comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duplicant᷑. Tercio gradu ueniunt supͣ
ꝓ auꝰ ꝓauia. Infra ꝓnepos ꝓreptis.
Ex obliqͦ fr̃is sororisq filiꝰ ł filia. Pa¬
Quarto gͣdu ueniunt supra ab auꝰ¬
E ab auia. Infra abnepos ab nepti.
ex obliquo frĩs & sororis. nepos. neptis.
patruelis fr̃ & soror patruelis .i. patrui
filiꝰ. ł filia. c̃sobrinꝰ c̃sobrina .i. auun¬
culi & mat̾t̾ȩ filiꝰ ł filia. amitinus
amitina .i. amite. filiꝰ ł filia. itemq
ꝯsobrini. qͥ ex duab sororib nascunt᷑.
qͥb accresc̃. patruus magnꝰ. amita mag-
na .i. aui pat̾ni fr̃ &. soror. Auuncłs
gradu ueniunt supͣ quidẽ attaius.
attauia. Infra ad nepos adneptis. Ex
obliqͦ fr̃is & sororis. ꝓnepos ꝓneptis.
fr̃s patrueles. sorores patrueles. amit¬
tim amittine. c̃ sobrini c̃sobrinȩ. filiꝰ
ł filia. ꝓͥus consobrinꝰ. sͥ sobrina .i. pa¬

Expanded text:
duplicantur. Tertio gradu ueniunt supra proauus proauia: infra pronepos proneptis: ex obliquo fratris sororisque filius filia, paQuarto gradu ueniunt supra abauus abauia: infra abnepos abneptis: ex obliquo fratris et sororis nepos neptis, frater patruelis soror patruelis, id est patrui filius filia, consobrinus consobrina, id est auunculi et materterae filius filia, amitinus amitina, id est amitae filius filia: itemque consobrini, qui ex duabus sororibus nascuntur. Quibus adcrescit patruus magnus amita magna, id est aui patgradu veniunt supra, atavus atavia, infra adnepos adneptis. Ex obliquo fratris et sororis, pronepos proneptis fratres patrueles, sorores patruelis, amitini, amitinae, consobrini consobrinae, filius vel filia. Propius consobrinus consobrina
Abbreviated transcription (Latin):
riori filiꝰ filia. Quibq nullae
nentur suꝑiori linea. auis auia.
Inferiori nepos neptis. Intransuersa
plicant᷑. Istȩ ꝑsonȩ in scd̾o gradu
idõ duplices appellant᷑. qr duo aui.

Expanded text:
lia, quibus nullae nentur superiori linea avus, avia; inferiori nepos, neptis. In transversaplicantur. Istae personae in secundo gradu ideo duplices appellantur, quia duo avi
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc spẽs nec aliis gradib ꝗͣ. scripta ẽ
nec aliis uocabłis declarari potest.
Sexto gradu ueniunt supͣ tritauꝰ
tritaua. infra tͥnepos tͥneptis. Ex
obliqͦ fr̃is & sororis. adnepos adnep¬
tis. fr̾spatruet &. sorores matruet.
amittini amittinȩ. c̃sobrini c̃sobrinȩ.
Patrui magni amittȩ magnȩ. auun¬
culi magni. mat̾tȩ magnȩ. nepos nep¬
tis. pͥoris ꝯsobrini filiꝰ ł filia. qui c̃so¬
brini appellant᷑. Quib ex lat̾e acẽsct.
filiꝰ ł filia. ad patruus acd amitta. hi
st̃ abau pat̾ni. fr̃ &. soror. ab auũcłs
fr̃ &. soror. ab auiq mat̾ni. Hȩc expla¬
nari ãpliꝰ ñ posst̃. ꝙͣ ipse auctor disse¬
ruit. Septimo gracdu qͥ st̃ cognati
recta linea. supͣ infraq ꝓͥoris nõib
ñ appellant᷑. s extͣnsu̾sa linea dtm̃et᷑.
fr̃is sororis. adnepos ad neptis. ꝯsobrini

Expanded text:
ec species nec aliis gradibus quam scripta est, nec aliis vocabulis declarari potest. Sexto gradu veniunt supra tritavus tritavia. Infra trinepos trineptis. Ex obliquo fratris et sororis adnepos adneptis. Fratres patruelis et sorores matruelis, amitini amitinae, consobrini, consobrinae. Patrui magni, amitae magnae, avunculi magni, materterae magnae nepos, neptis: propioris consobrini filius vel filia, qui consobrini appellantur, quibus ex latere accrescunt filius vel filia, adpatruus adamita. Hi sunt abaui paterni frater et soror: abauunculus frater et soror abauique materni. Senari amplius non possunt, quam ipse auctor disseruit. Septimo gradu qui sibi sunt cognati, recta linea supra infraque propriis nominibus non appellantur, sed ex transversa linea continentur fratris, sororis, adnepos
Abbreviated transcription (Latin):
duo ex ꝓpinqͥorib iã defunctȩ
uxoris eius qͥ accusat᷑. ł uiuȩ. hanc
ꝓpinqͥtatẽ iure iurando firmau̾int.
ł si tres aut duo ex antiqͥorib ge
qͥ bonȩ famȩ ueracis testimonii sint.¬
remoto amore. timore. p̃tio. & oĩ
malo studio supͣdicto mͦ c̃ sanguini¬
tatẽ firmau̾ił sine oĩ mora c̃ugia
dissoluant᷑. Qđ si ꝓpinqͥ ⁊ extͣnei.
u̾bis tm̃ ꝓpinquitatẽ testant᷑. &
iuram̃to ꝓbare ł noluerut ł neqͥ¬
uerint. c̃uigiũ nullatenꝰ dissolua¬
t᷑. s cõpetens eis penitentia ꝑꝑ in¬
famiã ł peccati maculã si forte
in hac re c̃traxerint aliꝗͣ in uingat᷑
istã eiꝰ c̃iugẽ .N. qͥcqͥd in scis aut
audisti a tuis uicinis. aut a tuis
antiqͥorib ꝓpinqͥs. qͥ tu ꝑ nullum
ingeniũ nec ꝓpt̾ amorẽ. nec ꝓpt̃
timorẽ. aut ꝑp̃miũ. aut ꝑ c̃sangui¬

Expanded text:
 jam defunctae uxoris ejus, qui accusatur, vel vivae, hanc propinquitatem jurejurando firmaverint, vel tres, aut duo ex antiquioribus Gqui bonae famae remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, supradicto modo consanguinitatem, sine omni mora conjugia dissolvantur: quod si propinqui vel extranei verbis tantum propinquitatem testantur, et juramento probare noluerint, vel nequiverint, conjugium nullatenus dissolvatur, sed competens eis poenitentia propter infamiam vel peccati maculam, si forte in hac re contraxerint aliquam, injungatistam ejus conjugem, quidquid inde scis aut audisti a tuis vicinis aut a tuis antiquioribus propinquis, quod tu per nullum ingenium, nec propter amorem, nec propter timorem, aut per praemium, aut
Abbreviated transcription (Latin):
hbendi. & ad bonũ cogendi. N ã
si uoluntas mala sẽꝑ suȩ ꝑmittenda
ẽ lib̾tati: qr̃ isrlitici recusantes &
murmurantes tã duris flagellis
amalo ꝓhibebant᷑. & ad trã cõpel¬
lebant᷑ ꝓmissionis : Si uoluntas
mala ꝑmittenda ẽ lib̾tati. qr̃ paulꝰ se

Expanded text:
ohibendi, et ad bonum cogendi. Nam si voluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Israelitici recusantes et murmurantes tam duris flagellis a malo prohibebantur, et ad terram compellebantur promissionis? Si voluntas mala suae permittenda est libertati, quare Paul
Abbreviated transcription (Latin):
ne male faciant &̃. ipsis aliqͥd fortasse
prestat᷑. Hinc aut̃ dictũ ẽ. ñ resis¬
tamꝰ malo ne nos uindicta delec¬
tet q̃ alieno malo animũ pasẽ. ñ
ut correctionẽ hõiũ negligamus.
un ñ reus ẽ mortis alienę. quicũq
suȩ possessioni murũ circũduxit.
aliqͥs ex ipsoꝵ usu ꝑcussus. in t̾reat.
Neq enĩ reus ẽ xͥanꝰ. si bos eiꝰ aliquẽ
feriendo ł equus calcẽ iaciendo aligͦ
hab̾e cornua aut equus ungulas. aut
tis egit. ut intͥbuni noticiã ꝑferret᷑.
insidias sibi aliqͥbdã ꝑditis p̃parari.
& obħ ductores accep̃ armatos. Si
mnilla arma scelerati hoĩes incidissent.
paulꝰ ineffusione sanguinis illorũ
suũ cͥm̃ agnosc̾et: Absit ut ea q̃
ꝓpt̃ bonũ ac licitũ facimꝰ aut hm̃s¬

Expanded text:
ne male faciant, etiam ipsis aliquid fortasse praestatur. Hinc autem dictum est, non resistamus malo , ne nos vindicta delectet, quae alieno malo animum pascit; non ut correctionem hominum negligamus. Unde nec reus est mortis alienae, qui suae possessioni murum circumduxerit, si aliquis ex ipsius ruinis percussus intereat. Neque enim reus est christianus, si bos ejus aliquem feriendo, vel equus calcem jaciendo aliquem  boves habere cornua, aut equus ungulas, aut tis egit ut in tribuni notitiam perferretur insidias sibi a quibusdam perditis praeparari, et ob hoc deductores accepit armatos, si in illa arma scelerati homines incidissent , Paulus in effusione sanguinis eorum suum crimen agnosceret? Absit ut ea quae propter bonum ac licitum facimus, aut h
Abbreviated transcription (Latin):
accus&. ł consanguinitatẽ in sinodo
cõputet. s ꝓpinqͥ ad qͦrũ noticiam
truus. auuncłs. amita. matertera.
& eoꝵ ꝓcreatio. Si aũ ꝓgenies tota
defecerit. ab antiqͥorib &. ueratio¬
rib qͥb ead ꝓpinqͥtas nota sit. ep̃s
canonice ꝑquirat. &. simuenta fue¬
rit ꝓpinquitas seꝑentur. Quomͦ sit¬

Expanded text:
synodo computet, sed propinqui ad quorum notitiam truus, avunculus, amita, matertera, et eorum procreatio. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus quibus eadem propinquitas nota sit, episcopus canonice perquirat, et si inventa fuerit propinquitas, separentur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ forte hominũ causas pape.¬
Ids̃ uoluit ꝑ homines t̃minare.
sedis istiꝰ p̃sulẽ. suo sine questione re¬
seruauit arbitrio. Uoluit beati pet
apłi successores celo tm̃ debere in no¬
centiã. &. subtilissimã discutionis in¬
dagini inuiolatã exhibere conscien-¬

Expanded text:
liorum forte hominum causas deus uoluerit per homines terminare: sedis istius praesulem suo sine quaestione reseruauit arbitrio. uoluit beati Petri apostoli successores caelo tantum debere innocentiam et subtilissimi discussoris indagini inuiolatam exhibere conscien
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuit. sicut ipse beato petro
apło dixit. Tues petrus . &. reł.
Ergo ħ apłica sedes cardo &. cap̃ õiũ
eccłarũ adomino &. nĩ abalio est
constituta. Et sicut cardine ostiũ
regitur. sic huiꝰ scẽ sedis auctorita¬
te om̃s ȩccłȩ dño dĩponente regunt᷑.
igit᷑ si quȩ causȩ difficiliores int̃
uos orte fuerint. ad huiꝰ sc̃e sedis
apicẽ eas quasi ad cap̃ referte. ut

Expanded text:
obtinuit, sicut ipse beato Petro apostolo dixit: Tu es Petrus et rel. Ergo haec apostolica sedes cardo et caput omnium aecclesiarum a Domino non ab alio est constregitur, ita hujus sanctae sedis auctoritate omnes Ecclesiae Domino disponente, reguntur. Igitur si quae causae difficiliores inter vos ortae fuerint, ad hujus sanctae sedis apicem eos quasi a
Abbreviated transcription (Latin):
chaeli imperatori.
Iatet ꝓfecto sedis apłicȩ cuius
auctoritate maior ñ ÷ iudicium
Ianemine fore retractandũ. neq
culmini de cꝰ iudicio ñ licet retra¬
ctareͥ. manꝰ obuias audacter intu¬
lit. nemo in hoc rebellis extitit. nͥ
qͥ de se uoluit iudicari. Et beatus
papa gelasius. nec de eius idẽ ro-¬
iudicari iudicio. nec sententiã con¬
stituert̃ oport̾e dissolui. cuiꝰ po-¬
tius sequenda decreta mandart̃.¬

Expanded text:
chaeli imp. Patet profecto sedis apostolicae, cujus auctoritate majus non est, judicium a nemine fore retractandum, nec cculmini, de cujus judicio non licet retractari, manus obvias audacter intulit, nemo in hoc rebellis existit, nisi qui de se voluit judicari, et beatus papa Gelasius, nec de ejusdem, id est Rojudicari judicio, nec sententiae constiterunt oportere dissolvi, cujus potius sequenda decreta mandar
Abbreviated transcription (Latin):
& apłica nullis sinodicis c̃stitutis:
cȩt̾is eccłiis p̃lata ẽ. s eu̾glica uoce
dni & saluatoris nr̃i pͥmatũ obti¬
nuit. Tues inqͥens dñs petrus. &.
suꝑ hanc petrã edificabo ȩccłã meã:
Cui data ẽ &. societas beatissimi pau¬
li apłi uasis electionis. qui ñ diu̾so
sicut heretici garriunt. s uno tp̃r
uno eodẽq die. głosa morte cũ petro
in urbe roma sub cesare nerone ago¬
nizans coronatꝰ ẽ. et parit̃ supͣdictã

Expanded text:
is synodicis constitutis, caeteris Ecclesiis praelata est, sed evangelica voce Domini et Salvatoris nostri primatum obtinuit. Tu es, inquit Dominus, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Cui etiam data est societas beatissimi Pauli apostoli vasis electionis, qui non diverso, sicut haeretici garriunt, sed uno tempore, uno eodemque die gloriosa morte cum Petro in urbe Roma sub caesare Nerone agonizans coronatus est, et pariter supradictam
Abbreviated transcription (Latin):
calcedoniã detestati st̃. ut dioschorũ
alexandrinũ antistitẽ int̾ cȩt̾a iccir¬
co potissimũ sine ulla restitutione
dãpnaueruit. qͥa ponens in celũ os
suũ. & lingua eiꝰ transeunte suꝑ t̾rã.
excõmunicationẽ in scm̃ papã leonẽ¬
dictauit. ita ut insententiã contͣ
ipsũ ꝓlatã. ħ uideantur memorare
p̃cipue dicentes. Qm̃ sccd̾s excelsus pͥo¬
rem iniqͥtatẽ ualde transcendit. Prȩ¬
sũpsit enĩ ex cõmunicationẽ dictare
aduersus scĩssimũ & beatissimũ ar¬
inquisitionẽ fuisse factãlutrũ iuste
an in iuste dioscorus ipsã ex cõmuni¬
cationẽ dictasset : Non plane sed
absq om̃i controu̾sia ħ in eo multa¬
ti st̃. qͥa cũ eẽt inferior potiorẽ qͥbͥ¬
lib&. conatꝰ ÷ lacessare iniuriis. teste
anatholio constantinopolitano p̃sule
qͥdic̃. ꝓpt̃ fidẽ non ẽ dãpnatꝰ dioscorꝰ.
s qi ex cõmunicationẽ fecit dño ar

Expanded text:
Calcedoniam detestati sint, ut Dioscorum Alexandrinum antistitem inter cetera, iccirco potissimum sine ulla restitutione dampnaverint, quia ponens in celum os suum, lingua eius transeunte super terram excommunicationem in secundum Leonedictavit, ita ut in sententia contra ipsum prolata, hoc videantur memorare praecipue dicentes quoniam secundus excessus priorem iniquitatem valde transcendit. Praesumpsit enim excommunicationem dictare adversus sanctissimum et beatissimum arinquisitionem fuisse factam, utrum juste an injuste Dioscorus ipsam excommunicationem dictasset. Non plane, sed absque omni controversia, hoc in eo multati sunt quia cum esset inferior, potiorem quibuslibet est conatus lacessere injuriis, teste Anatolio Constantinopolitano praesule, qui dicit: Propter fidem non est damnatus Dioscorus, sed quia excommunicat
Abbreviated transcription (Latin):
Idam ꝑ euã deceptus ẽ. ñ eua ꝑ
Ladam. Quẽ uocauit ad culpã
mulier. iustũ ẽ ut eã gub̾nationẽ
assumat. ne it̾m femina facilitate
Ire cap̃. qͥa ñ ẽ imago dĩ. sed
ut ostendat᷑ subiecta. Et quia
p̃uaricatio ꝑ illã incoata ẽ. hoc
signi deb& habere in ȩccta ꝓpt̃
reu̾entiã ep̃alẽ ne habeat cap̾ li¬
berũ. s uelamine tectũ. ñ ht̃ po-¬
testatẽ loq̃ndi. quia ep̃s ꝑsonã ht̃¬

Expanded text:
dam per Euam deceptus est, non Eua per Adam. quem uocauit ad culpam mulier, iustum est ut eum gubernatorem assumat, ne iterum feminea facilitate re caput, quia non est imago Dei, sed ut ostendatur subjecta. Et quia praevaricatio per illam inchoata est, hoc signi debet habere in ecclesia propter reverentiam episcopalem non habeat caput liberum, sed velamine tectum; nec habeat potestatem loq
Abbreviated transcription (Latin):
tur lib̾ geneseos cũ dicit. Uixit
filios usq ad t̾ciã generationẽ. filii
qͦ marchir. filii manasse nati sunt
ingenib ioseph. Porro autẽ si sic
generationes subputari deberent.
ut nr̃i disputatores autumant.
dũ ioseph ex utroq filio effraui scł
&. manasse. nepotes haberet. neqͣꝗͣ
script᷑a dr̃et. quia uidit filios effra¬
im. usq ad t̾ciã. s usq ad sextam
generationẽ. Itẽ. Beatꝰ qͦ gregoriꝰ dũ
suꝑ angloꝵ coniugiis scrib̾&. ħ
fere u̾ba de ꝓm sit. Quedã lex roma¬
na in re publica p̃cepit. ut duoꝵ¬
frum ł soroꝵ filius ł filia inc̃iu¬
gio copularent᷑. s om̃ino cognosci¬
tur ex hoc coniugio ñ posse sobolẽ
subcrescere. Uñ necesse ẽ ut iã.iii.
uł .u. inuicẽ generatione copu¬
lentur. in quib nimirũ u̾bis luce
clarius patet. qr dũ doctor insig
nis duoꝵ frũm soboles ꝓhib&. in
matrimonio iungi. in .iiii. uͦ ge¬
neratione ꝑmittit neophitos copu-¬

Expanded text:
tur liber Geneseos, cum dicit: Vixit tur liber Geneseos, cum dicit: Vixit filios usque ad tertiam generationem. Filii quoque Machir, filii Manasse, nati sunt in genibus Joseph. Porro autem si sic cognationes supputari deberent ut vestri disputatores autumant, dum Joseph ex utroque filio, Ephraim scilicet et Manasse, nepotes haberet, nequaquam Scriptura diceret, quia vidit filios Ephraim usque ad tertiam, sed usque ad sextam generationem. Item beatus quoque Gregorius, dum super Anglorum conjugiis scriberet, haec fere verba deprompsit. Quaedam lex in Romana republica praecepit ut duorum vel sororum filius vel filia in conjugio misceatur. Sed omnino cognoscitur ex hoc conjugio non posse sobolem subcrescere. Unde necesse est ut in IV, vel V invicem generationem copularentur, in quibus nimirum verbis luce clanis duorum fratrum soboles prohibet in matrimonio jungi, in quarta vero generatione permittit neophytos copu
Abbreviated transcription (Latin):
Exceptus. ał .ii. clericis neopolitanis.
e parentele gradib famose tã
questionis apud illos. scrupulũ
nuꝑ ꝙ̃. int̃ uos emersisse cognouimꝰ.
suꝑ qua ñ nullos ꝑnitiosos. int̃ pretes.
ac disputatores contͣ u̾itatis regłam
sanãq doctrinã dogmatitare dolemꝰ.
Sedentes enĩ in cathedra pestilentiȩ.
dictant uira quȩ nesciunt. &. docent
illa quȩ nullatenꝰ didicert̃. Nã ut
fertur ita gn̾ationes aduob frĩbus
altrinsecus ꝓdeuntes enumerãt.
generationis gradũ. qͥ unꝰ ꝓculdubio
dicendus ẽ diuidunt. atq imꝑite
numerando ꝓgeniẽ desecare c̃ten¬
dunt. Qui nimirũ nequaꝗͣ in hꝰ
fetoris ritꝰ pestilent̃ irrũperent.
si sacrȩ pabulũ script᷑ȩ uiua. cis in¬
genii faucib ruminarent. Nã qͥ
duoꝵ fr̃m siue nepotũ. ł de inceps
utrinq descendentiũ generationes
ñdiu̾se dici. s eodẽ ac sub uno nõie
debeant unifortit̾ appellari: testa¬

Expanded text:
EXANDER II clericis Neapolitanis. EXANDER II clericis Neapolitanis. De parentelae gradibus tam famosae quaestionis apud illos scrupulum nuper etiam inter vos emersisse cognovimus; super qua nonnullos perniciosos interpretes ac disputatores contra veritatis regulam sanamque doctrinam dogmatizare dolemus. Sedentes enim in cathedra pestdictant jura quae nesciunt, et docent illa quae nullatenus didicerunt. Nam, ut fertur, ita generationes a duobus fratribus altrinsecus prodeuntes enumerant ugenerationis gradum, qui unus procul dubio dicendus est, dividunt, atque imperite numerandam progeniem desecare contendunt. Qui nimirum nequaquam in hujus fetoris ructus pestilenter irrumperent, si sacrae pabulum Scripturae vivacis ingenii faucibus ruminarent. Nam quod duorum fratrum, sive nepotum, vel deinceps utrinque descendentium generationes, non diversae dici, sed eodem ac sub uno nomine debeant uniformiter appellari, testa
Abbreviated transcription (Latin):
affinitatis qͦ ueneratione quorũdã
nuptiis abstin̾e neceẽ ẽ. ut ecce pͥuignã
aut nurũ uxorẽ duc̾e ñ licet. quia
alio marito. ł contͣ: matͥmoniũ
recte contrahunt. Licet hant frẽm
coierint. nec uir nec uxor nec matri
eo coitu nascunt᷑. in potestate patris
ñ st̃. s tales qͣntũ ad patriã potesta¬
tẽ ꝑtinent. quales hi st̃ quos mater
uulgo concepit. Nã nec hi patr̃e ha¬
bere intelligunt᷑. Cũ his &̃. incertus ẽ
coitꝰ uñ solent filii spurii appellari.
tu dotis exactioni locus sit. ambũ
u copulares filiũ tuũ & paterno.
Ineptẽ exfilia. id÷ ut accipiat soro¬
ris suȩ filiã. Int̾roga nõiũ legionem.
nẽpe auũcls iste illiꝰ. Illa huiꝰ reptis
uocat᷑. Itẽ. Quid ẽ qđ dubitari que¬
at. cũ lex diuina &ẽ. fr̃s patruelos
ꝓhibeat conuenire inconiugalẽ copu¬
lam. qui sibi qͣrto copulant᷑ gradue
Hic aut̃ gradus t̃cius ẽ qͥ etiã ciuili
iure aconsortio coniugii uidetur

Expanded text:
que veneratione a quorumdam nuptiis abstinere necesse est, ut ecce privignam aut nurum ducere in uxorem non licet, quia alio marito vel econtra matrimonium recte contrahunt, licet habeant fracoierint, nec vir, nec uxor, nec nuptieo coitu nascuntur, in potestate patris non sunt, sed tales sunt quantum ad patriam potestatem pertinet, quales hi sunt quos mater vulgo concepit. Nam nec hi patrem habere intelliguntur. Cum his etiam incertus est coitus, unde solent spurii appellari tu dotis exactioni locus sit. CAP. u copulares filium tuum et neptem ex filia, id est ut accipiat sororis suae filiam. Interroga nominum legionem, nempe avunculus iste illius, illa hujus neptis vocatur. Item, quod dubitari queat cum divina etiam fratres patrueles prohibeat convenire in conjugalem copulam qui sibi quarto copulantur gradu, hic autem gradus est, qui etiam civili jure a consortio conjugii videtur
Abbreviated transcription (Latin):
luti int̾ patrẽ &. filiã. &. auũ ł
neptẽ. ł matrẽ. &. filiũ. ł auiã.
& nepotẽ. & usq ad infinitum.
Et si tales ꝑsonȩ int̾ se coierint. ne¬
farias atq incestas nuptias contra.¬
ꝑ adoptionẽ parentũ liberaꝵ loco¬
sibi ẽẽ ceꝑunt. ñ posst̃ int̾ se matri¬
moiio iungi. in tantũ ut &̃ disso¬
luta adoptione idẽ uiris maneat:¬
ltaq eã que ͭ ꝑ adoptionẽ filia aut
ꝑsonas quȩ ex transuerso gradu cogna¬
tionis iungunt᷑. ẽ quȩdã similis obser¬
uatio. s ñ tanta. Sane enĩ int̾ frẽm
ab eadẽq matre nati fuer int. siue¬
ex alt̾utro eoꝵ dẽ. Et si qua ꝑ ad¬
optionẽ soror tͥ ẽẽ ceꝑit. quãdiu qͥdẽ
c̃stat adoptio. sane int̾ te &. eam
duce ñ licet. Sed nec neptẽ fr̃ĩs uł
sororẽ ducere quis pot̾. quãuis qͣrtus
gradus sit. Cuiꝰ enĩ filiã duc̃e uxorẽ
ñ licet. eiꝰ neq neptẽ ꝑmittit᷑. Eius
uͦ mulieris. quã pat̾ tinus adoptauit

Expanded text:
luti inter patrem et filiam, vel avum et neptem, vel matrem et filium, vel aviam et nepotem, et usque ad infinitum: et si tales personae inter se coierint, nefarias atque incestas nuptias contraper adoptionem parentum libersibi esse coeperint, non possunt inter se matrimonio jungi, in tantum ut etiam dissoluta adoptione idem juris maneatquae tibi per adoptionem filia aut personas quae ex transverso gradu cognationis junguntur, est quaedam similis observatio, sed non tanta. Sane enim inter fratrab eademqe alterutro eorum. sed si qua per adoptionem soror mihi esse coeperit, quamdiu quidem constat adoptio, sane inter me et eam ducere non licet. sed nec neptem fratris vel sororis ducere quis potest, quamvis quarto gradu sint. cuius enim filiam uxorem ducere non licet, eius neque neptem permittitur. eius vero mulieris quam pater tuus adoptavit
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. & socrus & mat᷑. Quȩ si
due feminȩ fuissent. mat̾ altera.
& socrus alt̾a. copiosus se socialis
duob pͥmis nulli hoĩes erant. fieri
ꝙͦ debuit qñ potuit. ut existente
copia uñ ducent᷑ uxores quȩ iã ñ
etant sorores. ut ñ solũ illud fierae.
uari cernimꝰ. ut &̃ si ꝑuersis legib
c̃suetudo ipsã maltexhorrere li
centiã. sicq adu̾setur. qͣsi ñꝙͣ. licere
potuerit. Copulatio gͥ maris &
feminȩ: qͣntũ attinet adgenꝰ hu¬
manũ qͦddã seminariũ ẽ ciuitatis.
Cȩlestis uͦ ciuitas opꝰ ht̃. ut noxã
generationis euadat. Institutionũ

Expanded text:
fuit socrus et mater. Quae si fuit socrus et mater. Quae si duae feminae fuissent, mater altera, et socrus altera, copiosius se socialis duobus primis nulli homines erant. Fieri ergo debuit quando potuit, ut existente copia unde ducerentur uxores, quae jam non erant sorores, ut non solum illud fieret, vari cernimus, ut etiam si perversis legibus consuetudo ipsa malcentiam, sicque aversetur, quasi nunquam licere potuerit. Copulatio ergo maris et feminae, quantum attinet ad genus humanum, quoddam seminarium est civitatis. Coelestis vero civitas opus habet ut noxam generationis eva
Abbreviated transcription (Latin):
pͥulã uiri facti expulue. &. c̃iugiᷤ
eiꝰ ex uiri lat̾e. mariũ feminarũq
coniunctione opꝰ haberet ut gig¬
nendo multiplicarent nec essent
ulli homines nͥ qͥ ex illis duob na¬
ti fuissent uiri c̃iuiges sorores suaᷤᷤ
acceꝑunt. Qđ ꝓfecto quanto ẽ an¬
tiquiiꝰ cõpellente necessitate. tanto
pꝰea factũ ẽ dãpnabiliꝰ religione
ꝓhibente. Habita ẽ etũ rõ rectissi¬
ma caritatis. ut homines qͥb eẽt
utił atq honesta c̃cordia diu̾sarũ
necessitudinũ. uinculis necterent᷑.
Nec unꝰ in uno multas hab̾et. s
singłȩ spargent᷑ insingłos: ac sic
ad socialẽ uitã diligentiꝰ plurimȩ
plurimos obtin̾ent. Pat̾ qͥppe &
socer duarũ st̃ necessituditiũ nõia.
Ut gͦ aliũ qͥsq hãt patr̃e alium
socerũ num̾osiꝰ se caritas porrigat.
Utrũq aut̃ unꝰ adã ẽẽ cogebat᷑.
&. filiis & filiab suis. qñ fres so¬
roresq c̃iugio iungebant᷑. Sic
& eua uxor eiꝰ utriq sexui filioꝵ¬

Expanded text:
pulam viri facti ex pulvere, et conjugis ejus ex viri latere, marium, feminarumque conjunctione opus haberet, ut gignendo multiplicarent, nec essent ulli homines, nisi qui ex illis duobus nati fuissent, viri conjuges sorores suas acceperunt. Quod profecto quanto est antiquius compellente necessitate, tanto postea factum est damnabilius religione prohibente. Habita est enim ratio rectissima charitatis, ut homines quibus esset utilis atque honesta concordia diversarum necessitudinum vinculis necterentur. Nec unus in uno multas haberet, sed singulae spargerentur in singulos, ac si ad socialem vitam diligentius plurimae plurimos obtinerent. Pater quippe, et socer duarum sunt necessitudinum nomina. Ut ergo alium quisque habeat patrem, alium socerum, numerosius se charitas porrigat. Utrumque autem unus Adam esse cogebatur et filiis et filiabus suis, quando fratres sororesque conubio iungebantur. Sic et Eua uxor eius utrique sexui filio
Abbreviated transcription (Latin):
einde a sacerdote mu-¬
nitur ut sacrũ baptismũ cũ fide ac¬
cepta custodiatur. Unguit᷑ illiꝰ tc̃
pectus de oleo scĩficato. cũ inuocatione
scȩ̃ trinitatis. ut nullȩ reliquiȩ laten¬
tis inimici in eo resideant. s infide scȩ
trmitatis mens eiꝰ confortetur. Ungit᷑
& int̾ scapulis de eodẽ oleo. ut undiq
muniat᷑. & ad bona oꝑa facienda. ꝑ

Expanded text:
einde a sacerdote inungitur ut sacrum baptisma cum fide accepta custodiatur, ungitur illius tunc pectus de oleo sanctificato, cum invocatione sanctae Trinitatis, ut nullae reliquiae hominis latentis inimici in eo resideant, sed in fide sanctae Trinitatis mens ejus confortetur; ungitur et inter scapulas de eodem oleo ut undique muniatur et ad bona opera facienda per
Abbreviated transcription (Latin):
Hos qui pꝰ diaconatũ uxorib
uacare noluerint. ab om̃i sacro
ordine remouemus. officioq att
beneficio ȩccłȩ carere decernimus.
Qđ si ab ep̃o cõmoniti ñ correxe¬
rint. principib licentiã indulge¬
mus. ut eoꝵ feminas mancipent¬
seruituti. Si uͦ epĩ consenserint eoꝵ
prauitatib ipsi officii int̾dictione
Siquis eoꝵ qui ad clerũ acce¬
dunt uoluerit nuptiali lege¬
ui mulieri copulari. hoc ante ordi¬
nẽ subdiaconatꝰ faciat. Dñico gra

Expanded text:
os qui post diaconatum uxoribus vacare voluerint, ab omni sacro ordine removemus, officioque atque beneficio Ecclesiae carere decrevimus. Quod si ab episcopo commoniti se non correxerint, principibus licentiam indulgemus, ut eoservituti. Si vero episcopi consenserint eorum pravitatibus, ipsi officii interdictione Si quis eorum qui ad clericatum accedunt, voluerit nuptiale lege mulieri copulari; hoc ante ordinem subdiaconatus faciat. Item Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Diaconus qui eligit᷑. si c̃testatꝰ
fuerit ꝓ accipiendo matͥmonio:
& dixerit ñ posse in castitate per¬
manere. hic ñ ordinetur. Qđ si in
ordinatione tacuerit. & ordinatꝰ
fuerit. &. pꝰea matrimoniũ desi¬
derau̾it: alienꝰ sit aminist̾io. &

Expanded text:
Diaconus qui eligitur, si contestatus fuerit pro accipiendo matrimonio, et dixerit non posse in castitate permanere, hic non ordinetur. Quod si in ordinatione tacuerit, et ordinatus fuerit, et postea matrimonium desideraverit, alienus sit a ministerio, et
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq ñ confidentia capło.¬
iustȩ causȩ s causa afferen¬
dȩ morȩ ne contra eũ sententia ꝓfe¬
ratur. appellau̾it. ⁊ si defacto suo
confessus ne addicatur appellare
uoluerit. huiꝰ modi appellationes
ñ recipiuntur.

Expanded text:
uicumque non confidentia iuste cause, sed causa differende more, ne contra eum sententia proferatur, appellaverit, vel si de facto suo confessus, ne abiiciatur, appellare voluerit, huiusmodi appellationes non recipiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Irubescant imꝑitr&. aꝑte nos
intelligant iudicio sc̃ĩ sp̃s
eos qui in trib sacris gradib p̃s¬
biteratu. diaconatu. subdiaconatu
positi. mulierculas non abiece¬
rint. & caste non
uixerunt: ex cludere ab eoꝵdẽ gra-¬
duũ dignitate: de manifestis ꝗͣ lo¬
quimur. secretoꝵ aut̃ cognitor &.¬
emo ad sacrũ ordinẽ ꝑmit¬
tatur accedere. nͥ aut uirgo.
aut ꝓbatȩ castitatis. &. qͥ usq ad
subdiaconatũ unicã et uirginem
scđm pͥora statuta &̃ abstinere
ab uxorib. Qđ nisi fecerint ab ec¬
desiastico remoueant᷑ officio. Cȩ¬
teros uͦ clericos ad hoc non cogi. s¬

Expanded text:
rubescant impii, et aperte nos intelligant, judicio Spiritus sancti eos qui in tribus sacris gradibus presbyteratu, diaconatu, subdiaconatu positi, mulierculas non abjecerint, et caste non vixerint, excludere ab eorumdem graduum dignitate. De manifestis quidem loquimur. Secretorum autem cognitor emo ad sacrum ordinem permittatur accedere nisi aut virgo aut probatae castitatis, et qui usque ad subdiaconatum unicam et virginem secundum priora statuta, et abstinere ab uxoribus. Quod nisi fecerint, ab ecclesiastico removeantur officio. Caevero clericos ad hoc non cogi, s
Abbreviated transcription (Latin):
erũ pꝰ multũ tẽporis afelice mes¬
salie sicilie p̾sule reqͥsitꝰ utrũ au¬
gustino g̾goriꝰ scͥpserit ut angloꝵ
.iIͭII. gn̾atione contracta matͥmonia
minime soluerent᷑. humillimꝰ gͥgoriꝰ¬

Expanded text:
erum post multum temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus utrum Augustino Gregorius scripserit ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus pater
Abbreviated transcription (Latin):
genti quȩ nuꝑ ad fidẽ uenerat. ne
a bono qđ ceꝑat. metuendo abste¬
riora recedẽt. sp̃alit̾ & ñgn̾alit̃ cer¬
tissime scripsisse me cognoscas. Uñ
&. mͥ oĩs romana ciuitas testisexis¬
tit. nec ea intentione hȩc illis scͥpsi
mandata ut pꝰ quã firma radice in
fide fuerunt solidati. si infra pͥam
consanguinitatẽ inuenti fuerint.
ñ separent᷑. aut infra affinitatis
lineã .i. usq ad septimã generatio¬
nẽ iungant᷑. s qđ adhuc illis neo¬
phitis exsistentib eis pͥmũ illicita
consentire. & eos u̾bis ac exemplis
instruere &. quȩ pꝰ de talib ege¬
rint rationabilit̾ &. fidelit̾ ex clu¬
dere oportet. Nã iuxta apłm.
qui ait. lac dedi uobis potũ ñescã.
ma adhuc radice plantatũ erat ex¬
ureret᷑: s aliqͣntũ firmaret᷑ &.
usq ad ꝑfectionẽ custodiret᷑. Hȩc
gͦ ego iob̃s iccirco ꝑstringenda cura¬
ui ut hi qͥ occasione nouȩ despensa¬
tionis illicita matrimonia ẽtra hc̃

Expanded text:
em venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter et non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit, nec ea intentione haec illis scripsi mandata, ut postquam firma radice in fide fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur, aut infra affinitatis lineam, id est usque ad septimam generationem jungantur: sed quod adhuc illis neophytis existentibus eis primum illicita consentire, et eos verbis ac exemplis instruere, et quae post de talibus egerint, rationabiliter et fideliter excludere oporteret. Nam juxta Apostolum qui ait: Lac dedi vobis potum non escamma adhuc radice plantatum erat, exureretur, sed aliquantum firmaretur, et usque ad perfectionem custodiretur. Haec ergo ego Joannes idcirco perstringenda curavi, ut hi qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contra hunc
Abbreviated transcription (Latin):
dib terminet᷑. Exdictis isidori.
Sidorus in ethimologiis suis
usq adseptimã generationẽ con¬
sanguinitatis abstinendũ. & sic
legitimo comibio ẽiungendũ asse¬
ruit. Inde reor eũ fecisse qđ genea¬
logie seriem retexens. quo usq or¬
dinẽ numerandi ꝑduc̾e posset. eo
cognationẽ sanguinis seruandã
estimauit. sicq ad inuocationẽ ge¬
neris &. amicitiȩ iis c̃firmandum.
redire ad conubiũ sanciuit. qñ ĩa
cognationis ordo numerari desitut.
gitima conubia fieri posst̃. ex
sanguinitate sic loqͥt᷑. cuius
ẽ truncꝰ. Illis seorsũ se iunctis. ex
radice illiꝰ trunci. egͥdiunt᷑ isti ra¬
musculi. nepos &. neptis pͥmꝰ ꝓ ne¬
pos &. ꝓneptis. scđs. ab nepos & ab¬
neptis. tcius. ad nepos &. adneptis.
quartꝰ. trinepos &. trineptis. qͥntꝰ.
tͥnepotis nepos & tͥneptis nepta.
sextus. hȩc consanguinitaᷤ dũ se
paulatĩ in ꝓpaginũ ordinib diri¬
mens. usq adultimũ gradũ sese sub

Expanded text:
dum sit. Ex dictis Isidori . Isidorus in Etymologiis suis usque ad septimam generationem consanguinitatis abstinendum, et sic legitimo connubio conjungendum asseruit. Inde reor eum fecisse, quod genealogiae seriem retexens, quousque ordinem numerandi perducere posset, eo cognationem sanguinis servandam aestimavit, sicque ad revocationem generis et amicitiae jus confirmandum, redire ad connubium sancivit, quando jam cognationis ordo numerari desinit. gitima connubia fieri possint. Ex sanguinitate sic loquitur, cujuest truncus; illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi, nepos et neptis primus, pronepos proneptis secundus, abnepos et abneptis tertius, adnepos et adneptis quartus, trinepos et trineptis quintus, trinepotis nepos et trineptis neptis sextus. Haec consanguinitas dum se paulatim in propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradu
Abbreviated transcription (Latin):
Consanguinitas dũ se paulatĩ ꝓ¬
paginum ordinib dirimens usq
adultimũ gradũ subtraxerit. &.
ꝓpinqͥtas eẽ desierit. eã rursus lex
matrimonii uincło repetit. & qͦdã¬
mͦ reuocat fugientẽ. Idõ aut̃ usq¬

Expanded text:
Consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usq
Abbreviated transcription (Latin):
ab au¬
gustino angloꝵ gen¬
tis ep̃o.
quota generatione
fideles
debeant copulari: dis¬
toriȩ sic rescribit.
lex romana re publica
ꝑmittit. ut siue fr̃ioe. sororiᷤ. seu

Expanded text:
ab Augustino Anglorum gentis episcopo quota generatione fideles debeant copulari, distorie sic rescribit. Quaedam lex Romana in republica permittit ut sive frater et soror; sive
Abbreviated transcription (Latin):
e affinitate nãq sanguinis per
gradus cognationis placuit usq
ad .uii. gñationẽ obseruare. Nã cx.
hereditas rerũ ꝑ legales diffinitioneᷤ
sancit. usq ad .uii. gradũ p̃tendere

Expanded text:
e affinitate namque sanguinis per gradus cognationis, placuit usque ad septimam generationem observare: nam et haereditas rerum per legales definitiones sancit usque ad septimum gradum praetendere
Abbreviated transcription (Latin):
minis ascendentẽ ubi erat prius.
Quid÷ hoc ⁊ Hinc soluit qđ illos
mouerat. Hinc aꝑuit. uñ fuerant
scandalizati. Hinc plane si intelli¬
gerent. Illi autẽ putabant eroga-¬
turũ corpus suũ. ille dixit se ascen¬
surũ in cęlũ.Utiq integrũ. Cum
uideritis filiũ hoĩs ascendentẽ ubi
erat pͥus. Certe uł tc̃ uidebitis qͥa¬

Expanded text:
minis ascendentem, ubi prius erat? minis ascendentem, ubi prius erat? Quid est hoc? Hinc solvit, quod illos moverat; hinc aperuit, unde fuerant scandalizati; hinc plane, si intelligerent. Illi autem putabant erogaturum corpus suum; ille dixit se ascensurum in coelum integrum. Cum videritis filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel t
Abbreviated transcription (Latin):
Srima inquit heresis in mi .liiii.¬
discipulis xp̃i uelut aduritia ser¬
monis eiꝰ facta ẽ. Cũ enĩ diceret nͥ
quis manducau̾it carnẽ meã &. bi¬
berit sanguinẽ meũ. ñ habebit uitã¬
et̾nã. illi ñ intelligentes dixert̃ ad in¬
uicẽ. Durꝰ ÷ hic sermo. Quis pot̃ eũ
audire : Dicentes quia durus ÷ hic
sermo. se parauert̃ se ab illo. & reman¬
sit cũ duodecĩ. Descendentib illis in¬
struxit illos qͥ remanserant. Sp̃s ÷
inquit qͥ uiuificat. caro nicħ ꝓdest.
& uita sunt. sed tͥ non st̃. Spũalit̃¬
intelligite. quȩ locutꝰ sũ. ñ hoc cor-¬
pus qđ uidetis manducaturi estis. &
bibituri illũ sanguinẽ quẽ fu¬
suri st̃ qui me crucifigent. Sacra¬
mentũ aliqđ uob̾ cõmendaui.
sp̃ualit̾ intellectũ uiuificabit
uere uendit᷑. aut in macello dila¬
niat᷑. Sciens aut̃ iħc ait. Hoc uos
scandalizat. quia dixi do uobis
carnẽ meã manducare. et sangͥnẽ
meũ bibere : Si gͦ uiditis filiũ ho-¬

Expanded text:
rima, inquit, haeresis in discipulis Christi, velut a duritia sermonis ejus facta est. Cum enim diceret: Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, neternam : illi non intelligentes, dixerunt ad invicem: Durus est hic sermo, quis potest eum audire? Dicentes quia durus est hic sermo, separaverunt se ab illo, remansit cum duodecim; discedentibus illis, instruxit eos qui remanserant. Spiritus est, inquit, qui vivificat, caro nihil prodest. et vita sunt, sed tibi non sunthoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem quem effusuri sunt illi qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi, spiritualiter intellectum vivificat vere venditniatur. Sciens autem Jesus ait: Hoc vos scandalizat, quod dixi, do vobis carnem meam manducare et sanguinem meum bibere. Si ergo videritis filium ho
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i carnẽ & sanguinẽ honoramus.
nec similit̾ pendimus has duas sp̃es.
quẽ admodũ ante consecrationẽ pen-¬
debamus. cũ fidelit̃ fateamur ante
consecrationẽ. panẽ ẽẽ & uinũ qđ
natura formauit. Post consecrationẽ
dictio consecrauit. c̃fessio berengerii.
eã de qua hactenꝰ infamatꝰ sũ quȩ as-¬
truere conat᷑ panẽ &. uinũ quȩ in
altari ponunt᷑. pꝰ consecrationẽ solũ¬
nͥ in solo sacram̃to manib sacerdotũ
tͣctari uł frangi aut fideliũ dentib
de sacram̃tis dnĩcȩ mensȩ eandẽ fidẽ
me ten̾e. quã dõnꝰ &. uenerabilis
papanicholaus & ħ sc̃a sẏnodꝰ aucto¬
ritate eu̾głica & apłica tenendam

Expanded text:
i carnem et sanguinem honoramus, nec similiter pendimus has duas species, quemadmodum ante consecrationem pendebamus: cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vinum, quod natura formavit, post consecrationem it. CAP. CXXVI. Confessio Berengarii deam de qua hactenus diffamatus sum, quae astruere conatur panem et vinum quae in altari ponuntur, post consecrationem solumnisi in solo sacramento manibus sacerdotum tractari vel frangi, aut fidelium dentibus de sacramentis Dominicae mensae, eamdem fidem me tenere, quam Dominus et venerabilis papa Nicolaus et haec sancta synodus auctoritate evangelica et apostolica tenendam
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i ẽẽ & sensualit̃ ñ solũ
sacram̃to s in ueritate manibus
sac̾dotũ tractari. frangi. &. fideliũ
dentib att̾i. uirans ꝑ scãm &. homo¬
uenert cũ dogmatib &. sec tatorib
suis. ȩt̾no anathemate dignos esse
ꝓnuntio. Qđ si ego ipse aliqñ ali¬
quid contra hȩc sentire aut p̃dicare
p̃supsero. canonũ seueritati subiace¬
am. Lecto & ꝑ lecto sponte scripsi.
rengario. romȩ corã centũ tredecĩ
ep̃is factã misit papa nicholaus ꝑ
urbes italiȩ galliȩ germaniȩ &
ad q̃cũq loca fama prauitatis eiꝰ
antea ꝑuenire potuit. ut ȩccłȩ qͦ
pͥus doluerant de aduerso atq
au̾so pꝰea gauderent de reuerso
caro. quomͦ uerus sanguis. qui
similitudinẽ non uideo carnis.
ñ uideo sanguinis ueritate: Primo
om̃iũ dixi tibi de sermone xp̃i qͥ
gn̾a &. instituta naturȩ. Deinde
ubi non tulert̃ sermonẽ xp̃i disci.¬
puli eius s audientes qd̾ carnẽ suã
daret manducare. &. sanguinem

Expanded text:
risti esse, et sensualiter non solum sacramento, sed in veritate manibus sacerdotum tractari, frangi, et fidelium dentibus atteri, jurans per sanctam et omovenerint, cum dogmatibus et sectatoribus suis aeterno anathemate dignos esse pronuntio. Quod si ego ipse aliquando aliquid contra hoc sentire ac praedicare praesumpsero, canonum severitati subjaceam. Lecto et risti a Berengario Romae coram centum tredecim episcopis factam, misit papa Nicolaus per urbes Italiae, Galliae, Germaniae, et ad quaecunque loca fama pravitatis ejus ante pervenire potuit, ut Ecclesiae quae prius doluerant de adverso atque perverso, postea gauderent de reverso caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis veritatem? Primo omnium dixi tibi de sermone Christi,genera et instituta naturae. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli ejus, sed audientes quod carnem suam daret manducare, et sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicens. Accipite & comedite. ħ
÷ corpus meũ. Et scĩficatione repe-¬
tita: accipite & bibite. hic ÷ san¬
guis m̃s. Ergo adnutũ p̃cipientiᷤᷤ
dni repente ex nichilo substitert̃
excelsa cȩloꝵ. ꝓfunda fluctuũ. ua-¬
sta terrarũ. Pari potentia in sp̃ũa-¬
lib sacramentis. ubi p̃cep̃ uirtus

Expanded text:
ipite et comedite; HOC EST CORPUS MEUM: et sanctificatione repetita: Accipite et bibite; hic est sanguis meus. Ergo ad nutum praecipientis Domini, repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum . Pari potentia in spiritualibus sacramentis ubi praecipit virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
cillã suã nͣoĩe hãt concubinȩ.
&. in eadẽ usq ad morte consue¬
tudine ꝑmanserit. &. forsitan
ex ea liberos susceꝑit. sancimus
om̃imͦ ñ concedi heredib defuncti
eandẽ ł liberos eiꝰ. si ñ lib̾os habue¬
rit. in seruitutẽ deduc̾e. s pꝰ mor¬
tẽ dm̃ eripiatur in lib̾tate una
& ex ea filios ꝓcreau̾it eosq uelit
filios legitimos in potestate sua¬
hab̾e : liceat ei cũ matre eoꝵ in¬
strum̃ta dotalia cõpon̾e. Nã filii
qui ante naturales erant pꝰ cõposi¬
tionẽ: strum̃toꝵ dotaliũ sui & in
potestate patris efficiunt᷑. siue
pꝰea nati filii uiuunt siue mor¬
tui st̃. siue õino nullus aliꝰ ꝓcrea
Captus quippe illicitꝰ cohitus.
acorrũpendo: dictus. Uñ qui
rapto potitur. stupro fruitur.

Expanded text:
cillam suam nomine habeat concubinam, et in eadem usque ad suam mortem consuetudine permanserit, et forsitan ex ea liberos susceperit, sancimus omnimodo non concedi haeredibus defuncti, eamdem vel liberos ejus. si etiam liberos habuerit, in servitutem deducere, sed post mortem domini eripiatur in libertatem una et ex ea filios procreaverit, eosque velit filios legitimos habere in potestate sua, liceat ei cum matre eorum instrumenta dotalia componere. Nam filii qui ante naturales erant, post compositionem instrumentorum dotalium, sui et in potestate patris efficiuntur, sive postea nati filii vivunt, sive mortui sunt, sive omnino nullus alius procr 26. Raptus quippe illicitus coitus a corrumpendo dictus. Unde qui raptu potitur, stupro fruitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ht̃ uxorẽ . &. ꝓ uxore concubinã.
a cõmunione ñ repellatur. tm ut
umꝰ mulieris aut uxoris . aut con¬
cubinȩ. q̃ ei placuerit sit c̃iun¬
reuertatur. Isidorus de c̃sonantia
p̃iano ñ dicã plurimas. s nec
duas simul hab̾e licitũ ẽ. nͥ unã
ris. si coniunx de÷ concubinam.

Expanded text:
t uxorem et pro uxore concubinam habet, a communione non repellatur, tantum aut unius mulieris aut uxoris aut concubinae, ut ei placuerit, sit conjunus. Isidorus De consonantia Christiano non dico plurimas, sed nec duas simul habere licitum est, nisi unam ris si deest, concubinam.
Abbreviated transcription (Latin):
Nouellarũ constitutio.lxxix.
Iemo intelligatur c̃cubinã ha¬
bere qͥ cũ multis mulierib
ht̃ ñ pot̾ alias eo tp̃r habere. Idẽ¬
de unco baptismo. libro .iͦ.¬
ñ ꝓfuit potestas uxoris cuiꝰ magiᷤᷤ
filus erat. qr ꝑ ipsius iura c̃iugalia.
& in ancilla seminatꝰ erat. et exan¬

Expanded text:
Novellarum institutio LXXIX: Nemo intelligatur concubinam habere, qui cum multis mulieribus habet, non potest alias eodem tempore habere. PanDe unico baptismo, lib. I . Inon profuit potestas uxoris, cujus magis filius erat, quia per ipsius jura conjugalia, et in ancilla seminatus erat, et ex an
Abbreviated transcription (Latin):
oniunx uocat᷑ ex pͥma desponsa.¬
tionis fide. ꝗͣ c̃cubitu. nec cognou̾at
nec fuerat cogniturus. nec ꝑierat. nec
mendax manserat conuigis appella-¬
tio. uͥ nec fuerat. nec futura erat car¬
nis ulla cõmixtio. ꝓpt̃ qđ fidele con¬
iugiũ parentes xͥ ambo uocari merue¬
rt̃. & ñ solũ illa mat̃. uerũ ĩ ille pa¬
ter eiꝰ. sicut c̃iunx matris eiꝰ utrũq

Expanded text:
onjux vocatur ex prima fide desponsationis, quam concubitu nec cognoverat, nec fuerat cogniturus: nec perierat, nec mendax manserat conjugis appellatio, ubi nec fuerat, nec futura erat carnis ulla commixtio. Erat qiugium parentes Christi uocari ambo meruerunt et non solum illa mater uerum etiam ille pater eius sicut coniux matris eius, utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
ambr̃ suꝑ epłam adcorinthios.
Si causa ꝓereandoꝵ filior ducit᷑
uxor. non multũ tp̃s concessũ uide¬
tur ad usũ ipsũ. qi &. dies festi &
dies ꝓcessionis. & ipsa ratio c̃ceptus
&. partꝰ iuxta legẽ cessari tp̃rib his

Expanded text:
am primam ad Corinthios Si causa creandorum filiorum ducitur uxor, non multum tempus concessum videtur ad usum ipsum, quia et dies festi et dies processionis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessari temporibus his
Abbreviated transcription (Latin):
tione reqͥsisti. si desponsatã alii puel¬
lã alt̃ in matrimoniũ possit acciꝑe.
Hoc ne fiat modis om̃ĩb inhibemus
qr illa benedictio quȩ nupt᷑ȩ sac̾dos
imponit. apud infideles cuiꝰdã sacͥ¬
legii instar ẽ. si ulla tͣnsitione uiolet᷑.
Ex concilio ancirano capło .x.¬
Desponsatas puellas. &. pꝰ ab aliis
raptas placuit erui ⁊ eis reddi. qͥb
ante fuerant desponsatȩ. ñ si eis arap¬
torib uis illata constiterit. Concło
Sponsus &. sponsa benedicendi sunt
offerantur. Qui cũ benedictionem
acceꝑint. eadẽ nocte ꝓ reu̾entia be-¬

Expanded text:
tione requisisti, si desponsatam alii puellam alter in matrimonium possit accipere. Hoc ne fiat modis omnibus inhibemus, quia illa benedictio, quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusdam sacrilegii instar est, si ulla transgressione violetur. Et in concilio Ancyrano : Desponsatas puellas, et post ab aliis raptas, placuit erui, et eis reddi, quibus ante fuerant desponsatae, etiamsi eis a raptoribus vis illata constiterit. Quae Sponsus et sponsa, cum benedicendi sunt offerantur. Qui cum benedictionem acceperint, eadem nocte pro reverentia
Abbreviated transcription (Latin):
amixtione cognoscit᷑. Isidorꝰ ethi¬
mologr̾ libro .ix. capło .uii.
Coniuiges ueriꝰ appellantur apri¬
ma desponsationis fide. quãuis ad-¬
huc int̾ eos ignoret᷑ c̃iugał c̃cubitꝰ.¬

Expanded text:
admistione cognoscitur. » Isidorus, Etymologiarum libro IX, capitulo 7: « Conjuges verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis apud eos ignoretur conjugalis concubit
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ nuptiȩ c̃sensu fiunt c̃trahentiũ.
⁊ idõ sic̃ nuptiis ita sponsalib filiã¬
familias consentire oportet. Quȩ
patris uoluntati ñ repugnat. c̃sen¬
tire intelligitur. Tunc aut̃ dissen¬
tiendi apatre licentia c̃cedit᷑. sim
dignꝰ morib ł turpis sponsus ei apa-¬
tre eligit᷑. filio familias dissentiente.
sponsalia eiꝰ nomine fieri ñ possunt.
Itẽ. Insponsalib c̃trahendis. ȩtas con¬
trahentiũ diffinita ñ ẽ. ut in matri¬
moniis. Quappt̾ a pͥmordio ȩtatis
sponsalia effici posst̃. simͦ id fieri

Expanded text:
sicut nuptiae consensu fiunt contrabentium, et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiafamilias consentire oportet. Quae patris voluntati non repugnat, consentire intelligitur. Tunc autem dissentiendi a patre licentia conceditur, si indignus moribus vel turpis sponsus ei a patre eligitur. Filiofamilias dissentiente, sponsalia ejus nomine fieri non possunt.In sponsalibus contrahendis aetas contrahentium diffinita non est, ut in matrimoniis, » quapropter a primordio aetatis sponsalia effici possunt, si modo id fieri
Abbreviated transcription (Latin):
uati. liberiores fiant ad meditatio¬
nẽ diuinȩ legis. &. doctrinȩ admi¬
nistrationẽ. atq spualis seruitutis
expletionẽ. Et ut munꝰ popłi in
cotidiana oblatione dño ĩmoletur.
nec ñ statura canonica in sustentati¬
one pauꝑũ & restaurationẽ ȩccle-¬
siarũ ꝓficiat. Quatuor enĩ partes
iuxta canones fieri de fideliũ obla-¬
tionib debent. ut una sit ep̃i. alt̾a
clericoꝵ. tertia pauꝑũ. quarta ad

Expanded text:
vati liberiores fiant ad meditatiovati liberiores fiant ad meditationem divinae legis et doctrinae administrationem atque spiritualis servitutis expletionem, et ut munus populi in quotidinia oblatione Domino immoletur, nec non statuta canonice in sustentatione pauperum et restauratione ecclesiarum proficiat. Quatuor enim partes juxta canones fieri de fidelium oblationibus debent, ut una sit episcopi, altera clericorum, tertia pauperum, quarta ad
Abbreviated transcription (Latin):
stinus doctor uenerabilis dicit. De¬
cimȩ ex debito requirunt᷑. Quid si
diceret. sempe m̃s ẽ hõ. mea ẽ terra
quã colis. mea st̃ semina quȩ spar-¬
gis. mea animalia quȩ fatigas. m̃s
ẽ solis color : et cũ omĩa mea sint.:
tu qui minus accõmodas. solã deci-¬
mã uix merebaris: sed reseruo tibi
nouẽ. da mͥ decimã. Si ñ dederis
mͥ decimã. auferam tͥ .ix. Si dederis
mͥ decimã. multiplicabo nouẽ. Cũ itaq
iudaicus popłs prȩceptũ decimarũ tan¬
ta diligentia obseruaret. ut de qͥbq
minimis rebus ruta uideł &. menta.
& cumino. ut ipse dñs testat᷑ decimã
daret: cur ñ maiori studio plebs
or cultus sacram̃toꝵ : Idõ gͦ dan-¬
dȩ st̃. ut hac deuotione ds̃ placatꝰ.
largius prestet quȩ necessaria st̃.
sicut suꝑius ostendimꝰ. Et ut sacer
dos ac magistri eccłȩ. cura & sollici¬
tudine necessitatũ corporaliũ. sine
quib hȩc uita transigi ñ pot̾. rele¬

Expanded text:
stinus doctor venerabilis dicit: Destinus doctor venerabilis dicit: Decimae ex debito requiruntur. Quid si diceret Deus: Nempe meus est homo, mea est terra quam colis, mea sunt semina quae spargis, mea animalia quae fatigas, meus est solis calor; et cum omnia mea sint, tu qui minus accommodas, solam decimam vix merebaris, sed reservo tibi novem, da mihi decimam. Si non dederis mihi decimam auferam novem. Si dederis mihi decimam, muJudaicus populus praeceptum decimarum tanta diligentia ohservare, ut de quibuscunque minimis rebus, ruta videlicet et mentha, et cyminum, ut ipse Dominus testatur, decimam daret , cur non majori studio plebs or cultus sacramentorum? Ideo ergo dandae sunt, ut hac devotione ipse Deus placatus largitis praestet quae necessaria sunt, sicdotes et magistri Ecclesiae et sollicitudine nescessitatum corporalium, sine quibus haec vita transigi non potest, rele