comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentis iudeoꝵ. Oculi autem cordis eius.
uidebant altitudinem mysterioꝵ. Ue
dolo .Dol. hic ñ ẽ dolus Quom dolus ñ ẽ dolus :
Quomͦ petra. ñ ẽ petra: quomͦ dicit᷑ mare ⁊ ñ ẽ
mare quia aliud significat: dicit᷑ petra et ñ
ẽ petra qr aliud significat: dicit᷑ mons ⁊ ñ ẽ
et non est leo: dicitur agnus. et non est
agnus: dicitur pecus et non ẽ pecus: dici¬
tur uitulus et aliud est: sic dicitur dolus
et non ẽ dolus. Quare ergo dicitur dolus:
Queramus quare dicta sint illa omnia. gͦ¬
ramus. Quare dictus ẽ leo: ꝓpter fortitu¬
dinem. Quare dictus ẽ petra : ꝓpter fir¬
mitatem. Quare dictus ẽ agnus: ꝓpter
innocentiam. Quare dictus ẽ uitulus :
dulcedinem. Quareergo dolus: Iam qͥd
sit dolus uideamus: et inueniemus qua¬
re dictus sit dolus. Nouimus enim quid
sit petra. Et tamen dicit᷑ de homine absur¬
do et duro. petra: & de homine robusto
et immobili dicitur petra. Et ad laudem

Expanded text:
mentis Judaeorum: oculi autem cordis ejus mentis Judaeorum: oculi autem cordis ejus videbant altitudinem mysteriorum. Cdolo: dolus hic, non est dolus. Quomodo dolus non est dolus? Quomodo petra non est petra? Quomodo dicitur mare, et non est mare? quia aliud significat: sic dicitur petra, et non est petra; quia aliud significat. Dicitur mons, et non est s Christus, et non est leo: dicitur agnus, et non est agnus: dicitur pecus, et non est pecus: dicitur vitulus, et aliud est. Sic dicitur dolus, et non est dolus. Quare ergo dicitur dolus, quaeramus. Quare dicta sunt illa omnia, quaeramus. Quare dictus est leo? Propter fortitudinem. Quare dictus est petra? Propter firmitatem. Quare dictus est agnus? Propter innocentiam. Quare dictus est vitulus? dulcedinem. Quare ergo dolus? Jam quid sit dolus videamus, et inveniamus quare dictus sit dolus. Novimus enim quid sit petra: et tamen dicitur de homine absurdo et duro petra, et de homine robusto et immobili dicitur petra; et ad laudem
Abbreviated transcription (Latin):
ardeam:caritatem autẽ non habeam:ni¬
chil michi prodest. Qualisẽ gͦ caritas.
quȩ sola multum ꝓdest:sine qua cȩtera
nichil ꝓsunt. Ergo ipsa caritas dat consi¬
nas. et accedat ad patrem.Maiorem que¬
rit pater: & minorem benedicit. Uetus
testamentum iudeos intuetur ꝑlitteram:
fr̃ tuus cum dolo. de homine sine dolo.
quod agebatur: et ipse figurate agebat
omnia. in magna altitudine sacram̃toꝵ.
Nam sinesciret quid ageret᷑. irasceretur
fallenti se filio. Uenit maior et dicit. Ecce
pater manduca: sicut iussisti mͥ. feci. Di¬
cit. Quis estu: Respondit. Ego sum fi¬
lius tuus maior esaui. & quis ẽ inquit
ille a quo iammand ucaui: Et benedixi
eum: et benedictus erit. Irasci uidebat᷑
Expectabat ab ore ipsius esau maledicti¬
onem aliquam infr̃em. Cum expectat
ille maledictionem: confirmat iste be¬
nedictionem. Oirasci:o indignari.S
nouerat misterium: & caligo oculoꝵ eiꝰ
corporeorum. significabat caliginem

Expanded text:
ardeam, charitatem autem non habeam, niardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Qualis est ergo charitas, quae sola multum prodest, sine qua caetera nihil prosunt? Ergo ipsa charitas dat consinas, et accedat ad patrem. Majorem quaerit pater, et minorem benedicit: Vetus Testamentum Judaeos intuetur per litterafrater tuus cum dolo, de homine sine dolo. quid agebatur, et ipse figurate agebat; omnia ponit in magna altitudine sacramentorum: nam si nesciret quid ageret, irasceretur fallenti se filio. Venit major, et dicit, Ecce, pater; manduca: sicut jussisti mihi, feci. Dicit ille: Quis es tu? Respondit: Ego sum filius tuus major Esau. Et quis est, inquit, ille a quo jam manducavi; et benedixi eum, et benedictus erit ? Irasci videbatur, exspectabat ab ore ipsius Esau maledictionem aliquam in fratrem: cum exspectat ille maledictionem, confirmat iste benedictionem. O irasci! o indignari! Sed noverat mysterium, et caligo oculorum ejus corporeorum significabat caliginem
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. Diuersis temporibus fieri potuert̃.
occisio hedorum et portatio pellium: rem
tamen significant quȩ uno tempore fieri
potest. Simul enim et arguit iustuspec¬
catores. quod ẽ hedos occidere: et peccata
eorum misericorditer tolerat. quod ẽ pel¬
les portare. Quantum in ipso fuit occidit
hedos. occidit peccatores: sed portabat ali¬
ena peccata. &. portabat cum tolerantia.
Meruit benedici: quia caritas omnia to¬
lerat. Ipsa caritas erat inmatre: & figu¬
ram caritatis tpsius gerebat mater. quȩ
figura omnium scõꝵ erat. Figuram carita¬
tis gerebat: quia sc̃i non sunt. nisi qui ha¬
buerint caritatem. Quid enim ꝓderit si
linguis hominũ loquar et angłoꝵ: carita¬
tem autemnon habeam: Factus sum eram̃¬
tum sonans: aut cimbalum tinniens. Et
si habuero omnẽ fidem.ita ut montes tͣnfe¬
ram: caritatem autem non habeam: nicħ
sum. Et sisciero omnia sacramenta. et om¬
nem ꝓpħiam. et tradam corpus meũ ut

Expanded text:
tetur. Diversis temporibus fieri potuerunt tetur. Diversis temporibus fieri potuerunt occisio haedorum et portatio pellium: rem tamen significant, quae uno tempore fieri potest. Simul enim et arguit justus peccatores, quod est haedos occidere; et peccata eorum misericorditer tolerat, quod est pelles portare. Quantum in ipso fuit, occidit haedos, occidit peccatores: sed portabat aliena peccata, et portabat cum tolerantia; meruit benedici: quia charitas omnia tolerat. Ipsa charitas erat in matre, et figuram charitatis ipsius gerebat mater: quae figura omnium sanctorum erat, figuram charitatis gerebat; quia sancti non sunt, nisi qui habuerint charitatem. Quid enim proderit, si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam? Factus sum aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens. Et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Et si sciero omnia sacramenta, et omnem prophetiam, et tradam corpus meum ut
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetus: ille maior. iste minor. Ad illũ
uidebantur respicere benedictiones: ad istũ
ꝑueniebant. Respiciebant ad illum. qͥa
ꝓmissa carnalia ꝓmittebantur iudȩis:
ad istum ꝑueniebant. quia spãliter intel¬
ligenda erant et accipienda xpĩanis. Ad
istum benedictio non ꝑueniret: nisi porta¬
ligat itaq sc̃itas ur̃ã: quomodo sint por¬
tanda peccata.Sunt enim qui portare sibi
uidentur peccata: et tacent peccatorib. Iam
ista simulatio detestanda ẽ. Porta peccato¬
rem. non ut ames peccatum in illo: sed ut
ꝑsequaris peccatum propt̃ illũ. Dilige
peccatorem. non inquantum peccator ẽ:
sed in quantum homo est. Quomodo si di¬
ligis egrum: ꝑsequeris febrem. Nam si par¬
cis febri: non diligis egrum. Dic ergo qͦd
uerum ẽ fr̃i tuo: noli tacere. Quid enim
aliud agimus: quam dicere uobis qͦd ue¬
rum ẽ: Noli mendaciter. Aꝑta ueritate
dic quod uerum ẽ. S donec corrigat᷑ por¬

Expanded text:
mansuetus: ille major, iste minor: ad illum mansuetus: ille major, iste minor: ad illum videbantur respicere benedictiones, ad istum perveniebant. Respiciebant ad illum, quia promissa carnalia promittebantur Judaeis: ad istum perveniebant, quia spiritualiter intelligenda erant, et accipienda Christianis. Ad istum benedictio non perveniret, nisi portaligat itaque Sanctitas vestra, quomodo sint portanda peccata. Sunt enim qui portare sibi videntur peccata, et tacent peccatoribus: jam ista simulatio detestanda est. Porta peccatorem, non ut ames peccatum in illo, sed ut persequaris peccatum propter illum. Dilige peccatorem, non in quantum peccator est, sed in quantum homo est. Quomodo si diligis aegrum, persequeris febrem: nam si parcis febri, non diligis aegrum. Dic ergo quod verum est fratri tuo, noli tacere. Quid enim aliud agimus, quam dicere vobis quod verum est? Noli mendaciter; aperta veritate dic quod verum est: sed donec corrigatur, por
Abbreviated transcription (Latin):
iustos: sed peccatores. Quando enĩ dñs
conuersabatur cum peccatorib et mandu¬
cabat cum publicanis: iudei quasi agni
id est quasi iusti. & ꝑsuꝑbiam magis hyr¬
ci. obiecerunt domino tanquam crimen.
immo discipulis cius: et dixerunt. Quare
magister ur̃ cum publicanis et peccato¬
ribus manducat: Respondens dns qͦ¬
modo se defendit: Non ẽ opus inquit
sanis medicus: sed male habentib. Non
ueni uocare iustos: sed peccatores. Uocat
gͦ hedos: s ut non ꝑseuerent hedi. Occi¬
dit enim illos iacob. et p̃parauit inde e¬
pulas patri suo. ad intelligentiam spũa¬
lem. quȩ in illa benedictione habebat
intelligi. quȩ figurabatur infilio maio¬
ri. Ad hoc oecisi sunt hedi. et manducati ft̃:
et traiecti incorpus unum. Sic occidunt᷑ pec Si:¬
cata inpeccatoribus: et transeunt interfecti
incorpus unum eccłiȩ. Cuius eccłȩ figurã
gerebat petrus: quando ei dictum ẽ. Macta
et manduca. Ergo ille agrestis. iste indomo

Expanded text:
justos, sed peccatores. Quando enim Dominus justos, sed peccatores. Quando enim Dominus conversabatur cum peccatoribus, et manducabat cum publicanis, Judaei quasi agni, id est, quasi justi, et per superbiam magis hirci, objecerunt Domino tanquam crimen, imo discipulis ejus dixerunt: Quare magister vester cum publicanis et peccatoribus manducat? Respondens Dominus, quomodo se defendit? Non est opus, inquit, sanis medicus, sed male habentibus: non veni vocare justos, sed peccatores . Vocat ergo haedos, sed ut non perseverent haedi. Occidit enim illos Jacob, et praeparavit inde epulas patri suo; id est, ad intelligentiam spiritualem, quae in illa benedictione habebat intelligi, quamvis figurabatur in filio majori: ad hoc occisi sunt haedi, et manducati sunt, et trajecti in corpus unum. Sic occiduntur peccata in peccatoribus, et transeunt interfecti in corpus unum Ecclesiae: cujus Ecclesiae figuram gerebat Petrus, quando ei dictum est, Macta et manduca . Ergo ille agrestis, iste in domo,
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ de circumcisione: uenit ȩccła genti¬
um de p̃putio. De diuerso uenientes: in do¬
mino coniuncti sunt. Idõ dñs dictus est
lapis angularis. Dicit enim psalmus. La¬
pidem quem reprobauerunt ȩdificantes:
hic factus ẽ incaput anguli. Dicit et apłs.
Ipso summo angulari lapide xp̃o iħu. ubi
ẽ angulus: duo parietes copulantur. In an¬
gulo. duo parietes nisi de diuerso non conue¬
niunt. Nam si ex una parde ueniunt: an¬
gulum non faciunt. Duo gͦ hedi. ipsi sunt
duo popli: ipsi sunt duo ouilia: ipsi sunt
duo parietes: ipsi sunt duo ceci. qui sede¬
bant inuia: ipsi sunt duȩ naues. in quas
leuati sunt pisces. Multis in locis scriptu¬
rarum intelliguntur duo ppłi: sed unũ
Hedi. nostis quia peccatores sunt. Nam
ad sinistram erunt hedi: et ad dexteram
agni. S qui ꝑseuerauerint hedi: ipsi e¬
runt ad sinistram. Nam nisi pͥus hedi eẽnt.
non diceret dominus.Non ueni uocare

Expanded text:
Judaeorum de circumcisione; venit Ecclesia GentiJudaeorum de circumcisione; venit Ecclesia Gentium de praeputio: de diverso venientes in domo conjuncti sunt. Ideo Dominus dictus est lapis angularis: dicit enim Psalmus, Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli ; dicit et Apostolus, Ipso summo angulari lapide existente Christo Jesu . Ubi est angulus, duo parietes copulantur: in angulo duo parietes, nisi de diverso, non conveniunt: nam si ex una parte veniunt, angulum non faciunt. Duo ergo haedi, ipsi sunt duo populi, ipsa sunt duo ovilia, ipsi sunt duo parietes; ipsi sunt duo caeci qui sedebant in via ; ipsae sunt duae naves in quas levati sunt pisces . Multis in locis Scripturarum intelliguntur duo populi: sed unuHaedi nostis quia peccatores sunt: nam ad sinistram erunt haedi, et ad dexteram agni . Sed qui perseveraverint haedi, ipsi erunt ad sinistram. Nam nisi prius haedi essent, non diceret Dominus: Non veni vocare
Abbreviated transcription (Latin):
re cȩperunt ꝑtinere ad ia cob. qui credide¬
runt in xp̃o: et factus est grex domini
in ipsa iudȩa. S quid dicit dominus de
inpso grege: Fabeo alias oues.quȩ non
sunt de hoc otuli. Uado. adducam eas.
&& erit unus grex. & unus pastor. Quas
allas oues habet dominus iħs xp̃c: nisi
de gentib: Iunctȩ sunt oues de gentibus.
iudeis ouibus. De iudeis enim apłi. Inde
erant et quingenti fr̃s: qui uiderunt do¬
minũ post resurrectionem. Inde erat ip
dñs inquo dolus non eẽt. Inde erãt cen¬
tum uiginti: quicum eẽnt in domo. ue¬
nit sp̃s sc̃s ut eos ꝑfunderet: quem pro¬
miserat discipulis. Inde erant tot milia
hominũ quȩ legimus in actibus apłoꝵ
baptirata innomine iħu xpi: exhis qui
crucifixerant xp̃m. Ergo inde erant o¬
ues. et multe oues: sed non solȩ. Fabebat
dñs alias de gentibus. Ipsi duo popłi tan¬
quam de diuerso uenientes: etiam duobus
parietibus significantur. Uenit enim eccłia

Expanded text:
re, coeperunt pertinere ad Jacob, qui credidere, coeperunt pertinere ad Jacob, qui crediderunt in Christo, et factus est grex Domini in ipsa Judaea. Sed quid dicit Dominus de ipso grege? Habeo alias oves, quae non sunt de hoc ovili: vado, adducam eas, et erit unus grex et unus pastor . Quas alias oves habet Dominus Jesus Christus, nisi de Gentibus? Junctae sunt oves de Gentibus Judaeis ovibus. De Judaeis enim Apostoli. Inde erant et quingenti fratres, qui viderunt Dominum post resurrectionem . Inde erat ipsDominus, in quo dolus non esset. Inde erant centum viginti, qui cum essent in domo, venit Spiritus sanctus, ut eos perfunderet, quem promiserat discipulis. Inde erant tot millia hominum, quae legimus in Actibus Apostolorum baptizata in nomine Christi, ex his qui crucifixerant Christum . Ergo inde erant oves, et multae oves; sed non solae: habebat Dominus alias de Gentibus. Ipsi duo populi tanquam de diverso venientes, etiam duobus parietibus significantur. Venit enim Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse iacob in xp̃o ẽ. siquidem xp̃e in
semine abraham̃. Dictum ẽ enim. In se
portauit aliena peccata et dedignat᷑ portare
ealiena peccata. cui peccata dimissa
sunt: Si ergo iacob transit ad xp̃m post
aliena peccata. id est hedinas pelles: quid
est dolus: Uenit enim ille sero. et affert
quod iussit pater: et inuenit frẽm suum
benedictum ꝓse. et non benedicitur alte¬
ra benedictione: quia duo illi homines.
duo populi erant. Una benedictio: uni¬
tatem significat ȩccłiȩ̃. Duo autem po¬
puli ipsi sunt iacob sed alio modo figura
a uideis: qui ꝑtinebant ad filiũ maiorem.
Elegit tamen quosdam qui ꝑtinebant ad
filium minorem. quispũaliter ceperant
desiderare et intelligere ꝓmissa dnĩ. ñ
carnaliter aliam tram quam desiderabant
acctpientes: sed spũalem illam ciuitatem de¬
siderantes. ubi nemo nascitur carnaliter:
quia nemo ibi carnaliter. nemo spiritalit̃

Expanded text:
et ipse Jacob in Christo est: siquidem Christus in et ipse Jacob in Christo est: siquidem Christus in semine Abraham. Dictum est enim, In semportavit aliena peccata: et dedignatur portare aliena peccata, cui peccata dimissa sunt? Sic ergo Jacob transit ad Christum post aliena peccata, id est, haedinas pelles. Et quid est dolus? 17. Venit enim ille sero, et affert quod jussit pater; et invenit fratrem suum benedictum pro se: et non benedicitur altera benedictione. Quia duo illi homines, duo populi erant: una benedictio unitatem significat Ecclesiae. Duo autem populi ipsi sunt, qui est et Jacob. Sed alio modo figurata Judaeis, qui pertinebant ad filium majorem: elegit tamen quosdam, qui pertinebant ad filium minorem, qui spiritualiter coeperant desiderare et intelligere promissa Domini, non carnaliter illam terram, quam desiderabant accipientes; sed spiritualem illam civitatem desiderantes, ubi nemo nascitur carnaliter; quia nemo ibi carnaliter, nemo spiritualite
Abbreviated transcription (Latin):
sine dolo erat. Intendite fr̃s mei: et uidete
quam sine dolo fuerit. Natanahelem do¬
minus quando uidit: quia nouerat qua¬
lis eẽt. ait. Ecce uere isrłita: in quo dolus
non est. Si ergo idõ iste isrłita quia non ẽ
in eo dolus: in ipso isrł utiq non erat dolus.
Quid sibi gͦ uult quod dicitur. uenit fr̃
tuus cum dolo.&. abstulit benedictionẽ:
Sine dolo eum commendat scriptura
conuersantem in domo. Dñs etiam ꝑhi¬
bet testimonium quia sine dolo erat:cũ
dicit de natanahele. ecce uere isrłita. in
quo dolus non est. Quid sibi gͦ uult cũ
dicitur accessit cum dolo. et abstulit be
ficet attendamus: & uideamus quid de¬
beat facere iacob. Portat aliena peccata:
& portat cum tolerantia: quamuis alie¬
na. Hoc est enim habere pelles hedinas.
Id est patienter aliena portat. non heret
suis. Sic om̃s qui ꝓunitate eccłe tole¬
rant aliena peccata. iacob imitantur. qr

Expanded text:
sine dolo erat. Intendite, fratres mei, et videte sine dolo erat. Intendite, fratres mei, et videte quam sine dolo fuerit. Nathanaelem Dominus quando vidit, quia noverat qualis esset, ait: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Si ergo ideo iste Israelita, quia non est in eo dolus; in ipso Israel utique non erat dolus. Quid sibi ergo vult, quod dicitur, Venit frater tuus cum dolo, et abstulit benedictionem ? Sine dolo eum commendat Scriptura conversantem in domo: Dominus etiam perhibet testimonium, quia sine dolo erat, cum dicit de Nathanaele, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Quid sibi ergo vult, cum dicitur, Accessit cum dolo, et abstulit benficet, attendamus; et videamus quid debeat facere Jacob. Portat aliena peccata, et portat cum tolerantia quamvis aliena: hoc est enim habere pelles haedinas: id est, patienter aliena portat, non haeret suis. Sic omnes qui pro unitate Ecclesiae tolerant aliena peccata, Jacob imitantur. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Uerbi grã. Si faciebant fraudes:
uolunt iterum fraudare. Simendacium
iurabant: uolunt adhuc ꝑiurare. Si circũ¬
uenicbant dolis innocentes: uolunt adhuc
circumuenire.Si homicidia cogitabant:
eadem cogitant. Si fornicabantur. si me¬
briabantur: ea ipsa nichilominus faciunt.
Ecce esau natus pilosus.Quid facit iacob:
Dicitur ei a matre. Uade benedicat te pa¬
ter tuus. Et dicit. limeo: non accedam.
Sunt enim homines inȩccłia. quitiment
misceri peccatoribus. ne quasi ꝑ consorti¬
um peccatorum inunitate maculentur:
& ꝑhereses & scismata pereunt. Quid
conuersatus ẽ indomo: Nam et hoc de
illis dicitur. Erat ille aggrestis uenator:
iacob autem sine dolo conuersabatur in
domo. Idõq eum amabat mater: euiꝰ conuer¬
sationem dulcem sentiebat. Ipse ẽ iacob qͥ
postea appellatus ẽ isrł. cum luctaretur
cum angło. Et hoc inmagno mysterio.
Benedictus appellatus ẽ isrł: ideo quia

Expanded text:
bant. Verbi gratia, si faciebant fraudes, bant. Verbi gratia, si faciebant fraudes, volunt iterum fraudare: si mendacium jurabant, volunt adhuc pejerare: si circumveniebant dolis innocentes, volunt adhuc circumvenire: si homicidia cogitabant, eadem cogitant: si fornicabantur, si inebriabantur, ea ipsa nihilominus faciunt. Ecce Esau natus pilosus. Quid facit Jacob? Dicitur ei a matre: Vade, benedicat te pater tuus. Et dicit, Timeo, non accedam. Sunt enim homines in Ecclesia, qui timent misceri peccatoribus, ne quasi per consortium peccatorum in unitate maculentur, et per haereses et schismata pereant. CAPUTconversatus est in domo? Nam et hoc de illis dicitur: Erat ille agrestis venator, Jacob autem sine dolo conversabatur in domo . Ideoque eum amabat mater, cujus conversationem dulcem sentiebat. Ipse est Jacob, qui postea appellatus est Israel, cum luctaretur cum Angelo: et hoc in magno mysterio. Benedictus, appellatus est Israel : ideoque quia
Abbreviated transcription (Latin):
uid est quod subspe¬
cie esau benedicitur
iacob. nisi quia sub
figuris ueteris testa¬
menti ꝓmissa populo iudeorum. ꝑuenit
benedictio spũalis ad popłm xp̃ianorũ:
Attendite fr̃s. Audiunt illi terram ꝓmissi¬
onis: audimus et nos. Ianquam ad iudeos
uidetur loqui scriptura. de t̃ra ꝓmissionis.
Et ad nos ꝑuenit intellectus t̃re ꝓmissionis:
qui dicimus dõ. Spes mea estu: portio mea
int̾ra uiuentium. S hoc ut diceremꝰ. mat̃
docet nos. quemadmodũ sp̃ualiter intelliga
a peccatis ꝑnatiuitatem regenerationis.
alioꝵ peccata ꝑtolerantiam portemꝰ. Genu¬
it enim mater ambos filios. Intendite fr̃s.
Genuit unum pilosum: alterum lenem. Pi¬
li. peccata significant. Lenitas autem. man¬
suetudinem. Id est mundi iam apeccatis duo
filii benedicuntur: quia duo genera bene¬
dicit ȩccłia. Quomodo duos peꝑit rebecca:
generantur inutero ȩccłȩ duo. Unus pilo¬
post baptismum uolunt dimittere pecca¬
ta sua: et ea uolunt facere quȩ antea facie¬

Expanded text:
uid est ergo quod sub specie majoris benedicitur minor, nisi quia sub figuris Veteris Testamenti promissi populo Judaeorum, pervenit benedictio spiritualis ad populum Christianorum? Attendite, fratres: audiunt illi terram promissionis, audimus et nos: tanquam ad Judaeos videtur Scriptura loqui de terra promissionis, et ad nos pervenit intellectus terrae promissionis, qui dicimus Deo, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Sed hoc ut diceremus, mater docet nos, quemadmodum spiritualiter intelligama peccatis per nativitatem regenerationis, aliorum peccata per tolerantiam portemus. Genuit enim mater ambos filios. Intendite, fratres: genuit unum pilosum, alterum lenem. Pili peccata significant, lenitas autem mansuetudinem, id est, munditiem a peccatis. Duo filii benedicuntur: quia duo genera benedicit Ecclesia. Quomodo duos peperit Rebecca, generantur in utero Ecclesiae duo, unus pilopost Baptismum volunt dimittere peccata sua, et ea volunt facere quae antea facie
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ longitudo ꝓ fuisset: Huc accedit.
quia ipse dies qui quasi naturaliter seruit
morbo inlecto incertus ẽ. Cotidie moriunt᷑
homines: et quiuiuunt deducunt illos. et¬
exequias celebrant: et uitam sibi ꝓmittunt.
Nemo dicit corrigam me: ne cras hoc sim.
quod iste quem deduxi. Placent uob̾ uer¬
ba: ego quero facta. Nolite me contristare
prauis morib ur̃is: quia delectatio mea
non est inhac uita.nisi ur̃a bona uita:¬

Expanded text:
vitae longitudo profuisset? Huc accedit, vitae longitudo profuisset? Huc accedit, quia ipse dies, qui quasi naturaliter servit, morbo inlecto incertus est. Quotidie moriuntur homines: et qui vivunt deducunt illos, exsequias celebrant, et vitam sibi promittunt. Nemo dicit, Corrigam me, ne cras hoc sim quod iste quem deduxi. Placent vobis verba, ego quaero facta. Nolite me contristare pravis moribus vestris: quia delectatio mea non est in hac vita nisi vestra bona vita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerase Quid si feci. et adhuc tibi bene
fecisse uidẽris incorde tuo: Quia tacet ille
iustus es. quia mͦ ille non uindicat. nichil
male fecisti: Non times arguam te. non times
constituam te ante faciem tuam: Nontimes.¬
S longe est inquis iudiciũ. Primoquis tͥ
dixit. quia longe c̃ dies iudiciiꝰ Nunqͥd si lon¬
ge ẽ dies iudicii. longe ẽ diestuus: Unde scis
quando est: Nonne multisanidormiert̃
et obduruerunt: Nonne casus nrõs nob̾cũ
inhac carne portamus: Nonne fragiliores
sumus. quam si uitrei essemus: Uitrum e¬
nim et si fragile ẽ.tamen seruatum diu du¬
rat: et inuenis calices ab auis. et ꝓ auis. in qui¬
bus bibunt nepodes et ꝓnepotes. Tanta fra¬
gilitas. custodita ẽ ꝑannos. Nos autẽ ho¬
mines et sub tantis casibus cotidianis.fra¬
giles ambulamus: et si casus ipsi repentini
non acciderint. diutam̃ uiuere ñ ualemꝰ.
huc uiueret. et hodie moreret᷑ : quid illi

Expanded text:
perseveras? Quid si feci, et adhuc tibi bene perseveras? Quid si feci, et adhuc tibi bene fecisse videris in corde tuo? Quia tacet ille, justus es? Quia ille modo non vindicat, nihil male fecisti? Non times, Arguam te? Non times, Constituam te ante faciem tuam? non times longe est, inquis, judicium. Primo, quis tibi dixit quia longe est dies judicii? Numquid si longe est dies judicii, longe est dies tuus? Unde scis quando est? Nonne multi sani dormierunt et obduruerunt? Nonne casus nostros nobiscum in hac carne portamus? Nonne fragiliores sumus, quam si vitrei essemus? Vitrum enim etsi fragile est, tamen servatum diu durat: et invenis calices ab avis et proavis, in quibus bibunt nepotes et pronepotes. Tanta fragilitas custodita est per annos. Nos autem homines, et sub tantis casibus quotidianis fragiles ambulamus; et si casus ipsi repentini non acciderent, diu tamen vivere non valeremus. huc viveret, et hodie moreretur, quid illi
Abbreviated transcription (Latin):
dic male feci. peccaui.Non enim morieris:
si dixeris.Crede non michi.s: deo. Quid sũ
ego: Homosum. Pater ur̃ sum. Carnempor¬
to. infirmus.Omnes credamus dõ. Attendite
uobis. ipse dominus xp̃c ait: attendite uob̃.
Si peccauerit inte fr̃ tuus: corripe illum in¬
ter te et ipsum. Si te audierit: lueratus es
tibi tanquam ethnicus. et publicanus. Eth¬
nicus gentilis ẽ. Gentilis ille ẽ: qui in xp̃o
non credit. Si nec eccłiam audierit: mor¬
tuum computa. S ecce uiuit: ecce intrat:
ecce signat: ecce genu figit: ecce orat: ecce ad
altare accedit: sit tibi tanquam echicus
et publicanus. Noli in illo attendere falsa
signa uiuentis: mortuus ẽ. Unde uiuitur:
Quomodo uiuitur: Si dicam alicui incon¬
spectu ur̃o. tu hoc fecisti: respondebit postea.
Quantum erat ut intus me moneret. intus
michi diceret. quia male feci: intus uiderẽ
peccatũ meũ. Quare inpopło arguit: Qͥd
si feci. et non correxisti: Quid si feci. et ad huc

Expanded text:
dic, Male feci, peccavi. Non enim morieris, dic, Male feci, peccavi. Non enim morieris, si dixeris: crede, non mihi, sed Deo. Quid sum ego? Homo sum, par vester sum, carnem porto, infirmus sum: omnes credamus Deo. Attendite vobis. Ipse Dominus Christus ait, Attendite vobis:  peccauerit in te frater tuus. corripe illum inter te et ipsum solum. si te audierit, lucratus es tibi tanquam ethnicus et publicanus . Ethnicus gentilis est: gentilis ille est, qui in Christum non credit. Si nec Ecclesiam audierit, mortuum computa. Sed ecce vivit, ecce intrat, ecce signat, ecce genu figit, ecce orat, ecce ad altare accedit. Sed sit tibi tanquam ethnicus et publicanus. Noli in illo attendere falsa signa: vivens mortuus est. Unde vivit? Quomodo vivit? Si dicam alicui in conspectu vestro, Tu hoc fecisti: respondebit postea, Quantum erat? Intus me moneret, intus mihi diceret quia male feci, intus viderem peccatum meum: quare in populo arguit? Quid si feci, et non correxisti? Quid si feci, et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo corrigas te. Contemnis gͦ tempꝰ
miscd̃iȩ: ueniet tempus iudicii. Quia tum
ȩccłia michi cantasti: miscđiam et iudiciũ
cantabo tibi dñẽ. Ex ore nr̃o exit: et ubiq
corrigamur: nondum uenit tempꝰ iudicii.
Locus ẽ. spacium ẽ: peccauimus. corriga¬
mur.Nondum finita ẽ uia. Nondũ clausus
tol erabilia. et tanto crebriora quantũ mino¬
ra. constituit ds̃ inȩccłia tempora miscðiȩ. p̃
rogandam cotidianam medicinam. ut di¬
camus.Dimitte nobis debita nr̃a. sicut et
nos dimittimus debitoribus nrĩs. Ut his ũ¬
bis lota facie ad altare accedamꝰ: et his uerb̃
contemnunt. ut non solum nondent ueniã
quando in illos peccatur:s nec uelint pete¬
re. quando ipsipeccant. Intrauit temptatio:
subrepsit ira. Tantum dominata ẽ iracun¬
dia quantum potuit: ut non solum tumul¬
tuaret᷑ cor. sed et conuicia et crimina uome¬
ret lingua.Nonuides quo te impulit: Non
uides quo te p̃cipitauit : Tandem corrige:

Expanded text:
quomodo corrigas te. Contemnis ergo tempus quomodo corrigas te. Contemnis ergo tempus misericordiae, veniet tempus judicii: quia tu in ecclesia mihi cantasti, Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Ex ore nostro exit, et ubiquecorrigamur: nondum venit tempus judicii. Locus est, spatium est: peccavimus, corrigamur. Nondum finita est via, nondum clausus tolerabilia, et tanto crebriora, quanto minora, constituit Deus in Ecclesia tempore misericordiae praerogandae quotidianam medicinam, ut dicamus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris : ut his verbis lota facie ad altare accedamus, et his verbis contemnunt, ut non solum non dent veniam quando in illos peccatur, sed nec velint petere quando ipsi peccant. Intravit tentatio, subrepsit ira; tantum dominata est iracundia, quantum potuit, ut non solum tumultuaretur cor, sed et convicia et crimina vomeret lingua. Non vides quo te impulit? non vides quo te praecipitavit? Tandem corrige,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Non placent nisi mali. Continguat
autem ut faciat benealiquid. et sequatur
forte aliqua temptatio: continuo ad manũ
habet. non expedit facere bene.Male. qui
cere: et bene facientibus maledicis.Hȩc
fecisti inquit. et tacui. Suspicatus es iniq
quod ero tuisimilis. Quid est. qͦd ero tui
similis: Quia sic mͥ placet malum. quomͦ
tibi. Hoc es suspicatus: Hoc dixisti in cor
catus es iniquȩ quod ero tuisimilis. Argu¬
am te. Quomodononputas. et quandoñ
putas: arguam te.Sileo cum facis:s ñ
silebo cum iudicio arguam te.Quid tibi
faciam. quando arguam te: Statuam te
ante faciem tuam. Modo enim quando
male facis.putas quia bonus es: quia non uiste
uidere. Alios reprehendis: te non respicis. Ali¬
os accusas: de te non cogitas. Alios ponis ante
oculos tuos: te ponis post dorsum tuũ. Ego
quando te arguo: contra te facio. Lollo te
a dorso tuo: et ponote ante oculos tuos. Ui¬
debiste: et planges te. Et non erit iamtẽ:

Expanded text:
est: Non placent nisi mali. Contingat est: Non placent nisi mali. Contingat autem ut faciat bene aliquis, et sequatur forte aliqua tentatio, continuo ad manum habet: Non expedit bene facere; qui cere, et bene facientibus maledicis? Haec fecisti, inquit, et tacui. Suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis. Quid est, quod ero tibi similis? Quia sic mihi placet malum, quomodo tibi: hoc es suspicatus. Hoc dixisti in cordcatus es inique, quod ero tibi similis. Arguam te: quomodo non putas, et quando non putas, arguam te. Sileo cum facis: sed non sileo cum judico. Arguam te. Quid tibi faciam, quando arguam te? Statuam te ante faciem tuam. Modo enim quando male facis, putas quia bonus es, quia non vis te videre. Alios reprehendis, te non respicis; alios accusas, de te non cogitas; alios ponis ante oculos tuos, te ponis post dorsum tuum. Ego quando te arguo, contra facio; tollo te a dorso tuo, et pono te ante oculos tuos. Videbis te, et planges te; et non erit jam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
et si eum latet facis. Si ꝓpterea non facis qͥa
times: intus fecisti: incorde fecisti. fur teneris:
plendum malũ factum tuum: furaris: et le¬
taris quia tacet. Audi gͦ psalmum. Te ammo¬
nuit. te quicunq es. qui forte hic stas: et
nocte aliquid fecisti. Te ammonuit. tͥ dix̃:
hȩc fecisti et tacui. Suspicatus es inique
qͦd ero tui similis. Ohomines qui hec uerba
quȩ dicturus sum. nec inore habetis. nec
incorde: felices estis.Nonne cotidie hom¬
nes mala facientes. aut quos bene fecisse pe¬
nitet. et pęnitentia ꝑuersa fundunt qͦd mul¬
serunt: nonne cotidie dicunt. et ista mur¬
mura inter se rodunt: Uere si dõ displicent
ista. non ꝑmitteret illa fieri:aut illi qui ea
faciunt.felices noneẽnt int̃ra. Uidemus
raptores: uidemus infirmoꝵ opp̃ssores:uide¬
sores: et tamen potentes.diuites.felices in
hac t̾ra. Siuere ista ds̃ uideret: si ista cura¬
ret: parceret eis: Addunt et hoc quod peiꝰ

Expanded text:
et si eum latet, facis: si propterea non facis, quiet si eum latet, facis: si propterea non facis, quia times ne videaris, intus fecisti, in corde fecisti; fur teneris, plendum malum factum tuum, furaris, et laetaris quia tacet. Audi ergo Psalmum: te admonuit, te quicumque es, qui forte hic hodie stas, et nocte aliquid fecisti, te admonuit, tibi dixit, Haec fecisti et tacui. Suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis? O homines, qui haec verba quae dicturus sum, nec in ore habetis, nec in corde, felices estis. Nonne quotidie homines mala facientes, aut quos bene fecisse poenitet, et poenitentia perversa fundunt quod mulserunt; nonne quotidie dicunt, et ista murmura inter se rodunt: Vere si Deo displicerent ista, permitteret illa fieri, aut illi qui ea faciunt felices essent in terra? Videmus raptores, videmus infirmorum oppressores, videtores; et tamen potentes, divites, felices in hac terra. Si vere Deus ista videret, si ista curaret, parceret eis? Addunt et hoc, quod pejus
Abbreviated transcription (Latin):
cordis quas clausas habere probantur. do¬
minus aꝑire dignetur. S nunquid ille
parcet. nunquid silebit: quem timere debe¬
mus: Audistis in isto psalmo fr̃s mei. Cum
enumeraret peccã peccatoris. ait. Hec feci¬
str et tacui. Contra hoc dictum ẽ: ueniet et
non silebit. Presentia sua non silebit. Ex¬
cepto enim qͦd dñs nr̃ xp̃c significatur. quia
siluit iniudicio. ut impleret᷑ in illo etiam
ea ꝓpħia. quam paulo ande cõmemoraui.
tacet. Ascendit enim incȩlum. et sedet ad
ad exteram patris: in deuenturus iudica¬
re uiuos et mortuos. Quamdiu ibi est:
donec ueniat tacet. Uoces eius in libris
audimus: de ore ipsius non audimus. Nu¬
distis autem uocem ipsius de scĩs scriptu¬
ris isto loco: auditis eum uos ipsi cõmemo¬
dm̃. Nunquid audis illum quando facis ad¬
ulterium: et latere putas quia homote ñ
uidet: Ille te uidet: s tacet. Quando fur¬
tum facis. captas oculos eius cui furaris:

Expanded text:
cordis, quas clausas habere probantur, Docordis, quas clausas habere probantur, Dominus aperire dignetur. Sed numquid ille parcet, numquid silebit quem timere debemus? Audistis in ipso Psalmo, fratres mei, cum enumeraret peccata peccatoris, ait, Haec fecisti, et tacui. Contra hoc dictum est, Veniet, et non silebit. Praesentia sua non silebit. Excepto enim quod Dominus Christus significatur, quia siluit in judicio, ut impleretur in illo etiam ea prophetia, quam paulo ante commemoravi; inus Christus tacet. Ascendit enim in coelum, et sedet ad dexteram Patris, inde venturus est judicare vivos et mortuos: quamdiu ibi est, donec veniat tacet. Voces ejus in Libris audimus, de ore ipsius non audimus. Audistis vocem ipsius de sanctis Scripturis isto loco: auditis cum vos ipsas commemoDeum. Numquid audis illum quando facis adulterium; et latere te putas, quia homo te non videt? Ille te videt, sed tacet. Quando furtum facis, captas oculos ejus cui furaris,
Abbreviated transcription (Latin):
mei peccata: inquib forte consuetudinem
iam fecistis. Omne enim peccatum consuetu¬
dine uilescit: et fit homini quasi nullũ sit.
Obduruit:iam dolorem ꝑdidit. quod ualde
putre ẽ: nec dolet.Quod non dolet. non ꝑ
sano habendum. s ꝓmortuo computandũ:
Actendite quȩ dicat scriptura: et ibi uidete
quẽad modum uiuere debeatis. Quis non
contemnit ebriositatis peccatum: Abundat
tale peccatum: et contemnit᷑. Iam cor ebrio¬
sum. ꝑdidit sensum. Non habet dolorem: qr
nec salutem. Quando aliquid pungit᷑ et do¬
let: aut sanum ẽ. aut est in illo spes aliqua
sanitatis. Quando autẽ tangit᷑. pungit᷑.
calcatur. nec dolet: ꝓ mortuo habendum ẽ.
ac de corpore p̃cidendum. S aliquando par¬
cimus: et nonnouimus nisiloqui. Excom¬
municare. de ȩccłia ꝑicere pigrisumus. Ali¬
quando enim timemus: ne ipso flagello pe¬
ior fiat qui ceditur. Et quamuis qui tales
sunt iam manima mortui sunt. tamen quia

Expanded text:
mei, peccata in quibus forte consuetudinem mei, peccata in quibus forte consuetudinem jam fecistis. Omne enim peccatum consuetudine vilescit, et fit homini quasi nullum sit: obduruit, jam dolorem perdidit. Quod valde putre est, nec dolet: quod non dolet, non pro sano habendum, sed pro mortuo computandum est. Attendite quae dicat Scriptura, et ibi videte quemadmodum vivere debeatis. Quis non contemnat ebriositatis peccatum? Abundat tale peccatum, et contemnitur. Jam cor ebriosum perdidit sensum, non habet dolorem, quia nec salutem. Quando aliquid pungitur et dolet, aut sanum est, aut est in illo spes aliqua sanitatis: quando autem tangitur, pungitur, vellicatur, nec dolet; pro mortuo habendum est, ac de corpore praecidendum. Sed aliquando nos parcimus, et non novimus nisi loqui: excommunicare, de Ecclesia projicere pigri sumus. Aliquando enim timemus ne ipso flagello pejor fiat qui caeditur. Et quamvis qui tales sunt, jam in anima mortui sint: tamen quia
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ enimnobis sonante lectore qͣsi specu¬
lum ubi nos inspiceremus et inspeximꝰ. Inspi¬
cite uos. Ecce ego facio quod ibi audiui. Si ñ
discreueris inquit iustum. Si nondixeris pec¬
catori morte morieris. et ostenderis ut recedat
ab iniquitatib suis: ipse quidem inpeccatis
suis moriet᷑: sanguinem autẽ eius. de manu
tua ex quiram.Si autẽ dixeris. et ille contemp¬
serit. et non obedierit: ille inscelerib suis mo¬
rietur: tu autẽ animam tuam liberabis. Dico
uobis. libero animammeã. Inmagno enĩ sũ
non ꝑiculo. sed exitio constitutus: si tacuero
S cumego dixero. et impleuero officiũ meũ:
uos iam attendite ꝑiculum ur̃m. Quid autẽ
uolo. quid desidero. quid cupio. quare lo¬
quor. quare hic sedeo. quare uiuo: nisihac in¬
tentione. ut cum xp̃osimul uiuamus: Cupi¬
tacuero: liberabo animam meã. S nolo sal¬
uus ẽẽ sine uobis. Nolite gͦ contemnere fr̃s

Expanded text:
tum est enim nobis, sonante lectore; quasi specutum est enim nobis, sonante lectore; quasi speculum ubi nos inspiceremus; et inspeximus nos: inspicite vos. Ecce ego facio, quod ibi audivi. Si non discreveris, inquit, justum, si non dixeris peccatori, Morte morieris, et ostenderis illi ut recedat ab iniquitatibus suis; ipse quidem in peccatis suis morietur, sanguinem autem ejus de manu tua exquiram. Si autem dixeris, et ille contempserit, et non obedierit; ille in sceleribus suis morietur, tu autem animam tuam liberabis . Dico vobis, libero animam meam. In magno enim sum, non periculo, sed exitio constitutus, si tacuero. Sed cum ego dixero, et implevero officium meum, vos jam attendite periculum vestrum. Quid autem volo? quid desidero? quid cupio? quare loquor? quare hic sedeo? quare vivo? nisi hac intentione, ut cum Christo simul vivamus? Cupitacuero,  Excommunicatio. Nolite ergo contemnere, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
Lux orta ẽ iusto. dicit alibi: & rectis corde
iocunditas. Quereres unde iocunditas. Hic
Delectare indomino: et dabit tibi pecitiones
cordis tui. Quid nobis indicit᷑. quid donat᷑:
Quid iubet᷑. quid datur: Ut iocundem᷑ in
dno. Quis iocundabit᷑ in ea re quã ñ uidet:
Anforte uidemus dñme Hoc inꝓmissione
detinemꝰ. nunc autem ꝑfidem ambulauimꝰ.
Quamdiu sumus in corpore peregrinamur

Expanded text:
Lux orta est justo, dicit alibi, et rectis corde jucunditas . Quaerens unde jucunditas, hic Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quid nobis indicitur? quid donatur? quid jubetur? quid datur? Ut jucundemur in Domino. Quis jucundabitur in ea re quam non videt? An forte videmus Dominum? Hoc in promissione detinemus: nunc autem per fidem ambulamus, quamdiu sumus in corpore, peregrinamur
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. Eandem non inuenio quomͦ intel¬
ligam: nisi eum quẽ manducamꝰ & nos. Qͥd
gͦ ait aliquis hoc erat manna illud. qͦd nc̃
Quomodo gͦ eundem:nisi quia addidit. spi¬
ritalem: Nam qui manna illud sic accepe¬
runt. ut tantũmͦ indigentiȩ suȩ corporali
satis fieri putarent. et uentr̃e suũ pasci. ñ
mentem: nichil magnum manducauerunt
Factum satis ẽ eorum indigentie. Alios ds̃ pa¬
uit: aliis aliquid nuntiauit. Hitales cibũ
corporalem manducauerunt: non eibum
spiritalem. Quos gͦ dicit patres nrõs. pa¬

Expanded text:
inquit. Eumdem non invenio quomodo intelinquit. Eumdem non invenio quomodo intelligam, nisi eum quem manducamus et nos. Quid ergo, ait aliquis, hoc erat manna illud, quod ego Quomodo ergo eumdem, nisi quia addidit spiritualem? Nam qui manna illud sic acceperunt, ut tantummodo indigentiae suae corporali satisfieri putarent, et ventrem suum pasci, non mentem; nihil magnum manducaverunt, factum satis est eorum indigentiae. Alios Deus pavit, aliis aliquid nuntiavit. Hi tales cibum corporalem manducaverunt, non cibum spiritualem. Quos ergo dicit patres nos
Abbreviated transcription (Latin):
mus: mare rubrum fuit. Manna de cȩlo.aꝑ¬
te ab ipso dnõ exponit᷑. Patresur̃i manduca¬
uerunt inquit manna inheremo. et mor¬
tui sunt. Quando enĩ uiuerent: figura p̃¬
nuntiare uitam posset: uita ẽẽ non posset.
Manducauerunt inquit manna: ⁊ mortui
sunt. Id est manna qͦd manducauert: ñ illos
potuit e morte libare. Non quia ipsũ manna mors
eisfuit: sed qͥa amorte eos ñ libauit Ille eñ liba¬
turerat a morte: qͥ ꝑmanna figurabat᷑. De celo
certe manna ueniebat: attendite qͦ. figurabat.
Ego sum inquit panis uiuus. qui de cȩlo des¬
cendi. Sicut studiosi autem et bene uigi¬
lantes. uerba dñica attendite ut ꝓficiatis:
et legere et audire noueritis. Eundem in¬
quit cibum spiritalem manducauerunt.
Quid ẽ eundem: nisi quia cũ quem etiam
ur̃a. Hȩc michi adomino impetret facul¬
tatem. Cundem inquit cibum spiritalẽ
manducauerunt. Suffecerat ut diceret. ci¬
bum spiritalem manducauerunt. Eundẽ

Expanded text:
mus, mare Rubrum fuit. Manna de coelo apmus, mare Rubrum fuit. Manna de coelo aperte ab ipso Domino exponitur. Patres vestri manducaverunt, inquit, manna in eremo, et mortui sunt. Quando enim viverent, cum figura praenuntiare vitam posset, vita esse non posset? Manducaverunt, inquit, manna, et mortui sunt; id est, manna quod manducaverunt non illos potuit de morte liberare: non quia ipsum manna mors eis fuit, sed quia eos a morte non liberavit. Ille enim liberaturus erat a morte, qui per manna figurabatur. De coelo certe manna veniebat, attendite quem figurabat: Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Sicut studiosi autem et bene vigilantes verba dominica attendite, ut proficiatis et legere et audire noveritis. Eumdem, inquit, cibum spiritualem manducaverunt. Quid est, eumdem, nisi quia eum quem etiam vestra, haec mihi a Domino impetret facultatem. Eumdem, inquit, cibum spiritualem manducaverunt. Suffecerat ut diceret, Cibum spiritualem manducaverunt. Eumdem,
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃s eundem potum spiritalem bibe¬
runt:bibebant enim de spiritalisequenti
petra. petra autem erat xp̃c. Has figuras.
nr̃as fuisse ille dixit: cui nemo fidelis un¬
quam contradixit. Et cum multa nume¬
raret. unamrem solam soluit: quia dixit
a xp̃o inquisitor erraret: ut firmius que¬
rat. in petra fundatus ẽ. Petra inquit erat
xp̃e. Dixit enim illas figuras nrãs fuisse.
C obscura erant omnia.Quis euolueret
inuoluera ista figurarũ: Quis aꝑiret:
Quis discutere auderet: Inquibdã quasi
dumetis densissimis et crassa umbra. lu¬
men accendit. Petra inquit erat xp̃c. Iã
gͦ lumine illato. queramus quid cȩtera
significent: quid sibi uelint. mare. nubes.
manna. Hȩc enim non exposuit.s petra
quid eẽt ostendit. ꝑ mare transitus: bap¬
cismus est. S quia baptismus. id ẽ salutis
aqua. non ẽ salutis nisi xp̃i nomine consecra¬
ta qui pronobis sangumẽ fudit: cruce ipstꝰ
aqua signatur. Ut significaret ille baptis¬

Expanded text:
eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali sequente petra. Petra autem erat Christus . Has figuras nostras fuisse ille dixit, cui nemo fidelis unquam contradixit. Et cum multa enumeraret, unam rem solam solvit, quia dixit,a Christo in quisitor erraret, ut firmus quaerat, in petra fundatus; Petra, inquit, erat Christus. Dixit illas figuras nostras fuisse, et obscura erant omnia. Quis evolveret involucra ista figurarum? quis aperiret? quis discutere auderet? In quibusdam quasi dumetis densissimis et crassa umbra lumen accendit: Petra, inquit, erat Christus. Jam ergo lumine illato, quaeramus quid caetera significent; quid sibi velint, mare, nubes, manna. Haec enim non exposuit, sed petra quid esset ostendit. Per mare transitus, Baptismus est. Sed quia baptismus, id est, salutis aqua non est salutis, nisi Christi nomine consecrata, qui pro nobis sanguinem fudit, cruce ipsius aqua signatur. Hoc ut significaret ille baptis
Abbreviated transcription (Latin):
enim eos ad ẽẽ tanto ad uerbum studiosiꝰ. qͣntõ
ad indulgentiã uicinius: hos pͥmũ paucis
alloquimur. ut erigãt mentes inspem:
ament fieri quod nonsunt. oderint qͦd fue¬
rint. Nouum hominẽ nasciturum. iam
uoto concipiant. Quicquid de uita p̃teri¬
ta remordebat: quicquid angebat consei¬
entiam: quicqͥd omĩno uł magnũ uł par¬
uum. uł dicendũ. uł nec dicendũ. non du¬
bitent posse dimitti: ne forte quod uult di¬
mittere dei miseratio. contrase teneat hu¬
illo popło exhibitum.unusquisq fideli¬
ter recordet᷑. Ait enim apłs. omnia hȩc fi¬
gurȩ nr̃ȩ fuerunt: cum de rebus talib loqͦ¬
retur. Quid enim dixerat: Nolo enim uos
ignorare fr̃s. quia patres nr̃i omnes sub
nube fuerunt. & omnes in moyse bapti¬
zati sunt. innube et in mari: et omĩs eutt

Expanded text:
enim eos adesse tanto ad verbum studiosius, quanto enim eos adesse tanto ad verbum studiosius, quanto ad indulgentiam vicinius, hos primum paucis alloquimur, ut erigant mentes in spem. Ament fieri quod non sunt, oderint quod fuerunt. Novum hominem nasciturum jam voto concipiant: quidquid de vita praeterita remordebat, quidquid angebat conscientiam, quidquid omnino vel magnum vel parvum, vel dicendum vel non dicendum, non dubitent posse dimitti; ne forte quod vult dimittere Dei miseratio, contra se teneat huillo populo exhibitum unusquisque fideliter recordetur. Ait enim Apostolus: Omnia haec figurae nostrae fuerunt: cum de rebus talibus loqueretur. Quid enim dixerat? Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt; et omnes in Moyse baptiz
Abbreviated transcription (Latin):
petierunt. Tunc eis petrus annuntiauit
eum colendum.quem crucifixerant: ut
eius iam sanguinem biberent credentes.
quem fuderant seuientes. Annuntiato
reatum suum. ut impleretur in eis qͦd
ꝓpħa ante p̃dixerat. conuersus sũ inerũ
na cum configeret᷑ spma: compuncti sunt.
Conuersi enimsunt merumna doloris:
cũ configeret᷑ spina peccati recordationis.
Nichil enim mali se fecisse putauerant:
nondum infixa erat sꝑma. Loquente aũt
petro:ut cognoscas infixam spinam.scrip¬
tura dicit. Petro loquente: compuncti ft̃
corde. Proinde in eodem psalmo ita seqͥ
nus meum non oꝑui. Dixi ꝓloquar ad¬
uersum me delictum meũ dño: et tu di¬
misisti impietatẽ cordis mei.Cum gͦ spi¬
na illa recordationis compuncti dice¬
rent apłis. quid gͦ faciemus: ait illis
petrus. Agite pęnitentiam. et baptiret᷑
interim nunc si qui forte assunt. ex eõ
numero qui baptizari disponunt: credimus

Expanded text:
petierunt. Tunc eis Petrus annuntiavit petierunt. Tunc eis Petrus annuntiavit eum colendum quem crucifixerunt, ut ejus jam sanguinem biberent credentes, quem fuderant saevientes. Annuntiato reatum suum, ut impleretur in eis quod propheta ante praedixerat, Conversus sum in aerumnam meam, dum configitur spina; compuncti sunt. Conversi enim sunt in aerumnam doloris, cum configeretur spina peccati recordationis. Nihil enim mali se fecisse putaverant, nondum infixa erat spina. Loquente autem Petro, ut agnoscas infixam spinam, Scriptura dixit, Petro loquente compuncti sunt corde. Proinde in eodem psalmo, cum dictnus meum non operui. Dixi, Proloquar adversum me delictum meum Domino; et tu dimisisti impietatem cordis mei . Cum ergo spina illa recordationis compuncti dicerent Apostolis, Quid ergo faciemus? ait illis Petrus, Agite poenitentiam, et baptizeturinterim nunc, si qui forte adsunt ex eo numero, qui baptizari disponunt credimus
Abbreviated transcription (Latin):
lectori imꝑauimus: s quod ille censuit
nobis ẽẽ utile audiendum. hoc cordi eti¬
am puerili imperauit. Dicamus aliqͥd
de utilitate penitentiȩ: p̃sertim quia et
dies iam sc̃s anniuersarius imminet: quo
ꝓpinquante humiliari animas. & do¬
mari corpora studiosius dicet. Triplex autẽ¬
consideratio agendȩ penitentie. in scã scrip¬
tura inuenit᷑. Namneq ad baptismũ xp̃i.
inquo omnia peccata delentur.quis quam
bene accedit: nisi agendopenitentiã de ui¬
ta pristina. Nemo enim eligit uitam nouã:
nisi quem ueteris penitet. Hoc autẽ etiã
auctoritate diuinoꝵ libroꝵ ꝓbare debemꝰ:
utrum baptizandi egerint penitentiam.
Quando sp̃s sc̃s missus ẽ ante ꝓmissus. et
impleuit dñs fidem pollicitationis suȩ:
accepto spũ scõ discipuliut nostis. cȩperunt
loqui omnib linguis: ut in illis. qui oderan
linguam suam quisq cognosceret. Hoc
autẽ miracło t̾̃riti: consilium uitȩ ab apłis

Expanded text:
lectori imperavimus: sed quod ille censuit lectori imperavimus: sed quod ille censuit vobis esse utile ad audiendum, hoc cordi etiam puerili imperavit. Dicamus aliquid de utilitate poenitentiae: praesertim, quia et dies jam sanctus anniversarius imminet, quo propinquante humiliari animas et domari corpora studiosius decet. 2. Poeniteconsideratio agendae poenitentiae in sacra Scriptura invenitur. Nam neque ad Baptismum Christi, in quo omnia peccata delentur, quisquam bene accedit, nisi agendo poenitentiam de vita pristina. Nemo enim eligit vitam novam, nisi quem veteris poenitet. Hoc autem etiam auctoritate divinorum Librorum probare debemus, utrum baptizandi egerint poenitentiam. Quando Spiritus sanctus missus est ante promissus, et implevit Dominus fidem pollicitationis suae; accepto Spiritu sancto discipuli, ut nostis, coeperunt loqui omnibus linguis, ut in illis qui aderant, linguam suam quisque cognosceret. Hoc autem miraculo territi, consilium vitae ab Apostolis