comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uasa lignea & fictilia¬
argentea: sic mali ꝓsunt ad ꝓfectum bonor
magnagͦ domus est. eccłia. in qͣsunt uasa au¬
disꝑsi. & spͥuali unitate deuineti. in eade cõmi¬
uione sacram̃toꝵ degentes. & uasa lignea & fic¬
tilia .i. illi. qui ita sunt in domo: ut ñ sint in eõ¬
page domus. nec in societate pacifica & t̃a ad¬
Buc corpore simul sunt cum bonis. Namante
tempꝰ ultime seꝑationis: nullomͦ ꝓpt̾ cõmixtio¬
nẽ maloꝵ recedendum ẽ ab unitate eccłiȩ ut
ante uentilationẽ areȩ: simul sint: tͥticũ. ⁊ zira¬
elect. & ipsiid̾e sunt uasa m honorẽ. qr ad ho¬
norem &e głam patriȩ cȩlestis subleuant᷑. ꝑua

Expanded text:
asa lignea et fictiliaet aurea; sic mali prosunt ad profectum bonorum. Magna ergo domus est Ecclesia in quo sunt vasa audispersi et spirituali unitate devincti, in eadem communione sacramentorum degentes; et vasa lignea et fictilia, id est illi qui ita sunt in domo, ut non sint in compage domus, nec in societate pacifica, et tamen adhuc corpore simul sunt cum bonis. Nam ante tempus ultimae separationis nullo modo propter commistionem malorum recedendum est ab unitate Ecclesiae, ut ante ventilationem areae simul sint triticum et zizaelecti et ipsi idem sunt. Vasa in honorem, quia ad honore
Abbreviated transcription (Latin):
ta enĩ xp̃iami bom: sc̃m desidium ẽ. Qd aut̃ de¬
sid̾as: nundũ uides. s desid̾ando capax efficieriᷤ
ut cũ uen̾it qd̾ uideas. implearis. S ic̃ enĩ si
uelles ĩplere aliquẽ sinum. & nosti qͣm mag¬
nũ est qd̾ dabit᷑. extendis sinũ. uł sacei uł ut̾s
ds differendo rem: extendit desidium. desidan¬
do. extendit aminũ extendendo. facit capacẽ
Desidemꝰ gͦ : qi implendi sumꝰ. hec ẽ uta nr̃a ut
desid̾ando exerceamur. T antũ aũt exercet nos

Expanded text:
ta christiani boni, sanctum desiderium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficeris, ut cum venerit quod videas, implearis. Sicuti enim si velis implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendis sinum vel sacci vel utris Deus differendo rem, extendit desiderium; desiderando, extendit animum; extendendo, facit capacem. Desideremus ergo quia implendi sumus. Haec est vita nostra ut desiderando exerceamur: tantum autem nos
Abbreviated transcription (Latin):
ponẽ. ut in ea q̃ nob̃ ꝓmittunt᷑: intendamus.
Ergo. nec ex p̾terita uita: nec ex p̾senti: delec¬
tari debemꝰ reuocandꝰ est ammus a recordandiᷤ
cũ quadã delectatione p̃t̾ias malis. & cũ qua¬
da concupiseentia fruendi. ne redeamꝰ corde
megyptum. Uitamgͦ p̃teritam malam obb¬

Expanded text:
ponere, ut in ea quae nobis promittuntur intendamus. Ergo nec ex praeterita vita, nec ex praesenti delectari debemus: revocandus est animus a recordandis cum quadam delectatione praeteritis malis, et cum quadam concupiscentia fruendi ne redeamus corde in Aegyptum. Vitam igitur praeteritam malam obli
Abbreviated transcription (Latin):
urrebatis. Hic lau
olim fuit in uob̃. qͥa olĩ
currebatis ꝑ oꝑa fides
ꝓficiendo ⁊ hoc bene.
qr ex dilectione facieba¬
uł impediuit ñ obedire
uitati: quȩ ultro se inge¬
rit. Exercitiũ illoꝵ m
oꝑa fid̃i bonũ fuisse te¬
statur. s neqͥcia maloꝵ
impeditos ne eursum
suum efficacia ꝑseu̾an¬
te ꝯsum̾ent. uñ. ut mil¬
lieoꝵ eredant. hortat᷑
subdens. s uos nemini
adent. euangłicȩ u̾ita

Expanded text:
urrebatis. Hic laudolim fuit in vobis, quia olim currebatis per opera fidei proficiendo, et hoc bene; quia ex dilectione faciebavel impedivit non obedire veritati, quae ultro se ingerit? Exercitium illorum in opera fidei bonum fuisse testatur, sed nequitia malorum impeditos, ne cursum suum efficacia perseverante consummarent. Unde ut nulli eorum credant hortatur, subdens, sed vos nemini adent, evangelicae verita
Abbreviated transcription (Latin):
gis: corrũpit .to. massam .i. congregationẽ fide¬
lium. uł uirtutũ. Sens itaq iste c̃. Ne putetis.
paucoꝵ hoĩum insidias eẽ ꝯtempnendas. Ut
enĩ scintilla res parua ẽ. & pene dũ cernit᷑. ñ ui¬
s cũ farinȩ consꝑsum.: totã massam suo uigore
corrumpit.⁊ in illiꝰ uim transit. oiñe qd̃ mixtũ ẽ.
Ita ⁊ doctna ꝑu̾sa. ab imo incipiens: uix duos aut
tres pͥmum in exordio repꝑit auditores. s paulatĩ
ut cancer serpit in corꝑe ⁊ iuxta uulgare ꝑu̾brũ.
unꝰ pecudis seabies:. totum cõmacłat gregẽ. Igit̃
&e scintilla statim cũ apparuerit. extinguenda ẽ.
& ferm̃tum a massa uicina semouendũ. & scubi

Expanded text:
gis corrumpit totam massam, id est congregationem fidelium vel virtutem. Sensus itaque iste est: Ne putetis paucorum hominum insidias contemnendas. Ut enim scintilla res parva est, et pene, dum cernitur, non vised cum farinae conspersum, totam massam suo vigore corruperit, in illius vim transit omne quod mixtum est: ita et doctrina perversa ab uno insipiens vix duos aut tres primum in exordio reperit auditores; sed paulatim ut cancer serpit in corpore, et juxta vulgare proverbium, unius pecudis scabies, totum commaculat gregem. Igitur et scintilla statim ut apparuerit, exstinguenda est, et fermentum a massae vici
Abbreviated transcription (Latin):
cis ⁊ c̾. uł ita continua.
Uere suꝑest quosdam¬
introire. sicut dauid t̾
iħe .i. iosue: qui duxit in
tr̃am ꝓmissionis: p̃stitiss..
.i. ipse p̾stans: ut uux: de¬
hac .i. in seq̃nti tempore.
queretur.
qd̾ supra dixit: hodie

Expanded text:
is, etc. Vel ita continua: Vere superest quosdamntroire, sicut David ters, id est Josue qui duxit in terram promissionis, praestitisset, si ipse praeparans ut dux dehac, id est in praesenti tempore, loqueretur upradixit hodie
Abbreviated transcription (Latin):
futuro: sabbatismus .i.
obseruabat᷑. Tunc enĩ ꝑfecte uacabimꝰ gr̃a ma¬
iore refecti.⁊ do pleni. & sciemus ꝑfecte qi ipse
ẽ d̾s. ibi uacabimus. ce uidebimus. uidebrmͦ:
&e amabimus. amabimus: & laudabimꝰ. Pcce :¬
quid erit in fine. sine fine. Nam quis alius nr̃¬

Expanded text:
futuro sabbatismus, id observabatur. Tunc ergo enim perfecte vacabimus gratia majore referti et Deo pleni. Et sciemus perfecte quia ipse s. Ibi uacabimus et uidebimus, uidebimus et amabimus, amabimus et laudabimus. Ecce quod erit in fine sine fine. Nam quis alius n
Abbreviated transcription (Latin):
tem. s tm̃ ẽ scriptura.
oe hec: conclu. oĩa sub
pecc̃o .i. tudeos omino¬
Sclusit: sub pec̃ci dñio.
uicti emĩ ꝯcupiscentia:
dentib. & ipsimandati trans gressione:
bo conumcet. qui sañ sibi uidebat᷑. ut peccata
demonstrarentur. ñ: ut auferrent᷑. Data ẽ. ut
inueniret se homo ut nͣ morb sauaretur. s
ut p̃uaricatione morbo crescente: medicꝰ que¬
reretur. Qui gͦ negit egeitudinẽ suã: suꝑflu

Expanded text:
 tantum est Scriptura. t hoc conclusit omnia sub peccato, id est Judaeos omninolausit sub peccati dominio. Victi enim concupiscentia, et ipsius mandati transgressione rbo convinceret, qui sibi sanus videbatur, ut peccata demonstrarentur, non ut auferrentur. Data est ut inveniret se homo, non ut morbus sanaretur, sed ut praevaricatione morbo crescente, medicus quaereretur. Qui ergo negat aegritudinem suam, superflu
Abbreviated transcription (Latin):
dulitate: ut omiũ misereat᷑. Notis enĩ peccis ꝑ
lege: ꝯcdusi fc̃. ut se excusare ñ possint. s q̃rant
inised̾iam. & qͣsiqͥs q̃reret. replicans suꝑiorem
q̃stionẽ. Cur gͦ data c̃ lex᷑ Redet. ut ꝓmissioda
posuit: ut homines nota sua & legis infirmita¬
to accełarent ad gr̃am. ⁊ credendo ꝓmissa ꝯseq̃¬
rent᷑. Lex gͦ data est. ut gr̃a q̃reretur. gr̃a data
ẽ. ut lex impłetur. nec enĩ suo uicio ños imple¬
bat lex. s uicio prudentie carnis. qd̃ uiciũ. ꝑ

Expanded text:
Notis enim peccatis per legem conclusi sunt, ut se excusare non possint, sed quaerant misericordiam. Et quasi quis quaereret, replicans superiorem quaestionem: Cur ergo data est lex? Respondet: Ut promissio daposuit, ut homines vota sua et legis infirmitate accelerarent ad gratiam, et credendo promissa consequerentur. Lex ergo data est ut gratia quaereretur, gratia data est ut lex impleretur. Nec enim suo vitio non implebatur lex, sed vitio prud
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. Non est nimica ꝓ.¬
missionis: s ꝯfirmat eã.
Sienĩ lex posset p̾stare¬
uitã: &e id qd reꝓmissio
spopondit exhib̾e: uere
ꝓmissio ꝑ legẽ putaret᷑¬
exclusa. Si enĩ .e. uere¬

Expanded text:
 non est inimica missionis, sed confirmat eam. Si enim lex posset pravitam, et id quod repromissio spoponderat exhibere, vere promissio per legem putareexclusa. Si enim;
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ data eẽt lex q̃ poss
ue: ñ solũ opinione: ex
lege eẽt iusticia. s ñ est
ex ea iusticia. ꝙ potius
condẽpnat. ⁊ sub pecc̃o¬
concludit. ⁊ hoc ẽ qd̾ dic̃
s conclusit scͥpt᷑a . i. lex
ipsa: omĩa sub pecc̃o. lex¬

Expanded text:
Si enim data esset lex quae posset vere, non solum opinione ex lege esset justitia. Sed non est ex ea justitia, quia potius condemnat, et sub peccatconcludit. Et hoc est quod dicit: Sed conclusit Scriptura, id est lex ipsa, om
Abbreviated transcription (Latin):
lum uł xp̃m me excepistiᷤ.
Nonne illud fieri potuiss
nam possem me occid̾e. Et
dñs ad loth. Non pot̾o quic¬
qͣm fac̾e̾.donec illo introcaᷤᷤ.
Non posse se dixit. qd̃ sine
qr u̾m dico s si fallerem.
putarer amicꝰ. Quia enim¬
nemꝯ se argui uult erran¬
iuste uos rep̃hendens.
Emulant᷑ Qͣ. Ego ñ sum
uob̾ inimicꝰ. s illi emulan¬
.i. ñ utilit̃. e mulant᷑ enim
ñ bñ. qui non tam cupi¬
unt eos ẽẽ meliores: qͣm
ipsos uolunt fac̾e peroreᷤᷤ.
& retrorsum trahe. emu
lemini .i imitemini in legalib¬
gite & unitamini bonũ
ut ꝑseuanti gradu: ad
tis. uult enĩ ut semper

Expanded text:
um me excepistis. nonne illud fieri potuissetnam possem me occidere , et Dominus ad Loth: Non poteram quidquam facere, donec illuc introeas . Non posse se dixit quod sine quia verum dico, sed si fallerem, putarer amicus, quia nemo se argui vult erranjuste vos reprehendens. Aemulantvobis inimicus, sed illi aemulanest non utiliter. Aemulantur enim verbum, quia non tam cupiunt eos esse meliores quam ipsos volunt facere pejores, et retrorsum trahere aemlemini, id est intuemini in legalibgite et imitamini, bonum everanti gradu ad tis. Vult enim ut semper
Abbreviated transcription (Latin):
iagis emulando me cũ
absens sum: Filioli. h¬
ic itẽ. incipit ostend̾e ex¬
mei. ñ dico filii. s filiol.¬
qr mͦ diminuti estis. ⁊ ꝑ¬
fectionis gradib in dige¬
tis. quos it̃m sicut prius
ad lucem ficłi genero. do¬
nec xp̃c quẽ deformastiᷤ.
ur̃o uicio ꝑdidistis. ꝑpaucoꝵ est pensare: qui la¬
bor ẽ in p̃dicationib patrũ. qͣntis ue dolorib ãĩaᷤᷤ
in fide.⁊ inconu̾satione recta: parturiunt. Uñ
primũ ꝑ fid̾e illos genuerat in baptismo. s pꝰtea
deformati sunt ꝑ pseudo. ⁊ infirmi facti. ñõcum
dolore reformat eos. uñ addit. donec xp̃e in uo
b̃.refor. Concipientes enĩ fidem.⁊ sensum fidei
nundũ adũtentes: formatũ xp̃m in animis sui
negant᷑ habere. format᷑ enĩ xp̃c in corde credñ¬
tium: eum illis saeram̃ta gr̃e panduntur.⁊ ea
q̃ obscura uidebantur: ꝑspicua fiunt. Ułita.
pareat. & est hoc grauius dictum. quã si dice¬
ret:eos reformari in xp̃o. qr nescio quo pacto.

Expanded text:
agis aemulando me, cum absens sum. Filioli, hic iterum incipit ostenderemei, non dico filii, sed filiola diminuti estis, et perfectionis gradibus indigtis. Quos iterum, sicut prius, ad lucem fidei genero, donec Christus, quem deformastis, erdidistis. Perpaucorum est pensare quam labor sit in praedicationibus patrum, quantisve doloribus animas in fide, et conversatione recta parturiunt. UndePrimum per fidem illos genuerat in baptismo, sed postea deformati sunt per pseudo, et infirmi facti, nunc cum dolore reformat eos. Unde addit: donec Christus in vobis reformetur. Concipientes enim fidem et sensum fidei non advertentes, formatum Christum in animis suis nugantur habere. Formatur enim Christus in corde credentium, cum illis sacramenta graece panduntur, et ea quae obscura videbantur perspicua fiunt. Vel itapareat. Et hoc est gravius dictum, quam si diceret eos reformari in Christo, quia nescio quo pacto
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃i ꝯͥstantia. ut .s.¬
detur michi
sermo inaꝑti¬
one oris mei.¬
cum fiducia
notum fac̾e¬
mysterium
quo legatio¬
ne fungor
ita ut ipso
audeam ꝓ¬
ut oportet
me loqui.
p̃dicando: audeam loqui int̃ mala omĩa. ꝓuto¬
portet inc loqui. & ne auditis tͥbulationib mo

Expanded text:
in omni instantia et detur mihi sermo in apertione oris meicum fiducia, notum facemysterium quo legatione fungor ita ut in ipso audeam prout oportet me loqui. dicando, audeam loqui, inter mala omnia, prout oportet me loqui. Et ne auditis tribulationibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa que cũ adiura¬
tione petenda sunt.
orat. qui munda con¬
scientia: & fide inte¬
graorat. Incarne
enĩ orat. qui polluta¬
mente p̃cat᷑. iterum

Expanded text:
omnia quae cum adjuratione petenda sunt. orat, qui munda conscientia et integra fide orat. In carne enim orat, qui pollutamente precatur, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
qr ĩ mortales sunt: cũdo. miseri eũ hominib¬
s ñ sunt ueri &e̾ boni medii. quia ad hoc se
ser. ut ad beatã ĩmortalitatẽ transire ñ sinat.
ad tempꝰ esse. uoluit. & beatus met̾uitate ꝑsi¬
stere potuit. qui ñ se int̾posuit. ut ad beatam
ĩmortalitatẽ transire ñ si̾et. s ad hoc se int̾¬
posuit. mortał & beatus. ut mortalitate tͣns¬
acta: ex mortius ĩmortales. & ex miseris bea
ui dedit re

Expanded text:
quia immortales sunt cum Deo, miseri cum hominibuquia immortales sunt cum Deo, miseri cum hominibus; sed non veri et boni medii, quia ad hoc se ser, ut ad beatam immortalitatem transire non sinat.ad tempus esse voluit, et beatus in aeternitate persistere potuit, qui non se interposuit ut ad beatam immortalitatem transire non sineret, sed ad hoc se interposuit mortalis et beatus, ut, mortalitate transacta, ex mortuis immortales, et ex miseris beatui dedit se
Abbreviated transcription (Latin):
minum.¬
Homo xP̃ctus. homo. ut sic eẽt medi¬
ator. Non enĩ alit̃ quam ꝑ¬
IHE: hominẽ: mediat. Hic ẽ arbit̃ ille. qͣm
tor aut̃ int̾dm ⁊ homine oportebat. ut haberec
aliquid simile do̾: & aliqͥd simile hominib. ne
mediator ñ esset. Ueraxitaq mediator. xp̃c. int̾¬
mortales pecc̃ores: & imortalẽ iustum: apparu¬
it. mortalis: eum hominib. iustus. cum do. Id̾o
xp̃e mediator di &e hominum dictus ẽ: qr inter
dm ĩmortalẽ. &e hoĩem mortalẽ. ẽ d̾s homo. re¬
ata mortalitas: int̾uemendo. ꝑducat. quem:
neq ñ fieri mortalem oportebat. neq ꝑmanẽ
mortalẽ. Mortalis qͥppe factus ẽ non infir¬
mata ũbi diuinitate. s carnis suscepta in¬
firmitate.Boni aut̃ angłi. int̾ miseros mor¬
tales & beatum ĩmortalẽ: medii eẽ ñ pos¬
sunt. qr ita sunt ipsi beati. & ĩmortales
cum dõ: ut ñ sint mortales uł miseri cum
hominib. Mali aut̃ angłi quodãm̾ medii ft̃.

Expanded text:
minum, pro omnibus factus homo, ut sic esset mediator. Non enim aliter quam per hominem mediat. Hic est arbiter ille quem tor autem inter Deum et homines oportebat ut haberet aliquid simile Deo, et aliquid simile hominibus, nemediator non esset. Et mortales peccatores et inmortalem iustum apparuit, mortalis cum hominibus, iustus cum deo mediator Dei et hominum dictus est, inter Deum immortalem et hominem mortalem Deus et homo , reata mortalitas interveniendo perducat, quem neque non fieri mortalem oportebat neque permanere mortalem. Mortalis quippe factus est non infirmata Verbi divinitate, sed carnis suscepta infirmitate. Boni autem angeli inter miseros mortales et beatum immortalem medii esse non possunt, quia ita sunt ipsi beati et immortales cum Deo, ut non sint mortales vel miseri cum hominibus. Mali autem angeli quodam modo medii sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ moysent̾ruit. & si moyses ẽ territꝰ. quid gͦ alii
utiq multomagis t̾riti sunt. Sciendũ. qd uoce
illa ũboꝵ. sig̾eatur legis p̾ceptio.⁊ cõminatio.
qͣm ppłs grauẽ putauit. & intolerabilẽ. qr so¬
la p̾ceptio erat: sine gr̃aadiuuante. Nonemĩ
portabant qd̾ dicebatur. qr sine gr̃a insuffici¬
entes erant: ad obseruanda legis p̃cepta. &e di
blasphemie ꝓfertur in d̃m tang̾e: ẽ offend̾e.
Tangit gͦ montẽ ut bestia: qui offendit dm
blasphemia. quẽ p̾cipit lex sine mĩa lapida¬
ri. s sim eccłia uult reũti: miscditer suscipit᷑.
Moyses ibi t̾ritus est. qͥa tanta erat legis asꝑi¬
tione celebratũ erat: qͥnquagesiodie descen¬
uit ds: in syna. in igne. s plebem longe stan¬
dem t̾ritans.⁊ digito suo seribens in lapide. ñ
congregati erant fideles in unũ. in igneis lin¬
guis. ñ de longinqͦ t̾ritans: ĩmo sedit suꝑ sin¬
gulos eoꝵ. de cȩlo quidẽ factꝰ est subito sonus:

Expanded text:
od Moysen terruit, et si Moyses est territus, quid ergo alii? utique multo magis territi sunt. Sciendum quod voce illa verborum significatur legis praeceptio et comminatio, quam populus gravem putavit et intolerabilem, quia sola praeceptio erat sine gratia adjuvante. Non enim portabant quod dicebatur, quia sine gratia insufficientes erant, ad observanda legis praecepta, et dblasphemiae profertur in Deum; tangere est offendere. Tangit ergo montem ut bestia qui offendit Deum blasphemia, quem praecipit lex sine misericordia lapidari; sed si in Ecclesia vult reverti, misericorditer recipitur. Moyses ibi territus est, quia tantum erat legis asptione celebratum erat primo die, descendit Deus in Sina in igne, sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide, non , venit ubi congregati erant fideles in unum in igneis linguis, non de longinquo territans, imo sedit supra singulos eorum; de coelo quidem factus est subito sonus,
Abbreviated transcription (Latin):
descendet de celo .i. in uocẽ angłoꝵ. hec aolit¬
teram: in datione legis facta sunt. ut cordani¬
deoꝵ ꝓna ad pecc̃andum: concut̾entur. ne au¬
derent legẽ transgredi. Non hic t̾ror est in e¬
uangłio. ⁊ uocẽ u̾bor. Uox u̾boꝵ intelligitur.
ñ ipsus dei: s angłoꝵ. ꝑ subiectam enĩ creatu
cem tubarum: & angłoꝵ. illi qui audierunt:
excusauert se. ne eis fieret u̾bum .i. ne eis lo¬
queret᷑. dicentes moysi: Loquere tu nob̾. ñ loqͣ¬
tur nob̃ dñs ds̃: ne forte moriamur: numio
timore fuerunt ꝑcussi. Non enm portabait
onenĩ Por  run ferre uoce anghy¬

Expanded text:
descendet de coelo, id est in voce angelorum. Haec ad litteram in datione legis facta sunt, ut corda Judaeorum prona ad peccandum converterentur, ne auderent legem transgredi. Non hic terror est in Evangelio, Et vocem verborum. Vox verborum intelligitur, non ipsius Dei, sed angelorum. Per subjectcem tubarum et angelorum illi qui audierunt excusaverunt se, ne eis fieret verbum, id est ne eis loqueretur, dicentes Moysi: Loquere tu nobis, non loquatur nobis Dominus Deus, ne forte moriamur . Nimio timore fuerunt percussi. Non enim portabant non poterant ferre vocem ang
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃a. ad quẽ ñ motu corꝑis: s sp̃u merctis itur.¬
& ñ accessistis. ad turbinẽ. Turbo ẽ. ius uenticũ
gͣndine. ⁊ pluuia. Hec ad litteram: in datione le¬
gis facta sunt. Turbo aut̃ sigc̃abat: impetum
uicioꝵ. que ꝑlegẽ magis dominata sunt. mo¬
do aut̃ uenitur ad serenitatẽ uirtutũ. ꝑ gr̃am
legis Sigius hoc uł illud fec̾it. moriat᷑. & caligi¬
nem. Caligo est: tenebrositas ignis. ⁊ fumi. qͣ sig̾ca¬
tur: quia obscura erat lex. Caligõ enĩ. obscurita¬
tem legis sig̃cat. Modo uo. clara intelligentia est
& ꝓcellam. quȩ maior ẽ quã turbo .i. tempestas
que quocunq m ꝓpellit. Hec ẽ seruitꝰ peccati:
scdm oꝑationẽ. que ꝑ legẽ trahebat homines.
ẽ signum motionis ad bellum. quo sig̾catur. mo¬
tus delectationis. qui ñ ꝑ legẽ: s ꝑ gr̃am extin

Expanded text:
peccata, ad quem non motu corporis, sed spiritu mentis itur.n accessistis ad turbinem. Turbo est vis ventorum cum grandine et pluvia. Haec ad litteram in datione legis facta sunt. Turbo autem significat impetum vitiorum quae per legem magis dominata sunt; modo autem venitur ad serenitatem virtutum per legis. Si quis hoc vel illud fecerit, moriatur. Et caliginem. Caligo est tenebrositas ignis et fumi qua significatur, quia obscura erat lex. Caligo enim mentis obscuritatem significat, modo vero clara intelligentia est. Et procellam, quae major est quam turbo, id est tempestas quae quocunque modo propellit. Haec est servitus peccati secundum operationem quae per legem trahebat homines, est signum monitionis ad bellum, quo significantur motus delectationis, qui non per legem, sed per gratiam exstin
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres: q̃ in infimo gradu sunt: uult eẽ sine
emie ut munda sit ȩccłia. s eathafrige. occase

Expanded text:
mulieres quae in infimo gradu sunt, vult esse sine crimine ut munda sit Ecclesia. Sed Cataphrygae occas
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Itaꝙ apłe. & ñ se hominib. recte plac̾e dice¬
bat: qr ĩ eo ip̃o: ut do placeret intuebat᷑: ce pla¬
cendu ẽẽ hominib: recte p̃cipiebat ñ ut hoc ap¬
pet̾etur. tanqͣm merces recte factoꝵ. s qr uo pla¬
cere ñ posset. quin se his qͦs saluos fieri uellet
umitantꝰ p̃beret. Et sic̃ mapłoista contͣria uideban¬

Expanded text:
tolus, et non se hominibus recte placere dicebat, quia in eo ipso ut Deo placeret intuebatur, et placendum esse hominibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tanquam merces recte factorum, sed quia Deo placere non posset, qui non se his quos salvos fieri vellet, imitandum praebet. Et sic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑturbes. qͣntũ poto fortassis exponã St gͦ qͥd̾a hoĩs.
temarii iudices. decͣctores. susurrones. murmurato¬
res q̃rentes suspicari: qd̾ ñuident. q̃rentes etiã iac¬
tare qo non suspicantur. contͣ tales: Iufficit testi¬
monuĩ ꝯscientiȩ nr̃e neq etiã maliis qͥb place̾ uo¬

Expanded text:
non perturbes, quantum potero, fortassis exponam. Sunt ergo homines temerarii judices, detractores, susurrones, murmuratores, quaerentes suspicari quod non vident, quaerentes etiam jactare quod non suspicantur. Contra tales sufficit testimonium conscientiae nostrae, neque etiam in aliis quibus placere vo
Abbreviated transcription (Latin):
etiã innuit: hoc face illoᷤᷤ
laudarentur a iudeis.
qͦs ñ timet offend̾e pau¬
cessat lex. un subdit. aut
ñ essem litt̾as aprincipib sac̾dotũ: ad
Attende qd̾ ate. si hoĩb placem. cͥ. Ex his enĩ uerb.
q̃dam putant sibi in benẽ iuuendo iufice ꝯscientiã
&e qͥd de his exstiumet ali. ñ ualde curant. s scientia:
coeã ało ẽ necessaria conusatio aut̃. eoram ꝑximo. q̃ si
negligents agrt᷑. ledit exemplo. Ut ubi g̃ra. Siqͥs bone
ꝯscientiȩ coram infirmo mydolio comedat. quãuis
recte credens hoc faciat: tñ ꝑturbatur infirmi ꝯscien¬
tia. qd aũ ꝓdest si uent̾ conscientiȩ tuȩ hausit aqͣm
puram. & ille de tua negligenti conu̾satione bibiot᷑¬
batam: Abii aqͣm turbans: paseua conculcas. S atten¬
de. ne tͥ aqͣm turbes: negligentia ꝯu̾sationis tue dn
ꝑ omĩa placeo. Ite. sine offensione estote: uideis oe¬

Expanded text:
etiam innuit hoc facere illos laudarentur a Judaeis, non timet offendere Paucessat lex. Unde subdit: Aut  litteras a principibus sacerdotum ad Attende quod ait, si hominibus placerem, etc. Ex his enim verbis quidam putant sibi in bene vivendo sufficere conscientiam, et quid de his existimet alius, non valde curant; sed conscientia coram Deo est necessaria; conversatio autem coram proximo. Quae si negligentius agitur, laedit exemplo, ut verbi gratia, si quis bonae conscientiae coram infirmo in idolio comedat, quamvis recte credens hoc faciat, tamen perturbatur infirmi conscientia. Quid autem prodest si venter conscientiae tuae hausit aquam puram, et ille de tua negligenti conversatione bibit turbatam? Alii aquam turbas, pascua conculcas, sed attende ne tibi aquam turbes negligentia conversationis tuae. Unde per omnia placeo
Abbreviated transcription (Latin):
dinari qd cont᷑ aucto¬
ritatẽ ẽ. Dracones.
Post int̃positionẽ de
imulierib itͣm de dra¬
cons dic̃. diacones sit̃
decreuit homini. cũqͣ

Expanded text:
dinari: quod contra auctoritatem est. Diacones, post interpositionem de mulieribus, iterum de diaconis dicit: Diacones sint decrevit
Abbreviated transcription (Latin):
scribo fili tymothee spe¬
re ad te. tam̃ hec scͥbo
adeo sunt necessaria.
Si aut̃ tardauero: scͥbo
hec: ut scias quomͦ opor¬
teat te conu̾sari. scd̾m
diu̾sitates singuloꝵ:
in domo di. ido caute
agendum ẽ mea: quia
domus dĩ ẽ. quȩ ẽ eccłia¬
.s. multoꝵ conuocatio.
ad uniꝰ dicultum. tan¬
to cautꝰ m ea agend̾u
ita. in illis est uita. q̃
se bene sustinens uita¬
tẽ. ne corruat. licet tri¬
buletur. & firmam̃tũ.
.i. fulcim̃tum iam nu¬
tantib &e ruituris. q̃o¬

Expanded text:
scribo, fili Timothee, spere ad te. Tamen haec quae scribo adeo sunt necessaria. Si autem tardavero, scribo haec, ut scias quomodo oporteat te conversari, secundum diversitates singulorum, in domo Dei, ideo caute in ea agendum est, quia domus Dei est, qu multorum convocatio ad unius Dei cultum: tanto cautius in ea agendum ita in illis est vita, quae se bene sustinens veritatem ne corruat, licet tribuletur, et firmamentum, id est fulcimentum jam nutantibus et ruituris.
Abbreviated transcription (Latin):
res enĩ estis o fratres
laboris nr̃i ce fatiga¬
tonis. Hoc addit:
qr est labor: sine fa¬
tigatione. Et rec¬
te dixi. fatigati¬
onis: & laboris.
euangłium d̃i.
oꝑantes mani¬
b nr̃is: nocꝰte
&e die nequem
accipiendo ali¬
quid ab eo. hoc
etiã faciebat:
ut pseudo repel¬
leret a p̃dicatio¬
ne. Uos enim.

Expanded text:
res enim estis, o fratres, laboris nostri et fatigationis. Hoc addidit, quia est labor sine fatigatione. Et recte dixi fatigationis et laboris, Evangelium Dei operantes manibus nostris nocte et die, ne quem accipiendo aliquid ab eo. Hoc etiam faciebat ut pseudo repelleret a praedicatione. Vos enim.
Abbreviated transcription (Latin):
untur mui¬
die. conten¬
tiones.blas¬
phemiȩ. sus¬
picationesmr¬
le. conflicta¬
tiones homi
nummente
corruptoꝵ
se pietatem:
st aut̃ que¬
stus magnꝰ.
pictas cum
sufficientia.
Nichilenuim
intulimꝰ in
hunc mun¬
dum. haud
dubiũ quia

Expanded text:
untur invidiae, contentiones, blasphemiae, suspiciones malae, conflictationes hominum mente corruptoruse pietatem. Est autem quaestus magnus, pietas cum sufficientia. Nihil enim intulimus in hunc mundum: haud dubium quia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ue putat᷑ euangłm &e est contra meã p̃dica¬
tionẽ. scđ̃m qd̾ pseudo seruari docent. t̃n: scđ̃m
uitatẽ. sp̃ualis intelligentiȩ: ñ est alia. Uñ sub .¬
qđ tñ euangłm .i. lex: ñ est aliud scdm sp̃ualem
intelligentiã. nec aliud uob̾ ud̾etur: nisi sint .i.
eẽnt: aliqͥ qui uos ꝯturbant. qui conturbant

Expanded text:
quae putatur Evangelium; et est contra meam praedicationem, secundum quod pseudo eam servari docent; tamen, secundum veritatem spiritualis intelligentiae non est alia. Unde sub id est lex, non est aliud secundum spiritualem intelligentiam, nec vobis aliud videretur, nisi sint, id est essent aliqui qui vos conturbent, id est conturbent
Abbreviated transcription (Latin):
rum ẽ: de leticia ꝯfuge¬
ad exitia. cum paulatim
ꝓficiendum sit. a qͦ aũt
or in quib. transferant᷑:
ostendit. subdens. ab eo.
.s. d̾o .i. a fide eius: qui uoᷤ

Expanded text:
rum est de laetitia confugead exitia, cum paulatim proficiendum sit. A quo et in quid transferuntur, ostendit subdens: Ab eo id est a fide ejus, qui vos
Abbreviated transcription (Latin):
uł ad contẽplationẽ u̾itatis: uł ad bonos mores
refertur. Contẽplatio uitatis: in soliꝰ di dilectio¬
ne & cognitione fundata ẽ. bommores: in dilec¬
tione dĩ ⁊ ꝓxum. in qͥb duob: tota lex pendet

Expanded text:
vel ad contemplationem veritatis, vel ad bonos mores vel ad contemplationem veritatis, vel ad bonos mores refertur. Contemplatio veritatis in solius Dei dilectione et cognitione fundata est. Boni mores in dilectione Dei et proximi. In quibus duobus tota lex pendet
Abbreviated transcription (Latin):
ĩrdaret᷑ uob̾ sp̃s sc̃s nisi curcuncisiis s fuit datꝰ uob̃.
ãnqͣm oꝑa legis hab̾etis. Et sciendum. qd̃ nẽ deoꝑi¬
b maxĩe tractat: que sunt in sacram̃tis. q̃ non ft
necessaria. ubi iam gr̃a fidi est. biꝑtita ẽnĩ sunt
oꝑa legis. nam partim in sacram̃tis: partĩ in mo¬
rib. accipunt᷑. ad sac̃menta ꝑtinent: circuncisio
sabb̃m. ncomeme. sacͥficia. ⁊ huiꝰmodi. innumere
obseruantiȩ. Ad mores aut̃: ñ occides. ñ mechab̾i.
&ẽ huĩiꝰ. In obseruantiis aut̃. si ñ intelligantur:
a moyse &e ꝓpħis obseruata sunt. ꝯgruentia illi
popło. cuiadhuc talis seruitus erat utilis: ut sub
timore custodiret᷑. Nichil em̃tam pie terret a¬
nimũ: quã sacram̃tum ñ intellectum. intellectũ
uͦ. pium gaudium parit. & celebrat᷑ lib̾e: si opꝰ
ẽ tẽpori. si uͦ ñ est opꝰ. cũ suauitate sp̃uali tm̃.
legit᷑ & tͣctat᷑. Om̃e aũt sacram̃tum cũ intelligit᷑:

Expanded text:
isis; sed fuit datus vobis antequam opera legis haberetis. Et sciendum quod nunc de operibus maxime tractat quae sunt in sacramentis, quae non sunt necessaria, ubi jam gratia fidei est. Bipertita enim sunt opera legis. Nam partim in sacramentis, partim in moribus accipiuntur. Ad sacramenta pertinent circumcisio, Sabbatum, neomeniae, sacrificia, et hujusmodi innumerae observantiae. Ad mores autem: Non occides; non moechaberis , et hujusmodi. In observantiis autem si non intelligantur, a Moyse et prophetis observata sunt congruentia illi populo, cui adhuc talis servitus utilis erat, ut sub timore custodiretur. Nihil enim tam praeterret animum quam sacramentum non intellectum; intellectum vero pium gaudium parit, et celebratur libere, si opus elegitur, et tractatur. Omne autem sacramentum, cum intelligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nedictio. Qiͣ. Quãus sitis fascinati & stulti. tñ
hoc uoloa uob disce: qr hoc ad̾o euidens est: ut &¬
stulti docẽ queant ⁊ hoc solũ uolo a uob̃ scire: qͥa
fi nicħ aliud cẽt: hoc solum ad ꝓbandum qd inten¬
do suffic̾et. Quid ẽ illud: Ecce. constat: qr accepistiᷤᷤ
stis: an ex oꝑib legis: ubi labor ẽ: quȩ nunꝗͣ ha¬
biistis. accepistis eum: an ex auditu fidei :i. ex fi¬

Expanded text:
dicat: Quamvis sitis fascinati et stulti, tamen hoc volo a vobis discere, quia hoc adeo evidens est, ut et stulti docere queant; et hoc solum volo a vobis scire, quia si nihil aliud esset, hoc solum ad probandum quod intendo sufficeret. Quid est illud? Ecce constat quia accepistis Sstis, an ex operibus legis, ubi labor est, quae nunquam habuistis, accepistis eum, an ex auditu fidei? id est ex fi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ actꝰ. fascinatio d̾r. ⁊ pot̃ fie¬
ri: ut huic pecc̃o inseruiant de¬
mones. Similtt̾ muidia. tanqͣm
fascinꝰ urit. Inuidꝰ enĩnon mͦ sͥ
nocet. cũ aliena felicitate tabes¬
eit. s etiã his. in quib aliqͣ bo¬
na eẽ incipiunt. Uñ in libro qͥ
sapientia salomonis inscribit᷑.
fascinatio malignitatis: obseu¬
rat bona. Sic factũ ẽ: ut inu¬
di tanqͣm fascinantes: nocue¬
runt galathis nuꝑ in xp̃o re¬
natis. ut id̾e galathe: fidei
stomaco nauseante: cibũ sp̃s
scĩ euomuerunt. Quidaũt ex
hac fascinatione euen̾it:o¬
stendit. subdens. Ante quoꝵ¬

Expanded text:
eorum actus fascinatio dicitur, et potest fieri ut huic peccato inserviant daemones. Similiter invidia tanquam fascinus urit. Invidus enim non modo sibi nocet, cum aliena felicitate tabescit, sed etiam his in quibus aliqua bona esse incipiunt. Unde in libro qui Sapientia Salomonis inscribitur: Fascinatio malignitatis obscurat bona . Sic factum est ut invidi tanquam fascinantes nocuerint Galatis nuper in Christo renatis, ut iidem Galatae fidei stomacho nauseante cibum Spiritus sancti evomuerint. Quid autem ex hac fascinatione evenerit ostendit subdens: Ante quo
Abbreviated transcription (Latin):
exdilectione se ꝓ nob̾ tradidit.
& cum ħomĩa constent. & in
his instructi fustis. o uolendo
dicit. uos galathe estis insensa¬
ti. qr nec se circũuentos agnos¬
cunt: & cũ prius recte instruc¬
ti fueritis. qͥs uos fascinauit
.i. decepit u̾itati ñ obedire: ue

Expanded text:
ex dilectione se pro nobis tradidit. Et cum haec omnia constent, et in his instructi fuistis. O, dolendo dicit, vos Galatae, estis insensati, quia nec se circumventos esse cognoscunt. Et cum prius recte instructi fueritis, quis vos facinavit, id est decepit, veritati non obedire? Ve
Abbreviated transcription (Latin):
tus est .i. d̾apnatꝰ. & in uobis
.i. in ur̃is intellectib falsis.
sine salute nr̃a. In ocłis & sensib prudentiũ: xp̃c
lud osce. Ero mors tua o mors: hec est uirga moysi.
quȩ u̾sa in serpentẽ: deuoraiit serpentes magoꝵ
Hic ẽ sumus sac̾dos in lege. incuiꝰ morte: qͥ sangͥnẽ
pximi fud̾ant ignorant᷑. & obid metuentes: ad
ciuitatẽ refugii se ꝯtułant: absoluebant᷑. ⁊ securi
fiebat a metu. ita morte xͥ. dãpnato suꝑbo. salus
nr̃a ꝓeurata est qd insinuabat ineffabile nom̃ dñi.
septum in lamina aurea sũm pontificis. qd̾ erat
tetragramaton.i qͣtuor litt̾arum: que sunt. ioth.

Expanded text:
 est damnatus. Et in vobis, et in vestris intellectibus falsis sine salute vestra. In oculis et sensibus prudentium Christus lud Osee: Ero mors tua, o mors, etc. Haec est virga Moysi quae versa in serpentem devoravit serpentes magorum. Hic est summus sacerdos in lege, in cujus morte qui sanguinem proximi fuderant ignoranter, et ob id metuentes ad civitatem refugii se contulerant, absolvebantur, et securi fiebant a metu. Ita Christi morte damnato superbo salus nostra procurata est, quod insinuabat ineffabile nomen Domini, scriptum in lamina aurea summi pontificis, quod erat tetragrammaton, id est quatuor litterarum, quae sunt ioht,
Abbreviated transcription (Latin):
de filio. hoc: quidem
ad angłos ꝑtinens.¬
Qui filiꝰ. facit sp̃s:
gatos. suos. & etiam
raphim:. qui sunt
de ordine suꝑioꝵ. facit mi¬

Expanded text:
de Filio, hoc quidem ad angelos, pertinens Filius, facit spiritus, gatos suos, et etiam raphin qui sunt de ordine superiorum. Facit mi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ omnino. s equalitas om̃imoda ẽ hic. Ex alioꝵ
enim ꝓportione tẽꝑalium: quoꝵ alterum ẽ ex al¬
tero. & si ñ coeuum: tñ consubstantiale: filius
pat̾ ꝯsubstantialis ostendit᷑. Nascitur enĩ hõ.
de hoĩe. ⁊ equus: de eqͦ nec ẽ hoꝵ alt̾: altĩ cocuus.
qͥanatus: ab eo de quo natus ẽ. tempore p̾cedit᷑.
S tñ. & ille homo.⁊ iste homo. & ille equus.⁊ iste
naturȩ. ñ mminor eo. qr est ds de d̾o. ut homo ex
homine natus: eiꝰde substantiȩ ẽ. ⁊ equus. exeqͦ
Eece. aliud similitudinis genus adductum ẽ
Qind hic muenit̃: qͥdlaudat᷑: Certe. eqͣlitas sub¬
stantiȩ: hic laudatur. Quid ait̃ deest : equalitas
temporis. In illo aut̃ gene̾ similitudinis: quod
dedimꝰ de splendore ignis: equalitatẽ naturȩ
ñ inuenis. s coeuitatẽ. Quid ibi laudat᷑ : coeui¬
tas. Quid deest: Equalitas nat᷑e. Conunge q̃
laudas. In creaturis enĩ deest aliquid qd lau¬
das. In creatore nichil deesse pot̃. qr qd̾ inuenis

Expanded text:
da est hic. Ex aliorum enim proportione temporalium quorum alterum est ex altero, etsi non coaevum, tamen consubstantiale Filius Patri consubstantialis ostenditur. Nascitur enim homo de homine, et equus de equo. Nec est horum alter alteri coaevus, quia natus ab eo de quo natus est tempore praeceditur, sed tamen et ille homo, et iste homo; et ille equus, et iste naturae, non minor eo, quia est Deus de Deo, ut homo ex homine natus, ejusdem substantiae est, et equus ex equo. Ecce aliud similitudinis genus est adductum, quid hic invenitur? quid laudatur? Certe aequalitas substantiae hic laudatur. Quid autem deesse? aequalitas temporis. In illo autem genere similitudinis quod dedimus de splendore ignis aequalitatem naturae non invenis, sed coaevitatem. Quid ibi laudatur? Coaevitas. Quid deesse? Aequalitas naturae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deesse aliquid quod laudas, in Creatore nihil deesse potest, quia quod invenis
Abbreviated transcription (Latin):
nere parte ꝓmit̾tens. ita: in hac tota seriȩ. fa¬
Ad
ad alta redit. dicens: ꝑ quẽ fecit. ẜ ostea ad al¬
tiorẽ gradum om̃ib uenit. dicene:. qui cũsit
splendor. Deinde: humilia loquit᷑. purgatio¬
nem pecẽoꝵ faciens. Inde: ad alta narrando
reutitur. sedet ad dextam maiestatis. Seqͥtur:¬
antome

Expanded text:
permanere permittens: ita in hac tota serie fapermanere permittens: ita in hac tota serie faad ad alta redit, dicens, per quem; postea ad altiorem omnibus gradum venit, dicens, qui cum sit splendor. Deinde humilia loquitur, purgationem peccatorum faciens; inde ad alta narrando revertitur, sedet ad dexteram majestatis. Tanto me
Abbreviated transcription (Latin):
milib remanet. nec in excelsis ꝑdurat. s ue¬
liti quib dam gradib. minc: ad alta fastiga.
subleuatur. nunc: ad inferiora declinat᷑. Sieut
enĩ. qui infantulũ quempram ad excelsiora
uilt paulatim sensimꝙ subrigere: gradatim
hoc facit: abinferiorib ad suꝑiora ꝯscendens.
dem̃. cum sursum ꝑuenit: obscuritatib atꝙ
defectionib eum fatigari uidens: post alta̾.
depouit eum ad inferiora: quo respirare: at¬
q animum recreare ualeat. post itẽ: cum re¬
fectus fu̾it: ad alia alta substollit: ita: circa he¬
breos: beatus facit apłc. quos paulati ad no¬
ticiam dierigit. int̾ alta: memorans humi¬
lia. ubiꝙ magistri sui uestigia ꝯsequens. nã
&e ipse sic faciebat. aliqͣn quid̾e: ialtiora dis¬
cipulos suos subleuabat. aliquando: eos ad
inferiora. imbecillitatis eoꝵ gr̃a: reuocabat.
nequaquam eos ꝓlixo tempore in alt̾a ꝑ ma

Expanded text:
milibus remanet, nec in excelsis perdurat, sed vemilibus remanet, nec in excelsis perdurat, sed veluti quibusdam gradibus nunc ad altiora fastigia sublevatur, nunc ad inferiora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam ad excellentiora vult paulatim sensimque subrigere, gradatim hoc facit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum sursum pervenerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atque recreare animum valeat; post item cum refectus fuerit, ad alia alta sustollit: ita circa Hebraeos beatus facit Paulus, quos paulatim ad notitiam Dei erigit, inter alta memorans humilia, ubique magistri sui vestigia sequens: nam et ipse sic faciebat. Aliquando quidem in altiora discipulos suos sublevabat, aliquando eos ad inferiora, imbecillitatis eorum gratia revocabat, nequaquam eos prolixo tempore in altera parte
Abbreviated transcription (Latin):
liatus est. sedet .i. quiescit &e regnat. sublimat̾.
ad aextam maiestatis ei .i. ad equalitate patips.
de socatꝰ. non in paradiso. unde adam exeidibe
s in excelsis .i. suꝑ omnia. ⁊ loco ⁊ dignitate. In
exeelsis emĩ dicens: ñ in loco concludit d̾m. ẜ
oftendie: hoĩem xp̃m: om̃ib altiorẽ. ⁊ omnib
emmnentiorẽ. sicut & ꝑ dexteram. ñ d̾m defor¬
mauit. s similitudinẽ honoris demonstrauit.
Consessus enĩ. nichil demonstrat aliid. nisi ho¬
noris equalitatem. Contẽplare sapientiam
pauli. ĩmo: ñ sapientiã pauli. s sp̃s scĩmira¬
re gr̃am. Non enim suam intelligentiam men¬
tẽ ppria ꝓcreauit. s spͥs sc̃s ei infudit. Atten¬
de ꝙ ꝑ qͦuales apłica sapientia eos subleuat gͣ¬
dus : i qualit᷑. eos ad ip̃mapicem pietatis addu¬
ett. ubi. itẽ. ante qͣm deficerent. & eos obseuri¬
tas occuparet: uide: quomͦ eos ad inferiora re¬
uocauit. Qñq enĩ: quȩ sunt humilitatis elo

Expanded text:
liatus est, sedet, id est quiescit et regnat sublimatus ad dexteram majestatis ejus, id est ad aequalitatem Patris, et locatus non in paradiso, unde Adam excidit, sed in excelsis, id est super omnia loco et dignitate. In excelsis enim dicens, non in loco concludit Deum, sed ostendit hominem Christum omnibus altiorem et omnibus eminentiorem, sicut et per dexteram non Dominum deformavit, sed similitudinem honoris demonstravit. Confessus enim nihil demonstrat aliud, nisi honoris aequalitatem. Contemplare sapientiam Pauli, imo non sapientiam Pauli, sed Spiritus sancti mirare gratiam. Non enim suam intelligentiam mente propria procreavit, sed Spiritus sancti infudit. Attende ergo per quales apostolica sapientia eos sublevat gradus, et qualiter eos ad ipsum apicem pietatis adducit, ubi item antequam deficerent et eos obscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Quandoque enim quae sunt humilitatis eloq
Abbreviated transcription (Latin):
q nec parum dissimilis. sicut ip̃e ait. Pater in me
ẽ. &e qͥuidet me uidet & patrẽ. Attende. qd̾ hec
tur. Dicimus enĩ pat̾ est lumen. filius ẽ luien.
Similit̾: pat̾ est gła. filius est gła. & hui duo:
sic̃: lumen de lumine. & pͥncipium de pͥncipio.
&e ds de d̾o. ñ tñ duo dii. s unꝰ. non duo principia.
s unum. Splendor aut̃: & figura. sic̃ ⁊ ymago:
ꝓpͥe ad ꝑsonam filii referuntur. & relatiue dicun
fecit omnia. hic: ei nunc sũmam auctoritatis
attribuit. ex eo: qd cum auctoritate cunctagu¬
bernat.⁊ ꝯtinet. Sicut enĩ ab eo creata sunt
omĩa. ita ꝑ eum ĩutabilem oseruant᷑. Crea

Expanded text:
quia non dissimilis, sicut ipse ait: Pater in me est; et: Qui videt me, videt et Patrem meum . Attende quod haec tur. Dicimus enim: Pater est lumen, Filius est lumen; similiter Pater est gloria, Filius est gloria. Et hi duo sicut lumen de lumine, et principium de principio, et Deus de Deo, non tamen duo dii, sed unus, non duo principia, sed unum. Splendor autem et figura, sicut et imago proprie ad personam Filii referuntur et relative dicuntper ipsum fecit omnia. Hic ei nunc summam auctoritatis attribuit, ex eo quod cum auctoritate cuncta gubernat et continet. Sicut enim ab eo creata sunt omnia, ita per eum immutabilem conservantur. Crea
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ: qͣm laudas in homine: crede eẽ meo:qͥ
fecit hoĩem. Qd̾ de homine natum ẽ: homo est
& qd̃ de do natum est: ñ iderit qd ille de qͦ natũ
ẽ: Totumgͦ qd̾ laudabile est in creaturis: quib
aliqͥd dcest: simul ẽ in creatore: cui nichil deest.
ibi tñ que inuenimꝰ .i. homo ⁊ homo: duo hoĩes
sunt. hic uͦ pat̃oe filius: unus ds̃. Iõo. apłcate.¬

Expanded text:
quam laudas in homine, crede esse in eo qui fecit hominem, quod de homine natum est, homo est, et quod de Deo natum est, non id erit quod ille de quo natum est? Totum ergo quod laudabile est in creaturis quibus aliquid deesse simul est in Creatore, cui nihil deesse; ibi tamen quae invenimus, id est homo et homo, duo homines sunt. Hic vero Pater et Filius unus D
Abbreviated transcription (Latin):
toris aut̃ omĩpotentia: causa est. subsistendi
om̃i creaturȩ. quȩ uirtus: si ab eis q̃ condidit
regendis aliqñ cessaret: simul om̃ium rerum
species & natura concid̾et. Idõq: dñs ait. Pat̾
m̃s. isq nunc oꝑatur. & ego operor. illud. con¬
tinuationẽ qnͣdam oꝑis. eiꝰ qui simul omnia
ꝯtinet: atq ãministrat: ostendens. In quooꝑe.
etiã sapientia ipsius ꝑseueret. de qua dr. ꝑtin
luntate. semꝑ id̃e. mouet ꝑ tempꝰ. creaturam
spũalem. mouet etiã ꝑ tempꝰ. & locum: creatu¬
ram corporalem. ut eo motu: naturas qͣs con¬
didit ãministret. Cum gͦ tale aliqͥd agit. non
debemus opinari: eiꝰ substantiã: qua ds ẽ: tẽpo¬
rib. locisq mutabilem. siue ꝑ tẽpora: & loca.
modilem. cum sit ipse & int̾ior omĩre: qr ĩ ipo¬

Expanded text:
toris autem omnipotentia causa est subsistendi omni creaturae: quae virtus si ab eis quae condidit regendis aliquando cessaret, simul omnium rerum species et natura concideret. Ideoque Dominus ait: Pater meus usque nunc operatur, et ego operor , per illud continuationem quamdam operis ejus qui simul omnia continet atque administrat, ostendens in quo opere etiam sapientia ipsius perseveret. De qua dicitur: luntate, semper idem, movet per tempus creaturam spiritualem; movet etiaram corporalem, ut eo motu naturas, quas condidit, administret. Cum ergo tale aliquid agit non debemus opinari ejus substantiam, quae Deus est, temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobilem, cum sit ipse interior omni re, quia i
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ iudicare ꝑ filium: qr iudicẽ genuit. sic
etiã dicit᷑. oꝑari ꝑ filium. qr eum constat opi¬
ficem genuisse. Si enim causa eius pat̾ est: scd
qd̃ pater est: multo ampliꝰ eoꝵ oausa est: quȩ
ꝑ filium facta declarantur. purgationẽ. ⁊ ẽ.¬

Expanded text:
Pater judicare per Filium, quia judicem genuit, sic Pater judicare per Filium, quia judicem genuit, sic etiam dicitur operari per Filium, quia eum constat opificem genuisse. Si enim causa ejus Pater est, secundum quod Pater est, multo amplius eorum causa est quae per Filium facta declarantur. Purgationem pe
Abbreviated transcription (Latin):
dans apłe:ait. & ipse filius. ẽ: portans .i. con¬
tinens &e gub̾nans: omĩa uerbo .i. solo imꝑio.
uirtutis sue .i. potentic & bonitatis sue. quȩ
ñ minor apparet gub̾nando: quamcreando.
u̾bouirtutis sue. hoc enĩdicendo. facilitatem
continendi uoluit designare. ꝑ metaphoram
illoꝵ: qui sine ullo labore: u̾bo uł digito: mo¬
uent aliquid. uł efficiunt. Ita xp̃c. molẽ creat᷑e
magnitudinẽꝙ: sine labore continet: &e gub¬
nat. Itẽ. attende. qd̾ cum hic dicat apłe. xp̃m
omĩa continere: supͣdixit. patrem ꝑ eum omĩa
fecisse. ubiait: ꝑ quem fecit. tanquam facere
ip̃e ñ posset: si ei ñporrexisset pat̾ dext̾am. uel
tanquã aliqd̾ instrumentũ fu̾it. patͥs oꝑan¬
tis. s si ab eogub̾nant᷑ omĩa: ñ ne ab ipso factast̃:
Nongͦ. ut tu ħetice suspiearis inanit̃: tanqͣm
aliqd instrum̃tum extitit. neq ꝑ eum pat̾ dicit᷑¬
fecisse: tanqͣm ip̃e fac̾e̾ non posset. S sicut dr̃

Expanded text:
continens et gubernans, omnia verbo, id est solo imperio, virtutis suae, id est potentiae et bonitatis suae quae non minor apparet gubernando quam creando;verbo ubi scilicet hoc dicendo facilitatem continendi voluit designare, per metaphoram illorum qui sine ullo labore verbo vel digito movent aliquid vel efficiunt, ita Christus molem creaturae magnitudinemque sine labore continet et gubernat. Item, attende quod cum hic dicat Apostolus Christum omnia continere, supra dixit Patrem per eum omnia fecisse, ubi ait, per quem fecit, tanquam facere ipse non posset. Si enim porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis; sed si ab eo gubernantur omnia, nonne ab ipso facta sunt? Non ergo ut tu, haeretice, suspicaris inaniter, tanquam aliquod instrumentum existit: neque per eum Pater dicitfecisse, tanquam ipse facere non posset, sed sicut dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
splendorem: tanqͣm filium. Quia iam p̾locuti su¬
mus: nos cocua querere in creaturis. ꝑ quȩ. coȩt̾¬
naini creatore astruamꝰ. Si lucͥnam accend̾e cupio
nundum ẽ ibi ignis. nec splendor. mox aũt ut
accendo. simul eũigne. & splendor existit. Da
mignẽ sine splendore. ⁊ credo tͥ: patrẽ fuisse. si¬
ne filio. Dicta est a nob̾. ut potuit tanta res dici
illa tñ ineffabilia sunt. Pocest gͦ semꝑeẽ gen̾ans.
&e semꝑ cum illo: qd̃ de illo natum ẽ. gͦͤ & filiꝰ der.
sed̾m hoc: dr splendor głs. quod ei semꝑ pat̾ est.
qd ht̃. de quo sit. ñ scd̃m hoc: qd̾ priꝰ eẽt pat̾.⁊ po
stea filius semꝑ enĩ pat̃. semꝑ filiꝰ de patre est.
semꝑgͥ filius. natus semꝑpater ẽ. semꝑ de illo
ymago. Eece: ñ potuisti coeterna iuenire: incre¬
aturis.⁊ inucnistieoeua. quarũ ꝓportione. intel¬
sit coeuitas. ñ tamen ẽ ibi: omimoda equalitas.

Expanded text:
splendorem tanquam Filium, quia jam praelocuti susplendorem tanquam Filium, quia jam praelocuti sumus nos coaeva quaerere in creaturis, per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffabilia sint. Potest ergo semper esse generans, et semper cum illo quod de illo est natum: ergo Filius Dei secundum hoc dicitur splendor gloriae, quod ei semper Pater est, quod habet de quo sit, non secundum hoc quod prius esset Pater, et postea Filius; semper enim Pater, semper Filius de Patre est; semper igitur Filius natus, semper Pater est, semper de illo imago. Ecce non potuisti coaeterna invenire in creaturis, et invenisti coaeva. Quare proportione intelsit coaevitas, non tamen est ibi omnimoda aequalitas,