comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lios suos : Domas equũ tuũ. Quid
daturus es equo tuo. cũ te ceperit
portare mansuetus. ferre disciplinã
tuã: obedire imꝑio tuo. ẽẽ iumen¬
tum. hoc ẽ adiumentũ infirmita¬
tis tue: Quid ei retribiuis. quẽ nec
saltem sepelis cum mortiuus fuerit:
sed discerpendum uolatilibus celi pro¬
icis: Domito tibi ds̃ hereditatem
seruat. quod ẽ ipse ds̃: et ad tempiis
mortuũ. resuscitat. te. Carnẽ tuam
usq adnumerũ capillorũ reddet ti¬
bi. et constituet cum angłis in ȩt̾nũ:
ubi iam non indigeas domari sed
tantiimꝰ apiissimo possideri. Erit
enũ tunc ds̃ om̃ia in om̃ibus: nec
erit ulla infelicitas quȩ nos exerce¬
at: sed felicitas sola que pascat. lp¬
se aũt pastor ur̃. ds̃ nr̃ ẽ: ipse potus

Expanded text:
lios suos? Domas equum tuum: quid lios suos? Domas equum tuum: quid daturus es equo tuo, cum te coeperit portare mansuetus, ferre disciplinam tuam, obedire imperio tuo, esse jumentum, hoc est, adjumentum infirmitatis tuae? Quid ei retribuis, quem nec saltem sepelis cum mortuus fuerit, sed discerpendum volatilibus projicis? Domito tibi Deus haereditatem servat, quod est ipse Deus: et ad tempus mortuum, resuscitat te. Carnem tuam usque ad numerum capillorum reddet tibi: et constituet te cum Angelis in aeternum, ubi jam non indigeas domari, sed tantummodo a piissimo possideri. Erit enim tunc Deus omnia in omnibus : nec erit ulla infelicitas quae nos exerceat, sed felicitas sola quae pascat. Ipse autem pastor noster, Deus noster: ipse potus
Abbreviated transcription (Latin):
quem non fecisti: non domat te qͥ
fecit te: Alnde eñi bestias tam in¬
manes. domare potiusti: Nunquid
eis equaris uiribus corporis: Qua gͦ
uirtute. ingentes bestias domare po¬
tiusti : Ipsa umenta que dicuntur.
bestie sunt: non enĩ indomita tole¬
rantur. Sed quia non eas nouit cõ¬
suetudo nisi in manib hominum.
tuisse: Certe feras umanes adten¬
de fremit leo: quis non timeat :¬
& tam. unde te intelligis forciorẽ:
Non corporis uirtute. sed mentis ra¬
tione interiore Forcior es leone:
unde factus es ad inaginẽ dĩ. lma¬
go dĩ domat feram: et non domat
Ci nos subdamus: et miscđiam prece¬
mur. In illo spem nr̃am ponamus. et
donec domemur et ꝑdonemur. id ẽ.
ꝑficiamur: domitorẽ feramꝰ. Plerũq
enĩ. ꝓfert domitor nr̃ etiam flagel¬
la. Si enĩ tu ad domanda iumenta
tua ꝓfers uirgam. ꝓfers fla¬
gellum. ds non pro fert ad do¬
manda uimenta sua quod sumus
nos. qui de uimentis suis faciet fi¬

Expanded text:
quem non fecisti; non domat te, qui quem non fecisti; non domat te, qui fecit te? Unde enim bestias tam immanes domare potuisti? Numquid eis aequaris viribus corporis? Qua ergo virtute ingentes bestias domare potuisti? Ipsa jumenta quae dicuntur, bestiae sunt. Non enim indomita tolerantur. Sed quia non eas novit consuetudo, nisi in manibus hominum tuisse? Certe feras immanes attende. Fremit leo, quis non timeat? Et tamen unde te intelligis fortiorem? Non corporis virtute, sed mentis ratione interiore. Fortior es leone, unde factus es ad imaginem Dei. Imago Dei domat feram; et non domat ei nos subdamus, et misericordiam precemur. In illo spem nostram ponamus, et donec domemur et perdomemur, id est, perficiamur, domitorem feramus. Plerumque enim profert domitor noster etiam flagella. Si enim tu ad domanda jumenta tua profers virgam, profers flagellum; Deus non profert ad domanda jumenta sua, quod sumus nos, qui de jumentis suis faciet fi
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. Dñe refugium factus es nobis.
ageneratione ingenerationẽ. Ira tua
iusta ẽ: neminẽ in gehennam mit¬
tis iniuste. Quo ibo a sp̃u tuo: et
ate quo fugiam. nisi ad te: Ergo
intelligamus km̃i: quia si linguã
nullus hominũ domare potest:
ad dñm confugiendum ẽ. qui do¬
met linguam nr̃am. Si enĩ eam tu
uolueris domare. non potes: quia
homo es linguam nullus hominũ
domare potest. Attendite simili¬
tudinẽ. abestiis ipsis quas doma¬
mus. Equus non se domat: came¬
lus non se domat. elefantus non
se domat. aspis non se domat:. leo
non se domat: sic et homo non se
domat. Sed ut dometur equus. bos.
camelus. elefantus. leo. aspis: quȩ
te: et bene nobis erit de te. Malũ
ẽ eni nobis: de nobis quia dimisimus
te: dimisisti nos nobis. Inueniamur
in te: quia ꝑieramus in nobis. Dñe
refugium factus es nobis. Quid gͦ
fr̃s mei : dubitare debemus. quia man¬
suetos nos faciet dñs. si nos ei doman¬
dos prebeamus : Domiusti leonem.

Expanded text:
Absit. Domine, refugium factus es nobis, a generatione in generationem . Ira tua justa est: neminem in gehennam mittis injuste. Quo ibo a spiritu tuo, et a te quo fugiam , nisi ad te? Ergo intelligamus, charissimi, quia si linguam nullus hominum domare potest, ad Deum confugiendum est, qui domet linguam nostram. Si enim tu volueris, non potes, quia homo es? Linguam nullus hominum domare potest. Attendite similitudinem ab ipsis bestiis quas domamus. Equus non se domat; camelus non se domat; elephantus non se domat; aspis non se domat; leo non se domat: sic et homo non se domat. Sed ut dometur equus, bos, camelus, elephantus, leo, aspis, quaerte, et bene nobis erit de te. Malum est enim nobis de nobis. Quia dimisimus te, dimisisti nos nobis. Inveniamur ergo in te, quia perieramus in nobis. Domine, refugium factus es nobis. Quid ergo, fratres mei, dubitare debemus, quia mansuetos nos faciet Dominus, si nos domandos ei praebeamus? Domuisti leonem,
Abbreviated transcription (Latin):
dum eũ et uirtutẽ resurrectionis
eius. et communionẽ passionũ euis: cõ¬
sumꝰ inquit xp̃o ꝑbaptismũ inmortẽ:
ut quẽ admodũ xp̃c surrexit amortu¬
is: sic et nos innouitate uitȩ ambule-¬
nus. Morere ut uias. sepelire ut re¬
surgas. Cũ eñi sepultus fueris. et resur¬
rexeris: tc̃ uerũ erit. sursũ cor. Sapu¬
it quod dixi. Nunquid iste saꝑet ser¬
mo: nisi eẽt inuobis interna dulcedo:
Conformatus inqͥt morti ipsuis: si qͦ
modo occurrã in resurrectionẽ mor¬
tuoꝵ. De iusticia loquebat᷑. iusticia
quȩ ẽ ex fide. xp̃i. iusticia que adõ

Expanded text:
dum eum et virtutem resurrectionis dum eum et virtutem resurrectionis ejus et communicationem passionis ejus, conum Christo per Baptismum in mortem; ut quemadmodum Christus surrexit a mortuis, sic et nos in novitate vitae ambulemus . Morere, ut vivas: sepelire, ut resurgas. Cum enim sepultus fueris, et resurrexeris; tunc verum erit, Sursum cor. Sapuit quod dixi. Numquid iste sermo saperet, nisi esset in vobis interna dulcedo? Conformatus, inquit, morti ipsius, si quo modo occurram in resurrectionem mortuorum. De justitia loquebatur, justitia qu
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. Cũ habitare in corpore tuo cȩꝑit
sp̃s dĩ: ñ inde excludit sp̃m tuũ. Noli
timere. Si diuitẽ aliquẽ hospicio sus¬
cipias: pateris angustias. Ubi mane¬
as tu ñ inuenis: ubi illi lectus paret᷑:
uiquis: Quo eo: Quo migrabo: Sus¬
cipe diuitẽ sp̃m dĩ: dilataberis. non
angustaberis. Dilatasti gressus meos
subt̃ me. Dicdic. Hospiti tuo dicturꝰ
es: dilatasti gressus meos subt̃ me.
Quaudo ñ hic eras: angustias paci¬
ebar. Implesti cellã meã: et ñ me ex¬
clusisti. s angustiã meã. Cũ eñi dicit.
caritas dĩ diffusa ẽ: ipsa diffusio la¬
titudinẽ significat. Non gͦ timeas an¬
gustias. Recipe hospitẽ istũ: et non
sit hospes quasi de transeuntibꝰ Non
eñi debet dare. discedendo. Ueniens
habitet inte: et dedit. Ipsius esto: ñ
te deserat: ñ inde migret. Tene illũ
om̃ino: et dic illi. Dñe ds̃ ñr: possi
iusticiã quȩ ẽ ex dõ. ad cognoscen

Expanded text:
tuo. Cum habitare in corpore tuo coeperit tuo. Cum habitare in corpore tuo coeperit Spiritus Dei, non inde excludet spiritum tuum: noli timere. Si divitem aliquem hospitio suscipias, pateris angustias; ubi maneas tu non invenis, ubi illi lectus paretur,inquis? Quo eo? quo migrabo? Suscipe divitem Spiritum Dei: dilataberis, non angustaberis. Dilatasti gressus tuos subter me : dicis. Hospiti tuo dicturus es, Dilatasti gressus meos subter me. Quando non hic eras, angustias patiebar: implesti cellam meam, et non me exclusisti, sed angustiam meam. Cum enim dicit, Charitas Dei diffusa est, ipsa diffusio latitudinem significat. Non ergo timeas angustias, recipe hospitem istum: et non sit hospes quasi de transeuntibus. Non enim habet dare discedendo: Veniens habitet in te, et dedit. Ipsius esto, non te deserat, non inde migret: tene illum omnino, et dic illi, Domine Deus noster, possidjustitiam, quae ex Deo est, ad cogn
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ille ñ potuit tanta ꝑferre sine amore.
nec tu poteris cõmunicare. xp̃i passio¬
Nonsit cupiditas: s caritas. Si eñi in¬
quit tradidero corpus meũ ut ardeã.
et caritatẽ ñ habeam: nichil michi
ꝓdẽ. Ut ꝓsit tibi communicatio pas¬
sionum xp̃i: caritas adsit. Unde tibi
caritas. õm̃dicissima infirmitas: Unde
tibicaritas dĩ: Uis ostendam tibi unde
sit tibi: Ipsũ int̾roga horrearium
dñicũ. Si eni inte fuerit caritas deiͥ
communicabis xp̃i passionib: et
uerus eris. In quo caritas coronatur.
ipse erit uerus martyr. Unde gͦ tibi:
Habemꝰ thesaurũ istum inuasis ficti¬
libus ait ipse apłs: ut eminentia dĩ¬
nirtutis sit dĩ. et non innobis. Ergo un¬
de tibi caritas: nisi quia diffusa ẽ in
nobis: Ecce ad quod geme. Contemp¬
ne sp̃m tuũ: accipe sp̃m dĩ. Non tłme¬
at sp̃s tuus: ne cũ iite ceꝑit habitare
sp̃s dĩ÷ angustias paciatur incorpore

Expanded text:
ergo ille non potuit tanta perferre sine amore; ergo ille non potuit tanta perferre sine amore; nec tu poteris communicare Christi passioNon sit cupiditas, sed sit charitas. Si enim, inquit, tradidero corpus meum ut ardeam, et charitatem non habeam; nihil mihi prodest . Ut prosit tibi communicatio passionum Christi, charitas adsit. Unde tibi charitas? O mendicissima infirmitas, unde tibi charitas Dei? Vis ostendo tibi unde sit tibi? Ipsum interroga horrearium dominicum. Si enim in te fuerit charitas Dei, communicabis Christi passionibus et verus eris martyr. In quo charitas coronatur, ipse erit verus martyr. Unde ergo tibi? Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ait ipse Apostolus, ut eminentia virtutis sit Dei, et non ex nobis . Ergo unde tibi charitas, nisi quia diffusa est innobis . Ecce ad quod geme. Contemne spiritum tuum, accipe Spiritum Dei. Non timeat spiritus tuus, ne cum coeperit in te habitare Spiritus Dei, angustias patiatur in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
lo. ñ habens iusticiã. tuã quȩ ex legi
uisticiã ex fide. ad cognoscendũ ci.
et uirtutẽ resurrectionis euis: et com¬
municationẽ passionũ eus. Et ipsa
uirtus tua erit. Communicatio pal
niuntur torti latrones. intanta fos¬
titudine corpoꝵ. ut quidã eoꝵ nos
solũ conscios ꝓdere noluerint .ẜ. sl
nomina sua confiteri dignatisint. int̃
ericiatus. int̾ torm̃ta: effossis laterib.
et pene ꝑditis menbris. manserit ani¬
mus in obstinatione nȩquissima: Uli¬
de gͦ quid amabant. Facere tam̃ ista:
sine magno amore ñ poterant.S non
sic amator dĩ. Ds̃ ũ amatur: nisi dedõ.
Amauit ille. nescio quid aliud de car¬
ne. Sicut homo. quodlibet amauit.
Sociossuos amauerit: conscientiã sce¬
letũ amauerit: głam infacinoribus
amauerit: quodlibet amauerit: mul¬
tum amauit. qui torqueri potuit. de¬
ficere ñ potiuit. Sigͦ ille ñ potuit qui
torqueri potuit. deficere ñ potiuit: si

Expanded text:
illo non habens justitiam tuam, quae ex lege illo non habens justitiam tuam, quae ex lege ustitiam ex fide, ad cognoscendum eum, et virtutem resurrectionis ejus, et communicationem passionum ejus. Et ipsa virtus tua erit; communicatio passniuntur torti latrones in tanta fortitudine corporum, ut quidam eorum non solum conscios prodere noluerint, sed nec nomina sua confiteri dignati sint; inter cruciatus, inter tormenta, effossis lateribus, et pene perditis membris, manserit animus in obstinatione nequissima? Vide ergo quid amabant. Facere tamen ista sine magno amore non poterant. Sed non sic amator Dei. Deus non amatur, nisi de Deo. Amavit ille nescio quid aliud de carne, sicut homo. Quodlibet amaverit, socios suos amaverit, conscientiam scelerum amaverit, gloriam in facinoribus amaverit; quodlibet amaverit, multum amavit, qui torqueri potuit, deficere non potuit. Si ergo ille non potuit, qui torqueri potuit, deficere non potuit; si
Abbreviated transcription (Latin):
sine uoluntate tua: s inte ẽẽ non po¬
test pret̾ uoluntatẽ tuã. Demonstra¬
tum ẽ. quid agere debeas. Iussit lex.
ñ facias illud. ñ illud: fac hoc. atq
sti quid facias. Roga ut facias: si cog¬
noscis uirtutem resurrectionis. xp̃i.
Traditus ẽ eñi ꝓpter delicta nr̃a. et
resurrexit ꝓpt̾ iustificationẽ nr̃am
Quid ẽ. ꝓpt̃ iustificationẽ nr̃am:
Ut iustificet nos: ut iustos faciat nos.
Eris opus dĩ. ñ solũ quia homo es: s
etiã quia iustus es. Melius ẽ em̃i ius¬
tum ẽẽ: quã hominẽ eẽ. Si hominẽ
te fecit ds̃. et iustum tu te facis: me¬
lius aliquid facis. quã fecit ds̃. Ssi¬
ne te fecit te ds̃. Non eñi adhibuis¬
ti aliquẽ consensũ: ut te faceret
ds̃. Quomͦ consentiebas qui ñ eras
Qui gͦ fecit te sine te. ñ te iustificat
sine te: Ergo fecit nescientẽ: iusti¬
ficat uolentẽ. Tam̃ ipse iustificatne
sit iusticia tua: ne redeas ad dampna
ad detrim̃ta et stercora. Inuenire mil

Expanded text:
a, sed in te esse non potest praeter voluntatem tuam. Demonstratum est quid agere debeas: jussit lex, Non facias illud, non illud; fac hoc atque sti quid facias: roga ut facias, si cognoscis virtutem resurrectionis Christi. Traditus est enim propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Quid est, propter justificationem nostram? Ut justificet nos, ut justos faciat nos. Eris opus Dei, non solum quia homo es, sed etiam quia justus es. Melius est enim justum esse, quam te hominem esse. Si hominem te fecit Deus, et justum tu te facis; melius aliquid facis quam fecit Deus. Sed sine te fecit te Deus. Non enim adhibuisti aliquem consensum, ut te faceret Deus. Quomodo consentiebas qui non eras? Qui ergo fecit te sine te, non te justificat sine te. Ergo fecit nescientem, justificat volentem. Tamen ipse justificat, ne sit justitia tua, ne redeas ad damna, ad detrimenta et stercora, invenire in
Abbreviated transcription (Latin):
peccator es: tuȩ iniquitati a scribe.
Esto accusator tuus: et ille erit indul¬
tor tuus. Om̃e eñi crimen. facinus uł
peccatũ nostrȩ ẽ negligentie: et om̃is
urtus et sc̃itas dĩ ẽ indulgenti&. Con¬
uersi ad dñm. Item eiusde in euangło

Expanded text:
peccator es, tuae iniquitati adscribe. peccator es, tuae iniquitati adscribe. Esto accusator tuus, et ille erit indultor tuus. Omne enim crimen facinus, vel peccatum, nostrae est negligentiae: et omnis virtus et sanctitas, Dei est indulgentiae. Conversi ad D
Abbreviated transcription (Latin):
scõrũ sis. totũ semꝑ gr̃e reputa. quia
ut eẽt aliquid reliquũ gr̃e m̃te dẽi.
non tuũ meritũ fecit. de ipsis deniq
reliquiis dixerat ꝓpħa ysaias comine¬
morans. Nisi dñs sabaoth reliquisset
nobis semen. sicut sodoma facti esse¬
mus: et sicut gomorra similes fuisse¬
mus. Sic gͦ uiquit et in hoc tempore.
reliquie ꝑ electionem gr̃e saluȩ facte
sunt. Si aũt gr̃a inquit. iam non ex
oꝑibus: id ẽ iam non de tuo merito
extollaris. Alioquin: gr̃a iam non ẽ
gr̃a. Si eñi de tuaᷤᷤ oꝑã p̃sumis: gͦ mer¬
ces tibi redditur. non grã condonat᷑.
Si aũt grã ẽ: gratis datur. Interrogo
nunc. Credis õpeccator xp̃o: Dicis
credo. Quid credis: Gratis ꝑipsum
peccata uniuersa tibi posse remitt. Ha¬
bes quod credidisti. O grã: gratis data.
Quid tu iuste: credis te sine deo posse
seruare iusticiam: Ipsius gͦ totũ repu¬
ta quod iustus es pietati. Quod autẽ

Expanded text:
sanctorum sis, totum semper gratiae reputa: quia sanctorum sis, totum semper gratiae reputa: quia ut esset aliquid reliquum, gratia in te Dei, non tuum meritum fecit. De ipsis denique reliquiis dixerat propheta Isaias commemorans, Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus . Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem, gratia, inquit, jam non ex operibus; id est, jam non de tuo merito extollaris: alioquin gratia jam non est gratia . Si enim de tuo opere praesumis; ergo merces tibi redditur, non gratia condonatur. Si autem gratia est, gratis datur. Interrogo nunc: Credis, o peccator, Christo? Dicis: Credo. Quid credis? Gratis universa peccata per ipsum tibi posse remitti? Habes quod credidisti. O gratia gratis data! Quid tu, juste, credis te sine Deo non posse servare justitiam? Ipsius ergo totum reputa, quod justus es, pietati: quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͦ et in hoc tempore. Crediderunt
eñi aliqui uidȩi. et multi fuerant reꝓ¬
bati:. sicut et ille qui uulpium foueas
gestabat in animo. Sic gͦ inquit et
in hoc tempore reliquiȩ ꝑ electionẽ
qui tunc et modo: qui et illic tunc
ȩlie dixit reliqui michi. Quid ẽ. reli¬
qui michi: Ego illos elegi: quia uidi
m̃tes eorũ de me p̃sumentes. non de se.
nec debaal. Non sunt mutati: sic sunt.
ut ame facti sunt. Ꝙ tu qui loqueris.
nisi de me p̃sumeres. ubi esses: Nisigr̃a
mea plenus esses. nonne ante baal eti¬
am ipse genu flecteres: Gr̃a aũt mea
plenus es: quia nichil de tua uirtute.
sed totũ de mea gr̃a p̃sumpsisti. Noli
gͦ in hoc głari: ut putes te inseruitio
tuo non habere conseruos. Sunt qͦs
elegi sicut et te: de me scilicet p̃sum̃tes.
sicut ait apłs. & nunc reliquie ꝑelec¬
tionem gr̃e salue facte sunt. Caue õ¬
xp̃iane: caue suꝑbiam. Licet imitator

Expanded text:
Sic ergo et in hoc tempore. Crediderunt Sic ergo et in hoc tempore. Crediderunt enim aliqui Judaei, et multi fuerunt reprobati: sicut et ille qui vulpium foveas gestabat in animo. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore, reliquiae per electionem qui tunc, et modo, qui et illi tunc Eliae dixit, Reliqui mihi. Quid est, Reliqui mihi? Ego illos elegi, quia vidi mentes illorum de me praesumentes, non de se, nec de Baal. Non sunt mutati, sic sunt ut a me facti sunt. Et tu qui loqueris, nisi de me praesumeres, ubi esses? Nisi gratia mea plenus esses, nonne ante Baal etiam ipse genu flecteres? Gratia autem mea plenus es; quia nihil de tua virtute, sed totum de mea gratia praesumpsisti. Noli ergo in hoc gloriari, ut putes te in servitio tuo non habere conservos: sunt quos elegi, sicut et te, de me scilicet praesumentes: sicut ait Apostolus, Et nunc reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. CAPUT christiane, cave superbiam. Licet enim imitator
Abbreviated transcription (Latin):
cio quomͦ appariustis inuentre. Conci¬
pere uos potui: parere uos potui: forma¬
re non potui. Illũ gͦ audite. illũ michi
p̃ponite. nolite adtendere. ne sine uo¬
bis remaneã. Precepit: et sequuti sunt.
Quod docuit mat̃ filios. hoc docebat
inmedio. cui nemo aliquid dixit. & ꝓse¬
quar te dñe ait. sed uado primũ renun¬
tiare his qui indomo sunt: Credo hic
sensus ẽ. Nuntiem meis. ne forte quomͦ¬
solet fieri. querant me. & dñs. Nemo
ponens manũ suꝑ aratrum. et respici¬
ens recro: aptiis est regno dĩ. Uocat te
oriens: et tu adtendis occidentem:
In hoc capitulo hoc diᷤcimus: qm̃ qͦs
uoluit dñs hos elegit. Elegit aũt sicut
dñe ꝓpħas tuos occiderunt: altaria tua
euerterunt: et ego relictus sum solus.
michi septem milia uirorũ: qui non cur¬
uauerunt genua ante baal. Solum te
putas eẽ seruũ bene laborantẽ:Sunt
et alii me tim̃tes: et non pauci. Nam
septem milia ibi habeo & adiunxit.

Expanded text:
cio quomodo apparuistis in ventre. Concicio quomodo apparuistis in ventre. Concipere vos potui, parere vos potui; formare non potui: illum ergo audite, illum mihi praeponite; nolite attendere, ne sine vobis remaneam. Praecepit, et secuti sunt . Quod docuit mater filios, hoc docebat in medio, cui nemo aliquid dixit: Prosequar te, Domine, ait; sed vado primum renuntiare his qui in domo sunt. Credo hic sensus est: Nuntiem meis, ne forte quomodo fieri solet, quaerant me. Et Dominus: Nemo ponens manum super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum. Vocat te Oriens, et tu attendis Occidentem. In hoc capitulo hoc discimus, quoniam quos voluit Dominus, hos elegit. Elegit autem, sicuDomine, Prophetas tuos occiderunt, altaria tua everterunt, et ego relictumihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal. Solum te putas esse servum bene laborantem: sunt et alli me timentes, et non pauci. Nam septem millia ibi habeo. Et adjunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ primũ intepmussione. Qo
Honora patrem tuũ et matrẽ tuã. ds̃ utiq
dixit. llolebat gͦ iste uiuenis obtemꝑare
dõ. et sepelire patrem suũ. Sed est locus.
et est tempus: et est res. que huic rei. huic
tempori. huic loco seruat. Honorandus
ẽ pat̃: sed obediendum ẽ dõ. Amandus
ẽ genitor. sed p̃ponendus ẽ creator. Ego
inquit ad euangłm te uoco: ad aliud opus
michi necessaruis es. Mauis est hoc. quã
quod uis facere. Sine mortuos sepelire mor¬
tuos suos. Pater tiis mortiuis ẽ. Sunt
alii mortui: qui sepeliant mortuos suos.
Mortui sepelientes mortuos. qui sunt :
Potest ne mortuus amortius sepeliri: Quo¬
modo inuoluunt si mortui sunt: Quomͦ
portant si mortui sunt: Quomodo plan¬
les sunt. Docuit nos quod scriptum ẽ
incantico canticorũ. dicente eccła. Ordi¬
nate inme caritatẽ. Quid ẽ. ordinate in
me caritatẽ : Facite gradus: et quod cuiq
cumq debetur resticuite. Nolite ante¬
riora posteriorib subdere. Amate pa-¬

Expanded text:
ssione. Quod? Honora patrem tuum, et matrem tuam . Deus utique dixit. Volebat ergo iste juvenis obtemperare Deo, et sepelire patrem suum: sed est locus, et est tempus, et est res, quae huic rei, huic tempori, huic loco serviat. Honorandus est pater, sed obediendum est Deo. Amandus est generator, sed praeponendus est Creator. Ego, inquit, ad Evangelium te voco, ad aliud opus mihi necessarius es: majus est hoc, quam quod vis facere. Sine mortuos sepelire mortuos suos. Pater tuus mortuus est: sunt alii mortui qui sepeliant mortuos. Mortui sepelientes mortuos qui sunt? Potestne mortuus a mortuis sepeliri? Quomodo involvunt, si mortui sunt? quomodo portant, si mortui sunt? quomodo planles sunt. CAPUT II. Docuit nos quod scriptum est in Cantico canticorum, dicente Ecclesia, Ordinate in me charitatem . Quid est, Ordinate in me charitatem? Facite gradus, et cuique quod debetur, restituite. Nolite anteriora posterioribus subdere. Amate pa
Abbreviated transcription (Latin):
mundatus: homo qui baptitatus sum
in ierłm. homo qui baptiratus sũ uer¬
bi grã apud eꝓbesios: ad quos datam
epłam legis: et quorũ pacẽ sꝑnis. Eece
ad ephesios scripsit apłs: fundata est
ȩccła. Manet usq nunc: et uerus manet.¬
et multiplicuis manet. Tenet quod ac¬
cepit ab apło. Siquis adnunciauerit
uob̾. pret̾quã quod accepistis: anathe¬
ma sit. Quid gͦ quid michi dicitis mun¬
dus non sum: Ibi baptitatus. mundus ñ
sum: Etiã non es. Quare: Quia ego ibi

Expanded text:
mundatus, homo qui baptizatus sum mundatus, homo qui baptizatus sum in Jerusalem, homo qui baptizatus sum, verbi gratia, apud Ephesios, ad quos datam Epistolam legis, et quorum pacem spernis? Ecce ad Ephesios scripsit Apostolus: fundata est Ecclesia, manet usque nunc; et uberius manet, multiplicius manet, tenet quod accepit ab Apostolo, Si quis annuntiaverit vobis praeter quam quod accepistis, anathema sit . Quid ergo? quid mihi dicis? Mundus non sum? Ibi baptizatus, mundus non sum? Etiam non es. Quare? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ignorantes enĩ dĩ iusticiã. et ur̃am uo¬
lentes constituere: iusticie dĩ ñ estis
subiecti. Quid ẽ aliud ignorare dei
iuisticiã. et suã uelle constituere. nisi
dicere. ego scĩfico. ego iustificõ. Quod
ego dedero. hoc sc̃m̃ ẽ: Dimite dõ. qͦd
dĩ ẽ: Agnosce homo. qͦd hominis ẽ: Ig¬
noras dĩ iusticiã: et tuã uis constituere.
Iustificare me uis: sufficit tibi. ut mecũ
nomine patris mei: et ñ suscepistis me.
Si alius uenerit innomine suo: hunc
suscipietis. S audiamus et ioħ̃em. Au¬
distis quia anti xp̃c uenit: et nunc an¬
tixp̃i multi facti st̃. Quid aũt ex paues¬
cimus in antixp̃o. nisi quia nom̃ suum
honoraturus ẽ. et nom̃ dĩ contemptu¬
rus: Quid aliud facit. qui dicit. ego
iustifico: Respondet᷑ ei. Ego ad xp̃m
ueni: non pedib. sed corde ueni. Ubi
euangłm audiui. ibi credidi: ibi bapti¬
⁊atus sũ. Quia in xp̃m credidi: indm̃
credidi. & ille. Non es mundus. Qua¬
re: Quia ñ ibi fui. Bic quare ñ sum

Expanded text:
orantes enim Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non estis subjecti. Quid est aliud, ignorare Dei justitiam, et suam velle constituere, nisi dicere: Ego sanctifico, ego justifico; quod ego dedero, hoc sanctum est? Dimitte Deo quod Dei est: agnosce, homo, quod hominis est. Ignoras Dei justitiam, et tuam vis constituere. Justificare me vis: sufficit tibi ut mecum nomine Patris mei, et non suscepistis me: si alius venerit in nomine suo, hunc suscipietis. Sed audiamus et Joannem: Audistis quia venit Antichristus, et nunc antichristi multi facti sunt . Quid autem expavescimus in Antichristo, nisi quia nomen suum honoraturus est, et nomen Domini contempturus? Quid aliud facit qui dicit: Ego justifico? Respondetur ei: Ego ad Christum veni, non pedibus, sed corde veni: ubi Evangelium audivi, ibi credidi, ibi baptizatus sum: quia in Christum credidi, in Deum credidi. Et ille: Non es mundus. Quare? Quia non ibi fui. Dic quare non sum
Abbreviated transcription (Latin):
tra te clausit. ut hoc nescias: Uelatũ ẽ
et surdus es. Aures eñi corporis paten¬
tes habes: quia uerba quȩ dicta st̃ au¬
dis: s aures cordis adhuc clausas ha¬
bes: quia qͦd dictũ ẽ ñ intelligis. Dis¬
puto: ñ dissero. Ecce pascha ẽ. Danom̃
ad baptismũ. Si ñ te excitat festiuitas:
ducat ipsa curiositas. ut scias quid di¬
ctum sit. Qui manducat carnẽ meã.
et bibit sanguinẽ meũ: in me manet
et ego in illo. Ut scias quid dictũ sit:
pulsa. et aꝑietur tibi. Et ut tibi dico.
pulsa. et apietur tibi: ita et ego pul

Expanded text:
tra te clausit, ut hoc nescias? Velatum esttra te clausit, ut hoc nescias? Velatum estet surdus es. Aures enim corporis patentes habes, quia verba quae dicta sunt audis: sed aures cordis adhuc clausas habes, quia quod dictum est non intelligis. Disputo, non dissero. Ecce Pascha est, da nomen ad Baptismum. Si non te excitat festivitas, ducat ipsa curiositas: ut scias quid dictum sit, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo. Ut scias mecum quid dictum sit, pulsa, et aperietur tibi. Et ut tibi dico, Pulsa, et aperietur tibi: ita et ego pul
Abbreviated transcription (Latin):
ne admanducandã carnẽ suã. et bibendũ
sanguinẽ suũ. Quia audistis hec: aliqͥ¬
baptizati et fideles estis: quid dixerit
nostis. Qui aũt int̾ uos adhuc cathe¬
cumini uł audientes uocantur: potu¬
er̃t ẽẽ cũ legeretur audientes. Nunqͥd
et intelligentes: Ergo sermo ñr: ad
utrosq dirigitur. Qui iam mauducãt
carnẽ dñi. et bibunt sanguinẽ euis co¬
gitent quid manducent et quid bibant:
ne sicut dixit apłs iudiciũ sibi mandu¬
cent et bibant. Qui aũt nondũ mandu¬
cant et ñ bibunt: ad tales epulas inuita¬
ti festinent. ꝑ istos dies magistri pascũt:
xp̃e cotidie pascit. Mensa ipsius ẽ. illa
inmedio constituta. Quid cause ẽ. ut
odientes insam uideatis. et ad epulas
ñ accedatis: Et forte mͦ cũ euangłm le¬
geretur: dixistis incordib ur̃is. Putamꝰ.
quicdẽ quĩd dicit: caro mea uere esca ẽ.
et sangius m̃s uere potus ẽ: Quomo¬
do manducat caro dñi: et bibitur san¬
gius dñi : Putamꝰ quid dicit: Quis con¬

Expanded text:
am et bibendum sanguinem suum. Qui audistis haec, nonbaptizati et fideles estis, quid dixerit, nostis. Qui autem inter vos adhuc Catechumeni, vel Audientes vocantur, potuerunt esse cum legeretur audientes, numquid et intelligentes? Ergo sermo noster ad utrosque dirigitur. Qui jam manducant carnem Domini, et bibunt sanguinem ejus, cogitent quid manducent, et quid bibant: ne, sicut dicit Apostolus, judicium sibi manducent et bibant . Qui autem nondum manducant, et nondum bibunt, ad tales epulas invitati festinent. Per istos dies magistri pascunt, Christus quotidie pascit, mensa ipsius est illa in medio constituta. Quid causae est, o Audientes, ut mensam videatis, et ad epulas non accedatis? Et forte modo cum Evangelium legeretur, dixistis in cordibus vestris: Putamus quid est quod dicit, Caro mea vere esca est, et sanguis meus vere potus est? Quomodo manducatur caro Domini, et bibitur sanguis Domini? Putamus quid dicit? Quis con
Abbreviated transcription (Latin):
et in eccła. Si gͦ duo st̃ in carne una:
duo sc̃ inuoce una. Caput nr̃m dñs
ad inimicos suos loquatur: et corpus
id ẽ eccła ad inimicos suos. Nouit ad
quos lo quatur: quid habet loqui. Nĩ
dixi ut uox una sit. Quia caro una:
uox una. Hoc gͦ illis dicamꝰ: uoce eccłȩ
loquor. O fr̃i. silii disꝑsi. oues errantes.
rami p̃cisi. quid mͥ calupniamini:
quid me ñ agnoscitis: scrutamini scrip¬
turas. in quibus putatis uos uitã ȩt̃nã
habere: ipsȩ testimoniũ ꝑhibent de
me. Iudeis dicit caput nr̃m: qͦd uobis
corpus dicit. Qucretis me: et ñ inue¬
metis. Quare : Quia ñ scrutamini
scripturas. quȩ testimoniũ ꝑhibent

Expanded text:
et in Ecclesia . Si ergo duo sunt in carne una, duo sunt in voce una. Caput nostrum, Dad inimicos suos: loquatur et corpus, id est, Ecclesia, ad inimicos suos. Nostis ad quos loquatur. Quid habet loqui? Non dixi de meo, ut vox una sit: quia caro una, vox una. Hoc ergo illis dicamus: voce Ecclesiae loquor. O fratres, filii dispersi, oves errantes, rami praecisi, quid mihi calumniamini? Quid me non agnoscitis? Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere; ipsae testimonium perhibent de me: Judaeis dicit caput nostrum, quod vobis corpus dicit: Quaeretis me, et non invenietis . Quare? Quia non scrutamini Scripturas, quae testimonium perhibent
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc udeis: et ista nr̃is. Quare: Q
istas scripturas ueteris testam̃ti. et ui¬
dei accipiunt. et nr̃i. Istaᷤᷤ accipiunt. s
ipsũ xp̃m quẽ illi non accipiunt.
uideamꝰ si isti accipunnt. Dicat et ipse
dicat. et ꝓse qui caput ẽ. et ꝓcorpore
suo quod ẽ eccła. Quia et in nobis ca¬
put loquitur ꝓcorpore. dudi ꝓcapi¬
te. Resurrexit amortius: inuenit
discipłos hesitantes: dubitantes. pre
gaudio ñ credentes. Aꝑuit illis sensum
ut incelligerent scripturas: et dixit il¬
lis. Quia sic scriptũ ẽ: et sic oportebat
xp̃m pati. et resurgere amortus t̃cio
die. Habes et ꝓcapite: dicat et ꝓcor¬
pore. Q p̃dicari in nomine eius peni¬
tenciã. et remissionẽ peccatorũ ꝑom̃s
gentes. incipientib ab ierłm. Dicat gͦ
eccła inimicis suis: dicat. Dicit plane.
ñ tacet: s si illi audiant. Fr̃s: audistis
testimonia:.iam noscite me. Scruta
bent de me. Que dixi ñ st̃ de meo. s
de dñi mei: et tam̃ adhuc aduersami¬

Expanded text:
ec Judaeis, et istis nostris. Quare? Quia istas Scripturas Veteris Testamenti et Judaei accipiunt, et nostri isti accipiunt. Sed ipsum Christum, quem illi non accipiunt, videamus si isti accipiunt. Dicat et ipse, dicat et pro se qui caput est, et pro corpore suo quod est Ecclesia, quia et in nobis caput loquitur pro corpore. Audi pro capite: Resurrexit a mortuis, invenit discipulos haesitantes, dubitantes, prae gaudio non credentes; aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis, Quia sic scriptum est, et sic oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Habes pro capite; dicat et pro corpore: Et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem . Dicat ergo Ecclesia inimicis suis, dicat. Dicit plane, non tacet: sed illi audiant. Fratres, audistis testimonia, jam noscite mbent de me. Quae dixi, non sunt de meo, sed de Domini mei, et tamen adhuc aversami
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑ me ipsũ uiro. quia obaudisti
uocẽ meã. et ñ peꝑcisti dilecto tuo
filio ꝓpt̃ me. nisi benedicens benedi¬
cam te: et implendo implebo semen
tuũ. sicut stellas cęli. et sicut harenam
maris. &: benedicent᷑ in semine tuo
om̃s gentes t̾re. Habes testimoniũ ꝓ
capite: habes ꝓ corpore. Audi aliud
breue et ꝓpe. una sentencia complexũ
ꝓ capite et corpore. De resurrectione
xp̃i. psalmus loquebat᷑. Ex altare su¬
ꝑ celos ds. Continuo ꝓcorpore. Et suꝑ
omnẽ trã gła tua. Audi testimoniũ
ꝓ capite. Fodert̃ manus meas et pe¬
des meos: dinumerauert̃ omĩa ossa
mea. Ipsi uͦ considerauert̃ et conspe¬

Expanded text:
 memetipsum juro, quia obaudisti vocem meam, et non pepercisti dilecto filio tuo propter me, nisi benedicens benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam maris; et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae . Habes testimonium pro capite, habes pro corpore. Audi aliud breve, et prope una sententia complexum pro capite et pro corpore. De resurrectione Christi Psalmus loquebatur: Exaltare super coelos, Deus. Continuo pro corpore: Et super omnem terram gloria tua . Audi testimonium pro capite: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt et conspe
Abbreviated transcription (Latin):
modicũ apparens: deinceps ext̃mina¬
bitur. Quid gͦ: Illiuis hominis
corpori ad tempus reddita ẽ sa¬
nitas: reddita ẽ ñnulla uaporis
diuturnitas. Non itaq ꝓmagno illud
habendũ ẽ. uͭna  salus hominis. Illud re¬
colite fr̃s: illud ꝓpħicũ. et ȩuangłicũ
qͦd in euangło legitur. Hoc ẽ testimo

Expanded text:
modicum apparens; deinceps exterminabitur . Quod ergo illius hominis corpori ad tempus reddita est sanitas, reddita est nonnulla vapori diuturnitas. Non itaque pro magno illud habendum est: Vana salus hominis . Et illud recolite, fratres, illud propheticum et evangelicum, quia in Evangelio legit
Abbreviated transcription (Latin):
mur: utiq transimus. Uerba currt̃.
et horȩ uolant: sic ȩtas nr̃a. sic actus
nr̃i. sic honores nr̃i. sic miseria nr̃a
sic infelicitas nr̃a: totũ transit. S
ñ ex pauescamꝰ: uerbũ dñi manet
in et̃nũ. Conuersiꝰ ad dñm. Item ei

Expanded text:
mur, utique transimus. Verba currunt, mur, utique transimus. Verba currunt, et horae volant: sic aetas nostra, sic actus nostri, sic honores nostri, sic miseria nostra, sic ista felicitas nostra. Totum transit: sed non expavescamus: Verbum Domini manet in aeternum. Conversi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult sibi amortifero tumore suꝑ¬
ꝑ carnẽ suã: carni nr̃e spem. Suscepit
eñi quod noueramus in hac t̾ra: qͦd
hic abundabat: nasci. et mori. Nasci
et mori abundabat: resurgere. et in
et̃num iiuere. ñ hic erat. Inuẽnit hic
uiles merces. terrestres: attulit ꝑegͥ¬
nas. cȩlestes. Si expauescis mortẽ
ama resurrectionẽ. Dedit tibi auxi¬
liũ de tribulatione sua: nam uana
remanserat salus tua. Salutẽ itaq
in hoc mundo ꝑegrinã. hoc ẽ sem¬
pit̾nam. fr̃s agnoscamus et diliga¬
mus: et in hoc mundo tanquã ꝑegri¬
in uiuamus. Transire. nos cogitemus:
tum. Aprima infantia usq ad decre¬
pitam senectutem: breue spaciũ est.
Quod tamdui uixerat. quid ei ꝓfuis¬
set. si adam hodie mortuus ẽẽt:
Quid diu ẽ. ubi finis ẽ : hesternum
diẽ nemo reuocat: hodiernus crasti¬
no urgetur ut transeat. Ipso paruo
spacio bene uiuamus: ut illõ eamꝰ
unde ñ transeamus. Et mͦ cũ loqui¬

Expanded text:
non vult sibi a mortifero tumore supnon vult sibi a mortifero tumore sup carnem suam carni nostrae spem. Suscepit enim quod noveramus in hac terra, quod hic abundabat, nasci et mori. Nasci et mori, hic abundabat: resurgere et in aeternum vivere, non hic erat. Invenit hic viles merces terrestres, attulit peregrinas coelestes. Si expavescis mortem, ama resurrectionem. Dedit tibi auxilium de tribulatione sua: nam vana remanserat salus tua. Salutem itaque in hoc mundo peregrinam, hoc est, sempiternam, fratres, agnoscamus et diligamus, et in hoc mundo tanquam peregrini vivamus. Transire nos cogitemus, tum. A prima infantia usque ad decrepitam senectutem, breve spatium est. Quod tam diu vixerat, quid ei profuisset, si Adam hodie mortuus esset? Quid diu est, ubi finis est? Hesternum diem nemo revocat: hodiernus crastino urgetur, ut transeat. Ipso parvo spatio bene vivamus, ut illo eamus unde non transeamus. Et modo cum loqui
Abbreviated transcription (Latin):
idõ tͥalib longe fit sanitas. Nolite ex¬
tollere. Si uis sanari: descende. Ex pa¬
uescere pietas debuit: si xp̃c incarne
mutabilis diceret᷑. Nc̃ aũt comm̃dat
tibi ueritas inmutabilẽ. xp̃m: quan
et uerbũ erat apud dm̃. Non qͦd ñ tr̃an
siret et soñaret: quia d̃s erat uerbũ.
Manet ergo ds̃ tuus inmutabilis. Oue¬
rax pietas. Manet ds tuus. Noli tue¬
re.ñ perit: ut ꝑ ipsũ nec tu ꝑeas. Ma¬
net: nascitur ex femina. s in carue: uer¬
bũ aũt et matrẽ. fecit: qui erat antequã
fieret: Fecit sibi inqua fieret: infans
fuit. s incarne. Suxit: creuit: alim̃ta
sumpsit. ꝑ etates cucurrit: ad iuuen¬
tam ꝑuenit. s in carne. Fatigatus dor¬
miuit: s in carne. Esuriem sitimq
passus ẽ: s in carne. Comp̃hensus. li¬
gatus. flagellatus. contumeliis affectꝰ
postremo crucifixiis: sed in carne. Qd
expauescis: Uerbũ dñi manet inet̃¬
nũ. Qui respuit istã dĩ humibitatẽ.

Expanded text:
ideo a talibus longe fit sanitas. Noli te exideo a talibus longe fit sanitas. Noli te extollere: si vis sanari, descende. Expavescere pietas debuit, si Christus in carne mutabilis diceretur. Nunc autem commendat tibi veritas immutabilem Christum, et Verbum erat apud Deum: non quod sonaret, et transiret; quia Deus erat Verbum Manet ergo Deus tuus immutabilis. O verax pietas: manet Deus tuus: noli timere, non perit; et per ipsum nec tu peris. Manet, nascitur ex femina; sed in carne. Verbum autem et matrem fecit. Qui erat antequam fieret, fecit sibi in qua fieret. Infans fuit; sed in carne. Suxit, crevit, alimenta sumpsit, per aetates cucurrit, ad juventam pervenit; sed in carne. Fatigatus dormivit; sed in carne. Esuriem sitimque passus est; sed in carne. Comprehensus, ligatus, flagellatus, contumeliis affectus, postremo crucifixus, occisus; sed in carne. Quid expavescis? Verbum Domini manet in aeternum. Qui respuit istam Dei humilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
bũ dm̃. ut ad ipsũ nos teneremꝰ: ne cũ
flore feni transiremꝰ. Hoc gͦ qͦd nobis
p̃stitit. ut uerbũ caro fieret. suscipiens
carnẽ. non mutatũ in carnẽ: manens
et assumens. manens quod erat. assu¬
mens quod ñ erat: hoc gͦ quod nobis
p̃stitit. etiã piscina illa significat. Bre¬
Quinq porticus. lex. Quinq eñi li¬
bros scripsit moyses. Ergo aqua qͥnq
porticib cingebatur: sicut ille popłs
lege cohercebat᷑. Aquȩ ꝑturbatio: in
illo popło ẽ dñi passio Qui descende¬
bat. sanabat᷑. Non nisi unus: quia ip¬
sa ẽ unitas. Quib cũq displicet ista¬
xp̃i passio: suꝑbi st̃. Nolunt descendere :
ñ sanant᷑. Et ego inquit crediturussũ
dñodes incarne. dm̃ natũ ex femina:
dmñ crucifixũ. flagellatũ. mortuũ. uul¬
neratũ. sepultũ: Absit. ut credam de
dõ. Indignũ ẽ. Cor loquatur. ñ ceruix.
Suꝑbo uidetur indigna dñi humilitas.

Expanded text:
bum Domini, ut ad ipsum nos teneremus, ne cum bum Domini, ut ad ipsum nos teneremus, ne cum flore feni transiremus: hoc ergo quod nobis praestitit, ut Verbum caro fieret, suscipiens carnem, non mutatum in carnem; manens et assumens, manens quod erat, assumens quod non erat: hoc ergo quod nobis praestitit, etiam piscina illa significat. CAPquinque porticus, Lex. Quinque enim libros scripsit Moyses. Ergo aqua quinque porticibus cingebatur, sicut ille populus Lege coercebatur. Aquae perturbatio, in illo populo est Domini passio. Qui descendebat sanabatur, nonnisi unus: quia ipsa est unitas. Quibuscumque ista displicet Christi passio, superbi sunt: nolunt descendere, non sanantur. Et ego, inquit, crediturus sum Deum in carne, Deum natum ex femina, Deum crucifixum, flagellatum, mortuum, vulneratum, sepultum? Absit ut hoc credam de Deo; indignum est. Cor loquatur, non cervix. Superbo videtur indigna Domini humilitas,
Abbreviated transcription (Latin):
inmortalitatẽ: s prius transit tribu¬
latio uite huiꝰ de qua nob̃ prestat
auxiliũ. cui diximꝰ. Da nob̾ auxiliũ
de tribulatione. Tota quippe uita
ista. intelligentib tribulatio ẽ. Sũt
eñi duo tortores animȩ: ñ simul tor¬
quentes: s cruciatũ alt̾nantes. Hoꝵ
duoꝵ torm̃toꝵ nomina st̃. tumor et
dolor. Quando tibi bene ẽ. times: quan¬
do male ẽ. doles. Scłi huiꝰ quẽ ñ delec
tat ꝓsꝑitas: ñ frangit aduersitas. T̃e¬
nenda ẽ in hoc fęno. et indiebus fȩni.
uia tutior uerbũ dñi. Cũ eñĩ dictũ
eẽt om̃is caro fęnũ. et om̃is gła eius
ut flos feni. fenũ aruit. flos decidit.
quasi quereremꝰ quȩ feni spes. quȩ
flori feni stabilitaf: S uerbũ inquit
dñ manet in ȩt̃nũ. Et unde inquis
adme uerbũ dñi: Uerbũ caro factũ ẽ:
et habitauit in nobis. Uerbũ em̃ dñi:
tibi dicit. Noli respuere ꝓmissum
meũ: quia non respui fenũ tuũ.
hoc ẽ ergo quod nob̾ p̃stitit uer¬

Expanded text:
transit tribulatio vitae hujus, de qua nobis praestat auxilium, cui diximus: Da nobis auxilium de tribulatione . Tota quippe ista vita intelligentibus tribulatio est. Sunt enim duo tortores animae, non simul torquentes, sed cruciatum alternantes. Horum duorum tortorum nomina sunt, timor et dolor. Quando tibi bene est, times: quando male est, doles. Saeculi hujus quem non decipit prosperitas, non frangit adversitas? Tenenda est in hoc feno et in diebus feni via tutior, Verbum Dei. Cum enim dictum esset, Omnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni; fenum aruit, flos decidit: quasi nos quaeramus, Quae feno spes? quae flori feni stabilitas? sed Verbum, inquit, Domini manet in aeternum. Et unde, inquis, ad me Verbum Domini? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Verbum enim Domini tibi dicit: Noli respuere promissum meum, quia non respui fenum tuum. Hoc ergo quod nobis praestitit Ver
Abbreviated transcription (Latin):
lum inuenit. S pariuli ȩtatẽ ex¬
ceststi: ecce creiusti. primo peccato mul¬
ta addidisti legem accepisti. p̃uarica¬
tor extitistrꝰ S noli eẽ sollicitus. Ubi
abundauit peccatũ. suꝑ abundauit gr̃a.

Expanded text:
lum invenit. Sed parvuli aetatem exlum invenit. Sed parvuli aetatem excessisti: ecce creta addidisti, legem accepisti, praevaricator exstitisti: Sed noli esse sollicitus, ubi abundavit peccatum, abundavit a
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃s homines ꝑtransiit. ꝑ transiit
uerbũ adtendite. quod audistis consi¬
derate. Uidete. quid ẽ. ꝑ transiit. Per¬
transiit: inde ẽ et paruulus reus. Pec¬
catum nondũ fecit. s traxit. Et enim
illud peccatũ ñ infonte mansit. s ꝑtran¬
siit. Non in illũ aut illum. s in om̃s ho¬
mines ꝑtransiit. Genuit peccatores:
morti obnoxios. Primus peccator. pri¬
mus p̃uaricator. Uenit ad sanandos
de uirgine saluator: qui adte ñ qua
uenisti uenit. Non enĩ ille de concu¬
piscentia maris et feminȩ: ñ de illo
uinculo concupiscentiȩ. Sp̃c inquit
gini: dictũ ẽ fide feruenti. ñ concu¬
piscentia carnis estuanti. Sp̃s sõs su
lum haberet: quando ardore libidi¬
nis estuaret: Qui gͦ nonqua uen¬
sti adte uenit. liberat tezubi te ie¬
uit: uenundatũ sub peccato. iacentt̃
inmorte primi hominis. trahentẽ pei¬
catũ primi hominis. habentẽ reatĩ.
antequã habere posses arbitriũ.
Ecce ubi te inuenit: quando parul¬

Expanded text:
in omnes homines pertransiit . Pertransiit, verbum attendite, quod audistis: considerate, videte quid est, pertransiit. Pertransiit: inde est et parvulus reus; peccatum nondum fecit, sed traxit. Etenim illud peccatum non in fonte mansit, sed pertransiit: non in illum aut illum, sed in omnes homines pertransiit. Genuit peccatores morti obnoxios primus peccator, primus praevaricator. Venit ad sanandos de virgine Salvator. Quia ad te non qua venisti, venit: non enim ille de concupiscentia maris et feminae, non de illo vinculo concupiscentiae. Spiritus, ingini, dictum est fide ferventi, non concupiscentia carnis aestuanti: Spiritus sanclum haberet, quando ardore libidinis aestuaret? Quia ergo non qua venisti ad te venit, liberat te. Ubi te invenit? Venumdatum sub peccato, jacentem in morte primi hominis, trahentem peccatum primi hominis, habentem reatum antequam habere posses arbitrium. Ecce ubi te invenit, quando parvu
Abbreviated transcription (Latin):
illud pat̃: et plus irascitur. Iratus ant
quid dicit: Eigo ego. filiũ degens¬
rem generani: Eego si aliud sum. aliud
generaui: monstrũ generani. Q uidẽ:
Qiuia cũ uis uni deferre ꝑ alterius alte¬
inuriã:. ambob facis inuiriam filium
offendis . s. patrẽ ñ ꝓpiciabis. Cũ de filii
contumelia honoras patrẽ: et filiũ of¬
fendis et patrẽ. A quo fugis. adquẽ fu¬
gis: Nunqͥd irascente. patre tibi. fugis
ad filiũ: Quid tibi. adquẽ fugis. quem r dicu¬
degenerẽ fecisti: Nunquid offenso fi¬
lio curris adpatrẽ: Dicit tibi. Ad quẽ
fugis: quẽ degenerem genuisse dixis¬
ti Sufficiat uobis: hoc tenete: hoc me¬
moriȩ commñdate: hoc inur̃a fide conscri¬
bite. Hoc aũt ut intelligatis. ad dm̃pa¬
trẽ et filiũ qui unũ st̃. preces fundite.

Expanded text:
illud pater, et plus irascitur. Iratus autem illud pater, et plus irascitur. Iratus autem quid dicit? Ergo ego filium degenerem generavi? Ergo si aliud sum, aliud generavi, monstrum generavi. Quid est, quia cum vis uni deferre per alterius injuriam, ambobus facis injuriam? Filium offendis, sed Patrem non propitiabis. Cum de Filii contumelia honoras Patrem, et Filium offendis et Patrem. A quo fugis? ad quem fugis? Numquid irascente tibi Patre fugis ad Filium? Quid tibi dicit? Ad quem fugis, quem degenerem fecisti? Numquid offenso Filio curris ad Patrem? Dicit et ipse tibi: Ad quem fugis, quem degenerem genuisse dixisti? Sufficiat vobis; hoc tenete, hoc memoriae commendate, hoc in vestra fide conscribite. Hoc autem ut intelligatis, ad Deum Patrem et Filium, qui unum sunt, preces fundite.
Abbreviated transcription (Latin):
reat dĩ creatura: accedat dĩ gr̃a. Putant
eñi quia patrẽ honorent. ꝑ contumeliã
filii. Quando illi dixeris. blasfemas:
respondet. Quare blasfemo: Quia di¬
cis. filiũ ñ hoc ẽẽ quod pat̃ ẽ. Et ille
michi. Immo tu blasfemas. Quare:
Quia ȩquare uis patri filiũ. Equare
uolo patri filiũ. Nunquid extraneũ:
Gaudet pat̾ quando illi equo unicũ
filiũ: gaudet. quia ñ inuidet. Et ds̃
quia filio unico ñ inuidet: idõ hoc
quod ipse ẽ generauit. Tu et filio fa¬
cis inuiriã: et ipsi patri. in cuiꝰ hono¬
rem uis contumeliã facere filio. Certe
eñi ideo dicis ñ ẽẽ cuisdẽ substantie
filiũ: ne iniuriã facias patri ipsius.
Ego tibi cito ostendo: quia inuiriã
facis ambobꝰ. Quomͦ in quam: Sidi¬
cam filio alicuiꝰ. degener. ñ essimilis
patri tuo. degener. ñ hoc es quod pa¬
teꝵ audit illud filius et irascitur. et di¬
cit. Ergo degener natus sum: Audi

Expanded text:
reat Dei creatura, accedat Dei gratia. Putant reat Dei creatura, accedat Dei gratia. Putant enim quia Patrem honorent per contumeliam Filii. Quando illi dixeris, Blasphemas: respondet, Quare blasphemo? Quia dicis Filium non hoc esse, quod Pater est. Et ille mihi: Imo tu blasphemas. Quare? Quia aequare vis Patri Filium. Aequare volo Patri Filium, numquid extraneum? Gaudet Pater, quando illi aequo Filium unicum: gaudet, quia non invidet. Et Deus quia Filio unico non invidet, ideo hoc quod ipse est generavit. Tu et Filio facis injuriam, et ipsi Patri, in cujus honorem vis contumeliam facere Filio. Certe enim ideo dicis non esse ejusdem substantiae Filium, ne injuriam facias Patri ipsius. Ego tibi cito ostendo quia injuriam facis ambobus. Quomodo, inquit? Si dicam filio alicujus, Degener, non est similis patri tuo: degener, non hoc es quod pater. Audit illud filius, et irascitur, et dicit: Ergo degener natus sum? Audit
Abbreviated transcription (Latin):
ner: Fortis uir fuit pat̾ tuus: et tu ti¬
more contremiscis. Ille cui hoc dicit᷑.
uitio degener ẽ: natura par ẽ. Quid
ẽ natura par ẽ : Homo ẽ: qͦd ẽ pat̃
ipsus. S ille fortis: ille ignauiis. Ille
audax. ille timidus: tam̃ homo et ho¬
mo. Uicio gͦ degener ẽ: ñ natura. Tu
quando dicis unicũ filiũ. unicũ patͥs
filiũ. degenerem ẽe: ñ aluid dicis. nisi
quia ñ hoc ẽ qͦd pat̃. et ñ iamnatus de¬
gener factus est. dicis: s generatus ẽ.
Istamblasfemiã quis ferat: Qualibus¬
cumq oculis sustã blasfemiã uidere
possinit. fugerent eq̃: et catholici fie¬
mur. s ꝓ eis oremus: ut det eis dñs intel¬
lectum. quia forte hoc nati st̃. Quid ẽ
hoc nati st̃: Hoc acceꝑunt aparenti¬
bus sius qͦd tenent. Preponunt genus
ueritati fi̾ant qͦd ñ st̃. ut possint serua¬
re qͦd st̃. hoc ẽ. fide catholici. ut possit
seruare qͦd homines st̃ ut ñ uullis pe¬

Expanded text:
ner? Fortis vir fuit pater tuus, et tu tiner? Fortis vir fuit pater tuus, et tu timore contremiscis. Ille cui hoc dicitur, vitio degener est, natura par est. Quid est, natura par est? Homo est, quod est et pater ipsius. Sed ille fortis, ille ignavus; ille audax, ille timidus: tamen homo et homo. Vitio ergo degener est, non natura. Tu quando dicis unicum Filium, unum Patris Filium degenerem esse, non aliud dicis, nisi quia non hoc est quod Pater: et non jam natus, degener factus est dicis; sed generatus est. Istam blasphemiam quis ferat? Qualibuscumque oculis si istam blasphemiam videre possent, fugerent eam, et catholici fiemur: sed pro eis oremus ut det eis Dominus intellectum; quia forte hoc nati sunt. Quid est, hoc nati sunt? Hoc acceperunt a parentibus suis, quod tenent. Praeponunt genus veritati. Fiant quod non sunt, ut possint servare quod sunt: hoc est fiant catholici, ut possint servare quod homines sunt: ut non in illis pe