comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iob Secundus psalcecium quod in .u.
diuisiombus diuidit᷑. Ter cuis masloth
quod est prouerbia salomonis. Quartꝰ
coeleth. quod est ecclesiastes. Quĩtus
syrasicim. quod est cantita canticoꝵ
Sextus damel: Septimꝰ de breianin.
quod est u̾ba dieꝵ. hoc est para li pome¬
chinoth quod latine dicit᷑ lam̃tatio
ierenie agiographis addiciunt et .xxii
uolumina testamenti ueteris faciunti
iuxta .xxiiii. seniores. q̃ añ ꝯspectum
domin assistunt: Quartus apud nos
ordo ueteris testamenti eorum libroꝵ
qui in crone cauone hebraico non sunt
Quorũ p̾nus sapiencie liber est. sod̃s
ecclesiasticus. t̾cius thobi. quartus iudic
q̾ntꝰ et sextus machabeorum: Quos
licet iudei int̾ apoc̾pha separent ecde¬
sia tamen x int̾ diuinos libros et p̃dicat
et honorat. In nouo autẽ testamento
duo sunt ordines: Primꝰ eu̾gelicus.
in quo sunt matheus. martus. lutas.
iohes: Secundus apłi̾tus in quo sunt

Expanded text:
Job; secundus Psalterium, qui in quinque Job; secundus Psalterium, qui in quinque incisionibus dividitur; tertius Massoth, quod est Proverbia Salomonis; quartus Coheleth, qui est Ecclesiastes; quintus Sirhasirim, quod est Canticum canticorum; sextus Daniel; septimus Dibrehaiomim, quod est Verba dierum, id est, ParalipomeCinoth, quod Latine dicitur Lamentatio Ieremiae, Hagiographis adiciunt, et viginti quattuor volumina Testamenti Veiuxta vigintiquatuor seniores, qui ante conspectum domini assistunt. Quartus ordo est apud nos veteris testamenti, eorum librorum qui in canone hebraico non sunt. Quorum primus Sapientie liber est: secundus Ecclesiasticus: tertius Tobias: quartus Iudith: quintus et sextus Machabeorumquos licet Iudei inter apocripha separent, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et predicat. In novo autem testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Mattheus, Marcus, Lucas, Ioannes: secundus apostolicus, in quo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mentum aut̃ nouum iõ nũcuꝑat᷑ q ĩnouat.
Non em̃ discunt illud nisi hoĩes renouati:
ex betustate ꝑ gram̃. et ꝑtinẽtesiam ad
test. imentũ nouum quod est regnũ teloꝵ.
hebiei aut̃ uetus testamentũ esdra aut¬
et agiographorum: Primꝰ ordo legis
m .u. libris actipit᷑. quoꝵ p̾mꝰ est bresith.
ꝙ est genesis Secindus eles moth. quod
est exodus. Tertius nagetra quod est
lenititus. Quartus nagedeber quod ẽ
nuͣs. Quĩtus hellea dabarim hebraice
quod est de uterononnũ grece ⁊ Hii sunt
quĩq libri moysi. quos hebrei thorat.
latun legen appellant: Proprie autera
lex appellat᷑ que ꝑ moysemdata est:
Secundꝰ ordo est ꝓpħarum. ĩ quo conti¬
nent᷑ libri octo. Quoꝵ pͥmꝰ iosue
bennũ. q̃ latine iesimane dicit᷑ Sids
sothim. quod est iudicium. Tertius sa¬
muel qͥ est regũ p̾mꝰ. Quartus ma¬
lachim. q̃ est regũ scd̾s. Q̾ntꝰ ysaias
Sextus ierennias Septimus ezechiel:
quo sunt libri nouem: Quoꝵ pͥmus

Expanded text:
o nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra aucet hagiographorum. Primus ordo legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, qui est Genesis. Secundus Ellesmot, qui est Exodus. Tertius Vaiicra, qui est Leviticus. Quartus Vaiedabbet, qui est Numerus. Quintus Ellehadabarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thorath, Latini legem appellant, proprie autem lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo prophetarum, in quo continentur libri octo, quorum primus Josue bennun, qui Latine Jesu Nave dicitur. Secundus Sophthim, qui est Judicum. Tertius Samuel, qui est Regum primus. Quartus Malachim, qui est Regum secundus. Quintus Isaias. Sextus Jeremias. Septimus Ezechiel. quo sunt libri novem, quorum primus
Abbreviated transcription (Latin):
Undus est celũ
terra mare et que
dei. de quo dicitur.
ꝓbis dictus. ꝙ in
sempiterno motu At. ut celũ sollu¬
na. aer. matia. Nulla enĩ requies
eeꝰ elementis concessa est. ideo q sẽ¬
ꝑ in motu est. Unde et aminalia
nomen mũdus de ornamento iscõ¬
modauerunt propt̾ diu̾sitatẽ ele¬
mentorum et pplirit

Expanded text:
undus est caelum et terra, mare et quae Dei. De quo diciturIophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut caelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies eius elementis concessa est, ideoque semper in motu est. Unde et animalia nomen mundo de ornamento adcommodaverunt, propter diversitatem elementorum et pulchrit
Abbreviated transcription (Latin):
Iumer disciplinam apud grecos
p̾mum pytagoram. aucupant
conscripsisse. ac deinde a nicho¬
mato diffusus esse dispositam. quam
apud latinos p̾mus apuleius deinde
boetius transtulerunt: cap̃ .iii. qͥd sit
umerus autẽ est multi nume

Expanded text:
umeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam; quam apud Latinos primus Apuleius, deinde Boetius transtulerunt. Quid sit numerus . Numerus autem est multitu
Abbreviated transcription (Latin):
dico mio addito augeri. sed quãlib sit madi
et quãlibet ingentem multitudinem ꝯtnen
in ipã ratione ati sciencia iorum nonsi
Ita uͦ suis quisq nuͣs prop̾etatib t̾uimat
ut mllus eorum par esse cuicũq alters
possit: Ergo et dispares int̾ se atq ou̾sisit
et singłi quiq finiti sunt. et om̃s infin

Expanded text:
dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus, et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione atque scientia numerorum non Ita uero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se adque diuersi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infin
Abbreviated transcription (Latin):
continenda non est: In multis
enim scripturarum santtarum
locis quãtũ unsteruim hñt elucet. Non
enim frustra in laudibus dei dictum
helyas et ipẽ dñs ieuin auerunt. sine
numero cognitione non intelliguntur.
Sic et alii in sẽpturis latris numeri
existunt. quorum figuras ñ nꝰ noti huiꝰ
artis sciencie soluere possunt: Datum
est etiam nobis ex aliqua ꝑte sub nũoꝵ
ꝯsistere disciplina. qñ horas ꝑ eam dicimꝰ
qñ mensiũ curriculum supputamus. qñ
spaciu ãm redeũtis agnostimus: ꝑ̾
numerũ si q̃dẽ ne confundam᷑. instrum᷑
Tolle nimierum in reb omĩbus et oiã
ꝑeunt: Adime scło compotum. et cũcta
ignorancia teca complectitur: Nec
differre possunt a ceteris aĩalibus:
qui calculi nesciunt rationem :c.ui.

Expanded text:
contemnenda non est. In multis enim sanctarum scripturarum locis quantum mysterium habent elucet. Non enim frustra in laudibus Dei dictum Helias et ipse Dominus ieiunaverunt, sine numerorum cognitione non intelleguntur. Sic et alii in scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum est etiam nobis ex aliqua parte, sub numerorum consistere disciplina, quando horas per eam discimus, quando mensium curricula supputamus, quando spatium anni redeuntis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum in pereunt. Adime saeculo conputum, et cuncta ignorantia caeca conplectitur, nec differri potest a ceteris animalibus, qui calculi nesciunt rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
Isciplma a discendo no¬
men accepit. ainde et
sciã dici potest. Nam
scire dictum est a diste̾.
qui discit: Alit̾ dicta
disciplina ꝙ dicit᷑ plena:
hoc tractum esse uocabulũ apotes a¬
aristotiles hauc dram̃ esse uoluerunt.
dicentes artem eẽ in hns que se et alit̾
hrẽ possunt. Discipluia uero est que
de hus agit que alit̾ euemre non possunt.
Nam qnͣ ueris disputationib aliquid
simile atq opmabile tractat᷑ nomen

Expanded text:
isciplina a discendo nomen accepit; unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plenhoc tractum esse uocabulum, apo tes aAristoteles differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in iis quae se et aliter habere possunt; disciplinam vero esse quae de iis agit quae aliter evenire non p est ueris disputationibus aliquid simile atque opinabile tractat, nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Ethorita est bñ
dicendi scientia.
in tiuilib questio¬
ad ꝑsuadendum
iusta. et bona in
rerũ ꝑsonarum¬
copia locutionis: Resis enĩ apud gretos
locutio dicitur. rethor orator: Cõĩcta¬

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, in civilibus questioersuadendum iusta et bona, in rerum, personarumcopia locutionis: rhesis enim apud Grecos locutio dicitur. Rhetor orator. Di
Abbreviated transcription (Latin):
anesum. herba omĩb cognita a¬
cerrime feruens. Amitualis. a¬
netum. Ciminũ. Eoriandrum
ex greco noiẽ sumptum.quod illi
cołam uocant. cuiꝰ semen in dul¬
ti iuinodatum. promores reddit ĩ
uenerem. si supra modum dederis
amenciam nutrit. canos etiam
ex coriandro infici traditũ est. A¬
brotanũ. Cerefolium. Ruta dicta
quod sit feruentissima. cuiꝰ alt̾a
agrestis atq uirtute acrior. sed
utreq feruentissime ꝯprobãtur
hanc uenis repugnare mustele
docent. que dum cum serpente
dimitauerint. aibo eiꝰ armant᷑
Saluia Inula quã iustici alam
uocant. radice a romatica odoris
sũmi cum leui ac̾moma. Menta
huiꝰ genera sex

Expanded text:
anesum, herba omnibus cognita, acerrime fervens, mictualis. Anethum. Cyminum. Coriandrum ex Graeco nomine sumptum, quod illi κόριον vocant. Cuius semen in dulce vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Abrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed utraque ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta; huius genera sex
Abbreviated transcription (Latin):
suo nomine iuxta indũ fluuium
mediam construxit. Unde et ie¬
gio eiꝰ medie nomẽ sortita est.
Psi polim urbem taput ꝑsici reg¬
ni.ꝑseus achei filiꝰ ꝯdidit. famo.¬
sissimam cõfertissimam q opib
a qͣ et ꝑsida dicta est. Itelifontẽ
quoq parthi apud parthiam cõ¬
diderunt. in emulatione urbis
babilome. Susis opidũ ꝑside
auint mẽnoms fratrem ꝯstitu.¬
isse. Dictũ aũt susis quod ĩmi¬
neat suse fluuio. Ibi est regia cra
lapide candido et uario cũ colũnis¬

Expanded text:
suo nomine iuxta Indum fluvium suo nomine iuxta Indum fluvium Mediam construxit; unde et regio eius Mediae nomen sortita est. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus †Adeae† filius condidit famosissimam confertissimamque opibus; a quo et Persida dicta est. Ctesiphontem quoque Parthi apud Parthiam condiderunt in aemulationem Babyloniae urbis. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis fratrem constituisse. Dicta autem Susis quod inmineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri, lapide candido et vario cum columni
Abbreviated transcription (Latin):
mie fundauit. hanc senmamis
regina assyriorum ampliauit. mu¬
rimq urbis bitumine et cocto late¬
re fecit. Uocabulum autẽ sumpsit
a confusione eo quod ibi confuse
um turrẽ. Iudei asserunt sem fi¬
lium noe quẽ dñt melchisedech
p̾mũ post diliurũ in syria condis¬
se urbem salem. in qua regnum
fuit eiusdem melchisedech. Hanc
postea tenuerunt iebusei ex qͥbus
et sortita est uotabulum.iebus.
sic qr duobus nomĩbus copulatis
iebus et salem. notata est ihrłm.
Que postea a salomone ierosoli¬
ma quasi ierusalomoma dicta ẽ
hec et corrupte a poetis solima
nũtupata est. et post modum ab
helio adriano helia uocata est.
Ipã est et syon. que hebraice int̾p̃.¬
tatur spetulatio. eo ꝙ in sublimi
constituta sit. et de longe ueĩen¬
cia cõtempletur. Ihrlm̃ autem
pacifica in nrõ sermone transfer¬
tur. Oppida autẽ nobilia qui uel
que constituerunt. Dionisiul qͥ
et liber pat̾ cũ indiam iuctor ꝑ¬
ambulasset. nisam urbem ex

Expanded text:
miae fundavit. Hanc Semiramis miae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusaeum turrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et postmodum ab Aelio Hadriano Aelia vocitata est. In Ipsa est et Sion, quae Hebraice interpretatur speculconstructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia, qui vel quae constituerunt. Dionysius, qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex
Abbreviated transcription (Latin):
E autto.¬
ribus cõ¬
ditarum
ur bium
plerum¬
q dissen¬
tur. a deo
ut nec
urbis q̃dẽ
rome ori¬
go possit
diligenter agnosti. Nlam salustius
dicit. Urbem romam sicuti ego acte¬
pi condidere atq habit auere in initio
troiani. et cum hiis ab origenes
Aln dicunt ab euandro. scdm̃ quod
uirgilius. Tunc rex euandrus ro¬
me conditor urbil. Alii a romulo
ut en huiꝰ nate ausꝑiciis illa ndi¬
ta roma. Sig̾ tante ciuitatis cer¬
ta tatio non apparet. ñ est mirum
si in aliaꝵ opimone dubitatur. uñ
nec istoricos nec cõmenta tores ua
ria dicentes inꝑicie odempnare
debenuis. qr antiquitas ipã creauit
etrorem. Sane quasdã de quibus
ut sancte septiue aut hystorie gẽ¬
cium certã originẽ referunt. pau¬
tis ad modũ u̾bis retexere oportet.
Primus ante diluiuũ cam ciuitatẽ
enoc ex nomine filii sui in india cõ¬
didit. quam urbem sola multitũ¬
dine sue posteritatis impleuit. P¬
nus post dilunium neniroth ei¬
gas babylonem urbem mesopota¬

Expanded text:
e auctoribus, conditarum urbium plerumque dissentur, adeo ut nec urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. nam Sallustius dicit "urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Troiani et cum his Aborigines" ; alii dicunt ab Euandro, secundum quos Vergilius "tunc rex Euandrus Romanae conditor arcis" ; alii a Romulo, ut "en huius nate auspiciis illa inclita Roma" . si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. unde nec ria dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopota
Abbreviated transcription (Latin):
dunoiẽ anthiochiam nũ
habrahe filio. hec antea
enim florebant anthio
abrabam futurũ sibi hec
lerat ante ꝙͣ esset illi ꝑ¬

Expanded text:
u Anthiochiam nancAbrahae filio. Haec antea enim florebant ibi AntAbraham futurum sibi heredem dixerat, antequam esset illi
Abbreviated transcription (Latin):
totum. Non em̃ sicut conuenticula
beretitorum in aliquib regionum
ꝑtibus coartatur. sed ꝑ totũ terraꝵ
orbem dilatata diffundit᷑. quod etiã
apłs approbat ad romanos dicens.
Gratias ago dnõ dõ meo pro omibus
uobis qr fides nra annũtiat᷑ in uni¬
u̾so mundo Hinc et bniu̾sitas ab
bno cognominata est. propt̾ quod in
unitate colligit᷑. Unde et dñs in euuã¬
gelio Qui mecũ non colligit spargit.
formi plena spũ designet ͦ sicut et
dño nouimus dixissẽ salomonem.
una esse non ambigit᷑ dicente apło:
Etcłia dei uiui. que est colũꝑna et
Pro ꝑegrinatione aũt pñti ecclesia¬
d syon dicit᷑ eo quod in huiꝰ ꝑegrina¬
tionis longitudine poĩta promissionẽ
rerum celestium speculet᷑ et idtirco
syon .i. speculatio nomen accepit.
Pro future uͦ pat̾e pace ihrłm uocat᷑¬

Expanded text:
totum. Non enim sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coartatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus adprobat ad RomaGratias ago Deo meo pro omnibus vobis: quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Hinc et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitate colligitur. Unde Dominus in Evangelio ait: Qui mecum non colligit, spargit .formi plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: eptem una esse non ambigitur, dicente Apostolo: Ecclesia Dei vivi, quae est columna et Peregrinatione autem praesenti Ecclesia Sion dicitur, eo quod in hujus peregrinationis longitudine posita promissionem rerum coelestium speculatur. Et idcirco Sion, id est, speculatio, nomen accepit. Pro futurae vero patriae pace Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
syderibus. Qui ideo niundꝰ est appellatꝰ.¬
qr semꝑ in motu est. Nulla eniui req̾es
elementis concessa est

Expanded text:
sideribus. Qui idcirco mundus est appellatemper in motu est; nulla enim requies ejus elementis concessa est.
Abbreviated transcription (Latin):
lex nutem iuris est spẽs. Iis
autẽ dictum quia iustum: Omẽ aũt
ius legibus et moribus constat: lex
est constitutio stpta. mos est uetusta¬
te probata consuetudo. siue lex nor
scripta. Nam lex a legendo dicta. sis
scripta est. Mos autẽ longua ꝯfuera¬
donsuetudo aut᷑ est nis quoddã morb
institutum. quod pro lege suscpitur
cun deficit lex Nec differt scriptura
am racione ꝯsistat. qñ et legẽ atis
cõmendat: m¬

Expanded text:
lex autem iuris est species. Ius autem dictum, quia iustum est. Omne autem ius legibus et moribest constitutio scripta; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetuConsuetudo autem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat.
Abbreviated transcription (Latin):
Cometrie disciplma eiꝰ¬
pͥmũ ab egipcis reꝑta
dicitur. quod in undãte
suras nomen arti dedit: Qua deinde longi¬
a cumine sapiencium ꝑfecta et maris et
celi et aeris spacia metiunt᷑: Nam prouo¬
cati studiosi. ceperuuf post terre dm̃isio¬
nem et celi spacia querere. quanto int̾ual¬
lo luna a terris. alima sol ipẽ distaret
et usq ad u̾ticẽ celi. quanta se mensura
discendẽt: Sic q int̾u alla ip̃ã celi orbis¬
q ambitum. per numerũ stadiorum ratio¬
ne probabili distinxerunt. Sed q ex fr
dimensione hec disciplina tepit eximtis
sui et nomen seruauit. Nam gromefa
de terza et de mensura nuĩcupata et
Terra enĩ grece. ge uotatire. metra nen¬
sura: huiꝰ discipline ars continet ins
limamenta. int̾u alla. magnitudines
et figuras. et i figuris dimensione

Expanded text:
ometriae disciplina primum ab Aegyptiis reperta dicitur, quod, inundante suras nomen arti dedit. Quae deinde longacumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio sic coeperunt post terrae dimensionem et caeli spatia quaerere: quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret, et usque ad verticem caeli quanta se mensura distenderet, sicque intervalla ipsa caeli orbisque ambitum per numerum stadiorum ratione probabili distinxerunt. Sed quia ex terrae dimensione haec disciplina coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vocatur, μήτρα mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensione
Abbreviated transcription (Latin):
quibus doceat quid quẽq obseruate ppor¬
teat. Porro niusica incognta illi noni
erit Nam muita sunt que in egris honũ¬
bus ꝑ bant disciplniam tacta leguni ficut
de dauo qͥ ab spu imundo sauleri arte
modiulationis eripuit. Asclepades on
ustrouoniam notam habebit. ꝑ quera
cõtempletur iuciones istroꝵ et mutatĩ¬
ones temporuns. Nam sicut ait quidã
meditus. cuni ip̃oꝵ qualitatibus et nrã
corpora ꝯmutant᷑ hinc est quod medi¬
cuia secunda philosophia dicit. utraq
enm discipima totum hominẽ sibi ui¬
ditat. Nam sicut ꝑ illam aiã. ita ꝑ hac̃¬

Expanded text:
quibus doceat quid cuique observari oporteat. Porro musica incognita illi non erit. Nam multa sunt que in egris hominibus per hanc disciplinam facta leguntur; sicut  qui ab spiritu inmundo Saulem arte modulationis eripuit. Asclepiades quAstronomiam notam habebit, per quam contempletur rationem astrorum et mutationem temporum. Nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. Hinc est quod Medicina secunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum hominem sibi vindicat. Nam sicut per illam anima, ita per ha
Abbreviated transcription (Latin):
OIstoria est narratio rei geste¬
per quam ea que in p̃terito
Dut a antem grece hystoria apotu
hystorm .i. a uide̾ uel a cognoscere: Apd̾
ueteres eñ nemo constribebat hystoriã.
nisi is qui int̾fuisset. et ea que scribenda¬
eeñt indisset: Meliꝰ enĩ ocłis que fuint
dep̃hendimus. quãq audicõe colligimꝰ.
Que eñi uidentur sine mendacio profe
minenta dicuntur. eo ꝙ memoriam
tͥbuant rex gestaꝵ. Series aũt dita
ꝑ translationem a sertis floꝵ nuitem

Expanded text:
narratio rei gesteper quam ea que in preterito Dicta autem historia a potu historin, id est a videre vel cognoscere: apud veteres enim nemo conscribebat historiam nisi is qui intessent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio profermenta dicuntur, eo quod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem dicta per tran
Abbreviated transcription (Latin):
figira plana: Est enĩ tri¬
lum. et habet angulum ri
ysopleros. figura plena ri
Spera est figura in roti¬
appella tur
Sicut eñ nfra decẽ
omĩs est numerus

Expanded text:
figura plana. Est enim triangulum et habet angulum rectum.o Isopleuros figura plana, recta Sphaera est figura in rotappellatur. Sicut autem infra decem omnis est numerus,
Abbreviated transcription (Latin):
Rometrie quadriꝑtita nl¬
diuisio est. in planũ. in mag¬
tudinem numerabilem en
magnitudinem rõnalem. et in figuial
solidas Plane figure sunt. que londe¬
tudine et latitudme continẽtur. qil

Expanded text:
ometrie quadripartita divisio est, in planum, in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem et in figuras solidas. Plane figure sunt, que longitudine et latitudine al
Abbreviated transcription (Latin):
continenda non est: In multis
enim scripturarum santtarum
locis quãtũ unsteruim hñt elucet. Non
enim frustra in laudibus dei dictum
numeri sui significatione declarat:
helyas et ipẽ dñs ieuin auerunt. sine
numero cognitione non intelliguntur.
Sic et alii in sẽpturis latris numeri
existunt. quorum figuras ñ nꝰ noti huiꝰ
artis sciencie soluere possunt: Datum
est etiam nobis ex aliqua ꝑte sub nũoꝵ
ꝯsistere disciplina. qñ horas ꝑ eam dicimꝰ
qñ mensiũ curriculum supputamus. qñ
spaciu ãm redeũtis agnostimus: ꝑ̾
numerũ si q̃dẽ ne confundam᷑. instrum᷑
Tolle nimierum in reb omĩbus et oiã
ꝑeunt: Adime scło compotum. et cũcta
ignorancia teca complectitur: Nec
differre possunt a ceteris aĩalibus:
qui calculi nesciunt rationem :c.ui.

Expanded text:
contemnenda non est. In multis enim sanctarum scripturarum locis quantum mysterium habent elucet. Non enim frustra in laudibus Dei dictum numeri sui significatione declarat. Helias et ipse Dominus ieiunaverunt, sine numerorum cognitione non intelleguntur. Sic et alii in scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum econsistere disciplina, quando horas per eam discimus, quando mensium curricula supputamus, quando spatium anni redeuntis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt. Adime saeculo conputum, et cuncta ignorantia caeca conplectitur, nec differri potest a ceteris animalibus, qui calculi nesciunt rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
stronomia est astroꝵ
lex q̃ cursus syderũ
et figuras. et hĩtu¬
dines stellarũ circa
se et circa terram.
indagabili ratione

Expanded text:
stronomia est astrorum lex, que cursas siderum, et figuras, et habitudines stellarum, circa se et circa terram indagabili racione
Abbreviated transcription (Latin):
rotunditate circłi
dictus. qr sicut ⁊ ota est.
Unde et breuis etiã rotella orbicu¬
lus appella tur. Undiq enĩ occeanꝰ
circũ fluens eiꝰ in circulo ambit
fines. Diuisus est t̾farie. e quib
una ꝑs a sya.altera europa. tercia¬
libia. q̃ et affrica nũcupatur. Qł
tres partes orbis ueteres non eqͣlitͤ
diuiserunt. Llaii asya ameridie per
orientem usq ad septẽtrione in ꝑue¬
nt europa uero a septẽt̾one usq ad
occidentem. atq ñ in affrita ab ot¬
cidente usq ad meridiem. Unde e¬
udenter orbem dimidiũ due tenẽt.
europa et affrica. alium uͦ dimdi¬
um sola asya. Sed ideo iste due
ꝑtes facte sunt. qr int̾ utramq ab
octeauo mare magnumi ingreditur.
quod eas interlecat. Quã propter
si in duas ꝑtes. orientis et occidẽtis
orbem diuidas. asya erit in una.
in altera uero europa et affeica.¬

Expanded text:
rotunditate circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur. Quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam AOrientem usque ad Septentrionem pervenit. Europa vero a Septentrione usque ad Occidentem, atque inde Africa ab Occidente usque ad Meridiem. 3. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent Europa et Africa, 143 alium vero dimidium sola Asia. Sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter, si in duas partes Orientis et Occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera vero Europa et Africa.
Abbreviated transcription (Latin):
Edicina est que
torporis uel tuetꝰ
uel restaurat salu¬
tem: Cuus materia
uersatur in morbis
et uulneribus: Ad
hanc itaq ꝑtinent
nom ea tiñ que ars ieum exibet qui ꝓp̾e
medici nominant᷑. sed etiam cibus. et
potus. tegmẽ et tegumen. deffensio dem
sus externos ictus tasusq seruatur: cap̃¬

Expanded text:
edicina est quae corporis vel tuetur vel restaurat salutem: cuius materia versatur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio deniqcorpus adversus externos ictus casusque servatur. De n
Abbreviated transcription (Latin):
autem artisactor ac reꝑator
apud grecos ꝑhibetur apollo:
hanc filius eius esculapius laude uel
oꝑe ampliauit: Sed postꝙͣ fulminis ictu
esculapius internt int̾dicta fertur me¬
dendi cura et ars simul cum auctore
defecit. latuitq ꝑ annos pene qͥngentos
usq ad tempus artarxersis regis ꝑsarũ:
Tunc eam reuocauit in luceni: ypocra¬
tes asclepio prẽ genitus in insula choo
n itaq t̾res uiri totiden hereses
muenerunt: Pma metodica
ĩuenta est ab apolline. que
remedia sectat᷑ et carmina: Secunda
esculapio. q̃ non iditiorum signis. sed
solis constat exꝑimentis Tercia logi
ca .i. rationalis inuenta est ab ypoc̾te.
Iste enim distussis et atum regionum.
uel egritudinum qualitatibus artis curã
rationabiliter ꝑscrutatus est Empyti
n. exꝑienciam solam sectantur logiti
exꝑiencie rationem adiungunt: Ileto¬
dici nec elementoꝵ rationem obseruant.
nec temꝑa. nec etates. nec causas. sed
solas morboꝵ substancias

Expanded text:
autem artis auctor ac repertor apud Graecos perhibetur Apollo: hanc filius ejus Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum: tunc eam revocavit in lucem Ypocras Asclepio patre genitus in insula Choo itaque tres viri totidem haereses invenerunt. Prima, Methodica, inventa est ab Apolline, quae remedia sectatur et carmina. Secunda,ta est ab Aesculapio, quae non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia, Logica, id est rationalis, inventa ab Hippocrate. 2. Iste enim, discussis aetatum, regionum vel aegritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter perscrutatus est. Empirici enim experientiam solam sectantur; logici experientiae rationem adjungunt; methodici, nec elementorum rationem observant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed solas morborum substantias
Abbreviated transcription (Latin):
A
a grecis muenta est. a gorgia
aristotile. ermogora. et tnslata i
latinum a tullio. uidelicet et quitilia¬
no: sed ita copiose. ita uarie ul pro¬
ut eam lectori admirari impromptu
sit ꝯp̃hende̾ impossibile: Nam memi¬
branis retentis quasi adherescit me¬
morie series dictionis. ac mox reposi¬
tis recordatio omĩs elabitur: huius
discipline ꝑfecta cognitio oratorẽ facit¬
cap̃. ii de noiẽ orato̾is

Expanded text:
a a Graecis inventa est a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in latinum a Tullio, videlicet, et Quintiliano, sed ita copiose, ita varut eam lectori admirari in promptu sit, comprehendere impossibile. 2. Nam membranis retentis, quasi adhaerescit memoriae series dictionis; ac mox repositis, recordatio omnis elabitur. Hujus disciplinae perfecta cognitio oratorem faciCAPUT III. De nomine oratoris
Abbreviated transcription (Latin):
umero nũmus nomĩ dedit. dicti¬
et a siu frequentatione uoca¬
bulum indidit. Unus a greco
nomen trahit. Greci em̃ unũ ena dicũt
Sic duo et tres. quos illi diã et t̾a appel¬
lant. Quatuor uero a figura quadrata
nomen sumpserunt: Quĩq aũt̃ non
indidit: Sex autem et septẽ agreco
ueniunt. In multis enĩ nominib que in
pro herpillo herba serpillum. Octo uͦ
ꝑ translationem sicut illi ogdo et nos¬
octo. Ita illi nea nos nouem. Illi deca
nos decem: Dicti autẽ decẽ a greca
ethimologia. eo quod ligent et quigant
infra iacentes ninuetos. Nam desmos
ꝯuing̾e̾ uel ligare apud eõs dicit᷑: Por¬
litera posita. Triguta qd̾ at̾natio dena¬
rio numero gignantꝰ Sic usq ad nona.¬
ginta: Centum uero uocata a cantu.
quod est croculum. ducenti a duo centũ.
Sic et reliqui usq ad nulle: Mhille aut̃
a multitudine. unde et milicia quasi¬
multicia. Inde et milia. que greci mu¬
tata littera nuriades uocant: ca

Expanded text:
umero nummus nomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus a Graeco nomen trahit; Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quattuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem nonindidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae ipro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Portera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et milimultitia; inde et milia, quae Graeci mutata littera μυρία vocant. 121
Abbreviated transcription (Latin):
traditionem hn ꝑhibent᷑ scõꝵ
auctores: Primus moyses. diuine hy¬
tatentus aũt a .u. uoluminib dicit᷑:
mend notatur: Genesis liber ñ ap
pellatur eo quod exordiũ mundi et
gn̾atio setuli in eo contineatͣ Exotꝰ
uero exitimi ab egipto uel egressum
populi ismel digit. et ex eͥa causa
nomen acipit: leuiticus appellatꝰ
eo quod leuitarum nũsteria et diu̾sita¬
teni uictanaꝵ exequit᷑ totꝰq in eo
ordo leuiticꝰ annotat᷑: Humerorum
liber uocat᷑ eo quod in eo egresse de
egipto tͥb dinumerãtur.⁊ xl. duq¬

Expanded text:
traditionem hi perhibentur auctores. Primus Moyses Divinae Hitateuchum autem a quinque voluminibus dicitur: mepellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum ab Aegypto, vel egressum populi Israelis digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatus eo quod Levitarum ministeria et diversitatem victimarum exequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumerantur, et q
Abbreviated transcription (Latin):
rũdam uoca¬
buli quibus
aliquid fabri¬
catur. uel
instrumenta
artificium.
uel que mi¬
insteriũ exi¬
bent. atq
aliquid huiꝰ¬
cemodi. Deiceps ex ꝑte notanda stu¬
quod artem faciat. sicut aurifer qui
autum. faxo enĩ pro facio antiqui po¬
nebant. Nautlerus. dominus nauis ẽ
ppellatus. ita quod nauis in sorte eiꝰ
sit. Cleros em̃ grece sors dicit᷑ Ceteri
Gubermo qui et gubernator. q̃i co¬
hibernator. quod cohibeat pruden¬
tia sua hibernia id est tempestates
madis. Nauta a naui dictus per di¬
riuationem. Nauita autẽ pro nau¬
ta poetice dicit᷑. sicut mauors pro
mars. Nam rectũ est nauta. Reniei
uotatus quod remũ regit. sit autẽ
remex quõ tubex dicitur. noiãtiuo
casu. Epybata greco norẽ appella¬
batur qui latine int̾pretatur suꝑ¬
uemens. hic nichil habet negotii.
sed naulo dato in alias terraiꝰ tran¬
sire disponit. Nauẽ quidã ꝑhibent
dictam. eo quod gnarum rectorem
querat. idẽ ꝑitum. sapientem. stre¬

Expanded text:
rundam vocabula quibus aliquid fabricatur, vel instrumenta artificum, vel quae ministerium exhibent, atque aliquid huiuscemodi deinceps ex parte notanda stuquod artem faciat, sicut aurifex qui aurum facit. Faxo enim pro facio antiqui dicebant. Nauclerus dominus navis est appellatus: ita quod navis in sorte ejus sit. Cleros enim Graece sors dicitur. Caeteri Gubernio, qui et gubernator, quasi cohibernator, quod cohibeat prudentia sua hiberna, id est, tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem. Navita autem pro nauta poetice dicitur, sicut Mavors pro Mars. Nam rectum est nauta. 6. Remex vocatur, quod remum gerit, sic autem remex, quomodo tubex dicitur nominativo casu. 7. Epibata Graeco sermone appellatur qui Latine dicitur superveniens. Hic nihil habet negotii, sed naulo dato, in alias terras transire disponit. 8. Navim quidam perhibent dictam, eo quod gnavum rectorem quaerat, id est, peritum, sapientem, stre
Abbreviated transcription (Latin):
eclesia grecum est
quod in latinum
uertit᷑ ꝯuocatio.
proptͤ quod omnes ad
se nocent. Catholica
ꝑtibus coartatur. sed ꝑ totũ terraꝵ
orbem dilatata diffundit᷑. quod etiã
apłs approbat ad romanos dicens.
Gratias ago dnõ dõ meo pro omibus
uobis qr fides nra annũtiat᷑ in uni¬
u̾so mundo Hinc et bniu̾sitas ab
bno cognominata est. propt̾ quod in
unitate colligit᷑. Unde et dñs in euuã¬
gelio Qui mecũ non colligit spargit.
formi plena spũ designet ͦ sicut et
dño nouimus dixissẽ salomonem.
una esse non ambigit᷑ dicente apło:
Etcłia dei uiui. que est colũꝑna et
Pro ꝑegrinatione aũt pñti ecclesia¬
d syon dicit᷑ eo quod in huiꝰ ꝑegrina¬
tionis longitudine poĩta promissionẽ
rerum celestium speculet᷑ et idtirco
syon .i. speculatio nomen accepit.
Pro future uͦ pat̾e pace ihrłm uocat᷑¬

Expanded text:
clesia Graecum est, quod in Latinum vertitur convocatio, propter quod omnes ad se vocet. CATHOLICA, partibus coartatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus adprobat ad RomaGratias ago Deo meo pro omnibus vobis: quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Hinc et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitate colligitur. Unde Dominus in Evangelio ait: Qui mecum non colligit, spargit .formi plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: eptem una esse non ambigitur, dicente Apostolo: Ecclesia Dei vivi, quae est columna et Peregrinatione autem praesenti Ecclesia Sion dicitur, eo quod in hujus peregrinationis longitudine posita promissionem rerum coelestium speculatur. Et idcirco Sion, id est, speculatio, nomen accepit. Pro futurae vero patriae pace Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
.puicis ꝑ refugia mon
tunc regno potiebatut. Qui tunc
ad se ratibus comfugientes suscep¬
tos per gemina ꝑnãsi iuga fouit
repatum ferunt ab eo propter ho¬
nunũ insitam cordib duriciam.
Sed et flumina cũ insolutis auc¬
ta imbribus ultra consuetudinẽ
uel diuturmtate uel magnitudi.¬
ne redundant. multa prosternũt
et ipã diluma dicunt᷑. Sciendũ
autem flumina cũ supra modum
crescunt. non tantũ ad presens
in ferre dampna sed etiam aligna
significare futura.¬

Expanded text:
ucis per refugia monttunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fovit us reparatum ferunt ab eo propter hominum insitam cordis duritiam. Sed et flumina cum insolitis aucta imbribus ultra consuetudinem, vel diuturnitatem vel magnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam et aliqua significare futura.
Abbreviated transcription (Latin):
disciplma nume¬
zorum: Greti .n.
numerum rith¬
mon dicunt. Quã
scriptores scłatiũ
litterarum int̾
disciplinas mathe¬
maticas ide p̃mã esse uoluerunt qũ ip̃a
ñ sit. nulla alia indiget disciplina: Mu¬
sica autem et geometria et astrononna
que sequunt᷑ ut sit atq subsistant istiꝰ

Expanded text:
sciplina numerorum. Graeci enim numerum ἀριθμὸν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius
Abbreviated transcription (Latin):
et quedam monstru for̾tis¬
ose hominũ tranfformati.¬
ones et cõmutationes in bestias. sicͭ
de illa maga famosissima corce. q̃
bestias. Et de archadib qui sorte
ducti trans natabant quoddam sta¬
gnum atq ibi conu̾tebant᷑ in lupos.
Nam et diomedis sotios in uolutres
fuisse conuersos. non fabuloso men¬
datio sed historica affirmatione cõ¬
firmantur. Sed et quidam asserũt
stritas ex hominib fieri. Ad multa
enĩ latrocina figure sceleratorum
nuitant᷑ et sine magicis cantibus
sine herbarum ueneficio. totis corꝑi.¬
bus in feras trauseunt. Si quidem
et ꝑ naturam pleraq mutationem
recipiunt et corrupta in diuersas
species tͣnsformant᷑ sicut de uitulo¬
rum carnib putridis apes. sicut
de equis scarabei de mulis locuste.
de cancris scorpiones. Ouidius. Cõ¬
caua litorei si demas brachia can¬
cri. Scorpius eribit caudaq mi¬
nabitur unta:¬

Expanded text:
et quaedam monstrosae hominum transformationes et commutationes in bestias, sicut de illa maga famosissima Circe, quartur in bestias, et de Arcadibus, qui, sorte ducti, transnatabant quoddam stagnum, atque ibi convertebantur in lupos. 2. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos, non fabuloso mendacio, sed historica affirmatione confirmant. Sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum beneficio, totis corporibus in feras transeunt. 3. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur, sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius: Concava littorei si demas brachia cancri, Scorpius exibit, caudaque minabitur un
Abbreviated transcription (Latin):
lari numero totũ orbemi signficat.
Plurali uero singulas ꝑt̾es. Curꝰ
noiã diu̾sa dat ratio. Lam terra
dicta a superiori parte qua terit᷑.
humꝰ ab inferiori. uelut humuda
terra. ut sub mari. Tellus autẽ
qr fructus eiꝰ tollimꝰ. hec et ops
dita. qr opem fert frugib. Eadẽ
et arua ab arando et colendo no¬
cata. Proprie autẽ terra ad distĩc
humida sit hoc a quaꝵ a finitate
sortitur. Cuiꝰ motũ alii dñt uen¬
tum esse in concauis eiꝰ. qui motꝰ
quot montes tumuliq sedere. A¬
lii aquami dñt generalem moueri
ni terris. et eas simul concutere.
plereq rume latentes suꝑposita
cucta concucut. Terre quoq
hiacꝰ. aut motu aque inferioris
fit. aut crebris tomtruis. aut
de contauis t̾re erũpentib uẽtis.¬
a cap̃ .ii. de orbe

Expanded text:
lari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distincthumida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in concavis eius, qui motuquot montes tumulique sedere.' Alii aquam dicunt genetalem in terris moveri, et eas simul concutere, plerumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus, aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. CAPUT II. De orbe
Abbreviated transcription (Latin):
tion impediunt legentib in
huis que ntilia dixerunt: Multi em̃
sapientes p̃terita hominũ gesta ad
institutionem p̃sencium hystoriis indi¬
derunt. Siquidem et ꝑ hystoriam sũma
retro temꝑum annoꝵ q supputatio
ꝯprehenditur. et ꝑ ꝯsulum regum q
sutessum multa necessaria ꝑscrutãt᷑.¬

Expanded text:
on inpediunt legentibus in his quae utilia dixerunt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt, siquidem et per historiam summa retro temporum annorumque supputatio conprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutant
Abbreviated transcription (Latin):
Rimus bella
intulit ninꝰ al¬
syriorum rey. Ip̃s
eñ fimbus suis
ne qͣꝙͣ contentus
ane sonetatis feduis mn¬

Expanded text:
rimus bella intulit Ninus Assyriorum rex: ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humane societatis fedus
Abbreviated transcription (Latin):
Riuis
dedalus
mensã
et sellã
fecit. Uo¬
quine a¬
paratum
apiciꝰ qͥdã
posuit.
qui in eo
absumptis bonis morte uoluntaria
periit. Et merito qr is q̃ gule et no
racitati seruit et corpus et animã

Expanded text:
rimus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam posuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit; et merito, quia is, qui gulae atque edacitati servit, et animam
Abbreviated transcription (Latin):
domino audiuimꝰ cõsũmatũ. ꝓmissiones
urẽ memores seruo niro dirigi iubeatis.
q ut m̾ sum ꝯstius magna ibi ex ꝑte serui
tui postulacõẽ desudasti: Et ideo in me
p̾mum existe muficus. sic ut scõꝵ cetib
et felix habeatis ⁊ p̾mꝰ. Gesta ⁊̾ siuodi ĩ
qua syntharius examinis urĩ igue ⁊ si
non purificatꝰ ĩuenit᷑ tñ decoctꝰ: queso
ut ur̃o in stĩctu a filio dnõ uro rege nobis
diriganto cito: Nam ⁊ nrã eiꝰ sic flagi¬
tauit głiam suggestio. qr multũ in conti¬
lio ꝓniuestiganda opus est ueritate:
De tet̾o creatoris altissim pietatem
efflagito. ut coronã beatitudims urẽ ꝓ
integritate fidei et statu eccłie longo¬
tp̃r p̃cipiat conseruari. me q int̾ obla¬
trãciapñtis mũdi uaria ⁊ ĩnumerabłia
dist̾mina. inũtũ reddat tue int̾ cessioni
grã. ac reconditum in gremio memorie
tue tuũ ab oĩ tempestate pct̃i.oratu uro

Expanded text:
Domino, audivimus consummatum, promissionis Domino, audivimus consummatum, promissionis vestrae memores servo vestro dirigere jubeatis: quia, ut mihi sum conscius, magna ibi ex parte servi tui postulatione sudasti. Et ideo in me primum existe munificus, sic in sanctorum coetibus et felix habearis et primus. Gesta etiam synodi in qua Sintharius examinis vestri igni etsi non purificatus, invenitur tamen decoctus quaeso, ut vestro instinctu a filio vestro Domino rege nobis dirigantur cito. Nam et nostra ejus sic flagitavit gloriam suggestio, quia multum in concilio pro investiganda opus est veritate. De caetero Creatoris altissimi pietatem efflagito, ut coronam beatitudinis vestrae pro integritate fidei et statu Eccl inter oblatrantia praesentis mundi varia et innumerabilia discrimina munitum reddat tuae intercessionis gratia, ac reconditum in gremium memoriae tuae, tutum ab omni tempestate peccati oratu vestro
Abbreviated transcription (Latin):
Omno meo et uere tũ¬
domino xp̃iq electo yso¬
doro epõꝵ summo.brau¬
lio seruus ĩutilis scõrũ
dei. O pie domine et
irorũ p̃st antissime sera est in quisitio
et tarde data m̾ sc̃bendi optio. qr pectutis
meis ingruentib. nõ mͦ sterilitatis uel
ĩopie malo. uerũ etiã lius et hostilitatis
quo minꝰ inquirerem horribili sum p̃pe¬
ditus in tursu: Nunc autem et si mille
necessitatib mille turis actrutꝰ. post
longum miserie tempus ueluti ab im¬
probi soporis ut ita dixi̾m grauedine
suscitatus. istius mee suggestionis asfa¬
tibus depend̾e̾ p̃sumo salutis obseq̾um.
et cordis et corꝑis hũilitate prostratus.
nouit graui dolore distrutior: qd̾ emẽso
conspectum: Sed spero in illũ qui nou
obliuistit᷑ misereri. nec repellit n fiuem.
qr exaudiet p̃cem pauꝑis. ⁊ uro me mise¬
rum ⁊ ep̃sentabit aspectui Suggero
sane et omimoda supplicatoẽ deposto
ut librũ et himo logiar uui quẽ iã fauẽte

Expanded text:
omino meo et vere domino Christique electo Isidoro episcoporum summo, Braulio servus inutilis sanctorum Dei. O pie domine et virorum praestantissime, sera est inqet tarde data mihi scribendi optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, verum etiam luis et hostilitatis, quominus inquirerem, horribili sum praepeditus incursu. 2. Nunc autem etsi mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita 575 dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequet cordis et corporis humiliatus assensum: novit gravi dolore discrucior, quod emenso conspectum: sed spero in illum qui non obliviscitur misereri, nec repellit in finem, quia exaudiet precem pauperis, et vestro me miserum repraesentabit aspectui. Suggero sane et omnimoda supplicatione deposco, ut librum Etymologiarum, quem jam, favente
Abbreviated transcription (Latin):
rethoricam uarro in nouemi
disciplinarũ libris tali simili¬
tudine defimunt: Dialetita et retho¬
rica estꝰ. ꝙ in manu homĩis pugnus ast̾t¬
tus et palma distenta: Illa uerba con¬
trahens. istendens: Dialetita si quidẽ
ad disserendas res acutior. rethorita
ad ila que intitur docenda facundior
Ylla ad seolas nũ nõ ꝙͣ uenit. ista iugit̾
procedit in forun: Illa requirit raris¬
simos studiosos hec aut̃ frequent̾ et
ppłos. Solent aũt philosophi ante ꝙͣ
ad ysago gen ueniant exponend aui
diffincionẽ philosophie ostendere quo
facilius ea que ad eam ꝑtinent demõ
strentur: si
hilosophia est rerũ phĩe

Expanded text:
rethoricam Varro in nouem Disciplinarum libris tali similitudine definiuit: 'Dialectica et rethorica est quod in manu hominis pugnus asttus et palma distensa: illa verba contrahens, ista distendens'. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior: Rhetorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnumquam venit: ista iugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos: haec frequenter et populos. Solent autem Philosophi antequam ad isagogen veniant exponendam, definitionem Philosophiae ostendere, quo facilius ea, quae ad eam pertinent, demonstrentur. De  . Philosophia est rerum h
Abbreviated transcription (Latin):
Diuine natura. humane moribus ꝯstant:
Ideo q hee discrepant. qm̃ alie alns gen¬
tibus placent: stas lex diuina est.iuis lex
humana : Transire ꝑ alienũ agrũ fas
est. iuis non est

Expanded text:
Divine, natura, humane, moribus constant. Ideoque he discrepant, quoniam alie aliis gentibus placent. Fas lex divina est, ius lex humana. Transire per alienum agrum fas est, ius non est