comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S ipse nouit aecipientẽ: et eũ qui
decipit᷑. Nouit et enim decipien¬
tem: et eũ: quia plerumq anteno¬
ra eus mala conspicit: & hunc
iusto iudicio eadere. etiã malia
peccata pmiccri. Noui decipien¬
tem: quia inmanu suoꝵ opum
dmissũ hunc ut adpciora ꝓri¬
at. deserit: sicui scriptũ ẽ Qͥ nocc.
noceat adhus: & qui insordibe
sordescat aclhus. Nouit qͦ eteũ
qui decipitur: qͥa sepe commit
tunt homines mala quȩ sciunt.
et idcico ꝑmittuntur decipi:
ut cadant etiã inmala quȩ ne¬
sciunt. Qd̃ tamen deceptis ali¬
quando adpiugationem: aliqñ
uͥ adultionis mitũ fieri solet
A aducit autẽ consilianos instel¬
tum finẽ: cũ etiã bonũ qa libet.
ñ bona intentione faciunt had
temporalis munenis recribudio¬
nem tendunt. Si enim ipse sũm
patris unigenitus. quia ꝑhoc qdł
factus ẽ homo. etema nuntiauit
magni consili angłs ẽ. uocatus.

Expanded text:
sed ipse novit decipientem et eum qui sed ipse novit decipientem et eum qui decipitur. Novit etenim decipientem, quia plerumque anteriora ejus mala conspicit, et hunc justo judicio cadere etiam in alia peccata permittit. Novit decipientem, quia in manu suorum operum dimissum hunc ut ad pejora proruat deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Novit quoque et eum qui detunt homines mala quae sciunt, et idcirco permittuntur decipi, ut cadant etiam in mala quae nesciunt: quod tamen deceptis aliquando ad purgationem, aliquando vero ad ultionis initium fieri soletucit autem consiliarios in stultum finem, cum etiam bonum quodlibet non bona intentione faciunt, sed ad temporalis muneris retributionem tendunt. Si enim ipse summi Patris Unigenitus, quia per hoc quod factus est homo aeterna nuntiavit, magni consilii angelus est vocatus
Abbreviated transcription (Latin):
& eum qui decipitur. Adducit con
ximum deciꝑe conatur. iniquus sĩt:
& iniquis ueritas dicat. nunquã no¬
ui uos. discedite ame qui oꝑamini
miquitatem: qualiter hoc in loco
dr̃. quia dñs decipientem nouit:
S quia scire di. aliquando. cognoscẽ
quia cognoscendo diudicat. Neq
enim iniquum quempiã iudicas¬
set. si nequaquam cognosceret: &¬
tamen iniquum nescit: quia eius
facta ñ apꝓbat. Enouit gͦ. qͥa dep̃¬
hendit: & ñnouit. quia hunc in
suȩ sapientie specie ñ recognoscit:
sicut deueraci quolibet iuro dicit᷑
quia falsitatem nesciat: non quia
cum uel abaliis falsum dr̃. hoc re¬
prehendere ignorat: s eandem ipsã
fallaciam. & scit in examine: & ne¬
scit inamore: ut uidelicet ipse hãc
non agat qͣm actam ab aliis. dam¬
pnat. Et fit plerumq. ut nomulli
minsidis uacantes alienȩ uite puers¬
tatͥ suc laqueos tendant: & cum qs
nesciens eisdem laqueis capi conspici¬
tur: utiũ hȩc duimit̾ uideanĩ. for¬

Expanded text:
et eum qui decipitur, adducit conset eum qui decipitur, adducit consroximum suum decipere conatur iniquus sit, et iniquis Veritas dicat: Nunquam novi vos, discedite a me omnes qui operamini iniquitatem , qualiter hoc in loco dicitur quia Dominus decipientem novit? Sed quia scire Dei aliquando cognoscere quia cognoscendo dijudicat neque enim iniquum quempiam judicasset, si nequaquam cognosceret, et tamen iniquum nescit, quia ejus facta non approbat. Et novit ergo quia deprehendit; et non novit, quia hunc in suae sapientiae specie non recognoscit: sicut de veraci quolibet viro dicitur quia falsitatem nesciat, non quia cum vel ab aliis falsum dicitur, hoc reprehendere ignorat, sed eamdem ipsam fallaciam et scit in examine, et nescit in amore, ut videlicet ipse hanc non agat quam actam ab aliis damnat. Et fit plerumque ut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitatis suae laqueos tendant; et cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspicitur, utrum haec divinitus videantur for
Abbreviated transcription (Latin):
uidicio qͣnte sit fortituchnis. osten¬
dit: rectȩ suꝑius. sapientia ante for¬
ditudinem memoratur. cũ de patris
unigenito dr: apud ipsũ ẽ. sapiendia
& fortitudo. Quia uͦ adiudicandum
ueniens. interrore suȩ iurtutis appa¬
rebit: & repulsis reꝓbis. electis suis in
regno ꝑpetuo. qualit̃ sit sapientia
patris indicabit: rect̾ȩ. insubseqñti
sententia. apud ipsum eẽ priꝰ forti¬
tudo: & post.sapientia dicitur. In
uerbis itaq priorib. quib alt: apd̃
ipsum ẽ. sapientia & fortitudo: aꝑ¬
dȩ indicat. quia hoc qd mansuetus
Inuerbis uͦ subsequentib quib art̃
apud ipsũ ẽ. fortitudo & sapientia:
luce clarius demonstrat qđ prius in
iudicio ꝑuntutem reꝓbos destruet᷑:
& postmodum. ȩlectorum mentib.
etemm regni ꝑfect̾o lumine infulget.
Sed quia ante extremi diem iudicii.
iudicare cotidie occultis disposito¬
nib facta mortahum ñdesmit: ad
hoc qđ nunc agitur. reditur. cũ sub¬

Expanded text:
judicio quantae sit fortitudinis ostenjudicio quantae sit fortitudinis ostendit, recte superius sapientia ante fortitudinem memoratur, cum de Patris Unigenito 373 dicitur: Apud ipsum est sapientia et fortitudo. Quia vero ad judicandum veniens in terrore suae virtutis apparebit, et repulsis reprobis, electis suis in regno perpetuo, qualiter sit sapientia Patris indicabit, recte in subsequenti sententia apud ipsum esse prius fortitudo, et post sapientia dicitur. In verbis itaque prioribus, quibus ait: Apud ipsum est sapientia et fortitudo, aperte indicat, quia hoc quod mansuetus In verbis vero subsequentibus, quibus ait: Apud ipsum est fortitudo et sapientia, luce clarius demonstrat, quod prius in judicio per virtutem reprobos destruit, et postmodum electorum mentibus aeterni regni perfecto lumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur, cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
reuersatur. Panis nanq subcinen¬
cius suꝑ se cinerem portans paitẽ
mundiorẽ deorsũ premit: partẽq
supiorem tanto sorcidiorẽ habet. qͣnto
mea cmerem tolerat. Mens itaq quȩ
cerrena cogitat: quid suꝑ se aliud
quam cineris molem portat: Sed
si reuersari uoluerit: mundã faciem
quam deorsum presserat. suꝑius ne¬
ducit: cum cinerem quẽ portabal.
excusserit. Si g terrenarum cogi¬
cationũ cmerem amente excutiñ.
q̃s panem subemericiũ reuersamꝰ:
ut illa nĩa intentio. iam postponi
debeat. quam prius cogitationis in¬
fine cinis premebat: & inunda fa¬
cies adsupiora ueniat: ut recta no¬
straintentio mole iam terreni de¬
sicierii ñ p̃matur. Qd. nequa quam
fundamur: qa uidelicet omp̃s as
si aquas em serit᷑ subuertent cenã
do: et sapientia. Paulo suꝑius hct̾ũ
fuerat: apud ipsum ẽ. sapientia. ⁊ for¬
titudo: nunc audem dr. apud ipsum
ẽ. fortitudo & sapientia. Quia enim
doctrinam ꝓtulit: & postmodũ.in

Expanded text:
reversatur . Panis namque subcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem deorsum premit, partemque superiorem tanto sordidiorem habet, quanto in ea cinerem tolerat. Mens itaque quae terrena cogitat quid super se aliud quam cineris molem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamus, ut illa nostra intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jam terreni desiderii non prematur. Quod nequaquam fundamur, quia videlicet omnipotens Deus si aquas emiserit, subvertent terram. donentur. --Paulo superius dictum fuerat: Apud ipsum est sapientia et fortitudo; nunc autem dicitur: Apud ipsum est fortitudo et sapientia. Quia enim doctrinam protulit, et postmodum in
Abbreviated transcription (Latin):
state sapientie comprimunt: S
sepe contingit ut in occulto ans¬
mus de ipsa sua sapientia mela¬
tionis fastum subleuetur: & subes
uiciis eorruat: dequib se uichorẽ
fusse gaudebat. Recte g̃ͦ r. esfun¬
dit despectionem suꝑ principes.
S quia nonnunq̃m hi qui iacere

Expanded text:
state sapientiae comprimunt. Sed state sapientiae comprimunt. Sed saepe contingit, ut in occulto animus de ipsa sua sapientia in elationis fastum sublevetur, et sub eis vitiis corruat, de quibus se victorem fuisse gaudebat. Recte ergo dicitur: Effundit despectionem super principes. Sed quia nonnunquam hi qui in
Abbreviated transcription (Latin):
un enĩ queq mystica deo ccultis
ꝓpharum uerbis acredentib a¬
gnoscuñ: quid aliua quã ꝓro¬
fundda detenebris reuelant Un¬
ae qͥ ipsa ueritas discipulis in pa¬
rabolis loquens: ait. Qđ dico uod
utenebris: dicite inlumine. Cũ
eñ i psticos allegoriarum nodoᷤᷤ
perplanationem soliumus. uts
luimine dicimus. qđ intenebris
eras legis duncia: que unumquẽ¬
q peccantẽ morte corꝑis prinar
sanctiebat S postquã reẽptor
ñr aspitatem legalis sanchonis.
ꝑmansuetudinem tempauit:
aeñ iã ꝓculpa mortẽ carnis it¬
ftem constituit s mors sp̃s qͣntũ
timenda esset indicauit: inlucem
ꝓculdubio umbiam mortis pro
corp̾ separatur abanima. umbra
ulius mortis ẽ in qua anima sepa¬
ratur a deo. Inlucem g̃ umbra mor¬
tis ꝓducitur: cũ intellecta morte
sp̃s. mors carnis minime timec
Pincipes etemmñ immertto uocan¬
tur: qui magni consilii iuidicio.
siuis semꝑ cogitationib princi¬
pantur: om̃sq stultos mot̾ pode¬

Expanded text:
um enim quaeque mystica de occultis prophetarum verbis a credentibus agnoscuntur, quid aliud quam profunda de tenebris revelantur? Unde ipsa quoque Veritas discipulis in parabolis loquens, ait: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine . Cum enim mysticos allegoriarum nodos per explanationem solvimus, in lumine dicimus quod in tenebris legis duritia, quae unumquemque peccantem morte corporis puniri sanciebat. Sed postquam Redemptor noster asperitatem legalis sanctionis per mansuetudinem temperavit, nec jam pro culpa mortem carnis inferri constituit, sed mors spiritus quantum timenda esset indicavit, in lucem procul dubio umbram mortis prodcaro separatur ab anima umbra illius mortis est in qua anima separatur a Deo. In lucem ergo umbra mortis producitur, cum, intellecta morte spiritus, mors carnis minime timetur. Principes etenim non immerito vocantur qui magno consilii jusemper cogitationibus principantur, omnesque stultos motus pote
Abbreviated transcription (Latin):
la purgantur. dum uim sustinet: in
isto cumulantur. dum facit. Omp̃s
itaq ds̃. qd fieri ꝓhibet. iustum est
ut fieri sinat: ut nunc unde expec¬
tat. et non conu̾sos diu tolerat: qͣn¬
doq inde plus feriat. Bene gͦ dici¬
tur habundant tabernacula predo¬
num. & audacter ꝓuocant dm cum
ipse dedit omnia inmanib eoꝵ:
quia qd miq dollunt: eis hoc ipse dat:
qui illis adrapinam posset obsistere.
si misereri uoluisset. Qđ tamen: intel¬
piunt: sed exeisdem donis intume¬
scunt: & magni p̃cęteris uideri uo¬
lunt: atq ommipotentem d̃m pro¬
uocare: & de eius doms int̾ ꝓximoᷤᷤ¬

Expanded text:
la purgantur dum vim sustinet: in la purgantur dum vim sustinet: in isto cumulantur, dum facit. Omnipotens itaque Deus quod fieri prohibet, justum est ut fieri sinat: ut unde nunc exspectat, et non conversos diu tolerat, quandoque inde plus feriat. Bene ergo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum, quia quod iniqui tollunt, eis hoc ipse dat, qui illis ad rapinam posset obsistere, si misereri voluisset.  Vet. Ipiunt, sed ex eisdem donis intumescunt, et magni prae caeteris videri volunt. Atque omnipotentem Deum provocare est de ejus donis int
Abbreviated transcription (Latin):
patitur. iã meiusdẽ rapine dãpno.
ꝓalia qͣm ante ꝑpetrauit culpa. fe¬
natur. Ecce enĩ quidã inmontis
fauce constitutus. insidiatur itineran¬
tib: s is qui iter agit. iniqua fortasse
quedã aliquando ꝑpetrauit: eiq om¬
nipotens ds malũ suũ inp̃senti uita
interire ꝑmittit. Qđ gͦ p̃do iniustȩ
appetiit: hoc. equissimus iudex iu¬
stȩ fieri ꝑmisit: ut et ille reciperet
qđ imustȩ fecerat᷑ & iste grauius qͣn¬
doq feratur. ꝑcuius nequissimam
uoluntatem. culpã om̃ps d̾s in alte¬
rum iustȩ uindicauit. Ille purgat᷑.
qui opprimitur: isti reatꝰ augetur.
qui opprimit: ut uel de ꝓfundoneqͥ¬
ciȩ quandoq adpenitentiã redeat:
uel ñ reuertens. tanto grauius ȩc̃na
dampnatione feriatur: quanto cu
ẽ insua iniquitate toleratus. Cum
illo misch̾ter agitur. ut peccatũ fini¬
at: cum isto. dstrictȩ: ut multiplicet:
nͥ adpenitentiã recuriat. In illo ma.¬

Expanded text:
patitur, jam in ejusdem rapinae damno, patitur, jam in ejusdem rapinae damno, pro alia quam ante perpetravit culpa, feriatur. Ecce enim quidam in montis fauce constitutus, insidiatur itinerantibus; sed his qui iter agit, iniqui fortasse quaedam aliquando perpetravit; eique omnipotens Deus malum suum in praesenti vita interire permittit. Quod ergo praedo injuste appetiit, hoc aequissimus judex juste fieri permisit, ut et ille reciperet quod injuste fecerat: et iste gravius quandoque feriatur, per cujus nequissimam voluntatem, culpam omnipotens Deus in alterum juste vindicavit. Ille purgatur qui opprimitur; in isto reatus augetur qui opprimit, ut vel de fundo nequitiae quandoque ad poenitentiam redeat, vel non revertens, tanto gravius aeterna damnatione feriatur, quanto diu est in sua iniquitate toleratus. Cum illo ergo misericorditer agitur, ut peccatum finiat: cum isto districte ut multiplicet, nisi ad poenitentiam recurrat. In illo ma
Abbreviated transcription (Latin):
despicere dhiuitias. cũ habet: difficile
uͦẽ. eas cum ñ habet. uiles estimare.
Inde patent̃ ostendit̃. quantus con¬
temptus terrenarũ rerũ in beati iob
cogitatone fuent: qͥ tunc dic̃ nulla
eẽ quȩ habundant repbis: qͣndo om¬
nia amisit. Ait gͦ. Habundant tab¬
cłm: quia plerumq mali eo magis
contra dm suꝑbiunt. quo ab eius las¬
gitate & contra mertum ditantus.
et qui ꝓuocari bonis admeliora debu¬
erunt: donis. peiores fiunt. S intelli¬
gendum ẽ. nob̃. qͦmͦ p̃dones appellen¬
tur: dum ꝓtinus additur: cum ipse
dedit omĩa inmanib eoꝵ. Si enim
p̃dones sunt: uolenter abstulerunt.
& dubiũ non ẽ.: quia uiolentoꝵs ñ sit
adiutor ds. Quomͦ gͥ ipse dat qd̃
hi qui p̃dones sunt. nequit̃ tollunt:
S sciendum ẽ quia aliud ẽ. qđ om̃i¬
potens d̾s miscđiter tribuit: aliud.
qd̃ iratus habere sinit. Nã qđ ꝑuerse
simus fieri non nͥ iustȩ ꝑmittit: ut
et is qui rape finitur. cecatus mente
culpam augeat: &is qui rapinam

Expanded text:
ere, cum habet; difficile vero est eas, cum non habet, viles aestimare. Unde patenter ostenditur quantus contemptus terrenarum rerum in beati Job cogitatione fuerit, qui tunc dicit nulla esse quae abundant reprobis, 367 quando omnia amisit. Ait ergo: Abundant tabDeum, quia plerumque mali eo magis contra Deum sugitate et contra meritum ditantur: et qui provocari, bonis ad meliora debuerunt, donis pejores fiunt. Sed intelligendum est nobis, quomodo praedones appellentur, dum protinus addatur: Cum ipse dederit omnia in manibus eorum. - Si enim praedones sunt, violenter abstulerunt. et dubium non est, quin violentorum non sit adjutor Deus. Quomodo igitur ipse dat, quod hi qui praedones sunt, nequiter tollunt? Sed sciendum est, quia aliud est quod omnipotens Deus misericorditer tribuit, aliud quod iratus habere sinit. Nam quod praedsimus fieri, non nisi juste permittit, ut et is qui rapere sinitur, caecatus mente culpam augeat, et is qui rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Qđ tamen intelligi iuusa
solam spẽm littere utiliter potest.
quia om̃is respecta creatura. quali
dat uocem atcestationis ꝓpniȩ ipsa
qͣm habet spẽm suã. Iumenta uel uo¬
latilia. tenram. uel pisces requmimus
dum consideramus. Que nobis con¬
conditer respondent qł cuncta dĩs
fecerit: quia dũ nrĩs oculis suas sp̃es
ingerunt: se asemetipsis non esse te¬
stantur. So ipso enĩ qͦ creatura sunt:
postensam spẽm. creatori suo quasi
uocẽ confessionis reddunt: qui qͥa
omĩa condidit: qualtt̃ etiã debeant
administrari. disponit. Unde. sub¬

Expanded text:
possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta solam speciem litterae utiliter potest, quia omnis respecta creatura quasi dat vocem attestationis propriae, ipsam quam habet speciem suam. Jumenta, vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae nobis concorditer respondent, quod cuncta Dominus fecerit; quia dum nostris oculis suas species ingerunt, se a semetipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creata sunt, per ostensam speciem creatori suo quasi vocem confessionis reddunt, qui quia omnia condidit, qualiter etiam debeant administrari disposuit. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
entes: Unde & piimo homini cele¬
stia deserenti: dictum ẽ. Terra es &
interrã ibis. Qutid ꝑpisces maris ñ
cunosos huius scli debemus ac¬
cir: de quib psalmista ait pise
maris qui ꝑambulant semitas ma¬
ris: qui inmagnis rerũ inquisitio¬
nib qͣsi in abditis fluctib latent:
Quid autem cuncta hȩc inquisita
doceant: a cliungit. dicens. Quis
ignorat: qd omĩa hec manus dñ
fecent: Ac si aꝑtȩ dieat. Siue sensu
cardiores. seu sublimia sapientes. si¬
ue terrenis actib deditos. seu hus
mundi occupatos inquisitionibus
requiras: cunct̾a hȩc ereatorẽ omni¬
um dm̃ fatentur: & de potestate eiꝰ
concorditer sentiunt: quamuis sub
ea ñ concorditer uiuant. Qđ enum
iustus quisq etiã unendo loquit̃
hoc iniustus plerumq de do ul so¬
la uoce compellitur faten. fitq ut
mali. auctori omnium cui opib
resistunt. atcesta tione famulentur
quia quẽ impugnare morib ausi
sunt: creatorẽ omnium negare ñ

Expanded text:
entes? Unde et primo homini coelestia deserenti dictum est: « Terra es, et in terram ibis . » Quid per pisces maris nisi curiosos hujus saeculi debemus accipere? de quibus Psalmista ait: « maris qui per ambulant semitas maris . » Qui in magnis rerum inquisitionibus quasi in abditis fluctibus latent. Quid autem cuncta haec inquisita doceant, adjungit dicens: VERS. 9. Quis ignorat quod omnia haec manus Domini cant. --Ac si aperte dicat: Sive sensu tardiores, seu sublimia sapientes, sive terrenis actibus deditos, seu hujus mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta haec creatorem omnium Deum fatentur, et de potestate ejus concorditer sentiunt, quamvis sub ea non concorditer vivant. Quod enim justus quisque etiam vivendo loquitur, hoc injustus plerumque de Deo vel sola voce compellitur fateri; fitque ut mali, auctori omnium, cui operibus resistunt, attestatione famulentur, quia quem impugnare moribus ausi sunt, creatorem omnium negare non
Abbreviated transcription (Latin):
interoga iumenta. & docebunt te
uolatilia celi & indicabunt. c Lo¬
quere terrȩ. & respondebit tͥ. & nar¬
rabunt pisces maris. Quid pium̃¬
cat nͥ sensu pignores: Quid peeli
uolatilia: ñ summa atq sublunia
sapientes. intelligere debemꝰ: De
ium̃tis nanq idest sensu pignorib.
scriptum ẽ. Animalia tua. habua¬

Expanded text:
 docebunt te, volatilia coeli et indicabunt tibi: loquere terrae, et respondebit tibi, et narrabunt pisces maris. - Quid per jumenta nisi sensus pigriores? Quid per coeli volatilia, nisi summa atque sublimia sapientes intelligere debemus? De jumentis namque, id est, sensu pigrioribus scriptum est: « Animalia tua inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
ficat: hominum uͦ sp̃m. usq ad spi¬
ritalem intellectũ dendit. In eius gͦ
manu ẽ. anima omnis uiuentis: &
sp̃s uniu̾sȩ carnis hominis: dũ &
millo hoc prestat animȩ ut iuiuifi¬
cet carnem: & misto. adhoc uiuifi¬
cat animã: ut adintelligendã ꝑueni¬
at exernitatem. Sciendum uͦ ẽ: quia
insacro eloquio. sp̃s hominis duob
modis poni consueuit. Aliquando
ẽ Inclinato capite. tradidit sp̃m. Si
enim aliud sp̃m qͣm animã euange¬
lista ciceret: exeunte utiq spũ. ant
ma remansisset. ꝓeffectu qͦ sp̃ali. sp̃s¬

Expanded text:
ad spiritalem intellectum tendit. In ejus ergo manu est anima omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, dum et in illo hoc praestat animae ut vivificet carnem, et in isto ad hoc vivificat animam, ut ad intelligendam perveniat aeternitatem. Sciendum vero est quia in sacro eloquio spiritus hominis duobus modis poni consuevit. Aliquando est: Inclinato capite tradidit spiritum . Si enim aliud spiritum quam animam evangelista diceret, exeunte utique spiritu, 369 anima remansisset. Pro effectu quoque spiritali sp
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiȩ designant᷑: & amici erꝰ here¬
tieorum sp̃em tenent. Qui. ut sepe
iã dirimus: dm̃ dũ defende nitunt̃.
offendunt. Qui dũ fictȩ consulunt:
scoꝵs mentem fortiter affligunt. slec
tamen ꝑcunct̾a quȩ loquuntur. a
ueritatis cognitione desipiuni. S
plenimq estultis prudentia: s fie¬
tis. uera ꝑmiscent: ut dũ exueritate
aliquid p̃rogant᷑. facile adfalsitatem
trahant. Vnde amici qͦ beati iob: mͦ
despicabilia: mͦ autẽ mua sunt. quȩ
loquuntur. Quȩ tamen sc̃s uir. aliq̃n
repbando conuincit: aliquando uͦ.
apꝓbando suscipit: atq adusum rec¬
titudinis ꝑtiahit etiã que abeiꝰ rec¬
ta sea ñrecte ꝓferuntur. Itaq inopiã
suã despicientes. despicit: atq inster¬
quilinio corꝑe positus. inquanto uir¬
tutis culmine apud se sedeat. osten¬
dit: cum nichil esse p̾sentis uitȩ diui¬
cias memorat: qͣs abundare & reꝓ¬
bis narrat: dicens. E abundant ta¬

Expanded text:
antur, et amici ejus haereantur, et amici ejus haereticorum tenent speciem, qui, ut saepe jam diximus , Deum dum defendere nituntur, offendunt. Qui dum ficte consulunt, sanctorum mentem fortiter affligunt; nec tamen per cuncta quae loquuntur a veritatis cognitione desipiunt, sed plerumque et stultis prudentia, et fictis vera permiscent, ut dum ex veritate aliquid praerogant, facile ad falsitatem trahant. Unde amici quoque beati Job modo despicabilia, modo autem mira sunt quae loquuntur; quae tamen sanctus vir aliquando reprobando convincit, aliquando vero approbando suscipit, atque ad usum rectitudinis pertrahit etiam quae ab eis recta, sed non recte proferuntur. Itaque inopiam suam despicientes despicit, atque in sterquilinio corpore positus, in quanto virtutum culmine apud se sedeat ostendit, cum nil esse praesentis vitae divitias memorat, quos abundare et reprobis narrat, dicens: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
eutionis meȩ immutatione repre¬
hendant: inepła libris p̃missa. cau¬
sã reddid cur terciam hurꝰ oꝑis
partem. adaliarũ usq similitudi¬
dant tabernacula p̃donum: eiꝰdẽ
partis expositio incipit: et usq ad¬
mis: ciserendo ꝑtingit. Quȩ nimirũ
tã multa sunt: ut inuno corꝑe eom¬
p̃hend ñpossent: ñ sub magna bre¬
uitate dicerentur. Qui gͦ abaliis ac¬
tib uacat: legat cetera multiplicit̃
dicta. Cui. uͦ a dstudiose legendũ
ñ uacat: huius partis ei breuitas pla¬
ceat: inqua non tam quȩ sentimus
dicimus: quã ea quȩ sunt dicenda.
signamus. Igitur qm̃ inea multa. si¬
cut me loquente excepta sunt. ita
dereliqui: immutationẽ stili mei.¬
lector m̃s ȩquanimiter accipe: quua
& sepe eosdem cibos edentib. diuiss¬
parteꝰ. Esingulas adlegendum
sumis: reducere semꝑ admemoriã.
eã quã p̃posui causȩ origmẽ stude.
qͥa & ꝑbeatum iob qͥ dolens dr. pas¬
siones dñi eiusq corꝑis. idest sc̃ẽ¬

Expanded text:
utionis meae immutatione reprehendat, in epistola libris praemissa causam reddidi cur tertiam hujus operis partem ad aliarum usque similitudidant tabernacula praedonum, ejusdem partis expositio incipit, et usque admis; disserendo pertingit. Quae nimirum tam multa sunt, ut in uno corpore comprehendi non possent, nisi sub magna brevitate dicerentur. Qui ergo ab aliis actibus vacat, legat caetera multipliciter dicta. Cui vero ad studiose legendum non vacat, hujus partis ei brevitas placeat, in qua non tam quae sentimus dicimus quam ea quae sunt dicenda signamus. Igitur quoniam in ea multa, sicut me loquente excepta sunt, ita dereliqui, immutationem styli lector meus aequanimiter accipe, quia et saepe eosdem cibos edentibus, diverspartes singulas ad legendum sumis, reducere semper ad memoriam eam, quam proposui causae originem, stude, quia et per beatum Job, qui dolens dicitur, passiones D
Abbreviated transcription (Latin):
cogoscitur. fauce intelligentiȩ gu¬
stare. Recte gͦ hicit᷑ nonne auns uer¬
ua ahudicat. & fauices comedentiᷤ
saporem: Acsi aꝑte arrogantio
diceretur. Doctrme uerba. quȩ uobis
usq addaurem ueniunt: m etiã ꝙ
saporem intimũ intelligentiȩ fau¬
cen tangunt. Quia uͦ infirma eaᷤ
etiã cũrete sapit ad ṗchcandum
ñ debet incaute ꝓsilire: subdit᷑. In¬

Expanded text:
cognoscitur fauce intelligentiae gucognoscitur fauce intelligentiae gustare. Recte ergo dicitur: Nonne auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem? Ac si aperte arrogantibus diceretur: Doctrinae verba, quae vobis usque ad aurem veniunt, mihi etiam per saporem intimum intelligentiae fauces tangunt. Quia vero infirma aetas, etiam cum recte sapit, ad praedicandum non debet incaute prosilire, recte
Abbreviated transcription (Latin):
utitur: ut quamins ipsa si¬
bimet nunquã sit dissimilis:
pnos tamen chusa et cissimilia
semꝑ oꝑetur: quatinus iste. sapien¬
tiȩ illescientiȩ donum ꝓcipias iste.
genera linguarũ. ule giãm curatio¬
rem: eciã deelectis ac repbis in nuere¬
quȩ repbi aucunt. electi ñsolum
auchunt. s etiã gustant: ut eis in
corde sapiat . qđ reꝓboꝵs ñmentib
s solummꝰ aurib sonał. Aliud nãq
ẽ nominatũ cibũ audire solumm̃:
aliu uͦ. etiã gustare. Electi itaꝙd
bum sapientiȩ sic auchunt ut de¬
gustent: quia hoc qđ audiunt.
eis ꝑamorẽ medullitꝰ sapit. Rep¬
boꝵ nͦ scientia usq adcognitio¬
nem sonitus tenditur: ut quidẽ
uurtutes aucliant: sed tam̃ corde
frigido qualiter sapiant ignorent
Quib uidelicet uerbis beatus iob
amicoꝵ suoꝵ imꝑitiã. et eoꝵ qui
de doctrina sapientiȩ inflantur.
arrogantiã reꝓbat: qͥa aluid ẽ. ae
deo aliquia scire: aliuduͦ hoc qđ

Expanded text:
utitur; ut quamvis ipsa siutitur; ut quamvis ipsa sibimet nunquam sit dissimilis, per nos tamen diversa et dissimilia semper operetur, quatenus iste sapientiae, ille scientiae donum percipiat, iste genera linguarum, ille gratiam curatio innuerequae reprobi audiunt, electi non solum audiunt, sed etiam gustant, ut eis in corde sapiat quod reproborum non mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud namque est nominatum cibum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiunt, ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum vero scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut quidem virtutes audiant, sed tamen corde frigido qualiter sapiant ignorent. Quibus videlicet verbis beatus Job amicorum suorum imperitiam, et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc autem loco. si anma omnis
uiuentis. ipsa corpis uita signatur:
spirit᷑ uniu̾se carnis hominis. ef¬
fectus intelligentiȩ spiritalis ex¬
lum latet. qđ quinq sensus corporis
nr̃i. uidelicet uisus. auditus. gustus.
odoratus. & tactus. iomne qd̃ senti¬
unt atq discernunt. uirdutẽ discre¬
tionis & sensus acerebro trahunt:¬
& cum unus si iudex. sensꝰ cerebri.
neq auris uideat: neq os olfacias:.
neꝙ nares gustent: neq manus o¬
dorentira. E cum ꝑunum sensũ ec¬
rebri. omnia disponant᷑: quilibet
cam̃ hoꝵ sensus aliud facere m̃po¬
test. preter id qd ex cispositione eon¬
ditoris accpii Existis gͦ corpora¬
lib acextiorib intenora & sp̃alia
colligenda sunt: ut ꝑia qđ in nob
publicum ẽ transire debeam̃ adie¬
ter nosmecipsos latet. Intuendum
quippe ẽ quia cum una sit sapien
tia: aliũ minus. alium magis in¬
habitat: ali hoc. alii ulud p̃stac
Et quasi cerebr more nobis. met¬
ipsis uelut quibdã sens bus

Expanded text:
Hoc autem loco si anima omnis viventis ipsa vita corporis signatur, spiritus universae carnis hominis, effectus intelligentiae spiritalis exlum latet, quod quinque sensus corporis nostri, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus, in omne quod sentiunt atque discernunt, virtutem discretionis et sensus a cerebro trahunt. Et cum unus sit judex sensus cerebri qneque auris videat, neque os olfaciat, neque nares gustent, neque manus odorentur. Et cum per unum sensum cerebri omnia disponantur, quilibet tamen horum sensus aliud facere non potest, praeter id quod ex dispositione conditoris accepit. Ex istis ergo corporalibus et exterioribcolligenda sunt, ut per id quod in nobis publicum est transire debeamus ad sein nobismetipsis latet. Intuendum quippe est quia, cum una sit sapitia, alium minus, alium magis inhabitat: alii hoc, alii aliud praestat, et quasi cerebri more, nobismetipsis, velut quibusdam sensibus,
Abbreviated transcription (Latin):
expectabo uesꝑam. Innocte qͥrpe.
dies quentur: indie. uesꝑa deside¬
ratur: quia nimirũ dolor ñꝑmit¬
tit placere quȩ adsunt. Cumq
mentem ꝑexperimentum p̃sen¬
tium afficit: semꝑ hanc quasi con¬
solante desiderio. adalia ꝑerpec-¬
tationem tendit. Sed quia et af¬
flicta mens ꝑappetitum ducit᷑:

Expanded text:
exspectat futura. --In nocte quippe dies quaeritur, in die vespera desideratur, quia nimirum dolor non permittit placere quae adsunt; cumque mentem per experimentum praesentium afficit, semper hanc quasi consolante desiderio ad alia per exspectationem tendit. Sed quia et afflicta mens per appetitum ducit
Abbreviated transcription (Latin):
lantem uͦ. laboriosas noctes subin¬
tulit: quia quo magis extermino.
oꝑis p̃mium qd assequamur. in¬
spicimus: eo magis ingemiscimꝰ.
diu nos nescisse qđ quereremus.
Unde. & ipsa penitentis cura ugi¬
lanter exprimitur: ut laboriosas
noctes enumerasse diceretur: quia
quanto uerius ad dm̃ reuertimur:
tanto subtilius. labores quos ꝑig
norantiã in hoc mundo ꝑtulimus:
dolendo pensam. Nã qͦ unicuiq
plus dulce fit qđ de ȩtemis desi¬
derat: eo ei magis graue ostendi¬
tur. qđ ꝓpresentiũ amore tolera¬
bat. Siuͦ adsolam hystoriã. sequen¬
tia uerba pensantur: ꝑhȩc ꝓculdu¬
bio animus dolentis exprimit᷑:
qualiter ꝑdiuersos motus desi¬
derii . mesticia impellente. uaria¬
tur. Nam subditur. Si dormie¬

Expanded text:
lantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis praemium quod assequamur inspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumerasse diceretur, quia quanto verius ad Deum revertimur, tanto subtilius labores, quos per ignorantiam in hoc mundo pertulimus, dolendo pensamus. Nam quo unicuique plus dulce fit quod de aeternis desiderat, eo ei magis grave ostenditur quod pro praesentium amore tolerabat. Si vero ad solam historiam sequentia verba pensantur, per haec procul dubio animus dolentis exprimitur qualiter per diversos motus desiderii, moestitia impellente, variatur. Nam subditur. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
hennȩ ignib subicit disparilitas
crminis. Quȩ scilicet gehenna q¬
uuis cunctis una sit: ñ tam̃ cunctos
una eadẽq qualitate succendit. Nã
sic̃ uno sole om̃s tangimur. nec ta¬
men sub eo uno ordine om̃s estua¬
mus: qͥa iurta qualitatem corpis.
sentitur etiam pondus caloris: lic
dampnatos & una ẽ gehenna quȩ
asficit: & camen ñuna om̃s quali¬
tate comburit: quia qđ hic agit
dispar ualitudo corꝑũ: hoc illic ex¬
hibet dispar causa meritoꝵ. Quomͦ¬

Expanded text:
hennae ignibus subicit disparilitas hennae ignibus subicit disparilitas criminis. Quae scilicet gehenna, quamvis cunctis una sit, non tamen cunctos una eademque qualitate succendit. Nam sicut uno sole omnes tangimur nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia iuxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris, sic damnatis et una est gehenna, quae afficit, et tamen non omnes una qualitate comburit, quia quod hic agit dispar valitudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ insuppliciis ordo seruat᷑. Et nisi
tormentoꝵ summã meritoꝵ act̃a
durimerent: nequaqͣm iudex ueniẽs.
dicturũ se messorib esse ꝑhiberet¬
Colligite ⁊ rania: & ligate ea fascicłos
adcomburendũ. Si enĩ insuppliciis
nullus ordo seruabitur: cur combu¬
renda eirania infasciculis ligant᷑:
S nimirum fasciculos ad comburen¬
dum ligare ẽ. hos qui ȩterno igni
tradendi sunt pares parib sociare:
ut quos similis culpa inquinat. par
etiã pęna constringat: & qui ne¬
quaquã dispari mniquitate polluti
sunt. nequaquã dispari tormento
crucientur: quatinus simul dam¬
pnatio conterat. quos simul elatio
subleuabat: quotisq ñ dissimiliter
dilataiit ambitio. ñ dissimilis af¬
flictio angustet: & par cruciet fła¬
ma supplicis qͦs inigne lururiȩ par
succendit flamina peccati. Sicut
enim indomo patris. mansiones
multȩ sunt. ꝓchiuersitate untutis:
sic dampnatos. diuso supplicio. ge¬

Expanded text:
quod in suppliciis ordo servatur. Et nisi quod in suppliciis ordo servatur. Et nisi tormentorum summa meritorum acta dirimerent, nequaquam judex veniens ad judicium se messoribus Colligite zizania et ligate ea in fasciculis, ad comburendum . Si enim nullus in suppliciis ordo servabitur, cur comburenda zizania in fasciculis ligantur? Sed nimirum fasciculos ad comburendum ligare est eos qui aeterno igni tradendi ut, quos similis culpa inquinat, par etiam paena constringat. Et qui nequaquam dispari iniquitate polluti sunt, nequaquam dispari tormento crucientur, quatenus simul dampnatio conterat, quos simul elatio sublevabat. Quosque non dissimiliter dilatavit ambitio, non dissimilis afflictio angustet. Et par cruciet flamma supplicii, quos in igne luxurię par succendit flamma peccati. Sicut enim in domo patris mansiones multę sunt pro diversitate / virtutis, sic damnatos diverso supplicio ge
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtatis pecc̃o. Cũ armis gͦ adinfernũ
descendere ẽ: cũ ipsis qͦ menbris. qͥb
desideria uoluptatis expleuerunt.
ȩterni iudicii tormenta tolerare: ut
tunc eos undiq dolor absorbeat:
qui nunc suis delectationib sub¬
diti. undiq contra iusticiã iustȩ u¬
dicantis pugnant. Mirum uͦ ualde
ẽ. qđ dicitur: ubi nullus ordo. Neq
enim omp̃s ds. qui mala bene punit.
mordinata esse ullomͦ uel tormenta
ꝑmittit: quia ipsa qͦ supplicia. quȩ
erlance iusticie. ꝓdeunt᷑ infeni sine
ordine nequaqͣm possunt. Quomo¬
do nanq insuppliciis ordo ñ erit:
dum dampnatũ quẽq. iuxta modũ
criminis. retributio sequet᷑ ultionis:
Hinc quippe scriptum ẽ Potentes po¬
tenter tormenta patientur: & for¬
dorib fortior instat cruciatus. Hinc
inbabylonis dampnatione: dicit᷑.
Quantum exaltauit se. & in deliciis
fuit: tantũ date illi tormenta ⁊ luc¬
tum. Si gͥ iurta modũ culpȩ pę¬
na distinguitur: constat nimirũ

Expanded text:
go ad infernum descendere est, cum ipsis quoque membris quibus desideria voluptatis expleverunt aeterni judicii tormenta tolerare: ut tunc eos undique dolor absorbeat, qui nunc suis delectationibus subditi undique contra justitiam juste judicantis pugnant. Mirum vero valde est, quod dicitur, ubi nullus ordo. Neque enim omnipotens Deus, qui mala bene disponit, inordinata esse ullo modo vel tormenta permittit. Quia ipsa quoque supplicia, quae ex lance justitiae prodeunt, inferri sine ordine nequaquam possunt, quomodo namque in suppliciis ordo non erit, dum damnatum quemque juxta modum criminis, et retributio sequitur ultionis? Hinc quippe scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur, et fortioribus fortior instat cruciatio . Hinc in Babylonis damnatione dicitur: Quantum exaltavit se, et in deliciis fuit, tantum date illi tormenta et luctum. Si igitur juxta modum culpae poena distinguitur, constat nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ut femina. foris ñ appareal: &
uiden iactanter erubescat: ut qͣsi
postergũ uin sub discretione sp̃s so¬
us necessariis intenta. nequa qͣm
sciat ꝓcaciter detegĩ s uerecunde¬
debeat moderari. Cui tamen sepe
cum dicitur: ut de se minimȩ p̃su¬
mat sed totã se indiuine spei fidu¬
ciam transferat. despicit: et cessante
stucdio ad esse sib uitȩ subsidia poᷤ¬
se diffidit. Unde. & hȩc eadem sara
ꝓmissionem d̃ audiens ridet sri¬
dens. cormpitur: correcta autem
ꝓtinus fecundat᷑: et quȩ. iuuentu¬
te uigens fecundari ñpotuit: an¬
nis fracta senilib utero marcescen¬
te concepit: quia cũ cura carnis.
sui confidentiã habere desient:
contra spem. exdiuina ꝓmissione
recipit. qđ habiturã se exhumana
ratione dubitauit. Unde. bene &¬

Expanded text:
nis, ut femina, foras non appareat, et nis, ut femina, foras non appareat, et videri jactanter erubescat, ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus, solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, sed totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et, cessante studio, adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Sara promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autem protinus fecundatur; et quae juventute vigens fecundari nnis fracta senilibus utero marcescente concepit, quia cum cura carnis, sui confidentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit, quod habere a se ex humana ratione dubitavit. Unde bene
Abbreviated transcription (Latin):
bet. haber utcunq curã in p̃sen¬
tib ñ negat: qͣm tendi adtempꝰ
qđ sequitur uetat. Q nimirũ pau¬
lus. cũ curã carnis fieri inconcupi¬
scentiis ñ sinit: ꝓculdubio inne¬
cessitate concedit. Discretione erģo
magni moderaminis. carnis cura
frenanda ẽ ut seruiat & minime
principet᷑: ne qͣsi dña animũ uin¬
cat: s subacta mentis dñio. qua¬
si ancilla famuletur: ut iussa. ad¬
sit: atq adnutum cordis repulsa.
desiliat: ut uix atergo scẽ cogita¬
tionis appareat: & nunqͣm cont̃
faciem recta cogitantis obsistat
& & bene nobis hystoria lacrȩ lec¬
tionis innuitur: cum abrahã
trib angłis occurrisse memora¬
tur Ipse quippe uenientib extra
extia ostium occurrit: sara autẽ.
post ostium substitit: qͥa uidelicet
ut uir ac dñs domus. spintalis ñr
scilicet intellec̾tus. debet incogni¬
tione tunitatis. claustra carnis ex¬
cedere: & quasi habitationis infi¬
mȩ ianuam exire. Cura autemcar¬

Expanded text:
bet, habere utcunque curam in praesenbet, habere utcunque curam in praesentibus non negat, quam tendi ad tempus quod sequitur vetat. Et nimirum Paulus, cum curam carnis fieri in concupiscentia non sinit, procul dubio in necessitate concedit: discretione ergo magni moderaminis carnis cura frenanda est, ut serviat et minime principetur, ne quasi domina animum vincat, sed subacta mentis dominio quasi ancilla famuletur, ut jussa adsit, atque ad nutum cordis repulsa dissiliat, ut vix a tergo sanctae cogitationis appareat, et nunquam contra faciem recta cogitantis obsistatQuod bene nobis historia sacrae lectionis innuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur . Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium stetit, quia videlicet ut vir ac dominus domus spiritalis, noster scilicet intellectus, debet in cognitione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire; cura autem car
Abbreviated transcription (Latin):
se aduiã rectitudinis animꝰ accingit:
torporem decutit: tantoq incȩlesti¬
bus desiderio rapitur: ut pene nil
exeo inferius remansisse uideat᷑: etta¬
men cũ adcarnis curam reducitur.
sine qua p̾sentis uitȩ uia nullomͦ ex¬
pletur: ita hunc inferius dep̃ssum de¬
net: ac si adhuc de summis nulla.
tigisset. Auditis u̾bis celestis oraculi.
mamorẽ patriȩ celestis erigitur: s
resurgente p̾sentis uitȩ studio. sub
terrenȩ curȩ aggere sepelitur: atq
interra cordis nequaqͣm suꝑne spei
semen ꝓficit: quia cogitationis in¬
fimȩ spina densescit. Quã uidelicet
spinam. ꝑsemetipsã ueritas. manu
sc̃ẽ exhortationis eradicat: dicens.
Nolite solliciti esse inerastinum. Contͣ
ne fecentis inconcupiscentiis.S
inhis nimirũ ducis ac militis u̾bis
agnoscimꝰ: qͥa tunc ab ea mortife¬
no uulnere animus pungitur: cũ
inea mensurȩ equitas ñ tenetur.
Neq enĩ mortali adhuc icarne ui¬
uentib. funditus cura carnis ab

Expanded text:
se ad viam rectitudinis animus accingit, torporem decutit; tantoque in coelestibus desiderio rapitur, ut pene nil ex eo inferius remansisse videatur; et tamen cum ad carnis curam reducitur, sine qua praesentis vitae via nullo modo expletur, ita hunc inferius depressum tenet, ac si adhuc de summis nulla contigisset. Auditis verbis coelestis oraculi in amorem patriae coelestis erigitur, sed resurgente praesentis vitae studio sub terrenae curae aggere sepelitur. Atque in terra cordis nequaquam supernae spei semen proficit, quia cogitationis infimae spina densescit. Quam videlicet spinam per semetipsam Veritas manu sanctae exhortationis eradicat, dicens: Nolite solliciti esse in crastinum . Contra ne feceritis curam in concupiscentiis . Sed in his nimirum agnoscimus quia tunc ab ea mortifero vulnere animus pungitur, cum in ea mensurae aequitas non tenetur: neque enim mortali adhuc in carne viventibus funditus cura carnis abs
Abbreviated transcription (Latin):
& non uiderunt solem. Ignis enim
suꝑ impios cadit: sed sol. igne ca¬
dente. ñ cernitur: quia illos quos ge¬
hennȩ flamma deuorat: auisione
ueri luminis cecat: ut et foris eos do¬
lor combustionis cruciet: & intus pe¬
na cecitatis obscuret: quatinus quia
auctori suo. corpe et corde deliq̃runt.
qͥ dũ hic uiuerent p̃uis suis delectatõns¬
bus exutroq seruiebant. Unde. bene
ꝑ ꝓpħam dicitur. Descenderunt in
infernum: cũ armis suis. Arma qͥp¬
pe peccantium. sunt menbra corꝑis:
quib ꝑuersa desidia quȩ concipiũt.
exsecuntur. Unde. recte ꝑpaulũ dr̃.

Expanded text:
et non viderunt solem . Ignis enim et non viderunt solem . Ignis enim super impios cadit, sed sol igne cadente non cernitur, quia quo illos gehennae flamma devorat, a visione veri luminis caecat; ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret; quatenus qui auctori suo et corpore et corde deliquerunt,qui dum hic viverent pravis suis delectationibus ex utroque serviebant. Unde bene per prophetam dicitur: Descenderunt in infernum cum armis suis . Arma quippe peccantium sunt membra corporis, quibus perversa desideria quae concipiunt exsequuntur. Unde re
Abbreviated transcription (Latin):
ettenebrarũ terra ẽ: qͥa quisqͥs adto¬
leranda eius mala descenderit: neqͣ¬
adhuc descriptione. subiungit᷑ Ubi
umbra mortis: & nullus ordo. Sieut
mors exterior abanima diuidit car¬
nem: ita mors interior adõ separat
animã. Umbra gͦ mortis ẽ obscuritaᷤ
chuisionis: qͥa dampnatus quisq.
cũ ȩcerno igne succendit᷑: ab interno
lumine tenebrat᷑. Natura uͦ ignis ẽ.
ut exse ipso &lucẽ exhibeat. & con¬
cremationem.S transactoꝵ illa
ultrir flamina uitioꝵ concrematio¬
nem habet: et lumen ñ habet. Hinc
ame maledict inignẽ ȩternũ: qui pa¬
ratus ẽ. diabolo & angłis eius. Quoꝵs
rursus om̃ium corpꝰ mnunius ꝑso¬
nam significans: dic̃. Ligate ei ma¬
nus & pedes: & mittite eum intene¬
bras exteriores. Si itaq ignis qui
repbos ciuciat. lum̃ habere potuis¬
set: is qui repellitur. nequaqͣm mit¬
ti intenebras diceretur. Hinc etiam
psalmista ait Suꝑ eos çecidit igni.

Expanded text:
et tenebrarum terra est, quia quisquis ad toet tenebrarum terra est, quia quisquis ad toleranda ejus mala descenderit, nequadhuc descriptione subjungitur: Ubi umbra mortis et nullus ordo . Sicut mors exterior ab anima dividit carnem, ita mors interior a Deo separat animam. Umbra ergo mortis est obscuritas divisionis. Quia damnatus quisque cum aeterno igne succenditur ab aeterno lumine tenebratur. Natura vero ignis est, ut ex se ipso et lumen exhibeat, et concremationem, sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum concremationem habet, et lumen non habet. Hinc a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quorum rursus omnium corpus in unius persona significans, dicit: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat lumen habere potuisset, is qui repellitur nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psalmista ait: Super eos cecidit ignis
Abbreviated transcription (Latin):
crechtor dicit. Solue debitum: pri¬
us quam ꝓdebito constringaris.
Qui tamen ñ constringit᷑: si quod
debet. soluere ñmoratur. Ubi rec¬
te subditur: non reuertar: quia
nequaquam ultra miscđia par¬
centis liberat: qͦs semel in locis pe¬
nalib iusticia iudicantis dãpnat.
Quȩ ahuc subtilius describunt᷑¬
loca cũ dicit᷑. Terram miseriȩ: &
tenebrarũ. Miseria. ad dolorem ꝑ¬
tinet: tenebre adcecitatẽ. Ea ergo
expulsos tenet᷑: miseriȩ & tenebra¬
rum terra phibetur: quia foris do¬
lor cruciat: qͦs diuisos auero lumi¬
ne. intus cecitas obscurat: quãtus
miseriȩ & tenebrarum terra. intel¬
lig &aliter pocest. Nam hec qͦ tͥ
ra inqua nascimur. ẽ quidẽ inise¬
riȩ: et tenebrarũ non ẽ: qͥa multa
hic corruptionis nĩe mala pati¬
conusionis grãm plucem redimꝰ:
uentate suadente. quȩ ait. Ambu¬
late dũ lucẽ habetis: ne uos tenebrȩ
comp̃hendant. Illa uͦ. simul miseriȩ

Expanded text:
creditor dicit: Solve debitum, pricreditor dicit: Solve debitum, priusquam pro debito / constringaris! Qui tamen non constringitur, qui, quod debebat, solvere non moratur. Ubi et recte subditur: Non revertar, quia nequaquam ultra misericordia parcentis liberat, quos semel in locis paenalibus iustitia iudicantis damnat. Quae adhuc subtilius loca describuntur, cum dicitur: terra mistenebrarum. Miseria ad dolorem pertinet, tenebrae ad caecitatem. Ea ergo expulsos tenet, miseriae et tenebrarum terra perhibetur. Quia foris dolor cruciat, quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat. Quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. Nam haec quoque terra in qua nascimur, est quidem miseriae, sed tenebrarum est. Quia multa hic corruptionis nostrae mala paticonversionis gratiam ad lucem redimus, Veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Illa vero simul miseriae
Abbreviated transcription (Latin):
nus terra dicitur: quia quicunq ab
eo capti fuerint.: stabiliter tenentur.
Scrptum quippe ẽ Generatio pretit.
& generatio aduenit: terra uͦ. inȩt̃¬
num stat. Recte gͥ inferni claustra.
tenebrosa t̾ra nominantur: qͥa qͦs
puniendos accipiunt: nequaquã
pęna transitoria uel fantastica ima¬
ginatione cruciant: sedultione sõ¬
lida ꝑpetuȩ dampnationis seruat̃.
Quȩ aliquando tamen. laci appella¬
tione signantur: ꝓpha atcestante.
qui ait. Portauerunt ignominiã
suã:cũ his qui descendunt inla¬
cum. Infernus gͦ & terra nomina¬
tur: quia susceptos stabilit̃ denet:
& lacus dr̃: quia hos qͦs semel cepe¬
rit. semꝑ fluctuantes & trepidos.
tormentis circumfluentib ab¬
sorbet. Sc̃s autem uir. siue sua.
seu human generis uoce dimit¬
ti se postulat. antequam uadat:
non quia adcenam tenebrosã. qͥ
culpam deflet. iturus ẽ sed quia
acdhanc ꝓculdubio qui plange
negligit. uadit: sicut debitori suo

Expanded text:
nus terra dicitur, quia quique ab nus terra dicitur, quia quique ab ea capti fuerint, stabiliter tenentur. Scriptum quippe est: Generatio pręterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat. Recte igitur inferni claustra / tenebrosa terra nominatur, quia quos puniendos accipiunt, nequaquam paenę transitorie vel fantastica imaginatione cruciant, sed ultione solida perpetuae damnationis servant. Quae aliquando tamen laci appellatione Signatur, propheta attestante, qui ait: Portaverunt ignominiam suam cum his, qui descendunt in lacum. Infernus ergo et terra nominatur, quia susceptos stabiliter tenet, et lacus dicitur, quia hos, quos semel ceperit, semper fluctuantes et trepidos tormentis circumfluentibus absorbet. Sanctus autem vir sive sua seu humani generis voce dimitti se postulat, antequam vadat, non quia ad terram tenebrosam, qui culpam defleturus est, sed quia ad hanc procul dubio, qui plangere neglegit, vadat. Sicut debitori suo