comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dum ꝑcutit su mpulsu cito ferit sonũ acuit. si lemore ingͣuius frangit auditũ.
In fidib qͦ idem uidemꝰ. quȩ si tͣctu arciore tenduntur acutȩ sonant. gͣuius iassio¬
res. Ergo & suꝑiores orbes dũ ꝓ amplitudine sua imꝑetu gͣndiore uoluuntur:
dũq spũ ut in origine sua fortiore tenduntur. ꝓpt̾ ipsam ut ait cõcitatiorem
conuersionẽ acutȩ excitato mouentur sono. Grauissimo aut̃ hic linaris atq
insimus qm̃ spu ut in extremitate languescente iam uoluitu. & ꝓpt̾ angustias
qͥu penultrimuis orbis artatur. impetu lemore cõueatitur. Nec ꝓbamꝰ in tibiis
de qͣrum foraminib uicinis inflantis ori sonꝰ acutꝰ emitit᷑. de longinguis
aut̃ & t̾mino ꝓximis gͣuior. Item acutior ꝑ te patentia foramina gͣuior ꝑan
gusta. & utriusq causȩ racio una. qͥa spiritꝰ uͥ incipit forcior est. defetior ubi de¬
sinit. Et qͥa maiorem impetum ꝑ maiꝰ foramen impellit. contra aũt in angu¬

Expanded text:
 percutit, si impulsu cito feriat, sonum acuit; si lentiore, in grauius frangit auditum. In fidibus quoque idem uidemus, quae, si tractu artiore tenduntur, acute sonant, grauius laxiores. Ergo et superiores orbes, dum pro amplitudine sua impetu grandiore uoluuntur, dumque spiritu, ut in origine sua, fortiore tenduntur, propter ipsam, ut ait, concitatiorem conuersionem, «acute excitato mouentur sono, grauissimo autem hic lunaris atque infimus», quoniam spiritu ut in extremitate languescente iam uoluitur, et propter angustias, quibus paenultimus orbis artatur, impetu lenioreconuertitur. Nec secus probamus in tibiis, de quarum foraminibus uicinis inflantis ori sonus acutus emittitur, de longinquis autem et termino proximis, grauior; item, acutior per patentiora foramina, grauior per angusta. Et utriusque causae ratio una, quia spiritus, ubi incipit, fortior est, defectior ubi desinit, et quia maiorem impetum per maius foramen impellit, contra autem in angu
Abbreviated transcription (Latin):
rogationi molesta congeries ex nna cadem oelun: Male ouetur¬
te deninitionis astucia Nã qͥa semel sibi ⁊ posait one qͥs aliouents
ab alo moueri oia hec motuũ genero aragete ln qdr abos est po¬

Expanded text:
rogationum molesta congeries ex una eademque defluit male conceptrogationum molesta congeries ex una eademque defluit male conceptae definitionis astutia. Nam quia semel sibi proposuit omne quod mouetur ab alio moueri, omnia haec motuum genera in anima quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
ueri aiã ñ posset cũ uͦ ⁊ corpꝰ animet accessu ⁊ a corpare certa consti¬
tier temporis lege discedat. qͥs eã neget etiã in locũ ut ita dicã mo¬
neri. qd̾ ant̃ ñ sepe sub uno tempore accessum uariat & recessum
facit hoc dipensatio archana. ⁊ cõsista nature q̃ ao aniualis uitã
certis uinclis continendã tantũ aniinȩ iniectt crporis amorẽ ou
met ustro qõ iuncta ẽ raroq contingat ne funita q lege ren m odle
lui merens ⁊ inuita discerat. hac ꝙͦ obiectione ut arbitror uoleli¬
ta aocas interregationes qͥb nos uidet urgere ueniar eͦ S ipaouet
in ꝗͣt se aiã aliqͦ motꝰ genere re mouet. aicendeare tee se pariende
te in locũ mouere ꝙͦ ille ioc aut orbis aut uneai est anse parieno
seu cosumendo mouetur. suie auget aut nueuiid. omi ꝙ sesa tite¬
ant ⁊ ediũ alius geñ motꝰ qͦ eã dicamꝰ mourtrisz om̃is hee iter¬

Expanded text:
ueri anima non posset. Cum uero et corpus animet accessu et a corpore certa constiueri anima non posset. Cum uero et corpus animet accessu et a corpore certa constituti temporis lege discedat, quis eam neget etiam in locum, ut ita dicam, moueri? Quod autem non saepe sub uno tempore accessum uariat et recessum, facit hoc dispositio arcana et consulta naturae, quae ad animalis uitam certis uinculis continendam tantum animae iniecit corporis amorem, ut amet ultro quod uincta est, raroque contingat ne finita quoque lege temporis sui maerens et inuita discedat. Hac quoque obiectione, ut arbitror, dissoluta, ad eas interrogationes quibus nos uidetur urguere ueniamus. «Si mouet», inquit, «se anima, aliquo motus genere se mouet. Dicendumne est igitur animam se in loco mouere? Ergo ille locus aut orbis aut linea est. An se pariendo seu consumendo mouetur? Sene auget an minuit? Aut proferatn medium aliud genus motus quo eam dicamus moueri.» Sed omnis haec inter
Abbreviated transcription (Latin):
conscendat. multoq minus hȩc in aiã q̾renda sint cuiꝰ motꝰ eẽnti¬
asua est. In huis etiã q̃ secuntur uireantꝰ ⁊ alias utt᷑ cetos seruis. si
sus ingreditua. & in hoc exercicio sepe uersatur. qd̾ fieri ñ uideniꝰ
ñ qͥ monetua contea hoc nullus est qͥ ñ sine hesitatione responoe¬
er ñ oia q mouentur etiã oe loco inlocũ moueri. aptins demꝙ in
eum similis int̾iogacio retorquenoa est. moueri arbores dicis:
sunei ombio ut tu dicere soles. Iuter alios motus etiam &e loco in locũ
mouentur. hoc autẽ uidemus ꝑ se eas facere ũ posse. gͥ arberes ñ inouen¬
quas it herne Allogisinũ additamento seriuĩ facere possimius. post
eracrum sane cõclisionis euadet. Si gͦ arbores fatebimur mouen qͥdẽ
s apoo sibi motu cur hoc aię negemus. ut motu eẽntiȩ suȩ ꝯuenien¬
te moueatur. hȩc ⁊alia ualide dicerent᷑. etiã si hoc motus genere mo¬

Expanded text:
conscendat; multoque minus haec in anima quaerenda sint, cuius motus essenticonscendat; multoque minus haec in anima quaerenda sint, cuius motus essentia sua est. In his etiam quae sequuntur uir tantus et alias ultra ceteros serius simsus ingreditur, et in hoc exercitio saepe uersatur. Quod fieri non uidemus. Non igitur mouetur.» Contra hoc nullus est qui non sine haesitatione respondeat non omnia quae mouentur etiam de loco in locum moueri. Aptius denique in eum similis interrogatio retorquenda est. «Moueri arbores dicis?» sine dubio, ut tu dicere soles, inter alios motus etiam de loco in locum mouentur. Hoc autem uidemus per se eas facere non posse. Igitur arbores non mouentur.» Sed ut hunc syllogismum additamento serium facere possimus, postqexitum sanae conclusionis euadet: «Si ergo arbores fatebimur moueri quidem, sed apto sibi motu, cur hoc animae negemus, ut motu essentiae suae conueniente moueatur?» Haec et alia ualide dicerentur etiam si hoc motus genere mo
Abbreviated transcription (Latin):
e ignen poit qͣanatma tot᷑ est caioᷤ leneo qd noletam in nec
aninia ita se mouet ut tit inter motã mouentẽq discrecio. s to¬
ta ita suo motu monetur ut nichil possis seꝑare quod inoueat.
Hec de iniio dicta sufficient. De causa uͦ qĩ spontanea cohiuenci¬
a concessuuꝰ neqͥd eiꝰdem rei ⁊ sibi ce aliis causa sit. lib eut̾ adqͥes¬
caimiꝰ. ne aiã q̃ aliis causa ugtꝰ ẽ: ac sibi causa motꝰ ẽẽ uideatita
Hiis eiĩ caura motꝰ est ꝗ̃ ũ mouerent᷑ nisi ipsa p̾staret. Iua uͦ ut
moueat᷑ ñ sibi ipsa largitur. s eẽntiȩ suȩ est qd̾ mouet. Ex hoc qsti
oq̃ seqtur iam soluta est. Tunc enĩ sorte concedã ut ꝓmotus exer¬
cicium instrum̃ta q̃rautur. quando aliuo est qd̾ mouet aliud qd̃
mouerur In aiã uero est hoc nec scurrilitiocus sine dampno ue¬
recundie audebit expetere. cuiꝰ iuotꝰ est ineẽntia. Cum ignis licet
epudnsa initra se lateute moueit᷑: nullis tam̃ instrum̃tis ad suꝑna

Expanded text:
e calefacit, quia natura totus est calidus.» Teneo quod uolebam! Nam nec anima ita se mouet ut sit inter motam mouentemque discretio, sed tota ita suo motu mouetur ut nihil possis separare quod moueat. Haec de initio dicta sufficient. De causa uero, quoniam spontanea coniuentia concessimus, nequid eiusdem rei et sibi et aliis causa sit, libenter adqmotus esse uideatur. His enim causa motus est quae non mouerentur ni ipsa praestaret. Illa uero ut moueatur non sibi ipsa largitur, sed essentiae suae est quod mouetur. Ex hoc quaestio quae sequitur iam soluta est. Tunc enim forte concedam ut ad motus exercitium instrumenta quaerantur, quando aliud est quod mouet, aliud quod mouetur. In anima uero hoc nec scurrilis iocus sine damno uerecundiae audebit expetere, cuius motus est in essentia, cum ignis, licet ex causa intra se latente moueatur, nullis tamen instrumentis ad superna
Abbreviated transcription (Latin):
noxia. qͥppe quã soltotius ȩtheree flaminȩ & sons ⁊ admunstrator minquã re¬
linquat. Ergo ambe partes ultinȩ. idest septemtrionalis & australis. ad qͣs num¬
quã solis calos accędit. necessario ꝑpetua p̾muitur pruina. drias nͦ ut dixi¬
nius temꝑat hinc atq illinc iuicrnia caloris & frigoris. Deniq in hac ipsa
tona quam incolimꝰ q̃ tota dicitar temꝑata partes tam̃q̃ ꝑusto eing̃o uicinȩ¬
antonninto cũ dicitur seipsũ monet ad hoc dicitur. ut estimationẽ
altius mouentis exeludat. quã uolens plato de cognatione leccei¬
tis eximere. huis q pmiat expͥsst. nã qd̾ seꝑ ait mouetur etuũ est.¬

Expanded text:
noxia, quippe quam sol totius aetheriae flammae et fons et administrator numquam renoxia, quippe quam sol totius aetheriae flammae et fons et administrator numquam relinquat. Ergo ambae partes ultimae, id est septentrionalis et australis, ad quas numquam calor solis accedit, necessario perpetua premuntur pruina; duas uero, ut diximus, temperat hinc atque illinc uicinia caloris et frigoris. Denique in hac ipsa zona quam incolimus, quae tota dicitur temperata, partes tamen quae perusto cingulo uicin cum dicitur «se ipsum mouet», ad hoc dicitur ut aestimationem alterius mouentis excludat. Quam uolens Plato de cogitatione legentis eximere, his quae praemisit expressit. «Nam quod semper», ait
Abbreviated transcription (Latin):
syene quȩ ꝓuintiȩ thebaidos post suꝑiorũ montium deserta pͥncipiũ est sub
ipso estiuo tropico contituta est. Et eo die quo sol certam partẽ ingreditur can¬
cri. hora diei sexta. qĩ sol tunc suꝑ ipsũ inuenitur uerticem cuitatis. nulla
illic potest interram de qͦlibet corpore uindra iactari. S nec stilus hȩunspe¬
rii monarnitis horas qnẽ gnoinona uocant tunc de se porest urbram crea¬
re. Et hoc est qd̾ lucanus dicere uoluit. nec tam̃ plenȩ ut habetur absoliit. di¬
cendo enĩ atq uinbras nunquã flectentes syene. rem qͥdem attigit. s tarbauit
uerum. Nõ em̃ miquã flecdit s uno tẽpore qd̃ cũ sua ratione rectulimns
Hiis relatis constar solem uñquã egredi fines pustȩ. qͥa de tropico intiopicum
todiacꝰ obliquatꝰ est. Manifesta est gͥ causa cur hec tona flamina sit semꝑ ob¬

Expanded text:
Syene, quae prouinciae Thebaidos post superiorum montium deserta principium est, sub Syene, quae prouinciae Thebaidos post superiorum montium deserta principium est, sub ipso aestiuo tropico constituta est; et eo die quo sol certam partem ingreditur Cancri, hora diei sexta, quoniam sol tunc super ipsum inuenitur uerticem ciuitatis, nulla illic potest in terram de quolibet corpore umbra iactari sed nec stilus hemisphaerii monstrantis horas, quem gnomona uocant, tunc de se potest umbram creare. Et hoc est quod Lucanus dicere uoluit, nec tamen plene ut habetur absoluit. Dicendo enim atque umbras numquam flectente Syene, rem quidem attigit, sed turbauit uerum. Non enim numquam flectit, sed uno tempore, quod cum sua ratione rettulimus. His relatis constat solem numquam egredi fines perustae, quia de tropico in tropicum zodiacus obliquatus est. Manifesta est igitur causa cur haec zona flammis sit semper ob
Abbreviated transcription (Latin):
quam a p. siguo: ad .o. sol accedit.ẜ a .p. semꝑ retrocedendo miqũa fines ꝑoli sep¬
temtrionalis adtingit. Et̃ id̾o nunquam ꝑ hunc cardinẽ radius solis infundit᷑.
cadit oriente sole: & in ortum cũ fit occidins Medio aut̃ die qͥa sol meridiem
tenet inseptẽtrionẽ umbra depellitur. In austrũ uero circa nr̃am habitationẽ
inpossibile est uimbram cuilibet corporis cadere. qͥa semꝑ in adu̾sã soli partẽ
umbra iactatur. Aouersus aut austro apo̾ nos sol eẽ ñ poterit. cũ minquã fineᷤᷤ
septenitrionales attingat. Sane qm̃ pars illa ꝑustȩ q̃ temꝑatȩ uicina est ad¬
mittit habitantes. illic idest trans tropicũ quȩcũq habitantur spacia: umbm
mittunt in austruin. eo tempore qͦ sol cancrũ tenet. Tunc em̃ fit ei sol septem¬
tͥoualis cũ tropicum tenet qd̾ abillis ad septemtrionẽ recelit. Cuntas autẽ

Expanded text:
quam a P signo ad O sol accedit, sed a P semper retrocedendo numquam fines poli sepquam a P signo ad O sol accedit, sed a P semper retrocedendo numquam fines poli septentrionalis attingit, et ideo numquam per hunc cardinem radius solis infunditur.et in occasum cadit oriente sole, et in ortum cum fit occiduus; medio autem die, quia sol meridiem tenet, in septentrionem umbra depellitur. In austrum uero circa nostram habitationem impossibile est umbram cuiuslibet corporis cadere, quia semper in aduersam soli partem umbra iactatur. Aduersus autem austro apud nos sol esse non poterit, cum numquam fines septentrionalis attingat. Sane quoniam pars illa perustae quae temperatae uicina est admittit habitantes, illic, id est trans tropicum, quaecumque habitantur spatia umbram mittunt in austrum eo tempore quo sol Cancrum tenet. Tunc enim fit eis sol septentrionalis cum tropicum tenet, quod ab illis ad septentrionem recedit. Ciuitas autem
Abbreviated transcription (Latin):
.F. cap̾cornus sonstat aut̃ solem neq sursirm ult᷑ cancrũ neq uit᷑ capͥcornũ dece¬
sum meare. S cũ ad tropicorũ confinia ꝑuenerit mox mor reuerti unde & sol¬
sticia uocantur. Et qͥa estiuus tropic̃ temꝑatȩ nr̃ẽ t̾minꝰ est: iõo cũ sol ad ipsũ
siñc uenerit facit nobis estiuos calores. de uicino urens sensu maiore sub ieta
uo demq tempore australi generi reu̾ti hyemẽ ñ potest ambigiqͥa tt̃ ab illis
sol omi mȩ suȩ spacio recedit. Rursus cũ ad hec f. signũ ioest ad capͥcornũ uenerit:
facit nobis hẏtinẽ recessi suo. & ulis incuntate reducit estatem. Hic notandñ est
detͥb tantum cardinib inqͣncũq ȩdem ingredi solem. deqato nunquã. Nã ⁊
abortu. & ab occasu fenestra solem recipit. qͥppe quȩ in orientem obeuntẽq ꝓspec¬
tet. Recipit & a meridie. qͥa omẽ itea solis in niõ meridie est. ut instruit insum
antelata descͥptio. Nunquã uͦ solem fenestra solssepteuitrionis aomittit. qͥa nun¬

Expanded text:
Capricornus. Constat autem solem neque sursum ultra Cancrum neque ultra Capricornum deorsum meare, sed cum ad tropicorum confinia peruenerit, mox reuerti: unde et solstitia uocantur. Et quia aestiuus tropicus temperatae nostrae terminus est, ideo, cum sol ad ipsum finem uenerit, facit nobis aestiuos calores, de uicino urens sensu maiore subiecta. Illo denique tempore australi generi reuerti hiemem non potest ambigi, quia tunc ab illis sol omni uiae suae spatio recedit. Rursus cum ad F signum, id est ad Capricornum, uenerit, facit nobis hiemem recessu suo et illis uicinitate reducit aestatem. Hic notandum est de tribus tantum cardinibus in quamcumque aedem ingredi solem, de quarto numquam. Nam et ab ortu et ab occasu fenestra solem recipit, quippe quem orientem obeuntemque prospectet; recipit et a meridie, quia omne iter solis in nostro meridie est, ut instruit uisum antelata descriptio. Numquam uero solem fenestra septentrionis admittit, quia num
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ lnc moderatã disferenti ã oefiuisse.  qͥ stabit pͥucipiũ motus
qt̃ ile artifici conchisione collegit. huis tereia ñ me mimi nõ sueresslt ol¬
iectio unirei contraria sumul accidere ũ posse ret qu ia poi ⁊ moi isbi¬

Expanded text:
tamen hic moderatam differentiam defuisse. Non igitur stabit principium motus, tamen hic moderatam differentiam defuisse. Non igitur stabit principium motus, quod ille artifici conclusione collegit. His tertia, ut meminimus, successit obiectio: «Vni rei contraria simul accidere
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatio est. hic ule rursus obloqͥtur. ⁊ alia de unciis disputatione
tur. id est ne motꝰ ex inotu ꝓcessisse uideatur. ad hec facilis. ⁊ absolu¬
ta resposio est qͥa ut pͥncipia ⁊ hec q̃ de pͥncipiis ꝓdeunt ĩ aliqͣ ĩũ
quã int̃ se differte fatramiu. Nũꝙͣ tñ ita sibi possũt eẽ ꝯtͣrta: ut
adu̾sa sibi st̃ stare .i moueri. nã sic albi iniciũ iugrũ uocaret᷑. ⁊ sic¬
cũ eẽ humoris enordiũ bonũ de malo. ex amaro unciũ dulce ꝓcede¬
ret. s ñita ẽ. qͥa usq ad ꝯtͣrietatẽ inicia ⁊ sequencia dissidere: natã
uet cetã ñ enĩ aĩam plato sĩplicit̾ motũ dixit. s motũ se mouen¬
tẽ. Iint̾ motũ gͦ se mouentẽ: ⁊ motũ qͦ mouet cetera qͥo int̾sit ĩ
aꝓto est. siqͥdẽ ille sine auctore ẽ: hic aliis motꝰ auctoe c̃. Cõstitit gͦ ne¬
q. adeo posse inicia ac de iniciis ꝓcreata differre: ut ꝯtͣrta sibi sint. nec

Expanded text:
dubitatio est. Hic ille rursus obloquitur et alia de initiis disputatione tur, id est ne motus ex motu processisse uideatur.» Ad haec facilis et absoluta responsio est, quia, ut principia et haec quae de principiis prodeunt in aliquo non numquam inter se differre fateamur, numquam tamen ita sibi possunt esse contraria ut aduersa sibi sunt stare et moueri. Nam sic albi initium nigrum uocaretur, et siccum esset humoris exordium, bonum de malo, ex amaro initio dulce procederet. Sed non ita est, quia usque ad contrarietatem initia et sequentia dissidere natura uet cetera. Non enim animam Plato simpliciter motum dixit, sed motum se mouentem. Inter motum ergo se mouentem et motum quo mouet cetera quid intersit in aperto est: siquidem ille sine auctore est, hic aliis motus auctor est. Constitit ergo neque adeo posse initia ac de initiis procreata differre ut contraria sibi sint, nec
Abbreviated transcription (Latin):
msui q ꝯstcit posse auqs ꝑ se moueri elio rͣ. aaou erdte dĩdm
hot ẽ doeat᷑ qd fucue aocebitur si ot mamisesis ⁊ idubitabitib¬
arguin̾ta sumaniꝰ: homini motũ aut aĩa p̃est aut ccepꝰ. aut de utͦq
ꝑmircio. ⁊ qa tͥa sũt de qͥb ĩq̾sitio ista ꝓcȩdit: cũ neq a corpore neq
a ꝑmirtione p̃stari hoc posse cõstiterit. Restat ut at̾ã moueri homi¬
nẽ nulla dubitatio sit nc̃ de singłis pͥmũ de corpore loqͣmur. nullũ
ĩanimũ corpꝰ suo moueri motu manifestiꝰ est. quã ut ad differendũ
sit nichil ẽ aut̃ qd dũ ĩmobile sit aliud possit mouere. Igit᷑ corpꝰ hoĩem¬
ñ mouet. Uidendũ ne forte aĩȩ ⁊ corporis ipsa ꝑmixtio hc̃ sibi motũ
ionstrẽt. S qͥa ꝯstat motũ corpori ũ eẽ. si uec aĩȩ inest ex duab reb
uemiet. nec ex gemino frigore calor aut frigꝰ ex gemino calore nasce¬
tua. Om̃is enĩ qͣlitas genurata: crescit nũꝗͣ ex duplicatis sinulib.

Expanded text:
stitit posse aliquid per se moueri alio non mouente, animam hoc esse doceatur; quod facile docebitur, si de manifestis et indubitabilibargumenta sumamus. Homini motum aut anima praestat aut corpus aut de utroque permixtio. Et quia tria sunt de quibus inquisitio ista procedit, cum neque a corpore neque a permixtione praestari hoc posse constiterit, restat ut ab anima moueri hominem nulla dubitatio sit. Nunc de singulis ac primum de corpore loquamur. Nullum inanimum corpus suo motu moueri, manifestius est quam ut adserendum sit. Nihil eet corporis ipsa permixtio hunc sibi motum ministret. Sed quia constat motum corpori non inesse, si nec animae inest, ex duabus rebus roueniet, nec ex gemino frigore calor aut frigus ex gemino calore naseetur. Omnis enim qualitas geminata crescit; numquam ex duplicatis similibus
Abbreviated transcription (Latin):
platoncorũ ꝑsuasionẽ porphẏnius libris inseruit qͥb timei obscuritatib nõ¬
nichil lucis infuoit. attq eos credere ad imaginẽ contestionis animȩ hȩcẽẽ
ĩ ccepore mundi interualla q̃ epytritis. hȩmioluis. epogdois hemitonus conple¬
tur ce lyminate. & itapuenire concentũ cuiꝰ racio in sustantia anuns contex¬
ta: inuindano ꝙ corꝑori qt̾ ab anima mouetur inserta est. Inde ex onñ parte doc¬
ta ⁊ ꝑfecta est ciceronis assencio. qni int̾uallis imparib s taĩ ꝓrata parite ra¬
cione distinctis: celestem sonũ dicit ẽẽ disiunctũ. Nũc locus admonet ut degͣ¬
untate ae acumine sonorum diuersitates quas adserit reuolitamꝰ. Et natura feit
ut extrema ex attera parte gͣnit̾: ex altera aut̃ acutȩ sonent. Qũa ob causã sums
ile cęlistellifer cursus cuiꝰ conu̾sio est concitacior acute excitato mouetur sono

Expanded text:
Platonicorum persuasionem Porphyrius libris inseruit quibus Timaei obscuritatibus nonPlatonicorum persuasionem Porphyrius libris inseruit quibus Timaei obscuritatibus nonnihil lucis infudit, aitque eos credere ad imaginem contextionis animae haec esse in corpore mundi interualla, quae epitritis, hemioliis, epogdois, hemitoniisque complentur et limmate, et ita prouenire concentum cuius ratio, in substantia animae contexta, mundano quoque corpori, quod ab anima mouetur, inserta est. Vnde ex omni parte docta et perfecta est Ciceronis adsertio, qui «interuallis imparibus sed tamen pro rata parte ratione distinctis» caelestem sonum dicit esse disiunctum. Nunc locus admonet ut de grauitate et acumine sonorum diuersitates quas adserit reuoluamus: «Et natura fert ut extrema ex altera parte grauiter, ex altera autem acute sonent. Quam ob cauille coeli stellifercursus, cujus conversio est concitatior acuto, et excitato movetur sono,
Abbreviated transcription (Latin):
didit. quib a terrȩ suꝑficie luna distaret. & aluna mercurius. & a mencurio
uenꝰ. sol aueuere. maus a sole. a mante iuꝑit᷑. saturnus a ioue. s &e asaturnior¬
re usq ad ipsũ stelliferũ cȩlũ om̃e spaciũ se racione mensũ putauit qͥ tañ archi¬
medis diñsio a platonicis repudiata est. quasi dupla & tripla int̾ualla ñ sertat
&e statuerunt hoc eẽ credendum ut quantũ est a t̾ra usq ad uinã auplũ sit atra
isq ad solem. Quantũq est a t̾ra ad solem triplum a tra usq ad ueneiẽ. Quantũ
q a t̾ra nsꝙ ad uenerẽ. qͣter tantũ sit ad terra tisq ad mercurii stellam. Qnantũ¬
ꝙ est ad mencutiu at̾ra: nouies tantũ sit a terra usq ad martiẽ.I qͣntũ a t̾ra
usq ad martem est: octies tantũ sit a terra usq ad iouem. Auantũq est at̾ra
inꝙ ad iouem sepcies ⁊ uicies tantũ sit a terra usq ad satura obem. Banc

Expanded text:
didit quibus a terrae superficie luna distaret, et a luna Mercurius, a Mercurio didit quibus a terrae superficie luna distaret, et a luna Mercurius, a Mercurio Venus, sol a Venere, Mars a sole, a Marte Iuppiter, Saturnus a Ioue; sed et a Saturni orbe usque ad ipsum stelliferum caelum omne spatium se ratione mensum putauit. Quae tamen Archimedis dimensio a Platonicis repudiata est, quasi dupla et tripla interualla non seruans; et statuerunt hoc esse credendum, ut, quantum est a terra usque ad lunam, duplum sit a terra usque ad solem; quantumque est a terra usque ad solem, triplum sit a terra usque ad Venerem; quantumque est a terra usque ad Venerem, quater tantum sit a terra usque ad Mercurii stellam; quantumque est ad Mercurium a terra, nouies tantum sit a terra usque ad Martem; et quantum a terra usque ad Martem est, octies tantum sit a terra usque ad Iouem; quantumque est a terra usque ad Iouem, septies et uicies tantum sit a terra usque ad Saturni orbem. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
discurrant. & pastoralis fistula ad pactũ ꝓgressum qͥ etem imꝑet gregib: Hecimi¬
tun. Incẽ enĩ mundanȩ aminȩ causas musicȩ qͥb est intexta p̃diximꝰ. Ipsa aũt̃ numn¬
di amina uinentib omĩb uitã miisft. hni horũ ꝑecuoũq genꝰ. uiteq uo¬
iantum. &: q̃ marmoreo feat monstra sub eqͦpe pontꝰ. Iure gͥ iusica capitar om¬
ne qõ uiuit. qͥa celestis anima qͣ animat᷑ uniuersitas origniem sumpait ex
musica. hec dũ ad spheralem motũ mimdi corꝵpꝰ impellit. sonũ essicit qͥ int̾ual¬
us est disiunctus imparib. s tam̃ ꝓrata parte racione distinctis. sicut a pͥnci¬
pio ipsa contexta est. S hȩc int̾ualla q̃ in anima qͥppe mcorporea sola estuan¬
tur racione ñ sensu: quȩrendũ est utrum ⁊ inipso mundi corpore dimiensio
ubiata seruauerit. Et archimedes qͥd ẽ stadiorum numerũ dep̾hendisse se cre¬

Expanded text:
decurrant, et pastoralis fistula pastum progressis quietem imperet gregibus? Nec midecurrant, et pastoralis fistula pastum progressis quietem imperet gregibus? Nec mirum. Inesse enim mundanae animae causas musicae, quibus est intexta, praediximus. Ipsa autem mundi anima uiuentibus omnibus uitam ministrat: Hinc hominum pecudumque genus uitaeque uolantum Et quae marmoreo fert monstra sub aequore pontus. Iure igitur musica capitur omne quod uiuit, quia celestis anima, qua animatur uniuersitas, originem sumpsit ex musica. Haec, dum ad sphaeralem motum mundi corpus impellit, sonum efficit qui «interuallis» est «disiunctus imparibus sed tamen pro rata parte ratione distinctis», sicut a principio ipsa contexta est. Sed haec interualla, quae in anima, quippe incorporea, sola aestimantur ratione, non sensu, quaerendum est utrum et in ipso mundi corpore dimensio librata seruauerit. Et Archimedes quidem stadiorum numerum deprehendisse se cre
Abbreviated transcription (Latin):
ua racione carentia: alten saxa qͦ trahere cantib ferebant᷑ sumpsisse pͥncipi¬
um. qͥa pͥmi gentes uł sine racionis cuatu barbaras uł saxi instar nullo af¬
fectu moies ad sensum uoluptatis canendo tͣxerunt. Ita deniq omĩs habitus a¬
mine cantib gubernat᷑ ut & ad bellum ꝓgressui: & item receptui canatua.
canti & excitante &e rursus sedante uratutem. Lat somnos adimitq uecnõ
curas ⁊ iminittit & retrabit. Iram suggerit. clementiã suadet. Corporũ qͦ mor¬
bis meoetur. Nam hinc est qd̃ egris remedia prestantes precinere dicuntira.
Et qͥd mirum si int̾ homines musicȩ tanta dominacio est: cũ aues qͦ ut luscime:
ut cigni. aliȩ ue: id genus cantũ ueluti qͣdam disciplina aitis exerceant. non¬
niale ũ uł aues uł terrenȩ seu aquatiles belue inuitante cantu in recia sp̃ote

Expanded text:
lia ratione carentia, alter saxa quoque trahere cantibus ferebantur, sumpsisse principilia ratione carentia, alter saxa quoque trahere cantibus ferebantur, sumpsisse principium, quia primi forte gentes uel sine rationis cultu barbaras, uel saxi instar nullo affectu molles, ad sensum uoluptatis canendo traxerunt. Ita denique omnis habitus animae cantibus gubernatur, ut et ad bellum progressui et item receptui canatur, cantu et excitante et rursus sedante uirtutem. Dat somnos adimitque..., necnon curas et immittit et retrahit, iram suggerit, clementiam suadet, corporum quoque morbis medetur nam hinc est quod aegris remedia praestantes praecinere dicuntur. Et quid mirum si inter homines musicae tanta dominatio est, cum aues quoque, ut lusciniae, ut cycni aliaeue id genus, cantum ueluti quadam disciplina artis exerceant, nonnullae uero uel aues uel terrenae seu aquatiles beluae, inuitante cantu, in retia sponte
Abbreviated transcription (Latin):
sus uagarũ regressus p̃dicaret᷑. Ex qͥb duob motibꝰ pͥimis innatura dicandus õs
sumpsit exordiũ. Mortuos qͦ ad sepulturam ꝓsequi oportere cũ cantu plurima¬
rum geutiũ uił regionũ instituta santerunt ꝑsuasione hac. qua post corpꝰ ani¬
mȩ ad originem dulceoinis musicȩ idest ad cȩlũ redire credantua. Dã iõo in
hac uita omĩs anima musicis sonis capitur: ut ñ solũ qͥ sunt habitu cultio¬
res: uerũ uniuersȩ qͦ barbarȩ naciones cantꝰ qͥb uł ad ardorem inututis -¬
mentur: uł ad molliciem uoluptatis resoluantur exerceant. qͥa corpꝰ defert me¬
moriam musicȩ. cinꝰ in cęlo fuit conscia. & ita delimmentis canticis occupat᷑.
ut nullum sit tã iminitetam asꝑum pectus: qd̃ ñ oblectamentorũ taliũ te¬
ncatur affectui. Hinc ęstimo & orphei ⁊ amphionis fabulam quoꝵ ait̃ anima¬

Expanded text:
sus uagarum regressus praedicaretur, ex quibus duobus motibus primus in natura hymnus dicandus deo sus uagarum regressus praedicaretur, ex quibus duobus motibus primus in natura hymnus dicandus deo sumpsit exordium. Mortuos quoque ad sepulturam prosequi oportere cum cantu plurimarum gentium uel religionum instituta sanxerunt, persuasione hac qua post corpus animae ad originem dulcedinis musicae, id est ad caelum, redire credantur. Nam ideo in hac uita omnis anima musicis sonis capitur, ut non soli qui sunt habitu cultiores, uerum uniuersae quoque barbarae nationes cantus, quibus uel ad ardorem uirtutis animentur uel ad mollitiem uoluptatis resoluantur, exerceant, quia in corpus defert memoriam musicae cuius in caelo fuit conscia, et ita delenimentis canticis occupatur ut nullum sit tam immite, tam asperum pectus, quod non oblectamentorum talium teneatur affectu. Hinc aestimo et Orphei uel Amphionis fabulam, quorum alter anima
Abbreviated transcription (Latin):
sphȩra suꝑposita ꝓprio nomine celũ uocat᷑. Et ut ostenderet nonã eẽ ⁊ maximã quã
conficit sonorũ concors unu̾sitas: adiecit. Raaa io IInΕ NAΠ ΠΡo ꝙ eΡ ec tat
NecI Na t acc coNi. ex nomine ostendens ipsa uocis dulcedinẽ nonã musam
uocari. Nã RaIA IOΠNe: optimȩ uocis greca int̃pretatio est. & ut ipsã eẽ q̃ con¬
fit ex om̃ib pressius indicaret assignauit illi uniu̾sitatis uocabulũ. HaN tpo¬
cant qͣn ducem ⁊ pͥncipem orbiũ cȩcoꝵ. ut ipse cicero refert. dux ⁊ pͥnceps & mo¬
deratorluminũ reliquoꝵ. mens mundi & temꝑacio. Musas ẽẽ mundi cantũ
etiam ⁊ rustici sciunt qͥ eas camenas qͣsi canenas acanendo dixerunt. Iõo cane¬
re celum etiã theologi comꝓbantes sonos musicos sacrificiis adbibuerunt. qͥ a¬
put alios lyra uł cythara apud ñnullos tibiis aliis ue musicis instrum̃tis fie¬
sib adhibebantua. ut ꝑstropham rectꝰ orbis stelliferi inotꝰ: ꝑ antistrophã diuer¬

Expanded text:
sphaera superposita proprio nomine caelum uocatur; et, ut ostenderet nonam esse et maximam, quam conficit sonorum concors uniuersitas, adiecit: Καλλιόπη θ’ ἣ δὴ προφερεστάτη ἐστὶν ἁπασέων, ex nomine ostendens ipsam uocis dulcedinem nonam Musam uocari: nam Καλλιόπη 'optimae uocis' Graeca interpretatio est; et, ut ipsam esse quae confit ex omnibus pressius indicaret, adsignauit illi uniuersitatis uocabulum: ἣ δcant, quasi ducem et principem orbium ceterorum, ut ipse Cicero refert: «dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio». Musas esse mundi cantum etiam Etrusci sciunt, qui eas 'Camenas', quasi 'Canenas', a canendo dixerunt. Ideo canere caelum etiam theologi comprobantes sonos musicos sacrificiis adhibuerunt, qui apud alios lyra uel cithara, apud nonnullos tibiis aliisue musicis instrumentis fiersibus adhibebantur, ut per stropham rectus orbis stelliferi motus, per antistropham diuer
Abbreviated transcription (Latin):
mini geuere sepe intioat : ⁊ peducta teperie rurs̃ nouet. Iuimnqͥ
tam̃ seu eluuio sen exustio om̃s t̾ras aut omẽ hominũ geuꝰ ł õino oꝑit. uł
penitꝰ exurit. Egypto certe ut plato in timȩo fatetur nũqͣm numietas
humoris nocuit ł caloris. unde ⁊ ĩfinita annorũ milia ĩ solis egyptioꝵ
monim̃tis librisq relegunt᷑. Certe gͥ terrarũ partes int̾niciosi suꝑstiteᷤᷤ
seminariũ instaurando gĩ humauo fiunt. Atq ita ꝯtingit. ut ñ ru¬
di mundo rudes homines ⁊ cultꝰ iuscii: cuiꝰ memoriã ĩtercipit interitꝰ
t̃ris oberrent. ⁊ aspitatẽ paulatĩ uagȩ seritatis exuti: cõciliabula ⁊ cȩtꝰ
natura instituente patiantur. Sitq pͥmũ int̾ eos mali uescia. ⁊ ad huc
astuciȩ iuexꝑta simplicitas. q̃ nom̃ auri pͥmis scłis p̃stat. Inde qͦ magi¬

Expanded text:
minum genere saepe intercidat, et reducta temperie rursus nouetur. Numquam tamen seu eluuio seu exustio omnes terras aut omne hominum genus uel omnino operit uel penitus exurit. Aegypto certe, ut Plato in Timaeo fatetur, numquam nimietas uel humoris nocuit uel caloris; unde et infinita annorum milia in solis Aegyptiorum monumentis librisque releguntur. Certae igitur terrarum partes, internecioni superstites, seminarium instaurando generi humano fiunt; atque ita contingit ut non rudi mundo rudes homines et cultus inscii, cuius memoriam intercepit interitus, terris oberrent et, asperitatem paulatim uagae feritatis exuti, conciliabula et coetus, natura instituente, patiantur, sitque primum inter eos mali nescia et adhuc astutiae inexperta simplicitas, quae nomen auri primis saeculis p
Abbreviated transcription (Latin):
medulaminis hec pythagoras pͥmꝰ oĩum gͣie genti hornoũ mente ẽ cepio us i¬
tellerit qͥ ppe compositũ quiddam de spheris sonare ꝓpt̾ uecessiatem ricioims. q̃

Expanded text:
modulaminis. Haec Pythagoras, primus omnium Graiae gentis hominum, mente concepit, et imodulaminis. Haec Pythagoras, primus omnium Graiae gentis hominum, mente concepit, et intellexit quidem compositum quiddam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ munꝗͣ deseritur ase. iniꝗͣ ue moueri qͥdẽ desunt. ⁊ aꝑte illũ duo
ex p̃ssisse ꝓclamat. hiis u̾bis qd̾ mouet ⁊ moueri. s uidet᷑ mͥ uirtã¬
tus nicħ ignorare potuisse. s ĩ exerticio argutiarũ taliũ conuentẽ
sibi oꝑã spõte lusisse. cetn̾i qͥ ũ adu̾tat cũ qͥd dicit᷑ se mouere nõ
duo ĩtelligenda. sic̾ ⁊ cũ dicit᷑ heautõtumorumenos. id est se punieis.
hoc accepisse. s ipse sibi aut intulisse aut p̾stitisse dicatur. sic ⁊ de
offendit auditum. In celo aut̃ constat nichil forturtũ. inchil turmustuariũ ꝓue¬
nire ẜ immersa illic diuinis legib &e statuta racione ꝓdedere. Ex hiis ieipug.¬
nabili ratiocinatione collectũ est musicos sonos de spherarũ cȩlestiũ duersione
ꝓcedere qͥa & sonũ exmotu fieri necesse est. ⁊ racio q̃ dauinis inesie st souo etuso

Expanded text:
quia numquam deseritur a se, numquam ne moueri quidem desinit». Et aperte illum duo quia numquam deseritur a se, numquam ne moueri quidem desinit». Et aperte illum duo extus nihil ignorare potuisse, sed in exercitio argutiarum talium coniuentem sibi operam sponte lusisse. Ceterum quis non aduertat, cum quid dicitur se ipsum mouere, non duo intellegenda? Sicut et cum dicitur 'heauton timorumenos', id est «se puniens», hoc accepisse, sed ipse sibi aut intulisse aut praestitisse dicatur. Sic et de offendit auditum. In caelo autem constat nihil fortuitum, nihil tumultuarium prouenire, sed uniuersa illic diuinis legibus et stata ratione procedere. Ex his inexpugnabili ratiocinatione collectum est musicos sonos de sphaerarum caelestium conuersione procedere, quia et sonum ex motu fieri necesse est, et ratio quae diuinis inest fit sono causa
Abbreviated transcription (Latin):
siuũ sonet: qͣndo tñ nichil facientis patieus uiesse ñ poterit. ⁊ ut ab¬
solutꝰ liqueat ñ u̾boꝵ s rerũ intellectu passionẽ significari. ecce ig¬
uis c̃ fertur ad suꝑna: uichil patitur. cũ deorsũ fertur sine dubio pa¬
titur. qͥa hȩc nisi alio impelle ñ sustinet. ⁊ cũ unũ idẽq u̾bũ ꝓferat᷑.
cationẽ qd̾ calere dicimꝰ ł stilũ moueri. qͥa utrũq hoc aliunde ꝓueni¬
tur passionẽ eẽ fateamur. Cũ uͦ aut ignis calere. aut moueri aiã dicet᷑:
qd̾ illiꝰ ĩ calore: ⁊ ĩ motu huiꝰ eẽncia ẽ: nuliꝰ hic locꝰ relinqͥtur passioni.
s ille calere sic moueri ut exse dicentira. Hoc loco aristoteles argu¬
tã de u̾bis calũpniã sartiens: platonẽ qͦ ipsũ duo idẽ qd̃ mouet ⁊
⁊ ꝗd̾ inouet᷑ signficasse cõtendit. dicendo. solũ gͥ qd̾ seipsũ mouet

Expanded text:
siuum sonet, quando tamen nihil inest faciens, patiens inesse non poterit. Et ut absiuum sonet, quando tamen nihil inest faciens, patiens inesse non poterit. Et ut absolutius liqueat non uerborum sed rerum intellectu passionem significari, ecce ignis: cum fertur ad superna, nihil patitur; cum deorsum fertur, sine dubio patitur, quia hoc nisi alio impellente non sustinet; et cum unum idemque uerbum proferatur, cum ferrum calere dicimus uel stilum moueri, quia utrique hoc aliunde prouenit, passionem esse fateamur. Cum uero aut ignis calere aut moueri anima dicetur, quia illius in calore et in motu huius essentia est, nullus hic locus relinquitur passioni, sed ille sic calere sicut moueri ista dicetur. Hoc loco Aristoteles, argutam de uerbis calumniam sarciens, Platonem quoque ipsum duo, id est quod mouet et quod mouetur, significasse contendit dicendo, «solum igitur quod se ipsum mouet,
Abbreviated transcription (Latin):
aytoliiinti. nom̃ ĩtelligi qd̾ latina ꝯu̾sio significat ꝑ se moueri. uec
te ꝯfundat qd̾ moui passuũ u̾bũ est. nec sicut secari cũ dicit᷑. duopa¬
rit̾ ꝯsiderantur qd̃ secat ⁊ qd̃ secatur. Itẽq cũ teneri dicitur duo in¬
telliguntur qd̾ teneri qd̾ tenetur. ita hic moueri duarũ rerũ signifi¬
catõem putes. q̃ mouet ⁊ q̃ mouetur. Nã secari qͥdẽ ⁊ teneri passionẽ
ideo cõsid̾ationẽ ⁊ facientis ⁊ patientis ampletitur. Moueri aũt cũ
de hiis qͥdẽ dicitur qͥ ab alio inouentur: utͣmq ꝯsid̾atioẽ simul rep̃sen¬
tat. De eo aut̃ qd̃ ita ꝑ se mouet᷑ ut sit ayto ki nnt on. cũ moueri di¬
citur. qͥa ex se ñ alio mouetur nulla potest suspicio passionis. Nã ista¬
re licet passiuũ ubũ ñ cẽ uideat᷑: cũ de eo tam̃ dicit᷑ qd̾ stat. alio sisten¬
te: ut stant t̾rȩ defixȩ hastȩ. significat passionẽ. sic ⁊ moueri lcet pas¬

Expanded text:
ti nomen intellegi, quod Latina conuersio significat «per se moueri». Nec te confundat quod moueri passiuum uerbum est; nec, sicut secari cum dicitur, duo pariter considerantur, quod secat et quod secatur, itemque cum teneri dicitur, duo intelleguntur, quod tenet et quod tenetur, ita hic moueri duarum rerum significationem putes, quae mouet et quae mouetur. Nam secari quidem et teneri passio est; ideo considerationem et facientis et patientis amplectitur. Moueri autem cum de his quidem dicitur quae ab alio mouentur, utramque considerationem similiter repraesentat; de eo autem quod ita per se mouetur, ut sit αὐτοκίνητον, cum moueri dicitur, quia ex se, non ex alio mouetur, nulla potest suspicio passionis intellegi. Nam et stare, licet passiuum uerbum non esse uideatur, cum de eo tamen dicitur quod stat alio sistente, ut stant terra defixae hastae, significat passionem. Sic et moueri, licet pas
Abbreviated transcription (Latin):
dem ⁊ ẽẽ ⁊ ñ eẽ dicamꝰ. Siuͦ se ipsa cõsumit: ñ erit ĩmortalis. Qd̃ si se
aut auget aut uiinuit: eadẽ sinł ⁊ maior se ⁊ minor reꝑitur. &
ex hiis talẽ colligit sillogisinũ. si aiã se mouet. aliqͦ motꝰ gue̾ se mo

Expanded text:
dem et esse et non esse dicamus; si uero se ipsa consumit, non erit immortalis. Quod si se dem et esse et non esse dicamus; si uero se ipsa consumit, non erit immortalis. Quod si se aut auget aut minuit, eadem simul et maior se et minor reperietur.» Et ex his talem colligit syllogismum: «Si anima se
Abbreviated transcription (Latin):
aut seipsã ꝯsum̃do: aut se augendo aut se minuendo. Hȩc st̃ enĩ ait
motꝰ genera. horũ inqͥt singła: quẽ adinodũ possĩt fieri reqͥramꝰ. si m
loco se mouet. aut in rectã lincã se mouet. aut sperico motu ĩ orbẽ ro¬
tatur. S rectalinea infinita nulla est. Nã q̃cũq ĩ natura: in natura
intelligatur linea qͦcũq fine sine dubio t̾minatur. Si gͦ ꝑ lineã t̃mi¬
natã ata se mouet: ñ sẽꝑ mouetur. Nã cũ ad siuẽ uenit᷑. ⁊ inde rursꝰ
ĩ exordiũ reditur netesse ẽ. intersticiũ motꝰ fieri. In ipsa ꝑmutatio¬
ne redeundi. s nec in orbẽ rotari potest. qͥa õĩs sphera circa aliqͥd im¬
mobile qd̃ centron uocamꝰ mouetur.Si gͦ ⁊ aĩa sic mouet᷑. aut intͣ
se habet ꝗd̃ ĩmobile est. ⁊ ita fit. ut ñ tota inoueat᷑. Aut siũ intͣ se

Expanded text:
aut se ipsam consumendo, aut se augendo aut se minuendo; haec sunt enim», ait, aut se ipsam consumendo, aut se augendo aut se minuendo; haec sunt enim», ait, «motus genera. Horum», inquit, «singula quemadmodum possint fieri requiramus. Si in loco se mouet, aut in rectam lineam se mouet aut sphaerico motu in orbem rotatur. Sed recta linea infinita nulla est: nam quaecumque in natura intellegitur linea quocumque fine sine dubio terminatur. Si ergo per lineam terminatam anima se mouet, non semper mouetur: nam cum ad finem uenitur et inde rursus in exordium reditur, necesse est interstitium motus fieri in ipsa permutatione redeundi. Sed nec in orbem rotari potest, quia omnis sphaera circa aliquid immobile quod centron uocamus mouetur. Si ergo et anima sic mouetur, aut intra se habet quod immobile est, et ita fit ut non tota moueatur, aut si non intra se,
Abbreviated transcription (Latin):
q rem uno eodẽq tẽpore ꝯtrarietates. ad unũ idẽq ꝑtinentes e
a motu. Nn ẽ enĩ qd recipiat eẽntiȩ suȩ cotrarietate Iã ignis nũcqͥ
eni inqͥt qp eiꝰoẽ rei sibi causa st cuiꝰ est alii ut mediẽ ut erereitor
corpoꝵ. sanitatẽ uł ualentiã quã ille egͥs: hic luctatorib p̾stat. Itẽ motus¬
om̃is ad exerciciũ sui ĩstrum̃to eget. ut singłarũ arciũ usus docet. Ergo
uidendũ ne ⁊ aiẽ ad se mouendũ instrum̃to opꝰ sit. Qd̃ si ĩpossibile iudi¬
cat᷑: ⁊ilid̃ ĩpossibile erit. ut aia ipsa se moueat. Itẽ dicit. si mouet᷑ aĩa sine
dubio cũ reliqͥs motib ⁊ de loco ⁊ ĩ locũ inouetur. Qd̃ si est mͦ corpꝰ ĩgre¬
ditur. mͦ egredit᷑. ⁊ hoc frequent̾ exeiret. S hoc uidemꝰ fieri ñ posse.
on gͥ mouetur. hus qͦ: addit. si aiã se mouet necesse ẽ ut aliqͦ motꝰ
gne̾ se moueat. Ergo aut loco se mouet: aut seipsã pariendo se mouet.

Expanded text:
unam eandemque rem uno eodemque tempore contrarietates ad unum idemque pertinentes eua motu. Nihil est enim quod recipiat essentiae suae contrarietatem: nam ignis numquam eiusdem rei sibi causa sit, cuius est alii: ut medicus, ut exercitor corporum, sanitatem uel ualentiam quam ille aegris, hic luctatoribus praestat, non uotus ad exercitium sui instrumento eget, ut singularum artium usus docet. Ergo uidendum ne et animae ad se mouendum instrumento opus sit. Quod si impossibile iudicatur, et illud impossibile erit ut anima ipsa se moueat.» Item dicit: «Si mouetur anima, sine dubio cum reliquis motibus et de loco in locum mouetur. Quod si est, modo corpus ingreditNon igitur mouetur.» His quoque addit: «Si anima se mouet, necesse est ut aliquo motus genere se moueat. Ergo aut in loco se mouet, aut se ipsam pariendo se mouet
Abbreviated transcription (Latin):
non srustia anmidouersa ꝓmiserat a diecta dulcediue qna uanera ⁊. dnui. sono la
potadat hic prehagons tanti secerȩti compor dẽpuendit mieniori. dn sopo. Et̃.

Expanded text:
non frustra animaduersa promiserat, adiecta dulcedine quam natura fidium sonora non frustra animaduersa promiserat, adiecta dulcedine quam natura fidium sonora praestabat. Hic Pythagoras, tanti secreti compos, deprehendit numeros
Abbreviated transcription (Latin):
ntũ tertum ictib moluentes uiaures eiꝰ malleceũ soui: certo baa respondente
oromie. repente ceciderunt. In gnibꝰ ita gͣuitati acumina consonabant imtu¬
ilyimũ sibi consonans naiceretaa. h nic ocationem sibi oblatano t dui repͥ¬
hendit ocilis amanib qt̾ olim cogitatione querebat. fabios aos cos fitreda¬
nens oꝑi curiosius intuetun. adnotans sones qͥ de sigłoꝵ laceat is confiereba¬
tin. Quos cũterientiũ inrib adscbendos pitaret iubet ut int se maeleolos
miitent. Qnib mutatis sonoꝵ diuersitas ab honrinb iegdens maileolos. se¬
quebatim. limc om̃em cmã ad pondera eoꝵ eraminanda concutt . bño sibi
diuersitatem ponoeris qd̃ habebatur in sngulis adnotase⁊ ⁊ ane pon oetalo
noris iage ponderũꝓnienre. Couectnq oim̃b numeris qbe consent iens aebi
anuers tas ponterũ continebat᷑ ex malieis adfides uertit er anieio e atresti¬
malieis fuisse didicerat. Taus ꝙ ex inis concentꝰ euente: qualẽ ꝑor obserroaa

Expanded text:
gnitum ferrum ictibus mollientes, in aures eius malleorum soni certo sibi respondentes ordine repente ceciderunt, in quibus ita grauitati acumina consonabant ut ubus unum sibi consonans nasceretur. Hic, occasionem sibi oblatam ratus, deprehendit oculis et manibus quod olim cogitatione quaerebat. Fabros adit et imminens operi curiosius intuetur, adnotans sonos qui de singulorum lacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adscribendos putaret, iubet ut inter se malleolos mutent. Quibus mutatis, sonorum diuersitas, ab hominibus recedens, malleolos sequebatur. Tunc omnem curam ad pondera eorum examinanda conuertit, cumque sibi diuersitatem ponderis quod habebatur in singulis adnotasset, aliis ponderibus uocis lege ponderum prouenire, collectisque numeris quibus consentiens sibi diuersitas ponderum continebatur, ex malleis ad fides uertit examen, et intestiia in malleis fuisse didicerat, talisque ex his concentus euenit qualem prior obseruatio
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñ ab alio mouetur. ueccesse iuqͥt. ut aut stare dicatur: aut se ipsũ¬
monere. Nã si moueri ab alio dicatur: illd̃ qͦ qd̃ eũ mouet dicetur ab
alio moueri. ⁊ illd̃ rursus ab alio. ⁊ ĩ iusinitũ ĩqͥsitio ista casura ẽ. nũ¬
quã exordia pͥma reꝑiens. sisẽꝑ aliud ea q̃ putaueris pͥma p̾cȩdit. Re¬
stat gͥ inqͥt. ut si qd̃ pͥmũ mouet. ñ dicatur stare: ipsũ se mouere
dicatur. Et sierit in uno eodẽq aliud qd̃ mouet: aliud qd̃ mouetur. siqͥ¬
d̾e in om̃i ait motu tͥa hȩc sĩt uecesse est. idest qd̾ mouet i ꝙͦ mouer. ⁊ ꝗs
mouetur. ex hiis qd̾ mouetur tm̃ mouetur. ñ etiã mouet. eñ ulud qͥ¬

Expanded text:
quia non ab alio mouetur neque quia non ab alio mouetur neque mouere. Nam si moueri ab alio dicatur, illud quoque quod id mouet dicetur ab alio moueri et illud rursus ab alio, et in infinitum inquisitio ista casura est numquam exordia prima reperiens, si semper aliud ea quae putaueris prima praecedit. Restat igitur», inquit, «ut si quod primum mouet non dicatur stare, ipsum se mouere dicatur. Et sic erit in uno eodemque aliud quod mouet, aliud quod mouetur, siquidem in omni», ait, «motu tria haec sint necesse est, id est quod mouet, et quo mouet, et quod mouetur. Ex his quod mouetur tantum mouetur, non etiam mouet, cum illud q
Abbreviated transcription (Latin):
te etiã starent. s nec uirã uiã sẽꝑ ageret̃. unino ꝑ diu̾sa mouerentur.
si spõtaneo ageͥtatu ferrent᷑. Cũ uͦ hȩc facere ñ possint. s leuib sẽꝑ as¬
census: ⁊ descemꝰ gͣuib deputatꝰ sit: apparet eoꝵ motũ ad certã ⁊ con¬
stitutã naturȩ necessitatẽ referri. hȩc st̃ ⁊ biis similia qͥb aristoteleᷤ
omẽ qd̃ mouetur ab alio moueri ꝓbasse se credidit. s platonici ut pau¬
lo post demõstrabitur argum̃ta hec arguta magis. quã uera ẽẽ docue¬
runt. Nc̃ sequens eiꝰoem iungenda diuisio ẽ. ꝗͣ ñ posse aĩam ex se uo¬
ueri. etiã si hoc alia res facere posset laborat ostendere. ⁊ hitiꝰ rei pͥmã
ꝓpositionẽ ab illis imituatur q̃ sibi estimat ꝯstitisse. Sic eiũ ait. Cũ gͥ
onĩe qd̾ mouetur cõstet ab alio moueri: si ue dubio id qd̃ pͥmũ monet

Expanded text:
te etiam starent, sed nec unam uiam semper agerent; immo per diuersa mouerentur te etiam starent, sed nec unam uiam semper agerent; immo per diuersa mouerentur si spontaneo ferrentur agitatu. Cum uero hoc facere non possint, sed leuibus semper ascensus, et descensue necessitatem referri.» Haec sunt et his similia quibus Aristoteles omne quod mouetur ab alio moueri probasse se credidit. Sed Platonici, ut paulo post demonstrabitur, argumenta haec arguta magis quam uera esse docuerunt. Nunc sequens eiusdem iungenda diuisio est qua non posse animam ex se moueri, etiamsi hoc alia res facere posset, laborat ostendere. Et huius rei primam propositionem ab illis mutuatur quae sibi aestimat constitisse. Sic enim ait: «Cum igitur omne quod mouetur constet ab alio moueri, sine dubio id quod primum mouet
Abbreviated transcription (Latin):
b euĩ ait q̃ ꝑse mouent᷑: alia causã motꝰ intͣ se possidẽt. ut animalia.
aut arbores. ꝗ̃ sine dubio ab alio intelligunt᷑ moueri: a causa scilicet
q̃ ĩ ipsis iatet. nã causã motꝰ ab eo qd̃ inouet᷑ racio seq̃strat. Alia uero
ab alio mouentur. idest aut ni aut natura. ⁊ ui moueri dicimus
om̃ẽ iaculum. qd̃ cũ de manii iaculantis recessit. suo qͥdẽ motufer¬
ri uidetur. s origo motꝰ ad uĩ refertur. si enĩ ñnũquã ⁊ t̾rã sursũ
⁊ ignẽ deorsũ ferri uidemꝰ qd̾ alienꝰ sine dubio cogit ĩpulsus. nat᷑a
uͦ mouentur uł gͣuia cũ ꝑ se deorsũ: uł leuia cũ sursũ feruntur. S
⁊ hȩc dicendũ est ab alio moueri. licet aqͦ habeat᷑ incertũ. Racio enĩ
ait dep̾hendit eẽ nescio qͥd qd̃ hȩc moueat. Nã si spõte mouerentur sp̃o¬

Expanded text:
t, «quae per se mouentur, alia causam motus intra se possident, ut animalia, t, «quae per se mouentur, alia causam motus intra se possident, ut animalia, ut arbores, quae sine dubio ab alio intelleguntur moueri, a causa scilicet quae in ipsis latet nam causam motus ab eo quod mouetur ratio sequestrat; alia uero aperte ab alio mouentur, id est aut ui aut natura. Et ui moueri dicimus omne iaculum, quod, cum de manu iaculantis recessit, suo quidem motu ferri uidetur, sed origo motus ad uim refertur. Sic enim non numquam et terram sursum et ignem deorsum ferri uidemus, quod alienus sine dubio cogit impulsus. Natura uero mouentur uel grauia cum per se deorsum, uel leuia cum sursum feruntur; sed et haec dicendum est ab alio moueri, licet a quo habeatur incertum. Ratio enim», ait, «deprehendit esse nescio quid quod haec moueat. Nam si sponte mouerentur, spon