comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
informa dei eẽt: ñ rapinam arburatus
.ẽ. ẽẽ. equalis dõ. Ecce quisuenit. Quid
accepit: S sema ipsũ exinaniuit for¬
mã serui accipiens: insimilitudinẽ ho¬
minũ factus. Ille sactor factus: ille crea¬
tor creaitus. S in quo factus & creatus.
In forma serui accipiendo formã serui. ñ
amittendo formã deũ In hac gͦ forma
serui ineo qͦd a nob̾ ꝓnob̾ accepit: & natus
ẽ. et passus. ẽ. & resurrexit. et ascendit
in cȩlum. Iuatuor res dixi: natus ẽ passꝰ
natus. ẽ. mortuus. ẽ: Auo nouissima. resur¬
rexit ascendit in celum. In duob prunis
conditionẽ tuã tͥ ostendit: in duob noius¬
simis mercedis exẽplũ p̃buit. Hasci et mori
noueras: plena. ẽ. his duob regio mortali¬
um. Quid hic abundat in om̃i carne̾ nͥ
nasci & mori: Hoc homo cũ pecore
habet. Hanc gͦ uitam cũ pecorib cõmu¬
nem ducimꝰ. Nati sumꝰ: morituri sumꝰ. Illud
ñ dũ noueras : resurgere. & incȩlũ asceti¬

Expanded text:
in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Ecce quis venit: quid accepit? Sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus . Ille factor factus, ille creator creatus. Sed in quo factus et creatus? In forma servi, accipiendo formam servi, non amittendo formam Dei. In hac ergo forma servi, in eo quod a nobis pro nobis accepit, et natus est, et passus est, et resurrexit, et ascendit in coelum. Quatuor res dixi. Natus est, mortnatus est, mortuus est; duo novissima, resurrexit, ascendit in coelum. In duobus primis conditionem tuam tibi ostendit: in duobus novissimis mercedis exemplum praebuit. Nasci et mori noveras: plena est his duobus regio mortalium. Quid hic abundat in omni carne, nisi nasci et mori? Hoc homo cum pecore habet: hanc ergo vitam cum pecoribus communem ducimus. Nati sumus, morituri sumus. Istud nondum noveras, resurgere, et in coelum ascen
Abbreviated transcription (Latin):
& nudũ anrat: & pauꝑẽ amrat. Si enĩ
ꝓptẽa amat qr diues . eͣ. quid. si quomͦ
sunt casus humani ꝓscribat᷑ subito. &¬
igins remaneat : R enuntiat ilu forte:
qi qd̾ amabat ñ maritus erat. s res eiꝰ.
ieñi uere maritum amat: etiã pauꝑẽ
plus amat: qr cũ miscd̾ia amat. Ꝙ ta
i mare. et angłos. Quioquid uidemꝰ
quicquid nĩ uidemꝰ in cęlo. ipse fecit.
tumñ ñ dsuitias amare debemus: s
eũ qui fecit illas. ħon eñi tibi ꝓmisit:
nisi se. lnnueni aliquid p̃ciosius. & hoc
tibi dabit. Pulchra. ẽ. celũ terra: & an¬
głi: s pulchrior. ẽ. qui fecit hȩc. Qui
Eͦ annuntiant dm̃amantes. qui annux¬
tiant dm̃ ꝑpt̃ dm̃. pascunt oues.ẽt ñ
sunt mercennarii. Ipsã castitatẽ eacige¬
dicebat petro. Petre amas me: Quid
.ẽ. amas me : Castus es : ñ. ẽ. cor tuum
adulterũ. ñ tua queris in ȩccła. s mea.
Sigͦ talis es& amas me: pasce oues meas.
Non eñ eris mercennariꝰ s eris pastor.

Expanded text:
 nudum amat, et pauperem amat. Si enim propterea amat, quia dives est; quid, si quomodo sunt casus humani proscribatur et subito egens remaneat? Renuntiat illi forte; quia quod amabat, non maritus erat, sed res ejus. Si autem vere maritum amat, etiam pauperem plus amat; quia cum misericordia amat. CA, mare et Angelos. Quidquid videmus, quidquid non videmus in coelo, ipse fecit. Sed tamen non divitias amare debemus, sed eum qui fecit illas. Non enim tibi promisit nisi se. Inveni aliquid pretiosius, et hoc tibi dabit. Pulchra est terra, coelum et Angeli: sed pulchrior est qui fecit haec. Qui ergo annuntiant Deum, amantes Deum; qui annuntiant Deum, propter Deum, pascunt oves, et non sunt mercenarii. Ipsam castitatem exigeus, quando dicebat Petro, Petre, amas me? Quid est, Amas me? Castus es? Non est cor tuum adulterum? Non tua quaeris in Ecclesia, sed mea? Si ergo talis es, et amas me, pasce oves meas . Non enim eris mercenarius, sed eris pastor.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. Aliud enĩ sentiebant qd̾ in
eorũ morib apparebat: & aliud p̃di¬
cabant. ut inscõ nomine placerent
hominib. Nam de his iterũ dicit.
Neq eñ isti deo seruiunt s suo uentri
quos tam̃ xp̃m annuntiare ꝑmittit.
Quãtus enĩ ea potius crederent quȩ ip¬
si faciebant ut morerent᷑: ea tam̃ p̃¬
dicabant. quȩ si alii credentes fa¬
cerent saluarentur. N on eñi aliud
annuntiabant p̃t̾ regłam fidĩ: eos
quippe excludit apłs dicens. Si qͥs
uob̾ annuntiauerit p̃t̾ id qͦd acce¬
pistis: anathema sit. Ill ñ xp̃m ati
nuntiant qu annuntiant falsita
sincera. quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur.
Terrenis qͥppe cupiditatib consulen¬
tes regnum cȩlorũ annuntiabant:
habentes in pectore falsitatẽ. in lin
tos: istos quoq ita ꝑmittit. Siue in
bant etiã si ñ ueritate: ⁊d nͣ uero am¬
mo. Isti loquunt᷑ qd̾ ñ credunt: & idõ
reꝓbati sunt: quãus sint utiles eis
quos instruit dñs dicens: quȩ dicum

Expanded text:
ritatis. Aliud enim sentiebant, quod in eorum moribus apparebat; et aliud praedicabant, ut sancto nomine placerent hominibus: nam de his iterum dicit, «Neque enim isti Deo serviunt, sed suo ventri» . Quos tamen Christum annuntiare permittit. Quamvis enim ea potius crederent quae ipsi faciebant, ut morerentur: ea tamen praedicabant, quae si alii credentes facerent, salvarentur; non enim aliud annuntiabant praeter regulam fidei. Eos quippe excludit Apostolus, dicens: «Si quis vobis annuntiaverit praeter id quod accepistis, anathema sit» . Illi non Christum annuntiant qui annuntiant falsitatsincera quae per dilectionem operatur : terrenis quippe cupiditatibus consulentes, regnum coelorum annuntiabant, habentes in pectore falsitatem, in lingtos, istos quoque ita permittit: «Sive,» inqbant, etiamsi non veritate, id est non vero animo. Isti loquuntur quod non credunt, et ideo reprobati sunt; quamvis sint utiles eis quos instruit Dominus, dicens: «Quae dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiarent: quib tam̃ p̃dicantib
gaudet apłs. sciens fieri posse. ut
dũ illi sectantur humatię głȩ cupi¬
ditatẽ. tam̃ his auditis fideles nasce¬
rent᷑. ñ ex eorũ inuida cupiditate qua
se uolebant uł equari uel aute pons
illoꝵ ds̃ oꝑaret᷑ bonũ: sicut fieri po¬
test. ut homo ad concubitũ ñ ingrediatur¬
uoluntate generand. s luxuriandi.
libidine rapiatur : & tam̃ nascatur
homo bonũ dĩ opꝰ de fecunditate se¬
minũ ñ de turpitudine uitioꝵ.¬

Expanded text:
nuntiarent; quibus tamen praedicantibus nuntiarent; quibus tamen praedicantibus gaudet apostolus sciens fieri posse, ut, dum illi sectantur humanae gloriae cupiditatem, tamen his auditis fideles nascerentur, non ex eorum inuida cupiditate, qua se uolebant uel aequari uel anteponi aillorum deus operaretur bonum; sicut fieri potest, ut homo ad concubitum non ingrediaturuollibidinem explendi, et tamen nascatur homo, bonum Dei opus de fecunditate seminum, non de turpitudine vitio
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃c annuntiet᷑. Possunt istimale.¬
dici potius calũpniatores quã ueridi¬
ci uidices etiã scõs apłos accusare: quod
ñ caritate generandi filios uitȩ ecernȩ.
laudantib cõparata: ĩmo uͦ tanta ad¬
erat: ut maior hominib ab homitubꝰ
honor & gła deferri ñ debeat. Hanc
in eccłia głam ꝑuersa uoluntate sy¬
mon ꝑditus concupiuit: quando ab
eis pecunia uoluit cecus ẽmere. quod
illi diuina gr̃a eadẽq gratuita meru¬
erunt. Huiꝰ auidus głe fuisse intelli¬
gitur: quẽ se uolentẽ sequi dñs in
cugłio reuocat dicens. Uulpes foue¬
as habent & uolucres cęli diuerso¬
tia: filius autẽ hominis ñ habae
ubi caput suũ reclinet Nidebat eñi
eum dolosa simulatione tenebrosũ.
⁊ uentosa clatione iactatũ. ñ habere
fidei locũ. ubi se inclinantẽ doctorẽ
humilitatis exciꝑ&: qr indiscipłatu
bat. Noc amore głe corrupti eraut
quos paulus apłs notat. qͦd ꝑ inui¬
diã & contentionẽ ñ caste xp̃m an¬

Expanded text:
dere. alioquin possunt isti maledici potius calumniatores quam ueredici iudices etiam sanctos apostolos accusare, quod non caritate generandi filios uitae aeternae,laudantibus conparata; immo uero tanta aderat, ut maior hominibus ab hominibus honor et gloria deferri non debeat. hanc in ecclesia gloriam peruersa uoluntate Simon perditus concupiuit, quando ab eis pecunia uoluit caecus emere, quod illi diuina gratia eademque gratuita meruerunt. huius auidus gloriae fuisse intellegitur, quem se uolentem sequi dominus in euangelio reuocat dicens: uulpes foueas habent et uolucres caeli diuersoria; filius autem hominis non habet, ubi caput suum reclinet. uidebat enim eum dolosa simulatione tenebrosum et uentosa elatione iactatum non habere fidei locum. ubi se inclinantem doctorem humilitatis exciperet, quia in discipulatu bat. hoc amore gloriae corrupti erant, quos Paulus apostolus notat, quod per inuidiam et contentionem non caste Christum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ adã formã fut᷑i: qͥ. ẽ. inqͥt forma
futuri. Si gͦ adã forma futuri. qͦmͦ de
latere dormientis eua facta.ẽ. sic ex la
ã de futura eadẽ passione sua. sic dic̃
inalio psalmo. Ego dormiui & sõnũ
caro. Una caro qr de nr̃a mortalitate
carnẽ suscep̃. ñ aũ una diuinitas. qr
ile creator nos creatura. Om̃s fide¬

Expanded text:
ipsum Adam formam futuri: «Qui est,» inquit, «forma futuri» . Si ergo Adam forma futuri; quomodo de latere dormientis Eva facta est , sic ex latNam de futura eadem passione sua sic dicit in alio psalmo: «Ego dormivi, et somnum caro» . Una caro, quia de nostra mortalitate carnem suscepit: non autem una divinitas; quia ille Creator, nos creatura. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
eos inueritate. Queri autẽ potest
quomodo de mundo iam ñ erant.
si scĩficati inueritate nondũ erant:
aut si iam erant. cur poscat ut siN.
An quia ce scĩficati in eadẽ ꝑficiunt
sc̃ĩtate. fiuntq scĩores: neq hoc sine
ad iutorio gr̃ȩ dĩ. sed illo eorũ scĩfi¬
cante ꝓfectum. qui scĩficauit in¬
ceptum. Unde &e apłs dicit. Quimn
uobis opus bonum cepit: ꝑfici&e us

Expanded text:
ieret. Quaeri autem potest quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant? aut si jam erant, cur poscat ut sint? An quia et sanctificati, in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores, neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctificante profectum, qui sanctificavit incoeptum? Unde et Apostolus dicit: Qui in vobis opus bonum coepit, perficiet us
Abbreviated transcription (Latin):
sit : aut quod galea. ẽ. sẽꝑ galea sit:
aut quȩ lorica.ẽ. semꝑ lorica sit. Inis¬
tis enum armis corporalib ita. ẽ. quã¬
quã & de ferro quȩ fiunt. mutaripos.¬
sint ut ex gladio fiat securis. Iamen
ipsum apłm uidemus dixisse quodã
locoloricam fidei: &e alio loco dixisse
qr interiora tua transfigi ñ sinit. &¬

Expanded text:
sit; aut quod galea est, semper galea sit; sit; aut quod galea est, semper galea sit; aut quod lorica est, semper lorica sit. In istis enim armis corporalibus ita est, quanquam et de ferro quae fiunt mutari possint, ut ex gladio fiat securis: tamen ipsum Apostolum videmus dixisse quodam loco, loricam fidei , et alio loco dixisse quia interiora tua transfigi non sinit.
Abbreviated transcription (Latin):
tnguere. N eq eñi melius pocest
intelligi qđ dictũ . ẽ. deo. app̃hende
arma & scutũ et exurge in aduito¬
nos: nec tamen ita ut iam ubicunq
scutũ ꝓ aliquo munim̃to positũ legen¬
mus. ñ accipiamus nisi bonam uolua¬
tatem dei. Dictũ ẽ. em̃i & scucũ fidei.
in quo possitis inquit om̃s sagittasmi¬
ligni ignitas extinguere. Nec rursus
ideo debemus in armis huiuscemodi
spiritalib scuto tantũ modo fidẽ tri¬
buere: cum alio loco eciã lorica dicta
sit fidei. Induti inquit loricam fidei
dium sp̃i qđ. ẽ. uerbũ dĩ. Armauit
nos talib armis qualib auditis. lau¬
dabilib &e inuictis. insuꝑabilib &
splendidis. spiritalib sane et inuisi¬
bilib : qr et hostes inuisibiles expug¬
namus. Si uides hostem tutĩ: uidean¬
tur arma tua. Armam᷑ earum retũ
fide quas non uidemus: & sternimꝰ
hostes quos non uidemus. Ueruntam̃
carissimi arina ista ne sic putetis. eẽ.
ut quasi quod scutũ. ẽ. semꝑ scutum

Expanded text:
otest intellegi quod dictum est deo: apprehende arma et scutum et exsurge in adiutonos. nec tamen ita, ut iam ubicumque scutum pro aliquo munimento positum legerimus non accipiamus nisi bonam uoluntatem dei. dictum est enim: et scutum fidei. in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas extinguere. nec rursus ideo debemus in annis huiusce modi spiritalibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: induti, inquit, loricam fidei dium spiritus, quod est verbum Dei . Armavit nos talibus armis, qualibus audistis, laudabilibus et invictis, insuperabilibus et splendidis; spiritualibus sane atque invisibilibus, quia et hostes invisibiles expugnamus. Si vides hostem tuum, videantur arma tua. Armamur earum rerum fide quas non videmus, et sternimus hostes quos non videmus. Verumtamen, carissimi, arma ista ne putetis sic esse, ut quasi quod scutum est, semper scutum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ regit: sic eos qui tenebre s̃ ad om̃e
malũ diabolus p̃cipitat ⁊ instigat.
ocgͦ nos hortat᷑ apłs: ut ñ contra ho¬
bolus expellat᷑ ⁊ hõ lib̾ct᷑. Q mͦ eñi si
ad aliquẽ in p̃lio c̃stitutũ de parte ad¬
uersaria armatꝰ equo sedens ueniat.
ñȩquo s equiti irascit᷑. & qͣntũ pot̃
hoc agere cupit. ut equitẽ ꝑcutiat
iequũ possideat. sic circa õs malos
agendũ. ẽ. ⁊ ñ contͣ illos s contra
eũ qͥ illos instigat totis uirib laboran¬
dũ. ẽ. ut dũ diabolꝰ uncit᷑ infeliax
lle quẽ posside ceꝑat lib̾et᷑. Adũsꝰ
mimeos ñ conspicuos. ñ carnẽ ⁊ sari.¬
giunẽ miserandã potiꝰ quã cauendã.
s adu̾sus illos inimicos qͦs apłs nos hor¬

Expanded text:
 regit, sic eos qui tenebrae sunt ad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Hoc ergo nos hortatur Apostolus, ut non contra hobolus expellatur et homo liberetur. Quomodo enim si ad aliquem in praello constitutum de parte adversaria armatus equo sedens veniat, non equo, sed equiti irascitur; et quantum potest, hoc agere cupit, ut equitem percutiat, et equum possideat: sic circa homines malos agendum est; et non contra illos, sed contra eum qui illos instigat, totis viribus laborandum est; ut dum diabolus vincitur, infelix ille quem possidere coeperat liberetur. micos, non conspicuos, carnem et sguinem, miserandam potius, quam cavendam; sed adversus illos inimicos contra quos
Abbreviated transcription (Latin):
eñĩ quȩ nunc agimus tanquã clauis
p̃ceptoꝵ in dĩ timore confixi. sicut
scriptum. ẽ. confige clauis atimore
tuo carnesmeas. innecessariĩs depu¬
tantur: ñ in eis quȩ ꝑ se ipsa appeten¬
da. & concupiscenda sunt. Unde illud
optimũ se dicit apłs concupiscere
dissolui &. ẽẽ. cũ xp̃o: manere aũt
in carne necessariũ inquit ꝓpt̃ uoᷤ.¬

Expanded text:
enim quae nunc agimus, tanquam clavis praeceptorum in Dei timore confixi, sicut scriptum est, Confige clavis a timore tuo carnes meas , in necessariis deputantur, non in eis quae per seipsa appetenda et concupiscenda sunt. Unde illud optimum se dicit concupiscere, dissolvi, et esse cum Christo: manere autem in carne necessarium, inquit, pro
Abbreviated transcription (Latin):
diabolũ ⁊ angłos elꝰ inimiticias exerce¬
mꝰ. R ectores eos mund diã: qr ipsi re¬
gunt dilectores mundi. N eñĩ regunł
mundũ. quasi rectores sint celi ⁊ terre :
s mundũ pecratores dix̃. Et mundus
eũ ñ cognouit. Talẽ mundũ iillis re¬
gunt. qui ñ cognoscunt xp̃m. Contra
hos habemꝰ inimicitias ꝑpetuas. Au.¬
di apłm dicentẽ. Non. ẽ uob̾ collue¬
tatio adũꝰ carnẽ ⁊ sanguinẽ. N olite
qͣsi odia ur̃a conu̾tere in hoẽs: et osus
hostes existimare: ⁊ eoꝵ inimicitũ us
conteri putare. lst õs qͦs tuneis caro
⁊ sanguis s̃. Non. ẽ. uob̾ colluctatio a¬
u̾tꝰ carnẽ ⁊ sanguinẽ. Sic uoluit dic̃¬

Expanded text:
diabolum et angelos ejus inimicitias exercemus. Rectores eos mundi dixit, quia ipsi regunt dilectores mundi: non enim regunt mundum, quasi rectores sint coeli et terrae; sed mundum peccatores dicit. Et mundus eum non cognovit : talem mundum illi regunt, qui non cognoscit Christum. Contra hos habemus inimicitias perpetuas. on est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Nolite quasi odia vestra convertere in homines, et eos vobis hostes existimare, et eorum inimicitiis vos conteri putare: isti homines quos timetis, caro et sanguis sunt; «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sic
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m filiũ eiꝰ unicũ dñm nr̃m. Totũ ibi
intellige: & uerbum. et carnẽ. e̾t annũ
S utiq confiteris etiam illud qd̵ habet
pulta .ẽ. Si enĩ ibi erat anima:. ñ erat
mortuus. Si autẽ uera mors erat: ut es
uera sit resurrectio. sine anima fue
et caro: qr ñ.ẽ. sepulta. nͥ caro. Disce
hoc etiam apłicis uerbis. Hoc sentite

Expanded text:
m Filium ejus unicum Dominum nostrum. Totum ibi intellige, et Verbum, et animam, et carnem. Sed utique confiteris etiam illud quod habet eadem pulta est. Si enim erat ibi anima, non erat mortuus: si autem vera mors erat, ut ejus vera sit resurrectio, sine anima fuerma caro, quia non est sepulta nisi caro. Disce hoc etiam in apostolicis verbis. Hoc sentite,
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩlũ dr̃. ñ illud cęlũ in quo sunt side¬
ra. sed hoc infenius cuius caligine nu.¬
bila conglobantur. &e ub aues uoli
b inuidos pie uiuendo pugnamus.
spiritalia nequitiȩ incęlestib nomi¬
nat: qd ne de illis suꝑiorib cęlis in¬
telligat᷑. aꝑte alibi dicit. Scd̃m prin¬
cipẽ potestatis aeris huius: qui nunc
oꝑatur infiliis diffidentiȩ.State gͦ
la prima .ẽ. dignitas. quã ꝑdidit adã.
Serui qui eam proferunt: reconciliatio¬
nis p̃dicatores. Anuliis in manu pignꝰ
p̃paratio euangłiz andi: ad nontan¬
genda terrena. Marcus dicendo
calciar apłos sandaliis uel soleis. ali¬
quid hoc calciamentũ mysticę signi¬
ficationis habere ad monet. ut pes
neq tectus sit. neq nudus ad terram:
id. ẽ. nec occultecur euangłium. nec
terrenis cõmodis innitatur. In om̃i¬

Expanded text:
citur, non illud caelum, in quo sunt sidecitur, non illud caelum, in quo sunt sidera, sed hoc inferius, cuius caligine nubila conglobantur, et ubi aues uolitbis inuidos pie uiuendo pugnamus, "spiritalia nequitiae in caelestibus" nominat. quod ne de illis superioribus caelis intellegatur, aperte alibi dicit: secundum principem potestatis aeris huius, qui nunc operatur in filiis diffidentiae.  Item la prima, est dignitas quam perdidit Adam. Servi qui eam proferunt, reconciliationis praedicatores. Annulus in manu, pignupraeparatio evangelizandi ad non tane. proinde Marcus dicendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis commodis innitatur. et
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. ẽ. Nouit apłs quędã sp̃italia ne¬
quitiae in cęlestib aduersus quȩ nob̾
colluctatio. eẽ. testat᷑. Non autem
ẽent eciã maligna spĩtalia: si ñ eẽtł
etiã maligni sp̃s. Ab spũ enĩ sp̃italia
nominant᷑. S quomͦ ista fiant. ut
homo. unde scit homo Nec dubi¬
tandũ ẽ. etiã bonas suggestiones a
bono spũ ita latent̃ ac sp̃italit̃ fieri.
S int ẽ. quib nã earũ mens humatta
consentiat: diumo aurilio uel de¬
serta ꝑ meritũ. uł adiuita ꝑ gram.
Quia nͦ ce ipsi mali angłi ñ a deo sunit
conditi. s peccando facti sunt mali:
sic pecrus in epła sua dic̃. Si eñĩ ds̃
angłis peccantib ñ peꝑcit: s carceribꝰ
caligiosis inferi trudens. tradidit
iniudicio pumendos seruari. Nic
petrus ostendit adhuc eis ultuni ui¬
dici pętiã deberi: de qua dñs dicit.
i te inignẽ eternũ. qui paratus. ẽ.
diabolo & angłis etus. quãius iã pe¬
nalit̃ hunc inferũ hoc. ẽ. inferiorẽ ca¬

Expanded text:
itualia nequitiae in coelestibus, adversus quae nobis colluctationem esse testatur : non autem essent etiam maligna spiritualia, si non essent etiam maligni spiritus. A spiritu enim spiritualia nominantur. Sed quomodo ista fiant, ut homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel desQuia uero et ipsi mali angeli non a deo mali sunt conditi, sed peccando facti sunt mali, sic Petrus in epistula sua dicit: si enim deus angelis peccantibus non pe-. percit, sed carceribus caliginis inferi trudens tradidit in iudicio puniendos seruari. hinc Petrus ostendit adhuc eis ultimi iudicii poenam deberi, de qua dominus dicit : ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. quamuis iam poenaliter hunc inferum, hoc est inferiorem ca
Abbreviated transcription (Latin):
norim ꝑfruitionẽ. Ecce gladius ex
maq parte acutus ꝓmittens tempora
ditir & ñ uidebatur: mͦ sicut legit᷑
sa cernitur. Quicquid temporaliter
nob ꝓmissum. ẽ. ad unam partẽ gla¬
dii ptinet: quicquid in sempiternum.
ad alteram partem gladii ꝑtinet. Ha¬
bes spes suturarũ rerum: habes conso¬

Expanded text:
norum perfruitionem. Ecce gladius ex utraque parte acutus, promittens temporalgebatur, et non videbatur: modo sicut legitur, ita cernitur. Quidquid temporaliter nobis promissum est, ad unam partem gladii pertinet: quidquid in sempiternum, ad alteram partem gladii pertinet. Habes spem futurarum rerum, habes conso
Abbreviated transcription (Latin):
scłm scłi. Illũ timorẽ qui non. ẽ. in ca¬
ritate attendebat apłs: cũ dicebat.
Non accepistis sp̃m seruitutis iterũ in
timore. Illũ autem timorem castum
atcendebat: cum dicebat: noli altũ sa¬
ipso timore mittenda. Atrũq enim
uinxit apłs: hoc. ẽ. & seruitutẽ &
timorẽ dicendo. Non eñi accepistis
sp̃m seruitutis. iterum in timore. Ad
hanc seruitutem seruum ꝑtinentem
intuebatur & dñs. dicens. lam noti
dicam uos seruos: quia seruus nescit
quid faciat dñs eiꝰ. Non ille utiq ser¬
uus ad timorem ꝑtinens cui dr̃. euge¬

Expanded text:
morem qui non est in charitate, attendebat Apostolus cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum saipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, cu
Abbreviated transcription (Latin):
quã: nullũ scilicet omino peccatũ
Sic enũ ostendit ñ creaturarũ s peo¬
catoꝵ principẽ diabolũ: quos nc̃
nomine. huiꝰ appellat. Et quoti¬
enscunq mundi nom̃ inmali sig¬
nificatione ponit᷑. ñ ostendit nͥ
mundi istiꝰ amatores: de quib
abi scriptũ. ẽ. Quicũq uoluerit amicꝰ
a sch huius: inimicus dĩ constituitur.
cesnund. tanquã gerat uniuersi
nuidi. id.ẽ. cęli & terrȩ atq om̃iũ
que meis sunt principatũ. De qualz
nindo dictũ. ẽ cũ de xp̃o uerbo ser¬
no eẽt: et mundus ꝑ ipsũ factus. ẽ.
muersus itaq inundus a fũmis cȩlis
isq ad infimã terrã creatori. ẽ. subditꝰ
non desertori: redẽptori. ñ interemp¬
toriꝰ. lib̾atori. ñ captiuatori: doctori.
ñdeceptori. Quẽadmodũ aũ sit intelli¬
gndus pruceps mundi diabolus: eui¬
dentiꝰ aꝑuit apłs paulus. Quicũ di¬
xisset ñ ẽ. nob̾ colluctatio. aduersus
carnẽ & sanguinẽ: id ÷ aduersus ho

Expanded text:
peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . ceps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis sunt, principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et s
Abbreviated transcription (Latin):
tate cordis ñ ad oculũ seruientes qͣsi
hoĩb placentes: s quasi serui axp̃i. faci¬
entes uoluntatẽ dĩ ex aĩo cũ bonaua¬
luntate. Ecce ñ fecit de seruis libos:
s de malis seruis bonos seruos. Qntũ
debent diuites xp̃o qͥ illis cõponit do¬
tuũ. iã cognouist eũ qui uerus . ẽ. dñs
ille forte imptꝰ.ẽ. ⁊ iniquus. tu fidelisa
iniqͦ &e fideli. Nhoc e dixẽ: s magis
serui.ut corroboret seruũ: hocdic
Exẽplo meo serui: pͥor seruiui iniquis
Dñs enĩ tanta in passione sustinens. a
qͥb sustinuit. nͥ dñs a seruis: ⁊ a qͣlibꝰ nͥ
a malis seruis Nã si fuissent bi¬
tii serui: honorarent dnm suũ. S qr
mali serui erant: iniuriauer̃. Illȩ qͥd
contͣ reddidit : Dilectionẽ. ꝓ odio. as
etũ. P at̃ ignosce illis: qr nesciunt qd
ae meliores seruiunt egrotis: qͣntoma¬
s ñ debae dedignari hõce ex aĩo et ex¬

Expanded text:
ientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis componit dotuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et ixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit, nisi dominus a servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si fuissent boni servi, honorarent dominum. Sed quia mali servi erant, injuriaverunt. Ille quid contra? Reddidit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid ate meliores serviunt aegrotis; quanto magis non debet dedignari homo, ex toto
Abbreviated transcription (Latin):
sptritalis indictair: ut deuictis an¬
głis malis illo premio ꝑfruam᷑: quo
angłis bonis incorrupta eternitate
sociem᷑. Unde alio loco idẽ apłs cũ
significaret tenebrosũ diaboli pͥn
oꝑatur infiliis infidelitatis. Quoas¬
.ẽ. spĩ mundi huiꝰ. hoc sunt rectorq
mundi: & sicut illic exposuit. quo
dixerit mundũ infilus infidelitan.
sic etiãhic. cũ addidit tenebrarũ hani
& qd̾ ibi ait principẽ pocestatis aens.
hoc isto loco incelestib. Grãs itaq
dño dõ nr̃o qui nos eruit de pocestar
tenebrarũ: & transtulit in regnũ fli
claritatis suȩ. Ab illis gͦ tenebris eigi¬
caluce distiticti. & ab illis potestatib

Expanded text:
spiritalis indicitur, ut, devictis anspiritalis indicitur, ut, devictis angelis malis, illo praemio perfruamur, quo angelis bonis incorrupta aeternitate sociemur. Unde alio loco idem Apostolus, cum significaret tenebrosum diaboli prinoperatur in filiis infidelitatis s mundi hujus, hoc sunt rectores mundi. Et sicut illic exposuit quid dixerit mundum, in filiis infidelitatis: sic etiam hic, cum addidit, tenebrarum harum. Et quod ibi ait, principem potestatis aeris; hoc isto loco, in coelestibus. Gratias itaque Domino Deo nostro, qui nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Ab illis ergo tenebris evangelica luce d
Abbreviated transcription (Latin):
& potestates. et rectores mundi te.¬
nebrarũ harũ. aduersus spiritalia
nequitie incęlestibꝰ. Nec idõ sane dia
rectores. de quo scriptũ. ẽ. & mundus
ꝑ ipsũ factus .ẽ. Nã eos rectores mun¬
dicũ etiã ipse dixxisset. ne quis mun¬
dũ intelliger&. qui pleris ꝓ scriptura¬
rũ locis. celi & terre nomine tuticu¬
patur: continuo tanquã exponen¬
do addidit. tenebrarũ harũ. hoc . ẽ.
infideliũ: ꝑ pt̃ qd̾ iã fidelib dicit.
Fiustis aliquando tenebre: nunc aũt
lux indño. Sunt gͦ ista spiritalia
niequitie incelestib non ubi sidera
disposita effulgent. & scĩ angł cõ¬
morant᷑: s in huiꝰ acris infimi caligi¬
noso habitactilo. tibi & nebula con¬
globat᷑: &  tam̃ scriptũ. ẽ. qui oꝑit ce¬
lũ nubib ubi & aues celi uolitant:
& tam̃ dicunt᷑ uolatilia oeh. Inhio
gͣ clestib. ñ in illa suꝑiore tranquil¬
litate cęlestiũ habitant isti nequissi¬
mi sp̃c. contra quos nobis colluctatio

Expanded text:
potestates, et rectores mundi tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus . Nec ideo sane diabrectores, de quo scriptum est, Et mundus per eum factus est . Nam eos rectores mundi cum etiam ipse dixisset, ne quis mundum intelligeret, qui plerisque Scripturarum locis coeli et terrae nomine nuncupatur; continuo tanquam exponendo addidit, tenebrarum harum, hoc est, infidelium. Propter quod jam fidelibus dicit, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sunt ergo ista spiritualia nequitiae in coelestibus; non ubi sidera disposita effulgent, et sancti Angeli commorantur; sed in hujus aeris infimi caliginoso habitaculo, ubi et nebula conglobatur: et tamen scriptum est, Qui cooperit coelum nubibus . Ubi et aves volitant: et tamen dicuntur volatilergo coelestibus, non in illa superiore tranquillitate coelestium habitant isti nequissimi spiritus, contra quos nobis colluctatio
Abbreviated transcription (Latin):
di hui foras a condib ur̃is: s forinse
tanquã leo rugiens circuit quereus
quẽ deuorae. Nongͦ detis locũ dia.¬
bolo: quacũq ex parte penetrare mo¬
lienti. S qui eũ foras misit patien¬
do ꝓ uob̾: aduersus eũ habitet intꝰ
inuob̾. Cũ uob̃ ille dñaret᷑ fustis
aliqnͣdo tenebre: nunc autẽ lux in
dño. sicut filii lucis ambulate. Sed¬
aduersus tenebras carũq rectores
in matre luce uigilater: & patrem
luminũ de sinu matris lucis orate.

Expanded text:
as a cordibus vestris : sed forinsecus tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret . Non ergo detis locum diabolo, quacumque ex parte penetrare volenti: sed qui eum foras misit patiendo pro vobis, adversus eum habitet intus in vobis. Cum vobis ille dominaretur, fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate. Adversus tenebras earumque rectores in matre luce vigilate, et Patrem luminum de sinu matris lucis orate.
Abbreviated transcription (Latin):
rector. Dilectorib sius et infidelibus.
plenus. ẽ. mundus. Has appellat apłs
tenebras: harũ rectores diabolus et
angł eiꝰ. He tenebre non naturales
st̃: non incõmutabileĩ st̃. Mutant᷑ :¬
& lux efficiunt᷑. Credint: & credeti¬
do illuminant᷑. Qd̾ cũ ineis faccũ fu¬
erit audient: fiustis eñi aliquando

Expanded text:
rector, dilectoribus suis et infidelibus, rector, dilectoribus suis et infidelibus, plenus est mundus. Has Apostolus appellat tenebras. Harum rectores, diabolus et angeli ejus. Hae tenebrae non naturales sunt, non incommutabiles sunt: mutantur, et lux efficiuntur; credunt, et credendo illuminantur. Quod cum in eis factum fuerit, audient, Fuistis enim a
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾cꝰ carnẽ et sanguinẽ : id÷ adu̾sꝰ
homines qͦs uidetis seuire in uob̾. Uasa
sͣ: aliꝰ utit᷑. Organa s̃: aliꝰ tangit. Im.¬
misit se inqͥt diabolus incor uidȩ: ut
trad̾et dñm. Ait aliqͥs. Qͥd gͦ ego feci:
Audi apłm. Neq detis locũ diabolo. Lu
mala uoluntate locũ dedist: intrauit.
luctatio adu̾sꝰ carnẽ & sangiunẽ: s ad¬
uersus pͥncipes & potestates. Posset qͥs¬
q putare adt̾isꝰ reges terrȩ: aduersꝰ
potestates scłi. Quare : Ipsi ñ caro
⁊ sanguis : Semel dictũ. ẽ. ñ ad uersũ
carnẽ ⁊ sanguinẽ: auertere ab om̃i ho¬
mine. Qui gͦ restant inimici: Aduer.¬
sus principes & potestates. sp̃italia
nequitiȩ. rectores mund. Quasi plus
dedit: diabolo ⁊ angłis eiꝰ. Plus dedit:
rectores mundi appellauit. S ne ma¬
le intelligas. exponit quid sit mun¬
dus: cuiꝰ sunt ill rectones. Rectores
mundi tenebrarũ harũ. Quid. ẽ.
mundi. enebrarũ harũ: quib ẽ.

Expanded text:
et sanguinem: id est, adversus homines quos videtis saevire in vos. Vasa sunt, alius utitur: organa sunt, alius tangit. Immisit se, inquit, diabolus in cor Judae, ut traderet Dominum . Ait aliquis: Quid ergo ego feci? Audi Apostolum: Neque detis locum diabolo . Tu mala voluntate locum dedisti: intravit, luctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates. Possit quisque putare adversus reges terrae, adversus potestates saeculi. Quare? ipsi non caro et sanguis? Semel dictum est, non adversus carnem et sanguinem. Avertere ab omni homine. Qui ergo restant inimici? Adversus principes et potestates spiritualis nequitiae, rectores mundi. Quasi plus dedit diabolo et angelis ejus. Plus dedit, rectores mundi appellavit. Sed ne male intelligas, exponit quid sit mundus, cujus sunt illi rectores. Rectores mundi, tenebrarum harum Quid est, mundi tenebrarum harum? Quibus est
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾: ꝑficiet usq indiẽ xp̃i iħu. ut
gͦ uelimus : sine nob̾ oꝑatur. Cũ aũt
uolumus. & sic uolumꝰ ut faciamꝰ.
nob̾cum oꝑatur. Tam̃ sine illo uel
oꝑante ut uelimꝰ. uł cooꝑante cũ
uolumꝰ: ad bona pietatis oꝑa nichil

Expanded text:
perficiet usque in diem Christi Iesu. ut ergo uelimus, sine nobis operatur; cum autem uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil
Abbreviated transcription (Latin):
do lux. ñ inte. sed in dño. Quid
eñi habes qͦd ñ accepisti : Quia gͥ sunt
inuisibiles imnici inuisibilit̃ futit ex¬
pugnandi. Quippe hostẽ uisibilẽ uini¬
cis feriendo: inuifibilẽ uincis creden

Expanded text:
sed in Domino. Quid enim habes quod non accepisti ? Quia ergo sunt invisibiles inimici, invisibiliter sunt expugnandi. Quippe hostem visibilem vincis feriendo: invisibilem vincis creden
Abbreviated transcription (Latin):
e caritascũ fide. Magna bona s dicat
dĩdona Non tamen qm̃ fides dat᷑
priusquã postuletur ab illo cui datur
ideo dicenda eͣ ñ.eẽ donum deis
ẽẽ. a nobis: quia data ẽ. nobis non
petentib nobis. Apłs enĩ aꝑtissime
dicit ꝑ ax exp̃i & caritas cumfide: a dõ
a caritas: ab illo. ẽ. &e fides ꝑ ꝑter
quod ab illo eam non solum augeri ha¬
bentib: uerũ etiã non habentibus po¬

Expanded text:
et charitas cum fide. Magna bona: sed dicat i dona. Non tamen quoniam fides datur priusquam postuletur ab illo cui daturideo dicenda est non esse donum Dei, sed esse a nobis, quia data est nobis, non petentibus nobis. Apostolus enim apertissime dicit: Pax fratribus et charitas cum fide a Deo t charitas, ab illo est et fides, propter quod ab illo eam non solum augeri habentibus, verum etiam non habentibus po
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. filius autem manet in ęternum.
m̃ itaq dedit nob̾ potestatẽ filios des
sieri. ñ serui s filii sumusꝰ ut miro
quodam & in effabili. s tam̃ uero mͦ
serui. ñ serui ẽẽ possimus: serui scili¬
ui autem timore foras mittendo. ad
quẽ ꝑtinet seruus ñ manens in domo
in ȩcernum. It autẽ tales serui ñ ser¬
ui simus: dñm facere scimus. N oc ser¬
uus ille nescit. Quid nescit: Quid
faciat dñs eius. & cum aliquid boni
facit. sic extollitur: quasi hoc ipse fa
sic głatur quasi ñ acceꝑit. Eiras ago
uob̾ cũ gaudio dep̃cationẽ faciens
suꝑ cõmunicatione ur̃a in eugłio a
prima die usq nunc: confidens ho
ipsum. quia qui cepit in uob̾ opus
bonum ꝑficiet usq indiẽ xp̃i iłru.¬

Expanded text:
autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii simus: ut miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi non servi esse possimus; servi scilirvi autem timore foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, Dominum facere sciamus. Hoc autem servus ille nescit, qui nescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse facsic gloriatur, quasi non acceperit . vobis cum gaudio deprecationem faciens, super communicatione vestra in Evangelio, a prima die usque nunc: confidens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Jesu Chr
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs: Adu̾sꝰ pͥncipes inqͥt ce potestats
& rectores huiꝰ mundi tenebrarũ hanꝰ.
Ea paueras: cũ audires. rectores mumndi
munidũ iturꝰ es. ut ab eis eruaris: Su
ex ipso numero credentib multis. qͥd
dic̃ apłs : Fiustis aliqͣndo tenebre. nẽ

Expanded text:
sus principes,» inquit, «et potestates, et rectores hujus mundi, tenebrarum harum» . Expaveras, cum audires, «rectores mundi.mundum iturus es, ubi ab eis eruaris? Sic ex ipso numero credentibus multis, quid dicit Apostolus? «Fuistis aliquando tenebrae; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis sci̾s manifest s̃ nob̾. qd̾
ad ignẽ ȩt̃nũ sint destinati: ipsorũ
apłs dic̃s. Non. ẽ. uob̾ colluctatio adu̾s
carnẽ & sanguinẽ: id. ẽ. ñ adtisꝰ hões
qͦs uidetis : s ad uersꝰ pͥncipes & po¬

Expanded text:
in Scripturis sanctis manifestati sunt nobis, quod ad ignem aeternum sint destinati. Ipsorum Apostolus, dicens: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est adversus homines quos videtis
Abbreviated transcription (Latin):
ntelligends s̃ inimic ꝓ quib orandum
sit. &e contͣ qͦs orandũ sit. Inimiq hot̃s.
qͣlescuq suerint ñs̃ odio habendi. ne
cũ odit malꝰ ꝙͣ patit᷑ malũ. sint duo
mali. Diligit bonꝰ et cũ patit᷑ malũ. ut
uł unꝰ sit malus. Ill inimici s̃ contͣ qͦs
mrandũ. ẽ: diabolus ⁊ angł eiꝰ. Ipsi nob̾
inuident regnũ cęloꝵ: ipsi nolunt ut¬
nos ascendamꝰ uñ ill deiect s̃: ab his ore.¬
mꝰ erui aĩam nrãm. Nã et qndo adu̾sũ
contͣ inimicos. debeamꝰ: ait seruis
dĩ qui tribulationẽ patiebant᷑. utiq se¬
ditioĩb impbitatib inimicitũs homi¬
nũ.N. ẽ nob̾ colluctatio adu̾sꝰ carnem

Expanded text:
ntelligendi sunt inimici, pro quibus orandum sit, et contra quos orandum sit. Inimici homines, qualescumque fuerint, non sunt odio habendi; ne cum odit malus quem patitur malum, sint duo mali. Diligat bonus et quem patitur malum, ut vel unus sit malus. Illi inimici sunt contra quos orandum est, diant ut ascendamus unde illi dejecti sunt: ab his oremus erui animam nostram. Nam et quando adversum contra inimicos debeamus, ait servis Dei qui tribulationes patiebantur, utique seditionibus, improbitatibus, inimicitiis hominu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sꝰ pͥncipes ⁊ potestates. & rectores
rectores mundiꝰ. dicebat qͥppe de dia¬
bolo & angłis eiꝰ: cauendũ erat ne ma¬
le intelligent homines & putarent a
diabolo ⁊ demonub mundũ regi. S qr

Expanded text:
ncipes et potestates et rectores rectores mundi dicebat quippe de diabolo et angelis ejus, cavendum erat ne male intelligerent homines, et putarent a diabolo et daemonibus ejus mundum regi. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
datȩ s̃: qd̾. ẽ. psalteriũ.x. cordarũ. Tria ins
una tabula ad dm̃ ꝑtinentia: ui. in alte¬
ra tabula ad ꝓximũ. In altera gͦ tabula
primũ. ẽ. honora patrẽ tuũ & matrem
tuã. scd̾m ñ mechab̾is: terciũ ñ occides:
quartũ nͣ furab̾is: qͥntũ ñ falsũ testimo¬
niũ dices .bi. ñ c̃cupisces uxorẽ ꝓocuns

Expanded text:
egis — quod et psalterium decem chordarum — tria in una tabula ad deum pertinentia, septem in altera tabula ad proximum.. in altera ergo tabula primum est: honora patrem tuum et matrem tuam; secundum: non moechaberis; tertium: non occides; quartum: non furaberis; quintum: non falsum testimonium dices; sextum: non concupisces uxorem proximi
Abbreviated transcription (Latin):
gladiuis bis acutus. Unde bis acutis:
Dicit de temꝑalib: dicit de ȩcernis.
Inutroq probat quod dicit: & eum
quẽ ferit separat a mundo. H onne
pst ẽ gladius de quo dñs dicit: nou
nan padem mittere in terram sed gla

Expanded text:
gladius bis acutus . Unde bis acutus? Dicit de temporalibus, dicit de aeternis. In utroque probat quod dicit, et eum quem ferit, separat a mundo. Nonne ipse est gladius, de quo Dominus dicit: «Non veni pacem mittere in terram, sed gla
Abbreviated transcription (Latin):
tutis causa peccatũ. ẽ: ut hõ homini c̃di¬
tionis uinculo subd̾e̾t᷑: qd̾ ñ fuit nͥ dõ iu¬
dicante. apd̃ quẽ ñ. ẽ. iniqͥtas: &e nouit
diu̾sas penas m̾itis distribuere delinqͣn¬
tiũ. Uerũ ⁊ pęnalis seruitꝰ ea lege ordi¬
nat᷑. quȩ naturalẽ ordinẽ c̃seruari iu¬
b&e. ꝑturbari uetat: qr si contͣ eã legẽ
ñ ẽẽt factũ: ni eẽt pęnal seruitute co¬
hercendũ. Idõq apłs eciã seruos mo¬
net sub ditos. ẽẽ. dñĩs suis. Et ex ani
mo eis cũ bona uoluntate seruire: ut
scilicae si ñ possunt a dñis lib̾ fieri. suã
seruitutẽ ipsi qͦdãm lib̾ã faciant. ñ tuno¬
re subdolo s fides dilectiõe seruiendo:
donec tnͣseat iniqͥtas. ⁊ eua cuet᷑ oĩs
pͥncipatꝰ ⁊ potestas humana: et sit ds̃
ȩccłam suã: ut oĩs potestas ordinata in sd̃
habeat honorẽ. & aliqͣndo a melioribꝰ.
S excẽpli gr̃a unã rẽ dico. hic conicite
gradꝰ oĩuĩ potestatũ. Prima ⁊ cotidiana

Expanded text:
tutis causa peccatum est, ut nomo homini conditionis vinculo subderetur, quod non fuit nisi Deo judicante, apud quem non est iniquitas, et novit diversas poenas meritis distribuere delinquenti. Verum et poenalis seruitus ea lege ordinatur, quae naturalem ordinem conseruari iubet, perturbari uetat; quia si contra eam legem non esset factum, nihil esset poenali seruitute cohercendum. Ideoque apostolus etiam seruos monet subditos esse dmo eis cum bona voluntate servire : ut scilicet, si non possunt a dominis liberi fieri, suam seruitutem ipsi quodam modo liberam faciant, non timore subdolo, sed fideli dilectione seruiendo, donec transeat iniquitas et euacuetur omnis principatus et potestas humana et sit Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana
Abbreviated transcription (Latin):
merꝰ septenariꝰ: incipit ab honore
parentũ. ħ onora patrẽ tuũ ⁊ ma¬
trẽ tuã. Ad parentes enĩ suos hõ aꝑit
ocłos: & hȩc uita ab eoꝵ amicitia
ñ defert honorẽ qͥb parcere poterit Ø¬

Expanded text:
m chordarum incipit ab honore parentum: honora patrem tuum et matrem tuam. ad parentes enim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia ibus non defert honorem, quibus parcere poterit
Abbreviated transcription (Latin):
Tolite mechari pꝰ uocores ur̃as: qr ñ uultis
ut mechent᷑ pꝰ uos uxores ur̃e. N olite
ire uos: qͦ eas sequiñ uultis. dicis. ñ. ẽ.¬
uxor aliena. ad ꝗͣ. uado. Nũqͥd uis ut di
cat᷑ tͥ: ñ. ẽ. uir alienꝰ ad quẽ uado: ab¬
sit. ut dicat hoc illa. Meliꝰ eni dolet te.

Expanded text:
olite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine caucatur tibi, Non est vir alienus ad quem vado? absit ut dicat hoc illa, melius enim dolet te,
Abbreviated transcription (Latin):
Iudicio uult tecũ contend̾e. & tunicã tuã
tollere uult auocare te dãpno ⁊ litib a
dõ tuo: ħ habebis quietũ cor. ñ habebis
tͣnquillũ animũ : Euerteris cogitationibꝰ
tuis irritaris adu̾sꝰ ipsũ adu̾sariũ tuũ.
Ecce tẽpꝰ ꝑdidisti. Quanto gͦ meliꝰ. ẽ.
nũmũ amittas: ⁊ tẽpꝰ redimas. S imple

Expanded text:
udicio vult tecum contendere, et tunicam tuam tollere, vult avocare te litibus a Deo tuo: non habebis quietum cor, non habebis tranquillum animum, everteris cogitationibus tuis, irritaris adversus ipsum adversarium tuum. Ecce tempus perdidisti. Quanto ergo melius est ut nummum amittas, et tempus redim
Abbreviated transcription (Latin):
passꝰ ẽ. suso innocentie sanguine qd
.ẽ. p̃ciũ nr̃m: redemit nocentes acap¬
tiuitate inqͣ tenebam᷑ adiabolo. donui.¬
do nob̾ delicta: ⁊ ipso pͣcio nr̃o sangi¬
ne suo delens cyrographu. qͦ debitoris
tenebam᷑. Ipse.c̃. rector & sponsꝰ. &
redẽptor eccłȩ : cͤapt̃ nr̃m. & utiq

Expanded text:
passus est; fuso innocente sanguine, quod est pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et ut
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ: s aduersus principes & potestates¬
contra spiritalia nequitiȩ. id÷ aduersus
diabolũ & angłos eiꝰ: qr &e quando
patim᷑ homines importunos. ille uisti¬
gat. ille inflãmat. ille tanquã uasa
sua mouet. Attendamꝰ gͦ duos hoste̾.
quẽ uidemꝰ. et quẽ ñ uidemꝰ. H oẽm

Expanded text:
rsus principes et potestates, et spiritualia nequitiae , id est adversus diabolum et angelos ejus; quia et quando patimur homines importunos, ille instigat, ille inflammat, ille tanquam vasa sua movet. Attendamus ergo duos hostes; quem videmus, et quem non videmus: hominem
Abbreviated transcription (Latin):
una: Sic gͦ aliqͣndo inscripturis in¬
sinuat᷑ xp̃c. ut intelligas u̾ibũ ȩquale
patri sic aliqͣnͣdo. ut intelligas mediato¬
rẽ. cũ u̾bũ caro factũ. ẽ. ut habitaret
in nob̾: cũ ille unigenitꝰ ꝑ quẽ facta s̃
dõ. s semar ipsũ exinaniuit formã ser¬
ui accipiens factꝰ obȩdiens usq admor¬
tẽ. mortẽ aũ crucis: sic aũ u̾t aliqͣndo.
intelligas capt̾ et corpꝰ. exponente ip¬
so apło aꝑtissime qd̾ dictũ .ẽ. de uiro
et uxore ingeness: ⁊er̃ inqͥt duo in

Expanded text:
us. Sic ergo aliquando in Scripturis insinuatur Christus, ut intelligas Verbum aequale Patri. Sic aliquando, ut intelligas mediatorem; cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis : cum ille unigenDeo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Sic autem aliquando, ut intelligas caput et corpus, exponente ipso Apostolo apertissime quod dictum est de viro et uxore in Genesi, Erunt, inquit, duo in
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ. nã sodm diuinitatẽ qd̾.ẽ. ille
nos. eẽ. ñ possumꝰ qr ille creator nos
creat᷑a. ille effector nos facti. ille con¬
ditor nos condits: s ut eẽmꝰ cũ illo u¬
piendo carnẽ ex nob̾. in qͣ moreret᷑

Expanded text:
nitatem: nam secundum divinitatem quod est ille, nos esse non possumus; quia ille creator, nos creatura; ille effector, nos facti; ille conditor, nos conditi: sed ut essemus cum illo upiendo carnem ex nobis, in qua mor
Abbreviated transcription (Latin):
cata sua. odit admonentẽ lucẽ ce fuge
eã: ce ñ arguant᷑ oꝑa eiꝰ mala ꝗͣ dilige.
Qaũ facit u̾itatẽ accusat inse malasita.
ñ sͥ parcit: ñ sͥ ignoscit ut dĩ ignoseat
qr qd̃ uult ut dĩ ignoscat. ipse agnosit.
⁊ uenit adlucẽ. cui grãs agit. qͦd sli qͥ

Expanded text:
sua, odit admonentem lucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua; non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat: quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem; cui gratias agit, quod illi quid
Abbreviated transcription (Latin):
qr qd̾ magis diligit uult subditũ. Ẽ
melior. nec ꝑ odiũ resistente carne.
s ꝑ consuetudinis uinculũ: qd a pass¬
tũ etiã ꝓpagine inueteratũ naturȩ lege
moleuit. Id circo agit sp̃c indomanda
carne. ut soluat malȩ cͣsuetudinis qua¬
si pacta ꝑu̾sa: ⁊ fiat pax c̃suetudinis bo¬

Expanded text:
, quo magis quod diligit uult subditum esse meliori, nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis uinculum, quod a parentum etiam propagine inueteratum naturae lege inoleuit. id ergo agit spiritus in domanda carne, ut soluat malae consuetudinis quasi pacta peruersa et fiat pax consuetudinis bo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mquerere: ⁊ de oĩb hydriis uiniũ
potare. dormit adã ut fiat eua: morit᷑
xep̃c ut fiat ęccła. dormient adȩ fit eua
de latere: mortuo xp̃o lancea ꝑcutit᷑ latͦ.
ut ꝓfluatit sacͣm̃ta qͥb formet᷑ ȩccła.
ui ñ appareat qr in illis tc̃ factis futura

Expanded text:
quaerere, et de omnibus hydriis vinum potare. Dormit Adam ut fiat Eva: moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae fit Eva de latere : mortuo Christo lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia i
Abbreviated transcription (Latin):
habeat rugã. E xhibere gͦ uos dig̃ ex¬
nũ corpꝰ tal capiti: dignã sponsã tali
sponso. Non potͣ hab̾e capt̃ illud nͥ con¬
dignũ corpꝰ. nec ille uir tantꝰ. nͥ con¬
dignã duc̃ uaorẽ. Ut exhib̾& sͥ inqͥt¬

Expanded text:
a et ruga. Exhibete ergo vos dignum corpus tali capite, dignam sponsam tali sponso. Non potest habere caput illud, nisi condignum corpus; nec ille vir tantus, nisi condignam ducit uxorem. Ut exhib