comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes. ⁊ pꝰ deuetitate inuitatẽ ⁊ sic fit cire¬
uelatio. ut iudeatur deus deoꝵ insyon. Uoca¬
turꝰ gͦ dñs discipłos ad sequendũ .i. imitandũ se.
exiit auidea ubi erat ioħs baptizans ingali¬
leam. loci nomine iunuens: ut sicut ipse ꝓ¬
ficiebat sapiencia. et sicut ꝑ passiones intra¬
uit in głã: sic et unitatores sui. Hechsaida ĩ

Expanded text:
de virtute in virtutem; et sic fit ei revelatio, ut videatur Deus deorum in Sion . Vocaturus ergo Dominus discipulos ad sequendum, id est, imitandum se, exiit a Judaea ubi erat Joannes baptizans, in Galilaeam, loci nomine innuens, ut sicut ipse proficiebat sapientia, et sicut per passiones intravit in gloriam, sic etiam imitatores sui. Beths
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ ut columbam. ħ est sicut rem que ue¬
re colũba erat ad hoc significandñ assũptã
Ytrũ columba nouit̃ c̾reata suerit. et post
ꝑactũ officiũ soluta inelem̃ta. nec ne: i¬
ch nr̃a int̃ est. Sic quoq legendũ ẽ ꝙ mareus
ait.Uidit celos aꝑtos .i. significari celoꝵ ap¬
tionẽ baptizatisNaturã colũbe uideamꝰ. ut
iñ nob̃ uite iustituta fumamꝰ. Nullũ ore
uł unguibꝰ ledit. ne minimas quidem
muscutas uł uericulos. Sideamꝰ ue den¬
tes nt̃i sunt arma et sagitte. c̃tineamꝰ mauꝰ
arapinis. QQui furabatut iam nõ furetur.
magis aut̃ laboiat oꝑando mambus suis q
bonũ c̃. ut habeat unͣ tribuat necessitatẽ
pacienti. Ham et alios colũba scpe alienos qua¬
si suos feitur alere pullos ¶Ipsa t̾re fructibꝰ
et semine pascit᷑: audiamꝰ apłm̃. Bonũ est

Expanded text:
dentem ut columbam, hoc est, sicut rem quae vere columba erat, ad hoc significandum assumpta. Utrum columba noviter creata fuerit, et post peractum officium soluta in elementa necne,  BEDA. Sic quoque legendum est quod Marcus ait. Vidit coelos apertos , id est, significari coelorum apertionem baptizatis. Naturam columbae videamus, ut nobis inde vitae instituta sumamus. Nullum ore vel unguibus laedit, ne minimas quidem musculas vel vermiculos. Videamus ne dentes nostri sint arma et sagittae, contineamus manus a rapinis. Qui furabatur, jam non furetur; magis autem laboret operando manibus sbonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti . Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos, ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
thens dicit. in quo mͥ cõplacui: tta exponi¬
tut. E penitũdo corrigit que male fecit.
in quo penitet sibi displicet ꝙ fecit. Et qr
pater omip̃s humano mͦ locutus. ait pe¬
uttet me fecisse hominẽ: uidetur sibi displi¬
cuisse inpeccatoribꝰ. In solo aut̃ xp̃o sibi cõ¬
placuit. quia ñ se eñ cͨasse hominẽ penitu¬
it. quãdo quidẽ nillũ ieo peceatũ fuit.
Uñ dauid. Iurauit dñs et ñ penitebit eũ¬

Expanded text:
tthaeus dicit: In quo mihi complacui, ita exponitur: Qui poenitendo corrigit quae male fecit, in quo poenitet sibi displicet quod fecit. Et quia Pater omnipotens humano modo locutus ait: Poenitet me fecisse hominem , videtur sibi displicuisse in peccatoribus. In solo autem Christo sibi complacuit, quia non se eum creasse hominem poenituit, quandoquidem nullum in eo peccatum fuit. Unde David: Juravit D
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. Edest docete et exemplũ date omis t̾cicie.
Qui xp̃i baptismũ suscipit. uuseretut atutne
sue. placeus dõ. salutis medelam suscipiens:
et humilit̾ subditut creaton suo eiꝰ iustituti¬
oni. obediens ꝓximũq exemplo edificat. Sic
gͦ omẽm iꝰticiam implet. quiꝰ dõ et sibi et ꝓxi¬
mo facit ꝙ debet. Cũ igitur ioħs cognouisset
iuisticiã sic debere cõplen: Tũc dimisit cũ bap¬

Expanded text:
ere et exemplum dare omnis justitiae. Qui Christi baptismum suscipit, miseretur animae suae placens Deo , salutis medelam suscipiens; et humiliter subditur Creatori suo, ejus institutioni obediens: proximumque exemplo aedificat. Sic ergo omnem justitiam implet, quia Deo et sibi et proximo facit quod debet. Cum igitur Joannes cognovisset justitiam sic debere imple
Abbreviated transcription (Latin):
dñs baptizati. ut nob̾ insinuaret mistetiũ bep¬
nfimi. et scĩficaret aquas. Seriuis aut̃ ex pauit
illũ ad se uenisse. ut bapttaretur. cũ nulla ior
co culpa ẽẽt. U. ñ iuntelligit᷑ g bic dicit ioħs
ego ate debeo baptizari. b est ͤ ꝙ alibi ait ĩpse.

Expanded text:
nus baptizari, ut nobis insinuaret mysterium baptismi, et sanctificaret aquas. Servus autem expavit illum ad se venisse ut baptizaretur, cum nulla in eo culpa esset. Unde intelligitur quod hic dicit Joannes, Ego a te debeo baptizar
Abbreviated transcription (Latin):
saluator aicħe baptizatus est. ut scd̾m hominẽ
et iusticiam et legis humilitatẽ impleret. ut io¬
ħis baptisma compbaret. ut inlauacto c̃denciũ
aduentũ scĩ sp̃c monstraret. ut t ne  dignate¬
ris susciꝑe baptisnũ dũi. cũ ipse susceꝑit baptis¬
mũ serui.

Expanded text:
Salvator a Joanne baptizatus est, ut secundum hominem et justitiam et legis humilitatem impleret, ut Joannis baptisma comprobaret, ut in lavacro credentium adventum sancti Spiritus monstraret, ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini, cum ipse susceperit baptismum servi.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis inunã ꝑsonam. Sinule scripsit ioħs.
plenũ scilicet gr̃a et u̾itate iͣ dicens uerita¬
tẽ. ꝙ lucas sapienciam. Et ibant paren¬
tes eiꝰ ꝑom̃s annos iniherusalem. indie sol¬
lemini pasche. Quent᷑ cũ tunerent arche¬
laũ. quo mͦ illuc ire audebant. Solutio. ficti
poterat. ut ꝑdiem festũ it̾ ingentẽ turbã
lat̾nt̃ ascendent. mox reuersuri. Sic de illo
dic quo ascenderunt intẽplũ cõpletis diebꝰ
purgationis. credunt᷑ latuisse herodẽ qͥd s
magi renunciarent ex pectantẽ: Uel tot
et tantis occupationibꝰ regia cura disten¬
di poterat. ut apueri inquisitione uł auer¬
t̾ent᷑ ut in peditetut herodes. Regnante uͥ
archelao. de persecutione pueri om̃s tacuer̃
d gͦ lucas dicit ꝑ om̃s annos ibant in ihẽtłm.
tẽ accipiamꝰ factitatũ. cũ iam non timeret
atchelaus. Et cum factus fuisset anuoꝵ
.xii. ascendentibꝰ illis iherosoluna scd̃m cõ¬
Isuetudinẽ diei festi. cõsummatisq diebꝰ

Expanded text:
tatis in unam personam. Simile scripsit Joannes, plenum scilicet gratia et veritate , idem dicens veritatem, quod Lucas sapientiam. Et ibant parentes ejus per omnes annos in Jerusalem in die solemni Paschae. Quaeritur, cum timerent Archelaum, quomodo illuc ire audebant. Solutio fieri poterat, ut per diem festum inter ingentem turbam latenter ascenderent, mox reversuri. Sic etiam illo die quo ascenderunt in templum, completis diebus purgationis, creduntur latuisse Herodem, quid sibi magi renuntiarent exspectantem. Vel tot et tantis occupationibus regia cura distendi poterat, ut a pueri inquisitione vel averteretur, vel impediretur Herodes. Regnante vero Archelao, de persecutione pueri omnes tacuerunt. Quod ergo Lucas dicit, per omnes annos ibant in Jerusalem, tunc accipiamus factitatum, cum jam non timeretur Archelaus. Et cum factus fuisset annorum duodecim, ascendentibus illis Hierosolymam secundum consuetudinem diei festi, consumma
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei in ꝓpħis xp̃m uenturũ et baptizatu¬
rũ. scientes &̃ iordanẽ figutã baptisini gestisse.
eũq heliam et heliseũ iufigura baptismi sic¬
cis pedibꝰ transsusse putabant uẽ eos resurre¬
xisse adbaptizandũ. Quia ergo ihoħs nullũ
dehis dicit se ẽẽ. int̾rogant qua audaria bap
dicens. Ego quidem uos baptiM .xͥi.
Zo inaqua inpenitñciã:¬

Expanded text:
baptizaturum, scientes etiam Jordanem figuram baptismi gessisse, eumque Eliam et Eliseum in figura baptismi siccis pedibus transisse, putabant et nunc eos surrexisse ad baptizandum. Quia ergo Joannes nullum de his dicit se esse, interrogant qua audacia baptizet. dicens: Ego quidem baptizo vos aqua in
Abbreviated transcription (Latin):
tizati saluatoris etas nob conuenit. ꝓpt̃ misteriũ
trinitatis. et oꝑationẽ decalogid̾ ergo baptita¬
tur. uł gaudet se cẽ baptizatũ. tticennalis sit i
hc̃ modũ. ut infide trinitatis intelligat et cõ¬
pleat decalogũ.
baptizati: et tu uenis adme. Respondcus enĩ¬

Expanded text:
pter mysterium trinitatis et operationem Decalogi. Qui ergo baptizatur vel gaudet se esse baptizatum, tricennalis sit in hunc modum, ut in fide sanctae Trinitatis intelligat et compleat Decalogum. baptizari, et tu venis ad me? respondens
Abbreviated transcription (Latin):
tinguibili. Uentilabri opꝰ est. abiufructuosis
fructuosa discernere. Ed in manu dñi sitũ
iudicat. arbitriũ potestatis recõdñtis triticũ.
.i. ꝑfectos frucius creclũciũ inhorteis ⁊ cõcte¬
mantis. paleas .i. instuctuosoꝵ. homuiũ in¬
auitatẽ igne iudicii. Puentilabrũ discretio
iusti exanimis. ꝑ aream uͦ p̃sens eccła figura
tur. Ciuꝰ aree purgatio &ẽ nõ geritur. cũ ꝑu̾si
obiuanifesta peccata. de eocłia eiciuutur. ut pꝰ
mortẽ. diuna districnone dãpnantur. Int̃
paleas. et xitania. distat. quia palee asemiue
terus in biuintur. set leuitate ꝑfidic abelectis
difsñciunt. Eazania illos qui oꝑe et ꝓfessione
abelectis se cernuntur: hi uentilabro. ħ nͣ re.¬
inouentur: quia iã inidicati sunt. set palee nen

Expanded text:
IUS. Ventilabri opus est ab infructuosis fructuosa discernere. Quod in manu Domini situm indicat arbitrium potestatis, recondentis triticum id est perfectos fructus credentium in horreis, et concremantis paleas id est infructuosorum hominum inanitatem igne judicii. Per ventilabrum discretio justi examinis, per areamtur. Cujus areae purgatio etiam nunc geritur, cum perversi ob manifesta peccata de Ecclesia ejiciuntur, vel post mortem divina districtione damnantur. Inter paleas et zizania distat, quia paleae a seminteriis imbuuntur, sed levitate perfidiae ab electis dissentiunt; zizania illos qui opere et professione ab electis secernuntur. Hi ventilabro hoc non removentur, qui jam judicati sunt; sed paleae tan
Abbreviated transcription (Latin):
pͣdam nulitaut᷑. irec gerere.. sem publicam ẽ.
cͥmiuosũ . nͥ cũ idõ. gerũt cit rẽ familiarem
augeant. Quilibet quoq rectores. quilibet
derici. si ampliꝰ quã decretũ ẽ eis quetunt. tan¬
quã calũpniatores et cõcussores ioh̃is sentñ¬
cia cõdẽpnant᷑. Milites n.xͥ. sumꝰ. uiiĩ. appłs. Hc

Expanded text:
aedam militant; nec gerere rempublicam est criminosum, nisi eam ideo gerunt, ut rem familiarem augeant. Quilibet quoque rectores, quilibet clerici, si amplius quam decretum est eis quaerunt, tanquam calumniatores et concussores, Joannis sententia condemn
Abbreviated transcription (Latin):
babit. Eugłista iob̃s scripsit. cuiꝰ ñ sũ dignꝰ
ut solua eiꝰ cortigiam calciam̃ti. ꝙ. ad inisteri¬
ñ spectat. Mos apud ueteres fuit ut siquis
eam que sibi cõpeteret acciꝑe uxorẽ: nollet.
ille ei calciam̃tũ solueret. qui uire ꝓpinqui¬
tatis eam sibi desponsaret. Xp̃c aut̃ spon¬
sus eccłie fuit. ut ioħs ait. Qui habet spon¬
batur: recte se indignũ eẽ denunciat ad
soluendũ. corrigiam eiꝰ calciam̃ti. Quasi di¬
cat. Ego redẽptoris uestigia denudare nõ
ualeo. quia sponsi nom̃ mͥ non usurpo. St
ita: calciam̃ta ex mortius animalibꝰ suint.
Dñs uero quasi calciatus apparuit. pꝰqũã cartiẽ
asĩpsit. huiꝰ incarnationis misteriũ. tiemo
ga calciam̃ti est. ligatura tanti inisterii. ñ
ualet gͦ ioħs adplenũ cortigiã solucre. quia
incarnatiois mnisteriũ ñ sufficit uuestigare.
Quiꝰ uentilabrũ inmanu sua. et ꝑmũda¬
bit᷑ aream suam. et cõgregabit triticũ suũ

Expanded text:
elista Joannes scripsit: « Cujus non sum dignus ut solvam ejus corrigiam calceamenti , » quod ad mysterium spectat. Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret qui jure propinquitatis eam sibi desponsaret. Christus autem sponsus Ecclesiae fuit, ut Joannes ait: « Qui habet sponbatur, recte se indignum esse denuntiat ad solvendum corrigiam ejus calceamenti. Quasi dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi non usurpo. Vel ita: Calceamenta ex mortuis animalibus fiunt. Dominus vero quasi calceatus apparuit postquam carnem assumpsit. Hujus incarnationis mysterium nemo gia calceamenti est ligatura tanti mysterii. Non valet ergo Joannes ad plenum corrigiam solvere, quia incarnationis mysterium non sufficit investigare. Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream sua
Abbreviated transcription (Latin):
pse uos baptizabit inspũ sc̃o.M.xii.
et igni. acsidicat. Non unpu L.xi.¬
tetur audarie qd ago. Baptizo inaqua in
pcnitñciam. id ẽ insignũ penitñcie purgan¬
tis auimas. lauo corꝑa et usũ baptirandi
instituo. parans uiam forciori me cuiꝰ calci¬
aiñta portare ñ sũ dignꝰ: tanta est eiꝰ excel¬
lencia. supra meã paruitatẽ. Int̾ uos aut̃
mediꝰ est quẽ pͣdico. set nescitis eũ: quia
inigni infuturo. Sicut enĩ uc̃ reuascimur
exaqua. et sp̃n sco iuremissionẽ peccatoꝵ.
ita tẽ de leuibꝰ peccatis cũ ꝙͥꝰ morimͣ ꝑig

Expanded text:
pse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni. Ac si dicat: Non imputetur audaciae quod ago. Baptizo in aqua in poenitentiam: id est in signum poenitentiae purgantis animas, lavo corpora, et usum baptizandi instituo, parans viam fortiori me, cujus calceamenta portare non sum dignus: tanta est ejus excellentia supra meam parvitatem. Inter vos autem medius est quem praedico, sed nescitis eum, quia in igni in futuro. Sicut enim nunc renascimur ex aqua et Spiritu sancto in remissionem peccatorum, ita tunc de levibus peccatis cum quibus morimur,
Abbreviated transcription (Latin):
facta est gr̃a qua declinamꝰ amalo et facinꝰ bo¬
nũ. facta est rerũ ueritas inlege ꝓmissa et
figurata. Uł intellige ueritatẽ suꝑne beatitu¬
diuis in cõmittabilitatẽ. inqua dõ similes erimꝰ¬
Im̃ nemo uidit uiquã. Snigenitꝰ a siii.¬
narrauit. Supra hominẽ est uidere L.cxix.
dm̃. Iõ paulus supra hoĩem raptus est. ut
uideret archana que ñ licet homini loqui.
Inde filiꝰ uenit ꝑ assũptionẽ carnis. et narraũ
side uident de itinitate dĩtatis. et quia intro¬
ducet eos ad manifestam uisionẽ. que beatos
faciet. dicit enĩ alibi. Nemo uenit ad pattem
uͥ ꝑ me. Itẽ nemo nouit patrem nͥ filius. et cui
uoluerit filiꝰ reudare. Sic gͦ ꝑ iħm grͣa et ue¬

Expanded text:
facta est gratia, qua declinamus a malo et facimus bofacta est gratia, qua declinamus a malo et facimus bonum, facta est rerum veritas, in lege promissa et figurata. Vel intellige veritatem supernae beatitudinis incommutabilitatem, in qua Deo similes erimm nemo vidit unquam. Unigenitus Filinarravit. Supra hominem est videre Deum. Ideo Paulus supra hominem raptus est, ut videret arcana quae non licet homini loqui . Inde Filius venit per assumptionem carnis, et narravit fide vident de Trinitate Deitatis, et quia introducet eos ad manifestam visionem, quae beatos faciet. Dicit enim alibi: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Item: Nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Fili
Abbreviated transcription (Latin):
scdm diminitatẽ plenũ ueritatis.i. incõnuita¬
bilitatis. licet mutabilem naturã sibi uiierit.
Sic qͥppe assũpsit nrãm. ut cdesereret suãstram.
damat dicens. hio erat quẽ dixi. m.xi.
qͥ pꝰ me uenturus est. añ me factus est. R .iiii.
qr pͥor me erat. Q pꝰ me ad pͣdicandũ L .x.¬
uenturꝰ est. factus est anͣ me. ñ dico factus est
añꝗͣ eẽm ego. set añ positus est michi. et añ¬
cellit me inhumanitate. quia pͥor me ęrat
inetͣnitate cleitiitis.
niũ sue assertionis. Sidunꝰ plenũ gr̃e: et
de hac ꝑleuitudine doncis quã habuit. oẽs
nos electi quasi ꝑ partes riuulos quosdam ac
singulatẽ douoꝵ graͣm illi homini collatã.
eciam nobis tanquã huiꝰ capitis m̃bris. grͣa
supra merita nr̃a inpetrauit nobis illa
tanta ad uocati nr̃i gr̃a. qui in om̃ibꝰ ꝓfua
intelligimꝰ hoc. Quia ꝑ moysem famulũ fide¬
lem data est adño lex. inqua cognitio boni
et mali. in qua ꝓmissio et umbra fituroꝵ bo

Expanded text:
m divinitatem plenum veritatis, id est incommutabilitatis, licet mutabilem naturam sibi junxerit. Sic quippe assumpsit nostram, ut non desereret suam. A. 6lamat, dicens: Hic erat quem dixi, qui post me venturus est, ante me factus est, quia prior me erat. Qui post me ad praedicandum venturus est, factus est ante me, non dico, factus est antequam essem ego, sed antepositus est mihi, et antecellit me in humanitate, quia prior me erat in aeternitate Deitatis. nium suae assertionis. Vidimus plenum gratiae, et de hac plenitudine donorum quam habuit, omnes nos electi, quasi per partes rivulos quosdam accsingularem donorum gratiam illi homini collatam, etiam nobis tanquam hujus capitis membris, gratia  Spiritus supra merita nostra impetravit nobis illa tanta advocati nostri gratia, quid in omnibus pro sua intelligimus hoc, quia per Moysen famulum fidelem data est a Deo lex, in qua cognitio boni et mali, in qua promissio et umbra futurorum b
Abbreviated transcription (Latin):
baptimũ x. set peccatoꝵ renussionẽ ioħs dare
ciat ecdẽ grãm. Penitere aut̃ ẽ. de p̃tͣitis malis
dolere. et plangenda uelle tittare: ꝙ facit amor
dĩ et odiũ peccati. Agere uͦ penitũciã est. ꝓ
peccatis satis facere. Ad ꝓpinquat regnũ celoꝵ¬

Expanded text:
ti; sed peccatorum remissionem Joannes dare tiat Ecclesiae gratiam. Poenitere autem est de praeteritis malis dolere, et plangenda velle vitare, quod facit amor Dei et odium peccati. Agere vero poenitentiam, est pro peccatis satisfacere. Appropinquat regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
auobis. faciatis. Magna uis insermone io¬
ħis. qui aẽ publicanos et milites cogit cõ¬
siliũ sue salutis in quirere. Precepit gͦ
ne ultra p̃sctiptũ eis qͥcqũa exigant. sub¬
licani st̃ qui uł uec galia publica exigũt.
uł conductores st̃ uectigaliũ fisci. seu re¬
rũ priblicarũ. Hi eciã qui scłi huiꝰ lucra ꝑ
negocia sectantur. eodẽ uocabulo censen¬
tur. Int̾rogabant eum et nulites dicũtes.
I Qͥd faciemꝰ et nos : q ait illis. Neminẽ cõ

Expanded text:
vobis faciatis. Magna vis in sermone Jovobis faciatis. Magna vis in sermone Joannis, qui etiam publicanos et milites cogit consilium suae salutis inquirere. Praecepit ergo ne ultra praescriptum eis quidquam exigant. Publicani sunt, qui vel vectigalia publica exigunt, vel conductores sunt vectigalium fisci, seu rerum publicarum. Hi etiam qui saeculi hujus lucra per negotia sectantur, eodem vocabulo censentur. Interrogabant autem eum et milites, dicentes: Quid faciemus et nos? Et ait illis: N
Abbreviated transcription (Latin):
absciditur. nequid temaneat unͣ it᷑um aliqͥd
gerininis oriatur. Rami qͥdem digni incen¬
dio. alii sunt aridi. ut pagani: alii sunt ui¬
rides set siue fuictu. ut hipocͥte: alii fruc¬
tũ set amaꝵ facunt. ut heretici. Lsiiii.
Et iunttͣrogabãt cum turbe dicñtes. Edcͦ
faciemꝰ : Respondens aut̃ ioħs dicebat illis.
ẽ necessaria usui nt̃o qua palliũ. ad fructum
dignũ penitñcie ꝑtiuet : ut nͣ solũ ext̾iora
et minꝰ necessaria. set ipsa nalde nobis ne¬
cessaria diuidamꝰ cũ ꝓxiiis: escã sailicet et
tunicam. Lex enĩ ddicit. diliges ꝓximũ tuũ
tanquã te ipstim. De una tunica ñ dici po¬
tuit ut diuideretur. quia tc̃ iñ nemo uesti¬
retur. De asca ueritas dicit. datt elemosinã.
et ecce omĩa mũda sũt uob̃. U enerunt au¬
tem et publicani ut baptiz arentut. et dixe¬
tut᷑ ad illũ. Magister quid faciemꝰ: at ille
dixit ad eos. Hichil ampliꝰ quã constitutũ est

Expanded text:
abscinditur, ne quid remaneat unde iterum aliquid abscinditur, ne quid remaneat unde iterum aliquid germinis oriatur. Rami quidem digni incendio alii sunt aridi, ut pagani; alii sunt virides, sed sine fructu, ut hypocritae; alii fructum, sed amarum faciunt, ut haeretici. L. 9X Et interrogabant eum turbae, dicentes: Quid ergo faciemus? Reest necessaria usui nostro quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet ut non solum exteriora et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividamus cum proximis, escam scilicet et tunicam. Lex enim dicit: Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . De una tunica non dici potuit ut divideretur, quia tunc inde nemo vestiretur. De esca Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Venerunt autem et publicani ut baptizarentur, et dixerunt ad illum: Magister, quid faciemus? At ille dixit ad illos: Nihil amplius quam constitutum est
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ioħs pbariseos. ut qui diabolũ patrem
ꝑ infidelitatẽ habere ceꝑant. cũ eis qui
de lapidibꝰ excitarent᷑ tursũ habrahe fi¬
lii ꝑfidem fiant. Iam enĩ secutis adiadi¬
cem arboꝵ posita. est. Arbor intelligit᷑
hõ. indix uoluntas ex qua sructus oꝑum
ꝓcedit: securis uero pdicatio eugłii. que
dicit᷑ ad radicem ꝑoni. quia niundiciam uo
luutatis ꝑquirit. dolret enĩ p̃miũ in bona
uoliuitate consistere. penã uero in mala. O¬
ꝑa aut̃ que lex moysi dãpͥnabat uł temu¬
liũ. uł ap̃fũti uita inqua plantatꝰ ẽ. et c̃ma¬
bit᷑ iigeenna. S el alit̃. Arbores sunt genꝰ
humanũ. Securis uͦ ẽ redẽptor nr̃. qui uelud̃
exmanubrio et ferro. tenetur exhumanita¬
te: set incidit exchiuinitate. Que secirris
factita sit. Non adramos set adradicẽ
positã dicit securim. Cũ enĩ filii maloꝵ
tolluntur. quid aliud qũa rami infiictuose¬
oꝑif. arboris absciduntur. Cum tota ꝓge¬
nies cũ parente tollitur: arbor radicitus

Expanded text:
s Pharisaeos, ut qui diabolum patrem per infidelitatem habere coeperant, cum eis qui de lapidibus excitarentur rursum Abrahae filii per fidem fiant. Jam enim securis ad radicem arborum posita est. Arbor intelligitur homo; radix, voluntas ex qua fructus operum procedit; securis vero, praedicatio Evangelii, quae dicitur ad rluntatis perquirit. Docet enim praemium in bona voluntate consistere, poenam vero in mala. Opera autem quae lex Moysi damnabat vel remulium vel a praesenti vita, in qua plantatus est, et cremabitur in gehenna. Vel aliter: Arbores sunt genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae securis factura sit. Non ad ramos, sed ad radicem positam dicit securim. Cum enim filii malorum tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris abscinduntur? cum tota progenies cum parentibus tollitur, arbor radicitus
Abbreviated transcription (Latin):
ioħe. declaraus ei qͥd uelit abipso ꝓferri. de mͣ
ꝑ ioħ̃m fit u̾bũ dñi indeserto. de relicte et desti¬
tute uidec solaciũ redẽptionis adnunciãs. Con¬
gͣgaturꝰ itaq dĩ filius ecctam pͥmũ oꝑatur in
seruulo. ut eccła ñ ab homine ceꝑit set au̾bo.
Ipsa quidem. priꝰ deserta mͦ plures habet filios.

Expanded text:
e, declarans ei quid velit ab ipso proferri; deinde per Joannem fit verbum Domini in deserto, derelictae et destitutae Judaeae solatium redemptionis annuntians. Congregaturus itaque Dei Filius Ecclesiam, primum operatur in servulo, ut Ecclesia non ab homine coeperit, sed a verbo. Ipsa quidem prius deserta, modo plures habet filios.
Abbreviated transcription (Latin):
camdoꝵ. et zonã pelliciã circa lumbos su¬
os esca aut̃ ctat locuste. et mel siluestre. Ioħi
solicitudo locus est. et meditari oꝑatio. Pe¬
nitenciã ꝓnũciat. ꝑ quã reditus est abertore.
recursus acrimine. et pꝰ uitioꝵ pudare. ꝓfessio
desidendi. Silis ñ lana crat uestritꝰ. ꝙ ẽ indiciũ¬
austeritatis ñ luxutie. Tona aut̃ pellicia qua
accinctus fuit eciamꝰ elias: cingulũ est de pel¬
libꝰ siccis aĩaliũ. unͣ ioħs cingebatur cuca lũ¬
bos suos ad luxuriam mortificandã. Locustas
et mel siluestre edebat. qr solitudinis habitato¬
ri congruũ est ñsequi diuicras set necessita¬
gurant nos. qui pͥus quasi quibꝰdam corporiu
saltibꝰ efferebamur. uoluntate uagi. oꝑibꝰ
iutiles. uerbis querisli. sede ꝑegͥni. Nẽ aut̃
sumꝰ scõꝵ alimonia. et sacietas ꝓpħaꝵ. clec¬
ti suuł cũ melle siluestri. quia dulcissimũ ei¬
bũ p̾bituri sumꝰ ñ exaluenriis legis. set ex

Expanded text:
cameli, et zona pellicea circa lumbos ejus. Esca autem ejus erat locustae et mel silvestre. » Joanni solitudo locus est et meditari operatio. Poenitentiam pronuntiat per quam reditus et ab errore, recursus a crimine, et post vitiorum pudorem professio desinendi: Pilis, non lana erat vestitus, quod est induausteritatis, non luxuriae. Zona autem pellicea, qua accinctus fuit etiam Elias, cingulum est de pellibus siccis animalium . Unde Joannes cingebatur circa lumbos, ad luxuriam mortificandam. Locustas et mel silvestre edebat, quia solitudinis habitatori congruum est non sequi divitias sed necessitagurant nos, qui prius quasi quibusdam corporum saltibus efferebamur voluntate vagi, operibus inutiles, verbis queruli, sede peregrini. Nunc autem sumus sanctorum alimonia, et satietas prophetarum, electi simul cum melle silvestri; quia dulcissimum cibum praebituri sumus non ex alveariis legis, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta susciꝑe: porro uxta qͥ etate ꝓficiebat do¬
na gr̃e que sibi inctant et sapiencie magis ac
magis pate faciebat hominibꝰ: qd̾ erat sapĩa et
gr̃ã ꝓficere ñ inse set uialus ap̃ dm̃ et homint̾¬

Expanded text:
menta suscipere: porro juxta quod aetate proficiebat, domenta suscipere: porro juxta quod aetate proficiebat, dona gratiae quae sibi inerant et sapientiae magis ac magis patefaciebat hominibus, quod erat sapientia et gratia proficere non in se, sed in aliis; apud Deum et homin
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebatis qr iu his que patris mei sũt opor¬
tet me ẽẽ : Non qͥd eũ quasi filiũ querunt ui¬
tupat. set cogit eos attollere m̃tis oculos ad
querendũ. qͥd debeat et̃no patri: ostendens
tẽplũ et omĩa que patris sunt. non minꝰ
adse quã ad patrem ꝑtinere. quoꝵ una ẽ
maiestas. Et ipsi ñ intellexerũt uerbũ. ꝙ
locutꝰ est adillos. Et descendit cũ ci. et uenui
nararech. et erat subditus illis. Ed de sua
diuinitate loquit᷑ ñ intelligñt parentes.
et tnͣ ^cũ descendit: et subditur illis. ut un
mat̃ eiꝰ cõserii abat omĩa u̾ba hec uicorde suo.
nouit. siue intellecta. siue ñ intellecta. in
memoria recondebat. ut tempore suo uniu̾¬
sa ꝓut gesta erant intelligeret. et querentibꝰ
expłicaret᷑. Et ihe ꝓficiebat sapiencia. etate.¬
et et gra. apud clm̃ et. homines. Sapiencia ꝑturz
ad ammã. etas adcorpꝰ. gr̃i ad utriꝰq salutem. S¬
tate itaq ꝓficiebat. sicut carnis est etatis incre¬

Expanded text:
tis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? Non quod eum quasi filium quaerunt vituperat, sed cogit eos attollere mentis oculos ad quaerendum quid debeat aeterno Patri, ostendens et templum et omnia quae Patris sunt, non minus ad se quam ad Patrem pertinere, quorum una est majestas. Et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos. Et descendit cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. » Quid de sua divinitate loquitur non intelligunt parentes, et tamen ipse condescendit, et subditur illis ut implmater ejus conservabat omnia verba haec in corde suo. novit sive intellecta, sive non intellecta, in memoriam recondebat, ut tempore suo universa prout gesta erant, intelligeret, et quaerentibus explicaret. Et Jesus proficiebat sapientia et aetatet gratia apud Deum et homines » . Sapientia pertinet ad animam, aetas ad corpus, gratia ad utriusque salutem. Aetate itaque proficiebat, sicut carnis est incre
Abbreviated transcription (Latin):
ta. cui ioħs testimoniũ phibet uixta illud
Paraui lucernã xp̃o meo. Uiam dñi dirigit.
qui ad p̃cepta. eiꝰ uitã p̾parat: uñ illud. Siquis
diligit me. sermonẽ meũ seruabit.A.xi.
Et qui mussi fuerant: erant ex phariseis. Et
it̃rogauer̃ eũ. et dixctuat. Ed gͦ baptizas

Expanded text:
ta, cui Joannes testimonium perhibet, juxta illud: Paravi lucernam Christo meo . Viam Domini dirigit, qui ad praecepta ejus vitam praeparat. Unde illud: Si quis diligit me, sermonem meum servabit . A. 9Z Et qui missi fuerant erant ex Pharisaeis; et interrogaveru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuiam cũ nr̃a natura uiit. lit ampliꝰ nul¬
latenꝰ ant̃a penitꝰ natura ꝑdiuisionem ꝑło¬
ne disiungeretur. Nam et si caruẽ ad horam
disposuit. amme tñ et uerbi unio non defu¬
it.Uł habitabit in uobis ꝑ gr̃am ficut iꝑ¬
se ꝓmisit dicens suis. Scce ego uobiscsum tisq
gl̃oriam quasi unigeniti apatre. pienũ gr̃e et
ueritatis. Cũ ita uerbũ carnis se ueclamine obũ¬
braret. quasi collirio nobis oculos tergens. nos
hunules im pso sic humauato głam eiꝰ .i.ex¬

Expanded text:
rpetuam cum nostra natura iniit, ut amplius nullatenus a nostra penitus natura per divisionem personae disjungeretur. Nam, et si carnem ad horam deposuit, animae tamen et Verbi unio non defuit. Vel habitabit in nobis per gratiam, sicut ipse promisit, dicens: Ecce ego vobiscum sum gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. BEDA. Cum ita Verbum carnis se velamine obumbraret, quasi collyrio nobis oculos tergens, nos humiles in ipso sic humanato, gloriam e
Abbreviated transcription (Latin):
etũ ut herodes querat puerũ. ad ꝑdendũ eñ.
Nota qd̾ angłs cũ marie desponsate uͥginitatẽ
conm̃daret. dixit ad ioseph. Noli timere acci¬
ꝑe mariã conuigem tuam. Dost quͣa uero i
conuigẽ recognita est. ũt eciam iusti ioseph
uenerabił castitas cõm̃ daretur. ñ uxor eiꝰ set
mat̃ pueri dicta ẽ. ut hic. Accipe puerũ et ma¬
trẽ eiꝰ. Et iterũ. Reu̾tererũ puero et matre eiꝰ.
Et tursũ uiluica. Et erat ioseph. et mat̾ ciꝰ. Et
quociens cũq pꝰ partũ de utroq fit sermo mat᷑. x¬
accepit puerũ et matrẽ eiꝰ noc̃te. et recessit
inegiptũ. et erat ibi tisq ad obitũ herodis St¬

Expanded text:
 ut Herodes quaerat puerum ad perdendum eum. Nota quod angelus cum Mariae desponsatae virginitatem commendaret, dixit ad Joseph: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam. Postquam vero in conjugem recognita est, ut etiam justi Joseph venerabilis castitas commendaretur, non uxor ejus, sed mater pueri dicta est, ut hic: Accipe puerum et matrem ejus; et, Revertere cum puero et matre ejus ; et rursum in Luca : Et erat Joseph et mater ejus. Et quotienscumque de utroque fit sermo, mater accepit puerum, et matrem ejus nocte, et recessit in Aegyptum, et erat ibi usque ad obitum Herodis
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ꝙ illuminabile est. Itim̃ uero. quan iam
intesta nr̃e mortalitatis positũ et humana¬
tuͣ. Ioħs itaq ñ de luce tm̃ uerũ eciã de In¬
muine testimoniũ dedit. quia quẽ dm̃ p̃di¬
cauit. humanatũ uisibilit᷑ demonstrauit
dicens. Ecce aguꝰ cĩ. tĩ et plus quã ꝓpħa dictꝰ
est. Non erat ille lux. set ut testimoniũ ꝑiͥꝰ¬
beret de lumine. Non erat ioħs lux .i. ex se
illuminabił. et ad illuminando alios ꝑse suf¬
ficiens. sic̃ illa lux uera quã diximꝰ. set ad
ad hoc uenit ut testimoniũ ꝑiberet de illa¬

Expanded text:
 illuminabile est. Lumen vero, quasi jam in testa nostrae mortalitatis positum et humanatum. Johannes itaque non de luce tantum, verum etiam de lumine testimonium dedit; quia quem Deum praedicavit, humanatum visibiliter demonstravit, dicens: Ecce Agnus Dei. Unde et plusquam propheta dictus est. Non erat ille lux, sed ut testimonium perbiberet de lumine. Non erat Joannes lux, id est ex se illuminabilis, et ad illuminandos alios per se sufficiens, sicut illa lux vera quam diximus; sed ad hoc venit, ut testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tirabantur miordane qui descensio intẽpe
de suꝑbia ueteris hominis ad humilitatem
confessionis et emendationis descendñtes.
et saduceoꝵ uenientes adbap L. uiii¬
tismũ stiũ. dixit eis. ꝓ genies iuperaꝵ. quis
demonstrauit uobis fugere afitura ua: far

Expanded text:
tizabantur in Jordane, qui descensio interpretatur, de superbia veteris hominis ad humilitatem confessionis et emendationis descendentes. et Sadducaeorum venientes ad baptismum suum, dixit eis: Progenies viperarum, quis de
Abbreviated transcription (Latin):
am dñi. Uia dñi ꝑ quã ds̃ ad nos descendit
et nos ad illũ ascendimꝰ ẽ. fides. penitãcia di¬
lectio. Senute i. intnͣtiones tecte sunt: si pu¬
re leuãtur addm̃. Curuantur aut̃. si ꝓt̾tenis
facimꝰ que ꝓpt̃ dm facienda sut᷑. Phytis g̃ce:
latine dicitur uisio. Inde ppħa idest ꝓcul ui

Expanded text:
a Domini per quam Deus ad nos descendit, et nos ad illum ascendimus est fides in poenitentia, dilectio. Semitae, id est intentiones, rectae sunt, si pure elevantur ad Deum. Curvantur autem, si pro terrenis facimus quae propter Deum facienda sunt. Phyris Graece, Lati
Abbreviated transcription (Latin):
genimina iuꝑaꝵ uocantur. quia maloꝵ
parentũ acta imitantes bonis inuident.
eos q ꝑsecuntur. et ita ueuenati filii de
uenenatis parentibꝰ nati sunt. Cum gͥ pe¬
nitñcia et correctione maxime indigerent:
increpant᷑. qr ñ pͥus deponũt uenena ut sic
adbaptismũ uieniant. Uentura ita est extit¬
ma dĩ uindicta. quͣa tũc sugere peccator
ñ ualet. qui uc̃ ad lam̃ta peuitencie nonre

Expanded text:
genimina viperarum vocantur; quia malorum parentum acta imitantes, bonis invident, eosque persequuntur, et ita venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. Cum igitur poenitentia et correctione maxime indigerent, increpantur, quia non prius deponunt venena, ut sic ad baptismum veniant. Ventura ira est extrema Dei vindicta, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
racharie filiũ udeserto. Pilatus duo decimo
anuo tyberii cesaris udeam missus ꝓcutati¬
onẽ gentis suscepit. et ibi ꝑ .x. continuos an¬
nos pͣses ꝑdurauit. Annas et cayphas incipicu¬
te p̃dicatione ioħis pͥncipes fuere sac̃dotum.
set anuas illũ annũ administrabat. caxphas
uͦ eũ quo dñs cruccm ascendit. Nulli tẽ pontisi
na potestas p̾stabat sacerdociũ cui uolebat In¬
t̃ aunã et caypħã ites alii suuit pontificatu ꝑ¬
funcu. ut refert iosephꝰ. Ac ꝑhoc om̃e tẽpꝰ quo
dñs ur̃ int̾ris dociusse describit᷑. uitra quadri¬
eunii spaciũ coartatur. in quo successiones põ¬
tificũ quas iosephus memorat. uix ꝑ annos sui
qui et qͦsdam de uidea et młtos exgentibꝰ re¬
dẽpturꝰ erat. ꝑ regẽ gn̾ͣciũ et pͥncipes p̃dicati.¬

Expanded text:
achariae filium, in deserto. Pilatus duodecimo anno Tiberii Caesaris in Judaeam missus, procurationem gentis suscepit; et ibi per decem continuos annos praeses perduravit. Annas et Caiphas, incipiente praedicatione Joannis, principes fuere sacerdotum. Sed Annas illum annum administrabat, Caiphas vero eum quo Dominus crucem ascendit. Nulli tunc pontifina potestas praestabat sacerdotium cui volebat. Inter Annam et Caipham tres alii sunt pontificatu perfuncti, ut refert Josephus. noster in terris docuisse describitur, intra quadriennii spatium coarctatur: in quo successiones pontificum, quas Josephus memorat, vix per annos siqui et quosdam de Judaea et multos e gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Juda
Abbreviated transcription (Latin):
qui abota cõceptionis plenꝰ suit gr̃e et uentatis.
sota. doctores cõminit̾ afficiuatt aiãm xp̃i. uͥ
uerbo dei unita est. tantũ sapĩȩ et bonitatis sus¬
cepisse. quantũ pꝰsibile fuit c̃aturã srisciꝑe. In ea
enũ ut apłs ait. st̃ om̃s thesauri sapĩe et sciencie.
inea om̃is plenitudo diuinitatis inhabitat. Aliis
ta datus est ñ admͣsuram. Multi gͦ asserunt
ut alcuinꝰ inlibro de trinitate ad karolũ. aĩa
.x. tantã scienciam de om̃ibꝰ habere.ꝙͣ tãn diui
piens est ꝑuaturã. anima uͦ xp̃i adiuinitate ꝑ
gr̃am. Alus uͦ ñ uidetur ꝙ aliqua c̃atura ca¬
pax pꝰsit ȩẽ tociꝰ diuine cognitionis. uł tociꝰ dun¬
ne bonitatis sicut nec om̃ipotnͣcie. ducunt ñaq
ꝓ incõuenienti. c̃aturã hoc mͦ aẽ patificari cͤato¬
ti. ut ab ipso tantã scienciam habeat ꝙͣ tã⁊ ipse

Expanded text:
qui ab hora conceptionis plenus fuit gratiae et veritatis. Nota doctores communiter affirmare animam Christi ubi Verbo Dei unita est, tantum sapientiae et bonitatis suscepisse, quantum possibile fuit creaturam suscipere. In ea enim, ut Apostolus ait, sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae, in ea omnis plenitudo divinitatis inhabitat . Aliis ta, datus est non ad mensuram . Multi ergo asserunt, ut Alcuinus in libro De Trinitate ad Carolum, animam Christi tantam scientiam de omnibus habere, quantam divipiens est per naturam, anima vero Christi a divinitate per gratiam. Aliis vero non videtur quod aliqua creatura capax possit esse totius divinae cognitionis, vel totius divinae bonitatis, sicut nec omnipotentiae. Ducunt namque pro inconvenienti creaturam etiam hoc modo parificari Creatori, ut ab ipso tantam scientiam habeat quantam et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ uenientẽ in hũc mũdũ.L.xiiii
Inmũdo erat. et mũdus ꝑipsũ factus est. et
mũdus eum non cognonit. Lux illa .i. sapi¬
encia dĩ ꝑ quã factus c̃ mũdus. in mũdoe¬
aturis lucebat ratione creandi et guber¬
nandi eas. et mũdus .i. homo mũdũ inhabi¬
tans eã ñ cognoũ. Ut aut̃ cognosceretur.
humiliauit se formã scrui accipiens. Uñ

Expanded text:
enientem in hunc mundum. In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. Lux illa, id est sapientia Dei, per quam factus est mundus, in mundo eaturis lucebat ratione creandi et gubernandi eas; et mundus, id est homo mundum inhabitans, eam non cognovit. Ut autem cognosceretur, humiliavit se, formam servi accipiens. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
s audita natiuitate reuelantur cogitatioẽs.
cũ herodes et sui turbant᷑. Postea uero doct᷑¬
na eiꝰ et uͥtute. diffauiata. alii eũ quasi ma¬
guitũ. ueritatis. habuerunt. alii ab eo quasi
ase ductore recesserunt. Et erat auna ꝓ¬
phissa. fsilia. phauuel. de tribu aser. hec ꝓ¬
cesserat indiebꝰ multis. et uixetat cũ iuro

Expanded text:
sed audita nativitate revelabantur cogitationes, cum Herodes et sui turbabantur. Postea vero doctrina ejus et virtute diffamata, alii eum quasi magistrum veritatis habuerunt. Alii ab eo quasi a seductore recesserunt. « Et erat Anna prophetissa filia Phanuel de tribu Aser. Haec processerat in diebus multis, et vixerat cum viro
Abbreviated transcription (Latin):
morte dissolui. Mox aut̃ ut uidit. optabat
solui acorꝑe. et insinu abraͬe pacem hab̾e.
Quia uiderunt oculi mei salutate tuũ. Uo
dum. om̃ibꝰ ppłis querendũ dilectione. et cõs¬
picendũ. fidc. p̃parasti. ĩam carnis et m̃tis o¬
cuł saluatorem cõtẽplor. Beati qui uident
q̃ simeon uidit: beati qͥ ñ uiderunt et c̃di¬
derunt. Ium̃ ad reuelationem genciũ. et
gloriam plebis tue isrł. Salutare dicolum̃
ad reuelationẽ .i. ut reuebetur cecis oculis
gentͥiũ. nulla spe dm̃ci aduenitis crecto¬
tũ. et ut isrł głetur. excipiens suũ ꝓmissũ
et desideratũ. Bene reuelatio gencium isra¬
heł. głe p̃fertur. qr cũ plenitudo gencũ in

Expanded text:
morte dissolvi. Mox autem ut vidit, optabat morte dissolvi. Mox autem ut vidit, optabat solvi a corpore et in sinu Abrahae pacem habere. Quia viderunt oculidum omnibus populis quaerendum dilectione, et conspiciendum fide praeparasti, jam carnis et mentis oculis Salvatorem contemplor. Beati qui vident quod Simeon vidit: Beati qui non viderunt et crediderunt . Lumen ad revelationem gentium, et gloriam plebis tuae Israel. Salutare dico lumen ad revelationem, id est ut reveletur caecis oculis gentilium nulla spe Dominici adventus erectorum, et ut Israel glorietur excipiens suum promissum et desideratum. Bene revelatio gentium Israelis gloriae praefertur; quia cum plenitudo gentium in
Abbreviated transcription (Latin):
in spũ intemplũ. Uidere mortem. exꝑiri et
sentire eam significat. F dix mortẽ uidebit.
qͥ .xͣ. dñi oculis cordis pꝰ uidere satagit con¬
u̾sando. incelesti iħrłm. et suspirando cũ psal¬
mista cdicente: S nã pecĩ adũo hanc requirã
ut inhabitem indomo am̃i. Et cũ iudu¬
cerent puerũ itĩm parentes cius. ut facerent
scd̾m consuetudiuẽ legis ꝓeo: et ipse accepit
euinunas suas. Fadem grã qua uenturũ p̃noue¬
rat. uenientẽ cognouit. Qui celo t̃raq non ca¬
pitur. grandeui hominis ulnis gestatur. uro¬
pice accepit uet̾anꝰ infantẽ. ut doceret nos
cesuere liet̾em hominẽ cũ actibꝰ suis. et indu¬
ere nouũ iniusticia et sc̃ĩtate oꝑm . q̃ ꝑulnã
significantur. Accipit senior mũdus inno¬
cenciam xͥane infancie. ut renouetur sicut
aquila. E t benecdixit dm̃ et dixit. Hũc
dimittis seruũ tuũ dñe. scd̃m uerbñ tuũ iu
pace. Sciebat quã beati ocułi qui .xͣ. eẽnt
iusuri. et idõ donec illũ uideret nolebat

Expanded text:
in spiritu in templum. Videre mortem, experiri et sentire eam significat. Felix mortem videbit, qui Christum Domini oculis cordis prius videre satagit conversando in coelesti Jerusalem, et suspirando cum Psalmista dicente: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini . Et cum inducerentpse accepit eum in ulnas suas. Eadem gratia qua venturum praenoverat, venientem cognovit. Qui coelo terraque non capitur, grandaevi hominis ulnis gestatur. Tropice accepit veteranus infantem, ut doceret nos exuere veterem hominem cum actibus suis, et induere novum in justitia et sanctitate operum quae per ulnas significantur. Accepit senior mundus innocentiam Christianae infantiae, ut renovetur sicut aquila. Et benedixit Deum, et dixit: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace. Sciebat quam beati oculi qui Christum essent visuri: et ideo donec illum videret, nolebat
Abbreviated transcription (Latin):
bona oꝑa maiori lucio faciat. Set uidei
de generis uobilitate gloriantes. id citco se¬
peccatores ñ agnoᷤcebant. quia de habra¬
hã descenderant. Plapides intelliguntur
corcta gentiliũ. ad intellectũ dĩ insensibilia
Uñ eciam dicitut quibdã uidcis. auferam
cor lapideũ de carne ut̃a. Merito lapidibꝰ
gentes signant᷑. que lapides coluetunt: it
naturam lapidũ ñ usu cotpotis sit m̃tis
habitu conuerse. Uñ illud. Siuules iłlis
fuint qui faciut᷑ ea. et om̃s qui cõfidunt¬

Expanded text:
bona opera majori lucro faciat. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco peccatores non agnoscebant, quia de Abraham descenderant. Per lapides intelliguntur corda gentilium, ad intellectum Dei insensibilia. Unde etiam dicitur quibusdam Judaeis: Auferam cor lapideum de carne vestra . Merito lapidibus gentes comparantur, quae lapides coluerunt, in naturam lapidum non usu corporis, sed mentis habitu conversae. Unde illud: Similes illis fiant qui faciunt ea, et om
Abbreviated transcription (Latin):
ne enĩ de epyphania. qͥ sic incipit. dñi et sal¬
uatoris nr̃i aduentus in carne. dicit. ma¬
gos iudisse ignoratissimã stellam. ñ añ pan¬
cos dies. set ante ferme bienniũ sicut inꝗ¬
renti herode patefecerunt. Sñ abimatu

Expanded text:
ne enim de Epiphania, qui sic incipit: Domini et Salvatoris nostri adventus in carne, dicit magos vidisse ignotissimam stellam, non ante paucos dies, sed ante ferme biennium, sicut inquirenti Herodi patefecerunt. Unde a bimat
Abbreviated transcription (Latin):
exiliũ. in mennia urbe gallie. de mñ romani
ut regni uidaici. minuerent potnͣciã. duu¬
sa in .iiiiͬ. partes ꝓuincia. nui. fratres. arche¬
lai eidẽ regende pfecetunt. Qͥ singali a pͥn¬
cipatii quarte partis. gͥco sermoue sunt
teirche uocati. E quibꝰ unꝰ fuit herodes. qui
ioħm decollauit. et inpassione dni pilato
assensũ pͣbuit. scd̃s antipat᷑. t̾ciꝰ lisauias. qͥr¬
tus philippꝰ. ut scriptores tempoꝵ ꝓdunt.
Notandũ tnͣ quoꝵdã eẽ opinionẽ. ꝙ erodẽ
euoluto anno post xͥ. natiuitatẽ. occident
infantes abimnatu. et infra: Timebant enĩ
ut aiut ne puer cui sidera famulabant᷑.
paulo fupra etatẽ. uł infra. spͣem sibi t̃is¬

Expanded text:
exsilium in Vienna urbe Galliae. Deinde Romani, ut regni Judaici minuerent potentiam, divisa in quatuor partes provincia, quatuor fratres Archelai eidem regendae praefecerunt. Qui singuli a principatu quartae partis, Graeco sermone sunt tetrarchae vocati. E quibus unus fuit Herodes qui Joannem decollavit, et in passione Domini Pilato assensum praebuit; secundus Antipater, tertius Lysania, quartus Philippus, ut scriptores temporum produnt. Notandum tamen quorumdam esse opinionem, quod Herodes evoluto anno post Christi nativitatem, occiderit infantes a bimatu et infra. Timebat enim, ut aiunt, ne puer cui sidera famulabantur, paulo supra aetatem vel infra, speciem sibi trans
Abbreviated transcription (Latin):
ni eiꝰ anno .xlu. herodes occidit pueros ab
bunatu et infta. scd̃m tempꝰ ꝙ exquisierat
amagis. Tradiuit &̃ bistorie ipsũ herodem.
morbo uit̃cutis aque. et scatentibꝰ toto cor
tibꝰ illiꝰ ferocitatẽ apud romanos. pafsus est

Expanded text:
into. Herodes occidit pueros a bimatu et infra, secundum tempus quod exquisierat a magis. Tradunt etiam historiae ipsum Herodem morbo intercutis aquae et scatentibus toto cortibus illius ferocitatem apud Romanos, passus est
Abbreviated transcription (Latin):
exẽplũ. Ergo sensũ accepit de scriptutis. non
Exr uͥga de radice iesse. et nazarens de tadi ce
eiꝰ c̃scendet. pars uidet in qua regnabat arche¬
laus. anti xp̃i sequaces ostendit. Porto uara¬
reth galilce quo dñs tranffertur. gñtẽ que

Expanded text:
exemplum. Ergo sensum accepit de Scripturis, non Exiet virga de radice Jesse, et flos Nazareus de radice ejus conscendet . Pars Judaeae in qua regnabat Archelaus, Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, gentem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tione. Set iterũ cũ audiret que gesta es¬
sent iutẽplo. qͥd symeon dixerit. et qͥd an¬
filios drioꝗs annoꝵ. Binatus qͥppe spaciũ
ẽ duoꝵ annoꝵ Wmatos enĩ grece. aunꝰ
dicitur latiue. Occisio par iuloꝵ passiõẽ
figurat om̃iũ martitũ. qui pariuili .i. hu¬
nules et in nocentes occisi sut ab impuis.
quos significat herodes. Ed paruuli occi

Expanded text:
tione. Sed iterum, cum audiret quae gesta tione. Sed iterum, cum audiret quae gesta sunt in templo, quid Simeon dixerit, et quid Anfilios duorum annorum. Bimatus quippe spatium est duorum annorum. Imatos enim Graece, annus dicitur Latine. BEDA. Occisio parvulorum, passionem figurat omnium martyrum, qui parvuli, id est humiles et innocentes occisi sunt ab impiis, quos significat Herodes. Quod parvuli occ
Abbreviated transcription (Latin):
res scõs gñtibꝰ cõmiti. Ed erãt in egiptũ usq
ad obitũ regis. significat fidem xp̃i ĩgentibꝰ
mansurã. donetplenitudo coꝵ ĩtroeat. et
sir isrł saluus fat. Obitus quipꝑe herodis. t̃¬
minũ. intentiois maliciose. qua nẽ contra ec¬
łam uidea seuit insinuat. Nocte puertol¬
lit᷑ iuẽdulis a quibꝰ recedit ignorancie noctẽ
relinquens. Cum uͦ renertitur nulla noctis
mͣtio fit. quia in fine mnͣdi iuidei lucem fi¬
dĩ enoch et helia p̃dicantibꝰ suscipientes il¬
luminabunt.¬
ũc herodes uidens qmͣ illusus eẽt ama¬
conteri naues de tharsocilicie. ꝙꝰ magi cre¬
debantur occislit reduisse. Et mittens oeti¬
dit omnes pueros qui erant in bethleea
et inom̃ibꝰ finibꝰ eius. ab inatui et
infca: scd̃m tempꝰ ꝙ exquisierat ama¬
gis. Ueri simile est. cũ magi nchil hero¬
cdi renunciassent. ꝙ crediderit illos uisi¬
one stelle deceptos. et idõ crubuisse re¬
dire adse. et ita quieuit apueri inquisi¬

Expanded text:
ant in Aegypto usque ad obitum regis, significat fidem Christi in gentibus mansuram, donec plenitudo earum introeat, et sic Israel fiat salvus. Obitus quippe Herodis, terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judaea saevit, insinuat. Nocte puer tollitur, incredulis a quibus recedit, ignorantiae noctem relinquens. Cum vero revertitur, nulla noctis mentio fit, quia in fine mundi Judaei, lucem fidei Haenoch et Elia praedicantibus, suscipientes, illuminabuntunc Herodes videns, quia illusus esset a maconteri naves de Tharso Ciliciae, quibus magi credebantur occulte rediisse. Et mittens, occidit omnes pueros qui erant in Bethlehem et in omnibus finibus ejus, a bimatu et infra secundum tempus quod exquisierat a magis. Verisimile est, cum magi nihil Herodi renuntiassent, quod crediderit illos visione stellae deceptos, et ideo erubuisse redire ad se; et ita quievit a pueri inquisi
Abbreviated transcription (Latin):
cob definctus est. Post cuiꝰ obitũ. mathat
qui ꝑ siatham filiũ dauid geuꝰ duxit. cũ ẽet ex
cadem tribu eandem estam accepit uxorem
it exea genuit filiũ noĩe heli. Giacob et he¬
l fuerunt ut̾in fr̃ts. Quoꝵ iacob ex man¬
dato legis accep̃ uxorẽ stĩs sui heli. siue li¬
beris defuncti. et ex ea genuit ioseph. Itaq
ioseph scdm legrin dicitur filiꝰ heli. scd̾m¬

Expanded text:
cob, defunctus est. Post cujus obitum Mathat qui per Nathan filium David genus duxit, cum esset ex eadem tribu, eamdem Estam accepit uxorem, et ex ea genuit filium nomine Eli. Ergo Jacob et Eli fuerunt uterini fratres. Quorum Jacob ex mandato legis, accepit uxorem fratris sui Eli sine liberis defuncti, et ex ea genuit Joseph. Itaque Joseph secundum legem dicitur filius Eli, s