comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ale caput nr̃m. quod ẽ. xp̃s
dominus refouetur. Sed &̃ fidĩ
iuxta comꝑationem sinapis sc̃o
odore ꝑfriumur: sicut ait beatꝰ
sumus comparare : qui duiersi
attritus passionibus ꝑtotum
orbem grã meruit sui flagla¬
re martyrii. Qui enim antra
constitutus incorpore. erat hu¬
milis. ignotus. & uilis: postea¬
quam uexatus. laceratus. & exu¬
stus ẽ: uniuersis ꝑtotũ mund̃
ecclesiis. odorem. suȩ nobilitatis
infudit. Rec̾te igitur huie com¬
ꝑatio comꝑatur. Siquidẽ gra¬
num sinapis cum teritur accĩ¬
ditur: laurentius cũ patitur n¬
flammatur. Illud. feruorem
attritionis suȩ euomit: hic. is¬
nem plurima. uexatione susi¬
rat. Sinapis in quam in uasculo
calido uapore decoquitur: lau¬
rentius in craticula flammatũ
igne torretur. Ardebat itaq
extrinsecus beatus martyr. t
maior illum intrinsecus xꝑ̃i a
moris flamma torquebat. Et
quam uis rex improbus ligna
subiceret: incendia maiora sup¬

Expanded text:
rituale caput nostrum, quod esrituale caput nostrum, quod esius refovetur. Sed et fidei juxta comparationem sinapis sancto odore perfruimur, sicut ait beatussumus comparare, qui diversis attritus passionibus per totum orbem gratiam meruit sui fragrare martyrii, qui antea constitutus in corpore erat humilis, ignotus et vilis; posteaquam vexatus, laceratus, exustus est, universis per totum 364 mundum Ecclesiis odorem suae nobilitatis infudit. Recte igitur huic comparatio copulatur. Siquidem granum sinapis, cum teritur, accenditur: Laurentius, cum patitur, inflammatur; illud fervorem attritionis suae evomit; hic ignem plurima vexatione suspirat. Sinapis, inquam, in vasculo calido vapore decoquitur; Laurentius in craticula flammarum igne torretur. Ardebat itaque extrinsecus beatus Laurentiusmajor illum intrinsecus Christi amoris flamma torrebat. Et quamvis rex improbus ligna subjiceret, incendia majora sup
Abbreviated transcription (Latin):
medicinam. ut siquid inualidũ
siquid egrotũ fuerit. sinapis
igne curetur: ita gͦ & fides xp̃ia¬
na. prima fronte uidetur esse
parua. uilis. & tenuis: non po¬
tentiam suam ostendens. non
suꝑbiam preferens. non grãm
subministrans. At ubi diuersis
temptationibus teri cȩperit: sta¬
tim uigorem suum ꝓdit. acri¬
moniam indicat. calorem do¬
minicę credulitatis aspirat:
& tanto diuini ignis arclore iã¬
ctatur. ut & ipsa ferueat. & par¬
ticipantem sibi ardere com pel¬
lat: sicut in scõ eugł̃io. amah
cum ipsis post passionẽ dñs
loqueretur. Nonne cor nr̃m
erat ardens in nobis in uia. dũ
granum si napis menbrorum
uiscera calefacit: fidei autem
uigor. cordium peccata cõ bii¬
rit. Et illud quidem asperum.
algorem frigoris remouet:hec
autem delictorum diabolicum
humores decoquit corporum: fi¬
des autem libidinum fluenta con¬
sumit: & ꝑ islud. medicina capi¬
ti ꝓcuratur. ꝑfidem autem spi¬

Expanded text:
medicinam, ut si quid invalidum, medicinam, ut si quid invalidum, si quid aegrotum fuerit, sinapis igne curetur: ita ergo et fides christiana prima fronte videtur esse parva, vilis et tenuis, non potentiam suam ostendens, non superbiam praeferens, non gratiam subministrans; at ubi diversis tentationibus teri coeperit, statim vigorem suum prodit, acrimoniam indicat, calorem dominicae credulitatis aspirat, et tanto divini ignis ardore jactatur, ut et ipsa ferveat, et participantem sibi ardere compellat. Sicut in sancto Evangelio duo cum ipsis post passionem suam Dominus loqueretur, Nonne cor nostrum erat ardens in nobis in via, dum granum sinapis membrorum viscera calefacit; fidei autem vigor cordium peccata comburit. Et illud quidem asperum algorem frigoris removet; haec autem delictorum diabolicum humores decoquit corporum; fides autem libidinum fluenta consumit. Et per illud medicina capiti procuratur; per fidem autem spi
Abbreviated transcription (Latin):
raest. que pot̃ abistis sedibus
montium fundamenta transfer-¬
re: necessario ergo & granũ sina¬
pis magnũ est. ad cuius simili¬
tudinem fidem habere com pelli¬
mur. Magnum aut̃ dixcerim. ñ
spetie. sed uirtute: & non fidei qͣ¬
litate holeri comꝑandũ. sed
ugore acrimonie coȩquandũ
Nam si diligenter intendamus: in¬
uenimus recte adomino hanc
similitudinẽ comꝑatam. Sicut
enim granum sinapis. prima
fronte spetiȩ siuest paruum. ui¬
le. despectum. non saporem pre¬
stans. non odorem circũferens. ñ
indicans suauitatem. At ubi teri
ceꝑit statim odorem suũ infũdit.
acrimoniam exhibet. cibum flã¬
mei saporis exhalat. & tanto fer¬
uoris calore succenditur. ut miꝵ
sit intam friuolis granis tantũ
ignem fuisse conclusum. cuius
etiam seminis. cibum homi nes
hiemis precipue tꝑ̃e. magna ꝓ
suauitate ꝑcipiunt. quatinus re-¬
pellant frigora. humores egerãt.
uiscerum interna calefaciant:
sepe etiam ex hoc capiti adhibẽt

Expanded text:
est, quae potest ab ipsis sedibus, montium fundamenta transferre, necessario et granum sinapis magnum est, ad cujus similitudinem fidem habere compellimur. Magnum autem dixerimus, non specie, sed virtute; et non fidei, qualitate oleris, comparandum, sed vigore acrimoniae coaequandum. Nam si diligenter intendamus, invenimus recte a Domino hanc similitudinem comparatam. Sicut enim granum sinapis prima fronte speciei suae est parvum, vile, despectum, non saporem praestans, non odorem circumferens, non indicans suavitatem; at ubi teri coeperit, statim odorem suum fundit, acrimoniam exhibet, cibum flammei saporis exhalat, et tanto fervoris calore succenditur, ut mirum sit in tam frivolis tantum ignem fuisse conclusum: cujus etiam seminis cibum homines, hiemis praecipue tempore, magna pro suavitate percipiunt; quatenus repellant frigora, humores egerant, viscerum interna calefaciant; saepe etiam ex hoc capiti adhibent
Abbreviated transcription (Latin):
Hc̃itaq diẽ dilectissimi sic celebrate: tã
celebratis. si hoc estis quod celebratis: illi
toto mundo crescente agnoscit suã: & a¬
gnoscit᷑ asua. tanquã sponsus asponsa.
Non ꝑdidit ꝓpriam: quia nemo sup¬
ponit alienam. Uobis enĩ in om̃ib
dilectione: studentes seruare unitatẽ
sp̃s in uincło pacis. Uidete. quia uͥ
p̃cepit ut sustineamus inuicẽ. ubi
posuit dilectionem: ibi sp̃m nomina¬
uit unitatis: ibi ostendit. uinculũ
pacis. Hȩc ÷ domus dei de uiuis la¬
pidib fabricata: in qua talem pat̃¬
familias letatur habitare: euius
ocłs ruina dita diuisionis non

Expanded text:
c itaque diem, dilectissimi, sic celebrate tanquc itaque diem, dilectissimi, sic celebrate tanqucelebratis, si hoc estis quod celebratis, illi toto mundo crescentem cognoscit suam, et agnoscitur a sua tanquam sponsus a sponsa; non perdit propriam, quia nemo supponit alienam. Vobis enim in omnibus dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Videte quia ubi praecepit ut sustineamus invicem, ibi posuit dilectionem: ubi spiritum nominavit unitatis, ibi ostendit vinculum pacis. Haec est domus Dei de vivis lapidibus fabricata, in qua talem patremfamilias delectat habitare, cujus oculos ruina divisionis non
Abbreviated transcription (Latin):
etiam unus homo poterat. ut sp̃m
scm accipiens linguis omnib loq̃¬
retur : nunc sp̃u sc̃o congregata ip¬
sa unitas ȩccłe linguis omnib lo¬
quitur.  inde si quisquã dixerit
pondebit. Loquor sane omnib lin¬
guis: quia in eo xp̃i corpore. hoc :
in eccła sum. quȩ loquitur omnib
linguis. Quid enim aliud ds̃ tẽ
significauit : nisi sp̃c scĩ presentia
eccłam suam linguis omnib locutu¬
ram: Impletum ÷ itaq: qd ꝓmiserat
dñs. Nemo mittit uinum nouum
in utres ueteres: s uinum nouum
in utres nouos mittunt: & utraq
conseruabunt᷑. Merito gͦ cum audi¬
rentur linguis omĩb loqui: ñ nulli
dicebant. Hii musto pleni sunt. Iam
enim facti fu̾ant utres noui. scĩtatis
grã renouati: ut uino nouo. hocẽ gratia¬
sp̃s scĩ repleti. linguis omnib loq̃n¬
do feruerent: et eccłam catholicam
ꝑ omnium gentumi linguas futam.
euidentissimo illo miracło p̾signarẽt.

Expanded text:
etiam unus homo poterat, ut Spiritum etiam unus homo poterat, ut Spiritum sanctum accipiens linguis omnibus loqueretur, nunc Spiritu sancto congregata ipsa unitas Ecclesiae linguis omnibus loquitur. Proinde si quisquam dixerit pondere debet, Loquor sane omnibus linguis, quia in eo Christi corpore, hoc est, in Ecclesia sum, quae loquitur omnibus linguis. Quid enim aliud Deus tunc significavit nisi Spiritus sancti praesentia Ecclesiam suam linguis omnibus locuturam? Impletum est itaque quod promiserat Dominus, Nemo mittit vinum novum in utres veteres; sed vinum novum in utres novos mittunt, et utraque conservantur . Merito ergo cum audirentur linguis omnibus loqui, nonnulli dicebant, Hi musto pleni sunt . Jam enim facti fuerant utres novi, sanctitatis gratia renovati: ut vino novo, hoc est Spiritu sancto repleti linguis omnibus loquendo ferverent, et Ecclesiam catholicam per omnium gentium linguas futuram evidentissimo illo miraculo praesignarent.
Abbreviated transcription (Latin):
arnem uͦ dñi etiam carnales pote¬
rant intueri. forma aũt dei in qua
non rap̾nã arbitratus est. eẽ. se eqͣlẽ
rea dixit. Non potest ille uenire:
uisi ego abiero. Tanquam diceret.
uamdiui circa meam carnem occu¬
patus est uester carnalis affectus:
tamdiu meam diuinitatem non susci¬
pit spiritalis uester obtutus. Dono
enim sp̃s sc̃i ꝓmiserat eos introducen¬
dos in omnem ueritatem: sicut scrip¬
tum. ẽ. fide mundans corda illorum.
Seati autem mundd̃ corde: qͣm ipsi dĩ
uidebunt. Abscessit itaq corporalis
quare tunc hoc erat signum p̾sentiȩ
sp̃s sci. ut qui eum accepissent lingͥs
omnib loquerent᷑: neq enim etiam
nunc non datur sp̃s sc̃s. et tam̃ qui
eum accipiunt non loquunt᷑ omib
linguis : quo euidenti miraculo se
illo tp̃r demonstrabat. Intelligendũ¬
ritas dĩ diffunditur in cordib nr̃is.
Et qm̃ caritas eccłam dei eongregat᷑a
fu̾at toto orbe terrarum: qd tunc

Expanded text:
carnem vero Domini etiam carnales potecarnem vero Domini etiam carnales poterant intueri: forma autem Dei, in qua non rapinam arbitratus est esse se aequalemgitari, propterea dixit, Non potest ille venire, nisi ego abiero: tanquam diceret, Quandiu circa meam carnem occupatus est vester carnalis affectus, tandiu meam divinitatem non suscpit spiritalis vester obtutus. Dono enim Spiritus sancti promiserat eos introducendos in omnem veritatem, sicut scriptum est: Fide mundans corda eorum . Beati autem mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Abscessit itaque corporalis quare tunc hoc erat signum praesentiae Spiritus sancti, ut qui eum accepissent linguis omnibus loquerentur. Neque enim etiam nunc non datur Spiritus sanctus, et tamen qui eum accipiunt, non loquuntur omnibus linguis: quo evidenti miraculo se illo tempore demonstrabat. Intelligenduritas Dei diffunditur in cordibus nostris. Et quoniam caritas Ecclesiam Dei congregatura fuerat toto orbe terrarum, quod tunc
Abbreviated transcription (Latin):
hodierno die anniu̾saria solle¬
płs ante ꝓmisit. Dix̾at enim. Non
potest ille uenire: nͥ ego abiero. Qu¬
aragesimo itaq die post resurrect¬
onem suam. cuiꝰ sollempnitatem an¬
te dies decem egimꝰ. ascendit in cȩlii
nec immemor pollicitationis suȩ.
hodie misit sp̃m sc̃m: quo implen
sunt prius centũ uiginti. qͥ simul
fuerant congregati: eandemq dñi ꝓ
quasi ferretͥ flatus uehemens: et ui¬
sȩ sunt illis quasi lingue diuise sic̃ ignis:
quiet insedit suꝑ unũquẽq eoꝵ: et¬
cȩꝑunt linguis omĩb loqui. quomͦ
sp̃s sc̃s dabat eis ꝓnunciare. flatus
ille. a carnali palea corda munda¬
bat: ignis ille. fenum ueteris concu¬
piscentiae consumebat. Ita quippe tẽ
deo placuit scĩ sp̃s sui significare p̃¬
sentiam: ut qui eum accepissemt. lin¬
guis omnium loq̃rentur. Priꝰ itaq
p̾̃sente eo uenire: a quo non potest
huc infirmis formam serui dñs de¬
monstrabat. in qua uerbum caro
factum est. et habitauit in nobis.

Expanded text:
hodierno die anniversalia solepulis ante promisit. Dixerat enim, Non potest ille venire, nisi ego abiero . Quadragesimo itaque die post resurrectionem suam, cujus solemnitatem ante dies decem egimus, ascendit in coelum: nec immemor pollicitationis suae hodie misit Spiritum sanctum, quo impleti sunt prius centum viginti, qui simul fuerant congregati, eamdemque Dominiquasi ferretur flatus vehemens; et visae sunt illis quasi linguae divisae sicut ignis, qui et insedit super unumquemque coeperunt linguis omnibus loqui, quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare . Flatus ille a carnali palea corda mundabat; ignis ille fenum veteris concupiscentiae cDeo placuit sancti Spiritus sui significare praesentiam, ut qui eum accepissent, omnibus linguis loquerentur. Prius itaque praesente venire, a quo non potest dhuc infirmis formam servi Dominus demonstrabat, in qua Verbum caro factum est, et habitavit in nobis;
Abbreviated transcription (Latin):
quid habet dare. ut uita donetur:.
ut uno die plus uiuatur: ut ętas
in certa semꝑ aliquanto diutius
ꝓtendatur. Tanta faciunt homi¬
nes. Quis tale aliquid pro uita et̃¬
na: Allo quamur amatorem pre¬
sentis uite. Quid agis: quid festi¬
nas: quid trepidas : quid fugis: qͥd
latebras queris. Ut uiuam inqͥt.
Certe ut uiuas. Ut uiuas semper
iucturus:: Non. Non eͬgo mortem
satagis auferre: sed differre. Qui
tanta agis ut paulo seruis mori¬
aris: age aliquid ut num quam
moriaris. Quam multos inueni¬
mus quidicant. tollat fiscus res
meas. ut serius moriar: quã raro
in uenimus qui dicat. tollat xp̃s
res meas. ut numquam moriar.
Et tam̃ o amator temporalis uitȩ.
sitollat fiscus. te spoliat in hoc
scło: si tollat. xꝑ̃c. tibi seruat in cȩ¬
lo. Ppt̾ hanc uitam uolunt ha¬
bere homines unde uiuant: et
ꝓpter hanc uolunt cdare unde
uiuunt. Quod tibi seruas unde
uiuas. hoc das ut uiuas. forte fa

Expanded text:
quid habet, dare, ut vita donetur, quid habet, dare, ut vita donetur, ut uno die plus vivatur, ut aetas incerta semper aliquanto diutius protendatur. Tanta faciunt homines: quis tale aliquid pro vita aeterna? Alloquamur amatorem praesentis vitae: Quid agis? quid festinas? quid trepidas? quid fugis? quid latebras quaeris? Ut vivam, inquit. Certe ut vivas? Ut vivas semper victurus? Non. Non ergo mortem satagis auferre, sed differre. Qui tanta agis, ut paulo serius moriaris, age aliquid, ut nunquam moriaris. mus qui dicant, Tollat fiscus res meas, ut serius moriar: quam raro invenimus qui dicat, Tollat Christus res meas, ut nunquam moriar. Et tamen, o amator temporalis vitae, si tollat fiscus, te spoliat in hoc saeculo; si tollat Christus, tibi servat in coelo. Propter hanc vitam volunt habere homines unde vivant, et propter hanc volunt dare unde vivant. Quod tibi servas unde vivas, hoc das ut vivas, forte fa
Abbreviated transcription (Latin):
bat: medicus etiam cum occide¬
retur sanguine suo egrotos sana¬
bat. Dixit enim. Pater ignosce il¬
lis: quia nesciunt quid faciunt.
I ec ista uox uacua uel in anis fu
it: & ex ipsis postea milia credi¬
derunt in eum quem occiderant.
ut discerent pro ipso pati. qui ꝓ
ipsis & ab ipsis passus ẽ. Hinc gͦ
abisto caractere quem accipit
xp̃ianus. etiã cum fit. cathecu¬
minus.hinc intelligitur quare
scimus xꝑ̃iani: quia non ꝓpt̃
temporalia. & transeuntia uel
bona uel mala. sed ꝓpt̾ uitan¬
da mala que non transibunt.
Q ꝓpt̃ adipiscenda bona que
terminum non habebunt. Uerũ¬
tam̃ ut dicere cȩperam fratres.
quod admonueram. quod pro¬
posueram. obsecro uos aitendamꝰ¬
quomodo diligat uita ista tempora¬
lis abamatorib suis: in quam ma¬
gno timore sunt homines ne
moriantur morituri. Uideas ho¬
minem tremere. fugere. latebras que¬
rere. defensiones aucupari. roga¬
re.prouolui: si fieri potest quic¬

Expanded text:
bat. Medicus etiam cum occidebat. Medicus etiam cum occideretur, suo sanguine aegrotos sanabat. Dixit enim: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Nec ista vox vacua vel inanis fuit. Et ex ipsis postea millia crediderunt in eum quem occiderant, ut discerent pati pro ipso, qui pro ipsis et ab ipsis passus est. CAPUT Vab isto charactere, quem accipit Christianus, etiam cum fit catechumenus; hinc intelligitur quare sumus Christiani, quia non propter temporalia et transeuntia, vel bona, vel mala, sed propter vitanda mala quae non transibunt, et propter adipiscenda bona quae terminum non habebunt. CAPUtamen, ut dicere coeperam, fratres, quod admonueram, quod proposueram, obsecro vos, attendamquomodo diligatur vita ista temporalis ab amatoribus suis; in quam magno timore sunt homines, ne moriantur morituri. Videas hominem tremere, fugere, latebras quaerere, defensiones aucupari, rogare, provolvi; si fieri potest, quid
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternam quomodo diligitur
temporalis: sed quomodo diligiẽ
temporalis ab amatoribus suis.
sic diligamus ȩternam: cuiꝰ amo¬
hanc temporalem uitam. Quã
multi enim xp̃iani in maturi
rapiuntur: & sacrilegi hominẽ
usq addecrepitam ȩtatem inhae
uita ꝑdurant. Sed rursus. et
apud eos multi moriuntur in¬
maturi. Multa dampna xp̃ia¬
norum: & lucra impiorum Et
ti honores impiorum: & abie¬
ctiones xp̃ianorum. Et rursis
sint ergo ista bona & mala. li¬
trisq communia: numquid
fratres quando xꝑ̃iani facti
sumus. ꝓpter mala ista deui¬
tanda. uel bona adipiscenda
nomenxp̃o dedimus: & fron¬
tem tanto signo subiecimus: xꝑ̃i¬
anus es: in fronte portas crucem
xp̃i. Caracter tius. docet. quid ꝓ¬
fitearis. Quando ille in cruce
pendebat: quam crucem portas
infronte: non signũ ligni te de¬
lectat. sed signum pendentis. Qn¬
do ergo ille pendebat incruce.
seuientes circum spiciebat: insul¬
tantes ferebat:÷ pro inimicis ora¬

Expanded text:
aeternam, quomodo diligitur aeternam, quomodo diligitur temporalis: sed quomodo diligitur temporalis ab amatoribus suis, sic diligamus aeternam, cujus amohanc temporalem vitam. Quam multi enim Christiani immaturi rapiuntur, et sacrilegi homines usque ad decrepitam aetatem in hac vita perdurant? Sed rursus et apud eos multi moriuntur immaturi. Multa damna Christianorum, et lucra impiorum: et ti honores impiorum et abjectiones Christianorum: et rursus APUT IV. Cum sint ergo ista bona et mala utrisque communia, numquid, fratres, quando Christiani facti sumus, propter mala ista devitanda, vel bona adipiscenda, nomen Christo dedimus, et frontem tanto signo subjecimus? Christianus es, in fronte portas crucem Christi. Character tuus docet quid profitearis. Quando ille in cruce pendebat, quam crucem portas in fronte non signum ligni te delectat, sed signum pendentis: quando ergo ille pendebat in cruce; saevientes circumspiciebat, insultantes ferebat, pro inimicis ora
Abbreviated transcription (Latin):
uitam quam finire non possũt.
quomodo ista diligitur. que & cito
finitur: & si ꝓtendatur. cottidie
timetur. ne ꝑ horas singlas fini¬
atur. Quid faciamus. quid aga¬
mus. quid dicamus: quos cõmi¬
nationis aculeos. quos exhorta¬
tionis ignes ad moueamus cordi¬
bus pigris & duris. & terreni stu¬
poris glatie congelatis.: & torpo¬
rem mundi aliquando decuti¬
ant. & inet̃na in ardescant: ¶d
inquam faciamus : quid dica¬
mus. : Adiacet michi. & interĩ
occurrit: quia res ipse cottidia¬
potest ad amandam eternam
uitam: quam martyres ama¬
uerunt. qui hec temporalia cõ¬
tempserunt. Rogo. obsecro. ex¬
hortor. non solum uos. sed uo¬
biscum & nos: diligamus ȩt̃¬
nam uitã. Nolo ampluis. cũ
sit amplior: sic eam diligamus
quomodo diligitur temporał
abamatoribus suis. ñ quomͦ
temporalis uita dilectaest a
martyribus suis. Istam enĩ aut
nichil aut minimum dilexert̃.¬
& ei facile sempiternam prepo¬
suerunt. Non ergo martyres
attendi quando dixi. diligamꝰ

Expanded text:
itam, quam finire non possunt, quomodo ista diligitur, quae et cito finitur, et si protendatur, quotidie timetur, ne per horas singulas finiatur. Quid faciamus? quid agamus? quid dicamus? Quos comminationis aculeos, quos exhortationis ignes admoveamus cordibus pigris et ducis, et terreni stuporis glacie congelatis, ut torporem mundi aliquando decutiant, et in aeterna inardescant? Quid, inquam, faciamus? quid dicamus? Adjacet mihi, et interim occurrit, quia res ipsae quotidiapotest, ad amandam aeternam vitam, quam martyres amaverunt, qui haec temporalia contempserunt. Rogo, obsecro, exhortor, non solum vos, sed vobiscum et nos, diligamus aeternam vitam. Nolo amplius, cum sit amplior; sic eam diligamus, quomodo diligitur temporalis ab amatoribus suis: non quomodo temporalis vita dilecta est a sanctis martyribus. Istam enim aut nihil, aut minimum dilexerunt, et ei facile sempiternam praeposuerunt. Non ergo martyres attendi, quando dixi, Diligamus
Abbreviated transcription (Latin):
euauit.
oid faciam: Urget huiꝰ oꝑis
implenda promissio. ut ñ
hicoĩa possim commemorare
que scio & ꝓculdubio. pleriq nr̃oꝵ
cum hȩc legent: dolebunt me p̃ter¬
misisse tam multa quȩ utiq mecum
sciunt. Quos iam nc̃. ut ignoscant
rogo: & cogitent. quam ꝓliri laboris
sit facere. quod me hic non facere su¬
sceptioꝑis necessitas cogit. Sienim
miracła sanitatum ut alia taceam
ea tantummodo uelim scribe. que pͥ
hunc martirem. idẽ głosissimum
stepħm facta sunt incolonia cala¬
m̃si & innr̃a. plurimi conficiendi
sunt libri. Nec tam̃ om̃ia colliqi
poterunt. sed tantum dequib libeli
datisunt. quirecitarent᷑ in populis.
Idnamq fieri uoliumꝰ cũ iuderemꝰ
antiquis similia diuinarum signa
uirtutũ. ctiam nr̃is temporib frequẽ¬
tari. & ea ñdebere multorũ noticie
deꝑire. Nondumẽ autem bienniũ.
ex quo apud ypponẽ. reguum cepit
eẽ ista memoria: & multis quod no¬
bis certissimũt̃ ñ datis liballis dehis

Expanded text:
euauit. Quid faciam? Urget huius operis inplenda promissio, ut non hic possim omnia commemorare quae scio; et procul dubio plerique nostrorum, cum haec legent, dolebunt me praetemisisse tam multa, quae utique mecum sciunt. Quos iam nunc, ut ignoscant, rogo, et cogitent quam prolixi laboris sit facere. quod me hic non facere suscepti operis necessitas cogit. Si enim miracula sanitatum, ut alia taceam, ea tantummodo uelim scribere, quae per hunc martyrem, id est gloriosissimum Stephanum, facta sunt in colonia Calamensi et in nostra, plurimi conficiendi sunt libri, nec tamen omnia colligi poterunt, sed tantum de quibus libelli dati sunt, qui recitarentur in populis. Id namque fieri uoluimus, cum uideremus antiquis similia diuinarum signa uii-tutum etiam nostris temporibus frequentari et ea non debere multorum notitiae deperire. Nondum est autem biennium, ex quo aput Hipponem Regium coepit esse ista memoria, et multis, quod nobis certissimum est, non datis libellis de his,
Abbreviated transcription (Latin):
claud̾e cum placeret: ĩmortale regnũ
tas hoĩem int̾ra positũ. tenere celũ
E cce nc̃ ad nutũ petͥ: diuini regni clau̾¬
tra patecunt. Accep̃ .N. a xp̃o claue̾ reg¬
ni celoꝵ: ut solutis uincłis delictorũ
aꝑiret c̃dentib celũ. O qͣm uicina ⁊ ꝓ¬
funda remedia. Iuxta se ht̃ mund̃ di
regnũ: si currat ad petrũ. Non hic ma

Expanded text:
ue tas, hominem in terra positum, tenere cœlum! Ecce nunc ad nutum Petri diuini regni claustra patescunt. Accepit enim a Christo claues regni cœlorum, vt solutis vinculis delictorum, aperiret credentibus cœlum. O quam vicina & profunda remedia. Iuxta se habet mundus Dei regnum, si currat ad Petrum. Posuit a
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ apłm baptismm gr̃a in ipsa
cede extitisse splendidũ potius ꝗͣ
cruentum. Quȩ quidẽ res in sco
paulo stupenda non est. Qͥd enim
mirũ. si abundat lacte. nutritor
eccłȩ  Sicut ipse ad chorintios
ait. Lac uob̃ potum dedi ñ escam.
Hȩc est plane reꝓmissionis illa t̾ra:
quam ꝑatrib nr̃is. d̃s ꝓmisit di
cendo. Dabo uobis t̾ram fluentẽ
lac et mel. Non enimꝰ. hac t̾ra
locutus est. que manantib aqͥs
cenum inuoluit lutumq ꝑmiscet:
s de illa tra pauli et similium pauls
quȩ iugit᷑ purum suaueq distillat
Quȩ enim pauli epła non melle
dulcior est. lacte candidior: Quȩ
enutriunt ad salutem. De ceruice
gͦ apłi: ꝓ sanguine lac manauit.
ret et sanguine. qui impedire dr̃
regnaturos. Adhuc gͦ paulus in ter¬
ris positus: etiam in regni celestis
substantiã transformat᷑

Expanded text:
sanctum Apostolum Baptismi gratia in ipsa sanctum Apostolum Baptismi gratia in ipsa caede exstitisse splendidum potius quam cruentum. Quae quidem res in sancto Paulo stupenda non est. Quid enim mirum, si abundat lacte nutritor Ecclesiae? sicut ipse ad Corinthios ait, Lac vobis potum dedi, non escam . Haec est plane repromissionis illa terra, quam patribus nostris promisit Deus, dicens: Dabo vobis terram fluentem lac et mel . Non enim de hac terra locutus est, quae manantibus aquis coenum involvit, lutumque permiscet: sed de illa terra Pauli et similium Pauli, quae jugiter purum suaveque distillat. Quae enim Pauli Epistola non melle dulcior est, lacte candidior? Quae enutriunt ad salutem. De cervice ergo Apostoli pro sanguine lac manavit. caret sanguine, qui impedire dicitur regnaturos. Adhuc ergo Paulus in terris positus, etiam in regni coelestis substantiam transformat
Abbreviated transcription (Latin):
tia uitȩ popłis semꝑ erogat᷑. et
plenum est. Optima apłoꝵ nomina.
petra et uasculum: necessaria do
mui saluatoris. Domus enim forti¬
tudinis petra construit᷑: utilitate
uasis ornatur. Petra ad firmitatem
ne labantur sustentat popłos: uas ad
custodiam ne temptent᷑ oꝑit axp̃ia-¬
nos. Ecitus uͦ eoꝵ de hoc scło quã
beatus fuerit: nemo qui nesciat. Nã
pͥma hȩc in illis beatitudo est: qd̃
ambo una die passi eẽ. noscunt᷑ͥ
scilicet ut quos una fides seruitio
deuinxerat: una dies mr̃io corona-¬
ret. Deinde ip̃sa passio licet diu̾sa
in singłis fuerit: tamen qnͣta refer¬
ta est gratiȩ sc̃itate: Nam petrus
crucis sicut saluator exitũ tulit÷
et a dnĩce deuotionis similitudine
nec morte discerptꝰ est: scilicet ut
quem imitabat᷑ fide. imitaretur &
passione. De pauli uͦ ceruice. cum
eam ꝑsecutor gladio ꝑcussisset.
dr̃ fluxisse lactis magis unda ꝗͣ
sanguinis: et mirũ in modum

Expanded text:
tia vitae populis semper erogatur, et tia vitae populis semper erogatur, et plenum est. Optima Apostolorum nomina, petra et vasculum, necesmui Salvatoris. Domus enim petrarum fortitudine construitur, utilitate asis ornatur. Petra ad firmitatem, ne labantur, sustentat populos; vas ad custodiam, ne tententur, operit Christianos. Exitus vero eorum de hoc saeculo quam beatus fuerit, nemo est qui nesciat. Nam prima haec in illis beatitudo est, quod ambo una die passi esse noscuntur, scilicet, ut quos una fides servitio devinxerat, una dies martyrio coronaret. Deinde ipsa passio, diversa licet in singulis fuerit, tamen quanta referta est gratiae sanctitate? Nam Petrus crucis, sicut Salvator, exitum tulit, et dominicae devotionis similitudine nec in morte disceptus est; scilicet ut quem imitabatur fide, imitaretur et passione. De Pauli vero cervice, cum eam persecutor gladio percussisset, dicitur fluxisse magis lactis unda, quam sanguinis, et mirum in modum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ ñ c̃tulit. s c̃tulit sanitatẽ. Beata laig¬
s ꝓtulit medicinã. Beatiis et illt
claudus: qui dum stipem querit
peccuniȩ. diuitias incolumitatis acce¬
pit. Hoc enim ab apłis donatum
meruit: qd nullis thesauris a me¬
dicis redimere potuisset. Primũ gͦ
signum mirabilium suoꝵ petrus
secit: claudo pedum restituendo ue.¬
petrus: et suꝑ hanc petrã edificabo
ȩccłam meam. Si gͦ petrus petra
est. supra quam edificat᷑ ecc̃a: recte
prius pedes sanat: ut sicut in ȩccła
sidei fundam̃tum continet: ita et
in homine membroꝵ sundamenta
confirmet. Recte inquam pͥmũ in
xp̃iano pedes curat: ut iam non
trepidus nec imbecillis possit suꝑ
cedere. Ubi aũt̃ uerba pauli apłi
non legunt᷑ : quiꝰ locus non litteris
inseribit ÷ corde retinet: conu̾sati¬
one custodit: Qui paulus: a dño
uas electionis est nominatus. Bo¬
num uas: in quo p̾ciosa manda¬
torum xp̃i p̾cepta condunt᷑. Honũ
uas: de cuius plenitudine substan¬

Expanded text:
tatem! Beata largprotulit medicinam! Beatus et ille claudus, qui dum stipem quaerit pecuniae, divitias incolumitatis accepit! Hoc enim ab Apostolis donatum meruit, quod nullis thesauris a medicis redimere potuisset. Primum ergo signum mirabilium suorum Petrus fecit, claudo pedum restituendo vePetrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Si ergo Petrus petra est supra quam aedificatur Ecclesia, recte prius pedes sanat; ut sicut in Ecclesia fidei fundamentum continet, ita et in homine membrorum fundamenta confirmet: recte, inquam, primum in christiano pedes curat; ut jam non trepidus, nec imbecillis possit suprcedere. Ubi autem verba Pauli apostoli non leguntur? Quis locus ea litteris non inscribit, corde retinet, conversatione custodit? Qui Paulus a Domino vas electionis est nominatus. Bonum vas, in quo pretiosa mandatorum Christi praecepta conduntur: bonum vas, de cujus plenitudine substan
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ beatissimoꝵ petri & pauli
natalis est hodie÷ nec aliquã par¬
tem orbis latere potest tanta de¬
uotio: siquidem cum de his dicat
daiuid ꝓpħa. In omnẽ t̾ram exiuit
sonus eoꝵ: et in fines orbis t̾rȩ u̾¬
ba eoꝵ. In omnẽ t̾ram mirabiliũ
petri uirtus: et ir fines orbis t̾rȩ
epłaꝵ pauli uerba penetrarunt.
Quis enim non audiuit qd primũ
claudo. et ex matris suȩ olim uentre
iam debili. pedũ restituerit firmita¬
ten: ut quod natura minꝰ contule¬
rat. apłica gr̃a reꝑaret: Cum enim
idem claudꝰ stipem rogans. aliqͥd
peccuniȩ se ab apłis fe crederet ac-¬
cepturum: ait illi petrus. Argentũ
aurũ ñ habeo: s qđ habeo hoc dot᷑. In

Expanded text:
quod beatissimorum Petri et Pauli quod beatissimorum Petri et Pauli Natalis est hodie, nec aliquam partem orbis latere potest tanta devotio: siquidem cum de his dicat David propheta, In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum ; in omnem terram miraest, et in fines orbis terrae Epistolarum Pauli verba penetrarunt. Quis enim non audivit quod primuempli claudo, et ex matris suae ventre, olim jam debili, pedum restituerit firmitatem, ut quod natura minus contulerat, apostolica gratia repararet? Cum enim claudus ille stipem rogans, aliquid pecuniae se ab apostolis crederet recepturum, ait illi apostolus Petrus: Argentum et aurum non habeo; sed quod habeo, hoc tibi do: In
Abbreviated transcription (Latin):
oratio. quam uolatꝰ: & ante ꝑue¬
nit iusta petitio. quam iniqua
presũptio. Ante inquã petrus in
t̾̃ris positꝰ obtinuit qd̃ petebat: ꝙͣ
symon ꝑueniret ad cȩlestia quo
tendebat. Tunc gͥ petrus uelut uin¬
ctum illum de sublimi aere depo¬
suit: & quodam preciptqo et saxo
elidens. eius crura confregit. Et
hoc in obꝓbrium facci illius : ut qͥ
paulo ante uolare temptauerat subi¬
to ambulare non posset: & qui
pennas assumpserat. plantas amit-¬
teret. Sed ne forte hoc mirũ uideatꝰ.
qd̃ magus iste presente apło ꝑ aerẽ
aliquandiu uolitauerit.: hoc patien¬
tia petri fecit. ꝑmisit enini illum
sublimius ascendere: ut altius ca¬
deret. Uoluit in excelsum leuari
ad conspectum omĩum: ut ruentẽ
illum de excelso oculi omĩum ꝑui¬
derent. Hec gͥ est iniquitatis elatio.
ut in altum se ferat: in sublime se
erigat: s scã oratio omnẽ humiliat
otum uobis omnib est fr̃s.
et uniu̾so mundo notissimũ.

Expanded text:
oratio quam volatus, et ante perveoratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio. Ante, inquam, Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat Notum vobis omnibus est, fratres, et universo mundo notissimum,
Abbreviated transcription (Latin):
principes habitabant. illic ȩccłarũ
principes morarentur. Cuiꝰ autem
meriti sint beatissimi petrus et pau¬
lus. hinc possumus intelligere: qđ
cum dñs orientis regionem ꝓpria
illustrauerit passione : occidentis
plagam ne quid minus. eẽt. uice
sui apłoꝵ sanguine illuminare dig¬
natus est. Et licet illiꝰ passio nobis
sufficiat ad salutẽ: tam̃ etiam hoꝵ¬
mr̃ium nob contulit ad exemplũ:
Hodierna gͥ die beati apłi sangui¬
nem ꝓfuderunt. S uideam causã
quare ista ꝑpessi sunt: scilicet quod
inter cȩtera mirabilia. etiam magũ
illum simonem orationib suis de
aeris uacuo p̾cipitii riuna ꝓstra-¬
uerint. Cum enim idem symon se
xp̃m diceret. et tanquã filium ad
patrem assereret uolando se posse
conscendere: atq elatus subito ma¬
gicis artib uolare cȩpisset: tunc pe¬
trus fixis genib precatꝰ est dñm᷑:
et p̾catione sc̃a. uicit magicã leuita¬
tem. Prior enim ascendit ad dñm

Expanded text:
principes habitabant, illic Ecclesiarum principes habitabant, illic Ecclesiarum principes morerentur. Cujus autem meriti sint beatissimi 232 Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui apostolorum sanguine illuminare dignatus est, et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen horum martyrium contulit ad exemplum. Hodierna igitur die beati apostoli sanguinem profuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad Patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem. Prior enim ascendit ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ri sicut scͥptũ est: in quo sunt om̃s
hesauri sapientiȩ & scientiȩ abscon¬
diti. Ergo beati petrus et paulus
eminent. int̾ uniu̾sos apłos: et pe¬
culiari quadã p̃rogatiua precel¬
lunt. Uerum int̃ ipsos quis cui¬
preponatur: incertum est. Puto enĩ
illos ȩquales. eẽ. meritis. qui ȩquales
sunt. passione: et simili eos fidei de¬
uotione uixisse. quos similem ui¬
demus ad martyrii głam ꝑuenisse:
H. ec enim sine causa factum putenus:
quod una die uno in loco. unius ty¬
ranni tolerare sententiam. Una die
passisunt: ut ad xp̃m parit᷑ ꝑueni¬
rent. Uno in loco: ne alteri roma de.¬
esset. Sub uno ꝑsecutore: ut ȩqͣlis
crudelitas. utrũq constringeret:
tor decretus est ꝓ uirtute. E in
quo tandem loco mr̃ium ꝑtulert̃.:
In urbe roma. quȩ pͥncipatũ et cap̃
obtinet nationum: scilicet ut ubi
caput suꝑstitionis erat. illic caput
quiesceret sc̃itatis: et ubi gentilium

Expanded text:
ri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes ri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo beati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt. Verum inter ipsos quis cuipraeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse; non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent: uno in loco, ne alteri Roma deesset: sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. tor decretus est pro virtute. At in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urbe Roma, quae principatum et caput obtinet nationum; scilicet ut ibi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi gentilium
Abbreviated transcription (Latin):
in saluatore fidei iurtute p̃cellerez
Qd quidem ex ipsius domini iudicio
possumꝰ apꝓbare. Nam petro sicut
bono dispensatori clauem regni cȩles.¬
tis dedit: paulo tanquam idoneo
doctori. magisterium ecclasticȩ insti¬
tutionis inuinxit.: scilicet ut quos
iste erudierit ad salutem. ille susci¬
piat ad quietem: ut quoꝵ corda
paulus patefecerit doctrina uerboꝵ:
eoꝵ animab petrus aꝑiat regna
celoꝵ. Clauem enim quodã modo
a xp̃o scientiȩ et paulus accepit.
Clauis enim dicenda est. qua ad fi¬
dem peccatoꝵ corda reserant᷑: menti.¬
um secreta panduntur: et quicqͥd
in trinsecus clausum tenet᷑. in palã
rationabili manifestatione ꝓducitur.
Clauis inquam est: quȩ et conscienti¬
am ad confessionem peccati aperit:
et grãm ad ȩternitatẽ misterii salu-¬
taris includit. Ambo gͥ claues a
dño ꝑceperunt. Scientiȩ istȩ: ille
potentiȩ. Oiuitias immortalitatis
ille dispensat: scientiȩ thesauros iste
largit᷑. Sunt enim scientie thesau-¬

Expanded text:
i quadam fidei virtute praecellere; quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo tanquam idoneo doctori magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit; scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodammodo a Christo scientiae et Paulus accepit. Clavis enim dicenda est, qua ad fidem peccatorum dura corda reserantur, mentium secreta panduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. Clavis, inquam, quae et conscientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris 231 includit. Ambo igitur claves a Domino perceperunt, scientiae iste, ille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesau
Abbreviated transcription (Latin):
neratrix tua non caruit feritate. O &¬
tu uidea ꝓpħarũ sanguine temulen¬
ta: nec dũ saciata e Asangͥne abel
usq ad sangnem zacharie flumi¬
na tui sceleris spumant: et te adhuc
usq ñ saciant: Ab origine mundi bib:
et adhuc sitis: Necdum tui facino¬
ris inxp̃o unda siccauit: et iã alue
tui sceleris sitit: Modo xp̃m pa¬
tibulo confixisti: et tam cito cupi¬
ditate sanguinis ariusti: s ecce ꝓst¬
nit᷑ crudelitas. ut erigat᷑ scĩtas: cadit
mileꝰ diaboli ut resurgat signifer.xͥ
fert paulꝰ dñicum inmundo uexil¬
lũ. Iste piscat᷑ hõies: ille titulat cru¬
ciꝰ signo gentiles. Currunt utͥq ad¬

Expanded text:
nitrix tua non caruit feritate. O Judaea Prophetarum sanguine temulenta, necdum satiata es? A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae flumina tui sceleris spumant; et te adhuc usque non satiant? Ab origine mundi sanguinem bibis, et adhuc sitis? Necdum tui facinoris in Christo unda siccavit; et jam alveus tui sceleris sitit? Modo Christum patibulo confixisti; et tam cito cupiditate sanguinis aruisti? Sed ecce prosternitur crudelitas, ut erigatur sanctitas: cadit miles diaboli, ut surgat signifer Chrfert Paulus dominicum in mundo vexillum. Et ille piscatur homines, et iste titulo Christi signat Gentiles. Currunt ut
Abbreviated transcription (Latin):
s addiderat. plus his diligis me. Plus
his: id÷ plꝰ me diligis qͣm isti. De aliis
discipłis dicebat. Ille ñ potuit dicẽ nisi
m̃dax Suffecerat .ii. testimoniũ ꝑhib̾e
cordi suo: ñ debuit eẽ iudex cordis alie¬
& inuentus ẽ ħo petrus: q̃n aũ placuit
uentus ẽ uerax petrus. Herum petrũ
dauit: Prenunciauit ei passionẽ suã. Cũ
c̃es inqͥt iunior cingebas te. et ibas quo
erat crucifigendꝰ. hoc ẽ extendes manꝰ
tuas. Ubi ẽ ille negator: Dcm̃ posthec
confessꝰ ẽ amor. Trinitaᷤ negationis. dt¬
sertio uentatis trinitas confessions.
testimonium dilectionis. Itẽ in natali¬

Expanded text:
sed addiderat, Plus his diligis me? id est, Plus me diligis quam isti? De aliis discipulis dicebat: ille non potuit dicere nisi,mendax. Suffecerat ei testimonium perhibere cordi suo: non debuit esse judex cordis alieet inventus est homo Petrus: quando autem placuitventus est Petrus verax. Veracem Petrum ndavit? Praenuntiavit ei passionem suam. Cum esses, inquit, junior, cingebas te, et ibas quo erat crucifigendus; hoc est enim, Extendes manus tuas. Ubi est ille negator? Deinde post haec confessus est amor. Trinitas negationis, desertio veritatis: trinitas confessionis, testimonium dilectionis. SERMO CXL
Abbreviated transcription (Latin):
te ponã: de futuris uoluit p̃sumere
uirib suis. Om̃ĩs aũ ħo qͣlis sit tẽ cũ
loquit᷑ forte scit: qͣlis sit erastino futur᷑.
spondebat ꝙ ibi uidebat. Etiã dñe: tu
scis qͥa amo te. Qd̃ dico tͥ tu scis: quod

Expanded text:
te ponam, de futuris voluit praesumere viribus. Omnis autem homo qualis sit tunc cum loquitur, forte scit; qualis crastino futurus espondebat quod ibi videbat: Etiam, Domine, tu scis quia amo t
Abbreviated transcription (Latin):
adhibes fidem ꝑfido: Non solent
iste manꝰ insanguine pollur si ñ
te abeis uideris drucidari. Parum
erat generi tuo ꝙ crucifixerat xp̃m.
insuꝑ et manꝰ mittẽ ñ formidat in
celũ. Inp̃ssit inpatibulũ carnẽ: po¬
suit ad ostiũ sepulcͥ custodem lam

Expanded text:
adhibes fidem perfido? Non solent istae manus in sanguine pollui, si non te adhuc ab eis videris cruciari. Parum erat generi tuo, quod crucifixerat Christum; insuper et manus mittere non formidavit in coelum. Impressit patibulo carnem, pos
Abbreviated transcription (Latin):
iscatoris et ꝑsecutoris sacͣ
retia euasit seculi iste quo
expredone confessor factus ẽ xp̃i¬
Elegit ecce xp̃c duos: unum pisca¬
torem. alterum grassatorem. Illum
uocat exlitore: ad istum clamat
ex ẽthere. Illum adscisit exponto:
istum terret ecelo. Dum enim pe¬
trus linea castra laxaret infreto:
dat petrus gentem squameam: ip̃e
incidit inretia. Preteriens inquit¬
dominus uidit duos fratres. Symo¬
nem qui uocatur petrus. et andreã
fratrem eius. mittentes retia. it
illis. Uenite post me: & faciam
uos fieri piscatores hominum. At
illi: relictis retibus secuti sunt eum
Stabat petrus mobilitate gurgitis
pendulus: et inter obscuras aquaᷤ
inquieti mur muris. uictũ quem
nonuidebat. artificio requirebat.
Natabat super ambiguam undam.
ut posset indagare capturam: ua¬
rio fertur referturq uestigio: stat
mobilis. & mouetur stabilis. Ri¬
gos marini generis fructus: & sub
obscura aqua fugitiuam insequi¬
tur predam. Conclusus ad eque
carcer iact̾atur inpelagus dispo¬

Expanded text:
Piscatoris et persecutoris sacraretia evasit saeculi, iste quo ex praedone confessor factus est ChriEligit ecce duos, unum piscatorem, alterum grassatorem. Illum vocat ex littore, ad istum clamat ex aethere: illum accersit ex ponto, istum terret de coelo. Dum enim Petrus linea castra laxaret in freto, dat gentem squameam, ipse incidit in retia. Praeteriens, inquit, Jesus vidit duos fratres, Simonem qui dicitur Petrus, et Andream fratrem ejue, inquit, post me, et faciam vos fieri piscatores hominum. At illi relictis retibus, secuti sunt eum . Stabat Petrus mobilitate gurgitis pendulus, et inter obscuras aquas inquieti maris, victum quem non habebat, artificio requirebat. Nutabat super ambiguam undam, ut posset indagare capturam. Vario fertur referturque vestigio, stat mobilis, et movetur stabilis. Rios marini germinis fluctus, et sub obscura unda fugitivam insequitur praedam. Conclusus aqua carcer jactatur in pelagus, dispo
Abbreviated transcription (Latin):
uos honorauit: unus uos coronauit.
Mutauit ꝑsecutorem: mutauit et pis¬
catorem: & si te priorem. & illum
posteriorem: tamen ambobus unũ
dedit honorem. Eia sancte paule.¬
ueni. ueni. sequere petrum: sed do¬
centem non fugientem. fugiebat te:
quando nesciebat te. Sed nunc au

Expanded text:
vos honoravit, unus vos coronabit. Mutavit persecutorem, mutavit et piscatorem; etsi te priorem, illum posteriorem: tamen ambobus unum donavit honorem. Veni, sancte Paule, veni, sequere Petrum; sed docentem, non fugientem. Fugiebat, quando te nesciebat. 2. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
furie equis inuectus: dirum toto
pectore uirus efflabat: et sanc¬
torum sanguinem sitiebat. Per
totam iudeam insanis effereba¬
tur habenis: ut xp̃i menbra la¬
niaret interris. Fit uana religi¬
one crudelis: et questionarius
innocentum ꝑ campos scelera¬
tissimi aggeris euagatur: ut
capite. crudelitatem exer¬
ceret incorpore Acceperat enim
saulus potestatem apͥncipib sa¬
cerdotum. ut om̃s fidei nr̃e uiros
occideret: et germinantẽ fidei
campum. manu nefaria detrun¬
caret Dum igitur portat saulꝰ
funereum contra xp̃i milites gla¬
dium: fulmineum de celo acce¬
pit. telum. Dum grassatur ꝑcui¬
titur: dum xp̃i scõs insequitur.
iuolenti radio celestis luminis ex¬
cecatur E qui sufflatorio su¬
perbie aduersus deum erigeba¬
dur diuine uocis terribilitate
prosternitur. Saule inquit saule:
etatur corpus: et de celis into¬
nat xp̃s Saule inquit saule:
quid me persequeris: Quid est
quod rugiente populo. mugit
archanum. & contra seuiciam
pauli. milicia conqueritur

Expanded text:
furiae equis invectus, dirum toto pectore virus efflabat, sanctorumque sanguinem sitiens, per totam Judaeam insaniae ferebatur habenis, ut Christi membra laniaret in terris. Fit vana religione crudelis et quaestionarius innocentium. Per campos sceleratissimi aggeris evagatur; ut capite, crudelitatem exerceret in corpore. Acceperat enim Saulus potestatem a principibus sacerdotum, ut homines fidei nostrae occideret, et germinantem fidei campum manu nefaria detruncaret. Dum ergo portat Saulus funereum contra milites Christi gladium, fulmineum de coelo accipit telum; dum grassatur, percutitur; dum Christi sanctos persequitur, violento radio coelestis luminis caecatur: et qui sufflatorio superbiae adversus Deum erigebatur, divinae vocis terribilitate prosternitur: Saule, inquit, Saule, r corpus; et de coelo intonat Christus, Saule, inquit, Saule, quid me persequeris? Quid est quod rugientis poli mugit arcanum, et contra saevitiam Pauli militia conqueritur
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitas. Dum enim petrus re
cem: hamum uerbi misit xp̃c.
& ipsum denuit piscatorem.
insequitur grauidam semper e¬
quoris prolem: captorem suum
bat et trahebatur: exercebat in
equore uiolentiam: et paciebat᷑
inmente capturam. O aquigenũ
pirata reptilium: requisisti arti¬
ficium. an mutasti de pisce ad piᷤ¬

Expanded text:
um. Dum enim Petrus in cem, hamum verbi misit Christus, et ipsum tenuit piscatorem. insequitur gravidi semper aequoris prolem, captorem suum bat, et trahebatur: exercebat in aequore violentiam, et patiebatur in mente capturam. O aquigenum pirata reptilium, deseruisti artificium hoc, mutasti de pisce ad pis
Abbreviated transcription (Latin):
lus ꝓ x pugione trũcat᷑. Ille ꝓͥis gͥs¬
ꝑiora respiciens beatũ sp̃m deduce¬
bat ad celũ: iste ceruicẽ suã curua¬
bat ad penã: et offerebat u̾ticem
capitis ad coronã. Petrũ crux necat:
paulũ gladiꝰ immolat. Duo genera
Petrus patit̾ crucẽ: paulꝰ sentit dñici
lateris pugionẽ. Piscatorẽ suspendit
hamꝰ crucis: psecutorem muc̃ mi
cios: qͦs fecerat fidei p̃dicatio copła¬
tos. Neneremur gͦ pͥncipes g̃gis. si
uolumꝰ et̾ni caulas introire pastori¬

Expanded text:
sto pugione truncatur. Ille propriis gresperiora respiciens, beatum spiritum deducebat ad coelum; iste cervicem curvabat ad poenam, et offerebat verticem capitis ad coronam. Petrum crux necat; Paulum gladius immolat. Duo genera Petrus patitur crucem; Paulus sentit Dominici lateris pugionem. Piscatorem suspendit hamus crucis; persecutorem mucro micios, quos fecerat fidei praedicatio copulatos. Veneremur ergo principes gregis, si volumus aeterni caulas intrare pastori
Abbreviated transcription (Latin):
ponã: respondit ei iħc. Aĩam tuã ꝓ
me ponis: am̃ dico tͥ. pͥusqͣm gallir̃
cantet. ter me negab. Uentũ ẽ ad ho¬
ram: et qͥa d̃s erat. xp̃c. homo aũ petrͦ
impleta ẽ scͥptura. ego dixi in pauore
meo. om̃is homo m̃dax. Dictum ẽ aũ¬

Expanded text:
spondit ei Dominus, Animam tuam pro me pones? Amen dico tibi, priusquam gallus cantet, ter me negabis . Ventum est ad horam: et quia Deus erat Christus, homo autem Petrus, impleta est Scriptura, Ego dixi in pavore meo, Omnis homo mendax . Dicit au
Abbreviated transcription (Latin):
et paulus interris positi obtinuerunt
quod petebant: quam sy mon ꝑueni¬
ret incelestibus quo numquam ꝑue¬
nire ualebat. Tunc igitur petrus &¬
gum uinctum de sublimi aere rapu¬
erunt: & quodam precipitio insax¬
um elidentes. eius crura confregeruñ.
Et hoc in obprobrium facti illius: ut
qui paulo ante uolare temptauerat.
non posset: et qui diabolicas pennaᷤ¬

Expanded text:
ositus obtinuit quod petebat quam Simon perveniret in coelestibus quo tendebat. Tunc igitur Petrus um illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit: et hoc in opprobrio facti illius, ut qui paulo ante volare tentaverat, non 233 posset; et qui penna