comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unica deuotione adhesit: Hinc
ẽ. enĩ qđ eadẽ petra uidelicet
xp̃c. cũ interrogaret discipłos
suos. quẽ eũ dicerent: ac petrus
respondet dicens. tu es xp̃c filiꝰ
dĩ uiui: continuo purã eiꝰ confes¬
sionẽ uixta utriꝰq nominis sig¬
nificantiã digna remuneratiõe
donauit: S &e ipsa petri apellatio.
qͥd in se sacramenti gestaret aꝑ¬
uit: Primo nanq ait de symo¬
ne. beatꝰ es sẏmon bariona. qͥa
caro & sanguis ñ reuelauit tibi.

Expanded text:
unica devotione adhaesit. Hinc est enim, quod eadem petra, videlicet Christus, cum interrogaret discipulos suos quem eum dicerent esse, ac Petrus responderet, dicens: Tu es Christus, Filius Dei vivi , continuo puram ejus confessionem juxta utriusque nominis significantiam digna remuneratione donavit; sed et ipsa Petri appellatio quid in se sacramenti gestaret aperuit. Primo namque ait de Simone: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
ocabant᷑ xp̃i & sacerdotes in lege
ac saluatoris: in cuiꝰ typo. etiam
materiali liniebant᷑ oleo Non
solũ aut̃ illi:. s & nr̃i temporis fi
ab ipsa sacri chrismatis unctio¬

Expanded text:
Christi, et sacerdotes in lege ac Salvatoris, in cujus typo etiam materiali liniebantur oleo. Non solum autem illi, sed et nostri temporis fidtiam ab ipsa sacri chrismatis unctio
Abbreviated transcription (Latin):
nem diuine uisionis attinge¬
re. Uenerunt inquit & uideit̃
ubi msaneret: & apud illũ man¬
serunt de illo. Hora aut̃ erat:
quasi decima. Quia lex in decẽ
p̃ceptis data ẽ: solet in denario
numero. ꝑfectio legis indicari:
B ene gͦ decima hora uenerunt
discipuli. ut mansionem iħiu
uiderent: quia nimirũ necesse ẽ.
ut qui dĩn desiderat uidere. dei
mandatis humilit̾ se subdat. qͥq
luce diuina contẽplationis post¬
modũ frui appetit. prius adu¬
uante dĩio decalogum legis per
oꝑa lucis. quasi decem horas diei
sole illustrante compleat: ꝙ illi
qͥđ die illo manentes apud dñm:
felicissima ueritatis speculatiõe.
uesꝑam expecꝰtabant. At uͦ om̃s
electi post oꝑũ bonoꝵ ꝑfectionẽ.
post impleta legis dĩ precepta.
ꝑpetuũ & nulło fine̾ obnoxiũ
diẽ sinit cũ illo acturi: illum

Expanded text:
ingere. Venerunt, inquit, et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima. Quia lex in decem praeceptis data est, solet in denario numero perfectio legis indicari. Bene ergo decima hora venerunt discipuli, ut mansionem Jesu viderent, quia nimirum necesse est, ut qui Deum videre desiderat, Dei se mandatis humiliter subdat; quique luce divinae contemplationis postmodum frui appetit, prius, adjuvante Domino, decalogum legis per opera lucis, quasi decem horas diei sole illustrante, compleat. Et illi quidem die illo manentes apud Dominum, felicissima veritatis speculatione vesperam exspectabant. At vero omnes electi post operum bonorum perfectionem, post impleta legis Dei praecepta, perpetuum et nulli fini obnoxium diem sunt c
Abbreviated transcription (Latin):
gellis affligimur: quantis mi¬
nͦrũ asꝑitatibꝰ deterrem᷑: & tam̃
uocantẽ seqͥ contẽpnimꝰ: In cęlo iam
sedet: qͥ de conuersione nos ad¬
monet: Iam iugo fidei. colla gen¬
tium subdidit: iam mundi gła
strauit: iam ruinis eiꝰ crebres¬
centibꝰ. districti sin iudicii pro¬
pinquitatẽ denuntiat: & tam̃

Expanded text:
tis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus? In coelo jam sedet, qui de conversione nos admonet; jam jugo fidei colla gentium subdidit, jam mundi gloriam stravit, jam, ruinis ejus crebrescentibus, districti sui judicii diem propinquantem de
Abbreviated transcription (Latin):
mereret᷑ in tueri Stabat: qͥa uir
tutũ illã arcẽ conscenderat. a qͣ
nullis temptationĩ posset imꝓ¬
bitatibꝰ deici Stabant cũ illo &̾
discipłi: qͥ magisteriũ eiꝰ corde se¬
quebantur immobili E respici¬
ens inquit iħm ambulantẽ: dic̃.

Expanded text:
mereretur intueri. Stabat, quia mereretur intueri. Stabat, quia illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationum posset improbitatibus dejici. Stabant cum illo et discipuli, quia magisterium ejus corde sequebantur immobili. Et respiciens, inquit, Jesum amb
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cursor suus agnũ dĩ uocauerit:
qͥa uidelicet eũ p̾ ceteris morta¬
libus singłarit̾ innocentẽ. Hoc
ẽ ab omi peccato mundũ nouit.
qͥa nos suo sanguine redẽpturũ.
qͥa dona sui uelleris sponte largi¬
tialem facere possimꝰ. id ẽ. exem¬
pluͣ uiuendi nob̾ relicturũ p̃uidit:
quibꝰ in dilectione calefieri debe¬
remꝰ: Hoc gͦ testimoniũ p̃cursoris
dñi quia facile patet fidelibꝰ: citũ
amoris intimi fomitẽ. audientiũ
cordibꝰ infundit: Sed ñ ẽ. putan¬
dum qͥa sine certi ratione mystĩi.
hoc relaturus euangelista. p̃mi¬
serit stetisse ioħem cum discipulis:
iħm uͦ ambulasse: & illo utiq am¬
bulasse. uͥ sequentibus se discipłis
ioħis. inansionẽ inqͥ habitabat
ostenderet: Ceteraq huimodi q̃
sequentia lectionis euangelice cõ¬
memorant. si enueleatius discu¬
tiant᷑: inueniemꝰ cȩlestibꝰ redun¬
dare mysteriis:
magno iam culmine ꝑfectionis.
animi gressũ fixerat. unde iure
celsitudinẽ diume in aiestatis

Expanded text:
gnum Dei vocaverit; quia, videlicet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largitialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri deberemus. Hoc est ergo testimonium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomitem audientium cordibus infundit. Sed non est putandum quia sine certi ratione mysterii hoc relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utique ambulasse, ubi sequentibus se discipulis Joannis mansionem in qua habitabat ostenderet; caeteraque hujusmodi, quae sequentia lectionis evangelicae commemorant, si enucleatius discutiatur, inveniemus coelestibus redundare mysteriis. magno jam culmine perfectionis animi gressum fixerat, unde jure celsitudinem divinae Majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
ens gͦ iħin ambulantẽ ioħs. dic̃.
ecce agnus dĩ: qͥa uidens eũ int̾
homines conuersantẽ. ꝓfecꝰtũq
illis uite cęlestis & factis demon
ille. ẽẽt. qui ad redẽptionẽ hu¬
mam generis a deo patre esset
missus in mundũ: ille qͥ formã
innocentiȩ & patientiȩ. in se

Expanded text:
 dicit: Ecce Agnus Dei, quia videns eum inter homines conversantem, profectumque illis vitae coelestis et factis demonsille esset, qui ad redemptionem generis humani a Deo Patre missus esset in mundum, ille qui formam innocentiae et patient
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ. & pacis ñ erit finis. suꝑ
soliũ dauid et suꝑ regnũ eiꝰ: ut
confirmet illud & corroboret
in iudicio & iusticia Non dixit
in acquisitione głe̾ gazarumq
terrestriũ. ñ in uictoria genti¬
um plurimarũ urbiũq debel¬
latione suꝑbarũ: s in udicio
& iusticia: ꝑ hec enĩ regnum
& in uniuersa ꝑ orbẽ multiplicat᷑
pariter & confirmat᷑ eccła Domũ
nanq iacob totã eccłiam dicit: q̃
uel de bona radice nata. uel cum
oleaster. ẽẽt. merito tam̃ fidei
in bonã. ẽ. inserta oliuã Quam
post triumphũ passionis alloqis
saluator:ait. Qui timetis dñm.
laudate eum: uniuersũ semen
iacob magnificate eum: Nlon
autẽ ideo futuri temporis uer¬
bis magnus extiturus iħc. filius
altissimi uocandus. sceptrum
dauid accepturus. & in domo
iacob regnaturus asseritur: qͥa
iuxta qđ heretici sapiunt atq
a ueritate desipiunt. xp̃e ante
maꝵiã ñ fuerit: s quia homo
assũptus in dm̃. clarificatus ẽ

Expanded text:
finis. Super solium David, et super regnum ejus, ut confirmet illud et corroboret in judicio et justitia . Non dixit in acquisitione gloriae gazarumque terrestrium, non in victoria gentium plurimarum, urbiumque debellatione superbarum, sed in judicio et justitia. Per haec enim regnum niversa per orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob, totam Ecclesiam dicit, quae vel de bona radice nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam: quam post triumphum passionis alloquens Salvator ait: « Qui timetis Dominum, laudate eum, universum semen Jacob magnificate eum . » Non autem ideo futuri temporis verbo magnus exiturus Jesus, Filius Altissimi vocandus, sceptrum David accepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur, quia, juxta quod haeretici sapiunt, atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit: sed quia homo assumptus in Deum, clarificatus est
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Aue gr᷑a plena. dñs tecũ:¬
benedicta tu in mulieribꝰ. Bene gr̃a
plena uocatur: quȩ inmirũ gr̃am
quã nulla alia meruerat adsequit᷑:
ut ipsũ indelicet gr̃e concipiat ẽt
generet auctorem: Que cũ audisset.
turbata est in sermone eius: & co¬
gitabat qualis. eẽt ista salutatio
isce uirginẽ moribꝰ. disce urginẽ

Expanded text:
nus tecum:benedicta tu in mulieribus. Bene gratia plena vocatur, quae nimirum gratiam quam nulla alia meruerat, assequitur, ut ipsum videlicet gratiae concipiat et generet auctorem. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio. Disce
Abbreviated transcription (Latin):
tate nrͣa ꝑseueremus: Hic dicꝰtũ
ẽ. meũ. ne contempnendũ pu¬
temꝰ. Qđ aut̃ hic ita dir̃. hoc est
mandatũ meũ. uelud n sit aliud.
quid putamꝰ fr̃s mei : Nunquid¬
nã solũ ens de ista dilectione
mandatũ .ẽ. qua diligimꝰ inuicẽ
N onne ẽ. & aliud maius ut dili¬
gamꝰ dm̃: Aut uͦ de sola nob̾

Expanded text:
ctum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sol
Abbreviated transcription (Latin):
etiã locupletior testis pudoris. ma¬
ritꝰ adhibet᷑: qͥ posset & dołe inui¬
riã & uindicare obꝓbrũ siñ ag¬
eni culpĩ obũbrare uoluisse m̃da¬
tio: innupta p̾gnans: Causã aut̃
m̃tiendi in desponsata habuit: de¬
sponsata ñ habuit: cũ comugii p̃¬
miũ & gr̃a nuptiarũ. parcus sit
feminarum:
on medioeris causa ẽ. ut uirgini¬
tas mariȩ falłet principẽ mun¬
di: qͥ cũ desponsatã uiro cerneret.
partũ ñ potuit habere suspectũ:
Fallendi ut dixi pͥneipis mundi fu¬
isse consiliũ. ipsius dm̃i uerba de¬
clarant: cũ apłi iubent᷑ tacere de
xp̃o: cũ sanati ꝓhibent᷑ głari de
remedio: cũ demones p̃cipiunt᷑
silere de dĩ filio: fallendi aut̃ pͥn¬
cipis mundi fuisse consiliũ: et iã
& apłs declarauit dicens: S loqͥ¬
mur dĩ sapientiã in myftio ab

Expanded text:
etiam locupletior testis pudoris maetiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agenim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia nuptiarum partus sit feminarum. non mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret principem mundi, qui cum desponsatam uiro cpartum non potuit habere suspectum. fallendi autem principis mundi fuisse consilium ipsius domini uerba declarant, cum apostoli iubentur tacere de Christo, cum sanati prohibentur gloriari de remedio, cum daemones praecipiuntur silere de dei filio. fallendi, ut dixi, principis mundi fuisse consilium etiam apostolus declarauit dicens: sed loquimur dei sap
Abbreviated transcription (Latin):
desponsaret᷑. impleta ẽ: Fortasse.
ne diceret᷑ qđ conceꝑat ex adult̾io:
t bene utrimq posuit scriptura:
ut et desponsata. eẽt. & uirgo:
Uirgo. ut exꝑs irili consortii uidet᷑:
Desponsata: ne temeratȩ uirginitatis
adureret᷑ infamia: cui grauis al¬
uus. corruptele uidet᷑ insigne p̃¬
ferre: Maluit aut᷑ dñs aliqͦs de
suo ortu: quã de matris pudore
dubitare: Sciebat enĩ teneram
eẽ. uirginis uerecundiã. & lu¬
bricã famã pudoris. Nec puta¬
uit ortus sui fidẽ matris iniu¬
riis adstruendã:X
uirginitas: Oportet enĩ scos: et
ab his testimoniũ habere qͥ foris
sunt: Nec decuit sinistra uirgini¬
bus opmnione uiuentibꝰ. uelam̃
excusationis relinqui: qđ infama¬
ta mater qͦq dni uidet᷑ Quid aut̃
iudis qͥd herodi posset ascribi: si
natũ uident᷑ ex adult̾io ꝑsecuti:
Quẽadmodũ aut̃ ipse diceret. ñ
ueni legẽ soluere s adimplere.
si uideret᷑ cepisse a legis inuria:
cũ partꝰ innupte. lege dãpnet᷑: Tum

Expanded text:
desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui fidem matris iniuriis adstruendam. suirginitas; oportet enim sanctos et ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: ex uno uerbo greco utrimq
uͦ istã sententiã & antea dixerat.:
und̾ me uob̃ ut potui disputasse
meminisse debetis Ibi enĩ sic
ait: Mandatũ nouũ do uobis.
ut diligatis inuicẽ: sic̃ dilexi uos.
ut et uos diligatis inicẽ Huiꝰ
itaq mnandati repeticio. cõmen¬

Expanded text:
o utrumque vero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaq
Abbreviated transcription (Latin):
trix ñ ẽẽ potest
t ecce helisabet cognata tua: &
ipsa concepit filiũ in senectute
sua. & hic meniĩs sextus est illi
quȩ uocatur sterilis: quia non
erit impossibile apud deum
omne uerbum: Ne uirgo se
parere posse diffidat. accepit
exemplum sterilis ams pari¬
ture: ut discat omĩa dõ possibi¬
la etiam quȩ nature ordine ui¬
dentur. ẽẽ contraria: Si quẽ uͦ
mouet. quomͦ beate mariȩ coq¬
natam dicat helisabet. cũ hec
de domo dauid illa de filiabus
aaron originẽ duxerit: ani¬
maduertat᷑ ꝓ auos earũ lib̾is
inuicem nuptũ traditis. utranq
tribũ potuisse comungere: Cui
si hec expositio forte ñ suffecer it.
contentiosius insistenti quasi
hoc contra interdictũ legis fie¬
ri nequiuerit. legat exodũ uͥ
scriptum ẽ. accepit aut̃ aaron
ircorẽ elisabe filiã aminadab sororem
naason. quę peꝑit ei nadab. et
abiud. & eleasar. & ithamar.:¬

Expanded text:
n esse potest? Et ecce Elisabeth cognata tua et ipsa concepit filium in senectute sua. Et hic mensis sextus est illi quae vocatur sterilis, quia non erit impossibile apud Deum omne verbum. Ne virgo se parere posse diffidat, accipit exemplum sterilis anus pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam quae naturae ordine videntur esse contraria. Si quem vero movet quomodo beatae Mariae cognatam dicat Elisabeth, cum haec de domo David, illa de filiabus Aaron originem duxerit, animadvertat proavos earum liberis invicem nuptum traditis utramque tribum potuisse conjungere. Cui si haec expositio forte non suffecerit contentiosius insistenti, quasi hoc contra interdictum legis fieri nequiverit, legat Exodum, ubi Sithri. Accepit autem Aaron uxorem Elisabe, filiam Aminadab, sororem Naason, quae peperit ei Nadab, et Abiu, Eleazar, et Ithamar.
Abbreviated transcription (Latin):
uerus rex & sacerdos erat futu¬
rus. ipsã quoq carnẽ de utͣq dauia
scilicet & aaron styrpe susciꝑ&.
nde et in hac utraq tribu crisma
ꝑ legẽ mysticũ celebrabat᷑. xp̃i ni¬
mirum nominis parit et ge¬
nerationis p̃nuntiũ. & ipse
dauid domũ dĩ ingrediens. pa¬
nem scin & gladium quasi rex
et sacerdos accepit: illũ ude¬
licet de suo seimne uenturũ
p̃figurans. qui & ꝓ nr̃a libta¬
te regis uire pugnaret. ꝙ ꝓ
nia absolutione pane suę car¬

Expanded text:
verus Rex et sacerdos erat futurus, ipsam quoque carnem de utraque, David scilicet et Aaron stirpe susciperet. Unde et in hac utraque tribu chrisma per legem mysticum celebrabatur, Christi nimirum nominis pariter et generationis praenuntium. Et ipse David domum Dei ingrediens, panem sanctum et gladium quasi rex et sacerdos accepit. Illum, videlicet, de suo semine venturum praefigurans, qui et pro nostra libertate regis jure pugnaret, et pro nostra absolutione panem suae car
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit suꝑ nubẽ leuẽ: ꝙ in¬
gredietur egyptũ Quod ẽ dic̾e
Ecce uerbũ di patri coȩt̾nũ. lum̃q
de lumine ante scła natũ. car¬
nem in fine scłoꝵ atq ammnã
nullo peccati pondere grauatã
suscipiet: & de utero uirginali
tanꝗ̃ spotsus de thalamo suo
ꝓcedet in mundũ: Idõq & qđ
ritur: Noc quippe et si scĩ esfi¬
cimur. n tam̃ nascimur: qͥa
ipsa nature corruptibilis con¬
ditione constringim᷑: ut me¬
rito cum ꝓpħa gementes. sin¬
guli dicamus: Eͦcce enĩ in ini¬
quitatibus conceptus sum: &
in delictis peꝑit me mat̾ mea
ule autẽ solus ueraciter sẽs ẽ
qui ut ipsam conditionẽ nat̾e
corruptibilis uinceret: ex cõ¬
mixtione car nalis copalȩ
conceptus ñ est. Scm̃ inquit. uo¬
cabitur filius di Qiud hie dicis
nestoriane. qͥ beatam Mariã dei
negans ẽẽ. genitricem. aꝑtam
iteris impugnare ueritatẽ:
cce dĩn dixit suꝑuenturũ: dei
filiũ nasciturũ. Quomͦ gͣ aut dĩ

Expanded text:
ndit super nubem levem, et ingredietur Aegyptum , quod est dicere: Ecce Verbum Dei Patri coaeternum, lumenque de lumine ante saecula natum, carnem in fine saeculorum atque animam nullo peccati pondere gravatam suscipiet, et de utero virginali, tanquam sponsus de thalamo suo, procedet in mundum. Ideoque, et ritur. Nos quippe et si sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur. Ut merito cum Propheta gementes singuli dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Ille autem solus veraciter sanctus est qui, ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commistione carnalis copulae conceptus non est. Sanctum inquit vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, Nestoriane, qui beatam Mariam Dei negans esse genitricem, apertam niteris impugnare veritatem? Ecce Deum dixit superventurum, Dei Filium nasciturum. Quomodo ergo aut Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ex hibendus : totã fortasse noc¬
tem in somnẽ duceret: quid
sibi dici posset. quid obiec̾tio¬
nibꝰ respondẽt. secũ sollicita &
estuanti mͣte uersaret: ne me
inueniret asꝑũ. uehemͣt᷑ me¬
tueret: ne apud me appare¬
ret noxius. formidaret. E qͥs
ego: aut qͥd ego : Ni mirum
ñ longe post. futurꝰ post ho¬
minem uermis: atq post
uermẽ puluis: Si gͦ tanta
cura ꝑtimescit᷑ udiciũ pul¬

Expanded text:
exhibendus, totam fortasse nocexhibendus, totam fortasse noctem insomnem duceret, quid sibi dici posset, quid objectionibus responderet, secum sollicita et aestuante mente versaret, ne me inveniret asperum vehementer metueret, ne apud me appareret noxius formidaret. Et quis ego? aut quid ego? nimirum non longe post futurus post hominem vermis, atque post vermem pulvis. Si ergo tanta cura pertimescit
Abbreviated transcription (Latin):
sumit: Nam ore pestifere ꝑ¬
suasionis eos cotidie deuorat:
in quibꝰ a confessione fidei.
mente cogitate:¬
cõponite: Is qui mitis resur¬
rexit ex morte : quã district
in iudiciũ ueniat. pͣuidete:
Certe in die trem̃di examinis
sui. cũ angłis. cũ archangłis.
cum thronis & auationibꝰ cũ
principatibꝰ ac potestatibus
apparebit: cȩlis ac terris arden¬
tibus: cunctis uidelicet elem̃¬
tis. in sui obsequii tͣrore cõmo¬
tis: Hunc gͦ tanti pauoris iu¬
dicẽ. ante oculos ponite: hunc
uenturũ timete: ut hunc cũ
uenerit ñ timidi. sed securi
uideatis: Timendus gͦ ẽ: ne ti¬
meatur. Terror eius. nos ad
usũ bonȩ oꝑationis exerceat:
metus illiꝰ. uitã nr̃am a praui¬
tate conpescat: Michi fr̃s cre¬
dite. quia tanto erimꝰ tunc
securi de eius pͣsentia: quanto
nunc ẽẽ. satagimꝰ suspecti de
culpa: Certe si aliquis urͣm cr̃
suo aduersario. causã dicturus.
in meo iudicio die crastino. eẽt.

Expanded text:
sumit. Nam ore pestiferae psumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a confessione fidei rmente cogitatecomponite. Is qui mitis resurrexit ex morte, quam districtus in judicio veniat praevidete. Certe in die tremendi examinis suis, cum angelis, cum archangelis, cum thronis, cum dominationibus, cum principatibus et potestatibus apparebit, coelis ac terris ardentibus, cunctis videlicet elementis in sui obsequii terrore commotis. Hunc ergo tanti pavoris judicem ante oculos ponite; hunc venturum timete, ut hunc, cum venerit, non timidi, sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad usum bonae operationis exerceat, metus illius vitam nostram a pravitate compescat. Mihi, fratres, credite, quia tanto tunc erimus securi de ejus praesentia, quanto nunc esse satagimus suspecti de culpa. 11. Certe si aliquis vestrum cum suo adversario causam dicturus in meo judicio die crastino esset
Abbreviated transcription (Latin):
Absorbebit fluuiũ & ñ mirabit᷑.
& habet fiduciã. qđ influat
iordams in os eiꝰ. Quis ẽ. enim
ꝑ fluutũ designat᷑. nͥ humam
generis fluxus: Qđ uidelicet
genus. ab ortu ad finẽ defluit:
& quasi aquę more. usq ad cõ¬
petentem terminũ. ex carnis
liquore ꝑcurrit: Quid ꝑ ior¬
danẽ nͥ baptizatoꝵ forma sig¬
natur: Quia enim in iordan᷑e
flumine. ipse auctor redẽptio¬
nis nr̃ȩ baptizari dignatus ẽ.
recte iordans nomine. eors
multitudo expͥmit᷑.: qui int̾¬
sacram̃tũ baptismatis tenent᷑:
a mundi origine usq ad re¬
demptoris aduentũ. uix pau¬
cis electis euadentibꝰ. in uen¬
trem suȩ malicię genus huma¬
nũ trarͣ De quo rec̾te dicitur .ͥ
Absorbebit fluuiũ & ñ mirabit᷑:
qͥa ꝓ magno ñ habet. cũ infi¬
deles rapit. S graue. ẽ. ualde.
qđ stibditur. Q habet fiduciã
qd influat iordanis in os eiꝰ:
qͥa postꝗͣ infideles quosq a
mundi origine rapuit: adhuc
se posse susciꝑe etiã fideles pͣ¬

Expanded text:
rabitur, et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus . Quis etenim per fluvium designatus, nisi humani generis fluxus? Quod videlicet genus ab ortu ad finem defluit, et, quasi aquae more, usque ad competentem terminum ex carnis liquore percurrit, Quid per Jordanem, nisi baptizatorum forma signatur? Quia enim in Jordane flumine ipse auctor redemptionis nostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprimitur, qui isacramentum baptismatis tenentur.a mundi origine usque ad Redemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur: Absorbebit fluvium, et non mirabitur , quia pro magno non habet cum infideles rapit. Sed grave est valde quod subditur: Et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus , quia postquam infideles quosque a mundi origine rapuit, adhuc se posse suscipere etiam fideles prae
Abbreviated transcription (Latin):
it: ipse enĩ inquiens saluũ faciet
popłm suũ a peccatis eoꝵ: Non
ait popłm isrł. s popłm suũ. hoc
ẽ in uiitatẽ fidei ex p̃putio et
circuicisione uocatũ: quibꝰ ex di¬
uersa parte congregatis. fieret unũ
ouile et unus pastor Hic erit mag¬
nus. & filius altissimi uocabitur:
Et dabit illi dñs sedem dauid pa¬
tris eus Dictũ. ẽ & de ioħe quia
hic erit magnus: sed ille quasi ho¬
mo magnus. hic quasi ds̃ magnus
lle enĩ magnus coram dño. hie
aut̃ erit magnus inquit. & filius
altissim uocabitur
dem filius altissimi qui in utero
uirginali conceptus. & natus est.
idem homo in tempore creatus
ex matre: qui ds̃ est ante tempo¬
ra natus ex patre Si autẽ idem
homo qui deus. ẽ: omittat nesto¬
uirgine natũ: & hunc a uerbo
dĩ non inunitate ꝑsonȩ s in so¬
cietate in separabili ẽẽ recepti
ꝙ hominẽ. s duos qđ dici nefas
ẽ asserere. ac ꝑ hoc ñ trinitatẽ
s̃ quateritatẽ p̃dicare comun¬

Expanded text:
faciet populum suum a peccatis eorum. Non ait populum Israel, sed populum suum, hoc est, in unitatem fidei ex praeputio et circumcisione vocatum. Quibus ex diversa parte congregatis, fieret unum ovile et unus pastor . « Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, et dabit ei Dominus Deus sedem David patris ejus. » Dictum est eit magnus, sed quasi homo magnus: hic, quasi Deus magnus. Ille enim magnus coram Domino, hic autem erit magnus, inquit, et Filius Altissimi vocabitur. Idem ergo Filius Altissimi, qui in utero virginali conceptus et natus est, idem homo in tempore creatus ex matre, qui Deus est ante tempora natus ex Patre. Si autem idem homo, qui Deus est, omittat Nestovirgine natum, et hunc a verbo Dei non in unitatem personae, sed in societate, inseparabilem esse receptum. et hominem, sed duos quod dici nefas est asserere, ac per hoc non Trinitatem, sed quaternitatem praedicare convin
Abbreviated transcription (Latin):
tribꝰ monasteriis: ad dei famu¬
lum benedictũ uenerunt. dicen¬
tes: Laboriosum nob̾. ẽ. ꝓpt̾ aquã
cotidie usq ad lacum descendere.
& iccirco necesse ẽ ex eodẽ loco mo¬
nasteria mutari. Quos blande con¬
solatus dimisit: & nocte eadem
cũ paruopuerło nomine placi¬
do cuiꝰ suꝑius memoriam feci.
eius dem montis ascendit rupẽ:
ibiq duitius orauit ꝙ oratio¬
ne completa. tres petras in loco
eodem ꝓ signo posuit: atq ad
suum cunctis illic nesc̾entibus
monasterium rediit Cumq die
p̃dicti fr̃s redissent: dixit Ite:
& rupẽ illam in qua tres suꝑ
inuicẽ impositas petras inuene¬
ritis: in modico cauate. Ualet
enim om̃p̃s ds̃ etiam in illo mon¬
tis caciumine aquã ꝓducere:
ut uob̃ laborem tanti itineris
dignetur auferre Qui euntes :
rupẽ montis quã benedictus
p̃dixerat. iam sudantem inue¬
nerunt Cunq in ea concauũ
locum fecissent: statim aqua

Expanded text:
tribus monasteriis, ad Dei famutribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque dieaedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua
Abbreviated transcription (Latin):
nime sentiret:¬
uirtutibꝰ signisq succresceret:
multi ab eo in loco eodem ad omĩ¬
potentis dĩ st̃ seruitiũ congregati:
ita ut illic duodecim monasteria
tis patribꝰ duodenos monachos
deputauit: paucos uͦ secũ retinu¬
it. quos adhuc in sua p̾sentia ar¬
tius erudiri iudicauit: Cepere
etiam tunc ad eũ romanȩ urbis
nobiles & religiosi uiri concurre¬
re: suosq ei filios omĩpotenti dĩo
nutriendos dare: Tunc qͦq bonȩ
spei suas soboles euitius maurũ:
tercullus uͦ patricius. placidũ
tradidit: E quibꝰ maurus iuue¬
mor cũ bonis polleret morib:
magistri aduitor cepit existere:
Placidus uͦ. puerilis adhuc indo¬
mo nasteriis quȩ in eodẽ loco
construxerat. tria sursũ in ru¬
pibus montis erant: et ualde
erat fratribꝰ laboriosum. semper
ad lacũ descendere ut aquam
haurire debuissent: maxime qͥa
ex deuexo montis latere. erat
graue descendentibꝰ in timore
ꝑicłm Tunc collecti sĩs ex eisdẽ

Expanded text:
nime sentiretnime sentiretvirtutibus signisque succresceret, multi ab eo in loco eodem ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati, ita ut illic duodecim monasteria,tis patribus duodenos monachos deputavit, paucos vero secum detinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius judicavit erudiri. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere, suosque filios ei, omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles Equitius Maurum, Tertullus vero patricius Placidum tradidit: e quibus Maurus junior, cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit esse: Placidus vero puerilis adhuc indomonasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisset S signo crucis edito:
recessit auis Tanta aut̃ carnis
temptatio aui eadem recedente
secuta ẽ: quantã uir sc̃s nunquã
fuerat exꝑtus. Quandã nanq
aliquando feminam uiderat. qͥ
malignus sp̃c ante mentis eius
oculos reduxit: Tantoq igne
serui dĩ animũ in specie illius
accendit: ut se in eiꝰ pectore amo
deserere heremum. uoluptate
uictus deliberaret: Cum subito
suꝑna gr̃a respectus. ad semetipsũ
reuersus ẽ: atq urticarũ et ue¬
priũ iuxta densa succrescere fru¬
tecta conspiciens: exutus indum̃¬
to. nudũ se m illis spinarũ aculeiᷤᷤ
& urticarũ incendiis ꝓiecit Ibiq
diu uolutatus: toto ex eis corpo¬
re uulneratus exiit:. E sic ꝑ cu¬
tis uulnera. eduxit a corpore
uulnus mentis: quia uoluptatẽ
traxit in dolorem: Cunq bene
itaq peccatũ: quia mutauit incen¬
dium: Ex quo uidelicet tempore.
sicut post discipulis ipse ꝑhibebat.
ita in illo ẽ. temptatio uoluptatis

Expanded text:
voluisset: sed signo crucis edito voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amordeserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque beneitaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis dñce paschalis dies est
abstinere tͥ minime congruit:
quia et ego ad hoc missus sũ. ut¬
dona omnipotentis dĩ pariter
sumamus: B̾enedicentes qͥ dñm.
sumpserunt cibũ Expleta igit᷑
resectione & collo quio: ad eccłia
presbiter recessit:
latitantẽ: pastores inuenerunt:
Q uem dũ uestitũ pellibꝰ int̾ fru¬
tecta cernerent: aliquã bestiam
eẽ. crediderunt: S cognoscentes
dĩ famulũ: eorũ multi ad pieta¬
tis gr̃am. a bestiali mente mu¬
tati sunt Nom̃ itaq eiꝰ: ꝑ uicina
loca cunctis innotuit: Factũq
est: ut ex illo iam tempore a mul¬
tis frequentari cepiss: Qui cũ ei
cibos deferrent corporis: ab eiꝰ
ore in suo pectore alim̃ta refe¬
eẽt: temptator ad fuit. Ilam ni¬
gra paruaq auis quȩ uulgo me¬
rula uocatur. cir. a faciem eius¬
uolitare cepit: eiusq uultui im¬
portune insistere: ita ut capi ma¬
nu posset. si hanc uir sẽs tenere

Expanded text:
rectionis Dominicae Paschalis dies est; rectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta refeesset, tentator adfuit. Nam nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus omĩbꝰ qͥ in domo dĩ st̃
luceret: cuidam p̾sbito longius
manenti. qui refecꝰtionẽ sibiꝰ in
paschali festiuitate parauerat. ꝑ
uisum dñs apparere dignatus. ẽ
dicens: Tu tibi delicias p̃paras:
et seruus meus illo in loco fame
cruciatur: Qui ꝓtinus surrexit.
atq in ipsa sollempnitate pascha¬
li cũ alimentis quę sibi parauerat
ad locũ tetendit: & uirũ dei ꝑ
abruta montiũ. ꝑ concaua ual¬
lium. ꝑ defossa terrarũ quesiuit:
eumꝙ latere in specu rerpit:
Cunq oratione facꝰta & benedicentes
omĩpotentẽ dñm consedissent.
post dulcia uite colloquia. is. qͥ
aduenerat p̾sbit̾ dixit Surge. ꝙ¬
sumamnus cibũ: qͥa hodie pascba
ẽ Cui. uir dĩ respondit dicens.
Scio qđ pascha ẽ: quia uidere te
merui: Longe quippe ab homi¬
nibus positus: quia die eodẽ pascba¬
lis. eẽt. sollempnitas. ignorabat.
enerabilis antẽ p̃sbit: rursus asse¬
ruit dicens. Ueracit̾ hodie resur¬

Expanded text:
quatenus omnibus qui in domo Dei sunt quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resur
Abbreviated transcription (Latin):
cu se tradidit: tribꝰq annis. excep¬
to romano monacho hominibꝰ
incognitus mansit: Qui uidelic&
romãnus: ñ longe in monastio
sub deodati patris regula degebat:
Spie eiusdem patris sui oculis fu¬
rabat᷑ horas: & quẽ sibi adman¬
ducandũ subriꝑe poterat. diebꝰ
certis benedicto panẽ ferebat:
Ad eundẽ uͦ specũ. a romani cella
iter ñ erat. quia excelsa desuper
rupis eminebat: s exeadẽ rupe. in
longissimo fime ligatũ romanus
deponere panem consueuerat: In
qua etiam resti. paruũ tintia¬
bulũ inseruit: ut ad sonum tin¬
tinabuli uir dĩ cognosceret. qͦn¬
do sibi romanus panẽ p̾beret:
quẽ exiens acciꝑet: S antiquus
hostis uniꝰ caritati inudens. alt̾iꝰ
refectiom: cũ quadam die subinit¬
ti panẽ conspiceret: iactauit lapi¬
dem. & tintinnabulũ fregit:
bus ministrare ñ desutͦ.
nedicti uitam in exemplũ homi¬
nibꝰ demonstrare.: ut posita suꝑ
candelabrum lucerna claresceret.

Expanded text:
cum se tradidit, et tribus annis, excepcum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. bus ministrare non desiit.nedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret,
Abbreviated transcription (Latin):
bita. ut hoc ipsũ capist̾iũ eius¬
dẽ loci incolȩ in eccłiȩ ingressu
suspenderent: quatinꝰ & psen¬
tes. & secuturi om̃s agnoscerent.
benedictus puer conuersatio¬
nis grãm a quanta ꝑfec̾tione
cepisset: Qd annis multis illic
hȩc longobardoꝵ tempora suꝑ¬
dictus plus appetens mala mun
bus fatigari. quã uite huiꝰ fauoribꝰ
extolli: nutricẽ suã occulte fugi¬
ens. deserti loci secessum petut.
cui sublacus uocabulum. ẽ. Qui a
romana urbe quadraginta fer¬
me milibus distans: frigidas atq
ꝑspicuas emanat aquas Quȩ illic
uidelicet aquarũ habundantia.
in extenso prius lacu colligitur:
ad postremũ in amnẽ deriuatur:
Quo dũ fugiens ꝑgeret: monachus
quidam romonus nomine. hunc
euntẽ repꝑit: quo tenderet requi¬
siuit: Cuius cum desideriũ cogno¬
uisset: ꝙ secretũ tenuit. & ad uito¬
rium impendit: eiq sc̃ȩ conuer¬
sationis habitũ tradidit: & in qn¬
tum licuit ministrauit.
locum ꝑueniens. in artissimo spe¬

Expanded text:
hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic haec Langobardorum tempora supdictus plus appetens mala mundbus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. locum perveniens, in arctissimum spe
Abbreviated transcription (Latin):
t idõ cũ uerecundia: qͥa pauebat:
cũ prudentia: qͥa benedictionis
nouã formulã mirabat᷑ Quȩ. nus¬
quã lecta ẽ. nunꝗ ante comꝑta: so¬
li mariȩ hec salutatio seruabat᷑.
consecuta ẽ. ut gr̃e repleret᷑ aucto¬
re: Erubescebat᷑ gͦ maria: erubes
cebat etiã elisabeth ꝙ id eo cog¬
noscamus: quid int̾si.. int̾ muli¬
iniere. modus pudoris adhibet᷑:
in uirgine. gr̃a pudoris auget᷑:
Raa: inuenisti enim grãm apuqͥ
dm̃ et ecc̃e concipies in u̾tero & pa¬
ries filiũ. & uocab̾ nom̃ eiꝰ iħm
Hic erit magnus: Dictũ ẽ quidem
etiam de ioħe. ab angło: quia erit
magnus. Sed ille quasi homo
magͦnus: Hic quasi deus magneis:
ere et ille magnus: qͥa maior. in¬
ter natos mulierũ ꝓpħa ioħe
baptista nemo ẽ: In natał beati¬

Expanded text:
t, cum prudentia, quia benedictionis nouam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante conperta. soli Mariae haec salutatio seruabatur;consecuta est, ut gratiae repleretur auctore. erubescebat cebat etiam Elizabeth; et ideo cognoscamus quid intersit inter mulimuliere modus pudoris adhibetur, in uirgine pudoris augetur ria; inuenisti enim gratiam aput deum. et ecce concipies in utero et paries filium et uocabis nomen eius Iesum. hic erit magnus. dictum est quidem etiam de Iohanne ab angelo quia erit magnus, sed ille quasi homo magnus hic quasi deus magnus; mfinis. et uere et ille magnus, quia maior inter natos mulierum propheta Iohanne Baptista nemo est. habet
Abbreviated transcription (Latin):
patris eius asseuerant: Qui eniͣ
eundẽ ipsũ patrẽ habere dauid.
quẽ filiũ altissum uocari ꝓnun¬
tiat: in duabus utiq naturis
unã xp̃i ꝑsonã demonstrat.
ecepit autem sedẽ dauid: ut ni¬
mirũ gentẽ cui dauid quondã
& filii enus temporalis regni
gub̾nacula prebuerunt: ipse
ppetuũ uocaret ad regnũ: qđ eis
paratũ est ab origine mundi
t regnabit in domo iacobii
mȩternũ. & regni eiꝰ ñ erit finis

Expanded text:
patris ejus asseruerant. Qui enim eumdem ipsum patrem haberet David, quem Filium Altissimi vocari pronuntiat, in duabus utique naturis unam Christi personam demonstrat. Accepit autem sedem David, ut nimirum gentem, cui David quondam et filii ejus temporalis regni gubernacula praebuerunt, ipse perpetuum vocaret ad regnum, quod eis paratum est ab origine mundi. Et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non eri
Abbreviated transcription (Latin):
cognosco : ꝓpositum suȩ mentis
reuerent᷑ exposuit: uitã uideli¬
cet uirginalẽ se ducere decreuis¬
se: Quȩ quia pͥma feminarum
tante se uirtuti mancipare cu¬
rauit: urre singulari p̃ cȩteris
feminis beatitate meruit excelłe:
uomͦ inquit fiet istud: Non ait. uiñ
obsequii cui subdatur inquirens:
ñ autẽ siguũ cui credat flagitais:
eq enĩ decebat electam generan¬
do deo uirginẽ dubiam diffiden¬
tia s prudentia cautã existere:
quia nec facile poterat homo noᷤ¬
se mysteriũ. qđ in deo manebat
a scłis absconditũ. Quia gͦ legerat
ecce uirgo in utero habebit ꝙ pa¬
riet filiũ: s qͦmͦ idfieri posset. ñ legerat:
merito credulahis q̃ legerat. sciscitabat᷑
ab angło qd in ꝓpħa ñ inuenit:

Expanded text:
cognosco? Propositum suae mentis reverenter exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse. Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, jure singulari prae caeteris feminis beatitate meruit excellere. Quomodo, inquit, fiet istud? Non ait: Unde obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nosse mysterium quod in Deo manebat a saeculis absconditum. Quia ergo legerat, Ecce virgo in utero habebit, et pariet filium, sed quomodo id fieri posset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invenit
Abbreviated transcription (Latin):
nũ est: & ad om̃s uiri ingressũs
pauere: onĩs uiri affatus uereri
iscant mulieres: ꝓpositũ pudoris
imitari Sola in penetralibus :
quã nemo uiroꝵ inderet: solus
angłs repꝑiret. Sola sine comite :
sola sine teste: et ne quo de gene¬
ri deprauaretur affatu. ab angło
salutatur: Disce uirgo uerborñ
uitare lasciuiã: Maria. etiã salu¬
tationẽ angeli uerebatur Erat
tam̃ cogitans inquic: qualis. ẽẽt.
hec salutatio E ideo cũ uerecum¬
dia: quia pauebat: Cũ prudentia:
qͥa benedictionis nouã formulã
mirabatur: quȩ nusꝗ̃ lecta ẽ. nusꝗ
ante comꝑta E ait angelus ei:
De timeas maria: inuenisti enĩ
gr̃am apud dm̃ Quam salutatione
insolita. ut pote quȩ ei sola serua¬
batur. uiderat turbatã: quasi fa¬
miliarius notã uocans ex nomi¬
ne: ne timere debeat iubet: Et
qͥa gr̃a plenã uocauerat: eandem
grãm et astruit plenius: & ube¬
r̾ius explicat dicens: Eece conci¬
pies in utero. et paries filiũ & uo¬

Expanded text:
s uiri ingressus pauere, omnes uiri adfatus uereri. discant mulieres propositum pudoris imitari. sola in penetralibus, quam nemo uirorum uideret, solus angelus repperiret: sola sine comite, sola sine teste, ne quo degeneri deprauaretur adfatu, ab angelo salutatur. disce, uirgo, uerborum uitare lasciuiam; Maria etiam salutationem angeli uerebatur. erat tamen inquit cogitans qualis esset haec salu- tatio, et ideo cum uerecundia, quia pauebat, cum prudentia, quia benedictionis nouam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante conperta. Ne timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Dominum. » Quia salutatione insolita, utpote quae ei soli servabatur, ut viderat turbatam, quasi familiarius notam vocans ex nomine, ne timere debeat, jubet. Et gratia plenam vocaverat, eamdem gratiam et astruit plenius, et uberius explicat, dicens: « Ecce concipies in utero, et paries filium, et vo
Abbreviated transcription (Latin):
suũ dnñci corporis et sangui¬
nis ꝑceptione muniuit: atq
inter discipuloriĩ manus inbecil¬
ła menbra sustentans. erectis in
çelum manibus stecit: & ultunũ
sp̃m. inter uerba orationis effla¬
uit:. Aua scilicet die duobꝰ de eo
fratribus umi in cella cõmoran¬
ti. alteri aut̃ longius posito.
reuelatio unius atq indissimi¬
lis uisionis apparuit. Uideruñ
nanq quia strata palliis atq
innumeris corusca lampadi¬
bus. uia: recto orientis trami¬
te ab enus cella. in celi usq ten¬
debatur Cui uenerando habi¬
tu uir desuꝑ clarus assistens:
ctus celũ ascendit. Tunc itaq
seĩ uiri obitũ sic̃ presentes di¬
scipuli uiderunt: ita absentes
ex signo qd̃ eis predictũ fuerat
agnouerunt Sepultus uͦ est in
oratorio beati ioħis baptistę: qđ
destructa ara apollinis. ipse con¬

Expanded text:
suum dominici corporis et sanguisuum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, ctus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse con
Abbreviated transcription (Latin):
uedictus: hoc ñ suis meritis. sed
obedientiȩ illiꝰ deputare cepit.
It contra maurus ꝓ solo eiꝰ imꝑio
factum dicebat. seq conscium
in illa uirtute ñ. ẽẽ. quã nescieis
fecisset S in hac humilitatis mu¬
tue amica contentione: accessit
arbiter. puer qui ereptus ẽ. Nlã
dicebat. Ego cum ex aqua trahe¬
lotẽ uidebam: atq ipsũ me ex
aquis educere considerabã.
de hac uita erat exiturus. qbꝰ¬
dam discipulis secum conuersan¬
tibus quib̾dã longe manentib
seĩssimi sui obitus denuntiauit
diem: p̃sentibꝰ indicens ut audi¬
ta ꝑ silentiũ degerent: absenti¬
bus indicans. qđ uel quale eis
signũ fieret. quando anima eiꝰ
de corpore exiret. Ante sextum
uͦ sui obitus diem. aꝑiri sibi se¬
pulturam ubet. Qui mox eor¬
reptus fẽbribus. acri cepit do¬
lore fatigari Cimq ꝑ dies sin¬
gulos languor ingrauesceret.
sexto die portari se in oratoriũ
a discipulis fecit: ibiq exetum

Expanded text:
nedictus hoc non suis meritis, sed nedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua trahebatis videbam, atque ipsum me ex aquis educere considerabam.de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum