comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excoxi te: idẽ ꝓbaui: quomͦ conflat᷑ ar.¬
gentũ: siuc ñ indiuitus s infornace pau¬
ꝑtatis ꝓbare te uolui. Exqͦ ostendit᷑ et
diuitus pauꝑtate plerosq temptari. si
aut illis male abutant᷑: aut penuriã ne¬
qͣquã uͥiute sustineant ꝓpt̃ me gͦ faciã
ne blasphemet᷑ ingentib nom̃ meũr et¬
putent uos ñmea ira s idoloꝵ suoꝵ auxi¬
lio ẽẽ suꝑatos. Qd̃q infert głam meã al¬
teri ñ dabo: hoc significat ne idola pu¬
tentur opp̃ssisisse ppłm dĩ. uel certe eũ
dicit alteri non dabo: ostendit sealteri
iam dedisse. Alter enim ad distinctio.¬
nem prioris dicitur. Pleriq nostrorũ
ut urxta . lxx. interp̃tes pauca ꝑstͥnga
decxpĩ aduentu autumant ꝓphetari
quod repente ueniat insperatus: et duris.¬
simo populo sui monstret presentiam.
satum fuerit cor eius: et aurib sins graui¬
ter audierint. statuq ut dominus dde
uirgiali uentre ꝓfusus est: transgressor

Expanded text:
excoxi te, id est, probavi, quomodo conflatur arexcoxi te, id est, probavi, quomodo conflatur argentum. Sive non in divitiis, sed in fornace paupertatis probare te volui. Ex quo ostenditur et divitiis et paupertate plerosque tentari, si aut illis male abutantur, aut penuriam nequaquam virtute sustineant. Propter me ergo faciam, ne blasphemetur nomen meuputent vos non mea ira, sed idolorum suorum auxilio esse superatos. Quodque infert, gloriam meam alteri non dabo, hoc significat, ne idola putentur oppressisse populum Dei. Vel certe cum dicit, alteri non dabo, ostendit se alteri jam dedisse, alteri enim ad distinctionem prioris dicitur. Plerique nostrorum, ut juxta LXX Interpretes pauca perstringam, de Christi adventu autumant prophetari, quod repente veniat insperatus, et durissimo populo sui satum fuerit cor ejus, et auribus suis graviter audierit. Statimque ut Dominus de utero virginali profusus est, transg
Abbreviated transcription (Latin):
repente faciã qminatꝰ sũ necũuen̾int
que p̃dicta st̃. uel doꝵ nutu qͦscolisuł for¬
cuius cor incredulum. et ceruicẽ fer ream
et frontem encam: abinitio ẽe ꝯgnoui.
Eece audisti omĩa quȩ uent᷑a sunt: ꝙ ta¬
men celas silentio uĩtatẽ. Nec narro p̃te¬
rita: in quib sepe mea potentia compro¬
bata est: quomodo eduxerĩ ppłm de ẽ.¬
gipto: egiptios inmari sub merserim r̾u¬
bro: t̾ram repmissiomis tradidim. gentes
uobis uarias subiugauim: s noua q̃
contra babylonẽ facturus sũ nuntio: ut
impudens oris tui mendatiũ confutet᷑.
qͥ te asseris scire que nescis. Abinitio e.¬
nim meoꝵ p̃uaricator es mandatoꝵ: ꝙ
de uentre transg̾ssorem uocauit te ds̃.
Quando de egypto liberatus: quasi
meo uentre conceptus es: et educatꝰ. et e.¬
ruditus: caput bonis egiptii desideras
penitus interires. et oblaudẽ nominis
mi infrenabo ct: ut me quasi ium̃tũ
et infrenis equus sequaris inuitꝰ. Eece

Expanded text:
repente faciam quod minatus sum, ne cum venerint quae praedicta sunt, vel deorum nutu quos colis, vel forloquor, cujus cor incredulum et cervicem ferream, ac frontem aeneam ab initio esse cognovi. Ecce audisti omnia quae ventura sunt, et tamen celas silentio veritatem. Nec narro praeterita quibus saepe mea potentia comprobata est, quomodo eduxerim populum de Aegypto, Aegyptios in mari submerserim Rubro, terram repromissionis tradiderim, gentes vobis varias subjugarim. Sed nova quae contra Babylonem facturus sum, nuntio, ut impudens oris tui mendacium confutetur, qui te asseris scire quae nescis. Ab initio enim meorum praevaricator es mandatorum; et de ventre transgressorem vocavit te Deus, quando de Aegypto liberatus, quasi meo ventre conceptus es, et educatus, et eruditus. Caput bovis Aegypti desiderastpenitus interires, et ob laudem nominis mei infrenabo te, ut me quasi jumentum et in frenis equus sequaris invitus. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uidua que erat multiplicata in
gentib s audiat dauid canentem in con-¬
u̾tendo dñs captiuitatem syon. facti sumꝰ
quasi consolati.Et post paululum facti
sumꝰ letantes. Et ut sciamus nequaquã
hoc dici de populo iudeorum. s de omĩb

Expanded text:
quasi vidua quae erat multiplicata in quasi vidua quae erat multiplicata in gentibus ; sed audiat David canentem, In convertendo Dominus captivitatem Sion, facti sumus tamquam consolati . Et post paululum: Facti sumus laetantes. Et ut sciamus nequaquam haec dici de populo Judaeorum, sed de omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s similit̃ transtuler̃. paulo eorum in¬
t̃precationem ꝓbante. Gaudece et laudate
simul deserta ierłin: quia consolatus est
dñs populum suum. redemit ierłm.
parauit dñs brachium scm̃ suum in
oculis omĩum gentium: ec uidebunt õs
fines t̃rȩ salutare dei nr̃i.lxx. Erumpant¬
iusticiam fimul deserta ierłm. quia mi¬
sertus ẽ. dñs eius. & eruit ierłm. R euela¬
bit dñs brachium scm̃ suũ in conspectu
cunctarũ gentium: & uidebunt om̃s fi¬
nes t̃re salutare dĩ nostri. Ducto in cap¬
tiuitatem populo iudeorũ et urbe suc¬
censa: aut rarus erat in ierłm aut nul¬
lus habitator. Post qͣm autẽ qui prius
loquebat᷑ in ꝓpħis & erat in pͥncipio apd
dm̃ deus uerbum habitauit in nobis. &
caro factus ẽ. instaurata sunt deserta ie¬
rłm: & uenit ille de quo scriptum ẽ. hic
edificabit eiuitatem meam et captiuita¬
tem populi mei reducet: ut nequaqͣm
plangatur ab ieremia. quomͦ sedet sola
ciuitas. que erat plena populis facta ẽ.

Expanded text:
omnes similiter transtulerunt, Paulo eorum interpretationem probante. Gaudete et laudate simul, deserta Jerusalem, quia consolatus est Dominus populum suum: redemit Jerusalem. Paravit Dominus brachium sanctum suum in oculis omnium gentium: et videbunt omnes fines teeserta Jerusalem, quia misertus est Dominus ejus, et eruit Jerusalem. Revelabit Dominus brachium sanctum suum in conspectu cunctarum gentium. 609 Et videbunt omnes fines terrae salutare Dei nostri. Ducto in captivitatem populo Judaeorum, et urbe succensa, aut rarus erat in Jerusalem, aut nullus habitator. Postquam autem qui prius loquebatur in Prophetis, et erat in principio apud Deum, Deus Verbum habitavit in nobis, et caro factus est, instaurata sunt deserta Jerusalem; et venit ille de quo scriptum est: Hic aedificabit civitatem meam, et captivitatem populi mei reducet: ut nequaquam plangatur ab Jeremia: Quomodo sedet sola civitas quae erat plena populis: facta est
Abbreviated transcription (Latin):
sicut pedes euangelnantes auditum
pacis. et reliqua: paulus sequens sensũ
hebraice u̾itatis ponit in epła ad romanos.
Quam speciosi pedes euangelizantium bo¬
na. euangłirantium pacem: apłos intelli¬
giuolens. quorum dñs lauit pedes ut mun¬
di et pulchri ẽẽnt ad p̃dicandum. et toto
orbe discurrendum: breuiq doctrina
monis grecis: aut tempus significat aut
pulchricudinem. Si tempus. illi apta-¬
bitur. Temꝑe oportuno audiui te: &. in
die salutis adiucor sum tui. Unde et in¬
fert apłs. Ecce nunc tempꝰ acceptabile.
ecce nunc dies salutis. Oportuno enim
tempore ꝓcunctis sanguinem fudit: qͣn-
gustaret mortem: quia om̃s peccauerant¬
& indigebant gloria dei. Sin aut̃ pulchri¬
tudinem ad illud referamus qd in psalmo
dicit᷑. speciosꝰ forma pre filiis hominum:
quid enim pulchrius quam ut forma ser¬
ui fuerit forma dĩ. et sederet et regnarec
cum xp̃o incelestibus. Pocest opa scd̾m
grece lingue laticudinem cura dici & sol¬

Expanded text:
Sicut pedes evangelizantis 608 auditum pacis, et reliqua, Paulus sequens sensum Hebraicae Veritatis, ponit in Epistola ad Romanos: Quam speciosi pedes evangelizantium bona, evangelizantium pacem : Apostolos intelligi volens, quorum Dominus lavit pedes , ut mundi et pulchri essent ad praedicandum, et in toto orbe discurrerent, brevique doctrina monis Graeci, aut tempus significat, aut pulchritudinem. Si tempus, illi aptabitur: Tempore opportuno audivi te, et in die salutis adjutor tui fui . Unde infert Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile: ecce nunc dies salutis . Opportuno enim tempore pro cunctis sanguinem fudit: quandgustaret mortem, quia omnes peccaverant, et indigebant gloria Dei . Si autem pulchritudinem ad illud referamus, quod in psalmo dicitur: Speciosus forma prae filiis hominum ; quid enim pulchrius quam ut forma servi fieret forma Dei, et sederet et regnaret cum Christo in coelestibus? potest ὤρα secundum Graecae linguae latitudinem cura dici, et sol
Abbreviated transcription (Latin):
meus in principio ut colonus eẽc ibi
& assur absq ulla causa calummat
est eum. Et nunc quid michi ẽ. dicit
dominus: Qm̃ ablatus ẽ. populus
meus gratis. dominacores eius imque
agunt dicit dñs: & iugit̃ meum noũ

Expanded text:
meus in principio, ut colonus esset ibi: meus in principio, ut colonus esset ibi: et Assur absque ulla causa calumniatus est eum. Et nunc quid mihi est hic, dicit Dominus? Quoniam ablatus est populus meus gratis: dominatores ejus inique agunt
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ non estis in carne: siquidem fp̃
dei habitat in uobis. Excuticur epo
puluis de quo scriptum ẽ. Numquo
conficebicur tibi puluis aut annun¬
tiabit ueritatem tuam: ut soluanq
uincula colli nr̃i & nequaquam a¬
diamus. neruuis ferreus collum tium
s: cum sponsa mereamur audire. qui
pulchre sunt gene tue. sicut turturs
collum tuum sicut monilia. Et iceñ
Circumdedi armillas manib tuisꝙ
monile collo tuo: ut graui onere libe¬
rati. & recipientes ornam̃ta pristina
captiui ẽẽ censemus: & redempti ab eo
qui uenit predicare captiuis remino¬
nem. & de quo scriptum ẽ. hic edifica¬
bit ciuitatem meam & captiuitatem¬
populi mei reducet non cum p̃cio neq
cum muneribus. Cui sensui & petrus
apls congruit. Scientes quod non cor¬
ruptilib argento & auro redempti
estis deuana ur̃a conũsatione a pacri¬
bis tradita: s sanguine agniimma¬
culati. & cetera Quia hec dicit dñs
deus. In egyptum descendit populus

Expanded text:
autem non estis in carne: siquidem Spiritus autem non estis in carne: siquidem Spiritus Dei habitat in vobis. Excutitur ergo pulvis, de quo scriptum est: Numquid confitebitur tibi pulvis, aut annuntiabit veritatem tuam , ut solvantur vincula colli nostri; et nequaquam audiamus: nervus ferreus collum tuum; sed cum sponsa mereamur audire: Quam pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis: collum tuum sicut monilia . Et iterum: Circumdedi armillas manibus tuis, et monile collo tuo; ut gravi onere liberati, et recipientes ornamenta pristina, captivi esse cessemus: redempti ab eo, qui venit praedicare captivis remissionem. Et de quo scriptum est : Hic aedificabit civitatem meam, populi mei reducet, non cum pretio neque cum muneribus. Cui sensui et Petrus Apostolus congruit: Scientes quoniam non corruptibilibus argento et auro redempti estis de vana vestra conversatione, patribus tradita, sed sanguine agni immaculati . Quia haec dicit Dominus Deus: In Aegyptum descendit populus
Abbreviated transcription (Latin):
luta sordib candorem pristine conũsa¬
tionis amiserat: ut excutiat puluerem
cum apłis qui adhesit pedib eius. Neq
enim fieri pot̾at ut que ꝓstrata subiece¬
rat ceruices suas foris transeuntibus¬
et media t̃ra transeuntib sociauerat:
dixeratq humiliata ẽ. in puluere am¬
ma mea adhesit t̾re uent̃ meus: non
imaginem t̾ren acceꝑat. a qua nos re¬
uocat apłs dicens. Sicut portaiuimus
imaginem t̾reni: portemus & imagi¬
nem celestis. Unde qui in carne sunt¬
deo placere non possunt.Non quo car¬
nisnatura dampnecur: cuius condi¬
tor ds̃ est. & in qua pluru placuert̃
dõ regnantq cum xp̃o:s quo opera
carnis repudientur. De quib idem apo¬
stolus loquitur. Ego autem carnalis
sum: uenundatꝰ sub peccato. Deniq
ad huiꝰcemodi homines dicit. Ubi autẽ
zelus & emulacio in uobis ẽ. nonne car¬
nales estis. & secundum hominem am¬
bulatis: Et ẽ contrario ad sanctos. Uos

Expanded text:
luta sordibus, candorem pristinae conversaluta sordibus, candorem pristinae conversationis amiserat, ut excutiat pulverem cum Apostolis, qui adhaesit pedibus ejus . Neque enim fieri poterat, ut quae prostrata subjecerat ceret media terrae sociaverat, dixeratque: Humiliata est in pulvere anima mea, adhaesit terrae venter meus , non imaginem terreni acceperit. A qua nos revocat Apostolus, dicens: Sicut portavimus imaginem terreni, sic portemus et imaginem coelestis . Unde qui in carne sunt, placere Deo non possunt . Non quo carnis natura damnetur, cujus conditor Deus est, et in qua plurimi placuerunt Deo, regnantque cum Christo: sed quo opera carnis repudientur, de quibus idem Apostolus loquitur: Ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato . Denique ad hujuscemodi homines dicit: Ubi autem zelus et aemulatio in vobis est, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Et econtrario ad sanctos: Vos
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Nequaquam ad ierłm id est ad ru¬
inas lapidum illius & cineres ac fauil¬
las ꝓpħe cẽ sermonem. s ad populum
anun filia nominetur. sequens uersus
ostendit: in quo ait solue uincula colli
tui. captiua filia syon. Uereenim capti¬
uus ẽ. populus iudeorum qui usq ho¬
die nabuchodonosor portat iugum. &
peccatorum ac blasphemiarum suarũ
strictus ẽ. fumbus. qui gratis ẽ. uendit᷑
& nichil fecit dignum ꝓpt̃ quod poss
redimi. Cui & supra dicitur. Eccenecca¬
Quia inquit ueni & non erat homo: uo¬
caui & non erat qui audiret. E x quo ma¬
nifestum ẽ. ideo errori & demonibus
eos traditos: quia non audierunt cla¬
mantem. uenite ad me om̃s qui labo¬
ratis & onerati estis. Rediment᷑ autem
qui noluerint credere nequaquam ar¬
gento & peccunia. s p̃cioso xp̃isangui¬
pax. Non enim obmerita. s obgr̃am
& fidem xp̃i. deo reconciliati sumus.
Amme quoq dicit᷑. que uitiorum pol¬

Expanded text:
ni. Nequaquam ad Jerusalem, id est, ad runi. Nequaquam ad Jerusalem, id est, ad ruinas lapidum illius, et cineres ac favillas Prophetae esse sermonem, sed ad populum animi filia nominetur, sequens versus ostendit, in quo ait: Solve vincula colli tui, captiva filia Sion. Vere enim captivus est populus Judaeorum, qui usque hodie Nabuchodonosor portat jugum, et peccatorum ac blasphemiarum suarum strictus est funibus: qui gratis est venditus, et nihil fecit dignum propter quod possit redimi. Cui et supra dicitur: Ecce peccaQuia, inquit, veni, et non erat homo: vocavi, et non erat qui audiret. Ex quo manifestum est, ideo errori et daemonibus eos traditos, quia non audierant clamantem: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis . Redimentur autem qui voluerint credere, nequaquam argento et pecunia, sed pretioso Christi sanguiobis et pax . Non enim ob merita, sed ob gratiam et fidem Christi Deo reconciliati sumus. Animae quoque dicitur, quae vitiorum pol
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus est: non adducat p̃putium. In
p̃putio uocatus est: non circumcidatur.
Quod mͥ uidetur aliis uerbis dicere. Absq
habens uxorem in xp̃m credidit: nequa¬
quam diuortium faciat. Quem sensum
non solum in circumcisione &. inp̃putio
s in libertate ac seruicute custodit. ut
liberos uocet uirgines. & continentes ser¬
uos qui uxori debitum reddant. Neq enĩ
pocestatis nr̃e ẽ. p̃putium adducere post
circumcisionem. iuxta eos qui in ma¬
chabeorum libro dicuntur sibi fecisse
p̃putia. quod de nascentib filiis & non
mate nulla sit differentia uidei &. ech¬
nici: greci et barbari. uiri & mulieris:
liberi ac serui. Excutere de puluere
& surge sede ierłm. solue uncula colli
tui captiua filia syon. quia hec dicit
dñs. gratis uenundati estis. &. sine ar¬
gento redimemini.Lxx. E xcucere de¬
culum colli tui. captiua filia syon.
quia hec dicit dominus. gratis uenun¬
dati estis. & sine peccunia redimemi¬

Expanded text:
vocatus est, non adducat praeputium. In vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur . Quod mihi videtur aliis verbis dicere: Absquehabens uxorem, in Christum credidit, nequaquam divortium faciat. Quem sensum, non solum in circumcisione et in praeputio, sed in libertate ac servitute custodit, ut liberos vocet virgines et continentes, servos qui uxori debitum reddant. Neque enim potestatis nostrae est praeputium 602 adducere post circumcisionem, juxta eos qui in Machabaeorum libro dicuntur sibi fecisse praeputia: quod de nascentibus filiis, et non mate nulla sit differentia Judaei, ethnici, Graeci, et Barbari, viri et mulieris, liberi ac servi. Excutere de pulvere: consurge sede, Jerusalem: solve vincula colli tui, captiva filia Sion. Quia haec dicit Dominus: Gratis venundati estis, et sine argento redimemini. LXX: Excute culum colli tui, captiva filia Sion. Quia haec dicit Dominus: Gratis venundati estis, et sine pecunia redimemi
Abbreviated transcription (Latin):
& lapidauit eos qui ad se missi erant. &
ad extremum etiam in filium dei misit
manus. Qui corruens in passionem xp̃i
in resurrectione illius suscitatus ẽ. quan¬
do multa milia crediderunt de udeis.
& reliquie salue facte sunt. Eadem &.
de eccłia possumus dicere. que uisio pa¬
cis & specula sim heresin corruerit iube¬
tur exire: & pristine fidĩ ornam̃ta susci¬
pe. Et si fuerit suscitata scĩtatis ei et conti¬
uentie p̃mia ꝓmictunt᷑: ut nequaquam
ꝑ eam transeat incircumcisꝰ & miundꝰ.
d̾ non ad carnis circumcisionem atq
p̃putium: s ad oꝑum inmundiciam si¬
ue mundiciam referripocest. Ut in cir-¬
corpis uoluptati & libidini seruiunt.
Deniq ad circumcisos carne ñ spũ loqui¬
tur hieremias. Om̃s gentes incircũc isȩ
carne. filii aut̃ ifrł meircumcisi sunt¬
in cordib siuis. Et beatus apłs de uirgi¬
nitate &. continentia acnuptiis dispu¬
tans iecit in medio. Circumcisus aliquis

Expanded text:
et lapidavit eos, qui ad se missi erant , et et lapidavit eos, qui ad se missi erant , et ad extremum etiam in Dei filium misit manus. Qui corruens in passione Christi, in resurrectione illius suscitatus est: quando multa millia crediderunt de Judaeis, et reliquiae salvae factae sunt. Eadem et de Ecclesia possumus dicere, quae visio pacis et specula, si in haeresim corruerit, jubetur exire et pristinae fidei ornamenta suscipere. Et si fuerit suscitata, sanctitatis ei et continentiae praemia promittuntur, ut nequaquam per eam transeat incircumcisus et immundus. Quod non ad carnis concisionem atque praeputium, sed ad operum immunditiam, sive munditiam referri potest, ut incircorporis voluptati et libidini serviunt. Denique ad circumcisos carne, non spiritu loquitur Jeremias: Omnes gentes incircumcisae carne sunt: filii autem Israel incircumcisi sunt cordibus suis . Et beatus Apostolus de virginitate et continentia ac nuptiis disputans, jecit in medio: Circumcisus aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ manus scã eẽ non pot̾at. Qd̃q prouis¬
titur si resurrex̾it post ruinam & indila
fuerit fortitudine & gła sua. nequaquã
ultra tͦnsiturum ꝑ eam incirtũcisum
& minundum: hoc significat quod &e
paulus apłs dicit. Que participatio iusti¬
cie cum iniquitate: que societas luci ad
tenebras: que consentio xp̃i ad belial. que
pars fideli cum ifidele: qui consensus
templocum idolis: Que quidem ut ex¬
ponere cepimus & ad amime statum uniũ¬
sareferuntur: quod suꝑ penitentiam pri¬
stinum roborem receꝑit. uocetur habita¬
culum scĩ et fiat templum dĩ. &. nequaꝗͣ
transeat: de quib dictum ẽ. Ab occultis
meis muncda me dñe: & ab alienis parce
seruo tuo. Si mei ñ fuerint dominati tc̃
nmaculatus ero: & emundabor a deli¬
cto maximo. Omĩa aut̃ que ꝓmictunt᷑
syon & hierłm ñ ut iudei somniant ad
lapides illius et cineres fauillasq dicun¬
tur. ut instaurent᷑ in pristinum statũ.

Expanded text:
m manus, sancta esse non poterat . Quodque promittitur, si surrexerit post ruinam, et induta fuerit fortitudine et gloria sua, nequaquam ultra transiturum per eam incircumcisum et immundum, hoc significat, quod et Paulus Apostolus dicit: Quae participatio justitiae cum iniquitate? Quae societas luci ad tenebras? Quae conventio Christi ad Belial? Quae pars fideli cum infidele? Quis consensus templo Dei cum idolis ? Quae quidem, ut exponere coepimus, et ad animae statum universa referuntur. Quod si per poenitentiam pristinum robur receperit, vocetur habitaculum Sancti, et fiat Templum Dei, et nequaqua λογισμὸς transeat. De quibus dictum est: Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo. Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero, et emundabor a delicto maximo . Omnia autem quae promittuntur Sion et Jerusalem, non ut Judaei somniant ad lapides illius et cineres favillasque dicuntur, ut instauretur in pristinum statum:
Abbreviated transcription (Latin):
quid qui cadet non resurget dicit dñs. &
conũtimini ad me filii reuertentes. et ego
sanabo contritiones ur̃as: ipse porrigit
manum & reducit eos in syon fpeculam
culm̃q uirtutum cum gaudio atq
leticia sempit̾na. et ponit in capite eorũ
laudem atq leticiam. Sapientis enim
oculi in capice enus. Et hanc habebunt
coronam istoq diademate ꝓtegentur:
ut semꝑ gaudeant & laudent dm̃. quia
pro merore et dolore et gemitu successerint
gaudia. tgo ego ipse consolabor uos.
arescet: & oblitus es dñi factoris tui qui
tecendit celos et fundauit tr̃am et formi¬
dasti iugit̃ totadie a facie furoris eius
qui te tribulabat & parauerat ad ꝑdendũ.
Ubi nunc ẽ. furor tribulantis: cito ueni¬
et gradiens ad aꝑiendum. et ñ int̃̾ficiet

Expanded text:
quid qui cadet, non surget? dicit Dominus . Et, quid qui cadet, non surget? dicit Dominus . Et, Convertimini ad me, filii convertentes; et ego sanabo contritiones vestras , ipse porriget manum, et reducet eos in Sion, speculam culmenque virtutum, cum gaudio atque laetitia sempiterna, et ponet in capite eorum laudem atque laetitiam. Sapientis enim oculi in capite ejus; et hanc habebunt coronam, istoque diademate protegentur, ut semper gaudeant et laudent Dominum, quia pro dolore, moerore et gemitu successerint gaudia. Ego, ego ipse consolabor vos. arescet? Et oblitus es Dei factoris tui, qui tetendit coelos, et fundavit terram: et formidasti jugiter tota die a facie furoris ejus, qui te tribulabat; et paraverat ad perdendum. Ubi nunc est furor tribulantis? Cito veniet gradiens ad aperiendum
Abbreviated transcription (Latin):
coronasti nos. habebunt enĩ gaudiũ atq
leciciam: fugiente dolore et gemitu. hoc
uxta hebraicum: ceterum uixta.lxx. ie¬
rłm id ẽ peccatrix anima ꝓuocatur. ut
induat forticudinem brachii sui. et pͥora
assumat oꝑa. sicut fuerat antequam ca¬
deret: quando in die ũsabatur et luce. Tu
es enim inquit que suꝑasti latam et spa¬
ciosam uiam que ducit. ad mortem: et dis¬
fipasti drachonem colubrum tortuosum:
dequo et in psalmis legitur: tu consticiui¬
sti capita draconum in aquis. Mem̃to pͥo¬
ris fortitudinis tue: quod scłi huiꝰ calcaue¬
ris mare. et illud feceris eẽ desertum: et
uiam repꝑeris in mediis fluctibꝰ. Unde
et apłs petrus ꝑ mare huiꝰ seculi transiuit
ad dni. et qui fide ambulabat. cepit in¬
fidelitate fubmergi:nisi quod dextera
dni sustentatus c̃. Sicut gͥ prioruictona
dñõ auxiliante concessa ẽ: sic et reuersis
post penitentiam & audientibus. Num¬

Expanded text:
coronasti nos . Habebunt enim gaudium atque coronasti nos . Habebunt enim gaudium atque laetitiam, fugiente dolore et gemitu. Hoc juxta Hebraicum. Caeterum juxta LXX Jerusalem, id est, peccatrix anima provocatur ut induat fortitudinem brachii sui, et priora assumat opera, sicut fuerat antequam caderet: quando in die versabatur et luce. Tu es enim, inquit, quae superasti latam et 592 spatiosam viam quae ducit ad mortem: et dissipasti draconem, colubrum tortuosum: de quo et in Psalmis legitur: Tu contrivisti capita draconum in aquis . Memento prioris fortitudinis tuae, quod saeculi hujus calcaveris mare, et illud feceris esse desertum, et viam repereris in mediis fluctibus. Unde et Apostolus Petrus per mare hujus saeculi transivit ad Dominum, et qui fide ambulabat, coepit infidelitate mergi: nisi quod dextera Domini sustentatus est. Sicut igitur prior victoria Domino auxiliante concessa est: sic et reversis post poenitentiam, et audientibus: Num
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. alia prec̃ xp̃m brachium dñi. de quo
supra dixerat in bracbio meo gentes sꝑabt̃.
unde populus loquit᷑ ad brachium dñi.
et ens dep̃catur aduentum. et ꝓmissum mi¬
plorat auxilium dicens. Consurge confurge
in duere fortitudinem brachium domini.
Confurge sicut in dieb antiquis: et omnẽ
tuam exerce fortitudinem. ut qui ꝑ mul¬
ta scła scõs tuos deꝑiculis liberasti. etiam
nos tua fortitudine ꝓtegas. Tu es enim qui
ꝑcussisti suꝑhum. uulnerasti draconem re
draco magnus appellatur. Tu siccasti mare
rubrum. ut ꝑ aquas uehementissima et ꝓ¬
fundum maris uiam. tuus populus reꝑi-¬
rit: et egyptios fugerec ꝑsequentes. Qui
igitur ista fecisti. minc quoq redempcos
& liberatos sanguine tuo reduc insyon &
incelestem ierłm: siue in eccłiam quamtͥ
tuo sanguine p̃parasti. In qua cum fue¬
rint gaudebunc leticia sempit̾na: et di¬
cent. Dñe ut scuco bone uoluntatis tue

Expanded text:
non est alia praeter Christum, brachium Domini, de quo non est alia praeter Christum, brachium Domini, de quo supra dixerat: Et in brachium meum gentes sperabunt. Unde populus loquitur ad brachium Domini, et ejus deprecatur adventum, et promissum implorat auxilium dicens: Consurge, consurge: induere fortitudine, brachium Domini. Consurge sicut in diebus antiquis, et omnem tuam exerce fortitudinem, ut qui per multa saecula Sanctos tuos de periculis liberasti, etiam nos tua fortitudine protegas. Tu es enim qui percussisti superbum, vulnerasti draconem, redraco magnus appellatur . Tu siccasti mare Rubrum, ut per aquas vehementissimas, et profunda maris, viam tuus populus reperiret, et Aegyptios fugeret persequentes. Qui igitur ista fecisti: nunc quoque redemptos et liberatos sanguine tuo, reduc in Sion, et in coelestem Jerusalem, sive in Ecclesiam quam tibi tuo sanguine praeparasti: in qua cum fuerint, gaudebunt laetitia sempiterna, et dicent: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
tentur & uenient in syon laudances. &
leticia sempit̾na suꝑ capita eorum. bau¬
dnim & leticiam obtinebunt: fugiet do
et induere fortitudinem brachii tui. Exuf¬
ge sicut in pͥncipio diei: sicut generatio
sempit̾na. Nonne tu es que excidistiunla¬
titudinem. dissoliusti drachonem: lol¬
ne tu es qui desertum fecisti mare aqual
abyssi multas: Que posusti ꝓfundum
maris uiam transitus. his qui fuerancli¬
berati et redempti. Adño enim deducent
et uenient in syon: cum leticia et erulcacis¬
ne et̃na. In capite enim eorum laui e la¬
cia app̃hendet eos: fugiec dolor et gemob
est necin hebreo habetur nec ullus trium
nit̃pretum posuit. Unde obelo p̃notandũ
est. et sic cum suꝑiori sensu sequens capitu¬
lum copulandum. Dñs credentes inse fue¬
rat cohortatus dicens. nolite timere obpro-¬
brium hominum. & blasphemias eorum
ne metuatis: salutemq suam et iusticiam
sempit̾nam eis ꝓmiserat in auxilium. que

Expanded text:
tentur et venient in Sion laudantes; et tentur et venient in Sion laudantes; et laetitia sempiterna super capita eorum: gaudium et laetitiam tenebunt, fugiet 591 rusalem  et induere fortitudine brachii tui. Exsurge sicut in principio diei, sicut generatio sempiterna. Nonne tu es quae excidisti latitudinem, dissolvisti draconem? Nonne tu es quae desertum fecisti mare, aquas abyssi multas: quae posuisti profundum maris viam transitus, his qui fuerant liberati et redempti? A Domino enim reducentur, et venient in Sion cum laetitia et exsultatione aeterna. In capite enim eorum laus et laetitia apprehendet eos. Fugiet dolor et moerorest, nec in Hebraeo habetur, nec ullus trium Interpretum posuit, unde obelo praenotandum est, et sic cum superiori sensu sequens capitulum copulandum. Dominus credentes in se fuerat cohortatus, dicens: Nolite timere opprobrium hominum, et blasphemias eorum ne metuatis. Salutemque suam et justitiam sempiternam eis promiserat in auxilium, quae
Abbreviated transcription (Latin):
xint aduersum uos: mentientes. Sicuc
enim uestimentum consuinit᷑ uermib
uel tempore. et sic̃ lane a tinea deuoran¬
tur: sic omẽ ꝑsecutorum obꝓbrium cũ
ꝑsecutorib ꝑtransibit. Unde et apłi glona¬
bantur: quod digui eẽnt habiti pro dño
pati contumelias. Gloriabantur auteni
quod salus ac iusticia dni qui eis uicto¬
riam et p̃mia reꝓmiserat idem dñs acq
saluator ꝑmaneat inet̾num. siue utraq
generatione pͥoris populi &. posteriors
qui aduentum illius receꝑunt. De quo
& supra dicit᷑. Prope ẽ. iustus meus: egres¬
sus ẽ. saluator meus Consurge consur¬
ge induere fortitudinem brachium dñ.
consurge sic̃ in dieb antiquis: in gene¬
rationib seculorum. Numquid noni
ꝑcusfisti suꝑbum. uuluerasti drachonũ
Num qͥd non tu siccasti mare. et aquan
abyssi uehementis: Qui posiusti ꝓfun¬
dum maris uiam: ut transirent liberati.
Et nunc qui redempti sunt a dño reuer¬

Expanded text:
rint adversum vos mentientes . Sicut rint adversum vos mentientes . Sicut enim vestimentum consumitur verme, vel tempore; et sicut lanae a tinea devorantur: sic omne persecutorum opprobrium cum persecutoribus pertransibit. Unde et Apostoli gloriabantur, quod digni essent habiti pro Domino pati contumelias . Gloriabantur autem, quia salus et justitia Domini, quae eis victoriam et praemia repromiserat, id est, Dominus atque Salvator permaneat in aeternum, sive in utraque generatione prioris populi et posterioris, qui adventum illius receperunt, de quo et supra dicitur: Prope est justus meus, egressus est salvator meus. Consurge, consurge; induere fortitudine brachium Domini. Consurge sicut in diebus antiquis in generationibuspercussisti superbum, vulnerasti draconem? Numquid non tu siccasti mare, aquam abyssi vehementis, qui posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati? Et nunc qui redempti sunt a Domino, rever
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsi erunt mͥ populus. Ut nequaqͣm
uiuant nixta litteram.s iuxta spm̃: in¬
staurantes naturalem legeni incordib
suis. De quascripsit et apłs. Cum enim¬
gentes que non habent legem natura¬
lit̃ ea que legis sunt faciunt: isti legem
non habentes. ipsi sibi sunt lex: qui os¬
tendunt opus legis scriptum in cordibꝰ¬
in cordib siuis. De qua lege significatur
inpsalmo. Os iusti meditabitur sapi-¬
entiam: et lingua eius loquet᷑ iudici¬
um. Lex dĩ eius in corde ipsius: et non
supplantabunt᷑ gressus ens. Et quia
sciebat sp̃c ꝓphalis multas ꝑsecutiones
credentib fore: exhortatur eos ad fortitu¬
dinem. immio ad concemptum eorum
qui eos ꝑsecut᷑i sunt: quod et dñs in euan¬
gelio loquebatur. Nolite timere eos qui
corpꝰ occidunt. animã autẽ non possunt
occidere: s potius eũ timete qui potest
aminam et corpꝰ ꝑdere in gehemnam. Et in
alio loco. Gaudete cum omẽ malum dixe¬

Expanded text:
et ipsi erunt populus meus: ut nequaquam et ipsi erunt populus meus: ut nequaquam vivant juxta litteram, sed juxta spiritum, instaurantes naturalem legem in cordibus suis, de qua scribit et Apgentes quae non habent legem naturaliter, ea quae legis sunt faciunt: isti legem non habentes, sibi ipsi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis . » De qua lege significatur in psalmo: « Os justi meditabitur sapientiam, a lingua ejus loquetur judicium. Lex Dei ejus in corde illius: et non supplantabuntur gressus ejus . Et quia sciebat spiritus prophetalis, multas persecutiones credentibus fore, exhortatur eos ad fortitudinem, immo ad contemptum eorum qui eos persecuturi sunt. Quod et Dominus in Evangelio loquebatur: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: sed potius eum timete, qui potest mam et corpus perdere in gehennam . Et in alio loco: Gaudete, cum omne malum dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ne metueatis. Sic̃ enim uestimentum sic
comedet eos uermis: & sicut lanam sic
deuorabit cos tinea. Salus aut̃ mea in
sempit̾num erit: et iusticia mea in gene¬
rationes generationum .lxx. Audite me¬
quiscitis iudicium: populus cuius lex¬
mea in corde eorum. Nolite timere obpro¬
brium hominum: & contemptum eoꝵ
ne uincamini. Sic̃ enim uestimentum
consumentur tempore. et sicut lane come¬
dentur a tinea. lusticia aut̃ mea inȩt̃nũ
erit. et salus mea ingeneraciones genera¬
tionum. Qui supra dixerat lex a me egre¬
dietur. et iudicium meum in lucem gen¬
tium: nunc ad eosdem loquit᷑ qui sciunt
iudicium eiꝰ & legem illius habent in cor¬
dibus suis ut omĩa cum iudicio faciant.¬
& habeant legem quam ꝑ ieremiam dñs
pollicetur dicens. Statuam testamentũ
nouum ñ iuxta testamentum qd̃ dispo¬
sui patrib eorum: s statuam testamentũ
dans leges meas in mentib eorum. & suꝑ
cor eorum scribam eas. et ero eorum deus.

Expanded text:
ne timeatis. sicut enim uestimentum, sic ne timeatis. sicut enim uestimentum, sic comedet eos uermis: et sicut lanam, sic deuorabit eos tinea: salus autem mea in sempiternum erit et iustitia mea in generationes generationum. Et cium, populus meus: cujus lexmea in corde eorum. Nolite timere opprobrium hominum, et contemptu eorum ne vincamini. Sicut enim vestimentum consumentur tempore, et sicut lanae comedentur a tinea. Justitia autem mea in aeternum erit, et solus mea in generationes generationum. Qui supra dixerat: Lex a me egredietur, et judicium meum in lucem gentium: nunc ad eosdem loquitur, qui sciunt judicium ejus, et legem illius habent in cordibus suis, ut omnia cum judicio faciant, et habeant legem quam per Jeremiam Dominus pollicetur, dicens : Statuam testamentum novum, non juxta testamentum quod disposui patribus eorum: sed statuam testamentum, dans leges meas 590 in mentibus eorum: et super cor eorum scribam eas; et ero eorum Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
codicit᷑. Celi sicut fumus liquescent siue
iuxta aquilam et syminachum comminu¬
ent᷑ in nichili: insalis modum cont̾ent᷑
alter macacocci quod a communione
et deliquio salis echimologiam trahere
manfestum ẽ. Pro quo miror quid dicere
est.Si enim firmitas pro robore accipicur
quomꝰ fumo quod firmum ẽ. comparat᷑:
Nisi forsitan possumus hoc dicere quod
omĩs celorum firmitas & robur et forticu¬
douento manissimo et fumo qui mau¬
ras soluitur coequet᷑: Iuxta ecclesiasten
uanitas uanicatum omĩa uanitas. Iudq
dicendum quod sicelum et tr̃aꝑibunt
atq ueterascent. qua consequentia ha¬
bitatores eius sicut ista moriantur atq
disꝑeant. cum animas eẽ ꝑpetuas et resur¬
rectura corꝑa nouerimus: Ex quo ꝑspi¬
cuum ẽ. celos et tr̃am non ꝑire et in nichi¬
lum redigi: s in melius commutari. Nu¬
dite me qui scitis iustum. populus lexͣ
mea in corde eorum. Nolite timere obꝓ¬
brium hominum: et blasphemias eorum

Expanded text:
co dicitur: Coeli sicut fumus liquescent. Sive juxta Aquilam et Symmachum, comminuentur in nihili, et in salis modum conterentur alter, ἁλίσουσιν; quod a comminutione et deliquio salis ἐτυμολογίαν trahere manifestum est. Pro quo miror quid dicere firmatum est: si enim firmitas pro robore accipitur, quomodo fumo quod firmum est, comparatur? Nisi forsitan possumus hoc dicere, quod omnis coelorum firmitas et robur et fortitudo, vento inanissimo et fumo, qui in auras solvitur, coaequetur juxta Ecclesiasten: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas . Illudque dicendum, quod si coelum et terra peribunt atque veterascent, qua consequentia habitatores ejus sicut ista moriantur atque dispereant; cum animas esse perpetuas, et resurrectura corpora noverimus? Ex quo perspicuum est, coelum et terram non perire, et in nihili redigi; sed in melius commutari. Audite me, qui scitis iustum, populus, lex mea in corde eorum. nolite timere obprobria hominum, et blasphemias eorum
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiendum. & ñ int̾ficiet usq ad int̾nici¬
onem: ita int̃pretatus ẽ. Cito infernus aꝑi¬
etur: & ñ morietur in corruptionem sub¬
audicur xp̃c: qui in quinto decimo psal¬
moloquitur. Non derelinques anmiã
meam in inferno: nec dabis scm̃ tuuis
uidere corruptionem. In eo quoqlis
ubi nos iuxta hebraicum et aqulan
ũtimus. posui ũba mea in ore tuoe ll
umbra manus mee ꝓtexi te. ut plances
celos et fundes t̾ram &e dicas ad syonpo¬
pulus meus es tu: ille sic transtulic. Po¬
nam ũba mea in ore tuo. &. inumbra
manus mee ꝓtegam te. Inqua plancas
celum & fund aui tram: & ut dicam ha
populus meus es tu. luxta .lxx. ad omnẽ
credentium dicit᷑ aninam. qd̃ creata ad
nnaginem & similicudinem dĩ suam ig¬
noraũit dignitatem: s timuerit hominẽ
et filium hominis qui solum pocest corpꝰ
occidere. & inmortalem se ẽẽ nescierit. nec
dixerit cum ꝓpħa. Dñs illuminatio mea

Expanded text:
aperiendum, et non interficiet usque ad interneciaperiendum, et non interficiet usque ad internecionem, ita interpretatus est: Cito infernus aperietur, et non morietur in corruptionem, subauditur Christus, qui in quinto decimo psalmo loquitur: Non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. In eo quoque loco ubi nos juxta Hebraicum et Aquilam vertimus: Posui verba mea in ore tuo, et in umbra manus meae protexi te, ut plantes coelos, et fundes terram, et dicas ad Sion: populus meus es tu, ille sic transtulit: Ponam verba mea in ore tuo, et in umbra manus meae protegam te, in qua plantavi coelum, et fundavi terram, et ut dicam Sion: populus meus es tu. Juxta LXX, ad omnem credentium dicitur animam, quia creata ad imaginem et similitudinem Dei, suam ignoraverit dignitatem; sed timuerit hominem et filium hominis, qui solum potest corpus occidere, et immortalem se esse nescierit, nec dixerit cum Propheta: Dominus illuminatio mea
Abbreviated transcription (Latin):
reseret: qui ñ int̃̾ficiat usq ad int̾nitionẽ
s uelit seruare conũsos. Deniq panisilli
qd̃ int̾pretatur in euangłio ꝓbante doc¬
trina. nunqͣm deficiet: s semꝑ uolentib
ad uescendum pacebit. Simulq apostro¬
pham facit ad filium. quem cito ꝓmicit
ẽẽ uent᷑um. et cuiꝰ panem dicit eẽ ꝑpetuũ:
qd̾ ipse sit iuxta dispensationem carnis
assumpce dñs deus eius. qui conturba¬
rifaciat mare &. intumescere fluctus eiꝰ.
ut adũsum seruos suos ꝑsecutorum m¬
flecur suꝑbia. que iterum auxiliante
dño conquiescat. Dicitq quod pofuerit
uerba sua more enus. Qcquid enĩfilius
loquit᷑. uerba patris sunt. Et inumbri
manus sue ꝓcexerit eum: et iccͥco ꝓcectus
sit ut plantet celos nouos & fundet t̃ram
nouam. & dicat ad syon hoc ẽ. ad eccłiam
populus m̃s estu. Ergo syon non ẽ alia
nisi populus dĩ. Syminachus in eo loco
ubi nos diximus cito ueniet gradiens ad

Expanded text:
reseret, qui non interficiat usque ad internecionem; reseret, qui non interficiat usque ad internecionem; sed velit salvare conversos. Denique panis illius, qui interpretatur, Evangelio probante, doctrina, nunquam deficiet, sed semper volentibus ad vescendum patebit. Simulque apostropham facit ad Filium, quem cito promittit esse venturum, et cujus panem dicit esse perpetuum: quod ipse sit juxta dispensationem carnis assumptae Dominus Deus ejus, qui conturbari faciat mare, et intumescere fluctus ejus, ut adversum servos suos persecutorum infletur superbia, quae iterum, auxiliante Domino, conquiescat. Dicitque, quod posuerit verba sua in ore ejus. Quidquid enim Filius loquitur, verba Patris sunt, et in umbra manus suae protexerit eum. Et idcirco protectus sit ut plantet coelos novos, et fundet terram 594 novam, et dicat ad Sion, hoc est, ad Ecclesiam: Populus meus es tu. Ergo Sion non est alia, nisi populus Dei. Symmachus in eo loco, ubi nos diximus, Cito veniet gradiens ad
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Mirorq quomodo me dicente supͣ
nolite timere obꝓbrium hominum &.
blasphemias eorum ne mecuatis: timu¬
ericis ꝑsecutorum rabiem. & nescieriseos
eẽ mortales. qui instar feni arescunt re¬
pente & ꝑeunt. Et certo eo temꝑe quo
illos metuebas: oblitus es dni factoris
tui.Si enĩ mei semꝑ memoria in tuo fu¬
isset corde uersata: nunqͣm timuisses ho¬
mines qui incineres dissoluendi sunt.
Et cuiꝰ oblita es dei: qui celos incredibili
uircute suspendit. et t̾ram stabilimole
fundauit: & timusti adũsarios tuos ñ
ad breue qd potuerat tibi aliqua ex par¬
te concedi. s iugit̃ & totadie. ut cum ha¬
beres lumen fidei tenebre te formidinis
possiderent: & eius qui te putabat esse
ꝑicurum. Ubi ẽ ergo nunc ꝑsecutorum
suꝑbia: Nbi potentia scłaris. quainceore
rapido seuiebant: sito ueniet filius meus
gradiens et conculcans adũsarios tuos.
ut aꝑiat tibiuiam uictorie siue ut ifens

Expanded text:
nis. Mirorque quomodo, me dicente supra: nis. Mirorque quomodo, me dicente supra: Nolite timere opprobrium hominum et blasphemias eorum ne metuatis, timueritis persecutorum rabiem, et nescieritis eos esse mortales, qui instar foeni arescunt repente, et pereunt. Et certe eo tempore quo illos metuebas, oblitus es Domini factoris tui. Si enim mei semper memoria in tuo fuisset corde versata, numquam timuisses homines, qui in cinerem dissolvendi sunt. Et cujus oblitus es? Dei qui coelos incredibili virtute suspendit, et terram stabili mole fundavit. Et timuisti adversarios tuos, non ad breve, quod poterat tibi aliqua ex parte concedi; sed jugiter et tota die, ut cum haberes lumen fidei, tenebrae te formidinis possiderent, et ejus qui te putabat esse periturum. Ubi est ergo nunc persecutorum superbia? Ubi potentia saecularis, qua in te ore rabido saeviebant? Cito veniet filius meus, gradiens et conculcans adversarios tuos, ut aperiat tibi viam victoriae: sive ut inferos
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃am. & dicas ad syon populus meuses
tu .lxx. Ego sum ego sum ipse qui con¬
solor te. Scito que fueris et timueris ab
homine mortali & filio hominis qui qͣsi
fenum arefactisunt. et oblitus es dei facto¬
ris tui. qui fecit celum et fundauit tram.
et timebas semꝑ cunctis dieb faciem furoris
non stabit neq ꝑmanebit & non occidet
in corruptionem. &. non deficiet panis eiꝰ
quia ego ds̃ tuus. qui conturbo mare
ec sonare facio fluctus eius. Dñs sabaoth
nom̃ michi. ponam uerba mea in ore tuo.
et inumbra manus mee ꝓtegam te. in
qua statui celum & fundaui t̃ram. & dico
syon populus meus es tu. Credentium
populus brachium dñi. qui ipse ẽ dei
uirtus deiq sapientia fuerat dep̃catus
ut consurgeret et sibi preberet auxiliũ:
& illo pugnante pro scĩs gaudiũ atq
leticiam fugato dolore et gemitu omĩa
possiderent. Itaq uel brachium domini
uel dñs ipse respondit. Ego sum ego sum.
ds̃ miscłiarum & pat̃ totius consolatio¬

Expanded text:
terram, et dicas ad Sion: Populus meus es tu. LXX: Ego sum, ego sum ipse qui consolor te. Scito quae fueris et timueris ab homine mortali, et a filio hominis, qui quasi fenum arefacti sunt, et oblitus es Dei factoris tui: qui fecit coelum, et fundavit terram, et timebas semper cunctis diebus faciem furoris non stabit, neque permanebit + et non occidet in corruptionem, et non deficiet panis ejus  quia ego Deus tuus qui conturbo mare, et sonare facio fluctus ejus. Dominus sabaoth nomen mihi. Ponam verba 593 mea in ore tuo, et in umbra manus meae protegam te: in qua statui coelum, et fundavi terram; et dicet Sion, populus meus es tu. Credentium populus brachium Domini, qui ipse est Dei virtus Deique sapientia, fuerat deprecatus, ut consurgeret, et sibi praeberet auxilium, et illo pugnante pro sanctis, gaudium atque laetitiam, fugato dolore et gemitu, possiderent. Itaque vel brachium Domini, vel Dominus ipse respondit: Ego sum, ego sum;Deus misericordiarum, et Pater totius consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
qui eam humiliauerant. haut dubium
quin adu̾sarias significet potestates: que
dixerunt anime illius incuruare. ut tran¬
seamus. In quo parit̃ annotandum. qd̃
non eam incuruauerint nec ium fecerĩt
ut priꝰerecta inclinaret᷑ in t̾ram: s: ꝓpͥo
arbitrio dereliquerint. illa aut̃ uolun¬
tate sua posuerit ceruices uel dorsum siue
totum corpus suum. non intus s: foris bis
qui eam conculcauerint. Iale quid& in
euangłio legimus: qd̃ decem & occo ams
sathanas incuruau̾t mulicrem. quan

Expanded text:
qui eam humiliaverant. Haud dubium qui eam humiliaverant. Haud dubium quin adversarias significet potestates, quae dixerunt animae illius: incurvare, ut transeamus. In quo pariter annotandum, quod non eam incurvaverint, nec vim fecerint, ut prius erecta inclinaretur in terram: sed proprio arbitrio dereliquerint. Illa autem 600 voluntate sua posuerit cervices vel dorsum, sive totum corpus suum, non intus, sed foris, his qui eam conculcaverint. Tale quid et in Evangelio legimus , quia decem et octo annis Satanas incurvaverat mulierem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
lacerationis & cõmotionis de manu tua
ẽẽ tollendum: & condy pro quo & in hoc
loco sẏmmachus craterem int̃precatus
ẽ. te ultra non eẽ bibituram: s tradendũ
inimicis cuis: qui dixerunt anime tue
incuruare ut transeamus. Illisq dicen
tuas foris transeuntibus. Hoc iuxta hi¬
storiam dictum sic. quod hierłm si eleua
riuoluerit atq consurgere. nequaquam
bibat calicem furoris dñi ne patiat᷑ ultra
que priꝰ sustinuit. Ceterum ut ueniamus
iuxta .lxx. ad intelligentiã spiritalem. aĩe
dicit᷑ bumiliate uitiis & ebrie ꝑturbatio¬
nibus: ut sciat dñm habere se iudicem.
& de omĩb reddituram eẽ rationem. Quod
si fuerit ad meliora conũsa. auferendũ
calicem ruie de manib euus. & craterem
furoris dñi qui supplicia continebat. de
quo &. ierechiel dicit ad ierłm. calicem so¬
roris tue samarie bibes ꝓfundum & latũ
ut inebrieris tradendum in manib eors

Expanded text:
lacerationis et commotionis, de manu tua lacerationis et commotionis, de manu tua esse tollendum: et condy, pro quo et in hoc loco Symmachus craterem interpretatus est, te ultra non esse bibituram: sed tradendum adversariis tuis, qui dixerunt animae tuae, incurvare, ut transeamus: illisque dicentuas foris transeuntibus. Hoc juxta historiam dictum sit, quod Jerusalem si elevare se voluerit, atque consurgere, nequaquam bibat calicem furoris Domini, nec patiatur ultra quae prius sustinuit. Caeterum ut veniamus juxta Septuaginta ad intelligentiam spiritualem, animae dicitur humiliatae vitiis, et ebriae perturbationibus, ut sciat Dominum habere se judicem, et de omnibus reddituram se esse rationem. Quod si fuerit ad meliora conversa, auferendum calicem ruinae de manibus ejus, et craterem furoris Domini, qui supplicia continebat, de quo et Ezechiel dicit ad Jerusalem: Calicem sororis tuae Samariae bibes profundum et latum, ut inebrieris , tradendum in manibus eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
runt te & dixcrunt amme tue. incur-¬
uare ut transeamus. Et posuisti ut
t̃ram corpus tuum: & quasi uiam trans¬
euntibus . lxx. Propt̃ea audi humiliata
& ebria non auino. Sic dicit dñs ds̃
qui iudicat popłm suũ. Ecce tuli de ma¬
nu tua calicem ruine condy furoris mei:
& non adicies bibere illum ultra. Et
dabo eum in manꝰ eorum qui ce inique
oppresser̃ & humiliauerunt: qui dixer̃
anime tue inclinare ut transeamus. Et
posiusti equalia tre media tua foris trans¬
cuntibus. Hierłm cui dixi eleuare eleua¬
re. consurge & age penitenciam quia
bibisti demanu dni calicem furoris eiꝰ.
& epotasti eum usq ad feces. & filii tui
qui m toto orbe disꝑsi sunt ductiq capti¬
ui iacuerunt in placeis & in capicibus
uiarum. scito te ẽẽ pauꝑcłam et humili¬
atam et ebriam non auino: s furore do¬
mini. Iec̾co si eg̃is penitentiam & eleuata
surrexeris: scias calicem soporis &. riune
siue iuxta symmachum & theodotionẽ

Expanded text:
dixerunt animae tuae: incurvare 599 ut transeamus, et posuisti ut terram corpus tuum, et quasi viam pertranseuntibus. LXX: Propterea audi, humiliata et ebria non a vino. Sic dicit Dominus Deus qui judicat populum suum: Ecce tuli de manu tua calicem ruinae, κόνδυ furoris mei: et non adjicies bibere illum ultra: et dabo eum in manus eorum, qui te inique oppresserunt, et humiliaverunt: qui dixerunt animae tuae, inclinare ut transeamus, et posuisti aequalia terrae media tua a foris transeuntibus. O Jerusalem, cui dixi: Elevare, elevare, consurge, et age poenitentiam: quia bibisti de manu Domini calicem furoris ejus, et epotasti eum usque ad feces: et filii tui, qui in toto orbe dispersi sunt, ductique captivi jacuerunt in plateis, et in capitibus viarum; scito te esse pauperculam et humiliatam, et ebriam, non a vino, sed furore Domini. Idcirco si egeris poenitentiam, et elevata surrexeris, scies calicem soporis et ruinae: sive juxta Symmachum et Theodotionem,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuicas scĩ: quia non adiciet ultra ut per¬
transeat ꝑte incircumcisus & ininundꝰ.
dus. Rursum & in hoc loco nom̃ syon
suꝑius a .lxx.additum ẽ .&. iccͥco nigula¬
tum ueru. Cui gͦ supra dix̃at eleuare ele¬
uare consurge hierłm: nunc eidem loqr
consurge consurge induere forticudine
tua syon. Que sit aut̃ syon: sequens ũsus
uestim̃ta deponat. & induat᷑ his que ha¬
buit nequaquam biberet de manudo¬
mini. calicem furoris eius: appellaturq
ciuitas scũarii. Hoc enim codes sonas¬

Expanded text:
civitas Sancti: quia non adjiciet ultra, ut pertranseat per te incircumcisus et immundus. dus. Rursum et in hoc loco nomen Sion, ut superius a LXX, additum est, et idcirco jugulatum veru. Cui ergo supra dixerat: Elevare, elevare, consurge, Jerusalem: nunc eidem loquitur: Consurge, consurge, induere fortitudine tua, Sion. Quae sit autem Sion, sequens versus vestimenta deponat, et induatur his quae habuit antequam biberet de manu Domini calicem furoris. Appellaturque civitas sanctuarii, hoc enim sona