comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cium. Dispensatorie itaq simulabat: se iudeũ.
S augustinꝰ dicit hoc fieri: compassione. miscd̃iȩ
ñ simulatorie. ut. qui ministrat egroto: sit qͣsi
eger. ñ cum se febres hab̾e mentitur. s cũ ani¬
mocondolentis cogitat: quomͦ scruiri sͥ uelit.
compatiendi miscdĩa .i. ñ ita hoc dixit̃: ut se
fing̾et uid̾m. sicut. qͥdam putant. Libere enim
cit illa. que ñ intelligentib. & parum attenden¬
iam in potestate ñ habebat. ⁊ sub lege quidẽ:
s licite omnib cibis. quos etiã dampnant iud̃.
ꝑmisit uti. cui om̃is creatura d̃r. ñ simulate:
s uẽ: bona erat. Sicut gͦ hos ritꝰ gentiliũ uere:
sic ce iudoꝵ sacramenta: ñ fallaciter suscepit.
ut illis: simplex: istis ec̃t duplex. aliud habers
in corde. aliud in ostensione. Cum euĩ ate in
pondisti. In eo factum gentib tanqͣm gentilẽ.¬
ctiã dampnant. iudei. Querogͦ. utrum ⁊ hoc. si¬
mulate fec̾it. qd̾ si absurdissimum atq falsis¬

Expanded text:
ium . Dispensatorie itaque simulabat se Judaeum. Sed Augustinus dicit hoc fieri compassione misericordiae, non simulatione: ut qui ministrat aegroto, sit quasi aeger; non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo serviri sibi velit compatiendi misericordia, id est non ita hoc dixit, ut se fingeret Judaeum, sicut quidam putant. Libere enim cit illa, quae non intellegentibus et parum adtendeniam in potestate habebat. et sub lege quidem sed licite omnibus cibis quos etiam damnant Judaei permisit uti, cui omnis creatura Dei non simulate, sed vere bona erat. Sicut ergo hos ritus gentilium vere, sic et Judaeorum sacramenta non fallaciter suscepit, ut illis simplex, istis esset duplex, aliud habens in corde, aliud in ostensione. Cum enim a te qupondisti: Et eo factum gentibus tanquam gentilequos damnant Judaei. Quaero ergo utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atque falsis
Abbreviated transcription (Latin):
& ab ip̃o nos: originẽ ha¬
bere. & huiꝰmodi. cũ tñ nos
eẽm sine lege di. s eẽm. in
lege xp̃i. ñ: in iudaica. &e
id̃o ita factus sum: ut. lucͥ¬
facem eos: qͥ sine lege erart.
.i. gentiles. Et factꝰ sũ in¬
firmis in fide: infirmꝰ ab¬
stinendo a licias.Quare :
ut lucͥfacem infirmos. ꝗͥd
ꝑ singula: Omĩb om¬
¶E ma factus sum: quasi om

Expanded text:
em habere, et hujusmodi. Cum tamen non essem sine lege Dei, sed in lege Christi, non in Judaica. Et ideo ita factus sum, ut lucrifacerem eos qui sine lege erant, id est gentiles. Et factus sum infirmis in fide infirmus, abstinendo a licitis. Quare? Ut lucrifacerem infirmos. Quid per singula? Omnibus omnia factus sum, quasi om
Abbreviated transcription (Latin):
his qui sub lege sunt: s.
tur iuder. factus sum qͣsi
ẽc̃m sub lege. dum ñ ne¬
gat legem cẽ a do. s exea
docet xp̃m. sicut mulier
samaritana ꝑ legẽ. docta.
dixit. scio quia messias
uenit. cũ tamen ego ip̃e:
ũcẽm sub lege seruiliter.
Et quare eis ita factus sũ:
ut lucͥfacem eos qͥ sub lege
erant. Qui sub lege erant
samaritani intelligunt᷑.
.Sunt aut̃ ex origine ꝑsa¬
rum & assyriorum. quoᷤ rex
assyriorum sublatis filus
isrł. posuit adincolenda

Expanded text:
his qui sub lege sunt, scitur Judaei, factus sum quasi essem sub lege, dum non negat legem esse a Deo, sed ex ea docet Christum, sicut mulier Samaritana, per legem docta, dixit: Scio quia Messias venit. Cum tamen ego ipse non essem sub lege serviliter. Et quare eis ita factus sum? ut lucrifacerem eos qui sub lege erant. Qui sub lege erant Samaritani intelliguntur. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel, ad incolenda
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ipãm illi tribuit: ciuꝰ munere loquebat᷑.
.i. xp̃o de quo subdit. qui in uob̃.i. int̾ uos: non
potens apparuit. ex his que int̾ eos fecit. cũ
dona dedit. qd̾ exꝑti: ne dubitent se abeopos¬
se puniri. Quia uiderunt in nomine eiꝰ: mor¬
tuos suscitatos. demones fugatos. surdis:
auditũ. mutis asfatum. elaudis: gressum. ce¬

Expanded text:
tionem illi tribuit, cujus munere loquebatur in Christo, de quo subdit: Qui in vobis, inter vos, non potens apparuit ex his quae inter eos fecit, cum dona dedit, quod experti non dubitent se ab eo posse puniri. Quia viderunt in nomine ejus mortuos suscitatos, daemones fugatos, surdis auditum, mutis affatum, claudis gressum, c
Abbreviated transcription (Latin):
ita peccauert̃: ut excõmunicari: & p̾t: reconciliari
m̾eant᷑. sicut agunt in omib eccłus illi: qui ꝓpͥe¬
penitentes appellant᷑. E st etiã penitentia: bonoꝵ
&̾ humilium fideliũ. pene cotidiana. in qͣ: pecto¬
Non enĩ ea nob̾ dimitti petimus: que dimissa ñ
dubitamꝰ in baptismo. s illa. que humane fra¬
gilitati. ꝗͣuis parua: tñ: crebra subrepunt. quȩ
sicollecta contra nos fuerunt: ita nos gͣuabunt.
oe oppͥment. sicut unum aliquod gͣnde pecc̾m.
Quid enĩ int̾est ad naufragium: an. uno gͣndi
fluctu: nauis oꝑiatur: & obruat᷑: an paulatim
subrepens aqͣ in sentinam: impleat nauẽ atq
submergat: Id̃o. ieiunia: & elemosine: & orõ¬
nes: muigilant.⁊ cotidianã ag̾e penitentiam.
ñ cessamus. humiliantes aĩas nr̃as. ⁊ dicentes:
cce t̾cio HOC uos mueniã. ce caue

Expanded text:
ita peccauerint. ut excommunicari et postea reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus ecclesiis illi. qui ppoenitentes appellantur. Est etiam poenitentia bonorum et humilium fidelium pene quotidiana, in qua pectoNon enim nobis ea dimitti petimus, quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt: quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gravabunt et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim interest ad naufragium, an grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam impleat navem atque submergat? Ideo jejunia, et eleemosynae, et orationes invigilant, et quotidianam agere poenitentiam non cessamus, humiliamus animas nostras dicentes: tertio hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tis.⁊ impudicicia q̃ fit:
cũ lib̾is a iuro. qͣm gesse¬
runt. qͣsi. assidue fecerum
Nota: qd ait: ñ egerunt
penitentiã. Ad peniten¬
tiam agendam: ñ suffic̃
mores in meliꝰ cõmutare
&e a factis malis reced̾e.
isi etiã de his q̃ facta st̃¬

Expanded text:
t impudicitia, quae fit cum liberis a viro. Quam gesserunt. Quasi dicat: Assidue fecerunt. Nota quod ait, non egerunt poenitentiam. Ad poenitentiam agendam non sufficit mores in melius commutare, et a factis malis recedere, nisi etiam de his quae facta s
Abbreviated transcription (Latin):
num eiꝰ manifestari:donec eũ regnare fateant᷑
& ei fide subdunt᷑. & illi. qui ad iustoꝵ beatitu¬
dinẽ non ꝑtinent. qr & ip̃i. eum regnare: ipsa
regni eiꝰ manifestatione: confisi fatebunt᷑. Atten
cũ posuit mimicos subpedib: ñ sit postea reg¬
naturꝰ. s ad tantam eusdentiam regnũ ꝑducet:
ut inimici ñ audeant negare: qd̃ regnet. quo:
ãpliꝰ ñerit manifestiꝰ. & si. amplĩ duret. aliud
ẽ: ñ ampliꝰ manifestari. aliud: ñ ampliꝰ ꝑman̾e.
Non ãplius manifestati est ñ fieri manifestius.

Expanded text:
num ejus manifestari, donec eum regnare fateantur ei fide subduntur, et illi qui ad justorum beatitudinem non pertinent, quia et ipsi cum regnare ipsa regni ejus manifestatione confusi fatebuntur. Augucum posuerit inimicos sub pedibus, non sit postea regnaturus, sed ad tantam evidentiam regnum perducet, ut inimici non audeant negare quod regnet, quo amplius non erit manifestius, etsi amplius duret. Aliud est non amplius manifestari, aliud non amplius permanere. Non amplius manifestari est, non fieri manifestius;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑduxit eredentes ad ꝯtemplationẽ dei patris.
ubi ẽ finis omĩum. ⁊ reqͥes sempit̾na⁊ gaudium.
g tune erit finis: cum regnũ .i. quos redemit
sangume filii. ⁊ͣ did̾it contẽplando: do & patri.
num. Qd nc̃ oram᷑. cũ dicimꝰ. adueniat regnũ tuũ.
Tradet gͥ regnum pat̾. quando regnũ qd̃ semina¬
uit: cum uenit minor patre: ꝑducet ad speciem
in qͣ equalis: ñ recessit a patre. fideles quippe qus:
qͦs redemit sanguine suo: dicti st̃ hic. regnũ esꝰ
cuiꝰ regnũ: est etiã om̃is creatura. S alit dr reg¬

Expanded text:
credentes ad contemplationem Dei Patris, ubi est finis omnium, et requies sempiterna, et gaudium. Ergo tunc erit finis, cum regnum, id est quos redemit sanguine Filii tradiderit contemplando Deo et Patri, num, quod nunc oramus, cum dicimus: Adveniat regnum tuum . Tradet ergo regnum Patri, quando regnum quod seminavit, cum venit minor Patre, perducet ad speciem in qua aequalis non recessit a Patre. Fideles quippe ejus quos redemit sanguine suo dicti sunt hic regnum ejus, cujus regnum etiam est omnis creatura. Sed aliter
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. qr tunc notũ erit omĩb. nichil horum:
aliquos terrenos uł celestes habuisse ex se. s
portet ullũ reg. occultẽ.
qr alit̾ scripture false
por̾it suos suscitare: o¬

Expanded text:
a tunc notum erit omnibus, nihil horum aliquos terrenos vel coelestes habuisse ex se, sed autem illum reg aliter Scripturae falsae terit suos suscitare. O
Abbreviated transcription (Latin):
iudcis. dicens. Si fu̾it nu¬
merus filioꝵ isrł tanqͣm
arena maris .i. licet sint
innumerabiles filii ifrł.
tñ:. solumm᷑ reliquic fal¬
ue fient. Ecce. sic dicit᷑¬

Expanded text:
udaeis, dicens: si fuerit numerus filiorum Israel tanquam arena maris, id est licet sint innumerabiles filii Israel. Tamen, solummodo, reliquiae salvae fient. Ecce sic dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant᷑ plebs medi ple¬
bem meam. ut .s. cognoᷤ¬
cant me. & dicantur
plebs mea. & ñ dilectã
bo dilectam meã .s. ut ex
dilectione seruiant. ⁊ ñ

Expanded text:
dicebantur plebs mea; plebem meam, ut scilicet cognoscant me, et dicantur plebs mea; et non dilectam bo, dilectam meam, scilicet ut dilectione serviant; et non
Abbreviated transcription (Latin):
dantes .i. cõmendabileᷤ
facientes: nos metipsoᷤ.
sine comꝑatione adusa¬
rioꝵ. Adeo nos cõm̃da¬
biles facim᷑ ut ueritatĩ
nr̃e laus transeat. ñso¬
lum usq ad ocłos. sed
ctiã usq ad omnẽ con¬
oscientiã hõĩum. inten¬
tione mea manente:
coram d̃o .i. in benepla¬
d̾o .i. teste do. cui mchil occultum est. testimomũ
diimplorat. ut uł ipsicredat᷑. quo auctore p̾dicat.
Attende. apłm implere: qd dũs ait. Sic luceat lix
ur̃a corã bominib. ⁊ c̃. Et itẽ: Attendite. ne iustici¬
am ur̃am faciatis. coram hominib ut uideam

Expanded text:
d est commendabiles facientes, nosmetipsos, sine comparatione adversariorum adeo nos combiles facimus, ut veritatis nostrae laus transeat; Amblum usque ad oculum, sed etiam usque ad omnem conscientiam hominum, intentione mea manente, coram Deo, id est in beneplaDeo, id est teste Deo, cui nihil occultum est. Testimonium Dei implorat, ut vel ipsi credatur quo auctore praedicat. Attende Apostolum implere quod Dominus ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, etc. . Et item: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram homin
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝑe enĩ. qͣsi quodã mito.
salui. ñ dico limplicit̾ sumꝰ. s fc̃i sumꝰ. Nonenĩ
a nob̾ est: salus ħ. Iõo dicit spe nos eẽ saluos:
qr nundũ res ẽ. & ita. adhuc sub uanitate sum
uat. hec aut̃: ñ est de
re uisibili. & hoc est.¬

Expanded text:
im, quasi quodam merito, salvi, non dico simpliciter sumus, sed, facti sumus; non enim a nobis est salus. Haec ideo dicit spe nos esse salvos, quia nondum res est, et ita adhuc sub vanitate sumus. vat, haec autem non est de re visibili. Et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
serendo: siue alio modo explicabili: uł inex¬
plicabili in passiones ignominiȩ. ut erum¬
na eͥminib uindicarent᷑. & supplicia peccantiũ:
cõmemorat apłc. & enumerat multa: quȩ pec¬
cata sunt: & penȩ pecc̃i. Inter pͥmum enĩ pec¬
catũ apostasie. & ultimam pena ignis et̾n: me

Expanded text:
serendo, sive alio modo explicabili, sive inexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium commemorat Apostolus, enumerat multa quae peccata sunt, et poenae peccati. Inter primum enim peccatum apostasiae, et ultimam poenam ignis
Abbreviated transcription (Latin):
tura sua uindicantes d̾m. ⁊ umdictam dei fu¬
stinentes m suo sexu .s. deformitatẽ oꝑantes.
Et nota: qõ dicit oportuisse eos istam merce¬
dem recppe. Hc utiq uides causam: ꝓpt̾ quam
traditisunt: sine ulla ambiguitate monstra¬
tim. Dixit enĩ. quid mali aute fecissent. &
postea adiunxit. ꝓpt̾ea tradidit. ⁊ c̃. Pide. p̃¬

Expanded text:
tura sua vindicantes Deum, id est vindictam Dei sustinentes in suo sexu, scilicet deformitatem operantes. Et nota quod dicit eos oportuisse istam mercedem recipere. Hic utique vides causam propter quam traditi sunt sine ulla ambiguitate monstratam. Dixit enim quid mali ante fecissent, et postea adjunxit: Propterea tradidit, etc. Proinde p
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ: si uolumꝰ ẽẽ filii di. Et nota. qr ꝓmissio
facta sare ostendit: quod ꝓpt̾ genus. nullus
saluabitur. cum hysmael de abraham natus.
dit. quod ꝓpẽ nullum meritum suum. uel pa¬
rentum: aliquis eligitur. s sola dei gr̃a. Uigi¬
lantissime gͥ ait: ex unoconcubitu ne pater¬
nis meritis: uł mat̾ms tribueretur: qd̾ alter

Expanded text:
bemus, si volumus esse filii Dei. Et nota quod promissio facta Sarae ostendit quod propter genus nullus salvabitur, cum Ismael de Abraham natus rdit quod propter nullum meritum suum, vel parentum aliquis eligitur, sed sola gratia. Vigilantissime igitur ait, ex uno concubitu, ne paternis meritis vel maternis tribueretur, quod alter
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ dic̃e: s ñ potestis portare mͦ. Scdm quam
intelligentiam. hec u̾ba apłi: supͣ exposuimꝰ.
s ẽ alius intellectus. in his u̾bis: non negligen¬
dꝰ. Scire gͥ debet caritas ur̃a. qd̾ nulla ẽc̃ uidet᷑
necessitas. ut aliq̃ secreta doctrine taceant᷑ fide¬
lib paruulis. seorsum dicenda maiorib .i. intel¬
ligentiorib. cum eadẽ p̾dicaret apłs sp̃ualib.
&e carnalib. quiq ꝓ modo suo capiebant. Illi.
ut paruuli. isti: ut maiores. Illi: ut lactis alim̃¬
tum. Isti: ut cibi solidamentum. quia &e si ñ au¬
diunt ampliꝰ. tñ intelligunt amplius. Non enĩ
equalit̾ mente ꝑcipit᷑: etiam qd̾ i fide parit̃¬

Expanded text:
n potestis portare modo . Secundum quam intelligentiam haec verba Apostoli supra exposuimus, sed est alius intellectus in his non negligendus. Scire enim debet charitas vestra quod nulla videtur necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, id est intelligentioribus, cum eadem praedicaret Apostolus spiritualibus et carnalibus, quique pro modo suo capiebant illi, ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum, quia etsi non audivit amplius, tamen intelligitur amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide parit
Abbreviated transcription (Latin):
escam .i. ꝗd pͥdicaui uob̾. fuit uob̾ quasi lactis
potus. ñ solidꝰ cib. Sicut enĩ crux xp̃i. aliis stul¬
ticia est: aliis scandalum: uocatis aut̃ scĩs.
ẽ uirt᷑ di. & sapientia: ita. ide: alii est lac. aliis:
ẽ cib. scłm qd̾ capacitas eoꝵ plus uł minuᷤᷤ
capit. ut hii qui dicunt ego sum illiꝰ uł illꝰ:
alit̾ acceꝑunt de crucifixo: quam ille qͥ dixit
les. ⁊ quicunq ꝓ modo suo capiunt. nec necei
est. ut aliqͣ secreta taceant᷑ paruulis: dicen
dicebam intellig̾e. ut sp̃uales. s ut carnales.
Sienĩ sp̃uales eent. ñ dicerent. ego sum pauli

Expanded text:
est quod praedicavi vobis, fuit vobis quasi lactis potus, non solidus cibus. Sicut enim crux Christi, aliis stultitia, aliis scandalum, vocatis autem sanctis est virtus Dei et sapientia, ita idem aliis est lac, aliis est cibus, secundum quod capacitas eorum plus vel minus capit, ut hi qui dicunt, ego sum illius, vel illius, aliter acceperunt de crucifixo, quam ille qui dixitles, et quique pro suo modo capiunt; nec necesse est ut aliqua secreta taceantur parvulis, dicenddicebam intelligere, ut spirituales, sed ut carnales. Si enim spirituales essent, non dicerent: Ego sum Pauli.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s .s. tam bomi qm̃ mali. fu¬
erunt sub nube. ꝓtegentẽ
contingebant illis omĩa. &e¬
om̃s transierunt mersis ho¬
stib: mare rubrum. & om̃s
in moy

Expanded text:
 tam boni quam mali, fuerunt sub nube, protegentecontingebant illis omnia. Enes transierunt, mersis hostibus, mare Rubrum; et omnes in Moy
Abbreviated transcription (Latin):
uarietatem officioꝵ.⁊ di
corꝑis unttas: ñ in sin¬
sunt unũ ecrpꝰ. slam &e corpꝰ humanũ: cui eccłia
similis ẽ.: ñ est unum menbrum. s multa. Ita m
eccłia: ñ om̃s unius officii sunt. & doni: Et qͥa
dignus: ut ille cui oꝑa¬
non ẽ de corpore: Quia

Expanded text:
varietatem officiorum et corporis unitas non in sin nam et corpus humanum cui Ecclesia similis est, non est unum membrum, sed multa, ita in Ecclesia non omnes unius officii et doni sunt. Et quiadignus ut ille cui onon sum de corpore, num.
Abbreviated transcription (Latin):
fact sumus
om̃iumpe¬
ripsimausq
Ion ut con¬
fundã uo̾hec
scribo. s ut
filios meos
carissimos
moneo: Nam
si decem milia
pedagogoꝵ
habeatis in
xp̃o. sed non
multos patreᷤ
Nam in xp̃o

Expanded text:
facti sumus omnium peripsima usque non ut confundam vos haec scribo sed ut filios meos carissimos moneo nam si decem milia pedagogorum habeatis in Christo sed non multos patres nam in
Abbreviated transcription (Latin):
lenẽ animum ostendit. & in correctionib modu
ñ excessit. Obsecro ego paulꝰ: qͥ i facie qͥdẽ .i. ex¬
sens sum. Absens aut̃: Qsͣ dum ñ timeo aliquid
mali michi ficri a uob̾. confido in uob .i. confiden¬
ter ago inuos. asꝑe uos redarguens. ħogo aut̃
hic dicit. unde ob¬
lumobsecrouos.s

Expanded text:
lenem animum ostendit, et in correctionibus modum non excessit. Obsecro ego Paulus qui in facie quidem, id est exsens sum. Absens autem. Quasi dicat: Dum non timeo aliquid mali mihi fieri a vobis, confido in vobis, id est confidenter ago in vos, aspere vos redarguens. Rogo autem. Hic dicit unde oblum obsecro vos,
Abbreviated transcription (Latin):
de teb sp̃ualib mistos. Io̾oq tanqͣm sc̃oꝵ gau¬
ñ põt enarrari: qͣm utilis sit. uł enarrabili .i. qs
debet enarrari. I pse¬
nuit bonos de ele¬
endis: agit de incor
lsil correctis. qui pseudo
rectos. ad elemosi¬

Expanded text:
de rebus spiritualibus in istos. Ideoque tanquam sanctorum gaunon potest enarrari quantum utilis sit. Vel, enarrabili, id est quod debet enarrari. CAPnuit bonos de eleendis, agit de incorincorrectis qui pseudo rectos ad eleemos
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ est. Non hoc ido¬
dicit: qͥntrincũ ex tͥcico
futurũ sit s qr nemose
iminat herbam. uł sti¬
pulã. uł que in palea¬
sunt multiplicia. tegu¬
menta granoꝵ. cũ quib¬
tñ semina exurgunt.
Iõo addit: s nudũgͣnũ
ut puta granũ tͥticiant
alicui cet̾oꝵ seminum:
Ds̃ aut̃ dat illi grano
cũ habens incremen¬
uirtute potuit uiucre.¬
ꝓprium CorP & meliori corpore resur¬
gere. & uncuiq semiñ.
dat ꝓpͥum corpꝰ. qd̾naturalit̾ debet habe. son
om̃ib granis idem corpꝰ dat. s unieũ cuig ꝓpriũ.
scd̃m genꝰ suum ut tritico. tͥtiei. ⁊c̾. Uł: uincuiq
seminũ. ꝓprium corpꝰ dat. qi ñ de alio pullulat
qͣnum. qd̃ de t̾ra oritur: nͥ de eo qd seminatũ est.
Ita nob̾ reformabunt᷑ in futꝰo: nr̃a antiqͣ temꝑa.¬

Expanded text:
s Non hoc iddicit quin triticum ex tritico futurum sit, sed quia nemo eminat herbam vel stipulam, vel quae in paleamultiplicia sunt tegumenta granorum, cum quiben semina exsurgunt. Ideo addit: Sed nudum ut puta granum tritici aut alicujus caeterorum seminum. s autem dat illi grano cum habens intevirtute poterit vivere et meliori corpore resurgere. Et unicuique seminum dat proprium corpus, quod naturaliter debet habere, non omnibus granis idem corpus dat, sed cuique proprium, secundum genus suum, ut tritico tritici. Vel, unicuique seminum proprium corpus dat, quia non de alio pullulat granum quod de terra oritur, nisi de eo quod seminatum est: ita nobis reformabuntur in futuro nostra antiq
Abbreviated transcription (Latin):
amandi hec modos diutꝰ. ut lignum: uł minꝰ.
ut fenum. uł minimũ. ut stipula. ignẽ sustine¬
bunt. & quia hec deo ñ preponunt: salui erua
ꝑfundamentum. Qui uͭ hec d̾o p̃ponunt: uel
crimina cõmittunt: ñ suꝑedificant: s destru
.i. quitales sunt. ut tantum cogitent q̃ di ft̃:
cum aliquo amore .s. dum diuisi cogitant que
mundi sunt: quib sine dolore carere ñ possint:
unsꝰcuiꝰꝙ opꝰ manifestũ¬

Expanded text:
amandi haec modos, diutius ut lignum, vel minus amandi haec modos, diutius ut lignum, vel minus ut fenum, vel minimum ut stipula ignem sustinebunt. Et quia haec Deo non praeponunt, salvi erunt per fundamentum. Qui vero haec Deo praeponunt, vel crimina committunt, non superaedificant, sed destruuid est qui tales sunt, ut tantum cogitent quae Dei sucum aliquo amore, scilicet dum divisi cogitant quae mundi sunt, quibus sine dolore carere non possunt, uniuscujusque opus manifestu
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc amant scłaria: & negociis t̾rems im¬
pliciti sunt: & dediti sunt uincłis quibdã:
& affectionib caris. domib suis. ꝯiugib:
possessionib. & tñ xp̃rani sunt: ita ut. cor
edificant quide ligna. fenum. stipłam. & ut
aꝑtiͦ dicam: qui circa diuitias suas quodam car
sinas facit: nec ad eas augendas: aliquid frau¬
aut̃ bene uiuunt: & dm honorant: & laudant:
& patientes sunt in tͥbulationib. & desid̾ant
patriam: aurũ. argentum. lapides p̃ciosos edi¬
ficant. Hec em̃tria: edificant contẽptores scħ.¬
qͥ sua omĩa pauꝑib dant. uł. qui. tanqͣm non
hñtes. hñt. sec frustra tͥa. & tͥa: exp̾ssit. Aurũ
eĩ ȩdificant: in contẽplatione d̾i. Argentum.
in dilectione ꝓximi. lapides p̾ciosos: in oꝑib bo¬
nis. que ñ consũment᷑ ab igne. s mchil uel
parum sentient. Ligna. fęnũ. stipłam edificait:¬
concessis: aliqͣ delectõne inħent. qui scđm suoᷤᷤ

Expanded text:
adhuc amant saecularia, et negotiis terrenis imadhuc amant saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quibusdam et affectionibus carnis dcor aedificant lignum, fenum, stipulam; et ut apertius dicam, qui circa divitias suas quodam carnsynas facit, nec tamen ad eas augendas frauautem bene vivunt, et Deum honorant, et laudant, et patientes sunt in tribulationibus, et desiderant patriam, aurum, argentum, lapides pretiosos aedificant. Haec enim tria aedificant contemptores saeculi, qui omnia sua pauperibus dant, vel qui tanquam non habentes habent. Nec frustra tria et tria expressit. Aurum enim aedificant, in contemplatione Dei, argentum in dilectione proximi, lapides pretiosos in operibus bonis, quae non consumuntur ab igne, sed nihil vel parum sentiunt. Lignum, fenuconcessis aliqua delectatione inhaerent, qui secundum suos
Abbreviated transcription (Latin):
Moe illud. sieq forncato¬
res neq auari.⁊c̾. reg¬
CrIT. numđ̾i possidebunt. INud deniq
quomͦ uerum ẽ. fides sine oꝑib mortua est :
Alit̃ gͦ intelligendũ est. qd̾ hic dicit apłs. hoc
aut̃ si subtilius coner diffinire: ueor: ne ad
intelligendũ. difficilior sit ip̃a expositio. Ci¬
tar tñ: quantũ dñs adiuuat: breuit̾ oe di¬
lucide. qntum poto: expedire qd sentio. Su¬
ꝑ fundamentum gͦ. xp̃iane fidei: alius su¬
ꝑedificat: aurũ. argentum. lapides p̃ciosos.
is uidelicet: qͥ cogitat. que dĩ sunt. quomo¬
do placeat dõ. Alius edificat suꝑ hoc funda¬
mentum: ligna. fenum. stipulam. is uideli¬
cet. qui cogitat quȩ mundi sunt. quomͦ pla¬
ceat mundo. Non enĩ hec tria de malis oꝑib
accipienda sunt. quasi fides sine oꝑib sal¬
uet. qd̃ non ẽ. Si ligna: fenũ. stipulam: non
absurde possunt accipi: scłarium rerũ: qurã¬
ius licite concessarum: tales eupiditates ut
amitt sine anum dolore ñ possint. Quig

Expanded text:
catores, neque avari, etc. regnum Dei possidebunt . Illud denique quomodo verum est: fides sine operibus mortua est? . Aliter ergo intelligendum est quod hic dicit Apostolus. Hoc autem si subtilius disserere coner, vereor ne ad intelligendum difficilior sit ipsa expositio. Enitar tamen, quantum Dominus adjuvat, breviter et dilucide, quantum potero, expedire quae sentio. Supra fundamentum Christianae fidei, alius superaedificat aurum, argentum, lapides pretiosos, is videlicet qui cogitat quae Dei sunt, quomodo placeat Deo; alius aedificat super hoc fundamentum, lignum, fenum, stipulam, is videlicet qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo. Non enim haec tria de malis operibus accipienda sunt, quasi fides sine operibus salvet, quod non est; sed ligna, fenum, stipulam, non absurde possunt accipi saecularium rerum, quamvis licite concessarum tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cetͥa. ꝗd ita intelligen¬
dum quidam putant.
damentum: aurũ: argñ¬
bona oꝑa adiciunt. Il¬
li aut̃: ligna. fenũ. sti¬
pulam: qui cum eande¬
fidem habeant: male
oꝑant᷑. Unde: arbit᷑nt᷑¬
ꝑ quasdam penas igniᷤ
posse purgare ad salu

Expanded text:
 erit. Quod ita intelligendum quidam putant,  fundamentum, aurum argbona opera adiciunt; illi autem ligna, fenum, stipulam, qui cum eandfidem habeant, male operantur. unde arbitrantr quasdam poenas ignis eos posse purgari ad salu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c habitat in cordib.¬
alia. ñ est fundamentũ.
hec aut̃. neminẽ sut¬
ꝑire. fides enim xp̃iane
oꝑatur: posita in funda¬
mento: neminẽ ꝑire ꝑ¬
test mutare. S de suꝑ¬
edificatione: uidend̃o¬
tum est qͥ
quia manifestũ est cuiꝰ¬

Expanded text:
 habitat in cordiba non est fundamentum. Haec autem neminem sinire. Fides enim Christiaem operatur, posita in fundamento neminem peest mutare, sed de superaedificatione videndum est, quia manifestum erit cuju
Abbreviated transcription (Latin):
differens erit. resur̃.
oꝑati sunt in uineam. Quo denario: utiq aliqͥd
significatur: qd̃ om̃s cõmunit̾ habebunt. sicut
sit imparis claritatis: tñ ds̃ est omĩa iomĩb
et qr ds claritas est. ꝑ caritatẽ fiet: ut qd̾ hñt
singuli. cõmune sit omĩb. Seminat᷑ .&. Indif¬

Expanded text:
differens erit, resurrecoperati sunt in vinea. Quo denario utique aliquid significatur quod omnes communiter habebunt, sicuti sint imparis claritatis, tamen Deus est omnia in omnibus. Et quia Deus charitas est, per charitatem fiet, ut quod habent singuli co
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in illis. quia iuisibilia tpsius mundi ꝯspi¬
eiunt᷑ .i. intellectu m̃tis capiunt᷑. ꝑ ea q̃ fcã
sunt a creatura mundi .i. a ꝯstitutione mun¬
di. Et ut omĩno impietas excusariñ possit:
Igub̾nat: conspicit᷑ ꝑ

Expanded text:
mundi conspiciuntur, id est intellectu mentis capiuntur, per ea quae facta sunt a creatura mundi, id est a constitutione mundi. Et ut omnino impietas excusari non possit, gubernat, conspicit
Abbreviated transcription (Latin):
eiñ .i. quia. inuisibilia ipsi .i. ipsa natura inui fibi¬
lis. intellecta. ñ corporea. uł ymaginaria. uisio¬
ne: s tantũ intellecta. ea ui mentis que d̾r intel¬
lectus. intellecta dico: ꝑ ea que facta sunt. & si ñ
ꝑ legem scriptam quam ñ habuert: ꝯspiciunt᷑
a creatura mundi .i. ab homine. ñ solũ abangħ¬
homouo creatura mundi dr̃: ꝑ excellentiam:
qͣ excellit int̾ alias mundi ereaturas. uł quia
conuenientiã habet: eum omi creatura. Est e¬
nim localit̾ in loco: ut gõlibet corpꝰ sentit cum
aĩalib. intelligit cum angłis. Uñ in euangłio
dñs ait. Pdicate euangłium omi creature. id:
homini. Et attende qd ait. Ipsa inuisibilia intel¬

Expanded text:
 id est ipse natura invisibilis intellecta, non corporea, vel imaginaria visione, sed tantum intellecta ea vi mentis, quae dicitur intellectus. Intellecta, dico, per ea quae facta sunt, et si non per legem scriptam quam non habuerunt, conspiciuntur a creatura mundi, id est ab homine, non solum ab angexcellentiam, quia excellit inter alias creaturas, vel quia convenientiam habet cum omni creatura. Est enim localiter in loco, ut quodlibet corpus; sentit cum animalibus, intelligit cum angelis. Unde in Evangelio Dominus ait: Praedicate evangelium omni creaturae , id est homini. Et attende quod ait: Ipsa invisibilia intel
Abbreviated transcription (Latin):
liusq aliquid: sp̃m eẽ: quam corpꝰ. speciemꝙ
de intelligibilem sp̃em. sensibili p̃tulerunt.
Sensibilia dicimꝰ. quȩ uisu tactuq corporis:
sentiri queunt. Intelligibilia. quȩ ꝯspectu m̃
eẽnt si aut̃ omni specie carere possent: omi
no nulla eẽnt. Uiderunt oẽ aliquid: ubi esset
pͥma & in cõmutabilis species. Iõoq in cõꝑa¬
bilis atꝙ ibi eẽ. rerum principium: rectissi¬
me credid̾unt. qd̾ factum ñ eẽt ex qͦ cuncta
facta eẽnt. atq sic. inuisibilia dei intellecta.
ꝑ ea que fc̃a sunt ospiciunt᷑. S mirũ est qd̃
dixit eẽ inuisibilia. ⁊ rursus dixit. ꝯspicunt᷑.
s addendo intellecta: det̾minat modũ ui¬
sionis. T ria enĩ gen̾a uisionis in scͥpturis in¬
ueniunt᷑. Est em̃uisio corꝑalis. sp̃alis: uł yma¬
gmaria.⁊ intellectualis. De t̾eio genẽ: ẽ uifio

Expanded text:
liusque aliquid spiritum esse, quam corpus; speciemque igibilem et intelligibilem speciem sensibili praetulerunt. Sensibilia dicimus, quae visu factuque corporis sentiri queunt; intelligibilia quae conspectu meessent; si autem omni specie carere possent, nulla omnino essent, viderunt esse aliquid ubi esset prima et incommutabilis species, ideoque incomparabilis atque ibi esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta facta essent: atque sic invisibilia Dei intellecta per ea quae facta sunt conspiciuntur. Sed mirum est quod dixit esse invisibilia; et rursus dixit, conspiciuntur; sed addendo intellecta, determinatur modus visionis. Tria enim genera visionis in Scripturis inveniuntur. Est enim visio corporalis, spiritualis vel imaginaria, et intel
Abbreviated transcription (Latin):
di corpꝰ. ñ posse ẽẽ isi abillo: qui in cõmutabili¬
ter & simplicit̾ est. quia ñ alud est illi ẽẽ : ali¬
ter hanc incõmutabilitatẽ: & simplicitatem
intellexerunt eum & omĩa ista fecisse: & a
nullo fueri potuisse. Considerauerunt enĩ qͥc

Expanded text:
di corpus non posse esse nisi ab illo qui incommutabiliter et simpliciter est, quia non aliud est illi esse, aliter hanc incommutabilitatem et simplicitatem, intellexerunt eum et omnia illa fecisse et ipsum a nullo fieri potuisse. C
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝯstet: płalit̾ tam̃ dic̃.
inuisibilia. quia płib mo
creaturarũ. omipotens:¬
spicuntuł ex magnitudine creatu¬
rarum. ⁊ huiꝰmodi ex qͦrũ
etiã gub̾natione. urtꝰ eius ꝯspicit᷑. & ex eo qd̾ oĩa

Expanded text:
qua constet, pluraliter tamen dicit, invisibilia; quia pluribus creaturarum; omnipotens, ex magnitudine creaturarum, et hujusmodi. Ex quorum etiam gubernatione
Abbreviated transcription (Latin):
el tur. qui in speluncis se occul¬
tabant.⁊ ipse idem achab:
& ietabel: ppłm ad ydolatriã hortabant᷑. s ostñ A¬
dit ds helie qd̾ non remanserat solus. ⁊ hoc ẽ:
qd̾ ait. An nescitis. quid dic̃script᷑a.s. lib̃ regum
in helia .i. ubi de helia loquitur.s. quẽadmodũ
int̾pellat .i. int̾ se &e illos d̾m iudicẽ uocat. adu̾sũ
srł: dicenso.¬

Expanded text:
occultabant, et ipsi item Achab et Jezabel populum ad idololatriam hortabantur, sed ostendit Deus Eliae quod non remanserat solus, et hoc est quod ait: An nescitis quid dici Scriptura, id est liber Regum, in Elia, id est ubi de Elia loquitur, scilicet quemadmodum interpellat, id est inter se et illos Deum judicem vocat, adversum Israel, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃ntib patet. Iõo aut̃¬
dixit quam p̾sciit: ne
ex co qd lixit cos non re¬
pulsos. ⁊ plebem łi. An¬
uescitis. qrͣ Ita reliquias
in hoc temꝑe ñ reppulit
helie multos sͥ reserua¬
uit. & cum solus sͥ heliaᷤᷤ
uidetur. qui si ignorauit.¬
ñ mirum si ist ignorati.

Expanded text:
ntibus patet. Ideo autdixit, quem praescivit, ne ex eo quod dixit eos non repulsos et plebem Dei. AnQuasi dicat: Ita reliquias in hoc tempore non repulit Eliae multos sibi reserit, cum solus sibi Elias videretur; qui si ignoran mirum si isti ignorant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicłis in mari. q̃ non
erant ex mari. s in ma
cis sunt. qui sunt falsi
frẽs. ut illi qui dicunt
paulum legalia ten̾e.
s ñ facile aliis aꝑire.

Expanded text:
iculis in mari, quae non erant ex mari, sed in macis sunt, qui sunt falsi fratres, ut illi qui dicunt Paulum legalia tenere, sed non facile aliis aperire.
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in altomatis fui de¬
tentus: tẽpestate. uel
ad litt̃am. in itimb se¬
pe ostensus sum minist̃
xp̃i. In pericłis flum¬
num. in ꝑicłis latͦnũ.
quos diabolus: cũ inci¬
uitate eum occid̾e non
posset: ei excitabat in
uia. cum tñ nichil fer¬
ret. qd̾ latͦnes cuꝑent.
in ꝑicłis ex gen̾e meo.
.i. a uideis ꝓcuratis.
sd̃o qr lege eoꝵ deserẽ
ad eugłm me comu̾ti in¬

Expanded text:
est in alto mari fui detentus tempestate. Vel ad litteram: In itineribus saepe ostensus minister Christi, in periculis fluminum, in periculis latronum, quos diabolus cum in civitate eum occidere non posset, ei excitabat in via, cum tamen nihil ferret quod latrones cuperent. In periculis ex genere meo, id est a Judaeis procuratis: ideo, quia lege eorum deserta ad E
Abbreviated transcription (Latin):
a quo &e ꝓmissionẽ uite p̾sentis ⁊ fut᷑e habemꝰ.:
hec: sicut adutoria: quando apponat.⁊ qͣn detra¬
hat. sic̃ nob̾ expedire iudicat. ad nos ꝯsolando ⁊

Expanded text:
a quo promissionem vitae praesentis ac futurae habemus, haec adjutoria quando apponat et quando detrahat, sicut nobis expedire judicat ad nos consolando
Abbreviated transcription (Latin):
medicine apłe: non tam sanos instituit. quam
infirmis medicamenta monstrauit. Magnũ¬
itaq bonum ẽ: mulierẽ non tange̾. qd debet
om̃is fidelis pͥncipalit̾ obseruare. Tam. siqui
adhuc plus ẽ de sua infirmitate. sollicitꝰ. quã
de dñi uirtute securꝰ: si continentiã ñ uouit:
uxore utatur. S qr nuptiȩ tales eẽ non posst̃
qͣles pͥmoꝵ hominũ esse potuerunt. sint ta¬
les: quales sc̃oꝵ patrum fuerunt. ut carnis
concupiscentiȩ: que necessario ẽ in corpore
mortis buiꝰ: ñ seruiat᷑. s ipsa potiꝰ. ñ nisi ad ꝓ¬
firmitas incontinentie: ne cadat in ruinã
flagiciorum: excipitur honestate nuptiaꝵ¬

Expanded text:
us, non tam sanos instituit, quam infirmis medicamenta monstravit, itaque bonum est mulierem non tangere, quod debet omnis fidelis principaliter observare. Tamen si quis adhuc plus est de sua infirmitate sollicitus quam de Domini virtute securus, si continentiam non novit, uxore utatur. Sed quia nuptiae tales esse non possunt quales primorum hominum esse potuerunt, sint tales quales sanctorum patrum fuerunt, ut carnis concupiscentiae quae necessario est in corpore mortis hujus non serviatur; sed ipsa potius non nisi ad firmitas incontinentiae, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipiatur honestate nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
ũ mutat᷑. s uiuemꝰ c̃ eo in simili beatitudine cũ eo.
&e hoc: ex uirtute di. qd̾ tale: ẽ. in uob̾ .i. in consci¬
entiis urĩs. huic sensur: concordat alia littera.
q̃ est erga uos. ubi habetur: in uob̃. Qł infirmi¬
& ita. infirmitas illa. uita ẽ: erga uos credentes
.i. penes uos. Quia si a ꝑfidis infirmabant᷑: a pd̾
credentes. ñ erat hec infirmitas. s ꝓfectus. qͥa
hinc: potentiores fiunt fideles. mors gͦ illata a
ꝑfidis: uita ẽ erga credentes. qr uirtute di refur¬

Expanded text:
 vivit cum eo, id est in simili beatitudine cum eo. Et hoc ex virtute Dei, quod tale est in vobis, id est in conscientiis vestris. Huic sensui concordat alia littera quae est erga vos, ubi habetur in vobis. Quasi diet ita infirmitas erga vos, credentes, id est penes vos. Quia, si a perfidis infirmabantur apud credentes, non erat haec infirmitas, sed profectus, quia hinc potentiores fiunt fideles. Mors ergo illata a perfidis, vita est erga credentes, quia virtute Dei resur
Abbreviated transcription (Latin):
d̃o: quare me pecude fecisti. cumistum fecis
hominẽ: Non uste succenseres.:⁊ diceres. o pe¬
cꝰ. tu qͥs es. qd̾ respondeas do: Quia u̾o questi¬
oms huiͣ. ratio ex hoc illi firma uidetur. qd̃ ex
a massa fact sunt repbandi. ⁊ iustificandi.¬

Expanded text:
Deo: Quare me pecudem fecisti, cum istum feceris hominem, non juste succenseres, et diceres: O pecus, tu quis es qui respondeas Deo? quia vero quaestionis hujus ratio ex hoc illi firma videtur quod ex una massa facti sunt, reprobandi et justificandi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ab illo irrogetur aliquid: quo sit homo det̾ior
s tm̃. quo sit melior ñ eroget᷑. Iõoq: ñ quomodo
mali: s ñ largiendo bonũ. qd facit equitate sua.
natur. nͥ equissima iusticia. S cur potꝰ hunc. ꝗ¬
illum lib̾et. uł ñ liberet. scrutetur qui potest:
tam magnum ꝓfundum uidicioꝵ dĩ. uerun¬
tam̃. caucat p̾cipitium. Quare gͦ illum lib̾et.
& ñ illum. nolo ut a me qͥras. homo sum. ꝓ¬
fundum niis eẽ adi̾to. ñ penetro. expaues
co ñ scrutor. Inscrutabilia enĩ sunt iubicia
eiꝰ ẜiet̾ca notandum ẽ: quia obduratio dei:
tantum temꝑalis ẽ. Obdurat eni temꝑalit̾:
ñ. ab et̾no. Reꝓbatio uͦ alia ẽ ab gc̾no. altatẽ¬
poralit̾. Que aut temꝑalit̾ est:. idc est qd ob¬
duratio .s. desertio. Quę aut̾ ab ęt̾̃no ẽ: hoc c̃
qd as p̾scit aliquẽ dampnandum. Similit̾
diligent᷑ uistinguendum ẽ: de p̾destinatio¬

Expanded text:
non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non irrogetur. Ideoque non quomodo mali, sed non largiendo bonum. Quod facit aequitate sua, ratur nillum liberet, vel non liberet, scrutetur qui potest tam magnum profundum judiciorum Dei, verumtamen caveat praecipitium. Cur ergo illum liberet et non illum, nolo ut a me quaeras, homo sum, profundum nimis esse adverto, non penetro, expavesco, non scrutor. Inscrutabilia enim sunt judicia Dei. Praeterea notandum est vel obduratio Dei tantum temporalis est. Obdurat enim temporaliter, non ab aeterno. Reprobatio vero alia ab aeterno, alia temporaliter. Quae autem temporaliter est, idem est quod obduratio, scilicet desertio. Quae autem ab aeterno est, hoc est quod Deus praescit aliquem damnandum. Similiter diligenter distinguendum est de praedestinatio
Abbreviated transcription (Latin):
mito dampnata: contumeliam debitam cui
uult redãit. diusticia. honorẽ in debitũ donat
eiii uult. dei gr̃a. ñ meritoꝵ p̾rogatiua. ñ fatali
necessitate. ñ temeritate fortune: s clausa alti¬
q̃rentes redd̾e rationẽ: atꝙ scđm coniecturas cor¬
dis sui. inscrutabilem altitudinẽ iudicioꝵ dei
cogitare conantes. in fabulas uanitatis abiert̃.
dicentes. Quia animȩ sursũ in celo peccant. &
& dignis sibi qͣsi carccrib includunt᷑. Ierunt hii
tales post cogitationes suas: uolentes disputa¬
re de dei ꝓfundo: mersi sunt in ꝓfundum. di
pora t̾rena detrusas cẽ. hoc aut̃ respuit catho¬
lica fides. ꝓpt̾ euidentem apłi sententiã. qͣ ait.
cum nundum nati eẽnt: uł aliqͥd boni uł ma¬
liegissent. Melior ẽ gͦ fidelis ignorantia: qͣm te¬
porrotam impre desipiat. ut dicat: dm: homi¬
utiq scdm gr̃am. quȩ gratis dat᷑. obdurat aut
scd̃m iudicium. qd̾ mitis redditur. Un dat᷑ in¬
telligi: ut obduratio dĩ sit nolle misereri. ut

Expanded text:
 cui vult reddit Dei justitia; honorem indebitum donat cui vult Dei gratia, non meritorum praerogativa, non fatali necessitate, non temeritate fortunae, sed clausa altiquaerentes reddere rationem, atque secundum conjecturas cordis sui inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod animae sursum in coelo peccant, etet dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, versi sunt in profundum; dicpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit catholica fides propter evidentem Apostoli sententiam qua ait: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egissent. Melior ergo est fidelis ignorantia, quam teporro tam impie desipiat, ut dicat Deum homiutique secundum gratiam quae gratis datur; obdurat autem secundum judicium quod meritis redditur. Unde datur intelligi ut obduratio Dei sit, nolle misereri, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cui displicet qd̃ ds ꝯqueritur: ⁊ qui murmu¬
ras contra dm. qd̾ alium repbat: & alium
eligit: quis es : i. cusꝰualentie es: qui respon
tur: nescires respondere .i. intellig̾e: ꝓtuacar¬
nalitate. Nec te ad hoc iuuat sapientia tua:
quod iuste eligat. aut repbat: Magna m¬
dignitas est. ⁊ p̾sumptio hominẽ ꝯtradicere
do. iniquum iusto. malum bono. imꝑfectũ
ꝑfecto. infirmum firmissimo. mortalẽ im¬
mortali. seruum dño. creaturã ereatori.
Mouet᷑ aut̃ iniquus. eõ qd̾ de eadẽ massa
ereatos: aliosiustificat ds. alios reꝓbat. Ad
hoc aut̾e ostendendũ recte ficri. utit᷑ uerbis
ysaiȩ. & figmenti similitudine. qd̾ adu̾sus fi¬
gulum ñ habet uocẽ ꝯquerendi. dicens. Nim¬
qͥd figm̃itũ dic̃ ei qͥse
&e quinicħ ei debet.
hoc .s. quid me feci

Expanded text:
cui displicet quod Deus conqueritur, et qui murmuras contra Deum, quod alium reprobat et alium eligit. Quis es, id est cujus valentiae es, qui respondtur, nescires respondere, id est intelligere pro tua carnalitate, nec te ad hoc juvat sapientia tua, quod injuste eligat vel reprobet? Magna indignitas est, et praesumptio hominem contradicere Deo, iniquum justo, malum bono, imperitum perfecto, infirmum firmissimo, mortalem immortali, servum domino, creaturam Creatori. Movetur autem iniquus eo quod de eadem massa creatos alios justificat Deus, alios reprobat. Ad hoc autem ostendendum recte fieri, utitur verbis Isaiae, et figmenti similitudine, quod adversus figulum non habet vocem conquerendi, dicens: Nd figmentum dicit ei qui se t qui nil ei debet, hoc scilicet: Quid me feci
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ostat ex uoluntatedĩ eẽ. cum ml possit. nͥ
qd̾ d̾s uult. Uoluntati enĩ eiꝰ quis resistit e uł
ita. Cũ ex uoluntate dĩ sit. obduratio: quid q̃rit᷑
q̃ritur de peccatis hominũ. cum ip̃i neq̃ant
uitare qd̃ d̃s uult.e Conq̃ritur emĩ ds sepe de
hominib. sicut ꝑ innumera sacre scripturȩ¬
apparet loca. qd̾ nolunt credere: & recte uiue
Contra qd̾.carnales in uoluptatib sus uiuẽ¬
tes: sic solent sicut dictum ẽ murmurare: &
loqui adu̾sus d̃m. & uoluntatieiꝰ. non uiciosuo
deputare: qd̃ mali sunt. quos redargint apłc̃.
reuocans ab huiꝰcemodi p̾sumptione. & huiꝰ
impudentiã questiomis: ita recundit. ¶hõ¬

Expanded text:
e, cum nil possit, nisi quod Deus vult. Voluntati enim ejus quis resistit? Vel ita cum ex voluntate sit obduratio, quid quaeritqueritur de peccatis hominum, cum ipsi nequeant vitare quod Deus vult? Conqueritur enim Deus saepe de hominibus, sicut per innumera apparet sacrae Scripturae loca, quod nolunt credere et recte vivere, contra quod carnales in voluptatibus suis viventes sic solent, sicut dictum est, murmurare, et loqui adversus Deum, et voluntati ejus, non vitio suo deputare quod mali sunt. Quos redarguit Apostolus, revocans ab hujusmodi praesumptione, et hujus impudentiam quaestionis ita retundit. O
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ad hoc. ut in eo ostend̾et uirtutẽ suam .i. ut
multa signa & plage ostenderentur ineum
uł suscitaui te. Suscitatus dictus ẽ: quia eum
apud dm mortuus eẽt. modicum tñtempꝰ acce¬
pit uitȩ: ut in eodi uirtutẽ om̃s gentes addis¬
cerent. & non eẽ alium dm pͥter illũ quiudoꝵ

Expanded text:
id est 46 ad hoc ut in eo ostenderet virtutem suam, id est ut id est 46 ad hoc ut in eo ostenderet virtutem suam, id est ut multa signa et plagae ostenderentur in eum. Vel suscitavi te, suscitatus dictus est, quia cum apud Deum mortuus esset, modicum tamen tempus accepit vitae, ut in eo Dei virtutem omnes gentes addiscerent, et non esse alium Deum praeter i
Abbreviated transcription (Latin):
currere. qd̾ apparet ma
lus quist̃ ex eade mas¬
sa. cui debita ẽ ꝑditio.
ut in pharaone apparet.
terra: Qua ñ continuatur hic s legitur:
acsi ñ ec̃c. Qiͣ Excitauite o pħao. Malus quidem
eras. s qͦsi sopitus. sgoaut ostendens tͥ signa q̃
feciꝑ moysen: extitaui te in hoc ip̃m .i. in hanc
candẽ maliciam. ut det̾ior fias. & hoc iustumẽ.
ut qͥ in sordib ẽ: nec resipisc̾e uult: sordescat ad¬
contra te ostendam bonis: uirtutẽ meã. ut in
signis egipti feci. Eece hic patet: quia etiã malis.
benc utitur d̾s. Ostendam dico. & ꝑ ostensam
uirtutẽ: annunciet᷑ nom̃ meũ in uniu̾sa t̾ra.
Nota quia exemplũ de pħaone. qͥ iusto iudicio
dei reꝓbatus ẽ: ꝑtinet ad esau. qui eod̾e iudicio
te. Alii codices. sic ħnt. Quia in hoc ip̃o te susci¬
taui. uł seruaui. Et ẽ. Seruaui te opharao. hoc
dicit ei ds. cum tantis malis eẽt reus. ut indig¬
nus eẽt uiu̾e: quem tñ d̾s reseruauit. in hoc ipo

Expanded text:
currere, quod apparet in aliis qui sunt ex eadesa, cui debita est perditio, ut in Pharaone apparet. sum, quod non continuatur hic, sed legitur ac si non esset, quasi excitavi te, o Pharao, malus quidem eras, sed quasi sopitus. Ego autem ostendens tibi signa quae feci per Mosen, excitavi te in hoc ipsum, id est in hanc eamdem malitiam, ut deterior fias; et hoc justum est, ut qui in sordibus est nec resipiscere vult, sordescat adcontra te, ostendam, bonis, virtutem meam, ut in signis Aegyptiis feci. Ecce hic patet quod etiam malis bene utitur Deus. Ostendam dico, et per ostensam virtutem annuntietur nomen meum in universa terra. Nota quia exemplum de Pharaone qui justo judicio Dei reprobatus est, pertinet ad Esau qui eodem judicio , alii codices sic habent, in hoc ipso resuscitavi vel servavi te, et est servavi te, o Pharao. Hoc dicit ei Deus, cum tantis malis esset reus, ut indignus esset vivere, quem tamen Deus reservavit in hoc ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑtiendo maliciam. s ñ imꝑtiendo gr̃am: sicut¬
nec digni sunt. Quib enim ñ imꝑtitur: nec dig
i sunt: nec merent᷑. potꝰ. ut ñ imꝑnat᷑: hoc dig¬
obduratum debite: & quisqͥs adiutus. se adiu¬
tum: gratis agnoscat. Miseret᷑ gͦ: magna boni¬
tate. & obdurat: nulla iniquitate. ut nec libera¬
tus: de suis mitis głetur. nec dampnatꝰ. nͥ de suiᷤ
m̃itis ꝯq̃ratur. Sola enĩ gr̃a redemptor discer¬
nit a ꝑditis. qͦs muna ꝑditionis concreautrat
massa. ab origine ducta. ꝑditionis causa cõmu¬
iii. Unu̾sum quippegenus humanũ. tam iui¬
sto dĩ iudicio in apostatica radice dampnatum
ẽ. ut etiam si nullus in de liberaretur: nemorec
natione iusta d̃elictis: qͥd cõmeruisset uniu̾sa cõ¬
sparsio. & quoetiam istos debitum di iudicium
duceret. nͥ eius indebita miscdia subuenisset:
¶Non gͦ intelligendum ẽ: qd̃ d̾s ita induret:¬

Expanded text:
impertiendo malitiam, sed non impertiendo misericordiam. Quibus enim non impertitur, nec digi sunt, nec merentur, potius ut non impartiatur, hoc digobduratum debite et quisquis adjutus, se adjutum gratis agnoscat. Miseretur ergo magna bonitate et obdurat nulla iniquitate, ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia Redemptor discernit a perditis, quos in una perditionis concreaverat massa ab origine ducta perditionis causa communis. Universum quippe genus humanum tam justo judicio Dei in apostatica radice damnatum est, ut etiam, si nullus inde liberaretur, nemo recnatione justa derelictis quid commeruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judicium Dei duceret, nisi ejus indebita misericordia subvenisset. Non ergo intelligendum est q
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ etiã ex uoluntate
di eẽ. cui resisti ñ potest
qo aliqͥs est malꝰ. Hoc gͦ ex ꝑsona contradicen
stat ex uoluntate dĩ cẽ obdurationẽ: cur inꝗͣ
querit᷑: unde aliꝰ sit bonꝰ alius sit malꝰ : Nõ
ẽ opus hocinquiri. quia talis erit quisꝙ: qua¬
nos obdurat quis

Expanded text:
batur etiam ex voluntate Dei esse, cui resisti non potest, quod aliquis est malus. Hoc igitur ex persona contradicentstat ex voluntate Dei esse obdurationem, cur, inquam, quaeritur unde alius sit bonus, alius sit malus? non est opus hoc inquiri, quia talis erit quisque, quanos obdurat, quis
Abbreviated transcription (Latin):
uatianoꝵ heses: con¬
cidunt. qͣs buccis Ionantib ñ sapientib. ter¬
tulianus inflauit. dum scdas niptias. tanꝗͣ
illicitas: maledico dente concidit. quas om̃i¬
no licitas: apłs sobria mente concedit. De t̾
lent homines mouere questionẽ. S qͥs audeat.
diffinire: qd̃ nec apłm uideo diffinisse : Ait eñ
ñ diffinit apłs. Uñ. ut breuit̃ respondeam.
nec illas nuptias debeodampnare. nec eis¬
ueretundiam numerositatis auferre. Ipse
dicit: in resurrectione non posse cẽ. s tm̃ ait:
neq nubent. neq nubent᷑: Un: neccont̃ hu¬
manȩ uecundiȩ sensum audeodic̾e: ut qͦtiens
uolu̾int nubant: nec ex meo corde: p̾ter scrip¬
turȩ sacre auctoritatẽ: quoraslib nuptias: au
silium. tanqͣm humanum. & ñ diuinum. pu¬
taret condempnandum: adiecit. Puto aut̃:

Expanded text:
vatianorum haereses concidunt, quas buccis sonantibus non sapientibus Tertullianus inflavit, dum secundas nuptias tanquam illicitas maledico dente concidit, quas omnino licitas Apostolus sobria mente clent homines quaestionem movere. Sed quis audeat diffinire quod nec Apostolum video difnon definit Apostolus. Unde, ut breviter respondeam, nec illas nuptias debeo damverecundiam numerositatis auferre. Ipse dicit in resurrectione non posse esse; sed tantum ait: Neque nubent neque nubentur . Unde nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere, ut quoties voluerint, nubant, nec ex meo corde praeter Scripturae sanctae auctoritatem quotaslibet nuptias audsilium tanquam humanum et non divinum putaret contemnendum, adjecit: Puto aut