comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Erant gͦ m illa domo iste duȩ uite: et
ipse fons uite. In marcha erat imago p̃senti¬
um: in maria futuroꝵ. Quod agebat mar¬
tha ibi sumꝰ: quod agebat maria hoc sꝑa¬
mus. Hoc agamus bene: ut illud habe¬
amus plene. Nam quid inde habemus. ⁊
quantũ habemus: quamdui hic su¬
mus: Quantũ quod inde habemꝰ: Nã ce
mͦ. inde aliquid agimiis: remoti a nego¬
ciis. sepositis familiarib curis conuenis¬
tis: statis. auditis. In quantũ hoc agitis.
mariȩ similes estis: et facilius uos quod
agit maria. quã qͣui p̃rogo. Siquid ta¬
men dico: xp̃i ẽ. Ideo uos pascit. quia
xp̃i. quia panis cominunis ẽ: unde et
ego uobiscũ uuio. Nunc aũt uiuimꝰ:
si uos fr̃s statis in
dño. No¬
Quia
neq qui plantat ẽto
aliqͥd
neq qui rigat᷑.s qui inerementũ dat ds̃.

Expanded text:
Erant ergo in illa domo istae duae vitae, et Erant ergo in illa domo istae duae vitae, et ipse fons vitae. In Martha erat imago praesentium, in Maria futurorum. Quod agebat Martha, ibi sumus: quod agebat Maria, hoc speramus. Hoc agamus bene, ut illud habeamus plene. Nam quid inde habemus? In quantum habemus? Quamdiu hic sumus, quantum est quod inde habemus? Nam et modo inde aliquid agimus, remoti a negotiis, sepositis familiaribus curis, convenistis, statis, auditis. In quantum hoc agitis, Mariae similes estis. Et facilius vos quod agit Maria, quam ego qui praerogo. Si quid tamen dico, Christi est: ideo vos pascit, quia Christi. Quia panis communis est, unde et ego vobiscum vivo. Nunc autem vivimus, si vos, fratres, statis in Domino . NoQuia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus
Abbreviated transcription (Latin):
mulierib duas uitas ẽẽ figuratas. p̃sentẽ
et futuram. laboriosam et quietam: erũ¬
nosam et beatam: temporalẽ et ȩc̃nam:
due st̃ uitȩ. De illis uos copiosius cogi¬
tate. quid habeat hȩc uita: Non dico ma¬
la. non iniqua. non nefaria. non luxuri¬
osa. non impia: s: laboriosa. erumnis
plena. timorib castigata: temptatio¬
nibus sollicita. Hanc ipsam uitã inno
centem dico: qualem decebat habere
martham. Hane gͦ quantũ potestis
inspicite: et de hac ut dixi copiosius quã
loquimur cogitate. Uita uͦ iniqua aberat
ab illa domo. Nec cum martha erat nec
cũ mana. Ꝙ si aliquando fuit: dño intͣu¬
te fugit. Remanserunt gͦ in illa domo
Una laboriosa: altera ociosa. Nulla faci¬
norosa: nulla desidiosa. Ambe innocen¬
tesꝰ: ambȩ inquam laudabiles: S una
laboriosa. altera ociosa. Nulla facinoro¬
sa. quã cauere debet laboriosa: Nulla
desidiosa. quã cauere debet ociosa.

Expanded text:
mulieribus, duas vitas esse figuratas, praesentem mulieribus, duas vitas esse figuratas, praesentem et futuram, laboriosam et quietam, aerumnosam et beatam, temporalem et aeternam. Duae sunt vitae: de illis vos copiosius cogitate. Quid habeat haec vita, non dico mala, non iniqua, non nefaria, non luxuriosa, non impia; sed laboriosa et aerumnis plena, timoribus castigata, tentationibus sollicita: hanc ipsam innocentem vitam dico, qualem decebat habere Martham: hanc ergo, quantum potestis, inspicite; et de hac, ut dixi, copiosius quam loquimur cogitate. Vita vero iniqua aberat ab illa domo, nec cum Martha erat, nec cum Maria: et si aliquando fuit, Domino intrante fugit. Remanserunt ergo in illa domo,una laboriosa, altera otiosa; nulla facinorosa, nulla desidiosa. Ambae innocentes, ambae, inquam, laudabiles, sed una laboriosa, altera otiosa: nulla facinorosa, quam cavere debet laboriosa; nulla desidiosa, quam cavere debet otiosa.
Abbreviated transcription (Latin):
herere dõ bonum ẽ. Sedebat ad pedes
capitis nr̃i. Quanto humilius sed ebat:
tanto ampluis capiebat. Confluit em̃i
aqua ad humilitatẽ conuallis. denatat
de tumorib collis. Non gͦ dñs opus
rep̃hendit: s munus distuxit. Circa mul¬
ta es occupata: porro unum ẽ. necessa¬
rium. lam hoc sibi maria elegit tran¬
sit labor multitudinis: et remanet ca¬
ritas unitatis. Ergo quod elegit. non
auferetur ab ea. Ate aũt quod elegis¬
ti utiq hoc sequigtur. utiq hoc sub¬
intelligitur. ate quod elegisti auferet᷑:
s bono tuo auferetur: ut quod melus
ẽ detur. Auferetur enĩ ate labor. ut re¬
quies detur. Tu nauigas: illa iam in por
tror iam intelligitis. in his duab mulie¬
ribus quȩ ambȩ fuerant dño grate. am¬
be amabiles. ambȩ disciplẽ. Uidetis gͦ.
et magnũ aliquid intelligitis. Quicũq
intelligitis. quod audire et scire debe¬
tis etiã qui non intelligitis. in his duab

Expanded text:
haerere Deo, bonum est . Sedebat ad pedes haerere Deo, bonum est . Sedebat ad pedes capitis nostri. Quanto humilius sedebat, tanto amplius capiebat. Confluit enim aqua ad humilitatem convallis, denatat de tumoribus collis. Non ergo Dominus opus reprehendit, sed munus distinxit. Circa multa es occupata: porro unum est necessarium. Jam hoc sibi Maria elegit. Transit labor multitudinis, et remanet charitas unitatis. Ergo quod elegit, non auferetur ab ea. A te autem quod elegisti: utique hoc sequitur, utique hoc subintelligitur: a te quod elegisti auferetur. Sed bono tuo auferetur, ut quod melius est detur. Auferetur enim a te labor, ut requies detur. Tu navigas, illa jam in porttror, jam intelligitis, in his duabus mulieribus, quae ambae fuerant Domino gratae, ambae amabiles, ambae discipulae: videtis ergo, et magnum aliquid intelligitis, quicumque intelligitis, quod audire et scire debetis, etiam qui non intelligitis; in his duabus
Abbreviated transcription (Latin):
seris necessaria ẽ. F rangis pant̃ ȩsurien¬
ti: quia inuenisti esurientem. Tolle fa¬
mem: Cui frangis panem: Tolle ꝑegri¬
nationem: Cui exhibes hospitalitatẽ:
Tolle nuditatem: Cui p̃paras uestem:
Non sit egritudo. quẽ uisitas: Non sit
captiuitas. quẽ redimis: Nonsit rixa
quẽ concordas: Nonsit mors. quẽ sepelis:
In illo scło futuro non erunt ista mala:
gͦ nec ista ministeria. Bene gͦ martba
circa corporalem dñi. quid dicam. neces¬
sitatem an uoluntatem: Ministrabat
carni mortali. S quis erat incarne mor¬
tali: In principio erat uerbũ: et uerbũ
erat apud dm̃: et ds̃ erat uerbũ. Ecce
qͦd maria audiebat. Uerbũ caro factũ
ẽ: et habitauit in nob. Ecce martha
cui ministrabat. Ergo maria meliorem
partẽ elegit: que non auferetur ab ea.
Hoc eñi elegit quod semꝑ manebit: idõ¬
non auferetur abea. Cuta unũ se uolu¬
it occupari: iam tenebat: michi aiit ad¬

Expanded text:
seris necessaria est. Frangis panem esurienseris necessaria est. Frangis panem esurienti; quia invenisti esurientem: tolle famem; cui frangis panem? Tolle peregrinationem; cui exhibes hospitalitatem? Tolle nuditatem; cui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visitas? Non sit captivitas; quem redimis? Non sit rixa; quem concordas? Non sit mors; quem sepelis? In illo saeculo futuro non erunt ista mala: ergo nec ista ministeria. Bene ergo Martha circa corporalem Domini, quid dicam, necessitatem an voluntatem? ministrabat carni mortali. Sed quis erat in carne mortali? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: ecce quod Maria audiebat. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ecce Martha cui ministrabat. Ergo, Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Hoc enim elegit, quod semper manebit: non auferetur ab ea. Circa unum se voluit occupari. Jam tenebat: Mihi autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinus inuico sit:quiᷤ egeat pane: quis
indum̃to: quis uisitandus. quis redimen¬
dus: quis sepeliendus. Uacent oꝑa mi¬
scđie.: uni instetur scientie. Si melior
pars ẽ. cur non om̃s hoc faciunt: quan¬
do ipsum dnm in hac causa patronũ
habemus: Non enĩ timemus in hac re
ita non ẽ. s sicut dixit dñs ita ẽ. Quo¬
modo intelligis. non ẽ: Est aũt. quomͦ
intelligere debes. Ecce aduerte. Circa
multa es occupata: quando unũ ẽ ne¬
cessarium. Maria meliorem partẽ ele¬
git: non tu malam: s ista meliorẽ.S
unde meliorem: Quia tu circa multa:
illa circa unũ. Preponitur unũ multis:
non enĩ amultis unũ: s multa ab uno.
rum multitudinem cogitet: Quis hoc
fecit: Ds̃ om̃ia. Ecce bona ualde. Bona
ualde quȩ fecit: quanto melior ille qui
fecit: Attendamus igitur occupationes
nr̃as cura multa: necessarium ẽ ministe¬
rium corpora refecturis. Quare hoc:
Quia esuritur: quia sititur. Miscdĩa mi¬

Expanded text:
regrinus in vico sit, quis egeat pane, quis regrinus in vico sit, quis egeat pane, quis indumento, quis visitandus, quis redimendus, quis sepeliendus: vacent opera misericordiae, uni instetur scientiae. Si melior pars est, cur non omnes hoc faciunt, quando ipsum Dominum in hac causa patronum habemus? Non enim timemus in hac re,ita non est: sed sicut dixit Dominus, ita est. Quomodo intelligis, non est: est autem quomodo intelligere debes. Ecce adverte: Circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. rum multitudinem cogitet? Quis haec fecit? Deus omnia. Ecce bona valde . Bona valde quae fecit: quanto melior ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa multa. Necessarium est ministerium corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia mi
Abbreviated transcription (Latin):
do pasceretur adño. Amartha conui¬
uiũ dño parabatur: in cuiꝰ conuiuio
maria iam iocundabat᷑. Cũ gͦ maria
suauit audiret uerbũ dulcissimũ. et
corde intentissimo pasceret᷑: int̃pella¬
to dño asorore sua. quomͦ putamus
eam timuisse. ne diceret ei dñs. surge
et aduuia sororem tuã: Mira enim
suauitate tenebatur. quȩ ꝓfecto ẽ¬
maior m̃tis quã uentris. Excusata
ẽ. sedit securior. Quomͦ aũt excusa¬
ta: Attendamus. inspiciamus. ꝑscrutem᷑
quod possumꝰ: pascamur et nos. Quid em̃i:
thȩ. quã cura hospitalitatis occupaue¬
rat. que ipsum dnm̃ hospicio receꝑat:
Quomͦ recte rep̃hendebatur: quȩ tanto
hospite letabatur: Hoc siuerũ ẽ: dimit¬
tant homines quod ministrant egentib.
Cligant sibi partem meliorẽ: quȩ non au¬
feratur ab eis.Uacent uerbo: inhient
doctrinȩ dulcedini: occupentur circa sei¬
entiam salutarem: Nichil eis curȩ sit qͥsqͥs¬

Expanded text:
do pasceretur a Domino. A Martha convido pasceretur a Domino. A Martha convivium Domino parabatur, in cujus convivio Maria jam jucundabatur. Cum ergo Maria suaviter audiret verbum dulcissimum, et corde intentissimo pasceretur, interpellato Domino a sorore sua, quomodo putamus eam timuisse, ne diceret ei Dominus, Surge, et adjuva sororem tuam? Mira enim suavitate tenebatur: quae profecto major est mentis quem ventris. Excusata est, sedit securior. Quomodo autem excusata? Attendamus, inspiciamus, perscrutemur quod possumus; ut pascamur et nos. 2. Ministerthae, quam cura hospitalitatis occupaverat, quae ipsum Dominum hospitio receperat? Quomodo recte reprehendebatur, quae tanto hospite laetabatur? Hoc si verum est, dimittant homines quod ministrant egentibus; eligant sibi partem meliorem, quae non auferetur ab eis; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini; occupentur circa scientiam salutarem; nihil eis curae sit, quis pe
Abbreviated transcription (Latin):
retur. audiuimus afemina reli¬
giosa susceptũ eẽ dñm hospicio ab
ea quȩ mar̃tha uocabatur. Et cum
eẽt ipsa occupata incura ministran¬
dĩ. soror eus maria sedebat ad pedes
diũ. et audiebat uerbũ euis. Labora¬
bat illa:. uacabat ista. Illa crogabat: hȩc
implebatur. Ueruntam̃ martha labo¬
rans multũ in illa occupatione et nego¬
cio ministrandi. int̃pellauit dñm: et
de sorore sua conquesta ẽ. quod eam
laborantẽ non adiuuaret. Bñs aũt: ꝓ
maria respondit marthȩ. Et ipse eus
factus ẽ aduocatus: qui uidex fuerat
int̾pellatus. Martha inquit circa mul¬
ta es occupata: quando unũ ẽ necessa¬
rium. Maria meliorem partẽ elegit:
quȩ non auferetur ab ea. audiuimus
eñĩ et int̾pellationẽ int̃pellantis: et sen¬
tenciam uidicis. Qui sentenciã int̃pel¬
lanti respondit: susceptam defendit.
E rat eñi maria intenta dulcedini uer¬
bi dñi. Intenta erat martha quomodo
pasceret dñm: intenta maria quomo¬

Expanded text:
retur, audivimus a femina religiosa susceptum esse Dominum hospitio, eaque Martha vocabatur. Et cum esset ipsa occupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore sua conquesta est, quod eam laborantem non adjuvaret. Dominus autem pro Maria respondit Marthae; et ipse ejus factus est advocatus, qui judex fuerat interpellatus. Martha, inquit, circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Audivimus enim et interpellationem interpellantis, et sententiam judicis. Quae sententia interpellanti respondit, susceptam defendit. Erat enim Maria intenta dulcedini verbi Domini. Intenta erat Martha quomodo pasceret Dominum: intenta Maria quomo
Abbreviated transcription (Latin):
quod laudaremus: non querere quod
ammoneremus. Ecce tam̃ breuit di¬
co: non immoror. Agnoscite hospitali¬
tatem: ꝑ hanc ꝑuentũ ẽ ad dm̃. Sus¬
cipis hospitem: cuiꝰ et tu es comes in
uia. Quia om̃s ꝑegrini sumꝰ. Ipse ẽ.
quisq hic: et in domo sua hospes ẽ.
Si non eẽt hospes: non inde transi¬
ret. Si transiturus ẽ: hospes ẽ. Non
se fallat. hospes ẽ. Udit nolit hospes
ẽ. S dimittit illã domũ filiis suis:
hospes hospitibꝰ. Quare:: Et instabu¬
lo si eẽs:. non alio ueniente discede¬
res: hoc facis. et indomo tua. Ces¬
sit tibi locũ pat̾ tuus: cessurus es
locũ filiis tuis: nec mansurus manes:
nec mansuris relinques. Si om̃s transimus.
aliquid quod transire non potest oꝑe
mur. Ut cũ cuncti transierimus. et il¬
lõ uenerimus unde non transeamus:
oꝑa nr̃a ibi bona inueniamus. Custos

Expanded text:
quod laudaremus, non quaerere quod quod laudaremus, non quaerere quod admoneremus. Ecce tamen breviter dico, non immoror. Agnoscite hospitalitatem, per hanc perventum est ad Deum. Suscipis hospitem, cujus et tu es comes in via: quia omnes peregrini sumus. Ipse est quisque hic, et in domo sua hospes est. Si non est hospes, non inde transeat. Si transiturus est, hospes est. Non se fallat, hospes est: velit nolit, hospes est. Sed dimittit illam domum filiis suis, hospes hospitibus. Quare? Et in stabulo si esses, non alio veniente discederes? Hoc facis et in domo tua. Cessit tibi locum pater tuus, cessurus es locum filiis tuis. Nec mansurus manes, nec mansuris relinques. Si omnes transimus, aliremur, ut cum transierimus, et illuc venerimus, unde non transeamus, opera nostra bona ibi inveniamus. Custos
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝑditorũ: multi insocietate angło¬
rum. dudite hem̃i: apocalipsis hoc
habet scriptũ. Post hȩc uidi ex om̃i
lingua. et gente. et tribu uenientes
cũ stolis albis et palims. multitudinẽ
quã dinumerare nemo poterat. hȩc
ẽ massa scõrũ quanto clariore uoce di¬
ctura ẽ area uentilata. a turba impior
et malorũ falsorũq xp̃ianorũ segre¬
gata. ad ignes et̾nos separatis bũa
premunt non tanguntꝰ Mulier eñi quȩ¬
dam fimbriã tangebat. turba xp̃m
premebat᷑. Segregatis gͦ om̃ibus dam¬
pnandis. massa purgata stans ad dex¬
teram. nullũ sibi timens misceri ma¬
lorũ. nullũ timens ꝑdere bonoꝵ. reg¬
natura cũ xp̃o: quanta fidutia di¬
ctura ẽ. ego cognoui qm̃ maguus ẽ¬
dñs: Si gͦ fr̃s mei. granis loquor:
si agnoscunt quod dico. p̃destinati
inuitam ȩt̃nam. oꝑib loquantur ñ
uocib Cogimur loqui uob̃: quod ñ
debiumus. Inuenire inuob̃ debuimus

Expanded text:
one perditorum, multi in societate Angeloone perditorum, multi in societate Angelorum. Audite, charissimi. Apocalypsis hoc habet scriptum: Post haec vidi ex omni lingua et gente et tribu venientes cum stolis albis et palmis, multitudinem quam nemo dinumerare potest . Haec est massa sanctorum. Quanto clariore voce dictura est area ventilata, a turba impiorum et malorum falsorumque christianorum segregata, ad ignes aeternos separatis his qui premunt, non tangunt: mulier enim quaedam fimbriam tangebat, turba Christum premebat : segregatis ergo omnibus damnandis, massa purgata stans ad dexteram, nullum sibi timens misceri malorum, nullum timens perdere bonorum, regnatura cum Christo, quanta fiducia dictura est, Ego cognovi quia magnus emei, granis loquor, si agnoscunt quod dico, praedestinati in vitam aeternam, operibus loquantur, non vocibus. Cogimur loqui vobis quod non debuimus. Invenire enim in vobis debuimus
Abbreviated transcription (Latin):
ditis: et pauci obauditis. Aream ui¬
deo. grana quero: et uix uident̃ gra¬
na. quando area trituratur. S futurũ
ẽ: ut uentiletur. Pauci gͦ qui saluant᷑:
incomparatione multoꝵ ꝑiturorũ.
Nam ipsi pauci: magnã massam fac¬
turi st̃. Cum uenerit uentilator. fe¬
rens uentilabrũ inmanu sua: mun¬
dabit aream suã. F rum̃ta recondet
in horreum: paleam aũt comburet
igni in extinguibili. Non subsannet
palea granũ: hoc uerũ loquitur. nemi¬
nem fallit. Estote gͦ uit multos mul¬
ti: s in comparatione quorundã mul¬
torũ. pauci. Tanta massa ꝓcessura ẽ
de hac area: ut impleat horreũ celi
dixit. pauci st̃ qui intrant ꝑ angustam
portam. multi ꝑ latam uiã ꝑeunt: et cõ¬
traruis sibi eẽt. qui alio loco dixit. mul¬
ti ab oriente et occidente uenient.
Multi certe pauci: et pauci multi.
Alii gͦ pauci: alii multi: Non. S ipsi
pauci: qui multi. Pauci in comparati¬

Expanded text:
ditis, et pauci obauditis. Aream viditis, et pauci obauditis. Aream video, grana quaero. Et vix, videntur grana, quando aera trituratur: sed futurum est ut ventiletur. Pauci ergo qui salvantur in comparatione multorum periturorum. Nam ipsi pauci magnam massam facturi sunt. Cum venerit ventilator ferens ventilabrum in manu sua, mundabit aream suam: frumenta recondet in horreum; paleas autem comburet igni inexstinguibili . Non subsannet palea granum: hoc verum loquitur, neminem fallit. Estote ergo inter multos multi, sed in comparatione quorumdam multorum pauci. Tanta massa processura est de hac area, ut impleat horreum coelidixit, Pauci sunt qui intrant per angustam portam, multi per latam viam pereunt: contrarius sibi esset, qui alio loco dixit, Multi ab oriente et occidente venient . Multi certe pauci: et pauci, et multi. Alii ergo pauci, alii multi? Non. Sed ipsi pauci qui multi: pauci in comparati
Abbreviated transcription (Latin):
batur dñs: genus humanũ ẽ.
Recolite diluiuũ. Unde cȩteri repa¬
rarentur: tres remanserunt. Tres fili¬
os habebat noȩ: de ipsis reparatũ ẽ
genus humanũ. Mulier illa sc̃a quȩ
abscondit ferm̃tũ: sapientia ẽ. Ecce
clamat orbis totus in eccła dĩ. Ego
cognoui: quia magnus ẽ dñs. Certe
pauci st̃ qui saluantur. Recolite que¬
stionem: ex euangło nobis modo ꝓpo¬
sitam: dño dictum ẽ. Si pauci st̃ qui
saluantur: Dñs ad hoc quid: Non
ait. Non pauci st̃.s multi qui saluan¬
tur. Non hoc dixit. S quid dixit:
Cũ audisset si pauci st̃ qui saluant᷑:
contendite ait intrare ꝑ angustam por¬
tam. Quando audis. gͦ pauci st̃ qui
saluantur: confirmauit dñs quod au¬
diuit: ꝑ angustam portã pauci intrãt.
Alio loco. ipse hoc ait. Arcta uia ẽ.
et angusta. quȩ ducit aduitã: et
pauci st̃ qui ingrediuntur ꝑeam. La¬
ta aũt et spaciosa ẽ. quȩ ꝑducit ad in¬
Quid gaudemus admultitudines:
Audite me pauciiscio quia multi au¬

Expanded text:
batur, genus humanum est. Recolite diluvium: unde caeteri repararentur, tres remanserunt. Tres filios habebat Noe, de ipsis reparatum est genus humanum. Mulier illa sancta quae abscondit fermentum, sapientia est. Ecce clamat orbis totus in Ecclesia Dei: Ego cognovi quia magnus est Dominus . Certe pauci sunt qui salvantur. Recolitis quaestionem ex Evangelio nobis modo propositam: Domine, dictum est, si pauci sunt qui salvantur? Dominus ad hoc quid? Non ait, Non pauci, sed multi sunt qui salvantur. Non hoc dixit. Sed quid dixit, cum audisset, Si pauci sunt qui salvantur? Contendite intrare per angustam portam. Quando audis ergo, Pauci sunt qui salvantur, confirmavit Dominus quod audivit. Per angustam portam pauci intrant. Alio loco ipse ait: Arcta via est et angusta quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per illam: lata autem et spatiosa est via quae ducit ad inillam . Quid gaudemus ad multitudines? Audite me, pauci. Scio quia multi au
Abbreviated transcription (Latin):
Deuerentissima in auribus ur̃is
sonuit ęuanglica lectio: et ad
cognoscendũ quid sibi uellent
quȩ lecta st̃. fecit attentos hoc de me
expectari arbitror hoc me expositu¬
or. Proculdubio enĩ ñ frustra fiebatł
illa miracula: et aliquid nob̃ ꝓȩt̃na
salute figurabant. Nam salus corpo¬
ris quȩ reddita ẽ. homini: quanti
temporis fuit: Quȩ ẽ eñi uita ur̃a
Dicit sc̃a scriptura. Uapor ẽ inquit. ad

Expanded text:
ecentissima in auribus nostris sonuit evangelica lectio, et ad cognoscendum quid sibi vellent quae lecta sunt, fecit attentos. Hoc de me exspectari arbitror, hoc me or. Procul dubio enim non frustra fiebant illa miracula, et aliquid nobis pro aeterna salute figurabant. Nam salus corporis quae reddita est homini, quanti temporis fuit? Quae est enim vita vestra, dicit sancta Scriptura? Vapor est, inquit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
memoro. Non diceret ascendentes ad
filiũ hominis: nisi sursũ eẽt. Non di¬
ceret descendentes ad filiũ hominis:
nisi et deorsũ eẽt. Ipse sursũ: ipse de¬
orsum. Sursũ inse: deorsũ insuis.
Sursũ apud patrẽ: deorsũ innobis.
Unde et uox illa ad saulũ. Saule sau¬
le. quid me ꝑsequeris: Non diceret sau¬
le saule. nisi quia sursum erat. sursum
eũ saulus ñ ꝑsequebat᷑. Nondiceret quid
me ꝑsequeris qui sursũ erat. nisi eẽt
deorsũ. Timete. xp̃m sursũ: agnoscite
deorsũ. Habete sursũ. xp̃m largientẽ.
bic agnoscite. indigentẽ. Hic pauꝑ ẽ.
nobis ipse loquit᷑. Esuruu. sitiuui. nudꝰ
fui. hospes fui: in carcere fui. Et quib¬
dam dixit ministrastis mͥ: quib dã dixit
non michi ministrastis. Ecce ꝓbauimꝰ¬

Expanded text:
er. Non diceret, Ascendentes ad Filium hominis, nisi sursum esset: non diceret, descendentes ad Filium hominis, nisi et deorsum esset. Ipse sursum, ipse deorsum: sursum in se, deorsum in suis; sursum apud Patrem, deorsum in nobis. Unde et vox illa ad Saulum, Saule, Saule, quia me persequeris . Non diceret, Saule, Saule, nisi quia sursum erat. Sursum eum Saulus non persequebatur: non diceret, Quid me persequeris? qui sursum erat, nisi esset et deorsum. Timete Christum sursum, agnoscite deorsum. Habe Christum sursum largientem, hic agnosce indigentem. Hic pauper est, tus, pro nobis ipse loquitur: Esurivi, sitivi, nudus fui, hospes fui, in carcere fui. Et quibusdam dixit, Ministrastis mihi: quibusdam dixit, Non mihi ministrastis . Ecce probavim
Abbreviated transcription (Latin):
querebat: ipsis inuentis nulla ratione
le. Unde clamat: de celo. Ergo sursũ
ẽ. Quid me ꝑsequeris: Ergo deorsũ
ẽ. Om̃ĩa. et si breuit̃. tam̃ ut potui. ex¬
posui caritati ur̃e: erogaui quod ad
me ꝑtinet. Quod aũt ad uos ꝑtinet.
pauꝑes cogitate. conuersi ad dñm.¬

Expanded text:
quaerebat, ipsis inventis nulla ratione quaerebat, ipsis inventis nulla ratione le. Unde clamat? De coelo. Ergo sursum est. Quid me persequeris? Ergo deorsum est. Omnia, etsi breviter, ut potui, exposui Charitati vestrae. Erogavi quod ad me pertinet: quod autem ad vos pertinet, pauperes cogitate. Conversi ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ascendentes et descendentes ad filiũ
hominis. Ecce quod uidit iacob ecce
quare ꝑfudit lapidẽ oleo iacob: ecce
ame audire Intelligo. Dicam et hoc
breuit ut dñs donat: ascendentes et
descendentes angłos ad filiũ hominis.
Quomͦ: Si descendunt ad illũ. hic ẽ: si
ascendunt ad illũ. sursũ ẽ. Si aũt adillũ
ascendunt. et ad illũ descendunt: et sur¬
sum ẽ. et bic. Nullo pacto fieri potest ut
adipsũ ascendant. et ad illũ descendant:
Nisi et ibi sit quo ascendunt. et hic sit
mo saulus. Ex ꝑtiis ẽ illud ipse. quan¬
do prius erat ꝑsecutor: et postea factꝰ
ẽ p̃dicator. Prius iacob. postea isrł.:
Quia erat et ipse de genere isrł. de
tribu beniamin erat. In illo uideamus
xp̃m sursũ: et xp̃m deorsũ. Primo ip¬
sa dñi uox de celo hoc ostendit. Saule
saule. quid me ꝑsequeris: Nunqͥd pau¬
lus incelũ ascenderat: Nunqͥd paulꝰ¬
cidendos trahebat. ipsos ubiq latentes

Expanded text:
Dei ascendentes et descendentes ad Filium Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis. Ecce quod vidit Jacob: ecce quare perfudit lapidem oleo Jacob; ecce a me velitis audire, intelligo. Dicam et hoc breviter, ut Dominus donat: Ascendentes et descendentes Angelos ad Filium hominis. Quomodo si descendunt ad illum, hic est: si ascendunt ad illum, sursum est? Si autem ad illum ascendunt, ad illum descendunt, et sursum est, et hic est. Nullo pacto fieri potest ut ad illum ascendant, et ad illum descendant; nisi et ibi sit quo ascendunt, et hic sit mo Saulus. Expertus est illud ipse, quando prius erat persecutor, et postea factus est praedicator: prius Jacob, postea Israel: qui erat et ipse de genere Israel, de tribu Benjamin erat . In illo videamus Christum sursum, Christum deorsum. Primo ipsa Domini vox de coelo hoc ostendit: Saule, Saule, quid me persequeris ? Numquid Paulus in coelum ascenderat? Numquid Paulcidendos trahebat, ipsos ubique latentes
Abbreviated transcription (Latin):
illum inꝑsona huiꝰ sc̃i nathanael uide¬
bit dñs: et dicet. Ecce ułrͤ isrłita: in quo
dolus ñ ẽ. Quando audis. ecce uere isrłi¬
ta: ueniat tibi inintẽ isrł. Cũ uenerit
tibi inm̃tẽ isrł: ueniat. tibi inmentẽ
somniu. illius. In somnio scalã uidit a t̾ra
usq ad celũ. et dñm suꝑ incumbentẽ:
angłos dĩ ascendentes et descendentes.
Hoc somniũ iacob uidit: post hoc aũt
appellatus ẽ isrł: id ẽ. post paululũ ue¬
niens de mesopothamia. et agens iter.
Si gͦ iacob uidit scalam. qui ẽ et isrł
appellatus ẽ aũt et nathanael iste uere
isrłita: inquo dolus ñ ẽ. Ideo cũ miratus
ẽẽt. quia dixit ei dñs sub arbore fici udi
te: dixit ei. maius his uidebis. Et item
dixit somniũ iacob. Cui dixit: Quẽ
appellauit isrłitam: in quo dolus non
eẽt. Quasi diceret. Cuiꝰ nomine te ap¬
pellaui: ipsius somniũ inte apparebit.
Noli festinare muirari: maiora horũ ui¬
debis. U idebitis celũ aꝑtũ. et angłos

Expanded text:
um in persona hujus sancti Nathanael videbit Dominus, et dicet, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Quando audis, Ecce vere Israelita; veniat tibi in mentem Israel: cum venerit tibi in mentem Israel, veniat tibi in mentem somnium illius, in quo somnio scalam vidit a terra usque ad coelum, Dominum superincumbentem, Angelos Dei ascendentes et descendentes. Hoc somnium Jacob vidit. Post hoc autem appellatus est Israel: id est, post paululum veniens de Mesopotamia et agens iter. Si ergo Jacob vidit scalam, qui est et Israel appellatus; est autem et Nathanael iste vere Israelita, in quo dolus non est: ideo cum miratus esset quia dixit ei Dominus, Sub arbore fici vidi te; dixit ei, Majus his videbis. Et item dixit ei somnium Jacob. Cui dixit? Ei quem appellavit Israelitam, in quo dolus non esset. Quasi qui diceret: Cujus nomine te appellavi, ipsius somnium in te apparebit; noli festinare mirari, majora horum videbis. Videbitis coelum apertum, et Angelos
Abbreviated transcription (Latin):
Quid respondit: Non inpane solo ui
uit homo. s in om̃i uerbo dĩ. Et ñ fȩ¬
cit de lapidib panes: qui utiq sic po¬
tuit facere. sicut de aqua uinũ. Euisdẽ
eñi potenciȩ ẽ: facere de lapidib panẽ.
S ñ fecit: ut uoluntatẽ contempneret
temptatoris. Alit̾ eñi temptator ñ uin¬
citur: nisi contempnat᷑. Et cũ uicisset
diabolũ temptatorẽ: uenert̃ angłi. et
ministrabant ei. Qui gͦ tantũ poterat:
quare illud ñ fecit. et hoc fecit: Lege
immo recole: quod mͦ audisti quando
fecit hoc idẽ de aqua uinĩ. Quid ad¬
didit euangłisi᷑÷ Et credidert̃ in eũ
discipuli eius. Nunquid diabolus fu
esuriuut: sitiuit: fatigatus ẽ: dormiuit:
comp̃hensus ẽ. cesus ẽ. crucifixus ẽ:
occisus ẽ. Ista ẽ uia. Ambula ꝑbumi¬
litatẽ: ut ꝑuenias ad ęt̾nitatẽ. Ds̃. xp̃c pa¬
tria ẽ. quo imus. Homo xp̃c uia ẽ. qua
inus. Ad illũ imus: ꝑ illũ imus. Quid ti¬

Expanded text:
Quid respondit? Non in solo pane Quid respondit? Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Et non fecit de lapidibus panes, qui utique sic potuit facere, sicut de aqua vinum. Ejusdem enim potentiae est facere de lapide panem: sed non fecit, ut voluntatem contemneret tentatoris. Aliter enim tentator non vincitur, nisi contemnatur. Et cum vicisset diabolum tentatorem, venerunt Angeli, et ministrabant ei . Qui ergo tantum poterat, quare illud non fecit, et hoc fecit? Lege, imo recole, quod modo audisti, quando fecit hoc, id est, de aqua vinum: quid addidit Evangelista? Et crediderunt in eum discipuli ejus. Numquid tunc diabolus fueesurivit, sitivit, fatigatus est, dormivit, comprehensus est, caesus est, crucifixus est, occisus est. Ista est via: ambula per humilitatem, ut venias ad aeternitatem. Deus Christus patria est quo imus: homo Christus via est qua imus. Ad illum imus, per illum imus: quid ti
Abbreviated transcription (Latin):
ginis uenit adnuptias: qui cũ apud
patrẽ eẽt. instituit nuptias. Quomodo
facta ẽ prima mulier ꝑ quã uenit pec¬
catum. de uiro sine femina: sic uir ꝑ
quẽ deletũ ẽ peccatũ. de fȩmina sine
uiro. ꝑ illũ sumus: ꝑ hunc surgimus.
Et quid in ipsis nuptiis fecit:: De aqͣ
uimũ. Quid potentuis: Qui poterat ta¬
lia facere: dignatus ẽ indigere. Qui
fecit unũ de aqua: potuit facere et
de lapidib panẽ. Cadẽ potencia erat. S
tc̃ diabolus temptauit: ideo xp̃c non
fecit. Scitis eñi. quia quando temptatꝰ
Esuriuit eñi. quia et hoc dignatus ẽ:
quia et hoc ad humilitatẽ ꝑtinuit. Esu¬
riuit panis. sicut defecit uia: sicut uul¬
nerata ẽ sanitas.: sicut mortua ẽ uita.
Cũ gͦ esuriret ut nostis: ait illi temp¬
tator. Si filius dĩ es: dic lapidib istis ut
panes fiant. Et respondit temptatori:
docens te respondere temptatori. Ad hoc
enĩ pugnat imꝑator: ut milites discant.

Expanded text:
ginis venit ad nuptias: qui cum apud ginis venit ad nuptias: qui cum apud Patrem esset, instituit nuptias. Quomodo facta est prima mulier, per quam venit peccatum, de viro sine femina: sic vir, per quem deletum est peccatum, de femina sine viro. Per illum ruimus, per hunc surgimus. Et quid in ipsis nuptiis fecit? De aqua vinum. Quid potentius? Qui poterat talia facere, dignatus est indigere. Qui fecit de aqua vinum, potuit facere et de lapidibus panem. Eadem potentia erat: sed tunc diabolus tentavit, ideo Christus non fecit. Scitis enim quia quando tentatus Esurivit enim, quia et hoc dignatus est, quia et hoc ad humilitatem pertinuit. Esurivit panis, sicut defecit via, sicut vulnerata est sanitas, sicut mortua est vita. Cum ergo esuriret, ut nostis, ait illi tentator: Si Filius Dei es, dic lapidibus istis ut panes fiant. Et respondit tentatori, docens te respondere tentatori. Ad hoc enim pugnat imperator, ut milites discant.
Abbreviated transcription (Latin):
eni credentes didicistis. et asi¬
due etiã iniuisterio nr̃o comiñdaiumus
uobis: quod medicina tumoris homuus.
humilitas ẽ. xp̃i. Non eñi ꝑisset homo:
nisi suꝑbiã suscepisset. Iniciũ eñi sicut
scriptura dicit om̃is peccati: suꝑbia.
Contra iniciũ peccati: miciũ usticiȩ
necessariũ fuit. Si gͦ iniciũ om̃is pecca¬
ti suꝑbia. unde sanaret᷑ tumor suꝑbiȩ.
nisi dñs dignatus eẽt humilis fieri:
Erubescat homo ẽẽ suꝑbus: qñi factꝰ
ẽ humilis ds. Nam quando dicit᷑ honui¬
ni. ut humiliet se: dedignatur. Et ut
uelint homines uindicari quando le¬
duntur: suꝑbia facit. Qm̃ humiliari
dedignant᷑. uindicari uolunt: quasi
pena cuiq possit ꝓdẽe aliena. Lesus et
inuiriã passus sui. uindicari uult: de
aliena pena quęrit sibi medicam̃tũ. et
adquirit grande torintũ. Ideo in om̃i¬
bus dñs xp̃c humiliari dignatus est:
prebens nobis uiã : si tam̃ dignemur am¬
bulare ꝑ eam. Ecce int̾ cȩtera filius uir¬

Expanded text:
enim credentes didicistis, et assidue etiam nos ministerio nostro commendamus vobis; quod medicina tumoris hominis, humilitas est Christi. Non enim perisset homo, nisi superbia tumuisset. Initium enim, sicut Scriptura dicit, omnis peccati, superbia . Contra initium peccati, initium justitiae necessarium fuit. Si ergo initium omnis peccati superbia; unde sanaretur tumor superbiae, nisi Deus dignatus esset humilis fieri? Erubescat homo esse superbus; quoniam factus est humilis Deus. Nam quando dicitur homini ut humiliet se, dedignatur: et ut velint homines vindicari quando laeduntur, superbia facit. Cum humiliari dedignantur, vindicari volunt: quasi poena cuique prodesse possit aliena. Laesus et injuriam passus, vindicam vult: de aliena poena sibi quaerit medicamentum, et acquirit grande tormentum. Ideo in omnibus Dominus Christus humiliari dignatus est, praebens nobis viam: si tamen dignemur ambulare per eam. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
us. iam sepultus. iam resurrexit. iam
ascendit incelũ. Ibi ẽ. et sedet addexte¬
ram patris.: et bic ẽ. egens inpauꝑib
suis. Etiam hestno die hoc cominda
nathanaeli. mauis his uidebis. Dico
eñi uobis: uidebitis cęlii aꝑtũ. et ange¬
los dĩ ascendentes et descendentes suꝑ
filiũ hominis. Quesiuimus quid eẽt:

Expanded text:
am sepultus, jam resurrexit, jam ascendit in coelum, ibi est et sedet ad dexteram Patris: et hic est egens in pauperibus suis. Etiam hesterno die hoc commendaNathanaeli: Majus his videbis. Dico enim vobis, videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
bo nudi nati estis. & tu gͦ natus es nu
dus. Multa hic inuenisti:. Nunqͥd ali¬
quid tecũ attulisti: De meo quero: da.
et reddo. Habuisti me largitorẽ: faci¬
to debitorẽ. Parũ ẽ. qͦd dixi. Habiusti
me largitorẽ: fac me debitorẽ: habeã¬
et te feneratorẽ. Pauca mͥ das: plura
reddã. T̃crrena mͥ das: cȩlestia reddã.
ĩemporalia mͥ das: et̾na restituã. Te ip¬
sum: reddã: quando te mͥ reddidero.

Expanded text:
bo nudi nati estis. Et tu ergo nudus natus bo nudi nati estis. Et tu ergo nudus natus es. Multa hic invenisti: numquid tecum aliquid attulisti? De meo quaero: da, et reddo. Habuisti me largitorem, fac cito debitorem. Parum est quod dixi, Habuisti me largitorem, fac me debitorem: habeam te feneratorem. Pauca mihi das, plura reddam. Terrena mihi das, coelestia reddam. Temporalia mihi das, aeterna restituam. Te ipsum tibi reddam, quando te mihi reddidero.
Abbreviated transcription (Latin):
quã diues ds̃: tanquã homo pauꝑ.
Iam et ipse homo diues ascendit incȩ¬
lũ: sedet ad dexterã patris. Adhuc ta¬
m̃ hic pauꝑ: esurit. sitit. nudus ẽ. C̃u
pauꝑ sum: et uerũ dicunt. Agnoseo
pauꝑem aliquid habentem: agnosco
et indigentẽ. S habet quidã multũ
auri et argenti. Osi agnoscat se pau¬
ꝑem. Agnoscit s pauꝑem: si agnoscit¬
se iuxta pauꝑem. Quid eñi: Quantũ¬
uis habeas. quicũq diues es: dĩ m̃di¬
cus es. Uenitur ad horam orationis:
et ibi te ꝓbabo. Petis. Quomͦ ñ pauꝑ
es qui petis: Plus addo: panẽ petis:
anñes dicturus. panẽ nt̃m cotidianũ da
nobis hodie: Qui panẽ cotidianũ petis
pauꝑ eꝰ. andiues e̾: Et tam̃ xp̃c dicit ti¬
bi. Dam ex eo: quod dedi tibi. Quid eñi
attulisti. quando uenisti: Omĩa quȩ cre¬
aui creatus hic inuenisti: nichil attuli¬
sti. nichil hinc colles. De meo mͥ quare
ñ donaf᷑ Quia tu plenus es. et pauꝑ
manis ẽ. Prunordia ur̃a attendite: Am¬

Expanded text:
quam Deus dives, tanquam homo pauper. Jam et ipse homo dives ascendit in coelum, sedet ad dextram Patris: adhuc tamen hic pauper esurit, sitit, nudus est. CAPPauper sum: et verum dicunt. Agnosco pauperem aliquid habentem, agnosco et indigentem. Sed habet quidam multum auri et argenti. O si agnoscat se pauperem! Agnoscit se pauperem, si agnoscit juxta se pauperem. Quid enim? Quantumvis habeas quicumque dives es, Dei mendicus es. Venitur ad horam orationis, et ibi te probo. Petis. Quomodo non pauper es, qui petis? Plus addo, Panem petis. An non es dicturus, Panem nostrum quotidianum da nobis ? Qui panem quotidianum petis, pauper es, an dives? Et tamen Christus dicit tibi: Da mihi ex eo quod dedi tibi. Quid enim attulisti, quando huc venisti? Omnia quae creavi, creatus hic invenisti: nihil attulisti, nihil hinc tolles. De meo mihi quare non donas? Quia tu plenus es, et pauper inanis est. Primordia vestra attendite: am
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianus. in hoc tempore. et iacob ẽ et
isrł. lacob inre: isrł in spe. Subplantator
eñi fr̃is dicitur popłs minor: popłi maioris.
Nunqͥd nos subplantauimꝰ uideos: S inde
supplantatores illorũ dicimur: quia nr̃i
causa st̃ supplantati. Nisi excecati eẽnt:
retur: sanguis ille p̃ciosus ñ funderet᷑.
Si sanguis ille ñ funderet᷑: orbis t̾rarũ ñ
redimeret᷑. Quia gͦ nobis ꝓficit cęcitas
eorũ. ideo aminore maior frat subplan¬
tatus ẽ: et appellatus ẽ minor supplanta
qui mͦ st̃: s filii ipsorũ. qui tc̃ ert̃. Nã mͦ
isti ꝑuias suas ambulantes. ibunt ad loca
sua: transibunt addampnationẽ ꝑpetuã.
Quando aũt factus fuerit unus popłs
totus: fiet illud quod canimus. Saciabor.
dum manifestabit᷑ gła tua. Dum uene
rit ꝓmissio que nobis ꝓmittitur. iudebi¬
mus facie ad faciẽ: modo uidemus ꝑspe¬
culum in enigmate. et ex parte. Quando
aũt ut̃q populus iam purgatus. iamre¬
suscitatus. iam coronatus. iam inmortalẽ

Expanded text:
ianus, in hoc tempore et Jacob est et Israel; Jacob in re, Israel in spe. Supplantator enim fratris dicitur populus minor populi majoris. Numquid nos supplantavimus Judaeos? Sed supplantatores dicimur illorum, quia nostri causa sunt supplantati. Nisi excaecati essentretur sanguis ille pretiosus non funderetur: si sanguis ille non funderetur, orbis terrarum non redimeretur. Quia ergo nobis profuit caecitas illorum, ideo a minore fratre major supplantatus est, et appellatus est minor Supplantatqui modo sunt, sed filii ipsorum qui tunc erunt. Nam modo isti per vias suas ambulantes ibunt ad loca sua, transibunt ad damnationem perpetuam. Quando autem factus fuerit unus totus populus, fiet illud quod canimus: Satiabor, drit promissio, quae nobis promittitur, ut videamus facie ad faciem. Modo videmus per speculum in aenigmate et ex parte: quando autem uterque populus jam purgatus, jam resuscitatus, jam coronatus, jam in immortalem
Abbreviated transcription (Latin):
Quo: ut accipias hereditatem. ubi
non efferas patrem: sed hereditatem
habeas ipsum patrẽ. Ad hanc spem
erudiris. et murmuras: Et si quid
triste acciderit. fortasse blasfemas.
Quo ibis a sp̃ũ eius: Ecce dimittit
te. et non flagellat: deserit blasfe¬
mantem: non senties iudicantẽ:
Nonne meluis ẽ. ut flagellet te. et
recipiat te. quam parcat tibi. et de
xp̃o. Dñe refugiũ factus es nobis:
ingeneratione et generationẽ. In
prima generatione. et altera gene¬
ratione. refugium factus es nobis.
Tu refugium ut nasceremur qui nõ
eramꝰ: tu refugium ut renascerem
qui mali eramus: tu refugiũ ut
pasceres desertores tuos: tu refugiũ
ut erigas et dirigas filios tuos: tu
refugiũ factus es nobis. A te non
recedemus. cum liberaueris nos ab om¬
nibus malis nr̃is: et impleueris nos
bonis tius. Bona das: blandiris. ne
fatigemur in uia. Corripis: cedis. ꝑ¬
cutis: dirigis: ne aberremus in uia.
Siue gͦ blandiris ne fatigemur in

Expanded text:
Quo? Ut accipias haereditatem, ubi Quo? Ut accipias haereditatem, ubi non efferas patrem, sed haereditatem habeas ipsum patrem. Ad hanc spem erudiris, et murmuras? et si quid triste acciderit, fortasse blasphemas? Quo ibis a spiritu ejus? Ecce dimittit te, et non flagellat: deserit blasphemantem, non senties judicantem? Nonne melius est ut flagellet te, et recipiat te, quam parcat tibi, et desstro, Domine, refugium factus es nobis, in generatione et generatione. In prima generatione et altera generatione, refugium factus es nobis. Tu refugium ut nasceremur, qui non eramus: tu refugium ut renasceremur, qui mali eramus: tu refugium ut pasceres desertores tuos: tu refugium ut erigas et dirigas filios tuos: tu refugium factus es nobis. A te non recedemus, cum liberaveris nos ab omnibus malis nostris, et impleveris nos bonis tuis. Bona das, blandiris, ne fatigemur in via: corripis, caedis, percutis, dirigis, ne aberremus a via. Sive ergo blandiris, ne fatigemur in
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e. ds̃ nir. Quecumq hic uaria que¬
intolerabilis habetur: Ad hanc spẽ
homo domatur: et contra istum uti¬
lem domitorẽ. si forte flagellum ꝓ¬
ferat. murmuratur : Audistis ex¬
hortantem apłm: si separetis uos a
disciplina: gͦ nothi. et non estis fi¬
LII Nochi. sunt adulteri. Quis eñi
ẽ filius. cui non det disciplinã pat̃
euis : & carnis quidẽ nr̃e in quit
patres. habebamus correptores. et ue¬
rebamur eos non multomagis subi¬
ciemur patri sp̃uum. et uiuemus :
Qͥ dem̃ tͥ potuit prestare pat̃ tuus. qͥa corri¬
puit te qͥa ũbauit de qͥa flagellũ ꝓtulit.
& cicidit te: Nũqͥd p̃stare potuit. uc ui¬
quã dẽsuris & laborib collegit. erudiebat
te flagellis. ne tͥ dimissus labor eiꝰ te male
uiuente disꝑdet᷑. & cicidit filiũ timens
nere hic poterat. nec auferre. Non em̃i
hic aliqͥd tͥ dimisit. qđ ipsuis ẽc posset.
Cesset ut succedens. Ds̃ aũt tuꝰ redẽptor
tuus. domitor tiuis castigator cuꝰ pat̃ ciis erudit te.

Expanded text:
noster. Quaecumque hic varia qnaeintolerabilis habetur? Ad hanc spem homo domatur, et contra istum utilem domitorem, si forte flagellum proferat, murmuratur? Audistis exhortantem Apostolum: Si separetis vos a disciplina, ergo nothi, et non estis filii. Nothi sunt adulteri. Quis enim est filius, cui non det disciplinam pater ejus? Et carnis quidem nostrae, inquit, patres habebamus correptores, et reverebamur; non multo magis subjiciemur Patri spirituum, et vivemus ? Quid enim tibi potuit praestare pater tuus, quia corripuit te, quia verberavit te, quia flagellum protulit et cecidit te? Numquid praestare potuit ut viquam de usuris et labore collegit, erudiebat te flagellis, ne tibi dimissus labor ejus te male vivente disperderetur. Et cecidit filium, timens nere hic poterat, nec auferre. Non enim hic aliquid tibi dimisit quod ipsius esse possit: cessit, ut sic accederes. Deus autem tuus, redemptor tuus, domitor tuus, castigator tuus, pater tuus, erudit te.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. Quare his sollicite ꝑpen¬
sis. id ẽ. unde salus. et unde ꝑiculũ
enascatur: salutis cõmodũ diligen¬
ti obseruantia teneamiis. et ꝑicu¬
lorũ incõmoda de legis contemp
tu ꝓuidi caueamus: Et tum tenen¬
tes ꝓsꝑa. et repellentes aduersa.
inconspec  tu dñi inueniamur
ab ipsocũ  om̃ibus scĩs. in ȩter¬

Expanded text:
invenit. Quare his sollicite perpeninvenit. Quare his sollicite perpensis, id est, unde salus, et unde periculum enascatur, salutis commoda diligenti observantia teneamus, et periculorum incommoda de legis contemptu ut providi caveamus: ut dum tenentes prospera et repellentes adversa in conspectu Domini invenimur, ab ipso cum omnibus sanctis in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat misereri peccanti. Qui
si peccauerit: dignos fructus exhi¬
beat penitentie. Inuitus eñĩ in re¬
os undicat: si dĩ indulgentiã mi¬
serantis contempnant. Amat eñi
corrigi peccatores: qui inuitã non
inmortẽ aprincipio constituit ho¬
mines. Ipse eñi sibi infert interitũ:
qui medentis dñi contempsit con¬
silium. Reuertimini inquit ad
me: et reuertar aduos. & iterum.
Nolo mortẽ peccatoris: tantũ reuer¬
tatur et uiuat. Non uult dñs in
quemquã dominari mortẽ: non uult
in pęnam deduci hominẽ. quem in
uita constituit. Ceterum homo ipse
se dignum efficit morte: qui non pa¬
ruit legi. Odit uitam: qui diuinam
contempserit disciplinam. Nam cũ
obseruanti uitam. contempnenti
ꝓuenire. ut de obseruãtia mors euente ñ
poterit. ut iam homo quod uoluerit
mereatur: et eo quod meruerit u¬
dicetur. & hoc totũ in hominis uo
luntate consistit: qui sibi ex qua¬
litate uite. meritũ quod habeat

Expanded text:
desiderat misereri peccantibus. Si desiderat misereri peccantibus. Si quis peccaverit, dignos fructus exhibeat poenitentiae. Invitus enim in reos vindicat, si Dei indulgentiam miserentis contemnant. Amat enim corrigi peccatores, qui in vitam, non in mortem, a principio constituit homines. Ipse enim sibi infert interitum, qui medentis Domini contemnit consilium. Revertimini, inquit, ad me, et revertar ad vos : et iterum, Nolo mortem morientis, tantum revertatur et vivat . Non vult Dominus in quemquam dominari mortem, non vult in poenam deduci hominem, quem in vitam constituit. Caeterum homo ipse se dignum efficit mortis, qui non paruerit legi. Odit vitam, qui divinam contempserit disciplinam. Nam cum observanti vitam, contemnenti venire, ut de observantia mors evenire non poterit; ut jam homo quod voluerit mereatur, et ex eo quod meruerit judicetur: et hoc totum in voluntate hominis consistit, qui sibi ex qualitate vitae meritum quod haberet
Abbreviated transcription (Latin):
eñi inquã is religiosus et sc̃s ẽ. qui
nouit legem. cessantibus factis: cum
quia molestum ẽ docere. et non fa¬
feceritis quȩ mando uobis. O mag¬
na bonitas dĩ: cui cũ ꝓcondicione
reddere debeamiis obsequia. ut pote
serui dño. famuli deo. subiecti poten¬
ti. mancipia redemptori: amicicia¬
rum nobis premia reꝓmittit. ut no¬
bis obsequia debitaᷤᷤ seruitutis extor¬
queat. Ilt quos nolle seruire conspi¬
cit sponte. suoꝵ beneficiorũ possit
ꝓmissionibus inuitare: ut quorũ uo¬
luntates a se conspicit alienas: eoꝵ
m̃tes p̃miorũ liberalitatib consti¬
tuat suas. Nam unde frequent̃ aut
inuitat premio. aut terret suppli¬
cio. nisi ut benignitatis consilio a se
formato homini consulat. redemp¬
to ꝓudeat: Ut qui non terretur
supplicio. inuitetur p̃mio: et quem
metus afactis reuocare non possit.
ꝓmissionũ benignitas prosit. Cu¬
pit eñi etiã nolentib subuenire:

Expanded text:
enim, inquam, is religiosus et sanctus est, qui enim, inquam, is religiosus et sanctus est, qui novit legem cessantibus factis; cum quia molestum est docere, et non fafeceritis quae mando vobis . O magna bonitas Dei, cui cum pro conditione reddere debeamus obsequia, utpote servi Domino, famuli Deo, subjecti potenti, mancipia redemptori; amicitiarum nobis praemia repromittit, ut a nobis obsequia debita servitutis extorqueat: ut quos nolle servire conspicit sponte, suorum beneficiorum possit promissionibus invitare; et quorum voluntates a se conspicit alienas, eorum mentes praemiorum liberalitatibus constituat suas! Nam unde frequenter aut invitat praemio, aut terret supplicio, nisi ut benignitatis consilio, a se formato homini consulat, redempto provideat; ut qui non terretur supplicio, invitetur praemio; et quem metus a peccato revocare non possit, promissionum benignitas possit? Cupit enim etiam nocentibus subvenire:
Abbreviated transcription (Latin):
salutis reus existit: quia obseruanda
contempsit. et ꝑicula non uitauit.
Amat eñi mortẽ. qui uite p̃cepta ñ
seruat. & horret uitã. qui peccata
morti debita. desꝑata morte frequen¬
tat. Ut eñi ꝑ obseruantiã legis uita
adquiritur: ita ꝑ contemptũ mors
contumacib inuenitur: dicente dño.
Si us uitam inuenire. serua manda¬
ta. Ita enĩ ꝑfectus doctor liber est
a discente quẽ docuit: ut discipu¬
lus contemptor in excusatus erit:
qui facienda didicit. et contemp¬
sit. Nam et doctor econtrario gra¬
uius affligitur. et obsequentis disci¬
puli exemplo plectitur. qui facien¬
da aliis tradidit que ipse non fe¬
cit: ut nec adiscipulis quos docuit
potuisset ȩdiscere: ut quibus doc¬
trine tradiderit magisteriũ: nec ab
usdem factoꝵ imitaretur exemplũ.
Neq enĩ ꝑfectio in legum ẽ noticia
constituta: cũ scriptum sit. Non eñi
auditores legis iustisunt apud dm̃:
sed factores legis iustificabuntur. Neq

Expanded text:
salutis reus existit; quia observanda contempsit, et pericula non vitavit. Amat enim mortem, qui vitae praecepta non servat; et horret vitam, qui peccata morti debita desperata mente frequentat. Ut enim per observantiam legis vita acquiritur; ita per contemptum mors a contumacibus invenitur, dicente Domino, Si vis in vitam venire, serva mandata . Ita enim perfectus doctor liber est a discente, quem docuit, ut discipulus contemptor inexcusatus erit, qui facienda didicit, et contempsit. Nam et doctor e contrario gravius affligitur, et obsequentis discipuli exemplo plectitur, qui facienda aliis tradidit, quae ipse non fecit; ut nec a discipulis quos docuit potuisset ediscere; ut quibus doctrinae tradiderat magisterium, ab iisdem factorum mutuaretur exemplum. Neque enim perfectio in legum est notitia constituta, cum sit scriptum, Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Neque
Abbreviated transcription (Latin):
N lectione scĩ euangłii. hortatus est
nos dñs adorandum. Petite inquit
et dabitur uobis: quęrite et inue¬
nietis: pulsate et aꝑietur uobis.

Expanded text:
In lectione sancti Evangelii hortatus est nos Dominus ad orandum. Petite, inquit, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis.