comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuat tanti ꝓfunditatẽ mysterii:
quando qͥde unꝰ idẽq sine concep¬
tione natus ẽ ds̃. & sine creante
factus est homo. Duas in xp̃o
enĩ illii ex semetipso genuit deus
hic eũ uirgo deo oꝑante concepit:
bi sine mitio: hic sine exemplo.
bi natus ut conderet uitã. hic
factus ut colleret mortẽ: Ib patri
natus: hic hominib ꝓcreatus. Illa
natiuitate hominẽ fecit. hac gene¬
ratione homine liberauit. Utrãq
fes generatione eiꝰ ñ pos̃e narrari.
sententia hec una cõplectit᷑. Illa eni
e ante hominẽ: ista fupta hominẽ.
lla incogitabilis: nsta mirabilis.
C ũ autẽ duas. xp̃i docem᷑ natiuita¬
tes: ñ bis asserit᷑ dĩ filiꝰ natus: s
gemina in uno di filio confirmat᷑
esse substantia. Ibi qđ erat natus
E hie qđ ñ erat factus ẽ Ait dehis
beatissimꝰ euangłiita ioħis. In prin¬
cipio erat uerb̾ũ. et uerbũ era
aput dm̃. et deus erat uerbũ. Q

Expanded text:
tuat tanti profunditatem mysterii, tuat tanti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo enim illum ex semetipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi docemur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
di filiꝰ apud angło głosuꝰ ẽ in ercessis:
et bone uoluntatis hominibus.
pacẽ p̾stat in terris Propter qđ
dilectissimi competentibꝰ gaudii
tanta de salute lecenur: atq an¬
glicis nos uocib sociantes. hono¬
re debito mysteria sẽꝑ xp̃i uit
nos renati: Hodie saluator mun¬
di ꝑ matit̃ tẽpͥus nascendi accep̃.
qui de patre natiuitatis ñ habet
tempus. Hodie ꝑ hominẽ filiꝰ dĩ
ingressus ẽ mundũ.: cunnanu
ande hominẽ factus mundus.
edie habitator celi uenit ad t̾ras.
q terrarũ incolas euocaret ad celuĩ.
rrabilis inqͥt ds̃ in scĩs suis. Simn
feĩs suis mirabilis ds. qͣm ñ in
se ipso mirabilis: Si mirabilis
in iohe. quẽ nasci de patre senis¬
simo. et sterili de matre p̃cepit.
quanto magis in se ẽ mirabilis.
qui ut nr̃e conditionẽ carnis in¬
dueret. nouũ uirgini et conceptũ
dedit & partũ.Ait sẽs ab acuch
ꝓpheta. Dñe audiui auditionem
tuã et timui: confideraui oꝑa tua
& expaui: Quis ñ ex pauescat et me¬

Expanded text:
 et apud angelos gloriosus est in coelis, et bonae voluntatis hominibus pacem praestat in terris. Propter quod, dilectissimi, competentibus gaudiis tanta de salute laetemur, atque angelicis nos vocibus sociantes, honore debito mysteria semper Christi, nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coelirum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habacuc propheta : Domine, audivi auditionem tuam, et timui; consideravi opera tua, et expavi. Quis non expavescat et me
Abbreviated transcription (Latin):
nib audit᷑. Qui etiã in deserto cla¬
mat: quia derelicte ac destitute
iudee solatiũ redemptoris annun¬
tiat Quid autẽ clamet: insinuat
cũ subiungit. Dirigite uiã dñi:
cor dirigitur: cũ ueritatis sermo
humiliter audit᷑. Uia dñi ad cor
dirigit᷑: cũ ad preceptũ uita p̃pa¬
ratur Unde scriptũ ẽ: Si quis dilig

Expanded text:
nibus auditur; qui etiam in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat, cum subjungit: Dirigite viam Domini, cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vita praeparatur. Unde scriptum est: Si quis di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ menbrũ xp̃i: quia dũ infirmi¬
tatẽ suã studuit humilit̾ agnosce¬
re: illiꝰ celsitudinẽ meruit uera¬
cit̾ obtinere:
um ex lectione alia redẽptoris
nr̃i sententia admentẽ reduci¬
tur: ex huiꝰ nob̃ lectionis uerbis
questio ualde implexa generat᷑
lio quippe ĩloco inquisitꝰ a disci

Expanded text:
a dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, illius celsitudinem meruit veraciter obtinere. Sed cum ex lectione alia Redemptoris nostri sententia ad mentem reducitur, ex hujus lectionis verbis nobis quaestio valde implexa generatur. Alio quippe in loco inquis
Abbreviated transcription (Latin):
tamen sibi adhibuit ministeria
iumentorũ. nec ramorũ uirentia
cirta se ornamenta constituit: nec¬
ad terribilem suȩ duuinitatis lau¬
ingressus. ut amplius illorũ aduer¬
sum se excitaret inuidiam: quia
iam tempus passionis euis instabat.

Expanded text:
uam sibi adhibuit ministeria jumentorum; nec virentium circa se ornamenta constituit, nec terribili laude divinitatis suum est, ut amplius illorum adversum se excitaret invidiam, quia jam tempus passionis instabat.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic sic nimirũ exhibere ꝓximis
nr̃is odii discretionẽ debemus:
ut in eis &e diligamꝰ qđ sunt. &
habeamꝰ odio qđ in dei nob iti¬
nere obsistunt: Certe dũ paulꝰ
hierosolimã ꝑgeret. ꝓpħa agabus
ronã iliꝰ app̃hendit: suisq pe¬
dibꝰ alligauit dicens Uirũ cuiꝰ
hec zona ẽ: sic alligabunt in
hierłm̃ Sed is qͥ animã suã ꝑfe¬
c̾te oderat. qͥd dicebat: Ego ñ
solũ alligari. sed et. mori in hie¬
rusalẽ paratus sũ ꝓ nomine
dñi nr̃i iħu xp̃i: nec facio ani¬
mã meã p̃ciosiorẽ quã me: Ecce
quomͦ animã suã amando ode¬
rat: immo odiens amabat. ꝗͣ
cupiebat ꝓ ih̃u morti tradere.
ut hanc ad uitã de peccati mor¬
te suscitaret. Ab hac gͦ discreti¬
one odii nr̃itrahamsꝰ formam
ad odiũ ꝓximi Ametur qͥlib&
in hoc mundo aduersarius:
sed in uia dei contrariꝰ. ñ ame¬
tur etiã ꝓpinquus: Quisqͥs enĩ
iã ȩt̃na concupiscit: in ea quã

Expanded text:
Sic sic nimirum exhibere proximis Sic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. 3. Certe cum Paulus Jerosolymam pergeret, propheta Agabus zonam illius apprehendit, suisque pedibus alligavit, dicens: Virum cujus haec zona est sic alligabunt in Jerusalem . Sed is qui animam suam perfecte oderat quid dicebat? Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum pro nomine Domini Jesu Christi , nec facio animam meam pretiosiorem quam me . Ecce quomodo animam suam amando oderat, imo odiens amabat, quam cupiebat pro Jesu morti tradere, ut hanc ad vitam de peccati morte suscitaret. Ab hac ergo discretione odii nostri trahamus formam ad odium proximi. Ametur quilibet in hoc mundo etiam adversarius, sed in via Dei contrarius non ametur etiam propinquus. Quisquis enim jam aeterna concupiscit, in ea quam
Abbreviated transcription (Latin):
homo ñ separet: Et paulus ait:
Uiri diligite uxores ur̃as: sic̃ et xp̃s
eccłiam: Ecce discipulus urorẽ
diligendã pͣdicat: cũ magister
dicat: Qui uxorẽ ñ odit: ñ potest
meus. ẽẽ. discipłs: Nunqͥd aliud
uidex nuntiat: aliud pͣco clamat:
Aut simul & odisse possumꝰ. et di¬
ligere : Sed si iuim pͣcepti ꝑpen¬
dimus: utrunq agere ꝑ discre¬
tionẽ ualemus: ut eos qͥ nob̃
carnis cognatione coniuincti sẽ.
& quo ꝓximos nouimꝰ diliga¬
mus: & quo aduersarios in
fugiendo nesciamus: Quasi enĩ ꝑ
odiũ diligitur: qui carnalit̃ sapi¬
ens. dũ praua nobis ingerit non
audit᷑. Ut aut̃ dñs demonstrar&.
hoc erga ꝓximos odiũ ñ de inaf¬
fectione ꝓcedere sed de caritate:
addidit ꝓtimis dicens: Ad huc
autẽ & animã fuã: Odisse itaq
p̃cipimur ꝓximos: odisse et ani¬
mam nr̃am: Constat gͦ. qͥa aman¬
cũ eiꝰ uoluptatibꝰ reluc̾tamur.
Quȩ gͦ contempta ad melius du¬
citur: quasi ꝑ odiũ amatur:

Expanded text:
homo non separet . Et Paulus ait: Viri, diligite uxores vestras, sicut et Christus Ecclesiam . Ecce discipulus uxorem diligendam praedicat, cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus, et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos qui nobis carnis cognatione conjuncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de affectione procedere, sed de charitate, addit protinus dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipitur proximos, odisse et animam nostram: constat ergo, quia aman et voluptatibus reluctamur. ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͥ ad eterni solis habitationẽ
tendimus: dignũ ꝓfecto est
ut de dĩ itinere ꝓ carnalibꝰ af¬
fectibus ñ declinemus: Tota
enĩ uirtute pensandũ. ẽ: qđ uac¬
cȩ dĩ plaustro subpositȩ. ꝑguis
& gemunt: Dant ab uitunis
mugitus: & tam̃ de itinere ñ
deflectunt gressus: Sic nimi¬
rũ p̃dicatores dĩ. sic fideles qͥq
eẽ. intra sc̃am eccłĩam debent:
ut & cõpatiant᷑ ꝓximis ꝑ cari¬
tatẽ: & tam̃ de uia dĩ ñ exorbi¬
tent ꝑ compassionẽ.

Expanded text:
Si ergo ad aeterni solis habitationem Si ergo ad aeterni solis habitationem tendimus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt: dant ab intimis mugitus, et tamen ab itinere non deflectunt gressus. Sic nimirum praedicatores Dei, sic fideles quique esse intra sanctam Ecclesiam debent, ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem.
Abbreviated transcription (Latin):
si eos pͣm̃do teneamꝰ.
mandi sunt ꝓximi: impen¬
& extraneis. Nec tam ꝓ eadẽ
isrłicarũ rediret. plaustro suꝑ¬
inposita ẽ: & uacce plaustro
subiunc̾te st̃ quȩ fete fuisse
memorant᷑. quarũ filios clau¬
serunt domi: E scriptũ ẽ: Ibañ
aut̃ indirec̾teĩ uacce ꝑ uiã quę
ducit bethsamis. Uno itinere
gradiebant᷑ ꝑgentes & nugi¬
entes: & ñ declinabant. neq
ad dexterã neq ad simstram:
Quid gͥ uacce. nͥ fideles qͦsq in¬
ȩccłia designant: Qui dũ sacri
eloquii p̃cepta consiclerant:
quasi suꝑ impositã dñi arcã
portant: De quibꝰ hoc. ẽ etiam
notandũ qđ fuisse fetȩ meio¬
rantur: qͥa st̃ pleriq qͥ in uia
dĩ intrinsecus positi. foris clł¬
nalibꝰ affectibꝰ ligant᷑ sed ñ decli¬
nant a recto itinere: qͥ archã
dĩ portant in mente Ecce et¬
eiũ uaccȩ. bethsamis ꝑgunt.
Dethsamis qͥppe: dicitur domꝰ¬
solis: & ꝓpħa ait Uob̃ aut̃ qui
ametis dm̃: oriet᷑ sol iustie

Expanded text:
si eos premendo teneamus. Amandi ergo sunt proximi, impenet extraneis, nec tamen pro eadem Israelitarum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram . Quid ergo vaccae nEcclesia signant, qui, dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi super impositam Domini arcam portant? De quibus hoc etiam notandum quod fuisse fetae memorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsecus positi foris carnalibus affectibus ligantur. Sed non declinant a recto itinere, quia arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsamis pergunt. Bethsamis quippe domus sosolis; et Propheta ait: Vobis autem qui timetis Dominum orietur sol justitiae .
Abbreviated transcription (Latin):
Nigitur in hoc mundo: ipse
itãq ꝑdet Qui aut̃ odit. utiq
in hoc mundo: in uitã ętͣnã
ipse custodit eam: Magna et
mira sententia: quẽ ad modũ
sit hominis in animã suam
amor. ut ꝑ eat: odiũ. ne ꝑeat:
Simale amaueris. tunc odisti:
si bene oderis. tunc amasti: fe¬
lices qͥ oderint custodiendo:
ne ꝑdant amando: Sed uide
ne tibi sub repat ut te ipsũ ue¬
lis int̾imere: sic intelligendo.
qđ debes ocusse in hoc mundo
animã tuã: Hinc enĩ quidam
maligni atq ꝑuersi & in semet¬
ipsis crudeliores & sceleratiores
homicidȩ. flãmis se donant.
a quis p̃focant. p̃cipitio colli¬
cuit: immo etiã diabolo p̃cipi

Expanded text:
ligitur, in hoc mundo; ipse utique perdet: qui autem odit, utique in hoc mundo; in vitam aeternam ipse custodiet. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidocuit, imo etiam diabolo praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
nec facile quempiã posse iudicare
de interpretatione. nisi intellex¬
rit ante quȩ legerit: nosq pa¬
tere morsibus plurimorũ: ⁊ui
timulante inuidia quod conseqͥ
non ualent despiciunt. Sciens
ergo et prudens: in flãmã muto
manũ. Ꝙ nichilominus hoc a
fas tidiosis lectoribus precor: ut
quom greci post septua ginta
translatores. aquilã et symae:
et ti eddotionẽ legunt. uel ob
studium doctrine suę uel ut ia¬
uuaginta magis excollation:
eoꝵ intelligant: sic et isti. sał
unũ post priores habere dignen¬
tur interpretẽ. Legant pru
it postea despiciant: ne uiden¬
tur non ex iudicio. sed ex odii pre¬
sũptione ignorata dampnar:
Prophetauit autẽ ysaias in ihe¬
rusalem et in iudea: necdũ i ec
tribubus incaptiuitatẽ ductis.
ac de utroq regno. nunc cõmixtĩ
nunc separatim texit o raculum.
Et cũ interdum ad presentem res¬
piciat hystoriã: et post babilo¬
niam captiuitatẽ. reditũ popłi

Expanded text:
nec facile quempiam posse judicare nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit: nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare. Prophetavit autem Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi
Abbreviated transcription (Latin):
emo cum pro¬
phetas uersib
uiderit esse
descriptos. me¬
tro eos estimet
apud hebreos
ugari: et aliqͥo
umile habere de psalmis uel
operibus salomonis: s quod in
demostene et tullio solet fiert.
ut perxola scribantur & cõma¬
ta: qui utiq prosa. et non uersi¬
bus conscripserunt. Nor quoq
utilitati legentium prouidentes.
inter pretationẽ nouã. nouo icri¬
bendi gen̾e distinximꝰ. Ac primũ
de ysaia sciendum. quoa in
sermone suo disertus sit: quip¬
pe ut uir nobilis et urbane ele¬
gantiȩ: nec habens quicquam
ineloquio rusticitatis admixtũ
Unde accidit: ut pre ceteris
fiorẽ sermonis eius. trans latio
non potuerte conseruare. Bei¬
de etiam hoc adiciendum: quod
non tam propheta dicendus
ria. ad liquidum prosequutus
est: ut non eũ putes de suturo
uaticinari: s de preterius hysto¬
riam texere. Unde conicio nolu¬
isse tum temporis septuaginta
inter pretes. fidei suȩ sacramenta
ꝑspicue ethnicis prodere: ne sc̃m
laboris sit prophetas intelligere.

Expanded text:
emo cum Prophetas versibus viderit esse descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, interpretationem novam, novo scribendi genere distinximus. Ac primum de Isaia sciendum, quod in sermone suo disertus sit: quippe ut vir nobilis et urbanae eloquentiae, nec habens quidpiam in eloquio rusticitatis admistum. Unde accidit, ut prae caeteris, florem sermonis ejus translatio non potuerit conservare. Deinde etiam hoc adjiciendum, quod non tam propheta, quam evaria ad liquidum prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue ethnicis prodere, ne sanctum ro quanti laboris sit Prophetas intelligere,
Abbreviated transcription (Latin):
irit dñs ad noe: Ingredere tu. &
omĩs domus tua in arcã: te enim
uidi iustũ coram me. in generatio¬
ne hac: Ex omĩbꝰ ammantilꝰ mun¬
dis. tolle septena et septena: mascu¬
lum et feminã: De ammantibus
uͦ ñ mundis. duo & duo: masculũ
et feminã: Sed et de uolatilibꝰ septe

Expanded text:
inus ad eum: Ingredere tu, et omnis domus tua in arcam, te enim vidi justum coram me in generatione hac. Ex omnibus animantibus mundis tolle septena et septena, masculum et feminam; de animantibus vero non mundis duo et duo, masculum et feminam. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtate fedari: Qđ ut auderem.
origenis me studiũ ꝓuocauit:
qͥ editioni antique translatioñ
theodotionis miscuit. asterisco
et obelo. id ẽ stella et ueru. opꝰ
omne distinguens: dii aut illuct¬
scere facit. quȩ minus ante tu¬
erant. aut suꝑflua queq iugu¬
lat et confodit: inaxime que
euangelistarũ et apłor aueto¬
ritas ꝓmulgauit: in quibꝰ mul¬
ta de ueteri testamento legimꝰ.

Expanded text:
 ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelo ÷, id est, stella et veru opus omne distinguens: dum aut illucescere facit quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat, et confodit; maximeque quae evangelistarum et apostolorum auctoritas promulgavit: in quibus multa de veteri Testa
Abbreviated transcription (Latin):
in translatione uideor errare:
int̾roga hebreos: diuersarum
urbiĩm magistros consule:
đ illi habent de. xp̃o: tui codices
ñ habent: Aliud ẽ si contra se
postea ab apłis usur pata testimo¬
na ꝓbauerunt: et emendaciora
sunt exemplaria latina quam
greca: greca quã hebrea. Uerũ
hec contra inuidos. Hunc te p̾cor
desideri carissime: iit quia tan¬
tum opus me subire fecisti. et
a genesi exordiũ capere. orati¬
ombus niues: quo possim eodẽ
sp̃u quo scripti sunt libri. in
latinum eos transferre sermonẽ:¬

Expanded text:
e, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule. Quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab apostolis usurpata testimonia, probaverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermone
Abbreviated transcription (Latin):
uerse cognationes terrȩ: Egressꝰ
ẽ. itaq abram sic̃ p̃ceꝑat ei dñs:
& iuit cũ eo loth Septuaginta
quinq annoꝵ erat abram. cum
egrederetur de aran: Tulitq sarai
uxorẽ suam. et loth filiũ fratris
sui. unuersamq substantiã quã
possederant: & animas quas fece¬
rant in aran: & egressi sunt ut irent
in t̾ram chanaan: Cũq uenissent
in eam. ꝑtransiuit abram terrã
usq ad locũ sychen: et usq ad con¬
uallem illustrẽ: Cananeus autem:
tunc erat in terra:
pparuit dñs abram & dixit ei:
Semini tuo. dabo t̾ram hanc: uui
edificauit ibi altare dño. qͥ apparu¬

Expanded text:
errae. Egressus est itaque Abram, sicut praeceperat ei Dominus, et ivit cum eo Loth: septuaginta quinque annorum erat Abram, cum egrederetur de Aran. Tulitque Sarai uxorem suam, et Loth filium fratris sui, universamque substantiam quam possederant, et animas quas fecerant in Aran: et egressi sunt ut irent in terram Chanaan. Cumque venissent in eam, pertransivit Abram terram usque ad locum Sichem, usque ad convallem illustrem: Chananeus autem tunc erat in terra. Apparuitque Deus Abram, et dixit ei: Semini tuo dabo terram hanc. Qui aedificavit ibi altare Do
Abbreviated transcription (Latin):
quid agat: & considet si in dĩ in
nea laborat: Qui enĩ inhac uita ea
quȩ sua fc̃ querit: adbuc ad dñi
uineã ñ nenit: Illi nanq dõ laboraĩs
qͥ ñ sua s lucra dñica cogitant: qͥ
zelo caritatis. studio pietatis in¬
seruiunt. animabꝰ lucrandis in
uigilant: ꝑducere & alios secum
ad uitã festinant: Nam qͥ sibi ui¬
uit: qͥ carnis suȩ uoluptatibus
pascitur: recte otiosus redarquit᷑.
quia fructũ diuini oꝑis ñ sectat᷑.
Qui uͦ & usq ad etatẽ ultimã deo
uiuere neglexit: quasi usq ad un¬
decitnam ociosus stetit. Unde
recte usq ad undecimã torpentibꝰ.
dicitur. Quid hic statis tota die otio¬
in pueritia. & iuuentute noliuistis:
saltẽ in ultima etate resipisciro:
& ad uitȩ uias cũ iã laboraturi
multũ ñ estis. uel sero uenite: Et
tales eͦs paterfamilias uocat: & ple¬
runq ante remunerant᷑ qͥa prius
ad regnũ de corpore exeunt. quã
hii qͥ iã a pueritia uocati esse ui¬
debant᷑ An ñ ad undecimã uenit

Expanded text:
et si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otioin pueritia et juventute noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit
Abbreviated transcription (Latin):
gant. iste delectent: Utam̃ spinę
st̃. qͥa cogitationũ suarũ punctio¬
nibꝰ intem lacerant: & cũ usq ad
peccatũ ꝑtrahunt. q̃si inflicto uul¬
nere cruentant: Quas bene hoc in
loco. alio euangelista testante: neq̃ꝗ¬

Expanded text:
nant, istae delectent. Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista testante , nequa
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nudus essem: & abscondi me:
Cui dix̃. Uus enĩ indicauit tͥ qđ nudꝰ
esses: nͥ qđ ex ligno de quo tibi p̃ceꝑ¬
am ne comederes. comedisti: Pr̃t
adam: Mulier quã mͥ dedisti sociã. de¬
dit mͥ de ligno: & comedi Q dixit
dñs ds̃ ad mulierẽ. Quare hoc fecisti:
ue respondit Serpens decepit me:

Expanded text:
quod nudus essem, et abscondi me. Cui dixit: Quis enim indicavit tibi, quod nudus esses, nisi quod ex ligno, de quo tibi praeceperam ne comederes, comedisti? Dixit Adam: Mulier, quam dedisti sociam mihi, dedit mihi de ligno, et comedi. Dixitque Dominus Deus ad mulierem: quare hoc fecisti? Quae respondit
Abbreviated transcription (Latin):
ra dño. abel quoq obtulit de pͥmo¬
genȩtis gregis sui. & de adipibꝰ eoꝵ:
Et resper dñis ad abel. & ad munera
eius. ad cam aut̃ & ad munera
illiꝰ ñ respex̃. Iratusq est cam uehe¬
menter: & concidit uultus eius:
Dix̃q dñs ad eũ: Quare iratus es. &
cur concidit facies tua: Nonne
si bene egeris recipies: Sin autẽ

Expanded text:
de primogenitis gregis sui et de adipibus eorum et respexit Dominus ad Abel et ad munera eius ad Cain vero et ad munera illius non respexit iratusque est Cain vehementer et concidit vultus eius dixitque Dominus ad eum quare maestus es et cur concidit facies tua nonne si bene egeris recipies sin
Abbreviated transcription (Latin):
biteros appellant: ut plus q̃ senes
eẽ insinuent. quos ꝓuectiores uo¬
cant: suia gͦ ad uitã bonã alius
in pueritia. alius in adolescentia.
alius in iuuentute. aliꝰ in senectu¬
te. aliꝰ in decrepita ȩtate ꝑducit᷑.
quasi diu̾sis horis oꝑarii ad uieã

Expanded text:
σβυτέρονς appellant, ut plus quam senes σβυτέρονς appellant, ut plus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii a
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus quippe ad eos patriarcha.
nullus ꝓpħa uenerat: Ꝙ quid est
dicere. ad laborẽ nos nemo con¬
uit: Quid gͦ nos abono oꝑe cessan¬
tes. in excusatione nr̃a dicturi sumꝰ.
qͥ pene a matris utero ad fidẽ ueni¬
mus. qͥ uerba uite ab ipsis cunabuł
audiuimꝰ. qui ab uberibꝰ sc̃e eccłȩ
potũ suꝑnȩ p̃dicationis sũpsumtis
eũ lacte carnis:
ossumus & eacde diuersitates hora¬
rum: etiam ad unũquẽq hominẽ
ꝑ etatũ mom̾ta distinguere: Ma¬
ne quippe: intellectus nr̃i pueritia
ẽ: Hora aut̃ tercia adolescentia in¬
telligi potest: quia quasi iã sol in
altũ ꝓficit: dum calor etatis crescit:
exta uͦ iuuentus ẽ: qͥa uelut in cen¬
tro sol figitur: dũ in ea plenitudo
roboris solidat᷑. Nona aut̃ senectꝰ
intelligitur. in qua uelut sol ab
alto axe descendit: quia ea etas a
calore iuuentutis deficit. Undeci¬
ma uͦ hora ẽ: ea etas. quȩ decrepi¬
ta uel uet̾ana dicit᷑. Unde & greci

Expanded text:
Nullus quippe ad eos patriarcha, Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo convit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae potum supernae praedicationis sumpsimus cum lacte carnis? vero et easdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ dñi. Undecima uͦ. ab aduen¬
tu dñi usq ad fine̾ inuudi: in qua
p̃dicatores scĩ apłi missi sunt: qui
adexcolendã uineã suã nullo tp̃r
destitit oꝑarios mittere: quiꝰ et
pͥus ꝑ patres. & postmodũ ꝑ legis
doctores. & ꝓpħas. ad extremum
uͦ ꝑ apłos dũ plebis suȩ mores ex¬
coluit: quasi ꝑ oꝑarios in uineę
cultura laborauit: quãuis in qͦli¬
bet modulo. uel mensura. qͥsquis
cũ fide recta bonȩ actionis extitit.
huiꝰ uineę oꝑarius fuit: Oꝑator
antiquus ille & hebreiis popłs de¬
signatur: qͥ in electis sus. ab ipso
mundi exordio. dũ reta fide dĩn
studuit colere: quasi ñ destitit in
umee cultura laborare: Ad unde¬
cimã uͦ genteles uocantur: quibꝰ
et dicitur. Quid hic statis tota die
ociosi: Quia enĩ transacto tam lon¬
go mundi tẽpore ꝓ uita sua labo¬
rare neglexerant: quasi tota die
ociosi stabant: Pensate fr̃s: quid
inquisiti respondeant: Dicunt
enĩ quia nemo nos conduxit

Expanded text:
entum Domini, undecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis do 1511 dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dñs pharaonẽ plagis mari¬
mis. & domum eius: ꝓpter saras
urorem abram: Uocauitq pharao
abram: & dixit ei Quidnam ẽ qđ
fecisti mͥ: Quare ñ indicasti mͥ. qđ
uror tua. ẽẽt. Quã ob causam dixisti
ẽẽ. sororẽ tuã ut tollerem eam mͥ.¬

Expanded text:
s Pharaonem plagis maximis et domum ejus propter Sarai uxorem Abram; vocavitque Pharao Abram, et dixit ei: Quidnam est quod fecisti mihi? quare non indicasti quod uxor tua esset? quam ob causam dixisti esse sororem tuam, ut tollerem eam mih
Abbreviated transcription (Latin):
sit: Hic itaq paterfamilias ad exco¬
lendã uineã suã. mane. hora t̾cia
sexta. nona. & undecima. oꝑari¬
os conducit: quia a mundi huiꝰ
untio usq in finẽ. aderudiendã
plebẽ fideliũ p̾dicatores congrega¬
ie ñ destitit Mane etenĩ minidi
fuit: ab adam usq ad noe. Nora
uͦ t̃cia: a noe usq ad abraham
exta qͦq: ab abraham usq ad mo

Expanded text:
 paterfamilias, ad excolendum vineam suam, mane hora tertia, sexta, nona et undecima, operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem, ad erudiendam plebem fidelium, praedicatores congregare non desistit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
obsecrantis. ut transiatũ in lati¬
nam linguã de hebreo sermone
pentatheucũ. nr̃oꝵ auribꝰ trade¬
iem: Riculosum opus certe ob
me asserunt in septuaginta in¬
terp̃tũ suggillationẽ. nõua ꝓ ue¬
teribus cudere. ita ingeniũ qͥsi
umũ ꝓbantes: cũ egoᷤ sepissime
testatus sum me ꝓ uili portione
in tabernaculo dĩ offerre que¬

Expanded text:
ecrantis , ut translatum in Latinam linguam de Hebraeo sermone Pentateuchum, nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, etme asserunt in Septuaginta Interpretum suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo D
Abbreviated transcription (Latin):
saporẽ liquat᷑. Sic oliua contunsio¬
nibꝰ exp̾ssa. amurcã suã deserit: et
in olei liquore pinguescit: Sic ꝑ
triturã areȩ a paleis grana sepa¬
rantur: & ad horreum purgata
ꝑueniunt. Quisqͥs gͦ appetit plene
uitia uincereᷤ. studeat humiliter
purgationis suȩ flagella tolerare :
ut tanto post ad iudicẽ mundior
ueniat: quanto nunc eiꝰ rubigi¬
nẽ. ignis tribulationis purgatꝰ

Expanded text:
saporem liquatur. Sic oliva contusiosaporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanto post ad judicem mundior veniat, quanto nunc ejus rubiginem ignis tribulationis purgat.
Abbreviated transcription (Latin):
entiã resoluunt Re enĩ contraria:
possess. ores suos & afflictos. et
lubricos faciunt: S quia uolup¬
tas conuenire ñ potest cũ afflic¬
tione: alio quidẽ tempore ꝑ cus¬
todiȩ suȩ sollicitudinẽ affligunt:
atq alio ꝑ habundantiã ad uo¬
luptates emolliunt: Terra autem
bona fructũ ꝑ patientiã reddit.
qͥa scilicet nulla st̃ bona quȩ agimꝰ. S
toleramus: Quanto enĩ quisq altiꝰ
ꝓfecerit. tanto in hoc mundo in¬
uenit qđ duriꝰ portet: qͥa cũ apre¬
senti scło m̃tis nr̃x dilectio deficit:
eusdem scłi aduersitas creseit:
Ninc est enĩ qdđ plerosq cernimus
& bona agere: & tam̃ sub graui
tribulationũ fasce desudare: Ter¬
rena iã desideria fugiunt: & tam̃
flagellis durioribꝰ fatigant᷑: Sed
uy ta uocẽ dm̃ fructũ ꝑ patienti¬
n reddunt: qͥa cũ humiliter
flagella suscipiunt: post flagella.
ad requiẽ sublimiter suscipiunt᷑:
Sic uua calcibꝰ tunditur: & in uini

Expanded text:
entiam resolvunt. Re enim contraria entiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire non potest cum afflictione, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. 4. Terra autem bona fructum per patientiam reddit, quia videlicet nulla sunt bona quae agimus, si toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet; quia dum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus fatigantur. Sed juxta vocem Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Sic uva calcibus tunditur, et in vini
Abbreviated transcription (Latin):
in falces. Non leuabit gens contra
gentem gladiũ: nec exercebuntur
ultra ad preliũ. Domus iacob:
uenite et ambulemus in lumine
dñi. Proiecisti enĩ populũ tuum
do. iũ iacob: quia repleti sunt ut
olim: et augures habuerunt ut
philistiim: et pueris alienis ad¬
heserunt. Repleta est terra ar¬
gento et auro: et non est finis thes¬
auroꝵ eius. Et repleta est terra eiꝰ
equis: et innumerabiles quadri¬
gȩ eius. Et repleta est terca eius.
ỹdolis: opus manuũ suarũ adora¬
uerunt. quod fecerunt dugiti eoꝵ:

Expanded text:
ntra gentem gladium nec exercebuntur ultra ad proelium domus Iacob venite et ambulemus in lumine Domini proiecisti enim populum tuum domum Iacob quia repleti sunt ut olim et augures habuerunt ut Philisthim et pueris alienis adheserunt repleta est terra argento et auro et non est finis thesaurorum eius et repleta est terra eius equis et innumerabiles quadrigae eius et repleta est terra eius idolis opus manuum suarum adoraverunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ est ut scoriam: uinum
tuũ mixtũ est aqua. Principes tui
Pupillo non iudicant: et causa uiduȩ
non ingreditur ad eos. Propter hoc
uindicabor de in imicis meis. Et¬
conuertam manũ meam ad te : et
excoquã ad purũ scoriam tuã: et
auferã omne stangnũ tuũ: et re¬
stituam iudices tuos ut fuerunt
prius: et consiliarios tuos sicut
antiquitus. Post hȩc uocaberis
ciuitas iusti: urbs fidelis. Syon
iniudicio redimetur. et rediicent eã
iniusticia: et conteret scelestos et
peccatores simul: et qui derelique¬
runt dñm consumentur. Confun.¬
dentut enim ab ydolis quibus
sacrificauerunt: et erubescetis su¬
foliis: et uelut ortus absq aqua.
Et erit fortitudo ur̃a ut fauilla
stupe: et opus ur̃m quasi scintul¬
la. Et succendetur utrũq simul:
et non erit qui extinguat.

Expanded text:
versum est in scoriam, vinum tuum mixtum est aqua, principes tui iones, pupillo non iudinon ingreditur ad illos. Propter hoc,uindicabor de inimicis meis. Convertam manum meam ad te, et excoquam ad purum scoriam tuam, et auferam omne stagnum tuum, et restituam judices tuos, ut fuerunt prius; et consiliarios tuos, sicut antiquitus: Post haec vocaberis civitas justi, urbs fidelis. Sion in judicio redimetur. et reducent eam in justitia: et conteret scelestos, et peccatores simul, et qui dereliquerunt Dominum, consumentur, Confundentur enim ab idolis, quibus sacrificaverunt. et erubescetis sufoliis, et velut hortus absque aqua. Et erit fortitudo vestra, ut favilla stuppae, et opus vestrum quasi scintilla, et succendetur utrumque simul, et non erit qui exstinguat.
Abbreviated transcription (Latin):
principes sodomoꝵs: ꝑcipite
aur ibus legem dei nr̃i populus go¬
morre. Quo michi multitudinẽ
uictimarũ ur̃arũ dicit dñs:
Plenus sũ. Holocausta arietum et
idipem pinguiũ: et sanguinem

Expanded text:
principes Sodomorum, percipite auribus legem dei vestri, populus Gomorre. Quo michi multitudinem victimarum vestrarum? dicit dominus: Plenus sum. Holocausta arietum et adipem pinguium et
Abbreviated transcription (Latin):
lana alba erunt. Si uoluerttis
et audicritis: bona terrȩ come
adiracundiam ꝓuocauerrtis.
gladius deuorabre uos: quia
os dñi locutũ est.

Expanded text:
lendent. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedad iracundiam provocaveritis, gladius devorabit vos. Quia os Domini locutum est.
Abbreviated transcription (Latin):
spectum meũ: quis quesiuit hec
de manibus ur̃is. ut ambulare¬
tis in atrus meis. Ne afferatis
ultra sacrificiũ frustra: incensum
abominatio est mͥ. Heomeniam
et sabbatũ. et festiuitates alias:
non feram. Iniqui sunt cȩcus ur̃i
Ralendas ur̃as. et sollempnitates
ur̃as odiuit anima mea : facta
sunt mͥ molesta. Laboraui susti¬
nens. Et cũ extenderitis manꝰ ur̃as:

Expanded text:
sivit haec de manibus vestris ut ambularetis in atriis meis ne adferatis ultra sacrificium frustra incensum abominatio est mihi neomeniam et sabbatum et festivitates alias non feram iniqui sunt coetus vestri kalendas vestras et sollemnitates vestras odivit anima mea facta sunt mihi molesta laboravi sustinens et cum extenderitis
Abbreviated transcription (Latin):
s scio quia omĩa potes: ideoꝙ ñ
potentiã peto. ñ fortitudinem
quera. has enĩ scio ͤ indeficientes.
sed tantũ uoluntatẽ dep̃cor: et
sequens uirtus statim hanc gr̃a
ad implebit Dñe. si uis: potes
me mundare. Michi ad benefi
di doctrinã. Dñe. si uis po¬
tes me mundare. Tu prius naa¬
man ait principẽ siriȩ ꝑ heliseũ
in iordanẽ tinguens. lepra mun¬
dasti: tu et mͦ si uis. potes me mũ¬
dare: Cuni respondit iħc. et ait.
Confiteris qͥa eꝗoᷤ sũ: ꝓfiteris qͥasi
ego uolo fit: ideo uolo. Alundare:
U oluntatẽ p̾caris: potestatẽ confi¬
teris: uolo. Mundare: Magnifiar
credis: magnifice et mundaris:
Plenissime confiteris: plenissime
lȩtificaberis. Uolo. Mundari
Non dubitasti credere: ñ tardo sa¬
nare: Non distulisti confesione
ñ differã te muncdare. Uolo: Mun

Expanded text:
sed scio quia omnia potes, ideoque non sed scio quia omnia potes, ideoque non potentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam deprecor, et sequens virtus statim hanc gratiam adimplebit: Domine, si vis, potes me mundare. Mihi ad beneficdi doctr.. Domine, si vis, potes me mundare. Tu prius Naaman principem Syriae per Eliseum in Jordane tingens lepra mundasti ; tu et modo, si vis, potes me mundare. Cui respondens Dominus, ait: Confiteris quia ego possum, profiteris quia si ego volo, fit: ideo volo, mundare; voluntatem precaris, potentiam confiteris. Volo, mundare. Magnifice credis, magnifice et mundaris. Plenissime confiteris, plenissime et laetificaris. Volo, mundare. Non dubitasti credere, non tardo sanare. Non distulisti confessionem, non differam te mundare. Volo, mun
Abbreviated transcription (Latin):
eũ: Pro hoc ipso. dm̃ et dñm eũ
in uocans: ad orabat eũ: Sic et illi
beati magi pͥus ꝓcidentes adora¬
uerunt eũ : et ita demũ ei mune¬
ra obtulerunt: Eods̃ mͦ et nune
iste cadens adorabat. et sic supli¬
cem obtulit postulationẽ: dñe di¬
cens. tu qͥ digne adoraris. qͥ me¬
rito coleris. te ego ut dm̃ adoro:
ideoq dñn dico. oꝑa pͥus conte¬
stans. et sic uerba loquens: ꝑ te
enĩ omĩa facta st̃ Tu gͦ dñe. si uis
potes me mundare. Uoluntas
tua. opus. ẽ. ideo siuis potes me
mundare. Uoluisti ut hec ĩmun¬
dissima lepra suꝑ me ueniret. siue
ꝓpt̾ peccata mea ut correptus peni¬
tuissem. siue ꝓpt̃ tuã prudentiam.
ut mirabiliter me mundans mag¬
nificeris: Omĩa dispensant᷑ et ꝓu¬
denter facis: et salutẽ largã t̾buis.
peccatis portaui: dimittens culpas
mundare Non dubito. ñ fallor
ñ dico sic̃ ille qͥ fili salutẽ depca¬
batur. siquid potes adiuua nos.

Expanded text:
autem eum. Pro hoc ipso Deum et Dominum eum autem eum. Pro hoc ipso Deum et Dominum eum invocans, adorabat eum. Sic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. peccata portavi, dimittens culpas mundare. Non dubito, non fallor, non dico sicut ille qui filii salutem deprecabatur, Si quid potes, adjuva nos;
Abbreviated transcription (Latin):
te se ad infirmitatẽ et in poten¬
tiam ceterorũ. misertus in ꝑfe¬
ctioni eoꝵ. uel infirmitati. secu¬
tȩ sunt eũ turbe multe: aliquan¬
ti ꝓpter caritatẽ: aliquanti ꝓpt̃
doctrinã: aliquanti ꝓpt̃ adimi¬
rationẽ et curationem: E ecce
homo lepsus: unus ex illis qui
curationẽ querebant: qui leua¬
men desidelãbant: E ecce homo
ueniens: adorabat eũ dicens.
Dĩe si uis potes me mundare:
Deorsi currene togas o homo :
et in monte nichil dicis : Qua¬
re sie: Quia empus et tempora
om̃i rei sub ccĩo: tempꝰ doctrine.
et tempꝰ curationis In monte
docuit: illuminauit : monuit:
animas curauit: corda sanauit.
Pꝑterea qͦ. ego illa maiora temptare
nolui: illa sũma tardare passus sũ.
deorsũ eo de monte adeurandum
deseendente. sicuti de celo. sicuti de
cȩlestibus montibus ad saluandos
carnales descendente: uenit ad eũ
homo lepsus adorans eũ Antequã
peteret. ad orare cepit: anteꝗͣ roga¬
ret culturã ostendit. Adorauit

Expanded text:
te se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebant, qui levamen desiderabant. Et ecce leprosus veniens, adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. pterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. eorsum eo de monte ad curandum descendente, sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus, adorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam rogaret, culturam ostendit. Adoravit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximmi uel fr̃s: ideo ait et dñs
ad eos. Uos estis sal terre: et uos
estis lux mundi Nunc uͦ descen¬
dente eo de monte: turbe secri¬
te sunt eũ. quȩ in montẽ ascen¬
dere ñ potuerunt. ut pigri
popłi : ut negligentes: ut
inꝑfecti: Ita et filii isrł pͥmitꝰ
runt: ad obuiandũ dño ꝑge¬
re nͣ potuerunt. ꝓpt̾ suam in¬
religiositatẽ et impietatem:
s solus moyses ascendit. et paucr
cum eo semoꝵ isrł. Ita et cum dño¬
soli discipłi in montẽ ascenderur:
et tardiores deorsum stecerunt:
ic et mͦ uigilantes et alaeres et
fideles anunȩ. dm̃ timentes et
desiderantes. dñm semꝑ sequentes:
post dñm in illũ cęlestẽ montẽ

Expanded text:
amici vel fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pigri populi, ut negligentes, ut imperfecti. Ita et filii Israel primirunt, ad obviandum Deo pergere non potuerunt propter suam irreligiositatem et impietatem, sed solus Moyses ascendit, et pauci cum eo seniorum Israel: ita et cum Domino discipuli soli in montem ascenderunt, et tardiores deorsum steterunt. Sic et modo vigilantes et alacres et fideles animae, Deum timentes et desiderantes, Dominum semper sequentes, post Dominum in illum coelestem mo
Abbreviated transcription (Latin):
gie coꝵ. et magnificabatur ab
irtutẽ sp̃e. signa miracłoꝵ
dicit: sic̃ et alibi iudei ad miran¬
tes. unde inquiunt huic sapien¬
tia hec et uirtus: sapientiam
uidelicet ad doctrinã. uirtutẽ
uͦ ad oꝑa referentes: Quȩ utraq
pariter et in hoc loco iungunt᷑
dii iħe et in uirtute sp̃c ingress
ẽẽ. et insynagogis eoꝵ dociusse
ꝑhibetur. Uñde̾ merito et maqg¬
nificatus a presentibꝰ. et ꝑ absenꝰ¬
tes quosq fama uulgatus asse¬
ueratur: qđ ñ utiq nisi p̃ceden¬
tibus factor dictoꝵ ue fieri pos¬
set indiciis: S hoꝵ tempus et
ordinẽ: in ioħis ut dictũ est
euangelio. quisq quesierit iue¬
met: Cuiꝰ cetera p̃ter mittens:
unũ solumͦ testimoniũ ponã:
Cum uenisset inquit in galileĩ.
exceꝑunt eũ galilei. cũ uidis¬
sent omĩa quȩ fecit in iheroso¬
limis in die festo Notandum
sane qđ pͥmo tħm uirtutem
sp̃c demonstrasse. et post doc¬
trinȩ gram m̾inistrasse: pͥmo
de uirtutib famã egressam &

Expanded text:
gis eorum, et magnificabatur ab irtutem spiritus, signa miraculorum dicit. Sicut et alibi Judaei admirantes. Unde inquiunt huic sapientia haec et virtus ? Sapientiam, videlicet, ad doctrinam, virtutem vero ad opera referentes. Quae utraque pariter et in hoc loco junguntur, dum Jesus et in virtute spiritus ingressus esse, et in synagogis eorum docuisse perhibetur. Unde merito et magnificatus a praesentibus, et per absentes quosque fama vulgatus asseveratur. Quod non utique nisi praesentibus factorum dictorumve fieri posset indiciis. Sed horum tempus et ordinem in Joannis ut dictum est Evangelio, quisquis quaesierit inveniet. Cujus ut caetera praetermittens, unum solummodo testimonium ponam. Cum venisset, inquit, in Galilaeam, exceperunt eum Galilaei, cum vidissent omnia quae fecit in Jerosolymis in die festo . Notandum sane, quod primo Jesum virtutem spiritus demonstrasse, et post doctrinae gratiam ministrasse, primo de virtutibus famam egressam, et
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. usq ad amiię exitũ: Similit̃
et contra delicias et diuitias. et
honores terrenos. animi forti¬
tudo tenenda ẽ: ut ne sextolla¬
ris o homo. neq in suꝑbiã eriga¬
ris: ñ despicias inimicos. neq
humiles sꝑnas: neq obliuisca¬
ris dñm. neq derelinquas crea¬
torem. nec existas ingratus: Si
qͦ in necessitate et in ꝑie o ulis
fortitudo necessaria ẽ. ut uiri¬
liter cũ fide toleres uinuersa.
multomagis contra delicias ut
dictũ ẽ. et luxurias fortitudo
necessaria ẽ: ne in muscipulã
incidas diaboli: x¬

Expanded text:
onem usque ad animae exitum. Similiter onem usque ad animae exitum. Similiter et contra delicias, et divitias, et honores terrenos, animi fortitudo tenenda est, ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris, non despicias inimicos, neque humiles spernas neque obliviscaris Dominum, neque derelinquas Creatorem, nec existas ingratus. Si ergo in necessitate et in periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa, multo magis contra delicias, ut dictum est, et luxurias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli.