comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ea quȩ de concilio egredit᷑ senten¬
cia expletur. Quia gͥ humanorum
actuum dñs subtili examine gressus e¬
numerat: ira sine uoce.iudicio.ira inuo¬
ce concilio: ira uͦ in uoce atq sermone.
gehennȩ ignib mancipatur. Hanc sub¬
tilitatẽ considerationis eiꝰ ꝓpħa examina
rat. cum diceret. Fortissime. magne. po¬
tens. dñs exercituum nom̃ tibi: magnus
consilio. in comprehensibilis cogitatu:
cuius oculi aꝑti sunt suꝑ om̃s uias filio¬
rum adam: ut reddas unicuiq scđ̾m
uias suas. & scd̃m fructũ ad inuentionũ
one considerat: ut inuno quoq nr̃m.
nec ea quȩ remuneret bona p̃tereat:
nec mala quȩ uidelicet displicent. si¬
ne increpatione derelinquat. Hinc ÷
enim quod angłm eccłȩ ꝑgami. & in
quibdã laudat: & inquibdã redargu¬
it dicens. Scio ubi habitas. ubi sedes ÷
sathanȩ: & tenes nom̃ meũ & non negasti
fidem meã. Et paulo post. S habeo ad¬

Expanded text:
nis ea quae de concilio egreditur sentennis ea quae de concilio egreditur sententia expletur. Quia igitur humanorum actuum Dominus subtili examine gressus enumerat, ira sine voce, judicio; ira in voce, concilio; ira vero in voce atque sermone, gehennae ignibus mancipatur. Hanc subtilitatem considerationis ejus propheta arum post eos fortissime magne potens Dominus exercituum nomen tibi magnus consilio et inconprehensibilis cogitatu cuius oculi aperti sunt super omnes vias filiorum Adam ut reddas unicuique secundum vias suas et secundum fructum adinventionum one considerat, ut in unoquoque nostrum nec ea quae remuneret bona praetereat, nec mala, quae videlicet displicent, sine increpatione derelinquat. Hinc est enim quod angelum Ecclesiae Pergami et in quibusdam laudat, et in quibusdam redarguit dicens: Scio ubi habitas, ubi sedes est satanae, et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam . Et paulo post: Sed habeo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ac uerba tenuissima quȩ apud nos u¬
su uiluer̃. indiscussa remaneant. Hinc¬
& enĩ dicit. Qui irascitur fr̃i suo: reus
erit iudicio. Qui dixerit fr̃i suo racha:
reus erit concilio. Qui dixerit fatue:
reus erit gehennȩ ignis. Racha qͥppe
in hebrȩo eloquio. uox inter iectionis
ẽ. Quȩ quidẽ animũ irascentis ostendit.
nec tam̃ plenũ uerbũ iracundiȩ ex pͥ¬
mit. Prius gͦ ira reprehenditur sine
uoce: pꝰmodum uͦ ira cumuoce: s nec¬
dum pleno uerbo formata. Ad extre¬
mũ quoq cum fatuȩ dr̃. ira redargui¬
tur: quȩ cũ excessu uocis. expletur e¬
tiã ꝑfectione sermonis. Et notandũ
quod in ira. ꝑhib& reum ẽẽ iudicio: in
uoce irȩquod.ẽ. racha. reũ concilio:
in uerbo uocis quod.ẽ. fatue reũ gehen
nȩ. Per gradus & enĩ culpȩ.creuit ordo
sentenciȩ: quia ĩ iudicio adhuc causa
discutitur: in concilio autẽ iã causę
sentencia definitur: ingehenna uͦ ig¬

Expanded text:
ac verba tenuissima, quae apud nos uac verba tenuissima, quae apud nos usu viluerunt, indiscussa remaneant. Hinc enim dicit: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui dixerit fratri suo: Racha, reus erit concilio. Qui dixerit: Fatue, reus gehennae ignis . Racha quippe in Hebraeo eloquio vox interjectionis est, quae quidem animum irascentis ostendit, nec tamen plenum verbum iracundiae exprimit. Prius ergo ira reprehenditur sine voce, postmodum vero ira cum voce, sed necdum pleno verbo formata; ad extremum quoque cum dicitur: Fatue ira redarguitur, quae cum excessu vocis expletur etiam perfectione sermonis. Et notandum quod in ira perhibet reum esse judicio; in voce irae, quod est racha, reum concilio; in verbo vocis quod est fatue, reum gehennae ignis. Per gradus etenim culpae crevit ordo sententiae, quia in judicio adhuc causa discutitur, in concilio autem jam causae sententia definitur, in gehenna vero ig
Abbreviated transcription (Latin):
subditur. Nonne ipse considerat ui¬
as meas: & cunctos gressus meos di-¬
numerat: Quid uiarũ nomine. nisi
actiones denunciat:: Hinc enĩ ꝑ iere¬
miam dicitur. Bonas facite uias ur̃as.
& studia ur̃a. Quid uͦ appellatione
gressuum: nisi uel motus mentium¬
uel ꝑfectus accipimꝰ meritorũ: Quib
ꝓfec̾to gressib : ad semetipsam nos ue¬
ritas uocat dicens. Uenite ad me om̃s
qui laboratis. & onerati estis. Ad se
quippe uenire nos dñs precipit: nimirũ
ñ gressib corporis. s ꝓfectib cordis. Ipse
nanq ait: quia ueni& hora. quando
neq in monte hoc. neq in iherosolimis
adorabitis patrẽ. Et paulopost. Ue
ri adoratores ad orabunt patrẽ. in sp̃u
& ueritate. Nam & pater tales que¬
rit: qui adorent eũ. In corde gͦ esse
gressus insinuat: qn & ut uenia mus
uocat: & tam̃ motu corporis. nequaꝗͣ
nos ad alia transire denunciat. Sic
sic dinumerat gressus: ut ne minutis¬
simȩ quidem cogitationes. eiꝰ iudicio.

Expanded text:
S. 4. Nonne ipse considerat vias meas, et cunctos gressus meos dinumerat? - Quid viarum nomine, nisi actiones denuntiat? Hinc enim per Jeremiam dicitur: « Bonas facite vias vestras, et studia vestra . » Quid vero appellatione gressuum, nisi vel profectus accipimus meritorum? Quibus profecto gressibus ad semetipsam nos Veritas vocat, dicens: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis . Ad se quippe venire nos Dominus praecipit, nimirum non gressibus corporis, sed profectibus cordis. Ipse namque ait: Veniet hora quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem . Et paores adorabunt Patrem in spiritu et veritate, nam et Pater tales quaerit qui adorent eum . In corde ergo esse gressus insinuat, quando et ut veniamus vocat et tamen motu corporis nequaquam nos ad alia transire denuntiat. Vetsic dinumerat gressus, ut ne minutissimae quidem cogitationes ejus judicio
Abbreviated transcription (Latin):
filios archa continuit: s duob in humili¬
tate ꝑsistentib. unus ad patris irrisionẽ
ruit. Duos abraham filios habuto: s unꝰ
innocens. aliꝰ uͦ fr̃is ꝑsecutor fuit. Duos qͦ
isaac filios habuit: unus inhumilitate
seruatus: alt̃ uͦ & priꝰquã nasceret᷑ reꝓba¬
tus .ẽ. Duodetĩ iacob filios genuit: s ex
his unus ꝑ innocentiam uenditus: cȩt̾i
improbati remanerent: unus eis ad mix¬
tus ẽ. qui eos ꝑsequens ꝓbar&e. Sic nanq
iusto peccator cum malicia iungitur. si¬
cut infornace auro palea cũ igne socia¬
tur: ut quo ardet palea. purgetur autũ
Hi gͦ ueracit̃ boni sunt: qui in bonitate
ꝑsistere etiã int̾ malos possunt. Hinc etã
erechielem dñs dicit. Fili hominis. in¬
creduli & subuersores sunt tecũ: & cũ scor¬
pionib habitas. Hinc petrus uitã beati
loth glorificat dicens. Et iustũ loth opp̃s¬
sum a nefandorũ iniuria conuersatio¬

Expanded text:
filios Noe arca continuit, sed duobus in humilifilios Noe arca continuit, sed duobus in humilitate persistentibus, unus ad patris irrisionem ruit . Duos Abraham filios habuit, sed unus innocens, alius vero fratris persecutor fuit . Duos quoque Isaac filios habuit, unus in humilitate servatus, alter vero et priusquam nasceretur reprobatus est . Duodecim Jacob filios genuit, sed ex his unus per innocentiam venditus, caeteri improbati remanerent, unus eis admistus est, qui eos persequens probaret. Sic namque justo peccator cum malitia jungitur, sicut in fornace auro palea cum igne sociatur, ut quo ardet palea, purgetur aurum. Hi ergo veraciter boni sunt, qui in bonitate persistere etiam inter malos possunt. Hinc etiamEzechielem Dominus dicit: Fili hominis, increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas . Hinc Petrus vitam beati Lot glorificat, dicens: Et justum Lot oppressum a nefandorum injuria conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ propħam dr̃ Traxerunt uentum
quasi dracones. Fuersi & enĩ quiq uen¬
tũ quasidracones trahunt: cũ malicio¬
sa suꝑbia inflantur. Quid autẽ strucio¬
num appellatione intelligiꝰ nisi simu¬
latores solent: Strucio & enĩ pennas
hab&. & uolatum ñ hab&: qr si mulato¬
res quiq speciẽ scĩtatis habent: s uirtu¬
tem scĩtatis ñ habent. Uisio quippe eos
bone actioĩs decorat: sed at̾ra minime
penna uirtutis leuat. Flectus itaq sc̃ȩ
dã maliciosos ac simulatores paticur: dicat.
Fr̃ fui draconum: & sociꝰ strucionũ. Quod
beati quoq iob uocib specialit congru¬
enĩ ȩquanimit̃ aliena mala ñ tolerat:
ipse sibi ꝑ impatientiam testis. ẽ. qr ab oĩ
plenitudine longe distat: Abel qui ppe
renuit ẽẽ: quẽ cain malicia non exercet.
muntur: sic flores int̾ spinas ꝓdeunt. Et
rosa quȩ redolet: crescit cũ spina quȩ pun¬
git. Duos nanq filios habuit primus hõ.
sed unus electus ẽ. alt̃ reꝓb fuit. Tres qͦq

Expanded text:
 prophetam dicitur: Traxerunt ventum quasi dracones . Perversi etenim quique ventum quasi dracones trahunt, cum malitiosa superbia inflantur. Qui autem struthionum appellatione intelligi, nisi simulatores solent? Struthio etenim pennas habet, et volatum non habet; quia simulatores quique speciem sanctitatis habent, sed virtutem sanctitatis non habent. Visio quippe eos bonae actionis decorat, sed a terra minime penna virtutis levat. Electus itaque sanctdam malitiosos ac simulatores patitur, dicat: Frater fui draconum, et socius struthionum. Quod beati quoque Job vocibus specialiter congruenim aequanimiter aliena mala non tolerat, ipse sibi per impatientiam testis est quia a boni plenitudine longe distat. Abel quippe esse renuit , quem Cain malitia non exercet .muntur, sic flores inter spinas prodeunt, et rosa quae redolet crescit cum spina quae pungit. Duos namque filios habuit primus homo, sed unus electus alter reprobus fuit . Tres quoque
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus: quia apud mitissimũ arbitrẽ.
& grãm caritatis aspirantẽ. cõmissa qͦq
ꝑfecte diluit ꝓpria. qui pure plangit
aliena. ꝑsecutionis gͥ ultimȩ scã ȩccła tri¬
bulatione dephensa: reducat ad memo¬
riã. pacis tempore bona quȩ gessit. dicers.
Flebã quondam suꝑ eo qui afflictus e¬
rat: & cõpatiebatur anima mea pau¬
peri. Quȩ int̾nȩ lucis gaudia ȩt̃na desi¬
derans: sed tam̃ adhuc dilata. quia malis
exteriorib premitur: scĩ uiri uocib ad iun

Expanded text:
venimus, quia apud intimum arbitrum venimus, quia apud intimum arbitrum et gratiam charitatis aspirantem, commissa quaeque perfecte diluit propria, qui pure plangit aliena. Persecutionis igitur ultimae sancta Ecclesia tribulatione deprehensa, reducat ad memoriam pacis tempore bona quae gessit, dicens: Flebam quondam super eo qui afflictus erat, et compatiebatur anima mea pauperi. Quae internae lucis gaudia aeterna desiderans, sed tamen adhuc dilata, quia malis exterioribus premitur, sancti viri vocibus adjun
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣndo maiꝰ datum nouerat mentis ẽẽ
quam muneris: dicat. Febã quondã su
ꝑeo qui afflictus erat: & cõpatiebat᷑ aĩa
mea pauꝑi. Exteriora & enĩ largiens:
rem extra sem& ipsũ p̃buit. Qui autẽ
fletum & cõpassionẽ ꝓximo tribuit:
& aliquid etiã de semetipso dedit. Iccir¬
co autẽ plus cõpassionẽ quã datũ dici¬
mus: quia rẽ quamlibet plerunq dat
etiã qͥ ñ compatit᷑. Nunquã autẽ qui
uere cõpatitur: quod necessariũ ꝑximo
afflictos quosq ꝑlamenta pęnitentię
conspicit: suos esoratione continua fle¬
tus iungit. Et toties egeno cõpatit᷑: qͦti¬
es menti uirtutib nudatȩ. int̾uentioĩs
suȩ p̾cib opitulatur. Suꝑ afflictũ qͥppe
compatientes plangimꝰ. quando aliena
dãpna nr̃a deputamꝰ: & culpas delin¬
quentium. nr̃is mundare fletib niti¬
mur. Quod uidelicet agentes. plus ple¬
runq nobis. quã his ꝓ quib agitur sub¬

Expanded text:
aliquando majus datum noverat mentis esse aliquando majus datum noverat mentis esse quam muneris, dicat: Flebam quondam super eo qui afflictus erat, et compatiebatur anima mea pauperi. Exteriora etenim largiens, rem extra semetipsum praebuit. Qui autem fletum et compassionem proximo tribuit, ei aliquid etiam de semetipso dedit. Idcirco autem plus compassionem quam datum dicimus, quia rem quamlibet plerumque dat etiam qui non compatitur, nunquam autem qui vere compatitur quod necessarium proximo  quae dum afflictos quosque per lamenta poenitentiae conspicit, suos ei oratione continua fletus jungit, et toties egeno 671 compatitur, quoties menti virtutibus nudatae interventionis suae precibus opitulatur. Super afflictum quippe compatientes plangimus, quando aliena damna nostra deputamus, et culpas delinquentium nostris mundare fletibus nitimur. Quod videlicet agentes, plus plerumque nobis quam his pro quibus agitur sub
Abbreviated transcription (Latin):
si etiam dix̃. ñ ut aliis sit remissio. uo¬
bis autẽ tribulatio: hȩc ꝓculdubio con¬
descendendo infirmis intulit: qm qͥb¬
dã in opiã ferre non ualentib tolerabi¬
lius.ẽ. minus tribuere. quã post largi¬
tatẽ suã ex inopiȩ angustia murmu¬
rare. Nam ut ad magna largiendi stu¬
dia. audientiũ mentes accenderet: pau
lopost intulit dicens. Hoc autẽ dico.
qui parce seminat. parce & metet. Plus
autem nonnunquã ẽẽ dicimꝰ cõpati ex
corde.quã dare: quia qͥsqͥs ꝑfecte indi
genti cõpatitur minus ȩstimat ome
quod dat. Nisi enĩ dantis manũ bona
uoluntas uinceret: idẽ predicator
egregius discipulis non dixisset. Qui
non solum facere: s & uelle cȩpistis ab
anno priore. Facile quippe ẽ in bono o¬
pere obȩdire etiam nolentẽ. S hȩc mag¬
na in discipulis uirtus exciterat: eos bo¬
num quod illis preceptũ ẽ. & ante uolu¬
isse. Laitaq uir sc̃s apud omĩpotentẽ dm̃

Expanded text:
sic etiam dicit: Non ut aliis sit remissio, vosic etiam dicit: Non ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio . Haec procul dubio condescendendo infirmis intulit, quoniam quibusdam inopiam ferre non valentibus tolerabilius est minus tribuere quam post largitatem suam ex inopiae angustia murmurare. Nam ut ad magna largiendi studia audientium mentes accenderet, paulo post intulit, dicens: Haec autem dico: Qui parce seminat, parce et metet . Plus autem nonnunquam esse dicimus compati ex corde quam dare, quia quisquis indigenti perfecte compatitur, minus aestimat omne quod dat. Nisi enim dantis manum bona voluntas vinceret, et eisdem praedicator egregius discipulis non dixisset: Qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore . Facile quippe est in bono opere obedire etiam volentem, sed haec magna in discipulis virtus exstiterat, eos bonum quod illis praeceptum est et ante voluia itaque vir sanctus apud omnipotentem Deum
Abbreviated transcription (Latin):
a passione liberemꝰ. Quã uidelicet pie
non moriendo concurrere. Sub uenire
tam̃ moriendo uoluit hominibꝰ: quia
nos uidelicet minus amasset.nisi & uul¬
nera nr̃a susciꝑet. Nec uĩ nobis suȩ di¬
lectionis ostenderet: nisi hoc quod ano¬
bis toler&e. ad tempus ipse sustineret.
Passibiles quippe mortalesq nos reppe¬
rit: & qui nos existere fȩcit ex nichilo:
reuocare uidelic& etiã sine sua mor¬
te potuit a passione. S ut quanta ẽet
uirtus cõpassionis ostender&: fieri ꝑno
bis dignatus ẽ. quod ẽẽ nos noluit: ut
insemetipso temporalit̾ mortẽ susci¬
ꝑet. quã a nobis in ꝑpetuũ fugaret.
Annon indiuinitatis suȩ diuitiis nob̾
inuisibilis ꝑmanens. miris nos potuit
tias rediret homo: foras apparere dig¬
natus ẽ pauꝑ ds̃. Unde & predicator
egregiꝰ. ut ad largitatis grãm. uiscera
nr̃e cõpassionis accenderet: dixit. ꝓpt̃
uos egenꝰ factus ẽ: cum diues esset. Q

Expanded text:
a passione liberemus. Quam videlicet pieta passione liberemus. Quam videlicet pietnon moriendo concurrere, subvenire tamen moriendo hominibus voluit, quia nos videlicet minus amasset, nisi et vulnera nostra susciperet; nec vim nobis suae dilectionis ostenderet, nisi hoc quod a nobis tolleret ad tempus ipse sustineret. Passibiles quippe mortalesque nos reperit, et qui nos existere fecit ex nihilo, revocare videlicet etiam sine sua morte potuit a passione. Sed ut quanta esset virtus compassionis ostenderet, fieri pro nobis dignatus est quod esse nos noluit, ut in semetipso temporaliter mortem susciperet, quam a nobis in perpetuum fugaret. An non in divinitatis suae divitiis nobis invisibilis permanens, miris nos potuit tias rediret homo, foras apparere dignatus est pauper Deus. Unde et praedicator egregius, ut ad largitatis gratiam viscera nostrae compassionis accenderet, dixit: Propter nos egenus factus est, cum dives esset . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tes corpore ad interiorẽ statũ redeant:
qui stantes exteriꝰ. ab statu mentis ia¬
cebant. Seqr. Flebam quondã suꝑ eo
qui afflictus erat: & compatiebatur
sio ẽ. passioni primi ex largitate con¬
currere: non nunquã tamen cũ ext̾io¬
ra quȩq abunde ad largiendũ suppe¬
tunt. celeriꝰ dantis manus dationẽ in¬
uenit. quã animꝰ dolorem Unde scire
necesse .ẽ: quia ille ꝑfecte tribuit. qͥ
cum eo quod afflcto porrigit. afflicti
quoq in se animũ sumit: ut priꝰ inse
dolentis passionẽ trans ferat: & tunc
contra dolorẽ illiꝰ. ꝑ ministerium con¬
currat. Ham sepe ut prediximꝰ. lar¬
gitorẽ muneris. rerum facit abundan¬
tia: & non uirtꝰ compassionis. Qͥ enĩ
afflicto ꝑfecte cõpatitur: plexunq &
hoc indigenti tribuit. in quo ipse side¬
derit angustatur. Et tẽ plena. ẽ. nr̃i cor¬
dis com passio: cum malũ inopiȩ ꝑ¬
ꝓrimo susciꝑe non metumꝰ. ut illũ

Expanded text:
tes corpore ad interiorem statum redeant, tes corpore ad interiorem statum redeant, qui stantes exterius a statu mentis jacebant. Seqqui afflictus erat et compatiebatur sio est passioni proximi ex largitate concurrere, nonnunquam tamen, cum exteriora quaeque abunde ad largiendum suppetunt, celerius dantis manus dationem invenit quam animus dolorem. Unde scire necesse est quia ille perfecte tribuit, qui cum eo quod afflicto porrigit afflicti quoque in se animum sumit, ut prius in se dolentis passionem transferat, et tunc contra dolorem illius per ministerium concurrat. Nam saepe, ut praediximus, largitorem muneris rerum facit abundantia, et non virtus compassionis. Qui enim afflicto perfecte compatitur, 670 plerumque et hoc indigenti tribuit, in quo ipse si dederit angustatur. Et tunc plena est cordis maximo suscipere non metuimus, ut illum
Abbreviated transcription (Latin):
ad eruditionẽ potius quã ad extinctionẽ
secant. Ex quib & apte subiungitur. Ue¬
runtamen non ad consũptionẽ eorũ e¬
mittis manum tuã: & sicorruerint ip¬
se saluabis. In quib ꝑfecto uerbis. hoc
sollert̾ debet intelligi: quod beatus iob
dum sua narrat. in se alios transfigurat.
Uelut enim de se specialit̃ dicebat. ele¬
uasti me. & quasi suꝑ uentũ ponens e¬
lisisti me ualide: scio quia morti tradas
me. ubi consticuta ẽ domꝰ omĩ uiuenti:
& tam̃ non de se s de aliis adiungit. Ue¬
runtamen non ad consũptionẽ eorũ emit¬
tis manum tuam. Dũ enim de se loquers
ratiocinando causas de aliis subdidit:
quia multorũ ꝑsonas inse significet
ostendit. Mlanum itaq suã dñs ad con¬
sũptionem peccantiũ non emittit: cũ
feriendo. a peccatis corripit. Et corru¬
entes saluat. dum cadentes ad culpã.
insalutẽ corporis uulnerat: ut ꝑstrati
exteriꝰ. interiꝰ surgant: quatinus iacen¬

Expanded text:
ad eruditionem potius quam ad exstinctionem ad eruditionem potius quam ad exstinctionem secant. Ex quibus apte subjungitur: rumtamen non ad consummationem eorum emittis manum tuam, et si corruerint ipse salvabis. - In quibus profecto verbis hoc solerter debet intelligi, quod beatus Job, dum sua narrat, in se alios transfigurat. Velut enim de se specialiter dicebat: Elevasti me, et quasi super ventum ponens elisisti me valide; scio quia morti trades me, ubi constituta est domus omni viventi; et tamen non de se, sed de aliis adjugit: Verumtamen non ad consumptionem eorum emittis manum tuam. Dum enim de se loquens ratiocinando causas de aliis subdit, quam multorum personas in se significet ostendit. Manum itaque suam Dominus ad consumptionem peccantium non emittit, cum feriendo a peccatis corripit, et corruentes salvat, dum cadentes ad culpam in salutem corporis vulnerat, ut prostrati exterius, interius surgant, quatenus jacen
Abbreviated transcription (Latin):
De ipso quippe ore ueritatis dr̃. Helias
quidem uenturus ẽ: & restituet omĩa.
Uenit enim restituturꝰ omĩa: quia ad
hoc nimirum huic mundo restituitur
ut predicationis munera impleat:¬
& carnis debitum soluat. Quȩ tam̃ sc̃ĩ
uiri sentencia. iuxta allegorie mysteri¬
um. scẽ eccłȩ uocib. ex ꝑsona congruit
infirmorum: qui fidem uerbotenꝰ tenet
s contra precepta fidei suis desideriis
famulantur Ait enĩ. Scio quia mortit᷑¬
das me: ubi constituta ẽ domꝰ omi ui¬
uenti Quia enĩ multos ins̃e uoluptati¬
b deditos conspicit. eorumq iam in¬
teritum prȩscit: pensat quod in uia
uitȩ presentis. suis quidem desideriis
seruiunt: sed tam̃ ad mortis domũ ꝑ¬
ueniunt om̃s. qui in ea carnalit̃ uiuun
Sunt uͦ non nulli. qui in uoluptatum
suarum foueam corruunt: s tam̃ ꝑ lam̃¬
ta pęnitentiȩ ab imis citiꝰ pedem redu¬
cunt: quos suꝑnȩ ꝑcussionis uerbera.

Expanded text:
De ipso quippe ore veritatis dicitur: Elias De ipso quippe ore veritatis dicitur: Elias quidem venturus est, et restituet omnia . Veniet enim restituturus omnia, quia ad hoc nimirum huic mundo restituitur, ut et praedicationis munera impleat, et carnis debitum solvat. Quae tamen sancti viri sententia juxta allegoriae mysterium sanctae Ecclesiae vocibus ex persona congruit infirmorum, qui fidem verbo tenus tenent, sed contra praecepta fidei suis desideriis famulantur. Ait etenim: Scio quia morti trades me, ubi constituta domus est omni viventi. Quia enim multos in se voluptatibus deditos conspicit, eorumque jam interitum praescit, pensat quod in via vitae praesentis suis quidem desideriis serviunt, sed tamen ad mortis domum perveniunt omnes qui in ea carnaliter vivunt. Sunt vero nonnulli qui in voluptatum suarum foveam corruunt, sed tamen per lamenta poenitentiae ab imis citius pedem reducunt, quos supernae percussionis verbera
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenti. In suꝑiori huiꝰ oꝑis parte tͣc¬
ctatum ẽ. quod ante aduentũ dni ad infer¬
ni receptacula etiã iusti descenderent: qͥ¬
uis non insuppliciis. sed in requie seruaren¬
tur. Quod nunc testimoniis edocere negli¬
gimus: quia in ea iam sufficient̾ ꝓbatũ
putamus hoc gͦ quod dr̃. scio quia mor¬
ti tradas me. ubi constituta ẽ. domꝰ omĩ
uiuenti: recte beato iob etiã iuxta histo¬
riam congruit: dum nimirũ constat. qr
ante redemptoris grãm ad inferni claustra
etiã iusti ducerentur. Ipsa quippe infer¬
ni receptio. domus omĩum uiuentium
dr̃: quia nullus hic uenit. qui ante me¬
diatoris aduentũ. ñ illuc ipsa corrupti¬
onis suȩ conditione ꝑtransiit Nullus
huc uenit: qui ad carnis mortẽ eiusdẽ
corruptionis suȩ gressibus non tetendit
De qua uidelicet morte ꝑ psalmistã dr̃
Quis ẽ. homo qui uiuit. & ñ uidebit me¬
tẽ: Nam & si ad cęlũ raptꝰ helias ẽẽ ꝑ¬
hibetur: mortẽ tam̃ distulit. ñ euasit.

Expanded text:
it.---In superiori hujus operis parte tractatum est quod ante adventum Domini ad inferni receptacula etiam justi descenderent, quamvis non in suppliciis, sed in requie servarentur. Quod nunc testimoniis edocere negligimus, quia in ea jam sufficienter probatum putamus. Hoc ergo quod dicitur: Scio quia morti trades me, ubi constituta domus est omni viventi, recte beato Job etiam juxta historiam congruit, dum nimirum constat quia ante Redemptoris gratiam ad inferni claustra etiam justi ducerentur. Ipsa quippe inferni receptio domus omnium viventium dicitur, quia nullus huc venit qui ante Mediatoris adventum non 669 illuc ipsa corruptionis suae conditione pertransiit, nullus huc venit qui ad carnis mortem ejusdem corruptionis suae gressibus non tetendit. De qua videlicet morte per Psalmistam dicitur: Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem ? Nam etsi ad coelum raptus Elias esse perhibetur, mortem tamen distulit, non evasit.
Abbreviated transcription (Latin):
beatus iob de malignis sp̃itib uidelicet
hostib occultis: dicat uniuersa ȩccła de
prauis ꝑsequentib. scilic& aduersariis
aꝑtis. Ipsi quippe eiꝰ itinera dissipant:
cum in quorundam infirmorũ mentib
ueritatis uias callida ꝑsuasione ꝑturbañ.
ipsi insidiantes preualent: cũ eos quos
aꝑte ad malum trahere nequeunt. bona
simulando ꝑuertunt. S mirũ ualde qͦd
subicit. non fuit qui ferr& auxilium:
cum de diuino adiutorio psalmista cla¬
met. Ad iutor in oportunitatib in tri¬

Expanded text:
beatus Job de malignis spiritibus, videlicet beatus Job de malignis spiritibus, videlicet hostibus occultis. Dicat universa Ecclesia de pravis persequentibus, scilicet adversariis apertis. Ipsi quippe ejus itinera dissipant, cum in quorumdam infirmorum mentibus veritatis vias callida persuasione perturbant. Ipsi insidiantes praevalent, cum eos quos aperte ad malum trahere nequeunt, bona simulando pervertunt. Sed mirum valde quod subjicit: Non fuit qui ferret auxilium, cum de divino adjutorio Psalmista clamet: « Adjutor in opportunitatibus in tri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pedes ȩccłȩ: nͥ extrema illiꝰ menbra sig¬
nantur: Quȩ dum ad oꝑa t̾rena deser¬
uiunt: tanto celeriꝰ ab aduersariis falli
possunt: quanto sullimia minus intelli
gunt. Hos itaq pedes aduersarii subuer
bra ad sui dogmatis errorẽ trahunt. Sub¬
uersi pedes uiam tenere nequeunt: cũ
infirmmi quiq ꝑsecutorũ suorũ uel pro¬
missionib ꝑsuasi. uel minis t̃riti. uł cru¬
ciatib fracti. ab itinere recto deuiantur.
Bene autẽ aduersariorũ semite fluctib
comparantur: cũ dr̃. Et oppresser̃ quasi
fluctib semitis suis: quia scilic& uita
prauorũ insolenti inquietudine molesta.
ad obruendam ut ita dixerĩ nauẽ cordis
quasi tempestas illabit᷑. De qua uidelic&
tempestate: ꝑ salomonẽ dr̃. Quasitem¬
pestas transiens. ñ erit impiꝰ. Cũq in¬
firmꝰ quisq ꝑuersos florere conspicit: hc̃
in ꝑuersitatis pelagus unda miserȩ imita¬
mea: insidiati sunt mͥ. & p̃ualuerunt:
& ñ fuit qui ferr& auxiliũ. Dicat. hec

Expanded text:
 pedes Ecclesiae, nisi extrema illius membra signantur? Quae dum ad opera terrena deserviunt, tanto celerius ab adversariis falli possunt, quanto sublimia minus integunt. Hos itaque pedes adversarii subverta Dei ad sui dogmatis errorem trahunt. Subversi autem pedes viam tenere nequeunt, quia infirmi quique persecutorum suorum vel promissionibus persuasi, minis territi, vel cruciBene autem adversariorum semitae fluctibus comparantur, cum dicitur: Et oppresserunt quasi fluctibus semitis suis, quia scilicet vita pravorum insolenti inquietudine molesta ad obruendam, ut ita dixerim, navem cordis quasi tempestas illabitur. De qua videlicet tempestate per Salomonem dicitur: Quasi tempestas transiens non erit impius . Cumque infirmus quisque perversos florere conspicit, hunc in perversitatis pelagus unda miserae imitamea, insidiati sunt mihi et praevaluerunt, et non fuit qui ferret auxilium. - Dicat haec
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & uenturus iudex hedos ad sinistrã:
agnos ad dexterã ponet. S cum scãm ȩc¬
cłam aduersitatis tempore ipsi quoq la¬
cessiunt. qui fideles eẽ uidebantur: ei
ꝓcul dubio calamitates ad dexterã surgur.
Bene autem hȩc ipsa dextera. orientis uo¬
catur. De ipso quippe eius capite scrip¬
cum .ẽ. Oriens.ẽ. nom̃ eiꝰ. Nam qr ab ori¬
ente lux fulgẽt recte oriens dr̃: cuiꝰ iu¬
sticiȩ lumine. nr̃ȩ in iusticiȩ nox illu¬
stratur. Ad orientis gͦ dexterã calami¬
tates surgunt: qr hi quoq ad ꝑsecutio¬
nẽ ꝓsiliunt. qui electa menbra redẽp¬
toris nr̃i ẽẽ credebantur. Quas uidelic&
calamitades recte ilico asserit surgere:
quia dum ñ erant extranei qui ꝑsecun¬
tur: ab eis repente mala & ilico futi.
Sin uͦ dextera hi qui ueracit̾ fideles
sunt appellantur: calamitates ad dexterã
orientis surgunt: quia erũpente ꝑ secutio¬
nis articulo. crudeles prauorũ ipetꝰ i̾ti pati¬

Expanded text:
venturus judex haedos ad sinistram, agnos ad dexteram ponet . Sed cum sanctam Ecclesiam adversitatis tempore ipsi quoque lacessunt qui fideles esse videbantur, ei procul dubio calamitates ad dextram surgunt. Vet. XXI. Bene autem haec ipsa dextra Orientis vocatur. De ipso quippe ejusdem capite scriptum est: Oriens est nomen ejus . Nam quia ab Oriente lux surgit, recte Oriens dicitur cujus justitiae lumine nostrae injustitiae nox illustratur. Ad Orientis ergo dextram calamitates surgunt, quia hi quoque ad persecutionem prosiliunt, qui electa membra Redemptoris nostri esse credebantur. Quas videlicet calamitates recte illico asserit surgere, quia dum non erant extranei qui persequuntur, ab eis repente mala et illico fiunt. Si vero dextra hi qui veraciter fideles sunt appellantur, calamitates ad dextram Orientis surgunt, quia erumpente persecutionis articulo, crudeles pravorum impetus justi pati
Abbreviated transcription (Latin):
batur. S postquã incarnatus apparuit: gen¬
tilitas quȩ ꝓsinistro habita fuerat credidit.
iudaicus uͦ ppłs ad ꝑfidiam declinauit.
Satangͦ illi adextris stetit: quia illũ ei
ppłm rapuit. quidudũ dilectꝰ fuit. S qi
ipse iudaicus ppłs mͦ ꝑditus. in fine.ẽ. qͥn¬
doq crediturus. ꝓpħa teste qui ait. reli¬
quiȩ saluȩ fient: sathan a dextris suis
dñs remou& dicens. increpet dñs in te
sathan: & eiꝰdem ppłi liberationem indi¬
cans. subdit. Qui elegit ierłm. Qui ni¬
mirum ppłs qr ad gehennȩ incendia
ꝑfidia duce defluebat: sed dum ad fi¬
dem reducitur. ab eodem ȩt̃ni ignis in¬
cendio liberatur: statim de eo illic sub¬
ditur. Nunquid ñ ẽ. iste torris erutꝰ de

Expanded text:
batur. Sed postquam incarnatus apparuit, genbatur. Sed postquam incarnatus apparuit, gentilitas quae pro sinistro habita fuerat, credidit: Judaicus vero populus ad perfidiam declinavit. Satan ergo illi a dextris stetit, quia illum ei populum rapuit, qui dudum dilectus fuit. Sed quia ipse Judaicus populus, modo perditus, in fine est quandoque crediturus, Propheta teste, qui ait: Reliquiae salvae fient : Satan e dextris suis removet Dominus, dicens: Increpet Dominus in te Satan. Et ejusdem populi liberationem indicans, subdit: Quia elegit Jerusalem. Qui nimirum populus quia ad gehennae incendia perfidia duce defluebat, sed dum ad fidem reducitur, ab eodem aeterni ignis incendio liberatur, statim de eo illic subditur: Nunquid non iste est torris de
Abbreviated transcription (Latin):
Ad sinistram quippe calamitates surge¬
rent: si aquib lib& extra religione po
liquib quasi fidelib temptationẽ cru¬
ciamentorum patitur: quasi ad dexterã
illi calamitates oriuntur: quia hi qui sub
xp̃i nomine militant. xp̃i in ea nomen
im pugnant. Ipso enĩ locutionis usu ꝓdex¬
tro habere dicimur. quod ꝓ magno pen¬
samus: ꝓ sinistro uͦ id quod despicimus.
Quod zacharias aꝑte insinuat dicens. Et
ostendit mͥ iħm sacerdotem magnũ. stan¬
tem coram angło dñi: & sathanstabat a
dextris eiꝰ. ut aduersaretur ei. Qui ut pa¬
tentius hoc quod premisit ostender&.
secutus adiunxit. Et dix̃ dñs ad sathan.
rłm. Hunquid non ẽ. iste torris erutꝰ
de igne : Et iħc indutus erat uestib
sordidis Sordidis enĩ uestib iħc indutꝰ
ẽ : quia quãuis alienus ab omĩ pecca¬
to: tam̃ insimilitudinẽ uenit carnis
peccati. Cui uenienti sathan adextris
stetit. Pro magno nanq dñs iudaicũ¬
populum: & ꝓ nichilo gentes habere uide¬

Expanded text:
Ad sinistram quippe calamitates surgerent, si a quibuslibet extra religionem poliquibus quasi fidelibus tentationem cruciamentorum patitilli calamitates oriuntur, quia hi qui sub Christi nomine militant, Christi in ea nomen impugnant. Ipso enim locutionis usu pro dextro habere dicimus, quod pro magno pensamus, pro sinistro vero id quod despicimus. Quod Zacharias aperte insinuat, dicens: « Et ostendit mihi Dominus sacerdotem magnum stantem coram angelo Domini, et Satan stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei . Qui ut patentius hoc quod praemisit ostenderet, secutus adjunxit: Et dixit Dominus ad Satan: rusalem. Nunquid non iste torris erutus de igne? Et Jesus indutus erat vestibus sordidis . Sordidis enim vestibus Jesus indutus est, quia quamvis alienus ab omni peccato, tamen in similitudinem venit carnis peccati. Cui advenienti Satan a dextris stetit. Pro magno namque Dominus Judaicupopulum, et pro nihilo gentes habere vide
Abbreviated transcription (Latin):
quod dr̃. uerbis meis addere nicħ audebañ:
reuerentia laudat᷑ audientiũ. ꝑhoc uͦ qͦ
subdit᷑. & suꝑ illos stillabat eloquiũ meũ:
indicatur dispensatio magistroꝵ. Debet
enim subtilit is qui doc& ꝑspicere: ne plꝰ
studeat quã ab audiente capit᷑ prȩdicare.
Deb& enim ad infirmitatẽ audientiũ se¬
m& ipsum contrahendo descendere: ne
dum paruis sullimia. & iccirco ñ ꝓfutura
loquitur : se magis cur& ostendere. quam
ti p̃parantur. Quid enĩ ꝑphialas. nͥ larga
predicatio: Quid ꝑciatos: nisi m inima¬
ac tenuissima de deo locutio designatur:
Inmensa gͥ dñi & phialȩ p̃parantur &
ciati: quia uidelicet in doctrina sacrie¬
loquii. non solum ex hibenda sunt magna
& archana quȩ debriant: sed etia parua
& subtilia. quȩ quasi ꝑgustũ noticia pre¬
stant. Huiꝰ gͦ discretissimȩ dispensationis

Expanded text:
quod dicitur: Verbis meis addere nihil audebant, quod dicitur: Verbis meis addere nihil audebant, reverentia laudatur audientium. Per hoc vero quod subditur: Et super illos stillabat eloquium meum, indicatur dispensatio magistrorum. Debet enim subtiliter is qui docet perspicere, ne plus studeat quam ab audiente capitur praedicare. Debet enim ad infirmitatem audientium semetipsum contrahendo descendere, ne dum parvis sublimia, et idcirco non profutura loquitur, se magis curet ostendere quam athi praeparantur . Quid enim per phialas nisi larga praedicatio, quid et tenuis de Deo locutio designatur? In mensa igitur Domini et phialae praeparantur et cyathi, quia videlicet in doctrina sacri eloquii, non solum exhibenda sunt magna et arcana quae debriant, sed etiam parva et subtilia quae quasi per gustum notitiam praestant. Hujus ergo discretissimae dispensationis
Abbreviated transcription (Latin):
tum iob fuisse subiectorum reuerentiã. in
lationib p̃ssa. preteritorum reminiscit᷑
temporum: inquib om̃e quod in ea dr̃.
cum metu a fidelib auditur: & aduer¬
sariorũ suorũ ꝓt̾uiam deplorans dicit.¬
Qui me audiebant expectabant senten¬
tiam: & intenti tacebant ad consiliũ me¬
um. Ac si aꝑtedicat. Non ut hi ꝓt̾ui ac
tumidi : qui dum ueritatis uerba susci¬
ꝑe renuunt. p̃dicationis meȩ sentencias
quasi docendo prȩcurrunt. Cuiꝰ nunc disci¬
puli intenti ad eius consilium tacent: qr
uerba eius non audent impugnare. sed
credere. Ut enim ꝓficere possint ex ip̃¬
sis: ea ꝓculdubio non iudicaturi. s secu
libertate pessima fuerint effrenati. dictis eiꝰ
addere aliquio prȩsumunt: cum prȩdica¬
mentorũ eiꝰ rectitudinem quasi emendare
moliuntur. Que adhuc de bonis auditorib
subdit. Et suꝑ illos stillabat eloquiũ meũ.
port&. ut exhortationis gra singulis iuxta
capacitatẽ ingenii conferatur. ꝑhoc gͦ

Expanded text:
ubjectorum reverentiam indulationibus pressa, praeteritorum reminiscitur temporum, in quibus omne quod ab ea dicitur cum metu a fidelibus auditur, et adversariorum suorum proterviam deplorans, dicitQui me audiebant, exspectabant sententiam, et intenti tacebant ad consilium meum. Ac si aperte dicat: Non ut hi protervi ac tumidi, qui dum veritatis verba suscipere renuunt, praedicationis meae sententias quasi docendo praecurrunt. Cujus nunc discipuli intenti ad ejus consilium tacent, quia verba ejus non audent impugnare, sed credere. Ut enim proficere ex ipsis possint, ea procul dubio non judicaturi, sed secutlibertate pessima fuerint effrenati, dictis ejus addere aliquid praesumunt, cum praedicamentorum ejus rectitudinem quasi emendare moliuntur, Quae adhuc de bonis auditoribus subdit: Et super illos stillabat eloquium meum. portet 636 ut exhortationis gratia singulis juxta capacitatem ingenii conferatur. Per hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ dissi pantes dãpnat. De qͥb uoce
pauli ephesiis dr̃. Scio ꝙ post discessũ
meum ingredient᷑ ad uos lupi graues: ñ
parcentes gregi. & quia ñ nunqͣm here¬
aci quanto magis in ꝑfidiȩ errore dilabun

Expanded text:
nitatem dissipantes damnat. De quibus voce nitatem dissipantes damnat. De quibus voce Pauli Ephesiis dicitur: Scio quia post discessum meum ingredientur ad vos lupi graves, non parcentes gregi . Et quia nonnunquam haeretici quanto magis in perfidiae err
Abbreviated transcription (Latin):
etiã predicatores fȩcit. Unde iudeorum
tarditas qui ꝓ deo loqui noluerunt: in¬
crepante ꝓpħa reprehenditur. qui ait. Ca¬
nes muti non ualentes lat᷑ re. Patres uͦ here¬
cicorum dicimus. eos uidelic& quos here¬
siarchas uocamus: de quorũ ꝑuersa p̃dica¬
cione. id .ẽ. locutionis semine. sequentes
sunt ppłi in errore generati. Sca gͦ ęccła
cum canib gregis sui. hereticorũ patres
ponere dedignatur: quia inuentores er¬
rorum di iudicando respuit: eosq int̾
ueros patres numerare contẽpnit. Qui &¬
si quosdã uisi sunt agentilitatis errore re¬
uocasse: quorundã mores adagenda hone¬
sta docusse: ꝓ eo tam̃ quod de dño ñ re
ma che doniꝰ. nestoriꝰ. euthices. dioschorus
seberus. multiq his similes: docendo atq
suadendo conati sunt patres uideri. Sed
errores eorũ sc̃a uniuersalis ȩccła districta
ueritate diiudicans. eos int̾ custodes sui¬
gregis ñ numerat: quos eiusdẽ gregis u¬

Expanded text:
etiam praedicatores fecit. Unde et Judaeorum etiam praedicatores fecit. Unde et Judaeorum tarditas, qui pro Deo loqui noluerunt, increpante Propheta reprehenditur, qui ait: «Canes muti non valentes latrare.» Duticorum dicimus, eos videlicet quos haeresiarchas vocamus; de quorum perversa praedicatione, id est locutionis semine, sequentes sunt populi in errore generati. Sancta ergo Ecclesia cum canibus gregis sui haereticorum patres ponere dedignatur, quia inventores errorum dijudicando respuit, eosque inter veros patres numerare contemnit. Qui etsi quosdam visi sunt a gentilitatis errore revocasse, quorumdam mores ad honesta agenda docuisse, pro eo tamen quod de Deo recta Macedonius, Nestorius, Eutyches, Dioscorus, Severus, multique his similes, docendo atque suadendo conati sunt patres videri; sed errores eorum sancta universalis Ecclesia districta severitate dijudicans, eos inter custodes gregis sui non numerat, quos ejusdem gregis u
Abbreviated transcription (Latin):
iuniores tempore. Om̃s heretici ȩtati uni¬
uersalis eccłȩ comparati. uiniores cẽp̃r
congruȩ uocant᷑: quia ipsi ab ea. ñ autẽ
ipsa egressa ẽ. ab illis. Unde recte ꝑ iohan
eccłam irrident: cũ ii qui ab ea egressi st̃.
doctrinȩ eiꝰ uerba despiciunt. De quib
ad huc subditur. Quorũ ñ dignabar pa¬
tres ponere cũ canib gregis mei. Quis
ẽ. grex sc̃ȩ eccłȩ: nisi multitudo fideliy:
Uel qui alii huiꝰ gregis canes uocantur.
nisi doctores scĩ. qui eorundẽ fidelium
custodes extiter̃: Qui dum ꝑ dño suo
diurnis nocturnisq uigiliis intenticla¬
mauer̃: magnos ut ita dixerĩ latratꝰ
predicationis deder̃. De quib eidem
ȩccłȩ ꝑ psalmistã dr̃. Lingua canũ
tuorum ex inimicis. Non nulli qͥppe
ab idolorum cultib reuocati: facti sunt p̃¬
dicatores dei. Lingua gͦ canũ ȩccłȩ ex ini¬
micis ꝓdiit: quia conuersos gentiles dr̃s

Expanded text:
juniores tempore. - Omnes haeretici unijuniores tempore. - Omnes haeretici universali Ecclesiae comparati, juniores tempore congrue vocantur, quia ipsi ab ea, non autem ipsa egressa est ab illis. Unde recte quoque pEcclesiam irrident, cum hi qui ab ea egressi sunt doctrinae ejus verba despiciunt, de quibus adhuc subditur: IBID.---Quorum non dignabar patres ponere cum canibus gregis mei. Quis est grex sanctae Ecclesiae, nisi multitudo fidelium? Vel qui alii hujus gregis canes vocantur, 643 nisi doctores sancti, qui eorumdem fidelium custodes exstiterunt? Qui dum pro Domino suo diurnis nocturnisque vigiliis intenti clama verunt, magnos, ut ita dixerim, latratus praedicationis dederunt. De quibus eidem Ecclesiae per Psalmistam dicitur: Lingua canum tuorab idolorum cultibus revocati facti sunt praedicatores Dei. Lingua ergo canum Ecclesiae ex inimicis prodiit, quia conversos gentiles Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
obstitit: foris sȩiuens culpã feriendo con¬
sũpsit. Succurrit citius om̃ib: ostensa
morte paucorum. Et iccirco omp̃e ds̃ fi¬
delem famulum suum citiꝰ exaudiuit.
agentem ꝓppło: quia uidit quid suꝑ po¬
pulum acturus eet ipse ꝓdeo. in regimine
gͦ ppłi utrunq moyses miscuit: ut nec di¬
sciplina deeet miscdiȩ. nec miscłia discipli
nȩ. Uñ hic quoq iuxta utranq uirtutẽ
dr̃. Cunq sederẽ quasi rex circunstante
exercitu: erã tam̃ merentiũ consolator.
Sedere quippe circunstante exercitu. ui¬
gor .ẽ. ac disciplina regiminis: merentis
ui corda consolari. ministeriũ pietatis.S
quia inter hȩx nece̾e ẽ. ut expositionis
sermo ad sp̃italem intelligentiam recurrat
scã ȩxcła ab aduersariis suis extremis tem¬
porib pressa. reminiscitur transacti uira
regiminis. reminiscit᷑ & quanta afflictis
exhibuerit beneficia pietatis: cuiꝰ udelic&

Expanded text:
obstitit; foris saeviens, culpam feriendo conobstitit; foris saeviens, culpam feriendo consumpsit. Succurrit citius omnibus, ostensa morte paucorum. Et idcirco omnipotens Deus fidelem famulum suum citius exaudivit agentem pro populo, quia vidit quid super populum acturus esset ipse pro Deo. In regimine ergo populi utrumque Moyses miscuit, ut nec disciplina deesset misericordiae, nec misericordi juxta utramque virtutem dicitur: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. Sedere quippe circumstante exercitu, vigor est ac disciplina regiminis; moerentium vero corda consolari, ministerium pietatis. Sed quia inter haec necesse est ut expositionis sermo ad spiritalem intelligentiam recurrat, sancta Ecclesia, ab adversariis suis extremis temporibus pressa, reminiscitur transacti jura regiminis; reminiscitur et quanta afflictis exhibuerit beneficia pietatis. Cujus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ppłm ueniens. ate. Ponat uir gla¬
dium suꝑ femur suũ: ite & redite de
porta usq ad portã ꝑmedium castrorũ:
& occidat unusquisq frẽm. & amicũ.
& ꝓximum suum. Cecideruntq in die
illo quasi uiginti tria milia hominũ.
Ecce qui uitã omĩum etiam cũ sua mor¬
te petiit: paucorum uitã gladio extim̃.
Intus arsit ignib amoris: foris accensus
ẽ. zelo seueritatis. Tanta fuit pietas. ut
se ꝓillis corain dño morti offerre ñ dubi¬
tar&: tanta sȩueritas. ut eos quos diuini¬
tus feriri timuerat. ipse iudicii gladio
ferir&. Sic amauit eos quib p̃fuit. ut
ꝓeis nec sibi parcer&: & tam̃ delinqͤn¬
tes sic ꝑsecutus .ẽ. quos amauit. ut eos e¬
tiam dño parcente ꝓsterner&. Utrobiq
legatus fortis: utrobiq mediator ad mira¬
rabilis: causam ppłi apud dm̃ precib.
causam dei apud ppłm gladiis alligauit.
lntus amans. diuinȩ irȩ supplicando

Expanded text:
dem populum veniens ait: Ponat vir gladem populum veniens ait: Ponat vir gladium super femur suum. Ite, et redite de porta usque ad portam per medium castrorum, et occidat unusquisque fratrem, et amicum, et proximum suum. Cecideruntque in die illo quasi viginti tria millia hominum . Ecce qui vitam omnium etiam cum sua morte petiit, paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit igne amoris, foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos quibus praefuit, ut pro eis nec sibi parceret; et tamen delinquentes sic persecutus est, quos amavit, ut eos etiam Domino parcente prosterneret. Utrobique legatus fortis, utrobique mediator admirabilis, causam populi apud Deum precibus, causam Dei apud populum gladiis allegavit. Intus amans, divinae irae supplicando
Abbreviated transcription (Latin):
pectore miscđiam: cum seueritate
sociatã. Uideamus amantẽ pie: &
districte seuentẽ. Certe cum isrłiticꝰ
populus ante dei oculos pene inue¬
niabilẽ contraxisset offensam: ita
ut eius rector audir&. descende. pec¬
cauit ppłs tuus. ac si ei diuina uox di¬
cer&. qui in tali peccato lapsus. ẽ. iã
meus ñẽ atq subiunger&. dimit te
ut irascatur furor meus contra eos
& deleam eos. faciamq te ingentem mag¬
nam: ille semel & iterum ꝓ ppło cui pre¬
erat. obicem se ad impetum dei irascen¬
tis opponens. ait. Aut dimitte eis hanc
noxam: aut si ñ facis dele me de libro
tuo. quem scripsisti. Pensemꝰ gͦ quib
uiscerib eundem ppłm amauit: ꝓ cuiꝰ
uita de libro uitȩ deleri se petiit. Sed
tamen iste qui tanto eiꝰ ppłi amore con¬
stringitur: contra eius culpas pense¬
mus quanto zelo rectitidinis accen¬
datuir. Mox enĩ petitione pͥma. culpȩ
ueniã ne delerentur obtinuit: ad eun¬

Expanded text:
pectore misericordiam cum severitate pectore misericordiam cum severitate sociatam. Videamus amantem pie et districte saevientem. § 1. Certe quum Israeliticus populus ante Dei oculos paene inveniabilem contraxisset offensam, ita ut ejus rector audiret: Descende, peccavit populus tuus, ac si ei divina vox diceret: qui in tali peccato lapsus est, jam meus non est, atque subjungeret: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos, faciamque te in gentem magnam : Ille semel et iterum pro populo cui praeerat obicem se ad impetum Dei irascentis opponens, ait: Aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro tuo, quem scripsisti. Pensemus ergo quibus visceribus eumdem populum amavit, pro cujus vita de libro vitae deleri se petiit. Sed tamen iste, qui tanto ejus amore populi constringitur, contra ejus culpas pensemus, quanto zelo rectitudinis accendatur. Mox enim ut petitione prima, culpae veniam ne delerentur obtinuit, ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quatinus unusquisq qui sanan¬
dis uulnerib prȩẽ. in uino morsũ distri¬
ctionis adhibeat: in oleo molliciẽ pi¬
etatis. Puinum mundentur putrida:¬
ꝑ oleum sananda foueantur. Miscen¬
da ẽ. gͦ lenitas cũ seueritate: faciendũ
quoddam ex utroq temꝑamentũ: ut
neq multa asꝑitate exulcerentur sub¬
diti: neq nimiabenignitate soluan¬
tur. hoc nimirum illa tabernaculi
archa significat. in qua cum tabulis.
uirga simul & manna ẽ: quia cum
scripturȩ sacrȩ scientia. inboni recto¬
ris pectore. sie. uirga districtionis. sit
& manna dulcedinis. Hinc etiã dauid
ait. Uirga tua & baculus tius: ipsa
me consolata sunt. Uirga enĩ ꝑcuti¬
mur: & baculo sustentam᷑. Si gͦ est
districtio uirgę quȩ feriat: sit & con¬
solatio baculi quȩ sustentet. Sit itaq
amor. sed ñemolliens: sit uigor. s ñ
exasꝑans. Sit zelus. s ñ immoderate
seuiens: sit pietas. sed ñ plusquã ex pe¬

Expanded text:
tur; quatenus unusquisque qui sanantur; quatenus unusquisque qui sanandis vulneribus praeest in vino morsum districtionis adhibeat, in oleo mollitiem pietatis, ut per vinum mundentur putrida, oleum sananda foveantur . Miscenda est ergo lenitas cum severitate, faciendumque quoddam, ex utraque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Hoc nimirum illa tabernaculi arca signifivirga simul et manna est; quia cum Scripturae sacrae scientia in boni rectoris pectore, si est virga 24 districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expe
Abbreviated transcription (Latin):
mentem. & de mĩȩ benignitate sulleuat.
& de iudiciĩ districtione ꝑturbat: qͣtinꝰ
in predicatione sua dum bene utrunq
ꝑmisc&: electi eiꝰ nec de exhibita i̾ticia
presumant: nec de p̃t̾ita iniquitate de-¬
quasi rex circunstante exercitu. erã ta¬
men merentium consolator: sciendũ no¬
bis ẽ. quod ualde ȩdificare lectorẽ etiã¬
iuxta hẏstoriã potest: si ꝑpendat qͦmͦ
bonis rectorib mixta sit. & regendi au¬
ctoritas. & benignitas consolandi. Ait
eñ. Cumq sederem quasi rex circunstan¬
te exercitu: ecce auctoritas regiminis.
Eram tam̃ merentiũ consolator: ecce
ministerium pietatis. Disciplina enĩ
uel miscłia multum destituitur: siuna
sine altera teneat᷑ S cirta subditos suoᷤᷤ inẽe re¬
ctorib deb&. & iuste consulens mise¬
ricordia: & pie sȩuiens disciplina. hinc
est quod semiuiui illius uulnerib qͥ a
samaritano instabulũ ductus ẽ. & ui¬
num adhibetur & oleum: ut ꝑuinum
mordeantur uulnera. ꝑ oleum fouean¬

Expanded text:
misericordiae benignitate sublevat, et de judicii districtione perturbat, quatenus in praedicatione sua dum bene utrumque permiscet electi ejus nec de exhibita justitia praesumant, nec de praeterita iniquitate desquasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator; sciendum nobis est quod valde juxta historiam potest, si perpendat quomodo bonis rectoribus mista sit, et regendi auctoritas, et benignitas consolandi. Ait enim: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu. Ecce auctoritas regiminis. Eram tamen moerentium consolator. Ecce ministerium pietatis. Disciplina enim vel misericordia multum destisine altera teneatur. Sed circa subditos suos inesse rectoribus debet, et juste consulens misericordia, et pie corrigens disciplina. Hinc est quod semivivi illius vulneribus, qui a Samaritano in stabulum ductus est, et vinum adhibetur et oleum: ut per vinum mordeantur vulnera, per oleum fovean