comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ab isto tanto malo pot̾ gr̃a dei ꝑ sanguinem inediatoris eruere:
s: unde potuerunt in tantũ malũ ruere si diuino iudicio nulla ori¬
gini debet᷑ pęna uitiate : ecce merito reprehendisti eos et grauit᷑.
qui uł suꝑ sedert scienda cognoscere. uł nͨ formidant ignorata cul¬
pa. re: numquid hoc de his qui uecordes nati sunt podes dicere:
tam̃ eis sub deo iusto. unde hoc accidere potuerit in uentu¬
rus es. si nulla exparentibus trahunt᷑ merita filiorũ. s inuidendo tͥ
inqu dam meridiȩ comꝑte ueritatis. obumbramentoignorationis
ut loqueris insanimus. Ita ne uͦ tanta in paruulis mala. tu qui ñ in¬
uides ñ uides: Bonus ẽ ds̃. iustus ẽ ds̃. extranea ꝓrsus mali ẽ nulla
natura quȩ nr̃e naturȩ scđm manicheos credat᷑ ammixta. Unde
sunt ñ dico moribus. s in ipsis ingeniis cum quibꝰ nascunt᷑ tanta

Expanded text:
et ab isto tanto malo potest Dei gratia per sanguinem Mediatoris eruere: et ab isto tanto malo potest Dei gratia per sanguinem Mediatoris eruere: sed unde potuerunt in tantum malum ruere, si divino judicio nulla origini debetur poena vitiatae? 2. Ecce merito reprehendisti eos et graviter, « qui vel supersederunt scienda cognoscere, vel non formidant ignorata culpare. » Numquid hoc de his qui excordes nati sunt, potes dicere? Nec tamen eis sub Deo justo unde id accidere potuerit inventurus es, si nulla ex parentibus trahuntur merita filiorum. « Sed invidendo tibi, in quadam meridie compertae veritatis sine obumbramento ignorationis, » ut loqueris, « insanimus. » Itane vero tanta in parvulis mala, tu qui non invides, non vides? Bonus est Deus, justus est Deus: extranea prorsus mali est nulla natura, quae nostrae naturae secundum Manichaeos credatur admixta: unde sunt, non dico in moribus, sed in ipsis ingeniis cum quibus nascuntur tanta
Abbreviated transcription (Latin):
pellendus ẽ. In hac aut tua disputatione cum de stulticia loquere¬
ris. dicens eam matrem omniũ eẽ uitioꝵ: adhibuisti destimoniũ
de scriptura ubi legit᷑. neminẽ diligit ds̃ nisi eũ qui cũ sapientia
habitat. Quere itaq diligent᷑. utrũ habitare cũ sapientia puerilis
uanitas possit. ꝑ quã necesse ẽ ex infantia paruulius transeat. qui
tam̃ transit: et considera qui primus fructus nascat᷑ de radice
quã laudas. et quanta incontrariu mutatione opus habeat ut
diligat᷑ adeo. qui nisi cũ qui habitat cũ sapientia neminẽ diligit.
inpredestinatis utiq paruulis qđ odit absumens. ut ꝙ̃ ipsos auani¬
tate lib̾atos. cũ sapientia diligat habitantes. Quos certes ab ubere ra¬
ptos abstulerit ultimus dies. miror si audes dicere habitaturos
liberet afalsi insipientia laudatoris. ut omittã natura fatuos mul¬
to amplius lugendos scriptura teste quã mortuos. Quos quidem

Expanded text:
pellendus est. In hac autem tua disputatione cum de stultitia loquerepellendus est. In hac autem tua disputatione cum de stultitia loquereris, dicens « eam matrem esse omnium vitiorum, » adhibuisti testimonium de Scriptura, ubi legitur, Neminem diligit Deus, nisi eum qui cum sapientia habitat . Quaere itaque diligenter, utrum habitare cum sapientia puerilis vanitas possit, per quam necesse est ex infantia parvulus transeat, qui tamen transit: et considera qui primus fructus nascatur de radice quam laudas; et quanta in contrarium mutatione opus habeat ut diligatur a Deo, qui nisi eum qui habitat cum sapientia neminem diligit; in praedestinatis utique parvulis quod odit absumens, ut etiam ipsos a vanitate liberatos cum sapientia diligat habitantes: quos certe si ab ubere raptos abstulerit ultimus dies, miror si audes dicere habitaturos liberet a falsi insipientia laudatoris. Ut omittam natura fatuos, multo amplius lugendos Scriptura teste quam mortuos . Quos quidem
Abbreviated transcription (Latin):
titas dimicat. Et ne dicere cum manicheis cogaris aliene mali na¬
turȩ nobis in eẽ cõmixtionẽ. nr̃m potius originalem confitere lan¬
guorem. Cuiꝰ languoris malo conugalis bene utit᷑ pudicitia. con¬
tra qđ languores malũ adhibent᷑ ab incontinentibꝰ nuptiarum
remedia exercentur a contintibus głosa certamina. Arbitror pollici¬
tacionem meam exquo tͥ ad omĩã respondere ceꝑi. inquibus soluen¬
dos questionum nodos aliquos attulisti. cõmodius implerisi in nu¬
merũ tuorũ uoluminũ ñ excesseris. Sit ergo hic finis huius mei.
ut nouissimũ tuum ab alio tefellamꝰ tuo exordio Explicit liber quintꝰ¬
deat᷑ et quarto. Ad erit dñs. ut ñ solum ueritas. s etiam
caritas tͥ exhibeat᷑ anobis. Quȩ duo quis qͥs tenuerit. nec
fatuus nec inuidus erit: De quibꝰ uitiis in principio memo¬
rati tui libri multa dixisti. Nam et error ueritate: et liuor caritate

Expanded text:
titas dimicat. Et ne dicere cum Manichaeis cogaris, alienae mali natitas dimicat. Et ne dicere cum Manichaeis cogaris, alienae mali naturae nobis inesse commixtionem, nostrum potius originalem confitere languorem. Cujus languoris malo conjugalis bene utitur pudicitia; contra quod languoris malum adhibentur ab incontinentibus nuptiarum remedia, exercentur a continentibus gloriosa certamina. Arbitror pollicitationem meam, ex quo tibi ad omnia respondere coepi, in quibus solvendos quaestionum nodos aliquos attulisti, commodius impleri, si numerum tuorum voluminum non excessero. Sit ergo hic finis hujus mei, ut novissimum tuum ab alio refellamus exordio. LIBER SEXTdeatur et quarto: aderit Dominus, ut non solum veritas, sed etiam charitas tibi exhibeatur a nobis. Quae duo quisquis tenuerit, nec fatuus, nec invidus erit. De quibus vitiis in principio memorati tui libri multa dixisti. Nam et error veritate, et livor charitate
Abbreviated transcription (Latin):
honestate miptiarum. Sed qđ uos dicitis xp̃iana doctrina ñdicit. idẽ u
uerba tua ponam. hominẽ sufficere ingenitis sibi motibꝰ dare leges:
hoc ñ dicimꝰ: s dicimꝰ qđ dixit apłs cũ hinc loqueret᷑. Unus quisq
ꝓpriũ donũ habet adeo. Et qđ dixit dñs: sine me nichil potestis face¬
re. Et ñ omẽs capiunt u̾bũ hoc. s quibꝰ datũ ẽ. cũ posset dicere. non
omnes capiunt u̾bũ hoc s qui uoluerit. si uerũ eẽt qđ dicitis uos.
Nuero sane qͥualibꝰ ingenitis sibi motibꝰ hominem dicatis eẽ idoneũ
dare leges: Utrũ bonis an malis: si bonis. adu̾sus bonũ gͦ sp̃e con¬
cupiscit. et duo bona inuicem sibi adusant᷑. in homine. Quodsi ita
ẽẽt. ipsa duorũ bonorũ int̾ se adu̾sitas. bona eẽ nͣ posset. Si aut̃ ma¬
lis. fatere igit᷑ ingenitos homini motus malos. contra quos cas¬

Expanded text:
honestate nuptiarum. Sed quod vos dicitis, christiana doctrina non dicit, id est, ut honestate nuptiarum. Sed quod vos dicitis, christiana doctrina non dicit, id est, ut verba tua ponam, « hominem sufficere ingenitis sibi motibus dare leges: » hoc non dicimus; sed dicimus quod dixit Apostolus, cum hinc loqueretur, Unusquisque proprium donum habet a Deo . Et quod dixit Dominus, Sine me nihil potestis facere . Et, Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est : cum posset dicere, Non omnes capiunt verbum hoc, sed qui voluerit; si verum esset quod dicitis vos. Quaero sane, qualibus ingenitis sibi motibus hominem dicatis esse idoneum dare leges? utrum bonis, an malis? Si bonis; adversus bonum ergo spiritus concupiscit, et duo bona invicem sibi adversantur in homine. Quod si ita esset, ipsa duorum bonorum inter se adversitas bona esse non posset. Si autem malis; fatere igitur ingenitos esse homini motus malos, contra quos cas
Abbreviated transcription (Latin):
mi uiribus hoc tribuitis: ego ad iute ꝑ dei gr̃am uoluntati. Uerunta¬
m̃ quid comprimit᷑ animi imꝑio ne peccet᷑. nisi malum quo uin¬
cente peccat᷑: Quod malum ne dicamꝰ cum manicheis tamquã ex a¬
liena mali natura nobis eẽ cõmixtum. restat ut in nr̃a natura tam¬
quã uulmis aliquod fateamur eẽ sanandũ. cuius reatũ iam fatem᷑
regeneratione sanatum. Ecce frustra enumerasti. quib me cõpares tot
hereticorũ fraudes. quorũ utinã mimerũ ñ augeres. Apłica sententia
qua notat hereticos ꝓhibentes mibere. etiam me asseris tangi. quasi
dicam post aduentum xp̃i turpia ẽe coniugia. Audi gͦ qđ dicimus.
ut hoc ipsum multis modis ac sepius audiendo ñ dissimiles uerita¬
tẽ: simulans quodã mͦ surditatẽ: ñ dicimꝰ turpia eẽ coniugia. quan¬
do quidẽ ne incontinentia indapnabile cadat flagitiũ. fulcienda ẽ

Expanded text:
imi viribus hoc tribuitis; ego, adjutae per Dei gratiam voluntati. Verumtaimi viribus hoc tribuitis; ego, adjutae per Dei gratiam voluntati. Verumtamen quid comprimitur animi imperio ne peccetur, nisi malum quo vincente peccatur? Quod malum ne dicamus cum Manichaeis tanquam ex aliena mali natura nobis esse commixtum, restat ut in nostra natura tanquam vulnus aliquod fateamur esse sanandum, cujus reatum jam fatemur regeneratione sanatum. 66. Ecce frustra enumerasti, quibus me comparas, tot haereticorum fraudes, quorum utinam numerum non augeres. « Apostolica sententia, qua notat haereticos prohibentes nubere » , « etiam me » asseris « tangi: » quasi dicam, « post adventum Christi turpia esse conjugia. » Audi ergo quod dicimus, ut hoc ipsum multis modis ac saepius audiendo, non dissimules veritatem, simulans quodam modo surditatem, Non dicimus turpia esse conjugia; quandoquidem ne incontinentia in damnabile cadat flagitium, fulcienda est
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe dei scđm tua uerba culpa ñ nascit᷑. Nũquid potest uinci ma¬
nicheus. nisi cũ illo et ipse uincaris : quia et angłs et homo dei
sunt oꝑa sine culpa. Ex quibus tam̃ culꝑa nata ẽ. dũ ab eo qui
caret culpa ꝑliberũ arbitriũ recesserunt. qđ eis datũ ẽ sine cui¬
ꝑa. et facti sunt mali. ñ ꝑ ammirtionẽ mali s ꝑ defectionẽ bom.
Dicis ob hoc ame xp̃iani temporis continentiã fuisse laudatam.
ñ ut ad uirginitatem incenderent᷑ homines. s ut bonũ miptia¬
rũ quod a deo institutu ẽ dãpnaret᷑ s ne puteris de ammo meo
maliuola fuspitione torqueri. uelut ꝓbare me uoleus dicis mͥ. Si fide
hit̾ inuitas homines ad studium continentiȩ. fateris ergo ita ueritatem
pudicitis auolentibus posse scruari: ut sit quicũq uoluerit corpore
scs et spͣu. Respondeo me fateri. s ñ sicut uos. Nam uos ipsius am¬

Expanded text:
opere Dei, secundum tua verba, culpa non nascitur. Numquid potest vinci Maopere Dei, secundum tua verba, culpa non nascitur. Numquid potest vinci Manichaeus, nisi cum illo et ipse vincaris? Quia et angelus et homo Dei sunt opera sine culpa; ex quibus tamen culpa nata est, dum ab eo qui culpa caret, per liberum arbitrium recesserunt, quod eis datum est sine culpa; et facti sunt mali, non per admixtionem mali, sed per defectionem boni. 65. Dicis, ob hoc a me christiani temporis continentiam fuisse laudatam, non ut ad virginitatem incenderentur homines, sed ut bonum nuptiarum quod a Deo institutum est damnaretur. Sed ne puteris malevola de meo suspicione torqueri, velut probare minvitas homines ad studium continentiae, fateris ergo ita virtutem pudicitiae a volentibus posse servari, ut sit, quicumque voluerit, corpore sanctus et spiritu. Respondeo, me fateri, sed non sicut vos. Nam vos ipsius an
Abbreviated transcription (Latin):
er eis nascit᷑. et illi obsit siñ renascat᷑. Tu fime int̾ argumentationes
tuas quibus te inanit̾ aduersus mea uerba contorques. identidem
te manicheos ad uniare ñ indes: Ideõ quippetͥ uidet᷑ natus de con¬
cubitu comugali ñ trahere originale peccatũ: quia de hoc oꝑe qđ
ñ habet culpã. nasci sicut dicis culpa ñ potest. Cur ergo de oꝑe
dei qd ñ habebat culpam. nata ẽ culpa angłi. nata ẽ culpa homi¬
nis: Cernis quantũ eis suffrageris quorũ detestatione conaris
obtegere. qd aduersus catholicam fidem fundatissimam sentis :
Si enim scdm definitionẽtuã de hoc oꝑe qł ñ habet culpã nasci
culꝑa ñ potest. ecce nulla oꝑa dei habent culpam: Inde igit̾ culpa
nata e: Hic manicheus te adiuuante aliam naturã sic̃ desipit ma¬
lã molitur inducere: ut sit unde culpa nata eẽ credat᷑. quia de

Expanded text:
ex eis nascitur, et illi obsit si non renascatur. 64. Tu sane inter argumentationes ex eis nascitur, et illi obsit si non renascatur. 64. Tu sane inter argumentationes tuas, quibus te inaniter adversus mea verba contorques, identidem te Manichaeos adjuvare non vides. Ideo quippe tibi videtur natus de concubitu conjugali non trahere originale peccatum, quia de hoc opere quod non habet culpam, nasci, sicut dicis, culpa non potest. Cur ergo de opere Dei quod non habebat culpam, nata est culpa angeli, nata culpa hominis? Cernis quantum eis suffrageris, quorum detestatione conaris obtegere, quod adversus catholicam fidem fundatissimam sentis. Si enim secundum definitivam tuam, de hoc opere quod non habet culpam, nasci culpa non potest; ecce nulla opera Dei habent culpam: unde igitur culpa nata est? Hic Manichaeus, te adjuvante, aliam naturam, sicut desipit, malam molitur inducere, ut sit unde culpa nata esse credatur: quia de
Abbreviated transcription (Latin):
minibꝰ. ut cũ infanda inmunda cõmiserint contra uoluntatẽ se
dicant fecisse. et ideo nullũ habere peccatũ. quasi nos ñ multo
exercitius ad hortenr contra libidinem ẽe pugnandũ. Nam si uos
cũ id bonũ eẽ dicatis. ñ uultis tam̃ ut ur̃a aduersus bonũ ista
frigescere uł certe tabescere bella credamus. quanto uigilantius
et ardentius contra malum nos censemus eẽ pugnandũ: Nos ũ¬
lud dicimus eẽ contra uoluntatẽ ut caro concupiscat adu̾sus sp̃m
ñ illud ut sp̃c aduersus carnem. Per quã concupiscentiam bonã fit.
ut nisi causa generandi ñ utant᷑ conuges carnis. Uoluptatis aut̃ cau
aũt et de honesto concubitu qui nascit᷑ trahit qđ renascendo diluat᷑:
quia et inconcubitu honesto in est malũ. qđ bene utit᷑ bonitas nip¬
tiarũ:. s. ñ ob ẽ renatis. qđ oberat natis. U nde fit consequens ut qui

Expanded text:
minibus, ut cum infanda immunda commiserint, contra voluntatem se minibus, ut cum infanda immunda commiserint, contra voluntatem se dicant fecisse, et ideo nullum habere peccatum: quasi nos non multo exertius adhortemur contra libidinem esse pugnandum. Nam si vos, cum id bonum esse dicatis, non vultis tamen ut vestra adversus istud bonum frigescere, vel certe tepescere bella credamus: quanto vigilantius et ardentius contra malum nos censemus esse pugnandum? Nos dicimus illud esse contra voluntatem, ut caro concupiscat adversus spiritum; non illud, ut spiritus adversus carnem. Per quam concupiscentiam bonam fit, ut nisi causa generandi non utantur conjuges carnis libidine, ac autem et de honesto concubitu qui nascitur, trahit quod renascendo diluatur; quia et in concubitu honesto inest malum, quo bene utitur bonitas nuptiarum. Sed non obest renatis, quod oberat natis. Unde fit consequens, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
luerit: necesse ẽ ut seruiat qui pugnare neglexerit. Quorũ duorũ
unum ẽ molestũ. et si laudabile: alterũ turpe. et miserabile. Itaq
in hoc scło iniũ horũ castis ẽ necessariũ: inparadyso aut̃ utrũq
habeatis fuerat alienũ. Sed iterũ me dicis mͥ met ipsi eẽ contrari¬
ũ. ꝓpositis uidelicet aliis uerbis meis. ubi ꝓpagationis offictũ acar¬
nalis delectationis appeticione discernens. aliud eẽ dixi ñ concum¬
bere nisi uoluntate generandi qđ ñ habet culpam. altud concũ¬
bendo carnis appetere uolu tatẽ. s ñ preter coniugem. qđ uenia¬
lem habet culpã. Nichil habent duo ista quantũ mecũ omnes
uident: qtii uerũ uident: unde me ostendas mͥ ẽẽ contrariũ: dudi tam̃¬
ame identidẽ qd eoꝵ sensib inctlcatiꝰ intimet᷑. qđ fallere affectasti: Ca¬
lũpmaris enĩ nos excusationẽ prebere turpibꝰ et flagitiosis ho¬

Expanded text:
luerit: necesse est ut serviat, qui repugnare neglexerit. Quorum duorum luerit: necesse est ut serviat, qui repugnare neglexerit. Quorum duorum unum est molestum, etsi laudabile: alterum turpe et miserabile. Itaque in hoc saeculo unum horum castis est necessarium, in paradiso autem utrumque a beatis fuerat alienum. 63. Sed iterum me dicis mihimetipsi esse contrarium, propositis videlicet aliis verbis meis, ubi propagationis officium a carnalis delectationis appetitione discernens, Aliud esse dixi non concumbere nisi voluntate generandi, quod non habet culpam; aliud concumbendo carnis appetere voluptatem, sed non praeter conjugem, quod venialem habet culpam . Nihil habent duo ista, quantum mecum omnes vident qui verum vident, unde me ostendas mihi esse contrarium. Audi tamen identidem quod eorum sensibus inculcatius intimetur, quos fallere affectas. Calumniaris enim, nos excusationem praebere turpibus et flagitiosis ho
Abbreviated transcription (Latin):
dicam. certe cũ senuerint sibiq misceri uł ñ potuerint. uł sine spe
suscipiende ꝓlis erubuerint atq noluerint. Uides gͦ quã in consi¬
derate nuptias definieris dicendo eas aliud ñeẽ nͥ corpoꝵ cõmixtionem
ĩolerabilius forte diceres. ñ eas inchoari: nisi ꝑ corporũ commirtio¬
nẽ. quia filiorũ ꝓcreandoꝵ causa utiq ducunt᷑ uxores. et alit̾ non
possunt filii ꝓcreari. Sed ꝓcreandi causa commixtio corporũ. alit̾
quam nunc ẽ. fuisset si nemopeccass: Absit enĩ ut honestissima illa feli¬
citas in paradiso. cõmotȩ libidini sẽꝑ obtemperasset: Absit ut illa pax
ammi et corporis haberet aliquid ꝓpt̾ qd aduersus se ipsam pri¬
mi hominis natura pugnaret. Si ergo ibi nec seruiendũ libidini.
nec adu̾sus eam bellandum fuit. aut ñ ibi fuit. aut ñ talis qualis
nunc ẽ fuit. Nunc enĩ libidini necesse ẽ. ut repugnet qui seruire no¬

Expanded text:
dicam, certe cum senuerint, sibique misceri vel non potuerint, vel sine spe dicam, certe cum senuerint, sibique misceri vel non potuerint, vel sine spe suscipiendae prolis erubuerint atque noluerint. Vides ergo quam inconsiderate nuptias definieris, dicendo eas aliud non esse nisi corporum commixtionem. Tolerabilius forte diceres, non eas inchoari nisi per corporum commixtionem: quia filiorum procreandorum causa utique ducuntur uxores, et aliter non possunt filii procreari. Sed procreandi causa commixtio corporum aliter quam nunc est fuisset, si nemo peccasset. Absit enim ut honestissima illa felicitas in paradiso commotae libidini semper obtemperaret: absit ut illa pax animi et corporis haberet aliquid, propter quod adversus se ipsam prima hominis natura pugnaret. Si ergo ibi nec serviendum libidini, nec adversus eam bellandum fuit; aut non ibi fuit, aut non talis qualis nunc est fuit. Nunc enim libidini necesse est ut repugnet, qui servire no
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ñ pugnant: Et qͥd ÷ contra qd̃ exercent abste quoq p̃dicata
illa głosa certamina. ut uirginitatẽ continentiãq custodiant: Si
E pugnãt malu: contͣra quod expugnant Et ubi ẽ hoc malũ. nisi in ip¬
sid: Ergo ñ habitat inine hoc ẽ in carne mea bonũ. ueracit᷑ dicit᷑ et
ab ipsis. Nichil aliud dicis eẽ nuptias quã corporũ commirtionẽ.
et dicis postea qđ et uerũ ẽ. sine appetitu mutuo. et sñ opere natura¬
łͥ ꝓpagationẽ ẽẽ ñ posse. Nũquid tam̃ negas sibimet etiã ad ulteros
mpetitu mutuo. et oꝑe naturali et corporum commirtione comugi:
Nlon c̃ ista ergo definitio nuptiarũ. Aliud ẽ enĩ quod nuptiȩ sunt. et
aliud ẽ sine quo etiam nuptiȩ filios ꝓpagare ñ possunt. Namet si¬
ne nuptiis possunt nasci homines et sine corporũ commixtione
posfunt ẽẽ coniuges. Alioquin ñ erunt coniuges ut nichil aliud

Expanded text:
carnis non pugnant? Et quid est contra quod exercent abs te quoque praedicata carnis non pugnant? Et quid est contra quod exercent abs te quoque praedicata illa gloriosa certamina, ut virginitatem continentiamque custodiant ? Si ergo pugnant, malum est quod expugnant. Et ubi est hoc malum, nisi in ipsis? Ergo, Non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum, veraciter dicitur et ab ipsis. 62. Nihil aliud dicis esse nuptias, quam corporum commixtionem: et dicis postea, quod et verum est, sine appetitu mutuo et sine opere naturali propagationem esse non posse. Numquid tamen negas, sibimet etiam adulteros appetitu mutuo et opere naturali et corporum commixtione conjungi? Non est ergo ista definitio nuptiarum. Aliud est enim quod nuptiae sunt, et aliud est sine quo etiam nuptiae filios propagare non possunt. Nam et sine nuptiis possunt nasci homines, et sine corporum commixtione possunt esse conjuges: alioquin non erunt conjuges, ut nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
da. Eum aũt dicamus bonum eẽ coniugibus officium ꝓcreandi.
quã uns uulnus qđ in renato sanari potest. trahat natus de primi
contagione peccati: restat ut sic utant᷑ boni coniuges malo concu¬
piscentiȩ sicut sapiens ad oꝑa utiq bona ministro utit᷑ imprudente.
Sed homines accusatissimi. ideo ñ modũ. ñ genus. s excessum uolupta¬
tis arguitis: et expbrandũ censetis obscenis. quia eũ nostis ut dicis
intra concessos fines animi potestate posse retincri. Faciat animi po¬
testas si potest. ut ad transgrediendos fines aquibꝰ transgrediendis
eam reucat. nͥ se libido comioueat. Quod si facere ñ pot̾. ꝓfecto ut
fines ñ transgrediat᷑ imꝑbo hosti resistit᷑. qui eos transgredi nitit᷑.
Sed uniuersum contemptũ eiꝰ inquis uirginibꝰ. continentibꝰq in ẽẽ tes¬
tamur. Nũquid ideo uirgines et continentes contra concupiscentiã

Expanded text:
da. Cum autem dicamus bonum esse in conjugibus officium procreandi, da. Cum autem dicamus bonum esse in conjugibus officium procreandi, quamvis vulnus quod in renato sanari potest, trahat natus de primi contagione peccati; restat ut sic utantur conjuges boni malo concupiscentiae, sicut sapiens ad opera utique bona ministro utitur imprudente. 61. Sed homines acutissimi ideo non modum, non genus, sed excessum voluptatis arguitis et exprobrandum censetis obscenis, quia eum nostis, ut dicis, intra concessos fines animi potestate posse retineri. Faciat animi potestas, si potest, ut ad transgrediendos fines, a quibus transgrediendis eam revocat, non se libido commoveat. Quod si facere non potest; profecto ut fines non transgrediatur, improbo hosti resistitur, qui eos transgredi nititur. Sed universum contemptum ejus, inquis, virginibus continentibusque inesse testamur. Numquid ideo virgines et continentes contra concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
utantur. Quid ẽ quasi non utantur: nisi nondiligant quo utuntur.
qm̃ tale e. ut bene alit̾ ñutant᷑. Et hoc quidem etiam in rebus his
obseruandum ẽ quȩ in hoc mundo sic bone sunt: ut tam̃ eas diligi ñ
oporteat. Quis enĩ malum eẽ pecuniam recte dixerit: et tam̃ nemo
ea bene utitur qui diligit: quantomagis libidine: Nr̃a pecumã
malus quidem sp̃c concupiscit: s ipsa contra bonum sp̃m ñ concu¬
piscit. qđ libido facit atq ideo et qui hoc eẽ malũ negat. peccat. et
qui hoc malo bene utit᷑ ñ peccat. Recte igit᷑ argum̃ tareris dicẽs libidi¬
nẽ si malã maiore reatu obstringere. quibꝰ obsequit᷑ coniges. quã qui¬
bus dñatur adulteros. si diceret᷑ a nobis eos coniuges qui seruiente
concupiscentiȩ malo ad solum generandi utunt᷑ officiũ. ad aliqua ma¬
la oꝑa eos illo uti. sicut ad facimis ꝑpetrandũ seruo utit᷑ homici¬

Expanded text:
utantur . Quid est, quasi non utantur; nisi, Non diligant quo utuntur, utantur . Quid est, quasi non utantur; nisi, Non diligant quo utuntur, quoniam tale est, ut bene aliter non utantur? Et hoc quidem etiam in his rebus observandum est, quae in hoc mundo sic bonae sunt, ut tamen eas diligi non oporteat. Quis enim malum esse pecuniam recte dixerit? Et tamen nemo ea bene utitur qui dilexerit: quanto magis libidine? Nam pecuniam malus quidem spiritus concupiscit; sed ipsa contra bonum spiritum non concupiscit, quod libido facit: atque ideo et qui hoc esse malum negat peccat, et qui hoc malo bene utitur non peccat. Recte igitur argumentareris, dicens, Libidinem, si mala est, majori reatu obstringere quibus obsequitur conjuges, quam quibus dominatur adulteros; si diceretur a nobis, eos conjuges qui serviente concupiscentiae malo ad solum generandi utuntur officium, ad aliqua mala opera eo illos uti, sicut ad facinus perpetrandum servo utitur homici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere uti libidine. quod uelut dixerimus ita colligis. minus pecca¬
re adulteros quã maritos. quia maritis inquis libido seruit ut
peccent. adulteris imꝑat. s cũ illud ego ñ dixerĩ qualecũq hoc sit
tuũ qđ tamquã consequens ẽẽ uoluisti. nichil ad me attinet. Ego
enĩ dico uti libidine ñ semꝑ eẽ peccatũ. quia malo bene uti. nͨ ẽ
peccatũ. Nec quecũq res ideo bona ẽ quia ea bene utit᷑ bonus. Nã
et de duobus hominibꝰ scriptũ ẽ. filius eruditus sapiens erit. impri¬
dente aut mministro utit᷑. Nũ quid ideo bonũ ẽ eẽ imprudentẽ. quia be
nolite diligere mundũ. ubi posuit et concupiscentiã carnis. Qui
enĩ ñ diligens. nͣ utit᷑. quasi ñ utens utit᷑. qr ñ eiꝰ rei causa utitur.
s alteriꝰ quã diligens intuet᷑. ut etiã ñ diligens hac utat᷑. Propt᷑
qdđ paulus coapłs eiꝰ. et qui titunt᷑ inquit hoc mundo. quasi non

Expanded text:
pertinere uti libidine. Quod velut dixerimus, ita colligis, minus peccapertinere uti libidine. Quod velut dixerimus, ita colligis, minus peccare adulteros quam maritos; quia maritis, inquis, libido servit ut peccent, adulteris imperat. Sed cum ego illud non dixerim, qualecumque hoc sit tuum quod tanquam consequens esse voluisti, nihil ad me attinet. Ego enim dico, uti libidine non semper esse peccatum; quia malo bene uti non est peccatum. Nec quaecumque res ideo bona est, quia ea bene utitur bonus. Nam et de duobus hominibus scriptum est: Filius eruditus sapiens erit, imprudente autem ministro utetur . Numquid ideo bonum est esse imprudentem, quia benNolite diligere mundum: ubi posuit et concupiscentiam carnis . Qui enim non diligens utitur, quasi non utens utitur; quia non ejus rei causa utitur, sed alterius quam diligens intuetur, ut etiam non diligens hac utatur. Propter quod Paulus coapostolus ejus: Et qui utuntur, inquit, hoc mundo, quasi non
Abbreviated transcription (Latin):
ne nobis oꝑam dandam pͣter errorem ꝓprium quo pelagiani estis
ut quasdam tuas sententias qualis et ista ẽ euertamus si maniche¬
os uincere uolumus: De ea re quȩ apeccato libera ẽ dicis peccata
ñ nasci. s ueritas contra dicit quȩ te et inanicheos euertit. cũ quibus
T uor ista comimunis ẽ Angłs quẽ creauit ds̃. res apeccato libera
fuit. homo quem primũ creauit ds̃. res apeccato libera fuit. De
rebus igit᷑ apeccato liberis nata eẽ peccata qui negat aut mani¬
cheus ẽ. manifestus. aut manicheis suffragat᷑ in cautus. Deinde
ponens alia u̾ba mea. sic argumentaris quasi ego dixerim cũ ser¬
unt coniugatis ad ꝓpagandam ꝓlem. tunc honorati libidinẽ Dicis
tͥ ipse quod uis. nam hoc ego ñ dixi onĩno nec sensi. Quomͦ enĩ
libido cũ seruit honorat᷑. quandone ꝑgat inliberos ercessus dña¬
tione mentis opprimitur: Hos itaq non dixiius semꝑ ad reatum

Expanded text:
ne nobis operam dandam, praeter errorem proprium quo Pelagiani estis, ne nobis operam dandam, praeter errorem proprium quo Pelagiani estis, ut quasdam tuas sententias, qualis et ista est, evertamus, si Manichaeos vincere volumus? « De ea re quae a peccato libera est » dicis « peccata non nasci. » Sed veritas contradicit, quae te et Manichaeos evertit, cum quibus tibi vox ista communis est. Angelus quem creavit Deus, res a peccato libera fuit; homo quem primum creavit Deus, res a peccato libera fuit. De rebus igitur a peccato liberis nata esse peccata qui negat, aut Manichaeus est manifestus, aut Manichaeis suffragatur incautus. 60. Deinde ponens alia verba mea, sic argumentaris quasi ego dixerim, Cum servit conjugatis ad propagandam prolem, tunc honorari libidinem. Dicis tibi ipse quod vis: nam ego hoc nec dixi omnino, nec sensi. Quomodo enim libido cum servit honoratur, quando ne pergat in liberos excessus, dominatione mentis opprimitur? Nos itaque non diximus semper ad reatum
Abbreviated transcription (Latin):
it aut soluendo qđ rei sunt non negando. ideo quippe concubitus
coniugalis. qui fit intentione generandi. non ẽ. peccatũ. quia bene
utit᷑ lege peccati. id ẽ concupiscentia quȩ ẽ in menbris repugnans le¬
gi mentis. Quȩ si ꝓpterea reũ parentẽ ñ tenet quia regeneratꝰ ẽ. qͥd mi¬
rũ si ꝑꝑea reũ tenec nascentẽ. qr iñ natꝰ est : E ido ne reus remaneat etiã
ipse regenerãdꝰ est: ħ uͦ sententia tua qͣ dixisti de ea req̃ apeccato lib̾a ÷ pecc̃a ñ
nasci qͣtũadiuuet manicheoꝰ si cogites uoles eam delere de libro tuo. et
de cordibus omnum qui legerint librum tuum. Si enim de ea re quȩ
apeccato libera ẽ p̃ecc̃a ñ nascunt᷑. habent aliam naturam suam
scłm manicheos unde nascantur. Quos et aliis similibus senten¬
tiis tuis quantum ad uniaueris. iãin primo huns nr̃i oꝑis uolu¬
mine demonstraui. Eece et hic quod dixisti. tantũdem ualet. Uides¬

Expanded text:
it autem solvendo quod rei sunt, non negando. Ideo quippe concubitus it autem solvendo quod rei sunt, non negando. Ideo quippe concubitus conjugalis, qui fit intentione generandi, non est peccatum, quia bene utitur lege peccati, id est concupiscentia, quae inest in membris repugnans legi mentis. Quae si propterea reum parentem non tenet, quia regeneratus est; quid mirum si propterea reum tenet nascentem, quia inde generatus est? Et ideo ne reus remaneat, etiam ipse regenerandus est. Haec vero sententia tua qua dixisti, « De ea re quae a peccato libera est, peccata non nasci, » quantum adjuvet Manichaeos, si cogites, voles eam delere de libro tuo, et de cordibus omnium qui legerunt librum tuum. Si enim non de ea re quae a peccato libera est, peccata nascuntur; habent aliam naturam suam, secundum Manichaeos, unde nascuntur. Quos et aliis similibus sententiis tuis quantum adjuvares, jam in primo hujus nostri operis volumine demonstravi . Ecce hic et quod dixisti tantumdem valet. Vides
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c. ne homo iam renatꝰ concupiscentia sua trahat᷑ illectus: et utiq
concupiscentia quȩ repugnat ut trahat. etiam si sp̃u contra eam con¬
cupiscente et resistente ñ trahat. Ac ꝓpterea nec concipiat pariatq pec¬
catũ: ñ ẽ bonũ. et ipsa ẽ de qua dicit apłs. Scio quia ñ habitat in me.
hoc ẽ. in carne mea bonũ. hoc aut̃ quod ñ ẽ bonũ. xp̃c in natura si ha¬
beret sua. ñ sanaret in nr̃a. Intͣponis aliud de libro meo. et qm̃ dixi
coniugalem concubitũ qui fit intentione generandi ñ ipsũ ẽe peccatũ
eo quod bona uoluntatis animi sequentem ducat. non ducentẽ sequa¬
t᷑ corporis uoluptatem. tu contra refers de ea re quȩ apecato libera
ẽ. peccata non nasci. Isto mͦ eristimans te posse destruere originale pec¬
catũ quod ñ destruit nisi saluator quem parinilis inuidetis. Destru¬

Expanded text:
spiritus, ne homo jam renatus concupiscentia sua trahatur illectus. Et utique spiritus, ne homo jam renatus concupiscentia sua trahatur illectus. Et utique concupiscentia quae repugnat ut trahat, etiam si spiritu contra eam concupiscente et resistente non trahat, ac propterea nec concipiat pariatque peccatum , non est bonum. Et ipsa est, de qua dicit Apostolus, Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum . Hoc autem quod non est bonum Christus in natura si haberet sua, non sanaret in nostra. CAPUT XVI. 59. Interponis aliud de libro meo, et quoniam dixi, « conjugalem concubitum, qui fit intentione generandi, non ipsum esse peccatum, eo quod bona voluntas animi sequentem ducat, non ducentem sequatur corporis voluptatem » : tu contra refers, « De ea re quae a peccato libera est, peccata non nasci; » isto modo existimans te posse destruere originale peccatum, quod non destruit nisi Salvator, quem parvulis invidetis. Destru
Abbreviated transcription (Latin):
quia dixit nullũ eũ fecisse peccatum. ut doceret inquis qͥa quiñ fecit ha¬
bere nͣ potuit: omino uerissimum ẽ: ꝓfecto enĩ peccatũ etiam maior fecis¬
set. si paruus habuisset. Nam ꝓpterea nullus ẽ hominũ pret̾ ipsum qui
peccatũ non feceret grandioris ętatis accessu. quia mllus ẽ hominũ
pret̾ ipsum qui peccatum ñ habuerit infantilis etatis exortu tolle in¬
quis exempli causam. tollet᷑ et p̃cium qđ ꝓnobis factus ẽ none̾ mi¬
rum qđ solũ exemplũ ponis in xp̃o. qui presidiũ gr̃ȩ quo erat ple¬
nus oppugnas. Spe inquis malo carendi. ad fidei presidia conuola¬
mus. ñ aut̃ caremus in natis: siquidem post baptisma uirilitatis
ipsa ꝑdurat: quia uirilitatis nomine concupiscentiã carnis appel¬
las ꝑdurat utiq qđ negari ñ pot̾ contra qđd debet concupiscere

Expanded text:
quia dixit nullum eum fecisse peccatum: Ut « doceret, » inquis, « quia qui non fecit, haquia dixit nullum eum fecisse peccatum: Ut « doceret, » inquis, « quia qui non fecit, habere non potuit. » Omnino verissimum est. Profecto enim peccatum etiam major fecisset, si parvus habuisset. Nam propterea nullus est hominum praeter ipsum qui peccatum non fecerit grandioris aetatis accessu, quia nullus est hominum praeter ipsum qui peccatum non habuerit infantilis aetatis exortu. 58. « Tolle, » inquis, « exempli causam, tolletur et pretii, quod pro nobis factus est. » Non est mirum quod solum exemplum ponis in Christo, qui praesidium gratiae, quo erat plenus, oppugnas. « Spe, » inquis, « malo carendi ad fidei praesidia convolamus, non autem caremus innatis: siquidem post Baptisma virilitas ipsa perdurat. » Qui virilitatis nomine concupiscentiam carnis appellas; perdurat utique, quod negare non potes, contra quod debet concupiscere
Abbreviated transcription (Latin):
scit. Sed quacũq te u̾ses. quacũq te iactes. quacũq undecũq col¬
les: Potuit quidẽ: Nam quid ẽ qd̃ nos ad imitationem patris hor¬
tat᷑. qui solem suũ facit oriri suꝑ bonos et malos. ut eiꝰ exemplo
nr̃os diligamus inimicos : Ueruntam̃ natura hominis xp̃i
nr̃e naturȩ dissimilis ñ fuit. s uitio nr̃o dissimilis fuit. Ille quip¬
pe sine uitio natus ẽ homo. qđ hominũ nemo. Quantũ auͣt ad
uitam ꝑtinet qua xp̃m debemus imitari. hoc quoq ad distantiã
plurimũ ualet. qđ unus quisq nr̃m homo ẽ. ille aut etiã ds̃.
Neq enĩ tantũ potest iustus eẽ homo qui homo ẽ. quantũ homo
qui et ds̃ ẽ: illud sane magnũ uerumq dixisti. cũ posuisses testi¬
monium apłi petri dicentis. qui peccatum non fecit. Notandum eẽ qđ
iudicauerit apłz sufficere ad ostendendum in xp̃o nullũ fuisse peccatum.

Expanded text:
scit. Sed quacumque te verses, quacumque te jactes, quaecumque undecumque colscit. Sed quacumque te verses, quacumque te jactes, quaecumque undecumque collis. » Potuit quidem: nam quid est quod nos ad imitationem Patris hortatur, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, ut ejus exemplo nostros diligamus inimicos ? Verumtamen natura hominis Christi nostrae naturae dissimilis non fuit, sed vitio nostro dissimilis fuit. Ille quippe sine vitio natus est homo, quod hominum nemo. Quantum autem ad vitam pertinet, qua Christum debemus imitari, hoc quoque ad distantiam plurimum valet, quod unusquisque nostrum homo est, ille autem etiam Deus. Neque enim tantum potest justus homo esse qui homo est, quantum homo qui et Deus est. Illud sane magnum verumque dixisti, cum posuisses testimonium apostoli Petri, dicentis, Qui peccatum non fecit ; notandum esse quod judicaverit apostolus sufficere ad ostendendum in Christo nullum fuisse peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
tum primus homo. qualem nobis exhibuit humanã naturam
xp̃c homo. Quia sicut ille exterra. sic istȩ sine tali concupiscentia
ẽ creatus exfemina. Assumens tam̃ ex illa etiã mortalitatis infirmi¬
tatẽ qualis nͨ erat ante peccatũ in carne hominis primi ut eet is¬
ta qđ tunc illa ñ fuit similitudo carnis peccati. Ut gͦ nobis pacien¬
di pͣberet exemplũ. nͨ habuit ille mala sua. s ꝑtulit aliena. Indolo¬
ribꝰ ꝓ nobis. ñ incupiditatibus fuit. Qua ꝓꝓt̾ natos ex adam trans¬
ferri renatos oportet ad xp̃m. ne regno dei ꝑeant imagines dei. qđ
sine malo fieri qui dicit. nec amorem habet nec timorem dei. Cũ hoc
aut malo necesse ẽ hominẽ de dãpnata origine generari. Rege¬
neratos aut absit ut redigamus sicut calumpniaris sub necessita
sp̃c sp̃ali munere adiutus. adu̾sus carnis concupiscentiã concupi¬

Expanded text:
tum primus homo, qualem nobis exhibuit humanam naturam tum primus homo, qualem nobis exhibuit humanam naturam Christus homo; quia sicut ille ex terra, sic iste sine tali concupiscentia est creatus ex femina. Assumens tamen ex illa etiam mortalitatis infirmitatem, qualis non erat ante peccatum in carne hominis primi, ut esset ista, quod tunc illa non fuit, similitudo carnis peccati. Ut ergo nobis patiendi praeberet exemplum, non habuit ille mala sua, sed pertulit aliena; in doloribus pro nobis, non in cupiditatibus fuit. 56. Quapropter, natos ex Adam, transferri renatos oportet ad Christum; ne a regno Dei pereant imagines Dei, quod sine malo fieri qui dicit, nec amorem habet, nec timorem Dei. Cum hoc autem malo necesse est hominem de damnata origine generari. « Regeneratos » autem absit « ut redigamus » sicut calumniaris, « sub necessi spiritus spirituali munere adjutus adversus carnis concupiscentiam concupi
Abbreviated transcription (Latin):
sententia mea ego dicã. quia tu dicere noluisti. et stati cur nolu¬
eris apparebit. Occulta in quam tabe carnalis concupiscentiȩ
ficauit. incuius conceptu tabes ista ñ fuit. Caro itaq xp̃i mor¬
talitatẽ de mortalitate materni corporis trarit. quia mortale
corpus eius inuenit. Contagiũ uero peccati originalsñ traxit.
quia concũbentis concupiscentiã ñ inuenit. Si aut̃ nec morta¬
litatẽ s solam substantiã carnis de matre sumpsisset. ñ solũ caro
eiꝰ caro peccati. s nec similitudo carnis peccati ee potuisset. Sed
comparas me et coequas aposlinaris errori. qui carins sensũ
fuisse negauit in xp̃o. ut imꝑitis nebulas undecumq cominoueas.
ne lucem ueritatis attendant. Aliud ẽ sensus carnis sine quo nuuitus
fuit. aut ẽ aut erit incorpore uiuens homo. et aliud ẽ concupiscen¬
tia qua caro concupiscit aduersus sp̃m. sine qua fuit ante pecca¬

Expanded text:
sententia mea, ego dicam, quia tu dicere noluisti; et statim cor nolusententia mea, ego dicam, quia tu dicere noluisti; et statim cor nolueris apparebit. « Occulta, » ficavit, in cujus conceptu tabes ista non fuit. Caro itaque Christi mortalitatem de mortalitate materni corporis traxit, quia mortale corpus ejus invenit: contagium vero peccati originalis non traxit, quia concumbentis concupiscentiam non invenit. Si autem nec mortalitatem, sed solam substantiam carnis de matre sumpsisset; non solum caro ejus caro peccati, sed nec similitudo carnis peccati esse potuisset. 55. Sed comparas me et coaequas « Apollinaris errori, qui carnis sensum fuisse negavit in Christo: » ut imperitis nebulas undecumque commoveas, ne lucem veritatis attendant. Aliud est sensus carnis, sine quo nullus fuit, aut est, aut erit in corpore vivens homo: et aliud est concupiscentia qua caro concupiscit adversus spiritum, sine qua fuit ante pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ad quã nullus hospes accessit: Solus ad eã fabii¬
eãq sic̃ in uenit clausã dimisit Sic̃ ille natus
solus ẽ int̾ mortuos liber. sic istiꝰ ex qua natus ẽ
matris pudor solus e̾ integer Eua ꝑ inobedren¬
tiã meruit penã: Oaria ꝑ obedientiã cõsecui¬
ta ẽ grãm: Illa gustando ꝓhibitũ maledicta.
hec credendo angłm benedicta: Illa nob̾ ꝯtulit

Expanded text:
ad quam nullus hospes accessit? Solus ad eam Dominad quam nullus hospes accessit? Solus ad eam Domineamque sicut invenit clausam reliquit. Sicut ille natus est solus inter mortuos liber, sic istius ex qua natus est matris pudor solus permansit integer. Eva inobediens meruit poenam, Maria obediens consecuta est gratiam. Illa gustans prohibitum maledicta fuit. Haec credens angelo est benedicta. Illa nobis mortem
Abbreviated transcription (Latin):
cus ẽ Suscep̃ humanitatẽ. non amisit duu¬
nicatẽ: Factus ẽ humilis. mansit sublimis:
Natus ẽ homo. non destitit ẽẽ d̾s Natus ẽ
parulꝰ. latens magnus Qui libent̾ amplec¬
tit᷑ d̾m natũ. ñ abhorret uirginis partũ Nic¬
tͥ d̾s creator hominis. filiꝰ hominis Quid ẽ
qd̾ te ꝑ mouet in meã natiuitatẽ: Nonsũ
libidinis conceptus cupioitate: Ego matre
de qua nascerer feci: ego iuiã meo it inere
p̃paraui ato mund aui Hane quam despi¬
cis manichee mat̾ mea ẽ.s manu fabricata ẽ
mea: Si potui inqͥnari cũ eã facerẽ. potuiilla
inqͥnari cũ exea nascerer Sic̃ transitu meo illiꝰ
nõ ẽ corrupta uͥginitas. sic mea ibi nõ ẽ iuolata
maiestas. Si solis radiꝰ cloacarũ sordes siccare
nouit. eis inqͥnari nõ nouit. mulcomagis pl¬
ndor lucis et̾ne in qͦ nichil inqͥnam̃ti occurrit.
potest: Stulte unde sordes inuͥgine matre. uͥ ñ
ẽ ꝯcubitꝰ cũ homine patre: Uñ sordes indomo¬

Expanded text:
tus est. Suscepit humanitatem, non amisit deitatem. Factus humilis, mansit sublimis. Natus est homo, non destitit esse Deus. Natus est paruulus, latens magnus. Qui libenter amplectitur Deum natum, non horret Virginis partum. Dicit Deus creator hominis, filius hominis. Quid est quod te permouet in mea Natiuitate? Non sum libidinis conceptus cupiditate, ego Matrem de qua nascerer, feci: ego viam meo itineri præparaui atque mundaui. Hanc quam despicis Manichæe, mater est mea, sed manu fabricata est mea. Si potui inquinari cum eā facerem: potui inquinari cum ex ea nascerer. Sicut trāsitu meo illius non est corrupta virginitas, sic & mea non est ibi maculata maiestas. Si solis radius cloacæ sordes exsiccare nouit, inquinari non nouit, quantomagis splendor lucis æternæ, in quo nihil inquinatū occurrit? potest. Stulte, unde sordes in Virgine, ubi non est concubitus cum homine patre? Un
Abbreviated transcription (Latin):
baptitati sumus in xp̃o iħu. in morte ipsius baptizati sumus. ut
existimemus nos mortuos quidem esse peccato uiuere audem deo
in xp̃o iħu. cum tibi dicant martyres. scđm adam carnaliter na¬
tos colluuionem mortis antiquȩ prima natiuitate contͣhere. unde
paruulis dimittantur in baptisino non ꝓpria sed aliena peccata. cũ
tibi dicant sacerdotes. carnali uoluptate concretos prius subire de¬
liccoꝵ contagium. quam uite huns munus haurire. his te conso¬
tiare presumis. quorum fidem debellare conaris. Audes dicere
quod a manicheoꝵ consortio iuincaris. qui manicheos inuictos fa¬
cis nisi cum eis et ipse uincaris. falleris fili miserabiliter. falleris.
uel etiam detestabiliter falleris. Quando animositatem qua deneris
uinceris. tunc ueritatem poteris tenere qua uinceris.

Expanded text:
baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus; ut baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus; ut existimemus nos mortuos quidem esse peccato, vivere autem Deo in Christo Jesu : cum tibi dicant martyres, Secundum Adam carnaliter natos contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere, unde parvulis dimittantur in Baptismo, non propria, sed aliena peccata : cum tibi dicant sacerdotes, Carnali voluptate concretos prius subire delictorum contagium, quam vitae hujus haurire munus . His te consociare praesumis, quorum fidem debellare conaris. Audes dicere, quod a Manichaeorum consortio vincaris, qui Manichaeos invictos facis, nisi cum eis et ipse vincaris. Falleris, fili, miserabiliter falleris, vel etiam detestabiliter falleris: quando animositatem qua teneris viceris, tunc veritatem poteris tenere qua vinceris.
Abbreviated transcription (Latin):
tum concupiscentiam carnalem mortem non inferre post mortẽ.
qui in xp̃i morte in uenerit mortem qua moriatur peccato. et euase¬
rit mortem qua natus fuerat in peccato Vnꝰ eñi ꝓom̃ib mortuus est.
gͦ õs mortui st̃. et ꝓ om̃ib mortuus ẽ. Nec aliqui poderunt uiuere.
ꝓ quibus non est mortuus. quia ꝓ mortuis unus est mortuus. hec
negans. his repugnans. ista conuellere moliens. catholicȩ fidei
mummenta. ipsosq neruos disrumpere xp̃ianȩ religionis. uere
pietatis. audes insuꝑ dicere quod contra impios bella susceperis.
cum ad uersum matrem quȩ te spiritaliter peperit armis impietatis
martyrum. saccrdotumq miscere. cum tibi dicant patriarche. etiã
paruulis natis oblata sacrificia ꝓpeccatis. eo quod non sit mundus
asordibus nec infans dici unius suꝑ terram. cum tibi dicant ꝓpħȩ
in mniquitatibus concepti sumus. cum tibi dicant apłi. quicumq

Expanded text:
tum concupiscentiam carnalem mortem non inferre post mortem, tum concupiscentiam carnalem mortem non inferre post mortem, qui in Christi morte invenerit mortem, qua moriatur peccato, et evaserit mortem qua natus fuerat in peccato. Unus enim pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt : et pro omnibus mortuus est; nec aliqui poterunt vivere pro quibus non est mortuus, qui pro mortuis vivus est mortuus. Haec negans, his repugnans, ista convellere moliens catholicae fidei munimenta, ipsosque nervos disrumpere christianae religionis, veraeque pietatis; audes insuper dicere, quod contra impios bella susceperis: cum adversum matrem quae te spiritualiter peperit, armis impietatis Apostolorum, martyrum, sacerdotumque miscere: cum tibi dicant Patriarchae, Etiam pro parvulis natis oblata sacrificia pro peccatis ; eo quod non sit mundus a sordibus nec infans diei unius super terram : cum tibi dicant Prophetae, in iniquitatibus concepti sumus : cum tibi dicant Apostoli, Quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo. ecce dies ueniunt dicit dominus. et consummabo domu
israel. et domui nuda testamentum nouum. non scdm testamentum
quod disposui patribus eoꝵ. In hoc igitur testamento nouo. ꝑ san¬
gñe mediatoris ꝯdeleco pat̾no cyrogrãpho. incipit homo paternis de¬
bitis non esse obnorius renascendo: quibus nascendo fuerat obli¬
gatus. ipso mediatore dicente. ne uobiᷤᷤ patrem dicatis interra: se¬
cundum hoc utiq quod alios natales quibus non patri succedere¬
tibi respondisse iuliane. et omĩa refellisse quibus putasti et dispu¬
tasti uoluminibus quatuor. credendum non esse originale pecca¬
tum et concupiscentiam carnis non posse culpari sine damꝑna¬
tione nuptiarum. puto quod prospicis si ꝑicar non sis. Demon¬
stratum est enim eum tantũ paterno antiquo debito debito non
teneri: qui hereditatem patremq mutauit. ubi co heredem
inuenit unicum ꝑ naturam. ad optatꝰ est ipse ꝑ gr̃am. Eiq tan¬

Expanded text:
dicendo: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo domui dicendo: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Juda Testamentum novum, non secundum Testamentum quod disposui patribus eorum . In hoc igitur Testamento novo per sanguinem testatoris deleto paterno chirographo, incipit homo paternis debitis non esse obnoxius renascendo, quibus nascendo fuerat obligatus, ipso Mediatore dicente, Ne vobis patrem dicatis in terra : secundum hoc utique, quod alios natales quibus non patri succederetibi respondisse, Juliane, et omnia refellisse, quibus putasti et disputasti voluminibus quatuor credendum non esse originale peccatum, et concupiscentiam carnis non posse culpari sine damnatione nuptiarum; puto quod perspicis, si pervicax non sis. Demonstratum enim est, eum tantum paterno antiquo debito non teneri, qui haereditatem patremque mutavit; ubi cohaeredem invenit unicum per naturam, adoptatus ipse per gratiam: eique tan
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ꝑtinens ad testamentũ uetus quod inseruitute generat. parentũ
peccatis obligat filios: spiritalis autem generatio sicut hereditatem.
ita penarum atq premioꝵ cominationes ꝓmissionesq mutauit.
Quod ꝓpħȩ in spiritu preuidentes ista dixerunt. sed aꝑtius iheremi¬
as. indiebus illis inquit non dicerent patres manducauerunt
iuiam acerbam et dentes filioꝵ obstupuerunt. sed unus quisq in suo pec¬
cato morietur . Et eius qui manducauerit uiam acerbam. obstupescent
dentes ipsius. Nempe manifestum est ita hoc ꝓphice prenuntiari. sicut
ipsum testamentum nouum quod prius occultum fuit. et ꝑ xp̃m
post ea reuelatum est. Demq nenos mouerent ea quȩ commemor aui
et cȩtera huius modi plurima. de reddendis in filios peccatis parentũ.
quȩ utiq ueraciter scripta sunt: et huic ꝓphetiȩ contraria putarentur.
continuo soluit istam molestissimam questionem. coniungendo atq

Expanded text:
Dei pertinens ad Testamentum vetus, quod in servitutem generat , parentum Dei pertinens ad Testamentum vetus, quod in servitutem generat , parentum peccatis obligat filios; spiritualis autem generatio, sicut haereditatem, ita poenarum atque praemiorum comminationes promissionesque mutavit. Quod Prophetae in spiritu praevidentes, ista dixerunt; sed apertius Jeremias: In diebus illis, inquit, non dicent, Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt: sed unusquisque in suo peccato morietur; et ejus qui manducaverit uvam acerbam, obstupescent dentes ipsius. Nempe manifestum est, ita hoc prophetice pronuntiari, sicut ipsum Testamentum novum, quod prius occultum fuit, et per Christum postea revelatum est. Denique, ne nos moverent ea quae commemoravi, et caetera hujusmodi plurima de reddendis in filios peccatis parentum, quae utique veraciter scripta sunt, et huic prophetiae contraria putarentur; continuo solvit istam molestissimam quaestionem, conjungendo atque