comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in passione ꝓ xp̃o: qui etiã baptismũ
paruulis ꝓdeẽ ñ existimat xp̃i. Non
habebatis quidẽ ȩtatẽ. qua in xp̃m pas¬
surum crederetis: s habebatis carnẽ. in
qua ꝓ xp̃o passuro passionẽ sustineretis.
Iullomͦ istos infantes desereret gr̃a sal¬
uatoris in fantis: qui uenerat querere
qđ ꝑierat. non solũ in carne nascendo.
uerũ etiam in cruce pendendo. ad infe¬
ros descendendo. et in celo ascendendo.
et ad patris dexterã patris sedendo. Nã
qui potuit natꝰ habere p̾dicatores an¬
głos. narratores celos. adoratores magos.
potuit et illis ne ꝓ eo hic morerentur
pr̃are. si sciret illa morte ꝑituros: et
ñ potiꝰ maiori felicitate uicturos. Ab¬
sit absit ut ad lib̃andos homines xxp̃e
ueniens de illoꝵ p̾mio qui ꝓ eo int̾fi¬
cerent᷑ nicħ egerit: qui pendens in li¬
gno ꝓ eis a quib int̾ficiebat᷑ orauit.

Expanded text:
in passione pro Christo, qui etiam Baptismum in passione pro Christo, qui etiam Baptismum parvulis prodesse non existimat Christi. Non habebatis quidem aetatem, qua in Christum passurum crederetis: sed habebatis carnem, in qua pro Christo passuro passionem sustineretis. Nullo modo istos infantes desereret gratia Salvatoris infantis, qui venerat quaerere quod perierat, non solum in carne nascendo, verum etiam in cruce pendendo ad inferos descendendo, et in coelis ascendendo, et ad dexteram Patris sedendo. Nam qui potuit natus habere praedicatores Angelos, narratores coelos, adoratores Magos, potuit et illis ne pro eo hic morerentur praestare, si sciret illa morte perituros, et non potius majore felicitate victuros. Absit, absit, ut ad liberandos homines Christus veniens, de illorum praemio qui pro eo interficerentur nihil egerit, qui pendens in ligno pro eis a quibus interficiebatur oravit.
Abbreviated transcription (Latin):
di paruulũ: a claro latentẽ: ab excelso
humilẽ: a loq̃nte infantẽ: ab opulento
tem. a contẽpnente auorandũ: ꝓfecto
inquo nulla pompa regia uidebat᷑:
s uera dĩ maiestas adorabat᷑. Deniq
herodes timet successorẽ: magi deside¬
rant redemptorẽ. Illi cupiunt᷑ inuenire
regnũ: metuit ille finire regnũ. Utriq
postremo querunt. Magi ꝑ quẽ possit̃
lle. in quẽ peccatũ grande cõmittat. illi.
qui omnia eorũ peccata dimittat. Ne¬
cat quipe herodes paruulos multos:
dũ ad uniꝰ uult mortẽ ꝑuenire. Et
cum seuientissimã et cruentissimam
cedẽ in tot innocentib fecit: seipsum
tanta inquitate primitus interfȩcit.
magis illum adorantib. paruulis ꝓ
illo morientib. siue iacebat. siue sur¬
dentes inuemebat: & nondũ passus. etiã
mr̃es faciebat. O paruuli beati. modo
nati. nunꝗͣ temptati. nunꝗͣ luctati: iã
coronati. Ille de ur̃a corona dubitarit

Expanded text:
di parvulum, a claro latentem, ab excelso di parvulum, a claro latentem, ab excelso humilem, a loquente infantem, ab opulento tem, a contemnente adorandum: profecto in quo nulla pompa regia videbatur, sed vera majestas adorabatur. CAPUT Herodes timet: Magi desiderant. Regem illi cupiunt invenire, regnum metuit ille finire. Utrique postremo quaerunt: illi, per quem possint ille, in quem peccatum grande committat; illi, qui omnia sibi peccata dimittat. Necat quippe Herodes parvulos multos, dum vult ad unius mortem pervenire. Et cum saevientissimam et cruentissimam caedem in tot innocentibus perfecit; se ipsum tanta iniquitate primitus interfecit. IMagis illum adorantibus, parvulis pro illo morientibus, sive jacebat, sive sudentes inveniebat; et nondum passus, etiam martyres faciebat. O parvuli beati, modo nati, nunquam tentati, nondum luctati, jam coronati! Ille de vestra corona dubitaverit
Abbreviated transcription (Latin):
ad oraretur. stella refulsit e cęlo. Siue
głam di: ut in eiꝰ qui natus. ẽ gr̃a enar¬
rarent eam etiam apłi portantes dn̾m
sicut cęli: ut in omnẽ t̾ram exiret sonꝰ
&e loquim᷑. Multa gͥ consideranda st̃
frs. in hac quam audiuimus euange¬
lica lectione. Magi ueniunt ab orientẽ
regem iudeorũ requirentes: qui tot re¬
ges uidȩoꝵ nunꝗͣ antea quesier̃. Reqͥre¬
bant aũt. non aliquẽ iurilis etatis. siue
grandeuum humanis ocłis in excelsa
conspicuum. exercitib potentẽ. armis
t̾rentẽ. purpura nitentẽ. diademate re¬
fulgentẽ: uel de cruce sibi exultantem.
in qua uniũsos mr̃es redimeret confi¬
tentes. uł ab inferis resurgentẽ. aut in
cȩlos ascendentẽ: s recens natũ. in cuni̾
iacentẽ. uberib inhiantẽ. nullo ornatu
corporis. nullis m̃broꝵ uirib. nullis
parentũ opib. ñ sua ȩtate. nĩ suoꝵ pote.¬
stace pr̾antẽ. E quert̃ regẽ iudeoꝵ. a
regẽ cȩloꝵ qui condid̾at homiinẽ. Sl gͣn¬

Expanded text:
ulsit e coelo. Sive gloriam Dei: ut in ejus qui natus est gratia, enarrarent eam etiam Apostoli, portantes Dominum sicut coeli, atque in omnem terram exiret sonusentum. Multa igitur consideranda sunt, fratres, in hac quam audivimus, evangelica lectione. Magi veniunt ab oriente, regem Judaeorum requirunt, qui tot reges Judaeorum nunquam antea quaesierunt. Requirunt autem, non aliquem virilis aetatis, sive grandaevum, humanis oculis, in excelsa sede conspicuum, exercitibus potentem, armis terrentem, purpura nitentem, diademate refulgentem vel de cruce sibi exsultantem, in qua universos martyres redimeret confitentes, vel ab inferis resurgentem, aut in coelos ascendentem; sed recens natum, in cunis jacentem, uberibus inhiantem, nullo ornatu corporis, nullis membrorum viribus, nullis parentum opibus, non sua aetate, non suorum potestate praestantem. Et quaerunt regem Judaeorum, a regem coelorum qui condiderat hominem: a gran
Abbreviated transcription (Latin):
culo spiritali. Hascitꝰ᷑ xp̃c. Uirgo con.¬
cipit: uirgo parit: uirgo nutrit. Ad est
fecunditas: nec ab est integritas. Angłi
ann unciant: pastores glorificant: ce¬
li enarrant. magi desiderant: reges
formidant: iudei dem onstrant: gentes
adorant. frustrant᷑ seuientes: coronant᷑
infantes: ammirant᷑ credentes. Que ÷
ista humilis celsitudo: infirmi fortitu¬
do: paruuli magnitudo : ꝓfecto illud
u̾bũ fecit om̃a hȩc : ꝑ quod facta sunt
omina. Uerbũ qđ longe erat a nob̾.
caro factum. ẽ. ut habitaret in nob̃.
Agnoscamꝰ itaq in tp̃r. ꝑ quẽ facta sunt
tempora: et celebrantes eiꝰ festa tẽpora¬
lia. p̃mia desideremꝰ ȩterna: Item eius

Expanded text:
culo spirituali. Nascitur Christus: virgo conculo spirituali. Nascitur Christus: virgo concipit, virgo parit, virgo nutrit; adest fecunditas, nec abest integritas. Angeli annuntiant, pastores glorificant, coeli enarrant, Magi desiderant, reges formidant, Judaei demonstrant, Gentes adorant: frustrantur saevientes, coronantur infantes, admirantur credentes. Quae est ista humilis celsitudo, infirmi fortitudo, parvuli magnitudo? Profecto illud Verbum fecit haec omnia, per quod facta sunt omnia. Verbum quod longe erat a nobis, caro factum est, ut habitaret in nobis . Agnoscamus itaque in tempore, per quem facta sunt tempora: et celebrantes ejus festa temporalia, praemia desideremus aeterna. S
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħiam indicem ꝓtuler̃. bethleem ci¬
uitatẽ designauer̃. quã ipsi ñ inue¬
nerunt. Similes facti fabris archȩ
noe. aliis ubi euaderent prestiter̃:
et ipsi diluuio ꝑierunt. Similes
lapidib miliaris uiam ostendert̃
nec ambulare potuerunt: quia stolidi
in uia remanserunt. Quesitũ. ẽ. ab eis:
ubi xp̃c nasceret᷑. Nesponder̃. in beth¬
leem iudȩ. Sic enĩ scriptũ. ẽ. ꝑ ꝓpħam
in ducib uida. Ex te enĩ ꝓdibit rex:
qͥ recturꝰ.ẽ. popłm meum isrł. Audier̃
et abierunt inquisitores: dixerunt
et remanserunt doctores. Et contͣriis
affectib separati. illi facti sunt adora¬
tores: illi ꝑsecutores. Nũc quoq u¬
de scripturis testimonia clara ꝓferimꝰ:
suspecti ne forte axp̃ianis ista confic¬
ta sint maluit credere codicib uidę¬
orum: et sicut tunc magi fecerunt.
istos dimittunt inanit̾ leetitare: ĩpsi
itaq exultantes in dño festum.
uuat intueri omnia: & in unũ addu¬
cta conspectũ. animo cernere. specta¬

Expanded text:
ndicem protulerunt, Bethlehem civitatem designaverunt quam ipsi non invenerunt? Similes fabris Arcae Noe, aliis ubi evaderent praestiterunt, et ipsi diluvio perierunt: similes lapidibus milliariis, viam ostenderunt, nec ambulare potuerunt quia stolidi in via remanserunt. Quaesitum est ab eis, ubi Christus nasceretur: responderunt, In Bethlehem Judae. Sic enes in ducibus Juda. Ex te enim prodibit rex, qui recturus est populum meum Israel . Audierunt et abierunt inquisitores; dixerunt et remanserunt doctores: et contrariis affectibus separati, illi facti sunt adoratores, illi persecutores. Nunc quoque Jude Scripturis testimonia clara proferimus, suspecti ne forte a Christianis ista conficta sint, malunt credere codicibus Judaeorum: et sicut tunc Magi fecerunt, istos dimittunt inaniter lectitare, ipsi itaque exsultantes in Domino, festum dnifestatus. Juvat intueri omnia, et in unum adducta conspectum, animo cernere specta
Abbreviated transcription (Latin):
grecũ nom̃ accepit. Hodierno
quipꝑe die magis adorantib
tanꝗͣ pͥmitiis gentium. cõm̃¬
dat᷑ manifestatus: qui ante pau¬
cõs dies tradit᷑ etiam natꝰ. lapis ille an¬
gularis. qui uelut parietes duos cir.¬
cũcisionis uidelicet & p̃pucii. hoc ẽ ui¬
dȩoꝵ atq: gentiũ de diu̾so uenientes.
in sua unitate copulauit: & factus. ẽ
pax nr̃a. qui fecit utraq unũ. Ut pa¬
storib iudȩoꝵ nunciaret᷑. angłi uene

Expanded text:
graecum nomen accepit. Hodierno quippe die Magis adorantibus tanquam primitiis Gentium, commendatur manifestatus, qui ante paucos dies traditur etiam natus. Lapis ille angularis, qui velut parietes duos, circumcisionis videlicet et praeputii, hoc est Judaeorum atque Gentium, de diverso venientes in sua unitate copulavit, et factus est pax nostra, qui fecit utraque unum ; ut pastoribus Judaeorum nuntiaretur, Angeli ve
Abbreviated transcription (Latin):
maior est ds̃. Illud aut̃ falsũ eẽt. ego
et pat̾ unũ sumꝰ: quia ñ sunt unum.
homo et ds̃. S forsitan posset dicere.
ego et pat̾ unũ ñ sumus: s unũ fuimꝰ.
Qd̾ enim erat et. eẽ. destitit: non ẽ. utiq
qd̃ fuit. Nunc aũt et ꝓpt̾ ueram serui
formani. quam acceꝑat uerum dixit.
pat̾ maior me. ẽ: et ꝓpt̾ ueram formam
dei in qua ꝑmanebat. uerum dixit.
ego et pat̾ unum sumꝰ. Exinaniuit gͦ se
apud homines : non ita factus qd̾ ñ
erat. ut ñ. ẽẽt. qd̃ erat: s occultans qd̾
erat. et demonstrans qd̃ factꝰ erat. d in¬
de quia uirgo concepit et peꝑit filiũ.
ꝓpt̾ manifestam serui formã puer
natus est nob̃: quia uero dei uerbum
qd̃ manet in ęt̃num. caro factũ est ut
habitaret in nobis: ꝓpt̾ dei formã laten-¬
tem s manentem: sicut nunciauit ga-¬
briel uocamꝰ nom̃ eiꝰ emmanuel. factꝰ
enim homo ꝑmanet ds̃: ut et filius
hominis recte uocetur nob̾cũ ds̃ Exul¬

Expanded text:
or est Deus: illud autem falsum esset, Ego et Pater unum sumus; quia non sunt unum Deus et homo. Sed forsitan posset dicere: Ego et Pater, non unum sumus, sed unum fuimus. Quod enim erat et esse destitit, non est utique, sed fuit. Nunc autem, et propter veram formam servi, quam acceperat, verum dixit, Pater major me est; et propter veram formam Dei, in qua permanebat, verum dixit, Ego et Pater unum sumus. Exinanivit ergo se apud homines, non ita factus quod non erat, ut non esset quod erat: sed occultans quod erat, et demonstrans quod factus erat. Proinde quia Virgo concepit et peperit filium, propter manifestam servi formam, Puer natus est nobis . Quia vero Dei Verbum quod manet in aeternum, caro factum est, ut habitaret in nobis, propter Dei formam latentem, sed manentem, sicut nuntiavit Gabriel, vocamus nomen ejus Emmanuel. Factus est enim homo, permanens Deus, ut et filius hominis recte vocetur Nobiscum Deu
Abbreviated transcription (Latin):
danimꝰ nuda ÷ intelligenti: quȩ ut
inde ꝓcedat: loquentis uoce uestitur.
Ueriitam̃ utrunq hoc. et qd eogitat᷑ in¬
telligendo. & qd̃ sonat loq̃ndo. muta¬
bile atq dissimile. ẽ: at illud manebit
assumpsit in tempore. ut ad tẽporalẽ
nr̃am uitã ꝓcederet: non in carne ami¬
sit ȩt̾nitatem: s etiam carni p̾stitit et̃.¬
nitatem. Ita ipse tanꝗͣ sponsus ꝓcedeis
de thalamo suo: exultauit ut gigas
ad currendã uiam. Qui cum in for¬
ma dei.eẽt. non rapinã arbitratꝰ est
.eẽ. equalis deo. S ut ꝓpt̾ nos fieret
qd̃ non erat: semetipsum exinaniuit.
non formam dei ꝑdens: s formã serui
accipiens. Q ꝑ hanc. in similitudinẽ
hominum factus: nec ꝓpria substantia.
s habitu inuentus ut homo. Hocenini
totum qd̃ sumus uel in anima. uel in
corpore: nr̃a natura est. illius habitus.
Nos nisi hoc eẽmꝰ. ñ essemꝰ: ille si hoc ñ
eẽt. ẽẽt utiq ds̃. Ꝙ cum hoc eẽ. cepit

Expanded text:
odam modo nuda est intelligenti, quae ut odam modo nuda est intelligenti, quae ut inde procedat loquentis voce vestitur. Verumtamen utrumque hoc, et quod cogitatur intelligendo, et quod sonat loquendo, mutabile atque dissimile est: neque illud manebit,assumpsit ex tempore, ut ad temporalem vitam nostram procederet, non in carne amisit aeternitatem, sed etiam carni praestitit immortalitatem. Ita ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam . Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: sed ut propter nos fieret quod non erat, semetipsum exinanivit; non formam Dei perdens, sed formam servi accipiens: et per hanc in similitudinem hominum factus; nec propria substantia; sed habitu inventus ut homo . Hoc enim totum quod sumus vel in anima vel in corpore, nostra natura est, illius habitus: nos nisi hoc essemus, non essemus; ille si hoc non esset, esset utique Deus. Et cum hoc esse coepit
Abbreviated transcription (Latin):
na substantia manentẽ dĩ filium: fac-¬
tum hominis filium. Neq enĩ qr dictũ
est ds̃ erat u̾bũ. et uerbũ caro factũ ẽ
sic uerbum caro factum est. ut esse de¬
sineret ds̃ ÷ qͣndo in ipsa carne qd̾ uer¬
bum caro factum. ẽ: emmanuel natꝰ
est nob̾eum ds̃ ÷ sicut uerbum qđ cor¬
de gestamꝰ. fit uox cum in ore ꝓferimꝰ:
s illo integro. ista in qua ꝓcedat assu¬
mitur: ut et intͦ maneat qd̃ intelliga¬
tur: et foris sonet qd audiat᷑ Idem ta¬
m̃ ꝓfertur in sono: qd̃ aute sonũ erat
in silentio. Atq ita uerbũ cum fit uox.
non mutat᷑ in uocẽ: s manens in
m̃tis luce. et assumpta carnis uoce.
ꝓcedit ad audientẽ: & ñ deserit cogi¬
tantem. Nec cum ipsa uox in silentio
cogitatur. quȩ uel grece ÷ uel latine.¬
uel linguȩ alteriꝰ cuiꝰlibet: s eum ante
omnẽ singuarũ diu̾sitatẽ res ipsa quȩ
dicenda est. adhuc in cubili cordis qͦ¬

Expanded text:
na substantia, manentem Dei Filium, facna substantia, manentem Dei Filium, factum hominis filium. Neque enim quia dictum est, Deus erat Verbum, et Verbum caro factum est ; sic Verbum caro factum est, ut esse desineret Deus: quando in ipsa carne quod Verbum caro factum est, Emmanue, natum est, nobiscum Deus . Sicut verbum quod corde gestamus, fsed illo integro manente ista, in qua procedat, assumitur, ut et intus maneat, quod intelligatur, et foris sonet quod audiatur. Idem tamen profert in sono quod ante sonum erat in silentio. Atque ita verbum cum sit vox, non mutatur in vocem, sed manens in mentis luce, et assumpta carnis voce procedit ad audientem, et non deserit cogitantem. Nam cum ipsa vox in silentio cogitatur, quae vel Graecae est vel Latinvel linguae alterius cujuslibet: sed cum ante omnem linguarum diversitatem res ipsa quae dicenda est, adhuc in cubili cordis qu
Abbreviated transcription (Latin):
loquim᷑. ne totũ audiendo unꝰ absu¬
mat nec alt̃ possit habere qd̃ sumat.
S ita uos attentos uolumꝰ. nulliꝰ aurem
nientẽq fraudantes: ut et totum singłi
audiatis: et totum audiendum cȩteris
relinquatis. Nec hoc fit alt̾nis tẽporib:
ut cum sermo qui dr̃ ad te primũ intra¬
uerit: exeat a te ut ad alium possit in¬
trare: s simul ad om̃s uenit. et totus
ad singłos ꝑuenit: ut si totus memoria
teneri debuisset. sicut ad totũ audien¬
dum uenistis: ita eum toto singłi re¬
diretis. Quanto magis uerbũ dei ꝑ qd̃
ditur. nec temporib tendit᷑: nec mo¬
rulis breuib longisq uariatur. nec
uocib texit᷑. nec silentio terminat᷑: qnͣ¬
tomagis hoc tantum et tale uerbum
potuit. et talem matris uterũ assum¬
pto corpore fęcundare: et de sinu patͥs
non emigrare: Hinc ad ocłos huma-¬
nos exire : iude m̃tes augłicas illu¬
strare: Hinc ad t̾ras ꝓcedere: inde ce¬
los excelsos excedere: Hinc homo fieri:

Expanded text:
loquimur, ne totum audiendo unus absumat, nec alter possit habere quod sumat: sed ita vos attentos esse volumus, nullius aurem mentemque fraudantes, ut et totum singuli audiatis, et totum ad audiendum caeteris relinquatis. Neque hoc fit alternis temporibus, ut cum sermo qui dicitur ad te primum intraverit, exeat a te, ut ad alium possit intrare: sed simul ad omnes venit, et totus ad singulos pervenit. Et si totus memoria teneri valuisset, sicut ad totum audiendum omnes venistis, ita cum toto singuli rediretis. Quanto magis Verbum Dei, per qditur, nec temporibus tenditur, nec morulis brevibus longisque variatur, nec vocibus texitur, nec silentio terminatur; quanto magis hoc tantum et tale Verbum potuit matris uterum assumpto corpore fecundare, et de sinu Patris non emigrare? hinc ad oculos humanos exire, inde mentes angelicas illustrare? hinc ad terras procedere, inde coelos extendere? hinc homo fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ agnoui: Cui iħe ait. Sine modo.
Sic enim decet nos implere omnẽ iusti¬
ciam. Sine mͦ inqͥt dñs: hoc ÷ uera st̃
quidẽ. nec renuo ista quȩ memoras: s
ministerium ueni seruitutis implere:
ut eos quos peccatũ subdidit seruitut.
ad meam reuocẽ lib̾tatẽ. Nec mireris iobs:
si tius me manib inclino. Qui enĩ contẽ¬
tus sum nasci contentꝰ circũcidi. pannis
etiam contentꝰ inuolui: quomͦ non lor¬
danẽ hunc contentꝰ libent̾ ingrediar.
Noli putare iniuriosũ mͥ indignũq uide¬
ri hoc baptisma: Alie me manent iniui¬
riȩ: alie sunt contumeliȩquas ꝓ humana
ꝑpeti salute disposui. Post hȩc beatus io¬
hannes suscepit deuotus: quẽ timidus
ꝓhibebat. Nec ignorabat ꝓpħaꝵ ille p̾¬
cipuus. eẽ dñm baptizandum: s mini¬
sterium suum noluit sine confessioẽ
complere. Itaq et fides confessa. ẽ. dñm:
et obedientia impleuit obsequium. Bapti

Expanded text:
natus, agnovi? Cui Christus ait: Sine modo: natus, agnovi? Cui Christus ait: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Sine modo, inquit Dominus; hoc est, vera sunt quidem, nec renuo ista quae memoras; sed ministerium veni servitutis implere, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam contentus 102 involvi, quomodo non Jordanem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana perpeti salute disposui. Post haec beatus Joannes suscepit devotus, quem timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sine confessione complere; itaque et fides confessa est Dominum, et obedientia complevit obsequium. Bapti
Abbreviated transcription (Latin):
uenerandum. ad suscipiendũ baptismũ.
seruuli sui manib inclinaret. Quẽ ui¬
dens ioħs uenientẽ ad baptismũ suum.
ac dñicȩ in eo głe insignia recognoscens:
dix̃ ei. Ego a te debeo baptizari. hoc ẽ t̾re¬
nus a cȩlesti. mortalis ab ęt̾no. fragilis
a potente: et tu uenis ad me. Ad precur¬
sorem uidex. ad creaturam creator. rex
ad ministrum. et humilias te mͥ exiguo.
cum tua ñ sim dignꝰ calciam̃ta portare:
Tuint̃ peccatores ad baptismum uenis. in
cuius ore dolus inuentꝰ non .ẽ. et ꝑ quẽ
tociꝰ mundi peccata tollunt᷑. ãc tantũ
te tiuis subicis creaturis. ut puteris
obliuisci qd̃ ds̃ es: Ego quidẽ hominẽ
uideo: s meum dñm recognosco. Hu¬
cit. Tu es dñe. tu es ipse: qui me ad ista
misisti. Quomͦ aũt nunc ego te astan¬
tẽ p̾sentẽq ignorare possum: quẽ dudũ
adhuc in utero uirginali. et intra ma¬
terna uiscera constitutũ. necdũ ipse

Expanded text:
venerandum, ad suscipiendum baptismum venerandum, ad suscipiendum baptismum servuli sui manibus inclinaret. Quem videns Joannes venientem ad baptismum suum, ac dominicae in eo gloriae insignia recognoscens, dixit ei: Ego a te debeo baptizari . Hoc est terrenus a coelesti, mortalis ab aeterno, fragilis a potente. Et tu venis ad me? Ad praecursorem judex, ad creaturam creator, rex ad ministrum? et humiliabis te 101 mihi exiguo, cujus tua non sum dignus calceamenta portare? Tu inter peccatores ad baptismum venis, in cujus ore dolus inventus non est , et per quem totius mundi peccata tolluntur: ac tantum te tuis subjicis creaturis, ut puteris oblivisci quod Deus es. Ego quidem hominem video, sed meum Dominum recognosco; hucit: tu es Domine, tu es, ipse qui me ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, nec dudum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitꝰ dĩ uiui inseparabilis
semꝑ ꝑmanens apud patrem. ita
pro nob ꝑfectum susciꝑe dignat᷑
ẽ. hominẽ. ĩta qđ ds̃ erat exi¬
naniuit in semetipso: ut ꝑ omnia legali¬
um sanctionũ sacram̃ta transiret. Nã
ut primum beatȩ matris scõ ꝓcessit ab
utero. circũcisionis signaculo dedicat᷑.
siue ut mdubitatã carnis suȩ ostendẽt
ueritatẽ: siue ne eum uelut alienigenã.
alumpna cireũcisionis plebs iudaica
declinaret. Dein qr traditȩ ꝑ moysen
legis p̃t̾iri p̾cepta non poteratit. offert᷑
ꝓ eo purgationis holocaustũ. & ꝓ illo
omĩum hominum sordes purgaturus
aduenit. S cum ioħs p̃missus ante
faciem eiꝰ coneurrentes ad se popłos et
p̾dicatione corrigeret. et penitentie bap¬
tismo consecraret᷑: ipse ad eum int̾ ꝓmi¬
seuas uilesq turbas uelut unus ẽ po
pło ꝓꝑauit. et tanta scse benignissimus
dignatione subiecit: ut illud sacratissi¬
mũ caput. trem̃dũ potestatib angłis

Expanded text:
Unigenitus Dei vivi inseparabilis semper permanens apud Patrem, ita pro nobis perfectum suscipere dignatus est hominem, ita quod Deus erat exinanivit in semetipso, ut per omnia legalium sanctionum sacramenta transiret. Nam ut primum beatae Matris sancto processit ab utero, circumcisionis signaculo dedicatur; sive ut indubitatam carnis suae ostenderet veritatem; sive ne cum alienigenam alumna circumcisionis plebs Judaica declinaret. 100 Dein, quia traditae per Moysem legis praeteriri praecepta non poterant, offertur pro eo purgationis holocaustum ; et pro iomnium hominum sordes purgaturus advenit. Sed cum Joannes praemissus ante faciem ejus concurrentes ad se populos et praedicatione corrigeret et poenitentiae baptismo consecraret, ipse ad eum inter promiscuas vilesque turbas, velut unus e populo properavit, et tanta sese benignissimus dignatione subjecit, ut illud sacratissimum caput tremendum potestatibus, angelis
Abbreviated transcription (Latin):
testaintũ nouũ dix̃. Hoc ÷ testam̃tũ qđ
ordinabo illis pꝰ dies illos dicit dñs. dan¬
do legẽ meam in mñte eoꝵ ⁊ in corde eoꝵ
scribam eam. Huiꝰ rei significandȩ causa
audiendo symbolum discit᷑: nec in tabłis
uł in aliqua maceria. s in corde discitur.
Prestabit ille qui uos uocanit ad suum re¬
gnum et głam: ut eiꝰ gr̃a regeneratiꝰoĩe
uob̾. etiam sp̃u sc̃õ scribat᷑ in cordib ur̃is:
ut qd̃ ereditis diligatis. et fides ꝑ dilectio¬
nẽ oꝑet᷑ in uob̾: ac sic dño deo largitori bo¬
noꝵ omium placeatis. non seruilit᷑ tim̃¬
do penã. s lib̾alit̃ amando iusticiam.
Hoc ÷ gͦ symbolum qd̾ uob ꝑ scͥpturas et
sermones eccłasticos insinuatũ. ẽ. s sub
hac breui forma fidelib ꝯsistendũ et

Expanded text:
Testamentum novum dixit: Hoc est Testamentum quod Testamentum novum dixit: Hoc est Testamentum quod ordinabo eis post dies illos, dicit Dominus, dando legem meam in mente eorum, et in corde eorum scribam eam . Hujus rei significandae causa, audiendo symbolum discitur: nec in tabulis, vel in aliqua materia, sed in corde scribitur. Praestabit ille qui vos vocavit ad suum regnum et gloriam, ut ejus gratia regeneratis vobis, etiam Spiritu sancto scribatur in cordibus vestris; ut quod creditis diligatis, et fides per dilectionem operetur in vobis; ac sic Domino Deo largitori bonorum omnium placeatis, non serviliter timendo poenam, sed liberaliter amando justitiam. Hoc est ergo Symbolum, quod vobis per Scripturas et sermones ecclesiasticos insinuatum est: sed sub hac brevi forma fidelibus consistendum et
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ũ ex uob̃̾. Dei enim donũ ÷. Post hanc
etiam mortẽ q̃ in om̃s ꝑtransit. que uetu¬
stati pͥmi hominis debet᷑. sꝑate etiam in
fine ur̃oꝵ corpoꝵ resurrectionẽ: ñ ad pas¬
siones doloꝵ sic̃ resurrecturi sunt impii.
nec ad gaudia carnalium desiderioꝵ sic̃
putant stulti: s sic̃ apłs ait. seminat᷑ corpꝰ
animale. surget corpꝰ sp̃ale int iam ñ ag¬
grauet animam. nec ullam q̃rat refectionẽ:
debitũ reddidi: in quo symbolo qđ audie¬
ritis. totum in isto sermone nr̃o breuiter
collectum aguoscetis. Nec ut eadẽ u̾ba sym¬
boli teneatis. ullomͦ debetis scͥbere: sed
audiendo ꝑdiscere. Nec cũ didisceritis
scͥbere: s mnemoria semꝑ tenere atq reco¬
lere. Qͥcqͥd enim in symbolo audituri
estis: in duunis sacraꝵ scͥpturaꝵ litteris
continet᷑. S qđ ita collectũ. et in formam
quandã redactũ ñ licet scͥbi. cõmenioratio

Expanded text:
tis, non ex vobis: Dei enim donum est. Post hanc tis, non ex vobis: Dei enim donum est. Post hanc etiam mortem, quae in omnes pertransit, quae vetustati primi hominis debetur, sperate etiam in fine vestrorum corporum resurrectionem: non ad passiones dolorum, sicut resurrecturi sunt impii; nec ad gaudia carnalium desideriorum, sicut putant stulti: sed sicut Apostolus ait, Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale , ut jam non aggravet animam , nec ullam quaerat refectionem, debitum reddidi, in quo Symbolo quod audieritis, totum in isto sermone nostro breviter collectum agnoscetis. Nec ut eadem verba Symboli teneatis, ullo modo debetis scribere; sed audiendo perdiscere: nec cum didiceritis, scribere; sed memoria semper tenere atque recolere. Quidquid enim in Symbolo audituri estis, in divinis sacrarum Scripturarum litteris continetur. Sed quod ita collectum et in formam quamdam re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sepultꝰ. ꝑ hauc formã serui: rex scłorũ
die t̾cio resurrexit. ꝑhanc formã serui.
uisibilium et inuisibilium creator as¬
cendit in celum: unde nunꝗͣ recessit. ꝑ
hanc formã serui. sedet ad dexterã patͥs. p̾ats
qui ÷ brachium patͥs: De quo dicit ꝓpħa.
Et brachium dñi cui reuelatum. ẽ: In hac
forma serui uenturus ÷ uidicare uiuos &¬
sp̃c sc̃s missus. ẽ: a patre ⁊ ab ipso. Sp̃s
patris ⁊ filii ab utroq missus: a nullo ge¬
nitꝰ. U̾nitas aniboꝵ:. equalis ambob Hȩc
scłoꝵ. uisibilium et inuisibilium creator:
Leq enim tres dõs. aut tres omĩpotentes.
aut tres creatores. aut qͥcqͥd aliud de ex¬
cellentia dei dicipotest. dicimꝰ. Qͥa nec tres
filius sit nec pat̾: s ille pat̾ filii. ille filius
patͥs: ille sp̃s patͥs ⁊ filii. Credite ut intelli¬
gatis. Nisi enim crediditis. non intelligets.
x hac fide gr̃am sꝑate. in qua uob̾ pecca¬
ta omnia dimittent᷑. Hinc enim salui eri¬

Expanded text:
 hanc formam servi, rex saeculorum die tertio resurrexit. Per hanc formam servi visibilium et invisibilium creator ascendit in coelum, unde nunquam recessit. Per hanc formam servi, sedet ad dexteram Patris, qui est brachium Patris: de quo dicit propheta, Et brachium Domini cui revelatum est ? In hac forma servi, venturus est judicare sanctus missus est a Patre, et ab ipso. Spiritus Patris et Filii ab utroque missus, a nullo genitus: unitas amborum, aequalis ambobus. Haesaeculorum, visibilium et invisibilium creator. Neque enim tres dominos, aut tres omnipotentes, aut tres creatores, aut quidquid aliud de excellentia Dei dici potest, dicimus: quia nec tres us sanctus nec Filius sit nec Pater: sed ille Pater Filii, ille Filius Patris, ille Spiritus Patris et Filii. Credite, ut intelligatis. Nisi enim credideritis, non intelligetis . Ex hac fide gratiam sperate: in qua vobis peccata omnia dimittentur. Hinc enim salvi eri
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑueniente .xͥ lauacro omnẽ iusticiam
anima germinauit. & sicut illic pluiaꝵ
fontes irrigauerunt orbem ut uiuificarent᷑
herbaꝵ mortificata iam semina. ita et fons
baptismatis irrigat genꝰ hominũ. ut aĩaꝵ
mortificata corda uiuificet. Hoc gͦ obseruan¬
tram ista ieiunia ÷ meritum: ut oratioĩb
eoꝵ aut in nouet᷑ mundꝰ. aut fr̃s denuo re
nondũ ꝑuident tͥnitatis. Clauso enĩ
celo. suꝑ celũ qͥd agat᷑ ignorant. Nl ec scire
possunt quȩ sit patris filiiq substantia: nͥ
priꝰ mundi elem̃ta tͣnscende̾nt. Tẽ enĩ po¬
terit quis trinitatis aspicere diuina my¬
steria. cum cęlossua uirtute aꝑtos habu¬
erit: sicut beatus stepħs martyr reserauit
÷ͥ inr̃io suo cęlos. et stantẽ uidit ad patͥs
dexterã saluatorem: scđm qđ ipse ait. Ecce
uideo celos aꝑtos: & iħm stantẽ ad dexterã
dei. Ergo cui clausi sunt cęli. agendũ est
aspicere. Nam quãdui dausi sunt hõi.¬

Expanded text:
superveniente Christi lavacro, omnem justitiam superveniente Christi lavacro, omnem justitiam anima germinavit. Et sicut illic pluviarum fontes irrigaverunt orbem, ut vivificarentur herbarum mortificata jam semina: ita et fons baptismatis irrigat genus hominum, ut animarum mortificata corda vivificet. Hoc ergo observantium ista jejunia est meritum, ut orationibus eorum aut innovetur mundus, aut fratres denuo rennondum pervident Trinitatis. Clauso enim sibi coelo, super coelum quid agatur, ignorant: nec scire possunt quae sit Filii Patrisque substantia; nisi prius mundi elementa transcenderint. Tunc enim poterit quis Trinitatis aspicere divina mysteria, cum coelos sua virtute habuerit apertos, sicut beatus Stephanus martyr reseravit sibi martyrio suo coelos, et stantem vidit ad Patris dexteram Salvatorem, secundum quod ipse ait: Ecce video coelos apertos, et stantem Jesum ad dexteram Dei . Ergo cui clausi sunt coeli, agendum est aspicere; nam quamdiu clausi sunt homi
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ bũficio. totiꝰ mundi species innouata
consurgeret. Igͥ et nos eadẽ quȩ helyas ob¬
seruantes ieiunia. adhibitis p̃cib clausũ
celum nr̃is competentib reseremꝰ. quatinꝰ
illos lauacri salutaris ymber illum inet.
Siccitatẽ quodãmͦ patiunt᷑. qr ñdum gracia
baptismatis irrigant᷑. Laborant etiã fame
magna: qm̃ uelut esurientes. celestia sacra¬
m̃ta desidant. Reseremꝰ gͦ illis celũ: ut ad¬
ueniente desuꝑ sp̃ali pluuia. eoꝵ t̾ra laua¬
cri irriguo satietur: et deliccoꝵ sterilitate
deposita. incipiant fructꝰ germinare uir¬
tutum. Ꝙ enim cęlestis ymber uicia uec¬
catoꝵ diluit. iusticie increm̃ta ꝓducit. De¬
cutit aridum concupiscenne puluerem. leti¬
ficat utilem castimonie puritetẽ Obruit
auariciȩ sordidã fecẽ. nutrit ęt̾nã miscđiȩ
largitatem. Sicut enĩ suꝑueniente helye
pluuie̾ ome pabulũ t̾ra ꝓduxti: ita et

Expanded text:
illius beneficio totius mundi species innovata illius beneficio totius mundi species innovata consurgeret. Igitur et nos eadem quae Elias observantes jejunia, adhibitis precibus clausum coelum nostris competentibus reseremus; quatenus illos lavacri salutaris imber illuminet. siccitatem quodammodo patiuntur, quia nondum gratia baptismatis irrigantur. Laborant etiam fame magna, quoniam velut esurientes, coelestia sacramenta desiderant. Reseremus ergo illis coelum, ut adveniente desuper spiritali pluvia, eorum terra lavacri irriguo satietur, et delictorum sterilitate deposita, incipiant fructus germinare virtutum. Etenim coelestis imber vitia peccatorum diluit, justitiae incrementa producit, decutit aridum concupiscentiae pulverem, laetificat utilem castimoniae puritatem, obruit avaritiae sordidam faecem, nutrit aeternam misericordiae largitatem. Sicut enim superveniente Eliae pluvia, omne pabulum terra produxit; ita et
Abbreviated transcription (Latin):
stinentiȩ deuotione compleuimꝰ
Suꝑ ÷ nc̃: ut quẽ adinodũ. famuli eius
moyses et helias hunc sacratissimũ numerũ
obseruando grãm meruerunt. ita et nos
hoc ipsũ tempꝰ custodiendo mereamur.
sitq: similis remuneratio in ꝑceꝑtione
p̃mii. quoꝵ sunilis labor.ẽ. in obseruatio¬
ne ieiunii. Helyas enim cum. ẽẽt. clausũ
humanis iniquitatib cęlum. et nulla
mundanis reb desuꝑ pluuiaꝵ stillaret
ub̃tas: atq omnia longę siccitatis sqͣlo¬
dabat. nec t̾ra pabłm germinabat. tẽ
helyas sẽs reserauit ieiuniis cȩlũ. t̾ram
orationib fecundauit. Illiꝰ enĩ siccitatẽ
conu̾tit in pluuiam. huiꝰ sterilitatem
resoluit in partum. Tanta enĩ p̾cib
orbem t̾raꝵ ymbrium largitas irriga¬
uit. ut arida reuiuiscerent. mortua re¬
surgerent. lauguentia sanarent᷑. et ita
reb cunctis fontium quidam meatꝰ infusus
.ẽ: ut purificatione facta ꝑ pluuiam. omĩuin
creat᷑arũ uicia lauarent᷑: atq mundatioĩs¬

Expanded text:
stinentiae devotione complevimus. Superest nunc ut quemadmodum famuli ejus Moyses et Elias hunc sacratissimum numerum observando, gratiam meruerunt: ita et nos hoc ipsum tempus custodiendo mereamur, sitque similis remuneratio in perceptione praemii, quorum similis labor est in observatione jejunii. 435 2. Elias enim , cum esset clausum humanis iniquitatibus coelum, et nulla mundanis rebus desuper pluviarum stillaret ubertas, atque omnia longae siccitatis squalodabat, nec terra pabulum germinabat, tunc Elias sanctus reseravit jejuniis suis coelum, terram orationibus fecundavit. Illius enim siccitatem convertit in pluviam, hujus sterilitatem resolvit in partum; tanta enim ejus precibus orbem terrarum imbrium largitas irrigavit, ut arida revirescerent, mortua resurgerent, languentia sanarentur. Et ita rebus cunctis fontium quidam meatus infusus est, ut purificatione facta per pluviam, omnium creaturarum vitia lavarentur, atque inundatio
Abbreviated transcription (Latin):
onũmͦ in comutabilis manet. Nã ⁊ aĩa
ꝑ iguorantiam quȩ ÷ in illa: uita uͦ eius
currere ad fontẽ uite. &ͭ in lumine dei ui¬
deat lum̃. Scđm quã uitam: etiam uos ꝑ
xp̃i grãm reuiuiscetis a morte quadã cui
renuncieͬtis. Uerbum aũt dĩ qd̃ ÷ unige¬
nitꝰ filius. cum patre semꝑ incõmutabiltt̃

Expanded text:
omni modo incommutabilis manet. Nam et animomni modo incommutabilis manet. Nam et animper ignorantiam quae est in illa: vita vero ejus, currere ad fontem vitae, ut in lumine Dei videat lumen. Secundum quam vitam etiam vos per Christi gratiam reviviscetis a morte quadam, cui renuntiatis. Verbum autem Dei quod est unigenitus Filius, cum Patre semper incommutabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spm̃ scm̃ qͥ dabit᷑ uob̃. Ad hãc ꝑuenit᷑ exfide
q isto symbolo continet᷑. Ut credatis in
din patrẽ omnipotentẽ. inuisibilẽ. ĩ mor¬
talem. regem scłoꝵ. uisibilium et inuisi¬
bilium ereatorem: & quicqͥd aliud digne
de illo uł ratio sincera. uł scͥpture scẽ
auetoritas loquit᷑. Nec ab ista excellentia.
dei filium separetis. Neq enĩ sic ista de
patre dicunt᷑. ut ab illo aliena sint: qͥ dix̃
ego et pat̾ unum sumꝰ. E de quo apłs
ait. Q ui cum in forma dĩ. eẽt: ñ rapmã
arbitratꝰ ẽ. eẽ equalis deo. Rapina qͥppe
usurpatio ÷ alieni: cum illa eqͣlitas nata
sit. Ac ꝑ hoc quomͦ ñ erit omp̃c filius ꝑ
quẽ facta sunt omã: cum etiã sit uirtus
et sapientia dĩ. de qua scͥptũ ÷. qđ cum sit
una omã potest. Est aũt etiam natura
inuisibilis: in ea ipsa forma in qua eqͣls
÷ patri. Natura quippe inuisibile ÷ u̾bũ
dĩ. qđ in pͥncipio erat. & ds̃ erat: in qua
nat᷑a etiam immortalis omnino. id est

Expanded text:
 sanctum, qui dabitur vobis . Ad hanc pervenitur ex fide, quae isto Symbolo continetur: ut credatis in Deum Patrem omnipotentem, invisibilem, immortalem, regem saeculorum, visibilium et invisibilium creatorem; et quidquid aliud digne de illo vel ratio sincera, vel Scripturae sanctae auctoritas loquitur. Nec ab ista excellentia Dei Filium separetis. Neque enim sic ista de Patre dicuntur, ut ab illo aliena sint qui dixit, Ego et Pater unum sumus : et de quo Apostolus ait, Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Rapina quippe usurpatio est alieni: cum illa aequalitas natura sit. Ac per hoc quomodo non erit omnipotens Filius, per quem facta sunt omnia; cum etiam sit Virtus et Sapientia Dei , de qua scriptum est, quod cum sit una, omnia potest ? Est autem etiam natura invisibilis, in ea ipsa forma, in qua aequalis est Patri. Natura quippe invisibile est Verbum Dei, quod in principio erat, et Deus erat : in qua natura etiam immortalis omnino, id est
Abbreviated transcription (Latin):
nos oportet. Puto aut̃ alit̃ cos aꝑiri non
posse: nͥ claues petͥ apłi sumpserimꝰ qͣs dño
largiente suscepit: sicut ipse dic̃. Tibi dabo
claues regni celoꝵ. Inimo rogemꝰ petrum.
ut ipse nob tanꝗͣ bonꝰ ianior regiȩ cȩlestis
aꝑiat. Queaũt ista clauis sit: diligentius
requiram. Clauẽ petri fidem ẽẽ dixerum
petri: ꝑ quã celos aꝑuit. penetrauit infer¬
ua securus. maria calcauit intrepidus.
Tanta enĩ apłice fidĩ uirtus. ẽ. ut cuneta
claudant᷑ ianuȩ. ñ porte pualeant tarca¬
ri: ñ aquaꝵ fuenta subsidant. Ista aũt
ipsa clauis quã fidẽ dicimꝰ. uideamꝰ quẽad¬
modum c̃stet. quẽad modũ solidata sit. Ar¬
bitror illã duodecĩ artificum oꝑatione
fidesscã concepta. ẽ: qui uelut ꝑiti artifices
in unum conuenientes. clauem suo con¬
silio conflauer̃. Clauem enun qͣndã ipsũ
symbolũ dixerĩ. ꝑ qđ reserant᷑ diaboli
tenebre. ut lux xp̃i adueniat. aꝑiuntur

Expanded text:
nos oportet. Puto autem aliter eos aperiri non posse, nisi claves Petri apostoli sumpserimus, quas Domino largiente suscepit, sicut ipse dixit: Tibi dabo claves regni coelorum . Immo rogemus Petrum, ut ipse nobis tamquam bonus janitor regiae coelestis aperiat. Quae autem ista clavis sit, diligentius requiramus. Clavem Petri, fidem esse dixerim Petri, per quam coelos aperuit, penetravit inferna securus, maria calcavit intrepidus. Tanta enim apostolicae fidei virtus est, ut cuncta claudantur januri, non aquarum fluenta subsidant. Ista autem ipsa clavis, quam fidem dicimus, videamus quemadmodum constet, et quemadmodum solidata sit. Arbitror illam duodecim artificum operatione fides sancta concepta est, qui velut periti artifices in unum convenientes, clavem suo consilio conflaverunt. Clavem enim quamdam ipsum symbolum dixerim, per quod reserantur diaboli tenebrae, ut lux Christi adveniat: aperiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
symbolum accipiatis. quo conti¬
uet᷑ breuit. ꝓpt̾ et̾nam salutem omẽ
qđ creditis. Symbolum aut̃ nun¬
cupat᷑ a similitudine qdã translato uo¬
cabulo qi sĩbolum int̾ se faciunt merca¬
tores. quo eoꝵ societas pacto fidei teneat᷑.
Et ur̃a societas ÷ cõmercium sp̃alumi: ut si¬
miles sitis negociatorib bonã margaritã

Expanded text:
Symbolum accipiatis, quo continetur breviter, propter aeternam salutem, omne quod creditis. Symbolum autem nuncupatur a similitudine quadam, translato vocabulo; quia symbolum inter se faciunt mercatores, quo eorum societas pacto fidei teneatur. Et vestra societas est commercium spiritualium, ut similes sitis negotiatoribus bonam margarita
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a in cęlo ⁊ in t̾ra. uisibilia et inuisibi¬
liã. Siue throni. siue dñationes. siue
pͥncipatꝰ. siue potestates. om̃a in ipso et ꝑ
ipsum creata sunt: ⁊ omã illi constant.
S qm̃ semetipsum exinaniuit. ñ formam
dĩ amittens. s foruiã serui accipiens: per
hac forma serui oĩpc infirmatꝰ ẽ: qr passus

Expanded text:
et invisibilia; sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates: omnia in ipso et per ipsum creata sunt, et omnia illi constant . Sed quoniam semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens ; perhac forma servi infirmatus est omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
constat ad suꝑos: Q uem illa adhuc
non intelligens nec cognoscens: respondit
illi. Dñe si tu tulisti eum. dictto mͥ ubi
posuisti eum: et ego eum tollam Estima¬
bat enim illum sic̃ dic̃ scͥptura. hortola nũ
nescit. Ait enim dño de semetipso. Si tu
tulisti eum: dicito mͥ. Recte int̾rogat
si tu tulisti eum. Ipse enĩ tulit corpꝰ suum:¬
illud ꝓtulit de sepulchro. Ipse tulit corpꝰ:
qͥ illud iacens ⁊ dormiens sua aspiratiõe
collegit. Ipse tulit corpꝰ: qui diuinitatis
tu tulisti eum. dicito mͥ ubi posiusti eũ
hoc ÷ si illud auferens de sepulchro ad
paradysum transtulisti. Audierat enĩ
dicentẽ latroui. hodie mecum eris in pa¬
radyso. Aut certe si de infernis in patͥs
dextera collocasti: sicut att apłs. Que
ut credat eum & in paradyso c̃stitutum.
⁊ in celestib collocatũ. Nam quieũ aut in
infernis requirit autt tumulis: qr ei. Qa
queris uiuentẽ cum mortus: Item

Expanded text:
constat ad superos? quem illa adhuc constat ad superos? quem illa adhuc non intelligens nec cognoscens, respondit illi: Domine, si tulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum; et ego illum tollam. Existimabat enim illum, sicut dicit Scriptura, hortulanum nescit: ait enim Dsustulisti eum, dicito mihi. Recte interrogat, Si tu sustulisti eum: ipse enim tulit corpillud protulit de sepulcro; ipse tulit corpus, qui illud jacens et dormiens sua aspiratione collegit; ipse tulit corpus suum, qui illud tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum: hoc est, Si illud auferens de sepulcro ad paradisum transtulisti. Audierat enim illum dicentem latroni, Hodie mecum eris in paradiso . Aut certe si de inferno in Patris dextera collocasti, sicut ait Apostolus:ut credat eum et in paradiso constitutum, et in coelestibus collocatum. Nam qui eum aut in infernis requirit, aut in tumulis, dicitur ei: Quid quaeris viventem cum mortuis? HOM
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ sede tequiescat. ⁊ habeat filiꝰ hoĩs
ubi caput reclinet. Uideamꝰ gͥ quare
saluator in aliena sepultura p̃onatur.
ac suam ñ hãt sepulturã. ldeo in aliena
dit: s nob̃ ꝓficit. Ut quid gͦ ei ꝓpria se-¬
pultura: qui in se mortẽ ꝓpriam ñ ha¬
bebat: Ut qͥd illi tumulus in t̾ris: cuiꝰ
sedes manebat in cęlis: Ut quid illi
sepultura: qui tridui tantum spacio ñ
psa enĩ tẽporis b̾uitas: declarat somnũ¬
potius fuisse quã mortẽ. Sepulchrum
uͦ mortis ÷ habitacłm necessarium. Ne¬
cessarium gͦ ñ erat mortis habitacłm
xp̃o qui uita. ẽ: nec opꝰ habebat semꝑ
uiuens domicilio defunctoꝵ. Recte aut̃
hanc uitã in nr̃o sepulchro condimꝰ:¬
cuis surgerem̃. Uñ et illa maria mag¬
dalene. que dñm uit̾ ceteros defunctos
in sepulchro querebat. arguitur. & dr̃ illi.
Quid queris uiuentem cum mortuis: Hoc
÷.quiꝰ queris apud inferos. quẽ redisse iã

Expanded text:
tiae sede requiescatiae sede requiescaubi caput reclinet. Videamus igitur quare Salvator in aliena sepultura ponatur, ac suam non habeat sepulturam. Ideo in aliena dit, sed nobis proficit. Ut quid ergo ei propria sepultura, qui in se mortem propriam non habebat? ut quid illi tumulus in terris, cujus sedes manebat in coelis? ut quid illi sepultura, qui tridui tantum temporis sipsa enim temporis brevitas declarat somnum fuisse quam mortem. Sepulcrum autem mortis est habitaculum necessarium; necessarium ergo non 283 erat mortis habitaculum Christo, qui vita est, nec opus habebat semper vivens domicilio defunctorum. Recte autem hanc vitam nos in nostro sepulcro condituis surgeremus. Unde et illa Maria Magdalene, quae Dominum inter caeteros defunctos in sepulcro quaerebat, arguitur et dicitur illi: Quid quaeris viventem cum mortuis ? Hoc est: quid quaeris apud inferos quem rediisse jam
Abbreviated transcription (Latin):
tam memoria fragili cem̃toꝵ: quam
memoria sc̃a uirtutum. Hȩc enĩ uirtu¬
tutum fidelis memoria. ẽ: quȩ intra se
continens xp̃m. ledieum eum hereticoꝵ
corruptione non patit᷑. De qua memo¬
ria in sacram̃tis dicit dñs. Quotienscũq
hoc feceritis: memoriam mei facietis. do¬
nec ueniam. E uotienscuq enĩ xp̃m lo¬
quim᷑: totiens eum sacri oris memorie
cõmendam᷑. Sepulchrũ gͦ patens ÷
guttur eoꝵ. Recte plane dicit ꝓpħa. Se
lntterarum hesauro condiderunt. Patens
xͥ ꝑuenire mysterium. ñ in gredit᷑ ad illud
nͥ ꝑ euangłice scripturȩ secretum. In lit.
cram̃tum inuenit et resurrectioĩs glam
recognoscit. Latens gͥ sepulchrum: gut¬
tur sc̃oꝵ ÷. Unde apłs ad coruithios
att. Os nr̃m ꝑatet ad uos o corinthi
nuitans eos. ut ꝑ p̾dicationis suȩ semꝑ¬
aꝑtam ianuam ingrediant᷑ xͥ secreta
mysteria. In hac gͥ pectoris pectoris me¬
moria collocat᷑ dñs a ioseph: ut ibi iusti¬

Expanded text:
tam memoria fragili elementorum, quam tam memoria fragili elementorum, quam memoria sancta virtutum. Haec virtutum fidelis est memoria, quae intra se continens Christum, laedi cum haereticorum corruptione non patitur; de qua memoria in sacris dicit Dominus: Quotiescunque hoc facietis, in memoriam mei facietis, donec veniam . Quotiescunque enim Christum loquimur, toties eum sacri oris memoria commendamus. Sepulcrum ergo patens est guttur eorum. Recte plane dicit propheta; aeterno litterarum thesauro condiderunt. Patens lt ad Christi pervenire mysterium, non ingreditur ad illud, nisi per evangelicae Scripturae secretum. In Littecramentum invenit, et resurrectionis gloriam recognoscit. Patens ergo gutum est. Unde Apostolus ad Corinthios ait, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii ; invitans eos ut per praedicationis suae apertam januam ingrediantur Christi secreta mysteria. In hac igitur pectoris memoria collocatur Dominus a Joseph, ut in justi
Abbreviated transcription (Latin):
et tumuli: cum illa ex intimis uiscerib
edidedit filuim:. hic aut̃ solũmͦ locum
p̃stiterit sepulture. At ego dico non mi¬
norem affectum ioseph fuisse quã mariȩ:
siquidẽ illa utero dñm. hic corde conce¬
ꝑit. Illa saluatori m̃broꝵ suoꝵ secretum
contulit: hȩc secretum sui corporis non
negauit. Illa dñm pannis inuoluit cũ
natus. ẽ hic linteis cum recessit. Illa ꝑ¬
iucit beatum corpꝰ oleo: hic a romatib
honorauit. Conueniunt gͦ sͥ obsequia:
conuenit et affectus. Unde necee.ẽ. et
meritum conuenire: nͥ qd angłs matiã
ad obsequium admtmuit: iosẽph aũt so¬
la iusticia ꝑsuasit. Igit᷑ ioseph in suo se¬
pulchro posuit dñm. Legimꝰ in ꝓpħa
epulchrũ patens est guitur eoꝵ. Si gͦ
sepulchrũ patens guttur hominũ: uide
ne forte scđm hanc similitudinẽ ioseph
non tam in sepultura t̾rena posuerit.
quam in monum̃to sui corꝑis colloca¬
rit n et custodiendum illum susceꝑit. ñ

Expanded text:
et tumuli, cum ex intimis visceribus illa et tumuli, cum ex intimis visceribus illa ediderit filium; hic autem solummodo locum praestiterit sepulturae? At ego dico non minorem Joseph affectum fuisse, quam Mariae: siquidem illa utero Dominum, hic corde concepit; illa Salvatori membrorum suorum secretum praestitit, hic secretum sui conegavit; illa Dominum pannis involvit cum natus est, hic linteis cum recessit; illa perunxit beatum corpus oleo, hic aromatibus honoravit. Conveniunt ergo sibi obsequia, convenit et affectus; unde necesse est et meritum convenire, nisi quod angelus Mariam ad obsequium admonuit, Joseph autem sola justitia persuasit; Joseph in suo sepulcro posuit Dominum. Legimus in propheta: Sepulcrum patens est guttur eorum . Si ergo sepulcrum patens est guttur hominum; vide ne forte secundum hanc similitudinem Dominum Joseph non tam in sepultura terrena posuerit, quam in monumento sui pectoris collocarit, et custodiendum illum susceperit, non
Abbreviated transcription (Latin):
rupium: siciti seruauit illud marię
uterus illibatum. Hic enim uiri pol¬
lutione non tangit᷑: ibi mortis corrup¬
tione non ledeͥtur. Ubiq beato corpori
defertur sc̃itas: ubiq uirginitas. No¬
uus illud uent̃ concipit: nouus tumu¬
lus includit. Om̃ca gͦ ⁊ uirgo uulua:
⁊ uirgo ÷ sepultura. Quin potus ipsam
sepulturam uuluã dixerĩ: est enim si¬
militudo non parua. Sicut enĩ dñs
de matris uulua uiuus exiuit: ita et
de ioseph uiuus sepultura surrexit.
Et sicut tunc de utero ad p̾dicandum
natus. ẽ: ita et nunc ad euangłizandũ
corpꝰ mortale genuit: hec edidit. immor¬
tale. Post illam natiuitatẽ ad inferos
descendit᷑ : post hanc remeat᷑ ad celos
Religiosior plane : ista: quã illa natius¬
tas. Illa enim totiꝰ munidi dñm nouẽ
m̃sib in utero clausum. tenuit: hec aut̃
triduo tantũ. in tumuli gremio custo¬
diuit. Illa cunctoꝵ spem tardiꝰ ꝓtulti:
hec omnium salutem citiꝰ suscitauit.

Expanded text:
ruptum, sicut servavit illud Mariae ruptum, sicut servavit illud Mariae uterus illibatum. Sicut enim pollutione ibi non tangitur, sic mortis corruptione non laeditur. Ubique beato corpori defertur sanctitas, ubique virginitas. Novus illud venter concepit, novus tumulus conclusit. Dominica ergo est virgo vulva, et virgo est sepultura. Quin potius ipsam sepulturam vulvam dixerim: est enim similitudo non parva. Sicut enim Dominus de matris vulva, vivus exivit; ita et de Joseph sepultura vivus surrexit. Et sicut de utero tunc ad praedicandum natus est; ita et nunc ad evangelizandumcorpus mortale genuit; haec edidit immortale. Post illam nativitatem ad inferos descenditur, post hanc remeatur ad coelos. Religiosior est plane ista, quam illa nativitas. Illa enim totius mundi Dominum novem mensibus in utero clausum tenuit: haec autem triduo tantum tumuli gremio custodivit. Illa cunctorum spem tardius protulit; haec omnium salutem citius suscitavit.