comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
LAU DIOMACUS
UICUS EST ICONEINIO
biturigum atq turonoꝵ
aeccła ubi est cȩlebris religione scoꝵ.
nec minus głosa sacrarum uirginũ
multitudo e ꝑ

Expanded text:
laudiomagus uicus est in confinio Biturigum adque Turonorum. ecclesia ibi est celebris religione sanctorum nec minus gloriosa sacrarum uirginum multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Oderunt eũ heretici: quia eos inpug¬
nare nondesinit Oderunt clerici :
quia uitam eoium in sectatur & crimi¬
na: Sed plane eum boni om̃s admi¬
rantur : & diligunt: Nam qui eum
hereticum. eẽ. arbitrant᷑d: insaniunt
Uere dixerim: catholica hominis scien¬
tia. sana doctrina. ẽ Totus semꝑ
inleccione : totus in libris est: nõdie.
Nõ nocte. requiescit Aut legit aliqͥd
semꝑ: aut seribit Qđ uisimihi fuis s&
fixum animo. & ꝓmissum dõ teste ꝓpositũ
heremum adire : uł exigui temporis
punctum. atanto uiro discedere no¬
luissem. Huic ergo traditis atq com¬
missis om̃ib meis. omĩq familia
quȩ me contra uoluntatem animi mei
secuta tenebat implicitum : exonerat᷑
quodam modo graui fasce pęnitus
acliber regressus alexandriam
uisitatis ibi fr̃ibus ad superiorem
inde thebaidam id est adaegr̃pti
extremum contendi Ibi enim uastȩ
patentes heremi solitudines.
plurimeferebantur habere¬
i mona cho rum.

Expanded text:
oderunt eum haeretici, quia eos inpugnare non desinit, oderunt eum clerici, quia uitam eorum insectatur et crimina: sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insani sunt. uere dixerim, catholica hominis scientia, sana doctrina: totus semper in lectione, totus in libris est: non die neque nocte requiescit: aut legit aliquid semper aut scribit. quod nisi mihi fuisset fixum animo et promissum Deo, ante propositam eremum adire, uel exiguum temporis punctum a tanto uiro discedere noluissem. huic ergo traditis adque commissis omnibus meis omnique familia, quae me contra uoluntatem animi mei secuta tenebat inplicitum, exoneratus quodammodo graui fasce penitus ac liber, regressus ad Alexandriam, uisitatis ibi fratribus ad superiorem inde Thebaidem, id est ad Aegypti extrema contendi. ibi enim uaste patentes eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachorum.
Abbreviated transcription (Latin):
prestare non potuit: ostendit affectũ:
Et quia aediabolo eiusdem que artibus
sermo exoitus .ẽ. non abreuidetur
licet extrinsecus referre quod gestũ .ẽ.
quia et quaedam in eo martini uir¬
tutum porcioest. et ros digna mira¬
culo rectȩ memoriȩ mandabitur in
exemplum cauendi : siquid deinceps
uspiam tale contigerit. Gl
quidam nomine adolescens nobi¬
lissimus. mox prbt nunc felici beatus
excessu. cum relictis om̃ib se ad mar¬
tinum contulisset: breui tempore

Expanded text:
praestare non potuit, ostendit affectum. praestare non potuit, ostendit affectum. et quia de diabolo eiusdemque artibus sermo exortus est, non ab re uidetur, licet extrinsecus, referre quod gestum est, quia et quaedam in eo Martini uirtutum portio est et res digna miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cauendi, si quid deinceps uspiam tale contigerit. Clarus quidam, adulescens nobilissimus, mox presbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, breui tempore
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq conuicia: quib illum dȩmo¬
num proterius uocib increpabat
sedomnia uana et falsa cognoscens.
non mouebatur obiectis: Testabant᷑
&iam aliqui exfratribus audisse de¬
monem proteruis martinum uocibus
increpantem: quur intra monasteriũ
aliquos exfr̃ĩb. quiolim baptis mum
diuersis erroribus perdidissent.
conuersus postea recepisset: exponentẽ
crimina singulorum: Martinum di¬
abolo repugantem respondisse cons¬
tanter: antiqua delicta melioris uitae
conuersatione pufgari. & per miscđam
dñi ab soluendos. eẽ. peccatis. qui pec¬
care desinerent. Contradicente dia¬
bolo non pertinere adueniam crimi¬
nosos. & semel lapsq̃s nullam ad nõ
prestari clementiam.Tunc in hanc
uocem fertus exclama sse martinus:
situ ipse omiserabilis ab omnium in¬
sectatione desisteres. & factorũ
tuoꝵ uel hoc tempore. cum dies udici ĩ
in proximo.ẽ. poeniteret : Ego tibi
prae sumptio. inqua & si actoritatem

Expanded text:
plerumque conuicia, quibus illum turba daemoplerumque conuicia, quibus illum turba daemonum proteruis uocibus increpabat: sed omnia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui ex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptismum diuersis erroribus perdidissent, conuersos postea recepisset, exponentem crimina singulorum: Martinum diabolo repugnantem respondisse constanter, antiqua delicta melioris uitae conuersatione purgari, et per misericordiam Domini absoluendos esse peccatis, qui peccare desierint. contra dicente diabolo, non pertinere ad ueniam criminosos, et semel lapsis nullam a Domino praestari posse clementiam, tunc in hanc uocem fertur exclamasse Martinus: si tu ipse, miserabilis , ab hominum insectatione desisteres et te factorum tuorum uel hoc tempore, cum dies iudicii in proximo est, paeniteret, ego tibi praesumptio, in qua etsi auctoritatem
Abbreviated transcription (Latin):
uam nuntiant: Iubet igitur: aliqͦs
ire ei obuiam. It ahaud longe amo-¬
nasterio: iam poene exanimẽs inue¬
nitur Extremum tamen spm
thrahens : indicat fratribus casum mor¬
tis et uulneris: Iunctis scilicet bͦ bus.
dum dissoluta arcius lora constringit.
bouem sibi excusso capite. inter inguina
cornu in iecisse: Hec multum post: uitã
reddidit : Uideris quo iudicio dñi
dicibolo data fuerit hȩc potestas:
rmartino illud mirabile erat: qđ
non solum hoc quod supra retulimus.
sed multa istuis modi si quoties acci¬
dissent longe ante praeuide bat:
et sibi nuntiata fribus indicabat:
requenter autem diabolus. dum
mille nocendi artibus. sem̃ iuirum
conabatur nludere: iusibilem se
ei formis diuersisimis ingerebat:
Nam interdum in iouis ꝑ sonam . ple¬
rumq mercurii. per saepe enim se
ueneris. ac minerue trans figuratũ:¬
eiꝰ uultibus offerebat Ad uersus quẽ semꝑ
interritus : signo se crucis & orationis
auxilio protegebat Audiebantur¬
turba

Expanded text:
uam nuntiant. iubet igitur aliquos ire ei obuiam: ita haut longe a monasterio iam paene exanimis inuenitur. extremum tamen spiritum trahens indicat fratribus causam mortis et uulneris: iunctis scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas. in Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si quotiens accidissent, longe antea praeuidebat aut sibi nuntiata fratribus indicabat. Frequenter autem diabolus, dum mille nocendi artibus sanctum uirum conabatur inludere, uisibilem se ei formis diuersissimis ingerebat. nam interdum in Iouis personam, plerumque Mercuri, saepe etiam se Veneris ac Mineruae transfiguratum uultibus offerebat: aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
batur : cũ quis pallore potus aut
ueste quã fide hereticus aestimaret᷑.
Haec nequaquã placitura martino
epĩ sentiebant: sed male conscuis
illa uel molestissi ma erat cura. nese
ab eorũ communione. ad ueniens
abstineret: non defuturos quitant
uiri constantiam. praemissa acto
obiuam magistri officialib urbẽ
illam propius uetaretur accedere.
nisise cum pace eporum ihi consistentiũ
ad fore fateretur Quos ille callide . ẽ.¬
frustratus:

Expanded text:
batur, ut quis pallore potius aut ueste quam fide haereticus aestimaretur. haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non defuturis qui tanti uiri constantiam praemissa auctorobuiam magistri officialibus urbem illam propius uetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. quos ille callide frustratus
Abbreviated transcription (Latin):
Gallus respondic. lic& in parsim tanto oneri.
tam̃ p̃latis apostumiano oboedientia cogor.
exemplis. ut munꝰ istud qđ in ponitis nõ recusẽ.
UM INUN U
LOCUM EGO ET
gallus nr̃ conuenissemꝰ :
exillius enĩ discipłis erat. & ꝓpt̃ sua
mea karissimus : interuenit nobis
postumianus meu̾s nr̃i causa abou¬
ente. quo feante trienniũ patriam re¬
linquens contulerat. Regressus. conplexi
hominẽ amantissimũ. exosculatiq ge¬
nua et pedes eiꝰ. cũ uno atq altero spato
quasi obstupes muicẽ flentes gaudio
deambulassemus: iactis in terrã cilicus
consedimꝰ: Tum prior postumianus me
intuens.C

Expanded text:
Gallus, licet inpar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano oboedientiae cogor exemplis, ut munus istud, quod inponitis, non recusem.Cum in unum locum ego et Gallus noster convenissemus, ex illius enim discipulis erat et propter sua merita charissimus; intervenit nobis Postumianos meus, nostri causa ab Oriente, quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regressus. Complexi hominem amantissimum, exosculatique genua et pedes ejus, cum uno atque altero spatio quasi obstupefacti, invicem flentes gaudio deambulassemus, jactis in terram ciliciis consedimus. Tum prior Postumianus me intuens
Abbreviated transcription (Latin):
maximis maiora. eẽ. nulli dubium est̃.
Ita faciam: gallus inquit Uerum id
qđ dicturussum : ipse nonuidi. Prius
enim gesta res est: quãme illi uiro
iungerem. S ed factum celebre est fide¬
liũ frm̃: qui int̾ fuerant sermone uulgatũ.
TEMPORE QUOPRIMU
ep̃s datus est : fuit ei necessitas

Expanded text:
maximis maiora esse non dubium est. maximis maiora esse non dubium est. Ita faciam, Gallus inquit: uerum id, quod dicturus sum, ipse non uidi, prius enim gestum est, quam me illi uiro iungerem: sed factum celebre est, fidelium fratrum, qui interfuerant, sermone uulgatum. tempore, quo primum episcopus datus est, fuit ei necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
nua beati iuri ruere coeperunt.
fideliter postulantes. ut eos faceret
xristianos N eccunctatus in medio
uterat campo : cunctos in posita uni¬
uersis manu cathecuminos fecit.
Tumquidem adnos conuersus dicer&
noninrationabiliter in campo cathe¬
cuminos fieri : ubi solent martires
consecrari Nicisti inquit postuma¬
anus galle : uicisti N onutiq me
quim artini sum potius assertor.
et quihȩc om̃a deillo uiro ecsciui semꝑ
& credidi: sedheremitas om̃s ana¬
choritasq uicisti. Nemo eni illoꝵ
sic̃ martinus hic ur̃ immo nr: mor¬
tib imperauit Meritoq hunc iste
sulpitius a postolis comparat. & prophe¬
tis: quẽ ꝑ oma illis. eẽ. consimilem fidei
iurtus. acuirtutum opera testantus.
Sedꝑge queso : quamquã nichil magni¬
ficentius audire possumus. Perge tam̃
galle : qđ & iam nunc demartino suꝑ¬
est sermonis euoluere N am &iam
minima illius et cotidiana animus festinat
agnoscere : quia minima illius. aliorum

Expanded text:
nua beati uiri ruere coeperunt, nua beati uiri ruere coeperunt, fideliter postulantes ut eos faceret Christianos. nec cunctatus, in medio ut erant campo, cunctos inposita uniuersis manu catechumenos fecit, cum quidem ad nos conuersus diceret, non inrationabiliter in campo catechumenos fieri, ubi solerent martyres consecrari. Vicisti, inquit Postumianus, Galle, uicisti, non utique me, qui Martini sum potius adsertor et qui haec omnia de illo uiro et sciui semper et credidi, sed eremitas omnes anachoretasque uicisti. nemo enim illorum, sicut Martinus hic uester, immo noster, mortibus imperauit. meritoque hunc iste Sulpicius apostolis conparat et prophetis, quem per omnia illis esse consimilem fidei uirtus ac uirtutum opera testantur. sed perge quaeso, quamquam nihil magnificentius audire possimus, perge tamen, Galle, quod etiam nunc de Martino superest sermonis euoluere. nam etiam minima illius et cotidiana animus festinat agnoscere, quia minima illius aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
tanti uiri: campos om̃s late patentes.
confluentium multitudo contexerat:
Sensit hic martinus operandum. et
adnuntiante sibi spũ : totus infremuit
Nec mortale sonans. uerbũ dĩ gentilib
prȩdicabat. S aepius in gemifcens.
quur tanta dnm̃ saluatorem turba
nesciret Interea sicut nos in credibilis
circum dederat multitudo: muller
quaedã cui filius paulo ante defe-¬
cerat: corpus exanime beato uiro
ꝓtensis manib coepit offere dicens
Scimus quia amicus deies. restitue mihi
filium meum. quia unicus mihi est.
unxit se cȩtera multitudo: & matris
praecibus ad clamabat.: Tum mar¬
tinus uidens ꝓ expectantium salute
ut postea nobis ipse dicebat. consequi
se posse uirtutem : de functi coipus
propriis manib accepit Et cum ex¬
pectantib cunctis genua flexisset:
ubi consummata oratione surrexit.
siuificatum paruulum matri restitut:
Tum uero multitudo om̃is incaelum
damore sublato: xp̃m dm̃ fateri.
Postremum. cuncti cateruatim adge¬

Expanded text:
tanti uiri campos omnes late patentes confluentium multitudo contexerat. sensit Martinus operandum et adnuntiante sibi spiritu totus infremuit, nec mortale sonans uerbum Dei gentilibus praedicabat, saepius ingemescens, cur tanta Dominum Saluatorem turba nesciret. interea, sicut nos incredibilis circumdederat multitudo, mulier quaedam, cuius filius paullo ante defecerat, corpus exanime beato uiro protensis manibus coepit offerre dicens: scimus quia amicus Dei es: restitue mihi filium meum, quia unicus mihi est. iunxit se cetera multitudo et matris precibus adclamabat. tum Martinus uidens pro expectantium salute, ut postea nobis ipse dicebat, consequi se posse uirtutem, defuncti corpus propriis manibus accepit: et cum spectantibus cunctis genua flexisset, ubi consummata oratione surrexit, uiuificatum paruolum matri reddidit. tum uero multitudo omnis in caelum clamore sublato Christum Deum fateri, postremo cuncti cateruatim ad ge
Abbreviated transcription (Latin):
martino cepit offerre: poscens ut
lingam ligatam meritis suis sc̃s ab
solueret: Ille cȩdens. epĩs. quitum
foite latus illius ambiebant. ualen¬
tiniano atq uictricio: imparem se
esse tanti moli. sed illis quasi sancciorib
nichil in possibile fatebatur Et illi
picis praeces una cũ patre supplici
uoce ungentes : orare martinum ut
sperata prȩstaret N ec cunctatus
ultra utrumq preclarum. & ostenden¬
do humilitatem. nec differendo pi&a¬
tem: Iubet circumstantis populi
multitudinem sub moueri: episcopis
tantum ec puellȩ patre adsistentibus.
in orationem suo illo more prosternit᷑:
Dein pusillum olei cum exorcismi prȩfa

Expanded text:
Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctis uir beatus solueret. ille cedens episcopis, qui tam forte latus illius ambiebant, Valentino adque Victricio, inparem se esse tantae moli, sed illis quasi sanctioribus nihil inpossibile fatebatur. at illi pias preces una cum patre supplici uoce iungentes orare Martinum ut sperata praestaret. nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem nec differendo pietatem - iubet circumstantis populi multitudinem submoueri: episcopis tantum et puellae patre adsistentibus in orationem suo illo more prosternitur. dein pusillum olei cum exorcismi praefa
Abbreviated transcription (Latin):
Quiduos im quã tam subito
ettam insperatȩ. tam ex diuersis re¬
gionibus tam mane cũ curritis:
nos inquit hesterno cognoium gallum
istum ꝑtotum diem martini narras¬
se uirtutes : et reliquia in hodiernũ
diem. quia nox oppresserat distulisse:
Propterea maturauimus. frequens.
auditorium facere: tantam matheriã
locuturo: Interea. nuntiatur multos
sȩcularium stare proforibus. nec in¬
gredi audentes : sed ut ad mitterent᷑
orantes: Tum aper. nequaquam inquit
istos nobis admisceri conuenit : quia
adaudiendum curiositate potius.
quam religione uenerunt Confusus
ego illoium uice quos nõ admittendos
esse censebat: aegre tamen obtinui.
ut eucherium exuicariis. et celsum
ad mitteret conslarem C&eriĩ

Expanded text:
Quid vos, inquam, tam subito et tam insperati, tam ex diversis regionibus, tam mane cucurristis? Nos, inquiunt, hesterno cognovimus, Gallum istum se uirtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox oppresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. interea nuntiatur multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur rogantes. tum Aper, nequaquam, inquit, istos nobis admisceri conuenit, quia ad audiendum curiositate potius quam religione uenerunt. confusus ego illorum uice, quos non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
subsedit. Causam doloris et facti
accusante acdefendente. inuicem cogi¬
tacione peruoluens: adstitit ei repente
angelus Merito in quiđ̃ martine con¬
pungeris: sed aliter exire nequisti:
Repara iustutem. resumme constantiã.
neiam non periculum gloriȩ: sed salutis
incurras. Itaq ab illo tempore. satis
cauit: cũ illa ithacianȩ partis commu¬
nione miscer. Ceterum cũ quos dã¬
exinerguminis tardius quam solebat.
et grã minore curaret : subinde nobis
cum lacrimis fatebatur se

Expanded text:
subsedit, causam doloris et facti subsedit, causam doloris et facti accusante ac defendente inuicem cogitatione peruoluens. adstitit ei repente angelus: merito, inquit, Martine conpungeris, sed aliter exire nequisti. repara uirtutem, resume constantiam, ne iam non periculum gloriae, sed salutis incurras. itaque ab illo tempore satis cauit cum illa Ithacianae partis communione misceri. ceterum cum quosdaenergumenis tardius quam solebat et gratia minore curaret, subinde nobis cum lacrimis fatebatur, se
Abbreviated transcription (Latin):
acse deconspectu eius abrip̾it: & mox
percussores his proquib martinus
rogauerat diriguntur:. Quodubi
martino conꝑtum iam noctis tempore¬
est: palatium inrupit. spondite si
parcoretur : se communicaturũ : dũ¬
modo ut et tribuni iam in excidium
aeclesiarum adhipanias missi rethraherent᷑.
Nec mora int̾cessit : maximus indulget
rabatur : sanctissimi sane uiri et plane
digni : qui meliore tempore sacerdos
fieret: Huius diei communionẽ mar
tinus iniit: satius aestimans adhorã
cedere. quamhis nõ consulere. quorũ
ceruicib gladius imminebat Uerũ.¬
tamen summa ui epĩs nitentib. ut
communionẽ illam subi scriptione
firmaret : sed extoiqueri nõ potuit :¬
ostero die se inde proripiens: cũ seues¬
tens inuiam maestus ingemoͥsceret se
uel horam noxiȩ communioni fuisse
ꝑmixtum : haud longe aiuico cui nom̃
est andechanna. quauasta
so litudine siluarum secreta patiuntur
prae gressis paululum comitibus. ille

Expanded text:
ac se de conspectu eius abripuit. mox ac se de conspectu eius abripuit. mox percussores his, pro quibus Martinus rogauerat, diriguntur. Quod ubi Martino compertum est, iam noctis tempore palatium inrupit. spondet, si parceretur, se communicaturum, modo uti et tribuni iam ad excidium ecclesiarum ad HiNec mora intercessit; Maximus indulget rabatur, sanctissimi sane viri et plane digni qui meliori tempore sacerdos fieret. Hujus diei communionem Mtinus iniit, satius aestimans ad horam cedere quam his non consulere, quorum ceruicibus gladius imminebat. uerumtamen summe episcopis nitentibus, ut communionem illam subscriptione firmaret, extorqueri non potuit. postero die se inde proripiens cum reuerteretur in uiam et maestus ingemesceret, se uel ad horam noxiae communioni fuisse permixtum, haut longe a uico, cui nomen est Andethanna, qua uasta solitudine siluarum secreta t patiuntur, praegressis paululum comitibus ille
Abbreviated transcription (Latin):
martinus exerceat illius ultionẽ
ostremo prostraticum fletu & lam̃ta¬
tione: potestatẽ ragiam in plorant.
ulitatur aduersus unũ hominẽ ui sua.
Ter multum ab erat : quin cogeretur
imperator martinum cũ heretͥorum
sorte miscere: D̾ ed ille licet epĩs m
mio fauore essec obnoxius: nõ erat
nescius. martinum fide. sanctitate.
acuirtute. cunctis prestare mortalib
Alia longe uixidscm̃ uincere parat:
Lacprimo secreco accersitum blande
appellat hereticos iure dãp̃natos more
iuditiorum publicorum. potius quam
in sectationib sacer dotum Nonesse.
causam qua hitacũ ceceroumq par¬
tis eius communionẽ putaret. eẽ dap¬
nandam : theogniftumodio potius
quam causa fecisse dis cidium: eundẽq
tamen solum.eẽ. qui se a cõmunione
interim separarit areliquis Nichil
noua tim. &iam ante paucos dies. ha¬
bita si nodus hitachium pronuntiauerat
culpa non teneri Quib cũ martinus
parum moueretur : rex ira accendit᷑.

Expanded text:
Martinus exerceat illius ultionem. Martinus exerceat illius ultionem. postremo prostrati cum fletu et lamentatione potestatem regiam inplorant ut utatur aduersus unum hominem ui sua. nec multum aberat, quin cogeretur imperator Martinum cum haereticorum sorte miscere. sed ille, licet episcopis nimio fauore esset obnoxius, non erat nescius Martinum fide, sanctitate, uirtute cunctis praestare mortalibus: alia uia sanctum uincere parat. ac primo secreto arcessitum blande appellat: haereticos iure damnatos more iudiciorum publicorum potius quam insectationibus sacerdotum: non esse causam, qua Ithacii ceterorumque partis eius communionem putaret esse damnandam. Theognitum odio potius quam causa ecisse discidium, eundemque tamen solum esse, qui se a communione interim separarit: a reliquis nihil nouatum. quin etiam ante paucos dies habita synodus Ithacium pronuntiauerat culpa non teneri. quibus cum Martinus parum moueretur, rex ira accenditur
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos etiam hereticos liberaret Uerũ
pruno die atq altero suspendit hominẽ
callidus imperator : siue utrei pondus
cabilis erat : seu quia ut plerumq tum
arbitrabantur auaritia repugnabat.
Ssi qui inbona eorum in hiauerat Fertar
enim ille uir multis bonisq actib prae¬
ditus. aduersus auaritiam parum con¬
suliusse : nisi regni necessitate quippe
exhausto superiorib principib rei pu¬
blicȩ aerario. pęne semꝑ in expecitione
atq procinctu bellorum ciuilium consti¬
tutus. facile excus abitur. quibus lib&
occasionib sub sidici imperio pariusse:
nterea epĩ quorum communionem
martinus nonͥbat : trepidi ad regẽ
concurrunt. praedã natosse conque¬
rentes : actum esse de suo om̃ium
statu. si theo: niti pertinatiam
quȩ os solus padam lata sententia
condemna uerdt: martini arma.¬
ret actoritas Non opostuisse hominẽ
recipi moenibus: Illum iã nõ defen¬
sorẽ hereticoꝵ. eẽ : sed uindicem.
ichil actum morte priscilli ani . si

Expanded text:
ipsos etiam haereticos liberaret. uerum primo die adque altero suspendit hominem callidus imperator, siue ut rei pondus inplacabilis erat, seu quia, ut plerique tum arbitrabantur, auaritia repugnabat, siquidem in bona eorum inhiauerat. fertur enim ille uir multis bonisque actibus praeditus aduersus auaritiam parum consuluisse, nisi regni necessitate, quippe exhausto a superioribus principibus reipublicae aerario, paene semper in expectatione adque procinctu bellorum ciuilium constitutus facile excusabitur quibuslibet occasionibus subsidia imperio parauisse. Interea episcopi, quorum communionem Martinus non inibat, trepidi ad regem concurrunt, praedamnatos se conquerentes, actum esse de suo omnium statu, si Theogniti pertinaciam, qui eos solus palam lata sententia condemnauerat, Martini armaret auctoritas: non oportuisse hominem recipi moenibus : illum iam non defensorem haereticorum esse, sed uindicem: nihil actum morte Priscilliani, si
Abbreviated transcription (Latin):
edente eminus scđm famulantium
disciplinã solo fixa: confistit im¬
mobilis. Perom̃a ministrantis
modestiam. Ethumilitatem ex hibens
seruentis Miscuit ipsa bibituro:
& ipsa porrexit. Finita caenula
fragmenta panis ad sup̃ti. micasq
collegit. Satis fideliter illas reli¬
quias imperialib aepulis ante poneis
Beata mulier tante pi&atis affectu.
illi merito comparanda quȩ uenit
a finib terrȩ audire salomonem.
Siquidem simplicem sequamur historia
sed fides reginarũ.ẽ. conferenda.
qͦmihi liceat separata misterii
maiestate dixisse. Illa expeciit au¬
dire sapientem : ista nontantum audis-¬
se contenta. sed & meruit seruire
sapienti: Adhȩc postumianus

Expanded text:
edente, eminus secundum famulantium disciplinam solo fixa consistit immobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens servientis: miscuit ipsa bibituro, et ipsa porrexit. Finita coenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. Beata mulier! tantae pietatis affectu illi merito comparanda, quae venit a finibus terrae audire Salomonem; siquidem simplicem sequamur historiam: sed si fides reginarum est conferenda quod mihi liceat separata mysterii majestate dixisse, illa expetiit audire sapientem; ista non tantum audisse contenta, sed et meruit servire sapienti. VII. Postumianus
Abbreviated transcription (Latin):
gallo iam adnarrandum parato.
in ruit turba monachorum: Euagri¬
us presbiter. aper. seb astianus. agri¬
cola: & post paululum ingreditur-
Presbiter noster aetherius: cum calipi¬
one diacono. & amatore subdiacono:
osttremus aurelius presbit̃ dulcissim
meus. longiore uiaueniens: anhelus
cucurrit

Expanded text:
Gallo iam ad narrandum parato, inruit turba monachorum, Euagrius presbcola: et post paululum ingreditur presbyter noster Aetherius cum Calupione diacono, et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter dulcissimus meus, longiore via veniens, aubelus cucurrit
Abbreviated transcription (Latin):
rustici galli tripecias. uos scolastici
aut cefte tu quiꝰe grecia uenis: tripodas
nuncupatis Ergo hoc secretum beati
uiri. pauꝑ ille captatum. cumei archi¬
diaconus dare tunicam distulisset ir¬
rupit: dissimulatumse aclerico. quȩ rens
algere deplorans Nec morascs pau¬
pere nonuidente. intra am fibalum
sibi tunicam latenter eduxit: Pau¬
peremq contectum discedere iubet
Dem paulopost aschidiaconus in¬
gressus admonet proconsuetudine
expectare in aecda populum. illum
ad agenda sollempnia debere ꝓcedere.
Cui ille respondens: ait. Pauperem
prius dese autem dicebat oportere
uestiri: Se ad aeccłam nõ posse ꝓcedere
nisi uestem pauꝑ acciperet Diaco¬
Diaconus
uero nichil intelligens. quia extrinsecꝰ
indutum amphibalo ueste : nudum

Expanded text:
rustici Galli tripetias, vos scholastici, rustici Galli tripetias, vos scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc ergo secretum beati uper ille captatum, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset , inrupit, dissimulatum se , a clerico querens, algere deplorans. nec mora, sanctus paupere non uidente intra amphibalum sibi tunicam latenter eduxit pauperemque contectum discedere iubet. dein paulo post archidiaconus ingressus admonet pro consuetudine, exspectare in ecclesia populum, illum ad agenda sollemnia debere procedere. cui ille respondens ait, pauperem prius — de se autem dicebat — oportere uestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum
Abbreviated transcription (Latin):
UO PRIMO. IGITUR
tempore relictis scolis beato
me uiro uinxi : paucos post
dies euntem ad aeccłam sequebamur:
nterim ei seminudus hibernis m̃sib
pauꝑ occurrit: orans sibi uestim̃tum
dari.Tunc ille arcersito archidiacono:
uissit algentẽm sine dilatione uestiri:
einde secretarium ingressus. cum solus
ut erat illi consu&udo residereo: hanc
enim sibi &iam in aecda solitudinem.
ꝑmissa clericis libestate prestabat.
um quidẽ in alio secritario prbri sederent
uł salutationib uacantes. uel audiq¬
dis riegotũs occupati. marcinum uei
usque ineam horam qua sollep̃nia popła
agi consu&udo deposceret. sua solitd
cohibebat: Illud nõ p̃teribo: qđ iise¬
cretario sedens. num quã cathedia
usus est N̾ amin aeccła nemo umquã
illum sedere conspexit: Dicut quenda
nuꝑ testor dm̃ non sine meo pudore
uidi sublimi solio quasi regio tribu¬
nali celsa sede residentem. Sedebat
autẽ martinus insellula rusticana
ut est inusib seruulorum : quas nos

Expanded text:
tera. I. Quo primo igitur tempore relictis scholis beato me viro junxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. Interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi vestimentum dari. Tunc ille, arcessito archidiacono, jussit algentem sine dilatione vestiri, deinde secretarium ingressus, cum solus, ut erat illi consuetudo, resideret hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat; cum quidem in alio secretario presbyteri sederent el salutationibus vacantes, vel audiendis negotiis occupati: Martinum vero usque in eam horam qua solemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. Illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit; sicut quemdam nuper, testor dominum, non sine meo pudore vidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula rusticana, ut sunt istae in usibus servulorum, quas nos
Abbreviated transcription (Latin):
duo decennis
it. Hisergo inde redeuntibus : aspis
mirȩ magnitudinis fit obuiam Quius
occursu nichił perterriti ubi ante
eorum uenit : quast incantata carminib
cerula colla deposuit: minoris pueri
manu ad prȩhensa ac pallio inuoluta
uictor ingressus : inoccur sum fratrum
expectantib cunctis captiuam bestiã
resoluto pallio. nõ sine iactantiȩ
tumore deposuit: Sedcũ infantiũ
fidem atq uirtutem ceteri p̃ dicarent.
abbas ille altiore consilio. neinfirma
aetas in solesceret : uirgis utrumq con

Expanded text:
duodecim t. his ergo inde redeuntibus aspis mirae magnitudinis fit obuiam, cuius occursu nihil perterriti, ubi ante pedes eorum uenit, quasi incantata carminibus caerula colla deposuit. minor e pueris manu adprehensam ac pallio inuolutamuictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgis.utrumque con
Abbreviated transcription (Latin):
mente concipiens: egredi cellulã
inqua corpus iacebat ceteros uib&.
At foribus obseratis super exani¬
mata de functi fratris membra
prosternitur Et cum aliquandui
orationi incubuisset. sensissetq
paululum et indefuncti ora defixus.
orationis suȩ amisericordiȩ dñi in¬
trepidus ex pectabat euentum.
Uixꝰ duarum fere horarum spatium
intercesserat : uidet de functum
paulatim membris om̃ib cõmoueri.
eclaxatis inusum uidendi palpitase
luminibus. Tumuero magna ad dnm̃
uoce conuersus. gratias agens. cellu¬
lam clamore compleuerat. Quo au

Expanded text:
mente concipiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris membra prosternitur. et cum aliquamdiu orationi incubuisset sen- . sissetpaululum et in defuncti ora defixus, orationis suae ac misericordiae Domini intrepidus expectabat euentum: uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi palpitare luminibus. tum uero magna ad Dominum uoce conuersus gratias agens cellulam clamore conpleuerat: quo au
Abbreviated transcription (Latin):
quantasq iras mente concȩpisset.
hereticam udicasset. & anathema¬
ti tandum. eẽ. decreuisset: Quam
uero illi beatȩ animȩ illas uirgines
praetulisset : quȩ crebris occursib
ubiq se prȩbent obuias scacerdoti
quae coniuuia sumptuosa disponun
quae una pariter accumbunt: sed
quome ducit oratio . paululum
iste liberior sermo reprimendus . ẽ.
Neinaliquoium forsitan incurrat
offensam. Et enim in fidelibus ob¬
iurgationis uerba non proderunt:
fidelibus autem satis faci& exem¬
plum: Uerum ego ita urtutem
hui uirginis praedicabo : ut tamn
nichil illis quȩ ad martinum uidendũ
exlonginquis regionib sepe uener
arbiter derogandum siquidem ha c
beatum uirum frequenter affectu.:
etiam angeli frequentarint. uistarunt.¬
ET ERU CO¬
ID QUOD DTE TURUS

Expanded text:
quantasque iras mente concepisset quantasque iras mente concepisset haereticam iudicasset et anathemandam esse decreuisset. quam uero illi beatae animae illas uirgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obuias sacerdoti, quae conuiuia sumptuosa disponunt, quae una pariter discumbunt! sed quo me ducit oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incurrat offensam: etenim infidelibus obiurgationis uerba non proderunt, fidelibus autem satisfaciet exemplum. uerum ego ita uirtutem huius uirginis praedicabo, ut tamen nihil illis, quae ad Martinum uidendum ei longinquis regionibus saepe uenerunt, arbitrer derogandum, siquidem hoc beatum uirum frequenter affectu etiam angeli frequentarint. Ceterum hoc, quod dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
ne uirtutem : inusitata in his
dumtaxat regionibus gaudebat
exemplo Ergo cum haud longe
abilla uillula nos manere nox
inminens coegisset : xenium beato
uro eadem illa uirgo transmisit:
ecitq martinus qđ antea nonfecerat.:
nullius enim ille umquam xenium:.
nullius munus accepit: nichil ex his
quȩ iuirgo uenerabilis miserat re¬
futauit: dicens benediccionem illius
a sacerdote minime respuendam.
quae. eet̃. multis sacerdotibus prae¬
ferenda Audiant queso iurgines
istud exem plum. ut fores suas sieas
mali obsidere uoluerint: etiam bo¬
nis claudant. Et ne adse improbis
sit liber acce ssus: nonuereantur
excludere &iam sacerdotes: Totus
hoc mundus exaudiat: uideri se
amartino uirgo non passa est:
Nonutiq illa quencumq ase reppulit
sacerdotem : sedineius uiri conspec¬
tu puella nonuenit. quẽ uidere
sedus uidentium fuit Quis autẽ
hoc alius praeter mastinum sacer¬
dos. non ad suam iniuriam retuliss&.
quos aduersum scãm uirginem mot̾

Expanded text:
ne uirtutem inusitato in his\' ne uirtutem inusitato in his\' dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! ergo cum haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Martinus, quod ante non fecerat — nullius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit —: nihil ex his, quae uirgo uenerabilis miserat, refutauit, dicens benedictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant, et, ne ad se inprobis sit liber accessus, non uereantur excludere etiam sacerdotes. totus hoc mundus exaudiat\': uideri se a Martino uirgo non passa est. non utique illa quemcumque a se reppulit sacerdotem, sed in eius uiri conspectum puella non uenit, quem uidere salus uidentium fuit. quis autem hoc praeter Martinum sacerdos non ad suam iniuriam rettulisset? quos aduersum sanctam uirginem motus
Abbreviated transcription (Latin):
coram ad esses illam uirginem
praedicaret . quaeita se poenitus
abomnium uirorum oculis remouiss&.
ut ne ipsum quidem ad se martinum
cum eam ille officii causa uitare
uell& admiserit N am cumꝓpter
agellum illius praeteriret: in quo
se iam ante conplures annos pudica
cohibebat: audita fide eius atq uir¬
tute deuertit. ut tam in lustris me¬
riti puellam religioso officio ep̃s
honoraret N os consequentes gauisusa
illam uirginem putabamus. Si
hoc in testimonium uirtutis suȩ
.eẽ. habituram. adquam tanti No¬
minis sacerdos deposito proposito
rigore uenisset Uerum illa for¬
tissimi uincla propositi nemartini
quidem contemplatione laxauit:
taiur beatus accepta ꝑaliam fęmi¬
nam excusatione laudabili: ab illius
foribus quae uidendam se salutan¬
damq nondederat. lȩtus abscessit
Ouirginem glouosam: quae ne amar¬
tino quidem passa est se uideri:
Omastinum beatum : qui illam re¬
pulsam. nõ ad contumeliam suã duxit.
sed magnificans illius cum exultacio¬

Expanded text:
coram adesses, illam uirginem praedicarit, quae ita se penitus ab omnium uirorum oculis remouisset, ut ne ipsum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri! o Martinum beatum, qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit, sed magnificans illius cum exultatio
Abbreviated transcription (Latin):
adire comitatum: Ualentinianus tũ¬
maioi rerũ potiebatur Is cũ mastinũ¬
ea p&ere cognouissec quȩ prestare nolebat.
ussit eum palacii foribus arceri.

Expanded text:
adire comitatum. Valentinianus tumaior rerum potiebatur. hic cum Martinea petere cognouisset, quae praestare nolebat, ussit eum palatii foribus arceri
Abbreviated transcription (Latin):
EURSU SEPTIMO DIE
alexandnam ꝑuenimus: Ibi
foeda int̾epõs atq monachos
certamina gerebantur: exea occasi¬
one uł causa. qui a congregati inunu
sepius sacerdotes. frequentib decre¬
uisse srnodis uidebantur: nequis
origenis libros legeret aut haberet.
quitractator scripturarum sacrarũ
peritissimus habebatur Sed epi
quȩdam in libris ipsius in sanius scrip¬
ta memorabant : quae ad sertores ẽii
defendere nõ ausi. abhereticis potius
fraudulenter in serta dicebant: et
ideo non propter illa quȩ in reprehen¬
sione merito uocarentur etiam
reliqua. eẽ. dampnanda. cũ legentiũ
fides facile possit habere discrimen.
ne fals ata sequerentur: et tam̃ catho¬
licae disputata retineret: nõ. eẽ. aut̃
mirum siin illis libris neathericis
etrecens scriptis fraus heretica fuiss
operata : quae in quib dam locis nõ

Expanded text:
ursu septimo die Alexandriam peruenimus, ubi foeda inter episcopos adque monachos certamina gerebantur ex ea occasione uel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decreuisse synodis uidebantur, ne quis Origenis libros legeret aut haberet, qui tractator scripturarum sacrarum peritissimus habebatur. sed episcopi quaedam in libris illius insanius scripta memorabant, quae adsertores eius defendere non ausi ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa, quae in reprehensionem merito uocarentur, etiam reliqua esse damnanda, cum legentium fides facile possit habere discrimen, ne falsata sequerentur et tamen catholice disputata retinerent. non esse autem mirum, si in libris neotericis et recens scriptis fraus haeretica fuisset operata, quae in quibusdam locis no
Abbreviated transcription (Latin):
factum imperator omsq qui tunc
aderant admirati sunt : ut hoc ipsum
eis in quo contep̃ti fuerant placeret.
Cȩleberrimumq peromẽ palatiũ
fuit : fei̾sse martinum in regis pran¬
dio. quod in infimorum iudicum
conuiuis epõium nemo fecisset.
Sidemq maximo longe ante prȩ¬
dixit futurum. tsi aditaliam per¬
geret coire cupiebat Bellum ua¬
lentiniano imperatori inferens. sci¬
ret quidem se primtiqͥdẽim petu
futurum. eẽ. uictorẽ: sed paruo post
tempore. eẽ. periturum: quod quidẽ.

Expanded text:
factum imperator omnesque qui tunc aderant ita admirati sunt, ut hoc ipsum eis, in quo contempti fuerant, placeret. celeberrimumque per omne palatium fuit, fecisse Martinum in regis prandio, quod in infimorum iudicum conuiuiis nemo episcoporum fecisset. eidemque Maximo longe ante praedixit futurum ut, si ad Italiam pergeret, quo ire cupiebat, bellum Valentiniano imperatori inferens, sciret se primo quidem impetu futurum esse uictorem, sed paruo post tempore esse periturum. quod quidem i
Abbreviated transcription (Latin):
aegypti: libuit ut ad are usq pro¬
cederem N auem illic honerariam
offendi. quȩ cũ mercib narbonẽ pe¬
ten s. soluere parabat. E adẽ nocte
mihi in somnis ad stare uisus es: ec
in iecta me manu thrahere. ut nauẽ
illã conscendere Mox tenebras rũ¬
pente diluculo. cũ eoloco in qͦ quieuera
surrexissem: somniũ meũ ipse meoũ
reputans. tanto tui desiderio subito
correptussum : ut nichil cunctatus
nauem conscenderẽ: tricesimo die
masiliam̃ adpulsus. Inde huc decimo
ꝑuenerit : adeo prospera fiauigatio

Expanded text:
Aegypti locis, libuit ad mare usque procedere. nauem ibi onerariam inueni, quae cum mercibus Narbonam petens soluere parabat. eadem nocte mihi in somnis adstare uisus es et iniecta me manu trahere, ut nauem illam conscenderem. mox tenebras rumpente diluculo, cum eo loco, in quo quieueram, surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus nauem conscenderem. tricensimo die Massiliam adpulsus, inde huc decimo perueni: adeo prospera nauigatio
Abbreviated transcription (Latin):
sacuisse ignẽ : quã du erũpere hostiũ
tur bacus mente temptauerit. Ubi
uero auxilium crucis & orationis
trar mea repetisset : medias cessisse
flammas. seq tum sensisse rosantes:
quasmale esset expertus urentes.
Unde intellegat quisquis hȩc legerit:
temptatum quidẽ illo martirum
periculo. sed probatum

Expanded text:
saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium saeuisse ignem, quamdiu erumpere ostium turbatus mente temptauerit. ubi uero uexillum crucis et orationis arma repetisset, medias cessisse flammas, seque tum sensisse rorantes, quas male esset expertus urentes. unde intellegat quisquis haec legerit, temptatum quidem illo Martinum periculo, sed uere probatum
Abbreviated transcription (Latin):
prehendit Martinus somno excitus.
re inopinata ancipiti periculo & maxine
ut referebat diabolo insidiante atq
urguente prȩuentus: tardiusq debuie
adorationis confugit auxilium Nam
erumpere foras cupiens. cum pescͥulo
quẽ hostio obdiderat. diu multumq
luctatus. gauisissimum circase sensit
incendium : adeo ut uestem qua inditis
erat ignis assumpserit. Tandem use
sidium. scutum fidei & orationis arri¬
piens. mediis flammis totus ad dnm
conuersus incubuit. Tum uero diuins
igne submoto: in noxio sibi orbe flã¬
marũ orabat Monachi aut̃ qui pro
incendii sono obseratas effringunt
fores. demotoq igne medus flãmis
martinũ auferunt: cũ iã poenitus. eẽ.
consũp̃tus tam diuturno incendio
putaretur Ceterum ut uerbis meis
dñs .ẽ. testis: mihi ipse referebat. et
nõ sine gemitu fatebatur in hoc se
di aboli arte deceptũ: ut excussus
aesomno. corsilium nõ haberet. quo
perfidem exorationẽ periculo repug¬
naret: Deniq tam diu circase

Expanded text:
prehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem in se  esse praesidium, scutum fidei et orationis arripiens mediis flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui princendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus esse consumptus tam diuturno incendio putaretur. ceterum — uerbis meis Dominus est testis — mihi ipse referebat et non sine gemitu fatebatur, in hoc se diaboli arte deceptum, ut excussus e somno consilium non haberet, quo per fidem et orationem periculo repugnaret: denique tam diu circa se
Abbreviated transcription (Latin):
poss mus : quanta fuerunt illa quȩ mõ-¬
nachus operatus est. & quȩ nullo teste
solus exercuit.: cum tanta illum in epis¬
copatu signa fecisse. sub oculis om̃ium
uiderimus Multaquidem illius prius
gesta in notuere mundo. neq potuere
celari: Sed innumerabilia. eẽ. dicunt᷑.
quȩ dum iactantiam uitat. occultauit.
neq inhominum noticiã passus est
ꝑuenire: Uuippe. quihumanã subs¬
tantiam suꝑ gressus. uirtutis suȩ cons-¬
cientia: mundi głam calcans: cȩlo
teste frueretur Quoduerum. eẽ.¬
ł ex his quȩ conꝑta nobis sunt. Nec latere
potuerunt. possumus estimare. Siqͥdẽ
ante episcopatum. duos mostuos
uitae restituerit: qđ libertius ple-¬
nius . ẽ. locutus. Inepiscopatu uero
qđ prȩter misisse te miror. unum
tantum modo suscitarit Cui rei
Ego testissum. sitamen nichil deminus
idoneo teste dubitatis Id ipsum aut̃
uobis qualiter gestumsit: ex¬
plicabo. Fuerat causa nescio: qua
carnotum oppidum p&ebamus:

Expanded text:
possumus, quanta fuerint illa, quae monachus operatus est et quae teste nullo solus exercuit, cum tanta illum in episcopatu signa fecisse sub oculis omnium uiderimus. multa quidem illius prius gesta innotuere mundo neque potuere celari, sed innumerabilia esse dicuntur, quae dum iactantiam uitat, occuluit neque in hominum notitiam passus est peruenire, quippe qui humanam substantiam supergressus, uirtutis suae conscientia mundi gloriam calcans, caelo teste frueretur. quod uerum his, quae conperta nobis sunt nec latere potuerunt, possumus aestimare, siquidem ante episcopatum duos mortuos uitae restituerit, quod liber tuus plenius est locutus, in episcopatu uero, quod praetermisisse te miror, unum tanego testis sum, si tamen nihil de minus idoneo teste dubitatis. Idipsum autem vobis qualiter gestum sit, explicabo. Fuerat causa nescio quae, qua Carnotum oppidum petebamus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui non in positione manus desideratã
dñm iħm relicto in piȩtatis errore
crediderit: Etuere ante mastinum
pauci admodum. immo poene nulli: in
illis regionib xp̃i nom̃ reciperant.
Quod adeo urtutib illius exemploq con¬
ualuit : ut iãibi nullus locussit qui nõ
aut aecclesiis frequentissimis. aut mo¬
nasteriis sit replecus. Nam ubi fana
destruxerat: statimibi aut ȩxłas aut
monasteria construebat.
XI.
ECMI HO REM

Expanded text:
qui non impositione manus desiderata, Dominum Jesum, relicto impietatis errore, crediderit. Et vere ante Martinum pauci admodum, immo pene nulli in illis regionibus Christi nomen receperant: quod adeo virtutibus illius exemploque convaluit, ut jam ibi nullus locus sit, qui non aut ecclesiis frequentissimis, aut monasteriis sit repletus. Nam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria construebat. XIV. Nec minorem
Abbreviated transcription (Latin):
est omẽ quod saeuit: Lupa prestat
officium: Lupa : furti crimenag¬
roscit: Lupa conscio pudore con¬
funditur uocata ad est. capud p̃bet.
et hab& sensum indultȩ sibi ueniȩ
sicut pudorem gessit erranti:
Tua hȩc uirtus xpẽ : tua sunt
hec xpẽ miracula: & enim quȩ¬
intuo nomine operantur serui
tui: tua sunt E tinhoc inge¬
miscimus: qđ maiestatem tuam

Expanded text:
est omne quod saeuit. lupa praestat officium, lupa furti crimen agnoscit, lupa conscio pudore confunditur: uocata adest, caput praebet et habet sensum indultae sibi ueniae, sicut pudorem gessit errati: tua haec uirtus, Christe, tua sunt haec, Christe, miracula. etenim qutuo nomine operantur serui tui, tua sunt, et in hoc ingemescimus, quod maiestatem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
minimam dicturussum. sed tamen
dicam: Apud nemausum episcopoꝵ
scire cupiebat. Etsu cumeo iste sul¬
picius nauigabat : sed procul ut semꝑ
acȩteris in remota nauis parte resi¬
debat: Ibi ei angłs quid gestum eẽt.
in synodo: nuntiauit Nos postea tem¬
pus habiti concilii sollicite requi¬
rentes : satis conꝑtum habuimus
ipsum diem fuisse conuentus. & ea
ibi ab ȩpĩs fuisse decreta : quȩ mar¬
maxime gallus necdum explicitis
quȩ statuerat referre loqueretur :
puer familiaris in gressus est nun¬
tians refrigerium prbm stare pro
foribus Dubitare caepimus: utrũ
gallum adhuc. eẽt. melus audire.
an exoptatissimo nobis uiro qui
officii causa adnos ueniebat oc¬
currere Tum gallus. Etiam si
non obaduentum scĩssimi sacerdotis
relinquenda nobis hȩc. eẽt. oratio:
Nox ipsa cogebat huc usq ꝓtractũ
finire ser monem. Uerum quidem

Expanded text:
minimam dicturus sum, sed tamen dicam. Apud Nemausum episcoporum scire cupiebat. Casu cum eo iste Sulpicius navigabat; sed procul, ut semper, a caeteris in remota navis parte solus residebat. Ibi ei angelus, quid gestum esset in synodo, nuntiavit. Nos ppus habiti concilii sollicite requirentes, satis compertum habuimus, ipsum diem fuisse conventus, et ea ibi ab episcopis fuisse decreta quae Marmaxime Gallus, necdum explicitis quae statuerat referre, loqueretur, puer familiaris ingressus est, nuntians, Refrigerium presbyterum stare pro foribus. dubitare coepimus, utrum Gallum adhuc esset melius audire, an exoptatissimo nobis uiro, qui officii causa ad nos ueniebat, occurrere. tum Gallus: etiamsi non ob aduentum sanctissimi sacerdotis relinquenda nobis haec esset oratio, nox ipsa cogebat hucusque prolatum finire sermonem. uerum quia