comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diabolice. ad eas que in illis modo timent᷑ mortes uo¬
lunt arias festinate: an potius seruat quos potest. ce¬
sisponte ꝑcant. quos conseruare non potest: Ut enĩ
om̃s uiuant ardent̾ exoptat: sed ncom̃s ꝑeant plus
laborat. Gratias autẽ dño qd̃ ex apud nos non quidẽ
inom̃ĩb s ualde inpłib iocis. et ꝑalias affrice par.¬
tes sine uilis istorum insanoꝵ mortib pax catholi¬
ca cutrit: et cururrit. Ibi autẽ illa funesta contĩgunt
ubi ẽ tam furiosum et inutue hominũ gen᷑: qui et
aluis temporib eadem facere consuerunt. Et prius qͥ¬
dem qm iste icges acatholitis impatorib miterene
pacis atq unitatis xp̃i paulatim doctrina
crescebat et in eam quisq sicut discebat et uole¬
bat. et poterat. exipsa parte transibat: cum tam̃
apud illos ꝑditorum hominum dem̃tissimi gre¬
ges. in diu̾sis causis quietẽ in nocentium ꝑtu¬
babant. Quis non dñs seruum suum timere. cõ¬

Expanded text:
diabolicae ad eas. quae in illis modo timentur, mortes uodiabolicae ad eas. quae in illis modo timentur, mortes uoluntarias festinare? an potius conseruat. quos potest, etsi sponte pereant. quos conseruare non potest? ut enim omnes uiuant, ardenter exoptat: sed ne omnes pereant, plus laborat. gratias autem domino, quod et apud nos non quidem in omnibus sed ualde in pluribus locis et per alias Africae partes sine ullis istorum insanorum mortibus pax: catholica currit et cucurrit. ibi autem illa funesta contingunt, ubi est tam furiosum et inutile hominum genus, qui et aliis temporibus eadem facere consuerunt. Et prius quidem quam istae leges a catholicis imperatoribus mitterentur, pacis atque unitatis Christi paulatim doctrina crescebat et in eam quisque, sicut discebat et nolebat et poterat, ex ipsa parte transibat, cum tamen apud illos perditorum hominum dementissimi greges in diuersis causis quietem innocentium perturbabant. quis non dominus seruum suum timere com
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. aquib antea timebantur: Si autem se ipsos
occidere uoluerint ne illi qͥ liberandi sunt liberent᷑.
et eo modo uberantium t̾rere pietatem. ut dum ti.¬
metur nequidam ꝑ ditiꝑeant: non eruant᷑ ꝑ diti¬
om qui uł iam nolebant ꝑire. uł cohertiti poterãt
non ꝑire: Quid hic agit karitas xp̃iana presertim
tum illi qui suas mortes uoluntarias et furiosas
minant᷑. inpopłoꝵ uberandoꝵ cõparatione ꝑ pauci
suit: Quid agit gͣ frat̾na duectio: Utrum dum pauciˢ
transitorios ignes metuit caminoꝵ. cdimitut om̃s et̃¬
nis ignib gehennarum. et tam multos uł iam uo-¬
ientes uł postea non uaientes ꝑ catholicam pacem ad
uitã uenire ꝑpetuam. relinquit inint̾itum sempiter¬
num. cauendo nequidam uoluntario moriantur
int̾itu qͥuiunt ad impedim̃tum salutis alioꝵ. qͦs
non ꝑmittunt scdm xp̃i doctrinam uniere. ut cos oo¬
teant quotũq tempore scm consuetudinẽ doccrine

Expanded text:
cunt, a quibus antea timebantur? Si autem se ipsos cunt, a quibus antea timebantur? Si autem se ipsos occidere uoluerint, ne illi, qui liberandi sunt, liberentur, et eo modo liberantium terrere pietatem, ut, dum timetur, ne quidam perditi pereant, non eruantur perditioni, qui uel iam nolebant perire uel coherciti poterant non perire, quid hic agit caritas Christiana, praesertim cum illi, qui suas mortes uoluntarias et furiosas minantur, in populorum liberandorum comparatione perpauci sint? quid agit ergo fraterna dilectio? utrum, dum paucis transitorios ignes metuit caminorum. dimittit omnes aeternis ignibus gehennarum et tam multos uel iam uolentes uel postea non ualentes per catholicam pacem ad uitam uenire perpetuam relinquit in interitum sempiternum cauendo, ne quidam uoluntario moriantur interitu, qui uiuunt ad impedimentum salutis aliorum, quos non permittunt secundum Christi doctrinam uiuere, ut eos doceant quocumque tempore secundum consuetudinem doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
mala ista didicerunt priꝰ eripiuntur iuiti. ut in
tatholica postea bonis p̃ceptis et maiorib sanent᷑
assucti. Nam multi eorũ quoꝵ iam munitate xp̃i
piũ fidci feruorem karitatemq miramur cũ mul¬
ta letitia deo grãs agunt. qd̾ ulo errore caruerunt:
ubi mala ista bona putau̾unt. Quas gratias modo
uolentes non agerent: nisipriꝰ etiam nolentes abil¬
la nefaria socictate disceberent. Quid deillis dicamꝰ
qui nobis cotidie confitentur. qd̃ iam olim uolebaro
ẽẽ catholici: sed int̾ eos habitabant int̾ quos id qd̃
uolebant tẽ nonpot̃ant ꝑ infirmitatẽ timoris:
Ubi suum u̾bum ꝓ cathouca dicerent: et ipsi et
domꝰ eorũ fundit᷑ eũterentur. Quis ẽ tam demens
qͥ neget istis debuisse ꝑuissa imꝑialia subueniri.
ut defanto eruerentur malo. dum illi q̃s timebãttim̾e
coguntur. et eorũ timore aut etiam ipsi corriguntur.
aut certe cum se correctos ẽẽ confingunt correctis par¬

Expanded text:
mala ista didicerunt. prius eripiuntur inuiti, ut in mala ista didicerunt. prius eripiuntur inuiti, ut in catholica postea bonis praeceptis et moribus sanentur adsueti. nam multi eorum, quorum iam in unitate Christi pium fidei feruorem caritatemque miramur. cum magna laetitia deo gratias agunt, quod illo errore caruerunt, ubi mala ista bona putauerunt. quas gratias modo uolentes non agerent, nisi prius etiam nolentes ab illa nefaria societate discederent. quid de illis dicamus, qui nobis cotidie confitentur, quod iam olim nolebant esse catholici. sed inter eos habitabant, inter quos id, quod uolebant, esse non poterant per infirmitatem timoris, ubi, si unum uerbum pro catholica dicerent, et ipsi et domus eorum funditus euerterentur? quis est tam demens, qui neget istis debuisse per iussa imperialia subueniri, ut de tanto eruerentur malo. dum illi. quos time- bant, timere coguntur et eodem timore aut etiam ipsi corriguntur ant certe, cum se correctos esse confingunt! correctis par
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus docuit: ut mori uolentes qnͣdo non in ue¬
mebant quem t̾rerent.ut ciꝰ gladio ferirentur. psara
se mitterent. aut ignib gurgitibq donarent. Qͥs
autẽ illos hec docuisse credendus ẽ cor eorum possi
dens. insi ille qͥ et saluatori nostro ut se depinna tẽ¬
pli p̃cipitaret tamquam de lege suggessit: Cunus
suggestionem asc utiq phiberent: simagistrum
xp̃m in corde portarent. Sed quia in se diaboio potiꝰ
dederunt. iocum: aut sic peunt. quẽadmodum grex
ile porcoꝵ. quẽ demonte. inmare de monum tur¬
ba deiecit. aut ullis mortib erepti. et pio matris
cathouce gremio collecci ita uberantur. quẽ admo¬
dum ẽ. adno ub̃atus. quẽ pat̾ eiꝰ a demonio sanan¬
dũ obtuut dicens. quod aliqnͣdo cadere in aqm ali¬
qnͣdo inignem soleret. Unde magna meos fit mi¬
sericordia: cum etiã ꝑistas imꝑatorũ leges ab illa
secta ubi ꝑ doctrinas demoniorum m̃ daciloquor

Expanded text:
diabolus docuit, ut mori uolentes, quando non inuediabolus docuit, ut mori uolentes, quando non inueniebant, quem terrerent, ut eius gladio ferirentur, per saxa se mitterent aut ignibus gurgitibusque donarent. quis autem illos haec docuisse credendus est possidens cor eorum nisi ille, qui et saluatori nostro, ut se de pinna templi praecipitaret, tamquam de lege suggessit? cuius suggestionem a se utique prohiberent, si magistrum Christum in corde portarent. sed quia in se diabolo potius dederunt locum, ant sic pereunt quem ad modum grex ille porcorum, quem de monte in mare daemonum turba deiecit. ant illis mortibus erepti et pio matris catholicae gremio collecti ita liberantur, quem ad modum est a domino liberatus. quem pater eius a daemonio sanandum obtulit dicens, quod aliquando cadere in aquam, aliquando in ignem soleret. Unde magna in eos fit misericordia, cum etiam per istas imperatorum leges ab illa secta, ubi per doctrinas daemoniorum mendaciloquorum
Abbreviated transcription (Latin):
rent sed int̾ficerentur acultorib idoloꝵ. Nam il¬
lud si accepta legitima potestate facere uellent:
siquid eis accidisset. possent habere qualemcũq
umbrã nominis martirũ. Sed ad h oc solum ue¬
mebant: ut integris idolis ipsi ꝑimerentur. Nã
singłi quiq ualentissimi iuuenes cuttores idoloꝵ
quis quem occideret. ipsis idous uouere consueue-¬
rant: quidam etiam se trucidandos armatis uia¬
torib ingerebant. ꝑtussuros eos se nisi abeis ꝑime¬
rentur. terribilit̾ cõminantes. Non numqm et a
iudicib transeuntib extorquebant inolent̾: ut
acarnficib uł ab offitio ferirentur Unde quidã
illos sic illusisse phibetur: ut eos tamqmͣ ꝑcutienddᷤᷤ
ligari et dimitti iuberet atq ita eoꝵ impetum in¬
cruent᷑ et illesus euaderet. Iam uero ꝑ abrupta p̃ci¬
pitia ꝑ aqͣs et flaminas occidere se ipsos: cotidianꝰ
illis ludus fuit. hec enim eos tria mortis genera

Expanded text:
rent, sed ut interficerentur a cultoribus idolorum. nam ilrent, sed ut interficerentur a cultoribus idolorum. nam illud si accepta legitima potestate facere uellent, si quid eis accidisset, possent habere qualemcumque umbram nominis martyrum: sed ad hoc solum ueniebant, ut integris idolis ipsi perimerentur: nam singuli quique ualentissimi iuuenes cultores idolorum. quot quis occideret, ipsis idolis uouere consueuerant. quidam etiam se trucidandos armatis uiatoribus ingerebant percussuros eos se, nisi ab eis perimerentur, terribiliter comminantes. nonnumquam et a iudicibus transeuntibus extorquebant uiolenter. ut a carnificibus uel ab officio ferirentur. unde quidam illos sic inlusisse perhibetur, ut eos tamquam percutiendos ligari et dimitti iuberet atque ita eorum impetum incruentus et inlaesus euaderet. iam uero per abrupta praecipitia, per aquas et flammas occidere se ipsos cotidianus illis ludus fuit. haec enim eos tria mortis genera
Abbreviated transcription (Latin):
laꝓbonis. quia paeis consulimus ad et̾nam salutem
ctiã temporalẽ nobis conantur auferre. sic amantes
homicidia ut inscipsis eaꝑfitiant. qnͣdo m alus per¬
petͦ᷑re non possunt. Sicut enim caritas laborat ecele
sit eos abilla ꝑ ditione uiberareut eorũ nemo moria¬
tur. sic eorum laborat furor aut nos occidere ut sue.
crudelitatis pascant libidmem: aut etiã se ipsos.
ne ꝑdisse iudeantur occidendorũ hominũ potes¬
tatẽ. Qui autẽ nescuint consuetudinem illoꝵ. pu¬
tant eos modo se ipsos occidere. qnͣdo abeorum in¬
sanissima dñatione ꝑ occasionem legum istarũ
que ꝓunitate sunt constitute tanti ppłi liberant᷑.
Qui autem sciunt et ante ipsas leges quid facere
solent. non coꝵ mirantur mortes. sed recordantur
mores maxime qñdo ad huc cuitus fuerat idoloꝵ
ad paganorũ celeberrimas sollẽpnitates ingentia
turbarũ agmina ueniebant nonut idola frange¬

Expanded text:
pro bonis, quia eis consulimus ad aeternam salutem, pro bonis, quia eis consulimus ad aeternam salutem, etiam temporalem nobis conantur auferre sic amantes homicidia, ut in se ipsis ea perficiant, quando in aliis perpetrare non possunt. sicut enim caritas laborat ecclesiae sic eos ab illa perditione liberare, ut eorum nemo moriatur. sic eorum laborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitatis pascant libidinem, aut etiam se ipsos, ne perdidisse uideantur occidendorum hominum potestatem. Qui autem nesciunt consuetudinem illorum, putant eos modo se ipsos occidere, quando ab eorum insanissima dominatione per occasionem legum istarum, quae pro unitate sunt constitutae. tanti populi liberantur; qui autem sciunt. et ante ipsas leges quid facere soleant, non eorum mirantur mortes, sed recordantur mores. maxime, quando adhuc cultus fuerat idolorum, ad paganorum celeberrimas sollemnitates ingentia turbarum agmina ueniebant, non ut idola frange
Abbreviated transcription (Latin):
affligebat ancillam. Si autẽ meliꝰ discutiamꝰ. magis
illa ꝑsequebatur saram suꝑbiendo: quam illam
sara cohercendo. Illa enim domine fatiebat inui¬
riam: ista imponebat suꝑbie disciplinã. Demde
querosibom et sancti nemini fatuunt ꝑsecutionẽ. sed
tantum modo patiuntur: cuiꝰ putant eẽ in psalmo
uocẽ ubi legitur. ꝑsequar inmicos meos et comp̃¬
hendam illos. et non conũtar donec defitiant: Si
gͣ uerum dicere uł agnoscere uolumꝰ. est ꝑsecutio in
quam fatiunt impiis ecclẽ xp̃i. Ista itaq beata est
que ꝑsecutionem patitur ꝓpt̾ iustitiam: illi uero
miscri qui ꝑ sccutionem patiutur ꝓpt̾ in iustitiã.
ꝓmnde ista ꝑ sequitur dilgendo: illi scuiendo. Ista
ut corrigar: illiut cñtant. Ista ut reuocet aberrore. Illi
ut p̃cipitent inerrorem. Demq ista ꝑsequitur ini¬
micos et comp̾hendit. donec defitiant inuanitate
ut inueritate ꝓfitiant: illi autem retribuentes ma

Expanded text:
affligebat ancillam. si autem melius discutiamus, magis affligebat ancillam. si autem melius discutiamus, magis illa persequebatur Sarram superbiendo quam illam Sarra cohercendo: illa enim \' faciebat iniuriam, ista inponebat superbiae disciplinam. deinde quaero. si boni et sancti nemini faciunt persecutionem. sed, tantum modo patiuntur, cuius putant esse in psalmo uocem. ubi legitur: Persequar inimicos meos et comprehendam illos et non conuertar. donec deficiant. Si ergo uerum dicere uel agnoscere uolumus, est persecutio iniquam faciunt impiis ecclesiae Christi. ista itaque beata est. quae persecutionem patitur propter iustitiam, illi uero miseri, qui persecutionem patiuntur propter iniustitiam. proinde ista persequitur diligendo, illi saeuiendo, ista ut corrigat. illi ut euertant, ista ut reuocet ab errore, illi ut praecipitent m errorem; denique ista persequitur inimicos et comprehendit. donec deficiant in uanitate, ut in ueritate proficiant. illi autem retribuentes mala
Abbreviated transcription (Latin):
si ita ẽ ut dicunt: cecilianus adueram ecclam ꝑtine¬
bat qnͣdo eum maiores illoꝵ usq ad impatoris u¬
ditium accusando ꝑsequebantur. Nos enĩ dicimus
ideo illum adueram eccłam ꝑtinusse: non qͥa ꝑsetu¬
cionẽ patiebatur sed quia ꝓpt̾ iustitiã patiebatur. Iuos
autẽ ideo fuisse alienatos abeccła. non quia ꝑseque-¬
bantur: sed quia inuiste ꝑsequebantur. Nos itaq hoc
dicimus. Illiuero si non querunt causas quare qͥsq
fatiat ꝑsecutionem uł qͣre patiatur. sed hoc putant
patiatut sine dubio cecilianum in ea definttione
constituunt: qui non fatiebat. s patiebatur. Maio¬
res autẽ suos ab ea definitione foras mittunt: qui
fatiebant non patiebantur. Sed hoc ut dixiomitto:
bat sara qnͣdo ꝑsecutionem fatiebat ancille. lib̾am
quippe matcem nr̃am celestem ierłm idẽ ueram dei
eccł̾am mnilla muliere dicit fuisse figuratam: que

Expanded text:
si ita est, ut dicunt, Caecilianus ad ueram ecclesiam pertinesi ita est, ut dicunt, Caecilianus ad ueram ecclesiam pertinebat, quando eum maiores illorum usque ad imperatoris iudicium accusando persequebantur. nos enim dicimus ideo illum ad ueram ecclesiam pertinuisse, non quia persecutionem patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur; illos autem ideo fuisse abalienatos ab ecclesia, non quia persequebantur, sed quia iniuste persequebantur. nos itaque hoc dicimus; illi uero si non quaerunt causas, quare quisque faciat persecutionem uel quare patiatur, sed hoc putant patiatur, sine dubio Caecilianum in ea definitione constituunt, qui non faciebat, sed patiebatur; maiores autem suos ab ea definitione foras mittunt, qui faciebant, non patiebantur. Sed hoc, ut dixi, omitto: bat Sarra, quando persecutionem faciebat ancillae. liberam quippe matrem nostram, caelestem Hierusalem, id est ueram dei ecclesiam in illa muliere dicit fuisse figuratam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
saul: ualde utiq distat. cĩ quia patiebatur sed qͥa
ꝓpt̾ uistitiam patiebatur. Et ipse dominus cũlatro¬
nb crucifixus ẽ. Sed quos passio iungebat: causa
scꝑabat. Ideo inpsalmo uoxilla intelligenda ẽ ueroꝵ
martirum: uolentium se discerm amartirib falsis.
Iudicame d̃s et discerne causam meã de gente non
scã. Non dixit discernc penam meam: si discerne
causam. Potest enim cẽ impiorũsimilis pena. sed
dissimilis ẽ martirum causa: quoꝵ et illa uox ẽ. in¬
iusti ꝑsecuti st̃ me adiuua me. Ideo se dignũ existima¬
uit qui adinuaretur iuste: qͥa illi ꝑsequebantur in¬
iuste. Namsi iuste. illi ꝑsequerentut. non fuerat adiu¬
uandus. sed corrigendus. Si autẽ putant qd̾ nemo poᷤ¬
sit iuste aliquem ꝑsequi sicut incollatione dixcrunt.
illam ueram eẽ eccłam que ꝑsecutionem patit᷑ non
que facit. omitto dic̾e qd supius cõmemoraui: quia

Expanded text:
Saul? ualde utique distat, non quia patiebatur, sed quia Saul? ualde utique distat, non quia patiebatur, sed quia propter iustitiam patiebatur. et ipse dominus cum latronibus crucifixus est; sed quos passio iungebat, causa separabat, ideo in psalmo uox illa intellegenda est uerorum martyrum uolentium se discerni a martyribus falsis: Iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta; non dixit discerne poenam meam" sed \'discerne causam meam. potest enim esse impiorum similis poena, sed dissimilis est martyrum causa, quorum et illa uox est: Iniuste persecuti sunt me, adiuua me; ideo se dignum existimauit, qui adiuuaretur iuste, quia illi persequebantur iniuste; nam si iuste illi persequerentur, non fuerat adiuuandus sed corrigendus. Si autem putant, quod nemo possit iuste aliquem persequi, sicut in conlatione dixerunt illam esse ueram ecclesiam, quae persecutionem patitur, non quae facit, omitto dicere, quod superius commemoraui, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
se uistos eẽ. quia exlege regis ꝑsecutionem patieban¬
tur: qd̾ utiq dicerent suta insanirent sicut isti insa¬
niunt qui diuidunt m̃bra xp̃i. ex sufflant sacram̃¬
ta xp̃i. et de ꝑsecutione głantur: quia ꝓhibentur is-¬
ta facere legib imꝑatorum qͣs̃ constituerunt pro
unitate. xp̃i et iactant fallacit᷑ in nocentiam suam:
et qmͣ nonpossunt adnõ accipere. ab hominibus
querunt martirum głam. ueri autem martires
uli st̃. de quib dominus ait: beati qui ꝑsecutionẽ
patiuntur ꝓpt̾ iustitiam Nong̃ qui ꝓpt̾ miquita¬
tẽ. et ꝓpt̾ xp̃iane unitatis impiam diuisionẽ. sed qͥ
ꝓpt̾ iustitiam ꝑsecutionem patiuntur: himartires
ueri sunt. Nam etagar passa ẽ asara ꝑsecutionem:
et illa erat sancta que fatiebat. illa iniqua que patie¬
batur. Numquid huic ꝑ secutiomi qmͣ passa ẽ agar.
comꝑandus ẽ sc̃s dauid quem ꝑ secutus ẽ iniquus

Expanded text:
esse, quia ex lege regis persecutionem patiebanesse, quia ex lege regis persecutionem patiebantur. quod utique dicerent, si ita insanirent, sicut isti insaniunt. qui diuidunt membra Christi et exsufflant sacramenta Christi et de persecutione gloriantur, quia prohibentur ista facere legibus imperatorum, quas constituerunt pro unitate Christi. et iactant fallaciter innocentiam suam et, quam non possunt a domino accipere, ab hominibus quaerunt martyrum gloriam. Yeri autem martyres illi sunt, de quibus dominus ait: Beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. non ergo qui propter iniquitatem et propter Christianae unitatis impiam diuisionem, sed qui propter iustitiam persecutionem patiuntur, hi martyres ueri sunt. nam et Agar passa est a Sarra persecutionem et illa erat sancta, quae faciebat, illa iniqua, quae patiebatur. numquid huic persecutioni, quam passa est Agar, comparandus est sanctus Dauid, quem persecutus est iniquus
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentes. Quicũq gͣ legib impatorũ que contͤ
dĩ ueritatem feruntur obtemꝑare non uult: ad¬
uult: ad quirit grande supplicium. Nam et tempo¬
rib ꝑpħarum om̃s reges qui inpopsõ dez non phi¬
buerunt nec eu̾terunt que contra csi p̃ceptum fuerãt
instituta culpantur: et qui ꝑhibuerunt et eũterunt.
suꝑ aliorum merita laudantur. Et rex nabugodono¬
sor cum seruus eẽt idolorũ constituit sacrilegam legẽ.
ut simulachrum ad oraretur: sed eiꝰ mpie constitutio¬
ni qui obedire noluerunt. pie fidelit̾q fecerunt. Idem
tam̃ rex diuno correctꝰ miraculo. piam et laudabilẽ
legem ꝓueritate constituit: ut quicũq diceret blas¬
phemiam indm̃ uerum sydrach misach. et abde¬
nago. cũ domo sua penitꝰ int̾iret. hanc legem si
qui contempserunt. et id qd̃ fuerat constitutum
merito ꝑpessi sunt: debuerunt dicere qd̃ isti dicunt¬

Expanded text:
intellegentes. quicumque ergo legibus imperatorum, quae contra intellegentes. quicumque ergo legibus imperatorum, quae contra dei ueritatem feruntur, obtemperare non uult, aduult, adquirit grande supplicium. nam et temporibus prophetarum omnes reges, qui in populo dei non prohibuerunt nec euerterunt, quae contra dei praeceptum fuerant instituta, culpantur et, qui prohibuerunt et euerterunt. super aliorum merita laudantur. et rex Nabuchodonosor cum seruus esset idolorum, constituit sacrilegam legem, ut simulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedire noluerunt, pie fideliterque fecerunt. idem tamen rex diuino correctus miraculo piam et laudabilem legem pro ueritate constituit, ut, quicumque diceret blasphemiam in deum uerum Sidrac, Misac et Abdenago, cum domo sua penitus interiret. hanc legem si qui contempserunt et id, quod fuerat constitutum. merito perpessi sunt, debuerunt dicere, quod isti dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
et aliqnͣdo uexentur. nontam̃ eos deserunt. donec
ꝑdolores et molestias medicinales reuocent ad sa¬
lutẽ. qnͣto magis homo abhomine. et fr̃ afratre.
ne met̾num peat nonẽ deserendus: Qui correctus
intelligere potest. qnͣtum sibi prestabatur benefitiũ.
qnͣdo se ꝑsecutionem ꝑpeti querebatur. Sicut g̃ apls
dicit infatigabiles cum tempus habemꝰ oꝑemur
bonum ad om̃s: qͥ possunt catholicorũ p̃dicatoꝵ ser-¬
monib. qui possc̃ catholicorum pͥncipum legib
partimꝑ eos qͥ diuinis ad monitionib partim ꝑeoᷤ
qui uissis ĩꝑialib parent om̃s ad salutem uocentur.
om̃s aꝑuitie reuocentur: qͥa et imꝑatores qnͣdo ꝓ
falsitate contra ueritatem constituunt malas leges.
pbantur bene credentes. et coronant᷑ ꝑ seuerantes.
Qnͣdo autem ꝓueritate contra falsitatem constitu¬
unt bonas leges trentur seuientes: et corriguntur

Expanded text:
et aliquando uexentur, non tamen eos deserunt. donec et aliquando uexentur, non tamen eos deserunt. donec per dolores et molestias medicinales reuocent ad salutem. quanto magis homo ab homine et frater a fratre, ne in aeternum pereat, non est deserendus, qui correctus intellegere potest, quantum sibi praestabatur beneficium, quando se persecutionem perpeti querebatur! Sicut ergo apostolus dicit, infatigabiles, cum tempus habemus, operemur bonum ad omnes. qui possunt catholicorum praedicatorum sermonibus, qui possunt catholicorum principum legibus partim per eos, qui diuinis admonitionibus, partim per eos, qui iussis imperialibus parent, omnes ad salutem uocentur, omnes a pernicie reuocentur, quia et imperatores quando pro falsitate contra ueritatem constituunt malas leges, probantur bene credentes et coronantur perseuerantes. quando autem pro ueritate contra falsitatem constituunt bonas leges, terrentur saeuientes et corriguntur
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim millos leones sic mistos conu̾se sunt le¬
dentur adu̾se. qm̃ multi ꝑ illas correcti sunt et cotidie
corrigunt᷑ et seẽẽ correctos atq abilla furiosa ꝑuitie
liberatos gratias agunt. et qui oderant diligunt.
molest asq sibi fuisse saluberrimas leges qnͣtum
ininsama detestabantur. tantũ recepta sanitate gra-¬
tulant᷑ et in residuos cum qͥb fuerant ꝑituri iam
simili dilectione nobiscum ut parit̾ instemꝰ ne illi
ꝑeant excitantur. Molestꝰ est enĩ et medicus furen¬
ti frenetico: et pat̾ in disciplinato fiuo. Ille ligando
ille cecdendo: sed ambo diligendo. Si autẽ illos negli¬
gant. et ꝑire ꝑmittant: ista potius falsa mansue¬
tudo crudelis ẽ. Si enĩ equus et mulus quib non ẽ
intellectus morsib et calcib resistunt hominib a
qͥb eorũ curanda uulnera contrectantur. et cũ inter
dentes eorum et ungulas sepe homines ꝑielitent᷑

Expanded text:
sicut enim in illos leones, sic in istos conuersae sunt lesicut enim in illos leones, sic in istos conuersae sunt ledentur aduersae, quoniam multi per illas correcti sunt et cotidie corriguntur et se esse correctos atque all ill\'1 furiosa pernicie liberatos gratias agunt. et, qui oderant. diligunt molestasque sibi fuisse saluberrimas leges. quantum in insania detestabantur, tantum recepta sanitate gratulantur et in residuos, cum quibus fuerant perituri, iam simili dilectione nobiscum, ut pariter instemus, ne illi pereant, excitantur. molestus est enim et medicus furenti phrenetico et pater indisciplinato filio, ille ligando ille caedendo. sed ambo diligendo. si autem illos neglegant et perire permittant. ista potius falsa mansuetudo crudelis eat. si enim equus et mulus. quibus non est intellectus, morsibus et calcibus resistunt hominibus, a quibus eorum curanda uulnera eontrectantur. et. cum inter dentes eorum et ungulas saepe homines periclitentur
Abbreviated transcription (Latin):
minalit̾ cecilianum fuerint in sequuti in suꝑ adden¬
tes m̃datium qd̾ eum illi uicerint. fecerintq dampna¬
ri. Quomodo gͦ ipsi non st̃ ꝑsecutores. qͥ cum accusan-¬
do ꝑsecutisint cecilianũ et ab eo fuerint suꝑati falsã
sibi głam impudentissimo m̃datio arrogare uoluert̃.
Nonsolum culpam nonputantes. uerum etiã ꝓsua
laude iactantes: siꝓbarent cecilianũ maiorib suis ac¬
cusantib fuissedampnatũ. Quẽadmodum autem
in ipsa collatione modis omĩb uictisint. qm̃ ualde ꝓ¬
lixa sunt gesta. et tibi aliis reb romane pacis necessa-¬
riis occupato multum ẽ ut legantur. breuiariũ eoꝵ
tibi legi forsitanpoterit. qd̃ credo habere frẽm et co-¬
ep̃m meum optatũ. aut si non habet. potest facillime
accipere de eccła sitifensi: qnͣdo quidem etiam liber iste
iam sua plixitate curis tuis forsitan oncrosus ẽ. Hoc
cm̃ conqͣngit donatistis: qd̃ accusatorib sanctidameł.

Expanded text:
minaliter Caecilianum fuerint insecuti. insuper addenminaliter Caecilianum fuerint insecuti. insuper addentes mendacium, quod eum illic uicerint fecerintque damnari. quo modo ergo ipsi non sunt persecutores, qui cum accusando persecuti sint Caecilianum et ab eo fuerint superati. falsam sibi gloriam inpudentissimo mendacio adrogare uoluerunt non solum culpam non putantes uerum etiam pro sua laude iactantes, si probarent Caecilianum maioribus suis accusantibus fuisse damnatum? quem ad modum autem in ipsa conlatione modis omnibus nicti sint, quoniam ualde prolixa sunt gesta et tibi aliis rebus Romanae paci necessariis occupato multum est ut legantur, breuiarium eorum tibi legi forsitan poterit. quod credo habere fratrem et coepiscopum meum Optatum aut, si non habet, potest facillime accipere de ecclesia Sitifensi. quando quidem etiam liber iste iam sua prolixitate curis tuis;; forsitan onerosus est. Hoc enim contigit Donatistis, quod accusatoribus sancti Danihelis.
Abbreviated transcription (Latin):
michi testes inierłm et intota iudea et samaria. et
usq infines terre: filius dei ore suo dixit. Cecilianus
ȩccsȩ kartaginensis ep̃s humanis litib accusatur: eccl̃a
dat᷑. Ipsapietas. ueritas. karitas. nos non ꝑmitut con¬
tra cecilianũ eoꝵ hominũ accipe testimoniũ. qͦs ineccl̃a
non uidemꝰ: cui d̃s ꝑhibet testimonium. Qui enĩ diui-
na testimonia non sequunt᷑: pondus humani testi
imꝑatoris constantini iudicium accusando misert̃:
immo uero ipsum cetilianum post episcopalia i-¬
ditia ubi eum oppͥmere non potuert̃. ad supra dicti
impatoris ex amen ꝑtinacissimis ꝑsecutorib ꝑ duxe
runt. Et quod in nobis modo rep̃hendunt. ut decipi¬
ant imꝑitos. dicentes non debere xp̃ianos contra mi-¬
micos xp̃i aliqͥd axp̃ianis imꝑatorib postulare: ipsi
pͥores fecerunt. Qd̃ etiam incollatione qmͣ simul apud
kartaginẽ habumꝰ negare non ausi sunt. immo et
głari ausi sunt: qd̾ apud imꝑatorẽ maiores eoꝵ cri¬

Expanded text:
mihi testes in Hierusalem et in tota et Samaria et usque in fines terrae, filius dei ore suo dixit. Caecilianus, ecclesiae Carthaginensis episcopus. humanis litibus accusatur, ecclesidatur. ipsa pietas, ueritas, caritas nos non permittit contra Caecilianum eorum hominum accipere testimonium, quos in ecclesia non uidemus, cui deus perhibena testimonia non sequuntur, pondus humani testimimperatoris Constantini judicium accusando miserunt; imo vero ipsum Caecilianum post episcopalia judicia, ubi eum opprimere non potuerunt, ad supradicti imprunt. et quod in nobis modo reprehendunt, ut decipiant inperitos, dicentes non debere Christianos contra inimicos Christi aliquid a Christianis imperatoribus postulare, ipsi priores fecerunt. quod etiam in conlatione, quam simul apud Carthaginem habuimus, negare non ausi sunt, immo et gloriari ausi sunt, quod apud imperatorem maiores eorum cri
Abbreviated transcription (Latin):
idõ sibi inditium manducant etbibunt. Nnꝰ em̃ pa¬
nis satͣmentũ est unitatis: qm̃ sicut apłs dicit. imus
panis unum corpꝰmuiti sumꝰ. Pinde eccła catholica
solacorpus ẽ xp̃i ciũ ille caput ẽ saluator corporis sui:
Extͣhoc corpꝰ neminẽ iuuificat sp̃c sc̃s̃. quiasic̃
sp̃m sanctum qui dlatus ẽ nobis. Non c̃ autẽ particeps
scͥtum ẽ. qui se ipsos segregant: animales sp̃m ñ
foris abeccła remanere caueat ineam simulatus ĩ¬
trare: Aut suam talis intrauit. caueat ineadẽ simu¬
latione ꝑ sistere. ut ueraciter coalescat arbori uite:
ꝓlixumtibi ubrum direxi: et tuis fortasse occupa¬
ciomib onerosum. Sig̾ potuerit tibi uł partib le¬
gi: dabit tͥ dñs intellectum. ut habeas quid respon¬
deas eis corrigendis atq sallandis: Quos etiã ti¬
bi ipsi tamquam fideli filio mat̾ eccła ubi potueris
et quomodo potueris siue ipse loquendo et respon¬

Expanded text:
ideo sibi iudicium manducant et bibunt. unus enim paideo sibi iudicium manducant et bibunt. unus enim panis sacramentum espanis, unum corpus multi sumus. proinde ecclesia catholica sola corpus est Christi, cuius ille caput est saluator corporis sui. extra hoc corpus neminem uiuificat spiritus sanctus, quia, m sanctum, qui datus est n obis. non est autem particeps scriptum est: Qui se ipsos segregant, animales, spiritum non foris ab ecclesia remanere, caueat in eam simulatus intrare aut, si iam talis intrauit, caueat in eadem simulatione persistere. ut ut ueraciter coalescat arbori uitae. Proliium tibi librum direxi et tuis fortasse occupationibus onerosum. si ergo potuerit tibi uel partibus legi. dabit tibi dominus intellectum, ut habeas, quid respondeas eis corrigendis atque sanandis, quos etiam tibi ipsi tamquam fideli filio mater ecclesia, ubi potueris et quo modo potueris siue ipse loquendo et respon
Abbreviated transcription (Latin):
dimittentur ei. si cui tenueritis tenebuntur. Huic gͦ
dono gre dei quitumq restiterit. et repugnauertene
qͦ quomodo abeo fuerit aliens usq infinẽ huiꝰ tem¬
poralis inte:non remittetur ei neq in hoc scło neq
infuturo. hoc scilicet tam grande peccatum. ut eo de¬
neantur cuncta peccata: qd̵ non ꝓbatur abaliquo
ẽẽ cõmissum. nisi cum de corpore exierit. Quã dui uͦ
hic uiuit: eum sicut dicit apłs patientia dei adpe-¬
nitentiam adducit. Sed si ipse ꝑscuerantissima mi
cordis sui et cor impenitens. thesaurirat siburam
indic irȩ. et reuelationis iusti iuditi der non ei re-¬
mitcetur. neq in hoc scło. neq in futuro. Isti autem
cũ quibi agimꝰ uł dequib agim̃. non sc̃ desꝑandi:
ad huc enim st̃ in corpore. S non querant sp̃m sc̃m
nisi in xp̃i corpore cuiꝰ habent foris sacram̃tum. seo
rẽ ipsam non tenent intꝰ cuiꝰ illud ẽ sacram̃tum: et

Expanded text:
dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur. huic ergo dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur. huic ergo dono gratiae dei quicumque restiterit et repugnauerit uel quoquo modo ab eo fuerit alienus usque in finem huius temporalis uitae, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro, hoc scilicet tam grande peccatum, ut eo teneantur cuncta peccata, quod non probatur ab aliquo esse commissum, nisi cum de corpore exierit. quam diu uero hic uiuit, eum, sicut dicit apostolus, patientia dei ad paenitentiam adducit; sed si ipse perseuerantissima icundum duritiam cordis sui et cor inpaenitens thesaurizat sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, non ei remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. I Isti autem, cum quibus agimus uel de quibus agimus, non sunt desperandi; adhuc enim sunt in corpore. sed non quaerant spiritum sanctum nisi in Christi corpore, cuius habent foris sacramentum, sed rem ipsam non tenent intus, cuius illud est sacramentum, et
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. scd non remitcet᷑ in qͥt neq in hoc scło. neq
infuturo. Intelligant gͦ non omẽ sed aliquod signi
remittetur: Sicut enĩ cum dixisset si non uenirẽ et¬
locut᷑ fuissem eis peccatum non haberent. utiq ñ
omẽ peccatum intelligi uoluit. qnͣdoquidẽ plem e¬
rant magnis multis q peccatis. sed aliqd̃ ꝓpͥum pecca¬
tum qd̃ si non hab̾etit. possent illis omnia dimicti
que habebant. idẽ qd̾̃ in eum uenientẽ non credide¬
runt: Hoc enĩ peccatum non haberent si non uem¬
ret: sic etiã cum dixit. qui peccauerit in sp̃m scm. uł
in sp̃m sc̃m peccatur faccosine dicto. sed aliqd̃ certũ
et ꝓpͥum intelligi uoluit: Hoc ẽ autẽ duritia cordis
usq ad finem huiꝰ uite: qͣ homo recusat muimitate
corporis xp̃i qd̾ inuificat sp̃c sc̃s remissiont̃ acciꝑe
peceatoꝵ. Cum enĩ dixisset discipulis accipite sp̃m
sc̃m. continuo subietit. Si cin dimiseritis peccata

Expanded text:
tetur\', sed \'non remittetur, inquit, \'neque in hoc saeculo neque tetur\', sed \'non remittetur, inquit, \'neque in hoc saeculo neque in futuro\'. Inteliegant ergo non omne sed aliquod signifnon remittetur. sicut enim, cum dixisset: Si non uenirem, peccatum non haberent, utique non omne peccatum intellegi uoluit, quando quidem pleni erant magnis multisque peccatis, sed aliquod proprium peccatum, quod si non haberent, possent illis omnia dimitti, quae habebant, id est quod in eum uenientem non crediderunt - hoc enim peccatum non haberent. si non ueniret ―. sic etiam, cum dixit: Qui peccauerit in spiritum sancin spiritum sanctum peccatur facto siue dicto sed aliquod certum et proprium intellegi uoluit. hoc est autem duritia cordis usque ad finem huius uitae. qua homo recusat in unitate corporis Christi, quod uiuificat spiritus sanctus, remissionem accipere peccatorum. cum enim dixisset discipulis: Accipite spiritum sanctum, continuo subiecit: Si cui dimiseritis peccata,
Abbreviated transcription (Latin):
antur: quod eos sic suscepim̃ ꝓuera pace. xp̃i. et ñ recor¬
dantur quid ipsi fecerint ꝓuana que contͣ xp̃m est
pace donati: Qd̃ eorum factum si contͣ eos teneatur
et intelligent̃ adseratur. quid omnino respondeant
sc̃m. quia ex sufflauimꝰ baptisinum ur̃m. ut quid
nos queritis. cum remitti nobis hoc peccatum omĩo
turo: non attendunt quia sołm istũ sensum nemo
lib̾andus ẽ: Qins enĩ non loquitur adu̾sus sp̃m
sc̃m̃. et peccat meum. siuc qui non dum ẽ.xp̃ianꝰ.¬
siue quiẽ hereticus arrianꝰ. aut cunonnianus. aut
macedonianus. qͥ eum dicunt ẽẽ creaturam. aut
foticuanus. qui eiomnino niegat aliqmͣ ẽẽ sub¬
stantiam. s unum tantũmodo tẽ dm̃ patrem:
siue alu heretici quos cõmemorare longumẽc
Nulli gͦ istorũ lib̾andisunt. aut ipsi iudei quibus
hoc dñs obiecit. si in eum crederent. non erant bap¬
titandi: Non enĩ ait saluator in baptismo remit¬

Expanded text:
antur, quod eos sic suscepimus pro uera pace Christi, et non recorantur, quod eos sic suscepimus pro uera pace Christi, et non recordantur, quid ipsi fecerint pro uana, quae contra Christum est, pace Donati? quod eorum factum si contra eos teneatur et intellegenter adseratur, quid omnino respondeant, spiritum sanctum, quia exsufflauimus baptismum uestrum, ut quid nos quaeritis, cum remitti nobis hoc peccatum omnino turo? non adtendunt, quia secundum istum sensum nemo liberandus est. quis enim non loquitur aduersus spiritum sanctum et peccat in eum, siue qui nondum esive qui est haereticus Arianus, aut Eunomianus, aut Macedonianus, qui eum dicunt esse creaturam; aut Photinianus, qui eius omnino negat aliquam esse substantiam, sed unum tantum modo esse deum patrem, siue alii haeretici, quos commemorare longum est? nulli ergo istorum liberandi sunt? aut ipsi Iudaei. quibus hoc dominus obiecit, si in eum crederent, non erant baptizandi? non enim ait saluator in baptismo remit
Abbreviated transcription (Latin):
quodam donato qui auctor scismatis fuisse. manifes¬
tatus ẽ. cet̾os correitos. etiam si exira eccłam ordinati
eẽnt in suis honorib. suscipiendos ẽẽ censucrunt:
Non quo etiam foris abunitate corporis xp̃i possent
habere sp̃m sanctum: sed maxime ꝓpt̃ eos quos foris
positi possent decipere. et a susceptione illius mune¬
ris impedire. Demde ut etiam ipsoꝵ infirmitas le¬
niꝰ excepta. int᷑ laudabilis fieret: iam nulla ꝑtinatia
claudente oculos cordis adu̾sus euidentiam u̾itatis.
Quid autẽ aliud oẽ ipsi cogitauerunt. qnͣdo matimi¬
anistas quos insacrilego sicut eorũ concilium indi-¬
cat scismate dampnauetant. et in quoꝵ iam locum
alios ordinauerant. postra qmͣ uiderunt abeis ppłos
non recedere. ne om̃s ꝑderent in suis honorib recepe¬
runt: et baptismo quem foris abeis dampnatidede¬
rant. nullam contradictionem questionẽq mouert̃:
Quare gͦ mirantur aut queruntur: aut calumpni¬

Expanded text:
quodam Donato qui auctor schismatis fuisse manifestatus est, caeteros correctos, etiamsi extra Ecclesiam ordinati essent, in suis honoribus suscipiendos esse censuerunt, non quo etiam foris ab unitate corporis Christi possent habere Spiritum sanctum, sed maxime propter eos quos foris positi possent decipere, et a susceptione illius muneris impedire; deinde ut etiam ipsorum infirmitas lenius excepta intus sanabilis fieret, jam nulla pertinacia claudente oculoquid autem aliud etiam ipsi cogitauerunt, quando Maximianistas, quos in sacrilego, sicut eorum concilium indicat. schismate damnauerant et in quorum iam locum alios ordinauerant, posteaquam uiderunt ab eis populos non recedere, ne omnes perderent, in suis honoribus receperunt et baptismo, quem foris ab eis damnati dederant, nullam contradictionem quaestionemque mouerunt? quare ergo mirantur aut queruntur aut calumni
Abbreviated transcription (Latin):
diuiscrunt sibi uestũta mea. et suꝑ uestẽ. meã mise¬
runt sortem: et nolunt agnoscere ecclam meo qd̃ po¬
st paululum seqͥtur cõmemorabunt᷑ & conũtent᷑
ad dñm uniu̾si fines terre. et ad orabunt in conspec¬
tueiꝰ uniu̾se patrie gentium: qm̃ dñi est regnum et
ipse dominabitur gentium. agnoscunt xp̃m nobis
oportebat patixp̃m et resurgẽ amortuis t̾cio die et no¬
lunt agnoscere eccsiam inco qd̃ sequit᷑ et p̃dicari in
nomineeiꝰ penitentiam et remissionẽ peccatorũ per

Expanded text:
diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam misediuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem, et nolunt agnoscere ecclesiam in eo, quod post paululum sequitur: Commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eins uniuersae patriae gentium, quoniam domini est regnum et ipse dominabitur gentium. agnoscunt nobiscum ChOportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die. et nolunt agnoscere ecclesiam in eo, quod sequitur: Et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatoru
Abbreviated transcription (Latin):
posse: dicunt hoc se credere. quod et illi credunt. Sẽd
maiorũ suoꝵ auccoritate uincuntur: quia nec dona¬
tus ipse sic credidisse asscritur. deciuĩ parte se c̃ẽ głan¬
tur. Nonte autẽ ista conturbent: fili duectissime. He¬
reses emm ctscandala futura predicta sunt: ut inter
inimicos erudiamur ac sic et fides et dilectio nr̃a
possit ẽẽ ꝓbatior. fides utiq ne ab eis decipiamu:
dilectio autem. ut etiam ipsis corrigendis qñtũ pos¬
sumꝰ consulamus. Nonsolũ instantes ne infirmis
noceant atq ut aberrore nefario uberentur sed etiã
orantes ꝓeis ut aꝑiat illis dñs sensum. et intelligãt
non diuinarum litt̃arum auctoritate cognoscunt:
seo humanarũ calũpniarum uanitate confingunt.
Agnosc̃e nob̃cum xp̃m in eo qd̃ legitut. foderunt manꝰ
meas et pedes meos. et dinum erauerunt omĩa ossa
mea. ipsi uero consideraũunt et conspexerunt me-

Expanded text:
posse, dicunt hoc se credere, quod et illi credunt. sed posse, dicunt hoc se credere, quod et illi credunt. sed maiorum suorum auctoritate uincuntur, quia nec Donatus ipse sic credidisse adseritur, de cuius parte se esse gloriantur. Non te autem ista conturbent, fili dilectissime. haereses enim et scandala futura praedicta sunt, ut inter inimicos erudiamur ac sic et fides et dilectio nostra possit esse probatior, fides utique, ne ab eis decipiamur, dilectio autem, ut etiam ipsis corrigendis, quantum possumus, consulamus non solum instantes, ne infirmis noceant atque ut ab errore nefario liberentur, sed etiam orantes pro eis, ut aperiat illis dominus sensum et intellegant non diuinarum litterarum auctoritate cognoscunt, sed humanarum calumniarum uanitate confingunt. Agnoscunt nobiscum Christum in eo, quod legitur: Foderunt- derunt manus meas et pedes, dinumerai uero considerauerunt et conspexerunt me;
Abbreviated transcription (Latin):
audo et gratulor et ammiror fiu dueccis¬
sime bonefaci qd̾ int̾ curas bellorũ et ar¬
morum uehem̃ter oesioetas ea nosse que dei sunt.
uere hinc te apparet etiam de. ipsa uirtute militari
fidei seruire: qm̃ habes inxp̃o. Ut gͦ breuit̃ insinu¬
ẽduectiom tue. int̾ arrianorũ et donatistarum qͥd
int̾ sit errorem: arrian patris et filii et sp̃c sancci
liu̾sas substantias ẽẽ dicunt donatiste autẽ non
hoc dicunt. sed unam trinitatis substantiam con¬
fitentur: et si aliqui ipsorũ mitiorẽ filium ẽẽ dpcert̃.
qm̃ pat̾ est. eiꝰdem tamen substantie non negart̃i
Plurimiuero ieis. hoc se dicunt omnino credere
de patre et silo etspũsancto: quod catholica credit
eccła. Nec ipsa cum illis u̾titur questio. seo desoia com¬
munione infelicit litigant: et contra unitatem xp̃i
rebesles mumicicias ꝑũsitate sui erroas exercent. ali¬
qnͣdo autem sicut audiuimꝰ non nulli exipsis uolen¬
tes sibi gothos conciliare. qnͣdo eos uident auquid

Expanded text:
audo, et gratulor, et admiror, fili dilectissime Bonifaci, quod inter curas bellorum et armorum, vehementer desideras ea nosse quae Dei sunt. Vere hinc te apparet etiam de ipsa virtute militari, fidei servire quam habes in Christo. Ut ergo breviter insinuem Dilectioni tuae, inter Arianorum et Donatistarum quid intersit errorem; Ariani Patris, et Filii, et Spiritus sancti diversas substantias esse dicunt: Donatistae autem non hoc dicunt, sed unam Trinitatis substantiam confitentur. Et si aliqui ipsorum minorem Filium esse dixerunt quam Pater est; ejusdem tamen substantiae non negarunt: plurimi vero in eis hoc se dicunt omnino credere de Patre et Filio et Spiritu sancto, quod catholecclesia. nec ipsa cum illis uertitur quaestio, sed de sola communione infeliciter litigant et contra unitatem Christi rebelles inimicitias peruersitate sui erroris exerent. aliquando autem, sicut audiuimus. nonnulli ex ipsis uolentes sibi Gothos conciliare, quando eos uident aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
responde utrum tͥ placeat biformẽ spm̃ dici. qñ qͥ
gr̃am qͥ oẽ habeo dignatiom ⁊ bemuolentie tue.s
sic̃ iam mͥ aliud qđ uoliusti rescribe dignatꝰ es. ita
dignare rescrib̾e dictaturos nos cẽ que dicturi sum᷑:
i ñ deero uoluntati tue. qnͣtum dñs me adiuuerit
uemamus quid legendo retenseamus: augustitiꝰ
hec dictaui: rebatis subsrͥpsi: abstineamꝰ nos acon¬
uiciis. ne tẽp᷑ mnanit̾ impendamꝰ. ⁊ ad id qd̃ agitur.
int̾ nos potius adu̾tamꝰ.¬

Expanded text:
responde, utrum tibi placeat biformem spiritum dici, quaresponde, utrum tibi placeat biformem spiritum dici, quagratiam quidem habeo dignationi et beniuolentiae tuae. sed sicut iam mihi aliud, quod uoluisti, rescribere dignatus es, ita dignare rescribere dictaturos nos esse, quae dicturi sumus, et non deero uoluntati tuae, quantum me adiuuerit ueniamus, quid legendo recenseamus? Augustinus haec dictaui et relectis subscripsi. abstineamus nos a conuiciis, ne tempus inaniter inpendamus, et ad id, quod agitur inter nos, potius aduertam
Abbreviated transcription (Latin):
ses: hoc fortasse ñ diceres. S tam̃ etce ⁊ hoc ipsum
qd̃ triforĩ dĩꝑsonam dicam⁊ dictasti ⁊ ꝯscͥptũ mi¬
sisti⁊ nullam calumpmã timiusti. Ecce ostendisti
uer̃ eẽ qd̃ dicoñidõ te sic̃ placuerat cũsimul cẽmꝰ
ũba tua dictare noluisse. qͥa calumpniã timebas.
s quia deu̾itate ñꝯfidebas: Modo quia tͥ iampla¬
cuit dictare. an triformam dĩ ꝑ sonã credam: respõ¬
deo n me ita credere. unia quippe forma ẽ quia una
qd̃ art apls. Qui ad heret meretriciunum corpꝰ ẽ. Qui
herentia unum corpꝰ dixit. Et cum spt̃ humanꝰ nullo
mͦ posset dicẽ ego ⁊ dñs unũ sumꝰ. tar̃ cum adheret
⁊ pat̾ unũ sumꝰ. quia ĩsepabilit̾ patri coheret᷑. ipse ⁊
pat̾ unꝰ ds ẽ: Si tam̃ uł hoc u̾bum admittitur ĩ illa
diuinitate. ut dicamus coheret: qd̃ nus qm̃ omĩno
tił fuit uł cẽ pot̾it ulla distantia seꝑatum. ad hoc

Expanded text:
ses, hoc fortasse non diceres. sed tamen ecce et hoc ipsum. ses, hoc fortasse non diceres. sed tamen ecce et hoc ipsum. quod triformem dei personam dicam, et dictasti et conscriptum misisti et nullam calumniam timuisti; ecce ostendisti uerum esse. quod dico, non ideo te. sicut placuerat, cum simul essemus, uerba tua dictare noluisse. quia calumniam timebas. sed quia de ueritate non confidebas. et modo quia iam tibi placuit dictare, an triformem dei personam credam. respondeo non me ita credere; una quippe forma est, quia una.quod ait apostolus: Qui adhaeret meretrici, unum corpus est: qui haerentia, unum corpus dixit. Et cum spiritus humanus nullo modo possit dicere, Ego et Dominus unum sumus; tamen cum adhaeret et pater unum sumus. quia inseparabiliter patri cohaeret, ipse et pater unus deus est, si tamen uel hoc uerbum admittitur in illa diuinitate. ut dicamus \'cohaeret\', quod numquam omnino uel fuit uel esse poterit ulla distantia separatum! ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
utere tue nec ad reddenda conuicia me ꝓuoca¬
re. net aredlendis litt̾is reuocare potuer̃. Ca quippe
que scͥpsisti mouerent mẽ si aũilate dĩ ñ apotestate
hom̃is dicerentur. Dixisti consilium meũ arborem
curuã ⁊ nodosam que nicħ in se rectũ ht̃. ⁊ aciem ꝑũ¬
tit ocłorũ. Quid ĩ me diceres si aplacito qd int̾ nos
matie statueramus ego recessissẽ⁊ in re facillima qͦ
recte placuerat turuam refragationẽ. ⁊ nodos diffi¬
cultatis posuissẽ: Neq enim aqua cenosa ingurgi.¬
tatum me iudicares. s ꝑ fidie qd̾ multopeius est
ebrictate submersum. si ñ talis pꝰ prandiũ redissem
qͣus antẽ prandium retessissẽ. S ecce num qͥd ñ rescp¬
sisti qd̃ uoluistĩ⁊ nuillam calu̾pniã formidasti. Sic
gͦ potes ⁊ cet̾ a ut sit qd̃ uł nos ipsi uł alii possint cõ¬
sid̾are ⁊ iudicare: Qd̃ enĩ triform̃ dicis di ꝑsonam
me credere. si legere dignatus fuisses aliud qd atiqñ

Expanded text:
terae tuae nec ad reddenda conuicia me prouocare nec a reddendis litteris reuocare potuerunt. ea quippe, quae scripsisti, mouerent me. si a ueritate dei, non a potestate hominis dicerentur. dixisti consilium meum arborem curuam et nodosam, quae nihil in se rectum habet et aciem peruertit oculorum. quid in me diceres, si a placito, quod inter nos mane statueramus, ego recessissem et in re facillima, quae recte placuerat, curuam refragationem et nodos difficultatis posuissem? neque enim aqua caenosa ingurgitatum me iudicares sed perfidiae. quod multo peius est, ebrietate submersum, si non talis post prandium redissem, qualis ante prandium recessissem. sed ecce numquid non rescripsisti. quod uoluisti, et nullam calumniam formidasti? sic ergo potes et cetera, ut sit, quod uel nos ipsi uel alii possint considerare et iudicare. quod enim dicis triformem dei personam me credere, si legere dignatus fuisses, quod aliud aliq
Abbreviated transcription (Latin):
mali. sediuaex illis fiunt qͥcumq fiunt boni: &
sacrifitioniscłie placatur d̃s: quem nisi ꝓpitium
haberei mali. nullieẽnt bomi. Dui est qd̾ occupa¬
cionib nis ioquendo uideor honerosus: cũtibi
homĩ acito et docto cico solui potuerit qd̾ quere¬
bas. Iam udum autẽ finite deberẽ: si te tantum
scirẽ fuis lecturũ qd̃ flagitasti ut rescriberem.
felix in xo uiuas fili karissime.

Expanded text:
mali, sed quia ex illis fiunt, quicumque fiunt boni, et mali, sed quia ex illis fiunt, quicumque fiunt boni, et sacrificio misericordiae placatur deus, quem nisi propitium haberent mali, nulli essent boni. Diu est, ut occupationibus tuis loquendo uideor onerosus, cum tibi homini acuto et docto cito solui potuerit, quod quaerebas. iam dudum autem finire deberem, si te tantum putarem fuisse lecturum, quod flagitasti ut rescriberem. felix in Christo uiuas, fili carissime.