comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃m receditꝰ eideo. Inud pot̾ diei opus
hominis dm̃ imitantis. qͦd oꝑando homo
ñ recedit a deo ut domũ ꝯsimilia. Qa si
subtiliter uolumus hoc pensare. potest
dici qł qͥcqͥd ẽ sit opus dĩ. Oꝑatur nãq
deus duob modis. quedã ꝑse sic̃ nat᷑alia.
quedam ꝑseruos suos sic̃ artificialia. Cũ¬
gͦ ꝑ seruos suos illa faciat. constat eũ et

Expanded text:
peccatum recedit a Deo. Illud potest dici opus hominis imitantis Deum, quod operando homo non recedit a Deo, ut domum, et similia. Quod si subtiliter volumus hoc pensare, potest dici quia quidquid est, sit opus Dei. Operatur namque Deus duobus modis: quaedam per se, sicut naturalia; quergo per servos suos illa faciat, constat eum et
Abbreviated transcription (Latin):
Unaamam. Quem cũ uidisset
ille currentem adse. desiliuit
de curru in occursum eiꝰ nait.
Recte ne sunt omnia: Et ille
ait. Recte. Pominus m̃s misit
me dicens. Modo uenert̃ ad me
duo adolescentes de monte
effraim exfiliis ꝓpħarũ. Da eis
talentũ argenti. ⁊ uestes muta¬
torias dupplices. Illorum qui
sp̃ualia dona. sacros ordines⁊
unus in ueteri destam̃to. aliꝰ
in nouo.Gieri nãq in ueteri
testam̃to auctor ꝓbatur ẽẽ uen¬
dentium: ⁊ symon magus in
seꝑantur ȩc̃nis ignib cruciandi

Expanded text:
Naaman quem cum vidisset ille currentem ad se desilivit de curru in occursum eius et ait rectene sunt omnia et ille ait recte dominus meus misit me dicens modo venerunt ad me duo adulescentes de monte Ephraim ex filiis prophetarum da eis talentum argenti et vestes mutatorias dupspiritualia dona, sacros scilicet unus in Veteri Testamento, et unus in Novo. Giezi itaque in Veteri Testamento auctor probatur esse vendentium, et Simon Magus in separantur, aeternis ignibus cruciandi
Abbreviated transcription (Latin):
plebem inuadit fideliũ. Et
domos regis. ⁊ domos ierłm. idẽ
rectores yeos qui uidebantur
in uisione pacis manere: inflã¬
matos cupiditate subuertit.
Omnem domũ comburit. cũ
uniuscuiꝰq conscientiã ꝑflam
mã illiciti amoris succendit.
tentionem orationis ⁊ uirtutũ
studia quȩ contra se ualere no.¬
uit. in desꝑantib dissoluit. neꝑ
spem uenie ad diuina currant
auxilia: ⁊ correptionis uitȩ ap¬
prehendant munimina. ꝑo¬
pulum in captiuitatẽ ducens.
de pauꝑib terrȩ relinquit. ui¬
nitores ⁊ agricolas. qr eos qͥ utiles
uerbo⁊ exemplo ẽẽ poterant. ꝓ¬

Expanded text:
plebem invadit fidelium, et domum regis, et domos Hierusalem, id est rectores, et eos qui videbantur in visione pacis manere, inflammatos cupiditate subvertit. Omnem domum comburit, cum uniuscujusque conscientiam per illiciti amoris flammam succendit. onis et virtutum studia, quae contra se valere novit, in desperantibus dissolvit, ne per spem veniae ad divina currant auxilia, et correptionis vitae apprehendant munimina. Populum in captivitatem ducens, de pauperibus terrae reliquit vinitores et agricolas; quia eos, qui utiles verbo et exemplo esse poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
in se ꝗͣ in alt̾m peccat. de hoĩb diligen
ic diligendi sunt homines. ut dis.¬
eorũ non diligant᷑ errores: quia
aliud ẽ amare quod facti sunt: aliud
odisse qͦd faciunt. de uera ȩternitate.
era ȩc̃nitas ⁊ uera immortalitas ñ
ẽ: nisi indeitate tͥnitatis. Cui qͦd ẽ
ẽẽ: ꝓpetuum ẽ. Quia nat᷑a initio ea¬
rens. increm̃to non indigens: siẽ nulłu
finem. ita nullã recipit mutabilita¬
tem. Creatur& autẽ ętiã illȩ quibꝰ ds̃
ȩternitatẽ dedit. uel daturus ẽ. non
penitus omnis finis alienȩ sunt: qr
ñ sunt extra cõmutationem. dũ illis
finis ẽ ce tp̃ralis institutio. ⁊ localis mo¬
tio ipsa in augmentũ sui facta mu

Expanded text:
in se quam in alterum peccat . II. De hominibus diligendis. Sic diligendi sunt homines, ut eorum non diligantur errores; quia aliud est amare quod facti sunt, aliud odisse quod faciunt . III. De vera aeternitate. Vera aeternitas et vera immutabilitas non est nisi in deitate Trinitatis, cui quod est esse, perpetuum est: quia natura initio carens, incremento non indigens, sicut nullum finem, ita nullam recipit mutabilitatem. Creaturae autem, etiam illae quibus Deus aeternitatem dedit vel daturus est, non penitus omnis finis alienae sunt, quia non sunt extra commutationem, dum finis illis est, et temporalis institutio, et localis motio, et ipsa in augmentum sui facta mu
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsum adorabis. ⁊⁊ illi soli serui¬
es. Non hoc totũ de p̃cepto ẽ qͦd dr̃.
quia ante p̃ceptum ꝑammonitio¬
nem ad obedientiã auditoris animꝰ
p̃paratur. Audi isrł. hic nota obe¬
dientiã. Deus tuus. hic nota gr̃am.
Deus unus ẽ. hic doctrinã. Quasi
diceretur. Obedientiã exhibe. gr̃am
intellige. ueritatẽ agnosce. Quod
audis. hoc ẽ obedientia quã exig̾is.
quod deus tuus. ẽ. gr̃a qua p̃ueni¬
ris. qͦd deus unus. ueritas qua illu¬
minaris n ꝑficeris. Deum tuũ au¬
di qui tibi misccłiam iã exhibuit.
nnecdũ tam̃ ate seruiciũ aecepit.
ut scias abipso ẽẽ utrũq scilicet
quod ate exigit opus uirtutis. ⁊ qͦd
tibi ꝓmittit p̃mium retributionis.
Audi isrł. hoc ẽ ausculta. ad quiesce.
Omnis enĩ uirtus ab obedientia in¬
cipit. quẽadmodũ omne uiciũ ab
in obedientia ꝓcedit. frustra nãq
uel inobedienti gr̃a. uł contumaci
doctrina. uel ñ intelligenti p̃ceptũ
diceret᷑. iccirco pͥmum audi isrł.

Expanded text:
ipsum adorabis, et ei soli servies . Non hoc totum de praecepto est quod dicitur, quia ante praeceptum per admonitionem ad obedientiam auditoris animus praeparatur. Audi, Israel. Hic nota obedientiam. Deus tuus, hic nota gratiam. Deus unus est, hic doctrinam; quasi diceretur: Obedientiam exhibe, gratiam intellige, veritatem agnosce. Quod audis, hoc est obedientia, quam exigeris. Quod Deus tuus, est gratia praevenientis. Quod Deus unus, veritas qua illuminaris et perficeris. Deum tuum audi, qui tibi misericordiam jam exhibuit, et necdum tamen a te servitium accepit, ut scias ab ipso esse utrumque, scilicet, et quod a te exigit opus virtutis, et quod tibi promittit praemium retributionis. Audi, Israel, id est, ausculta, acquiesce. Omnis enim virtus ab obedientia incipit, quemadmodum omne vitium ab inobedientia procedit. Frustra namque vel inobedienti gratia, vel contumaci doctrina, vel non intelligenti praeceptum daretur. Idcirco primum audi, Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
cile ẽ ea non delectari cũ offertur.
opes contempnit: qui ñ solũ qͣntũ
potuit. s etiã quantum uoluit ha¬
bere contempnit. In quo cauendũ
ẽ: ne surrepat elatio. Utilius enĩ ter¬
rena opulentia humiliter tenetur.
iusta. Unde ab omni indignatio
facile in eius odium transit: cui non
peccatũ non tollit: uolentes legem
suis uiribus exequi nec ualentes. co¬
gantur ad gr̃am: quȩ ⁊ impossibilita¬
tis morbum. ⁊ in obedientiȩ aufert re
abstinens ab opere seruili. id est a
peccato: quoniã qui facit peccatum.
nisi mendaciũ ⁊ peccatũ. Siquid
aut̃ homo habet ueritatis atq iusti¬
cie. ab illo fonte ẽ quẽ debemus siti¬
re in hac heremo: ut eo quasi guitis
qͥbusdã irrorati. ñ deficiamus in ia.

Expanded text:
cile est ea non delectari, cum offertur opes contemnit qui non solum 592 quantum potuit, sed etiam quantum voluit habere contemnit. In quo cavendum est ne surrepat elatio. Utilius enim terrena opulentia humiliter tenetur, usta. Unde ab omni indignationfacile in ejus odium transit, cui non ta, non tollit; volentes legem suis viribus exsequi, nec valentes, cogantur ad gratiam, quae et impossibilitatis morbum, et inobedientiae aufert reaabstinens ab opere servili, id est, a peccato: quoniam qui facit peccatum, nisi mendacium et peccatum. Si quid autem habet homo veritatis atque justitiae, ab illo fonte est, quem debemus sitire in hac eremo, ut ex eo quasi guttis quibusdam irrorati, non deficiamus in via.
Abbreviated transcription (Latin):
scam uitȩ accipit. ȩternitatis po¬
culum bibit. qui in xp̃o manet.
ncuius xp̃c habitator ẽ. Nam qui dis¬
cordat a xp̃o. nec carnem xp̃i mandu¬
cat nec sanguinem bibit: etiã si tante
rei sacramentũ adiudicium suȩ pre¬
sumptionis cotidie indifferenter ac
quã ꝑmiteret deus eos qui mali
sunt eẽ felices: qͦd utiq deus ñ sunit.
S ideo mali cũ habent qđ uolunt
felices putant᷑: quia qͥd sit felicitas
aliud corde. Migrat corꝑe: qͥ mo¬
tu corꝑis mutat locũ. Migrat cor¬
de: qui motu cordis mittat affectũ.
Si aliud amas. aliud amabas: ñ ibi
idẽ abunctione: Quia ideo omĩs
xp̃ianus scĩficatur: ut intelligat
se non solum sacerdotalis ⁊ regie dig¬
nitatis eẽ consortẽ: s n contͣ diabolũ
aut̃ metuende sunt moꝵ: non ocłoꝵ.
Et si ocłoꝵ non exterioꝵ s interioꝵ:
unde discernitur ñ album ⁊nigrũ.

Expanded text:
Escam vitae accipit, et aeternitatis poculum bibit, qui in Christo manet, et cujus Christus habitator est. Nam qui discordat a Christo, nec carnem ejus manducat, nec sanguinem bibit: etiam si tantae rei sacramentum ad judicium suae praesumptionis quotidie indifferenter accquam permitteret Deus eos qui mali sunt esse felices, quod utique non sinet; sed ideo mali cum habent quod volunt, felices putantur, quia quid sit felicitas aliud corde. Migrat corpore, qui motu corporis mutat locum; migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas; non ibi est, ab unctione. Quia ideo omnis Christianus sanctificatur, ut intelligat se non solum sacerdotalis et regiae dignitatis esse consortem, sed etiam contra diabolum autem metuendae sunt morum, non oculorum: et si oculorum, non exteriorum, sed interiorum, unde disce
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m. uerum deum ⁊uerum
hominem credit npredicatꝰ. Utrumq
enĩ seriptũ est: nutrũq uerum est.
Qui deum tantummꝰ asserit xp̃m:
medicinã negat qua sanatus ẽ. Qui
hominem tantummꝰ asserit xp̃m: po¬
Equalis patri. unum cũ patre. Quał

Expanded text:
m et verum Deum et verum hominem credit, et praedicat. Utrumque enim scriptum est, et utrumque verum est. Qui Deum tantummodo asserit Christum, medicinam negat qua sanatus est: qui hominem tantummodo asserit Christum, poAequalis Patri, unum cum Patre. Quali
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ibi imago appareat dei. ubi unũ
idemq ẽ. quo mens potest. qͣntũ pot̾.¬
ei filius dicitur uitam habere in
semetipso sicut habet pater. non
participando adeptus s nascendo. Uitã
cnĩ genuit pater uita. Nec differt
in aliquo essentia gignentis ⁊ geniti:
cũ sic expatre sit filius: ut consempi
terne equalitatis ñ una quidem ꝑsona
tam̃ uiuos ⁊ mortuos non ipse dicit᷑
s filius affiturus. Quia ibi nec patͥs.
nec filii deitas: s illa forma uidebitur
filii. quã sibi ꝑsacramentũ incarnati¬
onis uniuit. Ipsa gͦ erit uidex quȩ
sub iudice stetit. Ipsa udicabit quȩ
iudicata ẽ: ut uideant impii eius
głam. in cuius mansuetudinem
seuterunt. Talis gͦ apparebit iudex
qualis uideri possit: nab eis quos
coronaturus. ⁊ ab eis qͦs dampnat᷑us
ẽ. Pater autẽ non apparebit:. qr for¬
ma serui non ẽ indutus: s filio qͥ¬

Expanded text:
ut ibi imago Dei appareat, ubi unum ut ibi imago Dei appareat, ubi unum idemque est quod mens potest quantum potDei Filius Deus vitam habere in semetipso, sicut habet Pater, non participando adeptus est, sed nascendo. Vitam enim genuit Pater vita; nec differt in aliquo essentia gignentis et geniti; cum ternae aequalitatis, non una quidem persona, tamen vivos et mortuos, non ipse dicitur, sed Filius affuturus: quia ibi nec Patris, nec Filii Deitas, sed illa forma videbitur Filii quam sibi per sacramentum incarnationis univit. Ipsa ergo erit judex, quae sub judice stetit: ipsa judicabit, quae judicata est; ut videant impii ejus gloriam, in cujus mansuetudinem saevierunt. Talis ergo apparebit judex, qualis videri possit, et ab eis quos coronaturus est, et ab eis quos damnaturus est. Pater autem non apparebit; quia forma servi non est indutus: s
Abbreviated transcription (Latin):
dam ẽ anime. quod in ea scđm par¬
ticipationem diuine rationis excellit.
Et tunc omnibus motibus suis be¬
ne presidet. cũ suꝑna luce radiatur.
ut sit in ea lumen uerũ quod illumi¬
nat omnem hominẽ uenientẽ in hẽ
ui supplicaturus deo. locum scm̃
⁊aptum requiris: int̾iora tua mũ¬
da. Et omni inde mala cupiditate de¬
pulsa: prepara tibi incordis tui pace se¬
cretum. uolens intemplo orare. in te ora:
nita age semꝑ ut templũ dei sis. Ibi
enĩ deus exaudit ubi habitat. De sensib
ensus corꝑis corꝑalia nuntiant cor¬
di. Et non omnib una facultas
est. quia non inde uidetur unde audi¬
tur: nec unde sapor. inde Nodor capit᷑.
nec hi ministri sine tactu ad lema⁊
da. discernenda sufficiunt. In corꝑea
uͦ animus suo tantũ sensu diuidicat:
nomnes uarietates uno motu attin¬
git : ⁊ quicquid discretionũ inter bo¬
na ⁊ mala. iusta ⁊iniusta rationabilit̃
inuenit. unius ẽ intentionis effectas

Expanded text:
dam est animae, quod in ea secundum pardam est animae, quod in ea secundum participationem divinae rationis excellit. Et tunc omnibus motibus suis bene praesidet, cum superna luce radiatur, ut sit in ea lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc ui supplicaturus Deo locum aptum et sanctum requiris, interiora tua munda, et omni inde mala cupiditate depulsa, praepara tibi in cordis tui pace secretum. Volens in templo orare, in te ora: et ita age semper, ut Dei templum sis. Ibi enim Deus exaudit, ubi habitat. CCCXXXV. ensus corporis corporalia nuntiant cordi. Et non omnium facultas eadem: quia non inde videtur, unde auditur; nec unde sapor, inde et odor capitur: nec hi ministri sine tactu ad laeviat sicca, discernenda sufficiunt. Incorporea vero animus suo tantum sensu dijudicat, et omnes varietates uno motu attingit, et quidquid discretionis inter bona et mala, justa et injusta rationabiliter invenit, unus est intentionis affectus:
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ natiuitas de terra: alia de ce¬
lo. una de carne: alia de sp̃u. Hna
ẽ dȩternitate: alia de mortalitate. Una
ẽ de masculo nfemina: alia de deo
Nȩccłia. S ipse due singulares sunt.
Quomͦ enim uterus ñ potest repeti:
sic nec baptismus iterari. Qͦd sit ĩui
Inec panis ẽ deus. nec aqua ẽ ds̃:
nec lux ista ẽ d̃s̃. nec uestis ẽ ds̃. nec
domus ẽdeus. Omnia enĩ hȩc uisi¬
bilia sunt: ⁊singula sunt. Qd̾ enĩ
ẽ panis: ñ hoc ẽ aqua. Et quod ẽ
uestis: non hoc ẽ domus. Et qͦd sunt
ista: ñ hoc ẽ deus. Uisibilia enim st̃.
Deus aut̃ totũ tibi ẽ. quod recte desi¬
deras. Et omniũ bonoꝵ uarietas
uno fonte ꝓfunditur. Qm̃ eũ sua
tribuit: se ipsum sub diuersis mu
comꝑatur. ñ habenti rectorem
uirũ. qui ẽ intellectus: cuius eã opor¬
tet sapientia gub̾nari. Non quia aliud
sit quam auima: s qr obtutus quidã
oculusq sit anime. Sicut enĩ ext̾iores
ocłi quiddã sunt carnis: ita mens qͥd¬

Expanded text:
na est nativitas de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de aeternitate, alia de mortalitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulares sunt. Quomodo enim 594 uterus non potest repeti, sic nec baptismus iterari Aug. tract. 1nec panis est Deus, nec aqua est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus est Deus: omnia enim haec visibilia sunt, et singula sunt. Quod enim est panis, non hoc est aqua; et quod est vestis, non hoc est domus; et quod sunt ista, non hoc est Deus; visibilia enim sunt, Deus autem totum tibi est, quod recte desideras: et omnium bonorum varietas uno fonte profunditur. Quoniam cum sua tribuit, se ipsum sub diversis muncomparatur non habenti rectorem virum, qui est intellectus, cujus eam oportet sapientia gubernari: non quasi aliud sit quam anima; sed quia obtutus quidam occultus sit animae. Sicut enim exteriores oculi quiddam sunt carnis, ita mens quid
Abbreviated transcription (Latin):
homines faciunt non dei: qͣndo
idagunt quod deo displicet. Quando
autem ita faciunt quod uolunt. ut
diuine seruiant uoluntati: qͣmuis
uolentes agant qđ agunt. illius tñ
eius: quere quid sit xp̃c. ⁊ inueni¬
es uerbũ eius. In pͥncipio erat uerbũ.
Non aut̃ in principio deus fecit uer¬
bum: sic̃ inprincipio fecit deus çelũ
nterrã. uerbum enim dei deus ẽ. non
creatura. nec factũ inter omĩa: s ꝑ
qͦd facta sunt omĩa. ut ergo adtalis uer¬
bi doctrinam homo in carne constitu¬
tus possit accedere: uerbũ caro factum

Expanded text:
homines faciunt, non Dei, quando id agunt quod Deo displicet. Quando autem ita faciunt quod volunt, ut divinae serviant voluntati: quamvis volentes agant quod agunt; illius tamen ejus; quaere quid sit Christus, et invenies Verbum ejus, In principio erat Verbum : non autem, In principio Deus fecit Verbum; sicut, In principio Deus fecit coelum et terram . Verbum enim Dei Deus est, non creatura: nec factum inter omnia, sed per quod facta sunt omnia. Ut ergo ad talis Verbi doctrinam homo in carne constitutus posset accedere; Verbum caro factum
Abbreviated transcription (Latin):
quid horum dixeris falsum. intrãipu¬
tredo de ueneno serpentis: nascuntur
uermes mendatiorum: nnichil inte¬
grum remanebit. Quia ubi fuerit
falsi alieuiꝰ corruptio: ibi ueritatis in¬
degritas non erit. De caritate.
habentur cetera. Si ad sit habent᷑
Forma dei eẽt. non rapinã arbitra¬
tus ẽ ẽẽ equalis deo: s semnetipsum ex¬
inaniuit formã serui accipiens: hoc ẽ
eñ relinguere patrem. Non quia dese¬
ruit aut recessit a patre: s quia ñ in
ea forma appartiit hominib. in qͦ equa¬
lis ẽ patri. Reliquit aut̃ matrẽ. reliu¬
quendo fynagogam iudeoꝵ. de qua se¬
cundũ cartiem natus ẽ.  inberendo
eccłie. quã exom̃ib gentibꝰ congregaũ.¬

Expanded text:
quid horum dixeris falsum, intrat putredo: de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanebit; quia ubi fuerit falsi alicujus corruptio, ibi veritatis integritas non erit. CCCXXVII. De habentur caetera; si adsit, habenturforma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Hoc est enim, Reliquit Patrem; non quia deseruit, et recessit a Patre: sed quia non in ea forma apparuit hominibus, in qua aequalis est Patri. Reliquit autem matrem, relinquendo Synagogam Judaeorum, de qua secundum carnem natus est; et inhaerendo Ecclesiae, quam ex omnibus gentibus congrega
Abbreviated transcription (Latin):
ormunt adam ut fiat eua: moritur
xp̃c ut fiat eccłia. Dormienti ade
fit eua de latere: mortuo xp̃o lancea
ꝑcutitur latus. ut profluant sacram̃¬
ta quib fiat eccłia. Unde merito apłs
ipsum adam dicit formã futuri: quia

Expanded text:
ormit Adam, ut fiat Eva: moritur Christus, ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae, fit Eva de latere: mortuo Christo, lancea percutitur latus, ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Unde merito Apostolus ipsum Adam dicit formam futuri. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
etiam bi non minuunt. qui eiꝰ bona
des baptismi ꝑceptione: uiue noui
hominis sanctitate. Tenens fidem. qͤ
ꝑ dilectionem oꝑatur. habe bonũ quod
nondũ habes: ut ꝓsit tibi bonũ qͦd habes.

Expanded text:
etiam hi non minuunt, qui ejus donades Baptismi perceptione, vive in novi hominis sanctitate; et tenens fidem quae per dilectionem operatur, habe bonum quod nondum habes, ut prosit tibi bonum quod habes.
Abbreviated transcription (Latin):
ddidit furor dñi irasci contra
dicentẽ ad ioab. Uade numera is¬
rahel ⁊ iudam ⁊ numerauit ppłm.
Propt̃ quã causam immisit dñs
pestilentiã in isrł. ⁊ mortu sunt
expopło adan usq bersabee.lxͦx.¬
milia uiroꝵ. ꝓqualitatib subdi¬
torum. disponunt᷑ acta regentiũ.
gis. etiã uere boni delinquat uita
pastoris. Dauid enĩ dõ teste lau¬
datus. secretorum dĩ conscius. tu¬
more repentine elationiᷤ inflatꝰ.
popłm numerando peccauit. npo
ritum plebium. disponunt᷑ corda
rectorũ. Iustus uͦ uidex peccantis
uitium. ex ipsorũ animadu̾sione
corripuit. quorũ causa peccauit.
S quia ꝓpria uoluntate suꝑbieis.

Expanded text:
ddidit furor Domini irasci contra dicentem ad Joab: Vade, numera Israel et Judam. Et numeravit populum. Propter quam causam immisit Dominus pestilentiam in Israel: et mortui sunt ex populo a Dan usque ad Bersabeem . Pro qualitatibus subditorum disponuntur acta regentium, gis, etiam vere boni delinquat vita pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatus, ille secretorum Dei conscius David, tumore repentinae elationis inflatus, pulum numerando peccavit. Et tritum plebium disponitur ordo rectorum. Justus vero judex peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit, ex quorum causa peccavit. Sed quia ipsa voluntate superbiens,
Abbreviated transcription (Latin):
um. ut sepe ex culpa pastorũ.
deterior fiat uita plebiũ. ⁊ ex
dñs ȩs nummulariorũ fudit et
cathedras uendentiũ colũbas
euertit. significans quia ꝑ magis¬
tros uitam uidicat plebiũ. ꝑsemet¬
ipsum. facta magistrorũ. quãuis ⁊
subditorũ uicia que a magistris
dissimulantur uł uidicari neqͤ
ẽ tolerare. Debet tñ humiliter
suggeri. si forte ualeat. qđ dis¬
plicet emendari. S eurandũ est¬
ne insuꝑbiam transeat. iusticie
in ordinata defensio: ⁊dũ rectitu¬
do incaute dirigitur. magistra
rectitudinis humilitas amitiat᷑.
infirmitas incessant̃ attendatur
Hires nr̃as ueracit̃ examinare ne¬
gligimꝰ. ⁊ quia de nob̾ fortia credi
Quo enĩ nos minus agnoscimus.
illos quos reprehendere nitimur.
plus uidemus. Singła ħ mala st̃.
quȩ sepe a subditis in p̃latis. sepe
a prelatis insubditis committunt᷑.

Expanded text:
ur, ut sepe ex culpa rectorum deterior fiat vita plebium, et sepe ex minus aes nummulariorum fudit, et cathedras vendentium columbas evertit, significans quia per magistros quidem vitam judicat plebium, sed per semetipsum facta examinat magistrorum; quamvis etiam subditorum vitia, quae a magistris modo vel dissimulantur, vel judicari nequeest toleratur: debet tamen humiliter suggeri, si fortasse valeat quod displicet emendari; sed curandum sne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio: dum enim rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittitur: ria incessanter attenditur. Nam vires nostras veraciter examinare negligimus; et quia de nobis fortia credimQuo enim nosmetipsos minus agnoscimus, eo illos, quos reprehendere nitimur, plus videmus. Singula haec mala sunt, quae saepe a subditis in praelatos, saepe a praelatis in subditos committuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
helcana usq ad dauid. ubi scrip¬
tum ẽ. scidit dñs regnũ isrł a te
hodie. ⁊ tradidit illud meliorite.

Expanded text:
Helcana usque ad David, ubi scriptum est: Scidit Dominus regnum tuum a te hodie, et tradidit illud meliori te,
Abbreviated transcription (Latin):
lenitudo diumitatis in xp̃o dicta¬
nitas corpus ẽ. s quia sacramenta ue¬
teris testamenti appellantur umbre
futuri: propter umbrarũ compatio
illo impleãtur omĩa quȩ in illis um¬
bris figurata sunt: ac sic quodammꝰ
umbrarũ precedentiũ ipse sit corpꝰ.
hoc ẽ figurarũ nsignificationũ illa¬
rum ipse sit ueritas. De pietate acti¬
pia ẽ. dm̃ colere. ⁊ in euis gr̃a con¬
trauitia interna pugnare: eisq usq
ad illicita cogentib instigantib ue.
ñ cedere: ⁊ ubi ceditur. indulgentiã.
nut ñ cedatur. adiutorium dĩ affe¬
ctu religiose pietatis exposcere. In
paradiso aut̃ si nemo peccasset. ñ
eẽt actio pietatis expugnare uitia:

Expanded text:
lenitudo diuinitatis corponitas corpus est, sed quia sacramenta ueteris testamenti appellat umbras futuri, propter umbrarum conparatiillo inpleantur omnia, quae illis umbris figurata sunt, ac sic quodammodo umbrarum illarum ipse sit corpus, hoc est figurarum et significationum illarum ipse sit ueritas. sicut pia est, Deum colere et in ejus gratia contra vitia interna pugnare, eisque usque ad illicita instigantibus cogentibusve non cedere: et ubi ceditur indulgentiam, atque ut non cedatur adjutorium Dei, affectu religiosae pietatis exposcere. In paradiso autem, si nemo peccasset, non esset actio pietatis expugnare vitia
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ : ꝑcussitq aquas ⁊ diuise st̃ huc
atq illuc: ⁊ transiit heliseus. E le¬
uatio helye ascensionẽ dñi signifi¬
cat. Pallium helye: incarnatio ẽ
dñi. ꝑ quã leti fluuium disrupit.
nobisq transitũ aduitam p̃ꝑauit.
Hoc helyseus pꝰ transitũ helye reci¬
nuit. qr fidem incarnationis eccłia
post ascensionem xp̃i reseruauit.
ꝑ quã p̃sentis uitȩ fluctus transire
satagit. S sic̃ helyseus ñ nisi innuo¬
cato dõ helye aquas diuisit:ita
ullas facere ñ potest. deus ẽ enĩ qͥ
uir dĩ maledixit pueris in bethel.
scendit helyseus inbethel. i¬
Cũq ascenderet ꝑuiam: pueri
parĩ̃ egressi sunt deciuitate.⁊
illudebant ei dicentes. Ascende
calue ascende calue. Qui cũ respe¬
xisset uidit eos: ⁊ maledixit eis.
in nomine dñi. Egressiq sunt duo
ursi de saltu. ⁊ lacerauerunt ex es
quadraginta ⁊ duos pueros. Hely¬
seus interpretatur salus dei. Nuic
ce incaluarie loco. Qui dũ ei ilu¬
serunt. stulte ⁊ pueriliter egert̃

Expanded text:
nc? Percussitque aquas, et divisae sunt hinc atque illinc, et transiit Eliseus . Elevatio Eliae ascensionem Domini significat. Pallium Eliae incarnationem Domini, per quam lethi fluvium dirupit, nobisque transitum ad vitam paravit. Hoc Eliseus post transitum Eliae retinuit, quia fidem incarnationis Ecclesia post ascensionem Christi reservavit, per quam praesentis vitae fluctus transire satagit; sed sicut Elisaeus non nisi invocato nomine Eliae aquas divisit, itaullas facere non potest. Deus est enim qui vir Dei maledixit pueris in Bethel. Ascendit Eliseus in Bethel. Cumque ascenderet per viam pueri parvi egressi sunt de civitate, et illudebant ei dicentes: Ascende calve, ascende calve. Qui cum respexisset, vidit eos, et maledixit eis in nomine Domini. Egressi sunt duo ursi de saltu, et laceraverunt ex eis quadraginta duos pueros . Eliseus interpretatur salus Dei. Huic,ce in Calvariae loco. Qui dum illuserunt ei, stulte et pueriliter egerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Idixerunt ei. Dii montium
sunt dii isrb ideo suꝑauert̃ nos.
s melius ẽ ut pugnemus contra
eos incampestribi ⁊ obtinebimꝰ eos.
Diabolus licet a sc̃is sepius uincat᷑.
tñ iterũ instaurat p̃lium contra
eos. ⁊dum uno modo uincit᷑ alio
statim uincere conat᷑. Diabolus nã¬
q ⁊ maligni sp̃c si in sp̃ualib un¬
cuntur. in corꝑalib bellũ parant.
satagentes ut animas de suꝑnis
ad ima p̃cipitent. quo faciliꝰ un¬
cant. Si uiderint cȩlestia deside¬
rare:terrena aclamandũ ingert̃.
Si ꝓsꝑitate concessa deo gr̃e agan¬
tur: student ut ꝑ aduersa fran¬
gantur. S sicut syri ita demones
ubi se suꝑare confidebant: ibi su¬

Expanded text:
erunt ei: Dii montium sunt dii Israel; ideo superaverunt nos. ed melius est ut pugnemus contra eos in campestribus, et obtinebimus eos . Diabolus, licet a sanctis saepius vincatur, tamen iterum instaurat praelium contra eos, et dum uno modo vincitur, alio modo statim vincere conatur. Diabolus namque et maligni spiritus, si in spiritualibus vincuntur, in corporalibus bellum parant, satagentes ut animas de supernis ad ima praecipitent, quo facilius vincant. Si viderint coelestia desiderare, terrena ad amandum ingerunt; si prosperitate concessa gratiae Dei agantur, student ut per adversa frangantur. Sed, sicut Syri, ita daemones, ubi superare confidebant, ibi pr
Abbreviated transcription (Latin):
in unitate corꝑis xꝑ̃i constitutus. sa
cramenti quippe illius participati¬
one ñ priuatur. quando in se hoc
nitur. Itaq tria in hoc sacram̃to con¬
sideranda sunt. speties uisibiles quȩ
tũ ⁊ res. uerũ corpus xp̃i qͦd sub speciȩ
ẽ panis ⁊uini. tercium ipsa efficatia
cramenti appellatur ut diximus¬

Expanded text:
in unitate corporis Christi constitutus est, in unitate corporis Christi constitutus est, sacramenti quoque illius participatione non privatur, quando in se hoc nitur. Itaque tria in hoc sacramento consideranda sunt: species visibiles, quae  et verum corpus Christi quod sub specie est panis et vini, tertium ipsa efficacia  et virtus sacramenti appellantur, ut diximus
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis ⁊ sanguinis dominiei. quia sicut
pane ⁊ uino p̃omnib aliis cibis seu po¬
sacramenta eẽ legunt᷑. qr sicut panis
ex multis granis unus efficit᷑. uinura
ex multis rocemis in unũ confluit. ita
quoq plurib membris eccłia quȩ ẽ
corpus xp̃i adunatur Sacram̃tũ nres
ipsum corpus xp̃i ⁊ sanguis. res quantũ
adillas speties quib significat᷑. hec res
iterũ sacramentũ est alt̾us rei scilicet
unitatis capitis. ⁊ m̃broꝵ quã efficit fi
ephesios. Dupliciter intelligitur caro
xp̃i. uel sp̃ualis illa atq diuina de qua
ipse dic̃. caro mea uere ẽ eibus. uł caro
que crucifixa ⁊sepulta ẽ. De hac spũ¬
stimis. Nulli aliquatenus ambigen¬
dum unum quẽq fidelium corꝑis
ꝯsanguinis dominiei tẽ ẽẽ participẽ.
quando inbaptisiate xp̃i membrũ
efficitur. nec alienari ab illius pauis
calicisq consortio. nsi antequã panẽ
illũ comedat de hoc scło migrauĩt

Expanded text:
corporis et sanguinis Dominici; quia sicut corporis et sanguinis Dominici; quia sicut pane et vino prae omnibus aliis cibis sive posacramenta esse leguntur; quia sicut panis ex multis granis efficitur unus, vinum ex multis racemis in vinum confluit; ita ex plurimis membris Ecclesia, quae est corpus Christi, adunatur. Sacramentum et res, ipsum corpus Christi et sanguis: res quantum ad illas species quibus significatur. Haec res iterum sacramentum est alterius, scilicet unitatis capitis et membrorum quam efficit fid in Epistolam ad Ephesios: Dupliciter intelligitur caro Christi, vel spiritualis illa atque divina, de qua ipse dicit: Caro mea vere est cibus , vel caro quae crucifixa est et sepulta. De hac spiritustinus: Nulli aliquatenus ambigendum, unumquemque fidelium corporis et sanguinis Dominici tunc esse participem, quando in baptismate Christi membrum efficitur; nec alienari ab illius panis calicisque consortio, et si antequam illum panem comedat de hoc saeculo migraverit,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dicimus talem ⁊ talem. humanũ
dicimus ꝓpter infirmitatẽ. cũ enĩ idẽ
corpus quoꝰ incruce pependit. ⁊in se¬
pulcro iacuit. indubitanter ẽẽ fate
ibi fuit. nmͦ est ad dexterã patris. ñ ẽ
dubium ipsum corpus xp̃i in altari
sua ñ carere forma. s ibi uisibiliter.
in altari inuisibiliter. latens sub for
res sacram̃ti. Cria hic considerare
oportet. Unũ qͦd ẽ sacramentũ tm̃. al¬
terum qͦd sacramentũ ⁊ res sacram̃ta.
res. ipsȩ speties uisibiles. scilicet panis
nuini. et ea quȩ ibi uisibiliter celebrã¬
tur. ut fractio. depositio. eleuatio. Sa¬
eramentũ enĩ ẽ sacre rei signũ. Sig¬
num aut̃ est qͦd preter spetiem quã
ingerit. facit aliquid inmentẽ uenire.
hec autẽ uisibilia faciunt in mente¬
fideliũ uenire mortem uł sepulturã.
uł ad celos ascensionem. ⁊ totũ ordinẽ
rei cuius sacramenta sunt. In hoc etiã
speties panis ⁊ uini dicunt᷑ sacramenta

Expanded text:
autem dicimus talem ac talem, humanum autem dicimus talem ac talem, humanum dicimus propter infirmitatem. Cum enim idem corpus quod in cruce pependit, in sepulcro jacuit, indubitanter fateamur eibi fuit, et modo est ad dexteram Patris, non est dubium ipsum corpus Christi in altari sua non carere forma, sed ibi visibiliter; in altari invisibiliter latens sub formres sacramenti. Tria hic considerare oportet: unum quod est sacramentum tantum, alterum quod est sacramentum et res sacramenti, res, sunt species visibiles, id est panis et vini; et ea quae ibi visibiliter celebrantur, ut fractio, depositio, elevatio. Sacramentum enim est sacrae rei signum. Signum autem est quod praeter speciem quam ingerit facit aliquid in mentem venire. Haec autem visibilia faciunt in mentem venire mortem, vel sepulturam vel ad coelos ascensionem; et totum ordinem rei cujus sacramenta sunt. In hoc etiam species panis et vini dicuntur sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
adterram uiuentiũ. hoc celesti pane
ꝑducimur. unde ⁊ uiaticum appellat᷑.
De hoc pane dicit ꝓpħa. Parasti in con¬
spectu meo mensam aduersus eos qui
tribulant me. Huius etiã sacram̃ti
figura p̃cessit etiã pane ꝯuino amel¬
chisedech oblatis. Unde ambrosius.
pͥmum facta fuit. Causa intitutionis.
ut ẽẽt remedium contra rediuiua pec¬
cata. Sicut enĩ necessaria nob fuit il¬
la manifesta p̃sentia iħu xp̃i. qua cũ
hominib conu̾satus fuit. ut in ea pos¬
qui de celo descendit manducari.
Unde ipse dicit. Nisi manducauitis
carnem meã ⁊ biberitis sanguinem¬
meũ non habebitis uitã in nobis.
Itaq qui ex numia dilectione talem¬
se exhibuit qui poss lancea uul¬
nerari ut nos suo sanguine mun¬
daret apecẽis. ⁊ modo usq ad finem
scłi talem exibet qui possit in sacͣ¬
mento manducari. ut eius partici¬
patione membra suo uiuantur capiti.
⁊ a peccatis liberent᷑ cotidianis. Qa

Expanded text:
ad terram viventium hoc coelesti pane ad terram viventium hoc coelesti pane perducimur. Unde et viaticum appellatur. De hoc pane dicit propheta: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me , Hujus etiam figura sacramenti praecessit in pane et vino a Melchisedech oblatis. Unde Ambrosius: primum facta fuit. Causa institutionis, ut esset remedium contra rediviva peccata. Si enim nobis necessaria fuit illa manifesta praesentia Jesu Christi qua cum hominibus conversatus fuit, ut in ea posqui de coelo descendit manducari. Unde ipse dicit: Nisi manducaveritis carnem meam et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Itaque qui ex nimia dilectione se exhibuit qui posset lancea vulnerari, ut nos suo sanguine mundaret: et modo usque ad finem saeculi talem se exhibet qui possit in sacramento manducari, ut ejus participatione membra sua uniantur capiti, et a peccatis liberentur quotidianis. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
nec sine isto possint saluari. si excon¬
temptii uł ex negligentia dimittunt.
sacramentũ altaris. ꝑbaptismũ
mentũ altaris. reficim᷑ bonis. Et ħ
sunt duo pͥncipalia sacramenta. qͥb
yamalis homo lib̾atur. ⁊ bonis imple¬
tur. Et quia ñ possunt refici corda.
nͥ pͥus munda fuerint. p̃cedit bap¬
tismus. sequitur cõmunicatio altaris.
quȩ ẽ sacramentũ sacram̃toꝵ. unde
ꝑ excellentiã dicit᷑ eucharistia .i. bona
gr̃a. In hoc enĩ sacramento ñ solum
gra. s ille aquo ẽ omĩs gr̃a sumitur.
Huiꝰ sacram̃ti figura in uet̾i testam̃to
p̃cessit. scilicet manna. qͦd ppło uidõꝵ
in deserto fuit datum. Et sicut man¬
na ñ fuit datũ. nisi post transitũ ma¬
ris rubri. ut egẏptiis submersis li¬
berarentur hebrei. ita baptizatis tm̃
tradi debet hoc sp̃uale manna dñici
corꝑis. Et sicut illi pane illo corꝑali
ꝑuenerunt ad terram ꝓmissionis. ita
ynos ꝑ desertum huius scłi ꝑgentes

Expanded text:
nec sine isto possunt salvari, si ex connec sine isto possunt salvari, si ex contemptu vel negligentia dimittitur.sacramentum altaris. Per baptismum mentum altaris reficimur. Et haec sunt duo principalia sacramenta quibus et a malis homo liberatur, et bonis impletur. Et quia non possunt refici corda nisi prius munda fuerint, praecedit baptismus, sequitur communicatio altaris, quae est sacramentum sacramentorum. Unde per excellentiam dicitur` eucharistia, id est bona gratia. In hoc enim sacramento non solum gratia, sed ille a quo est omnis gratia sumitur. Hujus sacramenti figura in Veteri Testamento praecessit, scilicet manna, quod populo Judaeorum in deserto fuit datum. Et sicut manna non fuit datum nisi post transitum maris Rubri, ubi Aegyptiis submersis liberabantur Hebraei, ita et baptizatis tantum tradi debet hoc spirituale manna Dominici corporis. Et sicut illi pane illo corporali pervenerunt ad terram promissionis, ita et nos per desertum hujus saeculi peragrantes
Abbreviated transcription (Latin):
cramentũ magna ueneratione tenen¬
dũ est. qͦd abaliis ꝑfici ñ pot̾ nisi a sũ¬
mis sacerdotib tantũ. Nec tempore
apłorum abaliis quã ab ipsis apłis
legitur ẽẽ factum. nec ab aliis quam
qui eorum locum tenent. uiꝗͣ ꝑfici
ñ pot̾. aut fieri debet. Nam si aliter
p̃sumptum fuerit. irritũ ⁊uacuũ
haberet᷑. nec inter eccłiastica reputa¬
bitur sacram̃ta. Quert q̃sit efficatia
huius sacram̃ti. scilicet cũ in baptismo
plene aliqͥs sit mundatus. qͥd conferat
ei illud sacramentũ. ad quod dicitur
qd inbaptisino datur sp̃c ad remissi¬
onem. hic datur ad robur. Rabanus.
Nouissime a summo sacerdote ꝑun
positionem manus paraclitus tradit᷑
secutus ẽ. Hoc sacramentũ dic̃ melchi¬
ades p̃p̃. maiori ueneratione tenendũ.
quã ipsum baptismũ. qr maiorib .i.
summis pontificib ẽ cominissũ. Non
enĩ maius dicit᷑. qͦd maiorem habeat¬
efficatiã. cũ paruuli possit saluari.
sine isto. De adultis dicunt scĩ. quod

Expanded text:
ntum magna veneratione tenendum est: quod ab aliis perfici non potest nisi a summis sacerdotibus. Nec tempore apostolorum ab aliis quam ab ipsis apostolis legitur esse factum, nec ab aliis quam qui eorum locum tenent, unquam perfici potest aut fieri debet. Nam, si aliter praesumptum fuerit, irritum et vacuum habebitur; nec intra ecclesiastica reputabitur sacramenta. Quaeritur quae sit efficacia hujus sacramenti, scilicet cum in baptismo plene sit aliquis mundatus; quid conferat ei istud sacramentum? Ad quod dicitur quod in baptismo datur Spiritus ad remissionem; hic datur ad robur. Rabanus: Novissime a summo sacerdote per impositionem manus Paracletus traditursecutus. Hoc sacramentum, dicit Melciades papa, majori veneratione tenendum est quam ipsum ificibus est commissum. Non enim majus dicitur quod majorem efficaciam habeat, cum parvuli possint salvari sine isto. De adultis dicunt sancti, quod
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parat. Unde ȩtiã inuet̾i testamento
berati sunt ab angelo exterminatore.
Per utrũq postem anima ncorpus
significatur. Gregorus. Quid nã san¬
guis agni sit. ñ iam audiendo. s bi¬
bendo didicistis. Qui sanguis suꝑ utrũ¬
q postem ponitur. quando ñ solum ore
corꝑis. s etiã ore cordis haurit᷑. Integer
xp̃c sumitur inutraq spetie. scilicet
illa ꝑsona inqua sunt ille tres naturȩ.
diuinitaᷤᷤ. caro. ⁊anima. Et tñ in solum
corpꝰ xp̃i transit ille panis materialis.
sicut integer xp̃c in cruce. ⁊ tñ sola ca¬
ro uulnerata fuit. Iterum notandũ est
qł ñ duplex sumptio debet dici. qͣuis
induab sumat᷑ spetieb. qr unũ sacram̃¬
tum ẽ nuna benedictione consecratũ.
Unde ñ bis s semel tm̃ cõmunionẽ
dicit᷑ acciꝑe qui in illis duab sumit spe¬
tiebus. nec debet dici iteratio huius sa¬
cramenti nisi secundũ eandẽ sp̃em.¬

Expanded text:
praeparat. Unde etiam in Veteri Testamento praeparat. Unde etiam in Veteri Testamento to liberati sunt ab angelo exterminatore . Per utrumque postem anima et corpus significantur. Gregorius: Quid namque sanguis agni sit jam non audiendo, sed bibendo didicistis; qui sanguis super utrumque postem ponitur quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. Integer Christus sumitur in utraque specie; scilicet illa persona in qua sunt illae naturae, divinitas, caro et anima; et tamen in solum corpus Christi transit ille panis materialis, sicut integer Christus in cruce et tamen sola caro vulnerata fuit. Item notandum est quod non duplex sumptio debet dici quamvis in duabus sumatur speciebus; quoniam unum sacramentum est et una benedictione consecratum. Unde non bis sed semel tantum communionem dicitur accipere qui in illis duabus sumit speciebus, nec debet dici iteratio hujus sacramenti nisi secundum eamdem spe
Abbreviated transcription (Latin):
stantia admchilata sub illa specie rema¬
nente. corpiis xp̃i eẽ quod supradicte au¬
ctoritates confutant.
duab sumatͦ spetieb. tñ inutraq
integer xp̃e sumitur. Non eñĩ corpus
sine sanguine. uł sanguis sine corꝑe
duplex. ualet enĩ ut ait ambrosius ad
tuitionem corꝑis ⁊ animȩ. ⁊ qͦd sumit᷑
in pane. ualet adutrũq ⁊ similit̾ quod
in uino sumit᷑. quia ⁊ in pane totũ et
integrũ. ⁊ in uino similiter totũ ⁊ in¬
tegrum sumitur S si ĩ pane tm̃ sume¬
retur. alterũ tm̃ significaret᷑ scilicet
qͦd adtuitionem corꝑis ualeret. ⁊ iterũ
si in uino tm̃ sumeret᷑. licet hoc suf¬
ficeret ad corꝑis nanimȩ tuitionem.
tam̃ hoc solum significaret᷑ quod ꝓ
salute animȩ sumeret᷑. In sanguine
enĩ significatur anima. Itaq in dua¬
bus sumit᷑ spetieb . qr redemptio est
corꝑis nanimȩ. Animã enĩ a peccatis
liberat. ⁊ corpus resurrectioni futurȩ

Expanded text:
stantia adnihilata sub illa specie remastantia adnihilata sub illa specie remanente, corpus Christi esse. Quos supradictae auctoritates confutant. duabus sumatur speciebus; tamen in utraque integer Christus sumitur. Non enim corpus sine sanguine vel sanguis sine corporduplex. Valet enim, ut ait Ambrosius, ad tuitionem corporis et animae; et quod sumitur in pane valet ad utrumque, et similiter quod in vino sumitur, quia et in pane totum et integrum, et in vino similiter totum et integrum sumitur. Sed si in pane tantum sumeretur, alterum tantum significaretur, scilicet quod ad tuitionem corporis valet; et iterum si in vino tantum sumeretur licet hoc sufficeret ad corporis et animae tuitionem tamen hoc solum significaretur quod pro salute animae sumeretur. In sanguine enim anima significatur. Itaque in duabus sumitur speciebus, quia redemptio est corporis et animae. Animam enim a peccatis liberat, et corpus resurrectioni futurae
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur. Idem sermo qui potuit exin¬
chilo facere qđ non erat. ñ pot̃ ea quȩ
sunt mutare in id qͦd ñ erat : Item eu¬
sebius misenus. Inuisibilis sacerdos.
uisibiles creaturas insubstantiã corꝑis
n sanguinis sui uerbo suo secreta pote¬
state cõmutat. Gregoriꝰ. in .iiii. dialogo
digne sum̃tib uera xp̃i caro. uerusq
sanguis xp̃i. s eẽntia .ñ salubri effici¬
entia. Si ȩtiã non eẽt alia auctoritas.
misteria hebreus quidã xp̃ianis se cõ¬
miscuit muneris misterium explo¬
rare uolens. uiditq infautemĩ manibꝰ
basilii. n cõmunicantib aliis uenit
ipse. dataq ẽ illi hostia uere caro fa¬
cta. Unde credens ad mirabile xͥanoꝵ
misterium incrastino baptidatus est
a basilio. Illud quod eos in illũ ducit
errorem in plurib locis sc̃i exponunt
qtiomͦ intelligendũ sit. non hoc corptis
tes sicut putatis. s insacramento. Alii
mutari. Dicunt nãq panis substantiã
adinchilari. ⁊ ñ in aliud transire. ⁊ illa sub¬

Expanded text:
ficitur. Idem: Sermo Christi qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea quae sunt, mutare in id quod non erant? Item Eusebius Emisenus: Invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui verbo suo secreta potestate commutat. Gregorius in Dialogi digne sumentibus vera Christi caro, verusque sanguis Christi; sed essentia non salubri efficientia. Si etiam non esset alia auctoritas, mysteria Hebraeus quidam se Christianis commiscuit, muneris mysterium explorare volens, viditque infantem in manus Basilii; et communicantibus aliis, venit ipse, dataque est illi hostia vere caro facta. Unde credens ad mirabile Christianorum mysterium in crastino baptizatus est a Basilio. Illud quod eos in illum errorem inducit, in pluribus locis sancti exponunt quomodo intelligendum sit: Non hoc corpus qtes sicut putatis, sed in sacramento. Alii mutari. Dicunt namque panis substantiam adnihilari et non in aliud transire; et ea sub
Abbreviated transcription (Latin):
ontra prefatam ueritatẽ nolun
nñc quidã dicere p̃sumpserunt.
Et quia clarius fit lum̃ comparati¬
one tenebrarum. illorum errorem
ñ silentio pret̾ire nr̃is uisum ẽ. Occa¬
sione illorum uerborum quȩ xp̃e di¬
xit. ñ hoc corpꝰ qđ uidetis manduca¬
turi estis. ⁊bibituri illum sanguiuẽ
quẽ fusuri sunt qui me crucifigent.
s sacramentũ aliqͦd uob̾ commenda¬
iii. Quidã sunt ausi dicere in altari
ñ esse ueritatẽ corꝑis xp̃i. s solum sa
cramentũ ⁊ non rem ipsam ut dicũt¬
tur appellat᷑ corpꝰ xp̃i sicut dictũ est
dit qͥd a nob̾ credendũ sit dicens. Acci¬
pite hoc ẽ corpus meũ. Item ambrosi
in libro de sacram̃tis. Antequã consecia

Expanded text:
ontra praefatam veritatem et olim et nunc quidam dicere praesumpserunt. Et quia clarius fit lumen comparatione tenebrarum, illorum errorem non silentio praeterire nobis visum est. Occasione illorum verborum quae Christus dixit: Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem quem fusuri sunt qui me crucifigent; sed sacramentum aliquod vobis commendavi; quidam ausi sunt dicere in altari non esse vericramentum et non rem ipsam. Et ut dicunt, appellatur corpus Christi sicut dictum est dit quid a nobis credendum sit, dicens: Accipite, hoc est corpus meum . Item Ambrosius in libro De sac
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe .s. p. Uñ uidr qͦd iam sit mundatꝰ
a peccĩs.S si ꝑ fidem et corbis¬
cordis ueram contritionẽ iam solutus
ẽ a pecc̃is. quid inbaptismo ei pꝰea remit¬
titur : Hidetur enim qͦd inbaptismo
nichil remittatur ei cum pͥus sint
ei remissa peccata. Ad quod pot̾ dici
qđ quãius iste de quo loquimur iam
iustus sit quia ñ habet uoluutatẽ pec¬
candi. nde pretitis dolet. tũ nondũ ple¬
ne iustificatus ẽ cũ adhuc debito pec¬
cati teneatur. Cum enĩ uulnꝰ ꝑ confes¬
sionem cordis iam ostensũ sit medico.
restat suscipere eius medicinã. S quis
Qui sanat cont̾roᷤᷤ. c. ⁊ alligat contͥtiones¬

Expanded text:
catis . Unde videtur quod jam sit mundatus a peccatis. Sed si per fidem et cordis veram contritionem jam solutus est a peccatis, quid in baptismo ei postea remittitur? Videtur enim quod in baptismo nihil remittitur ei, cum prius sint ei remissa peccata. Ad hoc potest dici quod quamvis iste de quo loquimur jam justus sit, quia non habet voluntatem peccandi et de praeteritis dolet, tamen nondum justificatus est, cum adhuc debito peccati teneatur. Cum enim vulnus per confessionem cordis jam ostensum sit medico, restat ejus recipere medicinam. Sed quis Qui sanat contritos c
Abbreviated transcription (Latin):
nus etiã qui ir reuerent̃ tractat. Eadẽ
tñ patientia ⁊istos tolerat d̃s. qua ip̃e
tolerauit iudeos irridentes. conspuen¬
tes. crucifigentes. Itaq sicut duplicit
intelligitur caro xp̃i ut iam diximꝰ.
ita nsumptio corꝑis ⁊ sanguinis dñi du¬
plex ẽẽ dicit᷑. scilicet sacram̃talis uel
sp̃ualis. Sacramentalis. quȩ cõmunis
bonis ⁊malis. sine spũali ñ ꝓdest. Sp̃u¬
alis quȩ fide ꝑcipit᷑. ⁊ sine sacram̃to.

Expanded text:
nus etiam est qui irreverenter tractat. Eadem nus etiam est qui irreverenter tractat. Eadem tamen patientia et istos tolerat Deus, qua ipse toleravit Judaeos irridentes, et conspuentes, et crucifigentes. Itaque sicut dupliciter intelligitur caro Christi, sicut diximus, ita et sumptio corporis et sanguinis Domini duplex esse dicitur, scilicet sacramentalis et spiritualis. Sacramentalis quae communis est et bonis et malis sine spirituali non prodest. Spiritualis quae fide percipitur et sine sacram
Abbreviated transcription (Latin):
ost supradicta uidendum ẽ quod ⁊
boni ⁊ mali sacramentũ corꝑis &
sanguinis domini sumunt. rem uero
sacram̃ti boni tm̃ accipiunt. Sacram̃¬
tum in hoc loco ipsum corpꝰ ⁊⁊ ipsum
sanguinẽ domini appellamus. rem uͦ
sacram̃ti ipsam efficatiã sacramenu
quã ut suꝑus diximus ieronimus
uocat sp̃ualem carnem xp̃i. Idem
dico quantũ ad ẽẽntiam. scilicet ui
efficatiam. Petrus enĩ ad uitam: iudaᷤᷤ
ad dampuationẽ. Augustinus. Sacra¬
mentũ aliquib aduitã. aliquib ad
exicium. res uͦ sacram̃ti omi homini
ad uitam. nulli ad exiciũ. Item. Ut
quid paras dentem ⁊ uentrem: Crede
nmanducasti. Itaq uirtutẽ sacram̃ti
habent qui corde credunt. siue sacra¬
mentũ fuscipiant siue ñ. S qui sine
fide oꝑante ꝑ dilectionẽ accedunt.⁊
si in sacramento uerũ corpꝰ xp̃i acci¬
piant. rem tñ sacram̃ti ñ habent. Qi
nisi pollutũ dicerent sanguinẽ testa¬
menti. Considarent horrendũ ẽẽ.. incide

Expanded text:
ost supradicta videndum est quod et boni et mali sacramentum corporis et sanguinis Domini sumunt; rem vero sacramenti boni tantum accipiunt. Sacramentum in hoc loco ipsum corpus et ipsum sanguinem Domini appellamus; rem vero sacramenti ipsam efficaciam sacramenti; quam, ut superius diximus, Hieronymus vocat spiritualem carnem Christi. Idem dico quantum ad essentiam, scilicet verefficientiam. Petrus enim ad vitam, Judas ad damnationem. Augustinus: Sacramentum aliquibus ad vitam, aliquibus ad exitium; res vero sacramenti omni homini ad vitam, nulli ad exitium. Item: Ad quid paras dentem et ventrem? crede et manducasti. Itaque virtutem sacramenti habent qui corde credunt sive sacramentum suscipiant, sive non. Sed qui sine fide operante per dilectionem accedunt, et si in sacramento verum corpus Christi accipiant, rem tamen sacramenti non habent. Qui nisi pollutum ducerent sanguinem testamenti, considerarent horrendum esse incidere