comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia melius possunt illic ubi dui conuersa¬
nr̃o fortunato de eo diligent̃ inquirere. Et
si nulla sunt quȩ adsacrum ordinem obsis¬
tere ualeant. ad nos debet omĩ post posita
tarditate transmitti. He autem gloriofa
filia nr̃a clementina hoc moleste suscipi¬
at. ad eam exꝑientia tua ꝑgat. et cum eiꝰ
uoluntate hoc faciat. Sin uero reniti for¬
tasse uoluerit. huc eum sicut diximus si¬
ne mora exꝑientia tua transmittat. quia
ita animni filiorum nr̃oꝵ a nob̃ sunt pla¬
candi. ut tam̃ anumnarũ utilitas non de¬

Expanded text:
quia melius possunt illic ubi diu est conversaquia melius possunt illic ubi diu est conversaiscopo nostro Fortunato de eo diligenter inquirere. Et si nulla sunt quae ad sacrum ordinem obsistere valeant, ad nos debet omni postposita tarditate transmitti. Ne autem gloriosa filia nostra Clementina hoc moleste suscipiat, ad eam experientia tua pergat, et cum ejus voluntate hoc faciat. Sin vero reniti fortasse voluerit, huc eum, sicut diximus, sine mora experientia tua transmittat, quia ita animi filiorum nostrorum a nobis pacandi sunt, ut tamen animarum utilitas non de
Abbreviated transcription (Latin):
mandum pb̃rm asurrentinis to.ui.¬
adep̃atũ gloriosa filia electum ẽẽ cog¬
noscas. Quem qm̃ huc scripsimus debere tns¬
mitti. contristari de eiꝰ absentia nondebetẽ.
quia nec abscendere creditur. qui m̃te uob̃¬
cum est. Et qm̃ pastorem querentib is qui uo¬
bis olim placuit gratus est. onũpotentẽ dm̃
benedicentes xp̃iana magis in hoc deuotione
gaudete. et ut ad nos celeruis aliis ꝓfuturꝰ
uenire debeat hilarit̾ studete. qr sincerȩ ca¬
ritatis ẽ exultare. quando is qui diligitur.
ad hoc uocatur ut crescat. Gñ anthenuo sub¬
ost quam is qui adep̃atũ surrentine
ciuitatis electus fuerat aptus nobis
uisus non est amandum pb̃m oratorii scĩ
seuarini quod in castro lucullano situmest
elegerunt. E a propt̾ exꝑientiȩ tuȩ p̾ci¬
pimus. ut euudem pb̃m excusatione post po¬
sita. sub omĩ adnos studeat festinatione
transmittere. quatinus petentium desi¬
derta cum xp̃i auxilio sinichil ẽ quod eum
impediat impleantur. Cuius uita uel actꝰ

Expanded text:
mandum presbyterum a Surrentinis, ad episcopatum, gloriosa filia, electum esse cognoscas. Quem quia huc scripsimus debere 1053 transmitti, contristari de ejus absentia non debetis, quia nec abscedere creditur qui mente vobiscum est. Et quoniam pastorem quaerentibus is qui vobis olim placuit gratus est, omnipotentem Deum benedicentes, Christiana magis in hoc devotione gaudete; et ut ad nos celerius aliis profuturus venire debeat, hilariter studete, quia sincerae charitatis est exsultare, quando is qui diligitur, ad hoc vocatur ut crescat. ostquam is qui ad episcopatum Surrentinae civitatis electus fuerat aptus nobis visus non est, Amandum presbyterum oratorii sancti Severini, quod in castro Luculano situm est, elegerunt. Eapropter experientiae tuae praecipimus ut eumdem presbyterum, excusatione postposita, sub omni ad nos studeat festinatione transmittere, quatenus petentium desideria cum Christi auxilio, si nihil est quod eum impediat, impleantur. Cujus vita vel actus,
Abbreviated transcription (Latin):
us tintionem illis et ꝓpt̾ dm̃ caritatem im¬
pendas. et siquid ẽ unde animi ur̃ĩ fortassis
offensi sunt pro nr̃a eis int̾uentione remitte.
et ita uossic̃ xp̃ianos conuenit et prudentes
ineorum magis uiuamine cõm̃date. quati¬
nus et nos uobis grãs referamus. et ante om¬
nipotentem dm̃ mercedem ꝓ impensis seruis
eiꝰ beneficiis ac solatus adquiratis. Gs̃ clem̃¬

Expanded text:
us tuitionem illis et propter Deum charitatem imus tuitionem illis et propter Deum charitatem impendas. Et si quid est unde animi vestri fortassis offensi sunt, pro nostra eis interventione remittite; et ita vos, sicut Christianos convenit et prudentes, in eorum magis juvamine commodate, quatenus et nos vobis gratias referamus, et ante omnipotentem Dominum mercedem pro impensis servis ejus beneficiis ac solatiis acquiratis.
Abbreviated transcription (Latin):
fugatium udices. om̃s sub culpa sunt et crimi¬
ne: constituti. Dumquid et dieb magnitudi¬
nis tuȩ multi de ciuitate inqua consistis. ad
iangobardos milites fuga non lapsi sunt:
sy quis tante indiscretionis tantȩq possit stul¬
ticiȩ reꝑiri. ut eorum iniquitatem tͥ estimet
applicandam: hȩc itaq sollicite pensa. atq
exte aliorum causas estima. et in quorumdã
aduersitates falsis suspitionib nonducariᷤ.
Si autem aliquis est quide predicti monasterii
abb̃e possit quia dicere quod ad culpã reatum¬
q eus ꝑtineat. non nos hoc negligi sed magiᷤᷤ
una quidem cum eis quorum int̾ ẽ causam
omĩno districte et sollicite uolumus ꝑseru¬
tari. ut aut feriat iundicta culpabilem.
auit absoluat ueritas in nocentem. Si autẽ
nullus inueniri potuerit. qui contra eum hoc
quo solus ipse ꝑ hibes asserat. hortamur
magnifice fili. ut amemorati monasteru ab¬
batis q ipsius aduersitate contineas. et poti¬

Expanded text:
fugitivorum judices, omnes sub culpa sunt et crimifugitivorum judices, omnes sub culpa sunt et crimine constituti. Nunquid et diebus magnitudinis tuae multi de civitate in qua consistis, ad Langobardos milites fuga non lapsi sunt? Et quis tantae indiscretionis, tantaeque possit stultitiae reperiri, ut eorum iniquitatem tibi aestimet applicandam? Haec itaque sollicite pensa, atque ex te aliorum causas aestima, ut in quorumdam adversitates falsis suspicionibus non ducaris. Si vero est aliquis qui de praedicti monasterii abbate possit aliquid dicere, quod ad culpam reatumque ejus pertineat, nos hoc non negligi, sed magis una quidem cum eis quorum interest, causam omnino districte et sollicite volumus perscrutari, ut aut feriat vindicta culpabilem, aut absolvat veritas innocentem. Si autem nullus inveniri potuerit, qui contra eum hoc quod solus ipse perhibes asserat, hortamur, magnifice fili, ut a memorati monasterii abbatisque ipsius te adversitate contineas, et poti
Abbreviated transcription (Latin):
ii. uerum etiam diripi ex inde quod inuen¬
tum ẽ feceris. In suꝑ aut̃ sic contra abbem
eiusdem monasterii diceris exarsisse. ut ni¬
si occultans se iracundiȩ tuȩ tempore latu¬
isset. nonleue discrim̃ incurreret. deniq ut
metu tuo ꝑterritus dedomo inqua olinise re¬
ceperit erire non audeat nunc usq. Quod
ne frustra forsitan fecisse uidereris. fugam
monachi ipsius quiad hostes abiit ad eius
quantum ad nos ꝑlatum est crim̃ impingis. as¬
serens quod cum uoluntate ipsius fugeris. Qͥd
suta est. contristamur et ualde urãm sapien¬
tiam niramut. Nam silicitum putatis ut ali¬
orum culpa aliis sit nocuia. multi huic posst᷑
crimini subiacere. Diuersorum enĩ nobiliũ
serui. multarum ȩccłarum clerici. diuersoꝵ
monasteriorum monachi. multorum uidicũ
homines. sepe se hostib tradiderunt. Ergo si
hoc creditur.: seruorum utiq domuni. clerico¬
rum ep̃i. monachorum abb̃es. diuersorum

Expanded text:
li, verum etiam diripi exinde quod ibi invenli, verum etiam diripi exinde quod ibi inventum est, feceris. Insuper autem sic contra abbatem ejusdem monasterii diceris exarsisse, ut, nisi occultans se iracundiae tuae tempore latuisset, non leve discrimen incurrisset, denique ut metu tuo perterritus de domo in qua se olim receperat exire nuncusque non audeat. Quod ne frustra fecisse forsitan videreris, fugam monachi ipsius qui ad hostes abiit ad ejus, quantum ad nos perlatum est, crimen impingis, asserens quod cum ipsius voluntate fugerit. Quod si ita est, contristamur, et valde vestram sapientiam miramur. Nam si licitum putatis ut aliorum culpa aliis sit nociva, 1049 multi huic possunt crimini subjacere. Diversorum enim nobilium servi, multarum Ecclesiarum clerici, diversorum monasteriorum monachi, multorum judicum homines, saepe se hostibus tradiderunt. Ergo si hoc creditur, servorum utique domini, clericorum episcopi, monachorum abbates, diversorum
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ basilium ep̃m uelut unũ deultimis in cau¬
sis occupari. et pretoriis in utilit̾ obseruari.
Quȩ res qm̃ et ipsum uilem reddit. et reueren¬
tiam sacerdotalem aduichilat. statim ut
exꝑientia tua hoc preceptum susceꝑit. ita
eum ad reuertendum districta executione
compellat. quatinus ei illic te insistenti .u. di¬
eb subqualibet excusatione immorari non
liceat. ne si quo libet modo eum ibidem morã
habere ꝑmiseris. cum ipso apud nos grauiter
incipias esse culpabilis. Gẜ̃ Gudiscaleo duci
lla prepositorum sollicitudo geli.y.
utilis. illa est cautela laudabilis. in qua totũ
ratio agit. et furor sibi nichil uindicat. Res¬
trungenda gͦ sub ratione potestas est. nec qͥc¬
quam agendum prius quam concitata ad tn¬
quilitatem mens redeat. Nam cõmotionis
tempore. iustum putat ira quod fecerit. Pue¬
nit itaq ad nos magnitudinem tuam usq
ad hoc ẽẽ impetu furoris impulsam. ut non
solum frangi ianuas monasterii scĩ archange¬

Expanded text:
m Basilium episcopum velut unum 1048 de ultimis in causis occupari, et praetoriis inutiliter observare. Quae res quoniam et ipsum vilem reddit, et reverentiam sacerdotalem annihilat, statim ut experientia tua hoc praeceptum susceperit, eum ita ad revertendum districta exsecutione compellat, quatenus ei illic te insistente quinque diebus sub qualibet excusatione immorari non liceat; ne si quolibet modo eum ibidem moram habere permiseris, cum ipso apud nos graviter incipias esse culpabilis. Datum mella praepositorum sollicitudo utilis, utilis, illa est cautela laudabilis, in qua totum ratio agit, et furor sibi nihil vindicat. Restringenda ergo sub ratione potestas est, nec quidquam agendum priusquam concitata ad tranquillitatem mens redeat. Nam commotionis tempore justum putat ira quod fecerit. Pervenit itaque ad nos magnitudinem tuam usque ad hoc esse impetu furoris impulsam, ut non solum frangi januas monasterii sancti Archange
Abbreviated transcription (Latin):
ut qualiter inmanissimũ scelus discuti debe¬
at ac puniri: deliberare possimus. Scito au¬
ten quia studium zelusq tiiis qualis contra
ne fandissima sit crimina hȩc causa sine du¬
bio ẽ monstratura. ꝑ quam apud nos te aut
multum desollicitudine cõm̃dari. aut ꝑi¬
culose de neglectu noueris accusari. Unde
necesse est ut ita te uigilantem in hac reqͥsi¬
tione studeas exhibere. quatinus et nos de sol¬
licitudine tua letifices. et dm̃ facias tibi esse
pecuniam cõmendasset. Qui dum deposi¬
tum abnegasset. iuditio habito c̃uictus. et
ut reddere debuisset addictus est. Et quia
eo restituere id quod condempnatꝰ est diffe¬
rente is qui de posuisse dr obiit. et necessi¬
tate eius ꝑbibentur filu laborare. et hoc tu¬
exꝑientiam diligent̾ in quirat. atq ita salua ra¬
tione adfinem hanc causam ꝑducat dum mͦ
si ita est nec ille res alienas ꝑfida mente reti¬
neat. et orphani quod suum est uel amisso pa¬

Expanded text:
ut qualiter immanissimum facinus discuti debeut qualiter immanissimum facinus discuti debeat ac puniri, deliberare possimus. Scito autem quia studium zelumque tuum qualis contra nefandissima sit crimina haec causa est sine dubio monastratura, per quam te apud nos aut multum de sollicitudine commendari, aut periculose de neglectu noveris accusari. Unde necesse est ut ita te vigilantem in hac requisitione studeas exhibere, quatenus et nos de sollicitudine tua laetifices, et Deum tibi facias esse pecuniam commendasset: qui dum depositum abnegaret, judicio habito convietus est, et ut reddere debuisset addictus. Et quia, eo restituere id quod condemnatus est differente, is qui deposuisse dicitur obiit, et necessitate ejus perhibentur filii laborare, et hoc experientia tua diligenter inquirat, atque ita, salva ratione, ad finem hanc causam perducat; dummodo, si ita est, nec ille res alienas perfida mente retineat, et orphani quod suum est vel amisso pa
Abbreviated transcription (Latin):
mam uoluntatem suã habere constituit. ex¬
ꝑientia tua solatiante. iustitra fauente. sine
aliqua faciat dilatione ꝑciꝑe. Gr̃ Sauino¬
ũ plerumq quod inlaicis ẽ culpa. hoc
crim̃ insacro sit ordine constitutis. qnͣ¬
ta in eis districtione puniendũ sit piaculare
flagicium qui telo rectitudinis utitur non ig¬
uorat. Quoruidam siquidem relatione ꝑlatũ
ẽ. quia sisinnius regitane ciuitatis pb̃r. quod
auditu ipso intolerabile nimis est. idolorum ue¬
nerator ac cultor sit. adeo ut iudomo sua quod¬
dam idolum positum habere presumeret. sed
quod non dissimile nefas ẽ sodomie illum
scelere maculatum. Et ideo quia tanti facino¬
ris iniquitas districta ac subtili in uestigatio¬
ne querenda ac plectenda est. hac tibi aucto¬
ritate precipimus. ut uigilanti studio et di¬
ligenti om̃ino cura ꝑ quiras. et si qua inditra
app̃hendere huius rei potueris. eum incusto¬
dia districta quo usq nob̃ renunties redigas.

Expanded text:
mam voluntatem suam habere constituit, exmam voluntatem suam habere constituit, experientia tua solatiante, justitia faciente, sine aliqua faciat dilatione percium plerumque quod in laicis culpa est, hoc crimen in sacro sit ordine constitutis, 1044 quanta in eis districtione puniendum sit piaculare flagitium, qui zelo rectitudinis uritur non ignorat. Quorumdam siquidem relatione perlatum est, quia Sisinnius, Regitanae civitatis presbyter, quod auditu ipso intolerabile nimis est, idolorum venerator ac cultor sit, adeo ut in domo sua quoddam idolum positum habere praesumeret. Sed et, quod non dissimile nefas est, sodomiae illum scelere maculatum. Et ideo quia tanti facinoris iniquitas districta atque subtili investigatione quaerenda atque plectenda est, hac tibi auctoritate praecipimus ut vigilanti studio et diligenti omnino cura perquiras; et si qua indicia apprehendere hujus rei potueris, eum in custodiam districtam, quousque nobis renunties, redigas;
Abbreviated transcription (Latin):
nos hoc negare non ꝑtulit. Sed ne postulata
udeamur indiscrete concedere. hanc tenen¬
dam obseruantiam scito. idẽ ut quic quid pͦs¬
quã ab abbatis est remotus officio cõparauit.
uel quo libet titulo acquisiuit. libera illi tol¬
lendi facultas sit. Sed & hoc quod de monas¬
terio illo in quo conuersus est quod in ꝑuin¬
tra ualeria inpossessione iuiris sui patrem eiꝰ
manifestum ẽ construxisse. pellente hostili¬
tate discedens abstulit. secũq de tulit. sine ali¬
qua ei dubietate reddendum est. qr alterus
monasteriĩ dño sociatum. Si quid autẽ dum
ad huc illic abbatis fungeretur offitio adqͥsi¬
uit. non suum sed monasterii ipsius ẽẽ cognos¬
cat. et ideo de iure eius dem monasterii aufer¬
ri ulterius quo libet mͦ non patimur. Lega¬
tũ autẽ quod ante dictum frẽm nr̃m illum
capitulina c̃ditrie supra scripti monasterii
singulis anis de eodem monasterio ꝑ ulti¬

Expanded text:
nos hoc negare non pertulit. Sed ne postulata nos hoc negare non pertulit. Sed ne postulata videamur indiscrete concedere, hanc tenendam observantiam scito, id est ut quidquid postquam ab abbatis remotus est officio comparavit, vel quolibet titulo acquisivit, libera illi tollendi facultas sit. Sed et hoc quod de monasterio illo in quo conversus est, quod in provincia Valeria in possessione juris sui patrem ejus manifestum est construxisse, pellente hostilitate decedens abstulit, secumque detulit, sine aliqua dubietate ei reddendum est, quia alterius ii fuerit dominio sociatum. Si quid autem dum adhuc illic abbatis fungeretur officio acquisivit, non suum, sed monasterii ipsius esse cognoscat. Et ideo de jure illud ejusdem monasterii auferri ulterius quolibet modo non patimur. Legatum igitur quod antedictum fratrem nostrum Capitulana conditrix supradicti monasterii singulis annis de eodem monasterio 1043 per ulti
Abbreviated transcription (Latin):
ruerit. palam uerecundia confusis restituat.
quod inuerecunde clam abstulit. Petrũ autẽ
predicti lucilli filiũ studui tui sit similit̾ ad¬
monere. ut quia et ipse supra scriptȩ ȩccłȩ
tulisse plurima ꝑhibetut. honesta ea consi¬
tili inquisitione utroꝵq causȩ uno itale
ant fine concludi. Pret̾ea petiit a nob̾ supͣ
negandum. quia ad locum ꝓficiscens in cog.¬
nitũ. si propͥos quoꝵ consolatione utatur.
non habeat. mens affecta tristitia minus
se ad ea quȩ utilitatis sunt erigit. et ante
incipit succũbere quã laborare. Inquare
minuere. ita hoc illi noueris esse concessũ.
ut tam̃ fr̾ĩs et coep̃ĩ nr̃i iohannis sit arbitrio
ꝑ omĩa reseruatum. Quia gͦ petitionisuȩ p̃¬
dictus fr̃ nost̾ adiecit. ut pueros quos depe¬
cunta propria comparauit. ac suos patrisq sui
codices. aut res proprias alias quas in eodem
monastĩo habet ei sit tollendi licentia. ratio

Expanded text:
ruerit, palam verecundia confusus restituat ruerit, palam verecundia confusus restituat quod inverecunde clam abstulit. Petrum autem praedicti Lucilli filium similiter tui studii sit admonere, ut quia et ipse supradictae Ecclesiae tulisse plurima perhibetur, honesta ea consitili inquisitione, utrorumque causa valeat uno fine concludi. Praeterea petiit a nobis suprnegandum, quia ad locum proficiscens incognitum, si proprios quorum consolatione utatur non habeat, mens affecta tristitia minus se ad ea quae utilitatis sunt erigit, et ante incipit succumbere quam laboret. In qua re minuere, ita hoc illi noveris esse concessum, ut tamen fratris et coepiscopi nostri Joannis sit arbitrio per omnia reservatum. Quia ergo petitioni suae praedictus frater noster adjecit ut pueros quos de propria pecunia comparavit, ac suos patrisque sui Codices, aut res alias, quas in eodem monasterio habet, ei sit tollendi licentia, ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ichil proficit sacerdotum culpas ulc¬
ci. et cõmissa digna de iectione crimi¬
nie uandicare. si eis qui c̃uicti facuiore
deponuntur. amisso honoris solatiũ.
¶et casus sui ceꝑint eẽ cõpendium. Questus ita
dam insulȩ militensis ep̃m flagicii sui iniquita¬
te ꝑterritum non solum res eccłẽ cuiꝰ non reẽ¬
tor sed inimicus extitit potuis abstulisse. ue¬
rum ettam plurima eum eiusdem eccłe com¬
petentia. de preteritis retinere. quippe qui in
fabrica uel sartatecta ipsius nichil ꝑtulit ex¬
pendere. sed mente sacrilega suis totum stu¬
duit cõpendus applicare. Et quia graue nimi
ac contra dm̃ ẽ ut sua illi deiectio non sit pe¬
na sed cõmodum. eum exꝑientia tura distriẽ¬
te cõmoneat. ut quicquid abstulit. uel apuad
se de preteritis retinet. sine mora restituat.
Qui si indita sibi nequitia negare fortasse uo¬
sano residens. subtili inquisitione huius rei
ueritatem rimanuni. quatinus ꝓbatione ha¬
bita. quicquid eum tulisse uel subrepsisse cla¬

Expanded text:
ihil proficit sacerdotum culpas ulcisci, et commissa dejectione crimivindicare, si eis qui convincente facinore deponuntur, amissio honoris solatium, et casus sui coeperint esse compendium. Questus itaqdam insulae Melitensis episcopum, flagitii sui iniquitate perterritum, non solum res Ecclesiae, cujus non rector sed inimicus potius exstitit, abstulisse, verumetiam plurima eum ejusdem Ecclesiae competentia de praeteritis retinere, quippe qui in fabricam, vel sarta tecta ipsius nihil pertulit expendere, sed mente sacrilega suis totum studuit compendiis applicare. Et quia grave nimis ac contra Deum est ut sua illi dejectio non sit poena, sed commodum, experientia tua eum districte commoneat ut quidquid abstulit, vel apud se de praeteritis retinet sine mora restituat. Qui si indita sibi nequitia negare fortasse vosano residens subtili inquisitione hujus rei veritatem rimare, quatenus probatione habita, quidquid eum tulisse vel suppressisse cla
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia memoratus petrus ab homine mag
nifici filii nr̃i philoreni dicitur defensari. a¬
pud eum uob̃ cum omĩ studio ⁊ caritate in¬
stant̃ agendum ẽ. ut et eam faciat sine ali
qua dilatione restitui. quẽ credimus hoc
quia bonus uir esse dicitur. omĩno sine mora
facturum. Quod si forte quod non credimuᷤ
aliqua hoc fuerit excusatione dilatum. tẽ
et iam publice contestandus est. atq fr̃nitas
neste negligitur. eaqua dignumẽ ultione

Expanded text:
Sed quia memoratus Petrus ab homine filii Sed quia memoratus Petrus ab homine filii nostri magnifici Philoxeni dicitur defensari, apud eum vobis cum omni studio et charitate instanter agendum est, ut eam sine aliqua faciat dilatione restitui, quem credimus hoc, quia bonus omnino vir esse dicitur, sine mora facturum. Quod si forte, quod non credimus, aliqua hoc fuerit excusatione dilatum, tunc etiam publice contestandus est. Atque fraternitas neste negligitur, ea qua dignum est ultione
Abbreviated transcription (Latin):
Silatoris presentium stephani iuri .iii.¬
clarissimi querela ueritate subsistit. omĩ¬
no nos fr̃nitas ur̃a constritatos intelligat. cur
tantum pigra uel deses extiterit. ut ante ad
nos facti prauitas. quam correctio ꝑueniret.
Questus itaq est quod cognatam eius cui aliqͣn¬
do petrus quidam nequissimus diabolico instinc̃¬
tu demonasterio exire suaserat. atq agratioso
notario nr̃o fuerat mutato habitu unde exi¬
erat reuocata. nequissimus uir iniqua suasi¬
one demonasfio rursus eiciens. apud se nc̃¬
usq impudice retineat. Exquare ualde nos
sicut diximus tua desidia contristauit. cur
nec dum in monasterium reuocata sit ac re¬
trusa. Uel nunc gͦ propositi tui consideratio
et relus te castitatis accendat. id sũmoꝑe
modis quib potueris studere. ut asꝑitatem
quam de tante iniquitatis ꝑ petratione con¬
cepimus. eius cituis ualeas preceptione
mollire. Iam et uitali defensori precipimꝰ.
ut uobis hac in causa sollatiari non differat.

Expanded text:
Si latoris praesentium Stephani viri clarissimi querela veritate subsistit, omnino nos fraternitas vestra contristatos intelligat, cur tam pigra vel deses exstiterit, ut ante ad nos facti pravitas quam correctio perveniret. Questus itaque est quod cognatam ejus, cui aliquando Petrus quidam nequissimus diabolico instinctu de monasterio exire suaserat, atque a Gratioso notario nostro fuerat mutato habitu unde exierat revocata, nequissimus vir iniqua suasione de monasterio rursus ejiciens, apud se nuncusque impudice retineat. Ex qua re valde nos sicut diximus, tua desidia contristavit, cur necdum in monasterium revocata sit ac retrusa. Vel nunc ergo propositi tui consideratio et zelus te castitatis accendat id summopere modis quibus potueris studere, ut asperitatem quam de tantae iniquitatis perpetratione concepimus, ejus citius valeas correctione mollire. Nam et Vitali defensori praecipimus ut vobis hac in causa solatiari non differat.
Abbreviated transcription (Latin):
disponere. Parit̾ etiam clerum plebeniq ipsiꝰ
eccłe uł aliaꝵ quȩ ei unitȩ sunt coram instan¬
tius cõmoneto: quatinꝰ ⁊ ipsi mora dilatiõeq
pposita. aptum sͥ eligere debeant sacdotem:
ne du ⁊ tali presertim tp̃r. pastoris proprii
sint regimine destitute. Gregorns secun
meo sensu amoris melle condita sapu¬
puer̃. O quanta aspiratione uitȩ plena
in eis cultus eloquentiȩ. non u̾boꝵ tipus
apparebant: s. solã ueritatis atq caritatis
radicem tenentia. ꝑ om̃e quod loquuta
sunt. cȩlestis pat̾e amorem fłaglabant.
In eis uero tua ame dilectio petere studuit:
ut ad hanc. libellum exhortatorium scͥb̾e
tantis podagre dolorib tantisq curarum
tumultib p̾mor: ut quamuis nũquã me
aliꝙ fuisse reminiscar: ualde tam̃ me uideã
ñ meesse qđ fuerim. Qd aut̃ se tua karitas¬
⁊ ultra ȩtatem quinquagenariã adhuc iuue¬
nilib desiderus asserit subiacere : in hoc qͦq

Expanded text:
disponere. Pariter etiam clerum plebemque ipsius disponere. Pariter etiam clerum plebemque ipsius Eccesiae vel aliarum quae ei unitae sunt instantius commoneto, quatenus et ipsi, omni mora dilationeque postposita, aptum sibi eligere debeant sacerdotem, ne diu, et tali praesertim tempore, pastoris proprii sint regimine destituti. meo sensu amoris melle conditae sapuerunt. O quanta aspiratione vitae plena in eis cultus eloquentiae, non verborum typus apparebant, sed sola veritatis atque charitatis radicem tenentia per omne quod locuta sunt coelestis patriae amore flammabant. In eis vero tua me dilectio petere studuit, ut ad hanc libellum exhortatorium scribere me, quia tantis podagrae doloribus, tantisque curarum tumultibus premor, ut quamvis unquam me aliquid fuisse reminiscar, valde tamen me videam non esse quod fuerim. Quod autem se tua charitas ultra aetatem quinquagenariam adhuc juvenilibus desideriis asserit subjacere, in hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
neat: ut sic de ext̾iorib si qn contentio u̾titur
exam̃ ueniat: quatinꝰ m̃tẽ karitas ñ relinqͣt.
Cõmunẽ quoq filium honoratum archidiaco¬
nem cõm̃damꝰ. De quo si ita ẽ. sic̃ ꝑ castorium
chartularium nr̃m didicimꝰ. qr ꝑ eum iam
tres antea archidiaconi seruare consuecudinẽ
eccłasticã. qͥnquennio expleto exeundo com¬
pulsi sunt: tue quidẽ uolumꝰ ut caritatẽ scĩ¬
tatis inueniat. Nam flagitari iudiciũ ñ debet
de causa quã ipse iudicauit. Sinuero ita ñ ẽ:
om̃i mentis tumore dep̃sso om̃iq odio p̾posito.
debet in caritate recipi: mullatenꝰ a loco in qͦ
inuentꝰ ẽ. amoueri. Messianũ quoq clericum
qui ad nos confugerat. cõmuni filio stepbano
diacono fiducialit̾ dedimꝰ: certi quia quẽ nos
ur̃ȩ fr̃nitati transinitimꝰ: uos in eo ñ odiums
grãm potestis ostendere. Ompẽ ds̃ stia uos pro¬

Expanded text:
xterioribus, si quando contentio vertitur, examen veniat, quatenus mentem charitas non relinquat. Communem quoque filium Honoratum archidiaconum commendamus. De quo si ita est, sicut per Castorium chartularium nostrum didicimus, quia per eum jam tres antea archidiaconi servare consuetudinem ecclesiasticam, quinquennio expleto exeundo compulsi sunt, tuae quidem volumus ut charitatem sanctitatis inveniat. Nam flagitari judicium non debet de causa quam ipse judicavit. Sin vero ita non est, omni mentis tumore depresso, omnique odio postposito, debet in charitate recipi, et nullatenus a loco in quo inventus est amoveri. Messianum quoque clericum, qui ad nos confugerat; communi filio Stephano diacono fiducialiter dedimus, certi quia quem nos vestrae fraternitati transmittimus, vos in eo non odium, sed gratiam potestatis ostendere debeati
Abbreviated transcription (Latin):
ut simul om̃s ꝓuita dñorũ concordit̾ orarent.
quatinus omp̃s longa uobis et quieta tempora
tribuat. et pietatis ur̃e felicissimam sobolem
diu in romana re publica florere concedat.
Roge quoq militum ita ꝑpredictum confa¬
mulum meum scribonem. presente quoq glo¬
cuncti sub disciplia debita grãs agendo fus¬
ciperent. & hoc quod eis prius dominari con¬
sueuerat. omẽ murmur auerterent. Erpli¬

Expanded text:
ut simul omnes pro vita dominorum concorditer orarent, ut simul omnes pro vita dominorum concorditer orarent, quatenus omnipotens Deus longa vobis et quieta tempora tribuat, et pietatis vestrae felicissimam sobolem diu in Romana republica florere concedat. Rogae quoque militum ita per praedictum 758 confamulum meum Scribonem, praesente quoque glocuncti sub disciplina debita gratias agendo susciperent, et hoc quod eis prius dominari consueverat, omne murmur averterent.
Abbreviated transcription (Latin):
ominorũ pietas quȩ suos consueuit mise¬
ricorditer famulos continere. ita benig¬
na hic subuentione resplenduit. ut cunctoꝵ
debilium in opia. largitatis eius fit consolatio¬
ne sub leuata. Pro quare lacrunabili prece
om̃s de poscius. ut omp̃s ds̾ qui clem̃tie
ur̃ȩ ad hoc corda cõpunxit in colume in amo¬
ris sui constantia dñorum seruet imꝑium
ut uictorras eorum incunctis gentib auxilio
suȩ maiestatis extendat. Triginta itaq libras
auri quas ẽ famulus m̃s bussa de tulit scribo.
sacerdotib egenisq et aliis fideliter erogauit.
Et quia quȩ dam in hac urbe scĩmoniales fe¬
minȩ exdiuersis prouineus uenerunt post
captiuitatẽ fugientes ex quib quantũ puin¬
cus locorum possibilitas recipit alique in mo¬
nasterus date sunt. que uero meis nimime
capi potuerunt singłarit̃ de gentes inopem
uitam ducunt. placuit ut hoc quod cecis.
truncis. alusq debilib suꝑ esse possẽt eis ero¬
entes etiam ꝑegrini susciꝑent. Unde actum est.

Expanded text:
ominorum pietas, quae suos consuevit misericorditer famulos continere, ita benigna hic subventione resplenduit, ut cunctorum debilium inopia largitatis ejus sit consolatione sublevata. Pro qua re lacrymabili prece omnes deposcimus ut omnipotens Deus qui clementiae vestrae ad hoc corda compunxit, incolume in amoris sui constantia dominorum servet imperium, ut victorias eorum in cunctis gentibus auxilio suae majestatis extendat. Triginta itaque libras auri, quas confamulus meus Busa detulit Scribo, sacerdotibus, egenisque, et aliis fideliter erogavit. Et quia quaedam in hanc urbem sanctimoniales feminae ex diversis provinciis venerunt, post captivitatem fugientes, ex quibus, quantum locorum possibilitas recipit, aliquae in monasteriis datae sunt, quae vero in eis minime capi potuerunt, singulariter degentes inopem vitam ducunt, placuit ut hoc quod caecis, truncis, aliisque debilibus superesse posset, eis eroes etiam peregrini susciperent. Unde actum est
Abbreviated transcription (Latin):
ergo in his agendum ẽ. nisi ut malignꝰ sp̃c cum
nob̾ ad eleuandam ment̾ẽ reduc̃ bona quȩ agi¬
mꝰ: nos semꝑ ad memoriam mala nr̃a reuocemꝰ.
Custodienda quoq ẽ. mundicia corporis. in stu¬
diis bonȩ actionis: quia iuxta uocem p̾dican¬
tis apłĩ. templum dĩ scm ẽ. q̃ estis uos. Qrursus
ait. hec est enim uoluntas dĩ sc̃ificatio ur̃a. Qͣm¬

Expanded text:
ergo in his agendum est, nisi ut malignus spiritus cum ergo in his agendum est, nisi ut malignus spiritus cum nobis ad elevandam mentem reducit bona quae egimus, nos semper ad memoriam mala nostra revocemus, Custodienda est quoque munditia corporis in studiis bonae actionis, quia juxta vocem praedicantis Apostoli: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Qui rursus ait: Haec est enim voluntas Dei, sanctificatio vestra . Q
Abbreviated transcription (Latin):
ad oꝑantis mentẽ pꝰ ꝑactam oꝑationẽ uenit:
eamq tacitis cogitationib in quib̾dam suis lau¬
dib excutit: ita ut decepta mens ãmiret᷑. ipsa
qͣm sint magna quȩ fec̃. Quȩ dum ꝑ occultum
tumorẽ apd̾ semet ipsam excollitur: eius qui
donũ t̾buit grã pͥuatur. hinc ẽ. enim qd ꝓͣpħe
uocẽ contra suꝑbientẽ anunã dr̃. Habens fidu¬
ciam in pulchritudine cua: fornicata es in noĩe
tuo. fiduciam quippe animȩ in pulchritudine
sua habere ẽ: in semetipsam de iusta actione
p̃sumere. quȩ in suo nomine fornicat᷑: qͣn in ħ
qd̾ recte egit. ñ conditoris laudem dilatari appe¬
tit. s suȩ opinionis głam requirit. hinc rursũ
ꝑ ꝓpħam scͥptum ẽ. Quo pulchrior es descende.
anima. Et enim unde ẽ pulcbrior inde descen¬
dit q̃n ex uirtutis decore quo ex altari apd̃ dm̃
debuit. ab eius grã ꝑ suam elationẽ cadit. Q̾d

Expanded text:
ad operantis mentem post peractam operationem venit ad operantis mentem post peractam operationem venit eamque tacitis cogitationibus in quibusdam suis laudibus excutit, ita ut decepta mens admiretur ipsa, quam sint magna, quae fecit. Quae dum per occultum tumorem apud semetipsam extollitur, eius, qui donum tribuit, gratia privatur. Hinc est enim, quod peocem contra superbientem animam dicitur: Habens fiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine tuo . Fiduciam quippe animam in pulchritudine sua habere est in semetipsa de justa actione praesumere. Quae in suo nomine fornicatur quando in hoc quod recte egit, non conditoris laudem dilatari appetit, sed suae opinionis gloriam requirit. Hinc rursum per prophetam scriptum est: Quo pulchrior es, descende . Anima etenim unde est pulchrior, inde descendit, quando ex virtutis decore quo exaltari apud Deum debuit, ab ejus gratia per suam elationem cadit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ contra eum habere noluisti. Magna st̃ hȩc:
st̃ studio antiqui hostis insidiȩ eauende: qui
quanto maiora in hominib dona conspicit:
tanto hȩc auferre subtiliorib insidus exquirit.
Neq enim latrunculi in uia caꝑe uiatores ua¬
euos expetunt: s eos qui auri uascula uł ar¬
genti fer̃. Uia quippe ẽ. uita presens. Et tanto
quisq necesse ẽ. ut insidiantes sp̃c caueat: qnͣto
maiora st̃ dona quȩ portat. Oportet ergo excel¬
lentiam urãm in tanto hoc de conu̾sione gen¬
tis subditȩ munere qd accepit. sũmoꝑe custo¬
dire pͥus humilitatẽ cordis: ac deinde mundi¬
ciam corporis. Cum enim sc̃ptum sit. omĩs
qui se exaltat humiliabitur: ⁊ qui se humiliat
exaltabitur: profecto liquet quia ille ueracit᷑
alta amat. qui mentẽ fuam ab humilitatis ra¬
dice non desiccat. Sepe namq malignus sp̃c
ut bona destruat quib pͥus adu̾sari ñ ualuit.

Expanded text:
quod contra eum haberquod contra eum haber haec vigilanti sunt studio antiqui hostis insidiae cavendae, qui quanto majora in hominibus dona conspicit, tanto haec auferre subtilioribus insidiis exquirit. Neque enim latrunculi in via capere viatores vacuos expetunt, sed eos qui auri vascula vel argenti ferunt. Via quippe est vita praesens. Et tanto quisque necesse est ut insidiantes spiritus caveat, quanto majora sunt dona quae portat. Oportet ergo excellentiam vestram in tanto hoc de conversione gentis subditae munere quod accepit summopere custodire prius humilitatem cordis, ac deinde muniam corporis. Cum enim scriptum sit: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur , profecto liquet quia ille veraciter alta amat, qui mentem suam ab humilitatis radice non desecat. Saepe namque malignus spiritus, ut bona destruat quibus prius adversari non valuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ctissimo filio meo ꝓbino prb̃o naͬrante cogno¬
ui: quia cum ur̃a excellentia constitutionem
qͣndã contͣ iudeoꝵ ꝑfidiam dedisset: hi de qͥb
prolata fuerat rectitudinẽ ur̃ẽ mentis inflect̾e.
pecuniaꝵ sũmã offerendo moliti st̃: qmͣ excel¬
lentia ur̃a contempsit: ⁊ omp̃is dĩ place uidi¬
cio requirens: auro innocentiam p̃tulit. Qua
in re mͥ dauid factẽ regis. ad memoriam uenit.
Cui dum concupita aqua de cist̾na bethleemi¬
tica quȩ int̾ host̾es cuncos habebat᷑. ab obse¬
quentib militib fuisset oblata: procinꝰ dixit.
Absit ame: ut sanguinẽ istoꝵ bibam. Quam qr
fudit: ibibere noluit: scͥptum ẽ. Libauit eam
dño. Si gͥ ab armato rege in sacͥficium dĩ u̾saẽ.
aqua contempta: pensemꝰ quale sacͥficium oĩ¬
potenti dõ rex obtulit. qui ꝓ amore illiꝰ ñ aqͣm
s. aurum acciꝑe contempsit. Itaq fili excellen¬
tissime fident̃ dicam: quia libasti aurũ dño.

Expanded text:
ctissimo filio meo Probino presbytero narrante cognoctissimo filio meo Probino presbytero narrante cognovi, quiaquamdam contra Judaeorum perfidiam dedisset, ii de quibus prolata fuerat rectitudinem vestrae mentis inflectere, pecuniarum summam offerendo, moliti sunt, quam excellentia vestra contempsit, et omnipotentis Dei placere judicio requirens, auro innocentiam praetulit. Qua in re mihi David regis factum ad memoriam venit, cui dum concupita aqua de cisterna Bethlehemitica, quae inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus militibus fuisset oblata, protinus dixit: Absit a me, ut sanguinem istorum hominum bibam . Quam quia fudit et bibere noluit, scriptum est: Libavit eam Domino . Si igitur ab armato rege in sacrificium Dei versa est aqua contempta, pensemus quale sacrificium omnipotenti Deo rex obtulit, qui pro amore ipsius non aquam, sed aurum accipere contempsit? Itaque, fili excellentissime, fidenter dicam quia libasti aurum Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ scͥptum ẽ. Resper̃ dñs ad abel⁊ ad munera
eius: ad cam aut̃ ⁊ ad munera illiꝰ ñ respexit.
Dicturꝰ quipe qr dñs respex̃ ad munera: p̃misit
sollicite quia resper̃ ad abel.Ex qua re patent̃
ostenditur: qr ñ offerens a munerib. s munera
ab offerente placuer. Urã itaq oblatio qͣm sit
grata ostenditis: qui daturi aurum. pͥus ex
conu̾sione gentis subditȩ. anunaꝵ inunera de¬
distis. Qd̾ uero cnͣsmissos abbates qui oblatio¬
nẽ urãm beato petro apso deferebant. ui ma¬
ris dieitis facigatos. ex ipso itine ad spamas
ẽ. ꝓbata: an scirent scõ desidio obiecta ꝑicula
uincẽ: un fatigatione corporis. m̃te minime
lassari. Adu̾sitas enim quȩ bonis uotis obicit᷑:
ꝓbatio uirtutis ẽ. ñ iudicium reꝓbationis. Qs
marinis fluctib integra stetit: Prec̾ea indico
quia creuit de ur̃o oꝑe in laudib dĩ. hoc q̃ dile¬

Expanded text:
quod scriptum est: Respexit dominus ad Abel et ad munera quod scriptum est: Respexit dominus ad Abel et ad munera eius. Ad Cain autem et ad munera illius non respexit. Dicturus quippe, quia dominus 'respexit ad munera', praemisit sollicite, quia 'respexit ad Abel'. Ex qua re patenter ostenditur, quia non offerens a muneribus, sed munera ab offerente placuerunt. Vestra itaque oblatio, quam sit grata, / ostenditis, qui daturi aurum prius ex conversione gentis subditę animarum munera dedistis. Quod vero transmissos abbates, qui oblationem vestram beato Petro apostolo deferebant, vi maris dicitis fatigatos ex ipso itinere ad Hispanias  constantia probata, an scirent sancto desiderio obiecta pericula vincere et in fatigatione corporis mente minime lassari. Adversitas enim, quae bonis votis obicitur, probatio virtutis est, non iudicium reprobationis. Quis marinis fluctibus integra stetit? Pręterea indico, quia crevit de vestro opere in laudibus dei hoc, quod dile
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Qd itaq ego in illo trem̃do examine iudi¬
ci uenienti dicturꝰ sum: si tẽ illie uacuus uenero.
ubi tua excellentia greges post se fideliũ ducet:
dicationẽ extrax̃: S ẽ. mͥ bone uir hoc exdĩ
munere in magna consolatione: qr opus sc̃m
quod in me ñ habeo. diligo inte. Cumq de tuis
actib magna exultatione gaudeo: ea quȩ per
laborem tua sunt: mea ꝑ caritatem fiunt. De
tione libet cum angłis exclamare: gła in excel¬
sis dõ ⁊ int̾ra pax hominib bonȩ uoluntati.
Nos enim ut existimo. nos gr̃aꝵ ampliꝰ om̃poten¬
ti dño debitores existimꝰ: qui ⁊iͥ uob̾ẽ nil egimus.
ur̃o tam̃ oꝑi congaudendo participes sumus.
nera excellentiȩ ur̃e susceꝑit. ipsa cunctis liqͥ¬
do uita urã testat᷑. Scͥptum quippe ẽ. Uota ui¬
stoꝵ placabilia. Neq enim in omp̃is dĩ iudicio
quid datur. s a quo detur. aspicit᷑. Hinc ẽ enim

Expanded text:
rant. Quid itaque ego in illo tremendo examine iudirant. Quid itaque ego in illo tremendo examine iudici venienti dicturus sum, si tunc illuc vacuus venero, ubi tua excellentia greges post se fidelium ducet, dicationem 160 traxit? Sed est mihi, bone vir, hoc ex Dei munere in magna consolatione, quia opus sanctum, quod in me non habeo, diligo in te, cumque de tuis actibus magna exsultatione gaudeo, ea, quae per laborem tua sunt, mea per charitatem fiunt. De tione libet cum angelis exclamare: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Nos enim, ut aestimo, nos gratiarum amplius omnipotenti Domino debitores existimus, qui etsi vobiscum nihil egimus, ro tamen opere congaudendo participes sumus. nera excellentię vestrae susceperit, ipsa cunctis liquido vita vestra testatur. Scriptum quippe est: vota iustorum placabilia. Neque enim in omnipotentis dei iudicio quid, sed a quo detur, aspicitur. Hinc est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtectione custodiat: atq ad celestis remune¬
rationẽ pat̾e. cũ multiplici animaꝵ fructu
ꝑducat. E go aut̃ quanta occupatione depͥ¬
mor ⁊ debilitate. breuis cestatur epła: in qua ꝙr¬
ei quẽ multũ diligo. parum loquor. Gre Ne¬
tila uita delector. Audita quippe noui de die
cuncta gochoꝵ gens ab errore arrianȩ hereseos
in fidĩ recte soliditate translata ẽ: exclamare
cum ꝓpħa libet. Hȩc ẽ. immutatio dexc̾ȩ excelsi.
Cuiꝰ enim uł saxeum pectꝰ tanto hoc oꝑe cognico:
ñ statim in ompĩs dĩ laudib atq intuȩ excel¬
lentiȩ amore mollescat: hȩc me fateor quȩ ꝑ
uos acta sunt sepe conuenientib filiis meis dic̾e:
sepe cum eis parit̾ ãmirari delectat. Hȩc me ple¬
rumq etiam contra me excitant: qͥ piger ego
uinutilis tc̃ mnerti ocio torpeo. qͣn in animaꝵ con¬
gregationib ꝓ lucro cȩlestis patͥȩ reges elabo¬

Expanded text:
protectione custodiat, atque ad coelestis remuneprotectione custodiat, atque ad coelestis remunerationem patriae cum multiplici animarum fructu perducat. Ego autem quanta occupatione deprimor et debilitate, brevis attestatur epistola, in qua ei quem multum diligo parum loquor. tua vita delector. Audita quippe diebus nostrcuncta Gothorum gens ab errore Arianae haeresis in fidei rectae soliditatem translata est, exclamare cum propheta libet: Haec est immutatio dexterae Excelsi . Cujus enim vel saxeum pectus tanto hoc opere cognito non statim in omnipotentis Dei laudibus atque in tuae excellentiae amore mollescat? Haec me fateor quae per vos acta sunt saepe convenientibus filiis meis dicere, saepe cum eis pariter admirari delectat. Haec me plerumque etiam contra me excitant, quod piger ego et inutilis tunc inertia torpeo, quando in animarum congregationibus pro lucro caelestis patrię reges elabo
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib elapsum. tuȩ orationis manu me cene.
Quasi enim ꝓsꝑo flatu nauigabam. cũ tranbͥllã
uitã in monast̾io ducerem: s procellosis subito
motib tempestas exorta. in sua ꝑturbatione
me rapuit: & ꝓsꝑitatem itineris amisi. quia
quiete ꝑdita: mentis naufragiũ ꝑtuli. Ecce nẽ
in undis u̾sor: ⁊ tuȩ int̾cessionis tabulã quero:
ut qui innaui integra diues ꝑuenire ñ merui.
saltem p̾ro dampna ad litꝰ ꝑ tabulam reducar.
Depodagre uero molestia. scĩtas ur̃a ut seͥbit af¬
fligitur: cuiꝰ dolore assiduo ⁊ ipse uehement̃
attritus sum. S facilis erit consolatio. si int̾
flagella quȩ patim᷑. queq fecimꝰ ad memoriã
delicta reuocamꝰ: atq hȩc non iam flagella
s: dona eẽ conspicimꝰ. si quae carnis delectatiõe
peccauimꝰ. carnis dolore purgamꝰ. Precẽa ex
benedictione beati pet̾ apłoꝵ pͥncipis. palli¬
um uob̾ tnͣsinisimꝰ. ad sola missaꝵ sollẽpnia
utendum. Quo cnͣsmisso. ualde debui qualit̃

Expanded text:
fluctibus elapsum tuae orationis manu me tene. Quasi enim prospero flatu navigabam cum tranquillam vitam in monasterio ducerem: sed procellosis subito motibus tempestas exorta in sua perturbatione me rapuit, et prosperitatem itineris amisi, quia, quiete perdita, mentis naufragium pertuli. Ecce nunc in undis versor, et tuae intercessionis tabulam quaero, ut qui navi integra dives pervenire non merui, saltem post damna ad littus per tabulam reducar. De podagrae vero molestia sanctitas vestra, ut scribit, affligitur, cujus dolore assiduo et ipse vehementer attritus sum; sed facilis erit consolatio si inter flagella, quae patimur, quaeque fecimus ad memoriam delicta revocamus; atque haec non jam flagella, sed dona esse conspicimus, si quae carnis delectatione peccavimus, carnis dolore purgemus. Praeterea ex benedictione beati Petri apostolorum principis pallium vobis transmisimus, ad sola missarum solemnia utendum. Quo transmisso, valde debui qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
ganda mantauimꝰ. fr̃nitatis urȩ uigilantia
compleatur: atq omĩa illic quȩ ꝓ animarũ
salute scͥpsimꝰ censeant᷑: quatinꝰ ꝑ hoc ⁊uos ⁊e¬
lum urm̃ ⁊ qualit̃ uob̃ illicita displiceant o¬

Expanded text:
ganda mandavimus fraternitatis vestrae vigilantia ganda mandavimus fraternitatis vestrae vigilantia compleatur, atque omnia illic quae pro animarum salute scripsimus censeantur; quatenus per hoc, et vos zelum vestrum et qualit
Abbreviated transcription (Latin):
num uendicaret: quia omĩno rationis ordo
nos ãmonet. ut cũ usu pallii aliqua simul
sic̃ diximꝰ largiri pͥulegia debeamꝰ: s qm̃ cũ
bonoris augm̃to cura quoq sollicitudinis
debet excrescere. ut cultui uestiũ actionis qͦq
ornam̃ta conueniant: oportet ut enxiꝰ in
cunctis studium se ur̃e fr̃nitatis exerceat:
cuta subiectoꝵ actꝰ sit uigilans: ur̃m illis
exemplum instructio: iuita magistra sit. Lin¬
guȩ ur̃ȩ exhortatione discant q metuant.
⁊doceant᷑ qd̾ diligant: ut dum talenta credi¬
ta lucro multiplicata re̾dideris: in die recri¬
butionis audire sis meritꝰ. Euge serue bone
i fidelis: intra in gaudium dñi tui. Curam
niendam scͥpsimꝰ: ur̃e specialit̾ sollicitudini
noueritis incũbere. Unde quia p̃cellentissimos
filios mõs francoꝵ reges magnã uob̾ nouimꝰ
dilectionẽ impend̾e: omi uos studio omniq
agere annisu necesse ẽ. ut qͥ de sy uodo congre¬

Expanded text:
num vendicare, quia omnino rationis ordo num vendicare, quia omnino rationis ordo nos admonet ut cum usu Pallii aliqua simul sicut diximus, largiri privilegia debeamus. Sed quoniam cum honoris augmento cura quoque sollicitudinis debet excrescere, ut cultui vestium actionis quoque ornamenta conveniant, oportet ut enixius in cunctis se studiis vestra fraternitas exerceat. Circa subjectorum actus sit vigilans, vestrum illis exemplum instructio et vita magistra sit. Linguae vestrae exhortatione discant quod metuant, et doceantur quod diligant; ut dum talenta credita lucro multiplicato reddideris, in die retributionis audire sis meritus: Euge serve bone et fidelis, intra in gaudium Domini tui. Curam iendam scripsimus, vestrae specialiter sollicitudini noveritis incumbere. Unde quia praecellentissimos filios nostros Francorum reges magnam vobis novimus dilectionem impendere, omni vos studio omnique agere annisu necesse est ut quod de synodo congre
Abbreviated transcription (Latin):
randum. Quod tam̃ ita tibi dandum decre¬
uimꝰ. si pͥus ꝑ synodi definitionẽ emendari ꝓ¬
miseris quȩ corrigenda mandauimꝰ: quia dignũ
ꝓfecto eẽ credimꝰ ut cũ m̃tis grauitate qua dõ
ꝓpicio pollere tedidicimꝰ. habitus quoq exterioris
clarior in te cultus accresceret. Presercim cũte
nõ ad suꝑflue elationis pompam. s ꝓ genio &
bonore tuȩ arbitramur eccłȩ petiuisse. Cuiꝰ
ne indum̃ti munificentiam nudã uideamur
quodãmꝰ contulisse. hoc etiam parit̃ ꝓspeximꝰ
concedendum. ut metropolite suo ꝑ omnia
loco ⁊ honore seruato ȩccła ciuitatis augustu¬
sem ȩccłam eẽ debeat. ⁊ hunc sͥ locum ac ordi¬
nem ex nr̃a auctoritatis indulgentia uindica¬
re. Ceteros uero epõs scdm ordinationis suȩ tẽ¬
pus. siue ad consedendum in concilio. seu ad
subsebendũ. uł in qualibet alia re. sua acten¬
dere loca decernimꝰ: i suoꝵ sͥ prerogatiuã ordi¬

Expanded text:
randum. Quod tamen ita tibi dandum esse decrerandum. Quod tamen ita tibi dandum esse decrevimus, si prius per synodi definitionem emendare promiseris quae corrigenda mandavimus, quia dignum profecto esse credidimus, ut cum mentis gravitate qua Deo te propitio pollere didicimus, habitus quoque exterioris clarior in te cultus accresceret, praesertim cum id te non ad superfluae elationis pompam, sed pro genio et honore tuae arbitremur Ecclesiae petivisse. Cujus ne indumenti munificentiam nudam videamur quodammodo contulisse, hoc etiam pariter prospeximus concedendum, ut metropolitae suo per omnia loco et honore servato, Ecclesia civitatis Augustosem ecclesiam esse debeat, et hunc sibi locum ac ordinem ex nostrae auctoritatis indulgentia vindicare. Caeteros vero episcopos secundum ordinationis suae tempus, sive ad consedendum in concilio, sive ad subscribendum, vel in qualibet alia re sua attendere loca 1014 decernimus, et suorum sibi praerogativam ordi
Abbreviated transcription (Latin):
dissociata coniungere. praua dirigere: ⁊uirtu¬
tes ceteras ꝑfectionis suȩ munimine solidare:
quisqͥs in eius radice se inserit. nec auiridita¬
te deficit. nec afructib inanescit: quia humo¬
eadem caritate te preditum multoꝵ testifica¬
tione cõꝑio: ut uipse quȩ sac̾dotis sunt decen¬
ter exhibeas &e alus te laudabilit̾ imittandũ
ostendas. Quia gͥ in predicationis oꝑe ꝗͣ diu
cogitans angloꝵ gẽti ꝑ augustinũ qͦndam
tum adiutorẽq in om̃ib te ut oportuit fuisse
cognouimꝰ ut magnũ me sibi fr̃nitas tua hac
de re faceret debitorem: tante rei consideratioẽ
cõmonitꝰ. ne infructuosus erga te uiderer exi¬
stere: fr̃nitatis tuȩ peticione̾ nulla ꝑtuli rati¬
one p̾ponere. Proinde scd̾m postulationis tuȩ
desidłium pallii ce usu qd̾ incra ȩccł̃am tuam
babere debeas. ad sacra tantum missax sollem¬
ꝑnia cȩlebranda dõ auctore p̃uidimꝰ hono¬

Expanded text:
dissociata conjungere, prava dirigere, et virtudissociata conjungere, prava dirigere, et virtutes caeteras perfectionis suae munimine solidare, quisquis in ejus radices se inserit, nec a viriditate deficit, nec a fructibus inanescit, quia humoeadem charitate te praeditum multorum testificatione comperio, ut et ipse quae sacerdotis sunt decenter exhibeas, et aliis te laudabiliter imitandum ostendas. Quia igitur in praedicationis opere, quam diu cogitans Anglorum genti per Augustinum tunc tum adjutoremque in omnibus te, ut oportuit, fuisse cognovimus, ut magnum me sibi fraternitas tua hac de re faceret debitorem, tantae rei consideratione commonitus, ne infructuosus erga te viderer existere, fraternitatis tuae petitionem nulla pertuli ratione postponere. Proinde secundum postulationis tuae desiderium pallii te usu, quod intra ecclesiam tuam habere debeas, ad sacra tantum missarum solemnia celebranda, Deo auctore, praevidimus hono