comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uallũ namq modicũ. hinc unꝰ ast bint alt̃ atq alius
inde. donec succrescens multitudo esficertt᷑ innume¬
ra: beatum pucrũ uł scõs ꝓculdubio romanũ ac lupi¬
cinum patres. qui cũ in spũ deceno patns domꝰ educe¬
tant. tamq̃ enormitas a pũ.in modũ mellificantis
uuş qͣdiam constipatione sepscrunt. Ee subito a parte
ꝓspitua. uidet instar amplissimş porte culmina pattłac¬
ta glestia: et lento etiam deductoq adse usq. e celi ucr¬
ticȩ cum lur une cliuo. inmodum reclinis scalȩ cristata
ꝓcliuitate descensũ: et mucos fuigidõq anglicos choroᷤ
adse usq ut socios. tͥpudiantes in xp̃i laudib aduenta¬
it. Ita tam̃ quod crescente scmꝑ in loco socierate: nulꝰ
omĩno reucientia diuimitatis attonitus: aut sermone
mouebatur aut nutu. Cumq sensim cauteq mortalib
multitudo scse inscruisset angłica: colletus copuatisꝙ

Expanded text:
rvallum namque modicum hinc unus, ast hinc alter atque alius rvallum namque modicum hinc unus, ast hinc alter atque alius inde, donec succrescens multitudo efficeretur innumera, beatum puerum vel sanctos procul dubio Romanum ac Lupicinum patres, qui eum in spiritu de coeno paterne domus eduxerant, tamquam inhormitas apum in modum mellificantis uve quadam constipatione sepserunt. Et subito a parte prospicua videt instar amplissimae portae culmina patefacta caelestia, ex lento etiam deductoque ad se usque ae caeli vertice cum lumine clivo, in modum reclinis scale cristata proclivitate, descensum et niveos fulgidosque angelicos choros ad se usque vel socios trepudiantes in Christi laudibus adventare, ita tamen, quod, crescente semper in loco societate, nullus omnino reverentia divinitatis adtonitus aut sermonem movebatur aut muttum. Cumque sensim cauteque mortalibus multitudo sese inseruisset angelica, collectis copulatisque
Abbreviated transcription (Latin):
a extitit indigena atq conciius:
sticiosi templi. gallica lingͣ ysarnodori. id÷ stirei os¬
bii indidit nom̃. Quo nc̃ quoq in loco delubris. ex
parte iam dirutis: sacratissime micant cȩlestis regni
culmina dicata christicolis. Atq inibi pat̃ sc̃ĩssimȩ
ꝓlis. iudicio pontificali plebisq testimonio: extitit
in p̃sbiterii dignitate sacerdos. Cum igit᷑ beatissims̃
pignus. abipsis pene cunabulis. quodã instinetu
successuq felicitatis ac luminis. uirtute diuina ut reor p̃.¬
sagante succresceret: nocte quadam nct uenerabił pat
ipsi: ut soboles scã ab afsectu ꝓsectuq futurȩ beatitudimis
tenerentur inccrti: in uisione puer sc̃s aduob religio¬
sis uiris sublasꝰ. uit̃ domus pat̾nȩ uestibulũ sistitur. ita
ut oricntis plagã. celiq astra. quasi quondã multigena
abrabam patarcha. inturtu diligenti ꝓspiceret: atqy ip¬
si typicȩ iam quodã mͦ dicebat᷑. sic erit sem̃ tuũ. Post int̃¬

Expanded text:
a extitit indigena atque concivis.a extitit indigena atque concivis.erstitiosissimi templi Gallica lingua Isarnodori, id est ferrei hostii, indidit nomen, quo nunc quoque in loco, delubris ex parte iam dirutis, sacratissima micant caelestis regni culmina decata christicolis. Atque inibi pater sanctissimae prolis iudicio pontificali plebisque testimonio extitit in presbiterii dignitate sacerdos. 3. Igitur cum beatissimum pignus ab ipsis poene incunabulis quodam instinctu successuque felicitatis ac luminis, virtute divina, ut reor, praesagante, succresceret, nocte quadam, ne venerabilis pater ipsius vel subolis sancta ab effectu profectuque futurae beatitudinis tenerentur incerti, in visione puer sanctus a duobus religiosis viris sublatus, ultra domus paterne vestibulum sistitur, ita ut Orientis plagam caelique astra quasi condam multigenis Abraham patriarcha intuitu diligenti prospiceret, atque ipsi typice iam quodammodo dicebatur: Sic erit seinen tuum. Post inte
Abbreviated transcription (Latin):
Gendi abbati e
UaNtum beatissimi fiẽs delidioq
feruori ur̃o ex debiti summa sup¬
pleucrim. sic̃ ex racione apicum
tranciq itidicii incertꝰ ago hec quȩ iniungitis: nõ
p̃sumptione indocti: s obedicntia ut cernitis regula¬
ri. Sic adnuens diuinitas faxit ut humana ꝓcdituor
indiuidiando fragilitas. dum melo delectat᷑ aut mu¬
sicis. dumq oratorias uenustate. uocabuloꝵ quoq
noquaq̃ iactantia suꝑnoꝵ iudicum uentosa suꝑflui¬
talł calcct᷑. Porro nos ut prefati iã sumꝰ. uob ꝓpriȩ opus¬
cula ista dicauimꝰ: quos nouimꝰ ñ oratoꝵ s piscatoꝵ
cẽ discipłos. nec in philosophia scrmonis regnũ dei sccd
inuir tute prospicere: magisq pura ac iugi obscruas¬
tia dnm̃ ex orarc: quã uana ꝑituraq fac̃dia ꝑora¬
te. Hic gͦ iam nob inrelatione uite beatissimi uiri:
narrationis sumatur exordium Explicit ꝓlogus¬
ANctus namq famulus xp̃i ex¬
GcNous. sic̃ beators patrtim ro¬
mani: lupitini in religione disci¬

Expanded text:
GENDI ABBATIS. 1. Quantum, beatissimi fratres, desiderio fervorique vestro ex debiti summa subpleverim, sicut ex ratione apicum ae extraneique iudicii incertus ago haec quae iniungitis non praesumptione indocti, sed oboedientia, ut cernitis, regulari. Sic adnuens divinitas faxit, ut umana proclivior in diiudicando fragilitas dum melo delectatur aut musicis, dumque oratorias venustates, vocabulorum quoque quam iactantia superborum iudicum ventosa superfluitate calcetur. Porro nos, ut prefati iam sumus, vobis proprie opuscula ista dicavimus, quos novimus non oratorum, sed piscatorum esse discipulos, nec in philosophia sermonis regnum Dei, sed in virtute prospicere, magisque pura ac iugi observantia Dominum exorare, quam vana perituraque facundia perorare. Hinc ergo iam nobis in relationem vitae beatissimi viri narrationis sumatur exordium. 2. Sanctus namque famulus us, sicut beatorum patrum Romani ac Lupicini in religione disci
Abbreviated transcription (Latin):
oratoriũ introstrient: concurrentib uob in hostio
uiolent eacussus in boc sũ a uob lettulo reporiatꝰ. et
idto rogo si quid sem. si quid uͭ paternȩ pictatis p̃sta¬
lis. ne me istic retinere diuciꝰ. s tancdem t̃nsire ꝑmit¬
tatis ad paires. Orogͦ om̃s et obsecro filioli: ut accep¬
ta a traicdita patrum in omib inuolabilit instituta.
ad gaudiũ incũ scõrumq omĩũ ac ur̃m ad palmã
uictoriȩ pducatis. Igit᷑ cum uerba int̃ lam̃ta ña cõ¬
plesit: quinto ad modum die huic ipsi lectulo stmnce

Expanded text:
ntroferrent, concurrentibus vobis in hostio, violenter excussus, in hoc sum vobis lectulo reportatus. Et ideo rogo, si quid seni, si quid vero paternae pietati praestatis, ne me istic retinere diutius, sed tandem transire permittatis ad patres. Oro ergo omnes et obsecro, filioli, ut accepta ac tradita patrum in omnibus inviolabiliter instituta ad gaudium meum sanctorumque omnium ac vestrum ad palmam victoriae perducatis'. 25. Igitur cum verba inter lamenta nostra complesset, quinto admodum die huic ipsi lectulo idem in
Abbreviated transcription (Latin):
uasas.: et iste ffater nr̃ ẽ paulus. At ille confestimin.
ubib tomȩ ac patras post scm̃ martyrium legimᷤ
corpore contuieri: Uerum ẽ inquiunt. ce ilic quidẽ
ut asscris sumus: & bic quoq nunc habitaturi uemi

Expanded text:
dreas et iste frater noster est Paulus'. At ille confestim in dreas et iste frater noster est Paulus'. At ille confestim in urbibus Romae hac Patras post sanctum martyrium legimus corpore contineri?' ' Verum est', inquiunt, 'et illic quidem, ut asseris, sumus et hic
Abbreviated transcription (Latin):
scucritate pat̾na. ante em̃dationẽ forsi tan sac̃ m̃toꝵ
incdultu. subtraxisse uiderent᷑ in aliqͦ. Hic namq
fuit immoẽ. apud. xp̃m beatissimꝰ homo: ex cuiꝰ ore
dm̃ testor. numꝗ̃ ꝓcessit obloquiũ: cuiꝰ aures numq̃
poliut maliloqui oris feralt contagium. Tantũ nãq
ditestabat᷑ oc uicium. immo flagitium: quantũ qͥs
lctiferi anguis non solum uenenũ metuit. ucruietiã
occursus ipsius uitat atq conspcciꝰ. In tantum mers
administracionis onus incumbei&. dieb estius ult̾
monasteriũ. uxta semitã qua genuã usq transcud¬
tur sub arboꝵ folito quiescenti: subito tres scle ꝑ sops¬
tem aiuentantes osstrunt uiri. Quoꝵs cumpꝰ oral¬
onẽ et pacem nouitatẽ ac uultꝰ habitusq condil¬
plaretur attonitus. int̾rogat quoq qui nã ipsi uene¬
tabiles essent: quorum benedici meruisset aduentu.
Tum unus. Ego ait petrus. ast hic germanus ms̃ an¬

Expanded text:
severitate paterna ante emendationem forsitan sacramentorum severitate paterna ante emendationem forsitan sacramentorum indultu subtraxisse viderentur in aliquo. 15. Hic namque fuit, immo est aput Christum beatissimus homo, ex cuius ore, Deum testor, numquam processit obloquium, cuius aures numquam polluit maliloqui oris ferale contagium. Tantum namque detestabatur hoc vitium, immo flagitium, quantum quis letiferi anguis non solum venenum metuit, verum etiam occursus ipsius vitat atque conspectus. In tantum mens administrationis onus incumberet, diebus aestivis ultra monasterium iuxta semitam, qua Genua usque transcenditur, sub arbore solito quiescenti subito tres sese per soporem adventantes offerunt viri. Quorum cum post orationem et pacem novitatem ac vultus abitusque contemplatur adtonitus, interrogat quoque, quinam ipsi venerabiles essent, quorum benedici meruisset adventu. Tum unus: 'Ego', ait, 'Petrus, ast hic germanus meus An
Abbreviated transcription (Latin):
incrtpati. Di quos sanc ut scłe ht̃ natura fragilitatis hu¬
manȩ. elatis t̾sticit morsib int̾ca nouerat sauciari:
illis quoq inopinantib. ita sp̃alit̃ ex industria blan¬
dus suꝑuenicbat acletus et scõ dulcio fouebat alloqͥs:
ut decerso tͥsticis ꝑniciosissimo uiru. quasi quadã sa¬
lutaris olci punctionc. ex aspata sanaretur austeritas.
Dissoluciorib uͭ ac lcuiorib: acriorem se scueriorcmꝙ
semꝑ exhibuit. Preibittris quoq ipis quoꝵ officio
constrictus scpe ab ep̃is humilitatis causa nolurt im
taris quodam remocionis opc: conscientiȩ purȩ tri¬
⁊ buit facultatem: ut illo cuiq ꝓdelicto mordacit forsi¬
tan quippiã ut assolet succenienti. illi uero dum rratũ
culpamq ignorarent. absq noticia. uł participatione
alicna reatus. corpus dominic̃ traderent ab altari: ut
nec se conscu plecterent cõmunione delicti: nec alitr̃

Expanded text:
increpati. Si quos sane, ut sese habet natura fragilitatis huincrepati. Si quos sane, ut sese habet natura fragilitatis humane, aedacis tristiciae morsibus interea noverat sauciari, illis quoque inopinantibus, ita spiritaliter ex industria blandus superveniebat ac laetus et sancto dulcique fovebat alloquio, ut, deterso tristiciae perniciosissimum virus, quasi quadam salutaris olei perunctione, exasperata sanaretur austeritas. Dissolucioribus vero ac levioribus acriorem se severioremque semper exibuit. Presbiteris quoque ipsis, quorum officio, constrictus saepe ab episcopis, humilitatis causa noluit, uti salutaris quodam remotionis opere conscientiae purae tribuit facultatem, – ut illo cuique pro delicto mordaciter forsitan quippiam, ut assolet, succensenti, illi vero, dum reatum culpamque ignorarent, absque notitia vel participatione alieni reatus corpus dominicum traderent ab altari, – ut nec se conscii plecterent communione delicti nec alterum
Abbreviated transcription (Latin):
te fide porrigebant in ꝓuintiis longe positis medicinã:
ut illi quoq optinerent. qui eiꝰ in mon asterio p̾scata¬
bant᷑ aspectui. Neq solus beatissimus pat̾ incenobio
sed et p̃sbiteri multiq inibi fr̃s pociebantur clarissima¬
uirtute meritoꝵs. Et zeli ambicione cessante. illis po¬
tissimũ quã sibi. dĩ homo medendi delegabat officiũ:
et hoc studebat omĩmodis. ut unusqͥsq illi rei. uł stucdi¬
o in monasterio descruir& in qͦ eum dono sci sp̃s poslete
eminentius ꝑspexit: atq idco mansuctũ ac lenẽ. illi or¬
dinabat officio uł loco famulari.: ubi mansuetudims
ac pacientie bonum. nullatenꝰ inquictudo ditolora¬
tec alitriꝰ. Rursumq suꝑbiȩ forsitan. aut uanitatis
uicio notatos. non patiecbat᷑ cc̃ sepositos. ne iudicio ui¬
rose ac ꝓpriȩ clationis inflati. alcius gͣuiꝰq cortuerent:
cũ culpas ac uicia sua ñ agnouissent. in mediũ erbriꝰ

Expanded text:
te fide, porrigebant in provinciis longe positis medicinam, te fide, porrigebant in provinciis longe positis medicinam, ut illi quoque obtinebant, qui eius in monasterio praesenbantur aspectui. Neque solus beatissimus pater in coenobio, sed et presbiteri multique inibi fratres potiebantur charismata meritorum, et zeli ambitione cessante, illis potissimum quam sibi Dei homo medendi delegabat officium. 14. Et hoc studebat omnimodis, ut unusquisque illi rei vel studio in monasterio deserviret, in quo eum dono sancti Spiritus pollere eminentius praespexisset. Atque ideo mansuetum ac lenem illi ordinabat officio vel loco famulari, ubi mansuetudinis ac patientiae bonum nullatenus inquietudo decoloraret alterius; rursumque superbiae forsitan aut vanitatis naevo notatos non patiebatur esse sepositos, ne iudicio virosae ac propriae elationis inflati, altius graviusque corruerent, cum culpas ac vitia sua non agnovissent, in medium crebrius
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit attingi. Cumq app̃hensam contactis ca eadcm
cum oratione oculis. lacrimis quoq aut minime deci¬
dius. infecisset: ori debinc insertam. aliqͣntisꝑ dentib cũ
oratione constringens: mox recupata sanitate surrexit.
Quo gaudio atq miracło: ñ solum ipia suiq uerum etiã
ciuias maxima lugdunensiũ exultatione mira releua
one succresceret: tanta miseroꝵ aceruatim cȩpit inmonas¬
teriũ turba concurrere: ut secularitm ĩmo tͥbulantium
multitudo. pene cat̃uis uideret᷑ nũmerosior monachoꝵ
Int̾ea dum inibi mox ñ nulli. alii ȩtiam pꝰ biduy tͥdm̃q:
quidam u̾ pꝰ mensis cõmoda uotiua ꝑcipiunt: dĩ sc̃s
manũ ad salutare cõpendiũ mittens. fatigationẽ mise¬
ris auftrebat. Dabat gͥ supplicib atq sospitib deportan¬
da iligandaq infirmis: cum sc̃i olei quantitate. contra
ria laruis ac miserns scripta mandata. Quȩ ita cooꝑas¬

Expanded text:
praecepit adtingi. Cumque adprehensam, contactis ex eadem praecepit adtingi. Cumque adprehensam, contactis ex eadem cum oratione oculis, lacrimis quoque haut minime deciduis infecisset, ori dehinc insertam aliquantisper dentibus cum oratione constringens, mox, recuperata sanitate, surrexit. Quo gaudio atque miraculo non solum ipsa suique, verum etiam civitas maxima Lugdunensium exultatione mira relevattutum dilatatione succresceret, tanta miserorum acervatim coepit in monasterium turba concurrere, ut secularium, immo tribulantium multitudo paene catervis videretur numerosior monachorum. Interea dum inibi mox nonnulli, alii etiam post bidui triduique, quidam vero post mensibus quommoda votiva percipiunt, Dei sanctus mainum ad salutare compendium mittens, fatigationem miseris auferebat. Dabat ergo subplicibus atque sospitibus deportanda inligandaque infirmis cum sancti olei quantitate superius contra larvis ac miseris scripta mandata, quae ita, quooperan
Abbreviated transcription (Latin):
o tͥ ꝑscripturam istã sps gule. et ire. &. fornicationis. et
amoris et lunaticȩ. & dianaticȩ. & meridiane. & dnarnȩ.
et nocturnȩ. & omĩs sp̃s ĩmundȩ: caci ab homine quȩ istã
scͥpturam secum ht̃. Eipsum tt adiuro uerũ filiũ dĩ uiui.
exi uelocis: et caue ne ampliꝰ introcas in sã am̃. alła. Et
orans atq complicans: supplicib tradidit deportandam:
Qd plura: Nec dum itineris medii spacia confectrant: cũ
ece furcifer ille frendens atq eulans. pͥus egressꝰ ẽ ex
obsesa: quã calcarent domꝰ limina reuertentes. Ab hoc
ferc tempore. bcati uiri longe lateq fama nom̃q emitu¬
it: ut qui sc̃s iam habebat᷑ indigenis. potens ȩtiam & ue¬
re apłicus porrogenitis haberet᷑. Alaterfamilias quondã
graui obsessa in cõmodo iamiãq haberet᷑ a medicis de¬
ꝑata: epłam beati uiri quȩ casu adeam delata ꝑuene¬
rat. de armariolo sibi uice dexterȩ beatiumi exoscłandã

Expanded text:
 scripturam istam: Spiritus gule et ire et fornicationis et amoris, et lunatice et Dianatice et meridiane et diurne et nocturne et omnis spiritus inmunde, exi ab omine, quae istam scripturam secum habet. Per ipsum te adiuro rerum filium Dei vivi: Exi velociter et care, ue amplius introeas in eam. Amen. Alleluia. Et orans atque conplicans, subplicibus tradidit deportandam. Quid plura? Necdum itineris medii spatia confecerant, cum ecce ! furcifer ille frendens atque eiulans prius egressus est ex obsessa, quam calcarent domus limina revertentes. 12. Ab hoc fere tempore beati viri longe lateque fama nomenque enituit, ut qui sanctus iam habebatur indigenis, potens etiam et vere apostolicus porrogenitis haberetur. Materfamilias quondam mosinam mater, cum gravi obsessa incommodo iam iamque haberetur a medicis desperata, epistolam beati viri, quae casu ad eam delata pervenerat, de amariolo sibi vice dextere beati viri exosculandam
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ michi solius eusendi iurensis monachi. ea hoc ũ affe¬
ras iussionẽ. Consestim nanq rapientes ꝓrcumi dictũ: ad
beatissimũ uirũ plenissima fide concurtunt: ac tẽ gestam
tacione. uł p̃cib pat̃: breuit̾ cum longa oratione. ut g̾go¬
rius quondã magnus apollini. in hc̃ modũ scͥbens atq cõ¬
signans. spurcissimo transmisit epłam. Eygextoꝰ scruus

Expanded text:
modo mihi solius Eugendi Iurensis monachi ex hoc non adfemodo mihi solius Eugendi Iurensis monachi ex hoc non adferas iussionem'. Confestim namque rapientes proximi dictum, ad beatissimum virum plenissima fide concurrunt, ac rem gestam ratione vel precibus pater, breviter cum longa oratione, ut Gregorius quondam Magnus Apollini, in hunc modum scribens atque consignans, sporcissimo transmisit epistolam: Engendus servus
Abbreviated transcription (Latin):
tinuisserit familiatiꝰ compellari. Ipsi eciã pleudo fr̃s.
qui pͥctic coturno elationis inflati discesstiant. tamqͣ
inselices atq degencies nocabant᷑ alacis.: nisi deposito
iuixca seli digasitatẽ non infima circa lecuntiacensem
parrochiã demonio atroci correpta: ñ solum claust̾s
retrusa. utrum ȩtiam ferreis inncłis tenebat᷑ obsitic¬
ta. C uinq sanitatis causa a multis ut solet exorcismo¬
rum sertpta. nexa ccruicib necteient᷑. atq illa ignotas
rant. iam oli inco atq illo peccato latentib apud hu¬
manitatẽ indiciis asseteret possidete: tum adipsam
si potuero scͥpta scõrum ita ceruicib tus innectã. ut
uil multitudine imꝑanciũ obruatis: si hos paucos
audire despicis &e contempnis. Tu mͥ inquit diabolus.
alexandrina si placet chartatum oncra exarata imponas:
numꝗͣ tam̃ exoptento uasculo poteris ꝓpullare: dum¬

Expanded text:
tinuissent familiarius conpellari. Ipsi etiam pseudofratres, tinuissent familiarius conpellari. Ipsi etiam pseudofratres, qui pridie coturno elationis inflati discesserant, tamquam infelices atque degeneres notabantur a laicis, nisi, depositoiuxta saeculi dignitatem non infima, circa Secundiacensim parrochiam a daemonio atroci correpta, non solum claustris retrusa, verum etiam ferreis vinculis tenebatur obstricta. Cumque sanitatis causa a multis, ut solet, exorcismorum scripta nexae cervicibus necterentur, atque illa ignotas rant iam olim in illo atque illo peccato, latentibus apud humanitatem indiciis, adsereret possidere, tum ad ipsamm quoque, si potuero, scripta sanctorum ita cervicibus tuis innectam, ut vel multitudine imperantium obruaris, si hos paucos audire dispicis et contempnis'. 'Tu mihi'. inquit diabulus, 'Alexandrina, si placet, cartarum onera exarata inponas, numquam tamen ex obtento vasculo poteris propulsare, dum
Abbreviated transcription (Latin):
tua subtraxerant: huinanitatis malo aliquid passi.
liuoris delo inflãmati. in bcatissimũ uirũ inuidiȩ ar¬
dors turgescunt: et scm̃ eugendum abbatẽ. nc̃ despec¬
tione anini. Nc̃ quoq monasterii ꝓfessionisq descr¬
tione tanꝗͣ nouiciũ ac rudem monachoꝵs laicoꝵq
patiunt᷑ subiacere despectui. Ac ñ ille ditimȩ pietatis
obtutꝰ: samulũ suũ passus ẽ ꝓlixa fangationc uexari:
Confestim namq ipsi. potentis ac uirtutis suȩ dexttrã
affluentissima signoꝵ largitate porrexit: dando atq
ostendendo ꝑscruũ suũ sanitatum dona. et ꝓcligia
multa: ita ut summe scł̃i potestates sospitari se crebro
ac benedici eius lititris exorarcut. Nec se diuinã cdcm̃¬
ciam crederent habere placatam: uisi prius xp̃i ami¬
ci gram siue suffragia aut insu. aut literis potueat᷑.
ferre. si cum corꝑalit cernere. aut asfatu litietario os¬

Expanded text:
tata subtraxerant, humanitatis malo aliquid passi, tata subtraxerant, humanitatis malo aliquid passi, livoris zelo flammati in beatissimum virum invidiae ardore turgescunt et sanctum Eugendum abbatem nunc dispectione animi, nunc quoque monasterii professionisque desertione tamquam novitium ac rudem monachorum laicorumque patiuntur subiacere contemptui. At non ille divinae pietatis obtutus famulum suum passus est prolixa fatigatione vexari. Confestim namque ipsi potentiae ac virtutis suae dexteram affluentissima signorum largitate porrexit, dando atque ostendendo per servum suum sanitatum dona, prodigia multa, ita ut summae saeculi potestates sospitari se crebro ac benedici eius litteris exorarent nec se clementiam divinam crederent habere placatam, nisi prius Christi amici gratiam sive suffragia aut visu aut litteris potirenturferre, si eum corporaliter cernere aut affatu litterario ob
Abbreviated transcription (Latin):
bat pallio. huiꝰ ad equȩ bumeris suꝑ imponens ait.
d ibi ad prescus nosse interim assignari & digitis
clalmancã p̾dicti antecessoris acstringtas: gtia hanc
⁊ inquit ꝓbatam in acceptis utituatib nõueris ad¬
signanoa. Aox adstantes cum cçicis fr̃s: incipicn¬
te pͥmitꝰ uno. confestim cuncti clarttatis ac solats
lumina impacta paricti depͥmunt &s extingunt
Cumnq uir bratis tenebrari angustus cobeicinuis
euentum rei aitonit̾ p̃stolaret᷑ inuisu: uoor add cũ fac¬
ta ẽ. Noli ait de euoenoȩ fraude horum p̃sentiũ ac
materialiũ luminũ contristare. Orientalẽ namq cellu¬
lȩ huiꝰ attende ꝓspectũ: et uidebis ilico absq tibi. opi¬
tulatione humana lum̃ diuinitꝰ ministrari. At ille cõ-¬
festim ulic porrigens uisum. aspicit sensim dilucescen¬
te aurora. radiũ adse dici aclucis influere: & inscmet¬
sub arratam. liii uͦ qui ꝑ uisionẽ luminis solacia p̃s¬

Expanded text:
bat pallio, huius adeque umeris superinponens, ait: bat pallio, huius adeque umeris superinponens, ait: 'Hec tibi ad praesens nosce interim adsignari'; et digitis dalmatica inquid, 'probata in acceptis utilitate, noveris adsignandam'. Mox adstantes cum cereis fratres, incipiente primitus uno, confestim cuncti claritatis hac solatii lumina inpacta parieti depremunt et extingunt. Cumque vir beatus tenebrarum angustiis cohercitus, eventum rei adtonitus prestularet in visu, vox ad eum facta est: 'Noli', ait, 'te, Eugende, fraude orum praesentium hac materialium luminum contristare; orientalem namque cellulae huius adtende prospectum, et videbis ilico tibi absque opitulatione humana lumen divinitus ministrari'. At ille confestim illic porrigens visus, aspicit, sensim deluciscente aurora, radium ad se diei ac lucis influere, et in semetsubarratam. Illi vero qui per visionem luminis solatia pres
Abbreviated transcription (Latin):
ximȩ securitatt fretꝰ. quod de pat̾na sollicitudine
ac ꝓuisione ñ habebatur inccrtus. S mox cuidentis¬
sima reuelatione ꝑcellitur: ne de plenaria admini¬
stratione uelut in aliquo inccitus redderct̾ ambigu
us. Uocte igitur subsccuta subito raptus inuisione
bratissimis quoq romano ac lupicino abbatib. ut
i inicus quondã itanc̃ inoratorii sccretario a parte
dextera p̾sentatur: nec ñ etiã inter ipsos scmores ac
supstites cir cunspicit fratres cercos ac lampaẽ ges¬
tare lucentes. et data sibi a scĩs patrib oratione ul pa¬
ce. ilico benedictum illũ abbatẽ deccssorẽ sibi utiq
mor futurũ conspicit intromitti: ac dcsuꝑ dorsum
mpsi uł scapulas rigentib clauis purpurcis palliũ
album aspicit dependere. Soluio nãq beatus ro¬
manus sc̃i ulius cingulo: constriugit i lico lumbos
Eugendi. Deine excusso quod desuꝑ ut diximꝰ gesta¬

Expanded text:
xime securitate fretus, quod de paterna sollicitudine xime securitate fretus, quod de paterna sollicitudine ac provisione non habebatur incertus; sed mox evidentissima revelatione percellitur, ne de plenaria administratione, velut in aliquo incertus, redderetur ambiguus. 9. Nocte igitur subsecuta subito raptus in visione, beatissimis quoque Romano ac Lupicino abbatibus, ut in iniciis quondam, ita nunc in oratorii secretario a parte dextera praesentatur necnon etiam inter ipsos seniores ac superstites circumspicit fratres cereos ac lampades gestare lucentes. Et data sibi a sanctis patribus oratione vel pace, ilico benedictum illum abbatem, decessorem sibi utique mox futurum conspicit intromitti ac super dorsum ipsius vel scapulas, rigentibus clavis purporeis, pallium album aspicit dependere. Soluto namque beatus Romanus sancti illius cingulo constringit ilico lumbos Eugendi. Dehinc excusso quod desuper, ut diximus, gesta
Abbreviated transcription (Latin):
iei. Temptauit namq idem abbas. ut ante scm̃dic¬
tum eugendũ cum administrationis onere ȩciã p̃sbi¬
terii dignitate artius illigaret. S ñ solum uolunta¬
ti eius inbac parte sepissime immo scĩssime contͣcdix̃.
uerum etiam sacros scõs pontifices qui illic causa¬
oratioins confluxerant adiens: reuerentiã tantibo¬
noris caute ac diligent aufugit. Alichi aut̃ crebro
secretissime testabatur. utilius multo cẽ abbati ꝓpt̃
iumoꝵ ambicionẽ lib̾um a sacerdocio p̃cẽ fr̃ib et ñ
illigari dignitate: quã abrenunciantes ac remotos
minine conuenit affectare. Nouimꝰ nãq aicbat p̃¬
ter hanc quã p̃diximus causam multos etiã patreᷤ
pꝰ humilitatis ꝓfcsie culmina hoc officio grauiꝰ ac
latentiꝰ supbisse. et plus se efferre fr̃ibus quos in exẽ¬
plo bumilitatis conuencrat anteire. Suscepit gͦ dĩ
scs̃. sic̃ ȩtiam pat lupicinꝰ absq saccrdotali cmincntia.
in iunctȩ sibi uicissitudinis socictatisq laborẽ. ca ma¬

Expanded text:
axit. Temptavit namque idem abba, ut antedictum sanctumque Eugendum cum administrationis onere etiam presbiterii dignitate artius inligaret. Sed non solum voluntati ipsius in hac parte saepissime, immo sanctissime contradixit, verum etiam sacrosanctos pontifices, qui illic orationis causa confluxerant, reverentia tanti honoris caute ac diligenter aufugit. Mihi tamen crebro secretissime testabatur, utilius multo esse abbati propter iuniorum ambitionem liberum a sacerdotio praeesse fratribus et non inligari dignitate, quam abrenuntiantes ac remotos minime convenit adfectare. 'Novimus namque', aiebat, 'praeter hanc quam prediximus causam multos etiam patres post humilitatis professe culmina hoc officio gravius ac latentius superbisse et plus se efferre fratribus, quos exemplo humilitatis convenerat anteire'. Suscepit ergo Dei sanctus, sicut etiam pater Lupicinus, absque sacerdotali aeminentia iniunctae sibi vicissitudinis societatisque laborem, ea ma
Abbreviated transcription (Latin):
rabiles. legens institucionũsimul atq collationum
sp̃ali meditacione succensus. memoratas t̾ras naui-¬
gio petere studuit: duab uidelicet excausis. ut uł
ibi deposito nomine abbatis sub regula uiueret in
humilitate: uł districtioris abstinentiȩ legib subde¬

Expanded text:
rabiles legens Institutionum simul atque Collationum spiritali meditatione succensus, memoratas terras navigio petere statuit, duabus videlicet ex causis, ut vel ibi deposito nomine abbatis, sub Regula viveret in humilitate; vel districtioris abstinentiae legibus subde
Abbreviated transcription (Latin):
dicis uet lauachris balnearib uteret᷑: numquid
balncȩ inquit facert pocerunt ne homo mortal
expleto uitȩ suş tempore moriatur: Siuera ꝓori¬
repellere. Cur mͥ obsecro psuadetis: ut rigorem di¬
u seruate ꝓfessionis infine dissoluã: Sic salurem¬

Expanded text:
dicis, ut lavacris balnearibus uteretur: « Nunquid balnea, inquit, facere poterunt, ne homo mortalis, expleto vitae suae tempore, moriatur? Si vere proxenta repellere; cur mihi, obsecro, persuadetis, ut rigorem diu servatae professionis in fine dissolvam? » Fate
Abbreviated transcription (Latin):
di pucmentis aurxiuo gub̾natꝰ exinfirmitate corpis
ampliors uirts amii capiebat: et tanto astinentior.
quanto debilior de saluic ꝓpetua iugiter cogitabal.
Salutem ũ corporis. arbitrio dñi commitebat: hoc¬
reseruari non santatem posse conferri. Namut sa¬
necur infirmitas: ex plencda uidet᷑ gulȩ cupiditas:
Quare infrmantur ȩciam illi qui conuiuiis lauciori¬
h cotidi saginant᷑: T̃ olerabat gͦ infirmitatẽ paci
ens.: exercehbat abstmentiã satis humilit᷑. Patuum
namq putans omne quod faciebat: de die inchic̃

Expanded text:
ientis auxilio gubernatus, ex infirmitate corporis ampliores animi vires capiebat: et tanto abstinentior quanto debilior, de salute perpetua jugiter cogitabat; salutem vero corporis, Domini arbitrio committebat. re servari, non sanitatem posse conferri. » Nam si ut sanetur infirmitas, explenda videtur gulae cupiditas, quare et illi infirmantur qui conviviis lautioribus quotidie saginanenter, exercebat abstinentiam satis humiliter. Parum namque putans omne quod fecerat, de die in diem
Abbreviated transcription (Latin):
seni sc̃issimo sudores certaminum suorũ decit.¬
uerat ꝓpͥi sanguinis fonte ablucre. q̃posset
liberius carnis saitina lib̾atus. et suꝑ niuemi
dcalbatus p̃sentia illius astare: & qui semet¬
ipsum bolocaustũ odoriserũ offerebat sacrisi¬
cium laudis iugit̾ immolare: ãb intiumera.¬
bili pene caterua demonicorũ iuroꝵ currit᷑.¬
decur. illudic̃. loris durisimis crudelissime
ligatur. crabitur: et una cũscõ rustico ar¬
chipiri bitero. & eleucherio arebidiacono suo
p̃fecci p̾sentie sistitur.

Expanded text:
seni sanctissimo, sudores certaminum suorum decreseni sanctissimo, sudores certaminum suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, et super nivem dealbatus, praesentiae illius astare, et qui semetipsum holocaustum odoriferum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva daemonicorum virorum cernitur, illuditur, loris durissimis crudelissime ligatur, trahitur, et una cum sancto Rustico archipresbytero, et Eleutherio archidiacono suo, praefecti praesentiae sistitur.
Abbreviated transcription (Latin):
& p̾dicatione cõtinua pͦpłĩ multitudinem ad
tidem inueniunt exbortantẽ. Cum quo enã
beatũ uirũ rusticum archip̃sbiterum. et de¬
utherium arehidiaconẽ. quos ipse famulus
diũ in suis orditub consecrarat predicationis
et duuni obsequis cõministros: ꝑsecutorem di¬
rus fuior uiuenit. Hu scĩ uiri abeatissimui dio.¬
nisi nũquã sustinuerunt ab et p̃sentia. quos in¬
unum diuina dignatio eterni regni iam pre¬
sciebat cẽ consortes: quosq ab in uicem ignte
cempestatis insectatio ꝑ martirii cercamina.
nullo suȩ calliditatis. aut seueritatis actu seꝑa.¬
re preualuit.
enq aduentus p̃titti fesceninit sisinnis cum
romanorum militum apparitione inurbe pa¬
tisioꝵ. & ꝑ omnẽ regionem subito ꝑsonatut.
et aprimorib ciuitatum galliatum ei occur¬
ritur: imꝑalis iusuio urgens suꝑ captura scĩ
pontificis macharii dionisi cũ imꝑio omni

Expanded text:
et praedicatione continua populi multitudinem ad et praedicatione continua populi multitudinem ad fidem inveniunt exhortantem. Cum quo etiam beatum virum Rusticum archipresbyterum, et Eleutherium archidiaconum, quos ipse famulus Domini in suis ordinibus consecrarat, praedicationis et divini obsequii comministros, persecutorum dirus furor invenit. Hi sancti viri a beatissimi Dionysii nunquam sustinuere abesse praesentia: quos divina dignatio aeterni regni jam praesciebat esse consortes, quosque ab invicem ignitae tempestatis insectatio, per martyrii certamina nullo suae calliditatis, aut severitatis astu separare praevaluit. Denique adventus praefecti Fescennii Sisinnii, cum Romanorum militum apparitione, in urbe Parisiorum, et per omnem regionem subito personatur, et a primoribus civitatum Galliarum ei occurritur imperialis jussio urgens super captura sancti pontificis Macarii Dionysii, cum omni imperio
Abbreviated transcription (Latin):
ota sibielecta apparitione cũ ingenti stcepitu ad.
pattes oradentalium regionũ: ut scm̃ senem nomi¬
at sinũq doctrina urum. & iurtutum in signib
peculien. machatium dionisium ubicũq tespite
bodasset ꝓquicens aut decieto principis iioli tu¬
bsis ar compelleret. aut torntis laceratum mineu¬
b ẽ peus ex quisitiulimis coruĩtatium: incer cetcita
etiam scdm̃ leges romanas ut pote eum qui
prestantissima nobilitate t̾rena floruerat. ꝙ
contra senatus ac rei publice. ꝓmulgationes
cõtraq imꝑium egerat: nudum publice uirgis
sisiuuis. suiq cõmanipulaits p̃ceptum pͥncipis
suscepissent: ꝓmacharii dionisii inquisitione.
galliarum penetrant fines. Quib ad huc ꝓcul
positis: scĩ uiri celebre nom̃ in notuit. U nde
amplius efferati cursu uelociori cumentibus
animis. uultib crucidissimis parisius adierũt:
u beatum dionisiũ contra incredulos dimicantẽ.

Expanded text:
dita sibi electa apparitione, cum ingenti strepitu ad dita sibi electa apparitione, cum ingenti strepitu ad partes occidentalium regionum, ut sanctum senem, nominatissimumque doctrina virum, et virtutum insignibus praecipuum Macarium Dionysium, ubicunque reperire potuisset, perquirens, aut decreto principis idolis thurificare compelleret, aut tormentis laceratum immensis et poenis exquisitissimis tormentatum, inter caetera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, contraque imperium egerat, nudum, publice virgis Sisinnius suique commanipulares praeceptum principis suscepissent, pro Macarii Dionysii inquisitione Galliarum penetrant fines. Quibus adhuc procul positis, sancti viri celebre nomen innotuit. Unde amplius efferati, cursu velociori, tumentibus animis, vultibus trucissimis, Parisius adiere: ubi beatum Dionysium contra incredulos dimicantem,
Abbreviated transcription (Latin):
diis sacrificare incestis: auc diu̾sis penis addictũ.
gladio cradcret punuendum. S et cotum ꝑsibi sub¬
dicum oibem incunctis ciuitatib opidis. munici¬
pis quoq et uicis. publicum pependit edictum.
ut administrationis in fulis scriuentes. om̃s xp̃i
nominis amatores exponeit diu̾sitate supplicii ma¬
curartnt: ne suꝑ ce̾ posset. qui ualcret ad quurre
quod ꝑibat. ꝑ secutionis g̾ publicata sententia: ini¬
quoꝵ gaudens curba inomẽm mundi partemba¬
chando progieditur. & contra dnĩcum ppłm pugna.¬
duti conspirat.: ñ cunc tata appecete gladio. quos
uĩ suos monstrauerat ee̾ signaculo. Qua de it̃
nuilla uam pro xp̃o certantib p̃sentis uitȩ idulgebat᷑
sianquillitas. nulla scõrum mattirũ erat excu¬
ua lib̃tas s cuncti ꝓdolor. aut impiis uissionib
obralebant: aut quod statutum acrudelissimo ce¬
sale fuerat. ꝑferebant.
srait᷑ prõ inde p̃fectus fescenuinus sisinmus. tra¬

Expanded text:
diis sacrificare incestis, aut diversis poenis indictum, diis sacrificare incestis, aut diversis poenis indictum, gladio traderet puniendum. Sed et totum per sibi subditum orbem in cunctis civitatibus, oppidis, municipiis quoque et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis infulis servientes, omnes Christi nominis amatores exponere diversitati supplicii maturarent, ne superesse posset, qui valeret acquirere, quod peribat. Cquorum gaudens turba in omnem mundi partem bacchando progreditur, et contra Dominicum populum pugnatura conspirat, non cunctati appetere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo. Qua de re nulla jam pro Christo certantibus praesentis vitae indulgebatur tranquillitas, nulla sanctorum martyrum erat excusata libertas; sed cuncti, proh dolor! aut impiis jussionibus obediebant, aut quod statutum a crudelissimo caesare fuerat, perferebant. Dirigitur proinde praefectus Fescennius Sisinnius, tra
Abbreviated transcription (Latin):
resistere. s subdebat se illi pocius certatumn galli¬
canus coturnus. atq gtmaua ceruicositas. ul¬
cione poscebat. Abipsis quoq destruebantur
idola quorũ sũptu et studio fuerant fabricata
et inuento salutis portu idoloꝵ gaudebant
naufragio. Lugeba t quoq porcio uicta diabol
constabat assidua p̾plorum cõu̾sione ꝓficͥ. tosã
artificii sui machiiã ad impugnandam qus
fuerant constructa conu̾tit. Unde sue partis
auctores deoꝵ suorum flentes exitia quos ad
reccꝑant. cũ qͦd male cupierant: ꝑficere ꝓpt̾ fide¬
lium mulcitudinem ñ ualerent. hac callidita¬
te sus artis instruxit. quo efficerent᷑ cõpotes uo¬
cis sui: ut donitiano qui post ueronem ꝑ dicio¬
nis filium. scdam ꝑsecutionem in xp̃ianos exer
eusq sequaces: adolebant᷑. Quȩ audiens in matus¬
siune crudelitatis belua domitianꝰ. incantã rabiem
indignatiorus exarsit: ut ubicũq ꝑse uł ꝑsuos

Expanded text:
resistere, sed subdebat se illi potius certatim Galliresistere, sed subdebat se illi potius certatim Gallicanus cothurnus, atque Germanica cervicositas: jumponi poscebat. Ab ipsis quoque destruebantur idola, quorum sumptu fuerant et studio fabricata: et invento salutis portu, idolorum gaudebant naufragio. Lugebat quoque portio victa diaboliconstabat assidua populorum conversione proficere, totam artificii sui machinam ad impugnanda, quae fuerant constructa, convertit. Unde partis suae auctores, deorum suorum flentes exsilia, quos ad receperant; cum quod male cupierant, perficere propter fidelium multitudinem non valerent, hac calliditate suae artis instruxit, quo efficerentur compotes voti sui, ut Domitiano, qui post Neronem, perditionis filium, secundam persecutionem in Christianos exercejusque sequaces abolebatur. Quae audiens immanissimae crudelitatis bellua Domitianus, in tantam rabiem indignationis exarsit, ut ubicunque per se vel p
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo diligebat insinuare gentib noncessabat.
cunctisq nuscdiam eiꝰ inboc cempore et udi¬
tium futurum proponens. paulatim sociabat
dõ quos diabolo sub trabebat. acq totis exhorta¬
tionis nisib et signoꝵ ꝓdigus satigebat: quacuiꝰ
quos arripiebat mundo. dignos facetet celo. Iasi
uc rebellum corda gentilium ñ minus miracłis
quã p̃dicationib obtinetet. Et cum sepissune
abidoloꝵ pontificib contra eum seditio excitaret᷑
inppłos. ita ut plebes in numere etiam et de uici¬
nis regionib cũ armis ac bellico appatatu ꝓpt̾ fi
concutrerent: mox ut illum cernere pocerant.
tanta et ita ineffabilit̾ meo lux celestis gir̃ radi¬
abat. ut aut onũ feicitate. una cum arnus depi¬
sita se illis prosternerent: aut qui cõpuncti sp̃c̃
sc̃i dono. ad credendum ñ erant. pauore nimio
soluerentur. & ꝑt̾riti ap̃sentia eius aufugetent:
Muoq mͦ inhermi uiro ñualebat ples armata

Expanded text:
tissimo diligebat, insinuare gentibus non cessabat; tissimo diligebat, insinuare gentibus non cessabat; cunctisque misericordiam ejus in hoc tempore, et judicium futurum proponens, paulatim sociabat Deo, quos diabolo subtrahebat, atque totis exhortationis nisibus, et signorum prodigiis satagebat, quatenus quos abripiebat mundo, dignos faceret coelo. Tantutes, ut rebellium corda gentilium non minus miraculis quam praedicationibus obtineret. Et cum saepissime ab idolorum pontificibus contra eum seditio excitaretur in populis, ita ut plebes innumerae, etiam et de vicinis regionibus cum armis ac bellico apparatu, propterconcurrerent; mox ut illum cernere poterant, tanta et ita ineffabiliter in eo lux coelestis gratiae radiabat, ut aut omni ferocitate una cum armis deposita se illi prosternerent: aut qui compuncti Spiritus sancti dono ad credendum non erant, pavore nimio solverentur, et territi a praesentia ejus aufugerent. Miroque modo inermi viro non valebat plebs armata
Abbreviated transcription (Latin):
sorio natus. Qua ꝓpt̾ ñuidetur equum. ut in¬
gratis accepto agro p̃parem domum: inqua ei
filii adoptionis ꝑnr̃m nurusteriũ renascantur.
S et de eius p̃tio captiuorũ ẽ. sepultura cõparata.
Proptẽa rauonabile iudicat᷑ ut p̾cio sumam lo¬
ce decaptiuitate diaboli & mortis ꝑpecue bapti¬
rati fuerint redimant᷑. Conmutationẽ uͦ p̃tis
me obculisti
in omnib et ubiq comitante auxilio. ita
facultatem suarũ uirium ut que nouus ad¬
huc aduena pocerat. in bonorem diũ nr̃i ibr¬
xp̃i quȩ nec dum locis illis et popłis nota erat
construxit. ac officia deuote dño seruientium
cdericoꝵ. ex more constituit: probatasq ꝑsonas
honore scł̃i ordinis ampliauit. incessaut᷑ restitu.¬
eus popłos ciratori: quos adeuio cultu reuoca.¬
uerat creaturȩ. Cinctus gͦ fide et deuotione
reuerenti basilice frequentione cernebat ad mo
quem pectore purissimo nouerat. q corde arden¬

Expanded text:
sorio natus. Quapropter non videtur aequum, ut sorio natus. Quapropter non videtur aequum, ut gratis accepto agro, praeparem domum, in qua ei filii adoptionis per nostrum ministerium renascantur. Sed et de ejus pretio captivorum est sepultura comparata. Propterea rationabile judicatur, ut pretio sumam lote, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commutationem vero pretii me obtulisti.in omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utque novus adhuc advena poterat, in honorem Domini  quae necdum locis illis et populis nota erat, construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, incessanter restituens populos creatori, quos a devio cultu revocaverat creaturae. Cinctus ergo fide et devotione reverenti basilicae frequentatione cernebat, admodquem pectore purissimo noverat, et corde arden
Abbreviated transcription (Latin):
tiis. ac uariis cõmeatib unda fiuminis circũ¬
fluente. que siquidem inter multimoda con-¬
moditatum genera: etiam alueo suo magnã
locum: dĩ famulus elegit expetendum. Ad qlie
cum pͥmo fide armatus & confessionis custodia
roboratus accessisset increpidus. atq ibidem de¬
lubium uirum honoratissimum ciuitatis pari
dñi nr̃i plurima popłi multitudo incredulita¬
te & confessione sui scĩ nominis benedictione bap¬
tismatis consecratur. et cotidie fidelium nume-¬
rus auginentatur: uisumẽ. mͥ agrum secretaris
cui p̃tio atua fr̃nitate susciꝑe. & baptismatis locũ
nas sacramentorum ministris celebrantib pͦpłus
dõ dignus possit confluere: & carismata diuina
ꝑciꝑe. Cui lisbius. Gratis inquit offeram eum
Non ait beatus dionisius ita nob̃ in huiꝰ modi
negotio.ẽ agendum: quia ds et dñs nr̃ ihc̃ xp̃c¬
uirgine cũ ipse fecerit mundum. in loco. ẽ dui¬

Expanded text:
ciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum genera, etiam alveo suo magnam locum Dei famulus elegit expetendum. Ad quem cum primo fide armatus et confessionis constantia roboratus accessisset intrepidus, quemdam LLisbium, virum honoratissimum civitatis ParisChristi Domini nostri plurima populi multitudo in credulitate et confessione sui sancti nominis, benedictione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, visum est mihi secretarii tuinas sacramentorum ministris celebrantibus, populus Deo dignus posset confluere, et charismata divinapercipere. Cui Lisbius: Gratis, inquit, eum,Non, ait, beatus Dionysius, ita nobis in hujusmodi negotio est agendum, quia Deus et Dominus virgine, cum ipse fecerit mundum, in locato est diver
Abbreviated transcription (Latin):
ibũ xp̃i nomen inmerserant: quo amplius
a pud gallias gentilitatis feruẽre cognouit
criorem. illuc in trepidus et calore fidĩ ar.¬
matꝰ accessit: ac lucetiam parisioꝵ dnõ du¬
cente ꝑuenit: doccrinaq p̃clarus. et inira¬
culis coruscans. et uirtutum signis. quȩ
atbeniensium magistio. paulo docente di¬
dicerat. galliis ministrauit. ñ uẽtitꝰ incre.¬
dulȩ gentis ex pecere feritatem: quia uir.¬
cutei suam p̃teritarũ penarum recorda¬
tio toborabat. Cormentis uͭ exꝑtꝰ multis mor¬
te caudem assecuturum se uitam cota ul¬
ebilominus uicentione desiderans. ut qu
multa flagella ꝑfectus confessor: fieri mortis
multatione meteretur: & martir:
unc memorata parisiorũ ciuitas ut sedes regia.
conuentu gallorum. & germanorum nobilita¬
ce pollebat: quia erat salubris aere. iocunda
flumine. fecunda t̾ris. arborib nemorosa. & ui¬
neis ub̃runa: constipata popłis. referta cõmer¬

Expanded text:
Jesu Christi nomen immerserant, quo amplius Jesu Christi nomen immerserant, quo amplius apud Gallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui ntorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commer
Abbreviated transcription (Latin):
nis uieuaris audur. Euge serue bone etfidlis.
quia suꝑ pauca fiusti fidelis. supra multa it
constituam. intra ingaudium dnĩtiu. Etue
uerearis multituduiẽ. et acrocitatem gentis
barbarice: procerto scias quia quiplus labo¬
rt. plus inciredis accipiet. Socios quipe ei
et cõministros u̾bi plures & probatos uiros ad¬
hibuit. illiq dix̃. Sicut fuit dñs cum diũs.
& patrib ac magistris urĩs apłis suis pecro
et paulo: ita sit tecum in omiub quocumq
ec u̾ceris. E at robustus. Tuenim marunam
et in numerabilem p̾płĩ mulcitudint̃ intio.¬
duices inueram tepromissionis cr̃am filioꝵ
isrł. Et dans pacem omit ib itahanc ucie
fr̾uitatis societatem soluit abit. Quisimul
pulerunt portum arelatensium ciuitatis.
Ex inde quib dam inpartes nccessarias pro¬
uc eis uisum fuerit destinatis id ẽ macharius
dionisius. qui sedis apłice pͥuilegio cradence
sibi beato clemente petri apłi successore uc̃bi
exemplo. qui romanȩ crudelitati se ꝓpter

Expanded text:
et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: Sicut fuit Dominus cum dominis et patribus et magistris nostris apostolis suis Petro et Paulo, ita sit tecum in omnibus, quocunque te verteris. Esto robustus: tu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram filiorum Israel. Et dans pacem omnibus, ita hanc verae fraternitatis societatem solvit abire. CAPUT XXpulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi exemplo, qui Romanae crudelitati se propter
Abbreviated transcription (Latin):
mauime uencrationis ẽ habitus. Cumquo eciã
ꝓmutua locutione aplĩcatum sanctionum.
et dulcedine spũalis dilectionis aliquã diufams¬
lirissimne conu̾satus.: in modici. amoris ucer
unculis sese constriuxerant. S: cum ds omp̃s
ueri solis: dñi scilicet ihũ xp̃i radio splendidis¬
bmo etorientali idẽ scissuo dionisio occiden¬
tales tenebias uellet sua grã illustratr. et nurũ
ualiansunum infidelitatis qui cotius galliȩ atq
germaniȩ teriinos pene stemediabiliter
oscupauerat. ꝓuideret ariete cali destrucie.
cadudoq: pitisime eloquentiȩ iaculo gentilitatẽ
ptolere. quo ante uc municissiua defensione
siat folita gratulati. atq om̃ẽ hanc galliam ip¬
mar dionisi apłatu disponeret subleuati. quẽ
mlatrurio demonica seruitute constabat misera¬
oiati ancillari beati clemĩtis cor tetigit. et ut istiꝰ

Expanded text:
maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipotens veri Solis, Domini scilicet Jesu Christi, radio splendidissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et ut istius