comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gxom̃ib suis subiectis ĩ eccłia sua
talem reliquit qui eius cathedra
dignus habeat᷑. Querit᷑ gͥ exalia
eccłia cui uxor defuncti comun¬
gat᷑. Et ipse quidẽ ñ alius eligit᷑
nisi qui eiusdẽ de functi frater
fuerit. Ftat̃ utiq ñ natura. sed
morib ut eiusdẽ bonitatis. et
humilitatis. eiusdẽ sit fidei &
karitatis. & quasi fr̃ fr̃i consimi¬
lis. Iste aut̃ suscitabit semen fra¬
tris sui. ut quos uel ĩ peccatis
mortuos. uel malo somno gra¬
uatos inuenerit. adbonũ opus
euigilare faciat. & primogeni¬
tũ nomine illiꝰ appellabit. Pri¬
mogenitũ quidẽ ñ qui prius ge¬
nicus sit. s qui merito scĩtatis in¬
der om̃s eius genidos primus et
maximus habeatur. & iste qͥdẽ
uocabit᷑ ep̃s. Hoc ẽ eñ nomen
defuncti. Quare hoc: Ut ñ de¬
leat᷑ nom̃ eius ex isrł. ut nũquã
eccłia ep̃o careat. ñquã hoc no¬
men ĩ ea deficiat.

Expanded text:
ex omnibus suis subjectis in Ecclesia sua ex omnibus suis subjectis in Ecclesia sua talem relinquit, qui ejus cathedra dignus habeatur. Quaeritur igitur ex alia Ecclesia cui uxor defuncti conjungatur: et ipse quidem non alius eligitur, nisi qui ejusdem defuncti frater fuerit: frater utique non natura, sed moribus, ut ejusdem bonitatis et humanitatis, ejusdem sit fidei et charitatis, et quasi frater fratri consimilis. « Iste autem suscitabit semen fratris sui , » ut quos vel in peccatis mortuos, vel malo somno gravatos invenerit, ad bonum opus evigilare faciat. Et primogenitum nomine illius appellabit. Primogenitum quidem, non qui prius genitus sit, sed qui merito sanctitatis inter omnes ejus genitos primus et maximus habeatur. Et iste quidem vocabitur episcopus; hoc est enim nomen defuncti. Quare hoc? Ut non deleatur nomen ejus ex Israel: ut nunquam Ecclesia episcopo careat, et nunquam hoc nomen in ea deficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ area fruges tuas. De hoc
em̃ apłs dicit. Nũquid debubus
cura est deo: Significans hoc ñ
adlicterã debere incelligi. Isti enim
boues. apłi st̃ & doctores. quimarea
eccłẽ scãrũ scripturarũ fruges ceren¬
incelligentiã seꝑant alicteris. Hisaũ
os ligari ñdebet: quia dignus est.
oparius mercede sua. Unde idem
apłs ait. Si nos uobis spũalia semi¬
nauimus. ñ magnũ ẽ. sicarnalia
li cibo eũ reficiaᷤᷤ qui te spũalib deli¬
ciis pauit.
uando habitauetint fratiᷤ
simul. & unus er eis abspli
beris mortuus fuerit uxor defunc¬
ci ñ nubet alteri. sed accipiet eam
frat̃ eius. & suscitabit semen frĩs
sui. et primogenitũ exea filiũ no¬
mine illiꝰ appellabit. ut ñ deleat᷑
& quã iocũdũ. habitare fĩs in
unum. Isti & si ñ corpore. isti m̃te
tamen et spũ om̃s simul habitãt.
Exhis aut̃ unus quilibet absq
uberis morit᷑. quando aliquis
ep̃s ex hac uita transiens. nullũ

Expanded text:
in area fruges tuas. » De hoc Apostolus dicit: « Nunquid de bobus cura est Deo? » Significans hoc ad litteram non debere intelligi. Isti enim boves apostoli sunt, et doctores, qui in area Ecclesiae sanctarum Scripturarum frumenta terenintelligentiam separant a litteris. His autem os ligari non debet, quia dignus est operarius mercede sua. Unde idem Apostolus ait: « Si nos vobis spiritualia seminavimus, non magnum est, si carnalia li cibo eum reficias, qui te spiritualibus deliciis pavit. uando habitaverint fratres simul et unus ex eis absque liberis mortuus fuerit uxor defuncti non nubet alteri sed accipiet eam frater eius et suscitabit semen fratris sui et primogenitum ex ea filium nomine illius appellabit ut non deleatur et quam jucundum habitare fratres in unum . » Isti, etsi non corpore, mente tamen et spiritu omnes simul habitant. Ex his autem unus quilibet absque liberis moritur, quando aliquis episcopus ex hac vita transiens, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
Ulier quȩ redeunte
mense patit̾ fluxũ san¬
guinis. septẽ dieb separabitur.
Om̃is qui tetigerit eam. ĩmun¬
dus erit usq ad uesꝑam. Et in
quo donuerit uel sederit. dieb
sepationis suȩ polluet᷑. Hoc aut̃¬

Expanded text:
ulier quae redeunte mense patitur fluxum sanguinis septem diebus separabitur: omnis qui tetigerit eam, immundus erit usque ad vesperam, et in quo dormierit vel sederit, diebus separationis suae polluitur. Qui t
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ingrediat᷑ scũatium
qd̃ est intra uelũ. eoiã ꝓpitiato¬
rio quo tegit̾ archa. ut ñ moriat᷑.
quia innube apparebo suꝑ ora¬
culũ. nisi hec ante fecerit. Uitu¬
lũ offeret ꝓpeccato. & arietem
inholocaustũ. Tunica linea
uestiet᷑. feminalib lineis ueren

Expanded text:
mpore ingrediatur sanctuarium quod est intra velum coram propitiatorio quo tegitur arca ut non moriatur quia in nube apparebo super oraculum nisi haec ante fecerit vitulum offeret pro peccato et arietem in holocaustum tunica linea vestietur feminalibus lineis
Abbreviated transcription (Latin):
igitur prius cȩlũ quã terram:
sed simul & cęlum creauit deus¬
& terram. Unde est illud. Qui
uiuit meternũ. creauit omnia
simul. Nam & si sex diebus oĩa
ds. hoc eodem in libro fecisse
narrat᷑: simul tam̃ ex nichilo
cuncta ercasse dubitari non
debet. Ipsam enĩ omniũ rerũ
materiam simul creauit: ex
qua discretis temporib. cetera
pro ut uoluit fieri precepit. Bi¬
catur ergo. Inprincipio creatu¬
rarum omnium. creauit ds
cȩlũ. & ea scilicet quȩ continen¬
tur meo: id est angłos. uirtu¬
tesq cęlestes: & terram iam qͣsi
pregnantem. et parturientem.
omniumq eorum materiã et
matrẽ. quȩ exca oriuntur. Ma¬
nifestum est ergo. qm̃ nec corũ
quȩ modo fieri uidentur. & si tẽ¬
pore prima sit. natura tamen
prio terra non extitit.

Expanded text:
igitur prius coelum, quam terram, sed simul et coelum Deus creavit et terram. Unde et istud: « Qui vivit in aeternum creavit omnia simul . » Nam et si sex diebus omnia Deus hoc eodem in libro fecisse narratur, simul tamen ex nihilo cuncta creasse dubitari non debet. Ipsam omnium rerum materiam simul creavit, ex qua discretis temporibus caetera, prout voluit, fieri praecepit. Dicatur ergo: In principio creaturarum omnium creavit Deus coelum, et ea scilicet quae continentur in eo, id est angelos, virtutesque coelestes, et terram jam quasi praegnantem et parturientem, omniumque eorum materiam et matrem quae ex ea oriuntur. Manifestum est ergo quoniam nec eorum, quae modo fieri videntur, et si tempore prima sint, natura tamen prior terra non exstitiitur prius coelum, quam terram,
Abbreviated transcription (Latin):
mortua ẽ sinagoga: quo xp̃c domum
dm̃i. idẽ ȩccł̃iam edificare &e inhabitare
cepit. Pebora eñi int̾pretat᷑ apis. De hac
eñĩ dñs ait: cucundedeit̃ me ficut apes.
fuit em̃ debora nutrir rebeccȩ: qm̃ ȩccłiã
paruulam. & lactentẽ. sinagoga nutri¬
uit. Ipsa em̃ et legem &e ꝓpħas nos docint:
& quicquid habemus ueteris testam̃ti.
abipsa suscepimus. Locuisaut̃ in quo de¬
bora. idẽ sinagoga sepulta ẽ. uocat᷑ quetꝰ
fletus: qura intenebris exteriorib posta
sinagoga: umbia eiꝰ. && teftigeriũ. fiec e
& stridor dentiũ. Cũ eñ acalore nimiomi¬
li transeant ad aquas muiũ: melius erat
eis semꝑ ẽẽ subsole. quã subilliꝰ quercus
umbram succedere: quȩ eos numio fri¬
gore. & flere et stridere cogeret.
gressus aut̃ inde iacob: uenit in
Itertã quȩ ducit efratã. Inqua cũ
parturiret rachel: ob difficultatẽ par¬
tus periclitari cȩpit. Uocauit gͥ nomien¬

Expanded text:
nagoga, quo Christus domum Domini, id est Ecclesiam aedificare et inhabitare coepit. Debora enim interpretatur apis. De hac enim Dominus, ait: « Circumdederunt me sicut apes . » Fuit vero Debora nutrix Rebeccae, quoniam Ecclesiam parvulam et lactantem Synagoga nutrivit. Ipsa enim et legem et prophetas nos docuit, et quidquid habemus Veteris Testamenti, ab ipsa suscepimus. Locus autem in quo Debora, id est Synagoga, sepulta est, vocatur Quercus fletus, quia in tenebris exterioribus posita Synagoga, umbra ejus, et refrigerium, fletus est et stridor dentium. Cum enim a calore nimio mali transeant ad aquas nivium, melius erat eis semper sub sole esse, quam sub illius quercus umbram succedere, quae eos nimio frigore et flere et stridere cogeret. « Egressus autem inde Jacob venit in terram quae ducit Ephrata; in qua cum parturiret Rachel, ob difficultatem partus periclitari coepit; dixitque ei
Abbreviated transcription (Latin):
uatiatã. Eius aũt mamipulũ optimo
grano plenũ. & quo totus mundus
nutriendus erat: frm̃ mampuli ad¬
orant: quia innomine iħu om̃e ge¬
nu fiectit᷑ celestiũ tetrestriũ & infer¬
norũ. Ipsũ preterea sol &e luna. et stel¬
le undecim ad orauert̃: qm̃ reges et
principes totaq eccłia. om̃sq eiꝰ disci¬
puli eũ ad orant. & uenerant᷑. Quo¬
mͦ aut̃ iuxta litcerã. luma ioseph ad¬
orare potuit: siquidẽ ꝑ lunã rachel
intelligit᷑ quȩ iam defuncta erat :
Inuidebant gͥ ei fĩs eiꝰ: etiã eũ occi¬
dere iudei cogitabant: qm̃ eiꝰ sõma.

Expanded text:
us. Ejus autem manipulum optimo grano plenum, et quo totus mundus nutriendus erat, fratrum manipuli adorant, quia « in nomine Jesu omne genu flectetur coelestium, terrestrium, et infernorum . » Ipsum praeterea sol, et luna, et stellae undecim adoraverunt; quoniam reges, et principes, totaque Ecclesia, omnesque ejus discipuli eum adorant, et venerantur. Quomodo ergo, juxta litteram, luna Joseph adorare potuit, siquidem per lunam Rachel intelligitur, quae jam defuncta erat? Invidebant igitur ei fratres, et jam eum occidere Judaei cogitabant, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
&e ioħs ait. Illũ oportet crescere: me
autẽminui. Hicaut̃ cũ ad huc puer
cẽt: sedens iimedio semorũ. audie¬
bat illos. et interrogabat: om̃sq in
tur. Sic gͥ et nr̃ ioseph. ad huc puer
gregẽ pascebat. Qd̃ aut̃ di: quniaioseph
accusauit st̃s suos apud patre crimine
pessimo: plurale pro singulari posuit.
Nonem̃ om̃s fĩs. sed solũ tuben accu¬
sauerat: qui cũbala concubina patris
concubuerat. S nũquid xp̃c aliquẽ
bit aduersus electos dei: Xp̃s qui iusti¬
ficat: Quis ẽ qui condẽpnet: Xp̃s iħe¬
qͥ etiã int̾pellat ꝓnobis. Siigit̃ constat.
xp̃m apud patr̃ẽ int̾pellare pronobis:
ñ dubiũ est. ipsũ etiã accusare & dãpna¬
re malos. fecit aut̃ pat̾ huic filio suo
dilecto tumcã polimitã: ꝑquã catnẽ
quadiuinitas induta ẽ intelligimus:¬

Expanded text:
i, illum autem crescere . » Hic autem cum adhuc puer esset, sedens in medio seniorum audiebat, illos et interrogabat, omnesque in tur . Sic igitur et noster Joseph adhuc puer, et gregem pascebat. Quod autem dicitur quia Joseph accusavit fratres suos apud patrem crimine pessimo, plurale pro singulari posuit; non enim omnes fratres, sed solum Ruben accusaverat, qui cum Bala concubina patris sui concubuerat. Sed nunquid Christus aliquando bit adversus electos Dei? Christus, qui justificat. Quis est qui condemnet? Cqui etiam interpellat pro nobis . » Si ergo constat Christum apud Patrem interpellare pro nobis, non dubium est etiam ipsum accusare et damnare malos. Fecit autem pater huic filio suo dilecto tunicam polymitam, per quam, carnem, qua divinitas induta est, intelligimus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ scđ̾m catnẽ natus ẽ. Patiens aut̃
filium. morit᷑ rachel: qm̃ & sca eccł̃ia
moriendo parit. Patiendo namq de¬
collatus ẽ paulus: pariendo crucifiris
ẽ petrus. Quomͦ em̃ moriendo ñ parie¬
bat quimaitice positus. predicando fi¬
lios generabat: Hullo em̃ tempox sc̃i
martires plures filios dño genuert: quã
eo tempore quo patiebant᷑. Inde ĩ eruĩ¬
głio dñs ait. Mulier cũ parit tristiciã
babet. Uocat aut̃ filiũ suũ benonli.
idẽfilius doloris mei: quia indolore. in
morte. & inangustuis eũ peperit. Pat̃ uͦ
uocat eũbemamin: idẽ filiꝰ dextere. Si
em̃ xp̃s dextera uocat᷑: iacob aut̃ signi¬
Indde aut̃ & de beniamin dr̃: quia uteba¬
tur utraq manu ꝓdextera. Inmorte aut̃
rorẽ. sed adgaudiũ moriendo tendit.
despicienda: dequa ꝑierenniã dicit᷑. No
tans plorauit innocte: & lacrime eius
inmaxillis eiꝰ. Honẽ qui consolet᷑ eam.

Expanded text:
noster secundum carnem natus est. Pariens autem filium moritur Rachel, quoniam S. Ecclesia moriendo parit. Pariendo namque decollatus est Paulus: pariendo crucifixus est Petrus. Quomodo enim moriendo non pariebat, qui in cruce positus praedicando filios generabat? Nullo enim tempore sancti martyres plures filios genuerunt Domino, quam eo tempore, quo patiebantur. Inde in Evangelio Dominus, ait: « Mulier cum parit, tristitiam habet . Vocat autem filium suum Belom, id est filius doloris mei, quia in dolore, id est morte, et in angustiis eum peperit. Pater vero vocavit cum Benjamin, id est filius dexterae. Si enim Christus dextera vocatur, Jacob autem signiInde autem et de Benjamin dicitur, quia utebatur utraque manu pro dextera. In morte autem rorem, sed ad gaudium moriendo tendit. despicienda, de qua per Jeremiam dicitur: « Plorans ploravit in nocte, et lacrymae ejus in maxillis ejus, non est qui consoletur e
Abbreviated transcription (Latin):
icaut sequit᷑: quia cõpletis centũ
octoginta annis. mortuus ẽ ysaac
Que fili eiꝰ esauce iacob. sepelierunt in
spelunca duplici. Inde narrant᷑ filii
sau. & duces eorũ. Similit̾ aut̃ ce fili
ser. et duces corũ. Qd̃ aut̃ dicit᷑. istt ẽ¬
onan. qui inuenit aquas calidas inso¬
litudine. cũ pasceret asmos sebcon pa¬
tssiti: sic ẽ accipiendũ. ac si diceret. Iste
onan sua arte. suoq ingeno reperit:
ut exasmo simul & equa mulus nas¬
unt. Siue etiã adlittetã: inueiit aqͣs¬
repperiuntur.
pascebat greges cũ frib suis adhuc pu¬
er. Accusauitq fr̃s suos apud patrem.
crimine pessimo. Isrł aut̃ diligebat io¬
seph. fecitq ei tumcã polimitã. Uidit¬

Expanded text:
autem sequitur: quia completis centum octoginta annis, mortuus est Isaac, quem filii ejus Esau, et Jacob sepelierunt in spelunca duplici. Inde narrantur filii Esau, et duces eorum; similiter filii Seyr et duces eorum. Quod autem dicitur: iste eenit aquas calidas in solitudine, cum pasceret asinos Sebeon patris sui, sic accipiendum est ac si diceret: Iste Onan sua arte suoque ingenio reperit, ut ex asino simul et equa mulus nasceretur; sive etiam ad litteram: invenit aq reperiuntur. pascebat greges cum fratribus suis adhuc puer: accusavitque fratres suos apud patrem crimine pessimo. Israel autem diligebat Joseph, fecitque ei tunicam polymitam
Abbreviated transcription (Latin):
enit gͥ iacob inbethel: & edificato
ibi altati: uocauit nom̃ loculliꝰ
domus dei. Eodẽ tempore mortua est
debora mitrir rebectȩ: &e sepulta ẽ adracdi¬
ces bethel. subt̃ quercũ. Uocatũq ẽ nom̃
loci illius: quercus fletꝰ. Eodẽ inquit cẽ¬

Expanded text:
enit ergo in Bethel, et aedificato ibi altare, vocavit nomen loci illius domus Dei. « Eodem tempore moDebbora, nutrix Rebeccae, et sepulta ad radices Bethel subter quercum. Vocatumque est nomen loci illius, Quercus fletus. Debbora e
Abbreviated transcription (Latin):
uod si de pecorib oblatio
est de ouibus siue deca¬
pris: holocaustũ agniculum¬
&e absq macula offeret. Immo¬
labitq ad latus altaris qd̾ respi¬
cit ad aquilonẽ: corã dño. San¬
guinẽ uͦ illius fundent suꝑ¬
altare filii aaron ꝑcireuitũ:
& cetera ut superius. Id ipsũ
tulus est quia maior hostia.
et agnus quia mitis. innoceñ
& mansuetus. & edus ꝓpt̃ si¬
militudinẽ carins peccati.
Est aut̃ agniculus &e abscp
macula: castus pudieus et sine
peccato. Qd̃ aut̃ altare contra
aquilonẽ respicit. corda nr̃a
contra diaboli insidias semꝑ
actenta debere ẽẽ significat.
Abaquilone enĩ pandentur
mala. suꝑ om̃s habitatores t̃re

Expanded text:
Quod si de pecoribus oblatio est, de ovibus, sive de capris holocaustum, masculum, absque macula offeret: immolabitque ad latus altaris, quod respicit ad Aquilonem, coram Domino: sanguinem vero illius fundent sualtare filii Aaron per circuitum, » et caetera, ut superius. Id ipsum tulus est, quia major hostia, et agnus, quia mitis, et innocens, et mansuetus: et haedus propter similitudinem carnis peccati. Est autem anniculus et absque macula, castus, pudicus et sine peccato. Quod autem altare contra aquilonem respicit, corda nostra contra diaboli insidias semper attenta debere esse significat. « Ab aquilone enim pandentur mala super omnes habitatores terrae
Abbreviated transcription (Latin):
on indueris uestimento.
qd̾ ex lana linoq contex¬
um ẽ. Animȩ nãq uestimentũ.
caro ẽ. Quȩ si casta fuerit: lino texit᷑.
lana uero. siluxuriosa. Linũ enim
propt̃ candorẽ: castitatẽ. lana uero
quia decarne ont᷑. luxuriã signifi¬
cat. quȩ de carnis petulentia nas¬
cit᷑. Qui gͥlino uestiri ñ potest la¬
na induat᷑. idẽ qui ñ potest se con¬
tinere. cui uult nubat. tantũ in
dño. Hoc eñi apls ait. Nemo aut̃
lana simul induat᷑ & lino. ne uel

Expanded text:
on indueris vestimento, quod est lana linoque contextum est. » Animae namque vestimentum caro est, quae si casta fuerit lino texitur, lana vero, si luxuriosa. Linum enim propter candorem et castitatem, lana vero, quia de carne oritur luxuriam significat, quae de carnis petulantia nascitur. Qui ergo lino vestiri non potest, lana induatur, id est, qui non potest se continere, cui vult, nubat, tantum in Domino : hoc enim Apostolus ait. Nemo autem lana simul induatur, et lino, ne vel
Abbreviated transcription (Latin):
uscipietq abumuersa
muttitudine filiouim
att duos hircos propeccato. &
iñi arietẽ in holocaustũ. Cũq
obtulerit uitulũ & orauerit ꝓ se
e ꝓ domo sua. duos hircos stare
aciet coiã dño inostio tab̾culi
tistimonii. mittens suꝑ utrũq pos
tim unã dño. & alterã capro emis¬
satio. Cuius exierit dño: offeret il¬
ium ꝓpeccato. Cuius aut incaprũ
emissariũ. statuat eũ uiuũ coram
dño. & fundat preces suꝑ co: ut
emittat illũ insolitudinẽ. Unum

Expanded text:
uscipietque ab universa multitudine filiorum Israel duos hircos pro peccato, et unum arietem in holocaustum. Cumque obtulerit vitulum, et oraverit pro se et pro domo sua, duos hircos stare faciet coram Domino in ostio tabernaculi testimonii: mittens super utrumque stem unam Domino et alteram capro emissario cuius sors exierit Domino offeret illum pro peccato cuius autem in caprum emissarium statuet eum vivum coram Domino ut fundat preces super eo et emittat illum in solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ens domitor apłs erat: qͥ ait.
Castigo corpus meũ & inserui¬
tutẽ redigo. Si aut̃ sic domit
fuerint. tunc moyses. idẽ salua
tor nr̃ alterũ offeret ꝓpeccato. al¬
& dei gr̃a suscipiat᷑. Breuiter
aut̃ in hoc libro desacrificiis
dicere disposuimꝰ. qm̃ in leuiti¬
co deeis plenissime disputaui¬
mus. Neq difficilia hȩc illis fo¬
re putamus: qui ꝑ illũ librũ
transeuntes ad istũ ꝑuenient.
Ingrediunt᷑ aut̃ leuitȩ post
hanc purificationẽ intab̃na
& eccłie & cel tab̃nacło dignil¬

Expanded text:
ens domitor Apostolus erat, qui ait: « ens domitor Apostolus erat, qui ait: « Castigo corpus meum, et in servitutem redigo . » Si autem sic domiti futor, alterum boum pro peccato, alet Dei gratia suscipiatur. Breviter autem in hoc libro de sacrificiis dicere disposuimus, quoniam in Levitico plenissime disputavimus. Neque difficilia haec illis fore putamus, qui per illum librum transeuntes ad istum perveniunt. Ingrediuntur autem levitae, post hanc purificationem in tabernet Ecclesiae, et coeli tabernaculo digni
Abbreviated transcription (Latin):
iati leuitȩ. postea tab̃nacłm in¬
grediunt᷑. Qd̃ enĩ tunc leuite
purificabant᷑. & aqua sc̃ificata
isꝑgebant᷑. & totiꝰ carnis pilos
tidebant. Hoc significabat. qd̃
nñi quoq leuitȩ om̃isq clerico¬
tũ ordo. ab om̃i uitiorũ sorde
purificari. abom̃i crimine la¬
uari. & abõi suꝑflua & praua¬
iꝑ cogitatione mundari
debent. Ponunt quoq filii isrł
manus suas suꝑ eos: ut leuitȩ
intelligant quanto oneri. qͣn¬
toq labori subiciant᷑. Pro om̃ib
cm̃ eos laborare oportet: qui ma¬
nus om̃iũ ferunt. Et qd̾ om̃ium
manus intab̃nacło agere debu¬
trant: hoc illi soli faciunt. qui
omniũ manꝰ in se susceperunt.
et consecrare & dõ offerre. Sed
qud ꝑduos boues. suꝑ quos
leuitȩ manus suas ponunt. nͥ
corpus & animã intelligamus:
Qui eñĩ corpus & anmã suam
sapient̃ domat et abom̃i pra¬
ua concupiscentia cõpescit: il¬
le nimirũ his bub suꝑ capita
manꝰ suas tenet. Horũ eñi sapi¬

Expanded text:
a tabernaculum ingrediuntur. Quod autem tunc levitae purificabantur, et aqua sanctificata aspergebantur, et totius carnis pilos radebant, hoc significabat quod nostri quoque levitae, omnisque clericorum ordo ab omni vitiorum sorde purificari, ab omni crimine lavari, et ab omni superflua, et prava cogitatione mundari debent. Ponunt quoque filii Israel manus suas super eos, ut levitae intelligant quanto oneri quantoque labori subjiciantur: pro omnibus enim eos laborare oportet qui manus omnium ferunt, et quod omnium manus in tabernaculo agere debuerant, hoc illi soli faciant qui omnium manus in se susceperunt. et consecrare et Deo offerre. Sed quid per duos boves, super quos levitae manus suas ponunt, nisi corpus, et animam intelligimus? qui enim corpus et animam suam sapienter domant, et ab omni prava concupiscentia 179 compescunt, illi nimirum his bobus super capita manus suas tenent. Horum enim sapi
Abbreviated transcription (Latin):
inc aut̃ precipit
dñs moysi. ut tollat leui¬
tas demedio filiorũ isrł: & puri¬
ficet eos. atq asꝑgat aqua luff¬
tiomis.radantq om̃s pilos cor¬
poris sui. Beinde tollant duos
boues. & congregata om̃i mul¬
titudine filiorũ isrł. ponent fi¬
lii isrł manꝰ suas. suꝑ leuitase

Expanded text:
inc autem praecepit Dominus Moysi, ut tollat levitas de medio filiorum Israel, et purificet eos, atque aspergat aqua lustrationis, radantque omnes pilos corporis sui, deinde tollant duos boves, et congregata omni multitudine filiorum Israel, ponent filii Israel manus suas super levitas,
Abbreviated transcription (Latin):
precipit dñs: ut leuitȩ
auicesimo anno usq adqͥnqua¬
gesimũ intab̾nacło seruiant.
deinde uͦ custodes uasorũ fiant.
Quinquagesimo enĩ eñ anno
idẽ iubeleo. omĩs seruus reddi¬
tur lib̃tati: in quo & leuitȩ in¬
cipiunt quiescere alabore. Ne¬
cesse eñi fuit. ut iniuuentute
laborarent. & carnẽ domarent.
quatinus carnis uoluptates fa¬
cilius suꝑarent. Hat aut̃ etate
qm̃ iam & uires deficiunt. & ca¬
lor minuit᷑. quiescere iubentur.
Custodiunt tam̃ tab̃nacłm & ea
quȩ in eo sunt: quia sepe contin¬
git. ut uirtures que ꝑlaborẽ ad¬
quirunt᷑. ꝑ ociũ amitantur.
uirtutes in eo sunt. nos custodi¬
re oportet:qm̃ inqualibet eta¬
te peccare possumus. nobisq
diabolus callidus latro semꝑ¬

Expanded text:
s, ut levitae a vigesimo anno usque ad quinquagesimum in tabernaculo serviant; deinde vero custodes vasorum fiant. Quinquagesimo enim anno, id est jubilaeo, omnis servus redditur libertati, in qua et levitae incipiunt quiescere a labore: necesse enim fuit ut juventute laborarent, et carnem domarent, quatenus carnis voluptates facilius superarent. Hac autem aetate, quoniam jam et vires deficiunt, et calor minuitur, quiescere jubentur: custodiunt tamen tabernaculum, et ea quae in illo sunt; quia saepe contingit, ut virtutes, quae per laborem acquiruntur, per otium perdantur. virtutes in eo sunt, nos custodire oportet, quoniam in qualibet aetate peccare possumus, nobisque diabolus, callidus latro, semp
Abbreviated transcription (Latin):
te: iamq inscõrũ animab nulam
sp̃e habente. Qd̃ aut̃ pharao ait.
euntes benedicite mͥ: hoc ẽ intelligẽ
euntes abhoc periculo me lib̾ate. Ur¬
gebantq egyptii popłm ifrł det̾ra¬
egypti exire uelocit̃: dicentes. Om̃s
moniemur.
tequã fermentaret: & ligans in
pallis. posuit suꝑ humeros suos. Et
petiert̃ abegyptiis uasa aigentea et
aurea: & uestẽ plurimã. Dedit aut̃ẽ
dñs illis grãm corã egyptiis. ut eõmo¬
darent eis : ce spoliauert̃ ȩgyptũ. Po¬
płs eñĩ egrediens exegypto. farinam
incorruptã et sine fermento portał̃.
qm̃ pascha cȩlebraturi. nouis since¬
risq cibis uti debemꝰ. Nã quia inhae
festiuitate de ueteri cestamento mno¬
uũ tranfferim̃: om̃ia nobis sincera.
noua. & incorrupta eẽ deuent: ut
aqua baptismatis ce nouia lege inno¬
iuat. ex poliemꝰ nos ueterẽ hominẽ cũ ac¬
tib suis: & induamꝰ nouũ qui scd̃m¬

Expanded text:
te, jamque in sanctorum animabus nullam te, jamque in sanctorum animabus nullam spem habente. Quod autem Pharao ait: « Euntes benedicite mihi, » hoc est intelligendum, euntes, ab hoc periculo me liberate. « Urgebant Aegyptii populum Israel de terra Aegypti exire velociter, dicentes: Omnes moriemur. tequam fermentaretur, et ligans in palliis posuit super humeros suos, et petierunt ab Aegyptiis vasa argentea, et aurea, et vestem plurimam. Dedit autem Dominus illis gratiam coram Aegyptiis, ut commodarent eis, et spoliaverunt Aegyptum. » Populus 62 enim egrediens ex Aegypto farinam incorruptam, et sine fermento portat, quoniam Pascha celebraturi novis sincerisque cibis uti debemus. Nam quia in hac festivitate de Veteri Testamento in Novum transferimur, omnia nobis sincera, nova et incorrupta esse debent, ut aqua baptismatis, et nova lege immutati, exspoliemus nos veterem hominem, cum actibus suis, et induamus novu
Abbreviated transcription (Latin):
tisq pharao moyse &e aaron nocte:
ait. Ite sacͥficate dño sicut dicitis: et
cuntes benedicite mͥ. Quid em̃ ꝑ pri¬
mogenitũ pharaonis: nͥ illud pͥmũ
ce maximũ peccatũ. quo inparadi¬
so pͥmus homo deceptꝰ ẽ. intelliga¬
mus: Qd quia magnã stragẽ de¬
dit mundo: ideo magno suscepto
triũpho. qͣsi rex insolio pharaonis
sedẽ describit᷑. Captiuã uͦ que incar¬
cere erat: multitudinẽ anmarũ
quȩ in inferno ꝓpt̾ peccatũ origina
le tenebant᷑. intelligere debemus.
At uͦ ꝑ anciliã que ẽ ad molã: omnẽ
hominũ multitudinẽ huic labo¬
riosȩ uitȩ seruientẽ. & qͣsi molam
dierũ mensiũ et annorũ rotã uol¬
uentẽ: intelligere uoluit. Horum
emit: quia ñ solũ iniuentiũ uerum
etiã mortuorũ. & ñdũ natorũ ongi¬
nalia peccata suo sanguine int̾ficins
omnia deo patͥ reconciliauit. Ideq
maximus clamor fit inegypto: dia¬
bolo cũ omni milicia sua lugente.
atq detanta fibi erepta preda dolan¬

Expanded text:
n nocte, et ait: Ite, sacrificate Domino, sicut scitis, et euntes benedicite mihi. » Quid enim per primogenitum Pharaonis, nisi illud primum, et maximum peccatum; quo in paradiso primus homo deceptus est, intelligamus? Quod quia maximam stragem dedit mundo, ideo magno suscepto triumpho, quasi rex in solio Pharaonis, sedere describitur. Captivam vero, quae in carne erat, multitudinem animarum, quae in inferno propter originale peccatum tenebantur, intelligere debemus. At vero per ancillam, quae est ad molam, omnem hominum multitudinem huic laboriosae vitae servientem, et quasi molam dierum, mensiune et annorum rotam volventem intelligere voluit. Horum emit, quia non solum viventium, verum et mortuorum, et nondum natorum originalia peccata suo sanguine interficiens, omnia Deo Patri reconciliavit. Ideoque maximus clamor fit in Aegypto, diabolo cum omni malitia sua Ingente, atque de tanta sibi erepta praeda dolen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibem᷑. Sic gͥ inhis sollẽpnntatib
nichil oꝑis ag̾e debemꝰ: exceptis ins¬
N quȩ ad uescendũ ꝑtinent: ut millo
scilicet die. suo cibo anima careat.
Qd̃ aut̃ ait: & obseruabitis arima:
quã sincere et caste nos uiuere uelt.
patent̃ insimuat.
Neadem eñi ipsa die educã exercitum
uĩm deterra ȩgypti: & custodietis di¬
emistũ ingenerationes ur̃as rituper¬
petuo. Ipsa em̃ eadẽꝙ die qͣ agnus
nr ẽ ĩ molatus infernꝰ expoliatꝰ ẽ: et
uniuersus mundus de seruitute dia¬
boli liberatus. Quo circa: om̃i tẽpore ritu
ꝑpetuo hunc diem sollẽpnẽ habet
eccłia. Primo mense quarta decima
die mensis ad uesꝑam comedetis arima:
usq ad diẽ uicesimã pͥmã eiꝰdẽ men¬
sis aduesꝑam. Hȩc aut̃ cõputatio.
nisi scđ̃m hebreos accipiat᷑: stare ñ po¬
cest. Sepe eñi hȩc sollẽpnitas sic totũ
pͥmũ mensẽ transit: ut penitꝰ infra
inensẽ apͥlis contineat᷑. cũ tam̃ scđm
hebreos ñquã nisi quarta decima die

Expanded text:
his solemnitatibus nihil operis agere debemus, exceptis quae ad vescendum pertinent, ut nullo scilicet die suo cibo anima careat. Quod autem ait: « Et observabitis azyma; » quam sincere et caste nos vivere velit, patenter insinuat. « In eadem ipsa die educam exercitum vestrum de terra Aegypti, et custodietis diem istum in generationes vestras ritu perpetuo. » Ipsa enim eademque die qua Agnus noster est immolatus, infernus exspoliatus est, et universus mundus de diaboli servitute liberatus. Quo circa omni tempore, ritu perpetuo hunc diem solemnem habet Ecclesia. « Primo mense quartadecima die mensis ad vesperam comedetis azyma usque ad diem vigesimam primam ejusdem mensis ad vesperam. » Haec autem computatio, nisi secundum Hebraeos accipiatur, stare non potest. Saepe enim haec solemnitas sic totum primum mensem transit ut penitus infra mensem Aprilis contineatur, cum tamen secundum Hebraeos, nunquam nisi quartadecima die
Abbreviated transcription (Latin):
las ur̃as. i molate phase. fascicu¬
lũq ysopi tingite insangurne qͥẽ
inlimine: & asꝑgite ex eo suꝑlimi¬
nare. et utrũq postẽ. Hullus urm̃
egrediat ostiũ domus sue:usq¬
mane. De hoc aut̃ animali quando
tollat᷑. suꝑiꝰ dictũ ẽ. Restat gͥ ut de
ysopo dicamus. Dicit enĩ psalmista.
Asꝑges me isopo & mundabor. Yso¬
pus em̃ naturalit̾ inpetra nascit᷑. Petra
aut̃ dicit apłs erat xp̃c. Nascit᷑ gͥ ysopus

Expanded text:
as, et immolate Phase. Fasciculumque hyssopi tingite in sanguine qui est in limine, et aspergite ex eo superliminare, et utrumque postem: nullus vestrum egrediatur ostium domus suae usqmane. » De hoc animali quando tollatur, superius dictum est. Restat igitur ut de hyssopo dicamus. Dicit enim Psalmista: « Asperges me hyssopo, et mundabor . » Hyssopus enim naturaliter in petris nascitur; « Petra a
Abbreviated transcription (Latin):
tingit sanguine. xp̃i: nisi ea qͤ nascit᷑
&e renascit᷑: sola ȩccłia inxp̃o fundatur.
Hec ẽ gͥ ysopus: quȩ tingit & spargit
&e colligit. Hic gͥ fasciculus. xp̃i sangͥ¬
eñi inlimine. idẽ in introitu domus:
more uidelicet: unde suꝑ utrũq
postẽ asꝑsus. et anmã &e corpꝰ sc̃ificat.
Qd̾ aut̃ precipit ut nullus ut nullus
usq mane ostiũ domꝰ egrediat᷑: ut fi¬
delit̃ usq infine inscã ȩccłia habitemꝰ.
significare uidet᷑. Extra quã qui inuen¬

Expanded text:
i, nisi ea quae nascitur et renascitur, sola Ecclesia in Christo fundatur. Haec est ergo hyssopus, quae tangit et spargit et colligit. Hic ergo fasciculus Christi sanguenim in limine, id est in introitu domus, in ore videlicet, unde super utrumque postem aspersus et animam et corpus sanctificat. Quod autem praecipit, ut nullus usque mane ostium domus egrediatur, ut fideliter usque in finem in sancta Ecclesia habitemus, significare videt
Abbreviated transcription (Latin):
celesti ierłm. sine om̃i cura. & soli¬
citudine. cũ dño głant᷑. Inutraq ait̾̃
festiuitate nichil oꝑis fieri debet: ex¬
ceptis his quȩ aduescendũ ꝑtinent.
Dequib ipse saluator ait. Meuscili
ẽ. ut faciã uoluntatẽ patͥs mei quim
celis ẽ. Hoc aut innulla festiuuitate
fieri plubet᷑. Facere ȩlemosinã uolim¬
tas dei ẽ. uestire nudos uoluntas cde

Expanded text:
em sine omni cura et sollicitudine cum Domino gloriantur. In utraque autem solemnitatem nihil operis fieri debet, exceptis iis, quae ad vescendum pertinent, de quibus ipse Salvator ait: « Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, qui in coelis est . » Hoc autem in nulla festivitate fieri prohibetur: 61 facere eleemosynam, voluntas Dei est; vestire nudos, voluntas Dei
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ pretat᷑ tinea: uel intonuit letꝰ. Po¬
pis gͥ egrediens de ramesse. idẽ de dia¬
boli seruitute. ubi omnũ corruptio¬
nũ tinea uastabat᷑. letus intonuit: ut¬
pott qui insochot uemebat. qd̾ taber¬
nacula interpretat᷑: dicens cũ psaliis¬
ia. quã dilecta tabernacula tua dñe
uirtutũ: concupiscit & deficit ani¬
ma mea inatria dñi. Statim enim
satione homo exit: insochot. Idest

Expanded text:
interpretatur tinea, vel intonuit laetus. Populus igitur egrediens de Ramesse, id est de diaboli servitute, ubi omnium corruptionum tinea vastabatur, laetus intonuit, utpote qui in Sochot veniebat, quod tabernacula interpretatur, dicens cum Psalmista: « Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum! Concupiscit, et deficit anima mea in atria Domini . » Statim enim,di conversatione homo exit, in Sochot, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ est de sanguine uituli. Ca
enim et hyrcus. ⁊ uitulus ide sĩg¬
lantur. Sequit᷑. Ilullus hominum
sit intabernadmn. qñ pontifex ing̾¬
turut in illa tanta contemplatione¬
cautum silentium ab om̃ib fiat. ac
si solus pontifex adẽẽt. quatiꝰ fine
strepitu.⁊ cumultu. omniq inquie¬
ie ualeat. Cumq exierit adaltan.
sua et sumptum sanguinẽ uituli
atq hyiti. fundet suꝑ cornua eipe
girum. asꝑgensq digito septies. cx¬
piet et sanctificet illud. abnimun¬
dicus filiorũ isrł. Hoc enim altare
eccłia ẽ. Cuius quatu or cornua. qua¬
tuor mundi partes intelligunt᷑. hoc
aliare aut̃. scpties sanguine spargt
catur Siue igitur intꝰ. siue extrapõ¬
tifex fuerit: siue contemplatiuam.¬

Expanded text:
ceptum est de sanguine vituli. » Quia enim et hircus, et vitulus idem signlantur. Sequitur: « Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingrtur, ut in illa sancta contemplatione silentium ab omnibus fiat, ac si solus pontifex adesset; quatenus sine strepitu, et tumultu omnique inquiere valeat. « Cum autem exierit ad altare, se, et sumptum sanguinem vituli atque hirci fundat super cornua ejus per gyrum, aspergensque digito septies expiet, et sanctificet illud ab immunditiis filiorum Israel. » Hoc enim altare Ecclesia est per cujus quatuor cornua quatuor mundi partes intelliguntur. Hoc autem altare septies sanguine spargitcatur. Sive ergo intus, sive extra pontifex fuerit, sive activam
Abbreviated transcription (Latin):
aba quidẽ: quia de terra ẽ. Un¬
de apłs. Habemus inquit the¬
siutũ istũ: inuasis fictilib. Enea
nero: quia indei laudib clare ꝑ¬
sonamus. Nichil eñi ere clarius
sonat. & de hac quidẽ hostia.
quȩ inxp̃i cõmemoratione mi¬
rabilit̾ fit. comedere licet: de
illa uͦ quã ipse iħc in ara crucis
optulit. nulli scđm se comedẽ
ucet. Qd septuaginta discipłi
male intelligentes: cũ xp̃s car¬
nẽ suã eis offerret admanducan¬
dũ. scandalirati abierunt retror¬
sum. Corporalit̃ em̃ carnẽ xp̃i
quã uidebant. ñ insacramento.
sed infrusta concisam se come¬
dere debere arbitrabant᷑. Deqͣ
& subdit᷑. Hostia enĩ quȩ cedi¬
tur pro peccato. cuiꝰ sanguis in¬
fertur intab̾naculũ testimo¬
nii. ad expiandũ inscũario:
ñ comeditur sed cõburit᷑ igni.

Expanded text:
a quidem, quia de terra; unde Apostolus: « Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus ; » aenea vero, quia in Dei laudibus clare personamus; nihil enim aere clarius sonat. Et de hac quidem hostia, quae in Christi commemorationem mirabiliter fit, comedere licet; de illa vero quam ipse Jesus in ara crucis obtulit, nulli secundum se comedere licet. Quod septuaginta discipuli male intelligentes cum Christus carnem suam eis offerret ad manducandum scandalizati abiere retrorsum; corporaliter enim carnem Christi, quam videbant, non in sacramento, sed in frusta concisam se comedere debere arbitrabantur; de qua et subditur: « Hostia enim quae caeditur pro peccato, cujus sanguis infertur in tabernaculum testimonii ad expiandum, in sanctuario non comedetur, se
Abbreviated transcription (Latin):
sta est lex hostiȩ ꝓpeccato. Inlo
fert comedet eam. in loco sancto
inatrio tab̃naculi. Quiequid
tetigerit carnes eius : scĩficabit̃.
Si de sanguine illiꝰ uestis fue¬
rit asꝑsa: lauabit᷑ in loco sc̃o.¬
Uas aut̃ fictile inquo cocta ẽ:
confringet᷑. Qd̾ si ẽneũ erit: de¬
fricabitur. & lauabitur aqua.
Omnis masculus degenere sa¬
cerdo tali uescetur carnib eiꝰ:
degenere eiꝰ comedere licet:il¬
lam eẽ intelligo. quȩ cotidie
inscã ȩccłia a sacerdotib ĩmo¬
latur. Masculus eñĩ iste. ñsexu:
sed fide. sapientia. fortitudi¬
ne. & constantia iudicat᷑. Qui
ñ serpenti facile credat: nec
hereticis succũbat. Qui tetige
uestis aqua lauat᷑. quȩ tactu
sanguinis sc̃ificata est. isiqͥa
illi soli sanguinis xp̃i aspsione
mundant᷑. qui in scã ȩccłia aqͣ
baptismatis regenerant᷑: Ideas
de saluatoris nr̃i latere. sanguis
simul cũ aqua manauit. Sas
aut fictile in quo cocta ẽ fran¬
git᷑: ȩneũ aũt fricat᷑ & lauatur

Expanded text:
ista est lex hostiae pro peccato in locfert comedet eam in loco sancto in atrio tabernaculi quicquid tetigerit carnes eius sanctificabitur si de sanguine illius vestis fuerit asvas autem fictile in quo cocta est, confringetur: quod si aeneum fuerit, defricabitur et lavabitur aqua. Omnis enim masculus de genere sacerdotali vescetur carnibus ejusde genere ejus comedere licet, illam esse intelligo, quae quotidie in sancta Ecclesia a sacerdotibus immolatur. Masculus enim iste non sexu, sed fide, sapientia, fortitudine et constantia indicatur, qui non serpenti facile credat, ut haereticis succumbat. « Qui tetigvestis aqua lavatur, quae tactu sanguinis sanctificata est? nisi quia sola Christi sanguinis aspersione mundantur qui in S. Ecclesia aqua baptismatis regenerantur. Ideoque de Salvatoris nostri latere sanguis simul cum aqua manavit. Vas autem fictile, in quo cocta est frangitur: aeneum autem fricatur et lavatur
Abbreviated transcription (Latin):
catus. qd̾ iuste fieri undeat᷑: Iusticia
eni ẽ: quȩ ius suũ unicuiq tribuit.
Ubi eñi neq iudex ẽ neq iustitia: ib
uindicta ẽ necessaria. Hec tam̃spũa¬
liter intellect̾a: magnũ uident᷑ ħre
sacram̃tum. Quãuis cñi egyptũ. idẽ
mundũ istũ iuolentũ. & tenebrosum
fugiamus: siqua tam̃bona. siqua &
utilia. & honesta inco ẽẽ iuiderimus:
ãplectenda. rapienda &etenenda sunt.
Habent eñi multotiens et scłi amato¬
res scientiã litterarũ.: mores honestos:
multarũq artiũ peritiã. Multa em̃
apoetis &e philosoplis accepimꝰ: quȩ
ualde ãplectenda & diligenda sunt.
aut moyses. Non credent mͥneq
audient uocẽ meã: sed dicent. ñ
apparuit tͥ dñs. Incredulitas moysi:
ad totũ popłm refert᷑. Inse em̃ ipse
ostendit: quã durus sẽꝑ & incredu¬
lus ille popłs fuerit. Non credent
sine signis : qm̃ iudei signa petunt:
& greci sapientiã quert̃. Generatio

Expanded text:
catur, quod juste fieri videatur? Justitia catur, quod juste fieri videatur? Justitia enim est, quae jus suum unicuique tribuit. Ubi enim neque judex est, neque justitia, ibi vindicta est necessaria. Haec tamen specialiter intellecta magnum videtur habere sacramentum. Quamvis enim Aegyptum, id est mundum istum violentum et tenebrosum fugiamus, si quae tamen bona, si quae utilia et honesta in eo esse judicemus, amplectenda, rapienda, et tenenda sunt. Habent enim multoties et saeculi amatores scientiam litterarum, mores honestos, multarum artium peritiam. Multa enim a poetis et philosophis accepimus, quae valde amplectenda, et diligendaMoyses: Non credent mihi, neque audient vocem meam; sed dicent: Non apparuit tibi Dominus. » Incredulitas Moysi ad totum populum refertur. In se enim ipse ostendit quam durus et semper incredulus ille populus fuerit. Non credent sine signis, quoniam Judaei signa petunt, et Graeci sapientiam quaerunt. « Generatio
Abbreviated transcription (Latin):
dã cm̃ manũ meam : ce ꝑcutiã egyptũ
incunctis mirabilib meis. quȩ facturꝰ
sum inmedio eorum. Uere iudicia di
abyssus multa. Scit quia ñ dimittet:
mandat tam̃ ut dimittat. In quo dei
iusticia &e pharaonis inquitas mani¬
festat᷑. Nonuult uiolent̾ auferre. qd̾
abalio quãuis inuste possidebatur.
Pxeicet suũ us. ne forte iniuste fecisse di¬
catur. qd̾ contra egyptios facturus est.
Demq ce suos cautiores reddit: dũ ca qͦ
futura sunt eis manifestat. Post hȩc in¬
quit exibitis: daboq grãm popło huic
corã egyptiis. Ꝙ postulabit mulier
auicina sua uasa atgentea. & aurea.
ac uestes: et spoliabitis egyptũ. Hoc
ut popłs dei fiaudulent̾ aliena rapiat.
S quia hoc fieri ds ipse precepit: ñ
potest iniustũ eẽ. qd̾ iusticia fieri uis¬
sit. Hondũ em̃ dictum fuerat: diligi¬
te umicos ur̃os. Immo lex erat: quȩ
qͥ graui nigo seruitutis eos deprime¬
bant: quiñ solũ sua. sed ce seipsos in¬
iusit decinebant: cur inustũ ẽẽ di¬

Expanded text:
 percutiam Aegyptum in cunctis mirabilibus meis, quae facturus sum in medio eorum. » Vere judicia Dei abyssus multa. Scit quia non dimittet, mandat tamen, ut dimittat, in quo Dei justitia, et Pharaonis iniquitas manifestatur. Non vult violenter auferre, quod ab alio, quamvis injuste, possideatur: exercet suum jus, ne forte injuste fecisse dicatur quae contra Aegyptios facturus est. Denique et suos cautiores reddit, dum ea, quae ventura sunt, eis manifestat. « Post haec, inquit, exhibitis, daboque gratiam populo huic coram Aegyptiis: postulabit mulier a vicina sua vasa argentea, et aurea, ac vestut populus Dei fraudulenter rapiat; sed quia hoc fieri Deus ipse praecepit, non potest injustum esse, quod justitia fieri jubet; nondum enim dictum fuerat: « Diligite inimicos vestros , » imo lex erat, quae qui gravi jugo servitutis eos opprimebant, qui non solum sua, sed seipsos injuste detinebant, cur injustum esse di
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. Uidi afflictionẽ popłi mei
inegypto: &e clamorẽ eiꝰ audrui: et
descendi liberare eum. Uenigͥ. aemit¬
tamte adphataonẽ. Netuneas. ego
ero tecũ: &e hoc habebis signũ quod
miscrim te: ulẽ in hoc te adeo missũ
cẽ cognosces: qd ds̃ sẽꝑ tecũ erit. et
signa ce miracula quȩcũq facere udi¬
eris. ꝑte et inte semꝑ oꝑabit᷑. Cũq ealit

Expanded text:
Jacob: vidi afflictionem populi mJacob: vidi afflictionem populi min Aegypto, et clamorem ejus audivi, et descendi liberare eum. Veni igitur, et mittam te ad Pharaonem; ne timeas, ego ero tecum, et hoc habebis signum quod miserim te. » Id est, in hoc te a Deo missum esse cognosce, quia Deus semper tecum erit, et signa, et miracula quaecunque facere volueris, per te, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrubi. nͥbeatã uirginẽ mariã: Quȩ sic
de iudeorũ spinosa & peccatte gente. cx¬
ortaẽ: sicut derubi asꝑitate. pulchra. et
odorifera nascit᷑ rosa. Hec aut̃ insa est
ardere. sed ñ atsit: quia sine carnis con¬
cupiscentia. sine libidinis estu. sc̃o spũ
nis inrubo: splendor ĩ uigine: lux
in oraria. lux illa quȩ ait. Egosũ lux
mundi. Iux quȩ illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ inhunc mundũ.
Uolebat aut̃ propius accedete moy¬
ses: ut uideret quare rubus ñ cõbure¬
ret᷑. S quia ñdũ aptus etat tanta
cognoscere sactamenta: dictũ ẽ ei. ne
appropies huc: idẽ nequeras ea que
supra te sunt. Noli uirgis castita¬
tem: noli xp̃i incarnationẽ inuestiga¬
re. Solue calciam̃tũ de pedib tuis.
Quate hoc : Locus em̃i inquo stas t̾ra
sc̃a est. Int̾ra sc̃ã ñ licet habere calci¬
amenta: ñ licet indui pellib mor¬
tuorũ. Ideo em̃ adam inpatadiso
nudus: exiens. zona pellicea indu¬
tus ẽ. Ꝙ ait dñs. E gosũ ds patris

Expanded text:
i beatam Virginem Mariam, quae sic de Judaeorum spinosa et peccatrice gente exorta est, sicut de rubi asperitate pulchra et odorifera nascitur rosa? Haec autem visa est ardens, sed non arsit, quia sine carnis concupiscentia, sine libidinis aestu, sancto Spiritu nis in rubo, splendor in virgine, lux in Maria, lux illa, quae ait: « Ego sum lux mundi , lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . » Volebat enim propius accedere Moyses, ut videret quare rubus non combureretur, sed quia nondum aptus erat tanta cognoscere sacramenta, dictum est ei: « Ne appropies huc; » id est non quaeras ea quae supra te sunt; noli Virginis castitatem, noli Christi incarnationem investigare: « solve calceamenta de pedibus tuis. » Quare hoc? Locus enim in quo stas, terra sancta est; in terra sancta non licet habere calceamenta, non licet indui pellibus mortuorum; ideo enim Adam in paradiso nudus exiens zona pellicea indutus est. Et ait Dominus: « Ego sum Deus patris
Abbreviated transcription (Latin):
eius: quid dicã eis: Dixitq dñs admos¬
sen. Egosũ qui sũ. Sic dices filiis istł.
Qui ẽ misit me aduos. Mirabile nom.
Nũquid em̃ celũ ñ est: Nũquid terra.
om̃s gentes quasi ñ sint sic st̃ corã eo:

Expanded text:
quid dicam eis? Dixitque Dominus ad Moysen: Ego sum qui sum. Sic dices, filiis Israel: Qui est, misit me ad vos. » Mirabile nomen! Nunquid enim coelum non est? Nunquid terra, « Omnes gentes quasi non sunt, sic sunt coram eo? »
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ait. Ecce relinquet᷑ uobis domus
ur̃a deseita. Et uenit interrã madian.
idẽ adgentes. Erant aũt sacerdoti ma¬
dian septẽ filiȩ. ꝑquas om̃s mundi huiꝰ
scłias intelligimꝰ. Hic eñ numerus in
diuma pagina frequent̾ unnuersitatẽ
signficat. Hȩ aut̃ uenerant ad puteum
ad aquare greges: sed pastores suꝑuemen
ułias lib̾auint. In suꝑ et greges ad aqua¬
eccłiȩ: infidei tam̃ unitate ñ nsi una
om̃s has puellas. sed una tantũ accepit
uxorem. Quȩ bene seffora ñcupatur:
qm̃ seffora pulchritudo int̾pretat᷑. Ipsa
ẽ em̃ dequa apłs ait. Ut exhiberet si¬
bi głosam ȩccłiam: ñ habentẽ maculã.

Expanded text:
ipse ait: « Ecce relinquetur vobis domus ipse ait: « Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . » Et venit in terram Madian, id est ad gentes. Erant autem sacerdoti Madian septem filiae, per quas omnes mundi hujus Ecclesias intelligimus. Hic autem numerus in divina pagina frequenter universitatem 49 significat. Hae autem venerant ad puteum adaquare greges; sed pastores superveniEcclesias liberavit. Insuper et greges adaquaEcclesiae, in fidei tamen veritate, non nisi una omnes has puellas, sed unam tantum accepit uxorem, quae bene Sephora nuncupatur, quoniam Sephora pulchritudo interpretatur. Ipsa est enim, de qua Apostolus ait: « Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam non habentem maculam,
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ uisitare sĩs suos: totũ uidelicct
genus humanũ: multos egyptios. idest
malignos sp̃s int̾fecit: uittute priuaut.
atq de obsessis corporib eiecit. Qui metto
sabulo abscondunt᷑: ut ꝑ hoc dẽt intelbg
qd̾ maligni sp̃s nͥ int̾ra harenosa. stetile
infructuosa. nec latere. nec habitare qul¬
unt. Egressus aut̃ altera die: cũ duos
hebreos rirantes uidisset. & cũ qui miul¬
riam faciebat redarguiset. indignasil
ile respondit. Quiste constituit prin¬
cipẽ & iudicẽ suꝑnos: Nũ occidere me
tuins. sicut occidisti heri egyptiũ: Hic
aũt sermo nuntiatꝰ ẽ pharaoni: &e quere¬
bat occide eũ. fugiens gͥ moyses. uenit
interrã macdian. Sic aut̃ et xp̃c cũ fre¬
quent̃ ꝓsuis iniquitatib iudeos redarguis¬
sit: & ad salutis uiã eos ꝓuocasset. illi econ¬
tra eunsidiabant᷑: obseruabant & accusa¬
bant: et occidere cogitabant. Unde et
ipse dicebat. Qui ẽ ex deo uerba dei au¬
dit: propterea uos ñ auditis. quia exclõ¬

Expanded text:
mundum visitare fratres suos, totum videlicet genus humanum, multos Aegyptios, id est malignos spiritus interfecit, virtute privavit, atque de obsessis corporibus ejecit. Qui merito sabulo absconduntur, ut per hoc detur intelligi, quod maligni spiritus in terra arenosa, sterili et infructuosa nec latere, nec habitare queunt. Egressus autem altera die, cum duos Hebraeos rixantes vidisset, et eum, qui injuriam faciebat, redarguisset, indignatus ille respondit: « Quis te constituit principem et judicem super nos? Num occidere me tu vis sicut occidisti heri Aegyptium? » Hic sermo nuntiatus est Pharaoni, et quaerebat occidere eum. Fugiens ergo Moyses venit in terram Madian. Sic autem Christus cum frequenter pro suis iniquitatibus Judaeos redarguisset, et ad salutis viam provocasset, illi e contra insidiabantur, observabant, et accusabant, et occidere cogitabant. Unde et ipse dicebat: « Qui ex Deo est, verba Dei audit, propterea vos non auditis, quia ex Deo no
Abbreviated transcription (Latin):
egypti quã ꝑfiliam pharaonis intelli¬
gimus: aliquanto tẽpore eũ cũ paren¬
tib suis quasi ꝓpriũ filiũ defendit. et
aluit. Inde uͦ postea reuersus ẽ intã
iuda: cõpleta propħia quȩ ait. Exegi¬
to uocaui filiũ meum.¬

Expanded text:
Aegypti quam filiam Pharaonis intelliAegypti quam filiam Pharaonis intelligimus aliquanto tempore eum cum parentibus suis quasi proprium defendit, et aluit. Inde vero postea reversus est in terram Juda, completa prophetia quae ait: « Ex Aegypto vocavi filium meum