comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lebat. resumpsit cornua: et deinceps cepit
securior et audacior apparere. Nam et qd
ante non fecerat. publice ꝓcedebat mitra¬
dus: ut ipsa sacri officii in signia. ampliorẽ
cireu̾entiam in ppłos uendicarent. aggre¬
ditur gͥ comitem multis pecuniis: inuadit
animam eius ꝑsuasionib uenenatis: et ho¬
minem leuem seducit leuiter et corrupit.
honestus. homo catholicus. insocietate et
defensione uniu̾salis eccłie stabilis. iuolent᷑
expellicur: et a girardo et cardinali adiuto¬
re suo.quia petrum abdicabat.damnat᷑. Ẽ¬
rant et alie familiares cause ꝓ quibs ei comeᷤ
infensus: d ata occasione. libentissime eum
ꝑsequitur et abiurat. Uisum est autẽ tam
girardo qͣm comiti: ut ad confirmationẽ
partis sue. sine mora pictaui crearent ep̃m
Et inuenerunt hominem ambiciosũ. nobi¬
lem quidem genere. sed degenerem fide.
quem ut genus suum cũ eo in causa pone¬
rent. quibusdam ex clericis consentientib e¬

Expanded text:
lebat, resumpsit cornua, et deinceps coepit lebat, resumpsit cornua, et deinceps coepit securior et audacior apparere. Nam et, quod ante non fecerat, publice procedebat mitratus, ut ipsa sacri officii insignia ampliorem ei reverentiam in populos vindicarent. Aggreditur ergo Comitem multis pecuniis, invadit animam 1105 ejus rationibus venenatis, et hominem promptum seducit facile et corrumpit. honestus, homo catholicus, in societate et defensione universalis Ecclesiae stabilis, violenter expellitur, et a Gerardo cardinale et adjutore suo, quia Petrum abdicabat, damnatur. Erant et aliae familiares causae, pro quibus ei a multo tempore Comes infensus, data occasione, libentissime eum persequitur et abjurat. Visum est autem tam Gerardo quam Comiti, ut ad confirmationem partis suae sine mora Pictavi crearent episcopum. Et invenerunt hominem ambitiosum, nobilem quidem genere, sed degenerem fide: quem, ut genus suum cum eo in causa ponerent, quibusdam ex clericis consentientibus e
Abbreviated transcription (Latin):
cia subdite fuerant. et quicquid a collib hibe¬
roꝵ usq ad ligerim compleccitur: et clau¬
dit occeanus: paruerat eius imꝑio. Consue
de causis emergrntibus facere questum
lũ et in apostasie simulachrum. Uidens
itaq ꝑisse sibi exactionum auctoritatem:
et solam domum que nuꝑ multis stipata
clamoribus iam carebat erarus. impatien¬
ter ferens. quod manus eius ñ implerent᷑
inunerib: homo serpentine astutie festi¬
nato ad petrum leonis misit. ut ei legatio¬
uem concederet: et ipse ei fidelitate iura¬
ta obediret: instiꝑ et pͥncipem t̾re. et qͥs¬
cunq posset ad eius imꝑium inclinaret
Gauisus homo ꝑditionis: quia locum in
quo dilataret maliciam suam se iuenisse
putauit. cito annuit et libenter: etiam in
astipulatione erroris gilonẽ tosculanii car¬
dinalẽ ep̃m. qͥ solꝰ de romani cũ petrs por¬
tuensi epõ ei adheserat. celeriter delegauit.
Porro girardus qui pͥus se mutilatum do¬

Expanded text:
ciae subjectae fuerant, et quidquid a collibus Ibeciae subjectae fuerant, et quidquid a collibus Iberorum usque ad Ligerim complectitur et claudit Oceanus, paruerat ejus imperio. Consuetustitiae de causis emergentibus facere quaestumlum et in apostasiae simulacrum. Videns itaque periisse sibi exactionum auctoritatem, et solam domum, quae nuper multis stipata clamoribus, jam carebat aerariis; impatienter ferens quod manus ejus non implerentur muneribus, homo serpentinae astutiae, festinato ad Petrum Leonis misit, ut ei legationem concederet, et ipse ei fidelitate jurata obediret: insuper et principem terrae, et quoscunque posset, ad ejus imperium inclinaret. Gavisus homo perditionis, quia locum, in quo dilataret malitiam suam, se invenisse putavit, cito annuit; et libenter ei etiam in adstipulationem erroris Gilonem Tusculanum cardinalem episcopum, qui solus de Romanis cum Petro Portuensi episcopo ei adhaeserat, celeriter delegavit. 33. Porro Gerardus ipse, qui prius se mutilatum do
Abbreviated transcription (Latin):
tabilem haberet: nuꝑ nata eccłia in bre¬
ui ꝓfecit et creuit.
aborabat ea tempestate sub scisma¬
ticoꝵ oppressione. tota burdegalensis ꝓ¬
uincia: et non erat in aquitania qui pos¬
set resistere pͥncipi. cuius animum indura¬
uerat ds: qui annuente girardo engolis¬
mensi ep̃o. et instillante incor eius dissen¬
sionis semina: factus erat scismatis defen¬
sor et auctor. Quicunꝙ susceptiomĩ petͥ
leonis non subscribebant. ꝑsecutionibus
expositi. alii damnis. alii ꝓscriptionib multa¬
bantur: alii a sedib ꝓpruis pulsi: exulare cõ¬
pellebant᷑. Sibilabat in aurib comitis illiꝰ
ueterator ille: qui diu in partib illis. sedis
apłice fuerat legatus: et nunc a magistratu
tanto deiectus. non pot̾at se pati sue solius ec¬
clesie ep̃m: qͥ se uiderat totꝰa quitanie pͥnci¬
pem et magistrum. Erubescebat enim ad
pͥmam domum redire: cuius potentatiũ et
turonica et burdegalensis ⁊ anxiensis ꝓuin¬

Expanded text:
tabilem haberet nuper nata ecclesia, in bretabilem haberet nuper nata ecclesia, in brevi profecit et crevit. aborabat ea tempestate sub schismaticorum oppressione tota Burdegalensis Ecclesia: et non erat in Aquitania qui posset resistere principi, cujus animum induraverat Deus; qui, annuente Gerardo Engolismensi episcopo, et instillante in cor ejus dissensionis semina, factus est schismatis defensor et auctor . Quicunque susceptioni Petri Leonis non subscribebant, persecutionibus expositi, alii damnis, alii proscriptionibus multabantur, alii a sedibus propriis pulsi exsulare compellebantur. Sibilabat in auribus Comitis illiusveterator ille, qui diu in partibus illis Sedis apostolicae fuerat legatus, et nunc a magistratu tanto dejectus, non poterat se pati suae solius Ecclesiae episcopum, qui se viderat totius Aquitaniae principem et magistrum. Erubescebat enim ad primam domum redire, cujus potentatui et Turonica, et Burdegalensis, et Auxiensis provin
Abbreviated transcription (Latin):
ri animosine exactore. ultro ad opus dei.
copiosa contulere suffragia. Abundanti¬
bus sumptibus conductis festinant̾ oꝑa¬
riis. ipsi frs ꝑ omnia iucumbebant oꝑib
alii cedebant ligna ÷ alii lapides conqͣdra¬
bant: alii muros strucbant: alii diffusis
limitib parciebant᷑ fluuium. ⁊ extollebant
saltus aquarũ. ad molas: sed et fullones
et pistores. et coriarii. et fabri. aliiq artifi¬
ces. congruas aptabant suis oꝑib machi¬
nas: ut scaturiret. et ꝓdiret ubicũq opor¬
tunum eẽt: in omni domo subt̾raneis ca¬
nalibus deductus riuus ultro ebulliens:
et demum congruis ministeruis ꝑ omnes
officinas expletis. purgata domo ad cardi¬
nalem alueum reu̾terentur que diffusa
fuerant: et flumini ꝓpͥam redderent qͣn¬
titatem Inopinata celeritate consũmati
sunt mnuri: totum monasterii ambitum
spaciosissime complectentes. Surrexit do¬
mus: et quasi animam uiuentem atq: mo¬

Expanded text:
ri animo sine exactore ultro ad opus Dei ri animo sine exactore ultro ad opus Dei copiosa contulere suffragia. Abundantibus sumptibus, conductis festinanter operariis, ipsi fratres per omnia incumbebant operibus. Alii caedebant ligna,  alii lapides conquadrabant, alii muros struebant, alii diffusis limitibus partiebantur fluvium, et extollebant saltus aquarum ad molas. Sed et fullones, et pistores, et coriarii, et fabri, aliique artifices, congruas aptabant suis operibus machinas, ut scaturiret et prodiret, ubicunque opportunum esset, in omni domo subterraneis canalibus deductus rivus ultro ebulliens; et demum congruis ministeriis per omnes officinas expletis, purgata domo ad cardinalem alveum reverterentur quae diffusae fuerant aquae, et flumini propriam redderent quantitatem. Inopinata celeritate consummati sunt muri, totum monasterii ambitum spatiosissime complectentes. Surrexit domus, et quasi animam viventem atque mo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ceꝑit et defecerit: dicetur. Hic homo
matis his que ad monasterium ꝑtinent.
habitatores cessasset inittere ds̾. stare pos¬
set sententia: et cessandum ab oꝑib. rati¬
on abilis esset censura. Nunc uͦ cum cotidie
gregem suum deus multiplicet: aut repel¬
lendi sunt quosmittit: aut ꝓuidenda man¬
sio i qua suscipiant᷑. Nec dubium est qui
parat mansores: qͥn p̃paret mansiones.
Absit autem ut ꝓ diffidentia sumptuum:
confusionis huius incurramꝰ discrimina.
Audiens hec abbas. fide et caritate eoꝵ de¬
lectatus est. et aliquando tandem consiliis
acquieuit: plurimis tam̃ prius suꝑ hoc ad
đm p̃cib fusis: nonnullis quoq reuelationi¬
bus posteusis. Gauisi sunt fr̃s: ubi effusum
ẽ uerbum in publicum. Audiuit hoc sce
inemorie nobilissimus princeps theobaldꝰ
et multa in sumptꝰ dedit: et ampliora spo¬
pondit subsidia. Audierunt ep̃i regionũ.
et uiri ineliti. et negociatores t̾re: et hyla¬

Expanded text:
cum coeperit, et defecerit, dicetur: Hic homo cum coeperit, et defecerit, dicetur: Hic homo matis iis quae ad monasterium pertinent, habitatores cessasset mittere Deus, stare posset sententia, et cessandum ab operibus rationabilis esset censura. Nunc vero cum quotidie gregem suum Deus multiplicet, aut repellendi sunt quos mittit, aut providenda mansio in qua suscipiantur. Nec 1104 dubium est, qui parat mansores, quin praeparet mansiones. Absit autem ut pro diffidentia sumptuum confusionis hujus incurramus discrimina! » Audiens haec Abbas, fide et charitate eorum delectatus est, et aliquando tandem consiliis acquievit; plurimis tamen prius super hoc ad Deum precibus fusis, nonnullis quoque revelationibus praeostensis. Gavisi sunt fratres, ubi effusum est verbum in publicum. 31. Audivit hoc sanctae memoriae nobilissimus princeps Theobaldus, et multa in sumptus dedit, et ampliora spopondit subsidia. Audierunt episcopi regionum, et viri inclyti, et negotiatores terrae, et hila
Abbreviated transcription (Latin):
solis sufficere monachis. Addunt etiam se
considerasse inferius aptam planiciem.
et oportunitatem fluminis qͦd infra illa¬
bitur ⁊ ibiq locum eẽ spaciosum ad om̃s
monasterii necessitates. ad prata. ad colo¬
nias. ad uirgulta. et uineas. et si silue ui¬
deatur deesse clausura: facile hoc parietibus
lapideis. quoꝵ ingens ibi copia est. posse
suppleri. In primis uir dei non adquieuit
consilio. Uidctis inquit quia multis expen¬
sis et sudorib iam domus lapidee consum¬
mate sunt: aque ductus cum maximis
sumptib ꝑ singulas officinas traducti. Si
hec omnia confregerimꝰ poterunt homi¬
nes scłi male de nobis sentire: quod aut le¬
ues sumus et mutabiles: aut nimie quas
tam̃ non habemus diuitie nos faciunt insa¬
nire. Cumq certissimũ uobis sit penes nos
non ẽẽ pecunias: uerbo euangelico uobis
dico: quia edificaturo turrim. futuri oꝑis
necesse est supputare expensas. Alioquin

Expanded text:
solis sufficere monachis. Addunt etiam se solis sufficere monachis. Addunt etiam se considerasse inferius aptam planitiem, et opportunitatem fluminis quod infra illabitur, ibique locum esse spatiosum ad omnes monasterii necessitates, ad prata, ad colonias, ad virgulta et vineas: et si silvae videatur deesse clausura, facile hoc parietibus lapideis, quorum ingens ibi copia est, posse suppleri. In primis Vir Dei non acquievit consilio. « Videtis, » inquit, « quia multis expensis et sudoribus jam domus lapideae consummatae sunt, aquaeductus cum maximis sumptibus per singulas officinas traducti. Si haec omnia confregerimus, poterunt homines saeculi male de nobis sentire, quod aut leves sumus et mutabiles; aut nimiae, quas tamen non habemus, divitiae nos faciunt insanire. Cumque certissimum vobis sit, penes nos non esse pecunias; verbo evangelico vobis dico, quia aedificaturo turrim, futuri operis necesse est supputare expensas: alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
ei demonia: quin potius in dño gaudebat.
quod nomina frm suoꝵ scripta uidebat in ce¬
lo: quoꝵ unanimitas immacsatam se ab hoc
scło custodiret. Aderant ei in consiliis uene¬
rabiles frs sui: aderat godefridus pͥor eius¬
dem loci. ꝓpinquus eius in carne et spũ. uir
sapiens et constans: qui etiam religionis et
prudentie merito. postea in eccłia lingonen¬
dignitatis in qua est honorem ñ minuens:
usꝙ hodie ingrediens et egrediens laudabi¬
lit̃ ꝑseuerat. hic gͥ atq alii plures uiri ꝓui¬
di. et de comintins utilitate solliciti: uirũ¬
dei cuius conũsatio in celiserat. aliqͣndo des¬
cendere compellebant: et indicabant ei que
domus necessitas exigebat. Insinuant itaꝙ
ei locum angustum et incõmodum in quo
consederant: nec capacem tante multitudi¬
nis: et cũ cotidie cat᷑uatim aduentantium
numerꝰ augeretur: non posse eos intra con¬
structas recipi officinas: et uix oratorium

Expanded text:
ei daemonia: quin potius in Domino gaudebat, ei daemonia: quin potius in Domino gaudebat, quod nomina fratrum suorum scripta videbat in coelo, quorum unanimitas immaculatam se ab hoc saeculo custodiret. 29. Aderant ei in consiliis venerabiles fratres sui; aderat Godefridus Prior ejusdem loci, propinquus ejus in carne et spiritu, vir sapiens et constans, qui etiam religionis et prudentiae merito postea in Ecclesia Lingonendignitatis in qua est honorem non minuens, usque hodie ingrediens et egrediens laudabiliter perseverat. Hic ergo atque alii plures viri providi, et de communi utilitate solliciti, ViruDei, cujus conversatio in coelis erat, aliquando descendere compellebant, et indicabant ei quae domus necessitas exigebat. Insinuant itaque ei locum angustum et incommodum in quo consederant, nec capacem tantae multitudinis; et cum quotidie catervatim adventantium numerus augeretur, non posse eos intra constructas recipi officinas, et vix oratorium
Abbreviated transcription (Latin):
dei supra petram fundata mota est. Ita opus
sutmseruus dei. absens corpore p̃sens spũ.
orationũ instantia munierat et solidarat.
ut necrima aliqua intantis constructionib¬
Dehiscere uideretur. Nulle in aduentu eĩ
lites seruate funt: non odia enutrita. inp̃¬
sentia iudicis eruperunt. Nichil iuniores ad¬
u̾sus pͥores de austitate uelduricia: nichũ
pͥores adu̾sus iuniores. de dissolutione aliqua
uł remissione causati sunt Inceger uniũsoꝵ
status: con cors societas: mera unitas: omneᷤ
unius moris in domo dei. in pace et scĩmo¬
nia inuenti sunt. ascendentes scalam iacob
et festinantes ad intuitum der: cuius delec¬
tabilis aspectus in siꝑiorib eminebat. Nb¬
bas itaq ñ immemor eius qui ait. uidebam
sathanam sicut fulgur cadentem de celo.
eo humilior erat et subiectior deo: quo mn¬
celligebat desideriis suis dm̃ adeẽ ꝓpiciũ.
Nec de hoc in se glabatur. quod subiciebant᷑

Expanded text:
Dei supra petram fundata mota est. Ita opus Dei supra petram fundata mota est. Ita opus suum Servus Dei absens corpore, praesens spiritu, orationum instantia munierat et solidarat, ut nec rima aliqua in tantis constructionibus hiscere videretur. Nullae in adventum ejus lites servatae sunt, non odia nutrita in praesentia judicis eruperunt. Nihil juniores adversus priores de austeritate vel duritia, nihil priores adversus juniores de dissolutione aliqua vel remissione causati sunt. Integer universorum status, concors societas, vera unitas; omnes unius moris in domo Dei, in pace et sanctimonia inventi sunt, ascendentes scalam Jacob, et festinantes ad intuitum Dei, cujus delectabilis aspectus in superioribus eminebat. Abbas itaque non immemor ejus qui ait: Videbam Satanam sicut fulgur cadentem de coelo ; eo humilior erat, et subjectior Deo, quo intelligebat desideriis suis Deum adesse propitium. Nec de hoc in se gloriabatur, quod subjiciebantur
Abbreviated transcription (Latin):
caulas suas. colloquentes adinuicem et gau¬
dentes. quod sc̃m dñi uidissent: et manu
eius suꝑse extensa. optate benedictionis
giam accepissent. Tandem crisopolim ue¬
niens: usq lingonas sollemnit̾ deducitur:
circa qͦs fineᷤ. fres eius clareuallenses occur¬
runt. Puoluti genib surgunt ad oscula: et
uicissim ei colloquentes. claram uallem
eum deducunt alacriter:. Adsunt frẽs con¬
gregati in unum: et mirã deuocione dile¬
tum patrem suscipiunt. Agicur sine tu¬
multu. cum omni guitate letictia. facies qͥ¬
dem purior hylaritatem dissimulare ñ
poterat: sed castigatus actionũ et locutio¬
num modus. metas ꝓprias non tͣ̃nsgredieba¬
turs et cohibebant se affectiones ip̃se. ne
quid agerent. in quo dissolutionis nota. reli¬
gionis matitatem osfenderet: In tanta abba¬
tis mora. nichil inclaraualle potuit diabol
texere: nichil intim rubiginis sue. meris at¬
fricuit m̃tib: nec in aliqua parte domus

Expanded text:
caulas suas, colloquentes ad invicem 1103 et gaucaulas suas, colloquentes ad invicem 1103 et gaudentes, quod Sanctum Domini vidissent, et manu ejus super se extensa optatae benedictionis gratiam accepissent. Tandem Chrysopolin veniens, usque Lingonas solemniter deducitur: circa quos fines fratres ei Clarae-Vallenses occurrunt, provoluti genibus, surgunt ad oscula; et vicissim ei colloquentes, Claram-Vallem eum deducunt alacriter. Adsunt fratres congregati in unum, et mira devotione dilectum Patrem suscipiunt. Agitur sine tumultu cum omni gravitate laetitia. Facies quidem purior hilaritatem dissimulare non poterat: sed castigatus actionum et locutionum modus metas proprias non transgrediebatur, et cohibebant se affectiones ipsae, ne quid agerent, in quo dissolutionis nota religionis maturitatem offenderet. In tanta Abbatis mora nihil in Clara-Valle potuit diabolus texere, nihil interim rubiginis sinceris affricuit mentibus; nec in aliqua parte domus
Abbreviated transcription (Latin):
ta: redire non possumꝰ. Quod si et p̾cium et
ad p̃ciatum nobis ꝑierit: et substantiis et mar¬
garita pͥuati fucrimus. expectationinrẽ.
male ꝓuisum est. si oleo nr̃o effuso. clausis ia¬
nius sicut fatui mendiccmus. ꝓuidant etiam
sibi ex consilio scĩssimi frẽs. et diũ pape aue¬
toritate muniti erant. ne quis gaudium siuĩ
collere posset abeis: et alioꝵ consolatio. eis
fieret tͥbulatio: et eoꝵ in opia. alioꝵ plenitu¬
dinem cumularet. His aliisq rationily ser¬
uidei expugnauerant petitores : et iam di¬
uulgatum erat ubiq abbatem sic statutũ
ses fuit: qui cum ũ cẽt pontifex: aa rontũ
nuit et sacrauit pontificem: et disposi¬
tionib eius. tota leuitica omni tempore¬
derat. et descendebãt in occursum eius
desummis rupib pastores et arm̃taru: et
agreste hominum genus et conclamabass
a longe benedictionem petentes: et reptã¬
bant ꝑ fauces montium. regredientes ad

Expanded text:
ta redire non possumus. Quod si et pretium et ta redire non possumus. Quod si et pretium et appreciatum nobis perierit, et substantiis, et margarita privati fuerimus; exspectationi nostrae male provisum est, si oleo nostro effuso, clausis januis sicut fatui mendicemus. » Providerant etiam sibi ex consilio sanctissimi fratres, et domini Papae auctoritate muniti erant, ne quis gaudium suum tollere posset ab eis, et aliorum consolatio eis fieret tribulatio, et eorum inopia aliorum plenitudinem cumularet. His aliisque rationibus servi Dei expugnaverant petitores, et jam divulgatum erat ubique, Abbatem sic statutum ses fuit, qui cum non esset pontifex, Aaron tamen unxit et sacravit pontificem; et dispositionibus ejus tota Levitica omni temporderat , et descendebant in occursum ejus de summis rupibus pastores, et armentarii, et agreste hominum genus, et conclamabant a longe benedictionem petentes: et reptabant per fauces montium, regredientes ad
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ: nec aliqua scłi huius ambitione pulsaba¬
tur:. qui solis celestib inhiabat. Quot ecclie de¬
stitute pastorib: eum sibi in ep̃m elegerunt.
Elegit eum domestica lingonensis eccłia: ele¬
git cathalaunensis. Intra italiam ciuitas ia¬
uuensis: et mediolanum metropolis ligurũ.
hunc optauerunt pastorem et magistrum.
Remis nobilissima francie ciuitas. sccłe bel¬
gice ꝓuincie caput: cius dñationem am¬
biuit. Omnib his uocationib post positis.
non sollicitauit anmam eius honor obla¬
tus: nec motus est pes eius ut inclinaret
se ad głam: nec magis eum delectabat thia¬
ra et anulus: qͣm rastrum et sarcułꝰ. Petenti¬
bus se nec annuens aliqͥndo nec insolent̾ aut
imꝓbe renuens: dicebat se ñ eẽ suũ: sed alioꝵ
seruitio deputatum. Que res cum referretur
ad frẽs: respondebant. Nos omnib que pos¬
side bamꝰ uenditis: inuentam p̃ciosam mar¬
garitam comꝑauimꝰ. Ad patͥmonia distrac¬

Expanded text:
Domino; nec aliqua saeculi hujus ambitione pulsabaDomino; nec aliqua saeculi hujus ambitione pulsabatur, qui solis coelestibus inhiabat. Quot Ecclesiae destitutae pastoribus, eum sibi in episcopum elegerunt? Elegit eum domestica Lingonensis Ecclesia, elegit Catalaunensis. Intra Italiam civitas Januensis, et Mediolanum metropolis Ligurum, hunc optaverunt pastorem et magistrum. Remi, nobilissima Franciae civitas, secundae Belgicae provinciae caput, ejus dominationem ambivit. Omnibus his vocationibus postpositis, non sollicitavit animam ejus honor oblatus, nec motus est pes ejus ut inclinaret se ad gloriam; nec magis eum delectabat tiara et annulus, quam rastrum et sarculus. 27. Petentibus se nec annuens aliquando, nec insolenter aut improbe renuens, dicebat se non esse suum, sed aliorum servitio deputatum. Quae res cum referretur ad fratres, respondebant: « Nos omnibus quae possidebamus venditis, inventam pretiosam margaritam comparavimus: ad patrimonia distrac
Abbreviated transcription (Latin):
diuina in tempore accepto: et in die salu¬
tis segregans in euangelium suum seruũ
suũ. cuius humilitatem respexerat. ciuꝰ
anmam spc̃ sc̃s ornauerat: et quia sinceri¬
tatem eius nulla maculabat duplicitas:
nec int̾rumpebat bonum eius. quelibet con¬
sꝑsio falsicatis: in loco suo idem sp̃c mane¬
bat immobilis. Qui ut semꝑsplendidior es¬
set et purior cotidie infornace ꝓbabatur.:
et nequid ei rubiginis obreꝑet᷑. crebris mal¬
leoꝵ ictib. in incude cundebatur: flagella¬
bat᷑. et arguebatur non ad penam ꝓ crimi¬
ne: sed ad głam ꝓ uirtute. Nunqͣm ei de¬
fuit stimulus egritudinis. Et cumsciret
uirtutem in infirmitate ꝑfici. sufficientem
sibi m hoc exꝑiebat᷑ gr̃am: quod uideret
suos omnes quantulũcũq extra ordinarioᷤᷤ
mocus. lima illius cocidiane afflictionis
abradi. Erat quidem caro infirma. sed
spc̃ ꝓmptus: et quo minꝰ in corpore pote¬
rat delectari. amplius delectabatur in

Expanded text:
divina in tempore accepto, et in die saludivina in tempore accepto, et in die salutis, segregans in Evangelium suum servum suum, cujus humilitatem respexerat, cujus animam Spiritus sanctus ornaverat: et quia sinceritatem ejus nulla maculabat duplicitas, nec interrumpebat bonum ejus quaelibet conspersio falsitatis, in loco suo idem spiritus manebat immobilis. 26. Qui ut semper splendidior esset et purior, quotidie in fornace probabatur, et ne quid ei rubiginis obreperet, crebris malleorum ictibus in incude tundebatur, flagellabatur, et arguebatur; non ad poenam pro crimine, sed ad gloriam pro virtute. Nunquam ei defuit stimulus aegritudinis. Et cum sciret virtutem in infirmitate perfici, sufficientem sibi in hoc experiebatur gratiam, quod videret suos omnes quantulumcunque extraordinarios motus lima illius quotidianae afflictionis abradi. Erat quidem caro infirma, sed spiritus promptus: et quominus in corpore poterat delectari, amplius delectabatur in
Abbreviated transcription (Latin):
tur miracula. Ego quidem congruũ his
omnib honorem defero: sed p̃ omnib qͣn¬
tum in me est. hoc sublimius duco. hoc ꝓpen¬
sius p̃dico. quod cum eẽt uas electionis. et
nomen xp̃i coram gentib et regib ferret
intrepidus: cum obedirent ei principes
muncdi. et ad nutum eius in omninatione
starent epĩ: cum ĩpsa romana eccłia. sin¬
gulari pͥuilegio eius ueneraretur consilias
et quasi generali legatione concessa. subie¬
cisset ei gentes et regna: cum etiam quod
gloriosius iudicatur. facta eius et u̾ba con¬
firmarentur miraculis: nunqͣm excessit. ñ¬
qͣm sup̃ se in mirabilib ambulauit: sed sem
ꝑ de se humiliter sentiens. uenerabiliumo¬
ꝑum ñ se auccorem credidit. sed ministrum:
et cum eẽt omnium iudicio summus: suo
sibi iudicio consticit infimus. Soli deo quic¬
quid fecit ascripsit: immose nichil botu
aut uelle. aut posse. nisi inspirante. et o¬
ꝑante deo. et sensit. et dixit. Sed aderat uis

Expanded text:
tur miracula. Ego quidem congruum his tur miracula. Ego quidem congruum his omnibus honorem defero: sed prae omnibus, quantum in me est, hoc sublimius duco, hoc propensius praedico, quod cum esset vas electionis, et nomen Christi coram gentibus et regibus ferret intrepidus, cum obedirent ei principes mundi, et ad nutum ejus in omni natione starent episcopi; cum ipsa Romana Ecclesia singulari privilegio ejus veneraretur consilia, et quasi generali legatione concessa subjecisset ei gentes et regna; cum etiam, quod gloriosius judicatur, facta ejus et verba confirmarentur miraculis; nunquam excessit, nunquam supra se in mirabilibus ambulavit: sed de se semper humiliter sentiens venerabilium operum non se auctorem credidit, sed ministrum; et cum esset omnium judicio summus, suo sibi judicio constitit infimus. Soli Deo quidquid fecit ascripsit: imo se nihil boni aut velle, aut posse, nisi inspirante et operante Deo, et sensit, et dixit. Sed aderat vis
Abbreviated transcription (Latin):
ut currentes comp̃henderet equos: et eoꝵ dor¬
so. sine ullo amminiculo insiliret. Hec seqͦnti
die dum in eccłia diuinis que ille celebrabat
officiis int̾esset: crudelissime et diutissime
coram omnib uexata est. Compassus abbas
mulieri: iam sepe in talib exꝑtus dei clem̃¬
tiam: imꝑat diabolo ut recedat. Ille ad im¬
ꝑium serui dei tremebundus euanuit: mu¬
lier uͦ non solum a uexatione. sed etiam a
neruoꝵ contractione in momento conua¬
luit. Hec et alia multa intra alpes consti¬
tutus oꝑatus est uir dei: et diu̾sa loca ꝑlu¬
strans. benefaciebat his qui infirmabant᷑.
illum inando cecos: erigendo debiles: cu¬
raudo febricitantes: maxime oppssos adi¬
abolo. diligentiori studio purgans: et que
malignus feci auerat spc̃ pectora. templa
d eo acceptabilia consecrabat. Plurima aut̃
in eum ꝓbabilia. et laude digna concurrt̃.
Alii namq doctͥnam: alii mores: alii miran¬

Expanded text:
ut currentes comprehenderet equos, et eorum dorut currentes comprehenderet equos, et eorum dorso sine ullo adminiculo insiliret. Haec sequenti die dum in ecclesia divinis quae ille celebrabat officiis interesset, crudelissime et diutissime coram omnibus vexata est. Compassus Abbas mulieri, jam saepe in talibus expertus Dei clementiam, imperat diabolo ut recedat. Ille ad imperium Servi Dei tremebundus evanuit: mulier vero non solum a vexatione, sed etiam a nervorum contractione in momento convaluit. Haec et alia multa intra Alpes constitutus operatus est Vir Dei, et diversa loca perlustrans benefaciebat iis qui infirmabantur: illuminando caecos, erigendo debiles, curando febricitantes, maxime oppressos a diabolo diligentiori studio purgans; et quae malignus foedaverat spiritus pectora, templa Deo acceptabilia consecrabat. 25. Plurima autem in eum probabilia et laude digna concurrunt. Alii namque doctrinam, alii 1102 mores, alii miran
Abbreviated transcription (Latin):
mo uitrat eccliam: intͥest sacramentis:
crucis signo se munit: audit euanglia: con¬
ficetur et orat: et cet̾a sane m̃tis officia deo
num codem anno pater sc̃s tnsiret: oblata
est ei demoniaca mulier. Nam eo tempore
aberat: quo pͥmum uir dei ciuitatem pre¬
dictam. sua illustrauit p̃sentia. hanc pos¬
sidebat demoniũ. quod modo italica. modo
hibera lingua loquebatur: nec satiscer¬
tum utrum unus eẽt bilinguis: anduo
sui quisq sermonis ĩ diomate utens sed
tam ꝓprie modo hec. modo illa sonabat: ut
diceres hic qui loquitur. ligur est. hic his¬
panus. Hec ctiam genupassione: et poplitis
tremore ꝑturbabat᷑. Que cum ad uirum dei
ad ducta fuisset: saltu concito scantiũ in quo
sedebat inopinata celeritate tͣnsiluit. Reduc¬
ta et int̾rogata quid sibi uellet et saltus et
fuga. et unde egrotanti et uetule. tanta
uirtus et uelocitas aduenisset: respondit
hanc sibi agilitatem exp̃sentia mẽẽ diaboli.

Expanded text:
mo intrat ecclesiam, interest sacramentis, mo intrat ecclesiam, interest sacramentis, crucis signo se munit, audit Evangelia, confitetur et orat, et caetera sanae mentis officia Deo Mediolanum eodem anno Pater sanctus transiret, oblata est ei daemoniaca mulier. Nam eo tempore aberat, quo primum Vir Dei civitatem praedictam sua illustravit praesentia. Hanc possidebat daemonium, quod modo Italica, modo Ibera lingua loquebatur; nec satis certum, utrum unus esset bilinguis, an duo, sui quisque sermonis idiomate utens: sed tam proprie modo haec, modo illa sonabat, ut diceres: Hic qui loquitur, Ligur est, hic Hispanus. Haec etiam genuum passione, et poplitis tremore perturbabatur. Quae cum ad Virum Dei adducta fuisset, saltu concito scamnum in quo sedebat inopinata celeritate transiliit. Reducta et interrogata quid sibi vellet et saltus, et fuga, et unde aegrotanti et vetulae tanta virtus et velocitas advenisset: respondit hanc sibi agilitatem ex praesentia inesse diaboli,
Abbreviated transcription (Latin):
iubet eam securã reu̾ti ad ꝓpͥa. Sedcum il¬
la reditum ad se diaboli. sicut iam exꝑta
fuerat formidaret: collo eius alligaricar¬
tulam. hec uba continentem p̃cepit In nomi
amodo mulierem p̃sumas contingere. Quod
mandatum sic expauit diabolus: ut mulieri
regresse ad ꝓpͥa. nunqͣm deinceps appropin¬
quare p̃sumpserit. Erat etiam in eacdem
ciuitate demoniaciis quidam. cuiꝰ passio mł¬
tos ad risum mouebat: cum alii quiseuerioris
animi erant. clem̃tissimo ei compaterentur
affcctu.Hic ita latrabat. ut si audires nec iui¬
deres ꝑsonam: canem crederes. Queni sibiex¬
hibitum uir dei cum latrantẽ audisset inge¬
miit: Qui eo modo latrabat. quo selent ꝑ¬
cussi uel obruti canes irasci. et ringere in ꝑ
cussores. Sed et in p̃sentia uridei anhelans
et latũs: acrius solito turbabatur. Increpa¬
toitaq diabolo. et in uirtute xp̃i expulso.
homini imꝑat ut loquatur. Purgatus ho¬

Expanded text:
jubet eam securam reverti ad propria. Sed cum iljubet eam securam reverti ad propria. Sed cum illa reditum ad se diaboli, sicut jam experta fuerat, formidaret, collo ejus alligari chartulam haec verba continentem praecepit: « In noaemon, ne hanc amodo mulierem praesumas contingere. » Quod mandatum sic expavit diabolus, ut mulieri regressae ad propria nunquam deinceps appropinquare praesumpserit. 23. Erat etiam in eadem civitate daemoniacus quidam, cujus passio multos ad risum movebat, cum alii qui severioris animi erant, clementissimo ei compaterentur affectu. Hic ita latrabat, ut si audires, nec videres personam, canem crederes. Quem sibi exhibitum Vir Dei cum latrantem audisset, ingemuit: qui eo modo latrabat, quo solent percussi vel obruti canes irasci, et ringere  al. fremere in percussores. Sed et in praesentia Viri Dei anhelans et latrans, acrius solito turbabatur. Increpato itaque diabolo, et in virtute Christi expulso, homini imperat ut loquatur. Purgatus ho
Abbreviated transcription (Latin):
columitatieius congaudens: erpectanti¬
u amicis domusue redditur: Letabant᷑
omnes qui oroinem rei geste audieran:
seo repente gaudium ũticur in merorẽ:
quia ubi domꝰ sue limina mulier attigit.
rursus intrat diabolus: et infestior soli¬
tomiseram discerpit atrotius. Quid face¬
ret miser maritus: quose u̾teret nescie¬
at. Eohabitare cum demoniaca molestis¬
simũ: relinquere impium uidebat᷑ Sur¬
git gͥ: et assumpta secum muliere rur¬
sum papiam reu̾titur. Ubi cum urum
deinon inuenisset: usꝙ cremonam ꝓꝑse¬
quitur ab euntem.Indicat quid sacũe
sit: et ut grãm inueniat lacrimabilit̾ dep̃ca¬
tur. Nec dcest pie petitioni abbatis clem̃tia:
sed precipit ut eccliam eiuitatis illius ingre
Itaꝙ memor ꝓmissi: cuta noctis crepuscu¬
lum. cet̾is dormitum euntib. ipse uno tan¬
tum ꝓsequente eccłiam ingreditur: et cota
nocte illa orationi uacans. obtinuit adnõ
quod petebat: et impetta mulieri sanitate.

Expanded text:
columitati ejus congaudens, exspectanticolumitati ejus congaudens, exspectantibus amicis domui suae redditur. Laetabantur omnes qui ordinem rei gestae audierunt; sed repente gaudium vertitur in moerorem: quia ubi domus suae limina mulier attigit, rursus in eam intrat diabolus, et infestior solito miseram discerpit atrocius. Quid faceret miser maritus, quo se verteret, nesciebat. Cohabitare cum daemoniaca molestissimum, relinquere, impium videbatur. Surgit igitur, et assumpta secum muliere, rursum Papiam revertitur: ubi cum Virum Dei non invenisset, usque Cremonam prosequitur abeuntem. Indicat quid factum sit: et ut gratiam inveniat, lacrymabiliter deprecatur. Nec deest piae petitioni Abbatis clementia; sed praecipit ut ecclesiam civitatis illius ingredItaque memor promissi, circa noctis crepusculum, caeteris dormitum euntibus, ipse uno tantum prosequente ecclesiam ingreditur, et tota nocte illa orationi vacans, obtinuit a Domino quod petebat: et impetrata mulieri sanitate,
Abbreviated transcription (Latin):
abbatem. Reducitur gͥ mulier ad abba¬
tis hospicium: garriente ꝑ os eius diabolo
et dicente. Nonme syrulus eiciet: ñ expel¬
let bernardinus. Ad hec seruus dei respon¬
dit. Nec syrus. nec te bernardus eiciet: sed
mulieris dño supplicabat. Tum uͭ sp̃e ne¬
qͣm. uelut pͥori imꝓbitate mutata. qͣm
libens inquit egrederer abhac canicula
gͣuiter molestatus in ea. qͣm libens egre¬
derer: sed non possum. Int̾rogatus cau¬
nararenus. ad quẽ rursum uir dei. Uun¬
de enim ihm nosti: aut siunqͣm uidisti
quomͦ inde existi: Cum lucifero inquit
multi cecidimus. hec autẽ omnia uoce lu¬
gubri. ꝑ os uetule audientib omnib loq̃¬
batur. Respondente autem abbate sc̃õ: nũ¬
quid ñ in illam głam redire uelles. et re¬
sticui ingradum pͥstinum: Rursum uo¬
ce mutata. ⁊ miro modo cachinnans. hoc
tus: orante attentius uiro dei. nequissi¬
mus ille uictus abscessit: et mulier sibi

Expanded text:
Abbatem. Reducitur igitur mulier ad AbbaAbbatem. Reducitur igitur mulier ad Abbatis hospitium, garriente per os ejus diabolo, et dicente: « Non me Syrulus ejiciet, non expellet Bernardulus. » Ad haec servus Dei respondit: « Nec Syrus, nec te Bernardus ejiciet, sedmulieris Domino supplicabat. Tum vero spiritus nequam, velut priori improbitate mutata: « Quam libens, inquit, egrederer ab hac canicula, graviter molestatus in ea, quam libens egrederer! sed non possum. » Interrogatus cau: « Jesus Nazarenus. » Ad quem rursum Vir Dei: « Unde enim Jesum nosti, aut si unquam vidisti quomodo inde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi cecidimus. » Haec autem omnia voce lugubri per os vetulae audientibus omnibus loquebatur. Respondente autem Abbate sancto: « Nunquid non in illam redire gloriam velles, et restitui in gaudium pristinum? » rursum voce mutata, et miro modo cachinnans: « Hoc, tus, orante attentius Viro Dei, nequissimus 1101 ille victus abscessit, et mulier sibi
Abbreviated transcription (Latin):
qui de mediolauo secutus cum fuerat. uxo¬
rem demoniacam secum adducens: quam
ante pedes eius. lacͥmabili uoce intͥnsecas
ꝓtestans anxietates. deposuit. Nec mora:
in contumelia abbatis. ꝑ os misere mulieris
diabolus locictus est: et irridens seruum
dei: non inquit me de caniculamea. hie
porrulos edens. et brasicas deuorans pel¬
let. Multa in hunc modum in uirumdĩ
iaculabantur comucia: ut blasphemus ꝓ¬
uocatus impatient̾ ferret obꝓbria: et con¬
funderetur in p̃sentia populi: cum indi¬
gnis se audieet sermonibus lacessiri. Sed
ur dei astum cius intelligens. irrisorem
irrisit: ⁊ultionem non ipse expecens. s
ad dm remittens: ad eccliam scĩ syri demo¬
niacam duci p̃cepit. Uoluit quippe curati¬
onis illiuis głam dare sc̃o: et pͥmitias oꝑa¬
tionum uirtuti eius ascribi. At uͦ sc̃s sy¬
rus ad hospitem suum remisit uegoci¬
um: nec in eccłia sua quippiam sibi defe¬
rens: intactum opus. reduci uoluit ad

Expanded text:
qui de Mediolano secutus eum fuerat, uxoqui de Mediolano secutus eum fuerat, uxorem daemoniacam secum adducens, quam ante pedes ejus lacrymabili voce intrinsecas protestans anxietates deposuit. Nec mora, in contumeliam Abbatis per os miserae mulieris diabolus locutus est, et irridens servum Dei: « Non, » inquit, « me de canicula mea hic porrulos edens et brassicas devorans pellet. » Multa in hunc modum in Virum Dei jaculabatur convicia, ut blasphemiis provocatus, impatienter ferret opprobria, et confunderetur in praesentia populi, cum indignis se audiret sermonibus lacessiri. Sed Vir Dei astutias ejus intelligens, irrisorem irrisit, et ultionem non ipse expetens, sed ad Deum remittens, ad ecclesiam sancti Syri daemoniacam duci praecepit. Voluit quippe curationis illius gloriam dare Martyri, et primitias operationum virtuti ejus ascribi. At vero sanctus Syrus ad hospitem suum remisit negotium, nec in ecclesia sua quidpiam sibi deferens, intactum opus reduci voluit ad
Abbreviated transcription (Latin):
cemhabebat: ut semꝑ clausis palpebris.
etiam brachium opponeret oculis: ne aliq̃ mͦ
aliqua lucis particula. se ei ingereret. Auelle¬
bantur aliquando opposita brachia uolenter:
et cum se ei lum̃ infunderet. clamabat et fie¬
bat: et erat ei claritas ꝓcruciatu: et lux uisa.
quasi aculcos eius cerebro infigebat. Benedi¬
cit infantule iuir dei: et signacłm crucis faci¬
ens suꝑ eam. tnquilliorem dimitcit: et dum
domum referretur. ultro aꝑit oculos: et pe¬
des sine uectore ipsa reu̾titur. Et ipso in loco.
mulieri a demonio uexate multis astanti¬
b: a patre iniscd̾iarũ. idem sẽs obtinuit sa¬
nerat: et fama uirtucum aduentũ eiusp̃¬
cesserat: et cum debito gaudio ⁊ apparatu. tan¬
tegłe uirum. ciuttas letabunda suscepit.
Et ne ui ipłi desiderium dilatio suspen¬
deret: qui sicut mediolani iniracula facta
audiert. signum ab eo optabat uidere: ad¬
uentt repente post eum rusticus quidam

Expanded text:
cem habebat, ut semper clausis palpebris cem habebat, ut semper clausis palpebris etiam brachium opponeret oculis, ne aliquo modo aliqua lucis particula se ei ingereret. Avellebantur aliquando opposita brachia violenter, et cum se ei lumen infunderet, clamabat et flebat, et erat ei claritas pro cruciatu, et lux visa quasi aculeos ejus cerebro infigebat. Benedicit infantulae Vir Dei, et signaculum crucis faciens super eam, tranquilliorem dimittit: et dum domum referretur, ultro aperit oculos, et pedes sine vectore ipsa revertitur. Et ipso in loco mulieri a daemonio vexatae, multis astantibus, a Patre misericordiarum idem Sanctus obtinuit snerat, et fama virtutum adventum ejus praecesserat, et cum debito gaudio et apparatu tantae gloriae Virum civitas laetabunda suscepit. Et ne diu populi desiderium dilatio suspenderet, qui sicut Mediolani miracula facta audierat, signum ab eo optabat videre; advenit repente post eum rusticus quidam
Abbreviated transcription (Latin):
epc̃ ministro familiari seruandam tͥdidit.
et p̃cepit ut scorsum reconditam. cũ omni
diligentia custodiret. E lapsis ex inde ali¬
quib dieb: ep̃c idem febrium uebem̃ti
ardore corripitur. Et recordatus hominis
dei. familiarem iubet accersiri minustrũ.
Discum inqͥt abbatis quem nuꝑ tibitͣdicdi
conseruandũ. huc aduehere ne cuncteris.
Cumq ille obtulisset allatum: infunde in¬
quit aquam in eo: et panis exiguas buccel¬
las concide. Quod cum factum eẽt. confiders
in dño. et abbatis p̃cib se comm̃dans: comẽ¬
it et bibit: et absꝙ ulla dilatione conualu
it. Augebatur aduentantium numerus. et
mirifica oꝑa ad se ppłos inuitabant: necus¬
qͣm uro dei dabatur requies: dum ex eius
lassitudine. alii sibi requiem ꝓcurarent.
Abeuntib occurrebant aduenientes. et suc¬
cedebant sibi beneficia mendicantes. Imer
quos miles quidam. in ulnis suis ꝑuellulã
ad uirum dei actulit: que ita exosam lu¬

Expanded text:
episcopus ministro familiari servandam tradidit, episcopus ministro familiari servandam tradidit, et praecepit ut seorsum reconditam cum omni diligentia custodiret. Elapsis exinde aliquot diebus, episcopus idem febrium vehementi ardore corripitur: et recordatus 1100 Hominis Dei, familiarem jubet accersiri ministrum. « Discum, » inquit, « Abbatis, quem tibi nuper tradidi conservandum, huc afferre ne cuncteris. Cumque ille obtulisset allatum: « Infunde, » inquit, « aquam in eo, et panis exiguas buccellas conscinde. » Quod cum factum esset, confidens in Domino, et Abbatis precibus se commendans, comedit et bibit, et absque ulla dilatione convaluit. 20. Augebatur adventantium numerus, et mirifica opera ad se populos invitabant; nec usquam Viro Dei dabatur requies, dum ex ejus lassitudine alii sibi requiem procurarent. Abeuntibus occurrebant advenientes, et succedebant sibi beneficia mendicantes. Inter quos miles quidam in ulnis suis puellulam ad Virum Dei attulit, quae ita exosam lu
Abbreviated transcription (Latin):
bedientie me iubente astrictus. fac qd̃
postulat: largire quod petit: et confiders.
in eius uirtute ꝑ quem expecit sanitatẽ.
postula et impetrabis: ut et nos de dei
munere. et ille de optata gloriet᷑ salute.
manu. inuocauit dñm et exaudiuit eũ:
et signo crucis edito. nerui qui obrigue¬
rant extensi sunt: et caro quã assidens
congelauerat morb ⁊ redeunte sospita¬
te ignita mobilis facta est. et flexibilis:
et dicto citius. languidũ diu membrũ
conualuit. Obstupuit ep̃e. tam repen¬
te uirtutis admirans effectum: et am¬
pliori etiam ex tunc ueneratione iurũ
dei colutt: et miraculoꝵ illius ipse tes¬
tis exticit et relacor. Compulit autem
eum: ut ibidem ea nocte cenaret. Cuiꝰ
rei assensum cum magna difficultate ob¬
tinuit: ea dumtaxat ratione suasum. qͦd
intolerabilis undiꝙ ppłs expectaret nec si¬
ne ꝑiculo posse egdi uidcretur. Int̾ cenan¬
dum uͭ parõpsidem. in qua abbas comedat.

Expanded text:
bedientiae me jubente astrictus, fac quod bedientiae me jubente astrictus, fac quod postulat, largire quod petit; et confidens in ejus virtute, per quem expetit sanitatem, postula, et impetrabis; ut et nos de Dei munere, et ille de optata glorietur salute.manu, invocavit Dominum, et exaudivit eum; et signo crucis edito, nervi qui obriguerant, extensi sunt, et caro quam assiduus  al. assidens congelaverat morbus, redeunte sospitate ingenita, mobilis facta est et flexibilis, et dicto citius languidum diu membrum convaluit. Obstupuit episcopus tam repentinae virtutis admirans effectum, et ampliori etiam extunc veneratione Virum Dei coluit, et miraculorum illius ipse testis existit et relator. Compulit autem eum, ut ibidem ea nocte coenaret. Cujus rei assensum cum magna difficultate obtinuit, ea duntaxat ratione suasum, quod intolerabilis undique populus exspectaret; nec sine periculo posse egredi videretur. Inter coenandum vero paropsidem, in qua Abbas comederat,
Abbreviated transcription (Latin):
mitatiꝰ restituit: ceci etiam sub multoꝵ tes¬
timonio in eadem ciuitate ut uiderent:
imposito signo exucis. a patre luminũ poten¬
ter obtinuit. ꝑ idem tempꝰ hospicium al¬
banensis epi. quẽ dñs papa in eadem lega¬
tione sibi collegam dederat. grã tractandoꝵ
negotioꝵ. intrauerat. et de his que inuanc¬
ta fuerant conferebant: cum repente ir¬
ruit suꝑ cos adolescens. cuius arida manꝰ
erat. et retorta ad brachium: et aduolutꝰ
pedib eius. supplicit̾ postulat sanitatem.
Iue alias occupatus: benedirit quidem
et abire precepit: et ne amplius sibimole¬
stiam faceret. uerbis solito scueriorib int̾¬
dixit. Recedebat ille non consecut᷑ quod
quesierat: cum uen̾abilis ep̃c sub omm ce¬
le ritate eum regrediiubet: et manu ar¬
reptum tradit abbati. Huic inquit qͥ mi¬
nime beneficium cor secut᷑. tibiut disce¬
deret obediuit: tu n rclaudas uiscerami¬
scd̾ie. quin potius du obedi: et urtuteo¬

Expanded text:
mitati restituit: caeci etiam sub multorum tesmitati restituit: caeci etiam sub multorum testimonio in eadem civitate ut viderent, imposito signo crucis, a patre luminum potenter obtinuit. Per idem tempus hospitium Albanensis episcopi, quem dominus Papa in eadem legatione sibi collegam dederat, gratia tractandorum negotiorum intraverat, et de his quae injuncta fuerant conferebant: cum repente irruit super eos adolescens cujus manus arida erat, et retorta ad brachium; et advolutus pedibus ejus suppliciter postulat sanitatem. Ille alias occupatus, benedixit quidem, et abire praecepit, et ne amplius sibi molestiam faceret, verbis solito severioribus interdixit. Recedebat ille non consecutus quod quaesierat: cum venerabilis episcopus sub omni celeritate eum regredi jubet, et manu arreptum tradit Abbati. « Huic, inquit, qui minime beneficium consecutus, tibi, ut discederet, obedivit, tu ne claudas viscera misericordiae: quin potius tu obedi, et virtute o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstratis: quasi ardentib paleis que m lecto
labiis et dentib ñ admitens: uixtance
cuneo infixo dissoluente p̃ssuam: tuelcee
nollet. int fauces et gutcur recepit. Con¬
bessinq ut penetus scificatio ad int̾iora
descendit: quasi infuso antidoto. uisma¬
ligna erupit: et uomitu sordidis simoo
torrentis impulsu. festina pcipitatione rõ¬
tatus: cum ingenti contumelia demoner̃¬
tuñt Repente qui uidebatur mortius uuit:
et de lecto abbatis quietus et incolumus
imunĩt᷑ dec: et quimodo fiedant. lecanti:
foras clamor esfunditur. resini geita. suꝑ
tecta sollemnit̾ predicatur: tota ad specca¬
culum conuenit ciuitas. benedicitur deus:
gaudet ppłs: in abbate tanti oꝑis patrato¬
re: totius plebis requiescit affectus. sebri¬
citantib multis idem sẽs manus imponeis:
et aquam benedictam porrigens adbiben¬
dum. sanitatem obtinuit: aridas manus.
et m̃bra paralisi dissoluta tangens incolu¬

Expanded text:
n oratione prostratis, quasi ardentibus paleis, quae in lecto n oratione prostratis, quasi ardentibus paleis, quae in lecto labiis et dentibus non admittens, vix tandem cuneo infixo dissolvente pressuram, vellet, nollet, intra fauces et guttur recepit. Confestimque ut penetrans sanctificatio ad interiora descendit, quasi infuso antidoto vis maligna erupit, et vomitu sordidissimo, quasi torrentis impulsu, festina praecipitatione rotatus cum ingenti contumelia daemon exivit. Repente qui videbatur mortuus, vivit: et de lecto Abbatis quietus et incolumis muniter Deo, et qui modo flebant, laetantur. Foras clamor effunditur, res intus gesta super tecta solemniter praedicatur, tota ad spectaculum convenit civitas, benedicitur Deus, gaudet populus, in Abbate tanti operis patratore totius plebis requiescit affectus. 18. Febricitantibus multis idem Sanctus manus imponens, et aquam benedictam porrigens ad bibendum, sanitatem obtinuit: aridas manus, et membra paralysi dissoluta tangens incolu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾cludit. Scd et ipse puer cum audita
esset apud nos gre. quã a deo accepisti opi¬
nio: ex alioꝵ curationib sua sꝑans salutem:
in eius custodia oꝑam damnosam et ꝑi¬
culosam impendo. et illius miserie qͥ tan¬
ta est. qͣntam ipse ocłis ꝓbas. pio et consue¬
to affectu subuenias: et rabiem demonis
confidere eos in dei misccsia iubens bacło
Cui iunitebat᷑ collum ꝓueri leuit cangit.
Sed et frat̾ eius gfrardus uolens cxpiri
que ab homine dicta fuerant:. latent dor¬
so eius signũ crucis imꝑiit. Cumq p̾ussi¬
ne motu et sensu. nec uidens nec audiens
ante pedes abbis diu extensus pauimto he¬
sisset: ad tactum bacłi et ad signum crucis
quasi ex inhuria ostensus. reiccit se in paiu¬
iñtum: et stridebat deutib et morai bat
ꝓcuratorem suũ: et capillis con qui ade¬
raut man iniciens: quo pot̾at conatuse
ab eoꝵ manib abstrahebat: et ab cisteneri

Expanded text:
intercludit. Sed et ipse puer, cum audita intercludit. Sed et ipse puer, cum audita esset apud nos gratiae, quam a Deo accepisti, opinio, ex aliorum curationibus suam sperans salutem, in ejus custodia operam damnosam et periculosam impendo, et illius miseriae, quae tanta est, quantam ipse oculis probas, pio et consueto affectu subvenias, et rabiem daemonis confidere eos in Dei misericordia jubens, baculo cui innitebatur collum pueri leniter tangit. Sed et frater ejus Gerardus volens experiri quae ab homine dicta fuerant, latenter dorso ejus signum crucis impressit. Cumque prius sine motu et sensu nec videns, nec audiens, ante pedes Abbatis diu extensus pavimento haesisset; ad tactum baculi et ad signum crucis quasi ex injuria offensus rejecit se in pavimentum, et stridebat dentibus, et mordebat procuratorem suum: et capillis eorum qui aderant, manus injiciens, quo poterat conatu se ab eorum manibus abstrahebat, et ab eis vix te