comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq intuentib cunctis. contra t̃renas
cruces ⁊ minas scl̃i inconcussa deuotio
reluctetur: qͣm suspensi animi m̃tesq
sollicitȩ de ancipiti trepidatione gratu¬
lantes. formidimiᷤ pauidȩ quatiantur
horrore: quȩ illic anxietas. que exop¬
tatio p̃cũ. quȩ uota memorentur. cũ
adhuc nutante uictoria atq incerco
exitus casu uictrix capiti corona depen¬
deat: cũq illa pestilens ac furibunda
consessio accendatur ira÷ inflãmetur
insania: om̃i deniq pectoris rabie ac
minis frendentib dorreatur. Etem̃
quantũ hoc sit qͥs ignorat. ut ñ dolo¬
ribus uulnerũ. ñ ictibus questionũ.
uelut despecta nr̃a fragilitas.⁊ huma¬
nȩ uirtutis mopinata cedat audacia:
stare hominẽ nec moueri. torqueri
nec tam̃ uinci. sed pena ipsa potrus
qua cruciatur armari: Considerate
Ecce enĩ in passione cuiustibet uocati
gaudent iam pͥdem acciti e scl̃o marty¬
res ⁊ gaudent bonoꝵ om̃iũ nuntii:

Expanded text:
adque intuentibus cunctis contra terrenas adque intuentibus cunctis contra terrenas cruces et minas saeculi inconcussa deuotio reluctetur, quam suspensi animi mentesque sollicitae de ancipiti trepidatione gratulantes formidinis pauidae quatiantur horrore, quae illic anxietas, quae exoptatio precum , quae uota memorentur, cum adhuc nutante uictoria adque in incerto exitus casu uictrix capiti corona dependeat, cumque illa pestilens ac furibunda consessio accendatur ira, inflammetur insania, omni denique pectoris rabie ac minis frendentibus torreatur. etenim quantum hoc sit quis ignorat, ut non doloribus uulnerum, non ictibus quaestionum, uelut despecta nostra fragilitas et inopinata uirtutis humanae cedat audacia, stare hominem nec moueri, torqueri nec tamen uinci, sed poena ipsa potius qua cruciatur armari. Considerate ecce enim in passione cuiuslibet uocati gaudent iam pridem acciti e saeculo martyres, gaudent bonorum omnium nuntii,
Abbreviated transcription (Latin):
natu nitentis eloquii. impar sermo
uanescit. Quid eñi est qͦd dicenti satis
ẽe possit: cũ si uim ȩt̃nȩ salutis expresse¬
ris. occurrat ambitio: si ambicũ dixe¬
ris. p̃ueniat magnitudo: Tres simul
congruunt. simulq concurrunt: nec ẽ
qͦd dignũ ꝓferendũ esse uideatur: ita
impecũ orationis audentis uelut impli¬
catũ irretitũq obuia ex adu̾so martyrii
exempla tenuer̃t. Quȩ uox. quȩ litte¬
ra.quȩ uires instar muneris tanti ca¬
piant sustinere: Ad confessionẽ uocis
unius adu̾sa succumbunt ÷ leta ꝓueni¬
unt ⁊ patent regna: parant᷑ imꝑiar: de¬
uincitur pena : mors subicitur ⁊ uita
ꝓfertur: ⁊ infestantis inimici repugnan¬
tia arma soluuntur. Si delictũ est. occi¬
dit: si crim̃. absistit. Unde queso uos
urĩs hoc mentib ponderate: tantũq
de nr̃a oratione ꝑcipite. quantũ sciatis
uos posse sentire. Ueniat ante oculos
ur̃os qui dies ille sit. cũ spectante ppło

Expanded text:
natu nitentis eloquii impar sermo natu nitentis eloquii impar sermo uanescit. quid enim est dici quod satis esse possit, cum si uim aeternae salutis expresseris, occurrat ambitio, si ambitum dixeris, praeueniat magnitudo? res simul congruunt simulque concurrunt, nec est quod dignum proferendum esse uideatur. ita inpetus orationis audentis uelut inplicatos inretitosque obuiam ex aduerso martyrii exempla tenuerunt. quae uox, quae latera, quae uires instar muneris tanti capiant sustinere? confessione uocis unius aduersa succumbunt, laeta proueniunt, patent regna, parantur imperia, deuinciuntur poenae, mors subigitur, uita profertur et infestantis inimici repugnantia arma soluuntur. si delictum est, occidit: si crimen, absistit. unde, quaeso uos, uestris hoc mentibus ponderate tantumque de nostra oratione percipite quantum sciatis uos posse sentire. Veniat ante oculos uestros qui dies ille sit, cum spectante populo
Abbreviated transcription (Latin):
aliis illud ꝓ merito eoꝵ tͥbuit: aliis
ꝓ miscłia sua tradidit. Uidemꝰ qͥppe
ad hunc nominis titulũ fide nobiles
uenisse plerosq: ut deuotionis obseqͥ¬
um mors honestaret. Sed ⁊ alios fre¬
quenter aspeximꝰ int̃ritos stecisse: ut
adinissa peccata redim̃des cruore suo.
loti haberentur in sanguine ⁊ ⁊ reui¬
uiscerent intempti. qui uiuentes cõpu¬
tabantur occisi. Mors quippe inte¬
griorem facit uitam: mors amissam
inuenit głam. Nam hoc spes iam amis¬
sa ꝑcipitur: hoc salus cuncta reparat᷑.
Sic cũ arentib glebis sementa defece¬
rint. ⁊ herbis t̃ra morientib estuarit :
supinis ẽ collib fluurũ ruuit elicere.
⁊ scaturientib riuis arua sidientia tem¬
perare: quo se in uberes culmos uicta
agri ieiunitas funderet ⁊⁊ pluuiali
imbre mentico.seges densior mhorre
ram: quidue dicamᷤᷤ Sic in unũ con¬
uenientib ticulis dignitatis. turbatur
animꝰ ÷ deducitur sensus: ⁊ in ipso co¬

Expanded text:
aliis illud pro merito eorum tribuit, aliis aliis illud pro merito eorum tribuit, aliis pro misericordia sua tradidit. uidemus quippe ad hunc nominis titulum fide nobiles uenisse plerosque, ut deuotionis obsequium mors honestaret. sed et alios frequenter aspeximus interritos stetisse, ut admissi peccati redimentes cruore suo loti haberentur in sanguine et reuiuiscerent interempti qui uiuentes conputabantur occisi. mors quippe integriorem facit uitam, mors amissam inuenit gloriam. nam hoc spes iam amissa percipitur, salus cuncta reparatur. sic cum arantibus sementa defecerint et herbis terra morientibus aestuarit, supinis e collibus fluuium iuuit elicere et scaturientibus riuis arua sitientia temperare, quo se in uberes culmos uicta agri ieiunitas funderet et pluuiali imbre mentito seges densior inhorrerram quidue dicam ? sic in unum conuenientibus titulis dignitatis turbatur animus, deducitur sensus et in ipso co
Abbreviated transcription (Latin):
gruenꝰ fuerat. uͭ qͦm equũ tãti mun̾is iu¬
mẽs. celesti dedita cernit᷑ seruituti. Merito
in quã merito nicħ uob̃ uelle ñ licitũ. quors
animo despectus hic mundus.⁊ alie¬
nata scłi facies uelut confusa denebra¬
rum inhorruit cecitas: ⁊ quibꝰ semꝑ
hic mundus loco carceris ⁊ tecta ꝓ clau¬
stris: inuido semꝑ habita cõmeatu.
Sic quippe triũphante uictoria de
his malis rapitur: quẽ ñ pompatico
gressu uana subiecit ambitio. aut po¬
pularis extulit magnitudo: sed qũe
cȩlesti cupiditate flagrantẽ suo xp̃c
addidit regno. Nichil itaq tã magnũ
atq uenerandũ. quã qͦd liberat a mor¬
te.⁊ facit uiuere:⁊ dat ꝑpetuo regna¬
re. Scĩs dĩ hoc aptũ ⁊ miseris necessa¬
rium: om̃ib gratũ: quo letant̃ boni.
reuelantur abiecti: coronantur electi.
Etenĩ dñs om̃iũ cultor uelut qͦddam
martyrio remediũ ite dedit: qͣndo

Expanded text:
gruens fuerat ut quos tanti muneris dignos iugruens fuerat ut quos tanti muneris dignos iuaelestis et mens dedita cernitur seruitutis: merito, inquam, merito nihil uobis uelle non licitum, quorum animo despectus hic mundus et alienata saeculi facies uelut confusa tenebrarum inhorruit caecitate: cui semper hic mundus loco carceris, tecta pro claustris inuito semper habita commeatu. sic quippe triumphante uictoria de his malis rapitur quem non pompatico gressu uana subiecit ambitio aut popularis extulit magnitudo, sed quem caelesti cupiditate flagrantem suo Christus addidit regno. Nihil itaque tam magnum adque uenerandum quam quod liberat morte et facit uiuere et dat perpetuo regnare. Sanctis hoc Dei aptum, miseris necessarium, omnibus gratum, quo laetantur boni, releuantur abiecti, curantur electi. etenim Deus omnium cultor uelut quoddam martyrio remedium uitae dedit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uerticem: ⁊ ubi arborũ densior coma
uestit. qͥcqͥd curuantib ramis scena
deiacens inumbrarit. Om̃ia illic ñ
frigoris nec ardoris : nec ut autum no
arua requiescant: aut iterũ nouo ue-¬
re tellus fecunda parturiat. Unꝰ cunc¬
ta st̃ tẽporis. uniꝰ poma ferunt᷑ estatis:
qͥppe cũ nec m̃sib suis tẽ luna deser¬
uiat÷ nec ꝑ horarũ sol mom̃ta decur¬
rat: aut in noctẽ lux fugata ꝯcedat.
Ht̃ popłos quies lȩta÷ sedes tenet pla¬
cida: uͥ fons scaturiens mediꝰ sinu aluei
ꝓrũpentis cingit. & rauco ꝑ itualla cir¬
cuitu. sinuosis flexibꝰ labit᷑. uͭ ĩora nas¬
centiũ sͥ fluminũ diuidat᷑. Hĩc gͦ mag¬
na laus martyrũ: hĩe nobił corona tuc¬
toꝵ. Quibꝰ maiora hiᷤ ꝓmissa: qͥbꝰ altio¬
ra st̃ p̃mia: Qdͦ uͦ ł feris corpꝰ obicit᷑:
ł ĩminen᷑ gladiꝰ ñ timet᷑: dignationis
ostũdit᷑ rõ. manifestat᷑ electio. Et enĩ ĩ con¬

Expanded text:
uerticem et ubi arborum densior coma uerticem et ubi arborum densior coma uestit, quicquid curuantibus ramis scena deiacens inumbrarit. omnia illic non frigoris nec ardoris nec ut autumno arua requiescant aut iterum tellus uere nouo fecunda parturiat. unius cuncta sunt temporis, unius poma feruntur aestatis: quippe cum nec mensibus suis tunc luna deseruiat nec per horarum sol momenta decurrat aut in noctem lux fugata concedat. habet populos quies laeta, sedes tenet placida, ubi fons scaturiens medius sinu aluei prorumpentis emergit et rauco per interualla circuitu sinuosis flexibus labitur, ut in ora nascentium sibi fluminum diuidatur. hinc ergo magna laus martyrum, hinc nobilis corona uictorum, quibus maiora his repromissa sunt uel feris corpus obicitur uel inminens gladius non timetur, dignationis ostenditur ratio, manifestatur electio. etenim incon
Abbreviated transcription (Latin):
igniũ artatus obstrinitur.⁊ in uarios
pene exitus relaxatur. Tunc seuiendi
plurimo genere dũ in se ipse conuol¬
uit. quicquid ardoris emissi edax flã¬
ma eructarit: hos quib recusata uox
dñi. ⁊ imꝑia fuere contempta dispari¬
bus cohercet exitiis ⁊ proq merito sa¬
lutis exactȩ uires suas suggerit: dũ
par sceleri discrim̃ imponit. Et ali¬
os qͥdem moles intolerabilis curuat :
alios ꝑ abruptũ cliuosi tͣmitis collisos
uis seua p̃cipitat: ⁊ catenarũ striden¬
tium nexũ graue pondus inclinat:
Hi sunt ⁊ quos agens strictim rotat
indefessa uertigo: ⁊ qͦs tenaci int̃ se
densitate constrictos adherens corpo¬
ri corpꝰ includit: ut ⁊ absumat incen¬
diũ ⁊ grauet ferrũ. ⁊ se cruciet tͥba
multoꝵ. Quib autẽ inquisitꝰ semꝑ
locus: tibi iacet gr̃a ÷ ubi uirentibus
campis t̾ra luxurians. alumno se in¬
duit gramine. ⁊ redolenti pascitur
flore ⁊ ubi altũ nemora tollunt᷑ in

Expanded text:
ignium artatus obstruitur et in uarios ignium artatus obstruitur et in uarios poenae exitus relaxatur. tunc saeuiendi plurima genera cum in se ipse conuoluit quicquid ardoris emissi edax flamma cruciarit. his quibus recusata uox Domini et imperia fuere contempta disparibus coercet exitiis: proque merito salutis exactae uires suas suggerit, dum par sceleri discrimen inponit. et alios quidem moles intolerabilis curuat, alios per abruptum cliuosi tramitis collem uis saeua praecipitat et catenarum stridentium nexum graue pondus inclinat. sunt et quos agens strictim rota et indefessa uertigo et quos tenaci inter se densitate constrictos adhaerens corpori corpus includat, ut et absumat incendium et grauet ferrum et se cruciet turba multorum. Quibus autem inquisitus semper locus, ubi iacet gratia, ubi uirentibus campis terra luxurians alumno se induit gramine et redolenti pascitur flore, ubi altum nemora tolluntur in
Abbreviated transcription (Latin):
tet futuror. Eteñ quib magna ꝓmis¬
sa sunt: magis magna st̃ quȩ metuen¬
da illis esse uideantur. Nam nec se in
arma miles accendit pͥusqͣm inimica
hostis dela cõmouerint: nec nauem
aliqͥs statione subducit. nͥ animũ pe¬
lagi pauor strinxerit. Sed ⁊ intentans
suis opibus scrutator agͥcola. ñ ante fe¬
lici t̾ram suscitat uomere: quã in pul¬
uerem imbre concepto putris gleba
soluatur. Ita ẽ om̃is naturalis hic usꝰ
nescire qͥd ꝓsit: nisi agnoueris qͦd
occidit. Unde ⁊ datur scĩs om̃ib p̃miũ:
dũ infliguntur iniustis torm̃ta factoꝵ
Igitur quȩ suis ꝓmiserit dñs nemini
qui nesciat dubiũ: sed nec qͣntis mi¬
sermo. ut de utrisq habeatur ratio:
paucis. quȩ dixi breuit̃ exponã. Seui¬
ens locus cui gehenna nom̃ est: magno
plangentiũ murmurat gemitu:⁊
eructantib flãmis ꝑhorrendã spissȩ
caliginis noctem. seua semꝑ incendia
cammi inundantis expirant: globus

Expanded text:
tet futurorum. etenim quibus magna promistet futurorum. etenim quibus magna promissa sunt, magis magna sunt quae metuenda illis esse uideantur. nam nec se in arma miles accendit priusquam inimica hostis tela commouerit. nec nauem aliquis statione subducit nisi animum pelagi pauor strinxerit. sed et intentans suis opibus scrutator agricola non ante felici terram suscitat uomere quam in puluerem imbre concepto putris gleba soluatur. ita est omnis naturalis hic usus, nescire quid prosit nisi agnoueris quod occidit. unde et datur sanctis omnibus praemium dum infliguntur iniustis tormenta factorum. igitur quae suis promiserit Dominus nemo qui nesciat, dubium sed nec quantis misermo ut de utrisque habeatur ratio, paucis, ut de utrisque dixi, breuiter exponam. Saeaiens locus geheana cui nomen est magno plangentium murmurat gemitu, et eructantibus flammis per horrendam spissae caliginis noctem noua semper incendia camini fumantes expirant, globus
Abbreviated transcription (Latin):
ris. pͥor accus ẽ ille: si contumeliis pre¬
meris. dei munꝰ imitaris. Unde ⁊ pa¬
rũ est quicqͥd ꝑtuleris ꝓ eo qui nichil
amplius potes: nisi quod in hoc salus
uniu̾sa consistit. quia martyrio totũ
ille ꝓmisit. Deniq apl̃s cui cordi fue¬
re semꝑ uniu̾sa. cũ instar munerũ ꝓ¬
missoꝵ penitus miraretur: estimo in¬
quid ñ esse condignas passiones huiꝰ
tẽporis ad suꝑuenturã claritatẽ quȩ
reuelabitur in nobis. Etem̃ secũ ille
uoluebat qͣntȩ mercedis existeret. ut
ei cui suffecerat morte carere. ñ tantũ
salutis daret p̃miũ: sed ⁊ conscendere
celũ. Celũ quod nec fugata lux cogit
in noctem. nec alt̾nis uicib dies aꝑit
in lucem: sed aeris liquidi serena tẽpe¬
ries ꝑfusũ igneo fulgore rucilantẽ pu¬
ram explicat claritatẽ. Iam suꝑest km̃i
riũ ꝓsit: atq ut illud ꝓfecto doceamꝰ.
qͦd nos ad hunc głȩ titulũ metus exci-¬

Expanded text:
ris, prior actus est ille. si contumeliis preris, prior actus est ille. si contumeliis premeris, Dei munus imitaris. unde et parum est quidquid pertuleris pro eo, qui nihil amplius potes facere, nisi quod in hoc salus uniuersa consistit, quia martyrio totum ille promisit. denique apostolus, cui cordi fuere semper uniuersa, cum instar munerum promissorum penitus miraretur, aestimo, inquit, non esse condignas passiones huius temporis ad superuenturam claritatem quae reuelabitur in nobis. etenim secum ipse uoluebat quantae mercis existeret ut ei cui sufficeret morte carere non tantum salutis daret praemium, sed et conscendere caelum, caelum quod nec fugata lux cogit in noctem nec alternis uicibus dies aperit in lucem, sed aeris liquidi serena temperies per sudum igneo fulgore rutilantem puram explicat claritatem. Iam superest, carium prosit. adque illud profecto doceamus quod nos ad hunc gloriae titulum metus exci
Abbreviated transcription (Latin):
re.Armauit manꝰ religiosa deuotio:
⁊ omnes pietatis affectus dñi iubentis
imꝑiis pietas pat̾na neglexit. Nec hor¬
ruit qͦd nati funderet sanguinẽ : nec in¬
ñ fuerat occisus.Quid enĩ carius eo.
qui nequid inuitus hodie sustineres.
pͥus passus ẽ qͦd doceret: Quid eo dul¬
cius ⁊ qui cũ ipse sit ds nr̃ ac dñs. tam̃
pacientem ꝓ se hominẽ regni celestis
efficit coberedem: O grande nescio
quid. siue quia illud conscientiȩ ratio
uix sustineret. cũ magna semꝑ miret᷑
ad munera : siue qͥatam larga ẽ ma¬
iestas dei. ut insꝑantib cunctis etiam
ea offerat quȩ nobis contẽplatione fa¬
ctorũ nefas fuerat optare. Etenĩ si tan¬
tum salus daretur ȩt̃na: ꝓ ipsa ꝑpetui-¬
tate uiuendi haberem᷑ in grã. At nẽ
cũ cȩlũ adiudicandi de cet̾is facultatẽ
ꝑhenn scło largiatur : quid est in quo¬
ñ se parem his om̃ib possit humana
mediocritas exꝑiri: Si iiuriis ange¬

Expanded text:
re. armauit manus religiosa deuotio re. armauit manus religiosa deuotio et omnis pietatis Domini iubentis imperiis pietas paterna neglexit. nec horruit quod nati funderet sanguinem nec inristus non fuerat occisus. quid enim carius eo quam qui ne quid inuitus hodie sustineres, prius passus est quod doceret? quid eo dulcius, qui cum ipse sit Deus noster ac Dominus, tamen patientem pro se hominem regni caelestis efficit coheredem? o grande nescio quid, siue quia illud conscientiae ratio uix sustinet arcere, quin magna semper miretur ad munera, siue quia tam larga est maiestas Dei ut insperantibus cunctis etiam ea offerat quae nobis contemplatione factorum nefas fuerat optare. etenim tantum si salus daretur aeterna, pro ipsa perpetuitate uiuendi haberemur in gratia. at nunc cum caelum ac iudicii de ceteris facultatem perenni saeculo largiatur, quid est in quo spem his omnibus possit humana mediocritas experiri ? si iniuriis age
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdideris : quid tͥ ꝓderit: Aut quã
homo cõmutationẽ dare potest pro
anima sua: Uacua enĩ sunt uniũsa
quȩ cernimꝰ: ⁊ quȩ infirmis radicib
posita. soliditatis suȩ uim nequeant
sustinere. Nam quod de sclo capitur:
uetustate temporis frustratur. Unde
ne quid esset dulce uel carũ. uel qͦd sa¬
lutis ȩt̃nȩ p̃ferri cupiditatib possit.
dñicis amputata p̃ceptis iure ꝓprio
ac lege pͥuata sunt: ne in torm̃tis scili¬
cet patrem positũ filius frangeret : ne¬
ue obstrictũ durati roboris pectus in
aliam uoluntatẽ affectus forte mutaret.
Solam ueritatẽ salutẽq solam int̃ ma¬
gnos cõplectendã esse cruciatꝰ. suis. xp̃c
iure consticuit: in quo coniunx. liberi.
⁊ nepotes. in quo omnis uiscerũ sobo¬
les. felici usurpanda uictoria ẽ. Nam
⁊ abraham sic deo placuit. qui tẽptatꝰ
a dño.⁊ filio ñ peꝑcit: ꝓ quo ignosci
forsitan posset. si illũ dubitasset occide¬

Expanded text:
perdideris, quid proderit tibi aut quam perdideris, quid proderit tibi aut quam homo commutationem dare potest pro animas sua? uacua sunt enim uniuersa quae cernimus et quae infirmibus radicibus positae soliditatis suae uim nequeant sustinere. nam quod de saeculo capitur, uetustate temporis frustratur. unde ne quid esset dulce uel carum uel quod salutis aeternae praeferri cupiditatibus possit, dominicis amputata praeceptis, iure proprio ac lege priuata sunt: ne in tormentis scilicet patrem positum filius, fratrem frater frangeret neue obstrictum durati roboris pectus in aliam uoluntatem adfectus forte mutaret, solam ueritatem salutemque solam inter magnos conplectendam esse cruciatus suo Christus iure constituit, in quo coniunx liberi et nepotes, in quo omnis uiscerum soboles felici usurpanda uictoria est. Nam et Abraham sic Deo placuit, qui teiqptatus a Domino et filio non pepercit: pro quo ignosci forsitan posset si illum dubitasset occide
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam suũ dixit. Et si corã hominib
torm̃ta passi sunt: tam̃ spes illoꝵs im¬
mortalitate plena est. Et uexati in
paucis in multis bene disponentur:
qm̃ ds temptauit eos ⁊ iuenit illos
dignos se: ⁊ quasi bolocausti hostiam
accepit illos. Quod si de dignitas am
bitiosa deterret. ⁊ congesta in thesauris
horrore: queso repetas u̾ba cȩlestia:
nã ⁊ ipsa uox dicentis ẽ xp̃i. Qui ꝑdi¬
derit anmã suã pro nomine meo.
recipiet in hoc scło centuplũ: ⁊ in fu¬
utilius cõputare debemꝰ. Nam licet
p̃ciosarũ uestiũ more purpura in
imagines currat. ⁊ lentescentib filis
aurũ erret ab specie. nec de effossis gra¬
uia quib incumbis desint metalla
thesauris: uacua iisi fallor ista. atq
inania cõputabunt᷑. si adiacentib tibi
cunctis. sola salus deesse uideatur: sic̃
animȩ nr̃ȩ posse dare. Ait enĩ. Si
totũ orbem lucrifeceris. ⁊ animã tuã

Expanded text:
prophetam suum dixit: et si coram hominibus prophetam suum dixit: et si coram hominibus tormenta passi sunt, tamen spes illorum inmortalitate plena est, et uexati in paucis in multis bene disponentur, quoniam Deus temptauit eos, et inuenit illos dignos sui et quasi holocaustam hostiam accepibitiosa deterret, et congesta in thesauris horrore, quaeso, repetas verba coelestia. Nam et ipsa vox dicentis est Christi: Qui perdiderit animam suam pro nomine meo, recipiet in hoc saeculo centuplum, et in fuutilius computare debemus. Nam, licet pretiosarum vestium more purpura in imagines currat, et lentescentibus filis aurum erret ad speciem, nec de effossis grauia quibus incumbis desint metalla thesauri: uacua, nisi fallor, ista adque inania conputabuntur, si adiacentibus tibi cunctis sola salus deesse uideatur, sicutanimae nostrae posse dare. ait enim: si totum orbem lucrifeceris et animam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
reseruet exitiis: sed gaudeat ab om̃i
contagione purgatos. Ceterũ ab his
qͦs hereditatis participes asciscit. ⁊ in
regna cȩloꝵ libent̃ assumit : qͥd utiq
aliud qͣm indegritatis ambitũ querit:
Sua ipse dixit uniu̾sa: ⁊ quȩ iacenti¬
bus se explicant campis:⁊quȩ in obli¬
quos se erigunt colles: ⁊quod cȩli ma¬
gnitudo circũuenit: ⁊ pelago circũflu¬
ente lubricũ equor includit. Quod̃
si illi adiacent omĩa. nec a nob̃ exposcit
nͥ facta sincera ÷ auro ut ipse dixit simi¬
les c̃ẽ debemꝰ. Furũ quippe cũ relucen¬
tibus t̃ris tremulo uideri splendore sub
lumine res: ⁊ in liquidũ flãmis dor-¬
rentib reuoluisset. Nam ⁊ artificis
gr̃a fere sic est. caminis quotiens anhe¬
lantib estuans ignis euomitur. aditu
trȩ canali angusto amnis diues flãmis
cligitur: ⁊ refluentib glebis arena re¬
tinetur. Unde necesse ẽ uniu̾sa sufferre.
qͦ possimus om̃i scelere carere: sicut ꝑ

Expanded text:
reseruet exitiis, sed gaudeat ab omni contagione purgatos. ceterum ab his quos hereditatis participes adsciscit et in regna caelorum libenter adsumit, quid utique aliud quam integritatis ambitum quaerit P ipse finxit uniuersa et quae iacentibus se explicant campis et quae in obliquos se erigunt colles, et quod caeli magnitudo circumuenit et pelago circumfluente lubricum aequor includit. quod si illi adiacent omnia nec a nobis exposcit nisi facta sincera, auro, ut ipse dixit, similes esse debemus. aurum quippe cum relucentibus terris tremulo uideris splendore sub lumine ros et in liquidum flammis torrentibus resolui, sed nam et artificis gratia fere sic est caminis quotiens anhelantibus aestuans ignis euomitur, aditu terrae canali angusto diues flammis elicitur et refluentibus glebis arena retinetur. unde necesse est uniuersa sufferre, quo possimus omni scelere carere, sicut per
Abbreviated transcription (Latin):
nonne om̃i m̃te gauderes: Si inqͣm de
in huiꝰ mundi turbinib fluctuantem
uicina accersiret requiesz nonne mor¬
tem ꝓ remedio computares: Positus int̃
arma carnificũ ac tela ꝓbantiũ questio¬
num: stans sublimis ac fortis. considera
qͣnta sit pena negare eo tempore qͦ frui
scło ñ queas. cuiꝰ causa negaras. Qm̃qͥdẽ
grauia torm̃ta ac puniendi noxias artes.
in ꝑniciem nrãm dñs sciebat armari:
quo fortes ad omnẽ tolerantiã faceret:
fili inqͥt accedens seruituti dei. sta in
iusticia ⁊ timore ⁊p̃para animã tuam
aqd temptationẽ. Sed ⁊ heatissimꝰ paul¬

Expanded text:
nonne omni mente gauderes? Si, inquam, te nonne omni mente gauderes? Si, inquam, te in hujus mundi turbinibus fluctuantem vicina arcesseret requies, nonne mortem pro remedio computares? Positus inter arma carnificum ac tela probantium quaestionum, stans sublimis ac fortis, considerans quanta sit poena negare eo tempore quo frui saeculo nequeas, cujus causa negares: quoniam quidem gravia tormenta ac puniendi noxias artes in perniciem nostram Dominus sciebat armari, quo fortes ad omnem tolerantiam faceret. Fili, inquit, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
na relucescunt. Sed ⁊ cũ magnis mare
fluctib uoluitur. paulatim unda se
tollit ⁊ paulatĩq equor albescit: donec
cernas ita postmodã ruere.ut in illis
quib retunditur saxis. spumas altius
iaciat. qͣm unda tumidũ pelagus ex¬
spuebat. Legi scriptũ esse usq qua¬
drantem nos ultimũ reddere: s solis
hec pars ablata martyribus. Etemm¬
qui salutis ȩt̃nȩ cupiditatib freti. ui¬
de huiusce desideria uicerunt: hos in¬
rimus exponere: quanta martyru uir¬
tus possit implere. Atq ut tͣnseam cun¬
cta ⁊ meminisse ddebemus quanta sit
gła. ad xp̃m immaculatũ uenire: con¬
sortem passionis existere: ꝑpetuaq cũ
oño et̃nitate regnare: carere exitus im¬
minentib scłi: nec int̃ cruentã mor¬
borum populantiũ stragem. cõmuni cũ
ceteris sorte misceri. Atq ut sileam de
corona. si tibi in his nature lubricis ma¬
lis posito. uite ꝓmitteretur excessus :

Expanded text:
na relucescunt: sed et cum magnis mare na relucescunt: sed et cum magnis mare fluctibus uoluitur, paulatim unda se tollit paulatimque aequor albescit, donec cernas ita postmodum ruere, ut in illis quibus retunditur saxis spuma altius iaceat quam unda tumidum pelagus exspuebat. legis scriptum esse usque quadrantem nos ultimum reddere. sed haec res est ablata martyribus. etequi salutis aeternae cupiditatibus freti vitae hujusce desideria vicerunt, hos exrimus exponere quanta martyrii virtus possit implere. XIV. Atque, ut transeam cuncta, meminisse debemus quanta sit gloria ad Christum immaculatum venire, consortem passionis existere, perpetuaque cum Domino aeternitate regnare, carere exitiis imminentibus saeculi, nec inter cruentam morborum populantium stragem communi cum caeteris sorte misceri. Atque, ut sileam de corona, si tibi in his naturae lubricis malis posito vitae promitteretur excessus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm nec uiolentia frangeret. nec ira sub¬
uerteret: nec adeuotionis obsequio ti¬
mor mortis inhiberet. Unde ꝑ grãm
dñi factũ est. ut sic in illis rex potius
uideretur punitꝰ esse: dũ euadunt qͦs
se crediderat occidere. Nunc iam ad
dere satis possim qͣnta martyrii uirtus
habeatur. Quȩ tam ⁊ si est om̃ib nota.
proq ingenitȩ claritatis insignib ex¬
petenda: tam̃ plus addidit necessitas
temporis. desiderio uoluntatis. Etem̃
ẽ inmuneris magni. si eo tẽpore quis
coronetur: quo coronatũ se putat si for¬
te moriatur. Igitur cũ sit sublime ex¬
celsumq martyriũ ⁊ nunc magis ẽ ne¬
cessariũ. cum mundus ipse subu̾titur:
partimq: orbe concusso. natura deficienᷤ
ultimi exitus mom̃ta testatur. Nam
⁊ cũ celo imber incũbit. pluuiam aer
tristem p̃tendit: ⁊ quotiens atra dempe¬
stas horrenti imminet pelago: ꝑ inter¬
apta nubiũ. nocte choruscantiũ. fulmi¬

Expanded text:
quam nec uiolentia frangeret nec ira subquam nec uiolentia frangeret nec ira subuerteret nec a deuotionis obsequio timor mortis inhiberet. unde per gratiam Domini factum est ut sic in illis rex potius uideretur punitus esse, dum euadunt quos se crediderat occidisse. None iam ad dere satis possim quanta martyrii uirtus habeatur: quae tametsi est omnibus nota proque ingenitae claritatis insignibus expetenda, tamen plus addidit necessitas temporis desiderio uoluptatis. etenim est muneris magni si eo tempore quis coronetur quo coronatum se putat, si forte moriatur. igitur cum sit sublime excelsumque martyrium, nonne magis est necessarium, cum mundus ipse subuertitur partimque orbe concusso natura deficiens ultimi exitus monumenta testatur ? nam et cum caelo imber incumbit, pluuias aer triste praetendit, et quotiens atra tempestas horrenti imminet pelago, per interaperta nubium ante coruscantium fulmi
Abbreviated transcription (Latin):
angelis eiꝰ. Adhuc accedunt ad głȩ cu¬
mulũ: ornam̃ta uirtutũ. Ait enim.
Fulgebunt iusti tanqͣm scintillȩ: in ha¬
rundinetũ discurrentes. Iudicab̃t na¬
tiones: ⁊ añabuntur ppłis. Magna est
sublimitas. ante ora dñi aspectũq xp̃i.
potestatis humanȩ torm̃ta contẽpnere
nec horrere. Sic danihel minas regis.
⁊ leonũ frementiũ rabiem. ꝑ substantiã
fidei sue uicit: dũ adorandũ nullũ altũ
c̃e quã dm̃ credidit. Sic in camino pue¬
ris constitutis in se arsit incendiũ: dũ
ignes iusti tolerant. qͦs de gehenna dño
credendo ñ metuebãt. Unde ⁊ reculere
condigna ñ in posterũ tracti: s salutis
et̃nȩ p̾mio reseruati. Fidem illors ds̃
uidit: ut qͥd sibi post exitũ ꝓmiserant.
mererent᷑ in corpore. Nec eñĩ poterit
estimari: qͣnta in p̃senti tributa sit mer¬
ces.Si seuitia fuit: cessit. Si flamma
fuit: consedit. Erat eñ una mens oĩb.

Expanded text:
angelis eius. adhuc accedunt ad gloriae cuangelis eius. adhuc accedunt ad gloriae cumulum ornamenta uirtutum. ait enim: fulgebunt etiam tamquam scintillae in arundinetum discurrentes, iudicabunt nationes et dominabuntur populis. Magna est sublimitas ante ora Domini aspectumque Christi potestate summa tormenta contemnere nec horrere. sic Daniel minas regis et leonum frementium rabiem per substantiam fidei suae uicit, dum adorandum nulli alii esse quam Deo credidit. sic in camino pueris constitutis in se arsit incendium, dum ignes iusti tolerant, quod de gehenna Domino credendo metuebant. unde et retulere condigna, non in posterum tracti, non salutis aeternae praemio reseruati. fidem illorum Deus uidit, ut quod sibi post exitum promiserant uiuere mererentur in corpore. nec enim poterit aestimari quanta in praesenti tributa sit merces. si saeuitia fuit, cessit: si flamma fuit, consedit. erat enim una mens omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
de federis pactione constrictũ ⁊ ex qua
aut capessendȩ salutis sit iusta condi¬
tio: aut penȩ merita formido. Stas
inde cȩlestis ammonet magnitudo. Si
salutem times ꝑdere: scitote mori posse.
Porro autẽ contẽpnenda tͥ mors est:
cui xp̃c occisus ẽ ante oculos. Tibi que¬
so concurrant dñicȩ passionis exempla:
concurrant oblata ⁊ p̃mia ⁊ parata dis¬
crimina: ⁊ quantã int̃ se habeant dif¬
ficultatẽ res utrasq conspicito. Hec eñi
poteris confiteri: nisi scias quantum
noceat si negaueris. Celo marty resgau¬
dent ⁊ ueritatis immicos ignis absumet.
Paradysus. dei testibus floret: negato¬
res gehenna cõplexa ȩternis ignibus in¬
arddescet. Et ut de cet̾is taceam. hoc nos
utiq magis debet hortari ÷ qͦd confessio
uocis unius. xp̃i ꝑpetua confessione ser-¬
uetur: sicut scriptũ est. Qui me confes¬
sus fuerit in t̾ris coram hominib: ⁊ ego
confitebor eũ corã patre meo ⁊ coram

Expanded text:
te foederis pactione constrictum, ex qua te foederis pactione constrictum, ex qua ant capessendae salutis sit iusta. condicio aut poenae merita formido: stas inde caelestis admonet magnitudo. Si salutem times perdere, scito te mori posse. porro autem contemnenda tibi mors est, cui Christus occisus est. ante oculos tibi quoque concurrant dominicae promissionis exempla, concurrant oblata et praemia et parata discrimina, quantamque inter se habeant difficultatem res utrasque conspicito. nec enim poteris confiteri nisi scias quantum noceas, si negaris. caelo martyres gaudent, ueritatis inimicos ignis adsumet. paradisum Dei testibus floret, negatores gehenna conplexa aeternus ignis inardescit. et ut de ceteris taceam, hoc nos utique magis debet hortari quod confessio uocis unius Christi perpetua confessione seruetur, sicut scriptum est: qui me confessus fuerit in terris coram hominibus, et ego confitebor eum coram patre meo et coram
Abbreviated transcription (Latin):
iuellerint : quosq ab om̃ib uiciis
optanda xp̃i societas segregarit: nisisi
exitio succũbere. morti animã dubita¬
mus offerre : nec iam retinenda st̃ nob̃
⁊ amplectenda beneficia diuina: quoꝵ
ultra rerũ ardorem tanta sit merces.
quantã in dicendo humana mediocͥtas
uix possit implere. Sanguini nr̃o pa¬
tet cȩlũ. sanguim gehennȩ cedit habita¬
culũ: ⁊ int̃ om̃ia głȩ. pulchrior sangui¬
nis titulus ⁊ integrior corona signatur.
Sic quotiens de hoste triũphalib spo¬
luis onustus miles ingreditur⁊ uulne¬
ribus suis gaudet: sic quotiens tẽpesta¬
tibus diu nauta fatigatus. littora tuta
contigerit. felicitatẽ suã de ꝑpesso peri¬
culo ducit. Est etenĩ ꝓfecto nisi fallor
labor letus: ꝑ quẽ securitas inuenitur.
Igitur toleranda sc̃ om̃ia: pacienda cun¬
cca: nec appetendũ quomͦ hoc gaudeas
tempore. ⁊ ꝑpetuo puniaris ardore.
Meminisse enĩ debes uelut quadam

Expanded text:
diuellerint quosque ab omnibus uitiis diuellerint quosque ab omnibus uitiis optanda Christi societas segregarit: hic si exitio succumbere, morti animam dubitamus offerre, nec iam retinenda sunt nobis et amplectenda beneficia. diuina quorum ultra rerum ardorem tanta sit ista merces quantum in dicendo humana mediocritas uix possit inplere. sanguini nostro patet caelum, sanguini gehennae cedit habitaculum et inter omnium gloriam pulchrior sanuinis titulus et integrior corona signatur. $c quotiens de hoste triumphalibus spoliis onustus miles ingreditar, uulneribus suis gaudet: sic quotiens tempestatibus diu nauta fatigatus litora tuta contigerit, felicitatem suam de perpesso periculo ducit. est enim profecto, nisi fallor, labor laetus per quem securitas inuenitur. igitur toleranda sunt omnia, patienda cuncta, nec adpetendum quo modico gaudeas tempore et perpetuo puniaris ardore. meminisse enim debemus uelut quadam
Abbreviated transcription (Latin):
neat cupiditas ista unuendi: sed quẽ
post in expiabili malo seuiens ignis et̃¬
na scelerũ ultione torquebit. Teneat
cupiditas ista uruendi: sed quib ⁊
mori pena ẽ.⁊ durare torm̃tũ. Tibi
iam ⁊ mundus ipse succũbit. ⁊ terra
cedit: qui morientib cunctis ad hoc
reseruatus es ut martyr ẽẽ potuisses.
Fut ñ cotidiana cernimꝰ funera: cerni¬
dis exitia. ac stragem populatarũ ur-¬
bium intuem᷑: unde possimꝰ agnoscere
qͣnta martyrii habenda sit dignitas.
ad cuius głam nos cogere etiã lues cȩpit.
plenius: in quo ⁊ salus uertitur.⁊ subli¬
mitas cõputat᷑. Licet ñ sim nescius etiã
uos plenissime nosse statũ om̃iũ nr̃m
iudiciis contineri: neq ignorare hanc
esse nob̃ traditam disciplinã. ut sine
ullo terrore militiȩ uim tanti nomi¬
nis tueremur: quippe qͥs pridem
a desiderio lucis istius cupiditas ȩternȩ
memoriȩ deduxerit: qͦs futuroꝵ uota

Expanded text:
neat cupiditas ista uiuendi, sed quem neat cupiditas ista uiuendi, sed quem post inexpiabili malo saeuiens ignis aeterna scelerum ultione torquebit. teneat cupiditas ista uiuendi, sed quibus et mori poena est et durare tormentum. tibi iam et mundus ipse succumbit et terra cedit qui morientibus cunctis ad hoc reseruatus es ut martyr esse potuisses. aut non cotidiana cernimus funera., cernidis exitia ac stragem populatarum urbium intuemur, unde possimus agnoscere quanta martyrii habenda sit dignitas, ad agnoscere gloriam nos cogere etiam lues coepit. plenius in quo et salus uertitur et sublimitas conputatur: licet non sim nescius etiam uos plenissime nosse statum omnium nostrum iudiciis contineri neque ignorare hanc esse nobis traditam disciplinam, ut sine ullo terrore militiae uim tanti nominis tueamur: quippe quos pridem a desiderio lucis istius cupiditas aeternae memoriae deduxerit, quos futurorum uota
Abbreviated transcription (Latin):
grauida seges tolleret. parturientibus
culmis densior arista floreret. Igitur
talis martyrii pͥmo casus. postmodum
fructus ẽ: qui morte uitã condẽpnat.
ut uitam morte custodiat. Quid enĩ
tam eximiũ atq sublime ẽ. quã inter
tot instrum̃ta carnificũ. deuotione ro¬
busta. cunctam fidei reseruare uirtutẽ:ᷤ
Quid tam magnũ atq pulcherrimũ.
qͣm int̾ tot circũstantiũ gladios. liber¬
tatis suȩ dñm ac salutis auctorem re¬
petita sepius uoce ꝓfiteri: ⁊ maxime
si ante oculos tuos penas inchil dete¬
stabilius eẽ dedecore. nichil fedius ser¬
uitute ⁊ aliud de debere iam petere. ali¬
ud optare: quã eripiendũ esse cladib
scłi. exuendũ malis mundi. nec inter
ruinas orbis iam iamq ꝑituri alienũ
a t̾rena contagione uersari: Quid eñ
t̾ cũ hac luce ÷ cui lux et̃na ꝓmissa estᷤᷤ
Ouid cũ hoc uitȩ natureq cõmertio:
quẽ cęli amplitudo deposcit : Sane de¬

Expanded text:
grauida seges tolleret, parturientibus grauida seges tolleret, parturientibus culmis densior arista floreret. igitur talis et martyrii primo casus, postmodum fructus est, qui morte uitam condemnat ut uitam morte custodiat. Quid enim tam eximium adque sublime est quam inter tot instrumenta carnificum deuotione robusta cunctam fidei reseruare uirtutem? quid tam magnum adque pulcherrimum quam inter tot circumstantium gladios libertatis suae dominum ac salutis auctorem repetita saepius uoce profiteri, et maxime si ante oculos tuos ponas nihil detestabilius esse dedecore, nihil foedius seruitute, aliud te debere iam petere, aliud optare iam nihil quam eripiendum esse cladibus saeculi, exuendum malis mundi et inter ruinas orbis iam iamque perituri alienum a terrena contagione uersari. quid enim tibi cum hac luce cui lux aeterna promissa est? quid cum hoc uitae naturaeque commercio quem caeli amplitudo deposcit? sane te
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd passus ẽ: confessionẽ tribuit ⁊ mar-¬
tyria subiecit: om̃ia demq quib lux
oppͥmi posset. in remediũ salutare na
diuitatis suȩ meritis relegauit: humi¬
mundi deterrimã labem subacta mor¬
ds conditione uicerunt. Non enĩ du¬
biũ est quantũ adño consequant᷑. qui
saluti sue nom̃ dei p̃tulerunt: ut in
illa iudicii die meliores cruor faceret.
ret. Mors quippe integͥorem facit uita:
mors magis deducit ad głam. Sic qͦti¬
enscũq letantib stipulis distenta im¬
bribus frum̃ta turgescunt: fecundȩ¬
messes cocuntur estate. Sic quotiens
ferro uitis absciditur: erũpentib pam¬
pinis melius uua uestitur. Nam ⁊ in
aduentũ ꝓuenturi tẽporis cedit: qͥcqͥd
iniuria sua ꝓfecit. E lammas quippe
plerũq agris iuuit immittere: qͦ calo¬
re uagantis incendii ceca t̃rȩ spiram̃ta
laxarentur: iuuit ⁊ leues stipulas cre¬
pitante igne torrere: ut se in altius

Expanded text:
quod passus est, confessionem tribuit, marquod passus est, confessionem tribuit, martyria subjecit, omnia denique quibus lux opprimi posset in remedium tiuitatis suae meritis religauit, humimundi deterrimam labem, subacti mortis condicione uixerunt. Non enim dubium est quantum a Domino consequantur saluti suae nomen Dei praetulerunt, ut in illa judicii die meliores cruor faceret, ret. Mors quippe integriorem facit vitam, mors magis deducit ad gloriam. Sic quotiescumque, laetantibus stipulis, distenta imbribus frummesses coguntur aestate , sic quotiens ferro uitis absciditur, erumpentibus pampinis melius una uestitur. nam et in aduentum prouenturi temporis cedit quidquid iniuria sua proficit. flammas quippe plerumque agis iuuit inmittere quo calor euagantis incendii caeca terrae spiramenta laxaret: iuuit leues stipulas crepitanti igne torrere ut sic se altius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sanem illos. Non enĩ dubiũ est quin
hoc hominib dixerit. quoꝵ duramens
semꝑ ⁊ obstinata pectoris feritas. a deuo¬
tione uitali fugata dissentit. ducente
dem̃tia. furore rapiente. om̃i denq
illos immanitate uȩxante: qua insti¬
gantur parit̾ ac ferunt᷑: ut cũ illis ad
pęnã sua facta sufficerent. penã ipsam
ꝑsecutionis agitatȩ crimen onerarent.
Totũ hoc in laudem martyrii spectat:
totũ głam passionis illuminat: in qua
spes futuri tẽporis cernitur. in qua xp̃c
ipse oꝑatur ÷ cuiꝰ aguntur exemplo quȩ
Et quia in hoc loco aliqͥd ꝓferre suppe¬
ditat ⁊ sũma nimirũ est ista atq amin¬
randa dignatio: ⁊ quã nec m̃te conciꝑẽ
nec uerbis ualeamꝰ explere. Suid eñi
nobis amplius potuisset largiri: qͣm
coronaret: Mortalis factus ẽ: ut im¬
mortales esse possemꝰ. Et humanȩ sor¬
tis exicũ ꝑtulit: ꝑ quẽ regunt᷑ huma¬
na. Atq ut nobis uideretur p̾stitisse

Expanded text:
 sanem illos . Non enim dubium est quin  sanem illos . Non enim dubium est quin hoc de omnibus 345 dixerit quorum dura mens semper et obstinata pectoris feritas a devotione vitali fugata dissentit, ducente dementia, furore rapiente, omni denique illos immanitate vexante, qua instigantur pariter ac feruntur; ut cum illis ad poenam sua facta sufficerent, poenam ipsam persecutionis agitatae crimen oneraret. VI. Totum hoc in laudem martyrii spectat, totum gloriam passionis illuminat; in qua spes futuri temporis cernitur, in qua Christus ipse operatur, cujus aguntur exempla quae Et quia in hoc loco aliquid proferre suppetit, summa nimirum est ista atque admiranda dignatio, et quam nec mente concipere nec verbis valeamus implere. Quid enim nobis amplius potuisset larga pietatecoronaret? Mortalis factus est ut immortales esse possemus, et humanae sortis exitum pertulit, per quem reguntur humana; atque, ut nobis videretur praestitisse
Abbreviated transcription (Latin):
frendentis inuidiȩ addit ad di titulũ.
qͦd tantũ sibi mens crescat in pugna.
quantũ se ille putauerit uincere. ꝑ
quẽ xp̃c hominẽ uoluerit coronare.
Tunc gͥ om̃e fidei robur ex penditur.
tunc credulitas compbatur: cũ in ser¬
mones uulgi atq in opprobriũ uene.¬
ris ÷ cum te int̾ illas populares insa¬
nias religiosa m̃te firmaueris. conum¬
cens scilicet ac repugnans quicqͥd sub
ꝑsona tua in iniuriam xp̃i ꝓphanus
sermo lactauerit: ut cũ aduerso mari
moles opposita reluctatur ⁊ feriant li¬
cet fluctus. ⁊ reuolutũ equor identidẽ
pulset: tam̃ heret ĩmobilis uirtus. nec
undis circũspumantib adoꝑta succũ¬
bit: donec ꝑ scopulos uix digesta se
toris spacia ipsũ equor euadat. Quid
enĩ est aliud in illis qͣm sermo uacu¬
mi uoluptas praua uerboꝵ : Sicut
scriptũ est. Oculos habent ⁊ ñ uident:
aures habent et ñ audiunt ad grauatũ
ẽ insipiens cor eoꝵ: neqͣndo conu̾tant᷑

Expanded text:
frendentis inuidiae addit ad titulum, frendentis inuidiae addit ad titulum, quod tantum sibi mens crescat in pugna, quantum se ille putauerit uincere, per quem Christus hominem uoluerit coronare. tunc ergo omne fidei robur expeditur, tunc credulitas conprobatur, cum in sermones uulgi adque in opprobrium ueneris cumque te contra illas populares insanias religiosa mente firmaueris, conuincens scilicet ac repugnans quicquid sub persona tua in iniuriam Christi profanus sermo iactauerit: ut cum aduerso mari moles opposita reluctatur, feriant licet fluctus et reuolutum aequor identidem pulset, tamen haeret inmobilis uirtus nec undis circumspumantibus adoperta succumbit, donec per scopulos uis digesta se toris spatia ictum aequor euadat. Quid enim est in illis quam sermo uacumi uoluptas praua uerborum, sicut scriptum est: oculos habent et non uident, aures habent et non audiunt: grauatum est cor insipiens eorum, ne quando conuertan
Abbreviated transcription (Latin):
mobilis tam̃ penis suis fortior ⁊ hoc so¬
lũ secũ ipse conuoluens. qͦd in illa cru¬
delitate carnificũ plus pro qͦ patitur
xp̃c quã ipse patiatur. Nam si qͣndo
negauerit dñm. ꝓ eo crim̃ subeat pro
quo uicisse debebat: necesse ẽ eũ uide¬
ri cuncta tolerare. cui uictoria debet᷑
⁊ pena. Igitur q̃m res sũma martyri¬
um ⁊ tria sunt quȩ ex eo nobis ꝓposui¬
mus esse dicenda: quid sit. quantũ sit.
cui rei ꝓsit. Quid est gͦ martyriũ:
Delictoꝵ sinis: ꝑiculi terminꝰ: dux
salutis: pacientiȩ magister: domus
uitȩ: quo ꝑfecto etiã ea occidunt. quȩ
in fut᷑o discrimine potuissent torm̃ta
reputari. ꝑhoc ⁊ testimoniũ nomini
redditur: ⁊ maiestas nõis ampliatur.
Non qͦd ꝑ se. ipsa minui possit. uel de
scelere retractantis magnitudo eiꝰ in¬
fringi: sed qͦd redundet ad glȩ cumu¬
lum. dũ circũstrepentis ppłi error im¬
pauidus anmos dat dolori ⁊ ⁊ minis

Expanded text:
mobilis tamen poenis suis fortior, hoc somobilis tamen poenis suis fortior, hoc solum secum ipse conuoluens quod in illa crudelitate carnificum plus pro quo patitur Christus ipse patiatur. nam quando, si negauerit Dominum, pro eo crimen subeat pro quo uicisse debebat, necesse est eum uideri cuncta tolerare cui uictoria debetur ex poena. Igitur quoniam res summa martyrium, tria sunt quae ex eo nobis proposuimus esse dicenda, quid sit, quantum sit, cui rei prosit. quid est ergo martyrium? delictorum finis, periculi terminum, dux salutis, patientiae magister, domus uitae, quo perfecto etiam ea occidunt quae in futuri discriminis potuissent tormenta reputari. per hoc et testimonium nomini redditur et maiestas nominis ampliatur, non quod per se ipsa minui possit uel de scelere retractantis magnitudo eius infringi, sed quod redundet ad gloriae cumulum, dum circumstrepentis populi terror inpauidos animos dat dolori et minis
Abbreviated transcription (Latin):
maculam sordis ⁊ polluti corporis mo¬
dice iniusta contagia. tantoq tempore
mundi crim̃ exceptũ unius ictus re¬
mediis expiare: quo ⁊ augeri merces
⁊ crim̃ possit excludi. Unde om̃is con¬
sũmatio ⁊ status uitȩ in mardyrio
ẽ collocatus. Noc fundam̃tũ uitẽ fidi
hoc p̃sidiũ salutis: hoc uinculũ li¬
bertatis ⁊ honoris. Et qͣmuis sint
⁊ alia ꝑ quȩ adipisci lux possit: tam̃
ad ꝓximitatẽ muneris repmissi. pę¬
nis melius patͦcinantib ꝑuenitur.
Quantȩ enĩ sit głe ponderate. huiꝰ
animũ naturȩ mundiq cõmercio se¬
gregatũ contͣ aduersantis discrim̃ op¬
ponere : nec seuitiam torquentis hor¬
rere: animari hominẽ dolore qͦ credat᷑
extingui : ⁊ id sibi in augmentũ uirtutis
assumere: quod cruciatui putat ꝓdesse
qui punit. Nam p̃durantib licet costis
resultans ungula recurrat in uulnus:
⁊ euntib flagris cũ auulsa corporis
parte rediens habena ducatur: stat im¬

Expanded text:
maculam sordis et polluti corporis licet momaculam sordis et polluti corporis licet modice iniusta concreta contagia tantoque tempore mundi crimen exceptum unius ictus remediis expiare, quo et augeri merces et crimen possit excludi. unde omnis consummatio et status uitae in martyrio est collocatus. hoc fundamentum uitae et fidei, hoc praesidium salutis, hoc uinculum libertatis et honoris: et quamuis sint et alia per quae adipisci lux possit, tamen ad proximitatem muneris repromissi poenis melius patrocinantibus peruenitur. Quantae enim sit gloriae ponderate ab huius animum natura mundique commercio segregatum contra aduersantis discrimen opponere, nec saeuitiam torquentis horrere, animari hominem nec dolore quo credatur extingui et id sibi in augmentum uirtutis adsumere quod cruciatui putat prodesse qui punit. nam praedurantibus licet costis resultans ungula recurrat in uulnus et euntibus flagris cum auolsa corporis parte rediens habena ducatur, stat im
Abbreviated transcription (Latin):
fundata. quod a dicendo impar inge¬
nii conscientia submoueat. Cũ gͥ kimi
probandos salutis eximios pulcherri¬
mosq ꝓuentus om̃i studio ac labore
nitamur : non uereor. nequo ignauiȩ
metu t̾ritus. uel reuocer. uel extinguar:
cũ siquis ad id uoluerit de quo agimꝰ
intueri: spe deuotioĩs expensa atq ip-¬
sa eius magnitudine ponderata. ma-¬
gis miretur audere potuisse: in quo
me positũ ⁊ amplitudo rei p̃meret.¬
⁊ confusam gaudio m̃tem in angustias
animi uoti sui feruor urgeret. Nam
⁊quis est quẽ ñ ista res derreat: Qtis
quẽ non ammirationis suȩ pauore sub¬
uertat: Est enĩ ꝓfecto nisi fallor etiam
in ipso conscientiȩ robore ammiranda
formido: que nos exagitet parit̃ ⁊ in¬
flammet : cuiꝰ quantõ potius inspexe¬
ris potestatẽ. tanto ex ip̃so uenerandȩ
claritatis aspectu religionis suȩ p̃mit¬
tat horrorẽ. Considerare enĩ utiq
debetis qͣnta est głȩ uirtus ÷ qua licet

Expanded text:
fundat quod a dicendo inpar ingefundat quod a dicendo inpar ingenii conscientia summoueat. cum igitur, probandos salutis eximios pulcherrimosque prouentus omni studio ac labore nitamur, non uereor ne quo ignauiae metu territus uel reuocer uel extinguar, cum si quis ad id uoluerit de quo agimus intueri sede deuotionis expensa adque ipsa eius magnitudine ponderata magis miretur audere potuisse, in quo me positum et amplitudo rei premeret et confusam gaudio mentem in angustias animi uoti sui feruor urgueret. nam quis est quem non ista res terreat, quis quem non admirationis suae pauore subuertat? Est etenim profecto, nisi fallor, etiam in ipso conscientiae robore admiranda formido quae nos exagitet pariter et inflammet: cuius quanto penitius inspexeris potestatem, tanto ex ipso uenerandae claritatis aspectu religionis suae praemittat horrorem. considerare enim utique debetis: quanta est gloria, e uita quamlicet