comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cius ds. uel responsio dĩ. Aothi gloriosus Bi¬
rach fulgurans. Dełbora. apis uel loquar.
Apis quia fuit ad bellũ promptissuna dim¬
cans aduersus sisarã. quo ꝑempto crint
canticũ inde loquax. Iahel. accensio ẜcoen
exꝑimentũ iniqͥtatis corũ. Frequentib enĩ
docum̃tis informatꝰ est. quali p̃sagio cont̃
hostes futurã uictorã expediret. ex qͦ fituo
exꝑim̃to ethimologiã nominis sũpsit ali¬
melech. pat̾ meus rex. Tola. uermicułꝰ ul
coccinũ. lair. illuminans. Gepte. aꝑiens il
aꝑtus. E sebon. cogitatio. siue uincłm mcn¬
ris. Abdo. seruꝰ eiꝰ. Samson. sol corũ uel sil
fortitudo. Fuit enĩ uirtute clarꝰ et lib̾antt
isrł de hostib. Dalila. pauꝑcula uł situla
Boor. in qͦ fortitudo. siue robur. Noemi
quã int̃pretari possumꝰ consolatã. eo quod
marito et liberis peregre mortuis. nurum
moabitidẽ in consolatione sua tenut di

Expanded text:
eius Deus, vel responsio Dei. Aoth gloriosus. Baeius Deus, vel responsio Dei. Aoth gloriosus. Barach fulgurans. Debbora apis vel loquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquax. Iahel ascensio. Gedeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit. Abimelech pater meus rex. Tola vermiculum, vel coccinum. Iair inluminans. Iephte aperiens, vel apertus. Esebon cogitatio, sive vinculum maeroris. Abdo servus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Dalila paupercula, vel situla. Booz in fortitudiquam interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis, nurum Moabitidem in consolatione sua tenui
Abbreviated transcription (Latin):
fecit signũ eius corã signo moysi. unde et
dixert̃ magi. hic digitꝰ dei ẽ. Mambres. ma
terpt̃ sũptꝰ exaqua. Inuenit enĩ eũ adripã
fluminis expositũ filia pharaonis. quẽ col¬
ligens adoptauit sibi. uocauitq nom̃ eius
moy ses. eo qͦd de aqua sũpsisset eũ. Aãron.¬
accipiens. in medio suꝑstitũ et int̾cmptorms
obuã stetit. et riunã mortis quasi qͥda tuos
sortis exelusit. E leazar. dei adiutoriut. Mi
precipitans. siue deuorans. Balahã uas post
Finces. ori parcens. tñsfixit enĩ pugione abi
cũ scorto madianitide. et dnĩ furorẽ placaut
ut parceret. Tambri aste lacessiens. uiel aman.¬
cans ꝓpͥe enĩ nom̃ amaritudine figuratun
qđ percando a maricauerit popłm Racbli¬
aitudo uel fames. siue impetꝰ. Iosue. saluato¬
interpt̃. Ipse enĩ in figurã xpĩ popłm a ddt¬
to saliiauit. et int̾rã repmissionis indixit.
Caleph quasi cor aut canis. Othoniel tny

Expanded text:
fecit signum eius coram signis Moysi; unde et fecit signum eius coram signis Moysi; unde et dixerterpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis. Quem colligens adoptavit sibi, vocavitque nomen ejus Moyses, eo quod de aqua sumpsit eum. accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Eleazar Dei adiutorium. Balac praecipitans, sive devorans. Balaam vanus populus. Phinees ori parcens. Transfixit enim pugione Zambri cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. Zambri iste lacessiens vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Raab latitudo, vel fames, sive impetus. Iosue intr. Ipse enim in figura Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus
Abbreviated transcription (Latin):
uiris mortius. Eadem et cõmutans. Muca¬
uit enĩ m habitũ meretricis. qnͣdo cũ socero
suo concubuit. Phares. diuisio ab eo qd di¬
userit menbranulã secundarũ: diuisoris
id est phares sortitꝰ est nom̃. Nñ et pharisei.
qui se quasi iustos apopło separabant. diuuisi
coccinũ: int̃pretat᷑ oriens. siue qi pͥmꝰ apparuit.
siue qđ plurimi ex eo iusti nati st̃ ut in libro
paralipomenon continet᷑: ⁊ ara id est oriens ap¬
pellatus ẽ. Iob in latinũ uertit᷑ dolens. et rec¬
te dolens ꝓpt̃ ꝑcussionẽ carnis et passiones do¬
lorũ. Calamitates enĩ suas noĩs ethimologia
pͣsigurauit. Pharao. nomen ẽ. ñ hõis. s hono.¬
ris. sic̃ et ap̃ nos augusti appellant᷑ reges. cũ ꝓpͥis
nõib censeant᷑. Exp̾mit᷑ aut̃ in latinũ pha¬
rao. denegans eũ utiq dm. siue dissipator
eiꝰ. Popłi enĩ dei fuit afflictor. Iamnes. ma¬
rinꝰ. siue ubi est signũ eius. Cessit enĩ et de¬

Expanded text:
viris mortuis. Eadem, et commutans. Mutaviris mortuis. Eadem, et commutans. Mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo concubuit. 40. PHARES divisio, ab eo quod diviserit membranulam secundinarum, divisionis, id est, Phares sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi justos a populo separabant, divisi coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zara, id est oriens, appellatus est. Iob in Latinum vertitur dolens; et recte dolens, propter percussionem carnis et passiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et de
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. et uocauit nom̃ eiꝰ ismahel. q exaudiuit
eũ ds. Esau. trinomiꝰ est. et ex ꝓpruis causis uarie
ñcupatꝰ. Dicit᷑ enĩ esau idẽ rufus. ob coctionẽ
scilicet rufe lentis: ita appellatꝰ. cuiꝰ edulio
pͥmogenita ꝑdidit. Edom autẽ obruborem
corporis dictꝰ est: qđ latine sanguineꝰ dicit᷑.
Seir uͭ quod fuerit ispidus. et pilosus. Qñdo
enim natus est: cotus sicut pellis. pilosus erat.
atq idem trib nominib appellat᷑. Esau ⁊d est
rufus. Edom idest sanguineus. Seir. id est pi¬
losus. quia ñ habuit lenitatem. Rebecca pati¬
entia. siue quȩ multum acceꝑit. Lia. laboriosa.
utiq generando. Plurimos enĩ dolores quã
rachel.: fecunditate pariendi exꝑta ẽ. Rachel.
interpretat᷑ ouis. Pro ea. enĩ iacob pauit o¬
ues laban. Telpha. os hians. Bala. inueterata.
Dura. transfertur in causã. Iurgii enĩ in si¬
cunis: causa extitit. Tamar. a maritudo. pro

Expanded text:
Et vocavit nomen eius Ismahel, quia exaudivit Et vocavit nomen eius Ismahel, quia exaudivit eum Deus.' Esau trinomius est, et ex propriis causis varie nuncupatur. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine sanguineus dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus; quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat. Atque idem tribus nominibus appellatur: Esau, id est rufus: Edom, id est sanguineus: Seir, id est pilosus, quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate interpretatur ovis, pro ea enim Jacob pavit oves Laban. 38. ZELPHA os hians. BALA inveterata. Dina transfertur in causam, jurgii enim in Sichimis causa exstitit. 39. THAMAR amaritudo pro
Abbreviated transcription (Latin):
non consensit. s eorũ illicita carnis incen¬
dia declinauit. Moab ex patre. Et totũ no¬
men ethimologiã habet. Concepit enĩ eũ
pͥmogenita filia de patre. Ammon ꝓcuius
causa nom̃ redditꝰ filiꝰ popłi mei sic diriuat᷑.
ut ex parte sensus nominis. ex parte ipse sit
sermo. Ammi enĩ a quo dicti sunt ãmanite
uocat᷑ popłs meus. Sarai interp̃t pͥnceps mea.
eo quod esset uniꝰ tantũmodo domꝰ mat̾fami¬
lias. post ea causa nominis ĩmutata. ablata
de fine .i. litt̾a. đr sarra id ẽ pͥnceps. Om̃iũ
qͥppe gentiũ futura pͥnceps erat. sic̃ et dñs pol¬
et benedicã ei. et erit ingentes. et reges popło¬
rũ er̃t exea. Agar. aduena. uel conuersa. fu̾it.
enĩ cõplexui abrahȩ aduena causa gnandi
data. quȩ pꝰ conceptũ. angło increpante con-¬
uersa ẽ ad sarã. Cetura thimiama interp̃tat᷑.
lsmahel interpt auditio dĩ. Sic enĩ scriptũ¬

Expanded text:
non consensit, sed eorum inlicita carnis incennon consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit. Moab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur princeps mea, eo quod esset unius tantummodo domus materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablata de fine I littera, dicitur Sara, id est princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut et Dominus polet benedicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar advena, vel conversa. Fuit enim. conplexui Abrahae advena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram. Cethura thymiama. Ismahel interpretatur auditio Dei; sic enim scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ patris idẽ pro oꝑe eiꝰ maledictus c̃. Ar¬
fixat. sanans depopulationẽ. Chus hebrai.¬
ce. ehiops int̾pretat᷑. a posteritate sui gn̾is
nom̃ sortitꝰ. Ab ipso enĩ sunt geniti echio¬
pes. Nembroth. interp̃t tyrannꝰ. Iste enim
prior arripuit insuetã in popłos tiranni¬
dem. et ipse ad gressus ẽ aduersus di impi¬
etatis edificare turrem. Heber. transitus. E thimo¬
logia eiꝰ mistica ẽ. quod ab eiꝰ stirpe transiret
dcus. nec ꝑscueraret in eis translata ingentib
grã. Exipso enĩ sunt exorti hebrei. Falec diui
sio. Cui pat̾ ꝓpt̾ea tale nom̃ imposuit. qr tcͣ
natus ẽ quando ꝑ linguas terra diuisa est.
Thara. exploratio ascensionis. Melchi sedech.
rex iustus. Rex quia ipse postea imꝑauit sa-¬
lem. Iustus ꝓ eo qͥd discernens sacmenta le-¬
gis et euuangłii non pecudũ uictimas sed
oblationẽ panis et calicis in sacrificiũ obtu¬
lit. Loth. declinans. factis enĩ sodomorũ

Expanded text:
enim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arenim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arfaxat sanans depopulationem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum ietatis aedificare turrem. Heber transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim ssio, cui pater propterea tale nomen inposuit, quia tunc natus est, quando per linguas terra divisa est. Thara exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrificio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum
Abbreviated transcription (Latin):
s firmiter in dei amore et contemplatione ma¬
nentes. nichil aliud dulce habent. nisi eum a
quo creati sunt. Quod autẽ duo ᷤ ͤm saia le¬
gunt᷑ figuralit̾ ueteris et noui testamenti sig¬
nificationẽ ostendunt. Quod uero faciẽ et
pedes dĩ oꝑiunt. significat qr p̃terita ante mũ¬
dum et futura post mundũ scire ñ possumus
s media tantũ. eorũ testimonio contemplam᷑.
Singłi senes alas habent. ꝙr de fabrica tantũ
mundi. quȩ in sex dieb facta ẽ. in p̃senti scło
nouimus. Quod clamat ter sc̃s alter ad alterũ.
tͥnitatis in unitate diuinitatis demonstrat
misteria. De hõib qͥ qͥdã p̃sagio nom̃ aeg¬
leni & primorum hominum ex pe
causis originẽ nominũ habent. & ui
ita ꝓpħice indita sunt uocabula. ut aut fitis
aut p̃cedentib corũ causis conueniant. In q
tam̃ manente spiritali sacram̃to nunc tautĩ
ad litterã intellectũ historiȩ ꝑseqͣmͣ. qbi aitĩ

Expanded text:
sed firmiter in Dei amore et contemplatione mased firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim t Novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamat ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat mysterium. De hominibus qui quodam plerique primorum hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequimur. Ubi autem
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte cõmunia omnium. Nam dum throni
sedes dei in quorumdam angelorum ordines spe-¬
cialiter designentur. tamen ꝑ psalmi stam qui
pͥuatis nominib appellantur. quia hoc ipsum
officium in proprio ordine plenius acceperunt.
et cum sint omnib cõmunia. ꝓpͥe tam̃ hȩc no¬
mina sis ordinib deputant᷑ Unicuiq enim
sicut predictum est ꝓpͥa officia sunt iniuncta
que ꝓmeruisse eos inmundi constat exordio.
Nam quia angeli et locis et hominib presunt.
ꝑsarum restat mͥ. Nñ et apparet nullũ esse locũ
cui angłi non p̃sint. P resunt enĩ et auspiciis ope¬
rum omniũ. Hic est ordo uel distinctio auge¬
lorum. qui post lapsum malorũ incȩlesti uigo¬
re stecerunt. Nam postquã apostatȩ angłi ceci¬
derunt: bii ꝑ seuerantia eternȩ beatitudinis
runam angłorum malorũ. hii qͥ ꝑmanserunt.
firmitatẽ eternȩ ꝑseuerantiȩ consequuti sunt.
nullo iam lapsu auersi nulla suꝑbia cadentes.

Expanded text:
ex parte communia omnium. Nam dum throni ex parte communia omnium. Nam dum throni sedes Dei in quorumdam angelorum ordine specialiter 316 designentur, tamen per Psalmistam, Quiprivatis nominibus appellantur, quia hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, propria tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. 28. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt injuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, Persarum restitit mihi.' Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis ruinam angelorum malorum hi, qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Misael qr populus dnĩ. Ipse et misac quodi¬
terp̃tat᷑ risus. uel gaudiũ. Acia fiat̃ meus di¬
meia audiens dnm̃. a saph. congregans. Far
rã. e ea quȩ in humo sunt cogitantes et rebis
transeuntib spem ponentes. transilut cam¬
do: iste qui uocatur transiliens. E man an¬
piens. uel formido eorum. E man xobustus.li¬
rachia benedictus dnĩ. uel benedictꝰ dñs. uii
districtio. siue diuerticulũ. ludit. lauddansil
confitens. Ester absconsa. Tacharias memors

Expanded text:
Misahel, qui populus Domini. Ipse et Misac, quod iMisahel, qui populus Domini. Ipse et Misac, quod interpretatur risus vel gaudium. Ahia frater meus. Semeia audiens Dominum. Asaph congregans. Ethan erram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur transiliens. Eman accipiens, vel formido eorum. Ethan robustus. Barachia benedictus Domini, vel benedictus Dominus. Olda districtio, sive diverticulum. Iudith laudans, vel confitens. Hester absconsa. Zacharias memoria
Abbreviated transcription (Latin):
sui dñs. iussuq darii reuersus est dĩ popłs.
et reedificata et urbs et cẽplũ. Aggeus in la-¬
tinũ. festiuus. et letus resonat. Destructum
enim templum edificandum propħat. et post
luctum captiuitatis regressionis lȩticiam p̾dicat.
Malachias interpretat᷑ angłs dnĩ. id est nuntuis.
Quicquid enim loquebatur quasi adño essent
mandata. ita credebantur: et inde ita nomen eiꝰ
septuaginta transtulerunt dicentes. assumptio
uerbi drũ suꝑ isrł in manu eilis. Escdras adiu¬
cor. Ncemias. consolator adno. Quodam enim
presagio futuri nomina ista sortiti sunt fiugt
enim in aduitorium et consolationẽ omin ii
popłõ redeunti ad patriam. Nam et templia
mini idem reedificauert̃. et murorũ ae tumi
opus ipsi restaurauer̃t. Annania. grã de ilt
et si drach. lingua chaldea quod interp̃tauri.¬
corus meus. A zaria auxilium dni. idem e q¬
denago. quod inlatinũ uertit᷑. seruiens careo

Expanded text:
sui; jussuque Darii reversus est Dei populus, sui; jussuque Darii reversus est Dei populus, et reaedificata est, et Urbs, et templum. 21. Aggeus in Latinum festivus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitiam praedicat. 22. Malachias interpretatur angelus Domini, id est, nuntius; quidquid enim loquebatur, quasi a Domino essent mandata, ita credebantur, et inde ita nomen ejus Septuaginta transtulerunt, dicentes: Assumptio verbi Domini super Israel in manu angeli eius.' Esdras adiutor. Nehemias consolator a Domino. Quodam enim praesagio futuri nomina ista sortiti sunt. Fuerunt enim in adiutorium et consolationem omni illius populo redeunti ad patriam. Nam et templum Domini iidem reaedificaverunt, et murorum ac turrium opus ipsi restauraverunt. Ananias gratia Dei. Idem et Sidrac lingua Chaldaea, quod interpretatur decorus meus. Azarias auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo.
Abbreviated transcription (Latin):
re. sine quo gen̾e illaduo ł infructuosa sunt.
uel etiam merrorẽ nuttunt. Omina tamĩ
hac genera sp̃s sc̃s moderat᷑. Habere autem
prophetiam non solum bonus s etiam et¬
malus et potest. Nam iuuenimꝰ saulem re¬
gem prophasse. Persoquebatur eium sc̃m dd̃
e impletus spũ scõ propħare cepit. de a

Expanded text:
re, sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, re, sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderaprophetiam non solum bonus, sed etiam malus potest. Nam invenimus Saulem regem prophetasse. Persequebatur enim sanctum David, et impletus spiritu, prophetare incaepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Terciũ genus. sonniũ sic̃ iacob subuixã mao
scalam dormiens uidit. Quartum genus ꝑ
nubẽ. sicut ad moisen et ad iob post plagam
loquit᷑ dr̃. Quintũ genus. uox de celo sicis
ad abraham sonuit dicens. ne extendasm¬
num tuã in puerũ. Et apud saulũ in ula.
Saule saule quid me ꝑsequeris: sextum
genꝰ ẽ. accepta parabola. sic̃ ap̃ salomon
rum scđm oculos corporis. sicut uidit a¬
braham cres uiros. sub ilice maubre. et mo¬
ises ignem in rubo. et discipuli cranssigu¬
mus. situt uidit petrꝰ discũ illum sumiti
de olo cũ uariis animalib. Et sicut isaias
q̃m in sede altissima non corporaliter sed
spiritaliter uidit. Non enĩ din forma cor¬
porea curũcerminat. s quẽ ad modũ figu¬
rate non ꝓpͥe multa dicunt᷑. ita etiam figu¬
rate mnulta monstrantur. Tertium autem
gemis uisionis ẽ. quod neq corporeis sensi¬
d neq illa parte anime qua corporaliũ rerũ
imagines capuuit᷑. s ꝑ intuitũ mentis quo

Expanded text:
Tertium genus somnium; sicut Jacob subnixam in coelo scalam dormiens vidit . Quartum genus per nubes; sicut ad Moysen et ad Job post plagam loquitur Deus. Quintum genus vox de coelo; sicut ad Abraham sonuit, dicens: Ne injicias manum tuum in puerum ; et ad Saulum in via: Saule, Saule, quid me persequeris? Sextum genus accepta parabola; sicut apud SalomonUnum secundum oculos corporis, sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre, et Moyses ignem in rubo, et discipuli transfigu sicut uidit Petrus discum illum submitti e caelo cum uariis animalibus. ex hoc genere Deum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate, non proprie multa dicuntur, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus visionis est, quod neque corporeis sensibus, neque illa parte animae qua corporalium rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis quo
Abbreviated transcription (Latin):
et uirtutes. quib uniuersam celestẽ socie¬
tatem apłs complectitur. ordines angłor⁊
et dignitates incelligunt᷑. et ꝓhac ipsa dis.¬
tributione officiorum. alii throni. alii do¬
minationes. alii principatꝰ. alii potestates
dicuntur. ꝓcertis dignitatib quib distĩ¬

Expanded text:
et virtutes, quibus universam caelestem socieet virtutes, quibus universam caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus i
Abbreviated transcription (Latin):
sa sũmitate. dr̃ etiã et ignẽ habere affixum.
Hoc autẽ telo pugnatur de turrib quas dici¬
falas manifestum est. Iuuenalis. Consulis an¬
te falas delfinorũq colunnas. A falis gͥ dicta
est falarica. sicut a muro muralis. Sane fala¬
ricam lucanus dicit. neruis mittit hastilibus.
atq celorum atorquendo uel emittendo uo¬
cata. De quib lucanus. Signa pares aquilas
et pila minantia pilis. Cuiꝰ singłare pilũ dr
Telum uocatur scđm grecã ethimologiã. a¬

Expanded text:
sa summitate dicitur etiam et ignem habere adfixum. sa summitate dicitur etiam et ignem habere adfixum. Hoc autem telo pugnatur de turribus, quas dici manifestum est. Iuvenalis 6, 589: Consulis ante falas delphinorumque columnas. A falis igitur dicta est falarica, sicut a muro muralis. Sane falaricam Lucanus dicit nervis mitti tortilibus atque telorum a torquendo, vel emittendo, vocatae. De quibus Lucanus 1, 7: Signa pares aquilas et pila minantia pilis. Cuius singulare pilum dicitur. Telum vocatur secundum Graecam etymologiam, ἀ
Abbreviated transcription (Latin):
ursos. sit tantũ firma manus. Lancea ẽ has¬
ta. amentũ habens in medio. Dicta autem
lancea. quod equa lance. idest equali am̃to
ponderata uibrat᷑. Amentum uinculum
est iaculorũ hastiliũ. qd mediis hastis apta¬
tur et inde amentũ. qd media hasta religat᷑
ut iaculet᷑. Claua est qualis fuit herculis. dicta
quod sit clauis ferreis inuicẽ religata et est cu¬
bito semisfacta in longitudine. Hec et cateia.
quam oracius cateiã dicit. Est enim genus gal
lici teli exmateria quã maxime lẽta. quȩ iac¬
tu non quidem longe ꝓpt̾ grauitatẽ euolat.
s quo ꝑuenit ui minia ꝑfringit. quod si abar.¬
tifice mittat᷑. rursum redit ad eum qui misit.
huius meminit uirgilius dicens. teutonico
ritu soliti corquere cateias. Unde et eos spa¬
ni et galli ceutonos uocant. Falarica est telũ
ingens. torno factũ. habens ferrũ cubitale. et
rotunditatẽ de plumbo. in modũ spere. in ip¬

Expanded text:
ursos, sit tantum firma manus. 5. Lancea est hasursos, sit tantum firma manus. 5. Lancea est hasta amentum habens in lancea quod aequa lance, id est aequali amento, ponderata vibratur. Amentum vinculum est iaculorum hastilium qui mediis hastis aptatur: et inde amentum quod media hasta religatur ut iaculetur. Clava est qualis fuit Herculis, dicta quod sit clavis ferreis invicem religata; et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateia, quam Horatius caiam diclici teli ex materia quam maxime lenta, quae jacta non quidem longe propter gravitatem evolat: sed quo pervenit, vi nimia perfringit: quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum. Lancea Huic meminit Vergilius dicens Aen. 7, 741: Teutonico ritu soliti torquere cateias. Unde et eos Hispani et Galli tautanos vocant. Falarica est telum ingens torno factum, habens ferrum cubitale et rotunditatem de plumbo in modum sphaerae. In ip
Abbreviated transcription (Latin):
tum cegat .c. littera pro .g. ponit᷑. Alii greco
nomine tecã uocari asserunt. qđ ibi repona¬
tur aliqͥd. inde et biblĩoteca librorũ repositi-
o d̾r. Dolones sunt uagine lignee. intra qͣs
latet pugio. sub baculi specie. Dolones autẽ
a dolo dicti sunt. quod fallant et decipiant
ferro. cũ speciem preferãt ligni. Hos uulgus
greco nomine.oxos uocant. id est acutos. Nñ
et apud medicos acutus morb oxea uocat᷑.
Arcus uocatꝰ eo quod arceat aduersariũ. inde
et arces dñr a quib arcent᷑ et hostes. Item arcꝰ.
ob sp̾em qđ sint curuati arcuis. De fundis.x.¬
unda dicta eo quod ex ea fundantur
lapides idest emittant᷑. Balista genus
tormenti ab emittendo iacula dicta. Bali enĩ
grece emittere dr. Torquetꝰ enĩ uerbert neruoꝵ.
et magna ui iacit hastas aut saxa. Inde et fun¬
dibalus. quasi fundens et emittens. Contra
balistã testudo ualet. Series enĩ fit armor¬

Expanded text:
tum tegat, C littera pro G posita. Alii Graeco tum tegat, C littera pro G posita. Alii Graeco nomine thecam vocari adserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio dicitur. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant et decipiant ferro, quum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocant, id est acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. Arcus vocatus eo quod arceat adversarium. Inde et arces dicuntur a quibus arcentur hostes. Item arcus ob speciem, quod sint curvati artius. § 10 De fundis. Funda dicta eo quod ex ea fundantur lapides, id est emittantur. tormenti ab emittendo iacula dicta: balin enim Graecet magna vi iacit, aut hastas, aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo
Abbreviated transcription (Latin):
at ñ ħ telũ mea qͦd ui dextera uersat. Propͥe
autẽ telũ alongitudinẽ dictũ. unde et mus¬
telam dicimus qđ longior sit quã mus. Cus¬
pis hastilis amentata. a cespite dictus. qđ est
pide mirtũ. Propͥe autẽ cuspis posterior
pars haste est. de sagitis.uiii.¬
agitta a sagaci iactu. id est ueloci io¬
Itu uocata. Pennis enĩ fertur quasi
auis. ut cderiter mors currat ad hominẽ.
adglutinant᷑ ut leues sint. et preuolent. Scaptas
Spicula sunt sagittȩ. uel lancee breues aspicar᷑
specie ñcupate. Scorpio est saguta uenenata.
arcu uel tormentis excu̾sa. quȩ dũ ad hominẽ
uenerit uirus quo figit᷑ infundit. unde et scor¬
ꝑio nom̃ accepit. De pharetris.uiIii.
haretra sagittarũ teca. a ferendo iacula
dicta. sicut et feretrũ uͥ funus defertur.
qr faretra mortẽ. feretrũ mortuũ portat. Cori¬
ti ꝓpͥe sunt arcuũ cece. sic̃ sagictarũ faretrȩ.
Nagina appellata eo qđ in eo mucro uel gla¬
dius bauilet᷑. Teca ab eo qđ aliquid recep¬

Expanded text:
At non hoc telum, mea quod vi dextera versat. Proprie autem telum a longitudine dictum: unde et mustelam dicimus quod longior sit quam mus. Cuspis hastilis amentata, a cespite dictus, quod espide myrtum. Proprie autem cuspis posterior pars hastae est. § 8 De sagittis. Sagitta a sagaci ictu, id est veloci ictu, vocata. Pinnis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, ab spicarum specie nuncupatae. Scorpio est sagitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen accepit. § 9 De faretris. Faretra sagittarum theca, a ferendo iacula dicta; sicut et feretrum, ubi funus defertur. uia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum faretrae. Vagina appellata eo quod in ea mucro vel gladius baiuletur. Teca ab eo quod aliquid recep
Abbreviated transcription (Latin):
FA.Inde apud latiuos: A. Translator eñi
exsimili sono alterius linguę litteram
condidit: ut nosse possimꝰ. linguam ebra¬
icam om̃ium linguarum & litterarum
ẽẽ matrem S hebrei uiginti duo elem̃ta
literarum. scđm ueteris testam̃ti libros
ututur: Greci uͦ uĩginti .iiiͦi. latimi eñi
int̃ ut̃nq linguam ꝓgredientes: urgin
i elem̃ta habent: De litteris hebreis.

Expanded text:
pha. Inde apud Latinos a. quare translator ex pha. Inde apud Latinos a. quare translator ex ex simili sono alterius linguae litteram condidit, ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum et litterarum esse matrem. Sed Hebraei viginti duo elementa litterarum secundum Veteris Testamenti libros utuntur; Graeci vero viginti quattuor. Latini enim inter utramque linguam progredientes viginti tria elementa habent
Abbreviated transcription (Latin):
numeroꝵ. causas. & diuisiones Quinta
mufica: quar incarminibus cantibq
consistit: Sexta geomethrica: que m̃sura
trȩ diuisionesq complectitur: Septima
astronomica: que continet legem astror:
De litteris commUN IS.
Irimordia grãmatice artis litterȩ
cõmunes existunt. quas librarii. et
calculatores secuntur. quarum disciplina
uelut quȩdam gr̃amaticȩ artis infantiaẽ
Unde & eam uarro litterationem uocat:
Litterȩ aũt sunt indices rerum. signa u̾
reꝑtus est. ꝓpt̾ memoriam rerum: nam
ne obliuione fugiant. litteris alligant᷑.
Intanta .N. rerũ uarietate nec dici audiendo po¬
t̾ant oĩa. nec memoria ꝯtim̾. litt̃ȩ aũ dictȩ qͣsile¬
gitẽ. q̃ it̃ legntibꝰ p̃stent. ł q̃ in lcg̃ndo it̾ent᷑. Lit¬
t̃ȩ latinȩ ⁊ grecȩ ab hebreiᷤᷤ uidnt᷑ exortȩ. ap̃ illoᷤ.Ni. pͥ
dictum est. AE ph. De inde exsunili e¬
nuntiatione apud grecos tractum est. Al¬

Expanded text:
numerorum causas et divisiones. Quinta numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet legem astrorum. § 3 De litteris communibus. Primordia grammaticae artis litterae communes existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis infantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem surepertus propter memoriam rerum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. Litterae autem dictae quasi legiterae, quod iter legentibus praestent, vel quod in legendo iterentur. Le latine et grece ab Hebreis videntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enunciatione apud Grecos tractum est al
Abbreviated transcription (Latin):
isciplina. adiscendo nom̃ accepit.¬
unde & scientia dici potest Nam
scire dictum adiscere. quia nemo
nr̃m scit. nisi qui discit Aliter dicta disci¬
plina. quia discitur plena Ars uͦ dicta est.
dicunt agrecis hoc tractũ ẽẽ. uocabulum.
apotesaretes: id est auirtute. quam scien¬
tiam uocauerunt: Int̾ artem & disciplin̾ã
plato & aristotiles hanc differentiam esse
uoluerunt. dicentes artem ẽẽ in his quesic.
& alit̃ haberi possunt. Disciplina uͦ ẽ. que
de his agit. que alit̃ inueniri ñ possunt
Nam quando ueris disputationibꝰ aliqͥd
disserit᷑. disciplina erit. quando aliquid
ueri simile att opinabile tractatur. nom̃
artis habebit.
Prima gr̃amatica. idest recte loquẽ¬
di peritia Scda rethorica: quȩ ꝓpter nito¬
rem & copiã eloquentiȩ suȩ maxime in
ciuilib questionib necessaria existimat᷑.
Tercia dialectica. cognom̃to logica. que
disputationib subtilissimis uera secernit
afalsis Quarta arithinetica: que cõtinet

Expanded text:
isciplina a discendo nomen accepitunde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. Ars vero dicta est, dicunt a Graecis hoc tractum esse uocabulum, apo tes aretes, id est a uirtute, quam ditiam vocaverunt. Inter artem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est, quae de his agit quae aliter evenire non possunt. Nam quando veris disputationibus aliquid disseritur, disciplina erit: quando aliquid verisimile atque opinabile tractatur, nomen artis habebit. Prima grammatica, id est loquendi peritia. Secunda rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ.i. scribebant. U̾nicuiq aut̃ littere: tria
accidunt Nom̃: qͦmͦ uocet᷑. figuiti: qͦ carac¬
tere signetur. Potestas. que uocalis que con¬
sonans habeat᷑ Ad qͥbusdã &. ordo adicit᷑.
sequens .B A. aũt inomnibꝰ gentibꝰ. ido pͥor
ẽ. litterarum: ꝓ eo qđ ipsa pͥor. nascentibus
uocẽ aꝑiat: Nomina aũt litterarum gen¬
tes exsonoso ꝓpͥe linguȩ dederunt. notatis
oris. sonis. atq discretis: Nam postꝗͣ eas
adnimaduerterunt. ⁊ nomina illis & figu¬
ras imposuerunt figuras aũt. partim ex
placito. partun ex sono litterarum forma¬
uerunt. ut puta.i.&.o. quaruni uniꝰ sicut
exillis sonꝰ. ita tenus uirgula: alteriꝰ pin¬
gius sonꝰ. sic̃ & plena sigura Pocestatemaũ.
ras litrerarum. & apicẽ: ueteres dixerũt
apicẽ dictum. ꝓpt̃ qđ longe sit apedibus.
& incacumine litterȩ ad ponat᷑. Est enim
linea iacens suꝑ litterã equalit̃ ducta.

Expanded text:
ro I scribebant. Unicuique autem litterae tria ro I scribebant. Unicuique autem litterae tria accidunt: nomen, quomodo vocetur; figura, quo caractere signetur; potestas, quae vocalis, quae consonans habeatur. A quibusdam et ordo adicitur, subsequens B. A autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarum, pro eo quod ipsa prior nascentibus vocem aperiat. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum formaverunt: ut puta I et O, quarum uni sicut exilis sonus, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Potestatem autem ras litterarum et apicem veteres dixerunt, apicem dictum propter quod longe sit a pedibus, et in cacumine litterae adponatur. Est enim linea iacens super litteram aequaliter ducta.
Abbreviated transcription (Latin):
quiã uocẽ eleuat: Aspiratio eñi ẽ. sonꝰ
uberius leuatus. eiꝰ contraria ẽ pro¬
sodia soniis equalit flexiis: R. litoeram
saluius. ludi magister. pͥus latims adiecit
ut insono discrim̃ faceret duarum litte¬
raruma.⁊q que idõ suꝑ uacua dicitur.
qͥa exceptis calendis suꝑ flua iudicatur
ꝑc. enĩ uniuersa expͥimmꝰ. Q. litteram:
nec greci resonant. nec hebrei. Exccptis
em̃ latinis. hanc. nulla alia lingua ha¬
bet Hec pͥus ñ erat: unde & ipsa suꝑ uacu¬
a est. uocata. qͥa ꝑ.c. cuncta ueteres scrip¬
serunt: X. ltttera usq ad augusti. tempus
ñdũ apud latinos erat. sed ꝓea.c.is. scribe¬
liant: Unde et duplex uocatur. qͥa ꝓe.is.
ponit᷑. Unde et ex eisdem litteris. composi¬
tũ nom̃ habet Ad grecis duas litteras mmu¬
tuauit latintas. Y⁊ S ꝓpt̾ nomina scili¬
cet greca:⁊ heȩ apud romanos usq az au
gusti cempꝰ. ñ scribebantur: sed ꝓ .s. duo.¬

Expanded text:
quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus, cui contraria est prosodia, sonus aequaliter flexus. 12. K litteram Salvius ludimagister prius Latinis adjecit, ut in sono discrimen faceret duarum litterarum c et q; quae ideo supervacua dicitur, quia exceptis kalendis superflua judicatur: per c enim universa exprimimus. 13. Q litteram nec Graeci resonant, nec Hebraei; exceptis enim Latinis, hanc nulla alia lingua habet. Haec prius non erat. Unde et ipsa supervacua est vocata, quia per c cuncta veteres scripserunt. 11 14. X littera usque ad Augusti tempus nondum apud Latinos erat; sed pro ea c et s scribebant; unde et duplex vocatur, quia pro c et s ponitur; unde et ex eisdem litteris compositum nomen habet. 15. A Graecis duas litteras mutuavit Latinitas, y et z, propter nomina, scilicet, Graeca. Et hae apugusti tempus non scribebantur, sed pro Z dua
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. qͥa duplex ẽ: instar .F. litere que
duplicem gãman habet. ad cuiꝰ similitu¬
dinẽ coniunctas uocales idigamõ appella¬
ri gr̃amatici uoluerunt. ut uotũ. uirgo
Int̃ seim uocasus uũt qũam liqͥde dicunt¬
ꝓpt̃ea qͥa int̾dum. inuna sillaba post¬
positȩ aliis consonantibꝰ deficiunt. & ame¬
tro eccluduntur. exquibus auȩ apud la¬
tinos liquescunt .l. i.R. ut stagor. flatus.
Relique.m. ⁊ .n. apud grecos liquescunt
UT ON esteus:
cẽ & septem aũt latinis litteris. ue¬
tus seriptura constabat. Unde & legi¬
tune nominantur: illa ratione. scilicet
uel qđ ab. e. uocali incipiunt:⁊ ininutũ
sonũ desinunt. ut sunt consonantes. uel
quod asuo sono incipiant.⁊ inuocalẽ.e.
desinunt. ut sunt mutȩ: H. aũt litaera ꝓ
sola aspiratione ad iecta post ea ẽ. Undde
ẜ aplerisq aspiratio putatur ẽẽ. ñ litcera
Que ꝓ inde aspirationis nota dicitur:

Expanded text:
dicitur, quia duplex est instar F litterae, quae dicitur, quia duplex est instar F litterae, quae duplicem Gammam habet, ad cuius similitudinem coniunctas vocales digammon appellari grammatici voluerunt, ut 'votum', 'virgo'. 9. Inter semivocales autem quaedam liquidae dicuntur, quia 10 interdum in una syllaba postpositae aliis consonantibus deficiunt, et a metro excluduntur. Ex quibus duae apud Latinos liquescunt, l et r, ut fragor et flatus. Reliquae m et n apud Graecos liquescunt, ut Mnestheus. 10. Decem et septem autem Latinis litteris vetus scriptura constabat. Unde et legitimae nominantur, illa ratione scilicet, vel quod ab e vocali incipiunt, et in mutum sonum desinunt, ut sunt semivocales; vel quod a suo sono incipiunt, et in vocalem e desinunt, ut sunt mutae. 11. H autem littera pro sola aspiratione adjecta est postea. Unde et a plerisque aspiratio putatur esse, non littera; quae proinde aspirationis nota dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Si eñi exeis extremum uocalis detraxe
uocales aũt .i. &. ii. apud gr̃amaticos uari¬
as habent significationes Nam modo uo-¬
Uocales idõ sunt: qͥa solȩ positȩ sillabas
bent post se. uocales inisdem sillabis cõ¬
consonanibus:
Iediȩ aũt to circo dicuntur. qm̃ natu¬
ralit̃ solȩ medium sonum habent.
ut ilus. unus. con iuicte aliis pinguius
sonant: ut ianꝰ. uanus: Sole em̃ aliter
duplex dicit᷑. qͥa quotiens cumq in metri¬
int̾ duas uocales inuenit᷑. ꝓduabus con¬
sonantibꝰ habetur. ut troia. maia. gemina¬
tͣ enim bis sonꝰ eiꝰ. u. quoq littera. ꝓ inde
nit̾dum nichil ẽ. qͥa alicub nec uocalis
nec consonans ẽ. ut qͥs uocalis eñi ñẽ. quia
i. sequif Consonaris ñ ẽ. qͥa .q. p̃cedit
Idoq quando nec uocalis nec consonans
est: sine dubio nichil est. Eadem & digã¬
monagrecis uocat᷑. quando sibi met ali¬
isq uocalibus iungit᷑. que idõ digamõ

Expanded text:
Si enim eis extremum vocalis detraxerSi enim eis extremum vocalis detraxervocales autem I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo voVocales ideo sunt, quia sole posite syllabas bent post se vocales in eisdem syllabis conconsonantibus. Mediae autem idcirco dicuntur, quoniam naturaliter solae medium sonum habent, ut 'illius', 'unius'. Coniunctae aliis pinguius sonant, ut 'Ianus', 'vanus'. Solae enim aliter duplex dicitur, quia quotienscumque inter duas vocales invenitur, pro duabus consonantibus habetur, ut 'Troia'. Geminatur enim ibi sonus eius. V quoque littera proinde interdum nihil est, quia alicubi nec vocalis nec consonans est, ut quis. Vocalis enim non est, quia I sequitur; consonans non est, quia Q praecedit. Ideoque quando nec vocalis, nec consonans est, sine dubio nihil est. Eadem et digammon a Graecis vocatur, quando sibimet aliisque vocalibus iungitur: quae ideo digammon
Abbreviated transcription (Latin):
ssio : nificat. & innumero dec̃ de monstrat.
m̃tis aut̃ dicta. qͥa carminib futura cane
munes dicte: qͥa multi eas in conmune u¬
tunt᷑. ut scribere & legere: Librales: quia
eas tantum illi nouerunt. qͥlibros con¬
scribunt. recteq loquendi dictandiq
rationẽ nouerunt: Litterarum aũt: du¬
plex ẽ. modꝰ. Diuidunt᷑ eñĩ pͥncipaliter
induas partes. inuocales & consonantes.
Uocales sunt: que directo iatu faucium.
sine ulla collisione uariȩ emittunt᷑. Et
dicte uocales: quod ꝑse uoc̃ẽ impleant. et
ꝑ se sillabas faciunt. nulla ad herente
consonante: Consonantes aut̃ sunt: quȩ
diu̾so motu linguȩ. uel imp̃ssione labroꝵ
efficiuntur: et uocatȩ consonantes: quia
ꝑse nonsonant. s iunctis uocalibus con¬
sonant: Heȩ & induabus partibus diui¬
duntur. insemi uocales. & inmutas Semi¬
uocale dictȩ: eo qđ quid dam semis. de
uocalibus habeant: Ab .e. qͥppe uocali in¬
iectis sibi uocalibus neqͣqͣm erũpũt:

Expanded text:
significat et in numero decem demonstrat. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebmunes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. Litterarum duplex modus est: dividuntur enim principaliter in duas partes, in vocales et consonantes. Vocales sunt quae directo hiatu faucium sine ulla conlisione varie emittuntur. Et dictae vocales, quod per se vocem inpleant, et per se syllabam faciant nulla adhaerente consonante. Consonantes sunt, quae diverso motu linguae vel inpressione labrorum efficiuntur. Et vocatae consonantes quia per se non sonant, sed iunctis vocalibus consonant. Haec in duabus partibus dividuntur: in semivocalibus et in mutis. Semivocales dictas eo, quod quiddam semis de vocalibus habeant. Ab E quippe vocali iniectis sibi vocalibus nequaquam erumpunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ duas. sum m̃a. ⁊ ultimã. sibi uendicat
xp̃s. Ipse em̃ pͥncipium: ipse fuis dicens.
ego sũ alfa & cu Concurrentibus m̃ĩ int̃
se inuic̃e. alfa. ad iu.usq deuoluit᷑. ⁊ rursꝰ¬
cu. ad alfa. replicat᷑. ut oftenderet inse dñs.
& initii de cursũ ad finẽ. & finis de cursum
ad initium. Om̃s aũt licierȩ apud grecos.
& uerba conpoi unt. et mimeros faciunt:
nam alfa littera. apud eos uocat᷑. innuine¬
ris unum Ubi aũt scribunt betha: uocan¬
tur duo Ubi scribunt gauima. uocant᷑
innumeris ipsorp. tria Ubi scribunt del¬
ta: uocantur innumeris ipsoes .iiiͬi. Et
sic om̃s littere apud eos mimeros habent:
latim aũt: numeros ad litteras non con¬
putant. sed sola uerba conpouunt. ⁊ccei

Expanded text:
vero duas summam et ultimam sibi vindicat vero duas summam et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse enim principium, ipse finis, dicens 'Ego sum Α et Ω.' Concurrentibus enim in se invicem Α ad Ω usque devolvitur, et rursus Ω ad Α replicatur, ut ostenderet in se Dominus et initii decursum ad finem et finis decursum ad initium. Omnes autem litterae apud Graecos et verba conponunt et numeros faciunt. Nam Alpha littera apud eos vocatur in numeris unum. Ubi autem scribunt Beta, vocatur duo; ubi scribunt Gamma, vocatur in numeris ipsorum tres; ubi scribunt Delta, vocatur in numeris ipsorum quattuor; et sic omnes litterae apud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant, sed sola verba componunt, excepto I
Abbreviated transcription (Latin):
ct O: His palamedes: troiano bello tres
teram. pitagoras samius. ad exemplum
uitȩ humanȩ. pͥmꝰ formauit: cuiꝰ uir.¬
gula subterior. pͥmã etatem significat.¬
incertam quippe. & que ad huc se nec
urtiis. nec uirtutibus dedit ħiuium aũt
qđ suꝑ est. ab ad olescentia incipit. Cuius
dextra pars ardua est. sed at beatam ui-¬
tam tendens Si nistra facilior: sed ad la¬
ben interitũq deducens: De qua sic
ꝑsius ait. Et tibi qua samus dedixcit
littera ramos. Surgentẽ dextro mons.¬
uitam significat de qua nunc diximꝰ. S.
Scd̃a theta: que mortẽ significat Nam iu¬
dices eamdem litteram thetam apponebãt.
ad eoꝵ nomina quos morti & supplitio af¬
id est amorte: Unde et habet ꝑmedium.
telũ. id est mortis signum. de qua qͥdamsic
ait: O multũ ante alias inselix lictera theta:
Tercia. tau: figuram de monstrans dm̃ice
dictum est. merechiele ꝑ angłm Transi
ꝑ medium irħm. ⁊ signa tau: infrente
uirorum gem̃tiũ & dolentium: Reliquas

Expanded text:
 τ, φ. Palamedes troiano bello tres  literam Pythagoras samius ad exemplum vite humane primus formavit, cuius virgula subterior pincertam quippe et quae adhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit. Bivium autem, quod superest, ab adolescentia incipit; cujus dextera pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labem, interitumque deducens. De qua sic Persius ait: Et tibi quae Samios deduxit littera ramos, Surgentem dextro monsvitam significat, de qua nunc diximus. Secunda Θ, quae mortem significat. Nam judices eamdem litteram theta apponebant ad eorum nomina quos supplicio afid est, a morte. Unde, et habet per medium telum, id est, mortis signum. De qua quidam sic ait: O multum ante alias infelix littera theta! 9. Tertia T, figuram demonstrans Dominicae dictum est in Ezechielo angelo9, 4: 'Transi per medium Ierusalem, et signa thau in frontes virorum gementium et dolentium.' Reliquas
Abbreviated transcription (Latin):
de et lucanꝰ: fenices pͥmũ magni si e̾dit᷑
ausi: mansuram rudibus uocem signa¬
re fuguris: Hinc est quod fenicco colore
libror capita scribuntur. quia ab ipsis
litterȩ mitium habuerunt:

Expanded text:
de et Lucanus: Phenices primis famasi creditur ausi. Mansuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est, quod et pheniceo colore librorum capita scribuntur, quia ab ipsis litere initium habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Porro actus quo pecus agi solet. Cliuosum.
iter flexuosum. Uestigia. sunt pedum signa
pͥmis plantis expressa. uocata qđ his uiȩ p̃¬
currentiũ inuestigentur. id est agnoscantur.
Ud eglebis et aquis xuii d e cristallinis

Expanded text:
Porro actus, quo pecus agi solet. Clivosum Porro actus, quo pecus agi solet. Clivosum iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis expressa, vocata quod his viae praecurrentium investigentur, id est agnoscantur. et glebis
Abbreviated transcription (Latin):
et itiner. quiersani significationẽ habent. Iter
enĩ est locus transitu facilis. unde et appellamꝰ
aditũ. Itiner autẽ est itus longe uie. et ipse la
bor ambulandi. ut quo uelis ꝑuenias. Semita.
itineris dimidiũ est. a semi itu dicta. Semita
autẽ hominum ẽ. callis ferarum et pecudum.
Callis. est iter pecudũ. inter montes angustũ.
et tritũ. a callo pedum uocatum. siue acallo
pecudũ ꝑduratũ. Tramices sunt. cransuersa
in agris itinera. siue recta uia dicta qđ crans¬
mittãt. Diuorcia sunt flexus uiarũ. hoc est
uiȩ in diuersa tendentes. Item diuerticula
sunt. hoc est diuersȩ ac diuise uiȩ. siue crans
quia duplex est uia. Competa qđ plures in
ea competunt uiȩ. quasi triuie. uel quadri¬
uiȩ. Ambitus inter uicinoꝵ ȩdificia locus
duorũ pedum et semipedis. ad curcũ eundi
facultatẽ relictus. et ab ambulando dictus.
Orbita uestigiũ carri. ab orbe rote dicta.

Expanded text:
et itiner diversam significationem habent. Iter et itiner diversam significationem habent. Iter enim est locus transitu facilis; unde appellamus et itum. Itiner autem bor ambulandi, ut quo velis pervenias. 9. Semita itineris dimidium est, a semi itu dicta. Semita autem hominum est, callis ferarum et pecudum. 10. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicti quod transmittant. 11. Divortia sunt flexus viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. Eadem diverticula sunt, hoc est, diversae ac divisae viae, 244 quia duplex est via. Conpeta, quia plures in ea conpetunt viae, quasi triviae, quadriviae. Ambitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta.