comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
detabulis dicta sunt.
teriges tab̃natłm: iuxta
exemplũ. qd̾ tibi inmonte
monstratũ ẽ. Uidit em̃ moyses
exẽplũ erigendi tab̃ naculũ. qͣlit̃
tamen erigatur ñ dicit. Tunc eñi
sab̃naculũ eriget᷑: quando ꝑfectis
om̃ib sc̃a eccłia suꝑ celos exalta¬
bit᷑. dicamus tam̃. qualit̾ scđm
litterã tabnaculũ erectũ fuisse
putamus. Erant enĩ quadragͥn¬
ta octo tabulȩ: quib tab̃nacu¬
lũ claudebat᷑. Suꝑ quas erant
continȩ : habentes in longitudi¬
ne iuiginti octo cubitos. Tantagͥ¬
tat latitudo tab̃naculi: qͣnta ce¬
longitudo cortinarũ. Om̃s aut̃
cortinȩ: decẽ erant. Habebat aut̃
unaqueq inlatitudine qͣtuor
cubitos. Quȩ simul iuncte: faci¬
unt cubitos qͣdraginta. Quat̃
em̃ decẽ: qͣdraginta fiunt. Aut
gͥ qͣdraginta cubitorũ erat lon¬
gitudo tabnaculi: aut decẽ cu¬
bitis inpost̾iora pendentib ad
triginta cubitos eiꝰ longitudo
trahebat᷑. Ideo em̃ decẽ cubitos

Expanded text:
de tabulis dicta sint. « Et eriges tabernaculum juxta exemplum, quod tibi in monte monstratum est. » Vidit enim Moyses exemplum erigendi tabernaculum; qualiter tamen erigatur, non dicitur. Tunc enim tabernaculum erigetur, quando, perfectis omnibus, S. Ecclesia super coelos exaltabitur. Dicamus tamen, qualiter secundum litteram, hoc tabernaculum erectum fuisse putamus. Erant enim quadraginta octo tabulae, quibus tabernaculum claudebatur, super quos erant cortinae habentes longitudine viginti octo cubitos. Tanta erat latitudo tabernaculi, quanta longitudo cortinarum. Omnes autem cortinae decem erant. Habebat autem unaquaeque in latitudine quatuor cubitos, quae simul junctae faciunt cubitos quadraginta; quatuor enim decem quadraginta faciunt. Aut igitur quadraginta cubitorum erat longitudo tabernaculi, aut decem cortinarum cubitis in posteriora pendentibus ad triginta cubitos ejus longitudo contrahebatur. Ideo enim decem cubitos
Abbreviated transcription (Latin):
posset: ad hoc tam̃ intuendũ. suꝑ
tectum archȩ ascendere maluit: qͥa
quanto untutũ gͣdib altiꝰ qͥlibet
ascendent: tantomagis mundi huiꝰ
aqͣs aduersitatesq despiciens: sp̃e sibi
ꝓsꝑitatis infuturũ ꝓmittit.
Igredere de archa tu. & uxor tua¬
& filii tui & uxores filiorũ tuo¬
rum tecũ. Ecce uiri cũ mulieribus
egrediunt᷑ de archa: qͥ seorsum amuli¬
erib ingressi sunt aicham: qͥa uiri ȩc¬
cłiastici. alio tẽpore uacant orationi¬

Expanded text:
posset, ad hoc tamen intuendum super posset, ad hoc tamen intuendum super tectum ascendere maluit, quia quanto virtutum gradibus altius quilibet ascenderit, tanto magis mundi hujus aquas, adversitatesque despiciens, spem sibi prosperitatis in futurum promittit. « Egredere de arca tu, et uxor tua, filii tui, et uxores filiorum tuorum tecum. » Ecce viri cum mulieribus egrediuntur de arca, qui seorsum a mulieribus ingressi sunt arcam. Quia viri ecclesiastici alio tempore vacant orationi
Abbreviated transcription (Latin):
les em̃ si qͣlibet occasione. quando
ad eam redire festinant. Neq sibi
requiem ullã fore sperant: qͥ talẽ
matrẽ reliquerint. Sponte rede¬
unt: pacẽ & oliuã ore fert̃. Qͥt eñi
aliud ẽ oliuã ferre ore: nͥ pacem
ostendere uerbis: & bene uiren¬
tib foliis hec oliua fuisse dr̃: ut
unua & uera. et ñ fict̃a. talis pax
ẽẽ credat᷑. Hoc ñ agit coruus: hoc
dedignatur facere hereticꝰ: hoc
suꝑbi abęccłia ex cõmunicati
agere contẽpnunt. S qͥd ẽ qd̃
post terciam missionẽ iamad ar¬
cham colũba ñ redit: nͥ qͥa carne
soluta aquis cessantib. cunctisq ad¬
uersis deficientib. maiorẽ sibi reqͥẽ
repperit: Ergo tercia emissio: carmiᷤ
hniꝰ mortalis ẽ dissolutio. Sic illos
suos filios rachel miserat deqͥb dr̃:
quere ñ posst̃: ut iterũ adhec ca¬
duca & transitoria redeant: Ꝙaꝑi
ens noe tectũ archȩ. asperit: uiditq
qd̾ exsiccata eẽt suꝑficies derrȩ. Cũ
eñi hoc ꝑfenestrã satis cognoscere

Expanded text:
les enim, si qualibet occasione quandoqure quantocius festinant, neque sibi ullam requiem fore putant, qui talem matrem reliquerunt; sponte redeunt, pacem, et olivam ore ferunt. Quid enim aliud est olivam ore ferre, nisi pacem ostendere verbis? Et bene virentibus foliis haec oliva fuisse dicitur, ut viva, et vera, et non ficta talis pax esse credatur. Hoc non agit corvus, hoc dedignatur facere haereticus, hoc superbi ab Ecclesia excommunicati facere contemnunt. Sed quid est, quod post tertiam missionem jam ad arcam columba non redit; nisi quia carne soluta, aquis cessantibus, cunctisque adversis deficientibus majorem sibi requiem reperit? Ergo tertia emissio, carnis hujus mortalis est dissolutio. Ergo illos suos filios Rachel miserat, dequibus dicitur: «quere non possunt, ut iterum ad haec caduca et transitoria redeant. « Et aperiens Noe tectum arcae, aspexit, viditque quia exsiccata esset superficies terrae. » Dum enim hoc per fenestram satis cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
uod si agrũ possessionis
sue uouerit & consecra¬
uerit dño iuxta mensurã semen¬
tis estimabit᷑ preciũ. Si tringin¬
ta modus ordei serit᷑ terra: quin¬
quaginta siclis uendet᷑ argenti.
Sistatim ab aimo incipientis
iubelei uouerit agrũ: quantũ
ualere potest estimabit᷑. Sin aũ¬
post aliquantũ tẽporis: suppu¬
tabit sacerdos peccuniã. iuxta
annorũ qui reliqui st̃ numerũ.
usq ad iubeleũ: & detrahetur
ex precio. Qd̾̃ si uoluerit redi¬
mere agrũ. ille qui uouerit:¬
addet quintã partẽ estimate
pecume: & possidebit eum.
Hec aut̃ & cetera quȩ sequuntur.
de agrorũ possessione ad litterã¬
tantũ intelligant᷑. Quȩ quidẽ
ut scriberent᷑. multis de causis
necessariũ fuit. In eo eñi. qd̾ pre¬
& preces tollunt᷑. & sacerdotum
auaricia refrenat᷑. Hȩc eñĩ om̃a.
int̾ ementes & uendentes acci¬
cdẽ solent. Quȩ quidẽ idohic¬

Expanded text:
uod si agrum possessionis suae voverit et consecraverit Domino iuxta mensuram sementis aestimabitur pretium si triginta modiis hordei seritur terra quinquaginta siclis veniet argenti si statim ab anno incipientis iobelei voverit agrum quanto valere potest tapost aliquantulum temporis, supputabit sacerdos pecuniam juxta annorum, qui reliqui sunt, numerum usque ad jubilaeum, et detrahetur ex pretio. Quod si voluerit redimere agrum ille qui voaddet quintam partem aestimatae pecuniae, et possidebit eum. » Haec autem, et caetera, quae subsequuntur de agrorum possessione, ad litteram intelligantur, quae quidem ut scriberentur, multis de causis necessarium fuit. In eo enim quod preet preces tolluntur, sacerdotum avaritia refrenatur. Haec enim omnia inter ementes et vendentes accidere solent; qu
Abbreviated transcription (Latin):
banc domũ utrũ bona anmala
st: constituitq preciũ quo uen¬
dat᷑: quia alit̃ bona. & alit̃ uen¬
dit̾ mala. Bona enĩ domus:
Ego inquit carnalis sũ. uenun¬
datus sub peccato. Alteragͥ mũ¬
dat᷑ ut splendeat: altera uͦ dãp¬
nat᷑ ut pereat. Quã sulle quiuo¬
uerat redimere uoluerit: indi¬

Expanded text:
nc domum, utrum bona, an mala sit, constituitque pretium quo venundatur; quia aliter bona, et aliter venditur mala. Bona enim domus v« Ego, inquit, carnalis sum, venundatus sub peccato . » Altera ergo mundatur, ut splendeat, altera vero vastatur, ut ruat, quam si ille, qui voverat redimere voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Beniq qͥntã partẽ super
estimationẽ ad dere precipit:
quatinus ille qui possessionẽ
suã dño uouit: ñ magnum
desideriũ eã redimendi Habe¬
at: dũ sibi ad redimendũ ca¬
riorẽ eẽ cognoscit. Poterat enĩ
homo aprincipio. & priusquã
dño consecraret᷑. eã quã uoue¬
rat possessionẽ redimere: quȩ
bat̃: qm̃ alii ñ possessionem
ipsam s usũ fructus solũmas
emebant: ipse uͦ ipsã possesso¬
nẽ iure hereditario redimers
Semel enĩ dño aliquid conse¬
cratũ: nec uendi nec redimi i¬
terius poterat. Aliȩ uͦ onĩs pos¬
sessiones. iniubeleo adpropris
d nõs reuertebant᷑. Poterat igĩ
quilibet suã possessionẽ dño da¬
re: alii uͦ uendẽ & penitus ase¬
alienari ñ poterat. Unde suꝑꝰ¬

Expanded text:
. Denique quintam partem super aestimationem addere praecipit, quatenus ille, qui possessionem suam Domino vovit, non magnum desiderium redimendi habeat, dum sibi ad redimendum chariorem esse cognoscit. Poterat enim homo a principio, et priusquam Domino consecraretur, eam quam voverat possessionem redimere, quae batur, quoniam alii non possessionem ipsam, sed usumfructus solummodo emebant; ipse vero ipsam possessionem jure haereditario redimebat. Semel enim Domino aliquid consecratum, nec vendi, nec redimi, ulterius poterat: aliae possessiones in jubilaeo ad proprios dominos revertebantur. Poterat ergo quilibet suam possessionem Domino dare, aliis vero vendere, et penitus alienare non poterat. Valde
Abbreviated transcription (Latin):
ta. omĩa falsarũ scripturarũ exem¬
pla. quib se prius defendebant.
& ĩ quib confidebant. ĩ eis peri¬
ut quidã illorũ etiam suos codiceᷤ
exurerent. & seerrasse conficerent̃.
feminas aut̃ et pueros. & ium̃ta
reseruabant. idẽ easscientias & ra¬
tiones. quȩ aut sicut feminȩ bonũ
aliqd parerent. aut sicut pueri ni-¬
cħ nocerent. aut sicut iumenta ali¬
qd̾ prodessent. Multas em̃ scienti¬
as hñt gentiles. quas nemo ꝓhibrt
habere xpiãnos.Predã aut̃ exer¬
citui diuide. & hostiũ spolia co¬
medere. quid aliud ẽ. nisieos qͥ
nouiter diabolo erepti st̃. uiriˢ
catholicis cradere. qui eos ple¬
nissime xp̃ianã doceant religio¬
nẽ. & corpori ȩccłiastico ꝑ om̃ia
introducant. Sequit᷑. Sic faci¬
es cunctis ciuitatib q̃ ade ꝓcul
ualde sunt. & ñ sunt de hiᷤ
urbib quas ĩ possessione accep

Expanded text:
nta, omnia falsarum Scripturarum exemnta, omnia falsarum Scripturarum exempla, quibus prius se defendebant, et in quibus confidebant, in eis periut quidam eorum etiam suos codices exurerent, et se errasse confiterentur. Feminas autem, et pueros, et jumenta reservabant, id est eas sententias, et rationes, quae, aut sicut feminae bonum aliquid parerent, aut sicut pueri nihil nocerent, aut sicut jumenta aliquid prodessent. Multas enim scientias habent gentiles, quas nemo prohibet habere Christianos. Praedam autem exercitus distribuere, et hostium spolia dividere, quid aliud est, nisi eos, qui noviter diabolo erepti sunt viris catholicis tradere, qui eos plenissime Christianam doceant religionem, et corpori ecclesiastico per omnia introducant? Sequitur: « Sic facies cunctis civitatibus, quae a te procul valde sunt; » et non sunt de his urbibus, quas in posses
Abbreviated transcription (Latin):
ille popłs. qui ȩũgłio portas apil.
cur. ñqui ĩ ea fuerat. s qui ĩ eaẽ.
Audito eñi uerbo fidi. statim om̃is
erronea multitudo recessit. & sola
ibi cũ popło suo fides remansit. Hȩc
aut̃ ciuitas seruiet eccliȩ subtͥbu¬
to. quia fidelis homo semꝑ bonoꝵ
tributarii simus. Feos aut̃ qui fę¬
dus reciꝑe nolunt. & contͣ predica¬
tores pugnare incipiunt. illos in¬
telligimus. qui ñ facile conuertun¬
tur. s uana philosophia & dialec¬
ticis sillogismis contͣ fidẽ et cũgłi¬
um disputant. Atalib cam̃ scĩp̃¬
dicatores ñ statim recedebãt. sed
quasi munitissimã ciuitatẽ cos
oppugnantes. nunc scripturarũ
exemplis. nunc miracłorũ signis.
nunc aliis & aliis rationib eos
aggrediebant᷑. donec uicti succũ¬
berent. & abinfidelitate ad fidem
conuerterent. Qui cũ ueritati ad¬
quieuissent. confestim xp̃i bella¬
tores om̃s eorũ mascłos. om̃s corũ
sillogismos. om̃ia illorũ argum̃¬

Expanded text:
ille, qui Evangelio portas aperittur, » non qui in ea fuerat, sed qui in ea est. Audito enim verbo fidei, statim omnis erronea multitudo recessit, et sola ibi cum populo suo fides remansit. Haec autem civitas servit Ecclesiae sub tributo, quia fidelis homo semper tribtributarii simus. Per eos autem, qui foedus accipere nolunt, et contra praedicatores pugnare incipiunt, illos intelligimus, qui non facile convertuntur, sed vana philosophia, et dialceticis syllogismis contra fidem, et Evangelium disputant. A talibus tamen sancti praedicatores non statim recedant; sed quasi inimicissimam civitatem, eos oppugnantes, nunc Scripturarum exemplis, nunc miraculorum signis, nunc aliis rationibus eos aggrediantur, donec victi succumbant, et ab infidelitate ad fidem convertantur qui cum veritati acquieve rint, confestim Christi bellatores, omnes eorum masculos, omnes eorum syllogismos, omnia eorum argume
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dñs d̾s tuus dedit cibi. Noc
aut̃ ñ solũ de una ciuitate. uel co¬
ta gente . s. deuno quolibet infide¬
li intelligi potest. Ciuitas em̃ est
omĩs homo. habitatq in eo ñ par¬
ua ciuiũ multicudo. Uirtutum
quidẽ sibonus ẽ uitiorũ uͦ simaliᷤ.
Adhanc aut̃ expugnandã accedi¬
mus. quando primitꝰ infidelẽ ho¬
minẽ ad xp̃ifidẽ conuertere cẽpta¬
mus. Et primũ quidẽ ei offerimꝰ
pacẽ . xp̃m udelicet dei filiũ predi¬
cantes. Ipse ẽ eñi pax nr̃a. qui fecit
utraq unũ. Quã siacceꝑit. & cor¬

Expanded text:
derit tibi. » Hoc autem non solum de una civitate, vel tota gente, sed de uno quolibet intelligi potest. Civitas enim omnis homo est, habitatque in ea non parva civium multitudo, virtutum quidem, si bonus est, vitiorum vero, si malus. Ad hanc autem expugnandam accedimus, quando primi infidelem hominem ad Christi fidem convertere tentamus. Et primum quidem ei offerimus pacem, Christum videlicet Dei filium praedicantes. « Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum . » Quam si acceperit,
Abbreviated transcription (Latin):
iquando accesseris ad ex¬
pugnandũ ciuitatẽ. offe¬
res ei pͥmũ pacẽ si acceꝑit. & ape¬
ruerit tͥ portas. cunctus populus
qui ĩ ea ẽ saluabit᷑. & seruiet tͥ subt¬
buto. Sin aut̃ sȩdusinire noluerit.
eam. Cũq tradidit dñs ds tuuͦ ilã
qd̾ generis mascłini ẽ inore gladii

Expanded text:
quando accesseris ad expugnandam civitatem, offeres ei primum pacem. Si receperit et aperuerit tibi portas, cunctus populus, qui in ea est, salvabitur, et serviet tibi sub tributo. Sin autem foedus inire noluerint,eam. Cumque tradiderit Dominus Deus tuus illam, ea generis masculini est, in ore glad
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut redeat adeccłiã. Cum
eñi plenitudo gentiũ introie¬
rit: cunc isrł saluus fiet. Tunc
gͥ septẽ dies isti cõplebuntur.
qm̃ ñ sunt dies nsi septẽ. Patrẽ
palã & manifeste redarguere &
ex cõmunicare. Quiquidẽ septẽ
dierũ rubore ꝑfundit᷑. si usq

Expanded text:
sunt, ut redeat ad Ecclesiam: « Cum sunt, ut redeat ad Ecclesiam: « Cum enim plenitudo gentium introierit tunc Israel salvus fiet . » Tunc ergo septem dies isti complebuntur, quoniam non sunt dies nisi septem. Patrem palam, et manifeste redarguit, et excommunicavit. Qui quidem septem dierum rubore perfunditur, si usq
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia extitit: qui se proea mor¬
d tradẽ ñ dubitauit. In hoc
aut̃ qd̾ dicit quia pͣlã & ñ per
oniginata & figuras dm uidet:
manifestissime docet: qd̾ ñde
moyse s de xp̃o infigura moy¬
si dñs hȩc loquebatur. Moysi
em̃ dnm̃ uidere cupienti. do¬
minus ipse inexodo loquitur
Noster quoq moyses sicait.
Nemo uidit patrẽ insi filius.
& cui uoluerit filius reuelare.
Constat gͥ primũ moysen. ñ nͥ
ꝑ enigmata & figuras dm uidĩ¬
se. Qd̃ aut̃ sequit᷑. quia dñs qui
contra eos loquit᷑. iratꝰ abiit. et
nubes recessit atab̃nacło: quid
aliud significare putam᷑: insi
quia iudeos saluatori nr̃o de¬
trahentes. eiq credẽ nolentes.
dereliquit: Et tunc quidẽ ma-
ria apparuit candens lepraqͣsi
nix: quia impia uideorũ gens
extunc suȩ infidelitatis macu¬
lis ẽ polluta. Proqua tamen
dicens. Pater ignosce illis. ñ em̃
sciunt quid faciant. Manet
tam̃ adhuc synagoga extra cas¬
tra. qm̃ ñdũ septẽ dies cõpleti

Expanded text:
pro ea morti tradere non dubitavit. In hoc autem quod dicit, quia palam et non per aenigmata; et figuras Deum videt, manifestissime docet quod non de Moyse, sed de Christo in figura Moysi loquebatur. Moysi enim Dominum videre cupienti, Dominus ipse in Exodo loquitur,» Noster quoque Moyses sic ait: « Nemo vidit Patrem, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . » Constat ergo primum Moysen, nonnisi per aenigmata, et figuras Deum vidisse. Quod autem sequitur: quod Dominus contra eos iratus abiit et nubes recessit a tabernaculo, quid aliud significare putamus, nisi quia Judaeos Salvatori nostro detrahentes, eique credere nolentes, anctus dereliquit? Et tunc quidem in Maria apparuit candens lepra quasi nix, quia impia Judaeorum plebs, ex tunc suae infelicitatis maculis est polluta, pro qua, dicens: « Pater, ignosce illis; non enim sciunt quid faciunt . » Manet tamen adhuc Synagoga extra castra, quoniam nondum septem dies completi
Abbreviated transcription (Latin):
aũ eẽt. Qui qͥusi uxorẽ ethio¬
pissam diligens. & cõplectens:
cũ publicanis et peccatorib
manducabat. Unde & eis do-¬
mnus quasi moysi credentib
imo se credere fingentib: dice¬
bat. Sicrederetis moysi. crede¬
rtis utiq & mͥ. de me eñĩ ipse
scripsit. Qd aut̃ suꝑ om̃s homi¬

Expanded text:
 qui quasi uxorem Aethiopissam diligens et complectens, cum publicanis et peccatoribus manducabat. Unde et eis Dominus, quasi Moysi credentibus, in Moyse credere fingentibus dicebat: « Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ipse scripsit . » Quod autem super omnes homi
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ dieb extͣ castra. & postear¬
u̾tat᷑. Significationẽ uideamꝰ.
Moyses eñi xp̃m. uxor eiꝰ ethiopis¬
sa eccłiã de peccatorib collectam.
maria plebẽ iudaicã.aaronuͦ iu
deoꝵ pontifices. & sacͥdodes desig¬
nat. Sepe eñi iudeoꝵ plebsalq
pontificc cont̃ xp̃m loqͥtist dicenũ¬

Expanded text:
septem diebus extra castra, et postea revertatur. » Significationem videamus: Moyses enim Christum, uxor ejus Aethiopissa Ecclesiam de peccatoribus collectam, Maria plebem Judaicam, Aaron vero Judaeorum pontifices et sacerdotes designat. Saepe enim Judaeorum plebs atque pontific
Abbreviated transcription (Latin):
Axp̃i magnalia predicauert̃.
contra moysen propter
uxorẽ eiꝰ ethiopissã. dicentes dñ
ñ solũ moysi. s sib quoq eẽ loqui¬
tũ. Unde & dñs iratus est ualde
Erat eñĩ moyses uir mitissimus
suꝑ om̃s homines. Dixitq cñs
ad aaron & mariã. Quare ñ timu¬
istis de trahere seruo meo moy¬
si. qui in om̃i domo mea fidelis¬
simus est: Cui ego ore ados lo¬
quor: & palam &e ñ ꝑ enigmata
& figuras dm̃ uidet. Ceteris aũ
propħis ꝑsõniũ. & uisiones ap¬
parebo.Iratusq ẽ contra eos:

Expanded text:
i magnalia praedicaverunt, contra Moysen propter uxorem ejus Aethiopissam, dicentes: Dominum non solum Moysi, sed sibi quoque esse locutum. Unde et Dominus iratus est valde, erat enim Moyses vir mitissimus super omnes homines. Dixitque Dominus ad Aaron et Mariam: « Quare non timuistis detrahere servo meo Moysi, qui in omni domo mea fidelissimus est? cui ego ore ad os loquor, et palam, et non per aenigmata, et figuras Deum videt; caeteris autem prophetis per somnium et visionem appare
Abbreviated transcription (Latin):
mali ita boni de massa pecca¬
ti originẽ ducunt. Offeruntur
offertͤ. Quȩ merito agni & ĩma¬
culati dicunt᷑. qm̃ innocentes
& immaculados homines faci¬
unt. Offeramus aut̃ & uitulum.
ut xpisti passionis semꝑ memo¬
res simus. Offeramus ce duos
arietes & adhonorẽ dĩ. et tocius
eccłie edificationẽ. laudemus
laudes &e triũphos eũ audire
delectat. Sequitur.

Expanded text:
mali, ita et boni de massa peccamali, ita et boni de massa peccati originem ducunt. Offeruntur offertur. Quae merito agni et immaculati dicuntur, quoniam innocentes et immaculatos homines faciunt. Offeramus autem et vitulum, ut Christi passionis semper memores simus. Offeramus et duos arietes, et ad honorem Dei, et totius Ecclesiae aedificationem laudemus laudes et triumphos eum audire delectat. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
rũ & duo arietes idẽ homines
sunt. qui dño offerunt᷑. Mos
eñi propħarũ sepius ñ eisdẽ uer¬
bis idẽ repetere. Om̃s eñi iudeo¬
rũ festiuitates. hanc nr̃ãm sollẽp¬
nitatẽ significant. de qua dicit᷑.
Constituide diem sollẽpnẽ incon¬
densis. usq ad cornu altatis. Nos
eñi ñ ter inanno. s toto anno fes¬
madȩ hanc nrãm festiuitadem
precedũt. qͥa nos sumus inquos
fines scłorũ deuenerunt. Axp̃i
dies. & annus iubeleus inȩccłia
agit᷑. siquidẽ & setuitute libera¬
tsumus & celestis patrie here¬
ditas nobis restituta est. In hac
gͥ canta sollẽpnitate offeramus
sactificiũ notũ dño exomnib
habitaculis nt̃is. Uetera enim
transierunt. S quid offẽremꝰ:
Panes primiciarũ duos. In his
consistit. Duo eñi panes. duo
popł sunt. iudeorũ scilicet et
gentium. Hos aut̃ exom̃ib quoᷤ
creauerat inprimicias. & decimaᷤᷤ
sibi dñs elegit. Qui bene desimila
fermentata eẽ dicunt᷑: qm̃ sicut

Expanded text:
duo arietes, homines sunt qui Deo offeruntur. Mos enim est prophetarum saepius non eisdem verbis idem repetere: omnes enim Judaeorum festivitates hanc nostram solemnitatem significabant, de qua dicitur: « Constituite diem solemnem in condensis usque ad cornu altaris . » Nos enim non ter in anno, sed toto anno fesmadae hanc nostram festivitatem praecedunt, quia « nos sumus, in quos fines saeculorum devenerunt . » ubilaeus in Ecclesia agitur, siquidem et a servitute liberati sumus, et coelestis patriae haereditas restituta est. In hac ergo tanta solemnitate offeramus sacrificium novum Domino ex omnibus habitaculis nostris, vetera enim transierunt. Sed quid offeremus? Panes primitiarum duos; in his consistit. Duo enim panes duo populi sunt, Judaeorum scilicet et gentium. Hos autem ex omnibus, quos creaverat, in primitias et decimas sibi Dominus elegit. Qui bene de simila fermentata esse dicuntur, quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
utĩs. Panes primitiarũ duos de
luabus decimis similȩ ferm̃tade.
quos coquetis inprimitias dño.
Offeretisq eũ panibus septem
agnos &e immaculados anni¬
culos & uitulũ de arm̃to unũ.
&arietes duos. & erunt inholo¬
eustũ cũ libamentis suis. ino

Expanded text:
tis panes primitiarum duos de duabus decimis similae fermentatae, quos coquetis in primitias Domini. Offeretisque cum panibus septem agnos immaculatos anniculos, et vitulum de armento unum, et arietes duos, et erunt in holocaustum cum li
Abbreviated transcription (Latin):
& heresim creuisse uiderint:
crescit enĩ quando aꝑte mani¬
festat᷑: eruant᷑ lapides inquib
lepra est. dãpnent sententias
inquib hec heresis ẽ: ponant
alios lapides pro eis idẽ catho¬
licȩ fidei doctrinã & sententi¬
as eos doceant: om̃i heredica
prauitate euacuata. Radant
domũ intrinsecus: omnẽq erro¬
rẽ abeorũ cordib & mentib euel¬
lant. Totũ puluerẽ totãq illiꝰ
leprȩ caliginẽ & immunditiam:
extra urbem &e extra eccłiȩ t̾̃mi¬
nos ꝓiciant. Si uͦ post hec om̃a
qd̃ absit lepra reuertat᷑: & eos qͥ
mundati fuerant. iterũ heretica
prauitate sacerdos uiderit esse
contaminatos: lepra ꝑseuerãs
ẽ. & domus inmunda. Unde
apłs ait. Hereticũ hominem
post scdam correctionẽ deuita.
sciens quia subuersus ẽ. huuis¬
modi. Destruat᷑ gͥ talis domisꝰ
c&e lapides & ligna. & puluis un¬
uersus extra oppidũ proiciatus
Pãpnent̃. ex comniunicentur.
a nathematirent᷑ heretici: et

Expanded text:
et haeresim crevisse viderint, et haeresim crevisse viderint, crescit enim, quando apertissime manifestatur, eruant lapides, in quibus lepra est, damnent sententias, in quibus haeresis est, ponant alios lapides pro eis, id est catholicae fidei doctrinam, et sententias eos doceant, omni haeretica pravitate evacuata; radant domum intrinsecus, omnemque errorem ab eorum cordibus et mentibus evellant, totum pulverem, totamque illius leprae caliginem et immunditiam extra urbem, et extra Ecclesiae terminos projiciant. Si vero post haec omnia, quod absit! lepra revertatur, et eos qui modo mundati fuerant iterum haeretica pravitate sacerdos viderit esse contaminatos, lepra perseverans est, et domus immunda. Unde Apostolus ait: « Haereticum hominem post secundam correctionem devita, sciens quia subversus est hujusmodi . » Destruatur igitur talis domus, et lapides, et ligna, et pulvis universus extra oppidum projiciatur; damnentur, excommunicentur, anathematizentur haeretici, et
Abbreviated transcription (Latin):
ligna. & puluerẽ uniuersũ pro¬
iciet extra castra in locũ immun
dũ. Hec aut̃ breuiter ex ponamꝰ.:
quãuis perea quȩ dicta sunt.
facile intelligi possint. Si igit̃
ohomo quicũq es uideris qua¬
si plagã leprȩ indomo tua. si
cognoueris doctrinã hereticȩ
prauitatis inpotestate. & infa¬
milia & ingrege tuo: nuntia hȩc
sacerdoti: nuntia hec scõium cȩ¬
tui. & congregationi. Nichil em̃i
temere iudicandũ est. Om̃ia ra-¬
tione. & ordine fiant. Precipit g̃
sacerdos et ordo scõium. ut om̃a
efferant̃ foras: totusq popłs se
abeis separet quorũ scientia et
doctrina uidet̾ eẽ leprosa: clau¬
dat̃ domus septẽ dieb: opilent
eorũ ora qui male loqui uiden¬
tur: int̾dicat᷑ eis nehanc doctri¬
nã inpopło semment. donec
diligentissime discussa. utrũ
sana anlepsa sit asacerdotib
iudicet᷑. Quisi forte die septi¬
mo idẽ die adhoc negotium
diffiniendũ constituto. leprã

Expanded text:
ligna et pulverem universum proligna et pulverem universum projicient extra castra in locum immuer exponamus, quoniam per ea quae dicta sunt facile intelligi possunt. Si igitur, o homo, quicunque es, videris quasi plagam leprae in domo tua, si cognoveris doctrinam haereticae pravitatis in potestate, et in familia, et in grege tuo, nuntia hoc sacerdoti, nuntia hoc sanctorum coetui et congregationi; nihil enim temere judicandum est; omnia ratione et ordine fiant. Praecipit ergo sacerdos, et ordo sanctorum, ut omnia efferantur foras, totusque populus se ab eis separet, quorum scientia, et doctrina videtur esse leprosa: claudatur domus septem diebus, oppilentur eorum ora qui male loqui videntur, interdicatur eis ne hanc doctrinam in populo seminent, donec diligentissime discussa, utrum sana, an leprosa sit, a sacerdotibus judicetur. Quod si forte die septimo, die ad hoc negotium definiendum constituto, le pram
Abbreviated transcription (Latin):
iminus pauꝑ quã diues offerre
uidet᷑. Offert quidẽ ñ etiam im¬
molat. Immolare eñi sacerdotis
est. Hic ẽ aut̃ ille agnus. de quo
supius diximus: qui tollit pecca¬
ta mundi. Hȩc decima parssi¬
milş. intres decimas supra diui¬
dit᷑. Hic olei sextarius quicum
agno immolatur: dei miscdia ẽ.
colũbȩ. duo passeres st̃. dequib
suꝑiꝰ diximus. Quia eñi & hȩc &
cetera quȩ de sacrificiis sequunt᷑.
mͦ supra exposuimus: breuiter
hec dixisse sufficiat.
equit᷑ aut̃ de domo lepro¬
sa dequa ille cuiꝰ est nũ¬
dat sacerdoti. qd̃ quasi plaga le¬
prȩ uideat᷑ indomo sua. At ille
precipit ut omĩa foras efferant᷑:
eclaudat̃ domus septẽ diebus.
Si uͦ die septimo leprã creuisse
uiderit: cunc lapides inquibus
lepra est eruat. aliosq proeis po¬
nat: domũ aut intrinsecus radat:
& extia urbem in locũ immun¬
dũ puluerẽ proiciat. Qd̃ si etiã
post hec sacerdos ingressus. reũ
statim destruent. & lapides. et

Expanded text:
quam dives offerre videntur: offert quidem, non etiam immolat, immolare sacerdotis est. Hic autem est ille agnus, de quo superius diximus, qui tollit peccata mundi. Haec decima pars similae in tres decimas supra dividitur: hic olei sextarius qui, cum agno immolatur, Dei misericordiacolumbae, duo passeres sunt, de quibus superius diximus. Quia enim haec et caetera, quae de hoc sacrificio sequuntur, modo supra exposuimus, breviter haec dixisse sufficiat. Sequitur autem de domo leprosa, de qua ille, cujus est, nuntiat sacerdoti quod quasi plaga leprae videatur in domo sua; at ille praecipiat ut omnia foras efferantur, et claudatur domus septem diebus; si vero die septimo lepram crevisse viderit, tunc lapides, in quibus lepra est, eruat, aliosque pro eis ponat; domum autem intrinsecus radat, et extra urbem in locum immundum pulverem projiciat. Quod si etiam post haec, sacerdos ingressus reversstatim destruent, et lapides, et
Abbreviated transcription (Latin):
t faciet sacrificiũ propeita¬
Ato. Tunc iminolabit holo¬
caustũ et ponet illud in altaricũ
libamentis suis: & homo rite mũ¬
dabit᷑. In hoc em̃ holocausto. agiꝰ
ouis. & tres decimȩ simile imino¬
His eñi homo imbiat᷑. & doceͭ.
ut sciat quid agat. quid credat.
quid sequat᷑. quid fugiat. et qͦmͦ
ulterius inconuentu fideliũ con-¬
uersari debeat. Quȩ si bene intel¬
lexerit. & fidelit̃ egerit: mundus
Uod si pauꝑ erii.
est. nec potest manus eiꝰ
inuenire quȩ dicta sunt. sumet
agnũ ꝓdelicto. ad oblatione. ut
iog̃t proeo sacerdos. decimãꝙ¬
purt̃ similȩ consꝑse oleo in sacri¬
peni. & olei sextariũ. duosq tur¬
ates. siue duos pullos colũbȩ.

Expanded text:
t faciet sacrificium pro peccato. Tunc immolabit holocaustum, et ponet illud in altari cum libamentis suis, et homo rite mundabitur. » In hoc enim holocausto agnus, et ovis, et tres decimae similae immohis enim homo imbuitur et docetur, ut sciat quid agat, quid credat, quid sequatur, quid fugiat et quomodo ulterius in conventu fidelium conversari debeat. Qui si bene intellexerit, et fideliter egerit, mundus erit. « Quod si pauper est, et non potest manus ejus invenire quae dicta sunt, sumet agnum pro delicto ad oblationem, et roget pro eo sacerdos, decimamque similae conspersae oleo in sacrificium, et olei sextarium, duosque turtures, sive duos pullos
Abbreviated transcription (Latin):
bere uidebant᷑: continua ex¬
positione digestas inuenies.
Suscipe igitur qd̃ rogasti: sitq
tibi pignus amoris: nr̃iq te me¬
morem tuis inorationibus. semꝑ¬
faciat.

Expanded text:
bere videbantur, continua expositione digestas invenies. Suscipe ergo quod rogasti, sitque tibi pignus amoris, nostrique te memorem semper tuis in orationibus facias.
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionis affectus tantũ erga
me semꝑ exuberat. ut merito
non rogare. sed iubere debuisses.
quatinus librum geneseos tibi
exponerem. S quia multis ut
ipse optime nosti. & quȩ curare
ñ decebat impeditus fui: iđo usq
ad presens. tuam peticionẽ ad¬
implere nequiui. Magisq tibi
que adignoscendum facilem eẽ
sciebam. ad tempus inobȩdiens
existere uolui: quã ea ñ agere:
quȩ si ñ egissem: tibi quoq rep̃¬
hensibilis apparerem. Tandẽ
igitur & si tarde: feci tamen qd̃
rogando iussisti. Aprincipio aũt
libri usq post archȩ noc fabri¬
cationem. qm̃ difficiliora ẽẽ ui¬
debantur: pro ut necessarium
uisum fuit. continue cunc̃ta
ex posita sunt. Inde uero usq
adeum locum in quo iacob be¬
nedictionib propriis filios be¬
nedicit. ꝑ singula queq capitu¬
la. quȩcũq expositione indi¬
gere uidebantur: breuiter his¬
toriis prenotatis. satis conpen¬
diose allegoriaᷤ subposuimꝰ. Bñdic

Expanded text:
dilectionis effectus tantum erga me semper exuberat ut merito non rogare, sed jubere debuisses, quatenus librum Geneseos tibi exponerem. Sed quia multis, ut tu ipse optime nosti, et quae evitare non decebat, impeditus fui, ideo usque ad praesens tuam petitionem adimplere nequivi, magisque tibi, quem ad ignoscendum facilem esse sciebam, ad tempus inobediens existere volui quam ea non agere; quae si non egissem, tibi quoque reprehensibilis apparerem. Tandem igitur, et si tarde, feci tamen quod rogando jussisti. A principio autem libri usque post arcae Noe fabricationem, quoniam difficiliora esse videbantur, pernecessarium visum fuit, continue cuncta exposita sunt. Inde vero usque ad eum locum, in quo Jacob benedictionibus propriis filios benedicit, per singula quaeque capitula, quaecumque expositione indigere videbantur, breviter historiis praenotatis satis compendiose allegorias subposuimus. Benedic
Abbreviated transcription (Latin):
Si eñĩ fidẽ ȩccłiȩ receꝑit. si sp̃s
ecclie habuerit. sicaritatẽ eccłiȩ¬
maritano. & inuenies xpm̃ esse.
Qui eos quidẽ quos extra hasci¬
uitates inuenerit occidet. & eter¬
ne morti cdãpnabit. Qd̃ aũt iste
homicida ñ reuertit᷑ ad propria
donec sacerdos magnus moriat᷑:
hoc moyses significasse uidetur.
quia ante xp̃i passionẽ. nemo
etiã post actã penitentiã ad celes¬
tẽ patriam reuert ebat᷑. Iudei
quoq uł heretici quicũq iħm
sacerdotẽ magnũ. nũdũ uenisse.
uł mortuũ ẽẽ uł resurrexisse cre¬
dunt: inpatriam reu̾t ñ posst̃.
Sic eñi ñdũ istis. xp̃c mortuus
nos iam eiꝰ morte eiꝰq sanguine
redẽpti sumus. Nob̃ gͥ ad propͥa
redire. & de huiꝰ mundi exilio
meiuitatẽ scam ierłm ipse nos
introire conceclat. cuicũ patre

Expanded text:
Si enim fidem Ecclesiae receperit, si spem Si enim fidem Ecclesiae receperit, si spem Ecclesiae habuerit, si charitatem Eccmaritano, et invenies Christum esse, qui eos quidem, quos extra has civitates invenerit, occidet, et aeternae morti damnabit. Quod autem iste homicida non revertitur ad propria, donec sacerdos magnus moriatur, hoc Moyses significasse videtur, quia ante Christi passionem nemo post peractam poenitentiam ad coelestem patriam revertebatur. Judaei quoque et haeretici quicunque Jesum sacerdotem magnum nondum venisse, vel mortuum esse, vel resurrexisse credunt, in patriam reverti non possunt, sic enim nondum istis Christus mortuus nos jam ejus morte et sanguine redempti sumus. Nobis ergo ad propria redire, et de hujus mundi exsilio in civitatem sanctam Jerusalem ipse nos introire concedat, cui cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
adunt. in hisciuitatib fugiendi
subsidiũ ñ habeant. qd̃ nefas est
dicere. pęnitentiȩ ianuam claudi¬
mus. Alit̃ gͥ in telligendũ est. Pie¬
tũq eñĩ ꝑ homicidas corporis et
animarũ homicidas incelligimꝰ.
Animarũ uͦ homicidȩ maxime
uidei & heretici intelligunt᷑. qui
falsa suasione animas axp̃i fide
separantes int̾ficiunt. Horũ aut̃
illos uolentes & ꝑ odiũ et ꝑ insi¬
dias peccare intelligamus. qͥ sic
peccant. & nũquã se peccasse pe¬
niteant. et malũ qd uelle cepert̃
nũquã uoluisse desistant. Nemo
em̃ sic ẽ uolens: sicut illi cuiꝰ uo¬
luntas ñ mutat᷑. Alios aut̃ & si
peccauerint uolentes. tam̃ quia
iam st̃ penitentes & nolentes. dica¬
mus eos sanguinẽ fudisse nolen¬
tes. Ille gͥ fundit sanguinẽ uo¬
lens. qui inuoluntate fundendi
sanguinẽ ẽ ꝑseuerans. Siquis
fuderit sanguinẽ nolens. idẽ. iã
pęnitens. & ñ fudisse uolens. fugi¬
at adhas ciuitates & saluabitur.

Expanded text:
idunt, in his civitatibus fugiendi subsidium non habeant quod nefas est dicere poenitentiae januas claudimus. Aliter ergo intelligendum est. Plerumque enim per homicidas corporis, animarum homicidas intelligimus. Animarum vero homicidae, maxime Judaei et haeretici intelliguntur, qui falsa persuasione animas a Christi fide separantes, interficiunt. Horum autem illos volentes et per odium, et per insidias peccare intelligamus, qui sic peccant, ut nunquam 195 se peccasse poeniteat, et malum, quod velle coeperunt, nunquam voluisse desistant. Nemo enim sic est volens, sicut ille, cujus voluntas non mutatur. Alios autem, et si peccaverunt volentes; attamen quia jam sunt nolentes et poenitentes, dicamus eos sanguinem fudisse nolentes. Ille ergo fudit sanguinem volens, qui voluntate in fundendo sanguine est perseverans. Si quisfuderit sanguinem nolens, id est jam poenitens, et non fudisse volens, fugiat ad has civitates, et salvabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
it aut dñs admoysen.
Loquere filiis isrł: & di¬
ces ad eos. Quando transgressi fu¬
eritis iordanẽ interrã chanaan:
decernite quȩ urbes eẽ debeant
eũ ñ poderit occidere. donec stec
in conspectu multitudinis. e ca¬
sa illiꝰ uidicet᷑. De ipsis aut̃ urb¬
bus quȩ adfugitiuorũ subsidia
nẽ. & tres interra chanaan.tãfilis
isrł quã aduenis. atq peregrinis.
ut confugiat adeos qui nolens
sanguiẽ fuderit. Siquis autẽ
uł ferro. uł lapide. uel ligno. it
manu. ꝑ odiũ uel ꝑ insidias ho¬
minẽ occiderit. cognatus occisi
statim ut inuenerit eũ iugula¬
bit. Siuͦ fortuitu & absq ocdio &
immicitiis hoc egerit. post quã
sic eẽ probatũ fuerit innocens
libabit᷑. & ñ occidet᷑. s ad ciuitatĩ
ad quã confugerat reducet᷑. Ma¬
nebitq ibi: donec sacerdos magiꝰ
qui oleo scõ unctus ẽ morat᷑. Trs
enĩ ciuitates transiordanẽ. & tre
interra chanaan idẽ significant.

Expanded text:
it autem Dominus ad Moysen: Loquere filiis Israel, et dices ad eos: Quando transgressi fueritis Jordanem in terra Chanaan, decernite quae urbes esse debeant eum non poterit interficere, donec stet in conspectu multitudinis, et causa illius judicetur. De ipsis autem urbibus, quae ad fugitivorum subn terra Chanaan, tam filiis Israel quam advenis atque peregrinis, ut confugiat ad eas qui nolens sanguinem vel ferro, vel lapide, vel ligno, vel manu per odium, aut insidias hominem occiderit, cognatus occisi, statim, ut invenerit, jugulabit. Si vero fortuito, et absque odio, et inimicitiis hoc egerit, priusquam sic esse probatum fuerit, innocens liberabitur, et non occidetur, sed ad civitatem, ad quam confugerat, reducetur, manebitque ibi, donec sacerdos magnus, qui oleo sancto unctus est, moriatur. » Tres enim civitates trans Jordanem, et tres in terra Chanaa
Abbreviated transcription (Latin):
gamus.
on abhominaueris idume¬
um. quia fr̃ tuus ẽ. nec
egyptiũ. quia aduena fuisti in t̾ra
eius. Qui nati fuerint ex eis. cercia
genatione intrabunt ĩ ȩccłiã dñi.¬
fuerunt eñi idumei degenere esau:
tenebrosus. Exhis aut̃ qui tercia
generatione nascunt & tercia mer¬
sione ĩ baptismo regenerantur.
intrant ĩ eccłiam dei. Pocest aũ
yterciam generationẽ. hoc ulti¬
mũ cempus intelligi. siquidẽ ĩ tͥa
tempora scła diuidunt̃ idẽ ante le¬
gẽ. & ssi lege. et sub grã. Hac ulti¬
nulli eccłia claudit᷑. Idumẽis et
egyptiis. terrems & peccatoribus.

Expanded text:
gamus. « Non abominaberis Idumaeum, quia frater est, nec Aegyptium, quia advena fuisti in terra ejus. Qui nati fuerint ex ejus tertia generatione intrabunt in Ecclesiam Domini. » Idumaei de genere Esau stenebrosus. Ex his autem, qui tertia et generatione nascuntur, id est tertia mersione in baptismo regenerati intrant in Ecclesiam Dei. Potest autem per tertiam generationem hoc ultimum tempus intelligi; siquidem in tria tempora haec saecula dividuntur; id est ante legem sub lege, et sub gratia. Hac igitur ultinulli Ecclesia clauditur; Idumaeis et Aegyptiis, terrenis et peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
frĩs tui. aut bouẽ. eccidisse
ia ñ despicies. s subleuabis cũ co.
humus eñi ĩ uia mandatorũ dez.
ĩ qua psalmista nequaquã facigatꝰ
dicebat. Uiam mandatorũ tuorum
huꝰ gͥ asinus ẽ stultus aliquis piger
elixuriosus. Huiꝰ bos ẽ quicũq ĩ eiꝰ
ago laborare consueuit. Talesigit᷑
si in hac uia cecidisse uidemus. mltĩ
em̃ modis cadt̃ peccatdres. scđm quod
possumus eos subleuare debemus.
Donũ em̃ habemus adiutorẽ. qui
etiam sine nobis asinũ suũ & bouẽ
subleuare ñest inualidus. Adiuue

Expanded text:
bovem cecidisse in via, non despicies, sed sublevabis cum eo. » Sumus enim in via mandatorum Dei, in qua Psalmista nequaquam fatigatus dicebat: « Viam mandatorum tuorum Hujus asinus est stultus aliquis, piger, luxuriosus; hujus bos est, quicunque in ejus agro laborare consuevit. Tales ergo, si in hac via cecidisse videmus multis enim modis cadunt peccatores, secundum quod possumus eos sublevare debemus: bonum enim habemus adjutorem qui etiam sine nobis asinum suum et bovem sublevare non est invalidus; adjuve
Abbreviated transcription (Latin):
bil uoracitate popłm dei diripere.
& lamare contendunt. S abram
abigit eas: ꝑ quẽ scõs & apłicos uiroᷤ
intelligimus: qui sẽꝑ scãm ȩccłiam
abeorũ insidiis protegunt & defend̃.
U̾q sol occũberet:
Asopor irruit suꝑ abrã: et horror
magnus. & tenebrosus inuasit eum.
Dictũq est ad eum. Scito prenoscenꝰ
qd peregͥnũ futurũ sit semen tuum
interra.ñ sua.& subicient eos serui¬
tuti: & affligent qͣ dringentis annis.
Ueruntam̃ gentẽ cui seruituri sunt:
ego iudicabo.  post hȩc: egredient̃
cũ magna substantia. Tu aut̃ ibis
ad patres tuos inpace: sepultus in
senectute bona. Generatione autẽ
qͣrta reuertent᷑ huc. Nec dũ emm
cõpletȩ sunt iniqͥtates amorreorum:
usq ad presens tempus. Cũ inquit
sol occũberet & iam nox appropinqͣ¬
ret: sopor nruit suꝑ abrã: inquo qͥ a
ut sepe fit. mira & horrenda uidebat:
horor magnus et tenebrosus inuasit
eum. Neq em̃ ñ terreri poterat: cui

Expanded text:
bili voracitate populum Dei diripere bili voracitate populum Dei diripere et laniare conantur. Sed Abraham abigit eas: per quem sanctos et apostolicos viros intelligimus, qui semper sanctam Ecclesiam ab eorum insidiis protegunt et defendunt. ue Sol occumberet, sopor irruit super Abram, et horror magnus et tenebrosus invasit eum. Dictumque est ad eum: Scito praenoscens quod peregrinum futurum sit semen tuum in terra non sua, et subjicient eos servituti et adfligent quadringentis annis verumtamen gentem cui servituri sunt ego iudicabo et post haec egredientur cum magna substantia tu autem ibis ad patres tuos in pace sepultus in senectute bona generatione autem quarta revertentur huc necdum enim conpletae sunt iniquitates Amorreorum usque ad praesesoloccumberet, » et jam nox appropinquaret, sopor irruit super Abraham, » in quo, quia, ut saepe fit, mira et horrenda videbat, « horror magnus et tenebrosus invasit eum. » Neque enim non terreri poterat, cui,
Abbreviated transcription (Latin):
orũ regnũ untus. & potestas intͥb
etatib quafi intrib annis ꝑseuera¬
uit: uiguit & floruit. Prna siqͥdẽ
etas. ababrã cui hȩc ostenduntur.
usq ad dauid. Scda adaindusq
ad transinigrationẽ babylonis.
Tercia a transmigͣtione babylonis:
usq ad xp̃m. Habet aut̃ unaqͦq
istarũ ȩtatũ: generationes qͣttuor¬
decim. In hoc gͥ sacͥficio ostendit ds
abrahȩ. quantꝰ popłs. & qͣlis. deeiꝰ
stirpe eẽt futurus. quantũq regna¬
turus: qͣnta eẽt etiam aduersa pas¬
surus.
ui tollens unuersa hȩc: diui¬
sit ꝓmediũ: & utrasq partes
contra se altrinsecus pofuit: auesautẽ
ñ duinsit. Descendert̃q uolucres sup
cadauera: & abigebat eas abrabã. Me¬
rito aut̃ cȩteris diusis. aues ñ diuidumn¬
tur: qm̃ insolis spũalib & catholics
uiris. qͥ ꝑ aues intelligunt᷑: unitas &e
concordia regnat. Uolucres autem
quȩ suꝑ cadauera descendunt. uitua
sunt. & maligni sp̃s: qͥ semꝑ insatia¬

Expanded text:
orum regnum, virtus et potestas, in tribus aetatibus, quasi in tribus annis perseveravit, viguit et floruit. Prima siquidem aetas ab Abraham, cui haec ostenduntur, usque ad David: secunda a David usque ad transmigrationem Babylonis: tertia a transmigratione Babylonis usque ad Christum. Habet autem unaquaeque istarum aetatum generationes quatuordecim. In hoc igitur sacrificio ostendit Deus Abrahae quantus populus, et qualis de ejus stirpe esset futurus, quantumque regnaturus; quanta etiam adversa passurus. « Qui tollens universa haec, divisit per medium, et utrasque partes contra se altrinsecus posuit; aves autem non divisit. Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abraham. » Merito autem caeteris divisis, aves non dividuntur, quoniam in solis spiritualibus et catholicis viris, qui per aves intelliguntur, unitas, et concordia regnat. Volucres autem, quae super cadavera descendunt, vitia sunt, et maligni spiritus, qui semper insatia
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ĩ scõ restitistis. Sola eñi ista suf¬
ficiunt contra eos: qui omma adlit¬
terã intelligere uolunt. Aut si ñfuf¬
ficiunt: abscidant aures. & seccent
corda. Qd̃ anemine quidẽ usq ho¬
die factũ audiuimus. Aut hoc igit᷑
ñ intelligunt: aut suntelligunt. fac̾e

Expanded text:
sancto resistitis . » Sola enim ista sufficiunt contra eos, qui omnia ad litteram intelligere volunt: aut si non sufficiunt, abscidant aures, et secent corda, quod a nemine usque hodie factum audivimus. Aut hoc igitur non intelligunt, aut si intelligunt, face
Abbreviated transcription (Latin):
se alit̃ fideles. & iustos eẽ ñ posse: innsi
menbris om̃ib circuncisis. suꝑflua oĩa.
& nocuia ase repellant. Et iudei qͥdẽ
cidimꝰ. Peseñĩ circuncisus: ñ currit ad
malũ. Manus circuncisa: ñ ꝑcutit in¬
nocentẽ. Lingua circũcisa: ñ loqͥtur
mendatiũ. Auris circuncisa: ñ uult
audire detractionẽ. Audi deniq qd̾̃
scriptũ ẽ. Circuncidite corda ur̃a et
ñ corpora ur̃a. Ꝙ beatus stephanus

Expanded text:
se aliter fideles, et justos esse non posse, nisi membris omnibus circumcisis, superflua omnia et nociva a se repellant; et Judaei quidem cidamur. Pes enim circumcisus non currit ad malum. Manus circumcisa non percutit innocentem. Lingua circumcisa non loquitur mendacium. Auris circumcisa non vult audire detractionem. Audi denique quod scriptum est: « Circumcidite corda vestra, et corpora vestra . » Et beatus Stephanu
Abbreviated transcription (Latin):
Uetũtamen gentẽ cui seruient: ẽgo
iudicabo. Quna decẽ plagis totã egyp¬
tũ potent̾ afflrxit. Ebrei aũt erpolia¬
ta egypto: egressi st̃ cũ magna substã¬
tia. Tu aut̃ ibis ad patres tuos inpace.

Expanded text:
cui servient, ego judicabo; » quia decem plagis totum Aegyptum potenter afflixit: Hebraei autem exspoliata Aegypto egressi sunt cum magna substantia. « Tu autem ibis ad patres tuos in pace,
Abbreviated transcription (Latin):
siuit: Sequit᷑. Indie illo pepigit
dñs cũ abrã fedus: dicens. Semini
tuo dabo terrã hanc. Deinde uͦ
describit tͥminos terrȩ: quã ei datu¬
rus erat. Tantis eñireuelatis secretis.
cũ iam nichil eẽt. in quo abrã dubita¬
& hereditas futira describit᷑.
uxoris. cũ agar eiꝰ ancilla dormi¬
ens. hnsmahelẽ genuerit. S cũsaray
dña eiꝰ eã affligeret. ipsaq a facie eius
fugeret: abangło ãmonita ad dñam
suã reuersaẽ. Quid aut ꝑhas duas
mulieres intelligi debeat: apłs expo¬
nens ait. Hȩc eñi st̃ duo testamenta :
gam intelligere uolens. Unde & ysa¬
ac filios eccłiȩ: hismahel uͦ filios sy¬
nagoge designat. Et pͥus qͥdẽ quã sari.
peꝑit agar: quia pͥus synagoga quã
ȩccłia peꝑit. Quomͦ aut̃ synagogam
eccłia affurerit. nisi fortasse fidẽ xp̃i
p̃dicando quã ipsa audire ñuult:
scire ñ possum. Tam̃ &e abeccłiȩ filiis
multis inlocis tẽporalit̾ affligit᷑ syna¬
goga: tributa soluendo. aliaq serui¬

Expanded text:
sivit? Sequitur: « In die illa pepigit foedus cum Abraham, dicens: Semini tuo dabo terram hanc. » Deinde vero describit terminos terrae quam ei daturus erat. Tantis enim revelatis secretis, cum jam nihil esset in quo Abraham dubitaur, et haereditas futura describitur.uxoris, cum Agar ejus ancilla dormiens, Ismaelem genuerit; sed cum Sara domina ejus eam affligeret, ipsaque a facie ejus fugeret, ab angelo admonita ad dominam suam reversa est. Quid autem per has duas mulieres intelligi debeat, Apostolus exponens ait: « Haec sunt duo Testamenta ; » gam intelligere volens. Unde Isaac filios Ecclesiae, Ismael vero Synagogae filios designat. Et prius quidem quam Sara, peperit Agar, quia prius Synagoga quam Ecclesia peperit. Quomodo autem Synagogam Ecclesia afflixit, nisi fortasse fidem Christi praedicando, quam ipsa audire non vult, scire non possum. Tamen et ab Ecclesiae filiis multis in locis temporaliter affligitur Synagoga, tributa solvendo, aliaque obsequi
Abbreviated transcription (Latin):
sum qd possessurus sim eã: Q res¬
pondens dñs. Sume inqͥt mͥuaccã
trennẽ. & caprã tͥennẽ. & auietẽ
annorũ trium: turturẽ quoq & co¬
lũbam. ꝑhȩc eñi animalia. tota u¬
deorũ progemes. & quicũq ex abrahe
stirpe descenderant: designant᷑. Si¬
quidem ꝑuaccã. partẽ plebis: quȩ

Expanded text:
surus sim eam? Et respondens Dominus: Sume, inquit, mihi vaccam triennem et capram triennem, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. » Per haec enim animalia, tota Judaeorum progenies, et quicunque Abrahae stirpe descenderunt, designantur. Siquidem per vaccam parte
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatũ fuerit: generat mortẽ. Sor¬
didus aut̃ sordescat adhuc: ne for¬
te conuertat᷑ & sanet᷑. Iniquus eñi
et quipenitentiã agere renuit. qͣn
to plus adño expectat᷑: tanto maion
pena dignus. nullã habet excusati¬
onem.
ũ gͦ occubuisset sol. facta ẽ caligo
tenebrosa: & apparuit clibanꝰ
fumans: & lãpas ignis. transiens
int̾ diuisiones illas. Solis occasus
qui finis ẽ diei: huiꝰ scłi finẽ designat.
Caligo uͦ tenebrosa ipsa ẽ dequa dr̃:
fumans & lampas ignis. huiꝰ seculi
conflagratio ẽ: qͣultimo iudicio to¬
tus mundus t̾ribilit succendit᷑. De¬
ne aut̃ ignis int̾diuisiones illas tͣn¬
sisse. ñ tam̃ cadauera consũpsisse dr̃:
quia iã ꝑ acto iudicio. cunctisq im¬
mortalib factis. transire ꝑeos ignis

Expanded text:
summatum fuerit, generat mortem . » Sordidus igitur sordescat adhuc, ne forte convertatur et sanetur. Iniquus enim est, qui poenitentiam agere renuit, qui uanto plus a Domino exspectatur, tanto majori poena dignus nullam habebit excusationem. « Cum ergo occubuisset sol, facta est caligo tenebrosa, et apparuit clibanus fumans, et lampas ignis transiens inter divisiones illas. » Solis occasus, qui finis est diei, hujus saeculi finem designat. Caligo vero tenebrosa est de qua dicitur: fumans, et lampas ignis, hujus saeculi conflagratio est, qua ultimo judicio totus mundus terribiliter succendetur. Bene autem ignis inter divisiones illas transisse, non tamen cadavera consumpsisse dicitur; quia, jam peracto judicio, cunctisque immortalibus facti