comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Et oratione completa. tres
petras in loco eodem ꝓ signo
posuit: atq ad suũ cunctis illic
ad eũ predicti fĩs redissent: dixit.
Ite: & rupẽ illã in qua tres suꝑ
inuicem impositas petras inue¬
neritis in modico cauate. Ualet
enim omp̃c ds̃. etiam in illo
montis cacumine aquã ꝓduce¬
re: ut uobis laborem tanti iti¬
neris dignetur auferre. Qͥ eun¬
tes: rupem montis quam bene¬
dictus predixerat iam sudan.¬
tem inuenerunt.Cũq in ea
cõncauum locũ fecissent. statĩ
aqua repletus est: quȩ tã suf.¬
ficienter emanauit. ut nunc

Expanded text:
vit. Et oratione completa, tres vit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic ae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc
Abbreviated transcription (Latin):
endos dare. Tunc quoq bone
spei suas soboles euitiꝰ mau¬
rum: tertullus uͦ patriciꝰ pla¬
cidum tradidit. E quib mau¬
rus iuuenior. cũ bonis polle¬
ret moribus: magistri aditor
cepit xxistere. Placidus uͦ pu¬
erilis adhuc indolis annos ge¬
rebat. Ex his autẽ monasteris
que in eodem loco construre¬
rat. tria sursum in rupibus
montis erant: & ualde erat
fratrib laboriosum. semꝑ ad
lacum descendere ut aquam
haurire debuissent: maxime
quia ex deuexo montis latere.
erat graue descendenub: inti¬
more periculũ. Tunc collecti
frs̃ ex eisdem drib monasteriis:
ad dei famulũ benedictũ uene¬
runt. dicentes. Laboriosũ nobis
est. ꝓpter aquam cotidie usq
ad lacum descendere: & iccirco
necesse est ex eodem loco mo¬
nasteria mutari. Quos blan¬
de consolatus dimisit: & nocte
eadem cum paruo puerulo no¬
mine placido. cuiꝰ suꝑius me¬
moriam feci. eiusdem montis
ascendit rupẽ÷ ibiq diutiꝰ ora¬

Expanded text:
endos dare. Tunc quoque bonae endos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles Equitius Maurum, Tertullus vero patricius Placidum tradidit: e quibus Maurus junior, cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit esse: Placidus vero puerilis adhuc indolis gea. Ex his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius ora
Abbreviated transcription (Latin):
liberaret: cum subito suꝑna
grã respectus. ad semetipsum
reuersus est: atq urticarum &
uepriũ iuxta densa succresce¬
re frutecta conspiciens. exutꝰ
indumento. nudũ se in illis
spinarum aculeis. & urticarũ
incendiis proiecit. Ibiq diu
uolutatus: toto. ex eis corpore
uulneratꝰ exiit. Et sic ꝑ cutis
uulnera. eduxit a corpore uul¬
nus mentis: quia uoluptatẽ
traxit in dolorem. Cumq be
Uicit itaq peccatũ: quia mu¬
tauit incendiũ. Ex quo ui¬
delicet tempore. sicut post dis¬
cipulis ipse ꝑhibebat. ita in
illo est temptatio uoluptatis
minime sentiret.
dine uirtutibus signisq
succresceret÷ multi ab eo in lo¬
co eodem ad omĩpotentis di
sunt seruitium congregate: ta
ut illic duodecim monasteria
nachos deputauit: paucos uͦse
cum retinuit. quos adhuc in
sua p̃sentia aptius erudiri iu
dicauit. Cepere etiam tunc ad
eum romanȩ urbis nobiles ꝙ
religiosi uiri concurrere: suosq¬
ei filios omĩpotenti dño nutri¬

Expanded text:
liblibgratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque beVicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis minime sentiret.dine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in loco eodem ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati, ita ut illic duodecim monasteria,nachos deputavit, paucos vero secum detinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius judicavit erudiri. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere, suosque filios ei, omnipotenti Deo nutri
Abbreviated transcription (Latin):
Ad eccłam presbiter recessit.
Idic̾tum in specu latitan
tem. pastores inuenerunt.
Quem dum uestitũ pellib
inter frutecta cernerent: ali¬
quam bestiã esse crediderunt.
S cognoscentes di famulum:
eorũ multi ad pietatis gram.
a bestiali mente mutati sunt.
Nomen ttaq eiꝰ ꝑ uicma loca
ut ex illo iam tempore a
multis frequentari cepisset.
Qui cum ei cibos deferrent
corporis: ab eius ore in suo pe¬
ctore alimenta referebant ui¬
go merula uocatur. cirea faci
em eius uolitare cepit: eius¬
q uultui importune insiste¬
re: ita ut capi manu posset.
si hanc uir sc̃s tenere uoluis.¬
set. S signo crucis edito: re¬
cessit auis. Tanta autẽ carnis
temptatio aui cadem rece¬
dente secuta est: quantã uir
do feminam uiderat: quam
malignus sp̃s aute mentis eiꝰ
oculos reduxit. Tantoq ig¬
ne serui di animũ in specie
illiꝰ accendit. ut se in eiꝰ pe¬
ctore amoris flamma uix ca¬
peret. & iam pene deserere
heremum uoluptate uictus de¬

Expanded text:
ad ecclesiam presbyter recessit. ore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vigo merula vocatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, quantam vir do feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos adduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, ut etiam pene deserere eremum voluptate victus de
Abbreviated transcription (Latin):
lo nobis. quod precinget se et fa
aillos discumbere:⁊transiens
amistrabit illis. Precraget se: id ẽ
lrributionem preparat. faciet
lis discumbere: id est in eterna qͥe
arefoueri. Discumbere quippe
usrum: in regno quiescere est.
ade rursus dominus dicit. Neni¬
A ⁊ reumbent cum abrabam ⁊
Anl ministrat quua lucis sue il¬
instratione nos saniat. Tnͣsire uero
dictum est: cum de iudicio ad reg¬
num redit. Hel certe dominus nob̃
post iudicium tͣnsit: quia ab hu¬
manitatis forma. in diumitatis sue
contemplationem nos eleuat. Et tnͣ¬
lire eius est. in claritatis sue specula¬
tionem nos ducere: cum eum qͤm
in humanitate in iudicio cermmus:
etiam indumitate pꝰ iudicium ui¬
debimus.

Expanded text:
ecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecingit se, id est retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum, in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, et a lucis suae illustratione nos satiat. Transit vero, dictum est, de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplatione nos elevat. Et transire ejus, est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs m̃s rex cũ patribus suis:
erimus ego & filius meus sa¬
lomon peccatores.
rege dauid: nathan ꝓphetes
uenit. Et nuntiauerunt regi.
dicentes. Adest nathan ꝓpha.
Cumq introisset ante conspe
pronus in derra: qixit nathan.
Dñe mi rex. tu dixisti adoniaᷤ
regnet post me. & ipse sedeat
suꝑ thronũ meũ: quia descen¬
dit hodie & immolauit bo¬
rimos: Et respondit rex da¬
uid. dicens. Uocate ad me. beth¬
sabee. Que cum fuisset ingres¬
sa coram rege. & stetisset ante
eũ: iurauit rex & ait. Uiut do¬
minus qui eruit animã meã
de om̃i angustia: quia sicut
cens. salomon filius tuus reg¬
nabit post me. & ipse sedebit
suꝑsoliũ meũ ꝓ me: sic faciam

Expanded text:
nus meus rex cum patribus suis, erimus ego et filius meus Salomon peccatores. rege, Nathan propheta venit. Et nuntiaverunt regi, dicentes: Adest Nathan propheta. Cumque introisset ante conspecpronus in terram, dixit Nathan: Domine mi rex, tu dixisti: Adonias regnet post me, et ipse sedeat super thronum meum? Quia descendit hodie, et immolavit boeum et respondit rex David dicens vocate ad me Bethsabee quae cum fuisset ingressa coram rege et stetisset ante eum iuravit rex et ait vivit Dominus qui eruit animam meam de omni angustia quia sicut dicens Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit super solium m
Abbreviated transcription (Latin):
te uobiscũ seruos dñi ur̃i. et
imponite salomonẽ filiũ meũ
suꝑ mulã meamr: & ducite eũ
in gyon. & ungat eũ ibi sadoch
sacerdos et nathan ꝓpħa in re¬
tis ÷ et sedebit suꝑ soliũ meũ. &
ipse regnabit ꝓ me: illiq pit¬
cipiam ut sit dux suꝑ israel.
& suꝑ iudam. Et respondit
banaias filius ioiade regi. di¬
cens. Amen. Sie loquatur ao¬
minus ds̃ dñi mei regis. Quo¬
mͦ fuit dñs cum dño meo rege.
sic sit cũ salomone: & sublimiꝰ

Expanded text:
te vobiscum servos Domini vestri, et imponite Salomonem filium meum super mulam meam, et ducite eum in Gion, et ungat eum ibi Sadoch sacerdos et Nathan propheta, in re et sedebit super solium meum, et ipse regnabit pro me: illique praecipiam ut sit dux super Israel, et super Judam. Et respondit Banaias filius Joiadae, regi, dicens: Amen: sic loquatur Dominus Deus domini mei regis. Quomodo fuit Dominus cum domino meo rege, sic sit cum Salomone
Abbreviated transcription (Latin):
Considerauit nanq qͥd fecit:
et noluit moderari qͥd faceret.
Suꝑ conuiuantes ingressa ẽ:
ñ iussa uenit: inter epulas la¬
crimas obtulit. Dis¬
cite quo dolore ardet: que fle¬
re et inter epulas ñ erubescit.
Hanc uͦ quam lucas peccatri
mus. de qua marcus septẽ de¬
monia eiec̾ta fuisse destatur.
Et qͥd ꝑ septẽ demonia: nisi
uniuersa uitia designantur:
Quia enim septẽ dieb omne
tempus comp̃henditur: recte

Expanded text:
nsideravit namque quid fecit, et noluit moderari quid faceret. Super convivantes ingressa est, non jussa venit, inter epulas lacrymas obtulit. Discite quo dolore ardet, quae flere et inter epulas non erubescit. Hanc vero quam Lucas peccatricmus de qua Marcus septem daemonia ejecta fuisse testatur. Et quid per septem daemonia, nisi universa vitia designantur? Quia enim septem diebus omne tempus comprehenditur, recte
Abbreviated transcription (Latin):
buit. Nam quia semetipsã gra¬
uit̃ erubescebat intus: nicħ eẽ
credidit. qđ uerecundaretur
foris. Quiagͥ miram᷑ fratres:
Mariam uenientẽ: an dnm̃
suscipientẽ: Suscipientẽ di

Expanded text:
buit. Nam quia semetipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit quod verecundaretur foris. Quid ergo miramur, fratres, Mariam venientem, an Dominum suscipientem? Suscipientem di
Abbreviated transcription (Latin):
Non reprehendimus o iu¬
dri quod per pascha liberatis
uocentem: sed quod occidi¬
stis inuocentem. Quod tñ
uisi fieret : uerum pascha
nõ ficret. Sed umbra ueri¬
tatis a uideis crrantibus te¬
nebatur: et mirabili dispẽ¬
satione duine sapientie
per honunes fallaces. cuisdẽ
umbre ueritas implebatur:

Expanded text:
Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem. Quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae, per homines fallaces ejusdem umbrae veritatis implebatur
Abbreviated transcription (Latin):
duurus laudib ac seruitus mã¬
cipat: qui obseruantia p̾ceptor dei
semꝑ cius potentiã maiestatis se
cogitare demonstrat. Cuis spũs
in deo salutari suo crultat: quẽ
nil in terrcius libet: nulla cadu¬
carũ rerum afflucritia cmollit:
nulla aducrsitas frangit: s sola
illius a quo salus sꝑitur etua.
sui conditoris memoria delectat.
Que cũ omnib perfectis ucrba
recte conueriant: maxime tamẽ
ca beatã dei grrutricem proferre de¬
cebat ÷ que ncriti pͥuilegio sĩgu¬
laris. spũali ip̃ius dilectione fla¬
grabat: cuius corporali conceptioẽ
gaudebat. Que uire in ihũ. idest
salutari suo. speciali pre ceteris
scĩs gaudio potuit crultare: qͥa
quẽ ꝑpctuũ salutis auctorẽ nouãt:
hunc ip̃m temporali ortu de sua¬
carne nasciturũ esse sciebat: qͣtinꝰ
in una cadẽq persona. ucraciter
suus et filius esset et dñs. Que
scqueritib quoq uerbis. quam
uilia de se ipsa senscrit edocet: et

Expanded text:
divinis laudibus ac servitiis mandivinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum rerum affluentia emollit, nulla adversitas frangit, sed sola illius a quo salus speratur aeterna, sui conditoris, memoria delectat. Quae cum omnibus perfectis verba recte conveniant, maxime tamen ea beatam Dei genitricem proferre decebat, quae meriti privilegio singularis spirituali ipsius dilectione flgrabat, cujus corporali conceptione gaudebat. Quae jure in Jesu, id est, in salutari suo speciali prae caeteris sanctis gaudio potuit exsultare, quia quem perpetuum salutis auctorem noverat, hunc ipsum temporali ortu de carne sua nasciturum esse sciebat, quatenus in una eademque persona veraciter suus et filius esset et Dominus. Quae sequentibus quoque verbis, quam vilia de seipsa senserit edocet, et
Abbreviated transcription (Latin):
ta ergo responsione clisabeth. qua
cam btam inter mulieres p̃dicauͭ.
matrem diũi sui cognominauit:
fide fortem laudauit: ad cuius ĩ¬
gressum se ipsam cũ filio. spũ scõ
repletam ęsse signauit: non am¬
plius tacere potiit dona que ꝑce¬
perat: s que semꝑ animo gerebut
ubi aptũ timpus inuenit. ctia
deuoca oris pofessioe patefecit.
Damq ut uirginalem decebat
archunũ mysterii celestis in sui
pectoris abdito uencrabatur occul¬
tum: expectabat reuerenter dont
ip̃e tenor̃ distrihutor. quid sibi
doni specialis tribiisset. quid se¬
deret At postqua cadem que sibi
erant karismata prestita. ꝑ aliss
spu reuelante esse patefr̃a cerne¬
celi. quẽ in corde seruabat aperuit.
Ait ergo. Magnificat aĩa mea do¬
minũ: et exultauit spũs meus
confitetur: deinde generalia dei be¬
neficia. quib generi humano ĩc
tirnũ consulere non desistit euii¬
magnificat: qui omẽs
intcrioris hominis sui affectus.

Expanded text:
ta ergo responsione Elizabeth, qua ta ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit, matrem Domini sui cognominavit, fide fortem laudavit, ad cujus ingressum seipsam cum filio Spiritu sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam devota oris professione patefecit. Namque ut virginalem decebat arcanum mysterii coelestis in sui pectoris abdito venerabatur occultum, exspectabat reverenter donec ipse donorum distributor quid sibi doni specialis tribuisset, quid sederet. At postquam eadem quae sibi erant charismata praestita per alios Spiritu revelante esse patefacta cerneoeli quem in corde servabat, aperuit. Ait ergo: Magnificat anima mea Dominum. Et exsultavit Spiritus meus confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumagnificat, qui omnes interioris hominis sui affectus
Abbreviated transcription (Latin):
per spin sct̾m didicit cli¬
sabeth. que arigelus ad mariam
uerha protulcrit: qd̃ illa mox euan¬
gelizanti crediderit: quod hec di¬
uina operante potentia. absq ul¬
la essent dubietate complenda.
Mirumq in modũ idem spũs
cam cũ repleuit: prescritiũ simł
preteritorũq it futurorũ scientia
instruxit. De presentibz nanq
se edoctam monstrauit: cũ bt̃amt
mariam matrem diũ sui uocãs.
quia redemptorẽ humani genĩs
ni utero gestaret indicauit: ũde
etiam fructũ uentris eius singu¬
lariter benedictũ esse professa est.
Preteritorũ se noticiam accepille
signauit: que et uerba angeli
ad mariam: et consensũ marie
credentis. sibi innotuisse ꝓdidit.
Sed et futurorũ scientiam sibi
non negatam intumauit: cũ
ꝑficienda a domuis q̃ ei dicta
tricem repleucritꝰ eũ tanta in
matre merarlois lux deni cele¬
stis emicuit: Uerum audiamus
uerba que dixit: si forte ex his
ualcamus aliquantulũ dino¬
scere. quid intus habuerit. Audi¬

Expanded text:
Spiritum didicit Elizabeth, quae angelus ad Mariam verba protulerit, quod illa mox evangelizanti crediderit, quod haec, divina operante potentia, absque ulla essent dubietate complenda. Mirumque in modum idem Spiritus eam cum replevit, praesentium simul praeteritorum et futurorum scientia instruxit. De praesentibus namque se edoctam monstravit, cum beatam Mariam matrem Domini sui vocans, quia Redemptorem humani generis in utero gestaret, indicavit. Unde etiam fructum ventris ejus singulariter benedictum esse professa est. Praeteritorum se notitiam accepisse signavit, quae et verba angeli ad Mariam, et consensum Mariae credentis sibi innotuisse prodidit. Sed et futurorum scientiam sibi non negatam intimavit, cum perficienda a Domino, quae ei dicta tricem repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emicuit? Verum audiamus verba quae dixit, si forte ex his valeamus aliquantulum dignoscere quid intus habuerit. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ autem ñ faciet uindictam
electorũ suorũ clamantiũ ad se:
phariseus autẽ merita iactais.
ad ea de quib terribilis in con¬
clusione sententia subditur:
uerumtamen filius hominis
ueniens. putas inueniet fidem
in terra. Phariseus stans: hec
apud se orabat. Ds̃. grãs ago
tibi: quia ñ sum sicut ceteri ho¬
minum. raptores. iiusti. ad
ulteri. uelut etiã hic publicanꝰ.
Quatuor sunt species. quibus
omnistumor arrogantiũ de¬
monstratur: cũ bonũ aut a se¬
metipsis habere se estimant:
aut sibi datũ desuꝑ credunt.
& ꝓ suis se hoc accepisse meritis
putant: aut certe cum iactant
se habere qͦd ñ habent: aut des¬
pectis ceteris. singulariter uide¬
ri appetunt habere qđ habent.
Qua phariseus iste iactantie
peste. laborasse deprehenditur:
qui iccirco de templo absq iu¬
stificatione descendit: quia bo¬
norũ oꝑum mertta. sibi quasi
singulariter tribuens. oranti pu¬
blicano se preculit.
eiuno bis in sabbato: decimas

Expanded text:
Deus autem non faciet vindictam Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se . Pharisaeus autem merita jactans, ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur: Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra? Pharisaeus stans, haec apud se orabat: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, iulteri: velut etiam hic publicanus. Quatuor sunt species quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, vel cum bonum a semetipsis habere se existimant; aut si sibi datum desuper credunt pro suis se hoc accepisse meritis putant, aut certe cum jactant se habere, quod non habent, aut, despectis caeteris, singulariter videri appetunt habere quod habent. Qua Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi, quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in Sabbato, decimas
Abbreviated transcription (Latin):
ginta interpretũ magis edĩtio
placet: habet eam a nobis olĩ
emendatã. Neq enĩ sic noua
cudimus: ut uetera destrua¬
mus. Ettamen cũ diligentis¬
sime legerit: sciat magis nr̃a
intelligi. que ñ in terciũ uas
transfusa coacuerint: sed sta¬
tim de prelo purissime com¬
mendata deste.suũ saporem

Expanded text:
ginta Interpretum magis editio ginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in tertium vas transfusa coacuerint, sed statim de praelo purissimae commendata testae, suum saporem
Abbreviated transcription (Latin):
pretationẽ uidelicet triũ salb¬
monis uoluminũ: masloth qͣs
hebrei parabolas. uulgata edi¬
tio ꝓuerbia uocat: coeleth qđ
grece eccłiasten. latine concio¬
natorem possumꝰ dicere: syra¬
sirim quod in nr̃a lingua uer¬
titur. canticũ canticoꝵ. Ferdur
qͥ sapientia salomonis inscbitur.
Quorũ priorem hebraicũ rep¬
perr: ñ eccłiasticum ut apud
latinos. sed parabolas pieno¬
tatum. Qui iuncti erant eccle¬
siastes. & canticũ canticorũ: ut
similitudinẽ salomonis. ñ so¬
lum librorũ numero. s etiam
materiarũ genere coequaret.
Sc̾s apud hebreos nusquã ẽ:
quia & ipse stilui grecam elo¬
quentiam redolet. Et ñnulli
scͥptorũ ueterũ: hunc esse iudei
philonis affirmant. Sicut gͦ
iudith. & thobi. & machabe¬
orum libros. legit quidem eos¬
eccła: sed inter canonicas scͥp¬
turas ñ recipie: se et hec duo
uolumina legat ad edificatio¬
nem plebis: ñ ad auctoritatẽ
eccłiasticorũ dogmatũ confir¬
mandam. Sicui sane septua¬

Expanded text:
tionem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei Parabolas, Vulgata autem editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem possumus dicere: SIR ASSIRIM  , quod in nostra lingua vertitur Canticum Canticorum. Fertur qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septua
Abbreviated transcription (Latin):
Cromatio & heliodoro
epĩs. iheronimus. Iungat
epła quos iungit sacerdotũ:
immo carta non diuidat.
quos xp̃i nectit amor Com¬
mentarios in osee.amos.⁊a¬
chariam. malachiam. quos
poscitis: scͥpsissem. si licuisset
pre ualetudine. At Mitcitis
solatia sumptuũ: notarios
nrõs & librarios sustentatis:

Expanded text:
iodoro episcopis Hieronymus. Jungat epistola, quos jungit sacerdotium: immo charta non dividat, quos Christi nectit amor. Commentarios in Osee, Amos, Zachariam. Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et libr
Abbreviated transcription (Latin):
ma ẽ. sicut tu ipse dñe ꝑspicis:
s aque pessimȩ sunt. & terra ste¬
rilis. At ille ait. Afferte mͥ uas
nouũ: & mittite in illud sal. Q
cum atculissent: egressus ad
fontes aquarũ. misit in illum
sal. & ait. Hec dicit dñs. Sana¬
eis mors. neq sterilitas. Sanate

Expanded text:
erspicis, sed aquae pessimae sunt, et terra sterilis. At ille ait: Afferte mihi vas novum, et mittite in illud sal. Qui cum attulissent, egressus ad fontem aquarum, misit in illum sal, et ait: Haec dicit Dominus: Sanatra mors neque sterilitas. »
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ascendit autẽ inde bethel.
Cũq ascenderet ꝑ uiã: pueri
parui egressi st̃ de ciuitate: et
illudebant ei dicentes. Ascende
calue: ascende calue. Qui cum
respȩxisset uidit eos: & maledi¬
xit eis in nomine dñi. Egressiq
sunt duo ursi de saltur: & lacera¬
uert̃ ex eis quadraginta & duos

Expanded text:
 Ascendit autem inde Bethel. Cumque ascenderet per viam, pueri parvi egressi sunt de civitate, et illudebant ei dicentes: Ascende, calve, ascende, calve. Qui cum respexisset, vidit eos, et maledixit eis in nomine Domini. Egressique sunt duo ursi de saltu, et laceraverunt ex eis quadraginta duos
Abbreviated transcription (Latin):
Iident homines. etui.
Iplorant hoĩes: et qđ ri¬
ient̾ homints plorandũ est.
Splorat alius cdamnũ suũ:
plorat alius pressuram su.¬
am. qͥa in carcere ẽ con¬
slnitutꝰ: plorat aliꝰ ꝙ amiscrit
hortuum aliquẽ carissimo¬
ni suoꝵ. Ille hinc: ille hinc.
ustus uude: Drimo dẽ his
omnib. Iustus er̃ plorat uc¬
iaciter: plorantes steriliter.
oat plorantes: plorat ri¬
dentes: quia et qui plorant
de reb uanis. inaniter plo¬
rant : & qui rident de reb

Expanded text:
homines, et plorant homines: et quod rident homines, plorandum est. Sed plorat alius damnum suum, plorat alius pressuram suam, quia in carcere est constitutus; plorat alius quod amiserit mortuum aliquem charissimorum suorum: ille hinc, iste hinc. Justus unde? Primo de his omnibus: justus enim plorat veraciter plorantes steriliter. Plorat plorantes, plorat ridentes: quia et qui plorant de rebus vanis, inaniter plorant; et qui rident de reb
Abbreviated transcription (Latin):
hanc dñi responsionem. fr̃s tunc tẽ¬
poris ita tractabant: quasi ioh̃es
nunquã esset moriturus. Quod ñ
ita esse intelligendum. ipse ioh̾es
ammonere curauit: qui cũ premi¬
sisset. exisse sermonem istum ĩter
fr̃s. quia discipulus isle ñ morit᷑ :
sollerter achiecit atq ait. Et ñ di¬
xit ei ih̾e non moritur: s sic eũ
uolo manere. donec ueniã. qͥd
ad te. Non gͦ putandum quia
discipulus ille ñ sit mortuus in
carne. quia nec dñs hoc de illo
futurum predixit ÷ & psalmista
ait. qͥs est homo qui uiuit et ñ
uidebit mortem: s ita potius
intesligendum. quod cet̾is xp̃i
discipulis ꝑ passionẽ ꝯsũmatis
ipse in pace eccłe. aduentũ suꝑne¬
uocationis expectauerit ⁊ & hoc
est qͦd ait dñs. Sic eũ nolo ma¬
nere donec ueniam. Hon qͥa ñ a
ipse multos antea labores ꝓ dño
pressurase maloꝵ tolerauerit ⁊ s
quia ultimũ in pace seniũ finie¬
rit: utpote eccłiis xp̃i ꝑ asiã qͣm

Expanded text:
hanc Domini responsionem fratres tunc temhanc Domini responsionem fratres tunc temporis ita tractabant, quasi Joannes nunquam esset moriturus. Quod non ita esse intelligendum ipse Joannes admonere curavit, qui cum praemisisset exisse sermonem istum inter fratres, quia discipulus ille non moritur, solerter adjecit atque ait: Et non dixit evolo manere donec veniam; quid ad te? Non ergo putandum quia discipulus ille non sit mortuus in carne, quia nec Dominus hoc de illo futurum praedixit, et Psalmista ait: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem? Sed ita potius intelligendum quod, caeteris Christi discipulis per passionem consummatis, ipse in pace Ecclesiae adventum vocationis exspectaverit. Et hoc est quod ait Dominus: Sic eum volo manere donec veniam, non quia non et ipse multos antea labores pro Domino pressurasque malorum toleraverit, sed quia ultimum in pace senium finierit, utpote Ecclesiis Christi per Asiam quam
Abbreviated transcription (Latin):
hodie passio cȩlebratur: hoꝵ
hodie concursu letissimo ex¬
colit rõma martyriũ: & quoꝵ
dudũ impia ꝑsecuta est san¬
guinem: corũ nunc peculia¬
ri deuota patrocinio głatur.
apłoꝵ passio fr̃s. qͦrũ hodie na¬
talẽ sollemnnter celebramus.
cunctis est ueneranda creden¬
tib: quos ꝓ iusticiȩ pietatisq
plenitudine. saluator mun¬
di humano generi et patres
cẽ dedit. & iudices. Quantȩ
autẽ integritatis. quanteue
pietatis fuerint. hinc uel ma¬
xime ꝑuidendũ est: qđ ille
eos ad emendationẽ corrup
d scłi. et ministeriũ sue uo¬
luntatis elegit. quẽ non falle¬
bat electio. Uocauit nanq pe¬
trum opib pauꝑem: oꝑe
piscatorem: qui a conuersa¬
done populari. et cõmuno¬
ne urbiũ segregatus. uitam
nter fluctus agebat in nocu¬
am⁊ et uictum de simplictta¬
te querebat. Quem tamen
ita dixerim pauꝑem. ut cõ-¬
petens ei substantia ñ deeẽt:
quẽ bene merentem de deo
copiosi maris diues unda

Expanded text:
hodie passio celebratur: horum hodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloriatur.lorum passio, fratres, quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a conversatione populari, et communione urbium segregatus, vitam inter fluctus agebat innocuam, et victum de simplicitate quaerebat; quem tamen ita dixerim pauperem, ut competens ei substantia non deesset; quem benemerentem de Deo copiosi maris dives unda
Abbreviated transcription (Latin):
ficentius: cui in medio
mortaliu consfituto. & supra
celos ire datũ. et ad terras re¬
dire concessum est: Qa hoc
beatius uiro: qui inter secreta
paradisi ediscere meruit. qd̃
nec lingua hominis loqui
posset. nec quisquã mereret᷑
audire: Et cũ tantȩ sint sub¬
limitatis illa que docuit. ut
comprehendere ea humana
mens ñ possit: quantȩ illud
putamus eẽ glȩ. quod ꝓdere
sibi asserit ñ licẽre: Q uid eti¬
am de petro referam: cuius
tanta a deo ẽ approbata iusti¬
cia. tantaq ei potestas attri.¬
buta ẽ iudicandi. ut in arbi¬
trio eiꝰ. poneretur cȩleste iudi¬
cium: Perspicite ergo et esti¬
mate. quanto nobis sit petaꝰ
apłs honore reuerendus: cuiꝰ
sententiam in terris ꝓlatam.
sempiterni iudicis equitas ñ
repellit. Et ideo diligenter
intendite. quȩ sit eius gloriȩ
magnitudo: cui dum claues
regni cõmictuntur eterm:
çelũ illi claudere et aꝑire per¬
missũ ẽ. Horũ itaq limĩ per
uniuersũ mundũ ueneranda

Expanded text:
ficentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire permissum est. Horum itaque, carissimi, per universum mundum veneranda
Abbreviated transcription (Latin):
ut deferrent archam federis
dñi de ciuitate dauid. id ẽ
de syon. Conuenitq ad regẽ
salomonem uniuersus isrł
in mense bethanim. in sol¬
lemni die: ipse est mensis sep¬
timus. Ueneruntq cuncti se¬
nes ex israel: & tulerunt sacer

Expanded text:
ut deferrent arcam foederis Domini de civitate David id est de Sion convenitque ad regem Salomonem universus Israhel in mense hethanim in sollemni die ipse est mensis septimus veneruntque cuncti senes ex Israhel et tulerunt sacer
Abbreviated transcription (Latin):
as filius ioiade. & cerethi. et
phelethi. & imposuerunt salo¬
monem suꝑ mulã regis dauid:
et adduxerunt eum in gyon.
Sumpsitq sadoch sacerdos cor¬
nu olei de tabernaculo: & un
xit salomonẽ. Et cecinerunt
bucina: et dixit omnis popłs.
Uiuat rex salomon. Et ascen¬
dit uniuersa multitudo post
cũ: et popłs canentiũ tybus.
& letantiũ gaudio magno: et
insonuit terra a clamore eorũ.
fudiuit autem adonias: et
omnes qui inuitati fuerant
ab eo. Iamq conuiuium fini¬
oab audita uoce tube:ait. Qͥd
sibi uult clamor ciuitatis tu¬
multuantis: Adhuc illo loquen
te: ionathan filius abiathar
sacerdotis. uenit. Qui dixit
adonias. Ingredere quia uir
fortis es: & bona nuntians.
Responditq ionathan ado¬
niȩ.Nequaquam.Dominus
enim nr̃ rex dauid regẽ con¬
sticuit salomonem: misitq
cum eo sadoch sacerdotem.
et nathan ꝓpħam. & banai¬
am filium ioiade. & cerethi.
et phelethi. & imposuerunt
eum suꝑ mulam regis: unxe
runtq eum sadoch sacerdos.

Expanded text:
as filius Joiadae, et Cherethi, et Phelethi: et imposuerunt Salomonem super mulam regis David, et adduxerunt eum in Gion. Sumpsitque Sadoc sacerdos cornu xit Salomonem et cecinerunt bucina et dixit omnis populus vivat rex Salomon et ascendit universa multitudo post eum et populus canentium tibiis et laetantium gaudio magno et insonuit terra ad clamorem eorum audivit autem Adonias et omnes qui invitati fuerant ab eo iamque convivium finiIoab audita voce tubae ait quid sibi vult clamor civitatis tumultute, Jonathan filius Abiathar sacerdotis venit: cui dixit Adonias: ingredere, quia vir fortis es, et bona nuntians. Responditque Jonathan Adoniae: Nequaquam: dominus enim noster rex David regem constituit Salomonem: misitque cum eo Sadoc sacerdotem, et Nathan prophetam, et Banaiam filium Joiadae, et Cherethi et Phelethi, et imposuerunt eumruntque eum Sadoc sacerdos,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ex quo facta est uox salu¬
tationis tuȩ in aurib meis:
exultauit in gaudio infans
in utero meo. Q uid hoc est
miraculi fr̃s. que tantorũ no¬
uitas gaudiorũ: ut habere se
in utero helisabech
testaretur infantẽ. qui necdũ
semetipsũ sentiens. dnĩcũ iam
sentiret aduentũ: Uere hic om¬
nrum beatissim᷑ paruulorũ:

Expanded text:
Ecce, ex quo facta vox saluEcce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatiss
Abbreviated transcription (Latin):
simĩ: uite pre¬
sentis occasus.
et suscepta ab eis ꝓ xp̃i nomi¬
ne passio consecrauit. Multi:¬
moda nanq ueterũ relatione
didicimus: ñnullos martẏrũ
ꝓstratos gladio. igne alios con¬
crematos: quã plures bestia¬
rum dilaceratos dentib. in¬
numeros etiam uariis torm̃toꝵ
cruciatib affectos: spreta sui
corporis morte. xpĩanȩ fidei
testimoniũ reddidisse. Beatꝰ
die natũs inuexit. Et illi qui¬
dem indubitata iam gła reg¬
nantẽ. confessi sunt dĩ filium:
hic autẽ et nasciturũ dñm ꝓ:¬
phetalis sp̃s illuminatione
preuidit: et natũ. pͥuilegio
grẽ singularis ostendit.ii.
Ntantum specialis in beato
ioħȩ p̃fulsit electio: ut ante
mereretur annuntiare dñm:
quã nascendi initiũ. uel lin¬
guam quȩ nuntiare possit ac¬
ciperet. Deniq helisabeth illa
uetus mulier. et noua mater.
quȩ ante partũ suũ. de futu¬
rifilii letabatur officio: ueni¬
enti ad se beate marie. in ip¬
so salutationis occursu ait.

Expanded text:
simi, vitae praesentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse. Beatusdie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum Dominum prophetalis spiritus illustratione praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsius dñi presentia. ñ ꝑ spe¬
culum et in eiigiate sieut ninc
s facie ad faciem uidebitur. Unde
recte de ea sub typo discipuli quẽ
diligebat. quẽq supra pectus sũ
fecit discumbere: dicit ih̾c. Sic eũ
uolo manere: donec uemain. Ne si
aꝑte dicat. Nolo gustum speculatiue
suauitatis. quã maxime in scĩs meis
cdiligo. sꝑantibus in ꝓtectione alarũ
mearũ. mebriatis ab ubertate cdlomus
mee. sicut laboriose usum actionis. len
conditione fimre: s post mortẽ sublimꝰ
me apparente. atq in mee ospectu
maiestatis illos ꝑducente perfici.
Sequitur. Hic est cliscipłs ille qui
testimoniũ ꝑhibet de his. & scripsit
hec: & scimus quia uerũ ẽ testimno
mum eius. Iam manifeste beatus
ioh̾es suam ꝑsonam designat ex of¬
ficio: quam designare uitat ex no-¬
cabulo. Non autẽ pretereunter intu¬
endum quod dicitur: qui testrmoni¬
um ꝑhibet de his. et scripsit hec.
Derhibuit quippe testimoniũ uer

Expanded text:
 ipsius Domini praesentia non per speculum et in aenigmate, sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate domus meae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum estium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam personam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabulo. Non autem praetereunter intuendum, quod dicitur: Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium ver
Abbreviated transcription (Latin):
pud phariseũ ueritas
pascebatur foris: apud
peccatricẽ mulierẽ s conuer¬
sam pascebatur intus. Unde
et ei sc̃a eccła quẽ sub specie
hynnuli ceruoꝵ querit: in
canticis canticoꝵ dicit. Indica
mͥ quem diligit anima mea:

Expanded text:
pud Pharisaeum Veritas pascebatur foris, apud peccatricem mulierem, sed tamen conversam, pascebatur intus. Unde et ei sancta Ecclesia, quem sub specie hinnuli cervorum quaerit, in Canticis canticorum dicit: Indica mihi quem diligit anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
orcu future disꝑsionis iundictam
reseruauit. Deposuit potentes de sede
Cosdem potentes appellat quos aũ
dixcrat suꝑbos: qui idco nimirum
suꝑbi uocantur: quia supra men¬
surã se suc conditioiis extollunt.
Potentes autem. non quia uere po¬
tentes sunt: sed quia confidentes ĩ
uirtute sua. conditoris aditorium
querere detrectant. Illi autẽ uere po
cũ apło. Omnia possumus in co

Expanded text:
orem futurae dispersionis vindictam orem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes de sede. Eosdem potentes appellat quos ante dixerat superbos. Qui ideo nimirum superbi vocantur, quia supra mensuram se suae conditionis extollunt; potentes autem, non quia vere potentes sunt, sed quia confidentes in virtute sua, conditoris adjutorium quaerere detrectant. Illi autem vere poto norunt: Omnia possumus in eo
Abbreviated transcription (Latin):
uia uencrabilis dei geni¬
trix miscricordiam cuis
omĩb per orbem qui cũ tunerent
affuturam esse perdocuit: restat ut
itiam suꝑbi et conteninentes mo¬
nita ucritatis. quid mercantur in¬
sinuet. Ffecit inquit potentiam in
brachio suo: dispersit suꝑbos mẽte
cordis sui. In brachio suo: inditi¬
onc proprie uirtutis significat.
Non crũ alicno ad oꝑandum in¬
digei auxilio: cui sicui scnptũ est.
subest cũ uolucrit posse. Quod ad
distinctionem nr̃e bone oꝑationis
dicit: qui non in nr̃e uirib liberta¬
tis. s in deo facimus urtutẽ ÷ et
sicut alias scriptũ cit. et brachiu
corũ non saluabit cos: sed dextera
tua. et brachiũ tuũ. et illumuiatõ¬
uultus tui. Dispersit autem suꝑbos
mente cordis sui: quia mitiũ omĩs
peccati suꝑbia: ob cuius meritum
dũs genus humanũ a stabili ha¬
bitatione patrie celestis ciciens. in
huius peregrinationẽ cxilii longe
lateq dispulit: sed et his qui in
pt̃is perdurare non tunent. graui¬

Expanded text:
uia venerabilis Dei genitrix misericordiam ejus omnibus per orbem qui eum timerent adfuturam esse per docuit, restat ut etiam superbi et contemnentes monita veritatis, quid mereantur, insinuet. Fecit, inquit, potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum voluerit posse. Quod ad distinctionem nostrae bonae operationis dicit, qui non in nostrae juribus libertatis, sed in Deo facimus virtutem, et sicut alias scriptum est: Et brachium eorum non salvavit eos, sed dextra tua, et brachium tuum, et illumivultus tui . Dispersit autem superbos mente cordis sui, quia initium omnis peccati superbia, ob cujus meritum Dominus genus humanum a stabili habitatione patriae coelestis ejiciens, in hujus peregrinationem exsilii longe lateque dispulit: sed et his qui in peccatis perdurare non timent, gravi
Abbreviated transcription (Latin):
Et qixi in corde meo. Si unus
stulti & m̃s occasus erit qͥd mͥ
prodest. qͦd maiorem sapientȩ
mente mea: animaduerti qͦd
noc quoq esset uanitas. Non
enĩ erit memoria sapientis.
similiter ut stulti in ꝑpetuũ:
& futura tempora obliuione
ritur doctus: similiter & indo¬
ctus. Et iccirco teduit me uite
meẽ ⁊ uidens mala ẽẽ uniuer
sa sub sole: & cuncta uanitatẽ
aq afflctionem sp̃s.

Expanded text:
meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et futura tempora oblivione ritur doctus similiter et indoctus: et idcirco taeduit me vitae meae, Videntem mala universa esse sub sole, et cuncta vanitatem et afflicti
Abbreviated transcription (Latin):
ta quoq & magnos ouiũ gre¬
ges: ultia om̃s qui fuerunt an¬
te me in iherłm. Coaceruaui
mͥ argentum et aurum: et
substantias regum ac proui¬
tiarum:
eci mͥ cantores & can¬
tatrices. & delitias filiorũ
hominũ: sciphos & urceos in
ministerio ad uina fundenda:
& suꝑgressus sum opib om̃s
qui fuerunt ante me in ierłm.
Sapientia quoq ꝑseuerauit¬
runt oculi mei ñ negaui eis: nec
ꝓhibui cor meũ quin om̃i uo¬
luptate frueretur: & oblectaret
se in his que paraueram. Et
hanc ratus sũ partem meã: si
uterer labore meo. Cumq me
conuertissem ad uniuersa oꝑa
quȩ fecerant manus mee. & ad
labores in quib frustra sudaue¬
ram: uidi in om̃ib uanitatẽ.
& afflictionẽ animi: et nichil
permanere sub sole.
ransiui ad contemplandã
sapientiam: erroresq et
stulticiã. Quid ẽ inquã homo:
ut sequi possit regẽ factorẽ suũ:
Et uidi quia tantũ precederet
sapientia stulticiam: quantũ
differt lux a tenebris. Sapientes

Expanded text:
ta quoque, et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, et substantias regum, ac provinciarum: eci mihi cantores, et cantatrices, et delicias filiorum hominum, Scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda. et supergressus sum opibus omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Sapientia quoqvunt oculi mei, non negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, Vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis
Abbreviated transcription (Latin):
de meo.abstrahere a uino car¬
nem meã ut animũ meũtrais¬
ferrem ad sapientiã. deuitarẽ¬
q stulticiã: donec uiderem qͥd
eẽt utile filiis hominũ: quofa¬
cto opus est subsole. numero
dierũ uite suȩ. Magnificauio¬

Expanded text:
de meo abstrahere a vino carnem meam, ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam, donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Non hic ali
Abbreviated transcription (Latin):
pessimã. dedit ds̃ filiis homi¬
num: ut occuparentur in ea.
Uidi que fiunt cuncta sub sole:
& ecce uniuersa uanitas. & af¬
flictio spõ. Peruersi difficile cor¬
riguntur: & stultorũ infinitꝰ
est numerus. Locutussum in
corde meo. dicens. Ecce mag¬
nus effectus sũ. & precessi sapi¬
entia om̃s qui fuerunt ante me
in ierłm: & mens mea multa¬
contemplata ẽ sapienter & di¬
dici: dediq: cor meũ ut scirem

Expanded text:
pessimam dedit Deus filiis hominum, ut occuparentur in ea. Vidi quae fiunt cuncta sub sole,  ecce universa vanitas, et afflictio spiritus. Perversi difficile corriguntur, et stultorum infinitus est numerus. Locutus sum in corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem: et mens mea contemplata est multa sapienter, et didicit. Dedi
Abbreviated transcription (Latin):
qitium sapientie timor
dm̃i: & cum fidelibus in uulua
concreatus est: & cum electissi¬
minis gradietur: & cum iustis
et fidelib agnoscetur. Timor do¬
mini scientiȩ religiositas: religi¬
ositas custodiet & iustificabit
cor: iocunditatẽ atq gaudium
dabit Timenti dnm̃ bene erit:
& in dieb consummationis illiꝰ
benedicetur. Plenitudo sapien¬
tie est timere dm̃: & plenitudo

Expanded text:
sapientiae timor Domini et cum fidelibus in vulva concreatus est et cum electis seminis creditur et cum iustis et fidelibus agnoscitur timor Domini scientiae religiositas religiositas custodiet et iustificabit cor iucunditatem atque gaudium dabit timenti Deum bene erit et in diebus consummationis illius benedicetur plenitudo sapientiae timere D
Abbreviated transcription (Latin):
ceptacula a thesauris illiꝰ. Coro¬
na sapientie timor dñi: repleis
pacem & salutis fructũ: & uidit
et dinumerauit eam. Utraq
autem sunt dona di:scientia
& intellectus prudentie. Sapi¬
ertia compartietur: & glamte¬
nentiũ se exaltat. Radre sapi¬
longeui. In thesauris sapientie.

Expanded text:
Corona sapientiae, timor Domini, replens pacem et salutis fructum; et vidit, et dinumeravit eam, utraque autem sunt dona Dei. Scientiam et intellectum prudentiae sapientia compartietur, et gloriam tenentium se exaltat. Radix sapilongaevi. In thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
uir ille de ciuitate sua statutis
diebus: ut adoraret & sacrifica¬
ret dño exercituũ in sylo. Erans
autem ibi duo filui hely. ofni &
phinees: sacerdotes dñi.

Expanded text:
ir ille de civitate sua statutis diebus, ut adoraret et sacrificaret Domino exercituum in Silo. Erant autem ibi duo filii Heli, Ophni et Phinees, sacerdotes Domi
Abbreviated transcription (Latin):
proamicis suis: uos inquit.
amici mei estis. si feceritis que
ego precipio uobis. Magna di¬
gnatio. Cum seruus esse¬
bonus. non possit. nisi pre¬
cepta cdomini sui feccrit: hĩc
amicos suos uoluit intelligi.
unde bomi serui possunt pro¬
bari. Seil ut clixi. ista digna¬
do est. ut dominus quos
nouit seruos suos. digne¬
tur dicere amicos suos. Nã
ut sciatis adserin officium
ꝑtinere. precepta domini sui
facere: alio loco seruos utiq
obiurgat dicens. Quid au¬
tem uocatis me domine do¬
mine: et non facitis que dico:
Cum ergo dicitis inquid. do¬
minc: nissa faciendo. quid di¬
catis ostendite. Nonne scruo
obedienti ipse dicturus est.
euge scrue bonc. quia ipau¬
cis fiusti fidelis supra multa
te constituam: intra ingaudi¬
um cdominitur Potest igit᷑¬

Expanded text:
pro amicis suis: Vos, inquit, pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio! cum servus bonus esse non possit, nisi praecepta domini sui fecerit; hinc amicos suos voluit intelligi, unde servi boni possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta domini sui facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine; jussa faciendo, quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, quia in paucis fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui