comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit dicens. Nemo uenit ad
me nisi pater qui misit me attra¬
rerit eum. P iugo gͦ peccati asꝑo
& graui quo carnaliter nati p̃¬
muntur: uocatis dollendũ suꝑ
se ugũ suaue & honus leue pͬ¬
cipit. Suꝑius iã diximus cur
peccato uigũ sit cõparatum
Nunc spiritalexpĩ iugũ ce ho¬
nus intelligere debemus: carita¬
tem eẽ dico qua iubemur dili¬
gere dm̃ & ꝓrimũ: quia in his
duob p̃ceptis tanquã iniugo
lex omĩs pendet & ꝓphete. Quid
enim suauius ac leuius caritate.
qua nos diligens ds ꝑ mortẽ filii
sui ex duob ppłis uideisscilicet
& gentib iuinculo grẽ inunitate
fidei cõnuigauit. & fecit utraq
unum: Epĩ itaq uigũ ceruices
quas p̃sserat ĩ gũ peccati. suspẽ¬

Expanded text:
ndit, dicens: Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum . Pro jugo peccati aspero et gravi, quo carnaliter nati premuntur, vocatis tollendum super se jugum suave et onus leve praecipit. Superius jam diximus, cur peccato jugum sit comparatum: nunc spirituale Christi jugum et onus intelligere debemus. Charitatem esse dico, qua jubemur diligere Deum et proximum: quia in his duobus praeceptis tanquam in jugo, Lex omnis pendet et Prophetae . Quid enim suavius aut levius charitate, qua nos diligens Deus, per mortem Filii sui, ex duobus populis, Judaeis scilicet et Gentibus, vinculo gratiae in unitate fidei conjugavit, et fecit utraque unum? Christi itaque jugum cervices, quas presserat peccati ju
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ ẽ ut quoddã graͣde pallati¬
umun Ñ de concludi aut exclu¬
di possit: nec terminũ habet qͦ modo
regnum terrȩ: ut ultra regnandi
ñ habeat potestatẽ. Ipse enim ꝗ
implet omĩa & excedit omĩa pater

Expanded text:
et non est ut quoddam grande palatium, unde concludi aut excludi possit: nec terminum habet, quomodo regnum terrae, ut ultra regnandi non habeat potestatem. Ipse enim qui implet omnia et excedit omnia, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
nã ꝓmittitis: quia scilicet xpĩ eis
grãm baptitatis nichil auferre:
conferre creditis nichil. Si enim in¬
telligeretis quare dixerit xp̃s. ñ
opus ẽ sanis medicus s male ha¬
bentib: crederetis utiq ñ eos sanos
s uulneratos. medico saluatori
adstationẽ baptismi sanãdos
offerri: nec habituros uitã: nisi
ipsius qui ẽ uita. mãducauerint
carnẽ. & sanguinẽ biber int. Ip¬
se enim dixit: nisi manducaue¬
ntis carnẽ filii hominis. & bibe¬
ritis eius sanguinẽ: ñ habebitis
ducat meã carnẽ ce bibit meũ
sanginnẽ. habet uitã eternam.
Quomodo gͥ uitã regi celorũ ꝓ¬
tis sanguine xp̃i. qui fusus ẽ in re¬
missionẽ peccatorũ: Eiuis enim
edictum ẽ: siquis ñrenatus fue¬

Expanded text:
nam, quia scilicet Christi eis gratiam baptizatis nihil auferre, conferre creditis nihil. Si enim intelligeretis quare dixerit Christus, Non opus est sanis medicus, sed male habentibus : crederetis utique, non eos sanos, sed vulneratos medico Salvatori ad stationem Baptismi sanandos offerri; nec habituros vitam, nisi ipsius qui est vita manducaverint carnem, et sanguinem biberint. Ipse enim dixit: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis ducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam . Quomodo igitur vitam regni coelorum ptis sanguine Christi, qui fusus est in remissionem peccatorum? Ejus enim edictum est: Si quis non renatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. om̃s ẽẽ peccatores equauit
Hiuc uigo id originali peccato
reuincti maiorẽ atq minores.
uitia exipso orta tamquã ara¬
trum trahimus quãdui sumꝰ
inmortis corpore: cuius cupidi¬
tatum uomere ꝓscinditur: hoc ẽ
corrũpitur terra nia. ꝓpt̾ quod inlibio
sapientiȩ dictũ puto. Corpus autẽ
qͦd corrũpit᷑ agrauat animã. Acurꝰ
uigi labore ⁊onere uelaratri corrup¬
nite adme om̃s qui laboratis ⁊ honc¬
rati estis i ego uos reficiã. Tollite iugũ
meũ suꝑ uoᷤ ⁊ discite aine qͥa mitis sirihu

Expanded text:
es aequavit. Huic jugo, id est, originali peccato revincti majores atque minores, vitium ex ipso ortu tanquam aratrum trahimus, quamdiu sumus in mortis corpore, cujus cupiditatum vomere proscinditur, hoc est, corrumpitur terra nostra. Propter quod in libro Sapientiae dictum puto: Corpus autem quod corrumpitur aggravat animam . A cujus jugi labore et onere, vel aratri corrupnite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meu
Abbreviated transcription (Latin):
doginatis urĩ respitientes cui
iam suꝑius responsum ẽ. inqui¬
etis michi. Ds̃ morcẽ facit quia
mortalẽ hominẽ fecit. peccatũ
aut̃ ñfecit. quia in primordio
hominẽ ꝓhibuit nepeccart.
Immo quid aluid dicitis cũ dm̃
mortem fecisse creditis. nisi & pec¬
catum. ds fecit ut ꝑpeccatum
morsintiare possit inmundum.
quia ut iterum iterumq ẽ repetẽ¬
dum dicente magistro gentiũ
ꝓpeccatum mors: Respondetis:
absit. Ds peccatũ ñfecit. Ergo
occasionem peccandi homini
tribuitut opus euissicut dicitis
mors homini possit contingere.
Sine peccato enim mo̾s ẽẽ ñpote¬
iat: quia uelitis nolitis ꝑ pecca¬

Expanded text:
dogmatis vestri respicientes, cui jam superius responsum est, inquietis mihi: Deus mortem fecit, quia mortalem hominem fecit; peccatum autem non fecit, quia in primordio hominem prohibuit ne peccaret. Imo quid aliud dicitis, cum Deum mortem fecisse creditis, nisi et peccatum Deus fecit, ut per peccatum mors intrare posset in mundum? Quia, ut iterum iterumque est repetendum, dicente magistro Gentium, Per peccatum mors; respondetis: Absit, Deus peccatum non fecit. Ergo occasionem peccandi homini tribuit, ut opus ejus, sicut dicitis, mors homini posset contingere. Sine peccato enim mors esse non poterat; quia, velitis nolitis, Per pecca
Abbreviated transcription (Latin):
utraq eẽ mala: & nullius horũ
auctorem eẽ dm̃ s diabolum
delinquentib ꝓtoplastis ꝓrsus
manicheos ad iuiuatis: immo
estis similes manicheis. Manicheꝰ
aut̃ ñcredit s catholicus dicen¬
t paulo quod ꝑunum hominẽ
peccatũ intrauit inmundum &
ꝑpeccatum mors: & ita inom̃s
homines ꝑtransiit inquo om̃s
peccauerunt: hȩc ẽ fides nr̃a. Fa¬
temur incuntanter peccatum
inpariilis: & ꝑpeccatũ mortẽ
ꝑtransisse: in omis enum homines¬
mines sunt: quia ꝓpter peccatũ
quod ineis ñactione s uterina
conceptione ꝑtransut. moriũt᷑
Non enim morerent᷑. nisi ceno pec¬
cati necarentur. ꝑpeccatum enĩ
ut sepe ẽ repetendũ mors: ñ sine
peccato hac morte ne ineternũ
pereant morte dni redimuntur:
hoc ceno peccati quo nascuntur
squalidi ut ĩregnum celorũ ingre¬
diantur immaculato ꝑbaptis¬

Expanded text:
utraque esse mala, et nullius horum utraque esse mala, et nullius horum auctorem esse Deum, sed diabolum delinquentibus protoplastis; prorsus Manichaeos adjuvatis, imo estis similes Manichaeis. Manichaeus autem non credit, sed catholicus dicenti Paulo, quod per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Haec est fides nostra, fatemur incunctanter peccatum in parvulis, et per peccatum mortem pertransisse in omnes hominesmines sunt. Quapropter quanti quod in eis non actione, sed ulterina conceptione pertransiit, moriuntur. Non enim morerentur, nisi coeno peccati necarentur. Per peccatum enim, ut saepe est repetendum, mors; non sine peccato: ab morte, ne in aeternum pereant, morte Domini redimuntur. Hoc coeno peccati quo nascuntur squalidi, ut in regnum coelorum ingrediantur immaculati
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: nec letatur inꝑditione
uiuorum & iterum. Ds̃ creauit
hominẽ incorruptibilẽ. Si gͦ pec¬
catum ñfecit nec occasionẽ pec¬
candi homini dedit quod recte
dicitur: bonum mortis scđm uos
quod recte ũ dr̃. quomodo ꝑ malũ
peccati ad hominẽ potuit ꝑue¬
nire: Quid enim luci cũ tenebris:
aut quȩ pars iustitiȩ cũ iniquita¬
te: Nlidete infelices sitam̃ uide¬
re potestis. quas amititias inter
dm̃ &e diabolum faciatis: quod
absit adnõ. Dm̃ enim mortem
fecisse dicitis. diabolũ peccatũ:
sitamen uel hoc assignatis diabo¬
lo. Miscuerunt gͦ oꝑasua: ut cõ¬
sensu tanquã sibi inauxilium
uenientes. hominẽ uita priuare
possint: & ido dictumẽ. ꝑpecca¬
tum mors. Iam hic aduertite.im¬
mo qui sani sunt sensu aduertãt.
quia soletis nos dicere maniche¬
os. quis nrm sit manicheȩ pestis
assertor. nos quinichil cõmune
luci adtenebras dicimus: anuos
qui opus lucis ut putatis idẽ
enuim credideritis mortẽ & peccatũ

Expanded text:
cit, nec laetatur in perditione vivorum : et iterum, Deus creavit hominem inexterminabilem . Si ergo peccatum non fecit, nec occasionem peccandi homini dedit, quod recte dicitur; bonum mortis secundum vos, quod recte non dicitur, quomodo per malum peccati ad hominem potuit pervenire? Quid enim luci cum tenebris? aut quae pars justitiae cum iniquitate ? Videte, infelices, si tamen videre potestis, quas amicitias inter Deum et diabolum faciatis, quod absit a Domino. Deum enim mortem fecisse dicitis, diabolum peccatum: si tamen vel hoc assignatis diabolo. Miscuerunt ergo opera sua, ex consensu tanquam sibi in auxilium venientes, ut hominem vita privare possent: et ideo dictum est, Per peccatum mors. 4. Jam hic advertite, imo qui sani sunt sensu advertant, quia soletis nos dicere Manichaeos, quis nostrum sit Manichaeae pestis assertor: nos, qui nihil commune luci ad tenebras dicimus; an vos qui opus lucis, ut putatis, id eenim credideritis mortem et peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
apłs scribens ad romanos. Non
regnet peccatum in urd̃ mortali
corpore: ut obediatis concupi¬
scentiis eius. Ille inueritate do¬
cendo ꝓhibet his immunditiis
obedire:tuinerrore pellagiano
suades. Ille concupiscentiã m̃ti
contranam peccatum uocat.
tueam laudando uei inea delec¬
tando bonũ asseris naturale.
Stulti aliquando iã sapite: &
nolite detanto malo głati: neq
dilectãq urãm concupiscentiã
malã & libidinẽ punit inmũ¬
dã. Exhis enim diuerse tẽptati¬
ones oruintur quib ꝑ mom̃ta
cum do placere contendimus
p̃pedimur: ut ait apłs iacob
Nemo cum tẽptat᷑ dicat. qm̃
tator malorum ẽ. Ipse autẽ.

Expanded text:
apostolus scribens ad Romanos, Non apostolus scribens ad Romanos, Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis concupiscentiis ejus . Ille in veritate docendo prohibet his immunditiis obedire: tu in errore Pelagiano suades. Ille concupiscentiam menti contrariam, peccatum vocat: tu eam laudando, vel in ea delectando, bonum asseris naturale. 15. Stulti, aliquando jam sapite, et nolite de tanto malo gloriari, nedilectamque vestram concupiscentiam malam, et libidinem punit immundam. Ex his enim diversae tentationes oriuntur, quibus per momenta cum Deo placere contendimus, praepedimur, ut ait apostolus Jacobus: Nemo cum tentatur, dicat quoniam tator malorum est, ipse au
Abbreviated transcription (Latin):
nis suȩ nominat. aquo secollafi¬
zariclamat: ne magnitudine re¬
uelationum extollatur. Cuiis
malis consideratis. incorpore mor¬
tis suȩ in quo bellum intesti¬
num cũ inuisibili hoste gerebat:
remediũ salutissuȩ nullum pe¬
nitus. nisi solam grãm d̃i inxp̃o
ihũ liberantẽ se inuenisse testa¬
tur. Ipse dicit scribens adcolo¬
senses. Mortificate menbra urãs̃
que sunt suꝑterrã: fornicationẽ
inmunditiã. libidinẽ. cõcupisoẽ¬
dam malã c&cetera.Respondece
huic tanto doctori. Cur ea morti¬
ficanda p̾cipit. sinaturalia bo¬
na sunt:S melius inuobispe¬
lagio & celestino loquentib quã
xpo inpaulo. econtrario p̃dicatis
cũ laudabili plausu dicentes:
uuuficate menbra urã que sũt
suꝑ terramꝰ fornicationẽ mũdã.
libidinẽ bonã. cõcupiscentiam
optimã. Demens & scd̃m uolũ¬
tatem tuã inre ꝓbum sensum
dimisse heretice. de istarum
sordium malo iterum dicit idẽ

Expanded text:
nis suae nominat, a quo se colaphinis suae nominat, a quo se colaphizari clamat, ne magnitudine revelationum extollatur : cujus malis consideratis in corpore mortis suae, in quo bellum intestinum cum invisibili hoste gerebat, remedium salutis suae nullum penitus nisi solam gratiam Dei in Christo Jesu liberantem se invenisse testatur. Ipse dicit scribens ad Colossenses: Mortificate membra vestra quae sunt super terram; fornicationem, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, etc. Respondete huic tanto doctori, cur ea mortificanda praecipit, si naturalia bona sunt? Sed melius in vobis Pelagio et Coelestio loquentibus, quam Christo in Paulo, e contrario praedicatis cum laudabili plausu, dicentes: « Vivificate membra vestra quae sunt super terram; fornicationem mundam, libidinem bonam, concupiscentiam optimam. » Demens, et secundum voluntatem tuam in reprobum sensum dimisse haeretice: de istarum sordium malo iterum dicit idem
Abbreviated transcription (Latin):
deterraiterum innouũ scłm
purissima reditura. ꝑ eumdem
mala nichil bonis impedit nuy¬
tus: quia ñ abinitio ineuis sordibꝰ
sunt sicut supra iam diximus
ordinate. Deus enim qui sine cõ¬
cubiti apesfetare creauit. & a¬
grorum cuncta semina abiꝙ
libidine seminare uel nascide¬
cieuit. hominem quoq ex homi¬
ne si ñpeccasset ꝑconcubitum
uoluntariũ ñ ꝑlibidinis scortũ
exoriri in paradiso ꝑmisisset.
Cui qualiter id contigerit. inhu¬
iiis disputationis capitulo quã¬
tum dñs reuelauit. iam me ar¬
bitror ostendisse. Ideoq nuptia¬
rum licentiã bonã ualde fatem̃:
& malam concupiscentiã incon¬
uigatis dãpnabilẽ a uolup¬
tuosam eẽ catholico ore dãpna¬
mus ut̃mq dogna ineius tur¬
pitudine horrendum scãrum
lagius discipłs antixpĩ hereticȩ:
qui dicit concupiscentiã insua
carne ñbonũ habitare: immo
aꝑtissime malum dicit. pecca¬
tum ẽẽ destatur. stimulum car¬

Expanded text:
de terra iterum in novum saeculum de terra iterum in novum saeculum purissima reditura, per eumdemala nihil bonis impedit nuptiis, quia non ab initio in ejus sordibus sunt, sicuti jam supra diximus, ordinatae. Deus enim qui sine concubitu apes fetare creavit, et agrorum cuncta semina absque libidine seminari vel nasci decrevit, hominem quoque ex homine, si non peccasset, per concubitum voluntarium, non per libidinis scortum exoriri in paradiso permisisset. Cui qualiter id contigerit, in hujus disputationis capitulo, quantum Dominus revelavit, jam me arbitror ostendisse. Ideoque nuptiarum licentiam bonam valde fatemur, et malam concupiscentiam in conjugatis damnabilem et voluptuosam esse catholico ore clamamus, vestrumque dogma in ejus turpitudine horrendum, sanctarlagius discipulus Antichristi, haeretice, qui dicit concupiscentiam in carne sua non bonum habitare: imo apertissime malum dicit, peccatum esse testatur, stimulum car
Abbreviated transcription (Latin):
cumuitis undiq deserente agͥ¬
cola fuerit sentibus occupata.
&e tempore suo iacens indumis
ꝓduxerit botros: decontrariis
sibispinis quibus p̃mitur uuã
ꝓduxit: Absit. s denature suȩ
bono licet spinarum aculeis
corrupto bonos actulit fruc¬
tus. Similiter et triticum sina¬
tum circumquaq titamis oꝑi¬
atur: in quantum spicam pro¬
boni sunt fructus ñ demalo li¬
bidinis corrumpentis ce uitia¬
tis cum quo nascitur omĩs ħo.
Unaqueq gͦ res manens inna¬
ture suȩ bono accidentib sibi ad¬
uersitatib miserescit atq tor¬
pescit. cultoris semꝑ indigens
manu uel diligentia:. ut nature
sue cui nichilẽ incontrariũ
ab auctore suo do congenitũ.
ualeat respondere. hoc agit᷑
&e innrã peccatrice natura
Semper  indĩet auctore &
cultore suo atq conseruatore
do: ut spinis & tribulis
artanuisq libi dinis uel
omĩum malarum concupiscẽ¬
tiarum que ut sepe diximus
ii auctore do s peccando contra

Expanded text:
cum vitis undique deserente agricum vitis undique deserente agricola fuerit sentibus occupata, et tempore suo jacens in dumis produxerit botros, de contrariis sibi spinis, quibus premitur, uvam produxit? Absit. Sed de naturae suae bono, licet spinarum aculeis corrupto, bonos attulit fructus. Similiter et triticum, si natum circumquaque zizaniis operiatur, in quantum spicam proboni sunt fructus, non de malo libidinis corrumpentis et vitiantis, cum quo nascitur omnis homo. Unaquaeque ergo res manens in naturae suae bono, accidentibus sibi adversitatibus arescit atque torpescit, cultoris semper indigens manu vel diligentia, ut naturae suae, cui nihil est contrarium ab auctore suo Deo congenitum, valeat respondere. Hoc agitur et in nostra peccatrice natura: semper indiget auctore et cultore suo atque conservatore Deo, ut spinis et tribulis zizaniisque libidinis vel omnium malarum concupiscentiarum, quae, ut saepe diximus, non auctore Deo, sed peccando contrax
Abbreviated transcription (Latin):
sa continentiȩ orationis tempꝰ
indicat conuigatis: & in id ip¬
sum iterum reuertendũ ꝓpter
incontinentia cẽptationis sa¬
thanȩ: p̃cipit dicens. Nolite frau¬
dare inuicem nisi exconsensu
ad tempus ut uacetis orationi:
& iterum reu̾timini in idipsum
ne dep̃tet uos sathanas ꝓpter in¬
continentiã urãm. hoc autem
dico scđm indulgentiã. ñ sodm
imꝑium. Damnabilis ẽ uero
inadulteris & formcatorib malo
male utentib. Iam gͦ cognoscite
utrum apłs de malo ueniam ꝓ¬
miserit conuigatis ande bono:
de malo adtempꝰ oratiomi uacã¬
dum abstineri p̃csꝑit andebono.
Erratis ꝓrsus. quia ds qui iussit
fieri bonum nusquã abono ꝓ¬
hibuit s amalo: dicens ꝑda
uid: declina amalo & fac bo¬
num. Incunctanter omĩno dicit
bene utihoc malo ueniali cõ¬
iugatos filiorum gigendorũ
uidelicet causa: qui nascunt᷑
do opifice ũdeaccidentis libi¬
dinis malo s de bonolicentia
nuptiarum. Nunquid enim

Expanded text:
sa continentiae orationis tempus sa continentiae orationis tempus indicit conjugatis, et ad ipsum iterum revertendum propter incontinentiam tentationis satanae praecipit, dicens: Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi: et iterum revertimini in idipsum, ne tentet vos satanas propter incontinentiam vestram. Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Damnabilis est vero in adulteris et fornicatoribus, malo male utentibus. Jam ergo cognoscite utrum Apostolus de malo veniam promiserit conjugatis, an de bono: de malo ad tempus orationi vacandum abstinere praeceperit, an de bono? Erratis prorsus, quia Deus qui jussit fieri bonum, nusquam a bono prohibuit, sed a malo, dicens per David, Declina a malo, et fac bonum . 13. Incunctanter omnino dicitur, bene uti hoc malo veniali conjugatos, filiorum gignendorum videlicet causa, qui nascuntur Deo opifice, non de accidentis libidinis malo, sed de bono licentiae nuptiarum. Numquid enim
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ disputatũ ẽ sibilo uenenosi ser¬
pentis cui callide deceptist̃ blãdim̃¬
tis hãc inqͥetã ⁊mortiferã pestem eorũ cor¬
pora conceperunt: & ꝑlicitum
usum postea quã deparadiso
ꝓiecti sunt inposteros transmi¬
serunt. tanquã peccati sui desti¬
monium hereditario iure dimit¬
tentes innobis. ut ex hoc p̃uarica¬
torum nos eẽ filios cognoscentes.
ñ głemur de nobis. id denatura
mus quo dignetur inparadisũ
reuocare undemerito exules
fecit. Et inconiugatis gͥ & iomĩ
homine libido mala ẽ. Nõ nũ¬
quam enim ad illicita trahit:
qͥa uoluntati peccatrici qua fac¬
tum ẽ ut eẽt in menbris contraria
ẽ intantũ. ut ipsorum coniuga¬
torum ad illicitũ usum ardore
sui sic anhelantes p̃cipitet men¬
tes. quo eandẽ licentiã acti po¬
tius quã egantes agant. fit enĩ
uoluntas incontinẽs dũ illecta
uincitur uoluntate. ẜ uenialis
ẽ inconiugatis malo bene utẽ¬
tib Quod ostendit apls cũcau¬

Expanded text:
putatum est, sibilo venenosi serpentis, cujus callidis decepti sunt blandimentis, hanc inquietam et mortiferam pestem eorum corpora conceperunt; et per licitum usum, posteaquam de paradiso projecti sunt, in posteros transmiserunt, tanquam peccati sui testimonium haereditario jure dimittentes in nobis: ut ex hoc praevaricatorum nos esse filios cognoscentes, non gloriemur de nobis, id est de natura mus; quo dignetur in paradisum revocare, unde merito exsules fecit. 12. Et in conjugatis igitur et in omni homine libido mala est: nonnunquam enim ad illicita trahit, quia voluntati peccatrici, qua factum est ut esset in membris, contraria est in tantum, ut ipsorum conjugatorum ad licitum usum ardore sui sic anhelantes praecipitet mentes, quo eadem licentia acti potius quam agentes agant. Fit enim voluntas incontinens, dum illecta vincitur voluptate; sed venialis est in conjugatis, malo bene utentibus. Quod ostendit Apostolus, cum cau
Abbreviated transcription (Latin):
nem p̃dicaretis: si castitatem
intuentes ut paulus. corpora
urã castigaretis. Immo inpudẽti
fronde la scuuentes meius mo¬
tum. sic ꝓcacilingua laudatis
inpublico: ut cunctis pateat.
quid auobis geritur insecreto:si
tamen quȩ laudare publice ñ
pudet eligant uel secretum. Ro¬
go erubescite unde ꝓtoplasti ut
iam dictum ẽ post peccatũ eru¬
buerunt. quorũ et ipsi peccacores
sumus filii: ce credite malum ex
diabolo. ñbonum exdo ẽẽ libi¬
dinem: quã apłs legem hoc÷ ma
lam consuetudinẽ nominat. &
eẽ dicit in menbris contrariam
legi mentis. ne obediatur legiði
huius mali. quidue hinc homo
patiatur infirmus: apło dicẽte
& dispucante inter cetera. Nã
concupiscentiã inquit nesciebã:
nisi lex diceret. ñ concupisces.¬

Expanded text:
nem praedicaretis, si castitatem nem praedicaretis, si castitatem intuentes, ut Paulus corpora vestra castigaretis; imo impudenti fronte lascivientes, ejus motum sic procaci lingua laudatis in publico, ut cunctis pateat quid a vobis geritur in secreto: si tamen quos laudare publice non pudet, eligant vel secretum. Rogo, erubescite, unde protoplasti, ut jam dictum est, post peccatum erubuerunt, quorum et ipsi peccatores sumus filii; et credite malum ex diabolo, non bonum ex Deo esse libidinem. Quam Apostolus legem, hoc est, malam consuetudinem nominat, et esse dicit in membris contrariam legi mentis, ne obediatur legi Dehujus mali, quidve hinc homo patiatur infirmus, Apostolo dicente et disputante inter caetera: Nam concupiscentiam, inquit, nesciebam, nisi lex diceret, N
Abbreviated transcription (Latin):
&e pugnant. De hac enim congressio¬
ne loquebatur apłs paulus cũdicit.
Ego gͥ sic curro ñ quasi inincertum:
sic pugno ñ quasi aerem uerbe¬
rans. Et tanquam econtrario respõ¬
deretur ei. quis ẽ uel ubi ẽ ad uer¬
sarius tuus contra quem pugnas:
respondens ait. Castigo corpus
meum & inseruitutẽ redigo: id
incorpore meo ẽ ñ inaere contra q̃
pugno libido ẽ scilicet inimica
uite mee: que me currentẽ placere
libitu malorum ꝑmomenta
aculeis inpugnat & ꝓuocat: qͦ
agonis mei cursum impediens.
auctorem suum diabolum faci¬
at ẽẽ uictorem. Ido castigo corpꝰ
meum ubi porto hostem meum
u me pugnantẽ contra me: uir¬
tute grẽ confortatus repugno
ꝓme.S tunc hostis potentiam
destruo: eũ castigans corpus me¬
uin infirmor inme. Cum enim
infirmor: tunc potens sum. Grãs
mulos suꝑaret libidinũ. cur hoc
facere dicebat illo melius sapi¬
entes & docentes exponite. Nõ
enim naturale ẽẽ bonum libidi¬

Expanded text:
et pugnant. De hac enim congressioet pugnant. De hac enim congressione loquebatur apostolus Paulus, cum dixit: Ego igitur sic curro, non quasi in incertum; sic pugno, non quasi aerem verberans: et tanquam e contrario responderetur ei, Quis est, vel ubi est adversarius tuus, contra quem pugnas? respondens ait, Castigo corpus meum, et in servitutem redigo : id est, in corpore meo est, non in aere, contra quem pugno; libido est scilicet inimica vitae meae, quae me currentem placere libituum malorum per momenta aculeis impugnat et provocat, quo agonis mei cursum impediens, auctorem suum diabolum faciat esse victorem. Ideo castigo corpus meum, ubi porto hostem meum: in me pugnanti contra me virtute gratiae confortatus repugno pro me. Sed tunc hostis potentiam destruo, cum castigans corpus meum infirmor in me. Cum enim infirmor, tunc potens sum . Gratimulos superaret libidinis, cur hoc se facere dicebat, illo melius sapientes et docentes exponite. Non enim naturale esse bonum libidi
Abbreviated transcription (Latin):
pudenda menbra. s ꝑpeccatũ
facta dexerunt: nisi quendam
pruritum libidinis turpem:
Immo cur illas corporis partes
texerunt & ñ potius manus qͥb.
ꝓhibita atterectauerunt aut
ora quib male desiderata ede¬
runt.: s illa menbra dexerunt in
quibus peccati cupiditas exar¬
descens. concupiscentiã inconti¬
nentis guturis accusabat: Ista
ẽ urã laudabilis atq dilecta libi¬
do: ꝑ quã ut ait apłs caro cõcupi¬
scit ad uersus sp̃m. Contra quam
sp̃s spem habens indo nsi fortiter
concupiscit. nec caro nec sp̃s uitã
possidebunt eternã. Sic stulti e¬
stis ut istam discordiã carnis &
sp̃s diabolum excusantes. dm̃ ac¬
cusantes. fecisse credatis. S: absit
absit hoc malum acatholicis sẽ¬
sibus: ut auctorem libidinis dm̃
eẽ audeant cogitare uel dicere.
to confidentes om̃s scĩ. castigan¬
tes corpus suum ce inseruitutem
redigentes. neforte afide xp̃i reꝓ¬
bi efficerent᷑. fortitea pugna uerunt

Expanded text:
pudenda membra, sed per peccatum pudenda membra, sed per peccatum facta texerunt, nisi quemdam pruritum libidinis turpem? Imo cur illas corporis partes texerunt, et non potius manus quibus prohibita attrectaverunt, aut ora quibus male desiderata ederunt? Sed illa membra texerunt, in quibus peccati cupiditas exardescens concupiscentiam incontinentis gutturis accusabat. Ista est vestra laudabilis atque dilecta libido, per quam, ut ait Apostolus, caro concupiscit adversus spiritum : contra quam spiritus spem habens in Deo, nisi fortiter concupiscat, nec caro nec spiritus vitam possidebunt aeternam. Sic stulti estis, ut istam discordiam carnis et spiritus, diabolum excusantes, Deum accusantes fecisse credatis. Sed absit, absit hoc malum a catholicis sensibus, ut auctorem libidinis Deum esse, audeant cogitare vel dicere. to confidentes omnes sancti, castigantes corpus suum, et in servitutem redigentes, ne forte a fide Christi reprobi efficerentur, fortiter pugnaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. Nec enimaliud dicitis:
cum turpissime libidinis dm̃ eẽ
forsitan. Absit ut ds fecerit in
ꝓtoplastis pudorem. Iterum gͦ
iterumq ꝑcũtor Sinichil unde
pudeat ds̃ fecit. & plena fide dr
quia penitus ñfecit: & malũ libi¬
dinis exdiabolo ñẽ. quod recta
fide ñdicit᷑ quia exipso ẽ. dicite
curtexerint genitalia menbra
post culpã. que adie institutioĩs
suȩ inuicem uidebant & ñtegebãt.
Si dixeris ꝓpter peccatũ. gͦ confi¬
tere & accusa malam libidinẽ.
cuuis impudentia pudentes fo¬
liis fici texerunt. Quod sidicere
nequis: aꝑte dm̃ pudoris huus¬
eẽ auctorem criminaris: quia cũ
exmalo libidinis auobis negat᷑
confu sio contigisse. ds aꝑtissi¬
me hominum opifex accusatur.
S utinam sicuos istam libidinẽ
laudare erubescetis. siciti tũc
illicũ se peccasse eius conuncẽ¬
te motu dephenderent. erubue¬
runt. Quid uero indicant folia
fici quib ut dixi n do auctore

Expanded text:
rentur: nec enim aliud dicitis, rentur: nec enim aliud dicitis, cum turpissimae libidinis Deum esse aforsitan: Absit ut Deus fecerit in protoplastis pudorem. Iterum ergo, iterumque percontor: Si nihil unde pudeat, Deus fecit, et plena fide dicitur, quia penitus non fecit; et malum libidinis ex diabolo non est, quod recta fide non dicitur, quia ex ipso est: dicite cur texerint genitalia membra post culpam, quae a die institutionis suae invicem videbant et non tegebant. Si dixeris, propter peccatum: ergo confitere et accusa malam libidinem, cujus impudentiam pudentes foliis fici texerunt. Quod si dicere nequis, aperte Deum pudoris hujus auctorem esse criminaris: quia cum ex malo libidinis a vobis negatur confusio contigisse, Deus apertissime hominum opifex accusatur. Sed utinam sic vos istam libidinem laudare erubesceretis, sicuti tunc illi, cum se peccasse ejus convincente motu deprehenderent, erubuerunt. Quid vero indicant folia fici, quibus, ut dixi, non Deo auctore
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtigͦ erant ocłi eorum adintu¬
endum oꝑa dni que ualde bona
creauit:clausi uero erant igno¬
rantia mali. quod creator bonoꝵ
omĩum ñcreauit. S. aꝑtisunt
conscientia delicti pulsante:
uelcũinse uiderent id sentirẽt
iãnudati anime carnisq pace
motum quendã turpissimum
atq p̃cipitem nouiter accidisse.
Unde confusi ad fici folia cucur¬
rerunt: & his libidinis pudore
sollicitata menbra texerunt.
Quod si naturale bonum ẽ scđm
uos. ista libido. & nichil ẽ mea
quod pudeat. quȩro qua excau¬
sa post transgressionẽ natura¬
lia menbra texerunt: & ñsicut
ante peccatum fuerant ꝑmãserũt.
quando utiq nudi erant. & ñcõ¬
fundebantur. Nichil enim ds
unde confunderet᷑ homo cũ eũ¬
plas maret ad suã ia¬
ginem Cineuis forma creauit.
Quod siñ scđm fidem nr̃am de ac¬
cidentis malo libidinis post pec¬
catum confusi sunt. scđm dogina
urm̃ ds ineis fecit unde cõfunde¬

Expanded text:
Aperti ergo erant oculi eorum ad intuAperti ergo erant oculi eorum ad intuendum opera Domini, quae valde bona creavit: clausi vero erant ignorantia mali, quod Creator bonorum omnium non creavit. Et aperti sunt conscientia delicti pulsante, vel cum in se viderent, id est sentirent, jam nudati animae carnisque pace motum quemdam turpissimum atque praecipitem noviter accidisse: unde confusi ad fici folia cucurrerunt, et his libidinis pudore sollicitata membra texerunt. Quod si naturale bonum est secundum vos ista libido, et nihil est in ea quod pudeat; quaero, qua ex causa post transgressionem naturalia membra texerunt, et non sicut ante peccatum fuerant permanserunt, quando utique nudi erant, et non confundebantur? Nihil enim Deus unde confunderetur homo, cum euplasmaret ad suam imaginem, in ejus forma creavit. Quod si non secundum fidem nostram de accidentis malo libidinis post peccatum confusi sunt, secundum dogma vestrum Deus in eis fecit unde confunde
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ñ habuit ante culpã. euis
delinquens naturaconcepit.
& ꝑcoitum seminũ transinisit
inposteros. Factos enim primos
homines absq libiduns malo
scriptura scã testat᷑ cum dicit¬
& erant ambo nudi adam et mu¬
liereius & ñconfundebantur.
Quid ẽ ñ confundebantur: Id ÷
nullis ad peccatũ sicut contigit
post peccatũ libidinis stimulis
urgebantur. Inuoluntate enm
eorum creatus erat licitus genita¬
lium usus ad gignendĩudeli¬
cet filios ñ inuoluptate luxuriȩ.
Post peccatũ uerd hanc eisdem
accidisse ipsa iterum scriptura
demonstat dicens. Et aꝑti sunt
ocłi eorum. & scierunt quia nudi
erant & consuerunt folia fici.
e fecerunt sibi tegumenta.S
nunquid clausis ocu lis erãt
creati. quia dictũ ẽ&eaꝑ
ti sunt ocłieorũ: Quod si clausi fu¬
erunt ocłi eorum: quomodo uerũ
erit quod scriptũ ẽ. & uidit muli¬
er quia bonumẽ lignum adescã.
& quia optimum ẽ uideri ocłis.
& speciosum ad intendendum:

Expanded text:
quem non habuit ante culpam ejus quem non habuit ante culpam ejus delinquens natura concepit, et per coitum seminum transmisit in posteros. Factos enim primos homines absque libidinis malo, Scriptura sancta testatur, cum dicit: Et erant ambo nudi, Adam et mulier ejus, et non confundebantur . Quid est, non confundebantur? Id est, nullis ad peccandum, sicut contigit post peccatum, libidinis stimulis urgebantur. In voluntate enim eorum creatus erat licitus genitalium usus ad gignendos videlicet filios, non in voluptate luxuriae: post peccatum vero hanc eisdem accidisse ipsa iterum Scriptura demonstrat, dicens, Et aperti sunt oculi eorum, et sciverunt quia nudi erant, et consuerunt folia fici, et fecerunt sibi tegumenta. Sed numquid clausis oculis erant creati, quia dictum est, Et aperti sunt oculi eorum? Quod si clausi fuerunt oculi eorum, quomodo verum erit quod scriptum est, Et vidit mulier quia bonum est lignum ad escam, et quia optimum est videri oculis, et speciosum ad intuendum ?
Abbreviated transcription (Latin):
interiret. Quod sicredere ñius
quero ut dicas quomodo potest
molli sibilo serpens uenenum
ut ꝑimat homini ꝓpinare. Quod
contingere hominum nullus
ignorat. S quantumlibet tergi¬
uerseris. intercedente peccato
& diaboli serpentis malo na¬
tura humana potuit captiuaii:¬
&e serpentis terreni potest flati¬
li ueneno exanimari. quia sic
illud potiusse transire credimꝰ
sicut istud posse fieri cognoscimꝰ
&e iudemus. Quod penitus nec
illic potiusset nec hic. si natura
dequoagitur libido dicatur.
Sine dubio alibendo id: alibi¬
tu: ꝑderiuationẽ libido ẽnũ¬
cupata. S aismichi. Eigoomẽ
quod libet libido ẽ.  Inbono
nuim libitu libido dici nõ potest.
s uoluntas deratione scilicet
mentis naturalis exoriens. Inma¬
louero libitu ñ uoluntasẽ s uo¬
luptas. quã fecit transgrediens
ꝓtoplasti uoluntas. cũ scilicet
illicitum male libuit suadente
serpente.cuiuis sibilo uenenoso
ut supͣ iam dixi hunc morbum

Expanded text:
interiret. Quod si credere non vis, interiret. Quod si credere non vis, quaeso ut dicas quomodo potest molli sibilo serpens venenum, ut perimat, homini propinare, quod contingere hominum nullus ignorat? Sed quantumlibet tergiverseris, intercedente peccato sub diaboli serpentis malo natura humana potuit captivari sicut serpentis terreni potest flatili veneno exanimari: quia sic illud potuisse transire credimus, sicut istud posse fieri cognoscimus et videmus; quod penitus nec illic potuisset, nec hic, si natura de quo agitur, libido dicatur. Sine dubio a libendo, id est a libitu, per derivationem libido est nuncupata. Sed ais mihi: Ergo omne quod libet, libido est? Respoenim libitu libido dici non potest, sed voluntas, de ratione scilicet mentis naturalis exoriens. In malo vero libitu non voluntas est, sed voluptas, quam fecit transgrediens protoplasti voluntas: cum scilicet illicitum male libuit suadente serpente, cujus sibilo venenoso, ut supra jam dixi, hunc morbum
Abbreviated transcription (Latin):
exea cogat exire.S: no¬
ui quia nichil dictu¬
rus eris. Peccato enim
ꝓtopiasti ñcredis miseram fac¬
tam eẽ humanã naturã ce mor¬
talem unde potest qualibet
accidente aduersitate facile
deprimi ueloccidi. Audigͥ. Si¬
cut nunc inpeccatore serpentis
flatu pestifero uenenum infli¬
gitur & ꝑ illud mori cõpellitur
& a marso id incantatore inspec¬
tus. afflatus eẽ dicit᷑ quia serpẽs
illum inquit afflauit. & statim
ꝓ salute eius paratantidotum
quo possit uenenum superare:
ita tunc inpeccãte adam cum
serpenti hoc ẽ diabolo magis
suadenti quã dõ p̃monenti ue
faceret sese incautus obe¬
se ab illo irato dõ fraudi.¬
fero flatu uenenosa &
mortifera libido infpͥxaẽ.
tanto eum deinceps oppri¬
mens dominatu. ut etiam pecca¬
re nolentem sicut uenenum tra¬
hit ad mortem peccare id malũ
uelle incitaret inuitum. Hinc
peccator. hinc uitiatus uitios ꝙ
factus ce dictus ẽ. hinc pͥuariea¬
tionem meruit uitȩ. Contra hoc
uenenatum malum nep̃ualeat

Expanded text:
ex ea cogat exire? Sed novi quia nihil dicturus eris. Peccato enim protoplasti non credis miseram factam esse humanam naturam et mortalem, unde potest qualibet accidente infirmitate facile deprimi vel occidi. Audi ergo: Sicut nunc in peccatore serpentis flatu pestifero venenum infligitur, et per illud mori compellitur, et a Marso, id est incantatore, inspectus afflatitius dicitur; quia serpens illum, inquit, afflavit; et statim pro salute ejus parat antidotum, quo possit venenum superare: ita tunc in peccante Adam, cum serpenti, hoc est diabolo, magis suadenti, quam Deo praemonenti ne faceret, sese incautus se ab illo irato Deo, fraudifero flatu venenosa et mortifera libido inflicta est, tanto eum deinceps opprimens dominatu, ut etiam peccare nolentem, sicut venenum trahit ad mortem, peccare, id est malum velle, incitaret invitum. Hinc peccator, hinc vitiatus vitiosusque factus et dictus est, hinc privationem meruit vitae. Contra hoc venenatum malum ne praevaleat,
Abbreviated transcription (Latin):
eircumquaq iactaris ne ad por¬
tum ꝑuenias ueritatis. facile
grẽ gubernaculo poteras libera¬
ri: & cognoscere malũ quod in
malo positus putas eẽ pulcher¬
rimum. Audi et aliũ suꝑ ihu
pectus discumbentẽ & constãtẽ
concupiscentiã ñ eẽ expatre do. s
exinundo. & eã cummundo transi¬
durã ioħem dico apłm. Nolite
ait diligere mundum: neq ea
quȩ umundo sunt. Siquis dili¬
git mundũ ñẽ caritas patris ineo. Qm̃
omẽ quod ẽ iumundo. concupiscẽ

Expanded text:
circumquaque jactaris ne ad porcircumquaque jactaris ne ad portum pervenias veritatis, facile gratiae gubernaculo poteras liberari, et cognoscere malum quod in malo positus putas esse pulcherrimum. 16. Audi et alium super Jesu pectus discumbentem, et contestantem, concupiscentiam non esse ex Patre Deo, sed ex mundo, et eam cum mundo transituram: Joannem dico apostolum. Nolite, ait, diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo: quoniam omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
parit peccatum: peccatũ uero
cũ consũmatũ fuerit. generat
mortem. Ulidit & dilectã urãm
entem dolorem: parturientem
peccatum: gmnerantem mortem.
cuius dumauctorẽ dm̃ eẽ p̃di¬
catis. sine dubio arguitis tan
dicitis tẽptatorẽ. quia ipse crea¬
uit scđm uos unde temptẽtur
om̃s ab strahantur & illiciant᷑.
ac ꝑhoc ipse unde ꝑeant fecit.
Quod suta ñsentiretis: dm̃ mor¬
tem fecisse minime diccrttis.S
audite ad huc reꝑcutien uirga
sapientie celestis uaniloqua
ora urã eundẽ apłm iacobum.
Unde inquit bella & lites inuobꝰ
Non ne hinc exconcupiscentiis
uris quȩ militãt in menbris urĩs
audis quale officiũ habet ni¬
mium dilecta urã concupiscẽ¬
tia id bella & lites quibus dis¬
cordare facit corpus ce sp̃m no¬
strum: & ineiuscastris hostilibꝰ
atq sub lege mortifera te he¬
netice militare delectatꝰ Si
pacem fidei catholice sequere¬
tis: aturbine bellorum horum
&e litium quo incordis tui pelagꝰ

Expanded text:
tum vero cum consummatum fuerit, generat mortem . Videte dilectam vestram entem dolorem, parturientem peccatum, generantem mortem. Cujus dum auctorem Deum esse praedicatis, sine dubio arguitis tantdicitis tentatorem: quia ipse creavit secundum vos, unde tententur homines, abstrahantur et illiciantur; ac per hoc ipse unde pereant fecit. Quod si ita non sentiretis, Deum mortem fecisse minime diceretis. Sed audite adhuc repercutientem virga sapientiae coelestis vaniloqua ora vestra eumdem apostolum Jacobum. Unde inquit, bella et lites in vobis? Nonne hinc ex concupiscentiis vestris, quae militant in membris vestris ? Auditis quale officium habet nimium dilecta vestra concupiscentia, id est, bella et lites, quibus discordare facit corpus et spiritum nostrum: et in ejus castris hostilibus, atque sub lege mortifera te, haeretice, militare delectat? Si pacem fidei catholicae sequereris, a turbine bellorum horum et litium, quo in cordis tui pelago
Abbreviated transcription (Latin):
uult aliquotiens inclinatur
ut uelit. Si autem quod nolo
illud facio: ñego operor illud:
s quod habitat in me peccatũ.
Cum itaq nollemeum concu¬
piscere ꝓuocat᷑ ut uelit ñuo¬
luntas resistens idagit. s pecca¬
ti cupiditas: quȩ asola mea uo¬
luntate suꝑar ñ potest: quia
siue me ait dñs nichil potestis

Expanded text:
vult, aliquoties inclinatur vult, aliquoties inclinatur ut velit. Si autem quod nolo, illud facio; non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Cum itaque nolle meum concupiscere provocatur, ut velit, non voluntas resistens id agit, sed peccati cupiditas, quae a sola mea voluntate superari non potest: quia sine me, ait Dominus, nihil pot
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ ut sit mine. ñ ego opto. uel
facio: quid illud demonstrante
lege exquo malũ eẽ cognoui ne
sit inme consentire legi cõtẽdo:
s dum demeo uelle & posse id
stirpare ñualeo: idẽ peccatum
quod inme inflictum ẽ ꝑpeccatũ
manens inme.ea que nolo oꝑat᷑
aduersum me. Scio enim quia
ñ habitat inme: hocẽ incarne
mea bonum. Certussum gͦ qͦd
hȩc concupiscentia que ẽ cona¬
tui meo aduersa incorpore meo
ñ ẽ bonũ. Cum enĩ resistitur
ei ce defecisse putatur:magis
magisq sua maͣlitia inuariis
appetitionib innouatur. Nã
uelleadiacet michi. ꝑficere aut
bonũ ñ inuenio. Uolo quidẽ
tã hoc peccatum uincere: quã
legis p̃cepto parere. Quod utrũq
ficientia nrã ñ anobis s exdđo
ẽ. Nonenim quod uolo bonũ
hoc facio: s quod nolo malum
hocago. Ad bonum gͥ ꝑagẽ¬
dum uoluntas mea de se p̃su¬
mens & ñdedo. nichil ꝓficit:
admalum uero etiam quod ñ

Expanded text:
spiritum, ut sit in me, non ego opto vel spiritum, ut sit in me, non ego opto vel facio, qui illud demonstrante lege, ex quo malum esse cognovi, ne sit in me, consentire legi contendo: sed dum de meo velle et posse id stirpare non valeo, idem peccatum, quod in me inflictum est per peccatum, manens in me, ea quae nolo operatur adversum me. Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Certus sum ergo, quod haec concupiscentia, quae est conatui meo adversa in corpore meo, non est bonum. Cum enim resistitur ei et defecisse putatur, magis magisque sua malitia in variis appetitionibus innovatur. Nam velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio. Volo quidem tam hoc peccatum vincere, quam legis praecepto parere. Quod utrumquficientia nostra non a nobis, sed ex Deo est. Non enim quod volo bonum, hoc facio; sed quod nolo malum, hoc ago. Ad bonum igitur peragendum voluntas mea de se praesumens, et non de Deo, nihil proficit: ad malum vero etiam quod non
Abbreviated transcription (Latin):
delicet concupisco. ñea ut ueni¬
ant quero uel opto: quia natu¬
ra ñtalissum institutus: s hoc
malo quo ẽ ꝑnoxam uitiata
natura. Cĩ aurẽ p̃beo legi: cali¬
ginosis subito acprauis deside¬
riis conturbor illectus Nõ enĩ
qd uolo hoc ago: s quod odi
illud facio legis mandato de ꝓ¬
prio uoluntatis conatu parere
uolo: & ñualeo. Peccato uero
dũ resisto: consentire delector
Siaut̃ quod nolo illud facio:
consentio legi qm̃bona. Dũ gͦ
uolo ut nullum concupiscentie
malum conci.piã appetitum.
& magis hoc facio: magnũ uero
malum eẽ concupiscentiã in
menbris meis.quȩ me peccare
cũ quadã delectatione sollici¬
tat. legi consentio. id: credo: &
ꝑ ipsam agnosco. quia cũ sua
boni tate mͥdicit. ñ concupi¬
sces. uenenum mortis incõcupi¬
scentia eẽ designat. Nunc aut̃
iam ñego operor illud: s qͦd habi¬
tat in me peccatũ. Igit᷑ hoc malũ
quod discordare facit corpus&

Expanded text:
delicet concupisco, non ea ut venidelicet concupisco, non ea ut veniant quaero vel opto; quia natura non tali sum institutus: sed hoc malo quo est per noxam vitiata natura, cum aurem praebeo legi, caliginosis subito ac pravis desideriis conturbor illectus. Non enim quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Legis mandato de propriae voluntatis conatu parere volo, et non valeo: peccato vero dum resisto, consentire delector. Si autem quod nolo, illud facio; consentio legi, quoniam bona. Dum ergo volo ut nullum concupiscentiae malum concipiam appetitum, et magis hoc facio; magnum vere malum esse concupiscentiam in membris meis, quae me peccare cum quadam delectatione sollicitat, legi consentio; id est, credo, et per ipsam agnosco; quia cum sua bonitate mihi dicit, Non concupisces, venenum mortis in concupiscentia esse designat. Nunc autem jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Igitur hoc malum, quod discordare facit corpus et
Abbreviated transcription (Latin):
peccans peccatũ ꝑmandatum:
cum ꝑlegem ut dixi ñdefecit sed
magis immoderatis cupiditatibꝰ
creuit. quia urtus peccati lex ẽ
ꝓhibendo & ñ aufferendo.Scimꝰ
enim quod lexspiritalis ẽ. ego aut̃
carnalissum uenundatus sub
peccato. Spũ gͥ di tam docente
quã uiuante quo lexlataẽ. nõ
sola uoluntate carnali legis
possunt impleri p̃cepta: quia
ꝑlegem uitia mea tantũ agno¬
sco ñ auffero. frustra decarius
infirmitate p̃sumo. hostemmeũ
cuidi iuditio iusto sum traditus
ꝓpter peccatũ. cui me uoluntas
uendidit ꝓtoplasti. solus sꝑare
ñ ualeo. Iubet ds: immo faciat
ut fiat quod iubet. Nemundatus
sum subpeccato uixta suã sentẽ¬
tiam qua me peccãtẽ dãpnauit:
miscdiã mutare dignet᷑: lex sꝑi¬
talis ẽ: ego aut̃ carnalis sum:
Ipse me cõpotem suȩ faciat legis:
gis tubã grã p̃cedence possim ini¬
micũ incorpore suꝑare. Quod enĩ
operor ñ intelligo: quod mala iiqn¬

Expanded text:
peccans peccatum per mandatum, peccans peccatum per mandatum, cum per legem, ut dixi, non defecit, sed magis immoderatis cupiditatibus crevit: quia virtus peccati lex est, prohibendo et non auferendo. Scimus enim quod lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Spiritu igitur Dei tam docente quam juvante, quo lex data est, non sola voluntate carnali legis, possunt impleri praecepta: quia per legem vitia mea tantum agnosco, non aufero. Frustra de carnis infirmitate praesumo, hostem meum, cui Dei judicio justo sum traditus propter peccatum, cui me voluntas vendidit protoplasti, solus superare non valeo. Jubet Deus: imo faciat, ut fiat quod jubet. Venumdatus sum sub peccato: justam suam sententiam, qua me peccantem damnavit, misericordia mutare dignetur. Lex spiritualis est, ego autem carnalis sum: ipse me compotem suae faciat legis, gis tuba gratia praecedente, possim inimicum in corpore superare. 7. Quod enim operor, non intelligo. Quod mala vi
Abbreviated transcription (Latin):
iubendo ñ iuuat. tamen sua
scĩtate & iustitia malum ẽẽ cõ¬
cupiscentiã quod nesciebam
ostendit. quia peccatum ait
ñ cognoui nisi ꝑlegẽ: & docuit
ad suꝑandos eius illicitos ap¬
petitus cũ in me deficio. debere
diuinum auxiliũ implorare.
Quod gͦ bonũ ẽ mͥ factũ ẽ mors:
absit. Nunquid enĩ mãdatũ
bonum contra mortis oꝑa da¬
dumꝰ ẽ inmortem m cõmutatũ:
.Absit. Ego udelicet quod
morior ñ mandati boni uitio
morior: s mandato bono uitio
meo transgresso. S peocatũ ut
appareat peccatũ: ꝑbonum
mͥ oꝑatũ ẽ mortẽ: ut fiat supͣ
modũ peccans peccatũ ꝑman¬
datũ. Ut gͦ concupiscentiȩ ma¬
lum g̃radix ẽ omĩũ malorum
cognoscatur malũ ꝑmãdatũ
bonũ p̃ualuit in me magis.
ñ defecit: quia lex subintrauit
ut habundaret delictum. Mor
delicto id exconcupiscentia ma¬
la infirmante me uirtute ꝓpria.
ad obediendũ legi delicta creue¬
runt: & factum ẽ supra modum

Expanded text:
jubendo non juvat, tamen sua jubendo non juvat, tamen sua sanctitate et justitia malum esse concupiscentiam, quod nesciebam, ostendit; quia peccatum, ait, non cognovi, nisi per legem: et docuit ad superandos ejus illicitos appetitus, cum in me deficio, debere divinum auxilium implorare. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Numquid enim mandatum bonum, contra mortis opera datum, in mortem mihi est commutatum? Absit. Ego videlicet quod morior, non mandati boni vitio morior, sed mandato bono vitio meo transgresso. Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. Ut ergo concupiscentiae malum, quae radix est omnium malorum, cognoscatur malum, per mandatum bonum praevaluit in me magis, non defecit: quia lex subintravit ut abundaret delictum. Mortdelicto, id est, ex concupiscentia mala, infirmante me virtute propria ad obediendum legi, delicta creverunt. Et factum est supra modum
Abbreviated transcription (Latin):
captiuum filium transgressoris:
quia ꝑlegem cognitio peccati
ñ iuctoria depeccato. Et inuẽ¬
tum e mͥ mandatũ quod erat
aduitam. hoc ẽẽ ad mortem.
dedit: s uisum ẽ mͥ tamquã
mortiferum eo quod illud uir¬
tute ꝓpria implere ñpossem:
sus moriar. Stimulus enim mor¬
tis peccatum. Nã peccatũ occa¬
sione accepta ꝑmandatum
seduxit me: & ꝑillud occidit
Uides peccatũ quodẽ ut sepe
dictumẽ cupiditas unde libi¬
do exorta ẽ delegis auctorica¬
te niohil ualere me contra
se. sicut adã interiec̾to man¬
dato ad p̃uaricandũ dequo
uitium peccandi contraxi
seduxit me tamquã denuo
dicens Non morte moriers.
si deligno manducaueris
interdiedo: immo aꝑientur
ocłi tui et eris sicut diisciens
bonũ & malum. Ideo & ꝑillud
occidit. Itaq lex quidẽ scã: &
mandatũ scm̃et iustum & bonũ.
Nõ gͥ imputo legidi quod iutio
meo factus infirmus p̃ceptũ
euis implere nequeo:que & si

Expanded text:
captivum, filium transgressoris; captivum, filium transgressoris; quia per legem cognitio peccati, non victoria de peccato. Et inventum est mihi mandatum quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. dedit, sed visum est mihi tanquam mortiferum, eo quod illud virtute propria implere non possumsus moriar. Stimulus enim mortis peccatum. Nam peccatum occasione accepta per mandatum seduxit me, et per illud occidit. Videns peccatum, quod est, ut saepe dictum est, cupiditas unde libido exorta est, de legis auctoritate nihil valere me contra se; sicut Adam, interjecto mandato ad praevaricandum, de quo vitium peccandi contraxi, seduxit et me, tanquam denuo dicens, Non morte morieris, si de ligno manducaveris interdicto; imo aperientur oculi tui, et eris sicut dii, sciens bonum et malum . Ideo et per illud occidit. 6. Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Non igitur imputo legi Dei, quod vitio meo factus infirmus, praeceptum ejus implere nequeo: quae etsi