comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natur: tam inse. quam in carne: tor¬
quenda sꝑatur. Uerum ad hominem
qͥa nec uirtus ꝑtinet nec uiciũ: ꝑti¬
nere nec iocunditas debet nec erump¬
na. Utramq tamen aĩa sͥ etiam ex
corpore: in regeneratione ex aggerabit.
Qm̃ homo tunc: quã mͦ aut longe
pulchrior et firmior. aut longe fedior
et corruptior: qͥppe mediꝰ hic nrͣ status.
ibi mirum in modum aut ascendet
aut descendet: anime p̃t̾ ꝓpria cedet
in maiorẽ aut uoluptatem auit dolorẽ.
xIII.Quando ratio cũ comitib uenrat.
suo cum comitatu iam locaui¬
mus. Nunc autẽ qͣndo dux ipsa ratio.
suis cum subditis ira et concupiscen¬
tia adueniat: scrutandũ pucõ. Utiq
concupiscentiã ip̃o hominis ab ortu
adẽe euincit: qd̾ mox quedam affectat.
refugitq contraria. Iram autem: etatis
accessus secum apportat. Has uͦ duas. sĩ¬
gulatim p̃euntes: ratio tandem ꝓseqͥt᷑.
Sicut enim cuiq ex quo causis acce-¬

Expanded text:
natur, tam in se quam in carne tornatur, tam in se quam in carne torquenda speratur. Verum ad hominem, quia nec virtus pertinet, nec vitium, pertinere nec jucunditas debet, nec aerumna. Utramque tamen anima sibi etiam ex corpore in regeneratione exagerabit; quoniam homo tunc quam modo aut longe pulchrior et firmior, aut longe foedior et corruptior; quippe medius hic noster status, ibi mirum in modum aut ascendet aut descendet, animae praeter propria, cedet in majorem aut voluptatem, aut dolorem. CAPUT XIII. Quando ratio cum comitibus veniat.suo cum comitatu jam locavimus. Nunc autem quando dux ipsa ratio suis cum subditis ira et concupiscentia adveniat, scrutandum puto. Utique concupiscentiam ipso hominis ab ortu adesse evincit, quod mox quaedam affectat refugitque contraria; iram autem aetatis accessus secum apportat. Has vero duas singulatim praeeuntes; ratio tandem prosequitur: Sicut enim quique ex quo causis acci
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. Cum enim dicit. Anteqͣm
abraham fieret ego sum: humanitas
loquit᷑ ꝓ diuinitate. Cum autem ad
filios ⁊ebedei ait. potestis bibere calicem
quẽ ego bibiturus sum: humanitas
loquitur ꝓ se se. S mouere potest. Si
uicia ut diximus anime sunt uni¬
uersa: quid ẽ qd̵ auctores. alia sp̃ua¬
lia. alia autẽ dicunt carnalia : sp̃ua¬
lia: ut suꝑbiam. inuidiam: carnalia:
uc formcationẽ. ebrietatem. S carnalia
dñr : qr solum ꝑ carnem gerunt᷑. In
homicidio: gladiꝰ uitalia penetrat. ca-¬
put amputat. ñ tamen ip̃e: s homo
peccar. Gladius quidem agit. s qui
gladium mouit: ip̃e offendit. Sic
caro potat. caro fornicat᷑. mens autem
rea ẽ: qͥa ip̃a delectatur. Actus gͦ carnis:
culpa est mentis: nec in merito. carne
qͥppe utitur ꝓ instrumento. Nec me
mouet. quod carnaliũ meminit scͥp¬
tura desidioꝵ. Carnalia quippe sunt:
quia a carne spiritui ingeruncur. qͥa
ꝑ carnem administrantur. Et quia
aĩa. tum ex se. tum ex carne. contami¬

Expanded text:
 Jesus habuit: cum enim dicit: Antequam Abraham fieret, ego sum ; humanitas loquitur pro divinitate. Cum autem ad filios Zebedaei ait: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? humanitas loquitur pro sese. Sed movere potest: Si vitia, ut diximus, animae sunt universa, quid est quod auctores, alia spiritualia, alia autem dicunt carnalia; spiritualia, ut superbiam, invidiam; carnalia, ut fornicationem, ebrietatem? Sed carnalia dicuntur quia solum per carnem geruntur. In homicidio gladius vitalia penetrat, caput amputat, non tamen ipse, sed homo peccat. Gladius quidem agit, sed qui gladium movit ipse offendit. Sic caro potat, caro fornicatur, mens autem rea est quia ipsa delectatur: actus ergo carnis, culpa est mentis; nec immerito, carne quippe utitur pro instrumento. Nec me movet, quod carnalium meminit Scriptura desideriorum. Carnalia quippe sunt , quia a carne spiritui ingeruntur, quia per carnem administrantur. Et quia anima tum ex se, tum ex carne contami
Abbreviated transcription (Latin):
ces. iam exꝑti iacturã. longe uuatiꝰ for¬
sanarripuerunt. Nimirũ nͥ p̃uaricati
ẽẽnt. fut feliciores nunc aut̃ nichilofcĩ
siita credi oportet. auxit. Nam iuxta a¬
płm. urtus ininfirmitate ꝑficit᷑. Ergo
quies bn agens. meret᷑ uitam. At mali¬
cia dum cͥumphat. głam. Nãmilitie
ieruit. hinc suggestoris illecebra: inde tri¬
bulantis uesania: s utͥq fortitudine ful¬
ta obluctans: ꝯcuti pot̃ fragilitate mun¬
dana. subiui ñ pot̃ clĩ subleuante gr̃a. Ni
cħgͦ dampnationis ẽ licet citubet ꝓpa
llione: dum dissentit rõne. Aut oẽ si hu¬
mana fragilitate tracta cadit. qͥd nocet.
dum deinceps cautior ĩ mo &e humilitate
melior resurgit: Nam sp̃c om̃ia cooꝑat᷑
inbonũ. Sigͦ defuiss lucta: defiuss ce pal¬
ma. Tolle stadium. tollet᷑ &e brauiũ. ago¬
nista iam ñẽ. Cautela pͥor. sua cũ humili¬
tate deꝑuit. pacientia receslit. & siqͥ st̃ cetͥa

Expanded text:
ces, jam experti jacturam longe vivacius forces, jam experti jacturam longe vivacius forsan arripuerunt: nimirum nisi praevaricati essent, 81 futuri feliciores, nunc autem nihilo facti si ita credi oportet, auxit. Nam juxta Apostolum: Virtus in infirmitate perficitur . Ergo quies bene agens meretur vitam; at militia, dum triumphat, gloriam: nam militiae irruit, hinc suggestoris illecebra, inde tribulantis vesania. Sed utique fortitudine fulta obluctans concuti potest fragilitate mundana, subrui non potest Dei sublevante gratia. Nihil ergo damnationis est, licet titubet pro passione, dum dissentit ratione; aut etiam si humana fragilitate tacta cadit, quid nocet dum deinceps cautior, imo et humilitate melior resurgit? Nam Spiritus omnia cooperatur in bonum . Si ergo defuisset lucta, defuis set palma. Tolle stadium, tolletur et bravium; agonista jam non est: cautela prior sua cum humilitate deperiit, patientia recessit, et si quae sunt caetera
Abbreviated transcription (Latin):
plendum. Nã pot̾ ẽẽ ut multitudo sit
tium stantes loca utiq replerent. Et si
ita placeret dõ. m̃ito urtutũ. parti ut¬
ꝑarent summã illã. q̃ de hoĩb erat col¬
ligenda. & angłis illis qͥerraunt. si
minime errauissent. S cehoĩes erraue¬
runt. Uerũ deexrore qͦtqͦt uoluit redẽp¬
tor eripuit. Ereptoꝵ aut̃ summã sũ¬
me mͦ dicte ñ iolũ equauit ĩmo ⁊ p̃tu¬
lit. Licet forte ñ paritate nũi. at trans
tis. sunt ut aiunt in regen̾atione parificã¬
di: angłi uͦut ratio udet᷑. reliquis elatio¬
ne fedatis. qm̃ exemplum malicie. re
carituri augm̃to isti. nͥ deliquissent illi
dubium ñ ẽ quin longe imm̃sioris miti
sint homines fut᷑i. qm̃ angłi extitissent
sinulli corruissent. Angłi qͥppe ⁊ am tanti
& homines: infuturo ut dc̃m ẽ. sͥ sꝑant᷑ co¬
eqͣles. Quare: Qa ce homines suaculpa
uiam iusticie deseruerunt. s cł̃i gr̃a redu¬

Expanded text:
plendum: nam potest esse ut multitudo sit plendum: nam potest esse ut multitudo sit tium stantes loca utique replerent. Et si ita placeret Deo, merito virtutum parti utiparent summam illam quae de hominibus erat colligenda, et angelis illis qui erraverunt si minime erravissent. Sed et homines erraverunt. Verum de errore quotquot voluit Redemptos eripuit; ereptorum autem summam summae modo dictae non solum aequavit, imo etiam praetulit, licet forte non paritate numeri, et trantis, sunt, ut aiunt, in regeneratione parificandi; angeli vero, ut ratio videtur, reliquis elatione foedatis, quoniam exemplum malitiae reccarituri augmento isti, nisi deliquissent illi, dubium non est quin longe immensioris meriti sint homines futuri, quam angeli exstitissent, si nulli corruissent. Angeli quippe jam tanti, et homines in futuro, ut dictum est, sibi sperantur coaequales. Quare? quia et homines sua culpa viam justitiae deseruerunt, sed Dei gratia redu
Abbreviated transcription (Latin):
homines. de ꝑditis nicħ ago tot ꝯstiturt
qͦt angłos. totidemq qͦt demones: ꝓculdui¬
bio parerit nus cam in angłis qmͣm
demonib qd̃ quid̃ ñ nullis placet. Sħ
paritatis sententia. inparitate euuum
uidet᷑ incusanda. Suꝑnorũ enĩ sum ma
spũum. casu nullo diminuca. hoĩe sͥ ag¬
gregato creuiss quidẽ. Nunc aut̃ paritate
restaurato laplu. iã dicta restaurat᷑ et
summa. s q̃ de hoĩe erant ñ redeunt cre¬
m̃ta. Qd̃ fortasse ñ displicet. dicenti: u¬
tͣmq summã ꝑfectioni obnoxiã. tã pͥ¬
orem płium. qm̃ post̾ĩorem paucioꝵ. S
mirandum satis nͥ sũma tanto sit ꝑ¬
fectior. qnͣto ciuiũ reu̾entia multiplici
ina subiectiõe seruata. talis fut᷑a erat. N
enim ignoro. dm summã qntolibre maio¬
rem seu minorẽ creasse potentẽ. S ħ ut
uidet᷑ placuit. q̃ tumore sublato fuf᷑a fuit.
Nisi forte qd̾ nũo ẽ defut᷑um. iñico ẽ sup¬

Expanded text:
homines de perditis nihil ago tot constituit homines de perditis nihil ago tot constituit quot angelos, totidemque quot daemones, procul dubio par erit numerus tam in angelis quam in daemonibus, quod quidem nonnullis placet. Sed haec paritatis sententia in paritate civium videtur incusanda: supernorum enim summa spirituum casu nullo diminuta, homine sibi aggregato crevisset quidem; nunc autem paritate restaurato lapsu, jam dicta restauratur et summa; sed quae de homine erant non redeunt crementa. Quod fortasse non displicet dicenti utramque summam perfectioni obnoxiam, tam priorem plurium quam posteriorem pauciorum. Sed mirandum satis, nisi summa tanto sit perfectior, quanto civium reverentia multipliciosumma subjectione servata talis futura erat: nec enim ignoro Deum summam quantolibet majorem seu minorem creasse potentem. Sed haec, ut videtur, placuit; quae tumore sublato futura fuit, nisi forte quod numero est defuturum, merito est sup
Abbreviated transcription (Latin):
plicationẽ gentiũ t̾minandã. eum nu
ritate exp̃sserit. Utiq pͥotuit fĩ ut plu¬
res ꝑstitint: eecid̾int aut̃ pauciores. Sc̃i
gͥ plurib pares: paucioꝵ loca possunt
parte sui explere. Parte q̃ suꝑat: nũm
qui de angłis licet nulli cecidissent. & de
hominib inunum utͥsq onum̾̃atis. cõ¬
suramandus erat.D: ħ sententia bonis de
hõib si angłi ꝑmansissent. nũm requi¬
głorum. Me aut̃ nunqm̃ audisse recor¬
dor uit̾ angłos num̾osiorem curbam de¬
monum. sicut int̾ hoĩes longe maior no¬
scit᷑ turba reꝓboꝵ. Qd̾ tñ si cui placu̾it.
aut sũ plures erunt qm angłi. si loro de¬
monum pari sunt nũo subrogandi aut
sid̾ea mansio imparẽ dãpno recuꝑat em̃¬
dationẽ. si ñ nͥincolis parem: recipit hõi¬
num multitudinẽ. Hoꝵ aut̃ utrumliboe
fu̾t. q̃linecasu erat de hoĩe ce angło sum¬
ma deerit. Qp̃ si illa p̃fert᷑ sententia q̃

Expanded text:
plicationem gentium terminandam, cum nuplicationem gentium terminandam, cum nuritate expresserit. Utique potuit fieri ut plures perstiterint, ceciderint autem pauciores. Sancti ergo pluribus pares pauciorum loca possunt parte sui explere; parte quae superat numerum qui de angelis licet nulli cecidissent, et de hominibus in unum utrisque connumeratis consummandus erat. Sed haec sententia bonis de hominibus, si angeli permansissent numerum requigelorum. Me autem nunquam audisse recordor inter angelos numerosiorem turbam daemonum, sicut inter homines, longe major noscitur turba reproborum. Quod tamen cui placuerit, aut sancti plures erunt quam angeli, si loco daemonum pari sunt numero subrogandi; aut siderea mansio imparem damno recuperat emendationem, si nonnisi incolis parem recipit hominum multitudinem. Horum autem utrumlibet fuerit, quae sine casu erat, de homine et angelo summa deerit. Quod si illa praefertur sententia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑfectionẽ. Ex parde enĩ ait cognoscimꝰ
&e exparte ꝓpħamus. Cũ aũt uen̾it qͦd
ꝑfectum ẽ. euacuabit᷑ qd̃ ex parte est.
Nec gͦ futuro inscło. aut restitutio erit¬
sema: aut iocunditas imminuta. Nõ
tam dui num̃o sc̃õꝵ augm̃ta debent᷑.
qͦad diminutio angłoꝵ redintegret᷑. & re¬
dintegta. de hõĩb debitis increm̃tis accu¬
mulet᷑. ut et tota sabaoth multitudo qn¬
tacreata ẽ. hominib subrogatis restaure¬
tͦ.⁊ insuꝑ illi homines ñ desint: qͦs defuis¬
se minime forsitan oporteret. licet angłs
ñ corriuss. Nam sine homine. fabrica for¬
tasse di mosummata foret S iam ma¬
ior copia scõꝵ. qmͣ quoꝵ uices cõplebunt
demonum. Qd̾ in ꝯueniens ẽ nullũ nͥ qr ꝯͣu¬
sum. S nͭ fortasse cẽ usum om̃ino. Iã scͥpt᷑a
ciu obloqͥ nefas ẽ. statut t̾minos gentiũ
iuxta n̾um angłoꝵ dĩ. Qdam cui inscp¬
turis fides certa debet᷑. hunc locũ elucidãs.
astruit. tunc demũ saluandarũ multi¬

Expanded text:
. Ex parte enim, ait, cognoscimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Nec ergo futuro in saeculo aut restitutio erit, aut jucunditas imminuta: num tam diu numero sanctorum augmenta debentur, quoad diminutio angelorum redintegretur, et redintegrata de hominibus debitis incrementis accumuletur, ut et tota Sabaoth multitudo quanta creata est, hominibus subrogatis restauretur, et insuper illi homines non desint, quos defuisse minime forsitan oporteret, licet angelus non corruisset? Nam sine homine fabrica Dei fortasse inconsummata foret. Sed jam major copia sanctorum, quam quorum vices complebunt daemonum: q usum omnino; nam Scriptura cui obloqui nefas est: Statuit terminos 80 gentium juxta numerum angelorum Dei . Quidam cui in Scripturis fides certa debetur, hunc locum elucidans, astruit tunc demum salvandarum multi
Abbreviated transcription (Latin):
abusa corruit Alter: de corruente pre¬
cium suscepit. Qͥd ẽ gͦ sathana qd̾ fe¬
cisti: Collegio te tuo abrupisti. hoĩem
te eguisando seduxisti. Cui aũ nociuisti
Humana natura ꝑte melior angłica
ẽ maior. Celum ce ꝑlidit. immo se in¬
dignum expulit. dignior te ꝓte sueces¬

Expanded text:
abusus corruit. Alter de corruente preabusus corruit. Alter de corruente pretium suscepit. 82 Quid est ergo, Satana, quod fecisti, collegio te tuo abrupisti, hominem tergiversando seduxisti; cui autem nocuisti? humana natura per te melior, angelica est major, coelum te perdidit, imo se indignum expulit, dignior te pro te succes
Abbreviated transcription (Latin):
equabit᷑ ħ̃o. & minor apꝑa rebit qmͣ mͦ.
Siẽ econũso. si humanꝰ hoĩ miserante
dõ laplus ꝯtulit augm̃tum: & angłs
angłicum remunerante dõ. creuisse es¬
timandus ẽ ꝑ lapsum. Ne si c̾scat ħo & ñ
angłs. emineat ħo si absq crem̃to par
erat. Non tñ laudo culpam in angło
aut homine. licet ꝑ culpam accreuerit
maiestas utq Culpam accuso. đm pre¬
dico. Mirabilis ds. dum inirifice ambos
creat. Alirabilior dum creatos s mimi¬
nutos mirum inmodũ em̃dat. Si enum
qͦd geniti erant. honos inbono seruass
magnum utiq erat. Nunc qr inbonũ
maliciam conu̾tit. mauis ꝓcerto fecit.
Licet enim dõ difficile nicħ sit: possibi
titur adduci qm̃ qd̾ male ẽ. e ꝑhoc ob
Auctorem deserumꝰ ad ꝑditorem de¬
uiauimus. Nec tñ nr̃am irritatꝰ ꝑue¬
cordiam misericors exacerbat᷑. uerũ
misedior comꝓbat᷑ dum ꝓfugos nõ
tm̃ reclucit: uerum morte sua redimit
Oiudicem reu̾endũ Angłs lib̾cate

Expanded text:
apparebit quam modo. Sicut e converso, si humanus homini, miserante Deo, lapsus contulit augmentum, et angelus angelicum remunerante Deo crevisse aestimandus est per lapsum, ne si crescat homo et non angelus, emineat homo, si absque cremento par erat. Non tamen laudo culpam in angelo aut homine, licet per culpam accreverit majestas utrique; culpam accuso, Deum praedico. Mirabilis Deus, dum mirifice ambos creat, mirabilior dum creatos sed imminutos mirum in modum emendat. Si enim quod geniti erant bonos in bono servasset, magnum utique erat. Nunc quia in bonum malitiam convertit, majus pro certo fecit. Licet enim Deo difficile nihil sit, possibititur adduci, quam quod male est, et per hoc oblauctorem deseruimus, ad proditorem deviavimus, nec tamen nostram irritatus per vecordiam misericors exacerbatur: verum misericordior comprobatur, dum profugos non tantum reducit, verum morte sua redimit. O judicem reverendum! angelus libertate
Abbreviated transcription (Latin):
istud: aut suꝑna irłm ciue longe płimo
fecundaret᷑. qmͥ fecundanda m expectet᷑.
Qppe ex̾cituũ integͥtatẽ spũalium. iuꝑ¬
addita exaggeraret qͣntitas sua hoĩum.
Ciuitas gͦ illa qm̃ dampna sue diminu¬
tionis reꝑanda ex parte sꝑat. exparte.
& gaudeat. Sꝑat enĩ eiues tot sͥ fut᷑os
qͦt angłos nouit fcõs. Nõ aũ illũ nũm

Expanded text:
istud, aut superna Jerusalem cive longe plurimo istud, aut superna Jerusalem cive longe plurimo fecundaretur, quam fecundanda mox exspectetur. Quippe exercituum integritatem spiritualium, superaddita exaggeraret quantitas sua hominum. Civitas ergo illa, quoniam damna suae diminutionis reparanda ex parte sperat, ex parte et gaudeat: sperat enim cives tot sibi futuros, quot angelos novit factos, non autem illum num
Abbreviated transcription (Latin):
andi fu̾ant saluti. Nec num̃o plures: nec
conuenit ẽẽ pauciores. S q̃m angłice.
multitudinis dampna. hoĩum erat nu¬
m̃ositate reꝑanda: &cred̾e decet. & usus
płium sit ħt. cadentiũ copiam: paritate
cõpensandam ut qͣnt̾cunq num̾us ẽ de¬
monum. par sꝑet᷑ int̾ homines or honoꝵ.
G ne natura nͥ rueret angłica ñ fieret hu¬
mana. Nõne sine hoĩe semꝰ erat mundus:
Inuanũ t̾ra. mare frustͣ. aer ce stelle ꝓni
chilo. luminaria ip̃a de suꝑfluo. Nimirũ
his usib. ad decorem mundi meliorata
manebunt: ip̃os qͦ p̃t̾ usus simili r̃õne
fi potuerunt. mundo absq hoĩe utiq mi¬
nus ꝑfecto. at tñ suo exornatu ⁊ si ho¬
nesto. Qd̃ sistante angło fiẽt & ħo. aut ip̃e
om̃ino ꝑirrt. s un casus cũ ñ eẽt diabolꝰ
ce qͣre fieret si om̃ino ꝑiret. Et qͥdẽ utrũq
ꝯting̃e potuit. s minꝰ oe iuidet᷑ illud. ⁊ c̃uenit

Expanded text:
andi fuerant saluti: nec numero plures, nec andi fuerant saluti: nec numero plures, nec convenit esse pauciores. Sed quoniam angelicae multitudinis damna, hominum erant numerositate reparanda; et credere decet, et usus plurimum sic habet, cadentium copiam paritate compensandam, ut quantuscunque numerus est daemonum, par speretur inter homines et bonorum. Ergone natura, nisi rueret angelica, non fieret humana? Nonne sine homine semper erat mundus? In vanum terra, mare frustra, aer et stellae pro nihilo, luminaria ipsa de superfluo; nimirum his usibus ad decorem mundi meliorata manebunt, ipsos quoque praeter usus simili ratione fieri potuerunt, mundo absque homine utique minus perfecto, attamen suo ex ornatu etiam sic honesto. Quod si stante angelo fieret et homo aut ipse omnino periret, sed unde casus cum non esset diabolus; et quare fieret, si omnino periret? Et quidem utrumque contingere potuit; sed minus et videtur illud, et convenit
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ si suam seruass medietatem: nͨ sua cũ
successione nr̃am erat exꝑturꝰ misĩam.¬
ce qmͣ expectamꝰ: inhibito leti accessu. ꝑ¬
acta obedientia. mox erat et̾nam asse¬
cuturꝰ głam. Nam sicut eius eorrupt̃o
ꝑ om̃s sine dubio ẽ diffusa. ita eiꝰdem ꝑ
obedientiam si ꝯtigiss: om̃s credibile ẽ.
& quidam imitatione digni. autumant
obeditioni ꝯfirmandos. nascentib t̾c tm̃
nasci deceret. nͥ eosdem liue plures seu
pauciores. Nam si adam pꝰ culpã idem ꝑ¬
nascerent᷑ obedientes. ita uiciniꝰ fidei ẽ:
nascituros de tͥnsgressore tͣnsgressores.
de recluñdo. redemptionẽ sꝑantes. de eodẽ.
.s. eosdẽ. Nec ꝑdendoꝵ certissimam nego
mero plures. nut dẽm ẽ pauciores. Nam
si pauciores: senuplene ꝑredemptorẽ ru¬
ina restaurat᷑ humana. Si aut̃ plures:
oporcun a iudebit᷑ culpa. ꝑqm celestis ex¬
creuit curia. Maxime: qm̃ totidem uident᷑
de errore rediicendi. qt si ñ errassent.cre¬

Expanded text:
 si suam servasset medietatem, nec sua cum successione nostram erat experturus miseriam, inhibito lethi accessu, peracta obedientia, mox erat aeternam assecuturus gloriam. Nam, sicut ejus corruptio per omnes sine dubio est diffusa, ita ejusdem per obedientiam, si contigisset, omnes credibile est, et quidam imitatione digni autumant, obeditioni confirmandos, nascentibus tunc tanasci deceret, nec eosdem sive plures seu pauciores. Nam si Adam post culpam idem pernascerentur obedientes, ita vicinius fidei est nascituros de trangressore transgressores, de redimendo redemptionem sperantes, de eodem scilicet eosdem? Nec perdendorum certissimam nego mero plures, nec, ut dictum est, pauciores. Nam si pauciores, semiplene per Redemptorem ruina restauratur humana; si autem plures, opportuna videbitur culpa, per quam coelestis excrevit curia. Maxime, quoniam totidem videntur de errore reducendi, quot si non errassent cre
Abbreviated transcription (Latin):
reseruat᷑. atq int̾ea parens casu aliqͦ
de medio tollat᷑. sicut ꝓtul dubio fieri
nouimus. dum simul et parentes
p̃mori. et semiplenos partus p̾nasci in¬
demꝰ: aut habitacło diruto in corporanda
ꝑseuerabit. et mirab̾is longe plures aĩas
ẽẽ quam homines. cum debeat pocius
anima rõnał et caro unus ẽẽ hõ: aut alioꝵ
soboli parentum copulabitur. ut eadem
iiiͦi. sic parentum. hoꝵ mente: illorũ car¬
ne. ĩmo ut unã sortiatur aĩam ex gene¬
ratione. alt̾am aliunde. Qua ꝓpt̾. nec in
generat᷑one. nec pꝰ. nec ante: longe autẽ
minus aut his duob. aut omnib tͥb.
anima descendẽ uidetur ex traduce.
Quod tamen si est: fortasse cuipiam ui¬
deatur animus animi filiꝰ. tanquam
eius de sub̾a natꝰ. nec qͥcqͣm coitꝰ absentia
offutit: scienti qd̃ uirgo peꝑit. qd̾ ds̃ sua
de sub̾a unicum sͥ filium genuit. Si
gͦ animum animi. unmo aĩoꝵ constat

Expanded text:
reservatur, atque interea parens casu aliquo reservatur, atque interea parens casu aliquo de medio tollatur sicut procul dubio fieri novimus, dum simul et parentes praemori, et semiplenos partus praenasci videmus aut habitaculo diruto incorporanda perseverabit, et miraberis longe plures 71 animas esse quam homines, cum debeat potius anima rationalis et caro unus esse homo; aut aliorum soboli parentum copulabitur, ut eadem quatuor sit parentum: horum mente, illorum carne; imo ut unam sortiatur animam ex generatione, alteram aliunde. Quapropter nec in generatione, nec post, nec ante; longe autem minus, aut his duobus, aut omnibus tribus, anima descendere videtur ex traduce. Quod tamen si est, fortasse cuipiam videatur animus animi filius tanquam ejus de substantia natus: nec quidquam coitus absentia officit, scienti quod virgo peperit , quod Deus sua de substantia unicum sibi Filium genuit. Si ergo animum animi, imo animorum constat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd possit. Que gͦ uis nat᷑e exigerit. ut arit
post. aut ante generationem hominis ille
due aĩe et ñ alie. tali tp̃r et ñ alio t̾ciã ẽde¬
rent.: Credibiliꝰ forsan reputet᷑. ut genita¬
liũ uoluptuosa agitatione corporib resolu¬
tis. animisq resolutione deliciosa captis.
hino p̾sẽs ĩtegͥtas iñ ĩtegͥtatis fut᷑e origo c̃ta ex¬
cudat᷑: unde libidinis incentiuo. & corpori
corruptela et sp̃ui ꝯcupiscentia. ꝓ ut utͥq
competit. suo de pͥncipio similit̾ in fecto:
ꝓpaget᷑. Et hoc ẽ qd̾ uel nulł uel paucis
displiceat. quib scd̃m mat̾iam aĩe ortus
cõplaceat. Integritas gͦ. integtatis initio.
aut mox in miscetur. contra qd̃ iam trac¬
tatus p̃cessit: aut reseruatur extra
donec. scilicet ꝯsũma to in ducatur tab̾¬
nacło. Neminẽ enim tam impuden¬
tem estimo. qͥ uel aĩam in comꝑandã
contradicit. uel alii qͣm quo cum na¬
ta eest corpori: addicat.

Expanded text:
quid possit. Quae ergo vis naturae exigeret, ut aut quid possit. Quae ergo vis naturae exigeret, ut aut post, aut ante generationem hominis illae duae animae et non aliae, tali tempore et non alio, tertiam ederent? credibilius forsan reputetur, ut genitalium voluptuosa agitatione corporibus resolutis, animisque resolutione deliciosa captis, hinc praesens integritas, inde integritatis futurae origo certa excudatur. Unde libidinis incentivo, et corpori corruptela, et spiritui concupiscentia, prout utrique competit suo de principio similiter infecto, propagetur. Et hoc est quod nullis vel paucis displiceat, quibus secundum materiam animae ortus complaceat. Integritas ergo integritatis initio aut mox immiscetur, contra quod jam tractatus processit, aut reservatur extra, donec scilicet consummato inducatur tabernaculo. Neminem enim tam impudentem aestimo, qui vel animam incorporandam contradicat, vel alii quam quocum nata est, corpori addicat.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ aĩe. quomͦ tote formando fiant t̾cia.
presertim cum ipsa iam procreata. adhuc
ꝑstant due qͣles et ante. Nam quod utra¬
q tanquam pars ꝯueniat. ut ex am¬
lab tercia ꝯsistat. qͦmͦ fieri queat: Iuxx¬
ta quorumdam traditionẽ. sicut candela
candelam. sui sine detͥmento accendit:
ita aĩa aĩam illesa parit. ñ tamen tradi
puto assertionẽ: s opinionem. It̾um si
aĩe aĩam due scilicet unam. ut dictum ẽ
ꝓfundunt: ꝓfusio ista auc fiet inter gene¬
randum: aut pꝰ: aut ante. Nam moram
hac in re fieri: in congruum forsan uide¬
atur. Uniuersoꝵ conditor mundo suo
originales indidit causas: quib ꝯfluenti¬
b: naturalium rerum ꝓgressio emicaret.
Auctore augustino etiam quasdam penes
se latentes reseruauit causas: quib ñ na¬
ture s potentie sue effecta. de inꝑuiso emi¬
nerent. Nunc autẽ ñ inquirimus. po¬
tentia artificis qͣnta sit. uerum natura

Expanded text:
autem animae quomodo totae formando, fiant tertia, autem animae quomodo totae formando, fiant tertia, praesertim cum ipsa jam procreata adhuc praestant duae quales et ante? Nam quod utraque tanquam pars conveniat, ut ex ambabus tertia consistat, quomodo fieri queat? juxta quorumdam traditionem, sicut candela candelam sui sine detrimento accendit, ita anima animam illaesa parit, non tamen tradi puto assertionem, sed opinionem. Item, si animae animam, duae scilicet unam, ut dictum est, profundunt, profusio ista aut fiet inter generandum, aut post, aut ante. Nam moram hac in re fieri, incongruum forsan videatur. Universorum Conditor mundo suo originales indidit causas, quibus confluentibus naturalium rerum progressio emicaret. Auctore Augustino etiam quasdam penes se latentes reservavit causas, quibus non naturae, sed potentiae suae effecta de improviso eminerent. Nunc autem non inquirimus potentia artificis quanta sit, verum natura
Abbreviated transcription (Latin):
renascuntur electi. S cur pͥma ex san¬
guinib ñ ex sanguine ꝓnunciat᷑. nͥ qͥa
auctoritate teste. utriꝰq sanguis. carnali
uoluptate mutatꝰ colorem. in unũ coit
ꝓcreande soboł seminariũ: Unde uidemꝰ.
ꝓlem ab utroq parentum in different̃
sortiri. qͣntitatis. forme. complexionis:
imitationẽ. Quare sicut absq nouimus
carnem unam de duab ꝓfluere: ita ueri¬
similiꝰ puto. utrumq aĩum aut neu¬
trum ꝓcreare nasciturum. Unde duo ãi
p̃iacens ẽẽ uidentur mat̾ia textii: sicut
anteqͣm ꝑsonalit̾ sit filiꝰ. mat̾ialiter cog¬
noscitur in parentib. Omnis autẽ ma¬
teria. aut tota aut diminuta. pacͦcinio¬
forme innouã transfertur appellationẽ.
ut massa enea: in statuã. ut truncus
in trabem. ligna & lapides in domum.
quãqͣm ñ illa forsan domus fiant: potiꝰ
ipsa fiat ex ipsis. Anima uͦ cum parte
careat: nichil ex se ꝑ partem creat. Due

Expanded text:
renascuntur electi. Sed cur prima ex sanrenascuntur electi. Sed cur prima ex sanguinibus non ex sanguine pronuntiatur, nisi quia auctoritate teste, utriusque sanguis carnali voluptate mutatus colorem, in unum coit procreandae sobolis seminarium: unde videmus prolem ab utroque parentum indifferenter sortiri quantitatis, formae, complexionis imitationem. Quare sicut absque dubio novimus carnem unam de duabus profluere, ita verisimilius puto utrumque animum, aut neutrum, procreare nasciturum. Unde duo animi praejacens esse videntur materia tertii, sicut antequam personaliter sit filius, materialiter cognoscitur in parentibus. Omnis autem materia aut tota, aut diminuta in novam transfertur appellationem, ut massa aenea in statuam, ut truncus in trahem, ligna et lapides in domum quanquam non illa domus forsan fiant, potius ipsa fiat ex ipsis, anima vero cum parte careat, nihil ex se per partem creat. Duae
Abbreviated transcription (Latin):
re. utrum extraduce: an solum ex deo cre¬
ante. Et quidem parentes: carnis nr̃e incel¬
ligunt᷑ traduces. qͥa ex utroq parentum
dolabro generationis. origo nr̃i ext̾ioris hõs
recisa traducit᷑. Num similit̾ idem paren¬
tes. & int̾ioris hominis nr̃i sunt tradinss.
ut sicut corpus ex corporib ita aĩa una
descendat ex duab: Anima ex driab ori¬
ginem diicat uestigo. qr alterã solũmodo
ortum preb̾e: minime puto. Nam cur unã
et ñ alt̾am traducẽ appellẽ: Num genitũ
alti gignentiũ lege parentele ꝓpinqͥorem
estimẽ. ut longe magis sit obnoxiꝰ illi unde
sortitur et mencẽ. quam unde solam carnem:
Nec dicere possum quod de uno corpꝰ. de alt̾o
nascatur sp̃c. Relatio enim euͣglica de electis
qui ñ ex sanguinib inqͥt neq ex uolunta¬
te carnis. s ex deo nati sunt. Primã p̾mit¬
tit natiuitatem: que ẽ ex sanguinib
scd̃m quã: ñ electi. s nascuntur deiecti.
Scd̾am mox subdit: que ẽ ex deo. ꝑ quã

Expanded text:
re utrum ex traduce, an solum ex Deo creante. 70 Et quidem parentes carnis nostrae intelliguntur traduces, quia ex utroque parentum, dolabro generationis, origo nostri exterioris hominis recisa traducitur. Num similiter iidem parentes et interioris hominis nostri sunt traduces, ut sicut corpus ex corporibus, ita anima una descendat ex duabus? anima an ex duabus originem ducat, vestigo; quia alteram solummodo ortum praebere minime puto. Nam cur unam et non alteram traducem appellem? num genitum alteri gignentium lege parentelae propinquiorem aestimem, ut longe magis sit obnoxius illi unde sortitur et mentem, quam unde et solam carnem. Nec dicere possum quod de uno corpus, de altero nascatur spiritus. Relatio enim evangelica de electis: Qui non ex sanguinibus, inquit, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt . Primam praemittit nativitatem, quae est ex sanguinibus, secundum quam non electi, sed nascuntur dejecti. Secundam mox subdit, quae est ex Deo, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
sa parentes. sicut corporte.ira ce incor¬
poree substantiȩ. in nob̃ uideant᷑ geni¬
tores. S apłs ad hebreos ait. Patres car¬
nis nr̃e: hũimꝰ eruditores et uerebam
eos. Num multo magis obtemꝑabi¬
mus patͥ sp̃uũ:÷ Cur patres carnis
patrem dix̃ patrem sp̃uum. nͥ ne
alium cogi¬
demus patrem animaꝵ
Carnẽ gͦ: suscipimꝰ a parentib. Am¬
ma enim ex traduce ñ descendit. qm̃
naturalium concursui causarum
obnoxia ñ ẽ: potenti tantum deo debt̃s.
quod existit. Quod enim anima filii
anime parentum mores ꝑ sepe repre¬
sentat: animã ex anima traduci ñar¬
guit. cum potius corpus a corpore deri¬
uatum originis suȩ seruans naturam.
suo mͦ sͥ infusam afficiat aĩam: et ui¬
dicia dei: abyssus multa .ix. Aĩa in cr¬
linqͥsitionẽ puto. utrum intra corpꝰ
an extra: aĩe sit intelligenda creatio. Qb
si extra. uͥ exira : An uixta corpꝰ: Quod
autẽ eiꝰ officium uxta corpꝰ: An ut sͥhi
bitacłm p̾eꝑet ante qͣm intret: Quod¬

Expanded text:
arentes, sicut corporeae, ita et incorporeae substantiae in nobis videantur genitores. Sed Apostolus ad Hebraeos ait: Patres carnis nostrae habuimus eruditores, et verebamur eos. Num multo magis obtemperabimus Patri spirituum? Cur patres carnis Patrem dixit spirituum, nisi ne alterum cogitemus patrem animarum? Carnem ergo suscipimus a parentibus; anima enim ex traduce non descendit, quae naturalium concursui causarum obnoxia non est, potenti tamen Deo debens quod existit. Quod enim anima filii animae parentum mores persaepe repraesentat, animam ex anima traduci non arguit, cum potius corpus a corpore derivatum, originis suae servans naturam, suo modo sibi infusam afficiat animam. Et: Judicia Dei abyssus multa . CAPUT IX. Anima in uisitionem puto. Utrum intra corpus, an extra animae sit intelligenda creatio. Quod si extra, ubi extra? an juxta corpus? quod autem ejus officium juxta corpus? an ut sibi habitaculum p
Abbreviated transcription (Latin):
nos scĩa comꝑatur. Illi ardentes. forsan
ñ solum qd p̃sunt incendus. uerum eti¬
am qd̾ caritatem infundunt scĩs. Et an¬
geli quidem his minisf̾ioꝵ diuisionibus
humanis inuigilant cõmodis. Et ẽ cre¬
dibile illos qut ex illo apostatau̾int mi¬
mero: totidem modis hominũ insistere
num̾ositatem: nouem exordinib cor¬
ruisse: nec absurde quidem. qm̃ memorã¬
ie apło. ordines tres id uidentur querere
ut sci seꝑarentur a caritate dei. Intelligẽs
fortasse more suo ꝑ partem. totum: qui
alibi nec semel. sõꝵ ordinum ꝑ partem
ponit: omnesq intelligit. Ad ephesios
enim scribens xp̃m constituit supͣ oẽm
pͥncipatun. ⁊ pocestatem. ⁊ iurtutem. et
dñationes. Apud colosenses item. illi sb̾¬
duntur. siue throni. siue dñationes. si¬
ue pͥncipatus. siue potestates. Quod hos
ordines pluralit̾. singłarit᷑q addito uni¬
uersalitatis signo exp̾ssit. liquido mani¬

Expanded text:
nos scientia comparatur. Illi ardentes forsan nos scientia comparatur. Illi ardentes forsan non solum quod praesunt incendiis, verum etiam quod charitatem infundunt sanctis. Et angeli quidem his ministrorum divisionibus, humanis invigilant commodis, et est credibile illos qui ex illo apostataverunt numero, totidem modis hominum insistere rositatem novem ex ordinibus corruisse. Nec absurde quidem, quoniam, memorante Apostolo, ordines tres id videntur quaerere ut sancti separarentur a charitate Dei. Intelligens fortasse more suo per partem totum; qui alibi nec semel sanctorum ordinem per partem ponit, omnesque intelligit. Ad Ephes. enim scribens, Christum constituit supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationes . Apud Coloss. item 200 illi subduntur, sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates . Quod hos ordines pluraliter singulariterque addito universalitatis signo expressit, liquido mani
Abbreviated transcription (Latin):
nomina. quotiens qd̾ agunt illis com¬
petit nominib. Auntq hauc sent̾ntiã
sc̃i dionisii arriopagite fuisse. S inda¬
mele unus de pͥmis pͥncipib michael
dicitur. Apłs quoq gen̾alem uolens in
xp̃o ꝓbare p̾lationem: gen̾alem in au¬
gelis ostendere debuit subiectionem. Uñ
⁊ geñali usus locutione ait. Nonne õs
sunt administratorii sp̃c inminist̾ium
num uocabula ministeriis uidentur ac¬
comoda: duoꝵ qui restant ad ministra¬
tionib nomina aptemus. x liiii. Iuxͣ
nõnum int̾pretationẽ hominib seruiut
herubin namq plenitudo scĩe in¬
t̃pretatur. Scraphin ignis urens. Nũ
qui amoris estu ardere ꝑhibentur q̃m iu
cinuis cet̾is diuinam głam contemplant᷑
pleni sc̃ĩa ñ sunt. cum potius qͣnto sunt
ueritati ꝓpiores tauto quoq oportet r̾̃ta¬
tis fieri capatiores : Nonne qui sc̃ia habũ¬
dant. tantũ excellunt caritate qͣntum ca¬
punt cognitione: S hu fortasse pleni

Expanded text:
nomina, quoties quod agunt illis comnomina, quoties quod agunt illis competit nominibus; aiuntque hanc sententiam sancti Dionysii Areopagitae fuisse. Sed in Daniele unus de primis principibus Michael dicitur . Apostolus quoque generalem volens in Christo probare praelationem, generalem in angelis debuit ostendere subjectionem. Unde et generali usus locutione ait. Nonne omnes sunt administratorii spiritus in ministerium em ordinum vocabula, ministeriis videntur accommoda, duorum qui restant administrationibus nomina aptemus. CAPUT XLIV. Juxta nominum interpretationem hominibus serviunt. Cherubim namque plenitudo scientiae interpretatur. Seraphim ignis urens. Num quia amoris aestu ardere perhibentur, quoniam vicinius caeteris divinam gloriam contemplantur, pleni scientia non sunt? cum potius quanto sunt veritati propiores, tanto quoque oportet veritatis fieri capaciores? Nonne qui scientia abundant, tantum excellunt charitate, quantum capiunt cognitione? Sed ii fortasse pleni
Abbreviated transcription (Latin):
iuri dicentis. Gabriel: fac intelligere is¬
tam uisionem. Sp̃es uiri apparuit: qr
ñ uir s in spetie uiri angłs cernebatur.
qui fortasse de thronis unus erat. gabri¬
elem docens. id deum iudicasse: ut ipse
ꝓꝓpham de uisione instrueret qͣmquam
tradant uidei. ⁊ in hoc ꝯsentiant płimi
hunc michaclem fuisse. S quomͦ archã¬
gelus archangło quid agendum sit mã¬
dat: fortasse pͥnceps uideoꝵ atq ideo fau¬
tor danielis illum qui p̃ est prelus rogat
ut euentum belloꝵ quem scire decebat
ꝓpħam edoceat. Et fortasse thronis udi¬
ces subiecti sunt. eorumq suffragio u¬
dicia incorrupte decernunt. xliii. De
herubin atq seraphin quoꝵ alt̾ ordo
ultimus alt̾ extat penultimus. ita
deo assistere autumant: ut ext̾iora ad
explenda negotia minime recedant.
minoresq sp̃c angelos uidelicet ⁊ ar¬
changłos huiꝰmodi reb deputandos.
duosq hos ordines reliquoꝵ mutuari

Expanded text:
viri dicentis: Gabriel, fac intelligere isviri dicentis: Gabriel, fac intelligere istam visionem . Species viri apparuit, quia non vir, sed in specie viri, angelus cernebatur: qui fortasse de thronis unus erat, Gabrielem docens id Deum judicasse, ut ipse prophetam de visione instrueret. Quanquam tradant Judaei, et in hoc consentiant plurimi hunc Michaelem fuisse. Sed quomodo archangelus archangelo quid agendum sit mandat? Fortasse princeps Judaeorum, atque ideo fautor Danielis illum qui praeest praeliis rogat ut eventum bellorum, quem scire decebat prophetam, edoceat. Et fortasse thronis judices subjecti sunt, eorumque suffragio judicia incorrupte decernunt. CAPUT XLIII. De herubim atque Seraphim, quorum alter ordo ultimus, alter exstat penultimus, ita Deo assistere autumant, ut exteriora ad explenda negotia minime recedant, minoresque spiritus angelos videlicet et archangelos hujusmodi rebus deputandos, duosque hos ordines reliquorum mutuari
Abbreviated transcription (Latin):
se angelos adẽe: hos de num̃o uircutũ
Darbitror. qm̃ ñ ad naturam s ad dei mirã
potentiam huiꝰmodi opus ꝑtinet. Sic
que a moyse inducatu uideoꝵ ab apłis
in conu̾sionem gentium. signa mirabi¬
liter facta legimus. ministerio uͥtutum
facta estimamus. xxxix. cur sĩt potestateᷤ.
otestates ad hoc deus instituit ut ma¬
ligni sp̃c ꝑ eas rep̾ssi ñ qͣntum uo¬
ominationes quib ⁊ pͥncipatus
subiacent. ⁊ fortasse sicut int̾ nun¬
ciantes presunt archangłi. ita int̾ agen¬
tes. si ñ uniu̾sis: saltem aliquib pͥncipa¬
tus p̾feruntur. ⁊ dñationes ordinib. Pot̃
quoq uideri qd homines pͥncipatibus
hominum sit obnoxia aut sũma dña¬
tioni: aut inferior principatu. xlui.
De thronis et eorum offitio. eccoco.¬
hrom sunt: suꝑ quos deus sedet. ut
ꝑ eos iuditia sua decernat. ⁊ force
hoꝵ ad officium ꝑtinet: decreta dei insi¬
nuare. Unde dameli uisionem uidenti.
⁊ intelligentiã querenti: apparuit sp̃es

Expanded text:
adesse. Hos de numero virtutum arbitror, quoniam non ad naturam, sed ad Dei miram potentiam hujusmodi opus pertinet. Sic quae a Moyse in ducatu Judaeorum, ab apostolis in conversionem gentium signa mirabiliter facta legimus, ministerio virtutum facta aestimamus. CAPUT XXXIX. Cur sint potestates. Potestates ad hoc Deus instituit, ut maligni spiritus per eas repressi, non quantum voominationes, quibus et principatus subjacent. Et fortasse sicut inter nuntiantes praesunt archangeli, ita inter agentes, si non universis, saltem aliquibus principatus praeferuntur, et dominationes ordinibus. Potest quoque videri quod homines principatibus hominum sit obnoxia, aut summa dominationi, aut inferior principatui. 199 CAPUT XLII. De thronis et eorum officio. roni sunt super quos Deus sedet, ut per eos judicia sua decernat. Et forte horum ad officium pertinet decreta Dei insinuare. Unde Danieli visionem videnti et intelligentiam quaerenti apparuit spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
mina legimus: ñ tamen ⁊ alios illo in
ordine qͣm płimos contineri absq nomine
gełoꝵ subdi puto ordinem angełoꝵ:
sicut sacerdotib cẽtos uidemus ẽẽ subiectos.
hñtq hu duo ordines licet ñ nunꝙͣ. sicut¬
⁊ alii omnes agant. seꝑatim tam̃ offitia sib
d ꝓpͥa nunciandi. hi sub aliis: hisuꝑ alios.
Cet̾i uero ordines pot̾ fieri. ut affatu suo di¬
uinis de reb hommes instruant. uerum
id negotii ꝓprie sibi sortiti uidentur. ut

Expanded text:
mina legimus, non tamen et alios illo in mina legimus, non tamen et alios illo in ordine quamplurimos contineri absque nomine subdi puto ordinem angelorum, sicut sacerdotibus caeteros videmus esse subjectos, habentque ii duo ordines licet nonnunquam sicut et alii omnes, agant separatim tamen, officia sibi propria nuntiandi, hi sub aliis, hi super alios. Caeteri vero ordines potest fieri ut affatu suo divinis de rebus homines instruant, verum id negotii proprie sibi sortiti videntur ut
Abbreviated transcription (Latin):
ngłi ⁊ archangłi de loco ad locum
meant ad adnuntiandũ: ceteri ue¬
ro sp̃c adagendum. Illi tamen ita ad¬
nunitiant: ut ñ nunqͣm ⁊ agant. Isti
⁊autẽ ita agunt. ut plerumq ad nun¬
tient. S utriq cum mutunt᷑. ita q̃nq
qd̾ alc̃i est ꝓpͥum mutuant᷑. ut aut
nunqͣm aut rarius ꝓpͥo decedant ab
negotio. Angeli minoꝵ archangłi sũ¬
moꝵ creduntur nuntiatores. Archan¬
geli forte dicti. ñ solum qd̾ anniutiẽt
pͥncipalia: uerum etiam qd̾ pͥncipã¬
tur nunciantib minorã. Uñ ⁊acha¬
rias ait. Ecce angelus qui loquebat᷑
inme: egrediebatur. ⁊ alius angelus
egrediebatur inoccursum eius. ⁊ dixit
ad cum. Curre. ⁊ loquere ad puerum
istum dicens ad eum. Absq muro ha¬
bitabitur iersm. Suꝑior angelus. in¬
ꝓpħam instruebat. quiq in ꝓpħa loq̃¬
batur. Omnes ergo illos archangłos
arbitror. penes quos auctoritas est nũ¬
tiantib imꝑare. ⁊ ꝑse sũma nuntiare.
Et quãuis tria solum archangłoꝵ no¬

Expanded text:
ngeli et archangeli de loco ad locum meant ad annuntiandum 198, caeteri vero spiritus ad agendum. Illi tamen ita annuntiant, ut nonnunquam et agant. Isti autem ita agunt, ut plerumque annuntient. Sed utrique cum mittuntur, ita quandoque quod alteri est proprium, mutuantur, ut aut nunquam, aut rarius proprio decedant ab negotio. Angeli minorum, archangeli summorum creduntur nuntiatores. Archangeli forte dicti, non solum quod annuntiant principalia, verum etiam quod principantur nuntiantibus minora. Unde Zacharias ait: Ecce angelus qui loquebatur in me egrediebatur, et alius angelus egrediebatur in occursum ejus; et dixit ad eum: Curre et loquere ad puerum istum dicens ad eum, absque muro habitabitur Jerusalem . Superior angelus inprophetam instruebat, quippe in propheta loquebatur. Omnes ergo illos archangelos arbitror, penes quos auctoritas est nuntiantibus imperare, et per se summa nuntiare. Et quamvis tria solum archangelorum no
Abbreviated transcription (Latin):
tur singłari uoce singula. plurali plu¬
ra designantur. Nouem ergo constat di¬
uersitate sp̃uum. q̃m angełos ⁊ archan¬
gelos cherubin ⁊ scraphin crebra scͥptura
memorat. His aũt .iiii. reliquos .u. ad iun

Expanded text:
tur, singulari voce singula, plurali plura designantur. Novem ergo constat diversitates spirituum, quoniam angelos et archangelos, cherubim et seraphim crebra Scriptura memorat. His autem quatuor reliquos quin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonam cogno scit. ꝓculdubio. dũ
equalis głe meminit: equalitatẽ
respexit. ꝑsonarum ñ głarum. Tri¬
um quippe int̾se parium una ẽ gła.
atq maiestas sicut una imm̃sitas.
una quoq omĩpotentia. dominiũ
atq et̾nitas. una demũ deitas. Sic̃
enim nontres dii s unus ẽ d̃s̃. ñ

Expanded text:
personam cognoscit. Procul dubio dum personam cognoscit. Procul dubio dum aequalis gloriae meminit, aequalitatem respexit personarum, non gloriarum. Trium quippe inter se parium una est gloria atque majestas, sicut una immensitas, una quoque omnipotentia, dominium atque aeternitas, una demum divinitas. Sicut enim non tres dii, sed unus est Deus, non
Abbreviated transcription (Latin):
nullus ẽẽ pot̃. Nam quid ẽ ẽẽ dm̃
habentem filium. sͥ coequalem. nͥ
gła atq maiestas patͥs. qm̃ a qͦqm
excedi nefas ẽ: Sic ẽẽ dm̃ hñtem pa¬
trem sͥ coequalem utiq gła atq ma¬
iestas ẽ filii. Unde siꝑsonas distin¬
guere intendimus: equalem głam
coec̾nam maiestatem. aliam tam̃ &e
aliam inuenire uidemur. Qippe nͥ
alia & alia eẽtꝰ equalitas unde eue¬
niret: Nam unde distintio deẽ. ibi
nulla rõne equalitas. s cum existñ¬
tia identitas potiꝰ adẽ. Sin autẽ ñ
ꝑsonas distinguere. s ꝑsonarum
sub̃am que utiq una ẽ ꝯsiderare
uolumus: iam una ẽ diuinitas. una
quoq gła. eademq marestas inue¬
nitur. Quod intellexit: qui dixit.
S patris &e filii cesp̃e sc̃i una ẽ di¬
uinitas. equalis gła. coet̾na ma¬
iestas. Dum enum tͥb ꝑsonis unã
diuinitatem atͥbuit: quod in ip¬
sis unum ẽ: atcendit. Dum equa¬
litatem głe atq coet̾uitatem ma¬
iestatis subiungit. aliam &e aliã

Expanded text:
e potest. Nam quid est esse Deum habentem Filium sibi coaequalem, nisi gloria atque majestas Patris, quam a quoquam excedi nefas est? sic esse Deum habentem Patrem sibi coaequalem, utique gloria, atque majestas est Filii. Unde si personas distinguere intendimus, aequalem gloriam, coaeternam majestatem, aliam tamen et aliam invenire videmur; quippe nisi alia et alia esset, aequalitas unde veniret? nam unde distinctio deest, ibi nulla ratione aequalitas, sed cum existentia identitas potius adest. Sin autem non personas distinguere, sed personarum substantiam, quae utique una est, considerare volumus, jam una est divinitas, una quoque gloria, eademque majestas invenitur. Quod intellexit qui dixit: Sed Patris et Filii et Spiritus sancti una est divinitas, aequalis gloria coaeterna majestas. Dum enim tribus personis unam divinitatem attribuit, quod in ipsis unum est, attendit. Dum aequalitatem gloriae, atque coaeternitatem majestatis subjunxit, aliam et aliam 129
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ius dr̃ ẽe scientie & potentie: qm
prius. tam̃ que ereuit a se nẽ alcera:
s alterata. Locutio modos suos ht: &
uariat᷑. ueritas eadem ẽ: nemo fal¬
latur. IlLI. Pocestas trinitatis
eadem est & equalis.
ed trium ꝑsonarum: nulla plꝰ
pocest qm alia Qm̃ quicquid
inagendo potest una: potest parimͦ
& alia. Quippe filium gignere. seu
gigni apatre. demum ab utroq ꝓce¬

Expanded text:
alterius dicitur esse scientiae et potentiae, quam alterius dicitur esse scientiae et potentiae, quam prius; tamen quae crevit a se non est altera, sed alterata. Locutio modos suos habet et variatur, veritas eadem est, nemo fallatur. CAPUT IV. Potestas Trinitatis eadem est et aequalis. Sed trium personarum, nulla plus potest quam alia; quoniam quidquid in agendo potest una, potest pari modo et alia: quippe Filium gignere, seu gigni a Patre, demum ab utroque proce
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ: Qm̃ enim quod naturalit̾ ẽ ẽẽ
pot̃: patri gignere qm̃ gignit. pos¬
sibile ẽ filio quoq gigni. qm̃ ipse
troq ꝓcedit. Horum autem cͥum
quisqͣ sic illud potest quod ad se ꝑ¬
cinet. ut non possit id quod ad alios
ꝑtinet. Quomͦ gͦ una cademq potes¬
tas ẽ om̃ium. qm̃ id possunt singłi
quod ñ possunt cet̾i: S quisquis in
agendo plus potest. is utiq poten¬
ciorẽ. Nam inmalo posse: non posse
ẽ. Nam qui inuicio potens ẽ. is uti¬
q uiciosus oe impotensẽ. Uerum qui
potest transgredi. non id̾o aut crans¬
gressor. aut pocens ẽ. Quicunq aut̃
potentior ẽ: is ꝓculdubio potestatẽ
habet. tanto d̾iuersam. qnͣto p̃cipu
u̾sam ħt. Una quidem sub̃a. unam
habendo potentiam. sicut aut urtu¬
scit. non euisdem solent dici: nedum
ẽẽ aut sciencie: aut potentie. S & eũ
eiusdem enuntiantur: utraq tñ ħt
suam. s alt̾i parem. Sic quoq cũ quis
creuit aliqua inseientia. aut potentta

Expanded text:
iam enim quod naturaliter est, esse potest, Patri gignere quoniam gignit, possibile est filio quoque gigni quoniam ipse utroque procedit. Horum autem trium quisque sic illud potest quod ad se pertinet, ut non possit id quod ad alios pertinet: quomodo ergo una eademque potestas est omnium, quoniam id possunt singuli, quod non possunt caeteri? Sed quisquis in agendo plus potest, is utique potentior est; nam in malo posse non posse est; nam qui in vitio potens est, is utique vitiosus et impotens est. Verum qui potest transgredi, non ideo aut transgressor aut potens, est. Quicunque autem potentior est, is procul dubio potestatem habet, tanto diversam 128 quanto praecipuaversam habet. Una quidem potentia, unam habendo potentiam, sicut aut virtuscit, non solent ejusdem dici, nedum esse aut scientiae aut potentiae: sed et cum ejusdem enuntiantur, utraque tamen habet suam, sed alteri parem. Sic quoque cum quis crevit aliqua in scientia aut potentia,