comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctum meum tͣnsibie: E contrario
nẽ ad spitalem loquitur de israel.
qͥ domini suscepit aduentum. quẽ
pͥmum seruum. demde elect̾um. ad
extremum semen abraham uocat.
Ante enim accepimꝰ sp̃m seruitutis¬
⁊ in timore: & postea electi in amiciciã
dei iungim᷑. Post uocationem genti¬
um gͥ qnuiderunt insule & timue

Expanded text:
contrario nunc ad spiritualem Deus loquitur Israel, qui Domini sui suscepit adventum, quem primum servum, dein electum, ad extremum semen Abraham vocat. Ante enim accepimus spiritum servitutis in timore ; et postea electi, in amicitiam Dei jungimur. Post vocationem igitur g
Abbreviated transcription (Latin):
telligiuolue: & uenisse obuiã abra¬
ham de p̃lio reu̾tent. &e accessisse &
bndixisse ci. & cum dei benedictioni¬
bus roborasse. ipsum q cẽ fabrum e¬
rarium qͥ abraham conflauerit. ce
malleosue artis ad meliora ꝓduxe¬
rit. & dixisse ei. bonum ẽ ut timor
dm̃ glutineris &e iungaris cr. &e con¬
fortauit eum siue solidauit clauis
p̃ceptorum dñi ut ñ moueret᷑ s in
timore illius ꝑmaneret. Et tuisrł
scrue m̃s. iacob quem elegi. semen
abraham amiei mei. in quo appre¬
hendi te ab extremis terre. ce a lon¬
ginquis ciusuocaui de: & dixi tibi
Seruuis ms es tu: elegide & ñ abieci
te. Ne timncas. qͥa tecum sum ego. Ne
declines quia ego ds tutis. Confor¬
taui te & auxiliatus sum tui: et
suscepit te dertera iusti mei. Ecce
confundent᷑ & erubescent om̃s qui
pugnant aduersum te. Erunt qͣsi
nonsint: & ꝑibunt uiri qui contra¬
dicunt tͥ. Queres eos. & ñ inuenies
uiros rebelles tuos. Erunt quasi ñ

Expanded text:
telligi volunt, 498 et venisse obviam Abratelligi volunt, 498 et venisse obviam Abraham de praelio revertenti, et accepisse, et benedixisse ei, et eum Dei benedictionibus corroborasse: ipsumque esse fabrum aerarium qui Abraham conflaverit, et malleo suae artis ad meliora produxerit: et dixisse ei, Bonum est, ut timore Domini glutineris et jungaris ei. Et confortavit eum, sive solidavit in clavis praeceptorum Domini, ut non moveretur, sed in timore illius permaneret. Et tu, Israel serve meus, Jacob quem elegi, semen Abraham amici mei. In quo apprehendi te ab extremis terrae, et a longinquis eius vocavi te et dixi tibi servus meus es tu elegi te et non abieci te ne timeas quia tecum sum ego ne declines quia ego Deus tuus confortavi te et auxiliatus sum tui et suscepi te dextera iusti mei ecce confundentur et erubescent omnes qui pugnant adversum te erunt quasi non sint et peribunt viri qui contradicunt tibi quaeres eos et non invenies viros rebelles tuos erunt quasi non
Abbreviated transcription (Latin):
sioni: ꝓsternens ez gs̃ plurimas. et
gladio illiꝰ & arcui cimet̾a subiciens.
& cet̃a q̃ sequunt᷑ ad etus ꝑsonamre¬
ferunt: quod scilicet babilomis ido¬
la sua ñ ꝓfuerint quȩ humano fact̾a
sunt studio. & arte erarii suscitata.
Nonnull hebreorum de abraham
dictum putant. qͥuocat᷑ sit itstus ab
oriente .i. de chaldeis. eo quod solus
tustus inuentꝰ ẽ. & secut᷑ sit eum egre¬
diens de patͥasuia in tram quam nes¬
ciebat: & dedit reges in mantis eius.
qͥ aduersum sodomam & gomorram
uenerant. & ante gladium etus &e ar¬
cum feccrit cos ẽẽ qͣsi stipulam &e pril¬
uerem: ꝑsecutꝰq sit illos & reuerscis
inpace. & longi taincris ettisum ñ
senserit. & hoc non suis tirib s dñi
fecerit miscłia: qͥ ab initio hec fut᷑a
cet filiꝰ noe. qui dempore ertremo ter¬
rarum cum patre & fr̃ib de dilutuo
euaserat. ceusq ad temptis illud fu¬
erat rescruatꝰ. quem melchisedechin¬

Expanded text:
sioni, prosternens ei gentes plurimas, et sioni, prosternens ei gentes plurimas, et gladio illius et arcui cuncta subjiciens: et caetera quae sequuntur ad ejus personam referunt, quod scilicet Babyloniis idola sua non profuerint, quae humano facta sunt studio, et arte aerarii suscitata. Nonnulli Hebraeorum de Abraham dictum putant, qui vocatus sit justus ab Oriente, id est, de Chaldaeis, eo quod solus justus inventus est; et secutus est eum, egrediens de patria sua in terram quam nesciebat, et tradiderit reges in manu ejus, qui adversum Sodomam et Gomorram venerant; et ante gladium ejus et arcum fecerit eos esse quasi stipulam et pulverem; persecutusque sit illos, et reversus in pace, et longi itineris cursum non senserit, et hoc non suis viribus, sed Domini fecerit misericordia, qui ab initio haec futura cet filius Noe, qui tempore extremo terrarum cum patre et cum fratribus de Diluvio evaserat; et usque ad tempus illud fuerat reservatus : quem Melchisedec in
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Egofum dñs primus ce nouissi¬
musego sum. Ipse ẽ qui m apocalip¬
cipium & finis. Uiderunt insule .i.¬
gs sitie ȩccłie de gentib congregat.
que mund huius sustinent tempe¬
states. & timuert dñm. Principiũ
enim sapientie timor dñi. Omnes
terrarum termini ad apostoloꝵ
u̾ba tremuerunt. appropinqual¬
tes. &x ad xpi euangelium partt̃
accedentes. Cumq seipsos cernerent
ẽe saluatos: id quod supra audierans
acceclant &e te loquantur. oꝑe com¬
pleuerunt ut auxiliarent᷑ prorimiᷤ
suis:. & frrs suos uellent in dñm con¬
fortare. & dicerent eis. Recedite ab
idolis. simulachra demonum antiqͣ
conteminte. q̃ humana finxit manꝰ
q̃ malleo cudente ꝓducta funt. que
compacta glutino. q̃ stabilita clauis.
ut ñ moucantͥ: & cum stecerint am
tione int̃pretati sumꝰ : quidam ad cy¬
rum regem ꝑsarum referunt. quod
suscitauerit eum adu̾sum babiloni¬
osde oriente. &e parere sue fecerit ius¬

Expanded text:
dit: Ego sum Dominus, primus et novissidit: Ego sum Dominus, primus et novissimus ego sum. Ipse est qui et in Apocalypprincipium et finis . Viderunt insulae, i sive Ecclesiae de gentibus congregatae, quae mundi hujus sustinent tempestates; et timuerunt Dominum: Principium enim sapientiae timor Domini . Omnes terrarum termini ad Apostolorum verba tremuerunt, appropinquantes, et ad Christi Evangelium pariter accedentes. Cumque seipsos cernerent esse salvatos, id quod supra audierant: accedant, et tunc loquantur, opere compleverunt; ut auxiliarentur proximis suis, et fratres suos vellent in Domino confortare, et dicerent eis: Recedite ab idolis, simulacra daemonum antiqua contemnite, quae humana finxit manus, quae malleo cudente producta sunt, quae compacta glutino, quae stabilita clavis, ut non moveantur; et cum steterint, amtione interpretati sumus, quidam ad Cyrum regem Persarum referunt, quod suscitaverit eum adversum Babylonios de Oriente, et parere suae fecerit jus
Abbreviated transcription (Latin):
se in omnib sequeret᷑. & oꝑa patris
faceret. ut illud impleret dicens. ds
ut faccrem uoluntatẽ tuam uolui
In huiꝰ conspect̾a reges & gs colla sub¬
mittent. & gladio illius ac sagittis ad¬
uersarię potestates quasi stipula fub¬
cient̾. & pulinsꝑscquetur eos. reges
uidelicet & pͥncipes gentiam singłaꝵ
& ꝑtransibit in pace. ad pacem cunc̃¬
tos uocans. ut reconeilient᷑ do. Semi¬
ta in pedib illiꝰ non apparebit .i. aue
laborem ñ sentiet. nec aliquam imbe¬
cillitatiᷤ humane lassitudinem. s de
torrente bibet inuia: & ꝓpterca eleua¬
bit caput. Quis ẽ inquit hec oꝑatus
&e fecit: Qͥ s fuscitauit iustum. stue
tusticiam: Qͥs e g̃s ce reges tradidi:
Quis gladio eus & arcurummiuers a
subiecit: Utiq ille qui ab inttiomũ¬
di hec futura pdirit: qui omniũ con¬
ditor ẽ. Et qͥa direrat sciscitantis af¬
foctu. qͥs fuiscitauit ab oriente iustum¬
&e cęt̃a: cunct̾is tacentib sͥ ipse respon¬

Expanded text:
se in omnibus sequeretur, et opera Patris se in omnibus sequeretur, et opera Patris faceret; et illud impleret dicens: Deus, ut facerem voluntatem tuam volui . In hujus conspectu reges et gentes colla submittent, et gladio illius ac sagittis adversariae potestates, quasi stipula subjicientur, et pulvis. Persequetur eos, reges videlicet et principes gentium singularum: Et pertransibit in pace, ad pacem cunctos vocans, ut reconcilientur Deo. Semita in pedibus illius non apparebit, id est, viae laborem non sentiet, nec aliquam imbecillitatis humanae lassitudinem; sed de torrente bibet in via, et propterea levabit caput . Quis, inquit, haec operatus est et fecit? Quis suscitavit justum, sive justitiam? Quis ei gentes et reges tradidit? Quis gladio ejus et arcui universa subjecit? utique ille, qui ab initio mundi haec futura praedixit, qui omnium conditor est. Et quia dixerat sciscitantis affectu: Quis suscitavit ab Oriente justum, etc., cunctis tacentibus sibi ipse respon
Abbreviated transcription (Latin):
& timuer̃t t̃mini terre. Obstupuer̃t
& accessert̃. uenerunt simul. iudicais
unus qͥsq ꝓrimosuo auxiliare fr̃i
&e cdicet. Preualuit uir artifex. & era¬
rius ꝑcittiens mallosimul: ꝓducens
Nuqñ qͥdem dicit solidatio bona
tanduntur fiuct̾ib rubent᷑ audi¬
re. ce ora concludere: ce illud nosse
qͥd ad iorł dict̾um ẽ. audiifrł &e ta¬
ce. & mutare fortitudinẽ. & ꝑ imbe¬
cillitatem p̾stinam di non possint
audire sermonem. ut accedant pͥꝰ
ad dñm. &e qͥa non sint ꝓpͥa salute
contente. quod didicerint cęteros
doceant. & eum dño dño disputĩt.
titrum omnium d̃s iusta seruau̾it.
Sic autem in terrogat cas. & adres¬
pondendum ꝓuocat. ut int̾rogatio¬
ne doceat quodignorant. Quis sus¬
citauit ab orience iustum. siue rusti¬
ciam: Neq enim udeorum tantam
saluatorem. qͥ fact᷑ est nob sapientia
a deo. & iusticia. & scĩtas. & redẽptio.
in quo iuxta eundem apłm deiiusti¬
cia reuelat᷑. Uocainit autem eumut

Expanded text:
 timuerunt: termini terrae obstupuerunt 496 et accesserunt: venerunt simul, judicans unusquisque proximo suo auxiliari et fratri: et dicet: praevaluit vir artifex et aerarius percutiens malleo simul producens: aliquando quidem dicit, solidatio bona tunduntur fluctibus, jubentur audire et ora concludere, et illud nosse quod ad Israel dictum est: Audi, Israel, et tace; et mutare fortitudinem, ne per imbecillitatem pristinam, Dei non possint audire sermonem, ut accedant prius ad Dominum, et quod non sint propria salute contentae; sed quod didicerint, caeteros doceant, et cum Domino disputent, utrum omnium Deus justa servaverit. Sic autem interrogat eos, et ad respondendum provocat, ut interrogatione doceat quod ignorant: Quis suscitavit ab Oriente justum, sive justitiam? Neque enim Judaeorum tantum a a Deo, justitia et sanctitas, et redemptio . In quo juxta eumdem Apostolum Dei justitia revelatur . Vocavit autem eum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rectimo te isrł. Egoͣ feci te quasi ro¬
tas plaustri tͥcurantes nouas. inserra¬
rum modum. Et tͥturab montes &e cõ¬
minues colles. & ie puluerem pones
& uentilab: & uentus auferet eos. et
tempestas disꝑdet illos. Tu autem leta¬
lus apłs docet. Uidete isrl scdm car¬
nem. Ex quo intelligimꝰ ẽẽ & alt̾um
iuxta sp̃m. Et ad carnalem dr isrł.
Si filii estis abraham oꝑa abraham

Expanded text:
ctus Israel. Ecce feci te quasi rotas plaustri triturantis novas in serrarum modum: et triturabis montes, et comminues colles: et ut pulverem pones et ventilabis, et ventus auferet eos, et tempestas disperget illos. Tu autem laetalus Apostolus docet: Videte Israel secundum carnem . Ex quo intelligimus esse et alterum juxta spiritum; et ad carnalem dici Israel: Si filii essetis Abraham, opera Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
minues: & colles qͣsi puluerem po¬
nes. Uentilab eos &uentꝰ tollet. &
durbo disꝑgit eos: & tu crultab in
domino. & in sancco isrł letaberis.
Lrx. Tu autem isrł puer m̃s iacob q̃
elegi.semen abraham quem dilexi.
quem assumpsi ab ertremis derre
Pier m̃e es. elegi te. & non dereliqͥ.
te. Noli timere. tecumego sum. Ne crreͦ.

Expanded text:
 colles quasi pulverem pones. Ventilabis eos, et ventus tollet, et turbo disperget eos: et tu exsultabis in Domino, in Sancto Israel laetaberis. LXX: Tu autem Israel puer meus, Jacob, quem elegi, semen Abraham quem dilexi, quem assumpsi ab extremis terrae, Puer meus es: eleg. te, et non dereliqui te. N
Abbreviated transcription (Latin):
ut credant in eum qui uentt ab or¬
tusolis: de qͦ supͣlegimus. Quis sus¬
citauit ab oriente iustum siue rusti¬
nomine meo: ut derelictis simula¬
chris unum colant dm̃. Iose enim
loquitur meugłio. Egouem in no¬
mine patͥs mei. &e non susccpistis
me. alits uemiet in nomine suo: &
suscipietis eum. Iyse pͥncipes & ma¬
gistratus. & onmem mundi fuꝑbiã
conculcabit. & fubicient᷑ e qͣsi lutũ
figuli: ut faciat ex eis aliud uas in ho¬
norem. aliud in contameliam. Hec
quȩ ego tuxta consuctudinem ꝓpħa¬
lem fecisse me dico quasi iam p̃terita
sint. uł iuxta syminachum futura
polliceor. nullus demonum &e ido¬
lorum potest p̃dicere. Unde oracła¬
nli. cuncta tatuerunt. quia nemo ẽ
qͥ anmunciet. nemoqͥ audiat: dum
bruta prius corda gentium indellex¬
erunt errorem fuũ. & fals a uaticima
reliquerunt. Prtusq dñs loquitur

Expanded text:
ut credant in eum qui venerit ab orut credant in eum qui venerit ab ortu solis. De quo supra legimus: Quis suscitavit ab Oriente justum, sive justi vocavit eos nomine meo, ut derelictis simulacris, unum colant Deum. Ipse enim loquitur in Evangelio: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: alius veniet iIpse principes et magistratus, et omnem mundi superbiam conculcabit, et subjicientur ei quasi lutum figulo, ut faciat ex eis aliud vas in honorem, aliud in contumeliam . Haec quae ego juxta consuetudinem prophetalem fecisse me dico, quasi jam praeterita sint, vel juxta Symmachum, futura polliceor, nullus daemonum et idolorum potest praedicere. Unde oracula cuncta tacuerunt, quia nemo est qui annuntiet, nemo qui audiat, dum bruta prius corda gentilium intellexerunt errorem suum, et falsa vaticinia reliquerunt. Primusque Dominus loquetur
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ erat. neq ex istis quisquam qui
miret consilium: & inttrrogatus
respondet uerbum. Eoce om̃s intu¬
sti. & uana oꝑa corum. uentus et
inane simulachia eorum: Lex. Cgo
arcem fuscitaui eum qui ab aquilo¬
ne ẽ: & qͥ ab ortu solis uocabuntur
nomine meo. Ueniant pͥncipes:u
sicut lutum figuli: & sicut figulus
cognoscamus ea que in fut᷑o. & di¬
camus qͥa uerum sit: Non est qui
Principium syon dabo: ce irłm con¬
solabor inuia. Nam de gentib nul
annunciaret. Et si int̾rogauiero eos
unde estis: non respondebunt mͥ.
Sunt enim fictores uri. & frustra se¬
ducunt uos. Adhuc contra idola
loquit᷑. & eos qͥ post aduentũ xp̃i
ea relinquere noluerunt.Iluis q
ꝑmanentib in errore. ipse ab aqͥ¬
lone fuscitasse se dicit popłm natio¬
num. Ab aquilone emm exardescẽt
mala: suꝑ omnes habitatores terre.
Et ad iheremiam dr. Qͥd duuides
iheremia: Et ille respondit. Quã
succensam: & faciem eiꝰ a facie aqͥlo¬
is.Suscitant᷑ autem ab aquilone

Expanded text:
isquam qui iniret consilium: et interrogatus responderet verbum. Ecce 505 omnes injusti, et vana opera eorum: ventus et inania simulacra eorum. LXX: Ego autem suscitavi eum qui ab Aquilone est, et qui ab ortu solis: vocabuntur nomine meo. Veniant principes et sicut lutum figuli: et sicut figulus cognoscamus ea quae in futuro: et dicemus quia verum sit: non est qui Principium Sion dabo: et Jerusalem consolabor in via: nam de gentibus nulannuntiaret: et si interrogavero eos, unde estis, non respondebunt mihi: sunt enim factores vestri, et frustra seducunt vos. Adhuc contra idola loquitur, et eos qui post adventum Christi, ea relinquere noluerunt. Illisque permanentibus in errore, ipse ab Aquilone suscitasse se dicit populum nationum. Ab Aquilone enim exardescent mala super omnes habitatores terrae. Et ad Jeremiam dicitur: Quid tu vides, Jeremia? Et ille respondit: Ollam succensam: et faciem ejus a facie Aquilonis . Suscitantur autem ab Aquilone,
Abbreviated transcription (Latin):
tecti oꝑiret homines. & qͣsi in domo
latissima habitare faceret. quid mi¬
ramur siparua hominum corpora
quasi locuste & minuta repucentur
animantia: Rursum & in hoc loco
loram. & in similitudinẽ sperȩ cȩlum
ce condendunt: abutunt᷑ nomine
forncis. qͦd scilicet media pars sperȩ
terras opiat. cum in hebraicon for¬
nicem s doc .i. tenuissimum pulu̾em
legerim. ꝓ quo saliua que ꝓicitur in
terram ce pulueri commiscet᷑ & deꝑ¬
it. ostendit uniu̾sam corporum mag¬
intudinem ꝓnichili reputandam.
Qui autem excendit celos & expan¬
dit eos. ut uel supͣ habitarent an¬
gelorum multitudines uel stibter
homines morarent᷑ ce qͣs⁊ magnã
rationalib creaturis fecit donum:
ipse ꝓ qualitate temporum pͥncipes
constraut. siue secretorum scrutato¬
resut sint qͣsiñsint: &e iudices terre
uelut inanes fecit. ꝰ quo .lxx. tran¬
stulerunt. t̃ram audem quasi nichi

Expanded text:
tecti operiret homines, et quasi in domo tecti operiret homines, et quasi in domo latissima habitare faceret: quid miremur si parva hominum corpora quasi locustae, et minuta reputentur animantia? Rursum et in hoc loco lorum, et in similitudinem sphaerae coelum esse contendunt, abutuntur nomine fornicis, quod scilicet media pars sphaerae terras operiat: cum in Hebraico non fornicem, sed DOC, id est, tenuissimum pulverem legerimus. Pro quo saliva quae projicitur in terram, et pulveri commiscetur, et deperit, ostendit universam corporum magnitudinem pro nihili reputandam. Qui autem extendit coelos et expandit eos: ut vel supra habitarent Angelorum multitudines, vel subter homines morarentur, et quasi magnam rationabilibus creaturis fecit domum: ipse pro qualitate temporum principes constituit, sive secretorum scrutatores, ut sint quasi non sint; et judices terrae velut inane fecit. Pro quo LXX transtulerunt, terram autem quasi nih
Abbreviated transcription (Latin):
molem t̾re fundasset suꝑ maria. ce
suꝑ flumina collocasset eam: ute¬
lementum gͣuissimum suꝑ denueꝰ
aquas dei pendec arbito. Qͥ instar
regis. sedet suꝑ gyrum derre. Ex qͦ
ñnulli qsi punctum & globum eẽ
contendunt: & habitatdres illtus qͣ¬
si loctistas. Si enim in toto orbe con¬
sideremus uarias iationes & ab oc¬
ceano usq ad occeanũ.
id ẽ ab indico mariusq ad britan¬
nicum. & athlantico usq ad septem¬
trionis rigorem. in qtio con ge¬
lascunt aq̃. & sucma pulchia cotiere¬
scunt: omne in medio hominũ genꝰ
qͣsi locustas habitare cermmꝰ: Qd
immo ut sc̃pturaꝵ utam̃ auctorita¬
te cęli ertendunt᷑ quasi camera. siue
ut in hebraico tenet᷑ quasi dõc. de qͦ
sup diximꝰ. ꝓ quo.lix. ibi salitiam
interp̃taqsunt. & unum uerbum
nc sputum nẽ cameram .i. formcem
tustulerunt. & tantam eorum lati¬
tudinem qͣsi tabnacłm & papilionẽ
ertendit desuꝑ. ut in similitudinẽ

Expanded text:
molem terrae fundasset super maria, et molem terrae fundasset super maria, et super flumina collocasset eam: ut elementum gravissimum super tenues aquas Dei penderet arbitrio, qui instar regis sedet super gyrum terrae: ex quo nonnulli quasi punctum et globum eam esse contendunt, et habitatores illius quasi locustas. Si enim in toto orbe consideremus varias nationes, et ab Oceano usque ad Oceanum, id est, ab Indico mari usque ad Britannicum, et ab Atlantico usque ad Septentrionis rigorem, in quo congelascunt aquae, et succina pulchra concrescunt, omne in medio hominum genus quasi locustas habitare cernimus. Qimmo ut Scripturarum utar auctoritate, coeli extenduntur, quasi camera; sive, ut in Hebraico continetur, quasi DOC, de quo supra diximus: pro quo LXX ibi salivam interpretati sunt: et unum verbum nunc sputum, nunc cameram, id est, fornicem transtulerunt; et tantam eorum latitudinem quasi tabernaculum et papilionem extendit desuper, ut in similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
tudine fortitudinis & roboris uir¬
tutisq eiꝰ. neq unnum reliquũ futt.
Lxx. Honne scictis: Nonne audietiͭ.
Num annuciatum ẽ uob apͥnci¬
pio: Nonne cognouistis fundam̃¬
ta terre: Qͥ tenet gyrum terre.&
habitatores eiꝰ quasi locustas. Qui
statuit quasi camerami celum: et
extendit quasi tab̃nacłm ad ha¬
bitandum. Qui dat pͥncipes reg¬
nare ꝓ nichili. t̾ram atitem quãs
inchili fecte. Siquidem non planta¬
buntur neq serentur: nec solidabi¬
⁊ in terra radix eorum. flauit fuꝑ eo
& arefact̾isunt: & tempestas absu¬
⁊ met illos quasi stipulam. Nunc gͥ
cui assimilastis me. & ereqtiabor e.
dixit sc̃s: Eleuate sursum oculos
uestros. &e uidete quis ertendit hec
omnia. Qui educit iuxta numerum:
ornam̃tam situm. om̃s in nomine co¬
cauit. A multa gła ce robore fortitud¬
tio inqͥt naturali lege uos docui. et
postea ꝑ moysenscͥpta lege testatus
sum quod nicħ eẽnt idola: & quod
creator imunchi ipse eẽt ds. qͥ tantam

Expanded text:
tudine fortitudinis et roboris, virtutisque ejus: neque unum reliquum fuit. LXX: Nonne scietis? nonne audietis? nonne annuntiatum est vobis a principio? Non cognovistis fundamenta terrae? Qui tenet gyrum terrae, et habitatores ejus quasi locustas. Qui statuit quasi cameram coelum, et extendit quasi tabernaculum ad habitandum. Qui dat principes regnare pro nihil, terram autem quasi nihili fecit. Siquidem non plantabuntur, neque serentur, nec solidabitur in terra radix eorum. Flavit super eos, et arefacti sunt, et tempestas assumet illos quasi stipulam. Nunc ergo cui assimilastis me? exaequabor eis? dixit Sanctus. Elevate sursum oculos vestros, et videte quis ostendit haec omnia. Qui educit juxta numerum ornatum suum, omnes in nomine vocabit, a multa gloria et in robore fortituditio, inquit, naturali lege vos docui, et postea per Moysen scripta Lege testatus sum, quid nihil esset idola, et quod Creator mundi ipse esset Deus, qui tantam
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent in corporis sanitate. & ad¬
olescentiam atq pucriciam putant
ẽẽ ꝑpetuam: tungit ce dic̃ qͦd florẽs
etas cito concidat. ce corꝑa robusta
marcescant. Qui autem ñ insuis
uirib s in deo habeãt fiduciam. &¬
tent fortitudinem. & uadant de u̾¬
tute in u̾tutem. ce assumant pennaᷤᷤ
sic̃ aqͥle. & audiant: renouabitu
siẽ aqͥle iuuentꝰ tua. Currant ad
hĩm. & eius desidion laborent: am¬
bulent ce nunqͣm deficiant. Crebro
dirimꝰ aquilarum senect̾utem reui¬
rescere mutatione pennarum. & so¬
las eẽ que iubar solis afpiciant. ce
splendorem radioꝵ eiꝰ possint mican¬
tibus ocłis intueri: pullosq suos
an generosi sint hoc erꝑimento pro¬
bent. Itaq & scõs repuerescere. & as¬
fumpto immortali corpe laborem
ñ sentire mortalium. s rapimnubi¬
b obuiam xp̃o. & nequaquam urx¬
ta.lxx. eftirire: qͥa p̃sentem dñm ha¬
beant cibutm. Taceant adine insu¬

Expanded text:
gaudent in corporis sanitate, et adgaudent in corporis sanitate, et adolescentiam atque pueritiam putant esse perpetuam, jungit et dicit, quod florens aetas cito concidat, et corpora robusta marcescant. Qui autem non in suis viribus, sed in Deo habeant fiduciam, tent fortitudinem, et vadant de virtute in virtutem: et assumant pennas sicut aquilae, et audiant: Renovabitur sicut aquilae juventus tua ; currant ad Dominum, et ejus desiderio non laborent; ambulent, et numquam deficiant. Crebro diximus, aquilarum senectutem revirescere mutatione pennarum, et solas esse quae jubar solis aspiciant et splendorem radiorum ejus possint micantibus oculis intueri: pullosque suos an generosi sint, hoc experimento probent. Itaque et sanctos repuerascere, et assumpto immortali corpore, laborem non sentire mortalium, sed rapi in nubibus obviam Christo, et nequaquam juxta LXX esurire, quia praesentem Dominum habeant cibum. Cap. XLI Taceant ad me insu
Abbreviated transcription (Latin):
pondit đs. Nunquid nescis. nec p̃ce¬
dentium scͥpturarum ce u̾ba docue¬
runt. siue iuxta.lxx. ignoras quia
ñ audisti qͦd et̃ms deus & creator
omnium dñs omnia nouit. omia
continet. omnia sua maiestate diᷤ¬
pensat. nec aliqn deficit nec labo¬
rat ut tuum iudicium ñ intelligat.
& abscondite sint ab eouie tue:
Nec est inquit inuestigatio sapĩe
cius. De quoloco illud apłi sumptu
borabit. Ubi enm cib: ibi freq̃nt̃
esuries. si cibum detiaretis. Et ubi
efuries. ibi & labor. Ctim autem hec
in deo ñ sint. eur ei humanas iun¬
gtis passiones: Qum potius tpse
esurientib ce lassis dat fortitudine
& quiuident᷑ in scło ẽẽ quasim nich¬
li uircutem roburq multiplicat :
siue iuxta .lxx. qͥ tͥbiit non dolenti¬
bus merorem. Est enim tͥsticia que
ducit ad mortem: &e ẽ tͥsticia quę
ducit ad uitam. Unde his qͥ habẽt
cor impenitens dat tͥsticiam. ut sua¬
peccata intelligant. Et qͥa multi

Expanded text:
pondit Deus: Numquid nescis; nec praecepondit Deus: Numquid nescis; nec praecedentium Scripturarum te verba docuerunt, sive juxta LXX ignoras, quia non audisti, quod aeternus Deus et Creator omnium Dominus omnia novit, omnia continet, omnia sua majestate dispensat? Nec aliquando deficit, nec laborat; ut tuum judicium non intelligat, et absconditae sint ab eo viae tuae? Nec est, inquit, investigatio sapientiae ejus, de quo loco illud Apostoli sumptum borabit. Ubi enim cibus, ibi frequenter esuries, si cibum detraxeris: et ubi esuries, ibi et labor. Cum autem in Deo haec non sint, cur ei humanas jungitis passiones? quin potius ipse esurientibus et lassis dat fortitudinem, et qui videntur in saeculo esse quasi nihili, virtutem roburque multiplicat, sive juxta LXX, qui tribuit non dolentibus moerorem, est enim tristitia quae ducit ad mortem, et est tristitia quae ducit ad vitam. Unde his qui habent cor impoenitens, dat tristitiam ut peccata sua intelligant. Et quia multi
Abbreviated transcription (Latin):
deo: ce detis m̃s iudicium abstulit
ae recessit. Et ne nescis. & ñ audisti
Deus eternus. ds qui creautt termi¬
nos terte. ñ esuriet nec laborabit.
nec ẽ inuentio prudendie etus: qui
dat esurientib fortitudinem. oe ñ
dolentibus merorem. Esurient enĩ
tuuenes & laborabunt: adolescen¬
tes & elec̃ti infirmi erunt. Qui autẽ
spectant dm. mutabunt fortitudinẽ.
assument alas qͣsi aquile. current q
ñ laborabunt. gradient᷑ & ñ esurient.
Cum omm potentis dei tanta sit ma¬
gnitudo ut ncħ eum lateat. &e omĩa
illiꝰ arbito gub̃nent᷑. quare dicis ia¬
& loqueris isrł. decem aliȩ tribus
in samaria q̃iam captiue ducte e¬
stis in assyrios. abscondita est uia
mea a dño. & a deo meo tudicium
meum tͣnsibit: Et e senstis. Dici¬
tis. ad dñm terrena non ꝑtinent.
nec considat quid unꝰquisq nr̃m
gerat. Unde ce nos ab hostib innui¬
ste ꝑimimur: & ium̃torum &e pis¬
cium similitudine turta abacuc abs¬
q ullo reccore disꝑdimur. Quib res¬

Expanded text:
abstulit, et recessit: et nunc nescis, et non audisti? Deus aeternus, Deus qui creavit terminos terrae: non esuriet, nec laborabit, nec est inventio prudentiae ejus. Qui dat esurientibus fortitudinem: et non dolentibus moerorem. Esurient enim juvenes, et laborabunt adolescentes, et electi infirmi erunt. Qui autem exspectant Deum, mutabunt fortitudinem. Assument alas quasi aquilae: current, et non laborabunt: gradientur, et non esurient. Cum Omnipotentis Dei tanta sit magnitudo, ut nihil eum lateat, et omnia illius arbitrio gubernentur, quare dicis Jaet loqueris Israel, decem aliae tribus in Samaria, quae jam captivae ductae estis in Assyrios: Abscondita est via mea a Domino: et a Deo meo judicium meum transibit? Et est sensus: Dicitis, ad Deum terrena non pertinent, nec considerat 494 quid unusquisque nostrum gerat. Unde et nos ab hostibus injuste opprimimur, et in jumentorum et piscium similitudinem, juxta Abacuc, absque ullo rectore disperdimur . Quibus res
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis &e in composita: cęt̃ tͣnstulert̃
terra autem erat manis ce nchili. Qnͣ¬
tos reges & greca ce barbara romanaq
narrat hystoria: Ubi est xersis in¬
numerabilis ille er̃citus: Ubi isrł¬
tica in heremo multitudo: Abi re¬
gum incredibilis potentia᷑ Quid
de uet̾ib loquar: Pres entia erempla
nos doccant cẽ pͥncipes quasi inchili.
& iudices t̾re quasi mane reputari.
Qui pͥncipes & iudices tre siue ut
alii fuspicant᷑ celi nec sadsunt nec
plantati. nec firmaradice solidati:
& repente iussione dei ita auferunt᷑
& ꝑeunt. quasi stryula turbine et
tompestate raptet᷑: turta illud qͦd
crat: &e quesiui eum &e non est in¬
uentus locus etus. Cunn gͦ tanta sit
potentia creatoris atq maiestas.
cui dm fimilitudim comparatis.⁊
non potiꝰ ex ereatorarum magnitu¬
dine intelligatis conditorem: Si
non creditis uerb. saltem ocłis ur̃is
credite: & ex cęlorum elem̃torumq
ominum seruitute: potestatẽ dñi
cogitate. Qui eclticit in numeromi¬

Expanded text:
bilis, et incomposita , caeteri transtulerunt: Terra autem erat inane et nihili. Quantos reges et Graeca et Barbara, Romanaque narrat historia! Ubi est Xerxis innumerabilis ille exercitus? Ubi Israelitica in eremo multitudo? Ubi regum incredibilis potentia? Quid de veteribus loquar? praesentia exempla nos doceant, esse principes quasi nihili, et judice terrae quasi inane reputari. Qui principes et judices terrae sive, ut alii suspicantur, coeli nec sati sunt, nec plantati sunt, nec firma radice solidati, et repente jussione Dei ita auferuntur et pereunt, quasi stipula a turbine et tempestate raptatur; juxta illud quod erat; et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Cum ergo tanta sit potentia Creatoris atque majestas, cui Deum similitudini comparatis? et non potius ex creaturarum magnitudine intelligitis conditorem? Si non creditis verbis, saltem oculis vestris credite; et ex coelorum elementorumque omnium servitute potestatem Domini cogitate. Qui educit in numero mi
Abbreviated transcription (Latin):
cet̃arum gentium similem ẽẽ se nou̾it.
Cui gͦ similem fecistis dm̃. aut qͣm
unaginem ponetis illi: Ranquid
sculptile conflauit faber. aut auri¬
fex attro figuratuit illud & lãminis
argenteis argentarius: Forte lignũ
& imputbile elegit arcifex sapiens:
&e querit qͦmͦ statuat simulac brum
quod non moueatur. Descͥpta dima

Expanded text:
caeterarum gentium similes esse se noverint. Cui ergo similem fecistis Deum: aut quam imaginem ponetis illi? Numquid sculptile conflavit faber, aut aurifex auro 489 figuravit illud, et laminis argenteis argentarius? Forte lignum et imputribile elegit artifex sapiens: et quaeret quomodo statuat simulacrum quod non moveatur. D
Abbreviated transcription (Latin):
tantem: ipse qͥ int̃pretatꝰ ẽ tullius
se ñ intelligere confretur. Testamen¬
tum autem grunnii coriocoeti porcel¬
li: decantant in scolis puerorum ag¬
bus suis. uincatq multitudine: qͥa
forsitan uincit ingenio. M sufficit
paucorum testimoniũ. & ãmicorum
laude contentꝰ sum: qͥ in expetendis
opuscuł meis. amore ñri labuntur.
&e strictio scͥpturarum. Ne mniullos fo¬
re arbitror. qͥ hẽ ipsum quem ad te
eustochium sermonem facio obtrec¬
tationi patere contendant: ñ consi¬
derantes holdam & annam ac debbo¬
ram uiris tacentib ꝓpħasse. & inser¬
uitute xp̃i nequaquam differentiã
sexuum ualere sed intrum. Duode¬
cimus gͦ in ysasam ex¬
planationum lib: hoc habebit exor¬
dium. Explicit ꝓlogꝰ. Incupit lib̃

Expanded text:
tantem, ipse qui interpretatus est Tullius, tantem, ipse qui interpretatus est Tullius, se non intelligere confitetur. Testamentum autem Grunnii Corocottae Porcelli decantant in scholis puerorum agbus suis; vincatque multitudine, quia forsitan vincit ingenio. Mihi sufficit paucorum testimonium, et amicorum laude contentus sum, qui in expetendis opusculis meis, amore nostri labuntur, et studio Scripturarum; ac nonnullos fore arbitror qui hoc ipsum quod ad te, Eustochium, sermonem facio, obtrectationi patere contendant, non considerantes, Holdam et Annam ac Debboram, viris tacentibus, prophetasse: et in servitute Christi nequaquam differentiam sexuum valere, sed mentium. Duodecimus ergo in Isaiam explanationum liber hoc habebit exordiu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ dñs militie atq exer cituum si¬
ue uͥtutu. Educit autem turta ny¬
merum cȩlortm militiam ut sol
ce luna & astra cẽta que abraham
numerare ñ potct. illi numera¬
ta sint: ce seruiant officio delega¬
to. dum eundem cęli cursum sol
tino anno lucifer uesꝑq biennio.
luna singłis explet mensib om̃s¬
q stellȩ certis temporib ꝑagunt. &
quedam ex his uocantur errantes.
atq inȩquales & earum motꝰ ocłis
ñ mente conspicimꝰ. nec tam intel¬
ligimꝰ quam miram. Magnitudo
enim fortitudinis dei suo facit ordi
omnium uias rationesq ce cursus
creatoris maiestate cognoscit. Exͤ¬
ligri duodecimi.
ullus tam imꝑittis scͥptor est qͥ
non lectorem inueniat similẽ
sui. Multoq pars maior est
milesias &e fabellas reuoluentum:
qm platonis libros. In altero enm
ludus ce oblectatio ẽ: in alt̃o diffi¬
cultas &e sucdor mixtꝰ labori. Deniq
thimeum de mtincharmonia. a¬
strorumq cursu &e numeris dispu¬

Expanded text:
rcituum, sive virtutum. Educit autem juxta numerum coelorum militiam: ut et sol, et luna, et astra caetera, quae Abraham numerare non potuit, illi numerata sint, et serviant officio delegato : dum eumdem coeli cursum sol uno anno, lucifer vesperque biennio, luna singulis explet mensibus, omnesque stellae certis temporibus peragunt, et quaedam ex iis vocantur errantes, atque inaequales earum motus oculis, non mente conspicimus, nec tam intelligimus, quam miramur. Magnitudo enim fortitudinis Dei suo facit ordinomnium vias rationesque et cursus Creatoris majestate cognoscit. R DUODECIMUS. Nullus tam imperitus scriptor est, qui lectorem non inveniat similem sui: multoque pars major est Milesias fabellas revolventium, quam Platonis libros. In altero enim ludus et oblectatio est, in altero difficultas et sudor mixtus labori. Denique Timaeum de mundi harmonia astrorumque cursu et numeris dispu
Abbreviated transcription (Latin):
one. Et ecce merces eiꝰ cum eo. & opꝰ
in conspectu illiꝰ. Sic̃ pastor pascet
popłm suum. &e brachio stio cong̾ga¬
bit agnos. &e p̃gnantes consolabitur.
Prccipit᷑ apłorum choro. ut ad p̃dica¬
dionem omnis carmis que instra sit
salutare dei ercelsa conscendat: de
magnisq dicturi. in sublimib com¬
morent᷑. Porro hebraicum &e cęt̾i int̃¬
pretes ponunt genere femiino: ut
dicant q̃ euangłizas syon &e q̃ euian¬
gelitas irsm. Qtod uerbum itirta
grecos ambigcum ẽ. ut possimꝰ acci

Expanded text:
one: ecce merces ejus cum eo, et opus in conspectu illius. Sicut pastor pascet populum suum, et in brachio suo congregabit agnos: et praegnantes consolabitur. Praecipitur Apostolorum choro, ut ad praedicationem omnis carnis quae visura sit salutare Dei, excelsa conscendat: de magnisque dicturi, in sublimibus commorentur. Porro Hebraicum et caeteri interpretes ponunt genere feminino, ut dicant, quae evangelizas Sion, et quae evangelizas Jerusalem. Quod verbum juxta Graecos ambiguum est, ut possimus ac
Abbreviated transcription (Latin):
catistis eius sufficere nequeant. Si
autem om̃s gs̃ sic sunt in conspectu
illius quas non sint. &e qual nichi¬
li & inane reputant᷑. in omnib aut̃
gentib &e isrł est: gͦ &e ipse sie est qͣsi ñ¬

Expanded text:
caustis ejus sufficere nequeant. Si caustis ejus sufficere nequeant. Si autem omnes gentes sic sunt in conspectu illius quasi non sint, et quasi nihil et inane reputantur in omnibus autem gentibus et Isr
Abbreviated transcription (Latin):
uerfum mortalium genꝰ ad compa¬
rationem dei qͣsi stilla fitule sunt.
& qͣsi mom̃tum statere. quod leui
ponde in partẽ alteram declinat᷑.
Et qͦmͦ si de situla stilla modica
fluat a portante negligitur: itau¬
muersa gentium multitudo suꝑniᷤᷤ
ministeriis comparata ce angłorũ
multitadini ꝓmchilo ducitur. In¬
sulȩ qͦq quasi saliua reputantur. si¬
uent sẏmmachꝰ & theodotio ipfum
ponentes hebraicum sic̃ dõc quod
decidit: ꝓ quo aquila. aelconba a¬
hebrei hoc ubo significari tenuissi¬
mum puluerem. qͥ uento raptante
sepe in oclos micot̃. & sentit᷑ potiꝰ
quam uidet᷑. Minutissima ergofru¬
sta pulttis. & pẽne muisibilia hoc
uerbo appellant᷑: que foisitan de
posita sunt ꝓpter int̃pretantis dif¬
ficultatem: & ad comparationem
lingue hebree tam greci qͣm latnu
seanonis pauꝑiem. Simulq ut pau¬
latim homines abstrahat ab idola¬
tria aufert cerimonias uictimarũ:
& docet quod omnia lignalibam
& armenta q̃ in eo pascunt᷑ holo¬

Expanded text:
 ad comparationem Dei quasi stilla situlae sunt, et quasi momentum staterae, quod levi pondere in partem alteram declinatur. Et quomodo si de situla stilla modica fluat, a portante negligitur; ita universa gentium multitudo supernis ministeriis comparata et Angelorum multitudini, pro nihilo ducitur. Insulae quoque quasi saliva reputantur, sive ut Symmachus et Theodotio ipsum ponentes Hebraicum, sicut DOC  , quod decidit: pro quo Aquila λεπτὸν βHebraei hoc verbo significari tenuissimum pulverem, qui vento raptante saepe in oculos mittitur, et sentitur potius quam videtur. Minutissima ergo frusta pulveris et pene invisibilia, hoc verbo appellantur: quas forsitan Demposita sunt, propter interpretandi difficultatem, et ad comparationem linguae Hebraeae, tam Graeci quam Latini sermonis pauperiem. Simulque ut paulatim homines abstrahat ab idololatria, aufert caeremonias victimarum; et docet quod omnia ligna Libani et armenta quae in eo pascuntur, holo
Abbreviated transcription (Latin):
nos terre. ñ deficiet neq laborabit.
nec ẽ inuestigatio sapientie cius.
Qui dat lassouirtutem: & his qui
non funt forcitudinem. & robur
multiplicat. Deficient pueri et
laborabunt: & iuuenes in infir¬
mitate cadent. Qͥ autem sꝑant
in dno. mutabunt fortituoniem.
assument pennas fiẽ aquile: cur

Expanded text:
nos terrae, non deficiet neque laborabit, nec est investigatio sapientiae ejus. Qui dat lasso virtutem, et his qui non sunt fortitudinem, et robur multiplicat. Deficient pueri, et laborabunt, et juvenes in infirmitate cadent. Qui autem sperant in Domino mutabunt fortitudinem, assument pennas
Abbreviated transcription (Latin):
urabilis consiliariꝰ. Et in ꝓuerbisᷤ
scp̃tum e. Desapientia fundatut
t̾iam. parauit cȩlos prudentia. Porro
lix. qͥ dixerunt. qͥs cognouit mentẽ
dñi. aute qͥs consiliarius eius fuit.
hoc intelligi uolunt: quodmens &
ratio ce sensꝰ dñi ꝑ quem fact̾a funt
ommia. & sine quo factum est nichil.
ille sit de qͦ in psalmis cantur. U̾bo

Expanded text:
mirabilis, consiliarius. Et 488 in Proverbiis scriptum est, Deus sapientia fundavit terram: paravit autem coelos prudentia . Porro LXX qui dixerunt: Quis novit mentem Domini, et quis consiliarius ejus fuit? hoc intelligi volunt, quod mens et ratio et sensus Dei, per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil, ille sit de quo in
Abbreviated transcription (Latin):
aquarum uastitas ponderetur¬
tentam figeat manum. a pollice
usq ad extremum digitum. Din
autem contrahamꝰ mantm pugil¬
lus efficit᷑: ut ꝑ palmum ce pugil¬
lum extensos celos & globum terre
nouerimꝰ. Ppugillo quem in com¬
prehensione terre .lxx. tͣnstulert̃.
in hebraico scͥptum ẽ salis quẽ sym¬
machus t̃pitoni. aquila t̃picciãi

Expanded text:
aquarum vastitas ponderetuaquarum vastitas ponderetutentam significat manum a pollice usque ad extremum digitum. Sin autem contrahamus manum, pugillus efficitur: ut per palmum et pugillum, extentos coelos et globum terrae noverimus. Pro pugillo quem in comprehensione terrae LXX transtulerunt, in Hebraico scriptum est SALIS  , quem Symmachus τρίτον, Aquila
Abbreviated transcription (Latin):
burendtm. & omnia quadrtipedia
ñ sufficient ad holocaustum. & com¬
ct̾ gs̃ quas nichili sunt: &e in nichil
reputate sunt ei. Ne quis putaret dif¬
ficilem c̃ẽ uocationem gentrum. ce
quod omnis caro uidet salutare di
suꝑ montem excelsum iubent᷑ ascen
ueniret infortitudine. ut reddet
unictuq scđm opus fuum. instarq
pastoris agnos foueret in sinur: & fe¬
tas ipse portaret. describit᷑ illiꝰ mag¬
nitudo qd nicħ ei impossibile sit a
qui umũsa condidit ereatorq sit otũ.
etiam ħ que comparatione eorum par
ua sunt ualcat ꝑpetrare. Quod autẽ
pugillum uiocat ce palmum huma¬
ne consuetudinis uerb utit᷑ atq ñ¬
suris: ut dei potentiam ꝑ nr̃a uerba
discamꝰ. In eoub lxx. transtulert̃
quis menfus est manu aquam siue
tit nos uertumus. qui mensus ẽ pu¬
gillo aquas. aquila tͣnstulit quis
menfus est minimo digito aquaᷤᷤ.
Hoc enim aixac sonat. ut scilicet
ñ tota manu s paruo digito quẽ
uulgo gustatorium uocant. omĩs

Expanded text:
a quadrupedia non sufficiunt ad holocaustum, et cunctae gentes quasi nihili sunt, et in nihili reputatae sunt ei. Ne quis putaret difficilem esse vocationem gentium, et quod omnis caro videret salutare Dei; super montem excelsum juberenveniret in fortitudine, et redderet unicuique secundum opus suum; instarque pastoris agnos foveret in sinu, et foetas ipse portaret: describitur illius magnitudo, quod nihil ei impossibile sit; et qui universa condiderit, Creatorque sit omnium; etiam va sunt, valeat perpetrare. Quod autem pugillum vocat et palmum, humanae consuetudinis verbis utitur atque mensuris, ut Dei potentiam per nostra verba discamus. In eo ubi LXX transtulerunt: Quis mensus est manu aquam? sive ut nos vertimus: Quis mensus est pugillo aquas? Aquila transtulit: Quis mensus est minimo digito aquas? Hoc enim λιχὰς sonat: ut scilicet non tota manu, sed parvo digito, quem vulgo gustatorem vocant, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ q̃ dei maiestas ce creatoris potentia
demonstrat᷑. Quis inquit aditiuit
sp̃m dñi. aut quis consiliariꝰ ciꝰ fuit.
qͥl ostendit illi: Cum qͦ miit consi¬
lium deditq ei intelligentiam. et
docuit eum iriam iudicii. & instrux̃
illum scienga. ce it̃ prudentie mon¬
strauit ei: ꝑquod ostendit e mani¬

Expanded text:
reatoris potentia demonstratur. Quis, inquit, adjuvit spiritum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit, quis ostendit ei? cum quo iniit consilium, deditque ei intelligentiam, et docuit eum viam judicii, et instruxit illum scientia, et iter prudentiae monstravit ei? Per quod ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dabit u̾bum euangłizantibus
u̾tute multa: illi sic legunt. dñs da¬
bit u̾bum euangłizantib uirtutem
multam. his indelicet animabus
quodiuxta hebreos scͥpͥtum nazareni
parte scandalizari debet.quod dica¬
tur apud hebreos sp̃s genere femini¬
no. cum nr̃a lingua appelletͣ genere
masculino. &e grecosermone neut᷑.
In diuinitate enm nullus est serus:
& ideo in tͥb pͥncipalib lingiris qͥb
titcilus dñice scͥptus ẽ passionis. tb¬

Expanded text:
nus dabit verbum evangelizantibus virtute multa: illi sic intelligunt: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa : his videlicet animabus quod juxta Hebraeos scriptum, Nazaraei parte scandalizari debet, quod dicatur apud Hebraeos spiritus genere feminino, cum nostra lingua appelletur genere masculino, et Graeco sermone neutro. In divinitate enim nullus est sexus. Et ideo in tribus principalibus linguis, quibus titulus Dominicae sc
Abbreviated transcription (Latin):
na corda de cythara dñi. & aliqua
uirtꝰ grarum ȩccłie deeẽ tudeatur.
ut om̃s intelligant ce parit̃ mende cog¬
noscant. qͥa manus domimi hecum¬
uersa ꝑfecerit. ut in ariditate gentiũ
inuenirent᷑ fluenta uirtutum : et ĩ
t̃ra qͦndam deserta. plenaq salsugi¬
nis. cedrꝰ & cyparissus. & alie arbores
nascerent᷑: quarum sublimitatem &
u̾ticem ad cęlestia festinantẽ illumi¬
naret lignum oliuȩ. qͦd nutͥmentũ
lucis ẽ ce laborantium requies.
ꝓpe facite tudicium ur̃m dicit dñs:
afferte siquid forde habetis. dixit
rex iacob. Aecedant & nuncient
uob̾. quecuq uentura sunt. Pxio¬
ra q̃ fuerunt nunctate. & ponemꝰ¬

Expanded text:
na chorda de cithara Domini, et aliqua na chorda de cithara Domini, et aliqua virtus gratiarum Ecclesiae deesse videatur. Ut omnes intelligant, et pariter mente cognoscant, quia manus Domini haec universa perfecerit, ut in ariditate gentium invenirentur fluenta virtutum, et in terra quondam deserta plenaque salsuginis, cedrus et cyparissus, et aliae arbores nascerentur, quarum sublimitatem et verticem ad coelestia festinantem, illuminaret lignum olivae, quod nutrimentum lucis est, et laborantium requies. Prope facite judicium vestrum, dicit Dominus: afferte si quid forte habetis, dixit rex Jacob. Accedant, et nuntient nobis quaecumque ventura sunt: priora quae fuerunt, nuntiate: et ponem
Abbreviated transcription (Latin):
quem credentes in eum acceptuꝵ
erant. Qͥa gͥ deserta qͦndam eccłiȩ
multitudo aquis uitalib fuerat ir¬
rigata:. ꝓpt̾ea itixta.lix. nascuntur
in ea cedrus ae buxus &e myrtꝰ & cypa¬
rissus ce popłs: iurta hebraicum ce
cȩt̃os intcrp̃tes cedrus sethta. & mutꝰ
& lignum oliue. & abies & ulmus ꝙ
buxtis simul. Que uarietates arboꝵ:
sechta. tm̃ hebraico disseramꝰ. quam
spinam theodotio tͣnstalie. Est atit̃
genꝰ arboris nascentis in heremo: spi¬
ne albe similicudinem habens. Un¬
de omnia lignam arche &e tab̃na¬
culi facta sunt instrum̃to: q̃ appel¬
lantur sechim. Qͦa lignum impu¬
tribile & letisfimum omnium lig¬
norum tam in fortitudine quam in
nitore soliditatem suꝑat ce pulchri¬
tudinem. Cedrus autem &e cyparis¬
fus ce myrtus odoris obtun sunt.
ae imꝑutribiles. Ulm qͦ ce populus
siue buxus. uel maritandis uitibus
iungunt᷑. uł ad diũsa oꝑa aptissime
sunt. Hec autem omnia pariter po¬
nuntor in solicudine. ne saltemu¬

Expanded text:
quem credentes in eo accepturi erant. Quia igitur deserta quondam Ecclesiae multitudo, aquis vitalibus fuerat irrigata, propterea juxta LXX nascuntur in ea cedrus, et buxus, et myrtus, et cyparissus, et populus: juxta Hebraicum, et caeteros Interpretes, cedrus, setta, et myrtus, et lignum olivae, et abies, et ulmus et buxus simul. Quae varietates arborumSETTA   tantum Hebraico edisseramus, quam spinam Theodotio transtulit. Est autem genus arboris nascentis in eremo, spinae albae habens similitudinem; unde omnia ligna arcae, et tabernaculi facta sunt instrumenta, quae appellantur Settim : quod lignum imputribile et levissimum, omnium lignorum, tam in fortitudine quam in nitore, soliditatem superat et pulchritudinem. Cedrus autem et cyparissus, et myrtus, odoris optimi sunt, et imputribiles. Ulmus quoque et populus, sive buxus, vel maritandis vitibus junguntur, vel ad diversa opera aptissimae sunt. Haec autem omnia pariter ponuntur in solitudine, ne saltem u
Abbreviated transcription (Latin):
&e głam eius quasi florem femi. siue
prata camporũ. qui dtidum infans
fubito pucr. qui ptier repende iuiue¬
nis.⁊tisq ad senect̾utem ꝑ spacia mu¬
tat᷑ incerta. &e ante se senem intelli¬
git: quam iutuenem ẽe miret᷑. Etil¬
chia multer que adolescentulor
post se trahebat greges. arata fron¬
te contrahit᷑: &e q̃ prius amor pꝰea
fastidio ẽ. Quod & egregiꝰ apud g̃coᷤᷤ
scͥptor testatur. speciem corporis aut
tempore deficere: aut languore cõ¬
sumi. Exiccata ẽ gͥ caro. &e cecidit
pulchritudo: quia sp̃e furons dei
atq sententie fiauit in ea. Ot a ge¬
nerali disputatione ad scͥpture or

Expanded text:
et gloria ejus quasi florem feni, sive et gloria ejus quasi florem feni, sive prata camporum: qui dudum infans, subito puer; qui puer, repente juvenis; et usque ad senectutem per spatia mutatur incerta; et ante se senem intelligit, quam juvenem non esse se miretur. Pulchra mulier quae adolescentulorum post se trahebat greges, arata fronte contrahitur: et quae prius amori, postea fastidio est. Quod et egregius apud Graecos scribit orator: Speciem corporis aut tempore deficere, aut languore consumi. Exsiccata est igitur caro, et cecidit pulchritudo; quia spiritus furoris Dei atque sententiae flavit in ea ut a generali disputatione ad Scripturae or
Abbreviated transcription (Latin):
& theodotionis editione additum ẽ.
Ex qͦ manifestum ẽ uel a lxx. p̾t̃mis¬
sum.uł. paulatim scͥptoram uitio a¬
bolitum: dum & pͥor & sequens uer¬
susfinitur in flore. Supra legiinus
ꝓpħa dicente. Et audiui uocẽ dñi
dicentis. Quem mittam. ce quisibit
ad popłm istum: Et dixi. Ecce ego
mitte me. ce ate. Nade ce dic popło
isti. flare audietis ce non intellige¬
tis: & udentes uidebitis & ñ uidebitᷤᷤ
ce reliqua. Ad quam p̃dicationem du¬
ra ꝑpessus. nc̃ dñi uoce hicente. cla¬
ma timens similia. quid elamare
debeat sciscitat᷑. Et a generali mnci¬
piens. omnis caro fenum. & omnis
gła eiꝰ quasi flos sem: ꝑuenit ad spe¬
ciale ut nichominꝰ dicat de poplo.
uere fenum ẽ popłs. Ot reuera siqͥs
fragilitatem carnis aspiciat. & qͦd ꝑ
horarum momĩta crescimꝰ atq decres¬
cuntis. nec in eodem manemꝰ statu¬
ipsumq quod loqͥmur. dictamꝰ &e sc̃¬
bimus dde utde nr̃e parte pret̾uolat.
ñ dubitabre carnem fenum dicere.

Expanded text:
heodotionis editione additum est. Ex quo manifestum est, vel a LXX praetermissum, vel paulatim scriptorum vitio abolitum: dum et prior et sequens versus finitur in flore. Supra legimus, Propheta dicente: Et audivi vocem Domini dicentis: Quem mittam, et quis ibit ad populum istum? Et dixi: Ecce ego, mitte me; et ait: Vade et dic populo isti: Aure audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non videbitis, et reliqua. Ad quam praedicationem dura perpessus, nunc Domini voce dicente, clama, timens similia, quid clamare debeat sciscitatur; et a generali incipiens, Omnis caro foenum, et omnis gloria ejus quasi flos foeni, pervenit ad speciale, ut nihilominus dicat de populo: Vere foenum est populus. Et revera si quis fragilitatem carnis aspiciat, et quod per horarum momenta crescimus atque decrescimus, nec in eodem manemipsumque quod loquimur, dictamus et scribimus de vitae nostrae parte praetervolat, non dubitavit carnem fenum dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
& semitas in cordib nr̃is domino.
impleamq unrtutib & inelinemur
humilitate. ꝓ̃uamutemꝰ in rect̃a. ⁊¬
asꝑa ũtamus in mollia. &e sic głam
domini ce salutare de uide merea¬
mur. Uox dicentis. clama. E dixi
Qͥa clamabo: Omnis caro ferũ.

Expanded text:
et semitas in cordibus nostris Deo, et semitas in cordibus nostris Deo, impleamurque virtutibus, et inclinemur humilitate; prava mutemus in recta, aspera vertamus in mollia: et sic gloriam Domini et salutare Dei videre mereamur. Vox dicentis, clama. Et dixi: Quid clamabo? Omnis