comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
er auitenda c̃ ut siue manẜit penes ep̃¬
torem siue recesẜit. Sextum sit uolũtate
dtĩ factm a qne cessionẽ. sds aut uołũ¬
mas ogoigie: ne dñs ignorans iniurã
acopiat. Null intõ pet̃ uideri inuti¬

Expanded text:
exquirenda est, ut, siue remanserit penes emptorem siue recesserit, certum sit uoluntate domini factam aquae cessionem. Ideo autem uoluntas exigitur, ne dominus ignorans iniuriam accipiat: nullam enim potest uideri in
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatus eẽt duobꝰ ꝓmissor eiuso
noĩc obligaterur insi forte id ꝯtrase
hãt qr inloc sit stipłacõ qnͣtiea res
erit ut possit uid̾i nicħ interẽe iam
uenditotis stipislatõnem dampm in¬
feoni int̃positã Sabini siña urua est ex¬
timantis ut si dum edisicat᷑ intra dicm
domus ieu̾ domo decid̾it eumqr ni¬
tiauerit lioet post diem supł. atõis pa¬
ties decidat. possum agere qr dannĩ
oris utẽ essimandã. quã sidecidus ¶
uicna edes habeamus ⁊ iiutẽ deside¬
remus dampni infecti caueri nicħ obs¬
tabit quo minꝯ ⁊ ego in tuaꝵ ediumpo¬
llessione̾ mitrat. ⁊ tu in meaꝵ Sipupil¬
lus ꝓhibũit ire inpossessionẽ dampni ĩ
eum punit ꝗ imnpossessionẽ esseͥ s ⁊̃ cũ
qui possid̾e passus non fuit cumalioq
adimissus aut eiectus inde fui̾t ut ille
int̾dictũ unde ni uł publiciana acco¬
ucm habere pot. s si infactũ accõne

Expanded text:
et, duobus promissor eiusdem nomine obligaretur: nisi forte id contra se habeat, quia in hoc fit stipulatio, quanti ea res erit: ut possit uideri nihil interesse iam uenditori‹s›. Stipulatione damni infecti interposita Sabini sententia uera est existimantis, ut, si, dum aedificatur intra diemm meum domus deciderit eumque vitiaverit, licet post diem stipulationis paries decidat, possim agere, quia damnoris litem aestimandam, quam si decidisset. Si uicinas aedes habeamus et inuicem desideremus damni infecti caueri, nihil obstabit, quo minus et ego in tuarum aedium possessionem mittar et tu in mearum. Si pupillus prohibuit ior, qui in possessione esse, sed etiam eum, qui possidere ‹p›assus non fuerit, cum aladmissus aut eiectus inde fuerit, utile interdictum unde ui uel Publicianam actionem habere potest. sed si in factum actione
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ⁊̃ deloci ⁊ de oꝑis uicio cauet᷑ s cum
loctis publicus sit non erat necesse ibid̾
opus facienti dealio iitio quã oꝑn satis¬
dare dãpni infecti. Si quid igitur dãpuu
intua .x. annos accid̾it idscipłatõe otine¬
tur. ⁊ qd̾ ait p̾tor de oꝑere sicacaꝑe de

Expanded text:
fiat, et de loci et de operis uitio caueatur: sed cum locus publicus sit, non erat necesse ibidem opus facienti de alio uitio quam operis satisdare damni infecti. Si quid igitur damni intra decem annos acciderit, id stipulatione continetur. Et quod ait praetor 'deo eo opere', sic accipe de
Abbreviated transcription (Latin):
suun facẽ. Nles uia m deteriorẽ futiat
s ⁊ si quis atare ⁊ screte possit ⁊̃ sinesu¬
ltis aquariis teneri eumsiquid exhis
lioet agri colendi causa iudeat᷑
fecisse qd̾ si alit̃ screre non posit nisi su¬
los aquarios fecerit non teneri. Ofi

Expanded text:
suum facere, ne uicini deteriorem faciat. Sed et si quis arare et serere possit etiam sine sulcis aquariis, teneri eum, si quid ex his, licet agri colendi causa uideatur fecisse: quod si aliter serere non possit, nisi sulcos aquarios fecerit, non teneri. Ofi
Abbreviated transcription (Latin):
flt̃ canecelaria cautio ẽ cũ aut ait solus
edisicat ⁊ uitium ex oꝑe fuurũ est aut alt̃
p̃ciosiora hedisitaht̃ ⁊ plus deipm sensurꝰ
sit decidente pariete alio quĩ siequale per¬
iculũ est qnͣtũ quis uicino prãt. tantum
abeo ꝯsequitur Si dñs incontrou̾sia sit
dictñtũ cã dampmi infceuonus possessoris
qui caueri dampni infecti sibi uelit itauife¬
rat. siam ĩiquũ eit scipulatorẽ ꝯpelli relicto
ꝑdie cxquo damynũ uergur dnr̃ querear
ustiitalicet ut qd̾ dampnũ domino
isqui is qui scipislabit᷑ dm̃n tatamiẽ habi¬

Expanded text:
 necessaria est, cum aut alter solus aedificat et uitium ex opere futurum est, aut alter pretiosiora aedificia habet et plus damni sensurus sit decidente pariete: alioquin si aequale periculum est, quantum quis uicino praestat, tantum ab eo consequitur. Si domus in controuersia sit, dicendum est damni infecti onus possessoris qui cauer‹i› damni infecti sibi uelit, transferant: nam iniquum est stipulatorem compelli relicto praedio, ex quo damnum uereatur, dominum quaererulari ita licet, ut quod damnum domino it is qui stipulabitur dominum ratam rem habi
Abbreviated transcription (Latin):
ulud ⁊̃ applicandũ nũquã apetere hanc ac¬
Insũma puto. itademũ aque ꝓluuie arcẽ¬
de locum accionẽ habere. si aquapluma
colorem mucat uł increscit It̃ sacndũ hu̾
acciones non alias locũ hr̃e quã si aqua
pluu ⁊ agconoceat. Cetm si edisicio uł opi¬
do noceat ccisat acrs ista agiaũt ita potũ
ius nonc̃ẽ stillic dia . uimina inmutere

Expanded text:
licandum numquam competere hanc acIn summa puto ita demum aquae pluuiae arcendae locum actionem habere, si aqua pluuia colorem mutat uel increscit. Item sciendum est hanc actionem non alias locum habere, quam si aqua pluuia agro noceat: ceterum si aedificio uel oppido noceat, cessat actio ista, agi autem ita poterit ius non esse stillicidia flumina immittere
Abbreviated transcription (Latin):
arcus ł. dedelat. ¶Siquis ad demolien¬
dum negonandi caulsa uendidisse doniũ
partem ue demꝰ fu̾it cunuicus ut coiꝑ¬
tor uenditor singuai p̾ciũ qud̾ domꝰ disr¬
luuie arcende au̾tetur aqua. ¶Aquam¬
pluniã dicimꝰ que decelo cadit at raꝙ
mmbie eecrescit siue ꝑse hec aqua celestis

Expanded text:
ari de delatoribus. Si quis ad demoliendum negotiandi causa uendidisse domum partemue domus fuerit conuictus: ut emptor et uenditor singuli pretium, quo domus distrLUUIAE ARCENDApluuiam dicimus, quae de caelo cadit atque imbre excrescit, siue per se haec aqua caelestis
Abbreviated transcription (Latin):
tio adusus eum. qimpoiseis onẽ missꝯẽ.
tita iabeo ꝓba. ¶t querit᷑ inpignoraticis
credirore an pignoris ꝑsecutõ denegetur
adu̾sus eum qui isꝰ sir possid̾e. ⁊ mi¬
gis est ut sineq debitor reꝓmisit ncqiaae¬
ditor sarisdedir pignoris ꝑsecane deues¬
ettir. Ld infructuario cessa rete soribit

Expanded text:
tio aduersus eum, qui in possessionem missus est: et ita Labeo probat. Item quaeritur in pigneraticio creditore, an pignoris persecutio denegetur aduersus eum, qui iussus sit possidere. et magis est, ut, si neque debitor repromisit neque creditor satisdedit, pignoris persecutio denegetur. quod et in fructuario recte Ce
Abbreviated transcription (Latin):
am. fuie ꝗd aluid inapublica fanat
debebit cautõ locum habere ne ꝑhoc
dampnũ pͥuato ꝯng̃atur. de cen̾s locis
publicis nicħ spr al it̃ canet᷑ uetũ exge¬
nerali ẜmone quasi malieno si at satis¬
dari debebit dampm ifect ¶Si publi¬
cus locus publice refitiat᷑ rectissime labe
scribit eoq uire utmur:. d̃pno infccto
nen ẽẽ cauendũ.  Siꝗd iutio loci aut
sio locum hãt: uideamꝯ ⁊ exstat sabim
biuisnĩa s simplures ꝑtes diuisa domꝯ
sit ir̃ inpartẽ amintotã domu̾ possiden¬
dam muti quis debeat: uideamꝰ ficã am¬
pla domꝯsu ut et spatia int̃uitiosa ꝑtẽ.
int̃cedant. ⁊ eam que uitiũ non fac̃ dicẽ¬
dui ueam solam ꝑtẽ misiue inuta
domꝰ mutendũ. q̃uitiose parti unitaẽ.
totas edes ibendũ esse posfid̾e cũ cuidã¬
pm infccti non cau̾etur cum sĩt amplissi¬
me: it̾m quid dicem ꝯ simsula ad lacens
domui uitiũ fatat utr isule pscssionẽ
an uͦ in totius domꝰ psessionẽ mittendũ

Expanded text:
quid aliud in uia publica faciat, debebit cautio locum habere, ne per hoc damno priuati contingantur. De ceteris locis publicis nihil specialiter cauetur, uerum ex generali sermone, quasi in alieno fiat, satisdari debebit damni infectcus locus publice reficiatur, rectissime Labeo scribit, eoque iure utimur, de damno infecto non esse cavendum, si quid vitio loci aut sio locum habeat, videamus. et extat Sabini in plures partes diuisa domus sit, utrum in partem an in totam domum possidendam mitti quis debeat, uideamus. si tam ampla domus sit, ut et spatia inter uitiosam partem intercedant et eam quae uitium non facit, dicendum in eam solam partem mitti: domus mittendum, quae uitiosae parti unita esttotas aedes iubendum possidere eum, cui damni infecti non caueretur, cum sint amplissimae? Item quid dicemus, si insula adiacens domui uitium faciat, utrum in insulae possessionem an uero in totius domus possessionem mittendum
Abbreviated transcription (Latin):
sbit epus qd̾ quis dͤc ut aquã exclud̾et
q̃ exundante pallude magrũ eius reflu¬
ere solet. sica plus palus aqua pluma a¬
pliamir caq aqua repulsa deco oꝑe agri
sui noceat. aꝙ plue actde cegetur uol¬
lere de co oꝑe qd̾ agͥ colendi grã cinsa¬

Expanded text:
bit: opus, quod quis fecit, ut aquam excluderet, quae exundante palude in agrum eius refluere solet, si ea palus aqua pluuia ampliatur eaque aqua repulsa eo opere agris uicini noceat, aquae pluuiae actione cogetur tollere. De eo ope
Abbreviated transcription (Latin):
iu extrnsecus ad mota cadet s qd̾ ip̃m ꝑ
se cõad̾et. Cumparietẽ comunẽ ed ificare
quis eũ uiano nollet pͥusꝗͣ te ueterẽ dem¬
olitẽt dampni infega uicno reꝓmisit
ec̃t habitatores ĩnis cenaculis emugnas¬
sent  cuiis abeo mercedẽ quã auus abita¬
tores nonteed̾ent petere uult.¶ Quesitũ

Expanded text:
i extrinsecus admota caderet, sed quod ipsum per se concideret. Cum parietem communem aedificare quis cum uicino uellet, priusquam ueterem demoliret, damni infecti uicino repromisit esset et habitatores ex vicinis cenaculis emigrassent, vicinus ab eo mercedem, quam habitatores non redderent, petere vult: quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
publicis cł pͥuaus oẽ possunt.¶ Qui opͦ
nouũ nunnat si quid̾ oꝑis iamfcm̃etit.
inceitatõnẽ referte deb ut appareat qͥd
tiui̾o tibi opus niouũ non alit᷑ edificãdi
tis petitor repnuissiora otentus eẽ debeo
Siendumẽ facta oꝑis noui mintiatõe eñ
cui nũriatũ eit abstine oporteir. donec ca

Expanded text:
i opus nouum nuntiat, si quid operis iam factum erit, in testationem referre debet, ut appareat, quid bere, nuntiauero tibi opus nouum, non alias aedificandi ris petitor repromissione contentus esse debeo. Sciendum est facta operis noui nuntiatione cui nuntiatum est abstinere opor
Abbreviated transcription (Latin):
et annõ iure hedisic cuisit secuin is qui
opus noni uunciauit postea quã ei ca¬
utum est ħ aut̃ intcidictũ opetit ei qui
satisdidit ad clicinir ⁊ illud aut ꝑte stat.
quo unꝯ satisdet᷑ spinde ⁊ si satisdatũ est
nõ s rexmissum int̃dicto huic locus non
ꝑseũẽt. interditũ cessat ¶Sialiquo stett
ꝑ muniti itorẽ quomiꝰ satudet᷑ nũc non
stat int̃dicum cosat. ¶Lc mt̃diatũ ⁊̃ poꝵ
annũ ⁊ heredi cet̃isq sudcessorib ipenenoͣ¬
onitrare in quo loco apus nruũ nuntiet.
satuid eo cui nuntiatũ est ubi poisit he¬
dificart ubi intan abstincudũ eid tocietis
aũt demõstritõ facienda eit quotiens in¬

Expanded text:
e aedificet, cum sit securus is qui opus nouum nuntiauit, posteaquam ei cautum est. Hoc autem interdictum competit ei qui satisdedit: adicitur et illud 'aut per te stat, quo minus satisdetur'. proinde si satisdatum non est, sed repromissum, interdicto huic locus non perseueret, interdictum cessat. Si aliquando stetit per nuntiatorem, quo minus satisdetur, nunc non stat, interdictum cessat. Hoc interdictum etiam post annum et heredi ceterisque successoribus coonstrare, in quo loco opus nouum nuntiet, scituro eo cui nuntiatum est, ubi possit aedificare, ubi interim abstinendum est. totiens autem demonstratio facienda est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseu̾at equissimũ erit interdicto aduer¬
sus eum qd̾ in aut elam aut utiposside¬
tis. uti  Si quis riuos uł claacas uelit
resicẽ uł purgare oꝑis noui nontiatõe¬
⁊̃ mxrito ꝓhibetar cumpublice salins
⁊ securi tatis inx̃sit ⁊ cloacas ⁊ rupos pͣi

Expanded text:
seuerat, aequissimum erit interdicto aduersus eum quod ui aut clam aut uti possidetis uti. Si quis riuos uel cloacas uelit reficere uel purgare, operis noui nuntiatio merito prohibetur, cum publicae salutis et securitatis intersit
Abbreviated transcription (Latin):
taxut noie cautũ hãt. dequib uit cũ
merit alterã ꝑtem quis exħis: siue ad¬
udicate fiuint non auge̾ri ꝓ mulionis
obligadue̾ ponponiꝰ relata ulliam
sarpturã dic̾ non se inptobate Si
aũt res aliquas pos scipłatẽnẽ inter
ex sipnlam pot̾ licet tunc cũstiplareair hee
Res non fu̾int. Emptor p̃di siante tra¬
ditienẽ stipulatus ut cautũ habebit de
co daueeno. qd̾ p ost traditionẽ factum
erit uenditorẽ aũt ediẽ priusꝗͣ pessessi¬
onem tradat stipłari oportet quiahui
q accionem exxẽptio nouh̾t s nich il
nihac causa ꝑficit scipłatõ nisisi ĩ id c

Expanded text:
taxat nomine cautum habeat, de quibus inter eum merit alteram partem quis ex his siue adiudicata fuerit, non augeri promissionis obligationem. Pomponius relata Iuliani scriptura dicit non se improbare. Si autem res aliquaex stipulatu potest, licet tunc, cum stipularetur, hae res non fuerint. Emptor praedii si ante traditionem stipulatus sit, cautum habebit de eo damno, quod post traditionem factum erit. Uenditorem autem aedium prius, quam posses sionem tradat, stipulari oportet, quia huquia actionem ex empto non habet? sed nihil in hac causa proficit stipulatio, nisi in id,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tapredio si quio siat noui oꝑis mĩtiatio
locim haberit si itileco coi̾ quid fiat nũ¬
tiano locum habedit adu̾sus manũ. pl¬
ane si unas nt̾m incoi᷑ ioco faciat non po¬
ssum ego socus opus nonũ ci m̾ate. set
cum ghibebo coĩ diuid ando udino ił ꝑ ũ¬

Expanded text:
praedio si quid fiat, operis noui nuntiatio locum habebit. Si in loco ‹co›mmuni quid fiat, nuntiatio locum habebit aduersus uicinum. plane si unus nostrum in communi loco faciat, non possum ego socius opus nouum ei nuntiare, sed eum prohibebo communi diuidundo iudicio u
Abbreviated transcription (Latin):
ciplles hoc renite si intͣ dien ap̃tore ꝯsti¬
tuendum non ciueitm. inpossessionẽ ⁊ eiꝰ
rei mittendo est. Eius reisic acoipitur siue
tota ies fit siue pars sit rei an tn isqui non
admurer ⁊̃ pignoribꝰ amagistratibꝰ coer¬
ccanur nõ puto s infcm̃ accõe tenebitur.

Expanded text:
cipales hoc remittere. Si intra diem a praetore constituendum non caueatur, in possessionem eius rei mittendus est. 'eius rei' sic accipe, siue tota res sit siue pars sit rei. An tamen is, qui non admittit, etiam pignoribus a magistratibus coerceatur? non puto, sed in factum actione tenebitur:
Abbreviated transcription (Latin):
bibendi ¶Siquis ip̃i pretori uelit epusn¬
dtũ tuntiare debrut mt̃m testet᷑ non
posse ᷤ ĩtiate ⁊ sinuntiauit postea ⁊̃ qd̾
tetro edisicatum erit destruendũ erit qͣi
sieet equum est nof oꝑis nom itm atũ¬

Expanded text:
ibendi. Si quis ipsi praetori uelit opus nouum nuntiare, debet, ut interim testetur non posse se nuntiare: et si nuntiauit postea, et quod retro aedificatum erit destruendum erit, quaficet, aequum est nos operis noui nu
Abbreviated transcription (Latin):
dem.  On est singłis conted¬
endim ꝙ ꝑmagistratum pub¬
lice possit fi̾ne accõ sit maloris
tumstus faciendi. Infinita
estima coͥest libercatis et ue¬

Expanded text:
m.Non est singulis concedendum, quod per magistratum publice possit fieri, ne occasio sit maioris tumultus faciendi.Infinita aestimatio est libertatis et ne
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ honeratur peaitor et me
fit cui de dolo excipitur peti¬
toris neꝙ enim datur tał. repli¬
eacõ petitoriant sireiquoq
ĩ care dolo actum est. Item¬

Expanded text:
semper oneratur petitor et melfit, cum de dolo excipitur petitoris: neque enim datur talis replicatio petitori 'aut si rei quoque in ea re dolo actum sit
Abbreviated transcription (Latin):
actus sup̃scripti tacite recipiũt.
q̃ apte ꝯpͥhensa uiciũ afferunt.
Namsi acceptũ feratur ei qui sb̾
condcõne promisit ita demegisse
aliquid acceptilo ĩ telłr siobli
gõnis odicõ extitit que siu̾b̾ no¬
mina cum acceptiłonis ꝯp̾hen¬
datur nuluus mom̃ti faciet actͥ

Expanded text:
actus supra script‹i› tacite recipiunt, quae aperte comprehensa uitium adferunt. nam si acceptum feratur ei, qui sub condicione promisit, ita demum egisse aliquid acceptilatio igationis condicio exstiterit: quae si uerbis nominatim acceptilationis comprehendatur, nullius momenti faciet actum
Abbreviated transcription (Latin):
seruetm. ⁊ mag̃ ẽ ut suo noĩe bidu¬
um alieno triduũ obsetuct᷑. tuto¬
ros itẽ defensores rerũ yuplicaꝵ⁊
curatores adolescenciñł furiosi t̾ci¬
undiẽ hal̾x debẽt. ic̾co quia alir¬
no nõĩe appłłatur er ħ apparet t̾cio

Expanded text:
servetur. et magis est, ut suo nomine biduum, alieno triduum observetur. Tutores, item defensores rerum publicarum et curatores adulescentium vel furiosi, tertium diem habere debent, idcirco quia alieno nomine ap
Abbreviated transcription (Latin):
diũse. sdcm uiris ẽ. Cum ĩsuo loco aliꝗs c.
alicna maña edificau̾it. ipse dñs intelli¬
tur dsici quia ome qd̾ inedisicatur so¬
lo cedit. ilec tñ sere is quimatĩe dñs suit
desiit euis dñs cẽ s tantisper  neqi¬

Expanded text:
diuersae, idem iuris est. Cum in suo loco aliquis aliena materia aedificauerit, ipse dominus intellegitur aedificii, quia omne quod inaedificatur solo cedit. nec tamen ideo is qui materiae dominus fuit desiit eius dominus esse: sed tantisper neq
Abbreviated transcription (Latin):
um cransserre ratm hab̃i. nichil aut̃
iitit ẽ utrum ip̃e dnͣs ꝑse trgat alicuarcre
an uoluntatt gius aliquis. Quaratõr si cui
ꝓfisciscitur ꝑ mita fuiti ⁊ udenogotiis rẽ¬
Intudumꝰ ⁊ sine trditõe mida uolun¬
tas diñ sufficit. ad rem tranfferendam
qd patior cam cecansa ciptoĩs apudit
eẽ. tuã ctãtio ¶Itemsi quis mares in hoc

Expanded text:
ransferre ratam haberi. Nihil autem interest, utrum ipse dominus per se tradat alicui rem an uoluntate eius aliquis. qua ratione, si cui proficiscitur permissa fuerit et is ex negotiis reInterdum etiam sine traditione nuda uoluntas domini sufficit ad rem transferendam, quod patior eam ex causa emptionis apud te esse, tuam efficio. Item si quis m
Abbreviated transcription (Latin):
NI. dcit. Quicquid infa.to argento. lii¬
eni argenti addidis non eñe tuũ totũ ateẽ¬
tum fatendum ẽ. at conira sicuũ ci hñ
alicno plũto plunibu̾s. alicno ue aeat
fcitumin nũis. nondubitat᷑ aphũ tuum
oẽ ⁊ atc recte rendicari s bisimul pluta
ꝯttibuuntur. ex qͥtus unũ medignniẽ¬
tum fit uͥ cumcoctis od oribus unguenta

Expanded text:
num. Quidquid infecto argento alieni argenti addideris, non esse tuum totum argentum fatendum est: at contra si tuum scyphum alieno plumbo plumbaueris alienoue argento ferruminaueris, non dubitatur scyphum tuum esse et a te recte uindicari. Ubi simul plura contribuuntur, ex quibus unum medicamentum fit, aut coctis odoribus unguenta
Abbreviated transcription (Latin):
non ggo s iudãsesse intelligĩs. S si ame
petas tuos libros tuas ut ñbranas. nec ĩ¬
pensas scͥpture solu̾e uelis pottro me de¬
scnd̾e ꝑ exceptonem dolimali. utꝙ aibo¬
na fid̾ ooꝵ possellionẽ nacus s̃ ¶E non
ut lict cartis m̾brams ue cedut itaso¬
tent ꝑicture rabul is ced̾e seexdiũso pla

Expanded text:
non ego, sed tu dominus esse intellegeris. sed si a me petas tuos libros tuasue membranas nec impensas scripturae soluere uelis, potero me defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide eorum possessionem nanctus sim. Sed non uti litterae chartis membranisue cedunt, ita solent pic
Abbreviated transcription (Latin):
ectissime p̾tor calliditat eoꝵ qui cunise liłes
Sarent dolo malo passi sunt sc ꝓ fuis uenũda¬
tonens locum ht̃ quonens nou est mea causa
is qui se uenire passuse̾ ut ei ad lib̃tarẽ pro¬
lamatõ denegetur. dolo aũt nõ eum cepuse
accepims qui nonultro nltuxit emptorẽ

Expanded text:
ectissime praetor calliditati eorum, qui, cum se liberos scirent, dolo malo passi sunt se pro seruis uenum datotiens locum habet, quotiens non est in ea causa is qui se uenire passus est, ut ei ad libertatem proclamatio denegetur. Dolo autem non eum fecisse accipimus, qui non ultro instruxit emptorem,
Abbreviated transcription (Latin):
quia cipressus non manet. siaiti noc
lana uestim̃te facto. S ⁊p̃gtum aut
gͥn qualitas expectart᷑. siguid ad ditum
erit toticedit. ut stane pes aut manus
apho sundus an calcat. fislcrũ naui ta¬
bula ediato cm̃tum õotaciiĩ etus sunt

Expanded text:
quia cupressus non maneret, sicuti nec lana uestimento facto, sed cupresseum aut  qualitas exspectaretur, si quid additum erit toto cedit, ut statuae pes aut manus, scypho fundus aut ansa, lecto fulcrum, naui tabula, aedificio cementum: tota enim eius sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ eam uendicare. ⁊ ad çeĩbendum agẽ
Illud recte queritur. ansi id edifitiũ uen¬
idͣ iꝑ isqui dificau̾it ⁊ abemptore longo
tp̃r captum postea dirutũsit. ad huc dñs
matit uendicationẽ cuis hãt causa dub¬
tationis est an z ipõ quo miiu̾sitas edifuis
longo tp̃ captaẽ singule quoꝙ roscequibꝰ¬

Expanded text:
 eam uindicare et ad exhibendum agere. Illud recte quaeritur, an, si id aedificium uendiderit is qui aedificauerit et ab emptore longo tempore captum postea dirutum sit, adhuc dominus materiae uindicationem eius habeat. causa dubitationis est, an eo ipso, quo uniuersitas aedificii longo tempore capta est, singulae quoque res, ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃ale uiditiũ donoc ꝯstet demorte eius qͥ
necatus est apparebit enĩ utr̃ supplicio af¬
fitiendus sit. annõ.
seruitute inlib̾tate ꝓcdamat penitoris ꝑtes fus¬
unet. Si uero exlib̾rate nẜuiture petatut.¬

Expanded text:
liberale iudicium, donec constet de morte eius, qui liberale iudicium, donec constet de morte eius, qui necatus est: apparebit enim, utrum supplicio adficiendus sit an non. seruitute in libertatem proclamat, petitoris partes sustinet: si uero ex libertate in seruitutem petatu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓclamano adiisus eum qͥ cum oꝑauit cunisq
sictatis qui ẽp̃tus est. Idcard quia non eit ue¬
ma diginis em̃it ⁊̃ siscientem prud entem¬
ꝙ se ub̃m emerit. S em̃ siposter alius eum
emerit ab hoc qui scunt ignorans denegan¬
da eit ei lib tas. Si duo simul emerĩt partes
alt̃ sacus alt̃ ignorans inderdum erit nũꝙ
is quiscit non debeat nocere ignoranti qd̾
quidꝰ magis ẽ. Si enĩ illa erit questio partẽ
sait ꝑtineat. s ⁊ ill indignus ẽ quid
int nõ pot̃ maioeem parcem dniĩ habere
quamemit. Et uenit gͥ ut ci ꝓfisgit qui eñ
ꝑauit sciens. qd̾ alius ignorauit. Sunt ⁊
ꝯ ie cause ex quibus inlib̃tatem ꝓclam itõ
cnegatur issuti si quis exeo testam̃to lib ẽẽ
dicatut qd̾ testam̃tum pretor aꝑiri uetat
Cum .n. ineosit iste ut supplitio forte sit ad¬
finendus nondel libale uidiciũ ei concedi
S ⁊ sidatam fui̾t qr dubitatur utrũ noce̾s¬
sit. aninnocens sit. an in nocens differtur

Expanded text:
clamatio aduersus eum qui eum comparauit, cuiusque sit aetatis qui emptus est, idcirco quia non est uenia dignus qui emit, etiamsi scientem prudentemque se liberum emerit. sed enim si postea alius eum emerit ab hoc, qui sciuit, ignorans, deneganda est ei libertas. Si duo simul emerint partes, alter sciens, alter ignorans, uidendum erit, numquid is qui scit non debeat nocere ignoranti: quod quidem magis est. sed enim illa erit quaestio, partemscit pertineat? sed ille indignus est quidit, non potest maiorem partem dominii habere quam emit: euenit igitur, ut ei prosit qui eum comparauit sciens, quod alius ignorauit. Sunt et aliae causae, ex quibus in libertatem proclamatio denegatur, ueluti si quis ex eo testamento liber esse dicatur, quod testamentum apericum enim in eo sit iste, ut supplicio forte sit adficiendus, non debet liberale iudicium ei concedi. sed et si data fuerit, quia dubitatur, utrum nocens sit an innocens, differtur
Abbreviated transcription (Latin):
dec quid̾ ut ⁊lbi hoĩes inẜuiturẽ dedu¬
canur. Qui tñ sicuaserint hostium po¬
testatem reopunt pͥstina mlib̾tatem.
adiͤcit. iure gentiũ ad quiritur nob̃ per
alluuonẽ aut̃ id udebitur adia qd ita
paulatim adiatur ut intelligẽ non pos¬
sumus quantũ quoquo momĩto ipr̃is ad¬
icitur. Q siuis flummis partem aliqͣ
lerit. palam est eamtuam ꝑmaneie.
plant fi longiore tempore fundo meo
heserit arbores quas secm trip̃it im
eum fundum radices egerint creo tp̃ e
uidetur mes funde ad quisita cẽ infula
que iminari nascitur qd rato accidit. oc
flumine nara qd frequent̃ accdit si qͥd
mediã partem fluminis tenet cõmunis
is cuiusq p̃dii que latitudo ⁊pe tipam
sit. Q si altĩ parti ꝓxnmor sitcoꝵ ẽ ta̾¬

Expanded text:
deo quidem, ut et liberi homines in seruitutem deducantur: qui tamen, si euaserint hostium potestatem, recipiunt pristinam libertatem. adicit, iure gentium nobis adquiritur. per alluuionem autem id uidetur adici, quod ita paulatim adicitur, ut intellegere non possimus, quantum quoquo momento temporis adiciatur. Quod si uis fluminis palerit, palam est eam tuam permanere. plane si longiore tempore fundo meo haeserit arboresque, quas secum traxerit, in meum fundum radices egerint, ex eo tempore uidetur meo fundo adquisita esse. Insula quae in mari nascitur quod raro accidit ocflumine nata, quod frequenter accidit, si quidem mediam partem fluminis teneat, communinis cuiusque fundi, quae latitudo prope ripam sit. quodsi alteri parti proximior sit, e
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ⁊̃ siꝑalium quisemerit ur puta ꝑcura¬
torẽ. s ⁊ si plures em̾nt onis habebũt hane
actionẽ. sictũ ut si quid̾ ꝓpartibus em̾inti pro
parte p̃m ha̾nt acuonẽ. Enĩ uero sumusqͥsq¬
insolidum habeat actionem. noc alitruis sucui¬
a altrinocebit uł ignorantia prod̾it. Si eta
postea dubiate cepit nicbilũ prod̾it beridi
⁊ ccitris successoribus scicima sua uicħ nocit
ignorannasua nicħ podeit s ⁊ siꝑ procurattr̃
scientem qͥs emerit ei nocet. sicun ntor is quoq
uotre labo putar. ħ annopost annũ nondat᷑¬

Expanded text:
msi per alium quis emerit, ut puta procuratorem. Sed et si plures emerint, omnes habebunt hanc actionem, sic tamen, ut, si quidem pro partibus emerint, pro parte pretii habeant actionein solidum habeat actio nem. nec alterius scientia alteri nocebit, uel ignorantia proderit. Si eumpostea dubitare coepit, nihilum proderit. Heredi et ceteris successoribus scientia sua nihil nocet, ignorantia nihil prodest. Sed si per procuratorem scientem quis emerit, ei nocet, sicuti tutoris quoque nocere Labeo putat. Haec actio post annum non dat
Abbreviated transcription (Latin):
alistratus .i. deuire.fis. Pimis om̃ium di¬
uus net ua boc cdicto tietuit post quĩ queniũ
mortis cuiusq destatii queri. s ⁊ duuis clau¬
dius claudiano rescripsit. si ꝑ questionem
nunictariam p̃uiditiũ statu uidebitur ficti

Expanded text:
libro primo de iure fisci. Primus omnium diuus Nerua edicto uetuit post quinquennium mortis cuiusque de statu quaeri. sed et diuus Claudius Claudiano rescripsit, si per quaestionem nummariam praeiudicium statui uidebitur fieri
Abbreviated transcription (Latin):
te aut ee libtiuitare mnĩgenuitate uendi¬
catisumt senatus. siliũ facrum est quoea¬
ueturdehis t quid̾ qui exẜmiute deftn¬
si essent ut io duitaxat ferrent ꝙ ĩdomõ
ciuusq intulissent. Incoꝵ aut bonis qui port
uussionẽ quoq ad quisissens nonexre m̃¬
anumissoris secumserant ceterabona rel¬
inquertut illis ex auus familia exissenti
pot ꝯtradicere ei qui ad lastarem ꝓclamar
s si alii cumignor anq uendid̾it denega¬
ꝓclamationem cuiqua ꝑmittendam nsi
pͥus administratõnum rationes uendide¬
qui edificari titia nolint custediã destiratos
neq manumissos heredis esse ostuit.
uum siumi abduccie litis citimanonem Ø
ee accipe non cogetim. Catistranis. ł. or.

Expanded text:
te aut libertate in ingenuitatem uindicati sunt, senatus consultum factum est, quo cauetur de his quidem, qui ex seruitute defensi essent, ut id dumtaxat ferrent, quod in domo cuiusque intulissent: in eorum autem bonis, qui post missionem quoque adquisissent non ex re manumissoris, secum ferant, cetera bona relinquerent illi, ex cuius familia exissent. potest contradicere ei qui ad libertatem proclamat: sed si alii eum ignoranti vendiderit, denegaclamationem cuiquam permittendam, nisi prius administrationum rationes reddidequod aedificari Titia uoluit, destinatos neque manumissos heredis esse constitiuum suum abducere, litis aestimationem pro eo accipere non cogetur. 37 Callistratus libro
Abbreviated transcription (Latin):
S si cum ipẽ causã probiare ꝓois tradid̾it n¬
ulla staus intelligenut. slequis credicoꝵ fiau¬
dandoꝵ cansa fuum manumittat haclege
cauetur Cceditrres aũt appellant᷑ qusbꝰ qua¬
cuq excansa actio cum fraudacare ꝯpetat
aristo .R. adebitore fisa quisoluendo noner¬
at maiimusũ itareuocar infuiturẽ dete

Expanded text:
causam probare posset, tradiderit, nulla fraus intellegetur. Ne quis creditorum fraudandorum causa seruum manumittat, hac lege cauetur: creditores autem appellantur, quibus quacumque ex causa actio cum fraudatore competat. Aristo respondit a debitore fisci, qui soluendo non erat, manumissum ita reuocari in seruitutem debe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenet̾t dñi siunt. Illud idendãat ai i¬
ato eo edisitio qd̾ inluios postumerat cu¬
ius ditionis is locussit hoc ẽ uirum ma¬
neat euis cuius fui̾t edifitui. anrursus in
pstinam causã readit per m̃q publi¬
uis sit ac si numꝗͣ neo dificatum fuiss t
qd̾ apͥus est ut estimati debeat simodo re¬

Expanded text:
unt, dominii fiunt. Illud uidendum est, sublato aedificio, quod in litore positum erat, cuius condicionis is locus sit, hoc est utrum maneat eius cuius fuit aedificium, an rursus in pristinam causam reccidit perindeque publicus sit, ac si numquam in eo aedificatum fuisset. quod propius est, ut existimari debeat, si modo re
Abbreviated transcription (Latin):
iss oculos nr̃os effugerit uł rtisiat incons¬
pectu nr̃o ut difficilis sit eius ꝑsecatõ Illd̾
quesitum ẽ anfera bestia que ita uulncta¬
ta sit. ut capi possit stanm nr̃a ec̃ intelliga¬
tur trebatio placuit statitirãm eẽ  eo
quo eam ꝑseqmi mur aluis cam ceꝑit eo aic¬

Expanded text:
 oculos nostros effugerit uel ita sit in conspectu nostro, ut difficilis sit eius persecutio. Illud quaesitum est, an fera bestia, quae ita uulnerata sit, ut capi possit, statim nostra esse intellegatur. Trebatio placuit statim nostram esse quo eam persequimur, alius eam ceperit eo a
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ diceruit manumissionem uł aliena¬
tionem non ĩpediri. S ⁊ slꝯstante matͥmo¬
nio mulier dumdiu̾tiñ cogitat manumt¬
tat uł alienet hoc dilucidis probationsbus si¬
erit approbatum quasi nstaudemilegis hoc
factuni sit nondebet abenatõ ualere. uei

Expanded text:
monium, dicetur manumissionem uel alienationem non impediri. Sed et si constante matrimonio mulier, dum diuortium cogitat, manumittat uel alienet et hoc dilucidis probationibus fuerit adprobatum: quasi in fraudem legis hoc factum sit, non debet alienatio ualere
Abbreviated transcription (Latin):
rennendusẽ qui mntra quĩquenniũ decessit
siꝑ huius questionẽ pieuidinũ suturũ est
ante quĩquenuũ mortuo. smo noc deuiui
statu querendum ẽ si quemtio eius p̃uiditiu
facit ei quiauit quĩquenniũ decessit. et ita
diuuis adriamis ꝯstituit. Si iterdum ⁊ uitrã
quĩquẽniã nonlicet destatu defunca dicere.
Namoratõe diui marci cauetur ut siquis in¬
genuus ꝓninitiatus fuit. liceat ingenuita
cepta sit questio suit retractator̃s morre eius

Expanded text:
ra quinquennium decessit, si per huius quaestionem praeiudicium futurum est ante quinquennium mortuo. Immo nec de uiui statu quaerendum est, si quaestio huius praeiudicium facit ei, qui ante quinquennium decessit: et ita diuus Hadrianus constituit. Sed interdum et intra quinquennium non licet de statu defuncti dicere: nam oratione diui Marci cauetur, ut, si quis ingenuus pronuntiatus fuerit, liceat ingenuitattiam, si coepta quaestio fuit retractationis, morte eius
Abbreviated transcription (Latin):
ẜui uendicet. It̃ si alter dñum alt̃. pigno¬
ratum sibi dicat idem udex crit. Et parui
refert abeod̾ anabalio ei pignori datufsit.
tate luigat ꝯfistant fructuarius ⁊ ꝓpͥctariꝯ
agẽ disbitari pot̾ quia nond̾eb altu̾is col
retiꝰ dicitur ⁊̃ alteriuri eoꝵ ꝑmutendum
agere ut aln̾us ius incocruptũ mancat.
Qsi ad huc non dũ finit uidit̃o suꝑuen̾it
adeundẽ iudicem mutet᷑ nisi iustu ca̾m
afferat quare adcum mita nõ debeat forte
si cumusdicẽ immicũ sibi esse afiriiet sõ
dicemus ⁊ a duo plures ue diĩ esse dicantur

Expanded text:
ui uindicet, item si alter dominium, alter pigneratum sibi dicat, idem iudex erit: et parui refert, ab eodem an ab alio ei pigneri datus rtate litigat, consistant fructuarius et proprietaagere, dubitari potest, quia non debet alterius colrectius dicitur etiam alterutri eorum permittendum agere, ut alterius ius incorruptum maneat. quod si adhuc nondum finito iudicio superuenerit, ad eundem iudicem mittetur, nisi si iustam causam adferat, quare ad eum mitti non debeat, forte si eum iudicem inimicum sibi esse adfirmet. Idem dicemus et si duo pluresue d
Abbreviated transcription (Latin):
manis accio eus effinenir. S si quas a tols
inferat du̾s queritur an pellendus siti sy¬
sonam agat suscipe ip̃m adlitis teitatae
S sussinqidum uiditul donec delib̾tate u¬
dicetur. Ne uid̾i preuiditul lib̃tati sicri au̾
uoluntare diuĩ in lib̾t̃ate eum morari. Nã¬
et si cut ip̃s agareiur ita cum ip̃o quoq agi
pot̃. Cettrũ ex cueini aut unle iuditiũ era
in muiria abaliquo arguatur mela ait
qui ccrte. S suslinendũ uidinul nepre¬
uidinium lib̾tati fiat. eq sisi cum possesso

Expanded text:
 si quas actiones inferat dominus, quaeritur, an compellendus sit susonam agat, suscipere ipsum ad litis contestationem, sed sustinendum iudicium, donec de libertate iudicetur: nec uideri praeiudicium libertati fieri aut uoluntate domini in libertate eum morari: naicut ipse agere, ita cum ipso quoque agi potest. ceterum ex euentu aut utile iudicium erit iniuria ab aliquo arguatur, Mela ait qui certae: sed sustinendum iudicium, ne praeiudicium libertati fiat. aeque si cum po
Abbreviated transcription (Latin):
quin ⁊̃. sunsait inacnonsbus an nius ex eo
tpi annił dee ex quolis ordinata sit. S si
cum alius exꝑirinetit nenẽ querendũ anlis
cediuata siõuc in ueniat᷑ ratõ quem ad mo¬
dum slsbiecto aliquo qui lib̃tmn ꝯtrou̾siam

Expanded text:
Quin etiam Seruius ait in actionibus annuis ex eo tempore annum cedere, ex quo lis ordinata sit. Sed si cum aliis experiri uelit, non est quaerendum, an lis ordinata sit, ne inueniatur ratio, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfulis scripsit posse. Ego ꝙͦ mauditorio publi¬
co idem secutus sum̃. Pais . ł.Rx.¬
pnose libtatis questionẽ silus inferend ani
ꝓp̃t matͥs uł parris memotiã post quĩquẽtũ
amorre non retractam ꝯuenit. Nec ineate
que pisslicam rutelam meruit pupillis agẽ¬
tibus restimtõis auxlliũ tribuendu̾ est. qd̾ quip
annoꝵ tp̃s cunitutores non hab̃ent exesserit

Expanded text:
ulis scripsit posse: ego quoque in auditorio publico idem secutus sum. Papiniesse libertatis quaestionem filiis inferendam propter matris uel patris memoriam post quinquennium a morte non retractatam conuenit. Nec in ea re, quae publicam tutelam meruit, pupillis agentibus restitutionis auxilium tribuendum est, quod quinque annorum tempus, cum tutores non haberent, ex
Abbreviated transcription (Latin):
uenetit. quamius maior .xx. annuis se uenũ
dari pasllis sit ad lib̾catem ei puto proclami¬
re licet. minori aut̃ .xx. annis ne quid̾ e
causa suprascripta deb denegari lotatis
ꝓclamano. nisi maior anigs .xx. fictus du¬
rauit infuitatẽ. Tunc enĩ si pretium pare¬

Expanded text:
usis, quamuis maior uiginti annis se uenum dari passus sit, ad libertatem ei proclamare licet. Minori autem uiginti annis ne quidem ex causa supra scripta debet denegari libertatis proclamatio, nisi maior annis uiginti factus durauit in seruitute: tunc enim si pretium par
Abbreviated transcription (Latin):
tum adrotum iusꝑtinet ꝑ inde habetur atq
si ingenuus oẽt nec patronus pot̃ ad successi¬
onem uenire id̾oq imꝑatores nõ facile sol¬
ent quemꝗ̃ natalibus restitucre nisi ꝯsen¬
tiente pationo. Sceuoł .ł. Roꝵ¬
restituit s ea res noc dubitatatõnẽ ht̃ nec
ec filio patroni iniio lib̾tus natalibus suis
restimi pot̃. Quid .n. int̃ est ipsi patrono
natalibus restituii. Iusenĩ patroni hoc ĩpetia
dio tp̃r maculam ẜuitutis nõ sustinuisset¬
Inpossessione fuitutis ꝯstiniũ est licigared̾
ditõne sua non patitur qd̾ forit sibi suoqi
gn̾i uellet aliqua miuriã inferri nhoc cau̾
equũ est quibusdã ꝑsonis darilicennam pto
co ntigare ut puraparenti quidicat filiũ
insua potcitate eẽ. Nlam ⁊̃ sinolit silius ꝓeo
litigabit s ⁊ si in poititate nonsit paremi
dabitur hoc uis qr semꝑ parenus int̃ est si¬
lumi ẜunitutẽ non subite. uersa ⁊̃ uice dice

Expanded text:
tum ad totum ius pertinet, perinde habetur, atque si ingenuus natus esset, nec patronus eius potest ad successionem venire. ideoque imperatores non facile solent quemquam natalibus restituere nisi consentiente patrono. Scaevola librorestituit. sed ea res nec dubitationem habet nec rto sententiarum Nec filio patroni invito libertus natalibus suis restitui potest: quid enim interest, ipsi patrono natalibus restitui: ius enim patroni hoc impetratdio tempore maculam servitutis non sustinuissetpossessione seruitutis constitutus est, litigare de condicione sua non patitur, quod forte sibi suoque generi uellet aliquam iniuriam inferr‹e›, in hoc casu aequum est quibusdam personis dari licentiam pro eo litigare: ut puta parenti, qui dicat filium in sua potestate esse: nam etiamsi nolit filius, pro eo litigabit. sed et si in potestate non sit, parenti dabitur hoc ius, quia semper parentis interest filium seruitutem non subire. Uersa etiam uice dice
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑlibtaie sua litigat pͥor audiendus ẽ. pro¬
hare uilens se ip̃m mlibtatis esse possessionẽ
Iudex aut̃ quidelib̾tait cognoscit ⁊̃ derebus
amotis dampnarõe magno facto cognosc̾e
debet ficri cnim pot̾ ut sidunia libtans ⁊ sur¬
npere quedã ⁊ corrumpere atq ꝯ sumere ge
i ẜuis quon emetas ad libratem ꝓclamat ⁊
aut aliquo noĩe is tuus esse cepiss petẽ eum
tuum esse pot̾is. Nec tibi obstabit reiuidi᷑¬

Expanded text:
s est probare uolens se ipsum in libertatis esse possessionem. Iudex autem, qui de libertate cognoscit, etiam de rebus amotis damnoue facto cognoscere debet: fieri enim potest, ut fiducia libertatis et subripere quaedam et corrumpere atque consumere eus quem emeras ad libertatem proclamauit et aut alio quo nomine is tuus esse coepisset, petere eum tuum esse poteris nec tibi obstabit rei iudic
Abbreviated transcription (Latin):
dum ut ⁊̃ rescͥpto adriano omictur. oꝑ
si is qui prosua lbtate litignit desit. Con¬
rradictor uero prescns sit melius erit au¬
diri causam cuis sentemiamq prosem
Sieni liquebit otralił catem dabit eue¬
nire aũt pot̃ ut ⁊̃ absens uincat. Ilam

Expanded text:
ut etiam rescripto Hadriani continetur. Quod si is, qui pro sua libertate litigat, desit, contradictor uero praesens sit, melius erit inaugeri causam eius sententiamque proferri: si enim liquebit, contra libertatem dabit: euenire autem pot
Abbreviated transcription (Latin):
cadlib tatem nonuenũt ut senats crusur
ħ noc infraudẽ fisci datas lib tates pixctdene
nuserit ub̃tates inpediuntur sita sicum
sonem queitiom subducantur idcircap
tuit miraquẽ manumitiẽ nonliceat. ppã
gͥ que du̾tit om̃s omĩ modo ẜues tuo m

Expanded text:
ad libertatem non ueniunt, ut senatus censuit. Sed nec in fraudem fisci datas libertates procedere miserit, libertates impediuntur, sed ita, si, cum ssionem quaestioni subducantur, idcircoque tuit, intra quem manumittere non liceat. Ipsa igitur quae diuertit omnes omnimodo seruo
Abbreviated transcription (Latin):
ut parens filius infuituit que situm ⁊ ma¬
s̃ numissum possit mlibtatem uendicare.
Militi ⁊̃ ꝓnecesariis sibi ꝑsonis delib̾tate
litigare ꝑmutit᷑. eumũo tał alius nemo
est qui ꝑ eo liuget tunc necessariu̾ est dari
saculiarem ⁊̃ matri iss sllabꝰ uł sororibris

Expanded text:
ut parens filium in seruitute quaesitum et manumissum possit in libertatem uindicare. Militi etiam pro necessariis sibi personis de libertate litigare permittitur. Cum uero talis nemo alius est, qui pro eo litiget, tunc necessarium est dari faculta
Abbreviated transcription (Latin):
actus sup̃scripti tacite recipiũt.
q̃ apte ꝯpͥhensa uiciũ afferunt.
Namsi acceptũ feratur ei qui sb̾
condcõne promisit ita demegisse
aliquid acceptilo ĩ telłr siobli
mina cum acceptiłonis ꝯp̾hen¬
datur nuluus mom̃ti faciet actͥ

Expanded text:
actus supra scripti tacite recipiunt, quae aperte comprehensa vitium adferunt. nam si acceptum feratur ei, qui sub condicione promisit, ita demum egisse aliquid acceptilatio iminatim acceptilationis comprehendatur, nullius momenti faciet actum
Abbreviated transcription (Latin):
dem.  On est singłis conted¬
endim ꝙ ꝑmagistratum pub¬
lice possit fi̾ne accõ sit maloris
tumstus faciendi. Infinita
estima coͥest libercatis et ue¬
cessitudirs demi.¬

Expanded text:
m Non est singulis concedendum, quod per magistratum publice possit fieri, ne occasio sit maioris tumultus faciendi. Infinita aestimatio est libertatis et necessitudinis. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
scrredel u pot̾ adeum qui accipit quamẽ
apudcum quinadit. Sig quis dnĩum infũ¬
do babuit. id tesdendo tanfferat si nõ ha¬
buit. ad eum qui accipit nchil transsert¬
¶ Quo ti ens añt diiium transfert᷑ qualc fu̾it¬

Expanded text:
ferre debet vel potest ad eum qui accipit, quam est apud eum qui tradit. si igitur quis dominium in fundo habuit, id tradendo transfert, si non habuit, ad eum qui accipit nihil transfert. Quotiens autem dominium transfertur,
Abbreviated transcription (Latin):
sbinus ⁊ eassius mag̾ natalem rationẽ
possit uł un si exauro. uł argento.ł eit nas
aliqd̾ fecgro uł extabulis nͥqen aut atma¬
tumi aut subscłia focemo ist st lana tua
uestim̃tum uł cx umo ⁊ melle̾ tuo milsũ
iss ex medicam̃tis tuis emplist aut collitiũ
uł exuius. aut olins ant̾spias nus uimiti
uł oleum uł frum̃tum est tñ ⁊ media sen¬

Expanded text:
binus et Cassius magis naturalem rationem possit: ueluti si ex auro uel argento uel aere uas aliquod fecero, uel ex tabulis tuis nauem aut armarium aut subsellia fecero, uel ex lana tua uestimentum, uel ex uino et melle tuo mulsum, uel ex medicamentis tuis emplastrum aut collyrium, uel ex uuis aut oliuis aut spicis tuis uinum uel oleum uel frumentum. est tamen etia
Abbreviated transcription (Latin):
bpillatur nec dubitandum cẽ aiti quĩ
cisoli adquirat᷑. orma ⁊ si ex rx ipsiꝰ sti¬
pularet᷑ altĩ ex dñs nominanĩ scipłando
solidum ci ad quir̾et. Et ĩ ĩfcriorib us
ꝓbat ut quãius non noĩatĩ nec uissu m̃o
eere m̃mea stipłatus sit cumplłbus ⁊ bo¬
na fide defuiret mͥ soli ad quirat. sam
⁊ ulud receptilest ut qacus cõmanis euus
om̃ibꝰ ad quitre cui non potest hoc n¬

Expanded text:
dum esse ait, quin ei soli adquiratur, quia et si ex re ipsius stipularetur alteri ex dominis, nominatim stipulando solidum ei adquiret. et in inferioribus probat, ut, quamuis non nominatim nec iussu meo, ex re tamen mea stipulatus sit, cum pluribus bona fide seruiret, mihi soli adquirat. nam et illud, receptum est, ut, quotiens communis seruus omnib
Abbreviated transcription (Latin):
dec quid̾ ut ⁊lbi hoĩes inẜuiturẽ dedu¬
canur. Qui tñ sicuaserint hostium po¬
testatem reopunt pͥstina mlib̾tatem.¬
adiͤcit. iure gentiũ ad quiritur nob̃ per
alluuonẽ aut̃ id udebitur adia qd ita
paulatim adiatur ut intelligẽ non pos¬
sumus quantũ quoquo momĩto ipr̃is ad¬
icitur. Q siuis flummis partem aliqͣ
lerit. palam est eamtuam ꝑmaneie.
plant fi longiore tempore fundo meo
heserit arbores quas secm trip̃it im
eum fundum radices egerint creo tp̃ e
uidetur mes funde ad quisita cẽ infula
que iminari nascitur qd rato accidit. oc
flumine nara qd frequent̃ accdit si qͥd
mediã partem fluminis tenet cõmunis
is cuiusq p̃dii que latitudo ⁊pe tipam
sit. Q si altĩ parti ꝓxnmor sitcoꝵ ẽ ta̾¬

Expanded text:
deo quidem, ut et liberi homines in seruitutem deducantur: qui tamen, si euaserint hostium potestatem, recipiunt pristinam libertatem.adicit, iure gentium nobis adquiritur. per alluuionem autem id uidetur adici, quod ita paulatim adicitur, ut intellegere non possimus, quantum quoquo momento temporis adiciatur.Quod si uis fluminis palerit, palam est eam tuam permanere. plane si longiore tempore fundo meo haeserit arboresque, quas secum traxerit, in meum fundum radices egerint, ex eo tempore uidetur meo fundo adquisita esse.Insula quae in mari nascitur quod raro accidit ocflumine nata, quod frequenter accidit, si quidem mediam partem fluminis teneat, communinis cuiusque fundi, quae latitudo prope ripam sit. quodsi alteri parti proximior sit, e
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ eam uendicare. ⁊ ad çeĩbendum agẽ¬
Illud recte queritur. ansi id edifitiũ uen¬
idͣ iꝑ isqui dificau̾it ⁊ abemptore longo
tp̃r captum postea dirutũsit. ad huc dñs
matit uendicationẽ cuis hãt causa dub¬
tationis est an z ipõ quo miiu̾sitas edifuis
longo tp̃ captaẽ singule quoꝙ roscequibꝰ¬

Expanded text:
 eam uindicare et ad exhibendum agere.Illud recte quaeritur, an, si id aedificium uendiderit is qui aedificauerit et ab emptore longo tempore captum postea dirutum sit, adhuc dominus materiae uindicationem eius habeat. causa dubitationis est, an eo ipso, quo uniuersitas aedificii longo tempore capta est, singulae quoque res, ex quib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfulis scripsit posse. Ego ꝙͦ mauditorio publi¬
co idem secutus sum̃. Pais . ł.Rx.¬
ꝓp̃t matͥs uł parris memotiã post quĩquẽtũ
amorre non retractam ꝯuenit. Nec ineate
que pisslicam rutelam meruit pupillis agẽ¬
tibus restimtõis auxlliũ tribuendu̾ est. qd̾ quip
annoꝵ tp̃s cunitutores non hab̃ent exesserit

Expanded text:
ulis scripsit posse: ego quoque in auditorio publico idem secutus sum. Papinipropter matris uel patris memoriam post quinquennium a morte non retractatam conuenit.Nec in ea re, quae publicam tutelam meruit, pupillis agentibus restitutionis auxilium tribuendum est, quod quinque annorum tempus, cum tutores non haberent, ex
Abbreviated transcription (Latin):
causa interueniat redoitur p̃uiditum. Si
⁊ quoniens quis lib̃tinũ quidẽ se ꝯfirent᷑
lib̾tum aũt̃ gaii sei se negat idem p̃rudi¬
cium datur reditur aut̃ alt̃ utro desid̾ante
si accoris partibus semꝑ qui se patronũ dicit fu¬
gitur ꝓbare. lib̾tum suil necesse ht̃ aut sino̾¬

Expanded text:
causa interueniat, redditur praeiudicium. sed et quotiens quis libertinum quidem se confitetur, libertum autem Gaii Seii se negat, idem praeiudicium datur. redditur autem alterutro desiderante: sed ‹a›ctoris partibus semper qui se patronum dicit fungitur probareque libertum suum necesse habet aut, si no
Abbreviated transcription (Latin):
te aut ee libtiuitare mnĩgenuitate uendi¬
catisumt senatus. siliũ facrum est quoea¬
ueturdehis t quid̾ qui exẜmiute deftn¬
si essent ut io duitaxat ferrent ꝙ ĩdomõ
ciuusq intulissent. Incoꝵ aut bonis qui port
uoluissent hoc ampluis ut qd posd nanu¬
uussionẽ quoq ad quisissens nonexre m̃¬
anumissoris secumserant ceterabona rel¬
inquertut illis ex auus familia exissenti
pot ꝯtradicere ei qui ad lastarem ꝓclamar
s si alii cumignor anq uendid̾it denega¬
ꝓclamationem cuiqua ꝑmittendam nsi
pͥus administratõnum rationes uendide¬
qui edificari titia nolint custediã destiratos
neq manumissos heredis esse ostuit.
uum siumi abduccie litis citimanonem Ø
ee accipe non cogetim. Catistranis. ł. or.

Expanded text:
te aut libertate in ingenuitatem uindicati sunt, senatus consultum factum est, quo cauetur de his quidem, qui ex seruitute defensi essent, ut id dumtaxat ferrent, quod in domo cuiusque intulissent: in eorum autem bonis, qui post oluissent, hoc amplius, ut, quod post manumissionem quoque adquisissent non ex re manumissoris, secum ferant, cetera bona relinquerent illi, ex cuius familia exissent. potest contradicere ei qui ad libertatem proclamat: sed si alii eum ignoranti vendiderit, denegaclamationem cuiquam permittendam, nisi prius administrationum rationes reddidequod aedificari Titia uoluit, destinatos neque manumissos heredis esse constitiuum suum abducere, litis aestimationem pro eo accipere non cogetur. 37 Callistratus libro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitiir. s nut̃dumira concedendũ ꝑmi¬
sit sipretiũ suum redidissi. Qui se exlb̃ti¬
nitate ad igenuitatẽ adsend̾unt. slonult᷑
quinquẽmũ quã manumissi fuissent au¬
direntur qui post quĩq̃miiu reꝑisse insttu¬
menta ingenitatis sue asscũant de care

Expanded text:
stituit: sed interdum ita contendendum permisit, si pretium suum reddidisset.Qui se ex libertinitate ingenuitati adserant, non ultra quinquennium, quam manumissi fuissent, audientur.Qui post quinquennium repperisse instrumenta ingenuitatis suae adseuerant, de ea re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ anser̃ non fera natura palamest q̃
aris este scris gallinis. ⁊ alos seros anse¬
res. Itaq siquolib modo anseres mei. ⁊
galline mee turbati turbare ue ad co
longnus enolat̾mtr ut ignoremus isbist̃¬

Expanded text:
 anserum non est fera natura: palam est enim alias esse feras gallinas et alios feros anseres. itaque si quolibet modo anseres mei et gallinae meae turbati turbataeue adeo longius euolauerint, ut ignoremus ubi sin