comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tã incredibilit̾ uictis supplicatorib demonũ nec
saluti rerũ p̃siumtiũ uecessaria sacrificia illa
sed prudent᷑ attendunt. nec ꝓpt̃ p̃sentes necessitates
uera religio deserat᷑: & magis aet̾nȩ itȩ fidelissima
tores demonũ acciꝑe meruer̃ qͥ non ꝑtinens ad regnũ
dĩ quo ꝑtined̃ isti. & hoc ipsius miscdĩa factũ est:
Ne abillo ista qui ineũ credereq uelut sũ mabona
denĩderaren: Sed felices eos dicimꝰ si iuste ĩ ꝑant.
si int̃ linguas sublimit̃ honorantiũ & obsequia
deimis humilit̃ salutantiũ ã extollunt᷑. sed se ho¬
mines eẽ meminer̃. si suã potestatẽ ad dĩcultum
maxime dilatandũ maiestati eiꝰ famulã faciuas. si
dm̃ timent. diligunt. colunt. siplus amant illud
regnũ ubi ñ timent hab̾e c̃sortes. si tardius uindi¬
cant facile ignoscunt. si eadẽ uindictã ꝓnecessitate
tiarũ odiis exercent. si eandẽ uenã non ad impu

Expanded text:
tam incredibiliter uictis supplicatoribus daemonum nec tam incredibiliter uictis supplicatoribus daemonum nec saluti rerum praesentium necessaria esse sacrificia illa sed prudenter adtendunt, nec propter praesentes necessitates uera religio deseratur, et magis aeternae uitae fidelissima tores daemonum accipere meruerunt, qui non pertinent ad regnum Dei, quo pertinent isti; et hoc ipsius misericordia factum est, ne ab illo ista, qui in eum crederent, velut summa bona esiderarent: sed felices eos dicimus, si juste imperant, si inter linguas sublimiter honorantium, et obsequia nimis humiliter salutantium non extolluntur, sed se homines esse meminerunt: si suam potestatem ad Dei cultum maxime dilatandum, majestati ejus famulam faciunt; si Deum timent, diligunt, colunt; si plus amant illud regnum, ubi non timent habere ccant, facile ignoscunt, si eandem vindictam pro necessitate tiarum odiis exercent, si eandem veniam non ad impu
Abbreviated transcription (Latin):
spargere iactare paganos. qđ ille dis anicis ꝓte¬
gentib & opitulantib quib immolare cotidie fe¬
rebat᷑ iunci omĩno ñ posset abeis qui talia dis ro¬
manis sacra ñ facerent nec fieri aquoquã ꝑmittȩ¬
mores hominũ castigare. indignationẽ suã tanta
mansuetudine tẽꝑauit. ut illũ pͥmo fachẽt mira¬
rabilit̃ uinci. ne ad infirmoꝵ animos euertendos
gła daret demonib quib eũ supplicare consta¬
bat: deinde ab his barbaris roma caperet᷑. quic̃tͣ
omẽn consuetudinẽ gestoꝵ ante belloꝵ ad loca
scã confugientes xp̃ianȩ religionis reuerentia
tuerent᷑ ipsuq demonib atq impioꝵ sacrificige
ritib dequib ille p̃sũpserat. sic aduersarentur
nominȩ xp̃iano ut longe atrocius bellũ cũ eis
quã cũ hominib gerere uiderent᷑: Ita uerus tũs gu¬
b̵natorq rerũ & romanos cũmiscłia flagellauit. &

Expanded text:
spargere iactare paganos, quod ille dis amicis protespargere iactare paganos, quod ille dis amicis protegentibus et opitulantibus, quibus immolare cottidie ferebatur, uinci omnino non posset ab eis, qui talia dis Bomanis sacra non facerent nec fieri a quoquam permittemores hominum castigare, indignationem suam tanta mansuetudine temperauit, ut illum primo faceret mirabiliter uinci, ne ad infirmorum animos euertendos gloria daretur daemonibus, quibus eum supplicare constabat; deinde ab his barbaris Roma caperetur, qui contra omnem consuetudinem gestorum ante bellorum ad loca sancta confugientes Christianae religionis reuerentia tuerentur ipsisque daemonibus adque inpiorum sacrificiorum ritibus, de quibus ille praesumserat, sic aduersarentur nomine Christiano, ut longe atrocius bellum cum eis quam cum hominibus gerere uiderentur; ita uerus dominus gubernatorque rerum et Romanos cum misericordia flagellauit, et
Abbreviated transcription (Latin):
&immani. iam in urbis uicinia constitutus. romanis
ceruicib ĩmineret: uno die tanta celeritate uiccus
ẽ. ut ne uno quid ẽ extincto ñ dicam seduulnerato
romanoꝵ. multo amplius quamcentũ miliũ ꝓpsterneret᷑¬
eius exercitꝰ. atq pse mox captus poena debite
necaret᷑: Nim s̃ ille tã impius cũ tantis & tã
impiis copuis romã fuisset ing̃siꝰ. cui peꝑciss&.ͥqb
honorẽ locis martyrũ detuliss&. in qua ꝑsona
dm̃ timeret. cuiꝰ ñ sanguinẽ fusũ. cuꝰ pudicitiã
uellet in tactã : Quas aut̃ isti ꝓdis siuis uoces
hab̾ent: quanta insultatione iactareos. qđ idõ
ille uicisset. idõ tanta potiuss&: qr cotidianis
sicrificus placabat atq inuitabat deos. qđ
romanos facere xp̃iana religio non sinebat:
N ã ꝓpinquante iã illo his locis ubi nutu sũmae¬
maiestatis opp̃ssus ẽ. cũ eiꝰ fama ubiq crebresce¬
ret nob̵ apud carchaginẽ dicebat᷑. hoc credẽ.

Expanded text:
inmani iam in Urbis uicinia constitutus Romanis inmani iam in Urbis uicinia constitutus Romanis ceruicibus inmineret, uno die tanta celeritate sic uictus est, ut ne uno quidem non dicam extincto, sed uulnerato Romanorum multo amplius quam centum milium prosterneretueius exercitus adque ipse mox captus poena debita necaretur. Nam si ille tam inpius cum tantis et tam inpiis copiis Romam fuisset ingressus. cui pehonorem locis martyrum detulisset? in qua persona Deum timeret? cujus non sanguinem fusum, cujus pudicitiam vellet intactam? Quas autem isti pro diis suis voces haberent, quanta insultatione jactarent, quod ille ideo vicisset, ideo tanta potuisset, quia quotidianis sacrificiis placabat atque invitabat deos, quod Romanos facere christiana religio non sinebat? Nam propinquante jam illo his locis, ubi nutu sumaiestatis obpressus est, cum eius fama ubique crebresceret, nobis aput Carthaginem dicebatur, hoc credere
Abbreviated transcription (Latin):
rum rerũ ignari. quidã etiã dissimulatores suȩ
scientiȩ. sitẽporib xp̃ianis aliqđ bellũ paulo diutius
trahi uident. ilico in nrãm religionẽ ꝓt̃ uissime insi¬
liunt. exclamantes qđ si ipsa ñẽ&. et uetere ritu
numina colerent᷑. iam romana illa uirtute quȩ ad¬
iuuante marte & bellona tanta colerit̃ bella con¬
fecit. id quoq celerrime finirẽt᷑: Recolant igit᷑¬
qui leger̃. quã dut᷑na bella. quã uariis euentis.
quã luctuosis cladib auet̾ib sint gesta romanis.
sicut orbis terrarũ uelut ꝓcellosissimũ pelagus
uaria taliũ maloꝵ tempestate iactari: & qđ nolunt
aliqͣndo fateant᷑. nec insanis aduersus dm̃ linguis
monra recentissimo tẽpr̃e ds̃ mirabilit̃ & misericor¬
dit̃ fecit. non cũ gratiarũ actione cõmemorant: sed
quantũ in ipsis ẽ omiũ sifieri potẽ hominũ obliui¬
one sepelire conan̾t᷑: qł anob̃ si tacebit̃: similit̃ erimꝰ
ingrati: cũ radagaisus rex gothoꝵ agmine ingenti.

Expanded text:
rum rerum ignari, quidam etiam dissimulatores suae scientiae, si temporibus Christianis aliquod bellum paulo diutius trahi uident, ilico in nostram religionem proteruissime insiliunt, exclamantes, quod, si ipsa non esset et uetere ritu numina colerentur, iam Romana illa uirtute, quae adiuuante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretqui legerunt, quam diuturna bella, quam uariis euentis, quam luctuosis cladibus a ueteribus sint gesta Romanis, sicut solet orbis terrarum uelut procellosissimum pelagus uaria talium malorum tempestate iactari, et quod nolunt aliquando fateantur, nec insanis aduersus Deum linguis moria recentissimo tempore Deus mirabiliter et misericorditer fecit, non cum gratiarum actione commemorant, sed, quantum in ipsis est, omnium si- fieri potest hominum obliuione sepelire conantur; quod a nobis si tacebitur, similiter erimus ingrati. Cum Radagaisus, rex Gothorum, agmine ingenti et
Abbreviated transcription (Latin):
tibus marib. rununa ꝓfeminis. Dicereo qͥ ppe
noliusse illos ioui femminũ nom̃ imponere: nisi
& in illis uersibus pro genitor genitrirq dice¬
ret᷑. & int̃ eius alia cognomina legerem qđ
&iam pecunia uocar&ur: quã deam int̃ illos
minuscularios inuenimꝰ : & in quarto libro cõ¬
memorauimꝰ. Sed cũ & mares & feminȩ habe¬
ant pecuniã. cur non & pecunia & pecunius ap-¬
pellatus sit. sicut rumina & ruminꝰ: ipsi uideria.¬

Expanded text:
tibus maribus, Rumina pro feminis. Dicerem quippe tibus maribus, Rumina pro feminis. Dicerem quippe noluisse illos Ioui femininum nomen inponere, nisi et in illis uersibus - \'progenitor genetrixque\' diceretur, et inter eius alia cognomina legerem, quod etiam Pecunia uocaretur, quam deam inter illos minuscularios inuenimus et in quarto libro commemorauimus. Sed cum et mares et feminae habeant pecuniam, quur non et Pecunia et Pecunius appellatus sit, sicut Rumina et Ruminus, ipsi uideri
Abbreviated transcription (Latin):
latus est. Nolo dicere qđ animalibus mã¬
mã p̃bere surgentib magis iunonẽ potuit
dicere quã iouẽ: p̃sertim cum ess& &iam
diua ruminai quȩ in hoc opus adiutorium
illi famulatũ ue p̃ber&. Cogito enĩ posse
responderi & ipsam iunonem nihil aliud
eẽ quã iouem: scđm illos ualeru sorani uer¬
sus. ubi dictum est. Iupit̃ omip̃s regum rerumq
deumq ꝓ genitor genitrixq deum. Qyare
ergo dictus est & ruminꝰ. cũ diligentius fortasse
quȩ̨rentibus ipse inueniat᷑ &iam illa diua
rumina : Si eñ maiestate dõrum recte
uidebat᷑ indignũ. ut in una spica alter ad
curam geniculi alter ad folliculi ꝑtiner&.
quanto
uanto ẽ indignꝰ unã rem infimã id ÷
ut mãmis alant̾ animalia. duoꝵ deoꝵ potes¬
tate curari. quoꝵ sit unꝰ iupit̾ rex ipse cunc¬
toꝵ : & hoc agat non saltẽ cũ coniuge sua.
sed cũ ignobili nescio qua rumina: nisi q ipse ÷
&iam ipsa rumina Ruminus fortasse ꝓ su gen¬

Expanded text:
latus est. Nolo dicere, quod animalibus mamlatus est. Nolo dicere, quod animalibus mammam praebere sugentibus magis Iunonem potuit decere quam Iouem, praesertim cum esset etiam diua Rumina, quae in hoc opus adiutorium illi famulatumue praeberet. Cogito enim posse responderi, et ipsam Iunonem nihil aliud esse quam Iouem, secundum illos Valerii Sorani uersus, ubi dictum est: Iuppiter omnipotens regum rerumque deumque Progenitor genetrixque deam. Quare ergo dictus est et Ruminus, cum diligentius fortasse quaerentibus ipse inueniatur esse etiam illa diua Rumina? Si enim maiestate deorum recte uidebatur indignum, ut in una spica alter ad curam geniculi, altera ad folliculi pertineret: quanto est indignius unam rem infimam, id est ut mammis alantur animalia, duorum deorum potestate curari, quorum sit unus Iuppiter, rex ipse cunctorum, et hoc agat non saltem cum coniuge sua, sed cum ignobili nescio qua Rumina, nisi quia ipse est etiam ipsa Rumina; Ruminus fortasse pro sugen
Abbreviated transcription (Latin):
almũ. ruminũ. & alia quȩ ꝑsequi longũẽ.
H aec aut̃ cognomina imposuer̃ uni deo ꝓpt̃
causas potestatesq diuersas. non tam̃ ꝓpt̃
tat res &ram tat deos eum esse coeger: qđ omĩa
uinceret. quod anemine iuncer&ur. qđ opem in¬
digentibus ferr&. qđ haber& impellendi. statu¬
endi. stabiliendi. resupinandi potestatẽ. qđ tãꝗ
tigillus mundũ c̃ciner& ac sustiner&. qđ aler&
omia. qđ ruma idest mãma aler& animalia.
In hns ut aduertimus quȩdã magna sunt. quȩdã
exigua: & tam̃ unus utraq facere ꝑhibetur.
Puto int̾ se propinquiores eẽ cansas rerũ atq
p̾mordia. propt̃ quas res inũ mundũ duos deos
uoluer̃ iouẽ atq ianum: quã continere mundũ.
& mãmã dare animalibus: nec tam̃ ꝓpt̃ hȩc
oꝑa duo. tam longe int̃ se ui & dignitate
diu̾sa. duo dii eẽ cõpulsi sunt: sed unus iupit̃
ꝓpt̃ illud tigillus. ꝓpt̃ hoc ruminus appol¬

Expanded text:
Almum, Ruminum et alia quae persequi longum est. Almum, Ruminum et alia quae persequi longum est. Haec autem cognomina inposuerunt uni deo propter causas potestatesque diuersas, non tamen propter tot res etiam tot deos eum esse coegerunt.: quod omnia uinceret, quod a nemine uinceretur, quod opem indigentibus ferret, quod haberet inpellendi, statuendi, stabiliendi. liendi, resupinandi potestatem, quod tamquam tigillus mundum contineret ac sustineret, quod aleret omnia, quod ruma, id est mamma, aleret animalia. In his, ut aduertimus, quaedam magna sunt, quaedam exigua; et tamen unus utraque facere perhibetur. Puto inter se propinquiora esse causas rerum adque primordia, propter quas res unum mundum duos deos esse uoluerunt, Iouem adque Ianum, quam continere mundum et mammam dare animalibus; nec tamen propter haec opera duo tam longe inter se ui et dignitate diuersa duo di esse conpulsi sunt; sed unus Iuppiter propter illud Tigillus, propter illud Ruminus appel
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Cũ gͦ & ianus munđ sit. & iupit̾ mundꝰ
sit. unusq sit mundꝰ. quare duo dii sunt ianus
& iupit̃: Quare seorsũ habent tẽpla Quare¬
scorsus aras. diu̾sa sacra. dis similia simulacra :
Si propt̃ea qđ alia uis ẽ pͥmordioꝵ. alia causarum
& illa iani. illa ioius nom̃ accepit: nũ quid si unꝰ
haomo indiu̾sis rebus duas habeat potestates
aut cluas artes. quia singularũ diu̾sa uis est
idõ duo iudices aut duo dñr artifices: Sic gͦ
& unꝰ dĩ cũ ipse habeat potestatem pͥmor dioꝵ.
ipse causarũ. nũ ꝓpt̃ illũ duos deos ẽẽ necesse
est putari. quia pͥmordia causẽq res diuae st̃.
Qđ si hoc iustũ putant. & iam ipsũ iouẽ tot
deos ẽẽ dicant uot ꝗ̃t ei cognomina ꝓpt̃
multas potestates dederunt. qm̃ res om̃s
exquib illa cognontita sunt adhibiti. multae
atq diuerse sunt: exquibiis paiuea cõmemoro:
Dier̃ eũ uictorem. inuictũ. opitulũ. impulsorẽ.
statorẽ. centũpedem. supinalẽ. tigillum

Expanded text:
sit. Cum ergo et Ianus mundus sit et Iuppiter mundus sit unusque sit mundus, quare duo di sunt Ianus et Iuppiter? Quare seorsus habent templa seorsus aras, diuersa sacra dissimilia simulacra? Si propterea, quod alia uis est primordiorum, alia causarum, et illa Iani, illa Iouis nomen accepit: numquid si unus homo in diuersis rebus duas habeat potestates aut duas artes, quia singularum diuersa uis est, ideo duo iudices aut duo dicuntur artifices? Sic ergo et unus Deus cum ipse habeat potestatem primordiorum, ipse causarum, num propterea illum duos deos esse necesse est putari, quia primordia causaeque res duae sunt? Quod si hoc iustum putant, etiam ipsum Iouem tot deos esse dicant, quotquot ei cognomina propter multas potestates dederunt, quoniam res omnes, ex quibus illa cognomina sunt adhibita, multae adque diuersae sunt, ex quibus pauca Dixerunt eum Victorem, Inuictum, Opitulum, Inpulsorem, Statorem, Centumpedam, Supinalem. Tigillum,
Abbreviated transcription (Latin):
nia sed om̃potentia. Dicuitꝰ itaq & diutes pecumosi :
sed interiꝰ egenꝗ Si cupidȩ Itẽ dnr̃ puꝑes pecuna ca¬
rentes: sed intĩus diutes si sipientes. Qualis ergo
ista theologia deb& eẽ sapenti. ubirex doꝵ. eius

Expanded text:
nia, sed omnipotentia. Dicuntur itaque et diuites pecuniosi; nia, sed omnipotentia. Dicuntur itaque et diuites pecuniosi; sed interius egeni, si cupidi: item dicuntur pauperes pecunia carentes; sed interius diuites, si sapientes. Qualis ergo ista theologia debet esse sapienti, ubi rex deorum eius
Abbreviated transcription (Latin):
cunua inquiunt uocat᷑. qđ eius sunt om̃ia:
Omagnã rationẽ diuini nominis: immo uͦ ille
cuius sunt om̃ia. uilissime & contumeliosis¬
sime pecunia nuncupatur. Ad omĩa enĩ quae
cęlo & terra continent᷑. quid ẽ. perunia in om¬
nib omnino rebus quae ab hominib nomi
pecuniae¬
nȩ possi dent᷑ iͦ sed nimirum hoc dutricu ioui nom̃.
imposuit: ut quisquis amat pecunã. non que lib& deũ
sed ipsum regem omĩũ sibi amare uideat᷑. Longe
autẽ aliud e&̃: si cliuitiȩ uocarent᷑. Aliud nãq st̃
diuitue. aliud pecurua. lã dicimꝰ diuites sapien¬
tes. iustos. bonos. :quib petunia uł nulla uł par¬
ua est. Illagis enĩ sunt uirtatib diutes ꝑquas eis
& iam ipsis corporaliũ rerũ. necessitatib sat est qđ
ad est. Pnꝑesiuͦ. auaros. semꝑ in hiantes. & egentes:
quã lib& enĩ magnas. pecunias hab̃ e possunt: sed
in earũ quantacũqr abundanta non egere non posst̃:
& deũ ipsũ uerũ recte dicimꝰ diutẽ : non tam̃ pecu¬

Expanded text:
cunia, inquiunt, uocatur, quod eius sunt omnia>.s o magnam rationem diuini nominis! Immo uero ille, cuius sunt omnia, uilissime et contumeliosissime Pecunia nuncupatur. Ad omnia enim, quae caelo et terra continentur, quid est pecunia in omnibus omnino rebus, quae ab hominibus nomine pecuniae possidentur? Sed nimirum hoc auaritia Ioui nomen inposuit, ut, quisquis amat pecuniam, non quemlibet deum, sed ipsum regem omnium sibi amare uideatur. Longe autem aliud esset, si diuitiae uocaretur. Aliud namque sunt diuitiae, aliud pecunia. Nam dicimus diuites sapientes, iustos, bonos, quibus pecunia uel nulla uel parua est; magis enim sunt uirtutibus diuites, per quas eis etiam in ipsis corpadest: pauperes uero auaros, semper inhiantes et egentes; quamlibet enim magnas pecunias habere possunt, sed in earum quantacumque abundantia non egere non possunt. Et Deum ipsum uerum recte dicimus diuitem, non tamen pecu
Abbreviated transcription (Latin):
Sine offensione estote iudeis a& grecis & ecclesiȩdei Sic
tẽperandam conuersationẽ docet. ut nullus mea sanda¬
lũ paciatur: Offensio gͦ uicleis fit eũ iabola quȩ illi obho¬
non horrere : Grecis uõ id ẽ gentilibus hec ẽ. offensio sineo
idẽ in qͦsunt non solũ nõ arguant᷑ sed& ꝓmitiores fiant
dũnõ uitant᷑ ufͦtti idoloꝵ illoꝵ: Ec desȩ aut̃ dĩ offendicu¬
lũ quando qͦsdam exnamero suouident hisquȩ inimica
dõ sunt adberere Sic̃ goꝰ om̃ib ꝑ om̃ia placeo nõquerens
ꝙmͥ utile .ẽ. sed ꝙ multis ut salinfiant Omũbtis ꝑ om̃ia pla¬
cere .ẽ. sore scandalo cuius quã agere adꝓfectũ utilitatis illore
dultus .ẽ. Siem̃ hic dĩ imitator ẽ quare nõ nos hominis : : qͥx
esse nõ possumus : Itt enĩ ai dns ad patrẽ : Sic̃ me misistim
& umitaitores eiꝰ erant sslncit : & peis scificabo meipsum:
& conuersationẽ illoꝵ arguit : nunc tradiciones uult

Expanded text:
Sine offensione estote Judaeis et Graecis, et Ecclesiae Dei. Sic temperandam conversationem nostram docet, ut nullus in ea scandalum patiatur. Offensio ergo Judaeis fit, cum idola, quae illi abonon horrere. Graecis vero, id est, 147 gentilibus, haec est offensio, si in eo in quo sunt, non solum non arguantur; sed et promptiores fiant, dum non vitantur vota idolorum illorum. Ecclesiae autem Dei fit offendiculum, quando quosdam ex numero suo videt iis, quae inimica sunt Deo, adhaerere. Sicut ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant. Omnibus per omnia placere est sine scandalo cujusquam agere ad profectum utilitatis illorum, dultus est. Si enim hic Dei imitator est, quare non nos hominis? Quia siesse non possumus. Ita enim ait Dominus ad Patrem: Sicut me misisti  imitatores ejus erant, subjecit: Et pro eis sanctificabo me ipsum .et conversationem illorum arguit, nunc traditiones vult
Abbreviated transcription (Latin):
Quid illa itidem ingens pestilentia quam diu scuit quã
multos ꝑemit: quae cũ mannũ alium multo grauius
tenderet᷑ frustrit p̃sente esculapio. aditum ẽ ad libros
sibillinos. inquo genere oraculoꝵ sicut cycero in libris
de diuinatione cõmemorat. magis int̾pretib ut pos¬
sunt seu uolunt dubit coniectantib credi sol&
T unc ergo dictũ ẽ. eam cẽ causã pestilentia. quod plu¬
rimas edes sacras multi occupatas priuatim teneretT:
si interim amagno imꝑitiae uł desidia erimine esculapius
atus ẽ. Unde aut̃ amultis edes illȩ fuerañ
cupatȩ nemine ꝓhibente. nisi quit tantȩ
numinũ turba diu frustra fuerat supplicatũ atq icet
paulatim loca deserebant᷑ acultorib ut camquã uacut
sine ullius offensione possent humanis saltẽ usib
uindicari: Nãq tunc uelut ad sedandã p̃estilentiam
diligent̃ repetita atq reparact. nisi pꝰca eodẽ modo

Expanded text:
Quid illa itidem ingens pestilentia, quamdiu saevivit, quam Quid illa itidem ingens pestilentia, quamdiu saevivit, quam multos peremit? Quae cum in annum alium multo gravius tenderetur, frustra praesente Aesculapio, aditum est ad libros Sibyllinos. In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de Divinatione commemorat, magis interpretibus, ut possunt seu volunt, dubia conjectantibus, credi solet . Tunc ergo dictum est eam esse causam pestilentiae, quod plurimas aedes sacras multi occupatas privatim tenerent: sic interim a magno imperitiae vel desidiae crimine Aesculapius eratus est. Unde autem a multis aedes illae fuerant occupatae, nemine prohibente, nisi quia tantae numinum turbae diu frustra fuerat supplicatum; atque ita paulatim loca deserebantur a cultoribus, ut tanquam vacua sine ullius offensione possent humanis saltem usibus vindicari? Nam quae tunc velut ad sedandam pestilentiam diligenter repetita atque reparata, nisi postea eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
haberet᷑. Ait enĩ. Dico te pyrre uincere posse ro-¬
manos. Atq ita siue pẏrrus a romanis siue romani
apyrro uincerent᷑. seturus fatidicus utrũlib&s expec¬
taret euentũ : quae tunc & quã horenda utriusq
exerctus lades. inqua tam̃ suꝑior pyrrus extitit:
ut iam poss& apollinẽ ꝓsuo intellectu p̃dicare
diunũ. nisi proxime alio p̃lio romani abscederees
suꝑiores. atq incanta strage belloꝵ etiã pestilentia
grauis crorca ẽ mulierũ. Nam prius quã maturos¬
partus ederent. grauidȩ moriebant᷑. ubi se credo
esculapius excusabat. quod ardͥatrũ se non obstetricẽ
ꝓficebat̃. Pecudes quoq similit̃ interiẽbant: ita
ut iã defecturũ genus animaliũ erederetur
Quid hiems illa memorabilis tã incredibiliͥ mnmanicate
sciuiens ut niuib horrenda altitudine etiã inforo ꝑ
si nr̃is tẽporib accidiss&. qua isti & quanta dixissent.

Expanded text:
haberetur ait enim: <Dico te, Pyrrhe, uincere posse Rohaberetur ait enim: <Dico te, Pyrrhe, uincere posse Romanos\' adque ita, siue Pyrrhus a Romanis siue Romani a Pyrrho uincerentur, securus fatidicus utrumlibet expectaret euentum. Quae tunc et quam horrenda utriusque exercitus clades! In qua tamen superior Pyrrhus extitit, ut iam posset Apollinem pro suo intellectu praedicare diuinum, nisi proxime alio proelio Romani abscederent superiores. Adque in tanta strage bellorum etiam pestilentia grauis exorta est mulierum. Nam priusquapartus ederent, gravidae moriebantur. Ubi se, credo, Aesculapius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profitebatur. Pecudes quoque similiter interibant, ita ut jam defecturum genus animalium crederetur. Quid hiems illa memorabilis tam incredibili immanitate saeviens, ut nivibus horrenda altitudine etiam in foro psi nostris temporibus accidisset, quae isti et quanta dixissent?
Abbreviated transcription (Latin):
oppressus exercitus. septẽ tribunis cũillo ꝑeuntibus
& militũ tredecim milib: uł quando post longas e
gitiues seditiones rõmae quib adultimũ plebs in
ianiculũ hostili dreptione secesserat. cuiꝰ mali tã
dire calamitas erat ut eiꝰ rei caust quod in extremis
ꝑiculis fieri solebat dictator crearet᷑ hortensius.
qui plebe reuocata in eodẽ magistratu expirauit.
qđ nulli dictatori ante contigerat & qđ illis dus
um p̃sente esculapio grauius crim̃ fuit Nm uero
tã multa bella ubiq crebruer̃ : ut in opia militum.
ꝓ latari illi. quieo qđ proli gignendear uacabant ob
egestat em militarem non uolentes. hoc nom̃ acceꝑant.
militiae conscriberent᷑: accitus etiã acdrentinis pyr¬
us rexgretia. tunc ingentigła cdebratus:
romanoꝵ hostis effectus ẽ: cui sane de rerũ futuro
euentu consulenti. satis urbane apollo
sic ambiguũ oraculũ edidit: ut eduo¬
bus quicquid accidiss& ipse diuinuf

Expanded text:
obpressus exercitus septem tribunis cum illo pereuntibus obpressus exercitus septem tribunis cum illo pereuntibus et militum tredecim milibus? uel quando post longas et graues Romae seditiones, quibus ad ultimum plebs in Ianiculum hostili diremtione secesserat, huius mali tam dira calamitas erat, ut eius rei causa, quod in extremis iculis fieri solebat, dictator crearetur Hortensius, qui plebe reuocata in eodem magistratu exspirauit, quod nulli dictatori ante contigerat, et quod illis dis iam praesente Aesculapio grauius crimen fuit? Tum uero tam multa bella ubique crebruerunt, ut inopia militum proletarii illi, qui eo, quod proli gignendae uacabant, ob egestatem militare non ualentes hoc nomen acceperant, militiae conscriberentur. Accitus etiam a Tarentinis Pyrrhus, rex Graeciae, tunc ingenti gloria celebratus, Romanorum hostis effectus est. Cui sane de rerum futuro euentu consulenti satis urbane Apollo sic ambiguum oraculum edidit, ut, e duobus quidquid accidisset, ipse diuinus
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi erant quando alia pestilentia grauis deuenenis
matronarũ exorta credita ẽ. quarũ supra fidẽ multarũ
atq nobiliũ mores dephensi s̃ om̃ĩ pestilentia grauiores :
uł quando in caudinas furculas a samnitibus obsessi am
bo exercitu consules fedus cũ eis foedũ facere coacti
sunt. ita ut equitib romanis sexcentis obsidib datis caeti
amissis armis: spoliati priuatiq tegminib subiugũ
hostiũ inuestim̃tis singulis mitterent᷑: uł quando
graui pestilentiai catĩs laborantib multi etiã inexer¬
pestilentit esculapium ab epidauro quasi medicũ dm̃
roma aduocare atq adhibere cõpulsa ẽ. qm̃ regem
omniũ iouem qui iã diu incapitolio sedebat multa
stuprit quib adolescens uacauerat non ꝑmiserđtͥ for¬
tas se discere medicinã: uł cũ conspirantib uno tẽpore
hostib lucants. bruciis. samnitib etrscis. & senonibus
gallis. primo ab eis legati ꝑemptis. deinde cũ pretore

Expanded text:
Ubi erant, quando alia pestilentia grauis de uenenis Ubi erant, quando alia pestilentia grauis de uenenis matronarum exorta credita est, quarum supra fidem multarum adque nobilium mores deprehensi sunt omni pestilentia grauiores? uel quando in Caudinas furculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere coacti sunt, ita ut equitibus Romanis sescentis obsidibus datis ceteri amissis armis aliisque spoliati priuatique tegminibus sub iugum hostium in uestimentis singulis mitterentur? uel quando graui pestilentia ceteris laborantibus multi etiam in exerili pestilentia Aesculapium ab Epidauro quasi medicum deum Roma aduocare adque adhibere conpulsa est, quoniam regem omnium Iouem, qui iam diu in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulescens uacauerat, non permiserant fortasse discere medicinam P uel cum conspirantibus uno tempore hostibus Lucanis, Bruttiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis primo ab eis legati pel\'emti sunt, deinde cum praetore
Abbreviated transcription (Latin):
cũ maximo & ꝑiculosissimo tumultu cuutatis occisus ẽ.
Ubierant quando pestilentit maxim& exorte. diis in¬
utilib in ane remediũ popłs diu multumq fatigatus
noua lectisternit quod nũquã fecerat exhibendit arbi¬
tratus ẽ : Lecci aut̃ sternebant᷑ inhonorẽ deoꝵ: unde sacrũ
uł potuis sacrilegiũ nom̃ accepit. Ubi erant quando ꝑ xx
continuos annos male pugnando crebras & magnas
clades apud ucios exercicus romanus acceperat. nisi ꝑfuriũ
camillũ tandem sub ueniret᷑. quẽ post ea ciuitas ingrata
damnauit: Ubi erant quando galliromã cȩper̃. spoliauer̃.
incender̃. cedib impleuer̃ : Ubierant cũ illa in signis
pestilenti tam ingenẽ stragẽ dedit qua & ille furuis
camillus extinctus ẽ. qui rem publicã ingratã & aueien¬
tib ante defendit & degallis pꝰea uindicauit᷑ In hac
pestilentia scȩnicos ludos. aliã nouã pestẽ. ñ corporib
romanoꝵ sed qđ ẽ. multo ꝑniciosius morib: intulerunt.

Expanded text:
cum maximo et periculosissimo tumultu ciuitatis occisus est? Ubi erant, quando pestilentia maxima exorta dis iutilibus populus diu multumque fatigatus noua lectisternia, quod numquam antea fecerat, exhibenda arbitratus est? Lecti autem sternebantur in honorem deorum, unde hoc sacrum uel potius sacrilegium nomen accepit. Ubi erant, quando per decem continuos annos male pugnando crebras et magnas clades aput Veios exercitus Romanus acceperat, nisi per Furium Camillum tandem subueniretur, quem postea ciuitas ingrata damnauit? Ubi erant, quando Galli Romam ceperunt spoliauerunt, incenderunt caedibus inpleuerunt? Ubi erant, cum illa insignis pestilentia tam ingentem stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui rem publicam ingratam et a Veientibus ante defendit et de Gallis postea uindicauit? In hac pestilentia scaenicos ludos aliam nouam pestem non corporibus Romanorum, sed, quod est multo perniciosius, moribus intulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
despectũ seputet. neq lib elatione mẽtis. seruose suꝑponat :
Precio enti estis nolite fieri serui hominemiVerũ ẽ qutã caro
enpti samus ut anullo redimi potiussemus nisi axp̃o qͥ om̃iũ
diues est : Quigͦ p̃cio emit᷑ magis seruire debet : ut aliqua.¬
tenus uicen reddat enptori : Adõgͦ empti id est axp̃o
serui hominũ esse non debers: Serui aut̃ hominũ husciq
qͥhumanisse sulciur  suꝑsticionibus : Apłs tamen illud me¬
morat qđ in caprte eple reprehendit. eo qđ dicerent ego s̃
pauli. alius autẽ ẽgo apollo: dedit temeri articulũ apm̃
fatẽdũ dm̃i quando seruos xp̃i non hominis seruos appel¬
landos ostẽdit: Unꝰqͥsq fr̃ in qͦ uocatus est. in eo ꝑmaneat
aprid dñ: hoc est qđ supͣ diã : Quod ut plene conme det
retterat: De uirginibus. pre ceptũ dñi non habeo: Hoc

Expanded text:
tus, servo se superponat. Pretio empti estis, nolite fieri servi hominum. Verum est, quia tam caro empti sumus, ut a nullo redimi potuissemus, nisi a Christo, qui omnium dives est. Qui ergo pretio emitur, magis servire debet; ut aliquatenus vicem reddat emptori. A Deo ergo empti, id est a Christo, servi hominum esse non debent. Servi autem hominum hi sunt, qui humanis se subjiciunt superstitionibus. Apostolus tamen illud memorat, quod in capite epistolae reprehendit, eo quod dicerent: Ego sum Pauli: alius autem: Ego Apollo . Dedit tamen articulum Christum fatendum Deum; quando servos Christi non hominis servos appellandos ostendit. Unusquisque frater, in quo vocatus est, in eo maneat apud Deum. Hoc est, quod supra dixit, quod ut plene commendet, reiterat. De virginibus autem praeceptum Domini non habeo. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
non aut̃ omia quȩ subcęlo sunt constellationib
subiacent. cur alitꝰ eligunt dies accomodatos
ponendis uitib uł arborib ił segetibus alios dies
pecoribus uł domandis. uł amittendis marib quib:
equarũ uł bountifȩcent᷑ arm̃ta. & cȩt̃a huꝰmedi ᷑ Si
aut̃ ꝓpt̃ea ualent ad has res dies electiquia terre¬
nis om̃ib: cosporib siue animantib scđm diuer¬
sitates temporaliũ mom̃toꝵ syderũ positio
dominatur: considerent quã in nimerabilia
subuno temporis puncto. uł nascant᷑ uł oriant᷑.
uł inchoent᷑. & tam diuersos exitus habeant.

Expanded text:
non autem omnia quae sub caelo sunt, constellationibus non autem omnia quae sub caelo sunt, constellationibus subiacent, quur aliter eligunt dies adcommodatos ponendis uitibus uel arboribus uel segetibus, alios dies pecoribus uel domandis uel admittendis maribus, quibus equarum uel boum fetentur armenta, et cetera huius modi? Si autem propterea ualent ad has res dies electi, quia terrenis omnibus corporibus siue animantibus secundum diuersitates temporalium momentorum siderum positio dominatur; considerent quam innumerabilia sub uno temporis puncto uel nascantur uel oriantur uel inchoentur, et tam diuersos exitus habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
pientius dici aut credi potest. quã siderũ posi¬
tionem quȩ ad horam conceptionis eadẽ ambo¬
bus fuit facere non potuisse.: ut cũqͦ habeat ean-¬
dem constellationẽ sexũ diũsũ a fratre ñ hab̾et.
& positionẽ siderũ quȩ fuit ad horam nascentiũ
facere porusse. ut abeo tã multũ uirginali
in eligendis diebus noua quȩdã suis actib fata
moliunt᷑ : Non uidelicet ille ita natus ut hab̾&
uxori. Fecit gͦ fatũ qđ non habebat. & exipsius
facto coepit eẽ fatale qđ in eiꝰ natiuitate ñ fue¬
rat O stultitiã singularẽ: eligit᷑ dies ut ducat᷑
uxor. Credoꝓpterea qͥ a potest indiẽ bonum
nisi eligat᷑ incurri. & felicit̃ duci Vbi est gͦ qđ
nascenti iã sidera decreuer̃t : An potest homo
qđ ei iam constitũ ẽ diei electione mutareͣ
Et qđ ipse in eligendo die conftituerit. non pot̾it
ab alia potestate mutari: Deinde si soli hoẽs

Expanded text:
pientius dici aut credi potest, quam siderum posipientius dici aut credi potest, quam siderum positionem, quae ad horam conceptionis eadem ambobus fuit, facere non potuisse, ut, cum quo habebat eandem constellationem, sexum diuersum a fratre non haberet; et positionem siderum, quae fuit ad horam nascentium, facere potuisse, ut ab eo tam multum uirginali in eligendis diebus noua quaedam suis actibus fata moliuntur? Non erat uidelicet ille ita natus, ut haberuxori. Fecit ergo fatum, quod non habebat, et ex ipsius facto coepit esse fatale, quod in eius natiuitate non fuerat. s o stultitiam singularem! Eligitur dies ut ducatur uxor; credo propterea, quia potest in diem non bonum, nisi eligatur, incurri et infeliciter duci. Ubi est ergo quod nascenti iam sidera decreuerunt? An potest homo, quod ei iam constitutum est, diei electione mutare, et quod ipse in eligendo die constituerit, non poterit ab alia potestate mutari? Deinde si soli homines,
Abbreviated transcription (Latin):
conciꝑe omĩno non posit : Unde necesse ẽ idẽ eẽ
ingeminis mom̃tũ conceptus. Anforte quia diues¬
so horoscopo natist̃. Aut ille in masculũ dũ nasce¬
rent᷑. Aut illa infeminã cõmutata ẽ: Cũigitur
ñe usq qͣ sabsurde dici posa. ad solas corpoꝵ diffe¬
rentias afflatus quosdã ualere sydereos sicut in
solarib accesib & decessibus uidemꝰ &. iam ipsius
anni tempora uariari. & lunarib increm̃tis atq
detrintis augeri & minui quaedã genera rerũ. sicut
echinos & concas. & mirables aestus. ocean
ñ aut̃ & animi uoluntates positionib siderũ subdi:
Nunc isti cũ etiã nostros actus inde religare
conant. amonent ut quȩramꝰ unde ne ipsis qui¬
dem corpor ibus eis possit ratio ista constare.
Q uid enĩ tam ad corpꝰ ꝑtine ⁊ quã corporis sex¬
us. & tam̃ sub eadem positione siderũ. diũsi
sexus gemini concipi potuer̃: Unde quid insi¬

Expanded text:
concipere omnino non possit; unde necesse est eadem esse concipere omnino non possit; unde necesse est eadem esse in geminis momenta conceptus. An forte quia diuerso horoscopo nati sunt, aut ille in masculum, dum nascerentur, aut illa in feminam commutata est? Cum igitur non usquequaque absurde dici posset ad solas corporum differentias adflatus quosdam ualere sidereos, sicut in solaribus accessibus et decessibus uidemus etiam ipsius anni tempora uariari et lunaribus incrementis adque detrimentis augeri et minui quaedam genera rerum, sicut echinos et conchas et mirabiles aestus oceani; em et animi uoluntates positionibus siderum subdi: nunc isti, cum etiam nostros actus inde religare conantur, admonent ut quaeramus, unde ne in ipsis quidem corporibus eis possit ratio ista constare. Quid enim tam ad corpus pertinens quam corporis sexus? et tamen sub eadem positione siderum diuersi sexus gemini concipi potuerunt. Unde quid insi
Abbreviated transcription (Latin):
masculus altera femina: Nouimus geminos di¬
uersi sexus. ambo adhuc uiiunt. ambo aetate
adhuc iugent: Quoꝵ cũ si nt int̃ se sumiles cor¬
poꝵ spa&ies: quantũ ex diũso sexu potet᷑. In¬
stituto tam̃ & ꝓposito uit& ĩ ta sunt dispares.
ut p̃ter actus quos necesse est auirilibus dista¬
re femineos. qđ ille in officio comitis militat
et a suia domo pene semꝑ peregrinat᷑. illa desolo
patrio & de rure propo non recedit: insuꝑ qđ
est incredibilius si astralia fata credantur
N on aut̃ mirũ si uoluntates hominũ & di mu¬
nera cogitentur: ille coniugatꝰ: illa uirgo sacra
est: Ille numerosam ꝓlem genuit: illa nec nupsit̃:
At eni plurimũ ius horoscopi ualet: hoc quã
nihil sit: iam satis disserui: Sed qualecũꝙ sit:
in ortu ualere dicunt: Nũquid & in conceptu.
ubi & ͥ nunt concubitũ eẽ manifestũ est. & tanta
naturȩ us est utͤ conceꝑit femina deinde alterũ

Expanded text:
masculus, altera femina? Nouimus geminos dimasculus, altera femina? Nouimus geminos diuersi sexus, ambo adhuc uiuunt, ambo aetate adhuc uigent; quorum cum sint inter se similes corporum species, quantum in diuerso sexu potest, instituto tamen et proposito uitae ita sunt dispares, ut praeter actus, quos necesse est a uirilibus distare femineos quod ille in officio comitis militat et a sua domo paene semper peregrinatur, illa de solo patrio et de rure proprio non recedit, insuper quod est incredibilius, si astralia fata credantur; non autem mirum, si uoluntates hominum et Dei munera cogitentur ille coniugatus, illa uirgo sacra est; ille numerosam prolem genuit, illa nec nupsit. At enim plurimum uis horoscopi ualet. Hoc quam nihil sit, iam satis disserui. Sed qualecumque sit, in ortu ualere dicunt; numquid et in conceptu? ubi et unum concubitum esse manifestum est, et tanta naturae uis est, ut, cum conceperit femina, deinde alterum
Abbreviated transcription (Latin):
pariter ȩgrotantib geminis possidonius mag¬
nus astrologus idemq plulosophus responde¬
bat. idõ fieri quod eodem tempore fuissent
nati eodemq concepti. Nam utiq propt̃ hoc
ad debat conceptionẽ: ne diceret᷑ ei. non adli-¬
quidum eodẽ tempore potuisse nasci. quos
constabat omnino eodẽ tempore fuisse concep-¬
tos ut hoc quod similit̃ simulq egratabant.
non daret de proximo pari corporis temꝑañto:
sed eandem quoq ualitudinds parilitatem
sidereis nexibus alligaret Si igit᷑ inconcep-¬
tu tanta uis est ad ȩqualitatẽ fatoꝵ. non
debuerunt nascendo eadem fata mutari.
Aut si propterea mutant fata geminoꝵ quia
temporib diuersis nascuntur. cur non potiꝰ
intelligamꝰ iam fuisse mutata ut diũsis tem¬
poribus nascerentur: Itane non mutat fata
natiuitatis uoluntas uiuentiũ. cdiutet
fata conceptionis ordo nascentium: quã quã¬
eadem moñta sunt tempoꝵ. Unde fit ut
sub eadem constellatione fatali alter concipiat᷑

Expanded text:
pariter aegrotantibus geminis Posidonius, magnus astrologus idemque philosophus, respondebat, ideo fieri, quod eodem tempore fuissent nati eodemque concepti. Nam utique propter hoc addebat conceptionem, ne diceretur ei non ad liquidum eodem tempore potuisse nasci, quos constabat omnino eodem tempore fuisse conceptos, ut hoc, quod similiter simulque aegrotabant, non daret de proximo pari corporis temperamento, sed eandem quoque ualetudinis parilitatem sidereis nexibus adligaret. Si igitur in conceptu tanta uis est ad aequalitatem fatorum, non debuerunt nascendo eadem fata mutari. Aut si propterea mutantur fata geminorum, quia temporibus diuersis nascuntur, quur non potius intellegamus iam fuisse mutata, ut diuersis temporibus nascerentur? Itane non mutat fata natiuitatis uoluntas uiuentium, cum mutet fata conceptionis ordo nascentium? CAPUeadem momenta sunt temporum, unde fit ut sub eadem constellatione fatali alter concipiatur
Abbreviated transcription (Latin):
Qillud tulit demecho Sic ergo deleuit: cũ tulitde
medio Sic aut tulit remecho: erĩaffixit aitcru¬
cu aAd figere aut̃ erucihoedooit. ẽe spoliare princi¬
patus & potesitites publie & detriũ phare illos
tui cura dilucidanda sunt: Hoc est presichũ dĩ qđ
ꝑsignificantiam diuerscrrũ causarũ exponit apłs

Expanded text:
Et illud tulit de medio. Sic ergo delevit, cum tulit de Et illud tulit de medio. Sic ergo delevit, cum tulit de medio. Sic autem tulit de medio, cum affixit, ait, cruci. Affigere autem cruci, hoc dixit esse spoliare principatus et potestates publice, et detriumphare illos ta cura dilucidanda sunt. Hoc est praesidium Dei, quod per significantiam diversarum causarum exponit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
moniau datei ẽ creatoris. & aduicia condemprgi¬
da reciꝑe noluerunt : Deinde impeccetis per cate
suoꝵ causa. indigni erant uitoi idõq eliscreuit has
auideis: quasi quifuerłt iminicidĩ umius: uudȩi uero
mumusdi confessiome degentes. aduemente. ep̃o ad¬
discunt misterlũdĩ. qđ expecttibant acliustifieationẽ
suam: Vtineo qđ subreptũ illsfuertit quia inpossĩ¬
bile .ẽ. cẽ sine peccato: acciꝑent remissioriẽ. Qnde
post causã gentiliũ induẽ iudeos. dicent᷑ donans nob̾
omĩa delicta. ut post speciale subiceret & generalẽ
quia cunctis donauit omĩa delictt Sed qr sicut dicit
chĩs cuiplus donittit᷑ cimplius deb& diligere id¬
corto com mon& gentes ut considerantes eausas ma¬
derotione solliciti fint cirea obsequiũ eiꝰ aquo diuer¬
sa mortis poena sunt liberati: Q uom odo ergo dondaut nob
omia delicter ⁊ ⁊delcto inquit crrographo qđ erat
aduersarũ nobis & quid est delere subicoit dicens

Expanded text:
monium data est Creatoris, et ad vitia condemnanda, recipere noluerunt: deinde impietatis peccatorum suorum causa indigni erant vita; ideoque discrevit hos a Judaeis: quasi qui fuerint inimici Dei unius. Judaei vero in unius Dei confessione degentes, adveniente Christo, addiscunt mysterium Dei, quod exspectabant ad justificationem suam: ut in eo quod subreptum illis fuerat, quia impossibile est esse sine peccato, acciperent remissionem. Unde post causam gentilium inducit et Judaeos, dicens: Donans nobis omnia delicta; ut post specialem subjiceret et generalem; quia cunctis donavit omnia delicta. Sed quia sicut dicit Dominus: Cui plus donatum fuerit, amplius debet diligere : idcirco commonet gentes, ut considerantes causas madevotione solliciti sint circa obsequium ejus, a quo a diversa mortis poena sunt liberati. Quomodo ergo donavit nobis omnia delicta? Deleto, inquit, chirographo, quod erat adversarium nobis. Et quid est delere, subjecit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
audieis qđ non intelligia. Hescit
finẽ orationis & non responditam̃
id .e. uerũ ut confrmet᷑ bene dictio
Perhos cm̃ implet confirmatiop̃cis qͥres¬
pondent amen : ut enña dicta ueri
testiomomaudientium mentib: con

Expanded text:
audiens quod non intelligit, nescit finem orationis, et non respondet, amen, id est verum; ut confirmetur benedictio. Per hos enim impletur confirmatio precis, qui respondent, amen; ut omnia dicta veri testimonio in audientium mentibus con
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ loquat᷑ : quid estgͦ orabo spũ
orabo &mente. psalmũ dicam spũpsal¬
mũ dicam &mente : Hoc dixcit qrͥ cũ
quis hac lingua loqͥtur quã noint
tã spũ quã mente orat : Iina non so¬
lum sps eius quẽ dix̃ datũ in baptis¬
mo scit ꝙ orat᷑: sed& animus : Simili

Expanded text:
quae loquatur? Quid est ergo? Orabo spiritu, orabo et mente: psalmum dicam spiritu, psalmum dicam et mente. Hoc dicit, quia cum quis hac lingua loquitur, quam novit; tam spiritu, quam mente orat; quia non solum spiritus ejus, quem dixi datum in baptismo, s
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sedib suis adillã iħ remeabilem ꝑegrinationẽ ꝓfecci
sunt quos consulerent non habebant: Hoc sita est:
non habent cur isti inhac causa de nr̃is tẽporibus con¬
querant᷑: olim romani hat uana contẽpnunt. Si autem
consuler respondeat᷑ quid ista ꝓfuer̃ quando ꝑhumanas
dum caxat leges nemine ꝓlbente licuer̃: Sediam¬
illa mala breuit̃ quantũ possumꝰ cõmemoremꝰ. quae
quanto interiora canco miseriora exticer̃. Discordiae
cunles uł potius in eiuiles. nec iam seditiones sed eciam
ipsa bella urbana. ubi tantus sanguis effusus ẽ. ubi partiũ
studit noncontionũ dissensionib uariisq uocib ial-

Expanded text:
cum de sedibus suis ad illam irremeabilem peregrinationem profecti cum de sedibus suis ad illam irremeabilem peregrinationem profecti sunt, quos consulerent, non habebant? Hoc si ita est, non habent cur isti in hac causa de nostris temporibus conquerantur. Olim Romani haec vana contemnunt. Si autem consuluerunt, respondeatur quid ista profuerunt, quando per humanas duntaxat leges, nemine prohibente, licuerilla mala breuiter, quantum possumus, commemoremus, quae quanto interiora, tanto miseriora exstiterunt: discordiae ciuiles uel potius inciuiles, nec iam seditiones, sed etiam ipsa bella urbana, ubi tantus sanguis effusus est, ubi partium studia non contionum dissensionibus uariisque uocibus i
Abbreviated transcription (Latin):
S edhat inquã omitto: quãuis illud nequaꝗ tacuerĩ
qđ mytridates rex asit ubiq in asia pegrinantes
cues romanos atq innumerabili copia suis negotus
intentos. uno die occidi iussit. & factũ ẽ. Iuã illa
miserabilis rerũ facies erat: subito quẽq ubicũ que
fuiss& inuentꝰ. in agro. inuia in oppida. indomo. in
uico. inforo. intẽplo. inlecto inconuiiuo. inopinate atq
impie fuisse trucidatũ. Quis gemitꝰ morientiũ. &¬
quae lacrima spectantiũ. fortasse etiã ferientium
fuer̃. Quã dura necessitas hospitũ. non solũ uidendi
ne farias illas cedes domi suae uerũ etiã ꝑpetrandi.
ab illa blanda comitate humanitatis repente mutatis
uultib adhostile negociũ in pace ꝑagendũ. mutuis¬
repente dicã om̃ino uulnerib cũ ꝑcussus incorpore¬
ptiet. & ꝑcussor manimo feriret̃. Num &istiom̃s augu¬
na contẽpserant : num deos & domesticos & publicos

Expanded text:
Sed haec, inquam, omitto, quamvis illud nequaquam tacuerim, Sed haec, inquam, omitto, quamvis illud nequaquam tacuerim, quod Mithridates rex Asiae ubique in Asia peregrinantes cives Romanos, atque innumerabili copia suis negotiis intentos, uno die occidi jussit: et factum est. Quam illa miserabilis rerum facies erat, subito quemque, ubicumque fuisset inventus, in agro, in via, in oppido, in domo, in vico, in foro, in templo, in lecto, in convivio, inopinate atque impie fuisse trucidatum? Quis gemitus morientium, quae lacrymae spectantium, fortasse etiam ferientium fuerunt? Quam dura necessitas hospitum, non solum videndi nefarias illas caedes domi suae, verum etiam perpetrandi; ab illa blanda comitate humanitatis repente mutatis vultibus ad hostile negotium in pace peragendum, mutuis dicam omnino vulneribus, cum percussus in corpore, et percussor in animo feriretur? Num et isti omnes auguria contempserant? num deos et domesticos et publicos,
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ unde nimiũ corruptis morib mala illa congesta
sunt. plus nocuisse monstret᷑ tam cito euersa. quã int ⁊ prius
nocuerat tamdiu aduersa cartago: Hoc toto tẽpore
usq adcesarem augustũ quiuidet̃ non adhuc uđ ipsoꝵ
opinione głosã sed contenciosam & exitiosã & plane
iam eneruem aclanguidã libertatẽ om̃i modo extor¬
sisse romanis. & ad regale arbitriũ cuncta reuocasse.
& quasi morbida uetustate collapsam ueluti instau¬
rasse acrenouasse rem publicã : toco ergo isto t̃pore
omitto exalus atq aliis causis etiã atq etiã bellicas
clades: & numantinũ foedus horrenda ignomini
maculosũ: uolauerant enĩ pulli de cauea: & manemo
consuli ut aiunt auguriũ malũ fecerant. quasi ꝑtot
annos quib illa exiguat ciuitas romanũ cirũsessa
exercitũ afflixerat. ipsiq romanae rei publicat t̾rori
ẽẽ iã cȩꝑat alii contra cã malo augurio ꝓcesserunt

Expanded text:
rerum, unde nimium corruptis moribus mala illa congesta rerum, unde nimium corruptis moribus mala illa congesta sunt, plus nocuisse monstretur tam cito euersa, quam prius nocuerat tam diu aduersa Carthago. Hoc toto tempore usque ad Caesarem Augustum, qui uidetur non adhuc uel ipsorum opinione gloriosam, sed contentiosam et exitiosam et plane iam eneruem ac languidam libertatem omni modo extorsisse Romanis et ad regale arbitrium cuncta reuocasse et quasi morbida uetustate conlapsam ueluti instaurasse ac renouasse rem publicam; toto ergo isto tempore omitto ex aliis adque aliis causis etiam adque etiam bellicas clades et Numantinum foedus horrenda ignominia maculosum; uolauerant enim pulli de cauea et Mancino consuli, ut aiunt, augurium malum fecerant; quasi per tot annos, quibus illa exigua ciuitas Romanum circumsessa exercitum adflixerat ipsique Romanae rei publicae terrori esse iam coeperat, alii contra eam alio augurio processerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dit̃ mores optimos fuisse. ꝓpc̃ea hoc de asiana luxurit
cõmemorandũ putaui: ut incelligat᷑ etiã illud asalustio
incõparatione alioꝵ tẽpoꝵ diccũ quib cẽporib peiores
utiq ingrauissimis discordus mores fuer̃. Nam tunc
id est int̃ scđłm & postremũ bellũ carcaginiense¬
lata ẽ. lex illa uoconia. nequis heredẽ feminam
facer& nec unicã filiam: qua legȩ quid iniquius
dici aut cogitari possit ignoro. Uerum tam̃ toto
illo int̃ uallo duoꝵ belloꝵ punicoꝵ. tolerabilior
infelicitas fuit: bellis tantũ modo foris conterebat᷑
exerctus sed uictoriis consolabat᷑. Domi aut̃ nullȩ
sicut alias discordiȩ seuiebant. Sed ultimo bello
punico uno impetu alterius scipionis qui obhoc etiã
ipse affricani cognom̃ inuenit. amula imꝑiiromani
aͥstirpe deleta ẽ: Acdeinde tantis maloꝵ aggeribus
oppressa romana res publica. ut ꝓsperitate a securitate

Expanded text:
dixit mores optimos fuisse, propterea hoc de Asiana luxuria dixit mores optimos fuisse, propterea hoc de Asiana luxuria commemorandum putaui, ut intellegatur etiam illud a Sallustio in conparationem aliorum temporum dictum, quibus temporibus peiores utique in grauissimis discordiis mores fuerunt. Nam tunc, id est inter secundum et postremum bellum Carthaginienseest etiam lex illa Voconia, ne quis heredem feminam faceret, nec unicam filiam. Qua lege quid iniquius dici aut cogitari possit, ignoro. Verum tamen toto illo interuallo duorum bellorum Punicorum tolerabilior infelicitas fuit. Bellis tantummodo foris conterebatur exercitus, sed uictoriis consolabatur; domi autem nullae, sicut alias, discordiae saeuiebant. Sed ultimo bello Punico uno impetu alterius Scipionis, qui ob hoc etiam ipse Africani cognomen inuenit, aemula imperii Romani ab stirpe deleta est, ac deinde tantis malorum aggeribus obpressa Romana res publica, ut prosperitate ac securitate