comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& in inte riorib consistit atq in secretis habet̃ ubi uͦ curbis loꝗt᷑ &po¬
pło ministrat: ei quuntꝰ non potest stare. exire dr̃ foras Suidgͦ for¬
loqui ad popłm uerbadñi Hocuideo & paulũ fecisse: & int̾ qui¬
dẽ fuisse cũ diceret sapientiã in nisterio absc̃ditã : quã nemoprin¬
cipũ huiꝰ mundi cognouit Uides quomͦ intꝰ ÷ & int̃naatq archa¬
na diuinȩ sapientiȩ penetrat pauł. cũ hȩc loqͥt̃ Cũ aũt̃ ꝓcedit
ad popłm : audi quid lo qͥt̃ : om̃is sermo malus non ꝓcedat deore ur̃o
& habuerit etis ante tab naculũ testimonis. &despũ moysiaccipi

Expanded text:
est et in interioribus consistit, atque in secretis habetur. Ubi vero turbis loquitur et populo ministrat, ei qui intus non potest stare, exire dicitur foras. Quid ergo forloqui ad populum verba Domini. Hoc video et Paulum fecisse  quam nemo principum hujus mundi cognovit . Vides quomodo intus est et interna atque arcana divinae sapientiae penetrat Paulus, cum haec loquitur? Cum autem procedit ad populum, audi quid loquitur: Omnis sermo malus non procedat de ore veet habuerit eos ante tabernaculum testimonii et de Spiritu Moysi accipi
Abbreviated transcription (Latin):
possibile ÷ qui suꝑ ueniet inte: acsi idẽ ipse sens c̃seruaret᷑. Por¬
ro aut̃ talia quȩdã dic̃s⁊acharis in credulitatis arguit᷑ & uocis
opp̃sse poena plectit᷑ Quare nisi qx ds̃ ñ de uerbis s cordib iudi¬
cat: Alioquin & ad illã petrã unde aquã ꝓflux̃ poterant excu¬
sari uerba moysi : nisi in cũ clara esset duuna sententia. qđ diffiden¬
dotalia dixerit Pãita se ea uerba habent. Auditeme in creduli
Nũ quid depetra ista educimꝰ uobis a quã : Demde seꝗt̃ teleuata
moy ses manusua ꝑcussit p&erã urgabis: & exut a qua multa
&bibit synigoga & pecoraeoꝵ Utq ad hoc congregauit popłm ad

Expanded text:
possibile est, qui superveniet in te? ac si idem sensus conservaretur. Porpossibile est, qui superveniet in te? ac si idem sensus conservaretur. Porro autem talia quaedam dicens Zacharias, incredulitatis arguitur, et vocis oppressae poena plectitur. quare? nisi quia deus non de uerbis, sed de cordibus iudicat. alioquin et ad illam petram unde aqua profluxit poterant excusari uerba Moysi, nisi in eum clara esset diuina sententia quod diffidendo talia dixerit. nam ita se ea uerba habent: audite me, increduli: numquid de petra ista educemus uobis aquam? deinde sequitur: et eleuata Moyses manu sua percussit petram uirga bis et exiit aqua multa et bibit synagoga et pecora eorum. utique ad hoc congregauit pop
Abbreviated transcription (Latin):
dendo dixisse : nascet̃ quȩstio urhocei ñ ex ꝓbrauerit dns sic exꝓ¬
brauit qđ ad petrã unde d qua ꝓflux̃ uidet᷑ depotestate drũ dubitas
e Siaut̃ dixerimꝰ hoceũ  dixisse quȩ rendo modũ qđ fie¬
ret : ipsadnĩ responsio ubi ad eũ dix̃ nũ quid mandiũ ñ sufficiet
quas i Tirguentis uidet᷑: qđ ille ista ñ credidisset. Sed melius
arbitror intellegidnm̃ ita respondisse : tã ꝙ modũ futuri facti
quẽ ille requre bat dicere noluerit .: sed potiũ opere pso suã
potentiã demonstrare Poterat enĩ & mariȩ dicenti quomodofiet
istud qm̃ uirũ ñ cognosco. acalũ niantib obici qđ minꝰ crediderit.
cũ illa modũ quȩ sierit ñ deuir tutedi dubitauerit. đ aut res¬
ponsũ ÷ illi sp̃sscs suꝑueniet inte & urtꝰ altissimi obumbrabut
tibi: poterat & sic respondere. quomodo hic Nũ quid spũ sco in¬

Expanded text:
dendo dixisse, nascetur quaestio cur hoc ei non exprobraverit Dominus, sicut expdendo dixisse, nascetur quaestio cur hoc ei non exprobraverit Dominus, sicut exprobravit quod ad petram unde aqua profluxit, videtur de potse. si autem dixerimus hoc eum dixisse quaerendo modum quo fieret, ipsa domini responsio, ubi ad eum dixit: numquid manus domini non sufficiet? quasi redarguentis uidetur quod ille ista non credidisset. sed melius arbitror intellegi dominum ita respondisse, tamquam modum futuri facti, quem ille requirebat, dicere noluerit, sed potius opere ipso suam potentiam demonstrare. poterat enim et Mariae dicenti: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognosco, a calumniantibus obici quod minus crediderit, cum illa modum quaesiuerit, non de uirtute dei dubitauerit. qupiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi , poterat respondere et sic, quomodo hic. Nunquid Spiritui sancto im
Abbreviated transcription (Latin):
tales uibent᷑ eligi quise nesciunt᷑ : Sienĩ ineis senect corporis quȩre¬
ret᷑: atantissciri poterant a quantis uiderant : Dũ uͦ dr̃ quos ttinosti¬
qđ senes populistt᷑: ꝓfecto liquet qł senec t m̃tis ñ corporis eligenda
ꝑ om̃s donũ illud uir tutis cȩlestis qđ quondã fuerat in moxse atp in¬
ꝓphetis Etait moy ses Dc milia peditũ huiꝰ populis: & tudics
dabocis esũ carnũ mñse integro: Nũqud oiuũ & bous mnultitudo cede¬
t᷑ ut possit sufficere ad cybũ uł om̃s pisces maris in unũ c̃gregabun¬
t̃ ut eossacient: Cui respondit Nũ quid manꝰ dñi iualida :÷: lã
mensedierũ nũ quid oues & boues occident᷑ illis & sufficient illis
aut om̃s pisces cgregalit᷑ eis a sufficient eis : Quȩ nsolet utrũ hoc
moyses diffidendo dixerit aut quȩrendo. Sedsi putauerimꝰ eũ diffi¬

Expanded text:
tales jubentur eligi qui senes sciuntur. Si enim senectus in eis corporis quaeretales jubentur eligi qui senes sciuntur. Si enim senectus in eis corporis quaereretur, a tantis sciri poterant, a quantis videri. Dum vero dicituquod senes populi sint, profecto liquet quia senectus mentis, non corporis, eligenda per omnes donum illud virtutis coelestis, quod quondam fuit in Moyse atque prophetis. Et ait Moyses: Sexcenta millia peditum hujus populi sunt, et tu dicis, Dabo eis esum carnium mense integro. Nunquid ovium et btur, ut possit sufficere ad cibum? vel omnes pisces maris in unum congregabuntur, ut eos satient? Cui respondit: Nunquid manus Domini invalida est? Jam mense dierum. Numquid oves et boves occidentur illis, et sufficient illis? aut omnis piscis congregabitur eis, et sufficiet eis? Quaeri solet utrum hoc Moyses diffidendo dixerit, an quaerendo. Sed si putaverimus eum diffi
Abbreviated transcription (Latin):
nib accarnib porros cȩ pasq que sier : qx uide licet ꝑuerse m̃ tes
dulcia ꝑgram qui etis dona despiciunt & ꝓcarm̃ib uoluptatib labo¬
riosa hiũ uitȩ itinera ctiã lacrimis plena concupiscunt: Concep̃¬
nunt habere ubi spiritalit̃ gaudeant : & desiderantes appetunt.
descenda & loquartibi: & iuferã despũ tuo tradãq eis ut susten¬
otent tecũ onus popłi & ñ tu solus graueris & it̃ Sic plerũq
uiuenes dici solent qui nulla consilu grauitate deprimunt᷑ ita se¬
nes noncos scripitura sacrauã care consucuit quiso la guantitate
tempoꝵ symoꝵ grandeuitate maturis Vmnde ꝑquendã sapientẽ dr̃
Senect uenerabilis ÷ nondiut᷑na. neꝙ numero annoꝵ cõputata canicies¬
Canis̃ dut̃ sens hominis & ȩtas senecꝰtutis uita in maculata Hinc ÷ gͦ qđ¬
senes populisint In quib quid aliud quã senectꝰ cordis requirit᷑ . cũ

Expanded text:
nibus ac carnibus, porros caepasquenibus ac carnibus, porros caepasquedulcia per gratiam quietis dona despiciunt, et pro carnis voluptatibus laboriosa hujus vitae itinera, etiam lacrymis plena, concupiscunt. Contemnunt habere ubi spiritualiter gaudeant, et desiderantes appetunt, descendam et loquar tibi, et auferam de spiritu tuo, tradamque eis, ut sustentent tecum onus populi et non tu solus graveris, etc. Sicut plerumque juvenes dici solent, qui nulla consilii gravitate deprimuntur, ita senes non eos Scriptura sacra vocare consuevit, qui sola quantitate temporum, sed morum grandaevitate maturi sunt. Unde per quemdam sapientem dicitur: Senectus venerabilis non diuturna neque numero annorum computata. Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Hinc ergo senes populi sint . In quibus non aliud quam senectus mentis requiritur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mollia dede lectabilia ferre paratis̃ dũ in hac uita rerũ culmma ad p̃¬
hendere conant᷑ Cessationẽ dñs amundi laborib imperat. sc̃ȩ quiȩ¬
tis dulcedinẽ ꝑsuadet. & tam̃ uesana miquoꝵ mens plusse as seꝗaspe¬
ra carnalit̃: quã tenere blanda spiritalit̃ gaudet Plus a cerbitate
fatigationis quã quietis dulcedine pascit. Idaꝑte insem& ipso
nobis is rahelitic populus ostendit. quidũ refeccionẽ mannȩ de¬
suꝑ acceperit abegypto ollas carni ũ pepones porros cepusꝙ con¬
cupiut Quid enĩ signat̾ in mannansi ȩsta graẽ suauȩ sapiens ad
refeccionẽ in terioris uitȩ bene uicantib desuꝑdata: Et quid ꝑ
ollas carniũ nisi carnalida opera uix tribulationũ laborib quasi
ignib ex coquenda : Iuid ꝑ pepones nisi t̃renȩ dulce dines : Quid¬
ꝑporros accepus ex pͥmit᷑ quc plerũ q qui comedent lacrima semit¬
tu agit᷑: & tam̃ cũ licrimis amat̃ : Mannaigit᷑ descrentes cũ pepo¬

Expanded text:
m mollia ac delectabilia ferre parati sunt, dum in hac vita rerum culmina apprehendere conantur. Cessationem Dominus a mundi laboribus imperat, sanctae quietis dulcedinem persuadet; et tamen vesana iniquorum mens plus se assera carnaliter quam tenere blanda spiritualiter gaudet, plus acerbitate fatigationis quam quietis dulcedine pascitur. Quod aperte in semetipso nobis Israeliticus populus ostendit , qui dum refectionem mannae desuper perciperet, ab Aegypto ollas carnium, pepones, porros, cepasque concupivit. Quid enim signatur in manna, nisi esca gratiae, suave sapiens, ad refectionem interioris vitae bene vacantibus desuper data? Et quid per ollas carnium, nisi carnalia opera, vix tribulationum laboribus quasi ignibper porros ac caepas exprimitur, quae plerumque qui comedunt, lacrymas emittu agitur, et tamen cum lacrymis amatur? Manna igitur deserentes, cum pepo
Abbreviated transcription (Latin):
uersariũ tradatte cudici & iudex tradatte ministro. & incarterẽ
mittaris. Am̃ dicotibi ñ exies inde : donec reddas nouissimũ qua¬
drantẽ Uulgus quippe ꝓmiscuũ qđ ascenderat cũ eis flagrauit
desiderio carniũ : sedens & flens iunctis sibi parit̃ filus isr ł & art
Quis dabit nobis aduescendũ carnes : Recordam̃ pisciũ quos comedelu¬

Expanded text:
versarius tradat te judici, et judex tradat te ministro, et in carcerem versarius tradat te judici, et judex tradat te ministro, et in carcerem mittaris. Amen dico tibini vulgus quippe promiscuum quod ascenderat cum eis flagravit desiderio sedens et flens iunctis sibi pariter filiis Israhel et ait quis dabit nobis ad vescendum carnes recordamur piscium quos comede
Abbreviated transcription (Latin):
masset populus ad mox sen:÷ orauit mox ses addnm̃ & absortus: ig¬
nis. Socauatq nom̃ loci illiũ incensio. eo qł succens fuisset c̃tracos
ignis dnĩ Itud ÷ qđ murmurante popł mignis id nõ accens deuorat
nisi qđignis iustȩ ultionis in futuro excruciat illos qui linguaflĩmai¬
ta agehenna admurmurandũ. atqdetrahendũ facles pruumt
Unde ꝑsapientiã dr̃ Su surro &bilinguis maledit ÷ Etitẽ beat᷑ qͥ¬
celłꝰ÷ alingua nequa Morsilliũ mors nequa ÷ : &utilis potiũ in fer¬
ñ qua illa Surȩlinquunt dñ madent inilla: ex ardebit mnillis
mã partẽ castroꝵ Ex trema parscistroꝵ sinis psentiũ :̃ dctionum
ubi cũq qualis suerit terminꝰ ad nõ iudicait᷑ Unde scriptũ : Dñs iudi¬
cabit ex trema t̃rȩ Iuidut usꝙ ad mortẽ in correctꝰ ꝑseuerat in ma¬
licia c̃cepta. tã inanima quã etiã incorpore urenduserit ꝑpetuapoe¬
ꝑ tinaci ipsa ueritas dit: esto c̃sentiens aduersa riotuo ne forte ad¬

Expanded text:
masset populus ad Moysen, oravit Moyses ad Dominum et absorptus est ignis. Vocavitque nomen loci illius, Incensio, eo ini. Quid est quod murmurantem populum ignis a Domino accensus devorat, nisi quod ignis justae ultionis in futuro excruciat illos qui lingua inflammata a gehenna ad murmurandum atque detrahendum faciles proruunt? Unde per Sapientiam dicitur: Susurro et bilinguis, maledictus est . Et fernus quam illa. Qui relinquunt Deum, incident in illam: exardebit in illis mam partem castrorum. Extrema pars castrorum finis praesentium est actionum, ubi cujuscunque qualis fuerit terminus, a Domino judicatur. Unde scriptum est: Dominus judicabit extrema terrae. Qui autem usque ad mortem incorrectus perseverat in malitia concepta, tam in anima quam etiam in corpore urendus erit perpetua poe in Evangelio, pertinaci ipsa Veritas dicit: Esto consentiens adversario tuo, ne forte ad
Abbreviated transcription (Latin):
debeamꝰ &erisductor nr̃ Neq enĩ mox si m̃tẽ ignorantia itineris an¬
gustabat: q & ad ꝓphetiȩ scientiã cognitiodiuinitatis expanderat.
quã colũna exteriuꝰ pibat. quã decunctis interiuꝰ ꝑc̃uersationẽ di se
dula locutio familia ris instruebat. Sed uide licet uir ꝓuidus elato au¬
ditori conloquens solatiũ petut ut daret: lucẽ requirebat inuia ut
dux ei fieri potusset adutã Egit itaq ut suꝑb auditor uociadie¬
liora suadenti eo magissieret deuot᷑: quofate ret᷑ necessiriũ Et unde
se exortatorẽ suũ pcedere crederet. indese sub uerbis exortantis

Expanded text:
et eris ductor noster . Neque enim Moysi mentem ignorantia itineris anet eris ductor noster . Neque enim Moysi mentem ignorantia itineris angustabat, quem et ad prophetiae scientiam cognitio Divinitatis expanderat, quem columna exterius praeibat, quem de cunctis interius per conversationem cum Deo sedulam locutio familiaris instruebat. Sed videlicet vir providus elato auditori colloquens, solatium petivit ut daret; ducem requirebat in via, ut dux ei fieri potuisset ad vitam. Egit itaque ut superbus auditor voci ad meliora suadenti eo magis fieret devotus, quo putaretur necessarius; et unde se exhortatorem suum praecedere crederet, inde se sub verbis exhortantis
Abbreviated transcription (Latin):
ti inquib locis ꝑdesertũ castra ponere debeamꝰ: & eris ductornr̃
Cũq nobiscũ ueneris quicquid optimũ fuerit exopib quas nob̵ tra¬
õ ditarꝰ ÷ dns̃ dabimꝰ tibi Plerũq ꝑsuadere elatis utilia meliũ possum
si ꝓfectũ eoꝵ nob̵ potiũ quã illis ꝓfuturũ dicamꝰ. sieoꝵ melioritone
nob̵ magis quã sibr impendi pastulam᷑ Faale enĩ adbonũ elatiof lec¬
tit᷑: si eiꝰ inflexio ꝓdesse & alus credat᷑ Vnde mox sesquiregin¬
te sedõ desertiduce aeria colũ na ꝑgebat. cũ obab cognatũ suũ ex
gentilitatis c̃uersatione uellet educere. & ommi potentisdĩ dñõ sub
iugare dit ꝓsia scim̃ ad locũ quẽ dnsdaturꝰ ÷ nobis: ueni nob̾ cũ utbe¬
ne faciamꝰ tibi. qe dñs bona ꝓmisit is rabeli Cui cũ respondis set ille
ñ uadã tecũ s reuertar int̾rã meã inqͣnat᷑ sũ. i lico ad iunxit
Nolinosrelinquere lueni nosti inquib locis ꝑdesertũ castra ponere

Expanded text:
ibus locis per desertum castra ponere debeamus, et eris ductor noster. Cumque nobiscum veneris, quidquid optimum fuerit ex opibus quas nobis traditurus est Dominus, dabimus tibi. Plerumque persuadere elatis utilia melius possumus, si profectum eorum nobis potius quam illis profuturum dicamus, si eorum meliorationem nobis magis quam sibi impendi postulamus. Facile enim ad bonum elatio flectitur, si ejus inflexio prodesse et aliis credatur. Unde et Moyses, qui regente se Deo, deserti duce aerea columna, pergebat, cum Hobab cognatum suum ex gentilitatis conversatione vellet educere, et omnipote daturus est nobis; veni nobiscum, ut bene faciamus tibi: quia Dominus bona promisit Israel . Cui cum respondisset ille: Non vadam tecum, sed revertar ad terram meam in qua natus sum, illico adjunxit: Noli nos relinquere, tu enim nosti in quibus locis per desertum castra ponere
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝑduo p̃cepta carieatis ad ꝓcinctũ fidei popłs euocat̃ Iuȩ id curto
Irgentee fieri pͣcipiunt᷑. ut p̃dicatoꝵ eloquia nitore refulgeant.
xauditoꝵ m̃tẽ nulla sui obscuritate consundant Id circo. lut̃ duc¬
tiles qr necesse ÷ ut hi quiuenturã uitã pͣdicant: tribulationũ pͣsen¬
tiũ tunsionib crisc int. Iuod iut̃ subdit᷑ sesemel clangueris ueniant
adte principes & capita multitudiis isrł. se mel tubis clangere :
ium uerbi doctrinȩ scđm unitatẽ fidei & c̃cordũ sens catholici ꝓ¬
ferre. Ad quẽ senitũ principes & capita multitu dinis c̃uenire debent
quilde condecens ÷ ut illiqui p̃s aeteres unuside uniq dileccione
conuenientes desilute sui ac sibi subditoꝵ paciscedis putent alusq
plces & c̃aordiȩ bonũ ad exẽplũ p̃belit. neforce sidlet̃ cetinerint
merico eos rtpͣhendit a postolica austoritas quȩ ad corinthos
scribens dit Cũ eni sit int̃uos ⁊ clus &c̃ centio non nehomines ests &

Expanded text:
pta charitatis, ad procinctum fidei populus evocatur. Quae idcirco argenteae fieri praecipiuntur, ut praedicatorum eloquia nitore refulgeant, et auditorum mentem nulla sui obscuritate confundant. Idcirco autem ductiles, quia necesse est, ut hi, qui venturam vitam praedicant, tribulationum praesentium tunsionibus crescant. Quod autem subditur, Si semel clangueris, veniant ad te principes et capita multitudinis Israel, semel tubis clangere, est vim verbi doctrinae secundum unitatem fidei et concordiam sensus catholici proferre. Ad quem sonitum principes et capita multitudinis convenire debent, quia valde condecens est, ut illi qui praesunt caeteris, una fide unaque dilectione convenientes, de salute sua ac sibi subditorum pacifice disputent, aliisque pacis et concordiae bonum ad exemplum praebeant, ne forte si aliter cecinerint, merito eos reprehendat apostolica auctoritas; quae ad Corinthios scribens, ait: Cum enim sit inter vos zelus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib nosdocem qui sapientiã dimisimꝰ secularẽ & xgyptiasollas
c̃tep̃simꝰ. ñ debere murmurare c̃tra cȩlestẽ scripturaꝵ panẽ.
nec urulentia segyptioꝵ quis magnaꝵ carnũ : sed simplicẽ man¬
ne cybũ quȩrere Alio quinsieas rurs uoluerimꝰ appetere : uorabi¬
m̃ usq ad nausiã & statĩ dnĩ igne torquȩbimꝰ desideriũꝙ nrm̃ uer¬
tet᷑ in tumulos. ut simꝰ sepulera dealbata quȩ foris parent honuni¬
in speciosa int̾ aut̃ plenas ossib mortuoꝵ & om̃i spurcitiã Et dix̃¬

Expanded text:
omnibus nos docemur, qui sapientiam dimisimus saecularem, et Aegyptias ollas contempsimus, non debere murmurare contra coelestem Scripturarum panem, nec virulentias Aegyptiorum, qui sunt magnarum carnium, sed simplicem mannae cibum quaerere. Alioqui si eas rursus voluerimus appetere, vorabimus usque ad nauseam, et statim Domini igne torquebimur, desideriumque nostrum vertetur in tumulos, ut simus sepulcra dealbata, quae foris parent hominibus speciosa, intus autem plena sunt ossibus mortuorum et omni spurcitia
Abbreviated transcription (Latin):
& bcalendas : cineas tubis suꝑ holo caustis & pacisicis uictimis : ut sint
gis lator inaduersis & in ꝓsperis tubis clangere mandat: quia poe¬
ne nullũ tẽpus ÷ qđ ñ habilesit &oportunũ ad sermonẽ ꝓferre di¬
uinũ Modo enĩ leccionib tẽpus ÷ uti: modo cantuideser uire do¬
uino. modo orandi. mododocendi. modo exortandi: modo increpan¬
di oportunitasse confert. Quia scđm qualitatẽ duditoꝵ sermo
sẽꝑ c̃formari debet doctoꝵ Hinc quoq ꝑpsalmistã dr̃. Uonũ ÷
confiterid nõ : & psallere nominituo al tissime Adad nuntian

Expanded text:
et kalendas, canetis tubis super holocaustis et pacificis victimis, ut sint dum nobis est, quod legislator in adversis et in prosperis, tubis clangere mandat, quia pene nullum tempus est, quod non habile sit et opportunum, ad sermonem proferendum divinum. Modo enim lectionibus tempus est uti, modo cantui deservire divino, modo orandi, modo docendi, modo exhortandi, modo increpandi opportunitas se confert, quia secundum qualitatem auditorum, sermo semper conformari debet doctorum. Hinc quoque per Psalmistam dicitur: Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime. Ad annunti
Abbreviated transcription (Latin):
& effectus unuersi c̃sis tunt: uideam nunc quȩ munera illiduces
obtuler̃ scđm p̃ceptũ legis doctoris Primodie obtulit oblationẽ
suã naason filius amidab. de tribuuida Fuerq in ea ace tabulũ argen¬
teũ appendens centũ triginta siclos fiala argentea habens septua¬
ginta siclos iuxta pondus scuarii: utrũ q plenũ simila consꝑsa
oleo insacrisiciũ Mortariolũ exdecĩsiclis aureis plenũ incenso

Expanded text:
et effectus universi consistunt? Videamus nunc quae munera illi duces et effectus universi consistunt? Videamus nunc quae munera illi duces obtulerunt secundum praeceptum legis datoris. Primo die obtulit oblationem suam Naason filius Aminadab de tribu Juda. Fueruntque in ea, acetabulum argenteum appendens centum triginta siclos. Phiala argentea habens septuaginta siclos juxta pondus sanctuarii; utrumque plenum simila conspersa oleo in sacrificium: mortariolum e
Abbreviated transcription (Latin):
nationis dnĩcȩ. quando p̾resurreccionẽ & ascensionẽ dni. sp̃s scĩ ef¬
fusione uniuers̃ coetꝰ ince naculo sy onscificat ÷ credentiũ Bene
gͦ dictũ ÷ qđ duces oblationẽ suã obtuler̃ indedicationẽ altaris
qr unus qĩsq fideliũ. ꝓut sibi clem̃tia diuina posse concesserit
oblationẽ rectȩ p̃dei scẽ doc trinȩ & bonoꝵ operũ ad ꝓfectũ & ho¬
norẽ scẽ eccłẽ offerredebet: Se quit᷑ Dixit q dns ad moysen Sin¬
guliduces ꝑfingulos dies offerant munera indedicationẽ altaris:
quid ÷ gͦ qđ singulos dices uissit ꝑsingulos dies offerre munera nisi
scĩ Adoctoresitineris recti licet easdẽ species spiritaliũ munerum
siue ꝑdoctrinã sidei catholicȩ siue ꝑ exẽpla bonoꝵ actuũ deferant
ꝓut ille ordinauerit utile & salubre eẽ. in cuiꝰ manu loca tẽ porares

Expanded text:
nationis Dominicae, quando post resurrectionem et ascensionem Domini, per Spinationis Dominicae, quando post resurrectionem et ascensionem Domini, per Spifusionem universis coetus in coenaculo Sion sanctificatus est credentium. Bene ergo dictum est quod duces oblationem suam obtulerint in dedicationem altaris, quia unusquisque fidelium prout sibi clementia divina posse concesserit, oblationem rectae fidei, sanctae doctrinae et bonorum operum, ad profectum et honorem sanctae Ecclesiae offerre debet. Sequitur: Dixit Dominus ad Moysen: Singuli duces per singulos dies offerent munera in dedicationem altaris. Quid est ergo quod singulos duces jussit per singulos dies offerre munera, nisi dicatores nostri sancti, ac ductores itineris recti, licet easdem species spiritalium munerum sive per doctrinam fidei catholicae, sive per exempla bonorum operum deferant, oferunt, prout ille ordinaverit utile et salubre esse, in cujus manu loca, tempora, res
Abbreviated transcription (Latin):
tã rationabilib quãmutis portanda animalib inponuntur
Sed& impsis ÷ aliqua differentia Nlã illa qui duriora & gruuora
obseruant ministeria. plura animaliai Quattuor enĩ plaustra
dant᷑ filus merari Filus aut̃ gerson quierant ꝓpe silus caat᷑
duo tam̃ plaustra sufficiunt Ex quib oftendit᷑ qđ operib quo¬
dẽ duriorib & ut ita dicã crassiorib pluress̃ quiuelut. ani¬
male inseruiunt: ad eauͦ quȩrationabilib ꝓcurant᷑ pauci ex his
quiminꝰ instruct aut cruditi uident᷑ accedunt Nã illa quȩ mis¬
ticas & insecretis recondita & solis sacerdotib patent: non solũ nul¬
lus animalis homo accedit. sed ne ipsis quidẽ qui habere aliquid
exercitii & erudicionis uident᷑ nondũ tam̃ meritis & uitaad sacer¬
ris die quaunctũ ÷ oblationẽ suã ante altare. Dedi catio altarif con¬
secratio ȩccłȩ Dies dut̃ ille quounctũ ÷ altare. tẽpus÷ in car¬

Expanded text:
tam rationabilibus quam mutis portanda animalibus imponuntur. tam rationabilibus quam mutis portanda animalibus imponuntur. Sed et in ipsis est aliqua differentia. Nam illi qui duriora et graviora observant ministeria, plura habent animalia. Quatuor enim plaustra dantur filiis Merari; filiis autem Gerson qui erant prope filios Caath, duo tantum plaustra sufficiunt. Ex quibus ostenditur, quod operibus quidem durioribus, et ut ita dicam crassioribus, plures sunt qui velut animales inserviunt: ad ea vero quae rationabilibus procurantur, pauci qui minus instructi aut eruditi videntur, accedunt. Nam illa quae mystica sunt et in secretis recondita, et solis sacerdotibus patent, non solum nullus animalis homo accedit, sed ne ipsi quidem qui habere aliquid exercitii et eruditionis videntur, nondum tamen mente et vita ad sacerris, die qua unctum est, oblationem suam ante altare. Dedicatio altaris, consecratio est Ecclesiae. Dies autem ille quo unctum est altare, tempus est incar
Abbreviated transcription (Latin):
ser uunt. & onera ꝓ prus portant humeris Superiũ Aũt scrip¬
tũ: qđ filu caat portare deberent ꝓprus humeris tab naculũ
eoꝵ inuo luta pallus Gersonitaꝵ aut̃ officia ẽẽ ut portent
cortinas tabna culi & tectũ foederis. o perim̃tũ aliud & suꝑoma
uelam̃ iacincꝰtinũ. tentoriũq qđ pendet in in trortu soederis
tab naculi cortinas atru & uelũ in introitu qđ÷ ante tab̾na¬
culũ. omã quȩ ad altare aeneũ ꝑtinent finiculos & uasaminis¬
teri. Merante quoꝙ qđ portarent tabulas tab naculi
& uestes eiꝰ colũnas & uasa eoꝵ colũnas quoq atrii ꝑ circuitũ cũ
basibus & paxillis & funib siuis intuere ergonunc ciuꝰ modi diui¬
sio efficit᷑ in officus ministerii diuini. & quomodo illa quidẽ quȩ
scãs non inponunt᷑ porta y nda ab animalib mutis sedrationa¬
biles esse debent ho seo: mines & inhumerissuis portare uasa

Expanded text:
serviunt, et onera propriis portant humeris. Superius autem scripserviunt, et onera propriis portant humeris. Superius autem scriptum est quod filii Caath portare deberent propriis humeris tabernaculumeorum involuta palliis. Gersonitarum autem officia esse, ut portent cortinas tabernaculi et tectum foederis, operimentum aliud, et super omnia velamen hyacinthinum, tentoriumque quod pendet in introitu foederis tabernaculi, cortinas atrii et velum in introitu quod est ante tabernaculum, omnia quae ad altare aeneum pertinent, funiculos et vasa ministerii. Meraritae quoque quod portarent tabulas tabernaculi et vectes ejus, columnas et vasa eorum, columnas quoque atrii per circuitum cum basibus et paxillis et funibus suis. Intuere ergo nunc, hujusmodi divisio efficitur in officiis ministerii divini, et quomodo illa quidem quae sancta sunt non imponuntur portanda ab animalibus mutis, sed rationabiles esse debent homines, et in humeris suis portare vasa,
Abbreviated transcription (Latin):
mea incugło: Neq silendũ arbitror qđ duo denariũ miomerꝰ
unũ quẽq hominẽ &x pleni tudinẽ tẽ poris orbisq sitũ cõ plect
uidet. Nã homo ex septẽ partib cstans trib inanima & quattu¬
or in corpore qualitatib sub sistit. Siue aut̃ quattuor ꝑtres
siue tres ꝑquat tuor multiplices. duodenariũ numerũ homine
totũ circũ plecti non latebit Mundus quoq duode cĩ uentis
t̃ minat᷑ Sed & anni duo denis m̃sib : sic̃ & dies horiscir cũ uoluunt
x quib om̃ib colligimꝰ. omnẽ hominẽ in om̃ĩ loco & tẽpore ad tab̃¬
naculũ dĩ cũ dignauir tute ꝓperare debere Itaꝙ cũ suscepisset
mox ses plaustra& boues: tradidit eos leurtas Duo plaustra
& quat tuor boues deudit silis gersoniuxta id qđ habebant neces¬
sariũ Iuattuor alia plaustra & uiii boues dedit filus merari
scđm officia & cultũ suũ sub manu ithamar filis adron sacerdo
tis Filus aut̃ ca at̾ nondedit plaustra &boues qr inscũ ario

Expanded text:
elio . Neque silendum arbitror quod duodenarius numerus unumquemque hominem, et plenitudinem temporis orbisque situm complecti videtur. Nam homo ex septem partibus constans, tribus in anima, et quatuor in corpore qualitatibus consistit. Sive autem quatuor partes, sive tres per quatuor multiplices, duodenarium numerum hominem totum circumplecti non latebit. Mundus quoque duodecim ventis terminatur. Sed et anni duodenis mensibus, sicut et dies horis circumvolvuntur. Ex quibus omnibus colligimus, omnem hominem in omni loco et tempore ad tabernaculum Dei cum dMoses plaustra et boves tradidit eos Levitis duo plaustra et quattuor boves dedit filiis Gerson iuxta id quod habebant necessarium quattuor alia plaustra et octo boves dedit filiis Merari secundum officia et cultum suum tis. Filiis autem Caath non dedit plaustra et boves, quia in sanctuario
Abbreviated transcription (Latin):
in carnationẽ api significat. cũ dem̃tia tab̾naculũ ȩccłȩ ꝓtegit.
cuiꝰ bonitas statũ eiꝰ dis ponit. & eiꝰ prudentia inuia p̃sentis scłi tran¬
mitatẽ nram̃: ꝑ noctẽ lucens ꝑdiẽ ñlucens. ut qͥ ñ uident uideant &qui
uident cȩci sunt Potest & sic non inc̃grue accipi qđ xp̃ĩ sacram̃ tũ
tã quã indie manifestũ ÷ in carne uelut in nube. iniuditio uͦtã quã
interrore nostno. qr tc̃ ertt magna tribulatio scłi tã quã ignis & lu

Expanded text:
incarnationem Christi significat, cujus clementia tabernaculum Ecclesiae protexit, incarnationem Christi significat, cujus clementia tabernaculum Ecclesiae protexit, cujus bonitas statum ejus disponit, et cujus prudentia in via praesentis saeculi tranmitatem nostram, et per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Potest et sic non incongrue accipi, quod Christi sacramentum tanquam in die manifestatum est in carne velut in nube; in judicio vero tanquam in errore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et
Abbreviated transcription (Latin):
quando quasi ꝓ mouere debere uidebant. Sederhoc etiã dieb pluri¬
mis fieri poterat ut noctib Ambulirent. ꝓmouente nube & eamanen¬
te dieb nondinbularent: ideo posuit idie uł mense diei Nondix̃ m̃ se.
neibi & noctes eidẽ insi sacciperent᷑. sedm̃ se diei id ÷ mense exea parte
quadies illi fuit non ex ea quanox Diegꝰ uł mense diei abundante nube
obumbrante id ÷ abundante in obumbrando uł abundantiuꝰ obumbran¬
Postremo repetut duuna auitoritate factũ: cui resisti utiq ñ debebat:
dñĩ inmanudĩ moysi : redut aduerbũ pͣceriti tẽ poris ut diceret custo¬
dier̃ đ uero infine posuit in manumoxsi : usitatissima inscripturis
quȩ tabnaculũ operuit & popłm ꝑheremũ dux̃ suapositione inditiũ
dans quando eẽt filus i srł transeundũ & quando castra metandum.

Expanded text:
quando quasi promouere debere uidebantur; sed quia hoc etiam diebus pluriquando quasi promouere debere uidebantur; sed quia hoc etiam diebus pluribus fieri poterat, ut noctibus ambularent promouente nube et ea manente diebus non ambularent, ideo posuit: die uel mense diei. non dixit "mense", ne ibi et noctes eiusdem mensis acciperentur, sed "mense diei", id est mense ex ea parte qua dies illi fuit, non ex ea qua nox. die ergo uel mense diei abundante nube obumbrante — id est abundante in obumbrando uel abundantius obumbranon promouebunt. postremo repetiit diuina auctoritate factum, cui resisti utique non debebat, Domini in manu Moysi; rediit ad verbum praeteriti temporis, ut diceret, custodierunt. Quod vero in fine posuit, in manu Moysi, usitatissima in Scripturisquae tabernaculum operuit, et populum per eremum duxit, sua positione indicium dans, quando esset filiis Israel transeundum, et quando castra metandum,
Abbreviated transcription (Latin):
Von enĩ tantũ positũ ÷ sedeo more positũ ÷ quo ñ solet Vnde m uidet
p̃poteratꝰ ordo uerboꝵ : sic̃ sȩ pe& in latinis locutionib fierisolet :
nubes ꝓmouebt̃ dutter te ita si& nocte ascenderit nubes ꝓmouebt̃
pla nissimꝰ sensus : Adhuc aut̃ occurrebat cogitanti ut scire uellec
utrũ quomͦ cognitũ ÷ solere illos ad nubis signũ dieb & noctibam¬
bulare ł dieb & noctib incastris ẽẽ: itaetiã solerent ꝑdiestantũ
manere etiã quoꝵ noctib Ambularent. đ arbitror scripturã
in c̃sequentib intimasse cũ dic̃: die ł m̃se diei abundante nube
obum brante suꝑ illud in castris er̃ filiu srł : & ñ ꝓmouebunt
Iua enĩ dixerit ł nocte & siasenderit nubes ꝓ mouebt̃ : tãquã
restabat ut diceret die dut̃ si nonascenderit ñ ꝓmouebunt :

Expanded text:
non enim tantum positum est "et", sed eo more positum est quo non solet. unde mihi uidetur non enim tantum positum est "et", sed eo more positum est quo non solet. unde mihi uidetur praeposteratus ordo uerborum, sicut saepe et in latinis locutionibus fieri solet: nubes promouebunt", aut certe ita: "si et nocte ascenderit nubes promouebunt", planissimus sensus est. Adhuc autem occurrebat cogitanti, ut scire uellet utrum, quomodo cognitum est solere illos ad nubis signum diebus et noctibus ambulare uel diebus et noctibus in castris esse, ita etiam solerent per dies tantum manere, etiam quorum noctibus ambularent: quod arbitror scripturam in consequentibus intimasse cum dicit: die uel mense diei abundante nube obumbrante super illud in castris erunt filii Israhel et non promouebunt. quia enim dixerat: uel nocte et si ascenderit nubes promouebunt, tamquam restabat, ut diceret: "die autem, si non ascenderit, non mouebunt",
Abbreviated transcription (Latin):
hoc idẽ signũ puto intellegendũ quã ꝙ posiet uox & pceptõ dñi
illud etiã accipi: qđ locut̾ :÷ ut solet ad moxsen & p̃cepit hoc ficri
Neq enĩ scirent illi ꝓmodũ eẽ: nube ꝓmouente &standũ ẽẽ nube
stante : nisi eis hoc ante pͣciperet᷑ In his dut̃ quȩdictas ñdũ appi¬
uit utrũ ꝑdiẽ tantũ ambula retͣ anetiã ꝑ noctẽ: scđm signũ
qđ n ubes macusuo dabat Fortassis enĩ quã uis plures dies incis¬
tris manerent nube ꝓmouente : potuit tam̃ putari nubẽ ñ sole¬
re ascendere decastris & signũ ianeris dare nisi ꝑdiẽ Seꝗt᷑ gͦ edic̃
Et erit cũ suerit nubes duespera usq mane & ascenderit nubes mi¬
ne ꝓmouebt̃ die Deinde qo & nocte sinubes ascenderet ꝓmoueland
atq it̃ nocturnũ sullud signũ actiperent agebant. adiunx̃ & uit
suel nocte & siastenderit nubes ꝓmoue bt̃ Sed locutio ÷ inusitatior

Expanded text:
hoc idem signum puto intelligendum, quanquam posset vox et praeceptum Domini hoc idem signum puto intelligendum, quanquam posset vox et praeceptum Domini illud etiam accipi, quod locutus est, ut solet ad Moysen, et praecepit hoc fieri. Neque enim scirent illi promovendum esse nube promovente, et standum esse nube stante, nisi eis hoc ante praeciperetur. In his autem quae dicta sunt nondum apparuit, utrum per diem tantum ambularetur, an etiam per noctem, secundum signum quod nubes motu suo dabat. Fortassis enim quamvis plures dies in castris manerent, nube non promovente, potuit tamen putari nubem non solere ascendere de castris, et signum itineris dare nisi per diem. Sequitur ergo et erit cum fuerit nubes a uespera usque mane et ascenderit nubes mane, promouebunt die". deinde quia et nocte si nubes ascenderet promouebant atque iter nocturnum si illud signum acciperent agebant, adiunxit et ait: uel nocte et si ascenderit nubes promouebunt. sed locutio est inusitatior;
Abbreviated transcription (Latin):
notimꝰ: sic̃ foder̃ mmꝰ meas &x pedes sic̃ oues adĩmolanꝰ eductus :
& innumerabilia talia. Ut aut̃ narrator rerũ gestaꝵ uerbis a ptat̃
tẽ poris suturi sic̃ hocloco difficillime inscripturi sinueniri potest
Ergo pͥea quã dex̃ dedie & nocte quosi gnopmoueret popłs ł mane¬
ret neputarent᷑ ꝑ noctẽ ambulare &ꝑdiẽ folere c̃sidere : at ꝙ hoc
dieb om̃ib facere secut̃ adiunx &ait. om̃s die sinquib obumbrat¬
suꝑ tabnaculũ nubes in castris er̃filii isrł Et quando ꝓtrixert
nubes suꝑ tabnacuilũ diesplures Deinde ad monens non hocexill&
necessitate fieri sed ex di uoluntate. & custodient inqt̃ filu srł cis¬
todiã dnĩ: id÷ custodiã quã p̾cepit dns̃ & non ꝓmouebt̃ Et tã g
diceret᷑ quando g ͦ ꝓmoue bt̃: x erit inqit cũtexerit nubes dies
dicere uocẽ dñi signũ qđ dat destatione & motunubis qr &e uox
loquentis ꝓculdubio signũ ÷ uoluntatis qđ aut̃ ait & ꝑpͣcertũ¬

Expanded text:
t: foderunt manus meas et pedes, et: sicut ouis ad immolandum ductus est et innumerabilia talia; ut autem narrator rerum gestarum uerbis utatur temporis futuri, sicut hoc loco, difficillime in scripturis inueniri potest. Ergo posteaquam dixit de die et nocte quo signo promoueret populus uel maneret, ne putarentur per noctem ambulare et per diem solere considere atque hoc diebus omnibus facere, secutus adiunxit super tabernaculum nubes, in castris erunt filii Israel. Et quando protraxerit nubes super tabernaculum dies plures. Deinde admonens non hoc ex illorum necessitate fieri, sed ex Dei voluntate, et custodient, inquit, filii Israel custodiam quam praecepit. Deus, et non promovebunt. Et tanquam diceretur: Quanddicere uocem domini signum, quod dat de statione et motu nubis, quia et uox loquentis procul dubio signum est uoluntatis. quod ergo ait: et
Abbreviated transcription (Latin):
bet instͦ quiarit arire & quitriturat inspe fructus ꝑcipiendi
ergo qui apostolicã normã in p̃dicatione & c̃uersatione c̃ser¬
uant. merito beneficus subditoꝵ pascunt᷑ Iuoda
scriptũ ÷ unũ plaustrũ obtulisseu duoꝰ duces & unõbo¬
uẽ singulos ostendit tam̃ officiũ ac ͣeptũ esse caritatis sitã
diligit ds̃. Singuli dut̃ boues ideo oblats a singulis dubus ut
ostendat᷑ unitatẽ fidei & sim plicitatẽ bone intentionis cũpio
labore indoctorib maxime d ño placere: Sunt tam̃ aliqui m
doctorib qui sũptũ corporalẽ abduditorib suis ñ requir᷑. sed
ꝓprus manib laborantes uictũ sibi pͣparant : quatinꝰ suilaboris

Expanded text:
e in spe qui arat, et qui triturat, in spe fructus percipiendi . Hi ergo qui apostolicam normam in praedicatione et conversatione conservant, merito beneficiis subditorum pascuntur. Quod autem scriptum est, unum plaustrum obtulisse duos duces, et unum bovem singulos, odiligit Deus . Singuli autem boves ideo oblati sunt a singulis ducibus, ut ostendant unitatem fidei et simplicitatem bonae intentionis cum pio labore in doctoribus maxime Domino placere. Sunt tamen aliqui in doctoribus, qui sumptum corporalem ab auditoribus suis non requirunt, sed propriis manibus labora
Abbreviated transcription (Latin):
namonstrata ÷ & in nocte pignẽ : qr omp̃s ds̃ aeblandus iustis. & t̃ri¬
bilis apparebit inustis Istos iniuditio ueniens ꝑlenitatis mansue¬
tudinẽ demulcet. illos uͦ ꝑiustitiã districcionis t̃ret. Rursũ de huc
colũna ignis & nubis subtili inuestigatione discussũ. intellegi& alit
potest quid ÷ g̃ qđ colũna nubis quȩ in heremo popłm p̃hibat splen¬
dore ignis ñ indie sed in nocte radiabat . nͥ qr redep̃tor nr̃ suȩ c̃uer¬
sationis exẽploducatũ sequentib se p̃stans de iustitia sua c̃fidenti

Expanded text:
blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Justos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet; illos vero per justitiae districtionem terret. Rursum de hac columna ignis et nubis subtili investigatione discussum intelligi et aliter potest. Quid est ergo quod columna nubis, quae in eremo populum praeibat, splendore ignis non in die, sed in nocte radiabat, nisi quia Redemptor noster suae conversationis exemplo, ducatum sequentibus praestans, de justitia sua confi
Abbreviated transcription (Latin):
seniorib spm̃ : nonita intellegas quasi materialẽ aliquã corporeaq
cuq senioꝵ exiguã particulã dederit Impiũ ÷ ita intellegere na¬
turã sp̃s scĩ. Sed hoc modo figurã mistici hiuꝰ sermonis aduerte :
qr mox ses & sp̃s quierat in mox se clarissimi cuidã luminis fuerit
lucerna. ex qua lxx alias lucernas accenderit ds̃ ad quĩ sita prin¬
cipalis illiũ luminis splendor aduenerit. ut origo ipsa luminis
nichildãni ex cõmertio diriuationis Acceperit Et hoc mͦ pie intel¬
legit᷑ qđ scriptũ ÷ qx abstulit dñs despũ mox si & dedit Ixx seni¬

Expanded text:
uaginta senioribus, spiritum non ita intelligas quasi materialem aliquam corporeamqcuique seniorum exiguam particulam dederit. Impium est ita intelligere naturam Spiritus sancti. Sed hoc modo figuram mystici hujus sermonis adverte: quasi Moyses et Spiritus qui erat in Moyse clarissimi cujusdam luminis fuerit lucerna, ex qua septuaginta alias lucernas accenderit Deus; ad quas ita principalis illius luminis splendor advenerit, ut origo ipsius luminis nihil damni ex commercio derivationis acceperit. Et hoc modo pie intelligitur quod scriptum est, quia abstulit Dominus de Spiritu Moysi, et dedit se
Abbreviated transcription (Latin):
pent numicitiu: & fugunt a facie tua quioder te Cũ durt̃ de poneret aie¬
bat Reuertere dnẽ Almulcitu tne exerat᷑ qr ł instrut g̃ legis la¬
tor scđm ropologiã suo exẽ ploduces plebis di atq rectores ut ñsg¬
nes neq neglegentes incuri pastorali atq in negotio sib cõmissos ant̃
sed adistar accionis suç gregẽ sibi cõmissũ princip. pustoꝵ ininntio ope¬

Expanded text:
aiebat: Revertere, Domine, ad multitudinem exercitus Israel. Instruit ergo legislator secundum tropologiam suo exemplo duces plebis Dei atque rectores, ut non segnes neque negligentes in cura pastorali atque negotio sibi commisso fiant, sed instar actionis suae, gregem sibi commissum principi pastorum in initio
Abbreviated transcription (Latin):
titudini uerbũ fidei pdicat simplici & iꝑta locutione debet uti qui¬
tiñ ea quȩdicunt᷑ multi intellegant. & multi urde edisicent᷑ Neer¬
te s obscurȩ locutionidoctor operã dederit : & ignota uerba inter¬
posuerit. duditor sine fructu ȩ dificitionis uacuũ inde retedit
inca doc tor gentiũ quibdĩ delinguꝵ diuer sitate glorianab

Expanded text:
titudini verbum fidei praedicat, simplici et aperta locutione debet uti, quatenus ea quae dicuntur multi intelligant, et multi inde aedificentur, ne forte si obscurae locutioni doctor operam dederit, et ignota verba interposuerit, auditor sine fructu aedificationis, vacuus inde recedat. Hinc et doctor gentium quibusdam de linguarum diversitate glor
Abbreviated transcription (Latin):
non suit &tam̃ ñ et̃ phase ext̃ minabit̃ anima illa depoꝵłis sius qr
sacrisiciũ dñõ ñ obtulit tẽpore suo Peccatũ suũ ipse portabit
Nc cosquisab lege ueteri fuerant cõmondido instrix. utpusche tẽp̃
legitinũ seruare ñneģ legerent. quatiñ ininteritũ uitȩ ñincurre¬
rent si pceptũ dnĩ cseruare ñ ꝓcurarent Irimo& eos quisub gri¬

Expanded text:
non facit phase, exterminabitur anima illa de populis suis, quia sacrificium Domino non obtulit tempore suo; peccatum suum ipse portabit. Hic eos qui sub lege veteri fuerant comminando instruxit, ut paschae tempus legitimum servare non negligerent, quatenus interitum vitae non incurrerent, si praeceptum Domini observare non procurarent; imo et eos qui sub gr
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersitatẽ designare scriptura c̃fuciut Unde qđ ait ꝓpħa septi¬
es indie laudẽ dixitibi: nichl meliũ intelligit᷑ quã qđ alibidit. seꝑ
laus ei in oremeo. Et specialit̃ totã catholicę ȩecłȩ̃ ꝑfeccionẽ eofigu¬
rari ioħs estat᷑. qui ad septẽ asiȩ scribens çcclȩsus uniuersailis ꝑorbẽ
ecłȩ misteria pate fac̃ Unde & ꝑomã quȩ singulis septẽ scribit orta¬
m̃ta hunc uersiculũ intexere curauit. qui babet aures audut qiđ
ȩcclȩsiis nec min etiã moralẽ nobis cõm̃dant paschalia tẽpora sensũ
In nomine quidẽ paschȩ: ut deuitus aduirtutes transitũ cotidie faciam
spiritalẽ In m̃se lut̃ nouoꝵ inqͦ adulti fructꝰ aduentu suo ꝓnunti¬
ant ueter cessationẽ. ut exuentes ueterẽ hominẽ cũ actibeiꝰ re

Expanded text:
universitatem designare Scriptura consuevit. Unde quod ait Propheta: Septiuniversitatem designare Scriptura consuevit. Unde quod ait Propheta: Septies in die laudem dixi tibi, nil melius intelligitur quam quod alibi ait: Semper laus ejus in ore meo. Et specialiter totam catholicae Ecclesiae perfectionem eo figurari Johannes testatur, qui ad septem Asiae scribens ecclesias, universalis per orbem Ecclesiae mysteria patefecit. Unde et per omnia quae singulis septem scribit hortamenta, hunc versiculum intexere curavit: Qui habet aures audiat quid Ecclesiis. Nec minus etiam moralem nobis commendant paschalia tempora sensum. In nomine quidem paschae, ut de vitiis ad virtutes transitum quotidie faciamus spiritualem. In mense autem Novorum, in quo adulti fructus adventu suo pronunciant veterum cessationem, ut exuentes veterem hominem cum actibus e
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad tẽ pora passionis doctrinã uirtutes  significat: Codut̃ qđ
ad solẽ rediens paulatĩ adiniusibilẽ nobis cęli faciẽ retolligit. re¬
surreccionis illiũ acposteriorisgłe miracula demonstrat. merito
a quinta decima paschalis uoti gaudiis apta p̃dicat᷑. His quidẽ paschi¬
lis tẽporis alegis obseruitione sup̃tis inditus. heredes noui testam̃ti
etũdiẽ dominicã qua scriptura una sine primã sibba iac ti cog¬
nomint. ad ncctim Nec inmerito: quȩ & c̃ditione pͥmitiuȩ lucis
excellens & trium phod nĩce resurrectionis insignis. x nr̃a quoq
nobis resur reccione manet sẽꝑ exoptabilis Septẽ quoq dies lunę
id t̃ a quintade cima usq ad uncesimã pͥmã ꝑquos eãdnica niturali
ordinc discurrit uniuersitatẽ ȩccłȩ quȩ ꝑ totũ mundũ paschalib ÷
redepea misterus aꝑte denuntiant Nĩa septe nariose penumero

Expanded text:
usque ad tempora passionis, doctrinam virtutesque significat, eo autem quod usque ad tempora passionis, doctrinam virtutesque significat, eo autem quod ad solem rediens, paulatim ad invisibilem nobis coeli faciem recolligit, resurrectionis illius, ac posterioris gloriae miracula demonstrat, merito a quintadecima paschalis voti gaudiis apta praedicatur. His quidem paschalis temporis a legis observatione sumptis indiciis, haeredes Novi Testamenti etiam diem Dominicam, quam Scriptura unam sive primam sabbati cognominat, annectimus nec immerito: quae et conditione primitivae lucis excellens, et triumpho Dominicae resurrectionis insignis, et nostra quoque nobis resurrectione manet semper exoptabilis. Septem quoque dies lunae, id est, a quinta decima usque ad vicesimam primam, per quos ea Dominica naturali ordine disredempta mysteriis, aperte denuntiant. Nam et septenario saepe numero
Abbreviated transcription (Latin):
& homines. recrescens uͦ adcȩlos resurreccionis ascensionisq illiũ głam
designet. quȩ inse quidẽ ipsamox ꝑfecta ꝓuenit. sed inanimo fide¬
liũ quibus dã lucissue ꝓfectib usq adfinẽ scłi crescere non desi¬
nt Resurgens enĩ dns amortuis pͥmo singulis acbinis ac dein¬
de plurib modo septẽ modo undecĩ mododuodecĩ. mͦ plus ꝙͣ quin¬
gentis fribi simul. idultimũ discipulis om̃ib apparuit. quib uiden¬
tib ascensur incelũ. p̃cepit eos suȩ dispensationis ẽẽ testes in he¬
rłm a in omĩ iudea & samaria & usq adultimũ t̃rȩ Et bene luna
cũ nrõs crescit adoculos paulatĩ asole recedit. cũ uͦ ad cȩlos purib
ee locgressio eiꝰ & occurs ei asq ad sũmũ eiꝰ : qrgͦ luna eosuȩ lucis in¬
crem̃to qđ exiens isole ad nr̃os euoluit obtutꝰ dñi saluatoris in carne

Expanded text:
et homines. Recrescens vero ad coelos, resurrectionis ascensionisque illius gloriam et homines. Recrescens vero ad coelos, resurrectionis ascensionisque illius gloriam designet, quae in se quidem ipsa mox perfecta provenit, sed in animo fidelium quibusdam lucis suae profectibus usque ad finem seculi crescere non desinit. Resurgens enim Dominus a mortuis primo singulis ac binis, ac deinde pluribus, modo septem, modo undecim, modo duodecim, modo plus quam quingentis fratribus simul, ad ultimum discipulis omnibus apparuit; quibus videntibus ascensurus in coelum, praecepit eos suae dispensationis esse testes in Hierusalem, et in omni Judaea, et Samaria, et usque ad ultimum terrae. Et bene luna cum nostros crescit ad oculos, paulatim a sole recedit; cum vero ad coelos, paribus coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Quia ergo luna eo suae lucis incremento, quod exiens a sole, ad nostros evolvit obtutus, Domini salvatoris in carne
Abbreviated transcription (Latin):
lestis ad uentu totaei in cirne dispensatio quȩ presurreccionis c̃su¬
ppatres: medialege litterali ł ꝓpheas. extrema crismate spiritali
pse ipsũ ueniens inlustrare dignitus : Sed& ipia tunc lune conuer¬
sio pulcherrimũ nobis sacram̃ti cȩlestis specłiculũ p̃bet Nãꝙ luna
quȩ rotundif acta scematis isole lum̃ ut supͣ diximꝰ accipit. id eas
sẽꝑ exdimidioorbe quẽ difsolẽ habet lucdi ÷. ex altero. dutt̃ dimi¬
dio sẽ ꝑ obscurã a prima usꝙ ad quintã deconã lucis crem̃tũ ad t̃ras
crem̃tũ eidẽ suȩ lucis at̾renis auersũ paulatĩ ddcȩ lestia reuer¬
tit. Iuȩ ninirũ ci conuersõ recte paschilis gaudis misteriasig¬
nat: quib omnẽ m̃tis nr̃ȩ głam aui sibilib auertere delicuscada¬
cisq fluorib atꝙ ad solã celestis gr̃ȩ lucẽ suspendere c̃tẽplan¬
do docem. Uelsiutrãꝙ eiꝰ conuersionẽ inbonũ delectat int̃¬
p̃teri possum in tellegere qđ crescens id oculos huminos

Expanded text:
lestis adventu tota ejus in carne dispensatio, quae per resurrectionis consuper patres, media lege litterali per prophetas, extrema charismate spirituali per seipsum veniens illustrare dignatus est. Sed et ipsa tunc lunae conversio pulcherrimum nobis sacramenti coelestis spectaculum praebet; namque luna, quae rotundi facta schematis, a sole lumen, ut supra diximus, accipit, ideoque semper ex dimidio orbe, quem ad solem habet, lucida est, ex altero autem dimidio semper obscura, a prima usque ad XV lucis crementum ad terras, crementum ejusdem suae lucis a terrenis aversum, paulatim ad coelestia revertitur. Quia nimirum ejus conversio recte paschalis gaudii mysteria signat, quibus omnem mentis nostrae gloriam a visibilibus avertere deliciis, caducisque favoribus, atque ad solam coelestis gratiae lucem suspendere contemplando docemur. Vel si utramque ejus conversionem in bonum delectat interpretari, possumus intelligere, quod crescens ad ocul
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi adherendo ꝑficiunt᷑ Et apte ide durũ ductile suit Ductile nãq
feriendo ꝓducit᷑. qr & redẽp̃tornr̃ quiex c̃ceptione & natiuitate ꝑ¬

Expanded text:
ipsi adhaerendo proficiunt. Et apte idem aurum ductile fuit. Ductile namque ipsi adhaerendo proficiunt. Et apte idem aurum ductile fuit. Ductile namque feriendo producitur, quia et Redemptor qui ex conceptione et nativitate