comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ defecit qui p̃ualebat: consũmatꝰ ẽ illu¬
sor.Preualebat enĩ hosti antiquꝰ tyrannico iu¬
go genus humanũ oppͥmens: & illudebat ei.
delectationes fallaces suggerens. et peccatis
seriuire faciens. Sed nẽ deficit et consumatꝰ.
idẽ consumptus ẽ. quia ꝑ xp̃m uictus atq li¬
gatus ẽ. et nichil factus. Seqn. Et succisi st̃
in porta supplantabant et decliauer̃t fru¬
stra a iuisto. R. omanoꝵ ferro succisi ft̃ iudei qͥ
uigilabant suꝑ iniquitatẽ : idẽ ꝑ sequi sal¬
uatorem studebant. Qui peccare faciebañ
homines in u̾bo. idẽ faciebant ut homines
blasphemarent: quia conspirauer̃t ut si
quis illum confiteret᷑ xp̃m. extra sinagogã
fieret. Q supplantabant eiun arguentem eoᷤᷤ
inporta idẽ in loco iudicii: quia dum ꝑ illoᷤᷤ
qͥnq dies ante passionem suã acrius eos
argueret intemplo. semꝑ infidias machina¬
bant᷑. ut ad eius necẽ ꝑting̾e possemt. Et
declinauert̃ frustra anisto. idẽ ab eode dño

Expanded text:
 consummatus est illusor. » Praevalebat enim hostis antiquus jugo suo genus humanum opprimens, et illudebat ei delectationes fallaces suggerens, et peccatis servire faciens. Sed nunc defecit, et consummatus, id est consumptus est; quia per Christum victus atque ligatus est, et nihil factus. Sequitur: « Et succisi suntin porta supplantabant, et declinaverunt frustra a justo. » Romanorum ferro succisi sunt Judaei, qui vigilabant super iniquitatem, id est persequi Salvatorem studebant. Qui peccare faciebant homines in verbo, id est faciebant ut homines blasphemarent, quia « conspiraverunt, ut si quis illum confiteretur Christum, extra synagogam fieret » . Et supplantabant eum arguentem eos in porta, id est in loco judicii, quia dum per illos quinque dies ante passionem suam acrius eos argueret in templo, semper insidias machinabantur, ut ad ejus necem pertingerent. Et declinaverunt frustra a justo, id est ab eodem Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
dicabunt. Et scient errantes spũ intellectum.
et musitatores discent legem. Q uia pauꝑes
inscõ isrłis exultabunt. et qui uigilabant ad
miquitatẽ succident᷑⁊ ꝓpt̾ hoc hec diẽ dñs qui
redemit abraham. Habet autẽ uetus traditio
qđ caldei picerint abraham & arã in ignẽ
qui lingua eoꝵ appellat᷑ ur: eo qͦd ipsum cole¬
re nołent. Caldei quippȩ adorabant ignem.
Nortuus ẽ autẽ ibi aram mur caldeoꝵ: et a¬
braham eriuit illesus. Unde et ei ds ꝑhibet᷑
Hec dicit dñs addomũ iacob qui redemit abra¬
ham. Sed cur hoc antiquitꝰ gestum replicat
locuturus de nouis p̃dicatorib: insiquia quẽ¬
admodũ abraham tẽ eripuit et hostes eius ꝯ¬
fudit. sic nẽ fideles fuos eripiet qui sac̾legoꝵ
iussa contempserint. et ꝑsecutores eoꝵ confun¬
det. Sepissime eni mr̃es ignẽ suꝑauere mate

Expanded text:
 Et scient errantes spiritu intellectum, et mussitatores discent legem. » Quia pauperes in sancto Israel exsultabunt, et qui vigilabant ad iniquitatem, succidentur, propter hoc haec dicit Dominus, qui redemit Abraham. Habet autem vetus traditio, quod Chaldaei projecerunt Abraham, et Aram in ignem, qui lingua eorum appellatur Ur, eo quod ipsum colere nollent. Chaldaei quippe adorabant ignem. Mortuus est autem ibi Aram in Ur Chaldaeorum, et Abraham exivit illaesus. Unde et ei Deus perhibHaec dicit Dominus ad domum Jacob, qui redemit Abraham. » Sed cur hoc, antiquitus gestum, replicat locuturus de novis praedicatoribus, nisi quia quemadmodum Abraham tunc eripuit, et hostes ejus confudit, sic nunc fideles suos eripiet, qui sacrilegorum jussa contempserunt, et persecutores eorum confundet? Saepissime enim martyres ignem superavere mate
Abbreviated transcription (Latin):
non sustinebit uerecundiã. nec mͦ uultus eius
erubescet: sedcum udi̾t filios suos idẽ apłos.
& credentes quos meȩ manus in oꝑib bonis
couiga creabunt. in medio ierłm seĩficantes nom̃ me¬
um bene uiuendo & p̃dicando. Effuso enim

Expanded text:
 sustinebit verecundiam, nec modo vultus ejus erubescet, sed cum viderit filios suos, id est apostolos et credentes, quos meae manus in operibus bonis creabunt, in medio Jerusalem sanctificantes nomen meum bene vivendo, et praedicando. Effuso enim
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ tuũ suꝑ nos. Tales enim fc̃ nc̃ hebrei
ligine oculi cȩcoꝵ uidebunt. In die illa qͣ
conuersus fuerit libanus inchermel. &e
chermel insaltum. audient surdi idẽ gen¬
tiles u̾ba libri qui signatus manet apud
et caligine uet̾is ignorantiȩ uidebunt uns¬
addent indño gaudẽ. cum conu̾terint genti¬
les. Et pauꝑes homines. idẽ multitudo cre¬
dentium qui possessiones et substantias uen¬
didant & p̃cia eaꝵ ad pedes apłoꝵ posuerañ.¬

Expanded text:
nomen tuum super nos . » Tales enim nunc sunt Hebraei, nomen tuum super nos . » Tales enim nunc sunt Hebraei, ligine oculi caecorum videbunt. » In die illa, qua conversus fuerit Libanus in Charmel, et Charmel in saltum, audient surdi, id est gentiles verba libri, qui signatus manet apud et caligine veteris ignorantiae videbunt mysaddent in Domino gaudere, cum converterint gentiles. Et pauperes homines, id est multitudo credentium, qui possessiones et substantias vendiderant, et pretia earum ad pedes apostolorum posueran
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s nos. Bene gͦ dr his qui contra eum fa¬
ciebant consilium. quia puersa ẽ hec ur̃a
cogitatio: quasi lutum cogitet contra figu¬
lum. & dicat opus factori suo ñ fecisti me. s ⁊
dicebat figm̃tũ fictori suoñ intelligis. dũilli
mala ꝑpeoͣites ĩ teneb̾s estimarẽt se diuinicadiᷤᷤ
te tira libanus inchermel & nchermel in
saltum reputabit᷑: Nodicum & breue fuit
uocationem. Tc̃ nan q libanus inchermel
ẽ comiersus. Libanus quippe candidatio
siue de albatio dr̃⁊ chermel cognitio cͥcum ci¬
sio. Et quid ꝑlibanũ nisi ppłs gentilis qui
lotus ẽ inbaptismo. et apͥstinis sordib pur¬
insertus factus ẽ socius radicis & pingue¬
dinis oliue. Consecutus ẽ eñi ppłs gentilis
grãm et fidem qmͣ habebat hebraicus. Sed
et chermel insaltum reputatꝰ ẽ: quia ppłs
iudeoꝵ amissa fide intortuosã siluam gen¬
tilitatis ẽ u̾sus sic̃ ait. Eacti sumꝰ qͣsi in pͥn¬
cipio cum ñ dñareris nr̃i neq inuocaret᷑

Expanded text:
os . » Bene ergo dicitur his qui contra eum faciehant consilium, quia « perversa est haec vestra cogitatio: quasi si lutum cogitet contra figulum, et dicat opus factori suo: Non fecisti me. » Sed et dicebat figmentum factori suo: Non intelligis, dum illi mala perpetrantes in tenebris aestimabant se Divinitatis rtetur Libanus in Charmel, in Charmel in saltum reputabitur. Modicum breve fuit ionem. Tunc namque Libanus in Charmel est conversus. Libanus quippe candidatio sive dealbatio dicitur, Charmel cognitio circumcisionis. Et quid per Libanum nisi populus gentilis, qui lotus est in baptismo, et pristinis sordibus purinsertus factus est socius radicis, et pinguedinis olivae . » Consecutus est enim populus gentilis gratiam et fidem, quam habebat Hebraicus. Sed et Charmel in saltum reputatus est, quia populus Judaeorum amissa fide in tortuosam silvam gentilitatis est versus, sicut ait: « Facti sumus sicut in principio, cum non dominareris nostri, neque invocaretur
Abbreviated transcription (Latin):
rt afide ÷ et inseruert̃ se dolorib multis.
ꝑauaritiam gͦ decipiunt᷑ hȩc austriium̃ta :
ut tantũ mniquitatũ & miseriȩ suscipiant
onus. Incidunt enĩ ꝑeam inlaqueum dia¬
boli. et indesidia q̃ui trahunt eos inꝑdi¬
cionẽ. Ꝙ dum antixp̃o consentiunt cupi¬
ditate uicti: errant afide. et inserunt se
dolorib multis. Lsena quippe et leo uiꝑa
& tegułs ducunt eos peccatis on̾atos inȩgip¬
tum. idẽ intenebras infidelitatis ad ppłm gẽ¬
tilium et infidelitm. qui eis ꝓdeẽ ñ pot̾it
indie nouissimo: sic̃ egiptii ñ ꝓfuere reliqͥ¬
is iuda uenientib caldeis. Egiptus enim
idẽ tenebrosa scłarium et in fideliũ mul¬
titudo frustra auxiliabit᷑ eis. quia ñ ꝑfici¬
et: et uane quia euanescet atq transibit.
Uel leenȩ et leoni. uiꝑe & regło. ꝓdee̾ neqͥ¬

Expanded text:
se doloribus multis . » Per avaritiam ergo decipiuntur haec austri jumenta, ut tantum iniquitatum et miseriae suscipiant onus. Incidunt enim per eam in laqueum diaboli, et in desideria quae trahunt homines in perditionem. Et dum Antichristo consentiunt cupiditate victi, errant a fide, et inserunt se doloribus multis Leaena quippe et leo, vipera et regulus ducunt eos peccatis oneratos in Aegyptum, id est in tenebras in fidelitatis ad populum gentilium et infidelium, qui eis prodesse non poterit in die novissimo, sicut Aegyptii non profuere reliquiis Juda venientibus Chadeis. Aegyptus enim, id est tenebrosa saecularium et infidelium multitudo frustra auxiliabitur eis, quia non proficiet, et vane, quia evanescit atque transibit. Vel leoni et leaenae vipe
Abbreviated transcription (Latin):
ysaiasde uobis hy pocritis sicut seͥptum est.
Dopłs hic labiis me honorat: cor autẽ eoꝵ
longe ẽ ame. Inuanũ autẽ me colunt. do¬
centes doctrinas et p̃cepta hominũ ÷ baptiᷤ¬
mata urceoꝵ & calicum. et alia similia his
cam exponunt sententiam. Appropinqͣ¬
bat enĩ ore suo ppł s iste addñm. et corde
longuis ab eo recedebat. sic̃ ipse saluator
quomͦ potestis bona loqui cum sitis mali:
Ore fuo ꝓpinquabant dõ: quia uniꝰ dĩcul
cor eoꝵ longe erat abipso: quia ñ cretlebãt
xp̃o eius. Et timebant eum mandato ho¬
minũ et doctrinis: sic̃ ostensum ẽ. Iecͥco se
faturum eis adinirationẽ testatur. miracło
gͣndi et stupendo. Et quȩ nam sit admiratio
illa declaratur cum subdr̃. ꝑibit em̃ sapien¬
tia a sapientib eius: et intellectus pruden¬
tium eius abscondet᷑. Quia in qͥt ppłs iste

Expanded text:
est: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. In vanum autem me colunt docentes doctrinas, et praecepta hominum, baptismata urceorum et calicum, et alia similia his cam exponunt sententiam. Appropinquabat enim ore suo populus iste ad Dominum, et corde longius recedebat, sicut ipse Salvator quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? » Ore suo propinquabant Deo, quia unius Dei cultcor eorum longe erat ab ipso, quia non credebant Christo ejus, et timebant eum mandato hominum et doctrinis sicut ostensum est. Idcirco se facturum eis admirationem testatur miraculo grandi et stupendo. Et quaenam sit admiratio illa, declaratur, cum subditur: « Peribit enim sapientia a sapientibus ejus, et intellectus prudentium ejus absconde
Abbreviated transcription (Latin):
di fuit ꝓfunditas cordis eoꝵ. contra dĩ sapien¬
tiam. Quoꝵ erant intenebris oꝑa. Quȩ eñĩ
in occulto fiebant ab ipsis turpe ẽ & dicẽ. Qñ
tis hominib iusti: intus uͦ pleni estis ypocͥ¬
si et iniguitate. Multa enĩ insecreto mala cõ¬
mittentes dicebant. Quis uidet nos. & quis¬
no migno.. uit ea quȩ hic agimus. Puta¬
bãt : tui: et: enim ceci se diuinitꝰ ñ uideri.
Quos arguit ꝓpħa subiungens. ꝓ uersaẽ ħ¬
ur̃a cogitatio qͣsi si lutũ contra figulũ cogitet
& dicat opus factori suo ñ fecisti me: ⁊ figm̃tũ
dicat fict̾ori suoñ intelligiᷤᷤ. Lutũ qͥppe ccͣ fig¬
mentum cogitabat. dum iudei
contra xp̃m inirent consilium. Et opus di¬
cebat factori suo non fecisti me: dum creato

Expanded text:
di fuit profunditas cordis eorum contra Dei sapientiam, quorum erant in tenebris opera. Quae enim in occulto fiebant ab ipsis turpe est etiam diceretis hominibus justi, intus vero pleni estis hypocrisi et iniquitate . » Multa enim in secreto mala committentes, dicebant: Quis videt nos, et qui novit ea quae hic agimus. Putabant enim caeci se divinitus non videri, quos arguit propheta, subjungens: VERS. a cogitatio: quasi si lutum contra figulum cogitet, et dicat opus factori suo: Non fecisti me, et figmentum dicat fictori suo: Non intelligis. » Lutum quippe contra figulum cogitabat, dum Judaei contra Christum inirent consilium. Et opus dicebat factori suo: Non fecisti me, dum Creator
Abbreviated transcription (Latin):
libare noluisse. S clausi ocłis eoꝵ ⁊ pͥncipib¬
uob̾ uisio omĩum sic̃ u̾ba libri signati quẽtũ
dedint scienti litt̾as. cdicent lege istum. Et res¬
pondebit. Non possum. Signatus ẽ emĩ. Et
dabitur liber nescienti litt̾as: dicet᷑q ei. Lege.
Et respondebit nescio litt̾as. Uisio omĩum ꝓ¬

Expanded text:
liberare noluisse. Sed clausis ocliberare noluisse. Sed clausis ocvobis visio omnium sicut verba libri signati, quem cum dederint scienti litteras, dicent: Lege istum: et respondebit: Non possum, signatus est enim. Et dabitur liber nescienti litteras, diceturque ei: Lege: et respondebit: Nescio litteras. Et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
gredi. Et erit michi qͣsi ariel: quia solũ nom̃
pͥ̾stinum habebit. amissa dignitate. potentia¬
q et religione. Sed qđ dixerat circum ualla¬
tra te aggtrem. & muntm̃ta ponam in obsidio¬
nẽ tuã ⁊ humiliaberis. Sic enim ꝑ romanoᷤ
factum ẽ. Seqrͥ. Det̾ra loqueris ⁊ et de humo
audiet᷑ eloquium tuũ. Et erit quasi phitonis
de t̾ra uox tua÷ et de humo eloquium tuum
musitabit. De t̾ra loqueris: quide cȩlestib lo
qui consueueras. Et de humo audiet᷑ eloqui¬
um tuũ: quȩ posueras incelum os tuũ. Et ertt
quasi phitonis de t̾ra uox tua: quia mantris
& sub t̾raneis abscondent se pleriq habitato¬
res tui uł a facie p̃donũ dum obsessa fueris¬
uł a facie romanoꝵ quando fueris capta. S̃
quia et ipsi romani uelocit̾ ꝑituri erant. et

Expanded text:
gredi. Et erit mihi quasi Ariel, quia solum nomen gredi. Et erit mihi quasi Ariel, quia solum nomen pristinum habebit, amissa dignitate, potentiaque et religione. Sed quod dixerat: Circumvallatra te aggerem, et munimenta ponam in obsidionem tuam, et humiliaberis. » Sic enim per Romanos Humiliaberis, de terra loqueris, et de humo audietur eloquium tuum, et erit quasi pythonis de terra vox tua, et de humo eloquium tuum mussitabit. Et erqui consueveras. Et de humo audietur eloquium tuum, qui posueras in coelum os tuum. Et erit quasi pythonis de terra vox tua, quia in antris et subterraneis abscondent se plerique habitatores tui vel a facie praedonum, dum obsessa, vel a facie Romanorum, quando fueris capta. Sed quia et ipsi Romani velociter perituri erant, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ romanos contigit & captiuitate iudeoꝵ his¬
torialit̾ accipimus. Ariel quippe leo dĩdr̃.
dauid: exꝑellens inde rebellium iebuseoꝵ reli¬
quias. Sed nunc habet ue: quia miserabilit̾
ẽ subu̾sa. Et i circo dolentis affectu ingemi¬
nat ue ariel ariel: quia quȩ erat insuꝑabilis
sic destructa ẽ. ut ñ relĩqͤret᷑ ĩ ea lapis suꝑ lapi¬
dem. Et templo cremato captiuatisq uidȩis ad¬
ditus ẽ annus captiuitatis ad annum. & annꝰ
adannũ: quia omĩ temꝑe usq ad aduentum
helie captiuitas hȩc ꝑseuerat. Q sollempnita¬
tes paschȩ et pentecostes atq tab̾naculoꝵ alie¬
q festiuitates euolute st̃: quia ñ fiunt. sed inni¬
chilum u̾se sunt. Sed qđ uelut p̃c̾itum nar¬
rauit : quia fut᷑um adhuc erat qitib hoc mo¬
et erit mͥ quasi auiel. Circ um uallabo aruiel
obsidione romanoꝵ. Ꝙ erit tͥstis merens qͣndo
fame cruciabit᷑: et nullus pot̾it egredi uł in¬

Expanded text:
 Romanos contigit, et captivitate Judaeorum his Romanos contigit, et captivitate Judaeorum historialiter accipimus. Ariel quippe leo Dei diciDavid expellens inde rebellium Jebusaeorum reliquias. Sed nunc habet Vae! quia miserabiliter est subversa. Et idcirco dolentis affectu ingeminat: Vae Ariel, Ariel! quia, quae erat insuperabilis, sic destructa est, ut non relinqueretur in ea lapis super lapidem, et templo cremato captivatisque Judaeis additus est annus captivitatis ad annum, et annus ad annum, quia omni tempore usque ad adventum Eliae captivas haec perseverat. Et solemnitates Paschae et Pentecostes atque Tabernaculorum, aliaeque festivitates evolutae sunt, quia non fiunt, sed in nihilum versae sunt. Sed quod velut praeteritum narravit, qui futurum adhuc erat, quibus hoc moet erit mihi quasi Ariel. » Circumvallabo Ariel obsidione Romanorum. Et erit tristis, et moerens, quando fame cruciabitur et nullus poterit ingredi vel e
Abbreviated transcription (Latin):
aquib dam leuiorib admissis purgari & beatꝰ
augustinꝰ in libro de ciuitate dei uicesimo ex pro¬
pħarum dictis intelligit. Cu et beda consentit
in libro detemꝑe. Non gͥ in ꝑpetuũ tͥcurans tͥ¬
turabit illum. idẽ conculcabit et conteret. neq
uexabit eum inꝑpetuũ rota plaustri. idẽ ex¬
ꝓbrantia u̾ba iudicis÷ nec inungłis suis. idẽ
innouisfimis sectionib inꝑpetuum cõminuet
eum. Ungła enĩ acuta ẽ: & ipsa finis ẽ digiti.
Rursus ne parui pendemus ista : subuingi¬
tur infine locittionis quia hoc qđ nẽ desenn¬
nib & tͥturatione dictum ẽ. exiit ad ño dõ ex¬
ercituum. ut mirabile fac̾e̾t consilium. & ma¬
gnificaret iusticiã. M irabile enim facit ꝯsiliũ
inhac diu̾sitate seminũ: & magnificat iusticiã
inexcussione & tͥtuatione eoꝵ. sapient̾ et iuste
uid. Additus ẽ anns ad annũ: sollempni¬
tates euolute sũt. H oᷤ destructione iherłmq̃

Expanded text:
a quibusdam levioribus admissis purgari beatus a quibusdam levioribus admissis purgari beatus Augustinus in libro De civitate Dei vicesimo ex prophetarum dictis intelligit. Cui et Beda consentit in libro De tempore. Non igitur in perpetuum triturans triturabit illum, id est conculcabit, et conteret, neque vexabit illum in perpetuum rota plaustri, id est exprobrantia verba judicis; nec in ungulis suis, id est in novissimis sectionibus in perpetuum comminuet eum. Ungula enim acuta est, et ipsa est finis digiti. Rursus ne parvipenderemus ista, subjungit in fine locutionis, quia hoc, quod nunc de seminibus, et trituratione dictum est, « exivit a Domino Deo exercituum, ut mirabile faceret consilium, et magnificaret justitiam. » Mirabile enim facit consilium in hac diversitate seminum, et magnificat justitiam in excussione et trituratione eorum sapienter et juste vid: additus annus ad annum, solemnitates evolutae sunt. » Haec de destruct
Abbreviated transcription (Latin):
cõminuet᷑ inserris et inrota plaustri: quia p̃¬
lati ȩccłiȩ discutient᷑ inuidicio. Demilio autẽ
& uitia ñ dicit antͥturet᷑: quia subiecti coti¬
die desius actib infirmis ꝑ p̃latos iudican¬
tim. &. si p̃sens iudicium patient̾ susceꝑint.
ac de cȩt̾o mores suos emendau̾int: ñ ultra ui¬
dicabunt᷑. Alioquin et ipsi iudicabunt᷑. Pams
autẽ cõmimiet᷑ : quia ꝑ seipsum dñs facta p̃po¬
sitoꝵ ex aminabit. Uerum ñ in ꝑpetuũ tͥturais
tͥturabit illum : quia pꝰ hanc uitam ñ nullos
ut aquib dam peccĩs leuiorib purgent᷑ affli¬
git. quos ñ in ꝑpetuũ pumet᷑. Unde dic̃ apłs.¬
Si cuiꝰ opus arserit detͥm̃tum patiet᷑: ipse aũ
saluus erit. sic tñ quasi ꝑ ignem Pleriq enĩ
post mortẽ sustinent purgatoriũ ignẽ : qui
tandẽ ꝑuenient ad requiem. Sed & igne qui in
aduentũ iudicis diffundetur aliquos electoꝵ

Expanded text:
comminuetur in serris et in rota plaustri, quia prcomminuetur in serris et in rota plaustri, quia praelati Ecclesiae discutientur in judicio. De millio autem et vicia non dicit, an trituretur, quia subjecti quotidie de suis actibus infirmis per praelatos judicantur, et si praesens judicium patienter susceperint, ac de caetero mores suos emendaverint, non ultra judicabuntur: alioquin et ipsi judicabuntur. « Panis autem comminuetur, » quia per seipsum Dominus facta praepositorum examinabit. « Verum non in perpetuum triturans triturabit illum, » quia post hanc vitam nonnullos, ut a quibusdam peccatis levioribus purgentur, affligit, quos non in perpetuum puniet. Unde dicit AposSi cujus opus arserit, detrimentum patietur, ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . » Plerique enim post mortem sustinent purgatorium ignem, qui tandem pervenient ad requiem. Sed et in igne, qui in adventu Judicis diffundetur, aliquos electorum
Abbreviated transcription (Latin):
plaustrum nisi dñs ipse designat᷑: qui ꝑ amoᷤ
dic̃. ecce ego stridebo subter uos. sic̃ stridet
plaustrũ onustum feno: Et quid ꝑrotam
plaustri nisi uolubilitas u̾borum iudicis: Di¬
cet enĩ repbis. Discedite a me maledicti mig
nem ȩt̾nuni. qui paratus ẽ diabolo. et angłis
eius. Esuriui enĩ: & ñ dedistis mͥ manduca
et ñ collegistis me. Nudus. et ñ cooꝑiustis me.
Infirmus et incarce̾ fui: et ñ uisitastis me.
Hic gͦ sermonum eircuitus protã intelligit᷑
Quid autẽ ꝑserras nisi asꝑe iudicis sententiȩ¬
designant᷑. quȩ uelut paleas reꝓbos contert̃.
et electos ut grana separant: Sed nequaquã
inserris tͥcurabit᷑ gith. neq rota plaustri suꝑ
ciminũ circi̾iet: quia infideles neq saltem
u̾ba iudicis audire dignierunt. ut examinen¬
tur atq damp̃nent᷑. sed sine discussione ꝑibt̃.
Panis autẽ idẽ tͥticum & ordeum unde fit paniᷤ

Expanded text:
plaustrum nisi Dominus ipse designatur, qui per Amos plaustrum nisi Dominus ipse designatur, qui per Amos dicit: « Ecce ego stridebo subter vos sicut stridet plaustrum onustum feno? Et quid per rotas plaustri nisi volubilitas verborum judicis? Dicet enim reprobis: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Esuet non collegistis me; nudus, et non operuistis me; infirmus et in carcere fui, et non visitastis me . » Hic ergo sermonum circuitus per rotas intelligitur. Quid autem per serras nisi asperae judicis sententiae, quae velut paleas reprobos conterunt, et electos ut grana separant? Sed « nunquam in serris triturabitur gith, neque rota plaustri super cyminum circuiet, » quia infideles neque saltem verba judicis audire digni erunt, ut examinentur, atque damnentur, sed sine discussione peribunt. Panis autem, id est triticum et hordeum, unde fit panis,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio. Non enĩ inserris tͥturabit᷑ gith & cet̾a.
Serra lignum ẽ habens multos dentes. quod
boues trahunt. Tangit᷑ hic iuxta litt̾am con¬
suetudo quarundã regionũ inquib agͥcole
ꝑfeni penuria sic̃ & supra dictum ẽ. cong̾ga¬
tis inunũ segetib plaustra serratas habentia
rotas desuꝑ circun ducunt: ut grana pur¬
gentur et in paleas stramina redigant᷑. ut
aiimalib pabulum fiant. Sed gith et cimi¬
nũ inserris et plaustris ut cet̾e fruges ñ tͥ¬
turant᷑ ÷ sed in iuirga excutitur gith. et chum
nabiuit᷑ : sed absq retractatione punient᷑. Qͥ cũq
euĩ sine lege peccauert̃. sine lege ꝑibunt. Qd
autẽ ꝑ uirgam uł bacłm nisi sathanas figura¬
tur. de quo seͥptum ẽ. ue assur furoris mei uir¬
ga et bacłs: E xcutitur gͦ gith iniurga & cimi¬
nrum in baculo: quia diabolus gentilium
animas acorꝑib eum torm̃tis excutit. Quidũ ꝑ

Expanded text:
judicio. « Non enim in serris triturabitur gith, » etc. judicio. « Non enim in serris triturabitur gith, » etc. Serra lignum est multos habens dentes, quod boves trahunt. Tangitur enim juxta litteram hic consuetudo quarumdam regionum, in quibus agricolae pro feni penuria, sicut et supra dictum est, congregatis in unum segetibus plaustra serratas habentia rotas desuper circumducunt, ut grana purgentur, et in paleas stramina redigantur, ut animalibus pabulum fiant. Sed gith et cyminum in serris et plaustris ut caeterae fruges non triturantur sed in virga excutitur gith et cyminunabuntur, sed absque retractatione punientur. « Quicunque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt . » Quid autem per virgam vel baculum nisi Satanas figuratur, de quo scriptum est: « Vae Assur furoris mei virga et baculus! Excutitur ergo gith in virga, et cyminum in baculo, quia diabolus gentilium animas a corporibus cum tormentis excutit. Quid vero per
Abbreviated transcription (Latin):
tiis et uoluptatib. Eodem nc̃ locutionis
gen̾e dr̃ agricola nr̃ serere gith et ciminũ:
atq ꝑordinẽ t̾tictm et ordeum pon̾e: et
milium et uitiam sparg̾e. Quid autẽ ꝑ
tͥticum et ordeum nisi pastores ȩccłiȩ signã¬
tur. dulces et asꝑi. Dulces ꝑmansuetudinẽ
asꝑi ꝑ seu̾itatem. Et quid ꝑmiliũ et uitiã.
nisi duo gen̾a subiectorũ expͥmunt᷑. Alii
enĩ st̃ iusticia candidi ut miliũ alii peccato
nigri sic̃ uitia. Et githi quidẽ atq ciminũ in¬
dis crete serit᷑ et spargit᷑ : quia gentium conu̾satio¬
ẽ sparsa ⁊ in ordinata. Triticum uͦ & ordeum ꝑ
ordinem ponit᷑: ut uita p̃positoꝵ eccłiȩ regła¬
ris & ordinata signetur. Milium autẽ & iu¬
tia ponunt᷑ infinib agri: ut subiectorũ osten¬
datur humilitas. qui se computant innouis¬
mis ȩccłiȩ m̃bris. Et erudiet inquit illũ ui¬
delicet agͥcolam ds iudicio: idẽ docebit illũ
ut agat tempore messis. sic̃ acturus ẽ dñs in

Expanded text:
tibus suffocantur. Eodem nunc locutionis genere dicitur agricola noster serere gith et cyminum, atque per ordinem triticum et hordeum ponere, et millium, et viciam spargere. Quid autem per triticum et hordeum nisi pastores Ecclesiae signantur dulces et asperi, dulces per mansuetudinem, asperi per severitatem? Et quid per millium et viciam nisi duo genera subjectorum exprimuntur? Alii enim sunt justitia candidi ut millium; alii peccato nigri sicut vicia. Et gith quidem atque cyminum indiscrete spargitur, et seritur, quia gentium conversatio sparsa est, et inordinata, triticum vero et hordeum per ordinem ponitur, ut vita praepositorum Ecclesiae regularis et ordinata signetur. Millium autem et vicia ponuntur in finibus agri, ut subjectorum ostendatur humilitas, qui se computant in novissimis Ecclesiae membris. Et erudiet, inquit, illum videlicet agricolam Deus judicio, id est docebit illum, ut agat tempore messis, sicut acturus est Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ssus scribe eis suꝑ buxum÷ et in libro di¬
diligent̾ exara illud. Et erit indie nouissi¬
imputribile. ut semꝑ durare queat.⁊ in li¬
bro erara. ut ab omĩb agnoscat᷑ quia dñs
int̾dixit ne abirent inegiptum &e abier̃t.
Et erit eis ad testimoniũ damp̃nationis. in
am ꝓuocans ẽ: & filii m̃daces. filii nolentes
audire legem dñi. Similit̾ et inieremia
legit᷑. Quem cum mitt̾ent consulere dñm.
dixert̃. Sit dñs int̾ nos testis u̾itatis et fi¬
dei: si ñ iuxta omẽ u̾bum inquo miserit te
dñs d̾s tutis ad nos. sic faciemus. Et eum
eis respondisset dñs: ñ audiuit iohannã
filius careȩ. et om̃s pͥncipes bellatoꝵ. et u¬
niu̾sus ppłs uocem dñi. ut man̾et int̾ra

Expanded text:
gressus scribe super buxum, et in libro diligenter exara illud, et erit in die novissiimputribile, ut semper durare queat; et in libro exara, ut ab omnibus agnoscatur, quia Dominus interdixit, ne abirent in Aegyptum, et abierunt: et erit eis ad testimonium damnationis in am provocans est, et filii mendaces, filii nolentes audire legem Domini. » Similiter et in Jeremia legitur. Quem cum mitterent consulere Dominum, dixerunt: « Sit Dominus inter nos testis veritatis et fidei, si non juxta omne verbum, in quo miserit te Dominus Deus tuus ad nos, sic faciemus . » Et cum eis respondisset Dominus, « non audivit Joannan filius Caree, et omnes principes bellatorum, et universus populus vocem Domini, ut maneret in terra
Abbreviated transcription (Latin):
desertores dic̃ dñs. F ilii st̃ quia xꝑiani: de¬
sertores quia patrẽ deserunt. Mandata qͥ¬
ppȩ dĩ relinquunt ut peccatis adhereant
Qui faciunt confilium et non exdõ: quia
caute sibi consulere se putant. dum ꝓspera
mundi quęr̾ẽ suasq uoluptates explere
ñ licet. Sicq peccatum oꝑis addit᷑ suꝑ pec¬
catum cogitationis eoꝵ. Qui ambulant id
ẽ oꝑant᷑ ut descendant mȩgiptum. idẽ in¬

Expanded text:
desertores! dicit Dominus. » Filii sunt, quia Christiani; dedesertores! dicit Dominus. » Filii sunt, quia Christiani; desertores, quia Patrem deserunt. Mandata quippe Dei relinquunt ut peccatis adhaereant. Qui faciunt consilium et non ex Deo, quia caute sibi consulere se putant, dum prospera mundi quaerere, suasque voluptates explere non licet, sicque peccatum operis additur super peccatum cogitationis eorum. Qui ambulant, id est operantur, ut descendant
Abbreviated transcription (Latin):
am inumbra egipti. Et erit uob̾fortitudo
pliaraonis inconfusionẽ: & fidutia umbrȩ ȩ¬
gipti inignominã. Ierant enĩ inthanis pͥn¬
cipes tui: et nntii tui usq ad anes ꝑuener̃t.
Oms confusi fc̃ suꝑ ppło. qui eis ꝓdesse ñ po¬
tuit. Non fuert̃ mauxilium et & maliqͣm
utilitatem. sed inconfusionẽ et mobꝓbrium
ieremia: qͣndo post eu̾sionem ierłm reliqͥȩ
iuda contradicente dõ fugerunt inegiptũ
a facie caldeoꝵ: et ibi cum egiptiis pariter
ꝑierunt. Sed quid in reliquus uida. nͥ fide¬
les ñ nulli signantur. qui temꝑib nouissi¬
me ꝑsecutionis resides inuenient᷑ aliis iã
captiuatis: Nunc eñi fit illa sp̃alis capti¬
uitas ppłi dĩ. quam sc̃s̃ ieremias tam gra¬
uiter plangit: et exmagna parte iam
completa ẽ. Quid gͦ reliquie uda nͥ nos
designant. qui suꝑstites adhuc sumus. ce¬
t̾os q qui fut᷑ sũt nr̃i similes: Sed quid
talib dicat᷑ audiamus et caueamꝰ. Uȩ filii

Expanded text:
fortitudo Pharaonis in confusionem et fiducia umbrae Aegypti in ignominiam erant enim in Tanis principes tui et nuntii tui usque ad Anes pervenerunt omnes confusi sunt super populo qui eis prodesse non potuit non fuerunt in auxilium et in aliquam utilitJeremia, quando post eversionem Jerusalem reliquiae, Juda contradicente Deo, fugerunt in Aegyptum a facie Chaldaeorum, et ibi cum Aegyptiis pariter perierunt. Sed quid in reliquiis Juda nisi fideles nonnulli signantur, qui temporibus novissimae persecutionis resides invenientur aliis jam captivatis? Nunc enim fit illa spiritalis captivitas populi Dei, quam sanctus Jeremias tam graviter plangit, et ex magna parte jam completa est. Quid ergo reliquiae Juda nisi nos designant, qui superstites adhuc sumus, caeterosque, qui futuri sunt nostri similes? Sed, quid talibus dicatur, audiamus, et caveamus. « Vae filii
Abbreviated transcription (Latin):
humani. ita ut alter decidat. aut uir legiti¬
nius aut adulter. idẽ aut xp̃s: aut diabolus:
quia nemo potest duob dm̃s seruire. Et
pallium nr̃ȩ oꝑationis ñ potest utrũq oꝑi¬
re⁊ quia subactione uniꝰ hominis sathanas
cum xp̃o non potest quiesce̾. Unde et adum¬
ualle quȩ ẽ ingabaon irascetur. Sic̃ in monte
diuisionũ stetit dñs int̾ dauid et saul ꝑse¬
cutorem eius ÷ sic stabit int̾ xanũ et iudaiẽ
ppłm seꝑans eos. Incedebat em̃ dauid cum
suis fugiens ex hac parte montis ⁊ & saul
cum sius ꝑsequens eralia. Cumq uiri mmo¬
dum corone cing̾ent dauidut comp̃henderł:

Expanded text:
cordis, ita ut alter decidat, aut vir legiticordis, ita ut alter decidat, aut vir legitimus, aut adulter, id est aut Christus, aut diabolus, quia « Nemo potest duobus dominis servire . » Et pallium nostrae operationis non potest utrumque operire quia sub actione unius hominis Satanas cum Christo non potest quiescere. Unde et advalle Gabaon, irascetur. Sicut in monte divisionum stetit Dominus inter David et Saul persecutorem ejus, sic stabit inter Christianum et Judaicum populum separans eos. Incedebat enim David cum suis fugiens ex hac parte montis, et Saul cum suis persequens ex alia. Cumque viri in modum coronae cingerent David, ut comprehende
Abbreviated transcription (Latin):
dissipabit. Et delebit᷑ fedus eoꝵ qđ cum mor¬
te pepigerant: quia mors eis pacata iam ñ
erit sed et̾nalit̾ eis adu̾sabitur. Et flagellũ
mundans cum tnsierit ꝯculcabit eos qͥa
et in p̃sentib affligentur adu̾sis qui se semꝑ
tutos ab adu̾sitate putabant. Conculeabit
syon lapidem ut ñstaret pactum qđ isti cum
nferno secerant qui plebis dĩ pͥncipis eranł̃
enĩ stratum. ita ut alt̃ decidat: et palliũ bre¬
ue utruq oꝑire ñ potest. Hoc eñ tale ẽ
ac si maritus uxori dicat ad ulterum iuxta
se uolenti susciꝑe. O comunx stratum istud
angustum ẽ. ñ pot̃ me simul et corruptorẽ
tuũ caꝑe⁊ et hoc pallium breue ẽ. nec ualet
me et adult̾ um oꝑire. Qui enĩ dõ seriure
se dicebant. et cum inferno. idẽ cum inferm
pͥncipib pactum faciebant : adulterum iux¬
ta sponsum incubili cordis su adinitt̾e uole¬
bant. Sed coangustatũ ẽ stratum cordis sui

Expanded text:
dissipabit. « Et delebitur foedus eorum, quod cum mordissipabit. « Et delebitur foedus eorum, quod cum morte pepigerant, » quia mors eis pacata jam non erit, sed aeternaliter eis adversabitur. Et flagellum inundans, cum transierit, conculcabit eos, » quia et in praesenti affligentur adversis, qui se semper tutos ab adversitate putabant. Conculcabit Sion lapidem, ut non staret pactum, quod isti cum inferno fecerant, qui plebis Dei principes erant, enim stratum, ita ut alter decidat, et pallium breve utrumque operire non potest. » Hoc tale est ac si maritus uxori dicat adulterium juxta se volenti suscipere: O conjux, stratum istud angustum est, non potest me simul, et corruptorem tuum capere, et hoc pallium breve est, nec valet me, et adulterum operire. Qui enim Deo servire se dicebant, et cum inferno, id est cum inferni principibus pactum faciebant, adulterum juxta sponsum in cubili cordis sui admittere volebant. Sed coangustatum est stratum humani
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussimus fedus cum morte. & cum inferno
fecimus pactum ⁊ duni se fic egisse testant᷑. ut
amorte scda nunqͣm se ledendos ẽẽ confidant.
uł ab inferno pumendos. et flagellum in¬
undans ñ uent̾um suꝑ se ꝓnuntiant. quia
p̃sentis uitȩ ꝓsꝑitatem sibi conquisier̃t ac ue¬
henĩter confirmauert. Et m̃datium sp̃e fuã
posuert̃. atq m̃datio ꝓtecti st̃: quia semꝑ sua ᷤͤ
negare & occultare culpas. et bona dese loqͥ
consueuerunt. Sedut talium ypochrisis
dissipetur. lapis xp̃s infundam̃tis syon. idẽ
inradice cordis credentium mittit᷑ : ut xp̃i
doctrina firmit̾ teneatur & hoꝵ pͣuitas res¬
puatur. Licet enĩ iam dudum lapis iste
sit positus infundam̃tis syon: cotidie tam̃
ineoꝵ fundam̃to ponit᷑ qui conu̾tunt᷑. Inquẽ
qui credidit. non festinet inp̃sentib beari
& ꝓtectionẽ aquȩ inundabunt: qͥa mendati¬
um quo suas nẽ iniquitates excusando ꝓte¬
gunt inundatio noiussimaꝵ. tͥbulationum

Expanded text:
cussimus foedus cum morte, et cum inferno fecimus pactum, » dum se sic egisse testantur, ut a morte secunda nunquam se laedendos esse confidant, vel ab inferno puniendos. Et flagellum inundans, non venturum super se pronuntiant, quia praesentis vitae prosperitatem sibi conquisierunt, ac vehementer confirmaverunt. « Et mendacium spem suam posuerunt, atque mendacio protecti sunt, » quia semper suas negare et occultare culpas, et bona de se loqui consueverunt. Sed ut talium hypocrisis dissipetur, lapis Christus in fundamentis Sion, id est in radice cordis credentium mittitur, ut Christi doctrina firmiter teneatur, et horum pravitas respuatur. Licet enim jam dudum lapis iste positus sit in fundamentis Sion, quotidie tamen in eorum fundamento ponitur, qui convertuntur. « In quem, qui crediderit non festinet » in praesenti beati « Et protectionem aquae inundabunt, » quia mandatum, quo suas nunc iniquitates excusando protegunt, inundatio novissimarum tribulationum
Abbreviated transcription (Latin):
.i. scłartum aut infidelium aduersus na¬
brichodonosor idẽ contra diabołm: sed uł¬
temꝑalit̾ uł et̾nalit̾ ab eo punient᷑. aut cer¬
te temꝑalit̾ et ȩt̾nalit̾. Nam sic̃ reliquiȩ ui¬
da ꝑiert̃ eum egiptus adqͦs ut tͥbulatio¬
nem euadent confugerant: sic & isti cum¬

Expanded text:
arium aut infidelium adversus Nabuchodonosor, id est diabolum, sed temporaliter, vel aeternaliter ab eo punientur, aut certe temporaliter et aeternaliter. Nam sicut reliquiae Juda perierunt cum Aegyptiis, ad quos, ut tribulationem evade
Abbreviated transcription (Latin):
nisi gentes intellectum et legem nat᷑alem
adñõ ꝑcipientes: Erat enini lux uera: q̃
illuminat omẽm hominẽ uenientẽ in hẽ
mundũ. Nec mirum siꝑscinde et sarire
dicatur humũ agͥcola. ut gith et chiminũ
serat : quia neq scientiam nat᷑alis legis sus¬
ciꝑe quis ualet. nisi pͥus exerceatur mens
eius meditationib atq purgetur. Ꝙ cũ
ꝑgith et chiminũ accipiamꝰ gentes ⁊ ñ est
absurdum qͦd agͥcola serere dr̃ gith et c mu¬
nũ. qui doctrinam potius serit. iuxta ilłd̃
spinis cecidit. hi ft̃ qui audiert̃. et a sollici¬

Expanded text:
nisi gentes intellectum et legem naturalem nisi gentes intellectum et legem naturalem a Domino percipientes? « Erat enim lux vera, qua illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » Nec mirum si proscindere et sarrire dicatur humum agricola, ut gith et cyminum serat, quia neque scientiam naturalis legis suscipere quis valet, nisi prius exerceatur mens ejus meditationibus, atque purgetur. Et cum per gith et cyminum accipiamus gentes, non est absurdum, quod agricola serere dicitur gith et cyminum, qui doctrinam potius serit juxta illud spinis cecidit, hi sunt qui audier
Abbreviated transcription (Latin):
hoc̃ dño dõ exercitiuim exiuit. ut mirabi¬
le face̾t consilium et magnificaret iusticiã.¬
litudines: sic̃ & nc̃ dehis quȩ uidemus pa¬
rabolam dedit ut nos de initisibilib iustru¬
eret. Quis enĩ mistice sit arans iste. docet
dñs dicens. Pater m̃s agͥcola ẽ. Ager autẽ
ẽ mundus: idẽ omẽ genus humanũ. Quẽ
uidelicet agrum excolens ñ tota die. idẽ toto
uite singłoꝵ temꝑe arat eum sine satione ⁊
inere noue p̾dicationis aut scientiȩ ⁊ rursũ¬
q sarit eum. herbas uttioꝵ noxias euellendo
uł resecando. Uelñ tota die p̃sentis uitȩ sin¬
guloꝵ ꝓscindit eum doct̾na inchoationis. &
sarit sarculo correptionis: ut nichil seminis
doctrine: seret gith. et ciminũ spargit et
cȩt̾a. Gith simile ẽ chimino. sed parumꝑ cai¬
didiora et grossiora habet grana & melius
saporata. Chiminũ autẽ reor ẽẽ cuminũ.
Et quid ꝑ gith et chiminũ designatur⁊

Expanded text:
hoc a Domino Deo exercituum exivit ut mirabihoc a Domino Deo exercituum exivit ut mirabile faceret consilium et magnificaret iustitialitudines, sicut et nunc de his, quae videmus, parabolam dedit, ut nos de invisibilibus instrueret. Quis enim mystice sit arans iste docet Dominus, dicens: « Pater meus agricola est . » Ager autem est mundus, id est omne genus humanum. Quem videlicet agrum excolens, non tota die, id est toto vitae singulorum tempore arat eum sine satione, mere novae praedicationis aut scientiae, rursumque sarrit eum, herbas vitiorum noxias evellendo vel resecando. Vel non tota die praesentis vitae singulorum proscindit eum doctrina inchoationis, et sarrit sarculo correptionis, ut nihil seminis doctrinae, seret gith, et cyminum sparget, et caetera. Gith simile est cymino, et parumper candidiora et grossiora habet grana, et melius saporata; cyminum autem reor esse cuminum. Et quid per gith et cyminum designatur
Abbreviated transcription (Latin):
mationẽ gͥ et abb̃uiationẽ fecit dñs suꝑ uni¬
mu̾sam t̾ram ÷ quia omĩb qui in mundo st̃ ho¬
iminib dedit unũ p̃ceptum. in quo omĩs consũ¬
matio iusticiȩ continetur. Penitudo enĩ legis
ẽ dilectio. Deinde alium orsurus sermonẽ p̃¬
uocem meã ÷ at tendite diligent̾ et intelligite
&oquiũ meũ. Hec p̃mittens intentos querit
auditores: & quȩ dicturus ẽ ostendit ẽẽ mis¬
arans ut serat. ꝓscindet & sariet humũ fuã e¬
Nonne cum adequauerit faciem eius seret
gich & chimint̃ sparget. & ponet tͥcicum ꝑ ordinẽ &
ordeum & miliũ et uiciam infinib suis: Et e¬
rudiet illum iudicio: ds suus docebit illum.
Non eñi inserris tͥcurabitur gith. nec rota
plaustri suꝑ chiminũ circriiet: sed in uirga ex¬
cutiet᷑ gith& chiminũ inbaculo panis autẽ
cõminuet᷑. Uerum ñ in ꝑꝑetuũ tͥturans tri¬
turabit illum: neq uexabit eum rota plau¬
stri. nec in ungulis sius cõminuet eum. Et

Expanded text:
iationem fecit Dominus super universam terram, quia omnibus, qui in mundo sunt, hominibus, dedit unum praeceptum, in quo omnis consummatio justitiae continetur. « Plenitudo ergo legis est dilectio . » Deinde alium orsurus sermonum prvocem meam, attendite diligenter et intelligite eloquium meum. Haec praemittens intentos quaerit auditores, et quae dicturus est, ostendit esse mysarans ut serat proscindet et sariet humum suam nonne cum adaequaverit faciem eius seret gith et cyminum sparget et ponet triticum per ordinem et hordeum et milium et viciam in finibus suis et erudiet eum illud in iudicio Deus suus docebit eum illud non enim in serris triturabitur gith nec rota plaustri super cyminum circumiet sed in virga excutietur gith et cyminum in baculo panis autem comminuetur verum non in perpetuum triturans triturabit illum neque vexabit eum rota plaustri nec in ungulis suis comminuet eum et
Abbreviated transcription (Latin):
lis. innat᷑a nr̃a comp̃hendi dignatꝰ ẽ. ac flagel¬
quia incarnatus ds ut nos ad suã iusticiã colli¬
geret. dignatus ꝓnobis ẽ tanquã peccator hõ
uapulare. Et alienun opus fecit ut fac̾e̾t ꝓ¬
pͥum: quia ꝑhoc qđ infirmus mala nr̃a sustrmui¬
it. nos qui ereatura illius fumus adfortitudi¬
nis sue głam ꝑduxit. Quem quia pharisei
in passione sua derisuri erant: diligent̾ eos p̃
nolite illude ⁊ ne forte constringant᷑ uincula
ur̃a. Iluserunt enĩ dicentes. Alios saluos
fecit: se ipsum ñ potest saluum facere. & idõ
iuncula peccatorum que ꝑcuᷤ mortem solue

Expanded text:
lis, in natura nostra comprehendi dignatus est, ac flagellis, in natura nostra comprehendi dignatus est, ac flagel» quia incarnatus Deus, ut nos ad sua colligeret, dignatus est pro nobis tanquam peccator homo vapulare. Et alienum opus fecit, ut faceret proprium, quia per hoc, quod infirmus mala nostra sustinuit, nos qui creatura illius sumus, ad fortitudinis suae gloriam perduxit. Quem quia Pharisaei in passione sua derisuri erant, diligenter eos prnolite illudere. ne forte constringantur vincula vestra. » Illuserunt enim dicentes: « Alios salvos fecit, se ipsum non potest salvum facere . » Et ideo vincula peccatorum eoru
Abbreviated transcription (Latin):
afficit᷑ & tristicia: Quid autẽ ꝑchananeos
nisi infideles: quid uero ꝑisrłitas nisi fideles
ex pͥmunture Irruente gͥ iosuȩ ꝯcurbauit
penitentiã. Et conterit eos plaga magnain
gabaon: quia cor contͥcum et humiliatum
dat eis ineccłia. omẽmq pͥstinam eoꝵ pͣuita¬
temi ad nichilũ redigit. Bene gͦ dictum ẽ. qͥa
siẽ inualle que est ingabaon dñs irascetur.
Dequo et apte subdr. Ut faciat opus siuĩ ÷ ali¬
enũ opus eius. Ut oꝑet᷑ opus suũ: ꝑ egrinũ
ẽ opus erus ab eo. Opus em̃ dĩ ẽ animas qͣs
creauit collig̾e. et ad et̾nȩ lucis gaudia reno¬
care. Flagellari autem atq conspicui. cruci¬
figi. mori. ac sepeliri. ñ hoc insua substantia
opus dĩ ẽ: sed opus hominis peccatoris qui
hec omĩa meruit ꝑpeccatum. Sed peccata
nr̃a ipse ꝑtulit in corꝑe suo suꝑ lignũ: et qͥ
innatura sua manet semꝑ in comp̃hensibi¬

Expanded text:
afficitur et tristitia? Quid autem per Chananaeos afficitur et tristitia? Quid autem per Chananaeos nisi infideles? Quid per Israelitas nisi fideles exprimuntur? Irruente ergo Josue conturbavit poenitentiam. Et conteret eos plaga magna in Gabaon, quia cor contritum et humiliatum dat eis in Ecclesia, omnemque pristinam pravitatem eorum ad nihilum redigit. Bene ergo dictum est, quia « sicut in valle, quae est in Gabaon, Dominus irascetur. » De quo et apte subditur: « Ut faciat opus suum, alienum opus ejus, ut operetur opus suum, peregrinum est opus ejus ab eo. » Opus enim Dei est animas, quas creavit, colligere, et ad aeterna lucis gaudia revocare. Flagellari autem atque conspui, crucifigi, mori ac sepeliri non hoc in sua subopus Dei est, sed opus hominis peccatoris, qui haec omnia meruit per peccatum, « sed peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum: » et qui in natura sua manet semper incomprehensibi
Abbreviated transcription (Latin):
diuidunt᷑ aque. Et irirco uocatum ẽ nom̃
loci illius baal pharasim idẽ habens diuisio¬
nes. Ibiq dereliquert̃ dõs suos. Sic̃ gͦ ds adu̾¬
sarios dauid ꝑmanũ eius ꝑcutiens diuisit
ut diffug̾ent. et ydola sua post tergum relin¬
dit. ut alii p̃dicationem refugientes. in mali¬
cia magis obdurent᷑. alii relinquant dõs suos.
idẽ uitia quib seriuerant & ad xp̃m conuer¬
tant᷑. Sic itaq stabit dñs uit̾ nos. uelut in mor¬
te diuisionũ diuidens ac diuidicans latent̾
actiones nr̃as ÷ ut aut ex parte.xp̃i quisq sit
aut ex parte adu̾sarii. N unc eñi iudiciũ est
mundi÷ nẽ pͥnceps mundi huiꝰ eiciet᷑ foras.
Sed et irascetur dñs immicis eccłiȩ ⁊ sicut in
ualle gabaon iratusẽ contra chananeos pug¬
nante iosuȩ. Dequib scͥptum ẽ qm̃ irruit¬
a facie isrł: contͥuitq plaga magna ingabaoi
sũmi montis. idẽ xp̃i consistens merore nũc

Expanded text:
dividuntur aquae. Et idcirdividuntur aquae. Et idcirens divisiones, ibique dereliquerunt deos suos . » Sicut ergo Deus adversarios David per manum ejus percutiens divisit, ut diffugerent, et idola sua post tergum relindit, ut alii praedicationem fugientes in malitia magis obdurent, alii relinquant deos suos, id est vitia, quibus servierant, et ad Christum convertantur. Sic itaque stabit Dominus inter nos velut in monte divisionum dividens ac dijudicans latenter actiones nostras, ut aut ex parte Christi quisque sit, aut ex parte adversarii. « Nunc enim judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras » Sed et irascetur Dominus inimicis Ecclesiae, sicut in valle Gabaon iratus est contra Chananaeos pugnante Josue. De quibus scriptum est: « Qurael, contrivitque eos plaga magna in Gabaon . summi montis, id est Christi consistens moerore nunc
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ant se suꝑt̾ram. Sicq recessit adauid. & ic¬
circo uocauerunt locum illũ petrã diuiden¬
uentre dr̃ unde ꝓmissus fuerat: idẽ atesta¬
mento suo. opacitate mistioꝵ umbroso & con
cum suis ex una parte montis. et saul ex altera
cum suis dño seꝑante: quia in lege dĩ xp̃c in¬
cedit cumsuis innouitate sps̃: ppłs uero iu¬
daicus inuetustate litt̾e. Saul non destrat ꝑ¬
sequi dauid donec philistum se suꝑt̾ram effũ¬
adaduentum romanoꝵ ꝑsecutus ẽ. Ait itaq
ꝓpħa quia sic̃ in monte diuisionũ stabit: idẽ
excrescente gr̃a religionis sub nouo testam̃to
diuidet int̾ eos qui uetustatem litt̾e sectanteᷤᷤ
dõ parit̾ atq diabolo serure uolunt. & eos qͥi
nouitate sp̃s soli dõ seruiunt.Qtel ille mons
diuisionũ intelligi potest: in quem cum da.
consulto dño ac iubente adphilisteos qui contͣ
se uenerant ascendisset. ꝑcussit eos ibi. & ait.
Diuisit d̾s mimicos meos ꝑmanũ meã. sic̃

Expanded text:
ram, sicque recessit a David, et idcirco vocaverunt locum illum « Petram dividenvenire dicitur, unde promissus fuerat, id est a testamento suo opacitate mysteriorum umbroso et condcum suis ex una parte montis, et Saul ex altera cum suis Domino separante, quia in lege Dei Christus incedit cum suis in novitate spiritus, populus vero Judaicus in vetustate litterae. Saul non destitit persequi David, donec se Philisthiim super terram effunRomanorum persecutus est. Ait itaque propheta, quia sicut in monte divisionum stabit, id est excrescente gratia religionis sub Novo Testamento dividet inter eos, qui vetustatem litterae sectantes Deo pariter atque diabolo servire volunt, et eos qui in novitate spiritus soli Deo serviunt. Vel ille mons divisionum intelligi potest, in quem, cum David consulto Domino ac jubente ad Philisthaeos, qui contra se venerant, ascendisset, percussit eos ibi, et ait: « Divisit Dominus inimicos meos per manum meam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdesidia mentes nr̃as penetrat. Abscon¬
di uͦ parumꝑ ad mom̃tum p̃cipimur ÷ ut
dum inp̃senti uita sumus. głam foris non
queramus de nr̃is oꝑib. Omẽ eñ tem pꝰ
uite humane ad comꝑationem ȩt̾nitatis bre¬
ue ẽ. ut mom̃tum. O mĩpotentis autẽ dĩ
indignatio in hoc cotidie ium suȩ dist̾ctio¬
nis ꝑ agit: qđ uiuentes indigne dignis suꝑ¬
pliciis demergit. Que scilicet᷑ indignatio
nunc quide transit. sed infine ꝑtͣnsit : qͥa mͦ
agit᷑. sed in mundi t̾mino consũmatur. Quo¬
eccłiȩ ppłs abscondi: quia dñs in nocte p̾sen¬
tis uitȩ transit ꝑ transit ꝑ t̾ram egipti. idẽ
ꝑ hunc mundũ ꝑcutiens pͥmogenita egipti

Expanded text:
per desideria mentes nostras penetrat. Absconper desideria mentes nostras penetrat. Abscondi vero parumper ad momentum praecipimur, ut, dum in praesenti vita sumus, gloriam foris non quaeramus de nostris operibus. Omne enim tempus vitae humanae ad comparationem aeternitatis breve est ut momentum. Omnipotentis autem Dei indignatio in hoc quotidie vim suae districtionis peragit, quod viventes indigne dignis suppliciis demergit. Quae scilicet indignatio nunc quidem transit, sed in fine pertransit, quia modo agitur, sed in mundi termino consummatur. QuoEcclesiae populus abscondi, quia Dominus in nocte praesentis vitae transit per terram Aegypti, id est per hunc mundum, percutiens primoge