comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciem idoloꝵ tuoꝵ. et panes meos
quos dedi tͥ: et similagine et melle
et oleo cibaui te: et posuisti hȩc an¬
te faciem idoloꝵ tuoꝵ. et modorẽ
bene olentẽ ꝑfecisti hȩc. Ad imagi¬
nes enĩ phantasmatum suoꝵ cum
quibus uolutari delectat᷑ carna¬
lis anima: conu̾tit omĩa sacram̃ta
et u̾ba scõꝵ libroꝵ. Nec tam̃ quia
illȩ imagines falsȩ sunt:idoctͥne st̃
demonioꝵ in hypocrisi m̃daciloqͦꝵ:
ꝓpterea et illa sacram̃ta et diuina
eloquia sic ex honoranda sunt: ut
coꝵ illa eẽ deputent᷑. cũ dñs dicat:
de auro meo et argento meo. et
ueste mea u̾sicoloria. et oleo meo
et incenso et panibus meis: et cȩ¬
dera. An quia illi errantes eoꝵ eẽ
hȩc putant a quibus seducuntur.
ꝓpterea ñ debemus agnoscere cu¬
ius sint. cum ipse dicat: et hȩc
ñ cognouit qđ ego ei dederim
frumentum et uinũ et oleũ. et pe¬
cuniam multiplicaui illi: Hon
enĩ eã dixit ñ habuisse ista quia

Expanded text:
ciem idolorum tuorum, et panes meos ciem idolorum tuorum, et panes meos quos dedi tibi. et similagine et melle et oleo cibaui te, et posuisti haec ante faciem idolorum tuorum in odorem bene olentem; et perfecisti haec. ad imagines enim phantasmatum suorum, cum quibus uolutari delectatur, carnalis anima conuertit omnia sacramenta et uerba sanctorum librorum. nec tamen, quia illae imagines falsae sunt et doctrinae sunt daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum, propterea et illa sacramenta et diuina eloquia sic exhonoranda sunt, ut eorum illa esse deputentur, cum dominus dicat \'de auro meo et de argento meo et ueste mea uersicoloria et oleo meo et incenso et panibus meis\' et cetera. an, quia illi errantes eorum esse ista putant a quibus seducuntur, propterea non debemus agnoscere cuius sint, cum ipse dicat: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicauenim dixit eam non habuisse ista, quia
Abbreviated transcription (Latin):
argentea bahal. Dixerat enĩ suꝑiꝰ.
ibo pꝰ amatores meos. qui mͥdant
panes meos. et cȩt̃a: non utiq in¬
telligens hȩc dei ẽẽ ñ hominũ: que¬
cũq etiam seductores integra et
legitima tenent. Nec ea sibi etiã
ipsi arrogarent. et quasi ꝓpria
uindicarent: nisi a plebibus seduc¬
tis uicissim seducerent᷑. cũ eis cre¬
ditur: et tales honores deferunt᷑.
ut ꝑ eos habeant potestatẽ talia
dicendi. et sibi talia uindicandi. ut
error eor ueritas appellet᷑. et scȩ¬
lus eoꝵ eoꝵ iusticia putet᷑ ꝓpter
sacram̃ta et scripturas quas tenent
ad speciẽ. ñ ad salutẽ. Ideoq et ꝑ
ezechielẽ eidẽ fornicariȩ dicitur.
t ꝓtulisti de uasis głȩ tuȩ. de auro
meo. et de argento meo. ex qͥbus
dedi t. et fecisti tͥ imagines mascu¬
linas. et fornicata es ineis: et accepi¬
sti uestem meam u̾sicoloriam. et co¬
oꝑuisti idola tua: et oleũ meũ et
incensum meũ imposinsti ante fa¬

Expanded text:
argentea Bahal. dixerat enim superius: argentea Bahal. dixerat enim superius: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et cetera, non utique intellegens haec dei esse, non hominum, quaecumque etiam seductores integra et legitima tenent. nec ea sibi etiam ipsi arrogarent et quasi propria uindicarent, nisi a plebibus seductis uicissim seducerentur, cum eis creditur et tales honores deferuntur, ut per eos habeant potestatem talia dicendi et sibi talia uindicandi, ut error eorum ueritas appelletur et scelus eorum iustitia putetur propter sacramenta et scripturas quas tenent ad speciem, non ad salutem. ideoque et per Ezechielem eidem fornicariae dicitur: et protulisti de uasis gloriae tuae de auro meo et de argento meo, ex quibus dedi tibi, et fecisti tibi imagines masculinas et fornicata es in eis. et accepisti uestem meam uersicoloriam et cooperuisti idola tua, et oleum meum et incensum meum posuisti ante fa
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui passi difficultates et angꝰ¬
tias. et int̾clusiones inuanis raci¬
ocinationibꝰ eoꝵ aquibus seducũ¬
t̃. compungunt᷑ timoribꝰ. et rede¬
unt ad uiã pacis et querendũ sin¬
cerit̃ dm̃: ideo sequit᷑ et dicit. Prop¬
terea ecce ego sepio sudibus uiam
illius: et ȩdificabo in uia ipsius
spinas. et tramitẽ suũ ñ inueniet:
et ꝑsequetur amatores suos. nec eos¬
apprehendet: et requiret eos. nec
inueniet illos. et dicet. Ibo et reuer¬
tar ad uirum meũ pristinũ: quia
mͥ tunc bene fuit quã nunc. Dein¬
de ne putentur illa quȩ seductores
habe̾t integra. et de doctrina ueri¬
tatis uenientia. ꝑ quȩ seducunt
ad falsitates dogmatum et dissen¬
sionum suarũ : ne illa gͦ quȩ habent
integra ipsoꝵ putent᷑: addidit con¬
tinuo. Et hȩc non cognouit: qđ
ego ei dederim frum̃tũ et uinum
et oleũ: et pecuniã multiplicaui il¬
li: ipsa uero fecit uasa aurea et

Expanded text:
eos, qui passi difficultates et angueos, qui passi difficultates et angustias et interclusiones in uanis ratiocinationibus eorum, a quibus seducuntur, conpunguntur timoribus et redeunt ad uiam pacis et quaerendum sinceriter deum, ideo sequitur et dicit: propterea ecce ego saepio sudibus uiam illius et aedificabo in uia ipsius spinas et tramitem suum non inueniet. etpersequetur amatores suos neceosadprehendet, et requiret eos nec inueniet illos et dicet: ibo et reuertar ad uirum meum pristinum, quia bene tunc mihi fuit quam nunc. deinde, ne putentur illa quae seductores habent integra et de ueritatis doctrina uenientia, per quae seducunt ad falsitates dogmatum et dissensionum suarum, ne illa ergo quae habent integra ipsorum putentur, addidit continuo: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi. ipsa uero fecit aurea et
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Eos uidelicet. qui recedendo
ab iniquitate emundant se auasis
factis incontumeliã: ne cũ ipsis ꝑe¬
ant: quos indomo magna tolerare
cogunt᷑. Mali gͦ et facinorosi. car¬
nales. animales. diabolici. a seduc¬
toribus sibi dari abitͣbantur quȩ
non nͥ munera dei sunt: siue sacra¬
m̃ta. siuȩ spũales aliquas oꝑatioẽs
circa p̃sentẽ salutem. Non aut̃ ha¬
bent isti caritatẽ indm̃: s circa eõ
occupati sunt. quoꝵ suꝑbia sedu¬
cunt᷑. Et comparãt᷑ fornicanti mu¬
lieri: quã ꝓpħa cõmemorat dicentẽ.
bo post amatores meos. qui michi
dant panes meos. et aquã meam:
uestes meas et linteamina mea:
et oleũ meũ: et uniu̾sa quȩ mͥ con¬
decent. Sic enĩ fiunt hereses et seis¬
mata: cũ dicit ples carnalis quȩ in
caritate dei fundata ñ ẽ. Ibo post
amatores meos. Cum quibus utiq
siue ꝑfidei corruptionẽ. siue ꝑ elati¬
onẽ suꝑbiȩ turpit̃ fornicat᷑. S. ꝓpt̾

Expanded text:
eius, eos uidelicet qui recedendo eius, eos uidelicet qui recedendo ab iniquitate se mundant a uasis factis in contumeliam, ne cum ipsis pereant quos in domo magna tolerare coguntur. Mali ergo et facinerosi carnales animales diabolici a seductoribus suis sibi dari arbitrantur, quae non nisi munera dei sunt, siue sacramenta siue spiritales aliquas operationes circa praesentem salutem. non autem habent isti caritatem in deum, sed circa eos occupati sunt quorum superbia seducuntur, et conparantur fornicanti mulieri, quam propheta commemorat dicentem: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et aquam meam, uestes meas et linteamina mea et oleum meum et uniuersa quae mihi condecent. sic enim fiunt haereses et schismata, cum dicit plebs carnalis quae in caritate dei fundata non est: ibo post amatores meos, cum quibus utique siue per fidei corruptionem siue per elationem superbiae turpiter fornicatur. sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter ipsa sacram̃ta quȩ separatis
etiam hereticoꝵ conuentibus non
mutata sunt. ad unã magnã do¬
mũ dicit om̃s si diu̾sis meritis
ꝑtinere: alios in honorem: alios
in contumeliã. Sic enĩ loquit᷑ ad
aũt u̾boꝵ nouitates euita. Mul¬
tũ enĩ ꝓficiunt ad impietatẽ: et
sermo eoꝵ sicut cancer serpit. Ex
quibꝰ ẽ hymeneus et philetꝰ. qui
circa ueritatẽ ab errauerunt: di¬
centes resurrectionẽ iã factã eẽ:
et fidem quoꝵdã subu̾tunt. Fir
sunt et argentea: s et lignea et
fictilpa. Et alia quidem sunt in
honorẽ: alia uͦ in contumeliã. Si
ab istius modi: erit uas in hono¬
rẽ scĩficatũ: utile dño: ad omne
opus bonũ paratũ. Quid ẽ aut̃
mundare semet ipsum a talibꝰ. nͥ
qd paulo ante dixit. recedat ab
iniusticia omĩs qui nominat
nom̃ dñi : Et ne quisquã puta¬
ret tamquã inuna magna do
mo ꝑire se posse cumtalibus: uigilã¬
tissime predixit. Nouit dñs qͥ st̃

Expanded text:
propter ipsa sacramenta, quae separatis propter ipsa sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conuenticumutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diversis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? Sic enim loquitur ad autem uerborum nouitates euita; multum enim proficiunt ad inpietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit. ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse, et fidem quorundam subuerterunt. ex sunt et argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quihonorem, alia vero in contumeliam. Si ab hujusmodi, erit vas in honorem sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum paratum. quid est autem mundare semet ipsum a talibus nisi quod paulo ante dixit: recedat ab iniustitia omnis qui nominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo perire se posse cum talibus uigilantissime praedixit: nouit dominus qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mimici.siue aꝑte foris sint. siue
intus ẽẽ uideãt᷑: pseudo xp̃iani
st̃. et antixp̃i. Inuentis enĩ occa¬
sionibus foras ereunt: sicut scrip¬
tũ ẽ. Occasiones querit: qͥ uult di¬
scedere ab amicis. S etiã si occa¬
siones desint: cũ intus uidentur.
ab illa in uisibili caritatis cõpage
separati sunt. Unde ioħes dicit.
Ex nobis exierunt: s ñ erant ex
nobis. Nam si fuissent ex nobis:
mansissent utiq nobiscũ. ꝑon
ait qd exeundo alieni facti sunt:
s qd alieni erant. ꝓꝑter hoc eos
exisse declarauit. Dicit et apłs¬
paulus de quibꝰdam qͥ circa ueri¬
tatẽ aberrauerant et fidẽ quoꝵ¬
dã subu̾tebant : quoꝵ sermo ut
cancer serꝑ it. Quos cũ euitan¬
dos ẽẽ diceret: in una tam̃ domo
magna eos fuisse significat: s
tamquã uasa incontumeliam.
Credo qd nondũ foras exierant.
A ut si iam exierant: quomͦ eos di¬
xit in eadem magna domo cũ
uasis honorabilibus: Nisi forte

Expanded text:
inimici, siue aperte foris sint siue inimici, siue aperte foris sint siue intus esse uideantur, pseudochristiani sunt et antichristi. inuentis enim occasionibus foras exeunt, sicut scriptum est: occasiones quaerit qui uult discedere ab amicis. sed etiam si occasiones desint, cum intus uidentur, ab illa inuisibili caritatis conpage separati sunt. unde Iohannes dicit: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. non ait, quod exeundo alieni facti sunt, sed quod alieni erant, propter hoc eos exisse declarauit. dicit et apostolus de quibusdam, qui circa ueritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibet testimoniũ dicens. Ecce ue¬
re isrłita: in quo dolus ñ ẽ. Qui st̃
aut̃ ueri xp̃iani: nͥ de quibꝰ idem dñs
dicit. qui diligit me mandata mea
custodit : Quid ẽ aut̃ eustodire
mandata eiꝰ: nisi in dilectione ꝑsi¬
stere: Unde etiã dicit. Mandatũ
nouũ do uobis: ut uos inuicẽ dili¬
gatis. Et iterũ. In hoc scient oms.
qr mei discipłi estis: si uos inuicẽ
dilexeritis. Quis aut̃ dubitet. ñ
eis solis dietum. qui tune ꝑ eius car¬
nem u̾ba presentis audiebant:s
eis qui nunc ꝑęuangłium sedentis
in cęlo u̾ba cognoscunt: Ille enĩ ue¬
nit ñ legẽ. soluere: s implere. Uleni¬
tudo aut̃ legis: caritas. Qua mul¬
tũ uiguit cypͥanus. ut aliud de bap¬
tismo sentiens. ñ tam̃ desereret u
nitatem: et eeͬt in uite dñica ra¬
dicatum sarm̃tũ fructuosum: qđ
etiã ferro passionis purgaret cȩ¬
lestis agricola: ut maiorẽ fructũ
daret. Huiꝰ aut̃ frat̃nȩ caritatis

Expanded text:
perhibet testimonium dicens: ecce ueperhibet testimonium dicens: ecce uere Israhelita, in quo dolus non est. qui sunt autem ueri christiani nisi de quibus idem dominus dicit: qui diligitcustodit ? Quid est autem custodire mandata ejus, nisi in dilectione persistere? Unde etiam dicit, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis: et iterum, In hoc scient omnes quia mei discipuli estis, si vos invicem dilexeritis . Quis autem dubitet, non eis solis dictum qui tunc per ejus carnem verba praesentis audiebant, sed et eis qui nunc per Evangelium sedentis in coelo verba cognoscunt? Ille enim venit non legem solvere, sed implere . Plenitudo autem legis charitas . Qua multum viguit Cyprianus, ut aliud de Baptismo sentiens, non tamen dnitatem et esset in uite dominica radicatum sarmentum fructuosum, quod etiam ferro passionis purgaret caelestis agricola, ut maiorem fructum daret. huius autem fraternae caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. qđ ea quȩ ipsius ee̾nt dabat
amatoribus suis: et ab eis rursus
accipiebat quȩ ñ illoꝵ s ipsius e¬
rant. Int̾ adulterã feminã et ad¬
ulteros amatores dona sua tam̃
ds̃ tamquã zelans iratꝰ agnoscit:
et nos hereticoꝵ e̾ẽ baptismũ di¬
cius u̾bis eu̾głicis consecratũ.
cõmoti factis eoꝵ etiam quȩ dei
sunt eis tribuere uolumus: quasi
ea contaminare potuerint. aut
ꝓpterea sua facere quȩ dei sunt.
qr ipsi dĩ eẽ noluerunt : Que ẽ il¬
la mulier adultera quã oseȩ ꝓpb̃a
de signat: quȩ dixit. ibo post ama¬
tores meos qui mͥdant panes
meos. et aquã meã. uestes meas.
et linteamina mea. et uniu̾sa quȩ
mͥ condecent : Licet quidẽ hoc et
de p̃uaricatrice iudeoꝵ gente in¬
telligere. S tamen quos alios initant
pseudo. xp̃iani. hoc enĩ sunt om̃s
beretici et scismatici:. nisi pseudo¬
israbelitas: Erant enĩ et ueri isra¬
helitȩ: sicut ipse dñs nathanaeli

Expanded text:
dicit quod ea quae ipsius essent, dabat dicit quod ea quae ipsius essent, dabat amatoribus suis, et ab eis rursus accipiebat, quae non illorum, sed ipsius erant. Inter adulteram feminam et adulteros amatores, dona sua tamen Deus tanquam zelans iratus agnoscit: et nos haereticorum esse Baptismum dicimus verbis evangelicis consecratum, commoti factis eorum etiam quae Dei sunt eis tribuere volumus, quasi ea contaminare potuerint, aut propterea sua facere quae Dei sunt, quia ipsi dei esse noluerunt?. Quae est illa mulier adultera, quam Osee propheta designat, quae dixit: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et aquam meam, uestes meas et linteamina mea et uniuersa quae mihi condecent? licet quidem hoc et de praeuaricatrice Iudaeorum gente intellegere. sed tamen quos alios imitantur pseudochistiani — hoc enim sunt omnes haeretici et schismatici — nisi pseudoisrahelitas? erant enim et ueri Israhelitae, sicut ipse dominus Nathanaheli
Abbreviated transcription (Latin):
sit: siue intus eẽ uideatur. Dathã
uero et abiron qui sibi sacrifican¬
di licentiã usurpare conati sunt.
contra unitatẽ popłi dei. et filii
aaron qui alienũ ignẽ altari ĩ¬
posuerunt: nouinius qđ impu¬
ne ñ fecerunt. Nec nos dicimus.¬
talia scelera impunita remanere.
nisi se tales correxerint: si paci¬
entia dei ad penitentiam addu¬
cẽs tẽpus corrigendi largit᷑. Illi
sane qui ꝓptẽa dicunt ñ eẽ iterã¬
dũ baptismũ. qr manus tantũ¬
mͦ imposita ẽ eis quos philipp̃
diaconus baptizauerat: nichil
ad rem ꝑtinens dicunt. Et ab¬
sit. ut cũ uerũ querimus: talibꝰ
argum̃tis utamͣ. Qua ꝓpt̃ ma¬
gis hereticis ñ cedimus. si qđ ha¬
rũ: nec ꝓpter scelera desertoꝵ. im¬
peratoris nr̃i signa nolimus ag¬
aliquem agnoscimus. nullomͦ
ei concedamus: ut suũ ꝓpriũ eẽ
arbitretur. Ipse certe ds̃ zelans.
fornicanti a se fȩminȩ in sigura
p̃uaricatricis plebis exꝓbrat et

Expanded text:
sit siue intus esse uideatur.- Dathan sit siue intus esse uideatur.- Dathan uero et Abiron, qui sibi sacrificandi licentiam usurpare conati sunt contra unitatem populi dei, et filii Aaron, qui alienum ignem altari inposuerunt, nouimus quod inpune non fecerint. nec nos talia scelera dicimus inpunita remanere nisi se tales correxerint, si patientia dei ad paenitentiam adducens tempus corrigendi largitur. Illi sane, qui propterea dicunt non esse iterandum baptismum, quia manus tantummodo inposita est eis quos Philippus diaconus baptizauerat, nihil ad rem pertinens dicunt, et absit ut, cum uerum quaerimus, talibus argumentis utamur. quapropter magis haereticis non cedimus, si, quod harum, nec propter scelera desertorum Imperatoris nostri signa nolimus agaliquem agnoscimus, nullo modo ei concedamus ut suum proprium esse arbitretur. Ipse certe Deus zelans fornicanti a se feminae in figura praevaricatricis plebis exprobrat, et
Abbreviated transcription (Latin):
correcti adȩccłẽ ueniunt unitatẽ.
ñ iterato baptismo s eadẽ carita¬
tis lege et unitatis uincło liberan
ne fundatis licet baptizare: nũqͥd
tales erant qui fundos insidiosis
fraudibus rapiebant. et usuris
multiplicantibꝰ fȩnus augebant:
Arbitror enĩ qr illa dñica ordinati¬
one fundati sunt: quibꝰ cũ formã
daret apłs ait. Non auarũ: ñ
turpilucrũ. Tam̃ tales ipsius cy¬
priani tẽporibus baptizabant:
quos coep̃os suos fuisse cũ mag¬
no gemitu conficet᷑: et cum mag¬
na tolerantiȩ mercede ꝑpetitur
ad eius pacem illi ꝑtinent. quibus
dat᷑. Fon enĩ raptoribꝰ et fȩnerato¬
ribꝰ diceret dñs. Sicui dimiseritis
peccata: dimittent᷑ illi. Si cui tenu¬
eritis: tenebunt. Foris quidẽ nec¬
ligari aliquid potest. nec solui: ubi
ñ sit qui aut ligare possit aut solue¬
re. S soluit᷑ qui cũ columba fece¬
rit pacem: et ligatur quicũ colũ¬
ba ñ habet pae̾m: siue aꝑte foris

Expanded text:
correcti ad ecclesiae ueniunt unitatem, correcti ad ecclesiae ueniunt unitatem, non iterato baptismo, sed eadem caritatis lege et unitatis uinculo liberanne fundatis licet baptizare, numquid tales erant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant? arbitror enim, quia illi dominica ordinatione fundati sint, quibus cum formam daret apostolus ait: non auarum, non turpilucrum. tales tamen ipsius Cypriani temporibus baptizabant, quos coepiscopos suos fuisse cum magno gemitu confitetur et cum magna tolerantiae mercede perpetitur.ad eius pacem illi pertinent quibus datur. non enim raptoribus et faeneratoribus diceret dominus: si cui dimiseritis peccata dimittentur illi, si cui tenueritis tenebuntur. foris quidem necligari aliquid potest nec solui, ubi non sit qui aut ligare possit aut soluere, sed soluitur qui cum columba fecerit pacem et ligatur qui cum columba non habet pacem, siue aperte foris
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. s sed̾m arbitriũ dĩ et
orationes sc̃oꝵ sp̃ualiũ: qui omĩa
indicant. ipsi aũt anemine iudi
dicant᷑. Petra enim tenet. petra
dimittit: colũba tenet. colũba di¬
mittit: unitas tenet. unitas di¬
mittit. Pax aut̃ huiꝰ unitatis in
solis bonis ẽ: uł iam spũalibꝰ. uel
ad spũalia concordi obedientia ꝓ¬
ficientibꝰ. In malis aut̃ ñ ẽ. siue fo¬
ris tumultuent᷑: siue intus cum
gemitu tolerent᷑: et baptizent et
baptizent᷑. Sicut aut isti qͥ intꝰ
cũ gemitu tolerant᷑. quã ius ad
eandem columba unitatẽ. et głosã¬
eccłam ñ habentẽ macłam aut
rugam. aut aliquid eiꝰ modi. ñ ꝑtine¬
ant: tam̃ si corrigant᷑ et se ipsos ad
baptismũ accessisse fateant᷑. ñ rebap¬
tizantur. s incipiunt ad coliimbã
ꝑtinere. ꝑ cuiꝰ eis gemitus peccata
soluunt᷑. acuiꝰ pace alienatis tene¬
bant᷑ sic et qui aꝑtius foris sunt.
si eadem saeram̃ta sũpserunt. cũ

Expanded text:
hominum, sed secundum arbitrium dei et hominum, sed secundum arbitrium dei et orationes sanctorum spiritalium, qui omnia iuddicantur . Petra enim tenet, petra dimittit: columba tenet, columba dimittit: unitas tenet, unitas dimittit. Pax autem hujus unitatis in solis bonis est, vel jam spiritualibus, vel ad spiritualia concordi obedientia proficientibus: in malis autem non est, sive foris tumultuentur, sive intus cum gemitu tolerentur, et baptizent et baptizentur. Sicut autem isti qui intus cum gemitu tolerantur, quamvis ad eamdem columbae unitatem, et aculam aut rugam aut aliquid eiusmodi non pertineant, tamen, si corrigantur et se pessimos ad baptismum accessisse fateantur, non rebaptizantur, sed incipiunt ad columbam pertinere, per cuius eis gemitus peccata soluuntur, a cuius pace alienatis tenebantur, sic et qui apertius foris sunt, si eadem sacramenta sumpserunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quisq abheresi aut scismate
ad pacem catholicã uenit. eius
peccata soluunt᷑ Sacram̃ti aut̃
integritas ubiq cognoscit᷑: s ad pec¬
catoꝵ illam irreuocabilem remis¬
sionẽ extra unitatẽ ȩccłȩ ñ ualebit:
nec in heresi aut scismate constitu¬
tũ. scõꝵ orationes id ẽ illius unicȩ
colũbȩ gemitus poterunt adiuua¬
re: sicut nec intus positũ possunt.
si adu̾sũ se ipse ꝑ uitã pessimã tene¬
at debita peccatoꝵ: ñ solũ siꝑ acci¬
pitrem: s etiã si ꝑ ipsius colũbȩ pi¬
ũ ministeriũ baptiretur. Sicut
misit me inquit pater: et ego mit¬
to uos. Hoc cũ dixisset: inspirauit
et ait illis. Accipite spm̃ scm. Si
cuiꝰ remiseritis peccata: remittent᷑
illi. Sicuiꝰ retinueritis: tenebunt᷑
illi. Ergo si ꝑ sonã gerebant ȩccłȩ
et sic eis hoc dictũ ẽ tamquã ipsi
ȩcclȩ diceret᷑: par eccłȩ dimittit
peccata: et ab ȩccłȩ pace alienatio
retinet peccata: ñ scdm arbitriũ

Expanded text:
cum quisque ab haeresi aut schismate ad pacem catholicam uenit, eius peccata soluuntur? sacramenti autem integritas ubique cognoscitur, sed ad peccatorum illam inreuocabilem remissionem extra unitatem ecclesiae non ualebit nec in haeresi aut schismate constitutum sanctorum orationes, id est illius unicae columbae gemitus, poterunt adiuuare, sicut nec intus positum possunt, si aduersum se ipse per uitam pessimam teneat debita peccatorum, non solum si per accipitrem, sed etiam si per ipsius columbae pium ministerium baptizetur. Sicut misit me, inquit, pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, inspirauit et ait illis: accipite spiritum sanctum. si cuius remiseritis peccata remittentur illi, si cuius tenueritis tenebuntur illi. ergo si personam gerebant ecclesiae et sic eis hoc dictum est, tamquam ipsi ecclesiae diceretur, pax ecclesiae dimittit peccata et ab ecclesiae pace alienatio tenet peccata non secundum arbitrium
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: Utrũ isti reuera sine baptis¬
no fuerint: an idõ sint admissi qr
illi qͥ admittebant eos habere ba¬
ꝑtismũ intelligebant: mox consi¬
derabimꝰ. Ueruntam̃ quȩ soleret
eccłie eẽ consuetudo satis ide eypͥanus
ostendit: qͥ ait in p̃teritũ de heresi
ad eccłam uenientes. sine baptis¬
mo admissos. Dicit etiã in ipso
concilio castus siccensis. Qui con¬
tẽpta ueritate p̃sumit consuetu¬
dinẽ sequi: aut circa fr̃s inuidus
ẽ et malignus quibꝰ ueritas re¬
uelatur: aut circa dm̃ ingratꝰ ẽ:
cuiꝰ inspiratione ȩccla eiꝰ instruit᷑.
Utrum ueritas reuelata sit: mox
queremus. Tam̃ aliam fuisse ȩccłȩ
consuetudinẽ: etiã istȩ confessus
ẽ. Dicit et libosus uagensis. In
eugłio dñs: ego sũ inquit ueritaᷤ.
Non dixit: ego sum consuetudo.
taq ueritate manifestata: ced at
consuetudo ueritati. Plane qͥs

Expanded text:
sunt? utrum isti reuera sine baptissunt? utrum isti reuera sine baptismo fuerint an ideo sint admissi, quia illi qui admittebant eos habere baptismum intellegebant, mox considerabimus. uerumtamen quae soleret esse ecclesiae consuetudo, satis idem Cyprianus ostendit, qui ait in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissos. Dicit etiam in ipso concilio Castus Siccensis: Qui contempta ueritate pdinem sequi aut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione ecclesia eius instruitur . utrum ueritas reuelata sit, mox quaeremus; tamen aliam fuisse ecclesiae consuetudinem etiam iste confessus est. Dicit et Libosus Uagensis: In euangelio dominus ego sum, inquit, ueritas. non diitaque ueritate manifestata cedat consuetudo ueritati, ut etsi
Abbreviated transcription (Latin):
tia ẽ. Itaq sollicitĩ inquirenti. qͣn¬
ta mͥ etiã ipsius cypͥani litterȩ
suggessert̃ ꝓ hac sententia quã
nunc ȩccła catholica tenet. ut xͥ
baptismus ñ exmerito eoꝵ ꝑ qͦs
dat᷑. s ex ipsius de quo dictũ ẽ. hic
ẽ qui baptitat. agnoscendus et
approbandus sit: inꝓgresu sermo¬
nis nr̃i res ipsa indicabit. Arbitre¬
baianũ ab eodẽ data ẽ recitatam.
nobis: sicut in concilio recitata ẽ.
egat eã primo qͥ lecturus ẽ. hȩc qͣ
dicturus sum: ne quid forte neces¬
sariũ me subtraxisse arbitret᷑. Ni¬
mis enĩ longũ ẽ: nec ad explicati
nobis. Si quis aut̃ querit qͥd inte¬
rĩ teneã dũ ista ꝑtracto: respon¬
deo. pͥmũ mͥ cypͥant luteras
suggessisse qđ teneã : donec ꝑspi¬
ciã quale sit qđ cȩpit postea dis¬
putari. Ait quippe ipse cyprianꝰ.
dicit aliquis. Quid gͦ fiet de his
qui inp̃teritũ de heresi uenientes
ad ȩccłam. sine baptismo admissi

Expanded text:
tia est. Itaque sollicitius inquirenti, quantia est. Itaque sollicitius inquirenti, quanta mihi etiam ipsius Cypriani litterae suggesserint pro hac sententia, quam nunc Ecclesia catholica tenet, ut Christi Baptismus non ex merito eorum per quos datur, sed ex ipsius de quo dictum est, Hic est qui baptizat , agnoscendus et approbandus sit, in progressu sermonis nostri res ipsa indicabit. Arbitrebaianum ab eodem data est, recitatam nobis, sicut in concilio recitata est. legat eam primo qui lecturus est haec quae dicturus sum, ne quid forte necessarium me subtraxisse arbitretur. nimis enim longum est nec ad explicationobis. Si quis autem quaerit, quid interim teneam dum ista pertracto, respondeo primum mihi Cypriani litteras suggessisse quod teneam, donec perspiciam quale sit quod coepit postea disputari. ait quippe ipse Cyprianus: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi uenientes ad ecclesiam sine baptismo admissi
Abbreviated transcription (Latin):
sicut mexordio cõmemoratũ ẽ. Et
nobis gͦ recitent᷑. ut nos quoq in¬
de qͥdsentire oporteat. quantũ
dñs adiuuat indagemus. Dicit
forsitan quispiã. Quid gͦ: Tu mͦ
dicis: quid ad iuibaianũ scripserit
cypͥanus: Iam legi fateor. Et ꝓfec¬
to issem in eandẽ sententiã: nͥ me
addiligentiorẽ considerationẽ re¬
uocaret tanta auctoritas alioꝵ:
qͦs uł pares grã doctrinȩ. uł etiã
fortasse doctiores. ꝑ tot gentes la¬
tinas. grecas. barbaras. et ipsam
hebream. ęccła toto orbe diffusa
parere potuit. quȩ ipsum quoq
peꝑerat: qui mͥ nullomͦ uideri po¬
tuerunt frustra noluisse istã sen ten̾e¬
tentiã: ñ q fieri ñ potuit. ut in
obscurissima questione uerĩ plu¬
ribus unus pauciue sentirent:
s qr ñ facile ꝓ uno uł paucis ad¬
u̾sus in numerabiles eius denire¬
ligionis et unitatis uiros. et
magno ingenio et uberi doctͥna
ꝑspectis rebus ferenda senten¬

Expanded text:
sicut in exordio commemoratum est. et sicut in exordio commemoratum est. et nobis ergo recitentur, ut nos. quoque inde, quid sentiri oporteat, quantum dominus adiuuat indagemus. dicit forsitan quispiam: quid ergo? tu modo discis quid ad Iubaianum scripserit Cyprianus?\' iam legi, fateor, et profecto issem in eandem sententiam, nisi me ad diligentiorem considerationem reuocaret tanta auctquos vel pares gratia doctrinae, vel etiam fortasse doctiores, per tot gentes Latinas, Graecas, Barbaras, et ipsam Hebraeam, Ecclesia toto orbe diffusa parere potuit, quae ipsum quoque pepererat, qui mihi nullo modo videri potuerunt frustra noluisse istam tenere sententiam: non quia fieri non potuit ut in obscurissima quaestione verius pluribus unus paucive sentirent; sed quia non facile pro uno vel paucis adversus innumerabiles ejusdem religionis et unitatis viros, et magno ingenio et uberi doctrina perspectis rebus ferenda senten
Abbreviated transcription (Latin):
tã scã ista scelerata ꝑfidia. Qui hoc
de tali uiro cũ eiꝰ laude sentiunt:
nichil aliud quã se ipsos tales eẽ
ꝓficent᷑. Ego cypͥanũ catbolicum
ep̃m. catholicũ martyrem. et qͣnto
magis magnꝰ erat. tanto inomuĩbꝰ¬
se humiliantẽ. ut coram dõ inueni¬
ret grãm. nullo ꝓrsus mͦ credide¬
rĩ insc̃õ concilio p̃sertĩ collegarũ
bet potestatẽ. et p̃ponendi nos in
ȩccłȩ suȩ gubernationẽ: et de actu
nr̃o iudicandi. Sub tali ergo cõme¬
moratione iudicii uerũ expectans
audire acollegis: prior eis m̃tien¬
di p̃beret exemplũ: Au̾terit ds̃ hanc
dem̃tiam a quolibet xp̃iano: quan¬
tomagis acypͥano. Habemꝰ gͦ que¬
rendi liberũ arbitriũ: ipsius cypͥa¬
ni nobis mittissimo ⁊ ueracissimo
sermone concessum. Iã quidẽ inci¬
piunt eiꝰ college. ꝓprias eiꝰ ꝓferre
sententias. S ad iubaianum datas
litteras audiert̃. Recitatȩ sunt enĩ:

Expanded text:
tam sancta ista scelerata perfidia. qui hoc tam sancta ista scelerata perfidia. qui hoc de tali uiro quasi cum eius laude sentiunt, nihil aliud quam se ipsos tales esse profitentur. ego Cyprianum, catholicum episcopum, catholicum martyrem et quanto magis magnus erat tanto se in omnibus humilantem, ut coram deo inueniret gratiam, nullo prorsus modo crediderim bet potestatem et praeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. sub tanti ergo commemoratione iudicii uerum expectans audire a collegis prior eis mentiendi praeberet exemplum? auerterit deus hanc dementiam a quolibet christiano, quanto magis a Cypriano! habemus ergo quaerendi liberum arbitrium ipsius Cypriani nobis mitissimo et ueracissimo sermone concessum. Iam quidem incipiunt eius collegae proprias proferre sententias, sed ad Iubaianum datas litteras audierunt; recitatae sunt enim,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sum senserit amouentes. Non so¬
lũ gͦ mͥ saluo iure cõmunionis ad¬
huc uerũ querere: s etiã diu̾sũ sen¬
tire concedit. Neq enĩ quisquam
tuit: aut tyrannico t̃rore ad obse¬
quendi necessitatẽ collegas suos
milius: Nulla nos certe de t̃ret
auctoritas. a querendo qͥd uerũ
sit: Quando habeat in qͥt omĩs
tis sue arbitriũ ꝓpriũ: tãq udi¬
cari ab alio ñ possit: quã nec ipse
potest alterũ iudicare. Opinor¬
utiq in his questionibꝰ. quȩ ñdũ
eliquatissima ꝑspectione discus¬
sȩ sunt. Nouerat enĩ quantã sacra¬
m̃ti ꝓfunditatẽ tunc omĩs eccła
uaria disputatione u̾sabat: liberũ¬
q faciebat querendi arbitriũ. ut
examinata ueritas panderet᷑. Ese¬
q enĩ m̃tiebat᷑. et simpliciores eol¬
legas inu̾bo caꝑe cogitabat: ut
cũ diu̾sum sentire ꝓdidissent: tẽ
contra quã ꝓmiserat ex cõmuni¬
candos eẽ censeret. Absit ab anima

Expanded text:
uersum senserit amouentes. non souersum senserit amouentes. non solum ergo mihi saluo iure communionis adhuc uerum quaerere sed etiam diuersum sentire concedit. neque enim quisquam tuit, aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos milius? Nulla nos certe deterret auctoritas a quaerendo quid verum sit. Quando habeat, inquit, omnis tis suae arbitrium proprium, tam qui judicari ab alio non possit, quam nec ipse potest alterum utique in his quaestionibus quae nondum eliquatissima perspectione discussae sunt. nouerat enim, quantam sacramenti profunditatem tunc omnis ecclesia uaria disputatione uersabat, liberumque faciebat quaerendi arbitrium, ut examinata ueritas panderetur. neque enim mentiebatur et simpliciores collegas suos in uerbo capere cogitabat, ut, cum se diuersum sentire prodidissent, tunc contra quam promiserat excommunicandos esse censeret. absit ab anima
Abbreviated transcription (Latin):
ego ei rescripserĩ: censens scilicet
qd semel atq iterũ et sepe cen¬
suimus: hereticos ad eccłam ue¬
nientes. eclȩ baptismo baꝑtitari
et scĩficari oportere. Itẽ lectȩ st̃
uob̾ et aliȩ iubaiani littere: qͥbꝰ
ꝓsua sincera et religiosa deuotione
ad ȩpłam nr̃am rescribens: ñ tan¬
tũ consensit. s et instructũ se ee̾
grãs egit. his u̾bis beati cypͥani
accipimus eũ aiubaiano ẽẽ consul¬
tũ: et qđ responderit consulenti:
et qđ ille instructũ se ee̾ gr̃as ege¬
rit. Nũqͥd iam ꝑtinaces existima¬
ri debemus: si considerare uolueri¬
mus eandẽ ipsam ȩpłam qua hoc
iubaiano ꝑsuasum ẽ: Donee enĩ
ꝑsuadeat᷑ et nobis. si hoc ꝑsuaderi
ueris ratiomibꝰ potest:securos nos
de iure catbolicȩ cõmunionis fac̃
ipse cypͥanus. Sequit᷑ enĩ et dicit.
Suꝑ ẽ ut de hac ipsa re singłi qͥd sen¬
tiamꝰ ꝓferamus: neminẽ iudicante:
aut a iure cõmunionis aliquẽ si di¬

Expanded text:
ego ei rescripserim, censens scilicet ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed et instructum se esse gratias egit. his uerbis beati Cypriani accepimus eum a Iubaiano esse consultum et quod responderit consulenti et quod ille instructum se esse gratias egit. numquid iam pertinaces existimari debemus, si considerare uoluerimus eandem ipsam epistulam qua hoc Iubaiano persuasum est? donec enim persuadeatur et nobis, si hoc persuaderi ueris rationibus potest, securos nos de iure catholicae communionis facit ipse Cyprianus. Sequitur enim et dicit: superest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus, neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si di
Abbreviated transcription (Latin):
cłare cypͥanum. Neq in eo ipso in
quo se dicunt imitari cypͥanũ. inue¬
niunt qͥd respondeant de recepto
baptismo marimianistarũ: cũ eiͦs
quos exeoꝵ numero quos concilio
suo plenario dãpnatos etiã t̾rena¬
rũ potestatũ iudicio sunt ꝑsecuti.
in suã comunionẽ in eodem ipso
ep̃atu in quo dãpnauerant. reuo¬
cauerunt. Qua ꝓpter si temporibus
cypͥani ꝑdidit ȩccłam maloꝵ com¬
munio: ñ habent isti suȩ cõmuni¬
onis originẽ. Si aut̃ ñ ꝑdidit᷑ ñ
babent p̃cisionis aliquã defensi¬
onẽ: in suꝑ nec exemplũ cypͥani
sectantes. quia unitatis uincłm
dirupeunt : nec ipsũ conciliũ: qr
marimianistarũ baptismũ rece¬
ꝑunt. Nunc gͦ nos manentes in
exemplo eypͥani: consideremus
etiã conciliũ eypͥani. Quid ait ey¬
pͥanus : Audistis inquit college
dilectissimi quid mͥ iubaianus
mediocritatẽ nr̃am de illicito et
ꝓphano hereticoꝵ baptismo. qͥdq

Expanded text:
culare Cyprianum. neque in eo ipso, in culare Cyprianum. neque in eo ipso, in quo se dicunt imitari Cyprianum, inueniunt quid respondeant de - recepto baptismo Maximianistarum cum eis, quos ex eo numero, quos concilio suo plenario damnatos etiam terrenarum potestatum iudicio persecuti sunt, in suam communionem in eodem ipso episcopatu in quo damnauerant reuocauerunt. quapropter si temporibus Cypriani perdidit ecclesiam malorum communio, non habent isti suae communionis originem. si autem non perdidit, non habent suae praecisionis aliquam defensionem, insuper nec exemplum Cypriani sectantes, quia unitatis uinculum dirruperunt, nec ipsum concilium, quia Maximianistarum baptismum receperunt. Nunc ergo nos manentes in exemplo Cypriani consideremus etiam concilium Cypriani. quid ait Cyprianus? Audistis, inquit, collegae dilectimediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque
Abbreviated transcription (Latin):
cypͥanus. neq illi qui eis consen¬
serant: quam uis aliter quã cȩfi
saꝑent: s cũ eis ipsis aqͥbꝰ diu̾sa
senserunt. in eadẽ unitatis cõmu¬
nione manserunt. Ipsi aut̃ consi¬
derent ubi sint: qui neq unde ꝓpa-¬
gati sint possunt dicere: si iã tunc
ȩccłam recepti sine baptismo he¬
retici et scismatiei cõmunionis
contagione ꝑdiderant. Heq ip¬
si cypͥano consentiunt. Ille enĩ
cũ receptoribꝰ hereticoꝵ et scisma¬
ticoꝵ. ac ꝑhoc cũ etiã ipsis recep¬
tis manere in cõmunione ꝓfessus
ẽ: isti aut̃ ꝓpt̃ nom̃ traditoꝵ qͦs
in affrica infamauerunt. et intͣns¬
marino iudicio ñ conuicerunt. se
ab orbis t̾rarũ cõmunione separa¬
rt̃: cũ etiã si uera crimina obice¬
rent. multo sint maiora scelera
beresũ et scismatũ: unde sine baꝑ¬
tismo sicut ipse sensit uenientes.
et incatholicam cõmunionẽ ñ ꝑ
baptismũ recepti. ñ potuerunt ma¬

Expanded text:
Cyprianus neque illi qui eis consenCyprianus neque illi qui eis consenserant, quamuis aliter quam ceteri saperent, sed cum eis ipsis a quibus diuersa senserunt in eadem unitatis communione manserunt. ipsi autem considerent ubi sint, qui neque unde propagati sint possunt dicere, si iam tunc ecclesiam recepti sine baptismo haeretici et schismatici communionis contagione perdiderant, neque ipsi Cypriano consentiunt. ille enim cum receptoribus haereticorum et schismaticorum ac per hoc cum etiam ipsis receptis manere se in communione professus est, isti autem propter nomen traditorum,. quos in Africa infamauerunt et in transmarino iudicio non conuicerunt, se ab orbis terrarum communione separarunt, cum etiam si uera crimina obicerent multo sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine baptismo sicut sensit ipse uenientes et in catholicam communionem non per baptismum recepti non potuerunt ma
Abbreviated transcription (Latin):
ibi pauei. uł si hoc putant etiã
multi. qui baptismũ datũ apud
hereticos imꝓbabant. et bapti¬
zabant eos qui inde ueniebant.
quid gͦ ante agripinũ. aquo
ista cȩpit quasi noua ratio adu̾¬
sus consuetudinẽ dimicans:
Q d̾ si erat etiã tunc ȩccła. et here¬
ditas xp̃i ñ int̾rupta ꝑierat. s
ꝑ om̃s gentes augm̃ta capiens
ꝑmanebat : tutissima ratio ẽ.
in eadem consuetudine ꝑ mane¬
re: quȩ tunc bonos et malos una
cõplexione portabat. Si aut̃ ñ erat
tunc ȩccła. quia sacrilegi heretici
sine baptismo recipiebant᷑. et hoc
uniu̾sali consuetudine tenebatur:
unde donatus ap̃paruit: de qua
terra germinauit:de qͦ mariemer¬
sit: de qͦ cȩlo cecidit: Nos itaq ut
securi simꝰ: ꝑ cuiꝰ uniu̾sitatẽ nunc
id agitur qd et ante agripinũ et
int̃ agripinũ et cypͥanũ ꝑ eiꝰ uniu̾¬
sitatẽ similit̃ agebat᷑: et cuiꝰ uniu̾¬
sitatẽ neq agͥpinus deseruit. neq

Expanded text:
ibi pauci uel, si hoc putant, etiam ibi pauci uel, si hoc putant, etiam multi, qui baptismum datum aput haereticos inprobabant et baptizabant eos qui inde ueniebant, quid ergo? ante Agrippinum, a quo ista coepit quasi noua ratio aduersus consuetudinem dimicans, quodsi erat etiam tunc ecclesia et hereditas Christi non interrupta perierat, sed per omnes gentes augmenta capiens permanebat, tutissima ratio est in eadem consuetudine permanere, quae tunc bonos et malos una conplexione portabat. si autem non erat tunc ecclesia, quia sacrilegi haeretici sine baptismo recipiebantur et hoc uniuersali consuetudine tenebatur, unde Donatus apparuit, de qua terra germinauit, de quo mari emersit, de quo caelo cecidit? nos itaque, usecuri sumus, per cuius uniuersitatem nunc id agitur, quod et ante Agrippinum et inter Agrippinum et Cyprianum per eius uniuersitatem similiter agebatur, et cuius uniuersitatem neque Agrippinus deseruit neque
Abbreviated transcription (Latin):
anꝰ.uł illi qui eis in africa con-¬
senserunt. uł si forte aliqͥ extͣns¬
marinis t̃ris longeq discretis.
nullo quidẽ siue plenario. siue
saltẽ regionali concilio. s ȩpła¬
ri colloquio cõmoti sunt. ut
hoc ee̾ faciendũ putarent. qđ
et consuetudo ȩccłȩ pͥstinam̃
habebat. et postea catholieus or¬
bis terrarũ robustissima firmi¬
tate consensionis exclusit: ut qđ
ꝑdisputationes eiꝰ modi in aliqͦu
m̃tes irreꝑȩ cȩꝑat: de salute ue¬
niens unitatis potentior ueritas
et uniu̾salis medicina sanaret.
unc itaq sermonẽ. uideant quã
securus aggrediar. Si assequi et
ostendere ñ potuero. quomͦ refel¬
lant᷑ ea quȩ de concilio eypria¬
ni uł epłis eĩ affirmant. xp̃i bap¬
tismũ ꝑhereticos dari ñ posse:
in eccła manebo securus: in cuiꝰ
cõmunione cũ eis qui sibi ñ con¬
senserant mansit ipse cypͥanus.
Q uod si dicunt ꝓꝑterea tunc illã
catholicã eccłam fuisse. qr erant

Expanded text:
ianus uel illi, qui eis in Africa conianus uel illi, qui eis in Africa consenserunt, uel si forte aliqui ex transmarinis terris longeque discretis nullo quidem siue plenario siue saltem regionali concilio, sed epistulari conloquio commoti sunt, ut hoc esse faciendum putarent, quod et consuetudo ecclesiae pristina non habebat et postea catholicus orbis terrarum robustissima firmitate consensionis exclusit, ut, quod per disputationes eiusmodi in aliquorum mentes inrepere coeperat, de salute ueniens unitatis \'potentior ueritas et uniuersalis medicina sanaret. hunc itaque sermonem uideant quam securus adgrediar. si adsequi et ostendere non potuero, quomodo refellantur ea, quae de concilio Cypriani uel epistulis eius adfirmant, Christi baptismum per haereticos dari non posse, in ea ecclesia manebo securus, in cuius communione cum eis qui sibi non consenserant mansit ipse Cyprianus. Quodsi dicunt. propterea tunc illam catholicam ecclesiam fuisse, quia erant
Abbreviated transcription (Latin):
ubitror iam manistestũ
ee̾ omĩbꝰ posse. auctorita¬
t̾em beati cypͥani ad retinendũ
uinculum pacis. nullomͦ uiolandã
unitatis ecclȩ salub̃rimã caritatẽ:
magis ꝓ nobis quã ꝓdonatistiᷤ
eẽ ꝓponendam. Si enĩ cypͥani
eremplo uti uoluerunt ad reba¬
ptizandos catholicos. quia ille
censuit incatholica baptizandoᷤᷤ
hereticos: nos potiꝰ exemplo eiꝰ
utim᷑. quo aꝑtissimȩ statuit. a ca¬
tholica cõmunione idẽ axp̃ianiᷤ
toto t̾rarũ orbe diffusis. etiam
malis et sacrilegis ad missis
nullomͦ ꝑ separationẽ cõmun¬
onis ee̾ recedendum : quando¬
quidem nec eos qui ut eidem
uidebat᷑ ñ baptitatos sacrile¬
gos incõmunionẽ catholicam
recipiebant: aiire cõmunionis
uoluit amouere dicens. Nemi¬
nẽ iudicantes: aut aiure com¬
munionis aliquẽ si diu̾sum sen-¬
serit amouentes. Uideo tam̃
qͥd adhuc ame possit inquiri:
uidelicet ut respondeam ueri¬
similibꝰ illis rationibus quibꝰ
uł ante agͥpinus. uł ipse cypͥ¬

Expanded text:
bitror iam manifestum esse omnibus posse auctoritatem beati Cypriani ad retinendum uinculum pacis nulloque modo uiolandam unitatis ecclesiae saluberrimam caritatem magis pro nobis quam pro Donatistis esse proponendam. si enim Cypriani exemplo uti uoluerint ad rebaptizandos catholicos, quia ille censuit in catholica baptizandos haereticos, nos potius exemplo eius utimur, quo apertissime statuit a catholica communione id est a christianis toto terrarum orbe diffusis etiam malis et sacrilegis admissis nullo modo per separationem communionis esse recedendum, quandoquidem nec eos qui, ut eidem uidebatur, non baptizatos sacrilegos in communionem catholicam recipiebant, a iure communionis uoluit amouere dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Uideo tamen quid adhuc a me possit inquiri, uidelicet ut respondeam uerisimilibus illis rationibus, quibus uel ante Agrippinus uel ipse Cypr
Abbreviated transcription (Latin):
ose tractantur: Sicut seriptura
ipsius eu̾głii si eadem ipsa ẽ.
ubiq integra ẽ.: etiã si in nume¬
rabili falsarũ opinionũ uarie¬
tate asserat᷑. Nam qđ ait ihere¬
mias. ut quid qͥ contristant me
p̃ualent. plaga mea solida est.
unde sanabor dũ fit. facta ẽ mͥ si¬
cut aqua mencdax. ñ habens fi¬
dem. si figurate atq allegoriea
locutione ꝓphetiȩ nusquã pone¬
retur aqua nisi quȩ baptismũ
significaret: laboraremus que¬
rere quid sibi uelint hȩc u̾ba
iheremiȩ. Nunc aũt cũ aꝑtissime
in apocalypsi exponantur aquȩ
ꝓ popłis positȩ: eur ñ intelligam
aquã mendacẽ. et sine fide. popu¬
lũ m̃dacẽ ac ꝑfidũ. nescio. Sp̃c¬

Expanded text:
ose tractantur, sicut scriptura ose tractantur, sicut scriptura ipsius euangelii, si eadem ipsa est, ubique integra est, etiamsi innumerabili falsarum opinionum uarietate adseratur. nam quod ait Hieremias: ut quid qui contristant me praeualent? plaga mea solida est: unde sanabor? dum fit, facta est mihi sicut aqua mendax non habens fidem, si figurate adque allegorica locutione prophetiae nusquam poneretur aqua nisi quae baptismum significaret, laboraremus quaerere, quid sibi uelint haec uerba Hieremiae. nunc autem, cum apertissime in Apocalypsi exponantur aquae pro populis positae, cur non intellegam aquam mendacem et sine fide populum mendacem ac perfidum nescio. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ioqui quasi spu alibus s quasi
carnalibus. si possent singuli di
ligenter int̾rogari: tot dulsita¬
tes opinionũ fortassis quot ho¬
mines numerarent᷑. Animalis
enĩ homo ñ ꝑcipit quȩ sunt
spc dei. Nũquid tam̃ ideo ñ in¬
tegrũ sacram̃tum accipiunt :
Aut nũquid ideo si ꝓfecerint et
opinionũ carnaliũ uanitatem
em̃dauerint: denuo qd accepe¬
rant repetendum ẽ: Accipit
quisq sccłm fidem suãs quan¬
tũ capit gubernante illa mĩa¬
cdei: dequa p̃sumens dem apłs
dicit. Si quid aliter saꝑitis: id
quoq łs uobis reuelabit. La¬
quei tam̃ bereticoꝵ et scismati¬
coꝵ ꝓpterea carnalibus nimium
ꝑniciosi sunt: quia ipse ꝓuectus
eoꝵ int̾cludit᷑ confirmata sentẽ¬
tia uanitatis adu̾sus catholicã
ueritatẽ: et consirmata animo¬
sitate dissensionis adusus catho¬
licã pacẽ. Sacram̃ta tam̃ si eadẽ
sunt:ubiq sunt integra: etiã si
praue intelliguntur: et discordi¬

Expanded text:
uobis quasi spiritalibus, sed quasi uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, si possent diligenter singuli interrogari, tot diuersitates opinionum fortassis quot homines numerarentur. animalis enim homo non percipit quae sunt spiritus dei. numquid tamen ideo non integrum sacramentum aaut numquid ideo si profecerint, et opinionum carnalium vanitatem emendaverint, denuo quod acceperant repetendum est? Accipit quisque secundum fidem suam, sed quantum capit gubernante illa miDei, de qua praesumens idem apostolus dicit: Si quid aliter sapitis, id quoque vobis Deus revelabit . Laquei tamen haereticorum et schismaticorum propterea carnalibus nimium perniciosi sunt, quia ipse prouectus eorum intercluditur confirmata sententia uanitatis aduersus catholicam ueritatem et confirmata animositate dissensionis aduersus catholicam pacem. sacramenta tamen, si eadem sunt, ubique sunt integra, etiamsi praue intelleguntur et discordi
Abbreviated transcription (Latin):
baptismi sacram̃tum. Et ideo
illa quȩ de diu̾soꝵ hereticoꝵ ua¬
rietate dicuntur: ad istã questi¬
no onẽ ñ ꝑtinent. Illud enĩ in quoq
corrigendum ẽ. qđ ille ꝑ quẽ cor¬
rigitur prauũ eẽ ꝑspexerite Illud
sanandũ ẽ qđ egrotat: illud dan¬
dum ẽ qđ ñ habetur: et maxime
caritas pacis sine qua ꝓdesse cȩ¬
tera non possunt. S tam̃ eũ asst̃
ñ quasi desint tradenda sunt:
s ut fructuose et ñ ꝑniciose ha¬
beant᷑ ꝑ ipsum uincłm pacis et
eminentiam caritatis. agencdũ ẽ.¬
Quã obrẽ si eu̾głicis u̾bis in nomi¬
ne patͥs et filii et sp̃e scĩ marcion
baptismũ consecrabat. integrũ
erat sacramentũ: quã ius eiꝰ fi¬
des sub eiꝰdem u̾bis aliud opinan¬
tis quam catholica ueritas do¬
cet ñ ee̾t integra: s fabulosis
falsitatibꝰ inquinata. Nã sub isdẽ
ualentinꝰ. aut arriꝰ. aut eunomiꝰ.
s ipsi carnales paruuli ȩccłȩ qͥbꝰ
dicebat apłs. non potui uobis

Expanded text:
Baptismi sacramentum: et ideo Baptismi sacramentum: et ideo illa quae de diversorum haereticorum varietate dicuntur, ad istam quaestionem non pertinent. Illud enim in unoquoque corrigendum est, quod ille per quem corrigitur, pravum esse perspexerit. Illud sanandum est quod aegrotat: illud dandum est quod non habetur, et maxime charitas pacis, sine qua caetera prodesse non possunt. Sed tamen cum adsunt non quasi desint tradenda sunt; sed ut fructuose, et non perniciose habeantur, per ipsum vinculum pacis et eminentiam charitatis agendum eQuamobrem si euangelicis uerbis in nomine patris et filii et spiritus sancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat sacramentum, quamuis eius fides sub eisdem uerbis aliud opinantis, quam catholica ueritas docet, non esset integra, sed fabulosis falsitatibus inquinata. nam sub isdem Ualentinus aut Arrius aut Eunomius, sed ipsi carnales paruuli ecclesiae, quibus dicebat apostolus: non potui loqui