comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um. mͥ allophili subditi sunt. Moab
sicut iheronimo placet significat ex patre.
quod est sine patre. Unde diabolum uult
intelligi. qui malis oꝑationib: dm̃ non
habet patrem s iustũ iudicẽ. Iste gͦ ollȩ cõ¬
paratuir. que carnes susceptas decoquit.
⁊ in quandam suauitatẽ ꝑuido uapore
ꝑducit Sic ille sibi traditos incessabili
humilitatẽ confessionis assidua insccu¬
tione ꝑducit. Ergo more humanitatis
dñs dicit. de diaboli ꝑsocutione spem sibi
esse. quia multi quos ille festinat afflige¬
re. conuersi nitunt᷑ ad dni beneficia re¬
ineare. Sequitur. in idumeam ercenda
calciamentum meum. Idumea terrena
significat ⁊ sanguinea. qua dñs ꝑ eũglii
predicationẽ possessurũ se ẽẽ significat:
Calciamentũ enim in qͥnquagesimo nono
psalmo eiigłin diximus significari. qđ
dñs usq ad homines terrenos extendeus
legem suam. mundum uniuersali pre¬
dicatione compleuit. Adiectt. inͥ alophili

Expanded text:
um: mihi allophyli subditi sunt. Moab, um: mihi allophyli subditi sunt. Moab, sicut Hieronymo placet, significat ex patre, quod est sine patre. Unde diabolum vult intelligi, qui malis operationibus Deum non habet patrem, sed justum judicem. Iste ergo ollae comparatur, quae carnes susceptas decoquit, et in quamdam suavitatem fervido vapore perducit; sic ille sibi traditos incessabili humilitatem confessionis assidua insecutione perducit. Ergo more humanitatis Dominus dicit de diaboli persecutione spem sibi esse, quia multi quos ille festinat affligere, conversi nituntur ad Domini beneficia remeare. Sequitur, In Idumaeam extendam calceamentum meum. Idumaea terrena significat et sanguinea, quam Domipraedicationem possessurum se esse significat. Calceamentum enim in quinquagesimo nono psalmo, Evangelium diximus significari, quod Dominus usque ad homines terrenos extendens, lege sua mundum universali praedicatione complevit. Adjecit, mihi allophyli
Abbreviated transcription (Latin):
tionis xp̃i. Meus est galaad ⁊ meus ẽ ma¬
uasses. ⁊ effraim fortitudo capitis mei. ui¬
da rex meus. Gi alaad latina lingua dr
transinigratio. Quȩ reuera dnĩ est. qnͣdo
gentes ipsius uocatione compuncte ad
eum feliciter emigrarunt. Manasses in¬
ter pretat᷑ obliuio. Quo uerbo significat᷑
popłs uideorum. qui oblitus beneficia
tione crucifixit. postea cam̃ eius mise¬
ratione ad ipsius religionẽ culturãq
remeauit. Sic utrũq popłm nominũ
istorum cõmemoratione suum esse testa¬
tur. Sequit᷑. ⁊ effrem fortitudo capitis
mei. uida rex meus. Istud de sua passione
locutus est. E ffren fructificatio dicitur.
significat enim coronã spineã. quã supͣ
caput impositam in sua passione susce¬
pit. Hec fertilis ultra omnes fruetus fuit.
ut totum mundum illa humilitate
lucraret᷑. Iudam uero regem iuste suũ
dirit. quia de eius origine carnis ꝓpa¬
gatione descendit. Moab olla spei meȩ.
n idumeam extendam calciamentũ me¬

Expanded text:
 8. Meus est Galaad, et meus est Manasses, et Ephrem fortitudo capitis mei. Juda rex meus. Galaad Latina lingua dicitur transmigratio, quae revera Domini est, quando gentes, ipsius vocatione compuncta, ad eum feliciter emigrarunt. Manasses interpretatur oblivio, quo verbo significatur populus Judaeorum, qui oblitus beneficia tione crucifixit; postea tamen ejus miseratione ad ipsius religionem culturamque remeavit. Sic utrumque populum nominum istorum commemoratione suum esse testatur.sua passione locutus est. Ephrem fructificatio dicitur; significat enim spineam coronam quam supra caput impositam in sua passione suscepit. Haec fertilis ultra omnes fructus fuit, ut totum mundum illa humilitate lucraretur. Judam vero regem juste suum dixit, quia de ejus origine carnis propagatione descendit. Vers. 9. Moab olla spei mei. In Idumaeam extendam calceamentum me
Abbreviated transcription (Latin):
eorum dextera iniquitatis: in bono. pro¬
uidebam dñm in conspectu meo semper.
qm adextris est mͥ. Quaꝓpter his signi¬
ficationib totius uitȩ nr̃ȩ qualitas in¬
aicatur. Cum iudicatur exeat condẽp¬
natus: ioratio eius fiat in peccatum.

Expanded text:
eorum, dextera iniquitatis ; in bono: Proeorum, dextera iniquitatis ; in bono: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi . Quapropter his significationibus totius vitae nostrae qualitas indicatur. Vers. 5. Cum judicatur exeat condemnatus, et oratio eju
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝑfecta pietate restituit iuneruce
positus pro illis oraret. qui eum decre¬
uerunt impia uoluntate trucidare.
Constitue suꝑ eum peccatorem: ⁊ diabolus
stet a dextris eius. Uenit ad sccłam par¬
tem. in qua pͥmum de uida malorum om¬
nium capace multa dicturus est. dein¬
de płali numero miscet ⁊ impios iudeos.
qui filui ipsius imitatione sceleris exti¬
terunt. Quaꝓpter certissimus futurorũ
predicit supra uidam traditorẽ consti¬
tuendum esse diabolum. qui merito
peccator dr. qm̃ delictum traditionis
ab ipso sumpsit inicium. Et ne forsitan
dubitares de quo diceret᷑. adiectum est.
i diabolus stet adextris eius. scilicet qi
nulla meruit confessione saluari. s des¬
ꝑatione malorum laqueo prefocatus oc¬
cubuit. nec potuit dexteram habere li¬
beram. qui tota sinistre partis scelera sa¬
piebat. Sic enim unusquisq facere sig¬
nificatur. qualis est ille qui eius dexte¬
ram tenet. ut est illud in malo: dextera

Expanded text:
num perfecta pietate restituit; ut in cruce num perfecta pietate restituit; ut in cruce positus pro illis oraret qui eum decreverunt impia voluntate trucidare. Vers. 4. Constitue super eum peccatorem, et diabolus stet a dextris ejus. Venit ad secundam partem, in qua primum de Juda malorum omnium capace multa dicturus est. Deinde plurali numero miscet et impios Judaeos, qui filii ipsius imitatione sceleris exstiterunt. Quapropter certissimus futurorum praedicit supra Judam traditorem constituendum esse diabolum; qui merito peccator dicitur, quoniam delictum traditionis ab ipso sumpsit initium. Et ne forsitan dubitares de quo diceretur, adjectum est, et diabolus stet a dextris ejus; scilicet quia nulla meruit confessione salvari, sed desperatione malorum laqueo praefocatus occubuit; nec potuit habere dexteram liberam, qui tota sinistrae partis scelera sapiebat. Sic enim unusquisque facere significatur, qualis est ille qui ejus dexteram tenet, ut est illud in malo: Dextera
Abbreviated transcription (Latin):
sicut iusti gratis amant dim̃mi. cum cũ
ꝓpter se tantum diligunt. non ꝓpter a¬
liquod temporale beneficiũ querunt:
ita impii gratis execrant᷑. quia causã
iusti odii repꝑire non possunt. Sicut
runt me gratis. Pro eo ut diligerent me
detrahebant nͥ: ego autem orabã. Po
suerunt aduersum me mala ꝓbonis:
⁊ odium pro dilectione mea. In his du¬
ob uersib facienda est rerum positarũ
distincta separatio. ut ea quȩ occulte di¬
cta sunt manifestius innotescant. Tri¬
b gͥ modis peccatũ omne contrahitur
Primus delictorum gradus est: non red
dere bona probonis. Scds redð̾e mala ꝓmał.
dabilia ꝑaguntur. impendere bona ꝓ
bonis. scdõ. malum pro malo non red¬
dere. tercio ꝑfectissinium uirtutis genꝰ
est. bonum promalo tribuere Et nota
qm sicut uidei extremam illam uicio¬
sissimam partẽ facere decreuerunt. ut
cum diligere debussent. ad odia mi¬
qua ꝓsilirent: ita dñs sumũ illud bo¬

Expanded text:
sicut justi gratis amant Dominum, cum eum sicut justi gratis amant Dominum, cum eum propter se tantum diligunt, non propter aliquod temporale beneficium quaerunt: ita impii gratis exsecrantur, quia causam justi odii reperire non possunt; sicut ligerent, detrahebant mihi; ego autem orabam. Vers. 4. Posuerunt adversum me mala pro bonis, et odium pro dilectione mea. In his duobus versibus facienda est rerum positarum distincta separatio, ut ea quae occulte dicta sunt manifestius innotescant. Tribus igitur modis peccatum omne contrahitur. Primus delicdere bona pro bonis; secundus reddere mala pro malis; dabilia peraguntur, impendere bona pro bonis; secundo malum pro malo non reddere; tertio perfectissimum virtutis genus est, bonum pro malo tribuere. Et nota quoniam sicut Judaei extremam illam vitiosissimam partem facere decreverunt, ut cum diligere debuissent, ad odia iniqua prosilirent: ita Dominus summum illud bo
Abbreviated transcription (Latin):
quas ꝑtulit a iudeis. S hic singłarẽ
numerum ideo ponteq sicut sepe dic¬
tum est popłm utroq modo appella¬
ri fas est. Nam licet nomine unus
audiatur: intellectu tamem plurum
esse noscunt᷑. Sequitur. locuti sunt
aduersum me lingua dolosa. Locu¬
ti sunt ei igit᷑ linguadolosiquando sc am
anĩ simplicitatẽ uerbis captiosissimis
appetebant dicentes. licet tributum
dari cesari: Et illud. magister seimus
quia uerares. Hec enim uerba sub do
nauerunt me gratis. Dicendo sermoni¬
b odii cucumdederunt me. tempꝰ illud
significat. quando iniqua conspiratio¬
ne pilato dixerunt. crucifige crucifige.
Nam sermones utiq odiorum non ueri¬
tatis fuerunt. qui mortẽ immaculati
uabat. Expugnauerunt autẽ gratis. qñ
ante presidem innocentis sanguinem
falsis accusationib impetebant. Eratis
uero dixit. quia factũ eorũ nullũ illis
potuit afferre compendiũ. s magis de¬
testabilem pullulauit interitũ. Nam

Expanded text:
quas pertulit a Judaeis. Sed hic singularem quas pertulit a Judaeis. Sed hic singularem numerum ideo ponit, quia sicut saepe dictum est populum utroque modo appellari fas est; nam licet nomine unus audiatur, intellectu tamen 373 plurimi esse noscuntur. Sequitur, Locuti sunt adversum me lingua dolosa. Locuti sunt igitur lingua dolosa, quando sanctam Domini simplicitatem verbis captiosissimis appetebant, dicentes: Licet tributum dare Caesari? Et illud: Magister, scimus quia verax es . Haec enim verba subdolaexpugnaverunt me gratis. Dicendo, sermonibus odii circumdederunt me, tempus illud significat quando iniqua conspiratione Pilato dixerunt, Crucifige, crucifige . Nam sermones utique odiorum, non veritatis fuerunt, qui mortem immaculati rsonabat. Expugnaverunt gratis, quando ante praesidem innocentis sanguinem falsis accusationibus impetebant. Gratis vero dixit, quia factum eorum nullum illis potuit afferre compendium, sed magis detestabilem pullulavit interitum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ui est dignatus assumere. ut laudem
eius resurrectionis sileri non faciat pa¬
ter. qui sedin carnis humanitatem
udeorum erat conuicia dura passurꝰ.
Hoc est enim laudem meam ne caccas:
id est ne taecri facias. Est enim decora
diuersitas. ut qmͣ inimici mendacia
loquebautur. contra eos toto orbe ue¬
ritatis cestimonia canerent᷑. Sic enim
illos ꝑ głam suȩ resurrectionis conumn¬
ci desiderat. ut reatum ꝓpͥe ꝑuersitatis
agnoscant. ⁊ celerius recurrant ad re¬
media confessionis. ne in eternum ꝑi¬
re debeant contumaces. Que figura dr
sinchrisis. idest collatio. quȩ sit quando
comparatione quadam iustiorem cau¬
sam nram quam aduersarii demons.¬
tramus.S ista laus certa erat. quia
de ueritate manabat. Sermo autẽ ille
falsissimus cognoscebatur esse: qui
de ore dolosi i ꝑfidi probabat᷑ exire.
Nam quẽ admodum potest dici uerum:
qđ ipsi ueritati docetur aduersũ: Aꝑ¬
tum itaq os contumelias designat:

Expanded text:
vi est dignatus assumere; ut laudem ejus resurrectionis silere  ed., sileri non faciat Pater, qui secundum carnis humilitatem Judaeorum erat convicia dura passurus. Hoc est enim, Laudem meam ne taceas, id est ne tacere  ed., taceri facias. Est enim decora diversitas; ut quoniam inimici mendacia loquebantur, contra eos toto orbe veritatis testimonia canerentur. Sic enim illos per gloriam suae resurrectionis convinci desiderat, ut reatum propriae perversitatis agnoscant, et celerius recurrant ad remedia confessionis, ne in aeternum perire debeant contumaces. Quae figura dicitur syncrisis, id est collatio, quae fit quando comparatione quadam justiorem causam nostram quam adversarii demonstramus. Sed ista laus certa erat, quia de veritate manabat. Sermo autem ille falsissimus cognoscebatur esse, qui de ore dolosi et perfidi probabatur exire. Nam quemadmodum potest dici verum, quod ipsi veritati docetur adversum? Apertum itaque os, contumelias designat
Abbreviated transcription (Latin):
leinus aliquid manib oꝑari Sensus gͦ talis ẽ
Post resurrectionẽ suam letaturũ se dicit.
qm̃ oꝑam idest grãm suam aplis ⁊ fide¬
lib diuisit. qui passionis ipsius ⁊ p̃dica¬
tionis głam sunt secuti. Addidit. ⁊ con¬
uallem tabnaculorũ metibor. Conuallẽ
significat humilitatem. tabernaculorum
eccłarum dicit. quarum specialiter sc̃issi¬
mam constat esse uirtutem. Hanc gͦ hu¬
militatem mecitus est dñs. quando uni¬
cuiq fidelium proui uoluit carismatum
dona distribuit. Sicut dicit apl̃s. unicui

Expanded text:
lemus aliquid manibus operari. Sensus ergo talis est: lemus aliquid manibus operari. Sensus ergo talis est: post resurrectionem suam laetaturum se dicit, quoniam operam, id est gratiam suam apostolis et fidelibus divisit, qui passionis ipsius et praedicationis gloriam sunt secuti. Addidit, et convallem tabernaculorum metibor. Convallem significat humilitatem. Tabernaculorum ecclesiarum dicit, quarum specialiter sanctissimam constat esse virtutem. Hanc ergo humilitatem metitus est Dominus, quando unicuique fidelium, prout voluit, charismatum dona distribuit, sicut dicit Apostolus: Unicui
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod tempore resurrectioinis euenisse ñ
dubium est. quando apli uel omnes cre¬
dentes deitate dnĩ saluatoris tali mani¬
festatione senserunt. Ds̃ locittus ẽ in sco¬
.ialios tres uersus qui secunt᷑. mixta
grecis latinisq sermonib figurã faci¬
unt sardismos. que fit diuersarũ com¬
mirtione linguarum. sicut iam in .l.
da uerba redeamus. Cum dicit in scõ
suo dm̃ locutum: se significat eui¬
denter. Et intellige quam ium habeat
in scõ suo. Non enim dirit ꝑsc̃m suum. sic̃¬
ꝑ ꝓpħas. ꝑ apłos. altosq qui dnõ placu¬
erunt. s bic dieit in scõ suo. ut uerbũ
caro factum una uoluntate cũ patre
loqueret᷑. Sequitur. letabor ⁊i diuidã
sicimam. Significationes omniun istorũ
nominum sollieite debeinus exquirere:
qm̃ occultarum rerum reuelare nobis
ꝓbantur archana. Sicima interpretant᷑
humeri. Humeri autẽ significant oꝑa.
quib adnitentib atq gubernantib so¬

Expanded text:
Quo tempore resurrectionis evenisse non Quo tempore resurrectionis evenisse non dubium est, quando apostoli vel omnes credentes deitatem Domini Salvatoris tali manifestatione senserunt. Vers. 7. Deus locuuntur, mixta Graecis Latinisque sermonibus, figuram faciunt sardismos, quae fit diversarum commixtione linguarum, sicut jam in quinda verba redeamus. Cum dicit, in sancto suo Deum locutum, se significat evidenter. Et intellige quam vim habeat, in sancto suo; non enim dixit, per sanctum suum, sic apostolos, aliosque qui Domino placuerunt; sed hic dicit, in sancto suo, ut Verbum caro factum una voluntate cum Patre loqueretur. Sequitur, laetabor et dividam Sichimam. Significationes omnium istorum nominum sollicite debemus exquirere, quoniam occultarum rerum revelare nobis probantur arcana. Sichima interpretatur humeri; humeri autem significant opera quibus adnitentibus atque gubernantibus so
Abbreviated transcription (Latin):
q ad nubes ueritas etus. qñ predica¬
cores uerbi uelut imbrifere nubes in¬
fideles popłos compleuerunt. E raltare
suꝑ celos ds: ⁊ suꝑ omnẽ tecrã gła tua.
sit magnificatã esse usq ad celos mise¬
ricordiã dñi. secutuui est exaltare suꝑ
celos deus. ut cuiꝰ miscdiam manifestũ
est celestia continerr. iuste suꝑ celos de¬
beat eraltari. Et iterum quia dixit usq
ad nubes ueritas tua. merito sub iunetũ
est. ⁊ suꝑ omnẽ terram gła tua. Ipsaenĩ
se euidenter erponunt. quȩ alterutra de¬
ti cui. saluum fac dextera tua ⁊ eraudi
nie. Uenit ad scdam narrationẽ. quã
dixinius qͥnquagesimi noni psalmi ẽẽ
ultimam partẽ: unde merito hic facta
diuisio est. ubi pars alteriuis psalmi nos.¬
eitur esse comuncta. Et ut euidenter
intelligas passionẽ dni ad utilitatẽ fi¬
delis popłi fuisse collatã. saluũ se fieri
deprecatur. ut credentium turba lib̾et᷑.

Expanded text:
que ad nubes veritas ejus, quando praedicaque ad nubes veritas ejus, quando praedicatores verbi, velut imbriferae nubes, infideles populos compluerunt. Vers. 5. Exaltare super coelos, Deus; et super omnem terram gloria tua. sit magnificatam esse usque ad coelos misericordiam Domini; secutum est, Exaltare super coelos, Deus; ut cujus misericordiam manifestum est coelestia continere, juste super coelos debeat exaltari. Et iterum quia dixit, usque ad nubes veritas tua, merito subjunctum est, et super omnem terram gloria tua. Ipsa enim se evidenter exponunt, quae alterutra deti tui. Salvum fac dextera tua, et exaudi me. Venit ad secundam narrationem, quam diximus quinquagesimi noni psalmi esse ultimam partem. Unde merito hic facta divisio est, ubi pars alterius psalmi noscitur esse conjuncta. Et ut evidenter intelligas passionem Domini ad utilitatem fidelis populi fuisse collatam, salvum se fieri deprecatur, ut credentium turba liberetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sionis hoc necessarie de resurrectione
dnĩ ꝓbatur intelligi. quia tali tẽpore
eũgłio teste surrexit a mortuis. Quod
si hoc ⁊ de membris eius uelis accipe.
etiam de quolibet fi deli congruenter
aduertit᷑ quia diluculo semꝑ exurgĩ.
qͥ piis oꝑib in ȩccła dnm̃ laudaturus
assistit. Nam licet ꝓfunda nocte uigilet.
nescit tenebras pati. qui tanti radiatur
quia sicut sepe dictum est. pͥmum mul¬
ti de uideorum popło crediderunt. pꝰ ea
intromissa est gentiũ plenitudo. Et ui¬
ide quẽ admodum singlis causas congru¬
entia uerba distinguant. Confiteri se
dicit in popło udeorum: ubi ꝓpͥa uoce
locutus est. Psallere autẽ in gentib. ad
quas directi apłi mandata eius scĩs pre¬
dicationib impleuerunt. se dicens reue¬
ra psallere. quod ꝑ ministros suos cogno¬
angłorum ⁊ diuersarũ potestatũ sũ¬
ma dignitas habeat᷑: ipso tam̃ prestan¬
te bcati sunt. Magnificata est autẽ us¬

Expanded text:
sionis, hoc necessarie de resurrectione sionis, hoc necessarie de resurrectione Domini probatur intelligi: quia tali tempore Evangelio teste surrexit a mortuis. Quod si hoc et de membris ejus velis accipere, etiam de quolibet fideli congruenter advertitur: quia diluculo semper exsurgit, qui piis operibus in ecclesia Dominum laudaturus assistit. Nam licet profunda nocte vigilet, nescit tenebras pati qui tanto radiatur quia sicut saepe dictum est primum multi de Judaeo populo crediderunt, postea intromissa est gentium plenitudo. Et vide quemadmodum singulas causas congruentia verba distinguant. Confiteri se dicit in populo Judaeorum, ubi propria voce locutus est; psallere autem in gentibus, ad quas directi apostoli mandata ejus sanctis praedicationibus impleverunt: se dicens revera psallere, quod per ministros suos cognoangelorum et diversarum potestatum summa dignitas habeatur, ipso tamen praestante beati sunt. Magnificata est autem us
Abbreviated transcription (Latin):
me constat dici. qđ repetita noscitur ꝓ¬
fessione solidari. S quod ille uere dese
ꝓmritit. nos benedicimus si nobis pec¬
cata relaxari ipsius munere confidamꝰ.
Sequit᷑. cantabo ⁊ psalmũ dicam dño.
Merito ille de se alia dicebat. cuiꝰ sermo
⁊ actus diuinis regulis consonabat.
In illo siquidem psalterio non erat cor¬
da minus. nec uor eius aliqua maloꝵ
auetuum raucedine ꝑstrepebat. s io¬
cunda exultatione cum spiritali can¬
tico iungebant᷑ ⁊ oꝑa. eratq illud dul¬
cisonum reuera psalterium. qđ scĩs mo.
scđm carnem patri cantare dixit ⁊psal¬
lere. nunc ait. exurge gła mea. que ꝑ
psalteriũ indicat᷑ ⁊ etharam. ꝑ salteri¬
um ad morum ꝑtinet ꝓbitatẽ. eycha¬
ra ad afflictionem corporis ⁊ dolorem.
ꝑ hec ostendens ⁊ actus laudabiles.⁊
głosissimã passionem. Addidit. exurgã
diluculo. P ulcherrimus sequit᷑ ordo
dictorũ. Nam post significationẽ pas¬

Expanded text:
me constat dici, quod repetita noscitur pme constat dici, quod repetita noscitur professione solidari. Sed quod ille vere de se promittit, nos bene dicimus si nobis peccata relaxari ipsius munere confidamus. Sequitur, cantabo, et psalmum dicam Domino. Merito ille de se talia dicebat, cujus et sermo et actus divinis regulis consonabat. In illo siquidem psalterio non erat chorda minus, nec vox ejus aliqua malorum actuum raucedine perstrepebat; sed jucunda exsultatione cum spirituali cantico jungebantur et opera eratque illud dulcisonum revera psalterium, quod sanctis istus secundum carnem Patri cantare dixit et psallere, nunc ait, Exsurge, gloria mea, quae per psalterium indicatur et citharam. Psalterium ad morum pertinet probitatem, cithara ad afflictionem corporis et dolorem, per haec ostendens et actus laudabiles, et gloriosissimam passionem. Addidit, exsurgam diluculo. Pulcherrimus sequitur ordo dictorum; nam post significationem pas
Abbreviated transcription (Latin):
er totum psalmum sicut dictum
est loquitur dñs xp̃c. Primo or¬
dine ꝑid qđ homo est pateruȩ głȩ gra¬
ciam laudis exsoluens. qm suscipiens
mirabile passionis archanũ. resurrex̃
in głam sempiternam. Scdo humili¬
at se ꝑ humanttatẽ suam. ubi tamen
⁊ potentiam ꝓpͥe maiestatis ostendit.
ut duas naturas ueraciter in una dñĩ
xp̃i cognoscas esse ꝑsona. non qđ in
duos filios diuidatur xp̃c. sicut quorun¬
dam sentit impietas .s qđ unus atq
idem filius dei. nunc scđin carnem ꝓ
nobis assumptam. nunc scđm poten¬
tiam uerbi loquatur ⁊ głam. Discer¬
ne enim naturas tamdi qͣm hominis.
⁊ omnia sine offensione transibis. sic̃
a patrib sub breuitate preceptum est
Oa passiones carni. da diuinitati miracła
tatem refert. quẽadmodum laudes do¬
mino dicantur ostendit. Paratus enĩ
ille ad talia semꝑ erat. qui ad preconia
patris peccatorum discrepantiam non
habebat. Nam ⁊ ipsa repeticio confiden¬
tiam ꝓmissionis ostendit. quia firmissi¬

Expanded text:
er totum psalmum sicut dictum est loquitur Dominus Christus. Primo ordine per id quod homo est paternae gloriae gratiam laudis exsolvens: quoniam suscipiens mirabile passionis arcanum resurrexit in gloriam sempiternam. Secundo humiliat semper humanitatem suam, ubi tamen et potentiam propriae majestatis ostendit; ut duas naturas veraciter in una Domini Christi cognoscas esse persona; non quod in duos filios dividatur Christus sicut quorumdam sentit impietas, sed quod unus atque idem Filius Dei, nunc secundum carnem pro nobis assumptam, nunc secundum potentiam Verbi loquatur et gloriam. Discerne enim naturas tam Dei quam hominis, et omnia sine offensione transibis, sicut a Patribus sub brevitate praeceptum est: Da passiones carni, da Divinitati miraculatatem refert, quemadmodum laudes Domino dicantur, ostendit. Paratus enim ille ad talia semper erat, qui ad praeconia Patris peccatorum discrepantiam non habebat. Nam et ipsa repetitio confidentiam promissionis ostendit: quia firmissi
Abbreviated transcription (Latin):
er totum quidem textum Si uisid.
qui mala ꝓ bonis creatori suo reddere
maluerunt. Scda uide traditoris. ⁊ ꝑfi¬
di popli uarratur iniquitas: ⁊quȩ illis
erunt protanta detestatione uentura p̃¬
dicuntur. Tcrcia predicatur ꝑ id quod
homo est. ut liberatus ꝑiculo passionis.
cito resurrectionis glam consequatur.

Expanded text:
er totum quidem textum sicut dicqui mala pro bonis Creatori suo reddere maluerunt. Secunda Judae traditoris et perfidi populi narratur iniquitas, et quae illis erant  ed., erunt pro tanta detestatione ventura praedicuntur. Tertia precatur per id quod homo est, ut liberatus periculo passionis, cito resurrectionis gloriam consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uo historia presentis ctuli pͥmis
ꝓphe temporib. id est ante regnũ
eius fuerit ꝑacta. tamen ꝓ magnitudine
sacramenti sui locisemeritis uocatur ad
mediũ. ut totũ in psalmis mistice et di¬
ctum. positum esse cognosceres. qđ ex p̃s¬
sius in conclusione dicemus. Illud cam̃
meminisse nosꝯuenitbellũ istud da¬
uiticũ. ad designandũ certam̃ dñi xp̃i
fuisse p̃missũ. ut sic̃ iste goliã saxei celi
nde. ⁊in hoc psalmo similitu dines iste ser¬
uate sunt. Non enĩ hic sola uictoria illa
descͥbitur q aregũ uolumine continet᷑.
aut ꝓ ipsa tantun grẽ referunt᷑. s multa
sunt itaq certamini conueniant dñ xͥ.

Expanded text:
um historia praesentis tituli primis prophetae temporibus, id est ante regnum ejus fuerit peracta: tamen pro magnitudine sacramenti sui, locis emeritis vocatur ad medium; ut totum in psalmis mystice et dictum et positum esse cognosceres, quod expressius in conclusione dicemus. Illud tamen meminisse nos convenit, bellum istud Davidicum, ad designandum certamen Domini Christi fuisse praemissum; ut sicut iste Goliam saxei teli Unde et in hoc psalmo similitudines istae servatae sunt. Non enim hic sola victoria illa describitur quae Regum volumine continetur , aut pro ipsa tantum gratiae referuntur; sed multa sunt quae certamin
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpter scianus hunc psalmũ quartũ
esse corũ qͥ ꝑ actus dd̃ significant dni fu¬
tura misteria. ut eugłici calculi honore
discͥmine se fuisse ub̾atum. dep̃cans ut
cito dnĩ declaret᷑ ad uentus. ꝑ quẽ diabo¬
lus uictus est. ⁊ quasi spiritatis belli qd̃
golias siguraliter gessit. est secuta ꝑfe¬
ctio. Tunc enĩ fideles sunt amagno dis¬
eͥmine lib̾ati. Scd̃a. in nouo ⁊ uereri tes¬
tamento ꝓpħa dnõ se psallere cõꝓmuttit.
libatus a pessimis inimicis. qͥ beatitudi¬
nẽ suam in scli istius felieitate posueruts.
beatos autem illos cantum definiens: quo¬
rum est dñs deus eorum.

Expanded text:
ter sciamus hunc psalmum quartum esse eorum qui per actus David significant Domini futura mysteria; ut evangelici calculi honore discrimine se fuisse liberatum: deprecans ut cito Domini declaretur adventus, per quem diabolus victus est, et quasi spiritualis belli quod Golias figuraliter gessit, est secuta perfectio: tunc enim fideles sunt a magno discrimine liberati. Secunda in Novo et Veteri Testamento propheta Domini se psallere compromittit, liberatus a pessimis inimicis, qui beatitudinem suam in saeculi istius felicitate posuerunt; beatos autem illos tantum definiens quorum est Dominus Deus eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
homines possint sua desideria satiare.
rem coti orbi dulcissimã amaris conati¬
b effeceriuit Apes enim quasi a pedibus
dicte sunt. qđ sine pedib nascantur
Spina enim scłi peccata designant. quib
udeorum popłs ferociter in citatus. in
delictis suis uelut ignis concrepans es¬
tuauit: s in eis quoq dñi grã uindica¬
tum est. quando de illo melle qd condi¬
derant nescii. conuersi ad dnm suauis¬
sum ut caderem. ⁊ dñs suscepti me. Hoc
iam de se omne corpus fidelium uera¬
eissima uoce testatur. Impulsus enim
ille cadit. cui dñi fortitudo sub trahit᷑
Et inspice ium uerborum. impulsum se
dicit i uersatum ut caderet.s dnĩ sus¬
ceptione firmatus est. Soli enim uersati
ñ cadunt. qui xp̃i uirtutib continent᷑.
ut frequenter fieri solet. quando bene
meriti tradunt᷑ ad penas. Ideo enĩ tradi
uident᷑ ut cadant. id est ut arecta credu¬
litate mutent᷑. s dnĩ dextera confirmati

Expanded text:
homines possint sua desideria satiare. homines possint sua desideria satiare. do rem cuncto orbi dulcissimam amaris conatibus effecerunt. Apes enim quasi a pedibus dictae sunt, quod sine pedibus nascantur. Spinae saeculi peccata designant, quibus Judaeorum populus ferociter incitatus, in delictis suis velut ignis concrepans aestuavit. Sed in eis quoque Domini gratia vindicatum est, quando de illo melle quod condiderant nescii, conversi ad Dominum suavissum ut caderem, et Dominus suscepit me. Hoc jam de se omne corpus fidelium verissima voce testatur. Impulsus enim ille cadit, cui Domini fortitudo subtrahitur. Et inspice vim verborum; Impulsum se dicit et versatum ut caderet; sed Domini susceptione firmatus est. Soli enim versati non cadunt, qui Christi virtutibus continentur, ut frequenter fieri solet quando bene meriti traduntur ad poenas. Ideo enim tradi videntur ut cadant, id est ut a recta credulitate mutentur: sed Domini dextera confirmati
Abbreviated transcription (Latin):
ad ȩccłam ꝓpter martirũ ppłm pertine¬
bat. que studentes culturis demonum
passim lacerabant popłos fuleles. Modo
autẽ sub ipsa repeticione uerborũ noluit
gentes ponere. ut magis passionẽ dñi su¬
btiliter indicaret. quam a solis iudeis
specialiter constat impletam. In quib
tamien est in nomine dni uindicatum.
quando multi ex his penitentes mala q̃
fecerunt. uocabulum xp̃iauorum sume¬
re meruerunt. Et isti quoq uersus ap¬
pellandi sunt unifines. sicut ⁊ illi qui
i capite psalmi sunt positi. Et notan¬
dum est. quia sicut caput plerumq de
membris loquit᷑. ita nunc membra de
ignis in spinis. ⁊ in nomine dni uindi¬
caui in eis. Adhuc ⁊ isti uersus de dño lo¬
quuntur. Ipse enim a seuientib uideis
circumdatus. passionis suȩ ꝑ totũ mun¬
dum mella ꝓfudit. Apes enim fauum
circumdant. quando ꝑ domos cereas liqͦ¬
res dulcissimos recondunt. ⁊ cum sibi
putant uictualia reponere. faciunt uñ

Expanded text:
ad Ecclesiam propter martyrum populus pertinead Ecclesiam propter martyrum populus pertinebat, qui studentes culturis daemonum, passim lacerabant populus fideles. Modo autem sub ipsa repetitione verborum noluit gentes ponere, ut magis passionem Domini subtiliter indicaret, quam a solis Judaeis specialiter constat impletam. In quibus tamen est in nomine Domini vindicatum, quando multi ex his poenitentes mala quae fecerunt, vocabulum Christianorum sumere meruerunt. Et isti quoque versus appellandi sunt unifines, sicut et illi qui in capite psalmi sunt positi. Et notandum est quia sicut Caput plerumque de membris loquitur, ita nunc membra de ignis in spinis; et in nomine Domini vindicavi in eis. Adhuc et isti versus de Domino loquuntur. Ipse enim a saevientibus Judaeis circumdatus, passionis suae per totum mundum mella profudit. Apes enim favum circumdant, quando per domos cereas liquores dulcissimos recondunt; et cum sibi putant victualia reponere, faciunt unde
Abbreviated transcription (Latin):
in malis nec in bonis angłis. s in solo
domino spem hominis dicit esse ponẽ¬
dam. Nam .i si bonos ꝓ impensa nobis
pietate diligimus. beneficia in ipsis
dnĩ ꝓtectione posuerat. significans labo¬
res eccłe. quos pͥmum in capite suo. i est
passionib sustinebat. Primo enim qnͣ
religio innotuit xp̃iana. omnes gentes
in eius ꝑsecutione surgentes. diuersis
cladib affecerunt fidelissimos uiros. qͥ
tamen in suis ꝑsecut orib nuante dño
uindicarunt. quando eos conuersione
mirabili subdiderunt. ut de se pentten¬
tie penas exigerent. quas pͥdem in nocen¬
tib ingerebant. Nam quod dirit gentes.
⁊ subiunxit genus masculinũ ultus sũ
eos. siue ad intellectum ꝑtinet. quia in
gentib popli significant᷑. Siue schema
est ex allage idest immutatio. qm̃ genus
hic nominis immutauit. Circumdanes
nutiȩ uerborũ. qm̃ discussa sic̃ sepe di¬
ximus. non minima nobis sacramenta
parturiunt. Primo posuit gentes. qdđ

Expanded text:
in bonis, nec in malis angelis, sed in solo Domino spem hominis dicit esse ponendam. Nam etsi bonos pro impensa nobis pietate diligimus, beneficia in ipsis Domini protectione posuerat, significans labores Ecclesiae, quos primum in Capite suo, id estpassionibus sustinebat. Primo enim quando religio innotuit Christiana, omnes gentes, in ejus persecutione surgentes, diversis cladibus affecerunt fidelissimos viros: qui tamen in suis persecutoribus juvante Domino vindicarunt, quando eos conversione mirabili subdiderunt, ut de se poenitentiae poenas exigerent, quas pridem innocentibus ingerebant. Nam quod dixit, gentes, et subjungit genus masculinum, ultus sum eos, sive ad intellectum pertinet, quia in gentibus populi significantur; sive schema est exallage, 395 id est immutatio, quoniam genus hic nominis immutavit. Vers. 11. Cinutiae verborum, quoniam discussa sicut saepe diximus non minima nobis sacramenta parturiunt. Primo posuit, gentes, quod
Abbreviated transcription (Latin):
libris mirabiliter disputauit ⁊ uene¬
nosi dognatis arma confregit. S onũ
est sꝑare in dño. quam sꝑare in pͥncipib
Ouo uerba mutata omnino aliam fece¬
re sententiam. Suꝑius enim confidere
se dicit. hic sꝑare. ibi in homine. hic in
pͥncipib ut illic de carnalib. hic de spi¬
ritalib dixisse uideat᷑. Princeps eium
.⁊ di abolus appellat᷑. ut est illud cuglii.
Ecce uenit pͥnceps mundi huius. ⁊ in me
non inueniet quicꝙͣ. Sie ⁊ bonus angls

Expanded text:
libris mirabiliter disputavit, et venelibris mirabiliter disputavit, et venenosi dogmatis arma confregit. Vers. 9. Bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Duo verba mutata omnino aliam fecere sententiam. Superius enim confidere se dicit, hic sperare; ibi in homine, hic in principibus; ut illic de carnalibus, hic de spiritualibus dixisse videatur. Princeps enim et diabolus appellatur, ut est illud Evangelii: Ecce venit princeps hujus mundi, et in me non inveniet quidquam . Sic et bonus
Abbreviated transcription (Latin):
Est quidem in malam partem execrabil
libertas arbitrii. ut preuaricator crea¬
torem deserat⁊⁊ ad uicia se nefanda con¬
uertat. In bonam uero partẽ arbitriũ
liberum adam peccante ꝑdidimus. ad
quod nisi ꝑ xp̃i grãm redire non possu¬
mus. Dicente apło. Ds̃ẽ enĩ qͥ opatur.
in uobis ⁊ uelle ⁊ ꝑficere ꝓ bona uolunta¬
te. Unde ⁊ assidua oratione precandun ẽ.
ne nos uoluntas ꝑuersa rapiat. s inspi¬
ratio diuina possideat. quͣi quicqͥd ex
nobismet ipsis sapinius. mortifera contͣ
nos audacia concitamus. Iure gͦ uetu¬
it in homine confidendum. qͥ ꝑse nec al¬
teri nec sibi preualet dare remedium.
sicut ⁊ iheremias dicit. Maledictus uir
qui confidit in homine ⁊ ponit spem
carnem brachii sui.⁊ a dñõ recedit cor
eius. Quappter desinant presumptores
illas sibi partes assumere. unde eos ius¬
tius possit sententia diuina dãpnare.
Hĩc etiam pater augustinus cont̾ pelagi¬
um scelestũ ⁊ iulianũ hereticos copiosis

Expanded text:
Est quidem in mala parte exsecrabilis libertas arbitrii, ut praevaricator Creatorem deserat, et ad vitia se nefanda convertat. In bona vero parte arbitrium liberum Adam peccante perdidimus; ad quod nisi per Christi gratiam redire non possumus, dicente Apostolo: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate. Unde assidua oratione precandum est, ne nos voluntas perversa rapiat, sed inspiratio divina possideat, quoniam quidquid ex nobismetipsis sapimus, mortifera contra nos audacia concitamus. Jure ergo vetuit in homine confidendum, qui per se nec alteri nec sibi praevalet dare remedium.ictus vir qui confidit in homine, et ponit spem carnem brachii sui, et a Domino recedit cor ejus . Quapropter desinant praesumptores illas sibi partes assumere, unde eos justius possit sententia divina damnare. Hinc etiam Pater Augustinus contra Pelagium, Coelestium et Julianum haereticos copiosis
Abbreviated transcription (Latin):
quã nescis. ad quã mente pretumidi ꝑ¬
uenire non possunt. N arraturum se eti¬
am dni oꝑa pollicet᷑. ut semꝑ augeatur
eccła. tali predicatione uulgata. Quid
ꝓdest crudelib ꝑsequi quos uident ꝑse
cutionib semꝑ augeri: quanto melius
⁊ ipsi uiuerent. si coniersi facta ꝓpͥa deplo
ꝑsecutorum suꝑbia uindicaret. torm̃ta
ipsorum seuitiam q ferocissimã. casti¬
gationẽ dñi esse confirmat. ut tota illa
iniqua potentia. add o
potes¬
tate iactant. quib mchil

Expanded text:
quam nescis; ad quam mente praetumidi pquam nescis; ad quam mente praetumidi pervenire non possunt. Narraturum se etiam opera Domini pollicetur, ut semper augeatur Ecclesia tali praedicatione vulgata. Quid potest crudelibus persequi, quos vident semper persecutionibus augeri? Quanto melius et ipsi viverent, si conversi facta propria deppersecutorum superbia vindicaret, tormenta ipsorum saevitiamque ferocissimam castigationem Domini esse confirmat, ut tota illa iniqua potentia ad corrpotestate jactant, quibus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Nox leticie ⁊ salutis in tabernaclis iusto¬
rum. dextera dnĩ fecit uirtutem. Chorus
ille fidelium letus exultat. qm̃ dum ꝑse¬
cutores eorum putarent eos merore con¬
fici :⁊ tribulatione consumi.: illi diuina
contemplatione gaudentes. de sua pena
letabant᷑. quam sciebant sibi ad eterna
gaudia ꝓfuturam. Hic enm cabernacla
iustorum humani pectoris secreta
designant. ubi semꝑ scĩ lȩ ide & ti sunt.
quamuis formsecus affli. s ñ gant᷑.
Ec ut agnosceres unde istud łt & gaudiũ
uenit: adiecit. dextera dñi fecit uirtutem.
est in exaitatione scõrum. quod inferius
minib cȩlorum regna concedit. Quid e¬
nim potentius. quã mortales induere im¬
mortalitatem. corruptibiles incorruptio¬
nem. peccatores beatitudinẽ. de hoste for¬
tissimo infirmis dare uictoriam: N on
sana ꝓcacitas. Quȩ cum se delere nom
estimat. xp̃ianum: prestare potius ui¬
detur augmentũ. Cui merito ar afideli
non moriar ut tu putas. s uiuam uita

Expanded text:
ox laetitiae et salutis in tabernaculis justorum; dextera Domini fecit virtutem. Chorus ille fidelium laetus exsultat, quoniam dum persecutores eorum putarent eos moerore confici et tribulatione consumi, illi divina contemplatione gaudentes de sua poena laetabantur, quam sciebant sibi ad aeterna gaudia profuturam. Hic enim tabernacula justorum humani pectoris secreta designant, ubi semper laeti sunt, quamvis forinsecus affligantur. Et ut cognosceres unde istud gaudium venit, adjecit, dextera Domini fecit virtutem, est in exaltatione sanctorum; quod inferius minibus coelorum regna concedit. Quid enim potentius quam mortales induere immortalitatem, corruptibiles incorruptionem, peccatoribus beatitudinem, de hoste fortissimo infirmis dare victoriam? Vers.sana procacitas, quae cum se delere nomen aestimat Christianum, praestare potius videtur augmentum. Cui merito dicitur a fideli: Non moriar, ut tu putas; sed vivam vita
Abbreviated transcription (Latin):
re in homine. Popłs ille beatorũ diui¬
no munere liberatus. fideliter ac pie do¬
cens. uenit ad scđam sectionẽ. dicens in
deo solo non in homine confidendum.
In illo scilicet qui ueraciter ꝓmittit. non
in isto qͥ fallaci presumptione se decipit
Quanti enim stulti dicunt facio qd uolo.
nec dñm mee uoluntatis habco. putan¬
tes quia ꝑ arbitrium liberum utilitas
sit explicanda mortalium. Quos arguit
iacob apls dicens. Nonne ex concupis¬
centiis urĩs magis dicitis cras ibimꝰ in illã
ciuitatẽ ⁊ mercabim̃ ⁊ lucrũ faciemus.
quã ut dicatis si uoluerit dñs ⁊ si uire

Expanded text:
re in homine. Populus ille beatorum divire in homine. Populus ille beatorum divino munere liberatus, fideliter ac pie docens, venit ad secundam sectionem, dicens: In Deo solo, non in homine confidendum; in illo scilicet qui veraciter promittit, non in isto qui fallaci praesumptione se decipit. Quanti enim stulti dicunt: Facio quod volo, nec dominum meae voluntatis habeo, putantes quia per arbitrium liberum utilitas sit explicanda mortalium; quos arguit Jacobus apostolus dicens: Nonne ex concupiscentiis vestris dicitis: Cras ibimus in illam civitatem, et mercabimur, et lucrum faciemus; quam
Abbreviated transcription (Latin):
Ons mͥ aduitor est: ⁊ ego uidebo inimicos
meos. Quamius uersus isti pene uide¬
ant̾ esse consimiles. singłis tamen uerb̃
omnino discreti sunt. Nani cum se dicit
auxilio añi hominẽ non tumere. carna¬
les designat inmicos. qui uisu altter
religiosorum ꝓpositũ ꝑsequunt᷑. Cũ uͦ
ait undebo inimicos meos spiritales ne¬
quicias uult intelligi. quas in illo iu¬
dicio dicit esse uidendas. ubi iam dia¬
bolus cum ceteris ministris suis destru¬
tus atq dãpnatus humanis conspec¬
tib apparebit. Nam cum mͦ maxima pars
hominum inmicos suos carnales aspi-¬
ciat. illud magis optasse credendus ẽ.
quod hic uidere non poterat. Siue orat
ut latentẽ inimicũ ualeat intueri. qͣti¬
nus cautior effectus. ab eius insidus red¬
datur alienus. Et nota quod in pͥncipiis
amborum uersuum eadem uerba gemi¬
nauit. Quȩ figura dr̃ anaphora. quȩ eti¬
am in sequentib uersib inuenit᷑. Bo
num est confidere in dno. quã confide¬

Expanded text:
s mihi adjutor, et ego videbo inimicos meos. Quamvis versus isti pene videantur esse consimiles, singulis tamen verbis omnino discretisunt. Nam cum se dicit auxilio Domini hominem non timere, carnales designat inimicos, qui visualiter religiosorum propositum persequuntur. Cum vero ait, videbo inimicos meos, spirituales nequitias vult intelligi, quas in illo judicio dicit esse videndas, ubi jam diabolus cum caeteris ministris suis destructus atque damnatus humanis conspectibus apparebit. Nam cum modo maxima pars hominum inimicos suos carnales aspiciat, illud magis optasse credendus est, quod hic videre non poterat. Sive orat ut latentem inimicum valeat intueri, quatenus cautior effectus ab ejus insidiis reddatur alienus. Et nota quod in principiis amborum versuum eadem verba geminavit. Quae figura dicitur anaphora, quae etiam in sequentnum est confidere in Domino quam confide
Abbreviated transcription (Latin):
miorum suorum latitudine miseratꝰ
acceptat Eripit de temporalib malis . s. bo¬
nis nos potens est implere ꝑpetius. Se ui¬
ant gͦ quantulibet transitura discrimi¬
ua tumescant aduersitates caduce. La¬
tissime reddit᷑. qdđ in hac mundi breui¬
tate fidelis popłs ingrauat᷑. Ons mͥ ad

Expanded text:
miorum suorum latitudine miseratus miorum suorum latitudine miseratus acceptat. Eripit de temporalibus malis, sed bonis nos potens est implere perpetuis. Saeviant ergo quantumlibet transitura discrimina, tumescant adversitates caducae; latissime redditur quod in hac mundi brevitate fidelis populus ingravatur. Vers. 6. D
Abbreviated transcription (Latin):
positio cõpetent̾̃ amplectit᷑.. Illud tam̃
altius ꝑscrutandũ ẽ cur in pͥncipus u̾suũ
tm̃ noĩa uariauit: Ait enim. dicat nẽ
isrł. quod totum popłm complectitur
beatorum. Scdo uersu ponitur dicat
nunc domus aaron. significans sacer¬
dotes. quos ꝓpter honoris sui reuerent¬
am singłariter estimauit esse memorã¬
dos. Tercius quoq uersus ait. dicant
nunc omnes qui aiment dũm. ut illos
ostenderet quos in centesimo tercio decimo
gmo dixerat pusillos cum maiorib. qui
in una societate xp̃o dño pura men¬
te deuoti sunt. Sic diuersitas ista nomi¬
nũ. generalitatem complectitur absolute
aidelium. In cribulatione inuocaui do¬
minũ: ⁊ exaudiuit me in latitudine.
s̃ remplum ꝓpͥum ponit᷑. ut audientium
animus excitet᷑. quia magnum creduli¬
tatis incitamentum est. ipsum grãs agen¬
tem audire qui ꝑtulit. S considera qđ
addidit in latitudine. qm̃ nos de seli qui¬
dem angustus liberat. s in magna pre¬

Expanded text:
ompetenter amplectitur. Illud tamen altius perscrutandum est, cur in principiis versuum tantum nomina variavit. Ait enim: Dicat nunc Israel, quod totum populum complectitur beatorum. Secundo versu ponitur, Dicant nunc domus Aaron, significans sacerdotes, quos propter honoris sui reverentiam singulariter aestimavit esse memorandos. Tertius quoque versus ait: Dicat nunc omnes qui timent Dominum, ut illos ostenderet quos in centesimo decimo tertio psalmo dixerat: Pusillos cum majoribus , qui in unam societatem Christo Domino pura mente devoti sunt. Sic diversitas ista nominu. In tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Exemplum proprium ponitur, ut audientium animus excitetur: quia magnum credulitatis incitamentum est, ipsum gratias agentem audire qui pertulit. Sed considera quod addidit, in latitudine: quoniam nos de saeculi quidem angustiis liberat, sed in magna prae
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum ab incredulis iudeis seđm car¬
nis aspectum xp̃c magister bonus dice¬
ret᷑. respondit ipse. Quid me interrogas
de bono. qui me cȩlorum dnm esse non
credis. adiciens. nemo bonus nͥ solus as̃.
S cum legat᷑ bonus homo de bono ches¬
auro suo ꝓfert bona. quasi uidetͣ esse cõ¬
trarium. S hominẽ bonum dicimus
ꝑ dnĩ grãm factum. Nam ille solus ꝓpͥe
expositio dilucidat᷑. quia non solũ pre¬
stat immeritis. s etiam in eternũ mi¬
sediȩ sue dona concedit. In scłm enĩ
ꝑpetuitatem significat futurã. ubi
unum est scłm n una dies. nec ꝑmuta¬
tio ulla suecedit. Dicat nunc isrł qm̃¬

Expanded text:
nam cum ab incredulis Judaeis secundum carnam cum ab incredulis Judaeis secundum carnis aspectum Christus Magister bonus diceretur, respondit ipse: Quid me interrogatis de bono , qui me coelorum Dominum esse non creditis? Adjiciens, Nemo bonus nisi solus Deus. Sed cum legatur, Bonus homo de bono thesauro suo profert bona , 394 quasi videtur esse contrarium. Sed hominem bonum dicimus per Domini gratiam factum; nam ille solus proprexpositio dilucidatur: quia non solum praestat immeritis, sed in aeternum misericordiae suae dona concedit. In saeculum enim, perpetuitatem significat futuram, ubi unum est saeculum, et una dies, nec permutatio ulla succedit. Vers. 2. Dicat nunc Isr
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum nerib absolutus. in pͥma
sectione generalit hortatur. ut unusqͥsq
dñodebeat confiteri. qm̃ in tribulationi¬
b exauditus. ꝓfessus est hominem nulla¬
tenus formidandum. Scda: in solo dic̃ do¬
mino confitendum ꝑ quẽ gentiũ inimi¬
citias ꝓbatur euasisse. ⁊ ad ueracissime
uite ꝑuenisse remedia. Tercia sectione
aꝑiendas sibi portas dicit esse iusticie. uͥ
dicit etiam de angulari lapide. id est de
dño saluatore. Quarta reliquis xp̃ianis
frequentanda dnĩ atria ꝑsuadet. de ad¬
uentu sc̃e incarnationis suaui delecta¬
tione congaudens.
in scłm miscdia eius. Popłs ille
beatorum quia ꝓpͥa fuerat clade lib̾atus
reliquos cõmonet fideles. ut dñĩ lau¬
dib constanter inuigilent. Ista enim
confessio ad laudem ꝑtinet absolute.
Siue quia illi est alł prepositum. siue
quia de diuersis angustus ereptum se
diũ miseratione letatur. Laudis quoq
causa subiungit᷑. qmͣ bonus. Quod
nomen deo ꝓprie certum est conuenire.

Expanded text:
peccatorum nexibus absolutus, in prima sectione generaliter hortatur, ut unusquisque Domino debeat confiteri: quoniam in tribulationibus exauditus, professus est hominem nullatenus formidandum. Secunda in solo dicit Domino confidendum, per quem gentium inimicitias probatur evasisse, et ad veracissimae vitae pervenisse remedia. Tertia sectione aperiendas sibi portas dicit esse justitiae, ubi dicit etiam de angulari lapide, id est de Domino Salvatore. Quarta reliquis Christianis frequentanda Domini atria persuadet, de adventu sanctae incarnationis suavi delectatione congaudens.isericordia ejus. Populus ille beatorum qui a propria fuerat clade liberatus, reliquos commonet fideles ut Domini laudibus constanter invigilent. Ista enim confessio ad laudem pertinet absolute: sive quia illi est Alleluia praepositum, sive quia a diversis angustiis ereptum se Domini miseratione laetatur. Laudis quoque causa subjungitur, quoniam bonus, quod nomen Deo proprie certum est convenire;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquirebat expressit dicendo. pane celi
saturauit eos. Sic enu ⁊ oeli dñs indi¬
catur. ⁊ quid sit manna euidenter ag¬
aquȩ: abierunt in sicco flumina. Hoc
quoq in figuram gerebatur dnĩ iħu xͥ ut
petra aquas ꝓfudisset irriguas xp̃s
enim dũs petra spiritalis est. qui uita¬
les aquas emanat. unde saciatum desi¬
derium animȩ sitim nesciat ulterius
sustinere. Abierunt in sicco significat
gentium peccatores. qui merito sicei di
hominem pullularunt. De quib dñs
dicit. Nenit eram filius hominis que¬
rere i saluum facere quod ꝑlerat. Qͥ a¬

Expanded text:
perquirebat, expressit dicendo, pane coeli perquirebat, expressit dicendo, pane coeli saturavit eos. Sic enim et coeli Dominus indicatur, et quid sit manna evidenter agaquae, abierunt in sicco flumina. Hoc quoque in figuram gerebatur Domini Christi, ut petra aquas profudisset irriguas. Christus enim Dominus petra spiritualis est, qui vitales aquas emanat, unde satiatum desiderium animae sitim nesciat ulterius sustinere. Abierunt in sicco flumina, significat gentium peccatores, qui merito sicci dichominem pullularunt, de quibus Dominus dicit: Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat .