comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habitans in syon monte sc̃o meo. Et erit
hierłm sc̃a. & alienigena ñ transibit ꝑ
eam amplius: Cum solis & lunc̨
cunctarũq stellarũ splendor tenebris
fuerit cõmutatus: dñs de syon instar
leonis rugiet. siuc clamabit: & tã ex¬
celsa uox eiꝰ erit. atq terribilis: ut cęloꝵ
cardines. & terrarũ fundam̃ta quatian¬
tur. Cũq cã scuerus in eos fuerit qͥ pu¬
niendi sunt: erit clemens in popłm su¬
um: & dabit eis fortitudine̾. qͥ appellan¬
tur filii isrł: mens scilicet cernens dm̃:
simũ dĩ dicere possumꝰ: qͥ non ambula¬
uerunt ꝑ prauas semitas: s gradientes
inuia xp̃i om̃ia recta fecerunt. Tunc
scient & hi qui punientur : & illi qui
assument᷑ in głam: qͦd dñs habitet in
specula sua syon in xp̃o monte sco suo:
siue in co qui se dignũ dĩ habitaculo
p̃parauit. Tc̃ erit sc̃a hierłm. uisio pa¬
cis : a quo et salomon nomen accepit:¬
& alieni non ꝑtransibunt ꝑ eam ampliꝰ.
Alienos. uel demones intellege qui ext̃¬

Expanded text:
habitans in Sion monte sancto meo, et erit Jerusalem sancta, et alienigena non transibit per eam amplius. Cum solis et lunae cunctarumque stellarum splendor tenebris fuerit commutatus, Dominus de Sion instar leonis rugiet, sive clamabit, et tam excelsa vox ejus erit atque terribilis, ut coelorum cardines et terrarum fundamenta quatiantur. Cumque tam severus in eos fuerit qui puniendi sunt, erit clemens erga populum suum, et dabit eis fortitudinem qui appellantur filii Israel, mens scilicet cernens Deum;simum Dei dicere possumus: qui non ambulaverunt per pravas semitas, sed gradientes in via Christi, omnia recta fecerunt. Tunc scient et hi qui punientur, et illi qui assumentur in gloriam, quod Dominus habitet in specula sua Sion, et in Christo monte sancto suo, sive in eo qui se dignum Dei habitaculo praeparavit. Tunc erit sancta Jerusalem visio pacis, a qua et Salomon nomen accepitlieni non pertransibunt per eam amplius. Alienos vel daemones intellige, qui exte
Abbreviated transcription (Latin):
hoc apłs e aulꝰ refert ad tẽpus dñioe pas¬
sionis s magis de resurrectionis dic in¬
tellegendũ ẽ. Ait enĩ scribens ad roma¬
nos. Non est distinctio uidȩi & greci.
dem enĩ ipse dñs om̃iũ diues in omnes
qui inuocant illũ. Omĩs enĩ quicumq¬

Expanded text:
hoc apostolus Paulus refert ad tempus Dominicae passionis, magis de resurrectionis die intelligendum est. Ait enim scribens ad Romanos: Non est distinctio Judaei et Graeci. Idem enim ipse Dominus omnium: dives in omnes qui invocant illum. Omnis eni
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm: paruulos. atq lactantes: de qͥb¬
& in psalmis & in eugłio legimꝰ ex ore in¬
fantiũ & lactantiũ ꝑfecisti laudẽ: qͦs pe¬
trus rationali & absq dolo dicit lacte nu
nit: ne contẽpseritis unũ de minimis is¬
tis. Cigrediatur quoq sponsus de cubi¬
culo suo & sponsa de thalamo suo: & in
tẽpore ieunii. uocationis: & cętus scĩfi¬
cationis. & eccłiȩ. electionis senũ. cong̃¬
gationis paruuloꝵ: & suggentiũ ubera
ñ seruiat sponsus & sponsa oꝑi nuptiali.
quib & lege ꝑmissum ẽ: ut ad bella non
ꝓdeant. Unde & apl̃s recedendũ parũper
a coitu p̾cepit: ut uacare possimꝰ oratio¬
ni. Ergo qui in castigatione uictus. & ie¬
uinio. atq elemosynis: dicit se agere pe¬
nitentiã: frustra hoc sermone ꝓmitatꝰ
nisi egrediatur de cubiculo suo: & scm̃ pu¬
rum q ieuiniũ. pudica expleat pęnitentu
dotio ipsum uerbũ hebraicũ posuit ulam̃

Expanded text:
ad Dominum. Parvulos atque lactentes, de quibuad Dominum. Parvulos atque lactentes, de quibus in Psalmis et in Evangelio legimus: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . 193 Quos Petrus rationali et absque dolo dicit lacte nutnit: Ne contempseritis unum de minimis istis . Egrediatur quoque sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo: ut in tempore jejunii, vocationis et coetus, sanctificationis Ecclesiae, electionis senum, congregationis parvulorum et sugentium ubera, non serviat sponsus et sponsa operi nuptiali, quibus et Lege permissum est, ut ad bella non procedant. Unde et Apostolus recedendum parumper a coitu praecepit, ut vacare possimus orationi . Ergo qui in castigatione victus, et jejunio atque eleemosynis dicit se agere poenitentiam, frustra hoc sermone promittit, nisi egrediatur de cubili suo, et sanctum purumque jejunium pudica expleat poenitentiadotio ipsum verbum Hebraicum posuit ULAM  :
Abbreviated transcription (Latin):
sa de chalamo suo. Int̾ crepidinẽ & al¬
tare : plorabunt sacerdotes ministri dñi
& dicent. Parce dñe popło tuo: & ne
dederis hereditatẽ tuam in obꝓbrium:
ut dominentur eoꝵ gentes: ne dicant
in nationib: ubi est d̃s eoꝵ:ͦ: Adhuc
cos ad pęnitentiam cohortat᷑: ante quam
ueniat hostilis exercitus. Supra in quit
pulũ multũ. & fortẽ ẽe uenturũ: qui pos
sessiones uras. urbesq subuerteret: nunc
qͥa benignꝰ sum & misericors. patiens et
multus miscđia: rursum p̃cipio & dico.
Clangite tuba in syon: & pęnitentiam in
Congregate popłm ut qui disꝑsus pecca¬
uerat: congregatus peccare desistat. Sc̃i¬
ficate ęccłiam . ut nullus in eccłia non
sc̃s sit: ne forsitan impediantur oratio¬
nes ur̃ȩ : & modicũ ferm̃tũ: totã massam
corrũpat. Coadunate senes: siue eligite
ut non ętas in eis. s. scĩtas eligatur. Con¬
gregate quoq paruulos: & suggentes u¬
bera: ne ulla sit ętas quȩ ñ conuertatur

Expanded text:
o. Inter crepidinem et altare plorabunt sacerdotes ministri Domini, et dicent: Parce, Domine, populo tuo, et ne dederis haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eorum gentes, ne dicant in nationibus: Ubi est Deus eorum? Adhuc eos ad poenitentiam cohortatur, antequam veniat hostilis exercitus. Supra, inquit,pulum multum et fortem esse venturum, qui vestras possessiones urbesque subverteret. Nunc quia benignus sum et misericors, patiens, et multus misericordia, rursum praecipio et dico: Clangite tuba in Sion, et poenitentiam in congregate populum, ut qui dispersus peccaverat, congregatus peccare desistat. Sanctificate Ecclesiam, ut nullus in Ecclesia non sanctus sit, ne forsitan impediantur orationes vestrae, et modicum fermentum totam massam corrumpat . Coadunate, sive eligite senes, ut non aetas in eis, sed sanctitas deligatur. Congregate quoque parvulos et sugentes ubera, ne ulla sit aetas quae non convertatur
Abbreviated transcription (Latin):
s afflictionẽ iuxta illud qͦd alibi legimꝰ
Sufficit diei malitia sua & si est in curi¬
tate malitia quã dñs non fecerit. Si¬
mulq quia supra dixerat. benignus et
ne forsitan magnitudo clementiȩ: nos
faceret neglegentes : ex ꝑsona ꝓpħȩ iun¬
git & dicit. Quiᷤ scit si conu̾tatur & ignos¬
cat: & relinquat post se benedictionem
Ego inquit hortor qͦd meũ ẽ ad pęniten¬
tiam: & dm̃ in effabilit̃ noui ẽẽ clem̃tem:
dicente dayid: miserere mei ds̃ scdm mag¬
nam miscd̃iam tuam: & scdm multitudinẽ
miserationũ tuaꝵ: dele iniqͥtatem meam
S qͥa ꝓfundũ diuitiarũ. & sapientię. &
scientiȩ dĩ nosse ñ possumꝰ: sententiam tẽ¬
pero: & opto potius quã p̃sumo dicens.
qͥs scit si conuertatur & ignoscat. Eͦd
ait qͥs: aut impossibile. aut difficile sen¬
tiendũ ẽ. Sacrificiũ & libam̃ dño dõ nr̃o:
ut postquã dederit benedictionẽ. & nr̃a

Expanded text:
sed afflictionem, juxta illud quod alibi legimus: sed afflictionem, juxta illud quod alibi legimus: Sufficit diei malitia sua . Et: Si est in civitate malitia, quam Dominus non fecerit . Similiterque quia supra dixerat, benignus et ne forsitan magnitudo clementiae nos faceret negligentes, ex persona Prophetae jungit et dicit: Quis scit si convertatur et ignoscat, et relinquat post se benedictionem? Ego, inquit, hortor, quod meum est, ad poenitentiam, et Deum ineffabiliter novi esse clementem, dicente David: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam, et secundum multitudinem miserationum tuarum dele inSed quia profundum divitiarum et sapientiae et scientiae Dei nosse non possumus, sententiam tempero, et opto potius quam praesumo, dicens: quis scit si convertatur 192 et ignoscat? Quod ait quis, aut impossibile, aut difficile sentiendum est: Sacrificium et libamen Domino Deo nostro; ut postquam dederit benedictionem, et nostra
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris crimen augendũ in eugłio
fecisse memorant᷑ : & paulũ. & barnaban.
audientes uerba blasphemię legimus
ꝑ petrasse : id circo ego p̃cipio uobis: ut
nequaquã scindatis uestim̃ta s corda quę
plena sunt peccatoꝵ quȩ instar utrũ:
nisi scissa fuerint: sponte rumpuntar
Cũq hoc feceritis. redite ad dñm dm̃ urm
nec desperetis ueniam scelerũ magnitu¬
dine : quia magna peccata: magna de¬
lebit miscd̃ia. Est enĩ benignꝰ & miseri¬
cors: malens pęnitentiã peccatoris quã
mortẽ. Patiens & multus miscd̃ia qui
ñ humanã imitet᷑ impatientiã: s lon
Et p̃stabilis siue pęnitens suꝑ malitiis.:
ut si nos egerimus suꝑ peccatis pęniten¬
tiam: & ipsum pęniteat cõminationis
suȩ: & mala quȩ cõminatus ẽ non infe¬
rat: nr̃eq mutatione sententię: & ip¬
se mutetur. Malitiam aut̃ in hoc loco
ñ contrariam uirtuti debemꝰ accipere:

Expanded text:
Salvatoris crimen augendum in Evangelio Salvatoris crimen augendum in Evangelio fecisse memoratur , et Paulum et Barnabam audientes verba blasphemiae, legimus perpetrasse : idcirco ego praecipio vobis, ut nequaquam scindatis vestimenta, sed corda quae plena sunt peccatis, quae instar utrium, nisi scissa fuerint, sponte rumpentur. Cumque hoc feceritis, redite ad Dominum Deum nec desperetis veniam scelerum magnitudine; quia magna peccata magna delebit misericordia. Est enim benignus et misericors, malens poenitentiam peccatorum, quam mortem , patiens et multus in misericordia, qui non humanam imitatur impatientpraestabilis, sive poenitens super malitiis, ut si nos egerimus super peccatis poenitentiam, et ipsum poeniteat comminationis suae, et mala quae comminatus est nobis non inferat, nostraeque mutatione sententiae, et ipse mutetur. Malitiam autem in hoc loco non contrariam virtuti debemus accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
post se benedictionẽ: Sacrificiũ et liba¬
menctũ dño dõ nr̃o : Superus capitu¬
lum ab eo loco ubi scriptũ ẽ. canite tuba
in syon. ululate in monte sco meo. con¬
curbentur om̃s habitatores terrȩ: usq
ad eũ locũ in quo legimꝰ magnus est
dies dñi & terribilis ualde. quis sustirẽ¬
bit eũ : ꝑ translationẽ locitstarũ ad¬
uentũ nuntiat chaldeoꝵ: & quȩ mala
uentura sunt popło. Nunc eos adpęnl¬
tentiam ꝓuocat. & conuerti ad dñm co¬
hortatur: ut tota m̃te correpti: non
patiantur ea quȩ dñs cõminatur. Et ẽ
tinentur. ꝓpt̃ea ñ sum locutus: ut uos
mea comminatio terreret. Unde conu̾ti¬
mini ad me in toto corde ur̃o: & animi
pęnitentiã: ieiunio. & fletu: & planctib
indicate : ut nc̃ ieuinantes. postea satu¬
remini: nunc flentes: postea rideatis: ñc̃
plangentes: postea consolemini. Et quia
consuetudinis ẽ. ut in tristib atq aduer¬
sis scindatis uestes: qͦd & pontifex ad dñi

Expanded text:
post se benedictionem, sacrificium et libamen Domino Deo nostro? Superius capitulum ab eo loco ubi scriptum est: Canite tuba in Sion, ululate in monte sancto meo: conturbentur omnes habitatores tenus est dies Domini et terribilis valde, quis sustinebit eum? per translationem locustarum, adventum nuntiat Chaldaeorum, et quae mala ventura sint populo. Nunc eos ad poenitentiam provocat, et converti ad Dominum cohortatur, ut tota mente correcti, non patiantur quae Dominus comminatur, et est tinentur, propterea sum locutus, ut vos 191 comminatione mea terrerem. Unde convertimini ad me in toto corde vestro, et animi poenitentiam jejunio et fletu et planctibus indicate; ut nunc jejunantes postea saturemini, nunc flentes postea rideatis, nunc plangentes postea consolemini. Et quia consuetudinis est, ut in tristibus atque adversis scindatis vestes, quod et pontifex ad Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ce dñe parce popło tuo: & ne des heredi¬
tatẽ tuã in obꝓbriũ: fecitq popłs qͦd
p̃ceptũ ẽ: ut scificaret ieiuniũ p̃dica¬
ret curationẽ: congregaret. multitudinẽ:
los & suggentes ubera congregaret: et
egrederctur sponsus de cubiculo suo &
sponsa de chalamo suo : ut nequa quam
carnis uoluptati. s animȩ & fletibus
inseruirent: zelatus est dñs terrã suam.
quã pͥus quasi alienã contẽpserat: & pas¬
sus fuerat locusta uastante populari.
& intantũ peꝑcit pęnitentib: ut eos dig¬
nos sua responsione faceret: diceret q
Qm om̃s fruges ur̃as locusta: bruchus. ru¬
bigo q uastauit: idõ dabo uob̾ frum̃tũ
& cȩtera quȩ ꝓpħa describit: & ultra uos
non cradã captiuitati: & assyriũ atq

Expanded text:
uo, et ne des haereditatem tuam in opprobrium, fecitque populus quod praeceptum est, ut sanctificaret jejunium, praedicaret curationem, congregaret  Al. cogeret los et sugentes ubera congregaret, et egrederetur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo, et nequaquam carni et voluptati, sed animae et fletibus inservirent. Zelatus est Dominus terram suam, quam prius quasi alienam contempserat, et passus fuerat locusta vastante populari, et intantum pepercit poenitentibus, ut eos dignos sua responsione faceret, diceretque, quoniam omnes fruges vestras, locusta, bruchus, rubigoque vastavit: ideo dabo vobis frumentum, et caetera quae propheta describit, et ultra vos n
Abbreviated transcription (Latin):
tur nr̃i: & exꝓbrant : & dicunt: ubi ẽ ds
eoꝵ. Iudei istũ locũ ad gõg̃. & m̃agog̃. sł¬
ferunt seuissimas nationes: quas in ult¬
mo cẽpore contra isrł dicunt c̃ẽ uentuss
de quib plenius scribit hierechiel: Le¬
latus ẽ dñs t̾ram suam: & peꝑcit popło¬

Expanded text:
tur nostri, et exprobrant et dicunt: Ubi est Deus tur nostri, et exprobrant et dicunt: Ubi est Deus eorum? Judaei istum locum ad Gog et Magog referunt, saevissimas nationes, quas in ultimo tempore contra Israel dicunt esse venturas, de quibus plenius scribitur in Ezechiel. Zelatus est D
Abbreviated transcription (Latin):
lum et altare: & dicant cũ apło. qͥs infir¬
matur et ego ñ infirmor: Qͥs scandalixa¬
tur: & ego non uroꝵ: & flere cũ flentibus.
locusq aptus pęnitentię & confessionis
tẽplũ est & altare: docet q quid dicere
debeant. sacerdotes: immo quomͦ dm̃ dẽp̃
bat: uocabatur ñ p̾płs tuus: nunc post¬
quã recessit a uitiis. appellat᷑ popłs cu¬
us. Et ne des hereditatẽ tuam in obꝓbrũ
ut dominent᷑ eis nationes. Aꝑtũ est enig¬
ma qͦd latebat: popłs enĩ ille multus et
fortis. qui supra sub erucę: locustę: bru¬
chi rubiginisq descriptus ẽ nomine :
nc̃ manifestius qui sit ostenditur ut do¬
minent᷑ inquit eis nationes. Datur aut̃
in obꝓbriũ hereditas dñi: quando serui¬
erint hostib & dixerint nationes: ubi ẽ
ds̃ eoꝵ: quẽ sibi p̃sulẽ: quẽ defensorem
ẽẽ iactabant. Possumꝰ nationes int̃p̃tasi.
& aduersarias potestates: quę quamdui
non in uetere agimꝰ pęnitentiam. dominan¬

Expanded text:
icant cum Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Et: Flere cum flentibus. Locusque aptus poenitentiae et confessioni, templum est et altare: docetque quid dicere debeant sacerdotes, immo quomodo Dominum bat, vocabatur non populus tuus: nunc postquam recessit a vitiis, appellatur populus tuus. Et ne des haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eis nationes. Apertum est aenigma quod latebat. Populus enim ille multus et fortis, qui supra sub erucae, et locustae, et bruchi, et rubiginis descriptus est nomine, nunc manifestius qui sit ostenditur: Ut dominentur, inquit, eis nationes. Datur autem in opprobrium haereditas Domini, quando servierint hostibus, et dixerint nationes: Ubi est Deus eorum, quem sibi praesulem, quem defensorem esse jactabant? Possumus nationes interpretari et adversarias potestates, quae quamdiu non 194 agimus poenitentiam, dominan
Abbreviated transcription (Latin):
filiis suis: & filii eoꝵ in generationẽ
alterã: Senes uibentur audire: ha
ditur. aurib ꝑcipite om̃s. Auditus
enĩ in scripturis scĩs ñ ẽ iste qui in
aure resonat: s qui corde ꝑcipit᷑ iuix¬

Expanded text:
filiis suis, et filii eorum in generationem alteram. Senes jubentur audire, habditur, Auribus percipite, omnes. Auditus enim in Scripturis sanctis non est iste qui in aure resonat: sed qui corde percipitur, jux
Abbreviated transcription (Latin):
di uocantur exercitus: sic angeli pessi¬
mi de quib scriptũ ẽ. furorẽ et irã & an¬
gustiam inmissionẽ ꝑ angłos pessimos.
dĩ exercitus in uetere dicuntur. & casta
illius nominantur: dũ dñi faciunt uo¬
luntatẽ. Magnus ẽ dies dñi atq cem¬
bilis: de quo alibi scriptũ est. Ut quio
desideratis diem dñi: & hȩc est cenebrs
&̃ ñ lux: & terribilis ualde: rarus q ait
nullus cũ poterit sustinere: qui non in¬
N se p̃beat matheriam seuiendi: Nunc
Sergo dicit dñs. Conuertimini ad me i

Expanded text:
Dei vocantur exercitus: sic angeli pessiDei vocantur exercitus: sic angeli pessimi de quibus scriptum est: Furorem et iram et angustiam, immissionem per angelos pessimos Dei exercitus dicuntur, et castra illius nominantur, dum Domini faciunt voluntatem. Magnus est dies Domini atque terribilis, de quo alibi scriptum est: Ut quid desideratis diem Domini ? et hic est tenebrae, et non lux; et terribilis valde; rarusque aut nullus eum poterit sustinere, quin in se praebeat materiam saeviendi. Nunc ergo dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
cadent hi. quos acceperint consum̃dos.
hȩ sunt fenestrȩ. de quib hicremias di¬
cit: mors intrabit᷑ ꝑ fenestras nostras
ꝑ om̃s enĩ sensus nr̃os ingredi hostes de¬
siderant. & capere urbẽ bonȩ conscien¬
tiȩ: & ꝑ nr̃a munim̃ta discurrere : do¬
mosq quas nobͣ bonis oꝑib edificaui¬
mus : destruere. Omĩa autẽ faciunt: in¬
tro euntes ꝑ fenestras quasi fur. Libere
enĩ non ingrediuntur : ut sagittent in
obscuro rectõs corde. A fatie istius pͦłi
qui ẽ multus & fortis: t̾ra contremuit.
& cęli moti sunt. Cęlũ enĩ et t̾ra tran¬
sibunt: uerbũ aut̃ dñi ꝑmanet in et̃¬
num. Sed et sol & luna: tanta misero¬
rum supplicia uidere non poterunt.
Et merebunt habentia officii sui iusti¬
tium: & ꝓ claro lumine. tenebris oꝑi¬
entur horrendis. Stellȩ quoq retra¬
hent fulgorẽ suum: dum &iam qui
sc̃i sunt : presentiam dñĩ absq formidi¬
ne non uidebunt. In his om̃ib dabit
dñs uocẽ suam: ante faciem exercitus

Expanded text:
cadent hi, quos acceperint consumendos. Hae sunt fenestrae, de quibus et Jeremias dicit: Mors intrabit per fenestras nostras : omnes enim sensus nostros ingredi hostes desiderant, et capere urbem bonae conscientiae, et per nostra munimenta discurrere, domosque quas nobis bonis operibus aedificavimus, destruere. Omnia autem faciunt introeuntes per fenestras, quasi fur: libere enim non ingrediuntur, ut sagittent in obscuro rectos corde . A facie istius populi, qui est multus et fortis, terra contremuit, et coeli commoti sunt. Coelum enim et terra transibunt, verbum autem Domini permanet in aeternum . Sed et sol et luna tanta miserorum supplicia videre non poterunt, et moerebunt, non habentia officii sui justitiam, et pro claro lumine, tenebris operientur horrendis; stellae quoque retrahent fulgorem suum, 190 dum etiam qui sancti sunt praesentiam Domini absque formidine non videbunt. In his omnibus dabit Dominus vocem suam, ante faciem exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
ebriari dr̃. Deniq seq̃r. Et florebit
quasi uinea: memoriale eiꝰ sicut ui¬
num libani Uinũ aut̃ libani possumꝰ
appellare mixtũ & conditum thimi¬
amate : ut odorẽ suauissimũ habeat.:
uel uinũ libani qͦd dño libatur in te¬
plo : de quo in zacharia sub libani
uocabulo legimus: aperi libane por¬
tas tuas. Cum gͦ tanta rerũ habun¬
dantia sit futura. o ephraim om̃is qͥ
agis pęnitentiam: & qui m̃s eẽ cepis¬
tꝰ dimitte idola: simulachra contẽp¬
miliaui te & ego exaltabo te: siue
ego ex audiam & dirigã & faciam eũ
ut abietẽ uirentẽ : ut de illo iuixta he¬
breos dr̃ in psalmo: abies domus eius.
Aut certe ego ero quasi uiniperus con¬
densa ut sub mea ũbra requiescat. De
int̃p̃tes: salomon ianuas tẽpli fecisse
sub ũbra sua quiescentib ne mundi hu¬
ius ardore feriant᷑. & ꝑcutiat ęstus ca¬
put eoꝵ. sicut qͦndã ꝑcussit & ionȩ: fru¬
dormientib: s saturitatẽ uescentibus

Expanded text:
ebriari dicitur. Denique sequitur: Et florebit ebriari dicitur. Denique sequitur: Et florebit quasi vinea memoriale ejus sicut vinum Libani. Vinum autem Libani possumus appellare mixtum et conditum thymiamate, ut odorem suavissimum habeat, vel vinum Libani quod Domino libatur in templo, de quo in Zacharia sub Libani vocabulo legimus: Aperi, Libane, portas tuas . Cum ergo tanta rerum abundantia sit futura, o Ephraim omnis, qui agis poenitentiam, et qui meus esse coepisti, dimitte idola, simulacra contemmiliavi te, et ego exaltabo te, sive ego exaudiam et dirigam, et faciam eum quasi abietem virentem, ut de illo juxta Hebraeos dicatur in psalmo: Abies domus ejus . Aut certe ego ero quasi juniperus condensa, ut sub mea umbra requiescat. De Interpretes, Salomon januas templi fecisse erus sub umbra sua quiescentibus, ne mundi hujus ardore feriantur, et percutiat aestus caput eorum, sicut quondam percussit et Jonae ,dormientibus requ
Abbreviated transcription (Latin):
bris lumen accenditur in agone certan¬
tis. Hec oliua habebit odorẽ quasi liba¬
ni uł churis: qđ genus ẽ thiniamatis.¬
& mons appellatur & thus. uel certe
mons libani. qui fertilissimus & iurens
densissimis arboꝵ comis ꝓtegitur: ita
ut possit dicere oluia: xp̃i bonꝰ odor su¬
mus. Qui autẽ conu̾si fuerint ad dñm:
accipient conuersionis suȩ p̃miũ: ut se¬
deant in ũbra eiꝰ & dicant: sub umbra
eius concupiui. & sedi: & fructꝰ eiꝰ dulcis
est: in ore meo. Cũq sederint in umbra
illius: uiuent qͥ prius mortui fuerattł.
tur tritico: hoc ẽ rerũ om̃iũ habun¬
dantia. Qd autẽ. hic ebrietas: non e¬
uersionẽ m̃tis. s copiam rerũ om̃ium
significet: uersiculus ille declarat. di¬
cens. uisitasti trã: & in ebriasti eã: et
ioseph conuiuiũ in qͦ in ebriasse dicitur
fr̃s suos : & dñs loquens ad apłos. co¬
medite amici & bibite: & in ebri amini

Expanded text:
bris lumen accenditur, unguntur in agone certanbris lumen accenditur, unguntur in agone certantes. Haec oliva habebit odorem quasi Libani, vel thuris, quod genus est thymiamatiset mons appellatur, et thus, vel certe montis Libani, qui fertilissimus et virens, densissimis arborum comis protegitur, ita ut possit oliva dicere: Christi bonus odor sumus . Qui autem conversi fuerint ad Dominum, accipient conversionis suae praemium, ut sedeant in umbra ejus et dicant: Sub umbra ejus requievi et sedi, et fructus ejus dulcis est in ore meo . Cumque sederint in umbra illius, vivent qui prius mortui fuerant, stur tritico, hoc est, rerum omnium abundantia. Quod autem hic ebrietas non eversionem mentis, sed copiam rerum 161 omnium significet, versiculus ille declarat, dicens: Visitasti terram et inebriasti eam . Et Joseph convivium, in quo inebriasse dicitur fratres suos . Et Dominus loquens ad apostolos: Comedite, amici mei, et bibite, et inebriamini,
Abbreviated transcription (Latin):
immo florebimꝰ ut liltum: imitantes
dñm saluatorẽ : qui dicit in cantico
canticoꝵ. ego flos campi. & lilium con¬
uallium: & loqr̃ ad sponsam suam: q̃
non habet rugam neq maculam si¬
cut liliũ in medio spinarũ: sic ꝓxima
mea in medio filiarũ. Cũq creueri¬
mus in dño: mittemus radices nr̃as
sicut arbores libani: quȩ quantũ in
auras consurgunt uertice: tantũ ra¬
dicẽ in ima demergunt: ut nulla tẽ¬
pestate quatiant᷑ s stabili mole con¬
sistant. harũ arboꝵ rami: huc & il¬
luc tenduntus : ut ueniant uolati¬
tan putaremus. quia dixerat erũpet
radix eius : siue mittet radices suas.
quasi libanus : de cedris eum loqui
& infructuosis arborib : sc̃m uirum
& conuersum ad dñm oliuę fructife¬
rȩ cõparat: qui dicit & in alio loco.
Ego autẽ sicut oliua. fructifera in
domo dĩ. Cuius fructũ quinq sibi
uulnerũ tumor mitigatur: l anguen¬
tium mẽbra requi escunt: in tene¬

Expanded text:
immo florebimus ut lilium, imitantes immo florebimus ut lilium, imitantes Dominum Salvatorem, qui dicit in Cantico canticorum: Ego flos campi et lilium convallium , et loquitur ad sponsam suam, quae non habet rugam neque maculam: Sicut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum. Cumque creverimus in Domino, mittemus radices nostras sicut arbores Libani, quae quantum in auras consurgunt vertice, tantum radicem in ima demergunt, ut nulla tempestate quatiantur, sed stabili mole consistant. Harum arborum rami huc illucque tenduntur, ut veniant volatitan putaremus, quia dixerat, erumpet radix ejus, sive emittet radices suas quasi Libanus, de cedris eum loqui et infructuosis arboribus, sanctum virum et conversum ad Dominum, olivae frugiferae comparat, qui dicit in alio loco: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Cujus fructum quinque sibi vulnerum mitigatur tumor, languentis membra requiescunt, in tene
Abbreviated transcription (Latin):
cos spontances qͦd septuaq̃ transtu¬
aꝑte: uł absq ulla dubitatione dili¬
git aut̃ dñs diligentes se de quib et
in alio loco ait. Ego diligentes me di¬
ligo. Qui enĩ pͥus irascebar eis. ꝓpt̃
peccata quȩ fecerant: nunc miscre¬
bor: ꝓpt̃ clementiam meam Et ero
eis quasi ros: ut fornacẽ babyloniã.
& caminũ estuantis incendii. meo
rore restingũa qui & ꝑ isaac patrĩ¬
archam ad iacob seruũ ieũ locutus
sum De rore cęli: erit habitaculũ tuũ
Quomͦ enim dñs sit credentib lum̃
uia ueritas: panis: uinea ignis: pastor
agnus: ianua uermis. & cętera sic qui
indigemꝰ illius miscđia: & peccatoꝵ fe¬
brib ęstuamus: in noͣbis rorẽ uercitur:
ad quẽ dicit isaias: ros enĩ qui ã te est:
sanitas eoꝵ ẽ. Et in deuteronomii can¬
tico: moyses loquitur. Descendant sicut
ros uerba mea Cum aut̃ẽ nos dñs suo
rore resꝑserit & siccitatẽ pectoris nr̃i
sius pliuiis in rigauerit: germinabioꝰ.:

Expanded text:
transtuaperte, vel absque ulla dubitatione. Diligit autem Dominus diligentes se, de quibus et in alio loco ait: Ego diligentes me diligo . Qui enim prius irascebar eis propter peccata quae fecerant: nunc miserebor propter clementiam meam. Et ero eis quasi ros; ut fornacem Babylonicam, et caminum aestuantis incendii meo rore restinguam, qui et per Isaac patriarcham ad Jacob servum meum locutus sum: De rore coeli erit habitaculum tuum. Quomodo enim Dominus fit credentibus lumen, via, veritas, panis, vinea, ignis, pastor, agnus, janua, vermis, etc.: sic qui indigemus illius misericordia, et peccatorum febribus aestuamus, in rorem nobis vertitur, ad quem dicit Isaias: Ros enim qui a te est, sanitas 160 eorum est . Et in Deuteronomii Cantico Moyses loquitur: Descendant sicut ros verba mea . Cum autem nos Dominus suo rore resperserit, et siccitatem pectoris nostri suis pluviis irrigarit, germinabimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut non uerã locustam quę̧ ab austro ue¬
nire consueuit: s sub locusta intelleganꝰ¬
Sassyrios: atq chaldeos:. Noli timere¬
S terra exulta & lȩtare: qm̃ magnificaut
Sdñs ut faceret. Nolite timere animalia
Sregionis: quia germinauert spetiosa de¬
Sserti. Quia lignũ adtulit fructũ suum
ficus & uinea dederunt uirtutẽ suam
S& filii syon exultate & letamini in dño

Expanded text:
ut non veram locustam, quae ab Austro veut non veram locustam, quae ab Austro venire consuevit, sed sub locusta intelligamus Assyrios atque Chaldaeos. Noli timere, terra: exsulta et laetare quoniam magnificavit Dominus ut faceret: nolite timere, animalia regionis quia germinaverunt speciosa deserti quia lignum adtulit fructum suum ficus et vinea dederunt virtutem suam et filii Sion exultate et laetamini in Do
Abbreviated transcription (Latin):
rum: contra spiritalia nequitiȩ in celes¬
tib Fũ quoq qui ab aquilone ẽ: de qͦ
hieremias loquit᷑ ab aquilone exardes¬
cent mala suꝑ om̃s habitatores terrę.
de quo & salomon scribit. aquilo uentꝰ
durissimus: ꝓcul inquit a uob̾ faciam:
expellam eũ in terrã inuiam & deserca
quę non habet notitiam dĩ: in qua non
habitat sp̃o sc̃s. Faciesq cius erit in ar¬
ri pͥmo: & in mari nouissimo: in hisqu
aperuerint ei ianuam peccatoꝵ & apio
quos usq ad extremũ uitę tẽpus ꝑmin¬
serit. & fetor illius & putredo ascendet
etiã in eos. qͥ sibi magna ꝓmittunt: & c¬
dunt ꝑ suꝑbiam: quia nũquã tuta est
humana fragilitas & quanto uirtutib
crescimus: tanto magis tumere debemus
ne de sublimib corruamꝰ Iuxta litter̃
greges locustarũ : magis auster qua aqͥbo
consueuit adducere: id est non ex frigoe
ueniunt. s ex calore. Uerũ qm̃ de assy¬
riis loquebatur ponens locustarũ simi¬
litudinem. idõ aquilonẽ inter posuit.

Expanded text:
ontra spiritualia nequitiae in coelestibus . Eum quoque qui ab Aquilone est de quo Jeremias loquitur: Ab Aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae : de quo et Salomon scribit: Aquilo ventus durissimus  procul, inquit, a vobis faciam, et expellam eum in terram inviam et desertam, quae non habet notitiam Dei, in qua non habitat Spiritus sanctus. Faciesque ejus erit in mari primo et in mari novissimo, in his qui aperuerint ei januam peccatorum, et apud quos usque ad extremum vitae tempus permanserint, et fetor illius et putredo ascendit etiam in eos qui sibi magna promittunt, et cadunt per superbiam: quia numquam tuta est humana fragilitas, et quanto virtutibus crescimus, tanto magis timere debemus ne de sublimibus corruamus. Juxta litteram, greges locustarum magis Auster quam Aquilo consuevit adducere, id est, non ex frigore veniunt, sed ex calore: verum quoniam de Assyriis loquebatur, locustarum ponens similitudinem, ideo Aquilonem interposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
istis: dñi ꝑdita sanitate. Tollite uobis¬
cũ uerba uerã fidi confessionẽ: & dicite
nequaꝗͣ sꝑabit in rege assyrio. de quo
crebro diximꝰ: nec ascendet suꝑ equum
quẽ p̃cepit dñs nequaquã multiplicn¬
dum quẽ habens pharao cũ suo ẽ de¬
mersus equitatu. Om̃is enĩ hęreticus
ascendit eqͦs ꝑ suꝑbiã : qͦs in errore
suo ipse generauit. Et nequaquã ultra
dicent oꝑib manuũ suarũ quȩ ipsi
artifici eloquio confinxerunt. dii nr̃i
Gulosi uent̃ d̃s̃ ẽ: auarus colit mam¬
monã. hęreticus dogma qͦd finxit. Q
uniuersa hȩc deseruerit: id ẽ assur. ec
equũ: & oꝑa manuũ suarũ: reuertet᷑
ad dñm. & placabit patr̃ẽ suũ: a quo
fuerat abiectus: Sanabo contritio¬
Ynes eoꝵ diligã eos spontaneę: quia
Uauersus ẽ furor m̃s ab eo. Ero quali

Expanded text:
istis, Domini perdita sanitate: tollite vobiscum verba, veram fidei confessionem et dicite:nequaquam sperabit in rege Assyrio, de quo crebro diximus. Nec ascendet super equum quem praecipit Dominus nequaquam multiplicandum , quem habens Pharao, cum suo est demersus equitatu . Omnis enim haereticus ascendit equos per superbiam, quos in errore suo ipse generavit. Et nequaquam ultra dicent operibus manuum suarum, quae ipsi artifici eloquio confinxerunt, dii nostri. Gulosi venter deus est: avarus colit mammona, haereticus dogma quod finxit; qui universa haec deseruerit, id est, Assur et equum et 159 opera manuum suarum, revertetur ad Dominum, et placabit patrem suum a quo fuerat abjectus. Sanabo contritiones eorum, diligam eos spontanee, quia aversus est furor meus ab eo Vulg.
Abbreviated transcription (Latin):
q uentura: ut cũ uenerit: ñ casu acel¬
disse uideat᷑: aut hostiũ fortitudine: s
ira & cõminatione di. uel certe agente
popło pęnitentiã: ñ ueniet quȩ uentura
ẽ: si ꝑmanserint in delictis: Nũqͥd ñ
corã oculis ur̃is alim̃ta perierunt: de do¬
mo dĩ nr̃i : lȩtitia & exultatio: LXx
Ante oculos ur̃os. alim̃ta perierunt: de
domo dei nr̃i lȩtitia & gaudiũ: Ante
oculos pereunt alim̃ta peccantiũ: quan¬
do iã sꝑatȩ fruges e manib auferunt᷑.
horreis conditũ ẽ: bruchus & rubigo
consumant. his quoq qͥ in ęccła cõmo¬
rantur : ꝓ qualitate meritoꝵ: frum̃tum
sp̃s. & ordeũ litterȩ. si peccauerint tol¬
litur : ut patiant᷑ famẽ sermonis di. Cũ¬
q fuerint alim̃ta subbata: consequen¬
ter gaudiũ & lȩtitia tollitur de domo
a dñm audiant ad pęnitentiam ꝓuo¬

Expanded text:
urque ventura, ut cum venerit, non casu accidisse videatur, aut hostium fortitudine; sed ira et comminatione Dei, vel certe, agente populo poenitentiam, non veniat, quae ventura est, si permanserit in delictis. Numquid non coram oculis nostris alimenta perierunt; de domo Dei nostri, laetitia et exsultatio? LXX: Ante oculos vestros alimenta perierunt: de domo Dei nostri laetitia et gaudium. Ante oculos pereunt alimenta peccantium, quando jam speratae fruges e manibus auferuntur, horreis conditum est, bruchus et rubigo consumant. His quoque qui in Ecclesia commorantur, pro qualitate meritorum, frumentum spiritus, et hordeum litterae si peccaverint tollitur, ut patiantur famem sermonis Dei. Cumque fuerint alimenta sublata, consequenter gaudium et laetitia tollitur de domo a Dominum audiant ad poenitentiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃ti cadens in t̾rã mortuũ fuerit: ip¬
sum solũ manet: si aut̃ mortuũ fuerit
multos fructus facit: & uinũ qͦd lȩtifi¬
cat cor hominis: & oleum qͦd exhilarat
faciem ut uetus tristitia peccatoꝵ fru¬
menti uini & olei idẽ uirtutũ lȩtitia
tẽperetur: tantãq habebunt bonorum
om̃ium habundantiam ut repleant᷑ in
eis: atq saturentur. Cũq fuerint hoc¬
consecuti nequaquã tradent᷑ in obꝓbri¬

Expanded text:
frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipfrumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multos fructus facit : et vinum quod laetificat cor hominis, et oleum quod exhilarat faciem, ut vetus tristitia peccatorum, frumenti et vini et olei, id est, virtutum laetitia temperetur, tantamque habebunt bonorum omnium abundantiam, ut repleantur eis atque saturentur. Cumque hoc fuerint consecuti, nequaquam tradentur in opprobri
Abbreviated transcription (Latin):
locustarũ quos aquȩ euomuerant im¬
plerentur: putredo earũ & fętor intan¬
tum noxius fuit: ut aerẽ quoq corrũ¬
peret: & pestilentia tam iumentoꝵ. quã
hominũ gigneretur Querat eruditus
lector: ubi hoc iuxta litterã factũ sit
de chaldeis. ñ multo post tẽpore. quam
hȩc ꝓphecata sunt. Siquidẽ in ysaia
legimus centũ octoginta quinq milia
chaldeoꝵ: sub rege ezechya in una noc¬
te angło seuente ꝑcussa. Noc iuxta hys¬
toriam diximus. Cȩcerũ iuxta tropologi¬
am om̃ĩs anima t̾ra ẽ dñi: in qua semi¬
nat pat᷑ familias sementẽ suam. Quȩ
cũ ꝓ tritico zizania fecerit: id est auenas
& loliũ. & offenderit dñm dm̃ suum et
postea egerit pęnitentiam: & plangens
dixerit: parce dñe popło tuo: zelatur
dñs terrã suam & parcet ei quã duduo
contẽpserat: suoq eam dignatur alloqͥo
& dicit. Mittã tibi frum̃tum. de qͦ scrip¬
tum ẽ : am̃ am̃ dico uobis: nisi granum

Expanded text:
locustarum, quas aquae evomuerant, imlocustarum, quas aquae evomuerant, implerentur, putredo earum et fetor intantum noxius fuit, ut aerem quoque corrumperet, et pestilentia tam jumentorum quam hominum gigneretur. Quaerat eruditus lector ubi hoc juxta litteram factum sit de Chaldaeis? Non multo post tempore quam haec prophetata sunt, siquidem in Isaia legimus, centum octoginta quinque millia Chaldaeorum sub rege Ezechia in una nocte angelo saeviente percussa . Hoc juxta historiam dixerimus. Caeterum juxta tropologiam, omnis anima terra est Domini, in qua seminat pater familias sementem suam, quae cum pro tritico zizania fecerit, id est, avenas et lolium, et offenderit Dominum suum, et postea egerit poenitentiam, 196 plangensque dixerit: Parce, Domine, populo tuo, zelatur Dominus terram suam, et parcet ei quam dudum contempserat, suoque eam dignatur alloquio et dicit: Mittam tibi frumentum, de quo scriptum est: Amen amen, dico vobis, nisi granum
Abbreviated transcription (Latin):
chaldeoꝵ: quo uidęa uastata ẽ. Itaq ser¬
uat methaphorã in reliquis: & iuxta si¬
tum ꝓuintiȩ sic loquit᷑. quasi non de hos¬
tib: s de locustis referri uideatur. Etiã
nr̃is tẽporib uidimꝰ agmina locustarũ
t̾ram texisse uidȩam quȩ postea miscdĩa
dñi. int̾ uestibulũ & altare. hoc ẽ incer
crucis & resurrectionis locũ. sacerdotib
& popłis dñm dep̃cantib atq dicentib
parce pꝰpło tuo: uento surgente: in ma¬
re pͥmũ & nouissimũ: p̃cipitatȩ sunt.
Mare pͥmũ qͦd iuxta solitudinẽ est & uer¬
git ad orientẽ : illud incellege. in quo fu
it sodoma. & gomorra. ad ama. & seboim
qͦd nc̃ mortuũ nominatur: eo qͦd ibi nul
la uiuant animantia. Mare autẽ no¬
uissimũ. hoc qͦd ad occidentẽ ẽ. qͦd ducit
in ȩgyptũ: in cuiꝰ littore gaza. & asca¬
lon. arotusq & ioppe. & cesarea & cȩte¬
rȩ urbes maritimȩ sitȩ sunt. Cumq lit¬
tora utriusq maris acerius mortuarũ

Expanded text:
quo Judaea vastata est. Itaque servat metaphoram in reliquis, et juxta situm provinciae sic loquitur, quasi non de hostibus, sed de locustis referre videatur. Etiam nostris temporibus vidimus agmina locustarum terram texisse Judaeam, quae postea misericordia Domini inter vestibulum et altare, hoc est, inter crucis et resurrectionis locum, sacerdotibus et populis Dominum deprecantibus atque dicentibus: Parce populo tuo, vento surgente, in mare primum et novissimum praecipitatae sunt. Mare primum quod juxta solitudinem est, et vergit ad Orientem, illud intellige, in quo fuit quondam Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim, quod nunc Mortuum nominatur, eo quod nulla ibi vivant animantia. Mare autem novissimum, hoc quod ad Occidentem est, et quod ducit in Aegyptum, in cujus littore Gaza, et Ascalon, Azotusque et Joppe, et Caesarea, et caeterae urbes maritimae sitae sunt. Cumque littora utriusque maris acervis mortuarum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstinã sedẽ : bruchus efficit᷑: ut ñ solum
fruges: & folia & cortices : s & ipsam me¬
dullã deuoret tarditate. Sin aut̃ eue¬
nerit qͦd tam̃ rarũ ẽ. ut &̃ post bruchũ
uitalis quippiam in nob sp̃c resideat:
cuncta rubigo populat᷑: ita ut stipulã:
& uile fenũ uertat in nigredinẽ : ut ñ
solũ esui s & fimo inutilia sint. De his
iiͦui ꝑturbationib in pͥncipio qͦq amos.
si uita comes fuerit disseremꝰ ubi scrip¬
tum ẽ. Suꝑ trib scelerib & suꝑ quatu

Expanded text:
pristinam sedem bruchus efficitur, ut non solum pristinam sedem bruchus efficitur, ut non solum fruges, et folia et cortices, sed et ipsam medullam devoret tarditate. Sin autem evenerit, quod tamen rarum est, ut etiam post bruchum vitalis quippiam in nobis spiritus resideat, cuncta rubigo populatur, ita ut stipulam et vile fenum vertat in nigredinem, ut non solum esui, sed et fimo inutilia sint. De his quatuor perturbationibus, in principio quoque Amos, si vita comes fuerit, 173 disseremus: ubi scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
bris obuoluunt᷑ : clarũ sapientię lu¬
men non ualent intueri. Cauendũ
ẽ gͥ ne egritudo quasi eruca nos come¬
dat: nec locusta uastet. gaudio huc
illuc q uolitans: & gestiente letitia.
ꝑ diuersa se iactans: ne bruchus. id ẽ
pauor & futuroꝵ metus. radices sa¬
pientiȩ deuoret : ne rubigo & deside¬
riũ fucuroꝵ. res inutiles concupiscat:
nos ꝑferat ad runã: s ut in om̃ibus
quatuor quadrigas. & quatuor cor¬
nua: & quatuor equos rufos: & uari¬
os: & albos: & nigros: id est uł ad¬
uersa. uł ꝓspera uł ex utroq sotiata
frenis sapientię gubernemus. Ego reor
eruc̃a ẽẽ incipientẽ in animo passio¬
nẽ : quȩ tarda ẽ. & discurrere ñ potest:¬
& mora ipsa ac ꝑtinatia ebibit: & exsu¬
git om̃em uirorẽ : quã si non occideri¬
mus: in nob crescet & auolat: & nunc
deuorat quicqͥd actigerit: nunc semesa
dimittens: ꝑgit ad alia: reuertensq ad

Expanded text:
bris obvolvuntur, clarum sapientiae lubris obvolvuntur, clarum sapientiae lumen non valent intueri. Cavendum est igitur ne aegritudo, quasi eruca, nos comedat; ne locusta vastet in gaudio, huc illucque volitans, et gestiente laetitia, per diversa se jactans; ne bruchus, id est, pavor et futurorum metus, radices sapientiae devoret, ne rubigo et desiderium futurorum res inutiles concupiscat, et nos perferat ad ruinam: sed ut in omnibus, quatuor quadrigas et quatuor cornua, et quatuor equos rufos, et varios, et albos, et nigros, id est, vel adversa, vel prospera, vel ex utroque sociata, frenis sapientiae gubernemus. Ego reor erucam esse incipientem in animo passionem, quae tarda est, et discurrere non potest, et mora ipsa ac pertinacia ebibit et exsugit omnem virorem: quam si non occiderimus, in nobis crescit et avolat, et nunc devorat quidquid attigerit, nunc semesa dimittens, pergit ad alia: revertensque ad
Abbreviated transcription (Latin):
de & apłs monet. ne habundantiori
tristitia absorbeatur fr̃: aut e contra¬
rio gaudemus gestimꝰq lȩtitia: & bona
nr̃a moderanter ferre non possumus
Iustiq & fortis uiri ẽ: nec aduersis frã¬
gi nec ꝓsꝑis subleuari: s in utroq ẽẽ
moderatũ. Diximꝰ de ꝑturbatione p̃¬
sentiũ: dicamꝰ de futuroꝵ: in quibus
metus aut spes ẽ. Aduersa timemus.
oꝑat᷑ in p̾senti metus & spes facuint
de futuro : dũ aut aduersa plus quam
decet timemꝰ ẽẽ uentura: aut ꝓspera
quȩ sꝑamꝰ. intantũ faciunt nos exul¬
tare : ut ñ teneamꝰ modũ maxime in
his quȩ incerta sunt. quia futura spe¬
rantur. potius quã tenent᷑. Has ꝑturba¬
tiones uno & nec pleno uersiculo. in¬
lustris poeta cõprehendit. hi metu¬
unt cupiuntq: hoc de futuro. Doleđ
gaudentq: hoc de p̃senti Neq auras
inquit respiciunt . Clausi tenebris: & car¬
cere cęco. Qui eñĩ ꝑturbationũ tene¬

Expanded text:
de et Apostolus monet, ne abundantiori de et Apostolus monet, ne abundantiori tristitia absorbeatur frater . Aut econtrario gaudemus, gestimusque laetitia, et bona nostra moderanter ferre non possumus; justique et fortis viri est, nec adversis frangi, nec prosperis sublevari, sed in utroque esse moderatum. Diximus de 172 perturbatione praesentium; dicamus et de futurorum, in quibus metus, aut spes est. Adversa timemus, operantur in praesenti, metus et spes faciunt de futuro, dum aut adversa plus quam decet timemus esse ventura, aut prospera quae speramus intantum nos faciunt exsultare, ut non teneamus modum, maxime in his quae incerta sunt, quia futura sperantur potius quam tenentur. Has perturbationes uno et nec pleno versiculo illustris poeta comprehendit : Hi metuunt cupiuntque  hoc de futuro , dolent gaudentque  hoc de praesenti  neque auras, inquit, Respiciunt, clausi tenebris et carcere caeco. Qui enim perturbationum tene
Abbreviated transcription (Latin):
In quadriga pͥma. equi rufi: & in qua¬
driga scõa. equi nigri: & in quadriga
tertia. equi albi: & in quadriga quarta
cqui uarii fortes. Cũq ꝓpħa dixisset ad
angłm. qͥ loquebat᷑ in eo. qͥd sunt hȩc
dñe mi: Respondit angłs. Isti st̃ quatu¬
or uenti cęli : qui egrediunt᷑ ut stent
corã dñatore omĩs t̾rę. & est sensus.¬
sti sunt qͥ egrediunt᷑ a facie dñi: ut
eiꝰ impleant uoluntatẽ. Cũ habitato¬
rib t̾rȩ ꝑcepimꝰ aurib qͥd eruca: lo¬
custa bruchus. rubigo significet: nunc
cũ senib qͦd dictũ ẽ audiamꝰ Quatu¬
or eẽ ꝑturbationes. qͥb animaꝵ sani¬
tas subu̾tat᷑: om̃s phẏlosophoꝵ scolę
conclamant. Duę p̃sentes sibiq con¬
trarię: duȩ̨ futurȩ. mutuo dissidentes
Presentes: egritudo & gaudiũ. Egritu¬
dinẽ animi dicimꝰ: alioquin corporis.
non egritudo : s egrotatio nominatur
A ut gͥ tristes sumus. & merore confici¬
mur : statusq nr̃ȩ m̃tis euertitur: un¬

Expanded text:
In quadriga prima equi rufi, in quadriga secunda, equi nigri; in qtertia, equi albi; et in quadriga quarta, equi varii fortes . Cumque propheta dixisset ad angelum qui loquebatur in eo: Quid sunt haec, Domine mi? respondit angelus: Isti sunt quatuor venti coeli, qui egrediuntur ut stent coram Dominatore omnis tent qui egrediuntur a facie Domini, ut ejus impleant voluntatem. Cum habitatoribus terrae percepimus auribus quid eruca, locusta, bruchus, rubigo, significent: nunc cum senibus quod dictum est audiamus. Quatuor esse perturbationes, quibus animarum sanitas subvertatur, omnes philosophorum scholae conclamant. Duae praesentes sibique contrariae, duae futurae mutuo dissidentes. Praesentes, aegritudo et gaudium. Aegritudinem animi dicimus, alioquin corporis non aegritudo, sed aegrotatio nominatur. Aut igitur tristes sumus, et moerore conficimur, statusque nostrae mentis evertitur: un
Abbreviated transcription (Latin):
Scificate ieiuniũ: uocate cętum: con¬
gregate senes: om̃s habitatores terrȩ in
Accingite uos & plangite sacerdotes:
lam̃tamini qͥ ministratis altari. Ingre¬
dimini dormite in saccis ministri dĩ
qm̃ defecit de domo dĩ ur̃i sacrificium
& libatio. Sc̃ificate ieuinu̾i: p̃dicate

Expanded text:
um, vocate caetum, congregate senes, omnes habitatores terrae in Accingite vos et plangite, sacerdotes; lamentamini qui ministratis altari; ingredimini, dormite in saccis, ministri Dei, quoniam defecit de domo Dei vestri sacrificium et libatio; sanctificate jejunium, praedicate
Abbreviated transcription (Latin):
S dñs d̃s ur̃. & non ẽ amplius: & ñ con¬
⁊fundet᷑ popłs m̃s in ęternũ: IEX
Confide terra: gaude atq lȩtare qula
magnificauit dñs ut faceret. Confidi¬
ce uim̃ta c̾api: qm germinauert campi
solitudinis: qͥa lignũ atculit fructun
suũ: ficus. & uinea dedert̃ fortitudinẽ
suam: & filii syon gaudete: atq lȩtami¬

Expanded text:
s Deus vester, et non est amplius, et non confundetur populus meus in sempiternum. LXX: Confide, terra, gaude atque laetare, quia magnificavit Dominus ut faceret: confidite, jumenta campi, quoniam germinaverunt campi solitudinis, quia lignum attulit fructum suum, ficus et vinea dederunt fortitudinem suam: et filii Sion, gaudete atque laetami
Abbreviated transcription (Latin):
transtuli & plantaui: & ficũ meam de¬
corticauit. popłm uidȩoꝵ ad quẽ ue
nit saluator . ut comederet fructus :
ñ inuenit: maledix̃q ei & aruit in ęter¬
num. Om̃ia aut̃ sub methaphora locus¬
tarũ dicta noscamꝰ quȩ intantũ cunc¬
ta popłantur: ut derodant arborum
cortices: exutasq ꝓiciant: & omĩ iuro¬
re consũpto: albos ramos. & aridos de¬
relinquant. Diximꝰ uixta hystoriam
transeamꝰ ad intellegentiam spirita¬
lem : ut cũ senib audire possimus. As¬
cendit gens suꝑ t̾ram dĩ animã uideli¬
cet humanã. Om̃s enĩ animȩ dĩ sunt:
sicut anima patris : sic et anima filii.
Et ascendit gens pͥncipũ mundi istius.
& tenebrarũ : & spiritalia nequitię in
cȩlestib : aduersum qͦs nob̾ ẽ lucta: at¬
sunt. sicut dentes leonis: de quo pe¬
trus apłs loquit᷑. Aduersarius uester
diabolus quasi leo rugiens: & querenꝰ¬
circuit quẽ deuoret: & molares illius

Expanded text:
transtuli et plantavi, et ficum meam detranstuli et plantavi, et ficum meam decorticavit, popunit Salvator, ut comederet fructus, et non invenit: maledixitque ei, et aruit in aeternum . Omnia autem sub metaphora locustarum, dicta noscamus: quae intantum cuncta populantur, ut derodant arborum cortices, exutasque projiciant, et omni virore consumpto, albos ramos et aridos derelinquant. Diximus juxta historiam; transeamus ad intelligentiam spiritualem, ut cum senibus audire possimus: Ascendit gens super terram Dei, animam videlicet humanam. Omnes enim animae Dei sunt: sicut anima patris, sic et anima filii. Et ascendit gens principum mundi istius, et tenebrarum, et spiritualia nequitiae in coelestibus, adversum quos nobis est lucta atsunt sicut dentes leonis, de quo Petrus apostolus loquitur: Adversarius noster diabolus, quasi leo rugiens circuit quaerens quem devoret . Et mola
Abbreviated transcription (Latin):
mus romanoꝵ de qͥb supra diximus
licet nunc nob magis de babyloniis
dici uideatur. atq chaldeis: quorum
crudelitas in popłm dĩ. feritasq des¬
cribitur. Et nisi fallor uideor mͥ in hoc
ꝓpħa. aliquid repperisse. Narratur im¬
pietas hostiũ sub figura locustarum
Et rursum sic de ipsis locustis dr̃: quasi
hostib cõparent᷑: ut cũ locustas legets
hostes cogites: cũ hostes cogitaueris:
redeas ad locustas. Ascendit gͦ gens lo¬
custarũ de solitudine : siue exercitꝰ chal¬
deoꝵ suꝑ t̾ram dĩ fortis & innumerabi¬
lis. Qͥd eñi locustis fortius. & innume
re ñ potest: Dentes eiꝰ. gentis uidelicet
locustarũ : om̃ia autẽ typicos intelle¬
ge. quasi dentes leonis: & molares illi¬
us ut catuli leonis: ut qui in fortitudi¬
ne & in multictidine. locustis coęquan¬
tur : in ferocitate & crudelitate: leoni¬
bus cõparentur. Hȩc inqͥt gens posuit
iuneã meã in desertũ quã de egypto

Expanded text:
mo Romanorum, de quibus supra diximus. mo Romanorum, de quibus supra diximus. Licet nunc nobis magis 175 de Babyloniis dici videatur atque Chaldaeis, quorum crudelitas in populum Dei feritasque describitur: et, ni fallor, videor mihi in hoc Propheta aliquid reperisse. Narratur impietas hostium sub figura locustarum: et rursum sic de ipsis locustis dicitur, quasi hostibus comparentur, ut cum locustas legeris, hostes cogites; cum hostes cogitaveris, redeas ad lucustas. Ascendit ergo gens locustarum de solitudine, sive exercilus Chaldaeorum super terram Dei, et fortis, et innumerabilis. Quid enim locustis innumerre non potest? Dentes ejus, gentis videlicet locustarum omnia autem τυπικῶς intellige, quasi dentes leonis; et molares illius, ut catuli leonis, ut qui in fortitudine et multitudine locustis coaequantur, in ferocitate et crudelitate leonibus comparentur. Haec, inquit, gens posuit vineam meam in desertum, quam de Aegypto