comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simũ dĩ erga nos amoris argumen¬
tũ: A p̃c moritur: & meretur ama¬
ri: Sp̃c afficit: & facit amari: Il¬
le facit. cur ametur: iste. ut amet᷑:
Ille multã suã dilecꝰtionẽ in nob̾ cõ¬
mendat: iste &. dat: In illo cerni¬
mus qd̾ amemus : ab isto sumimus
unde amemus: Caritatis gͥ ab illo
occasio: ex isto. affectio: Quanta
consusio. di filium ingͣtis ocłis cer¬
nere morientem: Qđ quicłe facile
contingit. si desit sp̃c : Nunc autẽ
qr caritas dĩ diffusa. ẽ. in cordib nr̃sᷤ.¬

Expanded text:
simum Dei erga nos amoris argumensimum Dei erga nos amoris argumentum! Christus moritur, et meretur amari. Spiritus afficit, et facit amari. Ille facit cur ametur; iste, ut ametur. Ille suam multam dilectionem in nobis commendat, iste et dat. In illo cernimus quod amemus; ab isto sumimus unde amemus. Charitatis igitur ab illo occasio, ex isto affectio. Quanta confusio, Dei Filium ingratis oculis cernere morientem! quod quidem facile contingit, si desit Spiritus. Nunc autem quia charitas Dei diffusa est in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ qd̃ ab ęt̾no latuerat in sinu ȩter¬
nitatis. ꝙͣ. nolit uidelic⁊ d̾s mortẽ pec¬
catoris. s mag̃ ut conuertatur & ui¬
dicẽ sp̃m iustificantẽ. eoq ipso testisi¬
cantẽ sp̃ui tuo. qd̃ filiꝰ dĩ & ipse sis:
Agnosce consiliũ dĩ: in iustificatione
tui: Confitere: & dic: Consiliũ me¬
ũ: iustificationes tuȩ: Presens nãq
ratio: Aut certe pdestinatio. ipsa
potiꝰ p̃paratio: iustificatio autẽ inag̃
iam apppinquatio: Deniq ait: Agi¬
te penitentiã: qr apꝓþinquauit reg¬
nuĩ celorũ : Audi & de p̃destinatio¬
ne: qd̾ ipsa sit p̃paratio: Pcipite in¬
qͥt regnũ. qd̃ uob̃ p̃paratũ ab origine
mundi: Nemo itaq amari diffidat.
qui iã amat: Libent᷑ dĩ amor. nr̃m
quẽ p̃uenit subsequitur : Nam qͦmͦ
redamare pigebit. quos amauit &
necdũ amantes: Amauit inꝙͣ. ania¬
uit: Habes enĩ dilectionis pignus.
crucifixũ : Ogeminũ ipsũq firmis¬

Expanded text:
silium, quod ab aeterno latuerat in sinu aetersilium, quod ab aeterno latuerat in sinu aeternitatis: quod nolit videlicet Deus mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vidicem spiritum justificantem, eoque ipso testificantem spiritui tuo, quod filius Dei et ipse sis. Agnosce consilium Dei in justificatione tui; confitere et dic, Consilium meum justificationes tuae . Praesens namque ratio. Aut certe praedestinatio ipsa potius praeparatio est, justificatio autem magis jam appropinquatio. Denique ait: Agite poenitentiam, quia appropinquavit regnum coelorum , Audi et de praedestinatione, quod ipsa sit praeparatio. Percipite, inquit, regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . 8. Nemo itaque se amari diffidat, qui jam amat. Libenter Dei amor nostrum, quem praevenit, subsequitur. Nam quomodo redamare pigebit, quos amavit et necdum amantes? Amavit, inquam, amavit. habes enim dilectionis pignus crucifixum. O geminum, ipsumque firmis
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã reuera filiũ gehenne deputa¬
uerat ardorib sempiternis. ad tan¬
tam uisitantis se orientis exalto digna¬
tionem respirans. głari etiã incipit
p̃ter spẽ. in sp̃e głe filiorũ cłĩ. quã iã
nimirũ e uicino reuelata facie exultãs.
nouo in lumine speculatur . ꝙ dicit:
Cignatũ. ẽ. suꝑ nos lum̃ uultus tui do¬
mine: dedisti leticiam in corde meo:
Odñe qͥd. ẽ. homo qͥa innotusti ei.
aut filius hominis qͥa reputas eum:
Iam se obone pat᷑ uermis uilissimus.
& odio dignissimus sempiteruo. tñ
confidit amari. qm se sentit ama¬
re. ĩmo qi amari sc p̃sentit. non re¬
camare confunditur: Iam apparet
in lumine tuo o maccessibilis lux.
qͥd boni penes te .ꝙͣ. cũ malus. ẽet
miserũ manrz & homunculũ: Amat
ꝓiñ ñ ĩmerito: qr amatus. ẽ sine me¬
rito: Amat sine fine: qr sine pͥncipi¬
o se cognoscit amatũ: ꝓdit in lucẽ.
ad miseri consolationem. magnũ con¬

Expanded text:
tanquam revera filium gehennae, deputatanquam revera filium gehennae, deputaverat ardoribus sempiternis; ad tantam visitantis se Orientis ex alto dignationem respirans, gloriari etiam incipit praeter spem in spe gloriae filiorum Dei, quam jam, nimirum e vicino revelata facie exsultans, novo in lumine speculatur, et dicit: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in corde meo . O Domine, quid est homo, quia innotuisti ei? aut filius hominis, quia reputas eum? Jam se, o bone Pater, vermis vilissimus et odio dignissimus sempiterno, tamen confidit amari, quoniam se sentit amare: imo quia se amari praesentit, non redamare confunditur. Jam apparet in lumine tuo, o inaccessibilis Lux, quid boni penes te, etiam cum malus esset, miserum maneret homonculum. Amat proinde non immerito, quia amatus est sine merito: amat sine fine, quia sine principio se cognoscit amatum. Prodit in lucem ad miseri consolationem magnum con
Abbreviated transcription (Latin):
piscat. mucet uitã. domet carnẽ. a¬
met ꝓximũ. clamet ad dm̃. ꝓponatq
de cetero uiuere d̾o. ñ scło. ex qua dem̃
suꝑni luminis gͣtuita uisitatione. &
subita mutatione dextere ęxcelsi. ag¬
noscat se merito qͥd̾e non iã irȩ. s g̾re
filium. quippe qui paternũ erga se di¬
uine bonitatis exꝑitur affectũ. qd̃ se
utiq hactenus in tantũ latuerat. ut
ñ solũ nesciret utrũ nam dignus foret
amore anodio. uerũꝙ̃ odiũ mag̃ & ñ
amorẽ ꝓpͥa ꝯuersatio testaretur. erant
enĩ tenebre adhuc suꝑ faciẽ abyssi. ñne
is tͥ uidetur quasi de abysso ꝓfundissi¬
ma ac tenebrosissima horrende igno¬
rantiȩ in aliã quandã qͦ trahi abyssũ
e regione amenã & lucidã claritatis
eterne: Et tunc demũ quasi diui¬
dit deus luce᷑ a tenebris. cum peccor
sole illucescente iusticiȩ. abiectis oꝑi¬
b tenebrarũ indiutur arma lucis
& is quẽ pͥor uita. ac ꝓpͥa conscientia.

Expanded text:
piscat, mutet vitam, domet carnem, apiscat, mutet vitam, domet carnem, amet proximum, clamet ad Deum, proponatque de caetero vivere Deo, non saeculo: ex qua deinde superni luminis gratuita visitatione, et subita mutatione dexterae Excelsi, agnoscat se merito quidem non jam irae, sed gratiae filium; quippe qui paternum erga se divinae bonitatis experitur affectum; quod se utique hactenus in tantum latuerat ut non solum nesciret utrumnam dignus foret amore an odio, verum etiam odium magis, et non amorem propria conversatio testaretur: erant enim tenebrae adhuc super faciem abyssi; nonne is tibi videtur quasi de abysso profundissima et tenebrosissima horrendae ignorantiae, in aliam quamdam quoque trahi abyssum e regione amoenam et lucidam claritatis aeternae? 7. Et tunc demum quasi dividit Deus lucem a tenebris, cum peccator, sole illucescente justitiae, abjectis operibus tenebrarum, induitur arma lucis; et is quem prior vita ac propria conscientia,
Abbreviated transcription (Latin):
qui interĩ ex fide . ẽ. ex quo &. nr̃a fit
iustificatio: Qd itẽ nͥ cõstũnatio ĩ
sapientia. ẽ. ipsa quã in fine sꝑamus
de diuina illa & difica uisione głifica¬
tio: Sic abyssus abyssum inuocat
in uoce caͣractarum suarum. cũ in
terrore iudiciorũ suorũ immensa il¬
la et̾ntas .&. et̾na immensitas cuiꝰ
sap̃ie non .ẽ. numerus. cor hominis
prauũ & inscrutabile. mira sua bo¬
nitate ꝙ potentia educit in adon¬
rabile lumen suũ: Serbi gr̃a Po¬
namus hominẽ in scło. scłi adhuc &
sue carnis amore retentũ. &. cũ cer¬
restris hominis imagniẽ portet. il¬
cubantem terrenis. nil de celestib cogi¬
tantem. quis hc̃ nͣ uideat horrendis
cͥcũfusum teneb̾s. nͥ qui in eade umbͣ
mortis sedet. quippe cui nullũ adhuc
sue salutis eluxerit signũ. cui necdũ
in aliqͦ interna testetur inspiratio. an
qñq respexerit. ĩmiseritq sp̃m con¬
punctionis. qͣtinꝰ ingemiscat. &. resi¬

Expanded text:
qui interim ex fide est, ex quo et nostra fit qui interim ex fide est, ex quo et nostra fit justificatio? Quid item nisi consummatio in sapientia est ipsa, quam in fine speramus, de divina illa et deifica visione glorificatio? Sic abyssus abyssum invocat in voce cataractarum suarum, cum in terrore judiciorum suorum immensa illa aeternitas, et aeterna immensitas, cujus sapientiae non est numerus, cor hominis pravum et inscrutabile mira sua bonitate et potentia educit in admirabile lumen suum. 6. Verbi gratia, ponamus hominem in saeculo, saeculi adhuc et suae carnis amore retentum, et, cum terrestris hominis imaginem portet, incubantem terrenis, nil de coelestibus cogitantem. Quis hunc non videat horrendis circumfusum tenebris, nisi qui in eadem mortis umbra sedet? quippe cui nullum adhuc suae salutis signum eluxerit; cui necdum in aliquo interna testetur inspiratio, an quandoque respexerit, immiseritque spiritum compunctionis, quatenus ingemiscat et resi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie. uideat illuminatus qd̃ dili¬
gat: Qd nam ẽ. illud : Miscłia
mentes eum : Abetͦno ꝓpter p̃des¬
tinationẽ. in et᷑nũ ꝓpter beatifica¬
tionẽ: Altera carens pͥncipio. al¬
tera nesciens finẽ: Si qͥd̃ quos ab
eterno p̾destinat. in eternũ beatisi¬
cat. intercedente sane media uocati¬
one. unã cñ iustificatione dũ taxat
in adultis: Sic ad ortũ solis iusticie
sacramentũ absconditũ a scłis. de p̃¬
destinatis. & beatisicaudis. emiergere
quoda mͦ iucipit ex abysso et̾nitatis.
dũ quisq uocatus ꝑ timorẽ. iustisica¬
tus ꝑ amorẽ. pͣsiumit se qͦ de nume
ro. eẽ. beatorũ. sciens nimirũ. quia
qͦs iustificauit. illos & magnificaut
Qͥd enĩ : Audit se uocari: cũ tunor
concutitur. sentit & iustificari: cũ
amore ꝑfunditur. & de magnifica¬
tione diffidet : Initiatur. puehit᷑.
de sola cõsũmatione desꝑabit: Nẽ¬
pe si iuitiũ sapĩȩ timor dñi. in quo
tus in sapĩa. ẽ. amor cłi. is dũ taxat

Expanded text:
 videat illuminatus quod diligat. Quidnam est illud? Misericorpia mentes eum . Ab aeterno propter praedestinationem, in aeternum propter beatificationem. Altera carens principio, altera nesciens finem. Siquidem quos ab aeterno praedestinat, in aeternum beatificat, intercedente sane media vocatione una cum justificatione, duntaxat in adultis. Sic ad ortum Solis justitiae sacramentum absconditum a saeculis de praedestinatis et beatificandis, emergere qdum quisque vocatus per timorem, justificatus per amorem, praesumit se quoque esse de numero beatorum, sciens nimirum quia quos justificavit, illos et magnificavit . Quid enim? audit se vocari, cum timore concutitur; sentit et justificari, cum amore perfunditur: et de magnificatione diffidet! Initiatur, provehitur: et de sola consummatione desperabit! Nempe si initium sapientiae timor Domini, in quo tus in sapientia est amor Dei, is duntaxat
Abbreviated transcription (Latin):
haud secus fero fateor aduersionem
tuam. qm euiscerationem meam.
qm carissimus factus es mͥ. q pat̾¬
no te amplector affectu. Ea ꝓpter
ad om̃em recordationem tui. ani¬
mã meã transuerb̾at gladius iste
timoris. tanto a cerbiꝰ. quanto de
minus timentem consido. Scionẽ¬
pe. uͥ de talibꝰ leg̾im. Cum dixernł
pax & securitas. tunc subitaneus
eis superueniet interitus. tan¬
qͣm in ut̾o habenti. & non effugi¬
ent. Multa autẽ p̾sentio immi¬
n̾e tͥ pauenda. tardanti resipisce¬
re. tanqͣm multa exꝑtus. quȩ .o.
si cognonisses. & tu. Crede gͦ ex¬
ꝑto. crede amanti. cui ex alt̾o non
falli. ex altero non fallere ine̾e

Expanded text:
haud secus fero, fateor, aversionem haud secus fero, fateor, aversionem tuam, quam eviscerationem meam: quoniam charissimus factus es mihi, et paterno te amplector affectu. Ea propter ad omnem recordationem tui, animam meam transverberat gladius iste timoris, tanto acerbius, quanto te minus timentem considero. Scio nempe, ubi de talibus legerim: Cum dixerint, pax et securitas, tunc subitaneus eis superveniet interitus, tanquam in utero habenti, et non effugient . Multa autem praesentio imminere tibi pavenda tardanti resipiscere, tanquam multa expertus, quae o si cognovisses et tu! Crede ergo experto, crede amanti: cui ex altero non falli,, ex altero non fallere inesse
Abbreviated transcription (Latin):
foret: si me audisset. Dissimulauit:
mundus ego sum a sangui̾e eiꝰ. Ue¬
rum id ñ sufficit mͥ. qr & si sim in fac¬
to isto securus deme: illa tñ quȩ
non querit quȩ sua sunt caritas.
urget me lugere illum qͥ securus
non exiit. qm̃ male securus ulrit:¬
Oiuidiciorum cłi abyssus multa. oter¬
ribilis in consiliis ds super filios
hominum. Sp̃m donauit. quẽ erat
denuo ablaturus. ut ẽẽt supͣ modũ
peccans peccatum. et gr̃a subintra¬
uit. ut abundaret delictum. Qcd
tam̃ non fuit culpa dantis: s ad¬
dentis preuaricationem. Sui ni¬
mirũ arbitrii erat. quo male liber
lib̾um habuit contristare sp̃m. con¬
tempn̾e gr̃am. nec mancipare ef¬
fectu suggestum dĩ. ut posset di¬
cere. gr̃a dĩ in me uacua non fuit.
Tu si sapis. illius insipientia prode¬
rit tibi: & lauabls manus tuas
in sanguine peccatoris. & curabis
cito absoluere te a laqueo ꝑditio¬
nis. me a timore horribili. Ego enĩ

Expanded text:
foret, si me audisset. Dissimulavit: foret, si me audisset. Dissimulavit: mundus ego sum a sanguine ejus. Verum id non sufficit mihi; quia etsi sim in facto isto securus de me, illa tamen, quae non quaerit quae sua sunt, charitas urget me lugere illum qui securus non exiit, quoniam male securus vixitjudiciorum Dei abyssus multa! o terribilis 117 in consiliis Deus super filios hominum! Spiritum donavit, quem erat denuo ablaturus, ut esset supra modum peccans peccatum; et gratia subintravit, ut abundaret delictum: quod tamen non fuit culpa dantis, sed addentis praevaricationem. Sui nimirum arbitrii erat, quo male liber liberum habuit constristare spiritum, contemnere gratiam, nec mancipare effectui suggestum Dei, ut posset dicere: Gratia Dei in me vacua non fuit . 4. Tu si sapis, illius insipientia proderit tibi, et lavabis manus tuas in sanguine peccatoris, et curabis cito absolvere te a laqueo perditionis, me a timore horribili. Ego enim
Abbreviated transcription (Latin):
spei mamipłos messiusti. & uerã te
p̃sumis sect᷑ari scientiam: Nisi forte
ꝓuera supponitur illa quȩ inflat
q stultiꝰ erras. appendens argentũ
tuuͣ non in panib & labores tuos ñ
quem tu tͥ indulsisti inuriam dĩ
mentum apostasie. qͥ sp̃m excingnat.
gr̃am int̾cludat. teporem afferat.
illum qͥ do solet uomitũ ꝓuocare.
Heu. heu uideris mͥ uno sp̃u ambu¬
lare. sicut ꝙ uno censeri nomine.
cum altero illo thoma. olun scilicꝵ
p̃posito de beuerlẽ. qui cũ se simi¬
liter nr̃o ordini. & nr̃e domui toto
desidio deuouisset. cepit induciari.
& ita paulatim refrigescere. donec
subita & hoerenda morte p̾reptus.
factus de medio ẽ. scłaris & p̾uari¬
cator. & duplo filiꝰ gehenne. qͦd ab
eo si fieri potest auertat miserator
& misericors dñs. Extat epła quã
ad eum frustra scͥpsi. nͥ qđ meã ipsiꝰ
animã lib̾aui. denuntians qͦd in me
fuit. q̃ oportuit fieri cito. Beatus

Expanded text:
spei manipulos messuisti; et veram te spei manipulos messuisti; et veram te praesumis sectari scientiam! nisi forte pro vera supponitur illa quae inflat. Et stultius erras appendens argentum tuum non in panibus, et labores tuos non quem tu tibi indulsisti in injuriam imentum apostasiae, qui spiritum exstinguat, gratiam intercludat, teporem afferat illum qui Deo solet vomitum provocare. 3. Heu! heu! videris mihi uno spiritu ambulare, sicut et uno censeri nomine, cum altero illo Thoma, olim scilicet praeposito de Beverla, qui cum se similiter nostro Ordini et nostrae domui toto desiderio devovisset, coepit induciari, et ita paulatim refrigescere, donec subita et horrenda morte praereptus factus de medio est saecularis et praevaricator, et duplo filius gehennae quod ab eo, si fieri potest, avertat misericors et miserator Dominus!. Exstat epistola, quam ad eum frustra scripsi : nisi quod meam ipsius animam liberavi, denuntians, quod in me fuit, quae oportuit fieri cito. Beatus
Abbreviated transcription (Latin):
sitio. qua informari te scͥbis scienti¬
e huiꝰ app̃hnsione. cuius studio ꝙ amo¬
re sic ferues. ut ñ uerearis sancto ꝑ¬
posito p̾uidicium fac̾e : S quȩ so te
qͦd memoriale uirtutis. quȩ laus dis¬
cipline. quis scientie ꝓfectus. uel ar¬
tis fructus. trepidare timore uͥ ñ ẽ.
tunor. & timorem dñi derelinquere:
Qm salubriꝰ disceres iħm & hunc cruci¬
fixum. quã utiq scientiam haud faci¬
le nͥ qui mundo crucisixus erit. app̃¬
hndit. Falleris fili falleris. si de pu¬
tas inuenire apud mundi magist᷑ͦs.
quã soli xp̃i discipłi. idẽ mundi con¬
temptores clĩ munere assecunt᷑. Nec
enĩ hanc lectio docet. s unctio. non
littera s sp̃s. non eruditio. s ex̾cita¬
tio inmandatis dñi. Seminate in¬
qͥt uob̃ ad iusticiã. metite spem
dat ad animam. & ex qͦ formetur gͣ¬
num uitȩ. & non palea głe: qͥd gͦ: Non¬
dũ tͥ ad iusticiam seminasti. nondũ

Expanded text:
sitio, qua informari te scribis scientisitio, qua informari te scribis scientiae hujus apprehensione, cujus studio et amore sic ferves, ut non verearis sancto proposito praejudicium facere? 2. Sed quaeso te, quod memoriale virtutis, quae laus disciplinae, quis scientiae profectus, vel artis fructus, trepidare timore ubi non est timor, et timorem Domini relinquere? Quam salubrius disceres Jesum, et hunc crucifixum! quam utique scientiam haud facile, nisi qui mundo crucifixus est, apprehendit. Falleris, fili, falleris, si te putas invenire apud mundi magistros, quam soli Christi discipuli, id est mundi contemptores, Dei munere assequuntur. Nec enim hanc lectio docet, sed unctio; non littera, sed spiritus; non eruditio, sed exercitatio in mandatis Domini. Seminate, inquit, vobis justitiam, metite spem dat ad animam, ex quo formetur granum vitae, et non palea gloriae. Quid ergo? nondum tibi ad justitiam seminasti, nondum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ non erit nisi cũ fuerit impleta
ꝓmissio : Terminũ posiusti: queni
non oportuit transgredi: Transgris¬
sus es. qͥd ad me : Tuo dũo stas. aut ca¬
dis: Michi sane decretum .ẽ. ꝓ un¬
minenti ꝑicło. non ꝓbris. non mi¬
nis agere tecum. s monitis : idq qͣte.¬
nus equo admiseris animo: Si me
audieris: bene: Si non : ego uon
iudico quẽquã .ẽ. qui querat & il¬
dicet: Qui enĩ uidicat nos. dñs. ẽ
Et huic tͥ plus timendũ arbitror. ac
dolendũ: qr non homini s d̾o men¬
titus es : Et si ego tuȩ ut ius uere¬
cundie parco corã hominuib. nũ il¬
la quȩ corã do .ẽ. impudentia inl¬
punita relinquitur : Quid quȩso ra¬
tionis habet uerecundari addiẽ ho¬
minis. & uultum dĩ ñ uereri: Nam
uultus dñi suꝑfacientes mala. Tugͦ
plus times obꝓbͥa qm tormenta. ꝙ qͥ
trepidas ad linguam carnis. contẽp¬
nis gladium qͥ deuorat carnes: ħci¬
ne. ẽ. illa morũ pulcherruna compo¬

Expanded text:
quod non erit, nisi cum fuerit impleta quod non erit, nisi cum fuerit impleta promissio. Terminum posuisti, quem non oportuit transgredi. Transgressus es, quid ad me? tuo domino stas, aut cadis. Mihi sane decretum est pro imminenti periculo non probris, non minis agere tecum, sed monitis; idque quatenus aequo admiseris animo. Si me audieris, bene; si non, ego non judico quemquam: est qui quaerat et judicet; qui enim judicat nos, Dominus est . Et hinc tibi plus timendum arbitror ac dolendum, quia non homini, sed Deo mentitus es. Etsi ego tuae, ut vis, verecundiae parco coram hominibus, num illa, quae coram Deo est, impudentia impunita relinquitur? Quid quaeso, rationis habet verecundari ad diem hominis, et vultum Dei non vereri? Nam vultus Domini super facientes mala . Tu ergo plus times opprobria quam tormenta; et qui trepidas ad linguam carnis, contemnis gladium qui devorat carnes? Haeccine est illa morum pulcherrima compo
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur : Fuge fr̃s tuos & tu: si
tuã uis inuenire salutẽ: Fuge inꝗͣ.
de medio babilonis: fuge a facie
gladii aquilonis: Parati sumus
cũ panib occurrere fugienti: Ab¬
batem tuum me noĩas: non renuo
interĩ ꝓꝑter obsequium: Obseqͥũ
dico. non qd̃ exigam. s qd̃ exhibeam.
sicut filiꝰ hominis ñ uenit munstra¬
ri. s ministrare: & animã suã dare
redemptionẽ ꝓ multis: Serũptũ
si dignũ iudicas. accipe condisci
sionem ꝓimilsionis suc ueniendi¬
ambulare : Bñ facis. agnoscens
debitum tuę ꝓmissionis: &. dilatȩ
reatum solutionis ñ diffitens: S uo
lo te non solũ qͥd. s &. cui ꝓmiseris
cogitare: Nam ego nichil mͥ usurpo.
exeo qd̃ mne coram .&. non mͥ ꝓmissum
ipse mecũ recolis: Frustra ꝓm̃ tunes.
exꝓbratum tͥ iri a me suꝑ frustrato¬
ria dilatione. qui testis accitus sum
&. non dñs uoti : Sidi ꝙ gauisussũ
&. hoc oro ut gaudiũ meuͣ plenũ sit.

Expanded text:
venitur . Fuge fratres tuos et tu, si venitur . Fuge fratres tuos et tu, si tuam vis invenire salutem. Fuge, inquam, de medio Babylonis, fuge a facie gladii aquilonis. Parati sumus cum panibus occurrere fugienti. Abbatem tuum me nominas; non renuo interim propter obsequium. Obsequium dico, non quod exigam, sed quod exhibeam: sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam dare in redemptionem pro multis. Verumtamen si dignum judicas, accipe condiscipSSIONEM PROMISSIONIS SUAE VENIENDIambulare. 1. Bene facis agnoscens debitum tuae promissionis, et dilatae reatum solutionis non diffitens: sed volo 116 te non solum quid, sed et cui promiseris, cogitare: nam ego mihi nihil usurpo ex eo quod me coram, et non mihi promissum ipse mecum recolis. Frustra proinde times exprobratum tibi iri a me super frustratoria dilatione, qui testis accitus sum, et non dominus voti. Vidi et gavisus sum; et hoc oro, ut gaudium meum plenum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
ad cor: Iam uos inqͥt mundi estis.
ꝓpter sermonẽ quem loquutus
sum uob̾: Ergo qui hc̃ sermonẽ
non audiunt. immundi sunt
Ceterũ tu o carissime. huic uoci
cłi tus. dulciori suꝑ mel fauum.
si p̃paras aurẽ interiore̾. fuge curã¬
exteriorem. ut expedito &. uacan¬
te interno sensu. dicas & tu cũ sa¬
inuele: Ioquere dñe: qr audit
seruus tuus: Ser hec sonat ñ ĩ
foro. s nec auditur in publico: Se¬
cretum consilium. secretum querit¬
&. auditum: Auditui gaudium
ꝓ certo dabit & lȩticiam: si sobria
aure ꝑceꝑis: Abrahe p̾cipitur exi¬
re de terra & de cognatione sua. ut
uidere & posside mereretur terram
uiuentium: Iacob relicto fr̃e & pa¬
tͥa. iordanem transit inbaculo. &
excipitur rachelis amplexib. Ioseph
dñatur egypto. mercatione furti¬
ua pat̾ sublatus &. patͥe : Eccłia iu¬
betur ut concupiscat rex decorẽ exꝰ.¬
& obliuisci ppłm suũ & domũ patͥs
sui: Puer iħc int̾ cognatos &. notos
a parentib queritur. nec tam̃ in¬

Expanded text:
ad cor. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ergo qui hunc sermonem non audiunt, immundi sunt. 13. Caeterum tu, o charissime, huic voci Dei tui, dulciori super mel et favum, si praeparas aurem interiorem, fuge curaexteriorem, ut expedito et vacante interno sensu, dicas et tu cum Samuele: Loquere, Domine, quia audit servus tuus . Vox haec non sonat in foro, sed nec auditur in publico. Secretum consilium, secretum quaerit et auditum. Auditui tuo gaudium pro certo dabit et laetitiam, si sobria auro perceperis. Abrahae praecipitur exire de terra et de cognatione sua, ut videre et possidere mereretur terram viventium . Jacob relicto fratre et patria Jordanem transit in baculo , et excipitur Rachelis amplexibus . Joseph dominatur Aegypto , mercatione furtiva patri sublatus et patriae . Ecclesia jubetur, ut concupiscat Rex decorem ejus, oblivisci populum suum, et domum patris sui . Puer Jesus inter cognatos et notos a parentibus quaeritur, nec tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
lus: Est fons signatus. cui alienᷤ
non cõmuncat: Est sol iusticie. qͥ
timentib dñm tantũ oritut: Por¬
ro ceteros aduertens ꝓpħa in sui sic¬
citate &. cecitate remanentes. iusto¬
rũ siqͥdẽ imbris &. lucis exꝑtes. infe¬
cundos ac tenebrosos. confusos &.
auersos. subsannat q notat: Hec
.ẽ. inquiens gens que non audiuit
uocem cłi sui: Non uultis o miseri
mũq non requiritis ueritatis au¬
ditũ: Filii homniũ usqͦ graui cor¬
de. utqd diligitis uanitatẽ ꝙ. quȩ¬

Expanded text:
lienus non communicat: est sol justitiae, qui timentibus Deum tantum oritur. 12. Porro caeteros advertens propheta in sui siccitate et caecitate remanentes, justorum siquidem imbris et lucis expertes infecundos ac tenebrosos, confusos et aversos, subsannat et notat: Haec est, inquiens, gens quae non audivit vocem Dei sui . Non vultis, o miseri,mumque non requiritis veritatis auditum. Filii hominum, usquequo gravi corde? utquid diligitis
Abbreviated transcription (Latin):
los cuos. sic soles beare amicos. ut dĩ
facias inunicos. consequent᷑ ꝙ. indig¬
nos consilio beatorũ: Plane enĩ qui
amicꝰ uult. eẽ. tuus. inimicus lĩ con¬
stituitur: Qd̾ si seruus nescit qͥd fa¬
ciat dñs eius. qͣnto minꝰ inimicus:
orro autẽ amicꝰ sponsi stat: & gaudi

Expanded text:
los tuos sic soles beare amicos, ut Dei facias inimicos, consequenter et indignos consilio beatorum! Plane enim qui amicus vult esse tuus, inimicus Dei constituitur. Quod si servus nescit quid faciat Dominus ejus, quanto minus inimicus? Porro au
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipso daturus . ẽ. nobis: Cũ gͦ ge¬
mint᷑ teneamus nͣr̃e salutis indiciũ
geminã sauguinis & sp̃c effusionẽ
neutra sine altera prodest: Nam uas
sp̃c datur nͥ credentib in crucifixũ
nec fides ualet si non oꝑatur ex diles¬
tione : Dilectio autẽ. donũ sp̃c .ẽ. Qa¬

Expanded text:
us est nobis . 9. Cum ergo geminum teneamus nostrae salutis indicium, geminam sanguinis et Spiritus effusionem, neutra sine altera prodest. Nam nec Spiritus datur nisi credentibus in Crucifixum, nec fides valet, si non operatur ex dilectione. Dilectio autem donum Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs p̾scuut ꝙ p̃destiuauit conformeᷤᷤ
fieri imagini filii sui. ut sit ipse
pͥmogenitus in multis fr̃ib. Magnũ
secretũq innotuit consiliũ: Nouit
dñs qui sunt eiꝰ: S qđ notũ erat
cłi. manifestatũ. ẽ. hominib. Nec
alios sane dignatur tanti partici¬
patione misterii: nͥ eos ipsos quos
suos p̃sciut. & p̃destiuauit: Nam
quos p̃destiuauit: hos & uocauit:

Expanded text:
conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse rimogenitus in multis fratribus. Magnum secretumque innotuit consilium. Novit Dominus qui sunt ejus: sed quod notum erat Dei, manifestatum est hominibus. Nec alios sane dignatur tanti participatione mysterii, nisi eos ipsos quos suos praescivit et praedestinavit. Nam quos praedestinavit, hos et vo
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ. icleoq nec cũ corꝑe defici¬
unt. nec cũ tp̃r pͣtereunt: Qum¬
imino posito corꝑe. plus delectais
post tẽꝑa durant: Nil simile hñt
cũ supͣ enuineratis. eorũ ue similb
quȩ utiq iisunt tͥ. ñ ex patre: s.
ex mundo: Qͥa horũ enĩ. uł non p̃ue¬
int mortẽ. uł non inuenit : At uͦ is¬
ta optima pars.ẽ. quȩ non auferetur
in ȩternũ: Qͥd istud : Nec ocłs uidit.
nec auris audiuit. nec ini cor hominiᷤ
ascendit: Qui homo. ẽ. &. sccłm ho¬
muẽ ambulat. qui uidelicr ut ma¬
nisestiꝰ dicã. carui adhuc adquies¬
cit & sanguini. qͥd illud sit penitꝰ
nescit. qr caro & sanguis non reue¬
labunt. quȩ solꝰ reuclat ds ꝑ sp̃m
suum: Anmalis gͦ homo adhoc se¬

Expanded text:
tantum: ideoque nec cum corpore deficitantum: ideoque nec cum corpore deficiunt, nec cum tempore praetereunt; quinimo posito corpore plus delectant, post tempora durant. Nil simile habent cum supra enumeratis eorumve similibus, quae utique insunt tibi, non ex Patre, sed ex mundo. Quid horum enim vel non praevenit mortem, vel non invenit? 3. At vero ista optima pars est, quae non auferetur in aeternum. Quid istud? Nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Qui homo est, et secundum hominem ambulat, qui videlicet, ut manifestius dicam, carni adhuc acquiescit et sanguini, quid illud sit, penitus nescit; quia caro et sanguis non revelabunt quae solus revelat Deus per Spiritum suum. Animalis ergo homo ad
Abbreviated transcription (Latin):
desse tͥ: Generositas sanguinis.
ceritas corꝑis. forma elegaus. uiue¬
nilis decor. p̃dia. palatia. unmen¬
sa suppellex. infuleq dignitatũ.
adde &. mundi sapientiã. de mun¬
do sunt hec .&. mundus qd sucim
.ẽ. diligit: S quousq : Non so¬
lum enĩ ñ semꝑ. ut pote qui nou
semꝑ erit: uerum nec dui quidem
Dni siqͥdem ista in te mundeis hab̾e
non poterit. & te quippe ipsũ. in
breui non habiturus: Nam bre¬
ues dies hominis sunt: Mundis
quidẽ cũ suis concupiscentiis tran¬
sit. s te pͥus emittit: ꝙͣ. ipse stran¬
sit: Qͥd te sine fine delectat. amor
mor simiencdus: Nos uͦ te. nͨ tua
diligimus: Tua suit: a quo sunt
Tu tue ꝓmissionis memor. tui nob̃
copiam duitiꝰ ñ negaris. amantib
te sinceriter : & amaturis ꝑhennit
Pure si qͥdẽ nos amantes in uita nr̃a
in morte qͦ non erimus seꝑati: Nã
ea quȩ uite uł potiꝰ tͥ appetimus.
non huiꝰ corꝑis sunt. nec huiꝰ ꝙꝑis

Expanded text:
rodesse tibi. Generositas sanguinis, rodesse tibi. Generositas sanguinis, proceritas corporis, forma elegans, juvenilis decor, praedia, palatia, immensa supellex, infulaeque dignitatum adde et mundi sapientiam: de mundo sunt haec; et mundus quod suum est diligit. Sed quousque? Non solum enim non semper, utpote qui non semper erit, verum nec diu quidem. Diu siquidem ista in te mundus habere non poterit, et te quippe ipsum in brevi non habiturus, nam breves dies hominis sunt. Mundus quidem cum suis concupiscentiis transit; sed te prius emittit, quam ipse pertransit. Quid te sine fine delectat amor mox finiendus? Nos vero te, non tua diligimus: tua sint, a quo sunt. Tu tuae promissionis memor, tui nobis copiam diutius non negaris, amantibus te sinceriter, et amaturis perenniter. Pure siquidem nos amantes in vita nostra, in morte quoque non erimus separati. Nam ea quae in te, vel potius tibi appetimus, non hujus corporis sunt, nec hujus temporis
Abbreviated transcription (Latin):
home dilecto fho: Bernardꝰ
Feruens sp̃c . & uehemens desid̾ium:
aꝑiri sola lingua ñ sufficit : Loquan¬
tur nob̃ affectũ tuũ: ꝙ reliqua m̃¬
bra: Presens. meliꝰ & inuotesces no¬
b̾: & nos cognosces: Iamdudũ ab in¬
uicẽ tenemur alterutrũ debitores:
ego fidelis cure. tu humilis obe¬
dientiȩ : Probet utrumq si pla¬
cet: opus. ñ calamus : Holo te ꝙ
tͥ usur pare: & in me ꝓbare illam
unigeniti uocẽ : Oꝑa que dedit
mͥ pat̾ ut faciam: ipsa testuoni¬
um ꝑhibent de me : Sic reuera
sic unici filii sp̃c. testimonium ꝑ¬
hibet sp̃ui nr̃o. qđ filii di sumus
&. nos: cũ suscitans ex oꝑib mor¬
tius. largitur oꝑa iute: Non ex fo¬
liis. non ex florib. s ex fructu:
arbor bona mala ue diuoscitur:
Deuiq a fructib ait. cognoscetis
eos: Oꝑa gͦ ꝙ non uerba: discer
mus optatam. unmo ꝓmissan exi¬
gimus: Cur canto: Nil inea sans
expetimus de carne & sanguine:
Aut ꝓficere exte cupimus: aut ꝓ¬

Expanded text:
HOMAE dilecto filio, BERNARDUS, Fervens spiritus et vehemens desiderium aperiri sola lingua non sufficit. Loquantur nobis affectum tuum et reliqua membra. Praesens melius et innotesces nobis, et nos cognosces. Jamdudum ab invicem tenemur alterutrum debitores, ego fidelis curae, tu humilis obedientiae. Probet utrumque, si placet, opus, non calamus. Volo te et tibi usurpare, et in me probare illam Unigeniti vocem: Opera quae dedit mihi Pater ut faciam, ipsa testimonium perhibent de me . Sic revera, sic unici Filii spiritus testimonium perhibet spiritui nostro, quod filii Dei sumus et nos, cum suscitans ex operibus mortuis largitur opera vitae. Non ex foliis, non ex floribus, sed ex fructu arbor bona malave dignoscitur. Denique a fructibus, ait, cognoscetis eos . Opera ergo, et non verba discernmus optatam, immo promissam exigimus. Cur tanto? Nil in ea sane expetimus de carne et sanguine. Aut proficere ex te cupimus, aut p
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃m uiuificantem. ex uno uide¬
licz morieus. ex altero mortuos sus¬
citans. qͥd mͥ ꝓdeẽ potest qd in ipso
moritur. absq̃ eo qd̃ iuuificat: Deno
ipse ait : Caro ũ ꝓdest quicꝗͣ. sp̃c ẽ¬

Expanded text:
itum vivificantem, ex uno videlicet moriens, ex altero mortuos suscitans; quid mihi prodesse potest quod in ipso moritur, absque eo quod vivificat? Denique ipse ait: Caro non prodest quidquam,
Abbreviated transcription (Latin):
pitu: Clamat in ppłis isdem uni¬
genitus. tanꝗͣ. magni consilii angłs
Qui hab& aures audiendi: audiat:
Et qm̃ dignos ñ uiuenit sensus. qͥb
patͥs cõmittat archanũ. texit ꝑabo¬
las turbis. ut audientes ñ audiant.
ꝙ uidentes ñ intelligant: Ceterũ
amici scorsum audiunt: Hob̾ da¬
tũ. ẽ. nosse misteriuͣ regni di: Qͥb

Expanded text:
pitu! Clamat in populis idem Unigenitus, tanquam magni consilii angelus: Qui habet aures audiendi, audiat. Et quoniam dignos non invenit sensus, quibus Patris committat arcanum, texit parabolas turbis, ut audientes non audiant et videntes non intelligant. Caeterum amici seorsum andiunt: Vobis datum est nosse
Abbreviated transcription (Latin):
fortare gͥ & esto robustus: manꝰ tue in
ceruicib inimicoꝵ tuoꝵ. Sendica
tͥ animi ꝯstantia. & uigore spͣc. partẽ
arcu suo. In om̃ibꝰ tam̃ oꝑibꝰ duis mem̃¬
to te e̾e̾ hominẽ. & timor eiꝰ qui aufeit
sp̃m pͥncipum. semꝑsit añ ocłos tuos.
Quantors inbreui romanoꝵ pontificũ
mortes tuis ocłis aspexisti. Ipsi te deces¬
sores tui. tue cͥtissime q citissime deces¬
sionis admoneant. & modicũ tempꝰ dña¬
tionis eoꝵ. paucitatẽ dierũ tuoꝵ nun¬
tiet tͥ. Iugi piũ meditatione int̾ huiꝰ
tͣnseuutis głe blandim̃ta. memorare
nouissima tua. qͥa quibꝰ successisti in
secdem: ipsos sine dubio sequeris ad
onem. E Ugenii apłatus: excusat
me. Aiunt non uos e̾ẽ papã. s me.
& undiq adme ꝯfluunt qui habent
negocia. nec desunt in tanta multitu

Expanded text:
fortare igitur, et esto robustus: manus tuae in fortare igitur, et esto robustus: manus tuae in cervicibus inimicorum tuorum. Vindica tibi animi constantia et vigore spiritus partem, arcu suo. In omnibus tamen operibus tuis memento te esse hominem, et timor ejus qui aufert spiritum principum, semper sit ante oculos tuos. Quantorum in brevi Romanorum Pontificum mortes tuis oculis aspexisti! Ipsi te praedecessores tui tuae certissimae et citissimae decessionis admoneant; et modicum tempus dominationis eorum paucitatem dierum tuorum nuntiet tibi. Jugi proinde meditatione inter hujus transeuntis gloriae blandimenta, memorare novissima tua: quia quibus successisti in sedem, ipsos sine dubio sequeris ad onem: Eugenii apostolatus excusat me. Aiunt non vos esse Papam, sed me: et undique ad me confluunt, qui habent negotia. Nec desunt in tanta multitu
Abbreviated transcription (Latin):
anqm moriar uidere eccłiam dĩ. sicͤ
indieb antiquis. qñ apłi laxabant
retia incapturam. ñ incapturam ar¬
genti uł auri. s in capturam animaꝵo:
Quã cupio illiꝰ te heditare uocem. cuiꝰ
adeptus es sedem. Pecuna in qͥt tua:
tecũ sit in ꝑditione. Ouox tonitrui. o
uox magnificentie & uirtutis. ad cuiꝰ
terrorem ꝯfundant᷑ & ꝯuertant᷑ retror¬
sum: om̃s qui oderunt syon. Hec uehe¬
ment̾ expectat & õino expetit a te
mat̾ tua. hoc filii matͥs tue pusillicũ
maiorib desid̾ant. hoc suspirant. ut
plantatio quã non plantauit pater
celestis. manib tuis eradicetur. Adhoc
enĩ ꝯstitutus es suꝑ gentes & regna ut
euellas. q destruas. & edifices. ꝙ plan¬
tes. Multi audito hoc uerbo. dixeruł
ap se. Iam securis ad radicem arborũ
posita ẽ. Multi dicunt in corde suo.
Flores apparuerunt in t̾ra nr̃a. tempꝰ
putationis aduenit. in quo sarmen¬
ta sterilia recidentur. ut ea que pͣua¬
lent. ub̃ius fructum afferant. Con¬

Expanded text:
am moriar, videre Ecclesiam Dei, sicut in diebus antiquis; quando apostoli laxabant retia in capturam, non in capturam argenti vel auri, sed in capturam animarum? Quam cupio illius te haereditare vocem, cujus adeptus es sedem! Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditionem . O vox tonitrui! o vox magnificentiae et virtutis! ad cujus terrorem confundantur et convertantur retrorsum omnes qui oderunt Sion! Hoc vehementer exspectat et omnino expetit a te mater tua; hoc filii matris tuae, pusilli cum majoribus desiderant, hoc suspirant: ut omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis, tuis manibus eradicetur. Ad hoc enim constitutus es super gentes et regna, ut evellas, et destruas; et aedifices, et plantes. Multi audito hoc verbo dixerunt apud se: Jam securis ad radicem arborum posita est. Multi dicunt in corde suo: Flores apparuerunt in terra nostra, tempus putationis advenit, in quo sarmenta sterilia recidentur, ut ea quae praevalent, uberius fructum afferant. 7. Con
Abbreviated transcription (Latin):
cestterunt in faciem eo qͥ d repũsibi¬
lis erat: S sꝑauit in multitudine di¬
uitiarum suarum: & p̃ualuit inuani¬
tate sua. Certum ẽ tam̃ qͦd non intra¬
uit ꝑ ostiũ iouile ouũ: s ascendit ali¬
unde. Si pastor fuisset. diligendus erat.
si mcennarius. tolerandus. nc aut̃ ca¬
uendus ꝙ repellendus: ut pote fur & la
tro. Qͥ a dicam de dño Wintonenscͥ: õꝑa
que ipse facit: testimonium ꝑhibent de
eo. Poero archiep̃c cantuariensis cuiad¬
u̾santur. nir religiosus ẽ: & suaue olen¬
tis opunonis. Pro ipso petimus: ut re¬
spondeat ei iusticia suia. Serũ illoꝵ
iniquitas suꝑ eos: ut sit sicut scͥptũ
ẽ. Iusticia uisti suꝑ eum erit: ꝙ impie¬

Expanded text:
restiterunt in faciem, eo quod reprehensibirestiterunt in faciem, eo quod reprehensibilis erat? Sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua. Certum est tamen quod non intravit per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Si pastor fuisset, diligendus erat; si mercenarius, tolerandus: nunc autem cavendus et repellendus, utpote fur et 235 latro. Quid dicam de domino Wintoniensi? Opera quae ipse facit, testimonium perhibent de eo. Porro archiepiscopus Cantuariensis, cui adversantur, vir religiosus est, et suaveolentis opinionis. Pro ipso petimus, ut respondeat ei justitia sua. Verum illorum iniquitas super eos, ut sit sicut scriptum est: Justitia justi super eum erit, et impie
Abbreviated transcription (Latin):
locum sortitus es: s non tutiorem. Sub¬
limiorem: non securiorem. Terribilis
yrsus. terribilis ẽ locꝰ iste. Locus inqͣm
in quo stas. t̾ra sc̃ã ẽ. locꝰ petͥ ẽ. locus
pͥncipis apłoꝵ. uͥ steterunt pedes eiꝰ.
Locus illiꝰ ẽ. quẽ constituit dñs dñm
domus sue: & pͥncipem om̃is possessi¬
onis sue. Si forte declinau̾s a uia
tali pastori. tali nutͥcio cõmissaẽ ec¬
cłia cum adhuc tenera. adhuc incu¬
nabulis e̾̃e̾t. cuiꝰ edocta magisterio.
s exemplo educata: omĩa t̾rena calca¬
ret. utpote qui excusserat manus su¬
as ab om̃i munere. qui dicebat de cor¬
de puro ꝙ conscientia bona. Argentũ
& aurũ: non ẽ mͥ. Hec hactenꝰ. Cet̾m
caussa quare ante tempus scͥpserĩ uob̾:
ex adu̾so. & hec uetꝰ ẽ de legatione que¬
rela. Uerũtũ qͥs ẽ ille. ꝙ qui sunt illi:.
Nonne eboracensis ipse ẽ. cui te p̃sente
cũ adhuc esses quasi unꝰ ex nob̾. fr̃es tui

Expanded text:
locum sortitus es, sed non tutiorem; sublocum sortitus es, sed non tutiorem; sublimiorem, non securiorem. Terribilis prorsus, terribilis est locus iste. Locus, inquam, in quo stas, terra sancta est; locus Petri est, locus Principis Apostolorum, ubi steterunt pedes ejus. Locus illius est, quem constituit Dominus dominum domus suae, et principem omnis possessionis suae. Si forte declinaveris a vitali pastori, tali nutritio commissa est Ecclesia, cum adhuc tenera, cum adhuc in cunabulis esset; cujus edocta magisterio et exemplo educata, omnia terrena calcaret: utpote qui excusserat manus suas ab omni munere, qui dicebat de corde suo et conscientia bona: Argentum et aurum non est mihi . Haec hactenus. 5. Caeterum causa, quare ante tempus scripserim vobis, ex adverso, et haec vetus est de legatione querela. Verumtamen quis est ille, et qui sunt illi? Nonne Eboracensis ipse est, cui te praesente, cum adhuc esses quasi unus ex nobis, fratres tui
Abbreviated transcription (Latin):
s in ipso exultationis mee articło. ti¬
mor & tremor uenerunt suꝑ me. Eg
enĩ ꝙ si nom̃ pr̃is deposui. s ñ tunaens
s ñ anrietatem. postremo nec affec¬
tũ nec uiscͤa pt̃is. Consid̾o gradum: s
casum uereor. Consid̾o fastiguim dis¬
nitatis: ꝙ intueor faciem abyssi iacn¬
tis deorsum. Attñdo celsitudinem ho¬
nous: & e uicino ꝑicłm reformido ꝓei
qͦd scͥptum ẽ. Homo cũ in honie essec
non intellȩxit. Quod quid̃e ad causan
mag̃ qm ad tempꝰ arbitͦr referendim
ut sic intelligat᷑ dictum cũ in honi¬
re ess non intellęrit. ac si dr̃etit.
honor absorbuit intellect᷑um ẜ qͥ̃
elegeras abiectus eeͥ in domo di tl.
etecumbe in nouissimo loco in ꝯuiuio eiꝰ.
s placuit dr̃e ei qui te iuitauit. ami¬
& ascende suꝑiꝰ. Itaq ascendisti i altũ.
noli altũ saꝑe. s time. ne forte contin¬
gat sero miserabilem illam emittere
uocem. A facie ire indignationis tue:
eleuans allisistime. Altiorem quippe

Expanded text:
rticulo timor et tremor venerunt super me. Ego enim etsi nomen patris deposui, sed non timorem, sed non anxietatem, postremo nec affectum, nec viscera patris. Considero gradum, et casum vereor: considero fastigium dignitatis, et intueor faciem abyssi jacentis deorsum. Attendo celsitudinem honoris, et e vicino periculum reformido, pro eo quod scriptum est: Homo cum in honore esset, non intellexit Quod quidem ad causam magis, quam ad tempus arbitror esse referendum: ut sic intelligatur dictum, cum in honore esset, non intellexit, ac si diceretur, Honor absorbuit intellectum. 4. Et quidem elegeras abjectus esse in domo Dei tui, et recumbere in novissimo loco in convivio ejus; sed placuit dicere ei qui te invitavit: Amice, ascende superius . Itaque ascendisti in altum; noli altum sapere, sed time, ne forte contingat sero miserabilem illam emittere vocem: A facie irae et indignationis tuae, elevans allisisti me . Altiorem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Di Tum est in terra nr̃a . &
celebri sermone uulgatum. uer¬
bum hoc qͦd factum ẽ de uob̃
a dño. Presseram stilum hac¬
tenũs : rem̃ tacitꝰ consid̾abam. Expecta¬
bam enuĩ litt̾as ur̃as. & p̃ueniri a uob̾ in
bñdictionibꝰ dulcedinis. E xpectabam
uirum fidelem qui ueniret a lat̾e tuo.
qui dic̾et cunct᷑a ꝑ ordinem. qͥd. qͦmͦ.
uł qualit̾ actͦum esset. Expectabam si
qͥs de filiis meis reu̾teret᷑. qui lanret
dolorem patͥs. qui dic̾et. iosepħ filius
tuus uiuit. & ipse dñat᷑ in tota tͥra e¬

Expanded text:
ditum est in terra nostra, et celebri sermone vulgatum verbum hoc, quod factum est de vobis a Domino. Presseram stilum hactenus, rem tacitus considerabam. Exspectabam enim litteras vestras, et praeveniri a vobis in benedictionibus dulcedinis. Exspectabam virum fidelem, qui veniret a latere tuo, qui diceret cuncta per ordinem: quid, quomodo, vel qualiter actum esset. Exspectabam si quis forte de filiis meis reverteretur, qui leniret dolorem patris, qui diceret: Joseph filius tuus vivit; et ipse dominatur in tota t
Abbreviated transcription (Latin):
mee. Quia tam̃ semel cepi:. loquar ad
dñm meum. Iam enĩ filium dic̾e non
audeo. qͥa filiꝰ in patrem. pat̾ ẽ mutatꝰ
infilium. Qui pꝰ me uenit ante me factꝰ
ẽ. s non inuideo. qͥa qͦd mͥ deerat. ineo
me hab̾e confido. qui non solum pꝰme.
s etiam ꝑ me uenit. Nam si dignaris.
quodã mͦ ꝑ eugłiũ ego te geniii. Que
ẽ gͦ spes nr̃a .ꝙ. gaudium nr̃m . ꝙ coro¬
na głe. ñne uos ante dm̃: Deniq fi

Expanded text:
m. Quia tamen semel coepi, loquar ad dominum meum. Jam enim filium dicere non audeo, quia filius in patrem, pater mutatus est in filium. Qui post me venit, ante me factus est: sed non invideo, quia quod mihi deerat, in me habere confido, qui non solum post me, sed etiam per me venit. Nam si dignaris, quodammodo per Evangelium ego te genui. Quae est ergo spes nostra, et gaudium nostrum et corona gloriae? Nonne vos ante D
Abbreviated transcription (Latin):
nte. s adiutores sumꝰ gaudĩi ur̃i. Petͥ
heres: audiet petrum dicentem. Neq t
dñantes in clerum: s forma factige¬
gi. Sic enĩ iam ñ ancilla. s lib̾a etũ
& formosa sp̃osissimi sponsi ꝑte inde¬
d̾atos adsciscettir amplexus. Alioqtua
ꝑ quẽ alium hec tam debita lib̾tas sp
ẽẽ : Ergo fiduciam talem hñs inte
qualem aͣ nullo p̃decessorũ tuorũ amil¬
tis retͦ temporibꝰ uisa ẽ habuisse. exii¬

Expanded text:
vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri . Petri vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri . Petri haeres audiet Petrum dicentem: Neque ut dominantes in clerum, sed forma facti gregis . Sic enim jam non ancilla, sed libera etiam et formosa speciosissimi sponsi per te in desideratos adsciscetur amplexus. Alioquin per quem alium haec tam debita libertas spesse? 3. Ergo fiduciam talem habens in te, qualem in nullo praedecessorum tuorum a multis retro temporibus visa est habuisse, exsu
Abbreviated transcription (Latin):
uocab̾is filiꝰ s uocabit᷑ tͥ nomen no¬
uum. qͦd os dñi nominauit. Hec est
mutatio dextere excelsi: & multi ĩmu¬
tatione ista gaudebunt. Nam quẽ ad
nam. sicut symon in cepham. saulus
in paulum. sic filiꝰ nĩs b̾nardꝰ in patrẽ
meũ ẜ SG̃e Nim. leta ꝓrsus ꝙ utili
ut sꝑamꝰ trans latione ꝓmotus ẽ. Ni¬
Suꝑẽ ut facta hac mutatione tui. ipsa
qͦq q̃ tͥ cõmissa ẽ dñi tui sponsa mute¬
tur in meliꝰ. & iam nequaqͣm saray
s sara de ceto nominet᷑. Intellige qͦd
dico. dabit enĩ tͥ dñs intellectum. Si
amicꝰ sponsi es. ne dixeris dilect᷑am eiꝰ
pͥncipem meam. s pͥncipem. inltuũ
in ea uendicans. nͥ qͦd ꝓ ea si oportue¬
rit etiã animã dare debes. Si xp̃c te
misit. estunabis te non ministrari. s
ministrare uenisse. & ministrare ñ so¬
lum substantiam: s ipsam qͦq animã
sicut p̃fatꝰ sum. Uerus successor pau¬
li dicet cũ paulo. Non qͥa dñamur fidi

Expanded text:
 vocabitur tibi nomen novum, quod os Domini nominavit . Haec est mutatio dexterae Excelsi, et multi in mutatione ista gaudebunt. Nam quemadmonam, sicut Simon in Cepham , Saulus in Paulum : sic filius meus Bernardus in patrem meum Eugenium, laeta prorsus et utili, ut speramus, translatione promotus est. Superest ut, facta hac mutatione tui, ipsa quoque quae tibi commissa est, Domini tui sponsa mutetur in melius, et jam nequaquam Sarai, sed Sarra de caetero nominetur . Intellige quae dico: dabit enim tibi Dominus intellectum. Si amicus sponsi es, ne dixeris dilectam ejus. Principem meam; sed, Principem: nil tuum in ea vindicans, nisi quod pro ea, si oportuerit, etiam 234 animam dare debes. Si Christus te misit, aestimabis te non ministrari, sed ministrare venisse: et ministrare non solum substantiam, sed ipsam quoque animam, sicut praefatus sum. Verus successor Pauli dicet cum Paulo: Non quia dominamur fidei
Abbreviated transcription (Latin):
mini me discessise dudum ate pͥn¬
ceps exunie. ut totis affectibus be¬
ne tͥ tuisq cuꝑem. tocis nisib salu¬
tem ur̃am & honorem ur̃m ubicũq
possem uiuarem. eo qđ non redirem
fraudatus fructu aduentus mei ad
uos. s letus pret̃ spem multorum re¬
portarem mecum pacem eccł̃ie. cum
exultatione unuierse terre. Miror aũ
quo cuiꝰue consilio mira illa mutatio
dextere excelsi. tam subito indeteriꝰ
ẽ. mutata. ut rursum ad initiriam
eccłie cłicos sc̃i ylarii de ciuitate ex¬
pelleres. & iram dĩ inte gͣutꝰ qͣm pͥ¬
mum excitares. Quis te fascinauit
tam cito recedẽ a uia ueritatis q sa¬
lutis : ꝓfecto iudicium portabit. qͥ¬
cumq ẽ. ille. Utinam & abscidant᷑
qui uos conturbant. Reuertere q̃so
reuertere. ne &. tu qd absit abseidaris.
Reuertere inqͣm &. reuoca aninos tu¬
os ad pacem .& cłicos ad eccl̃iam. an¬
te qͣm irrecuꝑabilit᷑ reddas tͥ aduer¬
sum t̃ribilem. & eum qui aufert sp̃m
pͥncipum. t̾ribilem apud reges t̾re.

Expanded text:
mini me discessisse dudum a te, princeps eximie, ut totis affectibus hene tibi tuisque cuperem, totis nisibus salutem vestram et honorem vestrum, ubicunque possem, juvarem; eo quod non redirem fraudatus fructu adventus mei ad vos, sed laetus praeter spem multorum reportarem mecum pacem Ecclesiae, cum exsultatione universae terrae. Miror autem quo, cujusve consilio mira illa mutatio dexterae Excelsi tam subito in deterius est mutata; ut rursum ad injuriam Ecclesiae clericos Sancti Hilarii de civitate expelleres, et iram Dei in te gravius, quamprimum excitaia veritatis et salutis? Profecto judicium portabit quicunque est ille. Utinam et abscindantur qui vos conturbant. Revertere, quaeso, revertere, ne et tu, quod absit! abscindaris. Revertere, inquam, et revoca amicos tuos ad pacem, et clericos ad ecclesiam, antequam irrecuperabiliter reddas tibi aversum terribilem, et eum qui aufert spiritum principum, ter