comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ad mirabilis fieri mom̃ib qui credidumt.
bulabunt ꝑuiam rectitudinis. in lumine
ȩuugłii quo tu illustraris. Et insplendore
ortus tui ambulabunt reges. idẽ apłi qui ful¬
gorem miracłoꝵ saluatoris apͥncipio uider̃.
et ex ordium uascentis eccłiȩ. R eges eñi sũt
apłi: qui rectores ppłoꝵ st̃ constituti. S ecͣR¬
Leua in circuitu ocłos tuos et uide: om̃s
isti congregati sũt uener̃t tibi. Circumfer
inquit ocłos tuos muniu̾sas orbis partes:
quia oñs isti qui sunt incircuitu tuo cong̾¬
giti st̃ inouile fidelium: et uener̃t tͥ in auꝰ¬
rilium. Uł indie pendecostes dici potuit pͥ¬
mitiue eccłiȩ. quia isti qui de uniu̾so orbe ad
diẽ festum cong̃gati fc̃. uener̃t tͥ: quia sen¬
monẽ apłoꝵ suscipient. Sear. Filii tui de
longe uenient et filiȩ tuȩ de lat̾e surgent.
Delonge idest demagnnis iniquitatib utie¬
remias admonet. Qui fugistis gladiumue¬
nite. nolite stare÷ recordamini ꝓcul dñi: &

Expanded text:
et admirabilis fieri in omnibus, qui crediderunt . bulabunt per viam rectitudinis et in lumine Evangelii, quo tu illuminaris. Et in splendore ortus tui ambulabunt reges, id est apostoli, qui fulgorem miraculorum Salvatoris a principio viderunt, et exordium nascentis Ecclesiae. Reges enim sunt apostoli, qui rectores populorum sunt constituti. SeLeva in circuitu oculos tuos et vide: omnes isti congregati sunt, venerunt tibi. » Circumfer, inquit, oculos tuos in universas orbis partes, quia omnes isti, qui sunt in circuitu tuo, congregati sunt in ovile fidelium, et venerunt tibi in auxilium. Vel in die Pentecostes dici potuit primitivae Ecclesiae, quia isti, qui de universo orbe ad diem festum congregati sunt , venerunt tibi, quia sermonem apostolorum suscipiunt. Sequitur: « Filii tui de longe venient, et filiae tuae de latere surgent. » De longe, id est de magnis iniquitatibus ut Jeremias admonet: « Qui fugistis gladium, venite, nolite stare, recordamini procul Deum, et
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quoq de quo pͥncipalit̾ ẽ locut᷑us. ur¬
bẽq denuntiat. dicens. Quã uidit suꝑ
iudã et iherłm Tempꝰ etiã descͥbit. ad¬
iungens. Indieb oriȩ ioathan: achar. eze¬
chiȩ. regũ iuda. Nec mouere nos debet
qđ non ait uisio mea. sed uisio ysaie. M̃
se in illa qͣsi de aliis loqͣntur: ostendentes
qͥa ñ ipsi loquunt᷑. sed sp̃s sc̃s. Hinc ẽ eñi qͦꝗ
moyses ait. Erat moy ses uir mitissimꝰ suꝑ
om̃s hoies: qui morabant᷑ int̾ra. Qui enim:
ñ ait eram sed erat: ꝓfecto aꝑte indicat. qͥa
is qui ꝑ illũ de illo loquebat᷑. aliuserat. Hini
et ioħ̾es ait. Discipłs ille quẽ diligebat iħs.
Scͥptores gͥ saeri eloquii. qͥa impulsu scĩ sp̃s
agtant᷑ ⁊ sic de se in illo testinoniũ tanqͣn¬

Expanded text:
 est locuturus, urbemque denuntiat, dicens: Quam vidit super Judam et Jerusalem. Tempus etiam describit, adjungens: In diebus Oziae, Joathan, Achaz, Ezechiae, regum Juda. Nec movere nos debet quod non ait: visio mea, sed visio Isaiae. Mos se in illa quasi de aliis loquantur ostendentes quia non ipsi loquuntur, sed Spiritus sanctus. Hinc est enim quod Moyses ait: « Erat Moyses vir mitissimus super omnes homines, qui morabantur in terra . » Qui enim non ait: Eram, sed erat, profecto aperte indicat quia is qui per illum de illo loquebatur, alius erat. Hinc et Joannes ait: « Discipulus ille, quem diligebat Jesus . » Scriptores igitur sacri eloquii, quia impulsu sancti Spiritus aguntur, sic de
Abbreviated transcription (Latin):
tio intellecta conspicit᷑. In his tͥbus gen̾ib illud
pͥmũ mianfestũ ẽ hominib. In hoc eñ uidet᷑
celũ et t̾ra: et omĩa quȩ ineis conspicua st̃ ocłis
nrĩs Nec illud alt̾m quo absentia corꝑa cogitã
cogitamꝰ: uͥnichil uidentis ocłis corꝑis. animo
tan᷑ corꝑales imagines intuem᷑ seu ueras sicut
ipsa corꝑa uidimꝰ et memoria retinemꝰ seci fictas
sic̃ eogitatio formare potu̾it. Flit̾ enĩ cogitat¬
Terciũ uͦ illud qͦ dilectio inteilecta conspicit᷑. eas
res continet quȩ ñ habent imagines sui simi¬
les. quȩ ñ st̃ qd̾ ipse Nam homo quide uł arbor
aut sol et quȩcũq alia corꝑa. siue cȩlestia siue t̾¬
restria. et p̃sentia uident᷑ in suis formis. &e ab¬
sentia cogitant᷑ imaginib animo imp̃ssis. & faciũt
duo gen̾a uisionũ. unũ ꝑ corꝑis sensus. alt̾m. ꝑ
sens inaliqua imagine sibi simili Non utiq s
quantũ m̃te cerni potest ab alio magis. ab alio

Expanded text:
n his tribus generibus illud primum manifestum est omnibus; in hoc enim uidetur caelum et terra et omnia, quae in eis conspicua sunt oculis nostris. nec illud alterum, quo absentia corpora corporcogitamus, ubi nihil uidentes oculis corporis, animo tamen corporales imagines intuemur, seu ueras, sicut ipsa corpora uidimus et memoria retinemus, seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. aliter enim cogitaTertium vero illud, quo dilectio intellecta conspicitur, eas res continet, quae non imagines habent sui similes, quae non sunt, quod ipsae. Nam homo quidem vel arbor, aut sol, aut quaecunque alia corporea sive coelestia sive trestria, et praesentia videntur in suis formis, et absentia cogitantur imaginibus animo impressis; et faciunt duo genera visorum, unum per corporis sensus, alterum psens in aliqua imagine sui simili? Non utique; sed quantum mente cerni potest, ab alio magis, ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
lauabant᷑ & mundos seputabant. Sedue¬
miente dño int̾ficient᷑. Confundent᷑ enĩ
abidolis quib sacͥficauer̃t & erubescent
suꝑortis quos elegerant. Possumus etiã
ꝑ idolatras hereticos acciꝑe: qui seabum¬
tate eccłiȩ se arantes erroꝵ suoꝵ figm̃ta
qͣsi quedam simulachra colunt. inconuẽ¬
ticłis siuis uelut mortis: uͥ sed̾m qd̃ eis u¬
sum ẽ scĩficant᷑ ienmis ac uigiłiis. & diu̾siᷤ
abstinentiis.atq mundos se uidicant.:
qͥa luxuriantib et ebriosis atq ꝑuiris¬
et ad ulteris. aliisq cͥminosis qui fcͣ ineccłia
ñ cõmunicant: & nos qͥa malumꝰ int̾ tales
habitare qͣm nos ab unitate eccłiȩ scuide.
contaminari peccatis existinant. S eddu¬
brum ñ ẽ. qͥn omĩs istoꝵ multitudo que¬
in impietate scĩficatur. & demunditia sua
głatur: ueniente nidice ꝑnnat᷑. Hoc ẽ itaq¬

Expanded text:
undos se putabant; sed, veniente Domino, interficientur. Confundentur enim ab idolis quibus sacrificaverunt, et erubescent super hortis quos elegerant. Possumus etiam per idololatras haereticos accipere, qui, se ab unitate Ecclesiae separantes, errorum suorum figmenta quasi quaedam simulacra colunt in conventiculis suis, velut in hortis. ubi, secundum quod eis visum est, sanctificantur jejuniis ac vigiliis et diversis abstinentiis, atque mundos se judicant, quia luxuriantibus et ebriosis atque perjuris aliisque criminosis, qui sunt in Ecclesia, non communicant, et nos, quia maluimus inter tales habitare, quam nos ab unitate Ecclesiae scindere, contaminari, peccatis existimant. Sed dubium non est, quin omnis istorum multitudo, quae impietate sanctificatur, et de munditia sua gloriatur, veniente judice, perimatur. Hoc est itaq
Abbreviated transcription (Latin):
dicistis. et accepistis et iudistis ime & au¬
distis. Hȩc agite ⁊ & ds̃ pacis erit uob̾cũ.
Similit̾ & cȩti scĩ doctores portauert᷑ &e por¬
tant more matrũ adubera doctͥne paruuloᷤ
ingenib fouendo sustentant eos ac blandi¬
unt᷑ eis ut ꝓficiant. Nam qd̾ ingenib oꝑa
designent᷑ ex hystoria gedeonis agnoscimis.
uͥ trecenti uiri qui recto genu aqͣm biberañ
nicisse p̃lium referunt᷑. Aqua emñ scientia

Expanded text:
audistis, haec agite, et Deus pacis erit vobiscum . » Similiter et caeteri sancti doctores potabant, et potant more matrum ad ubera doctrinae parvulos in genibus fovendo sustentant eos, ac blandiuntur eis, ut proficiant. Nam quod in genibus opera designentur, ex historia Gedeonis agnoscimus, ubi trecenti viri, qui flexo recto genu aquam biberant, vicisse in praelio referuntur . Aqua enim Scientia
Abbreviated transcription (Latin):
edunt consument᷑ ÷ ut fimul ꝑeant et qui
p̃bent exemplũ iniqͥtatis: et qui suscipiuil
Uł simulcum eis qui semundos putant inos¬
gentib et lingius. Publicum tune dñs ex¬
amen faciet ÷ & inconspectu totiꝰ humani
gen̾is ñ solũ oꝑa singłoꝵ. sed et cogitatioẽs
eoꝵ abinitio usq infinẽ uite ipsoꝵausi quȩ

Expanded text:
edunt, consumentur, ut simul percant et qui edunt, consumentur, ut simul percant et qui praebent exemplum iniquitatis, et qui suscipiunt. Vel simul cum eis qui se mundos putant in horgentibus et linguis Publicum tunc Dominus examen faciet, et in conspectu totius humani generis non solum opera singulorum, sed et cogitationes eorum ab initio us
Abbreviated transcription (Latin):
comedebant carnẽ suillã et abomina¬
tionẽ et murẽ ÷ simul ꝯsumm̃tur dic̃ dñs.
Ait autẽ lex. Sus qm̃ diuidit iigulam
et ñ ruminat: immunda erit. Murẽ qͦq
int̾ pollirta repitat. & quid ẽ ungulã
diuidẽ ⁊ non ruminare. nisi scientiam qͥ¬
dem disc̃tionis hab̾e. cibos autẽ uite idẽ
u̾ba nisticie ñ recogitare ac tractare. sed
negligent̃ obliuoni trałe. Quidẽ gͦ ẜi
illa caro. nisi corpꝰ infirme ꝯu̾sationis eo¬
rum qui disc̾tionis acum̃ habent. sed p̃cep
ta incorde suo ruminare negligunt ad
natio aut ẽ qđ libet execrabile peccatum
Mus nͦ semꝑ ob edacitatẽ laborat : eos dẽ¬
qui exemplũ ninue edacitatis ab aliquo
suscipit. Ibominationẽ uͦ comedit: qui
execrabile factum inse ad mittit. Itaq qͥ¬
cun q comedunt carnẽ suillã et ab omi¬
nationẽ et murẽ nͥ qͣntotius ꝑpenitenti¬
am mundati fuerint. ꝯsument᷑ simulõs
indie illa. UI simul eũ immunditiis qͣs

Expanded text:
t abominationem et murem: simul consumentur, dicit Dominus. » Ait autem lex: « Sus, quoniam dividit ungulas et non ruminat, immunda erit . » Murem quoque inter immunda reputat . Et quid est ungulam dividere et non ruminare, nisi scientiam quidem discretionis habere, cibos autem vitae, id est verba justitiae, non recogitare ac tractare, sed negligenter oblivioni tradere? Quid ergo est suilla caro, nisi corpus infirmae conversationis eorum qui discretionis acumen habent, sed praecepta Dei in corde suo ruminare negligunt ad natio autem est quodlibet exsecrabile peccatum. Mus vero semper ob edacitatem laborat, eos dequi exemplum nimiae edacitatis ab aliquo suscipit. Abominationem vero comedit, qui exsecrabile factum in se admittit. Itaque quicunque comedunt carnem suillam et abominationem et murem, nisi quantocius per poenitentiam mundati fuerint, consumentur omnes simul in die illa. Vel simul cum immunditiis quas
Abbreviated transcription (Latin):
cun cisis doriit. quia inet̾nam mortẽ cũ
cȩt̾is peccatorib deficit. Bene gͦ dr̃ qm̃ mł¬
tiplicabunt᷑ int̾fecti adño. qui sc̃ificabant᷑
et mundos seputabant mortis. idẽ mex¬
cultis uirtutũ plantariis. post ianuã in¬
tͥnsecus. idẽ post ing̾ssum sanctioris ui¬
te: qͥa młti qͥ religiosiores et dõ uicinio¬
res ẽẽ uident᷑: uulla die gladio animad¬
u̾sionis int̾ficient᷑. Quis eñĩ sedõ ꝓpinqͣre
ñ estimat: cum suꝑnis excresc̾e uirtutib
uł doctͥne mage̾st̾ium ꝑ cipit. uł adexer
cencdã curationis grãm ꝯualescit: & tam̃
sepe mens dũ de uirtutis sue securitate
resoluit᷑ ÷ insidiante ad u̾sario inopinate
ge fit. unde ei ad tempꝰ sine cautele custo¬
dia ꝓpinquauit .R. ecte itaq de om̃ib his

Expanded text:
cumcisis dormit, quia in aeternam mortem cum cumcisis dormit, quia in aeternam mortem cum caeteris peccatoribus deficit. Bene ergo licabuntur interfecti a Domino, qui sanctificabantur, et mundos se putabant in hortis, id est excultis virtutum plantariis post januam intrinsecus, id est post ingressum sanctioris vitae, quia multi, qui religiosiores et Deo viciniores esse videntur, in illo die gladio animadversionis ejus interficientur. Quis enim Deo se propinquare non aestimat, cum supernis excrescere virtutibus vel doctrinae magisterium percipittionis gratiam convalescit? et tamen saepe mens, dum de virtutis suae securitate resolvitur, insidiante adversario, inopinatae Deo fit, unde ei ad tempus sine cautelae custodia propinquavit. Recte itaque de omnibus his
Abbreviated transcription (Latin):
sus religiosiores atq sec̾tioris conu̾satioĩs
expͥmit. ut eorũ qui scło renuntiant uład
altaris officium accedunt. siue qͥd sac̾tiuᷤ
cet̾is agunt: & qͥd ortoꝵ noĩe nisi conu̾sa¬
tiones talium designant᷑ ad ornate uir
titum florib. et bonoꝵ oꝑm uirtute u̾¬
nantes: In quib scĩficant᷑ qͥa scĩtatis acti¬
ones faciunt÷ et mundos seputant. qͥa
se iam purgatos apecc̃õꝵ sordib estimant:
atq munditiã sibi scĩtatis arrogant. Et
quia de suis meritis p̾sumunt id circo ue¬
niente eo qͥ omẽm suꝑbiam ꝑcutit int̾fi¬
ciunt᷑. Hine nãq ẽ qd̾ alias inicuq tali¬
ũ dr̃. Quo pulchrior es. descende et dor¬
mi cũ incircu cisis. Omãs enĩ qui fedi¬
tatẽ sue infirmitatis ꝯfid̾are negligit.
sed ꝑ elationis suȩ fastum. urtutis sue
głam atcendit. qͦ pulcͥor ẽ inde descendit:
quia extollendo de suis m̾itis inde m
ima int̾uis corruit unde głosum se ẽẽ
indicatut. Qui descendens cum inciꝵ¬

Expanded text:
sus religiosioris et secretioris conversationis exprimitur, ut eorum, qui saeculo renuntiant, vel ad altaris officiunt accedunt, sive quid sacratius caeteris agunt? Et quid hortorum nomine nisi conversationes talium designantur adornatae vitae floribus et bonorum operum virtute vernantes? In quibus fructificantur, quia sanctitatis actiones faciunt, et mundos se putant, quia jam se purgatos a peccatorum sordibus aestimant atque munditiam sibi sanctitatis arrogant. Et quia de suis meritis praesumunt, idcirco veniente eo, qui omnem superbiam percutit, interficiuntur. Hinc namque est quod alias unicuique talium dicitur: « Quo pulchrior es, descende, et dormi cum incircumcisis . » Omnis enim, qui feditatem suae infirmitatis considerare negligit, sed per elationis suae fastum virtutis suae gloriam attendit, quo pulchrior est, inde descendit, quia se extollendo de suis meritis inde in ima interius corruit, unde gloriosum se esse judicavit. Qui descendens cum incir
Abbreviated transcription (Latin):
ga eos iomĩb ipse semꝑ egerit. immoꝗͣ.
quã pie. et ediuerso qͣm in uste erga eum
Ili semꝑ egerint: iłoq ferient᷑ gladio eius
cum audierint. discedite ame inaledicti inig¬
nẽ et̾num. Omẽm enĩ carnẽ uocat om̃s qͦ

Expanded text:
ga eos in omnibus semper egerit, imo ga eos in omnibus semper egerit, imo quam pie, et e diverso quam injuste erga eum illi semper egerint, ideoque ferientur gladio ejus, cum audierint: « Discedite a me maledicti in ignem aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ arserit: detͥm̃tũ patiet᷑. & p̃cipue reꝑbi tc̃ ĩigne er̃t uͥ
icpent᷑ ÷ qͥa sc̃imor rapient᷑ innubib ob¬
uiam xp̃o maera. et indextris illiꝰ statu¬
ent᷑: Peccatores uͦ relinquent᷑ int̾ra et in
sustris ponent᷑. ĩt igne circun dati qui
inferiora huiꝰ aeris omĩa cremabit. sen¬
tentiam uidicis expectantes. asꝑitatem ge¬
hennaliũ torm̃toꝵ p̃gustent. Nam igniᷤ
ille tantũ spatiũ istius aeris occupatus ẽ
qͣntum occupauit aqua dilurui. qͣndoqͥn¬
decim eubitis altior fuit suꝑ montes qͦs
opuerat subuniu̾so celo. Iustis itaq in
ałtum subleuatis. et peccatorib in medio
ignis illiꝰ inimo derelictis⁊ reddet dñs
eisde peccatorib inflãma positis increpa¬
tionẽ suã dicens. Esuriui et ñdedistis m
manducareꝰ nudus fui et ñ oꝑuistis me.
Nam inigne illo atq ingladio oris sui di¬
iudicabit᷑ ad omẽm carnẽ. idẽ adu̾sum õs
carnales: quia tc̃ comꝑbabit᷑ qͣm iuste er¬

Expanded text:
 Et praecipue reprobi tunc in igne erunt, ut increpentur, quia sancti mox rapientur in nubibus obviam Christo in aera, et in dextris ejus statuentur; peccatores vero relinquentur in terra, et in sinistris ponentur, et igne circumdati, qui inferiora hujus aeris omnia cremabit, sententiam Judicis exspectantes, asperitatem gehennalium tormentorum praegustabunt. Nam ignis ille tantum spatium istius aeris occupaturus est, quantum occupavit aqua diluvii, quando quindecim cubitis altior fuit super montes quos operuerat sub universo coelo. Justis itaque in altum sublevatis et peccatoribus in medio ignis illius in imo derelictis reddet Dominus eisdem peccatoribus, in flamma positis increpationem suam, dicens: « Esurivi, et non dedistis mihi manducare; nudus fui, et non operuistis me . » Nam in illo igne atque in gladio oris sui dijudicabit ad omnem carnem, id est adversus omnes carnales; quia tunc comprobabitur quam juste er
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ignoramꝰ his u̾bis uixta hẏstoriam
iudeos ilenotari. immoscribas & pharise¬
os ⁊ qui iuxta dñi sententiam mundan¬
tes qd foris erat calicis et parapsidis. in¬
tus plem erant immundicia. Preceꝑat
enm ꝑmossen ds̾: ut siquis p̃uentus fu¬
isset inpeccato. uacce rufe asꝑsuscin̾e
et aliis expiationũ modis: ꝑsacͥficia et
uictimas rediret ad templũ. Q illine¬
gligentes. in locis deliciaꝵ & uoluptatũ
idẽ mortis amenissimis. uł baꝑtisti̾a ex¬
struebant. uł piscinas adareolas irrigan¬
das ad ult̾ra & omẽm libidinũ tcirpitudi¬
nẽ simplicib abluere aqͥs seputantes.
Dum enĩ et scortis hererent imodũ ca¬
nũ. et masculi mminascłos turpitudinẽ
exercerent ÷ &̃ sc̃is. cabant᷑ mortis. idẽ ablue¬
bat᷑ et credebant se mundos. Sed maduentu
int̾m uidicis occident᷑. Illi quoq iudei
uet̾es his u̾bis arguunt᷑ qui latent̾ inorts¬

Expanded text:
os his verbis juxta historiam denotari, imo Scribas et Pharisaeos, qui juxta Domini sententiam mundantes, quod foris erat, calicis et paropsidis, intus pleni erant immunditia . Praeceperat enim per Moysen Deus, ut, si quis praeventus fuisset in peccato, vaccae rufae aspersus cinere, et aliis expiationum modis per sacrificia et victimas rediret ad templum Quod illi negligentes in locis deliciarum et voluptatum, id est in hortis amoenissimis vel baptisteria exstruebant vel piscinas ad areolas irrigandas, adulteria et omnem libidinum turpitudinem simplicibus abluere aquis se putantes. Dum enim scortis haererent in modum canum, et masculi in masculos turpitudinem exercerent, sanctificabantur in hortis, id est abluebantur et credebant se mundos, sed in adventu interni judicis occidentur. Illi quoque Judaei veteres his verbis arguuntur, qui latent
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑiat. Rursum de iudeis subdit. Inuiistius
recordabunt᷑ tui. Et ipsi mox ad iu̾ngunt.
Ecce tuiratꝰ es & peccauumꝰ: inipsis fuimꝰ
dabunt᷑ illiꝰ: qndo recognoscent qd̾ ñ iustifi¬
cat᷑ homo exoꝑib legis. nisi ꝑfidẽ iħu xꝑi¬
de s exoꝑib quert̃ iustificari. Sed eum cog¬
nouerint qđ exiurib suis impłe mandata
legis nequeunt. & auxiliũ gr̃e eius implorare
ceꝑint ÷ tunc inuiis eiꝰ recordabinit᷑ iliꝰ Sed
quia obliuoni tradidunt eum÷ iratꝰ ẽ eis et
deseruit eos. Qui post qͣm obliti ft̃ peccare ñ
desiert̃ .&. hocẽ qđ deplorant dicentes. Scce
tuiratus es et peccauimꝰ. Sedrursum deob¬
seruatione uiaꝵ dĩ głificantes aiunt. Inp¬
is fuimꝰ semꝑ. Hoc ẽ enĩ qđ ide ppłs alibi se
iactat dicens. Eece tot annis seruiotͥ÷ et nũ¬
qͣm mandatũ tuũ p̃teriuil nipsis inqͥunt
fuimꝰ semꝑ. et ipsis saluabimͣ ÷ quia qͥa fec̾i̾t ea

Expanded text:
cipiat. Rursum de Judaeis subditur: « In viis tuis cipiat. Rursum de Judaeis subditur: « In viis tuis recordabuntur tui. » Et ipsi mox adjungunt: « Ecce tu iratus es, et peccavimus, et in ipsis fuimus dabuntur illius, quando recognoscent, quod « non justificabitur homo ex operibus legis nisi per fide, sed ex operibus quaerunt justificari. Sed cum cognoverint quod viribus suis implere mandata legis nequeunt, et auxilium gratiae implorare coeperint, tunc in viis ejus recordabuntur illius. Sed quia oblivioni tradiderunt eum, iratus est eis, et deseruit eos, qui postquam obliti sunt, peccare non desierunt. Et hoc est quod deplorant dicentes: « Ecce tu iratus es, et peccavimus. » Sed rursum de observatione viarum Dei gloriantes dicunt: « In ipsis fuimus semper. » Hoc est enim quod idem populus alibi se jactat, dicens: « Ecce tot annis servio tibi, et nunquam mandatum tuum praeterivi . » In ipsis, inquiunt, fuimus semper, et in ipsis salvabimur. Quia « qui fecerit ea,
Abbreviated transcription (Latin):
risti lȩtanti. & facienti iusticiã. Descendisti
ad iudiciũ et ignis ante faciẽ tuã discurrẽs
montes consũpsit: ut t̾ram coequans reno¬
uaret. ꝑmontes intelligamus suꝑbos. qui
tẽ defluent qm̃ suꝑbia eoꝵ tabescet: ut sic̃
fluit cera a facie ignis. sic ꝑeant peccatores
a facie cłi. Homines autẽ in carne uiuenteᷤᷤ
origine mundi usq nẽ neq aurib corꝑis
ꝑceꝑunt. nec cuiꝰ libet ocłs uidit absq te. id
ẽ insi tu solꝰ quȩ st̃ p̃mia quȩ p̃parasti hisqͥ
te expectant: qui ꝓmissiones tuas longani¬
mit᷑ sustinent. Uł absq te: qͥa siqͥs illa uid̾e
potuit. te qͦ parit᷑ uidit. Nemo quippe nẽ
uid̾e uł audire uł cogitare ualet. qͣnta sit
illa merces iustoꝵ: qͣm illi soli cognosc̃e po¬
tert̃ qui possedint. Omẽm eñ uisum et au¬
ditum & cogitatũ suꝑat. Sed indie illa dig¬
ns se manifestabit᷑. & tẽ ds om̃i qui nc̃ let̾
oꝑat᷑ iusticiã. occurret gaudens ut illũ ex¬

Expanded text:
risti laetanti et facienti justitiam. » Descendisti ad judicium, et ignis ante faciem tuam discurrens montes consumpsit, ut terram coaequans renovaret. Per montes intelligamus superbos, qui tunc defluent, quando superbia eorum tabescet, ut « sicut fluit cera a facie ignis, sic percant peccatores a facie Dei . » Homines autem in carne viventes auribus corporis audierunt, nec cujuslibet oculus vidit absque te, id est nisi tu solus, quae sint praemia quae praeparasti his qui te exspectant, qui promissiones tuas longanimiter sustinent. Vel absque te, quia si quis illa videre potuit, te quoque pariter vidit. Nemo quippe nunc videre vel audire vel cogitare valet, quanta sit illa merces justorum, quam illi soli cognoscere potuerunt, qui possederunt; omnem enim visum et auditum et cogitatum superat. Sed in die illa dignis se manifestabit, et tunc Deus omni, qui nunc laetus operatur justitiam, occurret gaudens, ut illum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ii. Uidebitis. & gaudebit cor ur̃m. et ossa ur̃a
sic̃ herba g̾minabunt. Sicut paruulo suo
flũenti mat̾ blandit᷑ ut aplaiatu quiescat. ita
ego uob̃ faciã: qͥa dum adhuc pusillanimes
demalis quȩ ꝓpt̾ correctionẽ patimini. uocẽ
querele emisertus: multimda ꝯsolationeblã¬
diar uob̾. et duleit̾ uos placabo. Sel& post
fernum siẽ antiqui patres descendetis. Et
p̃tatur. iudebitis siẽ ẽ głam creatoris: & ex
medulliᷤᷤ siuis gaudebit corur̃m meius aspe¬
tu Cumq dies resurrectionis aduen̾it tẽ
ossa ur̃a depulu̾e g̾minabunt. ut herba:
quia reuuiiscent atq iurescent. & unmar¬
ce stibili gła u̾nabunt. Nam hec ita deb̾e
intelligi sequentia declarãt eum ꝓtinus fub¬
dit᷑ Et cognoscet᷑ manusdñ seruis eiꝰ. et in¬
dignabituꝵ inimicissus qͣuia ecce dñs inig

Expanded text:
 Videbitis, et gaudebit cor vestrum, et ossa vestra sicut herba germinabunt. » Sicut parvulo suo flenti mater blanditur, ut a ploratu quiescat, ita ego vobis faciam, quia dum adhuc pusillanimes de malis, quae propter correptionem patimini, vocem querelae emiseritis, multimoda consolatione blandiar vobis, et dulciter vos placabo. Sed et post infernum sicut antiqui patres descendetis. Et rpretatur, videbitis, sicut est, gloriam Creatoris, audebit cor vestrum in ejus aspectu. Cumque dies resurrectionis advenerit, tunc ossa vestra de pulvere germinabunt sicut herba, quia reviviscent atque virescent, et immarcessibili gloria vernabunt. Nam haec ita debere intelligi, sequentia declarant, cum protinus subditur: « Et cognoscetur manus Domini servis ejus, et indignabitur inimicis su
Abbreviated transcription (Latin):
potes eoꝵ cum eis. Non laborabunt frustra:
qͥa qͥeqͥd bom ag̾e̾ laborau̾int ad iuuante gͣ¬
cia mea ꝑficient: & labores manitũ suaꝵ mã¬
ducabunt. Ñeq incont᷑batione gen̾abunt.
qͥa ut u̾bo iu̾tatis sp̃ales filios gen̾are ꝑossiã.
om̃s uitioꝵ ꝑt̾bationes et cupiditatũ scła¬
rium tumultꝰ eliminabt̃ a cordib suis. qͣt¬
niis purificato m̃tis ocło qd̾ iustũ ẽ iudere
& loqui. lib̾e ualeant. Quia sem̃ benedic
potes eoꝵ idẽ filii filioꝵ eoꝵ eum eis ft̃. Illi
tes uͦ nr̃i. qͦs iam nr̃i sp̃ales filii sp̃alit̾ genu¬
erunt. Quia gͦ talis ꝓpagatio multiplicit̾

Expanded text:
rustra, quia quidquid boni agere laboraverint adjuvante gratia mea perficient, et labores manuum suarum manducabunt. Neque in conturbatione generabunt, quia, ut verbo veritatis spiritales filios generare possint, omnes vitiorum perturbationes, et cupiditatum saecularium tumultus eliminabunt a cordibus suis, quatenus purificato mentis oculo, quod justum est videre et loqui libere valeant. Quia semen benedicpotes eorum, id est filii filiorum eorum cum eis sunt. Illi sunt, quos jam nostri spiritales filii spiritaliter genuerunt. Quia ergo talis propagatio multipliciter
Abbreviated transcription (Latin):
uisũ: ut omĩs ibreui temꝑe credent na¬
tiones & de uniu̾sis gentib gens una fie
et addit᷑. Nunqͥd parturiet t̾ra indie una.
aut pariet᷑ gens simul: qͥa parturiuit et
peꝑit sion filios suos. Ꝙ. uancio enĩ p̃dicã¬
te petro sic̃ dictum ẽ ẽdid̾unt unadie tͥa
milia. & post modũ addita fc̃ multa milia:
tẽ fuit fiẽ cerñe gentẽ insimul natã ser¬
mone dĩ uno die quẽ illustrat sol iunsticie:
& sterilem repente parientẽ cui dictũ est.
Letare sterilis que ñ paris de canta laula
et hẏnni que ñ pariebas: quia multi filii

Expanded text:
visum, ut omnes in brevi tempore crederent navisum, ut omnes in brevi tempore crederent nationes, et de universis gentibus gens una fieret additur: « Nunquid parturiet terra in die una, aut pariet gens simul, quia parturivit et peperit Sion filios suos? » Quando enim praedicante Petro, sicut dictum est, crediderunt una die tria millia, et postmodum addita sunt multa millia, tunc fuit cernere gentem insimul natam sermone Dei una die, quam illustravit sol justitiae, et sterilem repente parientem, cui dictum est: « Laetare, sterilis, quae non paris, decanta laudem, et hinni, quae non pariebas, quia mu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dolere: parere uͦ partum effuncde. & eccłia
anteqm parturiret peꝑit: qͥa anteqͣm ꝑ¬
secutionis angustias pateret᷑: multiplicem
spũaliũ filioꝵ sobolẽ edidit. Anteqͣm ueni¬
ret partus eiꝰ peꝑit mascłm. idẽ robustũ
et uirilem popłm: qͥa accepto spũ scõ inlie
pentecostes. mox aduocem petri ẽdidiuit
ex ppło circiter tria milia. ⁊ alia die qͥnq mi
lia. Anteqͣm parturir& peꝑit: qͥa sic̃ eccłia¬
stica narrat historia narrat absq ullo ob¬
staculo impsis initiis eugłicus sermo usq¬
quaq ꝑcurrebat. Unde & factũ ẽ repẽ¬
te quasi celitus lum̃ ostensũ aut raliusqͥ¬
dam soł erumpens totũ orbem claritate
suꝑni luminis illustraret: ex quo & ꝑ om̃ᷤ
ciuitates ac uicos immense multitudineᷤᷤ
uelut mensiuĩ temꝑe frumm̃ta adareas. ita
ad eccłias cong̾gabant᷑. Unde & sermoꝓphe¬
Nunquã enĩtale qͥd suꝑ t̾ram accidit. nun¬
quã huic rei sinule quicqͣm auditũ ẽ aut

Expanded text:
um dolere, parere vero partum effundere. Et Ecclesia antequam parturiret peperit, quia antequam persecutionis angustias pateretur, multiplicem spiritalium filiorum sobolem edidit. Antequam veniret partus ejus, peperit masculum, id est robustum et virilem populum, quia, accepto Spiritu sancto in die Pentecostes mox ad vocem Petri ex populo circiter « tria millia , » et alia die « qui. Antequam parturiret, peperit, quia sicut ecclesiastica narrat Historia, absque ullo obstaculo in ipsis initiis evangelicus sermo usquequaque percurrebat. Unde et factum est, ut repente quasi coelitus lumen ostensum aut radius quidam solis erumpens totum orbem claritate superni luminis illustraret, et, ex quo et per omnes civitates ac vicos immensae multitudines, velut, messium tempore frumenta ad areas, ita ad Ecclesias congregabantur. Unde et sermo propheNunquam enim tale quid super terram accidit, nunquam huic rei simile quidquam auditum est aut
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ducitis dm̃÷ qͥd erucifixum. U oltimꝰ
eum ut dictris insua maiestate ꝯspic̾e̾ re¬
gnantẽ: ut & uos gaudeatis in ꝯspectueiꝰ.
Hȩc infidelit̾ deridendo loquebant᷑: pu¬
tantes hos frustra sꝑare inxp̃o. Iꝑsi aut̃
cum uiderint głam istoꝵ confundent᷑

Expanded text:
introducitis Deum? quid crucifixum? Volumus eum, ut dicitis, in sua majestate conspicere regnantem, ut et vos gaudeatis in conspectu ejus. Haec infideliter deridendo loquebantur putantes hos frustra sperare in Christo. Ipsi autem cum viderint gloriam justorum, confundentur,
Abbreviated transcription (Latin):
munu̾sis. Cotidie qͦq ꝑ durantes unani¬
itt᷑ intemplo. & frangentes cirea domoᷤ
panẽ÷ sumebant cibum cum exultatiõe
et simplicitate cordis collaudantes dm̃.
Sed post secuta ẽ uox dñi ꝑromanos red¬
dentis retͥbutionẽ inmicis suis iudeis. Uñ
ꝑseipsũ antea loquens ÷ erit inquit p̃s¬
sura magna suꝑ t̾ram. et ira ppło huie.
& cadent more gladiĩ et caꝑtiui ducẽ¬
tur mom̃s gentes. Aut certe uox ela¬
moris et seditionis atq ploratus resona¬
bat de templo. et ciuitate romano ex¬
ercitu circiundata. et intres partes intꝰ¬
seditionib diuisa. qͣndo unꝰ templũ ob¬
tinuit et omĩa pͥus scã possedit. forinsecꝰ
contra hostes. intrinsecus contͣ eiues di¬
micans: et inurbe atq intemplo tam
sae̾dotum & leuctaꝵ. quã uulgi ignobi¬
lis mulierũq ac pueroꝵ ululatꝰ auditꝰ
ẽ. reddente illis dño iustam retͥbutionẽ.
Quia uͦ tẽ ubiq ppłm ad fidem eccłia faci¬

Expanded text:
sis. Quotidie quoque perdurantes unanimiter in templo, et frangentes circa domum panem, sumebant cibum cum exsultatione et simplicitate cordis collaudantes Deum . » Sed post secuta est vox Domini per Romanos reddentis retributionem inimicis suis Judaeis. Unde et per se ipsum antea loquens: « Erit, inquit, pressura magna super terram, et ira populo huic. Et cadent in ore gladii, et captivi ducentur in omnes gentes . » Aut certe vox clamoris et seditionis atque ploratus resonabat de templo et civitate Romano exercitu circumdata, et in tres partes seditionibus divisa, quando unus templum obtinuit, et omnia prius sancta possedit, et forinsecus contra hostes, intus contra cives dimicans, in urbe atque in templo tam sacerdotum et levitarum quam vulgi ignobilis, mulierumque ac puerorum ululatus auditus est, reddente illis Domino justam retributionem. Quia vero tunc ubique populum ad fidem Ecclesia faci
Abbreviated transcription (Latin):
ficetur dñs ÷ et uidebimꝰ inlȩticia ur̃a. Ip¬
si autẽ confundent᷑. T namnie̾s enĩ illa
multitudo pͥmoꝵ chedentium. ñ duro et
insensibili corde sic̃ uos audiebat u̾bur
diuinȩ p̃dicationis: sedcum tremore &
reuẽntia excipiebant. Quoꝵ pessimi fr̃s
fuert cȩt̃i udei: qui inꝑfidia manser̃t.
Qui od̾unt credentes. et desinagoga uł¬
definib suis abiecert̃ ꝓpt̾ nom̃ xꝑi. Ꝙ¬

Expanded text:
idebimus in laetitia vestra: ipsi autem confundentur. » Unanimis enim illa multitudo primorum credentium non duro et insensibili corde, sicut nos, audiebat verbum divinae praedicationis, sed cum tremore et reverentia excipiebant. Quorum pessimi fratres fuerunt caeteri Judaei, qui in perfidia manserunt, qui oderunt credentes, et de Synagoga vel finibus suis abjecerunt propter nomen
Abbreviated transcription (Latin):
atq confusiꝰ cum głificatus fuerit dñs in
leticia istoꝵ qͦs odientes abiecerunt ꝓpt̾
nom̃ enis. S ed et inp̃senti uita confusi
st̃: eum uiderent om̃s adfidem eiꝰ quẽ cru¬
cifixerant confluere. et omẽm linguã cõ.¬
tris: sibiq necis eius crim̃ acunctis obici.

Expanded text:
ificatus fuerit Dominus in laetitia istorum, quos odientes abjecerunt propter nomen ejus. Sed et in praesenti vita confusi sunt, cum viderent omnes ad fidem ejus, quem crucifixerant, confluere, et omnem linguam contris, sibique necis crimen a cunctis objici.
Abbreviated transcription (Latin):
ponderet: locutus sum & ñ audiert̃: fe¬
cert̃q malũ in ocłis meis & quȩ nolui e¬
legerunt. Dñs qui deinceps ꝑapłos suos
uocauit nos: ipse pͥmũ ꝑseipsum uocauit
iudeos. Sed illi ñ respondert̃ uocanti: qͥa
bonis sermonib qͦs abeo audier̃t oꝑa bona
ñ reddid̾unt : nec ꝑfidem accesserunt ad
eum. Locutusẽ illis eaque in ȩuangłio sep¬
ta ft̃: sed ipsi ñ audier̃t idẽ non obediert̃.
sed incessant̃ mala fecer̃t inocłis eius et car¬
nalia litt̾e p̃cepta quȩ ei displicebant ele¬
gert̾iatq uanas phariseoꝵ traditiones.
Deinde multitudinẽ scõꝵ qui tẽ iniudea

Expanded text:
udierunt, feceruntque malum in oculis meis, et quae nolui elegerunt. » Dominus, qui deinceps per apostolos vocavit nos, ipse primum vocavit Judaeos. Sed illi non responderunt vocanti, quia bonis sermonibus, quos ab eo audierunt, opera bona non reddiderunt, nec per fidem accesserunt ad eum. Locutus est illis ea quae in Evangelio scripta sunt, sed ipsi non audierunt, id est non obedierunt, sed incessanter mala fecerunt in oculis ejus, et carnalia litterae praecepta, quae ei displicebant, elegerunt atque vanas Pharisaeorum traditiones. Deinde multitudinem sanctorum, qui tunc in Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
simplicia ũba scͥpture st̃. tͥcicum autẽ sensꝰ
int̾ior. Et frequent̾ euenit ut homines
sełi mistica nescientes. simplici scͥpturaꝵ le¬
ctione pascant᷑ Ilio autẽ sensu leo sathanaᷤ
ẽ quia adu̾sarius ur̃ diabolus tanqͣm leo
rugiens circuit querens quẽ deuoret.
Bos uͦ p̃dicatorẽ designat: sic̃ scͥptum ẽ.
Non alligabis os boui tͥturanti. Palee st̃ pec¬
catores de qͥb ioħ̃s ait. Paleas aũ cõburet igni in¬
ertinguibili. Et leo gͥ ⁊bos comedũt paleas: qͥa pcc̃oꝵ
alios hostis antiquus deuorat alios p̃dicator qͥlibet
conũtit et sibi incorꝑat. mittens in uiscera
excłiȩ. Serpens quoq idẽ hostis ẽ: sic̃ legit᷑.
Serpens antiquus. qui uocat᷑ diabolꝰ et satha¬
nas. Pulius etiam peccatorẽ: qͥa pͥmus hõ pꝰ

Expanded text:
simplicia verba Scripturae sunt, triticum autem sensus simplicia verba Scripturae sunt, triticum autem sensus interior. Et frequenter evenit, ut homines saeculi mysteria nescientes simplici Scripturarum lectione pascantur. Alio autem sensu leo Satanas est, « quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . » Bos vero praedicatorem designat, sicut scriptum est: « Non alligabis os bovi trituranti . » Paleae sunt peccatores, de quibus Joannes ait: « Paleas autem comburet igni inexstinguibili . » Et leo igitur et bos comedent paleas, quia peccatorum alios hostis antiquus devorat, alios praedicator quilibet convertit, et sibi incorporat mittens in viscera Ecclesiae. Serpens quoque idem hostis est, sicut legitur: « Serpens antiquus, qui vocatur diabolus et Satanas . » Pulvis etiam pecc
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit dñs ꝑꝑationes cordis eoꝵ audiuit
autis tua. & item. S̾cit enĩ pat̾ ur̃ qͥd uo¬
bͥ necesse sit. anteqͣm petatis eum. Adhuc
illis moratione loquentib ego audiam.
Nudiam eos semꝑ ad eoꝵ salutẽ. ñ tam̃ sẽꝑ
ad eoꝵ uoluntate. sic̃ audiui paulũ ut gra¬
meaman̾et ineo. ñ ut stimulus carnis sic̃
t rogauerat discederet ab eo. Hac ꝓmissio¬
ne dñs qͣntum electoᷤs noui testam̃ti diligat
ostendit: quoꝵ peticiones tam lib̾nter & tã
cito face̾ semꝑse manifestat. Seqͣꝵ. Lupus¬
et agnus pascent᷑ simul: et leo et bos come¬
dent paleas: & serpenti pulius panis eiꝰ ñno-¬
cebunt neq occident momĩ monte scõmeo
diẽ dñs. Lupus idẽ ille qui scło fuerat rap¬
tor. & agnus idẽ qui semꝑ fuit nirtis & ĩno¬
cens. pascent᷑ fimul mȩccłia uno celestis do¬
ctrine ꝑabulo. Et leo et bos comedent pa¬
leas: quia scłaris pͥnceps et ppłaris homo
pascent᷑ eisdem eloquiis diuinis. Palee uͦ

Expanded text:
us, praeparationem cordis eorum audivit auris tua . » Et item: « Scit enim Pater vester, quid vobis necesse sit, antequam petatis eum . » Adhuc illis in oratione loquentibus ego audiam. Audiam eos semper ad eorum salutem, non tamen semper ad eorum voluntatem, sicut audivi Paulum, ut gramea maneret in eo, non ut « stimulus carnis, » sicut ter rogaverat, « discederet ab eo . » Hac promissione Dominus quantum electos Novi Testamenti diligat, ostendit, quorum petitiones tam libenter et tam cito facere semper se manifestat. Seqet agnus pascentur simul et leo et bos comedent paleas et serpenti pulvis panis eius non nocebunt neque occident in omni monte sancto meodicit Dominus. » Lupus, id est ille qui in saeculo fuerat, et agnus, id est qui semper fuit mitis et innocens, pascentur simul in Ecclesia uno coelestis doctrinae pabulo. Et leo et bos comedent paleas, quia saecularis princeps et popularis homo pascentur eisdem eloquiis divinis. Paleae vero
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuisse ꝓmissus xp̃s: aut ad huc ꝓmitat᷑ uentur
et negatur uenisse. Manifestumq ẽ iam ce¬
rimonias huiꝰ mͦdi. et ꝑnitiosas eẽ et mord¬
faras ÷ ut quicun q eas obseruauerit. ñ
dubuum sit inbaratrum diaboli deuolu¬
tum. S̾ eͥptum ẽ em̃. Lex et ꝓpłiȩ usq ad io¬
ħem. Non igit᷑ dõ sed ian diabolo seruit
qͥs qͥs legem ultra t̾mimuĩ quẽ ds ei exposu¬
it ꝓducẽ querit. Einis enim legie r p̃s ad
uisticiam omĩ credenti. Sed dehis qui ad¬
hue eam ten̾e N uolunt ꝑfidis iudes
sub iungit. Hec omĩae inuiissuis elegeñt
et in abominationibus suis anima eoꝵ de¬
lectata ẽ. Respuentes enĩ p̃cepta uite quȩ
audiebant a saluatore. eleger̃t inuiis idẽ
inactionib sius omĩa hec execranda quȩ
nẽ dicta st̃: & in huiꝰ modi ab ꝯminationib
delectati st̃ ñ ingr̃a noui testam̃ti quȩ eis
offerebat᷑. Hmc nan q ei qui cecus fuerat
dicebant. Tu discipłs illiussis nos aut̃ moysi

Expanded text:
 venturus, et negatur venisse. Manifestumque est jam caeremonias hujusmodi et perniciosas esse et mortiferas, ut quicunque eas observaverit, non dubium sit in barathrum diaboli esse devolutum. Scriptum est enim: « Lex et prophetae usque ad Joannem . » Non igitur jam Deo, sed diabolo servit, quisquis legem ultra terminum, quem Deus ei posuit, producere quaerit. « Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . » Sed de his, qui adhuc eam tenere volunt, perfidis Judaeis subjungitur: « Haec omnia in viis suis elegerunt, et in abominationibus suis anima eorum delectata est. » Respuentes enim praecepta vitae, quae audiebant a Salvatore, elegerunt in viis, id est in actionibus suis omnia haec exsecranda, quae nunc dicta sunt et in hujusmodi abominationibus delectati sunt, non in gratia Novi Testamenti, quae eis offerebatur. Hinc namque ei, qui caecus fuerat, dicebant: « Tu discipulis ejus sis, nos autem Moysi
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Et hoc factũ est ꝓpt̾ abhominandas
carnales obseruantias qͣs elegerant: quia
idcireo st̃ aromanis ext̾iminati qd̾ eis tͥbu¬
ta pendere nolebant. dicentes iniustũ
ẽẽ ut ppłs qui decimas ac pͥmitias & saeͥ¬
ficia dõ reddebat. hominib qͦq tͥbuta sol¬
ueret: cum saluator. eis ussisset ut redde¬
rent quȩ sunt cesaris cesari. & que sunt

Expanded text:
tem, et hoc factum est propter abominandas carnales observantias, quas elegerant, quia idcirco a Romanis sunt exterminati, quod eis tributum pendere nolebant, dicentes injustum esse, ut populus qui decimas ac primitias et sacrificia Deo reddebat, hominibus quoque tributa solveret, cum Salvator eis jussisset ut redderent « quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ tał oblatio offerri debeat: m̾̃ito qui bouem
adhuc immolat comꝑat᷑ ei qui uirũ int̾ficit.
cum iam ad ostium tab̾nacłi oblationẽ eus
offerre ñ possit. Simili enĩ pena ut̾q dignꝰ
ẽ÷ & bouem immolans & iurũ ꝑimens. S
& qui pecus idẽ capram uł ouem mactat:
equałe facit abominationẽ. ac si suꝑ altari
dr̃cerebrum canis effunłet. & qui oblatio¬
nẽ quãlibet huiꝰ mͦdi offert : tale erm̃i ppe¬
trat. acsi sanguinẽ porcoꝵ ꝗd nefas ẽ osferue
Qui churis adhuc recordat᷑ ad ponendũ in
saeficio par cõmitat saclegiuni. ac sibenedi¬
cet idola. Paria eni st̃ hec sacficia sacͥficiis
idoloꝵ T antũ eñ ꝑdieionis ẽ seriure carna¬
lib obseruantiis & salutem ꝑeas quere :¬

Expanded text:
ubi talis oblatio offerri debeat, merito qui bovem adhuc immolat comparatur ei qui virum interficit, cum jam ad ostium tabernaculi oblationem ejus offerre non possit. Simili enim poena uterque dignus est et bovem immolans et virum perimens. Sed et qui pecus, id est capram vel ovem mactat, aequalem facit abominationem, ac si super altare Dei cerebrum canis effunderet. Et qui oblationem quamlibet hujusmodi offert, tale crimen perpetrat, ac si sanguinem porcorum, quod nefas est, offerret. Qui thuris adhuc recordatur ad ponendum in sacrificio, par committit sacrilegium, ac si benediceret idolo. Paria enim sunt haec sacrificia sacrificiis idolorum. Tantum enim perditionis est servire carnalibus observantiis. et salutem per eas
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ siullũ offerat: qui recordat᷑ thuris qͦs
qui benecdicat idola. Postqͣm em̃ uerꝰ dĩ agnꝰ ẽ
mimolatꝰ et mist̾ium ꝓpħicum his hostuis
defuit: ñ placat᷑ ꝑeas ds. sed gͦuiter offen¬
dit᷑. p̃sertim destructo templo. ubi solũmͦ
licebat eas offerri. Apte enĩ dr̃. Qui ĩmo¬
lat bouẽ. qͣsi qui int̾ficiat iurũ. Nãmoy¬
ses dixerat homo qͥlibet de domo ifrl. si ooci¬
dit bouẽ aut ouem. siue capram nicastris uł
extra eastia. & ñ obtulerit ad ostium tab̾na

Expanded text:
qui recordatur thuris, quasi qui benedicat idolo. Postquam enim verus Dei Agnus est immolatus, et mysterium propheticum his hostiis desiit, non placatur per eas Deus, sed graviter offenditur praesertim destructo templo, ubi solummodo licebat eas offerri. Apte ergo dicitur: « Qui immolat bovem quasi qui interficiat virum. » Nam Moyses dixerat: « Homo quilibet de domo Israel, si occiderit bovem aut ovem vel capram in castris vel extra castra, et non obtul
Abbreviated transcription (Latin):
monte scõ dr̃i. ĩ excelsa ustoꝵ conu̾satione
ñ nocebunt huiꝰ mͦdi leones et serpentes eis¬
dem ustis. licet affligant eos÷ & ñ occident
quempiã eoꝵ idẽ uenenũ suȩ malitiȩ ñ spar¬
gent ineo. Anima eñi quȩ peccau̾it ipsa mo¬
riet᷑. S ed ab hac morte immunis ẽ electoꝵ
ania Et̾ ne eis noc̾ent huiꝰ modi bestiȩ: au¬
diert̃ a dño. Ecce dedi uob̾ potestatẽ calcan¬
di supꝰ bestias scilicet serpentes et scorpiones
et supͥomẽm uirtutẽ inimici ⁊ et nichil uo¬
b̃ nocebit. Quia uͦ montẽ noiaũ: ne iudaico seu¬
su intellig̾es montẽ ubi fuit templũ uide¬
oꝵ: ostendit altiore ratione se ñ inparte rer̃
loc alit̾ ẽẽ qui omĩa replet. nec mȩdificiis
mat̾ialib. sedincor de fidelitĩ habitare. Seqͣr¬

Expanded text:
id est in excelsa justorum conversatione, non nocebunt hujusmodi leones et serpentes eisdem justis, licet affligant eos, et non occident quempiam eorum, id est venenum suae malitiae non spargent in eo. « Anima, quae peccaverit, ipsa morietur , » sed ab hac morte immunis est electorum anima. Et ne eis nocerent hujusmodi bestiae audierunt a Domino: « Ecce dedi vobis potestatem calcandi super bestias , » scilicet serpentes et scorpiones, « et super omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit . » Quia vero montem nominavit, ne Judaico sensu intelligeres montem, in quo fuit templum Judaeorum, ostendit altiori ratione se non in parte rerum localiter esse, qui omnia replet, nec in aedificiis materialibus, sed in corde fidelium habitare. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
m̃toꝵ popło meo qui requisier̃t me.& du¬
xit enĩ de iacob sem̃ dñs. idẽ de decem tͥbr¬
b quȩ erant incaptiuitate. filios qui reu̾¬
t̾entur int̾ram suã÷ et de uida qui captiuiᷤ
in babilone tenebat᷑. ppłm qui rursus pos¬
sideret montes ciꝰ: & t̾ram eius inhabrtanert
electi eius de captiuitate reg̾ssi. & in cam¬
pestrib mansuert̃ greges ouiũ: atq inual¬
le ubi qͦndam lapidatus ẽ achar. qui pecca¬
uerat in furto anathematis accubuert̃ ar
ptiuitatis requisiuit. Sed post qm ipse bona
hȩc ꝓmisit his qui ad penitentiã erant ꝯu̾¬
tendi÷ rursum idolatͥs qui in hac tͥbulati¬
one erant ꝑituri. minat᷑ dicens. Et uos qͥ

Expanded text:
meo, qui requisierunt me. » Eduxit enim de Jacob semen Dominus, id est de decem tribubus, qui erant in captivitate, filios, qui reverterentur in terram suam, et de Juda qui captivus in Babylone tenebatur populum, qui rursus possideret montes ejus, et terram ejus inhabitaverunt electi ejus, de captivitate regressi. Et in campestribus manserunt greges ovium, atque in valle, ubi quondam lapidatus est Achan, qui peccaverat in furto anathematis, accubuerunt armeptivitatis requisivit . Sed postquam ipse bona haec repromisit his, qui ad poenitentiam erant revertendi, rursum idololatris, qui in hac tribulatione erant perituri, minatur dicens: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
manufactis & matĩalib habitaełm ñ habes
quia eum sim sp̃s sp̃alem domũquero. Ad
quẽ enĩ respieiam. ut ad eum dinertam & in
es maneã÷ nisi ad pauꝑ cłm idẽ adhumilẽ &
contͥtum spn. idẽ qui flendo contͥuit sp̃m̃.
id ẽ duritiam cordis sui. & ñ contempnentẽ. s
trementẽ sermones meos: Quisqͥs enĩ talis
ẽ adhẽ sereno uultu respiciam. et ad eum ue¬
niemꝰ & maisionẽ apud eum faciemꝰ: ñ intẽ¬
plo mantifacto.R. eꝓbato itaq mat̾iali dem¬
plo: ꝯseq̃ns fuit ut & hostie car nales quȩ of

Expanded text:
manufactis et materialibus habitaculum non habeo, quia cum sim Spiritus, spiritalem domum quaero. Ad quem enim respiciam, ut ad eum divertam, et in eo maneam, nisi ad pauperculum, id est ad humilem et contritum spiritu, id est qui flendo contrivit spiritum, id est duritiam cordis sui, et non contemnentem, sed trementem sermones meos? Quisquis talis est, adhuc sereno vultu respiciam, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus in templo non manufacto. Reprobato itaque materiali templo
Abbreviated transcription (Latin):
moris Hoc manifestũ ẽ: qͥa inppło scõꝵ. neq
luctꝰ neq clamor neq dolorerit ultra. Seqͣr¬
Non erit ibi ampliꝰ infans dier̃. & senex qͥ ñ
impleat dies suos. Infans dier̃ ẽ: qui iã dui
uixit sed adhuc m̃te paruulꝰ ẽ. Huiꝰ inͦdiem̃
infantes merepat sapientia dicens. Usq qͦ
paruuili diligis infantiã: Senex qͦq qͥ ñim¬
pleuit dies suos ẽ: qui multũ quidẽ ux̃
sed ȩtatis sue tẽpa ĩuanitate consumpsit.I¬
le enĩ dies suos implet oꝑib: qui sese inhac
uita cotidie ugilant̾ pensare ñ negligit: et
ad om̃e qͦd recte face̾ põt. mercia nulla tor¬
pescit. Et inp̃sentiquidẽ eccłia. multi tales
pueri ac senes st̃. Sed in illa electoꝵ ȩccłia
futa. ñ erit infans dierũ neq senex qͥ dies fuoᷤᷤ¬

Expanded text:
moris. » Hoc manifestum est, quod in populo sanctorum neque moris. » Hoc manifestum est, quod in populo sanctorum neque luctus neque clamor, neque dolor erit ultra. SeqNon erit tibi amplius infans dierum, et senex, qui non impleat dies suos. » Infans dierum est, qui jam diu vixit, sed adhuc mente parvulus est. Hujusmodi enim infantes increpat Sapientia dicens: « Usquequo, parvuli, diligitis infantiam? Senex vero qui non impleat dies suos, est qui multum quidem vixit, sed aetatis suae tempora in vanitate consumpsit. Ille enim dies suos implet operibus, qui sese in hac vita quotidie vigilanter pensare non negligit, et ad omne quod recte facere potest, inertia nulla torpescit. Et in praesenti quidem Ecclesia multi tales pueri ac senes sunt. Sed in illa electorum Ecclesia futura non erit infans dierum, et senex, qui no
Abbreviated transcription (Latin):
bent spẽ ꝑignẽ purgant᷑: & tam̃ insua
semꝑ nat᷑a seruant᷑. Unde & ꝑpsalmistã
dr̃. Mutabis eos. & mutabunt᷑. Itaq cȩloᷤ
nouos & tram nouã creabit. qͣndo istos
igne iudicii purgans renouabit. & minȩ¬
pulchritudo eoꝵ quȩ tẽ erunt ut nemoiã
istoꝵ que nc̃ ft̃ recordaridignet᷑ s ꝓ nichilo
qͥsq reputabit hȩc & in illis que uidebit de¬
lectabit᷑. Nam om̃s electi tẽ sine fine gaude¬
bt̃ in illis quȩ tẽ ereata fuerint adño. Segͣr
ferrum uidemꝰ mignẽ ꝯu̾ti. cũ iigne posi¬
debo inppło meo. Tẽ gaudebit dñs in ppło
suo: cum iam nullũ in eis pecẽm fuerit. & õs
eos immortales ac beatos redilid̾it. Quã diu
enĩ peccamꝰ & mortales atq miseri sumꝰ: ñ po¬
test in nob̾ gaude. Neq enĩ gaudet in nob̾:
dum adhuc tales ñ sumꝰ. quales nos in pͥn¬
nos reformaiu̾̃t tẽ in nob̾ gaudiũ habebit. Seqͣr
Et ñ audiet᷑ ultra in eo uox fletus & uoxcla¬

Expanded text:
e per ignem purgantur, et tamen in sua semper natura servantur. Unde et per Psalmistam dicitur: « Mutabis eos, et mutabuntur . » Itaque coelos novos et terram novam creabit, quando istos igne judicii purgans renovabit. Nepulchritudo eorum, qui tunc erunt, ut nemo jam istorum, quae nunc sunt, recordari dignetur, sed pro nihilo quisque reputabit haec, et in illis quae videbit, delectabitur. Nam omnes electi tunc sine fine gaudebunt in illis, quae tunc creata fuerint a Domino. Sequitur:ferrum videmus in ignem converti, cum in igne posidebo in populo meo. » Tunc gaudebit Dominus in populo suo, cum jam nullum in eis peccatum fuerit, et omnes eos immortales ac beatos reddiderit. Quandiu enim peccamus, et mortales ac miseri sumus, non potest in nobis gaudere. Neque enim gaudet in nobis, dum adhuc tales sumus, quales nos in prinnos reformaverit, tunc in nobis gaudium habebit. Sequitur: « Et non audietur ultro in eo vox fletus, et vox cla