comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ilii. It quia plerũq hoc qđ faciendo
ñ ꝑpendimꝰ. quam graue sit paciendo
pensamus : eiusdem ium facinoris.
qđ se pati si reussit debe denuntiat. ex¬
primendo manifestat dicens. hoc enĩ¬
nefas ẽ: et iniquitas maxima. Ignis ẽ.
usq ad ꝓditionẽ deuorans: et ommia
eradicaniᷤ genimina. hoc inter pecratum
distat et crimen: qđ omne crimen pecca¬
tũ est. ñ tamen omne peccatũ crimen.
It in hac uita multi sine crimine: nullꝰ
uero eẽ. sine peccatis ualet. Unde et p̃¬
dicator sc̃s. cum uirũ dignũ gratia sa¬
cerdotali describ̾et. nequaquã dixit. si
quis sine peccato. s: siquis sine crimine
est. Quis uero eẽ. sine peccato ualeat.
cũ iołs dicat. si dixerimꝰ quia peccatũ
ñ habeniꝰ. nos ipsos seducimꝰ. et ueritas
in nob non ẽe Inqua uidelicet pecca¬
toꝵ et criminum diftinctione pensan¬
dum ẽ: quia ñ nulla peccata animam
polluunt: nam crimina extingunt.

Expanded text:
t quia plerumque hoc quod faciendo t quia plerumque hoc quod faciendo non perpendimus quam grave sit, patiendo pensamus ejusdem vim facinoris quod se pati, si reus sit, debere denuntiat, exprimendo manifestat, dicens: VEnefas est, et iniquitas maxima. Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina. - Hoc inter peccatum distat et crimen, quod omne crimen peccatum est, non tamen omne peccatum crimen. Et in hac vita multi sine crimine, nullus vero esse sine peccatis valet. Unde et praedicator sanctus cum virum dignum gratia sacerdotali describeret, nequaquam dixit, si quis sine peccato, sed « si quis sine crimine est . » Quis vero esse sine peccato valeat, cum Joannes dicat: « Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est . In qua videlicet peccatorum, et criminum distinctione pensandum est quia nonnulla peccata animam polluunt, quam crimina exstinguunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quod subicit. et si ad ostium amici mei
insidiatus sum : patent̃ innotescit qđ a
reatu adulterii lib fuit .S. adhec fortas¬
se aliquis dicat. Quid de se mirũ sc̃is
uir asserit. si nõ ab adulterii crimine. ue¬
rũ ętiã afornicationis inquinatione se
lib̾m seruauit : hec aut̃ parui pendimꝰ:
si uirtutũ eiꝰ tempora minime pensamꝰ.
Nec dũ cñi adrestrictionẽ carnis. ⁊ tuela¬
te grẽ districtior censura ꝓcesserat. quȩ
ñ solum corporis. s et cordis lasciuiam
rep̃hendit. Nec dum multoꝵ continen¬
tium castitatis bona initanda ꝓdicrãt:
t tamen beatus ios exempla munditiae
quȩ ñ acceꝑat tradebat. Amultis autem
nunc ȩtiã post ꝓhibitionem dr̃ carnis im¬
munditia ꝑpetratur. Hinc ergo colligẽ¬
dum est: quia cum tanta culpa nunc
etiã post preceptum in grauib delin¬
quitur: cum quanta laude antea a
grauib abstinebatur. Qui hoc siũquã
fecerit: eandem culpam uerti sibi in¬

Expanded text:
quod subjicit: Et si ad ostium amici mei quod subjicit: Et si ad ostium amici mei insiditatus sum, patenter innotescit quod a reatu adulterii liber fuit. Sed ad haec fortasse aliquis dicat: Quid de se mirum sanctus vir asserit, si non solum ab adulterii crimine, verum etiam a fornicationis inquinatione se liberum servavit? Haec autem parvipendimus, si virtutum ejus tempora minime pensamus. Necdum enim ad restrictionem carnis revelatae gratiae districtior censura processerat, quae non solum corporis, sed et cordis lasciviam reprehendit. Necdum multorum continentium castitatis bona imitanda prodierant, et tamen beatus Job exempla munditiae, quae non acceperat, tradebat. A multis autem nunc etiam post prohibitionem Dei carnis immunditia perpetratur. Hinc ergo colligendum est, cum tanta culpa nunc etiam post praeceptum in gravibus delinquitur, cum quanta laude antea a gravibus abstinebatur. Qui si hoc unquam fecerit, eamdem culpam
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscendũ eam. um mecatꝰ ẽ. eam incor¬
de fuo. quia em̃ greco uerbo mechus ad¬
ult̃ dr: cũ ñ aliena c̃iurx sed mulier uidi
phibetur᷑ aꝑte ueritas ostendit. quia
etiã solo uisu. cum turpiter uel innup¬
ta concupiscitur adulteriũ ꝑpetrãt Qđ
tam̃ plerũq ex loco uel ordine concupi¬
centis discerniturꝰ quia sic hunc insacro
ordine studiosa concupiscentia: sicut
illũ adulterii inquinat culpa. In ꝑsonis
tam̃ ñ dissimilib idẽ luxurię diftin¬
guit᷑ reatus. Inquib fornicationis cul¬
pa quia ab adulterii reatu discernitur
p̃dicatoris egregii lingua testatur. que
inter cȩtera asserit dicens. Neq fornca¬
rii. neq idolis seruientes. neq ad ulteri
regnũ dĩ possidebunt. Qtđ enĩ disfuncꝰ¬
to rtatui sententiã subdidit: qm̃ ualde
ase dissidat ostendit. Per hoc ergo qđ
dicitur. si deceptum est cor meũ fuꝑmu
lierem:nec cogitasse uir sc̃s defoenicatio¬
nis macula monstratim. Per hoc aut

Expanded text:
dum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Quia enim Graeco verbo moechus adulter dicitur, cum non aliena conjux, sed mulier videri prohibetur, aperte Veritas ostendit quia et solo visu, cum turpiter vel innupta concupiscitur, adulterium perpetratur. Quod tamen plerumque ex loco vel ordine concupiscentis discernitur: quia sicut hunc in sacro ordine studiosa concupiscentia, sic illum adulterii inquinat culpa. In personis tamen non dissimilibus idem luxuriae distinguitur reatus, in quibus fornicationis culpa, qua ab adulterii reatu discernitur, praedicatoris lingua testatur, quae inter caetera asserit dicens, Neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, regnum Dei possidebunt . Quod enim disjuncto reatui sententiam subdit, quam valde a se dissideat ostendit. Per hoc ergo quod dicitur: Si deceptum est cor meum super muliere, neque cogitasse vir sanctus de fornicationis macula demonstratur. Per hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
putatus. sub iugo retinet᷑. Negantur¬
electis in hac uitabona terrena: quia &.¬
egris quib spes uiuendi. ẽ. nequa quã
a medico cuncta quȩ appetunt conce-¬
dunt᷑. Dantur autẽ reꝓbis bona quȩ
in hac uita appetunt: quia & desꝑatis
egris. omne quod desiderant non nega¬
tur. Per pendant gͥ iꝰti. quȩ sint mala
quȩ iniquis ꝑmanent: & nequaquã
eorũ felicitati inuideant quȩ ꝑcurrit.
Quidẽ. enĩ quod de eorũ gaudiis ad mi¬
rentur: qͦndo & ipsi ꝑ iter asꝑum ad
salutis patriã. & illi quasi ꝑ amena pra¬
ta ad foueam tendunt: Dicat gͦ uir
uistus. Nunquid ñ ꝑditio. ẽ. iniquo
& alienatio oꝑantib iniquitatẽ: Qđ
uidelic& alienationis uerbũ duriꝰ so¬
naret: si hoc interpres in suȩ linguiȩ
uoce tenuisset. Quod enĩ apud nos alie¬
natio: hoc apud hebreos anathema dr̃
Iunc gͦ alienatio erit reꝓbis. cũ abhere¬
ditate districti iudicis anathema ẽẽ¬

Expanded text:
putatus sub jugo retinetur. Neganturputatus sub jugo retinetur. Neganturelectis in hac vita bona terrena, quia et aegris, quibus spes vivendi est, nequaquam a medico cuncta quae appetunt conceduntur. Dantur autem reprobis bona quae in hac vita appetunt, quia et desperatis aegris omne quod desiderant non negatur. Perpendant igitur justi quae sint mala, quae iniquos manent, et nequaquam eorum felicitati invideant quae percurrit. Quid est enim quod de eorum gaudiis admirentur, quando et ipsi per iter 682 asperum ad salutis patriam, et illi quasi per amoena prata ad foveam tendunt? Dicat ergo vir sanctus: Nunquid non perditio est iniquo, et alienatio operantibus iniquitatem? Quod videlicet alienationis verbum durius sonaret, si hoc interpres in suae linguae voce tenuisset. Quod enim apud nos alienatio, hoc apud Hebraeos anathema dicitur. Tunc ergo alienatio erit reprobis, cum ab haereditate districti judicis se anathema es
Abbreviated transcription (Latin):
na consolatio bonorum ẽ: consideratꝰ
finis malorũ. Dum enĩ ex eorũ interitu
malum conspiciunt quod euadunt:
lene existimant quicquid aduersũ in hac
uita patiuntur. Eant gͦ nc̃ reꝓbi. & de¬
lectationum suarũ desideria compleans:
infinis suȩ dampnatione sensuri sunt.
quia mortẽ male uiuentes amauerun.
Transitorio autẽ uerbere affligantur e¬
lecti: ut a prauitate flagella corrigant.
quos pat̾na pietas adhereditatẽ seruat.
Hunc & enĩ flagellatur iustus. & uerbere
disciplinȩ corrigitur: quia ad ȩt̾nȩ heredi¬
tatis patrimoniũ preparatur. In suis au¬
tem uoluptatib relaxatur in iustus: qr
tanto ei temporalia bona suppetunt. qͣn¬
to ȩtna denegant᷑. In iustus ad debitam
mortẽ currens. effrenatis uoluptatibus
utitur: quia & uituli qui mactandi suN.
in liberis pastibus relinquuntur. At
contra iustus a delectationis transito¬
riȩ iocunditate restringitur: quia &
nimirũ uiculus ad laboris usũ uitȩ de¬

Expanded text:
na consolatio bonorum est consideratus finis malorum. Dum enim ex eorum interitu malum conspiciunt quod evadunt, leve existimant quidquid adversi in hac vita patiuntur. Eant ergo nunc reprobi, et delectationum suarum desideria compleant, in finis sui damnatione sensuri sunt quia mortem male viventes amaverunt. Transitorio autem verbere affligantur electi, ut a pravitate flagella corrigant quos paterna pietas ad haereditatem servat. Nunc etenim flagellatur justus, et verbere disciplinae corrigitur, quia ad aeternae haereditatis patrimonium praeparatur. In suis autem voluptatibus relaxtur injustus, quia tanto ei temporalia bona suppetunt, quanto aeterna denegantur. Injustus ad debitam mortem currens, effrenatis voluptatibus utitur, quia et vituli qui mactandi sunt in liberis pastibus relinquuntur. At contra justus a delectationis transitoriae jucunditate restringitur, quia et nimirum vitulus ad laboris usum vitae de
Abbreviated transcription (Latin):
radice punctiones. In iuniꝑis gͦ peccata:
in radice uͦ iuniꝑorũ. quid aliud quã a¬
uariciam: id ẽ. matiam intelligimꝰ pec¬
catorũ: Quia gͥ plerunq heretici sola
inuerbis suis exteriora lucra sectant᷑: nec
ignorant. quia ꝑuersa astruunt. sed erro¬
ris ꝑ̃dicamenta ñ deser̃. dum sũptus ꝑci¬
ꝑe quasi doctorũ uolunt: bene de eis sc̃i
uiri nunc uoce dr̃. Et radix iunꝑorum
erat cyb eorũ: quia dũ totis mentis suȩ
sensib auariciã cogitant: quasi eo alim̃¬
to uescunt᷑. de quo nasci ꝓculdubio pec¬
catorum sequentiũ punctiones solent.
Qui si quando in sacro eloquio quȩdã qͣsi
prudent̾ inueniunt. quȩ dũ ñ intelligt̃
ꝓ suis ẽẽ assertionib suspicant᷑. mox mi¬
seris auditorib suis quorũ ñ animas sed
substantias appetunt. hȩc uociferantes
asꝑgunt. Unde congrue sub infertur.¬

Expanded text:
radice punctiones. In juniperis ergo peccata, radice punctiones. In juniperis ergo peccata, in radice vero juniperorum quid aliud quam avaritiam, id est, materiam intelligimus peccatorum? Quia igitur plerumque haeretici sola in verbis suis exteriora lucra sectantur, nec ignorant quia perversa astruunt, sed erroris praedicamenta non deserunt, dum sumptus percipere quasi doctorum volunt, bene de eis sancti viri nunc voce dicitur: Et radix juniperorum erat cibus eorum, quia dum totis mentis suae sensibus avaritiam cogitant, quasi eo alimento vescuntur, de quo nasci procul dubio peccatorum sequentium punctiones solent. Qui si quando in sacro eloquio quaedam quasi prudenter inveniunt, quae dum non intelligunt, pro suis esse assertionibus suspicantur, mox miseris auditoribus suis, quorum non animas, sed substantias appetunt, haec vociferantes apsergunt. Unde congrue subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
Spͥna uero: ẽ. omne peccatũ: quia dũ
trahit ad delectationẽ. quasi pungendo
lacerat mentẽ. Unde iusti uoce & pę¬
nitentis dr̃. Conuersus sum inerũna mea:
dum confringitur spina. Quia scilicet
mens ad lamentum uertitur: ut pecca¬
ti punctio pęnitendo frangat᷑. Intrans¬
latione uͦ alia ñ confringi. s configi spi-¬
na ꝑhibetur. Quod uidelicor ab eodem
sensu ñ discrepat: quia pęnitentis animꝰ
ad luctũ ducitur: dum ꝑpetrata culpa in
peccatorum omnium spinȩ ꝓducuntur.
De qua & ꝑ paulũ dr̃. Radix omĩum ma¬
lorum cupiditas. Ipsa quippe latenter
oritur inmente: sed punctiones pecca¬
torum omniũ patent̃ ꝓducit in opere.
Quas uidelicet punctiões ab hac radice
surgentes. statim predicator egregiꝰ in-¬
sinuat. cum subdit. Quã quidã appeten¬
tes errauerunt a fide: & inseruerunt se
dolorib multis. Qui enĩ multos dolores
dixit: quasi nascentes in notuit ex hac

Expanded text:
Spina vero est omne peccatum, quia dum Spina vero est omne peccatum, quia dum trahit ad delectationem, quasi pungendo lacerat mentem. Unde justi voce et poenitentis dicitur: Conversus sum in aerumna mea dum confringitur spina , quia scilicet mens ad lamentum vertitur, ut peccati punctio poenitendo frangatur. In translatione vero alia non confringi, sed configi spina perhibetur, quod videlicet ab eodem sensu non dissonat, quia poenitentis animus ad luctum ducitur, dum perpetrata culpa in peccatorum omnium spinae producuntur? De qua per Paulum dicitur: Radix omnium malorum est cupiditas . Ipsa quippe latenter oritur in mente, sed punctiones peccatorum omnium patenter producit in opere. Quas videlicet punctiones ab hac radice surgentes, statim praedicator egregius insinuat, cum subdit: Quam quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Qui enim multos dolores dixit, quasi nascentes innotuit ex hac
Abbreviated transcription (Latin):
uł cortice pascuntur: quia uł ima sunt
uł exteriora. quȩ mentes suꝑbientium
nutriunt. Uel certe herbas mandere.ẽ:
de scriptura sacra minima p̃cepta ser¬
uare. maiora contẽpnere. Quos bene ue¬
ritas increpat dicens. Uȩ uobis scribȩ
& pharisei hẏpochritȩ. qui decimatis
tis quȩ grauiora sunt legis. Qui arboꝵ
quoq cortices mandunt: quia sunt non¬
nulli. qui in sacris uoluminib solam
litterȩ suꝑficiẽ uenerantur: nec qͥcquã
de sp̃itali intellectu custodiunt: cũ nicħ
inuerbis dei ampliꝰ. nisi hoc quod exteriꝰ
audierint. ẽẽ suspicantur. Quos tam̃ in
cunctis errorib suis in anis głȩ appetitꝰ
possid&. eosq honoris ambitus captiuos
ten&: & plerunq ꝑ ipsa quȩ locunt᷑.
nil aliud quam t̾rena lucra appeturi.
recte quoq subiungitur. Et radix iu¬
niꝑi: ꝓfoliis punctiones hab&. Sic qͥp¬
pe sunt hirsuta quȩ ꝓfert: ut spinis si¬
milia contrectantem pungere ualeaN.

Expanded text:
et cortice pascuntur, quia vel ima, 646 et cortice pascuntur, quia vel ima, 646 vel exteriora sunt, quae mentes superbientium nutriunt. Vel certe herbas mandere est de Scriptura sacra minima praecepta servare, majora contemnere. Quos bene Veritas increpat, dicens: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui decimatis tis quae graviora sunt legis . Qui arborum quoque cortices mandunt, quia sunt nonnulli qui in sacris voluminibus solam litterae superficiem venerantur, nec quidquam de spiritali intellectu custodiunt, cum nihil in verbis Dei amplius nisi hoc quod exterius audierint esse suspicantur. Quos tamen in cunctis erroribus suis inanis gloriae appetitus possidet, eosque honoris ambitus captivos tenet, et plerumque per ipsa quae loquuntur nihil aliud quam terrena lucra appetunt. recte quoque subjungitur: CAPUT niperi pro foliis punctiones habet. Sic quippe sunt hirsuta quae profert, ut spinis similia contrectantem pungere valeant.
Abbreviated transcription (Latin):
cum quidem conantur: sed ñ ad eiꝰ int̾iora
ꝑueniunt. Quiquia ab uniuersalis ȩccłȩ
societate disiuncti sunt: ñ quolib& ro¬
dere. sed insolitudi ne memorantur. Ad qͣm
nimirũ solitudinẽ. quia predicatores falsi
sequaces suos traherent: longe ante ueritas
p̃monuit dicens. Si dixerint uobis ecce in
deserto ẽ: nolite exire. Qui recte ꝑhiben¬
tur calamitate & miseria squalidi: quia
& morum sunt ꝑnicie. & sensuum prauita¬
te despecti. Qui herbas quoq & arborum
cortices mandunt: quia electionissuȩ obi¬
ce repulsi. insacro eloquio magna & inti
ma ꝑciꝑe nequeunt: sed uix in illa quȩdã
tenera & exteriora cognoscunt. Per herbas
quippe dicta planiora: ꝑ arborum cortices
patrũ eloquia exteriora signantur. Qui
gͦ ea scire appetunt. ex quib docti nequa¬
quã sint. s ee uideant᷑: dũ in sacris uolu¬
minib um caritatis erga dm̃ & ꝓximũ
medullitus ñexquirunt. quasi ex herba

Expanded text:
cum quidem conantur, sed non ad ejus interiora cum quidem conantur, sed non ad ejus interiora perveniunt. Qui quia ab universalis Ecclesiae societate disjuncti sunt, non quolibet rodere, sed in solitudine memorantur. Ad quam nimirum solitudinem, quia praedicatores falsi sequaces suos traherent, longe ante Veritas praemonuit, dicens: Si dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire . Qui recte perhibentur calamitate et miseria squalidi, quia et morum sunt pernicie, et sensuum pravitate despecti. Qui herbas quoque et arborum cortices mandunt, quia elationis suae obice repulsi, in sacro ma percipere nequeunt, sed vix in illa quaedam tenera et exteriora cognoscunt. Per herbas quippe dicta planiora, per arborum cortices Patrum eloquia exteriora signantur. Qui ergo ea scire appetunt ex quibus docti nequaquam sint, sed esse videantur, dum in sacris voluminibus vim charitatis erga Deum ac proximum medullitus non exquirunt, quasi ex herba
Abbreviated transcription (Latin):
ea etiã electorũ sensib aꝑit quȩ ad urtel¬
ligendum impossibilia eẽ uidebantur. Nã
ꝑuersȩ hereticorũ mentes dũ sibi suꝑbe in¬
tellectum tribuunt: quasi certas dare sen¬
tencias. etiã de incognitis p̃sumunt. Uñ
fit. ut ipsa eos elatio quȩ intus apud sem&¬
ipsos eleuat. a ueritate foris repellat: uix¬
q indictis dei exteriora capiant. qui se se.¬
creta sp̃italia penetrasse singularit̃ puta¬
bant. Unde hic quoq subditur. Qui ro¬
debant insolitudine squalentes calamita¬
te & miseria: & mandebant herbas. & arꝰ¬
borũ cortices. Rodi solet: quod comedi ñ
potest. Heretici autẽ quia scripturã sa¬
cram intelligere sua uirtute moliuntur.
eam ꝓcul dubio apprehendere nequa¬
quã possunt: quã dum ñ intelligunt. qͣ¬
si ñ edunt. Et quia ꝑsuꝑnã grãm ñ adiuti.
hanc edere nequeunt: quasi quibdã illã
nisib rodunt. Exteriꝰ quippe contrectant.

Expanded text:
ea etiam electorum sensibus aperit, quae ad intelea etiam electorum sensibus aperit, quae ad intelligendum impossibilia esse videbantur. Nam perversae haereticorum mentes dum sibi superbe intellectum tribuunt, quasi certas dare sententias etiam de incognitis praesumunt. Unde fit ut ipsa eos elatio, quae intus apud semetipsos elevat, a veritate foras repellat, vixque in dictis Dei exteriora capiant, qui se secreta spiritalia penetrasse singulariter putabant. Unde hic quoque subditur: debant in solitudine squallentes calamitate et miseria, et mandebant herbas et arborum cortices. - Rodi solet, quod comedi non potest. Haeretici autem, quia Scripturam sacram intelligere sua virtute moliuntur, eam procul dubio apprehendere nequaquam possunt, quam dum non intelligunt quasi non edunt; et quia per supernam gratiam non adjuti hanc edere nenisibus rodunt. Exterius quippe illam contrectant,
Abbreviated transcription (Latin):
ne de eis dr̃. egestate & fame steriles. li
moderatis nanq ausib. cognitionis suꝑ¬
nȩ scientiam quo plus appetunt: plus a¬
mittunt. At contra hi qui in scã eccła uera¬
citer sunt humiles. & ueracit᷑ docti. nor̃
de secretis cȩlestib & quȩdã considerata
intelligere. & quȩdã ñ intellecta uenerari:
ut & quȩ intelligunt. uenerant̃ teneats:
& quȩ necdũ intelligunt. humilit̾ expe¬
ctent. Vnde nob̾ ꝑ moysen dr̃: ut come¬
dentes agnũ quicquid de eo reliquum
fuerit. igni comburamꝰ. Agnũ quippe co¬
medimꝰ : cum multa dnĩcę humanitatis
intelligendo recondimꝰ inuentrẽ intis. Ex
quo quȩdã nobis remanent. quȩ cõmedi
nequeunt: quia multa adhuc de illo re¬
stant. quȩ intelligi nequaquã possunt
Quȩ tam igni comburenda st̃: quia ea
quȩ caꝑe de illo ñ possumꝰ. humilit̾ scõ
spũi reseruamꝰ. Quȩ plerũq humilitas

Expanded text:
ne de eis dicitur: Egestate et fame steriles. Ine de eis dicitur: Egestate et fame steriles. Imoderatis namque auribus cognitionis supernae scientiam quo plus appetunt, plus amittunt. At contra ii qui in sancta Ecclesia veraciter sunt humiles et veraciter docti, norunt de secretis coelestibus et quaedam considerata intelligere, et quaedam non intellecta venerari: ut et quae intelligunt veneranter teneant, et quae necdum intelligunt humiliter exspectent. Unde nobis per Moysen dicitur: Ut comedentes agnum, quidquid de eo reliquum fuerit igni comburamus . Agnum quippe comedimus, cum multa dominicae humanitatis intelligendo recondimus in ventrem mentis. Ex quo quaedam nobis remanent, quae comedi nequeunt, quia multa adhuc de illo restant, quae intelligi nequaquam possunt. Quae tamen igne comburenda sunt, quia ea quae capere de illo non possumus, humiliter sancto Spiritui reservamus. Quae plerumque humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq ad hoc tenduntur quod cõprȩ
hendere nequeunt: ea cognoscere ne¬
gligunt. ex quib erudiri potuer̃. Quã
bene eorũ audaciã. predicator egregiꝰ
refrenat dicens. Non plus saꝑe quã oporta
saꝑe: s saꝑe ad sobrietatẽ. Hinc salomon
ait. Prudentiȩ tuȩ pone modũ. Hinc rur¬
sum ait Mel inuenisti: comede quod suf¬
ficit tibi: ne forte satiatus euomas illud.
Dulcedinẽ quippe sp̃italis intelligentiȩ. qͥ
ultra quã capit comedere appetit. etiã quod
comederat uomit: quia dũ sũma intellige
ultra uires quęrit. etiam quȩ bene intellexe¬
rat amittit. Hinc rursũ dicit. Sicut qui
mel multum comedit non ẽ ei bonũ: sic qͥ
scrutator.ẽ. maiestatis. opprimetur agła.
Oła qͥppe inuisibilis conditoris quȩ mode¬
rate inquisita nos erigit: ultra uires ꝑ¬
scrutata p̾mit. Itaq heretici quia de sulli¬
mi intelligentia. quanto ampliꝰ repleri
ambiunt tanto ampliꝰ euanescunt: be¬

Expanded text:
dumque adumque ahendere nequeunt, ea cognoscere negligunt ex quibus erudiri potuerant. Quam bene eorum audaciam praedicator egregius refrenat, dicens: Non plus sapere, quam oportet sapere; sed sapere ad sobrietatem. Hinc Salomon ait: Prudentiae tuae pone modum . sum dicit: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte saturatus evomas illud . Dulcedinem quippe spiritalis intelligentiae qui ultra quam capit comedere appetit, etiam quod comederat evomit, quia dum summa intelligere ultra vires quaerit, etiam quae bene intellexerat amittit. Hinc rursum dicit: Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum, sic qui 645 perscrutator est majestatis, opprimetur a gloria . Gloria quippe invisibilis conditoris, quae moderate inquisita nos erigit, ultra vires perscrutata premit. Itaque haeretici, quia de sublimi intelligentia quanto amplius repleri ambiunt, tanto amplius inanescunt, be
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo. Et quia ad eadẽ signa quȩ ex¬
hibent. nulla humilitate concordant:
recte subditur. Et uita ipsa putaban¬
tur indigni. Uel certe om̃s hereticos sc̃a
eccła uita ipsa fatetur in dignos: quia
nimirũ sub nomine. xp̃i militant. con¬
tra nom̃. xp̃i. De quib adhuc subditur.
Egestate & fame steriles. Om̃s heretici
dũ in sacro eloquio plus secreta dei stu¬
deut ꝑ scrutari quã capiunt: fame sua
steriles fiunt. Neq enĩ ea quer̃. ex quib
sem& ipsos ad humilitatẽ erudiant: mo¬
res intranquillitate disponant: patien¬
tiã seruent: longanimitatẽ ex hibeant:
s ea solum mͦ quȩ eos doctos ac loqua¬
ces demonstrent. Illa scire appetunt: ex
quib singularit᷑ eruditi uideantur.
Dlerunq enĩ audacter de natura diui¬
nitatis tractant: cum semetipsos mise¬
ri nesciant. Egestate gͦ ac fame sua ste¬
riles fiunt: quia ea ꝑscrutari desiderant.
ex quib bonȩ uitȩ germina ñ ꝓducañ.
Ultra se quippe sunt: quȩ ꝑscrũtantur.

Expanded text:
faciunt, sed quia ad eadem signa, quae exhibent, nulla humilitate concordant, recte subditur: Et vita ipsa putabantur indigni. Vel certe omnes haereticos sancta Ecclesia vita ipsa fatetur indignos, quia nimirum sub nomine Christi militant contra nomen Christi de quibus adhuc subditur: VERS. 3. Egestate et fame steriles. - Omnes haeretici dum in sacro eloquio plus secreta Dei student perscrutari quam capiunt, fame sua steriles fiunt. Neque enim ea quaerunt ex quibus semetipsos ad humilitatem erudiant, mores in tranquillitate disponant, patientiam servent, longanimitatem exhibeant; sed ea solummodo quae eos doctos atque loquaces demonstrent, illa scire appetunt ex quibus singulariter eruditi videantur. Plerumque enim audacter de natura divinitatis tractant, cum semetipsos miseri nesciant. Egestate ergo ac fame sua steriles fiunt, quia ea perscrutari desiderant, ex quibus bonae vitae germina non producant. Ultra se quippe sunt quae perscrutantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc argumentoꝵ obstacula: tunc ꝑplexi¬
or indagacio uerborũ: quȩ sepe uiri feruen¬
tes ingenio dum congruȩ inueniunt ar¬
roganter intumescunt. Et quod ꝑ elatiõis
uicium plerũq contingit isdẽ acutis sen¬
sibi. quib hostem feriunt ꝑsternuntur:
dum in hisqͤ recte de dõ sentiunt. non dĩ
sed suam głam quęrunt. Unde heliu
quoq multa quidem recta loquitur.
& tamen diuina uoce ac si ꝑuersa dixe¬
rit increpatur. Cum uͦ dr̃. quia helui
expectauit iob loquentem. eo quod
seniores ẽẽnt. qui loquebantur: aꝑte
beato iob non ꝓ sua. s pro amicorum
reuerentia reseruasse monstratur. Quia
uidelic& arrogantes intra positi: ean¬
dem scãm ęccłam. quã defendunt de¬
spiciunt. Et plerũq contingit. ut plꝰ
ingenia male sapientium. quam sim¬
plicem uitam innocentium ueneren¬
tur: plus reseruent linguis extra lo¬
quentium. quam meritis intra posito¬
rũ: quanuis utrisq ediuerso obuier̃:

Expanded text:
tunc argumentorum obstacula, tunc perplexitunc argumentorum obstacula, tunc perplexior indago verborum. Quae saepe viri ferventes ingenio, dum congrue inveniunt, arroganter intumescunt; et, quod per elationis vitium plerumque contingit, iisdem acutis sensibus quibus hostem feriunt, prosternuntur, dum in his quae recte de Deo sentiunt, non Dei, sed suam gloriam quaerunt. Unde Eliu quoque multa quidem recte loquitur, et tamen divina voce, ac si perversa dixerit, increpatur. Cum vero dicitur quia Eliu exspectavit Job loquentem, eo quod seniores essent qui loquebantur, aperte beato Job non pro sua, sed pro amicorum reverentia honorem reservasse monstratur, quia videlicet arrogantes intra positi eamdem sanctam Ecclesiam, quam defendunt, despiciunt; et plerumque contingit ut plus ingenia male sapientium quam simplicem vitam innocentium venerentur, plus reservent linguis extra loquentium quam meritis intra positorum, quamvis utrisque ex diverso obvient,
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine recte sentiendi: contra
istos uͦ quasi ex merito bene uiuendi
hibetur. quia amatores uanȩ głȩ a
liquando intra scãm ȩccłam consti¬
tuti. & aduersarios premunt. dum
uera predicant: & eiusdẽ sc̃ȩ ȩccłȩ mo¬
rib contra dicunt. dum de ipsa predi¬
catione gloriantur. Premunt aduersa¬
rios uirtute dicti: premunt scãm ȩx¬
cłam qualitate dicendi. Illos predicati¬
one ueritatis: istam uitio elationis im¬
set quod respondere non possent: iratꝰ:
uehementer. Quamuis scã ȩccła sit ꝓcul
dubio aduersariis suis antiquior: quia
de illa ipsi. non autẽ exiit ipsa de illis.
sed non erant ex nobis: recte tam̃ eisdẽ
aduersariis heliu iunior fuisse describit᷑
quia nimirũ post exorta hereticorũ bella
ẽẽ intra scãm ȩccłam fastu scientiȩ infla¬
ti arrogantes cȩperunt. Cum enĩ grauio¬
ra hostiũ ꝓdiere certamina: tc̃ sunt ꝑfe¬
cto subtiliora sensuum spicula requisita:

Expanded text:
magnitudine recte sentiendi, contra magnitudine recte sentiendi, contra istos vero quasi ex merito bene vivendi erhibetur, quia amatores vanae gloriae aliquando intra sanctam Ecclesiam constituti, et adversarios premunt, dum vera praedicant, et ejusdem sanctae Ecclesiae moribus contradicunt, dum de ipsa praedicatione gloriantur. Premunt adversarios virtute dicti, premunt sanctam Ecclesiam qualitate dicendi. Illos praedicatione veritatis, istam vitio elationis imset quod tres respondere non possent, iratus est vehementer. - Quamvis sancta Ecclesia sit procul dubio adversariis suis ande illa ipsi, non autem exiit ipsa de illis, sed non erant ex nobis ; recte tamen eisdem adversariis Eliu junior fuisse describitur, quia nimirum post exorta haereticorum bella, esse intra sanctam Ecclesiam fastu scientiae inflati arrogantes coeperunt. Cum enim graviora hostium prodiere certamina, tunc sunt profecto subtiliora sensuum spicula requisita,
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Iratus ẽ autem ad uersus iob.
eo quod se iustũ dicer& corã dõ. Porro
aduersus amicos eiꝰ indignatꝰ :: eo quod
non inuenissent responsionẽ raciona¬
bilem: sed tantũ mͦ condempnassent
iob. Sollert̃ intuendũ. ẽ. quod beatũ
iob ideo reprehendit. quod corã deo
iustũ se eẽ. dixerit᷑ amicos uͦ eiꝰ ideo
redarguit: quod condempnantes. eũ
responsionẽ contra illũ racionabilẽ
non deder̃. Istis nãq indiciis aꝑte
colligitur: quod ꝑ eũ species amatoꝵ
uanȩ głȩ designatur. Iob quippe de
presumpta iusticia: amicos u̾ eiꝰ. de
stulta responsione redarguit. Cuncti
enĩ uanȩ głȩ sectatores. dum se in¬
om̃ib preferunt: alios quidẽ de fa¬
tius sensib: alios aute de in dignis
meritis reprehendunt: id: alios cen¬
sent nichil scire. alios non bene uiu̾e
Et quãuis iuste om̃s extra eccłam po¬
sitos praua sentire redarguunt: tam̃
etiã eos qui intus sunt. ꝓ uitȩ despe¬
ctu contempnunt. Et contra illos ex

Expanded text:
Iratus est autem adversus Job, eo quod justum se diceret coram Deo. Porro adversus amicos ejus indignatus est, eo quod non invenissent responsionem rationabilem, sed tantummodo condemnassentSolerter intuendum est quod beatum Job ideo reprehendit quod coram Deo se justum esse dixerit; amicos vero ejus ideo redarguit, quod condemnantes eum responsionem contra illum rationabilem non dederunt. Istis namque indiciis aperte colligitur quod per eum species amatorum vanae gloriae designatur. Job quippe de praesumpta justitia, amicos vero ejus de stulta responsione redarguit. Cuncti enim vanae gloriae sectatores, dum se omnibus praeferunt, alios quidem de fatuis sensibus, alios autem de indignis meritis reprehendunt; id est, alios censent nihil scire, alios non bene vivere. Et quamvis juste omnes extra Ecclesiam positos prava sentire redarguant, tamen etiam eos qui intus sunt pro vitae despectu contemnunt, et contra illos ex
Abbreviated transcription (Latin):
pendens & enim ꝑsecutores suos ad ex hor¬
cationis uocem deteriores existere: mag̃¬
eligit tacere. Cumq indignos qui au¬
diant conspicit: prȩdicationẽ suam
obducto silentio astringit. Unde apte
subiungit. Et frenum posuit in os meũ.

Expanded text:
pendens etenim persecutores suos ad exhorpendens etenim persecutores suos ad exhortationis suae vocem deteriores existere, mageligit tacere; cumque indignos qui audiunt conspicit, praedicationem suam obducto silentio astringit. Unde apte subjungitur: Et frenum posuit in os meum.
Abbreviated transcription (Latin):
dei: nisi occultũ consilium designat᷑
Dagittã uͦ de pharetra dñs eicit: qñ de
occulto consilio aꝑtã sententiam emit¬
tit. Quia enĩ flagellatur quisq cogno¬
scimus: s qua ex causa flagellũ ueniat
ignoramꝰ. Cum uͦ post flagella. uitȩ corre¬
ctio sequitur: etiã ipsa consilii uirtus a¬
ꝑitur. Pharetra gͥ clausa ẽ: consilium
occultum. S aꝑta pharetra afflgim᷑:
quando ꝑ id quod post flagellũ seqr. qͦ¬
consilio flagellamur uidemꝰ. Cũ peccata
dñs uid&. & tam̃ manũ ad undictam
non cõmou&: quasi clausam pharetrã
den& : sed feriendo indicat. quantũ ei in
nobis displicuit. hoc quod diu uidendo
tolerauit. Sc̃a itaq electorũ eccła tribu¬
lationib pressa: dicat. Pharetrã enĩ
suã aꝑuit: & affux me. Quȩ aduer¬
sariorum uoces in solentes sustinens.
dum cernit quod eiꝰ p̃dicatio ñ admit¬
titur: quorundam duriciam deserens.
predicationis suȩ uerba moderatur. P¬

Expanded text:
m, nisi occultum consilium designatur? m, nisi occultum consilium designatur? Sagittam vero de pharetra Dominus ejicit, quando de occulto consilio apertam sententiam emittit. Quia enim flagellatur quisque cognoscimus, sed qua ex causa flagellum veniat, ignoramus. Cum vero post flagella vitae correctio sequitur, etiam ipsa consilii virtus aperitur. Pharetra igitur clausa est consilium occultum, sed aperta pharetra affligimur, quando per id quod post flagellum seqconsilio flagellamur videmus. Cum peccata Dominus videt, et tamen manum ad vindictam non commovet, quasi clausam pharetram tenet, sed feriendo indicat quantum ei in nobis displicuit hoc quod diu videndo toleravit. Sancta itaque electorum Ecclesia tribulationibus pressa dicat: Pharetram enim suam aperuit, et afflixit me. Quae adversariorum voces insolentes sustinens, dum cernit quod ejus praedicatio non admittitur, quorumdam duritiam deserens, praedicationis suae verba moderatur. P
Abbreviated transcription (Latin):
nantur me & longe fugiunt a me: & fa¬
ciem meam conspuere ñ uerentur. Lon¬
ge a sc̃a ȩccła fugiunt om̃s iniqui. ñ pas¬
sib gressuũ: sed qualitatib morũ. Lon¬
ge fugiunt. ñ loco s merito: dũ crescen¬
te suꝑbia. aꝑta eã ex ꝓbratione contẽp¬
nunt. Faciem nanq eiꝰ conspiiere. ẽ: ñ tas¬
tum in absente bonis detrahere: sed u
num quenip iustũ etiã inp̃sentia confu¬
tare. Quos tunc praui dum aꝑte irriden¬
do despiciunt: in eorũ contumeliis fuixa
uerba. quasi defluentes saliuas mittuN.
nere: scit nec de aduersis deici. nec de
ꝓsꝑis gloriari. Nouit contra ꝓsꝑa men¬
tem suam indeiectionẽ sternere: nouit
contra aduersa animum ad spẽ suꝑni
culminis exaltare. Scit bona sua mĩȩ
redemptoris: scit mala sua iusticiȩ tri¬
buere iudicis: quod & bona illo largien¬
ꝑmittente patiatur. Unde & mox de
am aꝑuit: & afflix̃ me. Quid ꝑ pharetrã¬

Expanded text:
nantur me, et longe fugiunt a me, et fanantur me, et longe fugiunt a me, et faciem meam conspuere non verentur. - Longe a sancta Ecclesia fugiunt omnes iniqui, non passibus gressuum, sed qualitatibus morum; longe fugiunt, non loco, sed merito, dum crescente superbia aperta etiam exprobatione contemnunt; faciem namque ejus conspuere est, non tantum in absente bonis detnumquemque justum etiam in praesentia confutare. Quos tunc pravi dum aperte irridendo despiciunt, in eorum contumeliis fluxa verba quasi defluentes salivas emittuntnere; scit nec de adversis dejici, nec de prosperis gloriari; novit contra prospera mentem suam in dejectione sternere, novit contra adversa animum ad spem superni culminis exaltare; scit bona sua misericordiae Redemptoris, scit mala sua justitiae tribuere judicis; quod et bona illo largienpermittente patiatur. Unde et mox de am aperuit et afflixit me. - Quid per pharetra
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uersus sũ: & factus sum eis ꝓuerbis̃¬
Quib uidelic& uerbis. illud sc̃ȩ excłȩ
tempus expmitur. quo publice a rep¬
bis irridetur: qn iniquis crescentib in
obꝓbrium fides. & ueritas erit in crimi¬
ne.Ianto quippe despectior unusquisq
erit: quanto iustior ẽe potuerit. Tanto
abhominabilis: quanto laudabilis. Sci
itaq electorũ eccła afflictionis tp̃r ꝑ¬
uerbiũ prauis efficit᷑ quia cũbonos me¬
ri ꝑ tormenta conspiciunt. ab eis simi¬
litudinem maledictionis sumunt. Quo
enĩ transitoriã mortẽ uident. s ꝑma¬
nentẽ uitã ñ uident: tanto magis deri¬
dendo mala prȩsentia fugiunt: quanto
ꝑ intellectũ intrinsecus ad bona ꝑmanen¬
cia non ꝑtingunt. S ea quȩ subiuncta
sunt quia obscuriorib sententiis impli¬
cita ñ sunt. debemꝰ sub breuitate trans¬
currere: ut ad ea in quib laborandũ ẽ.
ualeamꝰ citiꝰ ꝑuenire. Sequit᷑. Ab homi¬

Expanded text:
cum versus sum, et factus sum eis proverbicum versus sum, et factus sum eis proverbiQuibus videlicet verbis illud sanctae Ecclesiae tempus exprimitur, quo publice a reprobis irridetur, quando iniquis crescentibus, in opprobrium fides, et veritas erit in crimen. Tanto quippe despectior unusquisque erit, quanto justior esse potuerit; tanto abominabilis, quanto laudabilis. Sancta itaque electorum Ecclesia afflictionis tempore proverbium pravis efficitur, quia cum bonos mori per tormenta conspiciunt, ab eis similitudinem maledictionis sumunt. Quo enim transitoriam mortem vident, sed permanentem vitam non vident; tanto magis deridendo mala praesentia fugiunt, quanto per intellectum intrisecus ad bona permanentia non pertingunt. Sed ea quae subjuncta sunt, quia obscurioribus sententiis 658 implicata non sunt, debemus sub brevitate transcurrere, ut ad ea in quibus laborandum est valeamus citius pervenire. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
longe sunt: quia diuinã noticiã ꝓ fes¬
sionib secuntur morib fugiunt. Prȩ¬
munt inquã. s longe sunt: quia eidẽ
fidei quã loquendo astruunt. agendo
contradicunt. Sic̃ gͦ hoc testimonio do¬
cemur. quia nonnulli dñm tangendo
non tangunt: ita non nulli non uiden¬
tur a dño etiã cũ uidentur: quia oc¬
cultis eiꝰ obtutib & ad dapnationis suꝑ¬
pliciũ apparent: & ad electionis meri¬
tum ñ apparent. Dicat gͥ recte. & int̾¬
ra pęnitꝰ ñ parentes: qr & si illos specie
tenus ȩccła tenuit: eos tam̃ iutra illã
conditor quasi non uidit. quos ignora¬
uit. Qui tranquillitatis tempore iccir¬
co fidem uerbotenus tenent: quia ean¬
dẽ fidem florere generalit̃ uident. S
cum repentina contra illã ꝓcella adue¬
sitatis oboritur: mox ab ea negatione
publica disiunguntur: & quic quid prꝰ
quasi uenerantes tenuerant: contra hor
postmodum deridentes pugnant. Unde

Expanded text:
longe sunt, quia divinam notitiam profeslonge sunt, quia divinam notitiam professionibus sequuntur, moribus fugiunt. Premunt, inquam, sed longe sunt, quia eidem fidei, quam loquendo astruunt, agendo contradicunt. Sicut ergo hoc testimonio docemur quia nonnulli Dominum tangendo non tangunt, ita nonnulli non videntur a Domino etiam cum videntur, quia occultis ejus obtutibus et ad damnationis supplicium apparent, et ad electionis meritum non apparent. Dicatur igitur recte: Et in terra penitus non parentes, quia etsi illos specie tenus Ecclesia tenuit, eos tamen intra illam conditor quasi non vidit quos ignoravit. Qui tranquillitatis tempore idcirco fidem verbo tenus tenent, quia eamdem fidem florere generaliter vident. Sed cum repentina contra illam procella adversitatis oboritur, mox ab ea negatione publica disjunguntur, et quidquid prius quasi venerantes tenuerant, contra hoc postmodum deridentes pugnant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ꝑ bonȩ uitȩ meritũ ñ uidentur: qr
ea quȩ confitendo tenent uiuendo ñ
exhibent. De quib paulus apłs dicit.
Confitentur se nosse dm̃: factis autẽ
negant. Hi in scã eccła fidem quam te¬
nere se asser̃. p̃munt potiꝰ quã uene¬
rantur: dum sua magis. illiꝰ nomine.
quam eiꝰ adipisci lucra concupiscunt.
rectis oꝑib curant: ad auctoris sui
noticiã. etiã int̾ reꝓborũ tumultus
appropinquant. Quod bene in eugłio
muliere sanguinis fluxu laborante.
signatum.ẽ. De qua cũ dñs dicer&.
quis me tetigit: petrus ratiocinando
respondit. Turbȩ te compͥmunt & af¬
flgunt : & dicis quis me tetigit: S
audire causas uerȩ rationis meruit.
cum ei dñs cx̃. Tetigit me aliqͥs. Nã
premebant dnm̃: sed tam̃ sola tetig̃¬
quȩ humilit̃ ad eũ uenit: quia nimirũ
multi etiã in scã eccła reꝓbi. ueritatẽ
cognoscendo p̃munt. quã bene uiuen¬
do tangere negligunt. Prȩmunt &

Expanded text:
men per bonae vitae meritum non videntur, quia men per bonae vitae meritum non videntur, quia ea quae confitendo tenent, vivendo non exhibent. De quibus Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hi in sancta Ecclesia fidem quam tenere se asserunt premunt potius quam venerantur, dum sua magis illius nomine quam ejus adipisci lucra concupiscunt. rectis operibus curant, ad auctoris sui notitiam etiam inter reproborum tumultus appropinquant. Quod bene in Evangelio muliere sanguinis fluxu laborante signatum est, de qua cum Dominus diceret: Quis me tetigit ? Petrus ratiocinando respondit: Turbae te comprimunt et affligunt, et dicis: Quis me tetigit? Sed audire causas verae rationis meruit, cum ei Dominus dixit: Tetigit me aliquis, nam premebant Dominum, sed tamen sola tetiger venit, quia nimirum multi etiam in sancta Ecclesia reprobi veritatem cognoscendo premunt, quam bene vivendo tangere negligunt. Premunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
centiã officia exterius ad ministrant.
Quos scã correptio ad cognitionẽ sui
reuocat: ut uidelic& in prauis deside¬
riis positi. quorũ sint filii attendant.
Honenĩ eorũ filii sunt quorũ loca te¬
nent: s quorũ oꝑa exercent. Dicat᷑ gͥ
recte : filii stultorũ & ignobiliũ. Ubi
acognitione hominũ ab iectione uilita¬
tis suȩ quasi quadã suꝑductione uelami¬
nis absconduntur: ita non nulli sunt¬
in ȩccła. quidũ abiectioni se prauorum
oꝑum subdunt. diuino conspectui noti
non sunt. Quib & quandoq dicendũ ẽ.
Am̃ dico uobis: nescio uos. Esse gͦ in
terra. & apparere.ẽ: infide recta ꝑ uir¬
tutem oꝑis. nobilitatẽ mentis osten¬
dere. Esse uͦ int̾ra & pęnitus ñ appare¬
re.ẽ: in ȩccła quidem fide consistere:
s nichil dignũ fidei in oꝑe demonstra¬
re.Hi itaq intra scãm ȩccłam diuini¬
tatis oculis & uident᷑ ꝑ udiciũ: & ta¬

Expanded text:
centiam officia exterius administrant. centiam officia exterius administrant. Quos sancta correptio ad cognitionem sui revocat, ut, videlicet, in pravis desideriis positi, quorum sint filii attendant. Non enim eorum sunt filii quorum loca tenent, sed quorum opera exercent. Dicatur igitur recte: Filii stultorum et ignobilium. Ubi a cognitione hominum abjectione vilitatis suae quasi quadam superductione velaminis absconduntur, ita sunt nonnulli in Ecclesia qui dum se abjectioni pravorum operum subdunt, divino conspectui noti non sunt. Quibus et quandoque dicendum est: Amen dico vobis, nescio vos . Esse ergo in terra et apparere, 657 est in fide recta per virtutem operis nobilitatem mentis ostendere. Esse vero in terra et penitus non apparere, et in Ecclesia quidem fide consistere, sed nil dignum fidei in opere demonstrare. Hi itaque intra sanctam Ecclesiam divinitatis oculis et videntur per judicium, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
sta ꝓlis uilitate sopiunt᷑. Quo enĩ id ad
quod conditi sunt non intelligunt: eo
etiã cognationem acceptȩ ꝑ imaginẽ
generositatis ꝑdunt. Stulti sunt gͦ &
ignobiles: quõs ab ȩt̾nȩ hereditatis con¬
sortio repellit seruitꝰ mentis. Scriptũ
quippe. ẽ. Omnis qui facit peccatum:
serius ẽ. peccati. Et uoce egregii prȩ¬
dicatoris dr̃. Sapientia huiꝰ mundi:
stulticia.ẽ. apud deum. Quigͦ dũ t̾re¬
na saꝑent ab intima generositate repul¬
si sunt: stulti simul & ignobiles fuer̃.
Quorũ dum pleriq actus imitantur.
filii stultorũ & ignobilium fiunt. Dũq
eos sensib ac morib secuntur & stulti
sunt. quia uerã sapientiã ñ intelliguN.
& ignobiles. quia nulla sp̃c lib̾tate re¬
nouantur. S hi quãuis iniquorũ actꝰ
exerceant: plerunq tam̃ in hac uita
occupant loca iustorũ: atq eorũ se fili¬
os estimant. quorũ ꝑ honoris concupis¬

Expanded text:
ctae prolis vilitate sopiuntur. Quo enim id ad ctae prolis vilitate sopiuntur. Quo enim id ad quod conditi sunt, non intelligunt, eo etiam cognationem acceptae per imaginem generositatis perdunt. Stulti sunt ergo et ignobiles, quos ab aeternae haereditatis consortio repellit servitus mentis. Scriptum quippe est: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Et voce egregii praedicatoris dicitur: Sapientia hujus mundi, stultitia est apud Deum . Qui ergo dum terrena saperent ab intima generositate repulsi sunt, stulti simul et ignobiles fuerunt. Quorum dum plerique actus imitantur, filii stultorum et ignobilium fiunt; dumque eos sensibus ac moribus sequuntur, et stulti sunt, quia veram sapientiam non intelligunt, et ignobiles, quia nulla spiritus libertate renovantur. Sed hi quamvis iniquorum actus exerceant, plerumque tamen in hac vita occupant loca justorum, atque eorum se filios aestimant quorum per honoris concupis
Abbreviated transcription (Latin):
trib isrł. Eoce relinquentes temporalia:
taq in hoc mundo stultiꝰ quã sua desere¬
re: & quid in ȩt̾̃nitate nobiliꝰ. quã cũ dõ
iudices uenire: Horum scilic& iudicũ
nobilitas salomone at testante memora¬
tur: cum hoc quod iam prefatus sum dr᷑.
Nobilis in portis uir eiꝰ: qn sederit cũ
senatorib t̾rȩ. Ualde quippe nobiles consi¬
derat: quos senatores uocat. Hanc inse
nobilitatẽ paulus aspexerat: cum cogna¬
tioni conditoris ꝑ sp̃m iunctus dicebat.
Genus igitur cum simu dei: ñ debemus
estimare auro. aut argento. aut lapidi
sculturȩ artis & cogitationis hominis di¬
uinũ eẽ simile. Genus uidelic&ꝵ dicim᷑ dĩ.
non ex eiꝰ natura editi: sed ꝑ sp̃m illius
& uoluntarie conditi. & ad optiue recrea¬
t. Lanto gͦ ad hanc nobilitatẽ quisq eri¬
gitur: quanto ꝑ acceptã imaginẽ ad si¬
militudinẽ illiꝰ ex imitatione renouat᷑.
suꝑnam sapientiam semetipsos sequentes
sugiunt: insua ignorantia quasi in abie¬

Expanded text:
os . Ecce relinquentes temporalia, itaque in hoc mundo stultius quam sua deserere? et quid in aeternitate nobilius quam cum Deo judices venire? Horum scilicet judicum nobilitas; Salomone attestante, memoratur, cum hoc quod jam praefatus sum, dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Valde quippe nobiles considerat, quos senatores vocat. Hanc in se nobilitatem Paulus aspexerat, cum cognitioni Conditoris per Spiritum junctus dicebat: Genus igitur cum simus Dei, non debemus aestimare auro, vel argento aut lapidi sculpturae artis, et cogitationi hominis divinum esse simile . Genus videlicet Dei dicimur, non ex ejus natura editi, sed per spiritum illius, et voluntarie conditi, et adoptive recreati. Tanto ergo ad hanc nobilitatem quisque erigitur, quanto per acceptam imaginem ad similitudinem illius ex imitatione renovatur. supernam sapientiam, semetipsos sequentes, fugiunt, in sua ignorantia quasi in abje
Abbreviated transcription (Latin):
spiciunt. Mentem quippe discutiunt: in¬
uenire siqua deliquerint querunt: ut
tanto fiant in reprehensibiles iudici.
qͣnto semetipsos cotidie & sine cessatioe
reprehendunt. Nec tamen hac de te iã
gaudia securitatis sumunt: quia ab illo
se uideri considerant: qui in eis & illa ui¬
det. quȩ uidere ipsi insemetipsis non
ualent. Et quidem beatus iob ꝑfectiois
uitam. inter ueteres tenuit: s quia eiꝰ
intentio ad redemptoris aduentũ ꝓpħico
sp̃u erumpit: in illiꝰ preceptis pensat
ipse quam multa de ꝑfectione minus
habeat. Unde & subdit. Si ambulaui

Expanded text:
spiciunt. Mentem quippe discutiunt, inspiciunt. Mentem quippe discutiunt, invenire si qua dereliquerint quaerunt, ut tanto fiant irreprehensibiles judici, quanta semetipsos quotidie et sine cessatione reprehendunt. Nec tamen hac de re jam gaudia securitatis sumunt, quia ab illo se videri considerant qui in eis et illa videt quae videre ipsi in semetipsis non valent. Et quidem beatus Job perfectionis vitam inter veteres tenuit; sed quia ejus intentio ad Redemptoris adventum prophetico spiritu erumpit in illius praeceptis, pensat ipse quam multa de perfectione minus habeat. Unde et subdit: CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
uersum te pauca: quia habes illic tenen¬
tes doctrinã balaam. Hinc angło tyati¬
rȩ dr̃. Noui oꝑa tua. & caritatẽ. & fi¬
dem. & ministerium & patientiã tuam:
& oꝑa tua nouissima plura priorib.S
habeo aduersum te: quia ꝑmittis mu¬
lierẽ iezabel quȩ se dicit ppħam. doc̾e
& seducere seruos meos & fornicari. & man¬
ducare idolothitum Ecce bona memorat
nec tam̃ resecanda mala sine pęnitentia
relaxat: quia scilicet sic singulorũ uias
considerat. sic gressus enumerans pensat.
ut subtili examine ꝑpendat. uel quantũ
quisq ad bona ꝑficiat: uł quantũ ad
mala deuians. suis ꝓuectib contradicat.
Incrementum quipp̾e meritorũ. quod
bone uitȩ studiis augetur. plerunq
mali ad iuxtione retrahitur: & bonum qd̃
animus oꝑando construit. hoc alia ꝑpetͣn¬
do ꝑuertit. Unde sc̃i uiri tanto se subti¬
lius incogitatione constringunt: qͣnto¬
& a suꝑno iudice districtiꝰ considerari con¬

Expanded text:
versum te pauca, quia habes illic tenenversum te pauca, quia habes illic tenentes doctrinam Balaam. Hinc angelo aritatem et fidem: et ministerium et patientiam tuam: et opera tua novissima plura prioribus. Sed habeo adversum te: quia permittis mulierem Gezabel: que se dicit prophetam docere: et seducere servos meos, et fornicari, et manducare idolothytum . Ecce bona memorat, nec tamen resecanda mala sine poenitentia relaxat, quia scilicet sic singulorum vias considerat, sic gressus enumerans pensat, ut subtili examine perpendat vel quantum quisque ad bona proficiat, vel quantum ad mala devians suis profectibus contradicat. Incrementum quippe meritorum, quod bonae vitae studiis augetur, plerumque mali admistione retrahitur; et bonum quod animus operando construit, hoc alia perpetrando pervertit. Unde sancti viri tanto se subtilius in cogitatione constringunt, quanto a superno judice districtius considerari con