comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ ꝙ peccire ñ psit. E cce his ub euidẽt euidẽ¬
t̃ astruit̃.ꝙ post beatitudinis cõfirmationẽ exit
głis ẽ. ⁊in scĩs qui cũ dño sũt.⁊̃ tãto utiq lib̾uł.
qͣnto apecc̃o ĩmuniꝰ ⁊ adbonũ ꝓniꝰ. Quo N quiq
bonũ lib̾iuis ht̃ uditiũ. Uñ sidiligẽt inspitiat᷑.
lib̾ m uidet᷑ dici arbitͥum. ꝙ sñcoactiõe ⁊ neceᷤ

Expanded text:
melius quod peccare non possit. Ecce his verbis evidenter astruitur quod post beatitudinis confirmationem erit nctis qui cum Domino sunt; et tanto utique liberius, quanto a peccato immunius, et ad bonum pronius. Quo enim quisque bonum liberius habet judicium. Unde si diligenter inspiciatur, liberum videtur dici arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
tpralib agẽdis tͥonandi uiuacitate u̾sat᷑. aĩał
sensus ingent. quãdã illecebrã. tr̃ uelud ẜpens
alloquit᷑ feminã. huic aũt illecebre cõsentire. d̾
ligno uerto ẽ edẽ.S⁊ iste cõsens si sola cogitatio¬
nis delectatiõe cõtentꝰẽ. suꝑiori uͦ auctoritate
ita retinẽt᷑ m̃bra: ut ñ exhibeant̃ arma iq¬
titũ mulier sola comedit.Sĩ aũt in cõsensu illo
ita dec̾int᷑ quodq pecc̃m. ut si potestas sit. ⁊̃oꝑe
impleat᷑. Intelligẽda ẽ mulier dedisse uiro suo
simul edẽdũ illicitũ cibũ. Neq ⁊t pot̃ ꝑecẽm ñ¬

Expanded text:
ralibus agendis ratiocinandi vivacitate versatur, animalis sensus ingerit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritate ita retinentur membra, ut non exhibeanttitum mulier sola comederit. Si autem in consensu illo ita decernitur quodque peccatum, ut, si sit potestas, etiam opere impleatur; intelligenda est mulier dedisse viro suo simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
noll oĩo peccare. sõcedunꝰ quidẽ meliorẽ na¬
turã cẽ: quȩ oĩs peccare nollet. Concrdãt̃ et
ip̃iñ eẽ malã que tał sacta ẽ. ut pꝰs ñ peccare
si uellz. ⁊ iuste pͥunitã. que uolũtate ñ necessi¬
tate peccauit. sũ gͦ ħ bona sit. illa melior. cur
ñ utrãq facẽt. ut ubius laudatet̃ d̾ utͣq Illa
ftuctuose. mali uͦ ñ ĩpune ẽẽnt. It̃ inquiũt.
Posset deus uolũtatẽ eoꝵ uertere in bonũ.
quia om̃ipotẽs ẽ. poss reuera. cur nõ fec̃:
qr noluit. Cur noluit. Ip̃c nouit. ñdebemꝰ plu si¬

Expanded text:
nollet omnino peccare. Concedimus quidem meliorem naturam esse quae omnino peccare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illafructuose, mali vero non impune essent. Item, inquiunt: Posset Deus voluntatem eorum vertere in bonum, quia omnipotens est; posset revera. Cur non fecit? Quia noluit. Cur noluit? Ipse novit. Non debemus plus sa
Abbreviated transcription (Latin):
ti rõnis .i. tõi sapiẽtiȩ. eand illecebrã suggerit.
quȩ si cõsensit. tc̃ uir ⁊̃ cũ femina obũ uetitum
gustat. Sigͦ in motu sensuali tm̃ pecã illecebra
teneat᷑. ueniale acleiissimũ ẽ pecc̃m. Siuͦ infen¬
or par̾ rõnis cõsens it. ita ut sola cogitatioĩs dele¬
tatiõẽ. sñ uolũtate ꝑficiẽdi teneat᷑. mulier sola
mã ducauit. ñ uir. cuiꝰ auctoritate cohibet̃ uo

Expanded text:
ioni sapientiae eamdem illecebram suggerit; quae si consentit, tunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavit, non vir, cujus a
Abbreviated transcription (Latin):
peccaui. Suꝑbia t ht̃ confusioĩs deformitatẽ.
ñ cõfessioĩs huimilitatẽ. Nec ⁊̃ mulier cõsitet᷑
pccc̃m.is refert in alt̾m diẽs. ẜ. pẽs deccp̃ me ⁊ co¬
medi. ĩpari sexu. s pari fastu. Eoce h dic̃ aũgqr
parẽ fastũ huĩt mulier cũiuiro pant̃ gͦ suꝑlue¬
rũt :⁊ parit᷑ peccauer. S⁊ ħita det̃minari pot̃.

Expanded text:
abet confusionis deformitatem, non confessionis humilitatem. Nec etiam mulier confitetur peccatum, sed refert in alterum, dicens: Serpens decepit me, et comedi; impari sexu, sed pari fastu. Ecce hic dicit Aug. quia parem fastum habuit mulier cum viro; pariter ergo superbierunt, et pariter peccaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtꝰ a diine seu̾itatis. meo falli potuit ut ue¬
niale crecdi ẽẽ cõmissũ. S dolo illoẜpẽtino quo
mulier seducta ẽ: nullo mͦ arbitror illũ po̾se
seduci. Exhis dat̃ in telligi ꝙ mulier pluᷤᷤ pec¬
cauit. in qͣmaioris tumoris p̃sũptio fint. Que¬

Expanded text:
 divinae severitatis, in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo arbitror illum potuisse seduci. Ex his datur intelligi quod mulier plus peccavit, in qua majoris tumoris praesumptio fuit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
illecebrȩ cõsensit. ⁊ tẽ ẽ dãpnabile ⁊gͣue pectatũ
Qñ aut̃ mulier sñ uiro gustat: aliqñ ẽ mortale.
aliqñ ueniale pecẽm. Ut adictũ ẽ. tẽ mulier
sñ uiro gustat. cũita delectatio ẽ cogrtatioĩs pec¬
catũ tenet᷑. ut faciẽlũ ñ detͥnat᷑. uł cũ quidã tm̃i¬

Expanded text:
illecebrae consensit, et tunc est damnabile et grave peccatum. Quando autem mulier sine viro gustat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam ter
Abbreviated transcription (Latin):
lier quȩ uoluit usurpare diuinitatis eqͣlita¬
tẽ: ininua p̃sũptioẽ elata: credidit ita eẽ
fut̃m. Adã uͦ net illũ credidit.⁊ d̾peuitẽtia. ⁊¬
dĩ mĩa cogitauit. dũ uxori morẽ gerẽs. cuis
ꝑsuasioĩ cõsensit. nolẽs cã cõ tͥstare. ⁊ ase alie¬
natã relinq̃re ne ꝑiret. arbitratꝰ illũ eẽ ue¬
reret. ⁊ ꝑpenitẽtiã ueniã hr̃et. Minꝰ gͦ pecca¬

Expanded text:
lier, quae voluit usurpare divinitatis aequalitatem, et nimia praesumptione elata credit, ita esse futurum. Adam vero nec illud credidit, et de poenitentia, dia cogitavit, dum uxoris morem gerens ejus persuasioni consensit, nolens eam contristare et a se alienatam relinquere, ne periret; arbitratus, illud esse vereret, et per poenitentiam veniam haberet. Minus ergo pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uuari paruit adueniã. ut qui ꝑ iliũ ceciłat. ꝑ
aliũengeret᷑. Quigͦ ĩ citatorẽ huit ad malũ. ñ
ĩiuste reparato ẽ huit adbonũ. Blabolus uͦ ꝗa
sine alicuiꝰ tẽptano ẽ peccauit. ꝑ aliũ ut surgeret
bile pect̃m eiꝰ extitit. Pecc̃m uͦ hõĩs. sicut paliũ
lniñt mitiũ. ita ꝑ⁊liũ ñ in cõgrus huĩt remedi¬

Expanded text:
i potuit ad veniam, ut quod per alium ceciderat, per alium erigeretur. Qui ergo incitatorem habuit ad malum, non injuste reparatorem habuit ad bonum. Diabolus vero quia sine alicujus tentatione peccavit, per alium ut surgeret bile peccatum ejus extitit. Peccatum vero hominis sicut per alium habuit initium, ita per alium non incongrue habuit remedi
Abbreviated transcription (Latin):
emptatio aut̃ hoc mͦ facta ẽ stãs coramonis.
femina hostis suꝑb ñ aud in uba ꝑsuasionis
exire metuc̃s d p̃ħ endi s sub in t̾rogatioẽ eã
aggredit᷑. ut exrespõsioẽ colligẽt qualit̃ ĩma¬
litia ꝓcedẽ pͥs. sur inquit p̃cep̃ nob̾ds̃. ut ñ¬

Expanded text:
entatio autem hoc modo facta est: Stans coram femina hostis superbus non audet in verba persuasionis exire, metuens deprehendi, sed sub interrogatione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret, qualiter in malitia
Abbreviated transcription (Latin):
uis s pẽs r̃ rõnali aĩa si spu diabolico p̾sit sapiẽ¬
tissim dici. Nõ gͦ mitũ sidiabolus sp̃nsus ĩplẽs
spentẽ. sic̃uares implebat. si piẽtissimũ redei¬
dat õĩum bestiaꝵ. quẽ tñ adt: ptãdũ ñelegit
diabolus. si ꝑquod aĩal ꝑmissus fuit tẽptari añ¬

Expanded text:
itu diabolico possit sapientissimus dici. Non ergo mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bestiarum; quem tamen ad tentandum non elegit diabolus, sed per quod animal permissus fuit, tentavi
Abbreviated transcription (Latin):
uis.⁊ d se supba p̃sũptio: Que ꝑtẽptationẽ fue¬
rat cõuĩcẽdi aut ꝑhuñda. demq ñ cõtẽta suasi¬
ones peniis. asper̃ lignũ bonũ esu cũ aspe¬
ctu. nec credẽs se in posse mori. fo. tẽ putauit
dm̃ alicuiꝰ cã si g̃catiõĩs illa dixisse. Iomãducaũ
⁊ dedit uiro suo. fortassis cũ iliq̃ suasiõe. qͣm scͥptã
ĩtelligẽdã reliquit. uł forte ñ fuit suacdi neccis
cũ eã mortuã et̃ illo aibo ñ uidet iu. Sic gͦ ñ ẽꝑ

Expanded text:
fuerat convincenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putavit Deum alicujus causa significationis illa dixisse; ideo manducavit, et dedit viro suo fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit. Vel forte non fuit suaderi necesse, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
peccass. Si ꝓculdubio peccaret. nͥ hũc d̾fectũ
cibo p̃ueniret. habelut it nat̾alẽ appetitũ ⁊
modatũ. au ita satisfaciẽdũ erat. nedeftctu
ita ñ ex uitio eẽt s d̾nat̾a. si hoĩs cõlitio a pri¬
cpio suo .i. inpͥmo parẽte. aꝑfecto ĩchoata

Expanded text:
ctum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata
Abbreviated transcription (Latin):
G̃e. Cur ñ credamꝰ pͥmo̾ hoĩes añ pecc̃m geni¬
talib m̃briᷤᷤ ad pͣreationẽ ĩꝑare potuisse sicut
cet̃is in quolib oꝑe sñ uoluptatis pruritu u¬
tunt᷑. Incredibile ⁊ ñẽ dm̃ talia fecisse opcta
rẽt. ne cũ ardore seminarẽt. ł cũ dolore pare¬
rẽt. s pꝰpecẽm motũ illũ meruer̃. quẽ nupti¬
e ordinãe. cõtinẽtia cohib. Infirmitaᷤᷤ enĩ

Expanded text:
es ante peccatum genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa rent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia
Abbreviated transcription (Latin):
c̃hõ ĩmortał. ut ñ p̾s morisiñ peccaret. more¬
ret̃ aũt sipeccaret. filu il resurrectiois nec po¬
ter̃ ult̃ peccare. nec mori. Caro nr̃a ñ tẽ egebit
refectiõe ciboꝵ.qr nulla potĩt eẽ defecuo. Caro
ade ante pecem ua ĩ mortal creata ẽ. ut ꝑalimo¬
niã aduita. eẽt mortĩ ⁊ dolons exꝑs. Siegͦ im

Expanded text:
est homo immortalis, ut non posset mori si non peccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae ante peccatum ita immortalis creata est, ut per alimoniam a
Abbreviated transcription (Latin):
gͣndes natoᷤ facẽ. S⁊ ut hoc omntã. pot̾at cͥte
eis pr̃are ꝙ multis aĩalib p̃stitit. qͦꝵ pulli
licet sĩt pariuili. m̃ mox ut nascũt currũt.
⁊ matres secunt᷑. E cõtͣ hõi nato nec ad ĩces¬
sũ pedes idonei s̃. nec man̾saltẽ adscalpen¬
dũ habiles. ⁊ iuxta se mãmis poĩtis. nascen¬
tes magis pꝰ sũ esuriẽtes fiere qͣm suggere.

Expanded text:
t hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtingit: sic̃ quibꝰdã uidet᷑ ult locũ firmam̃¬
ti extẽdebat᷑ illa moles q̃ in feriori parte spissi¬
or atq crossior erat. Insuꝑiori uͦ ranor ⁊ leuior.
atq subtilior exstebat. de qua raniori sub̃a
putãt ꝗdã fuisse aquaᷤᷤ. quȩ suꝑfirma m̃tũ cẽ
dicunt᷑. Talis fut mũdi facies in inito. pͥus
qͣm formã reciꝑ uł dispositionẽ. Ostẽso qͣl
fuit mundi facies in ip̃o p̾mordio. incipit ꝓse
ꝓsequam̃ .ui. dieb sic̃ docet scͥpt̃a genesis
distinxit ds̃. ⁊ informas redegit ꝓͥas. cun¬
cta q̃ simul mat̾ialit̾ fecerat. ꝑfecitq opꝰsuũ
die serto. ⁊ sic dem̃ die .xii. reꝗeuit aboi oꝑe

Expanded text:
tingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit mundi facies i formam vel dispositionem. 7. Ostenso qualis fuit mundi facies in ipso primordio, incipit prosprosequamur. Sex diebus, sicut docet Scriptura Genesis, distinxit Deus, et in formas redegit proprias, cuncta quae simul materialiter fecerat. Perfecitque opus suum die sexto; et sic deinde die septi
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sos. płr dicit aũg cĩs pͥmordiales diũ reꝵ
in dõ eẽ. inducẽs similitudinẽ artificis. ĩcuiꝰ
dispoĩtione c̃ quał futura sit archa.Ita ⁊ ĩ dõ
uniꝰ ciuiꝰq rei fut̾e cã p̃cessit. Increatis uͦ q̃rũdã
reꝵ .sr ñ oĩum. cãc sũt xtait aũg. quia ĩserun
ds̃ seminales rõnes reb scđmqua alia exa¬
lus ꝓuenut̃. ut d̾li semine tale gͣnũ. de hac

Expanded text:
s primordiales omnium rerum in Deo esse; inducens similitudinem artificis, in cujus dispositione est qualis futura sit arca. Ita et in Deo uniuscujusque rei futurae causa praecessit. In creaturis vero quarumdam rerum, sed non omnium causae sunt, ut ait Aug. Quia inseruit Deus seminales rationes rebus, secundum quas aliae ex aliis proveniunt, ut de hoc semine tale granum, de hac
Abbreviated transcription (Latin):
lia hoĩum sanata sũt. Illũ ⁊̃ scri opotet. ꝙ
cũ angłoꝵ ministĩofacta sit mulieriᷤ formatio.
ñ eis ẽ tñ tribuẽda creatioĩs potẽtia. Angłi a
nullã possut creare nat̾am. gͦ nec formare co¬
stã inmulierẽ. nec carnis supplem̃tũ in locũ
atoressũt sic̃ nec agritolȩ segetũ aut arboꝵ.
Solus ds̃ .a. tͥnitas ẽ creator. Facta ẽ gͦ femi¬
na adõ ⁊̃ si costa munstrata sit ꝑangłos.

Expanded text:
lia hominum satiata sunt. Illud etiam scire oportet, quod cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco atores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina a Deo, etiam si costa ministrata sit per angelos. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
site facta sit mulier. ꝙ quib dã ñ placuit. ce¬
teꝵ si ad ꝑficic̃dũ coepꝰ mulien. ds̃ extsecũ
ta dcb̃⁊ dici. d̾ quo płres accepiss sub̾e par¬
tes. Restat gͥ ut d̾ sola illiuᷤᷤ coste sub̾ci sũ oĩ¬
extͥnseco ad ditam̃to ꝑdiuinã potẽtiã in
semet ip̃a multiplicata: mulieriᷤᷤ corpꝰ fa¬
ctũ dicat᷑ eo sane miracło quo p̾ea d̾.u.pa¬

Expanded text:
 placuit. Caeterum si ad perficiendum corpus mulieris Deus extrinsecum ta deberet dici, de quo plures accepisset substantiae partes. Restat ergo ut de sola ipsius costae substantiextrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata, mulieris corpus factum est, eo sane miraculo, quo postea d
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ qualib parte corporis uiri. s d̾lat̾ẽ eiꝰ for¬
mata ẽ. ut ostẽtdet᷑ quod ĩ cõfortiũ creaba¬
tur dilectiõis. neforte si fuss d̾ capite fac¬
ta. uito ad dñationẽ uidet᷑ p̃ferenda. aut
nẽdã cognoscẽt. qͣm d̾ suo lat̾e suptã didi¬
ciss. Qt̃ dormiẽti ⁊ ñuigilãti costa subtͣcta ẽ.

Expanded text:
de qualibet parte corporis viri, sed de latere ejus formata est, ut ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de capite facta, viro ad dominationem videretur praeferenda; aut nendam cognosceret, quam de suo latere sumptam didicisset. 4. Quare dormienti et non vigilanti costa subtracta est.
Abbreviated transcription (Latin):
hõ pͥusquã tangeret ħ lignũ bonũ ⁊ malũ.
prudẽtiã tm̃.ꝙ. ⁊̃ ꝑ exꝑiẽtiã nouit usurpa¬
to ligno uetito. qr ꝑ exꝑiẽtiã mali didicit.
ꝗd sit int̃ bonũ obediẽtiȩ.⁊ malũ mobediẽ¬
tie. Siuͦ pͥmi parẽteᷤᷤ obẽdiẽteᷤ eẽnt. nec cõtͣ

Expanded text:
bonum et malum; prudentiam tantum. Quod experientiam novit usurpato ligno vetito, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae. Si vero primi parentes obedientes essent nec co
Abbreviated transcription (Latin):
set. pena seq̃ret᷑. ⁊ si nemo ꝓhibutiss: simi¬
ti tm̃. s ꝓhibẽti ob est. sicut aliena pecunia.
sũ uͦ tãgit᷑ ꝙ nec tãgẽti obest. siñ ꝓhibet᷑.
pͥmꝰ hõ are bona ꝓhibitꝰ penã incurrit. ũ
ñ exre mala s exmobediẽtia. pena ẽẽ mõ¬
stret̃. sic̃ ex obedic̃tia palma. Pe formatioe¬

Expanded text:
 si nemo prohibuisset, simitantum, sed prohibenti obest, sicut aliena pecunia; Cum vero tangitur quod nec tangenti obest si non prohibetur, primus homo, a re bona prohibitus, penam incurrit, ut non ex re mala, sed ex inobedientia pena esset moraretur, sic ex obedientia palma, ad quo
Abbreviated transcription (Latin):
iscdm spẽs quaᷤ hr̃e c̾nimꝰ. ut maiores mun¬
di partes. quedã uͦ mat̾ialit̃ tm̃. S⁊ ut dicunt.
moyses loquẽs rucdi ⁊ carnali ppło. locutiõis
modũ tẽꝑauit d̾dõ loquẽs. asimili hoĩs. ꝗ ꝑ
moraᷤ tp̃rũ. oꝑa sua ꝑficit. cũ ip̃e simul oꝑa
sua ꝑficit. cũ ip̃e simul oꝑa sua fecetit. Uñ
aug̃. Iõ inqͥt moy se̾ diuisi refert dm̃ illa o¬
ꝑa fecisse. qr ñ potuit simul ab hoĩe dici. ꝙ
adõ simł potuit fieri. Itẽ. potuit duudẽ scri
ria ita formata simul eẽ. hũisse. illos.ui. di
formalit̾. partĩ causalit̃. Qnõ in telligendũ¬

Expanded text:
m species quas habere cernimus, ut majores mundi partes; quaedam vero materialiter tantum. Sed, ut dicunt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul suaipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scrria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dieformaliter, partim causaliter . 6. Quomodo intelligendu
Abbreviated transcription (Latin):
feniores ĩ unã matͥcẽ. ut lux que p̃tito bidu¬
o aquã clara luce lustrau̾at. inpuro aere
b apta. E od̾ a die ꝓtulit t̾ra herbã uitẽtẽ.
lignũq faciẽs fructũ. Si aũt querat᷑ uͥ cõgre
sicut nebula tegẽt traᷤ. s cõgregatioe esse
spissatas.⁊ iõ facile in unũ pꝰse redigi locũ.
sũq multa cõstet eẽ maria ⁊ fumina. ĩ unũ
tñ locũ clic̃ aquas cõgregataᷤᷤ. ꝓp̃ cõtinuati

Expanded text:
feriores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere bus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si autsic ut nebula tegeret terras, sed congregatione esse spissatas, et ideo facile in unum posse redigi locum. Cumque multa constet esse maria et flumina, in unum tamen locum dicit aquas congregatas propter continua
Abbreviated transcription (Latin):
ẜiferiores cãs. quia ñerat in reꝑ caĩs semi¬
nalib ut ita fieret. s scđm suꝑiores. ñ ccͣ na
turã oꝑantes. quia in reꝵ caĩs nat̾alib erat
ut ita poss fieri. Quod hõextͣ paradisũ cre¬
atus. in paradiso sit positꝰ. ⁊qr̃ ita sit factũ.
oiẽm aũt ita formatũ tulit ds̃ ut scͥpt᷑a doc.¬

Expanded text:
feriores causas, quia non erat in rerum causis seminalibus ut ita fieret; sed secundum superiores, non contra naturam operantes, quia in rerum causis naturalibus erat ut ita posset fieri . 5. Quod homo extra paradisum creatus, in paradiso sit positus; et quare ita factum sit. Hominem autem ita formatum tulit Deus, ut Scriptura doc
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ audiẽdi qui putat̃ aĩam cẽ partẽ dĩ. Si tt ħ
eẽt. nec ase nec ab alio dapi pꝰs. nec ad malĩt
faciẽctũ uł patiendũ cõpelli. nec ĩmeli ł de
t̃ius mutari. flatꝰ gͦ quohoĩem aĩauit. factꝰ
c̃ adõ. ñ d̾ dõ. nec d̾ aliqua mat̾ia. s. d nicbilo.

Expanded text:
ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo.
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ acnoct̃. In p̃cedẽti tͥ luo disposita ẽ uni¬
u̾sitatiᷤᷤ huiꝰ mũdi machina.⁊ partib suis¬
distributa.formata n luce pͥma die q̃ uniu̾¬
sa lustraret. dduo sequẽtes dies attͥbut sũt
sup̃mȩ. ⁊ ĩ fime parti mũdi. firmam̃to .s. ⁊¬

Expanded text:
ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suisdistributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae parti mundi, firmamento s
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ fact̾ ẽ sol. silux illa facic̃do dic̾ suffici¬
cbat. Ad qd dici pot̃. qni bur illa forte supioreꝰ
partes illustradat⁊ ad illunimationẽ ĩ fenoꝵ
solẽ fieri oportebat ł potiꝰ iõ. qr facto sole
diei. fulgor auct c̃. Amplion u multo luce

Expanded text:
re factus est sol, si lux illa ad faciendum diem sufficiebat. Ad quod dici potest quoniam lux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce
Abbreviated transcription (Latin):
explicare . uͥ.s. illa matĩa substitĩt. ⁊ qͣntũ ĩ
altitudine porrigebat᷑. Adꝙ. nicͥ tem̾e asse¬
rẽtes. dm̃s ꝙ. illa pͥma reꝵ õĩum moles quan¬
do creata ẽ. ibidẽ ad eẽ uidet᷑ ꝓdusse. uͥnũc
formata sub sistit. Eratq nreũ helem̃tũ. umo

Expanded text:
explicare, ubi scilicet illa materia substiterit, et quantum in altitudine porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moles quando creata est, ibidem ad esse videtur prodiisse, ubi nunc formata subsistit. Eratque terreum
Abbreviated transcription (Latin):
ruer̃ ñ fuer̾ p̃scu sui casus. Iõq beati ñ
fuer̃. ⁊ qd̾ angłi qui ꝑstiter: beatitu dinẽ
sibi affut᷑am p̃scierũt atq d̾ ea certi: in
spe exutenĩt. Uñ quodã mͦ iã beati erat̃.
⁊reua si ita fuiss. poss ilios dici.: aliq̃ mͦ¬
fuisse beatoᷤᷤ. alio̾ uͦ ñ. qui nescier̃ euentũ

Expanded text:
asus, ideoque beati non fuerunt. Et quod angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui nesciverunt eventum
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ali motu reꝑ. s mirabilit̃ facta sũt abs¬
condite cause. indõ fuer̃. Quoꝵ unũ erit qd̃
mulier facta ẽ d̾lat̃e uin dormienti. Non
hũt pͥma rerũ cõditio ut femina sic fieret.
tuit mutibili uolũtate aliꝗd facẽ putaretur

Expanded text:
naturali motu rerum, sed mirabiliter facta sunt, absconditae causae in Deo fuerunt; quorum unum erat, quod mulier facta est de latere viri dormientis. Non habuit prima rerum conditio ut femina sic fieret, tuit, mutabili voluntate aliquid facere puta
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ ẽ illas spuales nataᷤᷤ cõnemẽtes suȩ p̃i¬
tari. ⁊ excellẽtie. ⁊ ĩ eẽntia. ⁊ informa. ⁊ ĩ facul¬
tate differẽtias accepisse. in exordio suȩ condi¬
tioĩs. quib alii suꝑiores. alii infeniores dei
sapiã cõstituerẽt̃. alus maiora. alus minora
dona pr̃anteͥs. ut qui tc̃ ꝑnat̃alia bona. alus
excellebat. ip̃i ⁊ post ꝑmunera gr̃e ei̾clẽ pte¬
tẽnt. Qui a nat᷑a mag̃ subtiles.⁊ sapĩa ãpli

Expanded text:
 est illas spirituales naturas convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis excellebant, ipsi etiam post per munera gratiae eisdem praeessent. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
inferiore. Nec noĩ at̃ quisq ordo ab om̃i re
qͣm pleniꝰ aliis accep̃. s ab aliq̃reꝵ q̃s acce¬
pit. Uł pot̃ cõparatio referri.ñ ad ip̃os ordi¬
nes. sz ad alia dona.nec adom̃ia alia dõa.
sed ad quȩdã. Sic̃ u hor̃es cũpłra hant do¬
na. quedã alus excellẽtiꝰ p̃sid. ita forte ⁊ã

Expanded text:
ec nominatur quisque ordo ab omni re quam plenius aliis accepit, sed ab aliqua rerum quas accepit. Vel potest comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possi
Abbreviated transcription (Latin):
dia ñ queat. cũ uidelicet actꝰ om̃is in motu ẽ¬
sistat. In dõ aũt motꝰ nullus ẽ. Sic̃ gͦ excalore
solis aliqua fieri cõtĩgit. nulla tñ in ip̃o uł in
ciꝰ calore facta motiõe. uł mutatiõe. Ita exdĩ
uolũtate. noua hñt eẽ sñ nuitatiõe auctoriᷤ.
qui ẽ unũ ⁊ solũ pͥncipiũ oĩum. Aristotiles¬

Expanded text:
dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in ejus calore facta motione vel mutatione: ita ex Dei voluntate nova habent esse sine mutatione auctoris, qui est unum, et solu
Abbreviated transcription (Latin):
rerum insinuãs. scriptura dm̃ ee greatorem.
ininũq tp̃ris. atq om̃iũ uisibiliũ inuisibi¬
liũ creaturꝵ. Inpͥmordio sui ostẽdit dicens.
mũdũ factũ refert. E lides ettorẽ quorũdam.
plura snĩ pͥncipio fuisse pͥncipia opinantiũ.
Plato naq ma initia extimauit. dm̃ .s. ⁊ exẽ¬
ptar.imat̾iam. up̃a. increata sñ pͥncipio. ⁊ dm̃
quasi artificẽ. ñ creatorẽ. Creator ⁊ ẽ qui de¬
de nichilo aliqua facit. ⁊ creare ꝓͥe ẽ. denicinlo¬
facẽ. s ñ creare. ocat᷑q factor siue artifex. s¬
ñ creator Hoc it nom̃soli do ꝓpͥe congnut. q
o nichilo qued aĩ ⁊ d̾ aliquo aliqua facit. Ip̃e ẽ
ẽ gͦ creato. ⁊ opifex. ⁊ factor. s greatioĩs nomen
sibi pͥe retinuit. Alia uͦ ⁊̃ creatis cõmunicauit.
Inscͥptura tñ sepe creator accipit̃ taqͣm fac¬
tor: i creare sic facẽ. sñdistĩctio ẽ sigͥficatioiuis.
erũtũ sciendũ ẽ ħu̾ba .s. facẽ. create. ⁊ agẽ.¬

Expanded text:
rerum insinuans Scriptura, Deum esse creatorem initiumque temporis atque omnium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio sui ostendit, dicens,mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinantium. Plato namque tria initia existimavit, Deum sciliceteriam, et ipsa increata sine principio, et Deum quasi artificem, non Creatorem. Creator enim est, qui de nihilo aliqua facit. Creare igitur profacere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui et de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo Creator, et opifex, et factor, sed creationis nomen sibi proprie retinuit, alia vero etiam creaturis communicavit. In Scriptura tamen saepe creator accipitur tanquam factor, et creare sicut facere sine distinctione significationis. Verumtamen sciendum e
Abbreviated transcription (Latin):
cellent̃ data sũt inpnrticipatiõe. In ista n
celesti patͥa. uͥ plenitudo boniẽ: licet q̃dã
data sint excellent᷑: nicͥ tñ possidet̃ singu¬
larit. Omĩa i in om̃ib sũt. ñ quidẽ eqͣlr.
quia alii alus sublimiꝰ possidẽt. que tam̃
puis sortiti sũt uocabula. Inferiorib cet̾a
relĩquẽte̾ ordinib ad cognominationẽ.
ũseraphin. ꝗordo excellẽtissimꝰ estimatur.
tã dilectionẽ qͣm cognitionẽ diuinitatis.
icet᷑a uͥtutũ dona. cet̾is om̃ib subliiniꝰ ꝑ¬

Expanded text:
cellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti curia, ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint excellenter, nihil tamen possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt, non quidem aequaliter; quia alii aliis sublimius possident, quae tamen amen ex praecipuis sortiti sunt vocabula, inferioribus caetera relinquentes ordinibus ad cognominationem; ut seraphin, qui ordo excellentissimus aestimatur, tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris omnib
Abbreviated transcription (Latin):
sũt tenuitatiᷤᷤ. ut amortalib uidi ñualeat.
nͥ suꝑ uestita aliq̃ crossiori forma. qua assũ¬
pta uidẽt᷑. depositaq uidi desmut. Angłis
uͦ in ał. mutata sũt ĩca su. corꝑa. indetiorẽ
qualitatẽ. spissioris aeriᷤᷤ Sic t aloco dig̾ori

Expanded text:
sunt tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant nisi supervestita aliqua grossiori forma, qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qu
Abbreviated transcription (Latin):
occultiora nouer̃. ⁊ ea ꝑcõgruã tẽꝑationeᷤ
clem̃toꝵ. lattnt spargͣiut̃. atq ita ⁊ gignen¬
imitit. Nã iniqͥ malitia. uolũtatẽ suã ht̃ ĩui¬
stã. potestatẽ aũt ñ nͥuiste accip̃. siue ad su¬
ã penã. siue ad alioꝵ. ł penã maloꝵ. uel

Expanded text:
occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita gignenmittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰsũt flecti ĩ utrãq par. accipi oportet ẜ sta¬
boni angłi ꝑ gr̃am ita sũt cõfirmati. uͥtͣ
peccare ñ pꝰsit̃. ⁊ mali ita uitio obdurati. u
bñ uiuẽ nequeãt.Similit̃ ⁊ illũ ysidon in¬
celligẽdũ ẽ. angłi mutabiles nat̾a.ĩmu¬
iñ mutari nequeat. Adhũ repͥugnat grͣi

Expanded text:
possunt flecti in utramque partem, accipi oportet secundum staboni angeli ita per gratiam sunt confirmati, ut peccare non possint; et mali ita in vitio obdurati, ut bene vivere nequeant. Similiter etiam illud Isid. intelligendum est: Angeli mutabiles sunt natura, immuinde mutari nequeant. Ad hoc enim repugnat gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ flecti p̾sũt. Hic uidet̃ dicere quod
cti possũt. gͦ ⁊ bomi pꝰsũt fieri mali. ⁊ mali
boni. ad quod dm̃s. quia bomi tanta gr̃a c̃¬
firmati sũt. ut ñ queat fieri mali. Et mali
adeo ĩmalitia obdurati sũt. ut ñ ualeant
tanea uolũtate. ꝑ gr̃am quid̾ adiuti bonũ
cligut̃ ⁊ inalũ respnuut. ⁊ mali similit̃. spõ¬
tanca uolũtate agrã destituti. bomĩ uitãt̃.

Expanded text:
partem flecti possunt. Hic videtur dicere quod cti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali boni. Ad quod dicimus quia boni tanta gratia confirmati sunt, ut nequeant fieri mali; et mali in malitia adeo obdurati sunt, ut non valeant tanea voluntate per gratiam quidem adjuti bonum eligunt, et malum respuunt, et mali similiter spontanea voluntate a gratia destituti, bonum vitant,
Abbreviated transcription (Latin):
aliis nõ ẽ data. culpa eoꝵ fuit. qr cũstare poᷤᷤ¬
sent noluer̃ quo usq grã apponẽ apponeret᷑.
cis gra ẽ appoita. Aꝑte gͦ cadẽtiũ culpa ĩh
dephendi pet̾. quia licet sinegr̃a nequur̃t ꝓ fi¬
erat. increatione pot̃ant ñ cadẽ .i. stare. quia
nicͥerat q. adcasũ eos cõpelłz̃. s sua spõtanea
uolũtate declina uer̃.ꝙ si ñ seciss ꝙ datũ ẽ

Expanded text:
aliis non est data, culpa eorum fuit, quia cum stare possent, noluerunt quousque gratia apponeretur; eis gratia apposita est. Aperte ergo cadentium culpa in hoc deprehendi poterat in creatione, poterant non cadere, id est stare; quia nihil erat quod ad casum eos compelleret, sed sua spontanea voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
no. Qd̃ inifernũ qͦtiedie descẽdãt aliqͥ demo¬
nũ. ui simileẽ. qui aĩas illuc autãda de¬
ducũt. Et quod illic aliqui sẽꝑ sũ. alt̾natis
forte uicib. ñ ꝓcul ẽ auero. qui illic aĩas de¬
tinẽt. atq crutiãt. Qd̃ aut̃ aĩe malor illuc
descẽdat. atq ibi puniant᷑. exeo cõstat. qd̾
xp̃s adinferos descẽdit. ut iustos ꝗibi tene¬
bant̃. educẽt. Si n iusti illuc descedebãt. mł¬
to mag̃ inusti. ⁊ sic̃ t̃dit auctõitas. cũ iustoᷤ
eduxit. iniquo ibi teliquit. Momordit enĩ
infernũ. ñ absoebuit. Quidã putãt luci fer̃ inĩferuo

Expanded text:
 inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, atque illic puniantur, ex eo constat, quod Christus ad inferos descendit, ut justos qui ibi tenebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momordit enim infernum, non absorbuit. 6. Quidam putant Luciferum esse in inferno
Abbreviated transcription (Latin):
mõ. alio uͦ iꝑfecti. Beati uͦ ñ fuci. usq ad cõ¬
fir manionẽ. nͥbratitudo accipiat᷑. ut iam
dictũ ẽ Ille statꝰ ui nocẽtie. ⁊ bonttati. in quo
one ⁊ cõu̾sione. Post creaionẽ nãq mor ꝗ¬
dã cõu̾si sũt. adcreatorẽ suũ. quidã au̾si. Cõ¬
hr̃e. Inuidȩ nãq mat̾ ẽ suꝑbia. qua uolu¬
crũt se parificare dõ.Incõu̾sis quasi ĩspecło
relucẽ cep̃ dĩ sapĩa. qua illuminati sũt. au̾¬
si nͦ excecati sut. Et illi quidẽ cõi̾ssi. ⁊ illumi¬

Expanded text:
modo imperfecti. Beati vero non fuerunt usque ad confirmationem, nisi beatitudo accipiatur, ut jam dictum est, ille status innocentiae et bonitatis in quo one et conversione. Post creationem namque mox quidam conversi sunt ad creatorem suum, quidam aversi. Core. Invidiae namque mater est superbia, qua voluerunt se parificare Deo. In conversis quasi in speculo relucere coepit Dei sapientia qua illuminati sunt; aversi vero excaecati sunt. Et illi quidem conversi sunt et illumi
Abbreviated transcription (Latin):
Icelo .i. d̾ empyreo in qͦcũ aliis fuerat. diectꝰ ẽ
mistũ caliginosũ aerẽ cũ om̃ib suȩ pͣuita¬
tis cõsortib. Nã ut iob̾s ait in apõc. diaco
quia lucifer ille aliis maior ñ solus cecidit.
s cũto alui multi. qͥ ei ĩmalitia cõsenserũt.
eosq cadẽtes huiꝰ caliginosi aeriᷤ habitacu

Expanded text:
id est, de empyreo, in quo cum aliis fuerat, dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi, cem stellarum, quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caligi
Abbreviated transcription (Latin):
oni opponẽs. cõ sequẽt̃ subdit.s q̃r discer¬
nebant̃ illi acet̾is. ut ds̃ istis que ad ip̃os ꝑ¬
tinẽt nõ reuelaret.aliis uͦ reuelaret. cũ ñ
pͥus sit ipc̃ ultor qͣm aliqͥs pecc̃or. Nõ it dã¬
pnat ipẽ ĩnocentes. hic uidet᷑ ĩnuere qd̾
nec peccat᷑is futurũ inalũ. nec ꝑ mãsutis
futurũ bonũ reuelam̃t. Iõq nec illi . ᷤeci¬

Expanded text:
 consequenter subdit: Sed quare discernebantur illi a caeteris, ut Deus istis quae ad ipsos pertinerent non revelaret, aliis vero revelaret, cum non prius sit ipse ultor quam aliquis peccator? non enim damnat ipse innocentes. Hic videtur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceci
Abbreviated transcription (Latin):
ãplius. multoq certiꝰ uolũtate. Nã illiꝰ ma¬
la uolũtaᷤ eẽ nũqͣm pot̃. tãqͣm sibonꝰ filui
patrẽ uelit uiuẽ. quẽ ds̃ bona uolũtate uli¬
lt mori. Et rur su fien pot. ut ħuelit hõ uo¬
luntate mala.ꝙ. ds̃ uult bona uelu sima¬
lus filiꝰ uelit mori patrẽ. uelit ⁊̃ ħ ds. Nempe

Expanded text:
mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, velit hoc etiam Deus. Nempe
Abbreviated transcription (Latin):
e qua pͥus qm tͣcͣtemꝰ: duo nob̾ discutiẽda
occurrũt. pͥmũ quare illa mat̾̃ra cõfusa in¬
formis dicat᷑. an quia om̃i forma caruerit.
tã fore ĩformẽ. ꝙ nullã oĩo formã habuĩt.
qr ñ aliꝗd corporcũ tale existere pot̃. ꝙ nul¬
lã bãt formã. S⁊ iõ ñ absurde ĩformẽ appel¬
lari posse diñs: qr in cõfusioẽ ⁊ ꝑmixtione
quadã subsistẽs. nũdũ pulc̾m aꝑtãq et
distĩctã receꝑat formã qualẽ mͦ cͥuimus.
facta ẽ gͥ illa mat̃ia informa cõfusioĩs

Expanded text:
e qua re priusquam tractemus, duo nobis discutienda occurrunt. Primum, quare illa materia confusa informis dicatur, an quia omni forma caruerit, tam fore informem, quod nullam omnino formam habuerit, quia non aliquid corporeum tale existere potest quod nullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo il
Abbreviated transcription (Latin):
dõq aug̃ ext̃minãs opinonẽ eoꝵ. qui ã¬
głos creatos fuisse malos putãt auctoi̾tate.
⁊ rõe ꝓbat bonos fuisse creatoᷤ.⁊ u̾ba p̃missa
beati iob. quȩ illi ꝓse inducebãt. qmͦ sĩt̃
intelligẽda aꝑit.ita dicẽs suꝑ genesĩ. Qmĩa

Expanded text:
 1, exterminans opinionem eorum qui angelos creatos fuisse malos putant, auctoritate et ratione probat bonos fuisse creatos, et verba praemissa beati Job quae illi pro se inducebant, quomodo sint intelligenda aperit, dic
Abbreviated transcription (Latin):
nerib p̃diti sũt:⁊ digͥtate excellẽtioreᷤ aliis
constituti. Qui uͦ nat̾a minꝰ subtiles. ⁊ sapĩa
minꝰ ꝑspicaces cõditi s̃. minora gr̃e dona ha¬
mod amine cũcta ordinãtis. Iñ ip̃a faculta¬
te arbiti differẽtia aĩadu̾tẽda c̃.ẜ. differentẽ
uĩ. Et sic̃ differẽs iugor⁊ subtilitaᷤ nat̃s̨ ĩfirmi¬
tatẽ ñ adlucit. minorq cogtio sapĩe. ĩgnorã¬
tiã ñ ingent sic lib̾ta inferior nullã arbitͥo
necessitati uolutatẽ ĩponit. Quȩ coĩa ⁊ eqͣlia¬

Expanded text:
diti sunt, et dignitate excellentiores aliis constituti. Qui vero natura minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, minora gratiae dona hamoderamine cuncta ordinantis. In ipsa facultate arbitrii differentia animadvertenda est vim. Et sicut differens vigor et subtilitas naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nullam arbitrio necessitatis voluntatem imponit. 3. Quae com
Abbreviated transcription (Latin):
angłi singuł hõib anunꝰ plĩb ad custodiã ł
extitiũ deputatꝰ sit. S cũ lecti tot sit̃ quot
boni angli sũt. płres constat ẽẽ om̃s simul
bonos imalos hoĩes qͣm boni angłi sit. Et
cũ tot sĩt electi quot angłi boui.⁊ angłi bom
płres sit̃ qͣm in ali. płresq sint hoĩes mali qͣ
boni. ñ ẽ ambiguũ płres eẽ hõies bonõ qͣ sĩt

Expanded text:
angeli singulis hominibus, an unus pluribus ad custodiam vel exercitium deputatus sit? Sed cum electi tot sint quot et boni angeli sunt, plures constat esse omnes simul bonos et malos homines quam boni angeli sint. Et cum tot sint electi quot angeli boni, et angeli boni plures sint quam mali, pluresque sint homines mali quam boni, non est ambigendum plures
Abbreviated transcription (Latin):
dñr qui sibi subiectis quȩ sut ageda dipo¬
mũ. eisq ad explẽda diuna ministia pͥn¬
aipãt. Potestates nõant hii. ꝗ hoc cet̾is potẽ¬
tius insuo ordine acceꝑut. ut uͥtutes adu̾¬
se eis subiccte. eoꝵ refrenẽt̃ potestate. ne
hoĩes tẽptate tñi ualeãt. qͣntũ d̾sicderat.
Uirtutt᷑ uocãt᷑ illi. ꝑ quoᷤ signa ⁊ miracła
frequẽt᷑ fuit. Archangłi qui maiora nũti

Expanded text:
da, disponunt, eisque ad explenda divina mysteria principantur. Potestates nominantur hi, qui hoc caeteris potentius in suo ordine acceperunt, ut virtutes adversae eis subjectae eorum refrenentur potestate, ne homines tentare tantum valeant, quantum desiderant. Virtutes vocantur illi per quos signa et miracula freq
Abbreviated transcription (Latin):
uiret. Positꝰ ẽ gͦ hõ inmedio. ut ⁊ ei ẜuiret᷑.
⁊ ip̃e ẜuiret: ut acciꝑi utͥmq ⁊ reflueret to¬
tũ adbonũ hoĩs. ⁊ ꝙ accep̃ obsequiũ. ⁊ qd ĩ¬
pendit. Ita a uoluit ds̃ sibi ab hoĩe ẜuiri.
ut ea ẜuitute. ñ ds̃ s hõ ẜuẽs. uiuaret᷑. Et

Expanded text:
iret. Positus est ergo homo in medio ut et ei serviretur, et ipse serviret; ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
nas. q̃ ã uellet ⁊ sic̃ uellet. hec iõ dicta est
aqua. qr om̃ia quȩ ĩ tra nascũt᷑. sine aĩ alia.
siue arboreᷤᷤ uł herbȩ ⁊ similia. ab huiciore
ĩcipuit̃ formari. atq uittͥri. his om̃ib uoca¬
buł uocata ẽ illa in formis mat̃ia. ut re̾ igͦ

Expanded text:
as quando vellet, et sicut vellet. Haec ergo ideo dicta est aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut r
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ꝑficiẽda erat aiãm corporcis ĩdum̃tis.
⁊ t̃renis mansiõib copulauit. luteãq ma¬
t̃iam fecit adiute sensũ uegetare. uscuz
homo. quia si potuit ds̃ tam disparem
nat᷑am corporis ⁊ aĩe infed̾ationẽ un am
⁊ ĩ amicitiã tãtã cõiũgẽ. neqͣquã ei ĩpossi¬
bile futurũ. rõał creat᷑e humilitatẽ. licet
longe ĩferiorẽ. ad sue głe participatigiẽ.
usq ad cõsortiũ t̃rem corporis. humiliatꝰ ẽ.
Ne forte inħnimis dep̃ssus uidẽtur. addidit
dĩ ꝓuidẽtia. ut pꝰmod̾ cũ eod̾ corꝑe głifica¬
to. ad cõsortiũ illoꝵ. qui ĩ sua ꝑstĩtint pu¬
ritate sublimaret̃. ut ꝙ nimꝰis excuspẽsa¬
tioẽ creatoriᷤᷤ sui acceꝑat cõditꝰ postmodũ

Expanded text:
sdem perficienda erat, animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem usque ad consortium terreni corporis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate, sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione Creator
Abbreviated transcription (Latin):
corporib trenis sotiau̾at. ĩ tr̃a habitatio¬
nẽ cõstituit. utͥsq regłam ꝓponẽs obedien¬
tiȩ.⁊ quatinꝰ ulli ab eo uͥ erant ñ caderent.¬
⁊ isti abeo uͥ erãt. ad id uͥñerat. ascẽderent.
fecit itaq ds̃ hoĩem ex duplici sułn. Corp̃ de
tr̃a fingẽs. aĩam uͦ d̾ inchilo faciẽs. Iõq etiã
unite sũt aĩe corporib. u ĩeis dõ famulã tẽ.

Expanded text:
abitationem constituit, utrisque regulam imponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id ubi non erant ascenderent. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia, corpus de terra componens, animam vero de nihilo faciens. Ideo etiam unitae sunt animae corporibus, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ exẽplũ beate umiõis. quȩ ẽ int̃ dm̃¬
⁊ uidet᷑ facie ad faciẽ. Putaret u creat̃a se
ñ posse uniri creatori suo tanta ꝓpinqͥtate.
ut eũ tota m̃te diligẽt ⁊ cognoscẽt. nͥ uide¬
ret sp̃m qui ẽ excellẽtissima creat᷑a: tam

Expanded text:
novum exemplum beatae unionis quae est inter Deuet videtur facie ad faciem; putaret enim creatura se non posse uniri Creatori suo tanta propinquitate, ut eum tota mente diligeret et cognosceret, nisi videret spiritum, qui est excellentissima creat
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ passionẽ credẽtiũ piȩ m̃tes uoluer̃.⁊ opta¬
uer̃ fien sic̃ fut̾am credebãt. passiões uͦ scõꝵ
possumꝰ uelle ⁊ nolle. ⁊ utrũq bona uolũtate
si rectoᷤᷤ nob̾ ꝓponamꝰ fines. Cui u placuit pau¬
q̃ uolũtati eu cõgruebat. qua cupiebat dis¬
solui. ⁊ ẽẽ cũ xp̃o. Qui aut uoluit eũ declinare
passionc̃. ⁊ effugẽ̾ manꝰ iqͦꝵ. cõ passioẽ pie¬

Expanded text:
optaverunt fieri sicut futurum credebant; passionem vero sanctorum possumus velle et nolle, et utrumque bona voluntate si rectos nobis proponamus fines. Cui enim placuit Pauquae voluntati ejus congruebat, quia cupiebat dissolvi et esse cum Christo. Qui autem voluit eum declinare passionem et effugere manus iniquorum compassione pie
Abbreviated transcription (Latin):
uench. pe̾us quãd ã uoluutates suas utiq bo¬
nas ĩpl ꝑ maloꝵ hominũ uoluntates malas.
xp̃sꝓ nobis occisus ẽ. quod tantũ bonũ fuit. ĩ
apĩs petrus quando id fier nolebat. sathanaᷤ
abipso qui occisus ẽ. diceret᷑. Ecoe ianifeste hẽ
magnũ bonũ fuisse quod rp̃s occisus ẽ. ⁊ ħ boñ
quia petrus nolebit. i dõ redargutus c̃. Utt̃ pla¬

Expanded text:
 Deus quasdam voluntates suas utique bonas implet per malorum hominum voluntates malas: tris Christus pro nobis occisus est; quod tantum bonum fuit, ut apostolus Petrus, quando id fieri nolebat, Satanas ab ipso qui occisus est diceretur. Ecce manifeste habes magnum bonum fuisse quod Christus occisus est; et hoc bonum quia Petrus nolebat, ideo redargutus est. 4. Utrum pla
Abbreviated transcription (Latin):
tñ uoluit. nec iõ p̃cep̃. ut id fieret. saur abra¬
he ꝓbaret᷑ fide. Et ĩcugłio p̃cep̃ sanato. ne
cui dicẽt ille aũt̃ p̃dicauit uͥq. intelligenᷤ
dm̃ ñ iõ ꝓhibuisse. qͥn uellet opꝰ suũ p̃dica¬
ri. s ut daret formã hoĩ laudẽ humanam

Expanded text:
tamen voluit; nec ideo praecepit ut id fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato ne cui diceret; ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, s
Abbreviated transcription (Latin):
tia a q̃ apponit᷑ effectꝰ ẽ p̃destinatiõis. Cũ gͥgrẽ
quȩ apponit᷑ hõĩ adiustificationẽ nulla sĩt m̾i¬
ta: multo miniꝰ up̃i p̃destinatiõis qua ab et̾no
eleg̃ ds̃ quoᷤ uoluit aliqͣ pꝰsũt existere merita.
ta nec reꝓbatioĩs: qua ab et̾̃no quoᷤ dã p̃scunt
fut᷑os malos. ⁊ dãpnã dos. sic̃ elegit iacob. iesau

Expanded text:
apponitur effectum est praedestinationis. Cum ergo gratiae quae apponitur homini ad justificationem, nulla sint merita, multo minus et ipsius praedestinationis, qua ab aeterno elegit Deus quos voluit, aliqua possunt existere merita. Ita nec reprobationis, qua ab aeterno quosdam praescivit futuros malos et damnandos, sicut elegit Jac
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽmpaite. s uͥꝙ eẽ ꝑse ip̃m. Hccͥ adĩ sapi¬
entia. quȩ attĩgit afine usq ad finẽ. fortit̃.
ñ tñ locali motu. s ĩmobilitate sui uelũ si
moles aliqͣ sarea ĩpleat aliqut̃ locũ. r̃ qd̾
attĩgit᷑ afine illiꝰ lociusq ad fine. cũtñ altũ
ñ deẜat. altũ occupãdo. Nõ gͦht̃ motũ loca¬
nec spatiosa magͥtudine disfundit᷑. nec uno
deẜto loco aliũ occupat. qr localẽ motũ nõ¬

Expanded text:
apientia Dei, quae attingit a fine usque ad finem fortiter , nec tamen locali motu, sed immobilitate sui, velut si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem, cum tamen alterum non deserat alterum occupando. Non ergo habet motum locaentiam, quod nec spatiosa magnitudine diffunditur, nec uno deserto loco alium occupat, quia localem motum no
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ñ pꝰse fierimala ł eẽ nͥ eouolẽte. quomͦ enĩ
eo ĩuito ⁊ nolente pꝰs ab aliquo malũ ficri.
cũ scͥptũ sit. uolũtati eiꝰ qui resistet: s̾upͣ⁊
dixit aug̃ qr neceẽ ẽ fieri. siuolu̾it. s⁊ uult
mala fieri aũ ñ fieri.Si uult ñfieri. ñ fuint.
fuĩt aũt. uult gͥ fieri. It̃. bonũ ẽ mala eẽ.
uł fieri. alioqͥn sũme bonꝰ ñ ymittet ea fi¬

Expanded text:
est non posse fieri mala vel esse nisi eo volente. Quomodo enim invito eo et nolente posset ab aliquo malum fieri, cum scriptum sit Rom. 9: Voluntati ejus quis resistet? Supra etiam dixit Aug. quia necesse est fieri si voluerit. Sed vult mala fieri aut non fieri. Si vult non fieri, non fiunt: fiunt autem, vult ergo fieri. Item bonum est mala esse vel fieri
Abbreviated transcription (Latin):
inductiõib p̃missis ita respõdẽt. dicenteᷤ
dm̃ nec uelle mala fieri. nec uelle ñ fieri ł
nolle fieri. s tm̃ ñ uelle ficti. Siu uellet ea fĩ
uł eẽ. facẽt utiq ea fier ł eẽ. Et ita ẽẽt auctor
maloꝵ. ñẽ aũt auuictor maloꝵ. ut scõꝵ ꝓtestã

Expanded text:
inductionibus praemissis ita respondent, dicentes Deum nec velle mala fieri, nec velle non fieri; vel nolle fieri, sed tantum non velle fieri. Si enim vellet ea fieri vel esse, faceret utique ea fieri vel esse; et ita esset auctor m
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Nõ tra aut̃ est designis. quia precipit
deus multis ea que non faciunt. et prohi¬
bet quȩ noncauent. et consulit que non
ic orit᷑ questio. Dictũ ẽ i insupiorib ⁊ aucto¬
turq bñplacitũ eiꝰ cassari ñ pot̃. quia illa uo

Expanded text:
fit. Non ita autem est de signis, quia praecepit Deus multis ea quae non faciunt, et prohibet quae non cavent, et consulit quae nonic oritur quaestio. Dictum est enim in superioribus, et auctoquae beneplacitum