comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ adueniat regnum tuũ: Nũ aliud poscimꝰ nͥ ut
ueniat & nob̃. qͦd ẽẽ uenturũ ñ dubitamꝰ omib scĩs:
Ergo & hi qui iam sc̃i sunt quid orant. nͥ ut in ea sc̃ĩta¬
tua in cęlo & in t̾ra. uł qͦd in plerisq codicib legit᷑. ma¬
gisq ab orantib frequentatur: sic̃ in cęlo & in t̾ra. God¬
pleriq intelligunt sic̃ sc̃i angłi: & nos faciamus uolun¬
tatẽ tuam. Uult autẽ ille doctor ⁊ martir. celum ⁊ t̾rã
intelligi sp̃m & carnẽ. & hoc nos orare. ut uoluntatẽ dei.
re utraq c̃cordante faciamꝰ. uidit in his u̾bis & alterum
sensum sanissimȩ fidĩ c̃gruentẽ. de qͦ iã supra locuti sumͦꝰ.
ut scilicet ꝓ infidelib qui st̃ adhuc t̾ra. t̾renum tantũ
hominẽ prima natiuitate portantes. orare intelligant᷑
fideles. qͥ celesti homine induti. ñ inm̾ito celi nomine
nuncupant᷑. Ubi euident̾ ostendit & initium fidĩ ẽẽ do¬
num dĩ. quando ñ tantũ ꝓ fidelib. ut augeatur in eiᷤ

Expanded text:
liud poscimus, nisi ut veniat et nobis, quod esse venturum non dubitamus omnibus sanctis? Ergo et hic, qui jam sancti sunt, quid orant, nisi ut in ea sanctitatua in coelo et in terra; vel, quod in plerisque codicibus legitur, magisque ab orantibus frequentatur, sicut in caciamus voluntatem tuam. Vult autem ille doctor et martyr, coelum et terram intelligi spiritum et carnem, et hoc nos orare, ut voluntatem Dei re utraque concordante faciamus. Vidit in his verbis et alterum sensum sanissimae fidei congruentem, de quo jam supra locuti sumus: ut scilicet pro infidelibus qui sunt adhuc terra, terrenum tantum hominem prima nativitate portantes, orare intelligantur fideles, qui coelesti homine induti, non immerito coeli nomine nuncupantur. Ubi evidenter ostendit, et initium fidei esse donum Dei, quando non tantum pro fidelibus ut augeatur in eis
Abbreviated transcription (Latin):
num ẽ ñ altum saꝑe: s timere. In cogitatione aut̃ sua
uł cadit quisq uł stat. Sicut autẽ apłs ait qͦd in li¬
bro suꝑiore memoraui. ñ sumꝰ idonei cogitare aliquid
quasi ex nob̃ma ipsis: s sufficientia nr̃a ex dõ ẽ. Quẽ

Expanded text:
num est non altum sapere, sed timere . In cogitatione autem sua num est non altum sapere, sed timere . In cogitatione autem sua vel cadit quisque, vel stat. Sicut autem Apostolus ait, quod in libro superiore memoravi, Non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex D
Abbreviated transcription (Latin):
qr in hac re sic̃ iusta ẽ ira ei. sic̃ magna ẽ miscđia eius
nem ñ dedit: Cur putas. nͥ qr ñ mentitur qͥ dic̃. ex nob̃
xierunt. s ñ erant ex nobis ÷ Nam si fuissent ex nobis:
mansissent utiq nobiscum. Numqͥd gͦ hominũ nat᷑e
duȩ sunt : Absit. Si duȩ naturȩ eẽnt: grã ulla ñ eẽt.
Hulli enim daretur gratuita lib̾atio: si naturȩ debita
redaeret᷑. Hominib aut̃ uidet᷑ om̃s qͥ boni apparent fide¬
les. ꝑseuerantiam usq infinẽ acciꝑe debuisse. D̾s autem
melius ẽẽ iudicanit miscere qͣsdam ñ ꝑseueraturos cer¬
to numero sc̃oꝵ suoꝵ. ut quib ñ expedit in huuis uite
temptatione securitas. ñ possint ẽẽ securi. Multos enim
a ꝑniciosa elatione repͥmit. qͦd ait apłs. Qua propt̾ qͥ
uidetur stare: uideat ne cadat. uoluntate autẽ sua ca¬
statuere illum. Non gͦ ipse se ipsũ: s d̾s. uerũtam̃ bo¬

Expanded text:
quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut magna est misericordia ejus, quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut magna est misericordia ejus, finem non dedit? Cur putas, nisi quia non mentitur qui dicit, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum ? Numquid ergo hominum naturae duae sunt? Absit. Si duae naturae essent, gratia ulla non esset: nulli enim daretur gratuita liberatio, si naturae debita redderetur. Hominibus autem videtur, omnes qui boni apparent fideles, perseverantiam usque in finem accipere debuisse. Deus autem melius esse judicavit, miscere quosdam non perseveraturos certo numero sanctorum suorum; ut quibus non expedit in hujus vitae tentatione securitas, non possint esse securi. Multos enim a perniciosa elatione reprimit quod ait Apostolus: Quapropter, qui videtur stare, videat ne cadat . Voluntate autem sua castatuere illum : non ergo se ipse, sed Deus. Verumtamen bo
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas. Et isti qͥdem utriq in bonis sunt. Ueruntamen
quantum ad usticiã speccat & grãm. potest & de reo qͥ libe¬
rat᷑. recte dici reo qͥ aĩpuat᷑. Colle qͦd tuũ ẽ & uade. huic
autẽ uolo: qͥo ñ debet̾ donare. Anñ mͥ licae facere qͦd uolo:
An oculus tuiis neꝗͣ ẽ. qr ego bonus sum: hic ille si dicat
cur ñ ae mͥ: m̾ito audiet. o homo cu quis es qͥ respondeas
dõ: Quẽ certe in uno ur̃m benignissimũ largitorẽ. inte
uͦ exactorẽ iustissimũ. in nullo tam cernis iniustum. Cũ
enĩ ustus eẽt ã si utrũq puniret: qͥ lib̾at᷑ ht̃ unde grãs
oportebat. ut dampnatis ñ omĩb. qͥd om̃ib deberetur
ostenderet. atq ita gratius suã grãm in uasis miscđȩ cõ¬
m̃daret: cur in eadem causa me ꝗͣ illum pot̾i puniet. aut
illum ꝗͣ me poti lib̾abit: Hoc ñ dico. Si queris quare:
qr fateor me ñ inuenire qͥd dicã. S & hoc queris quare:

Expanded text:
iniquitas. Et isti quidem utrique in bonis sunt: verumtamen iniquitas. Et isti quidem utrique in bonis sunt: verumtamen quantum ad justitiam spectat et gratiam, potest et de reo qui liberatur, recte dici reo qui damnatur, Tolle quod tuum est, et vade; huic autem volo quod non debetur donare. An non licet milii facere quod volo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? Hic ille si dicat, Cur non et mihi? merito audiet, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? Quem certe in uno vestrum benignissimum largitorem, in te vero exactorem justissimum, in nullo tamen cernis injustum. Cum ertebat, ut damnatis non omnibus, quid omnibus deberetur ostenderet, atque ita gratius suam gratiam vasis misericordiae commendaret; cur in eadem causa me quam illum potius puniet, aut illum quam me potius liberabit? » Hoc non dico: si quaeris quare; quia fateor me non invenire quid dicam. Si et hoc quaeris quare;
Abbreviated transcription (Latin):
uidex ẽ. Ac ꝑ hoc & gratis ab eo dat᷑ gra. & iusto eꝰ in alis
iudicio demonstrat᷑: quid in eis quib dat᷑ conferat gr̃a.
Hon itaq simꝰ ingrati qͦd scđm placitũ uoluntatis iuȩ
in laudẽ głȩ grẽ suȩ. tã multos lib̾at misericors d̃s. de
tam debita ꝑditione. ut si inde neminẽ lib̾aret. ñ esset
Qͥ ñ lib̾atur: debitum agnoscat. Si in remitcendo debi¬
tum bonitas. in exigendo equitas intelligit᷑: nusꝗͣ ẽ ap̃
dĩ iniquitas inuenit᷑. S cur inquit ñ solũ in paruu¬
lorum. uerũ ẽ ingeminoꝵ un̾a atq eadẽ causa cam
diũsum udicium: Nonne similis questio ẽ. cur in di¬
uersa causa idem iudiciũ ÷ Recolamꝰ gͥ illos oꝑarios
in uinea. qui toto die laborauert̃. & eos qͥ hora nona.
Hempe causa di̾sa ẽ inpensi laboris: & tam̃ idem iuoi¬
cium in redditione mercedis. Numqͥd & hic audierunt
murmurantes a patre familias. nͥ hoc uolo: Ita qͥppe
eius erga alios fuit largitas: ut erga alios mila c̃t

Expanded text:
judex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaque simus ingrati, quod secundum placitum voluntatis suae, in laudem gloriae gratiae suae tam multos liberat misericors Deus de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas intelligitur, nusquam esse apud Deum iniquitas invenitur. 17. « Sed cur, » inquit, « non solum in parvulorum, verum etiam in geminorum una atque eadem causa, tam diversum judicium? » Nonne similis quaestio est, cur in diversa causa idem judicium? Recolamus igitur illos operarios in vinea qui toto die laboraverunt, et eos qui hora una: nempe causa diversa est impensi laboris, et tamen idem judicium in redditione mercedis. Numquid et hic audierunt murmurantes a patrefamilias, nisi, Hoc volo? Ita quippe ejus erga alios fuit largitas, ut erga alios nulla esset
Abbreviated transcription (Latin):
nem peccatoꝵ. scđm diuitias grẽ eiꝰ quȩ abundauit i
eos in omi sapientia & prudentia. ut ostenderet eis
misterium uoluntatis suȩ scđm bonã uoluntatẽ suã
quã ꝓposuit in illo in dispositione plenitudinis tẽpoꝵ
instaurare omĩa in xp̃o quȩ in celis sunt & que in
t̾ris in ipso. In quo ã & sortẽ consecuti sumus: scđm pro.
positum qui uniu̾sa oꝑat᷑. Contra istã u̾itatis tam da¬
ram tubam. quis homo sobriȩ uigilantisq fidĩ uoces

Expanded text:
nem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in eos in omni sapientia et prudentia; ut ostenderet eis mysterium voluntatis suae secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in illo, in dispensatione plenitudinis temporum, instaurare omnia in Christo quae in coelis sunt et quae in terris in ippositum qui universa operatur . Contra istam veritatis tam claram tubam, quis homo sobriae vigilantisque fidei voces
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ c̃cesso sibi dono dĩ: ne inferantur in temptationẽ nemo
scõꝵ ñ tenet usq in finem ꝑseuerantiã sc̃ĩtatis. Heq enĩ
quisꝗͣ in ꝓposito xꝑiano ꝑseuerare desistit: nͥ in tempta¬

Expanded text:
ergo concesso sibi dono Dei, ne inferantur in tentationem, nemo ergo concesso sibi dono Dei, ne inferantur in tentationem, nemo sanctorum non tenet usque in finem perseverantiam sanctitatis. Neque enim quisquam in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit. quȩ ꝑ uniu̾sam tercã q̃ ab eo dioicit oic dumnit¬
te nob̃ debita nr̃a. S attendite quomͦ istos glosissimus¬
martir cypͥanus int̾imat. Cum enim locũ ipsum dñicȩ
orationis exponeret: ait int̾ cȩt̾a. Quã necessarie autẽ
ꝗͣ ꝓuident̾ & salubriter ammnonem᷑ qͦd peccatores sumꝰ.
qͥ ꝓpeccatis rogare compellimur. ut dũ indulgentia de
dõ petitur. c̃scientiȩ suȩ animus recordet᷑. Nequis sͥ qua¬
si innocens placeat. & se extollendo plus ꝑeat: instruit᷑
& docet᷑ peccare se cotidie. dum cotidie ꝓ peccatis iubet᷑
orare. Sic deniq & iohannes in epła sua ponens dixit.
Si dixerimꝰ qr peccatum ñ habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ
Iam uͦ cũ dicunt sci. ne nos inferas in temꝑtationẽ. sed
lib̃a nos a malo. qͥd aliud ꝗͣ ut in scĩtate ꝑseuerent p̃¬
cantur: Nam ꝓfecto c̃cesso sibi isto dĩ dono. qͦd ẽẽ dei
donum cum ab illo poscit᷑. satis aꝑteq monstrat᷑: isto

Expanded text:
eo didicit, dicit, Dimitte nobis debita nostra. Sed attendite quomodo istos gloriosissimus Cyprianus interimat. Cum enim locum ipsum dominicae orationis exponeret, ait inter caetera: « Quam necessarie autem, quam providenter et salubriter admonemur quod peccatores sumus, qui pro peccatis rogare compellimur: ut dum indulgentia de Deo petitur, conscientiae suae animus recordetur. Ne quis sibi quasi innocens placeat, et se extollendo plus pereat, instruitur et docetur se peccare quotidie, dum quotidie pro peccatis jubetur orare. Sic denique et Joannes in Epistola sua ponens dixit, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, n tentationem, sed libera nos a malo ; quid aliud quam ut in sanctitate perseverent, precantur? Nam profecto concesso sibi isto Dei dono, quod esse Dei donum, cum ab illo poscitur, satis aperteque monstratur: isto
Abbreviated transcription (Latin):
his nulla c̃tentio ẽ. donum dĩ eẽ docuisse. Hic gͦ sit huiꝰ
uoluminis t̾minus: ne offendat uniꝰ nimia longitudo.
Am de ꝑseuerantia diligentꝰ disputandũ ẽ. rantię.
Nam & in priore libro cũ ageremꝰ de initio fidĩ: &̃ de hac
aliqua diximus. Asserimꝰ gͦ donum dĩ cẽ ꝑseuerantiam.
qua usq in finem ꝑseuerat᷑ in xp̃o. finẽ autẽ dico: qͦ uita

Expanded text:
his nulla contentio est, donum Dei esse docuisse. Hic ergo sit hujus his nulla contentio est, donum Dei esse docuisse. Hic ergo sit hujus voluminis terminus, ne offendat unius nimia longitudo. am de perseverantia diligentius disputandum est: nam et in priore libro, cum ageremus de initio fidei, etiam de hac aliqua diximus. Asserimus ergo donum Dei esse perseverantiam qua usque in finem perseveratur in Christo. Finem autem dico, quo vita
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc tam bonis ingeniis sic loquimur quasi obtunsis.
qͥb & qͦd nimiũ ẽ. ñ ẽ satis.S dent ueniã. Noua enĩ q̃stio
ad hoc nos compulit. Qͥa cum in priorib opusculis nr̃is
satis idoneis testimoniis egissemus donũ dĩ eẽ ã fidẽ. in¬
uentum ẽ qͦd contͣdiceret᷑ ad hoc ualere illa testimonia. itt
ostendant dĩ donum ẽẽ increm̃tum fidĩ. miciũ uͦ fidĩ qͦ
in xp̃m primitꝰ creditur ab homine ipso et̃. nec ẽẽ donũ
cum in eis dĩ gra quȩ ñ nisi gratuita ẽ p̃dicetur. qͦd uide¬
tis ꝗͣ sit absurdum. Propt̾ qͦd institimꝰ quantũ potuimꝰ
si diutius fecimus. ꝗͣ forsitan uellent hi ꝓpt̾ qͦs fecimus.
hinc ab eis reprehendi parati sumus. dum tam̃ &e si mulco
diutꝰ ꝗ̃ uellent. & si cum fastidio ac tedio intelligentium
fateantur nos fecisse qͦd fecimꝰ: idem &̃ initium fidĩ. sicut
c̃tinentiã. patientiã. iusticiam pietatẽ & cet̾a de quib cũ

Expanded text:
adhuc tam bonis ingeniis sic loquimur quasi obtusis, adhuc tam bonis ingeniis sic loquimur quasi obtusis, quibus et quod nimium est non est satis. Sed dent veniam; nova enim quaestio ad hoc nos compulit. Quia cum in prioribus opusculis nostris satis idoneis testimoniis egissemus, donum Dei esse etiam fidem: inventum est quod contradiceretur, ad hoc valere illa testimonia, ut ostendant Dei donum esse incrementum fidei; initium vero fidei quo in Christum primitus creditur, ab homine ipso esse, nec esse donum cum in eis Dei gratia, quae non nisi gratuita est, praedicetur. Quod videtis quam sit absurdum; propter quod institimus, quantum potuimus, etsi diutius fecimus, quam forsitan vellent hi propter quos fecimus; hinc ab eis reprehendi parati sumus: dum tamen etsi multo diutius quam vellent, etsi cum fastidio ac taedio intelligentium, fateantur nos fecisse quod fecimus, id est, etiam initium fidei, sicut continentiam, patientiam, justitiam, pietatem, et caetera, de quibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ nobiscũ. sic̃ fuit cum patͥb nr̃is. ñ derelinquat nos
nec au̾tat nos a se. inclinet corda nr̃a ad se. ut eam᷑ in oĩb
uiis qus. uł dabo eis cor cognoscendi me. & aures audientes
uł dabo eis cor aliud. & sp̃m nouum dabo eis. Audiant aẽ
illud. sp̃m meum dabo in uob. & faciã ut in iustificatiõib
meis ambuletis. & iudicia mea obseruetis & faciatis. Au¬
diant. a dño corrigunt᷑ gressus uiri. mortalis autẽ quomͦ
intelliget uias suas. Audiant. om̃ĩs uir uidet᷑ sibim& ipsi
iustus: dirigit autẽ corda dñs. Audiant. credidert̃ qͦtq̃t
erant ordinat inuitam ȩt̾nã. Audiant hȩc & alia quȩ¬
cumq ñ dixi. quib ostendit᷑ d̾s ad regnum &̃ celoꝵ & ad
uitã et̾nã parare & conu̾tere hominũ uoluntates. Cogi¬
tate autẽ quale sit. ut credam᷑ ad c̃stituenda regna t̾rena
hominum uoluntates oꝑari dm. & ad capessendũ regnũ
celorum. homines oꝑari uoluntates suas. Multa diximꝰ¬

Expanded text:
noster nobiscum, sicut erat cum patribus nostris: non derelinquat nos, nec avertat nos a se; inclinet corda nostra ad se, ut eamus in omnibus viis ejus ; vel. Dabo eis cor cognoscendi me, et aures audientes ; vel, Dabo eis cor aliud, et spiritum novum dabo eis . Audiant etiam illud, Spiritum meum dabo in vobis, et faciam ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis et faciatis : audiant, A Domino diriguntur gressus viri; mortalis autem quomodo intelligit vias suas ? audiant, Omnis vir videtur sibimetipsi justus; dirigit autem corda Dominus : audiant, Crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam . Audiant haec, et alia quaecumque non dixi, quibus ostendituitam aeternam parare et conuertere hominum uoluntates. cogitate autem, quale sit, ut credamus ad constituenda regna terrena hominum uoluntates operari deum et ad capessendum regnum caelorum homines operari uoluntates suas. CCLXXXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
re cum dño. ac ꝑhoc existimant ad regna t̾rena faci¬
enda dm̃ inclinare. ad regnum uͦ cȩleste obtinendũ. dm̃
ñ inclinare. quorum uoluerit uoluntates: s puto ꝓpt̾
regnũ cęlorum. ñ ꝓpt̾ regnũ t̾renũ eẽ dictũ. Inclina cor

Expanded text:
re cum Deo; ac per hoc existimant ad regna terrena facire cum Deo; ac per hoc existimant ad regna terrena facienda Deum inclinare, ad regnum vero coeleste obtinendum Deum non inclinare quorum voluerit voluntates? Sed puto propter regnum coelorum, non propter regnum terrenum esse dictum, Inc
Abbreviated transcription (Latin):
atur qͦd manus eiꝰ & c̃silium p̃destinauit fieri. frustra
itaq ẽ illud qͦd regnorum & paralypomenon scriptura
teste ꝓbauimus. cũ d̾s uult fieri qͦd ñ nͥ uolentib homi¬
nib oportet fieri. inclinari eorum corda ut hoc uelint.
eo scilicet inclinante. qͥ in nob̃ mirabili mͦ & ineffabili
oꝑatur & uelle. ad causam de qua disserimꝰ ñ ꝑtinere¬
dixert̃. Ꝙd ẽ aliud nichil dicere. & tam̃ contͣdicere : hi¬
si forte cur eis hoc uisum sit. rationẽ uob̃ aliquã reddi¬
derunt. quã uos in lit ceris ur̃is tacere maluistis. S quȩ
illa ẽẽ possit ignoro. An forte qr ostendimus hoc dm̃ egiᷤᷤ¬
se in cordib hominũ. & ad hoc ꝑduxisse quoꝵ ei placu¬
it uoluntates ut rex c̃stitueret᷑ saul siue dauio. idõ hec
exempla causȩ huic conuenire ñ putant. qm̃ ñ ẽ hoc
temporalit̾ regnare in hoc scło. qͦd ẽ in ȩt̾num regna¬

Expanded text:
atur, quod manus ejus, et consilium praedestinavit fieri. Frustra atur, quod manus ejus, et consilium praedestinavit fieri. Frustra itaque etiam illud, quod Regnorum et Paralipomenon scriptura teste probavimus, cum Deus vult fieri, quod non nisi volentibus hominibus oportet fieri, inclinari eorum corda, ut hoc velint, eo scilicet inclinante, qui in nobis mirabili modo et ineffabili operatur et velle, ad causam de qua disserimus, dixerunt . Quid est aliud, nihil dicere, et tamen contradicere? nisi forte cur eis hoc visum sit, rationem vobis aliquam reddiderunt, quam vos in litteris vestris tacere maluistis. Sed quae illa esse possit ignoro. An forte quia ostendimus hoc Deum egisse in cordibus hominum, et ad hoc perduxisse quorum ei placuit voluntates, ut rex constitueretur Saül sive David; ideo haec exempla causae huic convenire non putant, quoniam non hoc est temporaliter regnare in hoc saeculo, quod est in aeternum regna
Abbreviated transcription (Latin):
in his qui ꝑeunt. Qͥb dam qͥdem odor mortis in mortẽ.
qͥb dam autẽ odor uitȩ in uitã. Ecce unde agit miles acer¬
rimus grãs: & defensor inuictissimꝰ grẽ. Ecce unde gr̃as
agit. qr xp̃i bonus odor sunt apłi dõ. & in his qͥ salui fi¬
unt gr̃a eꝰ. & in his qui ꝑeunt iudicio eiꝰ. S: ut minꝰ suc¬
censeatur hec parũ intelligentib: ipse ammonet. cum
adiungit & dicit. Et adhec quis idoneus: uerũ redea¬
mꝰ ad ostii aꝑtionẽ qua initium fidĩ audientiũ significat
apłs dicens. Qd est enim orantes simul & ꝓnob̃̾. ut ds
aꝑiat nob̃ ostium u̾bi. nͥ aꝑtissima demonstratio. &̃ ip¬
sum inicium fidi ẽẽ donum dĩ÷ Non enim orando pe¬
teret᷑ ab eo: nisi ab ipso tribui crederetur. Hoc donum
celestis grẽ in illam purpurariã descenderat: cui sic̃
intendebat in ea quȩ apaulo dicebant᷑. Sic enim uoca¬
batur ut crederet. Agit quippe ds qͦd uult in cordib
hominũ. uł adiuuando uł iudicando. ut cẽ ꝑ eos imple¬

Expanded text:
his qui pereunt, quibusdam quidem odor mortis in mortem, quibusdam autem odor uitae in uitam. ecce unde gratias agit miles acerrimus et defensor inuictissimus gratiae; ecce unde gratias agit: quia Christi bonus odor sunt apostoli deo et in his qui salui fiunt gratia eius et in his qui pereunt iudicio eius. sed ut minus suscenseatur haec parum intellegentibus, ipse admonet, cum adiungit et dicit: et ad haec quis idoneus? uerum redeamus ad ostii apertionem, qua initium fidei audientium significauit apostolus. quid est enim: orantes simul et pro nobis, ut deus aperiat nobis ostium uerbi, nisi apertissima demonstratio etiam ipsum initium fideteretur ab eo, nisi ab ipso tribui crederetur. Hoc donum coelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, cui, sicuintendebat in ea quae a Paulo dicebantur. Sic enim vocabatur ut crederet. Agit quippe Deus quod vult in cordibus hominum, vel adjuvando, vel judicando, ut etiam per eos imple
Abbreviated transcription (Latin):
modum eam sc̃a scriptura euident̾ loquit᷑. ut in p̃de¬
stinatis sine penitentia sint dona & uocatio dĩ: aut
grãm d̃i scãm m̾ita nr̃a dari. confitendum quod
sapiunt pelagiani. Quãnis ista sententia qͦd seꝑe iã diximꝰ
legatur in gestis ep̃oꝵ orientalium: ẽ ipsiꝰ pelagii ore damp¬
nata. Apelagianoꝵ porro heretica ꝑu̾sitate tantũ isti remo¬
ti stͥ. ꝓpt̾ quos hec agimus. ut licet ñdum uelint fateri p̃de¬
stinatos eẽ qui ꝑ dĩ grãm fiant obedientes atq ꝑmaneant.
iam tam̃ fateantur qͥd eoꝵ p̃ueniat uoluntates. quib
dat᷑ hȩc gra. Idõ utiq ne ñ gratis dari credat᷑ gr̃a sic̃ ue

Expanded text:
modum eam sancta Scriptura evidenter eloquitur, ut in praedemodum eam sancta Scriptura evidenter eloquitur, ut in praedestinatis sine poenitentia sint dona et vocatio Dei; aut gratiam Dei secundum merita nostra dari confitendum, quod sapiunt Pelagiani, quamvis ista sententia, quod saepe jam diximus, legatur gestis episcoporum orientalium etiam ipsius Pelagii ore damnata . A Pelagianorum porro haeretica perversitate tantum isti remoti sunt, propter quos haec agimus, ut licet nondum velint fateri praedestinatos esse, qui per Dei gratiam fiant obedientes atque permaneant; jam tamen fateantur, quod eorum praeveniat voluntatem quibus datur haec gratia: ideo utiq
Abbreviated transcription (Latin):
peiores faciamus eos qui ñ intelligunt. dum uolumus
eos qui intelligunt facere doctiores. qui nob̾ aliqͥd tale
tacentib. doctiores quidem ñ fiunt. s nec peiores fi¬
unt. Cum aut̃ res uera ita se ht̃ ut fiat peior nob eã
dicentib. ille qui caꝑe ñ pot̾. nob̾ autẽ tacentib ille
qui pot̃. quid putamus ẽẽ faciendum: Honne dicen
ut ñ solum id ambo ñ capiant. uerum &̃ qui ẽ incel¬
plures discerent. Q enim ẽ capacior ut discat: comag̾
ẽ idoneus ut alios doceat. Instat inimicus gr̃ȩ att
urget modis omĩb ut credat᷑ scđm m̾ita nr̃a dari. ac
sic gra iam ñ sit grã. & nos nolumꝰ dic̾e qͦd teste scͥꝑ¬
tura possumꝰ dicere. Timemus enim uidelicet ne loq̃n¬
tib nob̾ offendat᷑ qͥu̾itatẽ ñ potest caꝑe. & ñ timemꝰ
ne tacentib nob̃ qui u̾itatẽ potest caꝑe falsitate ca¬
piatur. Aut enim sic p̃destinatio ꝑ̃dicanda ẽ. quẽdd¬

Expanded text:
pejores faciamus eos qui non intelligunt, dum volumus pejores faciamus eos qui non intelligunt, dum volumus eos qui intelligunt facere doctiores; qui nobis aliquid tale tacentibus doctiores quidem non fiunt, sed nec pejores fiunt Cum autem res vera ita se habet, ut fiat pejor nobis ean dicentibus, ille qui capere non potest; nobis autem tacentibus, ille qui potest: quid putamus esse faciendum? Nonne potius ut non solum id ambo non capiant, verum etiam qui est intelplures discerent. Quo enim est capacior ut discat, eo magis est idoneus ut alios doceat. Instat inimicus gratiae, atque urget modis omnibus, ut credatur secundum merita nostra dari, ac sic gratia jam non sit gratia : et nos nolumus dicere, quod teste Scriptura possumus dicere? timemus enim videlicet, ne loquentibus nobis offendatur, qui veritatem non potest capere; et non timemus, ne tacentibus nobis, qui veritatem potest capere, falsitate capiatur? 41. Aut enim sic praedestinatio praedicanda est, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
impellit. & capiant qͥ possunt. ne forte cum tacet᷑ ꝓptꝰ as
qui caꝑe ñ possunt. ñ solum u̾itate fraudent᷑: uerum ẽ
falsitate capiant᷑. qui uerum caꝑe qͦ caueat᷑ falsitas pos¬
sunt. facile ẽ enim. immo & utile ut taceat᷑ aliqͥd uer.
ꝓpt̾ incapaces. Nam inde ẽ illud dñi. Adhuc multa
habeo uob̃ dicere. s ñ potestis portare mͦ. Et illuo apłi
ñ potui uob̃ loqui quasi spiritalib s quasi carnalib¬
quasi paruulis in xp̃o lac uob̃ potum dedi ñ escã hon¬
dum enĩ pot̾atis. s nec adhuc qͥdem potestis. quãuis
mͦ qͦdam dicendi fieri possit. ut id qͦd d̾r &e paruulis
lac. & grandib esca sit. Sic̃ in pͥncipio erat u̾bum. & uer¬
bum erat apud dm̃. & d̾s erat u̾bum. quis xp̃ian̾ cace¬
uerum dicendi necessitas. Gausas uerũ tacendi: longũ
ẽ om̃s querere uł inserere. Quarũ tam̃ ẽ hȩc una ne

Expanded text:
impellit; et capiant qui possunt: ne forte cum tacetur propter eos impellit; et capiant qui possunt: ne forte cum tacetur propter eos qui capere non possunt, non solum veritate fraudentur, verum etiam falsitate capiantur, qui verum capere, quo caveatur falsitas, possunt. Facile est enim, imo et utile, ut taceatur aliquod verum propter incapaces. Nam unde est illud Domini, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo ? et illud Apostoli, Non potui vobis loqui quasi spiritquasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis ? Quamvis modo quodam dicendi fieri possit, ut id quod dicitur, et parvulis lac, et grandibus esca sit. Sicut, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , quis christianus taceverum dicendi necessitas. Causas verum tacendi longum est omnes quaerere vel inserere: quarum tamen est et haec una, ne
Abbreviated transcription (Latin):
solum ut credatis in cum. uerum &̃ ut patiamini pro eo:
hoꝵ quippe unum: ꝑtinet ad initium: alterũ ad finem.
Utrũq tam̃ ẽ di donum. qr utrũq dictũ ẽ eẽ donatum.
ꝑtinet ut credatur in xp̃m. qualiscumq inuenta ẽ contͣ¬
dictio. ut donũ dĩ ñ initium. s augm̃tũ fid̃i diceret᷑. Cui
opinioni donante dño satis suꝑq respondimꝰ. Qͥd autẽ
dici pot̾ cur ꝑsenerantia usq infinẽ ñ donet᷑ in xp̃o. cui
donatur pati ꝓ xp̃o. aut ut expressius eloquar. cui dona¬
tur mori ꝓ xp̃o: Nam & petrus apłs donum dĩ hoc ẽẽ
demonstrans: meliꝰ ẽ inquit bene facientes. si uelit uo-¬
luntas dĩ pati. ꝗͣ male facientes. Cum dic̃. si uelit uolun-¬
tas dĩ. ostendit hoc diuinitus donari. nec om̃ĩb sc̃ĩs ut ꝓ¬

Expanded text:
solum ut credatis in eum, verum etiam ut patiamini pro eo ? Horum quippe unum pertinet ad initium, alterum ad finem: utrumque tamen est Dei donum, quia utrumque dictum est esse donatum, d quod ad id pertinet ut credatur in Christum, qualiscumque inventa est contradictio, ut donum Dei non initium, sed augmentum fidei diceretur: cui opinioni donante Domino satis superque respondimus. Quid autem dici potest, cur perseverantia usque in finem non donetur in Christo, cui donatur pati pro Christo, aut, ut expressius eloquar, cui donatur mori pro Christo? Nam et Petrus apostolus donum Dei hoc esse demonstrans: Melius est, inquit, bene facientes, si velit voluntas Dei, pati, quam male facientes . Cum dicit, si velit voluntas Dei: ostendit hoc divinitus donari, nec omnibus sanctis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gra fit ab initio fidi suȩ homo quicũq xp̃ianus. qua gr̃a
homo ille ab initio suo factꝰ ẽ. xp̃c. De ipso spu & hic renat᷑
de quo ẽ ille nat᷑. Eodem sp̃u fit in nob̃ remissio peccatoꝵ:¬
quo sp̃u factum ẽ ut nullum hab̾et ille peccatũ. Hec se d̾s
cẽ faccurum profecco p̃sciuit. Ipsa ẽ gͥ p̃destinatio scõrum.
quȩ in scõscõꝵ maxime claruit. Quam negare qͥs potest
intelligentiũ recte eloquia u̾itatis: Nam & ipsũ dñm gle
inquantũ homo factꝰ ẽ dĩ filiꝰ: p̃destinatũ eẽ didicimus.

Expanded text:
grgrhomo ille ab initio suo factus est Christus, de ipso Spiritu et hic renatus, de quo est ille natus, eodem Spiritu fit in nobis remissio peccatoquo Spiritu factum est ut nullum haberet ille peccatum. Haec se Deus esse facturum profecto praescivit. Ipsa est igitur praedestinatio sanctorum, quae in Sancto sanctorum maxime claruit: quam negare quis potest recte intelligentium eloquia veritatis? Nam et ipsum Dominum gloriae, in quantum homo factus est Dei
Abbreviated transcription (Latin):
inmaculati fucuri eramus. an ut ẽmus. Bñdictꝰ inquit ds
c̃stitutionem ut eẽmus sc̃i & immaculati. Non gͦ quia fu¬
turi eramus: s ut eẽmus. Nempe certum ẽ: nempe mami¬
festum ẽ. Iõ quippe tales futuri eramuis. qr elegit ipse
p̃destinans. ut tales ꝑ grãm eiꝰ eẽmus. Ita nos gͦ bñdix̃ bñ¬
diccione spiritali in cęlestib in xp̃o iħu. sic̃ elegit nos in

Expanded text:
immaculati futuri eramus, an ut essemus. Benedictus, inquit, Deus immaculati futuri eramus, an ut essemus. Benedictus, inquit, Deus constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est: ideo quippe tales eramus futuri, quia elegit ipse, praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Ita ergo nos benedixit benedictione spirituali in coelestibus in Christo Jesu, sicut el
Abbreviated transcription (Latin):
cuti sumus p̃destinati scđm ꝓpositum. qui uniu̾sa
oꝑat᷑ scd̃m consilium uoluntatis suȩ. ut simꝰ in laudẽ
głe euis. quis inquã hec audiat diligent̾ & intelligent¬
& audeat de hac re quam defendimus tam clara u̾ita¬
nͥ p̃destinando : E legit gͦ p̃destinans nos. Num qͥd ele-¬
git impios & immundos: Nam si questio ꝓponatur
utrũ hos eligat. an potiꝰ scõs ⁊ inmaculatos. quid hoꝵ
respondeat quis requirat. ac ñ statim ferat ꝓ scĩs imma¬
culatisq sententiã ÷ Presciebat gͦ ait pelagianus qui eẽnt
idõ eos ante mundi c̃stitutionẽ in ipsa sua p̾scientia qua
tales futuros eẽ p̃sciuit elegit. Elegit gͦ inquit antequã
eẽnt. p̾destinans filios. quos fucuros scos inmaculatosq
p̃sciuit. utiq ipse ñ fec̃ nec se facturum.s ipsos futuros
ẽẽ p̃sciuit. Intueamur gͦ u̾ba apłi. atq uideamꝰ utrum
ꝓpt̾ea nos elegerit ante mundi constitutionẽ q scĩ &

Expanded text:
ositum, qui universa operatur secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus : quis, inquam, haec audiat diligenter et intelligenter, et audeat de hac, quam defendimus, tam clara veritanisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos. Numquid eligeret impios et immundos? Nam si quaestio proponatur, utrum hos eligat, an potius sanctos et immaculatos; quid horum respondeat quis requirat, ac non statim ferat pro sanctis immaculatisque sententiam? 36. « Praesciebat ergo » , ait Pelagianus, « qui futbitrium: et ideo eos ante mundi constitutionem in ipsa sua praescientia, qua tales futuros esse praescivit, elegit. Elegit ergo, » inquit, « antequam essent, praedestinans filios, quos futuros sanctos immaculatosque praescivit: utique ipse non fecit, nec se facturum, sed illos futuros esse praevidit. » Intueamur ergo verba Apostoli, atque videamus utrum propterea nos elegerit ante mundi constitutionem, quia sancti et
Abbreviated transcription (Latin):
& ad corinthios ait. Permanebo autem efesi: usq ad pen¬
thecosten. Ostium enim mͥ aꝑtum ẽ magnũ & euidenᷤᷤ
& adu̾sarii multi. Qͥd hic aliud pot̾ intelligi. nͥ p̃dica¬
to ibi ꝑ eum pͥmitꝰ euangłio. credidisse multos. & mul
uob̾ datum ẽ uosse misterium regni celorum. illis au¬
tem ñ ẽ datum: Ostium gͦ aꝑtum ẽ in eis qͥb datũ ẽ.
adu̾sarii autẽ multi ex eis quib ñ ẽ datum. Itẽq ad
eosdem in scd̃a epła idem apłs. Cum uenissem inquit
dño. ñ habui requiẽ sp̃ui meo qͦd ñ inueni titũ fr̃m ieũ.
s uale illis faciens. exii in macedoniam. Qͥb ualefecit:
nͥ illis qui crediderant: In quoꝵ scilicet cordib: euange¬
lizandi aꝑtum ẽ ostium. Qͥã autẽ adiungat: attendite.
Dõ autẽ inquit grãs. qui semꝑ triumphare nos fac̃ in¬

Expanded text:
et ad Corinthios ait: Permanebo autem Ephesi usque ad Penet ad Corinthios ait: Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten; ostium enim mihi apertum est magnum et evidens, et adversarii multi . Quid hic aliud potest intelligi, nisi praedicato ibi per eum primitus Evangelio credidisse multos, et mulVobis datum est nosse mysterium regni coelorum; illis autem non est datum ? Ostium ergo apertum est in eis quibus datum est: adversarii autem multi ex eis quibus non est datum. 41. Itemque ad eosdem in secunda Epistola idem apostolus: Cum venissem, inquit, domino, non habui requiem spiritui meo, quod non inueni Titum, fratrem meum, sed uale illis faciens exii in Macedoniam. quibus uale fecit, nisi eis qui crediderant, in quorum scilicet cordibus euangelizanti apertum est ostium? quid autem adiungat attendite: deo autem, inquit, gratias, qui sem
Abbreviated transcription (Latin):
qui oꝑatur in uob̃ qui credidistis. Qd ẽ qͦd hinc dõ gr̃aᷤ
agit: Nempe uanum ẽ atq in ane. sicui grãs agit: hoc
ipse ñ fecit. S quia boc uanum & inane ñ ẽ. ꝓfecto ds
cui de hoc oꝑe grãs agit. ipse fec̃. ut cum ꝑcepissent ab
locuti sumus. ñ ut in anit̾ audiant euangłium. s eo
audito conu̾tant᷑ & credant. excipientes ñ ut u̾bum ho
num donum dĩ ẽẽ nos ammonet. cum hoc significet
apłs dicens in epła ad colosenses. orationi instate. uigi¬
lantes in illa cũ gr̃arum actione. Orantes simul & ꝓ
nob̃. ut ds̃ aꝑiat nob ostium u̾bi sui ad loquendum
inisterium xp̃i. Propt̾ qͦd &ẽ uinctus sum. ut manife¬
stem illud. ita ut oportet me loqui. Quomͦ aꝑitur osti¬
um u̾bi. nͥ cũ sensus aꝑitͥ audientis ut credat. & initio
fidĩ facto. ea quȩ ad ȩdificandam salubrem doctrinã
p̾dicant᷑ & disputant᷑ admittat. ne ꝑ inficelitatẽ cordiᷤᷤ
clauso ea quȩ dicuntur improbae ac repellat: unde

Expanded text:
quod operatur in vobis, cui credidistis ? Quid est quod hinc Deo gratias agit? Nempe vanum est atque inane, si cui gratias agit, hoc ipse non fecit. Sed quia hoc vanum et inane non est, profecto Deus cui de hoc opere gratias agit, ipse fecit, ut cum percepissent ab locuti sumus, ut non inaniter audiant Evangelium, sed eo audito convertantur et credant, excipientes non ut verbum hnum donum Dei esse nos admonet, cum hoc significet Apostolus dicens in Epistola ad Colossenses: Orationi instate, vigilantes in illa in gratiarum actione, orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi sui ad loquendum mysterium Christi, propter quod etiam vinctus sum, ut manifestem illud ita ut oportet me loqui . Quomodo aperitur ostium verbi, nisi cum sensus aperitur audientis ut credat, et initio fidei facto, ea quae ad aedificandam salubrem doctrinam praedicantur et disputantur admittat; ne per infidelitatem corde clauso, ea quae dicuntur improbet ac repellat? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Hos om̃s docet uenire ad xp̃m ds. hos enum omnes
uult saluos fieri: & in agnitionem u̾itatis uenire. Nã
si & illos quib stultitia e u̾bum crucis ut ad ap̃m
uenirent docere uoluisset: ꝓculdubio uenirent & ipsi.
Non enim fallit aut fallit̾: qui ait. Omnis qui audit
a patre & didicit: uenit ad me. absit gͦ ut quisꝗͣ ñ ue¬
niat. qui a patre audiuit & didicit. Quare inquiunt
ñ om̃s docit: Si dixgimus quia nolunt discere qͦs non

Expanded text:
s docet venire ad Christum Deus; hos enim « omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . » Nam etsi illos quibus « stultitia est verbum crucis, » ut ad Christum venirent docere voluisset, procul dubio venirent et ipsi. Non enim fallit aut fallitur, qui ait: « Omnis qui audivit a Patre, et didicit, venit ad me . » Absit ergo ut quisquam non veniat, qui a Patre audivit et didicit. Quare, inquiunt, non omnes docet? Si dixerimus quia nolunt discere, quos non
Abbreviated transcription (Latin):
orationes suas. Orat ut increduli credant: d̾s gͦ conu̾tit
ad fidem. Orat ut credentes ꝑseuerent: ds gͦ donat ꝑse¬
uerantiam. usq in finẽ. Hȩc ds facturũ se eẽ p̃sciuit.
Ipsa ẽ p̃destinatio scõrum qͦs elegit in xp̃o ante constitu¬

Expanded text:
orationes suas. Orat, ut increduli credant: Deus ergo convertit orationes suas. Orat, ut increduli credant: Deus ergo convertit ad fidem. Orat, ut credentes perseverent: Deus ergo donat perseverantiam usque in finem. Haec Deus facturum se esse praescivit: Ipsa e
Abbreviated transcription (Latin):
propt̾ ȩccłam quȩ ẽ corpꝰ eꝰ. plenitudo eꝰ. Cum gͦ fit suꝑ
eum manꝰ dĩ ut ñ discedamus a dõ: ad nos utiq ꝑuenit
opus dĩ. Hoc ẽ enim manꝰ dĩ. Quo oꝑe difit ut simꝰ in
xp̃o. ꝑmanentes cum dõ. ñ sic̃ in adã discedentes a deo.
In xp̃o enim sortẽ consecuti sumꝰ. p̃destinati scđ̾m ꝓposi¬
tum eꝰ qui uniu̾sa oꝑat᷑. Man̾ gͥ dĩ ẽ ista ñ nr̃a: ut ñ¬
discedamꝰ a dõ. Manus eiꝰ inquã ẽ. ista qͥ dix̃. T̃imorem
meum dabo in cor eoꝵ : ut a me ñ recedant. Propt̾ qͦd &
posci a se uoluit: ne inferamur intẽptationẽ. quia &
si ñ inferimur. nulla ab eo ratione discedimꝰ. Ed pote¬
rat nob̾ & ñ orantib dari. s oratione nr̃a nos uoluit am¬
moneri. a qͦ accipiamus hȩc b̃nficia. Aqͦ enim nͥ ab illo
accipimꝰ. a qͦ ussum ẽ ut petamꝰꝰ Prorsus in hac re ñ ope¬
rosas disputationes exspectet ȩccła. s atcendat cotidianas

Expanded text:
propter Ecclesiam, quae est corpus ejus, plenitudo ejus. Cum ergo fit super eum manus Dei, ut non discedamus a Deo, ad nos utique pervenit opus Dei hoc est enim manus Dei: quo opere Dei fit ut simus in Christo permanentes cum Deo; non sicut in Adam, discedentes a Deo. In Christo enim sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui universa operatur. Manus ius est ista, qui dixit, Timorem meum dabo in cor eorum, ut a me non recedant . 15. Propter quod et posci a se voluit, ne inferamur in tentationem: quia et si non inferimur, nulla ab eo ratione discedimus. Quod poterat nobis et non orantibus dari: sed oratione nostra nos voluit admoneri, a quo accipiamus haec beneficia. A quo enim, nisi ab illo accipimus, a quo jussum est ut petamus? Prorsus in hac re non operosas disputationes exspectet Ecclesia: sed attendat quotidianas
Abbreviated transcription (Latin):
s ego uos elegi. cum hoc potꝰ p̃scierit ds qͦd ipsi eum fu¬
erant electuri. ut ab illo eligi mererent᷑. Flecti st̃ itaq
ante mundi c̃stitutionẽ ea p̾destinatione in qua ds̃
sua futura facca p̃sciuit. Electi sunt autẽ de mundo
ea uocatione qua d̾s id qͦd p̃destinauit impleuit. Qos
enim p̃destinauit. ipsos uocauit. illa scilicet uocatione¬

Expanded text:
sed ego vos elegi: cum hoc potius praescierit Deus, quod ipsi eum fused ego vos elegi: cum hoc potius praescierit Deus, quod ipsi eum fuerant electuri, ut ab illo mererentur eligi. Electi sunt itaque ante mundi constitutionem ea praedestinatione, in qua Dsua futura facta pręsciuit; electi autem de mundo ea uocatione, qua Deus id quod prędestinauit, impleuit. Quos enim prędestinauit, hos et uocauit XV. Et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
eliguntur ut credant. Hanc enĩ & dñs ipse satis aꝑit. uͥ
dic̃. Non uos me elegistis. s ego elegi uos. Nam si ꝓpterea
electi erant qr crediderant. ipsi eum prius utiq elegerats
credendo in eum. ut digi increrent᷑. Aufert aut̃ hoc om¬
nino qui dic̃. Non uos me elegistis. si ego uos elegi. Et ip¬
si quidem ꝓculdubio elegerunt eum: quando credidert̃
in cum. Unde ñ ob aliut dicit. ñ uos me elegistis s ego
uos elegi. nͥ quia ñ elegerunt ut eligeret eos.s ut elig̾ent
carnem. s iã electos in se ipso ante mundi c̃stitutionẽ.
Hec ẽ immobilis u̾itas p̃destinationis & grẽ. Nam qͥd¬
ẽ qͦd ait apłs. sic̃ elegit nos in ipso ante mundi c̃stituti¬
onem: Q ꝓfecco si ꝓpt̾ea dictum ẽ quia p̃sciuit d̾s cre¬
dituros. ñ quia facturus fuerat ipse credentes. contra
istam p̾scientiam loquitur filius dicens. ñ uos me elegistĩ

Expanded text:
eliguntur ut credant; hanc enim et Dominus ipse satis aperit ubi eliguntur ut credant; hanc enim et Dominus ipse satis aperit ubi dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Nam si propterea electi erant quia crediderant, ipsi eum prius utique elegerant credendo in eum, ut eligi mererentur: aufert autem hoc omnino, qui dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. » Et ipsi quidem procul dubio elegerunt eum, quando crediderunt in eum; unde non ob aliud dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi, » nisi quia non elegerunt ut eligeret eos, sed ut eligerent carnem  al., in carne, sed jam electos in seipso ante mundi constitutionem: haec est immobilis veritas praedestinationis et granos in ipso ante mundi constitutionem ? Quod profecto si propterea dictum est, quia praescivit Deus credituros, non quia facturus fuerat ipse credentes; contra istam praescientiam loquitur Filius, dicens, Non vos me elegistis,
Abbreviated transcription (Latin):
autem dilecti ꝓpt̾ patres: c̃tinuo subiecit. unde agimus.
Sine pęnitentia enim: sunt dona & uocatio dĩ: idest si¬
ne mutatione stabilit̾ fixa sunt. Ad hanc uocationem
qͥ ꝑtinent: om̃s sunt docibiles dĩ. Nec pot̾ eorum qͥsꝗͣ di¬
cere: credidi ut sic uocarer. Preuenit eum qͥppe miscdia
dĩ: quia sic ẽ uocatꝰ ut crederet. Om̃s enim docibiles dĩ
ueniunt ad filium. qm audierunt & didicert̃ a patre.
ꝑ filium qui cuidentissime dicit. Omĩs qui audiuit a
patre & didicit: uenit ad me. Istoꝵ autem nemo ꝑit.
qr om̃e qͦd dedit ei pat̾. ñ ꝑdit ex eo qͥcꝗͣ. Qͥsquis gͦ in¬
de ẽ: omnino ñ ꝑit. nec erat inde qui ꝑit. Propt̾ qͦd dic¬
tum ẽ. Ex nob̃ exierunt: s ñ erant ex nob̾. Nam si fuis¬
sent ex nob̃: mansissent utiq nob̃cũ. Intelligamꝰ gͦ uo
cationem qua fiunt electi ñ qui eligunt᷑ qr credideit̃. s qͥ

Expanded text:
autem dilecti propter patres; continuo subjecit unde agimus, autem dilecti propter patres; continuo subjecit unde agimus, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei: id est, sine mutatione stabiliter fixa sunt. Ad hanc vocationem qui pertinent, omnes sunt docibiles Dei: nec potest eorum quisquam dicere, Credidi ut sic vocarer; praevenit eum quippe misericordia Dei, quia sic est vocatus ut crederet. Omnes enim docibiles Dei veniunt ad Filium: quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Istorum autem nemo perit, quia omne quod dedit ei Pater, non perdet ex eo quidquam . Quisquis ergo inde est, omnino non perit: nec erat inde qui perit. Propter quod dictum est, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, manscationem qua fiunt electi, non qui eliguntur quia crediderunt, sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
electio autẽ c̃secuta ẽ. Cȩti uͦ excecati sunt. In utrisq tam̃:
idem ipse isrł. Ubi gͦ audimꝰ isrł ñ ẽ c̃secutus. uł ceceri
excecati sunt. ibi intelligñdi sunt inimiq ꝓpt̾ nos. ubi uͦ
audimus eleccio autẽ c̃secuta ẽ: ibi intelligendi sunt dilec¬
ti propt̾ patres. Qib patrib utiq ista ꝓmissa sunt. Abra¬
hȩ quippe dictȩ sunt ꝓmissiones: & semini eiꝰ. Unde & ĩ
ista olea: oleaster inseritur gentium. Iam porro electio¬
nem qua dicat. q scđd̃m grãm. ñ scđ̃m oebitũ debet
utiq occurrere. qm̃ reliquiȩ ꝑ electionem gr̃e saluȩ faccȩ
sunt. hȩc electio c̃secuta ẽ: cȩt̾is exrecatis. Scd̾m hanc elec¬
tionem isrłitȩ dilecti propt̾ patres. Non enim uocatione
illa uocati st̃. de qua dictum ẽ. multi uocati. s illa qua
uocantur electi. Unde & hic postea ꝗͣ dix̃. scđ̾m electionẽ

Expanded text:
electio autem consecuta est, caeteri vero excaecati sunt . In utrisque tamen electio autem consecuta est, caeteri vero excaecati sunt . In utrisque tamen idem ipse Israel. Ubi ergo audimus, Israel non est consecutus, vel, caeteri excaecati sunt; ibi intelligendi sunt inimici propter nos: ubi vero audimus, Electio autem consecuta est; ibi intelligendi sunt dilecti propter patres: quibus patribus utique ista promissa sunt. Abrahae quippe dictae sunt promissiones et semini ejus . Undeet in ista olea oleaster inseritur Gentium. Jam porro electionem quam dicat, quia secundum gratiam, non secundum debitum, debet utique occurrere; quoniam reliquiae per electionem gratiae factae sunt . Haec electio consecuta est, caeteris excaecatis. Secundum hanc electionem Israelitae dilecti propter patres. Non enim vocatione illa vocati sunt, de qua dictum est, Multi vocati ; sed illa qua vocantur electi. Unde et hic poste aquam dixit, Secundum electionem
Abbreviated transcription (Latin):
ritate in ciuitate ista. adu̾sus sc̃m puerum tuũ iħm quẽ
unxisti. herodes & pilatꝰ & ppłs isrł facere. quanta manꝰ
tua & c̃silium p̃destinauit fieri. Ecce qͥd dictum ẽ scđ̃m
euangłium quidẽ inimici ppt̾ uos. Canta quippe ab ini¬
micis uideis manus dĩ & c̃silium p̾destinauit fieri. quanta
necessaria fuerant euangłio ꝓpt̾ nos. S qͥd est qͦd sequitur.
scđ̾m electionem autẽ dilecti ꝓpt̾ patres : Numqͥd illi ini¬
mici qui in suis inimicitiis ꝑierunt. & adu̾santes xp̃o de
gente ipsa adhuc ꝑeunt. ipsi sunt elect atq dilecci᷑ Absit.
Qis hoc uł stultissimus dixerit: S utrumq licet int̾ se con¬
trarium idest inimiq & dilecti. ꝗͣuis ñ in eosdẽ homines
tam̃ in eandẽ gentẽ conuenit uideoꝵ. & ad idem carnale
sem̃ isrł. aliis eorum ad claudicationẽ. aliis eoꝵ ad b̾ndic¬
tionẽ isrł ipsuis ꝑtinentib. Hunc enim sensum aꝑtiꝰ suꝑiꝰ
explicauit: ubi ait. Quod querebat isrł hoc ñ ẽ c̃secutus.

Expanded text:
im in civitate ista adversus sanctum puerum tuum Jesum quem unxisti, Herodes et Pilatus et populus Israel, facere quanta manus tua et consilium praedestinavit fieri . » Ecce quod dictum est, « secundum Evangelium quidem inimici propter eos. » Tanta quippe ab inimicis Judaeis manus Dei et consilium praedestinavit fieri, quanta necessaria fuerunt Evangelio propter nos. Sed quid est quod sequitur, Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id est, inimici et dilecti, quamvis non in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et ad idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudicationem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius explicavit, ubi ait, Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus:
Abbreviated transcription (Latin):
orum ꝑ iħm xp̃m in ipsum. Deinde quid adiungat at¬
tendite. Scđ̾m placitum inquit uoluntatis suȩ. ne intan¬
to bñficio grẽ de placito gloriaremur uoluntatis nr̃ẽ. ĩ
qua gratificauit nos inquit in dilecto filio suo. in qua
utiq uoluntate sua gratificauit nos. Sic diccum ẽ. grati¬
ficauit a grã. sic̃ iustificauit đr aiusticia. In qͦ habemus
inquit redemptionẽ ꝑ sanguinẽ ipsius remissionẽ pecca¬
torum. scđm diuitias grẽ eius quȩ abundauit in nob̃ in

Expanded text:
um Christum in ipsum. Deinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. In quo habemus, inquit, redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in nos i
Abbreviated transcription (Latin):
iacob dic̃. Nonne d̃s elegit pauꝑes in hoc mundo diui¬
tes in fide. & heredes regni qͦd repromisit ds diligentib
se: E ligendo gͦ facit diuites in fide: sicut heredes regni
Recte quippe in eis hoc eligere đr: qͦd ut in eis faciat
eos eligit. Rogo quis audiat dñm dicentẽ. ñ uos me
elegistis s ego uos elegi. & audeat dicere crede homines
ut eligantur. cum potiꝰ eligantur ut credant. ne contra
sententiam u̾itatis priores inueniant᷑ elegisse xp̃m. qͥb¬

Expanded text:
onne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se ? Eligendo ergo facit divites in fide, sicut haeredes regni. Recte quippe in eis hoc eligere dicitur, quod ut in eis faciat, eos eligit. Rogo, quis audiat Dominum dicentem, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; et audeat dicere, credere homines ut eligantur, cum potius eligantur ut credant, ne contra sententiam veritatis priores inveniantur elegisse
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͦ in malorum potestate peccare. Ut autẽ peccando hoc
uł hoc illa malicia faciant. ñ ẽ in eorum pocestate s dei.
diuidentis tenebras. & ordinantis eas. ut hinc &ẽ qͦd faciunt
contra uoluntatẽ dĩ. ñ impleat᷑ nisi uoluntas dĩ. Legimꝰ
suos. & indicassent quanta eis sacerdotes & seniores dixert̃:
Dñe tu es qui fecisti cęlum & t̾ram. mare & omĩa quȩ in
eis sunt. qui ꝑ os patris nr̃i dauid scĩ pueri tui dixisti
quare fremuerunt gentes. ⁊ popłi meditati sunt in ania
adstiterunt reges terrȩ & principes conuenert̃ in unũ ad

Expanded text:
Est enim in malorum potestate peccare, ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas, ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei non impleatur nisi voluntas Dei. Legimus suos, et indicassent quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt;dixerunt: Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt, qui per os patris nostri David, sancti pueri tui, dixisti, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et princip