comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspetie corporis acceꝑimꝰ. quidsit
denudari corpus intelligamus.
scđm altiorem scilicet sensum cete¬
rum. liquet quemadmodũ arca po¬
tuerit aꝑiri scđm litt̃am. qđ igit᷑
tectum corporis humani sit. quod
clausum indiluuio fuit: Nisi for¬
te delectationẽ accipiamꝰ. quȩ opi¬
riebat hoc corpus nr̃m. & quasi
tegebat ꝑ illum adȩ errorem: et eo
maxime tecti. similis estimatus.
quia sensus om̃is incapite: inde dele¬
ctatio: quȩ corpus om̃e subiectum
habebat: s uͥ mens iusti uiri sobria.
atq integra a corruptione diluuii.
diuinȩ cognitionis inflammata de¬
siderio. exilire atq euolare uoluit
insuꝑiora. de texit omĩa quȩ erant
impedim̃to. & speciem uoluntatis
quȩ quodam oꝑim̃to cȩteras partes
tegebat corporis redoperuit. ac
retexit: ut ñ solũ corpus aseruicio
dñatricis ignobilis liberaret: uerũ
etiam ea quȩ erant incorporalia
cõp̃henderet: quȩ enim non uident᷑.

Expanded text:
pro specie corporis acceperimus. quid sit pro specie corporis acceperimus. quid sit denudare corpus intellegamus, secundum altiorem scilicet sensum. ceterum liquet quemadmodum arca potuerit aperiri secundum litteram. quid igitur tectum corporis humani sit. quod clausum in diluuio fuit, nisi forte delectationem accipiamus. quae operiebat hoc corpus nostrum et quasi tegebat per illum Adae errorem? et eo maxime tecti similis aestimatur, quia sensus omnis in capite, inde delectatio, quae corpus omne subiectum habebat. sed ubi mens iusti uiri sobria atque integra a corruptione diluuii diuinae cognitionis inflammata desiderio exilire atque euolare uoluit in superiora, detexit omnia quae erant impedimento et speciem uoluptatis, quae quodam operimento ceteras partes tegebat corporis, redoperuit ac retexit, ut non solum corpus a seruitio dominatricis ignobilis liberaret, uerum etiam ea quae erant incorporalia comprehenderet; quae enim non uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
mus accipere. ut primꝰ annus is
fuerit quo cepit diluuium. post
sexcentesimũ scilicet annus primꝰ.
pͥmꝰ tt̃m annus & primꝰ m̃sis post
sexcentesimũ annum. quando im¬
minuta ẽ aqua a facie terrȩ. eoqd̃
iustus de in peccatoꝵ gen̾atione
quȩ ꝓpt̃ delicta deleta ẽ uirtute pͥ¬
mus erat: & in scd̃a generatione ꝗͣ
cȩpit post diluuiũ. & ordine. quia
primus scdȩ generationis fuit. &¬
merito primus euaserat: recte enĩ
ei honor defertur. qui & pͥmȩ gene¬
rationis primus fuit. & postĩoris
pͥncipiũ. qui meruerit &e de illa eua¬
dere: & isti ad seminariũ ꝓpagari:
cum cnim alii deꝑissent. solus uitȩ
egregiȩ merito & p̃rogatiua uirtutis
apud dm̃ diues. ñ est exꝑtus maliciȩ
corruptelam. ꝑ quem factum est. ne
totum corpus generis humani uel
abolitum uideretur interris. uel a
dĩ abscisum grã relinqueretur:
& denudauit
inquit
noe tectum arche.
Cum
arcam sicut supra interp̃tati sumꝰ

Expanded text:
mus accipere, ut primus annus is mus accipere, ut primus annus is fuerit, quo coepit diluuium, post sescentesimum scilicet annus primus, primus iterum annus et primus mensis post sescentesimum annum, quando minuta est aqua a facie terrae, eo quod iustus et in peccatorum generatione, quae propter delicta deleta est, uirtute primus erat et in secunda generatione, quae coepit post diluuium, primus ordine, quia primus secundae generationis fuit. et merito primus euaserat. recte enim ei honor defertur qui et primae generationis primus fuit et posterioris principium, qui meruerit et de illa euadere et isti ad seminarium propagari. cum enim alii deperissent, solus uitae egregiae merito et praerogatiua uirtutis apud deum diues non est expertus malitiae corruptelam, per quem factum est ne totum corpus generis humani uel abolitum uideretur in terris uel a dei abscisum gratia relinqueretur. Et denudauit inquit Noe tectum arcae. cum arcam, sicut supra interpretati sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
affert cȩlestium scͥpturarũ. Clu¬
dunt aures. ne uel inuitos fons
abluat. & u̾bi dñici humor asꝑgat.
Si qui uero crediderint. currunt ad
fontẽ. doctrinam expetunt. in si¬
nuari sibi eugłm concupiscunt.
nec saciantur assiduitate potandi.
Ita fonte sapientiȩ certatim repleri
desiderant: quẽ antefugere gestie¬
bant. Quem fontẽ: audi dicentẽ:
siquis sitit. ueniat ad me & bibat:
qui credit in me. sic̃ dixit scrip¬
ptura.flumina de uentre eiꝰ
fluent aquȩ uiuȩ. In pͥmo & sexcen¬
tesimo anno uitȩ noȩ. primo die
m̃sis. imminutam aquã dicit a fa¬
cie terrȩ: in scdõ aut̃ m̃se. septima
de uicesuna die m̃sis. siccatam trã
ẽẽ commemorat. Qͥ d sibi uult
illa adiectio de aquȩ imminutione.
cum supputata ratio suꝑior annũ
condusisse uideat᷑. qui annus ase¬
cundo m̃se incipit. & in scd̾m m̃sẽ
anni alteriꝰ usq progredit᷑. Nisi
forte hic iusti formã declaratã ueli¬

Expanded text:
adfert caelestium scripturarum: cluadfert caelestium scripturarum: cludunt aures, ne uel inuitos fons abluat et uerbi dominici umor aspergat. si qui uero crediderint, cun-unt ad fontem, doctrinam expetunt, insinuari sibi euangelium concupiscunt nec satiantur adsiduitate potandi. ita fonte sapientiae certatim repleri desiderant, quem ante fugere gestiebant. quem fontem? audi dicentem: si quis sitit, ueniat ad me et bibat. qui credit in me, sicut dixit scriptura, fiumina de uentre eius fluent aquae uiuae. In primo et sescentesimo anno uitae Noe primo die mensis <primi> minutam aquam dicit a facie terrae, in secundo autem mense septima et uicesima die mensis siccatam terram esse commemorat. quid sibi uult illa adiectio de aquae inminutione, cum supputata ratio superior annum conclusisse uideatur, qui annus a secundo mense incipit et in secundum mensem anni alterius usque progreditur, nisi forte hic iusti formam declaratam ueli
Abbreviated transcription (Latin):
specie untus. cum adhuc ferueret
diluuiũ: scđm aũt tam̃ interris.
scđm uirtutẽ in hominũ passiõib.
reu̾tit᷑ adiustũ. quia in miquoꝵ
pectorib untus uͥ posset herere ñ
pocuerat inuenire. Et idõ in illo
scđo dit̾isorio sui regrediens. heret
atq requiescit. At uͦ uͥ defer¬
buerint diluiia passionũ.
& auditi ũbi cõꝑtȩq doctrinę
plurimi studuerint ẽẽ consortes.
iam non unius patrimonium.
s cominune bonũ. ẽẽ incipit
disciplina uirtutis : & tanquam
sapientię poculũ haurit᷑ a pluri¬
mis. quiante sitientes bibere no¬
uicrunt: sie it nunc feruent dilu¬
uia in pectorib iudõꝵ. Et cum
aqua doctrine celestis exundet.
potꝰ exuberet: non putantefse
potandum euangłm legit᷑: untꝰ
exit desermone cȩlesti.tractat sac̾¬
dos in ȩccłia: s ne forte intra arcã
solus positus ñ possit audiri. in¬
terdum & egressus ecđiam ubi ui¬
deis occurrerit monet: exemplũ

Expanded text:
specie uirtus, cum adhuc ferueret specie uirtus, cum adhuc ferueret diluuium. secundum auem tamen in terris, secundum uirtutem in hominum passionibus reuertit ad iustum, quia in iniquorum pectoribus uirtus ut posset haerere non potuerat inuenire. et ideo in illo secundo diuorsorio sui regrediens haeret atque requiescit. at uero ubi deferbuerint diluuia passionum et auditi uerbi conpertaeque doctrinae plurimi studuerint esse consortes, iam non unius patrimonium, sed commune bonum esse incipit disciplina uirtutis et tamquam sapientiae poculum hauritur a plurimis, qui ante sitientes bibere noluerunt, sicut nunc feruent diluuia in pectoribus Iudaeorum, et cum aqua doctrinae caelestis exundet, potus exuberet, non putant esse potandum. euangelium legitur, uirtus exit de sermone caelesti, tractat sacerdos in ecclesia, sed ne forte intra arcam solus positus non possit audiri, interdum et egressus ecclesiam, ubi Iudaeus occurrerit, monet, exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
gomorram nuncuparunt. cȩcitatẽ
&e sterilitatẽ significantes. Meritoq
dñs in huiꝰ modi specie ciuitatũ:
amputauit magis humana uicia.
quã puniendos homines iudica¬
uit. Tertio dimittit᷑ columba ptꝰ
septem dies: atq eadem non regre¬
ditur. Onde consideremus. ne id
quod supra diximus. inueniatur
ẽẽ contrariũ. Si ubo quidem colũ¬
ba. oꝑe aũt uirtus. non reũtit᷑
adiustum. gͦ destitutus c̃ iustꝰ.
frandatus mune
Nequaquã. Nũquã
em̃ uir huiusmodi a uirtute
disungitur. Nec cum emittit
ex ore iusticiam. disputationẽq
alicuiꝰ unrtutis inducit. uircute
se exuit. & imittanda aliis equi¬
tate despoliat. S uice solis alios
illuminat. cum radios suȩ lucis
emittit. Ignis nẽpe calefacit ad¬
propinquantes. ita ut calorem
naturȩ suȩ ipse possideat. Nun¬
quid deficit lux diei. cum totũ
mundum illuminat claritate.¬
Habet in offensum cursum suũ illi¬
batãq naturam: sic & ista incolũbȩ

Expanded text:
Gomorram nuncuparunt caecitatem Gomorram nuncuparunt caecitatem et sterilitatem significantes. meritoque dominus in huiusmodi specie ciuitatum amputauit magis humana uitia quam puniendos homines iudicauit. Tertio dimittitur columba post septem dies atque eadem non regreditur. unde consideremus, ne id quod supra diximus inueniatur esse contrarium. si uerbo quidem columba, opere autem uirtus non reuertit ad iustum, ergo destitutus est iustus frudatus munere suo? nequaquam. numquam enim uir huiusmodi a uirtute disiungitur nec, cum emittit ex ore iustitiam disputationemque alicuius uirtutis inducit, uirtute se exuit et imitanda aliis aequitate dispoliat, sed uice solis alios inluminat, cum radios suae lucis emittit. ignis nempe calefacit adpropinquantes, ita ut calorem naturae suae ipse possideat. numquid deficit lux diei, cum totum mundum inluminat claritatehabet inoffensum cursum suum inlibatamque naturam. sic et ista in columbae
Abbreviated transcription (Latin):
insigne diumȩ. quod iam diluiu¬
um remouisset. quȩ fructum de¬
monstraret. cui non potuissent
nocere diluuia. Si diluuii tem¬
pore natũ ẽ foliũ ad u̾tit utiq
iustus noua semina miscđie fru¬
cticͥasse cȩlestis. ut radices arborum
uiuerent. & quasi resumpta anima
fetus gerininarent uetustos. atq
in assuecos partus redirent. quoꝵ
indicium p̃missa folia demonsta¬
rent. S hoc alta potius int̃p̃tati¬
uis acerbis iniquitatis nr̃e offensꝰ
eẽt erroribus: tam̃ antiq̃ nobis
psapiȩ patriȩq uirtutis sem̃ aliqd̃
uel exiguum reseruaret. ne pentiꝰ
oꝑis & creature suȩ. omne circa hu¬
manũ genus amputaretur in si¬
gne. Unde & ysaias ait. Nisi dñs
sabaoch reliquisset nob̃ sem̃. sic̃
sodoma factieẽmꝰ. & sic̃ gomorta
similes fuissemus. In alterius nomi¬
ne ciuitatis ex primens cecitatis in¬
diciũ. in alterius sterilitatem. Ita eñi
lingua patria chaldei sodomam ce

Expanded text:
insigne divinae, quod jam diluviinsigne divinae, quod jam diluvium removisset, quae fructum demonsnocere diluuia. si diluuii tempore natum est folium. aduertit utique iustus noua semina misericordiae fruticasse caelestis, ut radices arborum uiuerent et quasi resumpta anima fetus germinarent uetustos atque in adsuetos partus redirent, quorum indicium praemissa folia demonstrarent. sed hoc alta potius interpretatier, quamuis acerbis iniquitatis nostrae offensus esset erroribus, tamen antiquae nobis prosapiae patriaeque uirtutis semen aliquod uel exiguum reseruaret, ne penitus operis et creaturae suae omne circa humanum genus amputaretur insigne. unde et Esaias ait: nisi dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuissemus, in alterius nomine ciuitatis exprimens caecitatis indicium, in alterius nomine sterilitatem. ita enim lingua patria Chaldaei Sodomam et
Abbreviated transcription (Latin):
lumen eius effulgeat maxime cũ
pacifica loquit᷑. q̃m hunc quoq
ramulum pacẽ petentes p̃ferre con¬
suerunt: tulit ramulum. eo quod
simplicitas puritate & sinceritate.
semina quȩdam aurib nr̃is utili¬
tatis infundit. & bonȩ doctrina uir¬
tutis aut adiusticiam prouocat
& inuitat ad premiũ bone sibi
conscilium discipline. aut geren¬
de penitentię & sequendȩ conũ¬
sationis cupiditatem uncit pec¬
catori. unde p̃terea cognotierit
sc̃s noc. quia de fecerit aqua a
teira. sicut scͥptum est: conside¬
randum: uidet᷑ primo om̃ium
scđm luteram. quia potuit intel¬
ligere. utrum siccũ an humidũ
folium eẽ allatum. deinde qm̃
nonẽ huiusmodi columba ut
possit fructus latentes sub aqua
eruere. S utrum illud foliũ ante
diluuiũ fuerit exortũ. an tempo¬
re diluuii. constituendum ẽ tͥ: si
ante diluuiũ. uir iustus gauisus
ẽ fructum de ueteri semine aliquẽ
reseruatũ. & inde collegit miscie

Expanded text:
lumen eius effulgeat, maxime cum lumen eius effulgeat, maxime cum pacifica loquitur, quoniam hunc quoque ramulum pacem petentes praeferre consuerunt. tulit ramulum, eo quod simplsemina quaedam auribus nostris utilitatis infundit: et bonae doctrina virtutis aut ad industriam provocat, et invitat ad praemium bonae sibi conscium disciplinae, aut gerendae poenitentiae, et sequendae conversationis cupiditatem injicit peccatori. 68. Unde et praeterea cognoverit sanctus Noe quia defecerit aqua a terra, sicut scriptum est , considerandum videtur. Primo omnium secundum litteram, quia potuit intelligere utrum siccum, an humidum folium esset allatum. Deinde quoniam non est hujusmodi columba, ut possit fructus latentes sub aqua eruere. Sed utrum illud folium ante diluvium fuerit exortum, an tempore diluvii, contuendum est tibi. Si ante diluvium, vir justus gavisus est fructum de veteri 257 semine aliquem reservatum, et inde collegit misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
sic ad eum regressam. apud quem
etiam uesperi tenebras habere non
posset: folium quoq quod secũ
detulit. & si breue illud folium de¬
tulisse uideatur. spem eoꝵ quos
sui peniteret erroris. & si non ma¬
gnam aliquam tam̃ significauit:
folium enim. sine uirgulto ẽẽ non
poterat gͦ quasi germinantis cor¬
rectionis. licet non magnũ. aliqd̃
tamen uexit insigne & folium
oleȩ. in qua arbore oliua gen̾atur.
ex qua oleũ conficitur. quo mate¬
riale hoc lumen fouetur. & tene¬
brarum fugatur obscuritas. Qd
aut̃ magis quam lum̃. familiare uir¬
cutiȩst: Folium gͦ & ramulus. insi¬
gne ẽ correctionis. Correctio autem.
quasi radicẽ sui pęnitentiam habet:
Quȩ pęnitentia non potest inturbi¬
dis.s in his qui iam spiritalem ser¬
monẽ acceperint germinare: Inore
quoq non frustra ramulus oleȩ
uidetur eẽ delatus. eo quod uutꝰ
& sapientia. insermone. sui habeat
claritudinẽ. & ipsa statim specie

Expanded text:
sic ad eum regressam. apud quem sic ad eum regressam. apud quem etiam uesperi tenebras habere non posset. folium quoque quod secum detulit, etsi breue illud folium detulisse uideatur, spem eorum quos sui paeniteret erroris etsi non magnam, aliquam tamen significauit; folium enim sine uirgulto esse non poterat. ergo quasi germinantis correctionis licet non magnum, aliquod tamen uexit insigne et folium oleae, in qua arbore oliua generatur, ex qua oleum conficitur, quo materiale hoc lumen fouetur et tenebrarum fugatur obscuritas. quid autem magis quam lumen familiare uirtuti est? folium ergo et ramulus insigne est correctionis, correctio autem quasi radicem sui paenitentiam habet, quae paenitentia non potest in turbidis, sed in iis qui iam spiritalem sermonem acceperint germinare. in ore quoque non frusta ramulus oleae uidetur esse delatus, eo quod uirtus et sapientia in sermone sui habeat claritudinem et ipsa statim specie
Abbreviated transcription (Latin):
deinde non negligit iuste expecta¬
tionis excubias. & paulisꝑ passio¬
nibus cedens opꝑit᷑ faculcatem
medendi. quȩ ubi fuerit oblata
suum non int̃mittit officium. i ta
gͦ & sapiens uerbis ac dispucatioĩb
tanquam medicus medicamentis.
contrarias curare desiderat passi¬
ones. & quia in om̃ib remedio
diuini fauoris utendum est. idõ
septem expectauit dies. quibus
mundus om̃is describitur abso¬
lutus. & oꝑacori requies ministrat᷑.
ut ex illo auctore om̃iũ sumeret᷑
disciplina oꝑationis humane. Re¬
gressaẽ gͥ columba aduesperam.
habens folium olee & ramum in
ore suo. Non otiose & uesperam
posuit. & regressam. & habentem
folium oleȩ & ramulum more
suo. ut non fugitantẽ uirtutem ar¬
bitreris ꝓfectus futuri. siquos pos¬
sit acquirere. neq rursus tanquam
sine lumine eam fuisse cognoscas.
& quibusdam tenebris occultam
sed diuturno candore fulgentem.
ex pectasse usq ad occasum diei. ac

Expanded text:
deinde non neglegit iustae expectadeinde non neglegit iustae expectationis excubias et paulisper passionibus cedens operitur facultatem medendi, quae ubi fuerit oblata, suum non intermittit officium: ita ergo et sapiens uerbis ac disputationibus tamquam medicus medicamentis contrarias curare desiderat passiones. et quia in omnibus remedio diuini fauoris utendum est, ideo septem expectauit dies, quibus mundus omnis de scribitur absolutus et operatori requies ministrata, ut ex illo auctore omnium sumeretur disciplina operationis humanae. Regressa est igitur columba ad uesperam habens folium oleae et ramum in ore suo. non otiose et uesperam posuit et regressam et habentem folium oleae et ramulum in ore suo, ut non fugitantem uirtutem arbitreris profectus futuri, si quos possit adquirere, neque rursus tamquam sine lumine eam fuisse cognoscas et quibusdam tenebris occultam, sed diurno candore fulgentem expectasse usque ad occasum diei ac
Abbreviated transcription (Latin):
mittere. ꝑfectum ei possit adiun¬
gere. Cominunis enim quȩdamẽ
bonitas sapientiȩ & liberalis. & lar¬
ga utilitatis. ita ut quas morigeras
sibi cernit ad sotiet. ubi aũt propo¬
sito suo uiderit aliquoꝵ recalcitra¬
re nacuram. uelut ad hospicium
familiare sibi reuolat & recurrit.
Quamsapiens & industrius tanquã
manu quadam m̃tis festinat exci¬
perc omnecor aꝑiens siũ. quo eã
etiam absentem tenebat: nunquã
enim potest sapiens exsors ꝓpriȩ
eẽ uirtutis. Quid pretea sibi uelit.
quod tenuit septẽ dieb aliis colũ¬
bam. & iterum dimisit eam. nisi
ut ad quod bonũ sapientis op¬
timum q propositum. semꝑ sibi
etiam alios adiungere studet. er¬
rantes em̃dare corrigere uagantes.¬
⁊ siquẽ in principio resilire conspe¬
xerit. tam̃ commutandi eius et cor¬
rigendi non desperat ꝑfectum
Sicut enim bonus medicꝰ. & si tem¬
pus medicine non sit. cam̃uisita¬
tionis speculam ante premittit.

Expanded text:
moda, profectum ei possit adiunmoda, profectum ei possit adiungere. communis enim quaedam est bonitas sapientiae et liberalis et larga utilitatis, ita ut quas morigeras sibi cernit adsociet. ubi autem proposito suo uiderit aliquorum recalcitrare naturam, uelut ad hospitium familiare sibi reuolat et recurrit, quam sapiens et industrius tamquam manu quadam mentis festinat excipere, omne cor aperiens suum, quo eam etiam absentem tenebat; numquam enim potest sapiens exors propriae esse uirtutis. Quid praeterea sibi uelit quod tenuit septem diebus aliis columbam et iterum dimisit eam, nisi ut aduertas quod bonum sapientis optimumque propositum semper sibi etiam alios adiungere studet, errantes emendare, corrigere uagantes? si quem in principio resilire conspexerit, tamen commutandi eius et corrigendi non desperat profectum. sicut enim- bonus medicus, etsi tempus medicinae non sit, tamen uisitationis speculam ante praemittit,
Abbreviated transcription (Latin):
animãq iusti. quod illic diũso¬
rium sibi tutissimũ sit locatum.
eo qđ alibi tanquam columba
ita hurꝰmodi uirtus stationem
tutissimã inuenire non possit: tar¬
de enim int̾ astucias istius mundi
& scłarium fluctus cupiditatum.
portum solet inuenire simplicitas.
Itaq sicut uirtus uelut uisendi grã
ꝓgressa paulisꝑ admentẽ optimã
redire festinat. Net longiꝰ discedit
a iusto. ita etiã iustus & studiosus
uirtutis. ubi uirtutẽ appropinqͦ¬
re cognouerit. gremiũ sue mentis
expandit. Quid enim sibi uult.
quod uir studiosus uirtutis nõe.
ex tendens manũ suscepit eam. Et
introduxit ad se: Quod & si scd̃m
licteram planum uidetur. ñ facile
tam̃ colligas. nisi uiri sapientis tibi
nota sit consuetudo. qui uelut specu¬
latͥce uirtute utitur. & ei exploran-¬
dorum negocioꝵ gerendoꝵq pri¬
rogatiuam quandam uidet᷑ cõmit¬
tere. Ea gͦ uirtus expendit naturat
ut siqua earum sibi se uidetur com¬

Expanded text:
animamque iusti, quod illic diuersoanimamque iusti, quod illic diuersorium sibi tutissimum sit locatum, eo quod alibi tamquam columba ita huiusmodi uirtus stationem tutissimam inuenire non possit. tarde enim inter astutias istius mundi et saecularium fluctus cupiditatum portum solet inuenire simplicitas. itaque sicut uirtns uelut uisendi gratia progressa paulisper ad mentem optimam redire festinat nec longius discedit a iusto, ita etiam iustus et studiosus uirtutis, ubi uirtutem adpropinquare cognouerit, gremium suae mentis expandit. quid enim sibi uult quod uiri studiosus uirtutis Noe extendens manum suscepit eam et introduxit ad se? quod etsi secundum litteram planum uidetur, non facile tamen colligas, nisi uiri sapientis tibi nota sit consuetudo, qui uelut speculatrice uirtute utitur et ei explorandorum negotiorum gerendorumque praerogatiuam quandam uidetur committere. ea ergo uirtus expendit naturas, ut si qua earum sibi uidetur adcom
Abbreviated transcription (Latin):
sa est. tanquam plena iusticiȩ.
ut ei a quo missa fuerat nuntiaret.
quid adbuc cauere deberet: atq: spe¬
ctando fructu postea meliore poti¬
retur. Quod autem columba non
inueniens requiem suã. regreditur
ad eum. manifestum indiciũ dedit.
ꝑhuiꝰmodi aues quantum int̃sit
int̾ maliciam & uirtutem expͥmi.
Siquidem coruus ante dimissus.
cum aliquanto uideretur ampliꝰ
exundare diluuium: uisus est
locum inuenisse residendi: & cer¬
de nonẽ huiꝰ modi coruus. ut aliȩ
aues. quȩ in aquis conũsationẽ
habere consuerunt. Cum gͦ cor¬
uus ubi remanet inuenisse uide¬
atur. columba aut non inuem̾it
euidens ratio ẽ. altiore int̃p̃tatio¬
ne signari. quia malicia inqͥetis
passionib & cupiditatib quib
corrumpit anima se miscere con¬
sueuit. & quasi cognatis &e do¬
mesticis delectat᷑. ibiq cõmora¬
tionẽ suam locat uirtus autem
prima statim specie uisionis o-¬
ffensa. regredi festinauit ad m̃tẽ

Expanded text:
sa est tamquam plena iustitiae, sa est tamquam plena iustitiae, ut ei a quo missa fuerat nuntiaret quid adhuc cauere deberet atque spectando fructu postea meliore potiretur. quod autem columba non inueniens requiem suam regreditur ad eum, manifestum indicium dedit per huiusmodi aues quantum intersit inter malitiam et uirtutem exprimi, siquidem cornus ante dimissus, cum aliquanto uideretur amplius exundare diluuium, uisus est locum inuenisse residendi. et certe non est huiusmodi coruus ut aliae aues, quae in aquis conuersationem habere consuerunt. cum ergo cornus ubi remaneret inuenisse uideatur, columba autem non inuenerit, euidens ratio est altiore interpretatione signari quia malitia inquietis passionibus et cupiditatibus, quibus corrumpitur anima, se miscere consueuit et quasi cognatis et domesticis delectatur ibique commorationem suam locat, uirtus autem prima statim specie uisionis offensa regredi festinauit ad mentem
Abbreviated transcription (Latin):
ra. non terra abaqua: Et quidem
usus loquendietiam hoc habere
consueuit: tam̃ non nulli añ nos
estimauerunt. eoquod immode¬
rata quȩdam uideat᷑ uis exprimi
passionum hac elocutione u̾boꝵ.
quia turbidis passionib ac procel¬
losis consummatur anima: defi¬
cientib aũt & uelut arescentibus
uirtutem resumit. Non redit igit᷑
culpȩ species in animam iusti. qͣ¬
si siccã ce mortuã derelinquens.
& cui iam nocere non possit. Nec
illud uacuũ: qđ postea colũba
dimittit᷑: maliciam & enim sim¬
plicitas. & culpam uirtus resoluit:
malicia gͥ amauit diluuiũ. con¬
sortium iustę mentis refugit. &¬
quasi de solata & sine aliqua sta¬
tione remanet. nullam habens
cum uirtute cõmunionẽ. Uirtꝰ
aũt redit. amans iustoꝵ consorti¬
a. & largiendę familiarior utili¬
tati. quȩ conferat salutaria. et ca¬
uenda ea que sunc nocitura com¬
moncat. sicut columba dimissa.
cum uideret cessasse a quã. regres¬

Expanded text:
ra, non terra ab aqua? et quidem ra, non terra ab aqua? et quidem usus loquendi etiam hoc habere consueuit. tamen nonnulli ante nos aestimauerunt, eo quod immoderata quaedam uideatur uis exprimi passionum hac elocutione uerborum, quia turbidis passionibus ac procellosis consumatur anima, deficientibus autem et uelut arescentibus uirtutem resumat. non redit igitur culpae species in animam iusti quasi siccam et mortuam derelinquens et cui iam nocere non possit. Nec illud uacuum, quod postea columba dimittitur; malitiam etenim simplicitas et culpam uirtus resoluit. malitia igitur amat diluuium, consortium iustae mentis refugit et quasi desolata et sine aliqua statione remanet nullam habens cum uirtute communionem, uirtus autem redit amans iustorum consortia et largiendae familiarior utilitati, quae conferat salutaria et cauenda ea quae sunt nocitura commoneat, sicut columba dimissa cum uideret cessasse aquam, regres
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mentis puritate & simplicitate
respendet. Et id̃o tanquam emit¬
titur & fugatur culpa. & separat᷑
ab innocentia. ut nichil remaneat
inuiri iustimente tenebrosum.
Deniq egressus coruus non reuer¬
stitur adiustum. quia fugitans
om̃is culpa ẽ equitatis. Nec probi¬
tate uidetur & iusticiȩ conuenire.
Deniq euasisse se credit iniustus
tanquã de uinculis. cum iustus
ab eius se consortio se parauerit.
diluuii cuiusdam & corruptelȩ
familiaris ut coruus. Qui cum
siccitatẽ terre nusquam inuene¬
rit: non reu̾sus est s remansit.
Considerandũ etiam quare non
regressum dixerit coruum sicca¬
ret aqua a terra. quasi uero poste¬
a sit regressus s hec locutio. fami¬
liaris scripturxẽ diuine: siqui¬
dem & in eugłio habes scͥptum
de scã maria: quod non cogno¬
uerit eam ioseph. donec peperit
silium. cum utiq nec postea co¬
gnouerit. Deinde quȩ ẽ locutioista.
ut diceret. donec siccaret aqua a t̃¬

Expanded text:
quae mentis puritate et simplicitate quae mentis puritate et simplicitate resplendet. et ideo tamquam emittitur et fugatur culpa et separatur ab innocentia, ut nihil remaneat in uiri iusti mente tenebrosum. denique egressus coruus non reuertitur ad iustum, quia fugitans omnis culpa est aequitatis nec probitati uidetur et iustitiae conuenire. denique euasisse se credit iniustus tamquam de uinculis, cum iustus ab eius se consortio separauerit, diluuii cuiusdam et corruptelae familiaris, ut coruus, qui, cum siccitatem terrae nusquam inuenerit, non reuersus est, sed remansit. considerandum etiam quare non regressum dixerit coruum, donec siccaret aqua a terra, quasi uero postea sit regressus. sed elocutio familiaris scripturae est diuinae, siquidem et in euangelio habes scriptum de sancta Maria quod non cognouerit eam Ioseph, donec peperit filium, cum utique nec postea cognouerit. deinde quae est locutio ista, ut diceret donec siccaret aqua a ter
Abbreviated transcription (Latin):
hensio. Ergo mens nr̃a ꝑ hos sensꝰ
respicere uidet᷑. & maxime ꝑ uisio¬
nem. quȩ om̃ib sensib corporis
p̃stabilior estimatur. quia dome¬
stica ẽ luminis. & ꝑ eam aspici¬
entes cȩlum. terram. maria. solem
quoq. lunam. & stellas quib axis
ornatur. in telligimus dm̃ eẽ ope¬
ratorem mundi atq rectorem.
nec sine auctore dõ tantoꝵq o¬
ꝑum condicore. hec pocuisse fi¬
eri credimus. aut posse consiste¬
re. ꝑhanc gͥ fenestram. coruum
primũ iustus emisit. Querenda
causa. nec tam̃ latet quantũ ad
litteram ꝑtinet. quia pleriq qͦsi
adnuntium futuroꝵ coruum
estimant: & uoces eius obseruãt
uolatusq rimantur. Sensus aũs
altior significat. quod mens iu¬
sti quando mundare se incipt
que tenebrosa & inmunda & temera¬
ria sunt primo a se repellit. Siqͥdẽ
om̃is impudentia atq culpa tene¬
brosa ẽ. & mortuis pascitur sicut
coruus: lumini aut̃ uicina uirtus.

Expanded text:
hensio. ergo mens nostra per hos sensus hensio. ergo mens nostra per hos sensus respicere uidetur et maxime per uisionem, quae omnibus sensibus corporis praestabilior aestimatur, quia domestica est luminis et per eam aspicientes caelum terram maria, solem quoque, lunam et stellas quibus axis ornatur intellegimus deum esse operatorem mundi atque rectorem nec sine auctore deo tantorumque operum conditore haec potuisse fieri credimus aut posse consistere. per hanc igitur fenestram coruum primum iustus emisit. quaerenda causa nec tamen latet quantum ad litteram pertinet, quia plerique quasi adnuntium futurorum coruum aestimant et uoces eius obseruant uolatusque rimantur. sensus autem altior significat quod mens iusti, quando mundare se incipit, quae tenebrosa et inmunda et temeraria sunt primo a se repellit, siquidem omnis inpudentia atque culpa tenebrosa est et mortuis pascitur sicut coruus, lumini autem uicina uirtus,
Abbreviated transcription (Latin):
& uicesima mensis suꝑ montem. Qua¬
ratione ex illominui diluuium ce¬
pit: simul considera: qͥa eisdem
numeris quib aliqua incipiunt
resoluunt. ut diluuium cepit scdo
m̃se anni. septima & uicesima m̃¬
sis. centum quinquaginta diebus
influxit diluuium. centum quin¬
quaginta diebus aliis cessit dilu¬
uiũ: quadraginta dieb nimiatiis
cȩlesti imbre & fontiũ eriptione
estuauit. quadraginta dieb aliis
exactis. postquã uisa sunt capita
montium. undecimo m̃se prima
die mensis dimisit coruũ sc̃s noe.
Ita constat. eodem numero quocu¬
mulatumest: diluuium esse im¬
minutum. Unde docetnos scͥptã.
ordinẽ eẽ seruandum. Qđ aut̃
ostium arcͥe sit quod aꝑuit iustis
scđm corporis rationẽ. supradieli
ẽ scđm altiorem autẽ int̾p̃tationẽ
illud dicendum uidetur. quia cor¬
poris sensus uelut ostiorũ similes
habentur. ꝑ hos enim tanquã ꝑ
ostia. ingreditur in nr̃am menten
uelut quȩdam sensibilium comp̃¬

Expanded text:
et uicensima mensis super montem fquaet uicensima mensis super montem fquarati. ex illo minui diluuium coepit. simul considera quia isdem numeris quibus aliqua incipiunt resoluuntur, ut diluuium coepit secundo mense anni septima et uicensima mensis, centum quinquaginta diebus influxit diluuium, centum quinquaginta diebus aliis cessit diluuium, quadraginta diebus nimia uis caelesti imbre et fontium eruptione exaestuauit, quadraginta diebus aliis exactis, postquam uisa sunt capita montium, undecimo mense prima die mensis dimisit coruum sanctus Noe. ita constat eodem numero quo cumulatum est diluuium esse inminutum. unde docet nos scriptura ordinem esse seruandum. Quod autem ostium arcae sit, quod aperuit iustus, secundum corporis rationem ecundum altiorem autem interpretationem illud dicendum uidetur, quia corporis sensus uelut ostiorum similes habentur. per hos enim tamquam per ostia ingreditur in nostram mentem uelut quaedam sensibilium conpre
Abbreviated transcription (Latin):
incipiunt gemmare arbores. ger¬
minare fructus. Diuitẽ gͦ reforma¬
mensis martius ẽ. quo habet iustꝰ
natalem.quando noctium dierũq
equalitas estimat᷑. hocẽ octaua
ut romam putant. uelut ali qͥn¬
ta kalendas apͥlis.m̃se inquam
scđo hocẽ aprili: septima & uice¬
sima m̃sis cȩpit diluuium. Uergͥ
inicium anni estimatur. ñ scdm
usum temporis. s scđm nature
prerogatiuam. ut quia tunc spes
anni inchoat. & incipit se fructꝰ
ostendere. tunc uideatur annicẽ
principium. Septimus aut̃ m̃sis
seđm numerum. is qui septẽber
dicitur computat᷑: quia & si ãseptẽ¬
brim̃se annus uideatur incipere. sic̃
indictionũ p̃sentiũ usus ostendit.
tunc enim seminum iactus. uere
tam̃. ex quo plenior gr̃ã se incipit
demonstrare. ex eo anm origo sub¬
ducitur. Et idõ qui alia ratione
primus putat᷑. diu̾sa estimatione
septimus habetur: tunc gͦ sedit
arcͥa. hoc ẽ in m̃se septimo septima

Expanded text:
incipiunt gemmare arbores, gerincipiunt gemmare arbores, germinare fructus. diuitem ergo reformamensis martius est, quo habet iustus natalem, quando noctium dierumque aequalitas aestimatur hoc est octauo ut Romani putant uel ut alii quinto kalendas apriles —, mense inquam secundo, hoc est aprili, septima et uicensima mensis, coepit diluuium. uer igitur initium anni aestimatur, non secundum. usum temporis, sed secundum naturae praerogatiuam, ut quia tunc spes anni incohat et incipit se fructus ostendere, tunc uideatur anni esse principium. septimus autem mensis secundum numerum is qui september dicitur computatur, quia etsi a septembri mense annus uideatur incipere, sicut indictionum praesentium usus ostendit — tunc enim seminum iactus —, uere tamen, ex quo plenior gratia se incipit demonstrare, ex eo anni origo subducitur et ideo qui alia ratione primus putatur diuersa aestimatione septimus habetur. tunc ergo sedit arca, hoc est in mense septimo septima
Abbreviated transcription (Latin):
sedisse arcam in monte septimo
mense. septima & uicesima m̃sis.
postea minui cepisse aquas mise¬
ricordia dĩ. centum quinqͣginta
dieb diminutionẽ aquarũ fac¬
tam. postea apparuisse capita
montium: deinde post quadra¬
ginta dies aꝑuisse ostium arcȩ san¬
ctum noe. dimissũ coruũ non
reu̾tisse. dimissam columbam
reu̾tisse uacuam: iterũ post sep¬
tem dies dimissam reu̾tisse cum
ramo oliuȩ. tertio post septẽ dies¬
dimissam non reu̾tisse. tunc adui¬
tisse noe quod aqua omĩs recessisset.
ac sic annus conclusus ostenditur.
septimo mense. septima & uicesima
m̃sis. ac sic annus conclusus osten¬
dit᷑. sexcentesimo primo anno noȩ.
in scđo anno.septima & uicesima
m̃sis quod gͥ ad explanationem
aꝑtam pertinet. eodem m̃se atq
eodem die resticuitur equalitas ter¬
rȩ post diluuiũ. quo corrupta est
incipiente infusio ne diluuii: ue-¬
ris enim tempore om̃is ageruiret.¬
& terra parturit fructus. Tunc

Expanded text:
sedisse arcam in monte septimo sedisse arcam in monte septimo mense septima et uicensima mensis: postea minui coepisse aquas misericordia dei, centum quinquaginta diebus deminutionem aquarum factam, postea apparuisse capita montium: deinde post quadraginta dies aperuisse ostium arcae sanctum Noe, dimissum coruum non reuertisse, dimissam columbam reuertisse uacuam, iterum post septem dies dimissam reuertisse cum ramo oliuae, tertio post septem diesdimissam non reuertisse, tunc aduertisse Noe quod aqua omnis recessisset. ac sic annus conclusus ostenditur septimo mense septima et uicensima mensis ac sic annus conclusus ostenditur sescentesimo primo anno Noe in secundo mense septima et uicensima mensis. quod igitur ad explanationem apertam pertinet, eodem mense atque eodem die restituitur aequalitas terrae post diluuium. quo corrupta est incipiente infusione diluuii. ueris enim tempore omnis ager uiret et terra parturit fructus. tunc
Abbreviated transcription (Latin):
te: prius causȩ debuerunt egri¬
tudinis amputari principium
enim medicinȩ ẽ. causas languo¬
ris incidere: neduitiꝰ ea quȩ no¬
cent adincrementum egritudini
ministrentur: quod nos etĩã lex
docet: cum enĩ steterit lepra ut
iam non diffundat᷑. tunc ait
mundam ẽẽ leprȩ stationẽ qndã
&e mansionẽ. Quic quid enim
pt̃ naturam mouetur inmundũ ẽ.
hec gͥ e amimȩ sanitas. hȩc salubritas
mentis ut affluentia cessit erroris.
sistatur culpa ne serpat: cessante in¬
centiuo culpȩ atq delicti. salus tu¬
taest. atq inoffensus uigor animȩ
se refundit. Et sedit arca inquit
Nisi diligent̃ attendas. etiã scđm
literam difficilis loci istius comp̃¬
hensio c̃ & primo om̃iũ cauendũ.
ne quẽ septimi mensis repeticioere¬
bra ꝑturbet. Sic enim scriptumẽ.
sexcentesimo anno. septimo mense.
septima & uicesima mensis cepis¬
se diluuium. centum qͥnquagin¬
ta dieb fuisse infusionẽ aquaꝵ.

Expanded text:
te, prius causae debuerunt aegrite, prius causae debuerunt aegritudinis amputari. principium enim medicinae est causas languoris incidere, ne diutius ea quae nocent ad incrementum aegritudinis ministrentur. quod nos etiam lex docet. cum enim steterit lepra, ut iam non diffundatur, tunc ait mundam esse leprae stationem quandam et mansionem; quidquid enim praeter naturam mouetur immundum est. haec igitur est animae sanitas, haec salubritas mentis, ut affluentia cesset errois, sistatur culpa, ne serpat. cessante incentiuo culpae atque delicti salus tuta est atque inoffensus uigor animae se refundit. Et sedit arca inquit nisi diligenter intendas, etiam secundum litteram difficilis loci istius conprehensio est. et primum omnium cauendum, ne quem septimi mensis repetitio crebra perturbet. sic enim scriptum est, sescentesimo anno septimo mense septima et uicensima mensis coepisse diluuium, centum. quinquaginta diebus fuisse infusionem aquarum,
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃. cuiꝰ oꝑationi cedere uniu̾sa
uideant᷑. in quo cęli ipsius uircꝰ
sit. sicut scͥptumẽ: u̾bo dñi cęli
firmati sunt. & spũ oris euis oĩs
ator uniũsorũ. sicut etiã iobdiẽ
sp̃c diuinus: qui fecit me. Nũc con¬
sideremus quid sit quodait scͥpt̾a
clausi sunt fontes aquarũ. & cata¬
ractȩ celi. Nec obscurum arbitror.
His enim causis minuitur diluuiũ.
quib creint: rupti erant fontes
aquarum. aꝑte fuerant catharacte
cȩli ut undiq influentib aqͥs t̾ra
inundaretur: debuerant claudiea
ex quib diluun origo manauit.
ut eius inciꝑet eẽ defectus: hoclit¬
tera sonat: subtilior aũt intͣp̃tatio
exprimi eo quod diluuiũ animȩ
uicio mentis & luxurie corporał
influxerat. ut malicia passioni.
passio maliciȩ misceretur: ingre¬
diente medico dĩ u̾bo adiusitan¬
onemanimȩ quȩ diutina egri¬
tudine laborabat. disceptationũ
improbitate. & passionũ acerbita¬

Expanded text:
s, cuius operationi cedere uniuersa s, cuius operationi cedere uniuersa uideantur, in quo caeli ipsius uirtus sit, sicut scriptum est: uerbo domini caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis ator uniuersorum, sicut etiam Iob dicit: spiritus diuinus qui fecit me. Nunc consideremus quid sit quod ait scriptura: clausi sunt fontes aquarum et cataractae caeli. nec obscurum arbitror. his enim causis minuitur diluuium, quibus creuit. erupti erant fontes aquarum, apertae fuerant cataractae caeli, ut undique influentibus aquis terra inundaretur. debuerant claudi ea ex quibus diluui origo manauit, ut eius inciperet esse defectus. hoc littera sonat, subtilior autem interpretatio exprimit eo quod diluuium animae uitio mentis et luxuriae corporalis influxerat, ut malitia passioni, passio malitiae misceretur. ingrediente medico dei uerbo ad uisitationem animae, quae diutina aegritudine laborabat disceptationum inprobitate et passionum acerbita
Abbreviated transcription (Latin):
quoad carpit hanc uitam. habe¬
at necesse est incorpore tanquã
in illa arcabestias graues. Nulla
enim mens ẽ. nulla anima. quȩ
non recipiat etiam maldos motꝰ
agrestes cogitationũ. Itaq insi¬
pientis animus ferinos acuit
motus.atq adolet uenena serpen¬
tum: sapientis aũt uigor mitigat
ita hoc dictum. ut sp̃e nomine uen-¬
tum accipiamus: neq enĩ uentꝰ
poterat siccare diluuium. Alio¬
quin cum mare cotidie uentis ex-¬
agitetur: exinaniret᷑ ꝓfecto nã qͦmͦ
non euacuaretur mare uentorum
ui.cui cessisset toto diffu sum orbe
diluuiũ. usq adherculis ut auint
columpnas. & mare magnũ cectis
sibili. diluuiũ illud rep̃ssum eẽ
non dubium ẽ.cęlesti oꝑatione
ñ flatu unde scͥptum ẽ: omĩa a te
expectant. ut des illis cibum in
u̾ tente aũt te faciem turbabunt᷑.
auferes sp̃m eoꝵ & deficient. et
inpuluerem suum conuertent᷑:
emute spm tuũ & creabuntur.
& renouabis faciem terre. Est gͦ¬

Expanded text:
quoad carpit hanc uitam, habequoad carpit hanc uitam, habeat necesse est in corpore tamquam in illa arca bestias graues. nulla enim mens est, nulla anima, quae non recipiat etiam malarum motus agrestes cogitationum. itaque insipientis anima ferinos acuit motus atque adolet uenena serpentum, sapientis autem uigor mitigat ita hoc dictum, ut spiritus nomine uentum accipiamus. neque enim uentus poterat siccare diluuium: alioqui cum mare cotidie uentis exagitetur, exinaniretur profecto. nam quomodo non euacuaretur mare uentorum ui, cui cessisset toto diffusum orbe diluuium usque ad Herculis ut aiunt columnas et mare magnum tectis sibili diluuium illud repressum esse non dubium est, caelesti operatione, non flatu. unde scriptum est: omnia. a te expectant ut uertente autem te faciem turbabuntur. auferes spiritum eorum et deficient et in puluerem suum conuertentur. emittes spiritum tuum et creabuntur, et renouabis faciem terrae. ag
Abbreviated transcription (Latin):
mos: ubigͦ caritas. ibi semoris no¬
mine de quo pendent çȩteri. do¬
mus om̃is significat᷑: ut siquis ar¬
borem dicat. utiq comp̃hendit¬
& ramos. siquis rarũ nominet.
etiam fructus qui in eo sunt pari¬
ter uno atq eodem sermone cõ¬
plectitur: nec illud otiosum. quod pͥ¬
mo dixit. quia memor fuit ds̃ noe.
deinde bestiarum. postea ium̃coꝵ:
hoc ẽ cur ñ ea animantia quȩ mi¬
tiora sunt post hominẽ nomina¬
uit.s ferociora: in quo uidetur il¬
la ẽẽ ratio. ut ea quȩ ferociora erant.
ucriusq partis uicinitate mansu¬
escerent. quod uidetur etiam in il¬
lo u̾su poetico declarari. Rakoyi
positionẽ dimicaturi ita ordina¬
ret exercitus. quo inferiores imme¬
dio collocaret. quo magis hinc
inde afortiorib iuuarentur. et
dimicationẽ utriusq partis ad¬
sumerent. In his scͥpti series mani¬
festatur. Altiore aut̃ sensu. certũ ẽ
quod iustus in mediohabet non
inparte cogitationes cordis sui. &

Expanded text:
mos. ubi ergo caritas, ibi senioris nomos. ubi ergo caritas, ibi senioris nomine, de quo pendent ceteri, domus omnis significatur, ut si quis arborem dicat, utique conprehendit et ramos, si quis ramum nominet, etiam fructus qui in eo sunt pariter uno atque eodem sermone conplectitur. nec illud otiosum quod primo dixit quia memor fuit deus Noe, deinde bestiarum, postea iumentorum, hoc est cur non ea animantia quae mitiora sunt post hominem nominauit, sed ferociora. in quo uidetur illa esse ratio, ut ea quae ferociora erant utriusque partis uicinitate mansuescerent. quod uidetur etiam in illo uersu poetico declarari : κακὸς positionem dimicaturi ita ordinaret exercitus, quo inferiores in medio conlocaret, quo magis hinc inde a fortioribus iuuarentur et dimicationem utriusque partis adsumerent. in his scripti series manifestatur. altiore autem sensu certum est quod iustus in medio habet, non in parte cogitationes cordis sui et,
Abbreviated transcription (Latin):
putatis corporalib passionibus
uideretur. eum adhuc u̾sari in
corpore. quod licetiam t̾rems
careret contagiis. in corruptã licet
corporis tam̃ adhuc substantiã reser¬
uabat. & uelut incorporeus in corpore
suꝑferebatur diluuio non absorbebat᷑.
corpus quidem gerens quasi in arcẽ
positus int̾nos qui corpus ipsum in¬
suꝑabilis passionibus. quasi in cor¬
poreus inmedio tantoꝵ motium
gub̾naret. Memor fuit dñs noȩ &
bestiarum & ium̃torum: ut inqͥt
scriptura diuina: mouent᷑ pleriq
qua causa non dixerit scriptor.
qđ eciam uxoris & filioꝵ noȩ me¬
mor fuit ds̃: cũ bestiarum fuerit
& ium̃toꝵ memor. S cum dix̾it
qđ memor noȩ fuerit. in auctore et
p̃sule domis. necessitudines eius
reliquas comp̃hendit: simul expͥ¬
mi uidetur: quidam reliquarum
consensus necessitudinũ. Et enim
cumom̃s insimul sibicari sunt.
una ẽ domus: cum aut̃ discrepãt.
separant᷑ & scindunt᷑ in plures do¬

Expanded text:
putatis corporalibus passionibus putatis corporalibus passionibus uideretur eum adhuc uersari in corpore, quo, licet iam terrenis careret contagiis, incorruptam licet, corporis tamen adhuc substantiam reseruabat et uelut incorporeus in corpore superferebatur diluuio, non absorbebatur, corpus quidem gerens quasi in arcae positus interno, sed qui corpus ipsum insuperabilis passionibus quasi incorporeus in medio tantorum motuum gubernaret. Memor fuit dominus Noe et bestiarum et iumentorum, ut inquit scriptura diuina. mouentur plerique qua causa non dixerit scriptor quod etiam uxoris et filiorum Noe memor fuit deus, cum bestiarum fuerit et iumentorum memor. sed cum dixerit quod memor Noe fuerit, in auctore et praesule domus necessitudines eius reliquas conprehendit. simul exprimi uidetur quidam reliquarum consensus necessitudinum. etenim cum omnes inuicem sibi cari sunt, una est domus; cum autem discrepant, separantur et scinduntur in plures do
Abbreviated transcription (Latin):
su ꝓdeant ad posteriora uerticẽ
reclinantes. celum spectent. terrã
aũt fastidiant. tanquam ceruicis
dolore suffixiut eam inclinare
non possint: hos gͥ deleuit deli¬
bro uite ds̃. dicens: omĩs qui se exa¬
tat humiliabitur: nec int̾merita
scõꝵ commentis facit adherere
celestib. Omĩb gͥ qui extra arc̃a
fuerunt intemptiᷤᷤ. derelictus est so¬
lus noe in arcacumhis qui cum
ipso erant: non indiget int̾pre¬
tatione sermo simplicior: Conciur¬
rit intellectus cum litera. Altior
autẽ & interior significatio. demo¬
strat. iustum uirum amatoremo
sapientiȩ. tanquam arborẽ frucb¬
osam. int̾necatis quȩ ȩscameius
solebant arrodere comã obum¬
brare. coartare ꝑcessus ramorũ.
uelut exsortẽ irrationabilium
passionũ. solum remansisse cum
suis. Sui aũt sunt. purȩ animi
disceptationes. quȩ uirtuti adhe¬
ant et bene addidit in arcͥa re¬
mansisse. quasi uix credibile am¬

Expanded text:
su prodeant in posteriora uerticem su prodeant in posteriora uerticem reclinantes, caelum spectent, terram autem fastidiant tamquam ceruicis dolore suffixi. ut eam inclinare non possint. hos igitur deleuit de libro uitae deus dicens: omnis qui se exaltat humiliabitur nec inter merita sanctorum commentis facit adhaerere caelestibus. omnibus igitur qui extra arcam fuerunt interemptis derelictus est solus Noe in arca cum iis qui cum ipso erant. non indiget interpretatione sermo simplicior - concurrit intellectus cum littera —, altior autem et interior significatio demonstrat iustum uirum amatoremque sapientiae tamquam arborem fructuosam internecatis quae escam eius solebant adrodere, comam obumbrare, coaitare processus ramorum uelut exsortem inrationabilium passionum solum remansisse cum suis. sui autem sunt purae animi disceptationes, quae uirtuti adhaereant. et bene addidit in arca remansisse, quasi uix credibile am
Abbreviated transcription (Latin):
quo ñ facile diluuii corporalis ce¬
dat in iuiriȩ. atq arido incuriȩ si¬
tueuirata moriat᷑: idõq nos ad¬
monet dñs a fonte sapientiȩ non
recedere. pocula uirtutis haurire.
nequis sole iniquitatis arescat.
& ꝓcellam ꝑsecutionis sustinere
non possit: scͥptum ẽ enim: quod¬
siinhumido hoc faciunt. mari¬
do quid fiet. Deleint inquit ds̃.
om̃e qđ erat suꝑfaciem t̾rȩ. seri¬
ptieuidens explanatio: allegori¬
a autem expositã nob̃ declarat
suꝑbiam. que & se excollit in hac
terrena fragili que substantia. &
inmemor diuinoꝵ. humana
despiciens. ipsum arrogantis
uiri habitũ in cessumq deformat.
quales describit ysaias uidee fi¬
lias. oculoꝵ micantes nutib &
alta se ceruice iactantes. Sunt
enim huiusmodi erigentes suꝑ¬
cilia. inflato corde. elato pectore.
ceruice resupina. qui solũ quidẽ
pedum p̃stringant uestigiis. toto
aut̃ se librent corpore & inani
suspendant examine. in pͥora gres¬

Expanded text:
quo non facile diluuii corporalis cequo non facile diluuii corporalis cedat iniuriae atque arido incuriae situ euirata moriatur. ideoque nos admonet dominus a fonte sapientiae non recedere, pocula uirtutis haurire, ne quis sole iniquitatis arescat et procellam persecutionis sustinere non possit. scriptum est enim: quodsi in umido hoc faciunt, in arido quid fiet? Deleuit inquit deus omne quod erat super faciem terrae. scripti euidens explanatio, allegoria autem expositam nobis declarat superbiam, quae se extollit in hac terrena fragilique substantia et inmemor diuinorum humana despiciens ipsum adrogantis uiri habitum incessumque deformat. quales describit Esaias Iudaeae filias oculorum micantes nutibus et alta se ceruice iactantes. sunt enim huiusmodi erigentes supercilia, inflato corde, elato pectore, ceruice resupina, qui solum quidem pedum perstringant uestigiis, toto autem se librent. corpore at inani suspendant examine, in priora gres
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatib cõmouetur: talis aũt
cõmotio: corruptelam creat: causa
gͦ corruptelȩ. cõmotio istuis mandi
ẽ ꝑquam anima unius cuiꝰq dege¬
nerat: cum enĩ uiciosȩ passiones m̃¬
tem mouent: corruptela generat᷑.
Cum excitant studia uirtutum: di¬
scipline ꝓfectus est. Omis gͥ qͥerat
marida: mortuus ẽ: nec enim pote¬
rant non mori. quos tanti dilu¬
uii unda dimerserat: hoc scđm
scͥptum. seriemq uboꝵ. cęcerum
si allegoriam queras. non ẽ dubiũ.
quia exemplo ligni aridioris. qd̃
simul ut lambere ceꝑit ignis exu¬
rit. ita anima nisi diũsarum hu¬
mescat rore uircutũ. poculo qͦ¬
dam irrigata sapientiȩ. & fonte
iusticie. atq irriguo castitatis. tã¬
quam arefacta radice uitalicu¬
pidicatũ deflagrat incendio. uł
ꝓfluuio carnis illisa ꝓcumbit unde
semꝑ epulari debet animꝰ bonoꝵ
oꝑum cogitationes. ut prudentiȩ
suco mens in ebriata pinguescat:

Expanded text:
uoluptatibus commouetur, talis autem uoluptatibus commouetur, talis autem commotio corruptelam creat. causa ergo corruptelae commotio istius mundi est, per quam anima uniuscuiusque degenerat. cum enim uitiosae passiones mentem mouent, corruptela generatur; cum excitantur studia uirtutum, disciplinae profectus est. omnis igitur qui erat in arida mortuus est: nec enim poterant non mori quos tanti diluuii unda demerserat. hoc secundum scriptum seriemque uerborum. ceterum si allegoriam quaeras, non est dubium quia exemplo ligni aridioris, quod simul ut lambere coeperit ignis exurit, ita anima, nisi diuersarum umescat rore uirtutum poculo quodam inrigata sapientiae et fonte iustitiae atque inriguo castitatis, tamquam arefacta radice uitali cupiditatum deflagrat incendio uel profluuio carnis inlisa procumbit. unde semper epulari debet animus bonorum operum cogitationes, ut prudentiae suco mens inebriata pinguescat,