comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luerit: fluctib seculi minime sub¬
mergetur: quin potius subũbra
illorum latitans. gehenne non
patictur ardorem: securus. et de
diabolice temptationis ꝓcella:
et de iudicii exurentis incendio.

Expanded text:
luerit, fluctibus saeculi minime submergetur: quin potius sub umbra illorum latitans, gehennae non patietur ardorem, securus et de diabolicae tempestatis procella, et de judicii exurentis incendio
Abbreviated transcription (Latin):
manifestius apꝓbarent. Ceterũ
occultius int̾ plures inciuitate la¬
tere potuerant: tutius ꝑ diuersa
singuli fuge p̃fidiũ cõmendare. At
uͦ ubiqͥs congregatione habita. stratis
uehiculis. apparatu disposito. ꝑage¬
rem publicũ egredit᷑. illic ñ fuga
dicenda ẽ s ꝓfectus ẽ. Sc̃i enĩ uiri.
hoc facto uelut intriumphali
curru positi contestabant᷑ dicentes
Ecce ꝑsequutor: ecce ꝓficiscim ecce
p̃cedimꝰ. Qͥd resides: Quid moraris:
Subsequere nr̃a uestigia. Nolumꝰ
em̃ uideri murti duci ad pęnam:

Expanded text:
manifestius approbarent. Caeterum manifestius approbarent. Caeterum occultius inter plures in civitate latere potuerant, tutius per diversa singuli fugae praesidium commendare. At vero ubi quis congregatione habita, stratis vehiculis, apparatu disposito per aggerem publicum egreditur; illic non fuga dicenda est, sed profectus est. Sancti enim viri hoc facto velut in triumphali curru positi contestabantur dicentes: Ecce persecutor, ecce proficiscimur, ecce praecedimus; quid resides? quid moraris? Subsequere nostra vestigia; nolumus enim videri inviti ducti ad poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hensos. tentos ad penã. Quod
factũ. quã głosum sit. & adiuininitate
dispositũ: debemꝰ aduertere. Semꝑ¬
res sublimt̃ in aulã regni celestis
inducit. Nam sic̃ helyas curru ap¬
plicito. qͣsi ascendit ad cęlũ: ita ⁊isti
uehiculo ad moto. ad martyrium
ꝑuenert̃. Et qͣdriga sic̃ illũ euexit
ad requiem: ita hos portauit ad głã.
Et quãuis illa ignea qͣdriga fuerit:
hec tam̃ inferior ñ habenda ẽ. quia
illa unũ gestauit ꝓpħam: hec tres
Głosius gestauit qͣdriga ignea: quã
t̾rena. Nec hoc plane defuit scĩs in¬
ris. Nam sic̃ helyã ignea qͣdriga por¬
tabat: ita ⁊ martyres fides ignea ĩã
ferebat. Ferebat inꝗͣ illos xp̃c. qͥ lum̃¬
nis consumens ẽ. Ergo cũ beatos
de quibꝰ loquim᷑ ꝑsecucor urgeret:
uehiculũ conscender̃t. Qua causa:
Ut fugerent: Absit. Non ut fuge¬
rent: s ut citius ad martyrium
puenirent. Non ut latitarent:s
ut xͥanos se cunctis tͣnseuntibus

Expanded text:
comprehensos, tentos ad poenam. 3. Quod comprehensos, tentos ad poenam. 3. Quod factum quam gloriosum sit, et a divinitate dispositum, debemus advertere. Semne sublimi in aulam regni coelestis inducit. Nam sicut Elias curru applicito quasi ascendit ad coelum ; ita et isti, vehiculo admoto, ad martyrium pervenerunt: et quadriga sicut illum evexit ad requiem, ita hos portavit ad gloriam. Et quamvis illa ignea quadriga fuerit, haec tamen inferior non habenda est; quia illa unum gestavit prophetam, haec tres t aliquis: Gloriosius gestavit quadriga ignea quam terrena. Nec hoc plane defuit sanctis viris; nam sicut Eliam ignea quadriga portabat, ita et martyres fides ignea jam ferebat. Ferebat, inquam, illos Christunis consumens est 5. Ergo cum beatos, de quibus loquimur, persecutor urgeret, vehiculum conscenderunt. Qua causa? ut fugerent? Absit. Non ut fugerent; sed ut ad martyrium citius pervenirent: non ut latitarent, sed ut christianos se cunctis transeuntibus
Abbreviated transcription (Latin):
canti. cantiani. ⁊cantia¬
nellȩ natalis ẽ. Quã be¬
ne ⁊iocunde. tres mar¬
tyres uno pene uocabulo nuncu¬
pant᷑. Nec mirũ si similes sunt
nomine. qui sunt similes passione:
si una ẽ illud apud homines appel¬
latio. quib apud dm̃ ẽ una uocatio
Unter enĩ uocati st̃ adño: ñ int̾po¬
sito tempore. aliter & alit̾ passi: sed
om̃s uno eodẽq: ictu parit̾ marty¬
rium ꝑtulert̃. Qđ̃ quidẽ illis pa¬
rentiua qͣdam axp̃o affectione con¬
cessum ẽ. ut congruerent meritis.
qͥ uocabulis concordabant:⁊ qͥ erant
te germani: ⁊quoꝵ mẽbra unius
corporis substantia uegetabat:
coꝵ animas eiꝰdem fidei confessio
coronaret. Refert aut̃ de beatis su¬
pradictis historia: qđ tempore pas¬
sionis. cũ eos ꝑsecutor inquireret:
ascenso uehiculo. iunctis mulab.
eos secedere uoluisse: & cũ nͣ longe
ab urbis menibꝰ iter agerent. unũ
animal desubiunctis subito cor¬
ruisse : atq ita illos aꝑsecutorib

Expanded text:
Cantii, Cantiani, et Cantianillae natalis est. Quam bene et jucunde tres martyres uno pene vocabulo nuncupantur! Nec mirum si similes sunt nomine, qui sunt similes passione: si una est illis apud homines appellatio quibus apud Deum est una vocatio; uniter enim vocati sunt a Domino, non interposito tempore aliter et aliter passi, sed omnes eodem ictu pariter martyrium pertulerunt. Quod quidem illis parentiva quadam a Christo affectione concessum est; ut congruerent meritis, qui vocabulis concordabant: et qui erant te germani: et quorum membra unius corporis substantia vegetabat, eorum animas ejusdem fidei confessio coronaret. 2. Refert autem de beatis supradictis historia, quod tempore passionis, cum eos persecutor inquireret, ascenso vehiculo, junctis mulabus, eos secedere voluisse: et cum non longe ab urbis moenibus iter agerent, unum animal de subjunctis subito corruisse, atque ita illos a persecutoribus
Abbreviated transcription (Latin):
neficiis non cognouimꝰ: malis in¬
gruentib requiram᷑: et aduersis
stimulemur ad rogandum: qui
in ꝓspis grãs nonegimus ad fru¬
endum: sicut nunc contigit: ut
qui inꝑace pigri fuimus ad lau¬
des referendas: modomtribula¬
tione trepidi eristimus ad ꝑicła

Expanded text:
neficiis non cognovimus, malis inneficiis non cognovimus, malis ingruentibus requiramus, et ad ersis stimulemur ad rogandum, quod prosperis gratias non egimus ad fruendum, sicut nunc contingit, ut qui in pace pigri fuerimus ad laudes referendas, modo in tribulatione trepidi existamus ad pericula
Abbreviated transcription (Latin):
mini: quare non mala tolera¬
bunus: Hoc ẽ. si bonis suꝑueni¬
entibus iocundamͣ: quare non
et aduersis accidentib conforte¬
mur: Aduersa enim tolerare. sa¬
pienti uirtutis ẽ exercituum: in¬
sipienti. p̃uaricationis occasio
breui. uitam uob̃ ꝓuideatis et̾¬
nam: qđ doleo cur facere contẽ¬
pnitis. Cum enim ieiunandũ
dicimus: p̃ter paucos nemo ie¬
uinat. Cum clemosinas facien¬
dum: maior auaricia uos con¬
stringit. Orare autem et gras dõ
bitror ignorare: Qui surgentes
primo diluculo. ñ ñde prandio
cogitant. Cum pranderint. som¬
no se tradunt: numquã diumi¬
tati grãs referentes. queillis & pͣn¬
dium ad refectionem. et somnũ
si es utilis: meminisse debes. cuiꝰ
ut benedicat domum. de qua ei hu¬
manitas sit tributa: Qui si forte
grãs non agit: quomͦ a de denota¬
tur urgratus: Ita gͦ & a nob expec¬
cum refecti fuerimꝰ ⁊ benc nos con¬
tione fraudabimͣ: ut d̾m quẽ be¬

Expanded text:
mini, quare non mala toleramini, quare non mala tolerabimus ? Hoc est si bonis supervenientibus jucundamur, quare non et adversis accidentibus confortemur? Adversa tolerare sapienti virtutis exercitium, insipienti praevaricationis est occasio. i vitam vobis provideatis aeternam, quod doleo cur hoc facere contemnatis. Cum enim jejunandum dicimus, praeter paucos nemo jejunat; cum eleemosynae faciendae, major avaritia vos constringit. Orare autem et agere Deo arbitror ignorare; qui surgentes primo diluculo nonnisi de prandio cogitent: cum pranderint, somno se tradant, nunquam Divinitati gratias referentes, quae illis et prandium ad refectionem, et somnum si es utilis, meminisse debes cujus ut benedicat demum de quo ei humanitas sit tributa? Cui si forte gratias non agit, quemadmodum a te denotatur ingratus? Ita ergo et a nobis exspeccum refecti fuerimus, bene nos contione fraudabimur; ut Deum, quem be
Abbreviated transcription (Latin):
reueretur. Quid enĩ facturus ẽ¬
ripit. Hoc etiam morbilues fa
ab actore tolerandum: iam didicit:
lpsum fortassis occidit: non illi
ad mouet tedia. s remouet. Hoc
enim illi intulit: qđ cum maiore
molestia febris afferret. Non em̃i
endi pirate sunt: qui non solum
corpora hominum. s et animas
spoliare consuerunt: qui ñ tam
aurum mundi. quã aurum fidĩ
auferre nituntur: qui ñ tam scłi
substantiam. quam xp̃i sapientiã
dep̃dantur. Nam ipsi nob̾ sp̃ales
hostes. hos carnales imimittunt:
ut ꝓbemur intribulatione po¬
siti. quam simus confidentes in
dõ: quã de solo ipso remediũ postu¬
lemus. Sunt emĩ. qui intribula¬
tione positi. dicant. malis artib
hostes uincere: hisdem eos arti¬
bus deberc suꝑari. Desꝑantes
de deo: a demonibus adurtoriũ
flagitant. Miseri homines: ne¬
scunt quid faciant: quid loqͣn¬
tur. Dum enim reb suis metu¬
unt: obliti sunt religionis acfi¬
dei. Qui res quidem suas forte
Sibona excepimus de manudo¬

Expanded text:
um. Quid enim facturus ucet? Hoc etiam morbi lues facabactores tolerando jam didicit. Ipsum fortassis non illi admovet taedia, sed removet; hoc enim illi intulit, quod majore cum molestia febris afferret, praesertiendi piratae sunt, qui non solum corpora hominum, sed et animas spoliare consueverunt; qui non tam aurum mundi quam aurum fidei auferre nituntur; qui non tam saeculi substantiam quam Christi sapientiam depraedantur. Nam ipsi nobis spirituales hostes hos carnales immittunt, ut probemur in tribulatione positi quam simus confidentes in Deo, qui de solo ipso remedium postulemus. Sunt enim quidam qui, in tribulatione positi, dicant malis artibus hostes vincere, iisdem eos artibus debere superari, desperantes de Deo, a daemonibus victoriam flagitantes; miseri homines nesciunt quid faciunt, quid loquantur. Dum enim rebus suis metuunt, obliti sunt religionis ac fidei, qui res quidem suas forte Si bona excipimus de manu Do
Abbreviated transcription (Latin):
hocẽ qđ homines in hac uita
omnia expiantur mala. Pira¬
terium enĩ latine. exꝑimentum
dici potest: seu certe pirateriũ.
habitaculum ẽ piratarum. lam¬
diu gͣ in piraterio sumus: quam¬
diu in hac carne positi. p̃donum
sp̃italium temptationib subia¬
cemus. Quamius in hac ipsa
uita. etiam carnales nob̃ qͥ sunt
barbari pirate nondesint: minꝰ
tamen eos uimco: quia et si aufe¬
runt patrimonia: ñ tamen u¬

Expanded text:
sive quod homines in hac vita omnia experiantur mala; piraterium enim Latine experimentum dici potest; seu certe piraterium, habitaculum piratarum est. Tandiu ergo in piraterio sumus, quandiu in hac carne positi praedonum spiritualium tentationibus subjacemus; quamvis in hac ipsa vita etiam carnales nobis, qui sunt barbari, piratae non desunt; minus tamen eos timeo qui, etsi auferunt patrimonia, non
Abbreviated transcription (Latin):
requenter ammonui
Sfr̃s: ut dum licet. dum¬
tempus inspatio ẽ. sa¬
auti ur̃e omnimodis
consulerecis ⁊ et inhac uita bre¬
ui:uitam uobis ꝓuiderctis
eternam. Sapiens quisq intel¬
ligit. qđ hec uita hominum.
non ad quietem data sit. s ad
laborem: hoc ẽ ut hic laboret.
et inposterum requiescat. Hic
enim requies nulla ẽ. Tantis
malis hec uita plena ẽ: ut com¬
paratione eius. mors remedium
putetur cẽ. non pena. Nam ido

Expanded text:
Frequenter admonui vos, fratres, ut, dum licet, dum in spatio est, saluti vestrae omnibus modis consuleretis, et in hac vita brevi vitam vobis provideretis aeternam. Sapiens enim quisque intelligit quod haec vita hominum non ad quietem data, sed ad laborem, hoc est, ut hic laboret et in posterum requiescat. Hic autem requies nulla; tantis enim malis haec vita repleta est, ut comparatione ejus mors remedio putetur esse, non poena
Abbreviated transcription (Latin):
hauriret corpore: nec enis discissuram eor.¬
poris pateret᷑: s eẽt mollis ad obsequium :
solida ad sc̃imonium. Recte gͦ in quam
maria uelleri comparat᷑. de euius frucꝰtu.
salutaria ppłis uestimenta texunt᷑. Uellus
plane. maria ẽ Siquidem de molli finu
eius agnus eg̃ssus ẽ: qui et ipse matris la

Expanded text:
hauriret corpore, nec ejusdem scissuram corporis pateretur: sed esset mollis ad obsequium, solida ad sanctimonium. Recte, inquam, Maria velleri comparatur, de cujus fructu salutaria populis vestimenta texuntur. Vellus plane Maria est; siquidem de molli sinu ejus agnus egressus est, qui et ipse matris la
Abbreviated transcription (Latin):
linquetur. Assumetur enim in
requicm cternam sc̃a eccłia: que
dño. cibum suauitatis emolu¬
it: relinquetur ad molas cru¬
enta synagoga: gyrum semꝑ
passura suc ꝑfidie: xl. De mar¬

Expanded text:
linquetur . Assumetur enim in requiem aeternam sancta Ecclesia, quae Domino cibum sanctitatis emoluit: relinquetur ad molas cruenta Synagoga, gyrum semper passura suae perfidiae. 409 SERM
Abbreviated transcription (Latin):
timini om̃s ad dum̃ iħm: sit in uobis uttȩ huiꝰ dele-¬
ctatio in bona conscientia: patienta mortis. cũ spe
immortalitatis: confirmatio resurrectionis cũ xp̃i
gr̃a: ueritas cũ simplicitate: fides cũ confidentia: ab¬
stinentia cũ sc̾itate: industria cũ sobrietate: conu̾satio
cum modestia: eruditio sine nauitate: sobrietas do¬
ctrinȩ fidelis: sine heresis temulentia:¬

Expanded text:
timini omnes ad Dominum Jesum. Sit in vobis vitae hujus deletimini omnes ad Dominum Jesum. Sit in vobis vitae hujus delectatio in bona conscientia, patientia mortis cum spe immortalitatis, confirmatio resurrectionis cum Christi gratia, veritas cum simplicitate, fides cum confidentia, abstinentia cum sanctitate, industria cum sobrietate, conversatio cum modestia, eruditio sine vanitate, sobrietas doctrinae, fidelitas sine haeresis temulentia
Abbreviated transcription (Latin):
plũ edidit. Neq enim uos dulciores liberos habets:
neq ullum uirgo querebat solatiũ: qd alium posset
one subditis: s ita ut naturȩ eiꝰdem cuiꝰ uos estis. con¬
sortes cos ee memineritis. Serui quoq: dñis seruite
cũ uoluntate. Wenim unꝰquisq qd̾ natus ẽ patient̾¬
debet susciꝑe: nec solui bonis s etiã asꝑis obedire
dñs. Nam quȩ ẽ ur̃a seruitutis gr̃a si bonis seruiatis
sedulo: S si etiam asꝑos ꝓmercamini. Nam liberi
quoq nullam habent mercedẽ. si peccantes punian¬
tur: a iudicibꝰ: s illa merces ẽ si etiam ñ peccantes. Ꝙ
uos gͦ contemplatione dñ iħ̃u. etiã si difficilibꝰ seruia¬
tis dñis cũ patientia: mercedẽ habebitis. Siqͥdem ipse
dñs iustꝰ ab iniustis passus ẽ: & patientia mirabili
peicata nĩa suȩ affixit cruciꝰ ut qͥ illũ unitatus fucrit.
peccata sua sanguine suo diluat. Ad summũ conuer¬

Expanded text:
plum edidit; neque enim vos dulciores liberos habetis, plum edidit; neque enim vos dulciores liberos habetis, neque illud Virgo quaerebat solatium, quod alium posset one subditis, sed ita ut naturae ejusdem cujus vos estis, consortes eos esse memineritis . Servi quoque dominis servite cum voluntate; etenim unusquisque quod natus edebet suscipere: nec solum bonis, sed etiam asperis obedite dominis. Nam quae est vestrae servitutis gratia, si bonis serviatis sedulo? Sed si etiam asperos promereamini; nam liberi quoque nullam habent mercedem, si peccantes puniantur a judicibus: sed illa merces est, si etiam non peccantes. Et vos ergo contemplatione Domini Jesu etiamsi difficilibus serviatis dominis cum patientia, mercedem habebitis. Siquidem ipse Dominus justus ab injustis passus est, et patientia mirabili peccata nostra suae affixit cruci: ut qui illum imitatus fuerit, 1050 peccata sua sanguine suo diluat. 113. Ad summam, conver
Abbreviated transcription (Latin):
debat dñs non solũ publicum: s etiã domesticũ iefta¬
m̃tum. W hoc eiꝰ testam̃tum signabat ioħes: dignꝰ tan¬
to testatore testis.Bonum testam̃tũ ñ pecumȩ s ucte.
ȩt̾nȩ: quod ñ atram̃ito scͥptũ est s spũ dei uiui. Lmi
ria minor: quã matrẽ xp̃i decebat. fugientibꝰ apł̃is ari¬
te crucẽ stabat: & piis spectabat oculis filiruulnera:
quia expectabat ñ pignoris mortẽ. s mundi salutẽ.
Aut fortasse quia cognouerat ꝑ filii mortẽ mundi
redemptionẽ aula regalis: ẽtiam sua morte pitabat
se aliquid publico additurã muneri. S iħc ñ ege¬
bat adiutore ad redemptionẽ omiuin: quia omnes
sine adiutore ls seruauit. Unde & dixit.
factus sum sic̃ homo sine adiutorio: int̾ mortuos
liber. Suscepit qͥdem affectũ parentis: s ñ quesiuit
alteriꝰ auxiliũ. Hauc imitamini matres sce̾: quȩ in
unico filio dilectissitio. tantũ mat̾uȩ uirtutis exem¬

Expanded text:
debat Dominus non solum publicum, sed etiam domesticum testadebat Dominus non solum publicum, sed etiam domesticum testamentum, et hoc ejus testamentum signabat Joannes, dignus tanto testatore testis. Bonum testamentum non pecuniae, sed vitae aeternae: quod non attramento scriptum est, sed Spiritu Dei vivi, qui ria minor, quam matrem Christi decebat. Fugientibus apostolis, ante crucem stabat, et piis spectabat oculis filii vulnera; quia exspectabat non pignoris mortem, sed mundi salutem. Aut fortasse quia cognoverat per filii mortem mundi redemptionem aula regalis, etiam sua morte putabat se aliquid publico addituram muneri. Sed Jesus non egebat adjutore ad redemptionem omnium, qui omnes sine adjutore servavit. Unde et dicit: Factus sum sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Suscepit quidem affectum parentis, sed non quaesivit alterius auxilium. 111. Hanc imitamini, matres sanctae, quae in unico filio dilectissimo tantum maternae virtutis exem
Abbreviated transcription (Latin):
ticipet. ut coheredem gr̃e. Matres ablactate filios.⁊
diligite eos: & orate ꝓ his. ut longeui suꝑ t̾ram sint:
ñ in terra. s suꝑ t̾ram. Nichil enim longeuũ in hac
t̾ra:  quod ẽ di breue ẽ ĩs magis lubricũ. Monete
eos ut magis crucẽ onĩ tollant: quã hanc uitam di¬
ligant. Maria dñi mater: ante crucẽ filii stabat Nul¬
lus me hoc docuit: nͥ sc̃s iohes euangelista. Mundũ
alii concussum in passione diĩ conscripserunt: celũ
renebris obductũ: refugisse solem: in ꝑadisum la¬
tronem: s post piã confessionẽ receptũ. loħes docuit
quod alii ñ docuerunt: quẽadmodũ in cruce positꝰ
matrẽ appellauerit. Pluris putans qđ uictor suppli¬
cioꝵ pietatis officia matri exhibebat: quã quod reg¬
num gleste donabat. Nam si religiosum ẽ. quod
latro donatur uemia: multo uberioris pictatis ẽ qđ
a filio mater tanto affectu honoratur. Ec̃ce inquit

Expanded text:
ticipet ut cohaeredem gratiae. 108. Matres, ablactate filios, ticipet ut cohaeredem gratiae. 108. Matres, ablactate filios, diligite eos: sed orate pro iis ut longaevi super terram sint, non in terra, sed super terram; nihil enim longaevum in hac terra; et quod est diu, breve est et magis lubricum. Monete eos ut magis crucem Domini tollant, quam hanc vitam diligant. 109. Maria mater Domini ante crucem filii stabat: nullus me hoc docuit, nisi sanctus Joannes evangelista . Mundum alii concussum in passione Domini conscripserunt, coelum tenebris obductum , refugisse solem, in paradisum latronem, sed post piam confessionem receptum . Joannes docuit quod alii non docuerunt, quemadmodum in cruce positus matrem appellaverit, pluris putans quod victor suppliciorum pietatis officia matri exhibebat, quam quod regnum coeleste donabat. Nam si religiosum est, quod latroni donatur venia; multo uberioris pietatis est, quod a filio mater tanto affectu honoratur: Ecce, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis affectum. Deuiq docet nos scriptura durina
quam miser egeat: mendicet abiecte.
Lex achab in isrł erat: & pauꝑ nabuthe. Illerog¬
ni opib affluebat: iste angusti soli possidebat cespi¬
tem. Nichil de possessionib ditis pauꝑ concupi¬
uidetur: alter pauꝑ ẽ affectu. Affectus diues egere
ñ nouit: census abundans nequit auari pectus
explere. Ideoq diues cupidus in inuidia possessio¬
nis & pauꝑtatis querela est.S iam scͥpture uer¬
ba consideremꝰ. Et̾ factum ẽ inquit post hec uer¬
ba erat uinea nabitthȩ isrłite in isrł. iuxta domũ
& erit mͥ in hortum holerum. qm̃ ꝓpuiquat do¬
mui mee: & dabo tͥ ꝓ ea aliam uineam. Si ue¬
ro placuerit t dabo pecuniam ꝓ ista uinea:¬
guidii Illinc osfiqum meritum boni:. hinc u¬
tium lapsus refert᷑. Postremũ illinc mercedem
sꝑatis. hic recepisti. Sentue laborantibꝰ. tamquã
simul laborantes. Mulier uiro deferat ñ seruiat.

Expanded text:
tis affectum. denique docet nos scriptura diuina tis affectum. denique docet nos scriptura diuina quam misere egeat, mendicet abiecte. rex Achab in Istrahel erat et pauper Nabuthae. ille regni opibus adfluebat, iste angusti soli possidebat caespitem. nihil pauper de possessionibus diuitis concupier censu uidetur, alter pauper affectu est. affectus diues egere non nouit, census abundans nequit auari pectus explere. ideoque diues cupidus in inuidia possessionis et paupertatis querella est. Sed iam scripturae uerba consideremus. et factum est inquit post haec uerba. erat uinea Nabuthae Israhelitae in Israhel iuxta domum et erit mihi in hortum holerum, quoniam propinquat domui meae, et dabo tibi pro ea aliam uineam. si.uero placuerit tibi, dabo tibi pecuniam pro ista uineaudii . Illic officii meritum boni, hic vitium lapsus refertur. Postremo illinc mercedem sperans, hic recepisti. Sentite 1048 de laborantibus tamquam simul laborantes. 107. Mulier viro deferat, non serviat.
Abbreviated transcription (Latin):
quod relictum ẽ minuere ac formidant uio¬
lare. Si frugi heredes sunt custodiunt: si lu¬
xuriosi exhauriunt. Itaq aut bonos heredes
ꝑpetua condempnas sollicitudine: aut malos
dimitus: qd tua condempnent facta. S quid
arbitraris qͦd dũ uuis abundaᷤ omnibꝰ: O di¬
ues. nescis qm̃ pauꝑ sis: qm̃ inops ẽẽ indearis.
qui te diuitẽ dicis. Quanto plus habueris. plus
requiris: & quicqͥd adquisieris tͥ. adhuc tam̃ indi¬
gebis. Inflammnat᷑ lucro auaricia: ñ restinguitur.
Quasi gradꝰ quosdam cupiditas habet: & quo plu¬
res ascenderit. eo ad altiora festinat: unde sit gra¬
uis runa lapsuro. Tolerabilior tam̃ iste cum mi¬
nꝰ haberet. census sui contemplatione mediocria que¬
rebat: accessione patrimonii accessit cupiditatis aug¬
mentũ. Non uult ẽẽ degener uotis: pauꝑ in desid̃e¬
riis. lta duo intolerabilia sutiul iungit. ut ambitio¬
sam spem diuitis augtat: nec deponat mendicita¬

Expanded text:
quod relictum est minuere ac uiolare formiquod relictum est minuere ac uiolare formident. si frugi heredes sunt, custodiunt; si luxuriosi, exhauriunt. itaque aut bonos heredes perpetua condemnas sollicitudine aut malos dimittis, quo tua facta condemnent. Sed quid arbitraris quod. dum uiuis, abundas omnibus? o diues, nescis quam pauper sis, quam inops tibi ipse uidearis, qui te diuitem dicis. quanto plus habueris. plus requiris et quidquid adquisieris, tamen tibi adhuc indiges. inflammatur lucro auaritia, non restinguitur. quasi gradus quosdam cupiditas habet; quo plures ascenderit eo ad altiora festinat, unde sit grauis ruina lapsuro. tolerabilior tamen iste, cum minus haberet, census sui contemplatione mediocria requirebat; accessione patrimonii accessit cupiditatis augmentum. non uult esse degener uotis, pauper in desideriis. ita duo intolerabilia simul iungit, ut ambitiosam spem diuitis augeat et non deponat mendicita
Abbreviated transcription (Latin):
atq pauꝑibus. terra fundata ẽ. Cur nobis ius pro¬
pͥum soli diuites arrogatis: Natura nescit diui
neramur. Nudos fudit in lucẽ. egentes cibo. amu¬
ctu. poculo: nudos recipit t̾ra quos edidit. Nescit
fines possessionum sepulchro includere. Cespes angu¬
stus eque & pauꝑi abundat ꝙ diuiti: & terra quȩ
uiuentis non cepit affectum: totum iam diuitem
capit. Nescit gͦ natura discernere quando nascunͣ:
nescit quando deficiamꝰ. Omnes similes creat: omes
simili collocat gremio sepulchri. Quis discernat
species mortuoꝵs: Redaperi t̾ram: & si potes di¬
tem deprehende. Eruderato paulopost tumulũ.
.&. si cognoscis egentẽ argue: nisi forte hoc solum qd̾
ta uelamina. quibꝰ diuitis corpus ambitur. damp¬
tum accipis diues: & fetidus es. Perdis alienam
gram. nec ad quiris tuam. Heredes relinquis. qui
litigentꝰ: heredibus relinquis magis heredita¬
rium. quã cominodum uoluntarium: qui id

Expanded text:
atque pauperibus terra fundata est, cur vobis jus proatque pauperibus terra fundata est, cur vobis jus proprium soli, divites, arrogatis? Nescit natura divitneramur. Nudos fudit in lucem, egentes cibo, amctu poculo, nudos recipit terra quos - edidit, nescit fines possessionum sepulchro includere. caespes angustus aeque et pauperi abundat et diuiti et terra, quae uiuentis non cepit affectum, totum iam diuitem capit. nescit ergo natura discernere quando nascimur, nescit quando deficimus. omnes similes creat, omnes similes gremio claudit sepulchri. quis discernat species mortuorum? redoperi terram . et, s potes, diuitem deprehende. eruderato paulo post tumulum et, si cognoscis, egentem argue nisi forte hoc solo, quodta uelamina, quibus diuitis corpus ambitur, damtum accipis, diues, et faetidus es; perdis alienam gratiam nec adquiris tuam. heredes relinquis, qui litigent. heredibus relinquis depositum magis hereditarium quam commodum uoluntarium, qui id
Abbreviated transcription (Latin):
ABU S he. historia tempo¬
re uetus ẽ: usu cotidiana. Q
enim diuitum non cotidie
concupiscit aliena: Quis o¬
pulentissimoꝵ non exturba¬
ge contendit agellulo suo pau¬
perem: atq inopem habiti ruris eliminare finibꝰ:
Quis contentꝰ est suo: Cuĩ diuitis non inflammet
animum ucina posessio: Nson gͥ unus achab
natus ẽ. s quod peius est cotidie achab nas
rapiant: quam qͥ amitcant. Non unꝰ nabuthe
pauper occisus ẽ. condie nabuthe sternit᷑: coti¬
die pauꝑ occiditur. Hoc metu ꝑ totum huma¬
num genꝰ cedit. iam sus terris migrat cũ pariui-¬
illacrimaus. tanquã ad bustum ꝓsequatur ma¬
ritum Minus tam̃ deplorat illa quȩ deflet suoꝵs
funera. quia & si amisit coniugis p̃sidium. tenet¬
sepulchrum. Et si filios dolet: tam̃ exules non do¬
let. Non ingemit grauiora funerib: tenere prolis
tes: Nunquid soli habitabitis suꝑ terram: Cur
eicitis consortem naturȩ: & uendicatis uobis
possessionem soli: In cõmune omnibus diuitib

Expanded text:
abuthe historia tempore vetus est, usu quotidiana. Quis enim divitum non quotidie concupiscit aliena? Quis opulentissimorum non exturbare contendit agellulo suo pauperem, atque inopem aviti ruris eliminare finibus? Quis contentus est suo? Cujus non inflammet divitis animum vicina possessio? Non igitur unus Achab natus est: sed, quod pejus est, quotidie Achab nascrapiant, quam qui amittant. Non unus Nabuthe pauper occisus est: quotidie Nabuthe sternitur, quotidie pauper occiditur. Hoc metu percitum humanum genus cedit jam suis terris, migrat cum parvuillacrymans tamquam ad bustum prosequatur maritum. Minus tamen deplorat illa, quae deflet suorum funera; quia etsi amisit conjugis praesidium, sepulcrum tenet: et si filios non tenet, tamen exsules non dolet, non ingemit graviora funeribus tenerae prolistes? Numquid soli inhabitabitis super terram? Cur ejicitis consortem naturae? et vindicatis vobis possessionem naturae? In commune omnibus divitibus
Abbreviated transcription (Latin):
iectam iam & reꝓbatã uoluerint
ꝑmiscere. Aqua enĩ in eccłia misce¬
ri ñ solet. s mutari: sic̃ dñs intu¬
tatꝰ ad nuptias. ydrias plenas aqͣ
ñ uino miscuit. s mutauit in
uinũ. Neqͥd enĩ in scõ conuruio
uilidatis indaice resideret: malu¬
it naturã uertere. quã ad ult̾are

Expanded text:
ectam jam et reprobatam voluerint permiscere; aquam enim in Ecclesia misceri non solet, sed mutari, sicut Dominus invitatus ad nuptias, hydrias plenas aqua non vino miscuit, sed mutavit in vinum; ne quid enim in sancto convivio vilitatis Judaicae resideret, maluit naturam vertere quam adulterare
Abbreviated transcription (Latin):
disposuit dñs: ut sic̃ eiꝰ passionẽ.
qͣ dragesimȩ ieiumis merebamus:
ita eiꝰ resurrectionẽ. inqͥnqͣgeme
feriis letarem᷑. Non gͥ ieumamꝰ in
qͥnqͣ gesi ma: quia in his qͥiebꝰ nob̃
possunt filu sponsi ieuinare quã¬
du cũ illis ẽ sponsus: Cur enĩ absti
dñi saginat᷑: Non emĩ potest esse
ieiunus: qͥ reficit᷑ grã saluatoris. So¬
cietas eñĩ xp̃i: quodammꝰ esca est
hos dies ascendit ad cęlũ: iterum
ieiunamꝰ. sic̃ ait idem saluator di¬
cens. Uement aũt dies cum aufere¬
tur ab cis sponsus: & tc̃ ieiunabunt
in illis diebꝰ. Cũ enĩ xp̃c ascendit ad
celũ. s nris aufert᷑ obtutib̾ famẽ
patimͣ ñ corporis s amoris: et ñ tam
cibi ieiumo. quã desiderio laboramꝰ.
Desił̾iũ enĩ qͦddã nr̃i sustinent ocłi.
dũ ñ ꝑspiciunt quẽ requirt̃: sic̃ ait
ꝓpħa. Defecert̃ ocłi mei: dũ spero in
dm̃ meũ. Defecert enĩ ꝓpħe oculi:

Expanded text:
disposuit Dominus, ut, sicut ejus passionem Quadragesimae jejuniis moerebamus, ita ejus Resurrectione in Quinquagesimae feriis laetaremur. Non igitur jejunamus in Quinquagesima, quia in his diebus nobispossunt filii sponsi jejunare, quandiu cum illis est sponsus? » Haec cuncta Domini saginatur? Non potest enim esse jejunus qui reficitur gratia Salvatoris. Societas enim Christi quodammodo esca est hos dies ascendit ad coelum, iterum jejunamus; sicut ait idem Salvator dicens: Venient autem dies, cum auferetur abd coelum, nostris aufertur obtutibus; famem patimur, non corporis, sed amoris; et non tam cibi jejunio, quam desiderio laboramus. Desideria enim quaedam nostri sustinent oculi, dum non perspiciunt quem requirunt, sicut ait propheta: Defecerunt oculi mei, dum spero in Deo meo . Defec
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. Est enĩ in utraq die similis
cadẽq sollempnitatis. In pascha
eñĩ om̃s gentes baptirari solent:
in pentecosten aut̃ apłi baptirati
st̃: sic̃ ait dñs disciplis suis ascenfu
dies. Et ideo dic̃ lucas. Cum autẽ¬
complerent᷑ dies pentecostes: factꝰ
ẽ subito sonus decelo tanꝗͣ adue¬
nientis sp̃s ualidi seditq supra sin¬

Expanded text:
sumus; est enim in utraque die similis sumus; est enim in utraque die similis eademque solemnitas; in Pascha enim omnes gentes baptizari solent, in Pentecoste autem apostoli baptizati sunt, sicut ait Dominus discipulis suis ascensurdies . Et ideo dicit Lucas: Cum complerentur dies Pentecostes factus est subito sonus de coelo tanquam advenientis spiritus validi, seditque super sin
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ filiꝰ ms̃ dilectus: ipsũ audite. st
recepit filiũ: & occursu quodã pie¬
tatis. ascendentẽ illũ gremio mol¬
liore cõplectit᷑. Nam ido pat̾ dicit᷑
suscipe filiũ nubis umbracło: ut
ostendat᷑ refrigerio qͦdam fouere
eiꝰ uulnera passionis. Post crucẽ
enĩ. pꝰ in iurias. pꝰ inferos. non ẽ
maius xp̃o refrigeriũ. nͥ uirtute
diuinitatis obumbraret᷑: sic̃ in
gͣ pat̾. qui nascente xp̃o. obũbra¬
ascendentẽ eũ suscepit innube.
Semꝑ enĩ ds̃ qͦs p̃ iniurias ꝑdiicit
ad requiẽ. ꝓtegit eos nubis ũbra¬
culo: sic̃ filios isrł lib̃atos de egyp¬
to. nubis colũpna ꝓtexit. Et ut pꝰ
multũ laborẽ int̾ram eos reꝓmissi¬
onis inducet: refrigerii fouit um¬
bracło. sic̃ ait ꝓpħa. Expandit nu¬
bem ad ꝓtegendũ cos. Expandit
enĩ nubem: ne in siccitatẽ heremi
fatigarent᷑ etiã solis ardore. Letemͣ
gͣ in hac scã die: sic̃ in pascha letati

Expanded text:
est Filius meus dilectus: ipsum audite . Non est Filius meus dilectus: ipsum audite . Non recepit Filium, et occursu quodam pietatis ascendentem illum gremio molliore complectitur. Nam ideo Pater dicitur suscipere Filium nubis umbraculo, ut ostendatur refrigerio quodam fovere ejus vulnera passionis. Post crucem enim, post injurias, post inferos non est majus Christo refrigerium nisi quod virtute Divinitatis obumbraretur, sicut in ergo Pater, qui nascente Christo obumbraascendentem eum suscepit in nube; semper enim Deus, quos post injurias perducit ad requiem, protegit eos nubis umbraculo, sicut filios Israel liberatos de Aegypto nubis columna protexit, et ut post multum laborem eos in terram repromissionis induceret, refrigerii fovit umbraculo, sicut ait propheta: Expandit nubem ad protegendum eos . Expandit enim nubem ne siccitate eremi fatigarentur etiam solis ardore. Laetemur ergo in hac sancta die, sicut in Pascha laetati
Abbreviated transcription (Latin):
intueri: scdm qđ aic lucas. dicens.
Et uidentibꝰ illis eleuatꝰ ẽ: et mbes
suscepit eũ ab ocłis coꝵ. Stabant
enĩ beati apłi toto suspensi corpore:
et ascendente ad cȩlũ dñm. qui a
incessu ñ poterant. ocłis scquebant᷑
Et licet ad deducendũ saluatorem
uisio humana deficeret:. fideitam̃
deuotio ñ defecit᷑. Usq ad nubem
enĩ xp̃m deduc̃t ocłi: usq ad celos
aut̃. cũ xp̃o. fidei deuotie ne comi¬
tant᷑. Unde ait apłs: sci ens fidẽ¬
conu̾satio: incelis ẽ. Nubes gͦ ab
ocłis apłoꝵ suscepit saluatorem.
Uideamꝰ g̾. quȩ ista nubes sit. quã
splendida. quã p̃clara: quȩ lucem
eñ poterat obscura ẽẽ. ac tͤra. uel
tenebrosa: quia scͥptũ ẽ & tenebre
eam ñ cõphendert̃. Tenebre enim
lucẽ gestare ñ pot̾ant. Illa enim ẽ¬
nubes que ascendentẽ suscepit xp̃m:
quȩ et testimoniũ xp̃o etiã in mon¬
te ꝑhibuit: de qua ait euangłista.
uox de mube audita ẽ dicens. Hie

Expanded text:
as, dicens: Et videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum . Stabant enim beati apostoli toto suspensi corpore, et ascendentem ad coelum Dominum, quia incessu pedum non poterant, oculis sequebantur; et licet ad deducendum Salvatorem visio humana deficeret; fidei tamen devotio non deficit; usque ad nubem enim Christum deducunt: usque ad coelos autem cum Christo fidei devotione comitantur; unde ait Aposconversatio in coelis est . Nubes ergo ab oculis apostolorum suscepit Salvatorem. Videamus ergo quae ista nubes sit, quam splendida, quam praeclara, quae lucem enim poterat obscura esse, ac tetra vel tenebrosa, quia scriptum est: Et tenebrae eam non comprehenderunt . Tenebrae enim lucem gestare non poterant; illa enim nubes, quae ascendentem suscepit Christum, quae et testimonium Christo etiam in monte perhibuit, de quo ait evangelista: Vox in nube audita est, dicens: Hic
Abbreviated transcription (Latin):
hanc sc̃am pentecosten
diem. qua ratione curemꝰ:
uel cur istoꝵ qͥnqͣginta
dietii numero. sit nob̃ iugis ⁊ con¬
tinuata festiuitas: itaut hoc om̃ĩ
tẽpore neq ad obseruandũ indica¬
mus ieiunia: neq ad exorandum
rectionẽ dñi celebremꝰ. Dñica enĩ¬
nob̃ ideo uenerabilis c̃ atq sollem¬
pnis: quia in ea saluator nelut sol
oriens. discussis infernoꝵ tenebris.
luce resurrectionis emicuit ⁊ ac
ꝓpt̾ea ipsa dies ab hominib secuili.
dies solis uocat᷑: qđ ortus eam sol
iusticie xp̃e illuminet. Ad instar
gͦ dñice. tota qͥnquaginta dierũ
curricula celebrant᷑: et om̃s isti
dies. uelut dñici reputant᷑. Resur¬
rectio enĩ: dñica ẽ. Nam in dñica
resurgens saluator. reu̾sus ad hoĩes
ẽ: & pꝰ resurrectionẽ pene tota qͥnqͣ¬
gesima cũ hoĩb cõmoratꝰ ẽ. Eqͣlis

Expanded text:
Hanc sanctam pentecosten diem qua ratione curemus vel cur istorum quinquaginta dierum numero sit iugis et continuata festivitas, ita ut hoc omni tempore neque ad observanda indicimus ieiunia neque ad exorandum rectionem Domini celebremus. Ad instar eninobis ideo venerabilis est atque solemnis, quia in ea Salvator, velut sol oriens, discussis inferorum tenebris, luce resurrectionis emicuit, ac propterea ipsa dies ab hominibus saeculi dies solis vocatur, quod ortus eam sol justitiae Christus illuminet. Instar ergo dominicae tota quinquaginta dierum cdies velut dominici deputantur. Resurrectio enim dominica est. Nam in dominica resurgens salvator reversus ad homines est, et post resurrectionem tota quinquagesima cum hominibus commoratus est. Aeq
Abbreviated transcription (Latin):
sc dampnat hereticus: quia cũ
om̃s criminosi. ep̃i sententia ꝓi¬
ciantur de consortio xp̃iano: he¬
sententia sue uoluntatis abicit᷑.
Tali gͦ beretictis. quali et iudas
pena dampnat᷑. ut idem sui et
reus sit sceleris. et iudex ultionis:
Tali inquã hereticus. qualiae iudas
pena damnat᷑. Nec immerito: qi
dñm quem ille uendidit. iste blas¬
phemat. Quem ille ꝑsecutoribus
tradidit: cotidie iste ꝑsequitur
P sequitur enim hereticus dñm:
cum diuinitatem ei derogat. et
asserit creaturam: lu.

Expanded text:
se damnat haereticus: quia cum se damnat haereticus: quia cum omnes criminosi, episcopi sententia projiciantur de consortio Christiano, haesententia suae voluntatis abjicitur. Tali ergo haereticus, quali et Judas poena damnatur: ut idem sui et reus sit sceleris, et judex sit ultionis; tali, inquam, haereticus, quali et Judas poena damnatur; nec immerito, quia Dominum, quem ille vendidit, iste blasphemat; quem ille persecutoribus tradidit, quotidie iste persequitur. Persequitur enim haereticus Dominum cum divinitatem ei derogat, et asserit creaturam.
Abbreviated transcription (Latin):
onis suȩ reus ẽ: constat istos. soc¬
leratum cum sacrilego iisse con¬
tractum. Suagͦ sententia udas
pditor condemnat᷑. Mirũ forte
sit uob̃ qđ non eum popłs iudi¬
cauerit: non p̃ses addixerit. Hoc
sacrilegi solet ẽẽ iudicium: ut
impictatem suã ipse dum recor¬
datur. et puniat: scelus suũ. dũ
recognoscit. et uindicet. Omnũ
enim suꝑgredittir sententias: qͥ
sua conscientia. sua sententia con¬
demnat᷑. Hoc in quã sacrilego so¬
let cẽ iudicium. ut conscius facti.
ipse se damnet:sic̃ ait apłs paulꝰ
de heretico. dicens. Hereticũ homi¬
nem post unam et scdam corre¬
ptionem deuita: sciens quia sub¬
uersus ẽ qui eiusmodi ẽ: & delinqͥt.
pprio iudicio condemnatꝰ. Ipse
enim se damnat hereticus. cum
de eccłia catholica ipse se ꝓicit: &
de cȩtu sc̃oꝵ nullo compellente
ꝓcedit. Ipse enim ostendit quid
mereatur acunctis: qui suo iudi¬
cio separatur acunctis. Ipse inqm

Expanded text:
onis suae reus est, constat istos sceonis suae reus est, constat istos sceleratum cum sacrilego iniisse contractum, sua ergo sententia Judas proditor condemnatur. Mirum forte sit vobis, quod non eum populus judicaverit, non praeses addixerit. Hoc sacrilegi solet esse judicium, ut impietatem ipse, dum recordatur et puniat; scelus suum, dum recognoscit, et vindicet; omnium enim supergreditur sententias, qui a sua conscientia, sua sententia condemnatur. Hoc, inquam, sacrilegi solet esse judicium ut conscius facti ipse se damnet, sicut ait apostolus Paulus de haeretico dicens: Haereticum hominem post unam et secundam correctionem devita, sciens quia subversus est, qui ejusmodi est, et delinquit proprio judicio condemnatus . Ipse enim se damnat haereticus, cum de Ecclesia ipse se projicit, et de coetu sanctorum nullo compellente procedit; ipse enim ostendit, quid mereatur a cunctis, qui suo judicio separatur a cunctis. Ipse, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
sententia feriuntur: et eiusdem
criminis puniuntur rei. cuius
dampnare innocentis sanguinẽ
gestiebant. Dñi autem tradito¬
rem: non inuenio aiidice esse
dampnatum. Non enĩ damnat¬
cum pilatus: non damnat ppłs:
s qđ est grauius. se ipse condem¬
ꝓpria sententia iudicatur. Quem
enim alter uidicat: potest utcũq
ẽẽ excusabilis. Reus autẽ sine ex¬
cusatione ẽ: qui conscientie sue
iudicio condemnat᷑. Quem alt̃
iudicat: podest quandocumq
a suo iudice sꝑare indulgentiã
Qui seppsum iudicat: a quo in¬
dulgentiam postulabit: Refe¬
rens enim udas dominici san¬
gninis p̃cium: ait iudeis. Peca¬
ui: quod tradiderim sanguinẽ
innocentem Magnũ gͥ dominice
inocentie testimoniumẽ. dum
accusator cius et confitet᷑ de scele¬
re: et reus ẽ de mercede. Dũ emĩ
miser refundit uenditionis p̃ci¬
um÷ putat se facinoris sui solu̾e
posse contractum: s nec iste ab¬
soluit᷑. Dum enĩ auctor uenditi¬

Expanded text:
sententia feriuntur; et ejusdem sententia feriuntur; et ejusdem criminis puniuntur rei, cujus dammare innocentis sanguinem gestiebant; Domini autem traditorem non invenio a judice esse damnatum; non enim eum damnat Pilatus, non damnat populus: sed, quod gravius est, se ipse condemstitia, judicatur. Quem enim alter judicat, potest utcunque esse exscusabilis; reus autem sine excusatione est qui conscientiae suae judicio condemnatur: quem alter judicat, potest quandoque a suo judice sperare indulgentiam: qui se ipse judicat, a quo indulgentiam postulabit? Referens enim 146 Judas dominici sanguinis pretium, ait Judaeis: Peccavi, quod tradiderim sanguinem innocentem . Magnum igitur dominicae innocentiae testimonium est, dum accusator ejus et confitetur de scelere, et reus est de mercede; dum enim miser refudit venditionis pretium, putat se facinoris sui solvere posse contractum; sed nec iste absolvitur; dum enim auctor venditi
Abbreviated transcription (Latin):
audit puer qui sco sp̃u replebatur
Iste qđ sentit constant̃ ꝓnuntiat:¬
ille quod ꝓnuntiat non defendit.
Susanne enim uidex. quã absol¬
uit et liberat: dm̃i cognitor. quẽ
absoluit dampnat & tradit. Si¬
mile gͦ fuit penȩ ꝑonina susan¬
ne. dñiq indicium: siquadem nec
accusatio in his fuerit ipsa disfi¬
milis. Susannam enĩ senores
deferunt: dñm iudas accusat.
Illam doctores sur: hunc discipłs
ꝓprius criminatur. Susannam
inquit pscudo pb̃ri arguunt:
enim et uidas fuit: sicut ait
ꝓpħa de co dicens. fiant dies cius
panci: et ep̃atum eius accipiat
alter. S: nec locus fr̃es in utraq:
causa uidet᷑ cẽ dissimilis. Susan¬
na eñi inuiri parach so ab accu¬
satorib circumuenit᷑: dñs in hor¬
tulo paradysi atraditorib cir¬
cumdatur. Illa ibi insidiatores
patitur: iste hic sustinet ꝓdito¬
rem. Uideamus autem exitum
utriusq iudicii. Susanne accu¬
satores tanqͣm falsi testes ꝓpħica

Expanded text:
audit puer, qui sancto Spiritu replebatur. audit puer, qui sancto Spiritu replebatur. Iste, quod sentit, constanter pronuntiat pronuntiat, non defendit. Susannae enim judex quam absolvit et liberat: Domini cognitor, quem absolvit, damnat et tradit. Simile ergo fuit pene per omnia Susannae Dominique judicium. Siquidem, nec accusatio in his fuerit ipsa dissimilis. Susannam enim seniores deferunt, Dominum accusat Judas; illa doctores sui; hunc discipulus proprius criminatur . Susannam, inquam, pseudopresbyteri arguunt; enim et Judas fuit, sicut ait Propheta de eo dicens: Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter . Sed nec locus, frater, in utraque causa videtur dissimilis. Susanna enim in paradiso ab accusatoribus circumvenitur; Dominus in hortuli paradiso a traditoribus circumdatur: illa ibi insidiatores patitur; iste hic sustinet proditorem. Videamus autem exitum utriusque judicii. Susannae accusatores tanquam falsi testes prophetica
Abbreviated transcription (Latin):
Nte dies ꝓsecuti sumus
sc̃e susannȩ udicium
simile admodũ fuis¬
se indicio saluatoris:
et hisdem criminationibꝰ laboras¬
se memorate castitatem feminȩ.
quib xp̃i laborautit integritas:
Similit enim ꝑsecutores insusan¬
ẽ passa iusticia. Illa enim dum
madulterio conuincit presbi¬
teros.ipsa tamꝗͣ. adultera reti¬
netur: hic. dum in sacrilegio
arguit phariseos: ipse. tanqͣm
sacrilegus accusatur. Qđ quidẽ
sacrilegium inphariseis: maius
adulterium uocari potest. Gra¬
uius ẽ enim religionis adult̾iũ
ẽe quam corporis: et plus ẽ inte¬
gritatem dunitatis ledere. quã
integritatem hominis uiolare.
Condempnat᷑ gͦ susanna: con¬
tlempnatur et dñs. Illa quia
castitatem corporis tuebatur:
hic quia religionis castimoniã
defendebat. Similis gͥ erat in
utroq causa iudicir. nisi qđ meli¬
orem usa ẽ iudicem susanna quã
dñs. Hunc enĩ p̃ses uidicat. hanc
ꝓpħa. Hunc audit uir qͥ pharise¬
orum seditionib t̾rebatur: hane

Expanded text:
nte dies prosecuti sumus sanctae Susannae judicium simile admodum fuisse judicio Salvatoris, et iisdem criminationibus laborasse memoratae castitatem feminae, quibus Christi laboravit integritas. Similiter enim persecutores in Susanitia. Illa enim dum in adulterio convincit presbyteros, ipsa tanquam adultera retinetur; hic dum in sacrilegio arguit Pharisaeos, ipse tanquam sacrilegus accusatur. Quod quidem sacrilegium in Pharisaeis majus adulterium vocari potest; gravius est enim religionis adulterum esse quam corporis; et plus est integritatem divinitatis laedere quam integritatem hominis violare. Condemnatur ergo Susanna, condemnatur 145 et Dominus; illa, quia castitatem corporis tuebatur; hic quia religionis castimoniam defendebat. Similis igitur erat in utroque causa judicii, nisi quod meliore usa est judice Susanna quam Dominus. Hunc enim praeses judicat, hanc propheta, hunc audit vir, qui Pharisaeorum seditionibus terrebatur; hanc
Abbreviated transcription (Latin):
& agnus. et aries apellatur. qui ꝓnobis
immolatur in egyptoͬ. ꝓysaac cornibꝰ
tenetur insentibus: & dicamus. Dñs
pascit me & nichil mͥ de crit: in loco pas¬
cue ibi me collocauit: suꝑ aqͣm refecti

Expanded text:
 agnus et aries appellatur qui pro nobis immolatur in Aegypto, qui pro Isaac cornibus tenetur in sentibus, et dicamus: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae, ibi me collocabit. Super aquam refecti
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ex agitatus ꝓcellis. incipit ti¬
mere quod credidit: statim ei
gurges subtrahitur: unda sub¬
ducitur. Mox enim deficiente fi¬
de: deficit et semita:. Tunc excla
dep̃catur. Quem app̃hensum
manu saluator: liberat et obiur¬
gat. dicens. Modice fider: quare
dubitasti: Hoc ẽ. Cur tam par¬
ue fidei es. ut qui credendo ma
re ambulare ceꝑas: non id ꝑse¬
uerando transires: Scriptumẽ
enim: qui ꝑseuerauerit usq in
finem. hic saluus erit. S: dum
cunctaris et dubitas: iter qđ
ingressus fueras ꝑdidisti. Cur
inquã tam modice fidei es. ut
non ca fide qua uenire ceperas.
ꝑuenires: Intellige gͦ quia in ma¬
ri credulitas te portabat: ꝑfidia
submergebat. Igitur fr̃s. sc̃s pe¬
trus dum fluctuat. dum mer¬
gitur. dum ꝑiclitatur. sic ꝑue¬
nit ad dñm: ostendens nobis.
ctus sunt in hoc mundo tempta¬
tionum. multa naufragia: a
quibus ita liberari possumus.

Expanded text:
tis, exagitatus procellis, incipit titis, exagitatus procellis, incipit timere quod credidit: statim ei gurges subtrahitur, unda subducitur. Mox enim defatiscenti fide, defatiscit et semita. Tunc exclamdeprecatur. Quem apprehensum manu Salvator liberat, et subjungit dicens, Modicae fidei, quare dubitasti ? Hoc est, Cur tam parvae fidei es, ut qui credendo in mare ambulare coeperas, non id perseverando transires? scriptum est enim, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sed dum cunctaris et dubitas, iter quod ingressus fueras perdidisti. Cur, inquam, tam modicae fidei es, ut non ea fide qua venire coeperas, pervenires? Intellige ergo quia in mari credulitas te portabat, perfidia submergebat. Igitur, fratres, sanctus Petrus dum fluctuat, dum mergitur, dum periclitatur, sic pervenit ad Dominum: ostendens nobis qctus sunt in hoc mundo, tentationum multa naufragia; a quibus ita liberari possumus
Abbreviated transcription (Latin):
ctib mare : uentis pelagus contur¬
betur: non tamen turbat᷑ petri
semita que ducit ad dñm. Ambu¬
lat igitur suꝑ aquas petrus: e sub
pedibus eus mollis unda non
cedit. Legimus inueteri testam̃to
filios isrł ꝑmare rubrum siccis
itinerib ambulasse: et ad securi¬
tatem gradientium ne laberet᷑
unda. in soliditatem quandam
cam fuisse mutatam. Qñto hic
melius ubi ambulante petro. nec
mutatur aqua nec labitur: nec so¬
lidatur aqua nec refugit. Melius
inquam ẽ. ubi eadem unda quȩ
fluctuat et sustentat: ubi idem
gurges qui mergitur & famulatur:
Illic ut portaret ꝑ mare populũ
isrł. meatum suum natura ꝑ di¬
derat: hic portatur in aquis pe¬
trus. et cursum suum fluenta ñ
ꝑdunt. Temerarus gͦ uiator apl̃s.
noui itineris uiam capit: modo
curuati gurgitis molem ascendit:
mͦ subsidentis sinus unda descen¬
dit: et inter marinos fuictus.¬
ascensus illi itineris descensus¬
q: non deest: s: ubi turbatus uen¬

Expanded text:
ctibus mare, ventis pelagus, confirctibus mare, ventis pelagus, confirmetur non tamen turbatur Petri semita, quae ducit ad Dominum. Ambulat igitur super aquas Petrus, et sub pedibus ejus mollis unda non cedit. Legimus in Veteri Testamento filios Israel per mare Rubrum siccis itineribus ambulasse, et ad securitatem gradientium, ne laberetur unda, in soliditatem quamdam eam fuisse mutatam. Quanto hoc melius, ubi, ambulante Petro, nec mutatur unda, nec labitur, nec solidatur aqua, nec refugit. Melius, inquam, est, ubi eadem unda, quae fluctuat et sustentat, ubi idem gurges, qui mergitur et famulatur. Illic ut portaretur per mare populus Israel, meatum suum natura perdiderat: hic portatur in aquis Petrus, cursum suum fluenta non perdunt. Temerarius ergo viator apostolus, novi itineris viam carpit, modo curvati gurgitis molem ascendit, modo subsidentis sinus, unda descendit, et inter marinos fascensus illi itineris descensusque non deest. Sed ubi turbatus ven