comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mores quib consulit᷑ animȩ. quia ñ defuert̃
acutissimi ⁊ sollertissimi uiri qui docerent diᷤ¬
putationib suis aristotilem ⁊ platonẽ ita sibi
concinere. ut imꝑitis minusq attentis dissen¬
tire uideant᷑: multis quidẽ sclis. multisq ẽ¬
tentionib. s tam̃ eliquata ẽ ut opinor una
uerissimȩ philosophiȩ disciplina: Nenim ẽ
ista huius mundi philosophia quã sacra nr̃a
meritissime detestant᷑. s alterius intelligibilis
cui animas multiformis erroris tenebris ceca¬
tas. ⁊ altissimis acorpore sordib oblitas. nũꝗͣ
ista ratio subtilissima reuocaret. nisi summus
ds. populari quadã clem̃tia diuini intellectuᷤ
auctoritatẽ usq ad ipsum corpus humanum
declinaret atq cõmitteret. cuius non solum
p̃ceptis s etiã factis excitate anime redire inse¬
met ipsas. ⁊ respic̾e patͥam etiã sine disputatio¬
num concertatione potuissent: Hoc in de a¬

Expanded text:
 mores, quibus consulitur animae, quia non defuerunt  mores, quibus consulitur animae, quia non defuerunt acutissimi et sollertissimi uiri, qui docerent disputationibus suis Aristotelem ac Platonem ita sibi concinere, ut imperitis minusque attentis dissentire uideantur, multis quidem saeculis multisque contentionibus, sed tamen eliquata est, ut opinor, una uerissimae philosophiae disciplina. non enim est ista huius mundi philosophia, quam sacra nostra meritissime detestantur, sed alterius intellegibilis. cui animas multiformibus erroris tenebris caecatas et altissimis a corpore sordibus oblitas numquam ista ratio subtilissima reuocaret, nisi summus deus populari quadam clementia diuini intellectus auctoritatem usque ad ipsum corpus humanum declinaret atque summitteret, cuius non solum praeceptis sed etiam factis excitatae animae redire in semet ipsas et resipiscere patriam etiam sine disputationum concertatione potuissent. Hoc mihi de A
Abbreviated transcription (Latin):
hoste securã uelut adiutor ⁊ ciuis irrepserat:
nescio quid inferens mali. de stoicoꝵ cineribus:
qđ platonis adita uiolaret: Sed hiuic arreꝑ¬
tis iterum illis armis ⁊ filo restitit donec mo¬
reretur. ⁊ om̃s eius reliquias tullius nr̃ opp̃s¬
sit: se uiuo impatiens labefactari uel contami¬
nari quicqͥd amauisset. Adõ post ea tẽpora
non longo interualo om̃i ꝑuicatia ꝑtinatiaq
demortua os illud platonis quod in philosophia
pugatissimũ est ⁊ lucidissimũ dimotis nubib
erroris emicuit. maxime inplotino qui plato¬
nicus philosophus. ita eius similis iudicatus:
ut simul eos uixisse: tm̃ autẽ interest temporeͤ
ut in hoc ille reuixisse putandus sit: Itaq nc̃
philosophos ñ fere uidemus nͥ aut eynicos. aut
ꝑ ipatheticos: aut platonicos: Et cynicos qͥdẽ.
quia eos uitȩ quedã delectat libertas atq licen¬
tia: Qõ autẽ ad eruditionẽ doctͥnamq attinet.¬

Expanded text:
hoste securam uelut adiutor et ciuis inrepserat hoste securam uelut adiutor et ciuis inrepserat nescio quid inferens mali de Stoicorum cineribus, quod Platonis adyta uiolaret. sed huic arreptis iterum illis armis et Philo restitit, donec moreretur, et omnes eius reliquias Tullius noster oppressit se uiuo impatiens la befactari uel contaminari quidquid amauisset. adeo post illa tempora non longo interuallo omni peruicacia pertinaciaque demortua os illud Platonis. quod in philosophia purgatissimum est et lucidissimum, dimotis nubibus erroris emicuit maxime in Plotino, qui Platonicus philosophus ita eius similis iudicatus est, ut simul eos uixisse, tantum autem interest temporis, ut in hoc ille reuixisse putandus sit. Itaque nunc philosophos non fere uidemus nisi aut Cynicos aut Peripateticos aut Platonicos, et Cynicos quidem, quia eos uitae quaedam delectat libertas atque licentia. quod autem ad eruditionem doctrinamque attinet et
Abbreviated transcription (Latin):
litc̃as inflatura: Nam nicħ mͥ uidetur inflatiꝰ.
quã tam multa copiosissime atq ornatissime
dicere. ñ ita sentientẽ: Quib tam̃ uentis. feneuᷤᷤ
ille platonicus antiochus satis ut in uidetur
dissipatus atq disꝑsus est: Nam epicureorum
greges in animis deliciosorũ popłoꝵ. aprica
stabula posuerunt: Eppe antiochus. philomiᷤ
auditor. hominis quantum arbitror circ̃spe¬
ctissimi. qui iã ueluti aꝑire cedentib hostibus
portas ceperat. ⁊ ad platonis auctoritatẽ. acha¬
demiã legesq reuocare: quãquam ⁊ metrodo¬
rus id antea facere temptauerat. qui primus
dicit᷑ eẽ confessus. ñ decreto placuisse achademi¬
cis nicħ posse comp̃hendi. s necessario contra
stoicos huius modi eos arma sumpsisse. Igit᷑
antiochus ut instituerã dic̾e. auditis philone
achademico. ⁊om̃ sarcho stoico. in achademĩã
uet̾em quasi uacuam defensorib.⁊ quasi nullo

Expanded text:
litteras inflatura. nam nihil mihi uidetur inflatius litteras inflatura. nam nihil mihi uidetur inflatius quam tam multa copiosissime atque ornatissime dicere non ita sentientem. quibus tamen uentis faeneus ille Platonicus Antiochus satis, ut mihi uidetur, dissipatus atque dispersus est. nam Epicureorum greges in animis deliciosorum populorum aprica stabula posuerunt. quippe Antiochus, Philonis auditor, hominis, quantum arbitror, circumspectissimi, qui iam ueluti aperire cedentibus hostibus portas coeperat et ad Platonis auctoritatem Academiam legesque reuocare — quamquam et Metrodorus id antea facere temptauerat, qui primus dicitur esse confessus non directo placuisse Academicis nihil posse conprehendi, sed necessario contra Stoicos huius modi eos arma sumpsisse — igitur Antiochus, ut institueram dicere, auditis Philone Academico et Mnesarcho Stoico in Academiam ueterem quasi uacuam defensoribus et quasi nullo
Abbreviated transcription (Latin):
rent. easq nescio quarũ uerarũ similes uidens
id quod in hoc mundo ad agendum sequeretur
ueri simile nominauit: Cui enim eẽt simile.
⁊ perite norat. ⁊ prudent̃ tegebat: idq etiam pro¬
babile appellabat: Probat enim bẽne im̾aginem:
quisqͥs eius intuet᷑ exemplum: Quom̃ ergo nicħ
approbat sapiens. aut quomͦ simile sequit᷑ ueri. c̃
ipsum uerum qͥd sit ignoret: Ergo illi norats
⁊ appbant falsa: in quib imitationẽ laudabilẽ
rerũ uerarum animadũtebant: Sed quia hoc
tanquam ꝓfanis nec fas nec facile erat ostende:
reliquerunt posteris. ⁊ quib illo tp̃r potuert̃.
signum qͦddam sẽtentię suȩ. illos audẽ bene dia¬
lecticos de uerbis mouere questionẽ: insultante ᷤᷤ
irridentesq ꝓhibebant: Ob hȩc dicit᷑ carnea¬
des etiã tercie achademie pͥnceps atq auctor
fuisse. deinde in nr̃m tullium conflictio ista
durauit. iã plane saucia: ⁊ ultimo sp̃u latinas

Expanded text:
rent, easque nescio quarum uerarum similes uidens rent, easque nescio quarum uerarum similes uidens id, quod in hoc mundo ad agendum sequeretur, ueri simile nominauit. cui enim esset simile, et perite norat et prudenter tegebat idque etiam probabile appellabat. probat enim bene imaginem, quisquis eius intuetur exemplum. quomodo enim approbat sapiens aut quomodo simile sequitur ueri, cum ipsum uerum quod sit ignoret? ergo illi norant et approbabant falsa, in quibus imitationem laudabilem rerum uerarum aduertebant. sed quia hoc tamquam profanis nec fas nec facile erat ostendere, reliquerunt posteris et quibus illo tempore potuerunt signum quoddam sententiae suae, illos autem bene dialecticos de uerbis mouere quaestionem insultantes inridentesque prohibebant. ob haec dicitur Carneades etiam tertiae Academiae princeps atque auctor fuisse. Deinde in nostrum Tullium conflictio ista durauit iam plane saucia et ultimo spiritu Latinas
Abbreviated transcription (Latin):
gine constantiȩ deceptus. ut ipsis achademicis
uidebat᷑. nec m̃ etiã ñ uidet᷑ ꝑtinax fuit. fides q
illa corpor ꝑniciosa. quo qͦ modo potuit ꝑuixit
in chrisippũ. qui ci quãmarimȩpoterat magnaᷤᷤ
uires latius se diffundendi dabat. nͥ ex illa par¬
te carneades acrior ⁊ uigilantior suꝑiorib cet̾is¬
et ita restitisset. ut mirer illã opinionẽ aliquid
etiã postea ualuisse: Namq carneades primo
illã uelut calum niandi impudentiã qua uide¬
bat archesilam ñ mediocrit̃ infamatũ depofu¬
it. ne contra omĩa uelle dicere quasi ostentatiõis
causa uideretur: sed ipsos propͥe sibi stoicos atq
chrisippũ. conuellendos eũtendosq proposuit:
einde cum undiq premeret᷑ si null rei eẽt assens.
nicħ acturum eẽ sapientẽ: O hominẽ mirum atq
adeo ñ mirum. ab ipsis enim platonis fontib ꝓflu¬
ebat. attendit sapient̃. quales illis actiones proba¬

Expanded text:
gine constantiae deceptus, ut ipsis Academicis gine constantiae deceptus, ut ipsis Academicis uidebatur nec mihi etiam non uidetur, pertinax fuit fidesque illa corporum perniciosa, quoquo modo potuit, peruixit in Chrysippum, qui ei — nam maxime poterat — magnas uires latius se diffundendi dabat, nisi ex illa parte Carneades acrior et uigilantior superioribus ceteris ita restitisset, ut mirer illam opinionem aliquid etiam postea ualuisse. namque Carneades primo illam uelut calumniandi impudentiam, qua uidebat Arcesilam non mediocriter infamatum, deposuit, ne contra omnia uelle dicere quasi ostentationis causa uideretur, sed ipsos proprie sibi Stoicos atque Chrysippum conuellendos euertendosque proposuit. Deinde cum undique premeretur, si nulli rei esset assensus, nihil acturum esse sapientem — o hominem mirum atque adeo non mirum! ab ipsis enim Platonis fontibus profluebat — attendit sapienter, quales illi actiones proba
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. Nam ⁊ dm̃ ipsum ignẽ putabat: pru¬
dentissime atq utilissime mͥ uidet᷑ archesilas
cum illud late serperet malũ. occultasse penituᷤ
achademiȩ sententiã:i quasi aurũ inueniendũ
quandoq posteris obruisse: Quare cum ĩ fal¬
sas opiniones ruere turba sit ꝓmor:⁊ consuetu¬
dine corpoꝵ om̃ia ẽẽ corporea facillime s no¬
xie credat᷑. instituit uir acutissimus atq hu¬
manissimus dedocere potius quos patiebatur
male doctos: quam docere quos dociles ñ arbi¬
trabatur: Inde illa omĩa nata sunt q̃ nouȩ acha¬
demiȩ tribuunt᷑. quia eoꝵ necessitatẽ uederes ñ
habebant: Qd̃ si zeno exꝑgefactus eẽt. aliquando
⁊ uidisset. neq quicq̃m comp̃hendi posse nͥ qͣle
ipse diffiniebat. neq tale aliquid in corporibus
posse inueniri quib ille tribuebat om̃ia: olim
prsus hoc genus diputationũ qđ magna neces¬
sitate flagrauerat fuisset extinctũ: S̾s reno ima¬

Expanded text:
corpore — nam et deum ipsum ignem putabat — prucorpore — nam et deum ipsum ignem putabat — prudentissime atque utilissime mihi uidetur Arcesilas, cum illud late serperet malum, occultasse penitus Academiae sententiam et quasi aurum inueniendum quandoque posteris obruisse. quare cum in falsas opiniones ruere turba sit pronior et consuetudine corporum omnia esse corporea facillime sed noxie credatur, instituit uir acutissimus atque humanissimus dedocere potius quos patiebatur male doctos quam docere quos dociles non arbitrabatur. inde illa omnia nata sunt, quae nouae Academiae tribuuntur, quia eorum necessitatem ueteres non habebant. Quodsi Zeno expergefactus esset aliquando et uidisset neque quicquam comprehendi posse nisi quale ipse definiebat neque tale aliquid in corporibus posse inueniri, quibus ille tribuebat omnia, olim prorsus hoc genus disputationum, quod magna necessitate flagrauerat, fuisset extinctum. sed Zeno ima
Abbreviated transcription (Latin):
seruata:⁊ ꝑ misterus custodita: Non enim aut
facile ista ꝑcipiunt᷑ nisi ab eis qui se ab omĩbꝰ uituᷤ
mundantes. in aliam quanda plus qua humanam
consuetudinẽ uendicarint: aut non grauit peccat
quisqͥs ea sciens quoslibet homines docere uolue¬
rit: Itaq renonẽ principẽ stoicoꝵ. cum iã quib¬
dam auditis ⁊ creditis in scolam relicta aplatone
uenisset. quã tunc polemo retinebat. suspectum
habitum suspicor. nec talem uisum cui platonica
illa uelut sacroscã secreta facile prodi cõmittiq
deberent. priusquã didicisset ea que in illam sco¬
lam ab aliis accepta detulerat. morit̾ polemo. suc¬
cedit ei archesilas. zenonis quide condiscipulus:.
s sub polemonis magisterio: Quaobrẽ cum zeno
sua quatda de mundo. ⁊ maxime de anima propt̃
quam uera philosophia uigilat sencentia delecta¬
retur. dicens eam ẽẽ mortalem: nec qͥcqͣm cẽ p̃t̃
hunc sensibilem mundum. nicħq in eo agi nisi

Expanded text:
seruata et pro mysteriis custodita. non enim aut seruata et pro mysteriis custodita. non enim aut facile ista percipiuntur nisi ab eis, qui se ab omnibus uitiis mundantes in aliam quandam plus quam humanam consuetudinem uindicarint, aut non grauiter peccat, quisquis ea sciens quoslibet homines docere uoluerit. itaque Zenonem principem Stoicorum, cum iam quibusdam auditis et creditis in scholam relictam a Platone uenisset, quam tunc Polemo retinebat, suspectum habitum suspicor nec talem uisum, cui Platonica illa uelut sacrosancta decreta facile prodi committique deberent, priusquam dedidicisset ea ea, quae in illam scholam ab aliis accepta detulerat. moritur Polemo, succedit ei Arcesilas, Zenonis quidem condiscipulus, sed sub Polemonis magisterio, quam ob rem cum Zeno sua quadam de mundo et maxime de anima, propter quam uera philosophia uigilat, sententia delectaretur dicens eam esse mortalem nec quicquam esse praeter hunc sensibilem mundum nihilque in eo agi nisi
Abbreviated transcription (Latin):
illarũ partium. iudicẽsq dialecticam. quȩ aut̃
ipsa eẽt aut sine qua om̃ino sapientia eẽ non
posset. ꝑfectam dicit᷑ composuisse philosophie
disciplinã. dde qua nunc disserere. temporis ñ est
S at ẽ enim ad id quod uolo platonẽ sensisse duoᷤᷤ
ẽẽ mundos. unũ intelligibilem in quo ueritas¬
ipsa habitaret. istum aut sensibilem: quẽ mani¬
festum ẽ nos uisu tactuq sentire: Itaq illum
uerũ. hunc uerisimilẽ: ⁊ ad illius imaginẽ factũ:
uđo de illo in ea q̃ se cognosceret anima uelut ex¬
poliri ⁊ quasi serenari ueritatẽ: de hoc aut̃ instul¬
torum anunis ñscientia. s opimonẽ posse gen̾ari
Quicqͥd tam̃ ageret᷑ in hoc mundo ꝑ eas uirtutes
quas ciuiles uocabat. aliarũ uerarum uirtutum
similes. q̃ nisi paucis sapientib note eẽnt. ñ posse
nisi ueri simile nominari: hȩc ⁊ alia huiusmodi
m uident᷑ int̾̃ successores eius quantũ poterant ẽẽ

Expanded text:
illarum partium iudicemque dialecticam. quae aut illarum partium iudicemque dialecticam. quae aut ipsa esset aut sine qua omnino sapientia esse non posset, perfectam dicitur composuisse philosophiae disciplinam, de qua nunc disserere temporis non est. sat est enim ad id, quod uolo, Platonem sensisse duos esse mundos, unum intellegibilem. in quo ipsa ueritas habitaret, istum autem sensibilem, quem manifestum est nos uisu tactuque sentire; itaque illum uerum, hunc ueri similem et ad illius imaginem factum, et ideo de illo in ea quae se cognosceret anima uelut expoliri et quasi serenari ueritatem, de hoc autem in stultorum animis non scientiam sed opinionem posse generari: quidquid tamen ageretur in hoc mundo per eas uirtutes, quas ciuiles uocabat, aliarum uerarum uirtutum similes, quae nisi paucis sapientibus ignotae essent, non posse nisi ueri simile nominari. Haec et alia huius modi mihi uidentur inter successores eius, quantum poterant, esse
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quid sciam: s qͥd existimẽ: hoc enim ad ultim̃
reseruabam ut explicarẽ si possem. quale mͥ eẽ
uideat᷑ totũ achademicoꝵ consilium: Plato
uir sapientissimus ⁊ eruditissimus temporũ
suoꝵ. qui ⁊ ita locutus ẽ ut quec̃q diceret mi¬
gna fierent. ⁊ ea locutus ẽ ut quomͦcumq dice¬
ret parua ñ fierent: dicit᷑ post mortẽ socratis
magistri sui quẽ singularit dilexerat: apitha¬
goreis etiã multa didicisse: Pythagoras autẽ
greca philosophia ñcontentus. q̃ tunc aut pe¬
ne nulla erat. aut certe occultissima: postquã
cõmotus pherecide cuiꝰdam siri disputatiõib
immortalẽ ẽẽ animum credidit: multos sapl¬
entes etiã longe lateq peregrinat᷑ audierat:
Igit᷑ plato adiciens lepori subtilitatiq socratice.
quam in moralib habuit naturaliũ diuinar̃q
rerum ꝑitiam quã ab eis quos memoraui di¬
ligent̃ accepat. subiungensq quasi formateẽ

Expanded text:
non quid sciam sed quid existimem; hoc enim ad ultimum non quid sciam sed quid existimem; hoc enim ad ultimum reseruabam, ut explicarem, si possem, quale mihi esse uideatur totum Academicorum consilium. Plato, uir sapientissimus et eruditissimus temporum suorum, qui et ita locutus est. ut quaecumque diceret magna fierent, et ea locutus est, ut quomodocumque diceret, parua non fierent, dicitur post mortem Socratis magistri sui, quem singulariter dilexerat, a Pythagoreis etiam multa didicisse. Pythagoras autem Graeca philosophia non contentus, quae tunc aut paene nulla erat aut certe occultissima, postquam commotus Pherecydae cuiusdam Syri disputationibus immortalem esse animum credidit, multos sapientes etiam longe lateque peregrinatus audierat. igitur Plato adiciens lepori subtilitatique Socraticae, quam in moralibus habuit, naturalium diuinarumque rerum peritiam, quam ab eis quos memoraui diligenter acceperat, subiungensque quasi formatricem
Abbreviated transcription (Latin):
rum monstrum: S hoc omittamus: Minus
id ad nos. minus ad uide nr̃e discrimen. minꝰ
ad fortunarũ ꝑiculum ꝑtinet: Illud ÷ capita¬
le. illud formidolosũ. illud optimo cuiq metu¬
endum. qđ nefas om̃e si hec ratio ꝓbabilis erit
cum ꝓbabile cuiquam uisum fuerit ẽẽ facien¬
dum. tantum nulli quasi uero assentiat᷑: non
solum sine sceleris s etiã sine erroris intuꝑa¬
tione cõmutat: Quid ergo: hec illi ñ uidert̃:
Immo sollertissime prudentissimeq uiderunt.
Nec mͥ ullo pacto tantũ arrogauerim. ut mar¬
cum tullium aliqua exparte sequar. industria.
uigilantia. ingenio. doctrina. Cui tam̃ asseren¬
ti nicħ scire posse hominẽ. si hoc solũ diceret᷑
scio ita uideri mͥ.unde id refelleret ñ haberet:
Quid igit᷑ placuit tantis uiris ꝑpetuis ⁊ ꝑtina¬
cib contentionib agere. ne in quenquã cadere
ueri scientia uideret᷑: Audite iam paulo attenti

Expanded text:
rum monstrum! sed hoc omittamus; minus rum monstrum! sed hoc omittamus; minus id ad nos, minus ad uitae nostrae discrimen, minus ad fortunarum periculum pertinet. illud est capitale, illud formidolosum, illud optimo cuique metuendum, quod nefas omne, si haec ratio probabilis erit — cum probabile cuiquam uisum fuerit esse faciendum, tantum nulli quasi uero assentiatur — non solum sine sceleris sed etiam sine erroris uituperatione committat. quid ergo? haec illi non uiderunt? immo sollertissime prudentissimeque uiderunt, nec mihi ullo pacto tantum adrogauerim, ut Marcum Tullium aliqua ex parte sequar industria uigilantia ingenio doctrina; cui tamen asserenti nihil scire posse hominem si hoc solum diceretur: scio ita uideri mihi\', unde id refelleret non haberet. Quid igitur placuit tantis uiris perpetuis et pertinacibus contentionibus agere, ne in quemquam cadere ueri scientia uideretur? audite iam paulo attentius
Abbreviated transcription (Latin):
ri arbitramini: Liquet deicrare ꝑomne diuinũ.
nescire me ꝓrsus quoquomodo iste peccauerit.
si quisqͥs id egerit qđ probabile uidetur non
peccat. nisi forte in totum aliud eẽ dicunt er¬
rare. aliud peccare. se q illis p̃ceptis egisse¬
ne erremus. peccare aut̃ nicħ magnũ ẽẽ du¬
risse: Laceo de homicidiis. parricidus. sacrile¬
gus. om̃ibq omino quȩ ficri aut cogitari poᷤ¬
sunt flagitus ac facinorib. que paucis uerbis
⁊ qd ÷ grauius apud sapientissimos iudices de¬
fendunt᷑: Nicħ consensi: ⁊ido ñerraui: Quomͦ
aut̃ non facerẽ. qđ ꝓbabile uisum ẽ: Qui autẽ
ñ putant ista ꝓbabilit̃ posse ꝑsuaderi. legant
orationẽ cateline. qua patrie parricidiũ. quo
uno continent᷑ omĩa scelera ꝑsuasit: Iã illud
quis ñridet : Ipsidicunt nicħ se in agendose¬
qui nisi ꝓbabile: ⁊ querunt magnopere ueri¬
tatẽ.: cum eis sit ꝓbabile ñposse inueniri: Omi¬

Expanded text:
ri arbitramini. liquet deierare per omne diuinum ri arbitramini. liquet deierare per omne diuinum nescire me prorsus, quomodo iste peccauerit, si quisquis id egerit quod probabile uidetur non peccat, nisi forte in totum aliud esse dicunt errare, aliud peccare seque illis praeceptis egissene erremus, peccare autem nihil magnum esse duxisse. Taceo de homicidiis parricidiis sacrilegiis omnibusque omnino quae fieri aut cogitari possunt flagitiis ac facinoribus, quae paucis uerbis et, quod est grauius, apud sapientissimos iudices defenduntur: nihil consensi et ideo non erraui; quomodo autem non facerem quod probabile uisum est? qui autem non putant ista probabiliter posse persuaderi, legant orationem Catilinae, qua patriae parricidium, quo uno continentur omnia scelera, persuasit. iam illud quis non ridet? ipsi dicunt nihil se in agendo sequi nisi probabile et quaerunt magnopere ueritatem, cum eis sit probabile non posse inueniri. o mi
Abbreviated transcription (Latin):
atq adeo neapolitano. nicħ eum peccasse: immo
etiã ne errasse quidẽ: Nenim faciendum ẽẽ adul¬
t̾ium. ꝓ tiero sibi ꝑsuasit: probabile occurrit: Se¬
cutus ẽ. fecit. aut fortasse ñ fecit. s fecisse sibi ui¬
sus ẽ Iste aut̃ maritus homo fatuus ꝑturbat
om̃ia litib. ꝓuxoris castitate ꝓclamans: c̃ qua
forde nunc dormit. ⁊ nescit: hoc illi iudices si
intellexerint. aut negligent achademicos. &
tanquã crimen uerissimũ punient. aut eis de
optemꝑantes ueri similit̃ hominẽ ꝓbabiliterq
dampnabunt: ut iam quid agat iste patronuᷤ
ꝓrsus ignoret: Cui enim succenseat ñ habebit.
cum om̃s se nicħ errasse dicant: quando ñ assen¬
tienteᷤ id quod uisum ẽ ꝓbabile fecerint: Ponet
igitur ꝑsonam patroni:⁊ philosophi consolato¬
ris suscipiet: ita facile adolescenti qui iam tm̃ ĩ
achademia ꝓfecerit ꝑsuadebit: ut se tanquam
in somnis putet ẽẽ dampnatũ: Sz uos me ioca¬

Expanded text:
atque adeo Neapolitano nihil eum peccasse, immo atque adeo Neapolitano nihil eum peccasse, immo etiam nec errasse quidem. non enim faciendum esse adulterium pro uero sibi persuasit; probabile occurrit, secutus est. fecit; aut fortasse non fecit, sed fecisse sibi uisus est. iste autem maritus, homo fatuus, perturbat omnia litibus pro uxoris castitate proclamans, cum qua forte nunc dormit et nescit. hoc illi iudices si intellexerint, aut neglegent Academicos et tamquam crimen uerissimum punient aut eisdem obtemperantes uerisimiliter hominem probabiliterque damnabunt, ut iam quid agat iste patronus prorsus ignoret. cui enim suscenseat non habebit, cum omnes se nihil errasse dicant, quando non assentientes id quod uisum est probabile fecerint. ponet igitur personam patroni et philosophi consolatoris suscipiet; ita facile adulescenti, qui iam tantum in Academia profecerit, persuadebit, ut se tamquam in somnis putet esse damnatum. sed uos me ioca
Abbreviated transcription (Latin):
consentire debemus. s tam̃ cum agit. quisq qd̃
ei uidetur ꝓbabile. nec cessat nec errat. illud tã¬
tum meminerit. qͥcquid occurrit uł animo uł
sensib ñ ꝓuero ẽẽ aꝑꝓbandum: Id igit᷑ audienᷤ
adolescens. insidiabit᷑ pudicitie uxoris aliene: Te
te consulo. marcetulli: De adolescentiũ mori¬
bus uitaq tract̾amus: cui educande atq institu¬
ende om̃s ille litterȩ tuȩ ingilauerunt: Quid
aliud dicturus es. quã ñ tͥ eẽ ꝓbabile. ut id faciat
adolescens: At illi ꝓbabile est: Nam si ex alieno
probabili uiuimus. nec debuisti tu administͣre
rem publicã: quia epicuro uisum ÷ ñ ẽẽ faciendũ
Noulterabit gͥ ille iuuenis coniugẽ alienam: Qui
dep̃hensus si fuerit: uͥ te inueniet a quo defendat᷑:
Quãquã etiam si inueniat. qͥd dieturus es: Negab̾
pfecto: Quid sitam clarum ẽ. ut frustra infitiere :¬
ꝑ suadebis nimirum tanquã inginnasio cumano

Expanded text:
consentire debemus; sed tamen, cum agit quisque, quod consentire debemus; sed tamen, cum agit quisque, quod ei uidetur probabile, nec cessat nec errat, illud tantum meminerit, quidquid occurrit uel animo uel sensibus, non pro uero esse approbandum\' — id igitur audiens adulescens insidiabitur pudicitiae uxoris alienae ? te, teconsulo, Marce Tulli; de adulescentium moribus uitaque tractamus, cui educendae atque instituendae omnes illae litterae tuae uigilauerunt. quid aliud dicturus es quam non tibi esse probabile, ut id faciat adulescens ? at illi probabile est. nam si ex alieno probabili uiuimus. nec tu debuisti amministrare rem publicam, quia Epicuro uisum est non esse faciendum. adulterabit igitur ille iuuenis coniugem alienam; qui deprehensus si fuerit, ubi te inueniet, a quo defendatur? quamquam etiamsi inueniat, quid dicturus es? negabis profecto. quid, si tam clarum est, ut frustra infitiere? persuadere uis nimirum tamquam in gymnasio Cumano
Abbreviated transcription (Latin):
rat inuenit Uere uob̃ dicam. cum ista cogitarẽ
risum tenere ñpotui. fieri ꝑ achademicor uerba
nescio quomͦ ut erret ille qui uerã uiam uel casu
tenet. ille autem qui per auios montes ꝓbabilit̃
ductus ÷. nec petitam regionem inuenit. ñ uideat᷑
errare Ut enim temerariã consensionẽ iure cõdẽp¬
nem. facilius ambo errant quã iste ñ errat: hinc
iam adũsum uerba ista uigilantior. ipsa fact̾a ho¬
minũ ⁊ mores considare cepi Tum uͦ tam multa
mͥ etiam capitalia in istos uenerunt inmentem.
ut iam ñ riderẽ s partim stomacharer. partim
dolerẽ homines doctissimos ⁊ acutissimos in t̾a¬
ta scelera sententiarum:⁊ flagitia: deuoludos:
Certe enim ñfortasse om̃is qui errat peccat. om̃iᷤ
tam̃ qui peccat: aut errare concedit᷑. aut aliqͥd
peius: Quid si ergo aliquis adolescentiũ ẽ hos
audierit dicentes. turpe ẽ errare. ⁊ ido nulli rei

Expanded text:
rat. inuenit. uere uobis dicam, cum ista cogitarem, rat. inuenit. uere uobis dicam, cum ista cogitarem, risum tenere non potui, fieri per Academic-orum uerba nescio quo modo, ut erret ille, qui ueram uiam uel casu tenet, ille autem, qui per auios montes probabiliter ductus est nec petitam regionem inuenit, non uideatur errare. ut enim temerariam consensionem iure condemnem, facilius ambo errant, quam iste non errat. hinc iam aduersum ista uerba uigilantior ipsa facta hominum et mores considerare coepi. tum uero tam multa mihi et tam capitalia in istos uenerunt in mentem, ut iam non riderem sed partim stomacharer partim dolerem homines doctissimos et acutissimos in tanta scelera sententiarum et flagitia deuolutos. Certe enim non fortasse omnis, qui errat, peccat. omnis tamen, qui peccat, aut errare conceditur aut aliquid peius. quid, si ergo aliquis adulescentium, cum hos audierit dicentes: \'turpe est errare et ideo nulli rei
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ecce ex alio uie cornu. lautus quida ⁊ urba¬
nus equo insidens eminet. ⁊ propinq̃re occipit:
G ratulatur iste: Tum aduenienti ⁊ salutato. indi¬
cat ꝓpositum. Querit uiam. Dicit &̃ reman¬
sionis sue causam. quo beniuolentiorẽ reddat:
pastori eum p̃ferens: Ille autẽ casu seduct᷑or¬
unus erat. de his quos samardagos iamuul¬
gus uocat: Tenuit suum mor̃e homo pessimꝰ
ctiã gratis: Hac ꝑge ait: Nam ego inde uenio:
Decepit. atq abiit: S quando iste deciꝑet᷑: Non
enim monstrationẽ istã tanquã ueram inquit
aꝓꝓpbo. s quia ÷ uerisimilis. ⁊ hic ociofum ẽẽ nec
honestũ nec utile est. hac cam: Int̾ea iam ille
qui assentiendo errauit. tã cito existimans uera
ee uerba pastoris in loco illo quo tendebant. iã
se reficiebat. Iste aut̃ non errans si quide pro¬
babile sequit᷑. cuxũit siluas nescio quas. nec ĩã
cui locus ille notus sit. ad quẽ uenire ꝓposue¬

Expanded text:
cum ecce ex alio uiae cornu lautus quidam et urbacum ecce ex alio uiae cornu lautus quidam et urbanus equo insidens eminet et propinquare occipit. gratulatur iste, tum aduenienti et salutato indicat propositum, quaerit uiam, dicit etiam remansionis suae causam, quo beniuolentiorem reddat pastori eum praeferens. ille autem casu planus erat de his, quos samardocos iam uulgus uocat. tenuit suum morem homo pessimus etiam gratis. hac perge, ait; nam ego inde uenio. decepit atque abiit. sed quando iste deciperetur? non enim monstrationem istam tamquam ueram, inquit, approbo, sed quia est ueri similis, et hic otiosum esse nec honestum nec utile est; hac eam. interea ille, qui assentiendo errauit tam cito existimans uera esse uerba pastoris, in loco illo, quo tendebant, iam se reficiebat, iste autem non errans, si quidem probabile sequitur, circumiit siluas nescio quas nec iam cui locus ille notus sit, ad quem uenire proposue
Abbreviated transcription (Latin):
diu cogitassem in isto rure quonam m possit
istuc ꝓbabile aut uerisimile actus nr̃os ab erro¬
re defendere. primo uisum ÷ mͥ ut solet uideri
cum ista uendebam belle tec̾tum ⁊ munitum:
Deinde ubi totum cautius curcumspexi: uisus
sum mͥ uidisse unum aditum qua insecuros
error irrueret Non solum enim puto eũ erra¬
re qui falsam uiam sequit᷑. s etiã eum qͥ uerã
non sequit᷑ Faciamus enĩ duos uiatores. ad
unũ locum tendentes. quoꝵ alter instituerit
nulli credere: alt̾ nimis credulus sit Uentũ
est ad aliquod biunum: Hic ille credulus pasto¬
ri qui aderat. uł cuipiam rusticano: salue fru¬
gi homo: Dic queso qua bene. in illum locum
pgatur Respondet᷑: Si hac ibis: nicħ errabis:
& ille ad comitẽ. Uerum dicit: hac eamus: Ri¬
det uir cautissimus. ⁊ tam cito assensum facetis¬
sime illudit. atq interea illo discedente. in bi¬
uio figitur: ⁊ iam incipit uideri turpe. cessare

Expanded text:
diu cogitassem in isto rure, quonam modo possit diu cogitassem in isto rure, quonam modo possit istuc probabile aut ueri simile actus nostros ab errore defendere, primo uisum est mihi, ut solet uideri, cum ista uendebam, belle tectum et munitum, deinde ubi totum cautius circumspexi, uisus sum mihi uidisse unum aditum, qua in securos error inrueret. non solum enim puto eum errare, qui falsam uiam sequitur, sed etiam eum, qui ueram non sequitur. faciamus enim duos uiatores ad unum locum tendentes, quorum alter instituerit nulli credere, alter nimis credulus sit. uentum est ad aliquod biuium. hic ille credulus pastori, qui aderat, uel cuipiam rusticano: salue, frugi homo! dic quaeso, qua bene in illum locum pergatur. respondetur: si hac ibis, nihil errabis. et ille ad comitem: uerum dicit, hac eamus. ridet uir cautissimus et tam cito assensum facetissime inludit atque interea illo discedente in biuio figitur. et iam incipit uideri turpe cessare,
Abbreviated transcription (Latin):
s hinc iam uultis me fortasse discedere: Non
sunt facile securissima relinquenda: cũ uersu¬
tissimis hominib agimus. Morẽ tam̃ uobis
gerã. S quid hoc dicam: Q cquid nam illud
nimirũ uetus dicendũ ẽ. ubi ⁊ ipsi hñt qđ dicant̃
Qͥdenim faciã quẽ de castris meisforas truditis
nisi implorabo auxilia doctioꝵ. cũ quib si suꝑa¬
re nequeo mi tus pudebit fortasse suꝑari: laci¬
am igit᷑ quib uirib possum fumosum quidẽ
iam ⁊ scabrum: s nisi fallor ualidissimũ telum
Qui nicħ aprobat. nicħ agit: O hominẽ rusticũ.
& ubi: probabile : Sͥ ÷ ueri simile: hoc uolebatis:
Auditis ne. ut sonent scuta grecanica: Exceptũ
est qd robustissimũ quidẽ. s quia manu iacła¬
t sumus. ⁊ nicħ mͥ potentius isti mei suggert̃.
nec aliquid ut uideo uulneris fecimus: conũtã
me ad ea que uilla ⁊ ager ministrat: Onerant
me potius maiora: quã p̃ꝑant: Nam ẽ ociosus

Expanded text:
Sed hinc iam uultis me fortasse discedere. non Sed hinc iam uultis me fortasse discedere. non sunt facile securissima relinquenda; cum uersutissimis hominibus agimus; morem tamen uobis geram. sed quid hic dicam? quid? quidnam ? illud nimirum uetus dicendum est, ubi et ipsi habent quod dicant. quid enim faciam, quem de castris meis foras truditis? num implorabo auxilia doctorum, cum quibus si superare nequeo, minus pudebit fortasse superari? iaciam igitur quibus uiribus possum fumosum quidem iam et scabrum sed, nisi fallor, ualidissimum telum: qui nihil approbat, nihil agit. o hominem rusticum! et ubi est probabile? ubi est ueri simile? hoc uolebatis. auditisne, ut sonent scuta Graecanica? exceptum est quod robustissimum quidem, sed qua manu iaculati sumus! et nihil mihi potentius isti mei suggerunt nec aliquid, ut uideo, uulneris fecimus. conuertam me ad ea, quae uilla et ager ministrat; onerant me potius maiora quam praeparant. Nam cum otiosus
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens apꝓbabit Unde manifestum ẽ eos de sa¬
piente itł suis disputationib contͣ quas nitimur
querere Eigo arbitror ego sapienti certam eẽ
sapientiã. so: sapientẽ ꝑcepisse sapientiã ⁊ obhoc
cum ñ opinari c̃ assentit᷑ sapientie: Assentit᷑ enĩ
ei rei quam si ñ ꝑcepisset. sapiens non eẽt. nec isti
quẽ qͣm ñ debere assentiri nisi reb que ñ possunt
pcipi affirmant: Non autẽ sapientia nichil est:
Cum igit᷑ ⁊ scit sapientiã. ⁊ assentit̃ sapientiẽ. neq n¬
chil scit. neq null rei sapiens assentit᷑: Quid am¬
plius uultis: Ande illo errore aliqͥd querimus:
quẽ dicunt penitus euitari si in nullam rẽ ãĩũ
declinet assensio: frrat enĩ inquiunt. quisqͥs ñ
solum rem falsam. s etiã dubiam quãuis uera sit
apꝓbat Nichil autẽ qđ dubium ñsit. inuenio:
At inuenit sapiens ipsam ut dicebamꝰ sapientiã:

Expanded text:
umquam sapiens approbabit. unde manifestum est eos de saumquam sapiens approbabit. unde manifestum est eos de sapiente illis suis disputationibus, contra quas nitimur, quaerere. Ergo arbitror ego sapienti certam esse sapientiam, id est sapientem percepisse sapientiam et ob hoc eum non opinari, cum assentitur sapientiae; assentitur enim ei rei, quam si non percepisset, sapiens non esset. nec isti quemquam non debere assentiri nisi rebus, quae non possunt percipi, affirmant; non autem sapientia nihil est: cum igitur et scit sapientiam et assentitur sapientiae, neque nihil scit neque nulli rei sapiens assentitur. quid amplius uultis ? an de illo errore aliquid quaerimus, quem dicunt penitus euitari, si in nullam rem animum declinet assensio ? errat enim, inquiunt, quisquis non solum rem falsam sed etiam dubiam, quamuis uera sit, approbat. nihil autem quod dubium non sit inuenio. at inuenit sapiens ipsam, ut dicebamus, sapientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
it sapientẽ nescire sapientiã. sapientẽ non con¬
sentire sapientie dicere ñ pudebit: Nut spã ueri
simile ẽ cadere in sapientẽ uł ipsius sapientię
ꝑceptionẽ. ⁊ nulla causa est cur ñei qđ potest
ꝑcipi assentiat᷑. iudeo quod uolebam ẽẽ uerisi¬
mile. sapientẽ seilicet assensurum ẽẽ sapientie:
Si queris ub inueniat ipsam sapientiã. responde¬
bo in semet ipso: Si dicis eum nescne quod habe¬
at. redis ad illud absurdum. sapientem nescire
sapientiã Si sapientẽ ipsum negas posse inue¬
niri. ñ iam cũ achademicis. s tecum quisqͥs hoc
sentis sermone alio disseremus: Iili enim ẽ hec
disputant: de sapiente ꝑfecto disputant Clamat
cicero seipsum magnũ eẽ opinatorẽ. s de sapiente
se querere: Qd si adhuc uos adolescentes ignotũ
habetis: certe in hortensio legistis: Si igit᷑ nec
certi ẽ quicqͣm. nec opinari sapientis: nicħ unꝗͣ

Expanded text:
it sapientem nescire sapientiam, sapientem non conit sapientem nescire sapientiam, sapientem non consentire sapientiae dicere non pudebit. at si iam ueri simile est cadere in sapientem uel ipsius sapientiae perceptionem et nulla causa est, cur non ei quod potest percipi assentiatur, uideo quod uolebam esse ueri simile, sapientem scilicet assensurum esse sapientiae. si quaeres, ubi inueniat ipsam sapientiam, respondebo: in semet ipso. si dicis eum nescire quod habeat, redis ad illud absurdum, sapientem nescire sapientiam. si sapientem ipsum negas posse inueniri, non iam cum Academicis sed tecum, quisquis hoc sentis, sermone alio disseremus. illi enim cum haec disputant, de sapiente profecto disputant. clamat Cicero se ipsum magnum esse opinatorem, sed de sapiente se quaerere. quod si adhuc uos, adulescentes, ignotum habetis, certe in Hortensio legistis: si igitur nec certi est quidquam nec opinari sapientis est, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nescire sapientiã. Nam queso paululũ quasi
ante oculos tale spectaculũ constituamus si
possumus: rixam quanda sapientis: i sapientiȩ
Quul aliud dicit sapientia. quam se eẽ sapientiã:
At contra iste: ñcredo inquit: Quis ait sapien¬
tie. ñ credo ẽẽ sapientiã: Quis. nͥ is cum quo
illa loqui potuit: ⁊in quo habitare dignata:
scilicet sapiens: Ite nune. ⁊ me querite.: qui ẽ
achademicis pugnem: Habetis iam nouum
certamen: Sapiens ⁊ sapientia secum pugnan
Sapiens ñ uult consentire sapientie: Ego uob̾¬
cum securus expecto: Quis enim ñ credat in¬
uict̾am ẽẽ sapientiã: Tam̃ nos aliqua cõplexi¬
one muniamus: Aut enim in hoc certamine
achademicus umcet sapientiã. ⁊ ame uincet᷑
quia non erit sapiens: aut ab ea suꝑabit᷑. ⁊ sapi¬
entem consentire sapientie docebimus: Aut
igit᷑ sapiens achademicus ñ ẽ. aut non nulli re
sapiens assentietur. nisi forte quem dicere pudu¬

Expanded text:
nescire sapientiam. Nam quaeso paululum quasi nescire sapientiam. Nam quaeso paululum quasi ante oculos tale spectaculum constituamus, si possumus, rixam quandam sapientis et sapientiae. quid aliud dicit sapientia quam se esse sapientiam ? at contra iste: non credo, inquit. quis ait sapientiae: non credo esse sapientiam? quis, nisi is, cum quo illa loqui potuit et in quo habitare dignata est, scilicet sapiens? ite nunc et me quaerite, qui cum Academicis pugnem; habetis iam nouum certamen: sapiens et sapientia secum pugnant. sapiens non uult consentire sapientiae. ego uobiscum securus exspecto. quis enim non credat inuictam esse sapientiam? tamen nos aliqua complexione muniamus. aut enim in hoc certamine Academicus uincet sapientiam et a me uincetur, quia non erit sapiens, aut ab ca superabitur et sapientem sapientiae consentire docebimus. aut igitur sapiens Academicus non est aut nonnulli rei sapiens assentietur, nisi forte, quem dicere pudu
Abbreviated transcription (Latin):
cedat. certe si nicħ aliud inueniat᷑ qđ adu̾sum
ista dici possit. ⁊ ultro me uictum ẽẽ ꝓfideor
Non enim de gła compaianda: sz de inuenien¬
da ueritate tractamus: Michi satis ẽ quoqͦ
modo molem istam transcendere. q̃ int̾ntib
ad philosophiã sese opponit. ⁊ nescio quibus
receptaculis tenebrascens talem ẽẽ philosophi¬
am totam minat᷑. nichilq in ea lucis inuen¬
tum iri sperare permittit Qͥd autẽ ampliꝰ
desiderem nichil habeo. si iam ꝓbabile est. non¬
nichil scire sapientẽ: Non enim alia causa ue¬
ri simile uidebat᷑ eum assensionẽ sustinere de¬
bere. nisi quia erat ueri simile nicħ posse cõp̃¬
hendi. quo sublato. ꝓcipit enim sapiens uł ipsã
ut iam concedit̾ sapientiã. nulla iam causa re¬
manebit. cur ñ assentiat᷑ sapiens uł ipsi sapien¬
tie. Est enim sine dubitatione monstruosius
sapientẽ ñ approbare sapientiam. quã sapientẽ

Expanded text:
cedat. certe nihil aliud inueniatur, quod aduersum cedat. certe nihil aliud inueniatur, quod aduersum ista dici possit, et ultro me uictum esse profiteor. non enim de gloria comparanda, sed de inuenienda ueritate tractamus. mihi satis est quoquo modo molem istam transcendere, quae intrantibus ad philosophiam sese opponit et nescio quibus receptaculis tenebras tegens talem esse philosophiam totam minatur nihilque in ea lucis inuentum iri sperare permittit. quid autem amplius desiderem, nihil habeo, si iam probabile est nonnihil scire sapientem. non enim alia causa ueri simile uidebatur eum assensionem sustinere debere, nisi quia erat ueri simile nihil posse conprehendi. quo sublato — percipit enim sapiens uel ipsam, ut iam conceditur, sapientiam — nulla iam causa remanebit, cur non assentiatur sapiens uel ipsi sapientiae. est enim sine dubitatione monstrosius sapientem non approbare sapientiam quam sapientem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ miserando fame necet: hec de ꝑceptione satis
ẽẽ proptẽa puto. quia de assentiendo cum dic̃e
cepero. tota ibi rursum causa ũsabitur Iamgͦ
ad eam partẽ ueniamus. in qua dubitare adhuc
uidet᷑ alipius: & pͥmo idipsũ ꝑspiciam̃ quale sit
qđ te acutissime atq cautissime mouit: Nam
si tot tantisq rationib roboratã. hoc enĩ dixi¬
sti achademicoꝵ sententiã qua eis placuit n¬
chil scire sapientẽ. hoc tuum labefactat inuẽ¬
tum. quo cogimur confiteri multo ẽẽ ꝓbabilꝰ
sapientẽ scire sapientiam: magis ẽ assensio cohi¬
benda Hoc ipso enim ostendit᷑ ncħ qͣmlibet
copiosissimis subtilissimissargum̃tis posse su¬
aderi. cui ñ ex parte cont̾ria si adsit ingenium
ñminus acrit uł fortasse acrius resistat᷑ Eo
fit. ut cum sit uict̾us achademicus uicerit.
Outinam uincat᷑: Nunq̃m efficiet quauis ar¬
te pelasga. ut simul ame uictus uic̾torq diᷤ¬

Expanded text:
n miserando fame necet. haec de perceptione satis n miserando fame necet. haec de perceptione satis esse propterea puto, quia de assentiendo cum dicere coepero, tota ibi rursum causa uersabitur. Iam ergo ad eam partem ueniamus, in qua dubitare adhuc uidetur Alypius, et primo id ipsum perspiciamus quale sit. quod te acutissime atque cautissime mouet. nam si tot tantisque rationibus roboratam — hoc enim dixisti — Academicorum sententiam, qua eis placuit nihil scire sapientem, hoc tuum labefactat inuentum, quo cogimur confiteri multo esse probabilius sapientem scire sapientiam, magis ebenda. Hoc enim ipso ostenditur nihil quamlibet copiosissimis subtilissimisque argumentis posse suaderi, cui non ex parte contraria, si adsit ingeniumn minus acriter uel fortasse acrius resistatur. eo fit, ut, cum sit uictus Academicus, uicerit.s o utinam uincatur! numquam efficiet quauis arte Pelasga, ut simul a Ille uictus uictorque dis
Abbreviated transcription (Latin):
faciat docendum ẽẽ. si malitia deserendum. si
doceri ñ podest. monendum ut aliqͥd aliud po¬
tius agat. quam tempus insupfluis operamq
consumat:si non obtemperat negligendum.
De cautiosis autẽ atq fallacib ratiunculis bit¬
ue preceptum ẽ: Si male concedendo inferun¬
tur. ad ea que concessa sunt ẽẽ redeundum: si
uerum falsumq in una conclusione c̃fligunt.
accipiendum inde qđ intelligitur: qđ explica¬
ri ñ potest. relinquendũ: Si autẽ modus ma
liquib reb latet penitus hominẽ. scientiam
eius non ẽẽ querendam: Hec quide habeo adi¬
alectica ⁊ alia multa que cõmemorare non:
necesse: Heq enĩ debeo ingratus existere. Ue¬
rum ille sapiens. aut hec negligit. aut si ꝑfec¬
ta dialectica ipsa scientia ueritatis ẽ. sic illã no¬
uit ut istoꝵ mendacissimã calumniã. si uerũ
est. falsum ẽ. si falsum ẽ uerum ẽ. contẽpnendo¬

Expanded text:
faciat, docendum esse, si malitia, deserendum, si faciat, docendum esse, si malitia, deserendum, si doceri non potest, monendum, ut aliquid aliud potius agat, quam tempus in superfluis operamque consumat, si non optemperat, neglegendum. de captiosis autem atque fallacibus ratiunculis breue praeceptum est: si male concedendo inferuntur, ad ea quae concessa sunt esse redeundum; si uerum falsumque in una conclusione confligunt, accipiendum inde quod intellegitur, quod explicari non potest relinquendum; si autem modus in aliquibus rebus latet penitus hominem, scientiam eius non esse quaerendam. haec quidem habeo a dialectica et alia multa, quae commemorare non est necesse; neque enim debeo ingratus exsistere. uerum ille sapiens aut haec neglegit aut, si perfecta dialectica ipsa scientia ueritatis est, sic illam nouit, ut istorum mendicissimam calumniam : si uerum est, falsum est, si falsum est, uerum est, contemnendo et no
Abbreviated transcription (Latin):
lia multa uera: S quam multa sint. nume¬
rate si potestis: Si quatuor in mundo elem̃ta
sunt ñ sunt quinq: Si sol unus est. ñ sunt
duo: Non potest una anima. ⁊ mors.⁊ ẽẽ im¬
mortalis: N potest homo simul ⁊beatus ⁊ mi¬
ser eẽ Non hie. ⁊ sol lucet ⁊ nox ẽ Aut uigila¬
mus nunc. aut dormimus: Aut corpus ẽ quod
mͥ uidere uideor. aut ñ ẽ corpus: Nec ⁊ multa
alia q̃ cõmemorare longissimum ẽ pistam didiei
uera eẽ quoqͦmodo se habeant sensus nr̃i In se
mͦ ꝓposui pars antecedens assumpta fuerit. tra¬
here necessario id qd annerum ẽ. ea uͦ que per
repugnantiã uł disiunctionẽ a me sunt enun¬
tiata hanc hr̃e naturam. ut cũ auferunt᷑ cet̾a
siue unum siue plura sint: restet aliqͥd quod
eoꝵ ablatione firmetur Nocut etiam me cũ
de re constat propt̃ quam uerba dicunt᷑. de ub̾
ñ debere contendi.⁊ quisqͥs id faciat. si impitia

Expanded text:
lia multa uera. sed quam multa sint, numelia multa uera. sed quam multa sint, numerate, si potestis: si quattuor in mundo elementa sunt, non sunt quinque; si sol unus est, non sunt duo; non potest una anima et mori et esse inmortalis; non potest homo simul et beatus et miser esse; non hic et sol lucet et nox est; aut uigilamus nunc aut dormimus; aut corpus est, quod mihi uidere uideor, aut non est corpus. haec et alia multa, quae comme>;morare longissimum est, per istam didici uera esse, quoquo modo sese habeant sensus nostri, in se exio nem modo proposui, pars antecedens assumpta fuerit, trahere necessario id, quod annexum est, ea uero, quae per repugnantiam uel disiunctionem a me sunt enuntiata, hanc habere naturam, ut, cum auferuntur cetera, siue unum siue plura sint, restet aliquid, quod eorum ablatione firmetur. docuit etiam me, cum de re constat, propter quam uerba dicuntur, de uerbis non debere contendi, et quisquis id faciat, si imperitia
Abbreviated transcription (Latin):
dormiens audet quidẽ somniare ut sapientẽ
uigilantẽ uocet: neget si dormiat: hȩc etiã de
furore dicipossunt. s in alia festinat oratio:
nec tam̃ sine conclusione securissima ñ relinqͦ:
Aut enim amittit᷑ furore sapientia:⁊ iam ñ erit
sapiens quẽ uerum ignorare clamatis: aut sci¬
entia eius manet. in intellectu: etiã si pars ani¬
mi cet̾a id qđ accipit asensib uelut in somniᷤ
imaginetur: Restat dialectica. quã certe sapiens
bene nouit: nec falsum scire quisquã potest: Si
uͦ eam nescit. non ꝑtinet ad sapientiã eius cog¬
nitio. sine qua ẽẽ sapiens potuit. ⁊ suꝑfluo u¬
trum uera sit. possit ue ꝑcipi querimus: hic
fortassis mͥ aliquis dicat: Soles prodere tu
stulte. quid noueris: An de dialectica nicħ
scire potuisti: Ego uͦ plura quã de quauis
parte pbilosophiȩ: Nam primo illas omnes
propositiones quib supra usus sum: ueras
ẽẽ ista me docuit: Deinde per istam noui a¬

Expanded text:
dormiens quidem audet somniare, ut sapientem dormiens quidem audet somniare, ut sapientem uigilantem uocet, neget, si dormiat. haec etiam de furore dici possunt; sed in alia festinat oratio. haec tamen sine conclusione securissima non relinquo. aut enim amittitur furore sapientia et iam non erit sapiens, quem uerum ignorare clamatis, aut scientia eius manet in intellectu, etiamsi pars animi cetera id, quod accepit a sensibus, uelut in somnis imaginetur. Restat dialectica, quam certe sapiens bene nouit, nec falsum scire quisquam potest. si uero eam nescit, non pertinet ad sapientiam eius cognitio, sine qua esse sapiens potuit, et superfluo utrum uera sit possitue percipi quaerimus. hic fortassis mihi aliquis dicat: \'soles prodere tu stulte, quid noueris, an de dialectica nihil scire potuisti?\' ego uero plura quam de quauis parte philosophiae. nam primo illas omnes propositiones, quibus supra usus sum, ueras esse ista me docuit. deinde per istam noui a
Abbreviated transcription (Latin):
eligis: Siquid in uideatur queris: inmente ar¬
bitror eẽ sũmum hominis bonum: S nunc
de scientia querimus: E rgo int̾roga sapientẽ.
qui ñ potest ignorare sapientiam: Michi autẽ
tardo illi atq stulto licet interim scire bonihu¬
mani finem inqͦ habitet beata uita. aut nullũ
ẽẽ. aut in animo eẽ. aut in corpore: aut in utroq
Hoc me si potes nescire conunce: quod notissimȩ
ille ur̃e rationes nullomͦ faciunt: Qđ si ñ poteᷤ
non enim reperies cui falso simile sit. ergo ne
concludere dubitabo recte mͥ uideri scire sapi¬
entẽ quicqͥd in philosophia uerum est. cũ ego
inde tam multa uera cognouerim: S metuit
fortasse. ne sũmũ bonum eligat dormiens: Ni¬
chil pericli ÷ cũ euigilauerit. Repudiabit si
displicet: tenebit si placet: Qͥs enĩeum rec te
uituꝑabit. qͦd falsum uidit in somnis: Aut
fortasse illud formidabit. ne dormiens amittat
sapientiã. si ꝓueris falsa ꝓbauerit: Hoc iã ne

Expanded text:
eligis ? si quid mihi uideatur quaeris, in mente areligis ? si quid mihi uideatur quaeris, in mente arbitror esse summum hominis bonum. sed nunc de scientia quaerimus. ergo interroga sapientem, qui non potest ignorare sapientiam; mihi tamen tardo illi atque stulto licet interim scire boni humani finem, in quo inhabitet beata uita, aut nullum esse aut in animo esse aut in corpore aut in utroque. hoc me, si potes, nescire conuince, quod notissimae illae uestrae rationes nullo modo faciunt. quod si non potes — non enim reperies, cui falso simile sit-egone concludere dubitabo recte mihi uideri scire sapientem quidquid in philosophia uerum est, cum ego inde tam multa uera cognouerim ? Sed metuit fortasse, ne summum bonum eligat dormiens. nihil pericli est; cum euigilauerit, repudiabit, si displicet, tenebit, si placet. quis enim eum recte uituperabit, quod falsum uidit in somnis? aut fortasse illud formidabis, ne dormiens amittat sapientiam, si pro ueris falsa probauerit? hoc iam ne