comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
balaã maledicit popło. in uocati dȩ mones faciant qł pxos  Nũ quid
ñ potest ds̃ defendere adȩmonib popłm. tumq or in iale faciendo
destruere. Iuidgͦ operat utipse ueniret abila ĩ &c̃suetos de¬
mones ꝓhiberet Accedere neueltẽp̃tarent Aut conirent᷑ ledere uel¬
le popłmsuũ: Ad hȩc gͦ licet ñ om̃a quȩ poss octarrere ꝓferendis¬
Spterea demq & dnm̃ rogabant : ut nontorqueret eos ante cẽpus
neq in abissũ mit teret : & obhoc neqꝓdiabolũ remouit a proicipa¬

Expanded text:
Balaam, maledicat populo: invocari daemones faciant quod possunt: nunquid Balaam, maledicat populo: invocari daemones faciant quod possunt: nunquid non potest Deus defendere a daemonibus populum, vimque eorum in malefaciendo destruere? Quid ergo opus erat, ut ipse veniret ad Balaam, et consuetos daemones prohiberet accedere, ne vel tentarent aut conarentur laedere velle populum Dei? Ad haec ergo, licet non omnia quae possunta denique et Dominum rogabant, ut non torqueret eos ante tempus, neque in abyssum mitteret. Et ob hoc neque diabolum removit a principa
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ diuinacula nominauit. Uentilis dut̃ consuetudo ł cripodas ud
cortinas ł alis hui modi uocibulis appellat. quȩ quaisi adhoc ip sum
consecrata moueriabeis &c̃ crectiri solent Scriptur i diuina sine e¬
phot qͦ dĩ cier niculo sermone nominat in ꝓphetis. qđ indum̃tũ tra¬
dunt eẽ ꝓphetantiũ lgit̃ balaĩ diuinaculis acceptis cũ sõlerent de¬
mones ad seuentre. fuga tos quidẽ demonos uidet s. adeẽ dm̃ &ideo
dic̃ int̃ rogare sedm̃ qx c̃ suetos sibi parere nusqfuã dȩ menes uidet
Uenit gͦ qpse adbali ĩ. ñ quo dignꝰ eet̃ ad quẽ ueniret ds̃ s. ut fug¬
rent᷑ illi quiei ad maledicendũ & male faciendũ adeẽ consucuerant¬
nes isti uener adte : Et dix̃ baliũ adim̃ Balac filiũ sephor rex imo ab
conuenut rt̃ tã ꝓfuandi misteru denudare & ꝓferre ad turbas : & eais
turbas quȩ ad auditoriũ uerbidĩ ñ nufi pducis dicb adueniunt : conti¬
nuo discedunt. nec in meditatione uerbi diutiũ inmorant Iam̃ ꝓis

Expanded text:
navit. Gentilis autem consuetudo, vel tripodas vel cortinas, vel aliis hujusmodi vocabulis appellat. Quae quasi ad hoc ipsum consecrata, moveri ab eis et contrectari solent. Scriptura divina sane Ephot quoddam vernaculo sermone nominat in prophetis, quod indumentum tradunt esse prophetantium. Igitur Balaam divinaculis acceptis, cum solerent daemones ad se venire, fugatos quidem daemones videt, sed adesse Deum; et ideo dicit interrogare se Deum, quia consuetos sibi parere nusquam daemones videt. Venit ergo ipse ad Balaam, non quod dignus esset ad quem veniret Deus, sed ut fugarentnes isti venerunt at te? Et dixit Balaam ad Deum: Balac filius Sephor rex Moab, conveniat rem tam profundi mysterii denudare, et proferre ad turbas, et eas turbas, quae ad auditorium verbi Dei, non nisi paucis diebus adveniunt, continuo discedunt, nec in meditatione verbi diutius immorantur. Tamen
Abbreviated transcription (Latin):
inmoab Nisitgͦ nuntios iabalaam filiũ beor ariolũ qui habitabat
suꝑ flum̃ t̃rȩ filioꝵ Amon : utuoca rent eũ xdicerent. Ecceegress÷
nequit effecere. nec scuto ca ar mis potest obtinen. hoc uerbis efficit᷑
cor poris uirgã mutare in serpentẽ qđ ab illis factũ refert᷑: Aut
quis potest urib corporis aquã in sanguinẽ uertere: Feter̃ hoc
qr sciebit rexȩ gypti qđ possenthȩc arte quadã fieri uerboꝵ quȩ ha¬
bet᷑ int̃ homines: pata uit & mox sen non hȩc dĩ uirtute. si magica arce

Expanded text:
untios ad Balaam filium Beorariolam, qui habitabat super flumen terrae filiorum Ammon, ut vocarent eum et dicerent: Ecce egressunequit efficere, nec scuto et armis potest obtineri, hoc verbis efficiturcorporis virgam mutare in serpentem, quod ab illis factum refertur? Aut quis potest viribus corporis aquam in sanguinem vertere? Fecerunt taquia sciebat rex Aegypti, quod possent haec arte quadam fieri verborum, quae habentur inter homines, putavit et Moysen non haec Dei virtute, sed magica arte
Abbreviated transcription (Latin):
religio & cult̾ ꝑpetuus Quod aut̃ alu ȩditio habet nonerit inque la¬
bor inia cobneq uidebit̃ dolor inusrł : aꝑte in istis sermonib futurȩ
uitȩ denuntiat statũ. Iuis eñ ÷ quihanc uitã sine labore & dolore trans¬
currat : Necsi petrus sit aliquis dut si paulus sit. quom᷑ ñ calibore
& dolore ÷ cũ uirgis cedit᷑. semel lapidat᷑. ternaufrigiũ fac̃ in ꝑfin¬
dũ maris die & nocte. aliaq innumera ꝑpetit᷑. quȩ de laborib acdo

Expanded text:
religio et cultus perpetuus. Quod autem alia editio habet: Non erit, inquit, labor in Jacob, neque videtur dolor Israel, aperte in istis sermonibus futurae vitae denuntiat statum. Quis enim est, qui hanc vitam sine labore et dolore transcurrat? Nec si Petrus sit aliquis, aut si Paulus sit, quomodo non in labore et dolore est, cum virgis caeditur, semel lapidatur, ter naufragium fecit, in profundo maris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ c̃ tinuo desert̃ & destitut relinqt᷑ iste: inquo subuersa s̃ gentiliũ
dogmaita Nonenĩ disciplina ÷ filus isr ł destructas relinquere quas
destruxerint ciuitates: s cũ subruerinit & euerterint in homine
malas cogitationes x impiossens. re edisicant rurs in cordeeiquẽ
hestruxerint bonas cogitationes. piossens. doctrinã ueritatis in¬
serent. religionis ritũ tradent. ordinẽ uiuendi doce bt̃: hones¬
tatẽ moꝵ. obser uantiȩ statũ monstrabt̃. & tunc uere dicent istie¬
nigmatistȩ ad semet ipsos inuicẽ Uenite edificem̃ esebon que fuit
subuertit : ciuitatẽ esebonquȩ erit regission Quideradicat in ea :
cogitatione s impias &impuras. Quid reȩdificat inea &quid replantat :
Cogitationes pias & castas. ut efficiat᷑ esebon ciuitas seon : ñ amorreoꝵ
deebrietate c̃cept̾ & quodammodo absente im monesciente patre

Expanded text:
non continuo desertus et destitutus relinquitur iste in quo subversa sunt gentilium non continuo desertus et destitutus relinquitur iste in quo subversa sunt gentilium dogmata. Non enim disciplina est filiis Israel destructas relinquere, quas destruxerunt civitates, sed cum subruerint et everterint in homine malas cogitationes et impios sensus, reaedificant rursus in corde ejus, quam destruxerant bonas cogitationes, pios sensus, doctrinam veritatis inserent, religionis ritum tradent, ordinem vivendi docebunt, honestatem morum, observantiam statim monstrabunt, et tunc vere dicent isti aenigmatistae ad semetipsos invicem: Venite et aedificemus Hesebon, quae fuit subvertit? Civitatem Hesebon, quae erat regis Seon. Quid eradicat in ea? Cogitationes impias et impuras. Quid reaedificat in ea, et quid replantat? Cogitationes pias et castas. Ut efficiatur Hesebon civitas Seon, non Amorrhaeorum, t ebrietate conceptus, quod quodammodo absente, immo nesciente patre
Abbreviated transcription (Latin):
cut᷑ sit. nisi lex & ꝓphetȩ: Audi enĩ quomͦꝰ đd dic̃ Aperiã in para¬
uolis osineũ. loquar ꝓpositiones abinitio. Sed & esiius qi eniginita
sint quȩ sctipsit : hoc modo declarat. Ettr̃ in qit̃ uerba libri. sic̃ uer¬
ba libri signati Iuẽ sidederint inman hominis nescientis litteris &
dixerint eilege : dicet ñ noui litteras. Sidũt dederint scientilit te¬
ras. dicet nontossũ legere. signitũ ÷ enĩ Signitꝰ aut̃ dr̃ liber. ꝓeo¬
Uenite mesebon ute dificet Cȩcidit primuilla esebon immosub¬
uersa ÷ & incensa: reȩ dificandi ÷ alia Si quoni hoc fat. ad sũpto
ostendamꝰ exẽplo Se uideamꝰ gentilẽ indecoreunt positũ ac reli¬
gionis errore. ñ dubites deeo dicere. qd ũ sithȩs esebon cuntas in
regno regisseon Regnat enum in cogitationib eiꝰ : rexinfructuos
nitiones gentiliũ dogmatũ & claiciones argum̃toꝵ ei igneueritaas
Murat: diato de hoc qr subuersa ÷ ciuitas e sebon ciuitas sco Sed

Expanded text:
cutus sit, nisi lex et prophetae? Audi enim, quomodo David dicit: Aperiam in parabola os meum, loquar propositiones ab initio . Sed et Isaias, quia aenigmata sint quae scripsit, hoc modo declarat. Erunt, inquit, verba libri, sicut verba libri signati: quem si dederint in manus hominis nescientis litteras et dixerint ei, Lege, dicet, Non novi litteras. Si autem dederint scienti litteras, dicet, Non possum legere, signatus est enim . Signatus autem dicitur Venite in Hesebon, ut aedificetur. Cecidit prima illa Hesebon, imo subversa est et incensa, reaedificanda est alia. Sed quomodo hoc fiat, assumpto ostendamus exemplo. Sed videamus gentilem in dedecore vitae positum, ac religionis errore, non dubites de eo dicere, quod sit haec Hesebon civitas in regno regis Seon. Regnat enim in cogitationibus ejus, rex infructuosus nitiones gentilium dogmatum, et elationes argumentorum ejus, igne veritatis exurat, dicito de hoc, quia subversa est Hesebon civitas Seon. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ p̃tat᷑ fortitudoeoꝵ. hoc ÷ ad for cissima queq dogmata hereti¬
coꝵ & dialectica arte constructa. inqͥln robur sui mundus ui¬
tholicã sidẽ conuertebant. & sermone recto acbonis exẽ plis inuũ
ueritatis adimplenda p̃cepta dñi dirigebant: quatiñ decoe corret¬
cione ac ꝓfectu. mansionẽ cȩlestis patriȩ sibi ad quirerent

Expanded text:
interpretatur fortitudo eorum, hoc est ad fortissima quaeque dogmata haeretiinterpretatur fortitudo eorum, hoc est ad fortissima quaeque dogmata haereticorum et dialectica arte constructa, in quibus robur sui mundus vitholicam fidem convertebant; et sermone recto ac bonis exemplis, in viam veritatis ad implendum praecepta Domini dirigebant, quatenus de eorum correctione ac profectu, ma
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ disperut ibescbonas ꝓ dibom Lassi ꝑuener̃ in nost. usq mediu
lumos int̃p̃tat᷑ c̃gregans ł quasi ad trectatio: dibon abundant̃ intelle¬
gens tẽptationẽ siue fluxeoꝵ Nofe. sufflans ł spirans Et medalia
desiltu Ue quidẽ illis ÷ qui ins piritalimoab c̃fidentes c̃gregant sibi
thes auros sapientiȩ quȩ in imica ÷ dõ: & seerigunt ꝑsuꝑbiã ẽtra po¬
in tellect defluet scientia illor lassiq sufflantes uainitatẽ uer¬
boꝵ acspirantes : fectidũ odorẽ. sensu putridi in saltũ inferalẽ ꝑ¬
uenient. ubi nons̃ arbo resfruituosȩ s. inqͦ habitant bestic contra
tibi. Habitauit dũt isrł in t̃ra amorrei Misitq moxses quiexplo¬
rarent iater. Cui coeper̃ uiculos & possẽ der̃ habitatores Mi¬
sit inquit moxses mintios quiex plorarent iater : cui coeper̃ iui¬
culos & posseder̃ habitatores. Itis̃ illi nunti quos moysesid÷
lex misit. nisi p̃dicitoresscĩ ut uidelicet ex plorarent iazer quȩ

Expanded text:
disperiit ab Hesebon usque Dibon. Lassi pervenerunt in Nofe usque Medaba. Chamos interpretatur congregans, vel quasi attrectatio. Dibon abundanter intelligens tentationem sive fluxus eorum. Nofe sufflans vel spirans. Et Medaba, de saltu. Vae quidem illis est, qui in spiritali Moab confidentes, congregant sibi thesauros sapientiae, quae inimica est Deo, et se erigunt per superbiam contra po profunditatem intellectus defluet scientia illorum. Lassique sufflantes vanitatem verborum, ac spirantes foetidum odorem sensus putridi, in saltum infertilem pervenient, ubi non sunt arbores fructuosae, sed in quo habitent bestiae: contra  Israel in terra Amorrhaei; misitque Moyses, qui explorarent Jazer, cujus ceperunt viculos, et possederunt habitatores. Misit, inquit, Moyses nuntios, qui explorarent Jazer, cujus coeperunt viculos, et possederunt habitatores. Qui sunt illi nuntii, quos Moyses, id est lex misit, nisi praedicatores sancti? ut videlicet explorarent Jazer, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ potaturũ Nontñi ultradisciplinȩ diabolicȩ ñ astrologiȩ ñ magice
non ulliũ omĩno doctrinę quȩ c̃tradi prętatẽ aliquid doceat : poculũ
sumet Fidelis em̃ habet suos fontes & bibit defontib isrł : bibit
defontib salutarib nonbibit aquã delacu seo. necrelinquens fon¬
tẽ aquȩ uiuȩ congregat sibi lacꝰ confractos: Sed &uii regali inces¬
surũ se ꝓsitet᷑ Iuȩ ÷ ua regalis: Illa sine dulno quȩdic̃ Egosũ ui
rt ultra mens fideliũ debet. Quomꝰ gͦ uolumꝰ sines amorreoꝵ cũ pa¬
ce qansire: Amorrei. infideliũ quis̃ in hoc mundo pars acetpiporest

Expanded text:
enim ultra studium disciplinae diabolicae, non astrologiae, non magiae, non ullius omnino doctrinae quae contra Dei pietatem aliquid doceat, populum sumet. Fidelis enim habet suos fontes, et bibit de fontibus Israel, bibit de fontibus salutaribus. Non bibit aquam de lacu Sehon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos. Sed et via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio quae dicit: « Ego sum via, re ultra mens fidelium debet. Quomodo ergo volumus fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mund
Abbreviated transcription (Latin):
ius titiş nonad ꝓpinquat. iste tep̃tat᷑ & tam̃ eũ culpa non uinquinit:
nisi hoc quoda ꝑte ostendit᷑ qe nec malos bona in ꝑfecta adiuuant
nec bonos mala in c̃sũ mata condep̃ nant : Virtuas nãq pondus
orationon habet: quã nequaquã pscuerantia conai nui a mors tenet
Quo c̃tra bene de amnaflente ꝑphibet᷑: uult̾qei nons ampliũ indiuer

Expanded text:
justitiae non appropinquat; iste tentatur, et tamen eum culpa non inquinat, nisi hoc quod aperte ostenditur, quia nec malos bona imperfecta adjuvant, nec bonos mala inconsummata condemnant? Virtutis namque pondus oratio non habet, quam nequaquam perseverantia continui amoris tenet. Quo contra bene de Anna flente perhibetur: Vultusque ejus non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ni inbamath qđ int̾ p̃tat̾ aduentꝰ moras Cui mortis hic intel
debem̃ mortificire mẽbra nr̃a quęs̃ suꝑt̃r̃i Etiterũ Conse
uiȩ ordinẽ tenet: ꝑ hȩc quę memo rauim it̃ agere debet. & ue¬
nire pͥmulta adhunc locũ quẽ diximꝰ significare mortis aduen¬
locoꝵ uocabulis quã ammę ꝓfectib c̃stare ratio a plinatio¬
nis asseruit: pͥ om̃a ista uenim̃ in nem̃ siue at inilus habẽt exẽ¬

Expanded text:
mus in Bamoth, quod interpretatur adventus mortis. Cujus mortis hic intelldebemus mortificare membra nostra, quae sunt super tevitae ordinem tenet, per haec quae memoravimus ita agere debet, et venire post multa ad hunc locum, quem diximus significare mortis advenlocorum vocabulis, quam animae profectibus constare ratio explanationis asseruit, post omnia ista venimus ad nemus, sive ut in aliis exem
Abbreviated transcription (Latin):
Accepit frł om̃s ciunacisistas & babitaut isr ł im oñib cintatiba
mor reoꝵ inesebon Hiccertt ifr ł pos sedit cuntates amorreor quas bel¬
lo superauit: qr noneis in rhemant᷑. Nasi a nithem qit posside re
illi non liceret : nec inde adus suos aliquid p̃dȩ u surparit Notandũ :
sane : quẽ ad madũ uistabella gerebant᷑ In noxiũ eñ transit̃ negilit̃:
quiure humanȩ sotictatis & quissimo patere debebat Sediã ut dr̃ sua p¬
missa cõpleret : adiuuit is rabditas quib amorrtoꝵ trĩ dirioportebit
Nã edom cũsimilit̃ cis transicũ denegarit : non pugnauer̃ cũ ipsagente is¬
ra helite. id ÷ filii ia cob cũ filiis es au duoꝵ germanoꝵ. atq geminex qe
t̃rã illã israhelitis ñ ꝑmiserat .s. dedinauer̃ abeis. Et dominitis inqũ¬

Expanded text:
accepit Israhel omnes ciuitates istas. et habitauit Israhel in omnibus ciuitatibus Amorrhaeorum in Esebon. hic certe Israhel possedit ciuitates Amorrhaeorum, quas bello superauit, quia non eas anathemauit; nam si anathemasset, possidere illi non liceret nec inde ad usus suos aliquid praedae usurparet. notandum est sane quemadmodum iusta bella gerebantur. innoxius enim transitus negabatur, qui iure humanae societatis aequissimo patere debebat. sed iam ut deus sua promissa compleret, adiuuit hic Israhelitas, quibus Amorrhaeorum terram dari oportebat. nam Edom cum similiter eis transitum denegaret. non pugnauerunt cum ipsa gente Israhelitae, id est filii Iacob cum filiis Esau, duorum germanorum atque geminorum, quia terram illam Israhelitis non promiserat: sed declinauerunt ab eis. Propt
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ Omis gͦ qͥelat̃ ÷̃ & supb ł filiũ ÷ elati huiꝰ. ł discipul & imita¬
tor Et ꝓpt̃ra dic̃ apłs de qͦdã Nesorte elat̾ incidat inuditiũdi¬
iboli Ostendens ꝑhoc : qx omĩs elatꝰ simili ut diaboł uditio c̃dep̃¬
nabit᷑ Nosgͦ sum̃ quitransire uolumꝰ ꝑ hac mundũ ut ꝑuenire pos¬
sim ad t̃rã scam̃ quȩre ꝓmissa ÷ scis &mittimꝰ uerbis pacificis ad seon¬

Expanded text:
elati hujus, vel discipulus et imitator. Et propterea dicit Apostolus de quodam, ne forte elatus incidat in judicium diaboli . Ostendens per hoc quia omnis elatus simili, ut diabolus judicio condemnabitur. Nos ergo sumus qui transire volumus per hunc mundum, ut pervenire possimus ad terram sa
Abbreviated transcription (Latin):
erit semĩ tuũ Ds̃ aut̃ dequo scriptũ ÷ quinumerat multtudinẽ stel¬
larũ : & inomibi eis nomina uocat. Etquidix̃ ego stellis om̃ib mandi¬
ui. Potest in uestigare sem̃ ia cob. &dinumerare plebesi srł Ipse
enĩ solus scit quiresit ia cob & quis ueresit isrł. Non eni adeũ quun
nanifesto iudeũ est respicit. neq ideã que in manifesto incarne: circũ¬
cisio: suidet illũ qui mocculco uidȩui ÷ : & quicir cũ cisus : corde ñ car¬

Expanded text:
erit semen tuum. Deus autem de quo scriptum est: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Et qui dixit: Ego stellis omnibus mandavi, potest investigare semen Jacob, et dinumerare plebes Israel. Ipse enim solus scit, quis vere Jacob, et quis vere sit Israel. Non enim ad eum qui in manifesto Judaeus est respicit, neque ad eam quae in manifesto in carne est circumcisio; sed videt illum qui in occulto Judaeus est, et qui circu
Abbreviated transcription (Latin):
rias alunt : dr̃ Incedite inlimie ignis ur̃i & flãma quã uob̵ accenas¬
tis. Quidgꝰ canit᷑ a pudhune puteñͦ mitiate inquit ci putrũ foder u

Expanded text:
rias alunt, dicitur: Incedite in lumine ignis vestri, et flamma quam vobis accendisrias alunt, dicitur: Incedite in lumine ignis vestri, et flamma quam vobis accendistis . Quid ergo canitur apud hunc puteum? Initiate ei, inquit, p
Abbreviated transcription (Latin):
Nongͦ uenunt qui hui modis ad puceũ quẽ fodet principes & excuder
reges Seduultis ostendã uobis des creptris ad quosisti putei ueniunt
Est gͦ uallis quȩdã salsa inqͣ ualles putei. putei bi tuminis Om̃s g̾ here¬
ses & ome peccatũ inualle÷ : & mualle falsa leccatũ enĩ &iniqͥtas non
ascendit sursũ s sẽꝑ adima & infernadescendit Estg & inuallepa¬
sit̾ & sals̃ acq amar̾ omĩs heretic̃ sens & om̃is acł peccati Iuidenĩ
dulce quid suaue potest habere peccatũ: Secdeam pliũ aliquidha¬
bet Sieñ ueneris adhereticã fententiã siueneris ade maricudinẽ
peccati: aclputeos bitaminq. Ui tum̃.: esca & nu crĩtũ ignisest
Siergo & tugustauers aquã deistis puteis si supsens hereticũ sensũ
si percati amari tadinẽ coeperis fom̃ta inte ignis & ge hennȩ incendia
p̃parabis & ꝓpterea ad eos quinolint deillo pateo a quã bibere quẽ
principes fodiunt & reges. sed existis qui inualle petratis &ignis mate

Expanded text:
unt, qui hujusmodi sunt, ad puteum quem foderunt principes et excuderunt reges. Sed vultis ostendam vobis de Scripturis ad quos isti putei veniunt? Est ergo vallis quaedam falsa, in qua valle sunt putei bituminis. Omnes ergo haereses et omne peccatum in valle est, et in valle falsa. Peccatum enim et iniquitas non ascendit sursum, sed semper ad ima et inferna descendit. Est ergo in valle positus et salsus atque amarus, omnis haereticus sensus, et omnis actus peccati. Quid enim dulce, quid suave potest habere peccatum. Sed amplius aliquid habet. Si enim veneris ad haereticam sententiam, si veneris ad amaritudinem venisti ad puteos bituminis. Bitumen, esca et nutrimentum ignis. Si ergo et tum gustaveris aquam de istis puteis, si sumpseris haereticum sensum, si peccati amaritudinem coeperis, fomenta in te ignis et gehennae incendia praeparabit. Et propterea ad eos qui nolunt de illo puteo aquam bibere, quem principes fodiun
Abbreviated transcription (Latin):
ubi &diumi mmsterii pandunt̃ archina Dr̃ eni: quia siquis bibat
ex his aquis quas continebat puteus ille terren situt rursus
quiaut̃ exillis biberit quasdat iħs fat ineo fonsaquȩ salientis in
uitã et̃ nã Igit᷑ scđm ea que in ꝓuerbus scripta ꝓposui m̃ : ubi putes
simul cũ fonte nominant᷑. accipiendũ ÷ uerbũ dĩ puteũ quidẽ si ꝓ¬
fimdo aliquid misterus cegit : fons aut̃ si ad popłos uabindit &ef¬
is ex ponere & singularẽ defonte : qx in ꝓuerbus dic̃ sapientia. bibe
aquas deputeoꝵ tuoꝵ fonte Uideam̃gꝰ quoꝵ pateoꝵ unũ dixerit
funtẽ Ego puto qđ scientia ingeniti patris uñ possit intellegi puceũ
s &unigeniti filis ei agnitio. aliu puteũ debeat intellegi. Aliũ enĩ apu¬
trefiluꝰ : & nonidẽ filiuĩ quiae pat̃. si c̃ & ipse ineugłus dic̃ Aliũ ÷ qui¬

Expanded text:
ubi et divina mysterii panduntur arcana . Dicitur enim: Si quis bibat ex his aquis, quas continebat puteus ille terrenus, sitiet rursus. Qui autem ex illis biberit, quas dat Jesus, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Igitur secundum ea, quae in Proverbiis scripta proposuimus, ubi putei simul cum fonte nominantur, accipiendum est verbum Dei. Puteus quidem, si profundi aliquid mysteriis tegit: fons autem, si ad populos abundat et efis exponere, et singularem de fonte: quia in Proverbiis dicit Sapientia: Bibe aquas de puteorum tuorum fonte . Videamus ergo quorum puteorum unum dixerit fontem. Ego puto quod scientia ingeniti Patris, unus possit intelligi puteus: sed et unigeniti Filii ejus agnitio, alius puteus debeat intelligi. Alius enim a Patre Filius, et non idem Filius qui et Pater, sicut et ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
Suntgͦ multi putei : quos diximꝰ eẽ intraanim̃ Sunt aali prurimi
quin singulis quibrq scripturaꝵ sermonibo intellegunt᷑ & sensib:
Est tam̃ eminentior ceteris iste pateũ & eximiũ : deqꝰ & in psert
loco scripturadic̃ qr foder̃ eũ non qͥcũq cõmunes homines sedprin¬
cipes  & adhuc hoꝵ sublimiores quos reges appellauit ꝓpt̃ quod¬
& hymnꝰ canit̃ dõ: apud hunc eundẽ puteũ Adistũ gͦ puteũ : ut
moy seside lex nos congreget. non frus tradictũ uidet̃ Iotest

Expanded text:
alii plurimi, qui in singulis quibusque Scripturarum sermonibus intelliguntur et sensibus. Est tamen eminentior caeteris iste puteus et eximius, de quo et in praesenti loco Scriptura dicit, quia foderunt eum non quicunque communes homines, sed principes, et adhuc horum sublimiores, quos reges appellavit. Propter quod et canitur Deo apud hunc eumdem puteum. Ad istum ergo puteum, ut Moyses, id est, lex nos congreget, non frustra videtur dictum. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsecł cẽ qđ pͥmigos & c̃gregationes lapidũ frequent᷑ uenaoñ ador¬
rentes ⁊ areth qđ int̃ p̃ at᷑ aliena descensio & indescen sione positi
minos moab quide incesto generat ÷ & recessit Auero pitre staeim¬
nobis occurrit pareũ quẽ nemo deplebe fadit nullignobils si pmm¬
cpes & duces quiuridant pepdis. &ci nentescarm̃ in im̃ patei &indi
macthuna ad nahaliel qđ dr̃ correates di. & denibdicl quȩ in c̃p̃ tit
excela sue aduenienis mors qu mno censormes eficm mor cos ap̃¬

Expanded text:
ationem lapidum, frequenter veniamus ad torationem lapidum, frequenter veniamus ad torrentem Zared, quod interpretatur, aliena descensio, et in descensione positi,minos Moab, qui de incestu generatus est, et recessit a vero patre, statim occurrit nobis puteus, quem nemo de plebe fodit, nullus ignobilis, sed principes et duces, qui jura dant populis, et canentes carmen in aqua putei, et in Dei Mathana ad Nahaliel, quod dicitur torrentes Dei, et de Nahaliel, qui interpretatur excelsa sive adveniens mors, quando conformes effic
Abbreviated transcription (Latin):
careat Et tam̃ tranfire dealia adaliã eoꝵ ÷ ꝓpͥe. qui solisiustitiȩ¬
reth&rełꝗ Trice sima nona manfio : indibongat fuit : sic̃ inseguen¬
tib ubiseries mansionõ descriptꝰ ÷ manifestabit᷑ In t̃ p̃tat᷑ enĩ di¬
bongad: forat̃ intellecta tẽptatio Sed ꝑꝓhac hic in ordine histo¬
riş alit̃ scriptũ reperit̃ Postquã enĩ castra metitas in incalu¬
castrametatis trins arnon qui ÷ inso litudine fimũ amorrei: eogđł ar¬
ruer̃ duces popłor: indatorelegũ & ibaculo eiꝰ. & de solitudine inni¬
De excelsis aduillẽquȩ: inregione moab mnuertice phasgȩ qui ꝓspic̃
c̃tradesertũ Hȩc loca instrib amorreoꝵ quidi int̃ptantes: putant
ñ mansiones eẽ s transit᷑. nec p̃iudicare debere cathalogo mamio¬
nũ extra ordinariã expositionẽ Alu aut̃ spirtabib surritalu
cõparantes nolunt regiones significari s ꝑlocoꝵ nomini uirtitũ¬

Expanded text:
careat. et tamen transire de alia ad aliam eorum est proprie, qui solis iustiticareat. et tamen transire de alia ad aliam eorum est proprie, qui solis iustitireliqua. Trigesima nona mansio in Dibongad fuit, sicut in sequentibus, ubi series mansionum descripta est, manifestabitur. Interpretatur enim Dibongad, fortiter intellecta tentatio. Sed pro hac hic in ordine historiae aliter scriptum reperi. Postquam enim castra metati sunt in Jeabacastra metati sunt trans Arnon: quae est in solitudine finium Amorraei: eo quod Arruerunt duces populorum in datore legum, et in baculo ejus: et de solitudine in Min regione Moab, in vertice Phasga, qui prospicit contra desertum. Haec loca in finibus Amorrhaeorum quidam interpretantes, putant non mansiones esse, sed transitus, nec praejudicare debere catalogo mansionum extra ordinariam expositionem. Alii autem spiritalibus spiritalia comparantes, nolunt regiones significari, sed per locorum nomina, virtutu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis in obeth Triae sima septima mansior inobotb quȩ uertit᷑
in magos siue phitones Unde monstrat᷑: qo p̾imaginc̃ dĩ quȩ incor¬
dis ratione monstrat᷑. & c̃fessionẽ fidei quȩ ore ꝓfert̃: c̃surgunt ser¬
pentes Mrtrs maleficȩ adbellinos ꝓuocant. S noscustodia arcũdan¬
tes cornr̃m. obturemꝰ dures nras nedudiamꝰ uoces incintantiũ &sy¬
nantes Sunt sc̃i lapides qui uoluunt᷑ suꝑ t̾rã. leues politi & rotin¬
ditate sua rotarũ currib similes. Sunt & aliiquos ꝓpħa iubet tolli
deua : ne ambulantiũ in eos offendant pedes Qui s̃ istiambu lantes
infinib t̃rȩ idumeoꝵ fuerint & nunc ueniant ad t̃minos moab de
alia ꝓuncia adaliã transcuntes Nonenĩ sẽꝑ uni urtuti dainda t ope¬
ra : ssi c̃ scriptũ ÷ ibt̃ de uirtute in uirtutẽ. Dealia transeundũ ÷
adaliã : qr herent sibi. &ita int̃se nexes. ut quiuna caruerit om̃ib

Expanded text:
ad salutem. Trigesima septima mansio est in Oboth, quae vertitur in magos, sive pythones. Unde monstratur quia post imaginem Dei, quae in cordis ratione monstratur, et confessionem fidei, quae ore profertur, consurgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obduramus aures nostras, ne audiamus voces incantantium, et Synat. sunt sancti lapides, qui uoluuntur super terram, leues, politi et rotunditate sua rotarum cursibus similes. sunt et alii, quos propheta iubet tolli de uia, ne ambulantium in eos offendant pedes. qui sunt isti ambulantes? in finibus terrae Idumaeorum fuerint et nunc ueniant ad terminos Moab de alia prouincia ad aliam transeuntes. non enim semper uni uirtuti danda est opera, sed, sicut scriptum est: ibunt de uirtute in uirtutem, de alia transeundum est ad aliam, quia haerent sibi et ita inter se nexae sunt, ut, qui una caruerit, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
inqͦ libro hoc scripiũ sit nom cõ memorauit neꝙ uall: inbis quos
diumȩ scripture canom cos appellamꝰ inqͣ hoc scriptũ repeti¬
at Decalib occifiones reperiunt qulibros a pogrisos ancauitor
aurib & curiosoꝵ conant᷑ inserere. ad ꝑsuidendis fabulos s
in pietatis Sed inedictũ ÷ scriptũ inbibro ñ dictã ÷ in cuias
yses omnẽ illoꝵ sapientiã si ue canqgents alteriũ inque sibras
aliquo potuit hoc cẽ scriptũ. Iuitam nom isco sit as um̃ dis ineas
scripturas quib diuma co m̃dat᷑ auctoritas sic̃ nec ꝓpha illeere¬
tensis cuiꝰ m̃ cionẽ fac̃ apłs nec grecoꝵ scriptores nec phlosopli acł
poete quos idȩ ipse apłs mignũ sanc aliquid & ueracit᷑ ꝓ p̃cũattre¬
nienses loquens doxisse c̃firmat inillo enĩ uiumꝰ & mouem̃ a somꝰ
icet enĩ diunȩ auctoritati unde uoluent qđ aerũ in uenent testi¬
moniũ sumere s ñ ideo om̃a quȩibis criptas actipienda ẽtrmt Cur

Expanded text:
 est in his quos divinae Scripturae canonicos appellamus, in quo hoc scriptum reperiatur. De talibus occasiones reperiunt, qui libros apocryphos incautorum auribus et curiosorum conantur inserere, ad persuadendas fabulosas impietates. Sed hic dictum est, scriptum in libro: non dictum est in cujusyses omnem illorum sapientiam, siue cuiusque gentis alterius, in quorum librorum aliquo potuit hoc esse scriptum: qui tamen non ideo sit adsumendus in eas scripturas quibus diuina commendatur auctoritas. sicut nec propheta ille Cretensis, cuius mentionem facit apostolus, nec Graecorum scriptores uel philosophi uel poetae, quos idem ipse apostolus magnum sane aliquid et ueraciter promtum ad Athenienses loquens dixisse confirmat: in illo enim uiuimus et mouemur et sumus. licet enim diuinae auctoritati unde uoluerit quod uerum inuenerit testimonium sumere; sed non ideo omnia quae ibi scripta sunt accipienda confirmat. cur
Abbreviated transcription (Latin):
uotũ dño & dix̃. Simꝰ tradideris popłm is tũ subies tũ. id÷ simim
eũ tradendo subieteris: anathemabo illũ &cuitatesei hicui¬
dendũ ÷ quomͦ dicat᷑ a nathemabo qđ uouet᷑. & tam̃ ymaledicto
ponit᷑ : sic̃ & deisto popło dr̃ Unde illud ÷ Siqis uobiseu an¬
gelizauerit p̃t̃ quã qđ accepisus. anathemasit Hinc aulgo dictũ
ut deuotatio dicat᷑ Nã deuotart quc̃ quã nemoferedic̃: nisi maledi¬
cens ECtanathemaust eũ & ciuitateseiꝰ & uocatũ ÷̃ nom̃ loci illius
anathema Hic dictũ ÷ Anat hema detestabile aliquid & ab homia¬
bile uideat᷑. Ut enĩ nichł in deuictor inus fuos ause̾ret s totã
in poenã luendã uoueret : hoc erat anathemare. qđ uulgo dr̃
deuotare. Origo dut̃ hui uerbi ÷ in greta lingua ab his reb quȩ uo¬
tȩ & ꝑ solutȩ hoc ÷ ꝓmissȩ & reddite fursũ ponebant᷑ intem plis

Expanded text:
uotum domino et dixit: si mihi tradideris populum istum subiectum — id est: si mihi eum tradendo subieceris — anathemabo illum et ciuitates eius. hic uidendum est, quomodo dicatur anathemabo, quod uouetur et tamen pro maledicto ponitur, sicut et de isto populo dicitur. unde illud est: si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit. hinc uulgo ductum est, ut deuotatio dicatur; nam deuotare se quemquam nemo fere dicit nisi maledicens. Et anathemauit eum et ciuitates eius: et uocatum est nomen loci illius Anathema. hinc ductum est, ut anathema detestabile aliquid et abominabile uideatur. ut enim nihil inde uictor in usus suos auferret, sed totum in poenam luendam uoueret, hoc erat anathemare, quod uulgo dicitur denotare. origo autem huius uerbi est in graeca lingua ab his rebus, quae uotae et persolutae, hoc est promissae et redditae sursum ponebantur in templis
Abbreviated transcription (Latin):
uideri dȩ mones uidet̃ ds̃ : ꝓhibens mali operisic̃. Obstupescit balaim
& mirat᷑ ꝓhibentis austoritatẽ. Nonenĩ solebat malũ : dȩ monib dis¬
plicere. Sed interom remittit legatos diqs non se posse facere nisiuer¬
bũ qđ ds dederit inore eĩ Redcunt rurs legati ĩttrũ requnt
iterũ molest ⁊ iterũ capit audire Nonenĩ facile cupidus fadle
mer cedib caret. Iuidgͦ audit scađo adõ : Siuo carete inquit uener̃
homines isti furge & uade cũ cis In quo uo luntati quidẽ cupidita¬
tis eiꝰ cedit ds̃ ut cõpleat᷑ illud qđ scriptũ ÷ Dimisi eos indefideria
cordis eoꝵ : ibunt in uoluntatib suis Sed tam̃ confiliũ diuinȩ dispen¬
sationis explet᷑ Dr̃ enĩ adeũ: uerbũ qđ cũꝙ dedero inore tuo. hoc loque¬
ris Sidignꝰ fuisset balaã: uerbũ suũ ds̃ non in oreeiꝰ syincor de posuiset

Expanded text:
videri daemones, videtur Deus prohibens mali operis iter. Obstupescit Balaam, videri daemones, videtur Deus prohibens mali operis iter. Obstupescit Balaam, et miratur prohibentis auctoritatem. Non enim solebat daemonibus displicere, sed interim remittit legatos, dicens non se posse facere, nisi verbum, quod Deus dederit in ore ejus. Redeunt rursus legati, iterum requirit, iterum molestus est, iterum cupit audire. Non enim facile cupidus, facile mercedibus caret. Quid ergo audit secundo a Deo? Si vocare te, inquit, venerunt homines isti, surge et vade cum eis. In quo voluntati quidem cupiditatis ejus cedit Deus, ut compleatur illud quod scriptum est: Dimisi eos in desideria cordis eorum: ibunt in voluptatibus suis . Sed tamen consilium divinae dispensationis expletur. Dicitur enim ad eum: Verbum quod dedero in ore tuo, hoc loqueris. Si dignus fuisset Balaam, verbum suum Deus non in ore ejus, sed in corde posuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Nolut bilã uenire nobiscũ. Rursũ ille multo plures & nobiliores quã
intemiserit misit QLuicũ uenissent adbalã. drxr̃ Sic dic̃ balac filiu
scphor. Necuncteris uenire adme parat̃ sũ ͥnorareit & quic quid uola¬
eris dirt Ueni& maledic popło istĩ Respondit baliã. Si de derit mi
balac plenã domũ suã argenti & iuri : ñ potero inmłtare uerbũ dñ dĩ
mei. ut ł plus ł minꝰ loquar a cet̃ Balã hicut superiũ diximꝰ diuiñ
erat. dȩ monũ scilicet ministerio & arte magici ñ nũ quã futura p̃¬
noscens Rogat᷑ abalac rege amale dicendũ popło isrł. Legati ue¬
niunt: stant ad tonite gs & anxiȩ. ex pectantes quid respondeat buliã
de quo ꝑsuasũ habebuant qũ dignꝰ diuinis eloquiis haberet᷑. Uide quo¬
modonunc sapientiidĩ uas istud ad contumeliã p̃paritũ ꝓficere fac̃
adutilitatẽ: non folũ gentis uniũ. s poene totiũ mundi. Et hic cuisolebant

Expanded text:
lures et nobiliores quam ante miserat misit qui cum venissent ad Balaam dixerunt sic dicit Balac filius Sepphor ne cuncteris venire ad me paratum honorare te et quicquid volueris dare veni et maledic populo isti respondit Balaam si dederit mihi Balac plenam domum suam argenti et auri non potero inmutare verbum Domini Dei mei ut vel plus vel minus loquar obsecro erat, daemonum scilicet ministerio et arte magica, non nunquam futura praenoscens. Rogatur a Balac rege ad maledicendum populum Israel. Legati veniunt, stant attonitae gentes, et anxie exspectantes, quid respondeat Balaam, de quo persuasum habebant, quod dignus divinis eloquiis haberetur. Vide quomodo nunc sapientia Dei vas istud ad contumeliam praeparatum, proficere facit ad utilitatem non solum gentis unius, sed pene totius mundi. Et huic cui solebant
Abbreviated transcription (Latin):
get contra fores tab̾naculi uiiuicib : cõburetq eã cunctis uidentib
Iã pelle & carnib ciꝰ quã sanguine & fimo flã metraditis. Lignũ quaq
cedrinũ & hysopũ coccũq bistinctũ sacerdos mittet in flamã quȩ uac¬
cã uorat : & tunc demũ lotis uestib & cor pore suo ingrediet᷑ castra cõ¬
maculatꝰꝙ erit usq aduesperã Sed&e ille qui cõ busserit eã lauabit
uestim̃ta sua & corp: & inmunduserit us aduesperã Colliget dũt

Expanded text:
vicibus conburetque eam cunctis videntibus tam pelle et carnibus eius quam sanguine et fimo flammae traditis lignum quoque cedrinum et hysopum coccumque bis tinctum sacerdos mittet in flammam quae vaccam vorat et tunc demum lotis vestibus et corpore suo ingredietur in castra commaculatusque erit usque ad vesperam sed et ille qui conbuserit eam lavabit vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
pulos: Uilla demq fert̃ magoagenꝰ & institutio inparcib orientis u¬
gere: quidescripta habentes apuds̃e om̃a quę ꝓpħauerit balaã etiã hoc¬
babuer̃ scriptũ qđ oriet᷑ iestella exiacob & exurget homo exisrł Hȩc
scripta habebant magi a pudsem& qpsos. & id eo quando natꝰ ÷ ibs agnoder̃
stellã. & intellexr̃ adimpleri ꝓphetũ magis psi quã popłs srł. quiscẽ.¬

Expanded text:
pulos? Ex illa denique fertur magorum genus et institutio in partibus Orientis vpulos? Ex illa denique fertur magorum genus et institutio in partibus Orientis vigere: qui descripta habentes apud se omnia quae prophetaverat Balaam, etiam habuerunt hoc scriptum, quod orietur stella ex Jacob et exsurget homo de Iscripta habebant Magi apud semetipsos: et ideo quando natus est Jesus agnoverunt stellam, et intellexerunt adimpleri prophetiam, magis ipsi quam populus Is
Abbreviated transcription (Latin):
tas xp̃ĩ : nullo obpugnante neccertam̃ aliqđerit. & sublato certa¬
mine nullũ erit pͣmiũ : nulla uictoria Id circoigt caliuia utit᷑ ds̃
ut & popłs ad huc rudis & qui nuꝑ abstrabi coeperat d culto dȩ mo¬
niũ dȩ monib ñ tradit᷑ : & inuocante mago responsi deferant᷑. & genꝰ
demonũ ñuidet arbitrii potestace. Ctideo p̃uenit ds̃ adire balaã
atq in uocaredȩmones ad maledicendũ ꝓhibet. sitam̃ acupiditato¬
cessisset Sed qx ꝑ sistit indesiderio petumiȩ : undulgens ds̃ arbitris
diccionẽ fieri pdȩmones: ut benedic cionib locũ daret & ꝓmaledicꝰ tis
ꝓferre fac̃ balaã benedicciones acꝓpheticis. quȩ possent edificare non
solũ qsrł s a reliquas gs. Sienĩ ꝓpheciȩ ei amox sesicris insertas uolu¬
minib quanto migis descripte s̃ alhis quihabitabant tunc mesopotaniã
apud ques magnisic habebat᷑ balaam quoseꝓ artiseiꝰ constat fuisse disci¬

Expanded text:
ti. Nullo autem oppugnante, nec certamen aliquod erit; et sublato certamine, nullum erit praemium, nulla victoria. Idcirco igitur tali via utitur Deus, ut et populus adhuc rudis, et qui nuper abstrahi coeperat a cultu daemonum, daemonibus non tradatur; et invocanti mago responsa deferantur, et genus daemonum non nudetur arbitrii potestate. Et ideo praevenit Deus adire Balaam, atque invocare daemones ad maledicendum cessasset. Sed quia persistit in desiderio pecuniae, indulgens Deus arbitrii ctionibus locum daret, et pro maledictis proferre faciat Balaam benedictiones ac prophetias, quae possint aedificare non solum Israel, sed et reliquas gentes. Si enim prophetiae ejus a Moyse sacris inserta sunt voluminibus, quanto magis descriptae sunt ab his qui habitabant tunc Mesopotamiam, apud quos magnificus habebatur Balaam, quosque artis ejus constat fuisse disci
Abbreviated transcription (Latin):
sit inmundus usꝙ ad cidẽ uige finẽ ubiei diesiste qđ ammodo
claudit᷑: qđ significat uespera: Deinde mapit scriptura dicere. &
ex seqͥt᷑ quẽ ad modũ in mundi facti homines aqua illaas ꝑsionis
fuerit in munđ asꝑget᷑ ex aq̃ hac diet̃tio & septimo & sic munda¬
bit. Sidie t̃tio asꝑs non fuerit septimo ñ poterit emundari Om̃is
qui tetigerit humanȩ aninȩ morticinũ & as ꝑs hac cõmixtione
ñ fuerit. polluet tab̵ naculũ dñi. & peribit exisrł: qr aqͣ expiati¬
Iuitetigerit inqit᷑ mor tuũ om̃s anima hominis. inmundaerit sep¬
tẽ dieb Hicpuri ficabit᷑ diec̾tio & die septimo : & in munđerit
Et hic nichil aliud inteslegendũ uideo: nisi c̃ tactũ mor tui eẽ homi¬
nis iniqͥtatẽ. Septẽ uͦ dierũ in munditiã ꝓpt̃ animã & corpꝰdic¬

Expanded text:
sit immundus usque ad ejusdem vitae finem, ubi ei dies iste quodammodo sit immundus usque ad ejusdem vitae finem, ubi ei dies iste quodammodo clauditur, quod significat vespera. Deinde incipit scriptura dicere, et exsequitur, quemadmodum immundi facti homines, aqua illa aspersionis fuerit inmundus aspergetur ex hac aqua die tertio et septimo et sic mundabitur si die tertio aspersus non fuerit septimo non poterit emundari omnis qui tetigerit humanae animae morticinum et aspersus hac commixtione non fuerit polluet tabernaculum Domini et peribit ex Israhel quia aqua expiatiqui tetigerit, inquit, mortuum, omnis anima hominis inmunda erit septem diebus; hic purificabitur die tertio et die septimo et injmundus erit. et hic nihil aliud intellegendum uideo nisi contactum mortui esse hominis iniquitatem. septem uero dierum inmunditiam propter animam et corpus dic
Abbreviated transcription (Latin):
ecd̾am dni in solitudinẽ ut & nos & nr̃a ium̃ta moriant᷑. Quarenos
fetistis ascendere deȩ gypto. & ddduxistiꝰ in locũ is tũ pessimũ : Qui
seri non potest qui nec ficũ gignit nec uineas nec mala granata
in suꝑ &aquã ñhabet adbibendũ In gressco moyses& aarondi¬
missa multitudine tab̃naculũ foederis: corruer̃ ꝓni int̾rã. & ap

Expanded text:
a iumenta moriantur quare nos fecistis ascendere de Aegypto et adduxistis in locum istum pessimum qui seri non potest qui nec ficum gignit nec vineas nec mala granata insuper et aquam non habet ad bibendum ingressusque Moses et Aaron dimissa multitudine tabernaculum foederis corruerunt proni in terram et ap
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ oblati fuerint dõ. tibidedicã Requirogꝰ nunc p̃t̃ hȩc ubi pͥmitiȩ
nominent᷑. Sienĩ om̃s primiciȩ ad pontisicẽ ꝑtinent: necessario nob̵
& pontifex requiren dus ÷ ad quẽ ꝑ tinere debeantetiã ille pͥmitiȩ
quas in alus scripturȩ  : locis inditas inuentn: Et pͥmo quidẽ om̃iũ
deipso dño xpõ legim scriptũ quiasit primicȩ mortuoꝵ Est g&¬

Expanded text:
quae oblatae fuerint Deo, tibi dedica. Requiro ergo nunc praeter haec ubi primitiae nominentur. Si enim omnes primitiae ad pontificem pertinent, necessario nobis et pontifex requirendus est, ad quem pertinere debeant etiam illae primitiae, quas in aliis Scripturae locis inditas invenimus. Et primo quidem omnium, de ipso Domino Christo legimus scriptum, quia sit primitiae mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
uers as frugũ pͥmitias quas gignit humꝰ & dnõ deportant᷑. cȩdent in us
implere Etitẽ alibi Plenitadolegis ÷ dileccio inqͦ utiq om̃ã somul
quȩ scriptas in lege legẽ nominauit. Hȩc diximꝰ ad serentes mandatũ
de pͥmitus frugũ ł pecoꝵ debere et̃ scłm litterĩ stare Nlumc diit̃ ui¬
deamꝰ : quemꝰ a illegoricũ id ÷ spiritalẽ recipiat intelleitũ Reqͥram

Expanded text:
versas frugum primitias, quas gignit humus, et Domino deportantur, cedent in usus adimplere . Et item alibi: Plenitudo legis est dilectio , in quo utique omnia simul, quae scripta sunt in lege, legem nominavit. Haec diximus asserentes mandatum de primitiis frugum vel pecorum debere etiam secundum litteram stare. Nunc autem videamus quomodo et allego
Abbreviated transcription (Latin):
Donec plenitudo gentiũ introierit : &e sic om̃isi srł saluũ fiet
A dues perũ git lotis uestib sacerdos intra castri redit qui ante ues¬
perũ cõmaculatꝰ ÷: qx in fidelis popłs iudaic̃utsq ad finẽ mumndi ex¬
tra mandata uitȩ uelut extracastra ÷ positꝰ prauis operib cõma¬
culat᷑ Sedcũ aqui baptis matis & poententii lauat᷑ : tam̃ adcog¬
nitionẽ fidei aduesperũ id÷ infine mundi quas in castrartuertit᷑
Potest intellegi qđ iste sacer dos in lotissit uestib & usqaduesperũ
in mundus: qx is dẽ iuducꝰ popłs exeoꝵ parte qui credider quasiã
uestes lauit. sexeoꝵ parte quinecdũ credider̃ adhic inmindis
usꝙ adues perũ ꝑ manet Lauitgꝰ uesam̃ta & corpꝰ quiadereden

Expanded text:
nec plenitudo gentium introierit, et sic omnis Israel salvus fiet Ad vesperam igitur lotis vestibus sacerdos intra castra redit, qui ante vesperam commaculatus est, quia infidelis populus Judaicus usque ad finem mundi, extra mandata vitae, velut extra castra est positus, pravis operibus commaculatus. Sed quod cum aqua baptismatis et poenitentia lavatur, tunc ad cognitionem fidei ad vesperum, id est in fine mundi quasi in castra revertitur, potest intelligi, quod iste sacerdos in lotis sit vestibus, et usque ad vesperum immundus, quia idem Judaicus populus ex eorum parte, qui crediderunt, jam vestes lavit, sed ex eorum parte, qui necdum crediderunt, adhuc immundus usque ad vesperum permanet
Abbreviated transcription (Latin):
teamuersi p̃dicatores factis & cidẽ genalitati uenienti ads
dc̃ redep̃tors iñ misteriatradider̃ Virgꝰ mundus inlocopirs¬
Nmo uacĩ sineres fundit dũ quilibet doctor ex gentilitatt nuin
toris ñ tradere nondes stit Qđ cũ agit᷑ fides gentiliũ multiplica¬
t. dunna urtꝰ agnosait᷑. disciplina pcepitꝵ tienet᷑ ondecert
te subiungit᷑: uesint multi tudini filioꝵ i frł ina̾tediã ssrł nã ꝙ

Expanded text:
te conversi, praedicatores factte conversi, praedicatores factfidem Redemptoris mysteria tradiderunt. Vir ergo mundus in loco purissimo vaccae cineres fundit, dum quilibet doctor ex gentilitate assumtoris nostri tradere non desistit. Quod cum agitur, fides gentilium multiplicatur, divina virtus agnoscitur, disciplina praeceptorum tenetur. Unde et recte subjungitur: Ut sint m
Abbreviated transcription (Latin):
gredit᷑ & misteria diuinȩ incirnationis intellegit. resto illic sub¬
iungit᷑ Colliget aut̃ cineres uaccȩ uormundus id ÷ gentilis popłs
iã fide mundat᷑ Unde & soiptũ ÷: side mundans corductoꝵ Uuicȩ
cineres colligit: qr subulissima saram̃ta in carnationis agnoscit
Etuacc̃ quã sacerdos cõbussiteiꝰ aimeres uirmundus colligit : qu in¬
loco purissimo extracastra : qr isdẽ gentilis popłs quisetreta acnis¬
tica diumȩ in carnationis agnoscit. bona quȩ accepit p̃dicare ñ
cessat: ut qđ ipse didicerit. aluis etiã nescientib innotescat : Sedqx
secreta acmistica in carnationis dominicȩ prauis ac pollutis ma
nibñs tadenda. bene dr̃ effudet in loco purissimo extracastra
xera cas tra quippe fuerat omis gentilitas. q ex tralegẽ extra
sacrisiciũ extra synagogã Seditam̃ ad fidẽ ueniens cormundauit¬
& in ea cineres uaccȩ fundunt᷑ : qx mundo corde gencilitatis mis¬
ceriũ doming in carnationis credit᷑ Multutaꝙ exgentilita¬

Expanded text:
intelligit, recte illic subjungitur: Colliget autem cineres vaccae vir mundus, id est gentilis populus jam fide mundatus. Unde scriptum est: Fide mundans corda eorum . Vaccae cineres colligit, qui subtilissima sacramenta divinae incarnationis agnoscit. Et vaccam quam sacerdos combussit, ejus cineres loco purissimo extra castra. Quia idem gentilis populus qui secreta ac mystica divinae incarnationis agnoscit, bona quae accipit praedicare non cessat, ut quod ipse didicerit, aliis etiam nescientibus innotescat. Sed quia secreta ac mystica incarnationis Dominicae pravis ac pollutis mentibus non sunt tradenda, bene dicitur: Effundet in loco purissimo extra castra. Extra castra quippe fuerat omnis gentilitas, quia extra legem, extra sacrificium, extra synagogam, sed tamen ad fidem veniens cor mundavit. Et in ea cineres vaccae effunduntur, quia mundo corde gentilitas mysterium Dominicae incarnationis credit. Multi itaque ex gentilita
Abbreviated transcription (Latin):
iã dm̃ fide c̃ tẽ plat᷑ Istigꝰ aneres multitudimn filioꝵ isr ł maisto¬
dia fiunt: qr sub tilia sa cram̃ta mumdisgentiũ cordibb tradita. in
m̃tis mumtione uertunt᷑ Beneaũt subdit᷑ : & inaquã as ꝑsionis
ꝓpt̃ operationẽ nũq in cis todianrã s̃ cineres : ꝓpt̃ baptismũ
uͦ maqiũ as ꝑsionis cinerib eĩ utim̃ ut dũ c̃sideraus ei eperib
nrã acta sub disciplini redigimꝰ: uactȩ aineres incustodia nrã
seruamꝰ  Iuiadũ secreta attep sub tilii operations illũ ꝑ imitati¬

Expanded text:
am Deum fide contemplatur. Isti ergo cineres multitudini filiorum Israel in custodiam fiunt, quia subtilia sacramenta mundis gentium cordibus tradita, in mentis munitionem vertuntur. Bene autem subditur: Et in aquam aspersionis. Propter operationem namque in custodiam nostram sunt cineres, propter baptismum vero in aqua aspersionis cineribus ejus utimur. Et dum consideratis ejus operibus nostra acta sub disciplinam redigimus, vaccae cineres in custodia nostra servamus, quia dum secreta atque subtilia operationis illius per imitati
Abbreviated transcription (Latin):
at. siñ adhȩc etiã o pera necessariosei̾ungat : de qͥb trib paulus
a płs dic̃ nunc aut̃ manet fides spescaritas. maior aut̃ ÷ hiscari¬
tas Unde & hccoce extrema ponit᷑: qr udelicet fide spe cõple¬
ta. cũ ad ȩt̃nã patriã uenerimꝰ. sola in nobis caritas ad ultimũ
multiplicat᷑ Potest istesacer dos uł hnis quiuaccȩ carnes pellẽ¬

Expanded text:
at si non ad haec etiam opera necessario subjungat. De quibus tribus Paulus at si non ad haec etiam opera necessario subjungat. De quibus tribus Paulus apostolus dicit: Nunc autem manet fides, spes, charitas; major autem his est charitas . Unde et hic coccus extrema ponitur, quia videlicet fide, spe completa, cum ad aeternam patriam venimus, sola in nobis charitas ad ultimum multiplicabitur. Potest iste sacerdos vel is qui vaccae carnes, pelle