comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diurna fulmina ꝑtinerent sed postquã ioui
templum in signe ac sublime construc tun est.
ꝓpter edis dignitatem. sicad cum multitudo
confluxit. ut uix inueniatur quisum ani
nomen quod audire iamnon potest. sesaltẽ
legis se mominerit : Si autem felicitts dea
non .ẽ. qm̃ quod uerum .ẽ. munus. ẽ. dĩ: ille
ds̃ quȩratur qui eam dari᷑ possat. & falso
rum multitudo noxia relinquatur
Quam stultorũ hominũ multitudo una secta¬
tur. deidona deos sibi faciens: et ipsũ cuius
eadona sunt. obstinatione suꝑbȩ uoluntatis
offendens Sicoum carere non potest in¬
felicitate. quittm quã deam felicitatẽ colit.
& dm̃ datorem felicitatis relinquit : sicut ca¬
rere non potest fame quipanẽ pictũ lingit
& ab homine quiuerum hub& non petit
Libet autẽ corum considerare rationes:
us quea deneinquiunt maiores nr̃os insipi¬
entes fuis se credendum . ẽ. ut hȩc nes cirent
muner diuina . eẽ non deos : Sed qm̃ sciebaNt

Expanded text:
diurna fulmina pertinerent. Sed postquam Ioui diurna fulmina pertinerent. Sed postquam Ioui templum insigne ac sublime constructum est, propter aedis dignitatem sic ad eum multitudo confluxit, ut uix inueniatur qui Summani nomen, quod audire iam non potest, se saltem legisse meminerit. Si autem felicitas dea non est, quoniam, quod uerum est, munus est Dei: ille Deus quaeratur, qui eam dare possit, et falsorum deorum multitudo noxia relinquatur, quam stultorum hominum multitudo uana sectatur, Dei dona deos sibi faciens et ipsum, cuius ea dona sunt, obstinatione superbae uoluntatis offendens. Sic enim carere non potest infelicitate, qui tamquam deam felicitatem colit et Deum datorem felicitatis relinquit, sicut carere non potest fame, qui panem pictum lingit et ab homine, qui uerum habet, non petitLibet autem eorum considerare rationes. Usque adeone. inquiunt, maiores nostros insipientes fuisse credendum est, ut haec nescirent munera diuina esse, non deos? Sed quoniam sciebant
Abbreviated transcription (Latin):
priis eminere: Itadea felicitate in loco
amplis simo & celsissimo constituta : disce¬
rent ciues. unde om̃is boniuoti petendum
e& auxilium : Ac sic ipsa suadente natura
aliorum dõꝵ. suꝑ flua multitudine derelic¬
ta colerctur una felicitas: unisupplica r&.
unius templum frequenta retur aciuib
qui felicices . eẽ uellent. quorum .eẽt. nemo
qui noll&. atquenti ipsa ascipsa peteretur
quȩ abomnib petebatur. Quis enimaliquid
ab aliquo dõ nisi felicitatem uelit accipere:
uł qđ ad felicitatem ex istimat ꝑtinere:
proinde si felicitas hab& in potestate cũ
quo hominesitꝰ. hab& autem sideaest.
Quȩtundem stultitia ẽ. ab aliquo eondõ
petere : quampossis a se ipsa in petra re
Hancergo deum : suꝑ deos ceteros honora¬
re. &iam loci dignitate debuerunt. Sicut
enim apud ipsos legitur. romani ueteres
nes cio quẽ sũnanum cui noc turna fulmina
tribuebant coluerunt magis quamiouem. adquẽ

Expanded text:
priis eminere. Ita dea Felicitate in loco priis eminere. Ita dea Felicitate in loco amplissimo et celsissimo constituta discerent ciues, unde omnis boni uoti petendum esset auxilium, ac sic ipsa suadente natura aliorum deorum superflua multitudine derelicta coleretur una Felicitas, uni supplicaretur, unius templum frequentaretur a ciuibus qui felices esse uellent, quorum esset nemo qui nollet, adque ita ipsa a se ipsa peteretur, quae ab omnibus petebatur. Quis enim aliquid ab aliquo deo nisi felicitatem uelit accipere uel quod ad felicitatem existimat pertinere? Proinde si felicitas habet in potestate cum quo homine sit habet autem, si dea est: quae tandem stultitia est ab aliquo eam deo petere, quam possis a se ipsa inpetrare? Hanc ergo deam super deos ceteros honorare etiam \' loci dignitate debuerunt. Sicut enim aput ipsos legitur, Romani ueteres nescio quem Summanum, cui nocturna fulmina tribuebant, coluerunt magis quam Iouem, ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
Vrex tarquinius capitolium fabricari ł l&
eumq locum quiei dignior aptiorq uide¬
batur abdiis aliis cederet p̃occupatũ: non
audens aliquid contra eoꝵ facere arbitriũ
et credens eos tanta numini suoq: principi
uoluntate cessuros. quia multierant illic
ubi capitoliũ consatutũ. ẽ. ꝑ augurium
quȩ siuit. utrum condere locuułlent ioui:
atque ipsunde cedere om̃s uoluerunt:
preter illos quos commemor aui. martem
terminum. uiuentatem: Atqueideo capi¬
tolium ita constructum. ẽ: ut &iamisci
tres: intus. cent᷑. tamobscurisignis. ut hoc
uix homines doctis simi sciront: Nullo
modo igitur felicitatem. iuppiter ipse
contempneret. sicut atermino. marte
iuuentate: contemptus . ẽ. sed ipsi etiam
quinoncessarent ioui. profecto cederꝗ:
felicititq quȩillis rogem fecerat iouem:
Aut sinon cederent: non id conteptu eius
facerent. sed quod indomo felicitatis obs¬
curi. eẽ. mallent. quam sine illa in locisp¬

Expanded text:
rex Tarquinius Capitolium fabricari uellet rex Tarquinius Capitolium fabricari uellet eumque locum, qui ei dignior aptiorque uidebatur, ab dis aliis cerneret praeoccupatum, non audens aliquid contra eorum facere arbitrium et credens eos tanto numini suoque principi uoluntate cessuros, quia multi erant illic, ubi Capitolium constitutum est. per augurium quaesiuit, utrum concedere locum uellent Ioui; adque ipsi inde cedere omnes uoluerunt praeter illos quos commemoraui, Martem, Terminum, Iuuentatem; adque ideo Capitolium ita constructum est, ut etiam isti tres intus essent tam obscuris signis, ut hoc uix homines doctissimi scirent. Nullo modo igitur Felicitatem Iuppiter ipse contemneret, sicut a Termino, Marte, Iuuentate contemtus est. Sed ipsi etiam, qui non cesserant Ioui, profecto cederent Felicitati, quae illis regem fecerat Iouem. Aut si non cederent, non id contemtu eius facerent, sed quod in domo Felicitatis obscuri esse mallent quam sine illa in locis pro
Abbreviated transcription (Latin):
lius quamipsi ioui: namq̃: &iam io ui regnum
nisi felicitas dedit: sitam̃ cũ regnaret felix
fuit. & potior .ẽ. felicitas regno Neno
enim dubitat facile inueniri hominem :
qui se tincat fieri regem : Nullus autem
inuenitur quisenolit . et̃ feliem: Ipsiego
dii siꝑ auguria. uł quolibet modo possceos
consuli putant: dehacre consulerentur.
utrumułlent felicitati loco cedere. si for¬
teclioꝵ ȩdib uł altarib iam fuis set locus
occupatus. ubiedes maior atque sublimi¬
or fclicitati construeret̃: &iam ipseiuppi¬
ter cederet. ut ipsum uerticẽ collis capitolini
felicitas potius obtiner&: Non enim quispiã
resisteret felicitati: nisi qđ fieri non potest
qui eẽ uł let infelix Nullomodo omnino
si consuleretur faceret iuppiter. qđ ei ficer̃
tres dismars. terminꝰ & iuuentas: quima¬
iori et regisuo. nullo modo cedere locouolu¬
erunt: Nam sicut habent eoꝵ litterȩ. cum

Expanded text:
lius quam ipsi Ioui? Nam quae etiam Ioui regnum lius quam ipsi Ioui? Nam quae etiam Ioui regnum nisi Felicitas dedit? si tamen cum regnaret felix fuit. Et potior est felicitas regno. Nemo enim dubitat facile inueniri hominem, qui se timeat fieri regem; nullus autem inuenitur, • qui se nolit esse felicem. Ipsi ergo di si per auguria uel quolibet modo eos posse consuli putant, de hac re consulerentur, utrum uellent Felicitati loco cedere, si forte aliorum aedibus uel altaribus iam fuisset locus occupatus, ubi aedes maior adque sublimior Felicitati construeretur; etiam ipse Iuppiter cederet, ut ipsum uerticem collis Capitolini Felicitas potius obtineret. Non enim quispiam resisteret Felicitati, nisi, quod fieri non potest, qui esse uellet infelix. Nullo modo omnino, si consuleretur, faceret Iuppiter, quod ei fecerunt tres di, Mars, Terminus et Iuuentas, qui maiori et regi \'suo nullo modo cedere loco uoluerunt. Nam sicut habent eorum litterae, cum
Abbreviated transcription (Latin):
anidio grandius imperium. quã felicius
fuit: Nam quo modo ibi. eet᷑ uera feli¬
citas. ubiuera non erat pietas. Pictus ẽ.
enim uerax ueridĩ cultus: non cultus
falsorum tot deoꝵ quod demonioꝵ: sedet
postet iamindeoꝵ numerum felicitate
sus cepta: magna belloꝵ ciuilium in felici¬
tas subsccuta ẽ. Anforte ius teest indig¬
nata felicitas. quod et tamsero. & non ad
honorem sed ad contumeliam potius in¬
uitata .c̃ ut cum ea coleretur prĩãpus.
& dõacina. & pauor et pallor. & febris
& cetera nonnomina colendorum. sederi¬
mina colentium: ad extremum sicũ turba
indignis sima tanta dea colenda uisa. ẽ
cur non uł inlustrius ceteris colebatur:
quis enim ferat. qđ neq interdeos consen¬
tientes. quos dicueit in consilium iouis
adhiberi nec inter deos quos lectos uocant
felicitas conftituta .ẽ. ut tẽ plum aliqđ ei
fieret quod et loci sublimitate etoperis dig¬
nitate p̃mineret: Cur enimnona liquidme¬

Expanded text:
An ideo grandius imperium quam felicius An ideo grandius imperium quam felicius fuit? Nam quo modo ibi esset uera felicitas, ubi uera non erat pietas? Pietas est enim uerax ueri Dei cultus, non cultus falsorum tot deorum, quot daemoniorum. Sed et postea iam in deorum numerum Felicitate suscepta magna bellorum ciuilium infelicitas subsecuta est. An forte iuste est indignata Felicitas, quod et tam sero et non ad honorem, sed ad contumeliam potius inuitata est, ut cum ea coleretur Priapus et Cloacina et Pauor et Pallor et Febris et cetera non numina colendorum, sed crimina colentium? Ad extremum si cum turba indignissima tanta dea colenda uisa est, quur non uel inlustrius ceteris colebatur? Quis enim ferat, quod neque inter deos Consentes, quos dicunt in consilium Iouis adhiberi, nec inter deos, quos selectos uocant, Felicitas constituta eat? Templum aliquod ei fieret, quod et loci sublimitate et operis dignitate praemineret. Quur enim non aliquid me
Abbreviated transcription (Latin):
tem. non huic templum potissimum struxit :¬
nec ꝓpter aliquid diis ceteris supplicauit. qnđ
nihil de eẽt. si hec ad e&. Nam ecipse nec pͥis
rex. necut putant poftetads̃ fieree: si hanc
detim ꝓpitiam non haberet: Vt quidergo cons¬
tituit romanis deos. lanum iouem mastem.
picum. faunam. tiberinum. horculem & siqͦs¬
alios : ut quidtitus tatius addidit satur¬
num. opem. solem lunam uulcanum. lucẽ.
& quos cumq alios faddidit Iinterquos
etiam deam cluctinam. felicitate necglec¬
ta: ut quid numa tot deos. & tot decis : si¬
neistaͣ. Qeam forte intanta turba uide¬
re non potuit: hostilius certe rexdeos
et ipse nouos. pauorem atque pallorẽ.
propiciandos non introduceret: side ĩ
istam nofset. autcoleret: Presenteqͥp¬
pe felicitate: omnis pauor et pallor
non ꝓpitiat̾ abscederet. sed pulsus aufu¬
geret: Deinde quid ẽ. hoc quod ia mro¬
manum imperium longe lateq cresce¬
bat. & adhuc nemo felicitatẽ colebat:

Expanded text:
tem non huic templum potissimum struxit tem non huic templum potissimum struxit nec propter aliquid dis ceteris supplicauit, quando nihil deesset, si haec adesset? Nam et ipse nec prius rex, nec ut putant postea deus fieret, si hanc deam propitiam non haberet. Ut quid ergo constituit Romanis deos Ianum, Iouem, Martem, Picum, Faunum, Tiberinum, Herculem et si qualios? Ut quid Titus Tatius addidit Saturnum, Opem, Solem, Lunam, Vulcanum, Lucem et quoscumque alios addidit, inter quos etiam deam Cloacinam, Felicitate neglecta? Ut quid Numa tot deos et tot deas sine ista? An eam forte in tanta turba uidere non potuit? Hostilius certe rex deos et ipse nouos Pauorem adque Pallorem propitiandos non introduceret, si deam istam nosset aut coleret. Praesente quippe Felicitate omnis pauor et pallor non propitiatus abscederet, sed pulsus aufugeret. Deinde quid est hoc, quod iam Romanum imperium longe lateque crescebat, et adhuc nemo Felicitatem colebat?
Abbreviated transcription (Latin):
possit. quẽ ad uitorem ad sumere. quẽ ducẽ.
quem doctorem: eo modo nulli dubium. eẽ.
ad serens. ita. eẽ. utilem cognitionẽ deorum:
sisciatur quam quisq ds̃uim et facultatem
ac potestatem cuius que reihabeat: Exeo
enim poterimꝰ inquit scire. quẽ cuiusq causa
dm̃ aduocare atq inuocare debeamus:
nefacia m utmi misolent. & optemus ali¬
bero aquam. alrmphis uinum: Magna sane
utilitas: Quisnon huic gratias ageret.
siuera monstra r&. & unum uerum dm̃
a quo cent̃ omnia bona hominib: colendum
doceret : sedunde nuncagit᷑ silibri & sacra
corum uera s. & felicitas de ẽ. curnon ipsa
una quȩ colitur confiituta .ẽ quȩ possit unuĩ¬
sa conferre e compendio facere felicem: quis
enim optat aliqued propte aliud quã ut felix
fiat: curdenique tamsero. huic tantȩdes. post
tot romanos principes. lucullus edem constituit :¬
cur ipse romulus felicem cupiens condereciuita¬

Expanded text:
possit, quem adiutorem adsumere, quem ducem, possit, quem adiutorem adsumere, quem ducem, quem doctorem; eo modo nulli dubium esse adserens ita esse utilem cognitionem deorum, si sciatur quam quisque deus uim et facultatem ac potestatem cuiusque rei habeat. Ex eo enim poterimus, inquit, scire quem cuiusque causa deum aduocare adque inuocare debeamus, ne faciamus, ut mimi solent, et optemus a Libero aquam, a Lymphis uinum\'. Magna sane utilitas. Quis non huic gratias ageret, si uera monstraret, et si unum uerum Deum, a quo essent omnia bona, hominibus colendum doeorum uera sunt et Felicitas dea est, quur non ipsa una quae coleretur constituta est, quae posset uniuersa conferre et conpendio facere felicem? Quis enim optat aliquid propter aliud quam ut felix fiat? Quur denique tam sero huic tantae deae post tot Romanos principes Lucullus aedem constituit? Quur ipse Romulus felicem cupiens condere ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
riculum. nec ds̃ spinensis ut spinas exa¬
gris eradicar& : Necdea rubigo. ut non
acceder& rogaretur. una felicitate pre¬
sente et tuente. utuł nulla mala exoreren¬
tur. uł facillime pellerentur: postremo.
qm̃ deduab istis decib uirtuteet felicita
te tractemꝰ: si felicittis uirtutis ẽ: premium:
non dec sed dĩ donum . ẽ: Siautem deccest
curnondicatur et uirtutem ipsã conferre.
quando quidem &iam uirtutẽ consequi feli¬
citas magna .ẽ. Quid .ẽ. ergo quod pingen¬
tibeneficio uarro iactat presta reseciuibus
suis. quia non solum cõmemorat deos quos
colio portetit a romanis. uerum etiã dt̃ quid
que nosse. & quod sit medicus ignorare:
sinescia scum ualitudini opitulari. atquetta
ignores. curei debeas supplicare: hoc etiam
alia similitudine adfirmat dicens. non mo¬
dobene uiuere. sed uiuere omnino neminẽ
posse : sugnoret quisnam sit faber qui spis¬
tor. quistector. a quo quidutensi le petere

Expanded text:
riculum? Nec deus Spiniensis, ut spinas ex ariculum? Nec deus Spiniensis, ut spinas ex agris eradicaret; nec dea Rubigo, ut non accederet, rogaretur: una Felicitate praesente et tuente uel nulla mala exorerentur, uel facillime pellerentur. Postremo quoniam de duabus istis deabute tractamus, si felicitas virtutis est praemium, non dea, sed Dei donum est: si autem dea est, cur non dicatur et virtutem ipsam conferre; quandoquidem etiam virtutem consequi feliRomanis. Quid est ergo, quod pro ingenti beneficio Varro iactat praestare se ciuibus suis, quia non solum \'commemorat deos, quos coli oporteat a Romanis, uerum etiam dicit quid que nosse, et quod sit medicus ignorare: si nescias eum ualetudini opitulari, adque ita ignores quur ei debeas supplicare. Hoc etiam alia similitudine adfirmat dicens, non modo bene uiuere, sed uiuere omnino neminem posse, si ignoret quisnam sit faber, quis pistor, quis tector, a quo quid utensile petere
Abbreviated transcription (Latin):
aeream argentetmq pecuniam: Nam
i deo patrem argentini esculanũ posuerunt.
quia prius erec pecunia inusu coepit. ec̃.
post argentea: Miror autem quod argen¬
tinus. nongenuit aurinum: quia etaure
sub secuta. ẽ. Q: emdm̃ isti si haberent. sic̃
saturnoiouem ita et patri argentino. &
auo es culano aurinum preponerent::
Quid ergo erat necesse ꝓpter hȩcbona
uel animiuel corporis. uel externa tantã
deorum turbam colere et inuocare. quos
nequeom̃s commemoraui. Nec ipsi potue¬
runt omnib bonis humanis minutatim
singillatimq digestis deos minutos. et sin¬
gulos prouidere. cumposset magnofa¬
cilique conpendio una dea felicitas cunc¬
ta conferre: Nec solum adbona capienda
quis quã alius. sed nęq ad de pellanda
mala quereretur: cur enim. eẽt. inuocan¬
da ꝓpter fos os diua fessona. ꝓpter hos¬
tes depellendos diua pellonia. ꝓpter
egros medicus. uł apollo. ules colapius
uł ambosimul: quando cet̃. grande pe¬

Expanded text:
aeream argenteamque pecuniam? Nam aeream argenteamque pecuniam? Nam ideo patrem Argentini Aesculanum posuerunt, quia prius aerea pecunia in usu coepit esse, post argentea. Miror autem, quod Argentinus non genuit Aurinum, quia et aurea subsecuta est. Quem deum isti si haberent, sicut Saturno Iouem, ita et patri Argentino et auo Aesculano Aurinum praeponerent. Quid ergo erat necesse propter haec bona uel animi uel corporis uel externa tantam deorum turbam colere et inuocare quos neque omnes commemoraui, nec ipsi potuerunt omnibus bonis humanis minutatim singillatimque digestis deos minutos et singulos prouidere, cum posset magno facilique conpendio una dea Felicitas cuncta conferre, nec solum ad bona capienda quisquam alius, sed neque ad depellenda mala quaereretur? Quur enim esset inuocanda propter fessos diua Fessona, propter hostes depellendos diua Pellonia, propter aegros medicus uel Apollo uel Aesculapius uel ambo simul, quando esset grande pe
Abbreviated transcription (Latin):
quippe nasci. felicitatis ẽ: Vndectiam si
non potuit a nondum nato colidea feli¬
citas. ut hocei conciliata donar&: Con¬
ferret hoc parentib: cius cultorib suis
ut eis ingeniosi filiinascerentur: Quid
opus erat parturientib inuoca re lũci¬
nam. cum siad .cẽt. felicitas. non solũ
bene parerent. sed &im bonos: quid
neces scerat op̃ideȩ cõm̃dare nascentes.
dõuatica noua gientes. deȩ cuninȩ ia¬
centes: deȩ ruminȩ sugentes. dõsta¬
tilino stantes: dec ad c̃onȩ. ad euntes.
ab eone abeuntes deȩ m̃ti. ut bonã habe¬
rent m̃tem : dõuolũmno. & deȩ uoluminȩ
utbona uł lent: dus nuptialib ut bene
coniugarentur. dus a grestib ut fruc¬
tus uberrimos caperent. & maxime
ipsi diuȩ fructe seȩ marti & bellonȩ
ut bene belligerarent. Deȩ uictoriȩ. ut
uincerent. dõ honorino. uthonorarent᷑
deȩ pecuniȩ. ut pecuniosi eent̃. dõ escu¬
lino & filio eius argentino. ut haberent

Expanded text:
quippe nasci felicitatis est, unde, etiamsi quippe nasci felicitatis est, unde, etiamsi non potuit a nondum nato coli dea Felicitas, ut hoc ei conciliata donaret, conferret hoc parentibus eius cultoribus suis, ut eis ingeniosi filii nascerentur. Quid opus erat parturientibus inuocare Lucinam, cum, si adesset Felicitas, non solum bene parerent, sed etiam bonos? Quid necesse erat Opi deae commendare nascentes, deo Vaticano uagientes, deae Cuninae iacentes, deae Ruminae sugentes, deo Statilino stantes, deae Adeonae adeuntes, Abeonae abeuntes; deae Menti, ut bonam haberent mentem, deo Volumno et deae Volumnae, ut bona uellent; dis nuptialibus, ut bene coniugarentur, dis agrestibus, ut fructus uberrimos caperent, et maxime ipsi diuae Fructeseae; Marti et Bellonae, ut bene belligerarent, deae Victoriae, ut uincerent; deo Honori, ut honorarentur, deae Pecuniae, ut pecuniosi essent, deo Aesculano et filio eius Argentino, ut haberent
Abbreviated transcription (Latin):
tasque non sufficit: omnia quippeagẽ¬
da conplectitur uirtus: omnia optan¬
da felicitas. Siiuppiter uthȩc daret
ideo colebatur. quia sibonum aliquid ÷
latitudo regni atquediutur nitas. adeas¬
dem ꝑtinet felicitatem. cur non intelle̾¬
tum .ẽ. donadĩ . eẽ. non deas si autem
putatȩ sunt dex̧ : saltim alia tanta deoꝵ
turba non queret᷑. Consideratis enim
officus deorum decirumq omnium quȩ
sicut uoluerunt ꝓsua opinaͦ finxerunt:
inueniant si possunt aliquid. quod pres¬
tari abaliquo dõ possit: Homini haben¬
tiuir tutem habenti felicitatẽ: quid doc¬
trinȩuł a mercurio. uła minerua peten¬
dum. eẽt. cum uirtus omnã secum habe¬
rit: etars quippe ipsa bene recteque
uiuendi uirtus a ueterib definita. ẽ.
nomenartis latinos traduxis se putauer̃:
S edsiurtus nonnisi adingenio sam pos¬
set uenire. quid opuserat deocatio patre.
quicatos id est cautos faceret cum hoc
posset conferre felicitas: Ingeniosũ

Expanded text:
tasque non sufficit? Omnia quippe agentasque non sufficit? Omnia quippe agenda conplectitur uirtus, omnia optanda felicitas. Si Iuppiter, ut haec daret, ideo colebatur, quia, si bonum aliquid est latitudo regni adque diuturnitas, ad eandem pertinet felicitatem: quur non intellectum est dona Dei esse, non deas? Si autem putatae sunt deae, saltem alia tanta deorum turba non quaereretur. Consideratis enim officiis deorum dearumque omnium, quae sicut uoluerunt pro sua opinatione finxerunt, inueniant si possunt aliquid, quod praestari ab aliquo deo possit homini habenti uirtutem, habenti felicitatem. Quid doctrinae uel a Mercurio uel a Minerua petendum esset, cum uirtus omnia secum haberet? Ars quippe ipsa bene recteque uiuendi uirtus a ueteribus definita est. nomen artis Latinos traduxisse putauerunt. Sed si uirtus non nisi ad ingeniosum posset uenire, quid opus erat deo Catio patre, qui catos, id est acutos faceret, cum hoc posset conferre felicitas? Ingeniosum
Abbreviated transcription (Latin):
cur temperantia dea . eẽ. non meruit. cũ cius
nomine non nulli romani principes non par¬
uam gloriam conpararint: Cur denique
fortitudo dea non .ẽ. quȩ ad fuit mutio cũ
dex teram porrexit inflimmas quȩad fuit
curtio cumse propatria in abrutam terrã
precipitem dedit. que ad fuit decio patri.
et decio filio. cum pro exercitu seuouerunt
sitamen his omnib uera in erat fortitudo.
unde modo non agitur: quare prudentia
quare sapientia. nulla numinum loca
meruerunt: anquia in nomine gene¬
rali ipsius omns uirtutes coluntur:
Sicergo posset & unus ds̃ coli: cuius
partes ceceridii putantur: sedinilla
una uirtute et fides ẽ & prudentia qua&e
tamen extra. inedib propriis altaria
meruerunt: Has deas : non ueritas sed
uanitas fecit. Hȩc enim ueridĩ munera
sunt : non ipsȩ sunt deae: Verumtame
ubi ẽ. uirtus et felicittas. quid aliud quȩ¬
ritur : quid ei sufficit. cuiuirtus. fęlici¬

Expanded text:
Quur temperantia dea esse non meruit, cum eius Quur temperantia dea esse non meruit, cum eius nomine nonnulli Romani principes non paruam gloriam conpararint? Quur denique fortitudo dea non est, quae adfuit Mucio. cum dexteram porrexit in flammas; quae adfuit Curtio, cum se pro patria in abruptam terram praecipitem dedit; quae adfuit Decio patri et Decio filio, cum pro exercitu se uouerunt? si tamen his omnibus uera inerat fortitudo, unde modo non agitur. Quare prudentia, quare sapientia nulla numinum loca meruerunt? An quia in nomine generali ipsius uirtutis omnes coluntur? Sic ergo posset et unus Deus coli, cuius partes ceteri di putantur. Sed in illa una uirtute et fides est et pudicitia, quae tamen extra, in aedibus propriis altaria meruerunt. uanitas facit; haec enim ueri Dei munera sunt, non ipsae sunt deae. Verum tamen ubi est uirtus et felicitas, quid aliud quaeritur? Quid ei sufficit, cui uirtus felici
Abbreviated transcription (Latin):
da. Et nunc quia dea non .ẽ. seddonum di e:
ipsa abillo inpeqrctur a quo solo dari potest.
et omnis falsorum deorum turba uanescat:
Sed curet fides dea credita .ẽ. & accepit
etiam ipsa templum & altare : quã quis qͥs
prudenter agnoscit. habitaculum illi
seipsum feccit: Vndecuitem sciunt illi
quid sit fides. cuius primum & maximum
officium .ẽ. ut inuerum credatur dm̃: sed
cur non suf ficerat uirtus: non neibi est
& fides: quando quidem uirtutem. inquat¬
tuor species distribuendã eẽ. uiderunt
prudentiam. iustitiam: fortitudinem: tempe¬
rantiam. qm̃ et istȩ singulȩ species suas ha¬
bent. In partibus iustitiȩ fides ẽ: maximũ¬
quelocum apud nos habet: quicũq scimus
quid sit quodiustus ex fide uiuit: Sedillos
miror ad petitores multitudinis eorum:
Sifides dea est. quare aliis tammultis deab:
iniuriam fecerint p̃ter mittendo eas quib
similiter edes etaras dedicare potucrunt:

Expanded text:
da. Et nunc quia dea non est, sed donum Dei est, da. Et nunc quia dea non est, sed donum Dei est, ipsa ab illo impetretur, a quo solo dari potest: et omnis falsorum deorum turba vanescet. Sed cur et Fides, dea credita est, et accepit etiam ipsa templum et altare? Quam quisquis prudenter agnoscit, habitaculum illi se ipsum facit. Unde autem sciunt illi quid sit fides cujus primum et maximum officium est, ut in verum credatur Deum? Sed cur non suffecerat virtus? nonne ibi est et fides? Quando quidem virtutem in quatuor species distribuendam esse viderunt, prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam; et quoniam et istae singulae species suas habent, in partibus iustitiae fides est maximumque locum aput nos habet, quicumque scimus quid sit, quod iustus ex fide uiuit. Sed illos miror adpetitores multitudinis deorum, si fides dea est, quare aliis tam multis deabus iniuriam fecerint praetermittendo eas, quibus similiter aedes et aras dedicare potuerunt?
Abbreviated transcription (Latin):
mali colant quiuolunt habere merita quib:
uelut numini tribuunt. quam fortunã uoca
ut simula chrum cius quod amatronis dedi¬
catum est. & appellata est fortuna mulie¬
quod eam rite matronȩ dedica uerint:
Quod quid ẽ si uerum sit mirarinos non o¬
portet: non enim malignis demonib: &iam
sic difficileest fallere quorum artes atq
uersutias hinc potius isti aduerteredebu¬
erunt. quod illa dealocuta. e: quȩ fortuitu
accidit nonquȩ meritis uenit: Fuit enim
fortuna loquax: et muta felicitas ut quid
aliud. nisi ut homines recte uiuere ñcura¬
rent conciliata sibi foctuna. quȩ illis sine
illis bonis meritis facer& fortunatos: et
certe si fortuna loquitur: non saltem mulie¬
bris. sed uirilis potius loqueretur. ut non
ipse quȩ simula chrum dedica uerunt puta¬
rentur tantum mira culũ muliebriloquaci¬
tate finxisse : Uirtutem quoque deam fecer̃:¬
quaȩ quidem sidea. eet̃. multis fuerat p̾feren¬

Expanded text:
mali colant, qui nolunt habere merita, quibus mali colant, qui nolunt habere merita, quibus uelut numini tribuunt, quam Fortunam uocant, ut simulacrum eius, quod a matronis dedicatum est et appellata est Fortuna muliequod eam rite matronae dedicauerint. Quod quidem si uerum, sit, mirari nos non oportet. Non enim malignis daemonibus etiam sic difficile est fallere, quorum artes adque uersutias hinc potius isti aduertere debuerunt, quod illa dea locuta est, quae fortuito accidit, non quae mentis uenit. Fuit enim Fortuna loquax et muta Felicitas, ut quid aliud, nisi ut homines recte uiuere non curarent conciliata sibi Fortuna, quae illos sine ullis bonis meritis faceret fortunatos? Et certe si Fortuna loquitur, non saltem muliebris, sed uirilis potius loqueretur, ut non ipsae, quae simulacrum dedicauerunt, putarentur tantum miraculum muliebri loquacitate finxisse. quae quidem si dea esset, multis fuerat praeferen
Abbreviated transcription (Latin):
dum .ẽ. Solet enim ctuna res duob nominib
appellari Quid diuersȩ ades diuersȩ arȩ
diuersa sacra: est causa inquiunt: quia fe¬
licitas illa ẽ. quam boni habent p̃cedentib
meritis: Fortunauero quȩ dr̃ bona: sine
ullo ex animomeritoꝵ fortutta accidit
hominib & bonis et malis Undeetiã for¬
tuna nominatur. Quomodo ergobona:
quesincullo iudiciouenit & adbonos etad
malos: utquid autẽ colitur. quęita ceca:
ut passim inquos lib& currat. ut suo cul¬
tores ius ab illa uideantur et ament᷑.
iammerita sequitur non for tuitu uenit:
Vbi est difinitio illa fortune: ubi .ẽ. qđ
a fortuitis &iam nomex accepit: ni hil
enim prodest &iam colere. si fortuna c̃
Si autem suos cultores discernit ut prosit
fortuna non . ẽ. : anet ipsam quo uoluerit
iuppiter mittet. Colatur ergo ipse solus:
Non enim potest ei iubenti. & eam quouoluerit
mit tendi fortuna. resistere: autcerte istam

Expanded text:
dum est; solet enim et una res duobus nominibus dum est; solet enim et una res duobus nominibus appellari. Quid diuersae aedes, diuersae arae, diuersa sacra? Est causa, inquiunt, quia felicitas illa est, quam boni habent praecedentibus meritis; fortuna uero, quae dicitur bona, sine ullo examine meritorum fortuito accidit hominibus et bonis et malis, unde etiam Fortuna nominatur. Quo modo ergo bona est, quae sine ullo iudicio uenit et ad bonos et ad malos? Ut quid autem colitur, quae ita caeca est passim in quoslibet incurrens, ut suos cultores eius, ut ab illa uideantur et amentur, iam merita sequitur, non fortuito uenit. Ubi est definitio illa Fortunae? Ubi est quod a fortuitis etiam nomen accepit? Nihil enim prodest eam colere, si fortuna est. Si autem suos cultores discernit, ut prosit, fortuna non est. An et ipsam, quo uoluerit, Iuppiter mittit? Colatur ergo ipse solus; non enim potest ei iubenti et eam quo uoluerit mittenti Fortuna resistere. Aut certe istam
Abbreviated transcription (Latin):
quod et felicitas dea est edemaccepit. arã
meruit. sacra ci congrua ꝑ soluta sunt: Ipsa
ergo sola colerctur: Ubi enim sola. ect̃. quid
boninon. eẽt: sed quid sibi uult quod et for
tuna dea putatur et colitur: analiud .ẽ. fe¬
licitas. anfortuna: quia fortuna potest. cẽ.
timala: felicita sautem simala fuerit : feli¬
citas nonerit : Certeom̃s utriusq sexus :¬
siet sexum habent. non ni sibonos existima¬
redebemꝰ: Hoc plato dt̃. hoc alii philo sophi:
hoc excellentes reipublicȩ populorũq rec¬
tores: Quomodo ergo dea fortuna: ali¬
quando bona ẽ. aliquando mala: anforte
quando mala ẽ. det non .ẽ. sed in malignũ
demonem repente conuertitur: quod sunt
ergo deȩ istę: ꝓfecto quot quot homines
fortunati: hoc .ẽ. bonȩ fortune: Nã cũ sint
it mala : hos aliud illis aliud : anilla quȩdea ÷
semꝑ .c̃. bona : ipsa c̃. ergo felicitas: Curad¬
hibentur diuersa numina: sedet hoc feren¬

Expanded text:
quod et Felicitas dea est? aedem accepit, aram quod et Felicitas dea est? aedem accepit, aram meruit, sacra ei congrua persoluta sunt. Ipsa ergo sola coleretur: ubi enim ipsa esset, quid boni non etuna dea putatur et colitur? An aliud est felicitas, aliud fortuna? Quia fortuna potest esse et mala; felicitas autem si mala fuerit, felicitas non erit. Certe omnes deos utriusque sexus si et sexum habent non nisi bonos existimare debemus. Hoc Plato dicit, hoc alii philosophi, hoc excellentes rei publicae populorumque rectores. Quo modo ergo dea Fortuna aliquando bona est, aliquando mala? An forte quando mala est, dea non est, sed in malignum daemonem repente conuertitur? Quot sunt ergo deae istae? Profecto quotquot homines fortunati, hoc est bonae fortunae. Nam cum sint et mala; his aliud, illis aliud? An illa, quae dea est, semper est bona? Ipsa est ergo Felicitas: quur adhibentur diuersa nomina? Sed hoc feren
Abbreviated transcription (Latin):
deam uictoriam iuppiter mittat. atq
illa tam quã regideorum obtemperans ad
quos uis serit ueniat. & incorum parte
considit: hocueredr̃ non deillo ioue quẽ
deorum regem ꝓ sua opinione confing¬
unt sed deilo uero regescłorum quod
mittat. nonuictoriam quȩ nulla substan¬
tia ẽ. sed angłm suum & faciat uince¬
re quem uoluerit: cuius consilium occul¬
tum. cẽ potest. iniquum non potest:
Namsiuictoria dea .ẽ. curnonds̃. ẽ. et
triumphus: & uictorie iungitur ułmarit̃
uł frater uł filius: Ialia quippe istidedus
opinati sunt: qualia si pocte fingerent.
atque a nob ex agitarentur: responde¬
rnt istiridenda .cc̃. figmenta poetarũ.
non ueris ad tribuenda numinib & tam̃
scipsi non uidebant: cumtalia deliram̃ta
non apud poctas legebant. sedintẽplis
colebant. Iouemigitur dcomnib roga¬
rent: ciuni tantũ modo supplicarent
Nonenim cõmisisset uictoram sidea :
& sab illo rege e pos set ci audere resste¬

Expanded text:
deam Victoriam Iuppiter mittat adque deam Victoriam Iuppiter mittat adque illa tamquam regi deorum obtemperans ad quos iusserit ueniat et in eorum parte considat? Hoc uere dicitur non de illo Ioue, quem deorum regem pro sua opinione confingunt, sed de illo uero rege saeculorum, quod mittat non Victoriam, quae nulla substantia est, sed angelum suum et faciat uincere quem uoluerit; cuius consilium occultum esse potest, iniquum non potest. Nam si uictoria dea est, quur non deus est et triumphus, et uictoriae iungitur uel maritus uel frater uel filius? Talia quippe isti de dis opinati suatque a nobis exagitarentur; responderent isti, ridenda esse figmenta poetarum, non veris attribuenda numinibus: et tamen se ipsi non ridebant cum talia deliramenta non apud poetas legebant, sed in templis colebant. Jovem igitur de omnibus rogarent, ei uni tantummodo supplicarent. Non enim, quo misisset Victoriam, si dea est et sub illo rege est, posset ei audere resiste
Abbreviated transcription (Latin):
becit᷑: quod profecto ha beretur: si non la¬
pis incapitolio: seduerus rexregum & dñs
dominantiũ. cognosceret᷑ atq: coleretur¬
tibus ad tribuerent:. Vociuer̃ deam age¬
noriam que adagendum excitaret: deam
stimulam quȩ ad agendum ultra modum sti¬
mularet : detim murceã quȩ p̃ter modum
non moueret acfaceret homin ã. Vt cit
pomponius murcidum id.ẽ nimis desi¬
di osum. & in actuosum. Detm streniam¬
quae fuceret strenuũ. hi somnibus diis
& detibus. publica sacra facere susce per̃:
Qquietiam uero appellantes quȩ faceretquietũ:
cumedem haberet: ex traportam col¬
linam publice illam suscipere noluer̃¬
V trum indicium fuit animi inqͥeti¬
anpotius ita significatum .ẽ. qui illam
turbam colere ꝑscueraret. non plane
deorum sed demoniorum cum quictẽ
habere nom posse : ad quamuocat uerꝰ
medicus etdicit Disciteame. qm̃mitis
sum et humilis corde. & inuenictis re¬
quim animab: ur̃is: anforte dicunt qđ¬

Expanded text:
beatur? Quod profecto haberetur, si non labeatur? Quod profecto haberetur, si non lapis in Capitolio, sed uerus rex regum et dominus dominantium cognosceretur adque colereturtibus adtribuerent, uocauerunt deam Agenoriam, quae ad agendum excitaret, deam Stimulam, quae ad agendum ultra modum stimularet, deam Murciam, quae praeter modum non moueret ac faceret hominem, ut ait Pomponius, murcidum, id est nimis desidiosum et inactuosum, dequae faceret strenuum; his omnibus diis et deabus publica sacra facere susceperunt: Quietem vero appellantes, quae faceret quietum, cum aedem haberet extra portam Collinam, publice illam suscipere noluerunt. Utrum indicium fuit animi inqan potius ita significatum est, qui illam turbam colere perseueraret non plane deorum, sed daemoniorum, eum quietem habere non posse? ad quam uocat uerus medicus dicens: Discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus
Abbreviated transcription (Latin):
rendobella non impia non iniqua romani
imperium tt̃ magnũ ad quirere potuerunt
num quid tã quã aliqua de a colendaest eis
etiam iniquitts aliena : multienĩ ad istã
latitudinem imperii eam quo o pertitam
uidemus. que fticiebat iniuriosos. ut eẽnt
cum quib iustti bella gererentur. et auge¬
recur imperium : Curaũt & iniquitts dea¬
non sit. uel externarum gentium. si pauor
& pallor et febris. Du romaniee meruer̃
hisigitur duabus id est aliena iniquitate.
& deciuictoria Dumbellorum causas ini¬
quitus excitat. uictoria eudembella
feliciter terminat.: etiã feriato ioue cre¬
uit imperium Quasenim hic partes iuppi¬
terhaberet. cũ etquȩ possent beneficia eius
puttri : Du habentur. Dui uocantur. Du
coluntur. ipsi pro suispartibus inuocant᷑:
haberet Hic autẽ etiã ille aliquã partẽ
si regnum etiã ipsea pellaretur. sicut appel¬
latur illauictoria: aut si regnum munꝰ . ẽ.
iouis. Curnon et uictoria munus eius ha¬

Expanded text:
rendo bella, non impia, non iniqua, Romani rendo bella, non impia, non iniqua, Romani imperium tam magnum acquirere potuerunt, numquid tanquam aliqua dea colenda est eis etiam iniquitas aliena? Multum enim ad istam latitudinem imperii eam cooperatam videmus, quae faciebat injuriosos, ut essent cum quibus justa bella gererentur, et augeretur imperium. Cur autem et iniquitnon sit uel externarum gentium, si Pauor et Pallor et Febris di Romani esse meruerunt? His igitur duabus, id est aliena iniquitate et dea Victoria, dum bellorum causas iniquitas excitat, Victoria eadem bella feliciter terminat, etiam feriato Ioue creuit imperium. Quas enim hic partes Iuppiter haberet, cum ea, quae possent beneficia eius putari, di habentur, di uocantur, di coluntur, ipsi pro suis partibus inuocantur? Haberet hic autem etiam ille aliquam partem, si Regnum etiam ipse appellaretur, sicut appellatur illa Victoria. Aut si regnum munus est Iouis, quur non et uictoria munus eius ha
Abbreviated transcription (Latin):
cientes addilatandum regnum bello
spontaneo prouocare: plane sutt sen¬
ne forte non pertineat aduiros bonos
gtudere deregni latitudine: Iniquitas
enim eorum. cũ quibus iustabella gestas.
regnum adiuuit ut cresceret: Quod
utiq: paruum e&: siquies. & iustitia fi¬
nitimorum contra se bellum gerinulla
prouocaret iniuria. Hac sic feliciorib
rebus humanis om̃a regnaparua eent
concor diuicinitate letantia. & itties¬
sent inmundo regna plurimagenti¬
ũ ut sunt in urbe domus plurimȩ ciui¬
um : Proinde belligerare. & perdomi¬
tis gentibus dilatare regnũ mali suidẽt
felicitos: bonis necessitts : Sed quia
peius e& ut in iuriosi iustiorib domina¬
rentur. Ideo non in congrue dicit̃ etiãista
felicitts: sed proculdubio felicittis maiorẽ.
uicinũ bonũ habere concordem : quã uici¬
nũmalum subiugare bellantẽ. Malauolun
itis optare habere quẽ oderis. uelquẽtime¬
as. ut pos siteẽ quẽ uincas Siergo ius tage¬

Expanded text:
cientes ad dilatandum regnum bello cientes ad dilatandum regnum bello spontaneo prouocare? Plane si ita senne forte non pertineat ad uiros bonos gaudere de regni latitudine. Iniquitas enim eorum, cum quibus iusta bella gesta sunt, regnum adiuuit ut cresceret, quod utique paruum esset, si quies et iustitia finitimorum contra se bellum geri nulla prouocaret iniuria ac sic felicioribus rebus humanis omnia regna parua essent concordi uicinitate laetantia et ita essent in mundo regna plurima gentium, ut sunt in urbe domus plurimae ciuium. Proinde belligerare et perdomitis gentibus dilatare regnum malis uidetur felicitas, bonis necessitas. Sed quia peius esset, ut iniuriosi iustioribus dominarentur, ideo non incongrue dicitur etiam ista felicitas. Sed procvicinum bonum habere concordem, quam vicinum malum subjugare bellantem. Mala vota sunt, optare habere quem oderis, vel quem timeas, ut possit esse quem vincas. Si ergo justa ge
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. nullum eorũ. eẽ. parten cuius quam
sed om̃s colendos qui cognosci et coli possunt.
quia tã multi sunt ut om̃s non possint: quoꝵ
iuppiter. quia rex p̃sidet ipsum credo ab eis
puta riregnum constituis se uel cuixis se
romanum : Nam si hoc ipse non fecit: qͥm aliũ
dm̃ opus tammagnum potuisse ad gredi
credant. cumomnes ꝯccupati sint officiiset
operibus pro prus. necalter inruat in alte¬
rius. Xegeigitur dõꝵ. regnum hominum
potuit propagari etaugeri: Hic primum¬
quero: curnon etiam ipsũm regnũ aliqͥs deus ẽ.
Curenim nonitt sit. siuictoria dea ẽ autqͥd
ipso ioue in haccausa op .ẽ. siuictoria faueat.
sitque ꝓpitia. et semꝑ eat adillos. quo siult
.ec̃ uictores. hac dea fiuente & ꝓpitia etiã
ioue uacante uel ailiud agente: et quegor¬
tes non subditȩ renanerent. quȩ regnañ
cederent: anforte displicet bonis ini¬
quissima in probitate pugnare. & fini¬
timos quietos. nullamq: iniuriam fa¬

Expanded text:
uiuere, nullum eorum esse partem cuiusquam, uiuere, nullum eorum esse partem cuiusquam, sed omnes colendos qui cognosci et coli possunt, quia tam multi sunt, ut omnes non possint. Quorum Iuppiter quia rex praesidet, ipsum credo ab eis putari regnum constituisse uel auxisse Romanum. Nam si hoc ipse non fecit, quem alium deum opus tam magnum potuisse adgredi credant, cum omnes occupati sint officiis et operibus propriis, nec alter inruat in alterius? A rege igitur deorum regnum hominum potuit propagari et augeri. CAPUquaero, quur non etiam ipsum regnum aliquis deus est? Quur enim non ita sit, si Victoria dea est? Aut quid ipso Ioue in hac causa opus est, si Victoria faueat sitque propitia et semper eat ad illos, quos uult esse uictores? Hac dea fauente et propitia, etiam Ioue uacante uel aliud agente, quae gentes non subditae remanerent? quae regna non cederent? An forte displicet bonis iniquissima inprobitate pugnare et finitimos quietos nullamque iniuriam fa
Abbreviated transcription (Latin):
mecunctorũ uiuentiũ ꝓͥ cuiusq: nascen¬
disorte sumantur. nibi lõninoremane¬
re qd nonsit parsdĩ: qđ suta est quis
nonuideat quanta impietas & in reli¬
giositas consequat᷑ ut qd calcauerit quis que par¬
tomdĩ calct. & in omnianimante occidendo.
parsdĩ truciditur : Nolo omnia dicere quȩ
pos sunt occurrere cogitantib diciautem
animalia rationalia sicut sunt homines par¬
tes dĩ eẽ. contendunt : non uideo quidem. si
totus mnunđ .ẽ. ds. quomod obestias abeiꝰ par¬
tibus separent: Sed obluctari quidopus. ẽ.
deipso rationali animante. iđ homine : quid
infelicius credipotest quamdĩ partem uapula¬
re. cumpuer uapulat. Iamuero partes dĩ fieri
lasciuas iniquas impias. atque omnino dãpna¬
biles. quis ferre possit inisiqui prorsus insanit:
postreno quidirascitur cis a quib: non colitur
cum a suis partibus non colatur : festat ergo ut
dicant om̃s deossuos habereuitas. sibiqueque

Expanded text:
mae cunctorum uiuentium pro cuiusque nascenmae cunctorum uiuentium pro cuiusque nascendi sorte sumantur, nihil omnino remanere, quod non sit pars Dei. Quod si ita est, quis non uideat quanta inpietas et inreligiositas consequatur, ut, quod calcauerit quisque, partem Dei calcet, et in omni animante occidendo pars Dei trucidetur? Nolo omnia dicere, quae possunt occurrere cogitantibus, dici autem animalia rationalia, sicut sunt homines, partes Dei esse contendunt: non uideo quidem, si totus mundus Deus est, quo modo bestias ab eius partibus separent; sed obluctari quid opus est? De ipso rationali animante, id est homine, quid infelicius credi potest, quam Dei partem uapulare, cum puer uapulat? Iam uero partes Dei fieri lasciuas, iniquas, inpias adque omnino damnabiles quis ferre possit, nisi qui prorsus insanit? Postremo quid irascitur eis, a quibus non colitur, cum a suis partibus non colatur? Restat ergo ut dicant omnes deos suas habere uitas, sibi quemque
Abbreviated transcription (Latin):
dũ : Sugit᷑ irascunt᷑ qui non singillatim
colunt᷑ non metuunt paucis placatis.
Totocȩlo iratouiuereꝰ Siaũt stellas om̃s
ideo colunt. quia inio uesunt quem co¬
lunt isto compendio possent. In illo
uno omnibus subplicare : Sic enĩne mo
irasceretꝰ cũ in illo unonemo contepmne¬
retur . Potius quã cultis quibus dã iusta
irascendicausa illis quip̃ t̃missa essent
multonume rosioribus pberet praeser¬
timcũeis desuꝑnas ede fulgentibus tur¬
pinuditate distentus p̃poneret & pria¬
pus: quid illud non nedeba mouere
acutos homines uł quales cũq homines:
nouenĩ ad hocin genu opusẽ. excellen¬
tia : ut deposito st̃udio contentionis ad ten¬
dant. simundianimus ds̃ ẽ eique ani¬
momundus: ut corpus. ẽ. ut situnũ ani¬
mal contans ex animo &corpore: at¬
q isteds̃ ẽ sinuquodã naturȩinse ipso
continens om̃a. ut ex ipsius anima qua
uiuificat᷑ totaista molesuitȩ adq ani¬

Expanded text:
dum. Si igitur, irascuntur qui non singillatim dum. Si igitur, irascuntur qui non singillatim coluntur, non metuunt, paucis placatis, toto coelo irato vivere? Si autem stellas omnes ideo colunt, quia in Jove sunt quem colunt, isto compendio possent in illo uno omnibus supplicare. Sic enim nemo irasceretur, cum in illo uno nemo contemneretur, potius quam, cultis quibusdam, justa irascendi causa illis, qui praetermissi essent, multo numerosioribus praeberetur: praesertim cum eis de superna sede fulgentibus, turpi nuditate distentus praeponeretur Pria Quid: illud nonne debet mouere acutos homines uel qualescumque homines non enim ad hoc ingenii opus est excellentia, ut deposito studio contentionis adtendant, si mundi animus Demo mundus ut corpus est, ut sit unum animal constans ex animo et corpore, adque iste Deus est sinu quodam naturae in se ipso continens omnia, ut ex ipsius anima, qua uiuificatur tota ista moles, uitae adque ani
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipsecoleretur : si autẽ metuendum fuit.
nep̃ter missȩ siue neglectȩ parteseiꝰ irasce¬
rentur: non ergo utuolunt. uelut unius.
animantis hȩctota uita . ẽ. quȩ om̃s conti¬
net deos. quasi sua suirtutes. uel membra. uł
partes: sed suam quȩq pars habet uitã acete¬
ris separatam : sip̃ter alterã irascialtera
potest. & alia placari. alia concitari siaut̃
dr̃ om̃s simul iđ totum ipsum iouem potuis se
offendi si partes eius non &iam singulatim.
minutatimq: colerentur : stulte dry Nulla
quippe illarum p̃ter mitteret᷑: cũ pscunus
quihaberet om̃a coleretur : Namutaluomit¬
tam. que sunt innumereibilia cũdicunt om̃a
sidera partesiouis. cẽ &omnia uiuere
atquerationales animas habere. &ideo
sine contro uersi ad eos essẽ non uident:
quam multos ncolant. quã multis
aedes ñ consiruant. atas nonstatuant.
quastam paucissimis siderũ st̃uen¬
das eẽ putauer & singillatim sacrifican¬

Expanded text:
cum ipse coleretur? Si autem metuendum fuit, cum ipse coleretur? Si autem metuendum fuit, ne praetermissae siue neglectae partes eius irascerentur: non ergo, ut uolunt, uelut unius animantis haec tota uita est, quae omnes continet deos, quasi. suas uirtutes uel membra uel partes; sed suam quaeque pars habet uitam a ceteris separatam, si praeter alteram irasci altera potest, et alia placari, alia concitari. Si autem dicitur omnes simul, id est totum ipsum Iouem, potuisse offendi, si partes eius non etiam singillatim minutatimque colerentur, stulte dicitur. Nulla quippe illarum praetermitteretur, cum ipse unus, qui haberet omnia, coleretur. Nam ut alia omittam, quae sunt innumerabilia, cum dicunt omnia sidera partes Iouis esse et omnia uiuere adque rationales animas habere, et ideo sine controuersia deos esse, non uident quam multos non colant, quam muaedes non construant, aras non statuant, quas tamen paucissimis siderum statuendas esse putaverunt, et singillatim sacrifican
Abbreviated transcription (Latin):
post pretextam excipiat iuuenalis &actis
xordia: Ipsesit & fortuna barbara quȩ ad¬
ultos barba induat: quos honorare noluer
Vt hoc quale cumq num̃ siltim misculũ dm̃
uela barba barbatum. sicut a nodis nodcͥtũ
ułcerte non fortunam. sed quia barbas ha¬
bet. fortunium nominarent: Ipsciniugatino
dõ coniuges iungat : & cum uirgini uxori
rona soluitur ipseinuocetur. & dea uirgini¬
ensis uocetur Ipsesit mutun ł tutunus. qͥ ÷
apud grecos pricpus si nompudit: Hȩc om̃a
quȩdixi. & quecũq nondixi: non enĩ om̃a
dicenda arbitratus sum: hu om̃s du deae¬
quesit un iuppiter: siue sint ut quidã uolunt
omnia partesei. siue uirtutes ei sicuteis uidet᷑
quib cum placet. eẽ. mundi animum. que sen¬
tentia uelut magnoꝵ multoꝵ que doctorũ. e:
H e suta sunt qđ qualesit non dũ interim q̃ro.
quid ꝑderent: siunumdm̃ colerent prudenti¬
oreconpendio : Quid enim eius contepneretur.

Expanded text:
post praetextam excipiat iuuenalis aetatis post praetextam excipiat iuuenalis aetatis exordia; ipse sit et Fortuna barbata, quae adultos barba induat quos honorare noluerunt, ut hoc qualecumque numen saltem masculum deum uel a barba Barbatum, sicut a nodis Nodutum, uel certe non Fortunam, sed quia barbas habet Fortunium nominarent; ipse in Iugatino deo coniuges iungat, et cum uirgini uxori zona soluitur, ipse inuocetur et dea Virginensis uocetur; ipse sit Mutunus uel Tutunus, qui est aput Graecos Priapus: si non pudet, haec omnia quae dixi et quaecumque non dixi non enim omnia dicenda arbitratus sum, hi omnes di deaeque sit unus Iuppiter, siue sint, ut quidam uolunt, omnia ista partes eius siue uirtutes eius, sicut eis uidetur, quibus eum placet esse mundi animum, quae sententia uelut magnorum multumque doctorum est. Haec si ita sunt quod quale sit, nondum interim quaero, quid perderent, si unum Deum colerent prudentiore conpendio? Quid enim eius contemneretur,