comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cusantib & sadiffacientib. in die qͣ
iudicabit ds abscondita hominũ
ut cogitationes nr̃e om̃s ino tp̃re
congregate iustum iudicem ꝓbent.
dum aut accusat nos conscientia¬
nr̃a. aut satisfacit ꝑ delict̾o. utrum
plura sint peccata an bona oꝑa. et
utrum uet̃a anuoua. utrum deleta
penitentia. an notuis scelerib iustais¬
rata. qͣn dicet dñs. Uias eorum dedi
in capita corum. &e cogitationes eoꝵ
reddam cis. Qui finxit singillatim
corda eorum. & intelligit omnia
oꝑa corum. De qͥb ce in alio loco
legimꝰ. Tu cognoscis corda hotum
Nunquid abscondet se in abscon¬
ditis homo. & ego ignorabo: Deni¬
qui tustificatis uosmetipsos coram
hominib. ds autem cognoscit cor¬
da ur̃a. In qͦ considandum quodñ
dixerit pat̃. iuxta hereticoꝵ blas¬
phemias. ne filium uidet᷑ exclu¬
dere.s ds. qͦd patͥ filioq commune
est. In pͥncipio enim erat uerbum
& uibum erat apud qm. & ds erat
uerbum. Hoc erat in pͥncipio apdđ̃

Expanded text:
e qua judicabit Deus abscondita hominum : ut cogitationes nostrae omnes uno tempore congregatae justum judicem probent, dum aut accusat nos nostra conscientia, aut satisfacit pro delicto; utrum plura sint peccata, an bona opera, et utrum vetera an nova: utrum deleta poenitentia, an novis sceleribus instaurata, quando dicit Dominus: Vias eorum dedi in capita eorum, et cogitationes eorum reddam eis . Qui finxit sigillatim corda eorum, et intelligit omnia opera eorum . De quibus et in alio loco legimus: Tu cognoscis corda hominum nunquid abscondit se in absconditis homo, et ego ignorabo? . Deniqui justificatis vosmetipsos coram hominibus: Deus autem cognoscit corda vestra . In quo considerandum, quod non dixerit, Pater, juxta haereticorum blasphemias, ne Filium videretur excludere, sed Deus: quod Patri Filioque commune est. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud
Abbreviated transcription (Latin):
lum ñ considat. qͦd scilicet qͥ omnes
homines creauit ex nichilo ñ possit
de uint̾isis gentib unam parit̃ iise
credentiũ eccłiam facere: Deniq in
tum ẽ. tox dñi parere faciens deser¬
tum. ut deserta pͥͫꝰ eccłia generet. ce
ꝑficiant᷑ certii aꝑtis saltib atq cont̾¬
tis. Porro urta .lxx. hic senstis ẽ. qͦd
uno tempore ad p̃dicationem euan¬
geliorum una gens totꝰ orb oriatur
ministi ꝓmissionis meȩ o urbs q̃ cla¬
mons plena es. o templum qͦd a dño
derelictũ es. opopłe cui reddidi uiciᷤ¬
situdinem fuam. Nonne ego inquit
peꝑit. De qua in psalmo scribitur.
Qui habitare fac̃ sterilem in domo:
matrem filioꝵ lecantem. Uł certe re¬
rum ordo cont̃sꝰ ẽ pariens facta ẽ
sterilis. & qͦndam sterilis peperit
plurimos. qͥa dm̃ ẽ ista sententia.
Lecamini cum irłm: & exultate ĩ ca
om̃s qͥ diligitis eam. Saudete cum

Expanded text:
 omnes homines creavit ex nihilo, possit de universis gentibus unam partem in se credentium Ecclesiam facere. Denique intum est: Vox Domini parere faciens desertum , ut deserta prius Ecclesia generet, et perficiantur cervi apertis saltibus atque contritis. Porro juxta LXX hic sensus est, quod uno tempore ad praedicationem Evangeliorum, una gens totius orbis oriatur. ministi promissionis meae, o urbs quae clamoribus es plena: o Templum quod a Domino derelictum est: o popule, cui reddidi vicissitudinem suam. Nonne ego, inquit,rturivit et peperit? De qua in psalmo scribitur: Qui habitare faciat sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . Vel certe rerum ordo conversus est: Pariens facta est sterilis, et quondam sterilis peperit plurimos, quia Domini ista sententia est. Laetamini cum Jerusalem, et exultate in ea omnes qui diligitis
Abbreviated transcription (Latin):
ciabit tusticiam tuam. tota die salu¬
tare tuũ. Et rursum. Ñ abscondi ĩ
corde meo ũitatem tuã ce saltitare
futura extendant᷑. lugeantq anti¬
qua pecc̃a. & tͣhantͣ ad luctum atq
tsticiam q̃ duc̃ a uitam. beati qͥp¬
pe lugentes qm ips ridebunt. &
conuertant᷑ õs ad dm̃. ut postea
tͣnseant ad grãm. & sciant dictum

Expanded text:
stitiam tuam, Domine: tota die salutare tuum . Et rursum: Non abscondi in corde meo veritatem tuam, et salutare futura extendantur. Lugeantque antiqua peccata, et trahantur ad luctum atque tristitiam, quae ducit ad vitam. Beati quippe lugentes, quoniam ipsi ridebunt . Et convertantur omnes ad Dominum, ut postea transeant ad gratiam, et sciant dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ac noui instrum̃ti ad p̃bendum
rationale lac: de quib sponsus
ad eum loquitur. Bona tiba tua
fup uinum. Isti erant de q̃b specia¬
liter dicebatur. Beati lugentes qm̃
ipsi consolabunt᷑. Et hoc notandũ
qͦd qͥ paruuli funt. consolationis in¬
digent lacte. & adhuc in mortali
u̾sant᷑ loco. Qui uͦ post lac consola¬
tionis ad solidum ꝓfecerint cibum.
delicuis affluent u̾itatis & scientia
dinem. theodotio multitudinẽ int̃¬
p̃tati fũt. Hoc diximꝰ. ut psalmi .lix.
noni uerbum pandemts ambigu¬
um. in quo scriptum ẽ. Uastauit eã
aꝑ de filua. &e singlaris ferꝰ depastꝰ
est eam. Peo enĩ uͭ in nr̃is &e in grecis co

Expanded text:
ac novi Instrumenti, ad praebendum ac novi Instrumenti, ad praebendum rationale lac. De quibus sponsus ad eam loquitur: Bona ubera tua super vinum . Isti erant, de quibus specialiter dicebant: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Et hoc notandum, quod qui parvuli sunt, consolationis indigent lacte, et adhuc in mortali versantur loco. Qui vero post lac consolationis ad solidum profecerint cibum, deliciis affluent veritatis, et scientia dinem; Theodotio, multitudinem interpretati sunt. Hoc diximus, ut psalmi septuagesimi noni verbum panderemus ambiguum, in quo scriptum est: Vastavit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam . Pro eo enim, ubi in nostris e
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui diligitis eam. Gaudete gau¬
dio om̃s qui lugetis suꝑ eam. ut sug¬
gatis ce impleamini de ube conso¬
lationis ciꝰ: ut post qͣm suixertts. de
atq lugentib. & illam q̃ resurrect̃a
est omni desidĩo p̾stolantib: ut gari¬
deant cum ea ce in ea q̃ echificata sit
&e in rotaꝵ cherubin similitudinem
sequunt̃ sp̃m p̃cedentem. ñ his qͥ in
et̃nos cincres dissoluti sunt. De guib
manebit lapis siꝑ lapidem: donec
compleant᷑ omnia hec. Eaudete in¬
quit cum ea gaudio uniu̾si qͥ lugeti
eam. qͣles suꝑ petrum &e paultim apł̃oᷤᷤ
docunmꝰ. & om̃s qͥ expectabant redẽp¬
tionem ifrł. ut suggant & repleant᷑
ub̃ib consolationis eiꝰ. Neq enimpo¬
terat fieriut q̃ genuit mascłm. et
erat puerꝑa. careret lactis abun¬
dantia in educationem eiꝰ gentis et
paruulorũ qͥ simul natifuierant. ut
p̃bet cis duo ub̃a. nequaqm ut priꝰ
in egypto fracta & iacentia. s integͣ
& uirginali decore stantia ueteris

Expanded text:
omnes qui diligitis eam. Gaudete gaudio omnes qui lugetis super eam, ut sugatis et impleamini ab ubere consolationis ejus, ut postquam suxeritis, delatque lugentibus, et illam quae surrectura est omni desiderio praestolantibus, ut gaudeant cum ea et in ea, quae aedificata sit et in rotarum Cherubim similitudinem, sequuntur spiritum praecedentem: non in his qui in aeternos cineres dissoluti sunt. De quibus permanebit lapis super lapidem, donec compleantur omnia haec . Gaudete, inquit, cum ea gaudio, universi qui lugetis eam. Quales supra Petrum et Paulum apostolos docuimus, et omnes qui exspectabant redemptionem Israel, ut sugant et repleantur uberibus consolationis ejus. Neque enim poterat fieri, ut quae genuit masculum, et erat puerpera, careret lactis abundantia in educationem ejus gentis et parvulorum, qui simul nati fuerant, ut praeberet eis duo ubera, nequaquam ut prius in Aegypto, fracta et jacentia, sed integra et virginali decore stantia, veteris
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥb ce in pͥori ꝓpħia dictum ẽ. & qͦs
racob int̾pretatur filio fuo ysachar.
qͥa supposuit humerũ suum ad labo¬
randum. & uocat᷑ ẽ uir agͥcola. Su¬
dore enim &e labore minio ad ub̃ta¬
tem fructuũ ꝑuenimꝰ. Unde &e ad
syon ꝑiheremiã dr. Da cor tuum
in humeros tuos. tit a mandatis in¬
telligat dñm. imitatꝰ eũ de qͦ scͥptũ
ẽ. iħc cepit facere ⁊ docere. ut ñ ocio¬
sa sit fides sed per oꝑa currat ad p̃¬
mium. Qenua autem &e sinꝰ qͥd sig¬
nificent &e fupͣ breuit exposui. ⁊ nẽ
abraham exemplum docere nos po¬
terit. in cuiꝰ sinti lazarꝰ requiescit.
c om̃s de oriente ce occidente uem¬
entes. qͥ accumbent cum abraham

Expanded text:
 et in priori prophetia dictum est, et quos Jacob imprecatur filio suo Issachar: Quia supposuit humerum suum ad laborandum , et vocatus est vir agricola. Sudore enim et labore nimio ad ubertatem fructuum pervenimus. Unde et ad Sion per Jeremiam dicitur: Da cor tuum in humeros tuos , ut a mandatis intelligat Dominum, imitans eum, de quo scriptum est: Jesus coepit facere et docere , ut non otiosa sit fides, sed per opera currat ad praemium. Genua autem et sinus quid significent, et supra breviter exposui, et nunc Abraham exemplum docere nos poterit, in cujus sinu Lazarus requiescit, et omnes de Oriente et Occidente venientes, q
Abbreviated transcription (Latin):
herba germinabt̃. Et cognoscetur
manꝰ dñiseruis eiꝰ. &e in dignabitur
inimicis fuis: .Lxx. ꝓ seruis postiert̃
tim̃tes. ꝓ inimicis incredulos: & ẽ.
similit̃ Miscdiam ereatoris in crea¬
turas suas eremplo matrũ discimꝰ.
q̃ libos amore insito iutͥentes omnẽ
suꝑant caritatem. Deniq uolens
ds ostende qͦmͦ diligat qͦs creauit.
nunquid obliuiscetur att intilier

Expanded text:
gnoscetur manus Domini servis ejus, et indignabitur inimicis suis. LXX pro servis, posuerunt timentes; pro inimicis, incredulos: caetera similiter. Misericordiam Creatoris in creaturas suas, exemplo matrum discimus, quae liberos amore in sinu nutrientes, omnem superant charitatem. Denique volens Deus ostendere, quomodo diligat quos creavit: Numquid ob
Abbreviated transcription (Latin):
des conabant᷑ occide. qͥ ce in moyse
ce in xp̃o saluatꝰ in egypto ẽ. Demq
abraham ce ysaac masclos habuere
libos. & iacob multorum filiorum
pat̃ unam genuit filiam. ꝓ qͣ dura
ꝑpessꝰ ẽ. Qd si filie salfaach deisenten¬
tia recpiunt hȩreditatem patͥs. hoc
considandum ẽ. qͦd pat̃ earum ĩpec¬
catosuo mortuus sit. qͥa nulltm ge¬
ausꝰ futt iudicare. s retulie ad do¬
mintm qͥ eas ne in opes ꝑmanerent.
russec fr̃ib copulari. Geneseos qͦq
narrat lib. qͦd postqm ceꝑunt hoĩes
multifieri. qͥ numerꝰ semꝑ inuitio
ẽ. &e filie eis natȩ st̃. acceꝑunt eas
contrario ad scm̃ dr. Uxor tua sic̃ ui¬
tis abundans. in lat̾ib domus tuiȩ
tli tui sic̃ nouella oltuarum incir¬
cuitum̃se tue. Et it̾m. Uideas filios

Expanded text:
des conabantur occidere, qui et in Moyse, des conabantur occidere, qui et in Moyse, et in Christo salvatus in Aegypto est. Denique Abraham et Isaac masculos habuere liberos, et Jacob multorum filiorum pater, unam genuit filiam, pro qua dura perpessus est . Quod si filiae Salphaad Dei sententia recipiunt haereditatem patris , hoc considsit, qui nullum fiausus fuerit judicare, sed retulit ad Dominum, qui eas ne inopes permanerent, jussit fratribus copulari. Geneseos quoque narrat liber , quod postquam coeperunt homines multi fieri, qui numerus semper in vitio est, et filiae eis natae sunt, acceperunt eas, contrario ad sanctum dicitur: Uxor tua sicut vitis abundans in lateribus domus tuae. Filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae . Et
Abbreviated transcription (Latin):
unqͥd ego qͥ alios parere facio. ipse
⁊ ñ pariam dic̃ dñs: Si ego qͥ genera¬
tionem cec̃is tͥbuo. sterilis ero arc dr̃s
ds tuus: Lxx. Anteqm partariens
parturiat. anteqͣm ueniat dolor par¬
turientiũ effcigiat. & pariat mascutũ
Qͥs audunt tale. aut qͥs uidit simile:
Si parturtuit t̾ra in die una. aut si
nata c̃ gens simtil. qͥa parturruit &e
pcꝑit syonfilios suos: Ego autẽ dedi
dixit expectationẽ hanc. & ñ recorda¬
tus ẽ mei dic̃ dñs. Nonne ego parien¬
tem & sterilem feci dixit deus tuus:
recipientib ꝓ impiecate fua atq błas¬
pheniis et̃na supplicia: eccłia ĩ noĩe
dñi congregata. de qͣ in psalmo dr.
hõ natꝰ est in ea. ⁊ iꝑse fundauit eam
altissimꝰ. anteqͣm parturiret peꝑit:
anteqm ueniret pardꝰ eiꝰ genuit mas¬
culum. Non enm multo tempore ut
popłs iudeorum ꝑ abraham ce ysaac
libos eorum ac neꝑotes creuit in maiꝰ.
s ad euangłicam p̃dicationem. stat̃
omnis mundꝰ conecyit & parturiuit

Expanded text:
ere facio, ipse non pariam, dicit Dominus? Si ego qui generationem caeteris tribuo, sterilis ero, ait Dominus Deus tuus. LXX: Antequam parturiens pariat: antequam veniat dolor parturientium, effugiat, et peperit masculum. Quis audivit tale, et quis vidit simile? Si parturivit terra in die una; aut si nata est gens simul, quia parturivit et peperit Sion parvulos suos. Ego autem dedi exspectationem hanc, et non recordata es mei, dicit Dominus. Nonne ego parientem et sterilem feci, dicit Deus tuus? recipientibus pro impietate sua atque blasphemiis aeterna supplicia, Ecclesia in nomine Domini congregata, de qua in psalmo dicitur: Homo natus in ea: et ipse fundavit eam altissimus , antequam parturiret, peperit, antequam veniret partus ejus, genuit masculum. Non enim multo tempore, ut populus Judaeorum per Abraham, et Isaac, per liberos eorum ac nepotes crevit in majus, sed ad Evangelicam praedicationem statim omnis mundus concepit, et parturivit,
Abbreviated transcription (Latin):
me ce plasmauit me. Omia enimy
ipsum faccͥa sunt. & sine ipso fẽmẽ
nich. De qͦ rursum ioħs. In mando
ait erat & mundꝰ ꝑipsum fẽs ẽ. Ipse
enim dixit &e facta sunt. ipse man¬
dauit & creatasunt. Et hoc qͦd scͥp¬
tura genescos mistico sermone demon¬
strat. dixit ds &e fec̃ ds. Uerboemin
dm̃ celifirmatisunt. & sp̃u oris eiꝰ
omnis uirtꝰ eorum. nullusq locꝰ est
lat bouẽ. qͣsi qͥ interficiat uirum Qͥ
mactat pecꝰ. quasi qͥ excerebret canẽ
Qui offere oblationẽ: qͣsi qͥ sangui

Expanded text:
me, et plasmavit me . Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. De quo rursum Joannes: In mundo, ait, erat; et mundus per ipsum factus est . Ipse enim dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt . Et hoc quod Scriptura Geneseos mystico sermone demonstrat, dixit Deus, et fecit Deus . Verbo enim Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Nullusque locus eslat bovem, quasi qui interficiat hominem. Qui mactat pecus, quasi qui excerebret canem. Qui offert obl
Abbreviated transcription (Latin):
quodammͦ eẽt extorta. Loquentib
surteret. ut publii pat̾ in insula m¬
lera febrib ce dissenteria qui morbi
int̾ se condarii funt. pauli p̃cibus
sanantur. tt eos totꝰ orbis deos inter
homines dic̾et ambulare. Tc̃ lupꝰ ⁊

Expanded text:
quodammodo esset extorta. Loquentibusquodammodo esset extorta. Loquentibussurgeret , ut Publii pater in insula Melita febribus et dyssenteria, qui morbi inter se contrarii sunt, Pauli precibus sanaretur, et ut eos totus orbis deos inter homines diceret ambulare
Abbreviated transcription (Latin):
qͣͥsimiles eiꝰ sunt. fiant fili ei pupili
ce uror erus uidua. C ommoueant᷑
& tͥnsferant᷑ fitii eiꝰ & mendicent: ei¬
ciantur de domib stris. Generatio¬
nis enim male finis est pesgius:
qͥ conciptunt dolorem. & partunt
ingͥtatem. De quorum scͥptum est
pͥncipe. Ecce pardarrurt intusticiã
concepit dolorem. & peꝑit iniqͥtatĩ
Si autem hoc de imyus dir. quom
samuel utr beatꝰ & iustus filios ps¬
simos gunuit. qͥñ ambulauerunt
& abessalon. quorum alt̃ fris. alt̃
pats excitit parricida. Ex quib
omnib discimꝰ filios & nepotes scd̃n
id intelligi debe qͦd diximus iurta
quodd & pacilus filios parturit. do¬
nec xp̃c foretur in eis. & onesinũ
inuincłis generat. Qui eumcla¬
mauerint statim exaudientur &
illis loquentib dicet dñs adfum.
Qre omia etiam uyxta litit ual
in actib apłorum cernimꝰ eẽ cõple¬
ta. Neq enim potuissent om̃s gentes
untam breur dempore credere. nisi
sinorum miraculis fides corum

Expanded text:
qui similes ejus sunt, Fiant filii ejus pupilli, et uxor ejus vidua. Commoveantur et transferantur filii ejus, et mendicent, ejiciantur de domibus suis . Generationis enim malae finis est pessimus. Qui concipiunt dolorem, et pariunt iniquitatem. De quorum scriptum est principe: Ecce parturiit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem . Si autem hoc de impiis dicitur, quomodo Samuel, vir beatus et justus, filios pessimos genuit, qui non ambulaveruntet Abessalon, quorum alter fratris, alter patris exstitit parricida ? Ex quibus omnibus discimus, filios et nepotes secundum id intelligi debere quod diximus. Juxta quod et Paulus filios parturit, donec Christus formetur in eis, et Onesimum in vinculis generat . Qui cum clamaverint, statim exaudientur, et illis loquentibus, dicet Dominus, Adsum. Quae omnia etiam juxta litteram in Actibus Apostolorum cernimus esse completa. Neque enim potuissent omnes gentes in tam brevi tempore credere, nisi signorum miraculis fides eorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dixerunt głificet᷑ dñs. ut urãm leti¬
neqͣqͣm cassis ꝓmissionib. s ocłis con¬
templemͣ. Uox inquit clamoris de
cuntate. Hatid dubium qͥn irłm sig¬
nificet romano excitu circumdatam
ce intres partes intus seditione diuisã.
sc̃a possedit forinsecꝰ cont̾ hostes. in¬
t̾risecus contͣ ciues dimicans. Co tp̃r
&e in urbe & in templo tã sacerdotã
& leuitarum. qm tulgi ignobilis
mulierũq ac ꝑueroꝵ ululatꝰ auditꝰ
ẽ. qñ reddidit dñs retͥbutionem im¬
micis suis. implens cõminationem
qͣm direrat. Pelinquet̾ uob domꝰ ur̃a
deserta &e illam ꝓpħiam. Reliqui do¬
mum meã. qn p̃sides templi consona¬

Expanded text:
tram laetinequaquam cassis promissionibus, sed oculis contemplemur. Vox, inquit, clamoris de civitate: haud dubium quin Jerusalem significet Romano exercitu circumdatam, et in tres partes intus seditione divisam, sancta possedit, forinsecus contra hostes, intrinsecus contra cives dimicans. Eo tempore et in urbe, et in Templo, tam sacerdotum et Levitarum, quam vulgi ignobilis, mulierumque ac puerorum ululatus auditus est, quando reddidit Dominus retributionem inimicis suis, implens comminationem qua dixerat: Relinquetur vobis domus vestra deserta ; et illam prophetiam: Dereliqui domum meam. Q
Abbreviated transcription (Latin):
uiement & adorabunt coram te dñe
&e głificabunt nom̃ duũ. De qͦ dic̃
iacob. Ipse ẽ ecpectatio gentium.
psalmista. Spes omnium finium
t̾re. Et idem ysaias quem ne disse¬
rimꝰ. Erit radix iesse & qͥfurget ut
pͥnceps sit gentium. in ipso gs̃ sꝑabt̃.
implentib apłis qͦd p̃ceytum ẽ. do¬
cete om̃s g̃s baptizantes eos in noĩe

Expanded text:
adorabunt coram te, et glorificabunt nomen tuum . De quo dicit Jacob: Ipse est exspectatio gentium . Et Psalmista: Spes omnium finium terrae . Et idem Isaias quem nunc edisserimus: Erit radix Jesse, et qui surget, ut princeps sit gentium, in ipso gentes sperabunt ; implentibus Apostolis quod praeceptum est: Docete omnes gentes, baptizantes eas in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
qñe dñe intrabit in regnum celors.
s qͥ faeit uoluntatem pat̾s mei qͥ est
in celis. Sicq stare potest ista senten¬
cedite a me.nescio uos oꝑarii inqͥta¬
tis. G dicere ñ sermone qͥ facilis ẽ. sed
affectu &e oꝑib cõꝓbat̾. Ex quibus
discimꝰ cundem ẽẽ utriꝰq testamen¬
immicinr̃i cade fub onere suo. ñ
tͣnseamos leucmus cum eo. ce sibo¬
uem aut asinum inuencrimꝰ er¬
rantem reddamꝰ e. Hec turta .lxx.
Porro nxta hebraicum. hic inͥsen¬
fus uidet᷑. Audite apłi. audite dis¬
ciptli mei. qͥ tremitis uerbum dñi
Narrabo quid dixerint fr̃s uri qui
odert̃ & sepant uos & arbitrant᷑ ali¬

Expanded text:
bit in regnum coelorum: sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est . Sicque stare potest illa sentenedite a me, nescio vos, operarii iniquitatis. Ergo dicere, non sermone, qui facilis est, sed affectu et operibus comprobatur. Ex quibus discimus, eumdem esse utriusque Testameninimici nostri cadere sub onere suo, non transeamus, sed levemus cum eo, et si bovem aut asinum invenerimus errantem, reddamus ei . Haec juxta LXX. Porro juxta Hebraicum, hic mihi sensus videtur: Audite, Apostoli, audite, discipuli mei, qui tremitis verbum Domini, narrabo quid dixerint fratres vestri qui oderunt, et separant vos, et arbitrantur ali
Abbreviated transcription (Latin):
comedunt. & omĩa q̃ lege ꝓhibent᷑
ae nrurem quem nos glirem nocamꝰ.
Et illigͥ qͥ hec cometunt. & hi qͥcter¬
centes omnem tͣpittidinem talia agune
qͦ ethinci forte ñ faciunt: parit̃ con¬
fument᷑. Scđm t᷑pologiam possumꝰ
dicere om̃s uoluptatis magis amato¬
res qm amatores di sacͥficare in ortis
&e in liminib: qͥa mistiau̾itatis ñua¬
lent int̾ire ce comede cibos pietatis.

Expanded text:
comedunt, et omnia quae Lege prohibentur, comedunt, et omnia quae Lege prohibentur, et murem, quem nos glirem vocamus, Et illi igitur qui haec comedunt, et hi exercentes omnem turpitudinem, talia agunt quae et ethnici forte non faciunt, pariter consumentur . Secundum tropologiam possumus dicere: Omnes voluptatis magis amatores, quam amatores Dei, sanctificari in hortis et in liminibus, quia mysteria veritatis non valent introire, et comed
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat᷑. Popłs hic labus me honorat.
corũ eĩ longe ẽ ame. Rreccꝑat autem
ꝑ moysen as ut siqͥs p̃uentus fuisset ĩ
pectõ. uaccȩ rufe asꝑfuis cinere & aliis
cepiationis modis. ꝑ sacͥficia & uictimaᷤᷤ
rediret ad templum. Q d isli negligen¬
tes in locis deliciarum &e uoluptatom
hoc ẽ in ortis amenissimis uł baptiste¬
ria ertruebant. uł piscinas ad areo¬
las itrigandas. atult̾ia & omnem
libidinũ tu pttridinẽ simplicib aqͥs
abluere se putantes. Quib rectissi¬
me illud aptabit᷑. & noctẽ flumine
ptirgant. Nec alicui uideat᷑ incon¬
gruum. siꝗ gerunt̃ turpit manife¬
stius explicent᷑. incorruptionẽ corũ
qͥ talia cõmiatre ñ crubescunt que
turpe ẽ dic̾e. dum scortis herent in
modum canũ. & mascli in mascłos
excrcent tͣpitudinem. ⁊cͥͥbutionem
pecc̃i in semetipsos recipientes. Quia
uacua oꝑa factunt noluptate ce sce¬
lerib cum his sunt qͥ carnem fuillã

Expanded text:
dicebatur: Populus hic labiis me honorat: dicebatur: Populus hic labiis me honorat: cor vero ejus longe est a me . Praeceperat autem per Moysen Deus , ut si quis praeventus fuisset in peccato; vaccae rufae aspersus cinere, et aliis expiationis modis, per sacrificia et victimas rediret ad Templum, quod illi negligentes, in locis deliciarum et voluptatum, hoc est, in hortis amoenissimis, vel baptisteria exstruebant, vel piscinas ad areolas irrigandas: adulteria et omnem libidinum turpitudinem, simplicibus aquis abluere se putantes, quibus rectissime illud aptabitur: Et noctem flumine purgant . Nec alicui videatur incongruum, si quae geruntur turpiter, manifestius explicentur in correctionem eorum, qui talia committere non erubescunt, quae turpe est et dicere, dum scortis adhaerent in modum canum, et masculi in masculos exercent turpitudinem, retributionem peccati in semetipsos recipientes. Qui haec opera faciunt, voluntate et sceleribus cum his sunt, qui carnem suillam
Abbreviated transcription (Latin):
ficamim ce lustramtm in hortis alter
post alt̃m. int̃ eos qͥ comectunt carnẽ
suillam. & abhominationẽ ⁊ murem.
simul deficient dic̃ dns. uolentes osten¬
dere ñ ipsos comede carnem suillam
& abhominationẽ ⁊ murem qͥ scificant̃
in ortis alt̾ pꝰ alt̃m. s eos qͥlustrantur
u̾sari cum cis qͥ comedunt q̃ ꝓhibita
sunt. Arguit autẽ sermo ditimꝰ popo¬
los tudeoꝵ. immo sc̃bas & pharis eos
qͥs &e dns arguebat dicens. Uos estis qͥ
iustificatis uosmet ipsos coram hõib
ercelsum ẽ abhominatio ẽ apd̃ dm̃.
Unde ce increpabat eos atq dicebat.
Ue uobscribe ce pharis ei hypoerite.
qͥmundatis qͦd foris est calicis ce pa¬
rapsidis. & intꝰ plem estis immundi¬
cie. Et it̃m Qui estis sepulchra deal¬
bata. intus actem pleni estis ossibus
mortuorum. & omni spurcicia. Q
ore fuo bndicebant. ⁊ corde suo male¬
dicebant. Qͥ dño loq̃bant᷑ pacifica
&e molliebant sermones suos suꝑ oleũ.
ipsi autẽ erant iacła. De qͥb rectissime

Expanded text:
et lustramini in hortis alter post alterum, inter eos qui comedunt carnem suillam, et abominationem, et murem, simul deficient, dicit Dominus, volentes ostendere, non ipsos comedere carnem suillam, et abominationem, et murem, qui sanctificantur in hortis alter post alterum; sed eos qui lustrantur versari cum eis, qui comedunt quae prohibita sunt. Arguit autem sermo divinus populos Judaeorum, immo Scribas et Pharisaeos, quos et Dominus arguebat, dicens: Vos estis qui justificatis vosmetipsos coram hominibus: excelsum est, abominatio est apud Deum . Unde increpabat eos atque dicebat: Vae, vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui mundatis quod foris est calicis et paropsidis, et intus pleni estis immunditia . Et iterum: Qui estis sepulcra dealbata: intus autem pleni estis ossibus mortuorum, et omni spurcitia : qui ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant : qui Domino loquebantur pacifica, et molliebant verba sua super oleum, ipsi autem erant jacula, de quibus rectissime
Abbreviated transcription (Latin):
& impenitens cor thesautrizas tͥ iram
in dietre. & reuelationis tusti iudicii
dei. qͥ reddet unicuiq scđm oꝑa sua
Dis quidem qͥ tuxta patientiam oꝑiꝰ
bomi głam & honorem ⁊ incorruptio¬
nem quercitib uitam et̾nam. Qui
autem ex contentione & increduli st̃
u̾itati. adqͥescunt autẽ iniqͥtati: ira⁊
furor tbulatio & angustia suꝑ omnes

Expanded text:
 iram  iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. His quidem qui juxta patientiam operis boni, gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Qui autem ex contentione et increduli sunt veritati, acquiescunt autem iniquitati, ira et furor, tribulatio et angustia super omne
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendꝰ ẽ de qͦ & priꝰ diximus et
ñc cdictinꝰ ex parte. nͥ conũsi fu̾itis.
gladium fcium uibrabit. He gladi¬
um puinitorem carms peccatricis
ominũq uctiorum isrłite in manꝰ
pharaonis datum q̃runt̾. dicuntq
moysi ce aaron. Uideat ds uios & tu¬
dicet. qͥa abhominabilem fecistis
odorem nr̃m coram pharao tit da¬
retur gladiꝰ in manꝰ eiꝰ. ⁊ interficeret
nos. De hoc gladio &e in amos scͥptũ
ẽ. gladio intibunt om̃s peecatores
popli. cumutiq &e aliafint genera
glachꝰ appellat᷑. Quo gladio uulne¬
rabuntur siue interficienrt᷑ qui di ñ
fccerint tioluntatem. & omisso lumi¬
ne u̾itatis teneb̾s se erroris inuolue¬
rint. De quib scpttim ẽ in ihere¬
mia. Di mutabit echiops pellemstiã
Et in sophonia. Et uos ethiopes
uulncrati siue interfecti gladio meo
crids. Omnem loci istiꝰ continenti¬
am qͥ senfci accipiendꝰ sit. apłs pro¬
litius disputat scribens ad roma¬
nos. Icixta duriciam aurem tuam

Expanded text:
 prius diximus, et nunc dicemus ex parte: Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit . Hunc gladium punitorem carnis peccatricis omniumque vitiorum, Israelitae in manus Pharaonis datum queruntur; dicuntque Moysi et Aaron: Videat Deus vos et judicet: quia abominabilem fecistis odorem nostrum coram Pharaone: ut daretur gladius in manu ejus, et interficeret nos . De hoc gladio et in Amos scriptum est: Gladio interibunt omnes peccatores populi : cum utique et alia sint genera gladius appellatur, quo gladio vulnerabuntur sive interficientur, qui Dei non fecerint voluntatem; et omisso lumine veritatis, tenebris se erroris involverint. De quibus scriptum est in Jeremia: Si mutabit Aethiops pellem suam . Et in Sophonia: Et vos Aethiopes vulnerati, sive interfecti gladio meo eritis . Omnem loci istius continentiam, quo sensu accipienda sit, Apostolus prolixius edisserit, scribens ad Romanos: Juxta du
Abbreviated transcription (Latin):
uiãs suas. & abhominationes fuas
anma eoꝵ uolute. Et ego eligam
illusiones eoꝵ. & peccata retͥbuam
cis. qͥa uocaui eos &e ñ obaudierunt.
locutus sum & ñ audierunt & foce¬
runt malum in conspectu meo in¬
ocłis meis. & q̃ nolebam elegerin
Immolare bouem. mactare arietẽ
Fofferre sacͥfictum. thura succende
nem atq blasphemiam. ipsi elegert̃.
ce ut talia colerent. eorum arbitriĩ
fuit. iuxta qͦd dicit ꝑ icrechiel. De¬
di cis tustificationes ñ bonas. ce p̃cep¬
tañ bona. Et inuirs inquit suis
qm amatores dei. Quam ob causam
illis eligentib uias suas. & non eum
qͥ dixit egosum uia ce dñs elegit il¬
ltisiones siue illusores eorum q̃ he
omnia mala eorum siue q̃ time¬
bant partẽ adducat. Causasq
reddit cur traditi sint scrib̃ &e pha¬
riscis illusorib suis. de quib pͥmꝰ
psalmus iuxta hebreos eanit. Et
in eathedra illusoꝵ ñ sedit. quos¬
appellant pestilentes .lxx. Qualeᷤ
fucrint filii hely pestilentie ꝓ quo¬

Expanded text:
iones suas anima eorum voluit: et ego eligam illusiones eorum, et peccata retribuam eis. Quia vocavi eos, et non obaudierunt: locutus sum, et non audierunt. Et fecerunt malum in conspectu meo, et quae nolebam elegerunt. Immolare bovem, mactare arietem, offerre sacrificium, thura succendernem atque blasphemiam ipsi elegerunt; et ut talia colerent, eorum arbitrii fuit; juxta quod dicit per Ezechiel: Dedi eis justificationes non bonas, et praecepta non bona . Et in viis, inquit, suisquam amatores Dei. Quam ob causam, illis eligentibus vias suas, et non eum qui dicit: Ego sum via , et Dominus elegit illusiones, sive illusores eorum, qui Homnia mala eorum, sive quae timebant, pariter adducat. Causasque reddit, cur traditi sint Scribis et Pharisaeis illusoribus suis, de quibus primus psalmus juxta Hebraeos canit: Et in cathedra illusoappellant LXX pestilentes, quales fuerunt filii Heli, filii pestilentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
neq corrumꝑent in monte sco meo:
dicit dñs. Et̾na erit habitatio atq
plantatio tustorum. ut dies ute popłi
mei chieb ligni uite comparent᷑. de qͦ
in psalmis dr. Iustus ut palma flore¬
bit. cotidie tͥumphans de aduersariiᷤ.

Expanded text:
neque corrumpent, in monte sancto meo, neque corrumpent, in monte sancto meo, dicit Dominus. Aeterna erit habitatio atque plantatio justorum, ut dies vitae populi mei diebus vitae ligni comparentur, de quo in Psalmis dicitur: Justus ut palma florebit , quoti
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli &e satelliatm eiꝰ fraudib fup¬
plantabitur. Scdm dies enm lig¬
ni crunt dies popli mei: & oꝑa ma¬
nium eorum inuet̾abunt electis
meis. Non laborabunt frustra neq
generabunt in conturbatione. qͥa
sem̃ benedictorũ dñi ẽ: & nepotes coꝵ¬
cum cis. Ericq antiqͣm clament
ego exaudiam. adhuc illis loq̃ntib
ego audiam. Lupꝰ ce agnꝰ pascentur
simul. &e leo ce boscomedent paleas:
& serpent pulttis panis eiꝰ. Non no¬
cebunt neq occident in omni mon
te scõmeo. dicit dñs: Lxx. Eltinim
scđm dies ligni uite dies popłimei.
Opera laborum stiorum inuictascere
facient. Eiecti meiñ laborabunt in
uacutim. neq filios generabunt in
maledict̾ionem: qͥa sem̃ bndict̾um a
deo ẽ. ce nepotes eorum cum eis. Et erit
anteqm clament ego exaudiam eos:
adhuc loguentib illis dicam. Quid
ẽ: Tc̃ luꝑi &e agni pascent᷑ simul. leo
autẽ quasi bos comedet paleas. & ser¬
pens tram quasi panem. Non nocebt̃

Expanded text:
diaboli et satellitum ejus fraudibus supdiaboli et satellitum ejus fraudibus supplantabitur. Secundum dies enim ligni, erunt dies populi mei, et opera manuum eorum veterascent electis meis. Non laborabunt frustra, neque generabunt in conturbatione: quia semen benedictorum Domini est, et nepotes eorumego exaudiam adhuc illis loquentibus ego audiam lupus et agnus pascentur simul et leo et bos comedent paleas et serpenti pulvis panis eius non nocebunt neque occte sancto meo, dicit Dominus. LXX: Etenim secundum dies ligni vitae, dies populi mei: opera laborum suorum inveterascere facient electi mei: non laborabunt in vacuum, neque filios generabunt in maledictionem: quia semen benedictum a Domino est, et nepotes eorum cum eis. Et erit antequam clament, ego exaudiam eos: adhuc loquentibus illis dicam, quid est? Tunc lupi et agni pascentur simul: leo autem quasi bos comedet paleas, et serpens terram quasi panem. Non nocebunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in ea. ¶ tq rectissime dici potera.
Sculte. hac nocte ariferent. aiam
tuam ate. q̃ autem p̃parasti cuus
erunt: Non solum autem ait e¬
dificabunt domos &e habitabunt
in eis. s plancabunt qͦq uineas.⁊
ipsi comedent fructum earum. iux¬
ta illud quod in michea dr. Reqͥ¬
esccc imus qͥsq subuinea sua et
sub ficusua. & ñerit qͥ exterreat.
Hec ẽ uinca que in euanglio loq̃¬
batur. Egosum uitis. uos palmi¬
des. & pat̃ m̃s agͥcola. Omnis qͥñ
facit fructum. excidet᷑ & in ignem
initcet᷑. Huiꝰ fructus comedunt᷑
&e bibuntur &e lecificant cor hois
& inebriant amicos syonsi. & ĩ reg¬
nodi bibunt᷑ cotidie. Sub ficu aũ
reqͥescit ce nullius infidias reformi¬
dat. qͥ dulcedine sc̃i sp̃c fruitur. et
illius fructib saturat᷑. caritate gau¬
dio. pace. fide. continentia.patien¬
tia. De huiꝰmodi dr plantatore. Q
plantau̾it ficum: comedet fructus
manitum fuarum. & seminans in
fp̃u. de fp̃u metet uitam ec̃nam. nec

Expanded text:
n ea, cui rectissime dici poterat: Stulte, hac nocte auferetur anima tua a te; quae autem praeparasti, cujus erunt ? Non solum autem ait, aedificabunt domos, et habitabunt in eis: sed plantabunt quoque vineas, et ipsi comedent fructum earum. Juxta illud quod in Michaea dicitur: Requiescet unusquisque sub vinea sua et sub ficu sua; et non erit qui exterreat . Haec est vinea quae in Evangelio loquebatur: Ego sum vitis, et vos palmites, et Pater meus agricola Omnis qui non facit fructum excidetur, et in ignem mittetur . Hujus fructus comeduntur et bibuntur, et laetificant cor hominis, et inebriant amicos sponsi, et in regno Dei bibuntur quotidie. Sub ficu autem requiescit, et nullius insidias reformidat, qui dulcedine sancti Spiritus fruitur, et illius fructibus saturatur, charitate, gaudio, pace, fide, continentia, patientia. De hujuscemodi dicitur plantatore: Qui plantaverit ficum, comedet fructus manuum suarum ; et seminans in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam : nec
Abbreviated transcription (Latin):
mo. ce tram ꝑtgillo. ꝑ q̃ ostendit᷑
ds. & forinsecꝰ &e intͥnsecus &e infus
&e circumfus. dum &e solio ambiende
ñ concludit᷑. & pugillo cludit ac pal¬
mo. qͥ non solum celi &e derte. s ce inci¬
sibiltum creator ẽ anglłors. &e archan¬
gelorum. dñationũ. potestitum. cun

Expanded text:
mo, et terram pugillo . Per quae ostenditur mo, et terram pugillo . Per quae ostenditur Deus et forinsecus, et intrinsecus, et infusus, et circumfusus, dum et solio ambiente non concluditur, et pugillo concludit ac palmo. Qui non solum coeli et terrae, sed et invisibilium creator est Angelorum, et Archangelorum, Domination
Abbreviated transcription (Latin):
sedentis in solio atq regnantis celũ
throns eiꝰ ẽ. &e t̾ra scabellum pedum
illiꝰ. qͦmͦ paruo cludet᷑ loco qͥ complet
omnia. & in qͦsunt omnia: Unde
moyses. ne dicas inqͥt in corde tuo
longe ẽ ds. Est enim in celosursũ.
& suꝑ terram deorsum: ce ñ ẽ alius
p̃t̃ eum ds. Et ysalmista. Qͦ ibo
a sp̃u tuo. & a facie tua qͦ fugiam:
Si ascendero in cȩlum tu illic es. si
ad inferna descendero ades.Cui
ce iheremias ex ꝑsona di congru¬
it dicens. D̾s appropinquans
latere qͥs pot̾it in absconditis. ⁊ ego
ñ indebo eum: Nonne celum & ter¬
ram ego impleo: In ipso enim om̃s
sumꝰ ce mouem̃. Hoc autem dicit ut
iudaicum conuincat errorẽ: qͥ pu
hendi. Quod quidem &e ipse salo¬
mon extructor templi. in oratione
sua ad dñm ꝓlixius conficet᷑. Ac ne
arbitrem cęlo quoq &e terra dima¬
gnidudinem metiendam: in aliolo¬
co de eo legimꝰ. Qui tenet celum pal¬

Expanded text:
sedentis in solio atque regnantis, coelum sedentis in solio atque regnantis, coelum thronus ejus est, et terra scabellum pedum illius, quomodo parvo claudetur loco, qui complet omnia, et in quo sunt omnia? Unde et Moyses: Ne dicas, inquit, in corde tuo, Longe est: Deus enim in coelo sursum, et super terram deorsum: et non est alius praeter eum Deus . Et Psalmista: Quo ibo a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, illic es: si ad inferna descendero, ades . Cui et Jeremias ex persona Dei congruit, dicens: Deus appropinquans latere quis poterit in absconditis, et ego non videbo eum? Nonne coelum et terram ego impleo ? In ipso enim omnes sumus et movemur . Hoc autem dicit, ut Judaicum convincat errorem, qui pucludi. Quod quidem et ipse Salomon, exstructor Templi, in oratione sua ad Dominum prolixius confitetur . Ac ne arbitremur coelo quoque et terra Dei magnitudinem metiendam, in alio loco de eo legimus: Qui tenet coelum pal
Abbreviated transcription (Latin):
ouuis & ursꝰ simitil morent᷑. & puer par¬
uulus regat cos. & infans ab ube mit¬
tat manum in foramine aspidis. &e ĩ
cau̾na sua int̾ficiat regulum. causa¬
q sit tante felicitatis. quia repleta c
bellum pedum meoꝵ. Qtie est ista
domꝰ quam edificabitis mͥ. ee qͥs iste
locꝰ reqtuetionis mee: Omnia hec
manus mea fecit: & fact̾a funt uni¬
uersa ista dicit dñs: Ixe. similit̃. He
montem sc̃m intelligeremꝰ syon. & iuda¬
ico caꝑem᷑ errore. qui putant extru
tur ibi explenda carnalit. aufert no¬
bis hanc suspitionem. ce ponit testi¬
montum gͦusus ẽ stephantis pͥmus
mr̃ in xp̃o adu̾sum iudaicam conden¬
tionem. Salomon edificauit e donũ.
haut dubrum qͥn deo. s ñ in manu¬
fact̾is excelsꝰ habitat. sic̃ ꝓpha ait. Ce¬
lum m thronꝰ est. terta autem scabel¬
lum pedum meorũ. Et pauilꝰ in eo¬
dem uolumine. Ds qͥ fecit munctũ.
& q̃ in eosunt. nequaqͣm in templis
manufactis habitat. Si enim instar

Expanded text:
 puer parvulus regat eos, et infans ab ubere mittat manum in foramen aspidis, et in caverna sua interficiat regulum. Causaque sit tantae felicitatis, quia repleta esbellum pedum meorum. Quae est ista domus quam aedificabitis mihi, et quis est iste locus requietionis meae? Omnia haec manus mea fecit, et facta sunt universa ista, dicit Dominus. LXX similiter. Ne montem sanctum intelligeremus Sion, et Judaico operiremus errore, qui putant exstrutur, ibi explenda carnaliter, aufert nobis hanc suspicionem; et ponit testimonium, quo usus est Stephanus primus martyr in Christo adversum Judaicam contentionem . Salomon aedificavit ei domum, haud dubium quin Deo; sed non in manufactis excelsus habitat, sicut Propheta ait: Coelum mihi thronus est: terra autem scabellum pedum meorum. Et Paulus in eodem volumine: Deus qui fecit mundum, et qui in eo sunt, nequaquam in templis manufactis habitat . Si enim instar
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ meum glificet̃ dñs. & uideb¬
mus in leticia ũra. ipsi autem con¬
fundentur. Lxx. Audite ũbum dm̃
ut nom̃ głificct᷑ dm̃i. & appareat in
ipsis p̃cipit ut condemnatis incem
tudeorum. & omni scͥbarum de oha¬
riseorum timore despecto. tnscant
ad eiꝰ cultum quẽ uocantẽ illi audi¬
re noluert̃ atq contempserunt. ꝙ
fecerunt malum in conspectu enie
Nec hoc p̃ceptorum fine contentꝰ ẽ
s imꝑat cis mandatum euangłicũ
ut diligant inimicos suos. & bnfaciã
sp̃italit apłis p̃cipitur & apsicisu
ris. ut diligant iudeos ꝑsecutores fu¬
os. & eos qͥ se abhominant᷑ in loco
fr̃m habcant. dicentes cũ petͦ. utrifs̃

Expanded text:
nomen meum: Glorificetur Dominus, et videbimus in laetitia vestra: ipsi autem confundentur. LXX: Audite verbum Domini, ut nomen glorificetur Domini: et appareat in ipsis praecipit ut, contemptis victimis Judaeorum, et omni Scribarum ac Pharisaeorum tumore despecto, transeant ad ejus cultum, quem vocantem illi audire noluerunt, atque contempserunt, et fecerunt malum in conspectu ejus. Nec hoc praeceptorum fine contentus est, sed imperat eis mandatum Evangelii , ut diligant inimicos suos, benefaciantspecialiter Apostolis praecipitur et apostolicis viris, ut diligant Judaeos persecutores suos, et eos qui se abominantur, in loco fratrum habeant, dicentes cum Petr
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quem respiciam. nͥ huinilem c
qͥecum & trementem sermones meoᷤ:
Iniqtius autem qͥ immolat iitulũ.
qͣsi ꝑcutiens uirum. Sacficans de
grege. qͥsi qͥ occidat canem. Qͥ of¬
fert similam. qͣs ⁊ qͥ sanguinem fuil¬
lum. Qui dat thus umnemoriale
qͣsi blasphemꝰ. Sublato altari dem¬
ploq treno qͦd humana construre¬
rat manꝰ. recte atifertint᷑ & uictime
tudeorum. ne forfitan dicerent N
tam stutti sumꝰ ut dm̃ putemus
locoposse concludi: s inseparato
ad sacrificandum loco deo uictimaᷤ
immolamꝰ. q̃ lege p̃cepte sunt. Ha¬
bitator gͥ celi imino creator omniũ.
qͥ ii terris templum habe se deneglt
hiumlem & qͥetum &e trem̃tem sermones
suos hominem. libent̃ assumit in dem¬

Expanded text:
ilem et quietum, et trementem sermones meos? ÷ Iniquus autem  qui immolat vitulum quasi percutiens virum. Sacrificans de grege, quasi qui occidat canem. Qui offert similam, quasi qui sanguinem suillum. Qui dat thus in memoriale, quasi blasphemus. Sublato altari Temploque terreno, quod humana construxerat manus, recte auferuntur et victimae Judaeorum, ne forsitan dicerent: Non tam stulti sumus, ut Deum putemus loco posse concludi; sed in separato ad sacrificandum loco, Deo victimas immolamus, quae lege praecepta sunt. Habitator igitur coeli, immo Creator omnium qui in terris templum habere se denegat, humilem et quietum, et trementem sermones suos hominem libenter assumit in tem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eas edificauit. Quales sͥ edificasse
&e obstetͥces dicunt᷑ in erodo. qͥa time¬
bant dm̃. licet scͥptum sit in hebrai¬
co. a deo edificatas eis domos quiati
nequa qm fictus. nec talis quales
inpetͥ epła coudemnant᷑. de quib
ait. in auaricia fictis sermonibus
de tiob negotiant᷑: iccͥco habitabat
in domo. qm es au qͥ feris delectabit᷑
&e silius posside ñ potut. Talcmdo¬
mum & saluatoris in euangliouba
descͥbunt. Omnis qͥuenit ad me¬

Expanded text:
 eas aedificaverit. Quales sibi aedificasse et obstetrices dicuntur in Exodo, quae timebant Deum: licet scriptum sit in Hebraico, a Deo eis aedificatas domos, quia tnequaquam fictus; nec talis quales in Petri Epistola condemnantur, de quibus ait: In avaritia fictis sermonibus de vobis negotiantur ; idcirco habitabant in domo, quam Esau, qui feris delectabatur et silvis, possidere non potuit. Talem domum et Salvatoris in Evangelio verba describunt: Omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
a qͦ uuln̾atꝰ ẽ pͥnceps tyri. & qͥ excisus
de monte sine manib creuit ĩ mon¬
tem magnum &e impleuit orbem. In¬
terrogemꝰ in hoc loco tudeos. & om̃s
qͥ fub nomine xp̃iano adhuc palcas
comedt̃ scͥpturaꝵ. q̃ uentilabro dñi a
t̾tico separate uento t̃dent᷑ & flaminiᷤ.
q̃ beaticudo sit estimanda. ut in mil
serpentes & homines simul comecdant
sint qͥm monte sc̃o dñi habitauieriN
E⁊ qͦ intelligimꝰ om̃s qͥ extͣ montem
fũnt occidendos. Hudabttͣ cͦ lupis.
leonib. ursis. pardis. atq serpentib
&e cet̾is bestus uniu̾sꝰ orb & immensi
saltꝰ & egyptie uastitas solitudinis.
q̃ uenen atorum ammanttum fercł
est. ce ꝓ fumma felicitate ciuitas sc̃a

Expanded text:
a quo vulneratus est princeps Tyri, et qui excisus de monte sine manibus, crevit in montem magnum, et implevit orbem . Interrogemus in hoc loco Judaeos, et omnes qui sub nomine Christiano adhuc paleas comedunt Scripturarum, quae ventilabro Domini a tritico separatae, vento tradentur et flammis, quae beatitudo sit aestimanda, ut in millserpentes et homines simul comedant, sint, qui in monte sancto Domini habitaverint? Ex quo intelligimus omnes, qui extra montem fuerint, occidendos. Nudabitur ergo lupis, leonibus, ursis, pardis atque serpentibus, et caeteris bestiis universus orbis; et immensi saltus, et Aegyptiae vastitas solitudinis, quae venenatorum animantium fertilis est, et pro summa felicitate civitas sancta
Abbreviated transcription (Latin):
um fides mascłm dñm saluatorem
qͥ in toto simul orbe generatꝰ. quod
nullꝰ audiuit. qͦd nulla narrat hy¬
storia aut alicuiꝰ doctͥna. ut om̃s
in breui dempore credent nationes.
& de umu̾sis gentib una gens fieret
xp̃ianoꝵ. De qua & paulus loqui
Siqua in xp̃o noua creatura uet̾a
tͣnsierunt. ecce fc̃a st̃ noua: iuxta

Expanded text:
um fides, masculum Dominum Salvatorem, qui in toto simul orbe generatus est, quod nullus audivit, quod nulla narrat historia, aut alicujus doctrina, ut omnes in brevi tempore crederent nationes. Et de universis gentibus, una gens fieret Christianorum, de qua et Paulus loquitur: Si qua in Christo nova creatura vetera transierunt; ecce facta sunt nova
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista testat᷑ dicens. Hidi mniqͥta¬
tem & contͣdict̾ionem in ciuitate. que
circũdedit intiros ciꝰ tota die ⁊ tota
nocte. ita ut subũteret̃ ciuitas. ⁊ un
pleretur altud uaticinum. Syon
in cucumerario relinquetuꝵ. fnte¬
quam parturiret peꝑit. anteguam
ueniret partꝰ eiꝰ peꝑit mascłm. Quis
audunt tinqͣ tale. & qͥs uidit htue

Expanded text:
 dicens: Vidi iniquitatem et contradictionem in civitate , quae circumdedit muros ejus tota die et tota nocte, ita ut subverteretur civitas , et impleretur aliud vaticinium: Sionin cucumerario relinquetur . Antequam parturiret, peperit: antequam veniret partus ejus, peperit masculum. Quis audivit unquam tale
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Et seruimei inhabitabt ibi¬
uaiuis achor in reqͥe armentorum
poplomeo qͥ requisierunt me. Quẽ
fupͣ tocauit gͣnum botͥ fiue acinũ
uel tt mulquolunt racemum: hẽ
ñc appellat sementacob & tuda qͥ
possideat montes stue montem ciꝰ.
Semen tacob & tuda pleriq xp̃m in¬
tilligunt de qͦ in genesi đr. iuda te
dubium qͥn saluator de iude styrye
generatꝰ sit. Aiii autem apłos intelli¬
gitolunt. de quib sepe diximus
reliquie salue crunt. Et nisi dñs
sabaoth reliquisset nobsemen qua¬
si sodoma ẽemus. & similes gomor¬
re fuissentus. Isti ꝑossederunt mon¬
tem dñi. conseientie habitantis ĩ
se tp̃i loquentes. Accessimus ad
syon montem &e ciuitatem diui¬
uentis irłm celestem. Siue mon¬
tes eiꝰ. de quib in psalmis canttͣ
Montes in circuitu erus & dñs

Expanded text:
mei, et servi mei habitabunt ibimei, et servi mei habitabunt ibivallis Achor in requie armentorum populo meo qui requiesierunt me. Quem supra vocavit granum botri, sive acinum, aut ut multi volunt racemum, hunc nunc appellat semen Jacob et Juda, qui possideat montes, sive montem ejus. Semen Jacob et Juda plerique Christum intelligunt, de quo in Genesi dicitur: Juda, te dubium quin Salvator de Judae stirpe generatus sit. Alii autem Apostolos intelligi volunt, de quibus saepe diximus: Reliquiae salvae erunt . Et: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma essemus, et similes Gomorrhae fuissemus . Isti possederunt montem Domini conscientia habitantis in se Christi, loquentes: Accessimus ad Sion montem, et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem . Sive montes ejus, de quibus in psalmis canitur: Mo
Abbreviated transcription (Latin):
& abraham de igne chaldeorum. fi
inuem isrł cum occisis gladio. Cum
enm inqͥt omins munctus idolatͥe
gladiis uulneratꝰ iaceret ex animis.
inuem ifrł in abraham habe calorẽ
fidei. qͣsi medicꝰ qui post p̃lium int̃
serit pulsantib uenis aliquid habe
uitale: adhibet euram utulncribus
ut resticuat sanitatem. Peo qͦd scͥp¬
latinꝰ int̃pres u̾bi ambiguitate decep¬
tus. lupinum interpretatas ẽ. in qͣ
grecoꝵ pleriq errant. Et tam̃ sci¬
endum in hebraico ꝓ calore scͥgtam
ẽẽ chodã. qͦd int̃pretat᷑ gr̃a. qͦd scili¬
cet grã d̾i ce ñ merito oꝑm fuorum
saluatus fit isrł. Et educam de ia¬
cob semen. &e de iuda possidentem
montes meos. Et hereditabtnt eã
lectimei. & serui mei habitabunt
ibi. Et erunt campesta incaulas
gregum. & uallis achor incubile.
armentorum poplo meo qui reqͥsie¬
runt me. Lxx. Et educam de iacob
sem̃&e de tuda. & hereditabit montẽ
sc̃m meum. & hȩreditabunt electi

Expanded text:
et Abraham de igne Chaldaeorum, fidet Abraham de igne Chaldaeorum, fidinveni Israel cum occisis gladio . Cum enim, inquit, omnis mundus idololatriae gladiis vulneratus jaceret exanimis, inveni Israel in Abraham habere calorem fidei, quasi medicus, qui post praelium inter serit pulsantibus venis aliquid habere vitale, adhibet curam vulneribus, ut restituat sanitatem. Pro eo quod scripLatinus interpres, verbi ambiguitate deceptus, lupinum interpretatus est, in quo et Graecorum plerique errant. Et tamen sciendum in Hebraico pro calore scriptum esse THODA , quod interpretatur gratia: quod scilicet gratia Dei, et non merito operum suorum salvatus sit Israel. Et educam de Jacob semen, et de Juda possidentem montes meos: et haereditabunt eam electi mei, et servi mei inhabitabunt ibi, et erunt campestria in caulas gregum, et vallis Achor in cubile armentorum populo meo qui quaesierunt me. LXX: Et educam de Jacob semen, et de Juda, et haereditabit montem sanctum meum, et haereditabunt electi