comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pot̾at autem deus hoc donate credentib ut nec istiuis
homines mort̾e istam timent ut nõ ob aluia felices
dt̃ent ẽẽ xp̃ianos. nͥ quod mori omĩo n̾o possent. ac ꝑ
modo credetur in xp̃m. Plus ergo gr̾e p̾stitit fidelibus
suis. Quitl enim magnum e̾et uideudo ño mori qui
fortiuis quanto laudablius. ita crede ut se sꝑet mori¬
turus sine fine inc¬
mirĩ si ꝯtristaris ubi corp̾ quad uucit ex anima fit
examime discedentes anima. qui ambulat᷑ iacet. qui
tunt no ẽ. qui moueat gressus ad ambulandum ⁊
manꝰ ad oꝑantium. sensus ad ꝑcipienttum. none is¬
ta ẽ domus qͣm nescio quis inuisibił habitator hor¬
nabat. discessit qui nõ uidetur reman sit quos cum
dolore uideatur. ista ẽ causa tristitie. s uiuus ⁊ itie
sit⁊ solatio quod sequit᷑. Si enim. ⁊ ẽ .a. nõuia

Expanded text:
Poterat autem etiam hoc donare credentibus, ut nec istius ehomines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod mori omnino non possent, ac per ius crederctur in Christum. plus ergo gratiae praestitit, plusenim magnum erat uidendo non mori eos, qui fortius, quanto laudabilius ita credere, ut se speret moriturus • sine fine uiemirum si contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime discedente anima? Qui ambulabat, jacet; qurunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videatur; ista est causa tristitiae, sed hujus tristitiae sit consolatio, quod sequitur: Si enim, etc. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
quod m̾ueret in ip̃a nõ pot̾it hr̃e p̾ip̃am. ꝑmittantur
traq pia corda carorum de suoꝵ mortil otristari dolore
sanabsi et osolabses lacrimas fundant ꝯdicõe mortali q̃s
tam̃ repͥmat fidei gaudium qua credunt᷑ fideles. qu mo
riuntur aliqͣntulum a uob abire ⁊ at̃ meliora tͣnsire

Expanded text:
quod meruit in ipsa, non potest habere post ipsam. Permittantur ergo pia corda charorum de suorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali: quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur, paululum a nobis abire et ad meliora transire
Abbreviated transcription (Latin):
laude dei ⁊ quod gruius ÷ inblasphenuam prexisti
sum emilandat᷑ deus de hono ope tuo laudas deum. ⁊ c̃
blatpbemat deue de male ope tuo biasphemas deu
Sierĩto que manttucas ⁊ bibis ad refecidem corꝑis sui¬
mis repatoemq mnbrorum gr̃as agens ei qui tibi p¬
buit mortali ⁊ ftagui ista supsenentar solatiacib
taus ⁊ potus laudt deum. Si uero modum nature
debitum immoderatc̃e uoratitatis exceclat ⁊ iuinolẽ¬
cia te ingungites quantasuber landes dei lingua tua

Expanded text:
laude Dei, et quod gravius est, in blasphemiam perrexisti. Cum enim laudatur Deus de bono opere tuo, laudas Deum: et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis, ad refectionem corporis sumis, reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi tribuit mortali et fragili ista supplementorum solatia, cibus tuus et potus laudat Deum. Si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites, quantaslibet laudes Dei lingua tua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscientiam ut intus ĩ
animo ꝑdat ⁊ foriguic¬
toraccedat nemo enim
patit᷑ se uinci licet sciat
ergo int̃ dei seruoe ẽẽ de

Expanded text:
scientiam, ut intus in animo perdat, et foris victor accedat. Nemo enim patitur se vinci, licet sciat ergo inter Dei servos esse de
Abbreviated transcription (Latin):
impietate trahend̾ ex qͥ¬
hoꝵ ꝓdictit nomina. uͥ
ab hiis sp̃ant caueat. qͦs
⁊ ꝓphanoe ⁊ impios desig¬
uñ subd̃. qui exaiderunt
a u̾itate. in qua olim
noxii sunt. s ab ea deci¬
detunt dicentes resur¬
ditebant octasione uloꝵ

Expanded text:
ahendo. Ex quHorum prodit nomina ut ab his specialiter caveat; quos et profanos et impios desigUnde subdit: Qui exciderunt a veritate, in qua olim noxii sunt; sed ab ea exciderunt, dicentes resurdicebant
Abbreviated transcription (Latin):
ha . fi. dei. cuiuis gr̾am ꝯtemꝑnit̃. ⁊ hoc sibumet¬
ip̃is .i. quantum ad se. In se em̃ crucifsigunt fi¬
lium dei. ⁊ ꝯtumelie hñt qui gr̃am eiꝰ uslipenden¬
tes in peccatis tatent. ⁊ ostenditur ħ ratio cur nõ
debeant pͥma fide relicta in pcc̃m cadere. Nõ enim
ultra p̾sunt rebaptizar in remissionẽ pcc̃orum

Expanded text:
Filium Dei, cujus gratia contemnitur. Et hoc, sibimetipsis, id est quantum ad se. In se enim crucifigunt Filium Dei, et contumeliae habent qui gratiam ejus vilipendentes in peccatis jacent. Et ostenditur hic ratio cur non debeant prima fide relicta in peccatum cadere. Non enim ultra possunt rebaptizari in remissionem peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
num bap̃a ⁊ secrauit. qd sufficit oͣ omĩa pcr̃a etiam
sequentia si ꝑm̃a deeis agat᷑. sic̃ illa mors suffic̃
na mors unũ ex ea bap̃a. nõ sufficiat iterat ⁊ mor¬
tem. ut ex ea tr̃ata fiat it̾ata remissio qd̾ imp̃sibi
scd̾̃o p᷑ bap̃m mori pc̃cis. fcĩ enim sumꝰ ꝑ bapm cõ¬
formes similttulini mortis eiꝰ. ⁊ rõsepulti ei su¬
in bãpo morti eius ⁊ sepulture qui purat scdo̾ bapti¬
zari. Scdo qͣntũ ad se xp̃m crutifigit qd̾ ẽ eum hr̃e
oftentui. Ut enim semel mortuus ÷ in carne. tta
nos inbap̾o semel pctis morimur ño scdo uł t̾cio. ⁊¬
Bap̾s eñi nichil aliud ẽ. qͣm mt̃itus eius qui bapti¬
⁊ atur ⁊ resurrettio. uel ita. Rursus cruci. ⁊ refert᷑

Expanded text:
num baptisma consecravit: Quod sufficit contra omnia peccata etiam oenitentia de eis agatur, sicut illa mors sufficit na mors, et unum ex ea baptisma non sufficiat, iterat et mortem, et ut ex ea iterata fiat 244 iterata remissio, quod impossibido per baptismum mori peccatis. Facti enim sumus per baptismum conformes similitudini mortis ejus, et consepulti ei suconformes morti ejus et sepulturae, qui putat secundo baptizari, secundo, quantum ad se, Christum crucifigit; quod est eum habere ostentui. Ut enim semel mortuus est in carne, ita nos in baptismo semel peccatis morimur, non secundo vel tertio. Baptismus enim nihil aliud est quam interitus ejus qui baptizatur et resurrectio. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
nedit᷑. quia quedanua¬
sa sola aqua taptizab̾at᷑
s m nob̾no̾ sine sangͥ¬
ut̾uis. ⁊ quicquid de a¬
liĩs sit remissio. pc̃ti ñs
sit. In uet̾i lege sine ef¬
fusione sanguinis fc̃a
det̾mmnatio i deo apꝑoint᷑¬
quia ꝑaqͣm asꝑsionis¬
que fiebat de sanguine
uttisle ruse fiebat remiᷤᷤ¬

Expanded text:
ne dicit, quia quaedam vasa sola aqua baptizabantur, sed in nobis sine sanguinterius. Et quidquid de aliis sit, remissio peccati non fit in veteri lege sine effusione sanguinis, facta determinatio ideo appoquia per aquam aspersionie fiebat de cinere vitulae rufae fiebat remi
Abbreviated transcription (Latin):
Lenclicoe ergo istam intellige gratuitam. ⁊ aliqͥs
emit gratis. Utide dc̃m ẽ. sicientes ite ad aquam
⁊ emite uob̾ sine argente. Quando emis no argẽtũ
tib carnalib ita nec detent filii. spͥuales thesauri¬
zare .i. diuitias congregare. ⁊ si neccessariadare p̃¬
dignum est int af̾iliis sumptus accipiant ac iustẽ¬
tandam uitam. hic aũt in tantum pbat se nolle

Expanded text:
Venditionem ergo istam intelligite gratuitam, et aliquis emit gratis. Unde dictum est: Sitientes, venite ad aquam, et emite vobis sine argento . Quando emis, non argentutibus carnalibus, ita: Nec debent filii spirituales thesaurizare, id est divitias congregare, etsi necessaria pdignum est ut a filiis sumptus accipiant ad sustentandam vitam. Hic autem probat se nolle
Abbreviated transcription (Latin):
stigia . quia ꝑ eas appq¬
tet uoluntas anbona
forsan putatis qd̾ erru¬
numquid tytus
uos ccucumuenit.
slonne eodem sp̃u
ambulaiuimus :
nõne eisclem uesti¬
giss: olimputatis
quod excusemꝰ nos
apud uos cora
Omnia autem

Expanded text:
stigia, quia per eas apparet voluntas, an bona forsan putatis quod excuNunquid Titus vos circumvenit? Nonne eodem spiritu ambulavimus, nonne eisdem vestigiis? Olim putatis quod excusemus nos apud vos? Coram Omnia autem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ueniet dominuĩ adi
nerit cdiscessio .i. nͥ prius
gentes a romano discedñt
de destruttõe romani ĩꝑii
nũ a fide. Qiudam coclices hñt nͥ uen̾it refuga pͥmũ
qͥnod nłłł aubiumẽ. de antitͦ eum clitisse. quem re¬
fuigam uocat utiq a dño dõ. Si enim hoc de omnib
impiis dici m̃tto pot̾. qͣntomagic de isto: quem etiã
descͥbens suld̾. et nisi reuelatus .i. manifestat᷑ fũit.¬

Expanded text:
non veniet Dominus ad rit discessio, id est nisi prius gens a Romano discedat ide destructione Romani imperii, num a fide. Haimo Quidam codices habent: Nisi venerit refuga primum, quod nulli dubium est de Antichristo eum dixisse quem refugam vocat utique a Domino Deo. Si enim hoc de omnibus impiis merito dici potest, quanto magis de isto, quem etiam describens subdit: et, nisi revelatus, id est manifestatus, fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
sup omne qd̃
clicit᷑ deus. uel falsa opĩce
u̾t dii gentium uel bene¬
ficii gr̾a ut sc̃i. aut quod
colttur. ut deus trinitas¬
extollitur dico ita ut se¬
deat in templo der .i. in ecͣcͣ
nis destructio. quod indei¬
tunc reedificarunt. Nas¬
lone de tribu dan nixta
quod iacobait. fiat dan co¬
er in uia centtes in semitas ⁊ cum uen̾it ierosoli¬

Expanded text:
super omne quod dicitur Deus, vel falsa opinione, ut dii gentium; vel benficii gratia, ut sancti. Aut quod colitur, ut Deus TrinitasExtollitur dico, ita, ut sedeat in templo Dei, id est nis destructo, quod tunc reaedificabunt. Naslone de tribu Dan, juxta quod Jacob ait: Fiat Dan coluber in via, et cerastes in semita : et cum venerit Jerosol
Abbreviated transcription (Latin):
fecistic. ⁊ illo ore quo paulo ante de submersione ꝑha¬
raonis ⁊ egyptiorum laudes deo ꝑsolũatis. pdola adora¬
stis. Ret̾ea manna celitus datum in deserro fastidi¬
stis.cupientes redire in egyptum ad ollas carninm.
sepe etiam dñm miram irritastis. Adultunum xp̃m
tria s ex ignorantia deliquisse. Sienim ꝓphas aut
apłos ante hũissemꝰ ydola non toliussenus. Quod
autem de generis nobilitate uo iattatis. si qua tabiũ
gła est tunc hismaei et esau possunt punt̃ głan. cñ
los alloquens ad unam om̃es concordiam addunt o¬
stendens ulłos illoꝵ suis m̃itis ẽẽ saluatte. qr om̃es⁊

Expanded text:
fecistis. Et illo ore quo paulo ante de submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carnium. Saepe etiam Dominum in iram irritastis. Ad ultimum Chritia sed ex ignorantia deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriarilos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit, ostendens nullos eorum suis meritis esse salvatos quia omnes
Abbreviated transcription (Latin):
atq emulorum crlumpniam dilueret ip̃m legis dei
ꝑ moysen date destructorem fore calumpniantumi.
eumq in cdium uideorum traherum quos placatos
hr̃e uolens decem ad ec̃cs scͥpsit. Et sicut moyses isrłi¬
tico ppło a pharaionis et egypciorum seruitute educto
decm mandatorum doctrinam tindidit. ⁊t ⁊ apłs dei¬

Expanded text:
lumniam dirueret, ut ipsum legis Dei per Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Pharaonis et Aegyptiorum servitute educto X mandatorum doctrinam tradidit, ita e
Abbreviated transcription (Latin):
Segregatus .i. a datrina scribarum ⁊ phariseoꝵ ⁊ ab
utero sinagoge uͥ locum doctoris hebat ut pote phar
qd̾ lex ñ potiut credentes uistificaret. uel segregatus
i a grege seꝑatue .s. ab aliis apłis non mente s cor¬
pore. uñ sp̾c sanctꝰ iactib apłorum. ait. Segregate
m̾barnabaam. ⁊ paulum in opus ad quos assumpsi
głis ꝓuinciis fci situt legati ⁊ poitatores. Est̃ aũt
euangłm bona annũtiacio. eu eñ grece latine boñ
angło nuntiꝰ. inde euangłm bonũ nunciũ. uł bona

Expanded text:
segregatus, id est a doctrina Scribarum et Pharisaeorum et ab utero Synagogae ubi locum doctoris habebat, utpote Pharisquod lex non potuit credentes justificaret. Vel segregatus, scilicet ab aliis apostolis, non mente, sed corpore. Unde Spiritus sanctus in Actibus apostolorum ait: Segregate mihi Barnabam et Paulum in opus ad quod assumpsi ngulis provinciis facti sunt legati ac praedicatores. Est autem Evangelium, bona annuntiatio, εὖ enim Graece, Latine bonum, ἄγγελος nuntius, inde Evangelium, bonum nuntium, vel bona
Abbreviated transcription (Latin):
creditum apłorum ad magistium gentium ẽ ꝑfeit᷑.
huic autem suĩe de nomine pauli ⁊ sentit auit. sic
diceus. Non ob aliud hir nomen quant̃ mͥ udctur
paulus s elegit nͥ ut se estendet pariuim tanqͣm itu¬
nmum apłorum. Iꝑe primo sanlus p̃ea paulus dẽ
lum se ditit .i. quietum. Qui eñi pͥ temptatãs. aliis
sunt uorti. ut et̃nt ĩ ip̃o nomine noui. ut cephas et
dũtit. hoc nom̃ s imposuit. ut sicit particus quiꝑthꝙ

Expanded text:
condictum apostolorum, ad magisterium gentium est profectus. Huic autem sententiae de nomine Pauli, consentit Augustinus sic dicens: Non ob aliud hoc nomen, quantum mihi videtur, Paulus sibi elegit, nisi ut ostenderet se parvum tanquam minimum apostolorum: ipse primo Saulus, postea Paulus dictus lum se dicit, id est quietum. Qui enim prius tentationes aliis sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, ut Cephas, et convertit, hoc nomen sibi imposuit, ut sicut Parthicus, qui Parthos
Abbreviated transcription (Latin):
eñi pendet litt̃a ut ꝑfici¬
atur snĩa ⁊ sub intelligt᷑¬
mandat uł scͥbit. In hac
one. a dignitate. ab ofłi¬
cio. a nomine dicens. prt¬
luc a conditõe seriuis. a
dignitate apł. ab offitio sepe ꝗtots in euniugliu
dei ex nõie autem laudem sortitur si uis ip̃ius nomi¬
nis ⁊ ratio impostrõis animadũtatur. paulus eniti
ebraite quietus. grece moditus latine sonat .i. hoc
nomem paulus quod ẽ hebraicum orignie ⁊ iuen

Expanded text:
e pendet littera ut perficiatur sententia, et subintelligmandat, vel scribit. In hac one, a dignitate, ab officio. A nomine, dicens, Paulus; a conditione, servus; a dignitate, apostolus; ab officio, segregatus in Evangelium Dei. Ex nomine autem laudem sortitur; si vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraice, quietus Graece, modicus Latine sonat, id est hoc nomen Paulus, quod est Hebraicum origine et inve
Abbreviated transcription (Latin):
bem romanam deducit. Iste adueniens pͥmue in
urbe roma eungłi si cdauib ianuam regni cele
nos ubi scͥptum ẽ. ut aliquid impetiar uobis .g. spi¬
ritualis ait sic. Romianos x p̃dicatõem fidem tenẽ¬
tes ⁊ firmare se uelle. paulus dicit nõ quod minus
auctoritatum ⁊ flictum qui dudetur dirimentes de¬
cimus petrum pͥmum pdicasse romanis. qͣntum ad
alios apłos. s nõ pͥmum qͣntum ad omẽs ctedentes
Item dicimus athenis epłe uel partem scͥpfisse.¬
se. uel ideo prima ponitur. qr pͥmum gradum erro
sicut scͥptum ẽ. Inicium omĩs petͣti suꝑbia est. q̃
natione celestis sublimium mentes inbitat. subci¬
ñe ⁊ cilicio latitans. que romanos adeo accupan̾at
ut int̃ se alteratos ⁊ seͥs muicem pfetente dusẽ¬

Expanded text:
bem Romam misit. Ille adveniens primus in bem Romam misit. Ille adveniens primus in urbe Roma Evangelii sui clavibus januam regni coele ubi scriptum est: "Ut aliquid impertiar uobis gratiae spiritalis" ait sic: Romanos praedicatione Petri fidem tenentes confirmare se uauctoritatum conflictum qui videtur dirimentes, dicimus Petrum primum praedicasse Romanis, quantum ad alios apostolos, sed non primum quantum ad omnes credentes. Item, dicimus Athenis Paulum Episs igitur prima ponitur, quia primum gradum errorsicut scriptum est: Initium omnis peccati superbia est . Quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Quae Romanos adeo occupaverat, ut inter se altercantes, et se sibi invicem praefere
Abbreviated transcription (Latin):
ca de legis atq cerimoniar̃ abolicione tractaturus.
recte nomen suum subricuit ne p̃scripti nominie
inuidia ittilitarem seqñtis excluderet lectionis. Est
ttaq illa epła pauli sicut ⁊ alie. De ordine quõq e¬
pistolar̾ queri solet quare non eo ordiue sint dispo
corinthoscͥpsisse euident̃ monstratur ex eo quiddic̃.
tho uicinus. imino potuis ip̃iꝰ corinthi. Ex hoc apparet
de corintho scripta. ⁊ ex eo quod dicit salutat ug banis¬
uersis gentib imꝑabant. In terp̾tantur romani
sublimes siue donantes. quia illo tꝑe quo apłs hanc
oruniq fama omnũ hommium resonabant more
imo autem ab athenis apłm scripsisse romanis di¬
cit hiis ũbis. ab ãthenis cutate grecoꝵ scͥpsit apło
apłm ab antiochenis scripsisse. origenes uero de corĩ¬
t̾ro. Item inspice quodudem anno ait perrũ roma¬
mns nõ p̃dicasse. cum etͣcstica historia sic ꝯtineat. claĩ¬
dii tꝑrib clementia diuine ꝓudentie petrum ad ur¬

Expanded text:
ca de legis atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen suum tacuit, ne praescripti nominis invidia, utilitatem sequentis excluderet lectionis. Est itaque et illa Epistola Pauli, sicut et aliae. De ordine quoque Epistolarum quaeri solet, quare non ordine sint disposCorintho scripsisse evidenter monstratur ex eo quod dixittho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caiuiversis gentibus imperabant. Interpretantur autem Romani sublimes sive tonantes, quia illo tempore, quo Apostorumque fama omnium hominum resonabat in 2 ore. Haimo autem ab Athenis Apostolum scripsisse Romanis dicit his verbis: « Ab Athenis civitate Graecorum scripsit Apostolus Apostolum ab Athenis scripsisse, Origenes vero, de Corintho. Item inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasse, cum ecclesiastica historia sic contineat: « Claudii temporibus clementia divinae providentiae Petrum ad ur
Abbreviated transcription (Latin):
iungens p̾dc̃orum ꝯsonantiam declamuit. Est ẽnim
rota in medio iote. sicut uidit ezethiel. Ex p̾dcls itani
patet quod mift̾ii eudentissima ratio qua epłas.xiuii
oscͥpsit. ⁊ distũtte decem ad ecͣcͣs . iiii. ad ꝑsonas direxit
uñ quorumdim insania ꝑcutitur dicentium epłam
q̃ ad ebreos scribitur non fuisse pauli. s barnabe uel
clem̃tis uł ttulliani uł luce quos in hunc errorem oc
mtitulata p̃scrbitur. ⁊ longe fatundiore ⁊ splenli¬
diore stilo quam oet̾e eflita. quib suffitient᷑ respẽdet᷑
hoc modo. qr si ideo non ẽ dicenda pauli. quod nomen
pauli non ẽẽ putanda est. qr diligentius ẽ. scͥpta. cũ
natumle sit unicuiq plus uałe in sua lingua quã
ꝑegrina. Illam enim hebraice. cet̾as u scripsit gr̃e.¬

Expanded text:
entorum consonantiam declaravit. Est enim rota in medio rotae, sicut vidit Ezechiel. Ex praedictis itaque patet mysterii evidentissima ratio, qua Epistolas XIV scripserit et distincte X ad Ecclesias, IV ad personas direxerit. Unde quorumdam insania repercutitur, dicentium Epistolam, quae ad Hebraeos scribitur, non fuisse Pauli, sed Barnabae, vel Clementis, vel Tertulliani, vel Lucae. Quos in hunc errorem oclonge facundiore et splendidiore stylo quam caeterae edita est. Quibus sufficienter respondetur hoc modo: Quia si ideo non est dicenda Pauli, quia nomen Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua lingua quam in peregrina: illam enim Hebraice, caeteras vero Grae
Abbreviated transcription (Latin):
ihu .xͥ. atq hus infiati gentib se p̃serebant ditẽres.
& de geu̾e abrahe sinis cũ pͥmum sc̃ã fuit ꝓmi¬
lio. nos ppls peculiaris dei noyde egypto forti manti
et mirabilib signis deus adduxit. nos sicco uestigio mare
rubrum tͣnsire fecit in deserto manna pauit. aquam
de petra ꝓduxit. atq aliis stib silentio relictis nos soli
digni fuimus dei acciꝑe ⁊ eiuo uoluntatẽ cormosce Id
nos quoq sp̃asr dei filnuis uenit. ut ip̃e ineuangłio ait̃.

Expanded text:
ebant dicentes: Nos de lege Abrahae sumus, cui primum facta est promissio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis sub silentio relictis, nos soli sumus digni legem Dei accipere et ejus voluntatem cognoscere. Ad nos quoque specialiter Dei Filius veni
Abbreviated transcription (Latin):
mentiam signaret. qͣm moyses in duab tabulis lapiar¬
is simul uinitis. quib legis decalogus iscͥptus erat o
scipuł pascha celebrans figurauit. Ibi ⁊ enim lapis
repb quem gessit angłs mira p̃stans in oculis nostris
panem suꝑ celestem cum typico agno ⁊ uixit uetus.¬

Expanded text:
entiam significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptus erat, oscipulis Pascha celebrans figuravit. Ibi enim lapis reprobatus, quem gessit angulus, mira praestans in oculis nostris, panem supercoelestem cum typico agno conjunxit, f
Abbreviated transcription (Latin):
Rincipia rerum requirẽ¬
da sunt pͥus ut earum no¬
Tunc enium demum fatiliꝰ
pot̾it cause ratio declara¬
it si euis ortgo discatur.
si gͦ epłarum scͥpture pꝰ¬
⁊ ranionem ostendimus
pot̾it uid̾i u̾m quod dicimꝰ
Sciendum gͥ quod sicut ĩ
uen̾ testam̃to ⁊ post legiᷤ
iyxe erulicionem ubi culture diuine mandata cõ¬
tinebantur. ꝓpħica doctrina fuit netcͣaria que recliui¬
ua połi pcc̃a supplitior denunciatõe compescet. atq
eumdem ppłm bonorum repmissionib ad obediendũ¬

Expanded text:
rincipia rerum requirenda sunt prius, ut earum noTunc enim demum facilius poterit causae ratio declarari, si ejus origo discatur. Si ergo epistolarum scripturae p rationem ostenderimus, poterit videri verum quod dicimus. Sciendum igitur quod sicut in Veteri Testamento post legis Mosaicae eruditionem, ubi culturae divinae mandata continebantur, prophetica doctrina fuit necessaria, quae rediviva populi peccata suppliciorum denuntiatione compesceret, atque eumdem populum bonorum rep
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥas itenit̾es ⁊ mat̾ias requirinis. Prima itac
ad que eos hortatur. Intent̾. ucia eorundem intre¬
pare. ⁊ ad ueram pacem ⁊ frnam concor diam sub
manu gr̃e humiliare. Modus tractandi talis est mo¬
re scridentium epłas. saluationem p̃mittit. in qua
tͥa facit cõmendat ꝑsonam suam ⁊ negoruii ⁊
auctorem uegacii im quib congrue captat beniuo
arguit ostendens gentiles a naturali ratione ⁊ uide¬
& a lege exhorbitasse deũi płib modis ostendit tͦtici¬
am ⁊ salutem eque utriq eẽ ñ ꝑ legem s ꝑ fidem ihx¬

Expanded text:
as intentiones et materias requiremus. Prima itaque ad quae eos hortatur: intentio, vitia eorumdem increpare et ad veram pacem et fraternam concordiam sub manu gratiae humiliare. Modus tractandi talis est: More scribentium epistolas salutationem praemittit, in qua tria facit. Commendat enim personam suam et negotium et auctorem negotii: in quibus congrue captat benevolarguit, ostendens gentiles a naturali ratione, et Judaeos a lege exorbitasse. Deinde pluribus modis ostendit justitiam et salutem aeque utri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑdida uocatus ẽ. ⁊ matheus qui ⁊ leuidẽs ẽ. ⁊ alia
pła in hunc modum. Scctm gͥ hant ⁊ suetudinemui¬
detur nob̾ ⁊ paulus duppliti uecitat᷑ uerabulo sicut
scͥptum ẽ. in actib apłorum. saulas qui ⁊ paulus
mirabilis siue electꝰ interp̃tari dicitur qũe ⁊ dñs ip̃e
uas electionis uocauit ⁊ tam uita quam doctna mi

Expanded text:
et alia plura in hunc modum. Secundum ergo hanc consuetudinem videtur nobis et Paulus duplici vocitatus vocabulo, sicut scriptum est in Actibus apostolorum: Saulus qui et Paulus mirabilis sive electus interpretari dicitur, quem et Dominus ipse vas electionis
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ euanglium in quo xp̃iane religionis ⁊ ordo ⁊ ꝑfecte
sanccitatis dectrina traditrir. epłarum pauli ⁊ alioꝵ
exdudet. P. ii sunt panni qui ad extrahendum
ieremiam de lacu funib ctimligati sunt. Epłarũ
siquid̾ doctrina legis et ꝓpħie atq euangłn osonis testi
rantie ⁊ infidelitatis pocõrum ad lucem gr̃e ⁊ u̾tatis
educitur.nter omnes u̾o epłarum scriptores
spei subleuatt̾e. In oꝑis ꝓfunditare: qr hoc opus et
cetĩs plixius. ⁊ ad intłłrgendum difficilius ẽ. In fid̾i
assertione. quia paulus in lege ⁊ in ꝓpħis ꝑitus ad
ce induxit testimonia ut ẽẽt basis sub columpna
ingr̃e omendatõe seu spei subleuatõe. qnia contra
suꝑbos ⁊ arroganttes ⁊ de suis oꝑib p̾sumentes. ꝓ com¬
mendanda dei gr̃a fortirer. prudent᷑. atq acriter di¬
micauit. que nimirum in illo eiudentior ⁊ clarior ap¬
paruit. quia int̃ alia opera nehem̃t̾ etͣcͣm dei ꝑserutus

Expanded text:
religionis ordo et perfectae sanctitatis doctrina traditur, Epistolarum Pauli et aliorum excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Epistolarum siquidem doctrina, legis et prophetiae atque Evangelii consonis testirantiae et infidelitatis peccator ad lucem gratiae et veritatis educitur. Inter omnes vero epistolarum scriptores, spei sublevatione: In operis profunditate, quia hoc opus et caeteris prolixius est, et ad intelligendum difficilius; in fidei assertione, quia Paulus in lege et prophetis peritus ad t prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae commendatione, seu spei sublevatione, quia contra superbos et arrogantes, et de suis operibus praesumentes, pro commendanda Dei gratia fortiter, prudenter atque acriter dimicavit. Quae nimirum in illo evidentior et clarior apparuit, quia inter alia opera violenter Ecclesiam Dei persecutus,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt .i. hoc testimonio.s̃.
auorum ia trium ꝯuc¬
tos peccasse. uł peccãtes
qui manifesti sunt ar¬
gue cortm om̃ib ut ce¬

Expanded text:
t hoc testimonio, scilicet duorum vel trium convictos peccasse. Vel, peccantes, qui manifesti sunt, argue coram omnibus ut c
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ mñte quid aũ fac̾e debeamꝰ. s utura fac̾e pigri n̾o̾
simus. qñ inte pec cau̾it corripe eumint̃ te ⁊ pp̃m
solum qtͣ: quia inte peccauit. quid ẽ inte peccauit:
scis qd̾ peccauit t̃c secreto. argue ne si pub lice atgu¬
eris. ñ sãcorrector s ꝓclitor. ut iustus ios epb: de ma¬
ria fecit solus sus.

Expanded text:
te et videte quid quando facere debeamus, sed utinam facere pigri non simus: quando in te peccaverit, corripe eum inter te et ipsum solum. Quare? quia in te peccavit Quid est in te peccavit? Tu scis quod peccaviteris, non sis corrector, sed proditor, ut justus Joseph de Maria fecit solus suspi
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃ri qui bene p̃sunt una
⁊ doctrina cligni ħantur.
a subditis clupplici honore
ni enim lispensatores ⁊
fideles nõ solum honore
sublimi p̃ueniri debent
gaudeant obeclientia sp̃u¬
alium. Instantior eñi sit
siño humiuet᷑ mopia et
crescit m illo auctoritas
cum uidet se etiam in pre
ces debet᷑ eẽ euangłiz anti

Expanded text:
ri qui bene praesunt vita et doctrina, digni habeantur a subditis, duplici honore, ni enim dispensatores et fideles, non solum honore sublimi praeveniri debent,gaudeant obedientia spiritualium. Instantior enim fit 217 si non humilietur inopia, et crescit in illo auctoritas, cum videt se etiam in praemerces debet esse evangelizanti
Abbreviated transcription (Latin):
dissenfiois qͣm pseudo seminaũnt s uendicabant.
Tantas eñi clissensiones int̃ eos pseudo seminau̾nt ut
intet̾i unde offerent nõ hñtes pudore ofundentur nõ su¬
mentes partẽ. ⁊ hoc tam cito agebant ut suꝑueniẽto
nicħ muentrent qd̾ edent. ⁊ tlum sic ag̾ent domi poi̾
hec agenda aicit qm mect subdens. Niinquid domos ñ¬

Expanded text:
dissensionis quam pseudo seminaverunt sibi vindicabant. Tantas enim dissensiones inter eos pseudo seminaverant, ut ut caeteri unde offerrent non habentes, pudore confunderentur, non sumentes partem, et hoc tam cito agebant, ut supernae mentes nihil invenirent quod ederent. Et dum sic agerent domi potius haec agenda dicit quam in eccles
Abbreviated transcription (Latin):
inddo potestis retiñe gr̾am cauete nequaraddx. Pma¬
lacogitatio amaritudinis .i. noxie aelectatõis ex qua
reus aquas nõ habiles ad bibend̾. ita mala cogitatio
debeant nequa radix amaritutłinis gminet ostecit
o partes in quib aliquos de ilł notat sutdens. Neqͥs
ne quis ur̃m sit forni¬

Expanded text:
do potestis retinere gratiam. Cavete ne qua radix, cogitatio, amaritudinis, id est noxiae delectationis, ex qua reus aquas non habiles ad bibendum; ita mala cogitatio debeant ne qua radix amaritudinis germinet, ostendit per partes in quibus aliquos de illis notat, subdens: Ne ne quis vestrum sit forni
Abbreviated transcription (Latin):
integ̾ ꝑ partes. in celo manet integ̃ totus incorde i¬
tuo. Totus enimerat apͥ patrẽ. qnuenit in uiginẽ
impleiit illam. nec recessit ab illo. ilenit in carne
ut eum homines manducarent. ⁊ manebat ap̃ ptẽ
panis et unum

Expanded text:
integer totus in coelo: manet integer totus in corde tuo. Totus enim erat apud Patrem, quando venit in Virginem; implevit illam, nec recessit ab illo. Venit in carnem, ut eum homines manducarent, et manebat apud Patrem panis. Expon
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃m graue accusatõe ⁊ dãpnatõe dignissimũ ut
homitidium adult̾ium. aliqua immunditia fae¬
ata ẽ. ñõ ꝑfecta lib̾tas seq̃r. unius uxoris uir. post
bap̃m. q̃n nouo homini nec stupͣ nec aliqua q̃ ante fu¬
bis acutius intłłigunt qui nec eum qui cathecimni¬

Expanded text:
peccatum accusatione et damnatione dignissimum, ut homicidium, adulterium, aliqua immunditia forata est non perfecta libertas. Unius uxoris vir, post baptismum, quando novo homini nec stupra nec aliqua quae ante fuis verbis: Acutius intelligunt qui nec eum qui catec
Abbreviated transcription (Latin):
onus facilius sustmeat᷑
ꝑ multos dinisum. ꝯsti¬
tuas dico. sicut ego tibi
ulłs in ecͥc recte poss or¬
dinari minist᷑. Multi it¬
baptizati sunt fideles siñ
cͥmine. sine pc̃co li in hac

Expanded text:
onus facilius sustineatur per multos divisum. tuas dico, sicut ego tibi llus in Ecclesia recte posset ordinari minister. Multi baptizati fideles sunt sine crimine. Sine peccato vero in hac
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃ea dimittunt᷑. ꝙ qui dixit si nupserit uͥgo nõ
ri. ita nd̃ absurde uisum ẽ. bigamũ nõ pc̃casse. set¬
plures antiquorum pr̃m uxores significau̾nt futu¬
ras ex om̃ib gentib ecce uni utro subditas .i. xp̃o
deo. ⁊ ite in alt̾ius adułt̾inam suꝑstitionẽ semꝑẽ.
malum ideo ait. uniꝰ uxoris uir. in quo species ꝯtinẽ¬
saltim de luxuria actusatos uel sibi nõ subdito. a¬
uoq uimnec spes ẽ in eo corrigendi alio. nͨ frontẽ
h̃t ad alio taliun cohitator. Oportet enim .e.
Oportet enim
talis debet ꝯ stitui ep̃s. oꝑ
mine sicut dei¬

Expanded text:
cata dimittuntur. Et qui dixit: Si nupserit virgo non ri, ita non absurde visum est bigamum non peccasse, seplures antiquorum Patrum uxores significaverunt futuras ex omnibus gentibus Ecclesias, uni viro subditas, id est CDeo, et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum. Et ideo ait: unius uxoris saltem de luxuria accusatos, vel sibi non subditos. Alioquin nec spes in illo est corrigendi alios, nec frontem habet ad alios talium cohabitator. VERS. 7.-- Oportet enim. Talis debet constitui: necesse mine
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo. eiꝰ eidem coet̾no ĩa
p̾destinatõe fixum erat¬
quod. ꝓ misit ergo an̾
cepit. Nõ nergo pꝰsumꝰ
dr̃e fuisse ab quos tp̃s

Expanded text:
rbo ejus eidem coaeterno jam praedestinatione fixum erat. Promisit ergo antecoepit. Non ergo possumus dicere fuisse aliquod tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ne. siqua eẽt ⁊ ue possum. quiã etiã plus aliis ⁊
lir ẽ. quod subd̾. Siquis alius. a me qui uos decipit
uidetur ⁊ fid̾e in carne. qi inde uistus sit. ego magis
uideor delere ⁊ fid̾e qm cu pseudo quia ego sum cir¬
ut lex moysi p̃cipit hominẽ. s. octauadie cͥcm̃itli
cultello petrino. innuens quod pꝰ tꝑx .uii. dierur
demur ab om̃i corruptõe pene ⁊ cuipe ⁊ sum ex

Expanded text:
ne, si qua esset. Et vere possim, quia plus aliis, et hoc est quod subdit: Si quis alius a me qui vos decipit, videtur confidere in carne, quasi inde justus sit, ego magis videor, debere confidere quam illi pseudo, quia ego sum cirucultello petrino. Innuens quod post tempus, VII diedemur ab omni corruptione poenae et culpae. Et sum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ui que erat sac̃dotalis remanserunt sil rͣcedẽ¬
rebrei clũr ꝓ abraher mucata litt̾a ab abratam.:
unde origo trahitur. no abest hoc aũt agꝰ. retractat¬
breorum. equidem ⁊ hoc crelibłe ẽ. ut ebrei uelũ
abrabei dicti c̃e uideant᷑. s ex sllo u̾̃ius intłłigunt᷑
appłłati: qui uocabat᷑ eber. tanquam eberei ⁊ fui
Ecd̾m legeni. in qua egregiꝰ eram phariseus.⁊¬
⁊ temptibilĩ plebi admi¬
tus. s nobilitate sed̃gaiꝰ

Expanded text:
vi quae erat sacerdotalis, remanserunt simul, non recedenHebraei dicuntur pro Abrahaei mutata littera ab Abraham, unde origo trahitur, non ab Heber. Hoc autem Auguste, ut Hebraei velut Abrahaei dicti esse videantur. Sed ex illo verius intelligantur appellari qui vocabatur Heber, tanquam Hebraei. Et sum secundum legem; in qua egregius fui. Pharisaeus,ontemptibili plebi admistus, sed nobilitate ab
Abbreviated transcription (Latin):
lege moysi ⁊ hueam senare debent : seq̃r. om̃ib qui
d. paulus tał ⁊ talis scribit. om̃ib qui sunt .m. no
aliis s dilectis dei .i. dilectis a deo. Quamuis em̃i rõa
tris scribat. itł tam̃ sc scribe sggnificat. qui incanta¬
te dei sunt. qui sunt hii qui nisi qͥ defiliodei recte sẽ¬
qͣm m̃itum illorum. ix̃ enim ait diligentib deum
s diłcis dei. prior enu dilexit nos ante omña m̃ita ũ:
eum diłci diligemꝰ. unde etia addidit uocatis sc̃s. ut
nemo s̃ tͥbuat quod uocatus ẽ. ĩn enĩ ita intlligẽd¬

Expanded text:
lege Moysi, et hi eam servare debent. Omnibus qui  Paulus talis et talis scribit, omnibus qui sunt Romae, non aliis, sed dilectis Dei, id est dilectis a Deo. Quamvis enim Romanis scribat, illis tamen scribere se significat qui in charitate Dei sunt. Qui sunt hi, nisi qui de Filio Dei recte senm meritum illorum. Non enim ait diligentibus Deum, sed dilectis Dei. Prior enim dilexit nos ante omnia merita, ut nos eum dilecti diligeremus. Unde etiam addidit, vocatis sanctis, ut nemo sibi tribuat quod vocatus e
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ loc mnem̃ cum ip̾o ex uirtute deir ⁊ ma infirmi¬
tas illa inta ẽ. ergauos credentes .i. penes uos. q̃uia
si aꝑfalis infirmabantur apu credentes nõ erat
hec infiriitas. s ꝑfectus. q hinc potentiores fuit
fidele. Mors ergoilla aꝑtifłi: uitã ẽ. enacredẽtes

Expanded text:
virtute Dei, et ita infirmitas erga vos, credentes, id est penes vos. Quia, si a perfidis infirmabantur apud credentes, non erat haec infirmitas, sed profectus, quia hinc potentiores fiunt fideles. Mors ergo illata a perfidis, vita est erga credentes,
Abbreviated transcription (Latin):
qr deus e fidelis .i. uerus
in promissis per quem
uocati estis. cum essetis
non modo angłorum
ł apłorum. set filii eins

Expanded text:
quia Deus est fidelis, id est verus in promissis, per quem vocati estis, cum essetis non modo angelorum vel apostolorum, sed filii ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ne cadat. a se. a deo emm stant qui stant. a se etdit
quicatit. ideo ait. uideat ne catlat. pectando uł pectãt
alios fatiendo. ut illi qiti psamentes de scientia cum
scandalo ft̃m edebant idoatita. ⁊ de doctrina psendo apo
Sũꝑbiam etgo ampitat ne ꝑeam aitemptẽtu&
sicut uidei temptati sunt. ⁊ ꝑierunt. q sicut illi mo¬
yͣsi decrabentes deum temptaunt ita detrhentes apo¬
stolo deum temptant. dico ne cadat. no quod penita¬

Expanded text:
se cadit qui cadit. Ideo ait, videat ne cadat peccando, vel peccare alios faciendo. Ut illi qui praesumentes de scientia, cum scandalo fratrum edebant idolothyta, et de doctrina pseudoapoSuperbiam ergo amputat ne per eam tententur, sicut Judaei tentati sunt, et perierunt, quia sicut illi Mosi detrahentes Deum tentaverunt, ita hi detrahentes Apostolo Deum tentant. Dico ne cadat, non quod penit
Abbreviated transcription (Latin):
enm ad correctõis uitã
ꝓuocamur. ut aut p̃mi¬
um si obelientes fiumꝰ
aut ꝓpensiorem penato
inłbedientes m̃eamur
la rer signa ĩa nõ sint ne¬
cesse obseruari. a nob̾. du
q̈ͣnta nobis cura legenda
uͦ dicit instgura. ostẽd̃
iam nõ ẽe optis ut łigu

Expanded text:
 ad correctiorem vitam provocamur, ut aut praemium si obedientes fuerimus, aut propensiorem poenam inobedientes mereamur. rerum signa jam non sit necesse observari a nobis. Dumrat quanta nobis cura legenda ro dixit, in figura, ostendit jam non esse opus ut figu
Abbreviated transcription (Latin):
sedit. in quam manluca¬
re ⁊ bibere. coram uitulo
ita ⁊ nos in dolio ꝑ ꝯmemo¬
ratoem illorum. notat ea
que incoriathiis sunt os¬
tendens qͣm grauit̾ pum¬
ta sunt in uideis. ⁊ surre¬
adlusum ẽ pueritia. Qiud
mile ẽ qm ydola adorare.¬

Expanded text:
sedit, inquam, manducare et bibere coram vitulo: ita et vos in idolio. Per commemorationem illorum notat ea quae in Corinthiis sunt, ostendens quam graviter punita sint in Judaeis. Ludead lusum est pueritia. Quid mile est quam idola adorare
Abbreviated transcription (Latin):
cognic̃o uͦ certa. no ꝑficit᷑ nisipost hancuitam cum
uidemꝰ facie ad faciem. hac engo sapiamꝰ ut noñrum
tutiorẽ eẽ a ffectum ũaq̃rentli qũa incognita pro
delitate clubitemꝰ. de intllign̾lis ntła temitate affi¬
memꝰ. In ia auctoritas ẽ. tenenda. in hiis uttas ex

Expanded text:
cum videbimus facie ad faciem. Hoc ergo sapiamus ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro delitate dubitemus; de intelligendis, nulla temeritate affirmemus. In illis auctoritas te
Abbreviated transcription (Latin):
ti quam ali non sentiunt. qui hi. edificia secum non por¬
taunt. ut inueniant ignemtr̃asitorie tribulatõis ue¬
malia ꝯcremantem non redarguo q farsitam ũmest
s qr dicit᷑ salerunt ẽtempnitur ille ignis grauior tam̃¬
es ille ignis qͣm quicquid pot̾ homo ꝑatimhac irita. ł¬
accipiat᷑. namhic ÷ dies dñ est dum uiditium incip̃
adomodei .i: ad saluand̾ incipit pena qͥ ꝯilm mabitur
in repbis.ideo enim hic puniunt᷑ celesti ut ibi nd pu¬
nantur in quo die est euam ignis tnbulationis. quo
uritur cor temporalum rerumdum homines ꝯtri
hi. ad̾ em̃m sine illiciente amore nohñt sine urẽte

Expanded text:
ti, quem alii non sentiunt, qui hujusmodi aedificia secum non portaverunt, ut inveniant ignem transitoriae tribulationis, venialia cremantem: non redarguo, quia forsitan verum est, sed quia dicitur, salus erit, contemnitur ille ignis. Gravior tamen ille erit ignis, quam quidquid potest homo pati in hac vita. accipiatur. Nam etiam hic dies Domini est, dum judicium incipit a domo Dei , id est a salvandis, incipit poena quae consummabitur in reprobis. Ideo enim hic puniuntur electi, ut ibi non puniantur, in quo die est etiam ignis tribulationis quo uritur amor temporalium rerum, dum homines contriquod enim sine illiciente amore non habuit, sine urente
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbaret de collegio p̾di¬
catorum suorum ⁊ ħ
ẽ quodait. script᷑ ẽ it
inabdia ꝑdam sap̃iã
sapientiñ. scłi. ⁊ ptu
.i. sap̃iam mundanã
⁊ prudentiam elimi¬
nabo a p̃dicattrib e¬
uangłii. ut tales sapi¬
entes int̃ p̾dicatores
ñ recipiam ⁊ sic ẽ fcli
ecit unde subdit. õne
stultam. fe d̾s sapi.¬
mundi. uel itascrip¬

Expanded text:
baret de collegio praedicatorum suorum, et hoc est quod ait: Scriptum est enim in Abdia: Perdam sapientiam sapientium saeculi, et pruientiam mundanam, et prudentiam eliminabo. A praedicatoribus Evangelii, ut tales sapientes inter praedicatores non recipiam, et sic est ecit. Unde subdit: Nonne stultam fecit Deus sapmundi? Vel ita: Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Sicut enum curatio ẽ uia ad sanitarẽ. sic me¬
dei sapĩa libamur. ⁊ sic̃ illa sapia uorabat᷑ eint aũt
stulticia sicut ista que nocatur stulticia sapia ẽ. Ec
talis mortales rel ita dico quod no cognouit mnd̃
deum ꝑ sapientiam suam ⁊ hoc famm ẽ in dei sapic̃tia
⁊ hoc fecit d̾s alto ꝯ silio suo .s. ne suꝑbirent ⁊ ut fides ⁊

Expanded text:
tum est . Sicut enim curatio via est ad sanitatem, sic meDei sapientia liberamur. Et sicut illa sapientia vocabatur; erat autem stultitia, sic ista, quae vocatur stultitia sapientia esttalis mortales. Ambrosius Vel ita, dico, quod non cognovit mundus per sapientiam suam, et hoc factum est in Dei sapientia, et hoc fecit Deus alto consili
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitas felix. possunt em̃ homines eris capiets. unde
petrodc̃m ẽ. ex hoc ia m homines eris capiens. captiua¬
tieigo dñr. quia capti. ⁊ capti. quia subiugati suble¬
ue iugum missi lib̾ati a põco seru fatti iusticie. ⁊ ded̾
hominib t̃abuib. dom: spͥm sclu. slctisimumẽ

Expanded text:
tivitas felix. Possunt enim homines ad bonum capi. Unde Petro dictum est: Ex hoc jam eris homines capiens . Captivati ergo dicuntur quia capti, quia subjugati, sub leve jugum missi, liberati a peccato, servi facti justitiae. Et dedit homini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe fides ẽ. De uisis em̃ nõ ẽ fides s agnitio hecẽ lans
fidei. si quod creditur ño uidet᷑. nam ⁊ thomas cui dẽm
quia uidisti me credidisti. ño hoc tredidit qd̾uitit
s aliud uidit aliuo crediłit. uidit em̃ hommne cilid̃
deum. Cernebat qiuppe ⁊ tangebat carnem uuẽtẽ
qũa uid̾at morient̾ẽ ⁊ credebat deum in carne ip̃a la¬
tentem credebat ergo mente quod ño uidebat corꝑe¬

Expanded text:
e fides est. De visis enim non est fides, sed agnitio. Haec est laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam et Thomas cui dictum est: Quia vidisti, credidisti : non hoc credidit quod vidit, sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, pe
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̾etur. slsi eium hominis suꝑbia prius uires suas
exꝑiret᷑ sui arbitrii libtati susticientiam arrogaret. et
legem suꝑ fine datam ⁊ dei filium filiũ frustra uenisse
iudicaret. Item nͥ prius lex scͥpta ei daretur ꝑ quam
fue nature cagnosc̾et uͥ cum deficet uidens ẽ ub̾m ar¬
bitrium no suffice ael iustitiam neo sit se humiliaũ
ad poscendant gram. s suꝑbe legem scͥptam legi na¬
ture acliunctam. sͥ suffic̾e putans clamabat non
deẽ qui impleat. s deẽ qui uibent. ur gitur et de ip̃a
morbum detex. ⁊id ꝯsumpsit qua dacta inualuit mor¬
b ⁊ aucta est infirmitas nõ legis s nature uitio ⁊ dia

Expanded text:
mitteretur. Nisi enim hominis superbia prius vires suas experiretur, sui arbitrii libertati sufficientiam arrogaret, et legem superflue datam, et Dei Filium frustra venisse judicaret. Item, nisi lex scripta ei daretur, per quam um arbitrium non sufficere ad justitiam, nec tamen sic se humiliavit ad poscendam gratiam, sed superbe legem scriptam legi naturae adjunctam sibi sufficere putans clamabat: non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Ut igitur et de ipsa morbum detexit non consumpsit: qua data invaluit morbus, aucta est infirmitas, non legis, sed naturae vitio et dia
Abbreviated transcription (Latin):
medium ⁊ accesare ail meitum. ꝑ qũe uuln̾a sanarẽt᷑
morbus curaret᷑ recepta u̾osanitate ⁊ donataiseture
immortalitatis felictiate. nicħ iatra restabit petend̾
⁊ tunc erit t̾cium beatum silentiũ. Or dinabiliter gͥ
⁊ sapienti ꝯsiliolexdata ẽ. ꝑ angłos in quib de̾ loq̃tat᷑.
Qui ergo nũc eam reclutit. contra ordinem anglorũ
facit iex dico posita in manci mecdiatoris .i. in potẽ¬
int̃ dm ⁊ hominee mechiat. dum eꝙ qui a deo reces¬
serant ꝓ se reconalat. Melinis enim no ẽ. qui inter
duos petesseminus amaiestate dei. et pcco m̃ooffen¬
deramus eum. missus ẽ dei filius mediator qui sã¬
gume suc solũet pecca nr̃a quib adeo sꝑabamus
⁊int̾pottus redd̾it nos ⁊ recontiliauit et aquo aũ¬
deus equalis pr̃i. s deuc ut crearemur. homo ut recre¬
aremur. deus ut fac̾et. homo ut refit̾et. ¶ꝑthiator

Expanded text:
medium, et accelerare ad medicum, per quem vulnera sanarentur, medium, et accelerare ad medicum, per quem vulnera sanarentur, morbus curaretur. Recepta vero sanitate, et donata venturae immortalitatis felicitate, nihil ultra restabit petendum: et tunc erit tertium beatum silentium. Ordinabiliter igitur et sapienti consilio lex data est per angelos, in quibus Deus loquebatur. Qui ergo nunc eam reducit, contra ordinem angelorum facit. Lex dico, posita in manu Mediatoris, id est poteinter Deum et homines mediat, dum eos qui a Deo recesserant per se reconciliat. Medius enim non est nisi inter duos. Recesseramus a majestate Dei, et peccato nostro offenderamus eum, missus est Dei Filius mediator, qui sanguine suo solveret peccata nostra quibus a Deo separabamur, et interpositus redimeret nos et reconciliaret ei, a quoDeus aequalis Patri; sed Deus, ut crearemur; homo, ut recrearemur; Deus ut faceret, homo ut reficeret. Mediator
Abbreviated transcription (Latin):
legem naniq homo morbum suũ nõ agnoscebat.⁊
Idecq silelut. nͥ q̃ rebat remedium. ut aũ lex subttͣ¬
uit. ⁊ oftendit languidis uuln̾a sia mox rriptũ ẽ
silentium. ⁊ ceꝑunt egri post̾e remedtum. s ꝑ eꝑale¬
gis in quib nõ ẽ salus satari uolentes.q̃ q̃rebiant in¬
uerire nequibant. T̃andẽ igitur ꝯsid̾ans bomo nemi¬
nẽ ꝑlegem iustificari. qĩ ꝑ duit᷑nos clamores fatiga¬
tͥ ⁊ desꝑans rur sum loqui cessauit. ⁊ obsecutus ẽ scd̾
silentium. Tunc tgitur om̃ps sermo pr̃is a regalib se
tius ad iuln̾atum appiant. Angłs magni suii añ pis¬
cinam descentlit. helisens atl suscitanũ mortuũ accẽ¬
sit .i. sumii regiofilius de cõcessu patric ad tolłan¬
dam mortem passionis de equalitate. maiestatic ad
patibulum crutis de sede regali ad officinã põti. de
lumine celi ad tenebras muntli. uel inferiuuenit.
fide ac ũa ꝯfessione qͣi magnis clamorib flagitare re¬

Expanded text:
legem namque homo morbum non agnoscebat suum, ideoque silebat, nec quaerebat remedium. Ut autem lex subintravit et ostendit languidis vulnera sua, mox ruptum est silentium, et coeperunt aegri poscere remedium; sed opera legis, ubi non est salus sanari volentes, quod quaerebant, invenire nequibant. Tandem igitur considerans homo neminem per legem justificari, quasi per diuturnos clamores fatigatus, et desperans rursum loqui cessavit, subsecutum est secundum silentium. Tunc igitur omnipotens Sermo Patris a regalibus seus ad vulneratum appropiavit, Angelus magni consilii in piscinam descendit, Eliseus ad suscitandum mortuum accessit, id est summi regis Filius, de concessu Patris ad tolerandam mortem passionis, de aequalitate majestatis ad patibulum crucis, de sede regali ad officinam peccati, de lumine coeli ad tenebras mundi vel inferni venit. fessione, quasi magnis clamoribus flagitare re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xp̃m. ꝑꝑ tͣłis. cohibendam .i. ut saltem timore cessarẽt
tͣns .i ut homo suꝑbe de sus uirib fidens acciꝑet p̃cep̃¬
ta intiuib deficiens ⁊ fattus p̃uaricator lib̾atore salua¬
toremq requir̾et. Datã ergolex ut suꝑlorũ ceruix
quos faceret tr̃asgredi humiliaretur. ut mediciis oꝑ
ticiam licẽtes. Non deẽ. qui impleat. s deẽ. qui iubeit
Data ẽ. ergo lex ad domandam eorum suꝑbiam eorũq
ꝓdendam infirmitarem. pata ẽ. etiam duris inflagł¬
lum. Datẽ. etiã in signum fut᷑oꝵ. ut futura figuris
attestarẽtur. Ecce hñs quatuor date legie cãs breuiter
distinctas. q̃ in epła ad romance pleniꝰ explicant᷑. uui dt̃
lex subintrauit: ut hũndaret delictum. põitaẽ clico¬

Expanded text:
m cohibendam, id est ut saltem timore cessarent t ut homo superbe de suis viribus fidens acciperet praecepta, in quibus deficiens et factus praevaricator, liberatorem salvatoremque requireret. Data ergo est lex, ut superborum cervix quos faceret transgredi humiliaretur, ut medicus optastitiam, dicentes; Nec deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Data est ergo lex ad domandam eorum superbiam illorumque prodendam infirmitatem. Data est etiam duris in flagellum, data est etiam in signum futurorum, ut futura figuris attestaretur. Ecce habes quatuor datae legis causas breviter distinctas, quae in Epistola ad Romanos plenius explicantur, ubi dicitur; Lex subintravit
Abbreviated transcription (Latin):
rat in latrones appiauit atq uult̾ia eiꝰ alligauit. qũe
sac̃dos ⁊ leuita imisericorat ꝑtͣnͣsierant .i. lex ue¬
tus ⁊ sac̃docium. quia lex nemmnẽ ad ꝑfectum clu¬
xit. hic ẽ. etiã helileꝰ n ille. qui misit bacłm ad sus¬
citandum filium. sunamitie ꝑ qũe cum ille

Expanded text:
atque vulnera ejus alligavit, quem sacerdos et levita immisericorditer, id est lex vetus et sacerdotium, quia lex neminem ad perfectum duxit. Hic est etiam Eliseus ille qui misit baculum ad suscitandum filium Sunamitis, per quem cum ille