comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dauertint. et petrus qui audaci dilecti¬
one sequebatur. tumida trepidatione
ter negauit. Es resurgens xp̃c. qͦsdam¬
se illis: manifestatus est etiamcȩteris dis¬
cipulis. uisus. contrect̾atus. & inuentus¬
est ab illis. quib iam ꝑisse uidebatur.
Reuocata est fides eoꝵ qui ceciderant: it¬
stituta est terra eius. Deinde factis cumciᷤˢ
quadraginta cdieb ascendit in celum: et

Expanded text:
daverunt. Petrus qui audaci dilectione sequebatur, timida trepidatione ter negavit. Resurgens, in via quosdamse illis, manifestatus est etiam caeteris discipulis, visus, contrectatus, et inventus illis quibus jam perisse videbatur: revocata est fides eorum qui ceciderant; «restituta est terra ejus.» Deinde factis cum eis quadraginta diebus, ascendit in coelum ; et
Abbreviated transcription (Latin):
in ueritate sua. Qne est equitas et ue¬
ricas: Congregabit secum electos suos
ad iudicandum: ceteros autem seꝑabit
ab inuuicem. Positurus c̃ enim alios ad
dexteram: alios ad sinistiam. Quid autẽ
equius. quid uenus. qmͣ ut ñ expeccent
miscłiam de iudice: qui noluerunt fa¬
cere miscłiam anteqmͣ uidex ueniret:¬

Expanded text:
in veritate sua.» Quae est aequitas et veritas? Congregabit secum electos suos ad judicandum, caeteros autem separabit ab invicem: positurus est enim alios ad dexteram, alios ad sinistram. Quid autem aequius, quid verius, quam ut non exspectent misericordiam de judice, qui noluerunt facere misericordiam, antequam veniret
Abbreviated transcription (Latin):
do in conspectu eius. Non dixit pulcri¬
tudo et confessio: s confessio et pulchri¬
tudo. Pritis eium confiteri debes: ut
postmodum pulcher sis. Peccator eras:
coufitere ut sis iustus. Amamus pulcͥ
tudinem: prius eligamus confessionem:
ut se quat᷑ pulchritudo. Iterum enĩ.¬
ẽali ii quis. qui amat potentiam
et magnificentiam. Uult ẽẽ magnus:
et magnificentia: in sanctificatione eius.¬
Prius dilige sanctitatem: cum scĩficatus

Expanded text:
er? Confitere. Non dixit, Pulchritudo et confessio; sed, «Confessio et pulchritudo.» Foedus eras, confitere ut sis pulcher: peccator eras, confitere ut sis justus. ritudinem; prius eligamus confessionem, ut sequatur pulchritudo. Iterum existit qui amat potentiam, amat et magnificentiam; vult esse magnus Magnificentiaprius dilige sanctitatem; cum sanctificatu
Abbreviated transcription (Latin):
edificare ẽ. Lapides uiui ad fabricam
nouam que elificat᷑ post captiuitatem.
sic colligant᷑: ut illos caritas in unitate
constringat. Ad ipsam structuram noᷤ
compingit apłe. mn illa unitate nos con¬
strictos compaginat dicens. Sub portan¬
re uiutatem sp̃c in uinculo pacis. Edi¬
hoc lectiones: hoc predicatio ȩuangelii
toto orbe terrarum.Cantate dommo:¬

Expanded text:
etur.» Lapides enim ad fabricam novam, quae aedificatur post captivitatem, sic colliguntur, et sic illos charitas in unitate constringit, compingit Apostolus, et in illa unitate nos constrictos compaginat, dicens: «Sufferenre unitatem spiritus, in vinculo pacis» hoc lectiones, hoc praedicatio Evangelii toto orbe terrarum; ad
Abbreviated transcription (Latin):
sputus. spinis coronatus. crucifrris.
Sic cuim edificat᷑ domus: sic erigunt᷑
ẽ lingua parua: ad laudandum mag¬
num: Dicendo miis amisit uocem: et
dedit cogitationi quid sapiat. tanquam
diceus. Quod sonare non possum. tu
cogiaᷤ et cum cogitaueris: parũ erit.
Q nod cogitatio nullius explicat: lingua

Expanded text:
sputus, spinis coronatus, crucifixus eSic enim aedificatur domus, sic eriguntur est lingua parva ad laudandum magnum? Dicendo, «nimis,» emisit vocem, et dedit cogitationi quod sapiat: tanquam dicens, Quod sonare non possum, tu cogita; et cum cogitaveris, parum erit. Quod cogitatio nullius explicat, lingua
Abbreviated transcription (Latin):
turtute in uirtutem. de nouo in uetus.
de ueteri in nouum testamentũ transe¬
& hac gemina luce: subditoꝵ corda
illuminare. Annuntiate int̾ gentes
populis mirabilia erus. Natiuitatẽ
uidelicet menariabilem: resurrectio¬
nem et ascensionem. miracula. & ꝓdi¬

Expanded text:
virtute in virtutem, de Novo in Vetus, de Veteri in Novum Testamentum transe hac gemina luce subditorum corda illuminare. « Annuntiate inter gentes populis mirabilia ejus. » Nativitatem videlicet inenarrabilem, resurrectionem et ascensionem
Abbreviated transcription (Latin):
nos eloquioꝵs dicum ẽ. dediuate
a me maligni: & scrutabor mandata di
mei. Ueinde postca qmͣ uelut ab ocłis
cordis sui muscas irruentes abegit: re¬
dit ad cum cui dicebat. Ad iutor & sus¬
ceptor m̃s es tu: & in rierbũ tuũ suꝑsꝑa¬
ui. Precemq continuans ait. Suscipe
fundas me ab expectatione mea. Qui iam
dixerat susceptor m̃s: poscit magis ma¬
gisq suscipi: & ad illud ꝓpt̃ qd̃ tolerat
tam multa molesta ꝑduci: ucriꝰ ibi qmͣ
in istis humanaꝵ recũ sominis fidens
se ẽẽ iucturum. Sic enim de futuro di¬
ctum ẽ & uiuã: tanquã in hoc corpore

Expanded text:
norum eloquiorum dictum est, «Declinate norum eloquiorum dictum est, «Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mecordis sui muscas irruentes abegit, redit ad eum cui dicebat «Adjutor meus et susceptor meus es tu; in verbum tuum speravi;» precemque continuans, «Suscipe fundas me ab exspectatione mea.» Qui jam dixerat, «Susceptor meus,» poscit magis magisque suscipi, et ad illud propter quod tolerat tam multa molesta, perduci; verius ibi se, quam in istis humanarum rerum somniis fidens esse victurum. Sic enim de futuro dictum est, «et vivam,» tanquam in hoc corpore
Abbreviated transcription (Latin):
a me maligni. & scrutabor mandata
di mei: Non ait faciam: s scrutabor: Ut
a se declinare desiderat: cosq etiã com¬
pellendo a se abigit. Nam maligni
excicent ad facienda mandata: ab scru¬
tandis autẽ auocant. Nonsolũ cũ ꝑse¬
adiuandis ut occtipemur: et ci nr̃a
temꝑa impendamꝰ efflagitant. Aut cer-¬
te uifirmos p̾munt. & causas sua ad
nos deferre compellunt: quib dicere
ñ audemus. Dic homo: qͥs me consti¬
tuit iudicem aut diuisorem inter uos:
Constituit enim talib causis ecclasticoᷤ
apłs cognitores: in foro ꝓhibens iuga¬
re xp̃ianos. Nec illꝰ quid̃e qui ñ alie¬
na rapiunt. s sua excupiditate repe¬
tunt: dicimus cauete ab omni auan¬
cia: constituentes eis ante ocłos homi
declinant a nob̃ s instant̃ urgent. pre¬
cant᷑. tumultuant᷑: extorquent ut ip̃i
potiꝰ ad ista quȩ diligunt. qmͣ sctutan
dis mandatis di quȩ diligimꝰ occupe¬
mur. O qnͣto dedio turbarũ turbu¬
lentarũ. ꝙ quanto desiderio diui¬

Expanded text:
a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei?» Non enim ait, faciam; sed, «scrutabor.» Uta se declinare desiderat, eosque etiam compellendo a se abigit. Nam maligni exercent ad facienda mandata, a scrutandis autem avocant; non solum cum perseadjuvandis ut occupemur, et eis nostra tempora impendamus, efflagitant; aut certe infirmos premunt, et causas suas ad nos deferre compellunt: quibus dicere non audemus, «Dic, homo, quis me constituit judicem aut divisorem inter vos» ? Constituit enim talibus causis ecclesiasticos Apostolus cognitores, in foro prohibens jurgare Christianos . Ne illis quidem qui non aliena rapiunt, sed sua cupide repetunt, dicimus, Cavete ab omni cupiditate, constituentes eis ante oculos homideclinant a nobis; sed instant, urgent, precantur, tumultuantur, extorquent, ut ipsis potius ad ista quae diligunt, quam scrutandis Dei mandatis quae diligimus occupemur. O quanto taedio turbarum turbulentarum, et quanto desiderio divi
Abbreviated transcription (Latin):
mentu. Quid ẽ audi: Non ociose dr
qd̃ cominunc ẽ omnib. & suppetit u¬
niu̾sis: ipso iure nat᷑e. Et ideo non est
ociosum qͦd ammoni̾s ut audias. cum
ctiã inuiti & altud agentes: sonũ cam̃
aut uoc̾e audire solemus. S quia ñẽ
solum audur hoc qd suppcct officio
nat᷑ͣs. s euam illud qđ maiꝰ ẽ ut audias
ñ usii tantũ corporis. quantũ intellectu
m̃tis. idco diligentius considera istiuis

Expanded text:
mentum\'. quid est \'audi\'? non otiose dicitur quod commune est omnibus et suppetit uniuersis ipso iure naturae. et ideo non est otiosum, quod admoneris ut audias, cum etiam inuiti et aliud agentes sonum tamen aut uocem audire solemus. sed quia non est solum audire hoc quod suppetit officio naturae, sed etiam illud quod maius est, ut audias non usu tantum corporis quantum intellectu mentis, ideo d
Abbreviated transcription (Latin):
crit hetedicate: testimonia inquit tua:
Quid uolens intelligi. nisi ut cestis di
fieret. eiusq testimonia confitcret᷑. idest
ut martyr di fieret ut ciꝰ martyria discẽt.
sic̃ mr̃es discunt apatre cuiꝰ hcredes st̃:¬
Muiti quippe uolucrunt neq potuer̃t:
nulli tam̃ potuert̃. nisi qͥ uoluer̃t. qͥa
ñ potuissent si d̃i testimonia negare uolu¬
issent: s eciã ipsoꝵs p̾ꝑata ẽ uoluntas a
dño. Ideo hereditate se acquisisse ip̃e de¬
temporał hominũ uana querentium:
s eterna ẽ gła breui tp̃r patientiũ. & sine
fine regnantium. Unde sequit᷑. Qm̃
Inclinaui cor meũ ad faciendas iustifica¬
tiones trias meternũ ꝓpt̾ retͥbutionem:
Qui dic̃ inclinaui cormeũ: ipse iamdi
xerat inclina cor meũ in testimonia tua:
ut intelligamus simul hoceẽ & diuimi
munis. et ꝓpͥe uoluntatis. E numqͥd¬

Expanded text:
erit «haereditate; Testimonia,» inquit, «tua.» Quid volens intelligi, nisi, ut testis Dei fieret, ejusque testimonia confiteretur; id est, ut martyr Dei fieret, atque ejus martyria diceret, sicut martyres dicunt, a Patre sibi, cujus quippe voluerunt, neque potuerunt: nulli tamen potuerunt, nisi qui voluerunt; quia non potuissent, si Dei testimonia negare voluissent. Sed etiam ipsorum praeparata est voluntas a Domino. Ideo haec haereditate se acquisisse iste tetemporalis hominum vana quaerentium, sed aeterna gloria est brevi tempore patientium, et sine fine regnantium. Unde sequitur, «Quoniam «Inclinavi cor meum ad faciendas justificationes tuas in aeternum, propter retributionem.» Qui dicit, «Inclinavi coxerat, Inclina cor meum in testimonia tua : ut intelligamus, simul hoc esse, et divini muneris, et propriae voluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
do sequuti ft̃: quȩ patres suos p̾dixisse
meminert̃. Unde etiam helya tienien¬
te ꝓmitcit᷑. qđ reducat corda filiorum
ad patres eoꝵs: ut doctiuna senũ quȩ nẽ
a nideors corde ablata ẽ. tunc miserante
dño redeat. qñ hoc de dño intelligere ee

Expanded text:
do secuti sunt quae patres suos praedixisse meminerunt. Unde etiam Elia veniente promittitur quod reducat corda filiorum ad patres eorum , ut doctrina senum quae nunc a Judaeorum corde ablata est tunc miserante Domino redeat, quando hoc intelligere de
Abbreviated transcription (Latin):
as. hoc ẽa timore tuo casto. qͥ ꝑmanct
in scłm scli: carnalia mea desideria cõ¬
primant᷑. Aiudiciis enĩtuis timui:
cũ michi lex minaret᷑ penam. quȩ mͥ
nͥ potcrat darc iusticiam. S huncti¬
morẽ quo pena metuit᷑. consũmata
caritas foras mittit: quȩ ñ timore pe

Expanded text:
 hoc est, a timore tuo casto, qui permanet in saeculum saeculi , carnalia mea desideria comprimantur; «a judiciis enim tuis timui,» cum mihi lex minaretur poenam, quae mihi non poterat dare justitiam. Sed hunc timorem, quo poena metuitur, consummata charitas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: testificata ẽ ꝑ legem &. ꝓpħas. Pide
etiam iste subuuixit. ꝓpt̃ca dilexite¬
stimonia tua. Tanqm diceret. Qm̃lee
siue ĩ paradiso data. siue naturalit
insita. siue in litteris ꝓmulgata. p̃¬
uaricantes fecit omnes peccatores t̾re:
ꝓpt̾ea dilexi testimonia tua. quȩ ft̃
in lege tua de gr̃a tua: ut non sit in
me iusticia mea. s tua. Lex enĩ ad
hoc ꝓdest: ut mittat ad grãm. Non
solum enĩ qd attestat᷑ manifestandẽ
iusticie dĩ quȩ sine lege ẽ. uerã etã
hoc ip̃m qđ p̃uaricantes facit ita ut &
lutera occidat. ad inuificantẽ sp̃m con¬
fugere timore compellit. ꝑ que peccõꝵ
deleat᷑ unuersitas: & recte factoꝵ cari¬

Expanded text:
est, testificata per legem et prophetas. Proinde est, testificata per legem et prophetas. Proinde etiam iste subjunxit, propterea dilexi testimonia, tanquam diceret: Quoniam lex, sive in paradiso data, sive naturaliter insita, sive in litteris promulgata, praevaricantes fecit omnes peccatores terrae; propterea dilexi testimonia tua, quae sunt in lege tua de gratia tua, ut non sit in me justitia mea, sed tua, lex enim ad hoc prodest ut mittat ad gratiam. Non solum enim quod attestatur manifestandae justitiae Dei, quae sine lege est; verum etiam hoc ipso quod praevaricantes facit, ita ut etiam littera occidat; ad vivificantem Spiritum confugere timore compellit, per quem peccatorum deleatur universitas, et recte factorum chari
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habentes. sine lege peccauerunt. et
sͥ st̃ lex: ñimerito p̃uaricatores esti¬
mant᷑ omnes peccatores t̃re. Nullris
ẽ qui faciat alteri iniuriam. nisi qui
fieri nolit sͥ. ꝙ in hoc transgrediat᷑
naturałe legem qm ñ sinit᷑ ignorare:
dum id qd̾ facit ñ uult pati. Multo¬
& paruuli. ꝓpt̾ originał uincła pec¬
cati. etiã ipsi in similitudine p̾uari¬
cationis adȩ. ad illam p̾uaricationẽ
ꝑtinere monstrant᷑: quȩ data lege in
ꝑadiso pͥma cominissa c̃. Ac ꝑhocre¬
cte nullo ꝓrsus excepto: p̃naricatores
estimant᷑ om̃s peccatores t̾rȩ. Om̃s em̃
peccauerunt: ꝙ egent gła lĩ. Om̃s gͥ
p̃uaricatores gr̃a saluatoris inuenit:
alios magis. alios minus. Quanto
tanto minor peccati excrsatio: tanto
manifestior p̃uaticatio. Restabat gͦ
ut hominib ñ sua s di: idẽ adco do¬
nata iusticia subucniret. Unde ait
apłs. ꝑ legem cognitio peccati. Non
gͦ ablatio: s cognitio. Nunc autẽ sine
lege inquit iusticia di manifestata

Expanded text:
non habentes;» sine lege peccaverunt, et sibi sunt lex;» non immerito praevaricatores aestimantur omnes peccatores terrae. Nullus enim est qui faciat alteri injuriam, nisi qui fieri nolit sibi: et in hoc transgreditur naturae legem, quam non sinitur ignorare, dum id quod facit non vult pati. Nuet parvuli, propter originalis vincula peccati, etiam ipsi in similitudine praevaricationis Adae , ad illam praevaricationem pertinere monstrantur, quae, data lege in paradiso, prima commissa est : ac per hoc recte, nullo prorsus excepto, praevaricatores aestimantur omnes peccatores terrae. «Omnes» autem «peccaverunt, et egent glaricantes gratia Salvatoris invenit, alios majus, alios minus: quanto tanto minor peccati excusatio, tanto manifestior praevaricatio. Restabat ergo ut hominibus non sua, sed Dei, id est, a Deo donata justitia subveniret. Unde ait Apostolus: Per legem cognitio peccati: non ergo oblatio, sed cognitio. Nunc autem sine lege, inquit, justitia Dei manifestata
Abbreviated transcription (Latin):
Niqͦs odio habui: & legem tuã dilex:
Non ait iniqͦs odio habui & iuistos di¬
lexi. aut unquitat̾e odio habin et le¬
gem tuam duexi. s cum dixisset iniqͥs
odio habui. exposit quare. addendo
& legem tuam dilexi: ut demonstrart
non se in hominibz iniquis odisse na¬
turam qua homines ft̃. s iniquitate
susceptor ad mala euadenda. Qd̾ aut̃e
adiungit. & in uerbũ tuũ suꝑspais.¬

Expanded text:
«Iniquos odio habui, et legem tuam dilexi.» Non ait, Iniquos odio habui, et justos dilexi; aut, Iniquitatem odio habui, et legem tuam dilexi: sed cum dixisset, «Iniquos odio habui,» exposuit quare, addendo, «et legem tuam dilexi,» ut demonstraret, non se in hominibus iniquis odisse naturam, qua homines sunt; sed iniquitatem, «susceptor,» ad mala evadenda. Quod autem adjungit, «In verbum tuum supers
Abbreviated transcription (Latin):
laudis: confessione caritatis ñ timore
necessicatis oblata. Unde dictũ ẽ. Uo¬
luntarie sacͥficabo tͥ. E quid ẽ qd ad¬
ningit: ꝙ iudicia tua doce me.
Nonne ipse in ucrsu suꝑiori dixerat.
a iudiciis tius ñ declinaui: Quomͦ
istud si ñ ea nouerat: Porro sinouãt:
qͦmͦ hic dicit iudicia tua doce me:
An sicut illud ẽ. suauitatẽ fecisti cũ
seruo tuo. & pꝰea dicit suanitatẽ do¬
ce me: Quod ita exposuimus ut
intelligeremus uerba ꝓficientis: et
addi sͥ ad id qd̃ acceꝑat postulantis:¬

Expanded text:
laudis, confessione charitatis, non timore laudis, confessione charitatis, non timore necessitatis oblata: unde dictum est, «Voluntarie sacrificabo tibi» . Sed quid est quod adjungit, «Et judicia tua doce me?» Nonne ipse in versibus superioribus dixerat, «A judiciis tuis non declinavi?» Quomodo istud, si non ea noverat? Porro si noverat, quomodo hic dicit, «Et judicia tua doce me?» An sicut illud est, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» et postea dicit, «Suavitatem doce me?» Quod ita exposuimus, ut intelligeremus verba proficientis, et addi sibi ad id quod acceperat postulantis
Abbreviated transcription (Latin):
dui custodire iudicia iusticiȩ tuȩ. Tan¬
qm bñ ambulans ad illamluccrnam:
& rectas semitas habens. Sequenti aut̃
uerbo: illud qd andecedit expositũẽ.
adiunxit & statui. Hoc enĩ appella¬
uit iuramentũ qđ statuit ꝑ sacramen¬
tũ: qͥa ita debet mens fixa eẽ ui custo¬
diendis iudiciis iusticie di: ut sit om¬
nino ꝓuiratione qd statuit. fide añ
custodiunt᷑ indicia iusticiȩ di: cum
sub deo iusto iudice. nec tecte factum
infructuosũ. nec peccatũ credit᷑ impuni¬
tum. E ꝓ hac fide quia multa & gͣuis¬
ui me. ut humilitat̾e quȩ in p̾ccpto ẽ.
intelligi sit neccẽ. s ait himiliatꝰ sum
usque ualde. maximas scił passus
ꝑsequutiones. ꝓ eo qđ iurauit ꝙ statuit
custodire iudicia iusticiȩ di. Et ne in
tanta humiliatione fides ipsa defice̾t:
et semits lum̾. Uoluntaria oris mei
beneplacita fac dñe. hoc ẽ placeant d̾:
noli reꝓbare s approba. Bene autem
intelligunt᷑ oris uoluntaria. sacrificia

Expanded text:
ui custodire judicia justitiae tuae:» tanquam bene ambulans ad illam lucernam, et rectas semitas habens. Sequenti autem verbo illud quod antecedit expositum est. adjunxit, «et statui.» Hoc enim appellavit juramentum quod statuit per sacramentum; quia ita debet esse mens fixa in custodiendis judiciis justitiae Dei, ut sit omnino pro juratione quod statuit. 3. Fide autem custodiuntur judicia justitiae Dei; cum sub Deo justo judice, nec recte factum infructuosum, nec peccatum creditur impunitum: sed pro hac fide quia multa et gravisvi me; ut humilitatem quae in praecepto est, intelligi sit necesse: sed ait, «Humiliatus sum usque valde;» maximam scilicet passus persecutionem, pro eo quod juravit et statuit custodire judicia justitiae Dei. Et ne in tanta humiliatione fides ipsa deficeret, 4. «vers. 108. Voluntaria oris mei beneplacita fac, Domine:» hoc est, placeant tibi; noli reprobare, sed approba. Bene autem intelliguntur «oris voluntaria,» sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑa illa quidẽ quȩ oꝑam᷑ circa ꝓximo¬
rũ necessitates. et̃na ẽc ñ possunt: sicut
nec ipse necessicates. E siñ diligendo ista
faciamus: nulla ẽ iustificatio. Si aut̃e
diligendo. eterna ẽ ip̃a dilectio. eiq pa-

Expanded text:
eramur circa proximorum necessitates, aeterna esse non possunt, sicut nec ipsae necessitates: sed si non diligendo ista faciamus, nulla est justificatio; si autem diligendo, aeterna est ipsa dilectio, eique
Abbreviated transcription (Latin):
illud uerbũ lum̃ ẽ: s lucerna non est.
Lucerna quippe creatura ẽ non creator:
quȩ participatione in commutabilis
lucis accendit᷑. Nulla quippe creatura
qmͣuis rationał & intellectual a se ip̃a
illuminat᷑. s participatione sempit̾nȩ

Expanded text:
illud Verbum lumen est, sed lucerna non est. Lucerna quippe creatura est, non Creator, quae participatione incommutabilis lucis accendituquamvis rationalis et intellectualis, a seipsa illuminatur, sed participatione sempiternae
Abbreviated transcription (Latin):
pena credit᷑ sequitura: latent̃ uiuit.
uiuit tam̃. Mallet enim licere. &. do¬
let ñ licere qd lex uetat: qñ ñ sp̃aliter
delectat᷑ eius bono: s carualit̃ malũ
metuit qđ minat᷑. Timore aut̃e casto
ip̃a quȩ hunc timore foras mituit pec¬
care timet caritas. etiam si sequatur
impunitas: qͥa nec impunitatẽ iudi¬
cat sequuturam. qñ amore iusticiȩ pec¬
catũ ip̃m deputat ꝑcnã. Talitunore car¬
nes crucifigunt᷑: qñ carnales delectatio¬
nes que legis lutera uctant᷑ potiꝰ quam
uitant᷑: sp̃alium bonoꝵ delectatione

Expanded text:
poena creditur secutura, latenter vivit: vivit tamen. Mallet enim licere, et dolet non licere quod lex vetat; quia non spiritualiter delectatur ejus bono, sed carnaliter malum metuit quod minatur. Timore autem casto ipsa, quae hunc timorem foras mittit, peccare timet charitas, etiamsi sequatur impunitas; quia nec impunitatem judicat secuturam, quando amore justitiae peccatum ipsum deputat poenam. Tali timore carnes crucifiguntur; quoniam carnales delectationes, quae legis littera vetantur potiusquam vitantur, spiritualium bonorum de
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ quȩ reꝓbi audiunt. electi ñ
solum audiunt. s etiam gustant: ut
cis in corde sapiat. qđ reꝓboꝵ ñ menti¬
b. s solummͦ aurib sonat. Aludñãq
ẽ nominatum cibũ audur solummͦ:
aliud uͦ etiam gustare. Ciecti itaq cibũ
sapicntiȩ sic audiunt ut degustent: qͥa
hoc qͦd audiunt eis ꝑ amore medullitꝰ
sapit. Reꝓborum uͦ scicutia usq ad cog¬
intionem sonitus tendit᷑. ut quid̾e uir¬
tites audiant s tam̃ corde frigido qͣlit̃

Expanded text:
sapientiae, quae reprobi audiunt, electi non solum audiunt, sed etiam gustant; ut eis in corde sapiat quod reproborum non mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud est nominatum cibem audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiunt ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut equidem virtutes audiant, sed tamen corde frigido qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
libri st̃ scripturaꝵ celestium: in quib
cotidiana lectione pascim᷑. in quib re¬
creamͣ ac reficimur: cũ ea quȩ scͥpta fc̃
degustamus .i. summo ore libata freqͣͤn¬
tꝰ ruminamꝰ. His pascuis. grex dñ sa¬
ginat᷑. Bona etiã xp̃i pascua: qui pascit

Expanded text:
uerba sunt scripturarum caelestium, in quibus uerba sunt scripturarum caelestium, in quibus cotidiana lectione pascimur, in quibus recreamur ac reficimur, cum ea quae scripta sunt degustamus uel summo ore libata frequentius ruminamus. his pascuis grex domini saginatur. Bona etiam Christi pascua, qui pascit
Abbreviated transcription (Latin):
ucerna pedib meis uerbũ tuum:
lum̃ semitis mcis. Inde intelligimus idõ
ꝑ luteras hebreoꝵs psalmũ hunc cẽ dige¬
stum: ut homo nr̃ danqm patuulus. et
ab infantia ꝑ litterarũ elem̃ta formatus.
qͥb ȩtas pucrił assucuit: usq ad matu¬
ritatem uirtutis excrescat. Liccere auc̃e
singule uelut tituli st̃ eoꝵ uersirũ. qui
sub hisdẽ litocris ascͥbunt᷑. seriem & con¬
tinentiã declarantes. sic̃ hic unicũ sig¬
nificat litcera: & de unigenito difilio
atq eiꝰ ȩterniluminis claritate. psalmi
eius portio ꝓpħatur. Nec sanc ab ista
abhorret: etiam illa in alio reꝑta codi¬
pascuis se collocatũ ꝓpħa lecatus ẽ dicenᷤ.
in loco pascue ibi me collocauit: Ipse
enĩ nos pascit & reficit. Bona pascua:
sacram̃ta diuina st̃. Carpis illic nouũ
florem: qͥ bonũ odorem dedit resurrecti¬
onis. Carpis lilium: in qͦ sit splendor
ȩt̃nitatis. Carpis rosam: idc̃ dominici
corꝑis sanguinem. Bona etiã pascua

Expanded text:
ucerna pedibus meis Verbum tuum, et lumen semitis meis. Unde intelligimus ideo per litteras Haebraeorum psalmum hunc esse digestum; ut homo noster tamquam parvulus, et ab infantia per litterarum elementa formatus, quibus aetas puerilis assuevit, usque ad maturitatem virtutis excrescat. Litterae autem singulae velut tituli sunt eorum versuum, qui sub iisdem litteris ascribuntur, seriem et continentiam declarantes, sicut hic unicum significat littera, et de unigenito Dei Filio, atque ejus aeterni luminis claritate psalmi hujus portio prophetat. 2. Nec sane ab ista abhorret etiam illa in alio repascuis se locatum propheta laetatus est dicens: in loco pascuae, ibi me collocauit; ipse enim nos pascit et reficit. bona pascua sacramenta diuina sunt. carpis illic nouum florem, qui bonum odorem dedit resurrectionis; carpis lilium, id est splendorem aeternitatis; carpis rosam, hoc est dominici corporis sanguinem. bona etiam pascua
Abbreviated transcription (Latin):
os inde ꝓhibere. qͥsi illuc cuntes motib
suis. qd̾ nos facimus qñ ea que illeñ
habuit. ne uias malignas teneam.
desid̾ia nr̃a pͣua comibemus. Sic eñ
uerba ddi possumus custodire. si pꝰ
nr̃as malas concupiscattias ñ edmꝰ.
ut ad mala concupita ꝑueniant: s eas
potiꝰ aduersus carnẽ sp̃u concupiscente
fitnemꝰ. ne nos raptos atq subuersos

Expanded text:
os inde prohibere, quasi illuc euntes motibus os inde prohibere, quasi illuc euntes motibus suis: quod nos facimus, quando ea quae ille non habuit, ne vias malignas teneant, desideria nostra prava cohibemus. Sic enim verba Dei possumus custodire, si post nostras malas concupiscentias non eamus , ut ad mala concupita perveniant; sed eas potius adversus carnem spiritu concupiscente frenemus , ne nos raptos atque subversos
Abbreviated transcription (Latin):
senum ablata ẽ: pꝰqmͣ hanc eccłia degen¬
tib uidelicet iuuencła accepit. Quam
qͥa oꝑando denuit: qualit̃ suꝑ senes in¬
dellexerit ostendit: dum ꝓtinus subdit
dicens. Quia maudata tua quesiui:
Quia enĩ studuit oꝑando implere qo
didicit: accepit intelligcre qd doceret.¬
Uerba gͦ doctrine dominus a ꝑfic̾is ab
lata. gentilitati tͥbuit: atq exhis que¬
infidelib abstulit. m̃tes fideliũ orna
uit. Unde scͥptum ẽ. E speciei domus
lia a nuideis abstulit: domin cordiᷤᷤ gen¬
tilium qm ꝑ fidem in habitare dignatꝰ
c̃. speciem donoꝵ dedit. Qd̃ uidelicet
gestum ẽ. cum uerba di. & iudeoꝵ ppłs
ad solam litteram quȩ occidit acciꝑet:
& conu̾sa gentilitas ꝑ sp̃m qui uui¬
ommi uta mala ꝓhibui pedes meos:
ut custodiam ucrba tua. Neq enim
caput illud nr̃m ipse saluator corꝑis
in aliquã malignã uiam carnali cupi¬
ditate ferebat᷑: ut ei necẽs ec̃t pedes su¬

Expanded text:
senum ablata est, postquam hanc Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit. Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere quod doceresenum ablata est, postquam hanc Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit. Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit dicens: Quia mandata tua exquisivi. lia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, speciem donorum dedit. Quod videlicet gestum est, cum verba Dei, et Judaeorum populus ad solam litteram quae occidit acciperet, et conversa gentilitas per spiritum qui viviomni via maligna prohibui pedes meos, ut custodiam verba tua.» Neque enim caput illud nostrum, ipse Salvator corporis, in aliquam malignam viam carnali cupiditate ferretur, ut ei necesse esset pedes su
Abbreviated transcription (Latin):
habui omñe uiam iniquam. Necesse
c̃ emm. ut odit omnẽ iniquitatẽ amor
iusticiȩ. qͥ tanto maior ẽ. qnͣtomagis cum¬
infłamat amplioris dulcodo sapientiȩ.
quȩ prebet᷑ ei qui obtemꝑat deo: et a
mandatis cius intelligit:¬

Expanded text:
 Necesse est enim ut oderit omnem iniquitatem amor justitiae: qui tanto major est, quanto eum magis inflammat amplioris dulcedo sapientiae, quae praebetur ei qui obtemperat Deo, et a mandatis ejus intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
secum uixcrunt. uerum etiã scͥbendo po¬
sttros tam excellenti auecoritate docue¬
runt: audet sc intelligendo p̃poncre:
Salomoni quide tanta ẽ donata sapi¬
entia: ut etiam his omnib qͥ fucrunt
ante illum. uideat᷑ ẽẽ prelatꝰ. S non
ẽ hi c eredendum. ip̃m a patre suo dd̃
potuisse ꝓpħari: maxime qͥa diciñ
posset ex ꝑsona salomonis. qͦd hicđr:
Ab omni uia mala ꝓhibui pedes me¬
os. Porro qd̃ est acccptabilius xp̃mꝓ
gens. nunc a capite qͦd ẽ ipse saluator.
magnũ illud sacramentũ ubi dictũ
ẽ crunt duo in carne una. Agnosco
plane cum qͥ suꝑ omnes flocentes se
intellexit. qñ cum eẽt annorũ .xii.
remansit puer in ierłm: & a paren¬

Expanded text:
secum vixerunt, verum etiam scribendo posecum vixerunt, verum etiam scribendo posteros tam excellenti auctoritate docuerunt, audet se intelligendo praeponere? Salomoni quidem tanta est donata sapienta, ut etiam his omnibus qui fuerunt ante illum, videatur esse praelatus : sed non est credendum ipsum hic a patre suo David potuisse prophetari; maxime quia dici non posset ex persona Salomonis quod hic dicitur, «Ab omni via maligna prohibui pedes meos.» Porro si, quod est acceptabilius, heta, nunc a capite quod est ipse Salvator, magnum illud sacramentum, ubi dictum est, «Erunt duo in carne una» ; agnosco eum plane qui super omnes docentes se intellexit, quando cum esset annorum duodecim, remansit puer Je
Abbreviated transcription (Latin):
ex deo. Non quia lex qmͣ legunt un¬
mici eius non ẽ ex deo:s quia eam ñ
apiunt sic̃ iste qui suꝑ inimicos suoᷤᷤ
cam sapit. coherendo lapidi in que
illi offendunt. finis enim legis xp̾e
ad iusticiam omin credentr. ut iusti¬
ficct᷑ gratis ꝑ gr̃am ipsius: non sicut
illi qui uirib sius se legem facere exi¬
stimant. et ideo ex lege quidẽ d̾i. s
iusticiam suam constituere querunt:
s quomͦ fuiꝰ ꝓmissionis qui esuri¬
ens & sitiens iusticiã. petendo. que¬
rendo. pulsando. qͦd ammͦ a patre m̃¬
dicat. ut grãm adoptantis ꝑ unge¬
nnitũ accipiat. Sic autẽ mandatũ
di qñ sapuisset. nisi cũ saꝑe ipse
fecisset cui dicit. suꝑ inmicos incos sa¬
ꝑe me fecisti mandatũ tuum: Inimmi¬
ci quippe ciꝰ illi uelut exagar. in serui¬
tute generati: ex eodẽ mandato tempo¬
ralia p̾mia quesierunt: & ideo ilłꝰ ñ
qd sequit᷑: Suꝑ om̃s docentes me ĩtel¬
lexi. Quis ẽ iste qui suꝑ om̃s docentes

Expanded text:
a lex quam legunt inimici ejus, non est ex Deo; sed quia eam non sapiunt, sicut iste qui super inimicos suos eam sapit, cohaerendo lapidi in quem illi offenderunt. Finis enim legis Christus, ad justitiam omni credenti , ut justificentur gratis per gratiam ipsius : non sicut illi qui viribus suis se legem facere existimant, et ideo ex lege quidem Dei, sed suam justitiam constituere quaerunt; sed quomodo filius promissionis, qui esuriens et sitiens eam , petendo, quaerendo, pulsando quodammodo a Patre mendicat , ut adoptatus per Unigenitum accipiat. Sic autem mandatum Dei quando sapuisset, nisi eum ipse sic sapere fecisset cui dicit: «Super inimicos meos supere fecisti me mandatum tuum?» Inimici quippe ejus illi, velut ex Agar, in servitutem generati , ex eodem mandato temporalia praemia quaesierunt; et ideo non d sequitur, «Super omnes docentes me intellexi?» Quis est iste qui super omnes docentes
Abbreviated transcription (Latin):
iussio ñ diligat᷑. Ipsa ẽ enim lex:
Tota inquit die meditatio mea est:
Ecce quomͦ eam diexi. ut tota die
nt̃ totam diem. ubi magis continuatio
meditantis exprimit᷑. Id autem intel¬
ligit᷑ omne dempꝰ: qͦd ẽ semꝑ. Tali ex¬
pugnat᷑ dilectione cupiditas: quȩ
sepe faciendis legis iussionib contra¬
dicit. concupiscente carne aduersus

Expanded text:
jussio non diligatur? Ipsa est enim lex. jussio non diligatur? Ipsa est enim lex. «Tota,» inquit, «die meditatio mea est.» Ecce quomodo eam dilexi, ut tota die graecus habet, «totam diem», ubi magis continuatio meditantis exprimitur. Id autem intelligitur per omne tempus, quod est semper. Tali expugnatur dilectione cupiditas, quae saepe faciendis legis jussionibus contracdicit, concupiscente adversus
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. In hac diffusione latitudo est:
in qua sinc angustus uia qͦ ambu¬
lat᷑ angusta. donante illo eui diccũ
ẽ. Dilatasti gressus meos subtꝰ me:
ꝙ non st̃ infirmata uestigia inca:
Latum ẽ gͦ mandatũ caritatis nonis
Mandatũ illud geminũ: quo iubef᷑
ds et ꝓximus diligi. Quid autt̃ latiꝰ.
qu̾a ut ibi pendeat lex et ꝓpħȩ :¬
quȩ interp̃tat᷑ uiscera. uł ex ip¬
sis. Et utrumq ñ discordat a dextu:
Nam statim pͥmus uersus internoꝵ
uiscerũ caritatẽ expͥmit. Quȩ utiq
nuimus laudabilem latitudinem.
in qua nullas cum mandata di faci¬
mus patiam᷑ anguistias: intelligen¬
dam cẽ caritat̾ẽ. ꝓpt̃ qͦd etiã in mag¬
no isto psalmo cum suꝑius dixisset.
latũ mandatũ tuũ ualde: in hoc se¬
quenti u̾su ostendit unde sit latu dicens
uomꝰ dilexi le gem
tuam do mine. Dilectio ẽ¬
ner igit᷑ latitudo mandati:
Unde quupe ficripot̾.
ut duigat᷑ qͦd ds̃ iubet diligi: ⁊ ip̃a

Expanded text:
In hac diffusione latitudo est, in qua sine angustiis via quoque ambulatur angusta, donante illo cui dictum est, «Dilatasti gressus meos subter me, et non sunt infirmata vestigia mea» . Latum est ergo mandatum charitatis, mandatum illud geminum, quo jubetur Deus et proximus diligi. Quid autem latius, quam ut ubi pendeat tota Lex et omnes o interprete viscera, in alio ex ipsis: et utrumque non discordat a textu. Nam statim primus versus internorum viscerum charitatem exprimit, quae utique nuimus laudabilem latitudinem, in qua nullas, cum mandata Dei facimus, patiamur angustias, intelligendam esse charitatem. Propter quod etiam in magno isto psalmo cum superius dixisset, «Latum mandatum tuum valde;» in hoc sequenti versu ostendit unde sit latum, dicens: «Quomodo dilexi legem tuam, Domine!» Dilectio est igitur latitudo mandati. Unde quippe fieri potest ut diligatur qipd Deus jubet diligi, et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
exquisiui. Fon transeunt̃ intelligen¬
dum ẽ qd̾ dr: tuus sum ego. Quid enĩ¬
non ẽ eiꝰ: An forte quia in ccł c̃ẽ dicit᷑ ds.
ideo putandum ẽ aliquid ñ eẽ eiꝰ in t̾ra:
cũ clamet aliꝰ psalmus. dm̃ c̃ terra & ple¬
nitudo eiꝰ. orb̾ terrarũ & uniuersi qui
habitant in co: Quid ẽ gͦ qͦa iste itase
qͦdammͦ familiatiꝰ deo commendandñ
putauit. ut diceret. tuus sũ ego saluũme
fac. nisi intelligi uolens qd malo suo
suus cẽ uoluerit. qđ ẽ in obedientie pn¬
mũ &. maximũ malũ: et tanqmͣ dicen ᷤ.¬

Expanded text:
exquisivi.» Non transeunter intelligenexquisivi.» Non transeunter intelligendum est quodnon est ejus? An forte quia in coelis esse dicitur Deus, ideo putandum est aliquid non esse ejus in terra; cum clamet alius psalmus, «Domini est terra et plenitudo ejus, orbis terrae et omnes qui habitant in eo» ? Quid est ergo quod iste ita se quodammodo familiarius Deo commendandum putavit, ut diceret, «Tuus sum ego, salvum me fac;» nisi intelligi volens quod malo suo suus esse voluerit, quod est inobedientiae primum et maximum malum? Et tanq
Abbreviated transcription (Latin):
hec t̾ra ut de fundata ꝑmaneat: atq
subiccit. Nisi qͥa lex tua meditatio
mea c̃. tunc forte ꝑissem in numilita¬
te mea. Ista ẽ lex fidi. ñ inanis fid̾i: s
quȩ ꝑ dilectio nem oꝑat᷑. ꝑnanc
impetrat᷑ gr̃a quę fortes facit in tri¬
bulatione temporali. ne ꝑe rũt¬
dali. Legis quippe meditatio facit ut
tempora tͥbulationis. temꝑa qͥb hu¬
miliam᷑. aliquib aduersis sustinere
& tolerare possimus: ut neq humi¬
liato minis. neq deiecto frangam᷑ affe¬
ctͦu. Deniq dñs non frangi nos numi¬
litate usq ad desꝑationẽ uult: s usq
tp̃r sumus. ꝙ quatim᷑ ad uersis. medi¬
tatio nob̾ in lege sit: ne imꝑados ꝓcella
temptationis affugat. In eternũ inquit¬
ñ obliuiscar iustificationes tuas: ⁊ ideo¬
qͥa in ipsis uiuificastime. Ecce unde
factum ẽ: ut ñꝑiret in numilitate sua
Qui se occidere potuit. uiuificare ñ
ego saluũ me fac: qm̃ iustificationeᷤᷤ tua ᷤ

Expanded text:
ut fundata permaneat; atque subjecit, «Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea.» Ista lex fidei est; non inanis fidei, sed quae per dilectionem operatur . Per hanc impetratur gratia, quae fortes facit in tribulatione temporali, ne perelegis ergo meditatio facit, ut tempora tribulationis, tempora quibus humiliamur aliquibus aduersis, sustinere et tolerare possimus, ut neque humiliato nimis neque deiecto frangamur affectu. denique dominus non frangi nos humilitate usque ad desperationem uult, sed usque tempore sumus et quatimur aduersis, meditatio nobis in lege sit, ne inparatos procella temptationis adfligat. athleta ni«non obliviscar justificationum tuarum, quoniam in ipsis vivificasti me.» Ecce unde factum est ut non periret in humilitate sua. qui se occidere potuit, vivificare autego, salvum me fac, quoniam justificationes tuas
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio commendant᷑: ut cũ in inul¬
tis inuemiant᷑ locis maxime in psal̃¬
mis. quod̾a etiam loco legat᷑ unuersȩ
dem pͥmo ueritate posuit. qua hu¬
miliati sumꝰ in morte. iudicante illo
qua instauram᷑ ad uitã. ꝓmitente
illo cuꝰ bencficium gr̃a ẽ. ideo ait
sdłm eloquium tuũ scruo tuo: idẽ¬

Expanded text:
eloquio commendantur, ut cum in multis inveniantur locis, maxime in Psalmis, quodam etiam loco legatur, «Univeridem primo veritatem posuit, qua humiliati sumus in mortem, judicante illo qua instauramur ad vitam, promittente illo cujus beneficium gratia est. Ideo ait, «secundum eloquium tuum servo tuo:
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ nr̃a: Cui mat̾ sion dicet homo.
& homo natus ẽ in ea: & ipse funda¬
uit eam altissimus. Ipse ẽ enum et
apud patrem aitissimus: & ꝓpt̾̃ nos in
ista matre factus ẽ humillimus. qm̃
m̃to constabilita non inclinabit᷑ ĩ scłm
scłi: in eis utiq ꝑmanens. quib daturꝰ

Expanded text:
mater nostra ; cui, «Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus» ? Ipse est enim et apud Patrem altissimus, et propter nos in ista matre factus humillimus; quonmento constabilita, non inclinabitur in saeculum saeculi ; in eis utique permanens quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tacendũ ñ fuit: ꝓpt̾ dulcissimũ mar¬
tẏrũ nom̃. Qui ꝓculdubio qñ tanta
ꝑsequentiũ crudelitas seuiebat. ut eccl̃ia
paulominꝰ consummaret᷑ in t̾ra: nul
lomͦ dĩ martytia custodirent. nͥfieret
eis qͦd hic oratum ẽ: scd̾m miscdiam¬

Expanded text:
cendum non fuit, propter dulcissimum martyrum nomen, qui procul dubio quando tanta persequentium crudelitas saeviebat, ut Ecclesia paulo minus consummaretur in terra, nullo modo Dei martyria custodirent, nisi fieret eis quod hic oratum est, «Secundum miserico
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsdam generationes intelligi uolen. uña
aꝑiens causam. fundasti inquit derra.
et ꝑmanet. cos qui in t̾ra sunt. terram
nũcupans. Fundamentũ aucẽ aliud
nemo pot̾ poncre pret̃ id qͦd positũ ẽ.¬

Expanded text:
uasdam generationes intelligi volens, unam velut aperiens causam; «Fundasti,» inquit, «terram et permanet:» eos qui in terra sunt, terram nuncupans. Fundamentum autem aliud nemo pot
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc cũ faceret ęccłia: passa ẽ qd̃ ad¬
iungit. Paulominus consũmauer̃t
ge facta. dum conficent᷑ et p̃dicant
ueritatem. S quia ñ frustra dictum
ẽ adiuua me: ego autẽ inquit non
dercliqui mandata tua. Atq ut pos¬

Expanded text:
Hoc cum faceret Ecclesia, passa est quod adjunxit, «Paulo minus consummaverunt rtyrum facta, dum confitentur et praedicant veritatem. Sed quia non frustra dictum est, «Adjuva me; Ego autem,» inquit, «non dereliqui mandata tua.» 8.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ uidet᷑. faciendo mandata di ꝑuenisse
puerat scire: ꝓpt̃ qd scriptum ẽ. Concu¬
pisti sapientiam: scrua mandata. ⁊ dñs
ĩposterus anteqmͣ nabeat huinilitatem
obedientiȩ. uelit ad altitudinem sapien¬
die ꝑuenire: quam caꝑe ñ pot̾ nisi ordi¬
ut ꝑcipiat᷑ sapientia. & ꝑceꝑta sapien¬
tia. ñ ẽ deserenda obedientia. Sp̃alium
xp̃i in eis: quib mandata seriantib
ꝓpt̾ ip̃am custodiã mandatoꝵ. prebet᷑

Expanded text:
est, Mandata tua intellexi; aliud est, «ptum est, «Concupisti sapientiam; serva mandata, et Dominus praeposterus, antequam habeat humilitatem obedientiae, velit ad altitudinem sapientiae pervenire, quam capere non potest, nisi ordiut percipiatur sapientia, et percepta sapientia non est deserenda obedientia. Spiritualcorpus in eis, quibus mandata servantibus propter ipsam custodiam mandatorum praebe
Abbreviated transcription (Latin):
finis scłi ueniret. & aliquid demꝑis
futurũ in noc scło quo ȩccłia iam noz
sit in t̾ris: ꝓpt̃ca cum quesisset de die¬
b suns. adiunxit etiã de iudicio: ꝓfe¬
cto demonstrans usq ad iudicium
in quo de ꝑscquutorib eiꝰ ẽ futura
uindicta. ip̃am qͦ in tertis futuram:
Si autẽ quẽqũa mouet cur querat
qd cum discipuli queuerent. magist̾
respondit. non ẽ ur̃m nosse tempora¬
uł mom̃da quȩ pat̾ posuit in suapo¬
testate: cur ñ credamus in isto loco
hic tanto ante p̾dicta ẽ. uioꝵs inter¬
rogatione completam: Narrauer̃t¬

Expanded text:
saeculi venerit, et aliquid temporis futurum in hoc saeculo, quo Ecclesia jam non sit in terris; propterea cum quaesisset de diebus suis, adjunxit etiam de judicio, profecto demonstrans usque ad judicium, in quo de persecutoribus ejus est futura vindicta, ipsam quoque in terris futuram. Si autem quemquam movet cur quaerat quod cum discipuli quaererent, Magister respondit, «Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate» ; cur non credamus isto loco hic tanto ante praedicta est, illorum interrogatione completam? 5. «ver
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. scđ̾m uerbũ tuum in pace: quia
uid̾unt ocłi mei salutare tuum. Ac¬
Quale aut̃e desiderium fuit in isto
sene: tale fuisse credendum ẽ in om̃ib¬
uoluerunt uidere quȩ uos uidetis et
ñ uid̾unt. & audire que auditis et
ñ audicrunt: ut ipsoꝵ etiã uox hoc
loco agnoscat᷑. defecit in salutare tuũ
amma mea. Nec tunc gͦ quieuit de
siderium sc̃oꝵs. nec minc quiescit in

Expanded text:
secundum verbum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum.» AcQuale autem desiderium fuit in isto sene, tale fuisse credendum est in omnibuvoluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt» : ut ipsorum etiam vox hoc loco agnoscatur, «Defecit in salutare tuum anima mea.» Nec tunc ergo quievit hoc desiderium sanctorum, nec nunc quiescit in
Abbreviated transcription (Latin):
ta nr̃a: tunc et uos apparebitis cum
uirginis partum scõs habuerunt. qͥ
desiderarent incarnationis aduentñ.
Ista uͦ tempora ex quo ascendit in ccłu:
dos. Neq noc eccłiȩ desidium ab in¬
itio usq in fine seculi requieuit ali¬
quantũ. nisi qmdiu hic cum discipu¬
lis in carne uersatus ẽ: ut totiꝰ corꝑis
xp̃i in nac iuta gem̃tis conuenient̃
intelligat᷑. Defecit in salutare tuu̾

Expanded text:
o apparebitis in Virginis partum, sanctos habuerunt qui desiderarent incarnationis ejus adventum: ista vero tempora ex quo ascendit in coelumdos. Neque hoc Ecclesiae desiderium ab initio usque in finem saeculi requievit aliquantum, nisi quamdiu hic cum discipulis in carne versatus est, ut totius corporis Christi in hac vita gementis vox convenienter intelligatur, «Defecit in salu
Abbreviated transcription (Latin):
doce me: qͥa mandatis tuis credidi. Au¬
geri sͥ ista poscit et ꝑfici. Nam utiq
qͥ iam dixetat bonitatem fecisti cũ seruo
tuo. qͦmͦ dicit bonitat̾e doce me: nisi ut
ei gr̃a di magis magisq innotescat. bo¬
qͥ dixcrunt. Domine auge nob fidem:
Et qmdiu iuuit᷑ in hoc mundo: ꝓfici¬
entium ẽ ista cantatio. Ad didit autẽ¬

Expanded text:
oniam mandatis tuis credidi.» Augeri sibi ista poscit et perfici: nam utique qui jam dixerat, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» quomodo dicit, «Suavitatem doce me,» nisi ut ei gratia Dei magis magisque innotescat duqui dixerunt: «Domine, auge nobis fidem» . Et quamdiu vivitur in hoc mundo, proficientium est ista cantatio. Addidit aute
Abbreviated transcription (Latin):
ritas poscenda ẽ et optanda: s tam ma¬
gna ut sub p̾ssura non possit extingur:
s sicut ingens flamina sub impctuuen¬
ti qͣnͣto magis iepͥmit᷑. tantomagis ar¬
dentius ualeat excitari. Ideo parũ fuit
diccre. bonitatẽ fecisti cum seruo tuo: nͥ
rursus peteret ut doccret cũ bonitate.
tantã utiq ut disciplinam posset pa¬
tientissime sustinere. Tercia ponit᷑ sci¬
entia: qm̃ si magnitudine sua p̾cedit
scientia magnitudiñt caritatis. ñ edifi¬
cat. s inflat. Cum gͦ tanta fucrit carttaᷤ.
ñ possit extingui. qͣsͣ adhbet discipli¬
na: tunc utił erit scĩa. qua innotesest
ctiã sͥ homo. qͥd ipse merrut. et quȩ a
deo donata sunt ei: & ꝑ quȩ posse se
seiat. quȩ se posse nesciebat: et ꝑ serp̃m
omnino ñ pottrat. Et sciendum qͥa

Expanded text:
tae poscenda et optanda est; sed tam magnae, ut sub ejus pressura non possit exstingui, sed sicut ingens flamma sub impetu venti, quanto magis reprimitur, tanto ardentius excitari. Ideo parum fuit dicere, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» nisi rursus peteret ut eum doceat suavitatem, tantam utique ut disciplinam possit patientissime sustinere. Tertia ponitur scientia; quoniam si magnitudine sua praecedit scientia magnitudinem charitatis, non aedificat, sed inflat . Cum ergo tanta fuerit charitas non possit exstingui, quas adhibet disciplina; tunc utilis erit scientia, qua innotescit etiam sibi homo quid ipse meruerit, et quae a Deo donata sint ei, per quae posse se sciat quae se posse nesciebat, et per seipsum omnino non poterat. 3. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
post hec etiam illa uentura sunt: id̾o
sequit᷑. Uemant mͥ miserationes tuȩ:
&. iuuam. Tunc enim uere uiu̾ã: qñ
ñ potero timere ne moriar. Ipsa enum
sine ullo additam̃to qr uita. nec ircel¬
ligit᷑ nisi ȩterna & beata. tanqmͣ so¬
la dicenda sit uita: in cuius compa¬
ratione ista quam ducimus. mors
potius appellanda sit. qmͣ uita. Q le
illud ẽ in euangłio. Si uis uenire ad
uitam: serua mandata. Numquid¬
& uiuam. Neq hic ait ineternũ.
uruam. uel beate uiuam: quasi a¬
liuid non sit uuere. qmͣ sine ullo
fine. & sine ulla miseria uiuere:
S noc quo metito: Quia lex inqͥt
tua: meditatio mea ẽ. Hec medita¬
tio. nisi eẽt in fide quȩ ꝑ dilectionẽ¬

Expanded text:
la ventura sunt; ideo sequitur, «Veniant mihi miserationes tuae, et vivam.» Tunc enim vere vivam, quando nihil potero timere, ne moriar. Ipsa enim et sine ullo additamento dicitur vita, nec intelligitur nisi aeterna et beata, tanquam sola dicenda sit vita, in cujus comparatione ista quam ducimus, mors potius sit appellanda quam vita: quale illud est in Evangelio, «Si vis venire ad vitam, serva mandata» . Numquidet vivam:» neque hic ait, in aeternum vivam, vel, beatae vivam; quasi aliud non sit vivere, quam sine ullo fine et sine ulla miseria vivere. Sed hoc quo merito? «Quia lex,» inquit, «tua meditatio mea est.» Haec meditatio nisi esset in fide, quae per dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
uitam quispiam ꝑuenire. hec dicẽ¬
dum putani. ne quisqmͣ cũ totam
legem memorie mandauerit. eamq
creberrua recordatione cantauierit.
ñ tacens qđ p̾ccpit. nec tam̃ iuiuens
ut p̃cepit. arbitret᷑ se fecisse. qd legit. qͥa
lex tua medicatio mea ẽ: et hinc se ad ep¬
turum existimet. qd uerb̾ suꝑiorib
ꝓpt̾ hoc meritũ postulauit. ubi di¬
ctum ẽ. Ueniant mͥ miserationes tuȩ
et uiuam. h ec meditatio amantis ẽ
cognitio. & tantum amantis ut cari¬
tas ñ frigescat huiꝰ meditationis suȩ.
qnͣtalibet abundantia constipetur

Expanded text:
enire. Hoc dicendum putavi, ne quisquam, cum totam legem memoriae mandaverit, eamque creberrima recordatione cantaverit, non tacens quod praecipit, nec tamen vivens ut praecipit, arbitretur se fecisse quod legit, «Quia lex tua meditatio mea est;» et hinc se adepturum existimet, quod verbis superioribus propter hoc meritum postulavit, ubi dictum est, «Veniant super me miserationes tuae, et vivam.» Haec meditatio amantis est cogitatio, et tantum amantis, ut charitas non frigescat hujus meditationis suae, quantalibet abundantia constipetur
Abbreviated transcription (Latin):
lectum dari a deo corꝑi suo qd̾ ẽ eccłia:
ad cłi mandata discenda. Cum ipso
suo uidigentiam patit᷑.&. poscat qd̾
m̃bris sis ẽ necessariũ. Mauus tuȩ
inquit fecerunt me et plasmauerũt
me: da mͥ intellectum ut discã masi¬
data tua. Quia tu me formasti. tu
reforma ut fiam in corꝑe xp̃i qd̃ ait¬

Expanded text:
lectum dari a Deo corpori suo quod est Ecclesia, ad Dei mandata discenda. Cum ipso suo indigentiam patitur, et poscit quod membris suis est necessarium. «Manus tuae,» inquit, «fecerunt me, et plasmaverunt me; da mihi intellectum, ut discam mandata tua.» Quia tu, inquit, formasti, tu reforma; ut fiat in corpore