con
rat natura. ubi conderedur: Si enim hec ra¬
tio in do erat non in creatura: nondum gͦ erat

Expanded text:
eribus dei, quando fecit deus hominem ad maginem suam, eribus dei, quando fecit deus hominem ad maginem suam, quod nisi secundum animam non recte intellegitur. uerendum est autem, ne, cum dicimus non ipsas tunc naturas atque substantias, quae futurae fuerant, deum creauisse, dum crearet omnia simul, sed earum futurarum causales quasdam rationes, putemur inania quaedam dicere. quae sunt enim istae causales rationes, secundum quas posset iam dici deus fecisse hominem ad imaginem suam, cuius corpus nondum de limo finxerat, cui nondum animam flando fecerat? et corporis quidem humani etiamsi fuit aliqua occulta ratio, qua futurum erat, ut formaretur, erat et materies, de qua formaretur, id est terra, in qua uideri potest illa ratio uelut in semine latuisse; animae autem faciendae, id est flatum faciendi, qui esset anima hominis, quae ibi ratio causalis primitus conrat natura, ubi conderetur? Si enim haec ratio in deo erat, non in creatura, nondum ergo erat
Abbreviated transcription (Latin):
eundem aerem appellauerunt: ut iam ñ pos¬
sit inueniri nomen quo ꝓpͥe distinguatur ista
natura quȩ nec corpus nec ds̃ẽ. nec uita sine
sensu qualis potest credi in arborib. nec uita
sine rationali mente qualis ẽ. in pecorib. s uita
nunc minor qͣm angłoꝵ: & futura qͦd angłoꝵ.
si ex precepto sui creatoris hic uirerit. Unde
sit autem. id÷ de qua uelut materie facta sit.
uel de qua ꝑfecta beataq natura deflurerit.
ut utrum omnino ex mebilo fact̾a sit etiam si
dubitatur & queritur: ulud tamen minime
dubitandum ẽ. & si aliquid antea fuit. a dõ
factum ẽẽ qͦd fuit: & eam nunc a dõ fact̾am ut
anima uiua sit. Aut enim nichil fuit: aut hoc
qͦd ẽ. non fuit. S illam pardem qua quereba¬
mus qͣsi eius materiem unde fact̾a sit. iã satis
tractauimus: nunc si omnino non fuit. quȩ¬
rendum ẽ. quomͦ possit intelligi. qͦd causalis eiꝰ
ratio fuisse dicebatur in primis sex dierum oꝑ¬

Expanded text:
eundem aerem appellauerunt, ut iam non poseundem aerem appellauerunt, ut iam non possit inueniri nomen, quo proprie distinguatur ista natura, quae nec corpus nec deus est nec uita sine sensu, qualis potest credi in arboribus, nec uita sine rationali mente, qualis est in pecoribus, sed uita nunc minor quam angelorum, et futura, quod angelorum, si ex praecepto sui creatoris hic uixerit. Unde sit autem, id est de qua uelut materie facta sit uel de qua perfecta beataque natura defluxerit uel utrum omnino ex nihilo facta sit, etiamsi dubitatur et quaeritur, illud tamen minime dubitandum est et, si aliquid antea fuit, a deo factum esse, quod fuit, et eam nunc a deo factam, ut anima uiua sit; aut enim nihil fuit aut hoc, quod est, non fuit. sed illam partem, qua quaerebamus quasi eius materiem unde facta sit, iam satis tractauimus. Nunc, si omnino non fuit, quaerendum est, quomodo possit intellegi, quod causalis eius ratio fuisse dicebatur in primis sex dierum op
Abbreviated transcription (Latin):
corpori ẽẽ deberet ubi corporearum rerũ simi¬
litudines continentur: sed hoc corpus non ẽ:
quia certum ẽ. eas similitudines corpoꝵ. ulic ñ
solum memoriter detineri: uerũ etiam in nu¬
merabiles ꝓ arbitrio figinari. Quanto minus
alio quolibet uisu. corꝑi anima ẽẽ similis po¬
test: Si autem corpꝰ esse dicunt aliõ quolibet¬
usu quolibet nocione omne qͦd ẽ. idest omnem
naturã atq substantiam. ñ quidẽ admitenda
ẽ. ista locutio. ne non inueniam᷑ quomͦ loqñtes
ea quȩ corꝑa non sunt a corporib distinguamꝰ.
Non tam̃ nimis ẽ. de nomine laborandũ. Nam
& nos dicimꝰ quicqͥd anima ẽ. non esse horum
quatuor notissimorum elementoꝵ que mani¬
festa sunt corꝑa:s neq hoc ẽẽ qͦd d̃s ẽ. Quid sit
autem non dicitur melius: qͣm anima uł sp̃s
uitȩ. Ideo enim additur uitȩ: quia & iste aer
pltrumq dicitur sp̃s. quamqͣm & animam

Expanded text:
corpori esse simile deberet, ubi corporearum rerum simicorpori esse simile deberet, ubi corporearum rerum similitudines continentur. at si hoc corpus non est, quia certum est eas simulitudines corporum illic non solum memoriter detineri, uerum etiam innumerabiles pro arbitrio figurari, quanto minus alia qualibet ui sua corpori esse anima similis potest! Si autem corpus esse dicunt alia qualibet notione omne quod est, id est omnem naturam atqest ista locutio, ne non inueniamus, quomodo loquentes ea, quae corpora non sunt, a corporibus distinguamus; non tamen nimis est de nomine laborandum. nam et nos dicimus, quidquid anima est, non esse horum quattuor notissimorum elementorum, quae manifesta sunt corpora, sed neque hoc esse, quod deus est. quid sit autem, non dicitur melius quam anima uel spiritus uitae. ideo enim additur" uitae", quia et iste aer plerumque dicitur spiritus. quamquam et animam
Abbreviated transcription (Latin):
uit qͦd se querat: qͦd nosse non posset. si se ñ nos¬
set. Neq enim aliunde se querit quam se ipsa.
Cum ergo querentem se nouit. se utiq noũ: ⁊ õe
quod nouit tota nouit. Cum itaq se q̃ rentẽ tota noũ.
se utiq nouit: gͦ &. totam se nouit. Neq enim aliqͥd
aliud: sed se ipsam tota nouit. Quid eigo adhuc
se querit. si querentem se nouit: Neq enim si
nesciret se. posset querentem se scire se:sed hoc
inp̃senti. Qa autem de se querit: quid antea fu¬
erit uel quid futura sit. querit. Desinat gͦ nunc
interim suspican se e̾drp̃: quia si aliquid tale
esset calem se nosset: quȩ magis se nouit qͣm
cȩlum & terram quȩ ꝑ sui corꝑis ocłos nouit
Omitto ditere quia ulud eius qͦd etiam pecora
habere intelliguntur. uel cęli uolatilia cum ha¬
bitacula sua seu nidos repetunt. quo capiunt᷑
imagines omnium rerum corꝑalium. nullo
mͦ cuiquam corpori simile ẽ: & utiq hoc potiꝰ

Expanded text:
uit, quod se quaerat; quod nosse non posset, si se non nosuit, quod se quaerat; quod nosse non posset, si se non nosset. neque enim aliunde se quaerit quam a se ipsa. cum ergo quaerentem se nouit, se utique nouit et omne, quod nouit, tota nouit. cum itaque se quaerentem nouit, tota se nouit, ergo et totam se nouit; neque enim aliquid aliud, sed se ipsam tota nouit. quid ergo adhuc se quaerit, si quaerentem se nouit? neque enim si nesciret se, posset quaerentem se scire se; sed hoc in praesenti; quod autem de se quaerit, quid antea fuerit uel quid futura sit quaerit. desinat ergo nunc interim suspicari se esse corpus, quia, si aliquid tale esset, talem se nosset, quae magis se nouit quam caelum et terram, quae per sui corporis oculos nouit. Omitto dicere, quia illud eius, quod etiam pecora habere intelleguntur uel caeli uolatilia, cum habitacula sua seu nidos repetunt, quo capiuntur imagines omnium rerum corporalium, nullo modo cuiquam corpori simile est; et utique hoc potius
Abbreviated transcription (Latin):
Quam obrem nec illud audiendum ẽ qͦd qͥdã
putauerunt quintum qͦddã ẽẽ corpꝰ. unde sint
anmȩ qͦd nec terra sit nec aqua. nec aer: nec
ignis. suie istȩ turbulentior atq terrenus. si¬
ue ille cęlestis purus & lucidus: s nescio quid
aliud qͦd careat usitato nomine. sedtamen corpꝰ
sit. Si enim qui hoc sentiunt. hoc dicunt corpꝰ
qͦd et nos. id÷ naturam quamlibet longitudi¬
ne. altitudine. latitudine spactum loci occupan¬
tem. neq hoc ẽ. anima: neq inde fact̾a creden¬
da ẽ. Quicquid enim tale ẽ: ut multa ñ dicam
in quacunq: sui parte lineis diuidi uel cireum¬
scribi potest: qͦd anima si pateretur. nullomͦ nosse¬
posset tales lineas que ꝑ longum secari non que¬
unt. quales in corꝑe non posse inueniri nichilo¬
minus nouit: nec ipsa sibi tale aliquid occurrit
cum se nescire non possit. etiam quando se ut
cognoscat inquirit. Cum enim se querit. no

Expanded text:
Quamobrem nec illud audiendum est, quod quidam Quamobrem nec illud audiendum est, quod quidam putauerunt, quintum quoddam esse corpus unde sint animae, quod nec terra nec aqua sit nec aer nec ignis, siue iste turbulentior atque terrenus, siue ille caelestis purus et lucidus, sed nescio quid aliud, quod careat usitato nomine, sed tamen corpus sit. si enim qui hoc sentiunt hoc dicunt corpus, quod et nos, id est naturam quamlibet longitudine, latitudine, altitudine spatium loci occupantem, neque hoc est anima neque inde facta credenda est. quidquid enim tale est, ut multa non dicam, in quacumque sui parte lineis diuidi uel circumscribi potest: quod anima si pateretur, nullo posset tales lineas, quae per longum secari non queunt, quales in corpore non posse inveniri nihilominus novit. 28. Nec ipsa sibi tale aliquid occurrit, cum se nescire non possit, etiam quando se ut cog
Abbreviated transcription (Latin):
di nutum aministerio motionis qua pedes a¬
gebantur. Si autem ñ tanta ẽ. cogitationis
intendio ut figat ambulantẽ loco. sed tam̃
tanta ẽ ut partem illam cerebri mediam nũ¬
diantem corꝑis motus. non uacet aduerters
oblunscitur aliquando & unde ueniat. & qͦ
cat᷑ & transit imprudens ułam quo tende¬
bat. natura sui corporis sana. sed sua in aliud a¬
uocata. Qua ꝓpter istas corporeas corporei cęli
quasdam particulas id÷ lucis & aeris. que pri¬
mȩ excipiunt nutus animȩ uiuificantis. eo qͦd
incorporee nature ꝓpinquiores sunt qͣm hu¬
mor & terra. ut ad carum ꝓximum minist̾ium
tota moles administretur. utrum ds̃ de hoc cir¬
cumfuso & suꝑfuso cęlo corꝑi iuiuentis miscue¬
rit. aut adunrerit. an & ipsa de limo sicut
carnem fecerit:
questio. Om̃e qͥp pe corpꝰ in omne corpꝰ
mutari posse credibile ẽ: quodlibet autem corpꝰ
mutari posse in animã credere absurdum est.

Expanded text:
di nutum a ministerio motionis, qua pedes adi nutum a ministerio motionis, qua pedes agebantur; si autem non tanta est cogitationis intentio, ut figat ambulantem loco, sed tamen tanta est, ut partem illam cerebri mediam nuntiantem corporis motus non uacet. aduertere, obliuiscitur aliquando et unde ueniat et quo eat, et transit inprudens uillam, quo tendebat, natura sui corporis sana, sed sua in aliud auocata. quapropter istas corporei caeli corporeas quasdam particulas, id est lucis et aeris, quae primae excipiunt nutus animae uiuificantis, eo quod incorporeae naturae propinquiores sunt quam humor et terra, ut ad earum proximum ministerium tota moles administretur, utrum deus de hoc circumfuso et superfuso caelo corpori uiuentis miscuerit aut adiunxerit, an et ipsas de limo sicut carnem fecerit, quaestio. omne quippe corpus in omne corpus mutari posse credibile est; quodlibet autem corpus mutari posse in animam credere absurdum est.