comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
compellant᷑ non baptirati scð̃ȩ mortis subi¬
re supplicium iudicante illo qui neminem
damnat immeritũ: et inuemietis qͦd ñ uultis
originale peccatum. Eosetiam qͥ dicunt in¬
quit baptisma ñ omnia peccata delere con¬
demnamꝰ: quia scimꝰ plenam purgationẽ
ꝑ ipsa misteria conferri. Hoc dicimus et nos.
Paruulos quoq ꝑ ipsa misteria prime nati¬
uitatis et obnoxie successionis uinculis
quȩ hoc antiquitꝰ tenet. oportet ut sicut
alii heretici segregemini et uos. Iam uͦ qͦd ita
concludit epłam ut dicat. gͦ nemouos se¬
ducat. nec se negent impiiita sentire: sed
si uerum dicunt. aut audientia detur. aut
certe isti ipsi epĩ qui nunc dissident dam¬
nent quȩ supradixi cum manicheis se ista
tenere: sicut nos ista damnamꝰ quȩ deno¬
bis iactant: et fit plena concordia. Quodsi no¬
lunt. scitote eos esse manicheos: et ab eoꝵ uos
abstinete consortiis. conteminendũ ẽ potius:

Expanded text:
conpellantur non baptizati secundae mortis subiconpellantur non baptizati secundae mortis subire supplicium iudicante illo qui neminem damnat inmeritum, et inuenietis, quod non uultis, originale peccatum. Eos etiam, qui dicunt, inquit, baptisma non omnia peccata delere, condemnamus, quia scimus plenam purgationem per ipsa mysteria conferri. hoc dicimus et nos; sed paruulos quoque per ipsa mysteria primae natiuitatis et obnoxiae successionis uinculis ia Christi, quae hoc antiquitus tenet, oportet ut sicut alii heretiei segregemini et uos. Iam uero quod ita concludit epistulam, ut dicat: nemo ergo uos seducat nec se negent impii ista sentire, sed, si uerum dicunt, aut audientia detur aut certe isti ipsi episcopi, qui nunc dis-\' sident, damnent quae supra dixi cum Manicheis ista tenere, sicut nos ista damnamus quae de nobis iactant, et fit plena concordia. quod si nolunt, scitote eos esse M anicheos et ab eorum uos abstinete consortiis, contemnendum est potius
Abbreviated transcription (Latin):
necessariam. et maiorib et paruulis confi¬
temur: et eos qui dicunt de duob baptira¬
tis natum non debere baptizari. anathema
paruulis udelicet baptismũ necessariũ: ñ
ꝓpter remissionẽ peccatoꝵ. s tantũmͦ ꝓpt̃
regnũ cȩloꝵ. Datis enim eis extra regnũ dĩ¬
locũ salutis et uitȩ ȩternȩ. etiam si non fuerint
baptizati: nec attenditis qͦd scriptũ ẽ. Qui
crediderit et baptizatus fuerit saluus erit:
qui autẽ non crediderit condemnabitur.
Propter quod mnȩccłia saluatoris. ꝑ alios par¬
uuli credunt: sicut ex aliis ea quȩ illis in
baptismo remittunt᷑ peccata traxerunt.
Nec illud cogitatis eos uitam habere non
posse: qui fuerint exꝑtes corporis et sangui¬
nis xp̃i dicente ipso. Nisi manducaucritis
carnẽ meam et biberitis sanguinẽ meũ:
non habebitis uitam inuobis. Aut si guange¬
licis uocib cogimini confiteri. nec uitam sa¬
lutemq posse habere paruulos de corpore
exeuntes nisi fuerint baptirati: querite cur

Expanded text:
necessariam, et maioribus et paruulis, confitemur et eos qui dicunt de duobus baptizatis natum non debere baptizari, anathemamparuulis uidelicet baptismum necessarium non propter remissionem peccatorum, sed tantummodo propter regnum caelolocum salutis et vitae aeternae, etiamsi non fuerint baptizati. Nec attenditis quod scriptum est: Qui crediderit et baptizatus fuerit. saluus erit, qui autem non crediderit, condemnabitur. propter quod in ecclesia saluatoris per alios paruuli credunt, sicut ex aliis ea quae illis in baptismo remittuntur peccata traxerunt. nec illud cogitatis, eos uitam habere non posse, qui fuerint expertes corporis et sanguinis Christi, dicente ipso: nisi m a nducaueritis carnem meam et biberitis sanguinem meum, non habebitis uitam in uobis. aut si euangelicis uocibus cogimini confiteri nec uitam salutemque posse habere paruulos de corpore exeuntes, nisi fuerint baptizati, quaerite, cur
Abbreviated transcription (Latin):
ostendi. Quem tamen iuuenem ñ p̃ꝓpere
detestandum. sed adhuc docendum. quanta
renatum sic incipit. Sinceritatem tuã erga
nos. Ad petrum autem sic. Dño dilectissimo
fr̃i. & comprb̃ro petro. Duorum uͦ nouissimoꝵ

Expanded text:
ostendi. Quem tamen juvenem non praepropere ostendi. Quem tamen juvenem non praepropere detestandum, sed adhuc docendum quanta pRenatum sic incipit: Sinceritatem tuam erga nos. Ad Petrum autem sic: Domino dilectissimo fratri, et compresbytero Petro, Duorum vero novissimo
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore quidam uin¬
centius uictor. in mauritanla
cesariensi. inuenit apudhiᷤ¬
panum quendam prb̃m
petrum. nonnullum opus¬
culum meum: ubi quodã
loco de origine anmarum hominum singu¬
lorum. utrum ex illa una primi hominis. ac
deinde ex parentib ꝓpagentur: an ficut illi u¬
ni sine ulla ꝓpagatione singulȩ singulis den¬
tur me nescire confessus sum:ueruntamen
scire animam non corpus ẽẽ sed sp̃m. Et contͣ
ista mea ad eundem petrum scripsit ille duos
libros quos mͥ de cesarea renatus monachus
misit: quib ego lectis. responsione mea qua¬
tuor reddidi. unum ad renatum monachum.
alterum ad prb̃m petrum: & duos. ad eundẽ
uictorem. Sed ad petrum quamius habeat
libri ꝓlixitatem: tamen epłã ẽ: quam nolui
atrib cȩteris separari. In his autem om̃ib.
inquib multa necessaria disseruntur. defen¬
di de origine ammarum que singlis homi¬
nib dantur cunctationem meam: ⁊ multos
errores atq prauitates presumptionis eius

Expanded text:
odem tempore, quidam Vincentius Victor in Mauritania Caesariensi invenit apud Hispanum quemdam presbyterum Petrum, nonnullum opusculum meum, ubi quodam loco de origine animae hominum singulorum, utrum ex illa una primi hominis, ac deinde ex parentibus propagentur, an sicut illi uni sine ulla propagatione singulae singulis dentur, me nescire confessus sum; verumtamen scire animam non corpus esse, sed spiritum. Et contra ista mea ad eumdem Petrum scripsit ille duos libros, quos mihi de Caesarea Renatus monachus misit. Quibus ego lectis, responsione mea quatuor reddidi; unum ad Renatum monachum, alterum ad presbyterum Petrum, et duos ad eumdem Victorem. Sed ad Petrum, quamvis habeat libri prolixitatem, tamen epistola est quam nolui a tribus caeteris separari. In iis autem omnibus, in quibus multa necessaria disseruntur, defendi de origine animarum, quae singulis hominibus dantur, cunctationem meam, et multos errores atque pravitates praesumptionis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quandoquidem putasti me sic accepturũ
quasi tu mͥ iniuriam feccris. notum fac¬
endo quod alius fecit. Quantum autem
hoc absit ab animo meo uide: ut ne ab illo
quidem me passum imunam conquerar:
Cum enim aliter quedam quam ego saꝑet
nunquam debuit reticere. Unde m gratum
ẽẽ debet. quod ita non tacuit: ut id etiam
legere possimus. Deberet quidẽ tantum
scribere potius ad me quam ad alterum de
me: sed quod mͥ eẽt ignotus. non ẽ ausus
se mͥ ingerere. in meorũ refutatione dictoꝵ
Nec consulendum me putauit. ubi sibi ui¬
detur minime dubitandam: sed plane cog¬
nitam & certam tenere sententiam. Obtem¬
perauit autem anneo suo: a quo se ut seri¬
beret dicit ẽẽ compulsum. Et si quid int̃
disputandum quod in meam contumeli¬
am redundaret expressit: non eum con-¬
uiciantis uoluntate crediderim: sed diũ¬
Ca sentientis neces oiutate fecisse ubi enim

Expanded text:
quando quidem putasti me sic accepturum, quando quidem putasti me sic accepturum, quasi tu mihi iniuriam feceris notum faciendo quod alius fecit. quantum autem hoc absit ab animo meo, uide, ut ne ab illo quidem me passum iniuriam conquerar. cum enim aliter quaedam quam ego saperet, numquidnam debuit reticere ? unde mihi gratum esse debet, quod ita non tacuit, ut id etiam legere possimus. debuisse quis dixerit eum scribere potius ad me quam ad alterum de me; sed quod mihi esset ignotus, non est ausus se mihi ingerere in meorum refutatione dictorum. nec consulendum me putauit, ubi sibi uidetur minime dubitandam, sed plane cognitam et certam tenere sententiam. obtemperauit autem amico suo, a quo se, ut scriberet, dicit esse conpulsum. et si quid inter disputandum, quod in meam contumeliam redundaret, expressit, non eum conuiciantis uoluntate crediderim, sed diuersa sentientis necessitate fecisse. ubi enim
Abbreviated transcription (Latin):
inceritatem tuam erga
nos renate fr̃ carissimȩ.
& fraternam beniuolen¬
dam. ac mutuȩ dilectio¬
nis affectum: ꝓbatum quidem & antea te¬
nebamus. Uerum nunc ꝓbatiorem nobis a¬
miea diligentia demonstrasti. quod m duos
libros. eius quidem hominis quẽ penit᷑
ignorabam. nec tamen ideo contemnendi.
uincentii uic̾toris. sic enim prenotatum
ibi nomen eius inueni. ꝓrima preterita¬
estate misisti: quamuis mͥ eo quod absens
fuissem. in autumn fine sint redditi. Qͦ mͦ
enim tu carissimꝰ m̃s posses uł deberes in
meam non ꝑferre noticiam. cum in manꝰ
tuas uenissent cuiuslibet hominis quales¬
cumq littere licet ad alium scribentis. ub
tamen nomen commemoraretur & legere¬
tur meum: ita ut contradiceretur uerbis me¬
is. quȩ in quibzdam opusculis edidissem:
Hoc itaq fecisti: quod sincerissimus & di¬
lectissimus amicus m̃s facere debuisti. S
hinc angor paululum: quod adhuc tuȩ sc̃¬
tad minus quam uellem cognitus sum:

Expanded text:
Sinceritatem tuam erga nos, Renate frater carissime, et fraternam beniuolentiam ac mutuae dilectionis affectum probatum quidem et antea tenebamus, uerum nunc probatiorem nobis amica diligentia diligentia, quod mihi duos libros eius quidem hominis, quem penitus ignorabam. nec tamen ideo contemnendi, Vincentii Victoris — sic enim praenotatum ibi nomen eius inueni — proxime praeterita aestate misisti, quamuis mihi eo quod absens fuissem in autumni fine sint redditi. quomodo enim tu carissimus meus posses ucl deberes in meam non perferre notitiam, cum in manus tuas uenissent cuiuslibet hominis qualescumque litterae licet ad alium scribentis, ubi tamen nomen commemoraretur et legeretur meum, ita ut contradiceretur uerbis meis quae in quibusdam opusculis edidissem? hoc itaque fecisti, quod sincerissimus et dilectissimus amicus meus facere debuisti. Sed hinc angor paululum, quod adhuc tuae sanctitati minus quam uellem cognitus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
eius faciet sine dubio gratiorem. frater sci¬
licet et comprb̃r noster candidianꝰ. quem
ꝑ tuas litteras cognitum. toto corde susce¬
pi. inuitusq dimisi. Multum enĩ nos in
caritate xp̃i sua p̾sentia consolatus est.
Et quod fatendum est: eius instantiati.
bi parui. Nam cor meũ tanta distendunt:
ut nisi ipso assidue commonente non sine¬
ret obliuisci: profecto interrogationi tuȩ
in hoc oꝑe cõmemorandus int̾ libͦs meos.
cum sit confectus ex his quȩ ame maliis
antea conscripta sunt: nisi et disputationis
aliquid a nobis interpositum reperiret᷑
in eo. et uni earum questionũ non exopus¬
culo aliquo meo responsionẽ. s tunc quȩ
potuit occurrere reddissem. Hic liber sic
incipit. Quantũ michi uidet᷑ fili dilectis¬

Expanded text:
eius faciet sine dubio gratiorem, frater scieius faciet sine dubio gratiorem, frater scilicet et conpresbyter noster Candidianus, quem per tuas litteras cognitum toto corde suscepi inuitusque dimisi. multum enim nos in caritate Christi sua praesentia consolatus est et, quod fatendum est, eius tibi parui instantia. nam cor meum tanta distendunt, ut, nisi ipso assidue commonente me non sineret obliuisci, profecto interrogationi tuae in hoc opere commemorandus inter libros meos, cum sit confectus ex his, quae a me in aliis antea conscripta sunt. nisi et disputationis aliquid a nobis interpositum reperiretur in eo, et uni earum quaestionum non ex opusculo aliquo meo responsionem, sed tunc quae potuit occurrere reddidi. Hic liber sic incipit: Quantum mihi uideatur, dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ necessariis suis: quod uult ut ꝓ illo fi¬
at similider a suis.Corpori autemhumando
nemo unquam carnẽ suam odiohabet. Un¬
de oportet ut quam potest pro carne proxi¬
mi curam gerat: cum ille inde recesserit
qui regebat. Et si hȩc faciunt quicarnis
resurrectionem non credunt: quantoma¬
gis debent facere qui credunt ut corpori
mortuo s tamen resurrecturo et in et̾̃nitate
dammͦ eiusdem fidei testimonium: Quod
uͦ quisq apud memorias martyrũ sepeli¬
tur: hoc tantum michi uidetur ꝓdesse de¬
functo: ut commendans eum etiam marty¬
rum patrocinio. affectus supplicationis ꝓ¬
illo augeatur. Habes ad ea quȩ ame putasti
eẽ querenda: qualem potui reddere respon¬
sionem meam. Quȩ si ultra quam sat ẽ ꝓli¬
xa est: daueniam. Id enim factum ẽ: amo¬
re diutius loquendi tecum. Hunc gͦ librũ
quemadmodum acceperit dilectio tua.
rescriptis tuis nouerim: quem tibi ꝑlator

Expanded text:
pro necessariis suis, quo pro illo fipro necessariis suis, quo pro illo fiat similiter a suis. corpori autem humando nemo umquam carnem suam odio habet unde oportet ut quam potest pro carne proximi curam gerat. cum ille inde recesserit qui gerebat. et si haec faciunt, qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt, ut corpori mortuo, sed tamen resurrecturo et in aeternitate odam modo eiusdem fidei testimonium! quod uero quisque apud memorias martyrum sepelitur, hoc tantum mihi uidetur prodesse defuncto, ut commendans eum etiam martyrum patrocinio affectus pro illo supplicationis augeatur. Habes ad ea, quae a me putasti esse quaerenda, qualem reddere potui responsionem meam: quae si ultra quam sat est prolixa est, da ueniam; id enim factum est amore diutius loquendi tecum. hunc ergo librum quemadmodum acceperit uenerabilis dilectio tua, rescriptis tuis nouerim, quem tibi perlator
Abbreviated transcription (Latin):
deret. ac diceret. altiora te ne quesieris. et
acciperem. Non enim paruus ẽ fructus.
si aliqua obscura et incerta quȩ comp̃hen¬
dere non ualemus: clarũ saltim certũq
sit nobis non eẽ querenda: & quod unus¬
quisq uult discere. putans ꝓdesse si sciat:
discat non obeẽ si nesciat. Quȩ cũ ita sint:
non existimemus ad mortuos ꝓ quib cu¬
ram gerimus ꝑuenire. nisi quod ꝓ eis siue
altaris. siue orationum. siue elemosinarũ.
sacrificiis sollemniter supplicamꝰ. Qũauis
non proquib fiunt omnib ꝓsint: s his
tantum a quib dum uiuunt comparatur
ut prosint. S quia non discernimꝰ qͥ sint:
oportet ea proregeneratis omnib facere:
ut nullus eoꝵ p̃termittat᷑: ad quos hȩc be¬
neficia possint et debeant ꝑuenire. Mehiꝰ
enim supererunt ista eis. quib nec obst̃
nec prosunt: quam eis deerunt quibus
prosunt. Diligentius tamen facit hȩc qͥsq

Expanded text:
deret ac diceret: altiora te ne quaesieris, etderet ac diceret: altiora te ne quaesieris, etacciperem. non enim paruus est fructus, si aliqua obscura et incerta, quae conprehendere non ualemus, clarum saltem certumque sit nobis non esse quaerenda, et quod unusquisque uult discere putans prodesse si sciat, discat non obesse, si nesciat. Quae cum ita sint, non existimemus ad mortuos, pro quibus curam gerimus, peruenire, nisi quod pro eis siue altaris siue orationum siue elemosynarum sacrificiis sollemniter supplicamus, quamuis non pro quibus fiunt omnibus prosint, sed eis tantum quibus dum uiuunt conparatur, ut prosint. sed quia non discernimus, qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum praetermittatur, ad quos haec beneficia possint et debeant peruenire. melius enim supererunt ista eis, quibus nec obsunt nec prosunt, quam eis deerunt, quibus prosunt. diligentius tamen facit haec quisque
Abbreviated transcription (Latin):
hominib confitentur. et rogant eos ut par¬
cant sibi: anista fiant dei nutu ꝑ angłicas po¬
testates. in honorem cõmendationemq scõꝵ
ad utilitatem hominũ: illis in summa qui¬
ete positis. et ad alia longe meliora uisa ua¬
cantibus seorsum a nobis orantibq pronob̾.
Nam mediolani apud scõs ꝓtasium et gerua¬
sium martyres. expresso nomine sicut defun¬
ctoꝵ quos eodem modo cõmemorabant. a
illo aliud agente. atq hoc cũ ageretur
omnino nesciente. An forte aliquando ꝑ
ipsam p̃sentiam martyrũ fiant ista. ali¬
quando ꝑ angłoꝵ: et utrum possint uł qͥ¬
b signis possint a nobis duo ista discerni:
an ea sentire ac duudicare non ualeat.
nisi qui habeat illud donum ꝑ dei spm̃
ut aut eo dicente discerem. & ea quȩ audirẽ
uera et certa esse cognoscerem: aut ego cre¬
derem quȩ nescirem: illo dicente quȩ sciret.
Quod si michi forsitan de sca scriptura respon¬

Expanded text:
hominibus confitentur et rogant eos, ut parhominibus confitentur et rogant eos, ut pareant sibi, an ista fiant dei nutu per angelicas potestates in honorem commendationemque sanctorum ad utilitatem hominum illis in summa quiete positis et ad alia longe meliora uisa uacantibus seorsum a nobis orantibusque pro nobis; nam Mediolani apud sanctos Protasium et Geruasium martyres expresso nomine sicut defunctorum, quos eodem modo commemorabant, adillo aliud agente atque hoc cum ageretur omnino nesciente; an uero aliquando per ipsam praesentiam martyrum fiant ista, aliquando per angelorum; et utrum possint uel quibus signis possint a nobis duo ista discerni, an ea sentire ac diiudicare non ualeat, nisi qui habeat illud donum per dei spiut aut eo docente discerem et ea quae audirem uera et certa esse cognoscerem, aut ego crederem quae nescirem illo dicente quae sciret. quodsi mihi forsitan de sancta scriptura respon
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ad ipsam feminam uenisset in somnis.
idest sp̃s eius in effigie corporis sui. sicut
nos ipsos in effigie corporis nr̃i somniamꝰ.
an ipso aliud agente uł si dormiebat ali¬
ud somniante:siue ꝑ angłm siue quocun¬
ꝙ alio modo in mulieris somnio talis fa¬
cta sit uisio: atq id futurum ut ipse pro¬
mitteret ꝓphetiȩ spũ reuelante p̾sciuerit.
Si enim ipse interfuit somnianti: mira
nere. non ꝓpria facultate. Si autem ipso
aliud agente. siue dormiente. & uisis ali¬
is occupato. eũ mulier uidit in somnis:
ꝓfecto tale aliquid factum ẽ. quale iłtd
minus iħs loquitur anamȩ de saulo. et
indicat ei quod saulus uideret ad seue¬
nientem ananiam: cũ hoc ananias ipse
nesciret. Quodlibet horum michi respon¬
deret ille homo dei: & de martyrib ab il¬
lo ꝑgerem querere. utrum ipsi assint in
somnis. uł quocunq alio modo. uidenti¬
bus eos in qua figura uoluerint. et maxi¬
me quando ab eis se torqueri demones in

Expanded text:
ipse ad illam feminam uenisset in somnis, ipse ad illam feminam uenisset in somnis, id est spiritus eius in effigie corporis sui, sicut nos ipsos in effigie nostri corporis somniamus, an ipso aliud agente uel, si dormiebat, aliud somniante siue per angelum siue quocumque alio modo in mulieris somnio talis facta sit uisio, atque id futurum, ut ipse promitteret, prophetiae spiritu reuelante praesciuerit. si enim ipse interfuit somnianti, mirabnere, non propria facultate; si autem ipso aliud agente, siue dormiente et uisis aliis occupato, cum mulier uidit in somnis, profecto tale aliquid factum est, quale illuminus Iesus loquitur Ananiae de Saulo et indicat ei, quod Saulus uidit ad se uenientem Ananiam, cum hoc Ananias ipse nesciret. quodlibet horum mihi responderet ille homo dei, et de martyribus ab illo pergerem quaerere, utrum ipsi adsint in somnis uel quocumque alio modo uidentibus eos in qua figura uoluerint, et maxime quando ab eis se torqueri daemones in
Abbreviated transcription (Latin):
belli ciuilis euentu. maior theodosius con¬
suluit imperator. Habebat quippe etiam
ꝓpħiam. Neq enim singulos singula mu¬
nerũ istorum. sed etiam plura unũ habere
posse non ambigo. Iohannes gͦ iste cuidam
mulieri religiosissimȩ. impacienter eũ ui¬
dere cupienti. atq ut hoc impetraret per
maritũ suum uehementer instanti: cum
ille nollet qm̃ id nunquam ꝑmiserat fe¬
minis. uade inquit dic uxorituȩ. Uide¬
bit menocte proxima: sed insomnis. Et
factum ẽ. Monuitq illam quicqͥd fidelẽ
coniugatam moneri oportebat. Quȩ cum
euigilasset: talem se uidisse hominẽ dei
uiro suo qualem ille eum nouerat et quid
ab illo audierit indicauit. Quihoc ab
eis comperit reculit michi: uir grauis et
nobilis. et dignissimus credi. S si illũ
sc̃m monachum ipse uidissem: quia sicut
fertur patientissime interrogabat᷑. et sa¬
pientissime respondebat: quesissem ab eo
quod adistam ꝑtinet questionem. utrũ

Expanded text:
belli ciuilis euentu maior Theodosius conbelli ciuilis euentu maior Theodosius consuluit imperator: habebat quippe etiam prophetiam. neque enim singulos singula munerum istorum, sed etiam plura unum habere posse non ambigo. Iohannes ergo iste cuidam mulieri religiosissimae inpatienter eum uidere cupienti atque ut hoc inpetraret per maritum suum uehementer instanti, cum ille nollet, quoniam id numquam permiserat feminis, uade, inquit, dic uxori tuae, uidebit me nocte proxima, sed in somnis. et factum est: monuitque illam quidquid fidelem coniugatam moneri oportebat. quae cum euigilasset, talem se uidisse hominem dei uiro suo, qualem ille eum nouerat, et quid ab illo audierit, iudicauit. qui hoc ab eis conperit, retulit mihi, uir grauis et nobilis et dignissimus credi. sed si illum sanctum monachum ipse uidissem, quia, sicut fertur, patientissime interrogabatur et sapientissime respondebat, quaesissem ab eo, quod ad istam pertinet quaestionem, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
abstrusior quam ut ame ualeat ꝑscrutari.
Et idõ quidhorum duorum sit. anuerũ
fortasse utrunq sit. ut aliquando ista fi¬
ant ꝑ ipsam p̃sentiam martyrũ. aliqͣn¬
do ꝑ angłos suscipientes ꝑsonam marty¬
rum: diffinire non audeo. Mallem ascien¬
tibus ista ꝑquirere. Neq enim nemo ẽ qͥ
hec sciat: non qui sibi scire uideat᷑ et nes¬
ciat. Dona enim dei sunt his alia et illis
cuiq dari manifestationẽ sp̃s ad utilita¬
tem. Alii quidem ꝑspm̃ inquit datur
in eodem spũ. Alii oꝑationes uirtutum:¬
alii ꝓphetia. alii diuidicatio spirituum:
alii genera linguarum: alii interp̃tatio
sermonum. Omnia autẽ hȩc oꝑatur unꝰ
atq idem sp̃s: diuidens propria unicui¬
q prout uult. Horum omniũ spirita¬
lium donoꝵ quȩ commemorauit apłs.
cuicũq data diiudicatio spũum: ipse
scit ista sicut scienda sunt. T̃alem fuisse cre¬
dendum ẽ illum ioħm monachũ: quẽ de

Expanded text:
abstrusior, quam ut a me ualeat perscrutari. abstrusior, quam ut a me ualeat perscrutari. et ideo quid horum duorum sit, an uero fortassis utrumque sit, ut aliquando ista fiant per ipsam praesentiam martyrum, aliquando per angelos suscipientes personam martyrum, definire non audeo. mallem ab scientibus ista perquirere. neque enim nemo est, qui haec sciat, non qui sibi scire uideatur et nesciat. dona enim dei sunt his alia et illis cuique dari manifestationem spiritus ad utilitatem. alii quidem, inquit, daturin eodem spiritu; alii donatio curatalii, prophetia; alii, dijudicatio Spirituum; alii, genera linguarum; alii, interpretatio sermonum: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus diuidens propria unicuique prout uult. horum omnium spiritalium donorum, quae commemorauit apostolus, cuicumque data est diiudicatio spirituum, ipse scit ista sicut scienda sunt. Talem fuisse credendum est illum Iohannem monachum, quem de
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis locis. & tanta inter se longinquita¬
te diseretis. siue ubi sunt eoꝵ memoriȩ. siue
preter suasmemorias ubieunq: ad esse sen¬
tiuntur:⁊ anipsis in loco suis meritis con¬
gruo ab omni mortaliũ conuersatione re¬
motis. et tamen generalit̃ orantib ꝓindi¬
gentia supplicantiũ. sicut nosoramus pro
mortuis. quib utiq non p̾sentamur. nec
ubi sint nec quid agant scimus. ds̃ omp̃s
qui est ubiq p̃sens. nec concretus nobis
nec remotus anobis. exaudiens martyrũ
p̃ces. ꝑ angłica ministeria usquequaq
diffusa. p̾beat hominib ista solatia. qui¬
b in huiꝰ uite miseria iudicat eẽ p̃benda :
ut suoꝵ merita martyrum ubi uult. quan¬
do uult. quomodo uult. maximeq ꝑeoꝵ
ad ȩdificandamfidem xp̃i pro cuiꝰ illi con¬
fessione sunt passi. mirabili atq in effabi¬
li potestate ac bonitate cõmendet. Res hec
altior est quam ut a me possit attingi: et

Expanded text:
diuersis locis et tanta inter se longinquitadiuersis locis et tanta inter se longinquitate discretis, siue ubi sunt eorum memoriae siue praeter suas memorias, ubicumque adesse sentiuntur, an ipsis in loco suis meritis congruo ab omni mortalium conuersatione remotis et tamen generaliter orantibus pro indigentia supplicantum — sicut nos oramus pro mortuis, quibus utique non praesentamur nec ubi sint uel quid agant scimus — deus omnipotens, qui est ubique praesens nec concretus nobis nec remotus a nobis. exaudiens martyrum preces, per angelica ministeria usquequaque diffusa praebeat hominibus ista solacia, quibus in huius uitae miseria iudicat esse praebenda, et suorum martyrum merita ubi uult, quando uult, quomodo uult, maximeque per ad aedificandam fidem Christi, pro cuius illi confessione sunt passi, mirabili atque ineffabili potestate ac bonitate commendet. res est haec altior, quam ut a me possit adtingi, et
Abbreviated transcription (Latin):
nim quia inumũ aqua cũ uoluit dñs re¬
pente conuersa ẽ: idõ non debemus.qͥd
tate discern̾e. Nec qm̃ lazarus resurrexit.
ideo mortuus omnis quando uult surgit:
aut eo modo ex animis auiuente. quomͦ
auigilante dormiens excitat᷑. Alii sunt
humanarũ limites rerum: alia diumnarũ
signa uirtutũ. Alia que naturaliter. alia
quȩ mirabiliter fiunt: quamuis et nat᷑e
ds̃ assit ut sit: et miraculis natura ñ desit.
Non igitur idõputandum ẽ uiuorũ reb
quoslibet interesse posse defunctos. qm̃ qͥ
busdam sanandisuł adiuuandis marto¬
res assunt: s idõ potius intelligendum ẽ.
qđ ꝑ diuinam potentiam martyres uiuoꝵ
reb intersint: qm̃ defuncti ꝑnaturã ꝓpͥã
uiuorũ rebus interesse non possunt. Quan¬
quam ista questio uires intelligentiȩ meȩ
uincat. quemadmodum opitulent᷑ mar¬
tyres his quos ꝑ eoscertum est adiuuari:
Utrum ipsi ꝑse ipsos assint uno tempore tã

Expanded text:
nim quia in uinum aqua, cum uoluit dominus, renim quia in uinum aqua, cum uoluit dominus, repente conuersa est, ideo non debemus, quid tate discernere; nec quoniam Lazarus resurrexit, ideo mortuus omnis, quando uult, surgit aut eo modo exanimis a uiuente quomodo a uigilante dormiens excitatur. alii sunt humanarum limites rerum, alia diuinarum signa uirtutum; alia sunt, quae naturaliter, alia, quae mirabiliter fiunt, quamuis et naturae deus adsit, ut sit, et miraculis natura non desit. non igitur ideo putandum est uiuorum rebus quoslibet interesse posse defunctos, quoniam quibusdam sanandis uel adiuuandis martyres adsunt, sed ideo potius intellegendum est, quod per diuinam potentiam martyres uiuorum rebus intersunt, quoniam defuncti per naturam propriam uiuorum rebus interesse non possunt. Quamquam ista quaestio uires intellegentiae meae uincit, quemadmodum opitulentur martyres his, quos per eos certum est adiuuari: utrum ipsi per se ipsos adsint uno tempore tam
Abbreviated transcription (Latin):
sisse traditur. et propter eloquii non nul¬
lam similitudinẽ salomonis eẽ ꝓnuncia¬
tur. contineat in laude patrũ. qđ samu¬
hel et mortuus ꝓphetauerit. S si hiuic
ubro exhebreorum quia in eo non estea¬
none contradicit᷑: quid de moyse dicturi
sumus. qui certe et in deuteronomio mortu¬
us. et in ȩuangłio cumhelia qui mortuus
non est.legitur apparuisse uiuentibus:
Hinc et illa soluitur questio: quomͦ marty¬
res ipsis beneficiis quȩ dantur orantib indi¬
cant se interesse rebus humanis:si nesci¬
unt mortui quidagunt uiui. Non enĩ so¬
lis beneficiorum effectib uerũ etiam ipsis
hominũ aspectibus confessorem apparuis¬
se felicem cutꝰ inquilinatum pie diligis.
cum abarbaris nola oppugnaret᷑ audiui¬
mus: non incertis rumorib s testib certis.
Uerum ista diuinitꝰ exhibentur: longe ali¬
ter quam se habet usitatus ordo singulis
creaturarũ generibus attributis. Non e¬

Expanded text:
sisse traditur et propter eloquii nonnulsisse traditur et propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuhel etiam mortuus prophetauerit. sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deuteronomio mortuus et in euangelio cum Helia, qui mortuus non est, legitur adparuisse uiuentibus? Hinc et illa soluitur quaestio, quomodo martyres ipsis beneficiis, quae dantur orantibus, indicant se interesse rebus humanis, si nesciunt mortui, quid agant uiui. non enim solis beneficiorum effectibus, uerum ipsis etiam hominum aspectibus confessorem adparuisse Felicem, cuius inquilinatum pie diligis, cum a barbaris Nola obpugnaretur, audiuimus non incertis rumoribus, sed testibus certis. uerum ista diuinitus exhibentur longe aliter, quam sese habet usitatus ordo singulis creaturarum generibus adtributus. non e
Abbreviated transcription (Latin):
essent angłi qui possunt interesse et uiuo¬
rum et mortuorum locis: non dixisset do¬
minus iħe. Contigit autem mori inopem
illum:et ferri abangłis insinum abrahã.
Nunc gͦ hic nunc ibi eẽ potuerunt: qui
hinc illuc quem ds̃ uoluit abstulerunt.
Possunt etiam sp̃s mortuoꝵ aliqua quȩ hic
solum p̾sentia uł preterita. uerũ etiam fu¬
tura spũ dei reuelante cognoscere: sicut ñ
om̃s homines s ꝓphetȩ dum hic uiuerent
cognoscebant. Nec ipsiomnia: sed que il¬
lis ẽẽ reuelanda dei prouidentia iudica¬
bat. Mitti quoq ad uiuos aliquos ex
mortuis. sicut econtrario paulus ex inuis
inparadysum raptus ẽ: diuina scriptu¬
ra testatur. Nam samuhel ꝓpħa defundꝰ
uiuo regi sauli etiam futura p̃dixit: quã¬
uis nonnulli ñ ipsum fuisse qui potuis¬
set magicis artibus cuocari.s aliquem
spm̃ tam malis oꝑibus congruentẽ. illiꝰ
existiment similitudinem figurasse: cũ

Expanded text:
essent angeli, qui possent interesse et uiuoessent angeli, qui possent interesse et uiuorum et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: contigit autem mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. nunc ergo hic, nunc ibi esse potuerunt, qui hinc illuc quem deus uoluit abstulerunt. possunt etiam spiritus mortuorum aliqua, quae hic solum praesentia uel praeterita, uerum etiam futura spiritu dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat. mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur. nam Samuhel propheta defunctus uiuo regi Sauli etiam futura praedixit: quamuis nonnulli non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus euocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similitudinem figurasse: cum
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ quib homines obediendo. tormen¬
ta infernalia uitarent:ubideniq noue¬
rat diuitem illum indeliciis. pauperẽ
uero lazarum in laborib doloribq ui¬
xisse. Nam et hoc illz ait. Memento
fili. quia recepisti bona inuita tua. la¬
zarus autem mala. Sciebat gͦ hȩc uti
q apud uiuos. non apud mortuos ge
sta. Uerum non cum ageret᷑ in uiuis:
sed eis mortuis potuit lazaro indicante co¬
gnoscere: ne falsum sit quod ait ꝓpħa. a¬
braham nesciuit nos. Proinde fatendum ẽ
nescire quidem mortuos quid hic agat᷑.
sed dum hic agit᷑: postea uero audire ab
eis qui hinc ad eos moriendo ꝑgunt.Non
quidem omnia s quȩ sinunt᷑ indicare:
qui sinunt᷑ etiam ista meminisse: et que
illos quib hȩc indicant oportet audire.
Possunt et abangłis qui reb quȩ hic agun¬
tur presto sunt audire aliquid mortui.
qđ unũquenq illorum audire debere iudi¬
cat: cui cuncta subiecta sunt. Nisi enim

Expanded text:
eorum, quibus homines oboediendo tormeneorum, quibus homines oboediendo tormenta inferna euitarent, ubi denique nouerat diuitem illum in deliciis, pauperem uero Lazarum in laboribus doloribusque uixisse. nam et hoc illi ait: memento, fili, quia percepisti bona in uita tua, Lazarus autem mala. sciebat ergo haec, quae utique apud uiuos, non apud mortuos gesta fuerant. uerum non cum agerentur in uiuis, sed eis mortuis potuit Lazaro indicante cognoscere, ne falsum sit, quod ait propheta: Abraham nesciuit nos. Proinde fatendum est nescire quidem mortuos quid hic agatur, sed dum hic agitur, postea uero audire ab eis. qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire.. possunt et ab , angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere iudicat, cui cuncta subiecta sunt. nisi enim
Abbreviated transcription (Latin):
ab omnib malis quȩ patiendo et com¬
patiendo cum hic iuuerent sustinebant:
Dixerit aliquis. Sinulla ẽ mortiuis cura
de uiuis: quomodo diues qui apud in¬
feros torquebat᷑. rogat ab raham patrẽ.
ut mittat lazarum adquinq fr̃s suos
nondum mortuos. et agat cum eis ne ue¬
niant et ipsi in eundem locum tormen
torum: S nunquid quia hoc ille diues
dixit: ideo quid fr̃s agerent uł qͥd pate¬
rent᷑ in illo tempore sciuit: Ita illi fuit
cura de uiuis quamuis quid agerent
omnino nesciret: quemadmodũ nobis¬
ẽ cura de mortuis. quamuis qͥd agant
utiq nesciamus. Nam si nichil de mor¬
tuis curaremus: non utiq pro illis deo
supplicaremus.Deniq abraham nec
lazarum misit:s ꝑ moysen et ꝓpħas hic
eos habere respondit quos audire debe¬
rent. ut ad illa supplicia ñ uenirent.
Ubi rursus occurrit: quomͦ quid hic age¬
retur abraham pater ipse nesciebat. u¬
bi sciebat ẽẽ moysen et ꝓpħas. id est libͦs

Expanded text:
ab omnibus malis, quae patiendo et conab omnibus malis, quae patiendo et conpatiendo, cum hic uiuerent, sustinebant? Dixerit aliquis: si nulla est mortuis cura de uiuis, quomodo ille diues, qui apud inferos torquebatur, rogabat Abraham patrem, ut mittat Lazarum ad quinque fratres suos nondum mortuos et agat cum eis, ne ueniant et ipsi in eundem tormentorum locum? sed numquid quia hoc ille diues dixit, ideo quid fratres agerent uel quid paterentur illo tempore sciuit? ita illi fuit cura de uiuis, quamuis quid agerent omnino nesciret, quemadmodum est nobis cura de mortuis, quamuis quid agant utique nesciamus. nam si nihil de mortuis curaremus, non utique pro illis deo supplicaremus. denique Abraham nec Lazarum misit et Moysen ac prophetas hic eos habere respondit, quos audire deberent, ut ad illa supplicia non uenirent. ubi rursus occurrit, quomodo quid hic ageretur Abraham pater ipse nesciebat, ubi sciebat esse Moysen et prophetas, id est libros
Abbreviated transcription (Latin):
ut descrat᷑ & in maledicto sit. et conscidisti
uestimenta tua .&. fleuisti in conspectu
meo: et ego audiuidicit dñs sabaoth: iccir¬
conon sic. Ecce ego apponam ce ad patrestuos.
& apponeris inpace. Et nonuidebunt
oculi cui omnia mala quȩ ego induco
in locum hunc: & qui cõmorant᷑ in eo.
Territus iste de cõminationib. fleuerat.
et sua uestimenta consciderat: et fit oĩ¬
um maloꝵ futurorum de ꝓperatura
morte securus: quod ita requieturus
ẽẽt inpace: ut illa omnia non uideret.
Ibi gͦ sunt sp̃s defunctoꝵ: ubi non ui¬
dent quecunq agunt᷑ aut eueniunt. in
ista uita hominum. Quomͦ gͦ uident tu¬
mulos suos. aut corpora sua: utrũ ab ie¬
cta iaceant ansepulta: Quomͦ inter sunt
miseriȩ uiuoꝵ. cũ uł sua ipsa mala pati¬
antur si talia merita contraxerunt. uel
inpace requiescant sicut huic ipsi pro¬
missum ẽ. ubi mala ulla nec patiendo
nec compatiendo sustineant. liberati

Expanded text:
ut deseratur et in maledicto sit, et conscidisti ut deseratur et in maledicto sit, et conscidisti uestimenta tua, et fleuisti in conspectu meo, et ego audiui, dixit dominus sabaoth. non sic, ecce ego adponam te ad patres tuos, et adponeris cum pace; et non uidebunt oculi tui omnia mala, quae ego induco in locum hunc et qui commorantur in eo. territus iste dei comminationibus fleuerat et sua uestimenta consciderat; et fit omnium malorum futurorum de properatura morte securus, quod ita requieturus esset in pace, ut illa omnia non uideret. ibi ergo sunt spiritus defunctorum, ubi non uident quaecumque aguntur aut eueniunt in ista uita hominum. quomodo ergo uident tumulos suos aut corpora sua, utrum abiecta iaceant, an sepulta? quomodo intersunt miseriae uiuorum, cum uel sua ipsi mala patiantur, si talia merita contraxerunt, uel in pace requiescant, sicut huic Iosiae promissum est, ubi mala ulla nec patiendo nec conpatiendo sustineant, liberati
Abbreviated transcription (Latin):
et isrł non cognouit nos. Si tanti patͥ¬
archȩ quid erga popłm ex hisꝓcreatũ
ageret᷑ ignorauerunt. quib deo creden¬
tibus popłs ipse de illoꝵ stirpe ꝓmissus
est. quomodo mortui reb uiuorum atq
actib cognoscendis adiuuandisq mis¬
centur: Quomodo dicimꝰ eis ñ fuisse
consultum.qui obierunt antequã ue¬
nirent mala quȩ illoꝵ obitum consecu¬
ta sunt. si et post mortẽ sentiunt quȩcunq
in uitȩ humanȩ calamitate contingunt:
Anforte nos errando ista dicimus: et hos¬
quos putamus quietos. inquieta uita ui
uorum sollicitat᷑. Quid est gͦ quod piissi¬
mo regiiosiȩ ꝓmagno beneficio ꝓmisit ds̃
quod eẽt ante moriturus: ne uideret ma¬
la quȩ uentura illi populo et loco mina¬
batur: Quȩ dei uerba sunt hȩc. Hȩc dicit
dñs ds̃ isrł. Uerba mea que audisti et ue¬
ritus es a facie mea.cum audisti que locu¬
tus sum de loco isto et qui cõmorant᷑ in eo.

Expanded text:
et Israhel non cognouit nos. si tanti patret Israhel non cognouit nos. si tanti patriarchae, quid erga populum ex eis procreatum ageretur, ignorauerunt, quibus deo credentibus populus ipse de illorum stirpe promissus est, quomodo mortui uiuorum rebus atque actibus cognoscendis adiuuandisque miscentur? quomodo dicimus esse eis consultum, qui obierunt, antequam uenirent mala, quae illorum obitum consecuta sunt, si et post mortem sentiunt quaecumque in uitae humanae calamitate contingunt? an forte nos errando ista dicimus et hos putamus quietos, quos inquieta uiuorum uita sollicitat? quid est ergo, quod piissimo regi Iosiae pro magno beneficio promisit deus, quod esset ante moriturus, ne uideret mala, quae uentura illi loco et populo minabatur? quae dei uerba ista sunt. haec dicit dominus deus Israhel: uerba mea, quae audisti et ueritus es a facie mea, cum audisti, quae locutus sum de loco isto et qui commorantur in eo,
Abbreviated transcription (Latin):
et bonis. et malis. scđm inscrutabilẽ alti¬
tudinẽ iudiciorum suorum. siue instru¬
ant᷑ hinc mentes mortaliũ. siuc fallant᷑.
dicta. ab illo cuimiscđiam et iudiciũ can
tat non mnaniter ecclesia: Ut uolet. accipi¬
at quisq quod dico. Si rebus uiuentib
interessent anime mortuoꝵ. &e. ipse nos
quando eas uidemus alloquerent᷑ insom¬
nis: ut de aliistaceam. me ipsum piama¬
ter nulla nocte descreret:que terra mari¬
q secuta ẽ. ut mecum uiueret. Absit enim:
ut facta sit uita feliciore crudelis usq ad eo.
ut quando aliquid angitur cor meũ. nec
tristem filium consoletur. quem dilexit
unice: quẽ nunquam uoluit mestũ ui¬
dere. S ꝓfecto quod sacer psalmus ꝑsonat
uerum est. Qm̃ pater ms et mater mea de¬
reliquerunt me: dñs autẽ assumpsit
me.Si autẽ dereliquerunt nos patres
tuorum.qui nouerunt quid agamus qͥd¬
ue patiamur: Isaias ꝓpħa dicit. Tues
enĩ pater nr̃: quia abraham nesciuit nos

Expanded text:
et bonis et malis secundum inscrutabilem altiet bonis et malis secundum inscrutabilem altitudinem iudiciorum suorum? siue instruantur hinc mentes mortalium siue fallantur dicta ab illo, cui misericordiam et iudicium non inaniter cantat ecclesia. ut uolet accipiat quisque quod dicam. si rebus uiuentium interessent animae mortuorum et ipsae nos, quando eas uidemus, adloquerentur in somnis, ut de aliis taceam, me ipsum pia mater nulla nocte desereret, quae terra marique secuta est, ut mecum uiueret. absit enim, ut facta sit uita feliciore crudelis usque adeo ut, quando aliquid angit cor meum, nec tristem filium consoletur, quem dilexit unice, quem numquam uoluit maestum uidere. sed profecto quod sacer psalmus personat, uerum est: quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me, dominus autem adsumpsit me. si ergo dereliquerunt nos parentes tuorum, qui nouerint, quid agamus quidue patiamur? Esaias propheta dicit: tu es enim pater noster, quia Abraham nesciuit nos,
Abbreviated transcription (Latin):
quã conseruoꝵ indicare curauit. Baptira¬
tus est. Pactis dieb scĩs. remeauit adppria.
Biennio uł amplius transacto ego hec cuncta
conuiuio meo. cumquedam talla loquere¬
mur: deinde institi. ac feci ut hec michi pre¬
sens ipse narraret: attestantib ciuibus suis¬
honestis. et de mirabili egritudie ubi iacu¬
erit pene mortuus ꝑ dies plurimos. et de il¬
lo alio curma fabro ferrario quȩ cõmemora¬
ui suꝑius. et de hisomnib quȩ cũ michi di¬
ceret etiam nunc et alii ab illo se audisse re¬
colebant atq affirmabant. Quamobrem
sicut uidit baptismum suum. et me ipsũ
et ypponem. et basilicam. et bapsti̾teriũ.
non in reb ipsissed in quibusdam similitu¬
dinib rerum. et alios quosdam uiuos eis¬
dem nescientib : cur non gͦ ita et illos mor¬
tuos eisdem nescientib mortuis: Cur non
istas operationes angłicas credimus. ꝑ dis¬
pensationem ꝓuidentiȩ dei bene utentis

Expanded text:
quam nostrorum indicare curauit. baptizaquam nostrorum indicare curauit. baptizatus est, peractis diebus sanctis remeauit ad propria. biennio uel amplius transacto ego haec cuncta  amicum in conuiuio meo, cum quaedam talia loqueremur; deinde institi ac feci, ut haec mihi praesens ipse narraret adtestantibus honestis ciuibus suis et de mirabili eius aegritudine, ut iacuerit paene mortuus per dies plurimos, et de illo alio Curma fabro ferrario, quod commemoraui. superius, et de his omnibus, quae cum mihi diceret, iam et se tunc ab illo audisse recolebant atque firmabant. quamobrem sicut uidit baptismum suum et me ipsum et Hipponem et basilicam et baptisterium non in rebus ipsis, sed in quibusdam similitudinibus rerum, ita et alios quosdam uiuos eisdem nescientibus uiuis. Cur non ergo ita et illos mortuos eisdem nescientibus mortuis? Cur non istas operationes angelicas credimus per dispensationem prouidentiae dei bene utentis
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ille erat cum clericis prb̃r. et ypponẽ
ubi ame quasibaptiratus est: in quibus
locis ꝓfecto non erat. quando illic sibi eẽ
uidebatur. Nam quid ibi ageret᷑ eo tempo¬
re nesciebat. Quod ꝓculdubio sciret: si
uere ibi esset. Uisa sunt igitur ista quȩ
non p̾stantur in ipsis rebus ut sunt: sed
in quibusdam rerum imaginib ad umbn¬
tur. Deniq post multa que uidit: etiam
inparadysum se introductum esse narra¬
uit: Dictumq sibi ẽe cum inde dimitte¬
retur rediturus ad suos: uade baptizare.
siuis eẽ in illo locobeatoꝵ. Deinde ut ame
baptizaretur admonitus: iam factum eẽ
respondit. Cui rursus ille quicũ eo loq̃¬
batur. uade inquit uere baptizare: nã
illud inuisione uidisti. Post ista conula¬
luit: ꝑrexit ypponem: Pascha enĩ ĩã pro¬
pinquabat: dedit nomen inter alios cõ¬
petentes. pariter cum plurimis in cogni¬
tus nobis. Nec ille michi uisionem. nec eui¬

Expanded text:
ubi erat ille cum clericis presbyter, et Hipponem, ubi erat ille cum clericis presbyter, et Hipponem, ubi a me quasi baptizatus est: in quibus locis profecto non erat, quando illic sibi esse uidebatur. nam quid ibi ageretur eo tempore, nesciebat: quod procul dubio sciret, si uere ibi esset. uisa sunt igitur ista, quae non praesentantur in ipsis rebus, ut sunt, sed in quibusdam rerum imaginibus adumbrantur. denique post multa, quae uidit, etiam in paradisum se introductum esse narrauit dictumque sibi esse, cum inde dimitteretur rediturus ad suos: uade, baptizare, si uis esse in isto loco beatorum. deinde, ut a me baptizaretur, admonitus iam factum esse respondit. cui rursus ille, qui cum eo loquebatur, uade, inquit, uere baptizare; nam illud in uisione uidisti. post ista conualuit, perrexit Hipponem. pascha iam propinquabat. dedit nomen inter alios conpetentes, pariter cum plurimis incognitus nobis; nec illam mihi uisionem nec cui
Abbreviated transcription (Latin):
ditus. et pene amorte reuixerat. Tunc
intentis qui aderant. illum exhiberi
iussum esse quando ip̃se dimissus ẽ indica¬
bat: Seq illic unde redibat dixit audisse.
qđ non curma curialis.sed curma faber
ferrarius ad loca illa mortuoꝵ p̃ceptus fu¬
isset adduci. In illis gͦ uisis tanquã somni
is. inter eos defunctos quos uidebat ꝓme
ritorum diuersitate tractari: agnouit
etiam ñnullos quos nouerat uiuos. Ipsos
autem uere forsitan credidissem. si non in¬
ter illa quasi somnia sua uidisset etiam
quosdam qui nunc usq adhuc uiuunt:
uidelicet clericos aliquos regionis suȩ.
baptiraretur ame: quod et factum
esse dicebat. Uidebat itaq in illa uisione
prb̃m. clericos. me ipsum. nondũ scilicet
mortuos: in qua postea uidit et mortuos
Cur non etiam illos sicut nos uidisse credat᷑.
utrosq scilicet absentes atq nescientes: ac
ꝑhoc non ipsos sed similitudines eoꝵ sic̃
etiam locorum: Nam et fundum uidit

Expanded text:
ditus et paene a morte reuixerat. tunc ditus et paene a morte reuixerat. tunc intentis, qui aderant, illum exhiberi iussum esse, quando ipse dimissus est. indicauit seque illic unde redierat dixit audisse, quod non Curma curialis, sed Curma faber ferrarius ad loca illa mortuorum praeceptus fuisset adduci. in illis ergo uisis, tamquam somniis suis, inter eos defunctos, quos uidebat pro meritorum diuersitate tractari, agnouit etiam nonnullos, quos nouerat uiuos. ipsos autem uere forsitan credidissem, si non inter illa quasi somnia sua uidisset etiam quosdam, qui nunc usque adhuc uiuunt, clericos uidelicet aliquos regionis suae, baptizaretur a me, quod et factum esse dicebat. uiderat itaque in illa uisione presbyterum, clericos, me ipsum, nondum scilicet mortuos, in qua postea uidit et mortuos. cur non etiam illos sicut nos uidisse credatur, utrosque scilicet absentes atque nescientes, ac per hoc non ipsos, sed similitudines eorum, sicut etiam locorum? nam et fundum uidit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nec attendunt quihȩc audiunt. si¬
militer ab eis absentium quorundam
etiam imagines uisas eẽ uiuoꝵ uuoꝵ.
Homo quidam deturma.curma nomi¬
ne. municipiitulliensis quod ypponiꝓ
ximum ẽ. curialis. pauꝑ. uix illius loci
diumuir. aliciuᷤ et simpliciter rusticanus:
cum egrotaret. ablatis sensib pene mortu¬
us iacuit aliquot dieb. Tenuissimus in
narib flatus. qui manu ad mota utcũq
sentiebatur. et erat exiguumqđ in eo indi¬
cium: sepeliri ut ex animẽ non sinebat.
Nullos artus mouebat: nulla sumebat ali¬
menta. Nichil oculis. nichil ullo alio sen¬
su corporis. qualibet impacta molestia
sentiebat. Uidebat tamen multa uelut
in somnis: quȩ tandem aliquando post
dies plurimos quasi euigilans uisa nar¬
rauit. Ac pͥmum mox ut aꝑuit oculos:
eat aliquis inquit ad domũ curmȩ fa¬
bri ferrarii. et uideat quid ibi agatur.
Quo cum itum eẽt: inuentus ẽ mortuus
eo momento quoiste fuerat sensib red¬

Expanded text:
tur nec adtendunt qui haec audiunt situr nec adtendunt qui haec audiunt similiter ab eis absentium atque nescientium quorundam etiam imagines uisas esse uiuorum. homo quidam Curma nomine municipii Tulliensis, quod Hipponi proximum est, curialis pauper, uix illius loci duumuiralicius et simpliciter rusticanus, cum aegrotaret, ablatus a sensibus paene mortuus iacuit aliquot diebus: tenuissimus flatus in naribus, qui manu admota utcumque sentiebatur et erat exiguum uiuentis indicium, sepeliri ut exanimem non sinebat. nullos artus mouebat, nulla sumebat alimenta; nihil oculis, nihil ullo alio sensu corporis qualibet inpacta molestia sentiebat. uidebat tamen multa uelut in somnis, quae tandem aliquando post dies plurimos quasi euigilans uisa narrauit. ac primum mox ut aperuit oculos, eat aliquis, inquit, ad domum Curmae fabri ferrarii et uideat, quid ibi agatur. quo cum itum esset, inuentus est mortuus eo momento, quo iste fuerat sensibus red