comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fontis largo atq inuisibili flumine letificat
ds̃ eiuitatem suam. de qua ꝓpħa predixit. flu¬
minis impetus letificat eiuitatem d̃i. Ad hẽ
enim fondem nullus extraneus quia nullus
nisi uita ȩterna dignus accedit. Hic ẽ ꝓprius
eccłiȩ xp̃i. cui tanto ante ꝓpħatum ẽ. fons aq̃
tuȩ sit tibi proprius. et nemo alienus cõmu¬
incet tibi. De hac enim eccłia et de isto fonte
dicitur et ineantico eanticoꝵ. orcus conclus:
fons signat᷑. puteus aque uiuȩ. Hec ur̃i de ui¬
sibili baptismatis sacramento accipientes.
tantum errant. ut res absurdissimas fateri
cogantur muiti. quod ad illum scilicet fon¬
tem qui ꝓprius unicȩ columbȩ de quo dictũ
ẽ nemo alienus communicet tibi. ad ortum
conclusum puteumq signatum potuerit
accedere symon magus. quem legimꝰ aphi¬
lippo baptizatum. potuerint accedere fict̃i.¬
tot de quib gemens loquitur cyprianus
scło uerbis solis & non factis renunciantes.

Expanded text:
fontis largo atque inuisibili flumine laetificat fontis largo atque inuisibili flumine laetificat deus ciuitatem suam, de qua propheta praedixit: fluminis impetus laetificant ciuitatem dei. ad hunc enim fontem nullus extraneus, quia nullus nisi uita aeterna dignus. accedit. hic est proprius ecclesiae Christi, cui tanto ante prophetatum est: fons aquae tuae sit tibi proprius et nemo alienus communicet tibi. de hac enim ecclesia et de isto fonte dicitur et in Cantico canticorum: hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae. Haec uestri de uisibili baptismatis sacramento accipientes tantum errant, ut res absurdissimas fateri cogantur inuiti, quod ad illum scilicet fontem, qui proprius unicae columbae, de quo dictum est: nemo alienus communicet tibi, ad hortum conclusum puteumque signatum potuerit accedere Simon magus, quem legimus a Philippo baptizatum, potuerint accedere tot ficti, de quibus gemens loquitur Cyprianus: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes,
Abbreviated transcription (Latin):
manauit. Non gͦ hanc aquam.s aque noĩe
inuisibile dĩ donum scm sp̃m commenda¬
bat dicens. si quis sitit ueniat et bibat. sict̃
euidenter euangłista destatur adiungens.
hoc autem dicebat de spũ quem accepturi
erant credentes in eum. Sp̃s enim nondũ
erat datus. qitia iħs nondum fuerat clarifica¬
tus. Et utiq quantum ad sacramentum at¬
tinet lauachri uisibilis. antequam esset re-¬
surgendo clarificatus. lam baptirauerat plu¬
ies quam ioħs. sicut ipsum loquitur euan¬
gelium. Unde dicit discipuilis fuis. Ioħs qͥdẽ
baptiratut aqua. uos autem spu scõ baptirabi¬
mun. quem & accepturi estis non post multos
dies hos. Usqz ad pentecosten. Hie sẽs sp̃s ue¬
niens in eotale signum primitus dedit: ut qͥ
cum acciperent linguis omnium gentium lo¬
querentur. quia portendebat eccłiam ꝑ om̃s
gentes futuram. nec quenquam accepturum
spm̃ scm̃. nͥ qui eius unitati copularetur. Huiꝰ

Expanded text:
manauit. Non ergo hanc aquam, sed aquae nomine manauit. Non ergo hanc aquam, sed aquae nomine inuisibile dei donum sanctum spiritum commendabat dicens: si quis sitit, ueniat et bibat, sicut euidenter euangelista testatur adiungens: hoc autem dicebat de spiritu quem accepturi erant credentes in eum; spiritus enim nondum erat datus, quia Iesus nondum fuerat clarificatus. et utique, quantum ad sacramentum attinet lauacri uisibilis, antequam esset resurgendo clarificatus, iam baptizauerat plures quam Iohannes, sicut ipsum loquitur euangelium. unde dicit discipulis suis: Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autemspiritu sancto baptizabimini quem et accepturi estis non post multos dies hos usque ad pentecosten. hic sanctus spiritus ueniens in eos tale signum primitus dedit, ut, qui eum acceperant, linguis omnium gentium loquerentur, quia portendebat ecclesiam per omnes gentes futuram nec quemquam accepturum spiritum sanctum, nisi qui eius unitati copularetur. huius
Abbreviated transcription (Latin):
mundatio spiritalis ignoras: Non gͥ sicut
comuciaris canquã in a sylum romuli ur̃os
nocentes recipimus. quos ciuitas recipiendo
efficit innocentes cũ ad eã ueraci corde tͣnsieriñ.
De qua eius conditor dicit. Non potest eiui¬
tas abscondi suꝑ montem constituta. Non
enim eam condidit qui frem̃ suꝑbe occidit
iratus. s qui fr̃s humiliter redemit occisus.
Hanc spũ suo mnundante lecificat. de quo ela¬
mabat. dicens. si quis sitit ueniat et bibat.
ñ aquam uisibilem commendans quȩ dat᷑
in baptismatis sacramento. quam & bom ⁊
mali habere possunt quamuis sine illa bonz
salui fier non possint. Que quamiuis eccłie
sit. tamen etiam foras ꝓfluit. cũ et aptid il¬
los inuenitur qui ex nobis exierunt s non
erant ex nobis.sicut aqua in aliquo exillis
inemorabilib quatuor fluminib negari ñ
potest quod sit aqua paradysi. quamius ñ
sit in solo parachyso. quia etiam extra inde

Expanded text:
mundatio spiritalis ignoras? non igitur, sicut mundatio spiritalis ignoras? non igitur, sicut conuiciaris, tamquam in asylum Romuli uestros nocentes recipimus. quos ciuitas dei recipiendo efficit innocentes, cum ad eam ueraci corde transierint, de qua eius conditor dicit: non potest ciuitas abscondi super montem constituta. non enim eam condidit, qui fratrem superbe occidit iratus, sed qui fratres humiliter redemit occisus. hanc spiritu sancto mundante laetificat. de quo clamabat dicens: si quis sitit, ueniat et bibat, non aquam uisibilem commendans, quae datur in baptismatis sacramento, quam et boni et mali habere possunt. quamuis sine illa boni salui fieri non possint. quae quamuis ecclesiae sit, tamen etiam foras profluit, cum et apud illos inuenitur, qui ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis, sicut aqua in aliquo ex illis memorabilibus quattuor fluminibus negari non potest quod sit aqua paradisi, quamuis non sit in solo paradiso, quia etiam extra inde
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostendam quod in primo libro distuleram.
sit accipi. quod preter uiam non potest accipi.
De his enm qui scismata faciebant idem apls
dicit Animalis autem homo non ꝑcipit ea
quȩ sunt sp̃s dĩ. Primam ad corinthios eplam
lege & inuenies.Baptismus igitur saciamen¬
tum ẽ nouȩ uitȩ ac salutis ȩternȩ. quẽ multi
habent non ad uitam ȩternam sed ad pȩnam
ȩternam. non bene utentes tanto bono. Cari¬
tatem uero scãm quȩ ẽ uinculum ꝑfectionis.
nemo potest habere nonbonus.nemo qͥ habet
potest ẽe scismaticus. uł hereticus. Cum ergo
quisq ad ȩccłiȩ ueniens unitatem. cum eius
membris ueraciter copulatur. accipiat spm̃¬
sẽm ꝑ quem diffunditur earitas in cordib nr̃is.
eademq caritas cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ.
ut et baptismũ quem primum habebat ad
iudieium habere mereatur ad premium. qͦmͦ
eum mundari negas. nͥ quia omnino quȩ sit

Expanded text:
ut ostendam, quod in primo libro distuleramus , ut ostendam, quod in primo libro distuleramus , sit accipi, quod praeter illam non potest accipi. De his enim qui schismata faciebant, idem apostolus dicit, Animalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Primam ad Corinthios Epistolam lege, et invenies. Baptismus igitur Sacramentum est novae vitae ac salutis aeternae; quem multi habent non ad vitam aeternam, sed ad poenam aeternam, non bene utentes tanto bono: charitatem vero sanctam, quae est vinculum perfectionis, nemo potest habere non bonus; nemo qui habet, potest esse vel schismaticus vel haereticus. Cum ergo quisque ad Ecclesiae veniens unitatem, cum ejus membris veraciter copulatur, accipiat Spper quem diffunditur caritas in cordibus nostris, eademque caritas cooperiat multitudinem peccatorum, ut et baptismum. quem primum habebat ad iudicium, habere iam mereatur ad praemium, quomodo eum mundari negas. nisi quia omnino quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
biliter atq insanabiliter assereremus errare.
Sedideo uobis non uidentur mundari cum ad
nos auobis transeunt. quia non denuo baptirã¬
tur:quasi solo baptismo quẽ repeti non oportet.
cum idem atq unus ẽ homines aberrore mun¬
dentur. Mundantur & uerbo ueritatis. ab illo
qui ait.iam uos mundi estis ꝓpter uerbum qͦd
locutus sum uobis. ¶Iundantur & sacrificio
triti cordis. ab illo de quo dictum ẽ sacrificium
deo sp̃s contribulatus. cor contritum & humilia¬
tum ds̃ non sꝑnit. Mundantur & elemosinis.¬
abillo qui ait date elemosinas. et ecce omnia
munda sunt uobis. Mundantur ipsa quȩ su¬
ꝑeminet omnib caritate ab illo qui ꝑ apłm
petrum dixit. caritas cooꝑit multitudinẽ pec¬
catorum. Quȩ una si adsit. illa omĩa recte fuit̃.
si aut̃ desit. ua omĩa frustra fiunt. Hu̾ unde sit
Unde merito creduntur hi qui extra ȩccłiam ba¬
ptimum eccłiȩ ꝑceꝑunt non habere sp̃m scm̃.

Expanded text:
biliter atque insanabiliter adsereremus errare. biliter atque insanabiliter adsereremus errare. sed ideo uobis non uidentur mundari, cum ad nos a uobis transeunt, quia non denuo baptizantur, quasi solo baptismo, quem repeti non oportet, cum idem atque unus est. homines ab errore mundentur. mundantur et uerbo ueritatis ab illo qui ait: iam uos mundi estis propter uerbum quod locutus sum uobis. mundantur et sacrificio contriti cordis ab illo de quo dictum est: sacrificium deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum deus non sab illo qui ait, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Mundantur ipsa quae supereminet omnibus charitate ab illo qui per apostolum Petrum dixit: Charitas cooperit multitudinem peccatorum : quae una si adsit, omnia illa recte fiunt; si autem desit illa, omnia frustra fiunt. Haec vero unde sit, . Unde merito creduntur qui extra Ecclesiam Baptismum Ecclesiae perceperunt, non habere Spiritum sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
co correcti adȩccłiam catholieam transeatis.
quib modis possumus ẽẽ agendum censumꝰ.
Nec nr̃o sicut scribis uerbo te uti arbitreris qͦsi
hoc malum sine uenia et sine medico eẽ dicamꝰ.
Quod omnino non dicimꝰ. quia et ueniam me¬
rentur quos huius mali penituerit: et omni
uersus fueris et ingemuenis tunc saluus eris.
Qua ꝓpter si in aliquem forte incidisti. uł minꝰ
in his reb instructum. uł minus quid loque¬
retur intuentem. quamus eẽ communionis
catholicȩ uideretur qui hoc tib diceret. ipse
potuis huius in considerati uerbi ueniam me¬
reatur sicut tu qui cum sis tam liberaliter eru¬
ditus. et in arte uerboꝵ non mediocriter doctꝰ
minus tamen quid loquaris attendens. expi¬
andum censes quod in expiabile direris. et qͦd
ẽ monstruosius ideo expiandum quia in ex¬
piabile. Nonẽ autem catholieum eos horta¬
ri ut errore correct̾o salui fiant: quos inexpia¬

Expanded text:
to correcti ad ecclesiam catholicam transeatis, to correcti ad ecclesiam catholicam transeatis, quibus modis possumus agendum esse censuimus. nec nostro, sicut scribis, uerbo te uti arbitreris, quasi hoc malum sine uenia et sine medico esse dicamus; quod omnino non dicimus, quia et ueniam merentur, quos huius mali paenituerit, et omnipuersus fueris et ingemueris, tunc saluus eris. quapropter si in aliquem forte incidisti uel minus in his rebus instructum uel minus quid loqueretur intuentem, quamuis esse communionis catholicae uideretur qui hoc tibi diceret, ipse potius huius inconsiderati uerbi ueniam mereatur, sicut tu, qui cum sis tam liberaliter eruditus et in arte uerborum non mediocriter doctus, minus tamen quid loquaris adtendens expiandum censes quod inexpiabile dixeris et, quod est monstruosius, ideo expiandum, quia inexpiabile. non est autem catholicum eos hortari, ut errore correcto salui fiant, quos.inexpia
Abbreviated transcription (Latin):
sit. radix ei reddlitur.non formamutatur. At¬
enim quia nr̃os inquis hereticos & sacrilegos
uoeas. quod nefarium & in expiabile crimen
ẽ. nunquid talib sine aliqua expiatione igno¬
sci debet aut potest: Cur gͦ inquis non ema¬
culas uenientem.cur non primo ablius &e
mundas. & sic tibi communicat: Q uid quod
ex eis tiuis uerbis multo conuenientius alius
dixerit. talib tam ignosci nec debere nec pos¬
se.teq tibi ipsi contraria locutum eẽ monstra¬
uerit. ut ideo diceres cum aliqua expiatione
talib ignoscendum. quia id quod obicitur
in expiabile erimen ẽ: Quomͦ gͦ expiatur qͦd
mexpiabile ẽ: Quomodo spem te auditurum
ẽẽ quod dico. qui tam in primo non audis ip¬
se quod dicis. cum tib continuo contradicis
censendo expiandum quod inexpiabile direnꝰ:
Nos autem ita ur̃m dicimꝰ hereticum & sacri¬
legum errorem. ut tamen inexpiabile nondi¬
camus. Alioquin frustra uobiscum ut eo relic¬

Expanded text:
sit , radix ei reddsit , radix ei reddenim quia nostros, inquis, haereticos et sacrilegos uocas, quod nefarium et inexpiabile crimen est, numquid talibus sine aliqua expiatione ignosci debet aut potest? cur ergo, inquis, non emaculas uenientem, cur non primo abluis et emundas et sic tibi communicat? quid, quod ex his tuis uerbis multo conuenientius alius dixerit talibus iam ignosci nec debere nec posse teque tibi ipsi contraria locutum esse monstrauerit, ut ideo diceres cum aliqua expiatione talibus ignoscendum. quia id quod obicitur inexpiabile est? quomodo ergo expiatur quod inexpiabile est? quomodo sperem te auditurum esse quod dico, qui tam in proximo non audis ipse quod dicis, cum tibi continuo contradicis censendo expiandum quod inexpiabile dixeris? nos autem ita uestrum dicimus haereticum et sacrilegum errorem, ut tamen inexpiabilem non dicamus; alioquin frustra uobiscum, ut eo relic
Abbreviated transcription (Latin):
recipis: Aut scismaticus ast scismaticũ recipis.
Aut donatianus ẽ donatianum recipis: His
enim nominib non gradus honoris aplebeia
dignitate: s crimen erroris acatholiea uerita¬
te di stinguitur. Proide ula tanquam
eccłiastica munera etiam inalienis inuenta
qui uos relinquendo & ad nros eundo nr̃ifiũt¬
ꝓutilitate populorum quib hac dispensatio¬
ne seruimꝰ. uel suscipiuntur. ut non suscipiun¬
tur. illa uero uiciosa et ꝓprie ur̃a sanantur. cor¬
riguntur. mutantur. dum tamen ea sacram̃ta
sine quib homo non potest fieri.xp̃ianus.et ã
in hereticis sic tract̾entur. ut cum ad ȩccłiam
uemunt quod defuerit addatur. eccłiastica mo¬
destia. quod agnitum fuerit approbetur : Ne
dum nimis offendimur eis malis quȩ contra
ȩccłiam peperunt. ꝑsequamur etiam bona quiȩ
de ȩccłia discedendo traxerunt. Nam etiã frac¬
tus ramus si rursus sicut ait apłs inserendus

Expanded text:
recipis\' aut: \'schismaticus est, schismaticum recipis\' recipis\' aut: \'schismaticus est, schismaticum recipis\' aut: \'Donatianus est, Donatianum recipis\'? his enim nominibus non gradus honoris a plebeia dignitate, sed crimen erroris a catholica ueritate distinguitur. proinde illa tamquam ecclesiastica munera etiam in alienis inuenta, qui uos relinquendo et ad nos transeundo nostri fiuntutilitate populorum, quibus hac dispensatione seruimus, uel suscipiuntur uel non suscipiuntur. illa uero uitiosa et proprie uestra sanantur corriguntur mutantur, dum tamen ea sacramenta, sine quibus homo non potest fieri christianus, etiam in haereticis sic tractentur, ut, cum ad ecclesiam ueniunt. quod defuerit addatur, quod agnitum fuedum nimis offendimur eis malis quae contra Ecclesiam pepererunt, persequamur etiam bona quae de Ecclesia discedendo traxerunt. Nam etiam ramus fractus, si rursus, sicut ait Apostolus, inserendus
Abbreviated transcription (Latin):
dam inse offendicula quib pie religioseq mo¬
uebantur: ep̃atus officium. non solũ sine culpa
uerum etiam cum laude posuerunt. Nũqͥd
etiam sic xp̃ianum nomen et fidem laudabi¬
liter ac non potius damnabiliter ponerent:
Sicut in accipiendis his reb possunt esse iuste
causȩ cur exeuset quisq fieri ep̃e. nec tamen si¬
milider potest ulla causa ẽẽ iusta.eur quis ex¬
cuset fieri xp̃ianus. Quidita. nisi quia sine
episcopatu ut clericatu salui ẽẽ possum̾. sine
xp̃ĩana uero religione ñ possumꝰ: Proinde
ur̃ ep̃i seu quilibet clerici. quantum ad ipsa
eccłiastica officia ꝑtinet sic in catholicam su¬
scepti sunt unitatem. quemadinodum expe¬
dire uidebatur his quorum saluti ꝑeorum
consulebatur officium. ut exercendum uel o¬
mittendum.Uerumtamen etiam detpsis qui
& apud nos eosdem administrauerunt honoreᷤ
pis.ita poteris dicere herecicus ẽ hereticum

Expanded text:
dam in se offendicula, quibus pie religioseque modam in se offendicula, quibus pie religioseque mouebantur, episcopatus officium non solum sine culpa, uerum etiam cum laude posuerunt. numquid sic etiam christianum nomen et fidem laudabiliter ac non potius damnabiliter ponerent? sicut in accipiendis his rebus possunt esse iustae causae, cur excuset quisque fieri episcopus, nec tamen similiter potest ulla causa esse iusta, cur quisquis excuset fieri chriatianus. quid ita, nisi quia sine episcopatu uel clericatu salui esse possumus, sine Christiana uero religione non possumus? Proinde uestri episcopi seu quilibet clerici, quantum ad ipsa ecclesiastica officia pertinet, sic in catholicam suscepti sunt unitatem, quemadmodum expedire uidebatur his, quorum saluti per eorum consulebatur officium uel exercendum uel omittendum. uerumtamen etiam de ipsis, qui et apud nos eosdem administrauerunt honores, pis, ita poteris dicere: \'haereticus est, haereticum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam salubriter ur̃a quȩ ꝑniciose habeba¬
tis aliena. Discordia uos possidet sub titulo
pacis. Ergo discordia pellatur. pax introdu¬
catur. quid causȩ ẽ. ut titulus deponatur:
recipis. Tam quippe in illo saeramenta
xpiana quam menbra humana cognosco.
nec euro ꝑquem fuerint seminata sed a quo
ereata. Quib si male uti uoluerit eo ipso ma¬
lus fit. quod creatorem de bonis eiꝰ offendit.
Si autem bene uti ceperit se corrigeo. non ula
mutabit. Et de ep̃ĩs quidem ut clericis recipi¬
endis.alia questio ẽ. Quamuis enim cũ apud
uos ordinantur non super eos inuocetur nom̃
donati sed dei. tamen ita suscipiuntur ut uide¬
tur paci et utilitati eccłiȩ conuenire. Neq enĩ
ep̃i ꝓpter nos sumus. s ꝓpter eos quib uerbũ
& sacramentum dñicum ministramꝰ. Ac ꝑhoc
ut eorum sine scandalo gubernandorum sese
nonnulli scã humilitate prediti uiri. ꝓpt̃ que¬

Expanded text:
etiam salubriter uestra, quae perniciose habebaetiam salubriter uestra, quae perniciose habebatis aliena. discordia uos possidet sub titulo pacis; ergo discordia pellatur, pax introducatur. quid causae est ut titulus deponatur? recipis\'; tam quippe in illo sacramenta christiana quam membra humana cognosco nec curo, per quem fuerint seminata, sed a quo creata. quibus si male uti uoluerit, eo ipso malus fit, quod creatorem de bonis eius offendit; si autem bene uti coeperit, se corriget, non illa mutabit. Et de episcopis quidem uel clericis recipiendis alia quaestio est. quamuis enim, cum apud uos ordinantur, non super eos inuocetur nomen Donati, sed dei, tamen ita suscipiuntur, ut uidetur paci et utilitati ecclesiae conuenire. neque enim episcopi propter nos sumus, sed propter eos, quibus uerbum et sacramentum dominicum ministramus, ac per hoc, ut eorum sine scandalo gubernandorum sese nonnulli sancta humilitate praediti uiri propter quae
Abbreviated transcription (Latin):
uita ab honorabilius senilis ȩtatis meritũ ꝑ¬
uenerunt. quasi sacramenta et inuocatio no¬
minis dĩ quȩ fit apud uos ipsa iniiea sit
nobis. cum et in eis qui extra ȩccłiam sunt ñ
sit omnino nͥ eccłiȩ. In qua questione si meis
uerbis laborarem.tuis adiuuarer. Nam si
extra eccłiam nichil ȩccłiasticum posse esse
sentires. non ipse dirisses nobis et uobis unã
ẽẽ religionem.eadem sacramenta. nichil in
xp̃ĩana obseruatione diuersum. quib u̾bis
tuis non in totum consentio. Xpĩana qͥppe
eccłia carctis. xpĩanam caritatem ñ habetis.
Xp̃iana sane in uobissacramenta cognosco.
et inhis illud qͦ diuersum imꝓbo ac respuo.
quod cum eadem etiã in scismate habeatis.
eadem in catholicis exsufflatis. Prorsus ag¬
noscit in uobis ȩccłia cuncta quȩ sua sunt.
nec ideo non sunt eius. quia et apud uos in¬
ueniuntur. Apud uos quippe aliena sunt.
s cum uos correctos recipit cuius sunt. fuĩt

Expanded text:
uita ad honorabilius senilis aetatis meritum puita ad honorabilius senilis aetatis meritum peruenerunt; quasi sacramenta et inuocatio nominis dei, quae fit apud uos, ipsa inimica sit nobis, cum et in eis, qui extra ecclesiam sunt, non sit omnino nisi ecclesiae. in qua quaestione si meis uerbis laborarem, tuis adiuuarer. nam si extra ecclesiam nihil ecclesiasticum posse esse sentires, non ipse dixisses nobis et uobis unam esse religionem, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. quibus uerbis tuis non in totum consentio. christiana quippe ecclesia caretis, christianam caritatem non habetis. christiana sane in uobis sacramenta cognosco et in his illud quoque diuersum inprobo ac respuo, quod, cum eadem etiam in schismate habeatis, eadem in catholicis exsufflatis. prorsus agnoscit in uobis ecclesia cuncta quae sua sunt, nec ideo non sunt eius, quia et apud uos inueniuntur. apud uos quippe aliena sunt, sed cum uos correctos recipit cuius aunt, fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
latronem. Nisi putas quod. xp̃c in paradyso
secum ẽẽ uoluisset eruentum sceleratumq: ho¬
minem. si non cordis illa conuersio continuo
faceret innocentem. ut eo die exeoloco. ex eo
ligno transiret adimmortale fidei premiũ.
in quo exceperẽt mortis ꝓiniquitate suppli¬
cium. Siue enim ad malum. siue ad bonũ.
paruo momento anmus commutatur: s
nonideo paruum ẽ quod meretur. In ipsis
corporalib et temporalib penis et beneficiis
diu nutritã quamlibet ȩtatem unus ictus in¬
terimit et triginta octo annoꝵ egritudinem
mox ut dñs dignatus ẽ iubere sanauit. Cre¬
de certis reb. non uerbis inanib. Mutati ad
nos ur̃i transeunt absit ut ipsi sint qui fuert̃.
Quod utinam et tu facias. et quam uerum sit
inte tibi credas. Magnum aliquid tibi dicere
iusus es nominando candidum. uillam regi-¬
ensem. et donatum macomadiensem qui ex
urĩs epĩs etiã apud nos ep̃i fuerunt. et ꝓbata

Expanded text:
latronem; nisi putas, quod Christus in paradiso latronem; nisi putas, quod Christus in paradiso secum esse uoluisset cruentum sceleratumque hominem, si non cordis illa conuersio continuo faceret innocentem, ut eo die, ex eo loco, ex eo ligno transiret ad inmortale fidei praemium, in quo exceperat mortis pro iniquitate supplicium. siue enim ad malum siue ad bonum paruo momento animus commutatur, sed non ideo paruum est quod meretur. in ipsis corporalibus et temporalibus bonis et beneficiis diu nutritam quamlibet aetatem unus ictus interimit, et triginta octo annorum aegritudinem mox ut dominus dignatus est iubere sanauit. crede certis rebus, non uerbis inanibus. mutati ad nos uestri transeunt — absit ut ipsi sint qui fuerunt —; quod utinam et tu facias et quam uerum sit in te tibi credas! Magnum aliquid tibi dicere uisus es nominando Candidum Uillaregiensem et Donatum Macomadiensem, qui ex uestris episcopis etiam apud nos episcopi fuerunt et probata
Abbreviated transcription (Latin):
qualis fuit qui ueneratur ȩccłiam quam blaᷤ¬
phemabat qui tenet unitatem quam ñ tenebat.
qui habet caritatem quam non habebat. qui ac¬
cipit pacem quam respuebat. qui approbat sa¬
cramentum quod ȩisufflabat: An uero ita st̃
omĩa falsis uera p̃posterata. ut non dicant᷑
mutati in quib ea quȩ diuersa fuerant ucri¬
tate corriguntur. et mutati dicantur in quib
ea quȩ similia una eademq fuerant. uanita¬
de iterantur: Noli ergo ulterius in hac re ñ
tantum carnaliter uerum etiam pueriliter sa¬
pere. ut tales quales erant ur̃os a nobis suscipi
existimes. qui conu̾sionem uoluntatis ab er¬
rore ad ueritatem. a diuisione adunitatem.
&uissensione ad pacem. ab inimiciciis ad cari¬
tatem. ab humana presumptione a diuinaꝵ
scripturarum auctoritatem. non ante incipi¬
unt ẽẽ nr̃i quam eẽ destiterint ur̃i. Hec con¬
uersio uoluntatis repente mutauit ñ solum
inteloneo peccatorem. uerum etiam ineruce

Expanded text:
qualis fuit, qui ueneratur ecclesiam quam blasqualis fuit, qui ueneratur ecclesiam quam blasphemabat, qui tenet unitatem quam non tenebat, qui habet caritatem quam non habebat, qui accipit pacem quam respuebat, qui adprobat sacramentum quod exsufflabat? an uero ita sunt omnia falsis aera praeposterata, ut non dicantur mutati, in quibus ea quae diuersa fuerant ueritate corriguntur, et mutati dicantur, in quibus ea quae similia una eademque fuerant uanitate iterantur? noli ergo ulterius in hac re non tantum carnaliter, uerum etiam pueriliter sapere, ut tales quales erant uestros a nobis suscipi existimes, qui conuersione uoluntatis ab errore ad ueritatem, a diuisione ad unitatem, a dissensione ad pacem, ab inimicitiis ad caritatem, ab humana praesumptione ad diuinarum scripturarum auctoritatem non ante incipiunt esse nostri, quam esse destiterint uestri. haec conuersio uoluntatis repente mutauit non solum in teloneo peccatorem, uerum etiam in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et heretici estis. uel quod inscismate iniue¬
terato remansistis. ut ex tua diffinitione quod
de eccłia quȩ corpus ẽ . xp̃i. ut de iteratione. rͥa¬
in baptismi diuersum seguimini. Et sacrilegis
erior ẽ non solum axp̃iana unitate separatio.
uerum etiam sacramentoꝵ quȩ sodm tuam
confessionem una eademq sunt uiolatio.
atq rescissio. Quod si corrigitis & mutatis. qͦ¬
modo tales uos suscipimus quales eratis:
Unde inaniter tam multa locutus es. & cũ sis
ingenio tam acudo. consuetudine audiende
uanitatis obtunderis. ut uideatur tib quod
cum ad nos auobis transeunt tales eos qͣles
erant suscipimus quia ineis traditionem
xp̃ianorum qͣm nec alienati alienarurrant.
nec ꝑuersi ꝑuerterant approbamus. quȩ sacͣ¬
menta etiam tu quamus non talis quales
nos sumus. non potuisti tamen nisi talia. nec
sic talia quasi alia similia s omni no eadem
confiteri. Obsecro te dic michi. quomͦ talis ẽ

Expanded text:
nam et haeretici estis, uel quod in schismate inuenam et haeretici estis, uel quod in schismate inueterato remansistis uel ei tua definitione, quod de ecclesia, quae corpus est Christi, uel de iteratione christiani baptismi diuersum sequimini, et sacrilegus error est non solum a christiana unitate separatio, uerum etiam sacramentorum, quae secundum tuam confessionem una eademque sunt, uiolatio atque rescissio. quod si corrigitis et mutatis, quomodo tales uos suscipimus quales eratis? unde inaniter tam multa locutus es et, cum sis ingenio tam acuto, consuetudine audiendae uanitatis obtunderis, ut uideatur tibi, quod, cum ad nos a uobis transeunt, tales eos quales erant suscipimus, quia in eis traditionem christianorum, quam nec alienati alienauerant nec peruersi peruerterant. adprobamus; quae sacramenta etiam tu, quamuis non talis quales nos sumus, non potuisti tamen nisi talia. nec sic talia quasi alia similia, sed omnino eadem confiteri. Obsecro te, dic mihi, quomodo talis est
Abbreviated transcription (Latin):
idem nec diuersum ẽẽ fatemim. Tua uerba
quippe sunt. quod nobis uobisq sit una re¬
ligio. eadem sacramenta. nichil in xpĩana
obseruatione diuersum. Qua ꝓpt̃ si literis
titis pars donati subscriberet. ac deinde ista
que ate atq me dicta sunt. sine insana ꝑti¬
natia. uł impudentia cogitaret. nichil ulters
aduersus nos sentiret aut diceret. S qm̃ tu
es cui respondeo.iam puto quod et ipse uide¬
as quam non studio criminandi. s ꝑnitio¬
sam redarguendi fallaciam dixerim.dona¬
tistarum hereticoꝵ sacrilegum errorem. In
quib quatuor uerbis siue nominib. qͥa hoc
uł tibi uł arti grammatice placet. primum
quod positum ẽ donatistarum. corrigo &
muto. et donatianorum dico. cȩtera uero tria
qm̃ uerissime dicta eẽ iam ut puto sentis. uoᷤᷤ
corrigite. uos mutate. Mutate inquam et cor¬
rigite donatianoꝵ. uł quodlibet aliud uocã¬
di sitis tamen hereticorum sacrilegũ errorẽ

Expanded text:
idem nec diuersum esse fatemini. tua quippe idem nec diuersum esse fatemini. tua quippe uerba sunt, quod nobis uobisque sit una religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. Quapropter si litteris tuis pars Donati suscriberet ac deinde ista, quae a te atque me dicta sunt, sine insana pertinacia uel inpudentia cogitaret, nihil ulterius aduersus nos sentiret aut diceret. sed quoniam tu es cui respondeo, iam puto quod et ipse uideas, quam non studio criminandi, sed perniciosam redarguendi fallaciam dixerim: Don at is tar u m haereticorum sacrilegum errorem. in quibus quattuor uerbis siue nominibus, quia hoc uel tibi uel arti grammaticae placet, primum quod positum est \'Donatistarum\' corrigo et muto et \'Donatianorum\' dico, cetera uero tria, quoniam uerissime dicta esse iam ut puto sentis, uos corrigite, uos mutate. mutate, inquam, et corrigite Donatianorum uel quodlibet aliud uocandi sitis tamen haereticorum sacrilegum errorem.
Abbreviated transcription (Latin):
nes tuȩ. ut si michi et ꝑalios ur̃õs concede¬
retur scismaticos uos libentius quam heretieoᷤ
dicerem: Si enim scisma faciunt. quib cum
cis a quib se diuidunt una religio ẽ. eadem sa¬
cramenta. nichil in xp̃iana obseruatione diũ¬
sum. hinc ẽ ur̃a rebaptitatio damnabilior: qͥa
in una religione eisdem saeramentis. nchilo
in xp̃iana obserliatione diuerso. alius & dici¬
sus ẽẽ non potest baptismus. S qm̃ nec nul¬
ium ẽ. nec aliquid paruum quod quod diuer¬
sum sequimini. cum ab unitatis uinculo sepa¬
rati etiã de repeticione baptisini dissentitis. a
nobis fit ut scđm istam ipsam diffinitionem
tuã qua dixisti heresis ẽ autem diuersa seqñ¬
tium secta. & heretici sitis et uicti appareatis.
Heretici quidem quod ñ tantum diuisi uerum ⁊
in rebaptirando diu̾sum sequimini: uicti aut̃
quia datum ꝑ nos baptisma. tanquã ñ ipsumł
tanqͣm nullum sit iteratis quod unum atq

Expanded text:
nes tuae, ut, si mihi et per alios uestros concedenes tuae, ut, si mihi et per alios uestros concederetur, schismaticos uos libentius quam haereticos dicerem. si enim schisma faciunt, quibus cum eis a quibus se diuidunt una religio est, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum, hinc est uestra rebaptizatio damnabilior, quia in una religione, eisdem sacramentis, nihilo in christiana obseruatione diuerso alius et diuersus esse non potest baptismus. sed quoniam nec nullum est nec aliquid paruum quod diuersum sequimini, cum ab unitatis uinculo separati etiam de repetitione baptismi dissentitis a nobis, fit, ut secundum istam ipsam definitionem tuam, qua dixisti: haeresis est autem diuersa sequentium secta, et haeretici sitis et uicti appareatis. haeretici quidem, quod non tantum diuisi, uerum et in rebaptizando diuersum sequimini, uicti autem, quia datum per nos baptisma, tamquam non ipsum uel tamquam nullum sit, iteratis, quod unum atque
Abbreviated transcription (Latin):
idem ẽ. exsufflatur. cur quod non diuersum ẽ
iteratur: Me sic agente in presentia. sic ĩstan¬
de ad quas dergiuersationes confugeretis: Ui¬
delicet contennerent in epła tua illi grãma¬
dicos tu accusares in nr̃a dialecticos. s ueritas
exutraq suꝑaret hereticos. hoc solum in eis
ostendens a nobis eẽ diuersum quod constat
ẽẽ ꝑuersum. quia nos sacramenta nr̃a cog¬
noscimus. errorem alienum emendamꝰ: uos
autem eadem sacramenta fatemini. quȩ tan¬
quam nulla sint iteratis. magna diu̾sitate
repbantes quod diuersum non eẽ concediti
Proinde quamuis inter scisma et heresim. ma¬
gis eam distinctionem approbem qua dicit᷑
scisma eẽ recens congregationis exaliqua sen¬
tentiarum diuersitate dissensio. neq enim
et scisma fieri po a test. nͥ diuersum aliqͥd
sequantur qui faciunt. heresis autem sci̾ma
inueteratum: tamen quid hric opus ẽ ad
laborem. cũ me tantum adiuuent diffinitio¬

Expanded text:
idem est exsufflatur, cur quod non diuersum est idem est exsufflatur, cur quod non diuersum est iteratur\'? Me sic agente in praesentia, sic instante ad quas tergiuersationes confugeretis? uidelicet contemnerent in epistula tua illi grammaticos, tu accusares in nostra dialecticos, sed ueritas ex utraque superaret haereticos, hoc solum in eis ostendens a nobis esse diuersum quod constat esse peruersum, quia nos sacramenta nostra cognoscimus, errorem alienum emendamus, uos autem eadem sacramenta fatemini, quae tamquam nulla sint iteratis, magna diuersitate reprobantes quod diuersum non esse conceditis. Proinde quamuis inter schisma et haeresim magis eam distinctionem adprobem, qua dicitur schisma esse recens congregationis ex aliqua sententiarum diuersitate dissensio — neque enim et schisma fieri potest, nisi diuersum aliquid sequantur qui faciunt —. haeresis autem schisma inueteratum, tamen quid hinc opus est ut laborem, cum me tantum adiuuent definitio
Abbreviated transcription (Latin):
sus adte dicerem. tu saltem obsecro dic nobiᷤ
quid isti faciunt. Ecce apud nos baptrratum
rebaptirare disponunt. Certe gͦ nobis et uo¬
bis una religio eadem sacramenta mchil inxͥ¬
ana obseruatione diuersum. An respondereᷤ
s xp̃i baptismus non ẽ religio. non ẽ saeram̃¬
tum non ẽ obseruatio xp̃iana: Auerterit d̃s
hanc atua mente dementiã. Quid gͥ michi
responderes urgenti ac dicenti tina nobis
uobisq religio ẽ quib autem baptismus
unus non ẽ. non ẽ una religio.ergo nobis uo¬
bisq unus ẽ baptismus. eadem nobis ⁊ uobiᷤ
sunt sacramenta. quib autem idem baptis¬
mus non ẽ non sunt eadem sacramenta. gͦ
idem nobis et uobis ẽ baptismus. nichil est
nobis et uobis in xp̃iana obseruatione diuer¬
sum. quib autem diuersus ẽ baptismus non
utiq nichilẽ inxp̃iana obseruatione diuer¬
sum. non gͦ nobis et uobis diuersus ẽ baptis¬
mus. cur quod unum ẽ imꝓbatur.cur quod

Expanded text:
sus ad te dicerem: tu saltem, obsecro, dic nobis, sus ad te dicerem: tu saltem, obsecro, dic nobis, quid isti faciunt. ecce apud nos baptizatum rebaptizare disponunt. certe ergo nobis et uobis una religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum\'? an responderes: \'sed Christi baptismus non est religio, non est sacramentum, non est obseruatio christiana? auerterit deus hanc a tua mente dementiam. quid igitur mihi responderes urguenti ac dicenti: \'una nobis uobisque religio est; quibus autem baptismus unus non est, non est una religio; ergo nobis uobisque unus est baptismus. eadem nobis et uobis sunt sacramenta; quibus autem idem baptismus non est, non sunt eadem sacramenta; ergo idem nobis et uobis est baptismus. nihil est nobis et uobis in christiana obseruatione diuersum; quibus autem diuersus est baptismus, non utique nihil est in christiana obseruatione diuersum; non ergo nobis et uobis diuersus est baptismus. cur quod unum est inprobatur, cur quod
Abbreviated transcription (Latin):
uellem si possem cum aliquẽ deceptum ex nr̃is
fidelib ur̃is nefandis interimendum insidiis
excipiunt. cum apud nos iam baptitatum nec
cepisse dicunt ẽẽ xp̃ianum. cum tanquã p aga¬
num exsufflant. cum cathecuminum faciunt
ut p̃parent deinde retingendum. uł potius ex¬
tinguendum repente alicunde existere eũ hac
epła tua. et hunc ipsum euis locum in mediis
corum ausib recitando porrigere. et exclama¬
re. Quid facitis: Ecce audite. udete. legite.
Una ẽ nobis uohisq religio. eadem sacram̃ta.
nichil in xp̃iana obseruatione diuersum. In
cuius nomine iste baptiratus sit prius interro¬
gate: et tunc si alium meliorem in ur̃o baptis¬
mo nominatis date. Tc̃u illi fortasse si ñ ipsa
rerum euidentia contremiscerent. continuo
silium suum magnum uidelicet atq acutum
ꝓferrent et dicerent. Quis iste nobis ẽ caius
eplam geris: Laieus nr̃ ẽ. Flobis uinctret no
bis iuncitur. Si ibi tum ego. si adessem conu̾¬

Expanded text:
uellem, si possem, cum aliquem deceptum ex nostris uellem, si possem, cum aliquem deceptum ex nostris fidelibus uestri nefandis interimendum insidiis excipiunt, cum apud nos iam baptizatum nec coepisse dicunt esse christianum, cum tamquam paganum exsufflant, cum catechumenum faciunt, ut praeparent deinde retinguendum uel potius extinguendum, repente alicunde existere cum hac epistula tua et hunc ipsum eius locum in mediis eorum ausibus recitando porrigere et exclamare: quid facitis? ecce audite uidete legite: una est nobis uobisque religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. in cuius nomine iste baptizatus sit prius interrogate et tunc, si alium meliorem in uestro baptismo nominatis, date.\' tunc illi fortasse, si non ipsa rerum . euidentia contremescerent, continuo consilium suum, magnum uidelicet atque acutum, proferrent et dicerent: \'quis iste nobis est cuius epistulam geris? laicus noster est; nobis uinceret, uincitur sibi.\' tum ego si adessem, conuer
Abbreviated transcription (Latin):
sione ueritati resistitis. ut areligione a sacram̃¬
tis a xp̃iana obseruatione baptismum separetis
Quod si facitis in eo estis heretici. quod ad religio¬
nem. ad sacramenta. ad obseruationem xp̃ianã.
baptismum ꝑtinere ñ uultis. Si audem non fa¬
citis. in eo estis heretici quod eos qui uobiscum
habent unam religionem. eadem sacramenta.
nichil inxp̃iana obseruatione diuersum. cum
& baptismum ad religionem ad saeramenta ad
xp̃ianam obseruationem ꝑtinere fateamini ta¬
men rebaptiatis. Attende enim diligenter de¬
finitionẽ tuam. in qua dixisti. heresis ẽ diu̾sa
sequentium secta. et uide utrum non diuersa
sequimini. aut separando baptismum areligi¬
osa obseruatione. xp̃ianoꝵ sacramentorum. qͥ¬
bus eum nos inter magna comungimus: aut
eos cum quib inuna religiosa obseruatione. rͥa¬
norum sacramentorum etiã baptismus unus ẽ
tamen rebaptitando. quod nos detestamur. Qm

Expanded text:
sione ueritati resistitis, ut a religione, a sacramesione ueritati resistitis, ut a religione, a sacramentis, a christiana obseruatione baptismum separetis? quod si facitis, in eo estis haeretici, quod ad religionem, ad sacramenta, ad obseruationem christianam baptismum pertinere non uultis. si autem non facitis, in eo estis haeretici, quod eos, qui uobiscum habent unam religionem, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum, cum et baptismum ad religionem, ad sacramenta, ad christianam obseruationem pertinere fateamini, tamen rebaptizatis. adtende enim diligenter definitionem tuam, in qua dixisti: haeresis est diuersa sequentium secta, et uide utrum non diuersa sequimini, aut separando baptismum a religiosa obseruatione christianorum sacramentorum, quibus eum nos inter magna coniungimus, aut eos, cum quibus in una religiosa obseruatione christianorum sacramentorum etiam baptismus unus est, tamen rebaptizando, quod nos detestamur. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
repellitis. nos si auobis data sunt data iudica¬
mus. uossi anobis data sunt tanquã ñ data
repetitis. cum tam diu̾sa sequimini appellari
uos hereticos dedignamini: Attende diligent̃
quid dicas. quid dicam. Tu certe definisti & di¬
risti heresis ẽ diuersa sequentium secta. Scisma
uͦ. eadem sequentium separatio. Item tu dixisti.
nobis et uobis unam ẽẽ religionem. eadẽ sacra¬
menta. nichil inxpĩana obseruatione diu̾sum.
Si una religio ẽ. eadem sacramenta. nichil in xͥa¬
na obseruatione diu̾sum. quare gͦ rebaptiras
xp̃ianum: Si autẽ in eo quod tu rebaptiras. xͥ¬
anum. ego non rebaptito. diu̾sa utiq sequimͣ.
quare te dici nonuis hereticum: puto quod ñ
paruo signo agnoscamus heretioos. qui cum
sibi et nobis unam religionem eadem saeram̃¬
ta nichil inxp̃iana obseruatione diuersum eẽ
fateantur: nolunt nos agnoscere baptiratos.
Antanta obstinatione contenditis tanta dissen¬

Expanded text:
repellitis, nos si a uobis data sunt data iudicarepellitis, nos si a uobis data sunt data iudicamus, uos si a nobis data sunt tamquam non data repetitis, cum tam diuersa sequimini, appellari uos haereticos dedignamini. Adtende diligenter quid dicas, quid dicam. tu certe definisti et dixisti: haeresis est diuersa sequentium secta, schisma uero eadem sequentium separatio. item tu dixisti nobis et uobis unam esse religionem, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. si una religio est, eadem sacramenta. nihil in christiana obseruatione diuersum, quare ergo rebaptizas christianum ? si autem in eo quod tu rebaptizas christianum, ego non rebaptizo, diuersa utique sequimur, quare te dici non uis haereticum? puto quod non paruo signo agnoscamus haereticos, qui cum sibi et nobis unam religionem. eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum esse fateantur, nolunt nos agnoscere baptizatos. an tanta obstinatione contenditis, tanta dissen
Abbreviated transcription (Latin):
cem. Quid repbatis. quid exsufflatis. quare re¬
buptiratis. Una religio ẽ. eadem sacramenta. ni¬
cbil inxp̃iana obseruatione diuersum. Nam
si nobis & uobis non ẽ unus baptismus. qͦmͦ
ẽ una religio: S tu dixisti una religio. Eigo
unus & baptismus. Quomͦ sunt eadem sacra¬
menta: S tu dixisti eadem sacramenta. Idẽ
ergo & baptismus. Item si nobis et uobis diuer¬
sus ẽ baptismus. quomͦ nichil ẽ in xp̃iana ob¬
seruatione diu̾sum: Non gͦ diuersus ẽ & ba¬
ptismus. Quȩ cum ita sint. nos recte qͦd unum
atq idem neq diuersum ẽ. nec imꝓbamus.
nec exsufflamus. nec iteramꝰ. s agnoscimꝰ su¬
scipimus. acceptam᷑. uos uero impie qͦd unũ
atq idem neq diuersum ẽ. dissimulatis agno¬
scere. susciꝑe recusatis.acceptare non uultis.
ss eligitis imꝓbare. audetis exsufflare. non me¬
tuitis iterare. Et cum in hoc ipso quod ea quȩ
inter nos mutata non sunt nos suscipimꝰ. uos

Expanded text:
cem. quid repcem. quid repbaptizatis? Una religio est, eadem Sacramenta, nihil in christiana observatione diversum. Nam si vobis et nobis non est unus Baptismus, quomodo est una religio? Sed tu dixisti, Una religio. ergo et unus Baptismus. Quomodo sunt eadem Sacramenta? Sed tu dixisti, eadem Sacramenta: idem ergo et Baptismus. Item si nobis et vobis diversus est Baptismus, quomodo nihil est in christiana obseruatione diuersum, non ergo est diuersus et baptismus. quae cum ita sint, nos recte, quod unum atque idem neque diuersum est, nec inprobamus nec exsufflamus nec iteramus, sed agnoscimus suscipimus acceptamus; uos uero impie, quod unum atque idem neque diuersum est, dissimulatis agnoscere, suscipere recusatis, acceptare non uultis, sed eligitis inprobare, audetis exsufflare, non metuitis iterare. et cum in hoc ipso, quod ea quae inter nos mutata non sunt nos suscipimus, uos
Abbreviated transcription (Latin):
curreris uides errorem. cum quod scisma ẽ here¬
sem uocas. Hec nempe uerba tua sunt.quȩ po¬
sui exepła tua.Iam nunc attende si ꝑtinax non
sis. quam facili compendio id quod inter nos
agebatur ipse finieris. Si enim et nobis & uo¬
bis. idem xp̃c natus. mortuus. ac resurgens. u¬
na religio. eadem sacramenta. nichil inxͥana
obseruatione diuersum ẽ. nonne rebaptuare
ꝑuersum ẽ: Tria nanq posuisti. quoꝵ si unũ
posuisses satis suꝑq sufficeret. S quasi contͤ
donatianos fideliter ageres. ne quisquam uel
nimis acutus id quod semel breuiterq dixis¬
ses interpretari aliter conaretur. etiam obtunsi s
aurib & cordib tuã curasti inmergere atq in¬
culcare sendentiam.Una inquis religio eadem
sacramenta. nichil in xp̃iana obseruatione di¬
u̾sum: et adhuc aduersus inuicem laboramus:
Iam tandem aliquando cohibete dissensionẽ.
resarcite dissensionem. finite litem. amate pa¬

Expanded text:
curreris uides errorem. cum quod schisma est haerecurreris uides errorem. cum quod schisma est haeresem uocas. haec nempe uerba tua sunt quae posui ex epistula tua. Iam nunc adtende, si pertinax non sis, quam facili conpendio id quod inter nos agebatur ipse finieris. si enim et nobis et uobis idem Christus natus, mortuus ac resurgens, una religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione peruersum est, nonne rebaptizare peruersum eat? tria namque posuisti. quorum si unum posuisses, satis superque sufficeret. sed quasi contra Donatianos fideliter ageres, ne quisquam uel nimis acutus id quod semel breuiterque dixisses interpretari aliter conaretur, etiam obtunsis auribus et cordibus tuam curasti inmergere atque inculcare sententiam : una, inquis, religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum. et adhuc aduersus inuicem laboramus. iam tandem aliquando cohibete dissensionem, resarcite discissionem, finite litem, amate pa
Abbreviated transcription (Latin):
mei officii sarcinam incurram. quanquam id
quod inter nos accidit scisma potius quã he¬
resim cẽsses appellari oportere. et quod rardau¬
dere dialectici solent. etiam diffinitionib ista
discernis. ubi quantum nos adiuues satis de-¬
monstrare non potero: nisi exepła tua inseram
uerba tua. Quid sibi uult inquis. quod ais here¬
ticorum sacrilegum errorem:Nam hereses ñ
nͥ inder diuersa sequentes fieri solent:nec here¬
ticus nisi contrariȩ uel aliter interpretate religi¬
ons ẽ cultor. ut sunt manichei.arriani. marcio¬
nite. nouatiani. ceteriq quoꝵ inter se contra fi¬
dem xp̃ianam diu̾sa sententia stat. Inter nos
quib idem xp̃c. natus. mortuus. et resurgens.
una religio. eadem sacramenta. nichil inrana
obseruatione diuersum: scisma fact̾um non he¬
resis dicit᷑. Si quidem heresis ẽ diuersa sequen¬
tium sect̾a. scisma uͦ idem sequentiũ separatio.
Quare & in hoc studio criminandi quantum in¬

Expanded text:
mei officii sarcina incurram. Quamquam id mei officii sarcina incurram. Quamquam id quod inter nos accidit schisma potius quam haeresim censes appellari oportere et, quod raro audere dialectici solent, etiam definitionibus ista discernis; ubi quantum nos adiuues satis demonstrare non potero, nisi ex epistula tua inseram uerba tua. quid sibi quid, inquis, quod ais: haereticorum sacrilegum errorem? nam haercses non nisi inter diuersa sequentes fieri solent nec haereticus us nisi contrariae uel aliter interpretatae J\'eligionis est cultor, ut sunt Manichei Arriani Marcionitae Nouatiani ceterique, quorum inter se contra fidem christianam diuersa sententia stat. inter nos, quibus idem Christus natus, mortuus et resurgens, una religio, eadem sacramenta, nihil in christiana obseruatione diuersum, schisma factum, non haeresis dicitur; siquidem haeresis est diuersa sequentium secta, schisma uero idem sequentium sepa ratio. quare et in hoc studio criminandi quantum in
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. ne iam timeant tanquã dialecticum
cui uides adhuc necessarium ẽẽ grammat¬
cum. Q uod si disciplina disputandi. siue il¬
lam dialecticam uelis appellare. siue quid
aliud. satis tamen sobrie docet cum de re
constat non ẽẽ de nomine laborandum.sic̃
ñ curo utrum ea ipsa dialec̾tiea uocetur. curo
tamen quantũ ualeo nosse ac posse disputa¬
re. hoc ẽ ueritatem a falsitate in loquendo disẽ¬
nere. quia hoc nͥcurauero ꝑniciosissime errabo:
ita non curo utrum donatistȩ an donatian pi¬
tiꝰ ⁊ litteratius declinemini. utrum postremo
adonato. uł qui prius extra ȩccliam sacrifica¬
uit. ut qui hanc dissensionem maxime robora¬
uit. an amaiorino qui primus contra cecilianũ
ur̃e partis ep̃s ordinatus ẽ debeat uobis qͣndo
loquimur distinctionis causa indi uocabulũ.
quod tamen heretici sitis. et ideo ne decipiatis
cautissime deuitandi nͥ diligenter demonstra¬
re curauero.ñ paruam negligentiȩ culpam ꝓ

Expanded text:
tatem, ne iam timeant tamquam dialecticum, tatem, ne iam timeant tamquam dialecticum, cui uides adhuc necessarium esse grammaticum. quodsi disciplina disputandi, siue illam dialecticam uelis appellare siue quid aliud, satis tamen sobrie docet, cum de re constat, non esse de nomine laborandum, sicut non curo utrum ea ipsa dialectica uocetur, curo tamen, quantum ualeo, nosse ac posse disputare, hoc est ueritatem a falsitate in loquendo discernere, quia hoc nisi curauero perniciosissime errabo, ita non curo, utrum Donatistae an Donatiani peritius et litteratius declinemini, utrum postremo a Donato, uel qui primus extra ecclesiam sacrificauit uel qui hanc dissensionem maxime roborauit, an a Maiorino, qui primus contra Caecilianum uestrae partis episcopus ordinatus est, debeat uobis quando loquimur distinctionis causa indi uocabulum. quod tamen haeretici sitis et ideo, ne decipiatis, cautissime deuitandi, nisi diligenter demonstrare curauero, non paruam neglegentiae culpam pro