comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beres. qualẽ diligẽs pater fimiliaso
qm̃ bic ꝓpt̾ suã partẽ causam abuit.
gerendi ⁊ icõnogonorũ gestoꝵ ei acti¬
o non competir. talẽigitur diligenti¬
impr̃are debi. quale insiusreb ea¬
tẽ sunt. siduob res legitasit ñ i bes
comunx̃ ad societatẽ noncosentus. ꝓ¬
fires ¶ Sincertobõie legato ⁊ pon¬

Expanded text:
bet, qualem diligens pater familias, quoniam hic propter suam partem causam habuit gerendi et ideo negotiorum gestorum ei actio non competit: talem igitur diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non consensus, sed res.Si incerto homine legato et po
Abbreviated transcription (Latin):
lp .ł. Sifilia nupta qͥuedoiẽ cõseĩe
debuit ꝑ errorẽ coberedumitacauit. ut
rus solueret iuchilominus arbitrũf¬
amilie heitiscunte sic arbitraturũ pa¬
pimanus scubit ut etiã si ꝯ̃stante ma¬
triomo ip̃adiei suũ obieãt confeta

Expanded text:
.Si filia nupta, quae dotem conferre debuit, per errorem coheredum ita cauit, ut, riis solueret, nihilo minus arbitrum familiae erciscundae sic arbitraturum Papinianus scribit, ut, etiamsi constante matrimonio ipsa die
Abbreviated transcription (Latin):
uisis ẜi nullo em̃ iure ideũ fecisse
ex diuersorespondebatur. cõnseusi
cuit standũ alim̃toru p̃stationi.
ẜi ⁊ islud adiecit utlanesse liber¬
toꝵ diuisionẽ.

Expanded text:
t: nullo enim iure id eum fecisse. ex diuerso respondebatur consensissecuit standum esse alimentorum praestationi: sed et illud adiecit nullam esse libertorum diuisionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ins monumenti. sequitur. p̃scriptis ũ¬
bis possecos exꝑitiur monim̃ñ fiat¬
Sũptuũ quosuns ehĩdib bonasite
fecerit. usuras quoq cõsecrui pott̃ aqͦ¬
hr̃dib ex diemore. scd̃mtesciptum
patͥ hr̃s ꝓparte exussi. ⁊ acreditorib
petuliatib conueniretut. Cumpatat᷑
sit soluere id om̃e qd debenir. ꝑtouex

Expanded text:
menti sequitur, praescriptis uerbis posse eos experiri, ut monumentum fiat.Sumptuum, quos unus ex heredibus bona fide fecerit, usuras quoque consequi potest a coherede ex die morae secundum rescriptum patri heres pro parte extitisset et a creditoribus peculiaribus conueniretur, cum paratus sit soluere
Abbreviated transcription (Latin):
cominunessũt. p̾sumus teun fimili¬
Nator tẽ commumẽ cũ extraneobãt.
siuereisuepartẽ alicuilegauĩt. aut
btẽs ante iuditiũ familie hertiscũte
acceptũ partt̃sua̾ alienauit. ad offitiũ
uiduis ꝑtiet. ut eãpartẽ que ͣtatoris
suit alicuuibeat tradi. ¶ Qipro
ẽp̃toit. ł ꝓtonato. puta coberedes
possident infamilie hertiscunde iudi¬
cram uenire negat põp̃. ¶Ite scribit.¬

Expanded text:
familitator rem communem cum extraneo habebat siue rei suae partem alicui legauit aut heres ante iudicium familiae erciscundae acceptum partem suam alienauit, ad officium iudicis pertinet, ut eam partem, quae testatoris fuit, alicui iubeat tradi.Quod pro emptore uel pro donato puta coheres possidet, in familiae erciscundae iudicium uenire negat Pomponius.Idem scribit
Abbreviated transcription (Latin):
oportet contra si ꝓmissor uicdetesse¬
rit. plurib brdib instinitis. nec di¬
tinit obligato. nec dubiũ est quin
duret qm̃uiam ꝓmittere ⁊ ispotest.
qui fundũ non bab⁊ ignur quia sin¬
guli insolidũ tenemtur offitio uidi¬
cis caunones interponidebere ut sig
exhis conuẽnus litisestamanonẽ p̃¬
stitit. id exparte acetis conseguanr.¬

Expanded text:
rtet.Contra si promissor uiae decesserit pluribus heredibus institutis, nec diuiditur obligatio nec dubium est quin duret, quoniam uiam promittere et is potest, qui fundum non habet. igitur quia singuli in solidum tenentur, officio iudicis cautiones interponi debere, ut, si quis ex his conuentus litis aestimationem praestiterit, id pro parte a ceteris consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
it̃ labro scribit. Siunus hr̃s¬
tbes aururelictũ atestatore effodit. fami
ciscũ de uidex it ipotẽ plun̾b eãtẽ rẽ at¬
iudicart siaut plutib fucrit uniusreip̃.¬
ceptio relicta. U̾bi ⁊̃ necessitatẽ faccre põp̾.
scbit. Ut plurib idudicetur. ut sutrta
pãrtẽ unicuiq cobrͣdũ assignet. Sipotẽ¬

Expanded text:
Item Labeo scribit, si unus hnsaurum relictum a testatore effodit, familciscundae iudex ita potest pluribus eandem rem adiudicare, si aut pluribus fuerit unius rei praeceptio relicta ubi etiam necessitatem facere Pomponius scribit, ut pluribus adiudicetur uel si certam partem unicuique coheredum adsignet: sed pote
Abbreviated transcription (Latin):
rũq dirigat dotispeunonẽ coberedem
c̃ẽ defentetlum abeo quisuscite bonusius¬
sus est silegata que abiatoq ꝑtõte data
clectatote retmeremut inconpendio cõ¬
heredis eẽ quitebito leuatiñr. ⁊ nonopost ⁊

Expanded text:
rumque dirigat dotis petitionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data electa dote retinentur, in compendio, coheredis esse, qui debito
Abbreviated transcription (Latin):
qui ecisti plato possunt conueniri Itri
sialius cotem tedit. ⁊ stipulatus estiñt
solsi uxoris suedorẽ. fictiã filu suu uto¬
risquasihuis quoq m atrimonuton
ad ipsũ fpectet. quia filuboneta ⁊ nimiꝰ.
ip̃e agnoscere nocesse habẽt p̃recixte aũt
nõsolũ patri datã totẽ filiũ oportert ue

Expanded text:
conueniri. idem et si alius dotem dedit et stipulatus est. nec solum uxoris suae dotem, sed etiam filii sui uxoris, quasi hoc quoque matrimonii onus ad ipsum spectet, quia filii onera et nurus ipse adgnoscere necesse habet. praecipere autem non solum patri datam dotem filium o
Abbreviated transcription (Latin):
siquedã res indiuise relic̾te̾sunt com¬
mimidiurdunto dehis agiporest.¬
apmianus ait. fiuni exhrdib bonꝰ
aliemeris in uingatur. citra fpeciem
legañ. officio uiditis familie bertiscũ¬

Expanded text:
si quaedam res indiuisae relictae sunt, communi diuidundo de his agi potest.Papinianus ait, si uni ex heredibus onus aeris alieni iniungatur citra speciem legati, officio iudicis familiae erciscu
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ. ut siolẽt bt̃ des aꝯmunicẽ usuff
fruccus discicłe. morem eis. gerat cauti¬
onib int̃ pofitis. E Iuliamus. ut.
Sialũ fundũ. alii ufufr uctũ sunti iu¬
tex adiudi caũt . nõ ꝯ municariusũ
ftuctũ ¶Usus fructus ⁊ excertoip̃¬

Expanded text:
i, ut, si uolent heredes a communione usus fructus discedere, morem eis ‹g›erat cautionibus interpositis. Iulianus ait, si alii fundum, alii usum fructum fundi iudex adiudicauerit, non communicari usum fructum. Usus fructus et ex certo
Abbreviated transcription (Latin):
suncini sempedes ĩtse ĩto ꝯtuleru¬
nt. ut ibi ggratitiũ parietẽ ĩ t̃see
dissicare adhoneri utriꝰꝙ sustinõta
dĩ dꝰ edificato pariete alt̃ ĩ eũ nim
nõ patiatur ꝓsocio ageͣdũ. Qd̾ep⁊ si
eriꝙ ꝯuenit̾ ꝓsocio accionẽ ẽẽ Si
płes siuit ĩfeos dẽ societates cortea
ecs dũ taxat sũptꝰ societard ĩputab.
ritorioꝵ. ⁊ stipłto stabuloꝵ ieło¬

Expanded text:
si vicini semipedes inter se contulerunt, ut ibi craticium parietem inter se aedificarent ad onera utriusque sustinenda, deinde aedificato pariete alter in eum inmitti non patiatur, pro socio agendum. idemque eriplures sint inter eosdem societates coitae, ad eos dumtaxat sumptuum societati imputabit meritoriorum
Abbreviated transcription (Latin):
ma. eqͣ lege . neq senatus ꝯsulta
ira sc̾bi possunt. ut om̃s casus qui qn
ĩciderint comp̃hendãtur s sufficit
ruũtur aut̃ intp̃tͥmolie aut ꝯstituti¬
oẽ obtimi pͥncipis certiꝰ statuendũẽ.¬

Expanded text:
m. Neque leges neque senatus consulta ita scribi possunt, ut omnes casus qui quandoque inciderint comprehendantur, sed suffic‹ittuuntur, aut interpretatione aut constitutione optimi principis certius statuendu
Abbreviated transcription (Latin):
rulib̾eet. hec ꝯdinolib̾tati aposi¬
ta iã implẽdda mulierr ẽ. s⁊ non
dubitarideb. qultimus lib̾na¬
scitur. nec nnatura ꝑmisit sim¬
ul uno impetu duos infantes d̾
ut̃o matris ꝓcedere. ⁊t ordin

Expanded text:
r esset. haec condicio libertati adposita iam implenda mulieri est. sed non dubitari debet, quin ultimus liber nascatur: nec enim natura permisit simul uno impetu duos infantes de utero matris excedere, ut ordin
Abbreviated transcription (Latin):
in aneilla pariat. placuit eũꝗna
scit᷑ libͥm naser. nec int ẽ uistis
ruptis ꝯcepit an uulgo. Quia ñ
debr calamitas matris nocere
ei qui inut̃o ẽ. ẽx hoc quesituẽ si
aneilla pͥgnãs manu missasit dem̃
ancilla pͥea facta. aut ex pulsa ciu¬
tate ppepit lib̾m ans im pariat

Expanded text:
 ancilla pariat, placuit eum qui nascitur liberum nasci. nec interest iustis nuptiis concepit an uolgo, quia non debet calamitas matris nocere ei qui in uentre est. Ex hoc quaesitum est, si ancilla praegnas manumissa sit, deinde ancilla postea facta aut expulsa ciuitate ‹pe›pererit, liberum an seruum pariat
Abbreviated transcription (Latin):
oĩes. nam ꝗd int᷑ ẽ susfragroppłs
uolutate suam declaret. anreb
⁊̃ illudreceptuẽ utleges non
solũ sub fragio legis latoris. s
⁊̃ tacito ꝯsensu om̃iũ ꝑ desuetu

Expanded text:
omnes. Nam quid interest, suffragio populus voluntatem suam declaret an rebuseciam illud receptum est, ut leges non solum suffragio legislatoris, sed eciam tacito consensu omnium per desuetu
Abbreviated transcription (Latin):
stens ꝯditioessiẽ ut ex liła eda
datur ꝗ poster nascitur. uelu¬
ti siquelib alia ⁊ iiolib̾rati
mulieris appoĩta pirturiente
eierista imanir messa sub luac
ꝯditionesi .x. mili. ħrdi. titione
dediͣt. eomomento quo parit. si¬

Expanded text:
 ut ex libera edatur quod postea nascitur, ueluti si quaelibet alia condicio libertati mulieris adposita parturiente ea existat. uel manumissa sub hac condicione, si decem milia heredi Titioue dederit, eo momento quo parit
Abbreviated transcription (Latin):
cessari familiaris simus fuit. muss.¬
uris sabinus mequestri orome fu¬
cepit benefitiu dari atiberio ce¬
sare hoctam̃ illi ꝯcessum erat ⁊ ut
obi t̃ scĩamus. añ tp̃a augustipi¬
blice respondendi uis non apncipi¬
b dabatur s qui fidritiã studiorũ
suoꝵ habebãt. ꝯsulentib respon¬
debant. neꝙ responsa utiq sigua¬
tadabunt.s. pler ꝙ iudicib: ip̃iꝰ se̾¬
bebãt. aut restalxontur qui illos
cõsulekant. ¶ pͥmus diuus augu¬
stus ut maior iuris auctoritas ha¬
beretur constiuu. in exauctorita¬
i yeterent int sibilic̾⁊ respondere.
resẽpsit eis hoc nõpetis. pstari solore.¬

Expanded text:
fuit. Massurius Sabinus in equestri ordine fucoepit beneficium dari, a Tiberio Caesare hoc tamen illi concessum erat. Et, ut obiter sciamus, ante tempora Augusti publice respondendi ius non a principibus dabatur, sed qui fiduciam studiorum suorum habebant, consulentibus respondebant: neque responsa utique signata dabant, sed plerumque iudicibus ipsi scribebant, aut testabantur qui illos consulebant. primus diuus Augustus, ut maior iuris auctoritas haberetur, constituit, ut ex auctoritai peterent, ut sibi liceret respondere, rescripsit eis hoc non peti, sed praestari solere
Abbreviated transcription (Latin):
rends pͥimuloum aut ꝓcerto. pͥmã¬
cuduluiũ optineret. tr̃aditur adcõ¬
suendũ qitũ mutiũ d̾re amici su.
hpuenisse. cũq eum s̃ respondisse
deiure ẜ uiꝰ paꝵ intell exissi. Iterũ

Expanded text:
randis primum locum aut pro certo post Marcum Tullium optineret, traditur ad consulendum Quintum Mucium de re amici sui peruenisse cumque eum sibi respondisse de iure Serui‹us› parum intellexisset, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
suposinis petierat dixisse. cãpiũq
amore uirginis. om̃e fas. ac uesaᷤ
miseuisses indignat᷑ ꝙ uetustissi¬
maiuris obẜuontia. inpͣ filiesu¬
e d̾ feciss̾ ut pote eñ brutus ꝯpͥmũ¬

Expanded text:
suppositus petierat, dixisse captumque amore uirginis omne fas ac nefas miscuisse: indignatus, quod uetustissima iuris obseruantia in persona filiae suae defecisset utpote cum Brutus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
to qui offilium secutusẽ. anti¬
stiꝰ lab̾o qui õs hos audiuit. in
offerretur ei. ab augusto ꝯsula
suscipiri set płimũ studiis ope¬
ram dedit. uotũ annu rradi¬
ẜat. ut rome sermensib eũstu¬
dioᷤ is eẽt. i sexmens ib secederer
ꝙ reliꝗt quadraginta uolumi¬
na exquib płmra int̃ m anus uer¬
santur. hiduo pͥmũ ułti diu̾sas sec¬
tas secerum. namatettus capitoin
his q̃ t̾radita fuerant ꝑseuerant la¬
ħo ingenii qualitate. ⁊ fidritia doeł¬
ne. quiet cetis oꝑis ⁊ sap̃ie oꝑtiam¬

Expanded text:
to, qui Ofilium secutus est, et Antito, qui Ofilium secutus est, et Antistius Labeo, qu‹i› omnes hos audiuit, insofferretur ei ab Augusto consulasusciperet, sed plurimum studiis operam dedit et totum annum ita diviserat ut Rome sex mensibus cum studiosis esset et sex mensibus secederet  reliquit quadringenta uolumina, ex quibus plurima inter manus uersantur. hi duo primum ueluti diuersas sectas fecerunt: nam Ateius Capito in his, quae ei tradit‹a› fuerant, perseuerabat, Labeo ingenii qualitate et fiducia doctrinae, qui et ceteris operis sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
aut questorius nec ultra profice¬
re uolui. cum illi ⁊̃ argnstus cõ¬
sulatũ offerret. exhis trebanius
peritior caseluo ciselli̾ trebatio
Aoc̃ptior fuisse dieitur. offiliꝰ u¬
troq dotior enselli sẽpta nonert᷑at
ñ uinis lib beneo siorum. ⁊ rebu¬
post hos qͦ tuƀo fuit qui offilio
opundedit. sun aut patricnus ⁊¬
tnsit acaĩs ł orandis agendis ad
ius cuule. maxĩe pͣquã ꝗntũli¬
garium acc̃auit. nec obtinuit a¬
pͦ gaui cesarem: isẽ ꝗntus le¬
garius. qui cũ africe oram tenerer.
infirmum tuberionẽ. aplicare
nõ ꝑmisit. nec aquã aurdre quo
noĩe eũ accusauit. ⁊ eicero defendri.
uertat euis oratiosatis pulcheri¬
ma que in scͥbitur. ꝓepito ligari¬
o ⁊ tuło docnssi mus quid̾ habi¬
tus ẽ. ruris publici ⁊ pͥuati.⁊ c̃õ¬
płes utriusq oꝑis libros reliqt.
sermone ĩ antiquo usus affecta¬
uit scͥb̾e. ⁊ iõ purũ libri euis gra¬
ti habentur. ¶ p̾ hũe maxime
auetoritatis suerunt at eĩ capi¬

Expanded text:
quaestorius nec ultra proficere voluit, cum illi etiam Augustus consulatum offerret. ex his Trebatius peritior Cascellio, Cascellius Trebatio eloquentior fuisse dicitur, Ofilius utroque doctior. Cascellii scripta non exstant nisi unus liber bene dictorum, TrebaPost ho‹s› quoque Tubero fuit, qui Ofilio operam dedit: fuit autem patricius et transit a causis agendis ad ius ciuile, maxime postquam Quintum Ligarium accusauit nec optinuit apud Gaium Caesarem. is est Quintus Ligarius, qui cum Africae oram teneret, infirmum Tuberonem applicare non permisit nec aquam haurire, quo nomine eum accusauit et Cicero defendit: exstat eius oratio satis pulcherrima, quae inscribitur pro Quinto Ligario. Tubero doctissimus quidem habitus est iuris publici et priuati et complures utriusque operis libros reliquit: sermone etiam antiquo usus affectauit scribere et ideo parum libri eius grati habentur. Post hunc maximae auctoritatis fuerunt Ateius Capi
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ ł Idc̃ erit sieade arechusa
primoduos repit postea gemi¬
nos edid̾ĩt. dicendũe ⁊inoposse
diciutrĩq ingenuũ nasti s ⁊ et̃
qui pͣterior scitur questio gͦfac.¬

Expanded text:
 Idem erit, si eadem Arescusa primo duo pepererat, postea geminos ediderat: dicendum est enim non posse dici utrumque ingenuum nasci, sed eum qui posterior nascitur. quaestio ergo fac
Abbreviated transcription (Latin):
hriquos cistiberĩ dirimus. p̾ea¬
ediles senatus consulto crealĩt᷑.
ergo erhis om̃ib decem t᷑bun⁊
i serediles inciitate iura redde.¬
bant. ¶Iuris eiuilis seĩam pluri¬
eor. maxĩe dignitatis ap̃ ppłm

Expanded text:
hi, quos Cistiberes diximus, postea aediles senatus consulto creabantur. Ergo ex his omnibus decem tribuni , sex aediles in ciuitate iura reddebant. Iuris ciuilis scientiam plurieorum maximae dignationis ap
Abbreviated transcription (Latin):
tiberio cełare. int ppło responderet.
qui meq̃striordine iam grandis na¬
ui ⁊ fere annor ꝗnquaginta recept᷑
ẽ hiuc nec ample facultaies fuer̃.
siplimum esius auctorib susten¬
tatus ẽ. huic successit. gaius cassĩ.
longinus natus cefilia ribonis que
fuit neptis ẜ ui supplitii. ⁊ iõ ꝓauũ
suũ ẜ iñ. supplicium appellat.is
⁊ ꝯsul fun cum quartino tꝑ̃ib ti¬
sardiniam reuocatus auespasia
nodiem suũ obiit. nerue suecessit
uam płimum potuit. appellatiq

Expanded text:
Tiberio Caesare, ut populo responderet: qui in equestri ordine iam grandis natu et fere annorum quinquaginta receptus est. huic nec amplae facultates fuerunt, sed plurimum a suis auditoribus sustentatus est.Huic successit Gaius Cassius Longinus natus ex filia Tuberonis, quae fuit neptis Seruii Sulpicii: et ideo proauum suum Seruium Sulpicium appellat. hic consul fuit cum Quartino temporibus TiSardiniam, reuocatus a Uespasiano diem suum obit. Neruae successit etiam plurimum potuit: appellatiqu
Abbreviated transcription (Latin):
nceserũ: ed̾ ossitum fereiale erat
quale hodre prefector.p̃torio: magi.¬
itratus t̃m habebantur legitimi.
hisdẽ tꝑ̃ib cũplebs apatrib seces¬
siss annofere septimo d̾cimopꝰre.
ges exactosiͥbunoĩ s̃ imontes acͦ
ere uut cuu eẽnt plebeiagistrai̾
uisia erat ⁊exsmgłis singłi cͥreabã¬
tur.ł qtribuũ suffragiocre aban
bs̃ deferebat. duci̾ ex plebe ꝯstim¬
erum. qui ⁊̃ ediles appellatisunt.
stitutis q̃stores. qui pecune pre¬
eent. dictis ab eoͣmquirende ⁊¬

Expanded text:
ni celerum: quod officium fere tale erat, quale hodie praefectorum praetorio, magistratus tamen habebantur legitimi. Isdem temporibus cum plebs a patribus secessisset anno fere septimo decimo post reges exactos, tribunos sibi in monte sacro creauit, qui essent plebeii magistratus. uisus erat et ex singulis singuli creabantur: uel quia tribuum suffragio creabantb‹s› deferebat, duos ex plebe constituerunt, qui etiam aediles appellati sunt.stituti sunt quaestores, qui pecuniae praeessent, dicti ab eo ‹quod›
Abbreviated transcription (Latin):
sa ancentũ quadraguta libros.
eehis auditorib płimũ auctori¬
turis hũit. alfenus uarus. ⁊ auu
ofiliꝰ: exqruib uarus. ⁊ ꝯsul fuit. o¬
filiꝰ. ineq̃stri ordire ꝑ seuerauit.
is fuit cesari familiarissimus .ili
liros d̾ iuire ciuili płimos. ⁊ qrioem
purtẽ oꝑis fandarent reliquit.
nam delegib iucessime pͥmus ꝯ¬
scͥpsit. d̾ iuris drtione. Ide edietũ
p̃toris pͥmũ diligẽnt̃ ꝯposuit.
nam añ eumẜ uiꝰ duos libros ad
brutũ ꝑ quã breuisimos adedictũ
sub scptos reliquit. ¶ fuit eod̾ tp̃r¬

Expanded text:
sa in centum quadraginta libros. ex his auditoribus plurimum auctoritatis habuit Alfenus Uarus et Aulus Ofilius, ex quibus Uarus et consul fuit, Ofilius in equestri ordine perseuerauit. is fuit Caesari familiarissimus et libros de iure ciuili plurimos et qui omnem partem operis fundarent reliquit. nam de legibus uicensimae primus conscribit: de iurisdictione idem edictum praetoris primus diligenter composuit, nam ante eum Seruius duos libros ad Brutum perquam breuissimos ad edictum subscriptos reliquit. Fuit eodem t
Abbreviated transcription (Latin):
eutasumuis audiuit. institutus
ababolutdo instructus aũ maxie
agallo aqlio quifuit ꝯcertine
Itaq libri cum płes eius extãt ꝯ¬
certine confr̃ct cũ in legatioe ꝑiꝰ¬
si statuam ei ppłs rom̃nus ꝓrostis
posu. ⁊ hodie que ertat. ꝓrostis
angusti. huiꝰ uolumina cumplu¬
ta extãt reliqt am̃t ꝓpe centũ ⁊ oc¬
togĩta libros ad hoc plurimi ꝓfe
fenus narius. gains. aulus. ofiliꝰcis
sa. flauiꝰ piscus gaiꝰ ateius ꝓcu¬
lus labeo antistĩ ptc̃ĩa publicꝰ

Expanded text:
cuti sumus, audiit, institutus a Balbo Lucilio, instructus autem maxime a Gallo Aquilio, qui fuit Cercinae: itaque libri complures eius extant Cercinae confecti. hic cum in legatione perisset, statuam ei populus Romanus pro rostris posuit, et hodieque exstat pro rostris Augusti. huius uolumina complura exstant: reliquit autem prope centum et octaginta libros. Ab hoc plurimi proffenus Uarus Gaius, Aulus Ofilius, sa, Flauius Priscus, Gaius Ateius, Pacuuius Labeo Ant
Abbreviated transcription (Latin):
õtiquid̾ exoĩb qui scĩam nacti.
sunt. an tibruim. coꝵ carium.
publice ꝓfessũ neminẽ traditur
cetĩ aũt ad hucł inlatĩtti ius enu¬
le retui̾e cogitabãt solũq ꝯsuila¬
gias mnunũ̃ ꝯtulit. ab hoe apiꝰ e
laudius unus ex x. iuris eu nis
maximũ ꝯsiliũ induodei tabu¬
lis se̾bendis futepꝰhũc apiꝰ elau¬
dius eid̃ gnis marimã seĩam
habuit. hie centemanus aiple¬
llatus ẽ ⁊ apiã ma itrauit. ⁊ cla¬
murbẽ non recipiendo s nam
tulit hr̃ie ĩ actioes sc̃psi̾se tradi¬
tũẽ. pͥmũ d̾ us putioib quilib̾¬

Expanded text:
et quidem ex omnibus, qui scientiam nancti sunt, ante Tiberium Coruncanium publice professum neminem traditur: ceteri autem ad hunc uel in latenti ius ciuile retinere cogitabant solumque consultagias in unum contulit. ab hoc Appius Claudius unus ex decemuiris, cuius maximum consilium in duodecim tabulis scribendis fuit. post hunc Appius Claudius eiusdem generis maximam scientiam habuit: hic Centemmanus appellatus est, Appiam uiam strauit et ain urbe non recipiendo sententiam tulit: hunc etiam actiones scripsisse traditum est primum de usurpationibus, qui lib
Abbreviated transcription (Latin):
ertãt uoluirina insepta mami¬
lu monumenta. Illi duo ꝯsrila¬
res fuerumbrutus p̃toriꝰ pu¬
bliꝰ aũt inutãis ĩ pontifer maxi¬
mus abhis ꝑfectis. publiꝰ rutas

Expanded text:
extant uolumina scripta Manilii monumenta. illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam pontifex maximus. Ab his profecti sunt Publius Rutilius
Abbreviated transcription (Latin):
siereari et er plebe ꝯsules. cepe¬
runt exͣtroq corꝑe ꝯstitui. tẽ
in aliqͣ płs̃i hurres haberent.
placuit duos exño patrum
ꝯstitui. ⁊ita factis ediles curu¬
les. ¶cumq ꝯsules auocarẽt᷑
belł finitimis neꝙ eẽt ꝗ in cuu¬
tate ius radere p̾sit. factum ẽ
ut pretor qͦ crearenr qui urba¬
nus appelltus. qͦ dodinurbe ĩ
redderẽt. p̃ aliquot dem̃ annos

Expanded text:
sset creari etiam ex plebe consules, coeperunt ex utroque corpore constitui. tunc, ut aliquo pluris patres haberent, placuit duos ex numero patrum constitui: ita facti sunt aediles curules. Cumque consules a‹u›ocarentur bellis finitimis neque esset qui in ciuitate ius reddere posset, factum est, ut praetor quoque crearetur, qui urbanus appellatus est, quod in urbe ius redderet. Post aliquot deinde annos
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ꝓhos ꝗntus mutiꝰ publ filius
pontifer marimus ius ciide pri¬
mus ꝯstituit. gnͣati inlibros decẽ
⁊ octo redigendo mutri auditores
fuer ⁊ plures. s⁊ p̃cipue auctoritatᷤ¬
fuer̾ aquiliꝰ gallus hulbus lutili
sertus papirius. gaus uum̃ti. exq¬
b gallũ maxĩe auctorititis ap̃ pp¬
l̾m fuisse. ẜ uius dieit. om̃s tũhya
seruio fulplicio nominãtut auio¬

Expanded text:
Post hos Quintus Mucius Publii filius pontifex maximus ius civile primus constituit generatim in libros decem et octo redigendo. Mucii auditores fuerunt complures, sed praecipuae auctoritatis Aquilius Gallus, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Gaius Iuventius: ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Servius dicit. omnes tamen hi a Servio
Abbreviated transcription (Latin):
stuler᷑ om̃isꝙ plebs urlima mor
eod̾ se contulit. ꝑ ppłiq ꝯsensupa¬
rĩ. inearcerẽ necati gta rursus
res prublra suũ stitum recepit.
deũcum post aliqͦt annos .xii.

Expanded text:
stulerunt, omnisque plebs urbana mox eodem se contulit, populique consensu partim in carcere necati. ita rursus res publica suum statum recepit. Deinde cum post aliquot annos duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑomiaregiã potestatẽ sibrundi.¬
solũ relictũẽ illiᷤ ᷤcohercere possr̃.
nĩiĩcula publicaduci iuber⁊
spost deinde c̃xensus iã maiori tp̃r
augendus eẽt. ⁊ c̃ sules non suffice.¬
rr̃ huic qͦ offiocensores ꝯstituti ẽ.
ppłodeind̾ auctocumerebra orirẽ¬
turbella.i quedã acriora affinit

Expanded text:
 omnia regiam potestatem sibi uindisolum relictum est illis, ut coercere possent et in uincula publica duci iuberent. Post deinde cum census iam maiori tempore agendus esset et consules non sufficerent huic quoque officio, censores constituti sunt. Populo deinde aucto cum crebra orerentur bella et quaedam acriora a finit
Abbreviated transcription (Latin):
mitiociuitatis huiꝰ constat reges
qui equitib preerat. ⁊ uelutiscd̾m¬
locũ aregib obrinelat. quomnũo
fuitiumꝰ briitus ꝗ auctor funt regcꝰ
eieiendi. exactis diñ regib. sules
ꝯstitutist̃ duopenes quos summũ
ius utiẽet lege rogatũ ẽ. dictisunt

Expanded text:
initio ciuitatis huius constat reges qui equitibus praeerat et uelutilocum a regibus optinebat: quo Iunius Brutus, qui auctor fuit regis eiciendi. Exactis deinde regibus consules constituti sunt duo: penes quos summum ius uti esset, lege rogatum est: dicti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuli possit dem̃ qutus mutu¬
us ꝗ adcartaguenses misẜ̾ lexa¬
tus eñeẽnt due tessere posite.
una paeis altera belli. arbrrio
s̾ dito utrã uelli referet. romã
utr̃ãq susculit. ⁊ ait. Rartaginẽ¬
ses petere deb̾e utr̃aꝙ mall̃
accrꝑe. ¶ p̾hos fuit tiberiue¬
ꝓfitĩ cepir. cuiꝰ tam̃ sẽptum nu¬
nlũ ertit. ẜi responsa aplura ⁊
memorabili a eius fuerunt.
elĩ ⁊publĩ atilius. maxuã
llatus ẽ. sex̾tũ eliũ ⁊ ennĩ lau¬
auuit. ⁊ ertat illius liłi qui ii seri.¬
bit᷑ ⁊ͥꝑtita quilib̾ ueluti eunabu.¬
la iuris continet ¶⁊riꝑtita au̾
b̾texitur legis accio. eidẽ eõstre̾
alii libri referuntur: quos tnq¬

Expanded text:
suli posset. deinde Quintus Mucius, qui ad Carthaginienses missus legatus, cum essent duae tesserae positae una pacis altera belli, arbitrio sibi dato, utram uellet referret Romam, utramque sustulit et ait Carthaginienses petere debere, utram mallent accipere. Post hos fuit Tiberiufiteri coepit: cuius tamen scriptum nullum exstat, sed responsa complura et memorabilia eius fuerunt. Aelius et Publius Atilius maximam llatus est. Sextum Aelium etiam Ennius laudauit et exstat illius liber qui inscribitur 'tripertita', qui liber ueluti cunabula iuris continet: tripertita aubtexitur legis actio. eiusdem esse tres alii libri referuntur, quo‹s› t
Abbreviated transcription (Latin):
terto eultolo dt abnalamonis. fi¬
liamnt̃ fecii. Inhoe seilie ⁊ ut
morte. uirguus contumeliam
strupi arceret acptinus recẽss
⁊ cede madensq ad hue filie cru¬
ore ad con miltonis confugit qui

Expanded text:
to cultro de taberna lanionis filiam interfecit in hoc scilicet, ut morte uirginis contumeliam stupri arceret, ac protinus recens a caede madenteque adhuc filiae cruore ad commilitones confugit. qui
Abbreviated transcription (Latin):
nore p̃toris uenerat. ¶ norussime si¬
ẽt adiuros pautioresi iuris constiru¬
ineuutatenrã. arit iure i. legeosti.¬
tuitur aut ẽ iꝰ. ꝓͥum ius euuleꝙ sine
seͥpto insola prudentiũ int̃p̃tatioẽ
c̃sistit. aut s̃ legis acuoes q̃ formã a¬
gendicontinẽt. aut plebisenũcꝓsi
ne auctoritate partuẽ cõstitutum.
ant ẽ maistraturũ edictĩr un ius
honorarium dicit᷑ aut senatum ce

Expanded text:
ouissime sicut ad pauciores iuris constitunostra aut iure, id est lege, constituitur, aut est proprium ius ciuile, quod sine scripto in sola prudentium interpretatione consistit, aut sunt legis actiones, quae formam agendi continent, aut plebi scitum, quod sine auctoritate patrum est constitutum, aut est magistratuum edictum, unde ‹ius› hon
Abbreviated transcription (Latin):
trinã discipłis ad uiterinã trad̾e. quos
sub hac int̾minatõne ab hoc conami¬
ne repellimꝰ ut si ausi fuerĩt ĩ poste¬
rũ ħ ppetrare. ⁊ exͣ urbes regias ⁊ be¬
rithensiũ metropoł. hoc facͥe duaꝵ
libraꝵ auripena plectent᷑. ⁊ reiciant᷑.
i ea cuutate ĩ qͣ nõ leges docuerũt

Expanded text:
trinam discipulis adulterinam tradere: quos sub hac interminatione ab hoc conamine repellimus, ut, si ausi fuerint in posterum hoc perpetrare et extra urbes regias et Berytiensium metropolim hoc facere, denarum librarum auri poena plectantur et reiciantur ab ea civitate, in q
Abbreviated transcription (Latin):
deacidui appellate sineleges
diroda tabiã rũ qurun ferenda¬
ian auctoremfuisse x. iris her¬
modor quẽdã effesum exsulãtẽ
innalia quidam retuler. ¶a
legili latis. cepit ut naturiłi ẽ
euenire soletut inĩp̃ratio d̾ sid̾a¬
ret prudentiũ aucroritatẽ: ne¬
ressariã eẽ dispitationẽ foriħ

Expanded text:
den‹ti› appellatae sunt leges duodecim tabularum. quarum ferendarum auctorem fuisse decemuiris Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia quidam rettulerunt. His legibus latis coepit ut naturaliter euenire solet, ut interpretatio desideraret prudentium auctoritate‹m› necessariam esse disputat
Abbreviated transcription (Latin):
pote cũ re nat᷑ali om̃s libinasceret᷑. nee
ẽet uota manumissio. euẜ uit᷑ eẽt in¬
cognita. S ⁊ p̾eaq̃ iuregentiũs uit᷑ in¬
uasit. secutuẽ benefitiũm anumissio¬
msie ũ unonat᷑ali nõie õ hoĩes appellare¬
mui. iuregentiũtriagn̾a ee ceperͣ.
hu qui desierãt eẽẜui.
diia distĩcta agris t̃mini positie di¬
fitia collata ꝯ mereũ. ẽptiones ñdr¬
tiões locatioẽs. conductioẽs. obligatioẽs

Expanded text:
pote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno naturali nomine homines appellaremur, iure gentium tria genera hi qui desierant esse serdominia distincta, agris termini positi, aedificia collocata, commercium, emptiones uenditiones, locationes conductiones, obligationes
Abbreviated transcription (Latin):
res quos papinia niste uocant nom̃ et
festiuitatẽ eiꝰ admitt̾e iudeant᷑ ip̃ẽtñ
ĩ tectiũ annũ ꝑ bellissimã machinatõem
introductus ẽ. librũ cͥ ypothesarie ex pri¬
mordiis plenũ eiusdẽ maximi papinia¬
papimanuste uocent᷑ ⁊ eius reminiscẽ¬
tis ⁊ letificent᷑. ⁊ festũ diẽq uiri sublimissi¬
moria. hoc q̃ t̾mino t̃tii anni doctͥna
ꝯchudebat᷑.¶ S quia solitũ ẽ anm
qͣrt studrosos gͣto ⁊ cõsueto quodã mͦ
uocabulo appellari hãnt quidẽ sima¬
luerint hoc cognom̃.
pro Mnsisq aũt prudentissimi pauu q̃

Expanded text:
res, quos Papinianistas vocant, nomen et festivitatem eius amittere videantur, ipse iterum in tertium annum per bellissimam machinationem introductus est: librum enim hypothecariae ex primordiis plenum eiusdem maximi PapiniaPapinianistae vocentur et eius reminiscentes et laetificentur et festum diem, moria hocque termine tertii anni doctrina concludatur. Sed quia solitum est anni quarti studiosos Graeco et consueto quodam vocabulo λύτας appellari, habeant quidem, si maluerint, hoc cognomen: pro responsis autem prudentissimi Pauli, quae
Abbreviated transcription (Latin):
riorẽ locũ tͤnstulimꝰ. neq auenditõib
qͣꝵ qͣsi minisrest̃ iric̾initate alt̾ius de¬
uagarent᷑. ¶ Et hos tres libͦs cũ accu¬
tissimi papiniani lectõne tradendospo d̃¬
suimꝰ quoꝵ uolumina ĩ t̾tio año studio¬
si recitabant. ñ ex oĩ eoꝵ corpore. s pas¬
sim pauca ex multis ⁊ ĩ hac ꝑte acciprẽtes

Expanded text:
riorem locum transtulimus, ne a venditionibus, quarum quasi ministrae sunt, vicinitate ulterius devagentur. et hos tres libros cum acutissimi Papiniani lectione tradendos posuimus, quorum volumina in tertio anno studiosi recitabant, non ex omni eorum corpore, sed sparsim pauca, ex multis et in hac parte accipientes
Abbreviated transcription (Latin):
nente. ¶Iud no satis ncc̃cuim qm.¬
tutũ ẽ. cũ sũmaintminatõne edicimꝰ¬
dĩs ut nemo audeat neq ĩ hac spie¬
didissima ciitate. neq ĩ berithensiũ
pulch̾rimo oppido exhis qui legnti¬
ma ꝑagũt studia ĩ dignos ⁊ pessimos
iniuria eitluuos exercere. ⁊ aliat̾ta¬
tͥmina ułiipõs professores ue ⁊ idcios
suos ⁊ maxime ⁊ cos qui tudos ad reci¬
tatoẽm legũ uẽiunt ꝑpetrare quis s¬
eĩ ludos appłłat eos quib cͥmina ori¬

Expanded text:
nente. IIlud vero satis necessarium constitutum cum summa interminatione edicimus, ut nemo audeat neque in hac splendidissima civitate neque in Berytiensium pulcherrimo oppido ex his, qui legitima peragunt studia, indignos et pessimosa est ludos exercere et alia crimina vel in ipsos professores vel in socios suos et maxime in eos, qui rudes ad recitationem legum perveniunt, perpetrare. quis enim ludos appellet eos, ex quibus crimina ori
Abbreviated transcription (Latin):
utilẽ ad u̾sus petñtẽ p̃tiũquasier
cã iidicati ad olescens R̾repotiͣt qr
unieurq liez contẽpnere ħquepro
se mtroduetast̃: necqueri poratue¬
ditor si restitutꝰ fuit meã cãm inqͣ
seip̃e ꝯstituit: ⁊ q̃ mutare nõ potius¬
si siminor auxiliũ ptoris nonim.¬
plorassr.¬

Expanded text:
tium quasi ex causa iudicati adulescens habere poterit, quia unicuique licet contemnere haec, quae pro se introducta sunt. nec queri poterit venditor, si restitutus fuerit in eam causam, in qua se ipse constituit et quam mutare non potuisset, si minor auxilium praetoris non implorass
Abbreviated transcription (Latin):
auł. łEu ꝗersua uolũtateminorẽ
dit etatẽ ad restitutionẽ in petr̃ãdã
exꝓdeẽ cũ eãm iudicat irecusarenõ
possit: er quo apuret nec eũ cuiꝰ noĩe
ꝯdẽpnat᷑ ẽ: auxiliũ restitutionis ꝑꝑ¬

Expanded text:
ui ex sua voluntate minorem dit aetatem ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recusare non possit. ex quo apparet nec eum, cuius nomine condemnatus est, auxilium restitutionis
Abbreviated transcription (Latin):
Rdit. ut ꝗ̃. S modũ maiorib libinsi
ñ acciꝑe. si nolunt manumittẽ. sic
hiuc reddentilegatũ necessitas mã
minori peciatiã c̾did̾it. melier est eã
ꝯsumentis: ñ locupletior ex hoc i¬
ueniatur litis ꝯrestate tp̃r isqui
aecepit. Ciinores uerosi in uidicem᷑
ꝯꝓmisunt. ⁊ tutore. nictore supła¬
tẽ. mͥ m̾restitunionẽ adu̾s. talem
obligationẽ inre desidant.
latãminor adiecit᷑ ne abalio suꝑẽtia
imploraĩs ñm̾ restitutionẽ. audiet᷑.
sieus int̃ eẽ emptã abeore fuisseapo¬

Expanded text:
dit: ut quemadmodum maioribus liberum sit non accipere, si nolint manumittere, sic huic reddenti legatum necessitas manuminori pecuniam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inveniatur litis contestatae tempore is qui accepit. Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stegri restitutionem adversus talem obligationem iure desiderantlatam minor adiectione ab alio superetur, implorans in integrum restitutionem audietur, si eius interesse emptam ab eo rem fuisse adpro
Abbreviated transcription (Latin):
fudũ putilianũ lege ꝯmissoria enterat.
dma pa̾r iẽpecune ita: ut suntradu¬
os menses. iẽptroe reliqui p̃tii pr¬
⁊tsi mtra alios duos menses reli
iẽꝑtus ĩntrapco es o uos menses
lari ano defr̃acto: rutili anapripilla¬
ris etatis successat: enius tutor es
insolurione cessauerãt rãiditoro
anrueandẽ pꝰsessionẽ claudiotele¬
macho uñdid̾at p̃rpillamintegiũ
restitm desi d̾rbat. uicta tã apudp̃¬

Expanded text:
fundum Rutilianum lege commissoria emerat data parte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptiosi intra alios duos menses reliquum inemptus. intra priores duos menses Lariano defuncto Rutiliana pupillaris aetatis successerat, cuius tutores in solutione cessaverunt. venditor annum eandem possessionem Claudio Telemacho uendiderat. pupilla in integrum restitui desiderabat: uicta tam apud
Abbreviated transcription (Latin):
successed. ¶ eligere qs d̾b qͣ accõe
epenat᷑. utrũ d̾pecsio an tͥbucoria. ẽ
scit sͥ regẽssũ ad aliã nõ futur᷑ plm̃
siꝗs uelit exalia cã ⁊ tͥbutoria ageͣ
exalia cã d̾ peculio audiẽd eiͣt ¶ Si¬
ẜuo testm̃to oranimisso peruliũ lega¬

Expanded text:
 qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit.Si seruo testamento manumisso peculium lega
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃a. Congrit bono igrauip̃sidi
curare. itpcata arꝑ quietaꝓunmia
sit. q̃regit. ꝙ nõdifficile obtinebit
i ꝓut quisꝙ deliquerit in eñ anĩadũ¬
iat diutiꝰ latere nõpor̃ ¶furios. sin

Expanded text:
lis.Congruit bono et graui praesidi curare, ut pacata atque quieta prouincia sit quam regit. quod non difficile obtinebit,et prout quisque deliquerit, in eum animaduelatro diutius lat
Abbreviated transcription (Latin):
qui aroganur. neforte eũ iõ ad¬
rogr.nerationẽ reddat. ⁊t̃ in¬
qrurendũẽ neforte turpis cã ad¬
rogandi subsir. ¶ eoꝵ. dũtar¬
at pupillor ad rogatio ꝑmitmñ¬
da ẽ his. qui uł naturali cognani¬
one uł scissua affectione dix
ti adoptar̃. ceteroꝵ ꝓhibendae.
ne ẽc̃t in potestate tuor ⁊ fi¬
nire tutelã. ⁊ substĩtutionem
aparente factã extinguere. ⁊
pͥmũqd̃ ex cutiendum erit
q̃ facultates pupilli sũ. ⁊ que
eius ꝗ adoptare eum uelit. u̾
lubris adoptio possit pupillo ĩ¬
uelit pupillũ redigere infami
exalrena familia quẽquã redi¬
gere imporestate suas pretẽa
uidendũ ẽ an non debeat ꝑmir¬
E ei qui uł unu habebit ..

Expanded text:
qui adrogatur, ne forte eum ideo adroget, ne rationes reddat. item inquirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit. Eorum dumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui vel naturali cognatione vel sanctissima ati adoptarent, ceterorum prohibenda, ne esset in potestate tutorum et finire tutelam et substitutionem a parente factam extinguere.Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum uelit, ut lubris adoptio possit pupillo inuelit pupillum redigere in famiex aliena familia quemquam redigere in potestatem suam.Praeterea uidendum est, an non debeat permitti ei, qui uel unum habebit
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. nene defesores eor calũpniosis
cͥminib in sectẽtur innocentes : ad re-¬
ligionẽ p̃sidis ꝓuintie ꝑturi. ¶Illici¬
ta minist̾ia sub p̃testu adiuuantium
militares uiros: ad cõeutiendos hõres
ꝓcidentia ꝓhib̾e. ⁊ d̾ prehensa cohercẽ.
p̃ses ꝓuintie curet. et subsp̃e tͥbutor.
illicitas exacciones fieriphibeat ¶nẽ

Expanded text:
iant neue defensores eorum calumniosis criminibus insectentur innocentes, ad religionem praesidis prouinciae pertinet.Illicita ministeria sub praetextu adiuuantium militares uiros ad concutiendos homines procedentia prohibere et depraehensa coercere praeses prouinciae curet, et sub specie tributorum illicitas e
Abbreviated transcription (Latin):
possit. nãeum antea q̃ sitũfuiss. ã
uceret ap̃fectis p̃torio appellari: ⁊
alililata. appellandi facultas inĩilictas crr¬
didit qumpinces cosqui obsingularm
industiã. explorata coꝵ fict. ⁊ grauitate.
tan sucͥ qua ip̃e foret indlicatũs. Subni¬
i sunt ⁊̃ alio pͥuilegio p̃fcenp̃torio.
neaseñtis coꝵ minores etate abali

Expanded text:
possit. nam cum ante quaesitum fuisset, an liceret a praefectis praetorio appellare et ali lecta appellandi facultas interdicta est. credidit enim princeps eos, qui ob singularem industriam explorata eorum fide et grauitate atatis suae, quam ipse foret iudicaturus.Subnixi sunt etiam alio priuilegio praefecti praetorio, ne a sententiis eorum minores aetate ab ali
Abbreviated transcription (Latin):
sacrarium dacer locus ẽ. locrs ꝯsecra¬
in euocare. ¶pe dicius scã q̃ue
ciõe quadã ꝯfirmata. u leges sẽe¬
ẽ id scm̃ẽ ⁊ sideo nonsit ꝯsectatũ.et
int̃dũ insacm̃tiõib adrcitur ut
qui ibi aliquid ꝯmisit capite pir¬
natu. ¶ muros ũt municipalẽ
nec reficẽ lici. si npncipis ł p̃sidis
auctoritate nec aliqd eis ꝯunge¬
pu punatur. sicuti hũ quifn
Ttẽderẽt scał admotis. ł alia qua¬
ib ratione nãciues reĩnos abas¬

Expanded text:
sacrarium. sacer locus est locus consecrainde euocare.Proprie dicimus sancta, quae tione quadam confirmata: ut legeest, etsi deo non sit consecratum: et interdum in sanctionibus adicitur, ut qui ibi aliquid commisit, capite puniatur. Muros autem municipales nec reficere licet sine principis vel praesidis auctoritate nec aliquid eis conpite punitur, sicuti si quis transcendet scalis admotis vel alia qualibet ratione. nam cives Romanos a
Abbreviated transcription (Latin):
płes lib̾os. adoptare alium ne
aut illor. quos er iustis nuptiis
nnus quisꝙ libor obsequio pa¬
nus ꝑcipiat quã dignũ erit
eum ꝯsequi¶int̃ dum ⁊ din¬
ore ꝑmttitur adoptare pau¬
periori: siuite eius sobrietas
clarasit. ł affecero honestanee
incognita satis datio aut inhi
tatie uis qui ad rogare pupillũ
erbonis. nus ꝯsecutus fu̾it. ilł
ad quos res ꝑuentã eẽt. si arro¬
gatus ꝑmansissi insuo statu.

Expanded text:
es liberos, adoptare alium, ne aut illorum, quos iustis nuptiis unusquisque liberorum obsequio panus percipiat quam dignum erit eum consequi.Interdum et ditiorem permittetur adoptare pauperiori, si uitae eius sobrietas clara sit uel affectio honesta nec incognita.Satisdatio autem in hitati eius, qui adrogare pupillum ex bonis eius consecutus fuerit, illis, ad quos res perventura esset, si adrogatus permansisset i
Abbreviated transcription (Latin):
fecturĩ urb̾remitt ⁊ tutores su̾icu¬
ratores quiintutela malesiuecura
uersitis. grunor e a m̃adu̾sioẽ indigõ
q̃ ut suffitĩat eis suspector infamia
llibona alienasse. ¶ ad au̾dictũ ẽ ut
ẜuos dedñis quereres p̃fect᷑ audii. sic
accipiemus: nõ accusites dnõs hoc

Expanded text:
aefecturam urbis remitti etiam tutores siue curatores, qui male in tutela siue cura uersati grauiore animaduersione indigent, quam ut sufficiat eis suspectorum infamia:lli bona alienasse.Quod autem dictum est, ut seruos de dominis querentes praefectus †audi‹a›t, sic accipiemus non accusantes d
Abbreviated transcription (Latin):
docẽ noctoannis cum preced̾e deb¬
ss pado arrogando suum h̾rdem sibi¬
illi ẽ inpotestate. emancipuiũt ⁊
p̾eaeum adoptauĩt mortuo eo.
nepos ur patris non reu̾titurpo¬
titernis nepos inpatris reu̾tĩt
potestate. Q auus re tinn fi
uodato in adoptione q̃ denuõre¬
adoptaun¬

Expanded text:
et octo annis eum praecedere debet. Spado adrogando suum heredem sibilli est in potestate, emancipauerit et postea eum adoptauerit: mortuo eo nepos in patris non reuertitur pos nepos in patris reuertitur potestatem, quem auus retinuerit filio dato in adoptionem, quem denuo redadoptau
Abbreviated transcription (Latin):
pmpt  si pubes factus nonex¬
pedire sinpotestate nius redigi
pliuu̾t. eqriũ ẽẽ emancipari euo
apatr e adoptiuo atep ita pristinũ
ius recupare.

Expanded text:
t si pubes factus non expedire sibi in potestatem eius redigi probauerit, aequum esse emancipari eum a patre adoptiuo atque ita pristinum ius reciperare.
Abbreviated transcription (Latin):
rocuł.⁊ E. is qui nepot̃e exfilio
ht̃ in nepotis loco aliqͦuẽ adoprau
nõputo mortuo auoiura ꝯsangui¬
nitatis int̃ nepotes futura ẽe.s⁊
si sicadoptaui̾t in ẽt iure iegis ne¬

Expanded text:
rum.Si is, qui nepotem ex filio habet, in nepotis loco aliquem adoptauit, non puto mortuo auo iura consanguinitatis inter nepotes futura esse. sed si sic adoptauit, ut etiam iure legis ne
Abbreviated transcription (Latin):
querentes audietis⁊ p̃atronos egẽ¬
tes desislibtisquerentes adiãt. ma¬
xĩe siegros se ẽe dr cant desiderent¬
t alib̾tis exibis r elegandi depoitandi
ꝙ minsulam: qiã imptor ad signa¬
uit lientiã hubeat. ¶q Incioeuis.

Expanded text:
querentes audiet.Sed et patronos egentes de suis libertis querentes audiet, maxime si aegros se esse dicant desiderentque a libertis exhiberi.Relegandi deportandique ‹in› insulam, quam imperator adsignauerit, licentiam habet.Initio
Abbreviated transcription (Latin):
dł. Filium eum dissinimus
quier suro incore eius naseitu
gisi fingͥamus asfuisse maritum.
culum in uenisse indomo sua. pl¬
aritifiliumnontn ferendũ iu¬
lianus au eum quieũ uroresua

Expanded text:
.Filium eum definimus, qui ex uiro et uxore eius nascitur. sed si fingamus afuisse maritum culum inuenisse in domo sua, plariti filium. non tamen ferendum Iulianus ait eum, qui cum uxore sua
Abbreviated transcription (Latin):
tas intordẽt in adrogationẽ an
tenueãt. subdiuoclaudio rectem
utatum est.
natũ quẽ in potestate habzcon¬
senꝑente filio adoptam̃t. nõagg¬
nascitur auosnus ħres. Qmppe
cumpost mort̾e auiq̃i ĩ patrs sui

Expanded text:
tas intercederet in adrogatione ante tenuerat, sub diuo Claudio recte mutatum est. natum quem in potestate habet consentiente filio adoptauerit, non adgnascitur auo suus heres, quippe cum post mortem aui quasi in patris sui
Abbreviated transcription (Latin):
quid cuibr̃s quiserit. transire ad enm
ei actio poñt neq obid qđ tr̃ cõmissũ
fuit. cumbostiũ potestate eẽs agere post̾¬
limimo reuersus poñs et bec alit consti¬
tui smnemagna captione postumorum
Eatẽ dicennus idearborib cocł ip̃r furtĩ
cesis puto eadem diciposse etiã teactione
qdui aut dam. simõ quis aut ꝓhibit᷑
fec̃it. aut apparuerit eu intellige̾ debui¬
se abeis ad quos eab¬
sissent ꝓhibitũ iri¬

Expanded text:
s quis erit, transire ad eum ea actio poterit: neque ob id, quod tum commissum fuerit, cum in hostium potestate esses, agere postliminio reuersus poteris: et hoc aliter constitui sine magna captione postumorum eadem dicemus et de arboribus eodem tempore furtim caesis. puto eadem dici posse etiam de hac actione quod ui aut clam, si modo quis aut prohibitus fecerit, aut apparuerit eum intellegere debuisse ab eis, ad quos escissent
Abbreviated transcription (Latin):
tndãpdi deleũt.llãfurti nontene¬
furtum exigit
instrim̃itũ ita delenit. ut legi non posi
tepositi actione ⁊ ad exilendum tenet᷑.
Qu ia corruptãre restinũt. aut exhi

Expanded text:
i dandi deleuit: nam furti non tenefurtum exigit.instrumentum ita deleuit, ut legi non possit, depositi actione et ad exhibendum tenetur, quia c
Abbreviated transcription (Latin):
tosuo mortis cã accepit. uino eo alii readid̾it.
uuẽris fuit. plañ ĩqb eisis placeat rett̃ gĩ
donatione. ⁊̃ seq̃ns tradicio amnuere facta ĩ
pẽdẽti habebr. ¶ Sittritꝰ upori donau̾it mor¬
tis cA ear diũterit andissoluat᷑ donanio ul¬

Expanded text:
uo mortis causa acceperat, uiuo eo alii tradiderit, lieris fuit. plane in quibus casibus placeat retro agi donationem, etiam sequens traditio a muliere facta in pendenti habebitur.Si maritus uxori donauerit mortis causa
Abbreviated transcription (Latin):
auł .R. Nem alieuã pignori dditi.
dĩd̾ dñe eĩ rei et̃ cepisti. datur util
aecio pig̾rantia ẽditori nõẽ idẽ dic̃dũ
siego titio qͥrẽ meã. obligaũãt sine
me̾a uolũtite. ħit extitero. ħ not

Expanded text:
um.Rem alienam pignori dedisti, deinde dominus rei eius esse coepisti: datur utilis actio pigneraticia creditori. non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligauerat sine mea uoluntate, heres extitero: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sacãẽ: quinons sũpsit exãministra¬
tonenũ mos: s abamico accep̃. ante
abstmnentẽ omilucrop̃strare fidẽ debe.¬
rẽt. licñi qͣ uidentut ab atimaxĩs usu¬
ñc debitu: an añ nom̃ siru debitoris.ꝙ
sañs ẽ er nonusurarmo facẽnfua̾riũ.

Expanded text:
usa est, qui non sibi sumpsit ex administratione nummos, sed ab amico accepit et anet abstinentem omni lucro praestare fidem deberent, licentia, qua uidentur abuti, maximis usununc debitum an ante nomen fuerit debitoris, quod satis est ex non usurario facere usurarium.
Abbreviated transcription (Latin):
a lucra ħrdib qq̃ ex torqueri: lici
cͥminaertinguatur ut puta obfal¬
sũ: ł iudiciobgratiosa snãmdatum:¬
.pientis u̾set᷑. nã sridantis. melioreã
eitͣpꝰ sidentis: qrͣsi fu̾it. dict̃t. utrũ
tollaturhecacõo aniõ int̾plũdan.¬
dasit. anerẽplofuris unq̃druplũ¬

Expanded text:
a lucra heredibus quoque extorqueri, licet crimina extinguantur: ut puta ob falsum uel iudici ob gratiosam sentpientis uersetur: nam si et dantis, melior causa erit possidentis. quare si fuerit condictum, utrum tollitur haec actio, an uero in triplum danda sit? an
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quominus fid̾ uib i libunde ficeiẽi
intẽ hoc indieper ꝑiri: n refert diree ta
oformul.u. nonobs uitimr. hecsubtili.¬
tas suꝑuacuaẽ. maxĩe eũutraꝙacc̃o
enis d̾ potestatis ẽ. eũ d̾ꝙ ht̃ cffeciũ.¬

Expanded text:
tur quo minus fideiuberet, liberandae fidei eius interest hoc iudicio experiri.Nec refert directa qo formularum non obseruatur, haec suptilitas superuacua est maxime cum utraque actio eiusdem potestatis est eund
Abbreviated transcription (Latin):
uulaoꝙͥcĩ org̾accepit. ut negotiũ fa¬
ceͣt. i si ue fecit siue nonfecittenetur.¬
⁊ꝗaoce pit neface̾t. ⁊ sifeentenetur¬
hoc edictotenenir isqui depectus ẽ:
repencionẽ. tur piter enifecu: s ei
iã accepit: ut iħnegotiusaceria¬

Expanded text:
ue.Si igitur accepit ut negotium faceret siue fecit siue non fecit, et qui accepit ne faceret etsi fecit, tenetur.Hoc edicto tenetur etiam is qui depectus est: repetitionem: turpiter enim fecit: sed ei iam acc‹e›pit, ut mihi negotium facer
Abbreviated transcription (Latin):
lũtatis ẽẽ ut ẽptũħre uello. agenus
int̃nos neg̃oꝵ. gestoꝵ: sic̃ ageremus
us negotiũpossim ꝯficẽ emissẽs suĩo
sẽ: agẽ cũtitio negõr. gestor. ⁊ illerecũ
itucũ llo mãdatia ĩdẽe ⁊ si fil iomeo

Expanded text:
luntatis esse, ut emptum habere uelles, agemus inter nos negotiorum gestorum, sicut ageremus,us negotium possim confice‹re›, emissem. si ssem, agerem cum Titio negotiorum gestorum, et ille tecum et tu cum illo man- dati. idem est, et si filio meo
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣtus qͣmpsonã eius non ꝯtingelut. pi¬
gnora. ł ypothecas suscepit. iutr̃aq
pecumãc̾dicorisolu̾it. existimans indẽ¬
pnitatisue ꝯfusis p̃di is ꝯsulip̾se obe¬
asres uadiciom andatisr ustm oueniet᷑. ⁊
ip̃e debitorẽ frustra ꝯmeniet: negorior.¬

Expanded text:
ctus, qui personam eius non contingebat, pignora uel hypothecas suscepit et utramque pecuniam creditori soluit, existimans indemnitati suae confusis praediis consuli posse. ob eas res iudicio mandati frustra conuenietur et ipse debitorem frustra conueniet, negotior