comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dominationes uero. principat.
& potestates. iã ad ȩphesios lo¬
quens descripserat: sed ea quoq
colosensibus dicturus. premisit
thronos: de quibus necdum
quicquã fuerat ephesiis locutꝰ
Dũ ergo illis quatuor quȩ ad
ephesios dixit id ẽ. principa¬
tibꝰ. potestatibꝰ uirtutibꝰ atq
cdominationibus: coniunguntur
throni: quinq sunt ordines qͥ
specialiter exprimuntur Quibꝰ
dũ angłi. & archangłi. cherubin.
atq seraphui. adiuncta sunt:¬
proculdubio nouẽ ẽe angłorũ
ordines inueniuntur Unde
& ipsi angło qui primus ẽ. con¬
ditus: per propħam dicitur: tu
signaculũ similitudinis plenus
sapientia & perfectus decore.
in delitiis paradysi dei fuisti
lũ similitudiras dicit᷑ Ut quia¬
in eo subtilior ẽ. natura: & in
illo imago dĩ subtilius insinu¬
etur expressa: Quo in loco mox
subditur. Onuĩs lapis p̃tiosus
operimentũ tuũ. sardius. to¬
parius. & iaspis. chrysolitus.
onix & berillus. saphyrus.
carbunculus. & smagragdus:

Expanded text:
Dominationes vero et principatus ac potestates jam ad Ephesios loquens descripserat; sed ea quoque Colossensibus dicturus, praemisit thronos, de quibus necdum quidquam fuerat Ephesiis locutus. Dum ergo illis quatuor quae ad Ephesios dixit, id est principatibus, potestatibus, virtutibus atque dominationibus, conjunguntur throni, quinque sunt ordines qui specialiter exprimuntur. Quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphiprocul dubio novem esse angelorum ordines inveniuntur. Unde et ipsi angelo, qui primus conditus est, per prophetam dicitur: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. lum similitudinis dicitur, ut quo subtilior est natura, eo in illo imago similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, topazius, et jaspis, chrysolitus, onix, et berillus, saphirus, carbunculus, et smaragdus.
Abbreviated transcription (Latin):
consideratione reatus sui
humana conscientia ꝑturbatur:
Qui euersionis sermo: ñ discre¬
pat ab eo quod in aliis codici¬
hus legitur. emunlat Quia
nimirũ praua mens si non
prius ꝑ timorẽ euertitur:
ab assuetis uitiis ñ emundat᷑
Euersa ergo domo inuenitur
dragma: quia dũ ꝑturbat᷑
conscientia hominis: reparat᷑
in homine similitudo conclitoris:
Q cũ inuenerit: conuocat ami¬
cas & uicinas dicens. Congra.

Expanded text:
consideratione reatus sui consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur. Qui eversionis sermo non discrepat ab eo quod in aliis codicibus legitur, emundat, quia nimirum prava mens si non prius per timorem evertitur, ab assuetis vitiis non emundatur. Eversa ergo domo invenitur drachma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat amicas et vicinas suas, dicens: Con
Abbreviated transcription (Latin):
perdiderit cdragmã unam:
nonne accendit lucernã et
euertit domũ. & querit dili¬
genter donec inueniat drag¬
mã quã perdiderat : Qui sig¬
natur per pastorẽ: ipse et
per mulierem: Ip̃se enũ ds̃:
ipse & dei sapientia: & qui a
imago exprimitur in drag¬
ma mulier dragmã ꝑdidit ⁊
quando homo qui conditus
ad imaginẽ dei fuerat:
peccando a similitudine sui
conditoris recessit: Sed accen¬
dit mulier lucernã: quia
dei sapientia apparuit in
humanitate: Lucernȩ quippe
lumen in testa ẽ Lumen
uero in destaͬ ẽ. diuinitas
in carne: De qua uidelic&e
testa sui corporis dicit ipsa
sapientia : exaruit uelut
testa uirtus mea Quia enĩ
testa in igne solidatur.⁊
eiꝰ uirtus sicut testa exaruit:
quia assũptã carnẽ ad re¬
surrectionis głam ex passionis
tribulatione roborauit: Ac¬
censa autẽ lucerna euertit
clomũ : quia mox ut eiꝰ diui¬
nitas per carnẽ claruit: omĩs
se nr̃a conscientia concussit:
Domus nãq euertitur: cum

Expanded text:
m, nonne accendit lucernam, et evertit domum, et quaerit diligenter donec inveniat drachmam quam perdiderat? Qui signatur per pastorem, ipse et per mulierem. Ipse etenim Deus, ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimitur in drachma, mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, peccando a similitudine sui conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia Dei sapientia apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est: lumen vero in testa, est divinitas in carne. De qua videlicet testa sui corporis dicit ipsa Sapientia: Exaruit velut testa virtus mea . Quia enim testa in igne solidatur, ejus virtus sicut testa exaruit, quia assumptam carnem ad resurrectionis gloriam ex passionis tribulatione roboravit. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit. Domus namque evertitur cum
Abbreviated transcription (Latin):
nãq angłos. & archangelos:
pene om̃s sacri eloquii paginȩ
destantur: Cherubin uero atq
seraphin: sepe ut notũ ẽ. libri
propħarũ loquunt᷑: Quatuor
quoq ordinũ nomina paulus
merat dicens: supra omnem
principatũ. & potestatã. et uir¬
tutẽ. & dñationẽ: Qui rurlus
ad colosenses scribens ait: Siue

Expanded text:
namque angelos et archangelos, pene omnes sacri eloquii paginae testantur. Cherubim quoque et seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina Paulus merat dicens: Supra omnem Principatum et Potestatem et Virtutem et Dominationem. Qui rursus ad Colossenses scribens ait:
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ deplorant: Quid itaq
istos dixerim: nisi iustos et
þenitentes: qui se & in peni¬
dentia de peccato cogitatio¬
nis humiliant: & recti sẽꝑ
ergo colligendũ ẽ. quantũ
deo gaudiũ faciat quando
humiliter plangit iustus: si
facit in cęlo gaudiũ: quan-¬
do hoc quod male gessit ꝑ
pęnitentiã dãpnat iniustus:

Expanded text:
eccata deplorant. Quid itaque eccata deplorant. Quid itaque istos dixerim, nisi et justos et poenitentes, qui se et in poenitentia de peccato cogitationis humiliant, et recti seergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat injustus.
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlo: quia & clux in p̃lio
plus eũ militẽ diligit qui
post fugã reuersus hostem
fortiter premit: quã illũ qui
nũquã terga prebuit et
nũquã aliquid fortiter fecit:
Sic agricola illã amplius
terram amat: quȩ post spi¬
nas uberes fruges ꝓfert: quã
eã quȩ nũquã spĩnas habuit
&e nũquam fertilẽ messem
producit Sed inter hȩc sci¬
endũ est quia sunt pleriq
iusti . in quorũ uita tantũ
ẽ. gaudiũ: ut eis quȩlibet
peccatorũ penitentia . p̃poni
nullatenus possit: Nã multi
& nullorũ sibi malorũ conscii:
et tamen in danti ardoris
afflictione se exserunt: acsi
peccatis omĩbus angusten-¬
tur: Cuncta etiã licita res-¬
puunt. ad despectũ mundi
sublimider accingunt᷑: lice¬
re sibi nolunt om̃e qđlib&e:
Bona sibi amputant etiam
concessa: Contẽpnunt uisibi¬
lia: inuisibilibꝰ acenduntur:
Lamentis gaudent: in cun¬
ctis semet ipsos humiliant:
& sicut nonnulli peccata ope¬

Expanded text:
in coelo, quia et dux in praelio in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui, post fugam reversus, hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit, et nunquam aliquid fortiter gessit. Sic agricola illam amplius terram amat quae post spinas uberes fruges profert, quam eam quae nunquam spinas habuit et nunquam fertilem messem producit. 5. Sed inter haec sciendum est quia sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt, ac si peccatis omnibus coangustentur. Cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, licere sibi nolunt omne quodlibet, bona sibi amputant etiam concessa, contemnunt visibilia, invisibilibus accenduntur, 1603 lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant; et sicut nonnulli peccata ope
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq hi qui nullis se op¬
pressos peccatorũ molibus
creclunt : stant quidẽ in
uia iusticiȩ. nulla illicita
perpetrant: sed tamen ad
celestẽ patriã anxie non
anhelant: Tantoq sibi in
rebus licitis usum prebent:
quanto se perpetrasse nulla
illicita meminerunt Et
plerũq pigri remanent ad
exercenda bona precipua:
quia ualde sibi securi sunt.
quod nulla cõmiserint mala
grauiora: At contra ñ nũquã
hi qui se aliqua illicita egis¬
se meminerunt: ex ipso suo
dolore cõpuncti in ardescun
ad amorem dĩ: seseq in
magnis uirtutibꝰ exercent:
cuncta ȩdificia scĩ certami¬
nis appetunt: Omĩa mundi
cderelinquiint: honores fu¬
giunt: acceptis contumeliis
lȩtantur : Fla grant deside¬
rio: ad cȩlestem patriam
anbelant & quia se erras¬
se a dõ consiclerant: dãpna
prececdentia lucris sequen¬
tibꝰ recõpensant Mauis ergo
de peccatore conuerso quam
de stante iusto gaudiũ fit

Expanded text:
plerumque hi qui nullis se opplerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse nulla illicita meminerunt. Et plerumque pigri remanent ad exercenda bona praecipua, quia valde sibi securi sunt quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti, inardescunt in amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent, cuncta difficilia sancti certaminis appetunt, omnia mundi derelinquunt, honores fugiunt, acceptis contumeliis laetantur, flagrant desiderio, ad coelestem patriam anhelant; et quia se errasse a Deo considerant, damna praecedentia lucris sequentibus recompensant. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit
Abbreviated transcription (Latin):
cos & uicinos licens eis: Con¬
gratulamini michi: quia inue¬
ni ouẽ quȩ perierat: Inuenta
oue ad domũ redit: quia
pastor nr̃ reparato homine
ad regnũ cęleste rediit:
Ibi amicos & uicinos inuenit:
illos uidelicet angłorũ choros:
qui amici eiꝰ sunt : quia uolun-¬
tatẽ eiꝰ continue in sua sta-¬
bilitate custodiunt: Ticini
quoq eiꝰ sunt: quia claritate
uisionis illiꝰ sua assiduitate
perfruuntur: & notandũ qđ
non clicat congratulamini
inuentȩ oui: sed michi Quia
uidelicet eiꝰ gaudium est
uita nr̃a: & cũ nos ad cęlũ
reducimur: sollẽpnitatem
leticie illiꝰ implemꝰ: Dico
uobis quod ita gaudium
erit in cęlo. suꝑ uno pecca-¬
tore pęnitentiam agente
quã supra nonaguita nouẽ
iustos qui ñ indigent pęniten-¬
tia: Considerandũ nobis ẽ.
fr̃s mei. cur dñs plus de con-¬
uersis peccatoribꝰ. quam de
stantibꝰ iustis in cęlo gaudiũ
esse fateatur. ⁊ nisi hoc quod
ipsi per cotidianũ uisionis
experunentũ nouimus: quia

Expanded text:
 vicinos, dicens illis: Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam quae perierat. Inventa ove ad domum redit, quia Pastor noster, reparato homine, ad regnum coeleste rediit. Ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt. Vicini quoque ejus sunt, quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur. Et notandum quod non dicit Congratulamini inventae ovi, sed Mihi, quia videlicet ejus gaudium est vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae ejus implemus 4. Dico vobis quod ita gaudium erit in coelo super uno peccatore uper nonaginta novem justis qui non indigent poenitentia. Considerandum nobis est, fratres mei, cur Dominus plus de conversis peccatoribus quam de stantibus justis in coelo gaudium esse fateatur, nisi hoc quod ipsi per quotidianum visionis experimentum novimus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
amicȩ uel uicinȩ nisi illȩ
potestates cȩlestes sunt. iam
superius dictȩ: Quȩ tanto
suꝑnȩ sapientiȩ iuxta sunt.
quanto ei ꝑ grãm continuȩ
uisionis appropinquant: Sed
inter hȩc nequaquã relinque¬
re neglegenter debemus: cur
ista mulier per quã dĩ sapien¬
tia figuratur decẽ draginas
habuisse perhibetur: Ex quibꝰ
unã perdidit: quã cũ quȩrerae
inuenit: Angłorũ quippe
et hominũ naturã: ad cog¬
noscendũ se dñs condidit:
Quã dũ consistere ad ȩter¬
nitatẽ uoluit: eã proculdu
bio ad suã similitudinem
creauit Decẽ uero dragmas
haburt mulier: quia nouẽ suñ
orlines angłorũ: Sel ut cõple¬
retur electorũ numerus: homo
decimus est creatus: Qui a con¬
ditore suo nec post culpã periit:
quia hunc ȩterna sapientia per
carnẽ miraculis coruscans. ex
lumine testę reparauit: Nouẽ
quia uidelicet esse destante sa¬
cro eloquio scimus angełos:

Expanded text:
el vicinae nisi illae potestates coelestes sunt, jam superius dictae? Quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae visionis appropinquant. Sed inter haec nequaquam relinquere negligenter debemus cur ista mulier, per quam Dei sapientia figuratur, decem drachmas habuisse perhibetur, ex quibus unam perdidit, quam cum quaereret invenit. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam probio ad suam similitudinem creavit. Decem vero dragmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum; sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. Novem quia videlicet esse, testante sacr
Abbreviated transcription (Latin):
aiumo ȩterna proponant᷑:
ut dũ illic e̾e̾ conspicit &
amplius quod diligat. et
ampliꝰ quod pertunescat.
hic onuĩno non hereat Ad
hȩc agencla habemꝰ media¬
torẽ dei & hominũ adiuto¬
rem nr̃m: per quẽ citius
cuncta obtinebimus si ad il¬
lum uero amore Flagramus.
qui uiuit & regnat cũ eo¬

Expanded text:
animo aeterna proponantur, animo aeterna proponantur, ut dum illic esse conspicit et amplius quod diligat, et amplius quod pertimescat, hic omnino non haereat. Ad haec agenda habemus mediatorem Dei et hominum adjutorem nostrum, per quem citius cuncta obtinebimus, si ad illum vero amore flagramus, qui vivit, et regnat cum
Abbreviated transcription (Latin):
corpori eiꝰ quod suꝑpositum
fuerat: mutari debuisset:
Quod uidelicet marmor cor¬
pori eiꝰ suꝑpositũ dũ fuisset
ablatũ. tanta ex eiꝰ corpore
fraglantia odoris manauit:
acsi ex putrescente carne
illius pro uermibꝰ a roma
ferbuissent bu
ut e uicino exemplo osten¬
derem. posse non nullos et
scłarẽ habitũ gerere: & scła¬
rem animũ nonhabere
Quos enĩ tales in mundo
necessitas ligat: ut ex om̃i
parte exus a mundo non
possuit: sic debent ea quȩ
mundi sunt tenere. ⁊ ut
damen eis nesciant ex men¬
tis fractione succumbere
Hec ergo cogitate: & cũ re¬
linquere cuncta quȩ mun¬
di sunt non potestis: exte¬
riora bene exterius agite.
sed ardenter interius ad ęt̃¬
na festinate Nichil sit qđ
desideriũ ur̃ę mentis re¬
tardet: nulluis uos rei in
hoc munclo delectatio un¬
plicet. Si bonũ diligitur:
mens in bonis melioribris
id est in cęlestibꝰ. delectet᷑:
Si malũ metuitur: mala

Expanded text:
rmor quod superpositum rmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex ejus corpore fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescenti carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. ut e vicino exemplo ostendere possem nonnullos et saecularem habitum gerere, et saecularem animum non habere. Quos enim tales in mundo necessitas ligat, ut ex omni parte exui a mundo non possint, sic debent ea quae mundi sunt tenere, ut tamen eis nesciant ex mentis fractione succumbere. Hoc ergo cogitate, et cum relinquere cuncta quae mundi sunt non potestis, exteriora bene exterius agite, sed ardenter interius ad aeterna festinate. Nihil sit quod desiderium vestrae mentis retardet, nullius vos rei in hoc mundo delectatio implicet. Si bonum diligitur, mens in bonis melioribus, id est in coelestibus delectetur. Si malum metuitur, mala
Abbreviated transcription (Latin):
patus Agebat terrena et
tẽporalia. sed ut plus ex fine
eiꝰ claruit: magis ex debito
quã ex intentione: Nã cum
grauissima aeris tẽpestas ob-¬
sisteret: ne ad sepeliendum
duci potuisset: eũ q coniux
sua cũ fletu uel iementissi.¬
mo. requireret dicens. quid
faciã quo modo de ad sepe¬
liendũ eicio: quȩ ostium
domus huiꝰ egrͣedi p̃ nimia
tẽpestate. non possũ : Iunc
ille respondit: Noli mulier
flere: quia mox ut ego de-¬
functus fuero aeris sereni¬
tas redit Cuiꝰ protinus et
uocẽ mors: & mortẽ sereni¬
tas est secuta: Cuiꝰ manus
ac pedes. podagre humore
tumesrentes: &̃ uersi in uul¬
neribus fuerant: & ꝓfluente
sarae patebant: Sed cũ cor¬
pus illius ex more ad lauan¬
dũ fuisset detectũ. ita ma¬
nus pedesq illiꝰ sani reperti
sunt: acsi um quã uulneris
nichil habuissent Ductus
itaq ac sepultus ẽ: eiꝰq con¬
iugi uisum ẽ. ut quarto die
in sepulchro illiꝰ manmor¬

Expanded text:
patus, agebat terrena et patus, agebat terrena et temporalia; sed ut plus ex fine ejus claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam cum, gravissima aeris tempestas obsisteret ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque conjux sua cum fletu vehementissimo requireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? Tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, aeris serenitas redibit. Cujus protinus et vocem mors, et mortem serenitas est secuta. Cujus manus ac pedes podagrae humore tumescentes, et versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed cum corpus illius ex more ad lavandum fuisset detectum, ita manus pedesque illius sani reperti sunt, ac si unquam vulneris nihil habuissent. 1627 Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius ma
Abbreviated transcription (Latin):
relinquat Mundo quoq uti¬
tur. sed quasi ñ utitur: qui
& necessaria cuncta exterius.
ad uite suȩ ministeriũ redi¬
git:ͥ & tamen hȩc eadẽ non
siuit suȩ menti dñaris ut
subiecta foris seruiant: et
nũquã intentionẽ aninu
ad alia tendentes frangant:
Quicũq igitur tales sunt:
eis profecto derrena omnia.
ñ ad desideriũ. sed ad usũ
ad sunt: Quia rebus quidem
necessariis utuntur: sed
nichil habere cũ peccato cu¬
piunt: De ipsis quoq rebus
habitis. cotidie mercedes
adquirunt: & plus gaudeq̃
bono opere. quã bona posses¬
sione Ac ne aliquibꝰ ista dif¬
ficilia esse uideantur: rem
de persona refero: quã multi
uidelicet rem: ipse ante tri¬
enniũ in centũ cellensi ur¬
be a personis fidelibꝰ didici
Nuꝑ namq in eadẽ ciuitate
theofanius comes fuit: iur
misccłi ȩ actibꝰ deditus: boiis
operibus intentus : hospitali¬
tatẽ precipue studens. exer¬
cendi comitatus actibus occu¬

Expanded text:
relinquat. Mundo quoque utirelinquat. Mundo quoque utitur, sed quasi non utatur, qui et necessaria cuncta exterius ad vitae suae ministerium redigit, et tamen haec eadem non sinit suae menti dominari, ut subjecta foris serviant, et nunquam intentionem animi ad alta tendentis frangant. Quicunque ergo tales sunt, eis profecto terrena omnia non ad desiderium, sed ad usum adsunt, quia rebus quidem necessariis utuntur, sed nihil habere cum peccato cupiunt. 1626 De ipsis quoque rebus habitis quotidie mercedes acquirunt, et plus gaudent bono opere quam bona possessione. 13. Ac ne aliquibus ista difficilia esse videantur, rem de persona refero quam multi videlicet rem ipse ante triennium in Centumcellensi urbe a personis fidelibus didici. Nuper namque in eadem civitate Theophanius comes fuit , vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendi comitatus actibus occu
Abbreviated transcription (Latin):
& qui emunt tanquam non
possiclentes: & qui utuntur
hoc mundo tanquã non u¬
tantur: Preterit enĩ figura
huiꝰ mundi: Uxorẽ namq
habet. sed quasi non habets.
qui sic scit debita carnis
exsoluere: ut tamen ꝑ eã
mundo tota mente ñ coga-¬
tur in herere: Nã cũ isclem
rursũ egregius prelicator
dicat: qui habet uxorẽ cogi¬
tat quȩ sunt huius muncdi.
quomodo placeat uxori: il¬
le uxorẽ habens quasi non
habet: qui sic studet place-¬
re coniugi: ut tamen uon
displiceat conditori: Flec
quoq sed tanquã non flet.
qui sic tẽporalibꝰ dãpnis af¬
fligitur. ut tamen de ȩt̃ns
lucris semꝑ animũ consolet᷑.
Gauedet uero. sed tanquam
non gaudet : qui sic de tẽ¬
poraliꝰbus bonis hilarescit:
ut tamen semꝑ tormenta
perpetua consideret & in
hoc quod mentẽ gaudio
subleuat: hane continuo
pondere prouidi timoris
prȩmat: Emit autẽ. sed
quasi ñ possidens: qui et
ad usũ terrena p̃parat:¬
& tamen cauta cogitatione
preuidet: qđ hȩc citius

Expanded text:
t tanquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tanquam non utantur; praeterit enim figura hujus mundi . Uxorem namque habet, sed quasi non habens, qui sic scit debita carnis exsolvere, ut tamen per eam mundo tota mente non cogatur inhaerere. Nam cum idem rursum egregius praedicator dicat: Qui habet uxorem, cogitat quae sunt hujus mundi, quomodo placeat uxori , ille uxorem habens quasi non habet, qui sic studet placere conjugi, ut tamen non displiceat conditori. Flet quoque, sed tanquam non defleat, qui sic temporalibus damnis affligitur, ut tamen de aeternis lucris semper animum consoletur. Gaudet vero, sed tanquam non gaudeat, qui sic de temporalibus bonis hilarescit, ut tamen semper tormenta perpetua consideret; et in hoc quod mentem gaudio sublevat, hanc continuo pondere providi timoris premat. Emit autem, sed quasi non possidens, qui et ad usum terrena praeparat, et tamen cauta cogitatione praevidet quod haec citius
Abbreviated transcription (Latin):
ȩterna peruentione Quasi ex
latere respiciatur: quicquid in
hunc mundũ agitur: Ante nos
autẽ tenclant mentis oculi: dũ
tota urtentione illa conspiciunt :¬
ad quȩ peruenimus Extir¬
pentur funditus uitia: non
solũ ab actu operis: sed etiã
a cogitatione cordis euulsa:
Non uos uoluptas carnis: non
sollicitudo curiositatis: non
agimus: quasi ex quodã m̃tis
latere tangamus Ut t̃rena¬
d placent quelibent. sic nr̃o corpori ser¬
uiant: quatinus cordi mini¬
me obsistant: Non ergo fr̃s
audemus uobis dicere᷑. ut
omĩa relinquatis: sed tamen
si uultis omĩa etiã retinen¬
do relinquitis Si sic tẽporalia
geritis: ut tamen tota mente
ad ȩterna tendatis: Hinc et¬
enĩ paulus apłs dicit. Tẽpus
breue ẽ: reliquũ est. ut qui
habent uxores tanquã non

Expanded text:
aeterna in perventione. Quasi ex aeterna in perventione. Quasi ex latere respiciatur quidquid in hoc mundo agitur. Ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspiciunt ad quae pervenimus. Exstirpentur funditus vitia, non solum ab actu operis, sed etiam a cogitatione cordis evulsa. Non nos voluptas carnis, non sollicitudo curiositatis, non agimus quasi ex quodam mentis latere tangamus, ut terrena quae libent sic nostro corpori serviant, quatenus cordi minime obsistant. Non ergo, fratres, audemus vobis dicere ut omnia relinquatis; sed tamen, si vultis, omnia etiam retinendo relinquitis, si sic temporalia geritis, ut tamen tota mente ad aeterna tendatis. 12. Hinc etenim Paulus apostolus dicit: Tempus breve est: reliquum est ut qui habent uxores tanquam non
Abbreviated transcription (Latin):
ne dũ uocatus excusat: cum
uoluerit intrare ñ ualeat:
Audite quid sapientia per
salomonẽ dicat: Iunc inuoca.¬
bunt me & non exaudiam:
mane cũ surgent & ñ inue¬
nient me: Hinc ẽ. qđ fatue
uirgines: tarde uenientes
clamant: Dñe dñe aperi nob̾
Sed iã tunc aditũ quȩrentibꝰ
dicit᷑ Am̃ dico uob̾. nescio uos¬
rlinquere omĩa. debemꝰ: curas
mundi postponere:⁊ solis deside¬
riis eternis inhiare: Sed hȩc
paucis data sunt: Ammonere
uos uolo. ut relinquatis omĩa:
sed ñ presumo Si ergo cuncta
muncli relinquere ñ potestis:
sic tenete quȩ huiꝰ mundi sunt.
lit tam̃ ꝑ ea ñ teneamini in
mundo:⁊ ut terrena res posside¬
atur non possideat: ut sub iñ¬
tis ur̃e sit domunio. quod ha¬
betis Nisi mens ur̃a derrenia¬
łũ rerũ amore uincit᷑. a rebus
sus magis ipsa possideatur:
Sit ergo res tẽporalis in usu:
ȩterna in cdesiderio: Sit res
tẽp oralis in itinere: desideret᷑

Expanded text:
ne dum vocatus excusat, cum ne dum vocatus excusat, cum voluerit introire non valeat. Audite quid Sapientia per Salomonem dicat: Tunc invocabunt me, et non exaudiam: mane consurgent, et non invenient me . Hinc est quod fatuae virgines tarde venientes clamant: Domine, Domine, aperi nobis; sed jam tunc aditum quaerentibus dicitur: Amen, dico vobis, nescio vosrelinquere omnia debemus, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare? Sed haec paucis data sunt. 11. Admonere vos volo ut relinquatis omnia, sed non praesumo. Si ergo cuncta mundi relinquere non potestis, sic tenete quae hujus mundi sunt, ut tamen per ea non teneamini in mundo; ut terrena res possideatur, non possideat; ut sub mentis vestrae sit dominio quod habetis, ne si mens vestra terrenarum rerum amore vincitur, a rebus suis ipsa magis possideatur. Sit ergo res temporalis in usu, aeterna in desiderio; sit res temporalis in itinere, desideretur
Abbreviated transcription (Latin):
aperto opere potuit : decer.¬
uit esse fidelis coniunx
Qui ergo huiꝰ mandi aduer¬
sitatibus fracti: aed dĩ amo¬
rem redeunt: atq a p̃sentis
uitȩ desideriis corriguntur.
quid isti fr̃s hm̃i. nisi cõpel¬
luitur ut intrent: Sed ualde
est tremenda sentenia: quȩ
protinus sub infertur: Intenta
hanc cordis aure percipite
fr̃s: & dñi mei In quantũ
peccatores fr̃s mei: in quantũ
iusti dñi mei Intenta hanc
aure percipite: ut tanto eã
minus sentiatis in examine.
quanto nunc auditis formi¬
dolosius in p̃dicatione Ait
enĩ: Dico autẽ uobis: quod
nemo uirorũ illorũ qui uo¬
cati sunt gustabit cȩnã meã
Ecce uocat per ses uocat per
angłosꝰ uocat per patres ⁊
uocat per ꝓpħas. ⁊ uocat per
apłosł uocat per pastores: uo¬
cat etiã ꝑ nos: uocat plerũq
ꝑ miracula uocat plerũq per
flagella aliquando ꝑ muncdi
huiꝰ prospera: uocat aliouando
ꝑ aduersa: Nemo contẽpnat

Expanded text:
aperto opere potuit, deceraperto opere potuit, decernit esse fidelis conjux. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti, fratres mei, nisi compelluntur ut intrent? 10. Sed valde est tremenda sententia quae protinus subinfertur. Intenta hanc cordis aure percipite, fratres et domini mei: in quantum peccatores, fratres mei; in quantum justi, domini mei. Intenta hanc aure percipite, ut tanto eam minus sentiatis in examine, quanto nunc auditis formidolosius in praedicatione. Ait enim: Dico autem vobis quod nemo virorum illorum qui vocati sunt gustabit coenam meam. Ecce vocat per se, vocat per angelos, vocat per patres, vocat per prophetas, vocat per apostolos, vocat per pastores, vocat etiam per nos, vocat plerumque per miracula, vocat plerumque per flagella, vocat aliquando per hper adversa: nemo contemnat,
Abbreviated transcription (Latin):
possumus: quia hoc quod
male quȩrimus. adipisci ꝓ¬
hibemur: & sequetur ama-¬
tores suos & non apprehen¬
det eos: quȩ ret. & ñ uiue¬
niet eos: Quia malignas
sp̃s quibꝰ se in suis deside¬
riis anima subdidit: ad
desideriorũ suorũ effectũ
nunime cõprehendit: Sed
de hac salubri aduersitate.
quanta utilitas nascatur:
adiungit cũ subdit᷑ & dicit
Uaclã &e reuertar ad urũ
meũ priorẽ: qui a bene mͥ
erat tunc magis quã nunc:
Postquã ergo uias suas spi-¬
nis septas inuenit : postquã
amatores suos apprehendere
non ualet. ⁊ ad amorẽ uiri
prioris redit: Quia plerũq
postquã in hoc mundo non
possumꝰ obtinere quȩ uolu¬
mus. postquã in terreius
desideriis de inpossibilitate
lassamur: tunc ad mentem
dm̃i reducimus: tunc placa¬
re̾ incipit qui displicebat
Et is cuiꝰ nobis amara fu¬
erant precepta : repente dul¬
cescit in memoria ꝙ pecca¬
trix anima quȩ aclultera
conata est esse nec tamen

Expanded text:
possumus, quia hoc quod possumus, quia hoc quod male quaerimus adipisci prohibemur. Et sequetur amatores suos, et non apprehendet eos; quaeret, et non inveniet eos; quia malignos spiritus quibus se in suis desideriis anima subdidit ad desideriorum suorum effectum minime comprehendit. Sed ex hac salubri adversitate quanta utilitas nascatur adjungit cum subditur: Et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc. Postquam ergo vias suas spinis septas invenit, postquam amatores suos apprehendere non valet, ad amorem viri prioris redit, quia plerumque postquam in hoc mundo non possumus obtinere quae volumus, postquam in terrenis desideriis de impossibilitate lassamur, tunc ad mentem Deum reducimus, tunc placere incipit qui displicebat; et is cujus nobis amara fuerant praecepta repente dulcescit in memoria; et peccatrix anima quae adultera conata est esse, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
suos: & ñ apprehendet eos
Queret & non inueniet eos:
& dicit. Uadã & reuertar
ad uirũ meũ priorẽ: quia
bene nuchi erat tunc ma¬
gis quã nunc Uir unius¬
cuiꝰq fidelis animȩ ds̃ ẽ:
quia hȩc iuclelicet ei est
coniuncta per fidẽ Sed illa
quȩ coniuncta clȩo fuerat
anima: amadores suos seqͥt᷑
quando mens que iã ꝑ fidẽ
credidit adhuc se inmun¬
dis spiritibꝰ in operatione
substernit. Muncli głam
querit : carnali delectatio¬
ne pascitur : exquisitis uo¬
luptatibꝰ uutritur Sed
plerũq omp̃s cls̃ talem
animã miscdider respicit:
& eiꝰ uoluptatibꝰ amaritu¬
dines permiscet Unde
sequitur Ecce egd sepiã
uias tuas spinis: Uie enĩ
nr̃e spinis septȩ sunt:
quando in hoc qrł male¬
cupimus. dolorũ puncti¬
ones inuenimus: & sepiã
eas maceria: & semitas suas
non inueniet Uiȩ nr̃e ma-¬
ceria sepiuntur : cũ delide¬
riis nr̃is durȩ in hoc mundo
obiectiones resistunt Et
semitas nr̃as inuenire non

Expanded text:
endet eos; quaeret et non inveniet eos, et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc . Vir uniuscujusque fidelis animae Deus est, quia haec videlicet ei est conjuncta per fidem. Sed illa, quae conjuncta Deo fuerat anima, amatores suos sequitur, quando mens quae jam per fidem credidit, adhuc se immundis spiritibus in operatione substernit, mundi gloriam quaerit, carnali delectatione pascitur, exquisitis voluptatibus nutritur. Sed plerumque omnipotens Deus talem animam misericorditer respicit, et ejus voluptatibus amaritudines permiscet. Unde dicit: Ecce ego sepiam vias tuas spinis. Viae enim nostrae spinis septae sunt, quando in hoc qcupimus dolorum punctiones invenimus. Et sepiam eas maceria, et semitas suas non inveniet. Viae nostrae maceria sepiuntur cum desideriis nostris durae in hoc mundo objectiones resistunt. Et semitas nostras invenire non
Abbreviated transcription (Latin):
ant: Occultis enĩ fortasse
sibi cogitationibꝰ dicunt. ex¬
cusare nolumus: Ad illud
enĩ suꝑnę refectionis conui¬
uiũ: & uocari & peruenire
gratulamur: Loquentes uob
talia mentes ur̃ȩ uerum di¬
cunt : si non plus terrena
quã cȩlestia diligunt: si ñ
amplius rebus corporalibus.
quam spũalibꝰ occupantur:
Unde hic quoq ipsa excu¬
santiũ causa subiungitur.
cũ protinus subinfertur.
P̾rimus dixit. Uillã emi: et
necesse habeo exire: & uide¬
re illã: Rogo te: habe me
excusatũ: Quid ꝑ uillã nisi¬

Expanded text:
ant. Occultis enim fortasse ant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium 1621 causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam; rogo te, habe me excusatum. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
in cena dei ille uobis singu¬
laris agnus ẽ. occisus: Sed quid
agimus: quia hoc qđ subiun¬
gitur. adhuc fieri a multis
uidemus : Et ceperunt siul
om̃s excusare: Offert ds̃ qđ
rogari debuit : non rogatus
clare uult. quod uix separa¬
re poderat . quia dignaretur
largiri postulatus Contẽpni¬
tur ueroꝰ paratas delitias re¬
fectionis ȩternȩ denuntiat.
& tamen simul om̃s excusas
Ponamus ante oculos mentis
minima: ut possimus digne
pensare maiora: Si quispiã
potens ad iniutandum quẽ¬
libet pauperẽ mitteret: quid
fr̃s rogo quid pauper ille fe¬
cisset: nisi de eacdẽ sua inuita¬
tione gauderet: responsũ hu¬
milem redderet⁊ uestem
mutaret: ire quam totius
feestinaret. ne prior se ad po¬
tentis conuiuiũ alter occur¬
reret : Homo ergo diues in¬
uitat: & pauꝑ occurrere festi¬
nat: Ad dei inuitamur conui-¬
uiũ: & excusamus Sed ecce
inter hȩc estuare possum:
quid sibi corda ur̃a responde¬

Expanded text:
in coena Domini ille vobis singuin coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? Et coeperunt omnes simul excusare. Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur; paratas vero delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare majora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, fratres, rogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra responde
Abbreviated transcription (Latin):
in loco despiciat: & si ad in¬
uitandũ nequaquã dignus
appareo: sed tamen magnȩ
sunt delicię quas promitto:
Sepe fr̃s mei solet euenire
quod dicoiꝰ ut persona potens
famulũ habeat despectum:
Cũq ꝑ eũ suis. uel forte ex
traneis aliquod responsum
mandat: non despicit᷑ ꝑsona
loquentis serui: qui a seruat᷑
in corde reuerentia mittentis
dñi: Nec pensant. qui audi¬
unt ꝑ que: sed quid uel
a quo aucliant: Ita ergo fr̃s.
ĩta uos agite & si nos forsitan
digne despicitis: in mente
tamen ur̃a: uocantis dñi reue¬
rentiã seruate: Conuiue fieri
sũmi patrisfamilias libenter
obędite: corda ur̃a discutite.
atq ex eis mortale fastidium
pellite Ad repellendũ nãq
fastidiũ ur̃m: iã parata sunt
omĩa: Sed si adhuc carnales
estis: Fortasse epulas carnales
inquiritis: Ecce ipsȩ carnales
epulȩ: in spũali uobis alim̃to
conuerse sunt: Ad abstergen¬
dũ namq mentis ur̃ȩ fastidiũ:

Expanded text:
in loco despiciat. Et si ad inin loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde reverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium
Abbreviated transcription (Latin):
Nos in quos fines scłarũ de¬
uenerunt. Si ergo iã hora cęnȩ
est cũ uocamur: tanto minus
debemus excusare coniino
dei: quanto propinquasse iã
cernimus finẽ scłi Quo erum
pensamus quia nichil ẽ. quod
restac: eo debenius ꝑtimescere:
ne tempus gr̃ę quod presto est
pereat: Id circo autẽ hoc conui¬
uiũ dei non prandium. sed
cęna uocatur: quia post pran¬
diũ cena restat: post cęnam
uero: conuiuiũ nullẽ restat:
& quia ęternũ coniuiuiũ nobis
extremũ preparabitur. rectum
fuit ut hoc non prandium
sed cęna uocaretur: Sed quis
per hunc seruũ qui a patre-¬
familias ad inuitandũ miti¬
tur nisi predicatorũ ordo
signatur: De quo uidelicet
ordine quãuis adhuc indigni
existimus. quãuis peccatorũ
tamen in istis diebꝰ sumus:
Et cũ de ędi ficatione ur̃a
aliquid uobis loquor: hoc ẽ.
quod ago Seruus enĩ sum
sũmi patrisfamilias: Cũ uos
aminoneo a contẽptu scłi.
inuitare uos uenio ad cȩnã
dei: Nemo propter me hoc

Expanded text:
s in quos fines saeculorum devenerunt . Si ergo jam hora coenae est cum vocamur, tanto minus nos debemus excusare convivio Dei, 1620 quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coena vocatur, quia post prandium coena restat, post coenam vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni existimus, quamvis peccatorum tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificatione vestra aliquid vobis loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tas xp̃o a patre data est omĩs
carnis: sccłm hominẽ indelli-¬
gendũ est. Sicut ergo dedisti¬
ei potestatẽ inquit omis carnis.⁊
ita te glorificet filiuis: id est
notũ te faciet omi carni quam
dedisti ei Sic erĩ declisti: ut
om̃e quod dedisti ei. det eis ui¬
tam eternã: Hec ẽ. autẽ uita
ȩterna inquit: ut cognoscant
de solũ uerũ dm̃: & quẽ misisti
iħm xp̃m Ordo uerborũ est.
ut te. & quẽ misisti xp̃m iħm
cognoscant solũ uerum deum
et filii. tanquã caritas substan.¬
tialis. & consubstantialis ambo¬
rum: Qm̃ non duo dii pater et
solus uerus deus Nec idem
tamen pater qui filius: nec
idem filius qui pater: nec
ydem sp̃s sc̃s qui pater aut
filius: qm̃ tres sunt. pater
clarificaui suꝑ terrã: opus
consũmaui. quod dedisti mͥ
ut faciam Non ait iussisti.
sed declisti. Ubi cõmendatur
euidens gr̃a: Quid enĩ haboe
quod ñ accepit etiã in uni¬
genito humana natura : An

Expanded text:
tas Christo a Patre data est omnis tas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est; ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeternam. Haec est autem vita aeterna, inquit, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti m , ordo verborum est: Ut te, et quem misisti Jesum Christum, cognoscant solum verum Deum. et Filii, tamquam charitas substantialis et consubstantialis amborum. Quoniam non duo dii, Pater et solus verus Deus. Nec idem tamen Pater, qui Filius; nec idem Filius, qui Pater; nec idem Spiritus sanctus, qui Pater aut Filius: quoniam tres sunt, Pater, clarificavi super terram: opus consummavi quod dedisti mihi, ut faciam. Non ait jussisti, sed dedisti, ubi commendatur evidens gratia. Quid enim habet, quod non accepit, etiam in unigenito humana natura? An
Abbreviated transcription (Latin):
euangeliũ xp̃i factũ est ut ꝑ
filiũ pater in notesceret gentibꝰ
profecto patrem clarificauit et
filius Si autẽ tantũ modo mor¬
tuus fuisset filius. nec resurre¬
xisset: proculdubio nec a patre
clarificatus esset. nec patrem
clarificasset. Nunc autẽ resur¬
rectione clarificatus a patre.
resurrectionis suȩ p̾dicatione
clarificat patrẽ: Hoc quippe
aperit ordo ipse uerborũ clari¬
fica inquit filiũ tuũ: ut filius
tuus clarificet te: tanquã dice¬
ret: resuscita ine: ut in notescas
toto orbe perme: Deinde magis
magisq pandens quomodo cla-¬
rificet patrẽ filius: sicut dedisti
inquit ei potestatẽ omĩs carnis.
ut. omne qđ dedisti ei det eis
uitã ȩternã: Omnẽ carnem
dixit omnẽ hominẽ. a parte
totũ significans: quẽ ad modũ
rursus a parte superiore signi¬
ficatur homo tiͦtus ubi ait
apłs . omĩs anima potestatibꝰ
sublimioribꝰ subclita sit Quid
enĩ clicit omĩs anima: nisi om¬
nis homo: Hoc autẽ quod potes¬

Expanded text:
Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus, profecto Patrem clarificavit et Filium. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potes
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s clare & manifeste eius
aduentũ pronuntiauerunt:
Om̃s nãq hi: habuerunt fideo
Habuerunt enĩ: et prophiam
Et iste beatus centurio fidem
habuit: sed propħiã non habuit:
Idõq dñs aclmirans. in agnificat
fidem eius: suꝑ illũ qui tunc fuit
urł. hoc est super om̃s qui tunc
fuerunt tribus isrł: & non suꝑ
illũ qui ab inatio fuit isrł.
nec suꝑ eos qui postea propħȩ
& iusti inuenti sunt in israhel
Amen dico uobis: nec in israhel
tantam fidem inueni sicut in
gentibus : sicut in barbaris.⁊
sicut in alienigenis Gentes
filiũ dei me inuocant: om̃ipo¬
tentẽ unagenitũ confitentur
Dñm asserunt. & sicut dñm di¬
ligunt: & sicut bene omĩa dis

Expanded text:
omnes clare et manifeste ejus omnes clare et manifeste ejus adventum praenuntiaverunt. Omnes namque hi habuerunt fidem, habebant et prophetiam. Et iste beatus centurio fidem habuit, sed prophetiam non habuit. Ideoque Dominus admirans, magnificat fidem ejus super illum qui tunc fuit Israel, hoc est, super omnes qui tunc fuerunt tribus Israel, et non super illum qui ab initio fuit Israel, nec super eos qui postea prophetae et justi inventi sunt in Israel. Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni, sicut in gentibus, sicut in barbaris, sicut in alienigenis. Gentes Filium Dei me invocant omnipotentem, unigenitum confitentur, Dominum asserunt, et sicut Dominum diligunt
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia: Quomodo ex ore stulto¬
rũ idolis seruientiũ. tam
limpida effulsit fides: Audiers
ergo dñs: admirabatur eũ Q
quod ls̃ unigenitus miratur.
quantũ sit. aut qualiter ine¬
narrabi le. & inȩstiabile per¬
cipere sensu: O carissimi: deo
nichil est mirabile: nec aurũ.
nec diuitiȩ: nec regna nec prin¬
cipatus: Ista omĩa sunt in con¬
spectu eius. tanquã umbra et
sicut nic hil: sicut flos decidens:
Hanc miratur: hanc honorificat:
hanc acceptabilẽ sibi ȩstimat:
dõq conuertens se ad sequen¬
tes turbas: ait. Nm̃ dico uobis
Hoc uere dico uobis: non inuen
tantã fidem in isrł. Ille enim¬
non tantũ credidit dnm: sed &
propħauit de eo: Et apertius
eius iusticiã demonstrauit : et
manifestũ in carne aduentuor
eus prolocutus est. Nisi enim
credidisset en quomodo de eodẽ
propħasset : Sic &e hi : qui de isrł
processerunt: Isrł enĩ & ipsi no¬
minati sunt propħȩ & iusti
dauid. ysaias. & hieremias: hi

Expanded text:
justitia? Quomodo ex ore stultojustitia? Quomodo ex ore stultorum idolis servientium tam limpida effulsit fides? Audiens ergo Dominus admirabatur eum. Et quod Deus unigenitus miratur, quantum sit et quale, et quam inenarrabile et inaestimabile? Percipe sensu, o charissime! quod Deo nihil est mirabile, nec aurum, nec divitiae, nec regna, nec principatus. Ista omnia sunt in conspectu ejus tanquam umbra, et sicut nihil, sicut flos decidens. Hanc miratur, hanc honorificat, hanc acceptabilem sibi aestimat. Ideoque convertens se ad sequentes turbas, dixit: Amen, dico vobis, hoc est, vere dico vobis, non inveni tantam fidem in Isrnon tantum credidit Dominum, sed et prophetavit de eo, et apertius ejus justitiam demonstravit, et manifestum in carne adventum ejus prolocutus est. Nisi enim credidisset ei, quomodo de eodem prophetasset? Sic hi qui de Israel processerunt. Israel etenim et ipsi nominati sunt prophetae et justi, David, Isaias et Jeremias. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
lectus animȩ. o munclicia
tis confessionẽ reuelauit. et
noui testamenti mysterium
declarauit. & eccłiȩ in sese
monstrauit imaginẽ primitiuȩ¬
quȩ ex gentibus dño credentibꝰ
facta est. Ego ait homo sum:
sub potestate regis uel princi¬
pis indignus: Ego habeo sub
potestate mea: milites & seruos
& tu habes scõs sub potestate
tua angelos: sicut milites et
scõs om̃s seruos Ego mando
uiricuiq & facit scđm precep¬
tũ meum: & tu manclas quod
et statim cõpletur: Quod enim
mancdas & dicis: fit: Mandas.
& sine mora perficitur: Omĩs
enĩ creatura seruit tibi: & ideo
dic uerbo. & perficietur ueloci¬
ter: & saluabit᷑ puer meus: O
fides uiri: o religiositas militis.
quomodo te magnificemus.
Odulcissime amice ueritatis:
te admiratur dñs: & tuam in-¬
deficientẽ magnificat fidem
Quomodo de tenebris gentiũ:
tantũ processit lumen: Quomodo
de errore eorũ dm̃ non cognos¬
centiũ. tanta manifestata est

Expanded text:
lectus animae! o munditia lectus animae! o munditia tis confessionem revelavit, et Novi Testamenti mysterium declaravit, et Ecclesiae in sese monstravit imaginem, primitiaeque ex gentibus Domino credentium factus est. Ego, ait, homo sum sub potestate regis vel principis, indignus ego habeo sub potestate mea milites et servos et tu habes sub sanctos sub potestate tua angelos sicut milites et omnes sanctos servos. Ego mando unicuique et facit secundum praeceptum meum: et tu mandas quod et statim completur. Quod enim mandas et dicis, et fit. Mandas, et sine mora perficitur. Omnis enim creatura servit tibi, et ideo dic verbo, et perficietur velociter, et sanabitur puer meus. O fides viri, o religiositas militis, quanto te magnificemus, o dulcissime amice veritatis! Te admiratur Dominus, et tuam indeficientem magnificat fidem. Quomodo de tenebris gentium tantum lumen processit? Quomodo de errore eorum Deum non cognoscentium, tanta manifestata est
Abbreviated transcription (Latin):
sub dectũ meũ intres: Intrat
& nune dñs sub tectũ creden¬
tiũ: duplici figura. uel more:
Nunc enĩ quando scĩ & reli¬
giosi & dõ acceptabiles ȩccłia-¬
rum antistites: sub tectũ tuũ
intrant: tunc ibicdẽ dñs per
eos ingreditur: & tu sic ex sti¬
mes tanquã dnm suscipiens:
Et aliud Quancdo scm sumis
cibũ. quando illuꝰ incorruptũ
accipis ȩpulũ quando uitȩ
pane & poculo frueris. quando
manducas & bibis corpus et
sanguinẽ dñi: tunc dñs sub
tectũ tuũ ingreditur: Et tu
ergo humilians temet ipsum.
inutare hunc centurionem. &
dicito Dñe. non sum dignus.
ut intres sub dectũ meũ ubi
enĩ indigne ingreditur: ibi
ad iuidiciũ ingreditur illi
accipienti: Sed adhuc quid
adicit. ille beatus in sequenti¬
bus : Nã &ego homo sum: sub
potestate constitutus ¶ habeo
sub me milites: & dico huic:
uade. & uadit & alio ueni:
& uenit: & seruo meo fac hoc:
et facit: O prudentia: o in tel¬

Expanded text:
sub tectum meum intres. Intrat sub tectum meum intres. Intrat et nunc Dominus sub tectum credentium duplici figura vel more. Nunc enim quando sancti et religiosi et Deo acceptabiles Ecclesiarum antistites sub tectum tuum intrant, tunc ibidem Dominus per eos ingreditur, et tu sic eximes tanquam Dominum suscipiens. Et aliud, quando sanctum sumis cibum, quando illud incorruptum accipis epulum, quando vitae pane et poculo frueris, quando manducas et bibis carnem et sanguinem Domini, tunc Dominus sub tectum tuum ingreditur. Et tu ergo humilians temetipsum, imitare hunc centurionem et dicito: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Ubi enim indigne ingreditur, ibi ad judicium ingreditur illi accipienti. Sed adhuc quid adjecit ille beatus in sequentibus? Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, et habeo sub me milites, et dico huic, Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. O prudentia! o intel