comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ filiũquẽ recipit. Hec est gratia pa¬
tris ad filium: ut quem diligit fla¬
gellet. et in filio flagellato et castiga¬
do siue probato quasi pater sibi com¬
placeat. Hanc disciplinam patris
quidam non gratiam sediram.
existimant. et quib possunt mo¬
dis declinant. uel sideclinare non
possunt. murmurando recalcitrant.
facti filii alieni qui confitentur dño
cum benefecerit eis. sed menclaces
tempore temptationis comprobant.
qui in prosperis credere uidebaut᷑.
Quidam eam patienter recipiunt.
et forti deuotione ꝑeurrunt. sed
quia exteriorib dediti intime eõ¬
solationis gratiam non requirunt.
quasi mincertum et uelut innacuũ
currunt. Tamquam enim uas ua¬
cuum sed signatum iuenitur.
quisquis uelut iurgo fatua exte¬
riuis affligicr. interius oleum in
uase non reponens lampadis sue
defectum experitur. Ille autem ñ
inuacuum hanc grãtiam recipit.
qui de tribulatione proficiens
exsententia cum propheta dicere me¬
retur in tribulatione dilatasti michi

Expanded text:
nem filium quem recipit ibid. Haec est gratia patris ad filium, ut quem diligit flagellet, et in filio flagellato et castigato sive probato, quasi pater sibi complaceat. Hanc disciplinam patris quidam non gratiam, sed iram existimant, et quibus possunt modis declinant; vel si declinare non possunt, murmurando recalcitrant, facti filii alieni, qui confitentur Domino cum benefecerit eis ; sed mendaces tempore tentationis comprobantur, qui in prosperis credere videbantur. Quidam eam patienter recipiunt, et forti devotione percurrunt, sed quia exterioribus dediti, intimae consolationis gratiam non requirunt, quasi in incertum, et velut in vacuum currunt. Tanquam enim vas vacuum, sed signatum invenitur, quisquis velut virgo fatua exterius affligitur, interius oleum in vase non reponens, lampadis suae defectum experitur . Ille autem non in vacuum hanc gratiam recipit, qui de tribulatione proficiens, ex sententia cum Propheta dicere meretur: In tribulatione dilatasti mihi
Abbreviated transcription (Latin):
eum. ꝑmultas enim tribulationes
oportet introire in regnum. necco¬
ronabitur quis iisi legitime cer¬
tauerit. et disciplina secundum
apostolum non udetur in princi¬
pio esse gaudii sed meroris. Post¬
ea autem exercitatis ꝑ eam fructus
pacatissimos affert. hiis concinens
apostolica lectio subinfertur clicens.
Hortamur uos ne inuacuum gra¬
tiam dei recipiauis. et cet̃a. Gracia¬
hec illa est dequa inepła ad he¬
breos ait idem apostolus. Tamqm
filiis offert seuobis deus. ubi quam
pacernam gratiam d̃m filiis offer-¬
re intelligi uoluerit expremissis
ostendit dicens. Recogitate eũ qͥ talẽ

Expanded text:
eum . Per multas enim tribulationes eum . Per multas enim tribulationes oportet introire in regnum ; nec coronabitur quis nisi legitime certaverit ; et disciplina, secundum Apostolum, non videtur in principio esse gaudii, sed moeroris; postea autem exercitatis per eam fructus pacatissimos affert . His concinens apostolica lectio subinfertur, dicens: Hortamur vos, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis . Gratia illa est, de qua in Epistola ad Hebraeos ait idem Apostolus: Tanquam filiis offert se vobis Deus . Ubi quam paternam gratiam Deum filiis offerre intelligi voluerit, ex praemissis ostendit, dicens: Recogitate eum qui talem
Abbreviated transcription (Latin):
dominus quadragesim am intran¬
tib per prophetiam promittere.
ut in predicto uersiculo subuingi¬
tur. Glorificando eum longitudi¬
nem dierum adimpł. eum. et os¬
tendam illi salutare meum. Clo¬
rificat enim quem facit de testi¬
monio conscientie gloriari. et
ne huius testimonii gaudium mo¬
mentaneum uderetur. longitudi¬
nem etiam dierum repromittit. qd̃
non solum in eternitate. s et in pre¬
senti consueuit exhibere. cum in¬
clinatis umbris et expirante noc¬
te ignorantie aspirare incipit dies
gratie. non tam hyemalis pluuiał̃
et breuis sed dies estiua lucida et
prolixa. Unde ne dies longiores
S minus salubres et intolerabiles
uiderentur. subiungitur. ostenlam
illi salutare meum. Talis uisionis
manna desid̾abat cum propħa
diceret. Redde michi leticiam salu¬
taris tiri. Eoce quam magna funt
et quam iocunda que promit¬
tuntur. S diligenter tamen pen¬
sanda sunt que promittuntur. cũ
ipso sum intribulatione et eripiã

Expanded text:
Dominus Quadragesimam intranDominus Quadragesimam intrantem per Prophetam promittere, ut in praedicto versiculo subjungitur: Glorificabo eum; longitudine dierum adimplebo eum, et ostendam illi salutare meum . Glorificat enim quem facit de testimonio conscientiae gloriari; et ne hujus testimonii gaudium momentaneum videretur, longitudinem etiam dierum repromittit; quod non solum in aeternitate, sed et in praesenti consuevit exhibere, cum inclinatis umbris et exspirante nocte ignorantiae, aspirare incipit dies gratiae, non jam hiemalis, pluvialis et brevis; sed dies aestiva, lucida et prolixa. Unde, ne dies longiores, sed minus salubres et intolerabiles viderentur, subjungitur: Ostendam illi salutare meum. Talis visionis manna desiderabat Propheta, cum diceret: Redde mihi laetitiam salutaris tui . Ecce quam magna sunt et quam jucunda quae promittuntur. Sed diligenter tamen pensanda sunt quae promittuntur: Cum ipso sum in tribulatione, et eripiam
Abbreviated transcription (Latin):
gratie infusionem sentitur.huma¬
na calliditate presumptus fastidiri
incipit. et uelut uerimib quibdã
questionib scaturire. Quot enim
questiones moueri. tot quasi uermes
uidentur oriri. Quod autem sabba-¬
to non colligebatur. minime intelli¬
gendum est quod sabbatum ocii spi¬
ritaliter careat manna diuine conso¬
lationis. in quo maxime illud man¬
na habundare solet. sed quod in col¬
ligendo lam labor non est.ubi quod
desideratur in promptu est nec labo¬
ratur infigura ubi presens est u̾taᷤ.
aut anxie umbra requiritur ubi
res cum delectatione tenetur. Quod
forte etiam in eo signatur quod qͥn¬
te ferie quadragesime nulum pro¬
prium officium assignatur. ea enim
die non solum forma sacramerti.s
ipsum xpisti corpus primo est disci¬
pulis traditum. nec indiget ea dies
aliis ammmniculis que ipsius irra-¬
diata est fulgore ueritatis. ne super¬
fluis uideretur ecclesia laborare
impendiis: s solem facib iuua¬
re conaretur. Hoc manna iucletur

Expanded text:
gratiae infusionem sentitur , humana calliditate praesumptus fastidiri incipit, et velut vermibus quibusdam quaestionibus scaturire. Quot enim quaestiones moveri, tot quasi vermes videntur oriri. Quod autem Sabbato non colligebatur, minime intelligendum est quod Sabbatum otii spiritualis careat manna divinae consolationis, in quo maxime illud manna abundare solet; sed quod in colligendo jam labor non est, ubi quod desideratur in promptu est; nec laboratur in figura, ubi praesens est veritas; aut anxie umbra requiritur, ubi res cum delectatione tenetur. Quod forte etiam in eo signatur, quod quintae feriae Quadragesimae nullum proprium officium assignatur. Ea enim die non solum forma sacramentorum, sed ipsum Christi corpus primo est discipulis traditum, nec indiget ea dies aliis adminiculis, quae ipsius irradiata est fulgore veritatis, ne superfluis videretur Ecclesia laborare impendiis, si solem facibus juvare conaretur. Hoc manna videtur
Abbreviated transcription (Latin):
nib legis sinequerela. Sic enĩ
de elsabeth. et uiro eius zacha¬
ria:⁊ ineuuangelio legitur. Doc¬
trina propbetica iusticiam non recte
offed̾ai ͭ recte operandi in dixit. Uñ
ẏsaias. Quo michi multitudinẽ
iuctimarum ur̃arum dicit dñs:
Plenus sum. Ne afferausult sacri¬
ficium frustra. incensum ab ho¬
minatio est micbi. Neomeniam.
et sabbatum et festiuitatis alias
non feram. Manus uestre sangne
plenesunt. Lauamini mundi.
estote: quieseite agere peruerse:
discite benefacere. Querite iudi¬
cium. subuente oppresso. iudi¬
cate pupillo. defendite uiduam.
et uenite. et arguite me dicit
dominus: Ecce doctrina pro¬
phetica. Primo: uictimarum.
et holocaustorum. et cerimonia¬
rum carnalium: uanam spem
ec fallacem fiduciam tollit. Scd̾o:
quiescendum aper uerso
precipit. Tercio:
bene a¬
gere discendum indicit.¬
Quarto: que inter bona opera
sint potiora: et saluti uiciniora:

Expanded text:
is legis sine querela. Sic enim is legis sine querela. Sic enim de Elisabeth et viro ejus Zacharia etiam in Evangelio legitur . Doctrina prophetica justitiam non recte offerendi, sed recte operandi indixit. Unde Isaias: Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum dicit Dominus? plenus sum. Ne offeratis ultra sacrificium frustra. Incensum abominatio est mihi. Neomenias, et Sabbata, et festivitates alias non feram. Manus vestrae sanguine plenae sunt. Lavamini, mundi estote, quiescite agere perverse, discite bene facere. Quaerite judicium, subvenite oppresso, judicate pupillo, defendite viduam; et venite, et arguite me, dicit Dominus . Ecce doctrina prophetica primo victimarum et holocaustorum, et caeremoniarum carnalium vanam spem et fallacem fiduciam tollit; secundo quiescendum a perverso praecipit; tertio bene agere discendum indicquarto quae inter bona opera sint potentiora et saluti viciniora
Abbreviated transcription (Latin):
sederunt scribe et pharisei. Descd̾a:
quod fecerit mulier sunamitis heby¬
seo cenaculum paruum. in quo
cot istitut ei lectum. sellaman¬
sam. et candelabrum.De tercia. Tu
es petrus et super hanc petram
edificabo ecclesiam meam. et por¬
te inferi non preualebunt aduer¬
sus eam. et tibi dabo elaues regra
celorum. Cathedraigitur moysi.
doctrina funt legis. Sella heliseiz
daccrina pronbetica. Cathedra
petri: enuar gelica et apostolica
est doctrina. Doctrina legis: iusti¬
ciam carnis imposuit. sicut apłs
ait. Non potest lex iucta conseien¬
ciam: perfectum facere seruientem.
solummodo incibis. et potib. et ĩt¬
ciis carnis usq ad tempus correcti¬
ons impositis. Sic iusticia carnis
erat in hostiis et munerib. et ua¬
riis baptisiatib: que lioet scd̾m
conscientiam per fectum non possẽt
facere seriuentem: secundum legiᷤᷤ
tamen uisticiam iusti dicti sunt
multi etiam coram domino ince¬
dentes in mandatis et iustificatio¬

Expanded text:
sederunt Scribae et Pharisaei . De secunda, sederunt Scribae et Pharisaei . De secunda, quod fecerit mulier Sunamitis Eliseo coenaculum parvum, in quo constituit ei lectum, sellam, mensam et candelabrum . De tertia: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam; et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Et tibi dabo claves regni coelorum . Cathedra igitur Moysi, doctrina fuit legis; sella Elisei, doctrina prophetica; cathedra Petri evangelica et apostolica est doctrina. Doctrina legis justitiam carnis imposuit, sicut Apostolus ait: Non potest lex juxta conscientiam perfectum facere servientem; solummodo in cibis et potibus, et justitiis carnis usque ad tempus correptionis impositis . Haec justitia carnis erat in hostiis et muneribus, et variis baptismatibus: quae, licet secundum conscientiam perfectum non possent facere servientem, secundum legis tamen justitiam justi dicti sunt multi, etiam coram Domino, incedentes in mandatis et justiti
Abbreviated transcription (Latin):
rum alterum noniam sit qui fue¬
rat et de numero sanctorum effectus:
cum apostolo dicat. Uiuo ego iam
non ego:uiuit uero in me xpistus.
Sicquippepetrus insignum sui prĩ¬
cipatus solus inter alios adomino
nomen accepit. ꝑ quod nontam
ipse quam xp̃e agnosceretur. qui
cum petra dictus sit: a petra petrum
de nominauit dicens. Tues petrus
et super hanc petram edificabo eccle¬
siammeam. Merito pro inde petrũ
prefigurauit: ille primus fortrum
dauid. non solum in eo quod nomen
eius non ponitur sed et ineo quod
sedisse in cathedra. et sapientissimꝰ
fuisse inter tres. quasitenerrimus
lignauermiculus. et octingentos
occidisse uno impeti perhibetur.
De cathedra autem petri et sapi¬
entia: satisiam dictum esse uidetur
S si adhuc alia de ea audire delec¬
dat: toes in seripturis cathedras :¬
specialiter legimus commendatas.
Cathedram moysi. Cathedram he¬
lisei. et cathedram petri de prima
legitur. Super cathedrani moysi.

Expanded text:
rum alterum non jam sit qui fuerum alterum non jam sit qui fuerat, et de numero sanctorum effectus, cum Apostolo dicat: Vivo ego, jam non ego; vivit vero in me Christus . Sic quippe Petrus in signum sui principatus, solus inter alios a Domino nomen accepit, per quod non tam ipse, quam Christus agnosceretur: qui, cum petra dictus sit, a petra Petrum denominavit, dicens: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Merito proinde Petrum praefiguravit ille primus fortium David; non solum in eo quod nomen ejus non ponitur, sed et in eo quod sedisse in cathedra, et sapientissimus fuisse inter tres, quasi tenerrimus ligni vermiculus, et octingentos occidisse uno impetu perhibetur . De cathedra autem Petri et sapientia satis jam dictum esse videtur. Sed si adhuc alia de ea audire delectat, tres in Scripturis cathedras specialiter legimus commendatas, cathedram Moysi, cathedram Elisei, et cathedram Petri. De prima legitur: Super cathedram Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
Cantatum siqidem nobis iocunde
et mirabiliterest. in libro regum de
fortib dauid.
et de seriptano
simul et opera.
in typoapos toloram: quib
dicsum est gaudete quia nomina
uestra .s. sunt in celis. Nam quod pri¬
mieorum nomen non edificͥatur.
illud forte significat. ut quisquis
ad doctrine officium et cathedram
pastoralem assumitur: nomen sibi
facere non studeat. sed et si nomenurc¬
tanomen magnorum qui sunt in
terra habuerit: nomen in eo non
gaudeat. sed in eo si nomen suum
scriptum in celis esse confidat. dicẽs
ẽ propheta domino. Non nob̾
domine non nobis sed nominituo
da gloriam. Sic sic nomen domini
non suum sanctificari semper postu¬
let et exoptat. Hĩc est quodnomen
romanus pontifex qui petri succes¬
sor est interris. quando instituitur:
nomine pristino deposito: alicuius
sanctorum predecessorum suorum
nomine insignitur.ut iara non ꝯ¬
mune hõixm uitam aut conuersa¬
dionem ducat: sed mutatus in iu¬

Expanded text:
Cantatum siquidem nobis jucunde Cantatum siquidem nobis jucunde et mirabiliter est in libro Regum de fortibus David; et descripta ul et opera in typo apostolorum quibus dictum est: Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Nam quod primi eorum nomen non edicitur, illud forte significat, ut quisquis ad doctrinae officium et cathedram pastoralem assumitur, nomen sibi facere non studeat, sed etsi nomen juxta nomen magnorum qui sunt in terra habuerit, in eo non gaudeat, sed in eo, si nomen suum scriptum in coelo esse confidat, dicens cum Propheta Domino: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam : Sic sic nomen Domini, non suum, sanctificari semper postulet et exoptet. Hinc est quod Romanus pontifex, qui Petri successor est in terris, quando instituitur, nomine pristino deposito, alicujus sanctorum praedecessorum suorum nomine insignitur, ut jam non communem hominum vitam aut conversationem ducat, sed mutatus in vi
Abbreviated transcription (Latin):
ec mirari debet
aliquis. nͨ moueri si cirea etitatism̃
portas dutius immoramur. uelsi de
portis tractaturi. decathedra proli¬
xius disputamus. Solent enimure¬
ta portas platee inueniti in quib
solent sapientib cathedre prepa.¬
rari. ut de ipsis secumdum salo¬
monem fortas fontes sapientie di¬
riuentur. et in plateis spiritaliũ
aquarum riuuli diuidantur. Sic
quippeiob ad portam ciuitatis
procedenti. sicut ipse testatur in
platea cathedra parabatur.ubi
uidentes eumiuuenes abscon: de¬
bantur. et senes assurgentes sta¬
bant. auris audiensbeatificabat.
eum. et oculus uidens testimoniũ
cẽdebat ei. Non ergo mirum si et nos
inuenta latiori planitie seriptura¬
rum circa portas glorie aliquantu¬
lum euagamus et more ludentiũ
in plateis de portis ad cathedram.
de cathedra ad scabellum. de sca¬
bello ad tapete piecum ex egypto.
saltus damus ne forte improperato¬
rinobis
possit apatrib illd̃
gelicum: cantaui¬
mus uo¬
bis et non saltastis.

Expanded text:
ec mirari debet aliquis, nec moveri, si circa civitatis nostrae portas diutius immoramur, vel si de portis tractaturi, de cathedra prolixius disputamus. Solent enim juxta portas plateae inveniri, in quibus solent sapientibus cathedrae praeparari, ut de ipsis secundum Salomonem foras fontes sapientiae deriventur; et in plateis spiritualium aquarum rivuli dividantur . Sic quippe Job ad portam civitatis procedenti, sicut ipse testatur , in platea cathedra parabatur, ubi videntes eum juvenes abscondebantur, et senes assurgentes stabant, auris audiens beatificabat eum, et oculus videns testimonium reddebat ei. Non ergo mirum, si et nos inventa latiori planitie Scripturarum, circa portas gloriae aliquantulum evagamur, et more ludentium in plateis de portis ad cathedram, de cathedra ad scabellum, de scabello ad tapetem pictum ex Aegypto saltum damus, ne forte improperari nobis possit a patribus illud gelicum: Cantavimus vobis, et non saltastis
Abbreviated transcription (Latin):
uellet ordininari episcopum:euo¬
cans episcopos ẜ ic eis loqutus est.
Nostis ex diuinis eloquiis qualem
õ porteat esse pontificem. quod de¬
ceat semetip̃m detius totius iita¬
torem uirtutis ostendere. testemq
doctrine conuersationem bonam
habere. cun et nes qui gubernamꝰ
imperium sincere nostra capita sub¬
mittamus. euus monita dum tã¬
quam hoiẽs delinqͥmꝰ necessariorielu¬
ti curantis medicamina suscipia¬
mus. Suꝑanꝰ enim est talis electie.
qui diuina gratia potiti. et illo
splendore fulgentes:melius po¬
testis eligere. Hec nicholaus papa
atcendens : aitita. Lex imperatoꝵ
nen est supra legem dei sed et sub¬
tus. non imperatorum leges qui¬
b sepe ecelesia utitur contra here¬
ticos. sepe contra tyrannos ato
contra prauos quõsq deffenditur
dicamus penitus renuendas. s
quod eas apostolicis et eiuuangłi¬
cis. atq catioricis decretis non pos

Expanded text:
vellet ordinari episcopum, evovellet ordinari episcopum, evocans episcopos, sic eis locutus est: « Nostis ex divinis eloquiis, qualem oporteat esse pontificem, quod debeat semetipsum totius imitatorem virtutis ostendere, testemque doctrinae conversationem bonam habere; cui et nos qui gubernamus imperium sincere capita nostra submittamus; cujus monita, dum tanquam homines delinquimus, necessario veluti curantis medicamina suscipiamus. Super vos enim est talis electio, qui divina gratia potiti, et illo splendore fulgentes, melius potestis eligere. » Haec Nicolaus papa attendens, ita ait: « Lex imperatoris non est supra legem Dei, sed subtus: non quod imperatorum leges, quibus saepe Ecclesia utitur contra haereticos, saepe contra tyrannos, atque contra pravos quosque defenditur, dicamus penitus renuendas; sed quod eas apostolicis et evangelicis atque canonicis decretis non pos
Abbreviated transcription (Latin):
scabellum cathedre petripedib
sesubsternunt: ut palam profite¬
autur non licere romano penti¬
fici nouas condere leges: ubiaper¬
te dominus uel euis apestoli sen¬
tentialiter aliquid diffiniuerũt.
sed potius qued abeis predica¬
tum est. debeat usq ad animã
et sanguinem confirmare. S nͭ
legi litteras suas doctores uolũt.
tamquam ex eis tesumomum.
proferaturut contra sertire non
liceat. sicubi ferte aliter sentiunt:
quam ueritas apostolice dectri¬
ne pestulat. S ne scabellum istud
humi et centemptibiliter herͥ at.
et puluere conspersum aliqueme¬
do fedetur supponitur eiuelut¬
quoddam regͥum ac nobile sub¬
stractorium leges mundane que
uel uistimane. uel imperiales
dicuntur quod impsis legib
rustinianus ipse profiteri non e¬
rubescit dicens.Leges nostre non
dedignantur unitari saeros ca¬
nes. Ualentinianus quoq impera¬
torcum aboriente ad hesperias par¬
dis ueniens mediolani catholicum

Expanded text:
scabellum cathedrae pedibus scabellum cathedrae pedibus se substernunt, ut palam profiteantur non licere Romano pontifici novas condere leges, ubi aperte Dominus vel ejus Apostoli sententialiter aliquid diffinierunt; sed potius quod ab eis praedicatum est, debeat usque ad animam et sanguinem confirmare. Sed nec legi litteras suas doctores volunt, tanquam ex eis testimonium proferatur, ut contra sentire non liceat, sicubi forte aliter sentiunt, quam veritas Apostolicae doctrinae postulat. Sed ne scabellum istud humi et contemptibiliter haereat, et pulvere conspersum aliquo modo foedetur, supponitur ei velutquoddam regium ac nobile substratorium leges mundanae, quae vel Justinianae, vel imperiales dicuntur, quod in ipsis legibus Justinianus ipse profiteri non erubescit, dicens: « Leges nostrae non dedignantur imitari sacros Canones. » Valentinianus quoque imperator, cum ab Oriente ad Hesperias partes veniens, Mediolani Catholicum
Abbreviated transcription (Latin):
esse constiterit. Episcoporum aũt
litteras que post confirmatum
canonem uel scripte sunt. uel seci¬
bũ . tur. et per sermonem fortesa¬
pientiorem enuuslibet in ea ꝑttieris
et per grauiorem aueteritatem all-¬
qum episcoporum doctioremq
prudentiam per concilia licere re¬
prehendi: si quidineis auero de¬
uiatumest. Item ad uincentium.
Noli contra diuma tam maulta
tam preclara. tam indubitata
destimonia colligere uellecalum¬
pmas ex episco porum scriptis
siue nostrorum. siue hẏ larii. siue
antequam pars donati sep ayetur
ciꝓriaur⁊ agppini. Primoq genus
hoc litterarum ab auetoritate eano
nis distinguendum est. Non erim
sie leguntur tamquam ex eis tes¬
timonium proferatur ut contra
sentire non liceat sicubi forte alit̾
sapiunt quam ueitas postulat.
In eo quippe nuimero sumus. ut
non dedignemur etiam nobis
dictum ab apostolo accipere. et
siquid forte aliter sapitis : hoc
quam humiliter romani ponti
doctrine subicurnt. et tamquam

Expanded text:
esse constiterit? Episcoporum autem esse constiterit? Episcoporum autem litteras, quae post confirmatum canonem vel scriptae sunt, vel scribuntur, et per sermonem forte sapientiorem cujuslibet in ea peritioris, et per graviorem auctoritatem aliorum episcoporum, doctiorumque prudentiam, et per concilia licere reprehendi, si quid in iis a vero deviatum est. » Item ad Vincentium : « Noli contra divina tam multa tam praeclara, tam indubitata testimonia, colligere velle calumnias ex episcoporum scriptis, sive nostrorum, sive Hilarii, sive antequam pars Donati separaretur, Cypriani Agrippini, primo quia genus hoc linis distinguendum est. Non enim sic leguntur, tanquam ita ex eis testimonium proferatur, ut contra sentire non liceat, sicubi forte aliter sapuerunt quam veritas postulat. In eo quippe numero sumus, ut non dedignemur etiam nobis dictum ab Apostolo accipere, Et si quid aliter sapitis, id quam humiliter Romani pontifdoctrinae subjiciunt, et tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
sequendo. Item urbanꝰ. Sũt qͥdã
dicentes romano pontifici semꝑ
licuissa nouas condere leges. quo
nos non negamus. sed ualde af¬
firmamus. Sciendum uele est
quiainde nouas leges condere
potest: un de euuangeliee aliqͥs
non dixerunt. Ubiuero aperte dñs
ueleuis apostoli. et eos sequentes
partͥes sancti sententialiter aliquid
diffintuerunt: ibi non nouam le¬
gem romanris pontifex daresed
potius quod predicatum est usq
ad animam et sanguinem confir¬
mare debet. Sienim quod docue¬
runt apostoliet prophete desteu¬
ere quod absit interentur: non sen¬
tentiam dare sed magis errareꝯ
uincerentur. Item augustinus
uel deunico baptismo. Quis nesciat
sanctam ser ipturam canonicam
tam ueteris quam noui testam̃ti
certis terminis contineri eamq
posteriorib litetis õium episco¬
porumita preponi: ut deilla em¬
rano dubitari et disceptari nen
possit utcum uerum uel utrum
rectum sit quicquidinea seciptũ

Expanded text:
sequendo. » Item Urbanus: « Sunt quidam sequendo. » Item Urbanus: « Sunt quidam dicentes, Romano pontifici semper licuisse novas condere leges, quod nos non negamus, sed valde affirmamus. Sciendum vero est, quia inde novas leges condere potest, unde evangelistae aliquid non dixerunt. Ubi vero aperte Dominus vel ejus apostoli, et eos sequentes Patres sancti sententialiter aliquid diffinierunt, ibi non novam legem Romanus pontifex dare, sed potius quod praedicatum est, usque ad animam et sanguinem confirmare debet. Si enim quod docuerunt apostoli et prophetae, destruere, quod absit! niteretur, non sententiam dare, sed magis errare convinceretur. » Item Augustinus de unico baptismo : « Quis nesciat sanctam Scripturam canonicam tam Veteris quam Novi Testamenti, certis terminis contineri, eamque posterioribus litteris omnium episcoporum ita praeponi, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum verum, vel utrum rectum sit, quidquid in ea scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
S huius muneris sacramentum
ita dominus ad omniᷤ apłorum.
officium pertinere uoluit ut in bea¬
tissimo petro omni  apostolorum
summo principaliter collocaret
ut ab ipso quasiquodam capite
dona sua uelut in corpus omne
diffunderet. ut exortem se minis¬
terii intelligeret esse diuini: qui
ausus eẽt a petri soliditate recede¬
re. Hunc eniminconsortum in¬
diuidue unitatis assumptum id
quod ipseerat uoluit nominari
dicendo. Tu es petrus et super
hanc petram edificabo ecclesiã
meam. ut eter n templi edificatio
mirabilimunere gratie dei in
petri soliditate coñsisteret. hanc
ecelesiam suam firmitate corro¬
borans. ut illam nec humana te¬
meritas posset appetere: nec .¬
contra illam porte inferi preua¬
lere. Uerum. hanc petre istius.
sacratissimam firmitatem deo
ut diximus edificãte construe¬
tam nimis impia uult presum¬
ptione iuolare:quis quis eius
potestatem teraptat infringere.
id quod accepit a ueterib non

Expanded text:
Sed hujus muneris sacramentum Sed hujus muneris sacramentum ita Dominus ad omnium apostolorum officium pertinere voluit, ut in beatissimo Petro omnium apostolorum summo principaliter collocaret: ut ab ipso quasi quodam capite dona sua velut in corpus omne diffunderet, ut exsortem se ministerii intelligeret esse divini, qui ausus esset a Petri soliditate recedere. Hunc enim in consortium individuae unitatis assumptum, id quod ipse erat, voluit nominari, dicendo: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Ut aeterni templi aedificatio mirabili munere gratiae Dei in Petri soliditate consisteret, hac Ecclesiam suam firmitate corroborans, ut illam nec humana temeritas posset appetere, nec contra illam portae inferi praevalere. Verum hanc petrae istius sacratissimam firmitatem, Deo, ut diximus, aedificante constructam, nimis impia vult praesumptione violare, quisquis ejus potestatem tentat infringere, id quod accepit a majoribus non
Abbreviated transcription (Latin):
seniore augusto in qua macedoniꝰ
hereticus debitam dampnationẽ
excepit. Sanctam sinodum hephe¬
sinam primam in qua nestorius dã¬
pnatus est consensu beatissimi pa¬
pecelestini. mediante ipsius legato.
Sanctam sinodum calcedonensẽ
mediance marciano augusto. in
qua nestorius eutices.dioscorus
cum siuis complicib sunt damp¬
nati. S et et siqua sunt alia conci¬
lia a sanctis patrib insticuta. post
istorum quatuor auetoritatem ⁊
custodienda et recipienda manda¬
mus. Idem decretales epistole qͣs
beatissum pape diuersã tempo¬
rib ab urbe roma ꝓer diuersoꝵ
patrum consolationedederunt:
uenerabiliter suscipiende sunt.
Item leo pp. Ita dominus ste
ihesus xpistus humani generis
saluator institiit ut u̾itas que an¬
tea legis et prophetarum precomo
continebatur per apostolicar
tubam in salutem uniuersitatis
exiret. Sicut scriptum est. In om¬
nem terram exiuit sonus eorum.
et infines orbis terre uerba eorum.

Expanded text:
seniore Augusto, in qua Macedonius seniore Augusto, in qua Macedonius haereticus debitam damnationem excepit; sanctam synodum Ephesinam primam, in qua Nestorius damnatus est, consensu beatissimi papae Celestini, mediante ipsius legato; sanctam synodum Chalcedonensem mediante Marciano Augusto, in qua Nestorius, Eutyches, et Dioscorus cum suis complicibus sunt damnati. Sed et si qua sunt alia concilia a sanctis Patribus instituta, post istorum quatuor auctoritatem, et custodienda et recipienda mandamus. » Item: « Decretales epistolae quas beatissimi papae diversis temporibus ab urbe Roma pro diversorum Patrum consolatione dederunt, venerabiliter suscipiendae sunt. » Item Leo papa : « Ita Dominus noster Jesus Christus humani generis salvator instituit, ut veritas, quae antea legis et prophetarum praeconio continebatur, per apostolicam tubam in salutem universitatis exiret, sicut scriptum est: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
as cendensxpistus ad regni soliũ.
tribunal ei siue thronu miudicia¬
rie potestatis promisit. cathedram
doctrine xpistiane cominisit. et
licet ab apostolice doctrine cathe¬
dra sacris uecedentium romano¬
rum. pontificum canones. et eccle¬
siasticorum doctorum sapientissi¬
ma documenta non discrepent.
nulla tamen ratione eidem eathe¬
dre coequantur. sed uelud scabel¬
ei semper̃ humiliter obsecuntur.
et in medio eorum petrus sedet.
presidens auctoritate. sapientissi¬
mus diuine reuelationis illustra¬
tione. princeps glorie. et magnifi¬
centie potestate. Audiamus quid
quidq precipui doctorum eccle¬
siasticorum super hoc sermendo
professi sunt. Ait gelasuis. pp̃. s ẽã
romana ecclesia post illas ueteris
et noui testamenti scripturas quas
regulariter suscipimus. etiam has
suscipi non prohibet. Sanctam sino
diante maximo constantino. augͦ¬
to inqua arrius condempnatus
est. Sanetam sinodum constanti¬
nopolitanammediante theodosio

Expanded text:
ascendens Christus ad regni solium, ascendens Christus ad regni solium, tribunal ei, sive thronum judiciariae potestatis promisit, cathedram doctrinae Christianae commisit: et licet ab apostolicae doctrinae cathedra sacri succedentium Romanorum pontificum canones, et ecclesiasticorum doctorum sapientissima documenta non discrepent, nulla tamen ratione eidem cathedrae coaequantur, sed velut scabelei semper humiliter obsequuntur, et in medio eorum Petrus sedet, praesidens auctoritate sapientissimus divinae revelationis illustratione, princeps gratiae et magnificentiae potestate. Audiamus, quid quidque praecipui doctorum ecclesiasticorum super hoc sentiendo professi sunt. Ait Gelasius papa : « Sancta Romana Ecclesia post illas Veteris et Novi Testamenti Scripturas, quas regulariter suscipimus, etiam has suscipi non prohibet: sanctam synoddiante maximo Constantino Augusto, in qua Arius condemnatus est; sanctam synodum Constantinopolitanam, mediante Theodosio
Abbreviated transcription (Latin):
pe petro omnes recte possunt in¬
telligi. cum dicitur sedens inca¬
thedra sapientissimus princeps
inter tres. Boctrina et eram apo¬
stolica que et canonica dicitur.
maiori pre ceteris romanorum
scilicet pontificum ator doctoꝵ
non solum auccoritate: sed et sa¬
pientie luce prefulget. Unde nec
nominatur sedens ille in cathe¬
dra atq doctrina apłica non ab
eis. s axpisto per spiritum san¬
etum est eis inspirata. nec eorum
sed eius potius est dicenda. qui
eis manens cum eis repromisit di¬
cens. Cum uenerit paraclitus que¬
ego mittam uobis apatre. docebit
uos omnem ueritatem. et alibi.
Cum steu̾tis arte reges et presides
nolite p̾meditari qͣlit̃ respõdeatis dabit᷑
enĩuobis milla hora qui loquamini.
Quod et paulus dese profitens ait.
Euuangelium quod euuangeli¬
zaui non est ame. neq ꝑ hominẽ
accepi illud. sed ꝑ reuelationem
ihesu xpisti. Cathedra igitur petͥ:
xpistipotius est quam petri. sed

Expanded text:
pe Petro omnes possunt inpe Petro omnes possunt intelligi, cum dicitur: « Sedens in cathedra, sapientissimus princeps inter tres. » Doctrina etenim apostolica, quae et canonica dicitur, majori prae caeteris Romanorum scilicet pontificum atque doctorum non solum auctoritate, sed etiam sapientiae luce praefulget. Unde nec nominatur sedens ille in cathedra, quia doctrina apostolica non ab eis, sed a Christo per Spiritum sanctum est eis inspirata: nec eorum, sed ejus potius est dicenda, qui eis, manens cum eis, repromisit dicens: Cum venerit Paracletus, queego mittam vobis a Patre, docebit vos omnem veritatem ; et alibi: Cum steteritis ante reges et praesides, nolite praemeditari, qualiter respondeatis: dabitur enim vobis in illa hora quid loquamini ;Quod et Paulus de se profitens ait: Evangelium quod evangelizavi, non est a me, nec per hominem accepi illud, sed per revelationem Jesu Christi . Cathedra igitur Petri, Christi potius est, quam Petri; sed
Abbreviated transcription (Latin):
reuelata sunt secrtia .estia u̾¬
lud manifeste conterup litioras
genus expuritur. que⁊ spi¬
ritaliter dotorib darisolet
ex diuna tartum raurlacione
notius quam ex humana me¬
bicaone atu uestigatione
saee fuerant excessus paul.
quas ipsa cominemorãs ⁊ aptũ
huius modi hominem asserti
non deductum. Talis et ille petri
cuius superius meminimus: A. e
lintheiuisione. Tales et iohannis
reuelationes ex ipsaeaꝵ constat
relatione fuisse. Licet autem sin¬
gula horum trium in singuliᷤ tri¬
um predictorum apostolorum
emineant: tam̃ omniaipsa tria
plene atq pe: fecte insingulis eo¬
rum. et õium etiam ceterorum apo¬
stolorum fuisse credendum est. Rec¬
te igitur ipsi per tres fortissimos
dauid intelliguntur qui et fortes
contrahomines. et fortiores con¬
tra demones.fortissum autem etiã
contra deum orationib iram eius
placando. et suis meritis ad mi¬
sericordiam fiertendo: preualu¬
isse leguntur. nec solum omnes in
tribr sed in ipso uno suo princi¬

Expanded text:
sunt secreta coelestia, illud manifeste contemplationis genus exprimitur, quod specialiter doctoribus dari solet, ex divina tantum revelatione, potius quam ex humana meditatione aut investigatione. Tales fuerunt excessus Pauli, quos ipse commemorans, raptum hujusmodi hominem asserit, non deductum . Talis et illa Petri, cujus superius meminimus, de lintei visione; tales et Joannis revelationes, ex ipsa earum constat relatione fuisse. Licet autem singula horum trium in singulis trium praedictorum apostolorum emineant, tamen omnia ipsa tria plene atque perfecte in singulis eorum et omnium etiam caeterorum apostolorum fuisse credendum est. Recte igitur ipsi per tres fortissimos David intelliguntur, qui et fortes contra homines, et fortiores contra daemones, fortissimi autem etiam contra Deum, orationibus iram ejus placando, et suis meritis ad misericordiam flectendo praevaluisse leguntur. Nec solum omnes in tribus, sed in ipso uno suo princi
Abbreviated transcription (Latin):
se inferre preiudieium asseramus.
S ne que dicta sunt de cathedra.¬
emuli cathecdre de sermonis prolixi¬
tate corrodant. cum multa ad huc
accedamus. Ipse autem semper al¬

Expanded text:
se inferre praejudicium, asseramus. » Sed ne, quae dicta sunt de cathedra, aemuli cathedrae de sermonis prolixitate corrodant, cum multa adhuc daccedamus. Ipse autem al
Abbreviated transcription (Latin):
ei est preostensum et audire me¬
ruit: a domine: macta et man¬
duca. In ia cob qui luctator inter¬
pretatur sp̃alis exerricii lucta
intelligitur quam sancti decteres
non solum oo ntra iuria luctan¬
do cotidie sentrurit: sed in ipsis
spiritalib exerciciis de hoc ad
illud transeundo: sepuis expe¬
runtirr. Neq enim medioeris
lucta est sicut norunt qui talia
sunt experti. cum  du.cedine
intimecompunctionis a sedu¬
litate diuinorum officierum
et per uigili su mum arecumspe¬
ctione actuum ad fraterne com¬
passionis curam et spirttalib
filiis debitam solliettudinem
expastorolis ꝯfficii debito cogi¬
tur quis tiansirẽ ynde et tali¬
tum es cꝯarcha marthe selliu¬
taes: et curbaris ꝯrga plurima.
In iohanm qui suꝑen pritus

Expanded text:
ei est praeostensum, et audire meei est praeostensum, et audire meruit a Domino, Macta et manduca . In Jacob qui luctator interpretatur spiritualis exercitii lucta intelligitur: quam sancti doctores non solum contra vitia luctando quotidie sentiunt, sed in ipsis spiritualibus exercitiis de hoc ad aliud transeundo saepius experiuntur. Neque enim mediocri lucta est, sicut norunt, qui talia sunt experti, cum a dulcedine intimae compunctionis, a sedulitate divinorum officiorum, a pervigili suorum circumspectione actuum, ad fraternae compassionis curam et spiritualibus filiis debitam sollicitudinem ex pastoralis officii debito cogitur quis transire. Unde et talitum est: Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima . In Joan
Abbreviated transcription (Latin):
intelliguntur. qui seipsos sibi ab¬
negantes omnib omnia prop̃t
xpistum fiunt: ut omnes lucrifa¬
ciant xpisto: et omnia possunt
in eo quieos confortat xpẽ. Hoꝵ
omnium primi et precipui beati
fuerunt apostoli de quorum
principe petro dicitur quod se¬
deritin cathedra sapientissimꝰ
princeps inter tres. Nec ipsi sine
causa cum sint duodecim tres
dicuntur. sed triplex in hoc doc¬
dorum officrum innui nobis ui¬
decur. Primum. est coeteine.
Secundum: conuersationis. et
uite spiritalis. Tercium: diuine
contemplationis. Hec tria inifł̃
trib nobis sunt designata. qͦs
dominus seorsum ab aliis apos¬
dolis assumens: secum duxit
in montem. et suam eis glori¬
am cranffiguratus ostendit.
Pecrum loqua̾r. Iacobum et
Iohannem. In petro doccrine
gratiam spaliter ex pressam il¬
lud manifeste ostendit. quod
ei soli dietum adominio legitur.
pasce oues meas. et illud. Et
tu aliquando conuersus con¬
firma fratres tuos. Illud quo¬
q quoduas decelo submissum

Expanded text:
intelliguntur, qui seipsos sibi abnegantes, omnibus omnia propter Christum fiunt, ut omnes lucrifaciant Christo, et omnia possint in eo, qui eos confortat Christus. Horum omnium primi et praecipui beati fuerunt apostoli, de quorum principe Petro dicitur, quod fuit in cathedra sapientissimus princeps inter tres. Nec ipsi sine causa, cum sint duodecim, tres dicuntur, sed triplex in hoc doctorum officium innui nobis videtur. Primum est doctrinae, secundum conversationis et vitae spiritualis, tertium divinae contemplationis. Haec tria in illis tribus nobis sunt designata, quos Dominus seorsum ab aliis Apostolis assumens, secum duxit in montem et suam ei gloriam transfiguratus ostendit, Petrum loquor, Jacobum, et Joannem. In Petro doctrinae gratiam specialiter expressam illud manifeste ostendit, quod ei soli dictum a Domino legitur: Pasce oves meas . Et illud: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos . Illud quoque, quod vas de coelo submistum
Abbreviated transcription (Latin):
trumin sapientia: tamquamx
uicariũ o. et primum fortium da¬
uid: constat fuisse sublimiorem.
Eiuis siquidem sapientia non so

Expanded text:
trum in sapientia tanquam Christi vicarium, et primum fortium David, constat fuisse sublimiorem. Ejus siquidem sapientia non so
Abbreviated transcription (Latin):
sit in nubem rei. Nubes fumosai
nubem lucidam. que non tam ob¬
nubilat quam obumbrat. obnubi¬
lat tamen in humana. illuminat
ad diuina. obumbra contra aduer¬
sa. Que est hec nubes nisi duuna
speculatio. et quedam diuine pre¬
sentie non iam in spe. sedin reipsa
fruitio. que tam diurecte nubes no¬
catur. quam dui non sicut est. sed ꝑ
speculum et enigiia sentur. Licet
enim xpistus intra domum infrac¬
tione panis agnoscitur a discipłis.
et in monte coram eis transfiguret᷑.
quamiuis etiam facies eius sicut sol
appareat.tamen non sieut est cer¬
nitur. qui in comparabiliter soliscan¬
dorem exceedit. uelut qui candor est
lucis eterne. et emanatio quelam
claritatis omnipotentis dei sincera:
et ideo nichil inquinatum meur¬
rit in illam. Hiis breuiter sexage¬
sime occasione perstri. etis. iam ad
quinquagesime cantica accelamꝰ.
Que sic incipirnt. Esto michi in

Expanded text:
sit in nubem rei; nubes fumosa in nubem lucidam, quae non tam obnubilat quam obumbrat; obnubilat tamen in humana, illuminat ad divina, obumbrat contra adversa. Quae est haec nubes, nisi divina speculatio, et quaedam divinae praesentiae non jam in spe, sed in re ipsa fruitio? Quae tandiu recte nubes vocatur, quandiu non sicut est, sed per speculum et aenigma sentitur. Licet enim Christus intra domum in fractione panis agnoscatur a discipulis, et in monte coram eis transfiguretur; quamvis etiam facies ejus sicut sol appareat, tamen non sicut est cernitur, qui incomparabiliter solis candorem excedit, velut qui candor est lucis aeternae, et emanatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera, et ideo nihil inquinatum incurrit in illam. His breviter occasione Sexagesimae perstrictis, jam ad Quinquagesimae cantica accedamus, quae sic
Abbreviated transcription (Latin):
proculdubio esse indetur. Quis arĩt
huius deserti asperitatem sustinere.
quis tante uastitatis deuia ꝑlustra¬
re possit. insi deum ducem et nutri¬
torem habuerit: Ideo forsitan fa¬
tue uirgines ad sponso non admit¬
tuntur. quia desua uirginntate ⁊
operum integritate cõfi. se. sibi po¬
tius quam sponso inintuntur. Fe¬
lices uero que in hac parte pruden¬
tes inuente sunt. nt cum magnificis
operib lampasles earum resplen¬
deant. nun quam tamen de illo.
splendore confise. oleo semper mu-¬
mri. et uasa sua implere studuert.
Ad quod dicendum beatus pau¬
lus mox inderoducitur dicens. Si
linguis hominum loquar et an¬
gelorum. caritatem autem non.
habeam. et cetera. In quinquage¬
sima quinq pertite sensuum con¬
dinentie nelut in qualam uasta
et aspera corporee macerationis so¬
litudine uolens uam apostolꝰ

Expanded text:
procul dubio esse videtur. Quis autem procul dubio esse videtur. Quis autem hujus deserti asperitatem sustinere, quis tantae vastitatis devia perlustrare possit, nisi Deum ducem et nutritorem habuerit? Ideo forsitan fatuae virgines a sponso non admittuntur; quia de sua virginitate et operum integritate confisae, sibi potius quam sponso innituntur. Felices vero, quae in hac parte prudentes inventae sunt, ut cum magnificis operibus lampades earum resplendeant; nunquam tamen de illo splendore confisae, oleo semper muniri, et vasa sua implere studuerunt . Ad quod dicendum beatus Paulus mox introducitur, dicens: Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam, etc. . In Quinquagesima quinquepertitae sensuum continentiae, velut in quadam vasta et aspera corporeae macerationis solitudine, volens viam Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
mantur. Ad hanc post exitum de
egẏpto et maris rubri transitum.
et mortalium peccatorum defectũ
nos conuertimus. se cum recidiuũ
patiamur. etiam al icitis abstinere.
et sensus subicere seruituti negbganꝰ¬
mris. Quod multis contigisse cogno¬
uimus qui usq ad hanc quinqla¬
gesimam uenientes. quia ultra pro¬
gredi noluerunt: ad egyptias te¬
nebras infeliciter redierunt. Nosg
qui hucusq uenimus cum quinq
prudentib uirginib procẽdenẽ
sponso. occurrerestudeamus. ut ei
omniũ sensuum cohortationeue¬
lut quadam uirginitatis in corrup¬
tione placeamus. Bene autem uir¬
ginitas deserto comparatur. quia
sicrt heremus terra est deserta. in¬
aquosa. sic corpus humanum a ci¬
borum deliciis alienumimmo etiã
ab ipsis necessariis leuimum. uita qͦ
humana liti et contentiomi et omni
auaricie et iniquitati inuia. Potuis
etiam acluxus lauachri et ungnen¬
ti et totius superflue humeetatiomiᷤ
renuntiatione. In aquosa: desertũ

Expanded text:
matur. Ad hanc post exitum de matur. Ad hanc post exitum de Aegypto et maris Rubri transitum, et mortalium peccatorum defectum, nos convertimus; ne tamen recidivum patiamur, etiam a licitis abstinere, et sensus subjicere servituti non negligamus. Quod multis contigisse cognovimus, qui usque ad Quinquagesimam venientes, quia ultra progredi noluerunt, ad Aegyptias tenebras infeliciter redierunt. Nos igitur, qui huc usque venimus, cum quinque prudentibus virginibus procedentes, sponso occurrere studeamus, ut ei omnium sensuum cohortatione, velut quadam virginitatis incorruptione placeamus. Bene autem virginitas deserto comparatur, quia sicut eremus terra est deserta inaquosa, sic corpus humanum a ciborum deliciis alienum, imo etiam ab ipsis necessariis jejunum, vita quoque humana liti et contentioni et omni avaritiae et iniquitati invia, potus etiam ac luxus lavacri et unguenti, et totius superfluae humectationis renuntiatione inaquosa, desertum
Abbreviated transcription (Latin):
fugii ut saluum me facias. Qm̃
fismamentum meum et refugium
meum estu. et propter nomentuũ
dux michi eris et enutries me. Me¬
rito quinquagesimam celebraturi
ducem et enutritorem nostrum re¬
quirimus. uelut qui desertum in¬
trantes nec uiam scimus. nec alim̃¬
ta habemus. Desercum enunterra
est inuia et maquosa. Intanta ergo
soliudinis uastitate. quis loeus cati¬
tieis que causa leticie esse potest: Illa
utiq que filiis israhel uidentibus
egyptios mortuos super litus matis.
et manum magnam quam exercue¬
rat dominus contra eos. Tunc enim
ceturit moyses et filii ifra hel ear men
sequntur usq extendisti manum tu¬
am et deuorauit eos terra. Dux fui
sti. Maria quoq proph̃es soror adt̃o
et omnes mulieres post eam cumtym¬
panis et choris eadem precinebañt
torem habituros in quinquagesima
nr̃a confidimus. Quinqua gesima
siquidem sicut dictum estꝰ pͣer ticam
sensu um continentiam designat.
per quam decalogus adͣ implecur.
⁊ se quinquagesima a nobis consum¬

Expanded text:
lvum me facias, quoniam firmamentum meum, et refugium meum es tu, et propter nomen tuum dux mihi eris, et enutries me . Merito Quinquagesimam celebraturi ducem et enutritorem nostrum requirimus; velut qui desertum intrantes nec viam scimus, nec alimenta habemus. Desertum enim terra est invia et inaquosa. In tanta ergo solitudinis vastitate quis locus canticis, quae causa laetitiae esse potest? Illa utique, quae filiis Israel videntibus Aegyptios mortuos super littus maris; et manum magnam, quam exercuerat Dominus contra eos. Tunc enim cecinit Moyses et filii Israel carmen sequuntur, usque Extendisti manum tuam, et devoravit eos terra. Dux fuissti . Maria quoque prophetes soror Aaron, et omnes mulieres post eam, cum tympanis et choris eadem praecinebant. torem habituros in Quinquagesima nostra confidimus. Quinquagesima siquidem, sicut dictum est, quinquepertitam sensuum continentiam designat, per quam decalogus legis adimpletur, et sic Quinquagesima a nobis consum
Abbreviated transcription (Latin):
singula uerbauelut cuius dan
diuine epistole per angelum al¬
late. sed spiritu sancto dictante.
oracula sunt diuinam : Unde
ipsius responso uirginis. et ipsiꝰ
angehqualiter que dicta erant
abeo fieri deberent: In saeuctio
et conceptus elizabet tam premĩ¬
tiatio angelica facta ad zachari¬
am. quam annumtiatio edita
ad mariam ͤ Unde marie as¬
censio ad montana. et ad saluta¬
tionem eius propheticum elisabeh
responsum. et ipsius orafie can¬
ticum non magis prophetieum
quam profundum: Undetan¬
dem domini nostri stupendaet
unerar. da ip̃ isq celestib miranda
natinitas. pannorum inuolutio.
reclinatio ir presepium. angustia
diuersorii. angelica apparicio.
ad pastores. euuangelizatio gau¬
dii magni quod foret omni popło
ymni angelici de cantatio glorio¬
Sa: Hec omnia maRia conseruan
Et conferens in corde suo. portam
se clausam usq ad octauam cir¬
cumcisionis diem mundo exhi¬
buit. que iamspiritus ancto rese¬
rata: filio dei patuerat. et non

Expanded text:
singula verba, velut cujusdam divinae epistolae per angelum allatae, sed Spiritu sancto dictante, oracula sunt divina? Unde ipsius responsio Virginis, et ipsius angeli, qualiter quae dicta erant ab eo fieri deberent, instructio, et conceptus Elizabeth tam praenuntiatio angelica facta ad Zachariam, quam annuntiatio edita ad Mariam? Unde Mariae ascensio ad montana, et ad salutationem ejus propheticum Elizabeth responsum, et ipsius Mariae canticum non magis propheticum quam profundum? Unde tandem Domini nostri stupenda et veneranda, ipsisque coelestibus miranda nativitas, pannorum involutio, reclinatio in praesepium, angustia diversorii, angelica apparitio ad pastores, evangelizatio magni gaudii quod foret omni populo, hymni angelici decantatio gloriosa? Haec omnia Maria conservans et conferens in corde suo, portam se clausam usque ad octavam Circumcisionis diem mundo exhibuit: quae jam Spiritu sancto reserata Filio Dei patuerat, et non
Abbreviated transcription (Latin):
mostratur. ubi ad operandamter¬
ram. etiam inuultus sui sudore ꝯ¬
dempnatur Ecce hec in radice oc¬
culte latuerurit. sed late nimis et
patenter in ramis postea pullula¬
runt. Inde in cam fratricidium ex
superbia. per quam gratiam et
gloriam minori senatu a deo exibrt̃a
odiendo inuidit. Indemeodem̃ ua¬
gatio ex carnis concupiseentiũ. qñia

Expanded text:
monstratur, ubi ad operandum termonstratur, ubi ad operandum terram, etiam in vultus sui sudore condemnatur. Ecce haec in radice occulte latuerunt, sed late nimis et potenter in ramis postea pullularunt. Inde in Cain fratricidium ex superbia: per quam gratiam et gloriam minori se natu a Deo exhibitam odiendo invidit. Inde in eodem vagatio ex carnis concupiscentia, quia