comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cultationis suȩ tegmine humanis oculis inchoata nirãbona denudare.
In pͥmogenito ergo bdiuis operari ꝓhibem:. atq apͥmogenitis ouiũ deton¬
dendis c̃pescimꝰ ꝗ a&si quid bonũ robustũ incipimꝰ exercere : hoc in
aꝑtũ citius ñdebemꝰ ꝓferre. Etcũ uita nrã simplex ꝗdatq in nocuũ
inchoat. dignũ ẽ ut secreti sui uelamina ñ relinquat. nenudũ
ergo diuina sacrificia boũ pͥmiogenita ouiũq ꝓficiant. ut ipuc¬
quid forte in nocuũq incipimꝰ. hoc ad honorẽ intimiuidicis in
ara cordis immolemꝰ. Qđ ab illo ꝓ culdubio tantolibentius acci¬
pit. quanto & ab hominib occultatũ nulla laudis appetitione ma
culat. Sepe aut̃ nou& c̃uersationis primordia adhuc excarnali
sunt uita cõmixta. Etidcirco innotescere citius ñdebent. necũ
laudant᷑ bona quȩ placent. deceptus laudesua anini dephendere

Expanded text:
cultationis suae tegmine humanis cultationis suae tegmine humanis In primogenito ergo bovis operari prohibemur, atque a primogenitis ovium detondendis compescimur, quia et si quid robustum incipimus, exercere hoc in aperto citius non debemus. Et cum vita nostra simplex quid atque innocuum inchoat, dignum est ut secreti sui velamina non relinquat, ne nudum ergo divina sacrificia boum primogenita oviumque proficiant, ut quidquid forte innocuumque incipimus, hoc ad honorem intimi judicis in ara cordis immolemus. Quod ab illo procul dubio tanto libentius accipitur, quanto et ab hominibus occultatum nulla laudis appetculatur. Saepe enim novae conversationis primordia adhuc ex carnali sunt vita commista, et idcirco innotescere citius non debent, ne cum laudantur bona quae placent, deceptus laude sua animus, deprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
dequa dt̃ apłs. Siqua igit̃ inx põ noua creatura. Exqua ille pͥmi¬
tiuus est ꝗa primitiuus ita resurrexit utiam ñ moriat᷑ nec mors
eiultra dominet᷑. Qđ nouȩ creaturae quae inillo ẽ. futurũ
in fine ꝓmittit: Sed ista distuictio ñ temere ad firmanda. sed
inscripturis diligentius ꝑscrutanda ẽ. Mouet enĩ quẽ a dmo¬
dĩ dici potuit in ꝓuerbuis: primo genite tibidico fili. idẽex
ciuis ꝑsonadictũ incellegat. Sienĩ di patris ꝑsona. adxpm̃ dicit᷑¬
primogenitũ quẽ uigenitũ: ꝗao iã nos filiidi sumꝰ. unigenitũ uero
qm̃ solus ille desubstantia & patri equalis atir coet᷑nus ẽ. Mirũe
aut̃ utrũ int̾̃parere & gignere euidentissimis docum̃tis saera scrip¬
tiũ moyses humanis occupationib exerceri ꝓhibuit: In pͥmo genito
quippeliouis arare est. bonȩ c̃uersationis primordia in exercitio pu¬
plicȩ actionis ostendere. Ouium quoq pͥmogenita tondere est: ab oc¬

Expanded text:
us: si qua igitur in Christo noua creatura: ex qua ille primitiuus est, quia primitus ita resurrexit, ut iam non moriatur nec ei mors ultra dominetur, quod nouae creaturae, quae in illo est, futurum in fine promittitur. sed ista distinctio non temere adfirmanda sed in scripturis diligentius perscrutanda est. mouet enim quemadmodum dici potuit in Prouerbiis: primogenite, tibi dico, fili; id est ex cuius persona dictum intellegatur. si enim ex dei patris persona ad Christprimogenitum, quia etiam nos filii dei sumus, unigenitum uero, quoniam solus ille de substantia patris et patri aequalis atque coaeternus est. mirum est autem utrum inter parere et gignere euidentissimis documentis sacra scriptium Moyses humanis occupationibus exercere prohibuit. In primogenito ergo bovis arare, est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere, est ab oc
Abbreviated transcription (Latin):
uustur & cotidie nob agnꝰ occidit᷑ &e pascha cotidie caelebrat. si fer¬
m̃tũ maliti& & neꝗtiae ñ habemꝰ : sunnouati nihil ueteris corrup¬
tionis malitia delectem̃: Nam ꝗdẽ aluid ferm̃tũ. nisi corruptio
naturȩ : Qđ & ipsũ prius anaturali dulcedine recedens. adul¬
terino uigore corruptur̃ẽ Etñ remanebit decarnib eĩ. qđ im¬
tinus prius quãdies resurrectionis appareat in hac p̃sentis
penetrent᷑. Sed ꝗa ualdeẽ. dissicile utomne agni eloꝗũ possit
intellegi. & omniꝰ eĩ mysteria penetrari: recte in exodo dr̃ sed
siquid remanserit igni c̃buretis. Qdexa gnoreman& ignicon¬
burimꝰ : quando hoc qđ demysterio incarnationis eĩ intellegere¬

Expanded text:
otidie celebratur, si fermentum malitiae et nequitiae non habemus, si innovati nihil ex corruptionis veteris malitia delectemur. Nam quid est aliud fermentum nisi corruptio naturae, quod et ipsum prius a naturali dulcedine recedens, adulterino rancore corruptum est? « Et non remanebit de carnibus ejus, quod imtenus prius quam dies resurrectionis appareat, in hac praesentis penetremus. Sed quia valde est difficile, ut omne agni eloquium possit intelligi, et omne ejus mysterium penetrari, recte in Exodo legitur: « Sed si quid remanserit, igni comburetis . » Quod ex agno remanet, igni comburemus, quando hoc de mysterio, quod incarnationis e
Abbreviated transcription (Latin):
alii qͥbona opera postiuã ad seruitiũ ompt̃is dĩ uenerint discui.
Quiergo operationẽ bonã & priusquã ad dĩ seruitiũ ueniret ha¬
berestuduit: ebreus seruus cũ uxore emptus est . Etplerũq
deserere. Unde & illic subdit̃. Sihabens uxurẽ & uxor egredi
ad c̃tẽplationẽ ꝑuenit. xiam foris actionẽ boni operis qua ꝓdes¬
se possit aliis ñrelinquid. Si aut̃ dñs deiderit illi uxorẽ & pepe¬
rerit filios & filias mulier & liberi eĩ er̃ dominisiui. Ipse uero exa
cũuestitusuo. Seruo empto dñsdat uxorẽ cũ p̃di cator quisq eũ
quẽ iure omp̃tidõ mancipauerit bonȩ actioni c̃iungit. Nam

Expanded text:
alii qui bona opera, postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. alii qui bona opera, postquam ad servitium omnipotentis Dei venerint, discunt. Qui ergo operationem bonam, et priusquam ad Dei servitium veniret habere studuit. Hebraeus servus cum uxore emptus est. Et plerumquedeserere. Unde et illic subditur: « Si habens uxorem, et uxor egrediaad contemplationem pervenerit, etiam foris actionem boni operis qua prodesse possit aliis, non relinquit. « Si autem dederit dominus illi uxorem, et pepererit filios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui: ipse vero exibit cum vestitu suo. » Servo empto dat dominus uxorem, cum praedicator quisque quem jure omnipotenti Deo mancipaverit, bonae actioni c
Abbreviated transcription (Latin):
Seruus uero ebreus emptus sex annis seruire p̃cipit̾: itaut in
septimo liber exeat gratis. Quid enĩ ꝑsenariũ numerũ. nisi ac¬
exprimitur : Sex annis seruit & septimo egredi t̃ liber. ꝗ ꝑ
actiuã quã ꝑ fecte exhibuerit: ad c̃tẽplatiuȩ uitȩ liber¬
tatẽ transit. Et notandũ qđ gratis liber egredit̾. qr hiꝗ post¬
quã oma fecerint dicuntse inutiles seruos : eis ꝓculdubio sic̃
ipsa actiua suit exmunere: itaerit ex gratia & iã ẽtẽplatiua.
Cumquali ueste intrauerit. cũtali exeat. Quia omnino neces¬
seest ucunus quisq nrm̃ in hoc qđ incipit ꝑseuerae : atq usq
ad sinẽ operis inea qua inchoauit intentione ꝑdur&.
Ille quippe bene ad ẽtẽplatiuã uitã transit. ꝗinaetiua uita
intentionis suȩ uestẽ ñ mutauerit. Eus̃ ñ nulliqͥ prius quã¬
omp̃tis dĩ seruitio socient᷑ iambona operari diligunt. sunt uero

Expanded text:
Servus vero Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, ita ut in Servus vero Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, ita ut in septimo liber exeat gratis. Quid enim per senarium numerum, nisi acexprimitur? Sex annis servit et septimo egredietur liber, qui per activam quam perfecte exhibuerit, ad contemplativae vitae libertatem transit. Et notandum quod gratis liber egreditur, quia hi qui postquam omnia fecerint, dicunt se inutiles servos, eis procul dubio sicut ipsa activa fuit ex munere, ita erit ex gratia etiam contemplativa. Cum quali veste intraverit, cum tali exeat: quia omnino necesse est ut unusquisque nostrum in hoc quod incipit, perseveret, atque usque ad finem operis in ea qua inchoavit intentione, perduret. Ille quippe bene ad contemplativam transit, qui in activa vita intentionis suae vestem non mutaverit. Et sunt nonnulliomnipotentis Dei servitio socientur, jam bona operari diligunt. Sunt vero
Abbreviated transcription (Latin):
quos p̃tulimꝰ litati idẽ cũ carne &operib eĩ iugiter peccati serui
erimus inaet̾nũ. Seil& alit̃ hoc in tellegi potest. Nempe sciendũ ẽ.
ẽ altera in uoluntate. Quis enĩ cognoscens dm̃ eĩ regnũ ingredit :
nisi prus beneo peret̃ : Sine c̃tẽplatiua ergouita intrareposs̃
ad cȩlestẽ patriã ꝗbona quae poss̃ operarȩ ñ neglegunt: sine ac¬
tiua aut̃ intrare ñ poss̃ si neglegunt bona operariquae poss.
Etseruus ebreus enut: quando unusquisq: qͥ iam ꝗbhoc scło mente
transit. seruitio omp̃tis dĩ subdit. Ille & enĩ dõ uere seruire
appetit: ꝗ abhoc scło mente transi redidicerit. Sic moyses tran¬
siuit utuider& uisũ : si s dđ cũ uider& impiũ exaltatũ & eleuatũ
suꝑcedros libani transiuit & ñ erat. ꝗa iniquoꝵ potentiã eẽ magnũ
aliquid fortasse credimꝰ. nisi ad ꝑmanens sđm mente transeamꝰ.

Expanded text:
quos praetulimus libertati, id est, cum carne et operibus ejus, jugiter peccati servi quos praetulimus libertati, id est, cum carne et operibus ejus, jugiter peccati servi erimus in aeternum. Sed et aliter hoc intelligi potest. Nempe sciendum est est, altera in voluntate. Quis enim cognoscens Deum ad ejus regnum ingreditur, nisi prius bene operetur? Sine contemplativa ergo 1196 vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari, non negligunt; sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Et servus Hebraeus emitur, quando unusquisque qui jam ab hoc saeculo mente transit, servitio omnipotentis Dei subditur. Ille etenim Deo vere servire appetit, qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Sic Moyses transivit ut videret visum. Sic David, cum videret impium exaltatum et elevatum sicut cedros Libani, traliquid fortasse credimus, nisi ad permanens saeculum mente transeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi apudceeẽ sentiat: adsiumes subulã & ꝑforabis aurẽ eĩ inianua
domustuȩ. & seriu& tibi usq insempit̾nũ & cã. Quȩdeseruo
ebreo p̃cipiunt᷑ ut sexannis seruiat. & dimittat᷑ libergratis. ne
serui xp̃iani hoc flagitarent adominissuis. a postolica auctoritas
iub& seruos dominis suis eẽ subditos. ne nom̃ dĩ &x doctrinablas phe¬
metur. Illud enĩ ex hocsatis c̃stat inmysterio p̃ceptũ. qr & ꝑtundi
subula eĩ aurẽ ad postẽ p̃cepitds̃ qͥ lib̵ tatẽ illã recusaret. Precipitur
enĩ utebreus puer. si forte in seruitutẽ deuenerit sex annis seruiat.
septimouero anno li dimittatur: qđ si egredi aseruitute noluerit
tes septimodie aẽ no sabbatoliberamur: sitam̃ uoluerim̾eẽ liberi
dũ adhuc inscło seruimꝰ peccato. Si aut̃ nolueriniꝰ: ꝑforabit̃ nobis
auricula intestimoniũ inoboedienti&. & cũuxore & filis nr̃is

Expanded text:
sibi apud te esse sentiat, assumes subulam, et perforabis aurem ejus in janua sibi apud te esse sentiat, assumes subulam, et perforabis aurem ejus in janua domus tuae, et serviet tibi usque in sempiternum, etc. » Quae de servo Hebraeo praecipiuntur, ut sex annis serviat, et dimittatur liber gratis, ne servi Christiani hoc flagitarent a dominis suis, apostolica auctoritas jubet servos dominis suis esse subditos, ne nomen Dei et doctrina blasphemetur. Illud enim ex hoc satis constat in mysterio praeceptum, quia et pertundi subula ejus aurem ad postem praecepit Deus, qui libertatem illam recusaret. Praecipitur enim ut Hebraeus puer, si forte in servitutem deveherit, sex annis deserviat, septimo anno vero liber limittatur. Quod si egredi a servitute noluerit tes, septimo die aeterno sabbato liberamur, si tamen noluerimus esse liberi dum adhuc in saeculo servimus peccato. Si autem noluerimus, perforabitur nobis auricu
Abbreviated transcription (Latin):
latin e dici nisi pͥmogenita potuer. Inis tantũ incellegendas que
nascunt᷑ exmatrib Ipsaem̃ ꝓpria pariunt᷑ potus qua gignunt. Pa¬
aut̃ est gemin. unde ꝓpriae lacinae primogenit̃ dr̃. Ex feminis aut̃
dabant᷑ primitiua ide. quae pͥma pariebant: ñquae prima gigne¬
bant̃ auiris: si forte exuduis quaeiã pepererant gignerent᷑
Noneñ alit̃ e. quae a perirent uuluã qđ rpriũ uoluittẽlexeoꝵ qu
primo natadnõ debebant᷑. Si ergo ẽ in his uerbis certa distinctio
nitus qđ estunicus a mortuis aut̃ pͥmogentus ꝗdẽ laune dicit. ꝗañ
potuit latinũ uerbũ ita cõponi scđm loquendi c̃ suetudine. Urere¬

Expanded text:
t πρωτότοκα, nec Latine dici nisi primogenita potuerunt, in his tantum intelligenda sunt, quae nascuntur ex matribus. Ipsa enim proprie pariuntur potiusautem est τίκτειν, unde proprie latine primogenitus dicitur. ex feminis autem dabantur primitiua, id est quae prima pariebantur, non quae prima gignebantur a uiris, si forte ex uiduis quae iam pepererant gignerentur. non enim aliter primo nata Domino debebantur. Si ergo est in his verbis certa distinctio, nitus, quod est unicus: a mortuis autem primogenitus quidem latine dicitur, quia non potuit latinum verbum ita componi secundum loquendi c
Abbreviated transcription (Latin):
ne qđ ałt. nouerit ingressũ regnisemꝑ attendere. & quasi ab
ostio & poste tab̵ naculi ꝑforatã aurẽ portare. Quierit seruis
tiuã uitã hominibis eruire disposuit utpus p̃sens sełm adibta¬

Expanded text:
omne quod agit, noverit ingressum regni semper attendere, et quasi ab omne quod agit, noverit ingressum regni semper attendere, et quasi ab ostio et poste tabernaculi perforatam aurem portare, qui erit servustivam vitam hominibus servire disposuit, ut post praesens sa
Abbreviated transcription (Latin):
ros ñ egrediar liberSeruus dnm̃ suũ diligit quando p̃dicato¬
ris uerba sollicita m̃ tecustodit. Vxorẽ quoq amans & liberos
liber egredi recusat : quando actuã uitã eiusq fructus diligens
trans ire adc̃tẽplatiuã ñ uult : ꝗabona seopera habere inmini¬
sterii siu seruitute c̃siderans: ad lib̾tatis ꝗetẽ re nuit tran¬
sire. Sedofferat eũ dominus diis &a łplicet̃ adhostiũ & postes
& ꝑforix aurẽ eĩ subula utsit ei seruus in scłm. Is enĩ ꝗinactiua
disposiut uita ꝑdurare ad nõ diis offertur.: quando a p̃dicatore
suo antiquoꝵ patrũ dictis imbuit᷑ : ꝗ nob̵ inuia omp̃tis dni sacer¬
dotes suer. Atq adhostiũ & postes tab̵ naculi ducit᷑ utdem
gressu aet̃ni tab̵ naculi aliquit̾ audiat & tremendi iuidicii
diẽ subtiliter agnoscat: neꝑbona opera quȩ facit placere ho¬
minib appetat. Sicq auris eĩ subula ꝑsorat̃ dũmens illuis
timoris dĩ subtilitate ꝑcutit: & uerbi acumine trans fixa ꝑom

Expanded text:
Servus dominum suum diligit, quando praedicatoris verba sollicita mente custodit. Uxorem quoque amans et liberos liber egredi recusat, quando activam vitam ejusque fructus diligens, transire ad contemplativam non vult: quia bona se opera habere in ministerii sui servitute considerans, ad libertatis quietem renuit transire. Sed offerat eum dominus diis, et applicetur ad ostium et postes: et perforet aurem ejus subula, ut sit ei servus in saeculum. Is enim qui in activa disposuit vita perdurare, a Domino diis offertur, quando a praedicatore suo antiquorum Patrum dictis imbuitur qui nobis in via omnipotentis Domini sacerdotes fuerunt; atque ad ostium et postes tabernaculi ducitur, ut de ingressu aeterni tabernaculi aliquid audiat, et tremendi judicii diem subtiliter agnoscat, ne per bona opera quae facit, placere hominibus appetat. Sicque auris ejus subula perforatur, dum mens illius timoris Dei subtilitate percutitur: et verbi acumine transfixa, per
Abbreviated transcription (Latin):
initio mĩsis qͥ apud atheniensts ꝗdẽ eraton beon: apud mac edones
aut̃ lochis: apud ebreos uero sedebat. apud romanos nuncupat᷑
augustus. Cumq luctus suꝑ eũ populi XXxdieb fuisset expletus
posthaer cessauit. Sumons igitur moyses exinde exercitũ.
uenit ad fluuiũ arnon ꝗdemontibus arabiae descendens & per
totũ desertũ fluens instagnũ affalti tenerupit: diuidens moa¬
bitidẽ & ar moritiã. H aec aut̃ t̾ra est fructifera: & hominũ mul¬
titudinẽ ibi nascentiũ alere copiosa. Quam obrẽ ñ habuit leui¬
partẽ neq possessionẽ cũ frib suis: ꝗa ipsedns passessio eĩ ẽ. sicut
regale sacerdotiũ qđ ad nouũ ꝑtinet testam̃tũ. nullomodo ausꝰ
es faedicere homo ꝗex eadem tribu nonerat pars mea dñs:
&e in alio psalmadñs pars hereditatis meae

Expanded text:
initio mensis, qui apud Athenienses quidem Ἐκατομβαίων, apud Macedones initio mensis, qui apud Athenienses quidem Ἐκατομβαίων, apud Macedones autem Lochos, apud Hebraeos vero Sedebath, apud Romanos, nuncupatur Augustus. Cumque luctus super eum populi triginta diebus fuisset expletus, post haec cessavit. Sumens igitur Moyses exinde exercitum, venit ad fluvium Arnon, qui de montibus Arabiae descendens, et per totum desertum fluens, in stagnum Asphaltiten erumpit, dividens Moabitida et Ammonitida. Haec autem terra est fructifera, et hominum multitudinem ibi nascentium alere copiosa. « Quamobrem non habuit partem Levi, neque possessionem cum fratribus suis: quia ipse Dominus possessio ejus est, sicut regale sacerdotium, quod ad nouum pertinet testamentum, nullo modo ausus esset dicere homo, qui ex eadem tribu non erat: pars mea dominus, et in alio psalmo: dominus pars hereditatis meae
Abbreviated transcription (Latin):
loco ꝓfertr c̃astra metatis iniȩ tabathaint̾ra aquarũ atq torren¬
habuit. Beroth enĩ filioꝵ. iachim indeserto ẽ locus sic̃ masera
quo obiit aaron utin liliris locoꝵ legimus. & ostendit̃ usq hodie
indecimo lapide urbis pet. rȩ inmontis uertice. Cui ñ dis similia
sentit iosephus in antiꝗtatũ libro quarto ita scribens. Duxit
inquid moyses populũ ꝑdesertũ & ꝑ arabiã ueniti adlocũ quem
arabes metropolim suã putant. Primo ꝗdem arcĩ nominatum
qua& nunc petra uocitatur. Hicitaq cũ eẽt excelsus mons. ascen¬
dens ineũ aaron moyse ibi manifestante. ꝗa moriturus eẽt
uidente cuncto exercitu. Erat enĩ ediuerso locus ubierat popłs
c̃stitutus. exutus pontificali stola tradens eam elea zaro filio
adquem ꝓpt̃ ȩtatẽ pontificatus aduenit : mortuus est populo eũ
uidente : ipso ꝗdẽ anno quosoror uidebat̃ eẽ. defuncta: cũui

Expanded text:
loco profecti castrametati sunt in Ietabatha in terra aquarum atque torrenloco profecti castrametati sunt in Ietabatha in terra aquarum atque torrenhabuit. Beroth enim filiorum Jachim in deserto est locus, sicut Musra quo obiit Aaron, ut in libris locorum legimus, usque hodie in decimo lapide urbis Petrae in montis vertice. Cui non dissimilia sentit Josephus, in Antiquitatum libro quarto ita scribens : Duxit, inquit, Moyses populum per desertum et per Arabiam, venitque ad locum quem Arabes metropolim suam putant, primo quidem Archim nominatum, quae nunc Petra vocitatur. Hic itaque cum esset excelsus mons, ascendens in eum Aaron, Moyse manifestante quia moriturus erat vidente cuncto exercitu erat enim e diverso locus, ubi erat populus constitutus, exutus pontificali stola, tradens eam Eleazaro filio, ad quam propter aetatem pontificatus advenit, mortuus est populo eum vidente, ipso quidem anno quo soror videbatur esse defuncta, cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
rantur adiutorio gratiae seidignorantes dĩ iusticiã & suã uolen¬
tes c̃stituere iustitiae dĩ ñs̃ subierti. Vnde illis lex ad eondep¬
nationẽ ualet : qđ significat c̃tritio tabularũ: ꝓfecto ñ cogim
uiolento intellectu sub audire qđ ds̃ scripserit ubi scriptura
Panẽ ñ manducauit & aquã ñ bibit. & scripsit intabulis uerba te¬
stam̃ti.: ubiualde sonat scripsisse moysen. Sedideo superius ds̃
seꝓmisit scripturũ &x inde utero nomio ñsolũ ita ꝓmisisse uerũ
dĩ subiectis : & ipsi sint in x p̃o uistitiadĩ. Nam &e illic apłs utrũq
dicit. & dm̃ operari & ipsos. Namsi ipsi nõperabant᷑ quomodo eis
dicebat. cũtimore & tremore urãm ipsoꝵ salutẽ operamini.
Operat᷑ ergoille.: quo operamurnos. Nonenĩ aufert sedadiuuat
dotio functus ẽ filius eĩ eleatar. Indeuener̃ ingadgad. De quo

Expanded text:
rantur adiutorio gratiae, sed ignorantes dei iustitiam et suam uolenrantur adiutorio gratiae, sed ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti: unde illis lex ad condemnationem ualet, quod significat contritio tabularum — profecto non cogimur uiolento intellectu subaudire, quod deus scripserit, ubi scriptura panem non manducauit et aquam non bibit, et scripsit in tabulis uerba testamenti, ubi ualde sonat scripsisse Moysen. sed ideo superius deus se promisit scripturum et in Deuteronomio non solum ita promisisse uerum dei subiecti sunt, ut ipsi sint in Christo iustitia dei. nam et illic apostolus utrumque dicit et deum operari et ipsos. nam si ipsi non operabantur, quomodo eis dicebat: cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini? operatur ergo ille, cooperamur nos; non enim aufert, sed adiuuat dotio functus est filius eius Eleazar inde venerunt in Gadgad de quo
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas scriptas digicodĩ sicloquens. & dedit moysi statĩ utressa¬
uit loqui adeũ inmontẽ sina duas tabulas testimonii tabulas
lapideas scriptas digito dĩ. Ibi ergo & tabule opus dĩ erant &
scriptura earũ digito dĩ facta. Secundas autẽ tabulas ipse moy ses
ubet excidere : ut ipsecerte opere humano intellegant̾ excisae:
quã uis eas ds̃ ipse scripserit sic̃ ꝓmisit. ciũiuberet excidi. Porro
aut̃ sidiligentius attendamꝰ: ideo utrũq dictũ eẽ in secundis ta¬
bulis : ꝗa& ds̃ facit ꝑ grãm suã opus legis in homine : & homo ꝑfidẽ
suã suscipiens grãmdĩ ꝑtinens ad testam̃tũ nouũ quo operator ẽ
adiuuantis dĩ. Ideo aut̃ in primis solũ opusdĩ cõmemoratur.
ꝗalex sp̃italis ẽ & lex scã & mandatũ scm & iustũ & bonũ. Ideo
uero nullũ opus homini sibi cõmemorat᷑. ꝗa insideles ñ contẽpe¬

Expanded text:
tabulas scriptas digito Dei sic loquens: « Et dedit Moysi, statim ut cessatabulas scriptas digito Dei sic loquens: « Et dedit Moysi, statim ut cessavit loqui ad eum in monte Sina, duas lapideas tabulas testimonii scriptas digito Dei. » Ubi ergo et tabulae opus Dei erant, et scriptura earum digito Dei facta. Secundas tabulas ipse Moyses jubetur excidere, ut ipsae certe opere humano intelligantur excisae, quamvis eas Deus ipse scripserat sicut promisit cum juberet excidi. Porro autem, si diligentius attendamus, ideo utrumque dictum esse in secundis tabulis, quia et deus facit per gratiam suam opus legis in homine et homo per fidem suam suscipiens gratiam dei pertinens ad testamentum nouum cooperator est adiuuantis dei — ideo autem in primis solum opus dei commemoratur, quia lex spiritalis est et lex sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum: ideo uero nullum opus hominis ibi commemoratur, quia infideles non contempe
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ut ñ induabus lapideis tabulis scriberent᷑. Sedinillo li¬
bro legis ubi multa c̃scriptas̃: certe illud qđ seutur & eratibi
cauit & aquã ñ bibit : & scripsit intabulis uerba testam̃ti x uerba
satis manifestat eundẽ moysen intabulis baec x uerba scripsisse
ñ dm̃: isi furte uiolent̃ ꝗdẽ sedcerta necessitate c̃pellimur ubi
quae nob̵ uisa ẽ in his uerbis cõnĩdari potest: quando & priores & se¬
cundas tabulas scripsit ñ homosed ds̃. Uerũ tam̃ illacerte distantio¬
ñ habet dubitationẽ : qđ priores tabulas & ds̃ fec̃ & ds̃ scripsit.¬
Hon enĩ tunc dictũ ẽ. ad moysen excide tibi duas tabulas. sedita
potius legit & conuersus moyses descendit demonte. & duȩ tabulȩ
testimonii inmanib. eĩ. tabulȩ lapideae scriptae ex utraq parte
hincati hincerant scriptae: & tabulȩ opusdĩerant: & scriptura
scriptura dĩẽ sculpta intabulis. lamenĩ superius dixerat easdem

Expanded text:
bat, ut non in duabus lapideis tabulis scriberentur, sed in illo libro Legis, ubi multa conscripta sunt; certe illud quod sequitur, Et erat ibi cauit et aquam non bibit, et scripsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba, satis manifestat eundem Moysen in tabulis haec decem uerba scripsisse, non deum. nisi forte uiolenter quidem sed certa necessitate conpellimur, ubiquae nobis visa est in his verbis, commendari potest, quando priores et secundas tabulas scripsit non homo, sed Deus. Verumtamen illa certe distantia non habet dubitationem, quod priores tabulas et Dominus fecitNon enim tunc dictum est ad Moysen, Excide tibi duas tabulas: sed ita potius legitur, Et conversus Moyses descendit de monte, et duae tabulae testimonii in manibus ejus: tabulae lapideae scriptae ex utraque parte, hinc atque hinc erant scriptae; et tabulae opus Dei erant, et scriptura scriptura Dei est sculpta in tabulis . Jam en
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominatione dignũẽ & ualde int̃ illicita atq nimis euitan¬
da c̃numerand. c̃tẽplationi uacantẽ quẽ piã sponte tales
habere maculas: quales ꝑ dinumeratas aues legis lator signi¬
genꝰsuũ Rapaces & cibũ alienũ male sectantes questibusq
inuistis gaudentes ꝑ p̃dicta signi ficat. Quia enĩ ꝗdã inue¬
niunt inȩdesi is inteos qputint c̃teplacioni operãdar eiin
quẽ ad modũ debent ad hoc uacant sed frustra inflant᷑.: audi
paulũ dicentẽ. Siquis alia doc& & ñ ad qe scit sanis sermonib¬
dñĩ nr̃i ihũ xp̃i. & ei ꝗsecundũ pietatẽ doctrinae. suꝑbus ẽ nihil
sciens sedlanguens circa questiones & pugnas uerboꝵ. exubus
oriunt̃ inuidi&e c̃tenitiones. blas phemiae. suspiciones malȩ
c̃flectationes hominũ m̃te corruptoꝵ & qͥ ueritate priuatis̃
existimantiũ questũ ee. pietatẽ. Hos ergo significant. e quunc¬
dinumeratis̃ animalia uictũ ex rapina c̃ꝗrentia. Quȩidã aut̃ exhis

Expanded text:
e dignum est, et valde inter illicita atque nimis evitanda connumerandum, contemplationi vacantem quempiam, sponte tales habere maculas, quales per dinumeratas aves legislator signigenus suum. Rapaces et cibum alienum male sectantes, quaestibus injustis gaudentes, per praedicta significat. Quia enim quidam inveniuntur in Ecclesia inter eos qui putantur contemplationi operam dare, qui non quemadmodum debent ad hoc vacant, sed frustra inflantur, audi Paulum dicentem: « Si quis alia docet, et non acquiescit sanis sermonibi, et ei, quae secundum pietatem est, doctrinae, superbus est, nihil sciens, sed languens circa quaestiones, et pugnas verborum: ex quibus oriuntur invidiae, contentiones, blasphemiae, suspiciones malae, conflictationes hominum mente corruptorum, et qui veritate privati sunt, existimantium quaestum edenumerata sunt, animalia victum ex rapina conquirentia. Quaedam autem ex his
Abbreviated transcription (Latin):
facientes ñ desiciamꝰ. tẽpore enĩ suo metemꝰ ñ deficientes.
Ergo dũtempis habemꝰ operem᷑ bonũ ad om̃s: maxime aut̃¬
ad domesticos fidei. Hinc & ad discipulũ scribens ait. Exer¬
cece ipsũ adpietatẽ. Nan corporalis exercitatio ad modicũ
utilis est: pietas aut̃ ad omã utilis ẽ. ꝓmis sionẽ habens uitae

Expanded text:
e enim suo non deficientes, metemus. Ergo dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime ad domesticos fidei . » Hinc ad discipulum scribens ait: « Exerce teipsum ad pietatem. Nam corporalis exercitatio ad modicum utilis est; pietas autem ad omnia utili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗbus inpendenda ẽ : sed illis solis erogari eã iussit ꝗaliud ñ habe¬
rent: inquib p̾cipue leuitenposuit. Septimo anno facies renuissi¬
onẽ.: quae hoc or dine celebrabit. Cuideb& aliquid ab amico uł
ꝓximo ac fratresuo repecere ñ poterit qr annus remissionis ẽ dñ
A In hoc nãq capitulo pietas ati dilectio nob̵ maxime cõm̃ dacur
ubi iubenĩ ꝑ septimi anni remissionẽ misdĩam acaritatẽ osten¬

Expanded text:
quibus inpendenda est; sed illis solis erogari eam iussit, qui aliud non habequibus inpendenda est; sed illis solis erogari eam iussit, qui aliud non haberent, in quibus praecipue Leuiten posuit. post septem annos facies remissionem. proximo ac fratre suo, repetere non poterit, quia annus remissionis est Domini. » In hoc namque capitulo, pietas atque dilectio nobis maxime commendatur, ubi jubemur, per septimi anni remissionem, misericordiam e
Abbreviated transcription (Latin):
& pupillus & uidua qͥ intra portastuas s̃. & comedent & satura
bunt & benedicat tibi dñs dr̃ tuus incunctis operib: manuum
tuarũ que feceris. Primo hoc ipiũ planius est qđ ait anno tertio
Intellegit᷑ enĩ uno anno int̾posito. Inseptuaginta aut̃ qnĩ post
tres annos dix̃. incertũ est utrũ eos medios ee uoluerit ut
quinto quoq annofier&. Deinde cũ ait & separabis abã decimã
satis ostendit extra eẽ illã quã uoluit eĩ ĩpsũ ꝗoffert mandu¬
care cũ sus eeleuitis. in eoloco quẽ dñs elegiss&e. Ethanc enum
aliã decinã intra ianuas suas eũ ponere p̃cepit: ñ adeũ locũ de¬
ferre ubidñs seuoluit inuocari. Etueni& in quit leuites qͥñ
habet partẽ. pos sessionẽ tecũ x peregrinus &pupillus &
uidua ꝗintra portas tuas s̃ & comedent. In nc certe nianifeste
uerũ est ñ istã decimã dnĩ fieri uoluissoȩ cõmunẽ ei qͥ offert & his

Expanded text:
et pupillus et vidua, qet pupillus et vidua, qbuntur, ut benedicat tibi dominus deus tuus in cunctis operibus manuum tuarum, quae feceris. primo hoc ipsum planius est quod ait: anno tertio; intellegitur enim "uno anno interposito"; in Septuaginta autem, quoniam "post tres annos" dixit, incertum est utrum eos medios esse uoluerit, ut quinto quoque anno fieret. deinde cum ait: et separabis aliam decimam, satis ostendit extra esse illam quam uoluit eum ipsum qui offert manducare cum suis et Leuitis in eo loco quem dominus elegisset; et hanc enim aliam decimam intra ianuas suas eum ponere praecepit, non ad eum locum deferre, ubi dominus se uoluit inuocari. et ueniet, inquit, Leuites, qui non habet partem nec possessionem tecum, et peregrinus et pupillus et uidua, qui intra portas tuas sunt, et comedent. hinc certe manifeste uerum est non istam decimam deum fieri uoluisse communem ei qui offert et his
Abbreviated transcription (Latin):
tas cuas s oe comedent & saturabunt᷑ ut beneilicat tibi dns dẽ tuus¬
incunetis operib manuũ tuarũ quae feceris. In septuaginta autẽ
editione itahabet. Posttres annos ꝑduces omnẽ decimã fructuũ
tuoꝵ. Inillo anno pones illud inciuitatib suis. & ueni& leuita
inciuitatib tuis: & manducabunt & saturabunt & benedicatte
dñs ds̃ tuus i n omnib operib quaȩcũq feceris. Exista decima ñ dix̃
utipsemanducx cũ suis. Acꝑhoc leuitis & aduenis & pupillis &
uidiuis eã uissit in pendi: sed obscure positũ est. qe ñ distat ista decima
abilla quã uoluit eũ leuitis in euloco manducari quãdñs elegiss&
tẽplosuo. Sedinea int̃p̃tatione quȩ est exebreo aꝑtius hoc distinetũ
repperimꝰ. At enĩ. Annotertio separabis aliã decimã exomnib:
quaenascent᷑ tibi eotempore. & repone intraianuas tuas. Vle¬
nieti leuites qͥ aliã ñ hab& partẽ nec possessionẽ terĩ & peregrinꝰ

Expanded text:
omedent et saturabuntur, ut benedicat tibi Dominus Deus tuuscunctis operibus manuum tuarum, quae feceris. » In LXX autem editione, ita habetur: « Post tres annos produces omnem decimam fructuum tuorum. In illo anno pones illud in civitatibus tuis. Et veniet Levita, itatibus tuis; et manducabunt, et saturabuntur; ut benedicat te Dominus Deus tuus in omnibus operibus tuis quaecumque feceris. Ex ista decima non dixit ut ipse manducet cum suis - ac per hoc Levitis et advenis et pupillis et viduis eam jussit impendi. Sed obscure positum est, quia non est distincta ista decima ab illa quam voluit cum Levitis in eo loco manducari, quem Dominus elegisset templo suo. Sed in ea interpretatione, quae est ex hebraeo, apertius hoc distinctum reperimus. Ait enim: Anno tertio separabis aliam decimam ex omnibus quae nascuntur tibi eo tempore, et repones intra januas tuas; venietque Levites, qui aliam non habet partem nec possessionem tecum, et peregrinus
Abbreviated transcription (Latin):
adlocũ quẽ elegerit dñs ds̃tuus &emes exedẽ peccunia quic quid
tibi placuerit. & c&̃. Quidẽ qđ uendere iub& his ꝗlongius positi
erant aloco inquo tab naculũ templũ dĩ fuerat c̃stitucũ decimã
frum̃ti uini &olei: Primo genita quoq buũ & ouiũ nisi qđ instruat
bona quȩ ꝑ diuinã grãm possint deuote atq humuilit̃ agant. quatinꝰ
ex reb t̃rȩnis atq caducis merent᷑ sibi p̃mia a etiia & thesauros
caelestes: Vnde dns dic̃ in euangelio. Thes aurizate uob̃ thesau¬
ros in caelo: ubi nec erugoneq tinea demolit̃: & ubi fures ñ effodi¬
unt nec furant᷑. Etalibi: Facite uob aitamicos demãmona iniꝗ¬
tatis. utcũde feceritis recipiant uos in aet̾na tabnacula. Ibienĩ
epulandũ ẽ ibi lȩtandũ cũ amicis hocẽ cũ scĩs & electis angłis. ubi
coepta ñ ces sabt̃ gaudia seilbeatitudine ꝑmanent ꝑ petua: Anno
tertio separab aliã decimã ex omnib: quȩ nascunt᷑ tibi eo tẽpore:

Expanded text:
Deus tuus, et emes ex eadem pecunia quidquid tibi placuerit, etc. » Quid est quod vendere jubet his qui longius positi erant a loco, in quo tabernaculum vel templum Dei fuerat constitutum, decimam frumenti, vini et olei, primogenita quoque boum et ovium, nisi quod instruat bona, quae per divinam gratiam possint, devote ac humiliter agant, quatenus ex rebus terrenis atque caducis, mercentur sibi praemia aeterna, et thesauros coelestes. Unde Dominus dicit in Evangelio: « Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi nec aerugo, nec tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt nec furantur . » Et alibi: « Facite vobis, ait, amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . » Ibi enim epulandum est, ibi laetandum cum amicis, hoc est cum sanctis et electis et angelis, ubi coepta non cessabunt gaudia, sed in beatitudine permanent perpetua. « Anno tertio separabis aliam decimam ex omnibus quae nascuntur tibi eo tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
tat & pinnulas hab& in mundũ erit neccomedet. Ner eie¬
ꝗa c̃teplatione uacant uitã in hoc legis lator indis eussam
reliq̃t : sedquẽ ad modũ inoblatione sacrificioꝵ ꝓpriũ eis
legis capitulũ deputaũ ita & imꝗũtione ciboꝵ sines eis
pprios deidit quos ꝓ ducens & t̾ribiliores faciens. nsie depe¬
corib & depiscib & iam deis sanecit. Ibi enĩ ait. Haecs̃ ani¬
malia que comedere debetis. derunctis animantib terrae

Expanded text:
tat et pinnulas habet inmundum erit nec comedetur tat et pinnulas habet inmundum erit nec comedetur  contemplativam vacant vitam, in hoc legislator indiscussam reliquit; sed quemadmodum in oblatione sacrificiorum proprium eis legis capitulum deputat, ita et in inquisitione ciborum, fines eis proprios dedit. Quos perducens et terribiliores faciens, non sicut de pecoribus et piscibus, etiam de his sciant. Ibi enim ait: « Haec sunt animalia quae comedere
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰceptis eiꝰs ex quoquenda peccata. Cuius magnas̃ crimina. Vltũ
ꝑlasciuiae blardim̃ta seꝑdidit : fortiori disciplima sereilinat.
Derimã partẽ separab̾ decunctis frugib tuis quȩ nascunt᷑ ꝑ annos
singulos & comedes in ẽspectudñ dĩtui in loco quẽ elegerit: ut
ineo nom̃ illius in uocet᷑. decimã frum̃ti uini & olei primogenita
dearm̃tis & deuuib: tuis: utdis cas timere dnm̃ dm̃ tuũ in omni
tempore. Cũaut̃ longior fuerituia & locus quẽ elegerit dñs dẽ¬

Expanded text:
praeceptis ejus sunt excoquenda peccata, cujus magna sunt crimina, ut qui praeceptis ejus sunt excoquenda peccata, cujus magna sunt crimina, ut qui per lasciviae blandimenta se perdidit, fortiori disciplina se redimat.cunctis frugibus suis, quae nascuntur per annos singulos in conspectu Domini Dei tui, in loco quem elegerit, ut in eo nomen illius invocetur; decimam frumenti, vini et olei; primogenita de armentis et de ovibus tuis: ut discas timere Dominum Deum tuum in omni tempore. Cum autem longior fuerit via et locus quem elegerit Dominus De
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ergodñs disputationẽ contra pharis eos habens dixerat ad
discipulas suos om̃a opera sua faciunt utuid eant̃ ab hominib
qđ generalit̃ accus auerat nunc in partes diuidit. Pita ciola
decalogi ph ylecteria uocabant. Quicũq habuissent ea quasi
pharis eis qđ haec incorde portanda sint ñ incorpore
Alioquin && armaria ut arcȩ habent libros: & dĩ nocitiã ñ
habent. Dnm̃ dm̃ tuũ timebis. &x ipsi seruies. ac ꝑ nom̃ illus¬
uirabis. & rełq Qđ ait dediiõ & in nomine eĩ iurabis: nta
p̃ceptũ accipiendũ est quasi uirari uisserit sedin alterius
alicuuis dei nomine iurare ꝓhibuit. Melius aut̃ fit si
scđ̃m euangeliũ nec iuraueris. Nonꝗa mala ẽ uera u¬
ratio: sedne inꝑiuriũ incidatur facilitate iurandi÷ ꝗenĩ
urat. ñsolũ uerũ sedeniã falsu potest urare. Quiaut om
iii nino ñiurat. aꝑurio longe ambulat. Cũintroduxerit tehñs¬

Expanded text:
Quia ergo Dominus disputationem contra Pharisaeos habens, dixerat ad Quia ergo Dominus disputationem contra Pharisaeos habens, dixerat ad discipulos suos: « Omnia opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus, » quod generaliter accusaverat, nunc in partes dividit. Puta scioli decalogi, phylacteria vocabant: quod quicunque habuissent ea, quasi elligentibus, quod haec in corde portanda sint, non in corpore. Alioquin et armaria et arcae habent libros, et Dei notitiam non habent. « Dominum Deum ts. Quod ait de domino: et in nomine eius iurabis, non ita praeceptum accipiendum est, quasi iurari iusserit, sed in alterius alicuius dei nomine iurari prohibuit. melius autem fit, si secundum euangelium nec iuraueris; non quia mala est uera iuratio, sed ne in periurium incidatur facilitate iurandi. qui enim iurat, non solum uerum, sed etiam falsum potest iurare; qui autem omnino non iurat, a periurio longe ambulat. Et recordaberis omn
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa corpus ꝑanimã uiuit qua fr uimus dõ. Om̃s autẽ aeque dili¬
gendis seilcũ om̃ib ꝓdesse ñ possis : his potissimũ consulendũ est
us tibiquasi quadã sorte iungunt᷑. Eruntq uerba haec quae ego
p̃cipio tibi hodie incorde tuo : & narrabis ea filiis tuis. & medi¬
taberis seilens indomotua & ambulans uitinere dormiens
ati consurgens. Et ligabis ea quasi signũ inmanutua: eruntq
& mouebunt̃ int̃ oculos tuos. Scribesq ea inli mine & ostus
domus tuȩ. & cox̃. Istius ergoloci: talis estsensus. Precepta mea
sint in manutua utopere cõpleant̃: sint ante oculos tuos utdie
ac nocte mediteris in eis. Hoc pharisei male int̃ p̃tantes. uteuan¬
geliuĩ testis est scribebant in membra nulis decalogũ moysi. idẽ
x uerba legis. & c̃plicantes ea & ligantes in fronte. & quasi coronã
capiti facientes. semꝑ ante oculos moueantur qđ usq. hodie babi¬
lonii faciunt: & ꝗ hoc habuerit quasi religiosus in populis iudicat᷑

Expanded text:
quia corpus per animam uiuit, qua fruimur deo. Omnes autem aeque diligendi sunt. sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est us tibi quasi quadam sorte junguntur. « Eruntque verba haec, quae ego praecipio tibi, in corde tuo hodie, et narrabis ea filiis tuis, et meditaberis sedens in domo tua, et ambulans in itinere, dormiens atque consurgens. Et ligabis ea quasi signum in manu tua, eruntque et movebuntur inter oculos tuos, scribisque ea in limine et ostiis domus tuae, etc. » Istius ergo loci talis est sensus. Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur, sint ante oculos tuos ut die ac nocte mediteris in eis. Haec Pharisaei male interpretantes, ut Evangelium testis est, scribebant in membranulis decalogum Moysi, id est decem verba legis, et complicantes ea et ligantes ea in fronte, et quasi coronam capiti facientes, ut semper ante oculos moveantur. Quod usque hodie Babylonii faciunt, et qui hoc habuerit, quasi religiosus in populis judicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝓhibuit. Sic enĩ affligi supra mortuos oportet : ut nec faciem
ledat nec corpus corrũpat. aquib nos paulus ꝓhibens ait. Nolo
uos ignorare fr̃s utñ contristemini sic̃ & ceteri quispẽñhabent
Nam qđ libet eoꝵ quaep̃ dicta s̃ agere ñ est spem habere resurrec¬
tionis mortuoꝵ : ꝗa tãquã illis corruptis. semetipsos dissipant
untur. Propt̃ qđ dixc̃dñs. Vr̃ĩ aut̃ &e capilli capitis om̃s numera¬
tis. Ipse enĩ ut pote iudici & corda scrutanti numerates onĩs nr̃ae
cogitationes. Non oportet ergo eas agitare quẽ piã uł c̃cutere:
sed nec offerre diabulo. qđ faciunt ꝗdã & desensibilib ca¬
pillis crinẽ offerentes: sicut superius diximꝰ. Hecomedatis¬

Expanded text:
re prohibuit. Sic enim affligi super mortuos oportet, ut nec in faciem re prohibuit. Sic enim affligi super mortuos oportet, ut nec in faciem laedat, nec corpus corrumpat, a quibus nos Paulus prohibens ait: « Nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri, quNam quodlibet eorum, quae praedicta sunt agere, non est spem habere resurrectionis mortuorum, quia tanquam illis corruptis, semetipsos dissipant li capitis omnes numerati sunt ; ipsi enim, ut pote judici et corda scrutanti, numeratae sunt omnes nostrae cogitationes. Non oportet ergo eas agitare quempiam vel concutere, sed nec offerre diabolo, quod faciunt quidam et de sensibilibus capillis crinem offerentes, sicut superius diximus. Insupe
Abbreviated transcription (Latin):
cipioꝵ & animarũ hominũ. & pomatua desiderii animȩ dis¬
cesser̾ate & omã pingiua & clara perier ate. Cunctas mundi
pompas & eaquȩ uel sensib: corporis suauia uł ex ternis s̃ uiib:¬
a cõmoda deficere lugent. Speries enĩ metalloꝵ aduisum:
odoram̃ta ad olfactũ unguenta ad taetũ : uinũ triticũ &
oleũ adgustũ ꝑtinent. Ium̃toꝵ porro & mancipioꝵ uocabulo
cetera humanitatis auxilia perirequerunt : duplici genere
utdixi qđ deficiant ista mundo moriente : uł qđ miseri suꝑsti¬
tes eoꝵ interitũ ꝗ mundigaudia morte reliquerant: quasi suȩ
ciuitatis ruinas deplorent. Filii estote dnĩdĩurĩ. Nonuos
incidetis nec facietis caluitiũ suꝑmortuo: qm̃ populus ses es
dnõ dõ tuo. Carnẽ incidere & calutiũ facere suꝑ mortuo ui¬
dicia fuer̃ luctus. in quoluctu ñnullae gentes habent c̃suetudinẽ
secare corpora sua. Hocds̃ his quos infilioꝵ nomine censuit face¬

Expanded text:
cipiorum, et animarum, et hominum. Et poma desiderii animae tuae discesserunt a te: et omnia pinguia et clara perierunt a te . » Cunctas mundi pompas, et ea quae vel sensibus corporis suavia, vel externis sunt usibus commoda, deficere lugent. Species enim metallorum ad visum, odoramenta ad olfactum, unguenta ad tactum: vinum, triticum et oleum, ad gustum pertinent. Jumentorum porro et mancipiorum vocabulo caetera humanitatis auxilia perire quaeruntur, duplici genere, ut dixi: quod deficiunt ista mundo moriente, vel quod miseri superstites eorum interitum, qui mundi gaudia morte reliquerant, quasi suae civitatis ruinas deplorent. « Filii estote Domini Dei vestri. Non vos incidetis, nec facietis calvitium super mortuo, quoniam populus sanctus es Domino Deo tuo. » Carnem incidere et calvitium super mortuo, indicia fuerunt luctus: in quo luctu nonnullae gentes habent consuetudinem secare corpora sua. Hoc Deus his quos in filiorum nomine censuit, face
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ manet incorrertis & inpenitentib quomiodo eos gladius ex¬
treme ultionis int̃ficiatꝰ. Consumatu. ignis ꝑ petuus omnẽ suppel¬
lertilẽ eoꝵ. hoc est studia & opera eoꝵ. Cuntas enĩ illa quae errore
rebellis c̃tradñm & auersaee describit̃: urbs ẽ diaboli babylon
uidelic& magna: cũqua reges terrae fornicatis̃: & decuius for¬
nicatione biber om̃s gentes in qua ẽ habitatio demonioꝵ & custo¬
dia om̃is sp̃s inmundi : & custodia om̃is uolueris inmunde &
odibilis. Ad quã ciuitatẽ ꝑtinent om̃s repbi: cuius subuersio
ꝑ iohannẽ in apocalipsi ita discribitur. Vae uae ciuitas illa
magnababr̃ lon ciuitas illa fortis: qm̃ una hora uenit iudi¬
ciumtuũ & negatiatores t̾rȩ flebunt & iugebunt suꝑ illam:

Expanded text:
eniet incorrectis et impoenitentibus; quomodo eos gladius extremae ultionis interficiat, consumatque ignis perpetuus omnem supellectilem eorum, hoc est, studia et opera eorum. Civitas enim illa, quae errore rebellis contra Dominum et aversa esse describitur, urbs est diaboli: Babylon videlicet magna, cum qua reges terrae fornicati sunt, et de cujus fornicatione biberunt omnes gentes; in qua est habitatio daemonum, et custodia omnis spiritus immundi, et custodia omnis volueris immundae et odibilis. Ad quam civitatem pertinent omnes reprobi; cujus subversio per Joannem in Apocalypsi ita scribitur: « Vae, vae, civitas illa magna Babylon, civitas illa fortis: quoniam una hora venit judicium tuum, et negotiato
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. sanguinis uero eduliũ int̃dictũ. salua ueritate historiae
scđm mysticũ sensũ nob̵ innuit᷑ : ut quando carnales homines
apristina c̃uersatione interemptos ad unitatẽ fidei& bonoꝵ
operũ nob̵ c̃sociẽmꝰ: nullo modo prioris uitae errores inusũ nrm̃
c̃uertam̃: sed suꝑtĩã illos effundamꝰ. id ẽ ꝑ c̃fessionẽ ꝓlatos t̃¬
renȩ fragilitati deputantes. quasi in dignos uiris spĩtalib abiciamꝰ

Expanded text:
um, sanguinis vero edulium interdictum, salva veritate historiae, secundum mysticum sensum nobis innuitur, ut quando carnales homines a pristina conversatione interemptos, ad unitatem fidei et bonorum operum nobis consentiemus, nullo modo prioris vitae errores in usum nostrum convertamus, sed super terram illos effundamus, id est, per confessionem prolatos, terrenae fragilitati deputantes, quasi indignos viris spiritalibus abjiciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
quaetalẽ sanguine cõmedit deꝗb dicebat dauid ꝗdeuorant
plebẽ meã sĩc escã panis faciem suã obfirmatds̃ uidelic& xp̃c.
uidex est. Sanguis enĩ eoꝵ ꝓ anima est: & id circo ñ debes animã
comedere cũ carnib: sed suꝑtrã sundes quasiaquã ut sit tibibene
& silus tuis postte cũ seceris qđ plac& inc̃spectudnũ. & c&̃.
Erguideo sanguis dr̃ anima eẽ carnis. ꝗauitale aliquid est in¬
sanguine. qr ꝑipsũ maximȩ in hac carne uiuit: cũ nom̃s uenas
corporis cuncta disfundit᷑. Ipsã utã corporis uocauit animã
ñuitã quae migrat excorpore : sedquȩ morte finit᷑. Cũ ergo

Expanded text:
quae talem sanguinem comedunt, de quibus dicebat David, « Qui devorant quae talem sanguinem comedunt, de quibus dicebat David, « Qui devorant plebem meam sicut escam judex est. « Sanguis enim eorum pro anima est; et idcirco non debes animam comedere cum carnibus, sed super terram fundes quasi aquam: ut sit tibi bene et filiis post te, cum feceris quod placet in conspectu Domini. » Ergo ideo sanguis dicitur anima esse carnis, sanguine, quia per ipsum maxime in hac carne uiuitur, qui in omnibus corporis cuncta diffunditur, ipsam uitam corporis uocauit animam, non uitam quae migrat ex corpore, sed quae morte finitur? qua lo
Abbreviated transcription (Latin):
que habueris sic̃ p̃cepͥ tibi: & comedes in oppidistius pla¬
cet. Sic̃ comedit̃ caprea & ceruus itauesceris eis. Etmundus
& inmundus in cõmune uescent̃. Hoc solũ caue nes anguinẽ
comedas. Ergo o portet mandati huius &iã litterã custo¬
dire : & nullatenus comedere sanguinẽ. Hoc enĩ & apłs in¬
uenies p̃cepisse : quando deꝗbusdã iudaicis obseruationib
c̃tentione in antiochensi eccła facta adeos relata est quaestio.
ꝗlegẽ posuer̃ soluentes quȩstionẽ hanc: & diffinientes. Visuẽ
necessaria ut abstineatis uos abimmolatis si mulacroꝵ & san¬
guine & suffucato & furnicatione. Preterea sanguinẽ qdȩ ꝓprie
homicidiũ omnẽ aut̃ sanguinẽ fratnũ odiũ intellegamus. sicut¬
enĩ sanguinũ & dolos& abominabit̃ dñs. Et quecũq ꝓximoꝵ no¬
cent uitȩ ꝑ insidias quas lib&: itauthomicidid̾ sanguini cõparet᷑.
t ꝓpterea ab omni s anguine abstinere oportet: scientes ꝗa suꝑ aniña

Expanded text:
quae habueris sicut praecepit tibi; et comedes in oppidis tuis ut tibi placet, sicut comeditur caprea et cervus, ita vesceris eis; et mundus et immundus in commune vescentur. Hoc solum cave, ne sanguinem comedas. » Ego oportet mandati hujus etiam litteraturam custodire, et nullatenus comedere sanguinem. Hoc enim et Apostolos invenies praecepisse, quando de quibusdam Judaicis observationibus contentione in Antiochensi Ecclesia facta, ad eos relata est quaestio, qui legem posuerunt, solventes quaestionem hanc et definientes: « Visumneris quam haec necessaria: ut abstineatis ab immolatis simulacrorum, et sanguine, et suffocato et fornicatione . » Praeterea sanguinem quidem, proprie homicidium, omnem sanguinem, omne fraternum odium intelligamus: quenim sanguinum et dolosum abominabitur Dominus, » et quaecunque proximorum nocet vitae per insidias quaslibet, ita ut homicidio sanguis comparetur, et propterea ab omni sanguine abstinere oportet, scientes quia super animas,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi ministros nob cõm̃dat quatinus ꝓcurenus eis solatia debita:
Quia sicut leuitȩ inueteri testam̃to deximis ac primitus ati: do¬
naris quȩ d nõ populus offerebat c̃grue nutriebant᷑: sic dec& utin
nouo testam̃to boni subditi his quisibi indnõ p̃sunt omni deuotione
deseruiantꝰ. Dicut & apłs thesalonicensib seribens ait. Rogamꝰ aut̃

Expanded text:
verbi ministros nobis commendat, quatenus procuremus ejus solatia debita, quia sicut Levitae in Veteri Testamento decimis, atque primitiis, atque donariis quae Domino populus offerebat, congrue nutriebantur, sic decet, ut in Novo Testamento boni subditi his qui sibi in Domino praesunt omni devotione deserviant: sicut et Apostolus Thessalonicensibus scribens ait: « Rogamus autem