comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entur testimonia scͥpturarum. qͥb cłs uisus et̃
narratur. qͥa & inuisibilis ẽ ꝑ ꝓpͥam ditatis natu¬
ram: & cum uult uidĩ pot̾ ꝑ adsumptam sic̃ ei
placui̾t creaturam. Porro si nate ipsius ẽ inui¬
sibilitas. sic̃ incorruptibilitas: non mutabit᷑ uti¬
q in futuro scło illa natura. ut de inuisibili ui¬
sibilis fiat: qͥa neq potit de incorruptibili cor¬
ruptibilis fieri. Simul enim & incominutabilis ẽ
Et utiq natãm eiꝰ commendauit apłs. cũ duo
ista simul ponẽt. dicens: regi autem scłorum in¬
uisibili. incorruptibili. soli dõ honor. & gła. in se¬
cula scłorum. Unde non audeo duo ista distin¬
guere. ut dicam incorruptibili qͥdem in scła se¬
culorum: iuisibili autem non in scła scłoꝵ: sed
tantum in hoc scło. Uerum qͥa nec illa testimo¬
nia falsa ẽẽ possunt. beati mundo corde. qͣm
ipsi d̃m uidebunt. & scimus qͥa cũ apparuĩt simi¬
les ei erimus. qͥa uidebimꝰ eum sicuti ẽ. negare ñ

Expanded text:
stimonia scripturarum, quibus deus uisus esse narratur, quia et inuisibilis est per propriam deitatis naturam et, cum uult, uideri potest per adsumptam, sicut placuerit, creaturam. Porro si naturae ipsius est inuisibilitas sicut incorruptibilitas, non mutabitur utique in futuro saeculo illa natura, ut de inuisibili uisibilis fiat, quia neque poterit de incorruptibili corruptibilis fieri; simul enim et incommutabilis est. et utique naturam eius commendauit apostolus, cum duo ista simul poneret dicens: Regi autem saeculorum, inuisibili, incorruptibili soli deo honor et gloria in saecula saeculorum. unde non audeo ego ita distinguere, ut dicam; Incorruptibili quidem in saecula saeculorum, inuisibili autem non in saecula saeculorum sed tantum in hoc saeculo. uerum quia nec illa testimonia falsa esse possunt: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, negare non
Abbreviated transcription (Latin):
tentur in meliꝰ: angłoꝵ ocłis equabunt᷑ hic au¬
tem & ipsis. & uniuse õmo celesti creat̾e. mui
simus futĩ angłis potiores: ipsius dm̃i ẽ hinc aꝑ¬
ta sententia. uͭ ait de resurrecturis in regnum
erunt equales angłis di. Unde isdem sc̃s iero¬
non potest. Angłi autem ꝙ̃ minimorum in er¬
cła semꝑ uident faciem di. & nc̃ in specło uidemꝰ
in enigmate: tunc autem facie ad faciem qͣndo

Expanded text:
tentur in melius, angelorum oculis aequabuntur. hic autentur in melius, angelorum oculis aequabuntur. hic autem et ipsis et uniuersae omnino caelesti creaturae inuissimus futuri angelis potiores, ipsius domini est hinc aperta sententia, ubi ait de resurrecturis in regnum: Erunt aequales angelis dei. unde idem ipse sanctus Hierom uidere non potest; angeli autem etiam minimorum in ecclesia semper uident faciem dei. et nunc in speculo uidemus, in aenigmate, tunc a
Abbreviated transcription (Latin):
tendens unde uideatur: Item cum de sp̃u scõ lo¬
queretur: int̾posuit u̾ba dmi dicentis. Rogabo pa¬
trem meum. & alium ꝑaclitum dabit uob̃. qͥ uob̃¬
cum sit in et̾num: sp̃m uĩtatis quem hic munctꝰ
ñ potest accipe: quia ñ udit eum. nec cͥgnoscit
eum̃. Merito gͦ se inquit in corpore demonstra¬
uit: qm̃ in diuinitatis substantia ñ uidet̃ Ui¬
dimus sp̃m: s in spetie corꝑali. Uideamꝰ & patrem:
Sed quia uide ñ possumus: audiamus. ꝙ paulopꝰ.
Sed & filius inuisibilis: scđm diuinitatem. Dm̃ e¬
nim nemo uidit unquam. Gum gͦ filiꝰ ds: in eo u¬
tiq qđ dõ ẽ filius non uidetur. Sc̃s autem ieroni¬
geli. nec throni. nec dominationes. nec potesta¬
tes: nec omne nomen qđ nominatur. Heq
enim creatã potest aspice creatorem suum
his u̾bis uir doctissimus satis ostenddit qͥd &
de futuro scło senserit qđ ad hanc rem acci¬
net. Quantum lib& enim ocłi nr̃i corꝑis mu¬

Expanded text:
tendens. unde uideatur. item cum de spiritu sancto lotendens. unde uideatur. item cum de spiritu sancto loqueretur, interposuit uerba domini dicentis: Rogabo patrem et alium paraclitum dabit uobis, qui uobiscum sit in aeternum, spiritum ueritatis, quem hic mundus non potest accipere, quia non uidet eum nec cognoscit eum. \'merito ergo ae, in quit, in corpore demonstrauit, quoniam in diuinitatis substantia non uidetur. uidimus spiritum sed in specie corporali; uideamus et patrem, sed, quia uidere non possumus, audiamus\'. et paulo sed et filius inuisibilis secundum diuinitatem; deum enim nemo uidit umquam. cum ergo filius deus, in eo utique quod deus est filius non uidetur, sed demongeli nec Throni nec Potestates nec Dominationes nec omne nomen, quod nominatur; neque enim creatura potest aspicere creatorem suum\'. his uerbis uir doctissimus satis ostendit, quid etiam de futuro saeculo senserit, quod ad hanc rem adtinet. quantum libet enim oculi corporis nostri mu
Abbreviated transcription (Latin):
ds. si in illo maneamts. Q autem manꝙ in caritate.
in dõ man&: & ds in illo mance: qͥa ds̃ caritas ẽ: siue
tanquam eius fons ineffabilit̾ existendo: siue illã
nob̾ ꝑ suum sp̃m largiendo. Si gͦ doceri potest qđ
caritas corꝑalib ocłis aliquando uidebitur: po¬
terit fortassis & ds̃. Si autem ista ñquam poterit.
multominus ipse fons eius. uel si qͥd dici ex¬
cellentiꝰ & conuenientius de tanta repotest:
Magni qͥdam uiri. & in seͥpturis scĩs doctissimi. qͥ
płimum eccłam. & bona studia fidelium suiᷤ lit¬
teris adiuuerunt. uͥ eis occasio data ẽ dixer̾t
inuisibilem dm inuisibilit̾ uideri. hoc ẽ ꝑ eam
nat᷑am que in nobis qͦq iniusibilis ẽ: munda
scilic& mente. uel corde. Beatus autem ambrosiꝰ
cum de xp̃o age̾t scđm id qđ u̾bum est. non enĩ
corꝑalib inqͥt. s sp̃italib ocłis iħc uidetur. Et
paulopost.Ion enim iuderunt c̃um inqͥt iudi.
obcecatum enim erat insipiens cor eorum: hinc os¬

Expanded text:
lo maneamus. qui autem manet in caritate, in deo manet et deus in illo manet, quia deus caritas est siue tamquam eius fons ineffabiliter existendo siue illam nobis per suum spiritum largiendo. si ergo doceri potest, quod caritas corporalibus oculis aliquando uidebitur, poterit fortassis et deus; si autem ista numquam poterit, multo minus ipse fons eius uel si quid dici excellentius et conuenientius de tanta re potest. Magni quidam uiri et in scripturis sanctis doctissimi, qui plurimum ecclesiam et bona studia fidelium suis litteris adiuuerunt, ubi eis occasio data est, dixerunt inuisibilem deum inuisibiliter uideri, hoc est per eam naturam, quae in nobis quoque inuisibilis est, munda scilicet mente uel corde. beatus Ambrosius cum de Christo ageret secundum id, quod uerbum est: Non enim corporalibus\', inquit, sed spiritalibus oculis Iesus uidetur\'; et paulo post: Non eum uiderunt, inquit. Iudaei; obcaecatum enim erat insipiens cor eorum\' hinc os
Abbreviated transcription (Latin):
tura ininsibilem quando patͥbus uisus ẽ. sic̃
moysi cum qͦ facie ad faciem loquebat᷑. aliciitᷤ
conspicabilis mat̾i̾e dispositione agupta. salua
sua inuisibilitate uderi potuisse: hoc ẽ c̃ q

Expanded text:
tura invisibilem, quando patribus visus est, sicut tura invisibilem, quando patribus visus est, sicut Moysi, cum quo facie ad faciem loquebatur, alicujus conspicabilis materiae dispositione assumpta, salva sua invisibilitate videri potuisse. Hoc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
aspicẽ. nec deinceps addidissoe sed ocłos mentis:
forte diceret᷑ carnem iam non eẽ appellandã
cum corpꝰ fuit sp̃itale. Addendo gͦ & dicendo
s ocłos mentis: ab omni genẽ corpis alienauit
huiusmodi uisionem. Ne qͥs autem putaret
cum tantum de p̾senti temꝑe locutum. subie¬
cit ꝙ̃ dñi testimonium. uolens ostende qͦs di¬
rerat ocłos m̃tis. Q testimonio ñ p̾sentis. sed
futẽ uisionis ꝓmissio declaratur: beati mun¬
do corde qm̃ ipsi dm uidebunt. Beatissimus
qͦq athanasius alexandrinꝰ ep̃c. cum agẽt ad¬
u̾sus arrianos. qͥ tantummodo d̃m patrem inui¬
putant. equalem tͥnitatis inuisibilitatẽ scͥp¬
turarum sc̃arum testimoniis. & diligentia su¬
e disputationis asseruit. instantissime suadens
d̃m non ẽẽ uisum nͥ assũptione creature: scđmn
ditatis autem sue ꝓpͥetatem omnino dm eẽ inui¬
tum mente ac sp̃u nosci potest. Gregorius

Expanded text:
aspicere nec deinceps addidisset sed oculos mentis\', aspicere nec deinceps addidisset sed oculos mentis\', forte diceretur carnem iam non esse appellandam, cum corpus fuerit spiritale. addendo ergo et dicendo \'sed oculos mentis\' ab omni genere -corporis alienauit huius modi uisionem. ne quis autem putaret eum tantum de praesenti tempore locutum, subiecit etiam domini testimonium uolens ostendere, quos dixerat oculos mentis, quo testimonio non praesentis sed futurae uisionis promissio declaratur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. Beatissimus quoque Athanasius, Alexandrinus episcopus. cum ageret aduersus Arrianos, qui tantum modo deum patrem inuiputant. aequalem trinitatis inuisibilitatem scripturarum sanctarum testimoniis et diligentia suae disputatiDeum non esse visum nisi assumptione creaturae: secundum Deitatis autem suae proprietatem omnino Deum esse invisi nisi quantum mente ac spiritu nosci potest. Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
angłis facti fuerimꝰ. siue nunc ẽẽ. siue futurum
eẽ crederq euidentissime quid sentiret exp̾ssit:
dicens qđ faciem dĩ iuxta natẽ sue ꝓpͥetatem
nulla uideat creatura: & tunc mente cernatur
quando inuisibilis creditur. Unde sufficienter
significauit quando uisus est ab hominibus ꝑ
oculo ᷤ carnis tanquam ipse corꝑeus. ñ eũ
scđm nature sue ꝓpͥetatem fuisse uisum. in
qua tunc mente cernitur. quando inuisibił
creditur: Quib inuisibilis inusibilis. nͥ aspe¬
ctib corꝑalib &̃ celestib. sicut supra de an-¬
gelis & potestatib & dñationib dixit: quan¬
tomagis t̾restribus: Unde alio loco euiden¬
tius dicit: non solum patͥs diuinitatẽ. sed ne
ipse saluator ait. beati mundo corde. qm̃ ipsi
dm uidebunt. Qd hac manifestatione lucidiꝰ:
Si enim tantum modo dixiss et. nec patͥs nec fi¬
lii nec sp̃c sc̃i diuinita tem posse ocłos carms

Expanded text:
angelis facti fuerimus, siue nunc esse siue futurum angelis facti fuerimus, siue nunc esse siue futurum esse crederet, euidentissime, quid sentiret, expressit dicens, quod faciem dei iuxta naturae suae proprietatem nulla uideat creatura et tunc mente cernaturquando invisibilis creditur. Unde sufficienter significavit, quando visus est ab hominibus per oculos corporis, tanquam ipse corporeus, non eum secundum naturae suae proprietatem fuisse visum, in qua tunc mente cernitur, quando invisibilis creditur. Quibus invisibilis, nisi aspectibus corporalibus etiam coelestibus, sicut supra de Angelis et Potestatibus et Dominationibus dixit? quanto magis terrestribus! 9. Unde alio loco evidentius dicit, Non solum Patris divinitatem, ipse Salvator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. quid hac manifestatione lucidius? si enim tantum modo dixisset nec patris nec filii nec spiritus sancti diuinitatem posse oculos carnis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ĩ angło ꝓfecerimꝰ id ẽ equales angłis facti fue¬
rimus. qđ erit utiq in resurrectione mortuoꝵ
Deinde apłico testimonio satis aperuit. non exti¬
oris sed int̾ioris hominis faciem intelligendã.
cum uidebimꝰ facie ad faciem. De facie qͥppe cor¬
dis loquebat᷑ apłs: cum diceret qđ hinc cõme¬
morauit. Nos autẽ reuelata facie głam dñi spe¬
culantes in eandem imaginem tͣnfformam᷑. Qł
si qͥsquam dubitat: recenseat cundem locum: & at¬
tendat utide apłs loquebat᷑: De uelamine scili¬
cet qđ man& in lectione uetĩs testamenti. donec
qͥsq tͣnseat ad xp̃m. ut auferatur uelamen: Ibi
qͥppe dicit. Nos autem reuelata facie głam
domini speculantes que facies in iudeis ñ erat
reuelata: de qͥb dicit. uelamen suꝑ cor eorum
positum est: ut ostendat cordis faciem nob̃ ẽẽ
reuelatam uelamine ablato. Postremo ne qͥs¬
quam ista minus intuens. minusq discernens.
uisibilem dm̃ uel angłis hominib. cum equales

Expanded text:
erimus, id est, aequales Angelis facti fuerimus; quod erit utique in resurrectione mortuorum. Deinde apostolico testimonio satis aperuit non exterioris sed interioris hominis faciem intelligendam, cum videbimus facie ad faciem: de facie qdis loquebatur apostolus, cum diceret, quod hinc commemorauit:Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur. quod si quisquam dubitat, recenseat eundem locum et adtendat, unde apostolus loquebatur, de uelamine scilicet, quod manet in lectione ueteris testamenti, donec quisque transeat ad Christum, ut auferatur uelamen. ibi quippe dicit: Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes, quae facies in Iudaeis non erat reuelata, de quibus dicit: Velamen super cor eorum positum est, ut ostendat cordis faciem nobis esse reuelatam uelamine ablato. postremo, ue quisquam ista minus intuens minusque discernens uisibilem deum uel angelis uel hominibus, cum aequales
Abbreviated transcription (Latin):
tat in corde tuo. Quem credo qͥa ñsꝑuit inte: cũ
agnoscit in se Eigo certe in hac causa qͥd meltꝰ face̾m
non inueni quam ut uemam peterem a fr̾e qͥ lesũ
se litta̾rum mearum asꝑitate conquestꝰ ẽ: fãcioꝵ &
quens ait: donantes uob̃m& ipsis. si qͥs adu̾sus ali-¬
quem hab& querelam: sic̃ ꝙ ds̃ in xp̃o donauit uob̃
Estote gͦ imitatores ddĩ sic̃ filii dilectissimi: & ambu

Expanded text:
tat in corde tuo, quem credo quod non spernit in te, cum tat in corde tuo, quem credo quod non spernit in te, cum agnoscit in se. Ego certe in hac causa, quid melius facerem. non inueni. quam ut ueniam peterem a fratre, qui laesum se litterarum mearum asperitate conquestus est. faciet et olum loquens ait: Donantes uobismet ipsis, si quis aduersus aliquem habet querelam, sicut et deus in Christo donauit uobis. estote
Abbreviated transcription (Latin):
tur nr̃am dilectionem p̾stinani: & obliuiscatur of¬
fensionem nouam. fãciat certe: qđ ine non fecisse
succensuit. Habeat lenitatem in danda uenia: quã
ego in illa. epła conscͥbenda ñ habui. Hoc ꝑtuã ca¬
ritatem rogo. qđ p̾sens p̾sentem rogare uolueram:
si eiꝰ haberem copiam. Qđ cum conatꝰ ce̾m. scͥbente
ad eum uiro uenerabili. nob̃q omnibꝰ honore p̃fe¬
rendo. uenire noluit: dolum forsitan meum. sic̃
pleraq humana sunt quantum cxistimo suspicatus.
uero dolore de offensione animi eiꝰ tecum fuerim
collocutus. Nouĩt quam ñ eum contemnã: & quã¬
tum in illo dm timeam: & cogitem caput nr̃m. in
cuiꝰ corꝑe fr̃s sumus. Ad locum in qͦ habitat. ido mͥ
non putaui ẽẽ ueniendum: ne spectacłm face̾mus.
ridendum aliens: nr̃is dolendum: nob̃̾ pudendũ:
Per tuam sc̃ĩtatem & caritatem: totum recte agi
potest. Ab illo qͥppe agitur: qͥ ꝑ fidem suam habi¬

Expanded text:
tur nostram dilectionem pristinam et obliuiscatur oftur nostram dilectionem pristinam et obliuiscatur offensionem nouam. faciat certe, quod me non fecisse suscensuit; habeat lenitatem in danda uenia, quam ego in illa epistula conscribenda non habui. hoc per tuam caritatem rogo, quod praesens praesentem rogare nolueram, si eius haberem copiam. quod cum conatus essem, scribente ad eum uiro uenerabili nobisque omnibus honore praeferendo uenire noluit dolum forsitan meum, sicut pleraque humana sunt, quantum existimo, suspicatus.uero dolore de offensione animi eius tecum fuerim conlocutus. nouerit, quam non eum contemnam et quantum in illo deum timeam et cogitem caput nostrum, in cuius corpore fratres sumus. ad locum, in quo habitat, ideo mihi non putaui esse ueniendum, ne spectaculum faceremus ridendum alienis, nostris dolendum, nobis pudendum. per tuam sanctitatem et caritatem totum recte agi potest; ab illo quippe agitur, qui per fidem suam habi
Abbreviated transcription (Latin):
ea que locorũ spatus int̾uallis q cernuntur. si non
aliud quam ip̃m erit: substantiam incorꝑalem &e
ũq totã nullo modo uidebit. Siue gͦ illud. siue hoc
uerum sit. scđ utrumq uerum est qđ istiꝰ corꝑis
ocłi am non uidebunt. Nut enim istiꝰ erunt & ñ
uidebunt: aut non erunt istiꝰ si uidebũt: qm tanta
commutatione longe alt̾ius corꝑis erunt. Sed ꝑa¬
tus sum si quid de hac re meliꝰ nouit hic fr̃: uel ab
ipso. uel ab illo a qͦ didicit discere. Qd̃ si irridenter
dicerem &̃ illud de dõ corꝑali. m̃brisq ꝑ loca diuisi¬
bili. dicerem ꝑatum ẽẽ me discẽ: Qđ non dico: qͥa tĩ
irrident᷑ loqͦr: & talem dm ñ ẽẽ omnino ñ ambigo
Et ne talis eẽ credetur: illam epłam scͥpsi. In qua dum
eẽm in ammonendo sollicitꝰ. quã nominib tacitis con¬
num fuerat cogitaui. Hec ñ defendo: s rep̃hendo.
hoc non excuso: s accuso. Ignoscatur peto. Recorde¬

Expanded text:
ea, quae locorum spatiis interuallisque cernuntur, si non ea, quae locorum spatiis interuallisque cernuntur, si non aliud quam ipsum erit, substantiam incorporalem et ubique totam nullo modo uidebit. siue ergo illud siue hoc uerum sit, secundum utrumque uerum est, quod istius corporis oculi deum non uidebunt; aut enim istius erunt et non uidebunt aut non erunt istius, si uidebunt, quoniam tanta commutatione longe alterius corporis erunt. Sed paratus sum, si quid de hac re melius nouit hic frater, uel ab ipso uel ab illo, a quo didicit, discere. quod si inridenter dicerem, etiam illud de deo corporali membrisque per loca diuisibili dicerem paratum esse me discere. quod non dico, quia non inridenter loquor et talem deum non esse omnino non ambigo et, ne talis esse crederetur, illam epistulam scripsi. in qua dum essem in admonendo sollicitus, quamuis nominibus tacitinum fuerat, cogitaui. hoc non defendo, sed reprehendo; hoc non excuso, sed accuso; ignoscatur, peto; recorde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalit̾ tota est: longe aliud ert hec corꝑa: & non
erunt ip̃a. Nec sola dec̾cta mortalitate atq cor¬
ruptione. ce pondetis gͣuitate aliud erunt. s in
urtutem ipsius m̃tis qͦdam mͦ conutentur: seuidẽ
potert qͦmͦ tunc m̃ti. nẽ autem nec ipsi m̃tiuide
concessũ ẽ. Si enim mutatis morib dicimꝰ hominẽ
ñ ẽẽ qͥ fuit: si deniq mutatis etatibꝰ. ip̃m corpꝰ dici¬
nius ñ eẽ qd fuit: qͣntomag̃ ip̃m non erit. tanta
conu̾sione mutatum. ut non solum immortalit̾
uiuat: uerum ꝙ̃ inuisibilem uideat: Quaꝓpt̾ si uide¬
bunt dm. ñ istiꝰ corꝑis ocłi uideb̾t: qͥa & in hoc non
erit ipsum corpꝰ usq in illam uim potentiã q muta¬
tum. Et non ẽ cont̾ria ista opinio illis u̾bis epłe me¬
e: Si autem hactenꝰ nonerit ip̃m qͥa nc̃ mortale. tẽ
immortale: nc̃ aggͣuans animam. tt̃ nullo pondere
ad omnem motum erit facillimum. Ed uidenda uͦ

Expanded text:
poraliter tota est, longe aliud erunt haec corpora et non poraliter tota est, longe aliud erunt haec corpora et non erunt ipsa nec sola detracta mortalitate atque corruptione et ponderis grauitate aliud erunt, sed in irtutem ipsius mentis quodam modo. conuertentur, si uidere poterunt, quo modo tunc menti nunc autem nec ipsi menti uidere concessum est. si enim mutatis moribus dicimus hominem non esse, qui fuit, si denique mutatis aetatibus ipsum corpus dicimus non esse, quod fuit, quanto magis ipsum non erit tanta conuersione mutatum, ut non solum inmortaliter uiuat, uerum etiam inuisibilem uideat! quapropter, si uidebunt deum, non istius corporis oculi uidebunt, quia et in hoc non erit ipsum corpus usque in illam uim potentiamque mutatum, et non est contraria ista opinio illis uerbis epistulae meae. si autem hactenus non erit ipsum, quia nunc mortale tunc inmortale, nunc adgrauans animam tunc nullo pondere ad omnem motum erit facillimum ad uidenda uero
Abbreviated transcription (Latin):
liniamentis acfinibꝰ t̾minatam. s u̾q totam ꝑ tale cor¬
pus uidẽ possimꝰ: uolo ut me doceat. si uerũ sapit:
Si autem hoc falsum sentit: longe tolerabiliꝰ ẽ aliqͥd
corꝑi arrogare: quam dõ derogare. Et si uera c̃ ista
sententia. ñ erit contͣria u̾bis meis. q̃ in illa epła posui
istius namq corꝑis ocłos ñ unsuros dm̃ dixi: hoc in¬
tuens qđ istiꝰ corporis ocłi omnino non possũt
cernere nͥ corꝑa que ab eis aliqͦ loci int̾uallo seꝑa¬
ta sunt. Nam si nullo int̾uallo sunt: nec ip̃a cor¬
ꝑa ꝑ eos uidemꝰ. Porro audem si in tantam sui dis¬
similitudinem nr̃a corꝑa mutabunt᷑. ut ocłos
habeant ꝑ q̃s uicleat᷑ illa substantia. que ñ ꝑ lo¬
corum spatia uel diffundit᷑. uel finitur. alibi ha
bens aliam partẽ. alibi aliam. in minore loco mi¬
nore loco minorem. in maiore maiore m. s uͥq: cͥor¬

Expanded text:
brorum liniamentis ac finibus terminatam sed ubique totam per tale corbrorum liniamentis ac finibus terminatam sed ubique totam per tale corpus uidere possimus, uolo, et me doceat, si uerum sapit; si autem in hoc falsum sentit, longe tolerabilius est corpori aliquid adrogare quam deo derogare. et si uera est ista sententia, non erit contraria uerbis meis, quae in illa epistula posui. istius namque corporis oculos dixi non uisuros deum hoc intuens, quod istius corporis oculi omnino non possunt cernere nisi corpora, quae ab eis aliquo loci interuallo separata sunt; nam si nullum interuallum sit, nec ipsa corpora per eos uidemus. Porro autem, si in tantam sui dissimilitudinem nostra corpora mutabuntur, ut oculos habeant, per quos uideatur illa substantia, quae non per locorbens aliam partem, alibi aliam, in minore loco minore loco minorem in maiore maiorem, sed ubique incor
Abbreviated transcription (Latin):
gaui & nc̃ cõmoneo: ut frẽm nr̃m
de qͦ collocuti sumꝰ. uidẽ ⁊ rogare
digneris: ut ignoscat mͥ. si qͥd duriꝰ
& asꝑius in se dictum accepit. in ea epła quam me illo
mͦ scͥpsisse no n penitae. quia dixi istiꝰ corꝑis ocłos nec
uidt dm. nec ẽẽ uisuros. Causam qͥppe adiunxi cur
spatio int̾ualloq uisibilis. Nichil enim alit̾ uidẽ.
istiꝰ corꝑis ocłs potest. Et ne illud qđ dictũ ẽ facie ad
faciem sic accipiat᷑ canquam in m̃bris corꝑis t̾minatꝰ
sit ds̃. ido me gͦ illud dixisse non penit&. ne de dõ ip̃o
tam impie sentiamꝰ. ut eum ñ ubiq totũ. s ꝑ localia spa¬
tia diuisibilem existimemꝰ. Talia qͥpe his ocłis nouimꝰ
Ceterum nichil tale de dõ sentiens. s eum incommuta¬
bilem & incorꝑalem sp̃m uͥq totum et̃ credens. si tantã
qͥsqm mutationem huiꝰ corꝑis futam putat. cũ ex am¬
mali fuit sp̃ale. ut etiam substantiam incorꝑalẽ non

Expanded text:
et nunc commoneo, ut fratrem nostrum, de quo conlocuti sumus, uidere et rogare digneris, ut ignoscat mihi, si quid durius et asperius in se dictum accepit in ea epistula, quam me illo modo scripsisse non paenitet, quia dixi istius corporis oculos nec uidere deum nec esse uisuros. causam quippe adiunxi, cur spatio interualloque uisibilis — nihil enim uidere aliter istius corporis oculus potest — et ne illud, quod dictum est: Facie ad faciem, sic accipiatur, tamquam membris corporis terminatus sit deus. ideo me ergo illud dixisse non paenitet, ne de ipso deo tam impie sentiamus. ut eum non ubique totum sed per localia spatia diuisibilem existimemus; talia quippe his oculis nouimus. Ceterum nihil tale de deo sentiens sed eum incommutabilem et incorporalem spiritum ubique totum esse credens si tantam quisquam mutationem huius corporis futuram putat, cum ex animali fuerit spiritale, ut etiam substantiam incorporalem non
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. Sed peccatum ñ cognoui: nͥ ꝑ legem. Nam
concupiscentiam nesciebam: nͥ lex dicẽt. ñ concu¬
pisces. Occasiont autrm accepta: peccatum per
mandatum oꝑatum ẽ in me omnem concupis¬
cenciam. Sine lege enim: peccatum mortuum ẽ.
ente autem mandato: peccatum reuix̃. Ego autẽ
mortuus sum: & inuentum ẽ mͥ mandatum qđ
erat in uitam. hoc ẽẽ in mortem. Pecc̾m enĩ occa¬
sione accepta ꝑ mandatum fefellic me: & ꝑ illud
occidit: Itaq lex qͥdem scã. & mandatum scm̃. &
iustum. & bonũ. Qđ gͦ bonũ ẽ. mͥ factũ ẽ mors. Absit¬

Expanded text:
legem; nam concupiscentiam nesciebam. nisi lex diceret: \'Non concupisces\'. occasione autem accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. sine lege enim peccatum mortuum est. ente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat in uitam, hoc esse in mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me et per illud occidit. itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. quod ergo bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
insigni merito q sublimi filio bonifacio:
auotinus ep̃c. Hecto me uacare: nobilitatẽ
latere ñ eredo. ultimum ꝙ diem michi exopto ue¬
nire: Gaudeo tuc uictorie. Ciuitatem queso serua
romanam: Tuos ut bonus rege comes: nichii de ui¬
ribꝰ ꝓpͥis p̃sumas. De auctore głare u̾tutum: & nul¬
rum. Cupis ipse qͥdem de hac uita securꝰ ad celireg¬
na mig̃re. s nob̾ opꝰ es fessis in tantis adhuc ꝑicłis
constitutꝰ. Itaq ora nob̾cum: ut tua nob salus ali¬
quantulum temporis condonetur Commonitoriũ

Expanded text:
insigni meritoque sublimi filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Lecto me jacere Nobilitatem tuam latere non credo, ultimumque diem mihi exopto venire. Gaudeo tuae victoriae. Civitatem, quaeso, serva Romanam; tuos ut bonus rege comes: nihil de viribus propriis praesumas; de auctore gloriare virtutum, et nulrum. Cupis ipse quidem de hac vita securus ad coeli regna migrare; sed nobis opus es fessis, in tantis adhuc periculis constitutis. Itaque ora nobiscum, in tua nobis salus aliquantulum temporis condonetur. EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minare concilio statutum ẽ: committat illi qui
uult eccłam sue curȩ cõmissam: ego talib fateo qͣm¬
libet plebem cõmittere timeo: psertim qͦs nuua
bona fama defendit. ut hoc eis possit ignosci. ne si
quid ꝑniciosius eruꝑit. languens imputẽ michi.

Expanded text:
minare concilio statutum est, committat illi, qui uult, ecclesiam suae curae commissam; ego talibus, fateor, quamlibet plebem committere timeo, praesertim quos nulla bona fama defendit, ut hoc eis possit ignosci, ne, si quid perniciosius eruperit, languens inputem mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
tius morib riuenire debuerunt. qđ iecte rep̃hen¬
derent. et unde eccłamblasphemarent. Adhuc me
putas fortasse ides ista dicere: quia ñ accepi satisfa¬
ctionẽ tuam. Immo ꝓpt̾ea dico: ne ipse ñ possim sa¬
tis do facere de peccatis meis: si hec tibi tacuero. No¬
iii quia cor habes: s et cardum securũ ẽ: et acittũ ooꝵ
rigat te si ntelligas in illamuiam ꝓpt̾ qͣm ambu¬
landã tͥ tamscã sairina imposita ẽ.¬

Expanded text:
tuis moribus inuenire debuerunt, quod recte reprehentuis moribus inuenire debuerunt, quod recte reprehenderent et unde ecclesiam blasphemarent. adhuc me putas fortasse ideo ista dicere, quia non accepi satisfactionem tuam. immo propterea dico, ne ipse non possim satis deo facere de peccatis meis, si haec tibi tacuero. noui, quia cor habes, sed et tardum securum est, quando in caelrigat te, si intellegas, in illam uiam, propter quam ambulandam tibi tam sancta sarcina inposita e
Abbreviated transcription (Latin):
mino ꝑ te cẽ collectos. ut ñ debeam plangere plu¬
res inde disꝑgi Sic enim uulnast eccłam ypponi¬
ensem. ut nͥ te dñs omnib curis et sarcinis scłari¬
b expeditum. ad uerã ep̃alem uitam. uictumq
reuocauit. tale uulnꝰ sanari ñ possit. Cum autẽ
tumagis magisq implicare te ñ cesses. ut etiã reb
quib reminciast. de post renunciationẽ inserue¬
ris. qd nec apud humanas ipsas leges ullomͦ defen
di pot̾. et inea ꝓfessione uiuere dicatis. cui fruga¬
litas eocłe tue suffic̾e ñ possit. utqͥd queris cõmuni¬
onem meã. cum audire nuiqͣm uolueris ad moni¬
tionemineã : An ut quieqͥd faci. mn impitent ho¬
mres quoꝵ querelas sustinere ñ possum: frustia
aute suspicans os qẽ obtrectatoes tuos. qͥt semp¬
et in uita pͥore adu̾sati sunt. N̾ ẽ ita. Nec mirũ: qd̾
multa te latent.S eciam si hoc uerũ eẽt: nichil in

Expanded text:
mino per te esse collectos. ut non debeam plangere plumino per te esse collectos. ut non debeam plangere plures inde dispergi. sic enim uulnerasti ecclesiam Hipponiensem, ut, nisi te dominus omnibus curis et sarcinis saecularibus expeditum ad ueram episcopalem uitam uictumque reuocauerit, tale uulnus sanari non possit. Cum autem tu magis magisque te implicare non cesses, ut etiam rebus, quibus renuntiasti, te post renuntiationem inserueris, qdi potest; et in ea professione vivere dicaris, cui frugalitas Ecclesiae tuae sufficere non possit: utquid quaeris communionem meam, cum audire nunquam volueris admonitionem meam? An ut quidquid facis mihi imputent homines, quorum querelas sustinere non possum? Frustra autem suspicaris eos esse obtrectatores tuos, qui tibi sempet in uita priore aduersati sunt. non est ita nec mirum, quod multa te latent. sed etiam si hoc uerum esset, nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
̃o sincerit̃ dilectissimo. et uotis omnib bea
ificando fr̃i et consacerdoti paulo: aug̾tinꝰ
indñosalutem. Iam mexorabilem me
ñ uocares: nisi etiã m̃dacem pittaros. Qiuid enĩ ali¬
ud de animo meo credis. quando mͥ talia scͥbis. nisi
teneri adu̾sus te neuiundiscordie. et odium dece¬
standũ. quasi in re manifesta ñ caueam. ne aliis p̃¬
dicans ipse reꝓbus inueniar. aut ita uelim eicere
stipulã de ocło tuo. ut in meo trabemnittͥam: Non
ẽ qđ putas. Foce it̃um dico. et testor đm. quia si tu tͥ
ea uelles que tͥ ego uolo: i amolim securus in xp̃o uiue¬
res. et in nominis eiꝰgła totam eiꝰ eccłam lecificares.
E cce iam scͥpsi: ñ tm̃ te eẽ frẽm meũ: s eciã collegã
cio dampnat᷑. S ut tͥ ñ cõmunicẽ: nulla causa ẽ.
ñ quia tibiadulari ñ possum. Tibi enĩ maxime de
inord acitatẽ caritatis ueracit̾ obiurgando. Et ita
gaudeo multos in eccłam catholicã achuuante do¬

Expanded text:
O SINCERITER DILECTISSIMO ET VOTIS OMNIBUS BEA- TIFICANDO FRATRI ET CONSACERDOTI PAULO AUGUSTINUS IX DOMINO SALUTEM. Tam inexorabilem me non uocares, nisi etiam mendacem putares. quid enim aliud de animo meo credis, quando talia mihi scribis, nisi teneri aduersus te naeuum discordiae et odium detestandum, quasi in re manifesta non caueam, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniar, aut ita uelim eicere stipulam de oculo tuo, ut in meo trabem nutriam? non est, quod putas. ecce iterum dico et testor deum, quia. si tu tibi ea uelles, quae tibi ego uolo, iam olim securus in Christo uiueres et in nominis eius gloria totam eius ecclesiam laetificares. ecce iam scripsi non tantum te esse fratrem meum sed etiam collegam cio damnatus. sed ut tibi non communicem, nulla causa est, nisi quia tibi adulari non possum. tibi enim maxime debmordacitatem caritatis ueraciter obiurgando. et ita gaudeo multos in ecclesiam catholicam adiuuante do
Abbreviated transcription (Latin):
et eiga plurimos sic habet᷑. et tales mittit epłas. Qͥ
etiam error si facile uit̾ ur̃am scitatem cognosci et oor¬
rigi pot̾: ñ ddebuit tam̃ tractoria qͣm misit uenera¬
bilitas tua. nom̃ eius pret̾mitci. Qd si mediis locis
conscͥberet᷑. et ñ in pͥmo poneret᷑ multũ murarer:
qͣntomagis mirandum ẽ. qđ nulla tͥ eiꝰ ad memora¬
tio facta ẽ. qui maxime ad conciliũ uenire debuit.
uenire dubitarem. ne forte falsa eẽt tractoria. qua
tanta ꝑu̾sitas. appareret. qͣmqͣm et angustia tem¬
poris et alic graues necessitates me multiplicit̾ im¬
pedirent. Unde peto beatitudinẽ tuam ut mͥ ig¬
noscas. et pͥmo instare dignaris. ut int̾ tuam scĩ¬
moniam ec senem sc̃ippum. concordit̾ constet. qͥs
ur̃m debet conuocare concilium. Aut certe qđ sa¬
lubriꝰ arbitror sine cuĩqͣm p̃iudicio ambo conuoca¬
te collegas nr̃os. eos maxime qui nob ep̃atus etate

Expanded text:
et erga plurimos sic habetur et tales mittit epistulas, qui et erga plurimos sic habetur et tales mittit epistulas, qui etiam error si facile inter uestram sanctitatem cognosci et corrigi potest, non debuit tamen in tractoria, quam misit ueuerabilitas tua, nomen eius praetermitti. quod si in mediis locis conscriberetur et non in primo poneretur, multum mirarer; quanto magis mirandum est, quod nulla tibi eius admemoratio facta est, qui maxime ad concilium uenire debuit, uenire dubitarem, ne forte falsa esset tractoria, qua tanta peruersitas appareret, quamquam et angustia temporis et aliae graues necessitates me multipliciter impedirent. unde peto beatitudinem tuam, ut mihi ignoscas et primo instare digneris, ut inter tuam sanctimoniam et senem Xanthippum concorditer constet, quis uestrum debet conuocare concilium; aut certe, quod salubrius arbitror, sine cuiusquam praeiudicio ambo conuocate collegas nostros, eos maxime, qui uobis episcopatus aetate
Abbreviated transcription (Latin):
Nobeatissimo et uenerabili patriet consa¬
ceydoti uictorino: augustinꝰ indño salutẽ
ractorra ad me qͥnto idus nouembris ue¬
nit. iamfinitodie: et me ualde indispositum inue¬
nit. ut occurrere omnino ñ possem. Uerũtam̃ siue
imꝑpitiam meã mouerit. siue iuste motus sim: tuę
sc̃itatis et grauitatis ẽ arbitrari. Legi in eadem tra¬
ctoria etiam ad mauritanias eẽ scͥptum. qͣs ꝓuinciaᷤ
scimꝰ nob̃ uos hab̾e pͥmates. Qđ si et exeis ad numi¬
diam conuocandũ eẽt conciliũ: oportuit utiq ut
aliquoꝵ maurorũ ep̃orum qui illic pͥores st̃ nõia m
tractoria ponerent᷑. Qđ in ista tractoria ñ reꝑiens:
multum mitat᷑ sum. Demde ad ipsos numidas ita
ꝑturbato t noglecto ordine scͥptum. ut nom̃ meum
tcio loco inuenim: qui noui quã post multos ep̃c
factus sum. Que tes et aluis iniuriosa c̃ satis: et mͥ
inuidiosa. Pretẽa uen̾abilis fr̾ et collega nr̃ sanctip¬
pus tagonensis: dicit qđ eum pͥmat᷑ ipse contingat.

Expanded text:
NO BEATISSIMO ET VENERABILI PATRI ET CONSACERDOTI VICTORINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Tractoria ad me quinto Idus Nouembris uenit iam finito die et me ualde indispositum inuenit, ut occurrere omnino non possem. uerum tamen siue inperitiam meam mouerit siue iuste motus sim, tuae sanctitatis et grauitatis est arbitrari. legi in eadem tractoria etiam ad Mauretanias esse scriptum. quas prouincias scimus suos habere primates. quod si et ex eis ad Numidiam conuocandum esset concilium, oportuit utique, ut aliquorum Maurorum episcoporum, qui illic priores sunt, nomina in tractoria ponerentur; quod in ista tractoria non reperiens multum miratus sum. deinde ad ipsos Numidas ita perturbato et neglecto ordine scriptum, ut nomen meum tertio loco inuenerim, qui noui, quam post multos episcopus factus sim. quae res et aliis iniuriosa est satis et mihi inuidiosa. praeterea uenerabilis frater et collega noster Xanthippus Tagonensis dicit, quod eum primatus ipse contingat,
Abbreviated transcription (Latin):
s requiro fructum. Lecificate gͦ meũ: qͥa de fructi¬
h ur̃is gaudẽ cupio. Uos enim estis arbores łi. qͣs
assidius imbrib etiã ꝑ nr̃mminist̾ium tigare di¬
gnat᷑. Tueat᷑ uos dñs ab omni malo. et hic et infu¬
ciuo scło: dĩ dilectissimi et desidantissimi fr̃s.¬

Expanded text:
sed requiro fructum. laetificate ergo cor meum, quia de fructised requiro fructum. laetificate ergo cor meum, quia de fructibus uestris gaudere cupio; uos enim estis arbores dei, quas assiduis imbribus etiam per nostrum ministerium rigare dignatur. tueatur uos dominus ab omni malo et hic et in futuro saeculo, domini dilectissimi et desiderantissimi fr
Abbreviated transcription (Latin):
mine messem uite et̃ne ꝑiccit. dicente apło.
Bonumautẽ facientes ñ deficiamꝰ. tp̃r enĩ suo me¬
temus infatigabiles. Itaq dum tempꝰ habemꝰ oꝑemͣ
bonum ad om̃s: maxime autẽ ad domesticos ficłi.
ꝓcuius supplenda necessitate uos peto: ut faciatis
qđ dñs imꝑat. sine tͥsticia. sine murmuratione.
et cum leticia et hylaritate facite. Deo enĩ creditis
hoc autẽ dico qui parte seminat parce ⁊ metet:
intellig̾e debetis temp̾ẽ. ut domũ uite eterne
cum adhuc in istauita sum̃. festinant᷑. ⁊ alac̾t
pocuissent. Scͥpsi etiã prb̃ris ut si quid minꝰ fu̾it
post collationẽ sc̃ĩtatis iũȩ. compleant ex eo qđ ha¬
hec eccła. dum tam̃ uos scdm qđ placet hylarit̃ of¬
feratis. quia siue de ur̃o. siuede eccła de eccła det᷑.
omnia dei sunt. et deuotio ur̃a dulcior erit thesau¬
ris eccłe. sicut apłs dicit. Non quia querodatum.

Expanded text:
mine messem uitae aeternae promittit dicente apostolo: mine messem uitae aeternae promittit dicente apostolo: Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim suo metemus infatigabiles. itaque, dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. noster, pro cuius supplenda necessitate uos peto, ut faciatis, quod dominus imperat, sine tristitia, sine murmuratione et cum laetitia et hilaritate facite; deo enim creditis Hoc autem dico: Qui parce seminat. parce et metet, intellegere debetis tempus esse, ut donum uitae aeternae, cum adhuc in ista uita sumus, festinanter et alacriter potuissent. Scripsi etiam presbyteris. ut, si quid minus fuerit post conlationem sanctitatis uestrae. compleant ex eo, quod habet ecclesia, dum tamen uos, secundum quod placet, hilariter offeratis, quia, siue de uestro siue de ecclesia detur, omnia dei sunt et deuotio magis uestra dulcior erit thesauris ecclesiae. sicut apostolus dicit: Non quia quaero datum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittente illo quod ad certũdiem cũ eis reddendis
posset occurrere. et consentiente. ut si ñ posset oc¬
cutrere sermode illo fieret ad ur̃am m̃iam. quam
frat̾nam fr̃ib exhib̾e consueustis. Nuncg̃ q̃m ab¬
sens ẽ. restat ut subueniatis. ñ illiquẽ. nemo com¬
pellat absentem. s pollicitationi mes. cuiꝰ existima¬
tio uob̾ semꝑẽ p̃sens. Iam enĩdies ad quẽ se ꝓmi¬
serat occursurum tͥnsactur᷑ ẽ: et ego ei qui solidos
suos fidimes cõmisit. qͥd respondeã ñ inuenio. nͥ
faciam qđ me facturum ẽẽ ꝑmisi. S q̃m ñ sum de
hac re cõmonitꝰ. ut die pentecostes qͣndo aderat
maior ur̃a frequentia sermonẽ inde fac̾em: peto
ut has litt̾as ꝑlingua mea p̃sente habe digne¬
mini. admonente uos et erhortante in eodibꝰ ur̃is
deo et dño nr̃o cui credidistis. qui nũqͣm discedit
a nob̾ tim̃tib et honorantib nom̃ suum. In quo

Expanded text:
promittente illo, quod ad certum diem cum eis reddendis promittente illo, quod ad certum diem cum eis reddendis posset occurrere, et consentiente, ut, si non posset occurrere, sermo de illo fieret ad uestram misericordiam, quam fraternam fratribus exhibere consuestis. Nunc ergo, quoniam absens est, restat, ut subueniatis non illi, quem nemo compellat absentem, sed pollicitationi meae. cuius existimatio uobis semper est praesens. iam enim dies, ad quem se promiserat occursurum, transactus est et ego ei. qui solidos suos fidei meae commisit, quid respondeam, non inuenio. nisi ut faciam, quod me facturum esse promisi. sed quoniam non sum de hac re commonitus, ut die pentecostes. quando aderat maior uestra frequentia, sermonem inde facerem, peto, ut has litteras pro lingua mea praesente habere dignemini admonente uos et exhortante in cordibus uestris deo et domino nostro. cui credidistis, qui numquam discedit a nobis timentibus et honorantibus nomen suum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
et desidantissimis sc̃e plebis cui ministro
ĩnbris xp̃i: augustinus in dño salutem.
Notissima mͥ et ꝓbatissima deuotio sc̃itatis uĩx
sum̃em. unde p̃sens gaułe consueui. Qui semꝑ
qui uob in eugłio seruio. angustiã pati ñ ꝑmitatis.
Cum enim fr̾ nr̃ fascius debito decem et septem so¬
lidoꝵ ab opinatorib ugeret᷑ ut reddet qđ ad p̃sens
uude explicaret se ñ imieniebat: ne ayporalẽ pateret᷑
inniriã. ad auxilium sc̃e eccłȩ conuolauit. Iuli cciam
exactoxs cum ꝑficisci cogerent᷑. et ido dilationẽ dare
ñ possent: grauissimis me querelis onerauert̾. ita
ut eis illum tracłem. aut qd̾ sͥ deberi ostendebant
unde accipent ꝓuid̾e̾m. Cumq obtulissem fasciout
ur̃am scĩtatem de necessitatib eius alloqueret: pu¬
dore det̾ritus. ne fac̾em dep̃catus ẽ. Ita ego maiore
necessitate coartat᷑. a frr nr̃o oracedonio decẽ et septem
solidos accepi. quos in causameius continuo dech.

Expanded text:
ET DESIDERANTISSIMIS SANCTAE PLEBIS CUI MINISTRO MEMBRIS CHRISTI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Notissima mihi et probatissima deuotio sanctitatis uesaesumerem, unde praesens gaudere consueui. qui semper qui uobis in euangelio seruio, angustiam pati non permittitis. cum enim frater noster Fascius debito decem et septem solidorum ab opinatoribus urgeretur, ut redderet, quod ad praesens, unde explicaret se, non inueniebat, ne corporalem pateretur iniuriam, ad auxilium sanctae ecclesiae conuolauit. illi etiam exactores, cum proficisci cogerentur et ideo dilationem dare non possent, grauissimis me querelis onerauerunt ita, ut eis illum traderem aut, quod sibi deberi ostendebant, unde acciperent, prouiderem. cumque obtulissem Fascio, ut uestram sanctitatem de necessitatibus eius adloquerer. pudore deterritus, ne facerem, deprecatus est. ita ego maiore necessitate coartatus a fratre nostro Macedonio decem et septem solidos accepi, quos in causam eius continuo dedi
Abbreviated transcription (Latin):
curaui uenerabilitati tuȩ: qđ etiam ipsi ñcelaui.
s ei fidelit̾ quid institutum eẽt aꝑui. Et siint̃ an¬
num suum causam si forte. sͥ aliquid agendũ pu
tat agere neglererit: deinceps eiꝰ nocẽ nemo audrat
Nos autẽ beatissime dñe. et uen̾abilit suscipiende pa¬
ter. si hoc indicia male conu̾sationis clericos maxi¬
me cumfama ñ bona eos ceꝑit comitari. ñ putaue¬
rimꝰ eo modo undicanda. quo in concilio constitu¬
tum ẽ: incipimꝰ cogi ea quȩ sciriñ possunt. uelle
discutere. et aut incerta ddamnare. aut uere incog
uita p̃terire. Ego certe prb̃rm et qui die ieiunis qͦ
eiusdem loci etiã eccła ieiunabat: ualefaciens col¬
lege suo euisdem lociprb̃ro. apud famosã mulierẽ
nullũ secum clericũ habentem remanere ⁊ p̃ndete
et cenare ausus ẽ. et in una domo dorinire. remo¬
uendum ab officio prbrii arbitrat᷑ sum. dimens
ei deinceps eccłam committere. Qđ si forte iudicibꝰ

Expanded text:
curaui uenerabilitati tuae, quod etiam ipsi non celaui, curaui uenerabilitati tuae, quod etiam ipsi non celaui, sed ei fideliter, quid institutum esset, aperui. et si intra annum causamtat, agere neglexerit, deinceps ejus vocem nemo audiat. Nos autem, beatissime domine et venerabiliter suscipiende pater, si haec indicia malae conversationis clericorum, maxime cum fama non bona eos coeperit comitari, non putaverimus eo modo vindicanda, quo in concilio constitutum est; incipimus cogi ea quae sciri non possunt, velle discutere, et aut incerta dnita praeterire. ego certe presbyterum, ut qui die ieiunii, quo eiusdem loci etiam ecclesia ieiunabat, \'uale\' faciens collegae suo eiusdem loci presbytero apud famosam mulierem nullum secum clericum habens remanere et prandere et cenare ausus est et in una domo dormire, remouendum ab officio presbyterii arbitratus sum timens ei deinceps ecclesiam dei committere. quod si forte iudicibus
Abbreviated transcription (Latin):
beret in codem fundo restitisse. et apud qͣndã ma¬
le famȩ mulierem. et p̃nsisse et cenasse. et in uici¬
na et inea domo mansisse. In huiꝰ autẽ hospicio
iam quidã clecicus nr ypponiensis remotꝰ erat. ec
hoc quia iste optime nouerat. negare ñ potuit.
Nam que negauit dõ dimisi: iudicans quȩ occulta¬
re ꝑmissus ñẽ. Liminei cõmittere eccłam . p̃serqni
int̾ hereticoꝵ circũlatrantẽ rabiẽ constitutã. Et
cum me rogaret ut ad prb̃rm fundi armenianen¬
sis incampo bullensi unde ad nos deuen̾at causa
eius insinuata lit̾as darem. ne quid de illo atrocꝰ
suspicaret᷑. ut illicuiuat si fieri pot̃. sine officio
prb̾rii correctior: misedia cominotus feci. Hec aũ
p̃cipue prudentiȩ tue intimare oportebat: ne ali¬
qua tͥ fallacia subriꝑet. Audiui autẽ causam eiꝰ:
cum centum dies eẽnt addñicum pasche qͥ futurꝰ
ẽ. octauoidus apͥlis. Hoc ꝓpt̾ conciliũ insinuare

Expanded text:
beret, in eodem fundo restitisse et apud quandam maberet, in eodem fundo restitisse et apud quandam malae famae mulierem et prandisse et cenasse et in eadem domo mansisse. in huius autem hospitio iam quidam clericus noster Hipponiensis remotus erat; et hoc quia iste optime nouerat, negare non potuit, nam quae negauit, deo dimisi iudicans, quae occultare permissus non est. timui ei committere ecclesiam praesertim inter haereticorum circumlatrantium rabiem constitutam. et cum me rogaret, ut ad presbyterum fundi Armenianensis in campo Bullensi, unde ad nos deuenerat, causa eius insinuata litteras darem, ne quid de illo atrocius suspicaretur, ut illic uiuat, si fieri potest, sine officio presbyterii correctior, misericordia commotus feci. haec autem me praecipue prudentiae tuae intimare oportebat, ne aliqua tibi fallacia subreperet. Andiui autem causam eius, cum centum dies essent ad dominicum paschae, qui futurus est VIII Id. Aprilis. hoc propter concilium insinuare
Abbreviated transcription (Latin):
seni sanctippo: augustiñ in dñosalutem
eficio debito meritis cui salutans dignationẽ tuã.
tuisq me orationib ualde cõm̃dans: insinuo pru¬
dentie tuȩ abundantiũ quendã in fundo straboni¬
anensi ꝑtinente ad curã ur̃am ordinatum fuisse
prbrm. Quicum ñ ambularet uias seruoꝵ di: ñ
bonam famã hab̃̾e ceꝑat. Qua ego cont̾ritus. ñ tm̃
temere aliquid crediens. s plane sollicttior factus:
oꝑamdedi si quomͦ possem ad aliqua male consisa¬
tionis eiꝰ̃ certa indicia ꝑuenur. de pͥmo compieum
pecuniã ciuꝰdã rusticani diuino apud se cõm̃dato
int̾uercisse. itaut nullam inde posset ꝓbabilẽ redd̾e
rationem. Deinde conuictus atq confessus ẽ die ie¬
iunii natalis dñi. quo etiam gyppitana eccła sicut
cetere ieuinabant. cum tamqͣm ꝑrecturus ad eccl̃ã
suam ualefecisset college suo prb̃ro gyppitano ho¬
ra ferme quinta: et cuinsecum nullum cłicum ha¬

Expanded text:
SENI XANTHIPPO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. SENI XANTHIPPO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Officio debito meritis tuis salutans dignationem tuam tuisque me orationibus ualde commendans insinuo prudentiae tuae Abundantium quendam in fundo Strabonianensi pertinente ad curam nostram ordinatum fuisse presbyterum. qui cum non ambularet uias seruorum dei, non bonam famam habere coeperat. qua ego conterritus non tamen temere aliquid credens sed plane sollicitior factus operam dedi, si quo modo possem ad aliqua malae conuersationis eius certa indicia peruenire. ac primo comperi eum pecuniam cuiusdam rusticani diuino apud se commendato interuertisse, ita ut nullam inde posset probabilem reddere rationem. deinde conuictus atque confessus est die ieiunii natalis domini, quo etiam Gippitana ecclesia sicut ceterae ieiunabant, cum tamquam perrecturus ad ecclesiam suam <uale fecisset collegae suo presbytero Gippitano, hora ferme quinta, et cum secum nullum clericum ha
Abbreviated transcription (Latin):
iam ille lector eccłastic̃: ꝓfecto et illa scͥptura eccłastica
ẽ. Si autẽ illa scͥptura eccłastica ñẽ: quisqͥs eã q̃us
in eccła leg̾it eccłasticus lector ñ ẽ. Tam̃ de isto adolescen¬
de qd̾ memorato antistiti uisum fuerit: hoc oportet
obseruem. Ylebs autẽ iugesilitana uob̾cũ nob̾ inui¬
scerib xp̃i carissima: si ep̃m in plenario affrice con¬
cilio degradatum susciꝑe noluerit. sano capite faciet.
et nec cogi potest nec debet. Et quisqͥs eamiuolenter
coegit. oftendet qualis sit. et qualis ante fuerit. qͣndo
de se nicħ mali crediuolebat: faciet intelligi. Nulrꝰ
enim sic ꝓdit᷑ qualẽ causã habuerit: qͣmille qͥ ꝑ
scłares potestates uł quaslibet iuolentias cum ꝑt̃¬
batione et querela conat᷑ ieciꝑe honorẽ quẽ ꝑdidit.
lentib dominari. fũs cauti estote: multũ astut᷑
uen̾abilit̾ suscipiendo pat̾ et consacerdot

Expanded text:
iam ille lector ecclesiasticus, profecto et illa scriptura ecclesiastica iam ille lector ecclesiasticus, profecto et illa scriptura ecclesiastica est; si autem illa scriptura ecclesiastica non est, quisquis eam quamuis in ecclesia legerit, ecclesiasticus lector non est. tamen de isto adulescente, quod memorato antistiti uisum fuerit, hoc oportet obseruem. Plebs autem Vigesilitana uobiscum nobis in uisceribus Christi carissima si episcopum in plenario Africae concilio degradatum suscipere noluerit, sano capite faciet et nec cogi potest nec debet. et quisquis eam uiolenter coegerit, ostendet, qualis sit, et, qualis ante fuerit, quando de se nihil mali credi uolebat, faciet intellegi. nullus enim sic proditur, qualem causam habuerit, quam ille, qui per saeculares potestates uel quaslibet uiolentias cum perturbatione et querela conatur recipere honorem, quem perdidit. lentibus dominari. frater, cauti estote; multum astutus NERABILITER SUSCIPIENDO PATRI ET CONSACERDOTI