comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis ibi facta non est: sicut insodomis
facta ẽ. De sodomis enim questio erat: qͣn¬
do dm̃ abraham interrogauit. Ds̃ aut̃ dix̃.
non ꝑdam ciuitatem: ñ dixit ñ flagellem
ciuitatẽ. Sodomis non peꝑcit: sodomã ꝑ¬
didit: sodomã penitus igne consumpsit:
Quã ad iudicium non distulit. s in ea exer¬
cuit. qͦd aliis malis ad iudiciũ ñ reseruauit.
Prorsus nullus de sodomis euasit:nichil
hominis relictum ẽ. nichil pecoris. nichil
domoꝵ. Cuncta omnino ignis absorbuit.
aut roma. quam multi exierunt: quã mul
captiui inquiunt multi ductisunt. Hoc
et danihel: non ad suppliciũ suũ. s ad
solatium cȩteroꝵ. S multi in quiunt oc¬
cisi sunt. Hoc et tot iusti et ꝓpħȩ: asanguine
abel. usq ad sanguinem ⁊acharie.Hoc etiã
tot apłi: hoc ipse dñs ꝓpħarum. et apłoꝵ¬
iħc. S multi inquiunt tormentis uariis
facte. incendia. rapine. interfectiones: ex¬

Expanded text:
civitatis ibi facta non est, sicut in Sodomis civitatis ibi facta non est, sicut in Sodomis facta est. De Sodomis enim quaestio erat, quando Deum Abraham interrogavit. Deus autem dixit, Non perdam civitatem: non dixit, Non flagello civitatem. Sodomis non pepercit, Sodomam perdidit: Sodomam penitus igne consumpsit, quam ad judicium non distulit, sed in eam exercuit quod aliis malis ad judicium reservavit. Prorsus nullus de Sodomis evasit; nihil hominis relictum est, nihil pecoris, nihil domorum: cuncta omnino ignis absorbuit. autem Roma quam multi exierunt et rediturcaptivi, inquiunt, multi ducti sunt. Hoc et Daniel, non ad supplicium suum, sed ad solatium caeterorum. Sed multi, inquiunt, occisi sunt. Hoc et tot justi Prophetae a sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae : hoc etiam toto Apostoli, hoc ipse Dominus Prophetarum et Apostolorum. Sed multi, inquiunt, tormentis variis facta, incendia, rapinae, interfectiones, ex
Abbreviated transcription (Latin):
adomino utrum si decem iustos in ciuita¬
te reperit. ꝑdat cum reliquis innumera¬
bilib malis: an ꝓpter decem iustos parcat
potius ciuitati. Respondit ds̃. etiã ꝓpt̃ decẽ.¬
non se ꝑdere ciuitatem. Quid gͦ dicimus fr̃s:
Occurrit enim nob̃ questio ualida et uehe¬
mens. p̃sertim abhominib qui scripturis
nrĩs impietate insidiant᷑. non qͥ eas pieta¬
te ꝑquirunt: et dicunt maxime de recen¬
ti excidio tantȩ urbis. Non erant romȩ
rũ dei. nec quinquaginta iusti inueniri po¬
tuerunt.Nec quadraginta.nec triginta. nec
de iusticia querit᷑. et ds̃ de iusticia respon¬
det. iustos quęrit ad regulam diuinam: ñ
ad regulam humanam.Cito ego respondeo.
Aut inuenit ibitot iustos. et peꝑcit ciuitati:
aut si non peꝑcit ciuitati. nec iustos inue¬
nit. S respondetur mͥ manifestum ẽẽ. qͦd
ds̃ non peꝑcerit ciuita ti. Respondeo et¬
ego. Immo non ẽ mͥ manifestum. ꝑditio enĩ

Expanded text:
a Domino, utrum si decem justos in civitaa Domino, utrum si decem justos in civitate compererit, perdat eos cum reliquis innumerabilibus malis, an propter decem justos parcat potius civitati. Respondit Deus, etiam propter decenon se perdere civitatem . Quid ergo dicimus, fratres? Occurrit enim nobis quaestio valida et vehemens, praesertim ab hominibus qui Scripturis nostris impietate insidiantur, non qui eas pietate perquirunt; et dicunt, maxime de recenti excidio tantae urbis: Non erant Romae rum Dei, nec quinquaginta justi inveniri potuerunt, nec quadraginta, nec triginta, nec de justitia quaeritur, et Deus de justitia respondet; justos quaerit ad regulam divinam, non ad regulam humanam. Cito ergo respondeo: Aut invenit ibi tot justos, et pepercit civitati; aut si non pepercit civitati, nec justos invenit. Sed respondetur mihi, manifestum esse quod Deus non pepercit civitati. Respondeo ego: Imo mihi non est manifestum. Perditio enim
Abbreviated transcription (Latin):
apeccato: Et mirant᷑ homines: et utinã tan¬
tum mirarent᷑. et ñ etiam blasphemarent.
quando corripit ds̃ genus humanũ. et
flagellis pie castigationis exagitat. exer¬
cens ante iudicium disciplinam: et plerun¬
q ñ eligens quẽ flagellet. nolens inue¬
nire quem damnet. flagellat enim simul u¬
stos. et iniustos. Quanquã quisiustus: si da¬
nihel peccata ꝓpͥa confitet᷑. Lecta ẽ ante dies
lectio libri geneseos.quȩ uos nisi fallor mul¬
tum fecit intentos: ubi abrahamdicit. utrũ
ꝓpt̃ eos. an cum ipsisꝑdat ciuitatem: et res¬
pondit ei dñs. quod si inueniat in ciuitade
quinquaginta iustos parcat eiuitati. Dein¬
de abraham adiecit ad int̾rogationẽ. et quȩ¬
siuit. utrũ siminus fuerint quinq et re¬
maneant quadragintaquinq. similiter
parcat ciuitati. Respondit ds̃. parcere se.
et ꝓpt̃ quadraginta quinq Quid plura:
Paulatim interrogando. et de illo numero
detrahendoꝑuenit ad decem: et quesiuit

Expanded text:
 Et mirantur homines, et utinam tantum mirarentur, et non etiam blasphemarent, quando corripit Deus genus humanum, et flagellis piae castigationis exagitat, exercens ante judicium disciplinam, et plerumque non eligens quem flagellet, nolens invenire quem damnet. Flagellat enim simul justos et injustos: quanquam quis justus, si Daniel peccata propria confitetur? 2. Lecta est ante dies lectio libri Geneseos, quae nos, nisi fallor, multum fecit intentos, ubi Abraham dicit Dominopropter eos, an cum ipsis perdat civitatem. Et respondit ei Dominus, quod si inveniat in civitate quinquaginta justos, pareat civitati. Deinde Abraham adjecit ad interrogationem, et quaesivit utrum si minus fuerint quinque, et remaneant quadraginta quinque, similiter parcat. Respondit Deus, parcere se et propter quadraginta quinque. Quid multa? Paulatim interrogando, et ex illo numero detrahendo pervenit ad decem, et quaesivit
Abbreviated transcription (Latin):
bemus aliquid: inde asꝑsi sumus: inde ir¬
rorati. Cuius rostalis ẽ. qualis fons: Rore
isto asꝑsus. s flagrans infontem. dic deo
cuo. Qm̃ apud te est fons uite. In rore isto
natum ẽ desiderium: in fonte satiaberis. Ibi
est qͦd suffitici cit nobis. filii autẽ
hominũ. subteginine alarũ tua¬
rum sꝑabunt. Quid desideramus ꝓ magno.
ea dei beneficia quȩ donat et bestiis. Bene¬
ficia quidem ipsius sunt. Quis dubitat:
Aquo salus uel minimi animantis. nͥ ab illo
de quo dictum ẽ. dñi ẽ salusͦ S ait idẽ ipse¬

Expanded text:
bemus aliquid, inde adspersi sumus, inde irbemus aliquid, inde adspersi sumus, inde irrorati. Cujus ros talis est, qualis fons? Rore isto aspersus, sed flagrans in fontem, dic Deo tuo: Quoniam apud te est fons vitae. In rore isto natum est desiderium, in fonte satiaberis. Ibi est quod sufficit nobis. Filii autem hominum in tegmine alarum tuarum sperabunt. Quid desideramus pro magno ea Dei beneficia, quae donat et bestiis? Beneficia quidem ipsius sunt, quis dubitat? A quo salus vel minima, nisi ab illo de quo dictum est, Domini est salus . CAPUT XI.
Abbreviated transcription (Latin):
sti. ille quod reddideris habebit: tu pignꝰ
recipies. Non enim habebit ambas res.Qͥd
rit qua ꝓmissa pignus dedit. auferendũ
ẽ a nobis pignus: Absit. S qd̃ dedit hoc
implebit. Idõ melius arra: quam pignus.
Mliquando enim p̃cium uerbi grã p̃paras da¬
re. ꝓcare quam tenes bonȩ fidei contractu.
De ipso p̃cio das aliquid: et erit arra. non
pignus. Quod sit complendum. non qͦd au¬
ferendum. Iam gͦ intellige. Simuenio di¬
lectorem. habet arram: et ex arra desiderat
plenitudinem. Arram ipsam consideret. Hoc
enim implebitur: unde arra data ẽ. Ipsam
cogitet: ipsam apud se discutiat. Ipsam in¬
spiciat: ipsam de plenitudine illa quã ñ
uidet interroget: ne forte aliud inplenitu¬
dinem desideret. quam ẽ in eo quod acce¬
pit. Forte ds̃ aurũ daturus ẽ. auri pleni¬
tudinem completurus ẽ: et de auro arrã
dedit. Metuendum ẽ. ne tu ꝓ auro plũbũ
desideres. Aspice gͦ arram:si tibi potuero

Expanded text:
sti, ille quod reddideris habebit, tu pignus sti, ille quod reddideris habebit, tu pignus recipies: non enim habebit ambas res. CAPrit, qua promissa pignus dedit, auferendum est nobis pignus? Absit. Sed quod dedit, hoc implebit. Ergo melius arrha quam pignus. Aliquando enim pretium, verbi gratia, praeparas dare pro ea re quam tenes bonae fidei contractu, de ipso pretio das aliquid; et erit arrha, non pignus; quod sit complendum, non quod auferendum. Jam ergo intellige. Si invenio dilectorem, habet arrham, et ex arrha desiderat plenitudinem. Arrham ipsam consideret: hoc enim complebitur, unde arrha data est. Ipsam cogitet, ipsam apud se discutiat, ipsam inspiciat, ipsam de plenitudine illa quam non videt, interroget: ne forte aliud in plenitudine desideret, quam est in eo quod accepit. Forte Deus aurum daturus est, auri plenitudinem completurus, et de auro arrham dedit. Metuendum est ne tu pro auro plumbum desideres. Aspice ergo arrham; si tibi potuero
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Qm̃ caritas dei diffusa est inquit in
fusa ẽ enim caritas incordibus nr̃is. Nonta¬
bis. Si diffusa est caritas in cordib nr̃is: et
ds̃ caritas ẽ: ecce iam ex quantulocunq pi¬
gnore. deambulat ds̃ in nob̾. Pignus enĩ
accepimus. Quid illud ẽ. cuiꝰ pignꝰ tale ẽ:
Quanquam melius habent codices qͥ ha¬
bent arram: quam qui habent pignus.
Eandem quippe rem interp̃tes dicere uo¬
luerunt. Inter est tamen aliquid in loqͦn¬
di usu: inter arram et pignus. Pignus enĩ
quando datur. cum datum fuerit ꝓpter
quod pignus datum ẽ. pignꝰ auferetur.
Iammultos ur̃m intellexisse non dubito.
Nonuideo: sed excollocutione quia loquimini
ad alterum. sentio eos qui intellexerunt uelle
exponere his quinondũ intellexerunt. Ergo
planius aliquanto dicam: ut ad omnes ꝑue¬
niat. Accipis uerbi grã codicem ab amicotuo.
Ut tibi det: das aliquod pignus. Cum reddi¬
deris qͦd accepisti. ꝓpter quod pignꝰ posui¬

Expanded text:
tatis: Quoniam charitas Dei diffusa est, inquit, in tatis: Quoniam charitas Dei diffusa est, inquit, in fusa est enim charitas in cordibus nostris, non tabis. Si diffusa est charitas in cordibus nostris, et Deus charitas est ; ecce jam ex quantulocumque pignore deambulat Deus in nobis. Pignus enim accepimus. Quid illud est, cujus pignus tale est? Quanquam melius habent codices, qui habent arrham, quam qui habent pignus. Eamdem quippe rem interpretes dicere voluerunt. Interest tamen aliquid in loquendi usu inter arrham et pignus. Pignus enim quando datur, cum datum fuerit propter quod pignus datum est, pignus aufertur. Jam multos vestrum intellexisse non dubito. Non video, sed ex collocutione, quia loquimini ad alterutrum, sentio eos qui intellexerunt, velle exponere iis qui nondum intellexerunt. Ergo planius aliquanto dicam, ut ad omnes perveniat. Accipis, verbi gratia, codicem ab amico tuo; ut tibi det, das aliquod pignus: cum reddideris quod accepisti, propter quod pignus posui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dixit. Si cȩlum eeli non sufficit tͥ. Et ta¬
men templũ dei sc̃m est. quod estisuos. Nos
enim inquit alio loco. templum dei uiui su¬
mus. Et unde hoc ꝓbas tanquam ei dicere¬
tur. sicut scriptum est inquit. habitabo in
eis. Si tibi magnus aliquis patronꝰ diceret.
habitabo apud te. quid faceres cũ angusta
domus tua ẽẽt:c Pculdubio turbareris: om¬
nino trererisoptaresne fieret. Nolles enĩ ẽẽ in an¬
gustiis. recipiens magnum: cuiꝰ aduentui
domus tua pauꝑcula non sufficeret. Noli
timere aduentum deitui:noli timere affe¬
ctum dei tui: non te angustat cum uenerit:
immo ueniendo dilatabit te. Namut scias
qm̃ dilatabit te: non solum aduentũ suũ.
ꝓmisit habitabo in eis. s etiam ipsam lati¬
tudinem addendo. & deambulabo. Latitu¬
dinẽ istãsidiligis. uides.Timor tormentũ ha¬
bet. Ergo angustias habet. Ac ꝑhoc amor
latitudinem habet. Uide latitudinem cari¬

Expanded text:
hoc, dixit: Si coelum coeli non sufficit tibi . Et cehoc, dixit: Si coelum coeli non sufficit tibi . Et certe templum Dei sanctum est, quod estis vos . Nos enim, ait alio loco, templum Dei vivi sumus. Et hoc unde probas, tanquam ei diceretur? Sicut scriptum est, inquit, Habitabo in eis. Si tibi aliquis magnus patronus diceret, Habitabo apud te, quid faceres? Cum angusta domus esset, procul dubio turbareris, omnino terrereris, optares ne fieret. Nolles enim esse in angustiis recipiens magnum, cujus adventui domus tua paupercula non sufficeret. Noli timere adventum Dei tui, noli timere affectum Dei tui: non te angustat, cum venerit; imo veniendo dilatabit te. Nam ut scias, quoniam dilatabit te, non solum adventum suum promisit, Habitabo in eis: sed ipsam etiam latitudinem, addendo, Et deambulabo . Latitudinem istam, si diligis, vides. Timor tormentum habet, ergo angustias habet: ac per hoc amor latitudinem habet. Vide latitudinem chari
Abbreviated transcription (Latin):
terminatũ forma. localiter manentẽ. loca¬
am: Si ascendero in cȩlum auibi es: si
descendero ininfernum ades. Sincelo
ipse. si intra ipse. in inferno adest: qͥd fac̃
modo ille paruulus: Si audit: querat
cum samaritana montes et templa. Quo
uult ire: Ad dm̃. Ab ierłm. ad montes sa¬
mariȩ. ad templum uisibile. Non festi¬
net. Hon quȩrat aliquod templũ quo
ueniat ad dm̃. Ipse sit templum: et ad
illum ueniet ds̃. Non contemnit. ñ refu¬
git. non dedignat᷑. Immo dignatur: si
non indignatur. Audipollicentem: au¬
di interim ꝓmittendo dignantẽ : non mi¬
nando indignantem. Ueniemus inqͥt
ad eũ ego & pater. ad eum quẽ supͣ dix̃.
dilectorem suum. obeditorem p̃ceptoꝵ
suoꝵ. custodem mandati sui: amatorẽdi:
amatorem proximi sui. Ueniemus inqͥt ad
eum: et mansionẽ apud eum faciemus. Non ẽ¬
angustum cor fidelis: eui angustum fuit tẽ
plum salomonis. Nam et ipse cũ fabricaret

Expanded text:
terminatum forma, localiter manentem, locaterminatum forma, localiter manentem, locaam? Si ascendero in coelum, tu illic es; si descendero in infernum, ades : si in coelo ipse, si in terra ipse, si in inferno adest; quid facit modo ille parvulus? Si audit, quaerat cum Samaritana montes et templa quo vult ire ad Deum, ad Jerusalem, ad montem Samariae : non ad templum visibile, non festinet, non quaerat aliquod templum quo veniat ad Deum. Ipse sit templum, et ad illum veniet Deus. Non contemnit, non refugit, non dedignatur: imo dignatur. Si non dedignatur, audi pollicentem: audi interim promittendo dignantem, non minando dedignantem. Veniemus, inquit, ad eum, ego et Pater. Ad eum quem supra dixit dilectorem suum, obeditorem praeceptorum suorum, custodem mandati sui, amatorem Dei, amatorem proximi sui. Veniemus, inquit, ad eum, et mansionem apud eum faciemus . CAplum Salomonis. Nam et ipse cum fabricaret
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autẽ putat falsum. non intelligit.
Ergo si hoc putauerit homo carnalis.¬
quia dei natura atq substantia distincta
m̃bris ẽ. determinata forma. circũscripta
quantitate. manens loco: quid cũ illo fa¬
cio: Si dixero non est ita ds̃: non capit.
Si dixero ita ẽ ille quasi capit: s ego deci¬
pior. Non possum dicere ita ẽ: ne menti¬
ar. Et non undecunq: s de dõmeo. de sal¬
uatore. et redemptore meo. despe mea.
Non est res leuis. de tali mentiri. De talz
falli molestum ẽ: et ꝑiculosum ẽ. De tali
autemmentiri: exiciosum ẽ. et ꝑniciosũ.
Non autem omnis qui mentit᷑. fallitur.
tur: mentitur non fallit᷑. Si autẽ ipse
putat uerum ẽẽ. quod uerum non est: fal¬
lit᷑. Et si hoc dicit qđ uerum putat. non
mentitur: s tamen fallitur. Ds̃ illi donet
non falli. quinoluit mentiri. Sigͦ ut
dm̃. habentem certis corporis sui locis
membra disposita. circum scriptũ figura.

Expanded text:
Qui autem putat falsum, non intelligit. Qui autem putat falsum, non intelligit. Ergo si hoc putaverit homo carnalis,quia Dei natura atque substantia distincta membris est, determinata forma, circumscripta quantitate manens loco, quid cum illo facio? Si dixero, Non est ita Deus: non capit. Si dixero, Ita est: ille quasi capit; sed ego decipio. Non possum dicere, Ita est: ne mentiar; et non undecumque, sed de Deo meo, de Salvatore et Redemptore meo, de spe mea, Non est res levis de tali mentiri. De tali falli molestum est et periculosum est: de tali autem mentiri exitiosum est et perniciosum. Non omnis qui mentitur, fallitur. ui mentitur, fallitur. Si autem ipse putat esse verum, quod verum non est, fallitur: et si hoc dicit quod verum putat, non mentitur, sed tamen fallitur. Deus donet illi non falli, qui noluit mentiri. CAPUT Deum, habentem certis corporis sui locis membra disposita, circumscriptum figura,
Abbreviated transcription (Latin):
Stulticia ẽ enim illi. et non scire potest.
qm̃ spiritaliter diudicat᷑. Sp̃alis diui¬
dicat omnia. Ipse autem a nemine diu¬
dicat᷑. Idem ipse dicit. Sapientiam loqͥ¬
mur. inter ꝑfectos. Ut quid gͦ loqueris
si inter ꝑfectos: Quid enim opus ẽ. de lo¬
auditorem. Est gͦ et auditor ꝑfectus men
te iam capax. cui solidus cibus nullam
faciat ꝑturbationem: nullam ingerat cru¬
delitatem. Quis ẽ hic et laudabimus eũ:
Nec dubito tamen eẽ aliquos sp̃ales bene
audientes. bene duiudicantes. Apud istos
non laboro. Aut enim carnalis inuenior.
et miscdit̃ mecũ agit: aut capit. qͦd dico.
et congratulatur michi. Eece nunc susce
auditorem. Quid putabit nisi quia ds̃
apparuit informa humana: App̃hen¬
dit illi manum dexteram. non sinistrã.
et detinxit insuam uoluntatẽ: quo uo¬
luit assumpsit. Si hoc intellexerit im¬
mo si hoc putauerit: nunqͥd intelligit.
Qui enim intelligit uerũ. intelligit.

Expanded text:
stultitia enim est illi, et non scire potest, stultitia enim est illi, et non scire potest, quoniam spiritualiter dijudicatur. Spiritualis dijudicat omnia; ipse autem a nemine dijudicatur. Idem ipse dicit: Sapientiam loquimur inter perfectos. Utquid ergo loqueris, si inter perfectos ? Quid enim opus est te loa mente jam capax, cui solidus cibus nullam faciat perturbationem, nullam ingerat cruditatem. Quis est hic, et laudabimus eum? Nec dubito tamen esse aliquos spirituales, bene audientes, bene dijudicantes: apud istos non laboro. Aut enim carnalis invenior, et misericorditer mecum agit: aut capit quod dico, et congratulatur mihi. CAPUT V. 5. auditorem; quid putabit, nisi quia Deus apparuit in forma humana, apprehendit illi manum dexteram, non sinistram, et deduxit in suam voluntatem, et quo voluit assumpsit? Si hoc intellexerit, imo si hoc putaverit, nunquam intelligit. Qui enim intelligit, verum intelligit.
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus inmedium ur̃m: tanquã nutrix
fouens filios suos. Apłs uero germano et
pingui caritatis affectu. et nutricis ꝑso¬
nam suscepit dicendo fouet: et matris. ad¬
dendo filios suos.Sunt enim nutrices fo¬
uentes cuidem: s non filios suos. Item
sunt matres nutricib dantes. ñ fouentes
filios suos. Idem gͦ nutritor et fotor. alio
loco dicit. quod paulo ante cõmemoraui:
cumtimore et tremore multo fui apud uos.
S dicis. Quales illi erant: ut ille cũ timo¬
re et tremore multo eẽt ad illos: Tanqũã
paruulis inquit inxp̃o: lac uobis potũ
dedi non escam. Neq enim poteratis: sed
nec adhuc quidem potestis. Estis enim
adhuc carnales.Quos carnales dicit:par¬
uulos tamen in xp̃o dicit. Sic arguit: ut
ñ abdicet. Et carnales. et paruuli inxp̃o.
Non uult tamen eos eẽ carnales: quosdi¬
cit ẽẽ paruulos inxp̃o. Optat eẽ spiritales.
omnia diudicantes: et quia nemine di¬
iudicent᷑. Animalis enim homo sicut ip¬

Expanded text:
parvulus in medio vestrum, tanquam nutrix parvulus in medio vestrum, tanquam nutrix fovens filios suos . Apostolus vero, germano et pio charitatis affectu et nutricis personam suscepit, dicendo, fovet; et matris, addendo, filios suos. Sunt enim nutrices foventes quidem, sed non filios suos: item sunt matres nutricibus dantes, non foventes filios suos. Idem ergo nutritor et fotor alio loco dicit, quod paulo ante commemoravi, Cum timore et tremore multo fui apud vos. dicis: Quales illi erant, ut ille cum timore et tremore multo esset apud illos? Tanquam parvulis, inquit, in Christo lac vobis potum dedi, non escam; neque enim poteratis: sed nec nunc quidem adhuc potestis; estis enim adhuc carnales . Quos carnales dicit, parvulos tamen in Christo dicit; sic arguit, ut non abdicet. Et carnales, et parvuli in Christo: non vult tamen eos esse carnales, quos dicit esse parvulos in Christo: optat esse spirituales, omnia dijudicantes, et qui a nemine dijudicentur. Animalis enim homo, sicut ip
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil ẽ gͦ quod scripturam accusemꝰ: si
nos forte illa non intellecta in aliquod de¬
uiemus. Cum ipsam intelligimus: recti su¬
mus.Cum aũt ea non intellecta praui su¬
mus: ipsam rectam dimittimus. Non enĩ
eam deprauati deprauamꝰ. S illa stat re¬
cta: ut ad illam corrigendi redeamus. Ue¬
runtamen ut nos exerceat cadem scriptura.
inmultis locis uelut carnalider loquit᷑: cũ
lex semꝑ spiritalis sit. Lex enim ut ait apłs
spiritalis ẽ: ego autem carnalissum. Cũ sit
gͦ illa spiritalis: tamen sepe cum carnalib
quasi carnaliter ambulat: s non eos uult
remanere carnales.Quia et mater paruu¬
lum amat nutrire: s eum non amat par¬
uulum remanere. Insinutenet: manibus
fouet: blandicris consolatur: lacte nutrit.
Omnia paruulo facit: s optat. ut crescat.
ne semꝑ talia faciat. Uidete apłm. Melius
enim ipsum intuemur: qui se etiam matrẽ
non dedignatus ẽ dicere ubi ait. factus sũ

Expanded text:
Nihil est ergo quod Scripturam accusemus, si Nihil est ergo quod Scripturam accusemus, si nos forte, illa non intellecta, in aliquo deviemus. Cum ipsam intelligimus, recti sumus: cum autem ea non intellecta pravi sumus, ipsam rectam dimittimus: non enim eam depravati depravamus; sed illa stat recta, ut ad illam corrigendi redeamus. Verumtamen ut nos exerceat eadem Scriptura, in multis locis velut carnaliter loquitur, cum semper spiritualis sit. Lex enim, ut ait Apostolus, spiritualis est; ego autem carnalis sum . Cum sit ergo illa spiritualis, tamen saepe cum carnalibus quasi carnaliter ambulat. Sed non eos vult remanere carnales. Quia et mater parvulum amat nutrire, sed eum non amat parvulum remanere. In sinu tenet, manibus fovet, blanditiis consolatur, lacte nutrit: omnia parvulo facit; sed optat ut crescat, ne semper talia faciat. Videte Apostolum: melius enim ipsum intuemur, qui se etiam matrem non dedignatus est dicere, ubi ait, Factus sum
Abbreviated transcription (Latin):
pud uos. Tutius est gͦ. ut et nos qui loqui¬
mur. et uos qui auditis. sub iino magistͦ.
condiscipulos nos eẽ nouerimꝰ. Om̃motu¬
tius est: et hoc expedit. ut nos non tanꝗͣ.
magistros. s tanquam condiscipłos urõs
audiatis. Uidete enim quia sollicitudo no¬
bis impacta ẽ. ubi dicit᷑. fr̃s. nolite plures
magistri fieri. In multis enim offendimus
dicere. se ẽẽ ꝑfectum: Qui gͦ stat et audit:
in uerbo non offendit. Qui autẽ loquit᷑
etiam si quod difficile ẽ. non offendit: quid¬
patitur cum timet ne offendat: Oportet
gͦ uos ẽẽ non solum loquentiũ auditores s
et cimentium miseratores. Ut in eo qͦd ue¬
rum dicimus. qm̃ omne uerũ aueritate ẽ.
non nos. s ipsum laudetis: ubi autẽ sicut
homines offendimus. eundẽ ipsũ ꝓ nob̾
inculpate sunt. Omnis scriptura diuini¬
tus inspirata utilis ẽ ad docendũ. ad ar¬
guendum. ad exhortationem. ad doctͥnã

Expanded text:
pud vos . Tutius ergo est, ut et nos qui loquipud vos . Tutius ergo est, ut et nos qui loquimur, et vos qui auditis, sub uno magistro condiscipulos nos esse noverimus. Omnino tutius est, et hoc expedit, ut nos non tanquam magistros, sed tanquam condiscipulos vestros audiatis. Videte enim quia sollicitudo nobis imposita est, ubi dicitur, Fratres, nolite plures magistri fieri; in multis enim offendimus dicere se esse perfectum? Qui ergo stat et audit, in verbo non offendit. Qui autem loquitur, etsi quod difficile est non offendit, patitur tamen et timet ne offendat. Oportet ergo vos esse non solum loquentium auditores, sed et timentium miseratores: ut in eo quod verum dicimus, quoniam omne verum a veritate est, non nos, sed ipsum laudetis; ubi autem sicut homines offendimus, eumdem, ipsum pro nobis inculpatae sunt. Omnis Scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum, ad arguendum, ad exhortationem, ad doctrinam .
Abbreviated transcription (Latin):
uod cantauimus dño. ꝓpositũ
nobis ad loquendum credamus.
Hinc uobis fiat sermonr̃. Et cui
diximus. tenuisti manum dexterȩ meȩ. et in
uoluntate tua deduxistime. et cum gła as¬
sumpsistime: ipse ad intellectum clariorẽ
assumat corda ur̃a: et adiuuet miscđia et gr̃a
sua me loquentem. uos iudicantes. Quanqͦ.¬
enim ꝓpt̃ cõmoditatem dȩꝓmendȩ uocis. al¬
tiore locostare uideamur: tamen inipso alti¬
ore loco. uos iudicatis. et nos iudicam᷑. Do¬
ctores dicimur: s in multis doctorem que¬
rimus. nec uolumus nos haberi magistros.
Periculosum ẽ enim et ꝓhibitum. dnõ ipso
dicente. ne uelitis dici magistri. unus ẽ
discipulatus securus est. Ideo psalmus. au¬
ditui meo inquit dabis gaudium et exul¬
tationem. Securior ẽ enim uerbi auditor:
quam uerbi ꝓlator. Ideo ille securus stat.
et audit cum: et gaudio gaudet ꝓpter uocẽ
pensationis necessitate ꝑsonam: uidete qͥd
dicit. Cum timore et tremore multo fui a¬

Expanded text:
uod cantavimus Domino, propositum nobis ad loquendum credamus: hinc vobis fiat sermo noster. Et cui diximus, Tenuisti manum dexterae meae, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me; ipse ad intellectum clariorem assumat corda nostra, et adjuvet misericordia et gratia sua me loquentem, vos judicantes. Quanquam propter commoditatem depromendae vocis altiore loco stare videamur; tamen in ipso altiore loco vos judicatis, et nos judicamur. Doctores dicimur, sed in multis doctorem quaerimus: nec volumus nos haberi magistros. Periculosum est enim et prohibitum, Domino ipso dicente, Ne velitis dici magistri; unus est magisterium; discipulatus securus est. Ideo Psalmus, Auditui meo, inquit, dabis gaudium et exsultationem . Securior est enim verbi auditor, quam verbi prolator. Ideo ille securus stat, et audit eum, et guadio gaudet propter vocem  necessitate personam, videte quid dicat: Cum timore et tremore multo fui a
Abbreviated transcription (Latin):
Iamnoe. et iob. olim dormierant: et somno
mortis patrib appositi fuerant. Quomͦ gͦ
potuerint de imminenti tribulatione lib̃a¬
ri. iam olim de carne lib̃ati: S innoe signi¬
ficati sunt boni p̃positi. qui regunt et gu¬
bnant eccłiam: quomodo noe indiluiuio
gub̃nauit arcam.In danihele significan¬
tur om̃s sc̃i continentes: in iob significant᷑¬
om̃s coniugati. iuste et bene uiuentes. Hec
enĩ tria genera hominum:de illa tribula¬
tione libat ds̃. Tamenquantũ sit cõmenda¬
tus danihel ȩxhoc apparet.quod unus ex
illis trib meruit nominari: et tam̃ confite¬

Expanded text:
Nam Noe et Job jam olim dormierant, et somno Nam Noe et Job jam olim dormierant, et somno mortis patribus appositi fuerant. Quomodo ergo poterant de imminente tribulatione liberari, jam olim de carne liberati? Sed in Noe significantur boni praepositi, qui regunt et gubernant Ecclesiam, quomodo Noe in diluvio gubernavit arcam. In Daniele significantur omnes sancti continentes: in Job omnes conjugati juste et bene viventes. Haec enim tria genera hominum de illa tribulatione liberat Deus. Tamen quantum sit commendatus Daniel, ex hoc apparet, quod unus ex illis tribus meruit nominari: et tamen confite
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ẽ. qui se sine peccato eẽ ꝓfiteat᷑. cũ da¬
nihel peccata ꝓpͥa confitetur: Nam suꝑbo
cuidam dictum ẽ ꝑ ezechielem ꝓpħam. Nun¬
quid tu sapientior quam danihel: Intri¬
bus item quibus dam scĩs uiris. ꝑquos tria
turus ẽ. quando magna tribulatio suꝑuen¬
tura ẽ. generi humano: etiam hunc dan¬
helem posuit. Et dixit. qͦd nemo inde libe¬
rabit᷑: nisi noe. danihel et iob. Et quidẽ
manifestum ẽ km̃i: quod inhis trib no¬
minib.tria quȩdam ut dixi genera homi¬
num significat ds̃. Iam enim tres illi uir
dormierunt. et apud dm̃ sunt spẽ eoꝵ: et cor¬
pora eorum intram fluxerunt: expectantes
resurrectionem. et ad dexteram collocationẽ.
nec aliquam in hoc mundo tribulationẽ
timent. unde se cupiant liberari. Quomͦ
gͦ de illa tribulatione liberabunt᷑. noe.
danihel et iob: Quan do dicebat ista ere¬
chiel: solus forsitan incorpore danihel fuit.

Expanded text:
ergo est qui se sine peccato esse profiteatur, cum Daergo est qui se sine peccato esse profiteatur, cum Daniel peccata propria confitetur? Nam superbo cuidam dictum est per Ezechielem prophetam: Numquid tu sapientior quam Daniel ? In tribus item quibusdam sanctis viris, per quos tria turus est, quando magna tribulatio superventura est generi humano, etiam hunc Danielem posuit: et dixit quod nemo inde liberabitur, nisi Noe, Daniel et Job . Et quidem manifestum est quod in his tribus nominibus tria quaedam, ut dixi, genera hominum significat Deus. Jam enim tres illi viri dormierunt, et apud Deum sunt spiritus eorum, et corpora eorum in terra fluxerunt: exspectant resurrectionem et ad dexteram collocationem, nec aliquam in hoc mundo tribulationem timent, unde se cupiant liberari. Quomodo ergo de illa tribulatione liberabuntur Noe, Daniel et Job? Quando dicebat ista Ezechiel, solus forsitan Daniel in corpore fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
homine malo:attende te. Noli tibi
parcere. Ate. te lib̾et. Quomͦ te ate libe¬
rat: Dimittendo peccata: donando meri¬
ta: dando tibi uires pugnandi aduersus
concupiscentias tuas: Inspirando uir¬
tutem: donando menti tuȩ cȩlestem de¬
lectationẽ. qua omnis t̃rena delectatio supet᷑.
expectas in huiꝰ scłi malistamen transitori¬
is. cum eis bonis uenturũ dñm. quȩ transire
non possunt. Hȩc satissint uob̃. Uidetis
certe. quia nescio quomͦ ego inualidus ac¬
cedo: et loquendo fortis fio.Tantus ẽ michi
animus: tanta intentio. in ꝓfectu ur̃o. Ope¬
rarius inagro fructum sperans. minus
sentit laborem. Scitis fructus mei qͥ sint.¬
Ut uob̾cum sim: et omnessimus fructus dei.¬
tem. Nampost illam orationem. cuiꝰ quidẽ
uerba indicabant eũ non solum dep̃catorẽ.
s etiam confessorem: post illam gͦ orationẽ.
cum orarem inquit et confiterer peccata
mea et peccata popłi mei dnõ dõ meo. Quis

Expanded text:
homine malo, attende te, noli tibi homine malo, attende te, noli tibi parcere: te a te liberet. Quomodo te a te liberat? Dimittendo peccata, donando merita, dando tibi vires pugnandi adversus concupiscentias tuas, inspirando virtutem, dando menti tuae coelestem delectationem, qua omnis terrena delectatio superetuexspectas in hujus saeculi malis transitoriis cum eis bonis venturum Dominum, quae transire non possunt. Satis sint vobis. Videtis certe, quia nescio quomodo ego invalidus accedo, et loquendo fortis fio. Tantus est mihi animus, tanta intentio in profectu vestro! Operarius enim in agro fructum sperans, minus sentit laborem. Sitis fructus mei, ut vobiscum sim, et omnes simus fructus Detem. Nam post ipsam orationem, cujus quidem verba indicabant eum non solum deprecatorem, sed etiam confessorem; post ipsam ergo orationem, Cum orarem, inquit, et confiterer peccata mea et peccata populi mei Domino Deo meo . Quis
Abbreviated transcription (Latin):
lo. sicut totis p̃cordiis dicis. sic intentis ocu¬
lis te pͥus attende. Dic. Libera me dñe ab
homine malo. fac respondisse tͥdm̃.Aquo:
Dicturus es. agaio. alucio. anescioquoquẽ
pateris: et respondebit tͥ. De te nichil mͥ di¬
cis. Si abhomine malo libero te: pͥus es li¬
berandus ate ipso. Pateris malũ: noli te
ipsũ patimalum : et uideamus si inuenit
inte. quid tͥ faciat alter malus. Quid tͥ fa¬
ciat alter malus: Tunoli eẽ malus. Non t̾
dominet᷑ auaricia: non te caleet concupis¬
centia tua: non te trituret ira tua. Isti ho¬
stes interiores tui quidam sunt. Tu ipse
non tͥ aliquid facias: uideamus qͥd tibi
facit uicinus malus. patronus malus. po¬
tens malus. uideamus qͥd tibi faciat. Iu¬
stum te inueniat. fidelem te inueniat.
xp̃ianum te inueniat: quid tibi factu¬
rus ẽ: Quod stephano iudei fecerunt.
Faciendo malum: miserunt ad bonum.
Ergo quando dicis ut liberet te ds̃ ab

Expanded text:
lo; sicut totis praecordiis dicis, sic intentis oculo; sicut totis praecordiis dicis, sic intentis oculis te prius attende. Libera me, Domine, ab homine malo. Fac tibi respondisse Deum, A quo? dicturus es a Gaio, a Lucio, a nescio quo quem pateris. Et respondet tibi: De te mihi nihil dicis? Si ab homine malo libero te, prius es liberandus a te ipso. Pateris malum, noli te ipsum pati malum. Videamus si invenit in te, quid tibi faciat alter malus. Quid tibi faciat malus? Tu noli esse malus. Non tibi dominetur avaritia, non te calcet concupiscentia tua, non te trituret ira tua. Isti hostes interiores tui sunt. Tu ipse non tibi aliquid facias. Videamus quid tibi facit vicinus malus, patronus malus, potens malus: videamus quid tibi facit. Justum te inveniat, fidelem te inveniat, christianum te inveniat: quid tibi facturus est? Quod Stephano Judaei fecerunt. Faciendo malum, miserunt ad bonum. Ergo quando petis ut liberet te Deus ab
Abbreviated transcription (Latin):
dicit tantus pat̾familias. Neq enĩ hoc re¬
uocaturus ẽ quod dedimꝰ. Inuenimus quẽ fe¬
neremus: demus inusuram. s dõ. ñ homini.
Ei damus qui abundat: ei damus qui de¬
dit qͦd demus. Et ꝓmodicis reb. ꝓfriuolis.
terrenis. dabit ȩt̃na. incorruptibilia. si¬
ne fine manentia. Quid multa dicturꝰ
sum: Se ꝓmittit. qui ꝓmitait. Si amas
illum:eme illum ab illo. Et ut noueris
te ipsi dare: audullum dicentem. Esuri
uenistis adme. Et dicent illi. Quando te ui¬
dimus in his necessitatib constitutũ: et mi¬
nistrauimꝰ tibi: & ille. Quando uni ex mi¬
nimis meis fecistis: mͥ fecistis.Dat de celo:
accipit int̾ra. Ipse dat: ipse accipit. Quasi
fenus traiecticium facis. Hic das: ibi recipis.
Hic das resꝑituras: ibi recipis ressine fine man
dñe abhomine malo: quis enĩ inisto scło ñ
patit᷑ aliquẽ hominẽ malum: quando gͦ
hoc dicis dõ. liberame dñe abhomine ma¬

Expanded text:
dicit tantus paterfamilias. Neque enim hoc redicit tantus paterfamilias. Neque enim hoc revocaturus est quod dedimus. Invenimus quem feneremus. Demus in usuram, sed Deo, non homini. Ei damus qui abundat, ei damus qui dedit quod demus. Et pro modicis rebus, pro frivolis, terrenis, aeterna, incorruptibilia, sine fine manentia: quid multa dicturus sum? se promittit, qui promittit. Si amas illum, eme illum ab illo. Et ut noveris te ipsi dare, audi illum dicentem: Esurivme; inclusus, venistis ad me. Et dicent illi: Quando te vidimus in his necessitatibus constitutum, et ministravimus tibi? Et ille: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Dat de coelo, accipit in terra. Ipse dat, ipse accipit. Quasi fenus trajectitium facis. Hic das, ibi recipis: hic das res perituras, ibi recipis res sine fine manDomine, ab homine malo. Quis enim in isto saeculo non patitur aliquem hominem malum? Quando ergo hoc dicis Deo, Libera me, Domine, ab homine ma
Abbreviated transcription (Latin):
mittet᷑ uobis. Date: et dabit᷑ uobis. Remit¬
tite. et remittet᷑ uobis. ꝑtinet ad ignoscen¬
dum: date. et dabit᷑ uobis. ꝑtinet ad ero¬
gandũ. Ex illa elemosina qua ignoscis ho¬
mininichil ꝑdis. Ecce petit ueniam: statim
ignouisti. nichil amisisti: caritate amplior
domum redisti. Illud aliud genus elemosi¬
narũ. ubi iubemur erogare indigentib gra¬
ue uidet᷑: quia quod quisq dederit hoc
ipsum qͦd dederit non habebit. Et quidem
et hinc securos nos facit apłs. qui dixit. Pro¬
ut quisq: habet. Non ut alii sit refectio. uo¬
bis angustia. Metiatur gͦ quisq uires suas:
non thesaurizare attendat int̾ra. Det. Non
ꝑit quod dat. Nondico hoc non ꝑit: s di¬
cohoc solum non ꝑit. Alia uero quȩ ñ de¬
deris. et abundant tibi. aut cũ uiuis amit
uobis. Quando dicit date. et dabit᷑ uobis:
attende quisdicat. et cuidicat. Hominidi¬
cit ds̃. mortali dicit immortalis: mendico

Expanded text:
mittetur vobis; date, et dabitur vobis . Remitmittetur vobis; date, et dabitur vobis . Remittite, et remittetur vobis, pertinet ad ignoscendum; date, et dabitur vobis, pertinet ad erogandum. Ex illa eleemosyna, qua ignoscis homini, nihil perdis. Ecce statim veniam petit, ignovisti, nihil amisisti. Charitate amplior domum redisti. Illud aliud genus eleemosynarum, ubi jubemur erogare indigentibus, grave videtur: quia quod quisque dederit, hoc ipsum quod dabit non habebit. et hinc securos nos facit Apostolus, qui dixit: Prout quisque habet, non ut aliis sit refectio, vobis angustia . Metiatur ergo unusquisque vires suas, non thesaurizare attendat in terra: det, non perit quod dat. Non dico, Hoc non perit; sed dico, Hoc solum non perit. Alia vero quae non dederis, et abundant tibi, aut cum vivis amittvobis. Quando dicit, Date, et dabitur vobis, attende cui dicat. Homini dicit Deus, mortali dicit immortalis, mendico
Abbreviated transcription (Latin):
Sofr̃s uires paruas habeo:s uer¬
bum dĩ magnas habere ualet
incordib urĩs. Ergo et qͦd lente
dicimus. ualde audistis si obe¬
dieritis. Tanquam ꝑnubem suam. ꝑ ysaiam
ꝓpħam dñs tonuit. Si sensum habctis. ex¬
pauistis. Manifeste enim dixit. Non exposi¬
torem habent ista necessarium. s factorem.
Quid mͥinquit multitudinẽ sacrificioꝵ ur̃oꝵ:
Quis enim exquisiuit ista de manibus ur̃ĩs:
Ds̃ nos querit. non nr̃a. S sacrificium xp̃ia¬
ni ẽ: elemosina in pauꝑem. Hinc enĩ. fit ds̃
peccatis ꝓpitius. Nisi autẽ peccatis ꝓpitius
fiat ds̃: quis remanet nisi reus. ab eis delictis
ista uita non ducit᷑. mundant᷑ homines ꝑ
elemosinas: que sunt duoꝵ generũ. Ero¬
gando et remittendo. Erogando qͦd habes
bonum: remittendo quod pateris malũ. Hec
duo genera elemosinarũ. dñs magister bonꝰ
qui uerbum breauiauit suꝑ tram. ut eẽt fru¬
ctuosum. et non onerosũ: quã breuit̃ fuerit
complexus audite. Remittite inquit: et re¬

Expanded text:
s, vires parvas habeo, sed verbum Dei magnas habet. Valeat in cordibus vestris. Ergo et quod lente dicimus, valde auditis, si obedieritis. Tanquam per nubem suam, per Isaiam prophetam Dominus tonuit: si sensum habetis, expavistis. Manifeste enim dixit, nec expositorem habent ista necessarium, sed factorem. Quo mihi, inquit, multitudinem sacrificiorum vestrorum? Quis enim exquisivit ista de manibus vestris? Deus nos quaerit, non nostra. Sed sacrificium christiani est eleemosyna in pauperem. Hinc enim fit Deus peccatis propitius. Nisi autem peccatis propitius fiat Deus, quis remanet nisi reus? Ab eis peccatis vita ista non ducitur, mundantur homines per eleemosynas: quae sunt duorum generum, erogando et remittendo; erogando quod habes bonum, remittendo quod pateris malum. Haec duo genera eleemosynarum Dominus magister bonus, qui verbum breviavit super terram, ut esset fructuosum, et non onerosum, quam breviter fuerit complexus, audite: Remittite, inquit, et re
Abbreviated transcription (Latin):
genti paruulo infundere. Inde secura ẽ ue¬
ra mater: cum etiam asimulatorib inȩccłia.
paruulus eius diumarũ scripturarũ ca¬
tholicȩ fidei lacte nutritur: cum ꝓhibita
diuisione. unitas salua ẽ: et sententia iudi¬
cis ultima. qua ultimũ xp̃i iudicium figu¬
ratur: ꝓbata caritas. quȩ ꝓpter salutem
paruuli.⁊ unitatis firmam̃tum. etiam simu¬
lationi honorem cessit:ut amore tenens cõ¬
plexuq uitalis grẽ. sempit̃no pie matris

Expanded text:
genti parvulo infundere. Inde secura est vegenti parvulo infundere. Inde secura est vera mater, cum etiam a simulatoribus in Ecclesia parvulus ejus divinarum Scripturarum catholicae fidei lacte nutritur, cum prohibita divisione unitas salva est, et sententia judicis ultima, qua ultimum Christi judicium figuratur, probata charitas, quae propter salutem parvuli et unitatis firmamentum etiam simulationi honorem cessit, ut amorem tenens complexumque vitalis gratiae, sempiterno piae matris
Abbreviated transcription (Latin):
latio loquit᷑. si dimiserimus eum ueniunt
romani. et tollunt nobis gentẽ et locum.
Non enim ueritatem s nomen uolebant
habere iusticiȩ: et honorem debitũ iustis.
ꝑ fallaciam tenere cupiebant. Tam̃ regnais
in eis simulatio. cathediam moysi sedere
ꝑmissa ẽ. ut dici posset adomino.Quȩ di¬
cunt facite. s quȩ faciunt facere nolite:
Ut honorem falsum habentes. ueritate ta¬
men scripturarũ paruulos infirmosq nu¬
trirent. Simulatio enĩsuũ habet scelus.
quo nouu hominẽ quem ꝑ gr̃am donan¬
tis acceꝑat. pondere suȩ dormitionis extin¬
xit. S lac fidei quod habet non ẽ eius: qͥa
etiam necato paruulo. qui renascentem ui¬
tam signisicat. iam in malis morib simula¬
tio constituta. retinet tamen in memoria tan¬
quam in uberib uerba fidei.doctrinamq
xp̃ianam.quȩ omnib ad eccłiam uenien¬
tibus traditur. Ex isto late poterat etiam
falsa mater uere tamen fidei succum sug¬

Expanded text:
latio loquitur, Si dimiserimus eum, veniunt latio loquitur, Si dimiserimus eum, veniunt Romani, et tollunt nobis gentem et locum . Non enim veritatem, sed nomen volebant habere justitiae, et honorem debitum justis per fallaciam tenere cupiebant. Tamen regnans in eis simulatio cathedram Moysi sedere permissa est, ut dici posset a Domino, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite . Ut honorem falsum habentes, veritate tamen Scripturarum parvulos infirmosque nutrirent. Simulatio enim suum habet scelus, quo novum hominem, quem per gratiam donantis acceperat, pondere suae dormitionis exstinxit: sed lac fidei quod habet, non est ejus. Quia etiam necato parvulo, qui renascentem vitam significat, jam in malis moribus simulatio constituta, retinet tamen in memoria, tanquam in uberibus, verba fidei doctrinamque christianam, quae omnibus ad Ecclesiam venientibus traditur. Ex isto lacte poterat etiam falsa mater verae tamen fidei succum su
Abbreviated transcription (Latin):
meretrix sua non poterat dicere nisi pecca¬
ta: donum autem fecunditatis ex dõ. Tando
autem amplius diligit᷑ grã donantis: qͣn¬
to suppliciũ debebat᷑ & bene de meretri¬
ce dñs ait. Cui plurimũ dimittit᷑. pluri¬
mũ diligit. Dicit gͦ apłs paulus. Factus
sum paruulus in medio ur̃m: tanquã si nu¬
trix foueat filios suos. S cum adꝑiculũ
uentum fuerit. quo paruulus diuidat᷑.
cũ sibi honorem falsum simulatio uindi¬
cat. et scindere paratã unitatẽ: contẽnat
mater honorem suũ. dum filiũ uideat
integrum: uiuumq seruet: ne forte cũ debi¬
tum uisceribus suis honorem ꝑtinatius uin¬
dicat. det locum simulationi ꝑ macheram
scismatis infirma m̃bra diuidere. Dicat gͦ
caritas mat̾. Date illi puerum. Siue occasi¬
one. siue ueritate. xp̃c annuntiet᷑. In mos¬
se caritas clamat: dñe aut ignosce illis. aut
dele me de libro tuo. Inphariseis autẽ simu¬

Expanded text:
meretrix sua non poterat dicere nisi peccameretrix sua non poterat dicere nisi peccata: donum autem fecunditatis ex Deo. Tanto autem amplius diligitur gratia donantis, quanto supplicium debebatur. Et bene de meretrice Dominus ait: Cui plurimum dimittitur, plurimum diligit . Dicit ergo apostolus Paulus: Factus sum parvulus in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos . Sed cum ad periculum ventum fuerit, quo parvulus dividatur, cum sibi honorem falsum simulatio vindicat, et scindere parata est unitatem; contemnat mater honorem suum, dum filium videat integrum, vivumque servet; ne forte cum debitum visceribus suis honorem pertinacius vindicat, det locum simulationi per machaeram schismatis infirma membra dividere. Dicat ergo charitas mater, Date illi puerum. Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur . In Moyse charitas clamat, Domine, aut ignosce illis, aut dele me de libro tuo . In Pharisaeis autem simu
Abbreviated transcription (Latin):
ri: sriniquitatis oꝑatricem.si mulationẽ
uero matrẽ bonioꝑis nominari: pacifici
iudicis implorat auxiliũ. Nam salomon
pacificus interp̃tatur. Quem uidemus du
asꝓtulisse sententias. Primam tanquam
ignorantis: ultimam uͦ cum manifesta cogni¬
tione iudicantis. Certamen pietatis pͥma
ꝓponit: dat p̃mium scđa uictori. In pͥma
ꝓbat᷑ mat̃: inultima lȩtat᷑. In pͥma flensmit¬
tit sem̃ suum: inscđa cum exultatione re¬
portat manipulos suos. Quod ꝑtinet ad
cificus moderat᷑. Unum quod nunc ẽ. alte¬
rum qͦd futurum ẽ. In istoꝓbam᷑: in illo
ꝓbatio caritatis. quam cũ etiam honor ip¬
se qui apud homines uidet᷑ eẽ contemnit᷑.
ne membra paruuli diuidant᷑. et unitatis
discidio xp̃iana dilanietur infirmitas. Dic̃
enĩ apls. tanquam matrẽ se exhibuisse par¬
uulis. in quib bonum opus euangłicũ fece¬
rat: non ipse s gr̃ã dei cum illo. Nam illa

Expanded text:
ri, se iniquitatis operatricem, simulationem ri, se iniquitatis operatricem, simulationem vero matrem boni operis nominari, pacifici Judicis implorat auxilium. Nam Salomon Pacificus interpretatur. Quem videmus duas protulisse sententias: primam tanquam ignorantis; ultimam vero cum manifesta cognitione judicantis. Certamen pietatis prima proponit; dat praemium secunda victori: in prima probatur mater, in ultima laetatur: in prima flens mittit semen suum, in secunda cum exsultatione reportat manipulos suos . Quod pertinet ad cificus moderatur; unum quod nunc est, alterum quod futurum est: in isto probamur, in illo probatio charitatis, quam cum etiam honor ipse, qui apud homines videtur esse, contemnitur, ne membra parvuli dividantur, et unitatis discidio christiana dilanietur infirmitas. Dicit enim Apostolus tanquam matrem se exhibuisse parvulis, in quibus bonum opus evangelicum fecerat; non ipse, sed gratia Dei cum illo. Nam illa
Abbreviated transcription (Latin):
Nec solum alioꝵ bona oꝑa sibi usurpant.s
aliisetiam obiciunt scelera sua. quasi mor¬
lationi. tantũ licebit. ut falso iuusticiȩ no
quando genuerat pondere crudelissimi so¬
poris extinxit. ad fallacem iactantiã mat̃¬
ni nominis applicet sibi. et scelera sua bo¬
nis atq innocentib obiciendo supponat.
quando gͦ simulatio ita regnabit. nisi cũ
abundabit iniquitas. id est tenebre pec¬
catoꝵ. quasi cȩca nocte p̃ualebunt: et refri¬
gescet caritas multoꝵ. id est oꝑis sp̃alis tan¬
quam uiui pueri mater obdormiet: Tam̃
quia ita refrigescet caritas. ut negligentiꝰ
ferueat: non enim dictum ẽ. penitus extin¬
guet᷑ ut omĩno non sit: sic dormiuit hȩc ma¬
ter ut non occideret filiũ. s tam̃ fraudib
simulationis dederit locũ. S exꝑge facta
cũ impietatẽ quam ipsa non fec̃ ab eis qͥ fa¬
ciunt sibi obici uiderit. et sp̃ali oꝑe gr̃ȩ ꝗͣ

Expanded text:
Nec solum aliorum bona opera sibi usurpant, sed Nec solum aliorum bona opera sibi usurpant, sed aliis etiam objiciunt scelera sua, quasi morlationi tantum licebit, ut falso justitiae nomiquando genuerat, pondere crudelissimi soporis exstinxit, ad fallacem jactantiam materni nominis applicet sibi, et scelera sua bonis atque innocentibus objiciendo supponat? Quando ergo simulatio ita regnabit, nisi cum abundabit iniquitas, id est, tenebrae peccatorum quasi caeca nocte praevalebunt; et refrigescet charitas multorum , id est, operis spiritualis tanquam vivi pueri mater obdormiet? Tamen quia ita refrigescet charitas, ut negligentius ferveat; non enim dictum est, Penitus exstinguetur, ut omnino non sit: sic dormivit haec mater, ut non occideret filium; sed tamen fraudibus simulationis dederit locum. Sed expergefacta, cum impietatem, quam ipsa non fecit, ab eis qui faciunt sibi objici viderit, et spirituali opere gra
Abbreviated transcription (Latin):
rem.Non ẽ quidem scriptum quo ordine ele¬
ctus sit. s tamennotum ẽ ante illũ electos bo¬
nos: et non frustra ultimus numerat᷑. Et pꝰ
dĩi ascensionẽ. omnib quierant uno in loco
erant: et sine simulatione diligebant. Po¬
stea gͦ simulatio cȩpit oꝑari in eccłia: et idõ
dilectio pͥor peꝑit. Triduo autem maior est.
fructus dilectionis. ut iam possit agnosci.
continentia et iusticia. et expectatione fu¬
turorum. Simulatio uͦ etiam si peꝑit. id ẽ
etiam si ad exiguũ tempus peccatoꝵ remis¬
sione lȩtata fuerit. tanquã somno secularis
cupiditatis oppressa: cum de spe cȩlestium de¬
iecta p̃mioꝵ. int̾renam requiem grauato cor¬
de reliditur. quasi dormiens offocat indul¬
gentiam. quã credendo meruerat. Tales aũt
homines malunt iusticiȩ nomine tanquã
ueritate gaudere: bonumq opus alienũ.
ꝑobscuras fallacias quasi ꝑ noctẽ. uiuũ
filiũ mentiendo. ad se tranfferre conant᷑.

Expanded text:
rem. Non est quidem scriptum quo ordine elerem. Non est quidem scriptum quo ordine electus sit; sed tamen notum est ante illum electos bonos; et non frustra ultimus numeratur . Et post Domini ascensionem omnibus qui erant uno in loco erant, et sine simulatione diligebant. Postea ergo simulatio coepit operari in Ecclesia: et ideo dilectio prior peperit. Triduo autem major est fructus dilectionis, ut jam possit agnosci continentia, et justitia, et exspectatio futurorum. Simulatio vero etsi pepererit, id est, etiamsi ad exiguum tempus peccatorum remissione laetata fuerit, tanquam somno saecularis cupiditatis oppressa, cum de spe coelestium dejecta praemiorum in terrenam requiem gravato corde reliditur, quasi dormiens effocat indulgentiam, quam credendo meruerat. Tales autem homines malunt justitiae nomine, quam veritate gaudere; bonumque opus alienum per obscuras fallacias, quasi per noctem vivum filium, mentiendo ad se transferre conantur.