comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manducare fr̃s. ne putetis morsib fieri
Nam si hoc intellexeritis. qͣsi dilaniat᷑
ds. quem manducant angłi. Quis
dilaniat iusticiam: S rursum michi
aliquis dicet. Et quis ẽ qui manducat
iustitam: unde gͦ beati qͥ esuriunt &
siciunt iustitiam. qm ipsi saturabunt᷑:
Cib quem manducas ꝑ carnem. ut re¬
ficiaris tu. ille deficit᷑. Ut reparet te.
consumit᷑. Manduca iustitiam. & tũ
reficeris. & integra ꝑseuerat. Quomͦ
uidendo lucem istam corꝑeam reficiumt̃
utius in tenebris. infirmat᷑ aties ipsorꝵ.
qͣsi ieninio lucis fraudati ocłi cibo suo
Luce quippe pascunt᷑ defacigant᷑ ieiunio &
debilitantur. ita ut ipsam lucẽ qͣ reficiunt᷑
uidere. possint. & si dnitius fuerit extin¬
gunt᷑. Tanqͣm morit᷑ in eis ipsa aties lucis
Quid gͦ: quia tot ocłi cotidie luce ista pas¬
cuntur. minor fit : & illi reficiunt᷑. ⁊ ipsa
incegra ꝑmanet.Si hoc potuit ds de luce
corꝑea corꝑeis ocłis ex hibere. ñ exhibet mun¬

Expanded text:
atres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et quis est qui manducat justitiam? Unde ergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra perseverat. Quomodo videndo istam lucem corpoream reficiunturutius in tenebris, infirmatur acies ipsorum, quasi jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio et debilitantur, ita ut ipsam lucem qua reficiuntur, videre non possint: et si diutius abfuerit, exstinguuntur, et tanquam moritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et ipsa integra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mun
Abbreviated transcription (Latin):
factum. ad ũbum qđ in pͥncipio erat. As̃
ap̃ dm. Ab eo qd manducauit homo. ad
illud qd cotidie manducant angłi. Sic eñ
scriptum ẽ. Lanem cȩłi dedit eis. panem
angłorum manducauit homo. Quis ẽ

Expanded text:
factum, ad Verbum quod in principio erat Deus apud Deum; ab eo quod manducavit homo, ad illud quod quotidie manducant Angeli. Sic enim scriptum est, Panem coeli dedit eis: panem Angelorum manducavit
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ: uidistis passum. crucifixum.
mortuum. La tebat aliquid in illa carne.
qͣm ocłis carneis uidere ꝑ ocuistis. Qͥd
ibi latebat: psallice intelligent. Nolite
ocłis querere. qͣ mente conspicit᷑. Esallite
lingua qr int̾ uos caro. S qr u̾bum caro
factum ẽ & habitauit innob̾. reddite
sonum carni.reddite do mentis obtutũ:
Usallite intelligent̃. & uidetis qr u̾bum
caro factum ẽ & habitauit in nobis:
iħc & discipłi eiꝰ in udeam terram .⁊ illic
de morabatur cum eis. ⁊ baptirabat:
Baptizatꝰ baptizat. N eo baptismo bap¬
tizat᷑. quo baptizatꝰ ẽ. Dat baptisiũ dñs
baptizatꝰ a seruo. ostendens humilitis uiani.
& ꝑducens ad baptismum dñi. hoc ẽ bap.¬
tismum suum p̃bendo humilitatis exem¬
plum: qr ipse ñ respuit baptismũ serui.
Et in baptismo serui. uia p̃parabat᷑ dño. Et
baptizatus dñs. uiam se fecit uenientib
Ipsum audiamus. Ego sum uia. ueritas⁊

Expanded text:
hominem, vidistis passum, crucifixum, hominem, vidistis passum, crucifixum, mortuum: latebat aliquid in illa carne quam oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum carni, reddite Deo mentis obtutum. Psallite intelligenter, et videtis quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.  discipuli ejus in Judaeam terram, et illic demorabatur cum eis, et baptizabat. Baptizatus baptizabat. Non eo baptismo baptizabat quo baptizatus est. Dat baptismum Dominus baptizatus a servo, ostendens humilitatis viam, et perducens ad baptismum Domini, hoc est baptismum suum, praebendo humilitatis exemplum, quia ipse non respuit baptismum servi. Et in baptismo servi via praeparabatur Domino, et baptizatus Dominus viam se fecit venientibus. Ipsum audiamus: Ego sum via, veritas et
Abbreviated transcription (Latin):
mortałis occultabat᷑. Et quib ocłis maiestas
immortalis penetrata. a compage carnis po¬
terit intueri: Est aliꝰ ocłs. est interi ocłs:
N enim nullos ocłos habebat tobias. qñ cecꝰ
ocłis corꝑeis. filio dabat p̾cepta uitȩ. Ille
patri manum tenebat ut pedib ambula¬
ret. ille filio dabat consilium ut uiã iusti¬
tiȩ teneret. Et hac ocłos uideo. ⁊ hac ocłos
intelligo. Q meliores ocłi dantis uite con¬
silium: qͣm ocłi tenentis manum. Tales
ocłos querebat & iħc. qñ ait phylippo:
Tanto temꝑe uobcum sum ⁊ñ cognoiistis
me : tales ocłos querebat cum ait. Phy¬
lippe. qui me uidet. uidet ⁊ patrem:
Isti ocłi in intelligentia sunt: isti obłiin
mente sunt. ad eo cum dixisset psalmꝰ.
qm rex omnis terre ds. subiecit statim.
psallite intelligent᷑. Qͦd enĩ dico psallite
do nr̃o psallite. dodico regem nr̃m. S
regem nr̃m int̾ homines uidistis tanꝗͣ.

Expanded text:
mortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas mortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas immortalis penetrata compage carnis poterit intueri? Est alius oculus, est interior oculus. Non enim nullos oculos habebat et Tobias, quando caecus oculis corporeis filio dabat praecepta vitae . Ille patri manum tenebat, ut pedibus ambularet: ille filio consilium dabat, ut viam justitiae teneret. Et hac oculos video, et hac oculos intelligo. Et meliores oculi dantis vitae consilium, quam oculi tenentis manum. Tales oculos quaerebat et Jesus, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Tales oculos quaerebat, cum ait, Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Isti oculi in intelligentia sunt, isti oculi in mente sunt. Ideo cum dixisset Psalmus, Quoniam rex omnis terrae Deus; subjecit statim, Psallite intelligenter. Quod enim dico, Psallite Deo nostro, psallite; Deum dico regem nostrum. Sed regem nostrum inter homines vidistis tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs mr iħe x. Inueniamus hoc in p̾senti
lectione. qr forte ⁊ de illo cantammus:
Regnauit ds suꝑ omnẽ terrã. Contͣ qd̾
surdi sunt. qui putant eum in affrica
sola regnare. N enim ñ dictum ẽ de xͦ. cũ
dicꝰtum ẽ: regnauit dñs suꝑ omnẽ terrã :
mo. recenti uersu mͦ cantato: Psallite do
nr̃o psallite. psallite regi nr̃o psallite. Qm
dixit dm̃. ipsum dixit regem nr̃m. Esal
ligent᷑. Ne inima parte uelis intelligere
cui psallis. qm̃ rex omins terrȩ ds. Et
qͣm ẽ omnis cerrȩ d̃s rex. qui uisus õ in
una parte terraium. in iherosolima. in iudea.
ambulans int̾ homines. natꝰ suggens.
crescens. manducans. bibens. uigilans.
dormiens. facigatus. ad puteum sedens.
cõp̃hensus. Flagellatꝰ. sputis illitꝰ. spinis
coronatꝰ. ligno suspensus. lancea ꝑcussus.
mortuus sepultus : Qͦmͦ g rex om̃is terrȩ:
Qͦd uidebatur in loco caro erat. ocłis carneis
caro apparebat. in carne mortali maiestas im¬

Expanded text:
sus Christus. Inveniamus hoc in praesenti sus Christus. Inveniamus hoc in praesenti lectione, quia forte et de illo cantavimus, Regnavit Deus super omnem terram: contra quod surdi sunt, qui putant eum in Africa sola regnare. Non enim non dictum est de Christo, cum dictum est, Regnavit Deus super omnem terram. mo, recenti versu modo cantato? Psallite Deo nostro, psallite: psallite regi nostro, psallite. Quem dixit Deum, ipsum dixit regem nostrum: Psligenter. Ne in una parte velis intelligere cui psallis: Quoniam rex omnis terrae Deus . Et quomodo est omnis terrae rex, qui visus est in una parte terrarum, in Jerosolyma, in Judaea, ambulans inter homines, natus, sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dormiens, fatigatus ad puteum sedens, comprehensus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, ligno suspensus, lancea percussus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex omnis terrae? Quod videbatur in loco, caro erat: oculis carneis caro apparebat; in carne mortali majestas im
Abbreviated transcription (Latin):
cestimonium. ut filium qͥdem dĩ dicet. dm̃
ñddic̾et. nec tñ negare.Tacuerat dm̃. ñ negau̾at
dm̃ S ñ omnĩno tacuit dm̃. Fortassis enim
inuenimus. ħ inhodierna lectione. Dixerat
filium di. s dicti sunt ⁊ homines filii dei:
Dix̾at tante excellentiȩ illum fuisse. ut ñ
ẽet ipse dignus corrigiam calciam̃ti eius
soluere. Iam magnitudo ista multum dat
intelligi cuius n̾erat dignus corrigiam cal¬
ciamenti soluere: ille quo nemo surrex¬
erat maior innatis mulierum : plꝰ erat
omnib hominib ⁊ angłis. Nam ⁊ angłm
inuenimus ꝑhibuisse. ne homo illi ad pe¬
des caderet. Cum enim quedam in apoca
uisionis ioħ̃s. cecidit ad pedes angłi. & ille:
Surge. ne feceris hoc: illum adora. Nam
ego conseruus tuus sum. & fr̾ in tuorum:
Cadere gͥ sͥ ad pedes hominẽ angłs phibuit:
Nonne manifestum ẽ qr suꝑ om̃s angłos ẽ.
eui talis homo qͦ maior nemo surrexit in
natis mulierum. dicit indignum se eẽ
soluere corrigiam calciamenti: Tamen

Expanded text:
timonium, ut Filium Dei quidem diceret, Deum non diceret, nec tamen negaret: tacuerat Deum, non negaverat Deum, sed non omnino tacuit Deum: fortassis enim invenimus hoc in hodierna lectione. Dixerat Filium Dei: sed dicti sunt et homines filii Dei. Dixerat tantae excellentiae illum fuisse, ut non esset ipse dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Jam magnitudo ista multum dat intelligi, cujus non erat dignus corrigiam calceamenti solvere, ille quo nemo surrexerat major in natis mulierum. Plus enim erat omnibus hominibus et Angelis. Nam angelum invenimus prohibuisse, ne homo illi ad pedes caderet. Cum enim quaedam in Apocalvisionis Joannes cecidit ad pedes Angeli. Et ille: Surge, vide ne feceris hoc; Deum adora nam ego conservus tuus sum et fratrum tuorum . Cadere ergo sibi ad pedes hominem angelus prohibuit. Nonne manifestum est quia super omnes Angelos est, cui talis homo, quo major nemo surrexit in natis mulierum, dicit indignum se esse solvere corrigiam calceamenti? 3.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit adlucem. cui gr̃as agit qđ illi qͥd in
se odisset ostenderit. Dicit do. Aũte faciẽ
tuam apeccatis meis. Et qͣ fronte dicit.
nͥ iterum dicat. qm facinus meum ego
agnosco. ⁊ peccatum meum coram me ẽ
semp: s it ante te. qd ñ uis ẽẽ ante dm̃.
Si aut̾ post te feceris peccatum tuum.
retorquet tibi illud ds ante ocłos tuos:
&̾ tunc recorquet. qͣndo iam penitentiȩ
fructus nulls ent. Currite ne tenẽbrȩ

Expanded text:
venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in venit ad lucem, cui gratias agit quod illi, quid in se odisset, ostenderit. Dicit Domino: Averte faciem tuam a peccatis meis. Et qua fronte dicit, nisi iterum dicat? Qagnosco et peccatum meum contra me est semper. Sit ante te quod non vis esse ante Deum, si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos, et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit: currite ne tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi duȩ ressunt. h̃o & peccator. Qd audis
ho: ds fecit. Qͦd audis peccator. ipse homo
fecit. Dele qͣ fecisti. ut d̾s saluet q̃ fecit.
Oportet ut oderis inte opꝰ tuum. ⁊ ames ĩ te
opꝰ dĩ. Cum aut̃ ceꝑit tibi displicere qđ fe¬
cisti. inde incipiunt bona oꝑa tua. q accusaᷤᷤ
mala oꝑa tua. Initium oꝑum̾ bonoꝵ. ꝯfessio ẽ
oꝑum orum. facis ueritatẽ. & uenis ad
lucem. Qtuid ẽ facis ueritatẽ: N te palpas.
ñ tͥ blandiris ñ te adularis.N dicis iustꝰ
sum. cum sis iniquus: & incipis facere
ueritatem. Uenis aut̃ ad lucẽ. ut manifes¬
q tͥ displicuit peccatũ tuũ. ñ tͥ displiceret
nisi d̾s tibi luceret. ⁊ eiꝰ ueritas tibi osten
sua. odit ammonentẽ lucẽ & fugit eam.
ut ñ arguant᷑ oꝑa eiꝰ mala quȩ diligit:
Qui aut̃ fac̾ ueritatẽ. accusat in se mala sua:
Nsͥ parcit. ñ sͥ ignoscit ut ds ignoscat. qr
qͣ uult ut ds ignoscat ipse agnoseit. &

Expanded text:
Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium operum bonorum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, Facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis, Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem ut manifesquod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostendsua, odit admonentem lucem, et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua, non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat; quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et
Abbreviated transcription (Latin):
quors oꝑa bona inuenit dñs: Nulloꝵ:
Omuum mala oꝑa muenit. Quomͦ gͦ
quidam fecerunt ueritatem. &
uenerunt ad lucem: Et ħ
enim sequit᷑. Qui aut̃ facit
ueritatem uenit ad lucem. ut mani¬
Quia bonum opꝰ fecerunt ut uenirent
iuenit. & omnes a peccato sanat. &
serpens ille quo figurata ẽ mors dñi
eos sanat qui morsi fuerant. & ꝑpt̾
morsum serpentis erectus ẽ serͣpens.
id ẽ mors dñi ꝑpt̾ mortales homines
qͦs inuenit imustos: qͦmͦ intelligit᷑ ħ ẽ¬
iudicium qm̃ lux uenit in mundũ.
& dilexerunt homines magis tenebras qͣm
lucẽ. Erant enĩmala oꝑa eor. Qͥd ẽ hoc: quoꝵ
enĩ erant bona oꝑa: Nonne uenisti ut iusti¬
fices impios: S dilexerunt inqͥt tenebras
magis qͣm lucem. Ibi posuit uim. Multi
eni dilexerunt peccata sua. multi confessi
sunt peccata sua. qr qͥ confitet᷑ peccata &
accusat peccata sua.iã cũ do Facit. Accusat
as peccata tua. Si ⁊ tu accusas. comiungeris dõ:

Expanded text:
quorum opera bona invenit Dominus? Nullorum: quorum opera bona invenit Dominus? Nullorum: omnium mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Et hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut maniquidam bonum opus fecerunt, ut venirent invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant, et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est mors Domini propter mortales homines quos invenit injustos, quomodo intelligitur: undum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? quorum enim erant bona opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, tenebras magis quam lucem. Ibi posuit vim: multi enim dilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accusas, conjungeris Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
No̾n enim misit d̾s filium suum iu
mundum ut iudicet mundum. sed ut
saluet᷑ mundus ꝑ ipsum. G qͣntum in
medico ẽ. sanare uenit egrotum. Se in
terimit. qui p̾cepta medici obseruare
nͥuuit. Uenit saluator ad mundum:
Quare saluator dictus ẽ mundi. nͥ ut
saluat mundum. ñ ut iudicet mundũ:
Saluari ñ uis abipso. ex te iudicaberis:
Et qͥd dicam iudicaberis : Uide qͥd ait:
Qui credit in eum ñ iudicat᷑. Qui aut̃
ñ credit: quid dicturum sꝑas nͥ iudicat᷑:
Iam inquit iudicatꝰ ẽ. Hondum apparu¬
it iudicium. s iam factum ẽ iudicium
Nouit enim dñs qui sunt eiꝰ. Nouit qͥ
ꝑmaneant adcoronam. qͥ ꝑmaneant ad
flammã. Nouit in area sua triticum.
nouit paleam. Nouit segetem. nouit
tizania. Iam uidicatꝰ ẽ qͥ ñ credit. Quare
iudicatꝰ: Quia ñ credit in nommne uni¬
geniti filii di. Hoc ẽ aut̃ iuditium. qr
lux uenit inmundum. & dilexerunt
homines magis tenebras qͣm lucem:
Erant enim mala oꝑa eoꝵ. fratres mei

Expanded text:
Non enim misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Vide quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit: quid dicturum speras nisi, judicatur? jam, inquit, judicatus est. Nondum apparuit judicium, sed jam factum est judicium. Novit enim Dominus qui sunt ejus: novit qui permaneant ad coronam, qui permaneant ad flammam; novit in area sua triticum, novit paleam; novit segetem, novit zizania. Jam judicatus est qui non credit. Quare judicatus? Quia non credidit in nomine unigeniti Filux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum. Fratres mei,
Abbreviated transcription (Latin):
caritas int̾ patrem & filium: Maior utiq
pot̾eẽ. qͣm int̾ illos homines quib erat¬
cor unum. Si g multorum frm̾ cor unum
ipt̾ caritatẽ & multoꝵ fr̃m anima una
ꝑt̃ caritatẽ: ds pat̾ & ds filius dicturꝰ
Eqr duo sunt: Si duo dii sunt. ñ ẽ ibi
sumina caritas. Si enim hic tanta cari¬
tas ẽ ut aniniã tuã ⁊ anmã amici tui
pat᷑ ⁊ filius: Absit. ut hoc sentiat fides
ñ ficta. ꝓrsus qͣntum excellat caritas
illa: hinc intelligite. Multe animȩ sunt
multoꝵ hominum: ⁊ si se diligunt
una anima ẽ. S possunt dici ⁊ multe
animȩ possunt in hominib: qr ñ ẽ
tanta conunctio. Ibi aut̃ unum dm̃
licet ut dicas. duos aut tres dos ñ lic&¬
ut dicas. Hinc tͥ cõmendat᷑ suꝑ eminẽ¬
tia ⁊ summitas caritatis tanta ut ma¬
ior ẽẽ ñ possit. Qm enim misit ds. u̾ba
đi loquitur. Hoc utiq de xͦ dicebat. ut
se ab illo diftingueret. Quid enim: Ip¬
sum ioħem nonne misit ds: An non

Expanded text:
charitas inter Patrem et Filium? Major utique charitas inter Patrem et Filium? Major utique pot multorum fratrum cor unum propter charitatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui nus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae, possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio: ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non
Abbreviated transcription (Latin):
Accipe testimonium ⁊ inuenis. Qͥ en̾im
accepit testimonium eiꝰ. signauit qͥa ds
uerax ẽ. Qͥs: Ipse qui de cęlo tienit ⁊ sup
omnes ẽ. ds uerax ẽ. S si ñdum illum
intelligis dm̃. ñdum accępisti testimo¬
niumi eiꝰ. Accipe ⁊ signa. Presument̾ in¬
nsit dm̃. Iunge ambos. unus ds̃. Dt̾
uerax missus adõ. De singłis interroga
ds. ⁊ de ambob interroga as ds. ñ singłi
dii. ⁊ ambo dĩi: s singulsis quisq ds̃. &
ambo ds. Tanta enim ibi ẽ caritas sp̃c.
sc̃i. tanta pax unitatis: ut de singulis
cum interrogat᷑. d̾s tibi respondeat᷑.
cum illo unus as ẽ. Audite alterum
cestimonium. Nostis qr multi credide¬
runt qn omnia quȩ habehant ad pedes
apłoꝵ uendita posuerunt. ut diftribue¬
recur unicuiq sic opꝰ erat. Ex de illa
congregatione scõꝵ. qͥd dicit scͥptura: Erat
illis anima una ⁊ cor unum indũm. Si
caritas de tot animis fecit animã unã.
Ide tot cordib fecit cor unum: qͣnta ẽ

Expanded text:
Accipe testimonium ejus, et invenis. Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et omnes est, Deus verax est. Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti testimonium ejus: accipe, et signas, praesumenter inmisit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax unitatis, ut de singulis cum interrogatur, Deus tibi respondeatur; cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est
Abbreviated transcription (Latin):
dignatꝰ ẽ amico suo. dñsq ip¬
sius & amicus ipsius. ꝑhibuit ⁊ ipse
testimonium iohanni. Dix it enim de
ioħe In natis mulierum. ñ surrexit
maior ioħe baptista.S qr se illi p̃po¬
suit: in hoc qđ plus erat ioħe. d̾s erat:
Qui aut̃ minor ẽ inquit inquit in
regno celoꝵ. maior ẽ illo. Mmnor nati

Expanded text:
dignatus est amico suo: Dominusque ipsius et amicus ipsius perhibuit et ipse testimonium Joanni. Dixit enim de Joanne, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista. Sed quia illi se praeposuit, in hoc quod plus erat Joanne, Deus erat. Qui autem minor est, inquit, in regno coelorum, major est illo . Minor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ & in celo & interra: Si gͦ nemo nisi
ille descendit & ascendit. quȩ spes est
ceteris: Ea spes ẽ ceteris. qr ille ꝓpt̾ea
descendit. ut millo & cum illo tinus
ẽent. qui ꝑ illum ascensuri ẽent. Non
dicit & seminib ait apłs tanqͣm in
multis. s tanqͣm in uno. ⁊ semini tuo

Expanded text:
esse et in coelo et in terra? 9. Si ergo nemo, nisi esse et in coelo et in terra? 9. Si ergo nemo, nisi ille, descendit et ascendit, quae spes est caeteris? Ea spes est caeteris, quia ille propterea descendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicit, Et seminibus, ait Apostolus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo
Abbreviated transcription (Latin):
suscitabo illud. Celeste aut̃ qͥddã dixit.
nisi quis renatus fuerit ex aqua ⁊ sp̃n
scõ. ñ uidebit regnum dĩ. Eia fr̃s. d̾s
uoluit ẽẽ filus hominis. homines uo¬
luit ẽẽ filics di. Ipse descendit ꝓpter
ascendit incȩlum. nisi qͥ de cęlo descen¬
dit. Non gͦ accẽssuri sunt incęlum. qͦs
facit filios di : Ascensuri plane. ħ nob̃
ꝓmissio ẽ: erunt quales angłis di. Qͦmͦ gͦ
nemo ascendit. nisi quiꝰ escendit: Quia
unus descendit. unus ascendit. Qͥd de
ceteris intelligendum. nisi qr membra eiꝰ
erunt. ut unus ascendat: ꝓpterea
sequit᷑. Nemo ascendit in cȩlum nisi qͥ
descendit de cȩlo. filius hominis qͥ ẽ
in celo. Miraris quia & hic erat. ⁊ in
cȩlo: ales. fecit discipłos suos. Lau¬
lum audiapłm dicentem. Nra aut̃
conuersatio. in celis ẽ. Si homo paulus
apłs ambulabat in carne in terra. & conu̾sa¬
batur incelo: ds cęli & terrȩ ñ poterat

Expanded text:
suscitabo illud . Coeleste autem quiddam dixit, suscitabo illud . Coeleste autem quiddam dixit, Nisi quis renatus funon videbit regnum Dei . Eia, fratres, Deus voluit esse filius hominis, et homines voluit esse filios Dei. Ipse descendit propter ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Non ergo ascensuri sunt in coelum quos facit filios promissio est, Erunt aequales Angelis Dei . Quomodo ergo nemo ascendit, nisi qui descendit? Quia unus descendit, unus ascendit. Quid de caeteris? quid intelligendum, nisi quia membra ejus erunt, ut unus ascendat? Propterea sequitur, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Miraris quia et hic erat et in coelo? Tales fecit discipulos suos. Paulum audi apostolum dicentem, Nostra autem conversatio in coelis est . Si homo Paulus apostolus ambulabat in carne in terra, et conversabatur in coelo, Deus coeli et terrae non poterat
Abbreviated transcription (Latin):
aut alium uentum uenientẽ ab ou¬
ente ad occidentẽ: qͦmͦ gͦ nescimus
unde ueniat & quo eat : qͥd gͦ dixit
terrenum. qd ñ credebant homines:
analiud utiq q̃ de templo a resus¬
citando dixerat: corpꝰ enim suum de
suscitaturo. Si terrestria inquit dixi
credetis: hoc ẽ si n̾ creditis qr templum
possum suscitare deiectum auob̾. qͦmͦ
creditis qr ꝑ sp̃m possunt homines re¬
generari: Et sequitur. Et nemo ascendit
incelum nisi qui de cęlo descendit. filius
hominis qui ẽ incȩlo. Ecce hic erat. &
in cęlo erat. Hic erat carne. in cęlo erat
diumtate. immo ubiq diuinitate. natꝰ
de matre. ñ recedens apatre. Que nati¬
uitates xͥ intelligunt᷑. una diuina. al¬
tera humana. Una ꝑ qͣm efficeremur.
altera ꝑ qͣm reficeremur. Ambe mirabi¬
les. Illa enim sine matre. ista sine patre:
S qr de adam corpꝰ acceꝑat. qr maria
deadam. ipsumq corpus suscitaturus
erat: terrenum quiddam dixerat:
Soluite templum hoc. & trib dieb

Expanded text:
ut alium ventum venientem ab oriente ad occidentem? quomodo ergo nescimus unde veniat et quo eat? Quid ergo dixit terrenum, quod non credebant homines? An illud quod de templo resuscitando dixerat? Corpus enim suum de suscitaturo. Si terrestria, inquit, dixia dixero, credetis? Hoc est, si non creditis quia templum possum resuscitare dejectum a vobis; quomodo credetis quia per Spiritum possint homines regenerari? 8. Et sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Ecce hic erat, et in coelo erat: hic erat carne, in coelo erat divinitate; imo, ubique divinitate. Natus de matre, non recedens a Patre. Duae nativitates Christi intelliguntur; una divina, altera humana: una per quam efficeremur, altera per quam reficeremur: ambae mirabiles; illa sine matre, ista sine patre. Sed quia de Adam corpus acceperat, quia Maria de Adam, ipsumque corpus suscitaturus erat: terrenum quiddam dixerat, Solvite templum hoc, et in tribus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
in reb aduersis ne frangat. Qui tibi
dedit felicitatem huius scłi. ad conso¬
lationem tuam dedit ñ ad tẽptationẽ.
Rursus qui te flagellat in isto scło. ad
emendationẽ ñ ad dampnationẽ facit
Ferto patrem erudientẽ. ne sentias
uidicem punientẽ. Hec cotidie dicimꝰ
uob̾. & sẽpe dicenda sunt. quia bona ⁊
Post hec uenit iħc & discipuli eius¬

Expanded text:
in rebus adversis ne frangat. Qui tibi in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tuam dedit, non ad corruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad emendationem, non ad damnationem facit. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Haec quotidie dicimus vobis, et saepe dicenda sunt, quia bona et Post haec venit
Abbreviated transcription (Latin):
ignoscere se agnoscentib: punire aut̃ defen¬
dentes se. & iustos se iactantes. ⁊ putantes se
ẽẽ aliquid cum nichil sint. In dilectione aut̃
ab illis letalib ⁊ grandib peccatis. qualia
sunt facinora homicidia. furta. adultera.
preter illa quȩ minuta uidentur ẽẽ pec¬
cata. lingue aut cogitationum. aut im¬
moderationis in reb concessis: facit ueri¬
tatem confessionis. & uenit adlucem in
oꝑib bonis. qm̃ minima plura peccata si
neglegant᷑ occidunt. M inute sunt guctȩ.
quȩ flumina implent. Minuta st̃ grana
harenȩ.s si multa harena imponatur.
p̾mit atq opprimit. Hoc facit sentina.
neglecta. qd focit fluctius irruens. Paulatĩ
ꝑ sentinam intrat. s diu intrando ⁊ ñ ex¬
hauriendo. mergit nauim. Quid ẽ aut̃
ex haurire. nisi bonis oꝑib agere ne
obruant peccata : Gemendo. penitendo.¬
ieiunands. tribuendo. ignoscendo. Iter
aut̃ huius scłi molestum ẽ. plenum ẽ
temptationib in reb ꝓsꝑis ne extollat.

Expanded text:
agnoscentibus; punire autem defendentes se, et justos se jactantes, et putantes se esse aliquid, cum nihil sint. In dilectione autemtiam liberatus ab illis lethalibus et grandibus peccatis, qualia sunt facinora, homicidia, furta, adulteria; propter illa quae minuta videntur esse peccata linguae, aut cogitationum, aut immoderationis in rebus concessis, facit veritatem confessionis, et venit ad lucem in operibus bonis: quoniam minuta plura peccata si negligantur, occidunt. Minutae sunt guttae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis ne extollat,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura loquit᷑: nec lectat᷑ inquit
inꝑditione uiuorum. Ereauit enim
tit ẽẽnt ommia. S quidibi ait: In ui¬
dia aut̃ diaboli. mors intrauit in orbem
terrarum. Ad mortem a diabolo ppinatã.
ñ uenit homo uĩ a tractus. N en̾m co-¬
gendi potentiam diabolus habebat. s
ꝑsuadendi uersutiam. Nisi consentires.
nichil inuexerat diabolus. Consensio
tua te õ homo. ꝑduxit admortem.
Amortali mortales nati. ex immortalib
mortales fact. Abadam omnes homines
mortales. Iħc aut̃ filius di. t̾ibum dĩ ꝑ qd̾
facta sunt omnia. unicus equalis p̾at̾ri.
mortalis factus ẽ. qr u̾bum caro factum ẽ.
& habitauit in nobis. Sͦ mortem suscepit.
& mortem suspendit incruce. & de ip̃sa
morte lib̾ant᷑ mortales. Qđ in figura
factum ẽ ap̃ antiquos. cõmemorat illud

Expanded text:
Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditione vivorum: creavit enim ut essent omnia . Sed quid ibi ait? Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortales: Jesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, unicus aequalis Patri, mortalis factus est; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. gͦ semen abrahe estis. Qͦd̃ dixit
unum. hoc dixit ẽẽ omnes nos. Ideo
in psalmis cantant plures aliquando.
ut ostendat᷑ qr de plurib fit unus.
Aliqͣndo unus cantat. ut ostendat᷑ qd
fiat de plurib. Propt̾ea unus sanabat᷑
in illa piscina. & quisquis alius descẽ¬
debat ñ sanabat᷑. Ergo iste unus cõ-¬
menoat unitatẽ eccłe. Ue illis qui
oderunt unitatẽ eccłe. & partes sibi
faciunt in hominib. Audiant illum
qui uolebat eos facere unum in uno
ad unum. Audiant illum dicentem:
Nolite uos facere multos. Ego plantaui.
apollo rigauit. s d̾s incrementũ dedit:
Neq qͥ plantat ẽ aliquid neq qͥ rigat. s
unum estote. unus estote. Nemo as¬
Ecce uolumus ẽẽ tui. dicebant paulo
Ꝙ ille. Nolo sitis pauli. s eiꝰ estote cuiꝰ ẽ
tob̃cum paulus. Descendit enim &
mortuus ẽ. ⁊ ipsa morte lib̾auit amorte:
Morte occisus. mortẽ occidit. Et nostis
fr̃s. qr mors ista ꝑ diaboli inuidiam in¬
trauit inmundum. Ds mortẽ ñ fecit.

Expanded text:
go semen Abrahae estis . Quod dixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed unum estote, unus estote: Nemo asEcce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nos a morte: morte occisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mortem non fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
plicuit sarȩ lusus pueroꝵ. Aliquid
nouum uidit pueros ludere. Nonne
optant hoc quȩ filios habent. uidere
ludentes filios suos: uidit illa. ⁊ imꝑp¬
bauit. Nescio quid uidit in lusu. Iilu¬
sionẽ uidit in illo lusu. Animadũtit
serui suꝑbiam. displicuit. eiecit foras:
Nati de ancillis imꝑꝓbi mittunt᷑ foras.
&̃ natꝰ de lib̃a mittitur foras esau. Ne¬
mo gͥ p̾sumat. qr de bonis nascitur:

Expanded text:
plicuit Sarae lusus puerorum; aliquid plicuit Sarae lusus puerorum; aliquid novum vidit pueros ludere. Nonne optant hoc quae filios habent, videre ludentes filios suos? Vidit illa, et improbavit. Nescio quid vidit in lusu: illusionem vidit in illo lusu, animadvertit servi superbiam; displicuit illi, ejecit foras. Nati de ancillis improbi mittuntur foras, et natus de libera mittitur foras Esau. Ne praesumat, quia de bonis nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
admitterentur ad hereditatẽ. Fili
racob admissi sunt ad hereditatẽ. i smael
aut᷑ ñ qr ex ancilla natꝰ exheredatꝰ. s qr¬
suꝑb matri. suꝑb infilium matris:
Mater enim eiꝰ magis sa ra qͣm agar.
llius ucerus acommodatꝰ. illius uoluntas
accessit. N faceret abraham qͥ sara nollet
Magis gͦ ille filius sare. s qr suꝑb in
frẽm ẽ: suꝑb ludendo. qr deludendo.
quid ait sara : eice anoillam & filium eiꝰ:
Non enim heres erit filius ancillȩ eum
filio meo ysaac. N gͦ illum uiscera an
cillȩ eiecerunt foras. s ceruix seruilis:
malȩ dñȩ ipsius suꝑbiȩ. Itaq fr̃s mei
respondete homini. ñ posse rursus nasci
hominẽ. Respondete securi. ñ posse
rursus nasci hominẽ. Quicqͥd iterum
fit. illusio ẽ. Quicqͥd iterum fit. lusꝰ ẽ:
Ismael ludit. foras mittat᷑. Animadu̾tit
eos sara ludentes ait scriptura: ⁊ dixit
abrahȩ. Eice ancillam & filium eiꝰ. Dis¬

Expanded text:
admitterentur ad haereditatem. Filii admitterentur ad haereditatem. Filii Jacob admissi sunt ad haereditatem: Ismael autem, non quia ex ancilla natus, exhaeredatus, s matri, superbus in filium matris; mater enim ejus magis Sara quam Agar. Illius uterus accommodatus, illius voluntas accessit; non faceret Abraham quod Sara nollet: magis ergo ille filius Sarae. Sed quia superbus in fratrem, et superbus ludendo, quia deludendo; quid ait Sara? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Non ergo illum ervix servilis. malae dominae, ipsius superbiae. Itaque, fratres mei, respondete homini non posse rursus nasci hominem; respondete securi non posse rursus nasci hominem. Quidquid iterum fit, illusio est; quidquid iterum fit, lusus est. Ismael ludit, foras mittatur. Animadvertit enim eos Sara ludentes, ait Scriptura, et dixit Abrahae, Ejice ancillam et filium ejus. Dis
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñdum erant renati ex aqua & sp̃ũ
Inde hortati sumus. & hortamur fr̃s
nr̃os cathecuminos. Si enim interroges
eos. iam crediderunt in iħm. S quia
ñdum carnem & sanguinẽ accipiunt.
ñdum se illis credidit iħc. Qͥd faciant.
ut se illis credat iħc : Renascant᷑ ex
aqua & sp̃u. Proferat eccła qd parturit
concepti sunt: edantur in lucem. hñt
ubera quib nascant᷑. ñ timeant nẽ uaiti
suffocentur. Ab uberib maternis ñ
recedant. Nullus potest homo redira
in matris uiscera. & iterum nasci:
S de ancilla nescio quis natus est.
Nunquid tunc qui nati sunt de ancillis
redierunt in uterum lib̾arum: ut de¬
nuo nascerentur: Semen abrahe &
ismael. Et ut posset facere abraham
filium de ancilla. uxor aut̃ fuit. Hatꝰ:
ex semine uiri. & ñ utero s solo pla¬
cito uxoris. Hunquid qr de ancilla
ido exheredatus: Si ꝑpt̾ea exheredatꝰ.
qr de ancilla natꝰ: nulli ancillaꝵ. filii

Expanded text:
Quia nondum erant renati ex aqua et Spiritu. Quia nondum erant renati ex aqua et Spiritu. Inde hortati sumus, et hortamur fratres nostros catechumenos. Si enim interroges eos, jam crediderunt in Jesum: sed quia nondum carnem ejus et sanguinem accipiunt, nondum se illis credidit Jesus. Quid faciant, ut se illis credat Jesus? Renascantur ex aqua et Spiritu, proferat Ecclesia quos parturit. Concepti sunt, edantur in lucem: habent ubera quibus nutriantur, non timeant ne nati suffocentur, ab uberibus maternis non recedant. 4. Nullus potest homo redire in matris viscera, et iterum nasci. Sed de ancilla nescio quis natus est? Numquid tunc qui nati sunt de ancillis, redierunt in uterum liberarum, ut denuo nascerentur? Semen Abraham et in Ismael; et ut posset Abraham facere filium de ancilla, uxor auctor fuit. Natus est ex semine viri, et non utero, sed solo placito uxoris . Numquid quia de ancilla, ideo exhaeredatus? Si propterea exhaeredatus quia de ancilla natus est, nulli ancillarum filii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta ẽ. Nec inmerito ds inquit. ego
meminerimus qͥd ꝑmissum sit ipse
abrahȩ. hoc enim pꝰmissum ẽ ysaac. ħ
pinissum ẽ iacobꝰ. Qͥd inuenimus : In
semine tuo benedicent᷑ omnes gentes:
Gredidit tunc unus qđ n̾dum uidebat.
uident homines & exerceant᷑. Comple¬
tum ẽ ingentib qd ꝓmissum ẽ uni. &
separant᷑ a communione gentium. qui e
q completum ẽ uidere nolunt. S qͥd ilis
ꝓdest qr uidere nolunt : uident uelint
nolint. aꝑta ueritas & clausos oculos fi¬
cit. Responsum ẽ nichodemo qr ex eis
erat qui crediderant in iħm. & ipse duc
nͨ se credebat eis. Quibdam enim ñ se
credebat. cum iam in illum credidissent
Sic habes scriptum. Multi credidint
innomine eius. uidentes signa que fi¬
ciebat. Ipse autẽ iħc.ñcredebat seme¬
ipsum illis. Non enim opꝰ habebat.
ut quisqͣm testimonium ꝑhiberet de
homine. Ipse aut̃ sciebat᷑ quid esset
in homine. Eece iam illi credebant in

Expanded text:
perspecta est: nec immerito Deus inquit, Ego perspecta est: nec immerito Deus inquit, Ego meminerimus quid promissum sit ipsi Abrahae: hoc enim promissum est Isaac, hoc promissum est et Jacob. Quid invenimus? In semine tuo benedicentur omnes gentes . Credidit tunc unus quod nondum videbat: vident homines, et excaecantur. Completum est in gentibus quod promissum est uni: et separantur a communione gentium, qui et quod impletum est videre nolunt. Sed quid illis prodest quia videre nolunt? Vident, velint nolint; aperta veritas et clausos oculos ferit. 3. Responsum est Nicodemo, qui ex eis erat qui crediderant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quibusdam enim non se credebat, cum jam in illum credidissent. Sic habes scriptum: « Multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa quae faciebat. Ipse autem Jesus non credebat semetipsum illis. Non enim opus habebat ut quisquam testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine » . Ecce jam illi credebant in
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾. siue recens ab utero. siue annosa
iam etate rursus redire in materna uis¬
cera & nasci.S sic̾ ad natiuitatẽ carna-¬
lem ualent muliebria uiscera adsemel
pariendum. sic ad natiuitatẽ sp̃italem
ualent uiscera ȩccłȩ. ut semel quisq
baptizet᷑. ꝓpt̾ea nequis forte dicat. s
ifte in heresi natꝰ ẽ. & iste in scismate
natꝰ ẽ: amputata sunt omnia. Si me¬
ministis quȩ uob disputata sunt de
trib patrib nr̃is. quoꝵ d̾s dici uo¬
luit. ñ qr soli erant. s qr in solis ex¬
pleta ẽ integritas significandi ppłi
futuri. inuenĩmus tam̃ natum de
ancilla ex heredatum. natum de lib̾a
heredem. Rursus inuenimus natum
de libera exheredatum. natum de
ancilla heredem. Natꝰ de ancilla exhe¬
redatus ismael. natꝰ de lib̾a heres ẏsaac.
Natꝰ de lib̾a exheredatꝰ. esau. nati de an¬
cillis heredes filiĩ ⁊acob. In illis itaq
trib patrib: omnis futuri ppłi figͣa

Expanded text:
potest, sive recens ab utero, sive annosa potest, sive recens ab utero, sive annosa jam aetate, redire rursum in materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent viscera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Propterea ne quis forte dicat, Sed iste in haeresi natus est, et iste in schismate natus est; amputata sunt omnia, si meministis, quae vobis disputata sunt de tribus patribus nostris, quorum Deus dici voluit, non quia soli erant, sed quia in solis expleta est integritas significandi populi futuri. Invenimus enim natum de ancilla exhaeredatum, natum de libera haeredem: rursum invenimus natum de libera exhaeredatum, natum de ancilla haeredem. Natus de ancilla exhaeredatus Ismael , natus de libera haeres Isaac ; natus de libera exhaeredatus Esau , nati de ancillis haeredes filii Jacob . In illis itaque tribus patribus, omnis futuri populi figura
Abbreviated transcription (Latin):
XEO AUOd HeSTERNO
die intentam fecimus cari¬
tatem urãm. intelligimus
uos alacrius & numerosius
conuenisse. S interim lectiomi eugłicȩ
ex ordine sermonem debitum reddamus
si placet. Deinde audiet caritas ur̃a de
pace eccłȩ. uł quid egerimus. uł qͥd adhuc
agendum sꝑemus. Nunc gͦ tota intentio cordis
ad euangłm feratur. nemo enim aliunde
cogitet. Si enim qui totꝰ adẽ ix capit.
qui se ꝑ cogitationes diuersas diuidit.
nonne & qd̾ ceꝑat fundet: Meminit
aut̾ caritas ura dominico p̃terito qͣn¬
tum dñs adiuuare dignatus ẽ disser¬
quȩ tunc dicꝰta ñ sunt. in x nomine
adiuuantib orationib ur̃is impleamus:
Regeneratio sp̃italis una ẽ: sic̾ generatio
carnalis una est. Q qd nichodemus dño
ait. uerum dixit: qr ñ pot̾ homo cũ
sit senex redire rursum in uterum ma¬
tris suȩ & nasci. Ille quidem dixit. qr
homo cum sit senex: hoc ñ pot̾. quasi
si infans eẽt posset. Omnino enim nͥ

Expanded text:
eo quod hesterno die intentam fecimus Charitatem vestram, intelligimus vos alacrius et numerosius convenisse: sed interim lectioni evangelicae ex ordine sermonem debitum reddamus, si placet; deinde audiet Charitas vestra de pace Ecclesiae vel quid egerimus, vel quid adhuc agendum speremus. Nunc ergo tota intentio cordis ad Evangelium feratur, nemo aliunde cogitet. Si enim qui totus adest, vix capit; qui se per cogitationes diversas dividit, nonne et quod ceperat fundit? Meminit autem Charitas vestra Dominico praeterito, quantum Dominus adjuvare dignatus est, disserquae tunc non dicta sunt, in Christi nomine adjuvantibus orationibus vestris impleamus. 2. Regeneratio spiritualis una est, sicut generatio carnalis una est. Et quod Nicodemus Domino ait, verum dixit, quia non potest homo cum sit senex, redire rursum in uterum matris suae, et nasci. Ille quidem dixit, quia homo cum sit senex, hoc non potest, quasi, et si infans esset, posset. Omnino enim non
Abbreviated transcription (Latin):
serpentis letalis. mors dñi uitalis. Aten¬
ditur serpens. ut nichil ualeat serpes
Qͥa ẽ hoc : attendit᷑ mors. ut nichil ui¬
leat mors. S cuius mors : mors uite si
dici pot̾. Mors uite. Immo qr dici pot̾
mirabilit̾ dr̃. S nunquid ñ erit dicendu̾
ꝓ fuit faciendum: Ego dubitem dicer
mortem. Plenitudo uite. deglutunt ma
nos dicemus in resurrectione qua iam
triumphantes cantabimus. Ubi ẽ mns
contentio tua: ubi ẽ mors aculeus tuu
Interim mͦ fr̃s ut a peccato sanemur.¬
xp̃m crucifixum intueamur. quia sũ
moy ses inquit exaltauit serpentem in
heremo. sic exaltari oportet filium homi¬
nis: ut omnis qui credit in eum ñ ꝑeat.
s habeat uitam et̾nam. Quomͦ qͥ mn̾tue¬
bant᷑ illum serpentẽ ñ ꝑibant morsib
serpentium. sic qui intuentur fide motiꝰ
xͥ. sanant᷑ amorsib peccatoꝵ. Sed illi
sanabant᷑ a morte ad morte ad uitam
temporalem: hic aut̃ ait. ut habeant

Expanded text:
serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenserpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem diceremnos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Interim modo, fratres, ut a peccato sanemurstum crucifixum intueamur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant
Abbreviated transcription (Latin):
in heremo. ita exaltari oportet filium
hominis. ut omnis qui credit in eum
ñ ꝑeat. s habeat uitam eternam. Mag¬
num sacram̃tum. & qui legerunt no¬
uerunt. Deinde audiant uł qͥ ñ legert̃.
tił qui forte lectum siue auditum
obliti sunt. Asternebat᷑ in heremo ppłs
isrł. morsib serpentium. ⁊ iebat mag¬
na strages multorum morientium:
Plaga enim di erat corripientis ⁊ flagel¬
lantis. ut erudiret. Demonstratum ẽ
ibi magnum sacram̃tum rei future.
Ipse dominꝰ testatur in hac lectione
ut nemo possit aliud int̾pretari. qͣm
qͦd ipsa ueritas de se indicat. Dictum ẽ
enim ad moysen adño. ut faceret
eneum serpentẽ & exalteret in ligno
in heremo. & ammoneret ppłm isrł.
ut siquis morsus eẽt a serpente. illũ
deret. Factum ẽ. Mordebant᷑ homineᷤ.
intuebantur. sanabant᷑. Qͥd st serpentes
mordentes : peccata. de mortasitate carns
Quis ẽ serpens exaltatus: Mors dñ n
cruce. Quia enim a serpente mors. p
serpentis effigiem figurata ẽ. Morsuss

Expanded text:
in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis; ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum deret. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus
Abbreviated transcription (Latin):
um missus ẽ. qͣndo potestates romanȩ.
& alia supplicia decreuerunt ut p̾cipi¬
tarent᷑ homines. Qͥd aut̃ respondent
nr̃i: quid sit gestum nescio. Tamen qͥd
tradent nr̃i : qr ipsi se p̾cipitauerunt.
& potestates infamauerunt. Recordem᷑
consuetudine̾ potestatum romanorum.
& uideamus cui credendum sit. Dicux
ñ illos se p̾cipitasse. Siñ sunt discipłi
ipsorum qui se mͦ de saxis nullo ꝑseqnte
p̃cipitant: ñ credamus. Quid mirum si
fecerunt illi qͥ solent: nam potestates ro-¬
mane numqͣm talib suppliciis lise sunt:
N enim ñ poterant occidere aꝑtȩ S illi
qui se mortuos coli uoluerunt: famosi¬
orem mortẽ ñ inuenerunt. Postremo
quicqͥd illud ẽ ñ noui. Et si passa es õ pars
donati corꝑalem afflictionẽ ab eccła catho¬
lica. a sara passa ẽ agar. redi ad dominã
tuam. Locus quidem necessariꝰ aliqͣnto
diutius nos tenuit. & totum textum
ȩuangłicȩ lecꝰtionis exponere minime

Expanded text:
um missus est. Quando potestates Romanae um missus est. Quando potestates Romanae talia supplicia decreverunt, ut praecipitarentur homines? Quid autem respondent nostri? Quid sit gestum nescio: tamen quid tradunt nostri? Quia ipsi se praecipitaverunt, et potestates infamaverunt. Recordemur consuetudinem potestatum Romanarum, et videamus cui credendum sit. Dicunt nostri illos se praecipitasse: si non sunt ipsi discipuli ipsorum qui se modo de saxis nullo persequente praecipitant, non credamus: quid mirum, si fecerunt illi quod solent? Nam potestates Romanae nunquam talibus suppliciis usae sunt. Num enim non poterant occidere aperte? Sed illi qui se mortuos coli voluerunt, famosiorem mortem non invenerunt. Postremo quidquid illud est, non novi. Et si passa es, o pars Donati, corporalem afflictionem ab Ecclesia catholica, a Sara passa es Agar; redi ad dominam tuam. Locus quidem necessarius aliquanto diutius nos tenuit, ut textum totum evangelicae lectionis exponere minime